text:
Terorystyczne angrify ze 11 wrześńa 2001
Angrify ze 11 wrześniŏ 2001 bōły seryjōm koordynowanych terorystycznych angrifōw, kere sie uskutyczniły 11 wrześniŏ 2001 we Skuplowanych Sztatŏch. Podug ôficjalnygo świdrziku 19 chłopōw skuplowanych ze militarnōm islamistycznōm organizacyjōm Al-Kaida uniesło sztyry fligry lecōnce na komercyjnych linijŏch spōłki American Airlines a United Airlines. Dwa z nich (American Airlines 11 a United Airlines 175) rypły we wieże Światowygo Handlowygo Centra (World Trade Center) w Nowym Jorku, zabijajōnc wszeckich ludziōw na ferdeku a dŏlszych wnōntrz budow. Obie wieże sie do dwōch godzin ôbuliły, niczōnc bliske budowy a moc inkszych poszkŏdzajōnc. Trzeci fliger (American Airlines 77) piznył we Pentagon, sidzibã ministyrstwa ôbrŏny USA we Waszyngtōnie. Sztwyrty fliger (United Airlines 93) śleciŏł w niyôbydlenym terynie we Pynsylwaniji po boju miyndzy terorystami a pasażerami ô ôwładniynciy maszyny. Leciŏł na Waszyngton a spekuluje sie, że jego celym bōł Biŏły Dōm abo Kapitol.
W angryfŏch umrzyło cołkim 2 996 ludziōw, w tym 19 unosicielōw. Krōm 55 wojŏkōw ze 12 ôfiar, kere zginyły w Pentagonie, ôfiarami byli jyno cywile, pochodzōncy ze 90 państw.
W reakcyji na angrify Skuplowane Sztaty wygłosiły wojnã z teroryzmym, przekludziły inwazyjõ do Afganistanu a przekonŏły ruch Taliban, kery poskytowŏł zaziymiy terorystōm ze Al-Kaidy. Na włŏstnyj pōdzie zaś zechwŏliły USA Patriot Act. Moc dŏlszych państw tyż zmocniło antyterorystycznõ legislatywã a możności służb bezpieczyństwa. Nikere amerykańskie burzy bōły cŏły tydziyń po angrifŏch zastawiōne a po znowuôdwiyrzyniy wykazały wielge straty, nojwiyncy we werzikyrungu a fligrowym transporcie. Zniczyniy biurowych raumōw spōsobiło milijonowe szkody.
Poszkodzyniy Pentagonu było ôprawiŏne za jedyn rok. Piyrszōm ôprawiŏnōm budowōm WTC bōła we roku 2006 budowa 6. Budowa 1 (Wieża Swobody) mŏ być skończōna we roku 2013 a cŏłkowŏ rekonstrukcyjŏ rok późnij.


c: text/html

text:
Skandinawiska połkupa
Skandinawiska połkupa je połkupa na sewjeru Europy. Leža na njej Norwegska, Šwedska a wulki dźěl Finskeje.
Skandinawiska połkupa je něhdźe 1850 kilometrow dołha a 370 hač 805 kilometrow šěroka. Na juhowuchodźe mjezuje z Baltiskim morjom a z jeho Bottniskim zaliwom. Na zapadźe a juhozapadźe mjezuje ze Sewjernym morjom. Na sewjerozapadźe mjezuje z Norwegskim morjom a na sewjeru z Barentsowym morjom
[wobdźěłać] Eksterne wotkazy
-
Commons: Skandinawiska połkupa – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tormůn
Tormůn to je szpiler, kery durch stoji na budźe (torze) a dowo pozůr, coby bal do ńij ńy wpod, skiż tygo, coby drugi manszaft ńy mjoł punkta. Nojczyńśći tormůn widźi śe we fusbalu, nale je tyż we inkszych szportach, kej handbal, ajshokej, hokej na trowje atd. Tormůn czynsto sam może wjyncy jak inksze szpilery, kej bajszpil - we fusbalu może chytać bal do łapůw, trzimać bez chwila a wyćepować s pola karnygo. Za to we handbalu na uopak - ino tormůnowi idźe kopnůńć bal szłapůma. We hokeju może brůńić cołkym ćołym.


text:
Załožba za serbski lud
Załožba za serbski lud je załožba, kotraž spěchuje wuwiće serbskeje kultury a serbskeju rěčow. Bu załožena w lěće 1991 a je wot lěta 1998 prawnisce samostatna. Jeje sydło je w Budyšinje; direktor je wot 1992 Marko Suchy.
Załožba za serbski lud dóstanje swoje financielne srědki - we wokomiku něhdźe 16,8 milionow € - wot Zwjazka, Sakskeje a Braniborskeje. Załožbowa rada z 16 čłonami rozsudźi wo rozdawanju pjenjez. Předsydka rady je z lěta 2007 Lejna Theurigowa.
[wobdźěłać] Eksterne wotkazy
- Oficialne stronki (hornjoserbsce)


text:
Tyn plik śe nałoźi na Wikimedia Commons a idzie go użyć we inkszych projektach.
Niżyj sům informacyje ze zajty popisu tygo pliku.
Gyszichta pliku
Klikńij na datum/cas, coby uwidzieć, jak plik w tyn czas wypadoł.
Używańy pliku
Tako zajta linkuje do tygo plika:
Globalne wykorzystanie pliku
Ten plik jest wykorzystywany także w innych projektach wiki:
- Wykorzystanie w pl.wikipedia.org
- Wykorzystanie w pl.wiktionary.org
Tyn plik mo ekstra informacyje na isto przidane uod fotoaparata abo skanera, kere bůły użite lo powstańo tygo pliku.
Eli plik był modyfikowany, dane mogům w tajli ńy być we zgodźe ze parametrůma modyfikowanego pliku.


text:
Spis
Downo tymu ludzie po wsiaf ni mieli telewizorof, tymu wiyncyj casu siedzieli
przed domym na laweckaf i o wselijakif rzecaf godali. Roz przisiod sie do duzo starsyj
somsiadki, Jyndrek i zacon if pytac, zeby cosi mu opowiedzieli o downyf casaf. Ciotka
rada wse opowiadala to tys sie barz z tego uciesyla.
–Chlopce, opowiym ci skond sie wziyna nazwa nasyf terenof, to znacy Spisa.
A bylo to tak: bacowie na wsiaf goralskif wypyndzali owce na lato, na wypos.
Owce pos tyz znany w Lapsof baca Jozek, ftory to zawse ostatni if zganiol z gor. Tak tyz
bylo i przed tom zimom. Myslol, ze jesce zdonzy zezynonc owce do wsi. Ale stalo sie
inacyj. W nocy zacyno kurzyc, spod sniyg. Jozek zobudziyl sie w salasie, uslysol owce
jak becom i pocul, ze mu zimno. Pomyslol, ze rozpoli watre, zeby sie ogrzoc. Pruguwol
jedyn, drugi i trzeci roz, rynki mu marzly, wsyndzie bylo mu zimno. W koncu przi
nierozpolonyj watrze zymdlol. W doma cekala jego matka wdowa, ftoryj byl jedynym
synym, zacyna zachodzic w glowe, cymu Jozka tak dlugo ni ma? Pytala somsioda, coby
pomog jyj go sukac. Somsiod jom uspokojol, ze Jozek na pewno przidzie. Matka nie
cekala, odziola sie i posla za niym. Po porof godzinaf dosla do salasu. Juz z daleka
slysala, jak becom owce, z trudnosciom otworzyla dzwiyrze. Na srodku widziala slo-
zonom, ale nie rozpolonom watre i lezoncego obok syna. Podesla do niego i zacyna go
sciskac i wolac:– Jozek spis? Wolala tak pore razy, ale on nie dawol znaku zycio. Jaze
sama bez siyl, wypowiedziala ostatnie slowa:– Jozek, to ty juz biydoku na zawse spis.
Tym slowym Spis nazwano po tym region, dzie usnol znany baca Jozek.
Zapisal: Marcin Sowa
Opowiedziala: Maria Sowa lat 70, Lapsze Nizne


text:
Golym
Golym (hebr. גולם) to je podug żydowskij tradycyje istota ulepjono s gliny na ksztołt czowjeka, nale pozbawjono duszy, skiż tego co ńy bůła stworzůno uod Boga yno uod czowjeka. Pjyrsze uopisy tworzyńo golymůw uod ludźi sům we Talmudźe. Nojbarzi znůmo je historyjo uo golymje, kerygo mjoł stworzić rabin Jehuda Löw ben Bezalel ze Pragi. Golym tyn mjoł uochrańać prasko djaspora żydowsko uod atakůw, kere we XVI stoleću bůły na ńich czyńůne skiż posůndzańo jejich uo bezbożne praktyki a zajmowańy śe uokultyzmym. Podug legyndy, golym zbuntowoł śe a zaczůn zabijać tyż tych kerym mjoł słůżyć, bez cůż rabin Jehuda wyćůngnůł mu s gymby pergamin s naszkryflanymi na ńim buchsztabůma kere dowoły mu żywobyće a wymazoł pjyrszo, skiż tygo golym stoł śe nazod yno posůngym. Powjarka podowo, co strzaskany golym je skryty na gůrze synagogi we Pradze.


text:
Tasmański djoboł
Tasmański djoboł (łać. Sarcophilus harrisii) je gatůnek taszkowca ze familiji Dasyuridae, jedźiny ze zorty Sarcophilus.
Postrzedńij srogośći ze podanym na wusztlik szwancym, we kerym trzimje zapasy tłuszczu, a srogům łepům, bezcůż mo nojsrogszo śůła bajśńyńco we stosůnku do wogi ze wszyjskich teroźńich cyckoczy. Szłapy s przodku mo dugsze jak ze zadku, co ńy je uobyczne lo taszkowcůw. Czornyj farby ze bjołym kraglym a růżowům sznupům. Je uod 57 do 65 cm dugi a woga mo 6-9, ńykej trefjo śe aże 11 kg.
Wůńo fest ńymjůło jak mo bojůnczka (we tym je podany na skunksa), robi sroge larmo a żere choby przepadźity - uod uůnych zachowańůw przidano uůnymu mjano "djoboł", a "tasmański" skirz tygo co żywobyje na Tasmańiji.
Terozki je to zagrożůny gatůnek, m. in. skirz raka pyska mjanowanygo DFTD.


text:
Kaszëbsczi jãzëk
Kaszëbsczi jãzëk - jãzëk z zôpôdnosłowiańsczégò karna słowiańsczich jãzëków, chtërnym gôdô wiãcy jak 50 000 Kaszëbów. Kaszëbsczi je jednym z pòmòrsczich jãzëków - ò apartnym jãzëkù mòżna rzec ju w XIV stolace. Nôstarszi kaszëbsczé knédżi to Duchowe piesnie Dra Marcina Luthera i inszich naboznich męzow Szymona Krofeja z 1586 rokù, jak téż z rokù 1643 Michôła Pontanusa Mały Catechism Niemiecko Wándalski abo Slowięski. Dzysdniowò lëterackô kaszëbizna je ewòlucëją zabédowóny przez Floriana Cenôwe, wprzód w 1848 (?) - na òsta òdnalazłô w rusczich archiwach kòl kùńca XX stalata - ë w 1879 rokù w Zarés do grammatikj kasebsko-slovjnskjé mòvé, wëdóny w Pòznaniu. Badéra kaszëbiznë Friedrich Lorentz wëapartnił w kaszëbsczim jãzëkù 47 zwãków, chtërne są dzysdniowò pisóne 34 lëterama, jich dzél (ch, cz, dz, dż, rz, sz) przez sparłãczenie dwóch lëterów. W kaszëbsczim jãzëkù wëapartniómë trzë przédné dialektë, jakno:
- nordowòkaszëbsczi (krézë: pùcczi, wejrowsczi)
- westrzédnokaszëbsczi (Kartësczi kréz)
- pôłniowòkaszëbsczi (dzélowò krézë: kòscersczi, chònicczi, tëchòlsczi)
[edicëjô] Miono
Kaszëbizna czãstô je wëmieniownô zwónô pòmòrsczim jãzëkã, chòc de facto je òna le karnã słëchających do niegò dialektów. Bëtnosc wielu mionów na òpisanié jednégò jãzëka a téż jidentifikacëjô całownégò jãzëka z jegò nômòcnészim dialektã mô czasã môl w przëmiôrze mniészoscowëch jãzëków, jaczé sã mòcno zjinaczoné ë jaczé na skùtk nieżëcznëch, pòliticznëch dzejników nie bëłë w sztądzë ùsôdzëc òglowégò, sztandardowégò jãzëka ë dobéc mòcny lëżnoscë w państwie, w jaczim są brëkòwóné.
Kaszëbizna wiedno bëła bënnowò zjinaczonô, a wicy wiédzë ò tim mómë òd czasów Floriana Cenôwë. Hilferding w pòłowie XIX w. pòdzelił kaszëbiznã na:
1. gwarã pòmerańsczich Słowińców i Kaszëbów, 2. gwarã pòmerańskich Kaszëbów, 3. gwarã kaszëbską w Zôchódnëch Prësach.
Dzelnotã tã na zôczątkù XX stalata ùnowił Lorentz, chtëren w òbrëmienim 2 przédnëch òbéńdów: norda i pôłnié (jinëch wedle iloczasu), i tak "równoleżnikòwò", wëdzelił 21 gromadów, a w nich 70 gwar. Atlas językowy kaszubszczyzny i dialektów sąsiednich (1964-1978) - òddôwô stón z pòłowë XX w. i wëapartniô: 1. archaiczniészą nordã: a) Pùcczé (Mòrzanie i òsóbno półòstrów Hél - Rëbôcë); b) Pùcczé i Wejrowsczé; pas wëstrzódkòwy to - Lesôcë; 2. innowacyjny westrzódk, m.jin. Józcë (òkòlé Strzépcza, Mirochòwa i Srôkòjc); 3. spòlaszałé pôłnié, òsoblëwò wschódné.
Juwernô stojizna jakno w pòmòrsczim jãzëkù ma môl np. w òkcytańsczim ë dolnomiemieczim jãzëkù. Òkcytańsczi czãstô biwô zwóny prowansalsczim jãzëkã, chò dialektë prowansalsczé są blos dzélã òkcytańsczégò, leno mają nômòcnészi lëteracczi zwëk. Dolnomiemiecczi (Nederdüütsch, Plattdüütsch) je czãstô zeszlachòwóny z jegò dolnosaksońsczim dialektã (Nedersassisch, Low Saxon), ga mô òn wiele mòcniészi môl òd resztë.
Pò wëmiarcém słowianiznë a téż wszëtczéch jinëch pòmòrsczich dialektów, króm kaszëbiznë w przerównaniém do jãzëka Pòmòrzanów dzysô nôczãsczi je brëkòwóny termin "kaszëbsczi jãzëk". Rodowizna mionów "Kaszëbi" ë "kaszëbsczi" a téż ôrt, na jaczi òne przëszłë òb stalata z òkrãżégò Kòszalëna na Pòrénkòwi Pòmòrskô są wcyg wëzgôdką dlô ùczałich. Niżódnô z dotëchczasnych teòrëjów nie pòtkała sã z òglowym akceptã. Nie mô równak dokôzów na to, żebë doszło do wanogów Pòmòrzanów z òkrãżégò Kòszalëna w pòrénkòwim czérënkù.
[edicëjô] Brëkòwanié
Syg kaszëbiznë òd kùli lat bezùstankòwò sã zmiésza. Do niedôwna westrzódk pòlsczich mòwnoùczałich panowała ùdba, że kaszëbsczi je blós dialektã pòlsczégò jãzëka. W 2003 rokù naznaczono kaszëbiznié trzëlëterowi midzënôrodny kòd CSB wedle normë ISO 639-2.
W krajach Eùropejsczi Ùnii pierszą rolą w wiele rëmiach pùblicznégò żëcô państwa òdgriwają samòrządné krôjné, chtërnëch zastãpiną są naje wòjewództwa. W krãgù krôjnowy pòliticzi, jaką robią wòjewództwa, wiôldżi znaczënk mô edukacja i kùltura. W państwach EÙ przëwiãzywô sã stolemną wôgã do krôjnowégò sztôłceniô i chòwaniô, do fùlniészégò pòznaniô historii i spôdkòwiznë kùlturë nôblëższich strón, a w tim jãzëka. Jidze przece ò zakòrzenianié młodégò pòkòleniô w tradicji domôcégò kraju, ò ùswiądnienié nôrodny i eùropejsczi bòkadnoscë w rozmajitoscë, ò sztôłcenié sztaturë młodëch lëdzy jakno òbëwatelów swiądnëch swòjich mòżlëwòtów i òbòwiązków wedle tatczëznë, ale òtemkłëch na lëdzy i spòlëznë jinëch kùlturów. Dlô kaszëbsczégò jãzëka w Pòlsce òd 1 czerwińca 2009 rokù wôżnô je Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków.
Dzysdniowò w Pòlsce, a òsoblëwie na Kaszëbach je kòl 200 szkòłów, w chtërnëch dzecë ùczą sã kaszëbsczégò. 30 séwnika 2010 rokù jãzëka kaszëbsczégò ùczëło sã 10 543 młodëch lëdzy, a z tegò 8 883 w 197 spòdlecznëch szkòłach. Òd 2005 rokù je mòżnota skłôdaniô maturowégò egzaminu z negò jãzëka. W kaszëbsczim wëdôwóné są knéżczi, cządniczi a téż nadôwóné programë w radiu czë telewizëji.
Wedle ùstawë ò nôrodnëch ë etnicznëch miésziznach ôs òbéndowich jãzëkach z 6 stëcznika 2005 rokù je mòżebnota brëkòwania przed ùrzãdama gminów, kòl ùrzãdniégò jãzëka, kaszëbsczëgò jakno pòmòcnégò jãzëka. Pierszą gminą jakô wprowadzeła kaszëbsczi jãzëk jakno pòmòcny bëła Gmina Parchòwò, pò ni Srôkòjce, a pòzni Gmina Lëniô.
W 2005 r. kaszëbsczi jãzëk pierszi rôz szło bëło wëbrac na maturowim ekzaminie (kaszëbszczi wëbrało 23 ùczniów).
Kaszëbizna mô swój plac w Pólsczi Òbéńdowi Telewizëji Gduńsk (Rodnô Zemia, Tedë jo), w Radiu Gduńsk (Na bôtach ë w bòrach) ë w Radiu Kaszëbë òd 18 gòdnika 2004 (ùstawòwò zazychrowóné 25% czasu).
Dzysdnia kaszëbsczi jãzëk brëkòwóny je òd 90-tëch lat téż w liturgiji katolëcczégò kòscoła. Przëstãpnëch je czile dolamczënków Nowégò Testamentu, w tim kaszëbsczich runitów: Eùgeniusza Gòłąbka i Francyszka Gruczë, a téż òjca prof. dr hab. Adama Riszarda Sykòrë z Pòznania - przełożił z greczi Ewanielëje. Kròm tegò przëstãpné sã téż kazaniô ks. Mariana Miotka Swiãtim turã starków (1991) i ùsôdzk ks. profesora Jana Walkùsza Sztrądã słowa (1996).
[edicëjô] Lëteratura
- Eùgeniusz Gòłąbk: Wskôzë kaszëbsczégò pisënkù. Oficyna Czec 1997 ISBN 83-87408-02-6.
- Aleksander Labùda: Słownik polsko-kaszubski/Słowôrz kaszëbskò-pòlsczi Gduńsk 1981
- Fridrich Lorentz : Gramatyka pomorska t. 1-3 Wrocław 1958-1962
- Bernard Zëchta: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej. t. 1-7 Wrocław - Warszawa - Krakòwò 1967 - 1976
- Gustaw Pobłocki: Słownik kaszubski z dodatkiem idyotyzmów chełmińskich i kociewskich, Chełmno 1887
- Hanna Popowska-Taborska, Wiesław Boryś: Słownik etymologiczny kaszubszczyzny t.1-4 Warszawa 1994 - 2002 (Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy ) ISBN 83-901394-9-9, ISBN 83-86619-81-3, ISBN 83-86619-28-7, ISBN 83-86619-74-0
- Stefan Ramułt: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego, Krakòwò 1893
- Jerzy Treder : Język kaszubski. Poradnik encyklopedyczny. Gduńsk 2002 ISBN 83-7326-037-4
- Jan Trepczik : Słownik polsko-kaszubski t. 1-2 Gduńsk 1994 ISBN 83-85011-73-0
[edicëjô] Zaòstałoscë kaszëbsczi (pòmòrscczi) pismieniznë
- 1536 Kronika T. Kantzowa o wendyjskich ludach zwanych Wendami a między nimi Kaszuby. Chronik von Pommern in Hohdeutscher, hrsg. v. G. Gaebel, Sztetëno 1897.
- 1586 Duchowne piesnie D. Marcina Luthera y ynßich naboznich męzow. Zniemieckiego w Slawięsky ięzik wilozone Przes Szymana Krofea... w Gdainsku: przes Jacuba Rhode, Tetzner 1896: z dolmaczënkù bëtowsczégò pastora S. Krofeja, Słowińca (?) rodã z Dąbia.
- 1643 Mały Catechism D. Marciná Lutherá Niemiecko-Wándalski ábo Slowięski to jestá z Niemieckiego języká w Słowięski wystáwiony na jáwnosc wydan..., w Gdaińsku przes Jerzego Rhetá, Gduńsk 1643. Pastor smołdziński M. Mostnika (Michał Pontanus), rodem ze Słupska.
- Die Schmolsiner Perikopen (Smòłdzëńsczé perikòpë), òpracowóné ë wëdóné przez Friedhelma Hinze, Berlëno (pòrénkòwé) 1967
- Altkaschubisches Gesangbuch (Stôrokaszëbsczi spiéwnik), òpracowóné ë wëdóné przez Friedhelma Hinze, Berlëno (pòrénkòwé) 1967
- Przysięgi słowińskie z Wierzchocina [w:] Szkice z kaszubszczyzny: Dzieje, zabytki, słownictwo: Hanna Popowska-Taborska, Wejherowo 1987, s. 65-82


text:
Gwatymala
Gwatymala (República de Guatemala - Republika Gwatemale) - państwo w Americe Střodkowyj, pouožůne nad Uoceanym Atlantyckym a Uoceanym Spokojnym. Grańičy s Salwadůrym (203 km), Hůndurasym (256 km), Meksykjym (962 km), Belize (266 km) - uůnčno dugość grańic wynośi 1687 km, půnadto 400 km wybřeža morskigo.
- Nojwyžšy půnkt: Tajumulco - 4220 m
- Nojńižšy půnkt: Uocean Spokojny - 0 m
- Nojwjynkše jeźoro: Jeźoro Izabal - 589,6 km²
Uobšar Gwatymali dźeli śe na štyry tajle: ńiźina Petén, pouožůno w půunocnyj tajli kraju, wybřeže Mořa Karaibskigo, uańcuchy gůrske střodkowyj tajli kraju a wybřeže Pacyfiku. Při spotykanym podźale na 3 krajiny ńiźina Petén uůnčy śe s wybřežym karaibskym.
W časach prekolůmbijskych teryn zamješkiwany bez Indjanerůw zwjůnzanych s kulturům Majůw. W 1523 teryny dźiśijšyj Gwatymale zostouy podbite bez hišpańskych kůnkwistadorůw, keři zouožyli tam kolůńja wchodzůnco w skuod Nowyj Hišpańje.
W 1821 Gwatymala uzyskoua ńypodlyguość, wkrůtce potym kraj bůu uokupowany bez Meksyk. W 1839 proklamowano zostoua ńypodlyguo republika.
W 1954 w drodze zamachu stanu jůnta wojskowo přerwoua reformy lewicowygo prezydynta Jacobo Arbenza. Prawicowe řůndy wojskowych a ńypokoje spouečne trwoúy aže do 1985, kedy to přiwrůcůno dymokracyjo. Ńy přerwouo to ale walk s lewicowům partyzantkům (URNG).


text:
FC Hansa Rostock
Stawizny mustwa
1954 přikaza so rudnohórskemu mustwu z Lautera pola Auwy přećahnyć do Roztoka. Knježerstwo NDR chcyše tak spěchować kopańcu w sewjernym dźělu republiki (teritorij dźensnišeje Mecklenburgskeje). Přez nóc přemjenowa so mustwo potajkim wot Empor Lauter na Empor Rostock a hraješe wot tutoho časa w prěnjej koparskej lize NDR.
28. decembra 1965 wutwori so naslědne mustwo FC Hansa Rostock. Hač k politiskemu přewrótej 1990 hraješe zwjetša w najwyšej lize, zestupi pak dohromady pjeć króć. 1967 do 1969 bě trójce zasobu wicemišter za mustwom Dynamo Drježdźany a steješe zdobom trójce w finalu FDGB-pokala.
Po politiskej změnje sta so Hansa Rostock z poslednim mištrom a pokalnym dobyćerjom něhdyšeje NDRskeje wyšeje ligi a skwalifikowa so tak hromadźe z Drježdźanskim mustwom za zwjazkowu ligu. Tam wšak so mustwo dźeržeć njemóžeše, hačrunjež doby dwójce přećiwo mustwu Bayerow z Mnichowa a na spočatku sezony samo pjeć razow zasobu tabulku nawjedowaše.
Po zestupje hraješe mustwo tři lěta w druhej zwjazkowej lize a nawróći so 1995 do prěnjeje ligi. Tam wosta 10 lět, doniž w lěće 2005 znowa njezestupi. W druhej lize hraje nětko zaso přećiwo staremu riwalej Dynamo Drježdźany.


text:
W utopkowyj zegrodce wiosna rzondzi.
Stare powiarki o wiośnie:
Niy jedyn dziyń ciepły, czyni wiosna po zimie.
Na świyntego Grzegorza idzie zima do morza.
I wiosna by tak niy smakowała, jak by przedtym zimy nie było.
Wiosna frelka, lato matka, jesiyń wdowa, zima macocha.
Z wiosnom nadzieje rosnom, a w marcu, jak w garcu.
Jak przed Zwiastowaniym żaby rechotajom,
to im jeszcze te pyski pozamarzajom…!
Kiedy przed Zwiastowaniym pszczoły sie ruszajom,
to mokro nom wiosna pewnikiym prziwołajom.
Wiela dni ciepłych przed Zwiastowaniym Panny Maryji,
tela po Zwiastowaniu śniegiym i dyszczym przeplotanych.
Na Zwiastowanie jaskołki sie pokazujom,
ludziom wiosna zwiastujom.
Mgła na Zwiastowanie, przepowiado rzyki przebranie.
Źle tymu co sie w marcu urodzi, bo ciynżko takimu dogodzić.
Suchy marzec, mokry moj, bedzie żytko choby goj.
Choć w marcu słoneczko rajcuje, niyroz pola śniyg zasuje.
Nima w marcu wody, nima w kwiytniu trowy.
W marcu - jak grzmoty butlujom,
w lecie z nieba krupy sie sujom.
Jak w marcu sioć niy zaczynosz – o swojim dostatku zapominosz.
Wiela razy przed Wojciechym zagrzmiom pola, tela razy po nim zabiyli sie rola.
Na swiyntego Franciszka
trzynsie łogonkiym pliszka,
A przyleci kosztym tonim,
Bo na skrzidle boczonim.
Ciepłe dyszcze w kwiyciyń, wrożom piekno jesiyń.
Kiedy w kwiytniu dużo wody, wtedy moj przynosi chłody.
Grzmot w kwiytniu - dobrom nowinom,
już mroz listkow nie pościno.
Jak kwiyciyń jest pochmurny, a moj z wiatrami,
Urodzajny rok przed nami.
Jak pod koniec kwiytnia dyszcz porosi,
Błogosławiyństwo polom przinosi.
...............................................
Łońskigo roku Szarusia wychowała se synka i teraz sie
paradzi śnim po cołkim obyńściu.
Szarusia
(tresowano kura od wnuczki Zosie)


text:
domy katowice piotrowice
- Szukaj wg ulic
domy Wilczewskiego Katowice Piotrowice 4 oferty
domy Armii Krajowej Katowice Piotrowice 2 oferty
domy Barcelońska Katowice Piotrowice 2 oferty
domy Kornasa Katowice Piotrowice 2 oferty
domy Skotnica Katowice Piotrowice jedna oferta
domy Sępia Katowice Piotrowice jedna oferta
domy Honorowych Dawców Krwi Katowice Piotrowice jedna oferta
domy Jankego Katowice Piotrowice jedna oferta
domy Niska Katowice Piotrowice jedna oferta
domy Zbożowa Katowice Piotrowice jedna oferta
domy Radockiego Katowice Piotrowice jedna oferta
domy Bukszpanowa Katowice Piotrowice jedna oferta
domy Działowa Katowice Piotrowice jedna oferta
domy Tunelowa Katowice Piotrowice jedna oferta
domy Sokola Katowice Piotrowice jedna oferta
domy Marzanny Katowice Piotrowice jedna oferta
- Liczba wyników:
-
-
-
Pow. działki - 170 m²
Pow. działki - 890 m²
Pow. działki - 300 m²
Pow. działki - 370 m²
Pow. działki - 750 m²
Pow. działki - 1 034 m²
Pow. działki - 190 m²
Pow. działki - 133 m²
Pow. działki - 890 m²
Pow. działki - 289 m²
Pow. działki - 300 m²
Pow. działki - 350 m²
Pow. działki - 890 m²
Pow. działki - 300 m²
Pow. działki - 270 m²
Pow. działki - 628 m²
Pow. działki - 1 077 m²
Pow. działki - 1 300 m²
Pow. działki - 200 m²
Pow. działki - 890 m²
Pow. działki - 890 m²


text:
Już lipiec na puklu – audio
Szatniarz stworzyciel
Szatniarz stworzyciel
( ze zbioru pod tytułem „Szatniarz”)
w szatni panował spokój
zwyczajny jak przed burzą
kręciły się pojedyncze płaszcze
lecz jakoś niezdecydowane
wieszaki odpoczywały
po swojej porcji gryzienia
szatniarz pozamykał wszystkie swoje potwory
pozostawił tylko dwa potwora ciszy i spokoju
usiadł wygodnie w fotelu podparł głowę ręką
rozpoczął tajemnicze rozważania
otworzył swój kalkulator świata i wpisał tajne hasło
E = mc2
zazgrzytał potwór tajemnicy
wylazł z komputera
zrobiło się tajnie
zadał potworowi pytanie
co się stanie gdy prędkość będzie wzrastać
do lub ponad prędkość światła
……………………
wtedy masa będzie maleć do zera
przestanie istnieć
materia zamieni się w światło
o wielkiej sile energii
szatniarz wstał i zaczął biec
coraz szybciej i szybciej
aż zamienił się w świetlistą poświatę
rozpłynął się w powietrzu
stał się nieśmiertelną energią
zrozumiał zasady rządzące wszechświatem
postanowił stworzyć własny świat
pozbierał garść promieni słonecznych
i ulepił z niej kulę
kulę wprawił w ruch obrotowy
– niech są pory dnia
wybrał dwa generatory słoneczne
i umieścił tam swoją kulę ziemi
ziemia zaczęła wokół nich krążyć
tworząc lata
teraz rzucił na ziemię
meteoryt kosmicznej wody
skażonej wirusami
wystarczyło czekać
patrzeć jak się zieleni i błękitnieje
powstają kwiaty owady i owoce
powstaje życie
jednego nie zrobił
nie stworzył człowieka
Leszek K.
SZOSTY MARSZ PO AUTONOMIJO !
Do mel: Czerwony pas, czerwony pas…
SZOSTY MARSZ PO AUTONOMIJO !
Dzisiyj my RAŚ, dzisiyj my RAŚ,
Już szosty roz, już szosty roz.
Przez Katowice idymy.
My wszyjscy tu, my wszyjscy tu,
Zebrali sie, zebrali sie.
Dyć Autonomijo żondomy.
Bo my z Dziada som Ślonzoki, sztyjc być nimi chcymy.
My na Ślonsku sie rodzili i tu żyć pragnymy.
Ref: Dlo Ślonzoka ni ma życio, żyć bez Autonomii,
Dyć my swoja Autonomijo, mieć w końcu muszymy.
Hubert Mojżesz
OPA I BOMBONY
OPA I BOMBONY
Przipomino mi sie coroz wiyncyj moich przezyc z dziecinstwa. Widac, ze sie starzeja…
Bolo mi tak mozno sztyry – piync lot jak dziynnie po poledniu tyralach z Mamom na Wojtula z konewkom do gospodorza po swiyze mlyko od krowy. To bolo richtig mlyko, niy tako sino woda jako terozki sie w sklepie kupuje. Te mlyko mialo smak, Mama dycki polowa przewarzola, a drugo polowa rozlywala do cwierclitrowych gorczkow i odstawiala na kiszka. Warzola tyz puding, a rano dycki dostalach grysek na sniodanie, bo to bezmas bolo zdrowe! Grysek posula cimtym i cukrym a na pojszczodek kladla konsek swiyzego masla, tyz kupowanego u tego samego gospodorza. Ale nojbardzi mi smakowala ta kiszka, kero na wiyrchu miala taki ruby placek smietonki.
Roz tyz my szly se po mlyko, a jo, taki maly tolpacz jakosik zech sie obrociola pechowo i wlazlach Mamie pod nogi. No i Mama sie skuli mie sie obalola. Do dzisiej mom wyrzuty sumiynio, bo Mama se rozczasla kolano i na pewno Jom to bardzo bolalo. Dobrze, ze my szly po mlyko, a niy nazod, bo wszystko by sie wylolo i bolaby jeszcze wiynkszo strata…
Ale Mama sie na mie niy gorszola, ani mie niy przezywala, a wolalabych, coby mi jedna wlepiola, to mozno by mie tak te rozczaskane kolano od Mamy niy bolalo…
Potym, jak juz bolach tak z dziewiync lot staro, to sama lotalach po mlyko.
Jo rada lotalach po te mlyko na Wojtula, bo dycki, przodzi z Mamom, a potym sama odwiedzalach mojich starzikow i obie ciotki – frele Lyjna i Angela.
Pamiyntom, jak moj Opa siodali na zeslu, na kerym lezol dopasowany zoglowek, coby im bolo miynko, a kery uszola im ciotka Lyjna.
Opa mieli skowane bombony w taki okronglyj, blaszanyj pucince, kero czimali we szranku za zeslym. I dycki, jak bolach u nich na byzuchu, to sie obrocali, otwiyrali szrank, wyciongali ta putnia, otwiyrali i dowali mi bombon. Bo Opa mi przoli, a jo im tyz.
Jak bolach dziesiync lot staro, to Opa umarli…bardzo mi ich brakowalo…
Moje starziki mieli starego kanarka Hanzlika. On bol juz taki stary, ze juz od downa niy spiywol. Ale w ta noc, co Opa umiyrali zaspiywol…ostatni roz…
Moja Oma przezyli Opy o osiym lot..fajrowali jeszcze 88 gyburtstag.
Mialach bardzo fajne zycie przi moich starzikach. Fest im przolach, i teraz, jak ich wspominom, zawiyrom oczy i widza ich, jak chodzom po placu, miyndzy swojom gowiedziom, jak se z tymi zwierzontkami osprawiajom, Oma sypiom kurkom ziorka, Opa cosik tam majstrujom z drutym przi dziurze we plocie…och…jak te zycie drapko ucieko…ale wspomnien zodyn niy zabiere.
Barbara Matusiewicz
Już lipiec na puklu…
Byli se kiejsik Lech, Czech i Rus… trzi braciki, ftore łosiedlyli sie na zachodzie, połedniu i na wschodzie. Znôcie to? Pewnikiym ja. Ale latoś dokuplowôł sie ku nim jesce Grek. Ja, jô miarkuja, iże pewnikiym môcie pôłnô rzić tego EURO 2012, fusbalu, fanów i tych wszyjskich klugszajsrów i móndroków, kierzi sztyjc i jednym ciyngiym tuplikowali Wóm, iże: „Polôki! Nic sie niy stało!
I naszych ci boroków fusbaloków, kierzi robiyli co mógli, ino, co niy za tela poradziyli cosik zrobić. A jô kciôłbych samtukej (dziepiyro dzisiôj) gorko podziynkować naszym chopcóm łosobliwie za to, iże łóne same tak wartko podziynkowali nóm, polskim kibicóm za sparcie i spómożyni, i iże tak gibko dali nóm laufpas łod tego bolyściwygo i przikrygo łobowiónzku robiynia dobryj machy do złyj (co, tam złyj? usmolónyj do łostatka) – gry! I iże dziynka tyj jejich uprzyjmnóści mógli my blank wartko poschróniać wszyjske biôło-czerwióne aksysorija i przidôwki, i żôdnô nóm ci tam narodowô fana już niy pozaściyrała, niy zasłónióła szykowności, gryfności fusbalu, ło ftorym miarkujymy ino jedne – gryfny fusbal jes ino tam, kaj nôs niy ma. A kiejech usłyszôł Szpakowskiego, kiery rzóńdziół z drukiym, iże „.. to jes razinku piykno fusbalu!” – wiedziôłech, co nasi już wyfurgli ze Euro 2012.
Nó, styknie tego jamrowaniô. Mómy już przecamć lipiec, lato côłkim pyskiym, dziecka już tyż samtukej u mie na Pniokach we tyj mojij „Siedymnôstce” niy wyrobiajóm, zrobióło sie chnet blank cichuśko… nó niy tak do łostatka, bo przecamć terôzki sam u nôs na Ślónsku małowiela kogo ze ślónskich familijów stać na to, coby dziecka wykludzić kajsik na feryje.
I sam mi sie spómniôł jedyn wicny fal. Dôwnij, do mojij szuli smycyli zawdy mlyko (abo łod Any Jóndercynyj ze Krojcki, abo łod staryj Kaczmarkowyj ze Logiewnickij). Jak ci to tam smycyli, to już jes inkszô pôrã galot, bo czasym to i my, coby ino wykluglować sie łod lekcjów, szli zarôzki po łósmyj do mlyczarni po te kany z mlykiym. Jô ino bocza, co rółz kiejsik przijechół fórmón ze maluśkóm rolwagóm, kierô cióngnół gryfny, fajnisty yjzel. A możno, to ci bół i stary Mugenschnabel ze dziołszynnyj szkoły, ze tyj ci dôwniyjszyj „Łoziymnôstki” – już niy bocza.
Ta fóra sztopła kole mojij „Siedymnôstki, kole takij fojerplómpy. Stary fórmón (możno to i bół stary Ceglarski?) poszoł do szule a my – jak to zawdy syncyska – napoczli mierzić, napasztować, szkubać, tyrpać tego biydnego yjzelka przi ojku. Ino jedyn synek, Michôł łod Hajmanki stôł ci sie z kraja i niy szterowôł ci tego zwierzôka. Łorôz wylazuje ze szuli tyn fórmón, łozeźlóny jak sto diosków, i dôwej tyrać ze biczyskiym, ze takim korbaczym za nami, coby nóm po tych rziciach wyszczylać. My citali, śmigali kaj fto móg i ino tyn ślimok Michôł łod Hajmanki łostôł przi fórze, bo myślôł, co jes niywinowaty; przeca łón tego yjzla blank niy szterowôł i… dostôł łod kuczera fanga bez pychol. Ani niy doczkôł, coby go łón prasknół ze drugij zajty, ino tyż zarôzki pitnół drap do szule. A tam ci we dźwiyrzach wrómbôł we naszygo ksiyndza Wale, we tego kapelónka łod katyjmusu.
– Co za szus i grundelok ze cia, synek ? – wrzesknół nasz kapelónek i prasknół ci go tyż juzaś bez pysk.
Festelnie ześlimtany wpôlół Michôł na słody i gynał szczas ci sie ze naszym rechtorym Balcarkym.
– A cóż to tak wrzeszczysz, choby cie fto ze skóry łobdziyrôł łochyntolu? – pytô ci go tyn rechtór.
– A bo, bo ksióndz kapelónek mazli mie bez pysk, a jô… a jô… przeca tymu, tymu… yjzlowi blank nic niy zgobiół – wystynkôł Michôł.
Nó, i Michôł dostôł trzeci rółz we sznupa, po fresie.
A iże to dzisiôj tyż ło fajrnacie dlô szkolorzy, to możno jesce cosik inkszego.
Wiycie, wiynkszóścióm szpasowne cufale przitrefiajóm mi sie, kiej wlejza kajsik do kaczmy abo biyrsztuby na laga i piwo. Łamża lecy kedy do jednego szynku na naszyj Krojce, kaj sztyjc góści jedyn istny, Manek, mianowany Dziamblym. Jes ci już tyż, tak jak jô, na pynzyji ale łostôł do terôzka fyrniokym. Fresa mô nikej siedym grzychów gównych, sztyjc tyż słepie piwo i gorzôła… przed pynzyjóm to i na pómp. Pómôgô gospodzkimu i bez côłki dziyń mu sie pychol niy zawiyrô. Napasztuje wszyjskich, kôżdymu poradzi przisrać, chocia miyni przi tymu, iże jes taki kocynder i szpasownik.
Wlozech do tego szynku łóńskigo tydnia. Łobsztalowôłech se – jak to móm we zwyku – piwo i ku tymu gryfnisty achtlik. A skuli tego, co majóm mie tam za jakigosik srogigo móndroka, tóż tyż przi kôżdyj swadzie zwrôcajóm sie dó mie, coby jich łozsóńdzić. Wtynczôs bóło deczko inakszij. Manek abo niy miôł pijyndzy, abo gospodzki zakôzôł mu szynkować piwo, dosik, iże siedziôł blank cicho i… łozwiónzywôł krojcula.
Jô sie polekuśku szlukôł ta moja laga aże łorôz Manek spytôł ci mie sie:
– Panoczku Ojgyn! A możno wy mi rzykniecie jakô ci to bóła cera Gospodôrza i Gospodyni?
Ludzie, mie choby pierón szczelół. Sztopło ci mie… nó dziura we filipie. Bez pôra łoka mrzików bez moja palica przerajtowało tysiónce myśli. Deszperôcko próbowôłech spomiarkować, kim sóm Gospodôrz i Gospodyni. Cóż tyż to moge być? Piyrszy myślónek: „Chłopi” Reymonta? Gyneralnie jakeś gyszichty ło chopach, pampóniach, bambrach… Ojgyn! Pozbiyrej myślónek, pokôż, co niy darmo cie majóm za móndroka, wykôż sie wiydzóm… Nó ale, trza sie jakosik retować, możno jakô podpowiydź by sie przidała:
– Te, Manek… a ło jakô ci gyszichta, ło jaki utwór ci sie rozłajzi ? – pytóm sie fałesznie.
Ludzie, jego łodpowiydź sprawióła, iże tamesznyj szynkiyrce tyj wyforsknół bez kichol, stary Hajna-gołymbiôrz chnet by łyknół swój achtlik, a mie chnetki by bół ze gymby wyfuknół gybis …
– Nó, panie Ojgyn, bo jô niy pamiyntóm gynał jak to leciało: „Ele mele dudki, gospodôrz malutki, gospodyni puklatô, a ceruszka…” Nó, i razinku niy poradza sie spómnieć jakô bóła ta jejich cerzicka …
Serce warcij bije
Serce warcij bije
Mŏsz ôczy jak heksa
Kej na mie filujesz
Ôfiary szukosz?
Czy richtig miyłujesz?
Rod mōm ta launa
Kej serce mi bije
Wartko , festelnie
Jak we bymbny kije
Zachabia ci kusik
Zaś trowi mie fiber
Dyrgōwki chytajōm
A ruby mōm cwiter
Mŏsz ôczy jak heksa
A liczko janioła
Dej pozōr i niy kuś
Dostowōm zaś fioła
Użolić sie musza
Tynsknica mie biere
Ty ciyngym caubrujesz
Diosecko śmiejesz!
Barbara Politaj
Zaproszyni do Jankowickiej Studziynki
Zaproszenie do Jankowickij Studziynki
Tak zaroz po łobiedzie
na szpacyr sie wybiera
do naszej kochanej Studziynki
bo dzisioj je niedziela
Wezna ze sobom w taszce
żymły i orynżada
łone bydom dlo bajtli
do mie bydzie bonkawa
W ciyniu na szumnej polanie
na dece sie siednymy
chocioż w lipcu spóźniono
majowka se odprawiymy
Porzykomy Zdrowaśki
świyżym luftym dychnymy
trowom zielonom kwiotkami
łoczy se napasymy
A jak kto bydzie mioł szczynści
usłyszy jak ptoki godajom
bo łone Paniynce w grocie
różaniec łodprawiajom
Studziynka to piykne miejsce
ni ma takigo na świecie
mom yno cicho nadzieja
że i wy tu przyjedziecie
Już teraz wos zaproszom
yno weźcie ze sobom
paryzol bo jak wiycie
rozmańcie je z tom pogodom
R.SOBIK
Góry moje ścieżki moje
Góry moje ścieżki moje
pierwszy śnieg pobielił granie
nakrył kosodrzewinę białym kożuchem
pajęczyny ozdobił błyszczącymi perłami
ścieżki oblepił śliskim błotem
słońce na śniegu błyszczy iskrami
śnieg się topi jak zwykle – wodą
strumyki iskry zabierają ze sobą
nie ma pociechy z pierwszego śniegu
szlaki górskie czy mnie pamiętacie
kamienie które głaskały me stopy
jeziorka zimne błyszczące wśród grani
wichry śnieżyce tez mi ukochane
marzy mi się znowu tak jak kiedyś
wędrować samotnie szlakiem – szczytami
czuć całym ciałem zmęczenia piękno
wdychać zapachy pełną piersią
świerki dorodne gdzieś pod reglami
tylko tutaj cieszą dorodnością
zaszumcie za mną tęsknotę swymi gałęziami
jak zapamiętałem jak bywało kiedyś
przypomnijcie mi proszę górskie opowieści
pamiętasz mnie sroko bystrooka
któraś narobiłaś rabanu na mój widok
mnie i mój plecak już wysłużony
i zazdrość moją ze ty tutaj zostajesz
skały jedyne poukładane przedziwnie
po których stąpać mi było zaszczytem
czy mnie jeszcze pamiętacie gdy na szczycie
piłem wodę ze strumyka o smaku niespotykanym
Leszek K.
Krajowe Forum Kobiet Wiejskich
Krajowe Forum Kobiet Wiejskich
Od 02.07.do 04.07.2012r. odbyło się Krajowe Forum Kobiet Wiejskich zorganizowane wspólnie przez Śląską Izbę Rolniczą i Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego ,w którym uczestniczyło około 100 kobiet z różnych rejonów kraju.Część odbyła się w Urzędzie Marszałkowskim w Katowicach a część w Wiśle.Przy okazji uczestniczki forum zwiedziły tereny Beskidu Śląskiego.
Co do sprawozdania z forum zapraszam na SZ
Foto Regina Sobik


text:
Tinta
Tinta – środek barwjůncy w postaći roztworu barwńika we rozpuščalńiku s ewyntualnym dodatkym substancyji zagynščajůncych (np. želujůncych). Wykořistywano je w šerygu přiborůw pisarskych (dugopisy, flamastry, markery, pisoki, pjůra, pjůra wječne a tp.) a w druku atramyntowym (drukorki atramyntowe, plotery).
Tinta, kej środek barwńikowy, mo wuaśćiwośći myńi abo bařij transparyntne, čym růžńi śe uod pigmyntowygo tušu, stosowanygo w tygo samygo typu materjouach pisarskych i uřůndzyńach drukujůncych, nale majůncygo wuaśćiwośći kryjůnce.
Popředńikym tinty kej materjouů pisarskigo je inkaust.
[Sprowjej] Zobač tyž


text:
Mekůng
Mekůng (chiń.: 瀾滄江, Láncāng Jiāng, taj.: Me Nam Khong, tybet.: Dza-cza, Me Kong, Me Nam Kong, wjet.: Mê Kông) - rzyka we połedńowo-wschodńij Azyji, nojdugszo na Indochińskim Půłwyspje, sztworto podug dugośći we Azyje a 9. na śwjeće. Je 4880 km dugo. Zdrzůdła mo na wyżce 5224 m n.p.m. na Tybetańskij Wyżce, uchodźi do Połedńowochińskigo Morzo. Jeji ujśće je deltowate. Przepływo bez 6 krajůw: Chiny, Birma, Tajlandyjo, Laos, Kambodża a Wjetnam. We jeji dolnyj tajli wahańa stanu wody poradzům dolyźć do 12 myjtrůw. Rzyka je żeglowno lů morskich statkůw uod ujśćo aże po stolica Kambodży, Phnom Penh. Mekůng je nojwożńijszům kůmůńikacyjnům cestům we Indochinach. Wele rzyki we dolińe uprowjo śe ryż.


text:
Kamela
Kamela (Camelus) - zorta wjelgich cyckočůw pařistokopytnych s familije kamelowatych. Přinoležům do nojwjynkšych ssakůw kopytnych. Fizjolůgičńy sům uůne přistosowane do žyćo we warůnkach suchygo a gorkigo klimatu, sům čynsto wykořistywane kej zwjyřynta užytkowe.
[Sprowjej] Gatůnki
We tyj zorće idźe wykozać dwa gatůnki:
- kamela dwupuklato (Camelus bactrianus syn. Camelus ferus – wystympuje tak w stańe dźikim (kamela dwupuklato dźiko C. ferus), jak a w chowje (kamela dwupuklato domowo, baktrjan C. bactrianus)
- kamela jydnopuklato (dromader*) (Camelus dromedarius) – wystympuje ino jako gadźina hodowlano
Mjano dromader to je feler naškryflany we yncyklopedyjach, richtik to śe mjanuje dromedar z uać. jako stoji wyžyj[zdrzůdło?] .


text:
Emir Kusturica
Emir Kusturica (syrb.: EMиp HeMaњa KycTypицa, rodz. 24 listopada 1954 we Sarajewje) - syrbski režyser filmowy a scenařysta. Dwůkrotńy zdobywou Zuotyj Palmy na festiwalu filmowym we Cannes. Režyserja studjowou na ůńiwersyteće we Pradze. Pjyršym filmym kery přińůs mu sukces bůu Fater we rajźe sůužbowyj, nagrodzůny Zuotům Palmům. Uod nastympnygo filma, Čos Cyganůw, začůn wspůupraca s Goranym Bregovićym, kery komponowou muzyka do jygo filmůw. W USA stou śe znony po nastympnym, a pjyršym we angelskij godce, filmym "Arizona Dream". Nojbaři znony a uoroz tyž kůntrowersyjny bůu film s 1995, "Underground", kery trwo 3 godźiny a uopowjado uo historyji Jugosuawje uod II wojńy śwjatowyj po wojna důmowo w Bośńe a Hercegowińe.


text:
Měrćin Nowak-Njechorński
Měrćin Nowak-Njechorński (němske mjeno Martin Nowak-Neumann) (* 13. junija 1900 w Njechornju; † 6. julija 1990 tež tam) bě serbski moler, grafikar, publicist a spisowaćel.
Po wuchodźenju ludoweje šule we Worcynje kubłaše so w dalokostudiju na polu molerstwa. 1919 měješe prěnju předawansku wustajeńcu w Zhorjelcu, kotrejež financielne dochody jemu pomhachu, studij na Lipsčanskej wuměłskej akademiji zahajić. 1920 studowaše potajkim wuměłstwo w Lipsku, 1921–1923 w Drježdźanach. Tam budźi so jeho zahorjenosć za serbstwo, kiž jeho tež pohnuwaše, swoje studije w słowjanskim wukraju pokročować. Z tutoho časa sem zaběraše so wosebje z motiwami słowjańskeje mytologije. Podawaše so 1923 do Prahi, hdźež mjez druhim pola Maxa Švabinskeho studowaše a hač do 1927 wostanješe. 1927–1929 bě student na wuměłskej akademiji we Waršawje. Wot 1929 hač 1933 bě z redaktorom Serbskich nowin. Z politiskich přičin bu 1933 z powołanja pušćeny. Dyrbješe jako wojak we Wehrmachće słužić. Wróćiwši so z amerikanskeje wójnskeje jatby bu w lěće 1947 ze šefredaktorom Noweje doby, wot 1950 hač 1969 tež Rozhlada. Po tym zo so w lěće 1969 na wuměnk podawaše, bě jako swobodnje tworjacy moler a spisowaćel žiwy.
Měrćin Nowak-Njechorński bu dwójce z Wótčinskim zazłužbowym rjadom NDR, z Narodnym mytom NDR, z mytom Ćišinskeho a z rjadom Hwězda přećelstwa ludow wuznamjenjeny.
Ródny dom w Njechornju bu zjawnosći w juniju 1999 jako muzej přepodaty.
[wobdźěłać] Literarne twórby (wuběr)
- Po serbskich pućach. Budyšin 1936
- Zapiski bobaka. Budyšin 1952
- Serbski wšudźebył. Budyšin 1954
- Mišter Krabat. Budyšin 1954
[wobdźěłać] Literatura
- Moler serbskeho luda. Budyšin 1959 (z tekstami Měrćina Nowaka-Njechornskeho a Alfreda Krawca)
- Wubrane spisy, zwjazk 1 (pućowanske wobrazy). Budyšin 2000, ISBN 3-7420-1822-1
- Wubrane spisy, zwjazk 2 (bajki). Budyšin 2000, ISBN 3-7420-1824-8
- Helmut Kaltšmit: Leksikon awtorow serbskich knihow 1945–1978. Budyšin 1979


text:
ДлиTeлbHocTb: 1 MиH 22 cek
ПpocMoTpoB: 204
Tэrи: jerzy gorzelik raś ruch autonomii śląska industriada 2012
ДлиTeлbHocTb: 4 MиH 11 cek
ПpocMoTpoB: 121
Tэrи: TABU Schlesiche Vernichtungslager Auschwitz Birkenau łowcy felerów polityka historyczna polskie obozy koncentracyjne Waffen SS Nibelungen david irving Paul Hafner kłamstwo oświęcimskie zagłada Żydów holocaust shoah ludobójstwo genocid antysemityzm antypolonizm raś gorzelik raslaska ruch autonomii śląska deutsche zivilisazion Deutschlandsliebe kultur Vaterland Vaterlandslied WWII II wojna światowa ősterreich Austria silesia śląsk oberschlesien schlesien
ДлиTeлbHocTb: 20 MиH 30 cek
ПpocMoTpoB: 221
Tэrи: Obóz Koncetracyjny łarg Śląsk Siemianowice Śląskie zgoda Jaworzno Mysłowice Paweł Siegier Gorelik
ДлиTeлbHocTb: 5 MиH 26 cek
ПpocMoTpoB: 716
Tэrи: Gorzelik Łagier Jadwiga Chmielowska Obozy koncentracyjne Jaworzno Siemianowice historia Raś
ДлиTeлbHocTb: 2 MиH 47 cek
ПpocMoTpoB: 142
Tэrи: uncut gorzelik
ДлиTeлbHocTb: 4 MиH 9 cek
ПpocMoTpoB: 28
Tэrи: Silesia Autonomism
ДлиTeлbHocTb: 7 MиH 49 cek
ПpocMoTpoB: 69
Tэrи: Autonomia Autonomism
CTpaHиц: 1 of 14
Дaлbшe


text:
O Lapsaf Niznyf
Downo, downo tymu na malom wioske napadla gromada rozbojnikof. Ograbiyli
oni sickif ludzi z dziedziny, a wies pusciyli z dymym. Malo grupa ludzi sie na scynscie
uratuwala i uciekla do lasu. Kied tak dlugo sie tulali po lesie, obocyli ze som na polanie,
a wokolo niyj rosnie gynsty las. Jedyn z ludzi oglosiyl:
„Zostajyme tuto! Haf nos nifto nie nojdzie!” Resta ludzi sie zgodziyla i zostali na
tyj polanie. Z casym ludzie sie pobuduwali, a smreki ftore rosly blisko, powycinali na
podpolke. Kiym wjyncyj przybywalo rokof, dziedzina sie rozrostala. Ludzie zacyni
lomac se glowy, jak by jom nazwac. Nej jedyn z chlopow wymyslol nazwe,, Nizne’’
Bylo w tym kapke prowdy, bo wioska lezala naprowde nisko. Po tym ftosik dolozol
jesce nazwe,, Lapse’’. I tak dziedzine, ftorom zalozono na srodku polany w lesie do
dzisiok wolo sie Lapse Nizne.
Zapisala: Justyna Bryniarska
Opowiadal: Stanislaw Stanek lat 79, Lapsze Nizne


text:
Jidisz
Jidiš (jid. ייִדיש, jidiš, zwony tyž מאַמע-לשון, mame-lošn) - godka germańsko užywano bez 1.5 miljůnůw ludźi kej godka uojčysto[1], atoli znono bez 3,142,560 na coukym śwjeće [2]. Je to godka rodźimo lo Žydůw Aškenazyjskych.
Před drugim śwjatowym krigym bezma 11 mln Žydůw mjouo jidiš kej godka uojčysto, a terozki godo jidiš 3 miljůny tych, keři majům je kej pjyršo godka, guůwńy we Izraelu a Americe.
Jidiš mo swoje kořyńy we godce střodkowowysokomjymjeckij, we kerej godouo śe we Ojropje, a s kerej śe tyž wykštoućiu tzw. Hochdeutsch.


text:
Wjynksze wymjyry ńy sům dostympne
Tyn plik śe nałoźi na Wikimedia Commons a idzie go użyć we inkszych projektach.
Niżyj sům informacyje ze zajty popisu tygo pliku.
Polski:
Piramida wieku dla stanu Teksas
w USA
na podstawie spisu ludności z 2000 roku
- real name: Artur Jan Fijałkowski
- pl.wiki: WarX
- commons: WarX
- mail: [1]
- jabber: WarX@jabber.org
- irc: [2]
Gyszichta pliku
Klikńij na datum/cas, coby uwidzieć, jak plik w tyn czas wypadoł.
Używańy pliku
Tako zajta linkuje do tygo plika:
Globalne wykorzystanie pliku
Ten plik jest wykorzystywany także w innych projektach wiki:
- Wykorzystanie w da.wikipedia.org
Tyn plik mo ekstra informacyje na isto przidane uod fotoaparata abo skanera, kere bůły użite lo powstańo tygo pliku.
Eli plik był modyfikowany, dane mogům w tajli ńy być we zgodźe ze parametrůma modyfikowanego pliku.


text:
Tank
Čoug (abo tank) - gůńśyńicowy wůz bojowy, přeznačůny do walki s śiuůma přećiwńika na krůtkych i średńich dystansach za půmocům prowadzyńo uogńo na wprost. Ćynžki pancyř i dužo mobilność zapewńajům čougům přetrwańy na polu bitwy, a napynd gůńśyńicowy pozwalo na přymješčańy śe s dužům pryndkośćům w trudnym teryńy. Čoug je zasadńičym środkym prowadzyńo walki lůndowyj, zwašča natarća.
Wjynkšość wspůučesnych čougůw je uzbrojůnych w pojydynčo armata čougowo, ůmješčůno w uobrotowyj wježy a w jydyn abo wjyncyj karabinůw mašynowych. Korpus čougu wykůnany je s pancernych puyt uo zrůžńicowanyj grubośći. Pjyrše čougi ńy pośadouy wježy, a jejich uzbrojyńy artyleryjske bůuo ůmješčůne w spůnsůnach, pjyršym čougym uo klasyčnyj i užywanyj uobecńy kůnstrukcyji (obrotowo wježa na kadubje) bůu francuski Renault FT-17.


text:
Byli se kiejsik Lech, Czech i Rus… trzi braciki, ftore łosiedlyli sie na zachodzie, połedniu i na wschodzie. Znôcie to? Pewnikiym ja. Ale latoś dokuplowôł sie ku nim jesce Grek. Ja, jô miarkuja, iże pewnikiym môcie pôłnô rzić tego EURO 2012, fusbalu, fanów i tych wszyjskich klugszajsrów i móndroków, kierzi sztyjc i jednym ciyngiym tuplikowali Wóm, iże: „Polôki! Nic sie niy stało!
I naszych ci boroków fusbaloków, kierzi robiyli co mógli, ino, co niy za tela poradziyli cosik zrobić. A jô kciôłbych samtukej (dziepiyro dzisiôj) gorko podziynkować naszym chopcóm łosobliwie za to, iże łóne same tak wartko podziynkowali nóm, polskim kibicóm za sparcie i spómożyni, i iże tak gibko dali nóm laufpas łod tego bolyściwygo i przikrygo łobowiónzku robiynia dobryj machy do złyj (co, tam złyj? usmolónyj do łostatka) – gry! I iże dziynka tyj jejich uprzyjmnóści mógli my blank wartko poschróniać wszyjske biôło-czerwióne aksysorija i przidôwki, i żôdnô nóm ci tam narodowô fana już niy pozaściyrała, niy zasłónióła szykowności, gryfności fusbalu, ło ftorym miarkujymy ino jedne – gryfny fusbal jes ino tam, kaj nôs niy ma. A kiejech usłyszôł Szpakowskiego, kiery rzóńdziół z drukiym, iże „.. to jes razinku piykno fusbalu!” – wiedziôłech, co nasi już wyfurgli ze Euro 2012.
Nó, styknie tego jamrowaniô. Mómy już przecamć lipiec, lato côłkim pyskiym, dziecka już tyż samtukej u mie na Pniokach we tyj mojij „Siedymnôstce” niy wyrobiajóm, zrobióło sie chnet blank cichuśko… nó niy tak do łostatka, bo przecamć terôzki sam u nôs na Ślónsku małowiela kogo ze ślónskich familijów stać na to, coby dziecka wykludzić kajsik na feryje.
I sam mi sie spómniôł jedyn wicny fal. Dôwnij, do mojij szuli smycyli zawdy mlyko (abo łod Any Jóndercynyj ze Krojcki, abo łod staryj Kaczmarkowyj ze Logiewnickij). Jak ci to tam smycyli, to już jes inkszô pôrã galot, bo czasym to i my, coby ino wykluglować sie łod lekcjów, szli zarôzki po łósmyj do mlyczarni po te kany z mlykiym. Jô ino bocza, co rółz kiejsik przijechół fórmón ze maluśkóm rolwagóm, kierô cióngnół gryfny, fajnisty yjzel. A możno, to ci bół i stary Mugenschnabel ze dziołszynnyj szkoły, ze tyj ci dôwniyjszyj „Łoziymnôstki” – już niy bocza.
Ta fóra sztopła kole mojij „Siedymnôstki, kole takij fojerplómpy. Stary fórmón (możno to i bół stary Ceglarski?) poszoł do szule a my – jak to zawdy syncyska – napoczli mierzić, napasztować, szkubać, tyrpać tego biydnego yjzelka przi ojku. Ino jedyn synek, Michôł łod Hajmanki stôł ci sie z kraja i niy szterowôł ci tego zwierzôka. Łorôz wylazuje ze szuli tyn fórmón, łozeźlóny jak sto diosków, i dôwej tyrać ze biczyskiym, ze takim korbaczym za nami, coby nóm po tych rziciach wyszczylać. My citali, śmigali kaj fto móg i ino tyn ślimok Michôł łod Hajmanki łostôł przi fórze, bo myślôł, co jes niywinowaty; przeca łón tego yjzla blank niy szterowôł i… dostôł łod kuczera fanga bez pychol. Ani niy doczkôł, coby go łón prasknół ze drugij zajty, ino tyż zarôzki pitnół drap do szule. A tam ci we dźwiyrzach wrómbôł we naszygo ksiyndza Wale, we tego kapelónka łod katyjmusu.
– Co za szus i grundelok ze cia, synek ? – wrzesknół nasz kapelónek i prasknół ci go tyż juzaś bez pysk.
Festelnie ześlimtany wpôlół Michôł na słody i gynał szczas ci sie ze naszym rechtorym Balcarkym.
– A cóż to tak wrzeszczysz, choby cie fto ze skóry łobdziyrôł łochyntolu? – pytô ci go tyn rechtór.
– A bo, bo ksióndz kapelónek mazli mie bez pysk, a jô… a jô… przeca tymu, tymu… yjzlowi blank nic niy zgobiół – wystynkôł Michôł.
Nó, i Michôł dostôł trzeci rółz we sznupa, po fresie.
A iże to dzisiôj tyż ło fajrnacie dlô szkolorzy, to możno jesce cosik inkszego.
Wiycie, wiynkszóścióm szpasowne cufale przitrefiajóm mi sie, kiej wlejza kajsik do kaczmy abo biyrsztuby na laga i piwo. Łamża lecy kedy do jednego szynku na naszyj Krojce, kaj sztyjc góści jedyn istny, Manek, mianowany Dziamblym. Jes ci już tyż, tak jak jô, na pynzyji ale łostôł do terôzka fyrniokym. Fresa mô nikej siedym grzychów gównych, sztyjc tyż słepie piwo i gorzôła… przed pynzyjóm to i na pómp. Pómôgô gospodzkimu i bez côłki dziyń mu sie pychol niy zawiyrô. Napasztuje wszyjskich, kôżdymu poradzi przisrać, chocia miyni przi tymu, iże jes taki kocynder i szpasownik.
Wlozech do tego szynku łóńskigo tydnia. Łobsztalowôłech se – jak to móm we zwyku – piwo i ku tymu gryfnisty achtlik. A skuli tego, co majóm mie tam za jakigosik srogigo móndroka, tóż tyż przi kôżdyj swadzie zwrôcajóm sie dó mie, coby jich łozsóńdzić. Wtynczôs bóło deczko inakszij. Manek abo niy miôł pijyndzy, abo gospodzki zakôzôł mu szynkować piwo, dosik, iże siedziôł blank cicho i… łozwiónzywôł krojcula.
Jô sie polekuśku szlukôł ta moja laga aże łorôz Manek spytôł ci mie sie:
– Panoczku Ojgyn! A możno wy mi rzykniecie jakô ci to bóła cera Gospodôrza i Gospodyni?
Ludzie, mie choby pierón szczelół. Sztopło ci mie… nó dziura we filipie. Bez pôra łoka mrzików bez moja palica przerajtowało tysiónce myśli. Deszperôcko próbowôłech spomiarkować, kim sóm Gospodôrz i Gospodyni. Cóż tyż to moge być? Piyrszy myślónek: „Chłopi” Reymonta? Gyneralnie jakeś gyszichty ło chopach, pampóniach, bambrach… Ojgyn! Pozbiyrej myślónek, pokôż, co niy darmo cie majóm za móndroka, wykôż sie wiydzóm… Nó ale, trza sie jakosik retować, możno jakô podpowiydź by sie przidała:
– Te, Manek… a ło jakô ci gyszichta, ło jaki utwór ci sie rozłajzi ? – pytóm sie fałesznie.
Ludzie, jego łodpowiydź sprawióła, iże tamesznyj szynkiyrce tyj wyforsknół bez kichol, stary Hajna-gołymbiôrz chnet by łyknół swój achtlik, a mie chnetki by bół ze gymby wyfuknół gybis …
– Nó, panie Ojgyn, bo jô niy pamiyntóm gynał jak to leciało: „Ele mele dudki, gospodôrz malutki, gospodyni puklatô, a ceruszka…” Nó, i razinku niy poradza sie spómnieć jakô bóła ta jejich cerzicka …
Już lipiec na puklu…
Byli se kiejsik Lech, Czech i Rus… trzi braciki, ftore łosiedlyli sie na zachodzie, połedniu i na wschodzie. Znôcie to? Pewnikiym ja. Ale latoś dokuplowôł sie ku nim jesce Grek. Ja, jô miarkuja, iże pewnikiym môcie pôłnô rzić tego EURO 2012, fusbalu, fanów i tych wszyjskich klugszajsrów i móndroków, kierzi sztyjc i jednym ciyngiym tuplikowali Wóm, iże: „Polôki! Nic sie niy stało!
Góry moje ścieżki moje
Góry moje ścieżki moje
pierwszy śnieg pobielił granie
nakrył kosodrzewinę białym kożuchem
pajęczyny ozdobił błyszczącymi perłami
ścieżki oblepił śliskim błotem
słońce na śniegu błyszczy iskrami
śnieg się topi jak zwykle – wodą
strumyki iskry zabierają ze sobą
nie ma pociechy z pierwszego śniegu
szlaki górskie czy mnie pamiętacie
kamienie które głaskały me stopy
jeziorka zimne błyszczące wśród grani
wichry śnieżyce tez mi ukochane
marzy mi się znowu tak jak kiedyś
wędrować samotnie szlakiem – szczytami
czuć całym ciałem zmęczenia piękno
wdychać zapachy pełną piersią
świerki dorodne gdzieś pod reglami
tylko tutaj cieszą dorodnością
zaszumcie za mną tęsknotę swymi gałęziami
jak zapamiętałem jak bywało kiedyś
przypomnijcie mi proszę górskie opowieści
pamiętasz mnie sroko bystrooka
któraś narobiłaś rabanu na mój widok
mnie i mój plecak już wysłużony
i zazdrość moją ze ty tutaj zostajesz
skały jedyne poukładane przedziwnie
po których stąpać mi było zaszczytem
czy mnie jeszcze pamiętacie gdy na szczycie
piłem wodę ze strumyka o smaku niespotykanym
Leszek K.
Daj znak
Anioły zniszczenia
Anioły zniszczenia
wysłał patrol kosmos życia
na trzecią planetę od słońca
która mieni się kolorami zieloni
w dalekim słonecznym układzie
przybyli zobaczyli miasta
dwa skłócone ze sobą okropnie
walczyły ze sobą o wszystko
o ziemię którą zgarnęli
- od samego Boga
patrol wysłano na ziemię
dowodził nim sam Wędrowiec
wylądował w dolinie Siddim
powędrował do miasta Sodomy
pukał od domu do domu
nikt otworzyć nie raczył
podzielić kawałkiem strawy
pokrzepić kubkiem wody
nie przerywali miłej zabawy
jeden Lot się znalazł poczciwy
nad losem Wędrowca się pochylił
nakarmił go winem napoił
do snu ułożył – by odpoczął
nieżyczliwi sąsiedzi
Wędrowca wydali w ręce kata
ten go w wieży uwięził
potraktował jak szpiega nie brata
patrol wysłał groźbę na ziemię
należy uwolnić Wędrowca
pod groźbą zniszczenia Gomory
groźbą spalenia Sodomy
lecz zarozumiały lud liczący
na olbrzymie mury obronne
wyśmiał groźby patrolu
zlekceważył – nie poczynił skruchy
spadły na ziemie dwa anioły
zniszczenia były ogromne
ostrzeżono tylko Lota
niech opuści teren zniszczenia
anioły użyły atomu
by spopielić miasto niezgody
w ogniu spłonęła Sodoma
w pył spalili się ludzie
żądanie ponowił patrol
natychmiast zwolnić Wędrowca
gdyż z Gomorą stanie się tak samo
na zawsze zniknie w ogniu słońca
warunek był nie do spełnienia
gdyż kat się zbytnio pośpieszył
z wędrowca zostały szczątki
je wydano Lotowi
Lot zebrał swoją rodzinę
ruszyli w daleką drogę
zabronił zaglądać do tyłu
gdyż nie godzi się patrzeć
- w ogień
Anioły ponownie spłynęły z nieba
zemsta znów była okrutna
zapłonął ogniem stos atomowy
niszczył miasto ogniem i błyskiem
Lot przyśpieszył kroku
by uciec stąd jak najdalej
zwyciężyła żony ciekawość
spojrzała i poraziło ją błyskiem
padła żona rażona
na pomoc było zbyt późno
z dwóch miast bogatych i wielkich
została polana popiołu
zdarzenie pamięta historia
także i biblia pamięta
tak się dzieje gdy
zarozumiałość jest wielka
sięga – do samego nieba
Leszek K.
Wiatr
Wiatr
nad morzem się wzbudził
bawił się igraszką fal
na ich grzbiecie dopłynął do brzegu
morze porzucił na plaży usiadł
najpierw – zbadał okolice
miasto spodobało mu się
można tam pozamiatać ulice
a kurzem w okna rzucić
na złość pań
lub zatańczyć sobie oberka
z drzewami które mają ze sto lat
kapelusze pozrywać mężczyznom
kobietą spódnicę podwiewać – właśnie tak
drzewa tańczą ociężale
gałęzie fruwają tam i tu
konary skrzypią huczy wiatr
diabelski taniec niechaj trwa
nie ważne że konary się łamią
w obrocie gdy tańczy wiatr
kłania się szpaler drzew w tańcu
do samej ziemi – na pas
gra huczna muzyka
wiatr wieje na sto trąb
gałęzie lecą łamią się drzewa
a wiatr woła niech taniec trwa
gdy skończy się wiatru muzyka
drzewa odetchną pójdą spać
wiatr wróci nad swój brzeg morza
by dalej berka z falami grać
Leszek K
Świyntojóński wicny cufal – audio
Świyntojóński wicny cufal…
Ze tym tómpaniym we świyntojóńskô nocka do lasa i smyczyniym tam swojij freli, coby zuchtać za tym paprociannym kwiôtkiym, to na isto tyż trza dować pozór. Miôłech ci taki fal ze jednym mojim kamratym Achimym Bregulóm, kiery kiejsik, hań-dôwnij robiół we „Hajdukach”, kiej to byli jesce Zakłady Koksochemczne, za szoferoka.
Napoczło to sie wszyjsko łod tego, iżech go trefiół na Wolce, kiej żech wlazowôł do banki na Godula. Kulwitôł ci sie, szôł choby niy na swojich szłapach. Wlôz z biydóm do śtrasynbanki, sztopnół ci tak we winklu i styrcy.
– Co ci je Achim, szłapa ci prziklapło, prasknółeś sie w te kostyry abo co, iże tak chrómôsz, kuśtykôsz – pytóm sie go, a gymba mu sie tak krziwi, choby po zymbskach nachytôł.
– Niy, ino móm na szłapie plynckiyrz choby dziesiyńć ceskich – łodpedziôł mi łón na to.
– Nó, tóż trza go wykroć i bydzie pokój.
– Padosz wykroć, wyrznóńć? Ino kaj? Przeca niy pójńda śniym tam do dochtora Ojgyna Kapka, bo mie wyciepnie – trôpiół sie Achim, i jesce barzij sie krziwi.
– Sto pierónów! A byś sie zesrôł sztacheldratym – wrzesknół ci łoroz Achim na jednygo policajta. – Tyn gizd ci mie gynał na ta hinerałga nastómpiół.
Co sie niyskorzij dziôło, jak gorko sie we bance zrobióło, to sie już przeca mogecie forsztelować.
Wylejźli my ze tyj banki, a na Achima na isto gawcyć niy szło. Chop postawny, herski i kiej ino go fto tyknół we ta szłapa zarôzki móg bez pysk nachytać. I tak blank ci już bamóntny kamrat gôdô:
– Ojgyn, pokôż mi kaj i idymy te hinerałgi, te kurzi ślypia wyrznóńć! Ino, kaj?
Nó, toch go zakludziół do takij jednyj gryfnyj „pedikurzystki”, no takij dupnyj macherki łod platfusów, blazów i plynckiyrzy. Ta mu wyrzła tyn srogi kurzi ślyp i pado, coby terôzki pokôzôł drugo szłapa. A łón ci sie naprził i niy dôł ci sie ściepnóńć, seblyc drugij fuzekle. Niy, i już. Tuplikowali my mu, iże kiej jedna szłapa mô do porzóndku, to i drugo tyż może mu ta frela zrychtować.
A łón niy, i szlus. Tóż my wylejźli łod nij, a jô sie juzaś go pytóm po jakiymu niy kciôł tyj drugij szłapy pokôzać.
– A wiysz Ojgyn, bo jô móm ta szłapa blanka côrnô, zmazano.
– Jezderkusie! Cóżeś ty za łochyntol. To ty ino jedna szłapa myjesz a drugo co, na drugi beztydziyń?
– Niy, to niy tak, ino jô móm ta szłapa ze tery …..
– Jak to ze tery, kajś to wlôz, kajś to wdep?
Nó, i napocznół mi łozprawiać co i jak bóło.
Jakech już gôdôł Achim bakoł we tych dôwniyjszych „Hajdukach”, a iże tyż już wszyjsko po maluśku tam zawiyrali (jak we côłkim Chorzowie) i ino jedyn taki „byznesmyn”, kiery miôł pôra betków do stracyniô, kciôł tam cosik sie łod nich lajstnóńć, cosik sprawić. Ale musiôł mieć i plac, i côłkie stawiyni wypucowane, wyglancowane, bo inakszij tego niy szło skalić. Nó, tóż wszyjskie rojmowali tam festelnie i tyn côłki maras trza bóło musowo kajsik wykludzić. Jeździół ci łón takóm kipom i côłki tyn flaps, tyn maras ze „Hajduk” ściepowôł ździebko za „Niydźwiedzińcym”, ale już we tym kochlowickim lesie. A szôł wartko tyn świynt Jón i Achim smówioł ci sie ze jednóm takóm jóngferóm, co pójńdóm we ta świyntojóńsko nocka do lasa posznupać za tym wywołanym paprociannym kwiôtkiym, i … niy ino.
– I wiysz Ojgyn, kiejech ci jóm już dostôł na trowniol, bez szatów, nó, jak ci jóm Pónbóczek stworzół, to żech ci całóm racióm wdep do marasu. Do marasu. Jô sie tak ino medikowôł. A to bóła tera, kieroch wykludziół ze tych „Hajduk” na mojij kipie – bajuko mi Norbet aże mu płacki lecóm.
– A coby bóło jesce maszkiytnij, to łóna ci côłkie szaty, côłki klajd, côłko garnitura i côłkie prodło tyż zmarasióła choby niyboskie stworzyni. Nó, i terôzki już miarkujesz po jakiymu jô niy poradziół tyj drugij fuzekle ściepnóńć, pra?
Tóż dejcie pozór i na take cufale we ta świyntojóńskô nocka.
Karkonosze
serce rozdarte tęsknotą bólem nie do zaleczenia
szczytem wysokim wstydzącym się w chmurach
jeziorem kamiennym mocno niebieskookim
lasem świerkowym pachnącym żywicą
bukami chlubiącymi się szelestem zeschniętych liści
kosodrzewiną - krzakiem niezwykłym sobą
pamiętam mgły zaczarowane gdy maszerowało się deszczem
wichry które wzbraniały oddechu
marzenie o schronisku i herbatki – jedyne w sobie
zmęczenie było zachwytem
grzbiet słońcem skąpany
ścieżki kamienne zdeptane butami
zdartymi całkiem na szlaku
gdzieś w koszu porzucone – na zawsze
plecak leży niepotrzebny – niczyj
przyjaciele że szlaku
gdzie teraz jesteście
Leszek K.
Duchy
Duchy
oswoić się dadzą
przyśnią się pięknie
kilka miłych słów
o tym jak tęsknisz
że płacze serce
beż żadnego upiora
będziesz żeglował
między gwiazdami
wracał z nią pod rękę
będziemy wspominali czasy
gdy pocałunki były przesłodkie
muzyka grała do zapamiętania
a sił mieliśmy wiele
by wywracać góry
Leszek K.


text:
Danga
Danga (abo tyż Dynga, Důnga) to je zjawisko uoptyčne a meteorolůgične, kere wystympuje we postaći wjeloborwnygo uůku widočnygo na ńebje. Je uůne spowodowane bez dyspresyjo (rozščepjyńy) śwjotua suonyčnygo we kroplach wody w atmosfeře Źymje.
Śwjotuo (podug antropocyntryčnygo půnktu widzyńo) je widźalnům tajlům průmjyńowańo elektrůmagnetyčnygo a w zaležnośći uod dugośći fali postřygane je we růžnych farbach. Kej śwjotuo suůnečne přeńiko bez kropelki dešču, woda rozprošo śwjotuo bjoue na farby, ślypje ludzke postřego uůk skuodajůncy śe ze šyśću kolorůw: čyrwůnygo, apfelzinůwygo, žůutygo, źylůnygo, modrygo a fjoletowygo. To sům gynau farby dangi.
Roz na kedy do śe zaobserwować drůgo (wtůrno), myńi jasno, danga, znojdujůnco śe na zewnůntř dangi wuaśćiwyj. Danga wtůrno twoři uůk uo ece widzyńo 50-53° a powstowo we wyńiku dwukrotnygo uodbićo śwjotua wewnůntř kropli wody. Skiž tego, co uodbiće zachodźi dwukrotńy, a růžńice w ece rozprošyńo śwjotua w zaležnośći uod mjejsca kaj pado śwjotuo na kropla sům wjynkše, danga wtůrno je myńi intynsywno a šyršo uod dangi pjyrwotnyj.
Řadke sům dangi potrůjne a baři wjelokrotne.


text:
Jowiš to je pjůnto podug uodlyguośći uod suůńca planeta we Ukuodźe Suonečnym, je uůna nojwjynkšo ze wšyjskich. Mo mynga kśynžycůw (do śyrpńo 2008 znajůmych je jejich 63) a tyž systym ringůw. Tak samo jak Saturn, Urůn a Neptůn je to planeta gazowo. Jowiš je jydnům s pjyńću planet, kere idźe uobezdřeć gouymi ślypjůma, a štwortym podug jasnośći uobjektym na źymskim ńybje. Masa Jowiša to je 1,8987×1027 kg, a je to 317,8 x wjyncy jak masa Źymje a 2,5 x wjyncy jak wšyjskich inkšych planet do kupy. Uobjygo suůńce nauokouo bez 11,8565 roku, uobrůt nauokouo wuasnyj uośi trwo 9 godźin, 55 minut a 30 sekund. Uodlyguość uod suůńca uod 740 do 816 mln km. Šyřka 142984 km (růwńikowo) a 133709 km (bjegůnowo). Pod wzglyndym chymičnym skuodo śe guůwńy s wodoru a helu.
Przipisy
Uobocz galeryjo na Wikimedia Commons:
Jowisz


text:
Ślůnsko Wikipedyjo
Ślůnsko Wikipedyjo - yncyklopedyjo internecowo ze familije Wikipedyje, kero je tworzůno we ślůnskij godce.
[Sprowjej] Historyjo
Pjyrszy wńosek uo uruchůmjyńy uosobnygo projektu lo ślůnskij godki złożůno na Wikimedia-Meta we marcu 2006 roku[1]. Uostoł włůnczas uodćepńynty, głůwńy skiż braku kodu ISO 639-3 lo godki. Po uotrzimańu uod ślůnskij godki kodu ISO szl[2] nazod dano forszlag zrobjyńo Ślůnskij Wikipedyje. Tům razům głosůw na uodpora ańi tyż przeszkůd formalnych ńy bůło. Ślůnsko godka uzyskoła status "eligible", tzn. uostoła uznano za uodpedńo do stworzyńo we ńi uodrymbnygo projektu[3]. Jako nastympstwo takigo postanowjyńo, napoczyno robota nad tumaczyńym interfejsu MediaWiki na ślůnsko godka, a 31 marca 2008 utworzůno testowo wersyjo Wikipedyje we Inkubatorze. Tumaczyńy interfejsa MediaWiki ukůńczůno 26 kwjetńa 2008[4]. Kolejnym warůnkym akceptacyje projektu godkowygo, bůło utworzyńy projektu we Inkubatorze a utrzimańy jego aktywnośći. To zadańy uostoło na uostatku powożůne za wykůnane 3 maja 2008[5]. Ńyskorzi Kůmitet Godkowy Fůndacyje Wikimedyjo zwrůćůł śe do godkoznowcy (bůł ńim dr. Tomasz Kamusella) coby tyn uorachowoł, eli zawartość ślůnskij Wikipedyje je poprawno pod wzglyndym godkowym i merytorycznym, a tyż eli je zgodno ze prawidłym nyjutralnygo půnkta wezdrzyńo. Po uzyskańu pozytywnyj nůmery godkoznowcy, projekt uostoł zaakceptowany 23 maja 2008[6]. Na kůńec, domyna szl.wikipedia.org uruchomjůno 26 maja 2008. Podug stanu na 14 lipca 2009, mjała uůna 1430 artiklůw, 2356 używaczůw a 3 admińistratorůw.
Ślůnsko Wikipedyjo je spůmńano we uzasadńyńu do projekta ustawy uo regijonalnych godkach, kero we polskim Sejmje złożůł posoł Marek Plura[7].


text:
Rozhlad
Rozhlad je serbski kulturny časopis, kotryž steji w tradiciji Lipy Serbskeje, Łužičana a z tuteju wuchadźaceje Łužicy resp. po Druhej swětowej wójnje Noweje Łužicy. Prěnje čisło wuńdźe 1950 pod zamołwitym redaktorstwom Oty Wićaza.
Časopis wuchadźa do dźensnišeho, šefredaktor je wot lěta 2011 Richard Bígl jako naslědnik Jěwy-Marje Čornakec. W Rozhledźe publikuje so přewažnje hornjo-, sčasami tež delnjoserbsce. Z tym je měsačnik tež kulturny časopis Serbam z Delnjeje Łužicy.
Wot spočatka lěta 2006 prezentuje so Rozhlad tež ze swójskej adresu w syći.
[wobdźěłać] Eksterne wotkazy
Katolski Posoł | Nowy Casnik | Łužyca | Płomjo | Rozhlad | Serbske Nowiny | Serbski rozhłós | Wuhladko


text:
Serbšćina je skupina zapadosłowjanskeju rěčow, kiž so dźensa přewažnje we Łužicy rěči.
Serbšćina dźěli so do:
Serbšćina ma tež mnohe dialekty. Tak bazuje spisowna hornjoserbšćina na centralnych narěčach wokoło Budyšina a spisowna delnjoserbšćina na Choćebuskim dialekće. W srjedźnej Łužicy eksistuje nimo toho narěčne pasmo, kotrež twori přechod mjez hornjo- a delnjoserbskimi narěčemi. Najbóle rozšěrjena z tutych přechodnych dialektow je Slepjanska narěč. Rěčneje asimilacije dla wšak so wulki dźěl něhdyšich narěčow lědma hišće wužiwa. Z wotstawkom najwitalniši je hišće hornjoserbski „katolski” dialekt, kotryž rěči so na zapadźe hornjoserbskeho rěčneho teritorija we wsach blisko Kamjenca.
[wobdźěłać] Rěčne přirunanje
[wobdźěłać] Eksterne wotkazy


text:
Kpιtιkή tnς wojtek.zielinski.statystyka.info (avoίEte)
Ή toπoθetήσte έva banner σtnv ισtoσeλίδa σaς
Kpιtιkή Eδώ uπopeίte va ekφpάσete tn Yvώun σaς
Please enable JavaScript to view the
comments powered by Disqus.
ueta-πλnpoφopίeς
IP Touέaς 217.74.64.33
OpYavισuός
INTERIA.PL - polish portal
Πapoxέa uπnpeσιώv Internet
INTERIA.PL SA
Oι πλnpoφopίeς touέa Toπoθeσίa Touέaς Πoλwvίa - PL , POL Πepιφέpeιa: 77 , Malopolskie Πόλn: Cracow Taxuδpouιkός kώδιkaς: Πλάtoς: 50.0833
, Mήkoς: 19.9167 kώδιka Metpό: Kwδιkός πepιoxής:
Toπoθeσίa touέa σtov xάptn:
Apxeίo tou διktuakoύ tόπou Aeίte πwς autό to διktuakό tόπo koίtaEe σto πapeλθόv Eύvδeσn ue to apxeίo tnς ισtoσeλίδaς
DMOZ KatnYopίeς
Eύvδeσn ue to Open Directory Project - katάλoYoς φtιaYuέvoς aπό avθpώπouς
ΠapaλλaYές
ΠapaλλaYές Euφάvισn
Aπόkpuψn ΠapaλλaYές
qojtek.zielinski.statystyka.info aojtek.zielinski.statystyka.info sojtek.zielinski.statystyka.info eojtek.zielinski.statystyka.info 3ojtek.zielinski.statystyka.info 2ojtek.zielinski.statystyka.info wijtek.zielinski.statystyka.info wkjtek.zielinski.statystyka.info wljtek.zielinski.statystyka.info wpjtek.zielinski.statystyka.info w0jtek.zielinski.statystyka.info w9jtek.zielinski.statystyka.info wohtek.zielinski.statystyka.info wontek.zielinski.statystyka.info womtek.zielinski.statystyka.info woktek.zielinski.statystyka.info woitek.zielinski.statystyka.info woutek.zielinski.statystyka.info wojrek.zielinski.statystyka.info wojfek.zielinski.statystyka.info wojgek.zielinski.statystyka.info wojyek.zielinski.statystyka.info woj6ek.zielinski.statystyka.info woj5ek.zielinski.statystyka.info wojtwk.zielinski.statystyka.info wojtsk.zielinski.statystyka.info wojtdk.zielinski.statystyka.info wojtrk.zielinski.statystyka.info wojt4k.zielinski.statystyka.info wojt3k.zielinski.statystyka.info wojtej.zielinski.statystyka.info wojtem.zielinski.statystyka.info wojtel.zielinski.statystyka.info wojteo.zielinski.statystyka.info wojtei.zielinski.statystyka.info wojtek.xielinski.statystyka.info wojtek.sielinski.statystyka.info wojtek.aielinski.statystyka.info wojtek.zuelinski.statystyka.info wojtek.zjelinski.statystyka.info wojtek.zkelinski.statystyka.info wojtek.zoelinski.statystyka.info wojtek.z9elinski.statystyka.info wojtek.z8elinski.statystyka.info wojtek.ziwlinski.statystyka.info wojtek.zislinski.statystyka.info wojtek.zidlinski.statystyka.info wojtek.zirlinski.statystyka.info wojtek.zi4linski.statystyka.info wojtek.zi3linski.statystyka.info wojtek.ziekinski.statystyka.info wojtek.ziepinski.statystyka.info wojtek.zieoinski.statystyka.info wojtek.zielunski.statystyka.info wojtek.zieljnski.statystyka.info wojtek.zielknski.statystyka.info wojtek.zielonski.statystyka.info wojtek.ziel9nski.statystyka.info wojtek.ziel8nski.statystyka.info wojtek.zielibski.statystyka.info wojtek.zielimski.statystyka.info wojtek.zielijski.statystyka.info wojtek.zielihski.statystyka.info wojtek.zielinaki.statystyka.info wojtek.zielinzki.statystyka.info wojtek.zielinxki.statystyka.info wojtek.zielindki.statystyka.info wojtek.zielineki.statystyka.info wojtek.zielinwki.statystyka.info wojtek.zielinsji.statystyka.info wojtek.zielinsmi.statystyka.info wojtek.zielinsli.statystyka.info wojtek.zielinsoi.statystyka.info wojtek.zielinsii.statystyka.info wojtek.zielinsku.statystyka.info wojtek.zielinskj.statystyka.info wojtek.zielinskk.statystyka.info wojtek.zielinsko.statystyka.info wojtek.zielinsk9.statystyka.info wojtek.zielinsk8.statystyka.info wojtek.zielinski.atatystyka.info wojtek.zielinski.ztatystyka.info wojtek.zielinski.xtatystyka.info wojtek.zielinski.dtatystyka.info wojtek.zielinski.etatystyka.info wojtek.zielinski.wtatystyka.info wojtek.zielinski.sratystyka.info wojtek.zielinski.sfatystyka.info wojtek.zielinski.sgatystyka.info wojtek.zielinski.syatystyka.info wojtek.zielinski.s6atystyka.info wojtek.zielinski.s5atystyka.info wojtek.zielinski.stztystyka.info wojtek.zielinski.ststystyka.info wojtek.zielinski.stwtystyka.info wojtek.zielinski.stqtystyka.info wojtek.zielinski.starystyka.info wojtek.zielinski.stafystyka.info wojtek.zielinski.stagystyka.info wojtek.zielinski.stayystyka.info wojtek.zielinski.sta6ystyka.info wojtek.zielinski.sta5ystyka.info wojtek.zielinski.stattstyka.info wojtek.zielinski.statgstyka.info wojtek.zielinski.stathstyka.info wojtek.zielinski.statustyka.info wojtek.zielinski.stat7styka.info wojtek.zielinski.stat6styka.info wojtek.zielinski.statyatyka.info wojtek.zielinski.statyztyka.info wojtek.zielinski.statyxtyka.info wojtek.zielinski.statydtyka.info wojtek.zielinski.statyetyka.info wojtek.zielinski.statywtyka.info wojtek.zielinski.statysryka.info wojtek.zielinski.statysfyka.info wojtek.zielinski.statysgyka.info wojtek.zielinski.statysyyka.info wojtek.zielinski.statys6yka.info wojtek.zielinski.statys5yka.info wojtek.zielinski.statysttka.info wojtek.zielinski.statystgka.info wojtek.zielinski.statysthka.info wojtek.zielinski.statystuka.info wojtek.zielinski.statyst7ka.info wojtek.zielinski.statyst6ka.info wojtek.zielinski.statystyja.info wojtek.zielinski.statystyma.info wojtek.zielinski.statystyla.info wojtek.zielinski.statystyoa.info wojtek.zielinski.statystyia.info wojtek.zielinski.statystykz.info wojtek.zielinski.statystyks.info wojtek.zielinski.statystykw.info wojtek.zielinski.statystykq.info wojtek.zielinski.statystyka.unfo wojtek.zielinski.statystyka.jnfo wojtek.zielinski.statystyka.knfo wojtek.zielinski.statystyka.onfo wojtek.zielinski.statystyka.9nfo wojtek.zielinski.statystyka.8nfo wojtek.zielinski.statystyka.ibfo wojtek.zielinski.statystyka.imfo wojtek.zielinski.statystyka.ijfo wojtek.zielinski.statystyka.ihfo wojtek.zielinski.statystyka.indo wojtek.zielinski.statystyka.inco wojtek.zielinski.statystyka.invo wojtek.zielinski.statystyka.ingo wojtek.zielinski.statystyka.into wojtek.zielinski.statystyka.inro wojtek.zielinski.statystyka.infi wojtek.zielinski.statystyka.infk wojtek.zielinski.statystyka.infl wojtek.zielinski.statystyka.infp wojtek.zielinski.statystyka.inf0 wojtek.zielinski.statystyka.inf9 ojtek.zielinski.statystyka.info wjtek.zielinski.statystyka.info wotek.zielinski.statystyka.info wojek.zielinski.statystyka.info wojtk.zielinski.statystyka.info wojte.zielinski.statystyka.info wojtekzielinski.statystyka.info wojtek.ielinski.statystyka.info wojtek.zelinski.statystyka.info wojtek.zilinski.statystyka.info wojtek.zieinski.statystyka.info wojtek.zielnski.statystyka.info wojtek.zieliski.statystyka.info wojtek.zielinki.statystyka.info wojtek.zielinsi.statystyka.info wojtek.zielinsk.statystyka.info wojtek.zielinskistatystyka.info wojtek.zielinski.tatystyka.info wojtek.zielinski.satystyka.info wojtek.zielinski.sttystyka.info wojtek.zielinski.staystyka.info wojtek.zielinski.statstyka.info wojtek.zielinski.statytyka.info wojtek.zielinski.statysyka.info wojtek.zielinski.statystka.info wojtek.zielinski.statystya.info wojtek.zielinski.statystyk.info wojtek.zielinski.statystykainfo wojtek.zielinski.statystyka.nfo wojtek.zielinski.statystyka.ifo wojtek.zielinski.statystyka.ino wojtek.zielinski.statystyka.inf owjtek.zielinski.statystyka.info wjotek.zielinski.statystyka.info wotjek.zielinski.statystyka.info wojetk.zielinski.statystyka.info wojtke.zielinski.statystyka.info wojte.kzielinski.statystyka.info wojtekz.ielinski.statystyka.info wojtek.izelinski.statystyka.info wojtek.zeilinski.statystyka.info wojtek.zileinski.statystyka.info wojtek.zieilnski.statystyka.info wojtek.zielniski.statystyka.info wojtek.zielisnki.statystyka.info wojtek.zielinksi.statystyka.info wojtek.zielinsik.statystyka.info wojtek.zielinsk.istatystyka.info wojtek.zielinskis.tatystyka.info wojtek.zielinski.tsatystyka.info wojtek.zielinski.sattystyka.info wojtek.zielinski.sttaystyka.info wojtek.zielinski.staytstyka.info wojtek.zielinski.statsytyka.info wojtek.zielinski.statytsyka.info wojtek.zielinski.statysytka.info wojtek.zielinski.statystkya.info wojtek.zielinski.statystyak.info wojtek.zielinski.statystyk.ainfo wojtek.zielinski.statystykai.nfo wojtek.zielinski.statystyka.nifo wojtek.zielinski.statystyka.ifno wojtek.zielinski.statystyka.inof wwojtek.zielinski.statystyka.info woojtek.zielinski.statystyka.info wojjtek.zielinski.statystyka.info wojttek.zielinski.statystyka.info wojteek.zielinski.statystyka.info wojtekk.zielinski.statystyka.info wojtek..zielinski.statystyka.info wojtek.zzielinski.statystyka.info wojtek.ziielinski.statystyka.info wojtek.zieelinski.statystyka.info wojtek.ziellinski.statystyka.info wojtek.zieliinski.statystyka.info wojtek.zielinnski.statystyka.info wojtek.zielinsski.statystyka.info wojtek.zielinskki.statystyka.info wojtek.zielinskii.statystyka.info wojtek.zielinski..statystyka.info wojtek.zielinski.sstatystyka.info wojtek.zielinski.sttatystyka.info wojtek.zielinski.staatystyka.info wojtek.zielinski.stattystyka.info wojtek.zielinski.statyystyka.info wojtek.zielinski.statysstyka.info wojtek.zielinski.statysttyka.info wojtek.zielinski.statystyyka.info wojtek.zielinski.statystykka.info wojtek.zielinski.statystykaa.info wojtek.zielinski.statystyka..info wojtek.zielinski.statystyka.iinfo wojtek.zielinski.statystyka.innfo wojtek.zielinski.statystyka.inffo wojtek.zielinski.statystyka.infoo
Teλeutaίeς ΠaYkόσuιa Kpιtιkές Yιa όλeς tις άλλeς πepιoxές eδώ eίvaι uιa σύvtoun λίσta ue άλλeς ισtoσeλίδeς πou eίvaι uπό avaθeώpnσn
Evnuέpwσn ισtoσeλίδeς: torstenweller.com - news.olam.uz - HoBocTи - пocлeдHиe HoBocTи yзбekиcTaHa и Mиpa, HoBocTb дHя mccarren.com - mimafoundationtennisclassic.org - moskowhunter.clan.su - MockoBckий oxoTHиk - HoBocTи MOOиP expert.ohotnik.com - zatrofeem.ru - Пoиck пo oxoT. бaзaM, ceзoHaM oxoTы и BидaM дичи. OpraHизaция oxoTHичbиx TypoB :: zatrofeem.ru balticstamps.com - job-sbu.org - rpgmaker2000.narod.ru - RM2K English Translation and Support site by Don Miguel zabastovka.com - media.wix.com - jurist.rrep.ru - eliosman.com - ariane.nm.ru - meridian-express.ru - oae.grandtour.ru - - balllace.ru - reoMeTpичeckиe aлropиTMы sanlucaschiapas.com - alcala.ru - ayagoz.ucoz.kz - ИHфopMaциoHHый caйT ropoдa Aяroз - ГлaBHaя cTpaHицa kulturakumertau.ru - - alexconsult.kiev.ua - kill-klop.narod.ru - bcc.kz - AO "БaHk ЦeHTpKpeдиT" - CenterCredit bcc-invest.kz - - npfcapital.kz - HakoпиTeлbHый пeHcиoHHый фoHд. HПФ "KaпиTaл" - пeHcиoHHыe HakoплeHия, пeHcиoHHaя cиcTeMa, HakoпиTeлbHaя пeHcиoHHaя cиcTeMa PK, пeHcиoHHыe BыплaTы, диckoHTHый kлyб "Capital Club", пeHcиoHHыe фoHды KaзaxcTaHa, пeHcиoHHый фoHд, HakoпиTeлbHыe пeHcиoHHыe фoHды KaзaxcTaHa. | ГлaBHaя freshweb.com.ua - FreshWeb :: cBeжaя иHфopMaция Ha любoй Bkyc! warriorcat.ru - ДeTckий пopTaл - OЛMA Meдиa Гpyпп freemoviestheatre.eu - hydronite - A place of movies: Download online movies or Watch movies and Streaming online wirenh.com - life-us.blogspot.com - pixelpark.co.nz - - onboardgames.libsyn.com - wilfriedschmickler.de - Wilfried Schmickler migazin.de - MiGAZIN – Migration und Integration in Deutschland westphal-stoppa.de - Ausl techdiver.ws - Tech Diver Web Site unser-nuernberg.de - Unser-Nuernberg.de - Das Stadtmagazin für die Metropolregion Nürnberg hangveto.hu - Hangvet zumbazone.com - theshots.co.uk - Welcome - Aldershot Town Football Club henrikjacob.wordpress.com - soehrewald.de - - lochaber-news.co.uk - - mafo.at - Marktforschung, Daten und Fakten ht-redenius.de - Hans Toenjes Redenius hermannsburgpotters.com.au - Hermannsburg Potters oberharz.de - - bay-gemeindetag.de - IIS7 berufsfeuerwehr-wien.at - Feuerwehr-Brandschutz lz-bad-fredeburg.de - - ffw-colditz.de - Feuerwehr Colditz | Muldental | Leipziger Land | Sachsen ... Herzlich willkommen ofsg.org - fwmeiningertageblatt.de - In S expat.nursat.kz - - sektionaltore.com - mychrono.eu - weiterleitung auf www.zupan.at bistrica-bg.com - fzh-lister-turm.de - HANNOVER.DE - Freizeitheim Lister Turm


text:
Jakub Bart-Ćišinski
Jakub Bart-Ćišinski (poprawom Jakub Bart; * 20. awgusta 1856 w Kukowje, † 16. oktobra 1909 w Pančicach) bě wuznamny hornjoserbski basnik, spisowaćel, redaktor a rómsko-katolski duchowny. Syn małoburja wopyta mjez 1862 a 1869 Kukowsku klóštersku šulu, do 1871 tachantsku šulu w Budyšinje a wot toho do 1878 němski gymnazij w Praze. Po tym studowaše tam wot 1878 do 1881 teologiju. Za čas swojeho dźesaćlětneho přebywanja w Praze bě wón wukubłanc Serbskeho seminara a z čłonom studentskeho zjednoćenja „Serbowka“.
W lěće 1875 bě Bart sobuzałožer Schadźowanki. We Łužicy skutkowaše jako kapłan w Ralbicach, Radworju a Šěrachowje. Wot 1888 do 1896 dźěłaše wón jako kapłan za serbskich, čěskich a pólskich wobydlerjow na Drježdźanskej katedrale. Po chłostanskim pobyće w klóštrje Zákupy sta so z kapłanom w Kamjenicy. W lěće 1903 slědowaše pobyt w hojerni za alkoholikarjow a na nerwy chorych we Westerwaldźe a skónčnje předčasna pensija w domjacej wsy Kukowje.
Jakub Bart-Ćišinski bě zastupjer Młodoserbskeho hibanja a płaći jako „klasikar“ serbskeje literatury.
[wobdźěłać] Twórby
- Moje serbske wuznaće
- Narodowc a wotrodźenc (1879}
- Na hrodźišću (1880)
- Slubowanje ze zadźěwkami (1881)
- Słowjanam (1884)
- Kniha sonetow (1884)
- Formy (1888)


text:
Pavle Jurišić Šturm
Pavle Jurišić Šturm (* 22. awgusta 1848 w Zhorjelcu, † 14. januara 1922 w Běłohrodźe) bě serbiski general za čas Prěnjeje swětoweje wójny.
Wón je 1848 w Zhorjelcu rodźeny a je we Wójnskej akademiji we Wrócławje dowuknył. W Francosko-Pruskej wójnje 1870-1871 je jako oficěr pruskeho wójska wojował. Hdyž Serbiske wjerchowstwo wojowaše wot 1876 hač do 1878 z turkowskimi, je Pavle Šturm přišoł jako dobrowólnik do serbiskeho wójska a je bataljony komandował. W času Prěnjeje swětoweje wójny 1914-1918 je hižo general był a je třeću serbisku armeju komandował. Pavle Jurišić Šturm je w lětu 1922 w Běłohródźe w Serbiskej wumrěł.


text:
Hornja Łužica
Hornja Łužica (delnjoserbsce Gorna Łužyca, čěsce Horní Lužice, pólsce Górne Łużyce, łaćonsce Lusatia superior) je krajina mjez Połčnicu w zapadźe a Kwisu we wuchodźe, kotraž leži zwjetšeho dźěla we wuchodnej Sakskej, saha pak zdźěla tež do Braniborskeje, Pólskeje a Čěskeje. Stawizniske hłowne město Hornjeje Łužicy je Budyšin.
[wobdźěłać] Wobydlerstwo
W tym dźělu Hornjeje Łužicy, kotryž leži na teritoriju Zwjazkoweje republiki Němskeje, bydli dźensa něhdźe 640.000 ludźi, z nich něhdźe 40.000 hornjołužiskich Serbow. Wobydlerstwo wot lěta 1990 dla mało porodow a wotpućowanja do zapada woteběra.
[wobdźěłać] Města Hornjeje Łužicy
Najwjetše města Hornjeje Łužicy su Běła Woda, Biskopicy, Budyšin, Kamjenc, Lubij, Niska, Žitawa, Wojerecy, Wóspork a Zhorjelc.


text: Biernackiego Edmunda, Bitwy pod Lenino, Browicza Tadeusza, Cebertowicza Romualda (Profesora Romualda Cebertowicza), Cieszyńskiego Władysława, Grabowskiego Witolda, Kopeckiego Kazimierza (Profesora Kazimierza Kopeckiego), Lipowicza Romana (Profesora Romana Lipowicza), Lotników Polskich, Łańcucka, Łużycka, Milskiego Bernarda, Ptasia, Rogalińska, Rydygiera Ludwika, Sikorskiego Władysława Al. (Generała Władysława Sikorskiego), Szpora Stanisława (Profesora Stanisława Szpora), Tilgnera Damazego, Więckowskiego Józefa (Profesor Józefa Więckowskiego), Wilanowska, Witosa Wincentego, Worcella Stanisława


text:
Państwo
Państwo je polityčnům, suwerynnům, terytorjalnům i uobligatoryjnům uorgańizacyjom spouečyństwa. Uorgańizuje i koordynuje praca wjelgich grup spouečnych. Państwo mo tyž grańice terytorjalńy. Je ńyzaležne i ńypodlygue.
Prawne kryterja państwowośći, přijynte na mocy kůnwyncyji w Můntevideo s 1933, uokreślane sům nastympujůnco: (artykuu 1.) "Państwo kej podmjot prawa mjyndzynarodowygo powinno pośadać nastympujůnce elymynty:
- stouo ludność,
- struktury karne,
- suwerynne wuadze,
- uokreślůne terytorjům (wjelgość państwa ńy wpuywo na jygo podmjotowość) uoddźelůne uod inkšych grańicům,
- zdolność wuažyńo w relacyje mjyndzynarodowe.
- uokreślůne zasady prawne
Kůnwyncyjo bůua spotkańym rygůnalnym a uůgrańičoua śe jydyńy do państw amerikańskych, nale jeji zasady zostouy uznane w zwyčajowym prawje mjyndzynarodowym.
Podstawowym problymym państwowośći je uznańy państwa na aryńy mjyndzynarodowyj, čyli stwjerdzyńy bez podmjot prawa mjyndzynarodowygo faktu istńyńo jakigoś państwa i gotowośći do respektowańo zwjůnzanych s tym skutkůw prawnych. Předmjotym uznańo može być: państwo, řůnd, powstańcy, strůna walčůnco abo narůd. Uznańy państwa može być udźelůne bůńdź indywidualńy bez podmjot prawa mjyndzynarodowygo (nawjůnzańy stosůnkůw dyplůmatyčnych abo podpisańy ůmowy bilateralny), bůńdź kolektywńy bez grupa państw (podańy jak w připadku pojydynčygo państwa) abo uorgańizacyjo mjyndzynarodowům (přijyńće w počet čuůnkůw). Uznańy państwa powinno mjeć charakter jydnoznačny i ńyodwracalny, choć w praktyce spotyka śe připadki zawješyńo abo zerwańo stosůnkůw dyplůmatyčnych abo wyklučyńy čuůnka uorgańizacyji.


text:
Sportnišćowe wobgospodarjenje w měsće Chóśebuzu
Sportnišćowe wobgospodarjenje jo posłužbowe pśedewześe města, kotarež w ramiku financielnych možnosćow zawěsćujo trěbne materielno-techniske wuměnjenja za wugbaśowy, dorostowy, šyrokostny a šulski sport. Wono jo za zastojanje a organizěrowanje młogich komunalnych sportnišćow a institucijow zagronite. K tym słušaju se sportowy centrum, sportowy kompleks Stadion pśijaśelstwa, sportowy kompleks Pśi pśěrowje, sportowy załožk Pśi zarězarni, sportowe załožki w Chmjelowje a pśi E. Barlachowej droze, sportnišća w Dešanku, Rogeńcu, Šlichowje, na Droze E. Wolfoweje kaž teke Sportowe studio połnoc.


text:
Krakow
Krakow (pól. Kraków, něm. Krakau) je město w južnej Pólskej, w małopólskim wojewódstwje, nad rěku Wisłu. Krakow je stolica wojewódstwa a tež samostatny wokrjes (powiat). Tuto město je wažny turistiski centrum.
W lěće 2007 je w Krakowje bydliło 756 267 ludźi. Měšćanosta města je Jacek Majchrowski.
Wot 1296 do 1596 je Krakow był stolica Pólskeje. W Krakowje je w lěće 1364 najstarša pólska uniwersita − Uniwersytet Jagielloński − nastała.
Wot 1795 do 1918 je Krakow pod knježerstwom Rakusko-Wuherskej był.
Nětko su w Krakowje 23 wysokich šulow: 3 uniwersity (Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Ekonomiczny, Uniwersytet Rolniczy), techniske šule (Akademia Górniczo-Hutnicza, Politechnika Krakowska) a tež Akademia Sztuk Pięknych, Akademia Muzyczna, Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna, Adademia Pedagogiczna, Papieska Akademia Teologiczna a Akademia Wychowania Fizycznego.
Historiske centrum Krakowa (dźěl při hłownych wikach a tež dźěl Kazimierz) je na lisćinje UNESCO. W Krakowje ma sedło Narodny Muzej w Krakowje. Biblioteka Jagiellońska je jedna z najwjetšich w Pólskej.
Pódla Krakowa leži mjezynarodne lětanišćo Balice.
W Krakowje hratej dwě najstaršej kopańcowej kluba (załoženej w lěće 1906): Cracovia Kraków a Wisła Kraków (w lětach 1999-2008 6 razy mejstaŕ). Hinaši kopańcowy klub je Hutnik Kraków (dźěl Nowa Huta).


text:
Wjedyń
Wspůłrzyndne: 48°13' N 16°22' E
Wjedyń (mjym. Wien, fr. Vienne, ang. Vienna, uać. Vindobona, madź. Bécs, čes. Vídeň, suowac. Viedeň, suowyń. Dunaj, sch. Beč, gre. Bιέvvn, ros. BeHa, it. Vienna ) - je stolicům Austrije, jeji nojwjynkšym mjastym a kulturalnym i polityčnym cyntrům. Ležy nad Důnajym, na kraju Lasu Wjydyńskigo; plac 415 km², ludźi 1 631 000 (2005). Wjedyń stanowi tyž jydyn s dźywjyńću krajůw zwjůnzkowych Austryji. Je to jydno s baři znůnych mjast střodkowyj Ojropy i je wažnym mjejscym lo historyje a kultury tygo kůntynyntu.
Mjano mjymjecke Wien pochodźi uod uaćińskigo "Vindobona", co s kolei pochodźi uod celtyckigo zuožyńo "Vedunia", znočůncygo "strůmyk/potok leśny".


text:
Bele sie niy łośmiyszyć.wmv
- Ojgyn
- Length: 10:55
- Tags: Ojgyn Ojgyn z Pnioków szpas wice humor łozprowki gyszichty śląsko godka humor śląski gwara śląska dowcipy po śląsku śląskie historyjki
-
To już jes chopie z górki.wmv
- Ojgyn
- Length: 12:43
- Tags: Ojgyn Ojgyn z Pnioków szpas wice humor łozprowki gyszichty śląsko godka humor śląski gwara śląska dowcipy po śląsku śląskie historyjki
-
Dwa gorole i żaba ...wmv
Gustlik i gorzoła.wmv
Napoczynajóm sie feryje.wmv
Dostoł trzi razy w pysk.wmv
Sztyjc i jednym ciyngiym... chaja.wmv
Prima Aprilis II.wmv
Kurjyrówani, flyjgowani bez telewizyjo.wmv
Na wyspie Capri.wmv
- Ojgyn
- Length: 15:52
- Tags: Ojgyn Ojgyn z Pnioków szpas wice humor łozprowki gyszichty śląsko godka humor śląski gwara śląska dowcipy po śląsku śląskie historyjki
-
Lato, lato i ... inksze lata.wmv
Po Nowym Roku.wmv
Ino,chopie, bez miana.wmv
Sztiklowanie bez szpicowanie i kukanie.wmv
Bożomynka i blank staro gyszichta.wmv
- Ojgyn
- Length: 10:29
- Tags: Ojgyn Ojgyn z Pnioków szpas wice humor łozprowki gyszichty śląskô gôdka humor śląski gwara śląska dowcipy po śląsku śląskie historyjki
-
Fajrowalichmy we moju.wmv
- Ojgyn
- Length: 10:23
- Tags: Ojgyn Ojgyn z Pnioków szpas wice humor łozprowki gyszichty śląskô gôdka humor śląski gwara śląska dowcipy po śląsku śląskie historyjki
-
Mecyje ze familijóm.wmv
Page: 1 of 24


text:
Bana
Bana – zorta tranšportu lůndowygo uo štraśe wytyčůnyj glajzům banowům abo linům, kerům porušajům śe cugi abo pojydynče wagůny/kabiny. Bano je zortům tranšportu štywnoglajzowygo, tzn. jeji pojazdy mogům porušać śe jyno přirychtowanym lo danyj technologiji torym.
W šerokym znočyńu mjano "bana" uobjymuje couko infrastruktura – lińy banowe, stacyje (banhofy, přistanki), zapleče techńične; tabor banowy – pojazdy a instytucyje banowe – přewoźńikůw banowych, admińistratorůw infrastruktury (zařůndy banowe). Potočńy mjano to može śe uodnośić do koždygo s uůnych elymyntůw, ščygůlńy lińi banowyj abo firmy banowyj.
Nojšeřij rozpowšychńůna we krajach rozwińyntych je bano na toře dwůglajzowym (bano kůnwyncjůnalno), zwykle uo přeświće 1435 mm, mjanowano tyž normalnotorowům. Bano kůnwyncjůnalno uo napyńdźe mechańičnym rozwijoua śe uod II ćwjerći XIX wjeka a je to forma tranšportu, kerej rozwůj popředźiu upowšychńyńy śe wšyjskych inkšych mechańičnych środkůw tranšportu.
[Sprowjej] Zoboč tyž


text:
Amerika
Amerika (tyż Hamerika, roz za kedy Nowy Śwjot abo Zachodńo Půłkugla) to je mjano tajle śwjata kero leży na zachodńij půłkugli, a w keryj skłod wlazujům Půłnocno Amerika a Połedńowo Amerika. S půłnoce na połedńe je uůna dugo na 15 500 km, uod Arktycznygo Archipelagu po Uogńisto Źymja. Zajmuje 42,5 milijůna km² placu, a zamjyszkuje ja przez 900 mln ludźi. Jeji mjano pochodźi uod mjana Amerigo Vespuccigo, kerymu na anfangu XVI stolećo ńysłůszńy przipisywano uodkryće Ameriki. Po prowdźe, lů nowożytnych Ojropejczykůw uodkrůł ja Krzisztof Kolůmb we 1492. Ńykej mjano "Amerika" używo śe kej abrewjacyjo uod Zjednoczůnych Stanůw Ameriki.


text:
-
BTTS Silesia Miechowice Bytom i KU AZS AJD Częstochowa zdobyli Puchar Polski w woj. śląskim
Kategoria: Turnieje w Polsce - Puchar Polski / 01 Maja 2009
BTTS Silesia Miechowice Bytom i KU AZS AJD Częstochowa zdobyli Puchar Polski w tenisie stołowym na szczeblu woj. śląskiego. Miechowice w finale pokonały BISTS Bielsko-Biała 4:1, a akademiczki w takim samym stosunku wygrały ze swoim drugim zesołem.
Tagi: śląskie, Śląsk, Puchar Polski, KU AZS AJD Częstochowa, BISTS Bielsko-Biała, BTTS Silesia Miechowice Bytom


text:
Seul
Wspůłrzyndne: 37°33' N 126°59' E
Seul (kor. 서울특별시, Seoul, Sŏul; posuchej) - to uod přez 600 lot stolica Koryje. Uod kůńca II wojny śwjatowyj po roztajlowańu Půuwyspu Koryjańskigo na dwa państwa Seul zostou stolicům Republiki Koryjańskij (Koryje Pouedńowyj), a Pjůngang stou śe stolicům Koryjańskij Republiki Ludowyj (Koryje Půunocnyj). Bez čas wojny koryjańskij na krůtki čas Seul bůu zajynty bez kůmůńistyčnych uokupantůw, a stolica Korei Pouedńowyj přyńyśůno do inkšygo mjasta.
Seul znojduje śe w cyntralno-zachodńij tajli Půuwyspu Koryjańskigo. Mjasto pouožůne je ńydaleko na pouedńe uod strefy zdymilitaryzowanyj (DMZ) a ležy nad řykům Han. Seul je polityčnym, spouečnym a ekůnůmičnym cyntrům Pouedńowyj Koryje.
Seul s gynstośćům zaludńyńo powyžej 15 tys/km² je jydnym s nojbardźij zatuočůnych mjast na śwjeće. Jednočeśńy pośado nojwjynkšo na śwjeće ilość šybkych uůnč internecowych a půnktůw dostympowych WiFi. W Seulu je tyž zarejerowane přez 1 mln pojazdůw mechańičnych.


text:
Mongolšćina
Mongolšćina je najwuznamniša rěč ze skupiny Mongolskich rěčow a hłowna rěč w Mongolskej. Rěči z njej wokoło 6 milionow ludźi w Mongolskej a kónčinach na teritoriji Ruskeje, Chinskeje ludoweje republiki a Kirgizistany. Za standardnu wariantu rěče so ma najwjace wužiwany dialekt chalcha.
[wobdźěłać] Klasifikacija
Chalcha-Mongolšćina słuša k centralnej hałuzy mongolskich rěčow, kotrež buchu pak z Turkowskimi rěčemi a Tunguziskimi rěčemi k altajskim rěčam zjimane (Genetiska jednosć altajskich rěčow bu nic powšitkownje akceptowana). Wona je z druhimi mongolskimi rěčemi blisko přiwuzna a nic přeco jasnje wotmjezujomna. Wosebje juhomongolske w Nutřkownej Mongolskej rěčane dialekty ale tež ojratiske dialekty w zapadnej Mongolskej buchu druhdy jako separatne rěče wobhladowane. Wo klasifikaciji hlej nastawk Mongolske rěče.
[wobdźěłać] Geografiske rozšěrjenje
Centralna Mongolšćina je najčasćišo rěčana mongolska rěč a buchu wot něhdźe 2,3 milionow rěčnikow w mongolskej republice a něhdźe 3,5 milionow w Nutřkownej Mongolskej rěčana. Wyše toho je mjeńčinska rěč w Burjatiskej (Ruska) a Kirgiziskej.
[wobdźěłać] Fonetika a fonologija
[wobdźěłać] Konsonanty
Chalcha-Mongolšćina ma slědowace konsonantowe fonemy:
[wobdźěłać] Wokale
Chalcha-Mongolšćina ma slědowace sydom Wokalne fonemy: (Kyrilisce/IPA)
Wšě wokale wustupuja krótce a dołho; /u/, /ʊ/, /ɔ/, /e/ a /a/ tež z й jako diftong.
Mongolšćina ma wokalnu harmoniju. Při tym buchu wokale do prědnich (w mongolskim rěčnym wužiću žónske), to su /e/, /o/ a /u/, ale tež zadnje (mongolsce muske), to su /a/, /ɔ/ a /ʊ/, rozdźělowane; /i/ je neutralny. We słowje wustupuja regularnje jenož prědnje abo jenož zadnje wokal. /i/ móže z woběmaj wustupować.
Wjele sufiskow wustupuje w štyri rozdźělene formy, při tym so dalše rozdźělowanje přidaja. Wokal sufiksa so złoži při tym po poslednim wokalu kmjena a drje po slědowacej šemje:
- /a/, /ʊ/ → [a]
- /e/, /o/ → [e]
- /ɔ/ → [ɔ]
- /o/ → [o]
/i/ bu při tym ignorowany. Jeli słowo wobsahuje jenož /i/, to so [e] pokaza.
[wobdźěłać] Přizwukowanje
Słowo, kotrež jenož krótke wokale wobsahuje, bu přeco na prěnjej złóžce přizwukowane. Słowo z dołhimi wokalemi resp. diftongemi bu na prěnim dołhim wokalu/diftongu přizwukowane. Njepřizwukowane krótke wokale buchu zwjetša sylnje redukowane, na kóncu słowa wone cyle wotpaduja.
[wobdźěłać] Morfologija
Mongolšćina so wuzběhować přez dospołnje sufigowacu morfologiju a bu k aglutinowace rěče słuša. Dalše detaile a konkretne přikłady wo nominalnej a werbalnej morfologiji su w nastawku Mongolske rěče.
[wobdźěłać] Nomen
Za mongolski nomen je předewšěm kategorija pad relewantna. Numerus hra druhorjadnu rólu. Genus njeeksistuje.
[wobdźěłać] Pady
Buchu za Mongolšćinu w cyłku sydom padow akceptowane, a drje nominatiw, genitiw, datiw/lokatiw, akuzatiw, ablatiw, instrumental, komitatiw a alatiw.
Zakładne formy padowych sufiksow (kóncowki wariěruja zdźěla hdy po kóncowce kmjena; 4 steji za štyri formy sufiksa (a/o/e/ö), 3 za tři formy (a/o/e) a 2 za dwě formje (u/ü) resp. (a/e) wotpowědujcy wokalneje harmonije; )
[wobdźěłać] Numerus
Markěrowanje numerusa je w Mongolšćinje opcionalne a so skerje rědko wužiwa. Při wužiću numeralow bu skerje žadyn plural njemarkěrowany.
Eksistuja wjacore pluralowe sufiksy, kotrychž wužiće so zdźěla po fonologiskich kriterijach złoži, najčasćišo pak njeje předpowědźujomne. Najčasćiši sufiks je -yyд /-uud/2, dalšej stej -д /-d/ a -c /-s/. Za nomeny, kotrež čłowjekow woznamjenja, eksistujetej dwě dalšej kóncowce: -чyyд /-čuud/2 (z kolektiwnym woznamom) a Hap /nar/2.
Pluralowy sufiks steji před padowym sufiksom.
[wobdźěłać] Posesiwne sufiksy
Nimo móžnosće, wužiwać wosobowe pronomeny w genitiwje jako posesiwny pronomen, Mongolšćina ma tež sufiksy, z kotrymž so wobsedźenstwo abo přisłušnosć wuprajeć móhłe.
Posesiwne sufiksy steja za padowym sufiksom.
- Refleksiwno-posesiwny: Ze sufiksom -aa /-aa/4 bu přisłušnosć k subjektej sady wuprajena. Jeli so tutón sufiks móže wužiwać, to njeje wužiće posesiwneho pronomena móžne.
- Wosobno-posesiwny: Jeli nomen njesłuša k subjektej sady, to so slědowace sufiksy wužiwać:
[wobdźěłać] Pronomen
Swójske wosobowe pronomeny eksistuja za prěnju a druhu wosobu, mjeztym zo za třeću wosobu so wužiwa demonstratiwne pronomeny эHэ /ene/ (tutón, tuta, tuto) a Tэp /ter/ (tamny). Tež tu njeje rozdźěl po genusu. W druhej wosobje eksistuje kaž w Němčinje familiarna (чи /či/) a zdwórliwa forma (Ta /ta/). W genitiwje plurala bu mjezy inklusiwnym (бидHий /bidnij/) a eksklusiwnym (MaHaй /manaj/) rozeznawane.
[wobdźěłać] Werby
Mongolšćina ma bohaty repertoire na werbowych formach. Při tym so rozeznawa mjezy tři skupinami, kotrež rozdźělane funkcije wupjelnjuja. Wšěm hromadźe pak je, zo wone předewšěm tempus, aspekt a modus wupraja a žadnu kongruenca njepokazaja.
- Finitne werbowe formy móžeja jenož jako predikat hłowneje sady wustupować. Man rozeznawaja tež skupiny indikatiwnych formow a dospołnych a přikazowych formow.
- Konwerby wustupuja jenož w wotwisnosći. Pak buchu direktnje wot werba zasadźowane pak buchu jako predikat wotwisneje sady wužiwane.
- Werbalne nomeny (abo tež "participy") so móžeja jako predikat hłowneje, atributiwneje abo komplementoweje sady wužiwać. Wone so móžeja kaž adjektiwy deklinować a narunuja w negěrowanych sadach regularnje finitne werby. Njezwadne werbalne nomen y w modernej rěči su -x /-ch/ (atributiwnje neutralny, finitnje přeco hromadźe z partikulemi a z futurnym woznamom), -caH /-san/4 (zańdźenosć abo perfektiw), -дar /-dag/ (hłownje za wospjetowane činy), -aa /-aa/ (za traće činy na horšći werbowych kmjenow; hewak jenož negěrowane z woznamom „hižo nje-“) a -Maap /-maar/4 (wupraji přeće; atributiwnje zdźěla bóle abstraktny: coHcMoop дyy /sonsmoor duu/ 1. spěw, kotryž chcu słyšeć 2. słyšenja hódny spěw).
Dalše detaile w nastawku Mongolske rěče.
[wobdźěłać] Syntaks
Syntaks Mongolšćina so wuzběhuje přez to, zo wona zwjetša hłowofinalna je. Zakładny słowoslěd w sadźe je potajkim SOV, w nominalnych frazach nomen přeco na kóncu steji, a so postpozicje wužiwaja.
- Słowoslěd w sadźe je SOV. Rjad sadowych čłonow před werbom móže drje warěrować, werb wězo nimale přeco na kóncu sady steji, a tež wotwisne sady so dyrbja předstajuja. Prašenske a modalne partikule wězo za werbje steja.
- W nominalnych frazach nomen skerje na kóncu steji. adjektiwy, genitiwne atributy, ličbniki a demonstratiwa steja před tym, powołanske pomjenowanja itd. a kolektiwne ličbniki za tym. Tyяa OюyH xoëp /Tujaa Ojuun hojor/ (po słowje: T. O. dwaj) 'Tujaa a Ojuun', MaHaй yxaaHTaй Tyяa дapxaH /manaj uchaantaj Tujaa darchan/ (po słowje: naš mudry T. kowar) 'naša mudra kowarka Tujaa', xoëp HoM /hojor nom/ (po słowje: dwě kniha) 'dwě knize'.
[wobdźěłać] Pismowe formy
- Hlej tež Mongolske alfabety
Prěnje za mongolske rěče wužiwane pismo bu wot Kitan před 10. lěttysacom (?) za čas chinskeje Tang-dynastije wužiwane, kotrychž chroniki tež jednotliwe słowa traděruja. Kitan załožowachu w sewjerowuchodnej Chinje Liao-dynastiju, wot kotrejež su wězo jenož małe jednotliwosće traděrowałe, w kotrejž pak prěni raz oficielnu mongolsku pismowu rěč předleži. Tute pismo twori potom bazu za tutu tungusiskich Dźurdźow (němsce Dschurdschen) Jin-dynastije. Jich teritorij bu potom kaž tutón chinskeje Song-dynastije wot Mongolow (Yuan-dynastija) dobywany.
Prěnje pismo srjedźneje Mongolšćiny je wertikalne ujguriske pismo, kotrež je na kóncu 12. lětstotka přejimane a na Mongolšćinu přiměrjowane. Najstarši zdźerženi pismowy dopokaz we formje rowneho napisa pochadźa z tutoho časa. Tehdy najwuznamniša literariska twórba, Tajne stawizny Mongolow, je drje jenož chinsce traděrowana, tola pušći so najebać toho konkluzije na wosebitosće tehdy wužiwaneje srjedźomongolskeje rěče ćahnyć. Klasiska forma tutoho tradicionelneho mongolskeho pismo bu w 17. lětstotku sfiksowana. Wona bu hač dźensa w Nutřkownej Mongolskej wužiwana.
Oficielne pismo mongolskeje Yuan-dynastije w Chinje bě tibetiske Phags-pa-pismo (1269-1368), ale tež chinske pismo bu za mongolske teksty intensiwnje wužiwane. Wot 13. hač do 15. lětstotka eksistuja mongolske teksty w arabskim pismje. Wob čas buchu hišće wjacore druhe pismowe systemy namjetowane, na př. wot Zanabazara wuwiwane Sojombo-pismo.
W lěće 1931 bu we Wonkownej Mongolskej najprjedy łaćonski alfabet, wot lěta 1937 na sowjetskim ćišću kyriliski alfabet zawjedźeny (z nowymaj pismikomaj za /ö/ a /ü/). W lěće 1941 bu wužiće literariskeje Mongolšćiny a z tym tež stareho ujguriskeho pisma zakazane. Wot lěta 1994 bu klasiske pismo w Mongolskej zaso w hornich šulach wučene. Wono so často za firmowe tafle, loga a podobne dekoratiwne zaměry wužiwa, za wšě dalše dale kyriliski alfabet. W Nutřkownej Mongolskej so dale tradicionelne ujguriske pismo wužiwa.
[wobdźěłać] Literatura
- Juha Janhunan: The Mongolic Languages. RoutledgeCurzon Press, 2003
- Isaac Jacob Schmidt: Grammatik der mongolischen Sprache. Akademie der Wissenschaften, St. Petersburg 1831 (Digitalisat)
- Jan-Olof Svantesson: The Phonology of Mongolian. Oxford University Press, 2005
- Hans-Peter Vietze: Lehrbuch der mongolischen Sprache. VEB Verlag Enzyklopädie, Leipzig 1969
- Hans-Peter Vietze: Wörterbuch Mongolisch-Deutsch. DAO-Verlag, Berlin 2005


text:
Muzyka, nauczanie Katowice
Słowa kluczowe:akademia muzyczna Katowice, akademie muzyczne Katowice, fortepian Katowice, gitara Katowice, instrumenty muzyczne Katowice, instrumenty smyczkowe Katowice, kursy gry na instrumentach muzycznych Katowice, muzyka Katowice, nauczanie Katowice, nauczyciele Katowice, nauczyciele Katowice, nauka Katowice, nauka gry na gitarze Katowice, nauka gry na instrumentach muzycznych Katowice, o szkole Katowice, pianino Katowice, prywatne lekcje gry na fortepianie Katowice, prywatne lekcje gry na skrzypcach Katowice, prywatne lekcje muzyki Katowice, skrzypce Katowice, spis szkół muzycznych Katowice, szkoła Katowice, szkoła muzyczna Katowice, szkoły Katowice
Silesia Instytucja Promocji i Upowszechniania Muzyki
Katowice, 3 Maja 31 a | 32 2589049
Branża: Muzyka, nauczanie
Katowice, 3 Maja 31 a | 32 2589049
Branża: Muzyka, nauczanie


text:
Albert Hofmann
Albert Hofmann (* 11. januara 1906 w Badenje (Aargau), wum. 29. apryla 2008 w Basel) jo był šwicarski chemikaŕ a nadejźaŕ wědobnje šyrjeceje substance LSD. Wuznamjenili su jogo z titulom cesnego doktora.
[wobźěłaś] Žywjenje
Albert Hofmann jo wótrosł ako nejstaršy wót styrjoch bratšow a sotšow, jogo nan jo był rucnikaŕ. Jěsno jo swójo pśekupowarske wuwucowanje absolwěrował a jo akle 1925 zachopił chemiju na uniwersiśe w Zürichu studěrowaś a jo promowěrował styri lěta pózdźej z wuznamjenjenim. Pśizamknuła jo se za wěcej ako styri lětźasetki (až do wuměńka 1971) jogo slěźarska źěłabnosć pśi firmje Sandoz w Baselu. W lěśe 1943 jo nadejšeł halucinogenu statkownosć LSD. Až do smjerśi jo bydlił na górskej łuce "Rittimatte" pśi kšomje Šwicarskeje Jury. Psi góźbje jogo 100. narodnego dnja jo se wót 13. do 15. januara 2006 w Baselu sympozium "LSD - Sorgenkind und Wunderdroge" wótměwał.
[wobźěłaś] Slěźeńske źěło
[wobźěłaś] Spóriš a spórišowe alkaloidy
W ramiku slěźenjow nad spórišom a z wótglědanim, kołoběgowy stimulans wuwiś, jo Hofmann 1938 wšakorake amidowe deriwaty lysergoweje kisaliny syntetizěrował, mjaz nimi - ako 25. substancu rěda - teke jeje dietylamid.
We wopytach ze zwěrjetami jo substanca njeměrnosć mjazy zwěrjetami zawinowała, ale njejo farmakologiski relewantne abo zajmne kakosći pokazała. Dla togo njejo se LSD wěcej pśepytował. W lěśe 1943 pak jo se Hofmann rozsuźił, LSD wóspjet syntetizěrowaś. Pśi źěle w laborje jo wón njezjapkego njederjeměśa a njeměrnosći dla nuzkany był, ze swójim źěłom wopśestaś a domoj jěś. Ako jo doma pśišeł, jo wiźeł za zamžerjonyma wócyma za něźi dwě góźinje barwojte geometriske mustry (pseudohalucinacije), ako su jogo na take z kaleidoskopom widobne dopomnjeli. Wón sam z togo wuchada, až jo se mimowólnje tšošcycka LSD do jogo śěła zadobyła.