text:
Colorparts ekspanduje
Kumwałd (SN/ch). Specialist zlěpšowanja powjerchow Colorparts z Kumwałda chce dalše produkciske stejnišćo w Kodersdorfje blisko Zhorjelca twarić. Na nimale tři hektary wulkim arealu při awtodróze ma nowe twarjenje nastać. Wčera wječor je gmejnska rada nakupi ležownosće přihłosowała. Twar ma so klětu srjedź lěta zahajić. Předewzaće je wobstajnje rozrostło a trjeba nětko přidatne kapacity, zdźěli Colorparts. Wo inwesticiskej sumje a wo ličbje nowych dźěłowych mocow so firma njewupraji. Tuchwilu ma Colorparts nimale 50 sobudźěłaćerjow. 2003 załožene swójbne předewzaće zlěpšuje powjerchi we wobłuku medicinskeje techniki, elektriki, pisanskich nastrojow a domjacnosće.
Wobydlerske myto Budyšanej


c: text/html

text:
Tworōg: ôżartŏ szoferka jechała szlaczkym
Telefōniczne zgłoszynie i gibkŏ reakcyjŏ szandarōw dokludziyły do chycyniŏ ôpityj szoferki. Kobiyta miała w ôrganiźmie bez 1,5 promila alkoholu. Podle tego, jak zbamōncōnŏ alkoholym była 41-latka jak tyż jeji spusobu jazdy, idzie uzdać, iże reakcyjŏ przipadkowyj ôsoby niy przizwolyła na drōgowõ tragedyjõ. Niyôdpedzialnõ kerujōncõ czekajōm ciynżke kōnsekwyncyje.
Wczorej zarŏz po godzinie ôsmyj na wieczōr policyjōny dostali zgłoszynie, iże Drōgōm Krŏjowōm nr 11 w rychtōnku Tworoga szlaczkym jedzie skoda. Spusōb jazdy szofera auta pokazowoł, iże może być ôpity. Na plac zgłoszyniŏ zarŏz pognali policyjōny z Kōmisariatu Policyje w Tworogu, co już po chwili ôd zgłoszyniŏ zastawiyli podyjzdrzane wozidło w Kotach. Za kerownicōm skody siedziała 41-letniŏ kobiyta. Podszukowanie stanu trzeźwości wykŏzało, iże w jeji ôrganiźmie je bez 1,5 prōmila alkoholu. Na niyôdpedzialnõ szoferkã czekajōm terŏz surowe kōnsekwyncyje. Grozi jij wysokŏ sztrofa, pŏruletni zakŏz kludzyniŏ wozideł mechanicznych, a nawet kŏra heresztu. Ô dalszym losie kobiyty uzdŏ prokuratōr i gyricht.
Zdrzōdło: KPP Tarnowske Gōry, foto: KPP Wodzisław

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Reggae Festiwal we Wodzisławiu w tyn weekynd!
Już 27 i 28 lipnia Tabu, David Lion, Maleo Reggae Rockers jak tyż gość ekstra O.S.T.R. i inksi wystōmpiōm w czasie Nojcieplyjszego Placu Na Ziymi 2018 – Reggae Festiwalu! Jubileuszowŏ, 15. edycyjŏ fajru ôdbydzie sie na stadiōnie miejskim przi ul. Bogumińskij we Wodzisławiu Ślōnskim. Stymp darmowy!
W tym tydniu ruszŏ wyczekowany ôd mocka ôsōb fajer „Nojcieplyjszy Plac Na Ziymi – Reggae Festiwal”. Atrakcyjni muzykańciŏ, widowiskowe kōncerty, perfekt publiczność i szumnŏ atmosfera – dziynki tymu wszyjskimu bez dwa festiwalowe dni bydzie się szło bawić jak nigdy. Gorke takty zaś bydōm się roznosić na stadiōnie miejskim, kaj znojdzie sie tyż drugŏ bina sound systymowŏ ze strefōm chill out na sztrandzie. Festiwalowe gadżety dedykowane jubileuszowyj edycyji festiwalu bydzie szło kupić na ekstra sztandzie. Niy braknie tyż placu pod celt.
Nojcieplyjsze Plac na Ziymi – Reggae Festiwal ôrganizuje dlŏ miasta Wodzisławia Ślōnskigo Wodzisławske Cyntrum Kultury i Total Promotion.
Program:
27 lipca, piōntek:
18.00 – Rozgrzewka – Dr Love/Slaveah/Cheeba
20.00 – Maleo Reggae Rockers
21.30 – Bob One & Bas Tajpan
23.00 – Gość Ekstra – O.S.T.R
00.30 – King Horror Sound & Alex Bass (ES)
28 lipca, sobota:
17.00 – Roots Soldiers
18.30 – The Djangos
20.00 – Damian Syjonfam
21.30 – Tabu
23.00 – David Lion (IT)
00.30 – Etna Kontrabande


text:
Jan Renč
Jan Jurij Renč (* 29. januara 1856 w Ketlicach, † 24. meje 1916 tež tam) bě serbski ewangelski farar, lic. theol. a kulturny prócowar.
ŽiwjenjeWobdźěłać
Jan Renč, bratr Měrćina Renča, narodźi so jako syn Ketličanskeho diakona Jana Korle Renča a jeho mandźelskeje Thusneldy rodź. Fuhrmanec (1826–1859). Po tym zo prěnje pjeć lět do Ketličanskeje wjesneje šule chodźeše, hdźež běše šuler Korle Awgusta Kocora, poda so jutry 1867 na gymnazij do Budyšina. Wot lěta 1876 studowaše teologiju w Lipsku, hdźež běše sobustaw Łužiskeho prědarskeho towarstwa a jeho wotrjada „Sorabika“. W lětomaj 1877 a 1878 wobdźěli so Renč na, wot Imiša nawjedowanym serbskim prědarskim seminarje w Hodźiju. Wot lěta 1879 do 1888 skutkowaše wón jako wikar a diakon w Ketlicach. Po nanowej smjerći w lěće 1888 běše tamniši farar. Dnja 24. meje 1916 zaja nježenjeneho boža ručka. Wón bu na Ketličanskim kěrchowje poboku swojeju staršeju pochowany.
Jan Renč wuda 1884 němsku knihu wo stawiznach Ketličanskeje wosady. Při jeje přihotach namaka originalny list čěskeho krala Václava IV. z lěta 1395, w kotrymž tutón wsy Ketlicy, Jěrkecy a Chrapow pod škit bratrow von Nostitz staji. W lěće 1895 spisa disertaciju wo lisće swj. Jakuba, na čož jemu uniwersita w Jenje licenciat teologije spožči. Wón dopisowaše do Serbskich Nowin a Misionskeho Posoła. Wot lěta 1883 bě Jan Renč čłon Maćicy Serbskeje.
ČesćowanjaWobdźěłać
Rakuski kejžor wuznamjenje jeho z ryćerskim křižom Franca Josefa a Saksko-Weimarski wulkowójwoda z ryćerskim křižom prěnjeje rjadownje Sokołoweho rjadu.
SpisyWobdźěłać
- Johannes Rentsch: Geschichte der Kirche und Kirchfahrt Kittlitz. Smoler, Budyšin 1884 (digitalizat)
ŽórleWobdźěłać
- Jan Křižan: Nekrolog LXXVIII. W: Časopis Maćicy Serbskeje. Lětnik 69 (1916), čo. 1 a 2, str. 111–113. (hsb.)
- Rudolf Kilank: Renč, Jan. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 467.


text:
Ta nolywka to je taki trocha eksperymynt- jak pisza tyn tekst, to niy wiym jeszcze do kōnca, jako bydzie smakować za połra miesiyncy, ale z tego, co żech już prōbowoł, to werci1 sie jōm narychtować2. Bo to, że taki mniszek je dobry na trołwiynie, kaszel, odpornojść, wōntroba i wiela inkszych, chyba już wiymy- niy ma co za dużo gołdać: to je aptyka we flaszce 😉
Pamiyntejcie yno, żeby niy pomylić mniszka ze mlyczym zwyczajnym. Zbiyrōmy yno te kwiołtki, kere rosnōm na pojedynczym sztynglu3, kery je driny4 pusty.
Co potrza?
na pó litrowy gorczek kwiołtkōw potrza pó litra szpyrytusu
pó litra wody
łeżka miodu (obo i trocha wiyncyj)
sok ze jednyj citrōłny
Nojprzōd5 zbiyrołcie6 kwiołtki- nojlepi do materiałowyj tasi7 abo koszyka, potyn trza je wysuć8 na godzinka, dwie abo trzi na bioło płachta9, żeby pouciekały ś nich chrobołki10. Gołdajōm11, że tych kwiołtkōw moł sie niy myć- joł żech niy mōł, yno żech im zrobiōł porzōndny dyszcz 😉
Dejcie12 je potyn do krauzy13, zalyjcie szpyrytusym i ôstawcie14 na tydziyń- choć joł żech to nawet trocha przeciōngnōł. Potyn przelyjcie to bez gaza abo jaki kōnsek materiału i richtich15 dobrze wyciście kwiołtki. Szpyrytus przidzie nazod16 do krauzy, a do kwiołtkōw wlyjcie pó litra wody i powołrzcie17 je bez chwila. Jak sie tyn wywar ochōdzi, to przelyjcie go zajś bez gaza, wyciście te kwiołtki (im już mogecie podziynkować), dejcie sok ze citrōłny i wmiyszejcie miōd- dejcie nojprzōd łeżka, a keby Wōm to bōło po wymiyszaniy ze szpyrytusem za mało słodke, to mogecie dać i drugo, trzecio… nojlepi keby bōło wiyncyj szpyrytusu, jak miodu 😉
Terołzki pomiyszejcie to ze szpyrytuseym ze krauzy, odstołwcie na połra miesiyncy i… prost18 🙂
1opłaca
2przygotować
3łodydze
4 w środku
5najpierw
6zbieracie
7torby
8wysypać
9prześcieradło
10robaki
11mówią
12dajcie
13słoika
14zostawić
15naprawdę
16z powrotem
17pogotujcie
18na zdrowie


text:
Bytōm: 16-latek poprzniōł zabytkowy budōnek
Policyjōny z bytōmskich Szōmbierek zastawiyli 16-latka, co poprzniōł zabytkowy budōnek przinŏleżōncy do Parafije Św. Familije. Bytōmiōn tydziyń tymu serwoł z dachu budōnku elymynta metalowe. Karlus ôstoł już przesuchany. Terŏz ôdpowiy przed gyrichtym dlŏ modych.
W miniōnym tydniu wachtyrze prawa z kōmisariatu w Szōmbierkach ôstali powiadōmiyni ô porwaniu elymyntōw metalowych z dachu zabytkowego budōnku przinŏleżōncego do Parafije Św. Familije przi ulicy Kōnstytucyje. Wachtyrze prawa kludziyli poszukowania złodzieja. Sebrane informacyje przizwolyły na wytypowanie sprŏwcy, co nim mioł być mody bytōmiōn. Wczorej na wieczōr policyjōny zastawiyli 16-latka. Synek trefiōł do policyjnyj izby dziecka. Ôdpowiy terŏz przed gyrichtym dlŏ modych za zniszczynie zabytkowego budōnku.
Zdrzōdło: KMP Bytōm


text:
Lěćo so poněčim rozžohnuje, a prěnje wolejbulowe dypkowe hry běchu hižo w halach. Kaž sće z SN zhonili, je we Łužicy na polu sporta při wysokim saku nowe zjednoćenstwo nastało. W sezonje 2018/2019 hraja wolejbulistki ST Marijineje hwězdy a Viktorije Worklecy hromadźe we wobwodnej lize. Přičina je jednora: mało hrajerkow na woběmaj stronomaj. Marijine hwězdźički su hižo dlěje wo tym rozmyslowali, so z druhim cyłkom zjednoćić. Wšako njeje tučasnje tak lochko dorost namakać. Swójski je so na přikład studija a wukubłanja dla rozpušćił, někotre hrajerki su w maćernym dowolu, ale tež zranjenja dyrbju tu jako přičinu mjenować.
Mustwo muži-wolejbulistow Sportoweho towarstwa Marijina hwězda je na zbožo hižo dlěši čas stabilne. Tež w nowej sezonje budźe wone we wokrjesnej klasy stafla-wuchod zaso wo dobre městno w tabulce sobu hrać. Škoda, zo nimamy hižo žónske mustwo we wokrjesnej klasy. Te je so na dobro prěnjeho mustwa žonow rozpušćić dyrbjało.


text:
[ukryj]
Wojciech
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
- Czuły Wojtek
- Wojciech (imię)
- Wojciech Cugowski – polski muzyk, gitarzysta
- Wojciech Cejrowski – polski podróżnik
- Wojciech Jaruzelski – polski patriota
- Wojciech Kowalewski (piłkarz) – polski piłkarz
- Wojciech Kowalewski – polski muzyk
- Wojciech Łobodziński – polski piłkarz
- Wojciech Mann – polski prezenter telewizyjny i dziennikarz
- Wojciech Modest Amaro – polski kucharz, celebryta
- Wojciech Olejniczak – polski polityk
- Wojciech Pilichowski – polski basista
- Wojciech Szczęsny – polski piłkarz
- Wojciech Skupień – polski skoczek narciarski
- Wojciech Wierzejski – polski polityk


text:
Nowa Jendźelska
Nowa Jendźelska (jendźelsce New England, nuːˈɪŋɡlənd) je kónčina na sewjerowuchodźe Zjednoćenych statow při wuchodnym pobrjoze Sewjerneje Ameriki, kotraž płaći nimo Virginije jako jedne z wuchadźišćow europskeho wobsydlenja kontinenta. Do regiona słušeja dźensniše zwjazkowe staty Connecticut, Maine, Massachusetts, New Hampshire, Rhode Island a Vermont.
Mjeno pochadźa z knihi A Description of New England jendźelskeho zóldnarja a dyrdomdejnika Johna Smitha, kiž pućowaše w lěće 1614 přez tule kónčinu. Kolonizacija Noweje Jendźelskeje zahaji so w zažnym 17. lětstotku při brjohach Atlantiskeho oceana. 1620 załoži so kolonija Plymouth. Po 1629 wupućowachu tysacy puritanow z Jendźelskeje do tutoho regiona a załožichu tam dalše sydlišća kaž Boston, Salem a Roxbury.
Boston sta so w běhu 18. lětstotku z jednym wot najwuznamnišich ameriskich přistawnych městow a je hač do dźensnišeho najwjetše město Noweje Jendźelskeje. Njeměr wokoło tak mjenowaneje Boston Tea Party dnja 16. decembra 1773 płaći jako wuwołacy faktor Ameriskeje wójny wo njewotwisnosć, čehoždla je Nowa Jendźelska tak rjec „kolebka“ Zjednoćenych statow.


text:
W lěće 2016 bu rjad zarjadowanjow składnostnje 100. posmjertnych narodnin Jurja Brězana.
Swjedźenske zarjadowanje „Jurij Brězan – Ze studnje jeho lět“ w Dźiwadle na hrodźe Budyš
Knižne předstajenje »Jurij Brězan. Leben und Werk« z awtorom Dietrichom Šołtu na Lipšćanskich knižnich wikach
Znowa wotkryte: »Stary nan«, Lausitzer Literatur vorMittag w Dźiwadle na hrodźe Budyšin
Knižne předstajenje »Jurij Brězan. Leben und Werk« z awtorom Dietrichom Šołtu w Měšćanskej bibliotece Budyšin
Wotewrjenje wustajeńcy »Kusk žiwjenja« w Serbskim muzeju
Časowi swědkojo a literarne tekstywSmolerjec kniharni Budyšin
Čestne zarjadowanje składnostnje 100. Narodnin serbskeho spisowaćela a basnika Jurja Brězana w Kamjentnym domje Budyšin, zarjadowar DIE LINKE.
Dźeń wotewrjenych duri pod motom „Wotewrjena pisarnja“ w bydlenskim domje a na zahrodźe Jurja Brězana w Hornim Hajnku


text:
Wódra
Wódra (čěsce a pólsce Odra, němsce Oder) je rěka w srjedźnej Europje. Wona je 886 kilometrow dołha a jeje rěčina wobsahuje 118.861 kwadratnych kilometrow.
Wužórli so we Wódranskich horinach na wuchodźe Čěskeje republiki a ćeče přez Čěsku, Pólsku a po němsko-pólskej hranicy hač k Šćećinsemu zaliwej, hdźež so do Baltiskeho morja wuliwa. Wódrino-Sprjewiny kanal zwjazuje Wódru w Eisenhüttenstadće ze Sprjewju blisko Přibora.
Najwjetše města při Wódrje su Ostrava, Opole, Wrócław, Frankobrod a Šćećin.
Na krótkim wotrězku pola města Krosno tworješe rěka hač do 17. lětstotka rěčnu hranicu mjez pólšćinu a serbšćinu.


text:
„Row w serbskej holi“ z pjera Marje Kubašec wuńdźe 1948. Lěto do toho bě mje wona we wulkich prózdninach na wulět z kolesom sobu wzała. Bě rjany dźeń, ćicha njedźela. Kolesa so lochce wot Chasowa dele kuleja, potom lěs, brězowy, měšany, chójnowy, a skónčnje hola. Jědźemoj nimo hatow, dale po pěskojtych šćežkach. Zwonka lěsa wotwěraja so šěroke płoniny a płódne pola. Ćeta wjele njerěči. Njewěm, dokal jědźemoj. Njewažne, njedźelski wulět to po rjanym kraju, kajkiž sej jón hdys a hdys za čas prózdnin popřewamoj.
Poł hodźiny, hodźinku smój po puću. Na kromje lěsa kolesy wotstajimoj. Ćeta pokazuje na wulku chójnu a powěda, što bě so tu w aprylu 1942 stało, před pjeć lětami. Nastróžany poskam. Rozhladuju so, spytam sej to předstajeć. Młody Polak, wobskorženy poćaha ze serbskej holcu dla. Krajenjo dyrbja jemu wlečwo wokoło šije kłasć a row ryć. Wjac hač tysac nućenych dźěłaćerjow běchu tehdy sem přiwjezli, jim na wučbu. Přez koło wobrónjenych njeje wućeka.


text:
Incidenca dale pod dźesać
Budyšin. Natyknjenja z koronawirusom tež w Hornjej Łužicy pomałku přiběraja. Wo 15 padach je Budyski wokrjes wčera informował, w Zhorjelskim běchu to tři. Incidenca je po Roberta Kochowym instituće dźensa z 8,7 we wokrjesu Budyšin a z 8,0 w Zhorjelskim dale pod 10. Wot dźensnišeho płaći w Sakskej nowe korona-postajenje, po kotrymž incidenca hižo wšo rozsudźacy kriterij njeje.
Serbski informator online
Drježdźany. Drježdźanske zapisane drustwo Swobodny społk wobohaća z online-medijom wot spočatka měsaca wid na temy z Łužicy, Němskeje a ze swěta w delnjo- a hornjoserbskej, němskej a jendźelskej rěči. Wobsahowje zamołwity jako šefredaktor je Viktor Zakar, redaktorka je Hańžka Wjeselic. Serbski informator chce „polemiku a debatu w serbskim towaršnostnym žiwjenju hajić a wuwiwać“, kaž rěka.
Alternatiwne rjadowanje wuběži


text:
Kopšinjanske hrodźišćo
Kopšinjanske hrodźišćo nadeńdźe so na kromje wjeski Kopšina a blisko Prawoćic w Budyskim wokrjesu. Słuša ke Chróšćanskej gmejnje. Wokoło hrodźišća běži rěčka Satkula. We wokolinje hrodźišća steja někak štyri chěže z dohromady 20 wobydlerjemi.
StawiznyWobdźěłać
Hrodźišćo w Kopšinje hižo jara dołho eksistuje. Hižo w srjedźowěku so natwari k škitej wjeskow we wójnskich časach ale runje tak tež jako wućek w ćežkich časach. Po srjedźowěku so hrodźišća hižo tak husto njewužiwachu.
Hakle w zažnym 20. lětstotku so Kopšinjanske hrodźišćo zaso wužiwaše, a to jako dźiwadłowe jewišćo. Prěnje předstajenje wotmě so hižo 1921 w hornim dźělu hrodźišća, hdźež so předstaješe dźiwadłowy kruch Na hrodźišću z pjera Jakuba Barta-Ćišinskeho, kotryž jedna wot zhubjenja serbskeje njewotwisnosće přećiwo frankowskim dobyćerjam.
Přeco zaso nahrawachu so wšelake kruchi na hrodźišću, kaž na přikład w lěće 1936 Jurja Wjelowa hra Paliwaka na delnim hrodźišću, kiž płaći jako poslednje wulke serbske zarjadowanje za čas fašizma. Runje tak wotměła so dźěl schadźowanki lěta 1936 pod hołym njebjom na Kopšinjanskim hrodźišću. 30. septembra 2016 wopomnichu ze sceniskim čitanjom z Paliwaki na 80. róčnicu tutoho protesta přećiwo fašizmej.


text:
Rakecy (JK/SN). Financna rozprawa k prěnjemu połlětu kaž tež dobra bilanca zastaranskeje towaršnosće, kotrejž su Rakečanskim gmejnskim radźićelam na jich zašłym posedźenju předstajili, jasnje pokazujetej, zo gmejna dale derje hospodari.
Tak maja lětsa dosć pjenjez za hospodarjenje, wobkrući wotrjadnica financneho zarjada gmejny Franziska Pfeiffer, zo móža trěbne wudawki derje zwjesć. Tež zastaranska towaršnosć je loni porjadnje hospodariła a pokazuje w bilancy pod smužku dobytk dobrych 100 000 eurow. Při tym su minjene lěto samo 233 000 eurow do wobšěrneho ponowjenja bungalowow w lěsnej kupjeli Niža Wjes inwestowali. Wulki podźěl na wuspěšnym wuwiću komunalneho předewzaća měješe jeho dotalna jednaćelka Christine Hultsch. Wona pak 1. julija zastojnstwo złoži a so na wuměnk poda. Wjesnjanosta Swen Nowotny (CDU) počesći ju z čestnym nopaškom Rakečanskeje gmejny a dźakowaše so jej za spomóžne dźěło na dobro gmejny.


text:
Lubij
Lubij (nimski Löbau) jo město w Górnej Łužycy, na krotkozajtšnej kšomje serbskego kraja. Lažy pśi rěcce Lubaśe pód Lubijskej góru a ma wokoło 16.000 wobydlarjow.
Měsćańske źěle[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
W někotarych toś tych jsow bu až do zachopjeńka 20. lětstotka Lubijski dialekt serbšćiny wužywany.
Wobchad[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Pśez Lubij běžytej zwězkowej drogi 6 (Bremerhaven-Drježdźany-Zgórjelc) a 178 (Nosaćicy-Žytawa).
W Lubiju jo zelezniske dwórnišćo a kśicowanišćo. Běžy pśez njogo zelezniskeje cery Drježdźany-Zgórjelc a zachopinaju tu zelezniske cery do Habrachćic a do Žytawy. Kolije něgajšne cery do Radwora su wót lěta 2004 wóttergane a něgajšny cera do Budestec bu demontěrowana w lěśe 2008 (na śělesu cery ma byś natwarjona sćažka za kólasowarjow).


text:
Bjerjozowskij (Oblasć Swjerdlowsk)
Bjerjozowskij (rusce БepëзoBckий) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Bjerjozowka we wuchodnym předkraju Uralskich horin w Swjerdlowskej oblasći něhdźe 10 kilometrow sewjerowuchodnje Jekaterinburga. Ma něhdźe 56 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1748 załožiło a ma wot lěta 1938 měšćanske prawa.
Žórło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Wuslědki wšoruskeho ludličenja 2010. Zwjazk 1. Ličba a rozdźělenje ludnosće. Tabulki 5, str. 12–209; 11, str. 312–979


text:
Żory: Ôkrŏd swojã starkã
Starka przijōnła go pod swōj dach, a ôn jã ôkrŏd! Wykorzistoł mōmynt, kej spała i z pōmiyszkaniŏ wyniōs laptopa, telefōn jak tyż pinōndze. Pŏrã godzin niyskorzij bōł chycōny, a potym trefiōł do heresztu.
Nawet do 5 lŏt grozi 22-latkowi z Żor, co w ôstatni wikynd ôkrŏd swojã starkã. Kobiyta przizwolyła mu zamiyszkać jakiś czas tymu pod swojim dachym, a ôn, zamiast być wdziynczny, ôkrŏd przŏcielkã.
Wyrodny wnuk, jak starka spała, w ôstatni piōntek z pōmiyszkaniŏ bliskij wyniōs laptopa, telefōn i pinōndze. Klepŏki udoł na swoje potrzeby, telefōn ôstawiōł u swojŏkōw, a przenośny kōmputer przedoł w lōmbardzie.
Jak ino sprawōm zajōnli sie kryminalni, zastawiyli raubiyrza i ôdebrali laptopa. Pokŏzało sie tyż, iże je ôn poszukowany, bo gyricht skŏzoł go na kŏrã wiyńziyniŏ za inksze przestympstwo. Po tym, jak usłyszoł ôbskarżynia 22-latek trefiōł do heresztu.
Fot.: KPP Cieszyn


text:
Łaszkiewicz, Łukasz Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Sadowski, Stanisław Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Węgrzyn, Adam Bogdan Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Jutkiewicz, Piotr Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Szymik, Stafan Henryk Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Twelftree, Graham H. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Giambrone, Anthony Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Kubiś, Adam Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Bauckham, Richard Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Rambiert-Kwaśniewska, Anna Magdalena Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Targoński, Mateusz Jan Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Zawadzki, Arnold Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Pietkiewicz, Rajmund Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Krawczyk, Mateusz Andrzej Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Bąk, Tomasz Bartłomiej Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Bazyliński, Stanisław Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Jančovič, Jozef Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Bąk, Tomasz Bartłomiej Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Pietrzak, Jacek Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Kubisiak, Przemysław Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Pudełko, Jolanta Judyta Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Marciak, Michał Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Sadowski, Stanisław Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Bardski, Krzysztof Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Zawadzki, Arnold Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Altman, Jakub Piotr Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Pikor, Wojciech Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Flis, Jan Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Kowalski, Marcin Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Chrostowski, Waldemar Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Szymik, Stafan Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Rosik, Mariusz Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Wittkowsky, Vadim Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Rambiert-Kwaśniewska, Anna Magdalena Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Kowalski, Marcin Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Kubiś, Adam Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Wróbel, Mirosław S. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Napora, Krzysztof Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Pikor, Wojciech Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.
Witczyk, Henryk Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Instytut Nauk Biblijnych. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydawnictwo.


text:
To je wokrjes Zhorjelc – mnohotnosć podłu Nysy
Krasna krajina, stawizny dychace města a wsy z jónkrótnymi zajimawostkami, ludźo, kiž pěstuja lětstotki stare wašnja a nałožki – to su markowe znački wokrjesa.
Wokrjes móže so z někotrymžkuli superlatiwom hordźić. Kedźbyhódne su: Pücklerowy Park w Mužakowje, kiž słuša do swětoweho kulturneho herbstwa UNESCO, w Europje jónkrótny park błudźenkow we Wochozach; tež Wulki a Mały póstny rub w Žitawje nimatej w Němskej swojeho runjeća a stej europska drohoćinka. Zhorjelc ze swojimi originalnje zachowanymi twarjenjemi gotiki, renaissancy, baroka, załožićelskeho časa a młodźinskeho stila słuša do najrjeńšich městow Němskeje. Lěta 1234 załoženy klóšter Marijiny doł we Wostrowcu je najstarši stajnje wobydleny klóšter cistercienskow w Němskej. Na Lubijskej horje steji jenička wuhladna wěža Europy z lateho železa. Ruina hrodu a klóštra na Oybinje je swědk europskich stawiznow. Žitawska wuskokolijata železnica a lěsna železnica w Mužakowje přiwabjatej přećelow železnicy ze wšeho swěta. Nihdźe njeje telko hornjołužiskich tykowanych domow ze stołom zachowanych kaž tule. Kulturna kupa Einsiedel w Zentendorfje – najwuchodniši dypk Němskeje – je dawno krute zapřijeće, dźe-li wo wosebite dyrdomdeje we wólnym času. Sydlišćo Erlichtec dwór w Rěčicach ze swojimi kładźitymi domami, w kotrychž wuměłscy rjemjeslnicy swoje wudźěłki poskićuja, je swědk ludoweje architektury, kotraž bě tu něhdy z wašnjom. Park přirody Žitawske hory je krajinowa drohoćinka w němsko-pólsko-čěskim třiróžku krajow. Najmjeńše němske srjedźne horiny ze swojimi wulkaniskimi kopcami, bajkojtymi dołami a bicarnymi skaliznami su za wóčko wabjace. Pahórkam a dołam w předkraju horin přizamkujetej so wosrjedź wokrjesa Zhorjelca Sedło (Landeskrone) a Limas (Königshainer Berge). W sewjeru slěduje krajina hole a hatow. Dźěl z toho słuša do biosferoweho rezerwata UNESCO. Bjerwałdski jězor pola Hamora a Olbersdorfski jězor pola Žitawy, kotrejž nastaštej w něhdyšimaj brunicowymaj jamomaj, stej so hižo jako oazy wočerstwjenja a sporta etablěrowałoj, Berzdorfski jězor před wrotami města Zhorjelca je na najlěpšim puću k tomu. Wosebitostka je Mužakowski zahork, krajinowje spodobna kerčinata kónčna morena ze samotnymi bahnami a jězorami. Překrasnu krajinu móže sej čłowjek po wuběrnje wutwarjenej syći pućowanskich, jěchanskich a kolesowanskich šćežkow wotkrywać.
Kulturna wosebitostka su ewangelscy Serbja, kiž bydla přewažnje w Slepjanskej wosadźe. Serbja su narodna mjeńšina ze swójskej rěču – serbšćinu – a žiwymi nałožkami, kaž su to ptači kwas, debjenje jutrownych jejkow, jutrowne spěwanje a dźěćetko.


text:
Absolwenci Szkoły Rzemiosł Budowlanych:
Arendt Alfons, Badziński Jan, Bauman Ryszard, Białowski Edmund, Bocianowski Stanisław, Brudniewicz Czesław, Cejner Ryszard, Choiński Julian, Cierpisz Edmund, Ciszek Bolesław, Cieślicki Eugeniusz, Ciemniecki Czesław, Cirocki Brunon, Czerwionka Hubert, Dąbrowski Stanisław, Dec Franciszek, Demnicki Jan, Fijałek Sylwester, Fotta Hugon, Frankowski Alfons, Główczyk Henryk, Grodzki Witold, Grodzki Henryk, Hoffmeister Jerzy, Hryciuk Józef, Jabłoński Eugeniusz, Jaskot Władysław, Jędzura Tadeusz, Kulej Stanisław, Kazimierczyk Antoni, Kosiorek Stefan, Kołowski Jacek, Krzak Jan, Krieger Bernard, Kubek Józef, Kurpik Zdzisław, Kuśmierczyk Jan, Kuśmierek Bolesław, Lewandowski Józef, Łopaciński Bogdan, Łojowski Edward, Makowski Kazimierz, Malko Edmund, Marszałek Władysław, Mazur Mieczysław, Męczykowski Stanisław, Mimik Feliks, Mroczek Eugeniusz, Nowak Damian, Nowak Jan, Olfirowicz Janusz, Pega Henryk, Piątkowski Tadeusz, Pomaski Bogusław, Połocki Edward, Radziwił Romuald, Rurka Henryk, Sirodzki Brunon, Siudem Mieczysław, Sosinko Zygmunt, Stelmaszczyk Zdzisław, Szajek Tadeusz, Traut Ryszard, Trzosowski Zygmunt, Wędzina Stanisław, Węsierski Feliks, Wielemborek Marian, Wierzbicki Władysław, Winiarski Tadeusz, Wnorowski Czesław, Wnorowski Kazimierz, Załuszny Stefan, Zarzycki Marian, Zaradny Czesław, Zdrowowicz Zygmund, Żuchowski Jerzy.


text:
Kiej downo tymu na wiosna w katowickich Sztauwajerach żyła se ynta co to praje wysiadywała jajca
Jednego dnia z jajec wykluły sie słodki piskloki kiere radośnie pipały i rade dokazywały. Yny jedno jajco sztyjc nie chciało pynknyć. Kaczyce zaczły brać mory bo chciała iś z młodymi popływać a tu trza było siedzieć na żici. Aż yntlich z ôstatnigo jajca tyż sie wykluł pisklŏk. Tela yno że stworzyni było ganc niecherski – wielki, czornawe i jakigoś takigo inkszego zortu.
Młodo yntka ni miała lekigo życio na Sztauwajerach – wszyjscy jom szterowali i żodyn nie chcioł sie z niom bowić bo była tako brzidko. Inksze ynty przezywały jom brzidok, szczypały i dugały. „Pacz sie stracić!” gizdy buczały omajlant. I tak mijoł dziyń za dniym. W końcu Szpetno Yntka już nie strzimała napasztowań i citła ze Sztauwajerów. Ślimtała przi tym, że chyba pryndzy sie wilijo w maju trefi niż jom kiery polubi.
Boroczka dolazła na barzoły kaj sie skryła we sitowiu
Tam jom znejdły dziki ynty i zaczły sie dziwować co to za brzidok sie tu utrefiył. Ynty zaprosiyły młodo coby pofurgała z nimi na Pławniowice ale jak yno poderwały sie do luftu to ôroz uszczelyły ich myśliwce co sie skryły w chebziach! Szpetno Yntka miała tak strach że aż sie nie poradziyła ruszyć. Choby miała mało starości to eszcze prziszły do ni bzuty od fesztrów ale yny jom powoniały i ôstawiyły. Borajstwo se pomyślało że eli bzuty jom majōm za tak szpetno że wolōm se pońść niż jom zagryźć.
W końcu Szpetno Yntka była mōnkter i citła gibko ze sitowio. Tak gzuła i gzuła aż yntlich zmordowano doszła do jakiś chatki na Koszutce. W chałupie miyszkała staro Angela ze swoim kotym i kurōm. Baba była trocha ślepo betuż ij sie zdało że to je młodo gynś i hned bydōm jajca. Tak chowała yntka pora tydni ale jajec sztyjc nie było. To jednego dnia Angela sie rozeźlyła i wygnała biydnego brzidoka.
Yntka uzaś lazła i lazła aż dolazła do Parku Ślōnskigo i tam sie skryła we stŏwku
I tak prziszła jesiyń. Kiejsik Szpetno Yntka dojrzała wielki biołe ptoki co praje chciały wyfurgnyć. Majestatyczne i piykne to były stworzynia. Yntka poczuła ôroz jakoś opaczno wiyńź z tymi ptokami ale gańba ij było za nimi wołać i ôstała sie po cichu. I tak to biydno siedziała cołko jesiyń i zima w kaczoku na Tysiącleciu. A zima praje sie trefiyła srogo i yntka ledwa co dozipała do wiosny.
Na wiosna jak klara zaczła blyndować yntka wypłynyła ze swoji kryjówki we szuwarach
Ôroz zaś dojrzała te gryfne biołe ptoki kiere teroz ze wdziynkiym pływały podle kraja stawu. Yntka małowiela nie dostała hercszlagu ale w końcu powożyła sie zbliżyć ku piyknym stworzyniōm. Boroczka schylyła głowa ze strachu i gańby i wtynczos dojrzała swoji odbici we wodzie. Zamiast brzidkij ynty ujrzała szykownego łabōnda! Była gryfno i wspaniało choby tamte ptoki!
Fest rado zatrzepotała krzidłami i puściyła sie do luftu coby polecieć nazot na Sztauwajery kaj żyła w spokoju i dostojyństwie przez długi lata.


text:
Zo bychu dźěći a młodostni runje kaž jich starši a dalši wjeselo při kupanju w halowej kupjeli abo we łužiskich jězorach měli, staraja so wuchowanscy płuwarjo wo jich wěstotu.
Wojerecy (SN/mwe). Wojerowska wódna straža so čestnohamtsce wo to stara, wukubłać wuchowanskich płuwarjow. To rěka, zo so dźěći a młodostni z města a wokoliny za to zajimuja, we wodźe so tepjacym žiwjenje wuchować. Bjez tajkeho angažementa njebychu zjawne kupjele kaž w Kulowje a Porchowje, Biskopicach a Budyšinje w lěću scyła přistupne byli. To płaći runje tak za jězory, hdźež pak wuchowanscy płuwarjo nastajnosći pobrachuja.


text:
Marka Maćijowa, jednaćelka Ludoweho nakładnistwa Domowina, piše:
Čitajo komentar Jana Krala „Wědźeć, hdźe črij tłóči“ we wudaću Serbskich Nowin z 22. februara so prašam, hač komentator list, wo kotrymž pisa, scyła znaje a hač je tež ze znajmjeńša jednym nawodu rěčał abo hač nječerpa swoju wědu jeničce z diskusijow w zwjazkowym předsydstwje. Runje dokelž trjebaja nawodźa serbskich institucijow młodych Serbow z jara dobrymi znajomosćemi serbšćiny a dokelž hraje šula (ale nic jeničce šula) bytostnu rólu, su so na kultusoweju ministrow w Sakskej a Braniborskej wobroćili. Ale staw serbšćiny njeje jenož problem serbskich institucijow. Su da serbske šule a serbska ciwilna towaršnosć ze situaciju spokojom? Drje nic, kaž to najwšelakoriše zjawne reakcije pokazuja. Analyza situacije je trěbna, runje dokelž je maćizna kompleksna. Nam je wědome, zo smy z listom diskusiju nastorčili, kotraž ma so ze wšěmi potrjechenymi wjesć. Tajki nastork bě trěbny.


text:
Babylon Berlin…abo Niymce poradzōm. Recynzjo TV ôd Marcina Melōna
Recynzjo TV: serial, za kery żodnymu niy bydzie gańba
Niymce poradzōm
– Jerōna, ujek, wy to sie mocie fajnie w tych Niymcach! Hań u wos to wszysko poradzōm szafnōnć! Jo pamiyntōm jeszcze te pakety, kereście nom posyłali za bajtla. Nale ôbejrzycie, u nos tyż je terozki inakszyj. Weznymy wos zajtry do galeryje handlowyj, zoboczycie wiela sklepōw mōmy. A we wieczōr pokożemy wom, jaki nowy basyn nōm gmina fōndła. Co godocie? Nic sie niy starejcie, dōmy wom batki. Co? Jezderkusie, ujek, co wy godocie? Katać wy niy poradzicie pływać?! To co z wos za Niymiec kej wy pływać niy poradzicie?!?
Niy cygania Wos: gynau tako godka żech posłyszoł niydowno w cugu kajś miyndzy Ôpolym, a Katowicami. Mocka Ślōnzokōw wycyckało z mlykiym matki ta maszketno wiara, co Niymiec wszysko poradzi. Nikaj niy robiōm takich autōw jak w Rajchu („abo Merc, abo szmelc”, pra?). I żodyn tak niy szpilo we fusbal choby Niymce („godōm ci, chopie, jakby tyn Klose sie niy wykludził, to by psinco szafnoł!”). U nos tyn gyfil je wiynkszy jak kaj indzij, bo my zowdy z jednyj strony kukali ku Niymcōm, a z drugij – ku Polokōm. A jak wejrzycie na tyn niymiecki ordnung i polski lyjamt, to po jakiymuś tyn ordnung wydowo sie wōm jeszcze bardzij porzōndny, a tyn lyjamt jeszcze ôszkliwszy.
Eli wyście sōm z tych, kere zowdy mieli gyfil, co „we Niymcach wszysko poradzōm”, to na zicher niy roz żeście sztaunowali: Co je louz, że Hamerykony i Angliki robiōm tako dobro telewizyjo, a Niymcōm cosik niy idzie. To już Szwedy i Norwegi poradzōm nakryncić dobry kryminał, a w tym Efie majōm tak ciynżko! Szterowało wos to, pra? No to mogecie sie dychnōnć. „Babylon Berlin” to je seryjo telewizyjno, za kero Niymcōm na zicher niy ma gańba!
Sztyrdziści miljonōw euro, kere Tom Tykwer i kamraty dostali na ta produkcjo, to je richtiś dobrze zainwestowany piyniōndz. To niy ma ańfachowy hamerykański serial, kaj rozchodzi sie ino ô to, coby go wciś keryś telewizji. To niy ma tyż zakōmpleksiōno polsko propaganda, kero wajo: „Zoboczcie, my, Poloki, zowdy my byli epne bohatyry, bydziecie nos uwożać, ja? Miyjcie nos w zocy, piyknie proszymy! Nasze starziki rade dowali sie zabijać, my tyż sie dōmy, ino cobyście na nos dali pozōr!” To je kyns richtiś dobryj telewizji, kero chyto wos za kragel i kludzi ôd razu rajn we sama mita Republiki Weimarskij, kero, choby „Titanic”, tańcuje, wichlyrzy, choby ôstatni desperok chyto sie tego lichego pokoju, kery jij sie trefił, a za pierōn niy poradzi zoboczyć tego ôszkliwego stworoka, kery cichtuje na nia za winklym. Klar, te pierōństwo to je nazizm, kery pomału napoczyno rozcapiyrzać swoje pazury. Kej ftoś ôglōndo „Babylon Berlin” we Polsce anno domini dwa tysiōnce ôziymnoście (z „marszami patryjotōw”), to na zicher fechtnie go niy jedna scyna.
Wszysko tukej funguje, choby w nojlepszym Mercu abo Bundesmanszaftach Beckenbauera i Loewa. Szauszpilery, fabuła, zdjyncia. Nic tukej niy ma bez cufal. Dwa sezony „Babylonu” styknōm, coby zatōmkać sie w tyj gyszichcie, kero ôstanie wōm w gowie na dugo.
Marcin Melon – nowiniorz, felietōnista, rechtōr, Ślōnzok. Dwa razy wygroł konkurs na “Jednoaktōwka po ślōnsku”. Autor kultowej seryje ô “Kōmisorzu Hanusiku“.
Foto tytułowe: “Babylon Berlin” – trailer filmu z www.youtube.com


text:
Morga, funt, cetnor – miary i wogi na Ślonsku
Łod wieków na cołkim świecie ludziska rozmtomajcie mianowali i przeliczali miary i wogi. Niy inaczyj było i na Ślonsku. Niykiere ich miana prziszły do nos z Prus, inksze zaś łostoły sie polski. A jakich miar downij używały nasze starki i starziki? Czyńść z nich łostała sie do dzisioj, ale ło wiynkszości już żodyn niy pamiynto, skisz tego trza by se jich trocha powspominać, coby se niy zrobić gańby jak sie ło to wto nos spyto i dejmy na to coby sie tyż niy majtnyć jak bydymy działka pod chałpa chcieli se sprawić.
Mierzyni pola
Za starego piyrwy pole na Ślonsku zawdy mierziło sie morgami. Miara ta prziszła do nos z Prus i używało sie jij aże do końca II wojny światowyj. Dziepiyro jak w latach 40. i 50. XX wieku rozwinyło sie polski szkolnictwo, morga zaczła ustympować hektarowi. I tak z czasym jak starziki pominyli, ta staro, ślonsko miara poszła prawie że całkiym w zapomniyni. A wiela to je ta morga? Nojlepij bydzie to pokozać równaniym, jak w rachunkach:
1 morga = ¼ hektara = 2500 m2
Wyłazi nom z tego, że 100 morgów to coś koło 24 hektarów. Terozki to je niywiela, ale downij jak wtoś mioł tela pola, to był fest bogatym gospodorzym. A takich gospodorzy mianowali u nos siodłokami. Werci sie przi tym wspomnieć, że nasza morga je cołkiym ikszo od polskij morgi, kiero wynosi 0,55 ha, czyli je przeszło dwa razy wiynkszo łod naszej. Poza tym w Polsce downij mierzyło sie głównie łanami, kierych Ślonzoki niy używali.
Miary na torgu
Jak sie łaziło na torg, to niy godało sie że sie chce kupić piyńć kilo kartofli, ino inakszyj. Było pora miar, kierymi odmierzało sie sprzedowany towor, a były to tak:
1 funt = 0,5 kilograma
Odmierzało sie nim nojbarzij to co szło se nasuć czyli taki towary sypki jak mołka, kasze, cuker, sól i inksze. Tak jak w przipadku morgów, w okresie PRL-u żodyn już ło tym niy pamiyntoł i niy godoł. Bez tyn czos, jak sie te miary wymiyniały, to niyroz ludzie mieli łostuda sie ze sobom dogodać. Jednego razu prziszła na torg tako jedna i chciała se kupić coś tam na woga. No i godo młodej sklepikorce, że chce 3 funty, a ta boroka myślała, że jej sie rozchodzi o piniondze, angielskie funty. Czy sie dogodały, niy wiym.
1 cetnor = 50 kilogramów
Cetnora używo sie do dzisioj, chocioż stracił na swoim znaczyniu. Ze wszyjskich miar była nojczynścij stosowano na torgach skiż tego, że dużo towarów sprzedowano w 50 kilowych miechach. A nojwiyncyj kartofli ☺
1 kwintal = 2 cetnory = 100 kg
Ta miara tyż dotrwała do naszych czasów, a używo sie jij nojczyńścij w rolnictwie przi łodmierzaniu zboża. Za nojlepszy przikład może posłużyć nom wymiana w „Samych swoich”, kaj jedyn z bohaterów kupił za kwintal pszynicy kota. Ino szkoda, że sierściuchowi ta wymiana niy wyszła na dobre.
Niy mogymy tyż zapomnieć ło tym, jak łodmierzano woda, wino i inksze płyny. Podstawowom jednostkom tak jak i dzisiej był liter. Tukej tyż nojlepij jes se to szrajbnonć na schemacie:
1 litr = 4 kwaretki = 8 centli = 10 setek
Kwaretka, czyli 250 ml była czynsto gynsto używano przi sprzedowaniu nafty. Używali jij gospodorze, kierzy musieli nocami jeździć furmankom. Żeby nikt do nich po cimoku niy dobił, po łobu stronach fury wiyszali łoświycone lampy naftowe, do kierych co chwila trza było dokupować nafty. Cyntlami i setkami łodmierzało sie zaś lykarstwa w aptekach. Powiym Wom nawet, że takie łodmierzanie lyków niy je złe. No bo po co momy kupować cołko kwaretka syropu, jak dochtor przepisoł nom inoś jedna setka? Jak aptykorz łodmierzo, to do wiela chcymy, a niy muszymy kupować cołkiej flaszki.
Toż tak nojlepij pokożymy to na gorzole:
cyntla = 100 g alkoholu
kwaretka, fyjtla = ¼ litra alkoholu
halba = pół litra alkoholu
Wto dzisioj porachuje na funty?
Coby dowiedzieć sie czy wtoś dzisioj zno jeszcze stare wogi karnołek sie po nojbliższych mi gyszeftach. Musza pedzieć, że byłek fest zaskoczony, że niykiere sklepikarki niy dość, że jich znajom, to jeszcze dziynnie ich używajom. Spróbujcie sami wypytać swoich gyszefciorzy, czy wiedzom wiela kilo mo funtów i czy sprzedadzom wom cetnor kartofli?


text:
Zebnica (město)
Zebnica (němsce Sebnitz) je wot 1. awgusta 2008 wulke wokrjesne město w krajnym wokrjesu Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory a sydło zarjadniskeho zhromadźenstwa Zebnica. Do 31. julija 2008 słušeše ke krajnemu wokrjesej Sakska Šwica, kotryž wot 1. awgusta 2008 hromadźe z něhdyšim krajnym wokrjesom Weißeritzkreis dźensniši krajny wokrjes twori. Je statnje připóznate wočerstwjenišćo we wuchodnej Sakskej na kromje Narodneho parka Sakska Šwica. Zebnica so tež „město kumštnych kwětkow“ abo „město židźanych kwětkow“ mjenuje.
Geografija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Město Zebnica leži w dole rěki Zebnicy a jeho bóčnych dołach mjez 250 a 460 m nad NN mjez Sakskej Šwicu a Łužiskimi horami. Přirodorumje leži měšćanski wobwod w Zapadołužiskej pahórčinje, mjezuje pak ze samym přirodnym rumom Hornjołužiski hórski kraj. Dokelž přirodny rum Sakska Šwica je tohorunja jara blisko, je krajina wokoło Zebnicy jara wotměnjawa. Domjaca hora Zebnicy je Tanzplan (čěsce: Tanečnice), kotraž leži hižo w Čěskej. Měšćanski dźěl Hinterhermsdorf leži nad dołom rěki Kirnitzsch něhdźe 5 km juhowuchodnje wot hłowneho wobwoda města. Wobaj měšćanskej dźělej stej přez gmejnu Kirnitzschtal dźělenej.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Zebnica je najskerje słowjanske załoženje. Mjeno dźe najskerje na mjeno Sebenica (= *Zybnica, zybjaca rěčka) wróćo. Najstarši dokumentariski dokład namaka so w Hornjołužiskim hraničnym wopismje z lět 1223/1241, w kotrymž bu hranica mjez kralestwom Čechi a biskopstwom Mišno postajena. Tamniše naspomnjenje mjena Zebnicy poćahuje so jenož na rěčku Zebnicu. W běhu wuchodneje kolonizacije postupuja Frankojo do tutych kónčin a město wuwiwa so k městačku rólnikow a tkalcow. Jako srjedźišćo wičneho sydlišća nastawa w druhej połojcy 12. lětstotka praworóžkate torhošćo jako srjedźišćo hospodarskeho žiwjenja wičneho městna, pozdźišeho města. Měšćanski status so w lěće 1451 prěni raz dokumentarisce jako stetlin naspomnja. Radnica, natwarjena w lětomaj 1714/15 w srjedźiznje torhošća, so w lěće 1854 přez woheń zniči. Šupiznojty domčk pódla, jětki jako předawanišća rěznikow, zniči so w lěće 1804 přez wulku wodu. Wosrjedź 19. lětstotka ma město 4.000 wobydlerjow a 375 domow, w lěće 1881 je to 6.354 wobydlerjow a w lěće 1900 8.648 wobydlerjow. 15. septembra 1854 niči wulki měšćanski woheń cyłe měšćanske žro a starozwučeny srjedźowěkowski měšćanski wobraz. Dohromady padny 72 bydlenskich domow, 42 bróžnjow a zadnich domow, radnica a šula płomjenjam za wopor. Ze spadom manuelneho tkalcowstwa, předewšěm přez industrializaciju tuteje industrijneje hałuzy w Jendźelskej zawinowany a přez wulki měšćanski woheń lěta 1854 pospěšeny, při kotrymž su so nimale wšě krosna zničili, nabywa pod wliwom čěskich rjemjeslnikow zhotowjenje kumštnych kwětkow wjetši wuznam. Bě wyše 100 mjeńšich a wjetšich kwětkowych fabrikow z kruće přistajenymi dźěłaćerkami a dźěłaćerjemi a nimo toho z tysacami tak mjenowanych domjacych dźěłaćerjow. 17. měrca 1894 namjetuje domizniski slědźer Alfred Meiche w lokalnej nowinje "Grenzblatt" (Namjezne łopjeno) domizniski muzej załožić. W nalěću 1908 so přemysłowe towarstwo wo tutu wěc stara a prěnje eksponaty buchu w měšćanskej šuli při cyrkwi zaměstnjene. W lěće 1909 so natwar wustajeńcy stawa a 23. meje 1909 bu měšćanski muzej zahajeny, kotryž w lěće 1930 nowe rumnosće dósta. 11. meje 1945 so měšćanosta Dr. Steudner wotsadźa a z nowym měšćanostu sta so lěkar Dr. Muder. 30. septembra 1945 měješe Zebnica 14.500 wobydlerjow. 12. nowembra 1945 so Karl Seewald z nowym měšćanostu sta. 1. junija 1946 měješe Zebnica 13.203 wobydlerjow, 1304 bydlenskich domow a 183 zawodow. 16. februara 1948 wopyta 1.847 dźěći w 47 klasach z 35 wučerjemi zakładnu šulu. Na nowozałoženej fachowej šuli za hospodarstwo a zarjadnistwo bu 12. julija 1948 prěni raz matura złožena. Za časy NDR bě VEB Kunstblume Sebnitz jedyn z najwjetšich dźěłodawarjow w regionje. Po zasozjednoćenju a wotłamanju wotbytnišćow so wšak zawody nimale dospołnje zhubichu. Dźensa so jenož w snadnej měrje a předewšěm w pokazkich dźěłarnjach "kwětkuje". W lěće 1952 so Zebnica z wokrjesnym městom Zebničanskeho wokrjesa sta. Tutón status so přez wokrjesnu reformu w lěće 1992 zhubi. W lěće 1995 sta so Zebnica z wulkim wokrjesnym městom. W lěće 2003 wuhotowa město Dźeń Saksow.
Hospodarstwo[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wobchad[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- 1877: Zahajenje železniskeje čary Sebnitztalbahn: Žandow–Zebnica–Budyšin
- 1905: Zahajenje železniskeje čary Zebnica–Dolní Poustevna–Šluknov–Rumburk přez Čěsku sewjernu železnicu, wobchad bu po kóncu wójny w lěće 1945 mjezy Zebnicu a hraničnej wjesku Dolní Poustevna na čěskej stronje zastajił, znowawotewrjenje tutoho zwiska je za junij 2014 wotpohladany.
- wot lěta 1995 nadróžny hraničny přechod do Dolneje Poustevny
- wot lěta 2003 wjedźe Oberelbische Verkehrsgesellschaft Pirna-Sebnitz (OVPS) historiski bus, kotryž je po měsće pomjenowany: Rose von Sebnitz
- 2014: Zahajenje železniskeje linije U 28 (Železnica Narodneho parka Sakskeje a Čěskeje Šwicy) wot Dźěčina přez Zebnicu do Rumburka
Tudyše předewzaća[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Robert Bosch Elektrowerkzeuge GmbH Sebnitz, 455 dźěławych
- Tillig Modellbahn GmbH & Co. KG, 180 dźěławych
- Sebnitzer Fensterbau GmbH, 110 dźěławych
Partnerske města[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Rozčłonkowanje města[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Oficielne měšćanske dźěle su Zebnica, Schönbach, Hainersdorf, Hertigswalde a Hinterhermsdorf.
Prawidłowne zarjadowanja[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Koncertowa serija w Zebničanskej ewangelsko-lutherskej měšćanskej cyrkwi
- Kwětkowy a hudźbny swjedźeń
Wuwiwanje měšćanskeho terena[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Zagmejnowanja[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- 1920: Hofhainersdorf
- 1935: Schönbach
- 1950: Amtshainersdorf, Hertigswalde
- 1997: Hinterhermsdorf
Wuwiwanje ličby wobydlerjow[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- 1772: 1.648 (285 domow)
- 1832: 2.843
- 1871: 5.216 (377 bydlenskich twarjenjow)
- 1892: 8.476 (549 bydlenskich twarjenjow)
- 1900: 8.649 (626 bydlenskich twarjenjow)
- 1905: 9.743
- 1914: 12.000
- 1918: 8.906
- 1990: 11.705
- 1998: 10.203
- 1999: 10.063
- 2000: 9.882
- 2001: 9.670
- 2002: 9.496
- 2003: 9.304
- 2004: 9.159
Žórła: 1444-1871: Meiche 1927 / 1892-1918: Schober 1988 / 1990-2004: Statistisches Landesamt des Freistaates Sachsen
Kultura a zajimawosće[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Prawěkowy park z 400 plastikami prastawizniskich cycakow a małožiwochow. Załožer tutoho prawěkoweho parka je Franz Gruß, załožer znaćišeho prawěkoweho parka w Małym Wjelkowje
- Muzej modelowych železničkow firmy Tillig
- Westernvillage
- Wudrjeńca rěčki Kyrnicy pola Hinterhermsdorfa z čołmikowanjom na Wyšim přepławje
- Rozhladna wěža na horje Weifberg (drjewjena wěža 36,9 m wysoka)
Muzeje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Muzej kumštnych kwětkow a domizniki muzej "Prof. Alfred Meiche" w byrgarskim domje natwarjenym w lěće 1731
- Dom Afriki
- Dom "Deutsche Kunstblume Sebnitz"
Dom Afriki[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Muzej Afrikahaus (Dom Afriki) w Sebnitzu je etnografiska zběrka, kotraž stawizny a přitomnosć afriskeho kontinenta předstaja. Wopřijima multimedialnu wustajeńcu a knihownju Nold-Namibia.
Stajny dźěl wustajeńcy pokazuje eksponaty ze štyrjoch zběrkow.
Zběrka Nold pokazuje eksponaty z doby němskich kolonijow a entografiske objekty z Namibije a Južneje Afriki. W druhim rumje čaka zběrka Siegfried NEUKIRCH na wopytowarjow. Tam widźa maski z Gabuna a fotodokumentaciju wo pralěsnej klinice Alberta Schweitzera. Ze zběrki Werner KÜPPER so etnofrafiske objekty předstajeja, kotrež ze zapadneje a wuchodneje Afriki pochadźeja. W rumje, hdźež so Heinrich BARTH česćuje, kotraž so ze swojimi dyrdomdejstwami a slědźenjemi w Africe zeznajomi, su objekty ze zběrki towarstwa Heinrich-Barth-Gesellschaft.
Stajnu wustajeńcu wudospołnjeja mjeńše wuměłske eksponaty, na př. fota Leni Riefenstahloweje a wo zaznaću Afriki w myslach Němcow.
Kontakt:
Afrikahaus Sebnitz
Hertigswalder Str. 14
01855 Sebnitz
Tel. 035971 - 80590
Faks 035971 - 80830
Webstrona: http://www.afrikahaus-sebnitz.de/
Twary[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Měšćanski wobraz so přez byrgarske domy a produkciske twarjenja natwarjene po měšćanskim wohenju w lěće 1854 ze załožerskeho časa twori. Twarski ansambl torhošća nowonatwarjeneho w pózdnjoklasicistiskim stilu steji pod pomnikoškitom. Chěže ze stołom a stykowane chěže, kotrež prěnjotnje běchu mnoholičbne, su so jenož w nakromnym wobwodźe nutřkowneho města zachowali.
- Wiadukt natwarjeny za Sebnitztalbahn (1874/75) bě prěni wiadukt, kotryž je so we wobłukom (radius 224 m) a w nachilnosći (nachilenje 1:50) w cyłej Němskej natwarił. Je 150 m dołhi a 21 m wysoki. Jeho prěnjotnje dźesać kamjentnych wobłukow buchu kónc 1980ych lět při generalnym saněrowanju přez dźewjeć betonowych stołpow.
Sportnišća[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Wot 1970ych lět je centrum za modelowy lět na započatku města (na dróze z Neustadta), hdźež so kóžde lěto w juniju Mjezynarodny Cup Sakska Šwica lětarjow sputanych modelow wotměwa.
Wšelčizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Zebnica je najwjetše statnje připóznate wočerstwjenišćo (titul wot lěta 1997) w Sakskej.
- W Zebnicy bu najwjetša židźana róža swěta zhotowjena, z wysokosći 3,7 m, jeje kwět ma přeměr 1,5 m a waži 10 kg.
- W Zebnicy nasta započatk 19. lětstotka ludowe wuměłstwo jónkróćne w swěće, Sebničanska sćinohra.
- Měšćanski dźěl Hinterhermsdorf doby w lěće 2002 titul "Najrjeńše sydlišćo Němskeje" a wobsadźi druhe městno w europskim přirunanju.
- W nowembrje 2000 so Zebnica přez „pad Joseph“ do wšěch nowin dósta. Nowina Bild bě „wotkryła“, zo bu šěsćlětny Joseph Kantelberg-Abdullah pječa 13. junija 1997 w Zebničanskej kupjeli pod hołym njebjom wot rasistiskich młodźencow zatepjeny. Po mało dnjach je so wšak wupokazało, zo ta stawizna bě wot sotry a maćerje hólca wunamakana. [2]
Sport[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- BSV 68 - BürgerSportVerein 68: ma sekcije kopańca, tenis, blidotenis a kolesobul
- SRV 1897 - Sebnitzer Radfahrerverein 1897: Nadróžny a mountainbikowy sport
- Flugmodell - Club e.V. Sebnitz Centrum lětoweho modeloweho sporta a lětarjow sputanych modelow
Čestni měšćenjo[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Alfred Meiche, stawiznar - 1946
Literatura[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Meiche, Alfred (1927): Historisch-Topographische Beschreibung der Amtshauptmannschaft Pirna, Dresden
- Schober, Manfred (1988): Faktensammlung zur Geschichte von Sebnitz in den Jahren 1891-1918. in: Heimatmuseum Sebnitz [Hrsg.] (1988): Die Stadt und der Kreis Sebnitz in Vergangenheit und Gegenwart. Beiträge zur Heimatgeschichte Heft 5, Sebnitz, S. 10-27
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Aktualne ličby wobydlerstwa po gmejnach 2019; Statistiski krajny zarjad Sakskeje
- ↑ http://www.tagesspiegel.de/politik/archiv/29.11.2000/ak-po-in-11905.html
Wotkazy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Altenberg | Bad Gottleuba-Berggießhübel | Bahretal | Bannewitz | Dippoldiswalde | Dohma | Donin | Dorfhain | Dürrröhrsdorf-Dittersbach | Freital | Geising | Glashütte | Gohrisch | Hartmannsdorf-Reichenau | Heidenau | Hermsdorf/Erzgeb. | Höckendorf | Hohnstein | Kirnitzschtal | Kralowc | Kreischa | Liebstadt | Lohmen | Müglitztal | Neustadt w Sakskej | Pěrno | Porschdorf | Pretzschendorf | Rabenau | Rathen | Rathmannsdorf | Reinhardtsdorf-Schöna | Rosenthal-Bielatal | Schmiedeberg | Stadt Wehlen | Stołpin | Struppen | Tharandt | Wilsdruff | Zebnica | Žandow


text:
Jacy by tam ci istni niy byli, a co niy zrobiyli, to teroz już sōm u Pōnbōczka, a ôn ich sōm nojlepij ôsōndzi, bo tam wszyjscy sōm rōwni. Jo pamiyntōm jeszcze te czasy, co sie na nimieckich grobach parki robiyło, a na tym, co ôstało po naszych starszych bratach we wierze, to sie boiska stawiało, coby modzi mieli kaj we fusbal pograć i tak sie straciyło wiela ważnych zabytkōw. Kupa lot nazōd na naszym cmyntorzu tyż przekopali grōb, co w nim nimiecki wojoki leżeli, bo bezmała niy było już naszych ludzi kaj chować, ale eli to była prowda? Eli tam jaki kości znodli tego niy wiym, ale bez pora nocy śniył mi sie wojskowy strzewik, co na tyj kupie piochu leżoł. Ze przodku mioł tako dziura, choby pysk ôtwarty, a miast zymbiskōw, gwoździska wyszczyrzoł! Ze familije ôd mojigo tatulka tyż dwa mode synki we wojnie ôstali. Jedyn pod we trzidziestym dziewiōntym wele Cieszyna, drugi kajsikej we Niymcach pod sōm kōniec wojny, eli jaki tam groby majōm, to żodyn ô tym niy wiy. Jejich ôjcowie (ujek Wiluś a ciotka Tilka) kaj sie yno dało zaroz po wojnie pisali, bo chcieli swoim synkōm chocioż świyczka na grobach zaświycić, ale nic sie niy dowiedzieli. Podwiela żyli, we kożdo Wilijo tych borokōw spōminali, a myśleli se, jaki by po tyj wojnie te synczyska żywot mieli: możnej by byli fesztrami jako tatulek, abo by kaj na grubie robiyli, możnej by dziecka mieli a jejich ôjcowie – gryfne wnuki? A tak wszyjstek im wojna zebrała! Te wszyjski ludzie tyż żyli jako my teroz: ôjcowie mieli dziecka, starziki – wnukōw, dziecka ôjcōw, a wszyjscy mieli swoji starości a radości…
Styknie sie yno podziwać na nasze stare cmyntorze, a mōmy ich we samych starych Żorach aże sztyry! Te dwa nojmodsze majōm kole sto lot, jedyn praje dwiesta, a tyn nojstarszy - doś trocha wiyncy. Tam tyż sōm groby, co ô nich żodyn niy zadbie, bo przociele ôd tych istnych , co tam leżōm, już downo umrzili, abo kaj daleko pojechali. Jak tam bydziecie we Wszyjskich Świyntych abo we Dziyń Zaduszny szli, to zapolcie chocioż jedna lampka pod krziżym, do tych, co ô nich już żodyn niy pamiynto!
Jacy by tam ci istni niy byli, a co niy zrobiyli, to teroz już sōm u Pōnbōczka, a ôn ich sōm nojlepij ôsōndzi, bo tam wszyjscy sōm rōwni. Jo pamiyntōm jeszcze te czasy, co sie na nimieckich grobach parki robiyło, a na tym, co ôstało po naszych starszych bratach we wierze, to sie boiska stawiało, coby modzi mieli kaj we fusbal pograć i tak sie straciyło wiela ważnych zabytkōw. Kupa lot nazōd na naszym cmyntorzu tyż przekopali grōb, co w nim nimiecki wojoki leżeli, bo bezmała niy było już naszych ludzi kaj chować, ale eli to była prowda? Eli tam jaki kości znodli tego niy wiym, ale bez pora nocy śniył mi sie wojskowy strzewik, co na tyj kupie piochu leżoł. Ze przodku mioł tako dziura, choby pysk ôtwarty, a miast zymbiskōw, gwoździska wyszczyrzoł! Ze familije ôd mojigo tatulka tyż dwa mode synki we wojnie ôstali. Jedyn pod we trzidziestym dziewiōntym wele Cieszyna, drugi kajsikej we Niymcach pod sōm kōniec wojny, eli jaki tam groby majōm, to żodyn ô tym niy wiy. Jejich ôjcowie (ujek Wiluś a ciotka Tilka) kaj sie yno dało zaroz po wojnie pisali, bo chcieli swoim synkōm chocioż świyczka na grobach zaświycić, ale nic sie niy dowiedzieli. Podwiela żyli, we kożdo Wilijo tych borokōw spōminali, a myśleli se, jaki by po tyj wojnie te synczyska żywot mieli: możnej by byli fesztrami jako tatulek, abo by kaj na grubie robiyli, możnej by dziecka mieli a jejich ôjcowie – gryfne wnuki? A tak wszyjstek im wojna zebrała! Te wszyjski ludzie tyż żyli jako my teroz: ôjcowie mieli dziecka, starziki – wnukōw, dziecka ôjcōw, a wszyjscy mieli swoji starości a radości…


text:
Pósołstwo kosmiskeje łoźi Apollo 8
1We zachopjeńku stwóri Bog njebjo a zemju.[1. knigły Mojzasa 1,1]
To jo prědna sada Biblije. W prědnych knigłach Mojzasa to stoj w prědnem stawje. Co to ma cyniś z gwězdku? 21. decembra 1968 jo startowała kosmiska łoź Apollo 8 z wobsadku k prědnemu lětoju k mjasecoju. To jo był wjelgin tšachotny projekt. Zajtša rano dnja 24. decembra su zawinuli astronawty na woběgowu ceru, na kótarejž su dejali wobkružyś mjasec 10 razow. Pśecej, gaž Apollo 8 jo se zminuło ze zemja wiźone slězy mjaseca, jo se pśetergnuł škrickowy abo telefoniski kontakt. Nichten na zemi njejo mógał pótakem „live” sobu dožywiś, kaž astronawty ako prědne luźe su wiźeli slězny bok mjaseca a ako slědkoju su wobźiwali schadanje zemje nad ryjneju krajinu mjaseca. To jo njezabytny naglěd njewidaneje rědnosći był, su wóni pózdźej gronili. Jaden z tych astronawtow, James Lowell, jo měnił: „Smy dolěśeli k mjasecoju, ale smy namakali zemju.” Jo pomjenił módry planet „pśeźiwny drogotny kamušk na śamnej slězynje”. Te tśi muske w kosmiskej łoźi su byli dłymoko gnute wót zaśišća módro–běłeje zemje, kenž jo górjej šła nad horicontom mjaseca. Ako su zasej kontakt do Houstona měli a w livewusćełanju wustupili, jo to kuždy na nich mógał wiźeś.
Kak mógali to, což su wiźeli a culi, słušnje ze słowami wopisaś? Dejali citěrowaś Einsteina abo někakegožkuli sławnego basnikarja? Abo pósromośiś Rusow, kenž to zwónoźili njejsu? – Ně, myslenja, kótarež su w tych wokognuśach měli, su mógali jano na wósebnu wašnju do słowow spóraś: Se wótměnjajucy su cytali Bill Anders, Jim Lovell a Frank Borman prědnych 10 weršow Biblije.
In the beginning, God created the Heaven and the Earth. – We zachopjeńku stwóri Bog njebjo a zemju.[1. knigły Mojzasa 1,1] – Tak jo zachopił astronawt Bill Anders, za tym až jo wobspomnjeł, až wobsadka ma wósebne pósołstwo za wšyknych luźi na zemi. „Wóno buźi swětło.”[1. knigły Mojzasa 1,3] , tak jo skóńcył. Skóro jadna miliarda luźi jo słyšała tegdy pśed poł sta lětami to wósebne gódowne pósołstwo ze swětnišća. Za mnjo ako młody kjarlik, kenž jo se rozbuźił za pśirodowědu a techniku, jo to był wažny moment.
Na sławnem barwojtem fośe wót Billa Andersa „Earthrise (schadanje zemje)” móžomy spóznaś, kaž małki a złamny naš planet jo. Źinsa mam wótergi zacuśe, až cłowjestwo to pózabywa. Za młogich pak jo to foto było póstarcenje, se pśiwobrośiś gibanju za měr abo za wobswět. Šansy astronawtow kosmiskeje łoźi Apollo 8 se wrośiś na zemju njejsu byli wjelike. Kake šanse my ako cłowjestwo mamy? Gódy wšak swěśimy ako swěźeń naźeje.
Kak se naźeja wugroni?
Nimski ako kanclarka?
Rusojski ako Putin?
Arabski ako wjele wuběgańcow?
Engelski ako astronawty? –
Rěc naźeje njeznajo žednych granicow.
Naźeja jo bźezgranicna, njewuměrna.
Z njebja pśiźo dołoj na zemju,
a jeje rěc jo lubosć.
Bóže słowo w serbskem rozgłosu RBB na gwězdku 2018.
fota: NASA/Bill Anders
Bibliske citaty: Dolnoserbska biblija 1868


text:
Wychowałach ze mojim chopym piyńć dziecek! To niy ma ważne, że niy wszyjski bōły nasze rodzōne, bo cołko piōntka sie za nasze dziecka poważuje, pisze dō nos, zwōni, a pōmōgo jako umi! A jo sie raduja, że mi sie udało utrzimać we kupie ta nasza wielgo familijo. Nikerzi se kōłka na czole robiyli, jak sie dowiydzieli, że bydymy ta rodzina zastympczo.
-Jak dostaniesz wiynksze dziecka - godali - to cie słōchać niy bydōm, a na kożdym kroku ci napyskujōm, bydziesz robiyła za "szandary" bez cołki 24 godziny, a na policyji bydziesz sie musiała tłōmaczyć, jak co nazgłobiajōm!
Je prowda, że bajtle bele co poradzōm nawywijać, ale robiōm to wiynkszinōm ze gupoty. Jo im dycki godała tak: Pōnbōczek doł wōm kożdymu gowa, cobyście niōm myśleli, a jak niy wiycie co zrobić, to miasto samymu kōmbinować, to przidźcie ku nōm, ȏjcōm, a sie spytejcie, bo my już to downo przeszli, jak my byli tacy, jako wy teroz! Świat sie zmiynio, ale życiowe starości sōm porzad taki same! No, ale doś tego norzykanio, pogodejma o czym weselszym!
Jedyn roz moji dziecka chcieli mi upiyc ciasto na Dziyń Matki. Wszyjstek przirychtowali a powożyli podle przepisu, pomiyszali, do forymki wsadziyli , piec załōnczyli i już te ciasto mieli wsadzać, kej jo prziszła do dōm. Wtynczos to ôni byli na mie troszka źli, bo to miała być niepospodzianka, a jo im przeszkodziyła! Na to szczynści prziszłach w sama pora, bo moji roztōmiłe dziecka wszyjstek do ciasta dali, yno ô mōnce zapomnieli! Zrobiyli my potym spōlnie mało poprowka a ciasto sie nad wyroz udało, bo było zrobiōne ze miłościōm!
Kejnedy dostałach od moji cery na urodziny piykno, dłōgo kiecka i wszyjstek było by fajnie yno, że ôna wtyczos niy poradziła jeszcze szyć i cołko ta kiecka uszyła we rynkach jedinym ściegym, jaki znała: fastrygōm! Ta kecka bōła tako piykno, że do dzisio jōm mōm we szranku, yno ȏblyc sie jōm boja, coby mi niy postrzylała, jak sie bardzi rusza.
Jako we kożdym powołaniu niy kożdy dziyń słōneczko świyci, czasym tyż deszczyczek porosi, ale po burzy dycki słōńce wschodzi ... i tego sie trzimejma, roztōmiłe mamulki!
Roztōmiłych dziecek, coby Wōm dycki przoły! – tego Wōm ze serca życza !
Grymlino
P.S. Serdeczne podziynkowani do panoczka Alojza Zimończyka za pomoc we ślonski korekcie.


text:
Gdańskie Wydawnictwo Prasowe RSW "Prasa"
Bolduan, Tadeusz ; Fleszarowa-Muskat, Stanisława ; Dziadoń, Stanisław ; Fac, Bolesław ; Melech, Eugeniusz ; Milewski,Edgar red. nacz. ; Misiorny, Michał ; Stryjec, Ryszard
oai:bibliotekacyfrowa.eu:34488
Oct 9, 2019
Nov 21, 2013
446
52
8
https://www.bibliotekacyfrowa.eu/publication/40196
Bolduan, Tadeusz Fleszarowa-Muskat, Stanisława Fac, Bolesław Dziadoń, Stanisław Melech, Eugeniusz Milewski,Edgar red. nacz. Misiorny, Michał Stryjec, Ryszard
Bolduan, Tadeusz Fleszarowa-Muskat, Stanisława Melech, Eugeniusz Misiorny, Michał Milewski,Edgar red. nacz. Dziadoń, Stanisław Stryjec, Ryszard Fac, Bolesław
Bolduan, Tadeusz Fleszarowa-Muskat, Stanisława Milewski,Edgar red. nacz. Misiorny, Michał Pestka, Stanisław Fac, Bolesław Stryjec, Ryszard
Bolduan, Tadeusz Fleszarowa-Muskat, Stanisława Dziadoń, Stanisław Fac, Bolesław Melech, Eugeniusz Milewski, Edgar red. nacz. Misiorny, Michał Stryjec, Ryszard
Bolduan, Tadeusz Fleszarowa-Muskat, Stanisława Fac, Bolesław Dziadoń, Stanisław Melech, Eugeniusz Milewski,Edgar red. nacz. Misiorny, Michał Stryjec, Ryszard
Bolduan, Tadeusz Fleszarowa-Muskat, Stanisława Milewski,Edgar red. nacz. Misiorny, Michał Pestka, Stanisław Stryjec, Ryszard Fac, Bolesław
Bolduan, Tadeusz Fleszarowa-Muskat, Stanisława Dziadoń, Stanisław Fac, Bolesław Melech, Eugeniusz Milewski,Edgar red. nacz. Misiorny, Michał Stryjec, Ryszard
Bolduan, Tadeusz Fleszarowa-Muskat, Stanisława Milewski,Edgar red. nacz. Misiorny, Michał Fac, Bolesław Stryjec, Ryszard Pestka, Stanisław


text:
Dżul
Dżul – jednotka roboty, ynergije i ciepła we układzie SI, ôznaczanŏ J.
Jedyn dżul to robota wykōnanŏ ôd siyły ô wercie 1 N przi cŏfniyńciu pōnktu prziłożyniŏ siyły ô 1 m w rychtōnku rōwnoległym do rychtōnku fungowaniŏ siyły.
Zwiōnzek ze siyłōm:
Miano dżul je ôd miana angelskigo fizyka Jamesa Joule'a.
Przerachowanie 1 dżula na inksze jednotski roboty, ynergije i ciepła:
- kaloryjŏ (cal), 1 J = 0,238846 cal,
- erg, 1 J = 107 erg,
- elektrōnowolt (eV), 1 J = 0,62415Muster:E eV,
- kilogramōmeter (kGm), 1 J = 0,10197 kGm,
- kilowatogodzina (kWh), 1 J = 1/3600000 kWh ≈ 0,278Muster:E kWh.
Dżul a niutōnometer[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Jednostka mōmyntu siyły to N · m. Iloczyn niutōna i metra to w układzie SI dżul, jednak – coby niy wkludzać nieporozumiyń – jednostkã mōmyntu siyły była nazwanŏ niutōnōmeter (N · m) i niy zastympuje sie jij dżulym.
Tyn problym wiōnże sie z tym, iże robota je definiownŏ za iloczyn skalarny siyły i cŏfniyńciŏ, za to mōmynt siyły to iloczyn wektorowy siyły i ramiynia.
Przedrostki SI[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Wielokrotności i podwielokrotności jednostki (porubiōne sōm nojczyńścij używane):


text: Budyšin (CK/SN). Mjez McDonaldsom a listy rozdźělowanskim centrumom Němskeho pósta při Krakečanskej dróze w Budyšinje chce inwestor nowy meblowy dom natwarić. Za to je wón ležownosć sewjernje Krakečanskeje dróhi na přemysłownišću Budyšin-wuchod kupił. Dotal tule płoninu ratarsce wužiwaja. Tohodla dyrbi so wobtwarjenski plan z lěta 1997 změnić, zo móhli do njeho wosebitu štwórć „wikowanje z meblemi“ zapisać. Jednohłósnje je Budyska měšćanska rada na swojim zašłym posedźenju za to zelenu swěcu dała. Předwidźana je cyłkowna wikowanska płonina 10 000 kwadratnych metrow, z toho 9 200 kwadratnych metrow za předań meblow a dalšich 800 kwadratnych metrow za wudospołnjacy sortiment, kaž na přikład domjace tekstilije, škleńcu a pórclin.


text:
Hosćency a korčmy su za towaršnostne žiwjenje wažne městna, wšako so tam ludźo rady zetkawaja. Často maja tež zajimawe stawizny. W swojej lětnjej seriji tajke gastronomiske předewzaća předstajamy, dźensa hotel a hosćenc „Při młynje“ w Nowej Łuce. (7)
Štyri kilometry sewjerozapadnje Wojerec dojědźeš sej do Noweje Łuki w gmejnje Halštrowska Hola. Přeprěčiš-li móst přez Halštrowsku wodu steji na lěwej stronje hotel a hosćenc „Při młynje“. Stawizny hosćenca napřećo bywšemu młynej sahaja do lěta 1861. To bě tam hižo dźědowy wuj nětčišeje mějićelki hosćenca Roswity Kochoweje hosći witał. Dom samy je wudwór, słušacy k Wojerowskemu hrodej. Po Prěnjej swětowej wójnje wjedźeštaj jón Awgust a Marie Koar, kotrajž staraštaj so tež wo palencarnju a ratarstwo. Dokelž njeměještaj žane dźěći, zdźědźištaj wobsydstwo swojemu bratrowcej Wilhelmej Koarjej. Wón bě pilny a angažowany. Z mandźelskej Hanu a dźěsćomaj Ernu a Maksom je wón hosćenc a ratarstwo tež přez ćežke lěta wjedł. Z industrializaciju a přiběracym wudobywanjom brunicy ludźo hosćenc dale a bóle wopytowachu.
Lubin (SN/BŠe). Błótowske towarstwo chce so zaměrnje za skutkowne wuwiće kónčiny zasadźeć, kotraž je tež jako Leaderowy region Błóta-plus woznamjenjena. Tak chce so tež wo pjenjezy přichodneje spěchowanskeje periody wot lěta 2023 do 2027 z hornca Europskeje unije požadać. W minjenej dobje wšak je so z pomocu 25,15 milionow z programa Leader a 13,5 milionow eurow ze zhromadneho nadawka k polěpšenju agrarneje struktury wjele zeskutkowniło. Cyłkownje 130 projektam su zamołwići spěchowanske srědki přizwolili.
We wobłuku „regionalne hódnoty a kwalita“ je projekt pod hesłom „pjekarska błudnosć“ pjenjezy dóstało. Štož trochu błudnje klinči, pak ma směrodajnu zakładnu ideju. W nowej pječerni chcedźa zhotowjenske procesy wužiwać, při čimž tak mało resursow kaž móžno přetrjebaja. „Z trochu zbožom produkujemy hižo wot klětušeho kompletnje bjez wuhlikoweho dioksida“, rozłožuje Philipp Fumfahr, kiž pjekarsku tradiciju we Wětošowje (Vetschau) wobchowuje.
Benjamin Hrjehor z Wiena poćahuje so na přinošk „Młody pjekar z łužiskim chlěbom“ w SN z 23. julija:
Móže to špatny čłowjek być, kiž tajki rjany chlěb pječe? Foto wo młodym pjekarju z łužiskim chlěbom namakaš tróšku nakromnje na štwórtej stronje pjatkowneho wudaća Serbskich Nowin, tam hdźež snano někotři hižo tak dokładnje njehladaja. Pjekar je sobustaw AfD, kaž to znajmjeńša w poslednjej lince steji. Wón pak je wjace hač to. Za přećelnym posměwkom chowa so jedyn z hłownych akterow Budyskeje wotnožki neofašistiskeho identitarneho hibanja.
Paul Neumann pochadźa z pjekarskeje swójby a je na serbskim gymnaziju maturował. Swoje znajomosće serbšćiny wužiwaše w zašłosći při zhotowjenju serbskorěčnych plakatow a transparentow za neofašistiske demonstracije. W socialnych syćach pokazuje so wědomje byrgarski, tež tu pak wukopaja so přez zhromadne wobrazy přeco zaso zwiski k militantnej neonacistiskej scenje. Tajke postupowanje so šlachći. Wjace hač 800 ludźi — mjez nimi tež syła młodych Serbow a Serbowkow — sćěhuje Neumanna na Instagramje, podobna ličba na Facebooku.
Dalšu koronainfekciju zwěsćili
Budyšin/Zhorjelc. Budyski wokrjes je wčera dalše natyknjenje z koronu zwěsćił, RKI poda dźensa incidencu 7,3. Aktualnje je tu tuchwilu 35 ludźi na wirus schorjenych, dwě wosobje lěkuja w chorowni. W Zhorjelskim wokrjesu je incidenca dale na 1,6. Wot dźensnišeho zwjazkowa policija tež na mjezy do Čěskeje a Pólskeje w Hornjej Łužicy sylnišo kontroluje, hač so wšitcy pućowacy na winowatosć testowanja dźerža.
Znowa přidatne městna
Budyšin. Tež w poslednim tydźenju Budyskeho lětnjeho dźiwadła móže NSLDź snadneje incidency dla publikumej 135 přidatnych městnow za kóžde předstajenje inscenacije „Sherlock Holmes a paski Beatlesow“ poskićić. Hač do njedźele je jich dohromady hišće šěsć předstajenjow na Budyskim hrodźe.
Dalša pomoc za start-upy
Čisło pobrachowało
Miłkecy. Dokelž na jeho jězdźidle prědnje čisło pobrachowaše, je předwčerawšim wječor 22lětny wodźer kwada po puću mjez Miłkecami a Łahowom wobsadce policajskeho awta napadnył. Jako zastojnikaj jeho kontrolowaštaj, napadny jimaj „chorhojčka“ młodeho muža. Test na to wunjese, zo měješe 22lětny 0,66 promilow alkohola w kreji. Dale jěć wón wězo njesmědźeše. Šofer kwada ma nětko z chłostanjom a wotpowědnym sudniskim jednanjom ličić.
Wokoło jutrow rěčimy wjele wo zajacu. Lětsa wěnujemy dołhowuchačej wjetšu zjawnu kedźbnosć, dokelž je za zwěrjo lěta 2015 pomjenowany. Snano je tón abo tamny při nalětnim wuchodźowanju zajaca wuhladał. Bě pak to woprawdźe zajac abo tola dźiwi nukl?
Hladajo na wokomiknje zaso stupace korona-ličby a tak hrožace wospjetne čujomne wobmjezowanja zhromadneho schadźowanja smy sej jako Domowinska skupina Worcyn krótkodobnje swoju kubłansku jězbu zarjadowali. Jasne hnydom bě, zo pojědźemy k Monice Cyžowej do Noweje Jaseńcy. Ju wšak skoro wšitcy z njedawneho zarjadowanja župy Budyšin znajachu, hdźež wustupištaj Cyžec mandźelskaj z lóštnym hudźbnym programom.
Najprjedy pak wjedźeše nas puć do klóštra Marijineje hwězdy w Pančicach-Kukowje. Tam njewobhladachmy sej jenož jara rjanu wučbnu zahrodu, ale z runje tak wulkim zajimom tež wustajeńcu narodneje drasty, wot Moniki Cyžoweje wuhotowanu. Prjedy hač so k Cyžecom do Noweje Jaseńcy podachmy, dachmy sej hišće w Kozarčanskim Fischerec hosćencu wobjed zesłodźeć.
Pola sebje doma překwapi nas Monika Cyžowa z dalšej nahladnej kopicu eksponatow serbskeje drasty. Wuběrnje rozłoži nam spore dźěło, ke kotremuž njesłušeja jenož lubosć, ale předewšěm wušiknosć a sćerpnosć. Jeno žony so tomu njedźiwachu, ale tež mužojo njemóžachu přehladku dochwalić.
Budyšin. Křesćan Krawc předstaji zajutřišim, 5. awgusta, swoju knihu „Was wir in uns tragen“ w Budyskej Smolerjec kniharni, a to nimale po zwučenym wašnju w 19 hodź. na městnje. W Ludowym nakładnistwje Domowina wušła zběrka portretow je přełožk publikacije „Sej statok stajili“ a wopřijima tohorunja reportažu wo „Chróšćan zběžku“. Wopytowarjo měli płaćiwe postajenja hygieny wobkedźbować.
Pomhaja pěstowarni
Budyšin. Na iniciatiwu Budyskeho Lionsoweho kluba su so štyri kluby regiona k zhromadnej akciji zjednoćili pomhać wot přepławjenja potrjechenej kónčinje nad rěku Mosel. Budyski klub wobdźěli so z 5 000 eurami. Dorostowa organizacija kluba Leo Club je 2 000 eurow přinošowała. Pjenjezy su za dospołnje skóncowanu pěstowarnju w porynsko-pfalcskim Salmtalu. Dalše pjenežne dary na konto Lionsoweho kluba pod čisłom DE39 8509 0000 5091 8010 37 su rady witane.
Swójbne mjena su přeco zaso zajimawe swědčenja rěče našich prjedownikow. W serbšćinje maja wone wosebitu hódnotu, dokelž pochadźeja z časa, z kotrehož hišće žane pisomne pomniki njewobsedźimy. Kak su naši prjedownicy před wjele lětstotkami myslili a so rěčnje zwuraznili, wo tym nam wone mjena znajmjeńša něšto přeradźeja.
Chcemy so zaso wěnować někotrym serbskim prócowarjam zańdźenosće, kotřiž maja lětsa kulojtu abo połkulojtu róčnicu narodnin abo posmjertnin, a so zamyslić do jich mjenow. Swójbne mjena nastachu často z mjenow powołanjow, kotrež běchu prěni nošerjo mjenow wukonjeli. Tak je to na přikład pola Šewčika, takrjec „małeho šewca“. Jakub Šewčik, rodźeny w Baćonju a farar mjez druhim w Chrósćicach, wěsty čas předsyda Domowiny, předewšěm pak awtor basnjow patriotiskeho charaktera, změje 6. septembra 150. róčnicu narodnin.
Korla Awgust Fiedler, znaty hudźbnik a sobuwuhotowar spěwanskich swjedźenjow, zemrě 16. meje 1917. Swójbne mjeno Fiedler pochadźa tohorunja z mjena powołanja; w tym padźe wšak je wone němskeho pochada, měnjeny je wězo „husler“.


text:
Praktikumowa rozpšawa Lejny Lünnemanjoc
Ja som swój praktikum wót 06.02.2017 – 24.02.2017 w zakładnej šuli w Žylowje absolwěrowała.
Jo mě wjele wjasela napórało, źiśam pomagaś a som pśecej měła rozdźělne nadawki, teke w rozdźělnych starstwowych schójźeńkach. Nejlěpjej jo za mnjo było, ako som směła poł góźiny sama wuwucowaś. Teke jo mě kontrolěrowanje krotkich kontrolow w pśedmjatoma matematika a engelšćina dało wjasele. Wósebne frejdy stej mě napórałej wósobinski zagronite wugótowanje wucbnego materiala a indiwidualne wobstaranje jadnotliwych wuknikow a wuknicow pśi cytanju tekstow pśi spěchowańskej pótrjebje.
Teke pśi wobstaranju pśi domacnych nadawkach wuknikow a wuknicow su mě casy aktiwnje zapśěgnuli a som pomagała pśi rozměśu stajenja nadawkow. Ceptaŕki su wjelgin wótwórjone byli, tak až som dobry doglěd dostaś mógała a se wjelgin derje cuła. Ja som pówołanje ceptaŕki, tak ako som sebje to teke pśedstajiła, póznała a wjelgin dobry pśeglěd wó pśedstajenju pówołanja dostała.


text:
Gmina
Gmina (serbski gmejna) jo zastojnska jadnotka w Pólskej, kótaraž jo pśirownajobna z nimskimi gmejnami. Wóna stoj pód powiatom (wokrejsom), ale nad sołectwom (šołtowstwom). W lěśe 2006 jo Pólska 2478 gminow měła, kótarež su pśisłušali tśom gmejnskim typam. Rozeznawa se mjaz měsćańskimi gmejnami (Gminy miejskie), měsćańsko-wejsańskimi gmejnami (Gminy miejsko-wiejskie) a wejsańskimi gmejnami (Gminy wiejskie).
Głowa wětšych měsćańskich gmejnow se groni prezydent miasta („prezident města“), póla mjeńšych měsćańskich gmejnow a měsćańsko-wejsańskich gmejnow jo to burmistrz („šołta“) a póla wejsańskich gmejnow zwětšego wójt (wót „fojt/Vogt“).


text:
Slepo (AK/SN). Hižo druhi dźeń noweho lěta su někotre rjemjeslniske předewzaća na twarnišću noweho němsko-serbskeho šulskeho kompleksa w Slepom po kónclětnej přestawce ze swojim dźěłom pokročowali. Nětko měrja so tam na nutřkowny wutwar kubłanišća, rozłoži nawoda twarskeho wotrjada Slepjanskeho zarjadniskeho zjednoćenstwa Steffen Seidlich na wutornym posedźenju Slepjanskeje gmejnskeje rady. „Nutřkowny wutwar wusměrja so na tepjenje, přewětrjenje, sanitarne připrawy a na cyłu elektriku. Bórze budu samo prěnje špundowanja kładźene“, Seidlich rjekny. Srjedź januara su potom dalše dźěła na wonkownych připrawach předwidźane.
Za sydom losow chcedźa přichodne dny dalše twarske nadawki rozdawać. Tak maja so w sportowej hali wěstotna sćěna, špundowanje, tribuna, zawěški za dźělenje hale a zaćěmnjenje zatwarić. W decembru chcedźa šulski centrum potom přepodać.


text:
Němcy (AK/SN). 20 dwurěčnych T-shirtow je tele dny Němčanska Witaj-pěstowarnja „Pumpot“ w nošerstwje Serbskeho šulskeho towarstwa darjene dóstała. Přepodałoj staj je zamołwita za serbske naležnosće města Wojerec Gabriela Linakowa a Madeleine Matschke z marketingoweho towarstwa Swójbny region Hoy. Na T-shirtach steji mjez druhim „Něžny jandźel z Wojerec“.
Ideju měješe měšćanski marketing, kotrehož akterojo chcedźa tež serbsku rěč a identitu w měsće skrućić. „Smy swójbny region a chcemy, zo dalše swójby do Wojerec přićahnu“, rozłožuje Madeleine Matschke. Kóžde we Wojerecach nawonarodźene dźěćo tajki dwurěčny T-shirt abo lack dóstanje. Dohromady maja tuchwilu 700 na składźe, štož něhdźe lěto dosaha.


text:
Dawid Słaboń to Prezes Stowarzyszenia NRŚL, a także koordynator Ośrodka Kibice Razem Ruch Chorzów. Można go…
Tag: #KibiceRazem
X Szpotkanie Mikołajkowe we Mikołowie [GALERIA]
10 grudniŏ 2019 roku łodbōło sie X szpotkanie kybiców ze fusbalorzami Ruchu, we ramach Mikołajków. Podczŏs…
Impreza Mikołajkowa 2019 [GALERIA II]
Podczŏs imprezy ze łokazji Mikołŏja rozdano przeszło 500 wat cukrowych i kole 800 prezyntów. Zapraszŏmy na…
Artur Rutkowski otrzymał 16000 zł!
Wcoryj – 24 lipcŏ ekipa ze łośrodka Kibice Razem Ruch Chorzów pojechała do Krakowa i wrynczōła…
Spotkanie kibiców Ruchu na Rynku w Chorzowie [WIDEO]
Rynek już mamy, na nowy stadion czekamy! I na normalność w Ruchu też… „W dniu wczorajszym…
Festyn z łokazji Dnia Bajtla [Mini Galeria]
Zapraszŏmy gorko na mini galeria ze festynu, kiery ze łokazji Dnia Bajtla przigotowali: Ośrodek Kibice Razem…
Piknik na 99 Gyburstag Ruchu Chorzów [GALERIA]
Zapraszŏmy na małŏ galeria zdjynć ze pikniku na 99 Gyburstag Ruchu Chorzów. Na pikniku bōło dużo…
Nowe #PrzedKamerom #2 – Zapraszomy na szpil ze Olimpią Elbląg!
We tym łodcinku zapraszômy na szpil Ruchu ze Elblągiem, ale tyż na szpil CLJ! Pora informacji…


text:
Szpańijo
Szpańijo, Krůlestwo Szpańije (szp. Reino de España, gal. Reino de España, kat. Regne d'Espanya, arag. Reino d'España, bask. Espainiako Erresuma, okc. Regne d'Espanha, ast. Reinu d'España) – nojwjynkse ze trzech państw położůnych na Půłwyspje Iberyjskym. Na zachodźe Szpańijo mo grańica s Portůgalijům, na połedńu ze Gibraltarym kery noleży do Wjelgij Brytańije, a bez Ceuta a Melilla zy Marokym. Na půłnocy, bez Piryneje, krej grańiczy ze Francyjům a Andorům. We skłod Szpańije włażům tyż Baleary na Strzůdźymnym Morzu, Kanaryjske Wyspy na Atlantyckim Uoceańe a tak mjanowane terytoryja suwerynne (szp.: plazas de soberanía), we skłod kerych włażům dwja szpańelske bamberstwa we Půłnocnyj Africe, Ceuta i Melilla, a roztoliczne ńypůmjyszkane wyspy po sztrzůdźymnůmorskij strůńe Gibraltarskij Wynżyźńe, take kej Chafaryny, Alborán abo Perejil. Do Szpańije, a gynau do Katalůńije, noleży tyż uotoczůne bez terytoryjům francuske mjasteczko Llívia.
Szpańijo tajluje śe na 17 autůnůmicznych spůlnotůw (Comunidades Autónomas), kere majům szyroko autůnůmijo (uosobliwje jeli chodźi uo edukacyjo, dowki atp.), a dwa autůnůmiczne sztady (Ciudad Autónoma).
Intygralnům tajlům Szpańije sům tak mjanowane szpańelske bamberstwa we Půłnocnyj Africe. Autůnůmiczne spůlnoty Szpańije tajlujům śe na 50 prowincyjůw.
Szpańijo je człůnkym Ojropejskij Uńije a NATO.
Przipisy
- ↑ (datos provisionales), Instituto Nacional de Estadística (szp.)


text: Minjenu srjedu je zaso wšo Krakecam jěło. Znate kusk hinak drje pisane přisłowo pak tu měnjene njeje, wšako přichadźeja běharjo, mjez nimi tójšto Serbow, lěto wob lěto rady do wsy za Budyšinom. 28. raz bě tudyše sportowe towarstwo MSV Módro-běli přeprosyło na swój tradicionalny wječorny běh a wjace hač 400 běharjow je so při słónčnym wjedrje wobdźěliło. Kaž přeco zahajichu dźěći wubědźowanje. Mjez cyle małymi pod šěsć lětami doběža Jarek Schade z Budyskeje Serbskeje pěstowarnje na 350m-skim kole na 3. městno. Krótko po tym podachu so starše dźěći a młodostni na běh přez trochu skrótšene 2,1 km, při čimž bu serbska gymnaziastka Larissa Měrćinkec w swojej starobje WU14 prěnja, mjeztym zo Janoš Nuk (MU12) w kónčnym spurće podest snadnje misny. Tež w běhomaj za dorosćenych wojowachu Serbja wuspěšnje wo prědnje městna. Na čarje 5,1 km doby Jurij Nuk (BLV „Čerwjeno-běli 90“) swoju starobnu klasu M80+ we 38:40 min., runje tak kaž Michał Nuk (OSLV Budyšin, 20:09 min.) pola 35–40lětnych. Za SJ Chrósćicy startowa Anja Roharkec na samsnej čarje a wubědźi sej slěborne městno w starobje 20–29lětnych žonow (25:20 min.).


text:
Myslowicy
Spůłrzyndne: 50°14' N 19°08' E
Myslowicy[1] (pol. Mysłowice, ńym. Myslowitz) – mjasto położůne we połedńowo-zachodńij Polsce, we wojewůdztwje ślůnskim, we cyntrům Gůrnoślůnskigo Industryjnygo Uokryngu.
Patrůnym mjasta je św. Jůn Krzćićel. Perzůna śwjyntygo ůmjeszczůno je tyż we mjejskim wapyńe, nale ńykerym śe zdowo, co je to Mysław, znůmy s berůw zołożyćel mjasta.
PrzipisyEdytuj
- ↑ Ślůnske mjano za: Reinhold Olesch, Der Wortschatz der polnischen Mundart von Sankt Annaberg, Berlin 1958


text: Wudwor (SN/MWj.) Lońša akcija Wudworskeho Krollec zahrodnistwa, w jednej ze swojich rostlinarnjow čaporowe wiki wuhotować, je mjez wobydlerjemi dobry wothłós žnjała. Nimo toho je Smječkečanska młodźinska wohnjowa wobora z toho profitowała, dóstawši dźěl dobytka. Mjeztym so wjacori naprašowachu, hač drje lětsa pokročowanje slěduje. A dokelž chcyše něchtóžkuli k tomu přinošować a starožitnosće přewostajić, staj so Kerstin Kroll a jeje mandźelski René za dalše čaporowe wiki rozsudźiłoj. Te wotměja so sobotu, 2. februara, wot 8 do 18 hodź. w samsnej rostlinarni, kotruž běchu hižo loni za to wužili.


text:
Pisamy 19. julij, mjeztym woprawdźe hižo zaso 200. dźeń lěta, a to je datum z wosebitym wuznamom za najznaćiše a najwoblubowaniše kolesowarske wubědźowanje swěta. Wěnuju so tónraz Tour de France, kotrejež lětuše wudaće skónči so wčera w Parisu z dobyćom wusahowaceho Słowjenca Tadeja Pogačara.
Přihotuja koparski supercup
Sportowa jednotka Njebjelčicy budźe 25. julija w Njebjelčicach hosćićel 4. serbskeho supercupa – turněra ze štyrjomi koparskimi mustwami. Wot 14.30 hodź. přewjedu prěnje połfinale, wot 15.25 hodź. druhe. Hra wo třeće městno započnje so potom wokoło 16.25 hodź., finale něhdźe w 17.25 hodź. Kóždy duel je na 45 mjeńšin postajeny, kmótřistwo turněra přewozmje zapósłanc krajneho sejma Alojs Mikławšk (CDU). Wón chce tež wobaj semifinalej wulosować. Připrajili su SJ Chrósćicy, SJ Njebjelčicy, ST 1922 Radwor a Sokoł Ralbicy/Hórki. Naposledk mjenowany cyłk pokal zakituje.
6. captainscup w bičwolejbulu
Wolejbulisća Viktorije Worklecy přewjedu 31. julija a 1. awgusta wot 10 hodź. šesty bičwolejbulowy captainscup. Hrać budu we Worklecach na nowymaj bičwolejbulnišćomaj za sportowej halu. Nimo turněra na wyšim niwowje z hrajerjemi sakskeje klasy změja tam lětsa tež turněr za wólnočasne mustwa. Dokładne wupisanje a přizjewjenske modality pod
Bičtura Satkule dale dźe
Prezidij Sewjerowuchodneho koparskeho zwjazka (NOFV) je po swojim zjězdźe 25. junija 2021 slědowacym zjednoćenstwam přizwolenje wudźělił a rjadowanje staflow za hrajne klasy NOFV za sezonu 2021/2022 wobzamknył.
regionalna liga-žony
1. FFC Turbina Podstupim
FC Viktoria Berlin
1. FC Union Berlin
Steglitzski FC Stern 1900
Módro-běli Hohen-Neuendorf
Türkiyemspor Berlin
FSV Babelsberg 74
Rostockski FC
SC Staaken 1919
FC Phoenix Lipsk
FC Carl Zeiss Jena II
Magdeburgski FFC
1. FFV Erfurt
SV Eintracht Lipsk-juh
Biskopičanske KT 08
RB Lipsk II
DFC Wuchodna Sakska Šwikawa
regionalna liga-młodźina A
Tenis Borussia Berlin
F.C. Hertha 03 Zehlendorf
FC Čerwjeno-běli Erfurt
Berlinski SC
FC Rudne horiny Aue
SC Staaken 1919
FSV Šwikawa
SV Babelsberg 03
1. FC Neubrandenburg
BFC Dynamo
Hornja Łužica Neugersdorf
Fortuna Magdeburg
FC Mecklenburg Schwerin
RSV Eintracht
FSV Wacker Nordhausen
Berlinski AK 07
VSG Altglienicke
1. FC Frankfurt Wódra
FC Spěchowanski kader Rene Schneider
VfL 96 Halle
BSG Chemija Lipsk/SC Borea Drježdźany
JFC Gera/JFC 1.F Juh 012 Eichsfeld
Prezidij Sewjerowuchodneho koparskeho zwjazka (NOFV) je po swojim zjězdźe 25. junija 2021 slědowacym zjednoćenstwam přizwolenje wudźělił a rjadowanje staflow za hrajne klasy NOFV za sezonu 2021/2022 wobzamknył.
wyša liga-stafla sewjer
SC Staaken 1919
Greifswaldski FC
Torgelowski FC Greif
RSV Eintracht 1949
FC Hertha 03 Zehlendorf
Steglitzski FC Stern 1900
FC Hansa Rostock II
TSG Neustrelitz
HZ Módro-běli 1890 Berlin
MSV Pampow
Rostockski FC wot 1895
Charlottenburgski FC Hertha 06
SV Victoria Seelow
1. FC Lok Stendal
Braniborski SC Juh 05
Ludwigsfelder FC
BSV Eintracht Mahlsdorf
MSV 1919 Neuruppin
FC Mecklenburg Schwerin
SJ Chrósćicy –
ST Hnašecy/Dobruša 1:1 (1:0)
Za domjacych zasadźeni: Hejduška, Králíček – L. Zahrodnik, Mark, Runt, B. Cyž, Sentivan, Bogusz, Kreuz, Krawc, M. Zahrodnik, Donat, Wornar, C. Handrik, G. Zahrodnik, M. Cyž, S. Handrik, Zynda
Swoju druhu testowu hru přewjedźechu koparjo SJ Chrósćicy přećiwo Hnašecam/Dobruši. Při słónčnym wjedrje bě tež tójšto přiwisnikow wobeju mustwow na Chróšćanske sportnišćo přišło. Domjacy trenar Pavel Runt měješe nimale cyły kader k dispoziciji, tak zo móžeše znowa młodych hrajerjow testować.
Tradicionalnej wolejbulowej dwubojej na Serbskim gymnaziju Budyšin (SGB) wotměštej so minjeny štwórtk. 29. duel muskeje generacije rozsudźichu maturanća z 3:0 přećiwo swojim wučerjam, rozžohnowace so abiturientki přewinychu wučerki z 2:0.
Tradicionalnej duelej při wysokim saku stej minjeny štwórtk krótko do 14 hodź. mnohich šulerjow wjacorych lětnikow přiwabiłoj, a to do sportownje Serbskeho a šulskeho zetkawanskeho centruma Budyšin. Wulki fanowy blok našich dwanatkarjow postara so wo porjadnu atmosferu a tworješe tak perfektny ramik wubědźowanja. Za musku generaciju SGB bě to mjeztym 29. wolejbulowy duel. 26. meje 1993 běchu so abiturienća přećiwo swojim wučerjam z 3:2 přesadźili. Tež tónraz juskachu woni nad jasnym 3:0, dobywši jednotliwe přechody 25:21, 25:19 a 25:18. W mustwje tči njesměrny potencial, kotryž je wone tón dźeń přeswědčiwje wužiwało. We wurisanjach „Młodźina trenuje za olympiju“ je tónle lětnik 2019 z kapitanom Jakubom Bobku mjez šěsć finalistami 4. městno wobsadźił a lěto pozdźišo so z bronzu do Łužicy wróćił (SN rozprawjachu).
25. junija 2017 je druhe mustwo Sokoła Ralbicy/Hórki dotal swoju poslednju dypkowu hru přewjedło. Po tym so mustwo mało koparjow dla rozpušći, a wot toho časa eksistowaše w Delanach jenož hišće jedyn cyłk muži. Wot noweje sezony pak změja tam zaso dwej muskej mustwje, kaž je to Jurij Bjeńš wot Chrystofa Gloxyna zhonił.
Wot noweje sezony změje Sokoł RalbicyHórki zaso dwě koparskej mustwje muži. Trjechi to?
Ch. Gloxyn: Haj, cyle prawje. Hižo loni smy wo tym přemyslowali, rezerwu za prěnje mustwo Sokoła znowa załožić, tola tehdy mějach hišće trochu brjušebolenje. Třo do štyrjo hrajerjo mi tehdy pobrachowachu ...
... a lětsa tu su?
Ch. Gloxyn: Situacija je podobna kaž loni. Mamy něhdźe 30 aktiwnych koparjow, k tomu hišće toho abo tamneho, kiž by hdys a hdys někotre hry přewjedł. Chcu cyle jednorje kóždemu móžnosć skićić, kónc tydźenja jednu dypkowu hru přewjesć móc. Jako trenar běše za mnje minjeny čas stajnje jara ćežko. Wšako dyrbjach hrajerjam zdźělić, zo njejsu w kadrje. Tohodla je nuznje trjeba skónčnje zaso druhe mustwo pola Sokoła měć.
Prezidij Sewjerowuchodneho koparskeho zwjazka (NOFV) je po swojim zjězdźe 25. junija 2021 slědowacym zjednoćenstwam přizwolenje wudźělił a rjadowanje staflow za hrajne klasy NOFV za sezonu 2021/2022 wobzamknył.
Regionalna liga-sewjerowuchod
1. FC Lokomotiwa Lipsk
Berlinski AK 07
BFC Dynamo
BSG Chemija Lipsk
Kamjeničanski FC
FC Carl Zeiss Jena
FC Eilenburg
FC Energija Choćebuz
FSV 63 Luckenwalde
FSV Optik Rathenow
FSV Union Fürstenwalde
Hertha BSC
SV Babelsberg 03
SV Lichtenberg 47
SV Tasmania Berlin
Tennis Borussia Berlin
VfB Auerbach 1906
VfB Germania Halberstadt
VSG Altglienicke
ZFC Meuselwitz
(Dalše zestawy staflow hišće wozjewimy.)
Kilian Hrjehor


text:
Karlowa uniwersita
Karlowa uniwersita (čěsce Karlova universita v Praze, łaćonsce Universitas Carolina Pragensis) w Praze je najwažniša uniwersita Čěskeje republiki a najstarša uniwersita Srjedźneje Europy. Druhdy je tež mjenowana jako najstarša němska uniwersita, dokelž wulki dźěl prěnich wučerjow a studentow bě němsce rěčacy. Dźensa ma někak pjećdźesat tysac studentow.
StawiznyWobdźěłać
Karlowa uniwersita bu załožena 26. wulkeho róžka 1347 wot bamža Klementa VI., załoženje bu wobkrućene wot čěskeho krala Karla IV. 7. jutrownika 1348 a uniwersita spočała fungować w lěće 1349. Karlowa uniwersita bu prěni uniwersita w regionje, tohodla jejne wučerja a studenća njebě jenož z Krajinow Čěskeje króny (z Čech, Morawy, Šleskeje a Łužicy), ale tež z Sakskeje, Bayerskeje, Durinskeje, Awstriskeje, Pólskeje, Madźarskeje a dalšich. Wulki dźěl wukrajnych studentow ale wopušćił Karlowu uniwersitu w lěće 1409, hdyž čěski kral Václav IV. wuda w Kutnej Horje Kutnohorský dekret, kotryž wobmjezował jich woprawnjenja. Wot nich bu to same lěto załožena Lipšćanska uniwersita.
Karlowa uniwersita a SerbjaWobdźěłać
Sorabistika bu wuwučowana na Karlowej uniwersiće hižo wot spočatka 20. lětstotka. W lěće 1933 bu załožena katedra sorabistiki a powołany prěni profesor sorabistiki, Josef Páta (kotryž bu zamordowany wot nacistow w lěće 1942). W časach komunistiskeho knjejstwa we wuchodnej Europje bu oficialne slědźenje a studij z politiskich přičin załoženo w Lipsku, hdźež bu wutworjeny Institut za sorabistiku, a w Praze bu katedra sorabistiki rozpušćena, ale wot lěće 1989 je na Filozofiskej fakulće Karlowy uniwersity wospjet móžno ji studować.[1][2]
ŽórłaWobdźěłać
- ↑ Sorabistika / Serbowěda na stronkach Towarstwo přećelow Łužicy (čěsce)
- ↑ Sorabistika na Karlowej uniwersiće (hornjoserbsce, čěsce)
WotkazyWobdźěłać
- Oficialne stronki (čěsce, jendźelsce)
- Sorabistika na Karlowej uniwersiće (hornjoserbsce, čěsce)