text:
Muzyka jest sztuką, w kategorii muzyki można dowiedzieć się, co wszystkie rodzaje muzyki, muzyka klasyczna, wszystkie rodzaje muzyki rockowej, muzyki hip hop. Lista odtwarzacz muzyki, piosenek i tekstami piosenek.
Katowice zainteresowany tym, jak grać na gitarze basowej strony, wybrać najlepszych 25 najlepszych basistów wszech czasów Sprawdź, jak grają, można je znaleźć wśród swoich idoli Top 25 najlepszych basistów wszech czasów: 25. Józef szczęście Scott Katowice +24-ty Doug Wimbish Katowice 23-ty Carol Kaye Katowice 22-ci Mana Gary Mounfield Katowice +21-cie Aston Rodzina Człowiek Barrett Katowice +20-ga Nathan East 19-ta Katowice Mark King Katowice +18-te Phil Lynott
Bootsy Collins Katowice +17-szy 16-sza 15-gie Katowice Jack Bruce James Jamerson Katowice +14-cia Chris Squire Katowice 13 Les Claypool Katowice 12. John Paul Jones Katowice Billy Sheehan 11 Katowice +10-szy Paul McCartney Katowice 9 Victor Wooten Katowice John Entwistle Katowice +8-te +7-cia +6-ci Katowice Flea Jaco Pastorius Katowice 5 Cliff Burton Katowice 4 Steve Harris, Paul Gray, +3-ta
2 Geddy Lee Katowice +1-ta John Myung


c: text/html

text:
Genf (B/SN). Połoženje w Jemenje je po słowach generalneho sekretara UNO Antónija Guterresa hoberska tragedija. Ludnosć pod wobydlerskej wójnu ćerpjaceho kraja trada pod najwjetšim hłodom swěta. Po wótrych apelach kraja připrajichu Němska a dalše staty na njedawnej konferency dawaćelow miliardu dolarow jako pomoc. Wosebje potrjechene su tam po pomocnym skutku UNO Unicef dźěći. Kóžde dźesać mjeńšin zahinje dźěćo njedosahaceho zežiwjenja dla. Přežiwjenje cyłeje generacije je wohrožene.
Styki z Pólskej pohłubšić
Berlin (B/SN). Berlinski arcybiskop Heiner Koch chce cyrkwinske „styki ze susodnej Pólskej pohłubšić“. To je předewšěm wažne hladajo na tuchwilne napjatosće w Europskej uniji, tak w prašenju ćěkanskeje politiki.
Vatikan přepytuje rjad
Budyšin/Zhorjelc (B/SN). Cyrkwinska hudźba we Łužicy dóstanje přichodnje mjenje pjenjez wot regionalneho kulturneho ruma Hornja Łužica-Delnja Šleska. Přerěznje sydaše dotal na 90 000 euro za předewzaća cyrkwinskich hudźbnych skupin, kantorstwow a dalšich angažowanych. Kulturny konwent pak je nětko rozsudźił, zo mjez druhim hudźbu na kemšach financielnje hižo njepodpěruje. „Jenož jara naročne poskitki“ budu hišće spěchowane, wobkrući sekretar kulturneho ruma Joachim Mühle. Fachowa skupina sej wšitke zapodate projekty wobhlada a poda poručenja. Rozsud tworitaj mjez druhimi krajnaj radaj Budyšina a Zhorjelca Michael Harig a Bernd Lange (wobaj CDU).
IS ćěkancow zamordował
Berlin (B/SN). Zwjazkowa kanclerka Angela Merkel, dźowka ewangelskeho fararja, so w křesćanskej wěrje derje čuje. „Wona mi pokazuje: Dawa něšto nade mnu a we mni, štož da mje zrozumić, zo sym Bože stworjenje, z kmanosćemi, kotrež pak su tež wobmjezowane“, rjekny 62lětna w Berlinje. Tele dopóznaće wuči ju „wěstu ponižnosć“ a dowola jej, po zmylkach zaso doprědka hladać. Křesćanska wěra je zdobom poselstwo, zo njemóža zmylki čłowjeka zničić. Z wěry wona zdobom spóznawa, zo ma „so zasadźeć za dostojnosć čłowjeka“.
Wužiwaja pjenjezy za brónje
Lipsk (B/SN). Předsyda rady Ewangelskeje cyrkwje w Němskej Heinrich Bedford-Strohm deal z brónjemi mjez USA a Sawdi-Arabskej wótrje kritizuje. Hdyž jenički bombowc 1,2 miliardźe dolarow płaći a „swětowe zhromadźenstwo runočasnje ani 4,4 miliardy dolarow nima, zo by katastrofalny hłód we wuchodnej Africe wotwobarało, je to skandal“, rjekny ewangelski krajny biskop na cyrkwinskim dnju w Lipsku. USA běchu kónc meje ze Sawdi-Arabskej brónjenske zrěčenje w rozměrje 100 miliardow eurow wotzamknyli.
Strategiska sćerpliwosć trěbna
Vatikan (B/SN). Prěni raz bu duchowny ze Šwedskeje za kardinala powołany. Bamž Franciskus wozjewi pomjenowanje biskopa Andersa Arboreliusa ze Stockholma za kardinala. Dale chce wón 28. julija na kardinalow pozběhnyć biskopow Jeana Zerbo (Bamako, Mali), Juana Jose Omella (Barcelona), Louisa-Mariju Ling Mangkhanekouna (Pakse, Laos) kaž tež swjećaceho biskopa Gregorija Rosu Chaveza (El Salvador).
Ćěkancy su witani
Lipsk (B/SN). Pod hesłom „Dóšli – přiwzaći“ wotmě so we wobłuku ewangelskeho cyrkwinskeho dnja w Lipsku lětuši zetkawanski dźeń za wusydlencow. Na dwurěčnej Božej słužbje w Mikławšowej cyrkwi wuzběhny krajny biskop Carsten Rentzing zwólniwosć, na nowych městnach a daloko wot domizny znowa započinać. „Wy sće žiwy přikład za to, štož mjenujemy integraciju“, Rentzing podšmórny, „lubosć Boža nas dźerži – wšojedne na kotrym městnje.“ Loni je 325 ćěkancow do Sakskeje přišło, lětsa dotal 52.
Tilich přihłosuje dialogej z AfD
Wittenberg/Münster (B/SN). Ze swjatočnej Božej słužbu pod hołym njebjom z wjac hač 100 000 wěriwymi bu před tydźenjom we Wittenbergu Ewangelski cyrkwinski dźeń zakónčeny. Na jewišću steještej dwě požčonce: Wołtar a čitanski pult z masiwneho drjewa buštej hižo na mnohich Dnjach katolikow wužiwanej. Wobě cyrkwinskej wulkozarjadowani sej stajnje zaso mjezsobu pomhatej, rjekny jednaćel Dnja katolikow, Martin Strauch: „Je to rjane ekumeniske znamjo.“
Najdlěša biblija swěta
Zwickau (B/SN). Ze swjatočnosću bu srjedź meje wotewrjeny wosadny centrum Lutherheim ze zetkawanskim poskitkom „lebens.raum“. Dom skići móžnosće wšědneho zetkawanja ludźi wšelakeje staroby. Su tam poskitki staršim z ćěšenkami, za šulske dźěći abo za seniorow. Fachowi sobudźěłaćerjo skupiny přewodźeja. Zaměr je so rozmołwjeć a, je-li trjeba, mjezsobnu pomoc skićić, kaž organizatorojo pišu. Projekt spěchujetej Europska unija we wobłuku swojeho socialneho fondsa a město Zwickau jako socialny projekt.
Cyrkej dóstanje nowej zwonaj
Härtensdorf (B/SN). Cyrkej K třom Marijam w sakskim Härtensdorfje dóstanje nowej mjedźanej zwonaj. Firma Grassmayr z Innsbrucka jej 9. junija lije, kaž cyrkwinska wosada zdźěli. Nětčišej 55 lět starej woclowej zwonaj su hižo z kranom z wěže na zemju před cyrkwju stajili. Třeći Marijiny zwón, wosta na wěži. Prěnje zwonjenje je planowane 15. oktobra.
Erdoğan ma so z křesćanom stać
Lipsk (B/SN). Křesćan być a politisce jednać stej nahladaj, kotrejž so po słowach zwjazkoweho nutřkowneho ministra Thomasa de Maizièra (CDU) hdys a hdys spřećiwjatej. „Pokazuja so wěste konflikty“, rozłoži de Maizière nowinje Bild, „stat funguje po zakładnym principje sprawnosće, nic po principje miłosće. Wotsunjenja njejsu na přikład miłosćiwe, su pak sćěh prawostatneho jednanja.“ 63lětny politikar so tež w cyrkwi angažuje a je čłon prezidija Němskeho ewangelskeho cyrkwinskeho dnja.
Wjac nabožinskeje swobody
Washington (B/SN). Prezident USA Donald Trump je podpisał dekret wo spěchowanju swobody rěčenja a nabožinskeje swobody. To ma cyrkwjam „hłós wróćić“, wón rjekny. Dekret měri so přećiwo płaćiwemu zakonjej z lěta 1954, po kotrymž njesmědźachu cyrkwje, nabožinske zwjazki a wot dawkow wuswobodźene organizacije stronskopolitisce aktiwne być. Na 80 procentow ewangelskich wěriwych je Trumpa woliło.
Cyrkej posrědkuje přiměr
Rom (B/SN). Rjad maltezow je sej po swojej nawjedowanskej krizy noweho naměstnika wuzwolił. Wulka statna rada rjadu wuzwoli sej 72lětneho Italčana Fra Giacoma Dalla Torre za přechodneho nawodu na jedne lěto. Wón ma rjad wjesć hač k wólbam noweho wulkomištra. Předchadny wulkomišter, Jendźelčan Matthew Festing, bě po internych konfliktach w rjedźe w januaru na ćišć bamža wotstupił.
Šwicarska garda ma přirost
Rom (B/SN). Bamžowska Šwicarska garda dóstanje lětsa dosć nowych wojakow. 6. meje je we Vatikanje 40 rekrutow slub na bamža Franciskusa złožiło. Loni bě jich jeno 23 rekrutow. Bamžowscy stražnicy su minjeny čas sylnišo wo rekrutow wabili.
Najwjetše zasadźenje železnicy
Washington (B/SN). Přisłušnikow nabožinow po cyłym swěće přiběrajcy wróćo stajeja, kaž studija USA zwěsći. W 105 ze 198 narodow su w lěće 2015 wěste nabožinske skupiny „rozšěrjene šikany přez knježerstwo nazhonili“, wozjewi institut za slědźenje měnjenjow Pew Research Center. Staty z najwjetšimi restrikcijemi wěriwym napřećo su Egyptowska, China, Iran, Ruska, Uzbekistan, Malajziju a Sawdi-Arabska.
Bamžowski płokanski salon
Rom (B/SN). Bamž Franciskus ma nětko tež płokanski salon za bjezdomnych w Romje. Šěsć płokawow a šěsć sušakow je za to, zo móhli potrěbni swoje přikrywy a drastu płokać, rěka z Vatikana. W přichodnych měsacach maja hišće nastać dušowanske móžnosće, serwis za truhanje brody a třihanje włosow kaž tež lěkarska słužba. Nowe posłužby w měšćanskim Travestere móhli po słowach Radija Vatikan wolóžić poskitki za bjezdomnych na Pětrowym naměsće, hdźež su tohorunja po přeću bamža zarjadowali duše a frizersku słužbu a hdźež ludźi wječor z jědźu zastaruja. Ličba bjezdomnych, kiž wokoło Vatikana na papjercu a přikrywach nocuja, je sylnje rozrostła.
Drježdźany (B/SN). Strachi wo eksistencu, niske mzdy, problemy z partnerami – to je wšědny dźeń poradźowarki samodruhich. K tomu přińdu zakonske změny, mjerzanje ze zarjadami. Wo tym rěčachu poradźowarki samodruhich Carity z Drježdźansko-Mišnjanskim biskopom Heinrichom Timmereversom. Wosebje ćežko maja so poradźowarki ze samodruhimi ćěkančemi cuzeje rěče, wašnjow a kultury dla. Nimale połojca žonow, kotrež su loni katolsku poradźowarnju wopytali, je bjez konfesije. To je wulka šansa za cyrkej. „Móžemy z našimi zarjadnišćemi přinošować k ewangelizaciji“, biskop Timmerevers wuzběhny.
Bamž žada sej měr a sprawnosć
Vatikan (B/SN). Bamž Franciskus napominaše w swojim jutrownym poselstwje, so sylnišo zasadźeć za měr, sprawnosć, za škit ćěkancow a kónc hłodu w Južnej Africe. „My wšitcy zhubimy prawy puć, hdyž damy so wot hrěcha zawjesć a kaž zhubjene wowcy wokoło błudźimy“, rjekny bamž jutry na Pětrowym naměsće.
Spěw reformacije jako popsong

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Budyšin. Za lětuše lětnje prózdniny ma Budyski Serbski muzej štyri programy w poskitku. Dźěći móža so na dyrdomdejskim wodźenju po měsće wobdźělić abo na kreatiwnej dźěłarničce prózdninske dopomnjenki zhotowić. Dale poskića kostimowu bajkowu hodźinku a program k wustajeńcy „Zbóžny, štóž wěri“. Zajimcy njech přizjewja so pod telefonowym čisłom 03591/270 87 00 abo e-mailnje pod . Poskitki su tež internetnje pod www. sorbisches-museum.de přistupne.
Šulerjo na wuprawje byli
Kulow (AN/SN). 26 šulerjow Kulowskeje wyšeje šule „Korla Awgust Kocor“ je so spočatk tydźenja na wuprawu do čěskeho Libereca podało. Bě to wuznamjenjenje najlěpšich 5. do 9. lětnika. W Liberecu wopytachu woni iQlandia, moderne twarjenje, w kotrymž zeznajomichu so z najwšelakorišimi wobłukami techniki a wědomosće. Tak zaběrachu so z wodu, słónčnej energiju, z lětadłami a roboterami. Po cyłym domje móžachu šulerjo swoje znajomosće w přirodowědnych předmjetach pohłubšić.
Kamjenc. W dźěćacym domje na Fichtowej 17 w Kamjencu přeproša Černobylske towarstwo póndźelu, 19. junija, w 19 hodź. na sobustawsku zhromadźiznu. Zo bychu tež dalšich zajimcow, bywšich hóstnych staršich a podpěrarjow za swoje aktiwity zajimowali, přewjedu zhromadźiznu jako zjawne zarjadowanje.
Wo přewróće rěčeć
Wulka Dubrawa (SN). Spěchowanske towarstwo Margarećineje hěty we Wulkej Dubrawje přeproša zajimcow zajutřišim, njedźelu, w 10 hodź. na diskusiju ze sakskej ministerku za integraciju Petru Köpping do muzeja. Zarjadowanje wotměje so składnostnje 26. róčnicy wobsadźenja zawoda. Dźěłaćerjo běchu so 18. junija 1991 hrožacej demontaži mašinow wobarali, po tym zo bě rukowaćelnja zawod předała a 800 ludźom wupowědźiła.
Frank Richter porěči
Budyšin. We wobłuku Budyskich rozmołwow porěči póndźelu, 19. junija, w 19.30 hodź. bywši nawoda Drježdźanskeje krajneje centrale za politiske kubłanje Frank Richter w Muzeju Budyšin wo přičinach tuchwilneje njespokojnosće w kraju a njedowěry do politiki.
Wojerecy. Šěsć skulpturow, kotrež nastachu na mjezynarodnymaj rězbarskimaj sympozijomaj 2014 a 2016 we Wojerowskim zwěrjencu, přenjesu přichodny tydźeń do parka Łužiskeje jězorinoweje kliniki. Wjacori wuměłcy ze wšelakich krajow běchu skulptury na temu integracija stworili. Nětko chcedźa zdźěla jara ćežke twórby na nowym městnje prezentować. Kaž kulturna a zwěrjencowa tzwr zdźěli, su wone hišće na předań.
Žónska unija so zetka
Tři Hwězdy. Přichodne zjawne zarjadowanje žónskeje unije Budyskeho wokrjesa wotměje so srjedu, 14. junija, w 19 hodź. w hosćencu w Třoch Hwězdach. Póńdźe wo wočakowanja na młode swójby w dźensnišej towaršnosći.
Pančicy-Kukow. Čłonojo Domowinskeje skupiny Pančicy-Kukow njech njezabudu na swoju přichodnu rjedźensku akciju při pomniku Jakuba Barta-Ćišinskeho w Lipju, kotraž budźe sobotu, 10. junija. Wobdźělnicy zetkaja so w 9 hodź. Njech sej kóždy trěbny dźěłowy grat sobu přinjese.
Wo narodnostnej politice
Budyšin. Europski klub přeprošuje pjatk, 9. junija, we 18 hodź. na přednošk a diskusiju na temu „Narodnostna politika Španiskeje republiki“. Zarjadowanje wotměje so na žurli Budyskeho Serbskeho domu. Referent budźe Raúl Alfredo Enzenbach z Magdeburga. Jako zawod porěči zapósłanc Sakskeho krajneho sejma Hajko Kozel (Lěwica) wo narodnostnej politice Weimarskeje republiki a nacistiskeho knježerstwa wot 1918 hač do 30tych lět 20. lětstotka. Moderěrować budźe publicist Sieghard Kozel.
Při Pastwinej horje twarja
Chrósćicy. Za XII. mjezynarodny folklorny festiwal pyta přihotowanski wuběrk pomocnikow wot 16 lět, kotřiž chcyli hłownje jewišća sobu na- a wottwarić. To płaći za čas wot wutory, 20., do póndźele, 26. junija. Zajimcy njech so w regionalnym běrowje Domowiny w Chrósćicach přizjewja, a to pod telefonowym čisłom 035796/ 96 254 abo e-mailnje pod .
Čitaja z Paternostra
Budyšin. Jako zazběh Literarneho wubědźowanja Ludoweho nakładnistwa Domowina a Załožby za serbski lud wotměje so štwórtk, 8. junija, w 19.30 hodź. literarny wječor w Budyskej Smolerjec kniharni. Pod hesłom „Naš dorost“ čitaja Alena Belkotec, Rejzka Delenkowa, Annamaria Hadankec a dalši awtorojo z Paternostra. Wšitcy zajimcy su wutrobnje witani.
Budyšin. Zapósłanc Sakskeho krajneho sejma Hajko Kozel (Lěwica) kaž tež kubłansko-politiska rěčnica frakcije Lěwicy a předsydka dźěłarnistwa wučerjow GEW w Lipsku Cornelia Falken přeprošataj jutře, štwórtk, w 16 hodź. na informaciske a diskusijne zarjadowanje za zajimcow a za přidružnikow-wučerjow do wobydlerskeho běrowa Lěwicy na Budyskej Šulerskej 10. Zaměr je, zajimcow za přidruženje do wučerskeho powołanja w Sakskej wo aktualnych wuwićach informować, ale zdobom tež hižo w praksy stejacym přidružnikam wuměnu nazhonjenjow zmóžnić. Wobsahowe ćežišća su na přikład dalekubłanje a zastopnjowanje mzdy přidružnikow. W zańdźenosći su zamołwite instancy wosebje při zastopnjowanju wopak rozsudźeli. Zajimcy su wutrobnje přeprošeni.
Serbska čitanska nóc
Kamjenc. W kapałce Kamjenskeje chorownje maltezow swj. Jana wotměje so jutře, srjedu, w 16.30 hodź. wopomnjenska nutrnosć za wšitkich, kotřiž su wot februara hač do srjedź meje 2017 w chorowni zemrěli. Jich mjena chcedźa na nutrnosći mjenować a za nich swěčku při jutrownej swěčce zaswěćić. Wšitcy přiwuzni a znaći, njewotwisnje wot nabožneje přisłušnosće, su přeprošeni.
Socialne poradźowanje
Budyšin. Prawiznik a zapósłanc Sakskeho krajneho sejma Hajko Kozel (Lěwica) přeproša jutře, srjedu, wot 13.30 do 15.30 hodź. na socialne poradźowanje do swojeho Budyskeho běrowa na Šulerskej 10. Zhromadnje z prawiznikom Gregorom Janikom, kiž je w socialnym prawje wosebje wobhonjeny, pomha wón w socialnych prašenjach často jewjace so problemy rozrisać. Termin dojednać móža sej zajimcy pod telefonowym čisłom 03591/ 31 89 904.
Smochćicy. Orchester, balet a chór Serbskeho ludoweho ansambla kaž tež orchester filharmonije Jelenjeje Góry wotwjedu wopytowarjow Smochčanskeho hudźbneho swjedźenja 16. a 17. junija stajnje w 20.30 hodź. w duchu do Berlina. Pod nawodom dirigenta Dietera Kempy prezentuja wuměłcy „Berlinske nocy“. Zaklinča twórby Paula Lincki, Waltera Kolla a Friedricha Wulkeho. Meni přihotuje Budyski hosćenc „Culinarium“. Na woběmaj wječoromaj poskića darmotny shuttlebus, kotryž w 19 hodź. wot hotela „Best Western Plus“ hosći do Smochćic dowjeze a w 23 hodź. zaso wróćo do Budyšina pojědźe. Zastupne lisćiki płaća w předpředani 25 eurow, potuńšene 17 eurow, při wječornej kasy 30 eurow, potuńšene 20 eurow. Kartki dóstanu zajimcy mjez druhim w Budyskim ekumeniskim tachantskim wobchodźe na Mjasowych wikach, w Domje biskopa Bena a w Biskopičanskej turistiskej informaciji.
Kupjel jutře wotewru
Wojerecy. Dźěći a młodostni w starobje sydom do 15 lět móža so za cirkusowu a warjetejowu dźěłarničku přizjewić, kotruž přewjedu w prěnim tydźenju lětnich prózdnin wot 26. do 30. junija na Wojerowskej dźěćacej a młodźinskej farmje. Stajnje wot 9 do 16 hodź. móža tam wobdźělnicy do swěta cirkusa počuchać. Přizjewjenja přijimuja pod telefonowym čisłom 03571/ 979 164.
Kursaj serbšćiny
Budyšin. Zakładny kurs serbšćiny za staršich serbšćinu wuknjacych dźěći a za dalšich zajimowanych dorosćenych zahaji so 21. awgusta w Budyšinje. Wón wotměje so stajnje póndźelu wot 18 do 19.30 hodź. w Serbskej zakładnej šuli na Friedricha Listowej 8. Dalši zakładny kurs serbšćiny za staršich serbšćinu wuknjacych dźěći a dalšich zajimowanych dorosćenych zahaji so tohorunja 21. awgusta w Pančicach-Kukowje. Tón budźe stajnje póndźelu wot 19 do 20.30 hodź. w tamnišej zakładnej šuli. Přizjewjenja přijimuje Rěčny centrum WITAJ hač do 4. awgusta 2017 pod telefonowym čisłom 03591/ 550 400, e-mail: witaj.
Zabawa na nawsy
Kytlice. Wjele lět jězdźachu serbske dźěći do prózdninskeho lěhwa w čěskich Kytlicach. Pod nawodom Jurja Šołty-Nowowješćanskeho přežiwichu wone tam bjezstarostne dny a so hišće dźensa na to rady dopominaja. Bywše prózdninske lěhwo pak su mjeztym na hotel „Olivíen“ přetwarili, a tón chcedźa sobotu, 27. meje, w 15 hodź. oficialnje wotewrěć. To budźe zawěsće tež tym zajimawy podawk, kotřiž su tam něhdy w prózdninach byli.
Skupinarjo so zetkaja
Pančicy-Kukow. Čłonojo Domowinskeje skupiny Pančicy-Kukow njech njezabudu na swoje zabawne popołdnjo při grilowanej kołbasce a słódnej kapce jutře, srjedu, na ležownosći Jurja Brězanoweho domu w Hornim Hajnku. Štóž chce sej tam zhromadnje z kolesom dojěć, zetka so w 16.30 hodź. při Kukowskim pomniku. Wšitcy dalši njech přijědu w 17 hodź. direktnje do Hornjeho Hajnka.


text:
Rěcywěda
Rěcywěda (linguistika) se zaběra ze systematiskim pśeslěźowanim pśirodnych rěcow a kak je luź wužywa. Rěcywěda ma wěsty system, w kótaremž móžomy wšakorake discipliny rozeznawaś. Linguistika wobstoj z fonetiki, fonologije, morfologije, syntakse, semantiki a pragmatiki. W sorabistice rědujomy do toś togo systema teke etymologiju a leksikografiju. Rěc ako system znamjenjow ma wšakorake kakosći, kenž móžoš na jadnotliwych rowninach rěcy pśepytowaś.
1. fonetika
We fonetice pśepytujomy produkciju, kakosć a recepciju rěcnych zukow abo fonow. To groni, fonetika pśeslěźijo zuki ako móžne produkty cłowjeskego rěcnego aparata njewótwisnje wót rěcy, ku kótarejž słušaju. Togodla stoj fonetika pópšawem zwenka rěcywědy, jo pak wažna ako zakład rěcow.
2. fonologija
We fonologiji pśepytujomy zukowe mustry abo fonemy ako nejmjeńše wóznam rozeznawajuce jadnotki w rěcnych systemach. To groni, fonologija pśeslěźijo zuki pśi pósrědnjenju informacijow we wobłuku (jadneje) specifiskeje rěcy.
3. morfologija
W morfologiji pśepytujomy słowa a jich źěle, kótarymž se groni morfemy. Morfologija pótakem pśeslěźijo, kak morfemy ako nejmjeńše wóznam nosece jadnotki słowa twórje.
4. syntaksa
W syntaksy pśepytujomy fraze a sady. To groni, syntaksa pśeslěźijo formalnu strukturu sadow. To jo, kak słowa twórje fraze a kak fraze twórje sady. Pśispomnjeśe: starogrichiske słowo "syntaxis" wóznamjenijo "pśirědowanje".
5. semantika
W semantice pśepytujomy rěcny wóznam. To groni, semantika pśeslěźijo wóznam morfemow, słowow, frazow a sadow.
6. pragmatika
W pragmatice pśepytujomy póžywanje rěcy. To groni, pragmatika pśeslěźijo wóznam, kenž jo zwězany z konkretnym wužywanim rěcnego znamjenja.


text:
Witůmy we ślůnskij Wikipedyji, swobodnyj yncyklopedyji. Nasz projekt mo zadańy utworzyńy nojwjynkszygo zdrzůdła wjydze we ślůnskij godce. Wszyjsko, co je sam przedstawjůne, je blank za darmo, na licyncyji Creative Commons. Kożdy moge śe prziłůnczyć, tyż a Ty! Mogesz śe s nami dźelić swojům wjydzům a bez żodnych formalnośćůw przidować a sprowjać artikle.
Podwjela napoczńesz swoja przigoda ze Wikipedyjům, uobezdrzij pjyrw zajta půmoce – tam je wszyjsko gynau wytuplikowane. Kejbyś potrzebowoł jako ekstra půmoc, kukńij na IRC: (#wikipedia-szl). Je jeszcze kupa zachůw do zrobjyńo. Winszujymy moce ućechy s nami!


text:
Gość: AntiJew
IP: *.in-addr.btopenworld.com
06.04.02, 17:46
Spis ważniejszego żydostwa polskiego:
Amroziewicz Jacek, Ajnekiel Andrzej, Adamiecki Wojciech, Bratkowski Andrzej,
Bratkowski Stefan, Burzyński Marek, Bryl Ernest, Balcerowicz Leszek, Bugaj
Ryszard, Bujak Zbigniew, Braun Juliusz Jan, Boni Michał, Borusewicz Bogdan,
Bielecki Jan Krzysztof, Borowski Marek, Braniewska Dagmara, Blinowska Justyna,
Błoński Jan, Bogucka Teresa, Celiński Andrzej Ciemniewski Jerzy, Chojna-Duch
Elżbieta, Wiesław Chrzanowski, Cywińska Izabela, Chajn Józef, Dejmek Kazimierz,
Dorn Ludwik, Drawicz Andrzej, Drozdowski Marian, Dziewanowski Kazimierz,
Engelgard Jan,(PAX), Edelman Marek, Falandysz Lech, Fikus Mariusz, Frasyniuk
Władysław, Fibak Wojciech, Gawronik Aleksander, Geremek Bronisław, Gronkiewicz-
Waltz Hanna, Hall Aleksander, Gross Tadeusz Jan, Gieysztor Aleksander, Górski
Jan, Grzegorczyk Andrzej (KIK), Gasparski Wojciech, Hall Aleksander, Holzer
Jerzy, Holcer Jan, Jastrzębski Bogdan, Jonas Andrzej, Józefiak Cezary, Janas
Zbigniew, Janowski Jan, Kowalec Stefan, Komorowski Bronisław, Krzak Marian,
Konopka Nowian Piotr, Kuczyński Waldemar, Kuratowska Zofia, Kuroń Jacek,
Kozłowski Krzysztof, Kwaśniewski-Stolzman Aleksander, Krawczyk Rafał,
Kołakowski Leszek, Kamiński Antoni, Kowalski Bogusław, Król Marcin, Konczewski
Piotr, Kapuściński Ryszard, Krajewski Wojciech, Labuda Barbara, Lewandowski
Janusz, Lipszyc Bazyli, Lityński Jan, Lans Wiesław, Łętowski Maciej, Łętowska
Ewa, Mazowiecki Tadeusz, Maciarewicz Antoni, Michnik Szechter Adam, Misiąg
Wojciech, Małachowski Aleksander, Modzelewski Witold, Manteufel Ryszard,
Micewski Andrzej, Michalski Krzysztof, Miller Leszek, Mokrzycki Edmund,
Modrzewski Zbigniew, Międzyrzecki Artur, Miłosz Czesław, Modzelewski Karol,
Naimski Piotr, Nałęcz Tomasz, Nowicki Marek, Niezabitowska Małgosia, mec.
Olszewski Jan, Onyszkiewicz Janusz, Osiatyński Jerzy, Passent Daniel, Paszyński
Aleksander, Potocki Andrzej, Piontek Danuta, Rakowski Mieczysław, Rezich-
Modlińska Alicja, Rokita Jan Maria, Reykowski Janusz, Rurkiewicz Jan, Ross
Tadeusz, Rysiad Gwidon, Ryszka Franciszek, Radomska Maria, Radziwił Anna,
Rajszczak Katarzyna, Rastawicka Danuta, Reiff Ryszard, Reiter Janusz, Sekuła
Ireneusz, Skalski Ernest, Skubiszewski Krzysztof, Siwiec Marek, Szczypiorski
Andrzej, Suchocka Anna, Święcicki Marcin, Seryusz Wolski Jacek, Syryjczyk
Tadeusz, Staniszewska Grażyna, Szurmiej Szymon, Szulc Anna, Spychalska Ewa,
Sobolewski Marek, Stelmachowski Andrzej, Stachurska Jadwiga, Słonimski Piotr,
Smolar Aleksander, Stemplowski Ryszard, Stolzman Maria, Szczepański Jan Józef,
Ślisz Józef, Taylor Jacek, Turowicz Jerzy (umarł), Trzeciakowski Witold, Tazbir
Janusz, Terlecki Władysław, Toepliz Krzysztof, Tomaszewski Lech, Tomaszewski
Jerzy, Tymowski Andrzej, ks. Tischner Józef, Urban Jerzy, Ujazdowski Kazimierz,
Waiss Janusz, Wielowiejski Andrzej, Wierzbicki Piotr, Wujec Henryk,
Wojciechowski Andrzej, Wellisz Stanisław, Wajda Andrzej, Wałęsa Lech,
Wielowiejski Andrzej, Woźniakowski Jacek, Wróblewski Kajetan Andrzej, Wujec
Henryk, Wiatr Jerzy, Zarębski Andrzej, Zoll Andrzej, Ziabicki Andrzej,
Zachwatowicz Krystyna, Zakrzewski Andrzej, Zanussi Krzysztof, Zawadzki
Sylwester, Zieliński Jerzy, Zamoyski Jan, Żaryn Jan.
Odpowiedz
Link
Zgłoś
Edytor zaawansowany
Opublikuj


text:
Afganistan
Afganistan, Islamskŏ Rebublika Afganistanu (dari افغانستان, trl. Afghānestān, trb. Afghanestan; جمهوری اسلامی افغانستان, trl. Dawlat-e Eslāmī-ye Afghānestān, trb. Daulat-e Eslami-je Afghanestan; paszto افغانستان, trl. Afghānistān, trb. Afghanistan; د افغانستان اسلامي جمهوریت, trl. Də Afghānistān Islāmī Dawlat, trb. Dy Afghanestan Eslami Daulat) – strzōdlōndowe państwo położōne we Azyji Strzodkowyj.
Wiyncyj jak 4/5 placu zajmujōm gōry. Ze pōłnocnygo wschodu na połedniowy zachōd roztopiyrzŏ sie Hindukusz ze nŏjwiyższym szczytym kraju (Nuszaak, 7 455 m n.p.m.) i przełazi we surowe ôbszary Wyżyny Irańskij, a dalij we pōłpustyniŏ Rygistanu, miyndzy kerymi je Wyżyna Haradżat ze kilkōma duklami, co umożniajōm kōmōnikacyjõ miyndzy rygiōnami kraju.


text:
BYTOVIA BYTÓW - STOMIL OLSZTYN 1-0 (0-0) Bytovia Bytów: Gerard Bieszczad - Francisco javier, Sebastian Kamiński, Mateusz Klichowicz, Janusz Surdykowski, Michał Rzuchowski, Kamil Wacławczyk, Jakub Wilk, Wojciech Wilczyński, Bartosz Wolski, Łukasz Wróbel (46 Krzysztof Bąk)
1-0 64min. Janusz Surdykowski
Stomil Olsztyn: Piotr Skiba - Marcel Ziemann, Igor Biedrzycki, Arkadiusz Czarnecki, Tomasz Wełnicki, Łukasz Jegliński, Paweł Głowacki (60 Wiktor Biedrzycki), Tsubasa Nishi, Patryk Kun, Jarosław Ratajczak, Krzysztof Szewczyk (72 Karol Żwir)


text:
Jeżech stond #1 – Szczepan Twardoch
Ze Szczepanym Twardochym pogodali my ło tym, jak był bajtlym, ło uciechach i nojgryfniyjszych ślonskich słowach.
Szczepan Twardoch – ślonski pisarz i publicysta, wyuczony socjolog i filozof. Za ksiożka „Morfina” dostoł Paszport Polityki 2012 a łod czytelników w 2013 nagroda literacko Nike.
„Jeżech stond” to filmy, w kierych wystympujom Ślonzoki, kierzy robiom festelnie gryfne rzeczy i przi tym poradzom godać po naszymu.
Nakryńcił: Radosław Kaźmierczak
Muzyka: Sambor Kostrzewa, Michał Lipiński
Łodwiydź nos na facebooku: facebook.com/gryfnie


text:
- 1
- 0
- 0
- 1
- 5
- 5
- 1
chopwkuchni
Nazywōm się Klaudiusz Kaufmann i je żech Ślōnzołkym- nie Ślōnzokym, bo moja muter urodziōła sie w Łopolskim, a łōni tam przeca gołdajōm, a niy godajom i besto joł tyż barzi gołdōm niż godom, choć żech się urodziōł w Gliwicach.To, co sam bajecie czytać, to je tako prōba zmierzynia sie ze ślōnskościōm, prōba zapisania tego, czego żech kedyjś nigdy zapisywać niy musioł, ani niy potrzebowōł, a terozki do mie jakosik tako potrzeba prziszła. Niyrozki to cołkym ciynżko tak spisać cojś, co to czowiekowi same z gymby wylatuje i cza pomyśleć, jako by to zapisać. To, co sam bajecie czytać, bydzie takim zapisym barzi fōnetycznym i stwierdziōłech, że wprowadza sam yno jedyn inszy znak ō, co to bydzie odpowiadoł za samogłoska tako miyndzy „o” a „u”- nojlepi to widać i słychać we wyrazie klōska (bo nie jest to polska kluska). Roztomajci specjaliści kozaliby mi sam naciś jeszcze inkszych literōw, ale joł nie wiym, fto by to wszystko spochołpiōł. „Chop w kuchni”- za naszych starzikōw to chopy do kuchni przichodziyli yno pojejś, a terozki tak to sie wszystko pozmiyniało, że się chopy chyciōły i za warzynie . Mōj ōłpa - ze strōny moji mutry- to się yno łoglōndoł, kedy mu moja ōłma tyn łobiołd, abo wieczerzōł na stole postawi. Ale już mōj świyntyj pamiyńci fater- jak mioł dobry dziyń, to tak umioł roztomajte jołdło uwarzić, że nawet moja muter tak niy poradziōła. Pōnoś łod niego ōłpa bōł piekarzym, a i kołołcze tyż piyk. No i tak to te gyny- co to sōm łod warzynioł- przeszły i na mie.„Chop w kuchni” to niy bydzie yno strona ło warzyniu po ślōncku, bo jak joł bych mioł yno pisać ło tym, jak żech robiōł żur abo panczkraut , to bych z tego chyba łogup . Joł tam lubia w kuchni i trocha poeksperymyntować, i powarzić cojś z kuchni z cołkego świata, a niyroz to łaża i łaża, aż wymyśla jakeś nowe jołdło- choć wiadōmo, że bez te kilka tysiyncy lołt to na talyrzu bōło już chyba wszysko. Ale zawsze sie czowiek lepi poczuje, jak se pomyśli, że cołkym sōm cojsik wymyślōł. Niy ma już co dali pisać, moga yno jeszcze pedzieć, że zaprołszōm do łoglōndania, do warzynia i smacznego, abo guten appetit!P.S. Jakby komu cojś po tym niy wyszło z tych mojich eksperymyntōw, to żebyjście yno po tym niy ciepali ze złojści gorcami po ścianach- niy odpowiadōm za sposkudzōne jołdło ani za maras w kuchni.
Na durszlaku od:
maja 2015
Miejscowość:
Warszawa


text:
kategorija: Appy
Towaršny spěwnik
App za mobilne kóńcne aparaty
za Android 5.x, pódpěrujo se teke wót Android 4.x
za iOS 8.x, pódpěrujo se teke wót iOS 7.1
Hač na kwasu abo dumpańcy, na kulturnym swjedźenju abo zabawnym wječoru – hižo wjele lět přewodźuje „Towaršny spěwnik“ njeličomne zjawne a swójbne přiležnosće, hdźež chce so ludźom spěwać. Tola stajnje wšak nimaš knihu w kapsy, za to pak zwjetša smartphone abo tablet-pc. Tuž su wšitke spěwy Towaršneho spěwnika w tutej app za mobilne kónčne nastroje přistupne.
Z „Towaršnym spěwnikom“ změješ spěšnje trěbny spěw na wobrazowce, hdyž něchtó spontanje „Zady našej pjecy“ abo „Ja sym tawzynt dušny kadla“ zakantori. Tež noty su podate a z wothrawanskej funkciju móžeš sej melodiju hišće njeznateho spěwa naposkać. A štóž sej z tekstom abo titulom cyle wěsty njeje abo štóž pyta spěw za wěstu přiležnosć, tomu wobsahowy přehlad a wšelake pytanske opcije po teksće a temowych rubrikach zawěsće dale pomhaja.
Zakład za app jo woblubowany górnoserbski spiwnik „Towaršny spěwnik“, kenž jo zwěrny pśewóźowaŕ za młoge pśigóźby, źož se spiwa. Móžoš se ju w Google Play Store ako teke w Apple Store kupiś.


text:
Ihre Sprache: Deutsch Niedersorbisch Obersorbisch
Beschreibung
»Bóśon z Mósta« z mjenim Fryco Libo, kótaryž jo serbski wuknuł wót swójeje stareje mamy, basni južo z młodych lět. Za cas swójogo studiuma w Lipsku jo jězdźił do Budyšyna na zmakanja kružka młodych awtorow pśi Kole serbskich spisowaśelow, ako jo nawjedował Kito Lorenc a źož su byli mjaz drugim Benedikt Dyrlich, Jurij Łušćanski a Franc Šěn jogo towariše. W Libowych basnjach źo wó domownju, serbojstwo a basnikarjenje, wó lubosć a smjerś, wó dušyne bóli a radosći, teke wó kumšty a směški. Pśi tom pśewóźuju jogo pśecej mósćań šorce: te módre šorce serbskich žeńskich, te zelene šorce wokolneje krajiny a te rozryte šorce tych gruntow, ako jo brunica spóžerała. A wšykne te šorce pśeliš derje wiźi ze swójogo gnězda na cerkwi to źiwne carno-běłe zwěrje.


text:
Wydanŏ bez Charlesa Dickensa w 1843 roku nowela to je jedna z nojbarzij reszpektowanych ôsprŏwek we historyji literatury. Autōr napisoł ja w szejś tydni i ôstatnie strōny skōńczōł w piyrszych dniach grudnia. Ôpublikowanŏ była 19 grudnia, a do Wilije cołki szejściotysiynczny nakłŏd bōł wyprzedany. Continue reading →
Ślabikŏrz
Chwila z gŏdkōm: Ruby abo hruby?
Chwila z gŏdkōm: Brzidke słowa
Chwila z gŏdkōm: Śniŏdanie
Ślabikŏrzowy E-book
We ôstatnim ôdcinku “Chwile z gŏdkōm” ôbiecołch Wōm, że wciepna na strōna teksty ślabikŏrzowe dlŏ tych, co chcōm co wiyncyj we tyj pisowni poczytać. Bez ôstatnie dni publikowołch je jako posty na strōnie, a dzisiej dŏwōm Wōm je sebrane jako ksiōnżeczka do wziyńciŏ ze sobōm na e-readerze, tablecie abo mobilniŏku. Ôkrōm tych ôźmiu tekstōw, co już żeście czytali, je w nij dziewiyńć inkszych.
Teksty tykajōm sie roztōmajtyj tymatyki. Je sam historyjŏ, architektura, etnografijŏ, je artikel ô fusbalu, a na kōniec mōj przekłŏd bojki ô Czerwōnyj Kapucy. Mōm nadzieja, że dobrze sie Wōm to bydzie czytać, i że tym, co jeszcze do ślabikŏrza niy prziwykli, przidŏ sie we ôswojyniu sie z tymi trzyma literami, ô kerych żech gŏdoł we wideo.
Jeźli Wōm sie ksiōnżeczka spodobŏ, to prosza Wŏs, cobyście pedzieli familiji i kamratōm abo dociepli mi pŏra groszy bez PayPal (abo jedno i druge), bo sōm dwie rzeczy, co kożdego czowieka zachyncajōm do roboty: zainteresowanie inkszych i geld. 😉
Jeszcze ani razu żech niy skłŏdoł EPUB-a ani ksiōnżki, beztōż jak ftoś z Wŏs w tym robi i chce mi pokŏzać, kaj żech coś zrobiōł źle, to niych dō mie napisze.
Cołkŏ robota je na licyncyji Creative Commons. Możecie kopiować i rozsyłać po kamratach, możecie tyż używać tych tekstōw (kōmercyjnie tyż) i je przerŏbiać, jeźli podŏcie autora ôryginału i skŏżecie, co było zmiyniōne.
Jak to wyglōndŏ:
Sebiyrōmy sam:
EPUB na e-readery, tablety i mobilniŏki
Teksty ślabikŏrzowe: Zōmek w Starych Tarnowicach i Walyntynki
Zōmek w Starych Tarnowicach
Zōmek w Starych Tarnowicach postawiōł miyndzy 1520 a 1570 rokym Pyjter z familije Wrochymōw z Ksiynstwa Bytōmskigo, skuli czego mŏ ôn natura rynesansowo. Pyjter ułożōł sie w 1528 roku z fyrsztym Janym II Dobrym, że za trzecio tajla daniny miejskij ôddŏ tajla swojich ziym, na keryj ulokuje sie nowe miasto. Tak zaczła sie historyjŏ Tarnowskich Gōr, kerych dzielnicōm sōm dzisiej Tarnowice.
Zōmek piyrwyj mioł ôtwarty plac ôd strōny pōłnocnyj. Do stawiyniŏ użyto było kamynia, wszyjske krzidła miały dwa poziōmy. W pōłnocno-weschodnij tajli stoji trzisztokowŏ, zmocniōnŏ wieża.
Bez swoja historyjo bōł włŏszczyznōm ôd mocki ludzi, miyndzy inkszymi starosty bytomskigo Balcera Ohma i szkockigo szlachcica Kaspra Huntera z Grandon. Dlŏ Donnersmarckōw zōmek w Starych Tarnowicach kupiōł ôd Gottlieba von Büttnera Karol Łazŏrz w 1820 roku, a w kōmplecie wziōn tyż wtedy Ôpatowice.
W XIX stoleciu dostawiōne ôstało pōłnocne krzidło, kere zawarło plac postrzodku zōmku. Zamurowano było tyż krużganki, a elewacyjo przerobiōno było na klasycystyczno.
Po wojnie zōmek i ziymie naôbkoło wziōn PGR. W tym zabytkowym stawiyniu ôd tego czasu były biōra i pōmiyszkania. Jak to zawdy bywŏ, jak coś je ôd wszyjskich, to je ôd żŏdnego i zōmek z roku na rok wyglōndoł corŏz to gorzij.
W 2000 roku kupiōł cołki teryn Rajner Smolorz, kery nojprzōd ôdnowiōł masztalnia i zrobiōł tam Gospoda u Wrochyma. We staryj ôborze je terŏzki sztyrogwiŏzdkowy hotel, a w zōmku mogymy ôbejzdrzić zbiory muzeōm, ale je tam tyż bibliŏtyka ze starymi ksiyngami, kere pōn Smolorz kolekcjōnowoł dwadziścia piyńć lŏt. Na kożdym kroku we zōmku wydŏwŏ sie, że za chwila zza winkla wylyzie Maciej Korwinus abo Ludwik Jagellōński. Tela roboty i piniyndzy, wiela wraziyli Smolorze w swoja włŏszczyzna to je coś niy do przerachowaniŏ. Werci sie tam pojechać i ôbejzdrzić.
Walyntynki
Sztyrnŏstego lutego we kościele katolickim mōmy spōmniynie świyntego Walyntego – patrōna ôd kochankōw. Skuli amerykanizacyje naszyj kultury prziszło mi beztōż pisać ô Walyntynkach i kochankach.
Tajla 1. Skōnd sie wziōnły te Walyntynki?
Żŏdyn niy poradziōł pokŏzać, co Walyntynki majōm co spōlnego z Grekami abo Rzimianami, ale we antycznych wierzyniach idzie trefić sie z podanymi na Walyntynki tradycyjami.
Wedle starowiecznego greckigo kalyndŏrza, czas miyndzy pōłowōm stycznia i pōłowōm lutego, mianowoł sie gamelion i bōł miesiōncym poświyncōnym manżelstwu Zeusa i Hery. Na ta przileżytość Greki dycki rychtowali fajer, ale niy wiymy, jak ôn wyglōndoł.
Starowieczne Rzimiany ôd idōw lutowych (trzinŏstego lutego) bez trzi dni fajrowali luperkalia. Plutarch tak ô nich pisoł: Modzi ze rzimskij arystokracyje lŏtajōm pō mieście pō nagu […] i pierōm wochatymi rzymiyniami ludzi, z kerymi sie trefiōm. Mocka zŏcnych kobiyt na schwŏl stŏwŏ im na drōdze i […] wyciōngajōm rynce, coby dostać pō nich, pōniywŏż wierzōm, co brzymiynne skuli tego prościj urodzōm, a niybrzymiynnym bydzie prościj zastōmpić. Fajrowaniŏ luperkaliōw zakŏzoł papiyż Gelasius I (492–496).
Nojstarsze teksty ô Walyntynkach
Wedle mocki ludzi nojstarszy tekst ô Walyntynkach to „Ptŏsi Syjm” napisany ôd Geoffreya Chaucera w 1382 roku na jubileusz manżelstwa krōla Anglije Richarda II i Anny Czeskij, kaj autōr pisze: „Tak to w kożdy Dziyń świyntego Walyntego / Kożdy ptŏk ôbiyroł kochanka swojigo.” Postrzodek lutego to je ale trocha cudaczny czas dlŏ ptŏkōw we Angliji na zŏlyty. Barzij racjōnalne je spōmniynie świyntego Walyntygo z Gynuy, biskupa, kery umrził kole 307 roku. We kalyndŏrzu liturgicznym je ôno 2 mŏja i tyż w tyn dziyń bōł podpisany traktat manżelski Richarda i Anny.
Nojstarszŏ znōmŏ walyntynka była napisanŏ ôd Karola Orleańskigo do swojij żōny kejś miyndzy 1416 a 1435 rokym. Karol ôd batalije pod Agincourt (1415) siedzioł zawarty we lōndyńskij Tower i napisoł: „Je żech już chory z miyłości, / Moja nojsłodszo Walyntynko”. Chociŏż po 25 latach zawarciŏ bōł nazŏd wolny, to niy prziszło mu sie trefić ze żōnōm, pōniywŏż umrziła ôna podwiela go Anglijŏki puściyli.
Na isto ciekawe je to, że nasz zimowy krōl, Fridrich V, żyniōł sie z Elżbiytōm Stuart w Angliji 14 lutygo 1613 roku, a na ta przileżytość John Donne napisoł dlō nich epitalamiōm (śpiywka weselnŏ), kere Anglijŏki uznŏwajōm za przikłŏd nojwyższego kōnsztu. Autōr bez cołko śpiywka gŏdŏ do świyntego Walyntego, ale zacytuja ino piyrszy wers: „Chwoła ci, biskupie Walynty, ôd kerego dziyń to je”. Fridrich bōł korōnowany na krōla Czech 4 listopada 1619, a panowoł ino rok i sztyry dni.
Zŏlyty we naszyj tradycyji
Skuli tego, że przinŏleżymy do strzodkowyj tajle Europy, nigdy niy mieli my tradycyji fajrowaniŏ Walyntynek. Do Niymiec były ône prziniesiōne ôd amerykōńskich wojŏkōw po drugij wojnie światowyj, a we Polsce i Czechach pokŏzały sie we 90. latach XX stoleciŏ.
Dycki mieli my za to tradycyjo sobōtki abo świyntego Jana. Pogańskŏ sobōtka fajrowanŏ była z 21 na 22 czyrwca jeszcze dugo po chrystianizacyji Ślōnska. Pawoł Jasienica pisoł, że biskup wrocławski zakŏzoł fajrowaniŏ sobōtki na Ślynży kole 1928 roku, a ôstatni rŏz richtich po pogańsku fajrowano było tam we 1937 roku, kej widzioł to niymiecki badŏcz Fritz Geschwendt.
Noc świyntojańskŏ przitrefiŏ sie dycki we wilijo świyntego Jana – z 23 na 24 czyrwca. Kościōł złōnaczōł tako tradycyjo, coby ludzie skōńczyli fajrować sobōtka. Podarziło sie to niy do kōńca, bo terŏzki jedna i drugŏ noc sie motlajōm i niykerym sie zdŏwŏ, co sobōtka i noc świyntojańskŏ to je jedno i to samo. Nojważniyjsze ale, że już za starego piyrwyj mieli my lepszo tradycyjo fajrowaniŏ miyłości. Pojakymu? Nasza tradycyjŏ je starszŏ aniżeli Walyntynki ô pŏraset lŏt – to rŏz. We czyrwcowõ noc je dycki kole dwadziścia stopni cieplij aniżeli w lutowy dziyń – to dwa. No i snadnōm rzeczōm noc była dycki lepszōm kamratkōm dlŏ kochankōw aniżeli dziyń (no niy gŏdejcie, że niy) – to trzi.
Tajla 2. Rōmantycznie po ślōnsku piyrwyj
Trza prziznać, co niy mōmy tradycyje pisaniŏ ani gŏdaniŏ pō naszymu ô tym, co czujymy, bo ôd tego była gŏdka niymieckŏ, polskŏ abo czeskŏ. Nigdy tyż niy byli my rōmantyczni, a gibko przełaziyli my do kōnkretōw. Nojlepij to pokŏzuje Tyjater Korez we swojij adaptacyji „Cholōnka”. Stanik z Michciōm siedzōm sie na trŏwie, ôn jij ôtwiyrŏ knefle we klajdzie, a ôna zgańbiōnŏ padŏ Te, a co ty robisz? Stanik na to: No lygej!
Jak sie wejrzeć do ksiōnżek ze ślōnskimi śpiywkami, to tyż w nich za czeski rōmantyzmu niy ma. Durch ino ô ôbrŏcaniu za stōdołōm i tracyniu wianka. Nojleksze, co żech poradziōł znŏlyźć, to A jak pōdziesz na zŏlyty, niy syjmuj ty mycki, / Coby dziouchy niy padały, iże to tak wdycki. / A jak pōdziesz na zŏlyty, niy syjmuj ty galŏt, / Coby dziouchy niy padały, iżeś sie niy najŏd.” (u Malinowskigo).
Rōmantycznie po ślōnsku dzisiej
Autorōw, co piszōm rōmantycznie po ślōnsku idzie porachować na palcach jednyj rynki. Naprŏwda to na jednym palcu, bo rozchodzi sie ô Karola Gwoździa. Możno to skuli tego, że w nŏs tyż je jakŏś blokada do gŏdaniŏ ô uczuciach pō naszymu. Ôd razu przełażymy na polski, a dyć we naszyj gŏdce je mocka słōw i fraz, kere majōm na isto srogi ladōnek ymocyjōnalny: „kusik”, „przŏć”, „kochanka”/„kochanek”, „miyłować”, „gryfnŏ frelka”, „szwarny synek”, „ôstōń przi mie”… Źle to brzmi? Po polsku ani by niy szło takij rōmantycznyj atmosfery złōnaczyć, jak idzie pō naszymu.
Chociŏż niy podobajōm mi sie Walyntynki, bo niy sōm my Anglijŏki abo Amerykōny, to wyużyjmy tyn dziyń do tego, coby drugij pōłōwce pedzieć pō naszymu, co czujymy.
Czytej dalij:
Piyrszŏ tajla: Polterabynd i Tarnogōrski Karłuszowiec
Drugŏ tajla: Klŏsztōr Kamilianōw i Rebelijŏ czeskŏ
Trzeciŏ tajla: Sami i Pałac we Rybnyj
Wiyncyj ô ślabikŏrzu:
Teksty ślabikŏrzowe: Sami i Pałac we Rybnyj
Sami
We pōłnocnyj tajli Skandynawije miyszkajōm ludzie Sami (abo Saami) – lud, kery je tam ôd piyńciu tysiyncy lŏt.
Ludzie Sami i ôd nich kultura
Wszyjskich Sami je kole 160 tysiyncy. Nojwiyncyj żyje we regiōnie Sápmi we pōłnocnyj Skandynawiji.
Sami ôd stoleci majōm swoje knify tworzyniŏ roztōmajtych produktōw do używaniŏ bez tydziyń. Mianuje sie to duodji, a mŏ natura kōnsztowo. Duodji to taszki, noże, szolki, szachtelki, niykere tajle ôblyczyniŏ atp. Używŏ sie do tego takich sztofōw, jak drzewo, rogi ôd ryniferōw abo skōra. Tradycyjnie używane farby to czyrwōnŏ, zielōnŏ, modrŏ i żōłtŏ.
Tradycyjne ôblyczynie ôd Sami mianuje sie gákti. Piyrwyj było robiōne ze skōry ôd ryniferōw, ale terŏzki używŏ sie wołny, baumwole abo jedbŏwu.
Mŏwa
Gŏdka ôd ludzi Sami, a radszyj gŏdki, przinŏleżōm do skupiny uralskij. Je ich jedynŏście, a jeszcze pŏra lŏt do zadku we nauce było padano, co sōm nojbliższe gŏdce fińskij. Analizy niykerych lingwistōw ale pokŏzały, iże to, że gŏdki Sami sōm podane na fińsko wziōnło sie z tego, że ône sie ôd dugigo czasu miynszały, a niy ôd tego, że wziōnły sie ôd jakij spōlnyj bezpostrzednij protogŏdki.
Rachuje sie, co gŏdkami Sami bez tydziyń gŏdŏ kole trzidziści tysiyncy ludzi we Norwegiji, Szwecyji, Finlandyji i Rusyji.
Muzyka
Nojbarzij znōmŏ zorta muzyki ôd Sami mianuje sie joik. Podle badŏczōw muzyki je to jedna ze nojstarszych muzycznych tradycyji we Europie, a gyszpant je to, że ôd nij źwiynk je podany na muzyka ôd amerykōńskich Indianerōw.
Tradycyjnie joik śpiywŏ sie a capella, chociŏż terŏzki mocka artystōw używŏ bymbna abo inkszych insztrumyntōw. Skuli tego, że joik mŏ natura szamańsko i przedchrześcijańsko, bez pŏra stoleci śpiywanie jego było zakŏzane.
Sam możecie sie posuchać. Po prŏwdzie je to barzij moderny knif, ale wedle mie taki je nojfajniyjszy dlŏ ucha.
Historyjŏ
Niyjedyn może sie spytać, pojakymu pisza ô Sami. Skuli tego, że ôni majōm take same szprymy jako myńszość, co my.
Kole pōłowy XIX stoleciŏ ze strōny norweskigo regyrōnku zaczła sie presyjŏ, coby Sami sie znorwegizowali, a ôd poczōntku XX stoleciŏ używanie Sami w kościołach, szkołach i urzyndach było zakŏzane. Po strōnie szwedzkij i fińskij niy było takigo czegoś, ale progres ekōnōmiczny skandynawskij pōłnocy zrobiōł swoje.
Miyndzy 1900 a 1940 rokym Norwegijŏ wydała mocka piniyndzy, coby wytympić kultura Sami. Kożdy, co chcioł kupić ziymia we Finnmarku, musioł pokŏzać, że poradzi gŏdać pō norwesku, a norweskŏ i ruskŏ polityka dokludziyła aji do tego, że mocka ludzi było wyciepniyntych ze swojij ziymie. Gŏdka i kultura norweskŏ były pokŏzowane jako moderne, a wszyjsko, co ôd Sami, jako stare, bez kultury, śmiyszne, aji jako coś ôd niższyj rasy.
We Rusyji stare knify życiŏ były zniszczōne ôd kolektywizacyje. Bezma wszyjscy Sami byli ôd wtedy wrażyni do jednego kołchozu, a sowiety durch robiyli na rozwōj tego ważnego strategicznie regiōnu i narŏz naôbkoło sjechała sie mocka ludzi ze cołkij Rusyje.
Batalije we drugij wojnie światowyj przitrefiały sie akuratnie we samym postrzodku ziym ôd Sami. We 1945 roku ze Sápmi ôstały ino ruiny, a cołkŏ widzialnŏ historyjŏ znikła.
Po wojnie piyrsze radiowe wiadōmości w gŏdce ôd Sami szło posuchać ôd 1946 roku, ale cołkŏ kultura i ludzie byli durch ignorowani, a ôficjalnŏ polityka norwegizacyje była kōntynuowanŏ.
Wszyjsko sie zaczło zmiyniać na kōniec 70. i na poczōntku 80. lŏt. Bōł to czas, kej zrobiyła sie srogŏ chaja skuli planu postawiyniŏ wodnyj elektrykownie na rzyce Alta we Finnmarku. Skuli tego jedna wieś i smyntŏrz ôd Sami by musiały być zalōne i cołkŏ Norwegijŏ narŏz zaczła ôsprŏwiać ô tych ludziach. Narŏz ôd nich kultura i gŏdka zaczły sie robić gyszpant i chociŏż na kōniec elektrykownia była postawiōnŏ, to prziszły inksze efekty. Norwegijŏ skōńczyła z politykōm norwegizacyje, a zaczła prōmować Sami. Mało tego: we 1997 roku krōl Norwegije Harald V przeprosiōł Sami za tako polityka i pedzioł, co Norwegijŏ je na terytoriach dwōch ludōw – Norwegōw i Sami.
Myntalność ludzi ale jeszcze niy zmiyniyła sie do kōńca. We 2011 roku miasto Tromsø – nojwiynksze miasto we pōłnocnyj Norwegiji i historyczny dōm ôd Sami – chciało przistōmpić do Regiōnu Gŏdki Sami. Skuli tego wszyjske tabule w mieście by były we dwōch gŏdkach, a Sami by mogli w urzyndach gŏdać po swojimu. Prawicowcy zaczli ale skuli tego chaja i gŏdali, że to je norweskŏ ziymia, a Sami to coś cudzego (sic!). Zrobiyli z tego swoje hasło na welōnek, wygrali go i cŏfli wszyjsko.
Widać niy ino w Polsce sōm ludzie, co sie urwali z dŏwnych lŏt.
Pałac we Rybnyj
Posiedzicielami statku w Rybnyj w XVIII stoleciu ôstali Warkocze, kej kupiyli je ôd Jana Kotulińskigo. Pałac w Rybnyj postawiyli w 1796 roku, a coby być barzij akuratnym, zrobiyła to Antōnina Warkocz z Bujakowskich, gdowa po Karolu Antōnim Warkoczu. Stawiynie było w baukōnszcie niyskororenysansowym i klasycystycznym. Fōndatorka umrziła w 1829 roku i ôbiekt erbli pō nij Chrzōnszczewscy, kerzi przedali go w 1856 von Koschützkim.
Koschützcy byli familijōm szlacheckōm polskigo pochodzyniŏ. Nojdŏwniyjszy czōnek ôd nij to bōł Maciej – warszawski podstarosta kole 1530 roku. W XVII stoleciu przekludziyli sie na Gōrny Ślōnsk i dorobiyli sie sam mocki dōminiōw. W czasach krōla Stanisława Augusta Paweł i Maciej von Koschützki przekludziyli sie nazŏd do Polski, kaj dostali indygenat i jedyn ôstoł kanōnikym w Gniyźnie, a drugi kapitanym Wojska Korōnnego. Potōmni ôd Macieja ôstali po rozbiorach na polskich ziymiach.
A co do linije ślōnskij: w 1811 Karol von Koschützki dostoł przizwolynie na skuplowanie miana Koschützki z mianym Larisch (moc barzij znanym; Karol bōł erbym ôd Gustawa von Larisch) i ôdtōnd pisoł sie von Koschützki-Larisch. Uwŏżoł sie za Niymca, chociŏż bōł polōnofilym. W latach 1851-1853 wydŏwoł “Poradnik dla ludu Górnośląskiego”, w 1859 przekŏzoł gminie 1000 talarōw, coby były piniōndze na sztwŏrtego rechtora, ale mioł jedyn warōnek: w szkole majōm być sztyry godziny polskigo w tydniu. Mioł dwōch synōw – Adalberta i Alfreda i to prawie tyn drugi kupiōł pałac w Rybnyj i sie tam przekludziōł. Pō nim miyszkoł tam syn ôd jego brata Richard, a niyskorzij syn ôd Richarda, Egōn.
Egōn pōnoć welowoł za Polskōm. Po wytyczyniu granicy znŏd sie po polskij strōnie kole kilōmetra ôd granicy. Mylynie patriotyzmu z nŏrodowym szowinizmym – dōmyna aktywistōw z cyntrale – dokludziyło do tego, iże Egōn, dyć Niymiec, mioł już zatela. W 1922 roku przedoł Rybno i wyjechoł z familijōm do Wrōnina.
Ôd 1935 pałac bōł siedzibōm Skupiny Strzeleckij, a w czasie drugij wojny światowyj familijŏ Donnersmarck trzimała w nim swoje dokumynty. W 1945 stawiynie przerobiōno było na pōmiyszkania kōmunalne. Jak to bywŏ przi pōmiyszkaniach kōmunalnych – ôbiekt ôstoł doimyntnie zdewastowany. Szczyńściym w latach 1974-1980 strzybnicki Zamet społym z krakowskōm Prŏcowniōm Kōnserwacyje Zabytkōw ôdnowiyli pałac. Ôd 1983 używało go Stŏwarziszynie Polskich Artystōw Muzykōw, w 1991 zmiyniōł sie na Regiōnalne Cyntrōm Kultury, a ôd 1998 fōnguje jako Pałac w Rybnyj spōłka z o.o. Je tam dzisiej hotel, restauracyjŏ i cyntrōm kōnferyncyjne. Ôrganizuje sie tyż kōncerty kameralne.
Ô pałacu idzie posuchać na strōnie Radia Katowice. Ôsprŏwiŏ ô nim Arkadiusz Kuzio-Podrucki, nojwiynkszy szpec ôd ślōnskij szlachty i arystokracyje.
Czytej dalij:
Piyrszŏ tajla: Polterabynd i Tarnogōrski Karłuszowiec
Drugŏ tajla: Klŏsztōr Kamilianōw i Rebelijŏ czeskŏ
Sztwŏrtŏ tajla: Zōmek w Starych Tarnowicach i Walyntynki
Wiyncyj ô ślabikŏrzu:
Teksty Ślabikŏrzowe: Klŏsztōr Kamilianōw i Rebelijŏ czeskŏ
Klŏsztōr Kamilianōw we Tarnowskich Gōrach
Nowogotycki klŏsztōr Kamilianōw w Tarnowskich Gōrach stoji przi bytōmskij ceście ino pŏraset metrōw ôd starego miasta. Nojprzōd mioł być postawiōny w Popielowie wele Ôpolŏ, a niyskorzij Miechowicach. Bez cufal ale dwa ôjce na ôdpuście w Nŏkle trefiyli sie z Łazŏrzym Henckel von Donnersmarckym, a ôn jak sie przewiedzioł, że durch szukajōm placu pod stawiynie, pedzioł im, że może im dŏć swōj grunt blisko stacyje w Tarnowskich Gōrach. Po połedniu wszyjscy poszli tam zobejrzeć i Kamiliany stwierdziyli, że plac je dobry na lazaryt i klŏsztōr.
W paździyrniku do ôjcōw prziszło dwōch chopōw z Bobrownik i pedzieli, że keby Kamiliany postawiyli w takim placu, że ludzie ôd nich by mogli mieć bliżyj na mszo, to gmina dociepnie 30 tysiyncy marek. Ta informacyjŏ wartko doszła do Łazŏrza, a tyn pedzioł, że zrobi co może. Niydugo niyskorzij spōlnie z Arturym Henckel von Donnersmarckym, bratym ôd niego (to była włŏszczyzna ôd nich ôbu), doł im gynau tyn plac, w kerym dzisiej stoji klŏsztōr.
Robota zaczła sie w kwietniu 1906 i po prŏwdzie była niylegalnŏ, bo zwōl na nia prziszoł po sztyrech miesiōncach. W czyrwcu 1907 wszyjsko było fertich. Cołkŏ inwestycyjŏ kosztowała 297335 marek i 74 fynigi, z tego 181 tysiyncy dali ludzie jako ôfiara (Łazŏrz doł 40 tysiyncy), a reszta sfinancowały pożyczki.
Nojprzōd bōł sam lazaryt dlŏ alkoholikōw, kaj ôjce prŏcowali spōlnie z pacjyntami nad wylyziyniym ze złego zwyku. W 1914 skuli wojny Kamiliany przirychtowali rezerwowy lazaryt dlŏ wojŏkōw, krōtko bōł sam tyż sierociniec wojynny. Ôd wielgigo kryzysu ôtwarto ôstrzodek dlŏ psychicznie chorych.
W 1949 roku regyrōnek zabroł klŏsztōr zakōnowi i ôd tego czasu bōł sam Miejski Lazaryt nr 2. W 1998 Kamiliany dostali nazŏd swoja włŏszczyzna.
Rebelijŏ czeskŏ i lisowczyki
Na poczōntku lutego 1620 roku Korōngew Elearskŏ, kero znōmy tyż pod mianym Lisowczyki stanyła na Ślōnsku. Czego sam szukali?
Ôd 1526 roku krōlami Czech byli Habsburgi, kerzi byli katolikami. Skuli tego podle zŏpisōw pokoju augsburskigo mogli przemiynić Czechy, a tyż Ślōnsk, Morawy i Łużyce w państwo blank katolicke. Przeciw tymu stoła tradycyjŏ niyciśniyńciŏ sie do gōw poddanych.
We 1609 roku cysŏrz Rudolf II wydoł dokumynt mianowany Rudolfowym Majestatym, w kerym zapisano było, że żŏdyn niy może być przimuszōny do żŏdnyj religije na ziymiach czeskich. Po Rudolfie prziszoł w 1612 roku Maciej. Chociŏż chcioł kōntynuować liberalno polityka, to dużo do pedzyniŏ mioł jego brat – Maksymilian. Bōł ôn twardym katolikym i chcioł dokludzić do tego, coby nŏstympnym cysŏrzym bōł blank antyprotestancki arcyprinc Ferdynand.
Ferdynand bōł korōnōwany na krōla Czech we 1617 roku i zaczōn dysputyrować ze czeskimi panami eli Rudolfowy Majestat fōnguje ino na ziymiach ôd panōw abo we cołkim czeskim państwie, a w lutym 1618 roku cysŏrz kŏzoł strzimać robota na bausztelach protestanckich kościołōw. 6 marca grupa nojbarzij radykalnych protestantōw napisała petycyjo do namiestnikōw ôd cysŏrza, coby dostać potwierdzynie religijnych swobōd. Dostali ôdpowiydź negatywno, zatym wysłali drugi brif, ôd razu do cysŏrza. Cysŏrz ôdpisoł to samo i tak ciepnōł protestantōm handszuła.
23 mŏja we zōmku na Hradczanach trefiyli sie namiestniki ôd cysŏrza ze panami protestanckimi. Zrobiyła sie chaja i protestanty wyciepli namiystnikōw bez ôkno, ale ôba ino sie trocha potrzaskali i uciykli.
W marcu 1619 roku umrził cysŏrz Maciej i dlŏ krōla czeskigo doszoł jeszcze problym przejyńciŏ cołkigo Cysarstwa, pōniywŏż chociŏż była to mōnarchijŏ elekcyjnŏ, to tak na isto korōna cysŏrskŏ była erbowiznōm Habsburgōw, a Ferdynand bōł piyrszy we raji do trōnu. We mōmyncie, kej krōm Karniole, Styryje i Tyrolu, wszyjske ziymie habsburske były we fermyncie abo ôtwartyj rebeliji, ziymia sie zaczła Ferdynandowi pod nogami suć.
We czyrwcu 1619 armijŏ czeskŏ stała pod murami Wiednia. Kōmandyr wojsk rebelianckich, grŏf von Thurn pewnikym mioł nadzieja, co stolica Cysarstwa skapituluje ze strachu, bo niy mioł tela ludzi, coby weznōńć take sroge miasto. Wojska było kole 10000 ludzi, a moc z nich to była ziymskŏ gotowość (zemská hotovost – czeskŏ forma pospolitego ruszyniŏ). Thurn po pŏru dniach, kej widzioł, co miasto sie niy poddŏ, poszoł z armijōm nazŏd do Czech.
Czechy szukali koalicjantōw i skuli tego uzdali sie, co zdetrōnizujōm krōla i ôbiyrōm nowego. Kej Ferdynand bōł we Frankfurcie na welōnku cysarskim w siyrpniu 1619 roku, stany czeske, morawske, łużycke i ślōnske zdetrōnizōwały go i poprosiyły Fridricha, elektora Palatynatu, kalwinisty i gowa Unije Protestanckij, coby wziōn czesko korōna. Fridrich przijōn forszlag i 4 listopada korōnowoł sie na krōla Czech. Efekt bōł blank ôpaczny ôd tego, co chcieli Czechy. Krōl Anglije Jakōb I, teść ôd Fridricha, bōł ściykły skuli tego, co robi nowy krōl Czech, a dlŏ Hiszpanōw i Bajerŏkōw Elektorat Palatynatu bōł atrakcyjnym strategicznie kōnckym ziymie.
3 lutego 1620 roku na Ślōnsk weszli lisowczyki, kerzi zaciōngli sie do sużby cysŏrzowi. Nojprzōd stanyli pod murami Tarnowskich Gōr, kaj prziwitano ich kanōnami. Na noc ôstali we pŏru wiŏskach na połednie ôd Bytōmia, a sztwŏrtego lutego złupiyli Strumiyń i Skoczōw. 8 lutego byli już pod Wiedniym i skuli tego kōmandyry ôd Cysŏrza nojprzōd miarkowali, co majōm przed sobōm wroga, bo niy poradziyli spokopić jak wojsko może iś 60 kilōmetrōw na dziyń.
20 września armijŏ cysŏrskŏ weszła do Czech i zaczła iś na Praga. Wtynczŏs wojsko rebeliancke było na Morawach i niy mogło zrobić inakszyj, ino wartko iś, coby brōnić stolicy. Jedni i drudzy trefiyli sie wele Rokycanōw, ale katoliki ôbeszli protestantōw i poszli dalij. Czechy musieli zaś desperacko gōnić, coby stanōńć miyndzy armijōm katolickōm i stolicōm.
8 listopada wojsko cysŏrske stanyło pod Pragōm, kaj byli już tyż rebelianty, kerzi ufortyfikowali sie na Biołyj Gōrze. To, co sie niyskorzij stało, ciynżko mianować batalijōm, bo w godzina cołkŏ czeskŏ armijŏ była rozniesiōnŏ na tajle. Rebelijŏ była skōńczōnŏ.
Ślōnsk mioł dziepiyro we dalszych latach być zniszczōny i chociŏż szkody niy były take, jak bez tyn przikłŏd we Wirtymbergiji, kerŏ straciyła trzi ćwierci populacyje, to zdŏ sie, co zmiany dymograficzne i rekatolizacyjŏ zmiyniyły ôbrŏz naszyj ziymie nojbarzij we naszyj historyji.
Czytej dalij:
Piyrszŏ tajla: Polterabynd i Tarnogōrski Karłuszowiec
Trzeciŏ tajla: Sami i Pałac we Rybnyj
Sztwŏrtŏ tajla: Zōmek w Starych Tarnowicach i Walyntynki
Wiyncyj ô ślabikŏrzu:
Teksty ślabikŏrzowe: Polterabynd i Tarnogōrski Karłuszowiec
Polterabynd
Do dzisiej pamiyntōm, jak za bajtla słyszołch trzaskanie szkła przed godami u sōmsiadōw. Wtedy myślołch, co je to normalnŏ tradycyjŏ we cołkij Polsce. Polterabynd niyma ale polski, a ślōnski tyż niy do kōńca.
Żŏdyn niy poradzi pedzieć, skōnd wziōnło sie trzaskanie szkła przed godami. Jedni wierzōm, co biere sie to ze zwykōw germańskich plymiōn, kere ciepały szplitry, coby ôdgōnić złe mŏry. Inksi padajōm, co zdrzōdłym je trzaskanie gliniannych nŏczyń po pogańskij ôfiarze. Je tyż możebne, co polterabynd mŏ tyż motyw blank psychologiczny: chopcy, kerzi chcieli ôżynić sie z dziouchōm, kerŏ wydŏwŏ sie za inkszego, mogli przijść i puścić ze siebie nerwy.
Słowo „polterabynd” wziōnło sie z niymieckigo „Polterabend”, a to zaś ôd „poltern” (robić larmo) i „Abend” (wieczōr).
Piyrszy rŏz pisano było ô tym we 1517 roku we strzodkowych Niymcach i tam tyż sie polterabynd festuje, ale niy we cołkich – na Bajerach, a tyż we Austryji i Szwajcaryji żynich i modŏ pani majōm ôsobne fajry ino dlŏ synkōw abo dziouch. Trzaskanie fajrujymy tyż my, Kociewiŏki, Kujawiŏki i Kaszuby. We Daniji za to polterabend to je miano kożdego fajru przed godami, chociŏż niy ma tam tradycyje trzaskaniŏ niczego.
W Niymcach trzaskać we polterabynd idzie wszyjsko krōm szkła i zdrzadeł. Wierzi sie tam, co strzaskane szkło przinosi pecha, a strzaskane zdrzadło to już blank niyszczyńście. W niykerych regiōnach ô pōłnocy hajcuje sie galŏty ôd żynicha, a strzewiki ôd modyj pani przibijŏ sie kajś gwoździami. Hasie po spŏlōnych galŏtach sie zbiyrŏ i społym ze flaszkōm gorzoły wrażŏ do ziymie, a rok niyskorzij sie flaszka wykopuje i wypijŏ.
A jak u nŏs sie fajruje polterabynd? Dziyń abo pŏra dni przed godami przŏciele i ci, co niy sōm zaproszyni na wesele prziłażōm przed chałpa ôd modyj pani. Po prŏwdzie zaproszynie na polterabynd niyma nic przidajne i przijść może kożdy, fto chce. Polterabyndu sie tyż niy anōnsuje. Porzōnd modzi padajōm kōmu, co fajer bydzie w tyn a tyn dziyń i informacyjŏ sie sama rozłazi po ludziach.
Goście sōm ôblyczyni na krasiato, a niyrŏz ôdstawiajōm kōmedyjo ze cyganiōnōm modōm pŏrōm. Modzi tyż majōm niyrŏz ôblyczōne treski ze śmiysznymi hasłami. Niyskorzij goście na zygrōdka zaczynajōm ciepać roztōmajte rzeczy, a prawi modzi niy mogōm sie gorszyć ô nic, chociŏż bydōm musieli cołki rojmōng skludzić. W lufcie furgŏ wszyjsko – ôd ausgusōw, bez dōnice, aże po sztepsliki i zdrobiōny styropian. Inakszyj aniżeli w Niymcach, u nŏs idzie tyż trzaskać szkło, zdrzadła ale sōm zakŏzane skuli tych samych prziwiarek, co tam. Wierzi sie, co im wiynkszy krōm bydzie do skludzyniŏ, tym wiyncyj szczyńściŏ bydōm mieć modzi. Tak to ôkludnŏ zygrōdka na jedyn wieczōr stŏwŏ sie nojgorszym bajzlym. Modzi muszōm wszyjsko skludzić, a to skuli tego, co majōm sie przewiedzieć, co skōńczyło sie leke życie i terŏzki czekŏ ich moc roboty. Inkszōm ważnōm wiadōmościōm je to, co jeźli skludzajōm społym, to i społym poradzōm sie z kożdōm niyprzileżytościōm.
Werci sie tyż pedzieć, co niy wszyndy trzaskŏ sie bele co. Na Ślōnsku porzōnd trzaskŏ sie ino porcelana.
Snadnōm rzeczōm trzaskanie i larmo to ino jedna strōna cołkigo polterabyndu. Po trzaskaniu zaczynŏ sie gościna, a we myni idzie znojść roztōmajte maszkety. Idzie trefić kartŏfelzalat, bigos, smażōny wuszt, żymlŏk abo krupniŏk, a jak sie już dobrze pojy, to idzie sie jeszcze dociś kołŏczym. Drużba co chwila polywŏ gościōm, co tam mŏ we flaszce, ale tyż sōm brauzy i inksze napoje.
Niy idzie niy spōmnieć, co „Polterabend” to je tyż tytuł dziwŏdła Stanisława Mutza. Zaczynŏ sie na ôstatku piyrszyj światowyj wojny, a kōńczy we nowyj Polsce. Jak idzie przeczytać na strōnie internetowyj Ślōnskigo Tyjatru, je to poetycki fresk, kery ôsprawiŏ ô pōmotlanyj historyji Ślōnska i Ślōnzŏkōw.
Dzisiej polterabynd sie corŏz to mynij fajruje. Corŏz to wiyncyj trefiajōm sie gody na moda zachodnio ze sztandardowym fajrym choby z filmu. Niy wiym eli to skuli tego, co na kożdo tradycyjo sie u nŏs dziwŏ choby na relikt dŏwnych lŏt, eli je to skuli cołkij globalizacyje. Zdŏ sie ale pedzieć, co przeca nasze tradycyje to je to, co nŏs definiuje. Niy pozwōlmy na to, coby ze wszyjskigo, co ślōnske, ôstała nōm ino gŏdka.
Tarnogōrski Karłuszowiec
Jak bydziecie w Tarnowskich Gōrach, to niy możecie zapōmnieć ô tym, coby sie przeszpacyrować bez ulica Miarki, kerŏ kludzi ôd Piastowskij do Legiōnōw. Mŏ ôna swōj włŏsny klimat, mocka przi nij piyknych stawiyń stoji, a to, że je wyflostrowanŏ, to dopołniŏ cołkości. Na kōńcu, tam, kaj je krziżōwka z Legiōnōw stoji pałac Karłuszowiec abo Carlshof, w kerym terŏzki je Edukacyjne Cyntrōm Ôbleczyniŏ i Rzymiosła, a przōdzij szło tam trefić same sroge perzōny.
Wszyjsko zaczło sie kole 1650 roku, jak Aleksander Cucher kupiōł ziymie naôbkoło i zrobiōł tam gospodarka. Niycołke sto lŏt niyskorzij, przi przileżytości drugij ślōnskij wojny swobodny pōn stanowy Bytōmia Karol Jōzef Erdmann Henckel von Donnersmarck wziōn strōna Maryje Teresy, eli Austryjŏkōw. Prusŏki wojna wygrali i skuli tego wszyjske dōminia ôd bytōmskich Donnersmarckōw ôstały skōnfiskowane i przekŏzane protestanckij liniji familije, a Karol musioł przeniyś sie do Wiednia, kaj umrził w 1760. Nojstarszy syn ôd niego, Franc Ludwik, poradziōł ôdzyskać włŏszczyzna, ale musioł znojś sie nowy dōm, bo zawczasu Donnersmarcki miyszkali we bytōmskim ratuszu. Beztōż kupiōł statek po Cucherze i doł mu miano Carlshof ku erze swojigo fatra.
Stawiynie trocha przebudowoł, coby pomiyściyła sie tam familijŏ i rzōndzicielstwo ôd niego dōminiōw. Umrził w 1768 roku, a Leopoldyna, żōna ôd niego, żyła jeszcze dalsze dwadziścia sztyry lata w Karłuszowcu. Skirz tego, że była z niōm skuplowanŏ francuskŏ familijŏ grŏfōw La Valette d’Uclaux, w pałacu miyszkali ôni ôd kōńca XVIII stoleciŏ. Możliwe, iże trefiyli tam skuli Francuskij Rewolucyje.
Na poczōntku XIX stoleciŏ wele pałacu zrobiōno park landszaftowy, a w pōłowie tego samego przekludziyli sie tam byamtry bytōmskich dziedzin Donnersmarckōw. Po piyrszyj światowyj wojnie w Karłuszowcu prŏcowoł zarzōnd polskij tajle The Henkel von Donnersmarck-Beuthen Estates Limited (w Bytōmiu bōł zarzōnd tajle niymieckij). W 30. latach miyszkoł tam z żōnōm i cerōm kuzyn ôd Donnersmarckōw fyrszt Paweł Sapieha, kery niyskorzij bōł podpukownikym amerykōńskigo wywiadu. Żōna ôd niego to była Virgilia Peterson, żurnalistka.
Tak, jakech na poczōntku napisoł, ôd 1959 do dzisiej w pałacu je szkoła. Niyma ôn jakiś ekstra z wyglōndu, atoli w tych murach siedzi ślōnskŏ historyjŏ, a dyć keby jij niy było, toby niy było i nŏs.


text:
1. Borowik Marek Andrzej, 2. Chełmiński Jacek Mariusz, 3. Czuma Krzysztof Wenancjusz, 4. Dąbrowski Wojciech, 5. Dobrzański Andrzej Witold, 6. Dobrzyński Wojciech Edward, 7. Dubiński Waldemar Antoni, 8. Goliszewski Jarosław Maciej, 9. Górska Jolanta Elżbieta, 10. Holewiński Wacław, 11. Jankowska Janina Maria, 12. Jędrych Janusz Tadeusz, 13. Kanabus Tomasz, 14. Karwowski Jerzy, 15. Knapczyk Wojciech Kazimierz, 16. Kuś Eugeniusz Mieczysław, 17. Liese Tomasz, 18. Łukasik Jan, 19. Madej Eugeniusz Mieczysław, 20. Napiórkowski Robert, 21. Nicman Waldemar Józef, 22. Niegosz Władysław Stefan, 23. Nowicka Maria Janina, 24. Parys Jan Stanisław, 25. Pokropek Tadeusz, 26. Radkowski Marek Leszek, 27. Radlicka Ewa Teresa, 28. Trela Tadeusz Zygmunt, 29. Utracka Maria Barbara, 30. Wichowski Krzysztof, 31. Wróblewski Janusz Franciszek, 32. Zozula Andrzej,
pośmiertnie
33. Dolecka Anna.


text:
Dugość geograficzno
Dugość geograficzno (yng. longitude; zimbol λ) – jedno ze wspůłrzyndnych geograficznych. Wedle dugości geograficznej liczono je czasowo strefa na Źymji.
Punkty rozlygowane na půłkuli zachodńej (na zachůd uod połedńika 0° (Greenwich, Lůndůn) a połedńika 180°) majům dugość geograficzno zachodńo (zimbol: W). Punkty na půłkuli wschodńej (na wschůd uod połedńika 0° a 180°) majům dugość geograficzno wschodńo (zimbol: E). Wszyjske punkty rozlygowane na jednym połedńiku majům ta samo dugość geograficzno.


text:
Raźna Wrocław na mapie
Wrocław - miasto
położone w województwie dolnośląskie, w powiecie Wrocław, w gminie Wrocław. W skład miasto
Wrocław administracyjnie wchodzi 71 części, m.in.: Wrocław, Rakowiec, Wrocław, Ratyń, Wrocław, Zgorzelisko, Wrocław, Ołtaszyn, Wrocław, Nowy Dwór, Wrocław, Klecina, Wrocław, Bierdzany, Wrocław, Strachocin, Wrocław, Zacisze, Wrocław, Swojczyce, Wrocław, Jagodno, Wrocław, Kleczków, Wrocław, Biskupin, Wrocław, Brochów, Wrocław, Maślice, Wrocław, Huby, Wrocław, Wojszyce, Wrocław, Jarnołtów, Wrocław, Pilczyce, Wrocław, Widawa. Do Wrocław należy 2410 ulic, m.in.: Gliwicka, Świdrowa, Skwer ks. Leszka Jabłońskiego, Lutycka, Jacka Kaczmarskiego, Kurzy Targ, Piastowska, Rondo Anny German, Starograniczna, Krośnieńska. W najbliższej okolicy znajdują się miejscowości: Wilkszyn, Paniowice, Krępice, Pisarzowice, Brzezina.


text:
Keywords
Parafia p.w. Św. Michała Archanioła, Nowy Dwór Mazowiecki, NDM, Święty Michał Archanioł, nowy dwór mazowiecki parafia św. michała archanioła, parafia św. michała archanioła w nowym dworze mazowieckim, Św. Michał Archanioł, Parafia, Nowy Dwór Mazowiecki, Parafia p.w. Św. Michała Archanioła w Nowym Dworze Mazowieckim, Parafia Świętego Michała Archanioła w Nowym Dworze Mazowieckim, Ks. Kanonik Andrzej Kwiatkowski, proboszcz, ndm; nowy; dwór; mazowiecki; św; Michał; michal; Archanioł; anioł; Parafia; djecezja; warszawsko; praska; parafia św michała ndm; parafia św michała archanioła ndm; parafia św. michała archanioła w ndm; parafia św michała w nowym dworze mazowieckim; parafia ndm; parafia w ndm;


text:
Otto I Wjelgi
Otto I Wielgi (* 23 listopada 912, † 7 maja 973 w Memleben) – ksiōnżã Saksōnije w rokach 936-961, miymiecki krōl ôd 936 a rzimsko-miymiecki cysŏrz ôd 962, z dynastyje Ludolfingōw.
Bōł uōn synym Heinricha I Ptŏcznika, krōla Miymiec a jego drugij żōny Matyldy z Ringelhaim, cery ôd saksōńskigo grŏfa Dietricha.
Otto sie stoł krōlym Miymiec bez elekcyjõ w roku 936. Fajernŏ koronacyjŏ bōła we tym samym roku w Aachen. Po korōnacyji musioł pokōnać rebelijõ saksōńskich, bajerskich, lōtaryńdzkich a frankōńskich ksiōnżōnt, kerym pomŏgali braty Otto – Thankmōr a Hajna. Kej wygroł w roku 939 napoczōn potyngować swojã władzã – pōmŏgały mu w tym Kościōł a skuplowania we dynastyji.
Polityka Ottōna była ekspansywnŏ wōczy Słowianōm – na jejich ziymi tworził poczetne marchije a jego państwo ôbsadziyło teryn aże do Ôdry. Na Miymcach znŏleżoły Italijŏ, Czechy a Danijŏ. Podbite ludy chrystianizowoł. 10 siyrpnia 955 pokonoł Madźarōw na Lechowym Polu wele Augsburga a zastawiył jejich angryfy na strzodkowõ Ojropã. Ôd 963 podle Thietmarowyj kroniki Otto dostŏwoł trybut ôd ksiyncia Polan, Miyszka I.
2 lutygo 962 papiyż Jōn XII koronowoł Ottōna w Rzimie na rzimskigo cysŏrza. Bezto że chcioł uznaniŏ Bizancjum, używoł jyno tytuły „cysŏrz” bez przimiotnika. Jeszcze za swojigo życiŏ zrobiył cysŏrzym swojigo syna, Otto II. W roku 972 wynokwjoł ôddać Bizantyjskimu Cysŏrstwu podbite ziymie w Italiji za wzajymne uznaniy cysŏrskich tytułōw. Coby to podsztrychnōńć Otto II hajtnōn sie z Theofano z familije bizantyjskigo cysŏrza Jana I Tzimiskesa.
Otto bōł żyniaty dwakroć. Piyrszōm jego żōnōm była Edyta Angelskŏ, cera krōla Edwarda Starszygo. Drugi rŏz sie ôżyniył we paździyrniku 951 z Adelōm, cerōm krōla Burgōndyje – Rudolfa II.
Z piyrszygo małżyństwa byli:
- Ludolf, 930 – 6.09.957, ksiōnżã Szwabije
- Ludgarda, † 18.11.953, ôd 947 żōna Konrada – ksiyncia Lōtaryngije
Z drugigo małżyństwa byli:
- Heinrich, 952 – 7.04.954
- Bruno, 953 – 8.09.957
- Otto II, 955 – 7.12.983, cysŏrz rzimski
- Matylda, 955 – 6.02.999
Z niyformalnyj relacyje bōł:
- Wilym, † 968, arcybiskup Majncu
Otto I umrził w 973 roku (bōł 61 rokōw stary), jego grōb je we katedrze w Magdeburgu.


text:
Wrocław na mapie
Wrocław - miasto
położone w województwie dolnośląskie, w powiecie Wrocław, w gminie Wrocław. W skład miasto
Wrocław administracyjnie wchodzi 71 części, m.in.: Wrocław, Popowice, Wrocław, Złotniki, Wrocław, Strachowice, Wrocław, Strachocin, Wrocław, Pracze Odrzańskie, Wrocław, Stabłowice, Wrocław, Klecina, Wrocław, Partynice, Wrocław, Widawa, Wrocław, Marszowice, Wrocław, Bartoszewice, Wrocław, Muchobór Wielki, Wrocław, Zacisze, Wrocław, Muchobór Mały, Wrocław, Jerzmanowo, Wrocław, Nowy Dwór, Wrocław, Pilczyce, Wrocław, Zalesie, Wrocław, Jagodno, Wrocław, Kowale. Do Wrocław należy 2410 ulic, m.in.: św. Jadwigi, Komuny Paryskiej, Chemiczna, Most Sołtysowicki, Mandżurska, Altanowa, Bronisława Knastera, Parowozowa, Górnicza, Olkuska. W najbliższej okolicy znajdują się miejscowości: Wysoka, Radomierzyce, Krzyżanowice, Mokronos Dolny, Radwanice.


text:
Not logged in | Log in
Nowosc Czeski mechanik jade Bohumín - Katowice tam dalej jecha s polskim do Warszawe powiny byc 2 osoby na loku w polsce pri przedkosci ponad 120 km/ godzinie. W Warszawie idze czeski maszinist spac potym drugy den raziem s polskim mechanikem do Katowic i dalej sam do Bohumína. Jego kolege s tej samej gupi jecha potym do Pragi i po 2 godzinach poworot do Bohumína. Tam zmiana maszinisty na polskiego i Chopin Wawa.
Katowice - Warszawa jest ponad 130 km/h po czeskej stronie jecha maszinist sam 160 km/h.
Bylem wtedy w pierwszym wagonie


text:
"Dongi ziorka" Z Donnersmarcka Dworka Dongi ślonski ziorka! -- Ruda Śląska - stolica fraszki
Donga zaś idzie Po ferjach przidzie. -- Ruda Śląska - stolica fraszki
Kunsztmalyrow ponoć wiela Jako donga blyśnie sztela. -- Ruda Śląska - stolica fraszki
Wodospad Ruacana Na rzece Cunene taku cud przirody Sto dwadziścia metrow mo tu ściana wody Siedymset szyroko - zdo sie niy mieć końca A przi tymu donga skiż promykow słońca. -- Ruda Śląska - stolica fraszki
Przi środzie Ech - szkolorzom pewno szkoda Że łostatnio prawie środa Latoś we wakacje majom Dyć jo na to niy powajom Przeca wiycie - dziyń jak złoto Mie szmaterlok w duszy loto Jako donga zdo sie krasy Możno lepsze to niż wczasy Toż Wom tego tyż winszuja Tako dzisioj rym wysuja Dejcie
Przi środzie Ech - szkolorzom pewno szkoda Że łostatnio prawie środa Latoś we wakacje majom Dyć jo na to niy powajom Przeca wiycie - dziyń jak złoto Mie szmaterlok w duszy loto Jako donga zdo sie krasy Możno lepsze to niż wczasy Toż Wom tego tyż winszuja Tako dzisioj rym wysuja Dejcie
Dubeltowo donga Dubeltowo donga niebo łokrasiyła Dlo choczewski gminy wrózba we tym była Szczyńśliwo - bo przeca jako by inaczy -Po burzy pogoda kolorami znaczy. -- Ruda Śląska - stolica fraszki
Jest w Kopalinie "Szlachecke Gniozdo" jest w Kopalinie Toż jako cudo we ty dziedzinie Co lepsze czsy zarozki wróży Zdo sie tu dongom kero po burzy. -- Ruda Śląska - stolica fraszki
Donga rozblysko! Czy to już wszysko? -- Ruda Śląska - stolica fraszki
Donga szczyńście dowo Jak sutek co stowo! -- Ruda Śląska - stolica fraszki
Śl. 2 (bud. GCK, wejście od Sienkiewicza) Katowice, A Dong, Matejki 3 Katowice, AlmiCafe & Restaurant, Chorzowska 109 Katowice, American Beauty, Węglowa 8 (przy Silesia City Center) Katowice, Angelus Pub, Pośpiecha 2 Katowice, archibar, Dyrekcyjna 9 Katowice, Ars Vivendi, Młyńska 1 Katowice, B


text:
-
Paweł Chmiel i Anna Rusin wygrali III WTK na Śląsku
Kategoria: Turnieje w Polsce - WTK / 15 Stycznia 2017
Paweł Chmiel (TTS Polonia Bytom) i Anna Rusin (ATS Gliwice) wygrali III WTK seniorów w woj. śląskim.
Tagi: WTK, śląskie, Paweł Chmiel, Anna Rusin
-
Karolina Tokarczyk i Jakub Kosowski mistrzami Śląska
Kategoria: Turnieje w Polsce - WTK / 02 Lutego 2015
Karolina Tokarczyk i Jakub Kosowski zostali mistrzami Śląska w tenisie stołowym. Tokarczyk w finale pokonała Annę Rusin, a Kosowski wygrał z Jarosławem Tomickim.
Tagi: Jakub Kosowski, Jarosław Tomicki, Karolina Tokarczyk, Anna Rusin, mistrzostwa Śląska
-
Kamil Michalik i Anna Rusin wygrali III WTK seniorów na Śląsku
Kategoria: Turnieje w Polsce - WTK / 07 Stycznia 2015
Kamil Michalik (BISTS Bielsko-Biała) i Anna Rusin (LKS Orzeł Stanica) wygrali III WTK seniorów w woj. śląskim.
Tagi: WTK, śląskie, Śląsk, Kamil Michalik, seniorzy, Anna Rusin
-
Anna Rusin i Jarosław Tomicki zostali mistrzami Śląska!
Kategoria: Turnieje w Polsce - WTK / 24 Lutego 2013
Anna Rusin (KU AZS Politechnika Gliwice) i Jarosław Tomicki (Silesia Miechowice) zostali mistrzami Śląska w tenisie stołowym.
Tagi: WTK, śląskie, Śląsk, Jarosław Tomicki, seniorzy, Anna Rusin


text:
Nůmera
Nůmera je abstrakcyjno zacha, użiwano we matymatyce. Nojbarźi ajnfachowo idźe pedźeć, co nůmera uodpado na pytańy "wjela". Z anfanga używono do rachowańo wjelośći jakich zachůw – naturalno nůmera. Je do sporu, aże zero je naturalno nůmera eli ńy, kej przijmjymy co zbjůr naturalnych nůmerůw mo anfang uod zera, tak kożdo nastympno nůmera je srogszo uo 1. Dali můmy cołkowite nůmery - do uůnych zbjoru wlazujům ujymne nůmery, t.j. wszyjstke nůmery kere rachujymy uod zera co jedyn do zadku a dowomy uůnym ze przodku znok "-". Dali můmy wymjerne nůmery, je to zbjůr wszyjskich nůmerůw kere idźe zaszrajbować kej iloczyn ze tajlowańo przez śa dwůch naturalnych nůmerůw, przi tymu we mjanowńiku ńy idźe dać zera. Dali sům rzeczywiste nůmery, kerym idźe prziszrajbować jaki půnkt na uośi nůmerůw, do kerych wlazujům tyż ńywymjerne nůmery, kerych ńy idźe zaszrajbować kej uobyczny ułomek.
Skuplowane nůmery to je zbjůr do kerygo wlazujům rzeczywiste nůmery a wynukwjůne nůmery, uoznaczůne ze nůmerům, kerych jydnostkům je lo kerygo .
Sům tyż inksze roztomajte zbjory nůmerůw, jako algebrajiczne nůmery, ńilpotyntne nůmery, dopeltowe nůmery a inksze.


text:
REGIOFUN – “Miłość” reż. Michael Haneke
Latoś za pora dni łodbywo sie we katowickich kinach REGIOFUN czyli fajrowani ze filmym. Bydzie szło łoboczyć poradziesiont filmów, kiere łostały nakryncone dziynki regionalnym funduszom.
Dzisio ło drugim z filmów, kiere bydom pokazywane we Katowicach.
Ja, ja wszyjstko je dobrze jak czowiek je zdrowy i młody ale jak przidom stare lata, to niykierzy by pedzieli ło sobie, że nojlepij jak by mie co zeżarło. Ale niy pedzioł tego Gyjorg ło swojij babie Anie. Łoni som już leciwym małżyństwym i na stare lata majom sie dobrze.
Łoroz Ane chyto szpetno choroba. Kożdego nostympnego dnia je coroz to gorzyj. Gyjorg sie niy poddowo. Pomogo swojij babie, jak ino poradzi, bo przeca ji przaje, bo przeca ji przyrzeknył przed Ponbóczkiym, że ji niy łostawi aż do śmierci.
- Tytuł oryginalny: Love
- Reżyseria: Michael Haneke
- Scenariusz: Michael Haneke
- Obsada: Jean-Louis Trintignant, Emmanuelle Riva, Isabelle Huppert
- Kraj produkcji: Austria, Francja, Niemcy
- Rok produkcji: 2012
- Czas trwania: 126 min.
- Producent: Les Films du Losange, Wega Film, X-Filme Creative Pool
- W cyklu: REGIO-CANNES
26.10.2012 g. 18:00 Kino Światowid, Katowice
Wiyncyj ło REGIOFUN na jich zajcie:
http://regiofun.pl/


text:
Konkurs „Obiektywnie śląskie”
Kiejby sie tak spytać pora osób ło to, czym dlo nich je Ślonsk i jak go widzom, żodyn niy powiy i niy pokoże go tak samo.
Dlo jednych to je region, kaj ino wszyndy gruby i czorny luft, dlo inkszych łonki, lasy i żubry. Zaś jeszcze inksi bydom ło nim godać poprzez ludzi, kierzy tukyj miyszkajom i pokożom jejich życi, niyroz ciyżki ale tyż niyroz gryfne.
Toż Ślonsk to je taki jedyn wieli miszong widziany przez kożdego inakszyj. A jak? Możecie na to pytani łodpedzieć i przy łokazji wygrać naprowda fajne gyszynki, kiej ino klipsniecie pora zdjyńć, abo nagrocie filmik.
Tymat je taki: „Śląsk, którego już nie ma – Śląsk, który będzie”. Konkurs mianuje sie „Obiektywnie śląskie” a rychtuje go stowarzyszyni „Projekt Śląsk” i europoseł dr Marek Migalski.
Zdjyńcia bydom ocyniać reżyser Lech Majewski, operator filmowy Adam Sikora, grafik Jacek Joostberens i tyż Marcin Meller, dziennikarz.
Jaki bydom gyszynki?
Nojlepsi wybierom sie w rajza do Brukseli, ale je tyż jeszcze moc inkszych gyszynków ło kierych poczytocie na zajcie konkursu.
A kiej zrobicie do swoich zdjyńć i filmów łopis po naszymu, to łod nos możno tyż dostaniecie co fajnego z naszego gyszeftu.
Toż klipsaparat do gości i pokożcie jaki je Wasz Ślonsk.
Tukyj pora prac z 2012 roku:
Mocie czas do 15 września 2013.
Wiyncyj ło konkursie, jego regulaminie znojdziecie tukyj:
http://www.obiektywnieslaskie.pl/regulamin


text:
Aktualizacja:
Forsztat i slonzek z Kotami. (gość)
Jo za Bajtla miou 3-Koty,-Baśka ,Kaśka i Florka. Wszyjske bouy pryngowane jak tygrysy.To bouy pieronym mondre Koty,jak przyniosły na prok pod drzwi mysza ,abo szczura ,to dostowały samo mlyko ,a...rozwiń całość
Jo za Bajtla miou 3-Koty,-Baśka ,Kaśka i Florka. Wszyjske bouy pryngowane jak tygrysy.To bouy pieronym mondre Koty,jak przyniosły na prok pod drzwi mysza ,abo szczura ,to dostowały samo mlyko ,a jak niy to mlyko z wodom rozciyńczone, a my Bajtle z Bratym wyciepowali je na Hasiok,Tak to mlyko wykosztowały ,że nom dziynnie pod drzwi przynosiyły z Hasioka te same co my wyciepowali ,ale my sie kapli ,że som te myszy corosto suchsze i Fater im wyzgrzitił laciym po życi ,zamiast mlyka,take to boły Kocice mondre.To bouo na poczontku lot 50-XX-w.zwiń
mara slonsko (gość)
Ta kocica na tyj focie sie zabyszteluja abo je do wziyncio ze schroniska ?


text:
Ihre Sprache: Deutsch Niedersorbisch Obersorbisch
Beschreibung
»Awtor je w žórłach ludoweje poezije nadešoł pryzlojte wěrnosće, k smjeću a přemyslowanju zbudźace žiwjenske wašnja a čłowjeske počinki a njepočinki. Ludowy humor a žorty je Kito Lorenc dokonjał k jednanju a počinanju wokoło swinjorězanja zdramatizować. Stworił je groteskny, friwolny, z čornym humorom překisany dźiwadłowy kruch, napoł kabaret, napoł tež trysk.«
Tute chwalace słowa namaka Gerat Libš před wjace hač pjeć lětami za »Kołbas«, trysk z dwěmaj kóncomaj, kotryž je po wšelakich Serbskich žórłach spisał Kito Lorenc a kotryž nětko jako prěni zešiwk noweje »Serbskeje dźiwadłoweje zběrki« wuńdźe. Rjad chce dokumentować nowišu serbsku originalnu dramatiku a zdobom přichilnosć k hraću dźiwadła w Serbach zdźeržeć a přisporjeć.
###
Kito Lorenc narodźi so 4. měrca 1938 W Slepom. Płaći ze swojimi dotal 11 zběrkami basnjow w serbšćinje a němčinje jako najwuznamniši serbski lyrikar 2. połojcy našeho lětstotka. Nimo wospjetneho esejistiskeho zhladowanja na swójski proces tworjenja a spřistupnjenja literarneho herbstwa serbskemu čitarstwu, wosebje serbskeje poezije, sta so z wurjadnym přełožowarjom serbskeje literatury do němčiny a jeje wěcywustojnym wudawaćelom. Za skutkowanje jako basnik, literarny wědomostnik, přebasnjer a wudawaćel spožčichu so jemu wšelake myta z němskeje a serbskeje strony.
Tute chwalace słowa namaka Gerat Libš před wjace hač pjeć lětami za »Kołbas«, trysk z dwěmaj kóncomaj, kotryž je po wšelakich Serbskich žórłach spisał Kito Lorenc a kotryž nětko jako prěni zešiwk noweje »Serbskeje dźiwadłoweje zběrki« wuńdźe. Rjad chce dokumentować nowišu serbsku originalnu dramatiku a zdobom přichilnosć k hraću dźiwadła w Serbach zdźeržeć a přisporjeć.
###
Kito Lorenc narodźi so 4. měrca 1938 W Slepom. Płaći ze swojimi dotal 11 zběrkami basnjow w serbšćinje a němčinje jako najwuznamniši serbski lyrikar 2. połojcy našeho lětstotka. Nimo wospjetneho esejistiskeho zhladowanja na swójski proces tworjenja a spřistupnjenja literarneho herbstwa serbskemu čitarstwu, wosebje serbskeje poezije, sta so z wurjadnym přełožowarjom serbskeje literatury do němčiny a jeje wěcywustojnym wudawaćelom. Za skutkowanje jako basnik, literarny wědomostnik, přebasnjer a wudawaćel spožčichu so jemu wšelake myta z němskeje a serbskeje strony.


text:
Sewan
Sewan abo Sewanski jězor (armensce Սևանա լիճ) je z přestrjenju wot 940 km² najwjetši jězor Armenskeje kaž tež cyłeho Kawkaz a z wysokosću wot něhdźe 1900 metrow nad mórskej hładźinu jedyn z najwjetšich wjelhorinskich jězorow na swěće. Najhłubše městno leži 83 metrow pod jězorowej hładźinu a cyłkowny wodowy wolumen Sewanskeho jězora wučini někak 58 km³. Dla wužiwanja wody za powodźowanje ratarskich płoninow a wudobywanje energije je so hładźina wody wot lěta 1936 wo 22 metrow znižiła. Jenički wotběh Sewanskeho jězora je rěka Hrazdan, lěwy přitok Arasa.
Jězor nadeńdźe so w Sewanskej žłobinje na wuchodźe Armenskeje, njedaloko azerbajdźanskeje hranicy. Je wobdaty wot horinskich rjećazow kaž Sewanskich horin, dźěla Małeho Kawkaza na sewjeru, Wuchodnych Sewanskich horin na wuchodźe, Wardenisowych horin na juhu a Geghamowych horin na zapadźe. Pobrjóžna runina je při juhowuchodnym brjoze na 18 kilometrow šěroka. Tam plahuja sad a zeleniny.
Najwjetše sydlišća při brjoze jězora su Sewan na sewjerowuchodnym kóncu, Martuni při južnym brjoze a Wardenis w runinje njedaloko juhowuchodneho brjoha.
Wokolina Sewanskeho jězora bě hižo w bronzowej dobje wobsydlena. W srjedźowěku natwarichu armenske zemjanske swójby wjele klóštrow a cyrkwjow kołowokoło jězora.


text:
Ihre Sprache: Deutsch Niedersorbisch Obersorbisch
Beschreibung
Wroble wjasele pó swěśe lětaju. Wroblik Frido pak sejźi sam we swójom gnězdku a se z njogo njegibnjo. Wón se bój. Gaž skóńcnje narski na kšomku gnězdka zalězo, z njogo padnjo a južo štycy až do šyjki w kšetowej kopicce. Kak z njeje wulězć a kak se zasej na bom do gnězdka dostaś? Šwjerce, zelena žabka a ježyk Štapak pśidu jomu na pomoc a šera myška Pip-pip pśiwlaco samo trampolin. Kak wroblik Frido na njom skakaś a na kóńcu samo lětaś nawuknjo, wulicujo Jěwa-Marja Čornakec z wjele humorom. Bogaśe ilustrěrowane wulicowańko buźo rozwjaseliś serbske a teke serbsku rěc wuknjece źiśi w pśedšulskem a prědnem cytańskem starstwje.


text:
Małopolska Wrocław na mapie
Wrocław - miasto
położone w województwie dolnośląskie, w powiecie Wrocław, w gminie Wrocław. W skład miasto
Wrocław administracyjnie wchodzi 71 części, m.in.: Wrocław, Rędzin, Wrocław, Lipa Piotrowska, Wrocław, Maślice, Wrocław, Krzyki, Wrocław, Zacisze, Wrocław, Żerniki, Wrocław, Klecina, Wrocław, Sępolno, Wrocław, Jerzmanowo, Wrocław, Psie Pole, Wrocław, Kleczków, Wrocław, Kuźniki, Wrocław, Południe, Wrocław, Muchobór Wielki, Wrocław, Fabryczna, Wrocław, Grabiszyn, Wrocław, Plac Grunwaldzki, Wrocław, Karłowice, Wrocław, Gądów Mały, Wrocław, Marszowice. Do Wrocław należy 2410 ulic, m.in.: Zbarska, Warmińska, Wojciecha Męcińskiego, Krucza, Łęczycka, Prudnicka, ks. Augustyna Kordeckiego, Rynek Szczepiński, Władysława Szafera, Mielecka. W najbliższej okolicy znajdują się miejscowości: Krzeptów, Samotwór, Kębłowice, Gałów, Wilkszyn.


text:
Pore opowiadań o torgach i jako kiejsi ludzie przedowali i kupowali...
Jako hań downij sklepikorze chwolili rostomajte ździorba
Hań downi też sklepikorze chcieli przedać towar i mieli na to swoji sposoby. Oto baji jak w pyndziałek prziszoł rano piyrszy klijynt do Szalberta, abo Silbermana i nic nie kupiuł, to taki właściciel geszeftu lecioł za nim aż na ceste, coby yny cosik mało niewiela przeca nabył aspóń za pół cyny, bo by sie takimu handlyrzowi nie darziło przez calutki tydziyń. Abo zajś jak klijynt chcioł kupić jaki towor, a nie było go we sklepie, to sklepikorz zaroziunko napisoł, abo zadzwónił do jakigosi wiynkszego magazynu i ros dwa posłali, co było trzeja, oto baji kolejóm. A po wojnie moja Mama miała praktyke w kónzumie ze sztofami, bótami i rosmajtymi norychtami do szycio, kiery był na rynku, tam kaj je dzisio Bank Ślónski, a wiydli go Sitek i Wisełka. Mama pumogała sklepikorzóm i podobała sie ji ta robota, choć wszycko trzeja było rachować w głowie i pisać blajsztyftym na szarym papiórze, tóż nie dziwota, że taki handlyrz mioł dycki blajsztyft za uchym, jak sie to prawi, na podoryndziu. Ale nejbarży mojóm Mame zadziwiła wtynczas klijyntka, co chciała kupić handre na myci delin. Przeca kaj to kiery widzioł, coby handre kupować! Dyć sie brało na myci, abo uciyrani stare, dziurawe oblyczki, taki co uż były fest potargane i nie godziły sie ani na oblyczke na każdo, abo jakóm zedrzitóm, zesandrzanóm cyche. Sitek potym dłógi roki przedowoł w zieleźnym obchodzie przi ceście, jak sie szło ku Kuźni. Co tam był za rosmajty wercajg, to nielza opisać. Na półkach stoły garce od malutkigo do wielucnego, kole nich kastrole i fandle, kapke dali leżały zieleźne cedzitka, nabiyraczki, szkrobaczki, a poniżyj cieślice i laubzegi. Na grzebyku wisiały lańcuchy na krowy, na delinach stoły kible i dymióny, a kónsek dali lawory. Na pudli były wystawióne grzebyki, klepocze i wszelaki wiecy, kiere szło łacno kupić. Nie tak downo, ze sztwierć wieku tymu, chodziło sie z bańkom po mlyko. Paniczka takóm zieleźnóm litrowóm miarkóm naloła mlyko s wielkucnego banioka do dómowej bańki. Przi Kuźni w mlyczarni dłógi roki przedowała Sznapkowa. Jak nastało mlyko we flaszkach, to sie dycki nosiło flaszki na wymiane. Wtynczas też eszcze było mlyko w baniokach, abo śmietónka. Flaszki sie zatykało papiórym i trzeja było dać pozór, coby sie nie obaliły w taszce. Spóminóm se, że na trójkóncie, kaj dzisio je pómnik naszego lotnika Cholewy, stoł isto eszcze ze trzicet roków tymu drzewiany kiosk, w kierym przez dłógi roki handlowoł Chmiyl. Chodziłach tam dycki na bómbóny, jakisi sztolwerki, kukułki, krówki, abo kopalnioki w szachtliczce. Były tam wszelijaki towary, a że w niedziele też było odewrzite, tóż niejedyn sie tam po kojściele stawiuł, coby aspóń mało niewiela nabył. Jak kómu chybiło cukru, abo soli, to dyrdoł do Chmiyla, bo hań downij nie było tela magazynów, jako baji dzisio. A szło tam doista kupić wszycko, jako to downij ludzie prawili „mydło i powidło”. Ponikiedy idym se po ceście i spóminóm downych ludzi i chałupy, kierych uż ni ma. Po budynkach ani śladu nie zustało, a ludzie sie eszcze niedowno szmatłali po chodniku, a dzisio uż leżóm na kierchowie. Posmiyniało sie wszycko przez telkowne roki i smiynio sie fórt.
Na torgu w Jabłónkowie
Kiejsi torg, to był torg! Nie taki, jako dzisio. Pore owiyndniónych flancków kapusty i to je wszecko. A jak wóm powiedzóm, że to sóm flancki kapusty, to też eszcze ni ma taki jiste, że wóm s tego urośnie kapusta. To moja Ciotka ros nakupili flancków kapusty i posadzili jedyn zogón wczaśnej, jedyn późnej, a jedyn zogón karafiołu. Urosły jim trzi zogóny kelerubów. Ujec od tego czasu kelerubowej moczki widzieć ni mogóm. Ale nie bydymy moji Ciotki przibiyrać do tej godki. Chcym yny powiedzieć, że kiejsi torg, to był torg, aji kónia móg kupić! A jak móg kónia kupić, cóż by ni móg przedać kozy. Tak se też kiejsi myśleli Ciotka Byrtuska, jak kroczali s kozóm na torg do Jabłónkowa. Nie byliby jóm eszcze przedowali, dyby nie to wiesieli. Koza też za to ni mógła, że sie Zuza, brzidok, musiało wydować, a tu eszcze żodniućki wybawy ni miało. Ale nie o tym wóm chcym wyrzóndzać, bo cóż was też to obchodzi, czymu sie Zuza musiało wydować. Nó i tóż prziszli Byrtuska s tóm kozóm na rynek. Tam uż pełno wozów wszyndzi stoło, w jednym prosiynta kwiczały, w drugim kury gdokały. Taki yny dziw sie robiuł, jako na torgu. Tóż Byrtuska chodzili, oglóndali, wybiyrali i wszecko by było w nejlepszim porzóndku, dyby sie też nie przismycziła Maryna s Niżnigo Kóńca akurat w tyn dziyń na torg s capym. Jako dyby go ni mógła przedać o tydziyń wczasy, abo o tydziyń nieskorzi! Jak mo człowiek pecha, tóż mo pecha! Cap, jak dozdrzuł koze, tak yny szkubnół lańcuszkym i wio za nióm. Koza, jak widziała, co sie robi, wydrziła sie Byrtusce i w nogi. Tak szwarnóm chwile ty koziska lotały po rynku i przewracały czepniczki, szafliczki i wszecko, co im wlyzło do cesty. A był tam niejaki Pyszko z Rogowca. Mioł szumnóm zogrode, tóż chodziuł na torg s jabkami. Tak to mioł na tym rynku pieknie poukłodane w kiśniczkach i tu mu naros do tego wpadła koza. Jakosi sie zaplótła miyndzy kiśniczkami i tam jóm cap dopod. To se możecie przedstawić, co sie robiło! Pyszko widzioł, że towaru uż wiela nie uratuje, yny porwoł koze do jednej rynki, capa do drugi a czako, s kierej stróny gdo po nich przidzie. Za chwile przileciały zdyszane baby. – Dyć sie też, panoczku, nie gniywajóm. Dyć to howadko ni mo rozumu. – Cóż bych sie gniywoł. Wy mi towor zapłacicie, a każdy se pujdymy w swojóm stróne. – Majóm rozum, panoczku – bróni sie Byrtuska – każ bych jo jim mógła telki jabka płacić? Dyć mómy przed wiesielim! – Wasze wiesieli mie nic nie obchodzi. Abo zapłacicie szkode, abo wóm nie dóm kozy. – Cóż uż sie do robić, sómsiadko – prawi Maryna – szkoda sie stała, trzeja jóm grodzić. Bydymy to musieć jakosi na poły zapłacić. – Tóż to ni! – wrzeszczy Byrtuska – jo nic płacić nie bydym! Dyby twój cap doł pokuj moji kozie, to by sie żodno szkoda nie stała. Cap je winiyn, tak se płoć! – O tóż tako gupio żech zajś ni ma! Połówke zapłacym, ale całe ni! Mój cap chodziuł za mnóm, jako baranek, pokiyl twoji kozy nie było. Óna go swiódła! – Parcie jóm! Óna go swiódła! Dyby go chciała zwiyść, toby przed nim nie uciekała. Jo móm koze porzóndnóm! – Tako je ta koza porzóndno, jako jejo gaździno aji ze swojóm ceróm do grómady. – Mojóm Zuze niechej na pokoju, bo tyś też ni ma świynto! Wszecy ludzie w dziedzinie dobrze wiedzóm, w kierej chałupie kuminiorz nejdeli wymiato. Babska sie rospajedziły jako trusioki i tak sie wadziły, aż wszecy ludzie sie sbiygli na to widowisko. A było też co posłóchać! Wszecki plotki o obóch rodzinach aż kajsi do pióntego pokolynio. Jak uż powiedziały, co wiedziały, wio do adwokata na Młyńskóm hólice. – Tóż powiedzóm, panie syndzio, gdo mo płacić? Moja koza je niewinno, bo tyn zbuj jóm napod. Jo nic płacić nie bydym! – Jo je ochotno zapłacić połówke. Całe też nie płacym! Jak uż adwokat wyposłóchoł obie prowdy, tak prawi: – Ta paniczka, co mo koze, zapłaci dwie trzeci szkody, a ta, co mo capa, jednóm trzecióm. – Jak to? – wrzeszczy Byrtuska – kaj tu je jako sprawiedliwojść! – To je sprawiedliwie podzielóne – prawi adwokat – bo koza drepsiła jabka sztyryma nogami a cap yny dwiyma.
Na odpustach
Hań downij przed wojnóm, jak se przipóminóm, bywało na odpustach lebo założyniach wiyncyj rosmajtej maści ludzisków. Kole kojściołów stoło kupe bud s wszelakimi fajnotkami do pomaszkiecynio. Były tam bómbóny na patyczku i bez, słodko wata s cukru, wszelaki cukerwerki, babski drzist, pierniki, czekulady, piernikowe serca i inksze słodkojści. Były aji budy yny z bawidełkami dlo małych i wiynkszych dziecek. Aji też starszawi ludzie zaglóndali pod ty budy, coby cosikej kupić dlo swojich pociech. Tyn czy tamtyn kupowoł sztramacki piernikowe serce dlo swoji ślubnej lebo galanki. Nie chodziło sie kupować, jak było w kojściele, bo to by był grzych, ale jak sie yny skóńczyło, aż sie zagmyrziło przi budach, jako by to były pszczoły w hólach. Tela było ludzisków, że sie ani nie szło docijść, coby człowiek cosikej kupiuł.


text:
NU AM GASIT NICI UN FILM CU NUMELE:
tyke
TE RUGAM SA INCERCI O NOUA CAUTARE
tyke online, film tyke online subtitrat, film tyke subtitrat in romana, filmul tyke online, descarca tyke, vizioneaza tyke, subtitrare tyke, tyke calitate hd, filme online, seriale online, vezi tyke, tyke HD, download tyke, tyke torrent, descarca tyke, vezi online tyke, tyke subtitrat, tyke youtube, tyke gratis, tyke film, tyke full, tyke film online, tyke 2013, tyke 2012, tyke online subtitrat, Traducere tyke, tyke mp3, tyke peteava, ver tyke online, tyke peliculas online, tyke subtituladas, descargar tyke, descargar peliculas, tyke blu ray, pelicula tyke, series online, series tyke, tyke temporada, vezi online tyke, tyke - trailer, tyke voyo.ro, tyke videoclip, tyke dvdrip, tyke xvid, tyke torrent, tyke torent, tyke 2013, tyke integral, tyke
Filme HD Seriale HD Online subtitrate in limba romana 2017
Filme online HD gratis
Aici puteti viziona toate filme noi aparute in format HD subtitrate in limba romana. Va dorim vizionare placuta.
Seriale online HD gratis 2017
Aici puteti vedea toate serialele pe care nu le-ati putut viziona in decursul zilei. Va dorim vizonare placuta.
Desene animate online
Pentru cei mici am pregatit cele mai noi desene HD
Vizionare placuta!


text:
Muzyka chrześcijańska Radio–
Stacje prezentujące gatunek Muzyka chrześcijańska:
kaow - the light 88.9 fm Fort Smith AR, USA / Christian Contemporary, Muzyka chrześcijańska, Gospel, Religia
kapg - american family radio 88.1 fm Bentonville AR, USA / Christian Contemporary, Muzyka chrześcijańska, Religia
kpaq - american family radio 88.1 fm Plaquemine LA, USA / Christian Contemporary, Muzyka chrześcijańska, Gospel, Religia
kjil - radio for life 105.7 fm Copeland KS, USA / Christian Contemporary, Muzyka chrześcijańska, Religia


text:
Sahara
Sahara je z dźewjeć milionami kwadratnych kilometrow najwjetša pusćina na zemi. Wupřestrěwa so w sewjernej Africe mjez Atlantiskim oceanom a Čerwjenym morjom a je ze zapada do wuchoda wokoło 5000 km šěroka, ze sewjera do juha wokoło 2000 km. Jeje połoženja dla płaći Sahara kaž jako wobrotnikowa pusćina. Rěčna oaza Nila přetorhuje Saharu w Egyptowskej.
Sewjernje Sahary namaka so Maghreb (arabsce za „zapad“), južnje tak mjenowany sahel („pobrjóh“). Staty w Saharje su Egyptowska, Libyska, Mali, Niger, Čad, Sudan, Mawretanska, Zapadna Sahara, Marokko, Algeriska a Tuneziska.
Najwjetši dźěl Sahary zestaje so z kamjentneje abo skalneje pusćiny (hammada) abo tež ze šćerkoweje pusćiny (serir). Sławna pěskowa pusćina (erg) twori jenož pjećinu cyłeje přestrjenje. Najwyše městno w Saharje je Emi Koussi w horinach Tibesti (3.415 m). Jenička stajna rěka je Nil.
Klima w Saharje je sucha a wodnjo horca, cyłolětnje z pasatowym wětrom. Nocy pak móža być jara zymne, w zymje samo z temperaturami pod nul stopnjemi. Přerězne mnóstwo spadkow je jenož 45 mm; w někotrych lětach so scyła njedešćuje.


text:
A niy - kuki? -- Ruda Śląska - stolica fraszki
Toż i jo zaś tukej kukom Ślonskich rymow w gowie kukom. -- Ruda Śląska - stolica fraszki
Prawie tukej kukom Wyny jakby szukom. -- Ruda Śląska - stolica fraszki
Kukom tu zaś By wontek paś. -- Ruda Śląska - stolica fraszki
Jutro Walyntego Toż kukom do tego. -- Ruda Śląska - stolica fraszki
Dyć naprowdy Kukom zowdy. -- Ruda Śląska - stolica fraszki
Jak zowdy kukom Wyny tyż szukom. -- Ruda Śląska - stolica fraszki
Ciyngym kukom Wyny szukom. -- Ruda Śląska - stolica fraszki
Bereta szukom Toż tukej kukom. -- Ruda Śląska - stolica fraszki
Zowdy tu kukom I wyny szukom. -- Ruda Śląska - stolica fraszki
Kaj durś kukom Wyny szukom. -- Ruda Śląska - stolica fraszki
Myszki szukom Za niom kukom. -- Ruda Śląska - stolica fraszki


text:
Kadłubka Wrocław na mapie
Wrocław - miasto
położone w województwie dolnośląskie, w powiecie Wrocław, w gminie Wrocław. W skład miasto
Wrocław administracyjnie wchodzi 71 części, m.in.: Wrocław, Osiniec, Wrocław, Śródmieście, Wrocław, Strachowice, Wrocław, Krzyki, Wrocław, Jarnołtów, Wrocław, Opatowice, Wrocław, Biskupin, Wrocław, Polanowice, Wrocław, Zgorzelisko, Wrocław, Sołtysowice, Wrocław, Gaj, Wrocław, Ratyń, Wrocław, Ownia, Wrocław, Huby, Wrocław, Strachocin, Wrocław, Nowy Dwór, Wrocław, Ołtaszyn, Wrocław, Muchobór Wielki, Wrocław, Lipa Piotrowska, Wrocław, Grabiszyn. Do Wrocław należy 2410 ulic, m.in.: Paczkowska, Vasco da Gamy, Trzemeska, Jerzego Treski, Malownicza, Zgorzelecka, Wołyńska, Rondo Żołnierzy Wyklętych, Na Grobli, Aleja Śląska. W najbliższej okolicy znajdują się miejscowości: Mokronos Dolny, Zabrodzie, Cesarzowice, Bielany Wrocławskie, Mokronos Górny.


text:
Falzmanna Wrocław na mapie
Wrocław - miasto
położone w województwie dolnośląskie, w powiecie Wrocław, w gminie Wrocław. W skład miasto
Wrocław administracyjnie wchodzi 71 części, m.in.: Wrocław, Karłowice, Wrocław, Zacisze, Wrocław, Bieńkowice, Wrocław, Brochów, Wrocław, Dąbie, Wrocław, Wojszyce, Wrocław, Psie Pole, Wrocław, Zgorzelisko, Wrocław, Strachocin, Wrocław, Popowice, Wrocław, Grabiszyn, Wrocław, Partynice, Wrocław, Swojczyce, Wrocław, Nowy Dwór, Wrocław, Kozanów, Wrocław, Księże Małe, Wrocław, Leśnica, Wrocław, Złotniki, Wrocław, Jarnołtów, Wrocław, Pilczyce. Do Wrocław należy 2410 ulic, m.in.: Pasterska, Al. Akacjowa, Barycka, Powstańców Śląskich, Ludwika Solskiego, Krakowska, Zwiadowców, gen. Stefana Grota-Roweckiego, Bronisława Trentowskiego, Gwiaździsta. W najbliższej okolicy znajdują się miejscowości: Krzyżanowice, Psary, Szymanów, Ramiszów, Cienin.


text:
Internec
Internec (łac. inter mjyndzy, ang. net nec, dosłowńy mjyndzynec) – uůgůlnośwjatowy nec kůmputerowy[1] lůgiczńy połůnczůny we jydnorodny nec adresowy uoparty na protokole IP (ang. Internet Protocol). Dostarczo abo wykorzistuje usůgi wyższygo poźůmu uoparte na telekůmůńikacyji i zwjůnzanyj s ńům infrastrukturze.
Historyjo[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Poczůnki Interneca wjůnżům śe s powstańym Internecu ARPANET a śyngajům kůńca lot 60. XX wjeku, gdy amerikańsko firma RAND Corporation prowadźiła badańo studyjne nad możliwośćůma dowodzyńo i łůncznośći we warůnkach wojny nuklearnyj. Na podstawje jeji raportůw podjynto prace projektowe nad skůnstruowańym neca kůmputerowego kery by můg fůnkcjůnować půmimo zńiszczyńo jygo tajli.
Przipisy
- ↑ Andrev S. Tannenbaum w kśůnżce Nece kůmputerowe (ISBN 83-7361-557-1) zaznaczo, aże Internec ńy je pojydynczům śećům, ino necem necůw (co ńy pasuje do klasycznyj defińicyji neca kůmputerowygo)


text:
Rewalska Wrocław na mapie
Wrocław - miasto
położone w województwie dolnośląskie, w powiecie Wrocław, w gminie Wrocław. W skład miasto
Wrocław administracyjnie wchodzi 71 części, m.in.: Wrocław, Kleczków, Wrocław, Tarnogaj, Wrocław, Polanowice, Wrocław, Leśnica, Wrocław, Wojnów, Wrocław, Ownia, Wrocław, Sępolno, Wrocław, Nowy Dwór, Wrocław, Marszowice, Wrocław, Bartoszewice, Wrocław, Wojszyce, Wrocław, Swojczyce, Wrocław, Gaj, Wrocław, Klecina, Wrocław, Zacisze, Wrocław, Pawłowice, Wrocław, Pilczyce, Wrocław, Gądów Mały, Wrocław, Zgorzelisko, Wrocław, Opatowice. Do Wrocław należy 2410 ulic, m.in.: Storczykowa, Średzka, Wyspa Kępa Mieszczańska, Palisadowa, Henryka Pobożnego, Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, mjr. Jana Piwnika-Ponurego, Rychła, 3 Maja, Rondo Wrocławskich Olimpijczyków. W najbliższej okolicy znajdują się miejscowości: Krzeptów, Mokronos Górny, Mokronos Dolny, Cesarzowice, Smolec.


text:
Jurkowski, Wiesław Kaczmarek, Ryszard Kalisz, Czesław Kiszczak, Krystyna Kofta, Grzegorz Kołodko, Bogusław Kott, Wojciech Kostrzewa, Jerzy Koźmiński, Ludwik Klinkosz, Jacek Kluczkowski, Piotr Kraśko, Andrzej Kratiuk, Ryszard Krauze, Marek Król, Edward Kuczera, Jan Kulczyk, Aleksander Kwaśniewski, Jolanta
, Włodzimierz Jurkowski, Wiesław Kaczmarek, Ryszard Kalisz, Czesław Kiszczak, Krystyna Kofta, Grzegorz Kołodko, Bogusław Kott, Wojciech Kostrzewa, Jerzy Koźmiński, Ludwik Klinkosz, Jacek Kluczkowski, Piotr Kraśko, Andrzej Kratiuk, Ryszard Krauze, Marek Król, Edward Kuczera, Jan Kulczyk, Aleksander
, Roman Jagieliński, Aleksandra Jakubowska, Krzysztof Janik, Grigorij Jankielewicz, Jerzy Jaskiernia, Wojciech Jaruzelski, Włodzimierz Jurkowski, Wiesław Kaczmarek, Ryszard Kalisz, Czesław Kiszczak, Krystyna Kofta, Grzegorz Kołodko, Bogusław Kott, Wojciech Kostrzewa, Jerzy Koźmiński, Ludwik Klinkosz
Jurkowski, Wiesław Kaczmarek, Ryszard Kalisz, Czesław Kiszczak, Krystyna Kofta, Grzegorz Kołodko, Bogusław Kott, Wojciech Kostrzewa, Jerzy Koźmiński, Ludwik Klinkosz, Jacek Kluczkowski, Piotr Kraśko, Andrzej Kratiuk, Ryszard Krauze, Marek Król, Edward Kuczera, Jan Kulczyk, Aleksander Kwaśniewski, Jolanta
, Roman Jagieliński, Aleksandra Jakubowska, Krzysztof Janik, Grigorij Jankielewicz, Jerzy Jaskiernia, Wojciech Jaruzelski, Włodzimierz Jurkowski, Wiesław Kaczmarek, Ryszard Kalisz, Czesław Kiszczak, Krystyna Kofta, Grzegorz Kołodko, Bogusław Kott, Wojciech Kostrzewa, Jerzy Koźmiński, Ludwik Klinkosz
Jakubowska, Krzysztof Janik, Grigorij Jankielewicz, Jerzy Jaskiernia, Wojciech Jaruzelski, Włodzimierz Jurkowski, Wiesław Kaczmarek, Ryszard Kalisz, Czesław Kiszczak, Krystyna Kofta, Grzegorz Kołodko, Bogusław Kott, Wojciech Kostrzewa, Jerzy Koźmiński, Ludwik Klinkosz, Jacek Kluczkowski, Piotr Kraśko
Jagieliński, Aleksandra Jakubowska, Krzysztof Janik, Grigorij Jankielewicz, Jerzy Jaskiernia, Wojciech Jaruzelski, Włodzimierz Jurkowski, Wiesław Kaczmarek, Ryszard Kalisz, Czesław Kiszczak, Krystyna Kofta, Grzegorz Kołodko, Bogusław Kott, Wojciech Kostrzewa, Jerzy Koźmiński, Ludwik Klinkosz, Jacek
, Wojciech Jaruzelski, Włodzimierz Jurkowski, Wiesław Kaczmarek, Ryszard Kalisz, Czesław Kiszczak, Krystyna Kofta, Grzegorz Kołodko, Bogusław Kott, Wojciech Kostrzewa, Jerzy Koźmiński, Ludwik Klinkosz, Jacek Kluczkowski, Piotr Kraśko, Andrzej Kratiuk, Ryszard Krauze, Marek Król, Edward Kuczera, Jan
Jankielewicz, Jerzy Jaskiernia, Wojciech Jaruzelski, Włodzimierz Jurkowski, Wiesław Kaczmarek, Ryszard Kalisz, Czesław Kiszczak, Krystyna Kofta, Grzegorz Kołodko, Bogusław Kott, Wojciech Kostrzewa, Jerzy Koźmiński, Ludwik Klinkosz, Jacek Kluczkowski, Piotr Kraśko, Andrzej Kratiuk, Ryszard Krauze, Marek
Jaruzelski, Włodzimierz Jurkowski, Wiesław Kaczmarek, Ryszard Kalisz, Czesław Kiszczak, Krystyna Kofta, Grzegorz Kołodko, Bogusław Kott, Wojciech Kostrzewa, Jerzy Koźmiński, Ludwik Klinkosz, Jacek Kluczkowski, Piotr Kraśko, Andrzej Kratiuk, Ryszard Krauze, Marek Król, Edward Kuczera, Jan Kulczyk
, Włodzimierz Jurkowski, Wiesław Kaczmarek, Ryszard Kalisz, Czesław Kiszczak, Krystyna Kofta, Grzegorz Kołodko, Bogusław Kott, Wojciech Kostrzewa, Jerzy Koźmiński, Ludwik Klinkosz, Jacek Kluczkowski, Piotr Kraśko, Andrzej Kratiuk, Ryszard Krauze, Marek Król, Edward Kuczera, Jan Kulczyk, Aleksander
, Wojciech Jaruzelski, Włodzimierz Jurkowski, Wiesław Kaczmarek, Ryszard Kalisz, Czesław Kiszczak, Krystyna Kofta, Grzegorz Kołodko, Bogusław Kott, Wojciech Kostrzewa, Jerzy Koźmiński, Ludwik Klinkosz, Jacek Kluczkowski, Piotr Kraśko, Andrzej Kratiuk, Ryszard Krauze, Marek Król, Edward Kuczera, Jan


text:
Otto von Bismarck
Otto von Bismarck (1815 – 1898) - béł prësczim kanclérzã, ùtwórcą sparłãczonégò państwa, Miemiecczi Rzeszë. Ten ksyżã miôł swòje priwatné zrzeszenia z Kaszëbama bò pisôł, że w Bëtowszczi Zemi w rozcygający sã wkół pùstoce czëc je le „wëcé wilków i Kaszëbów”. Dzélã prësczégò i bismarckòwsczégò na Pòmòrsce mitu béł ùrëchlony pò wòjnie freńcëskò-prësczi, dzãka złotu wëgrónëch, gòspòdarczi rozwij Prës, òsoblëwò jegò wschódnëch, junczerzczich prowincëji, do chtërnëch barżi nôleżała Zôpadnô Pòmòrskô, miéj Zôpadné Prësë. Òn béł junkrem.
Derdowsczi mòże pòd amerikańsczim cëskiem napisôł: "Na wieczné czasë darząc gò fòlwarkã/ Ònã pòsadłosc przezwalë Bismarkã"
- To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.