text:
Po naszymu
WINSZOWANI !!
Miejsce pod stromkiym narychtowane
we izbie wonio jodłym i sianym.
Hołda piernikow, makowki, moczka,
kapry, kapusta talyrz do Gościa
Gwiozdka już widać! - dziecka wołajom
I Dziecionteczka durch wyglondajom.
One zaś przidzie i jak co roku
niech do kożdymu radość i pokoj!
Przi żłobeczku pastuszki z darami klynkajom.
Dzieciontku piyknie grajom a śpiywajom.
A One nom niesie z Nieba pozdrowiyni,
niech sie darzy we izbach na polach i w siyni!
NowyRok, kery przidzie niesie radość wielko
starzikom i młodym, syneczkom i frelkom!
Chodziyło Dzieciontko po świecie, radości szukało
znodło jom u Ślonzokow, wieczerzać zostało.
Przeca radość dzielono mnoży sie stokrotnie,
a troski dzielone - tracom bezpowrotnie
Toż sie dzielymy uciechom na tyn Nowy Rok,
Coby z łaskom Boskom stawiać kożdy krok.
Nadzieje też nie traćcie, bo ona trwo wiecznie
i pozwoli przetwać zgryzoty bezpiecznie !
Jak kożdego roku Dzieciontko sie rodzi
utropa sie traci a radość przichodzi!
Weselcie sie s nami, przi żłobku klynkejcie,
nadzieja i pokoj w Nowym Roku miyjcie!
Wspomniyni z dzieciństwa
Jak kożdego roku radujymy sie na Gody ? Świyntowani narodzynio Boga w małym Dzieciontku.
Szykujymy nie yno ciała, ale i dusze. Chodzymy dziynnie z lampionami na Roraty, śpiywomy adwyntowe pieśni wieczor przi roratnich świczkach i szykujymy swoi dusze na Boże Narodzyni.
Staromy sie, żeby naszykować piykno betlyjka, pucujymy figurki i ukłodomy kożdego roku inakszo stajynka, a w nij dzieciontko z Jozefym i Maryjom. Dziecka wyszczigujom gwiozdki z kolorowego popioru, robiom koszyczki, klejom lańcuchy i owijajom orzechy w roztomańte pozłotki.
We spiżarce stojom krałzy z kompotami z wieprzek, śliwek i podzimek, w miyszkach łuskany groch, mak, odubane ze szupow orzechy i inaksze dobroci. U Majzla mama kupiyła piernik na moczka, Piekymy roztomańte pierniczki i chowiymy ich do biksow, co by się przeleżały.
Kapry jeszcze we stowku pływajom, zimioki som w piewnicy a kiszono kapusta w beczce. Wieczor, jak dziecka spiom, to mama hekluje abo sztrykuje gyszynki, kere potym Dzieciontko prziniesie pod stromek: fusekle tatowi, cwiterek siostrze i ciepłe czopki z bomblom bracikom.
Stromek - piykny świyrk abo jedliczka bydom stroić dziecka bez wadzynio sie we wilijo rano, a mama we spokoju bydzie warzić, piyc kapry i szykować makowki.
Na stole przikrytym biołom serwetom leżom: siano, opłatki, piniondz, różaniec i Pismo Świynte, w rogu stoi snopek obilo, a wieczerzomy na nojlepszych talyrzach, jak yno sie na niebie pokoże piyrszo gwiozdka.
Przed pastyrkom pośpiywomy kolyndy i w kopnym śniygu pójdymy do kościoła powitać Nowonarodzonego.
A jak zaśpiywo głośno cołki kościoł,to sie aż wieża bydzie trzonsła.
Miejsce pod stromkiym narychtowane
we izbie wonio jodłym i sianym.
Hołda piernikow, makowki, moczka,
kapry, kapusta talyrz do Gościa
Gwiozdka już widać! - dziecka wołajom
I Dziecionteczka durch wyglondajom.
One zaś przidzie i jak co roku
niech do kożdymu radość i pokoj!
Powitani nowego Farorza Józefa Majwalda.
Witomy Wos piyknie na Wilchwach. Od dzisio bydziecie jako ojciec Abraham posłany do Ziymie Obiecanej. Witajom Wos wszystki Wilchwianioki ? od małych dzieciontek w zegłowkach, do nimocnych starek i starzikow we słosznym wieku. Od bajtli z przedszkola i szkolorzy z naszej szkoły, do sztudyntow, młodych i starych, kerzi przidom dzisio na inkszo mszo.
Niesymy koszyk, a w nim świyży chlyb, mlyko i miod, żeby było tak, jako stoi we Piśmie Świyntym, niech Wilchwy bydom jako ta kraina mlykiym i miodym płynonco.
Dzielymy sie kyjzom, jajcami i swojskim syrym od kozow. Tykyj som roztomańte zieliny na tyj: miynta na szmak i na żołondek, dziurawiec, aronia na serce i melisa, jak Was parafiany znerwujom. Mocie też pora krauzow z wieprzkami i świyntojankami na śniodani i zaft z winogron ku obiedzie, kiszone łogorki, tomaty prosto z krzokow, czosnek i cebula, a to je wszystko swojski, zdrowe, bo urosło na Wilchwach.
Nie wiymy, czy Wilchwy zasłużyły na miano ?ziymie obiecanej?, ale momy ta nadzieja, że ?Pan stawio nasze stopy na skale i umocnio nasze kroki?, czego Wom piyknie winszujymy!
Witejcie w doma!
TEKSTY Z KATEDRY NA BARBÓRKA 2014 R
Teksty - wykonanie Antek i Ania Galwas
Tekst Antka z Katedry 7-12-2014:
Prastarziki
Nazywom się Antek i łopowiym o rowniokach moigo prastarzika Edusia, kerzi się urodziyli przeszło 100 lot tymu i łod szternostego roku życio robiyli na grubie. To były twarde chłopy i dużo w życiu wystoli.
Pszoli grubskij robocie trocha z wyrachowanio, bo życi ś niom było ciynżki. Z Wilchwow do Niewiadomio jeździyli kołami abo szłapali piechty. Dziepiyro krotko przed pyndzyjom se nikierzi naszporowali na moplika i gogle ?Carrera?.
Za te lata sie musieli przibadać i do wartkij szole, co ich swoziyła na doł, do dłogigo chodzynio z karbitkom ku przodkowi, do ferdrowanio w niskich pokładach, sztyjc w hycu, marasie i butlu jak szczylali. Przeważnie romplowały maszyny, inkszym razym przezywoł i szpetnie przeklinoł zmierzły sztajger.
Jak na gruby zaczli przijyżdżać młode werbusy z cołkij Polski, to ich trzabyło nauczyć godać i robić po naszymu, a po piyńć razy kożdymu klarować, żeby z tych wylynkanych borokow i cielepow, co młotka od pyrlika nie rozróżniajom - porzondnych bergmonow zrobić!
Ale przeca roz za czas szykowne piniondze za to dostowali, kartki na flaps, wongli, a nikedy i klocek du dom przismyczyli, żeby baba miała z czego łogiyń skłodać.
Na Barborka mieli wolne, niejedyn, jak sie szumnie wyblyk w swoj paradny ancug i czako z piórami to boł As!
Na akadymii ku ?czci? dostowali papiorzane diplomy i zieleźne medale. Łorkiestra grubsko grała zicpolki. Chłopy pojadły se grzotego wosztu ze zymftym, ku tymu żymła i kufka piwa. Za 25 lot roboty na grubie sie trefioł taki zygarek na kecie.(pokazuje zegarek)
Yno na starość zdrowio już ni mieli ? pluca zeżrane od pylice, nie dosłyszeli, a na puklu ciynżoru przibywało. Nikerym Gruba życi darowała, bo nie musieli isć za Niymca na wojna, inkszym życi zebrała, bo ich wongli zasuło abo jaki wybuch zabioł.
Za to wielko familijo to była siyła, co dowała żyć, bo przeca błogosławione rynce, jak ich je wiyncy. Bergmon pszoł swoij ślubnej tak, że łoddowoł nij cołki geltag, a ona skuli tego pszocio niechała mu dycko trocha kotlokow na sznuptabaka abo cygarety.
Dziecek mieli keś dużo, żeby rod nie wyginoł, a na starość - mioł kery ło starziki i starki zadbać, bo z tymi pyndzyjami i kartkowym wonglym roztomańcie i dzisio bywo. Siodali z fajfkom na ryczce, na klin brali wnuki i rozprowiali roztomańte bery.
Bez toż dzisio mo tu kery stoć i godać, bo keby nie łoni, to ślonskij godki i tradycje by już downo nie było.
Bog zapłać.
Tekst Ani z Katedry:
Na Barborka
Gornik czorne wongli wydobywo
na grubach ludziom groszek sprzedujom
A nikedy flotu i mułu z płoczki
abo orzecha do miechow nasujom.
Cudow wiynkszych dzisio potrzebuje
Ślonsk i gruby pospoł z bergmonami
Rzykać trzeba ? bez toż dzisio
Arcybiskup Wiktor je tu s nami
Na kożdo szychta nom pobłogosławioł,
Co by robota aż w rynkach gorała!
I żeby żodno ślonsko familijo
nigdy w życiu głodu nie zaznała!
A i Ponboczek nom dycko pomoże
Yno muszymy sami sie go trzimać !
Bo przi Nimu ani kryzys ni ma straszny
Ś Nim przi ślonskim wonglu bydzie ciepło zima!
Bog zapłać!
Powinszowania na urodziny Ks. Adama 14.06.2014.r.
Kapelon Adam w urodziny siednoł se na stołek a rok wartko przeszoł bez niejedyn chambołek Roz poł klasy nie umiało sześciu prowd wiary a na schola keryś zapomnioł nutow i gitary. na komonijnej próbie łebki poklynkały krziwo nie wiedzyom, że sie kerś na nich znerwowany dziwo! Religio z jaroszkami i butel we szkole, a we piontek ministranty mu wbiyły trzi gole! Były radości pisane ksiyndzowi kożdymu: dziynnie słożba Ponboczkowi miłymu. Uciecha, ze szkolorzy, co sie już nie wadzom i zło od dobrego odróżnić poradzom. Łaski darowane darmo, piykny świat z gorami swojski Wilchwy i piykne niebo nad gwiozdami. I ta Nadzieja wielko, że choć czas ucieko, to na kożdego przeca Życi Wieczne czeko! Ewelina Galwas
Tegoroczny wierszyk o rodzinie Galwasów z Wilchw (6 dziecek + mama i tata):
Przidzie w tym roku Dzieciontko?
Do maszkety czy łoblyczka ....?
Marysia erbła koźlontko,
Marcin, jak pyrtek - znojd ryczka.
Basia zaś gyszynk fest szumny:
To piyrsze w życiu szlynzuchy.
Antek miecz dostoł - je dumny,
Bo bydzie walczył z kopruchym.
Anula zegroda z domkiym
Z lukrowanego piernika.
Bernatka znojdła pod stromkiym
Rojbra - żywego kocika.
Znajom dziołszyska i synki
Tyn ślonski dogmat świonteczny:
Dzieciontko nosi gyszynki,
No ale yno dlo grzecznych!
Jak tu niy kochać Dzieciontka!
Mama tych sześciu boroków,
Poberała ło koźlontkach:
Została Ślonzokiym Roku.
Ps. Marcinowi ryczka służy do pucowanio zymbów.
A że je w rodzinie nojwiynkszy to na ni klynko.
Wszyskie te dziecka noleżom do jednyj familiji.
Nazywajom sie Galwas i miyszkajom na Wilchwach.
Majom 25 koziczków i 2 koty w tym Krupnioka.
Chodziyło Dzieciontko po świecie, radości szukało
znodło jom u Ślonzokow, wieczerzać zostało.
Przeca radość dzielono mnoży sie stokrotnie,
a troski dzielone - tracom bezpowrotnie
Toż sie dzielmy uciechom na tyn Nowy Rok,
Coby z Łaskom Boskom stawiać kożdy krok.
Nadzieje też nie traćcie, bo ona trwo wiecznie
i pozwoli przetwać zgryzoty bezpiecznie
--
Pozdrawiam Ewelina i Jerzy Galwas z rodziną
Chlyb
We ślonskij familiji nie śmi brakować chleba. Jedne rynce na niego robiom, a inksze go błogosławiom i dzielom tak, żeby do kożdego stykło. Tyn kery go potym jy, se możno ani nie pomyśli, wiela Bożych darow je skryte w małym kraiczku. Je w nim cud śmierci ziorka, żeby ś niego wyrosło nowe życi i dało plon. Je moc słońca, deszczu, śniegu a wiatru, co poradzi ziorku dać siła do zmartwychwstanio, ale może też go na wieki wiekow niechać w ziymi, coby bezpotomnie uginyło. Je starani gospodorza wele pola przi oraczce, włoczyniu, siociu a wachowaniu, czy obilo chorobska abo chroboki nie tropiom. Je zaglondani na niebo, jak za dłogo padze abo za moc słońce grzeje i ciynżko robota we chycu przi żniwach i młocyniu. Idzie w kraiczku chleba wysłyszeć butel młyńskich kamiyni, co mielom szumne ziorka na dobro monka i powoniać zakwas, jak sie zarobione ciasto kisi w dziyrzce na chlyb. Jeszcze ciepły pecynek wonio piekarokiym i woło wszystkich ku stole, żeby se prziszli skosztować a pojeść. I nie trza do szczyńścio wiela ? bajtlowi, co mu zymby idom ? skorka do muldanio, starszymu skrowek, z kerego przodzi wydubie ostrzodka, a potym i tak cołki zjy. Inksi ukrejom se kraiczki, pomażom świyżo zdziałamym masłym, posolom i aż sie im oczy ku tymu śmiejom. Starzi pospominajom, jak to keś było, jak mama we sobota piykli chlyb w piekaroku we siyni i jako to była ciynżko robota od zasiotego na polu ziorka do kraiczka. Wszystko sami: sieczyni kosom, ubiyrani siyrpym za kośnikiym, stawiani kozłow, swożyni do stodoły na drabiniokach, młocyni cepami, mlyci na żarnach. Ciynżko robota, co odbiyro siła, ale poradzi dać jeszcze wiynkszo. I tyn szmak swojskigo chleba, co go już terozki ciynżko znojść. Ale on sie nie straci, podwiela sie familije bydom przi stole do kupy spotykać, dzielić chebym a Bogu dziynkować, że stworzoł taki piykny świat.
Ewelina Galwas
Na "Marszu dla Życia" powiedziała główne myśli tylko i raczej ogólnie. My zamieszczamy tekst w całości, tak jak był prezentowany w Radio Katowice na półfinałach konkursu "Po naszymu czyli po śląsku":
O Rodzinie
Witom wszystkich piyknie. Nazywom sie Ewelina Galwas, przijechałach z Wilchw i chca Wom opowiedzieć o rodzinie, bo łostatnio sie tela roztomańtych doradcow znodło, kerzi mondrujom, jako to mo być. Ci, o kerych rychtyk idzie majom za tela frasunkow w doma, potrzom swoij roboty, siedzom po cichu, i sie yno za głowa chytajom, co też sie w tym świecie wyrobio.
Bo dzisio je modne życi pospołu ?na próba?, młodzi sie bojom ślubować, żeby ?wolności? nie stracić. Nie widzom, że przeca i profity ze stanu małżyńskigo som, kaj ciynżor dzielony sie robi lekciejszy, a radość dzielono sie pomnożo.
Ale chodzom jeszcze kajś po świecie roztomańte dziołchy i synki, nie wiedzom, co im je pisane. Widzom sie kożdy dziyń, od małego, znajom z placu, ze szkoły, godajom ze sobom, błoznujom, robiom se na złość. I dziepiyro jak Ponboczek sie uśmiychnie, to posyło z nieba na ziymia anioła, coby napoczon młodym pomogać i kludzioł ich ku rodzinie. Mignie yno roz kajś miyndzy ludziami ta sama - a inakszo gymba i łoroz cołki świat tańcuje.
Chodzom potym tacy młodzi, trocha cielepiaci choby w lufcie, we kwiotkach, z łepami we chmurach, ale pod niebieskim paryzolym. Przodzi nieśmiało poczynajom se myśleć o życiu pospołu, możno o postawiyniu swojij chałupki ze zegrodkom. Z roztomańtymi nadziejami stowajom przi ołtorzu i se ślubujom. Z przisiyngi lepszy słyszom i rozumiom yno to, że ?we zdrowiu, w doli, miłość, wierność, uczciwość?.
I wsiodajom na karasol, yno nie wiedzom jeszcze, boroki, że sie ś niego z czasym może zrobić gepel, a życi, to je ciongnyci do kupy coroz ciynżejszego woza. Przodzi szarpiom opratami kożdy we swoja strona i uczom sie formonić. Jak sie im ta fora pora razy obuli, jak łoczy wypłaczom, to dziepiyro wtedy uwidzom tego swoigo anioła, kery pomoże podwinyć rynkowy, odmatłać opraty, poprawić chomonta, poukłodać na forze tak, coby sie trzimało wszystko w kupie i nie rozsuło.
Potym przibywo dziecek, a one - podle ludzkij godki - i tak dycko przichodzom na świat, abo za wczas, abo za nieskoro. A kożde małe, jak sie rodzi, to je inaksze i wartko poradzi zbulić cołki człowiecze planowani. Stawio wszystko na sprzyk, ale niesie pecynek chleba pod parzom. Potym je i stowani w nocy, opatrowani, sitani, przeblykani, schraniani graczek, marasu i wieczny butel.
Niejedyn roz by sie chciało uciyc kajś nazod, na swój plac, do starych bawiaczek, yno przeca sie nie godzi i je gańba!
Musi nikedy aż we krziżu zaszczypać, żeby uciecha była stokrotno, jak szkwoty poczynajom sie śmioć, heczeć, wyciongać rynce, deptać o dwóch nogach, dować kusku i sie przichlybiać.
Wiym, jako to bywo, bo my momy w doma takich rufijokow sześcioro. A kożdy, to je inakszo szerga. Jedyn poszkryfie ściana za dwiyrzami, drugi obtargo liści z kwiotka i przesuje ziymia z doniczki koczce do mlyka. Chcesz wypić kawa po połedniu i radia posłochać, a tu leci taki ze żabom na łopatce, coby i dziołcha dała kusku, i zamiyniyła w ksiyńcia, a ta ryczy, bo sie boji chrustawych żab.
Uczom sie te moi dziecka w roztomańtych szkołach, ćwiczom na instrumyntach, butlujom, wadzom sie o gupoty, co chwila keryś zaspi na autobus, abo zapomni nutow. Za to jak do kupy grajom i śpiywajom, to momy naprowda wesoło.
Yno nic ni ma tak, jako stoi we ksionżkach. Rosnom wartko taki wielki mondrale, sporujom, pyskujom, nic se nie dajom pedzieć, sami styrkajom pazury tam, kaj sie starsi spolyli i żodnego słochać nie chcom! Do jedzynio ? piyrsi, do roboty ?rozmańcie
A boroczek Anioł Stróż mo z kożdym dość utropy i sie musi fest nalotać.
Nie wiym, jako to z naszymi dzieckami bydzie we świecie, bo czas coroz warciejszy leci i ani się łobejrzymy, a zacznie ich wyciepować z chałupy za rajom, aż gniozdo puste zostanie.
Ale przeca mom nadzieja, że dycko bydom mieli kaj prziść ze swoimi biydami. Pogodać, pochwolić sie abo pochalatać na ciynżki życi. Posiodajom jako terozki w doma wele stoła do kupy i zaś bydom widzieć tego zarobionego anioła stróża i se spominać, to, co dycko starziki godały: ?Bez Boga ani do proga?. Dziynkuja
Piosenka "Ślonsko Familijo":
Ślonsko familijo rada poświyntuje, W niedziela na kawa i kołocz z posypkom dycko czas znojduje
Spomino sie wtedy starzikow i starki Co ich nic nie smogło, choć utropa ciynżko dała sie we znaki.
Robiyli na polu, dziecka odchowali, Jedli żur, wodzionka, rolady roz za czas, a nie chalatali
Od małego bajtla gynsi paść musieli; Jedni do roboty a inksi do szkoły pod kympka chodziyli.
Na wieczor se dychli, a szumnie śpiywali, Z cołkom familijom za przeżyty dzionek Bogu dziynkowali.
Aż prziszła pyndzyjo, ciepłe laczki, deka, Ni ma łodpoczynku, bo zaś przidom wnuki, i bydzie uciecha
Oma zistom dzielom a opa bojajom Nie gorszom sie wcale, bo przeca starziki dycko wnukom przajom
Życi wartko leci, a z opiekom Boskom Bydymy sie dzierżeć cołkom familijom, nie domy sie troskom!
Ewelina Galwas
O downych ślonskich postnych i wielkanocnych obyczajach
Piyrwej na Ślonsku post boł rychtyk wielki.
Jodło keś było proste ale,
cołki tyn czas nie jodało sie miynsa, we Popielec i wielki piontek to sie
ani nie maściyło.
We boncloku sie kisioł żur, potym sie go warzyło ze
zimiokami praje kożdy dziyń. Porzondni ludzie pościyli o chlebie a wodzie,
a yno dziecka mogły pić mlyko.
Ludzie myni godali, nie smykali sie po
muzykach i wysiadach, śpiywali yno postne pieśni.
We piątki łodprawiali
Droga Krziżowo a w niedziele śpiywali godzinki o Mynce Pańskij. Kożdo
niedziela mo swoja nazwa: 1 - sucho (chudo) 2. - głucho (tłusto ),
3. -
czorno, 4. - bioło (środopostno ) 5.- marzanno (marzanio) a 6. - palmiano
( kwietno ), wierzbowo
Do Wielkij Nocy trzabyło przirychtować swoja chałupa, dusza i ciało,
powymiatać z kontow stary maras, pajonczyny, pobiylić chałupa,
chlywy, na
polu porobić wszystko do Wielkij Środy, na kero godało sie ?środa żurowo?.
Wtedy sie polyło ?Judosza?:
stare śmieci, szkrobaczki i inksze chacharstwo
pozamiatane z placow.
Dwa abo 3 tydnie przed niedzielom Palmowym
trzabyło nazbiyrać gałynzi na
palma, coby sie piyknie rozwinyły.
Musi sie tam znojść najmyni siedym gałynzi, bo 7 boleści przeżywała
Najświyntszo Paniynka.
Kożdo chłabinka je ważno, lyska sie dowo skuli
tego, że tam kaj ona rośnie, to nigdy nie uderzi, choby fest grzmiało.
Wiyrzby oznaczajom zmartwychwstani nieśmiertelnej dusze, a z pecek z
kokocza robiom różańce, a kto go rzyko,
to cołki życi Jezusa i Maryje
rozważuje.
Kalina się dowo skuli tego, bo tak jak kiedyś Pon Jezus rod przebywał nad
rzykom
Jordan i Jeziorym Galilejskim, tak ona też rada rośnie nad stawami
i rzykami,
Piyknie rozwiniynte gałązki cześnie abo wiśnie,
to je pamiątka gałązek
palmowych kierymi witali Pana Jezusa jak wjyżdżoł do Jerozolimy
Bodziate wieprzki abo dziki róże z ponkami
som jak ciyrniowo korona. We
palmie mogom sie znojść: kalina, brzoska, balzam, jarzombek, maliny,
świyntojanki, dziki trześnie i wiśnie.
Przed palmowom niedzielom jak już
te gałynzie mają piyknie rozwinyte liści, to sie ich wionże do kupy fibom,
abo wiyrzbom we trzech miejscach
na pamiątka wiązanio Jezusa i jego
upadkow na drodze krziżowej.
--
Ewelina Galwas
Wawrzyńcowo Kaplica
Stawiali Wilchwianioki kaplica na kympce za familokami. Przodzi stanoł drzewiany wysoki krziż.
A zima na złosć była dłogo, srogo i zmarzło. Stare koksioki prziszły nazod do użytku, bo chłopy se w nich grzoli
i nic se z mrozu nie robiyli. Do malty suli pruszek, co by nie zamarzła, obuwali filcoki i oblykali na pukel kapsioki
a na głowy ciepłe czopki i sie zmierzłej zimie nie dali. Murowali hasiokami na akord i pastyrka była choby w Betlejym
- z fojerom i pod gwiozdami. Potym klupali przi dachu, mataczkowali przi rozmańtych rułkach, drotach i kachelkach,
a potym naokoło ukłodali kamiynie. Kożdy pomogoł jak umioł. Roz piykło słońce w hycu, inkszym razym deszcz
ich odganioł od roboty, ale to nic.Baby rzykały przi drzewianym krziżu i warzyły herbata, a chłopy,
jak kes na tej grubie, co jom już dzisio ni ma, robiyli na dwie szychty. Niejedyn odmłodnioł, choć by sie zdało,
że jak je na pyndzyji, to se może dać pokoj z robotom. Chocioż już nie te siyły ani lata, to dziepiyro terozki
niejedyn mioł czas przis pomoc wele budowy Koscioła. Na kożdego przidom taki chwile, że chce mieć bliży do Boga.
Ambona była zrobiono z koparki i snij Ksiondz dowoł swiadectwo.
Aż w piykno lipcowo sobota tako ciepło, jakby chciała wygrzoć tych, co marzli bez zima przi budowie,
przijechoł Biskup, piykno Kaplica poswiyncioł i by sie zdało, że sie cos skończyło a ale ni,
to je dziepiyro poczontek nowej drogi ku budowie Nowego Koscioła na Wilchwach.
Momy wszyscy wielko nadzieja, że to bydzie nowe zródło Wszelkich Łask.
Amyn
9/2011
Powinszowani na Abrahama do Ks. Stanisława Czempki
Jedni Abrahama swiyntujom w papuciach
Na leżance przed telewizorym
Drudzy bierom sie za nowo robota
I som bez toż do inkszych wzorym
Jak Abraham swoi życi odmiynioł
Wszystko niechoł i wandrowoł na starosć
Tak Ty fuk na koparka i ruszej
Na ta Twoja ziymia obiecano
Bier za muster wiara, jako mioł Abraham
Halangrować bydom parafiany
Aż na kympce zbudujymy koscioł
Rychtyk piykny, pospołu stawiany
Jak nie za rok, to za dwa abo i sztyry
Bosko łaska do Ci siła i twani
A Wawrzyniec Cie bydzie wachowoł
Nasza bydzie pomoc i rzykani.
Wilchwy 14-11-2009
Ewelina Galwas
Urodzinowe życzynia do Ks. Piotra 18-06-2009
Nasz Farorz jak Dobry Pastyrz
Kludzi owce ku wiecznej owczarnie
One za to cielepy se wolom
Chodzić same bele kaj popadnie.
Bo świat dzisio nas ciongnie do złego
Taki czas a my durch zalotani
To słochomy co yno nom pasuje
Za mało czasu zajmuje rzykani.
Ale styknie, że kajś blisko se stanie
Tako Jedna z kosom - nieprzekupno
Dziepiyro wtedy sie lepszy widzi
Jak to wszyscy za plewami gupnom.
Potym Farorz - ostatnio ostoja
musi cudze sumiynia sztelować
siedzieć dłogo we spowiedelnicy
za nas rzykać i Msze świynte łodprawiać.
Bogu dziynki, że je keryś taki
co właściwo nom droga pokoże
Bez pastyrza my som jak barany
niech mu dycko Duch świynty pomoże!
Te owieczki kere Go słochajom
Prziszły dzisio za niego porzykać
powinszować na urodziny
i w opieka Maryi Go oddać.
Niech we zdrowiu pożywo i w łasce
W kożdym dniu niech nadzieja Go budzi,
że te wszystki błyndne duszyczki
Mu sie udo do nieba zakludzić!
Hasełka i wierszyk ministrancki
Ministrant - kandydat:
Cingulum nikedy mo dużo roboty, jak nim przidzie wytrzepać kandydacki galoty.
Niejedyn prziszły ministrant do służby sie ćwiczoł za młodu, z biksy se robioł kadzidło i siana do niego nakłodoł.
Służba:
Przi czytaniach ministranty majom jynzyk pomatłany, a jak psalmy źle
śpiywajom, to sie psujom i organy.
Kery ministrant za nieskoro chodzi na swoi służyni tymu farorz ślubu nie
do i sie borok nie łożyni.
Jak już klynczysz kole dzwonkow, nie oglondej sie na boki, bo cie cylnie
od ołtorza kapelona wzrok głymboki.
Jak przi dzwonkach ministrant mo w uszach stopery, to borok nie wiy, czy
zadzwonioł jedyn roz czy sztyry.
Jak nowe organy wielki "Te deum" nom już zagrajom, ministranty bydom
dzwonić, aż myszy pouciekajom.
Jak ci rynce ściyrpnom na "Te deum" przi dzwoniyniu, to se pomyśl, że
technika nie wszystko we świecie zmiynio
Strój liturgiczny:
Ministrancko komża flekow mieć ni może - piere sie jom na rompli, a suszy
na dworze.
Musisz sie synku uczyć biglować, jak w gładkij komży chcesz posługować,
Bo jak je komża fest popuczono, to je od gańby gymba czerwono!
Ministrancki spodki wtedy rade sie matłajom, jak som synki zawalate,
nogami źle przebiyrajom.
Jak zakłodosz kragel, dowej pozor wielki, żebyś przikroł dobrze i od
spodka szelki !
Czas wolny ministranta:
Ministrant, co w gory idzie biere chleba dwa pecynki, a z zadnij kapsy
plecaka wystowajom woszt a szynki.
Jak ministrant na zegrodzie dłogo liści wygrabuje, to grzibow zdrowych
nazbiyro i grabie farski popsuje.
Jak sie ministranci na mecz fest śpiychajom, to dziesiontki różańca sześć
zdrowasiek majom.
Wilchwiański ministrancie ucz sie robić przi budowie, bo kościoła nie
postawi żodyn zawalaty człowiek!
Ministrantancko niedola
Ministranty młode, wielko biyda majom
Rano wczas sie budzom, we kruchcie ziywajom
Klynczom przi ołtorzu aż kolana bolom
A inksi za balym po placu swawolom
Dzwoniom nie do rytmu, gongiym trocha cicho
Miyndzy mszami kożdy wartko dublik łyko
Różaniec na jesiyń, majowe śpiywani,
Dyć nie wszyscy majom we krwi w bala grani.
Kadzidło źle kadzi, spodki sie matłajom
Komża mo trzi fleki a na Odrze grajom.
Po kolyndzie chodzom, śniyg, mroz, niepogoda
W kropidle zamarzła i świyncono woda
Chneda przidzie wiosna to bala odkurzom
I turniej wygrajom jak już mszo odsłużom
Puchar dajom na szrank, bydom go glancować
Bo ministant nie śmi talyntow marnować!
Ewelina Galwas
Na urodziny Ks. Stanisława Czempki 14-11-2008
Jak Kapelon nom tu nastoł od łońskigo roku
To nie wiedzioł, że na Wilchwach nie czeko go pokoj
Dostoł piykny konsek pola z resztkami gulikow
Zarosnyty topolami z hołdami patykow.
Ni ma leko, trzeba zaroz zawinyć rynkowy
Coby na starym hasioku stanoł kościoł nowy
Kedy go zbuduje â nie wiy, ale muster biere
Z tego, co z niczego kiejsik stworzoł Jeruzalem
Niy samymu â z Boskom Łaskom i pomocom ludzi
Idzie kożde wielki plany do celu pokludzić
Toż na ta wielko robota zdrowio winszujymy
Rob coś zaczon a my wszyscy przeca pomogymy!
Jedni bydom wiyncy rzykać â a inksi murować
Cobyś kedyś u Wawrzyńca mog pofarorzować.
--
Ewelina Galwas
Wilchwiańskie rymowanki okołodożynkowe autorstwa Eweliny Galwas
Autostrada za płotym, na grubie sie uczom sztudynty
Wilchwy sie muszom szykować na zyskow kila i cynty!
Szumne zegrodki, w kwiotkach som skrzinki
Wilchwy świyntujom miejski dożynki
My już downo som w Europie, to sie o nie bój o nas chłopie!
Z wilchwiańskij kympy wołomy światu:
widać stond lepszy, niż z magistratu !
Kiś kapusta jabka susz
Nie dej gripie sie i już
Jak chcesz dopłaty z Unie dostować,
To sie Rolniku naucz ksiyngować!
Normy momy Europyjski
Jest żeś w normie to mosz szczynści
Masorze sie muszom głowić
jak z wymionczka szynka zrobić
Wilchwiański drobne pamponie
Chowiom kozy, krowy, konie.
Swojski jodło od nich jydz
bydziesz zdrowy choby rydz
Jysz cebula a tomaty toś je mondry i bogaty
Traktor poli biopaliwo
Smrodu w lufcie nie przibywo !
Wilchwiański gołymbie z tego dycko słynom,
Że tam, kaj polecom puchara nie minom!
My som szkolorze fest ekologiczne
Szanujymy zielone cuda roztoliczne
Zbiromy biksy, plastiki, papiory
Szporujymy i woda, ta co padze z gory.
Wilchwiańsko koza herbowo
Najzdrowsze mlyko dowo!
Bez rolnictwa przidom klynski
Jeść nom przidzie krupniok chiński!
Kleopatra to w Egipcie w oślim mlyku sie kompała
Bo po kozi mlyko z Wilchwow boroczka daleko miała
Wilchwiański kozy dycko rowno stojom
Nie postykniesz futrować, bo sie pyskiym dojom
Kto z normami unijnymi je na zicher obeznany
Tyn orze po polu w kołko i prości krziwe banany
Wilchwianioczki som zagonne
Dziynnie robiom pora dniowek
A kompotu na niedziela
nawarzom wom z opadowek
Ucz sie od małego robić i w zegrodce rzondki plyć
Do starości dotwiesz w zdrowiu no i bydziesz lepszy żyć
Kto ze swoigo gulika nachyto do butle biogazu
Tyn bydzie jak szejk bogaty i z mercedesym w garażu
Kozy noszom załośniczki jak jaki modne paniczki
I paszpoty majom swoi, łatwo Unia ich nie zdoi


c: text/html

text:
Tëreckô
Tëreckô (téż Tërcëjô, tër. Türkiye, Repùblika Tërecczi – Türkiye Cumhuriyeti) je państwã w Azëji na półòstrowie Miészô Azëjô, a dzélowo téż w Eùropie ze stolëcą w Ankarze. Eùropejsczi dzél – Tracëjô robi 3% wiéchrzëznë ë je òddzelony òd azjacczégò dzélu przez mòrzé Marmara ë zwãżënë Bòsfor ë Dardanele. Tëreckô je krôjã sztërzech mòrzów, bò òd nocë òbtôczô jã Czôrné Mòrzé, òd wieczoru Egejsczé Mòrzé ë mòrzé Marmara, a òd pôłni Westrzódzemné Mòrzé – zwóné w tërecczim jãzëkù Biôłim Mòrzã.
GalerijôEditëjë
Anıtkabir, Ankara
- To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gość portalu: Ciupazka napisał(a): > Moi Rodni Podhalanie > > Mondrości przibocone > > Zycie kozdego cłeka ucy. Roz po roz ucy i koze na pamiynci mieć rozumności dane > > przodkami. I tak wej na dzisiok piyrso śnik to ta, ftoro powiado: "Chojco cłeka > > nie boli, kie go nie tyko". Akuratnie to pokazuje dopust nasyj do niedowna Pani > > od dutków. Dyć lustracjom momy nie od dzisiok. Jako ona jest, tako jest. Nie > chybio jyj ułomności. I jakosi bez to Pani ta przódy breweryje nie cyniyła. Dyć > > i moze za niom rynke dźwigała. Teroz i Ona i drudzy gwołta wołajom, bo ik samyk > > te ułomności pucom. Tak to wej dopusta, choć po niewcasie, oliwy do głowicki > przicyniom. Tak se wej i dumom, co pośledni cas przisporzył olejów i nasemu > Piyrsemu, ftory nim być przestoł. Dyć zabocył, ze kie cłek kroco w zespolyniu, > to wedle downyj rozumności: "Nie ino przed przodek rychlić sie nie trza, ba i > we środku podskakować tyz ni ma co". W rzecy samyj cysto prowda, bo przecie > zepolynie mo moc w zespolyniu. I tak to Kochani w tyn pośledni cas pokozały sie > > nom oćców mondrości. Samo zycie ik przibocyło i dlo nasyj nauki hasen dało. > STANISłAW A. HODOROWICZ > > Krzesny! Jesce kieby była jako recepta na to zespolynie, to by i moze > było... Hale ni ma...
Nie masz jeszcze konta? Zarejestruj się


text:
Maj
Maj[1], literarne: rozhelony[2] a rožownik[3][4], (górnoserbski róžownik) – jo pěty mjasec w gregorjaniskej pratyji. Wón ma 31 dnjow. Wón ma mě maj z łatyńskego słowa Maja, romska bogowka płodnosći.
Maj jo nalětny mjasec w pódpołnocnej hemisferje a nazymski mjasec w pódpołdnjowej hemisferje. Codiakalnej znamjeni w maju stej Byk a Dwójniki.
Žeden drugi mjasec njezachopina ze samskim wšednym dnju kaž maj.
ReferencaWobdźěłać
- ↑ W internetowem słowniku: Mai
- ↑ W internetowem słowniku: rozhelony
- ↑ Bogumil Šwjela: Dolnoserbsko-němski słownik, Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšyn, 1963., bok 354.
- ↑ W internetowem słowniku: rožownik


text:
2018/2019
Rozprawa Hornjoserbskeje rěčneje komisje
Hornjoserbska rěčna komisija je so w lěće 2018 štyri króć k wuradźowanjam zešła: 16. měrca, 4. meje, 14. septembra a 23. nowembra.
Na posedźenjach smy wobjednali prawidła hromadźe- a róznopisanja, kotrež hač dotal nihdźe eksplicitnje rjadowane njejsu. Za to mějachmy předłohu, kotruž je zdźěłał dr. Timo Meškank hromadźe z poradźowarskej skupinku. Tutej skupince přisłušachu nimo wobdźěłarja prawidłow Michał Nuk, dr. habil. Sonja Wölkowa a prof. dr. Edward Wornar. Wona je so w lěće 2018 dwójce zešła (14. awgusta a 19. nowembra).
Posedźenja HRK a klawsurneje skupiny w lěće 2018 su so kaž předwidźane přewjedli, lětsa pak njeje so 1. februara planowane zeńdźenje regularnje wotměć móhło, dokelž njeběchmy wobzamknjenjakmani – bě přewjele chorych a na druhe wašnje zadźěwanych.
Zaměry posedźenjow su so we hłownym docpěli: HRK je na posedźenju 23. nowembra prawidła hromadźe- a róznopisanja wobzamknyła a w klawsurnej skupinje je so přihotowanje předłohi za hišće zbywace wobłuki prawopisnych prawidłow na klawsurje 19. nowembra dokónčiło. Wuslědki posedźenjow poradźowarskeje skupiny kaž tež posedźenjow HRK su so nadrobnje protokolowali a do naćiska cyłkownych prawidłow zadźěłali. Dźakuju so pilnym protokolantam a wšitkim čłonam HRK za aktiwne sobudźěło.
Sonja Wölkowa
Budyšin, 9.3.2019


text:
Kazachstůn
Kazachstan, Republika Kazachstanu (kaz. ҚaзaқcTaH, ҚaзaқcTaH Pecпyблиkacы; rus. KaзaxcTaH, Pecпyблиka KaзaxcTaH) – państwo ležůnce tajlowo we Ojropje (5,4% powjyřchńi – teryny na zachůd uod řyki Emba) a tajlowo we Azyji, powstoue we 1991 we wyńiku rozpadu SSSR. Grańičy s nastympujůncymi państwami: Chinůma (1460 km grańicy), Kirgistanym (980 km), Turkmyńistanym (380 km), Ůzbekistanym (2300 km) a Federacyjům Rosyjskům (6467 km). Uůnčno dugość grańic Kazachstanu wynośi 12 187 km. Kazachstan mo tyž dostymp do nojwjynkšygo jeźora śwjata – Mořa Kaspijskigo na dugośći 2340 km.


text:
Jan Kościelecki
strona ujednoznaczniająca w projekcie Wikimedia
- Jan Kościelecki (1415–1475) – wojewoda inowrocławski, kasztelan bydgoski, starosta dobrzyński, bydgoski, inowrocławski, malborski
- Jan Kościelecki (zm. 1498) – wojewoda inowrocławski, kasztelan brzeskokujawski i kruszwicki
- Jan Kościelecki (zm. 1553) – wojewoda łęczycki
- Jan Janusz Kościelecki (zm. 1545) – kasztelan łęczycki, inowrocławski i kowalski
- Jan Janusz Kościelecki (zm. 1564) – wojewoda sieradzki i brzeskokujawski, starosta generalny Wielkopolski
- Jan Kościelecki (zm. 1600) – kasztelan biechowski i międzyrzecki


text:
Tinta
Tinta – postrzodek farbiōncy we postaci roztworu barwnika we rozpuszczalniku ze ewyntualnym dodatkym substancyji zagynszczajōncych (np. żelujōncych). Używanŏ je we rozmajtych prziborach pisarskich (filŏki, flamastry, markery, pisŏki, piōra, piōra wieczne itp.) i we durku tintowym (durkarki tintowe, plotery).
Tinta, jako postrzodek barwnikowy, mo włŏsności mynij abo barzij transparyntne, czym rōżni sie ôd pigmyntowego tuszu, stosowanego we materyjach pisarskich i maszinach durkowaniŏ tyj samyj zorty, ale co mŏ włŏsności kryciŏ.
Poprzednikym tinty jako materyje pisarskij je inkaust.


text:
Mnozy su dźensa w Konjecach Reginje Šołćinej k 75. narodninam gratulowali. Słowa dźaka a připóznaća za wšu jeje dotalnu njesebičnu prócu běchu zwjazane z přećom, zo by strowa a čiła wostała, zo móhła dale na dobro druhich spomóžnje skutkować.
Jubilarka narodźi so 29. awgusta 1942 Henčec swójbje w Konjecach a zastupi w ródnej wsy do šule. Wróćo zhladujo wě so derje dopominać na swoju wučerku Ceciliju Hajnec. „Za to, štož dźensa sym a móžu, mam so jej dźakować. Wona je nas w powójnskich lětach derje na žiwjenje přihotowała.“ Wuchodźiwši pozdźišo ratarsku powołansku šulu dźěłaše narodninarka – ćežkeho dźěła so njebojo – w domjacym ratarstwje a w prodrustwje. 1964 wuda so na Jana Šołtu ze Salowa. Jimaj narodźi so šěsć dźěći. Přewšo zbožowna Konječanka je, zo tući mjeztym 15 wnučkow – wšojedne hač wotrostuja w Francoskej, Drježdźanach abo we Łužicy – w jeje zmysle narodnje a nabožnje kubłaja. Mjeztym ma z mandźelskim swoje wjeselo nad pjeć prawnučkami.


text:
Čorny Chołmc (UH/SN). Na wubědźowanje zmijow a na swinjorězanje běchu minjenu sobotu při Čornochołmčanskim Krabatowym młynje přeprosyli. Ale susodna łuka, kiž słuži na wulkozarjadowanjach jako přidatne parkowanišćo a kotraž měješe nětko dosć městna za zmijowy spektakl skićić, wosta nimale wosyroćena. Přetož wažna komponenta pobrachowaše: dosć sylny a wobstajny wětřik. Jeno třo, štyrjo pjerachojo, podpěrani wot swojich staršich, swoje zbožo spytachu. Sčasami so jim woprawdźe poradźi, zmij znajmjeńša trochu do wysokosće pušćić. Na wubědźowanje pak při tychle wuměnjenjach myslić njebě, wšako zmije stajnje zaso „znjezbožichu“.
Bohužel tež kuzłarske mocy Čorneho młynka alias Dietera Klimeka pomhać njemóžachu. Za to so wón ćim lěpje w serbskim powěsćowym swěće wuznawa a je so jako wuběrny powědar wopokazał. Spěšnje měješe horstku zajimcow wokoło sebje, kotrymž powědaše wón runje tón dźeń derje hodźacu so stawiznu wo zmiju, pomhacym chudym ludźom.


text:
Im Sorbischen evangelischen Verein sind jederzeit neue Mitglieder, die sich für die evangelischen Sorben interessieren und die Vorhaben unseres Vereins unterstützen wollen, herzlich willkommen!
Lube sotry, lubi bratřa!
Jako ewangelscy Serbja směmy zhladować na lětstotki wuznamnych stawiznow, na kotrež směmy z prawom hordźi być. Wjele prócowarjow wo narod a wěru je z našich rjadow wušło! Jednotliwcy a serbske ewangelske towarstwa su w zańdźenosći wažne skutki za naš serbski lud wukonjeli. Wěra a narod tworištej za nich njedźělomnu jednotu, a jich skutki słužachu "Bohu k česći a Serbam k wužitku".
Dźensa być z ewangelskim Serbom, mnohim njeje lochko. Smy w mjeńšinje w swojich wosadach a wsach a husto samo w swójbach. Při wšěm nochcemy zapomnić na naše namrěwstwo a chcemy so hromadźić k skutkowanju w najlěpšej tradiciji swojich prjedownikow. Tehodla smy załožili 18. junija 1994 na Serbskim ewangelskim cyrkwinskim dnju w Njeswačidle Serbske ewangelske towarstwo.
Towarstwo ma zaměr, serbske ewangelske žiwjenje spěchować. Wone zarjaduje kóždolětne Serbske ewangelske cyrkwinske dny. Wone podpěruje serbske wosadne žiwjenje a dźěło ze serbskimi dźěćimi a młodostnymi. Zhromadnje ze Serbskim wosadnym zwjazkom smy zamołwići za wudawanje časopisa "Pomhaj Bóh", ale tež "Serbski lekcionar", spěwnik za dźěći a druhe publikacije smy wobstarali. Podpěrujemy wobnowjenje pomnikow, kiž swědča wo serbskej ewangelskej tradiciji.
W našich rjadach je kóždy witany, kotryž čuje so zwjazany z ewangelskim Serbstwom a chce jo podpěrać. Dalše informacije dóstanjeće pod adresu, wozjewjenej w tutym łopješku, abo w interneće: www.sorbischer-evangelischer-verein.de
Z wutrobnym "Pomhaj Bóh" strowi Was
Měrćin Wirth
Der Sorbische evangelische Verein ist im Vereinsregister des Amtsgerichts Dresden unter seinem sorbischen Namen "Serbske ewangelske towarstwo" registriert und vom Finanzamt Bautzen als gemeinützig anerkannt. Der Verein ist berechtigt Spendenbescheinigungen auszustellen.
Die Hauptversammlung findet jährlich am Reformationstag an wechselnden Orten statt.
Dokumente:
1. Satzung
2. Wustawki
3. Anmeldung zur Mitgliedschaft


text:
Budyšin (SN/at). Štwórć lětstotka bě Christian Schramm měšćanosta, potom wyši měšćanosta Budyšina. Z jeho mjenom je rozkćěw města po towaršnostnym přewróće zwjazany. Jako hłowa komuny ma wón zasłužby. Tohodla je skupina wobydlerjow, mjez nimi dr. Ines Kellerowa a Jan Budar, namjetowała, Christianej Schrammej čestne wobydlerstwo spožčić. Měšćanska rada bě namjetej přihłosowała. Wčera wotmě so swjatočnosć w Dźiwadle na hrodźe.
Wyši měšćanosta Alexander Ahrens (SPD) wobkrući swojemu předchadnikej „njetypiske za mějićela zastojnstwa: wón rady w srjedźišću njesteji.“ Swoje připóznaće wupraji mandźelskej Sabinje Schramm, kotraž jeho jara podpěrowaše. Fotowa pokazka wołaše wokomiki ze skutkowanja Christiana Schramma do pomjatka. Lawdator, wjelelětny financny měšćanosta Michael Böhmer, so jemu dźakowaše. Wón wobswětli žiwjenje a skutkowanje počesćeneho a pokaza z widom přitomnosće na přiběrace polarizowanje w towaršnosći. „Zacpěće demokratiskich institucijow je do towaršnosće kmane“, Böhmer skonstatowa.


text:
Rólany
Rólany (delnjoserbsce Rolany, němsce Ruhland) su město w braniborskim wokrjesu Hornje Błóta-Łužica na zapadnej mjezy Łužicy. Leža zapadnje Wojerec a wuchodnje Wikowa při Čornym Halštrowje a je zarjadniske sydło Rólanskeho hamta.
Rólany leža při zwjazkowej awtodróze 13, kotraž dźe wot Drježdźan do Berlina.
Geografija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Hačrunjež leža w Braniborskej, słušeja Rólany k Hornjej Łužicy. Najbliše susodne město je Zły Komorow na sewjerowuchodźe. K Rólanam słuša wjeska Warnoćicy.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Rólany běchu hižo prjedy lěta 1200 wosadna wjes. Prěnje historiske naspomnjenje jako Rulant je z lěta 1317. W srjedźowěku a w zažnym nowowěku fungowaše město jako hranična straža mjez Łužicomaj. Hač do lěta 1635 słušeše k Čecham, po tym k Sakskej. W lěće 1815 buchu Rólany pruske. Dwórnišćo bu w lěće 1870 wotewrjene.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Ludnosć w Braniborskej po gmejnach dnja 31. decembra 2019 na statistik-berlin-brandenburg.de (XLS-dataja; 223 KB)
Wotkaz[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Bronkow |
Bukow |
Čorna Woda |
Čorny Gózd |
Ćětowa |
Frauendorf |
Hermanecy |
Kalawa |
Kropnja |
Łuchow |
Łukajcyny doł |
Lipina |
Lubnjow |
Nowa Jazorina |
Nowe Wiki |
Rań |
Rólany |
Stara Darbnja |
Šejkow |
Wětošow |
Wjelike Chmjelny |
Wótrań |
Wudwor |
Zeleny Hózd |
Zły Komorow
Hamty:
Rólany | Stara Darbnja | Wótrań


text:
Ihre Sprache: Deutsch dolnoserbski hornjoserbsce
Beschreibung
Druhi lětnik, druhe rěče, druzy awtorojo. Štož dale wabi, je pisana zběrka přełožkow z wšelakich europskich literaturow. Mjez nimi twórby znatych awtorow kaž science-fiction-powědce Stanisława Lema abo lubosćinske basnje Jewgenija Jewtušenka, ale tež mjeńšinowych spisowaćelow kaž Łukazsa Jabłońskeho za kašubsku abo Ellin A. Nickelsen za frizisku literaturu. Cyły rjad nowych přełožerjow bě při nastaću druheho zešiwka wobdźěleny.
Přełožowali su mj. dr.
Róža Domašcyna, Lubina Hajduk-Veljkovićowa, Kito Lorenc, Měrćin Nowak-Njechorński, Dorothea Šołćina, Sonja Wölkowa a Edward Wornar.
Přełožowali su mj. dr.


text:
Tydńik
Tydńik – cajtszrift ukazujůncy śa roz we tydńu.
Czyńść tydńikůw ukazuje śa we uostatńe dńi przyd weekendym a zawjyra průgram telewizyjny. Wjynkszość uopisuje wydarzyńa społyczne, polityczne, gospůdarcze, ekůnůmiczne i kulturalne ze kreju i zagranicy. Njykere tydńiki majům wyraźne profile śwjotopoglůndowe, nojczynśćej uodnoszůnce śa do śwjotopoglůndu politycznygo, np. lewicowe, liberalne czy konserwatywne. Istńejům tydńiki regijonalne i mjejske, zajmujůnce śa żyćem społycznym i kulturalnym mńyjszych społycznośći.


text:
Insztrumynt muzyczny
Insztrumynt muzyczny – przirzōnd wytwŏrzajōncy klang, przeznaczōny do wykōnowaniŏ muzyki.
Klang w insztrumyncie muzycznym wytwŏrzany je za pōmocōm wibratora, kerego włŏsności fizyczne wpływajōm na wysokość klangu i jego farbã – nojbarzij charakterystyczny znak przizwŏlajōncõ ôdrōżnić ôsobne insztrumynta ino za pōmocōm suchu. Wibrator je bazowym elymyntym insztrumyntu muzycznego; dwa ôstane to incytator i rezonator, to znaczy elymynt pobudzajōncy wibrator do dyrgań i elymynt zwiynkszajōncy głośność klangu. Tak incytator, jak i rezonator wpływajōm na farbã klangu wytwŏrzanego bez insztrumynt muzyczny.
Insztrumyntami muzycznymi nazywane sōm tyż przedmioty ô niemuzycznym przeznaczyniu bazowym, kere zyskują znaku insztrumyntu muzycznego beze świadōme spotrzebowanie w wytworze muzycznym. Przikładym takigo je zwōn wieżowy (klasyczny), kerego przeznaczyniym bazowym je sygnalizacyjŏ. W XIX stoleciŏ ôstoł wkludzōny do instrumentarium kapele symfōnicznyj (terŏźnie barzij popularny w formie zwōna rurowego), bez co zyskoł miano insztrumyntu muzycznego.
Straciōł insztrumyntōw muzycznych[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Nojczyńścij pasowanŏ klasyfikacyjŏ insztrumyntōw muzycznych tajluje jy na strunowe, dmiōne i perkusyjne. Krōm iże wszeôbecnŏ i popularnŏ, niyma jednak naukowŏ i z pōnktu widzyniŏ samyj idyje kategoryzacyje, pozbytŏ synsu, bo brak w nij spōlnego kryterium dzielynia. Kryterium wydzielyniŏ grupy insztrumyntōw strunowych je zorta dyrgajōncego materyje (struna), insztrumyntōw dmiōnych – incytator, to znaczy druk pobudzajōncŏ wibrator do dyrgań (zadęcie), insztrumyntōw perkusyjnych – fungowanie samo w sie (łać. percussio – trzaskanie). Curt Sachs – twōrca modernyj instrumyntologije we swojij ksiōnżce Historyjŏ insztrumyntōw muzycznych pisze, iże w podany knif idzie by potajlować wszyjskich Amerykanōw na Kalifornijczykōw, bankiyrzy i katolikōw[1].
Klasyfikacyjŏ popularnŏ, beze swoje ukrōcyniŏ zakresowe, ôbyjmuje ino fragmynt terŏźnego instrumentarium. Niy idzie podle nij zaszeregować czynści instrumentarium historycznego, chopskigo i egzotycznego, a nawet niykerych terŏźnych insztrumyntōw takich jak harmōnika szklannŏ (insztrumynt pocierany), drumla i pozytywka (insztrumynta z jōnzyczkami szarpanymi).
Klasyfikacyjŏ naukowŏ[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- Chordofony – insztrumynta, w kerych wibratorem je napiōnta struna
- Aerofony – insztrumynta, w kerych wibratorem je dyrgajōnce luft
- Membranofony – insztrumynta, w kerych wibratorem je napiōnta membrana
- Idiofony – insztrumynta, w kerych wibratorem je ciało stałe majōnce włŏsnõ sprōnżystość
- Elektrofony – insztrumynta, w kerych wibratorem je membrana głośnika, a źrōdłym dyrgań pobudzajōncych wibrator ukłŏd elektryczny
Klasyfikacyjŏ popularnŏ[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Wymiyniōne pod podskupiny trzech bazowych grup insztrumyntōw w dzielynie popularnym mogōm być w niykerych cufalach pasowane zamiennie. Wynikŏ to z faktu praktycznego podejściŏ do klasyfikacyje i srogszego abo myńszego spopularyzowania terminologije.
- insztrumynta strunowe – insztrumynta muzyczne, w kerych źrōdłym klangu je dyrgajōncŏ struna
- smyczkowe (hośle, altówka, czelo, kōntrabas)
- szarpane (harfa, gitara, lutnia, klawesyn)
- trzaskane (fortepian, klawiyr, cymbały)
- insztrumynta dmiōne – insztrumynta muzyczne, w kerych klang pobudzany je zadęciem
- drzywnianne (flyjta, obój, rożek angelski, klarnet, fagot, kontrafagot, saksofōn – choć budowany z metalu, posiadŏ drzywnianny stroik)
- blachowe (waltornia, trōmpyjtka, puzon, tuba)
- klawiszowe (ôrgany, cyja, fisharmōnijŏ)
- głos i gwizd ludzki
- insztrumynta perkusyjne – insztrumynta muzyczne, w kerych klang pobudzany je bez postrzednie abo bezpostrzednie trzaskanie insztrumyntu abo jego fragmyntu
- straciōł skuli budowa insztrumyntu
- membranowe (kotły, bymbny)
- płytowe (gong, talyrze)
- sztabkowe drzywnianne (ksylofon, marimba), metalowe (zwōnki, czelesta, wibrafon)
- rurowe (zwōny rurowe)
- prętowe (trzikōnt)
- inksze (kastaniety, szachtelki akustyczne, klekotka, terkotka, grzechotka)
- straciōł skuli ymitowanego klangu
- ô niyôkryślōnyj wysokości klangu (bymbny, talyrze, trzikōnt, kastaniety)
- ô ôkryślōnyj wysokości klangu (kotły, ksylofon, wibrafon, zwōny rurowe)
- straciōł skuli budowa insztrumyntu
Przipisy
- ↑ Curt Sachs: Historyjŏ insztrumyntōw muzycznych, 1940


text:
Dyskusyjo używacza:Gnyp
Sům'my fest radźi, co mogymy gośćić sam nowego używacza / nowo używaczka. Na sům poczůntek przeczytejće prosza co to je Wikipedyjo a jak sprowjać artikle. Zawdy, kej moće jako problyma, możeće wćepnyć swoje zapytańy na zajće půmocy. Jeli godoće po ślůnsku, trza Wos nům fest! Jeli ńy wjyće ślůnskij uortografije, przeczytejće prosza uo prawidłach zapisowańo. Jeli dali ńy poradźiće pisać we ślůnskij uortografije, wćepńijće muster {{ort}} przed artiklym, a hned potym jaki używacz przerobi Wasz szrajbůnek na prawy. Winszujymy Wům kupy radosnych můmyntůw we ślůnskij wikipedyji a coby Wům śe darzůło!
Cieszymy się bardzo, iż zawitałeś/aś na śląską Wikipedię. Jeżeli nie mówisz po śląsku, również możesz nam pomóc! Dalej możesz przygotować artykuł po śląsku, oznaczając go specjalnym szablonem {{trocha}}. Przeczytaj na początek co to jest Wikipedia oraz jak edytować artykuły. Zawsze, gdy pojawi się u ciebie jakakolwiek wątpliwość, możesz zamieścić swoje pytanie na stronie pomocy. Pomagać można również np. poprzez edycje szablonów, infoboksów itp. Dziękujemy za zainteresowanie śląską Wikipedią i życzymy wiele przyjemnych chwil z nią spędzonych!
We are very glad that you have come to visit the Silesian Wikipedia. Even if you do not know the Silesian language, there are many ways in which you can help us. It is better to write articles in "Silesian-ish" than not to write them at all! For a good start, please read what Wikipedia is and how to write articles for the project. When in doubt, you can post a question on the help page. You can also help by adding and editing templates, infoboxes, and so on. We thank you for the interest you've shown the Silesian Wikipedia and wish you a happy time with the project!
Jsme velice rádi, že jste vstoupil(a) na slezskou Wikipedii. I když neumíte slezsky, můžete nám pomoci! Můžete se pokusit napsat článek ve slezštině na Vašem pískovišti a poprosit někoho o opravu Vašeho textu. Přečtěte si nejdříve Co je to Wikipedie a Jak editovat články. Vždy, když budete mít nějaké nejasnosti, můžete položit svou otázku na stránce Pomoc. Pomáhat můžete též např. editacemi šablon, infoboxů apod. Děkujeme za zájem o slezskou Wikipedii a přejeme Vám, aby chvíle, které s ní strávíte, byly příjemné.
Wir freuen uns, dass Du zur Schlesischen Wikipedia gefunden hast. Auch wenn Du kein Schlesisch (aus der Familie der slawischen Sprachen) sprichst, kannst Du uns helfen. Denn es ist auf jeden Fall besser, Artikel in gebrochenem Schlesisch, als gar keine zu schreiben! Jeder Beitrag für dieses neue Projekt, z. B. das Erstellen von Vorlagen, oder Infoboxen, wäre eine große Hilfe. Für Fragen, Anregungen oder Hinweise haben wir eine Hilfeseite eingerichtet. Wir danken Dir für Dein Interesse an der schlesischen Wikipedia und wünschen Dir viel Spaß beim Stöbern!
- Lajsikonik 13:19, 2 čyr 2008 (UTC)
Proša, ńy zmjyńej w taki sposůb mjan kategorjůw. Je tego za wjela coby to robić rynčńe, trocha zrobjyš, poćepńeš i bydźe bajzel. Jak uwažoš, co mo być "podug" a ńy "wedle", wćepej to sam, a potym śe to doćepje do zadań lo botůw - uod čego je sam momy no ń? Pyrsk! Lajsikonik 13:19, 2 čyr 2008 (UTC)
ArtikleEdytuj
Witej
Tamto žech škryflou uo kategorjach, we artiklach śmiouo sprowjej, ino katygorje a šablůny uostow botom. Pozdrawjům :) Lajsikonik 10:00, 4 čyr 2008 (UTC)
Je: "zajće pomocy" Mo być: "retůngowy zajće" lebo, akuratńi - "retůngzajće". Gnyp 12:02, 4 čyr 2008 (UTC)
KorekcyjeEdytuj
Witej. Dej, proša pozůr, co ńy wšyjscy godajům kej ty a ńy wšyjske suowa ślůnske, kere užywoš sům jydyne půprowne. Ńy škryflej, proša "je:xxx, mo być:xxx" bo to ńy je gryfńy myśleć, aže ino mojo godka je dobro. Pozdrowjyńa, Timpul godka 13:42, 4 čyr 2008 (UTC)
Tero to `śće ale Mje wnerwjyli!
To co podowům, mo przeca uoparće we buchach! Ntp.: pomoc - podpora, půmoc, hilfa, retůng
Jak Wům ńy pasuje: "retůngowy zajće" to dejće se ntp.: "hilfowy zajće"?
Ale kej Wy dowoće: "zajće pomocy" to třa pedźeć, co ńy je to akuratńe po šlůnzku!
Kej baři Wům śe widźi suowo "půmoc", to se je dejće, ale přeca ńy polske suowo - "pomoc"! Gnyp 12:48, 5 čyr 2008 (UTC)
- Moš recht, co tak jako Ty škryfloš tyž je poprowńy. Nale tak jak to terozki robjyš ńy je lo ńikogo dobře - před Twojym sprowjyńem šuo přelyźć na inkšo zajta, a po ńim ńy idźe. Do tygo, formy kerych Ty užywoš sům meńi znone a užywane. Je na to rada: podowej je kej uobčne a twůř ś nich překerowańo. Lo bajšpila: pod Katowicy wklupej #REDIRECT [[Katowice]] a tak to zapiš - pjyrwy ńim zmjyńiš mjano we artiklu. Inakšy bydźe yno bajzel a lůgično struktůra coukości śe potraći. Lajsikonik 11:57, 10 čyr 2008 (UTC)
- Witej, ježech fest rad, co půprowjoš durś tyn artikel ślůnsko godka. Ino take moue ćůś – widza, iže godoš we dopeuńoču ślůnski godki. Skůnd žeś je? Ježech pů prostu ćekaw, kerego djalyktu užywoš. Bo tukej śe přijyuo, co škryflomy „ślůnskij”, „polskij” atp. Pyrsk Timpul godka 12:52, 12 čyr 2008 (UTC)
Co Šlůnzouka moge šterować to, co řeśće sam darymńe přijyńi, kej to ńy je po prowdźe? Bo to ze artikla, śe same kipńe! TU přeca mo być plac svobody dlo gůrnošlůnzkigo JYNZYKA?! Poprowjům tyn artikel, bo podwjel co, to to je yno ... gańba! Abo, wkuodano sam po kryjůmu, wszechpolsko ... "propaganda"? Co do flexyje worta "godka", to je ś ńům jednako, jako ze "klotka". "klotka" - "klotki", "godka" - "godki" :-) Pojmuja, co wy same`śće tymu ńy winowate, ize mańi`śće sům szlůnzki, a baři uody drugich ... gorolski. Ale to śe ńykej bjere, ze zmitrynžůnych w žywobyću rokův? Podle Wous, woliće być jaki? Baři staromodni - "szlůnzkij" lebo baři moderńi - "gorolskij"? Jedne i druge sům i tak felerne! :-) Stykńe přeca ńykej drugym dać wjary, a ńy snoukfjać (nudle wjyšać)? Fragi třa stouwjać i rajcować! :-) I na uostatek, Jou řůndzam we gůrnošlůnzkym JYNZYKU, bez cudzych suowjův i mundartowygo "halcbanda" eli "malkorba". Wům zaś winszuja uode serca: DUC IN ALTUM! Gnyp 09:28, 13 čyr 2008 (UTC) PS W moji Hajmat pado śe "ajnfach", a ńy ... "pů prostu". :-(


text:
Zmiany we linkowanych
Wkludź miano strōny, żeby ôbejzdrzeć zmiany na strōnach linkowanych do nij abo co dō nij linkujōm. (Żeby ôbejzdrzeć strōny z kategoryje, wkludź Kategoryjo:Miano kategoryje). Strōny ze Ôbserwowanych sōm porubiōne.
- d
- Edycyjŏ Wikidane
- N
- Ta edycyjŏ stworziła nowõ strōnã (ôbejzdrzij tyż listã nowych strōn)
- m
- To je małŏ zmiana
- b
- To je zmiana zrobiōnŏ ôd bota
- (±123)
- Strōna zmiyniyła srogość ô tela bajtōw
- Tymczasowo obserwowana strona
25 lut 2021
- Rusyjo 12:38 −10 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd
- Rusyjo 12:32 +3 Martin Macha 2111 dyskusyjŏ wkłŏd Ôznaczynia: Mobilnŏ edycyjŏ Edycyjŏ z mobilnego necu


text:
Ihre Sprache: Deutsch dolnoserbski hornjoserbsce
Beschreibung
Kóždy kónc tydźenja přiwyskuja tysacy hordych a napjatych nanow swojim kopańcu hrajacym synam. Při tym rozsudy sudnika jara dokładnje wobkedźbuja a wótře komentuja. Jedyn z nich je Bert, kotryž chcyše so jako młodźenc sam z profijom stać, štož pak so jemu njeporadźi. Jeho 12-lětny syn Gilles, jara wobdarjeny a zahority kopar, soni tohorunja wo tym, jónu jako „Čerwjeny čert“ w narodnym mustwje sobu hrać. Zo by so són spjelnił, trenuje nan wšědnje jara zaměrnje ze swojim synom. Cyle njejapcy pak so žiwjenje hólca změni. Za młodeho koparja započina so ćežki čas. Gilles dyrbi wuknyć so rozžohnować, tež wot swojich koparskich sonow …
„Gilles“ je jara čućiwy, wuběrnje hraty dźěćacy film, kotryž wobjednawa temy kaž smjerć, lubosć, přećelstwo a pytanje za swójskim žiwjenskim pućom. Na Mjezynarodnym dźěćacym festiwalu 2006 w Kamjenicy wuznamjeni so film z třomi mytami, mjez druhim z mytom mjezynarodneje dźěćaceje jury.
„Gilles“ je jara čućiwy, wuběrnje hraty dźěćacy film, kotryž wobjednawa temy kaž smjerć, lubosć, přećelstwo a pytanje za swójskim žiwjenskim pućom. Na Mjezynarodnym dźěćacym festiwalu 2006 w Kamjenicy wuznamjeni so film z třomi mytami, mjez druhim z mytom mjezynarodneje dźěćaceje jury.


text:
Swět steji po zdaću na hłowje. Mnoho je hinak, hač smy to zwučeni. Jenož někotři su to přińć widźeli. Minjene lěto je wjele změniło. A nowe lěto započina so tak, kaž je so stare skónčiło. Wuskutki mało politiskich rozsudow su daloko sahace a potrjechja kóždeho. Mnozy ludźo čuja so jara wobmjezowani a njesu tute stejišćo jara wěsće na dróhu. Přirunanja z 2. swětowej wójnu přeco zaso słyšimy. Štož mamy tu runje wutrać, njeje zdźěla samo za čas 2. swětoweje wójny dawało – rěka potom.
Móžno, zo njejsu so oficialnje po cyłym kraju šule zawrěli abo samo šulska winowatosć wusadźiła. Snano njedawachu tež hinaše dźensniše wuskutki. Tola njezda so to w swětle tež scyła tak překwapjace. Tehdy knježeše wójna, dźensa knježi wirus. A tuž měli sej tola přemyslić, hač njeje přirunanje z 2. swětowej wójnu tola skerje njepřihódne. Přirunajomna je dźensniša situacija wjele lěpje z wobstejnosćemi, kotrež je mór ze sobu přinjesł. Rozsudy, kotrež su ludźo tehdy tworili, zo bychu so škitali, su překwapjace podobne tym, kiž so dźensa tworja.
A sprawnje prajene nochcu našu dźensnišu situaciju ze situaciju wójnskich swójbow přirunować. Dokelž dźědojo a wowki, pradźědojo a prawowki hinaše stawizny powědaja. Wone su połne hrózby a strachow wo přežiwjenje, połne fyziskeje namocy, smjerće přez wójnske nastroje, žarowanja wo młodych, sylnych čłowjekow, masoweho mordarstwa, ludomordarstwa.
Dajće nas spytać, tajke přirunanja wobeńć, dajće nas město toho na 2. swětowu wójnu a jeje wuskutki na přiměrjene wašnje dopominać, zo bychmy so w dźensnišim času napřećo podobnym stracham sebjewědomje pozicioněrować móhli.
Dajće nas tež na minjene lěto zhladować a při tym nic do wopačnych zrudnych přirunanjow padnyć, ale zbožowne a za nas a naše swójby drohotne wokomiki namakać. Tute dawaja cyle wěsće. A z tutych wokomikow da so tež dowěra a nadźija na za nas a našich lubych zjednanliwe lěto 2021 čerpać.


text:
Górny jazor
Górny jazor (engelski Lake Superior, francojski Lac Supérieur) jo nejwětšy jazor Pódpołnocneje Ameriki a drugi nejwětšy cełego swěta. Wón jo jaden z pěś „wjelikich jazorow“ (Great Lakes) a namaka se na granicy mjaz Zjadnośonymi statami a Kanadu. Jazor lažy 184 metrow nad mórskeju głaźinu a jo z pśestrěnju 82.103 km² tak wjeliki kaž Awstriska.
Pódpołnocny pśibrjog jazora słuša ku kanadiskej prowincy Ontario a k US-ameriskim statoju Minnesota; pódpołdnjowy pśibrjog k zwězkowyma statoma Wisconsin a Michigan. Nejwětša kupa w jazorje jo Isle Royale. Górny jazor ma wěcej ako 200 pśitokow a wulewa se do Huronskeho jazora.
Pśi Górnem jazorje laže města Duluth a Superior w Zjadnośonych statach a Thunder Bay w Kanaźe.
Wótkaz[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Koordinaty: 48°0′0″N 87°0′0″W /  48, Wurazowa zmólka: Njewócakany opeator *


text:
Bielsko-Biołŏ: sprali na ulicy i porwali ôblyczynie za 6 tysiyncy
Policyjōny z kōmisariatu III w Bielsku-Biołyj jak tyż śledczy z wydziału kryminalnego zastawiyli trzech modych chopōw podyjzdrzanych ô rozbōj. Napastniki napadli na ulicy 21-latka. Ciynżko go sprali i porwali mu ôblycze ô cynie bez 6 tysiyncy zł. Za rozbōj dwōjce majoryntnych chopōw grozi terŏz do 12 lŏt za krŏtami. Jejich 15 lŏt mody spōlnik stanie hned przed gyrichtym familijnym.
Rozbōj trefiōł się we sobotniõ noc w Bielsku-Biołyj na ul. Okrzeji. Trzech napastnikōw napadło 21 lŏt modego chopa. Sprali go tak ciynżko, iże ôn trefiōł do lazarytu. Na szczyńście jego życiu niy grozi już niybezpieczyństwo. Sprŏwcy porwali ôblycze ôd ôfiary. Z nōg pokrziwdzōnego symli strzewiki szportowe. Zrabowali tyż zygarek i taszã z ôblyczym i ôbuciym. Posiedziciel porachowoł straty na bez 6 tysiyncy zł.
Policyjōny poszukowali napastnikōw. Na placu zdarzyniŏ przekludzōno było detajlowe ôbziyranie z udziałym policyjnego technika kryminalistyki. Śledczy zbiyrali dowody i akuratnie wybadowali kożdy szczegōł, co mōg ich dokludzić na szlak sprŏwcōw.
Kludzōne czynności ôperacyjne przizwolyły uzdać, iże zwiōnzek z tym zdarzyniym mŏ trzech modych chopōw wôd 15 do 33 lŏt starych. Wczorej sprŏwcy byli chycyni. W jejich dōmu śledczy ôdnŏdli tajla zrabowanego statku. Dwa majoryntni zastawiyni ôstali przewiyziyni do policyjnego heresztu. Ôba sōm już po ôbskarżyniach. Za rozbōj grozi im do 12 lŏt za krŏtami. Ô jejich dalszym losie usōndzi dzisiej prokuratura i gyricht. Jejich modszy spōlnik trefiōł do Policyjnyj Izby Dziecka. Za swōj czyn ôdpowiy hned przed gyrichtym familijnym.
Zdrzōdło: KMP Bielsko-Biołŏ


text:
Wot junija do awgusta: změny wotewrjenskich časow sobotu a njedźelu:
Za čas lětneho dźiwadła přindźe na slědowacych kónc tydźenjach k změnam wotewrjenskich časow. Prosymy tute wobkedźbować: 25.07.2015 – zawrjene wot 14.00 hodź. 01.08.2015- zawrjene wot 15.30 hodź. 02.08. 2015 – zawrjene wot 14.00 hodź.
„Grafiske wuhotowanje na drastach“ hižo k prěnjemu razej z chwalobnymi wukonami!
Ličba wobdźělnikow drje běše w druhim tydźenju lětnych prózdninow hišće přehladna, za to pak stachu so resultaty ručneho dźěła ćim lěpje! A tež jedyn wěsty muzejowy pedagoga, kotryž swójskej radźe njesćěhowaše a spytaše na čornej bałmje dźěłać – je so wo jedne nazhonjenje wobohaćił. Za zajimowanych su te dalše wobrazy dźěłow knjeni Palmanoweje pod zapisom […]


text:
Łužiske lěkarnje na nowe postajenja nahubnikow dla přihotowane
Budyšin/Slepo/Pančicy-Kukow/Njeswačidło/ (SN/bn/at). Přichodnje płaći tež w Sakskej přiwótřena winowatosć, w zjawnym wobchadźe a při nakupowanju sej nós a hubu zakrywać. Dokładny datum chce kabinet na nowy tydźeń wozjewić. Hinak hač w tamnych zwjazkowych krajach pak njebudźe w swobodnym staće tak mjenowany FFP2-nahubnik obligatoriski, operaciski je runje tak dowoleny. W ručnym dźěle zhotowjene modele, rubiška abo šawle jako škit pak potom wjace njeakceptuja. Přeńdźenja móža z pokutu hač do 60 eurow chłostać.


text:
Popularne rymy do
zycie
mnie
czas
ciebie
jest
dzień
zawsze
wszystko
świat
życia
świecie
siebie
wiele
serce
domu
razem
się
oczy
będzie
serca
słowa
Tobie
dobrze
więcej
jesteś
urodziny
miłości
głowie
marzenia
miłość
Rymy do londynu
aktynu, akwamarynu, alabandynu, aleksandrynu, almandynu, almarynu, andezynu, antocyjanidynu, awanturynu, awenturynu, Awentynu, azotynu, bezczynu, Białogórzynu, Bieczynu, biuletynu, bizmutynu, braunsztynu, Broczynu, Brooklynu, bursztynu, butynu, Byszynu, cechsztynu, celestynu, chalkozynu, Charzynu, chlorynu, Chudzynu, Chwaszczynu, Cieszynu, cytrynu, czynu, dekynu, dermatynu, Dźwirzynu, dżynu, egirynu, erytrynu, etynu, festynu, fosforynu, geodynu, glutynu, Goręczynu, heksynu, Holsztynu, iloczynu, jabłoszynu, jałżynu, jaskrzynu, Junoszynu, jutrzęczynu, kampeszynu, karmazynu, kasynu, klawesynu, kobaltynu, krepdeszynu, kroksztynu, Liszynu, Londynu, Łączynu, magazynu, magdynu, magnesynu, mandrynu, Mieroszynu, miozynu, mokasynu, morszczynu, Mrzeżynu, namorzynu, Niedarzynu, Niemierzynu, nitratynu, nonynu, odczynu, okrzynu, oktynu, omżynu, orsztynu, ostrzeszynu, Palatynu, pentynu, Pęczerzynu, pidżynu, pirotynu, płynu, pochrzynu, podchlorynu, podsiarczynu, Połczynu, Połęczynu, Pomieczynu, pornomagazynu, propynu, protaktynu, rękoczynu, rozczynu, rozmarynu, Rzepczynu, sanhedrynu, sanidynu, santorynu, sapfirynu, seledynu, selsynu, serpentynu, siarczynu, Sikorzynu, Skórzynu, skurwysynu, Sławoszynu, smaltynu, Sobiatynu, Sopieszynu, spessartynu, Starzynu, Strzyżynu, sukinsynu, Sulęczynu, superwyczynu, synu, szagrynu, szarańczynu, Świeszynu, tamburynu, toluidynu, trawertynu, Troszczynu, Turynu, tynu, wawrzynu, Węgorzynu, wielkomorszczynu, Wierszynu, Wieszynu, wodorosiarczynu, Wołczynu, wyczynu, zaczynu, zgrzynu, zrzynu
aktynu akwamarynu alabandynu aleksandrynu almandynu almarynu andezynu antocyjanidynu awanturynu awenturynu Awentynu azotynu bezczynu Białogórzynu Bieczynu biuletynu bizmutynu braunsztynu Broczynu Brooklynu bursztynu butynu Byszynu cechsztynu celestynu chalkozynu Charzynu chlorynu Chudzynu Chwaszczynu Cieszynu cytrynu czynu dekynu dermatynu Dźwirzynu dżynu egirynu erytrynu etynu festynu fosforynu geodynu glutynu Goręczynu heksynu Holsztynu iloczynu jabłoszynu jałżynu jaskrzynu Junoszynu jutrzęczynu kampeszynu karmazynu kasynu klawesynu kobaltynu krepdeszynu kroksztynu Liszynu Londynu Łączynu magazynu magdynu magnesynu mandrynu Mieroszynu miozynu mokasynu morszczynu Mrzeżynu
namorzynu Niedarzynu Niemierzynu nitratynu nonynu odczynu okrzynu oktynu omżynu orsztynu ostrzeszynu Palatynu pentynu Pęczerzynu pidżynu pirotynu płynu pochrzynu podchlorynu podsiarczynu Połczynu Połęczynu Pomieczynu pornomagazynu propynu protaktynu rękoczynu rozczynu rozmarynu Rzepczynu sanhedrynu sanidynu santorynu sapfirynu seledynu selsynu serpentynu siarczynu Sikorzynu Skórzynu skurwysynu Sławoszynu smaltynu Sobiatynu Sopieszynu spessartynu Starzynu Strzyżynu sukinsynu Sulęczynu superwyczynu synu szagrynu szarańczynu Świeszynu tamburynu toluidynu trawertynu Troszczynu Turynu tynu wawrzynu Węgorzynu wielkomorszczynu Wierszynu Wieszynu wodorosiarczynu Wołczynu wyczynu zaczynu zgrzynu zrzynu
aktynu, akwamarynu, alabandynu, aleksandrynu, almandynu, almarynu, andezynu, antocyjanidynu, awanturynu, awenturynu, Awentynu, azotynu, bezczynu, Białogórzynu, Bieczynu, biuletynu, bizmutynu, braunsztynu, Broczynu, Brooklynu, bursztynu, butynu, Byszynu, cechsztynu, celestynu, chalkozynu, Charzynu, chlorynu, Chudzynu, Chwaszczynu, Cieszynu, cytrynu, czynu, dekynu, dermatynu, Dźwirzynu, dżynu, egirynu, erytrynu, etynu, festynu, fosforynu, geodynu, glutynu, Goręczynu, heksynu, Holsztynu, iloczynu, jabłoszynu, jałżynu, jaskrzynu, Junoszynu, jutrzęczynu, kampeszynu, karmazynu, kasynu, klawesynu, kobaltynu, krepdeszynu, kroksztynu, Liszynu, Londynu, Łączynu, magazynu, magdynu, magnesynu, mandrynu, Mieroszynu, miozynu, mokasynu, morszczynu, Mrzeżynu, namorzynu, Niedarzynu, Niemierzynu, nitratynu, nonynu, odczynu, okrzynu, oktynu, omżynu, orsztynu, ostrzeszynu, Palatynu, pentynu, Pęczerzynu, pidżynu, pirotynu, płynu, pochrzynu, podchlorynu, podsiarczynu, Połczynu, Połęczynu, Pomieczynu, pornomagazynu, propynu, protaktynu, rękoczynu, rozczynu, rozmarynu, Rzepczynu, sanhedrynu, sanidynu, santorynu, sapfirynu, seledynu, selsynu, serpentynu, siarczynu, Sikorzynu, Skórzynu, skurwysynu, Sławoszynu, smaltynu, Sobiatynu, Sopieszynu, spessartynu, Starzynu, Strzyżynu, sukinsynu, Sulęczynu, superwyczynu, synu, szagrynu, szarańczynu, Świeszynu, tamburynu, toluidynu, trawertynu, Troszczynu, Turynu, tynu, wawrzynu, Węgorzynu, wielkomorszczynu, Wierszynu, Wieszynu, wodorosiarczynu, Wołczynu, wyczynu, zaczynu, zgrzynu, zrzynu


text:
Życzenia urodzinowe po śląsku
Dzisioj w dniu Twojego geburstagu
Życza Ci kupa uciechy
Aby żodne choróbsko Cie nie trzimało
Coby wszyscy Ci pszoli
Z życio boł fest zadowolony
I dostoł kupa geszynków!
Chca Ci winszować na tyn gyburstag najsamprzod uśmiychu kożdego dnia, coby Cie troski mijały, żeby Ci zawdy zdrowi dopisywało i żebyś umioł (umiała) znojść czas na marzynia. Bo marzynia som fest ważne. Łone nos wyróżniajom łod wszyjstkigo tego, co żyje.
Na przileżytoś Twojygo gyburtstaku winszuja Ci (Wom) zdrowio, szczynścio i
radości, połny kabzy, gryfnych dziołchów/pociechy z chopa.
Winszuja Ci dzisio, cobyś se żył (żyła) po leku, rajzowoł (rajzowała) kaj ino se zapragniesz i uśmiychoł (uśmiechała) sie wszyndy i do wszyjstkich
Co by dycki zdrowi było
Szōstka w lotka sie cylnyło
Co by żŏdyn niy nerwowŏł
Kożdy pjyknie przygadowŏł
By ci dzisio winszowali
Po słodkim dziubeczku dali
A jŏ życza nŏjlepszego
I życiŏ fest wesołego
wszystkiego nojlepszego skuli twojego świynta.
Życza ci dużo szczynscio, zdrowio i coby ci piwko zawdy smakowało, a baba niy robiła larma, jak ździebko za duźo go wychlastosz


text:
Niy ma chyba barzi ajnachowego1 jołdła do narychtowania,2 jak wodziōnka- chyba, że smażōnka3 abo sznita ze fetym.4 Pirwy5 zawsze sie jōm robiōło, jak sie miało trocha starego chleba, bo to przeca żołdyn6 niy bōł wtedy taki gupi, żeby go wyciepnōńć.7 Moja muter mi padała,8 że u nich- we staryj chałpie9– to moja Ōłma10 pikła we wielochu11 w kołżdo sobota 5 pecynōw12 chleba i on bez cołki tydziyń bōł dobry. A dzisiej to już na trzeci dziyń je bez smaku i idzie sie z niego yno zrobić bratsznita13 abo wodziōnka. Tyn recept- co go sam niżyj mołcie- to je na takoł brōłtzupa, jako sie robiōł mōj Ōłpa.14 Łon bōł jargang15 1907, a że znoł tako wodziōnka na pewno jeszcze ze swoji chałpy, to idzie pedzieć, że tyn recept moł już nojmani16 sto lołt.
Co potrza?
2 sznity chleba
łeżka fetu abo masła
zōmbek czosku (jak lubicie, to mogecie sie go dać wiyncyj, yno sie dejcie pozōr, żeby po tym niy bōło bańtowania17 we brzuchu)
pó18 cebuli
liść bobkowy19
2-3 kulki ziela angelskego
trocha magi
sōl i pieprz
wrzōntek
Pokrejcie20 sie chlyb na mańsze kōnski, cebula i czosnek tyż. Wciepcie wszyske skłądniki do talyrza abo jaki miski, zalyjcie wrzōntkym, przikryjcie na połra minut jakim inkszym talyrzym i… fertich.
A niy godoł żech, że to baje ajnfachowe 😉 Smacznego 🙂
1bardziej prostego
2przygotowania
3jajecznica
4kromka ze smalcem
5dawniej
6nikt
7wyrzucić
8mówiła
9domu
10babcia
11piec chlebowy
12bochenków
13grzanka
14dziadek
15rocznik
16najmniej
17rewolucji
18pół
19laurowy
20pokrójcie


text:
Jak ôdzyskać dług? Nojlepij niy nożym
Zŏbrscy policyjōny chyciyli chopa podyjzdrzanego ô rozbōj. Groziōł nożym i dopōminoł sie ôddaniŏ długu. Decyzyjōm gyrichtu ôstoł ôn heresztowany. Grozi mu do 12 lŏt.
Policyjōny z V komisariatu zastawiyli chopa, co groźbami nożym dopōminoł sie ôddaniŏ długu. Podyjzdrzany trzasnōł dużnika i porwoł mu jaklã z telefōnym jak tyż dokumyntami. Do zdarzyniŏ doszło w zŏbrskij dzielnicy Helynka. Z policyjnych ôbsztalowań wynikŏ, iże 23-letni pokrziwdzōny winowaty bōł sprŏwcy 80 zł, atoli ôdkłŏdoł spłacynie kwoty. 34-latek uzdoł tōż upōmnieć sie ô dług. Sprŏwca napaści ôstoł zastawiōny i wrażōny do policyjnego heresztu. Chop wczaśnij mioł już ôstuda z prawym. Zastawiany bōł za rauby i ôdsiedzioł rok w hereszcie za znyncanie. Na antrag zŏbrskij prokuratury gyricht heresztowoł chopa na 3 miesiōnce. Za popołniōne przestympstwa grozi mu kŏra do 12 lŏt, co może ôstać wydużōnŏ ô pōłowã, bo chop niy piyrszy rŏz złōmoł prawo.
Zdrzōdło: KMP Zŏbrze, foto: KPP Wodzisław


text:
Zebnica (město)
Zebnica (nim. Sebnitz, čes. Soběnice) jo wjelike wokrejsne město we wokrejsu Sakska Šwica-Pódzajtšne Rudne góry, z góry dołoj běžaś pśi rěcynu nižynu Zebnica a Kśinicy na granicy mjazy Nimskeju a Českeju. Město ma cirka 9552 wobydlarjow a jo se prědny raz w 13. stolěśu naspomnjeło. Lažy na wusokosći wót 250 až 460 metrow a 379 metry w městowych srjejźišćo pó jutšna k narodnego parku Saksko-Českojska Šwica a na Pódwjacorno-Łužyskem góratem kraju. Lažy na lěwem brjogu rěki Zebnicy, naprěki českego města Dolní Poustevna, kenž jo było až do roku 1945 źěł Zebnice. Dalšne měsćańske źěle su Altendorf, Lichtenhain, Mitteldorf, Ottendorf a Saupsdorfa w Kśiniskem dołkach, kaž we husokosći Schönbach, Hofhainersdorf, Amtshainersdorf, Hertigswalde a Hinterhermsdorfa.
Wobchod[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Zebnica lažy pśi zeleznicowej śěgi Sebnitztalbahn/ Zeleznica Narodnego parka Sakskeje a Českeje Šwicy (U28) mjazy Dźěćinom, Žandawom, Zebnicom, Dolní Poustevnom, Mikulášovicom, Velký Šenovom, Słanknom do Rumburka a pśi śěgi Sakskego Semmeringbahn (RB71) mjazy Zebnicom, Nowe Městom, Stołpinom do Pěrna.
Něga běchu teke hyšći jadne zeleznicowe śěgi wót Žandawa do Górneje Łužycy mjazy Krumhermsdorfom, Nowe Městom, Oberottendorfom, Wjazońcom, Wjelećinom, Rozwodecom, Budestecom a Dźěžnikecom do Budyšyna.
Busowe linki 261 wujěś wót sem Drježdźan pód móstom pśi głownem dwórnišćy do Zebnice.


text:
Wylem Nowy
Wylem Nowy (němsce Wilhelm Nowy; * 15. januara 1870 w Bórkowach, † 1. oktobra 1933 w Choćebuzu) bě serbski ewangelski farar a jedyn z najwažnišich delnjoserbskich kulturnich prócowarjow.
Žiwjenje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wylem Nowy bě syn bura a bratr Hajna Noweho. Wot 1881 do 1891 wopyta gymnazij w Gubinje. Po tym studowaše teologiju w Hali a Berlinje. Wot 1895 do 1902 bě domjacy wučer w Podstupimje. Swoju prěnju staciju skutkowanja we Łužicy měješe wot 1902 do 1904 jako farar w Budestecach. Po tym skutkowaše wot 1904 do 1910 w Ketlicach, wot 1910 do 1917 w delnjołužiskej Brjazynje a wot 1917 hač do swojeje smjerće w lěće 1933 při Choćebuskej klóšterskej cyrkwi.
Jeho row z wopomnjenskej taflu nadeńdźe so na Choćebuskim Sewjernym kěrchowje.
Skutkowanje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Nowy organizowaše zhromadnje z Bogumiłom Šwjelu wot 1890 delnjoserbske studentstwo. Bě prěni předsyda 1891 załoženeho studentskeho zjednoćenstwa Zwěsk serbskich pśijaśelow. Měješe wažny podźěl na přewjedźenju zjawnych młodoserbskich zarjadowanjow, kotrež so jako spěwarske swjedźenje wot 1893 hač do 1906 přewjedźechu. W Berlinje nawjedowaše rozwučowanje a zwučowanje serbskich studentow w maćeršćinje.
Dopisowaše wosebje pod rubriku Z božego kralejstwa do Serbskeho Casnika mjeńše rozpominanja a podawaše do Časopisa Maćicy Serbskeje nekrologi wuznamnych prócowarjow.
Bě wot 1894 čłon Maćicy Serbskeje a mjez 1913–1933 předsyda delnjoserbskeje Maśicy Serbskeje.
Žórło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Gerat Hančka: Nowy, Wylem. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 422


text:
Pódwjacornosłowjańske rěcy
Pódwjacornosłowjańske rěcy su pódkupka słowjańskich rěcow w Europje.
Pódwjacornosłowjańske rěcy něnto powěda 56 milionow luźi na cełem swěśe. W 7. stolěśu jo była jadna pódwjacornosłowjańska rěc, kótaraž do 10. stolěśa južo jo była źelona na tśi kupki: lechisku, serbsku a česko-słowaksku. Wóne se wuznamjenjaju pśez refleksa c, (d)z za prasłowjańskej *tj, *dj.
- lechiske rěcy
- połobske rěcy †
- pomorske rěcy (200 tys)
- kašubska rěc (200 tys)
- słowińska rěc †
- pólska rěc (42,5 mln)
- serbske rěcy (70 tys)
- dolnoserbska rěc (7 tys)
- górnoserbska rěc (20 tys)
- slěpjańska narěc (1 tys)
- česko-słowakske rěcy
- česka rěc (10 mln)
- morawska rěc (? tys)
- słowakska rěc (5 mln)
- česka rěc (10 mln)


text:
Rafał Szyma: Wiyszać ta fana abo niy?
Na jedno – 2 mŏja to je polski dziyń polskij fany. Dziyń ekstra na to, coby Polŏki pokŏzali sie ze swojimi farbami. Badnijcie pōłne miano: “Dziyń Fany ôd Polskij Republiki”, a niy kożdyj jednyj. Robić naschwŏl i wystawiać żōłto-modro na plac bioło-czerwōnyj? Trocha to wōniŏ na sorōństwo, pra?
Na drugie – no przeca ô to sie rozchodzi, coby sie pokŏzać, zadymōnstrować, fto jŏ je. Coby niy dać blank zdōminować publicznygo przestrzyństwa, symbolicznie pokŏzać, co sam je Ślōnsk i krōm Polŏkōw żyjōm sam tyż autochtōny. Zachachmyńcić kōmu świynto tak, coby robiyło za swoje włŏsne – to je przeca stary knif ôd Kościoła na kulturowe zwyciyństwa. Tak za starego piyrwyj ôbsztalowoł czas Godōw, tak sie we XX wiyku pokŏzało, co 1 mŏja to je tak po prŏwdzie spōmniynie świyntego Jōzefa Rzymieślnika, tak terŏzki dziecka majōm ôrŏz maskynbale wszyskich świyntych bez czas Halloween.
I na trzecie – niy ma to aby bŏznowanie z tymi fanami? Te cołkie pokazowanie do cudzych ludzi tego, żech je Ślōnzŏkiym? Niy rozchodzi sie sam ô to, co by mie było gańba przed Polŏkami, ino ô to, co je, a czego niy ma we ślōnskij wrażliwości. Zawdy zdŏwało mi sie, co to je wiyncyj ślōnskie: niy pokŏzywać, niy dymōnstrować, ôstawić sie swoja tōżsamość ino do sia. Iś kajś z fanōm – to niy ma “gemütlich”.
Abo tak miarkuja, bo żech erbnōł tyn ślōnski strach? Gynau tyn, co go moderne Ślōnzŏki majōm ôdciepać, jak sie niy chcōm stracić miyndzy Polŏkami?
Tōż niy wia: wiyszać, abo niy.


text:
VII
Nó tim pjõtim dnjú, dërch dzãka barankòvi, ta tajemnosc żëcô môłéwo princa wosta mje wobjavjonô. Mje njic, tobje njic, won mje spitôł dërno, cjéjbë béł dłúgò wó tim rozmiszlôł v cëszi:
– Cjéj barank rôd rże krze, zgrëze won téż kvjatë?
– Barank zgrëze vszëtkò, co le trafji.
– Navetka kvjatë, co majõ kòlce?
– Jo. Navet kvjatë, co majõ kòlce.
– Téj docz słúżõ të kòlce?
To jô nje vjedzôł. Jô sã tenczas barzo zagútorził przë vëkrõcanjim jedné wokrop zarznjãté szrúvë z méwo mòtora. Jô béł dichtich njewubëtni przóz tã avarëjõ, jakô zaczã vëzdrzec barzo pòvôżno, a woda do pjicô, chtërna sã vëczerpòva, kôza mje mjec strach przéd tim nôgòrszim.
– Docz słúżõ të kòlce?
Môłi princ njigdë nje zrezignovôł z pitanjô, cjéj jú rôz mjôł je pòstavjoné. Jô béł rozgòrzoni przóz nã szrúvã ë jem wodrzek bële co:
– Kòlce njidoczewu nje sõ, kvjatë jich majõ le blós przez svòje czësté njebëlnjictvò.
– Ach!
Le pò sztóce cëszé won vëbùch se żôlbõ do mje:
– V to jô nje vjerzã! Kvjatë sõ krëché. Wonë sõ letkòvjérné. Wonë sã barnjõ jak mògõ. Në mëslõ, że sõ grozné se svòjimi kòlci…
Jô njic nje wodkôzôł. Vnenczas jô so rzek: «Cjéj ta szrúva dërch mdze trzima, trzasknã jã młotkã». Môłi princ zôs przecjid mòje mësle.
– Ë të mëslisz, że kvjatë…
– Ale njé! Njé! Jô njic nje mëslã! Jô wodrzek bële co! Jô jem zajãti pòvôżnëmi zachami!
Won sã nó mjã przëzdrzôł czësto baf.
– Pòvôżnëmi zachami!
Won vëzdrzôł nó mjã z mim hômrã v rãce a pôlcami czôrnëmi wod smarë, wudzjibłéwo nad czims, co sã mù vëdôva wokrop brzëdcjé.
– Të gôdôsz jakò ti wustni!
To mjã përznã zasromało. Ale won njemjiłosernje dodôł:
– Të vszëtkò pòmachcesz… të vszëtkò pòmjészôsz!
Won béł pò prôvdze barzo rozjadovjoni. Pòtrzõsôł na vjetrze svòjimi złocanëmi vłosi:
– Jô vjém jednã planétã, gdze je jeden karmjinovi pón. Ten njigdë jesz kvjata nji mô wuwonjałé. Ten njigdë nji mô gvjôzdë vjidzoné. Ten njigdë nji mô żódnewo człovjeka kòchóné. Won njigdë nje stvòrził njic jinszéwo jak anekse. Ë ten całi dzénj won pòvtôrzô dëcht jak të: «jô jem pòvôżni człovjek! jô jem pòvôżni człovjek!» a chòdzi bùszni cjéjbë knëpel mjôł zjadłé. Le to nje je żóden człovjek, to je grzib!
– Co?
– Grzib!
Môłi princ béł terô jaż bladi wod gòrzë.
– To sõ mëlionë lat jak kvjatë vëtvôrzajõ kòlce. Ë to sõ mëlionë lat jak mjimò tewu barancji grëzõ kvjatë. Ë to nje je vôżné próbòvac pòchvacëc dlôcz wonë sã tak ansztrengùjõ, żebë vëprodukòvałë kòlce, co njidocz jim nje słúżõ? Nje je vôżnô ta wojna tëch barankóv ë tëch kvjatóv? Nje je to vażnjészé a pòvażnjészé jak në anekse newu sëtéwo czerzvjonéwo pana? A cjéj jô sóm znajã ten jedúrni kvjat na svjece, co nje egzistëje gdzejinga jak blós na mòji planéce ë jeden môłi barank móże jen jednim rúksã zgładzëc z tewu svjata, tak prosto, na jednim pòrénkú, nje merkajõcë, co won robji – to nje vôżné?!
Won sã sczerzvjenjił, a téj cignõn dalé:
– Cjéj chto kòchô ten kvjat, jedúrni mjedzë mëlionami, mëlionami gvjôzd, temù signje, żebë béł szczestlëvi, cjéj na njewu zdrzi. Won so rzecze: «Mój kvjat je gdzes tamò…». Le cjéj ten barank zgrëze mù ten kvjat, to bõdze tak, cjéjbë jemù vszëtcji gvjôzdë zgasłë! Ë to nje jesta vôżné!
Won nji móg rzec njic vjicé. Nôgle sã rozpłakôł. To sã znocëło. Jô wodszmërgnõn mòje pòrzõdcji. Jem sã smjôł nad mòjim młotkã, szrúvõ, pragnjõczkõ ë smjircõ. Na jedni gvjezdze, jedni planéce, na mòji, na Zemji, béł môłi princ a brëkòvôł pòcechji! Jô wo vzõn v remjona a kòlibôł. Jem mù rzek: «ten kvjat, chtëren të kòchôsz, nje je v njebezpjekú… jô nacéchùjã napëszcznjik tvòjémù barankòvi… jô cë nacéchùjã zôstavã dlô tvòjéwo kvjata… jô…». Jem nje vjedzôł, co jesz rzec. Jô sã czúł wokrop njezgrabno. Jô nje vjedzôł jak wo dosignõc, jak sã z njim zjednac… To je barzo tajemni plac, na krôjna łzi!
Słovôrzk:
dërno stanowczo, hardo
zagùtorzëc sã być czymś zajętym
szrúva śruba
mòtór silnik
njewubëtni niespokojny
njebëlnjictvò nikczemność, niecność
żôlba pretensja, żal
hômer młot
ansztrengòvac wysilać
gdzejinga gdzieindziej
sëti tłusty, gruby
jednim rúksã za jednym zamachem
pragnjõczka pragnienie
pòrzõdcji narzędzia
napëszcznjik kaganiec (neologizm)
zôstava osłona, ochrona
Przeczytaj poprzedni rozdział TU.


text:
Kaufhaus Breda w Ôpawie durch bez gospodŏrza
Zabytkowy kaufhaus Breda we Opawie 5 rok szukŏ gospodŏrza. Wybudowany we 1928 roku bez wiedyńskego architekta Leopolda Bauera jako kaufhaus Breda & Weinstein bōł nojnowocześniszym takim ôbiektym we miyndzywojynnej Republice Czechosłowackej, kery bōł inspirowany budynkym Guaranty Building ze Buffalo w Ameryce. Mioł 5 sztokōw na ziymiy i dwa pod. Nŏleżoł do żydowskich kupcōw Davida Weinsteina i Maxa Bredy, kerzy trefiyli sie 1897 roku we ôpawskej synagodze.
Historyjŏ
Po prziłōnczyniu Ôpawy we 1938 roku do Sudentelandu familia Weinstein traci kaufhaus. Kōmpletnie zniszczōnŏ ôstała tyż synagoga, w kerej trefiyli sie geszeftsmany Weinstein i Breda. Familia Weinstein przenosi sie do Pragi. Po roku, kiedy rasitowske ataki na Żydōw nasilajōm sie tyż we Pradze, ôjcowie popełniajōm samobōjstwo, a syn Robert emigruje do Norwegije, kaj tyż nie je bezpieczny, bo trefiōł do ôbozu kōncyntracyjnego, kaj umiyrŏ.
We czasie wojny kaufhaus działoł pod markōm Melder, Reiser i in. We 1945 przejmuje jy regiyrōng Czechosłowacyje i ôtwiyrŏ na nowo we październiku. Ô zwrŏt starŏ sie bratanek Weinsteina Bruno Fischer, ale firma ôstała skōnfiskowanŏ bez państwo czechosłowacke jako miynie…poniymiecke. Kaufhaus Breda ôstanie połōnczōny we czechosłowacke Dōmy Handlowe i pod markōm Průkopník, a niyskorzyj Prior działō nŏstypne pŏradziesiōnt lŏt.
Dzisiej
We 1992 roku kaufhaus chciały ôdzyskać nazŏd cery siostrzyńca, Paula Weinsteina. Jych starnia ôstały jednak ôdciepniynte przez władze czeske skuli braku ôbywatelstwa i za dalekygo pokrewiyństwa.
We 2003 kaufkaus za 27 miliōnōw korōn kupiōł ôpawski geszeftsman Kamil Kolek. Breda ale we 2004 i 2013 sie pŏlyła i po tej drugej fojerze je na stale zawartŏ.
Ôd tego czasu miynyło 5 lŏt i wierzyciele szukajōm nowego gospodŏrza dlŏ tego ślōnskego kaufhausu ze złotej ery czechosłowackygo miyndzywojnia. Na razie bez skutku.
Foto tytułowe: Lestat (Jan Mehlich) [CC BY-SA 3.0], from Wikimedia Commons


text:
Malawi
Malawi, Republika Malawi (ang. Republic of Malawi; čičewa Malaŵi, Dziko la Malaŵi) downij Ńjasa – państwo we wschodńij Africe, bez dostympu do mořa. Grańičy s Tanzańijům, Mozambikym a Zambijům.
S půunocy na pouedńe kraju rozćůngo śe Wjelgi Růw Zachodńi, we uobrymbje kerygo znojduje śe třeće co do wjelgośći jeźoro afrikańske - Ńjasa, powstoue we wyńiku ruchůw tektůńičnych na placu Wjelgich Rowůw Afrykańskych. S pouedńowych krańcůw jeźora wypúywo řyka Shire, kero je dopuywym Zambezi. Na wschůd a zachůd uod jeźora Ńasa we krajobraźe důminujům wysoke puaskowyže. Pouožůna na půunocy kraju wysočyzno Nyika śyngo 2600 m n.p.m. Na pouedńe uod jeźora Ńjasa rozćůngo śe wyžyna Shire wyžyna), kero přechodźi we masyw gůrski Mlandži, uośůngajůncy wysokość 4000 m n.p.m. Klimat Malawi na přewažajůncym uobšaře podzwrotńikowy.


text:
Runje tak kaž loni tež tónkróć wotewrjenje Małowjelkowskeho prazwěrjenca koronapandemije dla přestorča. Hač móža kaž před lětom 20. meje wočinić, wšak tuchwilu jasne njeje.
Mały Wjelkow (UM/SN). Wobrazy su podobne, a přiwšěm je wulkich rozdźělow. Runje tak kaž loni je Małowjelkowski prazwěrjenc srjedź apryla hišće we hłubokim zymskim sparje. W normalnym padźe so tu hižo wot 1. apryla z ludźimi mjerwi, kotřiž prazwěrjata wobdźiwaja a na to čakaja, zo w dožiwjenskim swěće Lavaris wulkan zaso wudyri. Minjene lěto smědźeše woblubowany wólnočasny park 20. meje swoje durje wočinić, jako měnjachu, zo je hladajo na koronapandemiju najhórše přetrate. Dźensa wědźa to lěpje (abo špatnišo). „Tuchwilu njeje scyła hišće wotwidźeć, hdy a pod kotrymi wuměnjenjemi móžemy prazwěrjenc wotewrěć“, praji nawodnica za wólny čas a turizm z Budyskeje wobdźělenskeje a wobhospodarjenskeje towaršnosće (BBB) Katharina Görnitz na naprašowanje. Štož móžachu, su činili.


text:
Bamberg (B/SN). Bamž Franciskus je próstwu němskeho kardinala Reinharda Marxa wo wuwjazanje ze zastojnstwa wotpokazał. Swój rozsud wopodstatni tak, zo „ma kóždy swoje nadawki tak derje kaž móžno na swojim městnje spjelnić“. Bamž žada sej wosebje wobdźěłanje a wujasnjenje padow seksualneho znjewužiwanja. „Wopory maja w srjedźišću stać, nic institucija“, praji Bambergski arcybiskop Ludwig Schick. „Wotpokazanje próstwy sym wočakował.“ Biskop Schick znapřećiwja formulaciji arcybiskopa Marxa w lisće bamžej Franciskusej, zo je cyrkej „na wěstym mortwym dypku“. Zakitujo so Marx měni, zo „njebě to žana kritika, ale skerje namołwa, trěbny wukřik. W posłušnosći akceptuju rozsud, kaž sym to bamžej slubił.“
Vatikan a pjenjezy


text:
Rěčna zawěra Kwětanecy
Rěčna zawěra Kwětanecy (němsce Talsperre Quitzdorf) je rěčna zawěra při Čornym Šepcu blisko Niskeje w Zhorjelskim wokrjesu. Wona słuži jako składźišćo (reservoir) chłódźenskeje wody za Hamorsku milinarnju, za škit před wulkej wodu kaž tež jako wočerstwjenišćo. Spjaty jězor je po přestrjeni najwjetši w Sakskej a bě do pjelnjenja Łazowskeho a Bjerwałdskeho jězora tež scyła najwjetša wodźizna w swobodnym staće.
Na městnje dźensnišeho jězora ležeštej něhdy wjesce Kwětanecy a Kanjow. Rěčna zawěra je so mjez wot 1965 do 1972 natwariła a dźěła wot lěta 1974.


text:
We Bibliotyce Silling je dostympny nowy tekst po ślōnsku. Je to nowela „Jōnek muzykant” ôd Henryka Sienkiewicza we przekładzie ôd Grzegorza Kulika.
Nowela je głymboko wrażōno we idyje polskigo pozytywizmu, co jego nojważniyjsze hasło to była „robota u podstaw”. Sienkiewicz chcioł niōm pokozać, jak marniōm sie lokalne talynta we dziynnym życiu polskij wsi, a we tym samym czasie arystokracyjo szuko artystōw do spiyranio za granicōm.
Jōnek muzykant bōł przełożōny na rozmajte inksze jynzyki, w tym angelski, hiszpański, ruski i esperanto.
Nowela, chocioż ôd jeji publikacyje przeszło już bez sto lot, durch niy straciyła na aktualności. Ôkrōm tego, chocioż ôna była pōmyślano za kōmyntorz polskij rzeczywistości, to zdowo sie blank uniwersalno.
Link do ksiōnżki: Jōnek muzykant.
Kōmyntorz ôd autora przekładu
Dycki żech godoł, że mie sie źle przekłodo z polskigo na ślōnski, bo bez to, że te dwa jynzyki sōm do siebie moc bliske, ciynżyj stworzić dobry ślōnski przekłod. Porzōnd przi robocie widzi sie, iże te zdania sōm za bliske ôryginałowi i prōbuje sie wynokwiać. A potym żech sie pōmyśloł, że jak poradziōł żech przełożyć „Dracha”, to przeca taki Jōnek muzykant to niy powinno być ciynżke zadanie.
We poru przipadkach ôstawiōł żech ôryginalne formy. To sōm take, co ôpisujōm rzeczy i funkcyje, co niy słyszoł żech, żeby na Gōrnym Ślōnsku sie je znało abo mogōm take słowa niy być udokumyntowane. Podyjzdrzywōm, że niykerzi nojbarzij dadzōm pozōr na słowo „kredyns” i pōmyślōm, że przeca po ślōnsku je „bifyj”. Rzecz w tym, że tu niy ma mowy ô meblu, co sie nazywo „kredens” ino ô izbie, co mo tako nazwa. Bez to słowa „bifyj” niy szło tukej użyć.
Mōm nadzieja, że przekłod spodobo sie majoryntnym, ale tyż przido sie szkolorzōm, bo dyć ta nowela to je jedna ze ekstra lektur we klasach 4-6.
Spōmōż robota nad przekładami
Silling to projekt kludzōny dlo publicznego dobra. Jego cyl to uproszczynie dostympu do norzyńdzi i dōbr kultury we ślōnskim jynzyku. Bez sparcio ôd używoczōw niy szło by go kludzić, tōż zastanōwcie sie nad dociepniyńciym sie:
https://patronite.pl/grzegorzkulik
https://paypal.me/GrzegorzKulik
Wideo, co w nim autōr przekładu czyto cołki tekst:


text:
Serbski ewangelski cyrkwinski dźeń znowa wusahowacy nabožny wjeršk był
Wojerecy (SN/bn). „Dźakuju so za rjane, rjane kemše tu we Wojerecach, dźakuju so wšěm, kotřiž su zahe stanyli, so přihotowali a w serbskej drasće přišli, a to z cyłeje Łužicy. Wutrobny dźak za wšitko!“ Takle je so superintendent Jan Malink wčera na kóncu 74. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń zahajaceje Božeje słužby we Wojerowskej Janskej cyrkwi z přitomnymi rozžohnował. Do toho bě Malink swjatočne kemše zhromadnje ze swojim naslědnikom w zastojnstwje superintendenta, fararjom Christophom Rummelom z Hodźija, ze Slepjanskej fararku Jadwigu Malinkowej a prěni raz na cyrkwinskim dnju wobdźělenym fararjom Stefanom Reicheltom z Blunja swjećił. Boži dom bě – dalokož strowotniske předpisy to dowolachu – nimale dospołnje wobsadźeny. Přiwšěm Jan Malink podšmórny, zo aktualneje krizy dla jedyn z „cyle wosebitych wjerškow lěta za serbskich wosadnych“ regiona „lětsa po zwučenym wašnju swjećić njemóžemy, njebudźe žaneje hosćiny a zhromadneje zabawy“.


text:
Młyny najwšelakorišeho razu wotbłyšćuja, kak je čłowjek něhdy přirodnu móc wětřika a wody za sebje produktiwnje wužiwał. Swjatkownu póndźelu budu młyny zaso přistupne.
Bart (SN/MWj). Mjeztym hižo 26. raz wotměje so swjatki póndźelu po wšěm kraju dźeń młynow. Nimale 1 000 wětrnikow, wódnych młynow a dalšich budźe tón dźeń přistupne. Zaměr wot lěta 1994 stajnje póndźelu po swjatkach wotměwaceho so dnja młynow je, wusměrić kedźbnosć a zajim zjawnosće na tele techniske pomniki, kotrež su zdźěla starše hač 2 000 lět.
Tež w dwurěčnych kónčinach su někotre młyny přistupne, kaž wódny młyn Heika Vogela w Barće. Dokelž so wón jenož kóžde druhe lěto wobdźěla, budźe ćim zajimawše widźeć, što je tam zašły čas noweho nastało. Wopytowarjam chcedźa mjez druhim demonstrować, kak žito mjatu. Wo ćělne derjeměće so cyły dźeń z jědźemi a napojemi staraja, popołdnju poskića kofej a tykanc.


text:
Opis:
Opis:
Tagi: Babiogórski Park Narodowy, Białowieski Park Narodowy, Biebrzański Park Narodowy, Bieszczadzki Park Narodowy, Drawieński Park Narodowy, Gorczański Park Narodowy, Kampinoski Park narodowy, Karkonoski Park Narodowy, kolorowanki parki narodowe, Magurski Park Narodowy, Narwiański Park Narodowy, Ojcowski Park Narodowy, Park Narodowy Bory Tucholskie, Park Narodowy Gór Stołowych, Park Narodowy Ujście Warty, Pieniński Park Narodowy, Poleski Park Narodowy, Roztoczański Park Narodowy, Słowiński park narodowy, Świętokrzyski Park Narodowy, Tatrzański Park Narodowy, Wielkopolski Park Narodowy, Wigierski Park Narodowy, Woliński Park Narodowy
Opis:
Tagi: Niziny Środkowopolskie


text:
Pore opowiadań o torgach i jako kiejsi ludzie przedowali i kupowali...
Jako hań downij sklepikorze chwolili rostomajte ździorba
Hań downi też sklepikorze chcieli przedać towar i mieli na to swoji sposoby. Oto baji jak w pyndziałek prziszoł rano piyrszy klijynt do Szalberta, abo Silbermana i nic nie kupiuł, to taki właściciel geszeftu lecioł za nim aż na ceste, coby yny cosik mało niewiela przeca nabył aspóń za pół cyny, bo by sie takimu handlyrzowi nie darziło przez calutki tydziyń. Abo zajś jak klijynt chcioł kupić jaki towor, a nie było go we sklepie, to sklepikorz zaroziunko napisoł, abo zadzwónił do jakigosi wiynkszego magazynu i ros dwa posłali, co było trzeja, oto baji kolejóm. A po wojnie moja Mama miała praktyke w kónzumie ze sztofami, bótami i rosmajtymi norychtami do szycio, kiery był na rynku, tam kaj je dzisio Bank Ślónski, a wiydli go Sitek i Wisełka. Mama pumogała sklepikorzóm i podobała sie ji ta robota, choć wszycko trzeja było rachować w głowie i pisać blajsztyftym na szarym papiórze, tóż nie dziwota, że taki handlyrz mioł dycki blajsztyft za uchym, jak sie to prawi, na podoryndziu. Ale nejbarży mojóm Mame zadziwiła wtynczas klijyntka, co chciała kupić handre na myci delin. Przeca kaj to kiery widzioł, coby handre kupować! Dyć sie brało na myci, abo uciyrani stare, dziurawe oblyczki, taki co uż były fest potargane i nie godziły sie ani na oblyczke na każdo, abo jakóm zedrzitóm, zesandrzanóm cyche. Sitek potym dłógi roki przedowoł w zieleźnym obchodzie przi ceście, jak sie szło ku Kuźni. Co tam był za rosmajty wercajg, to nielza opisać. Na półkach stoły garce od malutkigo do wielucnego, kole nich kastrole i fandle, kapke dali leżały zieleźne cedzitka, nabiyraczki, szkrobaczki, a poniżyj cieślice i laubzegi. Na grzebyku wisiały lańcuchy na krowy, na delinach stoły kible i dymióny, a kónsek dali lawory. Na pudli były wystawióne grzebyki, klepocze i wszelaki wiecy, kiere szło łacno kupić. Nie tak downo, ze sztwierć wieku tymu, chodziło sie z bańkom po mlyko. Paniczka takóm zieleźnóm litrowóm miarkóm naloła mlyko s wielkucnego banioka do dómowej bańki. Przi Kuźni w mlyczarni dłógi roki przedowała Sznapkowa. Jak nastało mlyko we flaszkach, to sie dycki nosiło flaszki na wymiane. Wtynczas też eszcze było mlyko w baniokach, abo śmietónka. Flaszki sie zatykało papiórym i trzeja było dać pozór, coby sie nie obaliły w taszce. Spóminóm se, że na trójkóncie, kaj dzisio je pómnik naszego lotnika Cholewy, stoł isto eszcze ze trzicet roków tymu drzewiany kiosk, w kierym przez dłógi roki handlowoł Chmiyl. Chodziłach tam dycki na bómbóny, jakisi sztolwerki, kukułki, krówki, abo kopalnioki w szachtliczce. Były tam wszelijaki towary, a że w niedziele też było odewrzite, tóż niejedyn sie tam po kojściele stawiuł, coby aspóń mało niewiela nabył. Jak kómu chybiło cukru, abo soli, to dyrdoł do Chmiyla, bo hań downij nie było tela magazynów, jako baji dzisio. A szło tam doista kupić wszycko, jako to downij ludzie prawili „mydło i powidło”. Ponikiedy idym se po ceście i spóminóm downych ludzi i chałupy, kierych uż ni ma. Po budynkach ani śladu nie zustało, a ludzie sie eszcze niedowno szmatłali po chodniku, a dzisio uż leżóm na kierchowie. Posmiyniało sie wszycko przez telkowne roki i smiynio sie fórt.
Na torgu w Jabłónkowie
Kiejsi torg, to był torg! Nie taki, jako dzisio. Pore owiyndniónych flancków kapusty i to je wszecko. A jak wóm powiedzóm, że to sóm flancki kapusty, to też eszcze ni ma taki jiste, że wóm s tego urośnie kapusta. To moja Ciotka ros nakupili flancków kapusty i posadzili jedyn zogón wczaśnej, jedyn późnej, a jedyn zogón karafiołu. Urosły jim trzi zogóny kelerubów. Ujec od tego czasu kelerubowej moczki widzieć ni mogóm. Ale nie bydymy moji Ciotki przibiyrać do tej godki. Chcym yny powiedzieć, że kiejsi torg, to był torg, aji kónia móg kupić! A jak móg kónia kupić, cóż by ni móg przedać kozy. Tak se też kiejsi myśleli Ciotka Byrtuska, jak kroczali s kozóm na torg do Jabłónkowa. Nie byliby jóm eszcze przedowali, dyby nie to wiesieli. Koza też za to ni mógła, że sie Zuza, brzidok, musiało wydować, a tu eszcze żodniućki wybawy ni miało. Ale nie o tym wóm chcym wyrzóndzać, bo cóż was też to obchodzi, czymu sie Zuza musiało wydować. Nó i tóż prziszli Byrtuska s tóm kozóm na rynek. Tam uż pełno wozów wszyndzi stoło, w jednym prosiynta kwiczały, w drugim kury gdokały. Taki yny dziw sie robiuł, jako na torgu. Tóż Byrtuska chodzili, oglóndali, wybiyrali i wszecko by było w nejlepszim porzóndku, dyby sie też nie przismycziła Maryna s Niżnigo Kóńca akurat w tyn dziyń na torg s capym. Jako dyby go ni mógła przedać o tydziyń wczasy, abo o tydziyń nieskorzi! Jak mo człowiek pecha, tóż mo pecha! Cap, jak dozdrzuł koze, tak yny szkubnół lańcuszkym i wio za nióm. Koza, jak widziała, co sie robi, wydrziła sie Byrtusce i w nogi. Tak szwarnóm chwile ty koziska lotały po rynku i przewracały czepniczki, szafliczki i wszecko, co im wlyzło do cesty. A był tam niejaki Pyszko z Rogowca. Mioł szumnóm zogrode, tóż chodziuł na torg s jabkami. Tak to mioł na tym rynku pieknie poukłodane w kiśniczkach i tu mu naros do tego wpadła koza. Jakosi sie zaplótła miyndzy kiśniczkami i tam jóm cap dopod. To se możecie przedstawić, co sie robiło! Pyszko widzioł, że towaru uż wiela nie uratuje, yny porwoł koze do jednej rynki, capa do drugi a czako, s kierej stróny gdo po nich przidzie. Za chwile przileciały zdyszane baby. – Dyć sie też, panoczku, nie gniywajóm. Dyć to howadko ni mo rozumu. – Cóż bych sie gniywoł. Wy mi towor zapłacicie, a każdy se pujdymy w swojóm stróne. – Majóm rozum, panoczku – bróni sie Byrtuska – każ bych jo jim mógła telki jabka płacić? Dyć mómy przed wiesielim! – Wasze wiesieli mie nic nie obchodzi. Abo zapłacicie szkode, abo wóm nie dóm kozy. – Cóż uż sie do robić, sómsiadko – prawi Maryna – szkoda sie stała, trzeja jóm grodzić. Bydymy to musieć jakosi na poły zapłacić. – Tóż to ni! – wrzeszczy Byrtuska – jo nic płacić nie bydym! Dyby twój cap doł pokuj moji kozie, to by sie żodno szkoda nie stała. Cap je winiyn, tak se płoć! – O tóż tako gupio żech zajś ni ma! Połówke zapłacym, ale całe ni! Mój cap chodziuł za mnóm, jako baranek, pokiyl twoji kozy nie było. Óna go swiódła! – Parcie jóm! Óna go swiódła! Dyby go chciała zwiyść, toby przed nim nie uciekała. Jo móm koze porzóndnóm! – Tako je ta koza porzóndno, jako jejo gaździno aji ze swojóm ceróm do grómady. – Mojóm Zuze niechej na pokoju, bo tyś też ni ma świynto! Wszecy ludzie w dziedzinie dobrze wiedzóm, w kierej chałupie kuminiorz nejdeli wymiato. Babska sie rospajedziły jako trusioki i tak sie wadziły, aż wszecy ludzie sie sbiygli na to widowisko. A było też co posłóchać! Wszecki plotki o obóch rodzinach aż kajsi do pióntego pokolynio. Jak uż powiedziały, co wiedziały, wio do adwokata na Młyńskóm hólice. – Tóż powiedzóm, panie syndzio, gdo mo płacić? Moja koza je niewinno, bo tyn zbuj jóm napod. Jo nic płacić nie bydym! – Jo je ochotno zapłacić połówke. Całe też nie płacym! Jak uż adwokat wyposłóchoł obie prowdy, tak prawi: – Ta paniczka, co mo koze, zapłaci dwie trzeci szkody, a ta, co mo capa, jednóm trzecióm. – Jak to? – wrzeszczy Byrtuska – kaj tu je jako sprawiedliwojść! – To je sprawiedliwie podzielóne – prawi adwokat – bo koza drepsiła jabka sztyryma nogami a cap yny dwiyma.
Na odpustach
Hań downij przed wojnóm, jak se przipóminóm, bywało na odpustach lebo założyniach wiyncyj rosmajtej maści ludzisków. Kole kojściołów stoło kupe bud s wszelakimi fajnotkami do pomaszkiecynio. Były tam bómbóny na patyczku i bez, słodko wata s cukru, wszelaki cukerwerki, babski drzist, pierniki, czekulady, piernikowe serca i inksze słodkojści. Były aji budy yny z bawidełkami dlo małych i wiynkszych dziecek. Aji też starszawi ludzie zaglóndali pod ty budy, coby cosikej kupić dlo swojich pociech. Tyn czy tamtyn kupowoł sztramacki piernikowe serce dlo swoji ślubnej lebo galanki. Nie chodziło sie kupować, jak było w kojściele, bo to by był grzych, ale jak sie yny skóńczyło, aż sie zagmyrziło przi budach, jako by to były pszczoły w hólach. Tela było ludzisków, że sie ani nie szło docijść, coby człowiek cosikej kupiuł.


text:
Koho zastupujemy?
Łužiscy Serbja
Trochowane 60.000 ludźi tworja dźensa serbski lud. Woni su žiwi jeničce w Němskej, mjenujcy w Hornjej Łužicy (Swobodny stat Sakska) jako Hornjoserbja a w Delnjej Łužicy (Kraj Braniborska) jako Delnjoserbja.
Serbski lud, prěnjotnje słowjanske kmjeny sewjerowuchodnje Karpatow, přińdźe před něhdźe 1.500 lětami do kónčin mjez Baltiskim morjom a Rudnymi horami. We Łužicy móžeše swoje kulturelne wosebitosće přez lětstotki zdźěla wobchować a wuwiwać – přetorhnjene mjez druhim wot politiki nacionalsocialistow. Eksistujetej dwě serbskej rěči: hornjoserbšćina a delnjoserbšćina, kotrejž so do dźensnišeho w mnohich swójbach a we wšědnym žiwjenju nałožujetej. Wosebje eksistenca delnjoserbšćiny je wohrožena.
Nimo pomjenowanja Serbja so wosebje w Braniborskej tež starše němske zapřijeće „Wendojo“ oficialnje wužiwa. Tute dźe wróćo na romskich stawiznypisarjow, kotřiž njeznate kmjeny na wuchodźe ze zapřijećom „Veneti“ woznamjenichu, z kotrehož nasta pozdźišo w němčinje zapřijeće „Wenden“.
W lěće 1912 załožena Domowina – Zwjazk Łužiskich Serbow z.t. ze sydłom w Budyšinje je politisce njewotwisny třěšny zwjazk serbskich zjednoćenstwow
Dalewjeduce linki:
- přehlad wo Łužiskich Serbach
- Domowina
- Załožba za serbski lud
- Serbski institut
- Rěcny centrum WITAJ
- Ludowe nakładnistwo Domowina
- Serbski ludowy ansambl
- Němsko-Serbske ludowe dźiwadło
- Serbski muzej Budyšin
- Serbski muzej Chóśebuz
- Zakoń wo prawach Serbow w Swobodnym staće Sakska online
- Kazń k rědowanju pšawow Serbow w kraju Bramborska
- Zwjazkowe nutřkowne ministerstwo wo Łužiskich Serbach


text: Oktoberske wudaśe kulturnego casopisa Rozhlad ma młoge bitowaś, což móžo za Dolnoserba kradu zajmne byś. Ale weto glědajmy pitśku wót zachopjeńka: Aktualny komentar jo napisał Górnoserb, slawist a kulturowědnik Julian Nyča. Wón reflektěrujo wuwiśe licheje encyklopedije Wikipedija w górnoserbskej rěcy, ako jo se na puś spórało zachopjeńk 2006. Procowanja nastupajucy dolnoserbsku Wikipediju wón njespomnjejo eksplicitnje. Ale pokaze, kenž wón dajo, mógali teke za dolnoserbsku Wikipediju wužytne byś. Aby wěcej serbskich wopśimjeśow se zatwariło, by to z jogo wida derje było, gaby teke institucije aktiwnje sobu cynili, a teke šule mógali se zapśimjeś a wuknikam daś nadawk, serbske teksty k wěstym temam za Wikipediju napisaś. Dalšny pśinosk Juliana Nyče we tom Rozhlaźe jo interview, kenž jo wjadł z Christianom Voßom, kenž jo profesor za pódpołdnjosłowjańske rěcy. Wósebnje se wón zaběra ze słowjańskimi mjeńšynami w pódwjacornej Grichiskej, kótarež njejsu wót grichiskego stata ako take pśipóznate. Ku tej góźbje, až lětosa swěśi Grichiska 200.