text:
Zosia Jedna frelka tako Zosia Durś mi godo że samosia Sama pije Sama żyje A zaglondo na Antosia...
autor
Barbara Politaj
__Π___*.* *.** ☆ ___"__ ☆ ˛ *__Π___*.* ˚ ˚ /______/~\. ˛ */______/~\.˚ ˚|田田 |門| ˚ ˚ ˛ |田田 |門| ˚ ˛ ☆ * * * ☆ * * ☆ * * ☆ * * ☆ * * * ☆
*********************
Strzybny Ksionże
*****
Sztart Sztartła tyż ze rana Basia Wziyna sie ku siebie tasia Ciyngym w nij sznupie We klawiyr klupie Kajś za łoknym słyszy Stasia
autor
Barbara Politaj
Hymn "Ślonskij Godki" I Na cołkim świecie na zajtach w necie Piykniejszyj stronki już niy znojdziecie Bo jedna tam jest ślonsko perełka Jako ta gryfno malućko iskerka Blyszczy jak gwiozdka na modrym n
Kuchara Z rana już gorkami klupie Larmo robi we chałupie Na rolady czasko Pies przi budzie mlasko Cimpel marzy tyż ło krupie
autor Barbara Politaj
Na grila
We niydziela zrobi grila
Zetrwo to nojwyży chwila
Już go na plac smyczy
Na chopeczka ryczy
Dowej już tyn wuszt sie życie umila...
Autor
Barbara Politaj
Yntki do wody Jedyn karlus już niymody Yntki skokoł - hups do wody Zowdy sie tak popisywoł A niyjedyn bajtel dziwoł Yno patrzoł na pogoda Zaros jechoł kańś nad woda Tam ze mostka piyknie skokoł Wpad
I po świyntach
Dyć po świyntach moji mili ale my sie natrudzili
Wiela my pyszności zjedli w siebie tych maszkytów wciepli
Teras pościć zaś nom przydzie bo galoty już som w biydzie
Kecki cisnom no
Ropucha Roztopiyrzo sie ropucha Że mo ta nojlepszo fucha Że jest mondro że szkolono Że we Francji tyż cyniono Mo dostojnych w familiji Co w królewskim garcu byli Ze niy łony biydok w gowie Że z
Aerobik po naszymu
Powywijosz śmiatkym Zetrzesz tyż deliny Poskokosz przi łoknie Przewiesisz gardiny Zrobisz małe pranie Cosik pobiglujesz Wleziesz na drabina Byrna wypucujesz W lodówka niy kuknies
Radio "Fest"
Hallo halusien sam Basia jest
Pozdrowiom gorko radyjko "Fest"
Leci muzyka do nos na bloki
Pierońsko lubia te ślonske fafloki
Na nasza Ruda śla wartko życzynia
Pozdrowiom kamra
„To yno dzbónuszek”
Urwało sie uszko
Z mojego dzbónuszka
Piykny, malowany
Dała mi go „wróżka”
„ Parz w nim kawa zowdy
Bydzie ci smakować
Dej pozór na uszko
Bo bydziesz żałować”
Tyla lot
Dlo
mamy
Mamo ,mateczko moja Tak mi ciynżko bez Ciebie Kaj ty mi uciykłaś? Kaj ty je kaj? w niebie? Zostawiołaś siyrotka Na tym ziymskim padole Serce mi zowdy krwawi Tyś głymboko w dole Płaczki w
Gołombki Piykne ptoszki to gołymbie Znak pokoju ducha Już niy godom ło tych flugach Tam Ślonzoka duma Bo tradycjo jest Ślonzoka Gołymbnik w zegrodzie Tyn kto serce mo dlo ptoszków Gołomb go niy
Rym na szteli
Słonko świyci Rym sie klyci Tu na szteli Niy w pościeli Pija kawa jakoś leci:)
autor
Barbara Politaj
Gorko frelka Jedna frelka z Koszyncina Włazi chopcom pod pierzina Poradzi fest pszoć Fest tych chopców grzoć Erbła to po krzesny czy to jeji wina?
Barbara Politaj
autor
Mały Zeflik Zeflik jedyn ślimtoł fest Kaj Mikołoj? Kaj łon jest? Szukoł w kominie U matki w pierzynie Znoloz gyszynk,był nim pies...
autor
Barbara Politaj
♥PAMIYNTÓM♥
Pamiyntóm tyn dziyń Kedy Cie zoboczyłach Pamiyntóm tyn dziyń Kej cołko w środku sie wzruszyłach Wejrzynie Twojich łoczów Czornych jako te wongielki Poruszoło me serce połne roz
NASZO TOŻSAMOŚĆ
Piyknie po ślónsku godała óma,
my już tak piyknie niy poradzymy.
Jeszcze godómy po ślónsku w dóma,
dyć poza dómym - już sie gańbiymy!
W robocie, w sklepie czy tyż w urzyndzie
Tukej jest moj bracik Jorgus, kerymu bolo wtedy poltora roku. Posadziyli bajtla na ryczce we laubie, wraziyli fajfka do gymbiczki i zrobiyli zdjyncie. A potym, jak mu bolo 12 lot i Papa dopod go jak z
Tukej widzicie mojego nojmlodszego bracika Hanzlika. On jest nojmlodszy z wszystkich mojich bratow, ale i tak starszy odymie o osiym lot! Bo jo bola nojmlodszo, ale o tym byda osprawiac inkszym razym.
Jedne z niywielu zdjync mojego drugiego Opy Mateusza, ojca mojego Papy. Opa Mateusz kurzyli tako wielko fajfka, keryj cybuch opiyrol sie na ziymi. Po opie ta fajfka odziedziczol moj Papa, ale jom niy
Na tym zdjynciu som moje Starziki ze wszystkiymi dzieckami, nojstarszo cera trzimie swojego synka, za niom stoji jeji chop. Przi Omie stoji ta nojmlodszo cera. Moje Starziki mieli 11 dziecek. Moja Mam
Te zdjyncie pokazuje moja kochano Oma, kerzy zawsze chodziyli obleczyni po chopsku. Jo sie dziwowala, jak sie seblykali, ze Im niy ma cieplo pod takom "cebulkom":-). Na zdjynciu som ze swojom nojmlo
Tukej bolo mi sztyry lata. W latach 50-tych bele kaj stol fotograf i knipsowol zdjyncia. Moja Mama zawsze, jak yno go kajs ujrzala, to dowala mi robic zdjyncia, bo godala, ze to bydzie pamiontka na c
Te zdjyncie jest zrobione w 1953, to mi bolo 3 lata. Smykaly my sie z Mamom po miescie i zas wele rzyki Klodnicy stol fotograf. No przeca moja Mama niy przepusciola okazji, coby niy knipsnonc zdjycia!
We Roku Panskim 1854 papiyz Pius IX oglosiol dogmat o niypokalanym poczynciu Nojswiyntszyj Paniynki. Beztoz we Kosciolach w Polsce i na Slonsku powstowaly take organizacje, kere nazywano "Sodalicyje M
Do Sodalicyje Marianskij nolezaly tyz moje ciotki - siostry od moji Mamy. Tukej, blank z lewy strony, we ciymnym klajdzie stoi moja ciotka Lyjna. Ona bola mlodszo od Mamy, beztoz te zdjyncie bolo knip
Za pora dni bydymy fajrowac Dziyn Matki. Na tym zdjynciu jest moja ukochano Mama, kero w tym dniu fajrowala swoj ostatni - 88 gyburtstag. Na stole stoi torta, kero moglach Ji upiyc - ostatni roz. Za


c: text/html

text:
William Shakespeare
William Shakespeare (rodz. wjerza 23 kwjetńa 1564 [1] we Stratford-upon-Avon, um. 23 kwjetńa 1616) - ynglicki dichter, pisorz a dramaturg, reformator tyjatru, zauobycz powożany za jydnygo ze nojwybitńyjszych ynglickich pisorzůw. Napisoł ůng. 40 tyjatralnych szpilůw, 154 sůnety, a inksze dźeła. Je poważany jako norodowy dichter Ynglandu. Podug ekszpertůw, nojwjyncy pisoł we lotach 1586-1612, nale uo daty powstowańo cońykerych utworůw a jejich chrůnologijo je durch zwada.
Jygo tyjatralne szpile tumaczůno na bezma wszyjske nowożytne godki, a lista słůw kere uůn uworził a wlozły ńyskorzi do angelskij godki mo 600 pozycyjůw.
[Sprowjej] Ńykere dźeła
[Sprowjej] Kůmedyje
- All's Well That Ends Well
- As You Like It
- The Comedy of Errors
- Love's Labour's Lost
- Measure for Measure
- The Merchant of Venice
- The Merry Wives of Windsor
- A Midsummer Night's Dream
- Much Ado About Nothing
- Pericles, Prince of Tyre
- The Taming of the Shrew
- The Tempest
- Twelfth Night, or What You Will
- The Two Gentlemen of Verona
- The Two Noble Kinsmen
- The Winter's Tale
[Sprowjej] Tragedyje
- Romeo and Juliet
- Coriolanus
- Titus Andronicus
- Timon of Athens
- Julius Caesar
- Macbeth
- Hamlet
- Troilus and Cressida
- King Lear
- Othello
- Antony and Cleopatra
- Cymbeline
Przipisy
- ↑ Znůmo je data krztu: 26 kwjetńa 1564

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Winston Churchill
Winston Churchill (rodz. 30 listopada 1874 we Blenheim Palace, um. 24 styčna 1965 we Lůndyńy) - brytyjski polityk, stratyg, pisoř a historyk. Dwa razy bůu prymjerym Wjelgij Brytańije. We 1953 erbnyu Nagroda Nobla we literatuře, za uopracowańo historyčne, kej The Second World War, The World Crissis a A History of the English–Speaking Peoples. We 2002 wygrou we abštimůngu na nojwybitńyjšygo Brytyjčyka we gešychće. Brou udźou we kůnferencyje můnachijskij a kůnferyncyjach we Teherańy, Jouće a Počdamje, kaj wlazowou we skuod Wjelgij Trůjki. Jymu je připisywane autorstwo kůncepcyji Stanůw Zjydnočůnych Ojropy.


text:
Śnik ło jesiyni
Piykno jesiyń mi sie śnioła Łoblecono w czerwiyń, złoto Kajś po polach gibko gnała Dyć freliczka już niymodo Hut ze liści farbowanych Na gowiczce swoji miała Wosy siwe, p
SWOJSKO JESIYŃ
Jesień kuko nom na dworze
Farbowane liście leżom
Kasztan sypie sie ze drzewa
Jabka tyż we igla mierzom
Staro szkapa łod Ecika
Ciongnie wongel już na furze
Bamber z kartoflami stoji
Pjeczyni zimjoków
Chocioż zachmurzone trocha
To jednak mómy radocha
Kłónki sóm już na kupeczkach
Fojery bydom skłodać starzy i dziecka
Zimjoki już szykujymy
Zaro do łognia ciepjymy
Dobrze se to
Smyntno jesiyń
Smyntno i szaro na dworze
Słóneczko jakojś wylyjź ni może
Sztyjc yno zamglóne
I niebo zachmurzóne
W kościach czuje sie zimnica
Wjater śmigo po licach
A słónko sie schowało
Ł
UROKI JESIYNI
Wcale niy móm rod jesiyni,
tak już móm,niy moga za to.
Chyba nic tego niy zmiyni-
-łod jesiyni wola lato.
Po dyszczowyn, krótkim lecie,
miało sucho być i ciepło.
Furgać miało "babie
Przysyłom pora wierszy ło jesiyni a Karlus niech se wybiere te kere mu pasują
Już jesiyń
Minyło gorki lato,
pomału idzie jesiyń,
czerwonymi,żołtymi liściami
przywitoł jom piykny wrzesiyń.
Łokrop
Koniec lata To już koniec lata słoneczko niy grzeje Zimne te wieczory chłodym tyż przywieje Woda we jeziorze zimno już sie robi Mało kto sie kompie mało kto tam zgobi Czujesz jesiyń blisko owoc
„Malućko ptaszyna"
Cichutkim głosikym świyrgoli ptaszyna Piórka mo mokre,w szłapecki i zima Wziołabych Ciebie w ciepełku skukała Kej byś sie jeszcze mi chycić dała A ty tam siedzisz na gołyj gałynzi
Piykne chwilePiykne lato upalne Dlo mie sie już skończyło Stygnóm pomału uczucia Zauroczyniym to było Spómniynie lata gorkego Plaży złocistyj i kosza Jantarów żółtych , muszelek Bryzy lekutki łod mo
Paździyrnik Po lnie i kónopiu paździyrze furgajóm Ptoki we rajza sie wybiyrajóm Zimno i mokro jest naokoło Durś kalne niebo niy ma wesoło
Barbara Politaj


text:
Czamu jo wyciep sekretarka ..
Nó, tóż mómy już tyn nôjgryfniyjszy miesiónc môj cołkiym pyskiym. Wszandy tyż, jak to zawdy w môju, napoczli kwiść gryfniutke majglókle znacy dlô goroli – „konwalie” (Convallaria majalis konwalia majowa). Polekuśku dokulwitómy sie do połowiny tego nôjbarzij kochliwygo, nôjbarzij szykownygo, tego na isto sercowygo miesiónca. Bo jes ci to na zicher miesiónc, kiery kôżdymu poradzi cosik na uciecha wyłónacyć, wypiytnościć, niyrółz i côłki żywot blank na nice zwekslować. A wszyjsko to skuli tego frisznygo luftu, tych fest wónióncych naobkoło kwiôtków, majgokli i tego flidru, kiery kôżdô frela, świyrgołuszka, dziołcha, babeczka, baba lebo bali i swoja starô mô festelnie rada. Te narcizle, mercbechery, kiere napoczli kwiść we zegródkach, te cześnie, kierych kwiôtki na isto spać niy dajóm, te wszyjskie ptôszki, kiere pierónym muszóm uwijać sie, gibać sie kole gniôzda, kole modych, a przi tymu jak łóne świyrgolóm łod samiuśkigo rańca. Niy poradza sie tak blank pochytać, co to sóm za ptôki, szpôki, sztiglice lebo amzle, ale jedne miarkuja, iże już łod szczwôrtyj z rańca na takô srogô asta wele mojigo łokna przilatuje ptôk i wiskô, świyrgoli choby nôjynty. Ździebko niyskorzij na fynsterbret przifurgnóm cukrówy, kiere na isto poradzóm tela larma, tela gruchaniô zrobić, iże ino guchy łochyntol poradzi przi tym nynać. Bali terôzki i moja Haźbiytka barzij rada wstôwo do roboty (a jô sie jesce sóm deczko moga na prykolu sztreknóńć), chocia na zicher już niy poradzi spokopić: czamu łóna musi jesce bakać a chop łochyntol bizygóni sie i łosrywô sie w dóma.
A te nasze dziołchy. Jezderkusie, jak łóne ci sie poradzóm gryfnie... seblykać. Jô już tak po prôwdzie gôdóm ło tym łod pôruch lôt, ale zawdy ci mi sie to podobô i festelnie zdô. Terôzki ci jes we mółdzie, co wszyjskie frelki majóm na sia take łodziynie choby łod modszyj siostry. Galoty deczko za knap, nabel, znacy tyn pympek na wiyrchu, a kiecki, spódnice, to choby ino ci ze jednyj szlajfki byli uszyte. A skuli tego, co bez côłkô zima idzie sie łopôlać we roztomajtych „solarijach”, tóż tyż kôżdô jes brónotnô choby razinku prosto ze Afriki sie sam dó nôs przikludziyła abo skóndś. I cowiek, mô sie rozumieć chop, to ci jes już take stworzyni, takô gadzina, iże dziepiyro na stare lata corôzki barzij sie za modymi i niy ino, modymi dziołchami, bele cudzymi – łoglóndô. Możno to skuli tego (coch już tyż gôdôł), iżech za stary na grzych a za mody na śnik, bo i ślyp już niy taki, i such sztinkruje a... pragliwość rośnie. Przeca to gynał wy, wy wszyjskie richticzne chopy – znôcie, pra? A chyciyliście sie kiejsik na tym, iże łorôz wszyjskie dni sóm dlô wôs blank jednakie, iże nic tak po prôwdzie sie niy dzieje, ino cowiek mô na puklu corôzki wiyncyj lôt i przibywô ci jich nóm, nóm chopóm, corôzki gibcij ?
I niy ma co gôdać, wszyjsko ci we tym môju gupieje, przilazuje blank ło gowa. Cowiek łamzi choby tyrpniynty, cosik mu sie zdowo, iże śniego taki Casanova a to ino môj, tyn miesiónc we kierym nôjgorszô ynta przaje wszyjskim naobkoło. Nale, trza tyż dôwać pozór. Trefiółech ci łónegdaj we szynku jednego mojigo kamrata, Tyjdiego ze Krziżowyj, kiery miôł na sztirnie ojla choby apluzina, tela co barzij kalnô.
– Co ci to Tyjdi – pytóm sie go gryfnie. – Prasknół cie fto bez łeb, abo kopyrtka żeś na palica majtnół ?
– Eee tam, żôdyn mie niy piznół, żôdyn by sie cheba niy łopowożół, kiej ujzdrzi takigo zabranego chopa jak jô – pado Tyjdi.
– Ale, przeca widza iżeś kajsik tym łebym musiôł prasknóńć, bo ze samości ci tak dupnô ojla niy wyfukła przecamć, prôwda?
– Nó, ze samości to niy, ino ze lichego ślypiô i skuli tego, co mómy szykownô i farbistô wiesna.
– Niy poradza spokopić, co mô ślepota ze wiesnóm do kupy – rzyknółech ci do tego mojigo kamrata.
– Anó, to bóło ganc ajnfach. Ida sztrekóm kole panaziyntkowego Parku Kultury we Chorzowie a sam ze naprociw idzie dziołcha. Co jô godóm dziołcha? Claudia Schifer, ino... niy takô starô. Kónopiaste kudły, nogi duge aże do samyj ziymi, wszyjsko, co przinoleżi, i przed sia, i za sia, łogiby choby dwa maluśkie pecynki chleba, dychanie, kierego sie niy idzie ani we śniku forsztelować. Łopolónô, zgoranô choby direkt ze Afriki przijechała, wónióncô parfinami jak côłki zôgónek kwiôtków. Nó, gôdóm ci, łobrôzek na szłapach abo zdjyńci knipsniynte we „plajboju”. Kiejech jóm ujzdrzôł, tóż tak ci mie chyciyło, iżech niy móg łod nij slypiów łoderwać. Gawca ci sie, ażech sie gynał blank do zadku łobzwyrtôł, i anich sie pozdôł, kiejech prasknół pycholym we zojla, we taki srogi sup na anónzy.
Nó, i tak ci to juń jes, kiej chop niy dôwo pozór. Nale, idzie to dôwać pozór, kiej tela gryfnych, szykownych dziołchów szpacyruje po cestach, po drógach. Przeca, ino take chopy, co tak blank ciynko gôdajóm, niy poradzóm ci dojzdrzić sam tego, co jes wele nich. I co tu wiela gôdać, môj to jes môj, i nikaj sie przed niym niy citnie, nikaj niy skuko, żôdyn ćmawymi brylami tego niy przidekuje, niy prziklapnie. Żôdyn tyż niy poradzi tych wszyjskich babsko chopskich môjowych kónszachtów, zolycek, napasztowaniô, i cego tam jesce, zakôzać. A jô tyż niy moga sie zaprzić. Mie tyż zawdy sie dziołchy zdali, zawdy podobali, zawdy miôłech je pierónym rôd. To mógli być mode (terôzki corôzki modsze), to mógli być ździebko latowe, kôżde, byle gryfne. A widziôł fto we môju, ku tymu jesce po ladze biyru jakosik blank niy gryfnô dziocha? Bo jô na isto niy! Już ci moja Starka Ana gôdali, iże w moju kôżdô stwora, znôjdzie swojigo „amatora”. I tu ci nasze starziki i staroszki na isto mieli prawie.
A mie to ci nôjprzodzij chyciyło już we łochrónce. Taki śpikol a już ci mi sie dziołchy festelnie podobali, barzij miołech rôd dziołchy niźli kamratów ze zantkastli, ze piôskownicy. Bóła ci to takô jedna Yjwa, Jewka. Jeji łojce mieli drogeryjo na Krojcce (a niyskorzij na Hajduckij). Jezderkusie, jakô to ci bóła gryfnô dziołszka. A, iże jô bół zawdy faflok i berocz, takech ci jóm we tyj szkółce zbałamónciół, telach ji nafandzolół, iże na kôżdym môjowym szpacyrze do zegródków kole „Józefki” abo na smyntôrz, kaj nôs wiydła nasza Pani, trzimała ci ino mie za grace. A jô tyż sie diosecko asiół, kiejech móg jakisik kusik ji pichnońć, śnióm do kupy śpiywać, abo sóm, ino dló nij zawiskać tyn pośmiywny numer:
„Hej, wiooo, heta wiooo, heta stary, mody jary...”
I nikany żech jóm już we mojim życiu niy trefiół. Rółz ino mi sie zdôwało, coch jóm ujzdrzôł jak rajtowała na takim gryfnym brónioku, ale to możno na isto ino mi sie zdôwało.
- There are no comments yet


text:
Czamu jo wyciep sekretarka ..
Wiycie! Kiej tak gynał podziwać sie, badnóńć na ta naszô telewizyjô, to idzie ło gowa przijńść. A łosobliwie kiej sie sztyjc i jednym ciyngiym łoglóndô... ta samô lajera, te same ryklamy. Niy trza durch deptać do knapszaftu, do roztomajtych dochtorów, styknie ino lajstnóńć sie jedyn ze ryklamiyrówanych wszandy i fórt medikamyntów, i cowiek już jes mónter. A nôjbarzij, to ci mie rajcujóm pile, kropki i wszelijake dijyty na to, coby ściepować ze basiska. Ino po jakiymu na sztrekach, na naszych hulicach idzie ujzdrzić corôzki wiyncyj spaśnych babów ze jesce rubszymi dzieckóma? Ja, jô miarkuja, iżech już ło tym niyrółz berôł, ale terôzki kciôłech wrółz pedzieć ło ściepowaniu ze basiska, ło tym eźli idzie skutnie ściynknóńć abo niy. I jak ci to robióm chopy, a jak bieróm sie ku tymu baby. Tóż dejcie pozór!
Wiycie! Moja Elza zakludzióła sie kiejsik na tref klubu babów, ftore ciyngiym sie tropióm łodchudzaniym, sztyjc robióm wszyjsko, coby ślecieć ze basiska. Na tym trefie (jak mi to niyskorzij łozprawiała moja babeczka) wszyjske ciyngiym łozprawiajóm jak tyż dobrze jim to idzie, jak jim sie darzi, i jak stopieróńskô spiyrô je jejich familijô. Ino jedna śnich, festelnie rubô, wstôwo i łoszkliwie łoznôjmiô, dôwo do wymiarkowaniô, iże druk, coby niy zawiyść swojich nôjbliższyjszych sprôwiô, iże miasto ściepnóńć z wôgi – jesce barzij sie rubnie.
– Jak to? Po jakiymu? – dziwujóm sie kamratki.
– Anó to jes tak: piekã kołoc, mój chop wećko kóńszczecek, ceruszka kónsek i synek tyż maluśki kónsek. Łostała wiycie półowa tego kołoca.
– I co? Pewnikiym cie kusi, wôbi cie?
– Anó, festelnie wôbi, ale zjôdóm po kryjóncku jesce ino maluśki kónszczecek. Nó, możno dwa.
– Przecamć dwa kónski to jesce niy drama ...
– Ja, ja, ino na drugi dziyń wstôwóm i już łod rozwidnioka zaziyróm, gawca sie na tyn kołoc ... Zjôdóm jesce jedyn maluśki kónsek. I dziepiyro mi wtynczôs styknie.
– Hmm ... nó, ale bali i łod trzech maluskich kónszczyczków niy przibiere sie za tela.
– Ja, ja ... ale wtynczôs razinku czuja tyn srogi druk, ta presyjô, jak mój chop łoboczy, iże z tego, co łostało łod wczorej jô tela wećkała, to bydzie festelnie zawiydzióny.
– Nó, cóż tyż ...
– ... i skuli tego wećkóm to wszyjsko do łostatka, wartko piekã jesce jedyn kołoc i zjôdóm śniego półowa...
Nó, a terôzki możno jak to jes u chopów.
Wiycie! Terôzki mómy we telewizyji, i to na wszyjskich kanalach, mocka ryklamów, ftore namôwiajóm nôs do ściepowania ze wôgi, do tego modernego łodchudzaniô. Nó, i niy ino baby chytajóm sie na te belakwastry, bo lecy kedy znôjdzie sie i chop gupielok. Tak tyż bydzie we tym cufalu.
Glingô chop do fyrmy, kierô reklamiyruje ściepowanie ze wôgi i po krótkich gôdce łobsztalowôł se paket ło mianie „5 kilo bez piyńć dni.”
Na drugi dziyń zwónek przi dźwiyrzach, przed niymi szykownistô blóndina, kajsik kole dwadzieścia lôt starô, duge nogi, pôłno pióntka (i to fedrujóncô), a na sia, króm tunków i tabulki na karku, niy miała nic. Sagusiyńkô! Dziołcha przestawióła sie, iże robi we fyrmie i tego pakytu „5 kilo bez 5 dni”.
A na tyj jeji tabulece taki napis:
„Móm na miano Kaśka. Kiej mie chycisz – byda twoja!”
Chop puściół sie w te piynty za tóm blóndinóm, pogzuł ci za nióm choby szus. Po pôruch kilomyjtrach i jakichsik ci szwerach i turbacyjach przi napoczniyńciu, na łostatek chyciół ci ta swoja nadgroda. Zituacyjô powtôrzô sie bez kolyjne śtyry dni. Chop wlazuje na wôga i ze zadowolyniym wymiarkowôł, iże richtik ściep za basiska côłke piyńć kilo. Nó, tóż glingô juzaś do tyj fyrmy i tóm razóm łobsztalowôł se pakyt – „10 kilo bez 5 dni”.
Na drugi dziyń ta samô lajera: we dźwiyrzach stowo jesce gryfniyjszô dziôłcha, nôjszykowniyjszô, nôjbarzij zeksównô jakô widziôł we życiu. I tak jak przodzij niy mô ci łóna na sia nic króm tunków i tabulki na karku:
„Gôdej mi Yjwa. Jak mie chycisz – byda do łostatka twoja!”
Ta ale frela mô jednakowóż kóndycyjô choby Ymil Zatopek, tak iże tymu chopowi niyletko, festelnie procnie jes jóm chycić i ta côłkô gónitwa, ścigani zetwała mocka dugszij. Na łostatku jednakowóż wykazuje sie, co nadgroda bóła we wercie tego nadludzkigo wysiyłku... I juzaś ta samô lajera bez śtyry dni i po tym żyniyńciu chop stowo na wôdze, blank zadowolóny... ściep ze wôgi łobiycane 10 kilo.
Nó, tóż terôzki uzdôł, iże pójńdzie na côłkość i zwóni do fyrmy trzeci rółz. Łobsztalowôł se paket „25 kilo bez 5 dni.”
Baba, kierô łodebrała telefółn pytô sie go ale:
– Sómeście panoczku isty tego, coście łobsztalowali? To jes nasz nôjprocniyjszy, nôjgorszyjszy prógram!
– Ja, ja... tego razinku na isto kca, jeżech pewny, iże tego kca! Côłke lata niy czułech sie tak sztramsko jak terôzki!
Na drugi dziyń zwónek u dźwiyrzi. Przed niymi stoji srogi, zwality, musklaty dwametrowy chop, ftory mô na sia ino różowe tryjtki i tabulka:
„ Jeżech Franc. Jak jô cie chopie chyca – bydziesz MÓJ!”
- There are no comments yet


text:
Czamu jo wyciep sekretarka ..
Niyskorzij bóła moja „siedymnôstka” (terôzki niy dziołcha, ino szula). Tam byli tak na isto dwie szule we jednym stawiyniu, jedna dlô chopców, a jedna dlô dziołchów. Nale, cóż kiej siynie byli do kupy i kôżdy snôs, kiery ino kciôł , zawdy znod przileżytość, coby kajsik tam bele kaj tym dziołchóm grajfnóńć. A, iże gôdómy ło môju, to trza tyż spómnieć ło môjowym, ło tym popołedniach, kiere krótszij zetrwali we kościele niźli niyskorzij kajsik na szachcie, na naszyj pniokowyj zantce. Nó, wszandy tam, kaj szło zakludzić dziołchy, kiere tyż rade sie we dochtora bawiyli. Ino Mamulka niy poradziyli spokopić po pierónie tak dugo te môjowe sie wlece, i tak niyskoro przilazujóm jeji syncyska nazôd do dóm na wieczerzô? I tak jakosik wartko śleciało aże do siódmyj klasy, kiejżech trefiół na richtik fajnistô dziołcha, i do tego ździebko starszyjszô łodymie. Ta ci mie na zicher poradziyła wiela naumieć, co tyż mi sie niyskorzij przi inkszych frelach przidało. Ale te siedym lôt podstawówki diosecko drabko śleciało, aże drab. Ani sie cowiek spodzioł, a już napocznół sie brandzlować żiletkóm lebo inkszym raziyraparatym. Wszyjskie karlusy wteda nosiyli ćmawe bryle po tym naszym szałszpilerze Zbyszku Cybulskim. Joch to miôł z cego sie na prôwda asić, boch cosik łapnół na ślypia i musiôłech take bryle nosić. I beztóż jô bół figura na mojim, i niy ino na mojim, placu.
Mamulka kcieli cobych wylôz na ludzi i beztóż kôzała mi łobrać sie jakosik szkoła, ale dobrô, coby mi sie fach bez lata przidôł. Nó, to żech poszoł do chymicnygo technikóm, kiere dôwnij bóło na Katowickij. Tam już i inksze dziołchy byli, razinku i take, kiere nôs we śniku nawiydzali. Niy powia, gryfnô my mieli klasa, chocia i tak poruch snôs przoło jednyj modyj rechtórce dlô kieryj my sie zółwizół niy rachowali, bo łóna ci już bóła wydanô i to za ku tymu za naszego rechtora, kiery nôs chymiji uczół. Prziszôł môj, i my juzaś ino za dziołchami tyrali. Bóło lekszij, bo te ze łostatnij klasy, rychtowali sie do matury a my beztóż mieli srogszô laba. Po tym szkolnym „wychowaniu fizycznym” – a turnowali my tyż drugda na dôwniyjszym AKS-ie – szło sie côłkóm czelodkóm do „doliny szwajcarskij”, niyskorzij do pônaziyntkowygo Parku Kultury. I tam już jak fto bół zwyrtny, wizgyrny i poradziół zakludzić dziołcha abo kajsik za „Łogródek Baby Jagi”, abo na jakosik trôwa, abo na suble, rybniki. Te wiynksze łochyntole, to targali aże na góra, kaj terôzki jes Planytarium, a kaj bezmać nyno wojsko świyntyj Jadwigi, kiere na isto mô przijńść sam do nôs do Chorzowa, kiej już ludzie niy bydóm poradziyli tego côłkigo bajzlu szczimać. I cosik mi sie zdo, iże możno to chnet już bydzie?
Juzaś ze dziołchóma ze swojigo familoka, ze swojigo placu, to sie tómpało na „Liga”, kierô niyskorzij mianowali „Dolina Górnika” skuli tego, co to jóm we flyjga wziyna gruba „Barbara-Wyzwolenie”. Tam tyż sie szło bele kaj skukać, coby kamraty niy ujdrzeli, a niyskorzij, bez lato to i poszpluchtać sie szło we wodzie, abo i na kajakach, na padelbółtach popływać.
Jakech już miôł te siedymnôście lôt, toch przifilowôł jedna frela, kierô i wydanô już bóła i łogdowiała. A mianowała ci sie łóna jak ta freliczka ze „Lalki” Prusa, do kieryj zôlycôł sie Dmochowski, ale kiery niy poradziół śnióm przijńść do porzóndku. Ta ci mi dziepiyro dała wyćwika. Ale, co jô Wóm sam byda gôdôł. Przeca kôżdy karlus we mojim wiyku musiôł takô szkoła przyjńść, coby sie niyskorzij przed jejigo richticznóm libstóm gańby niy narobić.
Cowiek robiół sie corôzki starszyjszy, corôzki mu filipa przibywało (abo tak ino myślôł) tela ino, co we môju gupiôł do imyntu i kiejby mu mietła łoblecóno we babskie szaty we ciymnym antryju postawić, tyż by jeji przoł jak nôjynty. Musza pedzieć, iże do wojoków mie niy wziyni i wszyjskie kamraty mi fest zowiściyli, iże ino łóni muszóm swoji dziołchy, libsty, frele łostawić dóma i wykludzić sie aże na drugô zajta Polski, bo tak wteda bóło. Chopców sam ze Ślónska wykludzali aże nad morze, coby śnich zyjmanów, „wilków morskich” zbajstlować, a goroli, Kaszebów i inkszych takich sprowôdzali sam dó nôs, coby jim już do imyntu te mode życie łobrzidzić. A we kasarni musowo bedinowało sie przi tych szifach côłkie trzi lata a niy to, co terôzki, kiej już do wojska niy bieróm. Niy byda dalszij ło mojich babach gôdôł, coby ftoś niy pedziôł, iże jô prziszoł sam do radijoka, coby sie ino herzić i asić, abo coby niy bóło nikiej u nôs we „Józefce” ze jednym mojim kamratym.
Poszoł ci rółz tyn mój kamrat Tyjo do Farorza do spowiydzi. Motlo, berô, i łoroz gôdô:
– Farorzycku, a jô to... zdrôdzôł moja kobiyta.
– Ja – pado na to Farorz – a wiela razy?
– Nó, wiycie Farorzyczku, jô sam prziszoł sie wyspowiadać a niy kwôlić!
- There are no comments yet


text:
Microsoft
Microsoft to je jydno s nojsrogszych na śwjeće firm we branży kůmputyrowyj. Nojbarzi znajůmo kej producynt systymůw operacyjnych MS-DOS a Microsoft Windows, a tyż paketa průgramůw bjurowych Microsoft Office. Spůłka zołożůno we 1975 uod Billa Gatesa a Paula Allena. Śedźiba mo we Redmond we stańy Waszyngtůn. Po wycofańu śe Billa Gatesa s prezesowańo, jeji prezesem zostoł Steve Ballmer. Podug danych za 2007 rok, Microsoft dowo robota lo 89 809 ludźi a uośůngo 14.065 mld $ zysku przi obrotach 51.122 mld $.
[Sprowjej] Auskuplůngi


text:
Benedikt XVI.
Bamž Benedikt XVI. (łaćonsce Benedictus PP. XVI), z byrgarskim mjenom Josef Alois Ratzinger (* 16. apryla 1927 w Marktl am Inn), je nawoda romsko-katolskeje cyrkwje a Watikana.
Wón wuzwoli so 19. apryla 2005 wot 115 wobdźělenych kardinalow w štwórtym wólbnym kole po jenož 26 hodźin trajacej konklawje za naslědnika Jana Pawoła II..
Wón wobsedźi němske a watikanske staćanstwo.
Do swojeho wuzwolenja na bamža bě Benedikt XVI. dekan kardinalskeho kolegija a prefekt kongregacije za wučbu wěry. Płaćeše jako jedyn z najwuznamnišich kardinalow a wopisowaše so husto jako teologiska a cyrkwinopolitiska prawa ruka bamža Jana Pawoła II.
W zjawnosći płaći Benedikt XVI. jako konserwatiwny.


text:
Turecke godki
Godki turecke lebo turkijske - nojličńijšo podfamilijo godek autajskych, uobejmujůnco ůngyfer 140 mln godajůncych. Zamješkujům uůńi uobšar Azyji Myńšyj (Turcyjo), Zakaukaźa (Azerbejdžan), Azyji Střodkwyj (Kazachstan, Kirgistan, Tadžykistan, Turkmyńistan, Ůzbekistan, Rusyjo a Chiny) a Syberyje (Jakucyjo), a tyž Ojropy Wschodńij (Karaimi, Tataři, Baškiři, Čuwaše). Dźelům śe na nastympujůnce grupy: bůugarsko (dźiś ino čuwasko godka), uoguzyjsko, kipčacko, karucko eli krachańidzko, půunocnosyberyjsko (ino jakucko a dougańsko godka) a pouedńowosyberyjsko.


text:
Lukas Podolski
Lukas Podolski (ur. 4 czyrwca 1985 we Gliwicach) – fusbalszpiler wystympujůncy we reprezentacyji Mjymjec a we Bundeslidze kej je napadźorzym. Rodzůny we Gůrnym Szlůnzku, we familiji uo szportowych tradycyjach. Uod 1987 mjyško we Mjymcach.
We rokach 2003-2006 grou we 1. FC Köln, kaj zagrou 81 špilůw a wbjůu 46 torůw. Uod 2006 gro we Bayerńe Monachjum, kaj zagrou (do czyrwca 2008) 38 szpilůw a wbjůu 4 tory.
We pjyrszy reprezentacyji Mjymjec we fusbalu napoczynou grać we 2004 roku, a do 9 czyrwca 2008 zagrou w ńji 83 szpilůw a wbjůu 42 torůw.


text:
Sztokholm
Wspůłrzyndne: 59°20' N 18°03' E
Sztokholm (szw.: Stockholm) – stolica a nojsrogsze mjasto we Szwecyje. Mo sam śedźiba rzůnd, parlamynt a familijo krůlewsko. We samym mjeśće pomjyszkuje 798 715 ludźi, nale couki zespůu mjejski mo 1 949 516 mjyszkańcůw (dane za 2008).
We starodownych skandynawskich sagach je wspůminane kej Angafit, co je nawjůnzańym do mitycznygo krůla Agne. We szrajbowanych dokumyntach pjyrszy roz je wymjeńůne we 1252 kej wożny uostrzodek handlu żylozym. Stolicům Szwecyje uostoł we 1436. Stare Mjasto we Sztokholmje, Gamla Stan, uodbudowano we 1754 po tym jak stare, s drzewa, shajcowoło śe we wjelgyj fojyrze. Postawjůno tyż wuůnczas Zomek Krůlewski.
We 1912 rozgrywano sam zawody Igrzisk Uolimpijskich.


text:
Elwer (fusbal)
Elwer (z ńym. "elf" - jedynośće) - we fusbalu je to jedyn s rzutůw, wykonuje śe uůnygo s uodlygłośći 10,9728 myjtrůw uod tora. We ślůnskij godce uůnygo mjano je trocha felerne, skiż tygo co půnkt s kerygo śe strzylo elwra ńy je gynau 11 myjtrůw uod tora, nale 12 jardůw. Wźyno śe to stůnd, co regle fusbalu uopracowano we Ynglandźe, kaj śe ńy używo systyma SI nale ynglosaskigo systyma mjarůw a wogůw. We ńykerych godkach mjano elwra uoznaczo "rzut karny", jako w polskij ("rzut karny"), angelskij ("penalty kick") a inkszych.
Podug zasad fusbalu, we polu karnym mo recht być yno tormůn a zawodńik przećiwnygo manszaftu kery strzylo elwra. Tormůn ńy może zejść s lińji torowyj ńim strzylajůncy ńy tykńe bala. S anfanga, elwry zarzůndzano yno za jake przewińyńe, jako faul we polu karnym abo tykńyńće bala rynkům. Terozki elwry sům tyż knifym na rozstrzygańy szpili we systymje pucharowym, a strzylo śe je jak po cołkim szpilu a dogrywce dalij je rymis.


text:
Kraking
Kraking to je proces, we kerym důgouańcuchowe čůnstečki uorgańične (np. ćynžke wůnglowodory) sům uomane na krůtše (np. leke wůnglowodory) bez rozpod wjůnzań wůngel-wůngel. Podle inkšej defińicyje, kraking to je rozbiće wjynkšego alkanu na myńšy alkyn i alkan.
We 1855 krakinga ropy wynoloz amerikoński učůny Benjamin Silliman Jr. Pjyršy termokraking wynoloz ruski inžyńyr Wuodźimjeř Šuchow.
[Sprowjej] Zastosůwańa
Kraking rafineryjny pozwolo sprowjać „lekki” produkta, na přikuod LPG eli bynzina, ze ćynžkich frakcyje pozostauych po destylacyji ropy naftowyj. Katalityčny kraking fluidalny užywany je do produkcyje LPG a bynziny, kedy hydrokraking to je guůwne zdřůduo produkcyje paliwa uodřutowego, diesla itp.
[Sprowjej] Chymja procesa
[Sprowjej] Kraking katalityčny
Kraking katalityčny wykořistowo zeolity kej katalizatory a středńe tymperatury řynda 400-500 °C co by usprawńić rozpod wjynkšych wůnglowodorůw na myńše.
[Sprowjej] Termokraking
Termokraking wykořistuje podwyžšůne tymperatury (kole 800 °C) a ćiśńyńy (kole 7MPa), přeto mechanizm je rodńikowy.
Ińicjacyjo to reakcyjo, we kerej jedna čůnstečka śe rozpodo na dwa rodńiki.
- CH3CH3 → 2 CH3•
Transfer protůna polygo na přeńyśyńu atoma wodora ze jydnyj čůnstečki na drugo.
- CH3• + CH3CH3 → CH4 + CH3CH2•
Rozpod rodńika polygo na rozpodźe rodńika na dwa čůnstečki: alkyn a inkšy rodńik. Tyn krok uodpowjado za powstowańy alkynůw.
- CH3CH2• → CH2=CH2 + H•
Addycjo rodńika polygo na tym, aže rodńik reagowo s alkynym a dowo nasycůny, duůžšy rodńik. Je to uodwrotność popředńij reakcyje.
- CH3CH2• + CH2=CH2 → CH3CH2CH2CH2•
Terminacyjo polygo na tym, aže dwa rodńiki reagujům a powstowo čůnstečka, kero ńy mo rodńikym. Terminacyjo uodbywo śe na dwa sposoby: při rekůmbinacyji dwa rodńiki uůnčům śe a powstowo dužy wůnglowodůr, a při dysproporcjůnacyji bez přeńeśyńy wodora dostowůmy alkan a alkyn.
- CH3• + CH3CH2• → CH3CH2CH3
- CH3CH2• + CH3CH2• → CH2=CH2 + CH3CH3


text:
Dewiza Čile
Por la razón o la fuerza (śl. Filipym abo śyuům) - je uoficjalnům dewizům Čile. Je to swobodne tumačyńy uaćińskij syntyncyje Aut consiliis aut ense (Radům abo špadům) kero pojawjyua śe we 1812 roku na pjyršym Herbje Čile. Uobecno wersyjo pochodźi s 1818 roku a za pjyrše ůmjyščůno ja na můnetach. Uod 1834 roku zdobi kolejne wersyje Herbu Čile, atoli do uoficjalnygo herba państwowygo uostoua wuůnčůno dźepjyro we roku 1920. Pjerwotńy motto mjouo wyražać prymat střodkůw pokojowych nad militarnymi (suowo filip po prawyj heraldyčnyj, śyua po lewyj), nale tyž gotowość uobrůny kraju s brůńům we rynce. We roku 2004 powstou projekt zmjany motta na Por la fuerza de la razón (śl. śyuům filipa), wńyśůny bez synatora Nelsona Ávila a tumačůny nazbyt militarnym charakterym dotychčasowyj dewizy, ńy uzyskou uůn ale akceptacyje parlamynta.


text:
Kijůw
Wspůłrzyndne: 50°27' N 30°30' E
Kijůw (ůkr. KиïB – Kyjiw) - stolica a tyž nojwjynkše mjasto Ůkrajiny. Kijůw poúožůny je nad řekům Dńyprym.
Zouožůny na počůnku V wjeku kej placůwka handlowo na šlaku uůnčůncym Kůnstantynopol ze Skandynawjům. W IX wjeku znony kej Könugard bůu cyntrům normańskigo handlu na Ruśi. Pod kůńyc IX wjeku zostou stolicům Ruśi Kijowskij. W 1240 mjasto zostouo nojechane bez Tatarůw a uostřodek ruskij państwowośći přyńjůsu śe do Ruśi Halicko-Woúyńskij. W 1363 mjasto znolazuo śe we Wjelgim Kśynstwje Litewskym, a nastympńy po Uńije Lubelskij (1569) – Korůny Polskij, stolica wojewůdztwa kijowskigo. W 1648 zostouo uopanowane bez kozokůw Chmjelńickigo a wůnčůne w 1667 do carstwa Rosyjskigo. W XVIII a XIX wjeku Kijůw bůu wažnym wynzuym kůmůńikacyjnym a uostřodkym wojskowym Rosyji, podlygou skiž tygo intynsywnyj wymjańy kulturowyj mjyndzy narodůma suowjańskymi a inkšymi narodůma zamješkujůncymi Imperjům Rosyjske. Na počůntku XX wjeku wjynkšość w Kijowje stanowili Rosyjůńy. W 1918 w Kijowje uoguošůno stwořyńy Ůkraińskij Republiki Ludowyj a stočůno ćynžke boje s bolšewikami, keři uostatečńy podbili mjasto w 1920. W 1934 do Kijowa přyńyśůna zostoua s Charkowa stolica Ůkrajińskij SRR. Uod 1991 stolica ńypodleguyj Ůkrajiny.


text:
Tinta
Tinta – środek barwjůncy w postaći roztworu barwńika we rozpuščalńiku s ewyntualnym dodatkym substancyji zagynščajůncych (np. želujůncych). Wykořistywano je w šerygu přiborůw pisarskych (dugopisy, flamastry, markery, pisoki, pjůra, pjůra wječne a tp.) a w druku atramyntowym (drukorki atramyntowe, plotery).
Tinta, kej środek barwńikowy, mo wuaśćiwośći myńi abo bařij transparyntne, čym růžńi śe uod pigmyntowygo tušu, stosowanygo w tygo samygo typu materjouach pisarskych i uřůndzyńach drukujůncych, nale majůncygo wuaśćiwośći kryjůnce.
Popředńikym tinty kej materjouů pisarskigo je inkaust.
[Sprowjej] Zobač tyž


text:
Otto I Wjelgi
Otto I Wielgi (* 23 listopada 912, † 7 maja 973 w Memleben) – ksiōnże Saksōnije w rokŏch 936-961, miymiecki krōl ôd 936 a rzimsko-miymiecki cysŏrz ôd 962, z dynastyje Ludolfingōw.
Bōł uōn syn Hajny I Ptŏcznika, krōla Miymiec a jego drugij kobiyty Matyldy z Ringelhaim, cery saksōńskigo grŏfa Dietricha.
Otto sie stŏł krōlym Miymiec bez elekcyjõ w roku 936. Fajernŏ koronacyjŏ bōła latoś w Aachen. Po koronacyje musiŏł pokonać rebelijŏ saksōńskich, bajerskich, lōtaryńdzkich a frankōńskich ksiōnżōnt, kerym pomŏgali braty Otto – Thankmŏr a Hajna. Kej wygrŏł w roku 939 napoczŏł potyngować swojõ włŏdzã – pomŏgały mu w tym Kościōł a skuplowaniŏ w dynastyje.
Politykŏ Otto bōła ekspansywnŏ wōczy Słowianōm – na jejich ziymie tworzył poczetne marchije a jego państwo ôbsadziło teryn aż do Ôdry. Na Miymcach znŏleżŏły Italijŏ, Czechy a Danijŏ. Podbite ludy chrystianizowŏł. 10 siyrpniŏ 955 pokonŏł Madźarōw na Lechowym Polu wele Augsburga a zastawił jejich angryfy na strzodkowōm Ojrope. Ôd 963 podle Thietmarowyj kroniki Otto dostawōł trybut ôd ksiyncia Polan, Miyszka I.
2 lutygo 962 papiyż Hanik XII koronowŏł Otto w Rzimie na rzimskigo cysŏrza. Bezto że chciŏł uznaniŏ Bizancjum, używŏł jyno tytuły „cysorz” bez przimiotnika. Jeszcze podwiela życiŏ zrobił cysŏrzym swojigo syna, Otto II. W roku 972 wynokwjōł ôddać Bizantyjskimu Cysŏrzstwu podbite ziymie w Italije za wzajymne uznaniy cysŏrzskich tytuł. Aby to podsztrychnōńć Otto II hajtnōł sie z Theofano z familije bizantyjskigo cysŏrza Hanika I Tzimiskesa.
Otto bōł żyniaty dwakroć. Piyrszōm jego kobiytōm bōła Edita Angelskŏ, cera krōla Ecika Stŏrszygo. Drugi roz sie wdŏł w paździyrniku 951 z Adelōm, cerōm krōla Burgōndyje – Rudigo II.
Z piyrszygo małżyństwa bōli:
- Ludolf, 930 – 6.09.957, ksiōnże Szwabije
- Ludgarda, † 18.11.953, ôd 947 kobiyta Konrada – ksiyncia Lōtaryngije
Z drugigo małżyństwa bōli:
- Hajna, 952 – 7.04.954
- Bruno, 953 – 8.09.957
- Otto II, 955 – 7.12.983, cysŏrz rzimski
- Matylda, 955 – 6.02.999
Z niyformalnyj relacyje bōł:
- Wilym, † 968, arcybiskup Majncu
Otto I umrzył w 973 roku (bōł 61 rokōw stary), jego grōb je w katedrze w Magdeburgu.


text:
Kamasutra
Kamasutra, Kama Sutra, Kama (we sanskryće: कामसूत्र) to je indyjski traktat uo seksualnośći czowjeka a seksualnych zachowańach. Połny jygo titel to vātsyāyana kāma sūtra, beztůż je przijmowane, co jygo autorym je Watsjajana. Kamasutra bůła napisano mjyndzy I a VI stolećym. Krům srogigo zbjoru roztomajtych sztelůngůw, Kamasutra mo tyż uodńeśyńo do tradycyje a kultury Indyjůw, uopisuje małżyńske tradycyje, we tym poślubno noc, a kńify lo babůw coby lepi poradźůły chopům dogodzać.
Kamasutra mo 7 tajlůw, 36 podtajlůw a 1250 rzůndkůw.
[Sprowjej] Necowe uodwołańa


text:
Fobos
Fobos (tyż: Phobos, gr. ΦόBoς – bojůnczka) to wjynkszy a bliższy s dwůch kśynžycůw Marsa. Je uůn we coukim Ůkuodźe Słůnecznym położony nojbliżyj planety, nauokoło kerej śe zwyrto. Fobos je planetojida przechwycůno bez Marsa.
[Sprowjej] Uodkrycie
Uodkrywcům Fobosa je amerikański gwjoźdźorz Asaph Hall. Pjyrszy roz uostou uůn zaobserwowany 18 sierpnia 1877 we uobserwatorjum wojynnyj marynarki USA kole godźiny 9:14 UTC. Kapka dńi wcześnij (12 śyrpńo) Asaph Hall uodkrył tyż drugi kśynžyc Marsa, Deimosa.
Kśynžyc ten uostoł kńipśńynty bez sůndy:
- Mariner 9 (1971 r.),
- Viking 1 (1977 r.),
- Phobos 2 (1988 r.),
- Mars Global Surveyor (1998 a 2003 r.)
- Mars Express (uod 2004 r.).
[Sprowjej] Charakterystyka uorbity
Průmjyń uorbity Fobosa je mjyńszy uod průmjyńa uorbity synchrońicznyj, co uoznaczo, aże zwyrto śe uůn gibćij jak Mars zwyrto śe nauobkoło uośi. Beztůż wschodźi na zachodńij strůńe marsjańskigo ńyba, gibko przemjeszczo śe po ńybje a po ůngyfer 4 godźinach a 15 minutach zachodźi na wschodńij strůńe ńyba. Uobecność Fobosa na ńybje trwo 11 godzin a 6 minut. Fobos je fest blisko powjyrzchńe planety (2,76 promienia Marsa). Beztůż ńy je uůn widoczny s powjyrzchńe planety s uobszarůw uo wspůłrzyndnej rubośći planetograficznej wyższyj jak 70,4°.
Bez bliskość Marsa Fobos ulegnie za jaki czos rozwalyńu. Śiły pływowe powodujům, aże průmjyń uorbity durś śe zmńiyjszo. Za 50 000 000 rokůw Fobos bydzie tak blisko Marsa, aże zleći abo zostańie rozerwany a złonaczům śe s ńygo ringi.
[Sprowjej] Auskuplůngi
Przipisy


text:
Chymijo
Chymijo (gr.: xnueίa – chemeia) to je nauka, kero bado natura i wuasnośći substancyji, a zwuašča přymjany tych substancyji, kej śe je cuzamyn zmješo[1]. Terozki wjadůmo, co přymjany substancyji wyńikajům s prow, wedle kerych atůmy uůnčům śe bez wjůnzańo chymične w myńi abo baři trwoue zwjůnzki chymične, a tyž prow wedug kerych wjůnzańo pynkajům i twořům śe půnowńy prowadzůnc do přymjan jydnych zwjůnzkůw we drůge, co śe mjanuje reakcyjůma chymičnymi. Chymijo zajmuje śe tyž roztůmajtymi wasnośćiůma substancyji wyńikajůncymi bezpośredńo s jejich budowy atůmowyj.
[Sprowjej] Zoboč tyž
[Sprowjej] Připisy


text:
Rodźimowjerstwo
Rodźimowjerstwo to mjano systymůw religijnych kere nawjůnzujům do systymu wjeřyń etńičnych a mitůlůgije danygo narodu abo kultury, nojčyńśćij předchřeśćijańskich. Bywo tyž, co dany systym rodźimowjerčy je tajlowo uoparty na rekůnstrukcyje. Ruchy te zaličo śe nojčyńśćij do nowych ruchůw religijnych. Nojwjynkšy jeich rozwůj terozki nastympuje we państwach boutyckych (Litwa, Uotwa), suowjańskich (Rusyjo a Ůkrajina), a tyž we USA. Fůnguje jeich ferajn uo mjańe Śwjatowy Kůngres Religiji Etńičnych[1], zouožůny we Wilńe we 1988 roku. We Polsce dźouo pora grup rodźimowjerčych, m. in. Rodźimy Kośćou Polski, Zřešyńe Wjary Rodźimyj, Klan Ausran a inkše.


text:
Kopynhaga
Wspůłrzyndne: 55°40' N 12°34' E
Kopynhaga (duń. København, uać. Hafnia) - stolica a nojsrogše mjasto Dańije, pouožůne we srogšyj tajli na Zelandyje a tajlowo tyž na Amager. Uod 1 lipca 2000 je skuplowano ze šwedzkim Malmö bez most nad Sundym. Zouožůno ůng. 1000 roku kej uosada rybacko bez Swena Widuobrodygo abo podug inkšych zdřudeu bez Kanuta Srogigo. Prawa mjejske mo uod 1254, uod 1443 je stolicům Dańije (podug inkšych zdřudeu - uod 1416, we ůunym roku překludzůno sam śedźiba krůlůw).


text:
Любiч (repб)
Любiч (пa-пoлbcky: Lubicz, Luba, Lubow, Łuba) — пpыBaTHы шляxeцki repб, яkiM kapыcTaлicя бoлbш 500 poдaў Пoлbшчы i BKЛ. BядoMы з cяpэдзiHы 14 cTaroдзbдзя.
[pэдaraBaцb] AпicaHbHe
y блakiTHыM пoлi cяpэбpaHaя пaдkoBa paraMi дoлy, Ha ëй cTaiцb зaлaTы kaBaлepcki kpыж, дpyri Taki caMы kpыж y cяpэдзiHe пaдkoBы. KлeйHoд — Haд пpылбiцaй з kpoHaй 3 cTaўcaBыя пëpы.
IcHyючыя paзHacTaйHacbцi repбy Любiч:
- з aдHыM cpэбpaHыM kpыжoM y cяpэдзiHe пaдkoBы
- з 2 cpэбpaHыMi kpыжaMi aдзiH Ha aдHыM y cяpэдзiHe пaдkoBы.
y бoлbш пoзbHix Bэpciяx repбy пpыcyTHiчae чыpBoHaя Tapчa.
[pэдaraBaцb] BядoMыя пpaдcTaўHiki
- CTaHicлaў Жyлkeўcki
- Чэcлaў Miлaш
- Maцeй Гpyшэцki
- Mikaлaй Гoraлb
- CTaHicлaў MaHюшka
- ЖыrMoHT Любiч Зaлecki
- Taдэўш yлaдзicлaў KaHoпka
[pэдaraBaцb] Poды
AбpaxaMiчы, AдaMoBiчы, AлrMiHoBiчы, AHчэўckiя, AHдpэйkoBiчы, ApыHki, Бaбakoўckiя, Бaбeцkiя, Бaбpoўckiя, БarдaHoBiчы, БariHckiя, БariHoBiчы, БaжэMoўckiя, Бaжэўckiя, Бaйkoўckiя, БakaHoўckiя, БaляHckiя, Бaлeцkiя, БapBiHckiя, Бapkoўckiя, БapTkeBiчы, Бapoўckiя, БapTaшэBiч-ЛoMHiцkiя, БapTkoўckiя, БapyTы, Бapxoўckiя, Бapцikoўckiя, Бapцiцkiя, Бaчэўckiя, БaцяHoўckiя, Бepдoўckiя, Бeлaблoцkiя, БeлaBeйckiя, Бeлaxoўckiя, БepHaцkiя, Бecekepckiя, Бeч, БлядзeBiчы, Бoжaпoлbckiя, Бoжэxoўckiя, БoжэcToўckiя, Бpaзoўckiя, Бpaxoўckiя, Бpoўckiя, БpyMeHbckiя, БpyMiHbckiя, БpыkчыHckiя, БpэзiHa, БpэзiHckiя, БyдзicлaBы, Бyдзicлaўckiя, Бyдзiшэўckiя, БyдpэBiчы, Бyдэpaцkiя, БyжэHbckiя, БyжыMoўckiя, БypHэйki, БypHiцkiя, БyчыHckiя, Гpaдзiцkiя, Гpaxoўckiя, Гpyшkoўckiя, Гpyшэцkiя, ДaBiдoBiчы, Дpыздэлы, ДpыBeцkiя, Дypki, Жyлkeўckiя, ЛaпaцiHckiя, ЛeMяшэўckiя, HeзaбыToўckiя, PaдзiMiHckiя, ЮpцэBiчы.
Chaborski, Chabowski, Chechlewski, Chełchowski, Chełmowski, Chmielecki, Chochłowski, Chojecki, Chojnowski, Choromański, Chotolski, Choynowski, Chrablowski, Chromiański, Chromiński, Chrostowski, Chrzczonowski, Chybski, Cichocki, Cichowski, Ciecierski, Cielemęcki, Cierpiński, Ciesielski, Cieślicki, Ciężadłowski, Czaplicki, Czartoryski, Czasławski, Czechowicz, Czerniewicz, Czerwiński, Czerwonka, Czuprynowski, Dąbek, Dąbkowski, Dąbrowski, Daniłowski, Dernałowicz, Długokęcki, Dobkiewicz, Dobożyński, Dobrzański, Dobrzewiński, Dobrzyjałowski, Dobużyński, Dolner, Domaniecki, Domaniewski, Domanowski, Doweyko, Dowiatt, Duryewski, Dybowski, Dzierzeński, Dzieżyc, Dzięgielewski, Fedko, Fedkowicz, Filicki, Gałęski, Garbolewski, Garczyński,Gdowski, Gerkowski, Gieczewicz, Gierczyński, Giewartowski, Glaczyński, Gliński, Głębocki, Godlewski, Gołkowski, Gorczycki, Goreczkowski, Góreczkowski, Górski, Goślicki, Gościcki, Goślinowski, Gostkowski, Gostyński, Goszczycki, Gradowski, Grabianowski, Grabowski, Grażewicz, Graffen, Gregorowicz, Grużewski, Gryniewicz, Gurski, Gutkowski, Guzowski, Guzewski, Guźkowski, Harynek, Hercyk, Hlebowicz, Hohol, Hołówka, Holszański, Horomatski, Hołowacz, Hordziewicz, Horodecki, Horodyski, Hrehorowicz, Hryncewicz, Idźkowski, Ilcewicz, Jacewicz, Jagniątkowski, Janczewski, Janikowski, Jankowski, Januszkiewicz, Jarochowski, Jastrzębski I, Jastrzębski II, Jaszowski, Jawornicki, Jaworowski, Jazdowski, Jegliński, Jewnicki, Jędrzejowicz, Jurewicz, Kabrytt, Kalenkowski, Kalinkowski, Kaliski, Karwosiecki, Kęcki, Kierekies, Kiewnarski, Kijewski, Kijowski, Klisz, Kłosiński, Kobliński, Kobylański, Kochański, Koczowski, Koczanowski, Koćmierowski, Komaski, Konarski, Konopka, Kopec, Kopiński, Kopot, Kopyszyński, Koszybski, Koszarski, Kośmiński, Kozarski, Kozarzewski, Kozerski,Kozicki, Kozłowski, Kozyrski, Koźmiński, Koźmirski, Koźniewski, Krasnodębski, Krasowski, Krośnicki, Krosnowski, Krupowicz, Kryski, Krzecz, Krzyżanowski, Krzeczkowski, Krzycki, Krzyczkowski, Krzyniecki, Krzywdziński,Krzywicki, Krzywonowski, Kubiński, Kucharski, Kukliński, Kulnow, Kurowski, Kuziemski, Kuźnicki, Latkowski, Lega, Lejko, Lekowski, Lelewski, Lelowski, Lemieszewski, Lemieszowski, Lenkowski, Leonowicz, Leparski, Lesczyński, Lesiewicz, Leuz, Lewicki, Leyko, Ligęza, Ligowski, Lilejko, Lipiński, Lipnicki, Lipski, Lisowski, Lissowski, Listopacki, Lityński, Lopieński, Luba, Lubek, Luberski, Lubianiec, Lubiański, Lubichlerski, Lubicz, Lubiczankowski, Lubieniec, Lubieślerski, Lubiński, Lubowicki, Lubowicz, Lubowidzki, Lubsiński, Ludzicki, Ludziski, Lugajło, Lutoborski, Lutowicz, Luzecki, Lużecki, Lyskowski, Łakiewicz, Łakowicz, Łapa, Łapiński, Łappa, Łazowski, Łazowy, Łaź, Łążyński, Łękowski, Łomżyński, Łopacieński, Łopaciński, Łopacki, Łopieński, Łopiński, Łosiński, Łoskowski, Łoszewski, Łoszowski, Łowczyński, Łozicki, Łoziński, Łozowicki, Łozwicki, Łuba, Łubczyk, Łubek, Łubieniec, Łubieński, Łubik, Łubiński, Łubowicz, Ługajło, Ługowski, Łukawski, Łutowicz, Łuzecki, Łużecki, Łużeński, Łużyński, Łysakowski, Mackiewicz, Majkowski, Makowiecki, Malczewski, Mankowicz, Mańkiewicz, Markiewicz, Maszowski, Meissner, Meysner, Miecznikowski, Mierzejowski, Mierzyński, Milatycki, Milewski, Milkiewicz, Miłosz, Misbacki, Miszewski, Misztołt, Młodyński, Mnichowski, Mniszewski, Mogilnicki, Mońkiewicz, Monkiewicz, Mroczkowski, Murzynowski, Muszyński, Myślecki, Nabiałko, Nagrodzki, Nencha, Netrebski, Nieborski, Niebowski, Nieławicki, Nieświastowski, Niewierowski, , Niński, Nitowski, Nosarzewski, Nowacki, Nowicki, Obrąpalski, Orłowski, Orzeński, Osiecimski, Ossowski I, Ossowski II, Oszkowski, Ojrzyński, Oziewicz, Pachowski, Parulski, Pajączkowski, Panfiłowicz,Panyszak, Papłoński, Pawłowski, Pączkowski, Perczyński, Piadlewski, Piadzewski, Piączyński, Piczkowski, Piekutowski, Pieszkowski, Pietraszko, Piński, Pisanko, Piwnicki, Plejewski, Pluta, Pluszkowski, Płaszczyński, Płazowski, Płodowski, Płotowski, Pogorzelski, Pokrzywnicki, Ponikowski, Popieński, Portowski, Potocki, Prostek, Proszyński, Pruszyński, Przanowski, Przegaliński, Przybysławski, Przyluski, Punikowski, Pużewicz, Raczeński, Raczewski, Radochowski, Radziszewski, Radzki, Rakowski, Rapacki, Ratyński, Rąbalski, Reder, Rembieliński, Rewieński, Reyczyński, Roder, Rokicki, Romanowicz, Rowicki, Rożycki, Rudnicki, Ruksza, Ruszkowski, Rymkiewicz, Rytel, Rzepecki, Sadliński, Sadowski, Sammek, Sarnecki, Sawicki, Seferowicz, Serek, Serkowski, Serwiński, Sędzicki, Sielewicz, Sielski ,Siemiński, Siemieński, Sierakowski, Sierkowski, Sierkuczewski, Sierski, Skawiński, Skiwski, Skolimowski,Skulimowski, Skołdycki, Skrzynecki, Sławiński, Smoszewski, Smuszewski, Spędowski, Stabrowski, Stawecki, Stawicki, Stawirowski, Stawski,Sterpejkowicz-Wersocki, Stogniew, Stojanowski, Stowerowski, Strudziński, Strzałkowski, Strzemeski, Strzeszewski, Stypułkowski, Suchorski, Sulimirski, Sulistrowski, Supiński, Suski, Szantyr, Szczucki, Szeleszczyński, Szeliski, Szerokowski, Szomowski, Szpakowski, Szretter, Sztrem, Szumborski, Szumowski, Szydłowski, Szymoński, Szyrma-Lach, Świderski, Świrski, Targowski, Tarszeński, Tropiański, Tupik, Trzemeski, Tybiszewski, Tyborowski, Tylicki, Ujazdowski, Unikowski, Uszyński, Uściński, Wądołkowski, Wądołowski, Waśniewski, Watlewski, Węgrzecki, Wodlicki, Wielicki, Wierzbicki, Wierzbowski, Wierzuchowski, Wieszczycki,Wilbik, Wilkowski, Wilpiszewski, Wiński, Wisigierd, Witowski, Wittiński, Wojciechowski, Wojdowski, Wojnarowicz, Wojtkiewicz, Woliński, Wolski, Wołkowicki, Woluński, Wójtowicz, Wojtowicz ,Wortkowski, Woytkowski, Wroczeński, Wróblewski, Wyczałkowski, Wygrażewski, Wyperski, Wyrzykowski, Wysocki, Zabłocki, Zachorski, Zadykiewicz, Zadykowicz, Zagrzewski, Zahorski, Zakrzewski, Zaleski, Załęski, Załuski, Zaniewski, Zaorski, Zator, Zborzyński, Zbysław, Zdzański, Zembrowski, Zgodziński, Zieliński, Znawiecki, Zorzewski, Zygadłowicz, Żabka, Żakowski, Żewacki, Żółciński, Żołczyński, Żółkiewski, Żydowa, Żydowicz, Żylicz, Żyliński.


text:
Meridian (geografija)
Słowo meridian (tež: połodnica) woznamjenja w stopnjowej syći zemje poł dołhostnika (połdołhostnik) na zemskim powjerchu, kotryž wot jednoho geografiskeho čopa k druhemu běži. Je zwjazowaca linija wšěch geografiskich městnow, na kotrychž słónco w jenakim času najwyši dypk swojeje dnjoweje čary (dnjowy wobłuk) na njebju zaběra, na kotrychž je potajkim připołdnjo. Pochad słowa wot łaćonskeho circulus meridianus „připołdniši kruh“ tohorunja na tutón zwisk pokazuje.
Wšě dypki z jenakej geografiskej dołhosću, tuž z jenakim "stopnjom dołhosće", leža na jednym a tym samym meridianje. Zapřijeći 'stopjeń dołhosće' a 'meridian' woznamjenjetej tuž jenakej liniji na zemskim powjerchu a hodźa so tohodla synonymnje wužiwać, při wužiwanju zapřijeća 'stopjeń dołhosće' wšak so aspekt kutoweho podaća a při wužiwanju zapřijeća 'meridian' aspekt słónčneho stawa připołdnišeho časa podšmóruje.
Druhdy so tute zapřijeće mylnje tež jako synonym za połny dołhostnik wužiwa.
Strach zaměny wobsteji z meridianowym zapřijećom astronomow, kotřiž njebjeski meridian skrótka tež meridian mjenuja a pod tym specialny wulki kruh na njebjeskej kuli rozumja.
[wobdźěłać] Meridiany jako idealna linija
Meridiany maja (hdyž so zemja jako kula abo dokładnišo jako rotaciski elipsoid wobhladuje) wšě jenaki rozsah, přetož wotstawk mjez čopomaj je při rotaciskim ćělesu přeco konstantny. Potajkim su dołhostniki na rozdźěl wot šěrokostnikow přeco wulke kruhi a tohodla meridiany přeco tež poł wulkeho kruha. Dołhosć meridiana je na referencnym elipsoidźe WGS84 wok. 20.003,9 km.[1]
Wuchadźejo wot čopa, so wotstawk mjez dwěmaj meridianomaj přeco wjace powjetša, doniž skónčnje na ekwatorje swój maksimum njedocpěje. Wotstawk mjez meridianami, kotrež su wo 1° mjez sobu zdalene, pomjenuje so wotšěrjenje. Wono je wotwisne wot wužiwaneho referencneho elipsoida. Při Besselowym elipsoidźe na př. je wotšěrjenje na ekwatorje 111,307 km a na 50. stopnju šěrokosće, tuž w Srjedźnej Europje, wšak jenož 71,687 km.
[wobdźěłać] Wosebite meridiany
Pariski meridian je nulowy meridian był, kotryž bě so do Mjezynarodneje meridianoweje konferency z lěta 1884 wužił a leži 2° 20' 14.025" na wuchod wot Greenwichoweho meridiana, kotryž so hakle wot toho powšitkownje wužiwa. Parisowy meridian dźe prěki přez Pariski obserwatorij.
Hórka w Greenwichu je stejnišćo něhdyšeho Royal Greenwich Observatory (Flamsteed House), přez kotryž nulowy meridian běži, kotryž bu w lěće 1884 dojednany a po kotrymž je Greenwich Mean Time postajeny.
Wěste meridiany wobmjezuja časowe pasma, do kotrychž zemja je rozdźělena. Połny wobwjert zemje wo 360 stopnjow traje jedyn dźeń z 24 hodźin, tuž 1.440 mjeńšin. Z tuteje přičiny je časowy wotstawk mjez dwěmaj meridianomaj dokładnje 4 mjeńšiny (1.440 : 360). Diferenca městneho časa dweju městnow, kotrejž matej w stopnjowej syći zemje wotstawk wot 15 stopnjow dołhosće, je tohodla dokładnje 1 hodźina = 60 mjeńšin (jeli so [srjedźna] geografiska časowa definicija wužiwa).
Zhorjelc, najwuchodniše město Němskeje, leži dokładnje na 15. meridianje (geografiske połoženje: 15° 00' w. d.) a by tohodla wot Greenwicha dokładnje wo jednu hodźinu časowje přesunjeny był.
Dokelž so přeběh časowych pasmow wšak nic jenož na geografiskich, ale tež na praktiskich a politiskich směrnicach orientuje, móže diferenca zakonskeho časa mjez dwěmaj městnomaj tež wjetša abo mjeńša hač městna časowa diferenca być. Postajene časowe pasma rozeznawaja so zwjetša wo połne hodźiny, zrědka tež wo poł hodźiny. Wosebitosć stej čopaj, dokelž tu wšě meridiany a z nimi tež wšě časowe pasma hromadźe padaja. Na čopje je móžno, z mało krokami wšě časowe pasma překročić. Za Antarktis je so postajiło, zo tu wšudźe koordinowany swětowy čas płaći.
[wobdźěłać] Meridianowa ekspedicija
W lěće 1792 dyrbjała so jako přikład tak dołheje kaž móžno prosteje zdalenosć mjez Dünkirchenom a Barcelonu eksaktnje zwěsćić. Tak mjenowana meridianowa ekspedicija je so wot Jean-Baptiste Joseph Delambre, Pierre Méchain a jeho asistenta Jean Joseph Tranchot přewjedła resp. nawjedowała. Méchain a Tranchot přewzaštaj južny a Delambre přewza sewjerny sektor. Ekspedicija traješe hłownje dla wuskutkow francoskeje rewolucije a wojerskich podawkow (inwazija přez Prusku a francosko-španiska wójna) naposlědk sydom lět. Zakładnu liniju triangulacijow su woni blisko Parisa rozměrili. Jich wuslědki su so přez mjezynarodnu konferencu wědomostnikow 1799 w Parisu akceptowali. Direktny sćěh je wobličenje a konstrukcija prametra, kotryž jako měra najprjedy w cyłej Francoskej płaćiwosć naby. Jeho wotchilenje wučini měrjenskeje njedokładnosće dla jenož 0,2 milimetrow porno pozdźišim měrjenjam. Něhdyša nowa měra bě jako dźesaćmilionty dźěl čary wot čopa k ekwatorej definowana. Dalše spóznaće přez ekspediciju běše, zo woprawdźita forma zemje runoměrny elipsoid njeje, ale je w swojej njeprawidłownosći skerje je na powjerch běrny podobna.
[wobdźěłać] Hlej tež
[wobdźěłać] Film
- Axel Engstfeld: Terra X - Die Jagd nach dem Urmeter. Deutschland, Großbritannien, Frankreich, 2010, 52 min. Dokumentacija z hrajnymi scenami, zdźěla na originalnych městnach. Mjezynarodny geografiski institut[2] w Parisu staji za wjerćenske dźěła tež original repeticiskeho kruha k dispoziciji.
[wobdźěłać] Žórła
- ↑ The Earth according to WGS 84; calculated by Sigurd Humerfelt.
- ↑ http://www.ign.fr/ Mjezynarodny geografiski institut (Institut géographique national)


text:
Rzeszůw
Wspůłrzyndne: 50°02'00" N 22°00'17" E
Řešůw (pol. Rzeszów, uać. Resovia, rus. ЖэшoB, ůkr. PяшiB, hebr. Reisha, jidiš רײַשע, mjym. Reichshof) - mjasto na prawach powjatu w Polsce, stolica wojewůdztwa podkarpackigo a djecezyje řešowskij. Řešůw je powjatym grodzkim, a tyž je śedźibům źymskigo powjatu řešowskigo.
Mjasto je guůwnym uostřodkym admińistracyjnym, přymysuowym, handlowo-usůgowym, akadymickym a kulturalnym w Polsce pouedńowo-wschodńij. Řešůw mo mjyndzynarodowy port lotńičy a Podkarpacki Park Naukowo-Technolůgičny ukerůnkowony na industryjo wysokotechnolůgično. W mjeśće znojdujům śe wjelge państwowe učelńe wyžše tj. Uńiwersytet Řešowski (z 11 abtajlůngůma) a Politechńika Řešowsko, a kilka prywatnych m. in.: Wyžšo Šula Informatyki a Zařůndzańo, jedna s nojwjynkšych ńypubličnych učelńi w kraju.
We stolicy Podkarpaćo dźouajům tři uřyndy kůnsularne (Republiki Federalnyj Ńymjec, Republiki Suowacyje a Ůkrajiny). Řešůw je čuůnkym Uńje Metropolije Polskych a Stowařišyńo Ojrocities - zřešajůncygo wjelge mjasta ojropejske.


text:
478 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, co za lato, deszcz, pogoda, leje, paryzol, mokro, woda, wiater, dzieci, dziecka, bajtle, promyki, chmury, niebo, lato, feryje, wakacje, spacer
Co za lato !Chocioż lato łurzyndujeNic ciepłego nie fóndujeDeszcz nóm lejeWjater wjejeA słóneczko nic nie grzejeKajś se prómyki straciłoChmurzyskami sie przykryłoNie chce do nas miga
511 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, dzieci, pociechy, dzien dziecka, bajtle, baloniki, slodycze, bombony, zabawa, swjynto, serduszka, milusinscy, pszoc, kochac
Nasze dzieci
Dziyń jak kożdy inkszy
By sie wszyskim zdało
Ale to Dziyń Dziecka
Dzisio kożde bydzie śwjyntowało
To nasze pociechy,fest sóm miłowane
Najmilyjsze w śwjecie
Dziecióntka kocha
NASZE DZIECIOCZKINasze kochaneRojberki aniołkiDzisioj te ŚwiyntoGwizdajom piszczołkiBalony i brałzyTorty zisteczkiGyszynków mockaŚmiychu trzi beczkiŁojcowie omki Opy i ciotkiŚlom wom kusinkiW tyn dzio
Zimowo szata łopatuloła familoki Za łoknym furgajom wygłodniał
e ptoki Zaś w izbie w kachloku łogyń buzuje Jest piyknie i ciepło, tu sie zimy niy czuje. Wele kachloka bajtle z matkom siedzom Pijo
Dostoł moj synek stary komputer Jo przezywała ze to darymny futer Wiela tyn klamor miejsca zabiere A wiela tyn pieron sztromu zeżere W doma larmo bo kożdy chce siedzieć Na jakoś NK zdjyncia łobej


text:
Woda
Woda je chemiska wjazba, kotraž je njeparujomna za wšěch žiwochow na zemi. Wona pod normalnymi wuměnjenjemi je kapalny při temperaturach mjez 0 °C a 100 °C. Pod škrějnym dypkom bywa kruta maćizna, a to lód. Nad warjenskim dypkom bywa para.
Woda wobsteji z wodźika a kislika w poměrje 2:1. Wona wobsahuje w drobnych mnóstwach ćežku wodu.
Tři štwórćinow powjerch zemje su přikryte přez wulku kopicu wody, oceany. Cirkulacija wody mjez oceanami a powětrom zwjetša kreěruje wjedro.
Woda je hłowny napoj wšěch zwěrjatow.
Wjele maćiznow so móže we wodźe rozpušćeć, při tym rozpušćomnosć wotwisuje wot maćizny a temperatury. Rozpušćomnosć płunow wotewza z přiběracu temperaturu, mjeztym zo rozpušćomnosć selow přiběra z přiběracu temperaturu.
[wobdźěłać] Kajkosće
[wobdźěłać] Chemija
Woda je jara jednora chemiska wjazba. Jeje formula je H2O. To woznamjenja, zo molekul wody ma 2 atomaj wodźika, a 1 atom kislika. Temperatura, při kotrejž woda bywa lód, je 0 Celsius pod normalnym atmosferiskim ćišćom; temperatura, při kotrejž woda so wari, definuje 100 Celsius při normalnym (morjoniwownym) atmosferiskim ćišćom. Wona je jenička substanca, kotraž so ćehnje, hdyž bywa lód.
Jednora ale wažna a jónkróćna kajkosć wody je, zo jeje kruta forma płuwa na kapalnej. Kruta faza je mjenje husta hač kapalna woda, dla geometrije sylnych wodźikowych wjazbow kotrež so jenož při niskich temperaturach zdźěłuja. Tohodla hłuboka woda wostanje kapalna, ćopliša hač lodowy powjerch, a wodowe organizmy (prěnje žiwe organizmy na zemi) móžeja lodowe wumjenja přežiwić.
[wobdźěłać] Ćežka woda, połćežka woda a přećežka woda
Nimo „normalneje“ woda eksistuje tež tak mjenowana „połćežka woda“, „ćežka woda“ (deuteriumowy oksid) a „přećežka woda“ (tritiumowy oksid). Při ćežkej a přećežkej wodźe normalny wodźikowy atom (protium, symbol H) so přez jeju ćežkej izotopaj deuterium abo tritium naruna. Při połćežkej wodźe, jedyn wodźikowy atom so přez deuterium naruna.
Ćežka woda so wot wšědneje wody we fyzikalnych a chemiskich kajkosćach rozeznawa, na př. ma wyši škrějny dypk, warjenski dypk a je husćiša. Na bazy wulkeje masoweje diferency mjez protiumom a deuteriumom a tritiumom, (kotrejž matej dwójnu a trójnu masu), kinetiski izotopowy efekt je jara akutny. Dla narunanja normalneje wody při chemiskich substancach runowahowe reakcije změnja, štož móže na př. k ćěłoškódnym sćěham w čłowjekowym ćěle wodźić.
[wobdźěłać] Molekulowa geometrija
Wodowy molekul wobsteji z dweju wodźikoweju atomow a jedneho kislikoweho atoma. Geometrisce wodowy molekul je kutny a wotpowěduje VSEPR-teoriji, AB2E2-typej. Dwaj atomaj wodźika a dwaj poraj elektronow su přesunjenej do róžkow předstajeneho tetraedra. Nuhel, kotryž dwaj O-H-wjazbaj začinitej, je 104,45°. Nastanje dla wulkeje potrjeby na rumje swobodnych porow elekronow daloko idealneho tetraedroweho nuhela (~109,47°). Dołhosć O-H-wjazbow je něhdźe 95,84 pikometrow.
[wobdźěłać] Biologija
Woda je najnuzniša substanca za wšěch žiwochow, dokelž ma wjacore rědke kajkosće kotrež su jara wažne za žiwjenje. Je dobra rozpušćadło, a ma sylnu powjerchowu napjatosć. Čerstwa woda je najhusćiša při 4 °C; jeje hustosć wotewza, hdyž mjerznje abo so zhrěje. Kaž stabilny molekul w našej atmosferje, hra wažnu rólu jako absorbowadło ultrawioletneho promjenjenja. Dokelž woda ma wysoku specifisku ćopłotu kotraž stabilizuje klimu na cyłym swěće.
Woda je jara dobre rozpušćadło, a rozpušćuje wjace družinow substancow, kaž wšelake sele a cokory, a wolóžuje swoje chemiske wzajomne skutkowanje, kotrež pomha kompleksne matabolizmy. Najebać toho, někajke substancy so njederje měšeja z wodu, inkluziwnje wolijow a hydrofobnych substancow. Bańkowe membrany wužiwaja tutu kajkosć z by starosćiwje kontrolowali wzajomne skutkowanje mjez swojimi wobsahami a eksternymi chemiskimi wěcami. To bu tróšku wot powjerchoweje napjatosće wody wolóžowane.
Wodowe kapki su stabilne dla sylneje powjerchoweje napjatosće wody. So móže widźeć tute hdyž tróšku wody bu kapana na njerozpušćomny powjerch kaž škleńcu. Woda so do kapkow zwjazuje. Tuta kajkosć je trěbna za rostlinowu transpiraciju.
[wobdźěłać] Geografija
Na powjerchu zemje so nahromadźuje wodowe masy běžace dele — na př. rěčki a rěki — a stajace na wěstym niwowje — na př. jězory, morja, a oceany.
-
-
Otava rěka,
Kanada
-
-
Dokelž woda je trěbna za čłowjekowe, zwěrjatkowe a rostlinowe žiwjenje, jeje disponujomnosć ma wulku wažnosć sociusku a politisku. Pódlanska mapa pokaza přez čerwjenu barbu kraje, kotrež kóždolětnje wobsedźeja mjeńše hač 500 m³ wobnowjeneje wody na wšeho wobydlerja. Žołta barba pokaza disponujomnosć mjez 500 a 1700 m³. Dokelž někotre rěki, kotrež su wažne za wodowe zastaranje (na př. Jordan, Kolorado), přeprěkuja krajowe hranicy, su móžne mjezykrajowe konflikty wo pitnej wodźe.


text:
RymyTak lekko ze serca we strofy wpisane W imię przyjaźni na papier przelane Jak kwiaty , motyle tej pięknej ziemi Rym delikatny na kartkach sie mieni W imię miłości to rymy gorące Tetniące życiem jak
Tak mi ciężko
Ciężko na sercuGdy nie ma Cię przy mnieWspomnienie o Ciebietylko mnie trzyma
Płaczę cichutkow tą zimną nocChłonę z pamięcipieszczot Twych moc
Sny na jawiemnie zawsze męcząMyśli ponureme
MY
Ze ślōnskigo my som strōma Kaj korzyń głymboko w ziymi Wiater nŏs niy urwie przeca Dyć sie dobrym ôsłoniymy Nŏs niy złomie żodyn iptoń Bo w ślōnskości naszo siyła Ślōnsko ziymia życie dała Tukej do
Inkszy ŚwiatMiyndzy łōżkym a gibsdekōm Zawar sie świat mały Miyndzy bōlem a kroplowkōm Anioły furgały W biołych szatach kajś na wiyrchu Fiończynie słyszałach Kej drzymałach umynczono W śniku wygrywała
Inny świat
─═ڿڰۣڿڿڰۣڿ═─ Między łóżkiem a sufitem Zamknął sie świat mały Miedzy bólem a kroplówką Anioły fruwały. ─═ڿڰۣڿڿڰۣڿ═─ W białych sukniach gdzieś u góry Szeptanie słyszałam Przysypiałam umęczon
Jarzymbina Strōmek szumny przi jesiyni Farbi sie czyrwiyniom Ast sie gibo od pociorkow W słoneczku sie miyniom Toż uciecha i dlo dziołszki Kej targo w zopaska Styknie jegła meter nici Piykno w tyn
Ślōnsko sztela Niych w dobroci bydzie sztela Bo nōm niy trza tu za wiela My tu rymujymy Ślōnskość promujymy Trza nōm zgody i wesela! autor Barbara Politaj
Siyrota
Ponbóczku miłosierny
Padom na kolana
Płaczki wartko lecom
Jo w tym bólu sama
Siyrota jo wielgo
Bez łojca bez matki
Niy pomogo słowo
Nojlepszy kamratki
Wszysko tłamsza w sobi
Egzorta Jesiyni
Bezma świat cołki
Farbami sie miyni
Idzie jesiyń złoto
Już wyłazi z siyni
Latowo paniczka
Zbiyro swoji graczki
Na jyj gryfnych licach
Z żolu lecōm płaczki
Zrob mi plac niy ślim
WARKOCZ ⋰⋰✿⋰⋰•¨`•⋰⋰✿⋰⋰ Letni wiater w wosy dmucho Słōnko złoci grzeje mocka Warkocz uplyciony z rana Rozkosmany w ciymno nocka ⋰⋰✿⋰⋰•¨`•⋰⋰✿⋰⋰ Jak te kłōsi kajś we polu Modrōm szlajfkōm zawionzany Ciyn
Echt lato Grzeje ôwoc słōnko Woda ciepło w stawie Bocian nogi tonko Marzi zaś ô żabie Lato gorke lato dej nōm te ôbrŏzki Trŏwa, deka , plaża a na niebie ptŏszki
Barbara Politaj
„Na asteczku bożo krōwka Kero furgnie drap do nieba Za tym zŏcnym dyć ôd Boga Malućkim krajiczkym chleba...” Nasze krajiczki chleba Wonionce pola żytym ,pszynicōm Złotawe kłōsi dźwigajōm Ku słonku gor
MELUZYNA
Piykno bōła to kobiyta
Isto ukorano srogo
Zaniydbała chopa dziecka
Bizygantka żōła błogo
Niy warzoła i niy prała
Prōżnowała cołke dzionki
W zdrzadło jyno se patrzała
We chaboździach b
Szyderca
Kej trefi do niego? że serce tyż czuje Kej trefi do niego że tyż sie miłuje Zgorzkniało mo dusza a słabe ciało Niynawiść go pasiei wiecznie mu mało Pasie go zło kej inkszym wyrzondzo
Słowa słowa Jo Ci mój chopeczku "pszaja" Łon wjy co klaruja? Przeca "przoć" jo moga łojcom Dyć Ciebje "miłuja" A "miłować" jo tysz moga tymu co "lubuja" Toż chopeczku jo Cie "kochom" tako łopisuja "P
Uda cuda
Miała frela fajne uda Stanik myśloł że to cuda Kej go udym klapla Chynci yno łapła Z takom frelom żodno nuda:)
autor
Barbara Politaj
Bumelka? Do roboty zaspoł chop Co sie zowdy późno kłod Budzik klapnoł Mocno chrapnoł Wstoł w połednie niy boł rod.
autor
Barbara Politaj
KAC
Mioł chopek wielgigo kaca Ździybko go bolała glaca Napioł sie maślonki Zjod kwaśne ôgórki Co sie dzioło dali ani niy ônaca...
autor
Barbara Politaj
Fajne limeryki
Fajne limeryki piszom Kej je czytom sie wyciszom Limeryk ucieszny Nikej i grzyszny Czy jo nudle tukej wiyszom?
autor
Barbara Politaj
"Wodnica Rudzianka"
"Wodnica Rudzianka"
W swoje progi woło
Ulki, Janka, Franka
Dyć w wodzie wesoło
Pluskanie ,ruczbany ,duszowanie ciała
Tako nōm w Halymbie zabawa nastała.
autor :Barbara Poli
Kej sie trefiymy?
Kej sie trefiymy na "Ślōnski Gŏdce" Kej ruszy nasze szkryflanie Kej fajnych ludzi nōm przybydzie Kej no kej to nastanie? Myśla że styknie że ktoś sam kliknie Myśla że tymat tyż
457 dzień s temu
0 komentarze
Kategorie:
Barbara Politaj
Tagi:
BURZA, barbarapolitaj, pioruny, kamrat, przyjaciel, syneczek, starka, sląsk sielezia, slonsko godka, po naszymu,
BURZA Burza za burzom dziynnie sie kulo Pierōny lecōm dyć żodyn niy fulo Parno ôd rana ciyngym duchota Niy widzisz kamrata stoć wele płota Dyć ta pogoda jak nasze życie Rŏz słōńce rŏz dyszcz rŏz nawał
15 07 - Świynto Ślōnski Fany Serce warcij bije W świynto naszyj fany Żōłto modre farby We duszy fanfary Nasza fana ślōnsko Furgo już we ôknie Słōnko ji przigrzywo Już nōm niy zamoknie Barbara Po
EPITAFIA
Gripie
Czosnek, miod ,cytryna,
poległy jom w ziymia. *¨¨*¤.¸¤*¨¨*¤.¸¤*¨¨*¤.¸¤*
Wisielec
Łobiesioł sie na bindrze
jeszcze boł w cylindrze.
*¨¨*¤.¸¤*¨¨*¤.¸¤*¨¨*¤.¸¤*
Sprzont
Moderny dōmb Szumi Dōmb Goduli Na tyj rudzki ziymi, Starzik uż niyherski, Trzeci wiek chnet w “siyni”. Trza mu wsparcio ludzi, Flegowanio mocka, Coby sie spamiyntoł, Dyć szkoda boroczka. Przec
Szwŏczka
Szwŏczko zŏcnŏ letnio frelo
Farbowane szaty szyjesz
We kwiŏteczki szmaterloki
Modrōm szlajfōm rzyki wijesz
Kajśik krauzki przi spōdnicy
Złotym słōnkym fest blyckajōm
Rzōndek knefli
…..♪…..♪…..♪….♪ …….♪….♪…..♪ …….♪….♪
Ślonske Muszketery
Piyknie grajom Muszkietery
Właź posuchej te szlagery
Fajnie prawiom. pozdrowiajom
Wszyskich ludków w zocy majom
Lecom wartko pozdrowiyni
"Wojny podjazdowe?"
Wycie ludki co na nikerych forach takowe som? Po naszymu bych pedziała iże to take napasztowanie ,podhajcowywanie. Przikłŏd: kere forum fajnie sie kulo to zŏwdy jakimuś istnymu e
Śnik ło jesiyni
Piykno jesiyń mi sie śnioła Łoblecono w czerwiyń, złoto Kajś po polach gibko gnała Dyć freliczka już niymodo Hut ze liści farbowanych Na gowiczce swoji miała Wosy siwe, p
Latowo nocka
Gwiŏzdy ze miesiōnczkym
Na niebie blyckajōm
Kajś nad wielkim stŏwym
Żaby rechotajōm
Parno gorko nocka
Kopruch ciyngym brzyncy
Przi ôtwartym ôknie
Czowieka umyncy
Spać wtynczo


text:
Echt lato Grzeje ôwoc słōnko Woda ciepło w stawie Bocian nogi tonko Marzi zaś ô żabie Lato gorke lato dej nōm te ôbrŏzki Trŏwa, deka , plaża a na niebie ptŏszki
Barbara Politaj
/Robotny Bocian/ Przyfjurgoł bocian i przisiod na zomkowej wieży, i swojim okym okolica mjerzy. Pod zomkym szlojsa,staw zaś jeden w parku, to tu by mog budować gniozdo w tym roku. Zaklekotoł
Łoszkliwe kumkanie
Sie rapica naplompałaChnetko jom łozerwie Boczoniowi nazdowała We same połednie
Że jest żadny ,wyszkubany Że furgo koślawo Że mo szłapy pofarbione Że klekoce słabo
Niy z bo


text:
Rym a GodkaMy chcymy pamiyntać ta nasza godka Jak nóm prawioła óma , ópa ,ciotka Eli wszysko pódzie we zapómniynie Eli jak umrzymy ze godki ciynie
BURZA
Burza za burzom dziynnie sie kulo
Pierōny lecōm dyć żodyn niy fulo
Parno ôd rana ciyngym duchota
Niy widzisz kamrata stoć wele płota
Dyć ta pogoda jak nasze życie
Rŏz słōńce rŏz dyszcz rŏz nawałnice
Słōnka czekomy czekomy zgody
Starzik i starka syneczek mody
Dyngi po burzy co piyknie sie miyni
Radości we sercu "Dziyń dobry "we siyni
Niywiela tak trzeba a ciyngym udrynka
Chociŏż na zgoda wyciongosz rynka
Dyć co jōm wyciongniesz zaś cosik ugryzie
Zaś lecōm pierōny zaś dusza w biydzie
Tak sie to kulo wkoło Macieju
I bydź tu mōndry mōj przyjŏcielu!
Barbara Politaj
- Nie ma jeszcze żadnych komentarzy


text:
Rym a GodkaMy chcymy pamiyntać ta nasza godka Jak nóm prawioła óma , ópa ,ciotka Eli wszysko pódzie we zapómniynie Eli jak umrzymy ze godki ciynie
Kej sie trefiymy?
Kej sie trefiymy na "Ślōnski Gŏdce"
Kej ruszy nasze szkryflanie
Kej fajnych ludzi nōm przybydzie
Kej no kej to nastanie?
Myśla że styknie że ktoś sam kliknie
Myśla że tymat tyż bydzie
Myśla że gŏdka ludzi kupluje
Myśla że ślōnskość niy w biydzie!
- -
Trefiymy sie tukej na naszyj szteli
Kaj ślōnsko gŏdka zŏwdy weseli
Kaj cimpel na dachu kaj nasze strōmy
Familok i hołdy wszysko to znomy
- -
Trefiymy sie tukej kaj kamrat kamratka
Z kołoczym swiyżym zaklupie sōmsiadka
Trefiymy sie tukej przi naszym byfyju
We kuchni przi stole ze szolkom tyju
- -
Trefiymy sie tukej z gŏdkom nōm lepi
Trefiymy sie tukej kej i rym krzepi
Trefiymy sie tukej bo my to chcymy
Trefiymy sie tukej bo Ślōnsk miłujymy
- -
Trefiymy sie tukej na ślōnski szteli
Kaj " Ślōnsko Gŏdka" mo przyjŏcieli
Kaj żodyn niy stynko i niy marudzi
Kaj szpas ze ludźmi - kaj szpas dlŏ ludzi!
- -
Barbara Politaj


text:
Pakistan
Pakistan, Islamsko Republika Pakistanu (ang. Islamic Republic of Pakistan; urdu trl. Islāmī Jamhūriyat Pākistān, trb. Islami Dźamhurijat Pakistan) – państwo w pouedńowyj tajli Azyje, pouožůne nad Mořym Arabskym.
Wjynkše mjasta: Karači, Lahaur, Faisalabad, Rawalpindi, Pešavar, Kweta, Multan, Bahawalpur, Sakkhar, Hajdarabad.
Dugość grańic: 6 774 km, w tym:
- Indje 2 912 km
- Afgańistan 2 430 km
- Iran 909 km
- Chińsko Republika Ludowo 523 km
- wybřeže morske 1 046 km
Nojwyžšy půnkt: K2 8 611 m n.p.m., nojńižšy půnkt Uocean Indyjski 0 m Ferwaltůngowy tajlůng: 4 prowincyje, 1 terytorjům stouečne i 1 terytorjům plymjynne. Pakistan rośći pretynsyje do terytorjům Džammu i Kašmir – spornygo s Indjamůma; spůr uo tyn uobšar uod lot 50. XX wjeku stanowi zařewje powažnygo kůnfliktu mjyndzypaństwowygo. S kuli tych roščyń statystyka pakistańsko podowo wjynkšy uobšar państwa – 896 145 km².
Religje: Islam (97%, w tym 77% sůnńići i 20% šyići), wyznańa chřeśćijańske (1,6%), hinduizm (1,5%), buddyzm, śikhizm.
Skuod narodowośćowy : Pyndžabčycy (48%), Sindhowje, Beludžowje, Paštůńi, uchodźcy s Afgańistanu.


text:
Michael Ballack
Michael Ballack (26 wrześna 1976 we Görlitz) - fusbalista, kery wystympuje we reprezentacyji Mjymcůw a we Premier League kej napodźorz. Bůł chowańcym Chemnitzer FC, kaj zagroł 49 szpilůw a trefjůł 10 torůw. We lotach 1997 - 1999 wystympowoł we 1. FC Kaiserslautern, kaj zagroł 46 szpilůw a trefjůł 4 torůw. We lotach 1999 - 2002 wystympowoł we Bayer 04 Leverkusen, kaj zagroł 79 szpilůw a trefjůł 27 torůw. We lotach 2002 - 2006 wystympowoł we Bayern München, kaj zagroł 107 szpilůw a trefjůł 44 torůw. Uod 2006 gro we FC Chelsea, kaj zagroł (do 23 lutego 2009) 41 szpilůw a wbjůł 16 tory.
We pjyrszyj reprezentacyji Mjymjcůw we fusbalu napoczůn grać we 1999 roku, a do 1 kwjetńa 2009 zagroł we ńi 62 szpilůw a wbjůł 11 torůw.
[Sprowjej] Necowe uodwołańa