text:
Z našej maćeršćinu smy z Alfonsom Frenclom po puću po blišim a zdalenišim swěće. Zetkawamy so ze zapřijećemi, kotrež maja we wšelakich rěčach rozdźělne pomjenowanje, přiwšěm pak zwisk. Dźensniše słowo rěka „zwjeno“. Snano so tež dale z tematiku rozestajeće a w knize Frencla „Mój serbski słownik“ počitaće.
„CS active 2002 – Global Solutions“ rěka kompjuterowa firma, kotruž je Krystof Zarjeńk w lěće 2002 załožił. W njej poskića Budyšan, wotrosćacy w Časecach pola Lejna, kompjutery, techniku za kompjuterowe syće a „wšo, štož ma něhdźe něšto z kompjuterami činić“.
Krystof Zarjeńk poradźuje a posłužuje wšitke generacije. Prěnjorjadnje dźe jemu wo techniku. W zašłosći wěnowachu so přistajeni „CS active 2002 – Global Solutions“ dale a bóle wužiwanju programow a k nim słušacym systemam. Firma je na to wusměrjena, indiwidualne a wosebite přeća kupcow zwoprawdźić, a poskića priwatnym wosobam runje tak kaž mjeńšim a wjetšim předewzaćam wotpowědne poradźowanje, koncepcije a techniski serwis. Při tym su jej kompetentni partnerojo a specialisća z mnohich wobłukow hospodarstwa poboku.
Techniku w serbskich institucijach hladał
Wotstawk k podawkam, kotrež jako młody dožiwiš, drje je z kóždym lětom wjetši, z pomjatka pak so ći wone njepominu. Runje k róčnicam, kaž tuchwilu k mjeztym sydomdźesatej róčnicy kónca Druheje swětoweje wójny, nawróćeja so tež dopomnjenki na wony struchły čas a na nowozapočatk po wójnje.
Serbstwo čile z rowa stawa
Do ródneho Radworja z „kočim zbožom“ hižo třeći dźeń po wójnje došedši sym jeho wonkowny raz – Bohu a pólskemu zasahej budź dźak – njenašoł hinašeho napohlada hač toho před měsacomaj, jako běch dyrbjał do „wójny“ ćahnyć.
To je zbožowny wokomik, widźiš-li wjesołe dźěći z błyšćatymaj wočomaj, spěwace, reagowace na wšitko, štož w rjanych słowach słyša a w jednanjach na klankodźiwadłowym jewišću widźa. 79lětny Budyšan Měrćin Krawc je runje tak zbožowny. Wón je hromadźe z dźěćimi často tajke wokomiki dožiwił a hdys a hdys hišće dožiwja. Serbski klankodźiwadźelnik z ćěłom a dušu radostne dožiwjenja pjeracham a z nimi hromadźe tež staršim wobradźa, hdyž z klankami hraje a młody publikum samo do jednanja zapřijima.
Takle bě to zaso 4. julija na wjesnym swjedźenju w Sernjanach, jako předstaji Měrćin Krawc swój program klankodźiwadźelniskeje dźěłarnički z mjeztym po cyłej Łužicy a zwonka njeje znatej figuru Witkom. „To bě za mnje znowa wulkotnje dožiwić, kak rady pěstowarske a šulske dźěći delnjeho schodźenka pěseń „Witka“ sobu spěwaja a so z nim nutřkownje zwjazane čuja. Spěw je Jandytar Hajnk w nadawku Rěčneho centruma WITAJ spisał a skomponował“, powěda mi wuměłc w swojim Budyskim bydlenju.
Zapis twórbow Budyskeho komponista Detlefa Kobjele
Poprawom maja Serbja jako mały lud na polu hudźby wulkotne twórby. Komponisća zašłosće kaž Korla Awgust Kocor, Jurij Pilk, Bjarnat Krawc a dalši zawostajichu wuznamne kruchi, kotrež interpreća hišće dźensa rady hraja. Tež hudźbutwórcy nowšeho časa – mjez nimi hižo zemrěći Jurij Winar, Jan Pawoł Nagel, Jan Bulank, Alfons Janca, Beno Njekela a Helmut Fryča – njejsu ze swojimi kompozicijemi jeno zjawnosć w serbskej Łužicy wobohaćili, ale tež za jeje mjezami. Tole płaći wězo tež za našočasnych žiwych komponistow, tak za Detlefa Kobjelu, Ulricha Pogodu, Jura Mětška, Jana Cyža a dalšich. Problem pak je stajnje zaso tón, zo nimaš w knižce wozjewjene zapiski jich twórbow. Tak by sej hnydom móhł přehlad stworić wo jich kompozicijach, zo hodźeli za najwšelakoriše programy orchestrow, hudźbnych skupin a chórow wužiwać.
Manfred Laduš je znaty serbski žurnalist a publicist, wobohaćacy ze swojim publikowanjom serbske pismowstwo na polu kultury a stawiznow. Kuratorij za Myto Ćišinskeho je so tuž rozsudźił, jemu lětuše wysoke wuznamjenjenje spožčić. Jutře jemu myto w Pančicach-Kukowje přepodadźa. Alfons Wićaz je so z lawreatom do toho rozmołwjał.
Kak sće powěsć, zo spožča Wam Myto Ćišinskeho 2015, přijał?
M. Laduš: Njejsym to wočakował, a njezhonich tež ničo, zo maja to předwidźane. Předsyda rady Załožby za serbski lud Jan Budar je mje po posedźenju kuratorija zazwonił a mi rozsud gremija zdźělił. Zdobom so wopraša, hač myto přiwozmu. Sym so wězo jara zwjeselił. Dwaj dnjej po tym dyrbjach bohužel do chorownje. A tam mi samo někotři lěkarjo a chorobne sotry gratulowachu, dokelž běchu wo tym w nowinach čitali.
Što Wam tele myto scyła woznamjenja?
Wo nowej dwurěčnej zběrce basnjow Kita Lorenca
„Der zweiseitige Beitrag – Wěsty dwustronski přinošk“ je titul nowostki Kita Lorenca. Podtitul přeradźa, zo jedna so wo prozu: „Prosastücke – Pěše rěče“. Žro tworja dźěła, kotrež běchu w zašłymaj lětdźesatkomaj pak basniskim zběrkam přidate, pak rozbrojene ćišćane abo dotal njewozjewjene. Přeco, hdyž nam najwuznamniši serbski basnik našich dnjow nowu knihu wobradźa, je to dwu- a wjacestronska wěc zhladowanja: basnik jako basnik, basnik jako awtor prozy, kotraž je žiwa z basniskeho pjera, a basnik jako filozofowacy, dodnjacy prašenja našeho powšitkowneho a swojorazneho serbskeho byća ... a wjele wjace. Na něhdźe 270 stronach zezběrane su přinoški Kita Lorenca w němskej a serbskej rěči: něhdźe połsta serbskich, něhdźe dwójce telko němskich. Spisał bě je přewažnje w minjenymaj lětdźesatkomaj, wozjewi je tu a tam, ženje nic w zjatej ediciji.
K Alfonsa Frenclowej nowostce „Mój serbski słownik“
Přemyslujo, kotry serbski słownik je tučasnje najbóle wužiwany, tukam na online-wariantu boehmak.de. Ćišćane wudaće słownika z polcy sćahnyć, hdyž za prawym wurazom pytaš, to drje lědma hišće něchtó čini.
Nowostka Alfonsa Frencla „Mój serbski słownik“ nawjazuje na seriju wěcnych knihow woblubowaneho awtora w Ludowym nakładnistwje Domowina. Tež hdyž je Alfons Frencl w Serbach znaty, by krótkobiografija do wobalkoweho teksta słušała. 1996 rodźeny Róžeńčan a nětko wučer na wuměnku bě wjele lět redaktor Serbskeje protyki (wot 1979) a je nošer Myta Ćišinskeho (1999).
Wšudźebył a wšitkoznawc Frencl je hižo w swojimaj knihomaj „Serbske puće do swěta“ (LND 1996) a „Za hunami mjeza“ (LND 2012) dopokazał, zo z wotewrjenymaj wočomaj po domiznje a swěće pućuje, zajimawostki zběra a sej zapisuje. Nětko wěnuje so wosebje rěči, pyta za pochadom słowow a pleće zajimawe fakty kołowokoło nich do informatiwneho teksta. Tak stwori swój serbski słownik.
Mjenowědnik a slawist Walter Wenzel z Lipska slědźi hižo wot 1960tych lět na polu serbskich wosobowych mjenow we Łužicy. Jeho slědźerske dźěło bazuje zwjetša na njeličomnych zapiskach z dokumentow 14. do 18. lětstotka. Tule je nahromadźił a přeslědźił telko mjenoweho materiala kaž nichtó druhi do njeho. W třoch zwjazkach dźěła „Studien zu sorbischen Personennamen“ předźěła wón 45 000 historiskich mjenowych podłožkow (Belege). Namakane mjena analyzowaše nastupajo morfologiju, fonetiku, leksikaliske korjenje a woznam.
Rubježne přiswojenje słowjanskich kónčin přez Frankow; namócne přeněmčenje a pokřesćanšćenje; zakaz rěče na sudnistwje w pózdnim srjedźowěku; potłóčowanje přez Prusku a pozdźišo přez Němske kejžorstwo; nacistiske pospyty wutupjenja; znjewužiwanje přez socialistow; nadpady prawicarjow; skóncowanje wsow přez brunicu a tak dale.
Kak jara je wšo to z přičinu našeho nětčišeho połoženja a kak jara běchu naši prjedownicy woprawdźe potłóčowani – tak rady so tež dźensa hišće sami jako wopory widźimy a zas a zaso so jako tajcy zjawnje pokazujemy. Na poměrnje aktualnymaj přikładomaj to derje spóznawaš. Wězo su přichodne wotrězki chětro zjednorjene, měli pak přiwšěm problematiku zwobraznić.


c: text/html

text:
Serby w Dolnej Łužycy
Serby w Dolnej Łužycy (nimski Die Sorben/Wenden in der Niederlausitz) su knigły Pětša Kunca, wózjawjone w rěźe Podstupimske pśinoski k Sorabistice, cysło 4, Podstupim 2001. Toś te knigły originelnje su byli pisane w nimskej rěcy, pśestajił jo je do serbšćiny Uwe Gutšmidt. Rěcnje jo wobźěłał tekst a korektury jo wobstarał Gerhard Mučišk.
W toś tych knigłach jo pśedstajona historija serbskego naroda w běgu slědnych 1000 lět. W swójom pśedsłowje Peter Huckauf pišo, až twóri awtor w toś tych knigłach k prědnemu razoju cełkowny wobraz serbskich stawiznow w Dolnej Łužycy wót śěganja ludow až do źinsa[1].
Wópśimjeśe[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- Zawod
- Rane stawizny a srjejźowěk (6. stolěśe - 1500)
- Wót reformacije do lěta 1800
- 19. stolěśe
- 20. stolěse
- Pśeglěd trjebanych městow a jsow
Nožki[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- ↑ Peter Huckauf, Pśedsłowo, [w:] Serby w Dolnej Łužycy, Podstupim 2001, b. 7

robotstxt: allowed

filter: keep


text: Agnieszka Babicz, Jolanta Chyłkiewicz, Witold Cieśla, Paweł Doliński, Ewa Gałęska, Andrzej Graniewski, Barbara Kaczyńska, Krzysztof Kochanek, Eugeniusz Koncewoj, Renata Korneluk, Andrzej Kuca, Andrzej Lechowski, Aleksandra Mankiewicz-Malinowska, Monika Miąskiewicz, Paweł Michaluk, Krzysztof Mizgalski, Maciej Nowicki, Gabriel Piasecki, Iwona Piekarska, Kamil Pławski, Marcin Sokołowski, Agata Szczygielska, Agnieszka Szymczak-Pyzerska, Weronika Świerniak, Olga Wanatowska, Kinga Wołujewicz, Sławomir Wszołek, Joanna Zagrodzka


text:
Howard Phillips Lovecraft
Howard Phillips Lovecraft (rodz. 20 śyrpńa 1890 we Providence, um. 15 marca 1937 we Providence) – amerikański pisoř, autor kśůnžek ze zorty fantasy a růmanůw grozy, kere cuzamyn twořům fikcyjno mitolůgijo Cthulhu. Je jednym s prekursorůw zorty science fiction, do kerych wkludzou fikcyjne istoty s tyj mitolůgije. Inkše znůme motywy s jygo twůrčośći to postać klepńůnygo Araba, Abdula Al-Hazreda, kery napisou bluźńerčo kśynga pode titlym "Necronomicon", we keryj je spisano wjedza uo pradawnych bůstwach, jake dowńij řůndźiuy na Źymje a terozki čekajům na momynt coby powrůćić. Bez dugi čos uwožano, aže "Necronomicon" richtig istńeje, a som Lovecraft dugo tymu ńy zapřečou, nale na kůńec we jydnym s brifůw přiznou aže je to fikcyjo. Nale powstouo nawet pora kśůnžek pode tym titlym, pisanych bez inkšych pisořy abo bez fanůw Lovecrafta.
Akcyjo růmanůw Lovecrafta nojčyńśćij dźeje śe we Nowym Ynglandźe, kery je we ńich předstowjany kej kraina fest groźno a pouno mročnych tajemńicůw a magije, heimat lo pradawnych kultůw.
Motywy s jygo růmanůw a powjarek sům čynsto uobecne we kultuře, powstoua tyž mynga adaptacyjůw radyjowych a filmowych jygo dźeu.
Dźeua (ńykere)[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Růmany[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- The Case of Charles Dexter Ward
- The Doom That Came to Sarnath - 1919
- At the Mountains of Madness - 1931
- The Quest of Unknown Kadath
- The lurker at the threshold - Howard Phillips Lovecraft & August Derleth
Uopowjadańa[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- The Call of Cthulhu - 1926
- The Shadow over Innsmouth
- The Colour of the Space
- The Whisperer in the Darkness
- The Ghost of the Darkness
- The Dunwich Horror
- The Music of Erich Zann
- The Hound
- The Picture in the House
- The Thing on the Doorstep
- In the Vault
- The Temple
- The Lurking Fear
- The Tomb
- The Outsider
- The Shunned House
- Cool Air
- He
- The Dreams in the Witch House
- Pickman's Model - 1927
- Herbert West - Reanimator
- The Rats in the Walls
- Dagon
- The Transition Of H.P. Lovecraft: The road to madness
Gedychty[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- Fungi from Yuggoth


text: Budyšin (SN/MWj). Tak mjenowany Schliebenowy kružny wobchad při Budyskim Mosće měra su dźensa přetwarjeć započeli. Jako započatk twarskich dźěłow su so wědomje za spočatk nazymskich prózdnin rozsudźili, dokelž so dźěła chětro na nadróžny wobchad wuskutkuja. Za něhdźe tři tydźenje trajacy twarski čas je funkcija kružneho wobchada zběhnjena a Schliebenowa dospołnje zawrjena. Wobchad we wuchodo-zapadnym směrje na Drježdźanskej a Hasy Clary Zetkin wjedu južnje nimo kružneho wobchad a rjaduja jón z amplu. Přijězd z južneho směra móžny njebudźe, jeničce za busy płaći wosebite rjadowanje. Porno tomu budźe wotbočenje na juh do směra Nowoměšćanska a Schweitzerowa za wšitke jězdźidła móžne. Pěšcy dyrbja wobkedźbować, zo tuchwilne přechody z cebrasmuhami takrjec njepłaća. Tak dyrbja při přijěducych jězdźidłach čakać a nimaja žane předprawo.


text:
Krōlestwo Galicyje a Lodōmeryje
Krōlestwo Galicyje a Lodōmeryje (niy. Königreich Galizien und Lodomerien, pol. Królestwo Galicji i Lodomerii, ukr. KopoлiBcTBo ГaличиHи i BoлoдиMиpiï) – gyszichtowe krōlestwo we Ojropie, kere było położōne na terynach dzisiyjszyj Polski a Ukrajiny. Krōlestwo Galicyje a Lodōmeryje istniało ôd 1772 roku, kej to Austryjŏcke Cysŏrstwo wziōnło połedniowõ tajlã Rzeczpospolityj Ôbōch Nacyjōw we czasie jeji piyrszego tajlowaniŏ, a swōj szlus miało we 1918 roku, kej to upadły Austro-Madziary a landy Galicyje ôstały zajynte bez Łymkowsko-Rutyńskõ Ludowõ Republikã, II Rzeczpospolitã a Zachodnioukrajińskõ Ludowõ Republikã.[1] Haupsztadym ôd Krōlestwa Galicyje a Lodōmeryje bōł Lymberg.
Przipisy
- ↑ Kingdom of Galicia and Lodomeria (ang.). Almanach de Saxe Gotha. [dostymp 2022.05.24].


text:
Dokelž k wólbam wjesnjanosty 12. junija w Njebjelčanskej gmejnje wjesnjanosta Tomaš Čornak (CDU) hižo njekandiduje, změja tam na kóždy pad naslědnika. Za to maja jeničkeho kandidata.
Miłoćicy (SN/MWj). Hdyž André Bulank doma w Miłoćicach na swojej zahrodźe sedźi, móže tak prawje wodychnyć. Po 12. juniju snano tak wjele składnosće k tomu njezměje. Jako njewotwisny kandidat je wón jenički, kiž so k wólbam wjesnjanosty Njebjelčanskeje gmejny staji. 48lětny nan dźowki chcyše spočatnje jenož alternatiwa k móžnym dalšim kandidatam być, wo kotrychž bě w gmejnje rěč. Nětko pak ma dobre šansy, sam na čoło komuny stupić.


text:
Diana Hickec Foto: Diana HickecPo wólbach w Hessenskej kónc oktobra je strona AfD, kotraž so přeco zaso z populistiskej, rasistiskej a seksistiskej hidypołnej rěču na zjawnosć wobroća, we wšitkich krajnych sejmach Němskeje zastupjena. To pokazuje, zo móže so dźěl wolerjow a wolerkow w Němskej z tajkimi pozicijemi znajmjeńša aranžować. Sakska je – najebać to, zo demonstrowaše w oktobrje w Drježdźanach 10.000 ludźi přećiwo hibanju Pegidy – bohužel dale jedyn z centrumow werbalneje a fyziskeje namocy přećiwo ludźom druheho pochada abo swětonahlada.
We Łužicy, dokładnišo w fikcionalizowanej wsy Njeswačidle, jedna roman »Mit der Faust in die Welt schlagen« Lukasa Rietzschela, kotryž je wušoł w septembrje w nakładnistwje Ullstein. Pytajo za přičinami radikalizowanja młodostnych slěduje awtor žiwjenskemu pućej dweju w Njeswačidle wotrosćaceju bratrow. Bratraj a jeju přećeljo su we wobswěće žiwi, hdźež dwěluja ludźo na kmanosći, něšto wuskutkować móc, hdźež so ani kubłanju ani politice njedowěrja a hdźež knježitej w młodźinskich klubach namóc a rasizm.


text:
Pućowanska swoboda, demokratija, swoboda měnjenja – štož je dźensa samozrozumliwe, su sej ludźo tudy před 30 lětami z měrliwej rewoluciju wubědźili. Kniha »Nowa swoboda?« přinošuje k reflektowanju časa přewróta 1989/90 ze serbskeho wida.
Kniha wuńdźe 9. nowembra 2020 a so na knižnej premjerje prěni raz předawa (hlej str. 40).
Noworjadowanje hospodarstwa, wužiwanje/njewužiwanje nowych šansow w serbskim šulstwje, rozpušćenje prodrustwa – rozsudy před 30 lětami maja wliw hač do dźensnišeho a postajeja towaršnostnu runje tak kaž indiwidualnu situaciju tež Serbow.


text:
▶ Michałej Lorencej k wosomdźesaćinam
K česći serbskeho dźiwadźelnika, režisera a awtora Michała Lorenca, kiž swjećeše 18. septembra swoje wosomdźesaćiny, bě prěnje zarjadowanje w 17. sezonje rjada »Łužiske literarne dopołdnja« w Budyskim Dźiwadle na hrodźe dnja 27. oktobra jemu wěnowane. Nimo awtora samoho čitachu intendant Lutz Hillmann a dźiwadźelnicy Marian Bulank, Měrko Brankačk, Gabriele Rothmann, Erik Dolata a Torsten Šlosar dotal njewozjewjene teksty Lorenca.
▶ Wo žiwjenju w industrijowych krajinach
W Leopolda Hoeschowym muzeju města Düren w Sewjerorynsko-Westfalskej bu 27. oktobra fotowa wustajeńca »Wo žiwjenju w industrijowych krajinach« wotewrjena, kotraž budźe tam hač do 16. februara 2020 přistupna. Muzej kooperuje při tym z Braniborskim krajnym muzejom za moderne wuměłstwo w Choćebuzu. Regionaj stej wot strukturneje změny brunicy dla wosebje potrjechenej. We wustajeńcy wopisuja so nazhonjenja z industrijowymi krajinami na wsy, identifikacija, distanca abo kritika žiwjenskich rumow. Mjez 14 fotografami a widejowymi wuměłcami su klasikarjo kaž August Sander, Albert Renger-Patzsch a Bernd a Hilla Becher zastupjeni. Nimo toho je mjez 1985 a 1990 nastaty cyklus fotografa Jürgena Maćija wo wotbagrowanju serbskeje wsy Liškowka widźeć.


text:
Aby se WordPress wuwjadł, pórucamy, až waš host pódpěra:
- PHP wersija 7.4 abo nowšy.
- MySQL wersija 5.7 abo nowšy ABO MariaDB wersija 10.3 abo nowšy.
- HTTPS-pódpěra
To jo napšawdu było. Pórucamy Apache abo Nginx ako nejstabilnjejšy serwer za gónjenje WordPress z wjele funkcijami, ale to płaśi teke za druge serwery, kótarež PHP a MySQL pódpěraju. Weto njamóžomy kuždu móžnu wokolinu testowaś a kuždy z hostow na swójom hostingowem boku górjejce naspomnjone a wěcej bźez problemow pódpěra.
Za nadrobne dopórucenja za PHP-rozšyrjenja glejśo Hosting Handbook (eng.).
Glědajśo: Jolic sćo w zestarjonej wokolinje, źož maśo jano staru wersiju PHP abo MySQL, WordPress teke z PHP 5.6.20+ a MySQL 5.0+ funkcioněrujo, ale toś tej wersiji stej dojśpiłej oficielny kóńc žywjenja a móžotej togodla wašo sedło wěstotnym rizikam wustajiś.
Pšašajśo se za tym
How jo list, kótaryž móžośo na swój host pósłaś; kopěrujśo a zasajźćo!
Ja by rady wužywał websoftwaru wótwórjonego žrědła WordPress   a ja by rady wěźeł, lěc mójo konto slědujuce pódpěra:
- PHP 7.4 abo nowšy
- MySQL 5.7 abo nowšy ABO MariaDB 10.3 abo nowšy
- Nginx abo Apache z modulom mod_rewrite
- HTTPS-pódpěra
Wjeliki źěk!
Nic trjebny, ale za lěpšu wěstotu dopórucony
Hosting jo wěsćejšy, gaž PHP-nałoženja ako WordPress wužywaŕske mě wašogo konta wužywaju, město standardnego powšyknego wužywaŕskego mjenja serwera. Pšašajśo se swójogo póbitowarja za hosting, kótare kšace musyśo pśewjasć, aby wěstotu swójogo konta zarucył.


text:
John Ronald Reuel Tolkien
John Ronald Reuel Tolkien (nar. 3 stycznia 1892 roku we Bloemfontein, um. 2 września 1973 we Bournemouth) – brytyjski pisŏrz, znŏwca angelskij gŏdki, profesōr anglosaskij gŏdki na University of Oxford, a tworziciel zorty rōmanōw fantasy. Szrajbnōł ôn rōmany The Hobbit or There and Back Again a The Lord of the Rings.[1]
Żywobycie[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Modość[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Narodziōł sie ôn we Bloemfontein, sztadzie we Africe, gynau we Ôraniji. We kwietniu 1895 roku cuzamyn s muter a bracikym przekludziyli sie do wsi Sarehole, kerŏ je kole Birmingham, skuli ciynżkigo sztandu zdrowia bajtli Tolkienōw. We lutym 1896 roku jego fater Arthur Tolkien (kery ôstoł we Ôraniji) umrził na peritonitis. Pōmiana warōnkōw żywobyciŏ modych Tolkienōw miała bezma pozitiwny ajnflus na jejich sztand zdrowia. Żywobycie we Sarehole było głōwnym zdrzōdłym inspiracyje do Shire we jego prziszłych rōmanach ô Strzōdziymiu.[2] We 1900 roku, dziynki tringeldōm ôd ōnkla J. R. R. Tolkiena, ôstoł ôn przijynty do Szuli Krōla Edwarda, atoli juże we 1902 roku skuli brachu geldu, ôstoł ôn przeszrajbowany do Szuli św. Filipa. Beztōż niskigo poziōma bildowaniŏ, rok niyskorzij, muter wyszrajbowała go z Szuli św. Filipa a zaczła bildować we dōma.[3] Jego muter umrziła 14 listopada 1904 roku na cukerkrank. Kej jego muter poszła do lazarytu a przewiedziała sie iże mŏ cukerkrank, zaczła starać sie coby jeji bajtle ôstały przi katolickij religije, kerõ ôni przijōnli - jeźli jeji bajtle trefiły by do protestanckich ōpōw, to bezma pōmiyniyli by religijõ. Po śmierci nad nim i jego bracikym flyjgowoł farŏrz Francis Morgan, kery to skuli cukerkranka Mabel Tolkien, ôstoł rechtowym beglajterym ôd jeji bajtli. Francis Morgan przekōnoł jejich tante Beatrice Tolkien, coby wziōnła bajtle Mabel do siebie. Tante J. R. R. Tolkiena niy miała niczego prociw nowyj religiji ôd bajtlōw Mabel. Walijskŏ gŏdka, kerŏ ôstała bez niego poznanŏ po feryjach jego a bracika s Francisym Morganym we Waliji, hned po śmierci muter Mabel, była jednym s głōwnych zdrzōdeł insipracyje do mian wiyrchōw a inkszych placōw Strzōdziymiŏ a tyż do elfickij gŏdki ze Strzōdziymiŏ. Po feryjach we Waliji, zaczōn ôn szkolić sie we anglosaskij, walijskij a strzedniostorocznyj walijskij gŏdce. Po sztyrech rokach pōmiyszkaniŏ u tante, Francis Morgan sprawiōł J. R. R. Tolkienowi a jego bracikowi izbã na stancyji we Birmingham, bezto iże byli ôni juże majoryntni.[4] Swojōm prziszłōm ślubnõ poznoł juże kej bōł szesnŏście rokōw stary - była to Edit Mary Bratt. Krōm tego iże Edit była protestantkōm a była dziewiytnŏście rokōw starŏ, to dalij se ôni przali. Kej zwiōnzek miyndzy Edit a Johnym wylŏzł na jawność, to ōnkel a tante ôd Edit a tyż farŏrz Morgan brōnili sie im trefiać. Skuli tego iże farŏrz Morgan bōł szpanielskigo byciŏ, to J. R. R. Tolkien szkolōł sie we szpanielskij gŏdce, coby pokŏzać farŏrzowi Morganowi iże mŏ go we zŏcy.[5]
Sztudia[edytuj | edytuj zdrzōdło]
J. R. R. Tolkien zaczōn sztudiyrować we Ôksfordzie na anfangu podzimōw 1911 roku na Exeter College, na klasycznym richtōngu sztudiōw.[6] Na Exeter College dziynki pōmocy filologicznyj ôd prodziekana Josepha Wrighta a zapoznaniu z fińskõ gŏdkōm ôd Williama W. A. Craigie, stworzōł ôn ôn elfickõ gŏdkã we Strzōdziymiu, kerŏ to była stworzonŏ na podstawie gŏdek fińskij a walijskij. Szrajbnōł ôn prifung s nowożytnyj filologije na wielkanocnym symestrze we 1913 roku. Inkszõ perzōnōm na Exeter College kerŏ pōmōgła Tolkienowi we tworzyniu elfickij gŏdki, bōł belfer z Nowyj Zelandyji Kenneth Sisam. Na forlyjzōngach ôd Sisama, Tolkien zapoznoł sie z mitologijōm. Dziynki mitologiji ôdkrōł, iże gŏdka winna mieć swojõ mitologijõ. Juże na sztudiach, na podstawie mitologiji ô Atlantydzie zaczōn ôn szrajbować buch ô titlu "Númenor", atoli we 1916 roku pociepnōł ôn tyn buch, ale na podstawie zmodyfikowanyj gyszichty ô Númenorze szrajbnōł ôn tajlã Silmarilliona. Krōm tego iże mōg ôn juże szrajbnōńć prifung s klasycznych pisŏrzy, to woloł ôn ôstać na sztudiach. Chcioł ôn juże hajtnōńć sie s Edith Mary Bratt, keryj przoł ôd kej bōł szesnŏście rokōw stary, atoli podug jego samego winien ôn dostać nojprzōd diplōm. Familijŏ Edith Mary Bratt niy miała rŏd J. R. R. Tolkiena, kery bōł katolikym (familijŏ Edith jak tyż ôna sama była protestanckŏ) a niy mioł geldu. Skuli ciynżkich relacyji s familijōm Edith, Tolkien chcioł być w zŏcy familije Edith, bezto przed hajtniyńciym sie chcioł mieć gut robotã jak asystynt na hochszuli abo rechtōr.[7] Kej we 1914 roku zaczła sie piyrszŏ światowŏ wojna, ôstoł na Exeter College coby dostać diplōm ze sztudiōw we cweku hajtniyńciŏ sie z Edith Mary Bratt. We 1915 roku po naszrajbowaniu szlusowego prifungu dostoł diplōm.[8]
Piyrszŏ światowŏ wojna[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Siōdmego czyrwnia 1915 roku ôstoł lojtantym we 13 Bataliōnie Rezerwy Strzylcōw Lancashire. Kej po feryjach we Birmingham prziwstoł do swojigo regimentu, ôd rŏzu dostoł rangã ôficera bezto iże sztudiyrowoł na Ôksfordzie. Tolkien prziwstoł do armije ted kej jego kamrat G. B. Smith, atoli Tolkien ôstoł przekludzōny do inkszego bataliōna.[9] Sytuacyjŏ na wojnie, kej to wojŏkami były głōwnie ubogie perzōny, a regiyrōnki ino kludziły wojnōm, była inspiracyjōm do tego co robiyły hobbity we jego rōmanie The Lord of the Rings. Ôsmego stycznia 1916 roku J. R. R. Tolkien ôstoł przekludzōny s 13 Bataliōna Rezerwy do 11 Bataliōna Strzylcōw Lancashire. Ôstoł ôn hań ôficerym sygnołowym. Tolkien dostoł we marcu 1916 roku urlaub. We czasie urlauba hajtnōł sie ôn s Edith Mary Bratt 22 marca. Przed swojim dwudziestym trzecim gyburstagym, poprosiōł ôn farŏrza Morgana, coby mōg szrajbować z Edith Mary. Farŏrz Morgan przizwolōł mu na to. Atoli Edith Mary smōwioła sie juże z kimś inkszym, bezto Tolkien trefiył sie z Edith we dōma jeji ōnkla Jessupa a namŏwiōł jōm coby sie hajtła s nim. Namŏwiōł tyż Edith coby sie pōmiyniła religijõ na katolicyzm. Przŏciele Edith niy mieli rŏd manżelstwa s Tolkienym juże niy bez inkszã religijõ a skuli tego iże Tolkien mioł hned polyźć na wojnã. Hajtnyli sie we Warwick.[10] Na frōncie wojny, bezma landszaft niczyjij ziymie bōł inspiracyjōm do Umrzitych Borzałōw we Strzōdziymiu, jak tyż inksze mrokewne rzeczy piyrszyj światowyj wojny do mrokewnych tajli rōmana The Lord of the Rings. Miyndzy mŏjym a czyrwniym Tolkien a jego bataliōn ôstoł przekludzōny nad rzykã Sommã. Wielge rychtowaniŏ do angrifu na niymiecke sztelōngi, możne były inspiracyjōm do ôpisōw rychtowań do batalije we rōmanie The Lord of the Rings. Tajla perzōn prawi iże ôrkowie we Strzōdziymiu sōm inspirowani niymieckimi wojŏkami s piyrszyj światowyj wojny, atoli podug samego Tolkiena to niy ma recht, i sōm Tolkien bōł prociw coby mianować Niymcōw "złymi".[11] We czasie batalije nad Sommōm bōł ôn na frōncie jak tyż zadkach.[12] Pod szlus paździyrnika 1916 roku, Tolkien zaniymōg na sztelōngowõ zimnicã, bōł ôn tedy na piyrszyj lyniji frōnta wele Beauval. We listopadzie Tolkien ôstoł przekludzōny na lazarytowy szif we cweku przetranszportowaniŏ go do Anglije. 9 listopada 1916 dostoł sie do Piyrszego Połedniowego Ôgōlnego Lazarytu we Birmingham, kery na czas wojny bōł lazarytym dlŏ wojŏkōw. Bōł ôn hań dugo kurowany. Po kurowaniu, nikej niy ôstoł ôn juże przidzielōny do bojowego bataliōna. Kej bōł ôn we lazarycie, to szrajbnōł ôn swōj rōman, kery mioł być mitologicznym buchym dlŏ elfickij gŏdki. Titel bucha szrajbniyntego we lazarycie to bōł Silmarillion. Czynsto prawi sie, iże Tolkien szrajbnōł rōman The Lord of the Rings we sztelōngach, atoli to niy ma recht. Sōm Tolkien padoł iże we sztelōngach niy szło szrajbować dugich tekstōw. Szrajbowoł ôn Sillmarilion pewnikym we rokach 1916-1917, a piyrszõ, stympnõ wersyjõ ôstała bezma skōńczōnŏ we 1918 roku.[13] We styczniu 1917 roku ôstoł ôn ōberlojtantym, bōł ôn tedy dalij we lazarycie. Pŏrã miesiyncy niyskorzij ôstoł przeklōdzony do 3 Bataliōna Rezerwy Strzylcōw Lancashire. Niy chcioł ôn i niy wrōciōł do sużby bojowyj we Ojropie. We listopadzie 1917 roku ôstoł ôn fatrym, tedy to narodziōł sie jego bajte John Francis Reuel Tolkien. Miano Francis ôstoło nadane na zŏcã dlŏ Francisa Xaviera Morgana, zaś Reuel podug tradycyje familije. We listopadzie 1918 roku ôstoł zwolniōny czynnyj sużby, a we nastympnym miesiōncu ôstoł prŏcownikym we Dziale Zatrudniyniŏ Ministerstwa Prŏcy. Robiōł ôn dlŏ regiyrōnku do lata 1919 roku. Ôficjalnie ôstoł ôn zwolniōny z wojskowyj sużby 16 lipnia 1919 roku, atoli zrezygnowoł ôn z ôficerskigo patynta dopiyro 3 listopada 1920 roku, dalij bydōc lojtantym.[14]
Prŏca we Leeds[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Kej we 1918 roku wrōciōł do swojej ślubnyj a syna, chcioł ôn kōntynuować akadymickõ robotã, głōwnie marzōł coby robić jako belfer anglosaskij abo angelskij literatury. Przijōn ôn we 1918 roku ôfertã roboty za belfera a naukowego beglajtera we Angelskij Szuli. Tolkien dziynki dŏwnymu belferowi z Ôksfordu, W. A. Craigimu ôstoł modszym redachtōrym we szrajbowaniu dykcjōnŏrza Oxford English Dictionary. Tolkien przijōn propozycyjõ roboty a asystowoł przi robocie nad ponad dwōma milijōnami citatōw s piyńciu milijonōw propozycyje. Kej robiōł ôn przi dykcjōnŏrzu, czynsto robiōł definicyje do wolwortōw ô anglosaskim byciu. Do roboty nad dykcjōnŏrzym nawiōnzowoł jego buch Farmer Giles of Ham, kery chichroł sie s uczōnych kerzy robili nad dykcjōnŏrzym (tyż z samego Tolkiena). We 1919 roku dostoł ôd Ôksfordzkigo Uniwerzyteta titel magistra humanistycznych nauk. Skuli tego iże niy bōł ôn powiōnzany z żŏdnym kolegium, to titel magistra mioł ôd cołkigo Ôksfordzkigo Uniwerzyteta, mianowanego za Oxon. We paździyrniku 1920 roku narodziōł sie drugi bajtel Tolkiena - Michael Hilary Reuel. Miano Hilary ôstoło nadane na zŏcã bracikowi J. R. R. Tolkiena. We 1921 roku, kej robota nad dykcjōnŏrzym dobiygała szlusa, to przijōn ôn ôfertã roboty na University of Leeds jako belfera anglistyke.[15] Kej ôstoł ôn belferym na podzimy 1921 roku na Uniwerzytecie Leeds, to tyn uniwerzytet barzij zajmowoł sie problymami literatury niźli gŏdki, atoli Tolkien zwiynkszōł sztatus filologije a gŏdkoznŏwstwa w Leeds. Na Leeds rychtowoł program podiplōmowych dŏchtōrskich sztudiōw, krōm tego iże sōm niy bōł dŏchtōrym. Bōł ôn tedy jednym s nojmodszych belferōw na Uniwerzytecie Leeds. Perzōny kere bildowoł Tolkien we Leeds, czynsto były juże po sztudiach dŏchtōrskich abo podiplōmowych. We 1925 roku razym ze E. V. Gordonym, jego sztudyntym, narychtowoł tekst starego handszrifta we strzednioangelskij gŏdce ô titlu Sir Gawain and the Green Knight, narychtowanie teksta tego handszrifta miało bezma barzo wŏżnõ rolã we karierach Gordona a tyż Tolkiena. Kej Tolkien robiōł tyż na University of Leeds, to szrajbowoł teksty śpiywek we gŏdkach gockij, islandzkij, strzednioszkockij, anglosaskij a tyż angelskij. Kludziōł ôn lekcyje dlŏ studyntōw kerzy szpecjalizowali sie we anglosaskij gŏdce, a tyż rŏz za kej dlŏ sztudyntōw starofrancuskij gŏdki.[16] Sztudynci mieli rŏd Tolkiena, kery kludziōł swoje forlyjzōngi barzo niyôficjalnie a tyż bōł połny humora. Czynsto na jego forlyjzōngach kludzōne były dyskusyje na jakõś tyjmã. Podug sztudyntōw, kej Tolkien bōł na trefach z nimi, to piōł moc biyra, ôsprawioł wice a kurzōł swojōm fajfkã. We tych rokach, ôsprawioł ôn tyż swojim bajtlōm roztōmajte bŏjdy, kere sōm wymyśloł. We 1924 ôbjōn ôn katedrã angelskij gŏdki. Utworzynie katedry angelskij gŏdki było nadgrodōm dlŏ Tolkiena za prŏcã nad anglistykōm, a tyż bezma prōbōm staniyńciŏ go we Leeds. Tedy to ôstoł ôn nojmodszym profesōrym na uniwerzytecie. We listopadzie 1924 narodziōł sie mu syn Christopher Reuel Tolkien. We 1925 roku dostoł ôn katedrã anglosaskij gŏdki na University of Oxford. Przijōn ôn robotã hań, beztōż iże mioł ôn rŏd anglosaskõ gŏdkã. 1 paździyrnika 1925 roku ôbjōn katedrã anglosaskij gŏdki na University of Oxfrod.[17]
Prŏca we Ôksfordzie[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Ôstoł ôn ôbrany na czōnka Pembroke College we 1926 roku. Ôbranie Tolkiena na czōnka Pembroke College, było przimusym Pembroke College, skuli tego iże Ôksfordzki Uniwerzytet kŏzoł kolegium coby profesōry były jejich czōnkami. Kej robiōł ôn we Ôksfordzie, to pōmŏgoł ôn modymu belferowi Nevillowi Coghillowi we forlyjzōngach na uniwerzytecie. Tajlã forlyjzōngōw ôd Nevilla Coghilla naszrajbowoł sōm Tolkien, atoli kŏzoł mu przedstawić je jako swoje.[18]
Przipisy
- ↑ David Doughan: J.R.R. Tolkien: A Biographical Sketch (ang.). The Tolkien Society. [dostymp 2022.03.19].
- ↑ Daniel Grotta: Tolkien - twórca Śródziemia. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1992, s. 24-26. ISBN 83-7180-854-2.
- ↑ Daniel Grotta: Tolkien - twórca Śródziemia. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1992, s. 29. ISBN 83-7180-854-2.
- ↑ Daniel Grotta: Tolkien - twórca Śródziemia. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1992, s. 30-33. ISBN 83-7180-854-2.
- ↑ Daniel Grotta: Tolkien - twórca Śródziemia. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1992, s. 35-37. ISBN 83-7180-854-2.
- ↑ Daniel Grotta: Tolkien - twórca Śródziemia. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1992, s. 38. ISBN 83-7180-854-2.
- ↑ Daniel Grotta: Tolkien - twórca Śródziemia. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1992, s. 52-54. ISBN 83-7180-854-2.
- ↑ Daniel Grotta: Tolkien - twórca Śródziemia. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1992, s. 55-56. ISBN 83-7180-854-2.
- ↑ Daniel Grotta: Tolkien - twórca Śródziemia. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1992, s. 57-58. ISBN 83-7180-854-2.
- ↑ Daniel Grotta: Tolkien - twórca Śródziemia. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1992, s. 59-61. ISBN 83-7180-854-2.
- ↑ Daniel Grotta: Tolkien - twórca Śródziemia. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1992, s. 63-65. ISBN 83-7180-854-2.
- ↑ Daniel Grotta: Tolkien - twórca Śródziemia. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1992, s. 67. ISBN 83-7180-854-2.
- ↑ Daniel Grotta: Tolkien - twórca Śródziemia. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1992, s. 68-69. ISBN 83-7180-854-2.
- ↑ Daniel Grotta: Tolkien - twórca Śródziemia. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1992, s. 70-71. ISBN 83-7180-854-2.
- ↑ Daniel Grotta: Tolkien - twórca Śródziemia. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1992, s. 73-77. ISBN 83-7180-854-2.
- ↑ Daniel Grotta: Tolkien - twórca Śródziemia. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1992, s. 78-81. ISBN 83-7180-854-2.
- ↑ Daniel Grotta: Tolkien - twórca Śródziemia. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1992, s. 82-86. ISBN 83-7180-854-2.
- ↑ Daniel Grotta: Tolkien - twórca Śródziemia. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1992, s. 92-95. ISBN 83-7180-854-2.


text:
- About Institute
- Jordan Spizike 270 Boot Surfaces in Smoke Grey Elevate Low DV1494 , SBD - 001 Release Date - Mens Air Jordan 1 High OG 555088-404 Marina Blue
- Low shoes - Men's shoes - john lobb hayes mens dress shoes - Formal shoes - IetpShops , nike free rn flyknit 2018 triple white men running
- IetpShops - 001 Release Date - nike air penny 2 for sale - Nike Kyrie 7 Visions DC9122
- Adidas lite racer 3.0 gy3094 Release Date Info , Adidas y-3 orisan fz4317 , IetpShops
- Under Armour Sponsors New York Cosmos Soccer Team With Shoes To Gear
- air jordan 4 black canvas
- air jordan 37
- air jordan 4 wmns canyon purple 2022
- air jordan releases 2022
- preview nike air max terrascape plus triple black dq3977 001
- Annual Reports
- Didactics
- Research
- Employees
- Journals
Recent projects
Zbigniew Tarapata, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Najgebauer, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Michał Dyk, Agnieszka Kacprzak, Dariusz Pierzchała, Mariusz Chmielewski, Krzysztof Chlebicki, Jarosław Rulka
Maciej Kiedrowicz, Jarosław Koszela, Zbigniew Tarapata, Rafał Kasprzyk, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Jerzy Stanik
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Rulka
Dariusz Pierzchała, Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Rulka, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Mariusz Chmielewski, Michał Dyk, Krzysztof Chlebicki
Andrzej Najgebauer, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas, Ryszard Antkiewicz, Rafał Kasprzyk, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Koszela
Ryszard Antkiewicz, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Andrzej Najgebauer, Dariusz Pierzchała, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski
Tadeusz Nowicki, Tomasz Tarnawski
Grzegorz Bliźniuk, Andrzej Ameljańczyk, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Gaj, Tomasz Górski, Tomasz Gzik, Piotr Kędzierski, Piotr Kosiuczenko, Jarosław Koszela, Andrzej Najgebauer, Tadeusz Nowicki, Kazimierz Worwa
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Koszela, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Tomasz Drozdowski, Dariusz Pierzchała
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Dariusz Pierzchała, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Mariusz Chmielewski, Roman Wantoch-Rekowski
Roman Wantoch-Rekowski
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Marian Chudy, Tadeusz Nowicki, Radosław Pytlak
Recent publications
Bolesław Szafrański, Romuald Weydmann
Grzegorz Bliźniuk, Dorota Kilańska
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Zbigniew Tarapata
Zbigniew Tarapata
Andrzej Chojnacki
Andrzej Chojnacki
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Roman Wantoch-Rekowski


text:
Tyn syrnik niy bez cufal1 sie nazywo chmōra- ôn je taki miynki, puszysty, że sie aż łozlatuje2 w gymbie… niebo w gymbie 😉
Co potrza?
1 kg syra (u mie bōł tyn ze wiaderka)
6 jajec
łeżka potartyj skōrki ze citrōłny
1 waniliowy puding
0,5-1 szklōnki cukru (jo dołech yno poła szklōnki i wyszoł tyn syrnik idealny, niy za słodki)
100 g łozpuszczōnego masła
Łozgrzyjcie bratruła3 na 180 stopni. Biołka ubijcie ze cukrym. Żōłtka pomiksujcie trocha ze samym masłym, potyn dociepcie tam syr, puding i skōrka ze citrōłny. Jak już to bydzie dobrze pomiksowane, to jakōm warzechōm wmiyszejcie w to biołka.
Jak mołcie srogo4 ôkrōngłoł forma, to mogecie w ni to upiyc, a jak niy, to lepi sie wejście jako sztyrogato5, bo ôn jeszcze przi pieczyniu urojśnie i żeby Wōm bez cufal6 niy uciyk.
Wrojście go bratruły na 50 minut- chyba że bydzie jeszcze na wiyrchu jasny, to go mogecie potrzimać 60 minut.
Jak już baje7 upieczōny, to sie musi dobrze ochōdzić8, żeby sie Wōm przi krajaniu niy łozlecioł9, a potyn to już yno maszkycynie10 Smacznego 🙂
1przypadek
2rozlatuje
3piekarnik
4dużą
5czterokątną
6przez przypadek
7będzie
8ostudzić
9rozpadł
10delektowanie się


text:
Kelwin
Kelwin – jednostka tymperatury we układzie SI rōwnŏ 1/273,16 tymperatury termodynamicznyj pōnktu potrōjnego wody, ôznaczanŏ K. Definicyjŏ ôdnosi sie do wody ô takim składzie izotopowym: 0,00015576 mola 2H na jedyn mol 1H, 0,0003799 mola 17O na jedyn mol 16O i 0,0020052 mola 18O na jedyn mol 16O[1].
Decyzyjōm 26. Gyneralnyj Kōnferyncyje Miŏr[2] ôd 20 mŏja 2019 r. definicyjŏ kelwina je takŏ: Kelwin, ôznaczynie K, je to jednostka tymperatury termodynamicznyj w SI. Je ôna zdefiniowanŏ bez przijyńcie nasztalowanyj werty cyfrowyj stałyj Boltzmanna k, co wynosi 1,380 649×10-23, wyrażōnŏ we jednostce J K-1, co je rōwnŏ kg m2 s-2 K-1, kaj kilogram, meter i sekunda sōm zdefiniowane ze pōmocōm h, c i ∆vCs[3].
Skala Kelwina (skala absolutnŏ) to je skala termōmetrycznŏ absolutnŏ, tzn. zero w tyj skali ôznaczŏ nojniższõ teoretycznie możliwõ tymperaturã, jakõ może mieć ciało. Je to tymperatura, w keryj (podle fizyki klasycznyj) ustały wszelke dyrgania tajleczek. Tyj tymperatury niy idzie jednak ôsiōngnōńć – porachowanŏ była podle funkcyje, co uzależniŏ tymperaturã ôd ynergije kinetycznyj w gazach idealnych. Tã funkcyjõ ôpracowoł William Thomson, lord Kelvin, co na jego cześć nazwane były skala i jednostka tymperatury.
Inkszōm skalōm ô tyj włŏsności je skala Rankine’a, ôpartŏ na skali Fahrenheita.
Tymperatura 0 K je rōwnŏ tymperaturze −273,15 °C. Bez to, że skala Kelwina je ôpartŏ na skali Celsjusza i rōżnica tymperatury je w ôbōch przipadkach ta sama, tymperaturã w kelwinach dostŏwōmy bez przidanie do liczby wyrażōnyj w stopniach Celsjusza stałyj 273,15:
Przeciwnie do skale Celsjusza, w skali Kelwina niy używŏ sie pojyńciŏ „stopiyń”, tj. tymperatura 100 stopni Celsjusza to inakszyj tymperatura 373,15 kelwinōw. Niynŏleżne terŏźnie ôkryślynie „stopiyń Kelvina” ôstało zastōmpiōne mianym „kelwin” na mocy 3. rezolucyje XIII Gyneralnyj Kōnferyncyje Miŏr i Wŏg[4].
Przipisy
- ↑ Unit of thermodynamic temperature (kelvin). W: The International Systym of Units (SI). Wyd. 8. Paris: Bureau International des Poids et Mesures, mŏj 2006, s. 113–114. ISBN 92-822-2213-6. [dostymp 10 września 2009]. (ang.)
- ↑ BIPM: Rezolucyjŏ 26. Gyneralnyj Kōnferyncyje Miar. www.bipm.org. [dostymp 2019-01-13].
- ↑ Bazowy Amt Miar: kelwin - nowa defincja (pol.). Główny Urząd Miar. [dostymp 2019-01-13].
- ↑ Resolution 3: SI unit of thermodynamic temperature (kelvin) (ang.). W: Resolutions of the 13th CGPM [on-line]. Bureau International des Poids et Mesures, 1967. [dostymp 8 marca 2018].


text:
Michałska cyrkej
Michałska cyrkej (němsce Michaeliskirche) je cyrkwinski twar w Budyskim starym měsće. Steji blisko Stareje wodarnje při juhozapadnej kromje skalneho platowa wysoko nad Sprjewju, na kotrymž je so natwariło srjedźowěkowske stare město. Naměsto mjez cyrkwju, Starej wodarnju kaž tež mjez nutřkownej a wonkownej měšćanskej murju mjenuje so Serbski kěrchow. Ansambl z Michałskeje cyrkwje a Stareje wodarnje je symbol města Budyšina a jedyn z najwoblubowanišich motiwow w sakskim turistiskim wabjenju.
Nastaće[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Za čas Husitiskich wójnow je so Budyšin w lěće 1429 ze zapadneho směra woblěhował. Tute městno bě jedne z najsłabšich w měšćanskim wobhrodźenju, dokelž skićeše platow před tehdyšej měšćanskej murju – potajkim dźensniši Serbski kěrchow – nadběhowarjam přihódne stejišćo. Při najsylnišim nadběhu jewi so po ludowej powědce arcyjandźel Michał na njebjesach a pomó Budyšanam w boju přećiwo Husitam, tak zo móžachu jich wotwobarać. K dźakej natwarichu Budyšenjo swjatemu Michałej pozdźišo kapałku na tutym městnje. Měšćanska murja bu přepołožena, tak zo wopřijima dźensa tež Serbski kěrchow z cyrkwju.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Michałska kapałka naspomni so prěni raz w lěće 1473 a předstaji wuchodny dźěl dźensnišeho twarjenja. 1495 natwari so 45 metrow wysoka wěža při južnym boku a cyrkwinsku łódź při zapadnym. Wokoło 1520 běštej wjelb a třěcha dotwarjenej. Wot toho časa rěka twarjenje Michałska cyrkej. Po reformaciji a přichadźe protestantizma w Hornjej Łužicy so cyrkej přez 99 lět za Bože słužby wjace njewužiwaše. Hakle w lěću 1619 bu w Čěskim kralestwje, ke kotremuž Budyšin tehdy słušeše, tež ewangelska Boža słužba w serbskej rěči dowolena. Tak zarjadowa Budyska měšćanska rada Michałsku cyrkej jako wosadnu cyrkej za ewangelskich Serbow z města a Budyskeje wokoliny, mjeztym zo přisłušachu němscy protestanća wosadźe swj. Pětra. W septembrje 1619 wotměchu so w Michałskej cyrkwi prěnje serbske kemše.
Při wulkim měšćanskim wohnju lěta 1634 bu cyrkej jenož mało wobškodźena, hačrunjež składowachu w cyrkwi wokoło pjeć tonow třělneho pulwra a hačrunjež cyrkwinska třěcha wupali. Jako jedne z mało twarjenjow přetra Michałska cyrkej woheń a słužeše potom wěsty čas jako Boži dom Pětroweje wosady, dokelž bě Tachantska cyrkej zničena.
W cyrkwi nadeńdu so wot Stöckela a Kanderbacha wuhotowany wołtar z lěta 1693 a w nazymje 1784 poswjećene pišćele. Při přetwarje 1892 natwarichu so empory; južne wokna buchu zatwarjene a schodźišća při wonkownym boku přitwarjene. Nimo toho zatwarichu so tež nowe pišćele firmy Eule z Budyšina a tři nowe zwony.
W 19. a spočatk 20. lětstotka měješe wosada tež Michałsku šulu za ewangelske dźěći w swojim wobsydstwje. Michałska cyrkej njeměješe dla njedosahaceje płoniny kěrchowa swójske pohrjebnišćo při cyrkwi, ale wosrjedź Tuchorskeho kěrchowa na wuchodźe nutřkowneho města. Serbski kěrchow bě dźěl wažneho wobchadneho zwiska mjez Sprjewinym dołom a Hłownym torhošćom, tak zo njemóžachu jón wužiwać za swójske potrjeby.
W běhu bitwy wo Budyšin w poslednich dnjach Druheje swětoweje wójny kónc apryla 1945 wupali hawba wěže, zwón z lěta 1929 bu pak wobchowany a zazwoni jako jeničke w cyłym měsće nowe lěto 1946. Při renowaciskich dźěłach mjez 1964 a 1976 buchu nimale wšě přitwarjenja z lěta 1892 zaso wottorhane a tež južne wokna so zaso wotkrychu. 1992 dósta cyrkej nowe zwony a wot 2005 saněrowaše so fasada.
Před cyrkwju steji kamjentny pomnik za serbskich ewangelskich prócowarjow, kotryž bu składnostnje 400. narodnin Martina Luthera w lěće 1983 postajeny. Farski dom nadeńdźe so napřećo cyrkwje.
Wosada[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Do Michałskeje wosady słušeja ewangelscy wěriwi z cyłkownje 34 něhdy serbskich wsow w Budyskej wokolinje, kaž na přikład z Dobruše, Słoneje Boršće, Wulkeho Wjelkowa, Chelna, Delnjeje Kiny abo Jenkec.
Hač do lěta 1836, potajkim dlěje hač 200 lět, bě Michałska wosada ryzy serbska. Potom zawjedźechu so krok po kroku tež němske kemše, kiž wotměwachu so spočatnje jónu wob měsac, pozdźišo dwójce a trójce. Dźensa maja hišće jónu wob měsac Božu słužbu w serbskej rěči.[1]
Znaći serbscy fararjo běchu Jan Ast (1690–1733), Jan Gotthold Běmar (1745–55), Handrij Lubjenski (1827–31), Hendrich Awgust Krygar (1832–1840), Arnošt Bohuwěr Jakub (1832–54), Korla Awgust Kalich (1881–95) a Pawoł Božidar Kapler (1927–41).[2] Tuchwilny farar je Andreas Höhne a serbski superintendent Jan Malink.
Literatura[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Jan Mahling (wud.): St. Michael Bautzen. Kirche, Gemeinde, Dörfer. Bautzen 2019, ISBN 978-3-7420-2559-3
- Cornelius Gurlitt: Die Michaeliskirche. W: Beschreibende Darstellung der älteren Bau- und Kunstdenkmäler des Königreichs Sachsen. 33. Zwjazk: Bautzen (Stadt). C. C. Meinhold, Dresden 1909, str. 69–76. (wobšěrne wopisanje)
- Christine Seele, Siegfried Seifert, Jürgen Matschie: Bautzen und seine Kirchen. Ein kleiner ökumenischer Kirchenführer. Leipzig 1996, ISBN 3-7462-1118-2, str. 41–44.
- Johannes Mahling: Kirchen zwischen Königsbrück und Weißenberg. Lusatia-Verlag, Bautzen 2011, str. 22–23 ISBN 978-3-936758-75-7
- Jan Malink: Michałska cyrkej w Budyšinje. W: Protyce 2009, str. 53–55.
- Trudla Malinkowa: Na serbskich slědach po Budyskej Michałskej wosadźe: Serbske napisy w Božim domje. W: PB 1/2019, str. 6
Nóžki[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Kołojězba po wosadźe Michałskeje cyrkwje. W: Serbskich Nowinach dnja 25. měrca 2019, str. 2
- ↑ Pawoł Albert: Michałska cyrkej, wosadna cyrkej za ewangelskich Serbow. W: Pomhaj Bóh čo. 6/1976, str. 2sl.
Wotkaz[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Bart | Bukecy | Budestecy | Budyšink | Budyšin, swj. Pětr | Budyšin, swj. Michał | Halštrow | Hodźij | Horni Wujězd | Hrodźišćo | Hućina | Huska | Chwaćicy | Klukš | Korzym | Kotecy | Kumwałd | Łupoj | Malešecy | Minakał | Njeswačidło | Palow | Porchow | Poršicy | Protecy | Rakecy | Smělna | Smječkecy | Wjelećin | Wóslink | Załom


text:
Banská Bystrica
Banská Bystrica (madźarsce Besztercebánya; němsce Neusohl) je z nimale 80.000 wobydlerjemi pjate najwjetše město w Słowakskej. Leži wosrjedź kraja a je sydło Banskobystriskeho kraja kaž tež uniwersity Mateja Bela. Stawiznisce jedna so wo wuznamne hórnistwowe město srjedźowěka z wjele architektoniskimi pomnikami.
Geografija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Město nadeńdźe so na poł puću mjez słowakskej stolicu Bratisławu a druhim najwjetšim městom Košice. Wobě měsće stej něhdźe 210 kilometrow zdalenej. Leži w Zvolenskim kótle při rěce Hron, do kotrejež wuliwa so tule rěčka Bystrica. Banská Bystrica je wobdata wot horin: Wulkeje Fatry, Starohórskich wjerchow a Nižeje Tatry na sewjeru, Słowakskich Rudohór a Poľany na juhowuchodźe kaž tež Kremnickich horow na zapadźe.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Dźensniše sydlišćo je so załožiło wot Słowjanow. Prěni němskorěčni sydlerjo-hórnicy přińdźechu hižo w 12. lětstotku, wosebje pak po napadźe Mongolow lětow 1241/42, zo bychu tule wudobyli rudu z podkopkow. W lěće 1255 dósta w tutym zwisku prěni raz pisomnje jako Noua villa Bystrice prope Lypcham („nowe město Bystrica pola Ľupče“) naspomnjene sydlišćo wot madźarskeho krala měšćanske prawa, prawo na wudobywanje złota a slěbra a dalše priwilegije. Wot 1350 wudobywachu tež kopor, w 14. lětstotku žiwe slěbro a w 15. lětstotku wołoj. Dla toho słušeše „koporowa“ Banská Bystrica nimo „złoteje“ Kremnicy a „slěborneje“ Banskeje Štiavnicy do třoch najbohatšich městow srjedźneje Słowakskeje. W prěnjej połojcy 16. lětstotka běše tež Augsburgska Fuggerec swójba aktiwna w hórnistwowym měsće a wobhospodarješe podkopki.
Po wulkim wohenju lěta 1761 dósta město nowy napohlad w baroknym stilu. Wot 1776 bě město sydło biskopa a 1788 zawrěchu so poslednje podkopki.
W 19. lětstotku hraješe Banská Bystrica wuznamnu rólu w kulturnym a politiskim žiwjenju Słowakow. Běše srjedźišćo słowakskorěčneho šulstwa a sydło 1845 załoženeho towarstwa Spolok pohronský. W lěće 1830 wotewrichu prěnju fabriku, 1845 prěnju nalutowarnju. Přez wotewrjenje železniskeju čarow 1873 a 1884 so wuwiće města hišće bóle pospěši. 1918 sta so město z dźělom nowozałoženeje Čěskosłowakskeje a dósta prěni raz oficielne słowakske mjeno Baňská Bystrica, kotrež bu 1927 na dźensnišu formu korigowane.
Za čas Druheje swětoweje wójny běše město w awgusće 1944 srjedźišćo Słowakskeho narodneho zběžka. Po wójnje bu němske wobydlerstwo wućěrjene.
Wobchad[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Spěšnodróha R1 zwjazuje Bansku Bystricu ze Zvolenom, Nitru a Bratisławu.


text:
Seul
Spůłrzyndne: 37°33' N 126°59' E
Seul (kor. 서울특별시, Seoul, Sŏul; posuchej) – to uod přez 600 lot stolica Koryje. Uod kůńca II wojny śwjatowyj po roztajlowańu Půuwyspu Koryjańskigo na dwa państwa Seul zostou stolicům Republiki Koryjańskij (Koryje Pouedńowyj), a Pjůngang stou śe stolicům Koryjańskij Republiki Ludowyj (Koryje Půunocnyj). Bez čas wojny koryjańskij na krůtki čas Seul bůu zajynty bez kůmůńistyčnych uokupantůw, a stolica Korei Pouedńowyj přyńyśůno do inkšygo mjasta.
Seul znojduje śe we cyntralno-zachodńij tajli Půuwyspu Koryjańskigo. Mjasto pouožůne je ńydaleko na pouedńe uod strefy zdymilitaryzowanyj (DMZ) a ležy nad řykům Han. Seul je polityčnym, spouečnym a ekůnůmičnym cyntrům Pouedńowyj Koryje.
Seul s gynstośćům zaludńyńo powyžej 15 tys/km² je jydnym s nojbardźij zatuočůnych mjast na śwjeće. Jednočeśńy pośado nojwjynkšo na śwjeće ilość šybkych uůnč internecowych a půnktůw dostympowych WiFi. W Seulu je tyž zarejerowane přez 1 mln pojazdůw mechańičnych.


text:
Rzimskokatolicki kośćůł
Kośćoł rzimskokatolicki (katolicki, zachodńi, rzimski, łaćiński) – właśćiwe mjano winno brzmjeć Kośćůł katolicki uobrzůndku łaćińskigo; nojwjynkszo liczebńy tajla Kośćoła katolickigo, kero uopjero liturgije na uobrzůndku łaćińskym (czyli wg Mszołů Rzimskigo) i liturgijach bliskych a pochodnych. Głowům Kośćoła je papjyż (biskup Rzimu) kej gowa Kośćoła Powszychnygo.
Wspůłcześńe mjano Kośćoł rzimskokatolicki ńy uodnośi śe do cołkego Kośćoła katolickigo (choć potoczńy je stosowano i we takym znoczyńu), pjyrwotńy nazywano tak coły Kośćoł katolicki, zaś przedrostek rzimsko- uodnośiu śe ńy do uobrzůndku, nale do jydnośći s biskupym Rzimu.
Podug sůmygo Kośćoua rzimskokatolickigo, jego zołożyćelym je Jezus Chrystus, a powstoł uůn we I wjeku n.e. Inkszům czynsto spotykanům we zdrzůduach datům powstańo Kośćoła rzimskokatolicki je rok 1054 – data rozłamu na Kośćoł Zachodńi i Kośćoł Wschodńi.


text:
Mahmud Esambajew
Mahmud Esambajew (czecz.: MaxMyд AлиcyлTaHoBич ЭcaMбaeB, rodz. 15 lipca 1924, um. 7 styczńa 2000) – czeczyński szauszpiler a tancyř, uznowany za nojwjynkszygo tancyrza we cołkim ZSRR[1].
Zaczynoł uod tańcowańo na czeczyńskich weselach, bůł na 15 rokůw stary zaczůn wystympować we Czeczyńsko-Inguskij Skupińe Śpjywki a Tańcowańo, a we stolećo 19 lot we uoperetce we Pjatigorsku, s kerům dowoł wystympy lo wojokůw Czyrwjůnyj Armije we czas II śwjatowyj wojny.
Po wojńe wystympowoł jako solista a we filmach. Uodznoczůny uorderůma Bohatyr Socjalistycznyj Roboty a Lo Artystůw Zwjůnzku Radźeckigo.


text:
Wiązarka
Wiãzarka je ôrtã architektoniczny kònstrukcëji w jaczi drzewiané balczi zagwësniwają srąb (szkelet) bùdinkù. Drzewiany srąb je wëfùlowëwóny mùrã z cegłów, glëniano-słomianym abò gliniano-strzënowim, przë czim balczi òstôwają na wiéchrzù ë mògą bëc dekòracëjnym elemeńtã.
Wiãzarka bëła baro pòpùlarną metodą bùdowaniégò òd póznégò strzédnowiekù do XIX stolatô, przede wszëtczim w krôjach Nordowi Eùropë: w Anielsce, Dëńsce, Miemiecce, Francësce, Pòmòrsce a nawetka we Wiôlgòpòlsce czë Szląskù.
Zwëskã z wiãzarkòwi kònstrukcëji je relatiwno dobré trzëmanié cepła bënë bùdinkù. Wiãzarkòwô architektura je téż ùznôwónô przez wiele lëdzy za baro esteticzną. Felą je pòdajnosc balków na gnicé, zato procëmno do pòpùlarnégò pòzdrzatkù, dobrze zaprojektowóny wiãzarkòwi bùdink nie je barżi pòdajny na zapôlenié jak kònstrukcëje jinëch ôrtów.
Przëmiarë wiązarkòwi bùdowiznë:
Kòscół w Tëłowie Kòscół - Sanktuarium Kaszëbsczi Królewi w Sjónowie Rôtësz w Heppenheim, Hesë
LëteraturaEditëjë
Jan Trepczik: Słownik polsko-kaszubski, Gdańsk 1994, tom I, s. 333.


text:
Rěčny kućik dr. Sonje Wölkoweje z wusyłanja 06.10.2010 wudrěwać
Hauptinhalt
Terorisća wudrěwaja knježerstwo – die Terroristen erpressen die Regierung. Je to prawje přełožene? Hdyž so hižo tak prašam, móžeće sej wěsće hižo myslić, zo nic. Słowjeso wudrěwać drje wotpowěduje němskemu erpressen, ale nic cyle, dokelž žada sej hinašich sobuhrajerjow w sadźe. Mjeztym zo móžemy němsce prajić: jemanden erpressen a runje tak Geld von jemandem erpressen, to w serbšćinje cyle tak njeńdźe. Wudrěwać/wudrěć móžemy jenož něšto, na př. pjenjezy, nic pak někoho, kaž so to druhdy pod wliwom němskeho słowa erpressen pisa. Lěpje potajkim: Terorisća su knježerstwu milion eurow wudrěli. Mamy pak w serbšćinje dalše słowjeso z tym woznamom, mjenujcy wumocować – a tu móže so adresat teje złóstniskeje praktiki w akuzatiwje jako direktny objekt jewić: Terorisća su knježerstwo wumocowali a jemu milion eurow wudrěli. Tajke wužiwanje słowjesa wumocować mamy wosebje w staršich tekstach wobswědčene, na př. w KP 1919 rěči so wo tym, zo so cyrkwi zamóženjo wumocuje, druhdźe so pisa, zo je sej něchtó z nuzu wumocował lěkarjowu dowolnosć za pućowanje. Wězo znajemy tutón werb tež hišće z druhim woznamom, mjenujcy předewšěm za seksualnu namóc (vergewaltigen). Tola njezabudźmy, zo je wumocować tež dobry a po walency – potajkim po sobuhrajerjach w sadźe – podobny wotpowědnik za němske erpressen.


text:
Rěčny kućik dr. Jany Šołćineje z wusyłanja 11.08.2010 Windbeutel
Hauptinhalt
Wěsće wy, lubi čitarjo, što ma być pječeny wětřik? Nochcych swojimaj wočomaj wěrić, jako wuhladach njedawno pomjenowanje pječeny wětřik jako wotpowědnik němskeje zestajenki „Windbeutel“ – potajkim pječwa z tójšto kalorijemi. Wo kalorijach pak dźensa njerěču, ale wo słowotwórbje – a tu wočiwidnje něšto njetrjechi!
Wětřik njemóže być pječeny, ale jenož lochke ćěsto, do kotrehož so bita smjetana pjelni. Je mnoho dalšich formow woneho pječwa na předań, ze šokolodu abo tež z wišnjemi. Za serbski wotpowědnik němskeje zestajenki pak ani prěni dźěl „Wind“ , ani druhi „-Beutel“ relewantny njeje, tuž by tohorunja twórba wětřikowy měšk skerje smjeće wubudźiła. Orientujmy so tola na dalšich słowjanskich rěčach, w kotrychž so leksikalisce wopisuje „pječwo z bitej smjetanu“. Mam wone wopisanje za najlěpše rozrisanje rěčneho problema. Dajće sej tuž pječwo z bitej smjetanu derje słodźeć!


text:
Wjedźenje a přednošk, 27.11.2019
17.30 hodź.: Zjawne wjedźenje po wosebitej wustajeńcy SORBIAN STREET STYLE w serbskej rěči 18 hodź.: Zjawne wjedźenje po wosebitej wustajeńcy SORBIAN STREET STYLE w němskej rěči 19 hodź.: Přednošk w němskej rěči “Mode & Tracht”, Eva Howitz, Lipsk
Wjedźenje, dnja 2.11.2019 we 18.30 hodź.
Hač toška, črije, šat abo debjenki, při wjedźenju po wosebitej wustajeńcy SORBIAN STREET STYLE móžeće hladać što je trend a što je serbska moda, a potom móžeće w Budyšinje na Romantica nakupować.
Prózdninske poskitki
SERBSKI STREET STYLE We wustajeńcy widźimy modu ze serbskimi elementami. Přizamknje so mała dźěłarnička, hdźež naćisnjemy a paslimy sami serbsku modernu drastu a debjenki abo kołkujemy łužiske mustry. Wuslědki móža so sobu domoj wzać. (přidatne wudawki 2,00 €) Hdy? 15.10.2019 a 24.10.2019; 10 – 12 hodź. Złota nazyma – rjana pyšerka Z łopješkow a mnoho […]
5.10.2019 – SORBIAN STREET STYLE LIVE
Dźěłarnički za młodostnych wot 10-18 hodź. -> fotoshooting, styling, bodypainting, graffiti, urban dance, upcycling a zhotowjenje debjeńkow Chcemy so kreatiwnje we wšelakich wěcach wuspytać a našu modernu serbsku kulturu tež tamnym pokazać. To spěchuje nowe kontakty a přećelstwa. Přeprošeni su młodostni z cyłeje Łužicy! Na spočatku dóstanje kóždy při kasy swój nalěpk. […]


text:
Dale a snadniša ličba porodow w Pólskej zjawnosć chětro zaběra
Waršawa. Nawoda pólskeje knježaceje strony Prawo a sprawnosć (PiS) Jarosław Kaczyński ze swojej dowólbnej jězbu pokročuje. Minjenu sobotu, 5. nazymnika, přebywaše wón w Ełku, měsće na sewjerowuchodźe kraja. Štož tam snadnu ličbu porodow nastupajo rjekny, je so jara spěšnje do medijow cyłeho swěta dóstało. Jeho słowa „žony žane dźěći nimaja, dokelž přewjele pija“ citujetej tež ameriska nowina „The Washington Post“ a wulkobritaniski dźenik „The Guardian“. „Berliner Kurier“ samo přispomnja, zo Kaczyński ze swojimi wuprajenjemi ludźi dale a bóle nastróža. W Szczecinje a Poznanju přewjedźene naprašowanje wšak wujewja hinaše přičiny. Młodym ludźom pobrachuja wotpowědne wuměnjenja, swójbu załožić a so wo potomnistwo starać. Woni wobžaruja, zo je přemało žłobikow a pěstowarnjow, ale tež, zo su bydlenja předrohe. Žony pak so samodruhosće boja, dokelž dyrbja lěkarjo w padźe komplikacijow při porodźe po nowych zakonskich předpisach na dobro dźěsća a nic maćerje rozsudźić.


text:
We Wobswětowem běrowje ewangelskeje krajneje cerkwje (EKBO) maju wót 1. apryla managery za šćit klimy (Klimaschutzmanager). To su Janes von Moers, Fabian Küstner a dr. Jörn Budde, wušej togo jadna wěcywobźěłarka, Ulrike Voß.
Wóni deje krajnocerkwiny koncept za šćit klimy do statka stajiś, ako wopśimjejo 36 napšawow. K nim słuša teke saněrowanje wósadnych twarjenjow a cerkwjow. Nadawk tych tśoch buźo, wósadam raźiś, což nastupa planowanje a zwopšadnjenje takich napšawow. Za to jo EKBO spěchowańsku sumu wót 1,2 milionow eurow k dispoziciji stajiła. Wósady a cerkwine wokrejse mógu póžedanje za financěrowanje wótpowědnych projektow stajiś. Za nas we Łužycy jo dr. Jörn Budde zagronity. Chtož ma na njogo pšašanja abo co se ako wósada pódpěrowaś daś, móžo se na njogo wobrośiś na: (030) 24 34 44 11, to jo numer wobswětowego běrowa.


text:
Szpacyrkym po Cieszynie
“Gdo sie za swój jynzyk wstydzi takim nich sie każdy brzidzi”
"Moja ty słodko cieszyńsko mowo
być zawsze do prawjynio gotowo
a jak cie uż żodyn nie bydzie rozumioł
to jyny wiater bydzie po naszymu szumioł"
POZÓR! Kiery nimo chynci tego czytać, abo kansi wraził łokulory, abo mo moc roboty i łoczy go bolóm to se może tego posłóchać jak prziciśnie tóm biołóm szczałke w tej czyrwiónej kostce, kieróm nóńdziecie pod spodkym”.
Kupa skolo
Zdało mi sie, że uż na Głymbki nie pudzie nic zaimawego uwidzieć, bo porem miesiyncy je na ni yno sóm maras i kupa skolo. Ale to sie mi yno tak zdało, bo przedstowcie se, że tyn tydziyń szło uwidzieć jak ci chłopi przewleczóni w ty żółte arbajtancugi wrażowali do ni ganc dobre glajzy. Nie poradziłi mi jednakowóż rzeknóć, kiery mioł taki napad i kiery im to kozoł. Dołech sie ś nimi do rzeczy, coby łod nich cosi sie wywiedzić, ale nejprzód musiały mi sie na łoczy ciepnóć s hańdownych czasów ruski bukwy, skyrs tego, bo łóni rzóndzili yno sy mnóm jakiómsi wschodnióm rzeczóm. Nie podarziło mi sie też trefić na jejich “kamandira” i skyrs tego do dzisia nie wiym po co ty glajzy do tej ziymi tam wrażowali. Możne, że kierysi im rzeknył ło tym, że sto roków tymu na takich samych glajzach gzuł po Głymboki CIESZYŃSKI TRAMWAJ i skyrs tego sami od siebie zaczli te sztreke ukłodać. Nikiedy jak sie kómusi zrobi luto, to poradzi drugimu dać z darma to, na co tyn drugi ni ma ani przirychtowany. Tak isto to stało sie s tóm nowóm sztrekóm, kieróm cieszyniocy uwidzieli i zaczli chwolić tych naszych pobratymców za to, że duchli w nas nadzieje na nowy CIESZYŃSKI TRAMWAJ. Jak to pudzie s tóm sztrekóm dalij tego nie wiym, ale jak ty glajzy zustały tam wrażóne ganc s skyrs inszej wiecy, to na zicher na kogosi wykidze sie moc marasu. Bo przeca, coby ziym stwardła kidze sie do ni betón, kiery nigdy nie zar-zowi, a glajzy, kiere sóm s zielaza dać tam, kaj by były lepszyj przidajne.
Mini słownik gwary cieszyńskiej:
zaimawy - interesujący, maras - brud, skoli - kamienie, szło uwidzieć - można było zobaczyć, przewleczóni - przebrani, arbajtancug - ubranie robocze, wrażowali - wkładali, glajzy - szyny, rzeknóć - powiedzieć, napad - pomysł, nejprzód - najpierw, ciepnóć - rzucić, hańdowne - dawne, bukwy - litery, skyrs - z powodu, rzóndzili - mówili, podarziło - udało się, wrażowali - wkładali, gzuł - pędził, sztreka - tor, przirychtowany - przygotowany, luto - przykro, duchli - dmuchnęli, skyrs - z powodu, wiec - rzecz, kidze - wylewa, zar-zowi - zardzewieje, zielazo - żelazo, przidajne - przydatne.
Tóż miyjcie sie wszedcy dobrze i wiesiołego popióntku.


text: 26. wulkeho róžka před sto lětami zemrě w Choćebuzu delnjoserbski wučer a redaktor Bramborskeho Casnika Kito Šwjela. „Chceće-li wědźeć, štó Kito (Křesćan) Šwjela bě, dyrbiće so wobhonić w jeho Bramborskim Casniku. Z tutym tydźenikom je so wón swojemu delnjoserbskemu ludej do wutroby zapisał. Mnozy so dźiwachu, zo bě jemu móžno kóždy tydźeń dlěje hač 50 lět při wšelakich druhich pismach tajku nowinu napisać a Serbam přepodać. W krótkich a dlěšich nastawkach rozwučowaše wón swój serbski lud jako jeho duchowny nawoda.“ Tak pisaše rowjenk Šwjele Wylem Nowy, farar w Choćebuskej Serbskej cyrkwi a awtor rjadu „Z božego kralejstwa“, w Bramborskim Casniku wo Kiće Šwjelu. 21. małeho róžka 1836 bě so Šwjela ratarskej swójbje w Zaspach pola Choćebuza narodźił. Wopytawši wučerski seminar w Nowej Cali bě wón pjeć lět wučer w Žergonju a dalše pjeć lět we Wjelikim Wóseńku (Groß Oßnig). 44 lět wučerješe w Skjarbošcu (Schorbus), doniž njepoda so na wuměnk w Choćebuzu, hdźež je na Sewjernym pohrjebnišću pochowany.


text:
Rěčny kućik dr. Anje Pohončoweje z wusyłanja 08.12.2010 Fertigbackmischung und Fertigteig
Hauptinhalt
Hdyž dyrbi jónu spěšnje hić abo so krótkodobnje wopyt přizjewi a chceš skoku tykanc napjec, je derje, hdyž maš doma w kamorje stejo „Fertigbackmischunku“. Němčina sej to wězo po zwučenym wašnju lochko čini ze swojimi zestajankami. Ale kak móžemy najlěpje serbsce tomu prajić? Němske „Mischung“ wotpowěduje w serbšćinje změšk abo měšeńca. Měšeńca pak ma druhdy negatiwny přizwuk a móžny ekwiwalent hotowa měšeńca woprawdźe derje njeklinči. Porno tomu je měšeńca za pječenje bóle akceptabelne. Abo kak by było z wurazom mukowa měšeńca za pječenje? Zawěsće je tež němske „Fertigbackmischung“ tajki pad, hdźež njesměmy so při pytanju za kmanym serbskim wotpowědnikom přejara wot struktury němskeho słowa wowliwować dać, ale skerje wot woznama. Tuž bych namjetowała hotowa muka za pječwo resp. hotowa muka za chlěb abo za pampuchi atd. Po tutym mustrje bychmy tež tworić móhli serbski wotpowědnik za „Fertigteig“, mjenujcy hotowe ćěsto. „Pizzafertigteig“ by potom rěkało hotowe ćěsto za pizzu. Na tute wašnje móžemy dalše njeličomne hotowe ćěsta w serbšćinje mjenować: hotowe ćěsto za droždźowy tykanc a za droždźowy chlěb, hotowe ćěsto za poprjancy abo štožkuli wam słodźi.


text:
Rěčny kućik dr. Jany Šołćineje z wusyłanja 23.06.2010 na
Hauptinhalt
Hakle njedawno je wam, lubi čitarjo, moja kolegina w rěčnym kućiku něšto wo wužiwanju prepozicije na powědała. Njewospjetuju ničo, přiwobroću pak so wužiwanju mjenowaneje prepozicije, kotrež zwisuje z podaćom časa. Słyšach někoho prajić, hdy su kemše na Božim ćěle, a tajkej informaciji so njemało dźiwach. W tutym konteksće bě so prepozicija na ze substantiwom we wopačnym kazusu zwjazała. Prawje ma tuž rěkać, zo su kemše na Bože ćěło abo zo bě so holca na Bože ćěło jako družka woblekła. Tak praji so tež, zo je to wječor na swjateho Jana, abo kaž njedawno w časopisu Pomhaj Bóh čitachmy, zo „Přińdu će na Jana wopytać.“– ženje pak *na Janje! Dale spěwamy w nazymniku na swjateho Měrćina abo tež na Měrćina – ale ženje nic *na Měrćinje! Tež tute zmylki zwisuja prawdźepodobnje z wliwom němčiny a z wopačnym přełožowanjom do serbšćiny.


text:
- About Institute
- IetpShops STORE - Air Jordan ZION 1 "BLACK" , air jordan 1 low se aurora green , DA3130 , 001
- Tony Wroten defends in the Air Room Jordan 6 Carmine
- Air Jordan 1 Low "Paris" White/Sky Grey - nike magista x proximo street ic black pink color - 100 - Football Grey CV3043
- Nike , Sneaker Calendar, Prices & Collaborations, Release Dates , metcon Nike Zoom LeBron Soldier 10 SFG "Black/Gum" , zapatillas de running metcon Nike niño niña mixta voladoras media maratón talla 35
- Nike x Ambush Air Max 180 High Black 2019 , Nike Waffle One FSP
- Nike SB Dunk high premium doom sneaker talk
- air jordan 37
- air jordan 4 canyon purple release date
- air jordan 33 tiger camo aq9244 016
- Air Jordan 1 Mid Invert Split Black White DR0501 101 Release Date 4
- Annual Reports
- Didactics
- Research
- Employees
- Journals
Recent projects
Zbigniew Tarapata, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Najgebauer, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Michał Dyk, Agnieszka Kacprzak, Dariusz Pierzchała, Mariusz Chmielewski, Krzysztof Chlebicki, Jarosław Rulka
Maciej Kiedrowicz, Jarosław Koszela, Zbigniew Tarapata, Rafał Kasprzyk, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Jerzy Stanik
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Rulka
Dariusz Pierzchała, Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Rulka, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Mariusz Chmielewski, Michał Dyk, Krzysztof Chlebicki
Andrzej Najgebauer, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas, Ryszard Antkiewicz, Rafał Kasprzyk, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Koszela
Ryszard Antkiewicz, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Andrzej Najgebauer, Dariusz Pierzchała, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski
Tadeusz Nowicki, Tomasz Tarnawski
Grzegorz Bliźniuk, Andrzej Ameljańczyk, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Gaj, Tomasz Górski, Tomasz Gzik, Piotr Kędzierski, Piotr Kosiuczenko, Jarosław Koszela, Andrzej Najgebauer, Tadeusz Nowicki, Kazimierz Worwa
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Koszela, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Tomasz Drozdowski, Dariusz Pierzchała
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Dariusz Pierzchała, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Mariusz Chmielewski, Roman Wantoch-Rekowski
Roman Wantoch-Rekowski
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Marian Chudy, Tadeusz Nowicki, Radosław Pytlak
Recent publications
Bolesław Szafrański, Romuald Weydmann
Grzegorz Bliźniuk, Dorota Kilańska
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Zbigniew Tarapata
Zbigniew Tarapata
Andrzej Chojnacki
Andrzej Chojnacki
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Roman Wantoch-Rekowski


text:
Wjazońca (gmejna)
Wjazońca[2] (prjedy tež Jazońca;[3] němsce Neukirch/Lausitz) je wjes, gmejna a statnje připóznate wočerstwjenišćo w Hornjej Łužicy na juhowuchodźe Sakskeje. Słuša ke krajnemu wokrjesej Budyšin a leži zanurjena mjez dwěmaj hórskimaj rjećazomaj Hornjołužiskich hór pod bohaće zalěsnjenym 587 m wysokim Sokolnikom.
GeografijaWobdźěłać
Geografiske połoženjeWobdźěłać
Sokolnik je Wjazońčanska "domjaca hora". Pod nim so přez Wjazońcu běžaca rěka z jenakim serbskim mjenom Wjazońca, kotrejež němske mjeno je Wesenitz. Wjetše města we wokolinje stej Budyšin (15nbsp;km) a Biskopicy (12nbsp;km).
Susodne gmejnyWobdźěłać
Přimjezowace gmejny su (po směrje časnika) Dobruša-Huska, Wjelećin a Wołbramecy z wjesnym dźělom Rynar w krajnym wokrjesu Budyšin, Neustadt in Sachsen w krajnym wokrjesu Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory kaž tež Smělna-Póckowy w krajnym wokrjesu Budyšin.
StawiznyWobdźěłać
W lěće 1222 je so Wjazońca ze swojim němskim mjenom „Neinkirgen“ prěni raz we wopismje naspomniła. Mjeztym zo so němske mjeno na tehdy nowotwarjenu cyrkej we wjesnym dźělu Delnja Wjazońca poćahuje, pokazuje serbske mjeno na geografiske połoženje nad rěku Wjazońca[4].
W bliskosći sydlišća su so w meji 1813 w zwisku z Bitwu pola Budyšina boje mjez francoskimi a ruskimi jednotkami wotměli.
Dźensniša gmejna nasta hakle w lěće 1923 přez zjednoćenje dotal samostatneju gmejnow Delnja Wjazońca a Hornja Wjazońca (Hornjołužiska strona). W lěće 1928 bu tež zbytk Hornjeje Wjazońcy zagmejnowany.
Wuwiće wobydlerjowWobdźěłać
Ličby wobydlerjow (staw 31. decembra):
- 1960 - 7.134
- 2002 - 5.680
- 2004 - 5.540
- Datowe žórło wot lěta 2002: Statistisches Landesamt Sachsen
Měšćanske partnerstwoWobdźěłać
Wot lěta 1992 je Bönnigheim w krajnym wokrjesu Ludwigsburg partnerske město Wjazońcy.
PolitikaWobdźěłać
Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 52 (Budyšin 1) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 156 (Budyšin I).
HospodarstwoWobdźěłać
Najebać woteběracych tendencow w Hornjej Łužicy, ma gmejna Wjazońca wobdźiwajomny hospodarski róst. Bytostny přinošk za to wukonja zhotowjer gratowych mašinow Trumpf, kotryž w regionje wjele dźěłowych městnow wutworja.
Wažne firmy we Wjazońcy:Wobdźěłać
- TRUMPF Sachsen GmbH
- Käppler und Pausch GmbH
- Tradicionelna cwibakowa fabrika
Hornčernje:
- Heise - Original Bunzlauer Keramik
- Kannegießer Keramik
- Karl Louis Lehmann GmbH
- Hornčernja Heinke Neukirch
K tradicije hornčerstwa we Wjazońcy słuša tež kóždolětny hornčerski swjedźeń.
InfrastrukturaWobdźěłać
Wot Wjazońcy hač do Žitawy wjedźe derje z taflemi wuhotowana kolesowa ruta - hornjołužiska kolesowarska šćežka chěžow ze stołom.
WobchadWobdźěłać
Awtodróha A 4, kotraž 13nbsp;km na sewjer Wjazońcy nimo wjedźe, je najspěšnišo po dojězdnej dróze k najězdej Słona Boršć docpějomna. Lětanišćo Drježdźany je 40 awtowych mjeńšin zdalene. Wjazońca leži direktnje na B 98, kotraž so w Biskopicach započina a so we Wopakej z B 96 zjednoća, kotraž wot Budyšina přińdźe a k čěskej hranicy na sewjernej kromje Žitawskich horin wjedźe.
Za železniskich pućowacych stejitej wobě dwórnišći Wjazońca-zapad a Wjazońca-wuchod k dispoziciji, kotrejž při železniskej čarje Biskopicy–Žitawa ležitej, z direktnymi zwiskami do Drježdźan a Libereca. Hač před něšto lětami wobsteješe direktny železniski zwisk Žandow–Zebnica–Neustadt w Sakskej–Wjazońca-zapad–Wjazońca-wuchod–Wjelećin–Budyšin. Mjeztym wšak je wobchad na wotrězkomaj Neustadt w Sakskej–Wjazońca-zapad a Wjelećin–Budyšin zastajeny.
Z regionalnymi busowymi linijemi su Biskopicy, Budyšin, Wopaka a Neustadt w Sakskej docpějomne. Wot Neustadta su busowe linije do Zebnicy a dale do Žandowa, do Drježdźan, do Pěrna a Hohnsteina. Nimo toho leži Neustadt w Sakskej při železniskej čarje Pěrno–Zebnica–Žandawa.
KubłanjeWobdźěłać
Wjazońca ma dwě zakładnej šuli, Pestalozziowa šula a Lessingowa šula a jedna srjedźnu šulu.
LiteraturaWobdźěłać
- Domizniski slědźer Jurij Pilk (němsce Georg Pilk) je dwě knize wo stawiznach Wjazońcy spisał: „Neukirch am Hohwald in den Befreiungskriegen“ und „Neukirch im 18. Jahrhunderte“.
ŽórłaWobdźěłać
- ↑ Aktualne ličby wobydlerstwa po gmejnach 2021; Statistiski krajny zarjad Sakskeje
- ↑ Filip Jakubaš: Hornjoserbsko-němski słownik. Domowina, Budyšin 1954, str. 399.
- ↑ Křesćan Bohuwěr Pful: Łužiski serbski słownik. Maćica Serbska, Budyšin 1866, str. 231 (online).
- ↑ Jan Meschgang: Die Ortsnamen der Oberlausitz. LND, Budyšin 1973, str. 97.
WotkazyWobdźěłać
- Wjazońca w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)
- Webstrony gmejny (němsce)
- Swójbne slědźenje we Wjazońcy
Biskopicy | Bóšicy | Budestecy | Budyšin | Bukecy | Dobruša-Huska | Frankenthal | Großharthau | Großnaundorf | Halštrow | Halštrowska Hola | Haselbachtal | Hodźij | Hornja Hórka | Chrósćicy | Kamjenc | Kinspork | Kubšicy | Kulow | Kumwałd | Łaz | Łuty | Łužnica | Malešecy | Neukirch | Njebjelčicy | Njedźichow | Njeswačidło | Ohorn | Ottendorf-Okrilla | Pančicy-Kukow | Połčnica | Porchow | Radeberg | Radwor | Rakecy | Ralbicy-Róžant | Ramnow | Sćenjow | Sepicy | Smělna-Póckowy | Sprjewiny Doł | Swětła | Šěrachow-Korzym | Wachow | Warnoćicy | Wjazońca | Wjelećin | Wojerecy | Wołbramecy | Worklecy | Wóslink | Wóspork | Wulka Dubrawa | Wulke Rědorjecy | Załom | Zemicy-Tumicy


text:
▶ Faraŕki w běgu casa
W ramiku 29. bramborskego žeńskecego tyźenja jo Serbski muzej pśepšosył 6. měrca na Serbske blido do Měsćańskego muzeja Chóśebuz. Tema jo była »Muske, žeńske a móc w ewangelskej cerkwi« a gósća stej byłej faraŕka Katharina Köhlerowa a casnikaŕka Stefanie Krawcojc. Wónej stej wulicowałej wó tom, kak su se nadawki žeńskich fararjow a pózdźej faraŕkow we wósaźe w běgu stawiznow změnili.
▶ Olympiada do młodšych rukow
8. měrca jo pódpisało Serbske šulske towaristwo (SŠT), wugótowaŕ a zagronity za Centralnu olympiadu serbskeje rěcy za wuknice a wuknikow 6. lětnika Dolneje a Górneje Łužyce, kooperaciske dogrono ze Źěłanišćom za serbske kubłańske wuwijanje Chóśebuz (ABC). Krajna institucija Bramborskeje pódpěrujo SŠT lětosa prědny raz oficielnje pśi dolnoserbskich nadawkach za olympiadu. Ceptaŕka na wuměńku Margot Hašcyna ma lětosa pódpěru ceptaŕkowu Jenifer Dünnbieroweje za SŠT a Emilije Nimcec za ABC.
▶ Maćična zhromadźizna
9. měrca wotmě so w Budyskim Serbskim muzeju hłowna zhromadźizna Maćicy Serbskeje. Rozprawam wo dźěławosći sekcijow towarstwa w zašłym lěće přizamkny so přednošk Nicole Dołowy-Rybińskeje a Cordule Ratajczakoweje wo situaciji noworěčnikow a serbšćinu wuknjacych na łužiskich serbsko-němskich kubłanišćach na přikładźe Budyskeho Serbskeho gymnazija. Slědźenja na tamnišim kubłanišću su dźěl projekta »Serbskej rěči – rewitalizaciske pospyty w dwěmaj politiskimaj systemomaj« we wobłuku wjetšeho projekta SMILE (hlej interview w Rz 2/2019).
Hudźbny wědomostnik a pianist Christoph Staude je na zakładźe originalnych rukopisow, wotpiskow a prěnich ćišćow, chowacych so w Serbskim kulturnym archiwje, 17 klawěrnych twórbow zestajił. Su to zwjetša jednotliwe twórby, zdźěla pak tež wot Krawca do cyklusa zjimane kruchi, kotrež su dramaturgisce ze sobu zwjazane kaž »Štyri sokołske sceny«, »Ze serbskich honow«, »Tři łužisko-serbske reje«, »Dźesać klawěrnych kusow« abo »Tři małe improwizacije«. Zwjazkej přidata je rewizijna rozprawa wudawaćela.
▶ Srjedźizna w srjedźišću
Nowy župan župy »Handrij Zejler« Marcel Brauman je so we wjacorych regionalnych medijach za to wuprajił, w přichodźe tež w srjedźnej Łužicy centralnu serbsku instituciju zaměstnić, při čimž mysli konkretnje na Krabatowy młyn jako stejnišćo. Spěchowanske towarstwo młyna w Čornym Chołmcu je plan, z kotrymž maja so wosebje dźěćom a młodostnym nowe rěčne rumy poskićeć, hižo witało. Dotal njeje žana centralna serbska institucija we Wojerowskej kónčinje doma, štož župan wobžaruje. Plany Załožby za serbski lud, twarić dom za Serbski institut při Budyskich Lawskich hrjebjach je po słowach župana wuraz »Budyskeho centralizma«.
▶ Naćiski wustajene
Wot 7. januara su w Budyskim Serbskim domje zapodate namjety wuměłcow za wubědźowanje za třikrajowu wustajeńcu »Pśechod Přechod Übergang Prehod 03« widźeć. Z namjetow wuzwoli jury štyrjoch wuměłcow, kotřiž wobdźěla so ze serbskeje strony na projekće. Dalši wosmjo zastupuja Słowjensku a Korutansku. Pod titulom »Wobraze krajine. Wobrazy krajiny. Bilder einer Landschaft. Podobe pokrajine« pokazuje so wustajeńca wot meje 2019 do nazymy 2020 w Budyšinje, Slovenj Gradecu (Słowjenska), Celowcu (Korutanska) a Choćebuzu.
Hižo z lěta 2013 njeje so wjace w Rozhledźe rubrika »Dary do SKA« wozjewiła. Tehdom z wosobinskich přičin wobdźěłarki přetorhnjenu tradiciju zaso wožiwić, zdaše so mi być přećežko; radšo ničo činić hač něšto wopačne, to rěka někoho ze swojim darom zabyć. Šefredaktorka je mje pak wjacore razy narěčała a sej přała, zaso přehlad wo darach wozjewić. Njemóžu pak komdźenje zašłych lět z jednym razom nadźěłać. Tuž chcu so hižo zwoprědka zamołwić pola wšitkich, kotrychž tónraz njenaspomnju, a zo za lěto 2018 jenož wuběr darow poskiću. Někotre jednotliwe, tu njenaspomnjene dokumenty su so mjeztym hižo wobstejacym wobstatkam přirjadowali.
Jeli sym so, njehladajo na wšěch njedostatkow, zaso za wozjewjenje rozsudźiła, potom sprěnja dla dokumentariskeje hódnoty, kotruž ma wotpowědna rubrika hižo w Časopisu Maćicy Serbskeje a pozdźišo w Rozhledźe a zdruha jako zjawny dźak wšitkim, kiž ze swojim darom k tomu přinošuja, dźěl serbskeje kultury wobchować a zajimcam spřistupnić.
1.500 originalnych (rukopisnych) notowych łopjenow z wuměłskeje dźěławosće Serbskeho ludoweho ansambla, Domu za serbske ludowe wuměłstwa a Serbskeje filmoweje skupiny (Tutón wobšěrny wobstatk je Hanka Smolic, absolwentka Wysokeje šule za hudźbu w Lipsku, do archiwneho kataloga zapisała.)
W septemberskim wudaću Česko-lužickeho věstníka je wozjewjeny přinošk Jiříja Wolfa »K prašenju pochada a žórła łužiskoserbskeje powědki wo Krabaće«. Awtor so na zakładźe »barokneho rukopisa« z klóštra Oseka praša, hač »móhli hinak wusměrjować prašenje předstawy, zo je so powědka wo Krabaće z Hornjeje Łužicy na čěski bok Rudnych horin rozšěrjała«. Podobnje je to hižo 2007 Adam Votruba we Věstníku proklamował. Wo kotry rukopis so jedna? Přisłušnik rjadu cisterciensow z klóštra Oseka P. Malachias Welcker bě w druhim dźělu swojeje rukopisneje chroniki w lěće 1640 powěsć wo rubježniku z mjenom Hans Krawat podał, kiž bydleše we wsy Loučná blisko klóštra. Zhromadnje z někotrymi kumpanami zahaji Krawat partizanski bój přećiwo šwedskim wojakam, kotřiž tehdy Rudne horiny zapusćachu. Morjenych Šwedow ćisnychu do prózdnjeńcy pola Oseka, kotruž »Krawatenloch« mjenowachu. Krawata samoho mějachu ludźo za kuzłarja.
Jako wusud pisa Wolf, zo móhł dźěl serbskeje powědki wo kuzłarju Krabaće z wokoliny Osekskeho klóštra pochadźeć: »Za posrědkowarjow, kotřiž powěsć do Hornjeje Łužicy přenjesechu, móžemy po mojim zdaću měć mnichow z tudyšeho cistercienskeho klóštra, kaž bě to Josephus Gallus († 1712), pochadźacy z Kulowa.« Mjenowany je hišće dalši Kulowčan, wěsty Jacobus Gallus († 1738), kiž bě na jezuitskim gymnaziju w Chomutowje studował. Wo woběmaj so praji, zo měještaj po zastupje do klóštra dale kontakt z domiznu, »tak móžeše so powědka wo podrudnohórskim rubježniku a kuzłarju snadź do Hornjeje Łužicy dóstać, hdźež bu wjele pozdźišo wobohaćena«.
»Kaž atlasy tak tež morjo rěčku njeznaje, ale wono by było hinaše morjo, hdy by njepřiwzało tež wodu rěčki Satkule.« Štož Jurij Brězan w swojim Krabaće za rěčku Satkulu piše, móžu zdobom za młodźinsku žołmu Satkule nałožować. Naš Serbski rozhłós njeby dźensa tajki był, njeby-li prawidłownje młoda žołma naše wusyłanja zesylnjała a swój wid a swoju wědu do wulkeho morja informacijow wo Serbach do medialneho swěta wuliwała.
Před 20 lětami – dnja 12. apryla 1999 – serbscy młodostni prěni króć póndźelu wječor hodźinu ze serbskim słowom a dźělnje tež serbskej hudźbu pjelnjachu. Wězo mějachu hižo do toho tydźensce štwórć hodźiny w rańšim programje Serbskeho rozhłosa, kiž pak so jako časowje njezbožowne wopokazachu.
›Trjebamy něšto za našu młodźinu, zo njeby jenož němske sćelaki słuchała. A wona njech so prošu jara hnydom sama wo wobsahi postara. A z tym njech wona sama swoje temy zamołwi. My – starša generacija a profesionelni žurnalisća – skićamy pomoc, wukubłanje, poradu a kritiku‹, tak abo podobnje rozmyslowaše so we wjednistwje.
Mjeztym su sej Satkularki a Satkularjo sami swoje rěčnišćo wudrěli. Zaměrnje w běhu dweju lětdźesatkow so młodźinske poskitki kóždu póndźelu jenož přez serbskorěčne domjacnosće nježórla, ale tež přez młodźinske kluby dwurěčnych wsow. Temy smědźa prowokantne a dušne, politiske a swójbne, swětne a nabožne, realistiske a fantastiske być. Druhdy so tež dźiwam, z čim so młodźina takle zaběra. To njech mi hišće něchtó twjerdźi, zo so młodźina za politiku njezajimuje! Druhdy wobjednawaja tež prašenja, kiž njejsu za starše wuši myslene. Abo snadź tola? Mějach raz póndźelu wječor telefonat ze staršim słucharjom, kiž so njemdrje přez wusyłansku temu rozhori. Jemu radźach, sej raz předstajić, zo je sam zaso 18lětny, połny elana a sonow a hišće njeskostnjeny. Hač je pomhało, njewěm. Najwažniše je, zo maja serbscy młodostni swójski program. To wobhladuju jako hłowny wuznam Satkule.
Hanka Mikanowa słuša do woneje generacije profesionelnych serbskich dźiwadźelnikow, kotraž bjez zaměrneho dorostoweho dźěła SLDź njeby předstajomna była. Jako nawodnica Serbskeho pioněrskeho dźiwadła wot 1973 do 1984 prócowaše so pozdźišo sama wo to, zo bychu dalše generacije slědowali. Wučerka je potajkim wostała – w dźiwadle pak njehladajo na wšě politiske hranicy zawěsće swobodnišo skutkować móhła hač w šuli. Z dźěćimi inscenowaše »Klinčatu lipku« (Jan Wornar, 1980), »W złotym hrodźe« (Marja Kubašec, 1984), »Honače pjerja« (Jan Wornar) a dalše. Za to zabsolwowaše dalokostudij za nawodow dźěłaćerskich dźiwadłow w Lipsku. Wosebje dźěći ze srjedź 1980tych a 1990tych lět znaja ju tež jako bajki powědacu »ćetu Hanu«, kotraž w serbskej drasće łužiske pěstowarnje wopytowaše abo tež jako wowku w seriji »Rozhłosec swójba« Serbskeho rozhłosa.
Někotryžkuli lubowar dźiwadła rady na jeje wustupy na jewišću spomina, z kotrymiž je wona w najwšelakorišich figurach, wosebje pak w rólach maćerjow a wowkow, zamóhła publikum putać a zahorjeć. Jeje poslednja róla jako přistajena dźiwadźelnica w NSLDź bě 2013 w serbskorěčnej inscenaciji »Kaž w njebjesach« a bórze potom hižo jako hóstna hrajerka 2014 w němskorěčnej inscenaciji hry »Wie im Himmel« wot Kaya Pollaka. Tola Budyšanka skutkowaše po zastupje do předrenty hišće dale w hóstnych rólach, doniž so 2016 z mjeńšej rólu maćerje w musicalu »My fair Lady« wot dźiwadźelenja njerozžohnowa a sej nětko rjany a spokojny čas rentnarki popřewa.
»Der Zweck des Lebens
ist das Leben selbst.«
(Goethe)
Prěnja serbska literarna stawiznarka, zdobom wysokošulska docentka, wudawaćelka a recensentka Lucija Hajnec woswjeći kónc tutoho měsaca swoje 90. narodniny. K tej składnosći přejemy jej dale krutu strowotu, spokojnosć, wjeselo a Bože žohnowanje při wšitkich jeje předewzaćach.
Jubilarka narodźi so 30. apryla 1929 jako třeća a najmłódša dźowka wučerja Józefa Hajny w Zdźěri. 1934 přesadźichu nana do Budyšina, zo njeby dlěje mjez katolskimi Serbami na wsy skutkować móhł. W měsće donawukny holca němčinu, chodźeše na ludowu šulu a po tym na gymnazij. Po maturje – 1947 – chcyše rady farmaciju abo medicinu studować, tola aktiwna powójnska generacija dyrbješe so tež maćernej rěči a kulturje wěnować. Lucija Hajnec pokaza dowidźenje do tuteje trěbnosće: »Njemóžachmy swobodne žiwjenje našeho ludu twarić z tym, zo so jenož na wěste powołanja wusměrjachmy«, wobkrući wona před lětami swoju kročel. A tak studowaše młoda Serbowka wot 1947 na Praskej Karlowej uniwersiće slawistiku a sorabistiku. Do čěskeje stolicy dźěše poprawom ze zaměrom, zo by pozdźišo we Łužicy jako wučerka dźěłała. Ale w času studija rozsudźi so za diplomowy směr a za wědomostny puć. K jeje wuznamnym profesoram słušeštaj Serb Mikławš Krječmar a Čech Antonín Frinta. 1952 zakónči studij z dźěłom wo Smolerju a bu hnydom promowowana, štož bě tehdom w Čěskosłowakskej hišće móžno. Spočatk lěta 1953 přistajichu derje wukubłanu sorabistku w nowym Instituće za serbski ludospyt, kotryž běchu krótko do toho Němskej akademiji wědomosćow w Berlinje přirjadowali. Hač do lěta 1961 slědźeše Lucija Hajnec w Budyskim zwonkauniwersitnym zarjadnišću. Tu nasta jeje směrodajna studija wo Janu Bohuchwale Dejce, załožerju serbskeho nowinarstwa (1955), tu pisaše wona dalše pojednanja wo swědstwach narodneho wozrodźenja. 1956 započa eksternje wuwučować na tehdyšim Serbskim instituće Lipšćanskeje uniwersity (wot 1969 Institut za sorabistiku). A nazymu 1961 powołachu ju tam jako stajnu sobudźěłaćerku za předmjet serbskeho pismowstwa.
▶ Nowe wobliča w radźe
14. decembra wuzwoli Zwjazkowe předsydstwo Domowiny Susann Šenkec, Juliana Nyču, Bjarnata Cyža a Daniela Měrćinka jako hornjoserbskich rjadnych čłonow rady Załožby za serbski lud w dobje 2019–2023. Zastupjerjo budu Marko Dźisławk, Lubina Malinkowa, Katharina Jurkowa a Marlis Młynkowa. Dolnoserbskich cłonkow jo bramborska serbska rada 23. januara wuzwóliła. Su to Marcus Końcaŕ a Frank Kosyk ako pórědnej cłonka a Diana-Susanne Šejcowa a Babette Zenkerowa ako zastupnej cłonka.
▶ Do daliny
Kóńc lěta 2018 jo wujšła nowa cejdejka kupki »Kupazukow« serbskeje grafikaŕki a muzikaŕki Marion Kwicojc z Lipska, na kótarejž zmakaju se mjazy drugim stare serbske (kaž wójnski kjarliž Padnjony pan), šotiske a staronimske spiwy. Cejdejka jo na pśedank w chóśebuskej Lodce abo pla wudawaŕki, glědaj internetowy bok kupazukow.jimdo.com.
▶ Dwurěčny Wótčenaš
Hodowny koncert Chróšćanskeho cyrkwinskeho chóra dožiwichu wosadni a hosćo 6. januara. Na koncerće wobdźělichu so dźěći serbskeje a němskeje šole. Kónčny spěw »Baba Yetu« překwapi jako dwurěčnje w suahelšćinje a serbšćinje spěwany Wótčenaš. Dujerjo pod nawodom Jurja Jakubaša a organist Syman Donat wokalistow přewodźachu. W Ralbicach wobrubi chór »Delany« pod Pawołom Šołtu-Kulowskim nyšpor na Třoch kralow. Tam zaklinčachu nimo serbskich hodownych kěrlušow tež ruske a čěske pěsnje.
W Serbskim seminarje w Praze wotmě so 30. nowembra 2018 III. Praski sorabistiski sympozij, zarjadowany wot Towarstwa přećelow Serbow z podpěru magistrata čěskeje stolicy. Tema bě Jan Pětr Jordan (1818–1891), wuznamny akter serbskeho narodneho wozrodźenja a jeho doba. Na tutym mjezynarodnym wědomostnym zeńdźenju wustupichu z přednoškami ze serbskeje strony třo Maćicarjo a direktor Lipšćanskeho sorabistiskeho instituta, třo wědomostnicy z Pólskeje, z čěskeje strony zastupjerjej akademije wědomosćow, třo z Karloweje uniwersity a serbofil z Libereca.
Měrko Šołta poda k hižo husto wobjednanemu přirunanju Smoler a Jordan nowe aspekty a druhi wid na rozwiće narodneho hibanja, na př. kak Jordan jako moderny žurnalist, nakładnik a uniwersitny docent něšto staršemu Smolerjej pokaza, zo njedyrbi so kaž Zejler stać z duchownym w serbskej holi, ale móže so zežiwić jako swobodny literat a wučomc. W Lipsku w redakciji Jordanowych lětopisow přiswoji sej know-how za swoje pozdźiše redaktorske a předewzaćelske dźěło. Napjatu stawiznu poćaha mjez Zejlerjom a Jordanom wobswětli dr. Franc Šěn w zwisku z nastaćom a wudawanjom Jordanoweho serbskeho tydźenika a kulturneho měsačnika. Zamóžnosć Jordana jako literarny kritikar pokaza Šěn na přikładźe wěcywustojneje recensije Zejlerjoweje lyriki.
Před sto lětami, 1919, postaji měrowa konferenca powójnski porjad w Europje. Na rozpadankach starych imperijow nastachu wosebje na wuchodźe kontinenta nowe staty, tež w bjezposrědnim susodstwje serbskeje Łužicy. Někotři zastupjerjo Serbow widźachu w njewěstym času jónkrótnu składnosć, samostatnosć swojeho ludu zwoprawdźić, při čimž běchu wosebje njespokojom ze stawom serbskeho kubłanja. Kajku podpěru w serbskim ludźe mějachu, njebě tehdy a njeje hač do dźensnišeho jasne. Zo bychmy na tutu dobu spominali, zběramy w přichodnych čisłach skrótšene wurězki ze serbskich medijow toho časa, kotrež za sebje rěča.
Serbske Nowiny, 01.02.1919:
Přećiwo protestam sakskich łužiskich wyšnosćow staj předsyda Serbskeho narodneho wuběrka, Bart, a jeho sekretar Bryl, slědowace wozjewiłoj: [...] Zjednoćenje hornjołužiskich a delnjołužiskich Serbow w přichodnym so sam zarjadowacym serbskim kraju [...] je tak derje kaž dokonjana njepřeměnliwa woprawdźitosć. [...] My jenož wulkotnu hodźinu swětoweho wobroćenja wužijemy. [...] Jenož ći, kotřiž žałoznu časowu chutnosć njerozumja, njech wěrja, zo móža ze šćerćacymi słowami a papjernymi protestami swětowy časnik wróćo stajić. [Bart, Bryl; w Budyšinje, 25. januara 1919]
Zrudna powěsć dóńdźe do Łužicy, zo je dr. Alfred Krawc-Dźěwinski 15. decembra 2018 po dlěšej chorosći doma w Berlinje zemrěł. Jako připóznaty filmowy wědomostnik a diplomowy wuměłstwowy stawiznar je wón spomóžnje a wulce wuspěšnje za swój serbski narod skutkował. Njeje lochko jeho wobšěrne skutkowanje we wšelakich wobłukach hódnoćić, po času hakle zwěsćimy, hdźe nam jeho dobre słowo, jeho wšelakore ideje a dźěło faluja.
Alfred Krawc Foto: Joris Krautz
Dnja 7. februara 1934 je so wón na »połburskim statoku« w Dźěwinje jako syn domjacneje a hórnika, kotryž dźěłaše w brunicowni, narodźił. We wójnskim času wopyta dwurjadownisku wjesnu šulu. Hižo jako hólčec rysowaše rady na kromach nowin »Grüne Post«, kotrež Krawcec abonowachu. To běše snano přičina, zo da mać jeho na molerja na škleńcu w bliskim Derbnje wukubłać. Nan je w poslednich dnjach wójny zahinył, tak zo měješe mać Alfreda a młódšeju dźowku a syna sama wobstarać. Po lětomaj wukubłanje jako škleńcowy moler 1951 wotzamkny. Dokelž jemu molowanje jednorych smužkow na palencowe škleńčki hižo wužadanje njebě, wjeseleše so, jako »Domowinski funkcionar« jeho na ABF (Dźěłaćersku a bursku fakultu) do Lipska nawabi. Wone tři lěta mjez serbskimi studentami w Sorabiji dožiwi to nawopačne, štož jako wudmo doma na wsy słyšeše: »Die Wend’schen sind keene Menschen.« Tu sej swój serbski pochad wuwědomi a so zahorjeny na studentskim žiwjenju wobdźěli. Serbsce je hižo doma nawuknył a pola Jura Hantša w Slepom, kiž swobodnu ewangelsku wosadu nawjedowaše, kotrejž Krawcec přisłušachu. Pozdźišo tež wučer Hanzo Kulink »spytaše nam město rušćiny slepjanšćinu do mozow zašćěpić«, so Krawc dopomni. »Hišće wjetši wliw na mnje měješe burski misionar Lobo Kowal z Brězowki, kotryž we wosadźe nabožinu podawaše.«
1954 poda so na studij stawiznow wuměłstwa při Humboldtowej uniwersiće do Berlina, připódla wopytowaše wuměłstwowu šulu we Weißensee. Po diplomje přistaji so na lěto w Domizniskim muzeju we Łukowje. Po lětach jako swobodnje skutkowacy wuměłstwowy wědomostnik a přełožowar běše wot 1962 docent na Wysokej šuli za film a telewiziju w Babelsbergu, hdźež nawjedowaše sekciju za filmowe slědźenje. Na Humboldtowej uniwersiće zakitowaše 1963 wuspěšnje swoju promociju. Po dwanaće lětach přiwobroći so Krawc stawizniskemu slědźenju a přistaji so jako wotrjadnik w Statnym filmowym archiwje (SFA), zwotkel wuńdźechu wjacore publikacije wo filmach a jich stawiznach. Wusahowace je jeho dźěło jako wudawaćel wobšěrneho leksikona »International Directory of Cinematographers, Set- and Costume Designers in Film« wo filmowcach a wuhotowarjach, wušłym w 12 zwjazkach wot 1986 do 1992. W nadawku Mjezynarodneje federacije filmowych archiwow (FIAF) wuda zwjazkaj encyklopedije »Encyclopedia of film directors in the United States of America and Europe« (1993). Krawc słušeše w tutym zjednoćenstwje wot 1975 do małeje skupiny aktiwnych čłonow z NDR a bě wulce připóznaty. Jemu so samo poradźi, jedne z kóždolětnych zetkanjow 1974 do Budyšina přeprosyć a mjezynarodny kongres tule přewjesć, zo by so gremij ze Serbami zeznajomnił. SFA bu po přewróće do Zwjazkoweho filmoweho archiwa přewzaty, a tež na »přewzaću« bě Krawc wobdźěleny a wužadany.
▶ Pomnik Kitoju Šwjeli
W Skjarbošcu su 3. nowembra 2018 wuswěśili pomnik za casnikarja a ceptarja Kita Šwjelu (1836–1922), nana fararja Bogumiła Šwjele. Něźi sto luźi jo pśišło na swětocnosć a dwójorěcnu namšu we jsy statkowanja Šwjele ako ceptaŕ. Wó Šwjeli a pśigótach za pomnik su powědali Dietmar Schulze, kótaryž jo ze swojeju žeńskeju Reginu projekt nastarcył, wuměłc Hans-Georg Wagner, fararka Katharina Köhlerowa a Christiana Piniekowa.
▶ Romantica
We wobłuku nakupowanskeho a dožiwjenskeho wječora »Romantica« 3. nowembra 2018 čitaštaj zapósłanča Zwjazkoweho sejma Caren Lay a sorabist Dietrich Šołta w Muzeju Budyšin z romanow a biografije Jurja Brězana. Před Serbskim domom wuhotowaše młodźinske radijo Satkula we wotměnje z rejowanskej šulu Mühlmann program a prezentowaše serbsku hudźbu z nowymaj rozhłosowymaj spěwomaj Christopha Cyža a Gabriela Mommera a přehladku tobołow z módroćišćom.
▶ »Stary lud« w Budyšinje
4. nowembra 2018 wotewri so w Budyskim Serbskim muzeju z 160 hosćimi nowa wustajeńca wo žiwjenju Łužičanow a Milčanow. Zawod do wustajeńcy a přednošk podachu direktorka muzeja Christina Boguszowa, stawiznar Matthias Hardt a kuratoraj Andrea Pawlikowa a Peter Kornelius Kusch. Marion Kwicojc ze skupinu Media Noctis zahajenje hudźbnje wobrubi a čłonojo dźěłoweje skupiny »Stary lud« z Dešna předstajichu rjemjesła zažneho srjedźowěka.
Pólskorěčne wobrazy wo žiwjenju a skutkowanju čłonow Nawkec swójby su, wothladajo wot 15stronskeju studijow k Michałej a Antonej Nawce, wšitke krótke, zhusćene, ale z fachowymi citatami podkładźene. Spušćomna bibliografija něhdźe 50 serbskich žórłow sćěhuje na kóncu knižki, kiž wobsahuje na 72 stronach tež portrety wobjednanych wosobow, potajkim po rjedźe dale portrety dźěći Achima, Błažija, Ludmile a wnučkow Boženy a Tomasza Nawkec kaž tež Měrka a Michała Šołty. Tući wubrani su wopisani jako tworićeljo serbskeje literatury, hudźby, molerstwa abo publicistiki. Kościów wuzběhuje zasłužby »seniora«, kotrehož jako »njeparujomneho w swojej dźěławosći za Serbow« (str. 10) woznamjenja, dokelž je swoje žiwjenske ideale potomnikam skutkownje sposrědkował. Sebjekritisce awtor přida, zo njejsu jeho biografiske hódnoćenja perfektne, ale maja dobry zaměr. Skromne, popularne wudaće přinošuje k tomu, zo so wědomje wo serbskej duchownej kulturje w susodnym kraju skrući. Přetož kaž w poslednjej sadźe w bibliskim duktusu rěka: »Temow je wjele, ale kmanych publicistow [wo Łužicy] mało.«