text:
Z nowym rekordom staj wohnjowej wobornikaj z Pólskeje minjenu sobotu w Berlinje wubědźowanje po schodach Park-Inn-hotela na Alexandrowym naměsće dobyłoj. Szczecinjanaj trjebaštaj za 770 schodźenkow hotela runje 5:42 mjeńšin a móžeštaj tak swój dotalny rekord 6:01 samo hišće polěpšić. Wjace hač 750 wohnjowych wobornikow z wosom krajow so na běhu w 39 poschodowym domje wobdźěli. Při tym mějachu 30 kilogramow ćežki wačok na chribjeće a płunowu masku před mjezwočom.
Pytajo ze sylnym magnetom za swojimi zhubjenymi klučemi je muž w Bayerskej ručnu granatu z jězora wućahnył. Kaž rěčnik policije wobkrući, bě granata z Druheje swětoweje wójny hišće strašna. 28lětny bě magnet při wudźe připrawił, po tym zo běchu kluče do jězora padnyli. Policija granatu znješkódni.
Sławny monster Nessie je namakany – znajmjeńša jeho atrapa. Ta bě so při natočenju filma před 47 lětami we hłubinach jězora Loch Ness w Šotiskej podnuriła, a wot toho časa běše zhubjena. Nětko je ju nurjenski roboter norwegskeje firmy namakał, kotryž měješe dno jězora wuměrić. Něhdźe dźewjeć metrow dołhi a štyri metry wysoki nastroj wupada kaž naddimensionalny kołp. Tón měješe 1969 w filmje „Sherlock Holmes“ Nessi zwobraznjeć. Při tym so wón podnuri.
Něhdźe 60 kilogramow kokaina je letiska policija sćazała. Drogi běchu jako małe prasowane kóstki po sto gramach mjez wuhlom ke grilowanju schowane. Posyłka wjacorych stow měchow wuhla pochadźa z Paraguayja. Drogi su šěsć milinow eurow hódne, policija zdźěli.
Dokelž chcyše pola swojeje přećelki zaćišć zawostajić, je 22lětny na dwórnišću w badensko-württembergskim Rottenburgu na železniski signal zalězł. Zakazane krosnowanje pak měješe njelube sćěhi: Wón njepřińdźe hižo zaso dele. Wohnjowa wobora jeho z pomocu wjerćiteho rěbla z wjacore metry wysokeho šćežora wuswobodźi, zdźěli policija. Akcija móhła hórše sćěhi měć, wšako dóńdźe jeje dla k zapozdźenju ćahow.
Rezolutna je so 82lětna w Porynsko-Pfalcy napřećo paduchej wopokazała, jako jemu plistu wottykny. Muž bě so zhromadnje z třomi kumpanami staruški za pućom prašał. Při tym hrabny z toboły, kotraž w košiku jeje rolatora ležeše, móšeń. Jako sej wona ju wróćo žadaše, so jej paduch wusmja. Na to žona jeho mjezwoči klesny. Přesłapjeny jej paduch tobołu wróći a so z tamnymi zminy.
Natutkany čěski policist wobškodźi wosrjedź Prahi ze swojim priwatnym awtom 51 parkowacych awtow a na to ćekny. Kaž policija čěskeje stolicy zdźěli, móžachu zastojnicy amokowu jězbu swojeho kolegi po pokiwach pěškow skónčić. Při kontroli naměrichu wjace hač promil alkohola. Policija nětko spyta, wobsedźerjow wšěch 51 wobškodźenych awtow zwěsćić. Cyłkownu škodu trochuja na wjace hač 100 000 eurow.
Zełharny pomocnik je 20lětnemu w Bremenje awto pokradnył. Paduch spočatnje 20lětnemu pomhaše defektne awto zaćišćeć. Při tym sydny so sam za wodźidło. Jako wóz zaskoči, „pomocnik“ z nim twochny. Při tym wšak wostaji swój nachribjetnik stejo. Policisća zamóchu jeho spěšnje identifikować, wšako běchu muža hodźiny do toho při kradnjenju we wobchodźe lepili. Za nim dale pytaja.
Spodźiwnu namakanku mějachu zastojnicy zhromadneje němsko-pólskeje policajskeje jednotki wčera w Žitawje, jako na něhdyšim namjeznym přechodźe 25lětnu Pólku kontrolowachu. W ručnej tobołce bě mokra drasta. Hišće za čas kontrole zastojnikow informowachu, zo je žónska wosoba runje drastu ze šatneje lajny wzała a so zminyła. Při přepruwowanju personalijow žony zwěsćichu, zo je wona hižo wšelakich deliktow dla napadnyła.
Chětro hłódny drje bě paduch, kiž je so w USA do hosćenca za spěšnojědźe zadobył. Pjenjezy jeho scyła njezajimowachu. Město toho zapny kachle a sej hamburger wopječe, kaž wobkedźbowanske kamery we Washingtonje dokumentuja. Film je sej mjeztym 25 000 ludźi w interneće wobhladało. Nichtó muža njeznaje.
Nimale 6 300 wobdźělnikow su sobotu wječor na mjeztym 10. lětanišćowym běhu na terenje přichodneho noweho wulkolětanišća BER w Berlinje zličili. Spektakularny parcours wjedźeše po wobswětlenych betonowych pistach jónu wokoło wšeho areala. Najspěšniša běharka połmarathona trjebaše 1:28:59, najspěšniši muž porno tomu 1:15:08. Kaž oficialnje rěka, chcedźa BER klětu wotewrěć.
Mjerzajo so na telewizijny program je muž w Rostocku z wosmeho poschoda swój telewizor dele ćisnył. Wobydlerka policiju sobotu wječor informowaše, zo je runje telewizor nimo jeje balkona dele padnył. Zastojnicy namakachu rozbity nastroj před zachodom domu. 52lětny muž prašacym so zastojnikam skónčnje přizna, zo je aparat z hněwom z wokna ćisnył. Kotre wusyłanje je jeho rozhoriło, njeje znate.
Šampanske za 8 000 eurow je paduch w Mnichowje spakosćił. 46lětny posłužowaše so wospjet w ekskluziwnych wobchodach žiwidłow runje tak kaž w napojowym wotrjedźe kupnicy, kaž natočene filmy widejowych kamerow wobswědčeja. Minjeny tydźeń jeho předawarka při kradnjenju lepi. Policija muža zaja a dowjeze jeho do kliniki, dokelž prawdźepodobnje na chcyćiwosć ćerpi.
Wjace hač 600 kilometrow z awtom po Němskej jěłoj staj bratraj w starobje 15 a 16 lět zhromadnje ze 14lětnej přećelku. Młodostni ze Sewjerorynsko-Westfalskeje běchu so z awtom nana hólcow na puć nastajili. Policistam je wóz z cuzym čisłom w braniborskim Jahnsfeldźe po puću do Pólskeje napadnył, a nuzowachu je zastać. Staršej bratrow běštaj so mjeztym hižo pola policije přizjewiłoj, dokelž běchu awto kaž tež hólcaj fuk.
Z dobrym skutkom za swoju mandźelsku je 67lětny muž w Choćebuzu zasadźenje policije zawinił. Swědk bě wobkedźbował, kak muž zamk kolesa namócnje wočini a so z kolesom zminje. Přiwołanym policistam pak skićeše so hinaša wobstejnosć: Pomocliwy muž chcyše swojej žonje pomhać a defektny zamk wuměnić. Za to dyrbješe jón přerězać, zo móhł koleso domoj přiwjezć. Zastojnicy su so swědkej přiwšěm za kedźbnosć dźakowali.
Z wótrej granatu je jědnaćelětny w emslandskim Esterwegenje do šule přišoł. Direktor pak donjese 17 centimetrow dołhu třělwu do pincy a informowaše policiju. Ameriska granata z Druheje swětoweje wójny bě woprawdźe wótra: By-li na zemju padnyła, móhła rozbuchnyć. Granatu bě nan hólca před 30 lětami w Nižozemskej namakał a je ju hólcej sobu do šule dał, zo by ju tam pokazał.
Braniborska chójna móže jako prěni štom po wšěm Zwjazku bórze wo swojim strowotnym stawje twitterować. Kaž institut za lěsnu ekonomiju Thünen w Eberswaldźe zdźěli, budu potom internetne daty štoma pokazować, kak woda běži abo so wuparja. Eksperća wobdźěleja so tuchwilu na europskim projekće TwitteringTrees, při čimž wuhotuja štomy z měrjakami a sensorami.
Njewšědne počesćenje we wulkim drjewjanym sudźe čaka na lawreata Nobeloweho myta za chemiju 2014 Stefana Hella. Jemu spožči towarstwo Markgräfler Gutedelgesellschaft z 225 litrami wina dotěrowane myto Markgräfler Gutedelpreis. Hell, direktor Maxa Planckoweho instituta za biofyzikalisku chemiju w Göttingenje, je najebać wšě ćeže do wuspěcha swojich slědźenjow wěrił.
W błóće tčacy wostało je awto pola badensko-württembergskeho Bad Wimpfena, dokelž bě so jeho šofer na nawigaciski nastroj spušćał. Při tym so w lěsu dospołnje zabłudźi. Skónčnje so awto tež hišće po mokrej skłoninje dele suny. 35lětny zazwoni nuzowe čisło policije. Ta pak dyrbješe so pěši po błóće k njemu předrěć. Mjeztym wšak bě na pomoc wołany traktor awto zaso na puć sćahnył.
Cyle naheho šofera po puću do bordela su policisća w posaarskim Völklingenje zadźerželi. 38lětny sedźeše njezdrasćeny za wodźidłom, jako jeho sobotu rano kontrolowachu. Dokelž njeměješe jězbnu dowolnosć, dyrbješe muž pěši dale hić – po tym zo bě so zdrasćił. Čehodla bě nahi po puću, wón sam njewědźeše.


c: text/html

text:
Mōmy majstra w hokeju na… rolkach!
Nie dało sie latoś pokōńczyć ligōw hokeja na lodzie we Polsce ani Rep. Czeskej, ale mogymy radować sie z majstra na Gōrnym Ślōnsku we hokeju na rolkach, kery w ôstatniŏ niedziela szafnōn manszaft Czarnych Panter z Cieszyna.
Zgłoszōnych bōło 6 manszaftōw i grŏ kożdy z kożdym. Majstra brōniyli Bōmberzy ze Malborka. Po 3 szpilach (1 dziyń) kōmplety miały manszafty z Cieszyna i Bytōmia. We niedziela Pantery wygrały z Polōniōm i to we Cieszynie mogōm radować sie z majstra. Gratulujymy!
Tabula po 5 szpilach:
- CJTH Czarne Pantery Cieszyn
- TMH Polonia Bytōm
- UKS Bombers Malbork
- LUCE Bielsko – Biŏłŏ
- ŁKH Łōdź
- LUCE Bielsko – Biŏłŏ II
Foto tytułowe: pixabay.com

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
W hodownym času chory być je potrjechenemu a přiwuznym ćežko napołoženy dóńt. Lědma předstajić pak zamóže sej strowy, kak maja ći, kotřiž su wot alkohola, drogow a medikamentow wotwisni, pod wužadacymi postajenjemi koronapandemije dla ćerpjeć. Byrnjež wědźeli, zo wjedźe jich wjelelětna chcyćiwosć k njewuhojomnym chorosćam, nańdu sami lědma wupuća, swoju wotwisnosć přewinyć.
Do towaršnostneho přewróta so alkohola wzdał
Smjerdźečan Gerat Róbl hišće derje wě, kak ćežko jemu bě so wot dźensa na jutře alkohola wzdać. Zamó pak swoju wotwisnosć z krutej wolu a wšědnej modlitwu přewinyć. Jemu bě wědome, zo sahaja ćělne škody znjewužiwanja alkohola hač k schorjenjam wutroby, jatrow, jěrchenjow a dalšich nutřkownych organow. Alkohol škodźi tež čuwowemu systemej. Móžne sćěhi su mylenja runowahi a schorjenje na raka. Nažel pak mnozy potrjecheni tele wuskutki zańč nimaja.
Mnohim pomhał wotwisnosć přewinyć
Dohodowny čas je Polakam přewšo wažny. W tym času wužiwaja składnosć, so materielnje kaž duchownje na wulki nabožny swjedźeń přihotować, kiž ma so po krutych prawidłach.
K materielnym přihotam słušeja (do)hodowne wiki, kaž te we Wrócławju, kotrež su so lětsa 19. nowembra zahajili a traja hišće hač do 31. decembra. Wiki su ludźom tak wažne, zo je město tónraz najebać koronapandemiju zaso přewjeduje, po tym zo dyrbjachu wone loni wupadnyć. Při tym njeńdźe jenož wo to, po wikach dundać a sej nopašk horceho wina popřeć. Wosebje hospozam skića wiki móžnosć, sej wšo trěbne za tradicionalne hodowne jědźe wobstarać. A za nje wšak tohorunja krute zasady płaća.
W osomlětna Marka sedźi na woknje a hlada do přirody. Wona bydli na burskim statoku wysoko na horje. W zymje njemóže do šule w dole chodźić, ale wuknje w mjeńšej skupinje wšelakoreje staroby na susodnym statoku, kotryž je něhdźe 250 metrow zdaleny. Chěže na horje su kaž mała kupa, hdźež w adwenće a hody wosebite nałožki pěstuja. Tak zetkawaja so tamniši wobydlerjo k zhromadnemu adwentnemu hudźenju a paslenju. Atmosfera je stajnje jara wosebita.
Sće hižo jónu w Hornim kraju byli, to rěka we wjeskach pod horami za Budyšinom? Znajeće Šěrachow, Wjelećin abo Załom? Zawěsće! Sće pak tež hižo raz do typiskeho domčka přeprošeni byli, kajkež tam po dźesatkach nimo jěducych strowja, do tykowaneho domu ze stołom? Ja sym přeprošenje Carole Arnold z Kumwałda do tajkeje chěžki z wulkim wjeselom přijała. Na te wašnje dóstach składnosć zeznać njewšědnu korčmičku, warjensku a kulturnu dźěłarničku „Kleene Schänke“ a zdobom jeje šwarnu mějićelku, kotraž je so w zašłym času njewšědnych idejow dla daloko nad Kumwałdom znata stała. Polěkowali su tomu jeje wotewrjene zmysły, wulka wutroba a stajnje wjesoła myslička. A kruty stołp, na kotrehož móže so spušćeć, je jej mandźelski Lutz.
W chronice klóštra Marijineje hwězdy je zapisane, zo bu w Hózku, mjeztym do Kulowa zagmejnowanym, lěta 1380 při Čornym Halštrowje młyn natwarjeny. W běhu časa su jón powjetšeli a wotpowědnje techniskemu wuwiću přetwarjeli.
Před połdra lětstotkom wulki woheń Hózkowski młyn dospołnje zniči. W lěće 1861 młyn zaso natwarichu, 1935 pak tam poslednju muku mlějachu. Wulki štyristronski statok njebu wot toho časa změnjeny. Nic, kaž to wot druhdźe znajemy, njesteji tam bydlenski dom při puću, ale bróžnja, do kotrejež burja swoje zorno za mlěće w młynje wožachu.
Areal rozpadował
Hody ludźo nimale po cyłym swěće swjeća, wšudźe pak tróšku hinak a na swoje wašnje. To płaći tež za Ladinow w Južnym Tirolu. Šefredaktor ladinskich nowin La suc di Ladins (hłós Ladinjanow) Iaco Rigo je našemu wječornikej powědał, kak so w dolomitiskich dołach Italskeje bydlacy na swjedźeń Jězusoweho naroda přihotuja. Sam bydli wón w dole Val Badia, we wsy La liby Mareo.
Dźensa zwučene nałožki wokoło hód su hišće poměrnje młode. Konkretne powěsće nastupajo namakamy w Budyskich tydźenskich nowinach (Budissinische wöchentliche Nachrichten) z lěta 1782 prěnju zdźělenku – přeprošenje na wustajeńcu „Betlehem“, kotraž hodźeše so za dwaj grošej wobhladać. Při tym jednaše so wo na wjetšej přestrjeni natwarjeny „Boži narodk“ ze wšelakimi palastami a hinašimi twarjenjemi, tež z „babylonskej wěžu“ a wotpowědnej iluminaciju. Tute přeprošenje so přichodne lětdźesatki wospjetowaše. Prěni nawěšk za hodowny dar bě 1814 wozjewjeny, a to za knižku, kotruž móžachu sej pola knihikupca Šołty kupić: „Militärisches ABC- und Bilderbüchlein für die Jugend“. Trochu konkretniše wabjenja běchu sydom lět pozdźišo. To poskićeše tružer (Drechsler) Leißring wšelake hrajki kaž tež „kožane pópki z a bjez hłowy.“ K hodam 1828 inserěrowaštaj C. G. Dominik při Hłownym torhošću, naličejo swój sortiment „flintow, tesakow, lakěrowane dźěćace hrajki z mosaza abo blacha kaž tež wšelake lampy jako pomoc za studowanje“, a jehłar (Nadler) Hammer jun.
Husćišo dojědźemoj sej z mužom za hranicu do Čech. Krajina wabi do pućowanja a hosćency na wobjed. Dlěje hižo planowachmoj z dźowku a wnučku wulět do hórkateje krajiny Podkyrkonošow. Naš hłowny zaměr bě tónraz městačko Frýdlant. Z awtom trjebachmy njecyłu hodźinu. Zaparkowachmy njedaloko něhdyšeje piwarnje při krasnje wijatej so rěce Smědá. Hnydom za mostom wjedźe pućik horje k hrodej. W krajinje dominantny hród Frýdlant drje je jedyn z najznaćišich w Sewjernych Čechach. Něhdy měješe nadawk, wikowanski puć do Łužicy škitać. Stawizny hrodu započinaja so w 13. lětstotku. 1625 přeńdźe hród a jeho wobsydstwo do rukow wójwody Albrechta von Wallensteina, kiž pak jón jenož dźewjeć lět hač do swojeje smjerće wobsedźeše a so tu lědy zjewi. Přiwšěm wěnuje so jedna rumnosć jeho wosobje. Došedši na dwór hrodu přizamknychmy so wodźenju młodeje stawiznarki.
Štóž njeje hišće za rumpodicha baseń nawuknył, Dźěćiznak je tule jednu spřihotował:Štó to dźe? Jan Žur Wjeska ćicho spinka, nadobo so klinka wonka na dworje. W chěži wótře dumpa, z prutom hižo rumpa něchtó wo durje. Štó da jenož budźi, takle pozdźe ludźi? Je to rumpodich? Do jstwy stupa staruch, woblečeny kožuch. To je rumpodich! Njese dźěćom hrajki, baje pěkne bajki, njeje scyła zły. Tróšku wšak tež swari. Potom pak nam dari rjane nowe hry. „Dobru nócku, dźěći, dyrbju hišće pěši k druhim dźěćom hić!“


text:
Pochodno
Pochodno to je matymatyczno fůnkcyjo, kero uopisuje kej wartko śe zmjeńo wert fůnkcyji pod zmjanům jyj argumentůw[1].
Wedug definicyji, pochodno fůnkcyji rzeczywistyj (zmjynnyj rzeczywistyj ) we punkće do śe wyliczyć jako granica:
Tukej, to mało pauza od punktu , kery śe przybliżo coroz barzi do nula.
Pochodno do śe tyż zapisać we inkszych postaćach (za půmocům růżńiczkůw):
No uobliczyńe pochodnyj tyż śe godo růżńiczkowańe, a na uodwrotny proces cołkowańe.
- ↑ Korn G. A., Korn T. M., Matematyka dla pracowników naukowych i inżynierów, PWN (1983), tom 1, str. 107


text:
Hrubý Jeseník
Hrubý Jeseník (němsce Altvatergebirge, pólsce Wysoki Jesionik) je kónčina w horach Jeseníki. Namakamy je w sewjerowuchodnej Čěskej jako wuchodny dźěl hórskeho rjećaza Sudetow. Mjez druhim mjezuje tutón region na pólsku hranicu. Markantny dypk je najwyša hora Praděd z 1492 m n.n.
Jeseník je woblubowany cil turistow z najwšelakorišich krajow. Wopytarjo wuzwola sej rady tutu kónčinu, dokelž namakaja přez cyłe lěto tu dosć poskitkow za wočerstwjacy dowol a swobodny čas. Tak móža tu hač wosrjedź nalěća sněhakować. W lěću je Jeseník idealna ležownosć za kolesowanje a pučowanje.
Za wočerstwjenje, kuru abo lěkowanje wuzwola sej husto wopytowarjo centralne město Jeseníkí. Wysoko nad městom ležitej hojernja a lěkowanišćo. Moderna technika a stare tradicije wodownjeho lěkowanja so tu zwjazaja. Jako zakład słužeja ideje němskeho alternatiwneho, přirodneho lěkarja Vincenc von Prießnitz. Wón wužiwaše z połnym wuspěchom zymnowodowu metodu.


text:
Fisze
Fisze to sōm zmiynnocieplne kryngowce wodne, kere dychajōm skrzelami, a poruszajōm sie za pōmocōm płetw. Stanowiōm nojliczniyjszōm i nojbarzij roztōmajtōm skupinã terŏźnie żyjōncych kryngowcōw (wiyncyj aniżeli pōłowa). Rōżniōm sie ôd siebie pod wzglyndym budowy zewnyntrznyj i wnyntrznyj, ônych farb, jak tyż przisztymowaniŏ do warōnkōw strzodowiska.
Naukowo bōło ôpisane już 32 tysiōnce terŏźnie żyjōncych zort fisz, a kożdego roku wyuczyni ôpisujōm ôd 100 do 150 nowych zort morskich i trochã wiyncyj słodkowodnych. Szacuje sie, iże do ôdkryciŏ je jeszcze co nojmynij 5000 zort, zaôbycz fisz głymbinowych ze cōuny klimatu tropikalnego[1].
Fisza je symbolym krześcijōństwa[2].
Ewolucyjŏ[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Galeryjŏ[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Przipisy
- ↑ Eschmeyer et al. Marine fish diversity: history of knowledge and discovery (Pisces) (pdf). „Zootaxa”. 2525, s. 19–50, 2010 (ang.).
- ↑ Christian fish symbol has a long history, www.naplesnews.com [dostymp 2021-07-29] (angelski).
Necowe ôdwołania[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- World Register of Marine Species (ang.) Światowy regest zort morskich.
- Eschmeyer W. N. (red.) Catalog of Fishes. Electronic version. (ang.) Taksōnōmicznŏ baza danych ô fiszach.
- FishBase (ang.) Kōmpleksowŏ baza danych z informacyjami ô 32 000 zortach fisz.
- ANGFA – Aquatic Survey Database (ang.) Ilustrowanŏ baza danych fisz słodkowodnych Australije i Nowyj Gwinyje.
- Fischinfos.de (mjym.) Ilustrowanŏ baza danych fisz słodkowodnych Miymiec.
- The Native Fish Conservancy (ang.) Ôchrōna i podszukowania fisz słodkowodnych Pōłnocnyj Ameryki.


text:
Druha etapa beachvolleyballoweje tury Radija Satkula wotmě so wčera w Konjecach. Dohromady dwanaće mustwow bě sej do Delan dojěło, zo bychu hromadźe sportowali. Wot wječora napoł sedmich so holcy a hólcy wubědźowachu. Prěnja etapa bě so tydźenja w Nuknicy přewjedła. Mjez wjesnymi mustwami wčerawšeho wječora běchu tež někotre z kurioznymi mjenami kaž „Twarnišćo“, „Něke nic“ abo „Dźiće domoj“. Faworit Škit Budyšin zawěsći sej 3. městno, zastupnistwo Konječanskeho młodźinskeho kluba štwórte. Dobyło je turněr mustwo Dwójna nula, kotrež přesadźi so w kónčnej hrě z 15:7 přećiwo Chróšćanskemu cyłkej.
Za organizaciju a zastaranje je Konječansko-Šunowski młodźinski klub wot přihladowarjow kaž tež wot wobdźělnikow jara dobry wothłós žnjał.
Přichodne etapy beachvolleyballoweje tury Radija Satkula budu 27. julija Hórki, 3. awgusta Róžant a tydźeń pozdźišo Kulowc. 17. awgusta ma so potom wulke finale w Miłoćicach přewjesć, a to w Bobkec jěchanskej hali. Gloria Žurec
Pjatk započnje so w regionalnej koparskej lize Sewjerowuchod sezona 2015/2016. Přichodnu njedźelu startuje potom tež Budissa Budyšin z domjacej hru přećiwo rezerwje RB Lipsk. Hru zahwizda sudnik Alexander Sather w 13 hodź. Do zazběha je Hanspeter Benad ze šeftrenarjom Budissy Tomašom Henčlom porěčał.
Njedźelu zahaji so nowa hrajna doba. Sće z přihotom na nju spokojom?
T. Henčl: Hač na zranjenja Kuhnerta, Patki a Fröhlicha to sym. Tež treningowe lěhwo bě połny wuspěch. Z wuslědkami testowych hrow a treningowych jednotkow běch jara spokojom. Mustwo je derje sobu dźěłało. Smy na sezonu 2015/2016 derje přihotowani.
Su hry přećiwo Dynamu Drježdźany, Čerwjeno-běłym Erfurt II a Jednoće Rudolstadt někajke nowe dopóznaća wunjesli?
T. Henčl: Za mnje bě jara zajimawe widźeć, zo Christoph Klippel na swojej poziciji wurjadnje hraje.
Z Pfannu, Heppnerom, Kuhnertom, Čermákom, Rupfom, Hanschom a Heineciusom sće so zesylnili. Běchu to tež koparjo, kotrychž sće sej přał?
T. Henčl: Haj, sym so z hrajerjemi dołho zaběrał. Wosebje ći młodźi su z wulkim elanom při wěcy.
K šestej koparskej hrě wjesneju teamow „sewjer“ přećiwo „juh“ zetkachu so Ralbičenjo minjenu sobotu. Partija wotmě so znowa na małym hrajnišću. Kontrahentaj hraještaj dwójce třiceći mjeńšin. Měrćin Čóška bě suwereny sudnik. Hač na prěnju hru, kotruž bě „juh“ z 9:1 dobył, běchu tele derbyje přeco jara napjate. Lětsa wšak „sewjer“ jasnje dominowaše, a to hižo k połčasej z 5:0.
W druhim přechodźe drje so team „juh“ stopnjowaše, njemóžeše pak poražce 12:4 zadźěwać. Běše to zdobom na wrota najbohatša hra w stawiznach tohole wjesneho duela. Zastupnistwo „sewjer“ tuž nětko ze 4:2 nawjeduje.
Wjele Ralbičanow je składnosć wužiło a sej hru wobhladało. Wo ćělne derjeměće postara so znowa wohnjowa wobora. Po derbyju hajachu wjesnjenjo zhromadnosć a hišće dołho bjesadowachu. Maik Brězan
Hač do wčerawšeho wubědźowaše so něhdźe 120 jěcharkow a jěcharjow w Hórčanskim stadionje. Při horcych temperaturach a před něhdźe 1 000 přihladowarjemi wojowachu tež wjacori lokalni matadorojo wo prědnje městna. Tak startowaštaj Křesćan Zahrodnik z konjom Namibiju a Měrko Handrik z 20lětnym Air Jordanom w mjezynarodnym pruwowanju CCI*.
Po dresurje pjatk wječor a po přezpólnym skakanju sobotu wotmě so wčera skakanje přez lochce spadowace zadźěwki. W tymle zakónčacym wurisanju móhł so Měrko Handrik před Křesćanom Zahrodnikom zaměstnić, wšako dźěleše jeju jenož 0,9 dypkow. Zahrodnik pak by dyrbjał wšitke zadźěwki spotorhać a Handrikej dyrbjała so nula bjez jeničkeho zmylka poradźić. K tomu wšak njedóńdźe. Po połhodźinskej přestawce wosrjedź pruwowanja njewjedra dla bě jasne, zo je Křesćan Zahrodnik w mjezynarodnym wubědźowanju třeći a Měrko Handrik štwórty. Wulke to wjeselo mjez přiwiskom domjacych jěcharjow kaž tež mjez přihladowarjemi.
Wot minjeneje sezony ma prěnje koparske mustwo Sokoła Ralbicy/Hórki noweho trenarja, 51lětneho Thomasa Schultza ze Spal. Wjacore lěta bě wón hrajerjow ST Wojerecy 1919 trenował, prjedy hač přewza wón rólu šeftrenarja w Ralbicach. Jurij Bjeńš je so z nim rozmołwjał a zhonił, kajke bě Schultzowe prěnje lěto pola Sokoła.
Knježe Schultzo, swoju prěnju sezonu sće ze Sokołom Ralbicy/Hórki we wokrjesnej wyšej lize na 5. městnje skónčił. Sće spokojom?
T. Schultz: Cil mustwa bě so mjez prěnimi pjećomi zaměstnić. To je wone docpěło. Tež, hdyž sym sej tajnje snano tón abo tamny dypk wjace wuličił, móžu prajić, zo bě to dobra sezona.
Hdźe sće tón abo tamny dypk zhubili?
SJ Chrósćicy II
– FSV Bretnig-Hauswalde 2:2 (0:1)
Za domjacych zasadźeni: B. Klimant – Hojer, Mark, M. Brězan, T. Klimant, Wowčer, Zahrodnik, Domš, Al Abdi, Pawlik, Jakubaš, Schäfer, Budar, Mohammed, S. Brězan, Młynk
16 koparjow měješe trenar Chróšćanskeho druheho mustwa Daniel Pohling wčera k dispoziciji, mjez nimi tež Salmana a Iwana. Haj, sće prawje čitali! A jeli so dźiwaće, zo tutej mjenje dotal w zwisku z Chróšćanami a serbskej kopańcu čitali njejsće, maće prawje. Salman Mohammed (22) a Iwan Al Abdi (20) staj mjenujcy kurdiskaj pachołaj ze Syriskeje. Wot kónca zašłeje sezony wonaj w Chrósćicach sobu trenujetaj. Wčera běštaj nětko prěni raz zasadźenaj.
Awtor dźensa
Stefan Šmit
Mjeztym zo přebywa wjetšina sakskich šulerjow tučasnje ze swojimi staršimi abo přećelemi zawěsće w prózdninach a móža po tym hišće někotre dny abo snadź tež tydźenje wotpočnyć a so wočerstwić, je zawěrno „rjany“ čas za koparjow w regionalnej lize hižo zaso nimo. Po dźewjećtydźenskej přestawce zahaji so pjatk wječor w štwórtej najwyšej koparskej lize Němskeje hrajna doba 2015/2016.
Na jěchanski turněr
6. mjezynarodny mnohostronski jěchanski turněr přewjedźe so přez cyły kónc tydźenja w Hórkach. Dźens wječor, jutře a njedźelu je dresura, sobotu potom hłownje přezpólne jěchanje a njedźelu skakanje. Wobšěrny časowy plan namakaće na stronje jěchanskeho towarstwa Při Klóšterskej wodźe pod www.psv-amklosterwasser.de
Testowe koparske hry
Budissa Budyšin je hišće hač do njedźele w treningowym lěhwje w Bad Blankenburgu. Tam wočakuje sobotu U 23 Čerwjeno-běłych z Erfurta wot 14 hodź. k testowej partiji. Njedźelu w 10.30 hodź. hraja chowancy trenarja Tomaša Henčla w Rudolstadće přećiwo tamnišej Jednoće. Dalše testowe hry kónc tydźenja su: dźensa we 18.30 hodź. Jednota Kamjenc – ST Drježdźany-Strěžin, w 19 hodź. SJ Chrósćicy – Budissa Budyšin II; njedźelu w 12.30 hodź. ST Marijina hwězda – Jednota Kamjenc, w 15 hodź. ST Rychbach (Hornja Łužica) – ST Radwor.
Simsony so wubědźuja


text:
Interview sakskeho socialneho ministerstwa z dr. Thomasom Grünewaldom, předsydu Sakskeje šćěpjenskeje komisije (SIKO). Dale je wón nawoda Kamjeničanskeho klinikuma za infekcisku tropisku medicinu a nawjedowacy lěkar wotrjada za hygienu a wobswět w mjenowanym klinikumje.
W Sakskej njeje něhdźe 20 procentow ludźi, staršich hač 60 lět, dospołnje šćěpjenych. Je to přičina so starosćić?
Dr. T. Grünewald: Haj, wšako wěmy, zo hrozy runje tym w mjenowanej starobje wulke riziko, na ćežki a za žiwjenje strašny covid-wotběh schorjeć. Tež hdyž njeje ze šćěpjenjom móžno so stoprocentnje njenatyknyć, škita wone před ćežkim wotběhom a zamóže w tajkich padach žiwjenje wuchować!
Kak wažne je za wšěch třeće šćěpjenje tak mjenowany booster? Dźe tule skerje wo škit před wariantu omikron?


text:
Kōntrola maszinōw
Dziynki regiyrowanym sztekrōm i elektrycznym ôbwodōm możebne je kōntrolowaniy jakij ino masziny skuplowanyj ze elektrycznym necym. Integracyjŏ ze systymym BMS umożniŏ miyndzy inkszymi zdalne włōnczaniy takigo inteligyntnygo sztekra przi pōmocy mobilnych maszin.
Forsztelujmy sie bez przikłŏd, iże wychodzymy z chałpy i przepōminōmy zastawić biglŏzko. Systym dŏ nōm znać ô tym i – co wŏżne – zwoli zastŏwić je zdalniy.
Systym umożniŏ tyż mōnitorowaniy energije pobiyranyj ôd maszin pokuplowanych do inteligyntnych sztekrōw. Dziynki srogim analitycznym funkcyjōm ôkrōm gyszichty pobiyranyj energije, systym dŏwŏ moc wykresōw, tryndōw i porōwnań, co ôkŏzuje sie fest pōmocne, kej chcymy szpŏrować elektrycznŏ energijŏ.
Podle czytelnie pokŏzanych datōw bez niyprzileżytości mogymy znŏjś, kaj niyprzidajnie tracymy ynergijŏ.
Systym może zerkōmandować kaj i kere ze maszin mogōm być autōmatycznie zastŏwiane, coby zmyńszyć straty.
Kōntrola podsystymōw
Moc srogsze możności reskyrowaniŏ maszinami systym BMS ôferuje postrzōd swojich podsystymōw, kere sōm szerzyj ôbgŏdane we kōnkretnych zakłŏdkach (Ôświetleniy, Ôgrzewaniy klimatyzacjŏ i wentylacjŏ, Bezpiyczyństwo, Multimydia, Alternatywne zdrzōdła energije).
W tym przipŏdku mōmy do czyniyniŏ ze regiyrowaniym:
- ôświytlyniym on/off
- ôświytlyniowymi ściymniŏczami
- hajcōngami
- klimatyztōrami
- rekupertōrami
- plōmpami ciepła
- roletami
- markizami
- siyłownikami dachowych ôkyn
- wjazdowymi bramami
- garażowymi bramami
- elektrozōmkami i elektromagnetycznymi zaworami
- elektrozaworami
- dōmofōnami, wideodōmofōnami, telefōnami, a tyż interkōmami podpartymi technologijōm VoIP
- kamerami ôbrotowymi PTZ
- nawŏdnianiym zygrōdy
- podgrzewaniym podjazdu i drynic
- maszinami, kere prŏcujōm we standardzie ModBus, DMX, OPC
- alarmami
- i wielōma inkszymi...
Nŏjsrogszōm zaletōm scyntralizowanygo systymu reskyrowaniŏ je możność rychtowaniŏ zależności miyndzy jakimi ino maszinami systymu.


text:
Bohata wěža
Bohata wěža (němsce Reichenturm) je dźěl historiskeho měšćanskeho wobtwjerdźenja Budyšina. Nadeńdźe so při wuchodnej kromje stareho města, při wuchodnym kóncu Bohateje hasy a sewjernym boku Žitnych wikow, napřećo Serbskeje cyrkwje a hotela Best Western. Wona je wot apryla do oktobra za wopytowarjow wotewrjena. Napadna je nachilnosć 56 metrow wysokeje Bohateje wěže wo 1,44 metrow wot padoruneje, čehoždla mjenuje so tež „křiwa wěža Budyšina“. Před Bohatej wěžu nadeńdźechu so Bohate wrota, kotrež buchu w lěće 1968 wottorhane.
Při wuchodnym boku wěže nadeńdźe so dwaj metraj wysoki relief z lěta 1593, kotryž pokaza kejžora Rudolfa II. Jedna so wo jenički monumentalny pomnik za tutoho wuznamneho knježićela ze zažneho nowowěka.[1]
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Twar wěže zahaji so w lěće 1490.[2] Hač do lěta 1492 bě kulojty spódni dźěl wěže z kamjenja natwarjeny. Horni dźěl natwari so tehdy z drjewa. W lěće 1593 wottorhny so drjewjany dźěl dla stracha sypnjenja a bu znowa natwarjeny.[2] Za čas woblěhowanja Budyšina přez sakske jednotki w Třicećilětnej wójnje bu Bohata wěža w lěće 1620 wjacekróć ćežko wobškodźena.[2] Dnja 3. oktobra so přez wobtřělenje rozpali a hač na zakładne murje zniči. Nowonatwar so hakle 1627 započa. W běhu dwójneho woblěhowanja přez sakske a šwedske wójsko w lěće 1639 so wěža znowa zniči a steješe potom 24 lět dołho jako ruina.[3] Hakle 1663 bu – po zjawnym zběranju trěbnych pjenježnych srědkow – zaso natwarjena.
W nocy wot 5. na 6. julija 1686 wupali wěža při w Kotołskej hasy wudyrjenym měšćanskim wohnju znowa dospołnje.[3] Hakle 1696 zahajichu rekonstrukciju. Tež posledni wulki woheń dnja 22. apryla 1709 zniči wěžu. Za financowanje reparaturow wotmě so w lěće 1715 měšćanska loterija. Hakle tehdy nasta barokny horni dźěl Bohateje wěže, kaž jón hišće hač do dźensnišeho znajemy. Naćisk rysowaše twarski mišter Johann Christoph von Naumann.
Dotal posledni raz bu wěža w lěće 2016 saněrowana.
Nóžki[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Kai Wenzel: Rex sedet in medio. Das Reliefbild König Rudolfs II. am Bautzener Reichenturm. W: Neues Lausitzisches Magazin. Nowy rjad, zwjazk 11, 2008, str. 27–56.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Richard Reymann: Geschichte der Stadt Bautzen. Druck und Verlag: Gebrüder Müller, 1902, str. 707slsl.
- ↑ 3,0 3,1 Richard Reymann: Geschichte der Stadt Bautzen. Druck und Verlag: Gebrüder Müller, 1902, str. 708.


text:
Tero to z Olsyn do Kadźïdła ńedaleko. Będźe coś dwa ńïle z zuchelkem. Ale dowńej to naród muśoł az do Ostrołęky chodźeć. Ńe było tyle kośćołów jï paraśïj, co tero. Ańï w Kadźïdle, ańï w Carńï, ańï w Brodowech Łąkach, chyba jedno az w Mysańcu.
To łóno tak!… Ludźïska ńe w kazdó ńedźele mogly jïść, a bywało, co jï wcale rzodko chodźïly.
Kedyś, jesce bułem mały, to nas dźodek lopoźedoł, jek Olsyńoky jednego roku, na Źelganoc do Ostrołęky śly. Jek wyśly, a ze ćepło było, bo Źelganoc muśïć wypadła na śwętego Wojćecha, tak jï śly. Zerćo ńely sporo, bo jek to na śwęta. Ten źeprzka zabźuł jï kełbase w worku ńeśe. Tamta mo sery, jojka jï pore blachów placka… Naród wtedy
jesce bźedy ńe znoł.
Co podejdó zuchelek, to łodpocnó, pośïló śe, zaspśewajó jï dalej w droge. Tak śly bez pore ładnech dńï. Ńïnely Dylewo, ńïnely Durlejasowe bory, az wreśće dośly do ńasta.
A Ostrołęka to była wtedy, jek bez mała Warśawa. Tero to ńïc z ńej ńe ostało. Front tam bez pół roku stojoł, to źadomo, jek mogło być.
Ale wtedy: kańeńïce po dwa pśętra jï wyźej. Od Narźï, zaroz za mostem Fara; dalej, za rynkem klaśtor … A w śklepach bogactwa jï róźnośćï, ze było na co popatrzeć. Ale o cem to, jo godom?… Na starość, to wszystko z pańęćï wyloto.
Acha!… To łońï wreśće do mostu dośly jï staneńï. Chto na trowe, chto na kańeńe uśod – kamase, ćïzmy jï bóty wćągajó, Ten zapśïno jake, tamten łokurzo buksy cy letńok. Dźewcoky zaplotajó warkoce, zaźązujó na głoźe chustecky, a ńechtóre to śe w cółka ze wstęgańï strojó. Kazdy kele śebźe robźï łoporządek, jek moze.
A ten co mostu pśïluje patrzy, co śe tyle narodu nasło, jek na jeky łodpust. To śe fest zdźïźuł jï pyto: Skela jesteśta jï na co śe tak sykujeta? To łońï mu móźo, co są z Olsyn jï na Nedźele Źelganocnó do kośćoła przyśly.
Jek ten sraźńïk, cy jek go tam, to usłysoł, to az śe ze bełk ze śńechu złapśuł. Tylo mu ta keta łod zegarka na ńem śe trzęsła…
A Olsyńoky patrzó, dźïwujó śe, a potem jï złoscó, bez co łón tak z ńech sobźe kepkuje.
A straźńïk jem wtedy: O ludźe! Ludźe… Cy wom śe we łbach pokręćïło, cy co? Toć to dźïś Przewody, Źelganoc była w tamtó ńedźele.
To łóńï, jeden na drugego popatrzuł. Zrobźïło śe jem wszystkem markotno. Trudno. Kalendorza ńïcht ńï ńoł. Cas muśely ńarkować po słońcu jï skowrónkach, to jï trudno było utraseć.
- To i co tero będźem robźeć?
Popatrzyly na Fare, popatrzyly na klaśtor, podumaly śułke, copky ze łbów zdjeńï, na mośće łuklękly jï zaspśpśewaly.
„Pańe Jezu Chryśće
Juz zmartwychwstalyśće,
My ło tem ńe źedźely,
Ze to zesłej ńedźely
Alleluja!”
Przezegnaly śe, copky włozyly jï zawróćïly do domu.
Źródło: Literatura ludowa. Kurpie., p. red. J. Krzyżanowski, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Warszawa 1961 r., s. 90.
OPOWIADANIA KURPIOWSKIE – Zapisał i przygotował do druku ks. Stanisław Tworkowski
Tekst zapisano z wykorzystaniem zasad pisowni dialektu kurpiowskiego opracowanego przez prof. Jerzego Rubacha – zgodnie z wymową na północno-wschodniej części Kurpiowszczyzny.
Kurpiowską samogłoskę „ï” wymawiamy jak samogłoskę pomiędzy „i” a „y”.
Kurpiowską samogłoskę „ó” wymawiamy jak samogłoskę pomiędzy „o” a „u”.


text:
Serbski běhar so na 36. nalětnim Haspa marathonowym wubědźowanju w Hamburgu sobu wubědźował
Swój prěni oficialny marathonowy běh je serbski běhar Jakub Čórlich z Němcow njedawno w Hamburgu we wobłuku mjeztym hižo 36. mjezynarodneho swětosławneho nalětnjeho wurisanja z brawuru zmištrował. Tele w Němskej najwjetše a kóždolětnje najzaše wubědźowanje w Hamburgu přiwabi stajnje tysacy lubowarjow tutych 42,192 kilometrow z tu- a wukraja.
Lětsa je 5096 běharjow a běharkow tutu distancu z brawuru zmištrowało. Cyłkownje je so na 25 000 starterow wuspěšnje w Hamburgu wubědźowało, mnozy w połmarathonje abo dalšich krótšich distancach. Aktiwni běchu z tójšto cuzych krajow, wosebje profijojo a wulka wjetšina pak lubowarjo běhanja z cyłeje Němskeje. Přewšo wjele zahoritych přihladowarjow při čarje marathona je běharjow a běharkow mócnje kleskajo, wołajo, trubjo, piskajo atd. pohonjało.


text:
Grand Theft Auto: San Andreas
Grand Theft Auto: San Andreas (krōtko GTA: San Andreas abo GTA SA) – kōmputrowy szpil akcyje stworzōnŏ bez Rockstar North a wydany bez Rockstar Games. Szpil przinŏleży do seryje Grand Theft Auto.
Fabuła[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Trefiyniŏ we szpilu dziejōm sie we 1992 roku. Mocka misyje, w kerych grŏcz biere udzioł, je ŏdzwierciedleniym roztōmajtych trefiyń z zaczōntku lŏt dziewiyńćdziesiōntych majōncych plac we Kalifornije (akcyjŏ filmu Terminator 2 eli zamiyszki we Los Angeles).
Grŏcz wciela sie we Carla Johnsona (CJ), kery po piyńciu latach przepyndzōnych we Liberty City wrŏcŏ do Los Santos. San Andreas je wzorowane na dwōch istnych stanach, to znaczy Kalifornii a Newady. CJ ôpuściōł Los Santos po śmiyrci modszego brata – Briana. Wrōciōł teoretycznie ino na pogrzyb zamordowanyj matki, a dyć kej zauważa, iże tak familijŏ, jak i jego gang, Grove Street Families sōm w rozsypce, uzdŏwŏ ôstać.
W przidŏwku w czasie nawrōt do dōm ze lotniska Carl natyka sie na trzech skorumpowanych funkcjōnariuszy policyje: Tenpenny’ego, Pulaskiego a Hernandeza, nazywanych partōm „C.R.A.S.H.” (Community Resources Against Street Hoodlums), kerzi wrabiajōm Carla we zabicie policyjōna, bez co tyn niy może ôpuścić stanu. Po pogrzebie Carl ôstanie we Los Santos i bydzie wykōnowoł auftragu dlŏ swojich kamratōw, a nawet dlŏ C.R.A.S.H.
Wydanie[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Produkcyjõ wydano było 25 paździyrnika 2004 na kōnsolã PlayStation 2, za to 7 czyrwnia 2005 na kōmputry a kōnsole Xbox[3]. Wersyjŏ na platformã macOS ôstała wydanŏ 12 listopada 2010[4]. Pod kōniec 2013 roku Grand Theft Auto: San Andreas doczkało sie portu na telefōny z systymym iOS jak tyż Android, a niyskorzij tyż na Windows Phone 8.
Soundtrack[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Dycki we szpilach z seryje Grand Theft Auto, muzyka we radyju ôdegrŏwŏ srogõ rolã. Tworzi ôna klimat szpilu i tyż tym razym ôddŏwŏ nasztalowane beze twōrcōw czasy. 23 listopada 2004 do przedejōw udostympniōno soundtrack ze szpilu. We GTA: San Andreas wystympuje zaôbycz muzyka zorty rap a hip-hop. W radyjowych sztelach idzie usłyszeć muzykã takich sprŏwiŏrzy jak (miyndzy inkszymi): Ohio Players, Roy Ayers, Big Daddy Kane, Ultramagnetic MCs, Tupac Shakur, Dr. Dre, Ice Cube, James Brown, Jerry Reed, Boyz II Men, David Bowie, Toto, Depeche Mode, Ozzy Osbourne.
Wŏżniyjsze postacie[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Przipisy
- ↑ Grand Theft Auto: San Andreas Mobile Coming this December. [dostymp 2021-02-16].
- ↑ San Andreas Now Available for iOS. [dostymp 2021-02-16].
- ↑ Grand Theft Auto: San Andreas. Gry-Online.
- ↑ Grand Theft Auto Trilogy Now Available for the Mac (ang.). rockstargames.com, 2010-11-12. [dostymp 2021-02-16].


text:
W Choćebuskej měšćanskej a regionalnej bibliotece maja zajim na serbskich temach a poskićeja tež wšelku literaturu ze serbskimi, předewšěm pak wobsahami z błótowskeho regiona. Milenka Rječcyna je so z nawodnicu zarjadnišća Utu Jacob rozmołwjała.
Što Choćebusku měšćansku a regionalnu biblioteku wuznamjenja, je to tež serbskosć?
U. Jacob: Wobłuk regionalna wěda wopřijima něhdźe 27 000 medijow. Nimo swobodnje přistupnych poskitkow chowamy někotre pokłady w archiwach. Něhdźe 1 100 medijow je wěnowanych Serbam, wuběr pak je přewažnje němskorěčny. Bibliotece přisłuša tež wupožčowarnja za originalne wuměłske twórby, artoteka. Někotre dźěła maja poćah k Serbam a Błótam.
Zwotkle maće literaturu wo Serbach?
U. Jacob: Namakamy informacije w prospektach nakładnistwow, w městnych předawanišćach knihow, w nowinach a časopisach, zrědka z nakupje wot priwatnych wosobow – skerje z darow medijow, z lisćinow dubletow a druhich zarjadnišćow. Štož kupujemy, je přewažnje z městnych poskićernjow.
W kotrej formje dźěłaće hromadźe ze serbskimi institucijemi a zarjadami?


text:
Slepo (CK/SN). Mjeztym zo na Slepjanskej přesydlenskej městnosći za nowy Miłoraz jednoswójbne domy kaž hriby ze zemje rostu, nastawa tam nětko tež nowe srjedźišćo. Minjenu wutoru bě symboliski prěni zaryw za wjesny towarstwowy dom. Něhdźe sto Miłoražanow tónle termin sobu dožiwi. Twar je wobstatk zrěčenja energijoweho koncerna LEAG z gmejnomaj Slepo a Trjebin. Za towarstwowy dom běchu wubědźowanje architektow wupisali, a dobył je Drježdźanski běrow Schubert & Horst. Tež wobydlerjo móžachu swoje předstawy zapřijeć. Tak změja na dohromady 800 kwadratnych metrach nimo žurle tež kehelnišćo a tradicisku rumnosć wohnjoweje wobory. Cyły dom nastanje po wašnju tak mjenowanych drjewjanych stejakow.
W septembru bě Zhorjelski wokrjes za towarstwowy dom twarsku dowolnosć dał. Krótko do zarywa přepodachu nadawk za prěnje dźěła Rakečanskej firmje Böpple. Hišće lětsa maja fundamenty hotowe być. Na to móža hišće raz wšitko na centimeter dokładnje wuměrić, jednotliwe dźěle domu z drjewa zhotowić a je potom na twarnišću nastajić.


text:
Jo tam troszka ȏ jego zwykach a ȏ tym jak wyglōndo wiym, boch miała starzika fesztra. Mój tatulek do 15 roku wychowywoł sie we staryj drzewiannej fesztrowni na Piekuczu, a las znoł jak swoja włosno kapsa!
Na ȏbrozku isto byście jaźwca poznali, bo mo ôn po ȏbu strōnach łepy po dwa biołe poski. Z daleka je podany na małego psa, bezto dłōgo ônego ku psōm rachowali. Potym isto skuli tych jego wielgich pazurōw we przednich szłapach, go ku berōm przipisali, a terozki godajōm, że to je zwiyrz ze familije „łasicowatych”! I bydź tu czowieku ze tego wszyjskigo mōndry? Taki jaźwiec zeżere wszyjstek: ȏd glizdy do mysze abo tyż inkszego małego ssaka. Bez dziyń mało go widać, pokazuje sie dziepiyro pod wieczōr a potym łazi do biołego rana.
Tym, co we lesie biwakowali poradziył strachu nagnać, bo tōmpie, jakby jaki czowiek szoł, a we nocy lepi wszyjstek słyszeć. Krōm tego to je ȏgrōmnie czysty zwiyrz. Dbo tyż ȏ porzōndek we swoji jamie. Wychodek mo kōnsek ȏd nij. Te ȏd niygo przizwyczajyni wykorzistujōm dycki liszki. Ȏne by niy dały rady wykopać taki dziury, bo pazurki majôm myjsze, bezto jak sie nadarzi tako prziwilijo, styknie do jaźwcowego gniozda nasrać, a gospodorz sōm uciecze, i po robocie! Jaźwcowo nora mo nojmyni troje „dźwiyrzi”, to je po to, coby jaźwiec mōg gibko uciyc, jak mu tam kery zwiyrz wlezie, coby go przegnać. Jednako ȏn ni ma gupi i tyż sie poradzi ȏdgryź! Mojimu starzikowi zakopoł fest dociyrno dakliczka Asta. Skuli nij chopy cołko gōrka przekopali, ale jōm niy znodli. Już po wszyjskim mōj starzik siod se na pniok a sie rozpłakoł, bo tak tymu psu przoł! A za kwilka sie wele niygo pokozała umazano ziymiōm Asta, a skoczyła mu na klin! Sama sie kajś przekopała a na świat wylazła.
Kejś fesztry strzylali borsuki, a terozki miejscami sōm po ȏchrōnōm (parki narodowe, rezerwaty). Jo żech tyż roz taki miynso jadła, ale bōło to bez 60 lot nazod, a ani niy pamiyntōm jako smakowało. Bōłach nawiydzić kamratka ȏd starki, co miała chopa fesztra. We coluśki chałpie wōniało tam pieczōnym miynsym. Zaroz kōnsek żech dostała, coby mi sie niy zachciało, a gospodyni padała, że to je ze jaźwca! Moji starki ȏtrzynsło i niy chciała, ani troszka sprōbować!
Grymlino


text:
Póndźelu a pjatk předawaja na Kulowskim torhošću produkty z regiona. Wot 7 do 16 hodź. móžeće so tu z dobrotami z regiona zastarać.
Hač mloko abo twarožk z „Krabatoweho swěta mloka“, rybu z bliskich hatow abo sad a zeleninu z wokolnych polow a zahrodow – na wikach w Kulowje dóstawaće słódne produkty, kiž ze swojej čerstwosću wabja. Tež pječwo, mjaso a kołbasu, rostlinki a kwěćele móžeće sej tu kupić. Za tym kaž je runje sezona, móžeće sej tež hromak abo rabarber, hriby abo holanske jahodki z wikow sobu domoj wzać. Tež to je wikowarjam wažne. Nimo žiwidłow su na tutych wikach tež blida ze wšelakej drastu abo z wěcami za domjacnosć.
Kupcam so lubi, zo móža tu z producentami žiwidłow porěčeć a woni chwala sej jich dobre poradźowanje. Ludźo rady pola swojich susodow kupuja, kotřiž zwonka města swoje pola wobdźěłaja a kiž so wo porjadne wuměnjenja za swój skót staraja. Wiki pak su – wosebje pjatk – tež woblubowane zetkawanišćo, hdźež móžeš pobachtać – młodźi a stari, Kulowčenjo a ludźo z wjeskow.
Tuž pójće a hladajće, što tu wšitko je! Dajće sej přijomnu atmosferu na wikach lubić a přeswědče so wo kwaliće produktow, kiž su přewažnje ekologisce plahowane.


text:
Andra Pradeš
Andra Pradeš (Telugu: ఆంధ్ర ప్రదేశ్, Andhra Pradesh) je zwjazkowy stat Indiskeje. Ma 82,4 miliony wobydlerjow a přestrjeń wot 275.045 km², potajkim 300 wobydlerjow na kwadratnym kilometru. Statna stolica je Hyderabad. Andra Pradeš ma Telugu jako jeničku zarjadnisku rěč, ale tam so tež Urdu (8,6%) a Hindi (3,2%) rěči.
Je štwórty najwjetši stat Indiskeje a mjezuje z Tamil Nadu na juhu, Karnataku na zapadźe, Maharaštru na sewjerozapadźe, Čatisgarom na sewjeru a Orisu na sewjerowuchodźe. Na wuchodźe je pobrjóh Bengalskeho zaliwa přirodna hranica.
Wobrazy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wotkazy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Webstrony knježerstwa Andra Pradeša (jendźelsce)
- K stawiznam (jendźelce)


text:
Piec Huty Pokój – Ô piecu, kery roz poszōł na wander
Słyszeliście, co Francuze majōm zbulić Wieża Eiffla? Naprowdy! Godajōm, co dyć tyn “blaszok” niy je, tak po prowdzie, ani fest piykny, ani blank stary. No i majōm przeca mocka inkszych zabytkōw. Padocie: robia Wos za bozna? No, robia. Żodyn jij niy zbuli, bo co by to bōł za Paryż bez nij? To choby zbulić Wielgi Piec na Frynie! Jedne godajōm, co je gryfny, inksze, że ôszkliwy, nale mało fto poradzi sie forsztelować Fryncita bez niego. Ino nojciekawsze je to, co dyć jeszcze niydowno richtiś była godka ô zbulyniu…
Huta, zidlung, piec…
Fryna to je tajla ôd Rudy Ślōnskij. Naprowdy mianuje sie Fryncita, ôd Friedenshuette (niyftore, chocioż możno sie Wom wydować to maszketne, godajōm “Nowy Bytom”, bo take miano znokwiyli Poloki za zeszłyj Polski, kej prawe Beuthen ôstało sie przi Niymcach). Ta Friedenshuette, po keryj miano erbnōł cōłki zidlung, żałożyli we 1840 Dawid Loewenfeld, Moritz Friedlander i Simon Loewi. Werk miōł roztomajtych posiedzicieli:, miyndzy inkszymi grofa Renarda i firma sztartniynto bez grofa Karla Wolfganga von Ballestrema. Hned bōł to nojwiynkszy taki werk na Ślōnsku, a niyskorzyj (po potajlowaniu Ślōnska we 1922) – we cōłkij Polsce.
Siedem wielgich pieców.
Za zeszłyj Polski Friedenshuette miała aże siedym wielgich piecōw, chocioż prawie tyn, ô kerym dzisiej bydzie godka, niy je aże taki stary. Postawiyli go sam dziepiyro we 1968 (łōńskigo roku miōł abrahama) postrzōdku huty (werci sie pedzieć, co kōmin je ôziymdziesiōnt lot starszy). Nale wtynczos… piec poszōł na wander. Co jo godōm, dyć przeca piece niy łażōm?! Ani te małe u Wos we kuchni, a na zicher niy te wielge na siedymdziesiōnt sześ myjtrōw, z kerych wiyrchu idzie dziwać sie aże na Beskidy a, kere wożōm aże tysiōnc siedymset ôziymdziesiōnt ton! No, to je możno i prowda, ino że takymu piecowi idzie pomōc i trocha go pokludzić. Snadnie idzie zgodnōnć, co była to epno operacyjo, nale yntliś udało sie go pociōngnōnć bez cōłke dziewiytnoście myjtrōw i zakludzić hań, kaj stoji terozki (idzie sie to ôbejrzeć na starych Kronikach Filmowych), wele głōwnyj ulicy Niedurnego i sztrasbanki “9”. Cōłko budowa pieca (a wroz z nim trzech nagrzewnic, odpylnika i aufcugu) zetrwała ino sto piynć dni – blank krōtko jak na tako epno inwestycjo. Wsad przijyżdżōł banōm i wciepowany bōł derech ze wagonōw bez szpecjalne dozowniki.
Co tam rychtowali?
Dwadziścia lot Wielgi Piec wytopiōł surōwka, aże we 1987 przeciepli go na produkcjo żelazomanganu. Fungowōł aże do roku 2005, kej pedzieli, co je za mało moderny. Ino co zrobić ze takim starym Piecem, kej prziszōł jego czas na pynzyjo? To niy było take klar. Piec wtynczos przinależōł już do priwatnyj firmy “Stalmag”, kero we dwa tysiōnce ôziymnostym roku przedała go miastu Ruda Ślōnsko.
Co bydzie dalij?
Yntliś ustały godki ô zbulyniu tego postindustrialnego dynkmala (Jezderkusie, wiela by to było piyniyndzy do złōmiorzy!), a napoczły sie godki ô wpisaniu go na Sztreka Zabytkōw Techniki. Prawie trwo konkurs na to, fto bydzie miōł nojlepszo idyjo na to, co dalij z Wielgim Piecem. Nic sie niy lynkejcie, idyji je za tela. Bezma sto roztomajtych architektōw i firmōw posłało swoje wnioski na tyn konkurs. Co bydzie dalij – zoboczymy. Możno już hned pōdzie siednōnć sie na wiyrchu i przi szolce kafyju suchać koncertu i filować na cōłki Hajmat? Za taki szpas trzeba zabulić i we rudzkim rathausie porachowali, co adaptacyjo Pieca wyńdzie ich cosik wele sztyrdziści miljonōw złotych. Mocka piyniyndzy, ale dyć to je inwestycjo. Mo to syns? Dejcie pozōr jak to wyglōndo kaj indzij. Bo, chocioż, we Fryncicie je ino jedyn taki Piec, to dyć Fryna to niy je cōłki świat (mōm nadziyja, co żodyn na Frynie sie na mie terozki niy pogorszōł). A na świecie (w Niymcach, Czechach, Australii i kaj ino!) takich Piecōw je mocka. Piyknie świycōm sie po ciymoku, a turysty dziwajōm sie na nie i robiōm im zdjyncia. W niyftorych sōm muzyja, we inkszych interaktywne cyntra nauki, a na inksze pozōr dowo same UNESCO. Co bydzie z tym “starzikiym” na Frynie? Tego na razie niy wiymy. Wiymy za to na zicher, co niy stykać nos na przemarniyniy jeszcze jednego zabytku. Wiyncyj takich Piecōw sam niy mōmy, niy ino na Frynie ale na cōłkim Ślōnsku. Majōm we Altrajchu, we Krakowie, Starachowicach i Chlewiskach na Mazowszu – wiyncyj nikaj. A przeca piyrwyj na Ślōnsku take piece stōły bezma we kożdym werku.


text:
Woklečanska gmejnska rada rozmyslowanja wo haće nastorčiła
Worklecy (JK/SN). Rjany to wobraz: wudźerjo steja na brjoze hata a čakaja, zo ryby za wudu cybaja. Ryby su samoplahowane, wo hat so wudźerjo sami staraja a woda je čista. Tajku abo podobnu wiziju ma Worklečanski wjesnjanosta Franc Brusk (CDU), jako wo tym rozmyslowaše, wjesny hat z kupomaj snano wudźerjam přenajeć. Ideju předstaji wón minjeny štwórtk Worklečanskej gmejnskej radźe jako zakład płódneje diskusije. K tomu bě sej fachowu pomoc Kamjenskeho wudźerskeho towarstwa skazał. Tamniši předsyda Dieter Arnold rozłoži radźićelam zakonske zakłady móžneho wotnajenskeho zrěčenja mjez wudźerjemi a gmejnu. Kamjenske wudźerske towarstwo ma nastupajo wotnajimanje hatow w gmejnach hižo dobre nazhonjenja, a tak móhli je tež za Worklečanski wjesny hat nałožować.


text:
Z tuchwilneje krizy koronapandemije dla njesmě kriza wukubłanja abo fachowych mocow wurosć. Tohodla je Zwjazkowa agentura za dźěło hromadźe z partnerami w swójskim samozarjadnistwje z internetnej platformu nowy digitalny poskitk wutworiła.
Budyšin (SN/BŠe). Zwjazkowy sejm chce dźensa změny zakonja wo infekciskim škiće wobzamknyć, kotrež maja potom za cyły Zwjazk płaćić. Přiwótřenych naprawow w zwisku ze zakonjom so wosebje tež wobchodnicy boja.
Budyšin (SN). Předewzaće Hentschke Bau tzwr z Budyšina ma z wida načolnistwow w Němskej wulku inowacisku móc. Znajmjeńša wuchadźa to ze studije informaciskeho sćelaka Welt, kotryž je hódnoćenje zhromadnje z Kölnskim analyzowym institutom Service Value zdźěłał. Cyłkownje staj akteraj něhdźe 22 000 posudkow zběrałoj, naprašujo so 2 337 předewzaćow w 177 branšach. We wobłuku twarstwa docpě Hentschke Bau jedne z prědnich městnow.
„Za nas je to cyle wosebite wuswědčenje“, měni jednaćel Budyskeje twarskeje firmy Thomas Alscher. Dokelž dyrbjachu naprašowani swójske informacije na zakładźe nazhonjenjow posudźować, „je wuslědk kwalitny pječat za rozsudy předewzaća hladajo na přichodne inwesticije“. To podšmórnje Alscher w nětko wozjewjenej nowinskej zdźělence. Zdobom zhladuje na wuspěšne zasadźenje nowych technologijow wosebje nastupajo wužiwanje betona, tak zo je so předewzaće k wodźacej firmje branše wuwiło. Wuznamjenjenje je jedne z wjacorych, kotrež běchu předewzaću Hentschke Bau mjeztym spožčili.
Pod nalětnim słóncom žiwjenje po dołhim zymskim času wotuća. To móžemy derje wokoło areala Erlichtec dwora w Rěčicach wobkedźbować. Móc słónca pak tuchwilu njedosaha, zo by so zdobom w jednotliwych twarjenjach sydlišća porjadnje něšto hibało. Kwakla koronawirusa tomu zadźěwa. Nětko w Sakskej hač do 9. meje podlěšeny lockdown staja sćerpnosć rjemjeslnicow a sobudźěłaćerkow turistiskeje informacije na dalšu krutu probu. Wot rjaneho wjedra w minjenych tydźenjach wobchodnicy ničo měli njejsu. Wulětnikarjo su drje swoje awta na parkowanišću wotstajeli, wuchodźujo so po bliskich hatach pak njejsu wulce na to dźiwali, hač tón abo tamny wobchod snano na kupcow čaka. Wo kulturnym poskitku w dźiwadłowej bróžni za čas pandemije rěčeć njetrjebamy, wona je zawrjena.
Budyšin (SN). Prawniscy poradźowarjo dźěłarnistwa twarstwo-agrar-wobswět (IG Bau) mějachu koronapandemije dla minjene lěto wjele dźěła. Cyłkownje 200 króć běchu woni w regionje zasadźeni. „Tak poradźowachu dźěłopřijimarjow w padźe krótkodźěła, pobrachowacych nahubnikow na dźěle abo ćežow w dohladowanju dźěći přistajenych dla“, rozłožuje nawoda wobwoda wuchodosakskeje IG Bau Peter Schubert.
Hladajo na wobmjezowanja pandemije dla su prawniscy poradźowarjo z potrjechenymi předewšěm telefonowali. „Wosebje wjele ćežow registrowachmy we wobłuku rjedźenja twarjenjow. Sobudźěłaćerjo skoržachu financielnych ćežow dla. Nimo toho wobkedźbowachu deficity w zwisku z dźěłowym škitom abo njepłaćeneje mzdy za čas karanteny“, Schubert rozprawja. W twarskej branši dźěše mjez druhim wo njepłaćenu koronapremiju a wo njepłaćene nadhodźiny. Twarscy dźěłaćerjo, lěsnicy abo rjedźerjo njemóža wot doma dźěłać, a hdyž su pěstowarnje a šule zawrjene, maja woni wulke ćeže, situaciju zmištrować. Dźěłarnistwo chce ludźom w časach krizy dale pomhać.
Zły Komorow/Rulec młyn (JoS/SN). Modularna rjedźernja wody (MWBA) při Rulec młynje blisko Noweho Města nad Sprjewju započnje po wuprajenju projektoweje nošerki a nadawkidawarki, Łužiskeje a srjedźoněmskeje towaršnosće hórnistwoweho zarjadnistwa (LMBV), w meji na probu dźěłać. Po słowach projektoweho managera LMBV Joachima Schmidta „su nimale wšitke dźěła dokónčene. Naš zaměr je, z připrawu znajmjeńša 90 procentow zerzawca ze stareho promjenja Sprjewje won dóstać.“ 1 800 metrow dołhe zanjerodźene promjo „brunu Sprjewju“ hłownje sobu zawinuje.
Rowno (SN/BŠe). Brunicowy koncern Łužiska energija a milinarnje (LEAG) je prěni raz hrozył, lěs blisko Wochožanskeje wuhloweje jamy wuswojić. Tuchwilu Choćebuska wobswětowa skupina Zeleneje ligi ležownosć wotnaja. Wobswětoškitne zjednoćenstwo pak njeda so zatrašić a chce ze swojimi aktiwitami we wohroženym lěsu pokročować. Swoju zwólniwosć, dale za přestrjeń wojować, su hakle wčera zaso wobkrućili a protestnu akciju přewjedli. Tak přihotowachu za nju dźesać metrow dołhi baner z napisom „Njepředajomny“. Renej Šuster z Choćebuskeje Zeleneje ligi potwjerdźi, zo nima LEAG hižo dosć argumentow za hórnistwowu potrjebu ležownosće. „Tuchwilu dźě ani jasne njeje, hač móže koncern rekultiwěrowanje zapłaćić“, Šuster wčera wuzběhny. „Chcemy swój lěs zachować, zo njeby brunicowa jama hač do Rownoho abo Mułkec sahała.“ Tež pohórnistwowy jězor njeby potom hižo tak wulki był a přichodne hrožace kóšty bychu so pomjeńšili.“
AquaTech Łužica chce Łužicu na pioněrski region nastupajo nowe surowizny z wody wuwiwać.
Njebjelčicy/Drježdźany (SN). Nimale 50 zajimcow je so minjeny štwórtk na prěnim sympoziju inowaciskeho zwjazka AquaTech Łužica wobdźěliło, informuje zwjazk. Zastupnicy ze wšelakich wobłukow, kaž slědźenja, hospodarstwa a politiki, „diskutowachu nadrobnje wo zwoprawdźomnych, hospodarsce wužiwajomnych a inowatiwnych wobłukach zhromadneho skutkowanja za strukturnu změnu we Łužicy“, wuswětla poradźowar Njebjelčanskeje Greentec Consult tzwr Andreas Kretschmer w nowinskej zdźělence.
Zaměrowy zwjazk Łužiska jězorina Braniborska je njedawno sakskemu zaměrowemu zwjazkej wo swojich aktiwitach rozprawjał. Mjeztym hotuja so tam na lětušu sezonu, při čimž maja so hišće mnohe twarske naprawy zakónčić.
Wojerecy (AK/SN). Zaměrowy zwjazk Łužiska jězorina Braniborska rozestaja so intensiwnje z wuměnjenjemi a sćěhami pandemije. „Dotal krizu derje zmištrujemy, čehoždla smy optimistiscy. Nadźijamy so nětko na start lětušeje sezony w meji“, wujasni nawoda zaměroweho zwjazka Detlev Wurzler na njedawnym posedźenju we Wojerecach, hdźež bě so susodny sakski zwjazk zešoł. Loni su w braniborskim dźělu jězoriny 7,1 procent mjenje hosći witali hač lěto do toho. Ličba přenocowanjow pak je so jenož snadnje wo 0,54 procenty znižiła. Hladajo na ličbu hosći campingownišćow su mějićeljo loni jasnje wjace ludźi zwěsćili. Mjenje hosći pak je so za dowol w bydlenjach abo hotelach rozsudźiło.


text:
We środa – nietypowo, ale akurat dzisiej – łodrobimy straty we rozygranych szpilach. Na szczynście mômy ino jedyn zaległy szpil, ze Zagłębiem II Lubin.
Ze wzglyndu na wykrycie COVID-19 we szkole, kaj łazi bajtel Ecika, on musi pauzować skuli kwarantanny, a do łobrony po zawieszyniu za kartki powiniyn wrocać Kacper Kawula.
Zagłębie poradzi grać ze drużinami, kiere majōm aspiracjo na awans – tak na przikład zrymisowali ze Ślęzą Wrocław 1-1 i wygrali we sobota ze Polonią Bytom 2-0. Ruch zaś mô seria 6 szpilow bez sfalonygo, a 5 łostatnich to wygrane.
Rezerwy Zagłębia Lubin przijadom do Chorzowa we zasadzie samymi juniorami. Piyrwszo drużina gro normalnie we Ekstraklasie, a skuli szalyjōncyj pandymii nie chcôm pewnie ryzykować podstawowych fusbalorzy na szpil we III Lidze.
Ruch ze pełnym skupiyniem i chłodnom gowom może tyn szpil wygrać, wystarcy, że tym razym inaczyj podyjdom do tymatu fajnyj serii bez sfalonygo szpilu. Nôsz typ: 2-0.
Ze wzglyndu na łobostrzynia dzisiej szpil na Cichyj 6 łodbyndzie sie bez udziału kybiców, ale idzie kupić RYLACJA TV zaś Radio Widzew za darmo zrobi radiowy LIVE => Ruch – Stal kiery poprowadzi nôsz rydaktor naczelny.
Szpil sztartuje ło godzinie 18:00, rylacje zacnom sie kole 17:50!
własne


text:
Czad
Czad, Republika Czadu (fr. République du Tchad, arab.  جمهوريّة تشاد [Jumhuriyat Tashad]) – państwo we strzodkowyj Africe. Granica mo uod půłnocy s Libijům, uod wschodu s Sudanym, uod połedńa s Strzodkowoafrikańskům Republikům, uod połedńowygo zachodu s Kamerůnym a Ńigeryjům a uod zachodu s Ńigrym. Jygo mjano pochodźi uod Jeźora Czad.
Půłnocno tajla kraju zajmuje Sahara, na połedńu idźe trefić sawanny. 3/4 ludnośći kero mo robota pracuje we bauerstwje. Rozpoznane, nale ńyeksploatawane sům surowce mineralne, krům wydobywanyj na pouedńu naftowyj ropy.


text:
Awgust
Awgust[1], jacmjeński[2], (górnoserbski žnjenc) - jo wósymy mjasec w gregorjaniskem kalendarju. Wón ma 31 dnjow. Wón ma mě awgust pó łatyńskem Augustus Caesar. Do togo mjasec (kótaryž do togo jo měł mě Sextilis, "šesty" (glědaj september) jo měł 30 dnjow; ale ako wón se jo dostał druge mě pó Augustus, se jo jen wó jaden źeń pódlejšował, aby wón měł samsku licbu dnjow kaž julij, mjasec mjenjowany pó Julius Caesar.
Mě jacmjeński póchada wót jacmjenja, kótaryž se w toś tem mjasecu žnějo.
Awgust jo lěśojski mjasec w pódpołnocnej hemisferje a zymski mjasec w pódpołdnjowej hemisferje. Codiakalnej znamjeni w awgusće stej Law a Kněžna.
Awgust zachopina ze samskim wšednym dnju kaž februar jano za cas pśestupnego lěta.


text:
Tryner Łukasz Bereta zaprosiōł fusbalorzy Akademii Piłkarskij Ruchu na tryningi piyrwszyj drużiny.
Klub zapowiadŏł łod jakigoś czasu, że nŏsze Majstry Ślōnska dostanōm szansa na wykŏzanie sie we tryningach ze piyrwszôm drużinôm. Dzisiŏj ogłoszone łostały nazwiska juniorów, kiere bydōm trynować ze kadrom syniorów. Sŏm to:
tormany: Jakub Bielecki, Tomasz Nowak;
łobrońcy: Kacper Świątczak, Mateusz Winciersz;
pomagiery: Adrian Dąbrowski, Tomasz Hołoś, Daniel Iwanek
ze Klubem trynujŏm tyż fusbalorze UKSu Ruch Chorzów: Kevin Kołodziej i Mateusz Bąk.
Modym życymy powodzyniŏ.
własne / ruchchorzow.com.pl


text:
Wikipedyjo:Prawidła zapisowańo
Ta zajta prezyntuje prawidła lo pisańo artiklůw podle nowyj uortografije Steuera. Je to alfabet, na kerygo przistano po gorkich dyskusyjach. Půńiży zestawjůno bůło cołki alfabet dokupy ze dwuznokůma, podano jako te buchsztaby śe czyto we Mjyndzynorodowym Fůnetycznym Alfabeće a wykozano nojwożńijsze růżńice půmjyndzy alfabetym Steuerowym a polskim. Je tyż wykoz nojważńijszych prawideł, jak pisać artikle uod strůny uortograficznyj a leksykalnyj.
Steuerowy szrajbůnek a jego prawidłaEdytuj
Růżńice ze polskim abecadłymEdytuj
Jeli chćołbyś napisać artikel we ślůnskij godce, atoli wjysz jyno polske abecadło, gibko mogesz tyż poznać Steuerowy szrajbůnek. Ńiży sům dane růżńice, uo kerych muśisz pamjyntać.
- Sam, kaj po polsku mjeli bychmy ó (btp. góra, król) u Steuera je ů (gůra, krůl).
- Buchsztaba ů pojawjo śe mjast u a o, zawdy przed n, m a ń, skiż tygo můmy btp. słowo pjerůn, a ńy
pjeron(nale je słowo roztomajty, a ńy roztůmajty).
- Buchsztaba i używo śe jedźińy do uoznoczańo samogłoski i, ńigdy do zmjynkczańo spůłgłoskůw, skuli tygo możebne je zapisowańy wyrazůw typu zicherka bez stracha, iże fto przeczyto to jako
źicherka.
- Zmjynkczyńa spůłgłoskůw dycki zapisujymy bez kreska nad buchsztabům, btp. ća, ći, ću to je polske cia, ci, ciu.
- Jeli jako buchsztaba ńy ma swoji uodmjany ze kreskům, zmjynkczyńy zapisujymy bez j, btp. bja, bje, bju to je polske bia, bie, biu.
- Zmjynczyńo buchsztabůw k i g śe ńy zapisuje, skiż tygo můmy kery, wjelge mjast
kjery, wjelgje.
- Bezma kożde ło na poczůnku słowa a ńy jyno, btp. łopole, łokrongły zapisuje śe bez uo, stůnd Uopole a uokrůngły.
Růżńice ze polsko-czeskim abecadłymEdytuj
Jeli scesz nům půmůc we poprowjańu artiklůw, kere majům we śe muster {{ort}}, trza ći wjedźeć pora zachůw, jak to pomjyńać.
- Kożde Č, č, Ř, ř, Š, š, Ž, ž trza pomjyńić na Cz, cz, Rz, rz, Sz, sz, Ż, ż.
- Muśisz tyż dać pozůr, coby akuratńy bůło zapisane kożde ł - polsko-czeske abecadło używało jyno u we tyn plac, skuli tygo trza dać mjoł mjast
mjou, Łůdź mjast Uůdźatd.
- Jak je przileżytość, sprowdź tyż artikel, eli ńyma we ńim felerůw we godce, jak btp. polůńizmusy lebo co.
- Lepi ńy przećepuj zajty bez zakłodka "przećep" - uostow to admińistratorům, bo twoja zajta, co jům żeś sprowjůł na Steuera, moge i tak mjeć eszcze felery (żodyn ńy je przeca alfům a ůmegům!).
- Jag'eś je pewny, co wszyjske je do porzůndku, symńij muster {{ort}}.


text:
6. mjezynarodny mnohostronski jěchanski a skakanski turněr w Hórkach přewjedli
Hač do wčerawšeho wubědźowaše so něhdźe 120 jěcharkow a jěcharjow w Hórčanskim stadionje. Při horcych temperaturach a před něhdźe 1 000 přihladowarjemi wojowachu tež wjacori lokalni matadorojo wo prědnje městna. Tak startowaštaj Křesćan Zahrodnik z konjom Namibiju a Měrko Handrik z 20lětnym Air Jordanom w mjezynarodnym pruwowanju CCI*.
Po dresurje pjatk wječor a po přezpólnym skakanju sobotu wotmě so wčera skakanje přez lochce spadowace zadźěwki. W tymle zakónčacym wurisanju móhł so Měrko Handrik před Křesćanom Zahrodnikom zaměstnić, wšako dźěleše jeju jenož 0,9 dypkow. Zahrodnik pak by dyrbjał wšitke zadźěwki spotorhać a Handrikej dyrbjała so nula bjez jeničkeho zmylka poradźić. K tomu wšak njedóńdźe. Po połhodźinskej přestawce wosrjedź pruwowanja njewjedra dla bě jasne, zo je Křesćan Zahrodnik w mjezynarodnym wubědźowanju třeći a Měrko Handrik štwórty. Wulke to wjeselo mjez přiwiskom domjacych jěcharjow kaž tež mjez přihladowarjemi.


text:
Krónowe łopješko
Krónowe łopješka (petale) su nutřkowne kćenjowe přikrywne łopješka. Krónowe łopješka su často napadnje zbarbjene a/abo sformowane a maja funkciju překasancy za popróšenje přiwabić (přir. entomogamija).
Kćenjowa króna móže radiarnosymetriska abo zygomorfna być, su tež wšě předstajomne přechody wot lochko hač sylnje zygomorfne. Krónowe łopješka móža ze sobu zrosćene abo swobodne być.
Swobodne krónowe łopješka dźěla so často do ćeńkeho zakładneho dźěla, do "hozdźa", a do šěrokeho dźěla, do „platy“, mjez kotrymajž so zhibk přeběži (na př. pola najwjace nalikowych rostlin). Pola zygomorfnych kćenjow ze swobodnymi krónowymi łopješkami je často krónowe łopješko, kotrež dele pokazuje, zwjetšene a/abo nadpadnje zbarbjene a twori jako huba abo delnja huba „přizemišćo“ za překasancy (na př. fijałki, orchideje). Wosebita družina zygomorfnych kćenjow ze swobodnymi krónowymi łopješkami je mjetelojte kćenje.
Kćenjowe króny ze zrosćenymi łopješkami móža likojte być (na př. płótna wijawka, petunije, kirbsy) abo zwonojte (na př. zwónčki, hórkowcy) być; často je wšak zakładny dźěl k wuskej krónowej role zrosćeny, kotraž často za chowanje nektara słuži. radiarnosymetriske kćenja z krótkej krónowej rołu rěkaja „kolesojte“, tajke z dlěšej krónowej rołu „stołpikotalerjojte“. Zygomorfne kćenja z krónowej rołu su často dwuhubate, t. r. kćenjowa króna je jenož do hornjeho dźěla (hornja huba) a do delnjeho dźěla (delnja huba) rozšćěpjena; krónowe łopješka, kotrež su na tworjenju dateje huby wobdźělene, su zwjetša jako miłke karby spóznajomne (na př. kozylisty z jednołopješkatej delnjej a štyriłopješkatej hornjej hubu).
Cil plahowanja rostlin je často, hišće napadniše krónowe łopješka docpěć.


text:
Racibōrz: prymiera filmu ô Carlu Ulitzce
Wczorej (6.02.2022) we Raciborzu bōła premiera piyrszego filmu dokumentalnego ô Carlu Ulitzce. Film wyreżyserowoł Adrian Szczypiński.
Carl Ulitzka (1873-1953) to fest wŏżnŏ persōna dlŏ Gōrnego Ślōnska, kerŏ je zapomnianŏ. Ulitzka to katolicki ksiōndz, m. in. farŏrz we Raciborzu, ślōnski politykier, twōrca i reskirok Katholische Volkspartei – tajle niymieckiej partyje Centrum, bił sie ô niyprzileżytość Gōrnego Ślōnska. We latach 1922–1933 bōł reskirokiym pruskiygo Wydziału Krŏjowego – de facto reskirokiym niymieckiej Provinz Oberschlesien, w czasie II wojny bōł hereszrantantem nazistowskiygo koncentracyjnego lagra Dachau, po wojnie spōłôrganizowoł niymieckõ partyjõ CDU.
Na zaczōntku przed filmem reżyser pedzioł, że je to film ze ôbowiōnzku, film to jego prywatnŏ inicjatywa. Po filmie Szczypiński pedzioł, że trza postawić Ulitzce dynkmal we Raciborzu. Wchōd na film bōł wolny, a na zali RCK bōło mocka persōnōw. Bōła to piyrszŏ tajla filmu, kerŏ zamianowali “Ulitzka – niekoronowany król Górnego Śląska”. Dokument trwoł 125 min, majstrowany bōł bez 4 lata. Drugŏ tajla bydzie krajem roku. We piyrszej tajli ôsprŏwiano ô żybobyciu Ulitzki ôd narodzin do 1939 – tj. do przegōniyniŏ. Drugŏ tajla bydzie ô dŏlszej tajli jego żywobyciŏ, kere zakōńczyło sie we 1953 r. Majōm tyż ôsprŏwiać czamu Ulitzka je zapōmnianōm persōnōm.
Po tytule filmu spodziewoł żech sie czegoś richtig dobrego, niystety wyszło strzednio, film uretowoł Guido Hitze – niymiecki biograf Carla Ulitzki. Bōło pŏrã dobrych mōmentōw we filmie, ale bōły tyż mōmenty złe. Nojgorzej wylŏz ks. Jan Kopiec – rzimskokatolicki biskup gliwickiyj diecezyje. We filmie ôsprŏwiałŏ mocka wielebnych, bōło tyż pŏru historykōw i persōny, kere sie ze bohaterem filmu trefiōły. Film chwŏli Ulitzki przede wszyjskim jako ksiyndza, za mało je ô polityce, ino na marginesie spōminŏ sie ô biciu sie ôd Ulitzki ô niyprzileżyty Ślōnsk. Do tego biskup Kopiec irracjonalnie wysuwŏ hipotezã, iże Ulitzka niy chcioł, by Ślōnsk dostoł sie do Polski po I wojnie, bezto że Polska bōła czymś nowym, niypewnym. Prof. Górecki – rzimskokatolicki ksiōndz gŏdŏ, że Ulitzce rozchodziło sie ô jedność Gōrnego Ślōnska, a niy ô separatyzm. We filmie spōmniano ô Konferencyji Kandrzinskiyj, ale przi tym pedziano, że idyjŏ niyprzileżytoście Gōrnego Ślōnska bōła idyjōm utopijnōm. Kej ôsprŏwiano ô podziale ludnoście na Ślōnsku, to gŏdano ino ô Polŏkach i Niymcach, niy ô Ślōnzŏkach samych w sobie. Podkreślano zasugi farŏrza dlŏ polskogŏdkowych wiernych. Górecki pedzioł, że Ślōnzŏki gŏdajōm na codziyń po polsku, tak jak Wielgopolanie… Jeden ze chopōw, kery znoł prałata Ulitzki, pedzioł że u ônego we chaupie gŏdanŏ gwarōm ślōnskōm… We filmie usłyszymy, że I i II Powstania Ślōnskie bōły ôdpedziōm na niymieckie akty agresyjōw na Ślōnsku… Jednakoż uretowano temat, kej narrator pedzioł, że III Powstanie Ślōnskie to tak richtig bōła wojna polsko-niymieckŏ, co potwierdził Guido Hitze. Na koniyc biskup Kopiec prziznoł, że tajlunek Ślōnska to bōła tragedyjŏ.
We filmie brakło głosu ślōnskich regijōnalistōw, niy zaproszōno do projektu żŏdnego ślōnskiygo politykiera, ani inkszej persōny ze ślōnskich strzodowisk.
Takie filmy sōm nōm Ślōnzŏkōm potrzebne, ale muszōm być ône dobrze zmajstrowane. Czowiek, kery niy znŏ ślōnskiyj historyje i specyfiki naszego hajmatu sie potraci. Film wŏrt je ôbejzdrzeniŏ, ale ôd świadomej persōny, kerŏ poradzi krytycznie analizować.


text:
Na wulět z awtami do Ochranowa podali su so minjenu sobotu čłonojo Domowinskeje skupiny Komorow-Rakecy-Trupin. Fararka Erdmute Frank wodźeše nas po wustajeńcy Ochranowskeje wosady, po cyrkwi a po pohrjebnišću.
Jara nazornje rysuje wustajeńca stawizny Ochranowskeje wosady wot jeje spočatkow 1475 w Čechach a na Morawje. Nikolaus Ludwig Graf von Zinzendorf je we 18. lětstotku Ochranow tak zarjadował, kaž wón dźensa hišće wobsteji. Jeho wowka Henriette Catharina von Gersdorff bě přełožowanje biblije do serbšćiny spěchowała. Wustajeńca hódnoći tež skutkowanje misionarow, mjez nimi serbskich. Dźensa je Ochranow předewšěm znaty za swoje swětoznate hesła, přełožowane do 50 rěčow, tež do serbšćiny. Fararka Frank nam tohorunja zmóžni wopytać cyrkwinsku žurlu a rozjasni dźensniše žiwjenje wosady. Na historiskim pohrjebnišću z lěta 1730 z dohromady 6 200 rownymi kamjenjemi namakaš při hłownym puću tež row Zinzendorfa.


text:
WIYRCHNIOŚLŮNSKI TYJATER – ÔFICIALNIE ÔDEMKNIYNTY
We Bytůniu sbajslowany uostoł nowy tyjater. Co interesant, niý ma to taki zwykły tyjater, jak mocka inkszych. Gůrnoślůnski tyjater, bo tak je zmianowany, bydzie průmować godka a kutlůra ślůnsko ai noszych artystůw.
8 ôktůłbro na Łogiywnikach we Bytůniu ôficialnie ôdymkniynty uostoł Gůrnoślůnski Tyjater. Za sbajslowaniym takigo projekta stoi miyndzy inkszymi ślůnski artysta a satyryk Marian Makula.
Jako poradzymy sie wywiedzieć, we tym tyjatrze průmowano mo być ślůnsko godka a kultůra. Beztuż juże na piyrszy roz wystowiůno uostała „Pomsta” przetublikowano na ślůnski bez Mariana Makule.
Sami Marian Makula padali, iże chocioż take place na ślůnsku sům potrzebne a werci sie dbać ô swoja erbowizna, to za cołkim projektym niý stoji hołda mecynatůw. Wszysko udowo sie sbajslować dziynka ludziům, kerym zoleży na tym placu na ziymi. Niý roz pomogajům tyż same szauszpilery.
Eli jednako ta idyjo trefi do ludzi? Eli bydům mieli we zocy robota inkszych a przidům do wiyrchoślůnskigo placu kultůry jakim je tyn Tyjater? Miyjmy nodziyjo. My Wos tam festelnie zaproszůmy.
SZTRAJK RECHTORŮW – PROCIW RYFORMIE EDUKACJI
Pod Ślůnskim Urzyndym Wojewůdzkim we Katowicach bůła ôstatnio piketa sbajslowano bez ślůnski ôkryng Związku Nauczycielstwa Polskiego, na keryj rechtory chcieli przekozać, iże niý zgodzajům sie ze planirowanům reformům systyma edukacje.
Cołko piketa we Katowicach bůła zmianowano jako „Zatroskani o polską szkołę“. Związek Nauczycielstwa Polskiego sbajslowoł ja skiż tego, co rechtory we cołki Polsce niý uwożajům za dobre pomiany, kere majům być wkludzůne bez reforma systyma edukacje. Podle nich moge to mieć negatywne kůnsekwyncje.
Jako niýkerzi juże miarkujům, rechtory nojbarzi niýzgodzajům sie ze likwidirowaniym gimnazjůnůw ôd 1 zeptymbro 2019. Co interesant kejsik, kej wkludzano bůła ta zorta szulůw, rechtory tyż byli prociw, a niý chcieli nic pomiyniać. Teroski godajům, iże likwidacjo gimnazjůnůw niý prziniesie nic dobrego.
Za uostawiyniym gimnazjůnůw sům tyż niýkere szkolorze. Dejmy na to Emilia, kero niý widzi tego, coby miała tera dalij łazić do podstawowyj szule.
Jako widać, to wszysko niý ma take proste. Sam dołazi tyż jeszcze głos politykerůw. Łůn jednako tyż niý ma jedyn, bo sům ministry, kere negatywnie ôcyniajům idyjo Ministerstwa Edukacje Narodowyj. A przijamij tako poradzi wyczytać sie we niýkerych cajtůngach.
Beztuż jak zowdy, co z tego przidzie, to pokoże nům czos.
WINKEL NA DTŚ – TRZA SIE DAĆ POZŮR
Niýkerzi zmianowali go juże jako winkel majstrůw, jednako dlo policjůnůw je to winkel śmierci. Coby jednako niý pedzieć, na winklu DTŚ na Chebziu we Rudzie Ślůnski na prowda trza sie dać pozůr.
Podle porachowanio Policje na winklu DTŚ przed zjazdym na Chebzie we Rudzie Ślůnski zginyło juże 6 ludzi. A unfali bůło jeszce wiyncy. Podle szoferůw je to wina złego wyprofilowanio drůgi. Policjo dodowo, iże czynsto szofery jadům tam za gibko, a kej przi tymu przidzie fest hamować abo drapko skryncić, to reszty niý trza godać.
I lepi niý godać, bo styknie sie wejrzeć jaki moge być finoł. Ôstatnio mielimy sam zaś strzaskane auto. Tym razym dobrze, iże ýno auto sie potrzaskało. Jako tublikowali nům Roman Aleksandrowicz - cołko sytuacjo uratowały szpery, kere sam bůły postawiůne a pociůngniynte do 12 metrůw.
Trza jednako przi tym wszyskim pamiyntać, iże szpery szperami, profil profilym, a na drůdze trza sie dować pozůr a niý gupieć za kerownicům. To nojwiyncy dowo.
50 LOT - SPŮMOGANIO A DORADZANIO
Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczno we Rudzie Ślůnski festelnie dużo robi, bo chocioż nojwiyncy robiům przi bajtlach a młodziyży, to na spůmoga mogům tyż liczyć rodzice ai inksze podane instytucje.
Na prowda ciynżko bůłoby porachować wszyskich ludzi, kerzi dostali spůmoga a dorada ze Poradni Psychologiczno-Pedagogicznyj we Rudzie Ślůnskij. Je ich aże tyla przede wszyskim skiż tego, co Poradnia niý ôdmowiała spůmogi bez ôstatnich 50 lot.
Skiż tego jubilyjům mielimy uostatnio fajer we Sztad Kultůr Cyntrum we Rudzie Ślůnski. Bůły podziynki, kwiotki, uściski a winszowania. Bůły tyż spůminki, jako to ta Poradnio funkcjůnirowała bez ta połowa storoczo. Trza sam jeszcze przi tymu spůmnieć, iże ta instytucjo bůła jednům ze piyrszych we noszym regiůnie. Bez cołki tyn czos dziołanio sie pomiyniała, a dostosowywała do żywobycio.
Coby sam jednako niý godać, to nojwożniyjsze we takij poradni je to, coby umiała spůmogać ludzi a dobrze im doradzić. A jako pokozujům te wszyske lata, psychologi a pedagogi byli na prowda potrzebni a dowali z siebie na prowda dużo, coby inksi mieli troch lżyj.
DRESS FOR SUCCESS – SROGO GALA WE MCK KATOWICE
We Miyndzynacjůnalnym Kůngres Cyntrum we Katowicach sbajslowano bůła 7 Gala Dress For Success. Uostały tam uostane prajsy dlo Damy Roku 2016, Benýficjyntki Roku ai piyrszy roz Eko-Kobiyty Ślůnski Rejyncji.
Misja Dress For Success to spůmiganiý kobiyt ôd dugigo czosu na bezrobotnym. We swojich dziołaniach Ferajna wspiyro ich ai pomogo sie uoblyc do roboty tak, coby umiały ta robota chycić.
Roz za rok zaś Dress For Success bajsluje swoja ekstra gala, na keryj kobiyty mogům sie trefić, poznać a pouosprowiać. Je to tyż ôkazjo, coby podziynkować tym nojbarzi zaangażirowanym. Latosi 1 ôktůbro mielimy juże 7 tako gala.
A jak kożdy rok i tera uozdane uostały szpecjalne prajsy. Piyrszym s nich je Dama Roku, kery na latośny gali prziznany uostoł Bożenie Walter, kerzi sům bajslyrzym fundacje TVN Nie jesteś sam. Za nia prajs ôdebrali jednako Anna Maruszeczko.
Prajs dostała tyż kobiyta, kero latosi nojlepi wykorzystała swoja szansa. Benýficjyntkům Roku uostali bezto Izabela Koralewsko. Niý ma sie co ku tymu dziwować, kej sie zmiarkuje, jako pomiana przeszła ta kobiyta. Jako sami prziznali – norychta Dress For Success to bůła ledwo chwila, a pomiana prziszła na cołke żywobyciý.
Jednako Gala 2016 bůła niýôbyczno. Wszysko skiż tego, co latosi piyrszy roz prziznany uostoł prajs Eko-Kobiyty Ślůnska. Piyrszům laureatkům uostali Ewa Dziekońska, kerzi ôd downa juże sům zaangażirowaniý we wdrożaniý zasadůw ai samyj idei lokalnyj Agyndy 21, kero je programym zrůwnoważůnego uozwoju lokalnego.
PROŚBA Ô SPŮMOGA – WYRYCHTOWAĆ ŁAZIYNKA WE LAZARYCIE
Chocioż niýkerych moge to śmiyszyć, to ôddzioł Chirurgie Wojewůdzkigo Szpecjalistik Lazaryta nr 4 we Bytůniu antragowoł ô spůmoga przi wyrychtowaniu łaziynek. Proszům bo jako sami padali, zrobić trza, a niý ma ze czego.
Prisznice a niý wanny, nowe szaltry a kachelki, dobrze zrobiůne ruły we wodnyj instalacyji. To wszysko powinno być sztandardym we łaziynce lazarytu. Niýstety we niýkerych, choby dejmy na to we Szpecjalistik Lazarycie nr 4 we Bytůniu, łaziynki wyglůndajům blank inakszy, bo ôd dowiyn downa niý bůły rymůntowane.
Prowda je tako, iże chocioż chyńci sům, to jak zowdy brahuje piniyndzy. Beztuż kerownik ôddziołu Chirugie Ôgůlnyj uzdoł, coby poprosić ô spůmoga. Bezto na ścianach we ôddziele uozwieszůne uostały kartki, na kerych zwroco sie do wszyskich, kerzi mogům pomůc – ôd fachmanůw po pacjyntůw.
Lazaryt ôd 1998 przejůn Marszołkowski Urzynd ślůnski rejyncji. A chocioż rok rocznie wpłoco piniůndze na lazaryt, to jednako je ich na tyla, coby stykło na lyczyniý abo zakupowaniý sprzynta potrzebnego do funkcjůnirowanio. Choby dejmy na to we łůńskim roku lazaryt dostoł dotacjo na prawie 3 a půł mln zł. Cuż kej cołke te piniůndze musiały iś na kupiyniý szpecjalistycznego sprzynta retunkowego. Na rymůntowaniý niýstety juże niý stykło.
Sam jednako zaroski napoczło sie diskutirowaniý ô tym, eli take coś wypado, eli to je dobre, a czamu tak a niý inakszy. Jako poradzi sie usłyszeć, abo poczytać, niý kożdy zgodzo sie ze takům formům pozyskiwanio piniyndzy.
Dlo lazaryta jednako niý ma nojwożniyjsze co godajům ludzie, a jako tym ludziům poradzům pomůc. Beztuż, jako sami padali, proszům ô to, co wto moge dać, choby to miały być płyny do mycio, farby, pyndzle abo robota. I jako sami godajům, niýzoleżnie wto co do, kożdy pacjynt dalij bydzie lyczůny tak samo.
MARSZOŁKOWSKE SZTYPYNDIUM – DLO DZIOUCHY ZE RUDY ŚLŮNSKI
Magdalyna Witalińska ze I LO we Rudzie Ślůnski je jednům ze nojzdolniyjszych szkolorek ponadgimnazyjalnych we regiůnie. Dziynka tymu tyż dostała stzypyndium Marszołka Ślůnski Rejyncji. Wiyncy we materiale.
Magdalyna Witalińska je szkolorkům 3 juże klasy liceum we Zespole Szkołůw Ôgůlnokształcůncych we Rudzie Ślůnski. Dziynka swoij dobryj nauce a ôsiůngniyńciům jako jedna ze 30 nojzdolniyjszych poradziůła dostać sztypyndium dlo szkolorzy, kerzi wykroczajům poza program jejich nauczanio.
Przi nauce jednako wożne sům tyż zainteresowania, kerych Magdalyna mo na prowda niý mało. A przi tymu angażiruje sie tyż we żywobyciý szkoły.
A jake plany na prziszłoś? Po maturze, kero na bezrok bydzie miała, chce iś sztudirować. Sztypyndium zaś chce udać na realizacjo swoich planůw a na dolszo nauka.
SZPEKTAKEL NA BINIE - DLO SPŮMOGI FUNDACJE
Juże nostympny roz szło uoboczyć jak politykery, awisorze a biznesmyny stowajům sie aktorami. Pomiyniyni stanyli na binie, coby przedstowić szpektakel. Tak chcům spůmogać Fundacjo Katowickij Spółdzielni Mieszkaniowyj.
Jako to we bojkach nojczynści bywo tak i we szpektaklu „Kochać jak się kocha sól”, wszysko kůńczy sie dobrze a szczynśliwie. Dobrze skůńczyła sie tyż juże nostympno gala Fundacje Katowickij Spółdzielni Mieszkaniowyj.
Na XI juże gali szpktakel bůł jednako niýôbyczny. A to skiż tego, co szauszpilerami byli politykery, awisorze a gyszeftmany. Wszyskich jednako łůnczyła chyńć pomoganio inkszym. Wszyscy musieli mocno trynować, coby dobrze na scynie sie przedstowić. Beztuż trynowali bez dwa miesiůnce a powtarzali swoje teksty do spamiyntanio. Kożdy jednako padoł, iże bůła we wercie cołko ta robota.
A chocioż mocka znanych ludzi szło uoboczyć na binie, to ô co wiyncy poradziůło sie ich trefić na widowni. Kożdy s nich przed szpektaklym poradziůł tyż rajcować we licytacji, keryj dochůd poszoł na cyle dziołanio Fundacje Katowickij Spółdzielnie Mieszkaniowyj.
Prziznany tyż uostoł prajs Przyjaciela Fundacje, kery latosi dostała Restaurana Patio Park, czego fajnie gratulujymy. A przi ôkazji zocnie zaproszůmy na nostympno, miyjmy nodziyjo juże za rok, gala Fundacje KSM.
HOT SPOT – ELI RÝCHTÝCH?
Szpil autůmatůw miało być myni, a je coroz wiyncy. A chodzioż poradzi sie dostać sztrofa, to wszystko jednako wcale niý ma take proste. A przinajmij podle prowa. Posuchejcie sami.
We cołki Rudzie Ślůnski placůw ze szpil autůmatami poradzi sie dorachować na prowda dużo. Co intersant, szpil autůmaty sům legalne ýnoś wtedy, kej sům ô charakterze zryncznościowym. Kej zaś wynik zoleży ôd losu, tako maszýna moge byś skůnfiskowano. Ku tymu włościciel moge dostać sztrofa nawet na 12 tyś. zł. A je sie czego boć, bo kůntrole sům durś kludzůne bez służba cylno ai policjo.
Jednako niýkerym to blank niý przeszkadzo a durś stowiajům nowe autůmaty. Beztuż Rajce interpelowali na niýdownyj sesyji Sztad Rady a we Sferze Polityki uosprawioł ô tym Jůzef Skudlik. Bo chocioż niý wolno używać szpil autůmatůw bez zezwolynio, a kůncesje niý sům juże wydowane ôd 2010, to durś hołda poradzi sie ich trefić.
Trza sam jednako tyż pedzieć, iże ustowa ô zdelegalizowaniu tych szpil autůmatůw zakwestiůnowoł Europyjski Trybunoł Sprowiydliwości. To zaś dowo możebnoś, coby włościciele tych autůmatůw ôdwoływali sie do sůndůw, kere niý roz prziznowajům im recht.
Mo to jednako pomiynić nowelizacjo ustowy ô grach hazardowych, kero mo wlyź ôd 2017. Łůna to wkludzić mo, iże take hazardowe maszýny bydzie szło stowiać, nale wszyske bydům noleżeć ýnoś do Państwa. To zaś mo dać kůntrola nad tymi autůmatami a placami, kaj bydům łůne stowiane.


text:
Cŏłki czŏs trwajŏm aukcje i zbiōrki majōnce jeden cel. Pomóc Arturowi Rutkowskiemu w powrocie do zdrowiŏ!
Trza zebrać sporo kwota, ale kybice nie rŏz pokazywali swoja siła i moc. Beztōsz apelujemy do Wŏs, bo kŏżdŏ złotówka je we sztandzie przybliżyć Artura do wygraniŏ walki ze chorobom!
Artur to młody fusbalorz UKSu Ruch Chorzów. Obecnie zmagŏ sie ze ostrŏm białaczkŏm limfoblastycznŏm. Koszt jednyj kapsułki do leczeniŏ to 11 328 złotych!
Na facebooku je grupa => Bazarek rozmaitości „Wszyscy gramy dla Artura” kaj co chwila trafiajōm na licytacje fajne gadżety.
Idzie tyż wspierać Zrzutka i Bitwa Artura
Fest gorko proszymy Wŏs ło wsparcie i udostympnianie tyj wiadomości jak nŏjdalyj sie dŏ! We nŏs drzemie wielkŏ siła, takŏ jakŏ mo Artur we tyj walce!
Wszyscy gramy dla Artura!
własne


text:
Armeńšćina
Armeńšćina jo indoeuropska rěc, kótaruž se powěda w Armeńskej. Armeński powěda něźi 6,7 mil. luźi. Armeńšćina se wužywa mimo w Armeńskej teke w Azerbajdžanje, na Cypernje, w Iranje, Iraku, Israelu, Jordaniskej, Libanonje, Turkojskej a Syriskej.
Armeńšćina jo rěc armeńskego naroda. Wjele Armenijarjow jo źinsa w diasporje žywych. Armeńšćina ga eksistěrujo znejmjeńša wót 6. stolěśa pś. Kr., prědne dokumenty w klasiskej rěcy (grabar) pak póchadaju akle z casa pó zawjeźenju armeńskego pisma na zachopjeńku 5. stolěśa pśez Mesropa Maštoce. Z grabara, kótaryž se źinsa wužywa ako cerkwinska a liturgiska rěc armeńskich kśesćijanow, jo w běgu stolěśow nastała tak pomjenjowana „laiska“ rěc (ašxarhabar).
Źinsajšnej dialekta[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Moderna armeńšćina ma zakładnej warianśe.
- pódwjacornu armeńšćinu, kótaraž se źinsa głownje hyšći w diasporje wužywa.
- pódzajtšnu armeńšćinu, kótaraž jo oficialna rěc Armeńskeje republiki a kótaraž se po źělach teke w Iranje a w źělach něgajšnego Sowjetskego zwězka powěda.
Gramatika[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Armeńšćina ma dwa numerusa, ale njama žeden genus.


text:
Rozmołwa z wědomostnikom dr. Oleksandrom Čertenkom
Što wěmy wo Ukrainje? Wo tamnišich identitach a rěčach, wo kulturje a literaturje? Cordula Ratajczakowa a Bosćan Nawka staj so z literarnym wědomostnikom dr. Oleksandrom Čertenkom rozmołwjałoj. W Kijewje rodźeny wukubłany germanist a anglist je na tamnišim Šewčenkowym Instituće za literaturu Narodneje akademije wědomosćow Ukrainy skutkował a so wot lěta 2015 w Berlinje wuchodoeuropskim studijam wěnował. Wot 2019 skutkuje jako wědomostny sobudźěłaćer na Instituće za slawistiku Justusa Liebigoweje uniwersity w Gießenje.
Kak so Wam runje wjedźe?


text:
Krōlestwo (biologijŏ)
Krōlestwo (łać. regnum) – pasowanŏ w systymatyce ôrganizmōw kategoryjŏ systymatycznŏ ôbyjmujōncŏ spokrewniōne zorty (phylum) w zoologiji, abo hōrmy (divisio) w botanice. Tradycyjnie, ôd czasōw Carla von Linné krōlestwo było uwŏżane za kategoryjõ systymatycznego nojwyższego gradusa. Pod kōniec XX stoleciŏ systematycy wkludziyli wyższõ ôd krōlestwa kategoryjõ nazywanõ dōmynōm, nadkrōlestwem abo cysŏrstwym. W nomenklaturze botanicznyj i zoologicznyj sztalowanych bez Miyndzynŏrodowe Kodeksy Nomenklatury Botanicznyj i Zoologicznyj krōlestwo durch je uznŏwane za kategoryjõ nojwyższego gradusa[1][2]. Podkategoryjōm krōlestwa je podkrōlestwo (subregnum). Za to pasowany czasym termin nadkrōlestwo (superregnum), choć formalnie nŏleżny, używany je w gradusie nojwyższyj kategoryje systymatycznyj dōmyny abo cysŏrstwa.
Trzi krōlestwaEdytuj
Szwedzki biolog Carl von Linné tajlowoł świat ôżywiōny na dwa krōlestwa, kere nazwoł Regnum Animale (zwjyrzynta) i Regnum Vegetabile (rośliny). Świat nieożywiony zaliczōł do trzecigo krōlestwa – Regnum Lapideum (minerały). W 1866 Ernst Haeckel wkludziōł krōlestwo Protista. Straciōł ôrganizmōw na trzi krōlestwa bōł pasowany do drugij chyty XX stoleciŏ.
Piyńć krōlestw WhittakeraEdytuj
W 1969 roku Robert Whittaker zapropōnowoł nowõ kōncepcyjõ klasyfikacyje ôrganizmōw[3], w keryj wymiyniōł piyńć krōlestw:
- Monera – ôbyjmujōnce wszyjske prokarionty
- Protista – protisty
- Animalia – zwjyrzynta
- Plantae – rośliny
- Fungi – grziby
Szejś krōlestw Cavalier-SmithaEdytuj
Thomas Cavalier-Smith je autorym kōncepcyje dzielynia ôrganizmōw na szejś (przōdzi ôziym) krōlestw[4][5], zgrupowanych w dwōch cysŏrstwach (ang. empire). Cavalier-Smith przidoł – do piyńciu dotynczŏs akceptowanych (bakteryje, protisty, grziby, rośliny jak tyż zwjyrzynta) – krōlestwo Chromista.
Pozycyjŏ taksōnōmicznŏEdytuj
Położynie krōlestwa i podkrōlestwa w hierarchiji taksōnōmicznyj wyglōndŏ dalij pokŏzano:
Wejzdrzij tyżEdytuj
Przipisy
- ↑ International Code of Botanical Nomenclature (ang.). International Association for Plant Taxonomy, 2007. [dostymp 2021-01-12].
- ↑ International Code of Zoological Nomenclature (ang.). International Commission on Zoological Nomenclature, 1999. [dostymp 2021-01-12].
- ↑ Robert H. Whittaker. New Concepts of Kingdoms of Organisms. „Science”. 163 (3863), s. 150–160, 10 stycznia 1969. DOI: 10.1126/science.163.3863.150 (ang.).
- ↑ Thomas Cavalier-Smith. A revised six-kingdom system of life. „Biological Reviews of the Cambridge Philosophical Society”. 73(3), s. 203–266, siyrpiyń 1998. DOI: 10.1017/S0006323198005167 (ang.).
- ↑ Thomas Cavalier-Smith. Only six kingdoms of life. „Proc. R. Soc. Lond. B”. 271, s. 1251–1262, 17 mŏja 2004. DOI: 10.1098/rspb.2004.2705 (ang.).


text:
Religijŏ
Religijŏ to je systym wierzyń i praktyk ôkryślajōncy relacyjõ miyndzy roztōmajcie chytanõ sferōm sacrum (świyntościōm) i boskōm sferōm a społeczyństwym, grupōm abo jednotkōm. Manifestuje sie ôna w fasōngu doktrynalnym (doktryna, wierzyniŏ), w czynnościach religijnych (bp. kult, rytuały), w sferze ôbywatelsko-ôrganizacyjnyj (spōlnota religijnŏ, bp. Kościōł) i w sferze duchowości indywidualnyj (m.in. mistycyzm).
We 2012 roku 59% ludzi uwŏżało sie za ôsoby religijne, 23% niy, a 13% deklarowało ateizm[1].
Podle roztōmajtych danych je ôd 4200[2] do 10000 religiji[3].
EtymologijŏEdytuj
Podle Cycerōna miano religijŏ je ôd łacińskigo słowa relegere abo religere (ôdczytować, grōntownie rozwŏżać). Laktancjusz wykludzŏ jōm ôd słowa religare (wiōnzać). Tã ôstatniõ etymologijõ uznŏwŏ Świynty Augustyn, a Świynty Tōmasz z Akwinu dopuszczŏ jy wszyjske[4].
GynyzaEdytuj
Nojstarsze szlaki religije wystympujōm już w czasach prehistorycznych we formie szkryfōnkōw naskolnych i pochōwkōw (zawiyrzynie we pośmiertne życie). Pierwotnõ religijōm bōł snŏdź animizm, a podle krześcijōńskij nauki pramōnoteizm. Religijŏ była knifym, w jaki czowiek prōbowoł pojōńć świat i ôbtŏczajōnce go zjawiska (bp. pierōny, śmierć, zjawisko dnia i nocy).
TajlōngEdytuj
Typologije:
- religije Weschodu (kosmocyntryczne)
- religije Zŏchodu (teocyntryczne)
Religije tajluje sie:
- skuli byciŏ: naturalne, ôbjawiōne i dharmiczne.
- skuli, jak chytajōm istotã boskõ: mōnoteizm, polityizm, hynoteizm, deizm, pantyizm, panynteizm, nōnteizm.
- skuli zasiyngu wpływaniŏ: religije uniwersalistyczne, nŏrodne, plemienne.
- skuli pōnktu wyjściŏ: religije teocyntryczne, religije kosmocyntryczne.
- skuli wyznŏwaniŏ: religije żywe i religije umrzite[5].
Nojsrogsze religije świataEdytuj
Podle danych ze 2010 roku procyntowy udzioł formuje sie jak pokŏzano dalij[6]:
Kuklōng bazowych religiji świataEdytuj
Przipisy
- ↑ Global Index of Religiosity and Atheism, web.archive.org, 13 października 2012 [dostymp 2021-04-24] [zarchiwizowane z adresy 2012-10-13] .
- ↑ The Everything World’s Religions Book: Explore the Beliefs, Traditions and Cultures of Ancient and Modern Religions, s. 1, Kenneth Shouler – 2010.
- ↑ Ks.J.Górski Spotkanie z religiami Katowice 2007.
- ↑ Maciej sieniatycki, Apologetyka czyli dogmatyka fundamentalna, Kraków 1932, s. 2.
- ↑ Kazimierz Banek, Słownik wiedzy o religiach, Wydawnictwo Szkolne PWN 2010, s.397.
- ↑ CIA World Factbook
- ↑ The major world religions
- ↑ 8,0 8,1 Ateista – gatunek zagrożony?. radiovaticana.va
- ↑ 9,0 9,1 9,2 Compilation of almanacs at religioustolerance.org


text: Ludowy wuměłc Wylem Wěrik z Rownoho zemrě 26. januara 1993. Wón narodźi so 9. decembra 1910. Nawukny powołanje molerja, sta so z mištrom a měješe samostatne rjemjeslnistwo. We wójnskej jatbje na Balkanje přiswoji sej tamnišu techniku burskeho molowanja. Wón słušeše k tym serbskim wójnskim jatym w Juhosłowjanskej, kotrychž maršal Tito dočasnje domoj pušći. Prawiznik Jurij Rjenč bě to w nadawku Domowiny z nim wujednał. „Tole Domowinje nihdy njezabudu“, wón mi raz praješe. Mnohe lěta je Wylem Wěrik wulkej Rownjanskej Domowinskej skupinje aktiwnje předsydował. Piskaše we wjesnej kapale, molowaše wobrazy wo Slepjanskej kónčinje a wo serbskich nałožkach a debješe křinje a kamory ze serbskimi motiwami. Zhromadnje z mandźelskej Marju, wobdarjenej ludowej wuměłču a bywšej kantorku, pomhaše wón Rownjansku Serbsku śpu wuhotować. Dźowka Roža Šenkarjowa sta so z wučerku, delnjoserbskej rozhłosownicu a spisowaćelku a nawjeduje skupinu Rowniske glosy. Jeje sotra Ingrid Nagelowa bu tež wučerka, spisowaćelka a nawodnica ćělesa Judahej.


text:
Je żeś Ślůnzok? Poradzisz godać, a może niý? Chcesz poszkryflać po naszymu? Abo miarkujesz sie jako cosik pedzieć abo zrobić, a niý mosz sie kogo spytać?
Tukej pogodosz a pouosprawiosz, spytosz a ôdpowiysz, poznosz nowych ludzi, a trefisz kamratůw. Zocnie zaproszůmy kożdego na Šlůnske Forum.
Mosz czosym tak, iże chocioż chciołbyś być miły a przijazny, ludzie majům Cie za gbura abo sorůnia? A mono co chwila wadzisz sie s kimś a niý poradzisz sie dogodać? A jeszcze kedy indzij żyjesz we wiecznyj panice, iże ze niczym sie niý wyrobiosz, bo zowdy mosz za mało czosu? Je jedne lykarstwo na colke Twoje problymy – tryning umiyjyntnosci miynkich.
Termin „kůmunikacjo” ôznaczo łůncznoś, wymiana a uosprowianiý. Przekozaniý kůmunikatu polego na słownym abo bezsłownym przesyłaniu informacyj, a dziynka tymy wpływaniu na miyndzyludzke relacje.
Naszo wystowka moge pojechać we świat dziynki Ciebie.


text:
Gójacki jazor
Gójacki jazor (nimski Schwielochsee) namaka se na krotkem zajtšu Barlinja na dłujkozajtšnej kšomje Błotow. Sprjewja pśeběžyjo pódpołnocny źěl jazora a běžy pótom do směra Bezkow wen. Jazor słuša dopołnje ku gmejnje ze samskim mjenim w bramborskem wokrejsu Damna-Błota.
Gójacki jazor jo z pśestrěnju wót 13,3 km² nejwětšy pśirodny jazor w cełej Bramborskej. Wón bu k prědnemu razoju w lěśe 1302 ako Zwilow naspomnjony. Teke „nimske“ mě jazora jo pó zdaśu serbskego póchada. Źinsajšne serbske mě póchada wót sedlišća Gójac, kótarež lažy pśi pódpołdnjowem pśibrjoze jazora.


text:
Korpus maminorěcneje dolnoserbšćiny wopśimjejo něźi 100 góźin awdijowych nagrawanjow, ako su se napórali we wobłuku slěźarskego projekta „Text and audio corpus of native Lower Sorbian“. Pśedewześe jo se w ramiku spěchowańskeje iniciatiwy „Dokumentacija wobgrozonych rěcow“ (DoBeS) spěchowało pśez załožbu VolkswagenStiftung.
Korpus, ako jo se napórał w lětach 2011 do 2016 w Chóśebuskej wótnožce Serbskego instituta, wopśimjejo transkripcije wšyknych zukowych dokumentow, tak až móžo se póbitowaś teke pśistup k nagrawanjam pśez tekstuelny bok.


text:
Skład wyjściowy: 1 Wojciech Abraszek, 4 Mateusz Kozik, 5 Michał Piśko, 2 Michał Rajkiewicz, 3 Sebastian Godlewski, 6 Wojciech Spiliszewski, 8 Paweł Hojka, 21 Michał Zakryszko, 10 Krzysztof Grzybowski, 23 Dawid Przygoda, 7 Piotr Przywitowski.
Rezerwa: 12 Maciej Kopydłowski, 16 Łukasz Antkowiak, 18 Filip Czyżak, 19 Łukasz Serafin, 11 Michał Stojanowski, 9 Maciej Mikołajczyk, 24 Kamil Witkowski.
Zmiany:
Sebastian Godlewski   Michał Stojanowski 60'
Mateusz Kozik   Maciej Mikołajczyk 65'
Dawid Przygoda   Łukasz Serafin 70'
Krzysztof Grzybowski   Łukasz Antkowiak 80'
Strzelcy bramek:
Marcin Świrlik PIAST IŁOWA 5' 1:0
Mateusz Góral PIAST IŁOWA 74' 2:0


text:
Ź
Ź abo ź je pismik rozšěrjeneho łaćonskeho alfabeta, kotryž w hornjoserbšćinje jenož w kombinaciji z d jako digraf dź wustupuje a jako swójski pismik njeliči. Wón wobsteji ze zakładneho pismika Z a smužki a reprezentuje konsonant, palatalizowany z.
Pismik wužiwa so mjez druhim w delnjoserbšćinje (husto město dź), pólšćinje, čornohóršćinje a w běłoruskej Łacince.
Na ličakach[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Unicode wobsahuje Ź w bloku Latin Extended-A jako U+0179 (wulki pismik) a U+017A (mały pismik). W HTML pisa so Ź jako
Ź a ź jako
ź.


text:
Powěsće: štwórtk, 12.05.2022
Hauptinhalt
Wien: UEFA a Europeada dźěłatej hromadźe
Lětušu Europeadu w Korutanskej chce tež Europski koparski zwjazk UEFA podpěrać. Kaž praji jeho prezident, Aleksander Čeferin, wutoru při zetkanju we Wienje, matej Europeada a UEFA mnoho samsnych hódnotow a zajimow, tohodla je zhromadne dźěło předwidźane. Prezident Federalistiskeje unije narodnych mjeńšin, Loránt Vincze, je předsydu zwjazka UEFA přeprosył, jako patron koparski turněr w Korutanskej wotewrić. Europeada wotměje so lětsa wot 25. junija do třěćeho julija.
Radwor: Z gmejnskeje rady
W Radworju je gmejnska rada sjredu rozsudźiła, zo twarska firma z Jězora (němsce: See) pola Niskeje dotalne parkowanišćo blisko kěrchowa wutwari. Wjele lět běše to skerje pusty blak, nimo toho njeběchu lěta dołho wobsydstwowe poměry cyle wujasnjene. Firma chce w juniju započeć twarić a w zažnej nazymje parkowanišćo přepodać. Cyły projekt płaći nimale 90.000 eurow.
Wostrowc: Zahubne plany klóštra
Klóšter Marijiny doł we Wostrowcu chce drohotne rukopisy z 13. lětstotka předać. K tomu bě šwicarski wikowar nadawk dóstał, zajimowanych kupcow sposrědkować. Hódnotu trochuja fachowcy na wjacore miliony eurow. Sakscy eksperća na polu wuměłstwa a stawiznarjo kritizuja předawanske plany a pomjenuja je jako katastrofu za kulturne herbstwo swobodneho stata.
Budyšin: Dóstanu měšćanskeho managera
Město Budyšin dóstanje měšćanskeho managera. Kaž měšćanski zarjad informuje, je nětko spěchowanska zdźělenka dóšła. Přez měšćanski managment ma so Budyšin bóle jako wikowanske městno prezentować. Tež dalewuwiće Stareho města je předwidźane. Spěchowanje wučinja 400.000 eurow za štyri lěta. Město Budyšin změje swójski podźěl 10 procentow njesć. Pjenjezy přińdu z hornca za strukturnu změnu.
Wojerecy: Planuja Krabatowy běh
Wojerowski sportowy klub přihotuje tuchwilu "Krabatowy běh firmow". Planowana je dwaj kilometraj dołha čara wokoło Krabatoweho młyna. Kóždy běhar a běharka móže dwaj abo štyri kilometry za swoje mustwo běžeć. Cyłkownje dyrbi kóždy team dokładnje 20 kilometrow absolwować. Přizjewić móža so firmy přez internetowu stronu SC Wojerecy. Tam je tež wjace informacijow wo wotběhu firmoweho běha, kiž přewjeźe so 15. junija.


text:
Innocenc XI.
Innocenc XI. (z byrgarskim mjenom Benedetto Odescalchi; * 19. róžownika 1611 w Como; † 12. žnjenca 1689 w Romje) bě italski duchowny, jurist, bamžowski legat (diplomat) w Ferrara a bu 21. požnjenca 1676 w starobje 65 lět jako naslědnik Klemensa X. wuzwoleny za 239. bamža romsko-katolskeje cyrkwje. Bě žiwy kaž asket a skutkownje podpěrowaše woborny bój přećiwo Turkam w Awstriskej a Madźarskej, čehoždla bu mjenowany „zakitowar křesćanskeho nawječora“ wot strony stawiznarjow.
Jemu slědowaše w lěće 1689 Pietro Vito Ottoboni jako bamž Aleksander VIII.
Dnja 7. winowca 1956 bu Innocenc XI. z bamža Piusa XII. zbóžnoprajeny.


text:
Zhladuju na lěto 2021 móžu rjec, zo běše wone kaž jězba na seklowej čarje. Štó z nas je hižo móhł z wěstostu prajić, kak poběži lěto za sportowe towarstwa? Pandemije dla njebě znowa ničo po zwučenym wašnju. Njewěstosć hač a po kotrych wuměnjenjach so sportować hodźi, steješe na prěnim městnje. Smědźa so dypkowe hry přewjesć? Hdy póńdźe dale? Kotry hygieniski koncept je prawy? Štó je za čo zamołwity/a? Husto bě wjac prašenjow, hač wotmołwow. Ćim bóle su so koparki a koparjo, wolejbulistki a wolejbulisća wjeselili, hdyž přewjedźechu so winowatostne hry po skerje zwučenym wašnju. A kajke to nětko wupada? Znowa nasta stop w amaterskim sporće. Nic pak pola profijow. Woni smědźa dale za bulom honić abo na parkeće hrać. Tak tež Drježdźanske mjetelčki. Woni běchu do hód wuspěšne. Tak kwalifikowachu so za pokalne finale w Němskej a tež na mjezynarodnej runinje w champions league wuwojowachu sej prěnje dobyće. Chowanče trenarja Alexandera Waibla přesadźichu so přećiwo ukrainskemu teamej SC Prometey Dnipro z 3:2 po sadźbach.
Megapochod wobornikow
Lětuši wirtuelny megapochod wobornikow hodźi so hišće hač do 22. januara 2022 indiwiduelnje přewjesć. Zarjadowarjo a wuhotowarjo wokoło Haralda Skopija (Dobrowólna wohnjowa wobora Narć [Nardt]), Roberta Noveho (Wjesny předstejićer Narća) a Diany Franke-Skopi přewjedu darowanski pochod we łužiskim rewěrje. Jedna so tu wo ćah wuchowanskich mocow, kotrež pjenjezy za chore dźěći zběraja. Wšitke informacije za 112 kilometrow dołhi pochod, kiž je bjez wubědźowanskeho charaktera, steja pod . Přizjewjenja za jednotliwcow a skupiny su pod móžne.
Lodohokejowe partije
Łužiske lodohokejowe liški hraja dźensa w Kasselu a njedźelu w Bad Nauheimje. We woběmaj partijomaj dyrbja Běłowodźenjo přećiwo mustwomaj z hornjeje třećiny DEL 2 nastupić. Tež domjaca hra přichodnu wutoru přećiwo Lodowym lawam Drježdźany njebudźe lóša. Wone su mjenujcy třeće tabulki.
23.12. 19:30 EC Kassel Huskies –
Łužiske liški
26.12. 18:30 EC Bad Nauheim –
Łužiske liški
28.12. 19:30 Łužiske liški –
Lodowe lawy Drježdźany
Přihoty na triatlon zahajene
Koparki a koparjo we wšitkich starobnych klasach a na wšitkich hrajerskich runinach maja nadźiju, zo budu klětu w januarje, februarje abo měrcu hrajna doba 2021/2022 pod hołym njebjom dale wjesć móc. W regionalnej lize sewjerowuchod a we wyšej lize su prěnje hry noweho lěta za posledni januarski kónc tydźenja postajene.
regionalna liga muži
28.01. 19:00 Germania Halberstadt
BFC Dynamo
28.01. 19:00 ZFC Meuselwitz –
FSV 63 Luckenwalde
28.01. 19:00 VSG Altglienicke –
Tennis Borussia Berlin
29.01. 13:00 Lok Lipsk –
VfB Auerbach
29.01. 13:00 FC Energija Choćebuz –
FC Carl Zeiss Jena
29.01. 13:00 FC Eilenburg –
Optik Rathenow
29.01. 13:00 Kamjeničanski FC –
SV Lichtenberg 47
30.01. 13:00 SV Tasmania Berlin –
BSG Chemija Lipsk
30.01. 13:00 SV Babelsberg –
Hertha BSC II
30.01. 13:00 Berlinski AK –
Union Fürstenwalde
regionalna liga žonow
27.03. 11:00 FC Carl Zeiss Jena II –
Rostockski FC
27.03. 13:00 Magdeburgski FFC –
1. FFV Erfurt
27.03. 13:00 Viktoria Berlin –
1. FC Union Berlin
27.03. 13:00 RB Lipsk II –
Zapadna Sakska Zwickau
27.03. 13:00 Turbina Podstupim II –
SFC Stern 1900
27.03. 13:00 Přezjednota Lipsk-juh –
Türkiyemspor Berlin
27.03. 13:00 SC Staaken –
Hohen Neuendorf
27.03. 13:00 FC Phoenix Lipsk –
Biskopičanske KT 08
wyša liga mužojo
30.01. 13:00 Jednota Rudolstadt –
VfB 1921 Kśišow
Tabulka DEL 2
1. Lawy Frankfurt 25 53
2. Ravensburg Towerstars 25 53
3. Lodowe lawy Drježdźany 25 50
4. EC Bad Nauheim 25 49
5. EC Kassel Huskies 24 38
6. Lodowe piraty Crimmitschau 22 37
7. ESV Kaufbeuren 24 34
8. Heilbronnske Sokoły 26 34
9. EHC Freiburg 24 34
10. Tölzske lawy 25 32
11. Bayreuth Tigers 23 30
12. Łužiske lodohokejowe liški 23 28
13. EV Landshut 23 20
14. Wjelki Selb 22 12
Pola načolnika podleželi
Ravensburg Towerstars – Łužiske lodohokejowe liški 6:1 (1:0, 1:0, 4:1)
W 2. połčasu turbo startowali
Dynamo Drježdźany – Karlsruheski SC 3:1 (0:0)
Zestawa domjacych: Broll – Löwe (71. Giorbelidze), Akoto, Sollbauer, Becker, Stark, Kade (60. Will), Schröter, Daferner (81. Mörschel), Borello (81. Herrmann), Königsdörffer
Kopańca, 2. liga – wuslědki 18. hrajneho dnja
Holstein Kiel – FC St. Pauli 3:0 (3:0)
Düsseldorf – Sandhausen 0:1 (0:1)
Paderborn – Heidenheim 1:2 (0:0)
Rudne horiny Aue – Nürnberg 1:3 (1:2)
Ingolstadt – Drježdźany 3:0 (2:0)
Hamburgske ST – Schalke 1:1 (1:0)
Karlsruheski SC – Rostock 2:2 (2:1)
Hannover – Bremen 1:4 (1:1)
Regensburg – Darmstadt 0:2 (0:0)
1. FC St. Pauli 18 37 : 23 36
2. SV Darmstadt 98 18 41 : 20 35
3. Hamburgske ST 18 31 : 18 30
4. FC Schalke 04 18 34 : 23 30
5. 1.FC Nürnberg 18 27 : 21 30
6. 1. FC Heidenheim 1846 18 23 : 24 30
7. Werder Bremen 18 32 : 25 29
8. SSV Jahn Regensburg 18 35 : 28 28
9. SC Paderborn 07 18 31 : 21 27
10. Karlsruheski SC 18 31 : 28 25
11. Dynamo Drježdźany 18 20 : 25 22
12. Holstein Kiel 18 23 : 30 21
13. Fortuna Düsseldorf 18 23 : 25 20
14. FC Hansa Rostock 18 21 : 31 20
15. Hannover 96 18 14 : 27 20
16. SV Sandhausen 18 20 : 36 17
17. FC Rudne horiny Aue 18 15 : 30 14
18. FC Ingolstadt 04 18 14 : 37 10
Optik Rathenow –
FC Energija Choćebuz 0:2 (0:2)
Zestawa hosći: Stahl – Hasse (88. Harz), Eisenhuth, Hildebrandt, Borgmann, Hofmann, Erlbeck, Geisler (90. Böhmert), Kujović (90. Wagner), Schulz, Engelhardt
slěd wrotow: 0:1 Jonas Hildebrandt (11.), 0:2 Erik Engelhardt (19.)
Dźewjaty raz za sobu wostachu koparjo FC Energije bjez poražki. Pola Optik Rathenowa poradźi so jim wěste 2:0, byrnjež wulke personelne ćeže měli. Nikos Sografakis wupadny infekta w žołdku dla, Maksimilian Proničew njesmědźeše pjateje žołteje karty dla hrać. K tomu ma FCE hišće dołhu lisćinu zranjenych koparjow: Matthias Rahn, Shawn Kauter, Jan Koch, Joshua Putze, Max Kremer, Janik Mäder a Malcolm Badu. Tak sedźachu z Thejom Harzom, Jonasom Böhmertom a Paulom Levijom Wagnerom jeničce třo juniorojo a narunanski wrotar Till Brinkmann na ławce.
Pod nawodom trenarskeje trójki Tadeja Cyža z Njebjelčic, Křesćana Bejmaka z Pěskec a Mateja Wjeńki z Radworja je Serbska koparska wubranka młodźiny D njedawno w Ralbičanskej ćěłozwučowarni trenowała.
Dwanaće serbskich koparkow a koparjow ze sportowych jednotkow a towarstwow z Kamjenca, Biskopic, Pančic-Kukowa, Chrósćic a Ralbic bě so na iniciatiwu Serbskeho Sokoła a gmejny Ralbicy-Róžant k zhromadnemu treningej w Ralbičanskej sportowej hali zetkało. Tam přihotowachu so na turněr, kotryž chcedźa klětu w Slepom we wobłuku 750. róčnicy wobstaća wsy přewjesć.


text:
Vatikan (B/SN). Pontifeks je přiwzał přeprošenje indigenych zjednoćenstwow w Kanadźe. Wot 24. do 30. julija wopyta wón města Edmonton, Quebec a Iqaluit. Jedna z přičinow jězby je, zo wočakuja zjednoćenstwa zamołwjenje bamža za skutkowanje katolskeje cyrkwje nastupajo njeskutki w Residential Schools w Kanadźe. W 19. a 20. lětstotku su indigenym dźěćom wótcowsku kulturu rubili. Dźěći su čwělowali a znjewužiwali. Nošerjo zarjadnistwow běchu zwjetša cyrkwje. Na wopyće wjacorych indigenych delegacijow kónc měrca w Romje je bamž hižo wo wodaće prosył, ale zjawnje w Kanadźe njeje so hišće zamołwił, štož potrjecheni wočakuja.
Wosady patriarchat wopušćili