text:
Godka Klachuli 1.02.1921
Wachtyrz prezyntuje ślōnske teksty ze dŏwnych cajtōngōw przepisane do alfabetu ślabikŏrzowego. Muszōm być ône rozumiane we kōntekście historycznym i niy przestawiajōm ôpiniji ôd redakcyje.
Moji Złoci!
Wyboćcie, ize dzisioj troska poôdpowiadōm na pora listkōw, ktōrech ôd rozmajtych ludzi dostała. Baby i chłopy sie jakoś rozklajturzyli i kożdy pise, a jak im sie nie ôdpowie na jejich klachy, to sie dōnsajōm i przezywajōm. Niektōre listki sōm piykne i dobre, ale casym tez dostana listek ôd takego judosa, co sie jargo i przezywo, bo go ta moja prowda mierzi.
Z Chebzio (Morgynrołtu) pise mi jedna kobietka, ize u nich jest taki klub klachulōw, co mo zebrania kożdy dziyń na ławce kole chałupy ôd Gałōnscyny. Tam kozdego, co przechodzi, zatrzimujōm, z nim klachajōm a potym go ôbgadujōm. Jyno tam przi tych klachach nie zapōmcie ô warzyniu, by wōm potym nie wyskipiało wszystko na blasze i nie było w chałupie krykowego ôd chłopōw. A to ize tam ktoś pedzioł, że Trzech Krōlowie byli Miymcami, to niech wos ani nie dziwi ani nie gorsy, bo ci sami ludzie przeca nawet robili Pana Boga „Hajmattrojym”. Zaś ta istno z kluczborskego krysu, co se to w dōma tak podpodmosco, zurym z grzibami i z wandzōnkōm, to niech ino na drugi roz napise kans wiecej. Np. ô tym, jak ta Hanyskowo baba uciekała do Wrocławia i jak jej chłop ôd strachu polecioł do Kōnska. No, niedługo to jesce kans wiyncej takich Hanyskōw i jejich bob sie bandzie ôd nos wynosić na wander do fołterlandu.
A w tym Chropacowie to niech tam ino po polskich piyniōndzach nie depcōm, boby sie mogło stać, ize podepcōm i wiara tych, co te piyniōndze ôfiarowali i potym by nawet bez jasne bryle nie było co rachować. Nasi ludzie se to miarkujōm i majōm pamiyńć lepszo niz ta Tereska ze wszystkimi bractwami niymieckymi. I ze ôna jest bardzo zolytno, tego tez casym bez modre bryle nie widać.
Dostałach tez jedyn bardzo głupi listek ôd iakegoś „socialisty co patrzi z pod łeba” z Katowic. Jak ech go cytała, to mi tak było na sumiyniu, choćby mi kto kozoł ôbiod w haźlu jeść i dobrze, że aby nasi socjaliści sōm porzōndniejsi i mōndrzejsi, niz tyn gupi wiecheć, co powtorzo stare ôbklepane bluźnierstwa na Boga i na Polsko. Mnie sie zdo, że ôn juz musioł i Boga i Polsko zaprzedać i teroz słowo Bōg i Polska sōm lo niego jak zdrzadło dlo brzidkej baby, bez to, że pokazuje brzidota, to go trza strzaskać. Żebyś tak nie patrzoł z pod łeba jyno wejrzoł do gōry do światła, do słōńca, tobyś wiyncej widzioł jak ta krōwka, co grzebie w błocie, nigdy do gōry nie wejrzi i nic niewidzi, jak to błoto i w niym sie rozkoszuje. Tyś podobny do kōnia, ktōrymu z każdej strōny ôc doł fōrmōn klapy, coby ani na prawo ani na lewo ani do gōry nie nie widzioł, jyno to, co mu fōrmōn bicym pokoze. Zol mie cie, boś ty nojbiedniejszy ze wszystkich, ize nawet nie miarkujes, jakiś głupi, dopiero jo prosto baba ci to musa pedzieć. Widzis, trza ci tego!
Bezmała mo być plebiscyt 13 marca. Toby bardzo dobrze pasowało i byłoby lo nos takim palcym Bożym, coby my wiedzieli, co mōmy robić. Juz tysiōnc lot tymu, jak nasi przodkowie tu bolali pogaskich bożkōw i topili ich w rzykach. Na ta pamiōntka kozdy rok na wiosna, ludzie nasi dwa tygodnie przed Wielkanocōm, strojili marzanki i marzaniokōw, ze śpiewaniym śli z nimi bez wieś, topili w rzece, abo we stawie i uciekali potym wartko, coby ich co nie zaraziło. Trzinostego marca jest niedziela marzanno i my, tak jak ôni wtedy, mōmy ôbolać i wyciepōwać bōżki germańske i przez plebiscyt, nasymi kartkami „za Polskōm!” A za rok bydymy strojić marzanki z pikelhaubōm, topić w rzekach i uciekać ôd nich jak ôd zarazy. A potym co rok byndymy to robić na pamiōntka nasego uwolniynio. Żeby jyno wszyscy ludzie nasi tyn znak Boży dobrze zrozumieli. Ale jo myśla, ize nas lud jest mōndrzejsy, niz sie to Miymcōm i jejich zapłacōnym agyntōm-zdrajcōm zdaje i choć niejedyn z nos teroz nic nie godo, na niejedno milcy to potym na kartce ôdpowie jednym słowym „Polska”. A ta niedziela 13 marca nazywo sie tez „czarna;” bydzie ôna, jeśli plebiscyt wtedy bydzie, prowdziwie corno lo Miymcōw. Tōz trzimejcie sie i uwozejcie tam teraz na tych, co fałszywe legitymacyje majōm i na lista plebiscytowo sie chcōm dostać. Dyć juz z gazet wiecie, co mocie z nimi zrobić.
Tōz do widzynio
Rōźla Pyscycka.


c: text/html

text:
Kómiksy, kómiksy, kómiksy...
dodane 2018-07-17 10:20
Nojlepszo wakacyjno lektura?
Pisłoł żech sam łostatnio ło Lucky Luke'u, a przi łokazji i ło moij fascynacji kómiksami. Łod czego sie łóna zaczyła? Może łod "Koziołka Matołka"?
Miołek w dóma za bajtla jakieś "jego knigi", chocioż to trocha taki kómiks niytypowy, bo bez dialogów w dymkach.
Tyn pjyrszy, prowdziwy, musioł żech abo widzieć w kalyndorzach górniczych KWK Ziymowit, abo w dóma u kuzynki (była rok starszo łody mie i miała już sterta Tytusów i Kajko i Kokoszów).
Mój pjyrszy kupióny to były "Woje Mirmiła" (w ksiyngarni na Tynczy - ludzie z Tychów wiedzóm kaj to). A potym to już poszło. Thorgale, Asterixy, Spidermany, Batmany i w sumie trwo aż do dzisiej, bo durch śledza nowości, uzupełnióm kolekcje, kupuja kómiksy na prezynt roztómajtym bajtlóm z rodziny...
Ale niydowno trefił żech na niytypowo kniga kómiksowo. To "Zrób sobie komiks", łopublikowano przez ZNAK. Jednym z jyj autorów jes Robert Trojanowski - tyn sóm kiery mo na kóncie na przikłod kolejne tómy pómysłowyj i udanyj "Ksiónżki pod tytułym". Jak jóm kojarzycie, to już wjycie w jakim mńyj-wjyncyj stylu tworzy.
W "Zrób sobie komiks" dołónczył dó niego jeszcze Piotr Kasiński i razym niy ino prowadzóm czytelników przez historia kómiksu, ale na przikłod uczóm tyż jego "jynzyka" i w humorystyczny sposób pokazujóm nóm istota tego medium. Tyj "nojzabawńyjszyj ze sztuk".
A przi łokazji dowajóm tyż pole do popisu naszyj kryatywności. Bo "Zrób sobie komiks" to niy ino kniga, kiero idzie czytać. Cza jóm tyż kolorować, uzupełniać, durch coś dó nij dodować i wymyślać. No i pómogać jyj głównym bohatyróm, co sie nazywajóm Pik i Robi.
Niy mocie co robć we wakacje? To sie jóm kupcie! :) Bo wygrać już jyj u mie niy idzie. Bo wtoś już jóm wygroł. Wto? A niyjako Bożyna, do kieryj już posłoł żech maila z gratulacjami, a za chwila wyśla ji tyż kniga.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tilich na wopyće w Romje
Drježdźany. Sakski ministerski prezident Stanisław Tilich (CDU) je wot dźensnišeho na třidnjowskim wopyće w Romje, hdźež so tež z bamžom Franciskusom zetka. Kaž statna kenclija zdźěla, chce při tej składnosći jeničce za bamža zestajanu chronologiju duchowneho a wosadneho žiwjenje sakskich katolikow po lěće 1989 přepodać. Je to prěnja jězba Tilicha jako nowy prezident Zwjazkoweje rady.
Nowy nawoda rezerwata
Stróža. Biosferowy rezerwat Hornjołužiska hola a haty dóstanje noweho nawodu. 1. januara 2016 přewozmje Torsten Roch komisariski nawod, kaž Sakski statny lěsniski zawod jako nošer rezerwata informuje. 43lětny diplomowy inženjer za lěsnistwo je minjene lěta w sakskim lěsniskim zarjedźe we wjacorych wodźacych funkcijach skutkował.
Seehofer přijědźe do Sakskeje


text:
Nie chcesz zarywać nocy nad ksiōnżkami? Lepszy nie zaczynej czytać niczego od Isabel! Ta peruwiańsko-chilijsko autorka od realizmu magicznego przeniesie Cie w cołkiem inkszy świat…
Ksiōnżki nad kierymi o mało nie zaczytałach sie na śmierć to 3 tomy.
Córka Fortuny
Nojlepszo. Jak jom czytałach to mi sie zdało że jeżech w ganc inkszym świecie! Naprowda, downo mi sie nie zdarzyło żebych przi sztudyrowaniu czuła sie tak oderwano od własnej rzeczywistości. Dużo przigód, miłości, łostud i chilijsk0 – amerykański krajobrazy z czasów gorączki złota w XIX wieku. Sie dzieje!
Portret w Sepii
Kontynuacja historyi z piyrszej części no i wstęp do trzecij ksiōnżki z sagi. Fascynujące opisy Chile i San Francisco z przełomu XIX/XX wieku. Obrazy słynnego Chinatown, problym nielegalnej prostytucji i przeciekawe losy głównych bohaterów nie dajōm leko niechać ksiōnżka! Moc pasji, emocji i niecodziennych przigód.
Dom Duchów
Emocje, emocje i jeszcze roz emocje. Wyraziste postaci co se fest przajōm i sie nienawidzōm naroz. Autorka jak żodyn tworzy zocny obraz ludzkich uczuć. Ku tymu mocno odczuwo sie wpływy realizmu magicznego – fantastyka, sny, magia i duchy! Ale wszysko subtelne i wspaniałe, Isabel nie straszy, o ni… I jak dycki, kupa historyji Chile w tle, w tym burzliwe czasy zamachu stanu i dyktatury z początku XX wieku. To trza przeczytać…
To co, bieresz sie za ksiōnżczyny?


text:
Přeprošenje na Budyski sejmik wšudźe sčasom wozjewjene njebyło
Budyšin (SN/at). Planowane posedźenje Budyskeho wokrjesneho sejmika dyrbjachu „z formalnych přičin krótkodobnje wotprajić“. To zdźěli prěni přirjadnik krajneho rady Udo Wićaz (CDU) přitomnym žurnalistam wčera na nowinarskej rozmołwje wo wobsahu zeńdźenja w Budyskim krajnoradnym zarjedźe. Wobydler je zarjadnistwo wčera popołdnju něhdźe w třoch na to skedźbnił, zo bě nowina Wochenkurier we Wojerowskim wudaću hakle 15. septembra přeprošenje na wčerawši wokrjesny sejmik wozjewiła. To pak bě tam hižo raz 8. septembra stało, za to w Budyskim a Biskopičanskim wudaću scyła nic, kaž rešerša našeho wječornika wunjese. Płaćiwosć wobzamknjenjow wokrjesneho sejmika zwisuje z informaciju wobydlerjow. Ta dyrbi „sčasom we wudaćach Kamjenc, Radeberg, Biskopicy, Wojerecy a Budyšin“ mjenowaneho tydźenika wozjewjena być, kaž w jednanskim porjedźe sejmika rěka. To su na zakładźe sudniskich wusudow tři dny.


text: Budyšin (CK/SN). W Hornjej Łužicy bě w aprylu 20 084 žonow a muži bjez dźěła. To je 1 428 mjenje hač měsac do toho. Kaž šef Budyskeje agentury za dźěło Thomas Berndt praji, je bjezdźěłnosć samo spěšnišo woteběrała hač wočakowane. To je wuskutk nowonastatych dźěłowych městnow, po połojcy pak tež wuskutk demografiskeho wuwića. Mjeztym zo je kwota bjezdźěłnosće w Radebergskim a Kamjenskim regionje pod štyrjomi procentami, štož po měnjenju fachowcow połnemu dźěłu wotpowěduje, wostanje wona w Zhorjelcu z dwanaće procentami a wulkim wotstawkom dale na wysokim niwowje konstantna.


text:
Ślōnske psuje: Kōnstruktywnŏ kritika – ô „hymnie” i niy yno
Kōnstruktywnŏ kritika? Do sie! Do sie?
Dalszŏ tajla artykułu niżyj
Nale niy zōwdy. Ze kramasym ciynżko cosik poradzić. Kōnstruktywnŏ kritika niy ma ô kramasach. Kramasōw sie niy wyciepuje, bo to grzych. Kramas trza trza zymleć na drzano żymła, przedać za lichy grosz, sfutrować gadzinōm, abo konsumōwać samymu.
Wyciepać tyn „hymn” to niy ma grzych. Wyciepać i tela, i szlus.
Gryfny hymn? Niy! Lichy, bo prziniesiōny we tasi, bo śpiywać tego sie niy do, bo to jakieś markotnie kościelne (Na marszu niedobrze zaśpiewane przez dobry przecież sopran), bo jynzyk biydny i prowdo ô nos jakby my niy byli we XXI stuleciu – jakosik ôszkliwǒ gōdka ô „złotym wynglu”. Chyba Wos …
Tu mōm farōnskiygo stracha. Bo widza, co tego naszego chorego sie niy retuje ino marasym futruje. Szkryflo sie „hymn” i fandzoli ô konstruktywnyj krytyce.
Kōnstruktywnŏ abo jako inkszo kritika to gōdka nad trułōm. Umartymu egal – kōnstruktywnie, abo destruktywnie. Trza boło sie kłopotać kiej jeszcze szło go retōwać.
Jako szafnōnć „hymn”? (Zwōm to zarzōndzaniym jakościōm.) Trza bōło ôgłosić konkurs i tela. Abo dowo sie ta robota X zgłoszōnym manszaftōm/frauszaftōm (kompozytor, aranżer, chórmistrz i tekściorz). Ludzi, co poradzōm kōmponować jest wiyncyj niże jeden, ludzi, co piynknie piszōm po ślonsku tyż je trocha). Potym sie wybiero Y forszlagōw (zgodnie z zasadami eksperckimi/konkursowymi). Potym inne zespoły próbujōm zaspiywać i dowojōm do poprawy. Potym sie robi welunek u ludzi – coby „hymn” niy bōł prziniesiony we tasi, yno wybrany bez ludzi.
Kiej ludzie wybierōm, to to bydzie ich hymn. Tego niy wybierali. Tak ŚPR stracił szansa na integracjo Ślonzokōw. Beztuż mōm farōnskiygo stracha. Niy ludzie wybrali, ino „komitet” partyjny prziniōs i wpiyro, iże to je dobry hymn. To „hymn” ich, co niy dajōm wybrać, a wpiyrajōm. To „hymn” ich, tych co idōm do wyborów samorządowych… A te wybory majōm być wygrane.
Niestety powstawanie tego „hymnu” i jego estetyka wskazuje, że może być źle. Bo ekipa powodująca powstanie hymnu kierowała się zasadą: Ludzie to kupią, bo nasze. Albo zasadą, co o gustach się nie dyskutuje. Owszem, o gustach się nie dyskutuje, kiedy się go ma. W innym przypadku godzimy się ze stwierdzeniem, że jeden lubi czekoladę, a drugi, kiedy mu nogi śmierdzą.
Te zasady dawno zakwestionowano, dawno temu. Także, a może przede wszystkim, naukowo!
W dodatku geneza tego „hymnu” pokazuje, że ekipa powodującego powstanie hymnu ma kiepskie pojęcie o zarządzaniu procesami i zespołami i unikaniu smrodu.
Klaro, niy mōm rōd psujōw. Niy, niy mōm rōd takich, co chcōm, coby ich wybrać a sami wyboru niy dajōm.
Hymn Europy i hymn Śląska na Marszu Autonomii 14 lipca 2018 to obraza języka śląskiego, smaku muzycznego.
Aleksander Lubina


text:
Archeologowie w Bytōmiu znŏjdujōm dalsze zabytki
Podszukowania archeologiczne to niy ino kopanie i dokumyntowanie. Czasym ôdkryte zabytki trza zabezpieczyć do prziszłych analiz. W jednym z wykopōw archeologowie Muzeum Gōrnoślōnskigo trefiyli na drzywianny balek. Jego sztand zachowaniŏ wymŏgoł ekstra pozorności. Po kōnsultacyji ze prof. Markiem Krąpcem z Krakowa, znalezisko ôtulono kokōnym z pianki. Jak stwardnieje, balek ôstanie wyciōngniynty i przekŏzany do analizy. Ôkryślōnŏ ôstanie zorta drzewa, z kerego bōł zrobiōny. Możno udŏ sie tyż ôkryślić czas ściyńciŏ strōma. Kożdŏ uzdanŏ data je dlŏ archeologōw na wŏgã złota.
Pracownicy Działu Archeologije Muzeum Gōrnoślōnskiego w Bytōmiu, pod kerownictwym Beaty Badury i Eweliny Imiołczyk, już ôd połowy kwietnia kludzōm podszukowania wykopaliskowe na Zgōrzu św. Małgorzaty.
Podle wynikōw podszukowań georadarowych przekludzōnych w 2009 roku wytypowano miyjsca we kościele jak tyż jedno na zewnōntrz, co w nich kludzōne sōm wykopy. Archeologowie poszukujōm reliktów fōndamyntōw dŏwnych ôbiektōw – ôkrōm terŏźnego kościoła i piyrszego, kamiynnego, były jeszcze dwa drzywianne. Zgodnie z ôczekowaniami badŏcze natrefiyli już na zabytki ruchōme we formie mōnet i fragmyntōw nŏczyń, jak tyż na jamy grobowe ze smyntŏrza przi kościele.
Ôstatnie podszukowania wykopaliskowe w wykopie archeologicznym założōnym w przedsionku kościoła wyzdradziyły istniynie pochōwków, kere ôstały przetniynte ôd kamiynnego fōndamyntu. Badŏcze zakłŏdajōm, iże kōnstrukcyjŏ stanyła w drugij połowie XIX stoleciŏ, kej stawiany bōł terŏźny kościōł. Przed ôłtŏrzym ôdkryte były tyż kamynie, kere zdŏwajōm sie być reliktym podbudowy barokowego ôłtŏrza z piyrwyjszego, drzywiannego kościoła (datowanego na XVII stolecie). Wyjōntkowymi znŏleziskami sōm tyż mōnety, postrzōd nich tm. brakteaty, to znaczy mōnety z ciynkij blaszki, wybijane jednostronnie na miynkij podkłŏdce. Przed napoczyńciym podszukowań znanŏ była ino jedna mōneta pochodzōncŏ z Małgorzatki – dynarek krziżowy, co straciōł sie przed drugōm wojnōm światowōm.
Fotografije: Muzeum Gōrnoślōnske w Bytōmiu


text:
Ilich Ramírez Sánchez
Ilich Ramírez Sánchez (rodz. 12 paźdźerńika 1949 we Caracas we Wynezueli) – jedyn ze nojbarzi znůmych terrorystůw, uod cajtůngůw mjanowany Szakalym. Bůł chowany uod uojca markśisty, a skiż tygo przijůn pjyrsze mjano "Ilich", uod Lyńina. Bůł szkolorzym we szuli partyzantůw we Kubje a ńyskorzi sztudyrowoł we Moskwje, na Uńiwersyteće mj. Lumumby. Ńyskorzi uostoł terrorystům. Jygo pjyrszo akcyjo to zamach na Edwarda Sieffa, biznesmana żydowskigo pochodzyńo. Nojbarzi znůmo akcyjo we jygo karjerze bůła we Wjedńu, kej 21 grudńa 1976 wloz ze pjyńćůma inkszymi terrorystůma na tref mińistrůw OPEC, zaszlachtowali uůńi wuůnczas 3 perzůny a wźyńi 81 zakłodńikůw. Zażyczyli śe fligra, a kej go dostali uwolńili 41 zakłodńikůw a ze pozostałům tajlům polećeli do Algeru. Godo śe, aże wźyńi wuůnczas 50 milijůnůw dolarůw za jejich uwolńyńy a citli do Libije. We 80. lotach XX stolećo Ilich Ramírez Sánchez bůł terrorystům za kerym nojwjyncy sznupały wszyjske policyje śwjata. Na kůńec chyćili go we 1984. Terozki je zawarty we anclu do kůńca żywobyćo. Jygo perzůna a gyszichta żywobyćo uostała śe inszpiracyjům lo Roberta Ludluma, kery uopisoł jygo smyślůne dźeje we bestsellerowyj seryje růmanůw "The Bourne Identity".


text: Budyšin (CK/SN). Za Wjacławske wiki ma Budyske měšćanske zarjadnistwo po woli měšćanskeje rady zawjazowace prawidła zdźěłać. Z tym wotpowědowachu radźićeljo na swojim zašłym posedźenju namjetej frakcijow CDU a FDP kaž tež radźićelow Clausa Gruhla (Zeleni) a Měrka Brankačka (Pegasus). Spočatnje mějachu so za hodowne wiki wustawki zdźěłać. Tajke běchu sej do toho wobhladali, na přikład w Annaberg-Buchholzu, praji radźićel dr. Dirk Lübke. We hłownym wuběrku kaž tež w měšćanskej radźe samej pak dwělowachu, hač dyrbja to wustawki być. Te bychu najskerje překrute byli. Pisomne prawidła porno tomu zmóžnjeja wěstu fleksibelnosć.


text:
Njeswačidło do europskeho zwjazka Łužiskich parkow přiwzate
Njeswačidło/Mužakow (JK/SN). Njeswačanski hrodowy park je wot lětušeho oficialnje čłon europskeho zwjazka łužiskich parkow. To zdźěli wjesnjanosta Gerd Schuster (CDU) tele dny gmejnskim radźićelam. Wón bě so w februaru na posedźenju zwjazka w Mužakowje wobdźělił, hdźež nimo Njeswačanskeho parkaj w pólskim Zatonju a Żaganju kaž tež parkaj w Starej Darbni (Altdöbern) a Kromoli jako nowych čłonow do zwjazka přiwzachu. Z tym je zwjazk z cyłkownje dźewjeć parkami doskónčny rozměr docpěł a móže so wobsahowemu dźěłu wěnować. Nimo nowych čłonow su w zwjazku zastupjene wot lěta 2010 Mužakowski park, Rogeński park, Baršćanski róžowy park kaž tež hrodowy park w pólskich Brodach.


text:
Mjasec
Mjasec jo casowa jadnotka a źěl lěta. Za tym kak se definěrujo, trajo mjasec wšako dłujko:
- w powšyknem trjebanju wóznamjenijo dobu styrjoch tyźenjow.
- kalendery wužywaju mjasec k rozrědowanju casa. K tomu pśirěduju dobje kalenderowego mjaseca konkretne mě mjaseca. Pó našej kalendarje trajo mjasec 28, 29, 30 abo 31 dnjow.
- W astronomiskim zmysle jo mjasec ako doba definěrowany, w kótarejž wobkružujo pśirodny satelit swój planet. We wušem zmysle póśěgujo se "mjasec" jano na mjaseck zemje: Mjasec zemskego mjasecka trajo mjaz 27⅓ a 29½ dnjami.
Mjasece maju w serbšćinje dwóje pomjenjowanja. Głownje wužywaju se łatyńske mjenja, pódla kótarychž pak eksistěruju teke mjenja serbskego póchada.
Mjenja mjasecow:
1. januar (wezymski)
2. februar (swěckowny)
3. měrc (pózymski)
4. apryl (jatšownik, nalětny)
5. maj (rozhelony)
6. junij (smažki)
7. julij (žnjojski)
8. awgust (jacmjeński)
9. september (požnjenc)
10. oktober (winowc, winski)
11. nowember (młośny)
12. december (zymski)


text:
Starši a kubłarki Čornochołmčanskeje pěstowarnje „Krabat“ žadaja sej za dźěći lěpše rumnostne wuměnjenja. To je Wojerowskeho wyšeho měšćanostu Stefana Skoru (CDU) a wjacorych měšćanskich radźićelow pohnuło, dźěćace zarjadnišćo wopytać.
Čorny Chołmc (AK/SN/MiR). Z wida dźědow a wowkow rysowaše Frank Galle situaciju wobmjezowaneho městna w Čornochołmčanskej pěstowarni „Krabat“, kotraž je w nošerstwje Dobroćelskeho dźěłaćerskeho skutka (AWO) Łužica. „Tu ma so nuznje něšto změnić. Prošu při tym stronske hranicy přewinyć. Financy za to maja być“, rjekny Čornochołmčan. Tuchwilu staraja so w zarjadnišću z 43 městnami wo 37 dźěći w žłobikowej a pěstowarskej starobje. 13 z nich chodźi do žłobika, 24 do pěstowarnje. Jeničce za dobu wot januara do decembra 2018 maja hižo jědnaće přizjewjenjow. Maja tam tež Witaj-skupinu, wo kotruž stara so Silwija Stephanowa, a serbskorěčnu kubłarku Georgiju Kubašowu za chowancow žłobika.


text:
Grzegorz Buchalik: Ô knifach na wychowani dwujynzyczne ślōnskich bajtli
Jak erbnonć dwie godki?
Mody Ślōnzok, kery wychowuje sie w RP musi poradzić do porzōndku godać po ślōnsku i po polsku i z tym gynał po moimu ni ma sie co wadzić. Zgodzi sie sam wiynkszość Ślōnzokōw. Niypochytani jednego z tych jynzykōw bez wielkij przesady idzie nazwać kalyctwym. To jednak dwie inksze zorty kalyctwa. Ślōnski je jynzykiym mniyjszości. Sōm my mniyjszościōm już niy yno w skali Polski, ale nawet w historycznych granicach naszego regiōnu. Beztōż terozki Ślōnzok, kery za bajtla niy erbnie w dōma ślōnskij godki mo niyporownywalnie myjsze szanse coby do porzōndku pochytać tyn jynzyk niyskorzij niż tyn co za łebka godo yno po Ślōnsku a uczynio polskigo chyto sie dopiyro potym. Tōż coby spōmnieć wcześniejsze porownani, zaniydbani uczynio ślōnskigo we poczōntkowych latach moge dokludzić do “kalyctwa dożywotnigo”.
Rozmańte sōm knify i taktyki wychowanio dwujynzycznego, ale ich używani musi być forgot sztrykowane na miara, tōż dosztelowane do sztatusu uczōnych jynzykōw we familii, nojbliższym ôtoczyniu („na placu”) a w państwie. Nojprostszym zdałoby sie przipadkiym sōm rodziny w kerych ôjce majōm inaksze pochodzyni. Jynzyk ôjczysty (mono lepij pedzieć samek “familijny”?) matki je inkszy niż ôjca. Wtedy naturalnym knifym uczynio je OPOL (z ang. One Parent One Language). Matka a ôjciec godajōm do dziecka yno w swoich jynzykach ôjczystych. To bez godki fest skuteczny knif. Bajtel lekko poradzi rozrōżnić wtedy te dwa rozmańte kody jynzykowe. Telko taktyka przijyna tyż masa ślōnsko-polskich familiji na czym fest skorzystały ich dziecka. OPOL mogōm prōbować tyż wkludzać w życi małżyństwa z jednakim pochodzyniym etnicznym (jynzykowym). W telkij sytuacji minusami sōm na pewno przimus dyscypliny jynzykowej, tym bardzij ciynżki do ôsoby, kero musi godać z dzieckiym w “niyswoim” czy swoim “drugim” jynzyku. Do tego nojlepij jak tyn drugi jynzyk je bez ôjca/matka perfekt pochytany. Ôjce czynsto starajōm sie, że bajtel skuli nich niy erbnie dobrego akcyntu i telko taktyka ôkoże sie ańfachowo (chocioż wcale tak niy musi być). Dochodzi tyż problym jak godać przi dziecku, kej ôroz cylnie sie cołko familio. Skuli tych problymōw małżyństwa z jednakim pochodzyniym jynzykowym mało kiedy na telko taktyka sie decydujōm.
Popularniejszo je beztōż strategio miyszano, roz godo sie do dziecka po ślōnsku roz po polsku. To w gowach (tym bardzij tych malutkich) moge wkludzać lekki miszōng. Dobrze jak jeszcze wyraźnie ôddzielo sie ôba jynzyki (pokrewno taktyka zakłodo używani jednego abo drugigo jynzyka zależnie ôd czasu a placu, co pōmogo dzieckōm lepij sie pochytać w dwujynzycznych realiach). Gorzij jak ôjce zaczynajōm sami sztyjc fyrlać te dwa jynzyki, nikedy nawet w jednym zdaniu. Inkszym ausdrukiym je spamiyntywani i poprowiani dziecek jak “źle godajōm”, co tym bardzij zdo sie być gupotōm kej samymu godo sie do bajtla “miszōngiym”. Przesadne spamiyntywani modzioka za pierōna niy pōmogo w dwujynzycznym uczyniu. Pryndzyj moge dokludzić do tego, że bajtel sie zgańbuje, wylynko, czy durś zniychynci do godanio, tōż jego rozwōj jynzykowy sztopnie.
Spōmniane niykōnsekwyncje a błyndy przi miyszanej taktyce uczynio jynzykōw, prziczyniajōm sie do złej ôcyny telkigo wychowywanio dziecek, szczególnie bez pokolynia, kere ze swojimi łebkami zaczynały yno ôd ślōnskigo. Te ôsoby podkreślajōm przeważnie, że ich dziecka, chocioż na poczōntku były uczōne yno po naszymu, ni miały niyskorzij żodnych problymōw coby pochytać polski. Telki podynści to mynij abo bardzij świadōme wybrani nastympnej z głōwnych strategii uczynio dwujynzycznego, kero fachowo literatura ôkreślo skrōtym ML@H (z ang. Minority Language at Home – jynzyk mniyjszości w doma). Downij fachmany za fest tego knifu niy polycali. Terozki jednak je ôn coroz bardzij w zocy, bo dowo bajtlōm wiynkszy kōntakt z godkōm mniyjszości niż OPOL, a dyć to jynzyk mniyjszości je bardzij zagrożōny zapōmniyniym. Jynzyk wiynkszości (w naszym wypadku polski) je forgot wszyndzij naôkoło (media, szkoła, kościōł), co dowo mu telki fory, że ni ma co sie starać, że w dłōgszej perspektywie dziecko zmuszōne do jego nauki bydzie miało ś nim wiynksze problymy.
Eli wiysz, że?
Mōzgi bajtli we piyrszych latach życio sōm nasztelowane na poznowani jynzykōw. Małe dziecka poradzōm dużo lepij rozpoznować dźwiynki. Dowajōm pozōr na nojmyńsze rōżnice we głoskach, kerych niy słyszōm już starsi, kej te rōżnice ni majom znaczynio w ich jynzykach. Dlo przikłodu fest ciynżko nōm je pochytać rōżnice we rozmańtych zortach francuskich głosek zbliżōnych do „u” abo „e”. Jynzyk francuski mo dużo wiyncyj samogłosek, kere nōm biyda wysłyszeć, tym bardzij wypedzieć. Na tej samej zasadzie Polokowi biyda kapnōnć co rōżni ślōnski „pozōr” i czeski „pozor”, czy ślōnskigo „kōnia” a polskigo „konia”. Bajtle ni majōm telkich problymōw. Bezmałaś do 6. miesiōnca życio dziecka idyalnie wychytujōm telki kōntrastowe dźwiynki a hneda potym zaczynajōm już ignorować te, kerych kole siebie niy słyszōm. Po skōńczyniu piyrszego roku życio bajtel po leku skupio sie już yno na rozrōżnianiu dźwiynkōw ważnych w jego jynzyku. Ale spokojnie jeszcze bez dłōgi czos potym praje do 7. roku życio dziecka poradzōm rozpoznować nowe dźwiynki, wylyź ze swoich jeszcze luźnych ramōw jynzykowych.
Jeszcze jedno! Dziecka w piyrszych latach życio jeszcze warcij niż uczyć sie nowych jynzykōw poradzōm niyużywano godka zapōmnieć. We nikerych ślōnskich familiach bez czos II wojny światowej, ôjce zdecydowali godać do dziecek yno po nimiecku. Kej wojna sie skōńczyła i nikere 3-5-cio latki uczōne przody yno po nimiecku durś straciyły kōntakt z tōm godkōm, wartko pozapōminały jak sie „szprecho” i we starszym wieku niy umiały już pedzieć po nimiecku praje nic.
Tōż w skrōcie – uczcie dziecka godać i niy przestowejcie! Pryndzyj lepij, ale nigdy za niyskoro. Sōm na dyć i starzi, kerzi poradzōm pochytać cudzy jynzyk perfekt, tak aże niy poznać że sōm „cudzy”. Muszōm yno forgot bardzij sie przi tymu napocić.
W prziszykowaniu tekstu nojbardzij pōmōgła mi publikacjo: B. Zurer Pearson, Jak wychować dziecko dwujęzyczne,tłumaczyni i adaptacjo Z. Wodniecka i K. Chlipalski, Poznań 2013.
Grzegorz Buchalik – etnolog, historyk, felietōnista, fusbalista, mody ôjciec. Kludzi bloga Ślōnski Fusbal we Dzienniku Zachodnim.
http://www.dziennikzachodni.pl/blogi/slonski-fusbal/
https://www.facebook.com/SlonskiFusbal/


text:
Baffinska kupa
Baffinska kupa (jendźelsce Baffin Island, inuktitut Qikiqtaaluk) je kupa w sewjernym Atlantiku, kotraž słuša do kanadiskeje prowincy Nunavut. Wona je z přestrjenju wot 507.451 km² pjata najwjetša kupa na swěće a najwjetša w Kanadźe, ma pak jenož něhdźe 14.000 wobydlerjow – zwjetša Inuit – a słuša tuž k najmjenje wobsydlenym kónčinam zemje. Baffinska kupa nadeńdźe so sewjernje prowincy Québec před Hudsonskim zaliwom a je přez Baffinski zaliw wot 400 kilometrow zdaleneje Grönlandskeje dźělene. Přez zaliw wjedźe Sewjerozapadna pasaža, najkrótši zwisk mjez Atlantikom a Pacifikom.
Sewjerowuchodna strona kupy je chětro hórkata a zwjetša z lodowcami pokryta. Najwjetše sydlišćo na kupje je Iqaluit (6.700 wobydlerjow) při juhowuchodnym přibrjoze, kotryž je zdobom zarjadniske sydło w lěće 1999 załoženeje prowincy Nunavut.
K zwěrinstwu Baffinskeje kupy słušeja běłe mjedwjedźe, karibu, polarna liška, polarny zajac, sněhowy zajac a kohlica. We wokolnym morju su grönlandska wjelryba, narwal, ćulenje a morže žiwe.


text:
Strzůdźymne Morze
Morze Strzůdźymne – morze mjyndzykůmtynyntalne położůne půmjyndzy trzyma kůntynyntůma: Ojropům, Afrikům a Azyjům. Zajmuje ůng. 2,5 mln km² placu. Zasolyńy 38-39 ‰. Ze Uoceanem Atlantyckim mo kuplůng bez Ćyśnina Gibraltarsko. Na wschodźe bez Ćyśńina Dardanele mo kuplůng s Morzym Marmara a dali ze Morzym Czornym. Bez Kanoł Sueski mo kuplůng s Morzym Czyrwůnym a dali ze Uoceanym Indyjskim. Srogsze wyspy to Balyary, Korsyka, Sardyńijo, Sycylijo, Malta, Kreta, Rodos a Cypr. Na wybrzeżach Morza Strzůdźymnygo kwitnyły roztomajte rozwińynte cywilizacyje tyśůnce lat nazod. Pozostoły po ńich bogate pamjůntki archeolůgiczne a ńy ino.


text:
Złodziyj chycōny ôd sōmsiadōw
Sōmsiedzkŏ pozorność zaś pokŏzała, iże je niezastōmpiōnŏ. 47-latek, co ôkrŏd dōm, ôstoł chycōny ôd miyszkańcōw. Ci, przi ruszaniu na swojã akcyjõ, w tym samym czasie alarmowali policyjõ. Za raub z włōmaniym zastawiōnymu grozi do 10 lŏt heresztu.
Do zdarzyniŏ doszło w pyńdziałek. Po godzinie 23.00 w Dōmbrōwce narŏz brakło sztrōmu. Wtynczŏs jedna z miyszkanek dojzdrzała w ôknie sōmsiednigo dōmu światło taszynlampy. Wiedziała, iże sōmsiady wyjechali na wesele, tōż powiadōmiyła ślubnego i syna. Ci zarŏz zazwōniyli na policyjõ, sami tyż wziōnli działać. Złodziyj podsuchowoł policyjnõ korespōndyncyjõ, bez to spōmiarkowoł sie, iże wachtyrze prawa dostali zgłoszynie. Uzdoł sie uciyc. Ucieczka jednak sie niy podarziła, bo blisko czekali na niego sōmsiady – 56-letni fater i jego 26-letni syn. Na plac przijechali pyskowscy szandarzi i przejōnli 47-letnigo chycōnego. Znŏdniynte były przedmioty porwane z dōmu jak tyż złodziejske akcesoria.
Jak sie pokŏzało, podyjzdrzany przijechoł na włōmanie swojim autym, z jednyj z ôddalōnych ô bezma 40 km gmin tego samego krysu. Autŏk skrōł w ôddalōnym miyjscu. Policyjōny znŏdli je i zabezpieczyli społym z resztōm dowodōw. Sprawa durch sie rozwijŏ. Śledczy klarujōm udzioł 47-latka w inkszych podobnych czynach, ale wszyjsko skazuje na to, iże niy było to jego piyrsze włōmanie. Grozi mu nawet 10 lŏt heresztu.


text:
Carl von Ossietzky – niymiecki bojownik ô dymokracyjõ
Dzisiej, 4 mŏja, je ôziymdziesiōntŏ rocznica śmierci Carla von Ossietzky’ego, niymieckigo pacyfisty i laureata Nadgrody Nobla.
Ossietzky narodziōł sie 3 października 1889 roku we Hamburgu, we familiji z Gōrnego Ślōnska. Jego ôjcowie to byli Karl Ignac von Ossietzky i Rozalia, z dōmu Pratzka. Niy wiadōmo, skōnd wziōnło sie von we jego nazwisku. Sōm, trochã do wicu, padoł, iże keryś z jego praôjcōw sużōł przi brandynburskim wojsku i elektōr, bez to, że niy mioł jak wojŏkōm zapłacić, nobilitowoł dwa regimynta, co mu sużyły.
Niy skōńczōł szkoły realnyj, ale poradziōł sie za dziynnikŏrza. We 1913 ôżyniōł sie ze Maud Lichfield-Wood, brytyjkōm z Manchesteru. W czasie piyrszyj wojny światowyj bōł wezwany do niymieckij armije, co przi nij musioł sużyć, chociŏż już wtynczŏs ôn bōł pacyfista. Doświadczynia wojny jeszcze barzij zwiynkszyły jego pacyfizm. W czasach Republiki Weimarskij jego kōmyntarze polityczne prziniosły mu reputacyjõ wielkigo zwolynnika dymokracyje i rozmajtego społeczyństwa.
We latach 20. bōł jednym z lidrōw bezdōmnyj lewice, co grupowała sie przi gazycie Die Weltbühne. To strzodowisko ôdciepowało kōmunizm, ale tyż niy miało rade socjaldymokracyje skuli tego, iże zdŏwała im sie za bardzo kōmpromisowŏ ze starym porzōndkym. We 1927 wziōn być za naczelnego redachtora we Weltbühne.
We 1929 roku Walter Kreiser, jedyn ze pracownikōw gazyty, ôpublikowoł artykuł ô sekretnym szkolyniu ekstra ôddziału Reichswery – Batalijōnu M. Wojŏcy szkolyli sie we Niymcach i we ZSRS, niyzgodnie ze zŏpisami Traktatu Wersalskigo. Kreiser i Ossietzky byli ôdpytowani niyskorzij we Nojwyższym Sōńdzie, a we 1931 roku sōnd wydoł rozsōndek, kaj uzdoł ich winnych zdrady i szpiegostwa bez to, iże prziciōngli miyndzynŏrodowõ uwŏgã do czegoś, co państwo ekstra ukrywało. Ôba dostali po ôziymnŏście miesiyncy heresztu. Kreiser uciyk z Niymiec, ale Ossietzky ôstoł i bōł wypuszczōny przed Godniymi Świyntami 1932 we rōmach godnij amnestyje.
Po wypuszczyniu durch robiōł za głos przeciwko militaryzmowi i nazizmowi. We eseju „Antysymici” we 1932 roku napisoł:
Dzisiej moc czuć krew we lufcie. Literacki antysymityzm wykuwŏ moralnõ brōń do mordowaniŏ. Tyndzy i szczyrzi chopcy weznōm sie za resztã.
Jak we 1933 roku Adolf Hitler ôstoł za kanclerza, a dyktatura nazistowskŏ sie zaczła, ôn durch – jako jedna z niywielu ôsōb publicznych – ôpowiadoł sie przeciwko NSDAP. Po ôgniu Reichstagu z 28 lutego 1933 roku bōł heresztowany i zawarty we Spandau. Potym bōł przeniysiōny do lagru kōncyntracyjnego we Esterwegen i inkszych. Bez cołki czas bōł traktowany bez lutości ôd wachtyrzōw i niydokormiany. Jak we listopadzie 1935 roku reprezyntanciŏ Czerwōnego Krziża przijechali nawiydzić Ossietzky’ego, zapisali, iże ôbejzdrzeli roztrzyńsiōne, pōłmŏrtwe, blade coś, figurã, co wyglōndała jak bez uczuć, jedno ôko spuchniynte, wytrzaskane zymby, ciōngło złōmanõ, źle zagojōnõ nogã… ludzkõ istotã, co siōngła do granice tego, co idzie zniyś.
Ossietzky zaczōn być znany na świecie po tym, jak we 1936 roku dostoł Nadgrodã Nobla. Niymiecki regyrōnek niy mōg zastawić ôgłoszyniŏ tego, ale niy wypuściōł go z lagru, żeby nadgrodã ôdebroł. We tamtym czasie danie mu jij prziniosło tyż moc kōntrowersyji, bo czyńść ôpinije publicznyj widziała w nim kryminalisty, co zaatakowoł swōj krŏj zanim jeszcze zrobiōł to Hitler.
W mŏju 1936 roku bōł przeniysōny do berlińskigo lazarytu na Charlottenburgu skuli tubery, co jã już mioł, jak dostowoł Nobla. Tam ôstowoł durch pod ôbserwacyjōm Gestapo. Umar we lazarycie na Pankowie, porzōnd wachowany ôd policyje, 4 mŏja 1938 roku, ôd tubery i efektōw maltretowaniŏ we lagrach.


text:
Historyjŏ w 1000 słōw: ôstatnie lata niypodległości i hołd czeski
Przemysł Ôttokar II, czeski krōl, niy poradziōł zrealizować swojich planōw we krŏjach austryjackich, tōż wziōn patrzeć na pōłnoc. Szukoł we Polsce i Ślōnsku sojusznikōw przeciwko nowo ôbranymu krōlowi rzimskymu Rudolfowi Habsburgowi, co mioł corŏz srogsze i srogsze żōndania. We 1277 roku krōl i princowie ślōnscy trefiyli sie we Ôpawie, kaj spisali umŏwy ô wzajymnyj pōmocy.
Już na bezrok kōnflikt miyndzy ôbōma krōlami bōł rozwiōnzany, bo jejich armije trefiyły sie w sierpniu pod Suchymi Krutami. Po strōnie czeskij podle krōniki Otakara Štýrskigo walczyły tyż wojska ôd Władysława I ôpolskigo i Hynryka III głogowskigo. Przemysł Ôttokar doimyntnie przegroł batalijõ i straciōł życie.
W tym czasie wielke plany mioł wrocławski princ Hynryk IV. Nojprzōd prōbowoł przejmnōńć ôpiekã nad Wacławym II, synym ôd Przemysła Ôttokara, ale to mu sie niy podarzyło. Chcioł tyż zyskać wpływy we Polsce, a do tego potrzebowoł sparciŏ ôd princa ôpolskigo Władysława, tōż wziōn sie za żōnã jego cerã, co jeji miana niy znōmy. Podle umŏwy ôna miała ôstać polskōm krōlowōm, a za to Władysław i jego synowie uznali Hynryka za suweryna i uznali tyż jego tytuł krōlewski.
Władysław ôpolski umar we 1281 roku. Ôd niego sroge ksiynstwo ôpolske, co zajmowało hned cołki Gōrny Ślōnsk, zaczło sie rozpadać na myńsze party. Mioł ôn sztyrech synōw; nojstarszy Mieszko społym ze niydojzdrzałym jeszcze Przemysławym dostoł ziymie cieszyńskõ, ôświyńcimskõ i raciborskõ, Bolesław dostoł ôpolskõ, a Kazimierz bytōmskõ. Jejich sojusz ze princym wrocławskim skōńczōł sie doś wartko. Hynryk nojprzōd ôddalōł jejich siostrã, a jak ôna umarła, to wziōn sie cerã ôd Ôttōna brandynburskigo, co ôn bōł jejich wielki wrōg.
Hned, we 1288 roku, umarło ksiōnżã krakowske Leszek Czŏrny, tōż wybuchła wojna miyndzy Hynrykym a princym kujawskim Władysławym Łoketkym. We sierpniu 1289 roku princ wrocławski wziōn Krakōw. Łoketek potym to miasto dugo ôblygoł i w kōńcu je zdobōł, ale Hynryk poradziōł nazŏd weznōńć Małopolskã.
To ta corŏz wiynkszŏ siyła dolnoślōnskigo princa sprawiyła, iże gōrnoślōnske ksiōnżynta corŏz barzij patrzyły na połednie. Czeski krōl, Wacław II, ziyńć ôd krōla rzimskigo Rudolfa, tyż rŏd szukoł nowych ziym do podbiciŏ we corŏz słabszyj, skōnfliktowanyj Polsce.
Piyrszy ôddoł swoje ksiynstwo Wacławowi w lynno Kazimierz II bytōmski we 1289 roku, a hned za nim poszły inksze ślōnske ksiynstwa piastowske: ôpolske i cieszyńske we 1291, raciborske w 1292, wrocławsko-legnicke i świdnicko-jaworske w 1301.
We 1296 roku umar Przemysł II, co rok przōdzij korōnowoł sie na krōla Polski, i zaś zaczła sie wojna miyndzy ksiōnżyntami ô korōnã. Szlachta i kościōł, zmynczyni kōnfliktami, zapropōnowali trōn prawie Wacławowi, pod warōnkym, iże ôżyni sie ze cerōm ôd Przemysła. Czeski krōl korōnowoł sie we 1300 roku na krōla Polski, ale już po piyńciu latach umar. Jego syn, Wacław III, bōł zamordowany w Ôłomuńcu już rok niyskorzij, co skōńczyło sześćsetletniõ czeskõ dynastyjõ Przemyślidōw, co panowała dugi czas nad Ślōnskym.
W tym czasie kedyś wielke państwo gōrnoślōnske rozleciało sie na dziewiyńć małych ksiynstewek. Ôbrany na krōla czeskigo we 1310 roku Jōn Luksymburski na poczōntku swojigo panowaniŏ niy interesowoł sie sprawami Ślōnska i Polski. Z drugij strōny corŏz wiyncyj siyły mioł Władysław Łoketek, co w kōńcu we 1320 roku korōnowoł sie na krōla Polski. Princowie ślōnscy skuli tego dwa razy ôświadczali, iże jejich ziymie leżōm we granicach Polski, ale za tymi jejich deklaracyjami niy szła żŏdnŏ praktyka. Durch trzimali swoje małe ksiynstewka za suwerynne państwa.
Skirz ale tego, iże ksiynstwa ślōnske były corŏz myńsze, wiyncyj i wiyncyj znaczyniŏ miały miasta ze Wrocławiym, nojważniyjszym z nich. Nowe państwo polske niy miało we swojich granicach Gdańska i Pōmorza, tōż handel ze zachodym niy bōł możliwy. Kupcy krakowscy wziōnli tōż patrzeć na wschōd i bez to umiyniyli sie we kōnkuryncyjõ dlŏ Wrocławia. Mieszczanie wrocławscy, żeby chrōnić swoje interesy, przekŏzali swoje miasto Łoketkowi z nadziejōm, iże polski krōl poprze jejich handel ze wschodym. Dalsze wypadki ale niy poszły tak, jak wrocławiany chcieli. Łoketek, możliwe, iże pod wpływym mieszczan krakowskich, ôddoł ksiynstwo wrocławske nazŏd jego princowi, Hynrykowi VI.
Hynryk VI niy mioł synōw, ino same cery. Żeby dostać zgodã na erbowanie swojigo państwa tyż we liniji żyńskij, we 1324 roku ôddoł hołd lynny krōlowi niymieckimu Ludwikowi Wittelsbachowi. To niy pasowało wrocławskimu patrycjatowi i we 1325 roku jego przedstawiciele we sekrecie ôsprawiali ze Jōnym Luksymburskim, a w tym samym czasie inksi prōbowali przeprzić Hynryka do zgody ze czeskim krōlym.
We 1326 roku Jōn nawiydziōł Wrocław. Tam z princym wrocławskim zgodziyli sie na warōnki przekŏzaniŏ jego ksiynstwa krōlowi czeskimu. Już rok niyskorzij Jōn weszoł ze swojōm armijōm do Małopolski, bo bōł wikariuszym Rzesze, a Polska zaatakowała Brandynburgijõ. Wyprawa krōla czeskigo przeszła bez Gōrny Ślōnsk i chociŏż niy dała mu ani Krakowa, ani polskij korōny, co dō nij mioł pretynsyje, to zyskoł lynnikōw na naszyj ziymi. 18 i 19 lutego princowie gōrnoślōnscy ôddali mu we Ôpawie hołd.
Pōłtora miesiōnca niyskorzij, 4 kwietnia, krōl czeski wjechoł na reprezyntacyjny byzuch do Wrocławia. Tam podpisane były dokumynta wziyńciŏ ksiynstwa wrocławskigo za lynno. Bōł we Wrocławiu tyż princ ôpolski Bolesław II, co tyż słożōł Jōnowi hołd. Ôn bōł ôstatni ze gōrnoślōnskich princōw, co ôddali swoje ksiynstwa krōlowi czeskimu.
Te sojusze, co princowie ślōnscy podpisowali ze krōlym czeskim niy były blank ścisłe. Ôni durch mieli doś swobody we swojim panowaniu. Jejich ôbowiōnzkym była ôchrōna państwa czeskigo ôd strōny Polski. To były piyrsze kroki do powstaniŏ kōnceptu krŏjōw Korōny Czeskij.


text:
Důmińikana
Důmińikana, Republika Důmińikańsko – państwo we Americe Půunocnyj, druge podug powjeřchńe a ličby ludźi na Mořu Karajibskim (po Kubje). Zajmuje ůng. 2/3 placu wyspy Hajiti, kero je podźelůno mjyndzy ńa a państwo Hajiti.
Pjyršymi mjyškańcami byli sam Tainowje. Lo Ojropejčykůw teryny uobecnyj Důmińikany uodkryu Křištof Kolumb we 1492 roku. Ńyskoři kraj přeloz pode wuadza Hišpańije. Stolica Důmińikany, Santo Domingo, zouožůno we 1496 roku je nojstaršym stouym uośedlym zouožůnym bez Ojropejčykůw we uobu Amerikach. Zachodńo tajla wyspy Hajiti bůua pode kontrolům francuskům a we 1804 uoguośiua ńypodleguość kej Hajiti. Bez lata 1821-1843 Důmińkana bůua bez Hajiti uokupowano. Ńypodleguość uoguošůno po wygrańu powstańo, 27 lutygo 1844. Ńyskoři Důmińikana točůua wojna s Hajiti, bůua uokupowano bez Hišpańijo (1861-1865), a zaś bez USA (1916-1924).
Wjynkšość ludnośći je krojcokůma dwu abo wjyncyj ras. S bjouych nojwjyncyj mo hišpańske pochodzyńy. Katolicyzm wyznowo 79% mjyškańcůw. Postřůd čornoskůryj ludnośći idźe trefić tyž ańimistůw a wyznowcůw Voodoo. Gospodarka dowńij bůua uoparto na bauerstwje, terozki krům ńygo sroge znočyńe mo turystyka.


text:
Nowe lěto je drje hižo dwanaće dnjow stare, přiwšěm chcu tři delnjoserbske nowostki předstajić, kotrež su hišće w dwanatym měsacu lońšeho lěta wušli.
Znata a woblubowana rozhłosownica Jutta Kaiserowa z Górow w Bórkowskej gmejnje běše lětdźesatki po domiznje z mikrofonom po puću. Jeje powołanske kredo bě: „Sćerpnje přisłuchać, to wuznamjeni žurnalista. Tak mnohe lěpje rozumiš, a to nic jenož rěčnje.“ Z jeje bohatych dožiwjenjow a nazhonjenjow je nastała kniha „Ducy pó domowni. Spomnjeńki reportarki“. Čućiwje a wobrazliwje pisa w njej wo našich wsach a ludźoch, rysuje bjez čornoběłeho molowanja małe a wulke podawki, na přikład powójnske wuwiće ratarstwa. Takle radźi so jej, ze stawizničkami stawizny wěrnje předstajić.


text:
Godziny otwarcia:
Katowice, najbliższe sklepy Gastronomia
KFC, Katowice, ul. Bracka 4
Gusto Dominium Galeria Katowicka, Katowice, ul. 3-go Maja 30
McDonald's, KATOWICE, UL. STAWOWA 5
Subway Dworzec Główny PKP , Katowice, ul. Wilhelma Szewczyka 2
KFC Galeria Katowicka, Katowice, ul. 3 maja 30
Burger King, Katowice, ul. 3 Maja 30
Salad Story Galeria Katowicka, Katowice, ul. 3-go Maja 30
McDonald's, KATOWICE, UL. 3 MAJA 30
Subway Galeria Katowicka, Katowice, ul. 3 Maja 30
McDonald's, KATOWICE, PL. WILHELMA SZEWCZYKA 2
Subway, Katowice, ul. Mielęckiego 10


text:
Cyrkej swjateho Měrćina
Cyrkej swjateho Měrćina (łaćonsce St. Martini Episcopi Confessoris) je serbsko-katolska wosadna cyrkej w Njebjelčicach. Wona steji na granitowym kopcu w sewjerowuchodnym dźělu wsy, sewjernje hłowneje dróhi. K wosadźe słušatej nimo wosadneje wsy tež wjesce Serbske Pazlicy a Pěskecy (wot 1765). Wona wobsteji znajmjeńša z 15. lětstotka a bě klóštrej Marijina hwězda podstajena. Tak wosta tež po reformaciji katolska.
K Njebjelčanskej wosadźe słušeše w lěće 2017 801 zwjetša serbskorěčnych katolikow w třoch wsach (2015: 784).
Twar a wuhotowanje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Prěnja drjewjana Njebjelčanska cyrkej steješe wosrjedź wsy na kěrchowje a bu w lěće 1739 přez woheń zničena.
Nowa cyrkej swjateho Měrćina bu wot 1740 do 1743 w barokowym stilu po naćisku italskeho architekta a twarskeho mištra Drježdźanskeje dwórskeje cyrkwje Gaetano Chiaveri při puću do Serbskich Pazlic natwarjena. Kóšty přewza po zdaću kurwjerchowski guwerner Sakskeje, Egon Anton Fürst zu Fürstenberg, kiž bě Budyskemu tachantstwu před swojeje smjerće 1716 za nowotwar katolskeje cyrkwje předwidźane pjenjezy darił. Na zapadnej stronje cyrkwinskeje łódźe namaka so wěža, na wuchodnej stronje sakristija. Prěnjotna trojoposchodowa króna wěže, podobna na Budysku radnicu, bu w lěće 1830 wottorhana a masiwna nowa kupola natwarjena, kotrejž so w ludowym erće „latarnja“ praji.
1907 je farar Kubaš ju nutřka wobnowić dał a 1938 slědowaše wonkowne wobnowjenje pod fararjom Handrikom. W lěće 1976 bu wěža znowa wobmjetana. W cyrkwi namakatej so 16 metrow wysoki a 5,5 metrow šěroki běły hłowny wołtar a retabla z drjewa w barokowym stilu. Při wołtarje su swjećo swjateje Marije donjebjeswzaća, nad tym swjećo swjateho Měrćina a na bokomaj swjatej Katyrna a Marhata. Při drjewjanej běłej baroknej klětce předstaja so ewangelisća.
Drjewjany južny wołtar, swjećeny swjatemu Měrćinej, je 8,5 metrow wysoki a nimale štyri metry šěroki a bu wot fararja Kubaša z Hainsbergskeje cyrkwje pola Aachena kupjeny a 1892 w Njebjelčicach nastajeny. Wobraz swjateho Měrćina, prošerjej płašć dawaceho, bu w lěće 1899 wot sakskeje princesny Mathildy darjene. Sewjerny wołtar je runje tak drjewjany a swjatej Mariji swjećeny. Šěsć metrow wysoki a 270 cm šěroki běły, zdźěla pozłoćeny wołtar pokaza na wołtarnym wobrazu Mariju, Jězusa Chrystusa z křižom a Boha Wótca kaž tež postawje swjateju Hańže a Marhaty na bokomaj.
Na wjacorych městnach namaka so wopon klóštra Marijineje hwězdy z pismikami C.S.A.M., poćahowacymi so na abatisu Cordulu Sommer (Cordula Sommer Abbatissa Mariastellensis).
Hač do lěta 1917 měješe Njebjelčanska cyrkej dwaj zwonaj a wot 1923 tři nowe (Marijiny, Měrćinowy a Józefowy), kiž buchu pak w Druhej swětowej wójnje zebrane. 1964 dósta cyrkej štyri nowe zwony z Apoldy.
Cyrkej so w lěće 1993 k poslednjemu razej wobšěrnje saněrowaše.
Bože słužby[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Kemše swjeća so njedźelu, wutoru (za seniorow), srjedu (za dźěći) a pjatk jenož serbsce, sobotu serbsce a němsce. Štwórtk su serbske kemše w Pěskečanskej kapałce.
Njebjelčanska kermuša swjeći so započatk nowembra.
Galerija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Fararjo[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Cornelius Gurlitt: Nebelschitz. W: Beschreibende Darstellung der älteren Bau- und Kunstdenkmäler des Königreichs Sachsen. 35. Zwjazk: Amtshauptmannschaft Kamenz (Land). C. C. Meinhold, Dresden 1912, str. 222.
- Michał Anders: Njebjelčanska wosada. W: Měrćin Salowski (wud.): Wosady našeje domizny. Krajan 3. Nakładnistwo swj. Bena, Lipsk 1984


text:
Budyšin (CK/SN). Kwota bjezdźěłnych ležeše po wšej Hornjej Łužicy w meji pola 6,7 procentow. Po wuprajenju šefa Budyskeje agentury za dźěło Thomasa Berndta je to najniša ličba, kotruž su w regionje hdy zwěsćili. Wokoło Kamjenca wučinja wona samo jenož 3,7 procentow. Z tak mjenowaneho „tučneho pasma“ wokoło Drježdźan profituja samo hač do Biskopic a Budyšina, dokelž je tam potrjeba za fachowcami wulka. Tež wobchadne zwiski su dobre. Při kwoće 11,6 pak bjezdźěłnosć w Zhorjelskej kónčinje porno tomu wjele pomałšo woteběra.
Tuchwilu je we wuchodnej Sakskej 19 300 žonow a muži jako bjezdźěłni přizjewjenych. To je 784 mjenje hač před měsacom a 1 551 mjenje hač před lětom. Přičina tohole wuwića je po měnjenju Thomasa Berndta typiske nalětnje wožiwjenje, hačrunjež zyma scyła tak kruta njebě. Nimo toho su po jeho měnjenju twarske firmy nawuknyli, zo je lěpje, sobudźěłaćerjow tež w zymje zdźeržeć. „W twarskej branši mjeztym płaći: štóž je jónu pušćeny, je preč“, rjekny Berndt.


text:
Litium
Litium (wědomostnje Lithium), [ˈliːtiʊm] (z grjekskeho λίθoς líthos „kamjeń“) je chemiski element ze symbolom Li a rjadowym ličbnikom 3. Mjeno Litium dósta element, dokelž bu na rozdźěl wot natriuma a kaliuma w kamjeniznje wotkrył. Wón je alkaliski kow druheje periody periodoweho systema elementow. Litium je lochkometal a wobsedźi najmjeńšu hustosć pod standardowymi wuměnjenjemi krutych elementow. W elementarskej formje reaguje kaž wšě alkaliske kowy hižo při dótkanju z kóžnej włóžnotu a tak zawinuje ćežke wužraća a spalenja. Jeho wjazny su strowoty škody, ale wězo w zdawna snadnišim rozměrje hač tute jeje periodoweho susoda Berylium.
Litium bu 1817 wot Johan August Arfwedson wotkrył. Wón njewustupuje w přirodźe dla jeje wysokeje reaktiwnosć elementarny. Při rumowej temperaturje je jenož na cyle suchim powětrje za dlěši čas stabilny, na włóžnym powětrje so na powjerchu spěšnje mutnošěra woršta z litiumoweho hydroksida wutwori. Pomału reaguje tež na suchim powětrje k litiumowemu nitridej. Jako mikroelement je w formje jeho selow časty wobstatk wot mineralneje wody.
W čłowjekowym organizmje su małe mnóstwa litium na składźe; element pak njeje esencielny a žanu znatu biologisku funkciju nima. Najebać toho maja někotre litiumowe sele medicinski wuskutk a wuskutkuja při bipolarnych afektowych mylenjach, maniji, depresijach a kluserowych hłowybolenjach.
Noty[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 M. Hesse, H. Meier, B. Zeeh: Spektroskopische Methoden in der organischen Chemie Thieme, 2002


text:
Spočatk 18. lětstotka chodźachu někotre Zarěčanske dźěći do Króńcy ke krawcej, někotre tež do Banec k małoratarjej, zo bychu pisać a čitać wuknyli. Wučba bě přewažnje jenož w zymskich měsacach. Na zakładźe wustawy z lěta 1831 wobzamkny Sakski krajny sejm štyri lěta pozdźišo wosomlětny šulski čas za wšitke dźěći wot šěsć lět ze znajmjeńša dwanaće do 18 šulskimi hodźinami wob tydźeń. Farar wukonješe funkciju wjesneho šulskeho inspektora a měješe z gmejnami wutworjenja šulskich nawodnistwow dla jednać. Na zakładźe toho rozsudźichu, w Zarěču ludowu šulu za wjesne kaž tež za ewangelske dźěći z wokoliny zarjadować, mjeztym zo mějachu katolske dźěći w Čornecach do šule chodźić.
Połojcu twarskich kóštow mějachu z dawkowych srědkow financować, tamnu połojcu dyrbjachu wobydlerjo sami płaćić. Ryćerkubler Carl Gottlob Fiedler přewostaji za šulu pódu na južnej kromje wsy, a wot šulskeho wjednistwa dósta nadawk twar nawjedować a dohladować. Naćisk zhotowi Budyski mulerski mišter Seidler. Cyłkowne kóšty wučinjachu 1 800 tolerjow. Twarili su šulu w Zarěču lěta 1843.


text:
Reggae Festiwal we Wodzisławiu w tyn weekynd!
Już 27 i 28 lipnia Tabu, David Lion, Maleo Reggae Rockers jak tyż gość ekstra O.S.T.R. i inksi wystōmpiōm w czasie Nojcieplyjszego Placu Na Ziymi 2018 – Reggae Festiwalu! Jubileuszowŏ, 15. edycyjŏ fajru ôdbydzie sie na stadiōnie miejskim przi ul. Bogumińskij we Wodzisławiu Ślōnskim. Stymp darmowy!
W tym tydniu ruszŏ wyczekowany ôd mocka ôsōb fajer „Nojcieplyjszy Plac Na Ziymi – Reggae Festiwal”. Atrakcyjni muzykańciŏ, widowiskowe kōncerty, perfekt publiczność i szumnŏ atmosfera – dziynki tymu wszyjskimu bez dwa festiwalowe dni bydzie się szło bawić jak nigdy. Gorke takty zaś bydōm się roznosić na stadiōnie miejskim, kaj znojdzie sie tyż drugŏ bina sound systymowŏ ze strefōm chill out na sztrandzie. Festiwalowe gadżety dedykowane jubileuszowyj edycyji festiwalu bydzie szło kupić na ekstra sztandzie. Niy braknie tyż placu pod celt.
Nojcieplyjsze Plac na Ziymi – Reggae Festiwal ôrganizuje dlŏ miasta Wodzisławia Ślōnskigo Wodzisławske Cyntrum Kultury i Total Promotion.
Program:
27 lipca, piōntek:
18.00 – Rozgrzewka – Dr Love/Slaveah/Cheeba
20.00 – Maleo Reggae Rockers
21.30 – Bob One & Bas Tajpan
23.00 – Gość Ekstra – O.S.T.R
00.30 – King Horror Sound & Alex Bass (ES)
28 lipca, sobota:
17.00 – Roots Soldiers
18.30 – The Djangos
20.00 – Damian Syjonfam
21.30 – Tabu
23.00 – David Lion (IT)
00.30 – Etna Kontrabande


text:
Pytańske pólo w Firefox wužywaś
Móžośo pytańske pólo w Firefox wužywaś, aby web ze swójimi nejlubšymi pytnicami pśeptyowaś.
Pytańske pólo wužywaś
- Zapišćo jadnorje do pytańskego póla na swójej symbolowej rědce abo na boku nowego rejtarka.
- Gaž zapisujośo do pytańskego póla symboloweje rědki, pokazujo wam waša standardna pytnica naraźenja, aby wam pomagała, pytanje pólěpšyś. Za dalšne informacije glějśo Pytańske naraźenja w Firefox a Pytańske naraźenja w pytańskem pólu Firefox wužywaś.
- Tłocćo na returnEnter, aby z pomocu swójeje standardneje pytnice pytał abo wubjeŕśo drugu pytnicu pśez kliknjenje na jeje symbol.
K dispoziciji stojece pytnice
Firefox pśinjaso pó standarźe slědujuce pytnice sobu:
- Yahoo za pśepytowanje weba pśez Yahoo
- Google za pśepytowanje weba pśez Google Pokaz: Standardne pytanje Google jo skoděrowane, aby wótsłuchowanjeju zajźowało.
- Bing za pśepytowanje weba pśez Microsoft Bing
- Amazon.com za pytanje za produktami na nakupowańskem websedle Amazon.com
- DuckDuckGo ako pytnica za wužywarje, kótarež njokśě slědowane byś, mjaztym až pytaju
- eBay za pytanje za artiklami, kótarež su na eBay na pśedank abo na aukciji
- Twitter za pytanje luźi na Twitter
- Wikipedia (dsb) za pytanje w dolnoserbskej Wikipediji, lichotnej encyklopediji online


text:
Źle sie pokuloł tyn szpil do przijezdnych. Od piyrszej minuty trza było gōnić wynik. Przi umiyjyntnie cofniyntym Piaście i darymnej skutyczności wicelidera tabeli inkszy wynik jak zwyciynstwo gospodorzy ni mōg być tukej możliwy.
Piast wygrywo z Górnikiym po roz piyrszy odkōnd zameldowoł sie nazot w Ekstraklasie. Przerwoł passa trzech przegranych szpilōw z rzyndu.
90+5 min. – Z ciekawszych rzeczy zapisać trza jeszcze drugo żōłto i czerwōno kartka do Bartosza Iwana i Górnik kōńczy w 10.
90+5 min. – Jeszcze na zolu Murawski. Piast już ni może tukej stracic punktōw.
90+4 min. – Od bramki Trela. Bal furgnie już fōrt na połowa Górnika.
90+3 min. – Piast gro tera coroz czynścij w zapasy…
90+1 min. – Niy poradziōł dogōnić przeciwnika nogami, dogōniōł rynkami. Zasłużōno żōłto kartka do Matrasa.
90+1 min. – Złazi bohatyr 53. sekundy, Ruben Jurado. Na boisku Wojciech Kędziora.
89 min. – Nakoulma tera w kōńcu fajnie wjechoł szesnostka, położōł se na zolu obrōńcy. Bala jednak niy opanowoł.
88 min. – Kiery to już faul Piasta. Grubiorze próbujōm popilowac z grōm. Piast jednak dzisio mōndrze sie brōni.
86 min. – Nakoulmie niy idzie – Górnikowy niy idzie. Jak sie mo taki lagi i sie niy szczylo to ciynżko myśleć o punktach.
84 min. – Jako laga Nakoulmy! Tela placu… tela czasu… A Prezes trefio w tormana. Dobitka do pustej blokujōm obrōńcy.
83 min. – Bramkowo serio Zachary przerwano. Dzisio już nic niy klupnie. Za niego na boisko na ostatni minut leci poszarpać Oziębała.
82 min. – Urywajōm sekundy kaj yno sie do gospodorze. To może nerwować synkōw z Zabrzo.
80 min. – Prostopadły bal do Podgórskigo… Torman przitulōł go warcij.
79 min. – Z roga Piast. Głōwka Zbozienie ni mōgła samek nic zdziałać.
78 min. – Niy doł sie tera chyciś w paści ofsajdowe Jurado. Mōgło być groźnie, ale Hiszpan przihamowoł i było ,,po ptokach”, ale ōni już gola niy potrzebujōm.
77 min. – Doł sie obalić Podgórski, a sekundy lecōm…
76 min. – Śloz aktywny dziso Madej. Na placy gry jes już Mosznikov
75 min. – Próbuje Górnik ,,klepać” pod bramkōm gospodorze, ale jes tamek sztyjc za ciasno. Nic nowego…
74 min. – Za piyknego fusbalu Piast dzisio niy gro, ale trza pedzieć, że sōm pierōnym skuteczni tak z przodku jak ze zadku.
73 min. – Defynsywa Piasta zaś wyprzedzo napadziorōw w szesnostce.
72 min. – Torman Piasta sztyjc leży na murawie po tej sytuacji. Chyba źle stōmpnōł, abo chyciōł go jakiś skurcz. Masażyści już w akcji…
70 min. – Zaś cyntra z wolnego Małkowskigo. Kiery już roz oglōndōmy w tyn szpil tyn obrozek? …Darymny futer. Za głymboko wciepany bal chyto Trela.
69 min. – Prezes straciōł bal w ataku. To bez godki ni ma jego szpil…
67 min. – Widzymy statystyka fauli. 14 razy faulowoł Piast, yno 6 razy Górnik. To tyż coś godo o tym szpilu. Piast sie brōni. Górnik klupie jednak głowōm w mur.
65 min. – Trzimoł przeciwnika Wełnicki, bez co zatrzimoł cołko akcjo gospodorzy i za chwila obejrzoł żōłto kartka.
64 min. – Sytuacyjny bal do Piasta. Steinbors bōł daleko za 11 metrym. Szlag sprzed bramy wybijo, kieryś z obrōńcōw.
63 min. – Z boiska śloz gyna Wilczek zdobywca drugigo gola i asystynt przi piyrszym.
62 min. – Małkowski technicznie pocylowoł z wolnego w sōm winkel bramki, ale dobrze ustawiōny Trela ni mioł z tym żodnych problymōw.
60 min. – Po wymiyniyniu poru podać wzdłuż szesnostki gospodorzy, Olkowski oddowo piykny szlag po zolu. Trela jednak niy drzymie, wybijo nogōm.
58 min. – Ciynżko tera pedzieć czy Górnik poradzi dzisio odmiyni losy tego szpilu tak jak udało im sie to choby w spotkaniu z Śląskiym Wrocław. Zdo sie, że dzisio czegoś im brakuje.
Bal wciepany z ausu fōrt pod brama Górnika odbijo sie jeszcze od zola. Ani torman ani obrōna niy poradzi tego wyjaśnić, beztōż może tamek wrazić głowa grocz Piasta. Bal odbijo sie od laty i minimalnie przekraczo piska bramkowo.
55 min. – Wilczek na 2:0!
54 min. – Tera dobre dograni Wilczka przeciōn Klepczyński, kieby nie jego wślizg przeciwnik miołby seta.
52 min. – Na spolōnym Podgórski. Kopnōł jeszcze chyba bal po gwizdku. Tym razym syndzia jednak doł mu jeszcze pokój.
51 min. – Podgórski szczasnoł sie z rywalym, skuli czego mielimy krōtko przerwa w grze.
50 min. – Na spolōnym chycōny Zachara.
48 min. – Iwan obalōł sie jak paniczka i arbiter ,,nagrodziōł” go za to geszynkiym w postaci żōłtej kartki za symulowani.
47 min. – I mōmy piyrszo tako kōntra. Szlag Jurado nogami odbijo Steinbors. Jeszcze lepszo laga mioł tyn kiery dobijoł. Bal za bramkōm.
46 min. – Od piyrszej minuty drugij połowy widać jak ta gra bydzie tera wyglōndać. Górnik wysoko, Piast czeko na jakiś ausdruk rywali i wartko kōntra.
46 min. – Już sōm my nazot. Zaczynajōm goście w biołych strojach.
Posiadani bala ewidyntnie do Grubiorzy, ale synki z Zabrzo, chocioż przekludziyli pora ciekawych akcji, to ani razu nie trefiyli w światło bramki Treli. Czekōmy na drugo połowa…
45 + 3 min. – Już chyba nic niy wymyśli w tej połowie Górnik… Kōniec.
45 + 1 min. – Gryfny prostopadły bal. Wartko akcjo Górnika zakōńczōno majtniynciym sie Prezesa. To była ,,seta”! Obrōna w kōńcu rozmōntowano, ale dalij bramy ni ma.
45 min. – Obrōna Górnika tera stoi już na połowie Piasta. Fest wysoko, ale pod bramkōm Piasta beztōż tyż coroz bardzij ciasno.
44 min. – Dobrze wachowany dzisio Nakoulma. Synki z Gliwic praktycznie odcinajōm go od wszyjskich podań.
42 min. – Pora strat i odbiorōw w środku pola. Jedni i drudzy wysoko idōm na presa.
41 min. – Na zolu leży tera Wilczek. Coś napochoł przi walce w lufcie o bal. Chyba nadzioł sie na łokieć Szeweluchina.
39 min. – Nakoulma do Madeja. Tyn złazi do środka szesnostki. Zdowało sie, że oddowo szlag, ale ōn sztyj podciōngoł do przodku. Ostatecznie zablokowany, ale to mōgło sie podobać.
38 min. – Prziblokowoł i odkludziōł bal na aus defynsor Piasta. Górnik mo biyda sie przeciś
36 min. – Wartko teroski akcje przenoszōm sie z jednej na drugo strōna. Tympo szpilu ponadprzeciyntne jak na polsko Ekstraklasa.
35 min. – O rogu już niy pamiyntōmy. Atakuje Górnik.
34 min. – Dobrze z 20 metra sieknōł Murawski. Steinbors wybijo na rōg…
33 min. – Zawart w szesnostce Piast. Górnik sztyjc niy poradzi sam nic wymyślić.
32 min. – … Jurado odbiōł sie od Olkowskigo jak ping-pōng. Po kōntrze.
32 min. – Nastympny niywykorzystany rōg Górnika. Idzie kōntra…
30 min. – Szlag Wilczka po kierym bal polecioł Pōnbōczkowi w okno. Chyba wyżyj niż dalij. Tyn synek bez godki zrobiōłby kariera w fusbalu hamerykańskim!
28 min. – Bōmba w lata! Bramka Steinborsa aż sie zatelepała. Pōł drużyny Piasta jednak ewidyntnie zostałe chycōne teroski na spolōny
28 min. – Za głymboko cyntra Klepczyńskigo, chocioż bydzie rōg do Piasta
26 min. – Żōłto kartka zgarnōł Zbozień za ,,przitulani sie” do rozfechtowanego Prezesa
26 min. – Dużo placu mioł tera Piast na prawym skrzidle. Obrōna przeczytała jednak zagrani do środka.
25 min. – Nastympny wolny zza szesnostki, ale darymnie wykōnany i z kōntrōm cisnōm Piastunki.
24 min. – Zaś faul, zaś ze swojij połowy akcjo wykludzo Górnik.
23 min. – Bal już sie kulo po krōtkij przerwie kej leżoł na murawie jedyn z groczy gospodorzy.
21 min. – Pora razy goście chcieli głymboku wlyź w szesnostka bez długi wciepniynci bala z autu, ale bezpiecznie ,,na wyjazd” pograła defynsywa Piasta.
20 min. – Szlag z dystansu Murawskigo pewnie chyto torman Grubiorzy.
20 min. – Kości szczyrkajōm. Rywale niy szanujōm se szłapōw…
18 min. – Mōmy piyrszo karteczka. Spamiyntany przez arbitra Przybylski.
18 min. – Bal bez cufal trafiōł tera do Jurado. Hiszpan bez zastanowiynio klupnōł na brama, ale tyn szlag poprawi yno statystyki.
17 min. – Lekki miszōng pod bramkōm Piasta po cyntrze z wolnego, ale nic z tego ni ma.
16 min. – Krōtko z roga Małkowski i strata, ale zaroski mōmy ostry faul Podgórskigo i bal nazot trefio do gości.
15 min. – Wymuszōno zmiana w ekipie Piasta. Na boisku już Klepczyński za Króla.
14 min. – Cyntymetry! Mały kōnsek brakło a po zagraniu Madeja do środka, kieryś z jego kamratōw wraziōłby bal do siatki nogōm.
13 min. – Piyrszo dobro okazjo Górnika. Wywalczyli rōg
11 min. – Pierōnym niydokładnie gro na razie Górnik. Taktyka granio długich bali ,,kopnij a leć” niy wróży samek nic dobrego, akle to dopiyro poczōntek
9 min. – Zafyrloł tamek na prawym skrzidle Izvolt i zdało sie, że wywalczōł rōg, ale syndzia pokozoł, że od bramki zacznie Górnik.
8 min. – Coroz wyżyj podchodzi Górnik, ale akcje z przodku jeszcze sie niy klejōm.
7 min. – Tera Górnik próbuje uspokoić. Bierōm se to po leku. Chcōm wciōngnōnć gospodorzy na swojo połowa i wykludzić jakiś atak pozycyjny.
5 min. – Obejrzymy jak w długszej perspektywie podziało ta wartko brama na gości. Czy i kiedy sie spamiyntajōm…
4 min. – Piast dostoł szwōng. Górnik sztyjc niy wiy co sie robi…
Ewidyntnie przidrzymali tukej grubiorze. Do długigo bala za obrōńcōw dopod rozfechtowany Ruben Jurado i bez litości z zimno krwiōm pokōnoł Steinborsa.
1 min. – Brama! Wartki szpil. 1:0 do Piasta!
1 min. – Piyrszy gwizdek Pawła Pskita i jadymy…
A aktorami tego miyjmy nadziejo dobrego widowiska bydom dzisiej:
Piast: Dariusz Trela, Damian Zbozień, Csaba Horvath, Jan Polak, Krzysztof Król, Matej Izvolt, Mateusz Matras, Radosław Murawski, Tomasz Podgórski, Kamil Wilczek, Ruben Jurado
Górnik: Pavels Steinbors, Paweł Olkowski, Tomasz Wełnicki, Oleksandr Szeweluchin, Maciej Małkowski, Prejuce Nakoulma, Krzysztof Mączyński, Mariusz Przybylski, Bartosz Iwan, Łukasz Madej, Mateusz Zachara
Wicelider z Zabrzo kludzōny przez nowego trynera, Ryszarda Wieczorka przijyżdżo do sōmsiodōw z Gliwic po 3 punkty. To ōni sōm samek faworytym, ale trza pamiyntać, że Piast ostatnio tyż nieźle trzasko punkty (7 w ostatnich trzech szpilach).
Jeszcze 10 minut i na plac gry w Gliwicach wylecōm fusbaliści Piasta i Górnika, reprezyntanci klubōw, kierych kibice ,,niy za fest se przajōm”…
,,W nastympnym odcinku serialu o pogōni ,,Grubiorzy” z Zabrzo za warszawskimi ,,Wojokami” Legii rozfechtowani po zwycynstwie z Podbeskidziym fusbaliści 14-krotnego majstra Polski przijyżdżajōm do Gliwic. Tyn plac niy bydzie łatwym przistankiym na drōdze Górnika…”
Obejrzymy jak w długszej perspektywie podziało ta wartko brama na gości. Czy i kiedy sie spamiyntajōm…


text:
Hochoza
03185 Picnjo
Hochoza (nimski Drachhausen) jo wjas a gmejna w Dolnej Łužycy we wokrejsu Sprjewja-Nysa w Bramborskej. Lažy we wusokosći 61 metrow nad mórskeju głaźinu a ma 855 wobydlarjow. Hochoza jo jadna z mało źinsajšnych dolnołužyskich wjaskow, źož jo dolnoserbska rěc w zjawnosći prezentna. Gósćencoju se groni Złoty płon a wjas ma teke mały muzeum. Hochoza jo teke jadno z weju srjejźišćowu Folklornego festiwala Łužyca. Fryco Wojto - šołta Hochozy - se za wužywanje serbšćiny w swójej wsy zasajźujo.
Na połdnju wót gmejny běžy Sprjewja a Małksa.
Znate Hochozarje: Erwin Hanuš, Fryco Wojto, Mjertyn Grys


text:
Kult cargo
Kult cargo (s ang. Cargo - uadůnek) to je mjano ruchůw religijnych, kere guośiuy nadejśće nowygo uordnůnga a powšechnygo dobrobytu. Uostou přifilowany bez ojropejskich antropolůgůw wůunčas kej tubylčo ludność ńykerych wyspůw na Pacyfiku začůna uůnačyć pasy startowe lo fligrůw, magazyny a inkše, a robjyli to skiž jejich wjary we to, co gibko ńyskoři bjoue ludźe śćepnům im ś ńyba abo inkšym kńifym přikludzům wšelke dobra, jake u ńich pjyrwyj widźeli. Myśleli uůńi, co fligry a statki sům posyuane ś ńyba a bjoue ludźe sům ino postřednikůma uod bogůw. Kult cargo je znajůmy uod XIX wjeku, nojwjynkšy jygo rozkwit bůu we lotach II wojny śwjatowyj.


text:
Spočatk awgusta poda so Budyska jězdna knihownja zaso na puć
Kamjenc/Budyšin (SN/mwe). „Lětuše knižne lěćo słuša k najwuspěšnišim zańdźenych lět. Za nje je so wjace hač sto 11- do 16lětnych zapisało. Mjez nimi su šulerjo Budyskeho Serbskeho gymnazija, Worklečanskeje a Ralbičanskeje wyšeje šule kaž tež dźěći swobodneje ewangelskeje šule z Wóslinka“, wjednica Kamjenskeje biblioteki w Lessingowym domje Marion Kutter Serbskim Nowinam praji. Ze spěchowanskimi srědkami Sakskeje je knihownja za něhdźe tysac eurow sobu najnowše němske knižne wudaća za młodźinu nakupiła. Štóž z wobdźělnikow knižneho lěća w běhu tuchwilnych prózdnin tři title přečita, dóstanje wot sakskeho kultusoweho ministerstwa certifikat. „Wobdźělnicy maja knihi posudźować a do čitanskeje logoweje knihi zapisać. Někotři wučerjo dobrowólny čitanski wukon samo z dobrej censuru mytuja, štož je spočatk noweho šulskeho lěta mnohim wulkotny pohon“, tak Marion Kutter. 24. awgusta knižne lěćo w Kamjencu ze zarjadowanjom, na kotrež budu tež serbscy šulerjo přeprošeni, zakónča.


text:
Szkolorze! Mocie cufal, wiycie? Przed Wami nowy rok nafolowany szpasym a nowymi zwiedownymi informacyjami. Bydzie gryfnie!
ślōnski żywot
-
Ślōnzok czeko na niydzielny ôbiod cołki tydziyń. Na co kōnkretnie? Toć, że na klyjzy, rolada a modro kapusta. A co byście pedzieli na wygańsko wersyjo?
-
Winszowanie ślubne po ślōnsku to niy ma nic lekigo. Wejrzijcie jako fajnie idzie powinszować Modej Porze gynau tego, co sie im nojbardzij sprzido.
-
Miałem okazję usiąść na kanapie “Dzień Dobry TVN” i porozawiać o śląskiej mowie w serialu “Diagnoza”. Jak do tego doszło? O co tu w ogóle chodzi? O spełnianie marzeń!
-
Hygge to je szczynście skukane we ajnfachowych chnedkach. We smakach, gestach i wōniaczkach. A co dowo takie szczynście nōm, Ślōnzokōm?
-
Ślōnsko interneca, tōż zajty, fanpejdże i kanały, na kerych noleżycie prōmuje sie nasz hajmat i godka – modernie, bez gańby i na dobrym poziōmie.
-
Piyńć zdań po ślōnsku, kere kożdy bajtel słyszoł w dōma. Wlazły do łepy tak fest, że za pierōna już ich wyciś niy idzie. Znocie je na zicher!
-
Co pochocie jak mocie fraj? My siodōmy do Netflixa! Szpecjalnie dlo fanōw szpasu i ślōnskij godki, narychtowalimy ôpisy 10 syriali ôd Netflixa po ślōnsku.
-
Halastra Fryszniokōw je we cołkij internecy. Ludzie sie pierōm, coby zebrać te grincojgowe bestyje. Poznejcie “Gang Świeżaków” po ślōnsku!
-
Jaki je spōłczesny Ślōnzok? Co je w nos inkszego, jak we naszych prôjcach? Wszyjskich nos zmiynił czos – na lepsze abo na gorsze? Pōdźcie kuknymy…
Idzie po ślōnsku porozprowiać ô wszyjskim? A ô przōniu? Je naszo godka fertich ku tymu, coby pedzieć, co czujymy? I eli przelezi nōm to bez ta naszo rubo skōra?
Yntlich nawiydzilimy Zabytkowo Stacyjo Banki w Rudach! To je ajnfach sztela idyalno dlo wandrusōw, kerzi majōm w zocy industryjo.


text:
zaminować
zaminować
Wobsah
zaminować(hornjoserbšćina)[wobdźěłać]
werb[wobdźěłać]
Ortografija
Dźělenje słowow:
za-mi-no-wać
Wurjekowanje
- IPA: zaminou̯aʧ
Semantika
Woznamy:
- [1] 'Kedźbu! Tute hesło je zarodk. Wone bu awtomatisce z tekstoweho korpusa generowane a njebu hišće kontrolowane. Tež ortografija móže być zestarjena.
Dalše wujasnjenja:
- Imperfektiwne zaminowaše je 0x dokładźene, zaminowa (móže tež něšto druhe być) 0x.
Přikłady:
- [1] Krabat a Jakub Kušk pokazaštaj wusy wyška a smědźeštaj wšudźe bjez ćežow pasěrować: přez njeličomne pólne straže, derje kryte pósteny, zašlahi, zaraćenja z kałateho grota, zaminowane přechody, skónčnje wjacore hrjebje a wały a trójnje wobstražowane měšćanske wrota, a widźeštaj potom na 228 wałach a za murjemi, na naměstach a na kóždym róžku katapult při katapulće stejo, naćehnjene a nabite, hotowe třěleć do wšěch směrow. (Brězan)


text:
PRZEGLĄDAJ OGŁOSZENIA W OKOLICY
Warszawa (pow. m. st. Warszawa w woj. mazowieckim), Sochaczew (pow. sochaczewski w woj. mazowieckim), Pruszków (pow. pruszkowski w woj. mazowieckim), Legionowo (pow. legionowski w woj. mazowieckim), Nowy Dwór Mazowiecki (pow. nowodworski w woj. mazowieckim), Wyszków (pow. wyszkowski w woj. mazowieckim), Wołomin (pow. wołomiński w woj. mazowieckim), Michałowice-Osiedle (pow. pruszkowski w woj. mazowieckim), Sulejówek (pow. miński w woj. mazowieckim), Marki (pow. wołomiński w woj. mazowieckim)


text:
Policija w Hornjej Łužicy silwestersku nóc wulce zapřimnyć njetrjebała
Budyšin (SN/JaW). Lěto 2016 je nimo a wjetšina ludźi po cyłym swěće je nowe lěto z wulkimi wohnjostrojemi witała. Tež w Hornjej Łužicy su to na měrliwe wašnje činili. Zwony zwonjachu a wohnjostroje běchu widźeć. Wosebje nad Kamjenskim njebjom postajachu w nocy na 1. januar błyski raketow a ropot praskotakow prěnje mjeńšiny noweho lěta. Byrnjež ludźo znowa tójšto pjenjez za praskotaki wudali, bě prěni zaćišć na nowolětnym dnju, zo su na serbskich wsach mjenje praskali.


text:
Utopcowe Myto
Karol Kajzer
UTOPCOWE MYTO
Roz też jechoł chłop kóniami z Grojca do Miyndzyświecio. Prawie było połednie, jak dojechoł do Pogorza, ze skoczowskigo kościoła słychać było dzwónić, a tu od pogorskich stawów prziszeł ku firnu sztramacki panoczek, pieknie łobleczóny i chcioł się przibrać do Skoczowa. Chłop wzión go na wóz, śmignół po koniach i pojechali. A zaczón go też wypytować z ciekawóści skónd je, czy też mo jakich przocieli, abo znómych w mieście. Panoczek nejprzód nie rzóndził nic, ale jak już dojyżdżali ku miastu, prawi mu tak:
- Móm we Skoczowie brata i jadym do niego, żeby mu pumóc utopić jednego handlyrza, bo mój brat ni może se śnim dać rady.
Chłop se myśloł, że to jakisi pomylóny. Tóż już nic nie godoł. A prawie dojyżdżali we Skoczowie ku rzyce, panoczek kozoł stanóć, sloz z furmanki, pieknie chłopu podziynkowoł i stracił sie mu z łoczy. Chłop dłógo medytowoł, co też to móg być za dziwok, ale nie wszymnół se, że to był utopiec.
Na drugi dziyń we Skoczowie był torg na kónie. Po targu, jak to we zwyku bywało, handlyrze poszli se popić do gospody. Jak se już tak szykownie popili, aż sie im z czepani kurziło, brali sie ku chałpie. Kożdy zaś, gdo jechoł w stróne Pogórzo, Pierśca, abo ku Górkóm, musioł przejyżdżać przez wodę, bo niedowno tymu, powódź zebrała most na Wiśle, a nowego jeszcze nie postawili. A był taki stary obyczoj, że kożdy gdo przejyżdżoł przez rzyke mioł ciepnóć do wody jakisi grejcar. Ludzie prawili, że to było myto dlo utopca, a gdo tego myta nie zapłaci na pewno kiesi sie utopi. A jedyn handlyrz, z tych co se tak popili, wyśmiywoł sie dycki z tych guptoków, co pinióndze do wody ciepióm i nigdy ani drobnego halyrza do wody nie ciepnół.
Tóż wtynczos, jak przejyżdżoł z tego targu i popijochy przez wodę, na postrzodku rzyki kónie sie czegosi wylynkały, wóz sie przewrócił, prziwalił gazdę do wody i chłop sie utopił, choć tak głymboko tam nie było.
A zrobił to tyn utopiec, co dziyń przed tym przyjechoł z Pogórza. Do spółki ze swoim bratym, co miyszkoł we Wiśle utopili chłopa co myta utopcowi nie chcioł płacić.
Według opowiadania Marii Dygóś z Ochab


text:
Albanijŏ (Shqipëria, Republika Albańije – Republika e Shqipërise) – państwo we połedniowo-wschodnij Ojropie, na Bałkanach, nad Morzym Adriatyckim. Granicã mŏ ze Grecyjōm, Macedōnijōm, Syrbijōm a Czŏrnogōrōm. 3/4 wiyrchnie Albanije zajmujōm gōry, ze kerych nŏjwyższy je Korab (2764 m n.p.m.). We latach 1946 - 1992 we Albaniji bōł ustrōj kōmōnistyczny, ôd 1992 dymokracyjŏ. Poza granicami Albanije żyje wiyncyj kej 2 milijōny Albańczykōw, nŏjwiyncyj we Kosowie, Macedůńiji, Italiji a Grecyji.
Uobocz galeryjo na Wikimedia Commons: Albańijo


text:
Ze 2 prōmilami we krwi chcioł sprać taksōwkŏrza
Nawet dwa lata heresztu może dostać 28-letni pasażer taksōwki. Chop ze bezma 2 promilami alkoholu w ôrganizmie groziōł taksōwkŏrzowi i chcioł go sprać. Wszyjsko zdarziło sie w pyńdziałek nad ranym w Szōmbierkach. Agresywny klijynt trefiōł do policyjnego heresztu. Chop usłyszoł już ôbskarżynie.
Dalszŏ tajla artykułu niżyj
W pyńdziałek nad ranym wachtyrze prawa z kōmisariatu w Szōmbierkach dostali powiadōmiynie ôd taksōwkŏrza ô agresywnym klijyncie. Z ustalyń wynikało, iże klijynt taksōwki w mōmyńcie jak ôbsztalowany ôd niego kurs sie skōńczōł przi ulicy Grota-Roweckigo z niywiadomego powodu zaczōn grozić taksōwkŏrzowi i chcioł go sprać. Policyjōny zastawiyli ôpitego i agresywnego 28-latka. Chop ze bezma dwōma prōmilami alkoholu w ôrganizmie trefiōł do izby wytrzyźwiyń a potym do policyjnego heresztu. Bytomiōn usłyszoł już ôbskarżynie. Terŏz ôdpowiy przed prokuratorym. Grozi mu do 2 lŏt wiynziyniŏ.


text:
Kamjenski wyši měšćanosta Roland Dantz (njestronjan) kandiduje třeći raz za tele komunalne zastojnstwo. Jeho mjeno pak budźe jeničke na hłosowanskim lisćiku stać, hdyž wola wobydlerjo Lessingoweho města 23. septembra nowu měšćansku hłowu.
Kamjenc (SN/at). Wozjewjenje wólbneho wuběrka z 20. julija samo čoło radnicy překwapja: Jedyn jenički kandidat nastupi k wólbam wyšeho měšćanosty w Kamjencu, a to mějićel zastojnstwa sam. Při dotalnymaj kandidaturomaj 2004 a 2011 měješe Roland Dantz stajnje třoch kontrahentow. Zdawa so, zo je jeho skutkowanje na dobro Lessingoweho města tak spomóžne, zo bě stronam a wolerskim zjednoćenstwam w komunje ćežko, runohódnych wužadarjow nańć a namjetować.


text:
Filmowy wječor “Rublak” 27.05.2015
Přeprošujemy Was a Wašich přećelow wutrobnje na wodźenje přez wustajeńcu a filmowy wječor we wobłuku wosebiteje wustajeńcy KARL VOUK: SATKULA ABO (S)TWOR(JEN)A KRAJINA srjedu, dnja 27.meje 2015 do Serbskeho muzeja w Budyšinje na Hrodźe. 18 hodź wodźenje přez wustajeńcu 19 hodź pokazuje so film „Rublak – Die Legende vom vermessenen Land” (1982) po powědančku „Mój […]
Wotewrjenje. Satkula. 03.05.2015
Přeprošujemy Was a Wašich přećelow wutrobnje na wotewrjenje wosebiteje wustajeńcy KARL VOUK: SATKULA ABO (S)TWOR(JEN)A KRAJINA njedźelu, dnja 3.meje 2015 w 15.00 hodź. do Serbskeho muzeja w Budyšinje na Hrodźe. Powitanje Christina Boguszowa, direktorka Serbskeho muzeja Postrowne słowa Marko Suchy, direktor Załožby za serbski lud Zawod do wustajeńcy Karl Vouk, wuměłc, Celovec / Rinkole, Awstriska […]
Jutrowne reje a nałožki holanskich Serbow 04.04.2015
Sobotu do jutrownički přeprošujetej Serbska rejwanska skupina Ćisk a Serbski muzej na program w 16.00 hodź na žurli Serbskeho muzeja. Serbska rejwanska skupina załoži so 1997. Mjeztym je hižo wjacore razy w dalokim wukraju wustupowała kaž w Texasu a Shanghaiju. Předstaja so tradicionalne reje kaž tež nowše choreografije a wězo tež jutrowne nałožki, kaž chodźenje […]


text:
staršiski wječor
z Andreju Dufner a Oliverom Sesemannom
pjatk, dnja 26. oktobra 2018
19:30 hodź.
we wjacezaměrowej hali Jednota
w Chrósćicach
Staršiski wječor wotměje so w němskej rěči.
Lubi starši,
chcemy so Wašim naležnosćam wěnować. Zo bychmy do rozmołwy přišli, podataj Wam Andrea Dufner a Oliver Sesemann nastorki na přikład k slědowacym prašenjam:
Kak wutworju doma wuknjenje spěchowacu atmosferu?
Kak posudźuju derjeměće swojeho dźěsća?
Kak wukładuju jeho rěč ćěła a što sam(a) wuprudźam?
Kak móžu komunikaciske zamóžnosće swojeho dźěsća a wuměnu z druhimi spěchować?
Kak móžu rěčne hry do wšědneho dnja swójby zapřijeć?
Kak móže so skrućenje wědy z hru we wšědnym dnju stać?
Kak wobchadźam z mylenjemi wuwića, na kotrež pola swojeho dźěsća tukam?
Andrea Dufner
Andrea Dufner je załožerka a mějićelka agentury „přirodnje nawjedować“ [natürlich führen ©]. Ze swojim teamom koncentruje so na wuwiwanje nawjedowacych a coaching. Zaměr jeje dźěła je wuwiwanje awtentiskeje a přirodneje nawjedowanskeje kompetency. Andrea Dufner ma dołholětne nazhonjenja z wšědnym dnjom nawjedowacych. Nimo toho je wjace hač 15 lět intensiwnje wuwučowała. Tak móžeše samostatny a jónkrótny dalekubłanski a coachingowy koncept nadźěłać. Tutón bazuje na cyłkownosći nawjedowanskich zamóžnosćow a wuraza a na zwisku mjez ćělnej prezencu a wobsahowym dźěłom.
Oliver Sesemann
Oliver Sesemann je wukubłany wučer za jendźelšćinu a geografiju. Hižo wjele lět dźěła jako studijny nawoda a krajny fachowy poradźowar za předmjet geografija kaž tež jako krajny fachowy poradźowar za bilingualnu wučbu při Instituće za wuwiwanje kwality na šulach Schleswigsko-Holsteinskeje. Wón organizuje mjeztym 9. Krajny fachowy dźeń za bilingualnu wučbu.
Rěčny centrum WITAJ
fachowy wotrjad
Domowiny - Zwjazka Łužiskich Serbow z.t.
WITAJ-Sprachzentrum
eine Fachabteilung der
Domowina - Bund Lausitzer Sorben e.V.
Póštowe naměsto 2 / Postplatz 2
02625 Budyšin / Bautzen
Tel.: 03591 550 400
Fax: 03591 550 375
E-Mail: witaj-bautzen@sorben.com


text:
Nowa wolontarka a nowy praktikant w muzeju
Ja rěkam Rebecca Wöppelowa a wopytach Serbski gymnazij w Budyšinje. Po maturje studowach w Heidelbergu stawizny. Nětko sym nowa wolontarka w Serbskim muzeju a so jara wjeselu, zo sym zaso w domiznje. Ja rěkam Maurice Effenberger a sym 16 lět stary. Moje realnošulske zakónčenje złožich na Serbskej wyšej šuli w Budyšinje. Tučasnje wopytam Powołanski […]
Zakónčace wodźenje njedźelu, dnja 14.10. w 15 hodź.!
Wustajeńca “Dźěl wote mnje. Skulptury a klanki Reginy Herrmann” pokaza mnohostronskosć wuměłče, kiž so nimo serbskeje tematiki tež z kulturami a nabožinami swěta zaběra. Jeje wušiknosć pokaza so w kóždej tekstilnej plastice. Při wodźenju rěči wuměłča z jeje žiwjenja a k jeje tworjenju. Wězo móža so twórby tež kupić. […]
Poskitki k jutram
Wot wulkeho pjatka hač do jutrowneje póndźele, dnja 30.3. 2018 do 2.4.2018, wotměwa so wot 10 do 18 hodź. debjenje a předań serbskich jutrownych jejkow w muzeju. Nimo jutrownych wikow předstaji so sobotu jutrowny koncert w 15 hodź. “Chór Budyšin” zanjese na žurli Serbskeho muzeja nalětnje twórby. Wopytajće tež wosebitu wustajeńcu “KRABAT. Muž. Mytos. Marka”! […]
Spominamy na Kita Lorenca
Počesćenje Kita Lorenca składnostnje jeho 80. posmjertnych narodnin zarjaduja wjacore serbske institucije a dalši wobdźělnicy štwórtk, dnja 22. měrca 2018. W 14.00 hodź zahaji so w Serbskim muzeju w Budyšinje sympozij Serbskeho instituta a Instituta za slawistiku Drježdźanskeje Techniskeje uniwersity na temu „Kito Lorenc, basnik a literarny wědomostnik“. Tam předstaji mjez druhim slawist Walter Koschmal […]
Dźěłarnička debjenja jejkow
W dojutrownym času a k jutram wustajeja a předawaja kóždu sobotu a njedźelu ludowi wuměłcy swoje dźěła. We wobłuku dźěłarničkow wot 3.3.18 do 25.3.18 wobsteji móžnosć, wšelake techniki debjenja jutrownych jejkow pod wěcywustojnym nawodom nawuknyć. Wobdźělenje płaći za dorosćenych 4,50 € a za dźěći 3,00 €. Kóždy wobdźělnik dóstanje jedne jejko k debjenju. Kóžde dalše […]
Kino w muzeju „Die Rote Zora”
W měrcu stanje so žurla Serbskeho muzeja k poslednjemu razej z kinom w ramiku Krabatoweje wustajeńcy! Sobotu, dnja 10.3.2018 pokazamy film „Die Rote Zora“ (premjerne lěto 2008) režisera Peter Kahane po knize Kurta Helda. Tutón film z rjada kino w muzeju je po wobsahu kaž tež po městnje jednanja najbóle zdaleny wot tamnych Krabatowych filmow. […]
KRABAT-přednošk 14.3.2018 „Kroatische und osmanische Militaria in der Krabat-Ausstellung des Sorbischen Museums in Bautzen“
„Kroatische und osmanische Militaria in der Krabat-Ausstellung des Sorbischen Museums in Bautzen“ Wustajeńca „KRABAT. Muž. Mytos. Marka.“ wobjednawa žiwjenski čas a pozadnu dobu Janka Šajatovića, němsce Johann von Schadowitz, kotryž ze Žumberka blisko Agrama (Zagreba) pochadźeše a, kak wón so z „Krabatom“ sta. Von Schadowitz běše Uskoka a pochadźeše z bliskosće wójskeje hranicy, tak mjenowaneje […]
„Mjez škitnym listom a swjećatkom – žohnowančka a přiwěrki“
Kofej w třoch, srjedu, dnja 7.3.2018 Kak přiwěrkojći běchu naši prjedownicy je prašenje, kotrež tematizuje so na „Kofeju w třoch” srjedu, 7. měrca w Budyskim Serbskim muzeju. Hač katolscy abo ewangelscy wěriwi, pola wobeju rozšěrichu so něhdy tak mjenowane njebjeske abo škitne listy, z ruku wotpisane abo ćišćane. Wosebje w časach wójny a nuzy sej […]
Dźěłarnička z Reginu Herrmann 17.2.18
Sobotu, dnja 17.02.2018 móža so dźěći a dorosćeni na dźěłarničce „Rjekojo z filca“ wobdźělić. Pod nawodom knjenje Reginy Herrmannoweje zhotowiće w běhu soboty wot 10.00 – 17.00 hodź. swójskeho rjeka respektiwnje swójsku powěšćowu postawu jako ručnu klanku. Regina Herrmannowa je diplomowa designerka z wosebitym zajimom za figuriny a bajkowe postawy. Pod jeje nawodom nastanu pyšne […]
Poskitki w zymskich prózdninach
Dźěćacy program Zyma je jedyn wosebity počas. Pokazamy w programje „Zymske wjeselo“, kak dźěći před wjac hač sto lětami při sněhu a zmjerzku hejsowachu a kotre nałožki pěstowachu. Na wosebity wuběrk z “łubje” móžeće wćipni być: Kak drje su so tehdy na lodźe a w sněze pohibowali? Na kóncu rysujemy sej zymsku krajinu. terminaj: srjedu […]


text:
Chorwacyjo
Chorwacyjo (Chorwacko Republika) – państwo we połedńowyj Ojropje, nad adrjatyckym morzym, kere grańica mo uode poułdńo s Bośńům a Hercygowinům a Czornům Gůrům, uode wschodu ze Syrbijům a Madźarůma a Słowyńijům uode půłnocy. Na połedńowym zachodźe je przi Morzu Adrjatyckym. Samostanowi uo śe uod 1991, kedy uodkuplowała śe uod Jugosławije.
Chorwacyjo mo fest dźiwne wybrzeże; taki typ wybrzeżo s mocům dugich wyspů ustawjůnymi růwnolygle do lyńjie brzygowyj, zostoł zmjanowany dalmatyńskym uode mjana chorwackigo regijůnu Dalmacyjo.
Uod 1 lipca 2013 przinoleży do Ojropejskij Uńiji.


text:
Róžant (JK/SN/JaW). W minjenym času su gmejny zarjadniskeho zwjazka Při Klóšterskej wodźe naćiski wo wohnjoškitnych wustawkach rozjimowali. Žadanja na škitne naprawy kaž tež wohnjowe wobory ze stron krajnoradneho zarjada su nimale njespjelnjomne. Dalši, hišće bóle palacy problem na wsach je, zaručić wšědne zasadźenje wobornikow w nuzowym padźe. Je-li trjeba, ma znajmjeńša šěsć wobornikow hotowych być a so podać na městno zasadźenja, zo bychu škodźe zadźěwali abo pomhali. To pak njeje přeco a wšudźe móžno.
Na minjenym posedźenju gmejnskich radźićelow gmejny Ralbicy-Róžant dyrbješe wjesnjanosta Hubertus Ryćer (CDU) přiznać, zo njeje w Róžeńće móžno hotowosć wohnjoweje wobory wodnjo zaručić. Runje Róžeńčanski wóz wohnjoweje wobory z hadźicami pak je na městnje wohenja trěbny, zo móhli wobornicy hašeć. Jenički Róžeńčanski wobornik, kiž je wodnjo zasadźomny, njemóže pak wóz sam na městno zasadźenja dowjezć. Tam pak jón wobornicy z druhich wsow na kóždy pad trjebaja. Rozsud bě nuznje trěbny.


text:
Brězowka (JoS/SN). Jako wopytowarski magnet su so zawčerawšim znowa wiki jutrownych jejkow w Brězowce wopokazali. 22 lět hižo wone lubowarjow debjenych jejkow do srjedźneje Łužicy přiwabjeja, a to předewšěm swójbneje atmosfery dla. Ta nastawa hłownje z toho, zo su wšitcy debjerjo a debjerki ze wsy a so tuž mjez sobu znaja.
Dalša wosebitosć je, zo něhdźe połojca wšitkich debjerjow k dorostej słuša. Na to su w Brězowce z prawom hordźi, přetož takle to na druhich wikach njedožiwiš. Dźědojo a wowki kaž tež starši swoje kmanosće wnučkam a dźěćom dale dawaja. To płaći za debjenje jejkow runje tak kaž za narodnu drastu, kotruž sy njedźelu w bohatej ličbje wuhladał. Dźěći a młodostni běchu so ju runje tak woblekli, kaž žony zrališeje generacije, štož je wikam cyłkowny dostojny raz spožčiło.


text:
Ćišćanski „swjedźeń towarstwow“ je kóžde lěto jedyn z wjerškow wjesneho žiwjenja, organizowany přeco wot druheje skupiny na žurli hosćenca „Zeleny wěnc“.
Ćisk (KD/SN). Lětsa je prěni króć dwanaće čłonow Ćišćanskeho wjesneho dźiwadła, kotrež wjesnemu kulturnemu towarstwu přisłuša, před wulkej ličbu přihladowarjow minjenu sobotu 90minutowski „telewizijny wječor“ z někotrymi widejami a skečemi wuhotowało. Za sportowe wusyłanje su wubědźowanje Formula-1 na Ćišćanskich wjesnych dróhach filmowali. W přinošku we wobłuku wosebiteho Sakskeho špihela wěnowachu so lóštnje mejestajenju z Hanumarinej pólku na jewišću, a to jako minimalistisku wersiju nimale bjez młodostnych. Jenož jedyn młody muž so z holcu kolebaše, a to bě na kóncu w serbskej narodnej drasće woblečena gumijowa klanka.
Starši Ćišćanski porik z Hanu (Annet Zarodnikowa) a Matthesom (Tobias Hermann), přeješe sej, zo by přeco dosć młodostnych było, kotřiž serbske nałožki prawje haja. W lubosćiwje wuhotowanej bydlenskej kulisy z połstatych lět čłonaj dworoweho dźiwadła po programje wjedźeštaj.


text:
Żyniaczka po ślonsku
Kiej karlus przaje frelce a frelka karlusowi, a som poważnymi ludziami, to przichodzi na to, coby sie sklupli na cołki życi. Zolycom już długszy czas, test łobszczirzonych nogawic zdany pozytywnie, toż idzie sie żynić! Dej Boże, coby niy było jak u tych Romea i Julie, że jejich familije łod downa majom na siebie z górki, a młodzi durch muszom skisz tego mieć pod górka…
Trza sie zgodać
Porzondny synek jak już sie spyto swojij dziołchy, czy bydzie sie za niego wydować, to idzie jeszcze ze kwiotkami do jeji mamulki i ze flaszkom do jeji łojca. Musi tyż swojim fatrom sie pochwolić zamiarami, a kiej wszyjscy już wiedzom, to sie robi smówiny. Tam to starsze pokolyni ugaduje sie po wiela wto do na weseli i kieryj zorty gorzoła postawiom. Ale cóż im po weselu, kiej by ślubu nojprzód niy było? Toż trza iś do farorza i dać na zapowiedzi, potym idzie już wszysko po leku.
K jak kołocz
Na kieryś miesionc przed ślubym sproszo sie gości i niystety niy zawsze som to ci, kierych by Młodo Pora chciała mieć na weselu. Bo nieroz trza prosić jaki pociotki, kiere sie roz w życiu widziało: na pogrzebie ujka Alojza, abo własnych krzcinach… A już na pora tydni przed weselim czyni sie zadość tradycji rozdowanio kołocza. Cołko wieś zbiyro syr na tyn kołocz, bo tyż kożdy liczy go potym dostać. Kiej już napiekom, to pakujom konski we taki celofany, łozdobiajom mertom i szlajfkami i młodzi rozwożom po wszyskich gościach, ale i somsiadach, kamratach, dalszyj familiji i dobrodziejach.
Konfetti ze starego haźla
Ale nojdziwniejszy łobrzondek mo miejsce we wieczór przed samym weselim. Przed chałpa Młodyj Pani przichodzom ludzie młodzi i starzi, baby i chopy i bajtle tyż, ale już pewnikiym wszyski kamraty łod Młodego Pana i przinoszom ze sobom talyrze, szolki, stare haźle i co ino jeszcze do sie szczaskać i gynau to robiom. A sprzontać po tym wszyjskim mo niy wto inkszy jak ta boroka – Młodo Pani… Pomyście se, co mo tako, kiero miyszko na czwortym piyntrze i musi z mietłom lotać do piyrszyj w nocy, a ło szóstyj trza już stować sie sztiglować na własny ślub. Skisz tyj cołkij breweryje chyba nigdy niy spokopia synsu tego czaskanio.
Blumy sztuczne, przoni prawdziwe
Chwolbom Młodego Pana som piykne blumy, z kierymi jego wybranka pódzie do ślubu. Pamiyntom, że mój starzik, kiery sie żynił we lutym szterdziestego piontego, do końca życio spominoł jak to szumnie sprawił cało łociypa sztucznych kwiotków, coby starka mieli piykne do łołtorza i fotografki. Dalij przichodzi na to, co chop musi se ta baba łod jeji matki i łojca wykupić. Zaczyno łod tego, że chce im pociś pora pultów, a kiej sie na to niy dajom, to dowo jeszcze króliki, ciga, inkszo frelka i wreszcie piniondze, kiere już przewożajom i dziołcha je wydano.
Szlogi i inksze komedyje
Po drodze do kościoła mogłoby już być spokojnie, ale niy u nos, kaj zwyczajym je zastawiani Młody j Pory, czyli szlogi. Ludzie ze wsi rychtujom jaki śmiyszne łoblyczki, zastawiajom ślubnymu łorszakowi droga forom, abo czym inkszym i łodgrywajom scynka. Rozchodzi sie ło dostani łod starosty maszketów i flaszki. Ze takich szlogów, kiere spominomy do dzisio je tako, przi kieryj poprzeblykani za Indianerów chopy zajechali na koniach droga i robili srogi larmo. I była tyż tako, jak szofery ze całom prziczepom piochu przijechali i zasuli młodym tym piochym droga…
Dejcie pokój, dyć to sie może łodechcieć żyniaczki jak już to wszyjsko sie przeżyje! Trza tyż dać pozor, jako je pogoda, bo godo sie, że komu na weseli leje, tyn bydzie mioł hołda piniyndzy. Ale to ni ma ważne! Bo nojważniyjsze je przoni i coby rychtig cołki życi żyć we miłości, wierności i uczciwości małżyńskij.


text:
Z politykōm miywōmy niynojlepsze skojarzynia. Ôd polityki jednak dzisio niy citnymy. We ôstatni piōntek to na dyć niy piykne szlagi ani parady tormanōw rzōndziyły wiadōmościami szportowymi. Na piyrszy plan wyônaczyły sie wybory w PZPN-ie…
Ślōnzoki gynał latoś niy prali sie ô nojważniyjsze stołki. Ô prezesowaniu żodyn ani niy myśloł. Zresztōm w ôstatnich kadyncjach było podobnie. Ôstatnim prezesym PZPN-u zwiōnzanym ze Ślōnskiym bōł Marian Dziurowicz (1995-99) z GKS-u Katowice, ale urodzōny w Sosnowcu. Na nowo kadyncjo mōmy yno reprezyntantōw w szyrokim składzie Zarzōndu. Sōm to Hynryk Kula, prezes ŚlZPN i Wojciech Cygan, prezes GieKSy.
Jeszcze pora tydni do zadku zdało sie, że Zibi Boniek bydzie sōm sztartowoł na prezesa, a tukej na ôstatnij prostej pokozoł sie „czorny kōń”. Józef Wojciechowski to chop forgot wyjōntkowy. Jego zainteresowani fusbalym ôbjawiyło sie trocha niyskoro, ale jak już wloz w to, to zaro na fol szwōngu. W 2008 r. ôdkupiōł od Zbigniewa Drzymały Groclin Grodzisk Wlkp., kery połōnczōł z II-ligowōm Poloniōm Warszawa i tym knifym wroz fōndnōł se Ekstraklasa. Potym bywało rozmańcie, a że W. interesowały yno wygrane to musioł sztyjc robić porzōndki. Bez 6 lot w Polōnii robiyło aż 19 trynerōw…
To niy kōniec, bo historio p. Józika mo i ślōnski kōntekst. Kej zmierzło mu sie inwestować w fusbal sprzedoł 100% swoich udziałōw w Polonii Ireneuszowi Królowi, kery wzorym W. chcioł połōnczyć ekstraklasowy klub z I-ligowym GKS-ym Katowice. Groclino-Polōnio-GKS mioł grać jako KP Katowice. 16 lipca 2012 KP bōł juz zgłoszōny w ŚlZPN. Stadiōn GKS-u niy nadowoł sie jednak do ekstraklasy, beztōż coby awansować trza było sie już „yno” czasowo przekludzić do Krakowa abo… Sosnowca. Co przeszło 4 lata pryndzyj w Wa-wie niy przeszło tym razym na Ślōnsku. Szprajcli sie kibice i Rada Miasta. W Katowicach żodyn niy chcioł cyganiōnego awansu, beztōż ôbrali staro taktyka „pomału a sztyjc” (mono do hneda awans?). Podobnie latoś w PZPN-ie. Prezesym Zibi.


text:
Chodzenie z goikiem w Dąbrówce Wielkiej
Kożdy to wiy, że Wielki Post zacyno sie łod środy popielcowy. Jest w niym szejś niydziel: sucho, gucho, corno, bioło, goiczno i palmowo. Na Dômbrôwce godali tak:
sucho, bo jodło sie bez łomasty,
gucho, bo trza zacôńć sie wyciszać,
corno, bo jesce sôm krôtke dni i jest ćma,
bioło, bo idzie ku dobrymu, jest jaśni,
goiczno, bo łazi sie z goikym,
palmowo, bo świynci sie palmy na pamiôntka wjazdu Pana Jezusa do Jerozolimy.
We niydziela goiczno dziołszki, fajnie łoblecône po ślônsku, chodzôm łod chałpy do chałpy z goikym. Jest to choinka łobstrojôno maluwanymi jajkami i kolorowymi szlajfkami. Dziołszki śpiywajôm:
Na naszym goiku maluwane jajka,
co je maluwała dômbrowsko kaczmarka.
Cało noc niy spała jajka maluwała,
cało noc niy spała jajka maluwała.
Łod downa ło ty tradycji pamiyntajôm dziołszki ze szkoły na Dômbrôwce. Tak tyz było latoś. 18 marca, zaroz po łobiedzie, szło trefić na Dômbrôwce piykno, barwno grupa szkolorzy ze goikym. Wcale jym nie zawodzało, co na dworze było – 5 stopni i mocno wioło. Łoblykli sie i tak po naszymu. Myśla, co żodnymu niy zawodzało, że dziołszki pod wiônkami miały na gowie copki. Przecaś ło zdrowiu trza pamiyntać. Dziykujymy szkolorzôm i rechtôrkôm ze szkoły na Dômbrôwce Wielki. Bo choć to przecaś niydziela i rechtory majôm fraj łod roboty, to z dziećmi chodziyły jak zowdy panie – Jolanta Lubojańska – Kopydlowska i Joanna Wójcik – Słaboń. Brawo dla dzieci i nauczycieli za pielęgnowanie tradycji. Fajnie by to było, keby jesce we inkszych dzielnicach Piekor frelki tyz ło tym pamiyntały we piônto niydziela postu.
Zapraszamy do udziału w Konkursie Gryfny Godki. Ogłaszamy konkurs fotograficzny.


text:
Hypatyjo ze Aleksandryje
Hypatyjo ze Aleksandryje (gr.: Ὑπatίa; rodz. 355 abo 370, um. marzec 415 we Aleksandryje) – neoplatůńsko filozoferka a matymatyczka ze starożytnyj Aleksandryje. Podug powjarki, wynojdła astrolabijům a zorta aeromyjtra. Bůła cerům uod Teůna ze Aleksandryje, filozofera, matymatykera a astrůnoma. Je przimowane, aże pomogała Ptolymejuszowi a Euklidesowi we redagowańu naukowych pracůw. Pisoła komyntarze do pracůw Djofantosa a Apolůńijusza ze Fergi. Jako filozoferka, mjoła we kole śa szkolorzůw uoddanych jeji filozoficznyj szuli, kero bůła zwjůnzano ze ezoterykůma metafizykům. Publiczńe uczůła astronomije a matymatyki. W czas kůnflikta mjyndzy mjyndzy prefektym Egipta Orestesym a biskupym Cyrylym wźyna strůna prefekta. Cyryl uobwińoł ja uo zawodzańe we dojśću do zgody ze prefektym. Podległe biskupowi ludźe zaszlachtowali Hypatja bez porżńyńce uostrymi muszlůma. Skiż tygo powstoło sroge zgorszyńe, tyż postrzůd krześćijanůw (mimo aże Hypatja bůła poważano za poganka).


text:
8 tydni… i szlus! [Prima aprilis]
Dziynkujymy Wōm, nasze czytelniki, za te niysamowite ôsiym tydni spōlnego wachtyrzowaniŏ. Prziszoł ale czas, coby pedzieć se adije! Ôd 3 kwietnia kōńczymy robić przi Wachtyrzu.
Dalszŏ tajla artykułu niżyj
Kōńczymy, ale sie niy tracymy! Zajta wachtyrz.eu bydzie Wŏs przekerowywać do naszego nowego projektu.
Wszysko skuli tego, co Wachtyrza kupiōł jedyn mydialny kōncyrn. Mōmy se to naprŏwda w zŏcy. Wierzymy, co zaczynōmy terŏzki nowy rozdział w naszyj robocie do ślōnskij kultury a gŏdki.
Niy śmiymy jeszcze pedzieć ofyn, ô jako fyrma sie rozchodzi. Mało podpowiydź znojdziecie ale we zdjyńciu z poczōntku tego ôgłoszynia.
Ôstōńcie z nami; zmiyniōmy marka, ale niy nasza misyjo!
Kōmyntarz redakcyji: Ja, to bōł yno szpas na prima aprilis. Nie gorszycie sie, pra?


text:
W Pěskečanskim metal předźěłacym zawodźe Ziegler ma tež wjele Serbow swoje dźěłowe městno. Dokelž ma předewzaće dosć nadawkow, mysla tam na nowe produkciske hale.
Pěskecy (HS/SN). Lětuše předposlednje posedźenje Njebjelčanskeje gmejnskeje rady tele dny w Pěskečanskej wohnjowobornej gratowni je so runje na prawym městnje wotměło. Na dnjowym porjedźe stejachu mjez druhim nowe wuhotowanje wohnjowych wobornikow a plany za rozšěrjenje metal předźěłaceho zawoda Ziegler na bliskim přemysłownišću Při jězoru.


text:
Niylegalnŏ tabaka w Rybniku
Policyjōny rybnickij kōmyndy, co zwalczajōm przestympczość ekōnōmicznõ przejōnli bezma 45 kilogramōw tabaki bez polskich cech akcyzy. Niylegalny tŏwŏr przinŏleżoł do 50-letnigo miyszkańca Rybnika. Podyjzdrzany usłyszoł już ôbskarżynia. Straty Skarbu Państwa skuli niezapłacōnyj dŏwki akcyzowyj wyniosły 44 tys. złotych.
Dalszŏ tajla artykułu niżyj
Policyjōny z wydziału do walki z przestympczościōm ekōnōmicznōm Kōmyndy Miyjskij Policyje w Rybniku ôbsztalowali, iże jedyn z miyszkańcōw Rybnika przedŏwŏ niylegalnõ krajankã tabakowõ. Niylegalnõ, znaczy takõ, co niy była ôznaczōnŏ polskimi znakami akcyzy.
Szandarzi chyciyli 50-letnigo miyszkańca Rybnika. W czasie dalszych czynności policyjōny znŏdli i zabezpieczyli w jego pōmiyszkaniu hned 45 kilogramōw krajanki tabakowyj. Chop niylegalny tŏwŏr krōł na fiszli. Jak uzdali mōndurowi, 50-latek przedŏwoł go w jednym ze sklepōw na terynie Rybnika. Śledczy narachowali, iże werta strat skarbu państwa skuli niyzapłacōnyj akcyzy wyniosła 44 tysiōnce złotych. Podyjzdrzany usłyszoł już ôbskarżynie posiadaniŏ na przedej produktōw tabakowych bez wymŏganych polskich znakōw akcyzy i żŏdnych ôznaczyń. Za popołniōne przestympstwo może trefić do heresztu na nojbliższe 3 lata. Grożōm mu tyż ciynżke kŏry financowe.


text:
Latowe kino na placu w Radlinie
Radlin zaprŏszŏ wszyjskich miyłośnikōw kina na seansy kina na placu w sierpniu na pl. Radlińskich Ôlimpijczykōw.
Dalszŏ tajla artykułu niżyj
W trzi niydziele sierpnia na tym cyntralnym placu Radlina bydzie szło ôglōndać ôskarowego „Wilka z Wall Street” , synsacyjnõ kōmedyjõ z Ryanym Goslingym i Russelym Crowe’ym „Nice Guys” jak tyż francusko-belgijskõ kōmedyjõ “Czym chałpa bogatŏ” z Christianym Clavierym (znanym m.in. z “Asteriksa i Obeliksa”).
Daty projekcyji filmōw:
- Wilk z Wall Street – 12 sierpnia 2018 (niydziela) godz. 20.00
- Nice Guys – 19 sierpnia 2018 (niydziela) godz. 20.00
- Czym chałpa bogatŏ – 26 sierpnia (niydziela), godz. 20.00
Wilk z Wall Street to amerykański dramat biograficzny w reżyseryji Martina Scorsese. W głownych rolach m.in. Leonardo DiCaprio, Margot Robbie i Matthew McConaughey. Scynariusz filmu je ôparty było na spōmniyniach biznesmena Jordana Belforta wydanych pod tym samym tytułym. Film zdobōł m.in. 5 nōminacyji do Oscara, jak tyż statuetkã Złotego Globu dlŏ Leonarda DiCaprio.
Nice Guys. Rōwni goście to amerykański kōmedyjodramat kryminalny w reżyseryji Shane’a Blacka. W rolach głownych wystōmpiyli: m.in. Russell Crowe, Ryan Gosling, Angourie Rice i Kim Basinger. Film bōł nōminowany m.in. do nadgrody Saturn.
Dlŏ miyłośnikōw kina europejskigo narychtowano było czŏrnõ kōmedyjõ produkcyje francuskij pod tytułym Czym chałpa bogatŏ (À bras ouverts) z 2017 roku. Film ôpowiadŏ historyjõ francuskigo pisŏrza-celebryty, co w czasie telewizyjnego programu niypozornie zaprŏszŏ pod swōj dach rōmskõ familijõ. Jak do jego idyalnego dōmu wkludzajōm sie nowi lokatorowie, cołki świat stŏwŏ na gowie.
Na seanse zaprŏszŏ Miasto Radlin jak tyż Fundacyjŏ Rozwoju Kinymatografije.
Foto: Valentine Svensson / Flickr


text:
Jednaćelka Ludoweho nakładnistwa Domowina Marka Maćijowa přepoda awtorej Walterej Koschmalej wčera eksemplar jeho w LND wušłeje monografije „Basnik – Kito Lorenc – wosrjedźa“. Prezentacija bě dźěl zhromadneho programa wjacorych serbskich institu cijow na česć jednoho z najwuznamnišich łužiskich wuměłcow našeho časa. Foto: SN/Maćij Bulank
Z programom jeho wjelestronskosć wědomostnje a wuměłsce wuzběhnyli
Budyšin (SN/bn). Wjacore serbske institucije zhromadnje su wčera Kita Lorenca k 80. posmjertnym narodninam z wosebitymaj zarjadowanjomaj počesćili.


text:
Běrow znowa nadpadnjeny
Wojerecy. Wólbnowokrjesny běrow zapósłanče Lěwicy w zwjazkowym sejmje Caren Lay su minjenu nóc znowa nadpadnyli a při tym wokno wobškodźili. To je lětsa hižo druhi nadpad a 26. ataka scyła, kaž ze zdźělenki zapósłanče wuchadźa. Lay žada sej wot policije spěšne wujasnjenje, tukajo na prawicarski njeskutk přećiwo demokratam.
Zapozdźeny pomnik
Praha. W čěskej stolicy su sobotu pomnik Jana Palacha wotkryli, 47 lět po jeho smjerći. Skulpturu na Palachowym naměsće bě mjeztym zemrěty ameriski wuměłc čěskeho pochada John Hejduk stworił. Jan Palach bě so w januaru 1969 z protesta přećiwo sowjetskemu wobsadźenju Čěskosłowakskeje dobrowólnje zjawnje spalił.
Žada sej fairne płaćizny
Berlin. Wysokokwalitne žiwidła žadaja sej po słowach braniborskeho ministerskeho prezidenta Dietmara Woidki (SPD) fairnu płaćiznu. Hospodarske połoženje plahowarjow dejkow a swini jeho starosći, rjekny Woidke dźensa na tradicionalnym wopyće w hali Braniborskeje na Berlinskim Zelenym tydźenju. W hali Braniborskeje je 80 wustajerjow.