c: application/atom+xml

text:
Artykuł Sztolnia Krōlowo Luiza we Zobrzu – ślōnski unikat pochodzi z serwisu bele kaj.]]>
Wiycie już dobrze, że zobrzańsko sztolnia je nojdugszym takim ôbiektym na świecie, pra? To, że terozki umiymy jōm byzuchować, to je wszyjsko skuli srogigo zmiyru a ciynżkij robocie, kerej ludzie sie chycili na terynie Sztolni Krōlowo Luiza pora lot do zadku. Coby sztolnia postawić, trza bōło znojś knify na masa roztōmaitych problymōw bergmōńskich. Jako sie niyskorzyj ôkozało, przemiyniynie tej szteli na atrakcyjo turystyczno srogij jakości niy bōło wiela leksze.
Przeszło 20 tauzynōw tōn mōłu – tela musieli wyfedrować robociorze, coby my mogli tera nawiydzać sztolnia. Skirz tego dzisiej wandrusy umiōm we Zobrzu rajzować w czasie a porōwnywać se jakie techniki, werkcojgi a masziny były na grubach za starego piyrwy, a jakie sōm terozki. Poraletnio ciynżko robota sie werciła, bo Ślōnsk dostoł skuli tego fest zwiedowne, unikatowo we skali świata sztela.
Gruba Krōlowo Luiza bōła jednōm ze nojstarszych grubōw wōnglowych na Gōrnym Ślōnsku. Postawiōno ôstała na kōniec ôziymnostego stolecio, jak skirz wartkigo rozfechtowywanio sie industryje, czornego złota trza bōło sztyjc wiyncyj a wiyncyj. Ślōnsk bōł wtynczos tajlōm Prusōw, beztōż misyjo przerobianio terynōw naszego hajmatu we moderne industryjalne zagłymbie dostoł Fridrichowi Wilhelmowi von Reden.
Stawianie grubōw Krōlowo Luiza (Königin Luise) a Krōl (König) napoczło sie we 1791 roku, zaro po tym, jak jedyn ze spōłrobociorzy von Redena – Salomon Izaak z Brabantu – ôddekowoł fest bogate flece wōnglo wele Chorzowa a Zobrza. Gruba Krōlowo Luiza bez rubo przeszło 100 lot bōła piyrszo w bergmōństwie skuli używanio nojnowszych technologiji a robiynio nastympnych rekordōw fedrōnku. Fedrować przestała we 1998 roku.
Jak sie byzuchuje dzisio kōmpleks Sztolnia Krōlowo Luiza we Zobrzu, to idzie trefić niy yno to, co lata tymu przinoleżało do spōmnianej gruby. Fest wożnōm tajlōm tej szteli je tera tyż Głōwno Kluczowo Sztolnia Dziedziczno. To gynau ta tajla atrakcyji wyônaczyła to, że godōmy terozki ô Sztolni Krōlowo Luiza, że je ôbiektym rekordowym. Stawiali jōm bez 64 lata, coby niyskorzyj dozwolić wandrowanie podziymnymi chodźbami dugimi na przeszło 14 kilometrōw (dyć to je jak z cyntrum Rybnika do Ôpactwa Cystersōw we Rudach!).
Te zawalisko miało ôdwodniać gruby a ku tymu zrobić lekszym transport wōnglo na wiyrch. I tak tyż bez dugie lata bōło, aż ku pōłku dwadziestego stolecio, a potym? Niyskorzyj ô sztolni sie przepōmniało, a podziymne szpōngi po leku folowały sie roztōmaitym sztofym. We 2009 roku znojdli sie ale ôbmiyłowani we starej industryji, kerzi umiynili se, że ôdretujōm tyn wyjōntkowy, poindustryjalny ôbiekt. I cołkie szczynście.
Nowo Sztreka Wodno to je atrakcyjo, kero naprowda musicie nawiydzić. To je yno jedna tako przileżytość coby karnyć sie na wodzie, 40 metrōw pod 180-tysiyncznym miastym! Bez przeszło kilometrowo rajza, nad Waszymi łepami wszyjsko sie bydzie kulać jak na beztydziyń – ludzie porobiōm zakupy, pōdōm do szkoły, pocisnōm autobusym – wtynczos Wy przetachocie sie do blank inkszego landu. Posłuchocie ô historyji sztolni, ślōnskich grubōw a industryji, a dziynki perfekt prziszykowanym ôprowadzoczōm spokopicie masa fest ciekawych informacyji. Po rajzie łōdkōm bydziecie czuli, że yntlich naprowda poznowocie Ślōnsk.
Podziymne porty, mijanki, klang kidajōncej wody a szpecjalne światło dajōm Wōm masa wrażyń niy do przepōmniynio. Niy ma wożne wiela mocie lot – kożdy znojdzie cosik dlo sia. Ôbmiyłowani we przirodzie? Kuknijcie ôpowożnie na flance, kere rosnōm na ścianach przi minimalnych jōnikach. Fani techniki? Wsłuchejcie sie we rozprowka ô nojsrogszych bergmōńskich zagrożyniach – wodzie a fojerze – żywiōłach, z kerymi ôd stoleci ôstuda majōm grubiorze. Ci, ôd kerych ptokami sōm historyjo a szpecjalne wrażynia? Festelnie spamiyntocie cołko wycieczka.
Krōm nojnowszej atrakcyji – Sztreki Wodnej – Sztolnia Krōlowo Luiza umi poasić sie tyż hyrskimi sztrekami “suchymi”. Sztreka Turystyczno dowo przileżytość ku noleżnymu poznowaniu historyji bergmōństwa na ślōnskich terynach a pozoziyraniu na zmiany, kere sie wyōnaczyły we industryji aż do dzisiej. To niy ma yno bojka przi podziymnym szpacyrze. Na Sztrece Turystycznej idzie nabrać masy szprymōw – stanyć se na flycu, przetargać samymu (no dycht) poradziesiōnt kilo czornego złota abo zebrać kilof a sprōbować fedrōnku. Uwidzicie bai jako fōnguje rychtyczny grubski kōmbajn!
Sztreka Familijno to je zaś 1.5 godziny atrakcyji, wyzwań a multimedyjōw. Interakcyjo z byzuchowanōm sztolniōm sprowio co bajtle (a ôd nich ôjce jednako) na dugo spamiyntujōm ta rajza a wszyjsko co sie tamek nauczyli. Umicie tamek wyużyć infokioskōw, posłuchać regiōnalnych pieśniczek, poszpacyrować po placach, w kerych szkolili sie forajtery, a na kōnieć… poprzipōminocie se ślōnski dykcjōnorz! Niy śmicie tyż przepasować trefu ze Skarbnikiym abo rajzy Karlikiym – echt fajnōm grubskōm bankōm.
Zdo nōm sie, że spokopiliście już kero sztela na Ślōnsku werci sie byzuchować na nastympny roz, pra? Spamiyntejcie, że ôpisane a nawiydzōne bez nos sztreki Sztolni Luiza to sztyjc niy ma wszyjsko, co czeko na Wos we Zobrzu. Kuknijcie do naszego piyrwyjszego tekstu a wejrzijcie jeszcze roz na sztele ôd Muzyjum Bergmōństwa Wōnglowego – Gruba Guido abo Park 12C. A zaro jak wyleziecie na wiyrch, kōniecznie wybadejcie downo kōmpielnia ketowo, hala kōmpresorōw abo blik na Zobrze z 31-metrowej wiyży szachty „Carnall”. To jako, trefiōmy sie we Zobrzu?
Tekst wyônaczylimy społym z Muzyjum Bergmōństwa Wōnglowego we Zobrzu. Fest dziynkujymy za zaproszynie a richtich zocno rajza po Sztolni Krōlowo Luiza a inkszych sztelach!
Ajntryty do kupiynio online: bilety.kopalniaguido.pl
Zajta Muzyjum Bergmōństwa Wōnglowego: muzeumgornictwa.pl
Zajta Sztolni Krōlowo Luiza: sztolnialuiza.pl
Wiyncyj informacyji ô nowej Sztrece Wodnej – klik!
Mosz w zocy ta podziymno rajza? Czekōmy na Twōj kōmyntorz!
Artykuł Sztolnia Krōlowo Luiza we Zobrzu – ślōnski unikat pochodzi z serwisu bele kaj.]]>
Artykuł Nauka a szpas we nojlepszej ślōnskij formie pochodzi z serwisu bele kaj.]]>
Weekynd, krōtki urlaub abo fraj popołednie to sōm perfekt przileżytości, coby nafolować akumulatory. Ale niy werci sie wtynczos przesiodywać na tapczanie przed telewizorym abo kōmputerym. Werci sie we plac tego zajechać kajś po blisku, kaj idzie sie moc nauczyć. Perfekt idyjōm na tako krōtko rajza je byzuch na Grubie Guido, Parku 12C abo Sztolni Krōlowo Luiza do kupy z ôd nij nojnowszōm atrakcyjōm – Podziymnōm Sztrekōm Wodnōm.
Park 12C we Zobrzu fest nos udziwił. Przōdzij ani my niy wiedzieli, że taki zwiedowny a moderny plac je kajś na Ślōnsku. Perfekt sztela dlo familijōw, w kerej kożdy trefi cosik dlo sia. Je tamek i Bajtel Gruba, na kerej bajtliki umiōm na chneda ôstoć fedrujōncymi grubiorzami, i miyjsce na grilla a na spōlny fajer dlo starszych byzucherōw. Na co kōmu działka, ô kero sztyjc trza sie starać, kosić trowa a ônaczyć nastympne rymōnty, jak we cyntrum miasta mo sie tak fajny a doporzōndku zôrganizyrowany plac choby Park 12C we Zobrzu?
Keby tego bōło sztyjc niywiela, to zaro kole Parku 12C je Park Techniki Wojskowej, w kerym fani wojynnych wozideł ajnfach ôgupnōm. Fligry, auta, pancery – je tam naprowda wszyjsko. A ku tymu te wszyjskie masziny niy yno zocnie wyglōndajōm, ale idzie sie tyż nimi karnyć. Wejrzijcie na mus!
Gruba Guido we Zobrzu, kerej wszyjscy fest przajōm, to je już sztela kultowo. Masowo byzuchowano w sezōnie a wele niego. Charakterystyczny plac na karcie Ślōnska, do kerego sztyjc rajzujōm wandrusy ze roztōmaitych landōw. Szpecjalne miyjsce, w kerym idzie sie wybrać na szychta a douczyć masy zwiedownych informacyji ô regiōnie a blank skuplowanōm śniōm industryjōm wōnglowōm. To je tyż wyjōntkowo sztela na wycieczki szkolne abo firmowe rajzy integracyjne.
Fol wrażyń, ymocyji a ku tym zjazd bai na 355 metrōw szolōm pod ziymia. Ku tymu sztygarskie klamoty a werkcojgi a pora niylekich grubiorskich zadań do wyônaczynio. Gryfne szprymy a masa nowych wiadōmości ô ślōnskim wōnglu. Keby tego sztyjc bōło mało, ôkrōm zwiydzania gruby umicie użyć posług Hostelu Guido, Cōuny K8 abo nojgłymbij polegniyntego szynku w Europie – Hali Pōmpōw. Kuknijcie na Gruba Guido we Zobrzu, richtich we wercie!
Sztolnia Krōlowo Luiza we Zobrzu to je miyjsce unikatowe we skali Europy a świata. To je tyż dzisiej nojdugszo sztela hydrotechniczno we bergmōństwie wōnglowym na świecie. Ôstała wyônaczōno, coby szło ôdwodniać gruby Krōlowo Luiza a Krōl, ale tyż coby szafnyć wyciōnganie wōnglo na wiyrch. A dzisiej? Dzisiej skuli nij idzie wyciōngnyć na wiyrch nauka, kultura a wrażynia niy do przepōmniynio.
Poradziesiōnt metrōw pod wiyrchniōm zobrzańskich drōg, ôddekować umicie tamek poroztopiyrzano neca chodźbōw, efekty ciynżkij roboty, a ku tymu bajszpile na niyôbyczajno moc natury. Dotynczos byzuch we Sztolni Krōlowo Luiza we Zobrzu bōł kludzōny przede wszyjskim podug Podziymnej Sztreki Turystycznej a Podziymnej Sztreki Familijnej. Skirz tych drōg idzie sie perfekt ôbznajōmić ze historyjōm sztolnie, podziwać sie z bliska na flyce abo poprōbować roboty z grubiorskim krōmpoczym w rynce. Idzie chcieć czegoś ekstra ku tymu? Toć, że ja!
Pora tydni do zadku, gynau 14. wrześnio, ôdewrzito ôstała nowo atrakcyjo turystyczno na mapie Ślōnska – Podziymno Sztreka Wodno. Skuli nij mōmy terozki przileżytość przepłynyć łōdkōm przeszło 1100 metrōw pod ziymiōm. To je echt gryfno ôpcyjo ku wycieczce we wercie, na kerej kożdy znojdzie cosik dlo sia. Na Sztrece Wodnej Sztolni Luiza treficie m.in. Skarbnika abo Utopka, wsłuchocie sie w klang kapiōncej wszyndzi wody (w pauzach ôd pozornego słuchanio ôprowodzocza!) a bydziecie umieli podziwać sie z bliska na naciyki wapiynne abo na flance, kere znodły knif coby rōść po cimoku, przeszło 40 metrōw pod delōwkōm.
Byzuch we Sztolni Krōlowo Luiza to je rajza, kerej sie niy przepōmni. Beztōż narychtowalimy jeszcze jedyn tekst, z kerego spokopicie jeszcze wiyncyj ô tej hyrskij ślōnskij atrakcyji. Prymiera już za tydziyń!
Kedyś trefiało nōm sie tak, że niy mielimy idyji na weekynd na Ślōnsku. Terozki, dziynki atrakcyjōm choby te, nad kerymi piecza trzimie Muzyjum Bergmōństwa Wōnglowego we Zobrzu, naszym yno jednym probymym je tera wysznupanie czasu fraj, coby to wszyjsko pozwiydzać. Zajedźcie se do Zobrza, bo to niy ma yno zwiedowne ślōnskie miasto, ale tyż cyntrum szpecjalnych turystycznych atrakcyji, kerymi umiymy sie poasić przed cołkim światym.
Tekst ôstoł narychtowany społym z Muzyjum Bergmōństwa Wōnglowego we Zobrzu. Fest dziynkujymy za zaproszynie a za richtich fajno ôprowodzka!
Byzuchowaliście już sztele Muzyjum Bergmōństwa Wōnglowego we Zobrzu?
Łaziliście po Sztolni Luiza, Parku 12C abo Grubie Guido? Czekōmy na Wasze kōmyntorze!
Artykuł Nauka a szpas we nojlepszej ślōnskij formie pochodzi z serwisu bele kaj.]]>
Artykuł Złoty Yjzel, Katowice | Szumne jodło na Ślōnsku pochodzi z serwisu bele kaj.]]>
Ślōnsko jakość to już za starej piyrwy bōła gwaranycjo uciechy. Tōż umiynilimy se, że kuknymy jako roztōmaite knajpy na Ślōnsku umiōm szafnyć zocny bedynōng we spōłczesnym świecie. Je to wszyjsko na srogim poziōmie? Je tamek wszyjsko fajnie narychtowane a krōm epnych dowek dostanymy pasownie dosmakowane szpajzy? Napoczynōmy ôd znanego a ôbmiyłowanego bez masa ludzi szynku wegetariańskigo we Katowicach – Złotego Yjzla.
Złoty Yjzel we Katowicach to je lokal wegetariański z szyrokōm ôfertōm jodła wygańskigo. Poranoście frysznych, fest fajnych ôbiadōw sztyjc cieszy ślypia, nosy a gymby byzucherōw. Kożdy dziyń umicie tamek posmakować m.in. zapiykanek, lazanie, smażōnych nudli, quiche’a abo tarty.
Ôkrōm głōwnych maszketōw, kere idzie uwidzieć na szklannym bufecie, do jedzynio idzie se dobrać zupa, słodko szpajza abo bar szałotowy bez limitu (jysz wiela umisz). Wartko my spokopili, że ta trzecio ôpcyjo je fest czynsto welowano bez kliyntôw Złotego Yjzla.
I chocioż sztyjc nōm gańba, że trza u nos ô tym spōminać, to muszymy pedzieć jeszcze ô jednym. Yjzel je fōrt na przodku jak sie go przirōwno do kōnkuryncyji a dowo cosik, co już downo miało być u nos sztandardym – fraj woda z kranu dlo kożdego. Dejcie na to pozōr jak nastympny roz bydziecie na mieście. Sztyjc niywiela je takich knajpōw, kere dajōm Wōm szklōnka “kranōwki” (kero czynsto je lepszo jak woda z flaszki).
Wziynimy se trzi ôbiady. Julia pokosztowała szpinatowej lazanie z mascarpone (wegetariańsko), Matis tarty z kyjzōm, ôrzechami, rukolōm a figami (tyż wegetariańsko), a społym dobralimy se ku tymu smażōne nudle po azjatycku z paprykōm, fandzolōm, markwiōm, ôrzechami a granatym (wygański). Do kōmpletu dwa bary szałotowe a jedna zupa z grincojgu.
Ofyn – wszyjskie dania były naprowda szumne. Fajnie dane, dobre a pasownie dosmakowane (co przi jodle ôpartym na flancach niy ma takie lekie). Fest srogie dowki, echt fryszność a przileżytość ku zapakowaniu tego, czego my niy szafli (niywiela, ale jednak). Keby tego bōło mało – za cołki tyn fajer dalimy niycałe 30 złotkōw. Szok.
Katowicki Złoty Yjzel – jako sie potum ôkozało po wciepaniu bildōw na Facebooka a Instagrama – to je już sztela kultowo. Niy my ani kapki przipodku w tym, że masa lokalsōw je tak ôbmiyłowanych w tym miyjscu. Tōz jak niy trza Wōm do szynścio kotleta abo kitka z kurzika, abo ajnfach chcecie pokosztować czegoś nowego – kuknijcie do Złotego Yjzla. Wyleziecie nafolowani a z uśmiychami na gymbach, a Wasz portōmel sztyjc bydzie sie mioł dobrze. I to je gynau szczynście.
PS. Zaczym pokosztujecie dań w tym szynku, podziwejcie sie na ôd nich zajta. Je naprowda cudno!
Złoty Yjzel, Katowice – zajta firmowo
Złoty Yjzel, Katowice – Facebook
Chcesz cosik dociepać do recynzyji Złotego Yjzla we Katowicach?
Skōmyntuj na Facebooku!
Artykuł Złoty Yjzel, Katowice | Szumne jodło na Ślōnsku pochodzi z serwisu bele kaj.]]>
Artykuł #RajzaPoNaszymu | Vlogi z Grecyji pochodzi z serwisu bele kaj.]]>
Ślōnskie vlogi z rajzōw wciepujymy yno tukej a na Facebooka, tōż coby żodnego niy przepasować – filujcie nos tamek. Na FB idzie tyż kōmyntować
Artykuł #RajzaPoNaszymu | Vlogi z Grecyji pochodzi z serwisu bele kaj.]]>
Artykuł Nojlepsze a nojgibsze wygańskie ciasto szekuladowe pochodzi z serwisu bele kaj.]]>
Ôkrōm tego, ciynżko je terozki znojś we internecy wygańskie recepty po ślōnsku, tōż bydzie tyż przileżytość ku ôdfryszniyniu naszych ślōnskich dykcjōnorzy, pra? A jak bydziecie chcieli poczytać po polsku, to ajnfach klupnijcie w te farebne kōłko na wiyrchu po prawej. No i na mus kuknijcie na nasze piyrwyjsze teksty ô warzyniu – wygański ôbiod niydzielny a na dycht wygańsko krōlowo wszyjskich zup.
Dzisiej recept na nojleksze do narychtowania wygańskie ciasto szekuladowe. Czamu “ciasto”? Bo niy ma to ani zista, ani powidlok, ani kołocz, ani tyż binsztych, ale mo po trochu dobroty z kożdego śnich. Perfekt sie sprawdzo, jak chned majōm przijś goście bez przepowiydzi (na przikłod tacy, kerzi niy śmiōm jeś laktozy) abo jak Twōj drugi pōłek dopōmino sie ô cuker. Darymny futer sznupać w tym cieście za jajcami abo mlykiem (bai flancowym) – idzie je wyônaczyć jak w kilszranku prōznota. Starczy 30 minut, jedna dziyżka a bratruła rozgrzoto do 180 gradōw. Sprōbujcie sami, a przeświadczycie sie, że to richtich je nojgibsze a nojlepsze wygańskie ciasto szekuladowe!
W srogij dziyżce miyszōmy łeżkōm wszyjskie suche tajle (uff, niy trza wyciōngać miksera!). Dociepujymy woda, ôlyj, dżym a nasze ôblubiōne ekstra kōnski. Miyszōmy, coby skłodniki sie pokuplowały a wylywōmy na blacha do pieczynio (przōdzij trza jōm leko popryskać ôlejym). Naszo tortownica idzie do piekaroka nagrzotego do 180 gradōw na 30-35 minut – do suchego patyczka. I to by bōło tela.
Jakeście uwidzieli, narychtowanie ciasta bez mlyka, jajec abo masła je możne, nie wyczyści nōm portōmela, a ku tymu umi być przijymnie lekie. Te wygańskie ciasto szekuladowe zawdy sie udowo, bai jak fto blank niy mo grajfki do warzynio. Na jesiynne wieczory (kere już chned), na drugie śniodanie abo “ku kafyjowi” bydzie perfekt. U nos Matis umi zmłōcić zaro cołko blacha, ale możnej Wōm sie udo ôstawić chocioż kōnszczek na nastympny dziyń?
Szafliście? Smakowało? Mocie inkszy recept na gibkie a ajnfachowe wygańskie maszkety?
Podciepej inkszym czytelnikōm we kōmyntorzu na FB – klik!
Artykuł Nojlepsze a nojgibsze wygańskie ciasto szekuladowe pochodzi z serwisu bele kaj.]]>
Artykuł Szkolorze! Mocie cufal, wiycie? pochodzi z serwisu bele kaj.]]>
Ci, kerzi do szkoły idōm piyrszy roz, majōm zawdy nojsrogszy sztres. Beztōż za starej piyrwy keryś wymedykowoł, że nojlepszym co idzie dlo takich zesztresowanych modziokōw zrobić, sōm maszkety. I tak ôstała wyônaczōno tyta. Fto niy mioł w zocy tego swiniyntego papiōru nafolowanego bōmbōnami a szekuladami? Beztōż widzicie – fajnie je być Ślōnzokiym, bo we inkszych sztelach tego niy majōm. A jak już kajś chcōm być fajni choby my, to ściōngajōm ta tradycyjo ôd nos, ale mianujōm jōm… “róg obfitości“. No dejcie pokōj, dyć z czegoś takigo to ani makrōny niy smakujōm.
Co na Wos czeko we szkole? Po piyrsze – masa ludzi. Bydōm rechtōrki a rechtōry, kerzi majōm Wōm wszyjsko tak tuplikować, cobyście pochytali. Treficie tyż tych, bez kerych szkoła by niy poradziła fōngować – przōntoczki a tercyjōna (do nich sie mo czynsto srogszy reszpekt jak do niykerych rechtorōw…). Na zicher bydziecie tamek mieli fol kamratōw – poru nowych, a poru takich, kerych niy widzieliście bez ôstatnie dwa miesiōnce. Zawdy sie tyż trefi jedyn taki, co bez te feryje sie fest zmiynił – ôsztrzig se dugie kudły, napoczyn sie inakszyj ôblykać abo ściepoł 20 kilo.
Dziouchy co jedne feryje sōm inksze. To je naturalno sprawa, że w kożdej nastympnej klasie wiyncyj sie do uwidzieć takich richtich szwarnych frelek. Bezmaś ône już pora tydni do zadku szykujōm se klajdy, kecki a zauśniczki na nowy rok, coby fajnie sztartnyć a gryfnie sie czuć bez nastypmne 300 dni nauki. Beztōż synkōm by my rekōmandowali ôblyc chocioż jako hymda abo i westa na piyrszy dziyń, we pyndziałek. Toć, szkoła to niy mo być modynszał, ale tak yno godōmy, cobyście niy wyglōndali jak boroki przi tych cudnych babach.
I tela ô cudzokach, bo terozki powiymy Wōm ôfyn – na poczōntku nowego roku skupcie sie na sia. Piyrsze pora zdowek, sprawdzianōw a kartkōwek we wrześniu a paździyrniku je nojwożniyjsze, bo i Wōm sie bydzie lepij uczyło, jak we plac trzi na glajzach bydziecie mieli piōntki, i rechtory bydōm na Wos inakszyj zaglōndać. Beztōż narychtujcie se pukeltasza abo rugzak już dzisiej, niy czekejcie aż pośniodocie jutro rano.
Kuknijcie eli wszyjsko mocie. Sprzido sie Wōm pora heftōw, w kerych bydziecie szrajbować. Mogōm być pasiate abo w budki, egal. Piyrsze zajty kożdy mo zawdy gryfne, pasownie poszkryflane, a tymaty popodkryślane krasiatymi filokami. Beztōż dejcie pozōr na drugo, trzecio a kożdo nastympno zajta – jak tamek poradzicie zocnie pisać, toście sōm echt szpece. Pokupujcie za tela ksiōnżek, coby niy bōło Wōm gańba niyskorzyj, że sztyjc musicie pożyczować. Wiymy, że to niy ma tōnie, beztōż popytejcie sie wartko starszych kamratōw, coby Wōm posprzedowali te ôd nich wyużyte. We strzodku je to samo, a ruby napis “zaro sam usna” na piyrszej zajcie żodnymu jeszcze krziwdy niy zrobił. Prziszporujecie, a kamrat bydzie mioł na
piwo łachy swoje nowe ksiōnżki.
Co trza jeszcze popakować do taszy? Za naszych czasōw to były: lynijorz, gumka, szpicowoczka, blajsztift a filok. Ale cosik sie nōm zdo, że u Wos terozki to je bardzij jedyn dugopis a jaki tablet ku tymu, pra? Choby i tak bōło, to spamiyntejcie, że jak cosik swojōm rynkōm szrajbniecie na papiōrze, to gibcyj sie tego nauczycie. Forgot, tak już je. Beztōż zaczym bydzie słychać piyrszy zwōnek, umiyńcie se fest, że bydziecie chocioż gryfnie szrajbować, a niy yno pożyczać hefty do kserowanio, dobre?
Niy przepōmnijcie se tyż broczoka na jakie sznitki. Niy ma nic szpetniyjszego, jak siedzieć we klasie na
jynzyku polskim jakijś lekcyji na głodzie. Łōńskigo roku (abo jeszcze przōdzij? ale tyn czos leci…) zebrali Wōm ze szkolnych gyszeftōw kołoczyki z marmeladōm, szekulady a lizoki, pra? Tōż jak i tak nic szumnego już se niy kupicie, to se lepij naszykujcie w dōma (abo zagodejcie do mutry), a prziszporujcie pora złotkōw. Sprzidajōm sie Wōm jak sie zacznie fajrowanie ôziymnostek a sznupanie za pijōndzami na gyszynki.
Czytajōm to jacy maturzyści? Nojprzōd chcielimy Wos pocieszyć a pedzieć, że bydzie dobrze, ale wiycie co? Wy to mocie ale przesmolōne. Niy doś, że dziepiyro terozki sie kapniecie, że bez ôstatnie lata za wiela żeście niy spamiyntali a bydziecie musieli se wszyjsko gibko pospōminać, to jeszcze jak cołko reszta bydzie miała 10 miesiyncy na spokopiynie wszyjskigo po leku, to Wy już za 8 miesiyncy bydziecie pisali jedyn z nojwożniyjszych pryfōngōw we żywobyciu. Ku tymu sōmeście piyrszymi abituriorzami-millenialsami, tōż wszyjscy bydōm na Wos zaglōndać… No żol nōm Wos, tela.
Na co musicie wszyjscy dać pozōr ôd jutra? Niy ściōngejcie i niy godejcie “niy mōm anōngu”. Rychtowanie brykōw je na pierōna, bo cyganicie niy yno rechtōrka, ale i Wos samych. Zicnijcie lepij na godzina abo dwie, ciepnijcie mobilnioka do inkszej izby, poczytejcie, a cosik zawdy szrajbniecie. Niy łaźcie tyż na baje. Niy i już, bo bydziecie rojbrować, napochocie gupot, dostaniecie auspuc a ôjce sie potym bydōm gańbić a ô Wos boć. Łaźcie lepij na SKSy abo głoście sie na jakie szauszpile, to pora dni w roku bydziecie rajzować na roztōmaite kōnkursy i bydziecie mieli ekstra dni fraj – na lygalu!
Niy przepōmnijcie, że jakeście sōm szkolorzami, to fajnie cobyście mieli jakigo ptoka. Niy, niy takigo co furgo, yno jakieś hobby. Fusbal, granie na trōmpyjtce, pisanie bloga, ônaczynie szkartek na gyburstag abo warzynie. Egal co se ôbierecie, bele byście cosik pochali. Żodno pasyjo niy ma gupio, a jak sie szkolny czos skōńczy, to spokopicie, że nikyj niy bydziecie już mieli tela samo czasu, coby ô tych swojich ptokach pamiyntać.
I na kōniec – ôcyny naprowda niy sōm nojwożniyjsze. Jak ôfyn przed sobōm umicie pedzieć, żeście sie nauczyli a spokopili, ale w dziyń zdowki szpetnie żeście sie czuli abo rechtôrka richtich Wōm chciała zrobić ôstuda, to to smolcie. Bele bydziecie akuratni a zocni przed sobōm a żodnego niy ôcyganicie. Bildōng je wożny, ale na szpas plac tyż musi być, pra? Biercie z tych nastypmnych miesiyncy wiela sie do!
Ciynżko sie idzie nazod, bo fizika, chymijo, polski, niymiecki abo i katyjmus czekajōm. Ale jak sztyjc sie uczycie, to przed Wami nastympny superowy rok, kery bydziecie spōminać potym jeszcze dugo. Bo tyn szkolny czos, to fajny czos je. Beztōż ciście a niy dejcie sie. Szkolorze! Mocie cufal, wiycie?
Chcesz nōm nawciepować? Skōmyntuj tyn tekst na Facebooku!
Artykuł Szkolorze! Mocie cufal, wiycie? pochodzi z serwisu bele kaj.]]>
Artykuł Weekynd na Malcie – praktyczno ôprowodzka pochodzi z serwisu bele kaj.]]>
Ôrganizyrowanie naszej weekyndowej wycieczki na Malta lekie niy bōło. Niy yno dugo musielimy sie kryć z tym, że tako rajza planujymy, ale jeszcze trza sie bōło nacyganić a pochytać urlop dlo ôjcōw tak, coby ôni sie niy skapli. Wszyjsko skuli tego, że familijne wczasy na Malcie to bōł gyszynk dlo ôjcōw, kery mieli ôd nos dostać na naszym weselu. Tak my se wynokwili, że po dugich tydniach rychtōnku, fajnie bydzie se społym dychnyć we maltańskij klarze. A krōm tajymnic nic wiyncyj ciynżkigo przi ôrganizyrowaniu tej rajzy niy bōło, tōż chcymy Wōm pokozać, jako se to po leku wszyjsko pochytać, coby mieć udane pora dni fraj. Tōnie fligry treficie, baza hotelowo tyż je zocno, tōż trza już yno wziōnś w dyrby reszta ferajny a wczasy bydōm cudne .
Chocioż Malta je nojbardzij na połednie wyciepanym krajiczkiym Europy, to łacne linie rajzujōm tamek doś czynsto. Ôbie – Wizzair a Ryanair majōm we swojij fligrowej necy porynczne kuplōngi z maltańskōm flughawynōm. Niy szrajbnymy wiela udalimy na farkarty (przeca to bōł gyszynk), ale mogymy pedzieć, że jak treficie przileżytość za 200zł w ôbie zajty, to idzie to śmiało brać. My fest chcieli wylecieć we piōntkowe popołednie a być nazod w pyndziałek, tōż skuplowalimy ta familijno rajza ze zwiydzaniym Poznanio (to bōł nasz piyrszy byzuch tamek!).
Z lufthawyny w tajli Luqa dostōniecie sie do kożdej szteli na isli kōmunikacyjōm publicznōm (roztōmaite ôpcyje farkartowe ôd 2€ za bilet dwagodzinowy, do 21€ za tydniowy – wiyncyj info) abo taryfōw firmy eCabs – majōm klarowne prawidła a akuratne cyny, a kere idzie przōdzij pozoziyrać na www.ecabs.com.mt, coby niy mieć ôstudy (jak sie to czynsto trefio przi “klasycznych” taryfiorzach).
Masa roztōmaitych cyn, sztandardōw a lokalizacyji noclegōw na Malcie je echt srogo. ZNojdziecie tamek i izby jak za starej piyrwy, jak i moderne hotele abo luksusowe apartamynty. Jak zawdy rekōmandujymy Airbnb, a już blank jak rajzujecie – choby my – we wiynkszej ferajnie. Dziynki cołkimu pōmiyszkaniu dlo Wos bydziecie sie umieli poczuć zwōlnie a fajnie dychnyć. Chocioż co ciekawe, my nasz apartamynt buchowali w tym przipodku bez… booking.com a sōm my fest zadowolyni.
Kaj sznupać za sztelōm na Malcie? Jak planujecie se weekyndowe zwiydzanie, to nojlepij kajś kole Valletty – Pieta, Sliema a Floriana to bydōm bodej nojlepsze teryny jak przirōwnocie se sztele do cyn. Gryfne bydōm tyż Gżira, Isla abo Birgu. Jak wybiyrocie sie do tego zocnego landu na dużyj, to werci sie zainteresować “bardzij kurortowōm” Bugibbōm abo i kapka tōńszym Gozo. Wiela kosztuje nynanie na Malcie? Rōżnice sōm epne, ale za dobry sztandard przi cołkim pōmiyszkaniu trza udać kole 15-20€ za łep za nocka. Toć, co lepszo lokalizacyjo a wyposażynie, to ku tymu srogsze cyny.
Mutrze a fatrowi ôd Julie tak sie na Malcie podobało, że we wrześniu cisnōm tamek zaś. Jako że pōmogalimy im znojś pasowne spanie, trefilimy tyż pora ôfertōw na Facebooku abo takich, kere doszły ku nōm ôd jednego kamrata do drugigo – przi takich dejcie se pozōr. U nos jedna ôgłoszka magicznie przemiyniła sie z 70€ do przeszło 80€ za nocka, jak yno właścicielka spokopiła, że richtich mogymy być zainteresowani.
Nasz czos na isli bōł fest ôgraniczōny, beztōż uzdalimy se, że bydymy wandrować tyngo a że szafnymy i gryfny baukōnszt Valletty, Mdiny i Rabatu, i naturalny powob landu we formie Klifōw Dingli a hyrskij Modrej Groty. Hyc tropił, tōż staralimy sie czynsto chłōdzić ôrganizmy – robilimy pauzy na kupowanie pamiōntek, stowalimy na szumne jodło abo napowki choby biyr a winko. Tak wyônaczylimy se perfekt weekynd na Malcie – kożdy znod cosik dlo sia, wyużylimy tyn czos na maksa a dychlimy se po rychtōnku do żyniaczki.
Pociście naszōm sztrekōm, poprowcie pora felerōw, kere nōm sie przitrefiły, a na zicher bydziecie mieli szpas a chutnie zajedziecie na Malta zaś przi nastympnej przileżytości.
Stolica Malty już przi piyrszym trefie je tako, że idzie przepōmnieć jynzyka w gymbie. Niy ma sie co dziwować, tyn zespōł miyjski je jednym z nojbardzij zagynszczōnych regiōnōw zabytkowych na świecie. Gryfne maltańskie sawiynia to je cosik, czego nie uwidzicie nikaj indzij. Ku ymu woda wszyndzi naôbkoło, cudne zygrōdki a to, że Valletta je nojbardzij nafolowanōm klarōm sztelōm w Europie – to wszyjsko do kupy sprawio, że ôbmiyłujecie sie we stolicy Malty ôd piyrszego bliku.
Kościoły, zōmki, zygrody a inksze atrakcyje Valletty? Werci sie szrajbnyć ô nich ôsobny tekst. Beztōż poczytocie ô nich wiyncyj już chned, w naszym nastympnym poście.
Ôbtoczōno ze wszyjskich zajtōw wodōm Malta umi tyż dać zachwycynie naturalnym landszaftym. My se uzdali byzuchować Klify Dingli – nojsrogszy punkt archipelagu maltańskigo. Tōż idzie pedzieć, że bez jedyn weekynd szaflimy i szpacyr po stolicy Malty, i łażynie po ôd nij nojepniyjszych gōrach. W poru miyjscach klify majōm przeszło 250 metrów srogości!
Dwa maltańskie miasteczka polegniynte w zachodnij tajli Malty – Rabat i Mdina – bodej zawdy byzuchuje sie “w zestawie”. A to beztōż, że za starej piyrwy Rabat bōł tak po prowdzie przedmiyściami cyntralnej Mdiny, kero bōła stolicōm landu. Ôbtoczōno murami, ô jasnobrōnotnej farbie, polegniynto na gōrce Mdina robi superowe wrażynie. Mianowano je “cichym miastym”, ale na isto niy ma miastym cniwym. W kuplōngu z gryfnymi zabytkami Rabatu je zestawym szteli, w kerych chce sie ôstoć cołki dziyń.
W Mdinie nawiydźcie kościoły, kapliczki a zōmek, a jak bydziecie łazić kole miodowych stawiyń, to spōmnijcie se, że byzuchujecie gynau syrialowe King’s Landing z “Gry ô Trōn”.
Hyrskie Blue Grotto to je bodej yno jedyn niy za fest udany punkt naszego wyjazdu na Malta. Chcielimy zebrać ôjcōw na rajza łōdkōm, przi kerej idzie sie podziwać na roztōmaite formy skolne ô roztōmaitych farbach. Żol, ale skuli tego, że my sōm czasym takie rajzowe boroki, ôstatnie łōdki cisły na woda ô 17:00, a my na miyjsce przijechali jakeś dwadziścia minut za niyskoro. Chocioż jak my poczytali kōmyntorze na inkszych blogach rajzowych – wiela my niy stracili. W sezōnie to już wcale musicie sie pasownie nasztelować na tako wycieczka – płaci sie 8€, a rejsik trwie kole 20 minut. Kebyście niy szafli, to rekōmandujymy potōnkanie sie w zatoczce zaro kole szteli, w kerej kupuje sie farkarty, je to fest popularny plac postrzōd miyjscowych. Woda cudno, a krasiate łōdki społym z klifami robiōm richtich gryfny landszaft.
Narychtowalimy dlo Wos film ô Malcie. Krōtki, ale taki, kery zezwolo podziwać sie na wszyjskie zwiedowne punkty, kere my byzuchowali. Kōniecznie szrajbnijcie w kōmyntorzu eli mocie w zocy tako forma relacyji!
Możnej yno sie nōm zdo, ale jak sami poczytalimy kapka ô Malcie a podziwali sie na farebne bildy, to aż sie nōm zachciało buchować loty a ciś w rajza. Tyż tak mocie? My na zicher wybierymy sie tamek zajś! Dlo baukōnsztu, plażōw, landszaftōw a szumnego jodła, ô kerym wcale my nie przepōmnieli – ô maltański szpecjałach poczytać umicie tukej.
Mosz w zocy Malta? Podobała Ci sie naszo relacyjo? Chcesz cosik dociepać?
Zagodej do nos w kōmyntorzu na Facebooku!
Artykuł Weekynd na Malcie – praktyczno ôprowodzka pochodzi z serwisu bele kaj.]]>
Artykuł Binder, westa, ancug – byzuch we ślōnskij firmie Lazar pochodzi z serwisu bele kaj.]]>
Kōmpletowanie galantnej ôblyczki nikyj niy ma dlo chopa takie ajnfach. Beztōż werci sie mieć kole siebie kogoś, fto doradzi jaki pasuje nōm sznit, w kerej farbie je nōm nojlepij abo jak dugie majōm być nasze galoty. Idzie sie popytać ô dorada libsty, ślubnej, mutry abo ciotki, ale idzie tyż zōnś ku echt fachmanōm. A ludzi, kerzi richtich majōm pojyncie ô chopskij modzie, leko treficie we ślōnskij firmie Lazar, kero mielimy przileżytość byzuchować a w kerej sprawilimy se ancug, westa, binder a pora inkszych tajli ôblyczki skuli nojwożniyjszego dnia w naszym żywobyciu.
Tyn tekst ôstoł wyônaczōny społym z rybnickimi szpecami ôd ancugōw – firmōm Lazar.
Fol synkōw mo ôstuda z niyproporcjōnalnymi miarami, a Matis je tukej echt majstrym. Beztōż jak prziszoł czos na sznupanie za ancugiym ślubnym, wiedzielimy na zicher, że leko niy bydzie. Tōż zajechalimy do rybnickigo salōnu mody Lazar, kaj już czekali na nos Panoczki Miłosz a Jakub. Jak sie niyskorzyj ôkozało, zawierzynie im a ôstawiynie takij misyji jak m.in. uszycie westy na miara, zebranie do kupy cołkij idyji na żyniaczkowe łachy a dopasowanie ancugu to bōła nojlepszo decyzyjo.
Spōlno robota z synkami w salōnie ancugōw Lazar zaczyno sie ôd godki (toć, że poradzōm po naszymu!). Już wtynczos wiadōmo, że godōmy ze szpecami ôbmiyłowanymi we swojij robocie. Idzie pedzieć jako sie mo idyjo na ta swoja ôblyczka, a fachmany dobierōm do tego pasowne sznity, sztofy a fasōny. Jak naszo idyjo bydzie zwiedowno, ale blank niy dlo naszej sylwetki, to ancugowe pōmagery ofyn pedzōm co idzie wyônaczyć lepij a pokożōm inksze ôpcyje. Nojwożniyjsze je przeca, coby sie ôblyc, a niy przeblyc. Dyć to niy ma bal cyrkuśnikōw, pra? I niy bōjcie nic – welować idzie miyndzy takōm masōm sztofōw a farbōw, że na isto kożdy znojdzie cosik dlo sia.
Jak już przegodalimy se wszyjsko a zdecydowalimy sie na kōnkretno ôblyczka, to mielimy jeszcze przileżytość byzuchować rybnicki werksztat jeglorski firmy Lazar. Pozoziyralimy jako sie szykuje ancug w tajlach – ôd krocio sztofu, przez dorobianie tajli, szycie a biglowanie. Werksztat Lazar robi szumne wrażynie, przede wszyjskim skuli jeglorzy a robociorzy, kerzi majōm richtich grajfka ku rychtowaniu paradnej ôblyczki.
Fest mielimy w zocy, że we rybnickim werksztacie trefilimy na echt ślōnskie rzymiosło – rynczne szycie, porzōmne sztofy nojsrogszej jakości a robotnych jeglorzy, dlo kerych ancugi a westy to je niy yno robota, ale tyż ptok (pasyjo). Wywiedzielimy sie tyż poru zwiedownych informacyji ô chopskij ôblczce. Umicie spokopić, że na jedyn ancug skłodo sie kole 100 roztōmaitych tajli a aż 360 kilometrōw cwistu? Dyć to je tela, co z Rybnika do stolicy Goryliji!
Lazar to je ślōnsko, tradycyjno firma, kerej idzie zadufać. Ôd nij misyjōm je roztopiyrzanie kultury sztryndzynio sie społym z kliyntym, beztōż ôkrōm pasownego ancugu dostowōmy tamek ekstra dowka wiadōmości ô modzie, skuli kerej lekcyj bydzie nōm fōngować we świecie, w kerym szykowno ôblyczka je fest wożnōm tajlōm kożdej persōny. To je naprowda we wercie, bo mo srogi wpływ na czucie sie zicher u chopa przi kożdej przileżytości.
Jako niydowny Mody Pōn, fest rekōmanduja byzuch w “Lazarze”. Synki, nic sie niy bōjcie, yno ciście do tego zocnego ślōnskigo salōnu a w dziyń ślubu bydziecie sie czuli zwolnie a naturalnie. Sznupanie za paradnym, szytym na miara ancugiym na Ślōnsku niy musi być ciynżkie, starczy zōnś do pasownej szteli. Ôbiecuja, że Waszo libsta, a potym baba, bydzie miała fest w zocy Wasze nowe galatne łachy. A możnej i keryś z gości powiy jakie dobre słowo? M.
Kuknijcie na zajta ślōnskigo salōnu mody Lazar – www.lazar.com.pl – a na szumnie kludzōne kōnta na Facebooku a Instagramie. Podowiadujecie sie wiyncyj ô modzie, pochytocie pora modowych knifōw a w pora chnedek ugodocie sie na byzuch a piyrzo przimiarka.
Mosz w zocy ancugi? Fajnie Ci sie łazi w weście a bindrze?
Dej znać jako je u Cia, czekōmy na Twōj kōmyntorz!
Artykuł Binder, westa, ancug – byzuch we ślōnskij firmie Lazar pochodzi z serwisu bele kaj.]]>
Artykuł Wygański ślōnski ôbiod niydzielny pochodzi z serwisu bele kaj.]]>
A co byście pedzieli na taki tradycyjny ślōnski ôbiod, ale w modernej formie, bo bez… miynsa? Jaaa, już słyszymy te ryki – “Ale jako to tak?! Dyć to je herezyjo!”, “Abo tradycyjny ślōnski, abo bez miynsa?”, “Kerymuś pizło na dekel, rolada to mo być rolada!” itd. Ale przeca niy kożdy śmi jeś miynso, a coroz wiyncyj ludzi ajnfach miynsa jeś niy chce. Z roztōmaitych powodōw ôdciepujōm szinki a wuszty, a jedni i jajca, i mlyko, i wszyjsko co je ôd zwiyrzōw. No ale sztyjc w niydziela smak na rolada z klyjzami prziłazi, bo prziwykōw sie przeca niy ôszydzi. Tōż jako se wtynczos poradzić? Jako to szafnyć? Trza se ajnfach narychtować wygańsko wersyjo tego świyntego niydzielnego jodła.
Zimioki szkrobiymy a krejymy w kostka. Warzymy przikryte aż bydōm miyntkie – 20-30 minut. Cudzymy a presujymy. Dzielymy na sztyry tajle, jedna śnich przeciepujymy na wiyrch inkszej, a na fraj plac sujymy mōnka. Dowōmy zalca a miyszōmy tak dugo, aż bydymy mieli gładkie ciasto, kere bydzie sie leko klejiło. Kulōmy klyjzy, w kożdej robiymy malućko dziurka na zōłza. Wciepujymy do gorkij wody a warzymy z 5-7 minut, aż wylezōm na wiyrch a sie zwyrtnōm.
Do buliōnu dociepujymy knoblauch, maryjōnek, ôregano, rozmaryjōn a reszta gewyrcōw. Jak aufgus bydzie bulkoł, to wciepujymy kotlety a warzymy wszyjsko na lekim ôgniu bez 7 minut. Ôstawiōmy płyn, niy wylywōmy go do ausgusa! To bydzie naszo baza na zōłza.
Uwarzōne kotlety wciepujymy do blyndera a miksujymy ze zalcōm, korzyniym a magōm. Dodowōmy trzi łeżki mōnki kartoflannej a dalij miyszōmy. Tak wyōnaczōny miszōng dzielymy na sztyry jednakie tajle a na folyji rozprowadzōmy po jednej śnich. Szmarujymy zymftym, dociepujymy kōnsek ôgōrka a kapka cwibli. Pōmōgōmy se folyjōm a swijōmy.
Takie cyganiōne rolady dowōmy do putni wyszmarowanej ôlejym. Sujymy zalcōm, korzyniym, słodkōm paprykōm a zaś polywōmy leko ôlejym. Dowōmy do piekaroka nagrzotego na 190 gradōw, na 30 minut. Trza dać pozōr a wachować, bo wyciōngōmy dziepiyro jak wiyrch bydzie fajnie upieczōny.
Klyjzy a rolady bez zōłzy sōm choby grubiorz bez arbaja – to niy zafōnguje. Beztōż wygańsko zōłza to je podstawa udanego niydzielnego ôbiadu (przepōmnielimy niōm poloć klyjzy do bildōw, sorry!).
Cwibla drobno krejymy a szklymy na szklōnce ôlyju. Wlywōmy jedna szklōnka aufgusa z kotletōw, kery my przōdzij narychtowali. Dociepujymy suszōne grziby, płatki drożdżowe a gewyrce. Warzymy 10 minut a blyndujymy.
Kapusta akuratnie myjymy, suszymy a drobno krejymy. Wciepujymy do gorka z wodōm. Warzymy 10 minut a dodowōmy kapka ôctu. Dalij warzymy bez nastympne pōł godziny. Bez tyn czos na ôleju szklymy cwibla a dociepujymy jōm do ôdcudzōnej kapusty. Ku tymu idzie jeszcze potarte jabko, cuker, zalca a korzyń. Doprawić do smaku a papać.
Szafliście? To tera pokosztujcie tych cyganiōnych ślōnskich klyjzōw, roladōw a modrej kapusty a dejcie znać jako sie Wōm to zdo.
Wygański ôbiod niydzielny narychtowany? Abo chcesz nōm yno nazdać skuli tej herezyji?
Czekōmy na Twōj kōmyntorz na Facebooku
Artykuł Wygański ślōnski ôbiod niydzielny pochodzi z serwisu bele kaj.]]>
Artykuł Winszowanie ślubne po ślōnsku pochodzi z serwisu bele kaj.]]>
Co pedzieć? Jako winszować? Godać po polsku abo po ślōnsku? My już mōmy szprymy, bo fajrowalimy i na naszym, i na cudzych weselach, tōż terozki wiymy na zicher – kożdy gość chce dlo Modych jak nojlepij, ale yno poru je takich, co sie niy sztresujōm a sie ôpowożōm poskłodać fajne winszowanie po naszymu. Beztōż dzisiej mōmy dlo Wos pora idyji na to, co pedzieć Modym zaro po mszy abo co gryfnie szrajbnyć a wciepać do szkartki (toć, ôkrōm pijyndzy… ).
Kapka my pospisowali ze zebranych szkartek, kapka my pozmiyniali, a ku tymu wszyjskimu dociepalimy cosik ekstra ôd nos. Chytejcie:
Wlyźliście dzisiej na nowo, zwiedowno drōga. Winszujymy Wōm, coby ôna bōła szczynśliwo a dugo. Cobyście trefili na nij samych dobrych ludzi. Fajnie bydzie jak wartko przikludzicie tyż na ta sztreka Wasze bajtle. Radujcie sie i wożcie se kożdy dziyń na tej drōdze, bo to bydzie Wosz nojlepszy czos. I chocioż niy zawdy bydzie leko – bo roz baba za wiela powiy, a chop czasym za mało zrobi – to tak dugo, jak mocie spōlny cyl a idziecie bez ta sztreka jako familijo, tak dugo wszyjsko bydzie dobrze. Chowcie sie a dbejcie ô sia, a Pōnbōczek niych nad Wami czuwo!
Dzisioj je piyrszy dziyń Waszego nowego, spōlnego żywobycio. Winszujymy Wōm, cobyście bez te wszyjskie lata, kere sōm przed Wami, sztyjc mieli szpas a masa uciechy. Niy wadźcie sie za wiela, rajzujcie po świecie, narōbcie bajtli, a Pōnbōczek niych Wōm błogosławi.
Przajcie se fest kożdy dziyń, niych sie Wōm wartko chowie ciyń.
Bajtli miyjcie cołko kupa, a postowcie se chałupa.
Coby dziycka tam lotały, nikyj za fest niy ślimtały.
Niych Wōm żywot sie ukłodo, choby szaty co mo Pani Modo.
Smolcie haje a ôstudy, ze żywota biercie choby grubiorz z gruby.
Wadzić sie niy śmicie, bo sōmsiodōw pobudzicie.
A jak ludzie naôbkoło i tak już stować majōm,
to niych chocioż skirz tego, że sie Modzi w pierzinach kulajōm!
Sprzidały Ci sie te idyje na winszowanie ślubne po naszymu?
Chcesz sie poasić swojim? Czekōmy na Twōj kōmyntorz!
Artykuł Winszowanie ślubne po ślōnsku pochodzi z serwisu bele kaj.]]>
Artykuł Niymiecko natura je cudno – Chiemsee pochodzi z serwisu bele kaj.]]>
Bez feryje, okrōm gōr a piyknych parkōw, werci sie byzuchować tyż atrakcyje wodne, a kōnkertnie jyziora, nojlepij te na połedniu Rajchu. Jednōm ze takich zocnych szteli je Chiemsee. Godo sie na nie „bajerskie morze”, chocioż podug nos jyzioro Chiemsee je zwiedowniyjsze jak morze. Dyć leży przi samych Alpach!
Na jyziorku uwidzieć idzie sztyry isle – Fraueninsel, Herreninsel, Krautinsel a Schalch. Kożdo je inkszo, na kożdej je cosik szpecjalnego. Ale postrzōd tych sztyrech nojgryfniyjszōm islōm na Chiemsee je Herreninsel. Idzie na nij połazić po parku landszaftowym a byzuchować dwa zōmki – downy klasztor dlo chopōw a nowy pałac postawiōny na wzōr Wersalu.
Zwiydzanie Chiemsee to je naprowdy zocno idyjo. Jak mocie wiyncyj czasu, to ôstōńcie pora dni. Jak umicie sie wybrać yno na jedyn dziyń abo sztopnyć tamek na dugszo chnedka przi rajzie kajś miyndzy Mōnachium a Salzburgiym, to tyż je fest we wercie. Kuknijcie na nojwożniyjsze informacyje praktyczne, kere na zicher sie Wōm sprzidajōm przi rajzie po Bajerach.
Do Chiemsee idzie rajzować na pora roztōmaitych sposobōw. Jak sōmeście kajś wele Mōnachium, to nojlepij ciś cugiym, autym abo autobusym. My sie wybrali tym piyrszym, bo bōło gibko, tōnio i szło se na miyjscu wyduldać piwko Z Mōnachium ku Chiemsee bydziecie rajzować cugiym kapka przeszło godzina, a ze farkartōm Bayern Ticket udocie yno 31€ za dwōch ludzi za rajza tam a nazod. Jak mocie auto to ciśniecie autobanōm A8 ku Cysarokōm, a jak chcecie sie wybrać autobusym, to kuknijcie na zajta FlixBusa.
Jak już bydziecie we Prien am Chiemsee, to z banhofa idźcie zaro ku zielōnej bance. Niy ma tamek tak gryfnie choby we Rudach ale rajza postrzōd strōmōw tamek to tyż je szpas. Farkarty kupicie w ôkiynku przi bance (za Bayern Ticket dostowocie zniżka) – nojlepij zebiercie ôroz i te na banka, i te na szify. Ôbiercie se sztreka, kero Wōm pasuje i cieszcie sie gryfnym dniym na snōżnym lufcie. Zaplanować byzuch nad Chiemsee pōmoże Wōm fest przidajno zajta www.chiemsee-schifffahrt.de.
Nojbardzij zwiedowno je spōmniano już Herreninsel i na nia se zabuchujcie nojwiyncyj czasu. Poszpacyrujcie, pocykejcie bildy, wlyźcie do zōmkōw. Jeszcze my niy trefili żodnego, fto by bōł nad Chiemsee a by pedzioł, że mu sie niy podobało. Naprowda, bydziecie dugo spōminać te jyziorko a isle.
Schloss Herrenchiemsee kozoł se postawić Ludwik II Bajerski, tyn sōm, kery umiynił sie Zōmek Neuschwanstein. Nikyj niy udało sie tego stawiynia dokōńczyć a sōm krōl pōmiyszkiwoł tamek fest krōtko. Ale i tak sie werci, bo sōm pałac a wszyjsko naôbkoło je tamek naprowd cudne. Jak bydziecie na Herreninsel, to wejrzijcie tyż na stary zōmek – Altes Schloss. Stoji kole hawyny, a kedyś bōł klasztorym. Dzisiej idzie sie śniego podziwać na gryfny bajerski landszaft.
Fraueninsel to przede wszyjskim klasztor benedyktynek Benediktinerinnen-Abtei Frauenwörth, a na isli Krautinsel… niy ma nic. Bezmaś jednako je z malućkim Schalch, a niy za wiela uwidzicie tyż we dziedzince Gstadt. Beztōż rekōmandujymy Wōm smolić farkarta “Grand Tour Chiemsee” a brać abo yno szif na Herreninsel, abo “Island Tour West”. Nojlepij zaro z bankōm.
Tukej na gibko nojlepsze ôpcyje, kere mocie nad Chiemsee. Cołko reszta znojdziecie na spōmnianej przōzij zajcie Chiemsee. Ôbgodejcie se plan pryndzyj, coby potym yno wartko kupić farkarty a niy stoć przi fynsterze choby gupieloki.
Rajza tam a nazod:
Tela dzisioj ôd nos. Kuknijcie na bildy, bo nad Chiemsee richitch je na co pozaglōndać. A jak niy mocie w planach rajzy po Niymcach, to kuknijcie na nasz tekst ô Pojyziyrzu Palowickim – bliżyj, a tyż cudnie. Możnej to je jako idyjo na nastympny weekynd?
Dejcie znać jako sie Wōm podobo tyn post a kukejcie dalij po gryfnych landszaftach. Pyrsk!
Artykuł Niymiecko natura je cudno – Chiemsee pochodzi z serwisu bele kaj.]]>
Artykuł Szifym naôbkoło Manhattanu pochodzi z serwisu bele kaj.]]>
Bōłach au-pair, tōż moja agyncyjo zôrganizyrowała srogi disco boat cruise dlo wszyjskich kindermyjdli, kere miyszkały wtynczos wele Nowego Jorku [Matis: Na szczynście dziouchy umiały zebrać ze sobōm kamratōw]. My niy nastowiali sie za fest na tańcowanie, skokanie a napowki. Dlo nos nojciekawszy bōł landszaft gynau ze szifu – mōj ôblubiōny Empire State Building ôbadany z kożdej strōny, Statua Zwōlności z poru metrōw abo Most Brookliński. Kożdy blik na te zocne stawiynia budził ganc nowe szmaterloki w basie.
Mielimy cufal, bo szaflimy Manhattan naprowda z kożdej zajty. I po jasnoku, i po cimoku. Sztartlimy za widnioka, kole szōstej na wieczōr, a nazod my przijechali jak już wszyjskie światła Manhattanu blyndowały społym – superowy efekt a landszaft kery bydymy pamiyntali do kōńca żywobycio.
Ale tak richtich szykowne to te miasto je jak sie klara po leku napoczyno tracić. Niebo w kożdym możliwym kolorze i tyn zachōd za spōmnianym Empire State Building, kere wszyjscy znōmy z filmōw – cosik cudnego. Chciałoby sie, coby tako chnedka ciōngła sie durś. Tōż jak bydziecie sie wybiyrali na rejs, bele jaki i bele kaj, to kōniecznie biercie taki pod kōniec dnia. Tak, co trefi sie Wōm przileżytość, coby pozaglōndać na ôbie gymby ôd miasta. Dlo zolytnikōw to je atrakcyjo ôbowiōnzkowo! (;
Okrōm sztampowych szteli choby Wall Street abo Statua, szaflimy tyż kraj New Jersey z charakterystycznōm reklamōm Colgate, na kero idzie kuknyć ôd Battery Park na dolnym Manhattanie, a ku tymu Long Island z epnym, kultowym napisym ‘Pepsi Cola’.
Matis i tak nojbardzij mioł rod tyn kōnsek rejsu wele Mostu Williamsburskigo, kaj pōmiyszkiwoł bez dwa miesiōnce ôd niego amerykōńskigo śnika [jeszcze roz dziynki Ela i Pyjter za ta zocno sztela!]. Zaro kole tego, na drugim kraju mostu, stoji staro cukrownia Domino, kero za pora lot mo sie zmiynić w nastympno modno chałpa. Wiycie, że mōmy w zocy industryjalne klimaty, tōż tyn plac tyż fest sie nōm podoboł. No ale co zrobić, kajś trza przeca miyszkać, a stowanie z Manhattanym przed ôczami bydzie tamek ganc lekie.
Tukej jeszcze my, w lepszej wersji niż Kate i Leo w Titanicu! Jak widać na bildzie – fest nos… poruszało 😉
Żodni z nos imprezowicze, ale wyciślimy wiela sie dało z tej rajzy po wodzie i widzielimy landszafty, kere przōdzij znalimy yno z filmōw. Werciło sie fest. I ôpowożyć sie na rajza do Nowego Jorku, i potym na ta myjszo rajza szifym. Biercie z żywota wiela sie do, pyrsk!
Podobała Ci sie ta rajza snami po Manhattanie?
Ciepnij przajkōm abo kōmyntorzym!
Artykuł Szifym naôbkoło Manhattanu pochodzi z serwisu bele kaj.]]>


c: text/html

text:
synonim barbarzyńsko
odm. barbarzyński, barbarzyńscy, barbarzyńska, barbarzyńską, barbarzyńskich, barbarzyńskie, barbarzyńskiego, barbarzyńskiej, barbarzyńskiemu, barbarzyńskim, barbarzyńskimi, barbarzyńsko, barbarzyńsku, niebarbarzyńscy, niebarbarzyńska, niebarbarzyńską, niebarbarzyński, niebarbarzyńskich, niebarbarzyńskie, niebarbarzyńskiego, niebarbarzyńskiej, niebarbarzyńskiemu, niebarbarzyńskim, niebarbarzyńskimi, niebarbarzyńsko
- 01barbarzyńsko, bestialsko, drakońsko, nieludzko, ogniem i żelazem, srogo, surowo, żelazną ręką
- 02barbarzyńsko, bestialsko, bezlitośnie, nieludzko, ogniem i żelazem, po drakońsku, srogo, surowo, żelazną ręką
- 03barbarzyńsko, bestialsko, bez litości, bezlitośnie, brutalnie, nieludzko, okrutnie, srogo, strasznie, surowo, żelazną ręką

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Fundatorzy nagród
- Piotr Dominiak – Klub Rotary Gdańsk-Sopot-Gdynia – nagrody główne
- Janusz Wiśniewski – Klub Rotary Gdańsk-Sopot-Gdynia
- Stanisław Wojtysiak – Klub Rotary Gdańsk-Sopot-Gdynia
- Zbigniew Borkowski – Klub Rotary Gdańsk-Sopot-Gdynia
- Jacek Kucharski – Klub Rotary Gdańsk-Sopot-Gdynia
- Stanisław Kryszewski – Klub Rotary Gdańsk-Sopot-Gdynia
- Tomasz Balcerowski – Klub Rotary Gdańsk-Sopot-Gdynia
- Wojciech Rybowski – Klub Rotary Gdańsk-Sopot-Gdynia
- Krzysztof Balcerzak – Klub Rotary Gdańsk-Sopot-Gdynia
- Janusz Różalski – Klub Rotary Gdańsk-Sopot-Gdynia
- Mirosław Domosławski – Klub Rotary Gdańsk-Sopot-Gdynia


text:
Paragwaj
Paragwaj, Republika Paragwaju – państwo we Americe Pouedńowyj, ńy mo ůune dostympu do mořa. Grańica mo s Boliwijům, Brazylijům a Argyntynům. Řyka Paragwaj tajlůje kraj na dwje tajle: wschodńo, wyžynno - Paraguay Oriental, mjanowano Paraneña a zachodńo, růwninno - Paraguay Occidental, mjanowano Chaco. 91% mjyškańcůw je Metysůma, 3% to Indjanery. 96% wyznowo katolicyzm.
Je to mouo rozwińynty kraj uo gospodarce uopartyj na bauerstwje, zaobycz chowańu krowůw, zwjynkšo śe znočyńy uobrobjańo, l. b. baumwole, třćiny cukrowy, soje. Na půunocy uobrobjo śe uostrokřok paragwajski, s kerego idźe zuůnačyć nacyjowy napůj Paragwaju - Yerba Mate. Fest dobře wykořystany je ynergetyčno potynga řykůw a skiž tego Paragwaj je eksporterym štrůmu.


text: NAZWISKO I IMIĘMIEJSCOWOŚĆWOJEWÓDZTWOKATEGORIA OPEN 19-49 LATMISTRZOSTWA POLSKI AMATORÓW W TENISIE STOŁOWYMKLASYFIKACJA KOŃCOWATORUŃ 26-27.05.2018Suszycki RafałWarszawaMazowieckieBielunkiewicz PawełBydgoszczKuj-PomMarek Krystian Kobyłka VKobyłkaWójcik RafałBytomŚląskieBaron MariuszRadzionkówPrzesmycki PrzemysławŁódźŁódzkiePławski GrzegorzRuszczyński KrzysztofMłodzianowoKozanowski MateuszZielonkaKaszuba GrzegorzMaków MazowieckiOkruch JarosławWołominGruszecki WitoldGrzegorzewski ArturToruńJuszczyszyn AnnaLasota RafałŁochowoRybak KatarzynaJarzębia ŁąkaStyczyński ArturKowalski BartoszNiestumRosiński StanisławPiastówPiekalski SławomirBrodnicaSzmagliński MirosławIndrys MarcinBaraniecki MirosławDębnoZachodniopomorMichalski MariuszInowrocławRóżyński RobertBorównoŁuszcz AdamMałecMałopolskieŁuszcz MirosławKamiński KrzysztofPłońskMichalski PiotrSochocinOrłowskiEmilŁopiankaOsiak PiotrDygowoZhaludok NuriyaSzmagliński DariuszKołobrzegKwaśnicki KrzysztofKoszalinSchaniel KrzysztofRuda ŚląskaBrzezina KrzysztofTarnowskie GóryZalewska KatarzynaPułtuskLewandowski MaciejSkrzypczak MarcinChomąciceWielkopolskieKowalCelmer TomaszWłocławekMilczarski PiotrNowy DuninówGórczak AndrzejCiemiecki AndrzejTrefki31242527Szatkowski MirosławGrzegorzewski DominZegarski PiotrChojnacki Dominik26Szynarkiewicz Krzysz5-67-87_89-1213-1617-2021-2429-3031-3233-3637-4041-4748-53Kubacki AdamKępa SłupskaPomorskieSzyszkowicz MariuszStrzelnoMalużynPtaszkowski ArkadiuszSwołowoGazda JacekSłupsk


text:
Strzedńe Storocza
Strzedńe Storocza (tyż Strzedńe Stoleća, Strzedńe Wjeki) je uokres gyszichty Wschodńij Cywilizacyje uokryślůny mjyndzy V a XV stolećym.
Jejich anfang śe rozlygowuje zauobycz we roku 476 do kupy ze Upodkym Rzimiskigo Imperyjům a jejich szlus śe datuje na 1492, kej to Krzisztof Kolůmb uoddeknył Amerika. Tyż śe ńykej mjast tygo bjere 1453, skuli tygo, co we tym roku do kupy bůły trzi wożne wydarzyńa - Upodek Bizantyjskigo Imperyjům, wynokwjyńy durku (Gutenbergowa Biblijo) a kůńec stoletńij wojny.


text:
Atlantycki Uocean
Uocean Atlantycki, Atlantyk – drůgi pod wzglyndym wjelgośći uocean na Źymji, kery pokrywo ůngyfer 20% jeji powjeřchńi. Mjano wywodźi śe s mitolůgji greckij a uoznačo "Moře Atlasa".
Atlantyk mo kštout půgrubjůnyj a ńyco rozćůngńjyntej buchštaby "S"(abo lekko zńykštoucůnyj papůgi, uobrůcůnyj dźobym na lewo). Znojduje śe půmjyndzy: Ojropům, Afrikům, Amerikům Půunocnům, Amerikům Pouedńowům a Antarktydům. Atlantyk pouůnčůny je s Uoceanym Spokojnym bez Uocean Arktyčny na půunocy a Ćeśńina Drake'a na pouedńu.
Atlantyk wroz s přileguymi mořůma zajmuje powjeřchńo ůng. 106 450 000 km², a bes ńich 82 362 000 km². Přibližůno uobjyntość tygož uoceanu wynośi 354 700 000 km³ (z mořůma) a 323 600 000 km³. (bez můř). Středńo guymbokość: 3600 m; nojwjynkšo - Růw Puerto Rico - 9220 m. Dugość lińji břygowej: 111 855 km (nojbařij urozmaicono we tajli půunocnyj). Rozćůnguość růwnoležńikowo we nojwjynkšym přewynžyńu mjyndzy wybřežůma Ameriki Pouedńowyj a Afriki wynośi 2 800 km, a 13 500 km rachujůnc uod zachodńigo kraja Zatoki Meksykańskij do wschodńygo břygu Mořa Čornygo.
Charakterystyčnymi lo dna Uoceanu Atlantyckigo sům wzńyśyńo Gřbjetu Śrůdatlantyckigo rozćůngajůnce śe bez střodek dna. Guymbja Růmanche (7 758 m) dźeli Gřbjet Śrůdatlantycki na půunocnoatlantycki a pouedńowoatlantycki. Na wschůd uod Gřbjetu Śrůdatlantyckigo wystympujům basyny uoceańične - Hišpański, Gwinyjski, Angolski, Kapski, Afrikańsko-Antarktyčny a Źelůnygo Přilůndka, natůmjast zachodńo tajla Uoceanu Atlantyckigo zawjero basyny - Gujański, Půúnocnoamerykański, Labradorski, Brazylijski a Argyntyński.
Uogůlno powjeřchńa wysp pouožůnych na Uoceańy Atlantyckym to 8,6 mln km². Wjynkše wyspy a archipelagi: Grynlandja, Wyspy Brytyjske, Islandja, Źymja Baffina, Nowo Fůndlandja, Wjelge a Moue Antyle, Bahamy, Azory, Wyspy Kanaryjske a Wyspy Źelůnygo Přilůndka.
Myńše wyspy: Wyspa Bouveta, Georga Pouedńowo, Sandwich Pouedńowy, Tristan da Cunha, Gough, Wyspa Śwjyntej Helyny.


text:
Ślůnsko godka
Ślůnsko godka (ślůnski, ślůnsko mołwa; roz za kedy mjanowano uod jeji używoczůw: pů naszymu; wymowa podug Mjyndzynorodowygo Fůnetycznygo Abecadła: [ˈɕlonskɔ ˈgɔtka]) – godka, podug keryj godajům rdzynne ludźe Gůrnygo Ślůnska a reliktowo tajla ludźi Dolnygo Ślůnska.[2] We Norodowym Wszechuobecnym Wykoźe we 2011 roku bez 509 tyśůncůw perzůnůw pośwjodczůło ślůnski jako důmowo godka[1][3]. Tajla ś ńich przebywo za krejůma Polski - we Mjymcach, Czeskij Republice a USA. Ślůnsko godka, podug SIL International, wrachowuje śe do grupy lechickij zachodńosłowjańskich godkůw[4]. Nojbliższe ji godki to polsko, kaszubsko, godki sorbske (gůrno- a dolno-) a tyż czesko a słowacko. Ślůnsko mołwa uodrůżńo śe uod inkszych godek słowůma, fůnetykům a uortografijům. We polskij naukowyj literaturze důminuje poglůnd, co etnolekt ślůnski je skupinům gwarůw abo djalektůw/poddjalektůw we ramach polskij godki.
Treść
- 1 Mjanowańy
- 2 Fůnologijo
- 3 Historyjo
- 4 Słowńictwo
- 5 Alfabyt ślůnskij godki
- 6 Djalykty a zrůżńicowańy rygjůnalne
- 7 Kodyfikacyjo a godka literacko
- 8 Bajszpil użyćo godki
- 9 Przipisy
- 10 Uobejzdrzij tyż
- 11 Linki zewnyntrzne
Mjanowańy[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
We ślůnskij godce[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Godka mo kupa roztůmajtych mjanůw, używanych rzodźi lebo czyńśći. W Internecu nojbarzi popularne je ślůnsko godka. Drugim używanym tyż je przimjotńik ślůnski, kery pochodźi uod wyrażyńo "jynzyk ślůnski" (samo słowo jynzyk ńy mo we ślůnskim, na uopach do polskigo, znoczyńo godki; podańy je we godce gůrno- a dolnosorbskij, kaj używo śe uokryślyńůw hornjoserbski a dolnoserbski, nale słowo godka mo śe tam jako reč a rěc, eli je babskij zorty).
Roz za kedy trefjo śe tyż pojstrzůd rodźimych ludźi używajůncych godki uokreślyńa: pů naszymu, ślůnsko rzecz, prawjyńy, rzůndzyńy, ślůnsko mowa (tyż mołwa).
We polskij godce[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Skiż tygo, co ńy mo ślůnski statusa godki we przekůnańu ńykerych polskich godkoznowcůw, godo śe uo ńi dialekt śląski (ślůnski djalekt) a roz za czas tyż gwara śląska (ślůnsko gwara).
We inkszych godkach[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Nojczyńśći mjano lo godki pochodźi uod łaćinskigo mjana Ślůnska - Silesia. Bestůż je na tyn przikłod Silesian language (angelsko godka), Langue silésienne (francusko godka), Sziléziai nyelv (madźarsko godka) a Ciлeзbka MoBa (ukrajińsko godka). Ńykere godki zaadaptowały mjano zy mjymjeckigo Schlesien, jako bajszpil Šlešćina (gůrnosorbsko godka), Schlesisk (norwesko godka) a Шлeзиckи jaзиk (macedůńsko godka). We czeskij godce pado śe Slezský jazyk abo Slezština.
Fůnologijo[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Spůłgłoski[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Systym spůłgłoskowy przedstowjo śe fest podańy na polsko godka:
Samoguoski[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
We godce ślůnskij do śe normalńy wyrůżńić 7 samogłoskůw, nale we ńykerych djalyktach sům tyż jake samogłoski szpecyjolne.
Podstawowo systema samogłoskowo rozrůżńo samogłoski [a], [e], [ɛ], [i], [ɔ], [o], [u], [ɨ], szkryflanych kej a, e, e, i, o, ů, u a y.
Ćeszyński djalekt, glywicki djalekt, kluczborski djalekt a uopolski djalekt mojům tyż nosowe y, uoznaczůne kej [ɨ̃].
Historyjo[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Pjyrszym hanszriftym, na kery śe przistowo, iże we ńim uostała użyto ślůnsko godka, je Kśynga Henrykowsko (Hańcowy Festbuch)[5]. Padze tam wywołane zdańe dai ut ia pobrusa a ti poziwai, kere uoznoczo dej, dyć jo pobrusza, a ty poczywej (pol: daj, niech ja pomielę, a ty odpocznij). Bezto, co tyn zac barźi podany je na ślůnsko godka, pokozała śe starość, eli je to blank ślůnski abo polski, a jużći strzedńowjeczny miszůng tych godek.
Za pjyrsze, mjano ligwa Sleziana (ślůnsko godka) przekozało śe we chrůńice jydnygo żagańskygo klosztora, mjanowanyj Catalogus abbatum Saganensium a kero uostała naszkryflano za XIV wjeka (postrzůd rokůma 1392 a 1422).[6]
Ślůnski dźiśej[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
W teroźńich czasach zaboczyć śe do chudoba a pomjyrańy ślůnskij godki pod ajnflusym polskij[7]. Ńykere gramatikowe kůnstrukcyje charakterystyczne lo ślůnskigo, mjyńo śe na wszechuobecny polski, ntp. mjast Być na wjelaś rokůw stary godo śe czynsto Mjeć ileś lot. Ślůnsko godka rygjůnalno mo śe tyż u ńykerych kej godka ludźi bez ausbildůnga a ńyuoklanych[8].
Atoli ślůnsko godka tam, kaj je we użyću, ńy mo uoficyjalnygo statusa, to dźynki internecowi po prowdźe terozki uodżywo. Brano je tyż do ryklamůw[9]. Ze godki potocznyj uoddźylo śe typowy slang, powstajům nowe uokreślyńa, kej na tyn przikuod mobilńok (pol. telefon komórkowy) lebo szlustydźyń (pol. weekend)[10].
Na poczůnku styczńa zaczůn fungować ferajn Pro Loquela Silesiana, kery dowo se za cyl pjastowańy a průmowańy ślůnskij godki. Postrzůd jigo założyćelůw je m.in. Bogdan Kallus, autor "Słownika gůrnoślůnskij godki", Mirosław Syniawa, kery we 2007 roku narychtowoł tekst internecowego dyktanda we ślůnskij godce, a Rafał Adamus, ekůnůmista ze Chorzowa[11].
Słowńictwo[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Na formowańy śe słowńictwa godki ajnflus mjały pożyczki ze godek: polskij, czeskij (a rodszy morawskij, fůngůjůncygo dowńij kej uodrymbno godka), mjymjeckij (tajli s germańskigo djalyktu ślůnskigo, ńiźli ze standardowygo mjymjeckigo) a tyż słowackij. W godce ty przewożo zdrzůdłosłůw zachodńo-słowjański. Srogo tajla wyrażyńůw bliższo je rodszy godce staropolskij, a kůnkretńy sůmśedńym djalyktům wjelgopolskimu i mołopolskymu a godce dolnołůžyckij, gůrnosorbskij i morawskij, kej wspůłczesnymu standardowymu polskimu.
Krům tygo, do śe tyż nolyźć słowa s takich godek, kej francusko, laszsko, łaćina, słowacko, starowysokomjymjecko, strzedńowysokomjymjecko, strzedńońiderlandzko a italsko[12].
Słowńictwo typowo ślůnske[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Choća tela godek mjoło ajnflus na ślůnski, mo uůn tyż słowa, kere sům typowo ślůnske. Ńy uobstały śe uůne we inszych godkach, djalyktach lebo gwarach, uostały śe ino we ślůnskich. Godkoznowce za taky uokryślyńa uznowajům mjyndzy inkszymi swaczyna, kopruch, starzik, dokorzůnd a inksze[13]. Co wjyncyj, do śe tyż trefić jake słowa ślůnske we inkszych godkach. Towům pożyczkům we polski godce sům uokryślyńa jodła, jako bajszpil modro kapusta, ciapkapusta a wodzionka (wodźůnka), nale sům tyż take bez polskigo uodpowjedńika, ntp. familok. Roz na kedy ajnfachowo stosuje śe tyż ślůnske gysztele, jako bajszpil po ptokach (pol. za późno). We wilamowickim majům słowo uöbroz, kere śe mo za polski ajnflus[14], nale we literackij godce ńy uokozuje śe prelabjalizacyjo, stůnd moge to być uod ślůnskigo.
Alfabyt ślůnskij godki[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Już uod somygo anfangu robůt nad ślůnskům kodyfikacyjům bůły problymy kej uoddoć głoski kere ńy wystympujům we polskij godce, a gynał ů a u pochodzůnce s prelabjalizacyje. Dowańy sam ł kej we słowje uoko ńy mjało cweku, kej ńy bůło tukej zachowane starodowne prawidło uo ł jako nachfolgera l welaryzowanygo.
W Internecu, kej tyż i poza ńim[15] wywołany je nostympujůncy alfabyt[16]:
Atoli ten warjant szkryflańo je używany nojczyńśći, istńijům tyż inksze szrajbůngi, zawjyrajůnce np. v, ú, ũ a ô. Pojawjajům śe uůne atoli sporadyczńy. Uogůlńy, godka ślůnsko może być szkryflono 10 alfabytůma, co sům gorzij lebo lepij widźane[17].
Djalykty a zrůżńicowańy rygjůnalne[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Godka ślůnsko ńy je wszandy jednako we wszyjskich tajlach Gůrnygo Ślůnska. Inakszy godo śe wele Ćeszyna, inakszy – wele Uopola. To, co je mjanowone u użytkowńikůw ślůnskigo djalyktůma[18][19], bez ńykerych godkoznowcůw polskich uokreślo śe kej gwary etnolektu ślůnskigo[20]. Wspůłcześńy do śe wyrůżńić 7 uodmjon godki ślůnskij: ćeszyńsko, gliwicko, jabłůnkowsko, kluczborsko, ńymodlińsko, průdńicko a uopolsko[21].
Ślůnski ńy je jydnolity a na růżnych uobszarach kulturowo-historycznych do śe trefić zarůwno roztůmajte znoczyńo tych samych słůw, kej a jejich růżno wymowo. Ńy wszyjske wjync cechy djalyktu uopisane wystympujům na wszyjskych jigo uobszarach. Czynsto ale wystympujům m.in. labjalizacyjo, mazurzyńy a jabłůnkowańy.
Kodyfikacyjo a godka literacko[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Terozki trwo robota nade wytworzyńym literackij godki ślůnskij. Używany we Internecu waryjant ślůnskij godki je uoparty zauobycz na djalyktach, we kerych śe godo we becyrku Katowic a Gliwic. Uod lot 30. XX w. egzystuje już ślůnsko mikrogodka literacko – laszsko, ustandaryzowano bez frydeckigo pisorza Erwina Goja, wywołanygo kej Óndra Łysohorsky, nale zostoł uoparty na grůńće pograńicznyj ślůnsko-morawskij gwary gůrnouostrawskij, beztůż ńy je uůn reprezyntantym lo zespoła djalyktůw ślůnskych.
Bibljoteka Kůngresu USA 18 lipca 2007 wepisała ślůnsko godka we regest godek śwjata[22]. Ślůnsko godka uostała tyż zaregistrowano we Mjyndzynorodowy Uorgańizacyji Godkowyj, kaj przidano uůnyj kod ISO: "szl"[23]. Bůły to pjyrsze kroki zdatne do stworzyńo m.in. ślůnskij Wikipedyje.
Bajszpil użyćo godki[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Wymowa we IPA:
Przipisy
- ↑ 1,0 1,1 Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011. Raport z wyników - Central Statistical Office of Poland
- ↑ Tomasz Kamusella. 2013. The Silesian Language in the Early 21st Century: A Speech Community on the Rollercoaster of Politics (z 1-35). Die Welt der Slaven. Vol 58, Nr 1.
- ↑ Podug Norodowygo Wszechuobecnygo Wykozu ze 2002 roku 56 tyśyncy Ślůnzokůw (40 tyśyncy s wojewůdztwa ślůnskigo) zadeklarowało, iże důma posuguje śe godkům ślůnskům.
- ↑ SIL International
- ↑ http://slunskoeka.pyrsk.com/gysichta.html#02.
- ↑ http://slunskoeka.pyrsk.com/gysichta.html#03.
- ↑ http://www.gornyslonsk.republika.pl/slgskg.html
- ↑ http://zdaryna.nowiny.pyrsk.com/zpuna3.php?tymat=0
- ↑ http://forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=34281&w=76959439
- ↑ http://punasymu.com/_indexs.php?id=rozmuwki/rozmuwki_nowomodne-s
- ↑ (pl)"Silesiana: Śląska mowa nie dla idiotów" Gazeta Wyborcza, 25 lutygo 2008.
- ↑ Dykcjunorz polsko-ślůnski we serwiśe slunskoeka.pyrsk.com
- ↑ http://artur.czesak.webpark.pl/Stronica/Slask/index.html
- ↑ http://zakorzenianie.most.org.pl/za14/03.htm
- ↑ Je uůn tyż powszechńy używany na transparyntach RAŚ s napisym GŮRNY ŚLUNSK (relacyjo z IMA we Wikinews)
- ↑ Wyniki sznupańo "ślůnsko godka".
- ↑ http://www.dyktando.org/?id=ortografia
- ↑ Informacyje na zajće uorgańizacyje Śląskie Centrum Dziedzictwa Kulturowego
- ↑ Zaręba Alfred, Szkice z dialektologii śląskiej; Katowice: Śląski Instytut Naukowy, 1988 - 504 s.: mapy, 1 portr.
- ↑ Uo zaliczańu gwar ślůnskich do polskij godki, uob. B. Wyderka, O wielojęzyczności Śląska, "Indeks. Pismo Uniwersytetu Opolskiego" 2004 nr 55-56.
- ↑ http://slunskoeka.pyrsk.com/farby.html
- ↑ katowice.naszemiasto.pl
- ↑ SIL International, Documentation for ISO 639 identifier: szl.
Uobejzdrzij tyż[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Linki zewnyntrzne[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
- Uo ślůnskij godce na portalu omniglot.com
- Kurs ślůnskij godki na angleskich Wikibooks
- Pů našymu – djalykt ślůnski kodyfikowůny
- Ślůnske Nowiny – pjyrszy ślůnski serwis informacyjny
- Ślůnsko Eka – dykcjůnorz atp.
- Portal "Pro Loquela Silesiana"
- Jynzyk S'loonski
- Po naszymu - Teshen Silesian
- Slovník ponaszimu
- Pověsti slezského lidu (czes. )
- Ślůnski w katalogu ODP (czes. )


text:
Skond sie wziyny futermyloki?
Wynokwianie Kadłubka – czyńść 41.
Na sztandach futermyloki w roztomajtych zortach – roztomajte tyż majom kolory. Raja stoji i kożdy sie dziwo na futermyloki abo inksze maszkety odpustowe i trocha mlacko. Nikerzy wynokwiajom. Za chwila w tytkach ludzie majom już kupione nojlepsze futermyloki pod słońcym – te łod Widery z Bujakowa, kaj je piekom bezma już sto lot – i idom do dom. Bydom mieć co ku kawie… Tak to wyglyndo na ślonskich łodpustach.
Nojgorszo moła a taki maszket
Futermyloki to som po polsku łodpustowe ciastka i pierniki. Nazwa „futermylok” pochodzi łod dwóch nimieckich słów: „Futter” (pasza, jedzynie dlo zwjerzont) i „Mehl” (monka). Bo tyż futermyloki pjykło sie z nojgorszyj monki i z łosucio, czyli z otrębów. Ale futermylok poradzi smakować lepij niż kożdy piernik toruński abo jakeś fikuśne ciasto z Wiednia. Futermyloki som tonie i som zdrowe, chocioż trocha dużo je w nich cukru. Czasym aż za dużo, musza wom pedzieć. Ale jak wyglondołby łodpust bez sztandow z futermylokami?
Syrce w futemyloku
Jo żech nojbardzi przoł flokom i makronom, takim futermylokom upieczonym z hawerflokow i z jeszcze czegoś, ale pjeron wjy z czego. Te makrony były nojlepsze.Ropzływały sie w gymbie. A jeszcze ku tymu kakauszale z mlykym… To był rychtych fajer! Maszkecynie fajerne popołedniu w niydziela. Możno tera, niyjedyn z wos powjy, jak we sklepach pełno je szekulad i inkszych szekuladowych maszketow, futermyloki niy bydom już taki modne. Ale jo tak niy myśla. Futermylokow niy kupicie w marketach, o, niy! Majom swoj smak, kery kożdy maszkecioż poradzi docynić – tyn smak sie bjere z atmosfery łodpustowyj. Tyn smak sie bjere z tajymniczyj ślonskij tradycji futermylokowyj. I żodyn piekorz abo ciastkorz wom niy powjy, co dowo do futermylokow. Możno dużo konsek swojigo serca – i trocha miłości do ślonskigo downego świata. Skuli tego futermyloki zawsze bydom mieć smak Ślonska.
Prof. Uś dr hab. Zbigniew Kadłubek – rezkiruje Katedrom Literatury Porównawczyj. Je filologiym klasycznym, eseistom i tłumaczym. Pisze tyż po naszymu, dejmy na to „Listy z Rzymu” abo „Promytyojs przibity”.


text:
Harry Houdini
Harry Houdini (rodz. 24 marca 1874 we Budapešće, um. 31 paźdźerńika 1926 we Detroit) – amerikański uošydzac žydowskigo pochodzyńo (rodzůny kej Ehrich Weiss), macher uode citańo a wyswobodzańo śe s roztomańtych ketůw, pyntůw, zawarćůw a t.p. Wywouany tyž kej dymaskator cauber-maubrůw. Jygo binowům partnerkům a prywatńy - žonům bůua Wilhelmina Beatrice (Bess) Rahner. Kej anfag, špecyjalizowou śe we klasyčnych trickach karćanych, a iże ńy darziuo Mu śe skiž tygo, ańi ńy dowauo mu to zarobku, začůn předstowjać wyswobodzańy śe ze pyntůw a zabićůw, a tyž prezyntowou "tracyńy" śy roztůmańtych wihajstrůw, a ńy ino - l.b. ukozywou tyž stracyńy śy elefanta cuzamyn s jygo tryserym. Stou śe wywouany we coukym USA po wystympach we wodewilu Orpheum, a rychuo ńyskoři (uod 1900) začůn wystympować na tournee tyž we Ojropje. Uod lot 20. XX wjeku, po tym kej umřyua jygo matka, zaangažowou śe we tropjyńy a demaskowańy medjůw a parapsycholůgůw, fundujůnc nagroda lo tego kery udowodńi co richtig poradźi mjeć kůntakt ze zaśwjatůma a duchůma. Skuli jygo wjedzy uo techńikach iluzyje, ńy znoloz śe žodyn kery by umjou mu to udowodńić, a nagrody ńigdy ńy wypuacůno. Umřyu na zapolyńy blindarma.


text:
Grecyjo
Grecyjo (grec. Eλλάδa (Elláda), IPA: [e̞ˈlaða] abo Eλλάς (Ellás), IPA: [e̞ˈlas]), Republika Grecko (Eλλnvιkή Anuokpatίa (Ellinikí Dimokratía), IPA: [e̞ˌliniˈci ðimo̞kraˈtiˌa]) – państwo we pouedńowo-wschodńij tajli Ojropy, pouožůny na krańcu Půuwyspu Boukańskigo. Grańičy s Albańjům, Republikům Macedůńii i Buugarjům na půunocy a s Turcyjům na wschodźe. Mo dostymp do dwůch můř: Mořa Egejskigo na wschodźe, a Mořa Jůńskigo na zachodźe. Na uobu znojduje śe wjela wysp, tyž bydůncych tajlům Grecyje.
Uznowano za kolebka zachodńij cywilizacyji i bydůnco mjejscym narodźin dymokracyji, filozofji, športůw, polityki i dramatu, Grecyjo mo dugo i bůgato historyjo i dźedźictwo kulturowe, kere wpuynůuo na inkše kultury Ojropy, půunocnyj Afriki i Bliskigo Wschodu. Uobecńy je rozwijajůncym śe krajym, bydůmcym čuůnkym Uńii Ojropejskij uod 1981 r. a strefy ojro uod 2002 r.
Przipisy
- ↑ Dane za CIA The World Factbook World population - CIA.


text:
Jak sie tak spōmna1, jake bōło2 moje ulubiōne jedzynie za bajtla3, to na zicher4 bōły to buchty u ōłmy5 Albiny, a dō nich zawsze bōł tyż kōmpot ze jagodōw. Moja Muter ich niy robiōła, bo padała6, że rołz zrobiōła i jyj niy wyszło i już jakosik tak przestała prōbować. Mie7 sie na te buchty zbiyrało ôd dugszego8 czasu, ale jak już żech je zrobiōł, to zarozki prziszły nazod9 roztomajte10 ôbrołzki i przipōmniały mi sie te dołwne11 smaki.
Co potrza?
500 g mōnki
1 szklōnka mlyka
2 jajca
3 łeżki masła
3 dkg drożdży
łeżka cukru
ździebko12 soli
Mōnka przesiyjcie i dejcie13 do jaki miski. Pośrodku14 zrōbcie dziōra, wciepcie tam pokruszōne drożdże, wciepcie cukru i zalyjcie to letnim mlykym. Przikryjcie ta miska jakim ryncznikym abo uciyraczkōm15 i ôdstołwcie16 w jake ciepłe miejsce do wyrośniyńcia (jak mołcie17 zimno we kuchni, to mogecie na chwila rozgrzołć bratruła18 i wrajzić19 tam ta miska). Ôzpuście20 sie masło we jakim tygliku21 i niech trocha ochōdnie22. Jak już te drożdze wyrosnōm- baje23 ich rołz24 wiyncyj- to dociepcie ździebko soli, wbijcie dwa jajca, wlyjcie masło i porzōndnie to wyrōbcie. Jak by sie Wōm to mocno klejōło25 do rynkōw, to mogecie jeszcze dosuć26 trocha mōnki. Terozki zajś27 trza to ôdstawić do wyrośniyńcia (aby pó28 godziny niech postoi). Jak już tego ciasta baje rołz wiyncyj, to sie mogymy brać za kulanie buchtōw. Niy kulejcie ich za srogich, bo ône jeszcze urosnōm. Porozkłodejcie je na wysypanyj mōnkōm biyrkownicy29, przikryjcie ryncznikym i niech zajś sie trocha wyrosnōm. Terozki już nōm yno ôstało30 warzynie31. Wejście sie jaki srogi32 gornek, nalyjcie dō niego wody, a na wiyrch33 dejcie kōnsek34 gazy- pamiyntejcie, żeby go dobrze prziwiōnzać. Jak mołcie35 taki gornek do warzynia na parze, to mołcie jeszcze mani36 roboty. Terozki niech nōm zawrze nalōno woda, na gaza wciepcie połra buchtōw, przikryjcie i niech to sie tam aby ze 10 minut podamfuje37.
Potyn już yno na talyrz i mogecie sie brać za jedzynie. Dodatki do buchtōw mogecie sie wynołkwić38 roztomajte, choć mogecie tyż klasycznie sie je ôblołć masłym, posuć cukrym i zjejś ze kōmpotym ze jagodōw (jak go mołcie). Idzie dō nich zjejś i ślagzana39, i banany, i roztomajte słodke zōłzy40, ale idzie je tyż zjejś41 ze miysym, tak jak nasze kamraty42 ze Czech abo Poznanioki43. Smacznego 🙂
1przypomnę, ō- samogłoska w wymowie między o i u
2było
3w dzieciństwie
4na pewno
5babci
6mówiła
7mnie
8dłuższego
9z powrotem
10różne
11dawne
12szczypta
13dajcie
14na środku
15ścierka do naczyń
16odstawcie
17macie
18piekarnik
19włożyć
20rozpuście
21mała patelnia
22ostudzi się
23będzie
24raz
25kleiło
26dosypać
27znów
28pół
29stolnicy
30zostało
31gotowanie
32duży
33górę
34kawałek
35macie
36mniej
37pogotuje na parze
38wymyślić
39bita śmietana
40sosy
41zjeść
42koledzy
43Poznaniacy


text:
Nazywōm się Klaudiusz Kaufmann i je żech Ślōnzołkym- nie Ślōnzokym, bo moja muter[1] urodziōła sie w Łopolskim, a łōni[2] tam przeca[3] gołdajōm, a niy godajom i besto joł tyż barzi gołdōm niż godom, choć żech się urodziōł w Gliwicach.
To, co sam bajecie[4] czytać, to je tako prōba zmierzynia sie ze ślōnskościōm, prōba zapisania tego, czego żech kedyjś nigdy zapisywać niy musioł, ani niy potrzebowōł, a terozki do mie jakosik tako potrzeba prziszła. Niyrozki to cołkym ciynżko tak spisać cojś, co to czowiekowi same z gymby wylatuje i cza pomyśleć, jako by to zapisać. To, co sam bajecie czytać, bydzie takim zapisym barzi[5] fōnetycznym i stwierdziōłech, że wprowadza sam yno jedyn inszy znak ō, co to bydzie odpowiadoł za samogłoska tako miyndzy „o” a „u”- nojlepi to widać i słychać we wyrazie klōska (bo nie jest to polska kluska). Roztomajci[6] specjaliści kozaliby mi sam naciś jeszcze inkszych literōw, ale joł nie wiym, fto by to wszystko spochołpiōł.[7]
„Chop w kuchni”- za naszych starzikōw[8] to chopy do kuchni przichodziyli yno pojejś, a terozki tak to sie wszystko pozmiyniało, że się chopy chyciōły i za warzynie[9]. Mōj ōłpa[10]– ze strōny moji mutry- to się yno łoglōndoł, kedy mu moja ōłma tyn łobiołd, abo wieczerzōł na stole postawi. Ale już mōj świyntyj pamiyńci fater- jak mioł dobry dziyń, to tak umioł roztomajte jołdło uwarzić, że nawet moja muter tak niy poradziōła. Pōnoś łod niego ōłpa bōł piekarzym, a i kołołcze tyż piyk. No i tak to te gyny- co to sōm łod warzynioł- przeszły i na mie.
„Chop w kuchni” to niy bydzie yno strona ło warzyniu po ślōncku, bo jak joł bych mioł yno pisać ło tym, jak żech robiōł żur abo panczkraut[11], to bych z tego chyba łogup[12]. Joł tam lubia w kuchni i trocha poeksperymyntować, i powarzić cojś z kuchni z cołkego świata, a niyroz to łaża i łaża, aż wymyśla jakeś nowe jołdło- choć wiadōmo, że bez te kilka tysiyncy lołt to na talyrzu bōło już chyba wszysko. Ale zawsze sie czowiek lepi poczuje, jak se pomyśli, że cołkym sōm cojsik wymyślōł.
Niy ma już co dali pisać, moga yno jeszcze pedzieć, że zaprołszōm do łoglōndania, do warzynia i smacznego, abo guten appetit!
P.S. Jakby komu cojś po tym niy wyszło z tych mojich eksperymyntōw, to żebyjście yno po tym niy ciepali ze złojści gorcami po ścianach- niy odpowiadōm za sposkudzōne jołdło ani za maras[13] w kuchni.
[1] muter- matka, fater- ojciec
[2] oni
[3] przecież
[4] będziecie
[5] bardziej
[6] różni
[7] zrozumiał
[8] dziadków
[9] gotowanie
[10] ōłpa- dziadek, ōłma- babcia
[11] śląskie danie z kapusty i ziemniaków
[12] zgłupiał
[13] brud


text:
Bruce Lee
Bruce Lee, po prowdźe czyt. Li Siaolann , za bajtla Li Dżenfan ang. szrajbůnek Lee Siao Lung, Lee Jun Fan (chiń. , szrajbůnek pinyin) 李小龍 Lǐ Xiăolóng , 李振藩 Lǐ Zhènfān; rodz. 7 listopada 1940 we San Francisco, um. 20 lipca 1973 we Hůngkůngu) – amerikański szauszpiler chińskigo pochodzyńo, mistrz sztukůw walki. Jedna ze nojbarzi znůmych postaći we kińe akcji a popularnyj kulturze. Zginůł we ńywyjaśńůnych uokolicznośćach a na tyjma jygo śmjyrći powstoły mjejske powjarki, autopsyjo - uczulynie ze pile na kopfszmerc beztoż uobrzynk můzgu. Uůnygo syn, Brandon Lee, tak samo bůł szauszpilerym we filmach uo sztukach walki. Mistrz mjoł tyż cera Shannon Lee kero tyż gro we filmach a żůna Linda Lee s chałpy Emery (terozki je Linda Lee Cadwell, hajtła sie s Bruce Cadwellym we 1991). Bruce Lee trynowoł szauszpilyrów ze Hollywood np. Jamesa Coburna, Stevea McQueena. Opracowoł nowo sztuka walki Dżit Kun Do.


text:
Kopynhaga
Wspůłrzyndne: 55°40' N 12°34' E
Kopynhaga (duń. København, uać. Hafnia) – stolica a nojsrogše mjasto Dańije, pouožůne we srogšyj tajli na Zelandyje a tajlowo tyž na Amager. Uod 1 lipca 2000 je skuplowano ze šwedzkim Malmö bez most nad Sundym. Zouožůno ůng. 1000 roku kej uosada rybacko bez Swena Widuobrodygo abo podug inkšych zdřudeu bez Kanuta Srogigo. Prawa mjejske mo uod 1254, uod 1443 je stolicům Dańije (podug inkšych zdřudeu - uod 1416, we ůunym roku překludzůno sam śedźiba krůlůw).


text:
We wucbje stawiznow 6. rědownje se zaběramy ze žywjenim luźi w srjejźowěku. Póznajomy žywjenje w městach, zgónijomy něco wó drastwje abo jěźnych zwuconosćach a wó pśigótowanju jěze abo nawuknjomy něco wó wósebnosćach a bronjach starych ryšarjow.
Na kóńcu comy zgromadnje do Dešna do domowniskego muzeja “Stary lud” kólasowaś.
How “dožywijomy” pód rozpokazowanim sobuźěłaśerja muzeja jaden źeń w srjejźowěku: my warimy na wognišću, jěmy z drjewjanych šklow, wuknjomy, kak se wogeń zapalujo, butrujomy abo pleśomy šnorki, kótarež móžomy ako narucnik abo wopask wužywaś.


text:
Nie myśle ło tyk co we wsi majom chałpy ji ta chodzom kany jim trzeja, jino ło tyk co kcom co zrobić, abo co sprzedaj, abo ji tez co jinnego. Casy sie zmiyniajom, zmiyniajom sie tez ci co po wsi chodzom. Dzisioj, to jak wszyjscy wiedzom ji widzom, nojwiyncyj chodzi takik, co to kcom cosik sprzedaj. Nosom, abo tez wozom nojroźnijse klamory, a wszyśko jak godajom jes nojlepse ji nojtajse, nic jino kupowaj. Chodzom tez tacy, co ta na cosik zbiyrajom piniondze. Duzo tez jes takik, co to zawse jim bakuje jino dwa złote na piwo. Porestom, co ta byde pisoł, kiej
wszyjscy wiedzom kto jim ta klupie do dźwiyrzy. A jako to bywało łoni, ji kto chodził po wsi?
Jak jo bocym, to wiyncyj było takik co ta kcieli co zarobić a nie przedaj. Na tyn przykłod, to chodził po wsi śklorz
. Dzisioj jak trzeba, to bierze sie kwatere z łokna ji sie jidzie do śklorza. Downij, to śklorz chodził po wsi som. Mioł takom skrzynie na selkak w ktorej były syby ji tom skrzynie dźwigoł na plecak. Nigdy zek sie ni mog nadziwić, ze tela
tego mo ji ze sie mu ty syby niy łozbijom. A śklorz sed s tom swojom skrzyniom ji wołoł: „łoookna śkliiić, łoookna śkliiić”, łooobrazy, ji kto ta mioł sybe wybitom w łoknie, abo tez w łobrazie, to mu jom zaśklił. Łoć ta łokna w chałpak były maluśki, to ji tak ta skrzynia musiała byś łokrutnie ciynsko, bo śkło przeca nie jes leki. Drugim takim, ktorymu nie sło sie nadziwić, to był drociorz. Sed bez
wieś ji tez wołoł: „gooorki drotować, talyyyrze, miiiski”. Jus ta moze nie wiela jes ludzi, co by wiedzieli jak drociorz drotowoł jaki zdziort. Bo widzicie, jak sie łozbije jaki gornek abo talyrz, to sie ty trzopki wychynie ji sie kupi nowy. Drzewij kiej ludzie ni mieli tela piniyndzy co dzisioj, to sie nic ni mogło skasyrować
ji taki łozbity zdziort drociorz łumioł zdrotować coby był jak cały. Nie było takik klejow jak dzisioj co to wszystko klejom. To ze tyn drociorz zdrotowoł gliniany gornek abo jaki gorcek, to ta jesce nie było nic takigo, nale zdrotować talyrz abo miske, to juz był dziw. No ji na takij zdrotowanej misce sie jadło, w zdrotowanym gorku było mlyko a z drotowanego gorcka sie piło. Gorzyj jino było z myciym, bo wiycheć sie targoł na tyk drotak. Chodził tez po wsi ślajfiyrz
co swojom masine tez nosił na plecak ji wołoł: „noooze, nooozycki, brzyyytwy do brusynio”. Ta masina co to jom dzisioj nazywajom ślifierkom, to była na pedał jam masina do sycio. Straśnie nom sie podobały jiskry, ktore leciały kiej tyn ślajfiyrz co brusił. Casym, to bez wieś jechali pogorzelcy. Jak sie komu spoliła chałpa
abo jaki chyze a ni mioł asekuracje, to po tym jechoł po wsiak a ludzie mu ta dali scypte zboza, abo ziomniokow, casym siana gowiydzi abo ji ta co jinnego. Chodzili tez po wsi dziady
, tacy co to nic ni mieli jino torbe ji kij. Starsi to ta bydom pamiyntać Pawła z Bystrej, Heromina, Marguśke abo Hanke Kulke, co to byli takimi dziadami jak z rodziny ji brało się jik do chałpy jak swojigo. Tyn Paweł z Bystrej, to ni mog chodzić a jesce ciongnoł taki mały wozecek, w ktorym woził co ta mioł, abo co mu ta ludzie dali. Chodził biydocysko cały cas w bosu, jino w zimie, to ta ty swoje chośle łowijoł jakimi chadrami. Zol nom go było, to my mu tyn wozecek casym ciśli kany do kympki. Kiedysik
, to było tak, ze kozdo wieś to se miała swojigo dziada ji chowali go spod numeru. Było to tak, ze dziod kozdom noc społ w innej chałpie ji tam tez jod, bo tak kozoł wojt ji kwita. No ji widzicie, łoć ta nic ni mioł, nale dach nad głowom mioł pewny. Nale tez powiym wom, ze na takigo dziada to sie casym cekało kiej przyjdzie. Bo widzicie, jak nie było przy kim dzieci małe w chałpie łostawić, to ta dziod przypilnowoł ji dzieci ji chałpy. Nojlepso była tako co jom nazywali Marguśka. Łuna dzieci pilnowała, bawiła ji jesce jim śpiywała rozne pieśnicki. Bocym jednom, co sie zacynała: jak Najświyntso Paniynka po świecie chodziła, to swojigo synecka za roncke wodziła ...” Łu nos jeździł tez po wsi wozeckiym, samociąz, Majcher. Nie wiym jak sie nazywoł, jino tak wszyjscy na niego godali. Do tego wozecka, to zbiyroł po drodze kobylińce. Downij było duzo koni, to ji kobylińcow tez sie dało na drodze nazbiyraj. Ty kobylińce, to były potrzebne do hamry kany loli zielazo a kobylińce dawali do piosku z którego sie robiło formy. Sed tez casym bez wieś ziander z wielkim gwerym na ramiyniu. Nie jechoł autym ba sed se pomału, łobziyroł sie naobkoło ji na wszystko dawoł pozor. Jak mu sie co nie widziało, to napisoł śtrof abo skonierowoł kogo ta trzeja było ji jak było za co. Było jesce duzo jinnyk co ta casym śli abo jechali bez wieś. Jeździł dziekciorz co sprzedawoł dziecheć, ktory był dobry na kopyta koniom abo raci bydłu. Nosili ji wozili grabie, kosycki, karetki ji co ta jino kany. Nojwiyncyj to tego robowali w Kosarawie ji bez to łu nas godali, ze tam jes ciynski przemys.
No ji widzicie jak to sie zmiyniło. Juz ta nigdy nie łusłysymy: „łoookna śklić”, „gooorki drotować”, abo ji jinacyj. Już ji ta niy jes to tako wieś jako była drzewij. Powiym wom, ze mi zol tego wsyćkigo co jus na dobre łodesło ji nawet tej biydy co była jakosik tako swojsko ji tyk dziadow co byli jak rodzina. Nale cy dzisioj poradził by cłowiek tak zyćjak downij? Miyjcie się ta zdrowo.
Nie myśle ło tyk co we wsi majom chałpy ji ta chodzom kany jim trzeja, jino ło tyk co kcom co zrobić, abo co sprzedaj, abo ji tez co jinnego.


text:
Centralny referat weryfikacyjny KOT informuje, że w 2018 r. najwyższe stopnie odznak turystyki kolarskiej PTTK zdobyli:
KOT duży złoty: 1133 Bogusław Iwaniuk, Knurów; 1134 Krzysztof Sokołowski, Katowice; 1135 Jan Imiełowski, Myszków; 1136 Piotr Kalinowski, Gliwice; 1137 Tadeusz Piekarz, Bytom; 1138 Marek Krzemień, Pszów; 1139 Leszek Nowak, Cieszyn; 1140 Krzysztof Kulhawiec, Mielnik; 1141 Zbigniew Pohl, Ostrów Wlkp.; 1142 Witold Czempiel, Gliwice; 1143 Jarosław Szerszeń, Gliwice, V raz; 1144 Krzysztof Lis, Ostrów Wielkopolski; 1145 Roman Paradowski, Sochaczew; 1146 Ewa Peroń, Wrocław; 1147 Andrzej Trybuła, Wrocław; 1148 Henryk Kulczyk, Wrocław; 1149 Leokadia Baranowska, Kętrzyn; 1150 Mieczysław Szelągowski, Bydgoszcz; 1151 Andrzej Chełmiński, Jastrzębie-Zdrój; 1152 Ryszard Wojtal, Katowice; 1153 Bernard Milewski, Płock; 1154 Mieczysław Szocik, Świrzyno; 1155 Andrzej Genstwa, Kalisz; 1156 Ryszard Konopka, Myszków; 1157 Edmund Kowalski, Inowrocław; 1158 Jadwiga Walczyk, Łódź; 1159 Bronisław Kałuża, Katowice; 1160 Adam Czerniawski, Gliwice; 1161 Cezary Sawicki, Tychy; 1162 Tadeusz Piekarz, Bytom; 1163 Czesław Wodecki, Wodzisław Śląski; 1164 Jan Zabrzeński, Knurów; 1165 Tadeusz Lorent, Rybnik; 1166 Zenon Kaszowicz, Katowice; 1167 Kacper Kuberek, Tarnowskie Góry; 1168 Daniel Kowalczyk, Tychy; 1169 Mariola Kuczera, Rydułtowy; 1170 Antonina Mazurek, Tychy; 1171 Piotr Wicher, Kalety; 1172 Andrzej Majchrzak, Racibórz;
KOT za wytrwałość: 524 Marek Glapiński, Kalisz; 525 Joanna Glapińska, Kalisz; 526 Krystyna Glapińska, Kalisz; 527 Łukasz Kortas, Myszków; 528 Paweł Nowacki, Kraków; 529 Antoni Warmuła, Rybnik; 530 Andrzej Nowak, Cieszyn; 531 Paweł Grabczewski, Włocławek; 532 Janusz Melianiec, Police; 533 Antoni Fudali, Gubin; 534 Bogusław Mielniczuk, Giżycko; 535 Włodzimierz Popielas, Kłodzko; 536 Barbara Chlebosz, Bydgoszcz, 537 Jacek Chlebosz, Bydgoszcz; 538 Ryszard Smoter, Bydgoszcz; 539 Małgorzata Radomska, Gliwice; 540 Piotr Frydrych, Tychy; 541 Zdzisław Górecki, Rybnik; 542 Tomasz Tytko, Czernica; 543 Ryszard Głowacki, Radlin; 544 Jan Stolarz, Radlin; 545 Adolf Gwoździk, Rydułtowy; 546 Grzegorz Kuczera, Rydułtowy;
Szlakami zamków w Polsce – srebrna: 336 Jerzy Celmer, Wielgie; 337 Michał Lorek, Pszów; 338 Marta Świetlicka, Cieszyn; 339 Leokadia Baranowska, Kętrzyn; 340 Jan Zabrzeński, Knurów; 341 Piotr Babula, Gdańsk; 342 Elżbieta Zawadzińska, Kościerzyna; 343 Jakub Kaczyński, Gdańsk;
Szlakami zamków w Polsce – złota: 114 Lucyna Oskarbska, Gdańsk; 115 Grzegorz Oskarbski, Gdańsk; 116 Halina Ślęzak, Częstochowa; 117 Lucjan Ślęzak, Częstochowa; 118 Zygmunt Kokoszka, Siemianowice Śląskie; 119 Krzysztof Kokoszka, Siemianowice Śląskie; 120 Kazimierz Matuszak, Szczecin;
Mały rajd kolarski dookoła Polski: 609 Bogusław Iwaniuk, Knurów; 610 Jarosław Szczęsny, Kędzierzyn Koźle; 611 Robert Krawenda, Płaza, woj. małopolskie; 612 Marcin Wójtowicz, Zagnańsk; 613 Leszek Mazurek, Ruda Śląska; 614 Krzysztof Adamek, Gogołowa; 615 Stanisław Przybysz, Prudnik; 616 Mieczysław Madajczyk, Racibórz; 617 Bolesław Szymiczek, Lubomia; 618 Grzegorz Kuczera, Rydułtowy; 619 Kazimierz Szewczyk, Kostkowice; 620 Krzysztof Kulhawiec, Mielnik; 621 Andrzej Głombikowski, Nysa; 622 Antoni Warmuła, Rybnik; 623 Leszek Szurman, Cieszyn;
Duży rajd kolarski dookoła Polski: 581 Jakub Rączy, Wólka Podleśna; 582 Dorota Glonek, Gdynia; 583 Stanisław Stasiński, Gdańsk; 584 Jan Imiełowski, Myszków; 585 Marcin Homik, Warszawa; 586 Marcin Twardowski, Chotomów; 587 Andrzej Majchrzak, Racibórz; 588 Mariusz Gierczak, Racibórz; 589 Marian Hampel, Racibórz; 590 Piotr Gola, Łambinowice; 591 Małgorzata Holisz, Zebrzydowice; 592 Kazimierz Holisz, Zebrzydowice; 593 Marek Krzemień, Pszów; 594 Jan Kruszewski, Gdańsk;
Rajd Szlakiem Wielkiej Wojny 1409-1411: 385 Bogusław Iwaniuk, Knurów; 386 Jacek Witkowski, Płock; 387 Grzegorz Piotr Pietrzak, Kłodawa; 388 Tomasz Idczak, Koło; 389 Jarosław Pałczyński, Izbica Kujawska; 390 Rafał Faryński, Przedecz; 391 Piotr Sebastianowicz, Płock;
Ogólnopolska odznaka kolarska PTTK Wiślana Trasa Rowerowa: 127 Jarosław Szczęsny, Kędzierzyn Koźle; 128 Leokadia Baranowska, Kętrzyn; 129 Marek Lancman, Strzelce Wlk.; 130 Witold Fiączyk, Radomsko; 131 Anna Ostrowska; 132 Lesław Urbankiewicz, Włocławek, 133 Jan Imiełowski, Myszków; 134 Krzysztof Mieczkowski, Pasłęk; 135 Ryszard Konopka, Myszków; 136 Jacek Antonowicz, Rybnik, 137 Antoni Warmuła, Rybnik; 138 Tadeusz Lorenz, Rybnik; 139 Stanisław Stasiński, Gdańsk; 140 Dorota Glonek, Gdańsk.
Kierownik CRW KTKol. ZG PTTK
dr Marian KOT-Kotarski


text:
International Reviewers of "Przegląd Geopolityczny"
Georges Goma-Gakissa (Canada)
Andrej Kreutz (University of Calgary, Canada)
Irina Kozárová (Prešovská univerzita v Prešove, Slovakia)
Valentin Mihailov (Bulgarian Academy of Sciences, Bulgaria)
Dominika Plavčanová (Prešovská univerzita v Prešove, Slovakia)
Atom Sunil Singh (Jawaharlal Nehru University, New Delhi, India)
Reviewers in 2017
Sterfan Bielański, Selim Chazbijewicz, Wojciech Drożdż, Piotr Eberhardt, Aleksander Głogowski, Jarosław Macała, Jakub Potulski, Zbigniew Rykiel, Julian Skrzyp, Paweł Soroka, Mirosław Sułek, Roman Szul, Olga Wasiuta, Sergiusz Wasiuta, Jan Wendt, Witold Wilczyński, Andrzej Zapałowski.
Reviewers in 2016
Stefan Bielański, Tadeusz Leszczyński, Jarosław Macała, Gregory Mikula (USA), Paweł Soroka, Mirosław Sułek, Leszek Sykulski, Roman Szul, Sergiusz Wasiuta, Anna Wilczyńska, Witold Wilczyński, Andrzej Zapałowski, Andrzej Żebrowsk.
Reviewers in 2014-2015
Małgorzata Abassy, Krzysztof Iwańczuk, Tomasz Klin, Renata Knyspel-Kopeć, Andrej Kreutz (Kanada), Irina Kozárová (Słowacja), Lucyna Kulińska, Valentin Mihailov (Bułgaria), Dominika Plavčanová (Słowacja), Michał Siudak, Witold Wilczyński.
Reviewers in the period 2011-2013
Radosław Domke, Stefan Dudra, Piotr Eberhardt, Wiesław Hładkiewicz, Krzysztof Iwańczuk, Tomasz Klin, Renata Knyspel-Kopeć, Irina Kozárová (Słowacja), Andrej Kreutz (Kanada), Tadeusz Marczak, Leszek Moczulski, Valentin Mihailov (Bułgaria), Dominika Plavčanová (Słowacja), Julian Skrzyp, Mirosław Sułek, Andrzej Zapałowski.
Reviewers in the period 2009-2010
Radosław Domke, Leszek Moczulski, Julian Skrzyp, Andrzej Zapałowski.


text:
Katolëcczi Kòscół
Katolëcczi Kòscół (rzimsczégò òbrządkù) - nôwikszô na swiece chrzescëjańskô wëzaniowô zrzesznica, głoszącô regle wiarë ë żëcô zwóné katolëcëzną. Pierszi w nim je Biskùp Rzimù - Papiéż. W spòleznie z nim je kòlegium biskùpów z nim zrzeszonych. Dzysô Papiéżã je Frãcëszk.
Katolëcczi Kòscół je dzysô na Kaszëbach dominëjącą religiją, wikszosc Kaszëbów je wëznaniô rzimskò-katolecczégò. Pamiãtné słowa ò ùtrzëmanié swòji wiarë ë kùlturë wëpòwiedzôł do Kaszëbów, papiéż Jan Paweł II w Gdini i Sopóce. Swégò czasu nimò cëskù na germanizacjã prësczich władzów, Katolëcczi Kòscół béł ùznôwóny za òbstojenié pòlskòscë. Bëło tak nimò ùległoscë niechtërnëch biskùpów, bãdącëch – przë znajomòscë pòlsczégò czë kaszëbsczégò jãzëka – z rodowiznë Miemcama. Kaszëbsczi jãzëk do rzimskò-katolëcczegò òbrzãkù wprowôdzony òstôł w latach 90-tëch XX stalata. Wiele Kaszëbów i ni leno òni - w tim kòscele - mòdlą są ò jak nôchùtszé wëniesenié Słëdżi Bòżégò Kònstantina Dominika na wôłtôrze. Krziże na rozchódnëch drogach zrosłë są z widzënkã zemi Kaszëbów.
- To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.


text:
Iran
Iran (farsi: ايران – Īrān), uoficjalno nazwa: Islamsko Republika Iranu (farsi: جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslâmi-je Iran) – państwo na Bliskym Wschodźe, ležůnce nad Mořym Kaspijskym, Zatokům Perskům i Zatokům Uůmańskům.
Pjyršo wersyjo mjana Iran pojawjo śe juž we Aweśće, kaj je mowa uo Aryānām – [kraju] Arjůw. Jeji formům středńoperskům bůuo užywane bez Sasańidůw uokreślyńy Ērānšahr – kraj Arjůw. Mimo to we ojropejskych godkach aže do XX wjeku na uokreślyńy Iranu užywano powšychńy mjana Persyjo, a ńy Iran. Mjano Persyjo pochodźi uod nazwy ludu stanowjůncygo tajla ludůw irańskych přibůuych na terytorjům dźiśijšygo Iranu pod kůńec II tyśuncleća p.n.e.


text:
Splažny wobchad
Splažny wobchad (tež splažny akt, koitus, přilěhwo, wulg. tež zlěhanje) je we wuskim zmysle seksualne zjednoćenje cycakow, při kotrymž so erigowany muski penis zadobywa do žónskeje waginy, potajkim waginalny wobchad. Dźensa wužiwa so zapřijeće dźeń a bóle tež za druhe seksualne praktiki, kotrychž zaměr njeje jenož rozpłodźowanje. Wobchadnorěčnje mjenuje so splažny wobchad tež krótko jako seks, štož pak eksaktne njeje, dokelž ma tute zapřijeće šěrši woznam.
Pola wobeju splahow móže přez splažny wobchad k orgazmej (wjerškej rozbudźenja) přińć, kotryž je pola mužow w normalnym padźe zwjazany z ejakulaciju. Waginalny splažny wobchad z wupławjenjom symjenja je zwjetša wuměnjenje za přirodne płodźenje potomnikow. Woprawdźite wopłodźenje žónskeje jejkoweje bańki přez musku symjentnu bańku stawa so wěsty čas (druhdy něšto dnjow) po splažnym wobchadźe w ćěle žony.
W tradicionalnym moralnym systemje mnohich kulturow a nabožinow je splažny wobchad jenož w mandźelstwje mjez mužom a žonu dowoleny.


text:
Napocznōł żech jōm rychtować1 połra lołt2 do zadku3 ze mojōm Teściowōm i tak nōm zasmakowała, że do dzisiej kołżdego roku jōm nastawiōmy. Teściowa robi jōm niyroz trocha słabszoł, moja Muter- bo łona tyż sie w te nalywkowanie wciōngła4– niyroz robi yno trocha mocniyjszy kōmpot, ale przeca kołdży robi tak, jak mu smakuje. Choć w tym roku żech jōm przegołdoł5, co by kupiōła wiyncyj szpyrytusu i coś mi sie zdołwo6, że łod ni kōmratki7 bydōm miały z tego trocha wiyncyj uciechy. Ta farba8, tyn smak je niy do opedzynia9 – lekko goryczka, przełōmanoł tōm wygrzōnōm we słōńcu, gynstōm słodkojściōm. Jak jōm zrobicie rołz, to na drugi rok te jagōdki same Wōm bydōm włajzić do krauzy.
Co potrza?
2 kg czornych jagōdkōw
0,5 litra szpyrytusu
0,5 l gorzołki10
1,5- 2 szklōnek cukru
Umyte i obrane ze tych łogōnkōw (Polołki11 gołdajōm na nie szypułki) jagōdki wciepcie do srogi krauzy12, zalyjcie gorzołkōm i szpyrytusym i zapōmnijcie ło nich. Jak Wōm sie ło nich spōmni13 – te połra tydni to już im dejcie- to ślyjcie14 gorzołka do jaki flaszki15, a jagōdki po wiyrchu16 posujcie17 cukrym (tak na oko pó szklōnki). Jak puszczōm sok, to ślyjcie go do flaszki i zajś posujcie cukrym. I tak sie mogecie pobawić połra razy, a jak już bajecie widzieć, że tego soku je małowiela, to we jakim garcu pomiyszejcie to wszysko, co żejście ślywali z tyj krauzy do flaszkōw. Mogecie to przecedzić i wymiyszane wlołć do flaszkōw i tera zajś niech to sie trocha przegryjzie. Te owoce mogecie zjejś, mogecie sie ś nich zrobić dżymu- yno pamiyntejcie, co by nim niy futrować18 dzieci- abo uważcie sie ś nich kōmpotu. Po tym kōmpocie na pewno niy siadejcie za kerownicōm19, ale za to mogecie sie siednōńć przed telewizorym 😉 Smacznego i na zdrowie 🙂
1przygotowywać
2lat
3wstecz
4wciągnęła
5namówiłem
6wydaje
7koleżanki
8kolor
9opowiedzenia
10wódki
11Polacy
12dużego słoika
13przypomni
14zlejcie
15butelki
16wierzchu
17posypcie
18karmić
19kierownicą


text:
Azerbejdżůn
Azerbejdżůn, Republika Azerbejdżanu – państwo we Azyji nad Kaspijskim Morzym. Grańica mo ze Rusyjům, Gruzyjům, Armyńijům, Iranym a Turcyjům.
Jigo pjyrszymi mjyszkańcůma bůły Kaukaske Albańczyki, ńyskorzi pojawjali śe sam Persy, Rzimjany, Uormjany, Araby, Turki, Mongoły a Rusy. Przodkůma uobecnych Azerůw bůły Seludżycke Turki. We uokreśe moj 1918 - kwjećyń 1920 formalńy ńypodległy, ńyskorzi we skłodźe SSSR aże do 1991. Uod uogłoszyńo ńypodległośći durch wadźi śe ze Armyńijům uo Gůrski Karabach.
Azery to 78% populacyje kraju, s myńjszośći nojwjyncy je Ruskůw. Podug wyznańo důminuje szyjicki islam.
We gospodarce sroge znoczyńy mo wydobyćy naftowyj ropy, dobywo śe tyż mjydź a kamjynno sůl. Do tygo dochodźi bauerstwo. Nojsrogszy uostrzodek industryje a kultury, nauki a t.p. to stolica kraju - Baku.
Przipisy


text:
Lojbik
Lojbik, inakszy bistynhalter, cycynhalter, pot. cycńik to je zorta prodła lo babůw, kero suży do podtrzimywańo cyckůw. We starożytnyj Grecyji znajůme bůły uopaski do podtrzimywańo cyckůw, kerych używoły baby, kery uprowjały szport, skiż tygo, co jamroły uůne na bolůnczka cyckůw na czas ibowańo a zawodůw. Mjanowoły śe te uopaski "apodesmos" abo "mastodeton". We czasach nowożytnych pjyrszy lojbik uopatyntowoł we 1859 roku Henry Lesher we Nowym Jorku. S anfanga lojbiki bůły yno leko zmodyfikůwanym gorsetym, a take jako můmy terozki, kere ino trzimjům pjerśi a ńy śyngajům aż do talje, sům uůnaczůne uod 1905. S anfanga bůła to yno wjyrchńo tajla kůmpleta, nale szło ja kupić uosobno. Pjyrszy model tyj zorty zaprojektowoła Francuzka Herminie Cadolle, a jigo wjyrchńo tajla mjanowoła śe "soutien-gorge" (śl.: "podtrzimywocz pjerśi").


text:
Grüba
Views: 181
C4D + V-ray + Photoshop
Gruba to je po polsku kopalnia.
Na grubie robiom grubiorze, bergmony abo gwarki. Gruba kojarzy sie ze ślonskim krajobrazym przemysłowym. Jak sie downij stawało na jakij górce, to zawdy szło zoboczyć szyby kopalniane. Było widać hołdy z wonglym i furmanki, kiere tyn wongiel rozwoziły.
Podstawowym narzyndziym wydobywczym je hercówa, czyli łopata. Łona je w kształcie serca. Łopatom ładowało sie do wagonu, jechało sie potym pod szyb, to było wciongane na wiyrch. Taki urobek znajdowoł sie na powierzchni. Jak sie idzie chodnikiym pod nogami momy spong, kole momy ocios a nad nami je trop. Godo sie tyż, że robi sie w ścianie a niy na ścianie.
Kole gruby i werku czyli huty toczyło sie życi na Ślonsku. Tukyj budowało sie całe osiedla domów – familoków razym z kościołym i pocztom.


text:
Tëreckô
Tëreckô (téż Tërcëjô, tër. Türkiye, Repùblika Tërecczi – Türkiye Cumhuriyeti) je państwã w Azëji na półòstrowie Miészô Azëjô, a dzélowo téż w Eùropie ze stolëcą w Ankarze. Eùropejsczi dzél – Tracëjô robi 3% wiéchrzëznë ë je òddzelony òd azjacczégò dzélu przez mòrzé Marmara ë zwãżënë Bòsfor ë Dardanele. Tëreckô je krôjã sztërzech mòrzów, bò òd nocë òbtôczô jã Czôrné Mòrzé, òd wieczoru Egejsczé Mòrzé ë mòrzé Marmara, a òd pôłni Westrzódzemné Mòrzé – zwóné w tërecczim jãzëkù Biôłim Mòrzã.
Gallery[edicëjô | editëjë zdrój]
Anıtkabir, Ankara
- To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.


text:
Mobilńok
Mobilńok to je zorta aparatůw telefůńicznych, we kerych do kůmuńikacyje sům używane wele radjowe (nojczyńśći we zakreśe mikrowelowym). We terminolůgiji telekůmuńikacyjnyj "kůmůrka" uoznaczo zaśyng pojydyńczyj stacyje przekaźnikowyj, a uod tygo je druge mjano urzundzyńo: telefůn kůmůrkowy. Kej użytkowńik wylazuje ze zaśyngu jydnyj "kůmůrki", je automatyczńy przećepany do zaśyngu nostympnyj. Terozki wjynkszość mobilńokůw dźoło we systymach cyfrowych (GSM, DCS, PCS, UMTS). Pjyrwyj bůły tyż stosowane systymy analogowe, kej l.b. NMT.


text:
MÔJ ŚLÔNSK
Miyszkôm na Ślônsku. Godajôm, że cornym,
kaj berkmôn podobny do Murzina,
kaj walôm sie chałpy z cegły cerwôny,
kaj smrodzôm i kopcôm ze kômina.
Miyszkôm na Ślônsku, wtory jest piykny,
roztomajcie krasiaty i swojski.
Tak godôm jo, niy żodyn istny.
Tu jest nojzocniejszy kônsek Polski.
Tukej sôm gôry, zielône lasy,
pola i gruby kaj sie fedruje,
ludzie robotni a niy mamlasy
i piykno godka, co serce raduje.
Zaś nasze dziołszki jak sie wystrojôm,
to keby danga z nieba tu zeszła,
bezto Ślônzoki Ślônzockôm przajôm,
bo baba ze Ślônska jest nojgryfniejszo.
Môj Ślônsk jest piykny. Durch byda godać.
I niy môm na łocach rôżowych bryli.
Wto mi niy wierzi musi przijechać
i powiy, że nos niy docyniyli.
H.L.


text:
Yngland
Yngland, roz za kedy mjanowano tyż Anglijo (ang. England, staroang. Englaland) – we uszłośći samodźelne krůlestwo, terozki nojwjynkszo a nojludńijszo skłodowo tajla Zjydnoczůnygo Krůlestwa Wjelgij Brytańije a Irlandyje Půłnocnyj. Zajmuje 130 395 km² placu. Yngland zamjyszkuje 83% cołkij populacyje państwa (50 714 000 ludźi we 2006). Rygjůn zajmuje dwje trzeće wyspy Wjelgij Brytańije a mo grańice lůndowe s Walijům na zachodźe a Szkocyjům na půłnocy. Wjyncy kej to uoblewano je uod Morzo Půłnocnygo, Morzo Irlandzkigo, Atlantyckigo Uoceana a Kanoł La Manche. Stolicům Ynglandu je mjasto Lůndyn. Patrůnym Ynglandu je śwjynty Jorg.


text:
Worauf Du bei dem Kauf von partykerze
achten solltest:
Die wohl größte Hilfe bei der Kaufentscheidung von partykerze Produkten ist, dass Du dir ein paar Minuten zeit nimmst und dir die Bewertungen auf den Produktseiten von Amazon und Co. durchliest. Diese Bewertungen für partykerze-Bestseller stammen von verifizierten Kunden, welche das bewertete partykerze Produkt bestellt haben. Ebenso wichtig ist, dass Du eventuelle Angebote in Betracht ziehen. Wir haben Preisnachlässe durch einen grünen Kasten oben rechts vom Produkt gekennzeichnet um dir die Chance zu bieten, deinen Geldbeutel zu schonen.
artykerze test, 0artykerze test, ßartykerze test, oartykerze test, üartykerze test, lartykerze test, öartykerze test, äartykerze testprtykerze test, pqrtykerze test, pwrtykerze test, psrtykerze test, pyrtykerze testpatykerze test, pa4tykerze test, pa5tykerze test, paetykerze test, pattykerze test, padtykerze test, paftykerze test, pagtykerze testparykerze test, par5ykerze test, par6ykerze test, parrykerze test, parzykerze test, parfykerze test, pargykerze test, parhykerze testpartkerze test, partakerze test, partskerze test, partxkerze testpartyerze test, partyierze test, partyoerze test, partyjerze test, partylerze test, partymerze test, party,erze testpartykrze test, partyk3rze test, partyk4rze test, partykwrze test, partykrrze test, partyksrze test, partykdrze test, partykfrze testpartykeze test, partyke4ze test, partyke5ze test, partykeeze test, partyketze test, partykedze test, partykefze test, partykegze testpartykere test, partyker6e test, partyker7e test, partykerte test, partykerue test, partykerge test, partykerhe test, partykerje testpartykerz test, partykerz3 test, partykerz4 test, partykerzw test, partykerzr test, partykerzs test, partykerzd test, partykerzf testpartykerze est, partykerze 5est, partykerze 6est, partykerze rest, partykerze zest, partykerze fest, partykerze gest, partykerze hestpartykerze tst, partykerze t3st, partykerze t4st, partykerze twst, partykerze trst, partykerze tsst, partykerze tdst, partykerze tfstpartykerze tet, partykerze tewt, partykerze teet, partykerze teat, partykerze tedt, partykerze teyt, partykerze textpartykerze tes, partykerze tes5, partykerze tes6, partykerze tesr, partykerze tesz, partykerze tesf, partykerze tesg, partykerze tesh


text:
Urzyndowo godka
Godka urzyndowo – godka, kero erbła uńikatowy status prawny na teryńe państwa abo jygo tajle. Nojczyńśćij je to godka kero je używano we strukturach legislacyjnych l.b. we parlamyńće. We wjynkszośći państw godka lebo godki urzyndowe sům uokreślůne we kůnstytucyje abo inkszych urzyndowych papjůrach. Ńykere państwa ńy majům wcale uokreślůnyj godki urzyndowyj, l.b. Szwecyjo, Wjelgo Brytańijo a USA. Inksze majům pora godek urzyndowych we cołkim państwje, abo ńykere majům status urzyndowy ino we jygo tajle. Ślůnsko godka ńikaj ńy mo statusu godki urzyndowyj.