text:
Tekst serbskeje hymny Rjana Łužica jo w slědnem casu wjele reakcijow wubuźił. Cłonk Maćice serbskeje (muskego roda) jo njedawno diskusiju iniciěrował, lěc dej w serbskej hymnje Rědna Łužyca stojaś mužojo respektiwnje muže, dokulaž se njepóśěgujo na žeńske.
Slědne Serbske blido 9. měrca jo wótwóriła Christina Kliemowa w Serbskem muzeju w Měšće z dr. Anju Pohončoweju z Maśice serbskeje, kótaraž jo wuzwignuła, až to jo jadna z góźbow, pśi kótarejž se tema wudiskutěrujo, dokulaž jo hymna jadna sensibelna wěc. Na rozdźěl wót prědnego Serbskego blida togo lěta, jo było to blido wótwórjonego charaktera, tak až zajmce su zasej (nic jano online) pśiś mógali. Było jo jich něźi 25 pśi tej góźbje. Dr. Anja Pohončowa jo pśedstajiła wšake wersije hymny, mj. slědna wót Zejlerja schwalona z 1861), Styrigłosne spiwanja z 1886 a Wasele spiwamy wót Sonje Šajbic a Jura Winarja z 1949. Něntejšna hymna stej jano dwě stucce spiwa Handrija Zejlerja.
Južo na zachopjeńku jo w publikumje konsensus nastał, až wjele luźi w Dolnej Łužycy južo dłujki cas město „muže“ „luźe“ spiwa a až jo to jaden ceło hynakšy, „górnoserbski“ problem, dokulaž górnoserbska rěc ma hynakšu strukturu a njamógu se stucki a licba złožkow wobchowaś, by-li se zawjadło słowo mužojo. W górnoserbskej wersiji naraźuju se wšake wersije, mj. dr. : „wuńdu žony, mužojo“ abo „wuńdu dźowki, synojo“ abo „wuńdu Serbow budźerjo“ město „klina wušli mužojo“. Teke jo było take měnjenje za to, až aktualny oficialny tekst hymny teke za muskich diskriminěrujucy statkujo, dokulaž jich ako gniłych pśedstaja (gaby muže stanuli). Dalšne teze
jenož za sobustawow. Dieser Inhalt ist nur für Mitglieder.
Viktor Zakar


c: text/html

text:
Kożdy s nos ich isto pamiynto, bo to niy było tak downo, jak my wielgōm kupōm po mieście lotali. Tela ludzi to niy było ani we niydziela we kościele na sumie, bo tam szli yno ci, co chcieli, a na pochōd wszyjscy musieli! Jo te łażyni zaczłach doś wczas, boch jeszcze do szkoły niy chodziła. Moja potka brała mie ze sobōm, bo jak miała bajtla, to ze sztōrmōwkōm iś niy musiała. Rano we robocie dowali wszyjskim kōnsek wōsztu a żymła, coby ludzie mieli doś siły te fany a transparynty niyś!
Taki wōszt na lufcie lepij mi dycki smakowoł jako w dōma, ale te łażyni po mieście mi sie mynij widziało, beztoch narobiyła dycki butlu i ciotka szła sy mnōm do dōm pryndzyj niż pochōd prziszoł ku trybunie. Na tyj spōłce, to ôbie my skorzistały! We podstawowej szkole to my musieli na pochōd prziś ôbowiōnzkowo, ale jak sie dało, to my po drōdze kaj "zglajzowali", a żodyn nōm nic niy godoł, ale we licyum to trza już było sztōrmōwki nosić, a potym ś nimi prziś nazod, ale nikerym sie niy chciało.
Tyn chop, co nōm ich wydowoł, to se dycki zapisoł miano i wōl niy wōl, trza było deptać taki kyns nazod, ale modzi dycki cosikej wymyślōm, bezto że do szkoły mieli po drōdze ci, co szli na cug, to ôni brali te fany, za "małōm ôpłatōm", yny jedyn synek, co niy poradził ôdkozać frechownym dziołszyskōm, dycki deptoł ze wielgōm paczkōm sztōrmōwkōw za darmo!
To, co sam teroz chca napisać, wydarziło sie we 70. latach. Wtynczos postawiyli trybuna 1-majowo na nowym ôsiedlu i bez cołki miasto cis pochōd ze fanami, sztōrmōwkami, ze fotografijami ōd "Ludzi dobrej roboty" na patykach, a tak wiyncyj we pojstrzodku pochodu ludzie niyśli ôbrozki ze "świyntymi kōmunistami" – jako to sie dycki pośmiywoł po cichu nasz sōmsiod. Isto wymiyniać niy musza, kerzi tam byli? Jedyn ś nich wyglōndoł na takigo dobrotliwego starzika.
Wele pochodu po chodniku szła modo mamulka, ze bajtlym tak ze 3-4 lata starym. Jak maluśki ujrzoł tego chopa na patyku zaroz zaczōn wołać: Mama, Bozia, Bozia! Ta mamulka fest sie wylynkała, a mu padała: Cicho synku, to je Marks! Jeszcze niy skōńczyła, a już wele ni pokozoł sie taki jedyn chop, co go sam żodyn niy znoł, a padoł: Ładnie pani dziecko nauczyła! Sami widzicie, mało brakło, a była by jeszcze skuli bajtla ōstuda!
GRYMLINO

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Krótke stawizny serbskeje wuměłskeje hudźby
1. Spočatki
»Słowo ›serbski‹ dźe wróćo, štož budźe filologa wědźeć, na zapřijeće ›srěbać‹. Potajkim kohož maćerje spěw, lěpje prajene, mloko ja srěbam, toho tež sym. Potajkim zhromadnosć starych Słowjanow so w tym wotbłyšćuje. My wšitcy słušamy do zhromadnosće, kotraž samsne maćerne mloko srěba.«
Takle rozłoži 2007 zemrěty muzikologa Jan Rawp, jedyn z najwažnišich znajerjow serbskeje hudźby, w interviewje ze sćelakom Deutschlandfunk pochad mjena swojeho luda. A njeje žadyn připad, zo je so při tym skrótka zaprajił a zapřijeći »maćerne mloko« a »spěw« rěčnje jedne z druhim zwjazał. Přetož spěwy, kotrež su serbske maćerje přez generacije dale dawali, tworja hudźbny pomjatk serbskeho naroda, su zarodk wuměłskeje hudźby.
W běhu křižneje wójny přećiwo Serbam wokoło lěta 1000 sej němscy kejžorojo poněčim słowjanske kmjeny podćisnychu. W dźensnišej Předpomorskej eksistowaše pak tež potym »słowjanska hudźba«. Ryćer a pozdźiši lubosćinski spěwar Wiclaw Rujanski, zemrěty wokoło 1325, je 17 melodijow zawostajił. Namakamy je w »Jenaskim rukopisu spěwow«. Tutón codex je jedna z najwažnišich zběrkow swětnych spěwow wysokeho srjedźowěka. Wiclaw słušeše drje k Rujanjanam, druhemu słowjanskemu kmjenej hač dźensniši Serbja we Łužicy, a tola su jeho spěwy za mnohe lětstotki posledni dopokaz zapadosłowjanskeje wuměłskeje hudźby. Spěwany ludowy spěw sta so ze zakładom wšěch hudźbnych aktiwitow.


text: 26 września narychtowany bōł piyrszy tref posłańcōw ód ślōnskich ôrganizacyjōw, we tymacie roboty, kero sie tyczy prōmocyje Spisu Wszechôbecnego a skuplowanej z nim możebności ôpedzynio sie za ślōnskōm nacyjowościōm.Na tref przijechali posłańce ôd takich ôrganizacyjōw: Dymokratyczno Unijo Regijōnalistōw Ślōnskich, Ruch Autōnōmije Ślōnska, Ślōnzoki Razym, Ślōnsko Partyjo Regijōnalno, Stowarzyszyni Miyłośnikōw Ślōnska – Verum, Ślōnsko Ferajna, Stowarzyszyni Ôsōb Nacyjowości Ślōnskij, kamractwo Uotwarty Ślōnsk, a FEST. Na trefie była tyż posłano ôd strzodowiska akadymickigo: dr hab. Małgorzata Myśliwiec ze Ślōnskigo Uniwerziteta, a tyż synator Marek Plura a poseł na Syjm RP Maciej Kopiec. Na trefie ugodali my nojważniejsze pōnkty widzynio naszej ze wszystkich strōn spōłprace, tj. naszykowani ekstra materyje informacyjnej, przirychtowani pełnej kampanije medialnej, a tyż akcyjo wolōntariacko, ôprzyto na spōłpracy ze wszystkimi, kerzi bydōm radzi nōm pōmōc. Kampanijo informacyjno posztiklowano bydzie na dwie tajle: wirtualno a terynowo. Posłańce ôd ôrganizacyjōw jednym głosym ôpedzieli sie za chynciōm pōmocy przi posywaniu materyje elektrōnicznej, a tyż we akcyjach terynowych. Akcyjo intormacyjno mo mieć plac ancołkimŚłōnsku we jego historycznych granicach tj. Dolny a Gōrny Ślōnsk. Skuli pandymije COVID -19 a roztolicznych ôgraniczyniōw we życiu publicznym, gorko zaproszōmy do przikuplowanio sie ku naszymu wolōntariatowi. Bydymy robić wszystko, coby prziś ku jak nojsrogszej harmiji ludzi, co sie interesujōm spisym, ze pokozaniym głōwnie na tych, co zdecydowani sōm ôpedzieć sie w nim za ślōnskōm nacyjowościōm.


text:
Budyšin (UM/SN). Wokrjes Budyšin ma w swojej syći ponowjenych abo dospołnje nowotwarjenych wuchowanskich stražow dalši objekt. Minjeny pjatk je krajny rada Michael Harig (CDU) po nimale lěto trajacym přetwarje wuchowansku stražu Budyšin-wuchod přepodał. „Wokrjes ma nětko 17 modernych a po najnowšim techniskim stawje wuhotowanych wuchowanskich stražow“, krajny rada rjekny.
Z toho stej dwě straži na teritoriju města: cyle nowa straža w Sćijecach na zapadnej kromje a nětko přepodata straža Budyšin-wuchod. Wona je na tradicionalnym městnje na Flincowej w bjezposrědnim susodstwje chorownje zaměstnjena. We wobłuku ponowjenja nasta nowa jězdźidłowa hala, w kotrejž maja štyri awta městno. Zhromadnje ze starej halu je tam nětko městno za šěsć wuchowanskich jězdźidłow. Wobě hali zwjazuje socialne twarjenje z běrowami a rumnosću za dalekubłanje. Cyłkownje třiceći sobudźěłaćerjow wokrjesneho zwjazka Němskeho čerwjeneho křiža (DRK), kotryž dom zdobom wobhospodarja, tam dźěła.


text:
Po prěnjej knize Marka Grojlicha zakónči Rajner Janec swoju recensiju w Rozhledźe 5/2013 z nadźiju, zo njeby dyrbjał wudawaćel pozdźišo stonać, »wulka próca je tola za stareho Frycu była«. Strach njebě trěbny. Nětko předleži hižo třeći zwjazk tuteje serbsko-němskeje čitanki ze stawizniskim pozadkom. Na zakładźe přewažnje nowinskich a zwjetša němsce hišće njewozjewjenych literarnych wujimkow poda Grojlich originarny dohlad do wšelakich stron wjesneho žiwjenja wot nastaća serbskich nowin w 19. lětstotku hač do zakazanja wšěch zjawnych serbskich narodnych abo kulturnych aktiwitow přez nacistiske němske hamty w lěću 1937.
Wopřijima prěnja čitanka z pjera syna znateho njeboh serbskeho prócowarja Pawoła Grojlicha pod titulom »Pod Čornobohom« (2012) bóle wjeski domoródnych Bukečanskich kónčin, tak přeńdźe wudawaćel z druhej »Mjez Křičom a Lubatu« (2015) do sewjeronarańšich Serbow, do Malešanskeje a Bartskeje wokoliny. Ze swojej aktualnej publikaciju poda so dale na sewjer Budyskeho wokrjesa. Z němskeho podtitula zhonimy, zo steja w srjedźišću tři wosady: Rakecy, Njeswačidło a Minakał; wosrjedź połojcy 19. lětstotka njehrajachu statne gmejny hišće samsnu rólu kaž pozdźišo.


text:
Nowa cejdejka z twórbami serbskeho komponista je njewobeńdźomna akwizicija
Za přećelow a lubowarjow w najšěršim zmysle klasiskeje hudźby serbskich komponistow běchu zašłe měsacy wulke wužadanje za někotružkuli móšeń. Wšako wuńdźechu w tym času wjacore dobre tačele – někotre z nich bjezdwěla referencneje klasy.
A zběraćeljo kwalitatiwnje wysokohódnotnych zynkonošakow njeměli so tež přichodnje na lutowanje nastajić: Nowa cejdejka „Komorna hudźba a spěwy“ z twórbami Jana Pawoła Nagela je njewobeńdźomna akwizicija. Składnostnje njedawnych 20. posmjertnin wuměłca stej antologiju jako zhromadny projekt Budyska hudźbna agentura Konsonanz a Załožba za serbski lud z podpěru rozhłosa RBB zwoprawdźiłoj. Wona skići přehlad mnohostronskosće a -worštowosće jednoho z najwuznamnišich serbskich komponistow 20. lětstotka, kiž je sej jako jedyn z rědkich zastupjerjow swojeho předmjeta tež za mjezami Łužicy renomej a připóznaće zdobył.


text: Južo někotare lěta se w kulturnowědomnostnem wótrěźe Serbskego instituta pód glědanišćom »póśěgi a spleśonosći« mjazsobne zwiski Serbow kaž teke zwiski Serbow k Nimcam a drugim mjeńšynam wuslěźuju. Wědomnostnicy a wědomnostniki se zaběraju z temami, kenž su zwětšego desiderata w nejnowšem stawiznopisu. K tomu słušaju póśěgi mjazy Serbami Górneje a Dolneje Łužyce. Pšašanje jo tematiski wjelgin wobšyrne, dokulaž sega wót zwiskow towaristwow a institucijow k spleśonosćam zarědnistwow až k specifiskim wósobinskim kontaktam. Jo pak teke wažne, z kótareje perspektiwy se na to glěda. Njejo pótajmstwo, až perspektiwa z Górneje na Dolnu Łužycu wšuźi dominěrujo a jo cesćej samo jadnučke glědanje na historiske tšojenja. Z togo casa, až mamy wótnožku za dolnoserbske slěźenje w Chóśebuzu, móžomy se na městnje fokusěrowaś a koncentrěrowaś na stawizniske wuwiśe Dolnoserbow. Rozsudny zaměr pśi tom za mójim zdaśim jo, to produktiwne teje zwězanosći mjazy Serbami do srjejźišća stajiś. To wopśimjejo se wě kritiske glědanje na proces wuwiśa Serbow we Łužycy a zwenka njeje. A wšykne zwiski mjazy Serbami Górneje a Dolneje Łužyce su mjenjej abo wěcej wótwisne resp. wobwliwowane wót nimsko-serbskich a serbsko-słowjańskich póśěgow.


text:
Rěč a kubłanje
Zdźerženje a spěchowanje serbskeje rěče a kultury kaž tež žiweje dwurěčnosće ma wulki woznam w župje. Nimo serbskich pěstowarnjow „Alojs Andricki“ w Radworju a „Jan Radyserb Wjela“ w Budyšinje je tež w pěstowarnjach z Witaj-skupinami móžno, najmjeńšim dźěćom serbsku rěč posrědkować.
W lěće 1998 wutworjeny Witaj-projekt zapřija serbsku rěč do kubłanja dźěći. Witani su we Witaj-skupinach wšitke dźěći – z měšanych, ze serbskich a z němskich swójbow.
Lěpšina dwurěčneho kubłanja we Łužicy je, zo wjedźe so serbskorěčne kubłanje po pěstowarni tež na šulach dale. Při tym rozsudźa starši, hač pósćelu swoje dźěći na serbsku šulu ze serbšćinu jako wuwučowacej rěču we wjacorych předmjetach abo hač sćelu je na šulu, hdźež wuwučuje so serbšćina jako cuza rěč. Serbske zakładne a wyše šule su w Budyšinje a w Radworju. We wjacorych druhich šulach regiona je móžno, serbšćinu jako přidatny rěčny předmjet wuzwolić.
Na slědowacych šulach wuwučuje so serbsce:
Serbska zakładne šula Budyšin
Serbska zakładna šula „Dr. Marja Grólmusec“ Radwor
Serbska wyša šula Budyšin
Serbska wyša šula „Dr. Marja Grólmusec“ Radwor
Serbski gymnazij Budyšin
Serbska fachowa šula za socialnu pedagogiku při Powołanskim šulskim centrumje za hospodarstwo a techniku w Budyšinje
Na slědowacych šulach wuwučuje so serbšćina jako cuza rěč:
Zakładna šula Bošecy
Zakładna šula Bart
Zakładna šula Hodźij
Zakładna šula Wulka Dubrawa
Zakładna šula Bukecy
Zakładna šula Rakecy
Zakładna šula Njeswačidło
Zakładna šula Hućina
Domowina prócuje so syć Witaj-skupinow stajnje rozšěrjeć a serbskorěčneho kubłanje na šulach zdźeržeć.


text:
Tyn chop mioł kupa dziecek w dōma, co jeś chciały, a tu niy było co do garca wrazić! Sōm dioboł go musioł chyba ponōmić, bo jak szeł ze gruby wele fojtowego pola, to mu we ôczy wlazły taki wielgi, gryfne, żōłte banie, a zarozy mu cosikej szepło, że jak ni ma co jeś, to żur ze banie tyż je dobry...
Bezto ni mōg sie już chop doczkać wieczora, a potym jak już było dobrze cima, wziōn miech, a szeł na tyn raps! Ledwie uszeł kōnsek ôd chałpy, to zaczło sztrasznie grzmieć.
– To już mie możnej sōm Pōnbōczek ôstrzego... – pomyśloł se chop, bo go isto ruszyło sumiyni, ale zaroz jaskiś głosiczek mu padoł:
– Niy bocz na nic, dzieci mosz głodne! – To zaś musioł być tyn diosek i wiycie, że chop go posłuchnōł a szeł dali, chociaż na burza sie zbiyrało.
Jak prziszeł na te pole, to sie już tak fest blyskało, że było widno jak bez dziyń, a banie było widać jak na rynce. Jak chop postōmpił jeszcze pora krokōw, ôroz zrobiło sie cima jak we kōminie, bo sie blyskać przestało. Poszeł po ćmie tam kaj widzioł ta nojwiynkszo bania, ale ji znolyź ni mog, to zaczōn Pōnbōczka prosić:
– Panie mignij na te banie! Panie mignij na te banie... – ale po trzeci już niy zdōnżył tego padać, bo mu Pōnbōczek mignōł, ale bez pukel! We tych baniach siedzioł skryty gospodorz, co se ich wachowoł, bo wiedzioł, żeby niy ôbstoły! Niydoszły złodziyj pod ze strachu na ziym i ani sie niy ruszoł, yno leżoł jak niyżywy! A to sie borok fojt wylynkoł, pomyśloł se, że chopa zabił, a pōdzie siedzieć do heresztu, to sie ze tego pola zarozki broł a uciekoł prosto do dōm, a jeszcze po drōdze dowoł pozōr, eli go kery niy widzioł!
Chwilka to trwało niż niydoszły złodziyj prziszoł do sia, pomacoł sie po krziżu, a zaczōn zajamrować:
– Tak fest żeś mi Pōnbōczku bez krziż mignōł, że jo sie teroz niy poradza ze ziymi dźwignōnć!
Chop taki był ôgrōmnie potrzaskany, że ledwie sie do chałpy dowlyk, a bez caluśki tydziyń musioł sie kurować. Ôd tego czasu se poprzisiōng, że na cudze ani sie niy podziwo!
Tyn chop mioł kupa dziecek w dōma, co jeś chciały, a tu niy było co do garca wrazić! Sōm dioboł go musioł chyba ponōmić, bo jak szeł ze gruby wele fojtowego pola, to mu we ôczy wlazły taki wielgi, gryfne, żōłte banie, a zarozy mu cosikej szepło, że jak ni ma co jeś, to żur ze banie tyż je dobry...


text: film Pobednyj veter, jasnuj den streaming vf,Pobednyj veter, jasnuj den streaming dvdrip, regarder Pobednyj veter, jasnuj den gratuitement, Pobednyj veter, jasnuj den VK streaming, Pobednyj veter, jasnuj den filmze gratuit, Pobednyj veter, jasnuj den film complet, Pobednyj veter, jasnuj den mega.co.nz, Pobednyj veter, jasnuj den film entier, télécharger Pobednyj veter, jasnuj den gratuit, Pobednyj veter, jasnuj den film complet vf, Pobednyj veter, jasnuj den film en streaming, Pobednyj veter, jasnuj den film gratuit, Pobednyj veter, jasnuj den film entier youtube.


text:
K stawiznam Domowiny
W lěśe 1912 jo se załožył kšywowy zwězk serbskich towaristwow, wót 1934 Zwězk Łužyskich Serbow, kenž fungěrujo ako zastupnik zajmow serbskego luda. Statkowanje Domowiny preguju politiske stawizny a zjawne zawupytnjenje Serbow wót Prědneje swětoweje wójny sem. Sedło Domowiny (ni. Heimat) jo Budyšyn/Budyšin, ako symbol wužywa wóna z 50ych lět tśi lipowe łopjena, kenž ze zdonka z wósym kórjenjami rostu.
Južo w rewoluciskem lěśe 1848/49 jo se naraźiło, te w bogatej licbje nastawajuce serbske towaristwa organizatoriski zjadnośiś. Na krotki cas su tegdy wobstojali Zjadnośone serbske towaristwa, až njejsu w Sakskej w awgusśe 1849 demokratiske wósćojske towaristwa zakazali. Wót lěta 1871 su nastawali zasej za wětšy źěl lokalnje statkujuce serbske towaristwa: burske towaristwa z góspodarskimi zaměrami, chory a źiwadłowe kupki, wuknikojske a studentske towaristwa abo konfesionelne wejsne towaristwa. 1883 a 1898 su wopytali kšywowy zwězk wutwóriś, což pak se njejo raźiło.
To zwopšawdniś jo se raźiło 1912 kupce wokoło Arnošta Barta, Handrija Króny, Jurja Słodenka, Bogumiła Šwjele, Jana Dwórnika, Jurja Delenka, Awgusta Lapšticha, Franca Krala a Michała Nawki. Dnja 13.10.1912 jo se »Domowina – Zwězk serbskich towaristwow« we Wórjejcach pśez zastupniki 31 serbskich jadnotliwych towaristwow, mjazy nimi pak jano jadno z Dolneje Łužyce (Maśica Serbska), załožyła. Wóna jo se stajiła zaměr, pśizamknjone towaristwa spěchowaś, »wósebnje w jich procowanju wó duchnu a góspodarsku gluku serbskego luda«. Załoženje jo se dokóńcyło z wobzamknjenim wustawkow a wuzwólenim pśedsedarstwa dnja 9.2.1913. Stakim su byli wše towaristwa napominane zwězkoju pśistupiś. Ako prědnego pśedsedarja su wuzwólili wótpósłanego Sakskego krajnego sejma Arnošta Barta. Až do junija 1913 jo se zapisało 15 towaristwow z wěcej ako 1.600 cłonkami. Wětšy źěl tych na załožeńskej zgromaźinje zastupjonych katolskich towaristwow njejsu se mógali nejpjerwjej rozsuźiś, zwězkoju pśistupiś.
Wuderjenje Prědneje swětoweje wójny 1914 jo pón na šesć lět kuždycke towaristwowe statkowanje pśetergnuło. W pówójnskem casu jo dominěrował Serbski narodny wuběrk ze swójimi daloko segajucymi pominanjami (procowanja wó awtonomiju) zjawne serbske žywjenje. Pó rozbiśu togo gibanja, na kótarejež cole jo tejerownosći Arnošt Bart stojał, jo se Domowina wót kóńca 1920 wobnowjała. 1924 jo zjadnośiła 82, 1931 85 lokalnych towaristwow a zjadnośeństwow. Aby wótpowědowali we wustawkach pomjenjonym nadawkam, jo organizěrowała pśednoski, koncerty, prozninske pśebywanja za źiśi, jo wudała źiwadłowe graśa a notowy material, což su wósebnje wužywali chory w bogatej licbje a lajske kupki. Wjeraški serbskego žywjenja su byli centralne swěźenje Domowiny z kulturnymi programami a pśeśěgami, w Dolnej Łužycy jo Maśica Serbska pśewjadła drastwine swěźenje (ludowe zmakanja) a jo wuswěśiła pomniki za serbskich patriotow, kótarež jo ze swójskich srědkow napórała.
Zastupowanje serbskich zajmow napśeśiwo statnemu a krajnym kněžarstwam jo pśewzeła w lěśe 1925 załožona Serbska ludowa rada, w kótarejž jo była teke Domowina zastupjona. Na jeje iniciatiwu su na kóńcu Weimarskeje republiki w peticijach pominali pólěpšenje wucbneje situacije serbskich źiśi, ale bźeze wětšego wuspěcha. Wósebnje wuske póśěgi jo dało k serbskemu turnarskemu zwězkoju Sokoł. Represije pó pśewześu mócy nacionalsocialistow 1933 (nachylny zakaz casnika »Serbske Nowiny«, zajmjeśa, samorozwězanje turnarskego zwězka a Serbskeje narodneje rady) su pódłamali serbske towaristwowe žywjenje a su wótźaržowali wjele cłonkow wót dalšnych aktiwitow. Wuzjawjenje loyalnosći w septembrje 1933 mjazy zastupnikami kněžarstwa a wupytanymi reprezentantami serbskeje zjawnosći – mjazy nimi pak žeden zastupnik Domowiny – jo pśinosowało k wěstemu změrowanju. Pód pśedsedarstwom Pawoła Neda, kótaryž jo se kóńc 1933 za pśedsedarja Domowiny wuzwólił, jo dojšło k dawno naraźonym strukturnym reformam, kenž su pśedwiźeli pśechad wót towaristwowego cłonkojstwa na cłonkojstwo jadnotliwego a kótarež su dejali organizaciju wót nutśika skšuśiś. Wóna jo se něnto prezentěrowała ako politiska powědarka Serbow. Na rozšyrjenje źěłabnosći na pśikład pśez zapśěgnjenje pšuskeje Górneje Łužyce a Dolneje Łužyce ako teke natwarjenje młoźinskich kupkow su wušnosći z njedowěriwosću źiwali. W pśiběrajucej měrje su napšawy wustajili, z kótarymiž jo se dejała serbska rěc wutłocyś a serbska identita pódtłocyś. To jo wobśěžyło towaristwam wjelebocne kulturne žywjenje zeźaržaś. Teke wopytanja, je z nacistiskeju ludojstwoweju ideologiju legitiměrowaś – »Ty sam njejsy nic, naš serbski cełk jo naša móc!« (Du allein bist nichts, unsere sorbische Gemeinschaft ist unsere Kraft!) – su se wopokazali ako womólenje. Wót statnego boka naoktroyěrowane wustawki, w kótarychž jo se Domowina nejpjerwjej definěrowała ako »zwězk serbski powědajucych Nimcow«, pózdźej ako »zwězk k woplěwanju domownje a serbskich nałogow«, su zastupniki towaristwo z wětšynu wótpokazali. To jo dowjadło 18. měrca 1937 k zakazoju zarědowanjow a zgromaźinow wšych pśizamknjonych wótźělenjow, w awgusće 1937 teke wětšyny wuškownych towaristwow. Domowina jo stakim zgubiła zakład swójogo statkowanja, 1941 stej slědowałej – jano hyšći amtski relewantny – oficielny zakaz a konfiskacija zamóženja.
Direktnje pó zakóńcenju Drugeje swětoweje wójny, dnja 10.5.1945, jo se Domowina w Chrósćicach/Crostwitz pód nachylnym pśedsedarstwom dr. Jana Cyža wobnowiła a wót sowjetskeje komadantury w Budyšynje (nejžpjerwjej jano regionalnje wobgranicowano) pśipóznała. Rownocasnje jo w Praze nastała Serbska narodna rada, wót kótarejež su wuchadali mjazy drugim politiske pominanja, kenž su zasej segali až k awtonomnym rozwězanjam respektiwnje pśizamknjenju k ČSR. Domowinske wjednistwo jo to we wšakich memorandumach pódpěrowała. Sowjetska wobsadniska móc pak jo toś te pśedstajenja wótpokazała a jo jano akceptěrowała kulturelnu samostatnosć. Stakim jo Narodna rada politiski do wuboka pśišła. Domowina, kenž jo se sowjetskim směrnicam pódrědowała, jo se wót togo casa etablěrowała ako zastupnica Serbow. Jeje wjeduce wósoby su witali pódzajtšnonimske pówójnske rědowanje ako socialne wulichowanje serbskego luda, socializm su woglědali ako wuměnjenje za narodne rownocesćenje. Pśi komunalnych wólbach 1946 jo Domowina w lisćinowem zjadnośeństwje z SED wustupowała. Pód wjednistwom Neda, kótaryž jo 1945 pśedsedarstwo zasej pśewzeł, jo instalěrował zwězk wót głownoamtskich funkcionarow nawjedowany aparat, kenž jo měł pódla swójeje regionalneje struktury teke ressorty (mjazy drugim kulturu, šulu, młoźinu/kubłanje, propagandu, góspodarstwo). Tradicionelne towaristwowe žywjenje njejo se mógało w sowjetskem wobsadniskem pasmje a w DDR dalej wjasć, město togo jo Domowina dostała wót sakskego krajnego kněžarstwa 1949 status korporacije zjawnego pšawa.
Wóžywjenje serbskego kulturnego žywjenja a zawjeźenje diferencěrowaneje serbskeje wucby stej se nejžpjerwjej raz ako śěžko wopokazałej. Cuśniwy rozmach jo pśinjasła dnja 23.3.1948 w Sakskej wobzamknjona Kazń k zachowanju pšawow serbskeje ludnosći. Kazń jo wopśimjeła statne spěchowanje a financěrowanje, tak až su pódla Domowiny ako cłonkojskeje organizacije nastali wšake serbske institucije za kubłanje, kulturu a wědomnosć.
W Dolnej Łužycy jo wětšy źěl Serbow stojał narodnym procowanjam nejžpjerwjej njewobejźecy až do wótchylecy napśeśiwo. Etniske wědobnje jo how było pśisamem ceło wót cerkwinskego žywjenja pregowane, jo pak rapidnje na substancy zgubiło. Domowinje jo se w pówójnskem casu jano z wjelikeju procu raźiło, se w Bramborskej wusednuś. Lěcrownož jo se 1946 we Wjerbnje pód wjednistwom Měta Laški Domowinske pśedsedarstwo za Dolnu Łužycu wuzwóliło, jo organizacija akle 1949 dostała dowólnosć, w kraju statkowaś, wótpowědujuce póstajenje jo se akle 1950 ratificěrowało. Pó tom su se teke how prědne wejsne kupki załožyli. Wobmyslenja dla někakeje ako reglementacija a njeglědanja na specifiske swójskosći zacuwanego nawjedowanja z Górneje Łužyce pak su wóstali.
Pó 1950 jo była Domowina, pśipomogane dla noweje struktury organizacije, rozdźělona ma jadnom boce do funkcionarskego aparata a na drugem boce do wejsnych kupkow. W nawjedujucych gremijach (sekretariat, zwězkowe pśedsedarstwo) su SED zwěrne cłonki pśecej wěcej pśewagu dostali, kenž su Domowinu pó pśikłaźe masowych organizacijow w DDR pśetwórili. Wóni su ako swój nadawk woglědali, politiku partaje a stata w serbskej ludnosći pśesajźiś, tak pśi wabjeńskich kampanjach za kolektiwizowanje rolnikarstwa abo pśi intensiwěrowanju brunicowego górnistwa. Srjejź 1950ych lět su se pśiwóstśili směrowe wójowanja pśed slězynu towarišnostnych změnow. Cesćej zjawnje zwuraznjona starosć wó dalejwobstaśe serbskego luda jo se 1955 na III. Zwězkowem kongresu wót funkcionarow SED a Domowiny ako nacionalizm difaměrowała. Pód gronidłom »Zakóńcenje socialistiskeje natwari« jo se wót 1958 wót wjeducych krejsow SED zachowanje a woplěwanje serbskeje rěcy tendencielnje wótgódnośiło a ako njezjadnarske z principijami marxizma wustajiło. Pó internych diskusijach su funkcionary Domowiny na tu liniju zawóźili, dla cogož jo wjele cłonkow wustupiło. Ewangelske a katolske serbske fararje, kenž su až dotychměst wjeliki późěl na statkowanju organizacije měli, su se něnt zjawnje pśeśiwo njej wobrośili. Njeglědajucy na to pak su kupki wobchowali relatiwnu samostatnosć, kenž jo bazěrowała na wědobnju zagronitosći jadnotliwego za pochad a rěc.
Ako reakcija na tšuśe cłonkow a wuznama jo se tegdejšy 1. zwězkowy sekretaŕ Bjarnat Nowak wó to procował, Domowinu aku cysto kulturnu organizaciju profilěrowaś, comuž pak jo SED zadorała. Do togo konteksta słuša teke zawjeźenje serbskeje wucby na dobrowólnej bazy pśez tak pomjenjone 7. pśewjeźeńske póstajenje 1964, což jo wjadło k nabejnemu spadoju wuknikojskich licbow. Rownož jo se wjele Serbow ako teke žedne funkcionary Domowiny pśeśiwo tomu wobarało, njejo se mógało tomu póstajenjoju zadoraś. Akle w 70ych lětach jo se pómałem raźiło, negatiwne slědy wurownaś.
Wót 1969 jo se Domowina oficielnje pomjeniła ako »socialistiska narodna organizacija Serbow w DDR«. Wjele zarědowanjow we wejsnych kupkach jo wótbłyšćowało uniforměrowane towarišnostne žywjenje w kraju, pśeto su byli centralnje póstajone, źěl formelnego wuběźowanja abo cysto ideologiskego charaktera. Ako politiske wjeraški su se pśewjadli zwězkowe kongrese Domowiny (1951-1990 dwanasćo kongresow, wót 1977 pśecej w Chóśebuzu). Na kulturelnej rowninje jo se pśiwzeła tradicija serbskich ludowych zmakanjow, kótarež su se wót 1966 ako wěcejdnjowne festiwale serbskeje kultury swěśili (wokrejsne festiwale a sedym centralnych festiwalow). Akle ako politisko-ideologiske konflikty njejsu wěcej tak wótše byli, jo se mógało pśez zmócnjony kulturny angažement negatiwnemu wuwiśeju cłonkojstwa zadoraś a až do 1989 samo pśewobrośiś. Pśiběrajucy źěl aktiwitow jo był něnt woplěwanju rěcy, kultury a tradicijam pósćony. Njeglědajucy wjelikomyslnych pšawniskich póstajenjow a institucionelnego pódpěrowanja pak su felowali statkowne iniciatiwy, aby se póstupujucej asimilaciji zajźowało. 1988 jo wjednistwo Domowiny serbskim zastupnikam katolskeje a ewangelskeje cerkwje póbitowała »narodny dialog«, aby sebje za zachowanje serbskich zajmow wažnych partnarjow zawěsćiła.
Za cas politiskego pśewrośenja 1989/90 jo Domowina nejžpjerwjej raz wóstała bźeze koncepta a personelnych změnow, jo dojšło k cełej žwale wustupow a k rozpušćenju wejsnych kupkow. Gibanje na lěpše programatiskego wobnowjenja jo njasła Serbska ludowa zgromaźina. Glědajucy na swóju až do lěta 1912 slědk segajucu tradiciju jo teke tegdejša opozicija pleděrowała za dalejwobstaśe Domowiny ako politisko a swětonaglědowo njewótwisna, demokratiska organizacija, kenž serbske towaristwa gromadu źaržy.
Pód toś teju premisu jo se Domowina 1991 konstituěrowała ako zapisane towaristwo z nowymi wustawkami, kótarež se zasajźujo za zachowanje a rozwiśe, za spěchowanje a rozšyrjenje rěcy, kultury a tradicijow serbskego luda. Cłonk Domowiny mógu byś wósoby ako teke towaristwa. W praksy se kšywowy zwězk pśipóznawa wót statnych instancow ako zastupnica zajmow Serbow. Nejwušy gremium Domowiny jo głowna zgromaźina, kenž se kuždej dwě lěśe pśewjeźo; wó běžnem źěle rozsuźijo zwězkowe pśedsedarstwo, kótarež se wót prezidiuma nawjedujo. Za zwopšawźenje wobzamknjenjow a pódpěrowanje towaristwow stej zagronitej jadnarja w Budyšynje a Chóśebuzu. Domowina jo do župow zrědowana, kenž maju samske nawjedowańske rowniny (głowna zgromaźina, pśedsedarstwo) ako zwězk. Prědne župy (Budyšyn, Kamjeńc, Wórjejce a Dolna Łužyca) su se 1921 wutwórili. W DDR su toś te regionalne zwězki wótpowědowali wokrejsnym rědowanjam: Budyšyn (nachylnje jo eksistěrował samostatny zwězk města Budyšyn), Kamjeńc, Běła Wóda/Niska, Wórjejce; w Dolnej Łužycy: Chóśebuz, Grodk, Gubin/Baršć, Kalawa/Lubin; wuše wukniki a studenty su twórili zwězk wusoke šulstwo »Jan Skala«. Źinsa wobstoj pěś regionalnych zwězkow: »Jan Arnošt Smoler« Budyšyn, »Michał Hórnik« Kamjeńc (sedło Chrósćicy), »Handrij Zejler« Wórjejce, »Jakub Lorenc-Zalěski« (sedło Slěpe), Dolna Łužyca (sedło Chóśebuz). Ceły rěd specifiskich towaristwow źěła nadregionalnje. Pó wobzamknjenju głowneje zgromaźiny jo se 2001 Rěcny centrum Witaj pśizamknuł Domowinje ako samostatne wótźělenje. Jogo nadawk jo, pódpěrowaś intensiwne pósrědnjenje serbskeje rěcy w źiśownjach a šulach z projektami a wucbnymi srědkami.
Pśedsedarstwo Domowiny jo se wugbało až do 1951 a wót 1991 cesnoamtski; wót 1952 do 1991 głownoamtski, wót 1973 do 1990 pśez 1. sekretarja zwězkowego pśedsedarstwa. Pśedsedarje: 1913 Arnošt Bart, 1927 Jakub Šewčik. 1930 Jan Křižan, 1933 Pawoł Nedo, 1951 Kurt Krjeńc, 1973 Jurij Grós. 1990 Bjarnat Cyž, 1991 Jan Pawoł Nagel, 1993 Jakub Brankačk, 2000 Jan Nuk, 2011 Dawid Statnik.
Dr. Annett Brězanec, Serbski institut
pśełožk: Erwin Hanuš
Lit.: R. Thiemann: Hoyerswerda, 13. Oktober 1912, Gründung der Domowina, B. 1987; F. Rajš: Stawizny Domowiny we słowje a wobrazu, B. 1987; S. Musiat: Sorbische/Wendische Vereine 1716–1937, B. 2001; E. Pech: Die Sorbenpolitik der DDR 1949–1970. Anspruch und Wirklichkeit, B. 1999; L. Elle: Die Domowina in der DDR, B. 2010.
Quelle: Sorbisches Kulturlexikon,1. Auflage 2014, Domowina-Verlag Bautzen, S. 102 ff.


text:
Albańijo Kaukasko
Albańijo Kaukasko (uorm.: Աղվանք - Aghvank, azer.: Qafqaz Albaniyası, part.: Ardhan, pahl. Arran, arab.: Al-Ran, gr.: ἈλBavίa - Albanía) to bůło krůlestwo kere fůngowoło we starożytnośći na terynach kaj terozki je Azerbejdżůn a połedńowo tajla Dagestanu. Mjano "Albańijo" je pochodzyńo grecko-łaćińskigo, we tych godkach uoznačo "gůrzysty kraj". Jygo stolicům bůło Gabala, s kerygo terozki uostoły śe yno ruiny, a bůło połožůne we dźiśyjszym rejůńy Quabala we Azerbejdżůńe. Mjyszkańcy podug relacyje Strabůna godali we 26 roztůmajtych godkach, podug Roberta Hewsena bůły to ludy ibero-kaukaske, ńyspokrewńůne s indoojropejczykůma. Krůlestwo zouożůno we 2. stoleću p.n.e. We 65 n.e. průbowali je podbić Rzimjany, nale jejich uodparto ze srogimi stratůma. We lotach 252-253 Albańijo zostoła podbito bez Sasańidůw. We 387 roztajlowano půmjyndzy Bizancyjům a Persyjo. We 451 bůło sam powstańy, stuomszůne bez Sasańidůw. We połowje VII wjeku Albańijo przelozua pod panowańy arabske.


text:
Předsyda Domowiny Dawid Statnik wupraja w diskusiji swoje mysle aktualnu debatu wo Serbskim sejmje nastupajo
Z wosobinskim stejišćom sym jako předsyda Domowiny na čitarski list dr. Měrćina Wałdy w Serbskich Nowinach 12. meje reagował. Wałda běše mi w swojim nastawku „Kak sej Serbja swoje połoženje rjane barbja“, wozjewjenym w SN 5. meje wumjetował: „Předsyda Domowiny je wjackróć wospjetował, a podobnje bu wón tež w tydźeniku Die Zeit citowany: ,Dass unsere Sprache ausstirbt, ist Fakt.‘“ W swojim znapřećiwjenju ze 7. meje na to skedźbnich, zo sym so za tónle zmylk jako nowy młody předsyda w interviewje z Die Zeit, wozjewjenym 25. awgusta 2011, zjawnje zamołwił a zo njejsym wuprajenje ženje wospjetował. Na to reaguje Wałda mjez druhim z nowymaj twjerdźenjomaj: Tak móhła wosoba, „kotraž nochce mjenowana być“, a móhło „njeoficialne zetkanje předsydy Domowiny z prof. Klawsom Thielmannom a ze mnu w Chasowje“ pozdatnje dopokazać, zo tola něšto na tym je, štož je Wałda w swojim nastawku twjerdźił.


text:
Niyftorym sie bez lato tak miyrznie1, że potrzebujōm mocniyjszych wrażyń: skokajōm na tym gumowym powrozie2, nurkujōm po jakich starych potopiōnych szifach3… abo sie robiōm szałołt ze granatym 😉 Joł wiym, że niyftore chopy to zarozki chcieliby go narychtować do swoji teściowyj, ale musza Wołs zmartwić- tym granatym to sie mogecie, co najwyżyj, zmarasić4 koszula 😉
Co potrza?
gorść5 rukoli (gorść łod chopa, a niy łod bajtla6 abo idzie dać take całe kupiōne opakowanie)
gorść roszpōnki
połra łeżek łobranego słōnecznika
trocha mani nasiōn sezamu
2-4 tōmaty7
150-200 syrka feta
jedne opakowanie kiełkōw ze brokułōw
I tak tak styknie8 do 4 ludzi.
Zōłza:
łeżka9 miodu
łeżka łoctu balsamicznego
3 łeżki oliwy
3 łeżki oleju- moge być słōnecznikowy
sōl i pieprz
łeżka zōłzy ze granata- idzie cojsik takego kupić we sklepach oriyntalnych, ale ni łōmcie10 sie tym gowy, jak niy ma, to niy ma 😉
mogecie tyż dac łeżeczka musztardy
Składniki zōłzy wciepcie do jaki miseczki, wymiyszejcie i fertich. Do jaki wiynkszyj michy wciepcie roszpōnka, kiełki i rukola- nojlepi umyte 😉 Słōnecznik i sezam dejcie na suchoł patelnia i trocha uprażcie, ale niy przibrōnołćcie11 za kans12. Pōmidorōm seblyczcie13 skōra i pokrejcie we kosteczka, tak samo i ta feta. Dociepcie razym ze ziorkami do tyj srogi michy, wymiyszejcie ze zōłzōm i sie biercie za jedzynie. Do grilla bydzie tyn szałołt idealny… smacznego 🙂
1nudzi
2lina
3statkach
4pobrudzić
5garść
6dziecka
7pomidory
8wystarczy
9 łyżka
10przejmujcie
11przysmażyć
12za dużo
13obierzcie


text:
Wikipedyjo:Edytowanie artykułōw
Wikipedyjŏ mŏ dwa edytory, co je idzie używać do pisaniŏ haseł. Je edytōr zwykły i Edytōr wizualny. Tukej przedyskutujymy, jak pisać we edytorze zwykłym.
Znaczniki
We zwykłym edytorze używōmy fest prostego zestawu znakōw do formatowaniŏ. To je trocha jak interpunkcyjŏ, ino takŏ ekstra do kōmputra, żeby wiedzioł, jak nōm niykere rzeczy pokŏzać. Do napisaniŏ artykułu potrzebujymy ino dziewiyńciu ekstra znakōw:
#*'=|[]{}.
Formatowanie tekstu
Tekst idzie formatować na trzi spusoby: mōmy kursywã, porubiōny i porubiōnõ kursywã. Do tego potrzebujymy znaku apostrofu:
'.
Kursywa
Żeby tekst bōł pochylōny, muszymy dać ze ôbōch strōn po dwa apostrofy:
Ze ôbōch strōn po dwa apostrofy
| |
''Kursywa''
To nōm dŏ Kursywa. Mogymy miyndzy nie dać wiyncyj niż jedne słowo, tōż jak napiszymy
''to je tekst pisany kursywōm'', to nōm sie pokŏże to je tekst pisany kursywōm.
Porubiōny tekst
Jak ze ôbōch strōn dōmy trzi apostrofy, to bydymy mieć tekst na rubo.
Ze ôbōch strōn po trzi apostrofy
| |
'''Tekst na rubo'''
Tak samo jak przi kursywie mogymy dodać miyndzy apostrofy wiyncyj niż jedne słowo, co już widać na przikładzie.
Kursywa na rubo
Żeby nōm sie pokŏzoł tekst pisany kursywōm i na rubo, dodŏwōmy do siebie jedno i druge, tōż używōmy piyńciu apostrofōw ze ôbōch strōn.
Ze ôbōch strōn po piyńć apostrofōw
| |
'''''Kursywa na rubo'''''
Gynau jak poprzednio mogymy wkludzić wiyncyj jak jedne słowo miyndzy apostrofy.
Linki
Wikipedyjŏ niy byłaby sobōm, jakby niy to, że we tekście sōm linki do tymatōw, co nŏs mogōm interesować. Do linkōw używōmy kańciatych nŏwiasōw:
[].
Linki wewnyntrzne
Linki wewnyntrzne, to znaczy take, co kludzōm do inkszych artykułōw na Wikipedyji, budujymy postawiyniym dwōch nŏwiasōw po ôbōch strōnach.
Po dwa kańciate nŏwiasy ze ôbōch strōn
| |
[[Bytōm]]
Jeźli chcymy zrobić link do słowa we zdaniu, a musi być ôdmiyniōne, to mogymy to zrobić dwiyma metodami:
Metoda 1.: sama kōńcōwka
Po linku dopisujymy kōńcōwkã. Dej pozōr, że miyndzy linkym i kōńcōwkōm niy może być spacyje.
Podstawowe miano hasła
|
[[Bytōm]]ia
|
Kōńcōwka po nŏwiasie
Metoda 2.: cołke słowo
Tukej we linku mōmy nojprzōd podstawowe miano hasła, potym piōnowõ kryskã
| (szukej jij na tastaturze zarŏz kole Enter), a potym ôdmiyniōne słowo.
Podstawowe miano hasła
| Piōnowŏ kryska
| |
[[Bytōm|Bytōmia]]
|
Ôdmiyniōnŏ forma hasła
Po tyj piōnowyj krysce mogymy napisać, co chcymy, tōż jak napiszymy
[[Lew|krōlu zwiyrzōnt]], to sie nōm pokŏże, że piszymy ô krōlu zwiyrzōnt.
Linki zewnyntrzne
Niyrŏz mogymy chcieć podać link kajś ińdzij. Nojczyńścij robiymy to we biblijografiji na kōńcu artykułu. Żeby stworzić link zewnyntrzny, używōmy po jednym kańciatym nŏwiasie ze kożdyj strōny:
Po jednym kańciatym nŏwiasie ze ôbōch strōn
| |
[https://cs.wikipedia.org]
To nōm dŏ link, co pokazuje ino numer: [1].
Jak chcymy takimu linkowi dać jakiś tytuł, to nojprzōd piszymy adresã, potym spacyjõ, a na kōńcu tytuł:
Adresa
|
[https://pl.wikipedia.org Czeskŏ Wikipedyjŏ]
| |
| |
Spacyjŏ |
|
Tekst, co mŏ sie pokŏzać
Tak sformatowany link nōm dŏ take coś: Czeskŏ Wikipedyjŏ.
Porzōndkowanie informacyji
Listy wykropkowane
Listy wykropkowane budujymy postawiyniym na przodku gwiŏzdki:
*.
* Pōnkt 1
* Pōnkt 2
* Pōnkt 3
* Pōnkt 4
Dziynki tymu pokŏże nōm sie:
- Pōnkt 1
- Pōnkt 2
- Pōnkt 3
- Pōnkt 4
Listy numerowane
Listy numerowane budujymy krŏtkōm na przodku:
#
# Pōnkt 1
# Pōnkt 2
# Pōnkt 3
# Pōnkt 4
Dziynki tymu pokŏże nōm sie:
- Pōnkt 1
- Pōnkt 2
- Pōnkt 3
- Pōnkt 4
Rozdziały
Jak piszymy dugszy artykuł, to dzielymy go na rozdziały, bo ôpisujymy przecã wiyncyj jak jednã sprawã we tym haśle. Wejzdrzij sie bez przikłŏd na hasło Życie. Mōmy w nim pŏrãnŏście rozdziałōw, a jeszcze wiyncyj podrozdziałōw. Jak take coś zrobić?
Ze ôbōch strōn znaki rōwnaniŏ
| |
== Rozdzioł 5 ==
=== Rozdzioł 5.1 ===
==== Rozdzioł 5.1.1 ====
===== Rozdzioł 5.1.1.1 =====
====== Rozdzioł 5.1.1.1.1 ======
== Rozdzioł 6 ==
=== Rozdzioł 6.1 ===
== Rozdzioł 7 ==
Jak widzicie, dwa znaki rōwnaniŏ dŏwajōm nōm rozdzioł, trzi znaki dŏwajōm podrozdzioł, sztyry dŏwajōm jeszcze niższy poziōm, i tak aż do sześciu. Niżyj widzicie gynau tyn sōm tekst, ino już wyglōndŏ tak, jak Wikipedyjŏ go normalnie pokazuje. Wejzdrzijcie tyż na wiyrchu strōny na wykŏz treści, to bydziecie tyż widzieć, iże tam te działy tyż sie pokazujōm.
Rozdzioł 5
Rozdzioł 5.1
Rozdzioł 5.1.1
Rozdzioł 5.1.1.1
Rozdzioł 5.1.1.1.1
Rozdzioł 6
Rozdzioł 6.1
Rozdzioł 7
Podsumowanie
Zawartość tego artykułu dŏwŏ Wōm cołke nŏczynie potrzebne do napisaniŏ artykułu na Wikipedyji. Idzie robić jeszcze wiyncyj, chociŏż dalsze metody niy sōm tak czynsto używane niżyj sōm pokŏzane linki, kaj idzie znojś dalsze informacyje ô formatowaniu.
Czytej tyż
- Informacyje ô tym, jak cytować.
- Formatting Połnŏ instrukcyjŏ formatowaniŏ po angelsku.
- Formatowanie Wersyjŏ polskŏ.
- Značkování Wersyjŏ czeskŏ.
- Formatierung Wersyjŏ niymiecko.


text:
Drzikwost
Drzikwost, świstek (Phoenicurus ochruros) je gatůnek śpjywajůncygo ptoka ze familije muchołůwkůw (Muscicapidae). Je źdźebko myńszy uod wrůbla a nojbarzi go uozeznowajům po uůnygo czyrwjůnawym kwośće a ćmawych fyjdrach.
Drzikwosty lyngnům śe we duckach a kejśik szło je prziwidźeć jynoż we gůrach. Dźepjyro uod ůngyfer 250 lot tyn gatůnek rozloz śe po ńiżkach a terozki do śe go tyż trefić kole ludzkich důmůw a inkszych placůw byćo. Drzikwost jy przede wszyjskim chroboki, kere sům uod uůnygo łowjůne ze źymje lebo rzodźi ze luftu. Śpjyw drzikwostůw je fest charakterystyczny, bo postrzodkowo jygo tajla spůmino szkrobjůncy szum. Tyn gatůnek wrachowuje śe do skupiny ptokůw, kere jako pjyrsze zaczynajům śpjywać uod ranka.


text:
Korpo, roztomiyłe korpo… Czelendże, tajmingi i dedlajny. Ale ku tymu – moc ciekawych ludzi z roztomajtych krajów! To mi je zocne boch je dociyrno i lubia se posłuchać jako to je w inkszych krajach Europy abo kapka dali, za oceanem. Jako że mom te szczęści robić w otoczeniu fest międzynarodowym, podziela sie moimi spostrzeżeniami.
Meksykanie
Idōm na piyrszy ogiń bo miałach nojwiyncy ciekawych zdarzyń z nimi. Roz że jedyn mie napasztowoł i sie zdało że trza bydzie go zgłosić do kadr bo robiyło sie to fest niecherski. Na szczęści sie usiotoł, stykło pogrozić. Potym znajomo kiero tworzy se w życiu telenowele wszelakij maści. A to kochankowie – samobójcy, a to nieszczęśliwe miłości, cygaństwa, przekręty i sztyjc jakiś łostudy…
Nieroz ciężko mi napostyknyć za seriōm wydarzyń… Myśla że spokojnie mogłaby nakręcić swoja wersja „Niewolnice Isaury”. Na początku było śmiysznie, potym jak sie to zaczło dbijać na moim własnym życiu to sie odetłach od owej drama queen. Ni ma co sie dać wciągać w czyiś dziwoki karuzele.
Meksykanie som fest związani z ezoteryką. Fandzolōm o numerologii, znakach zodiaku a z astrologiōm som za pan brat. Ich naprowda interesuje spod jakigo znaku zodiaku żeś je…
Brytyjczycy
Zaglądajōm na nas z wyrchu i aji sie z tym kryjōm. W Polsce czujōm sie jak w kraju trzecigo świata. Jak widzisz w biurze kogo nadętego i bachratego to pewnie bydzie gościu z Londka.
Niemce
Przyjazne i sympatyczne kabociorze. Jak to dycki, nie wiysz co tak rychtyk myślōm bo sie sztyjc uśmiechajōm, nawet jak nie trza. Też przijeżdżajom jak do afrykańskigo państewka ale durch ukrywajōm pogarda.
Hiszpanie
Fest cisnōm że trza dziwoczyć a potym ôroz cisza
… To co dali, jadymy z tym projektym czy ni? Uzaś cisza… Arcyciekawe to bo projekt mioł być very important i urgent. To jo już nie wiym… Monej se pójda kawa
zrobić?
Włosi
Mi praje trefiyło robić z typowym i nietypowym Włochym. Z jednej strony lubi motoryzacja. Ku tymu lubi sie też migać i jak co może być nie zrobione to super, trza skorzystać. Mail wysłany, żodyn nie odpisoł to przeca sprawa załatwiono no ni?
Z drugi strony mo jasno skóra, nie pije kawy ani nie interesuje go fusbal. Na początku jak słuchałach jego pośmiywnych błoznów to sie zdało że dostana hercklekotów ale z czasym prziwykłach. Włoch twierdzi że u nich ludzie majōm ganc inksze poczuci humoru niż Poloki. Na prowda?
A u Ciebie jako to wyglądo? Co tam ciekawego pochajōm ludzie z Twoi roboty?


text:
Budyšin (CK/SN). Lěćo wobradźa wuchodnej Sakskej jasnje woteběracu bjezdźěłnosć. W juniju bě 26 610 ludźi bjez dźěła, to je 924 mjenje hač hišće před měsacom, porno lońšemu junijej je to 2 140 wosobow mjenje. Předewšěm w twarstwje, we wobłuku wobchad, logistika a transport kaž tež w produkciji žiwidłow su tójšto nowych sobudźěłaćerjow přistajili. To rozłoži dźensa Ilona Winge-Paul, operatiwna jednaćelka Budyskeje agentury za dźěło. Tež w druhich wobłukach so za nowym personalom wobstajnje naprašuja.
Pozitiwne wuwiće na dźěłowych wikach regiona tuž dale dźe, rjekny Ilona Winge-Paul. Cyłkownje maja posrědkowarjo agentury za dźěło we wuchodnej Sakskej tuchwilu 3 107 dźěłowych městnow z winowatostnym socialnym zawěsćenjom w podłožkach.
Kwota bjezdźěłnosće w cyłkownym agenturnym wobwodźe wučinja 9,1 procent. Wona chabła mjez 5,1 procentom w Kamjenskim a Radebergskim a 13,5 procentami w Zhorjelskim wobłuku.
Drježdźany (SN/JK). Po tym zo su płaćizny za mloko hač na 25 centow na liter spadnyli, žadaja sej sakscy ratarjo podpěru a pomoc politiki. Problemy na mlokowych wikach rozrisać je bjez alternatiwy. Tole podšmórny prezident sakskeho burskeho zwjazka Wolfgang Vogel njedawno w Drježdźanach. Hladajo na rozrostowace produkciske kóšty sej ratarjo žadaja, zwyšić garantowanu minimalnu płaćiznu za butru a mlokowy próšk wot dotal 21 na 30 centow na kilogram. Nimo toho je so z embargom přećiwo Ruskej wažne wikowanišćo za mlokowych producentow zhubiło. „Płaćimy worćiznu za zwadu“, hódnoći burski zwjazk njespokojacu politiku. Za čujomne naprawy politiki k polěpšenju situacije na mlokowych wikach zasadźi so Wolfgang Vogel na Němskim burskim zjězdźe, kotryž je so minjene tři dny w Erfurće wotměł.
Tež ratarjo našeho regiona su wot tuchwilneje napjateje situacije na mlokowych wikach potrjecheni. Nukničanski ratar Józef Brězan je na wuwiće mlokowych wikow sčasom reagował a swoje dejki hižo před 16 měsacami „suche stajił“. Jako alternatiwu kormi wón byki.
Berlin/Drježdźany (SN/JK). Po informacijach telewizijneho sćelaka ARD je zwjazkowy hospodarski minister Sigmar Gabriel (SPD) planowany popłatk za stare brunicowe milinarnje pozdatnje cofnył. Tale naprawa k pomjeńšenju wustorka wuhlikoweho dioksoda (CO2) je tuž z blida. Město popłatka maja so brunicowe milinarnje z wukonom něhdźe 2,7 gigawatow jako rezerwa kapacity zarjadować. Hospodarske škody za mějićelow tychle milinarnjow maja so zarunać. Nimo toho maja so připrawy za koplowanje energije a ćopłoty štyri lěta ze stajnje poł miliardu eurow spěchować.
Doskónčnje pak budźe knježerstwowa koalicija wo tym na posedźenju 1. julija w Berlinje wotwažować. Pytać chcedźa koaliciscy partnerojo tež za alternatiwnymi móžnosćemi, tak hodźa so planowane klimowe zaměry docpěć.
Loni w decembru je knježerstwo wobzamknyło, přidatnje 22 milionow tonow CO2 (40 procentow) mjenje wustorkować hač 1990. Masiwne protesty ze stron dźěłarnistwow a energijoweho hospodarstwa su k tomu wjedli, zo bu klimowy popłatk złahodnjeny a cofnjeny.
Drježdźany/Wětrow (SN/JK). Wobhospodarjerjo sakskich deponijow nochcedźa hižo zbytki něhdyšich jadrowych milinarnjow składować. Kaž rěčnik sakskeho wobswětoweho ministerstwa zdźěla, su deponije w Cröbernje, Grumbachu a Wětrowje připowědźili jenož hišće wobstejace dojednanja spjelnić.
Sakski statny minister za wobchad Martin Dulig (SPD) je wčera planowanske dojednanje wo elektrifikowanju železniskeje čary Drježdźany–Zhorjelc–pólska mjeza podpisał. Dlěje hač dwanaće lět čaka susodny kraj na to, zo na němskej stronje z tym započnu.
Budyšin/Drježdźany (SN/at). Sakske ministerstwo za hospodarstwo, dźěło a wobchad rěči w nowinskej zdźělence wo „dalšim kroku po puću znowawutworjenja železniskeho zwiska mjez Drježdźanami a Wrócławjom“. Do toho bě minister Martin Dulig (SPD) planowanske dojednanje wo elektrifikowanju a wotpowědnym wutwarje dohromady 103 kilometry dołheje čary ze sakskeje stolicy přez Budyšin a Zhorjelc hač k pólskej mjezy podpisał. „Z tymile planowanjemi wuznawamy so jasnje k dalnowobchadej do Wrócławja“, rjekny Dulig wčera po podpisanju w sakskej stolicy. Na to přepoda planowanske zrěčenje šefej Němskeje železnicy dr. Rüdigerej Grubje.
Elektroawta zhromadnje wužiwać – to móhł přichod w němskich městach być, zo bychu so wobchadne problemy zmištrowali. Wo tym su wědomostnicy Fraunhoferskeho instituta přeswědčeni.
Karlsruhe (dpa/SN). Za wotpowědny slědźenski projekt za regionalnu a ekologisku mobilitu w lěće 2030 su so slědźerjo štyrjoch Fraunhoferskich institutow zjednoćili, kaž Martin Wietschel z Fraunhoferskeho instituta za systemowe a inowaciske slědźenje w Karlsruhe wčera připowědźi. Mjeztym maja wědomostnicy prěnje wuslědki.
Budyšin/Choćebuz (SN). Hižo pjaty raz wotměje so lětsa łužiski klimowy a energijowy camp. Wot 5 do 9. awgusta zetkaja so w Gósćerazu (Groß Gastrose) pola Gubina škitarjo klimy z Łužicy, Berlina, Pólskeje a cyłeje Němskeje. Wjeršk campa budźe sobotu, 8. awgusta. Nimo toho je camp tež lětuši zaměr wobswětopolitiskeje kolesowarskeje „Tour de Natur“.
Aktiwisća campa spjećuja so planam krajneju knježerstwow Sakskeje a Braniborskeje, kotrejuž politiska wola ma wjesć k rozšěrjenju wuhloweju jamow Wjelcej-juh a Wochozy II. Za škit klimy by trjeba było wudobywanje brunicy hnydom zakónčić. Klimowy camp zasadźa so najebać to za socialnje znjesliwy kónc brunicoweho hórnistwa. Prěnje kročele za to bychu byli, cofnyć rozšěrjenje wuhlowych jamow. Tele žadanje chcedźa wobdźělnicy campa zwuraznić. Klimowy camp žada sej energijowu změnu na demokratiske wašnje.
Do přihotow campa přewjedu sobotu, 20. junija, protestnu akciju w Prožymje. Tam chcedźa z wobdźělnikami zestajeć wulke žołte X, znamjo spřećiwjenja přećiwo brunicy.
Hamor (SN/JaW). Gmejna Hamor chce Bjerwałdski jězor dale na maritimnu turistisku přestrjeń wutwarić. Za to je komuna njedawno dóstała přizwolenje spěchowanskich srědkow nimale 1,4 milionow eurow. To zdźěli zamołwity za turizm w Hamorskej gmejnje Roman Krautz. Pjenjezy pochadźeja z programa k polěpšenju regionalneje hospodarskeje struktury Swobodneho stata Sakskeje. Wo tym bu Hamorska gmejnska rada na zašłym posedźenju informowana.
Nastać maja z pomocu spěchowanja předewšěm dróhi, chódniki, schody kaž tež připrawy k zastaranju z wodu. Zdobom chcedźa pućowansku šćežku wokoło jězora wutwarić. Prěni twarski wotrězk naprawy hižo zwoprawdźeja. „Za Hamorsku gmejnu je přizwolenje srědkow wažna kročel, zo so regionalne hospdarstwo a komuna na energijowu a turistisku gmejnu wuwije“, Krautz hódnoći.


text:
Znaty Budyski fotograf Jürgen Maćij móžeše w poslednich měsacach na dwě přewšo wuspěšnej wustajeńcy zhladować. W Kamjenskej słodarni wotmě so wot 26. julija do 29. septembra fotowustajeńca »Městnosće pisanja. Łužiscy spisowaćeljo« a wot 7. septembra do 3. nowembra pokaza so we Wuchodosakskej wuměłstwowej hali w Połčnicy fotowustajeńca »Wuměłcy Hornjeje Łužicy 2«, kotraž je pokročowanje jeho w lěće 2009 wudateho prěnjeho zwjazka. Nětko, dźesać lět pozdźišo, móžemy so nad dalšej wobšěrnej knihu z cyłkownje 70 fotowymi portretami wuměłcow wjeselić, kotrež maja swoje korjenje abo srjedźišćo žiwjenja a tworjenja w Hornjej Łužicy. Projekt bě zhromadne dźěło mjez fotografom a towarstwom Kulturne koło Ernsta Rietschela, kotrež wobaj zwjazkaj tež wuda.W swětłej a wulkej wuměłstwowej hali witachu wopytowarja najprjedy wuměłske twórby dźesać wuzwolenych wuměłcow. Eksponaty sahachu wot zwuzdźeneje ekspresiwity Manfreda Schuberta, rodźeneho Budyšana, přez kubistiske krajiny Martena Kirbacha, rodźeneho w Zhorjelcu, hač k sensibelnosurealnym wobrazam Carly Weckeßer, rodźeneje w Jonsdorfje. Pola twórbow Ansgara Skiby, rodźeneho w Drježdźanach, napadnje, zo rysuje wuměłc hišće ze slěbornym pisakom, kaž je jón tež Otto Dix nałožował. Dalše twórby a plastiki přewodźachu wopytowarja do zadnjeho wotdźěla, hdźež móžeše so do portretow zanurić. Mólby, rysowanki, plastiki, keramiki abo rězbarjene dźěła pak na Maćijowych fotach hłownu rólu njehraja, skerje decentnje wobraz wudospołnjeja. Fokus leži na wuměłcu jako wosoba a čłowjek, čehoždla nastachu portrety pola wuměłcow doma abo w ateljeju. Tući sedźa, steja, su přilehnjeni k blidu abo k jednomu ze swojich dźěłow, hladaja jasnje a direktnje abo so lochce do kamery směja.
Po starobje wot 28 do 97 lět je paleta portretowanych wuměłcow šěroka a kóždy jednotliwy wobraz skići šansu, hłubšo do jedneje wuměłskeje duše hladać, dokelž nawjazuje portretowany ze swojim pohladom zwisk k wobhladowarjej. Při tym pomha tež, zo su wobrazy čorno-běłe, tak zo žana pisanosć abo barba wot bytostneho njewotwjedźe. A tak wuhladaš we wustajeńcy a w knize mjez wjetšinu němskich wuměłcow tež serbske wobliča kaž na přikład molerku Měrku Pawlikowu, rodźenu w Lipsku, Maria Ošiku z Worklec abo Marcela Noacka, rodźeneho w Mužakowje, kotryž dokumentowaše intensiwnje a na dlěši čas pozhubjenje srjedźołužiskich wjeskow přez brunicu. Dale zastupjenaj staj we Wojerecach rodźeny moler a fotograf Michael Kruscha a filmowča Frauke Rahr, kotrejež dokumentariski film »Wopyt w domiznje« wšědny dźeń serbskeje žony z Rownoho dokumentuje.


text:
▶ Thomas Menzel na nimorjadneho profesora powołany
Slawist a priwatny docent dr. Thomas Menzel bu 30. oktobra wot prezidenta Oldenburgskeje Uniwersity Carla von Ossietzkeho, prof. dr. Pipera, na nimorjadneho profesora powołany. Wot 1995 bě rěčespytnik Thomas Menzel wědomostny sobudźěłaćer na wšelakich uniwersitach w němskorěčnym rumje, najprjedy w Oldenburgu, pozdźišo tež w Greifswaldźe a Regensburgu. W Freiburgu a we Wienje je rěčespytne profesury zastupował. Thomas Menzel (53) je slědźerske projekty k rěčnym změnam w morfologiji a syntaksy słowjanskich rěčow, k němskim požčonkam w pólšćinje a jeje dialektach a k rěčnemu kontaktej mjeńšinowych rěčow přewjedł. Poskića čitanja a seminary wo kulturnych stawiznach słowjanskich ludow, wo pólskej a ruskej gramatice a rěčnych stawiznach kaž tež wo słowjanskich mjeńšinowych rěčach, mjez druhim kašubšćinje, rusinšćinje a burgenlandskej chorwatšćinje. Thomas Menzel dźěła wot lěta 2016 w Serbskim instituće w Budyšinje we wotrjedźe za rěčespyt.Friedemann Böhme a Thomas Siegmund (wotprawa) składnostnje adwentneho nyšpora w Budyskej cyrkwi Našeje lubeje knjenje dnja 29. nowembra 2020 Foto: Hanka Šěnec
▶ Wupisanje kompozitoriskeho wubědźowanja »Kocor 2.0«
Dwě lěće je planowanje trało, prjedy hač bě rozsudźene, zo ma Budyski Serbski muzej nowy depot za swójsku zběrku dóstać, a to na Lubijskej w Budyšinje. Za to trěbne finančne srědki zwjedźechu wokrjes Budyšin a kulturny rum Hornja Łužica/Delnja Šleska. Nimo toho je Budyski wokrjes imobiliju kupił, kotruž Serbski muzej runja druhim wotnajima. Mjez susodami su Muzej zapadneje Łužicy, dźěłarnje Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła, wokrjesny archiw a Hornjołužiske kliniki. Nowy depot je trěbny, dokelž dotalne městno w muzeju samym wjace njedosahaše, wšako dóstawa muzej nadal wěcy ze zawostajenstwow a swoju zběrku tež přez nakupy běžnje rozšěrja. Něhdźe 70 % zběrki muzeja, dohromady něhdźe 26.000 eksponatow, předewšěm keramika a wudźěłki z drjewa a metala kaž tež grafiki, mólby a dalše wuměłske twórby maja so na nowym městnje pod kmańšimi klimatiskimi wuměnjenjemi składować a škitać. W muzeju wostanje cyła tekstilna zběrka, za kotruž maja muzejownicy wšelake ideje. Jedna warianta je zarjadowanje zjawnje přistupneho drastoweho depota, hdźež móhli jednotliwcy pod dohladom za projekty slědźić abo so wot fachowcow poradźować dać.
Hižo 2019 je so Iris Brankačkowa wuměłsce z rasizmom rozestajała. Wuchadźišćo běchu rasowědne slědźenja nastupajo serbsku ludnosć mjez 1929 a 1938 w Hornjej a Delnjej Łužicy. Při tym mějachu biometriske daty teoriju wo Słowjanu jako mjenjehódnym čłowjeku dopokazać. Tak je mjez druhim Otto Reche, wodźaca wosobina na polu rasoweho slědźenja na Lipšćanskej uniwersiće, lěkarjej Wilhelmej Hilsingerej nadawk dał wot 1929 do 1932 slědźenja w Budyskej a Klóšterskej kónčinje přewjesć. Wón měješe ćěła jednotliwcow wuměrić, pigmenty kože postajić a krej přepytować. Sćěhowachu dalše přepytowanja Friedricha Merkenschlagera 1931 w Błótach, Heinricha Gottonga 1936/37 we Wojerowskej kónčinje abo Rudolfa Graua, kiž chcyše wot 1936 do 1938 cyłu Hornju Łužicu přepytować.
Mjeztym zo je so wuměłča prěnjotnje z mužemi rozestajiła, wěnuje so nětko žonam. Zakład za aktualny projekt, kiž so wot Kulturneje załožby Sakskeje spěchuje, je rasowědna disertacija Heinricha Gottonga, kotryž je wjesnu ludnosć wokoło Wojerec přepytował a za swoje slědźenja 309 wosobow, 165 mužow a 144 žonow w starobje mjez 20 a 45 lětami fotografował a zapiski zhotowił. Jeho dźěło bu 1940 wudate.
Štóž z małych pjerachow je so loni nad hodownej knihu Dorotheje Šołćineje »Janka a Majka w njebjesach« radował, móže ju lětsa (nimale) live sobu dožiwić. A to ćim bóle, wšako nam wšitkim lětsa dožiwjenje hodownych wikow pobrachuje. Tuž podajmy so doma w ćopłej stwě do tuteje potajneje atmosfery z protagonistomaj a słuchajmy na słuchoknihu Dorotheje Šołćineje.Dorothea Šołćina, Jank a Majka w njebjesach, słuchohra, režija: Madleńka Šołćic, titulna ilustracija: Friederike Ablang, Budyšin: LND 2020, cyłkowna dołhosć: 70 min.
Beno Škoda a Marta Měrćinkec staj Jankej a Majce swój hłós dałoj! Běštaj z režiserku Madleńku Šołćic a z dźiwadźelnikami Andreju Bulankowej, Marianom Bulankom, Měrkom Brankačkom a Juliju Jankowscynej w zwukowym studiju, hdźež su powědku za młodych słucharjow do mikrofona čitali a nahrawali. Poskajće, kak so Jankej a Majce poradźi, bjez zastupneho lisćika z hoberskim kołom sobu jěć, što so při tym njewočakowaneho stanje a štó jimaj z wulkeje nuzy pomha.
W decembrje wuńdźe w Halleskim nakładnistwje wobrazowy zwjazk z fotami Jürgena Maćija, kiž je wuwiće we Łužicy w zašłych wjace hač štyri lětdźesatkach ze swojej kameru přewodźał a z tym mjez druhim historiske podawki, wšědny dźeń a wjerški towaršnostneho žiwjenja dokumentował.Jürgen Matschie, Tief im Osten. Die Lausitz im Wandel 1976–2020, Halle: mitteldeutscher verlag 2020, 160 s.
Z fotow wučitać je jónkrótny »rukopis« fotografa runje tak kaž jeho skutkowanje w tradiciji socialno-dokumentariskeje fotografije wuchodneje Němskeje, při čimž so wosebitosće dwurěčneho regiona jasnje jewja. Přiwšěm dźe Maćijej wo to, pokazać, zo so Łužica wot druhich kónčinow wuchodneje Němskeje wulce njerozeznawa, bjez toho zo něšto porjeńšuje abo zataja.
Prawu lekturu za lětsa zawěsće wjac měrnych wokomikow pod hodownym štomom hač hewak wobradźi Ludowe nakładnistwo Domowina ze swojej nowej antologiju hornjoserbskeje prozy »Susodźa«. Wudawaćelka Ingrid Juršikowa je žortne a chutne powědančka 22 awtorkow a awtorow wubrała, kiž nježadaja sej wotstawk, ale skića jenož wočerstwjacu chwilu.Susodźa, antologija serbskeje prozy, wudała Ingrid Juršikowa, titulna ilustracija: Iris Brankačkowa, kruta wjazba, Budyšin: LND 2020, 212 s.
»Susodej njewukaj přez płót, to načini bolace woči«, wě mudre serbske přisłowo radźić. A wěsće něšto na tym je, wšako tči w kóždym přisłowje znajmjeńša kusk wěrnosće. Awtorki a awtorojo antologije pak su njedźiwajcy toho »přez płót« pohladali a wo susodach žortne abo chutne powědki spisali. Tajkich susodow wšak je wšudźe na swěće, bliskich abo daloko zdalenych.
▶ Adwentna knižka Měrki Mětoweje
W němskim nakładnistwje Butze Verlag w Schleswigsko-Holsteinskej je adwentna knižka za dźěći wot Měrki Mětoweje wušła. Knižka z titulom »Fräulein Schmollbraten feiert Advent« słuša do čitanskeho rjada adwentnych knižkow nakładnistwa a funguje kaž adwentny kalender. Ze swojej stawiznu wokoło Liski měri so awtorka na čitarki a čitarjow wot 5 lět.
▶ Digitalizowanje zawostajenstwa Šwjele
Wot spočatka oktobra digitalizuje so w Serbskim instituće w Budyšinje zawostajenstwo Bogumiła Šwjele (1873–1948). Při tym so žórła z archiwa nadrobnje wopisaja, zo bychu so za dalše wužiwanje spřistupnili. Šwjela běše farar, rěčespytnik, publicist, spisowaćel, přełožowar a kulturny politikar w Delnjej Łužicy. Połdralětny nowy projekt instituta (hač do měrca 2022) financuje so wot Němskeje slědźerskeje zhromadnosće ze spěchowanskeho programa »Digitalizacija a spřistupnjenje«.
▶ Muzej zasej wótwórjony
Pó styri lěta trajucych twaŕskich źěłach jo Serbski muzej w Chóśebuzu wót 27. oktobra zasej wótwórjony. Pśi tom jo se nowa trajna wustajeńca pód mjenim »Tak dłujko ako serbstwo wobstoj« zarědowała, kótaraž pśedstaja we wósym tematiskich wobłukach žywjenje Serbow w Dolnej Łužycy. Ako wósebnu wustajeńcu pokazuju se pód titulom »Wuglědy – Perspektiven« fotografije Maika Lagodzkego.
Wót załoženja spěchowańskego towaristwa stawiznow domownje »Stog« w lěśe 2004 słuša k tradiciji, až se prědny eksemplar lětnego domowniskego lětopisa »Stog« pśepódajo direktoroju bórkojskego amta. W lěśe 2020 jo Christoph Neumann, zastupujucy amtski direktor, rowno wuśišćany prědny eksemplar »Stoga« wót Ralfa Radochle, pśedsedarja spěchowańskego towaristwa, kenž jo dla korony pśedpisany wótstawk doźaržał, dostał w listowej wobalce. Aplaws pśibytnych njejo mjenjej wutšobny był.
»Domowniski lětopis ›Stog‹ słuša mjaztym k fachowej literaturje za lěpše znaśe a cesćenje domowniskich stawiznow našogo regiona«, jo gronił Christof Neumann, kótaryž co se skóro sam ako awtor pokazaś. Z tysac wuśišćanymi eksemplarami jo »Stog« nejwuznamnjejšy kalender regiona Górne Błota. Ten nowy »Stog« 2021 jo 41 awtorow, mólarjow, basnikarjow a fotografow »nakładło«, gaby to pśirownowali ze składanim stogow.
12 kalenderowych łopjenow za lěto 2021 pśiwobrośujo se stawizniskim a aktualnym wětšnikam a wódnym młynam regiona z wjele stawizniskimi informacijami a detailami. Slědkoju móžo region ze stawiznisko-techniskeju wósebnosću słužyś. W Myšynje blisko Wětošowa źěła hyšći z »Paulicks Mühle« jadnučki wódny młyn w kraju Bramborska. K tomu pasujo baseń w dolnoserbskej rěcy »Źož se wjerśi« Jill-Francis Ketlicojc z Chóśebuza, kótaraž spódobnje tu głownu lětnu temu pódkłaźo.
W jeho stwě w Serbskim instituće w Budyšinje kopjachu so na wulkim pisanskim blidźe knihi, manuskripty a antikwariske wudaća. Sćěny pyšachu wobrazy literatow a prócowarjow za serbsku rěč. Hdyžkuli z próstwu wo někajki pozabyty nastawk abo zapisk do jstwy stupich, je mi pomhał, často z pomocu ličaka, kotryž po mojim měnjenju wšitko wokoło serbskorěčneje literatury w swojim nutřkownym chowaše, na čimž ma Franc Šěn wulki podźěl, wšako je digitalizowanje jedyn z jeho »konikow«.
Druhdy smědźach samo do rumnosće w podzemju stupić, hdźež su wosebje žadne wudaća składowane. Mnohe tute žadnostki je z »kriminalistiskim čuchom« namakał abo wuslědźił. Často tež w Pólskej abo Čěskej, přez přećelske styki.Franc Šěn Foto: archiw SN
Serbsku centralnu biblioteku a Serbski kulturny archiw měješe Franc Šěn na starosći. Wón wozjewja wobšěrne nastawki wo serbskich prócowarjach přitomnosće a zašłosće. Njeznaju nikoho, kiž telko wo serbskorěčnej literaturje a jeje wokruhu, wo wosobinach a jich žiwjenju wě kaž wón. Wšu tule wědu – nětko doma a z pomocu swójskeho kompjutera – rady dale dawa. Derje nazhoniš to tež w towarstwje Přećeljo Smolerjec kniharnje, kotrehož pokładnik lěta bě a kotrehož předsyda nětko je. Chcu jenož někotre ćežišća naličić, wo kotrež je so w towarstwje starał a so dale stara: 2011 wulět towarstwa do Sernjan a rozmołwa z Pawołom Rotu, w samsnym lěće bě 20. róčnica Smolerjec kniharnje, na čitanskej nocy porěča wón wo žiwjenju Smolerja jako přełožerja a basnika. Runje tak staraše so wo popołdnja a wječorki, kiž stejachu pod hesłom žiwjenja a skutkowanja basnicow a basnikow, kaž na přikład Herty Wićazec, prěnjeje serbskeje basnicy, Antona Nawki, Gerata Libša, Alberta Wawrika, Jurja Wingera abo literatow, kiž su w Prěnjej swětowej wójnje žiwjenje přisadźili. Wuprawu do čěskich Jabkenic chcu wuzběhnyć, hdźež Franc Šěn nam wo přebywanju Jurja Chěžki w lěće 1937 w zwisku z tamnišej wustajeńcu serbskeje kultury přednošowaše a rozjimanja čěskich hosćićelow přełožowaše. Abo wuprawu do Lubija, hdźež wědźeše nam tójšto wo duchownych prócowarjach powědać, kiž tam tež na dobro serbskorěčneje literatury skutkowachu.
Pućowanska swoboda, demokratija, swoboda měnjenja – štož je dźensa samozrozumliwe, su sej ludźo tudy před 30 lětami z měrliwej rewoluciju wubědźili. Kniha »Nowa swoboda?« přinošuje k reflektowanju časa přewróta 1989/90 ze serbskeho wida.Cordula Ratajczakowa, Nowa swoboda? – Dopomnjenki na přewrót 1989/90, čornoběłe fotografije, kruta wjazba, Budyšin: LND 2020, 148 s.
Kniha wuńdźe 9. nowembra 2020 a so na knižnej premjerje prěni raz předawa (hlej str. 40).
Noworjadowanje hospodarstwa, wužiwanje/njewužiwanje nowych šansow w serbskim šulstwje, rozpušćenje prodrustwa – rozsudy před 30 lětami maja wliw hač do dźensnišeho a postajeja towaršnostnu runje tak kaž indiwidualnu situaciju tež Serbow.
▶ Dźěćaca antologija
Serbskej awtorce Monika Dyrlichowa a Dorothea Šołćina stej zastupjenej z powědančkomaj w serbisko-němskej antologiji »Dećja radost – Kinderfreude«, wušłej w Běłohrodźe 2020. Na nimale 500 stronach prezentuje Klub lubowarjow knihow »Majdan« stawiznički, bajki a basnje za dźěći, kotrež je dwurěčna spisowaćelka Dragica Matejić Schröder (*1948) wubrała a přełožiła – pak do němčiny, pak do serbišćiny. Teksty k temje dźěćatstwo napisachu 63 awtorkow a awtorow z wjacorych europskich krajow, wone su po předmjenach rjadowane a so w dodawku z nadrobnymi biografiskimi podaćemi wudospołnjeja.
▶ Fotowy festiwal w Zhorjelcu
Wot 10. septembra do 1. nowembra wotmě so 6. Zhorjelski fotowy festiwal »Schauplätze«, kotryž wěnowaše so lětsa urbanizowanju w nas wobdawacym swěće, w industriji, ratarstwje, towaršnosći a architekturje. Nimo wšelakich wustajeńcow, kotrež so zdźěla jenož digitalnje pokazowachu, přewjedźechu so tež akcije, hdźež so zajimcy wobdźěleć móžachu. Z wustajeńcomaj zastupjenaj běštaj mjez druhim Jürgen Maćij z wobrazami łužiskich brunicowych jamow a Thomas Kläber z fotami wjesneho žiwjenja pod titulom »Land. Leben«. K tutej temje, z kotrejž so wón mjeztym wjace hač połsta lět zaběra, je lětsa publikacija w LND wušła.
Přećel a podpěraćel Serbow w Pólskej Janusz Wójcik je njeboh. Žaruju wo wurjadneho basnika, kulturnika a politikarja, kiž bě w 59. žiwjenskim lěće 28. awgusta 2020 po dołhej ćežkej chorosći w Brzegu zemrěł. Jeho mandźelskej a swójbje słuša sprawna sobuželnosć.
Janusza sym zeznał spočatk noweho lěttysaca. Tehdy běch šefredaktor Serbskich Nowin a předsyda Zwjazka serbskich wuměłcow, w kotrymž so wjacori z nas hižo wot přewróta wo womłodźenje a zesylnjenje literarnych a kulturnych stykow k swojim słowjanskim susodam prócowachu.
Na popołdnju w lěću 2003 so muž w dobrych třicetych lětach a swětłym wobleku a kłobuku w redakciji našeho dźenika zjewi a so jako »direktor departementa za kulturu, sport a turizm« wojewódstwa Opola předstaji. Rjekny, zo je jemu wopyt pola mje Jurij Łušćanski, referent za kulturu a wukraj w Domowinje, doporučił. Zdobom přepoda mi zběrku basnjow ze swojeho pjera. Z nich wučitach, zo tematizuje zahubne wójnske a powójnske časy, sćěhi etniskich wuhnaćow, lubosć k Adamej Mickiewiczej a k swojej pólskej a šleskej domiznje, w kotrejž so zetkawaja a tež kusaja njeličomne narodne a nabožne prudy.
na hłownej a wólbnej zhromadźiznje dnja 26. septembra 2020
Z poł lětom zapozdźenjom lětušu hłownu a wólbnu zhromadźiznu Maćicy Serbskeje koronapandemije dla nětko hakle přewjedźemy. A to je tež přičina, zo njejsmy po zwučenym wašnju na žurli Serbskeho muzeja, ale městna dla na wjetšej žurli Serbskeho domu tu w Budyšinje.
Za zjawne zarjadowanja płaća w mjezsobnym wobchadźenju znate předpisy, kotrymž mamy wotpowědować. Jedyn z nich rěka, zo měli zjawne zarjadowanja jenož jednu hodźinu trać a tohodla smy so w předsydstwje rozsudźili, zo wšitke rozprawy – nimo rozprawy předsydy a finančneje – dočasnje w Rozhledźe wozjewimy. (hlej 09/2020) Prěni předsyda znowazałoženeje Maćicy Serbskeje, dr. Měrćin Völkel je wjace króć a rady naspomnił, zo steji Rozhlad w tradiciji Časopisa Maćicy Serbskeje
Dźěławosć z Domowinu: Na 19. hłownej zhromadźiznje Domowiny běchmy z třomi čłonami wobdźěleni. Marka Cyžowa skutkowaše w redakciskej komisiji sobu a poda diskusijny přinošk. Předsyda rěčeše k třom naležnosćam, wospjet, zo měł Serbski dom w Budyšinje jako towaršnostne, kulturne a politiske srjedźišćo dale eksistować a zo so zjawnostne dźěło polěpšić ma. (Pokazka: Dźens na dźeń před 114 lětami bu Maćičny Serbski dom při Lawskich hrjebjach w Budyšinje poswjećeny. W ČMS z lěta 1904 čitamy pod nadpismom »Swjedźeń ›Serbskeho doma‹« mj. dr. słowa šolastika Jakuba Skale, sekretara MS: »Smy poswjećili ... swój dom, kotryž ma wot nětka być kaž widźomny pomnik swěrneho, horliweho, njewustawaceho dźěła ..., tak tež na wšě časy srjedźišćo idealnych prócowanjow, narodnych a spomóžnych skutkow našeho luda.« – »Zhromadźiznu z wutrobnymi a horliwymi słowami postrowił a ... swoju wotewrjensku rěč měješe předsyda MS, biskop dr. Jurij Łusčanski. Po ... rozprawje sćěhowaše swjedźenski přednošk redaktora Časopisa Maćicy Serbskeje knjeza profesora dra. Muki wo połobskich Słowjanach ... Swjedźenska baseń ›Serbski dom w Budyšinje‹ J. Barta-Ćišinskeho skónči ›Dom Serbam k zbožu stać a kruty budźe, Hdyž w njebjesach ma škit a zakład w ludźe.‹«)


text:
Jak sie tak spōmna1, jake bōło2 moje ulubiōne jedzynie za bajtla3, to na zicher4 bōły to buchty u ōłmy5 Albiny, a dō nich zawsze bōł tyż kōmpot ze jagodōw. Moja Muter ich niy robiōła, bo padała6, że rołz zrobiōła i jyj niy wyszło i już jakosik tak przestała prōbować. Mie7 sie na te buchty zbiyrało ôd dugszego8 czasu, ale jak już żech je zrobiōł, to zarozki prziszły nazod9 roztomajte10 ôbrołzki i przipōmniały mi sie te dołwne11 smaki.
Co potrza?
500 g mōnki
1 szklōnka mlyka
2 jajca
3 łeżki masła
3 dkg drożdży
łeżka cukru
ździebko12 soli
Mōnka przesiyjcie i dejcie13 do jaki miski. Pośrodku14 zrōbcie dziōra, wciepcie tam pokruszōne drożdże, wciepcie cukru i zalyjcie to letnim mlykym. Przikryjcie ta miska jakim ryncznikym abo uciyraczkōm15 i ôdstołwcie16 w jake ciepłe miejsce do wyrośniyńcia (jak mołcie17 zimno we kuchni, to mogecie na chwila rozgrzołć bratruła18 i wrajzić19 tam ta miska). Ôzpuście20 sie masło we jakim tygliku21 i niech trocha ochōdnie22. Jak już te drożdze wyrosnōm- baje23 ich rołz24 wiyncyj- to dociepcie ździebko soli, wbijcie dwa jajca, wlyjcie masło i porzōndnie to wyrōbcie. Jak by sie Wōm to mocno klejōło25 do rynkōw, to mogecie jeszcze dosuć26 trocha mōnki. Terozki zajś27 trza to ôdstawić do wyrośniyńcia (aby pó28 godziny niech postoi). Jak już tego ciasta baje rołz wiyncyj, to sie mogymy brać za kulanie buchtōw. Niy kulejcie ich za srogich, bo ône jeszcze urosnōm. Porozkłodejcie je na wysypanyj mōnkōm biyrkownicy29, przikryjcie ryncznikym i niech zajś sie trocha wyrosnōm. Terozki już nōm yno ôstało30 warzynie31. Wejście sie jaki srogi32 gornek, nalyjcie dō niego wody, a na wiyrch33 dejcie kōnsek34 gazy- pamiyntejcie, żeby go dobrze prziwiōnzać. Jak mołcie35 taki gornek do warzynia na parze, to mołcie jeszcze mani36 roboty. Terozki niech nōm zawrze nalōno woda, na gaza wciepcie połra buchtōw, przikryjcie i niech to sie tam aby ze 10 minut podamfuje37.
Potyn już yno na talyrz i mogecie sie brać za jedzynie. Dodatki do buchtōw mogecie sie wynołkwić38 roztomajte, choć mogecie tyż klasycznie sie je ôblołć masłym, posuć cukrym i zjejś ze kōmpotym ze jagodōw (jak go mołcie). Idzie dō nich zjejś i ślagzana39, i banany, i roztomajte słodke zōłzy40, ale idzie je tyż zjejś41 ze miysym, tak jak nasze kamraty42 ze Czech abo Poznanioki43. Smacznego 🙂
1przypomnę, ō- samogłoska w wymowie między o i u
2było
3w dzieciństwie
4na pewno
5babci
6mówiła
7mnie
8dłuższego
9z powrotem
10różne
11dawne
12szczypta
13dajcie
14na środku
15ścierka do naczyń
16odstawcie
17macie
18piekarnik
19włożyć
20rozpuście
21mała patelnia
22ostudzi się
23będzie
24raz
25kleiło
26dosypać
27znów
28pół
29stolnicy
30zostało
31gotowanie
32duży
33górę
34kawałek
35macie
36mniej
37pogotuje na parze
38wymyślić
39bita śmietana
40sosy
41zjeść
42koledzy
43Poznaniacy


text:
Krajny koparski ligist Jednota Kamjenc startuje jutře z přihotami na druhu połseriju.
Mustwo z Lessingoweho města chce poziciju w načolnej skupinje krajneje ligi dźeržeć a toho abo tamneho faworita na mišterstwo dale mjerzać. Wosebje škit je so w 1. połseriji we wulkotnej formje prezentował. Koparski cyłk bu w 16 dypkowych hrach jenož jónu poraženy, a to w Riesy, hdźež podleža tamnišemu mustwu z 1:0. Tuchwilu steji Jednota Kamjenc w sakskej krajnej koparskej lize na 3. městnje tabulki. Tež w sakskim pokalu je mustwo trenarja Franka Ričela jara wuspěšne. Tam čaka na njón w połfinalu regionalny ligist FSV Zwickau. Hrać budu po dotalnym stawje sobotu, 26. měrca, w Kamjencu.
Po tym zo bě so mustwo wuspěšne na halowymaj turněromaj w Kamjencu a Budyšinje wobdźěliło, chce wone nětko z połnej koncentraciju trenować započeć a swoje wukony skrućić. Na personalnym polu so ničo wulce njezměni. Wopušćił je Jednotu čěski kopar Martin Finklar, kiž bě dotal hłownje w druhim mustwje zasadźeny.


text:
Wyniki naszych zawodników:
-63,5 kg Łukasz Pławecki (Kickboxer Nowy Sącz) - Paweł Osuch (Palestra Muay Thai Warszawa) 2 : 1
-67 kg Tomasz Mordarski (Kickboxer Nowy Sącz) - Krzysztof Lipowski (Palestra Muay Thai Warszawa)
-75 kg Leszek Kołtun (TKKF Wołów) - Wojciech Kosowski (Palestra Warszawa) 1 : 2
-81 kg Konrad Popławski (Palestra Muay Thai Warszawa) - Maciej Małysz (Paco Katowice) 3 : 0
-81 kg Paweł Gierzyński (Palestra Muay Thai Warszawa) - Łukasz Kruk (Kalina Lublin) 3 : 0
-75 kg Przemysław Kalisz (TKKF Siedleckie) - Jakub Lejwoda (Palestra Muay Thai Warszawa) 0 : 3
-81 kg Maciej Myszkin (TKKF Siedleckie) - Michał Cylny (Palestra Muay Thai Warszawa) 2 : 1


text:
Alicyjo po ślōnsku… i kaszubsku!
Jeszcze ino pora dni i pokoże sie ślōnsko Alicyjo – “Przigody Alicyje we Kraju Dziwōw” – przełożōno ôd Grzegorza Kulika. Niy ma to ale jedyno wersyjo we myńszościowyj godce, keryj mogymy sie spodziywać. Na platformie zrzutka.pl sztartła kampanijo, coby nazbiyrać na kaszubsko edycyjo. Mateùsz Titës Meyer, co jōm kludzi, pado: “Od pierwszego wydania w 1865 roku została przetłumaczona na blisko 130 języków: w tym 12 wersji tłumaczenia na język polski, 34 na język niemiecki, a w samej Japonii książka miała już ponad 1000 wydań! Na kaszubską wersję trzeba było czekać 155 lat, jednak wciąż nie udało się jej wydać w wersji papierowej – i temu poświęcam tę zbiórkę.”
Jak tyż wyglōndo kaszubsko Alicyjo? Ciekawe je ôboczyć ôbie wersyje kole siebie:
Po kaszubsku:
Alicjô robia sã ju dosc zmarachòwónô òd sedzeniégò ze swòją sosterką kòl ùbrzegù strużczi ë òd nicknierobieniégò. Rôz abò dwa razë zazdrza do knéżczi, jaką czëtała ji sosterka, le bënë nie bëło niżódnëch òbrôzków ë dialogów. – Za czim kòmù takô knéżka – pòmëszla – bez niżódnëch òbrôzków ë dialogów bënë?
Zaczãła tedë rechòwac w mëslach (co bëło përzinkã drãdżé, bò òd cepłotë dnia to ją brało na spanié), czë lónëje ji sã wstac ë nazbierac marzëbiónków dlô łakòtë zrobieniô so winôszka, czej ni stąd, ni znąd, krótkò ni przenëkôł biôłi trus z różewima slépiama.
Nie bëłobë w tim nick baro dzëwégò; Alicjô nawetkã baro sã nie zdzëwòwa, czej ùczëła, jak Trus gôdôł do se: – Jenësë ja! Jô sã òpòzdzã! – Czej jesz pózni so ò tim mësla, ùdbała so, że to bë miało bëc dlô ni cos dzëwégò, równak tedë to wszëtkò wëzdrzało na nôtërné. Le czej Trus wëcygnął z liwkòwi taszczi zégark, przëzdrzôł sã jemù ë pòtemù pòspiéwôł dali, Alicjô zerwa sã z môla, bò dorazu ùswiądnia so, że jesz nigdë ni mia widzoné trusa z liwkòwą taszką, abò ze zégarkã, jaczi bë mógł z ny taszczi wëcygnąc. To ji nie dôwało pòkù, dlôte pònëka pòlã za Trusã ë w slédnym sztóce ùzdrza, jak òn wczadzył do wiôldżi trusy kùlë pòd płotnikã.
W pòstãpnym sztóce Alicjô wnëka za trusã do kùlë bez mëszleniô, jak do szwernóta z ni wëléze nazôd.
Po ślōnsku:
Alicyjo już pōmału mierziyło siedzieć kole swojij siostry na brzegu rzyki i niy mieć co robić. Roz abo dwa kukła do ksiōnżki, co ja jeji siostra czytała, ale w nij niy było ôbrozkōw ani godek, „a co to je za ksiōnżka”, pōmyślała sie Alicyjo, „bez ôbrozkōw ani godek?”
Tōż miarkowała we swojij gowie (nojlepij jak mogła, bo wor w tyn dziyń uspoł ja i zbamōńciōł), jeźli przijymność zrobiynio wiōnka z gyńsipympkōw je wert stowanio i zbiyranio kwiotkōw, jak naroz Bioły Krōlik ze rōżowymi ślypkami przed niōm przelecioł.
Niy było w tym nic moc niyôbyczajnego. Alicyjo niy widziała nic moc niyôbyczajnego ani w tym, iże Krōlik pedzioł do siebie: „O niy! O niy! Byda niyskorny!” (jak potym sie to spōmniała, to spōmiarkowała, iże winna sie udziwić, ale w tym mōmyńcie zdowało jij sie to blank naturalne). Jak Krōlik ale wyciōng zygarek z kabzi we swojij weście, wejzdrzoł na niego i pognoł dalij, to Alicyjo skoczyła na nogi, bo przeszło jij bez gowa, iże nigdy niy widziała krōlika ani ze kabzōm we weście, ani ze zygarkym, żeby go ś nij wyciōngnōńć. Gorko ôd ciekawości poleciała za nim bez pole i na szczyńście doleciała na czas, żeby go ôboczyć wskakować do srogij krōlikowyj nory pod żywym potym.
Za chwila Alicyjo skoczyła za nim i ani niy miarkowała, jakim cudym ôna wyjdzie nazod.
Kaszubskigo kōnska idzie se tyż posłuchać:
Chyntliwych do sparcio kampanije pytōmy ôbsztalować swoja ksiōnżka (abo i pora) na strōnie kampanije.


text:
Achterbahn
Njedawno dźěše w młodźinskim wusyłanju serbskeho rozhłosa wo woblubowane zaběry młodostnych w prózdninach. Mjez druhim rozprawjachu tam młodźi ludźo, zo jězdźa rady do zabawowych parkow-hermankow. Najwjetše wjeselo wobradźeja jim tam pječa „sektowe čary“. Hm, što drje je to do čarow? Pije so tam sekt? Z dalšeje rozmołwy pak bě wusłyšeć, zo dźěše wo to, štož znajemy němsce jako „Achterbahn“. Tute słowo w staršich serbskich słownikach zapisane njeje. W dwuzwjazkowym němsko-hornjoserbskim słowniku namaka so serbski wotpowědnik seklowa čara. To wšak kryje so hač na jedyn pismik ze sektowej čaru, ale zwotkel bjerje so tute dźiwne wotchilenje, kiž po wšěm zdaću žanoho zmysła nima? Hódančko so wujasni, hdyž pohladamy do internetoweho słownika pod boehmak.de, hdźež našu sektowu čaru namakamy. Ale to je zmylk, kiž je so stał při digitalizaciji. Mjeztym wšak mamy pod adresu hornjoserbsce.de lěpšu digitalnu wersiju tutoho słownika w interneće. Tuž přeju wšěm wopytowarjam wjetšich a mjeńšich hermankow rjanu zabawu na seklowych čarach, chiba tež na wosmičkowych čarach, štož bych sej tohorunja jako přiměrjene pomjenowanje za tajke zabawnišćo předstajić móhła.
S. Wölkowa
temy: serbske wotpowědniki za němske słowa
klučowe słowa: substantiw, němčina
hesła: Achterbahn, seklowa čara, wosmičkowa čara


text:
Project Description
Karla a Katrina
Karla a Katrina běštej dotal najlěpšej přećelce. W poslednim času pak zajimuje so Katrina bóle za hólcow, swój handy a hudźbu. Karla so přeco hišće nadźija a přeprosy Katrinu na zhromadny dowol ze swójbu. Krótko do wotjězda Katrina woprawdźe přińdźe! Cyle zbožowna ma so Karla stajnje po woli přećelki. To ju wězo zatrašnje myli a prózdniny bywaja dźeń a wostudliše … Doniž njezeznajetej Jonasa, hólca ze susodneje wjeski, do kotrehož so Karla zalubuje. Přećelstwo holcow ma so znowa wopokazać. A připódla dožiwitej napjate dyrdomdeje při přesćěhanju dweju paduchow.
Jara žiwy a pisany swójbny film, kotryž wobjednawa temy kaž přećelstwo, prěnju lubosć a swójbne žiwjenje.


text: Pódpěra za šule pśi nachwatanju wupadnjoneje serbskeje wucby we zwisku z korona pandemiju jo wjelgin wažna. Aleksander Draguła a dr. Madlena Norberg stej togodla ducy w šulach a prezentěrujotej, kak jo móžno gótowaś kreatiwnu wucbu z pomocu Bookii pisaka. Aleksander Draguła jo se za to wumyslił graśe ze słowoskładom “nalěśa”, pśi tom źiśi nagrawaju jadnotliwe słowa, ako zwisuju z teju temu. Pótom se toś te słowa połožyju k jadnomu domino. Źiśam se to wjelgin spódoba. Na kóńcu góźiny, gaž jo hyšći cas, směju źiśi liche se zaběraś z knigłami “Mój swět we wobrazach”.


text: Ralbicy (JR/SN). Na Serbskej wyšej šuli Ralbicy su wuknjacy rjadownje 5-1 wčera nowe kompjutery zarjadowali. Zhromadnje z towaršnikom Halštrowskeje firmy diversys.IT Heikom Höhnu, sobudźěłaćerjom firmy Bertom Harigom a wučerjomaj Křesćanom Zahrodnikom a Janom Rjedu smědźachu šulerki a šulerjo kompjutery zešrubować, kable připinyć a dźěłowy system instalować. Pozdźišo zarjadowachu wšelake kompjuterowe programy, mjez druhim software za pisanje, kalkulacije, datowe banki a prezentacije kaž tež CAD/CAM program. Z nim móža wšelakore motiwy a objekty programěrować, kotrež dadźa so w techniskim centrumje na CAD/CAM-mašinje do drjewa abo metala frezować.


text:
Bezpiyczyństwo
Na bezpiyczyństwo ôbiektu i ôd niygo ôbtoczyniŏ wpływŏ moc prziczyn, tōż prawiymy ô wielu roztōmajtych systymach bezpiyczyństwa:
- Monitōring wideo
- RFID – Kōntrola Dostympu i Registracyjŏ Czasu Prŏcy
- Przeciwôgniowy systym
- Antywłōmaniowy systym
- Antywłōmaniowy systym
Inteligyntny systym regiyrowaniŏ stawiyniym umożniŏ integrowanie roztōmajtych podsystymōw bezpiyczyństwa. Fest wŏżne je to, co to mogōm być rozwiōnzania już przōdzij zainstalowane we stawiyniu. Dziynki cyntralnymu systymowi regiyrowaniŏ, je możność spōłdzielyniŏ elymyntōw czujnikowych i sprŏwunkowych roztōmajtych podsystymōw, co richtich zwiynkszŏ możebności i efektywność, a skuli tego bezpiyczyństwo.
Inteligyntny systym bezpiyczyństwa ôferuje nōm blank nowe możności, co dozwŏlŏ isto rozbudować baza alarmowych schymatōw:
- autōmatyczne ôdewiyranie ańfartōw i rolet, kej trefi sie przeciwôgniowy alarm,
- autōmatyczne zawiyranie zawōrōw mydiōw, kej trefi sie alarm zalōniŏ, ôdkryciŏ gazu,
- symulacyjŏ ôbecności (bp. rolety i światło), kej na dugo sie wybiyrŏcie z dōma,
- blinkanie wszyjskich świateł w dōmakej trefi sie alarm, włōmanie abo ôgyń, coby inksi dali pozōr,
- powiadōmianie ô alarmach ôbranych ôsōb i instytucyji,
- dowanie pozoru systymu na przepōmniane ôdewrzōne ôkna,
- przekuplowanie systymu wyntylacyje na przeciwôgniowy alarm,
- wykorzistywanie czujnikōw ruchu do reskyrowaniŏ ôświytlyniym,
- wykorzistywanie kōntaktrōnōw ôkynnych do reskyrowaniŏ ôgrzewaniym,
- autōmatyczne rozbrŏjanie nocnyj cōuny, kej ftoś przidzie ôd niyuzbrojōnyj tajle dōmu.
Keby w chałpie znodli sie niyproszyni goście...
Systym niy ino włōnczy syryny. Dziyńki wykorzistaniu inkszych podsystymōw, intruzy niy bydōm miyle spōminać tyj przigody:
- zarŏz po ôdkryciu intruzōw i sztartniyńciu alarmu dostaniecie informacyjŏ ô włōmaniu. Powiadōmiōne bydōm tyż ôdpednie sużby i skazowane przōdzij ôsoby.
- We tym samym czasie alarmowe syryny wyskajōm, a w dōma wszyjske światła i rolety wartko sie włōnczajōm i wyłōnczajōm, coby sōmsiady dali pozōr.
- Zestarani włōmywacze gibko chcōm uciyć, atoli we zygrodzie czekŏ na nich dalszŏ utrŏpa. Zrŏszacze zawŏdzajōm przi uciyczce i skuli nich włōmywacze ôstŏwiajōm barzij widzialne depy.
- Wszyjsko je spamiyntane ôd kamer mōnitōringu
Mōnitōring
Połnŏ informacyjŏ w kapsie i taszy – dostympnŏ we smartfōnie, tablecie abo bez WWW. Dziyńki tymu, kej sōm my na wywczasach, mogymy dostŏwać informacyje ô tym, co aktualnie dziywŏ sie we naszyj chałpie. Mogymy poprosić systym, coby co jakiś czŏs wysyłoł nōm informacyje ô aktualnym statusie i ôńskich zdarzyniach, jak np. przichōd briftryjgera abo wiela było zwōnkōw dōmofōnu. Mogymy tyż podejzdrzeć ôbrŏz ze ôbranych kamer.
Zalyżnie ôd naszych preferyncyji mogymy ôstawić systym samymu siebie na cołke wczasy abo regiyrować cołkim stawiyniym zdalnie.
Systym inteligyntnygo stawiyniŏ zwŏlŏ na realizowanie rozwiniyntych funkcyji mōnitōringu:
- Ôbziyranie aktualnego ôbrŏzu z kamer,
- Funkcyje czasowe (możność programowaniŏ jakich ino akcyji, np. we raji tydniowyj, miesiyncznyj atp.)
- Sztrefy czasowe (możność zrychtowaniŏ przedziałōw czasowych i wykorzistaniŏ ich we systymie bp. "Robota 8-16" – ôd ôsmyj do sztwŏrtyj po połedniu rychtujymy strefa czasowŏ, mianujymy ja "Robota" i ino we tym czasie ôbiekt bydzie mōnitōrowany),
- Registracyjŏ definiowanych zdŏrzyń (włażynie do stawiyniŏ, aktywacyjŏ alarmu),
- Hybrydowy mōnitōring: analogowo-cyfrowy,
- Spamiyntywanie ôbrŏzu ze kamery za film,
- Możnośc pokŏzywaniŏ ôbrŏzu ze sztyrech kamer społym,
- Spamiyntywanie ôbrŏzu ze kamery za fotografijŏ,
- Spamiyntywanie ôbrŏzu ze kamery za fotografije poklŏtkowe,
- Aktywacyjŏ spamiyntywaniŏ przi ôdkryciu ruchu,
- Spamiyntywanie sztartowane manualnie,
- Pokŏzywanie aktualnych i archiwalnych spamiyntanych filmōw bez zintegrowany ôdtwŏrzŏcz,
- Przikłŏdowy widok przi ôbziyraniu ôbrŏzu ze kamer Widok ôdgrywaniŏ nagranego sztofu wideo
- Pokŏzywanie aktualnego ôbrŏzu ze kamer bez przeziyrŏczka WWW ze jakigo ino placu na świecie,
- Możność eksportu datōw do popularnych formatōw wideo (bp.: AVI) bez zintegrowany ôdtwŏrzŏcz,
- Możność pokŏzywaniŏ aktualnego ôbrŏzu ze kamer bez smartfōny i tablety ze systymym Android abo iOS (iPhone, iPad),
- Możność regiyrowaniŏ kamerami ôbrotowymi PTZ,
- Możność sterowaniŏ kamerami ôbrotowymi bez smartfōny i tablety ze systymym Android abo iOS (iPhone, iPad).


text:
Wot awgusta 2018 počesći Budyski wokrjes angažowane wosobiny z wuznamjenjenjom „Čestnohamtski měsaca“. Na te wašnje dźakowachu so nětko we Wojerecach Gabrieli Linakowej za jeje skutkowanje na dobro serbstwa.
Wojerecy (SN). Hajenje serbskeje ludoweje kultury kaž tež zachowanje a nałožowanje serbskeje rěče je za přichodne generacije wosebity nadawk wobydlerskeho angažementa. Tutón nadawk njezdokonja drje we Wojerecach nichtó lěpje hač Gabriela Linakowa.
Jako sobuskutkowaca w předsydstwje 1997 załoženeje Serbskeje rejwanskeje skupiny Ćisk planuje wona programy towarstwa, zdobom rejuje sama sobu a moderěruje wustupy w tu- a wukraju. Na swojorazne a amizantne wašnje powěda Gabriela Linakowa publikumej anekdoty a podawa zajimawe dohlady do wuwića rejowanskeje skupiny.


text:
Chcielimy już naszkryflać cosik ô Miami, Key West abo Nowym Orlyanie. Wiymy, że wolicie czytać ô tym, co je dalij, sami tak czasym mōmy. Tako je chyba natura czowieka – za rzykōm fajnie, za morzym rychtyk gyszpant, ale dziepiyro za ôcyanym niy idzie ślepiōw odlepić. Ale i za ekiym, i w inkszej tajli miasta, sztyjc idzie znojś co gryfnego, nowego, bōntego. Piszymy ô tym, bo sami co chwila ô tym przepōminōmy, a chcymy spamiyntać. I chcymy, cobyście Wy tyż spamiyntali.
Lizbōna mo miradouros, skuli kerych kożdy lizbōńczyk umi kożdy dziyń czuć szmeterlingi w basie (take jak te, kedy frela widzi szykownego pakera). Bez rajzy na Madera, do Porto abo Lagos. Miradouros – po polsku: punkty widokowe – sōm jak korōna tego piyknego miasta. Po ślōnsku zmianujymy je “sztele landszaftowe“, okej?
Miasto na gōrkach – fol przileżytości do wycyckania ôpcyji „panorama” w nowych aparatach i mobilniokach. Gōrki pōmogajōm tyż gibko chycić co kaj je w Lizbōnie. Wejrzijcie na mapka, a potym ciście dalij. Przed Wami nojlepsze, co idzie w tym mieście znojś, forgot!
Drōga na wiyrch
Najprzōd trza tam wylyź. My co jakiś czos bai pod gōra lotali. Z poczōntku – jak ze wszyjskim – ni ma leko, ale z tydnia na tydziyń już szło coroz lepij. Toć, jak sie widzi za sobōm 500 schodōw i sie pokozuje, że to ni ma ani pōłek, to sie odechciywo, ale…
…dyć na wiyrchu czeko nagroda! 😉 Znaczy sie trza se ta nagroda tyż na tyn wiyrch przitargać, ale nic tak niy smakuje jak vinho verde na miaradouro pod wieczōr.
A! Okrōm krziwego zola, po drōdze treficie tyż na fol gryfnych chałpek. Niy śmicie ciś przed sia z ôczami w zolu!
Miradouro de São Pedro de Alcântara
Dwa tarasy, masa zielōnego, pora ławek i cołkie cyntrum Lizbōny gynau przed nami. Idzie dychnōnć, pomaszkecić i porozprowiać w pokoju. A jak już bydzie za cicho, to do Bairro Alto je yno pora krokōw.
Włazicie za fraj, kedy yno chcecie. Tela, że czasym, skuli klary, biyda je nasztelować aparat, tōż nojbezpiecznij bydzie tam zōnś kole połednia.
Co nojlepij widać? Dziylnice: Baixa, Alfama, Graça, Zōmek św. Jorga i Katedra Sé.
Miradouro de Santa Catarina
Ta mało sztela ôdkrylimy skuli tego, że Matis robił 10 minut piechty stamtōnd. Plac św. Katarziny je trocha na kraju, tōż jak kery przijyżdżo do Lizbōny yno na pora dni, to sie tam niy ciśnie. A żol, bo miyndzy drōgami na zachōd od Bairro Alto tyż idzie zoboczyć masa piyknych placōw.
Kawiarnia, pora miyjsc do zicniyńcia i rzeźba Adamastora (morsko bestyjo). A to wszyjsko yno dwanoście minut ôd bany Cais do Sodré.
Co nojlepij widać? Masa żōłtych chałpek z zachodnij czynści miasta, Tag, Cristo Rei i Most 25. Kwiytnia.
Miradouro das Portas do Sol
Nojlepij znano sztela landszaftowo w Lizbōnie. Na Alfamie, zaro kole torōw, po kerych jeździ znōmy żōłty tramwaj 28. Ni ma turysty, kery by tam niy sztopnōł chocioż na chwila. Beztōż czasym je biyda zrobić se zdjyncie – ludzie sie cisnōm jedyn na drugigo, a niyroz trza i swoje wystoć w raji. Pod wieczōr ni ma już takij presy, bo turyści ôdjyżdżajōm, a lokalsi wolōm inksze place.
Co nojlepij widać? Cołko Alfama, Pantyōn Narodowy i Kościōł z Klasztorym św. Wincyntego.
Miradouro Santa Luzia
Zaro wele Portas do Sol je sztela św. Luci. Nojbardzij artystyczno ze wszyjskich, bo uwidzicie tam i masa kwiotkōw, i azulejos na ścianach, i… basyn z wodōm modrōm jak z ôbrozka.
Co nojlepij widać? Tak jak pryndzyj, bo wiela dalij my sie niy ruszyli – Alfama, Pantyōn Narodowy, kościōł św. Wincyntego i snożny, bioły kościōł Santo Estêvão.
Miradouro da Graça
Jeszcze jedne feeest znane miradouro. Tukej już rychtyk idzie pedzieć, że widać cołko Lizbōna. Uwidzicie i Zōmek św. Jorga, i plac Martim Moniz, i ruiny Carmo, i most… Yno Jezusa z Almady ni ma. Na wiyrchu bydziecie tyż mieli przileżytość ôboczyć roztomaite, bōntne tuk-tuki – małe autka ze przewodnikiym “wbudowanym” w strzodku 😉 Fest popularne, bo i gibkie, i wygodne, i (chyba) niydroge.
Miradouro da Senhora do Monte
Na kōniec nasze dwa ulubiōne. Miradouro da Senhora do Monte je na pōłnoc ôd Graça. Leży trocha wyżyj i czuć tam taki luźniyjszy klimat. To je gynau ta sztela, w kerej wino nojlepij smakuje. Beztōż jak Kasia z Pyjtrym przijechali w byzuch w strzodku swojij rajzy pożyniaczkowej, to wyleziynie pod ta gōrka bōło naszōm piyrszōm idyjōm. Idzie roz-dwa pokozać kaj co je, a potym se czympnōnć na kraju (dejcie pozōr coby niy sfurgnynć) i doczkać do zachodu.
Co nojlepij widać? Wszyjsko.
Miradouro “Wele Chałpy”
Czytocie sztyjc? Super 🙂 To już je kōniec rajzy po landszaftowych sztelach. Ta ôstatnio znodlimy wele naszyj chałpy. Niczego szpecjalnego niy widać, ale żodyn tam niy łazi. Po dugim dniu idzie ściepać szczewiki i zjeś wieczerzo w spokoju 🙂 Musicie wysznupać adres: Rua Marques da Silva.
Tela. W nastympnym poście jeszcze pora szteli, kere same sōm szumne i z kerych piyknie miasto wyglōndo – aufcugi, parki i place.
PS. Tyn post i nasze łażynie po portugalskij stolicy było łatwiyjsze dziynki zajcie www.infolizbona.pl – znojdziecie tam ô Lizbōnie wszyjsko to, czego niy znodliście u nos. Naprowda gryfne, wejrzijcie przed rajzōm. I niy, to ni ma post spōnsorowany 😉


text:
Na facebookowym koncie Ultras Niebiescy dzisiŏj pojawiōł sie post, ze informacjŏm ło kandydacie kybiców na prezesa Ruchu Chorzów.
Łostŏł nim Szymon Michałek. Popularny Sajmon znany je przede wszistkim ze swojij działalności na rzecz budowy nowygo sztadionu do Ruchu, a łostatnio tyż skuli fest gryfnych akcji na Sektorze Rodzinnym Ruchu Chorzów.
Sajmon kończōł Akademia Uniwersytetu Ekonomicznego im. Karola Adamieckiego we Katowicach, potyn Wyższo Szkoła Bankowości we Chorzowie (ze nojwyższym wyrôżniyniem) pracowŏł tyż jako starszy analityk finansowy, a łostatnio we firmie Eurofins jako kerownik zespołu ds. raportowaniŏ finansowygo. Je wykwalifikowany we zakresie rozwoju kariery, przeglondu wynagrodzyń i raportowaniŏ zatrudniyniŏ.
Ło kandydaturze Szymona gŏdało sie już łod pewnygo czasu i zawsze wydŏwŏł sie jedynym dobrym wyborym we tyj sytuacji.
własne / un / linkedin


text:
Róžant (jh/SN). 17 porow pěstowarskich dźěći, šulerjow a młodźiny w starobje třoch do 17 lět – wšitke holcy w serbskej narodnej drasće – je so minjenu sobotu w Róžeńće na lětušim mejemjetanju, kotrež měli poprawom mejudelebraće mjenować, wobdźěliło.
Kaž hižo loni so Róžeńčanscy mužojo rozsudźichu meju ze žerdźemi zaso pomału dele wzać, zo njeby so wona wospjet złamała, a zo njeby so metalowa rynka wěnca wobškodźiła. Wšo to bě so jim minjene lěta mjenujcy někotre razy stało, dokelž padnje meja w hnadownym měsće při klasiskim mejemjetanju na twjerdy puć a na kromu granitoweho chódnika. Dalša wosebitostka lětsa bě, zo dyrbjachu tři hodźiny do mejemjetanja we wokolnych wsach a w Budyšinje wo pomoc prosyć, dokelž bě jedyn z rejwarjow-młodostnych krótkodobnje zastupny lisćik za pokalne finale RB Lipsk – FC Bayern Mnichow dóstał a do Berlina jěł. Na zbožo Budyšan Filip Budar připraji a tak wodźělenje rejwarki zaruči. Tež z druhich wokolnych wsow a samo z Drježdźan běchu holcy a hólcy Róžeńčanam wupomhali a so wo nahladnu ličbu porow postarali.


text:
Z kadišom na wosud židowskeje wosady dopominali
Budyšin (CK/SN). Kaž kóždu prěnju njedźelu w septembru su so na Budyskim židowskim pohrjebnišću předwčerawšim zaso kadiš modlili. Z jednym z najwažnišich paćerjow židowstwa dopominachu při rowach Budyskich židow znowa na wosud tych, kotrychž bě nacionalsocialistiski režim zamordował. „Wospjet napominamy stražliwi wostać a so dopominać, kruće stać přećiwo wšitkim pospytam, kotrež chcedźa wotstronić lětdźesatki wupruwowanu němsku demokratiju, a prócować so wo měrliwy kraj a wo wujednanje.“ To rjekny hłowny organizator zarjadowanja Hans-Eberhard Kaulfürst. Po jeho słowach by lochkomyslne zakomdźenje było, drje hidu islamistisko-teroristiskeho swětonahlada wotpokazać, ale so njewobarać łžam, hidźe, hłuposći a ignorancy nacionalistisce myslacych a jednacych ludźi, kotrychž „alternatiwne wěrnosće“ w Němskej a w Europje přiběrajcy wothłós žněja.


text:
Čas za registrowanje kandidatow k wólbam sejma wo štyri tydźenje podlěšeny; dalši čłon we wólbnym wuběrku
Dnja 17. julija 2018 je Rada starostow w Njebjelčicach wobzamknyła podlěšenje časa za zapodaće wólbnych namjetow za kandidatow za Serbski sejm. Nowy zakónčacy dźeń je 10.09.2018 w 16 hodźinach (město dotal 13.08.2018). Kónc wólbneho časa wostanje bjez změny spočatk nowembra.
„Sym Radu starostow jako za wólbny porjad zamołwity gremij prosył wo podlěšenje časa za zapisanje kandidatow, dokelž wjacore zjednoćenstwa su so z tajkej próstwu na mnje wobroćili. Dla prózdninow w Braniborskej a Sakskej a čestnohamtskeho skutkowanja wobdźělenych njeby wjele zapodaćow w postajenym času dóšło. Sym jara wjesoły, zo so z podlěšenjom kónčneho termina so zjednoćenstwam a zajmowym skupinam wolóžuje pomjenowanje swójskich kandidatow za sejm“, rjekny wólbny wjednik Dr. Hagen Domaška. W dodawku je wotpowědnje přiměrjeny wólbny porjad.
Nimo toho bu na posedźenju Norbert Schäfrig, ze swójbu bydlacy w Njebjelčicach a powołansce skutkowacy w krajnoradnym zarjadnistwje, jako dalši čłon wólbneho wuběrka powołany.


text:
2,3 milionow eurow spěchowanja za spěšny internet dóstali
Trjebin (CK/SN). Trjebinski wjesnjanosta Waldemar Locke (CDU) bě hakle něšto dnjow w zastojnstwje, jako přija 17. decembra 2017 w Berlinje přizwolenje spěchowanskich srědkow Zwjazka za wutwar šěrokopasmoweje syće, runje tak tež jeho kolegaj Reinhard Bork ze Slepoho (njestronjan) a Helmut Krawc (SPD) z Dźěwina (Groß Düben). Zwjazk financuje projekt z 3,6 milionami eurow. Nětko je Swobodny stat Sakska 2,3 miliony eurow přidał. Přizwolenje přepoda předwčerawšim statny sekretar sakskeho hospodarskeho ministerstwa Stefan Brangs w Trjebinje. Tři gmejny maja swójski podźěl 671 000 eurow płaćić. Tón pak dóstanu pozdźišo z financnym wurunanjom za digitalny wutwar wróćene.
Dohromady jedna so wo 6,7 milionow eurow. „Nětko móže so digitalna doba započeć“, wjesela so wjesnjanosća. Při wutwarje šěrokopasmoweje syće w zarjadniskim zwjazku Slepo/Dźěwin/Trjebin přizamknu 1 384 domjacnosćow a 205 předewzaćow. Za to trjebaja 64 kilometrow hłubokotwarskich dźěłow, 357 kilometrow škleńčnonićoweho kabla a 104 kilometry prózdnych rołow.


text:
Kamjenca (dpa/SN). Planowany narodny wodźikowy centrum w Kamjenicy dóstanje lětsa 12,5 milionow eurow spěchowanskich srědkow wjace hač dotal předwidźane. Etatowy wuběrk zwjazkoweho sejma je zwyšenje schwalił, sakske hospodarske ministerstwo minjeny pjatk zdźěli. Zwyšenje srědkow je wuslědk intensiwneho naprašowanja, rjekny hospodarski minister Martin Dulig (SPD) w zdźělence. „Nětko mamy 72,5 milionow eurow k dispoziciji, to je hoberski wuspěch za Saksku jako centrum wodźika. Tak móžemy wšitke pola nas planowane projekty w narodnym wodźikowym centrumje zwoprawdźić“, Dulig rjekny. Wuraznje dźakowaše so wón społnomócnjenemu zwjazkoweho knježerstwa za wuchodne kraje Carstenej Schneiderej a Kamjeničanskemu zapósłancej zwjazkoweho sejma Detlefej Müllerej (wobaj SPD), kotrajž běštaj so spochi za Kamjenicu zasadźałoj.
W Kamjenicy ma nimo bayerskeho Pfeffenhausena a Duisburga wodźikowy centrum nastać. Ćežišćo slědźenja je nałožowanje wodźika na dróhach a kolijach a natwar wotpowědneje industrije.
Z jězbu na starej seklowej čarje je danska kralowna Margrethe II jubilej poł lětstotka na trónje woswjećiła. Zhromadnje ze šefinu wólnočasneho parka Tivoli w Kopenhagenje Susanne Mørch Koch a tamnymi hosćimi je wona z wulkej spěšnosću křiwicy zmištrowała. Do toho su kralownu z chorhojemi a balonami w parku witali.
Wulke dźiwje swinjo je zawčerawšim klientow w kosmetiskim salonje pólskeho města Kraków wustróžiło. Skoćo bě so do salona zadobyło, při čimž personal a klienća strachoćiwje z wobchoda ćeknychu a durje zawrěchu. Na to dźiwje swinjo w salonje chětro zachadźeše. Hakle wohnjowym wobornikam, zwěrjećim wuchowarjam a skótnemu lěkarjej so poradźi je popadnyć. Skónčnje dowjezechu swinjo zaso na wěste město zwonka Krakowa.
Zrudźaca powěsć je so spočatk tydźenja w Hornjej Łužicy rozšěriła, zo je woblubowany fachowy lěkar za nutřkownu medicinu, wyši medicinalny rada dr. Beno Bulank w žohnowanej starobje, w 98. lěće žiwjenja, 13. meje, w Budyšinje na prawdu Božu wotešoł. 22. wulkeho róžka 1925 bě so wón jako sedme z dźesać dźěći do swójby pjekarskeho mištra we Wotrowje narodźił.
Berlin (dpa/SN). Zwjazkowy kancler Olaf Scholz (SPD) je dźensa Katarskeho emira, šajcha Tamima Bin Hamada Al Thanija na rozmołwu witał. Po tym chcyštaj zjawnosć na nowinarskej konferency informować. Emir kraja nad Persiskim zaliwom je na wjace dny trajacej jězbje po europskich krajach. Němska so nadźija, so z pomocu židkeho płuna z Katara w dalokej měrje z wotwisnosće wot ruskeho zemskeho płuna wuswobodźić móc.
Za spěšniše dowolnosće
Berlin (dpa/SN). Plany amploweje koalicije nastupajo wutwar připrawow za židki zemski płun su dalši zadźěwk přewinyli. Zwjazkowy sejm je wčera zakoń wobzamknył, z kotrymž hodźa so wšelake zarjadniske kročele nastupajo dowolnosć za tajke připrawy wobeńć. Zwjazkowa rada dyrbi hišće přihłosować. Z nowym zakonjom njetrjebaja zamołwići wjace „wobswětoškitnu znjesliwosć“ tajkeho terminala pruwować. Wobswětoškitarjo noworjadowanje raznje kritizuja.
Wolóženja wobjednawali
Kijew (dpa/SN). Ukrainski prezident Wolodymyr Zelenskyj je połoženje w Donbasu hladajo na ruske wojerske nadpady „helu“ mjenował. Ukrainska armeja wojuje dale wo wuswobodźenje Charkiwskeje kónčiny, rjekny Zelenskyj w swojim widejowym poselstwje minjenu nóc. „W Donbasu wobsadnicy spytaja, ćišć zwyšić.“ Donbas je po jeho słowach „kompletnje zničeny“.
Wojowanja mjez ruskimi a ukrainskimi jednotkami koncentruja so předewšěm na wuchodny Donbas. Komando ukrainskich mocow rozprawja, zo su 14 njepřećelskich nadpadow wotwobarali. Přepruwować tute informacije nichtó njemóže. Ukrainska strona rěči wo mnohich ciwilnych woporach. Ruske zakitowanske ministerstwo porno tomu zdźěli, zo su ruske wojerske jednotki dalše dźěle Donbasa „wuswobodźili“.
Berlin (dpa/SN). Prezidentka komisije EU Ursula von der Leyen je namjetowała, přichodne pomocy za nowonatwar kraja hladajo na přeće Ukrainy za čłonstwom w EU na reformy wjazać. „Budźemy tak a tak nowonatwar w Ukrainje sobu financować dyrbjeć“, rjekny von der Leyen wčera wječor w sćelaku ZDF. Potom je po jeje měnjenju zmysłapołne rjec: „Haj, inwestujemy, ale hnydom z trěbnymi reformami na přikład přećiwo korupciji abo při natwarje prawostatnosće. Tole tež Ukraina chce, to smój rano hišće raz z prezidentom Wolodymyrom Zelenskim wotrěčałoj.“
Ukraina chce na kóždy pad do Europskeje unije a je k wotpowědnym rozmołwam zwólniwa. Naposledk pak běštaj francoski prezident Emmanuel Macron a tež zwjazkowy kancler Olaf Scholz (SPD) před přewulkimi wočakowanjemi warnowałoj. Wažne je, kak so Ukraina wuwije, von der Leyen rjekny, „kak oligarchow wotbudźe a so hospodarsce wuwije“.
Waršawa. Pólska ma z Europskej uniju nowe mjerzanja – pjenjez dla. Hłowna přičina je najnowše připowědźenje z Brüssela, pjeć krajam, kotrež su najwjace ukrainskich wójnskich ćěkancow přiwzali – Pólskej, Čěskej, Słowakskej, Madźarskej a Rumunskej – dohromady 248 milionow eurow přepokazać, zo móhli wudawki ćěkancow dla wurunać. Minister za infrastrukturu Andrzej Adamczyk je raznje reagował, rěčo wo „fatalnje snadnej sumje“. Wón na to skedźbni, zo je Pólska dotal 3,4 miliony ukrainskich ćěkancow na mjezy kraja zličiła. Někotři su dale na zapad jěli, dalši so tež do Ukrainy wróćili. Minister trochuje, zo stej něhdźe dwaj milionaj ludźi w kraju wostałoj.


text:
Dzisiŏj, we Woli Chorzelowskiej, Ruch zagrŏł nŏstympny szparing przed nowym syzonem. Rywalym „Modrych” bōł beniaminek II Ligi – Motor Lublin.
Skład: Lech – Kwaśniewski, Kawula, Kulejewski, Będzieszak – Winciersz, Mokrzycki, Duchowski, Foszmańczyk, Janoszka – Idzik.
Rezyrwowi: Tomasz Nowak, Słota, Kasolik, Neugebauer, Siwek, Rudek, Paszek, Swikszcz.
Tora do Ruchu szczylŏł: Mariusz Idzik (16 min.), do rywali terfiali: Marcin Michota (61 min.), Tomasz Swędrowski (63 min.) i Dominik Kunga (88 min.)
Groźnego urazu doznŏł Kacper Kawula, kiery ze szpilplacu niy zlŏz ło własnych siyłach. Czekŏmy na wiyncyj informacji ło stanie jego zdrowiŏ.
Nŏstympny szparing juz we środa – 22 lipca. We Krakowie zagrŏmy ze Hutnikiem.
własne / ruchchorzow.com.pl