text:
Zwukowe pismo wotpowěduje Mjezynarodnemu fonetiskemu alfabetej (Mfa, tež znaty jako API a IPA).
Tuta lisćina podawa powšitkowne prawidła wurjekowanja. Hladajo pak na to, zo je zakład hornjoserbskeho prawopisa etymologija, potajkim pochad słowa a nic zwukowy system dźensnišeje rěče, dyrbi so kedźbliwje z tutymi prawidłami wobchadźeć. Dalši problem je, zo njeeksistuje za hornjoserbšćinu normowane wurjekowanje (ortoepija). Tu podate prawidła su tuž namjet za kompromis; wurjekowanje ma tak daloko kaž móžno wotpowědować dźensnišej praksy (kiž so wot jednotliwca k jednotliwcej chětro rozeznawa). Wobkedźbujće tež diskusiju.
Słowny akzent (přizwuk) leži w hornjoserbšćinje zwjetša na prěnjej złóžce ze slědowacymi wuwzaćemi:
- Někotre stare kompozita maja přizwuk na druhim elemenće: lět'stotk, woko'mik
- Nowše požčonki na -ěrować a -ować maja akzent zasadnje před -ować: re'agować, gra'tulować, ko'pěrować
- Słowa cuzeho pochada, kiž su přez němčinu sposrědkownjene, maja akcent před prěnim serbskim elementom (sufiksom abo kóncowku): agen'tura, agi'tacija, mini'sterstwo, proce'sjón (nulowa kóncowka w nominatiwje)
W słownych skupinach ćehnje prepozicija husto (před jednozłóžkowym substantiwom přeco) akcent na so: 'ke mni, 'na wšo, 'do šule, 'na zahrodźe, 'na polu, 'do města, 'za tebje
- 1Tuchwilu wužiwa hišće wulka ličba awtomatisko dowožowanych nastawkow te znamja.
[wobdźěłać] Referency a dalše informacije


c: text/html

text:
Jerzy
Jerzy – imię męskie. Polski odpowiednik greckiego Georgios, pochodzącego od georgos, tj. "rolnik", co pochodzi od słowa geos – ziemia i ergon - praca. Święty Jerzy to legendarny rycerz zabijający smoka, patron Anglii, Gruzji, Rosji i Katalonii.
Jerzy imieniny obchodzi: 27 stycznia, 19 lutego, 19 kwietnia, 23 kwietnia, 27 lipca, 24 sierpnia, 20 października i 2 listopada.
W niektórych językach obcych, w odróżnieniu od języka polskiego, istnieje również żeńska forma tego imienia: Georgia, Georgina, Jiřina.
[edytuj] Odpowiedniki w innych językach i dialektach
- angielski – George
- bułgarski – Гeoprи (Georgi)
- czeski – Jiří
- duński – Jørgen
- fiński – Yrjö
- francuski – Georges
- grecki – oficjalnie: ΓeώpYιoς (Geôrgios), potocznie: ΓιώpYoς (Giôrgos)
- gruziński – გიორგი (Giorgi)
- hiszpański – Jorge
- japoński – ジョージ (Jōji)
- kataloński – Jordi
- litewski – Jurgis
- niemiecki – Georg, Jörg, Jürgen, Jörgen
- norweski – Jørgen, Georg
- portugalski – Jorge
- rosyjski – Гeoprий (Gieorgij), Юpий (Jurij), Erop (Jegor)
- szwedzki – Göran, Jörgen
- etnolekt śląski – Jorg
- węgierski – György
- włoski – Giorgio
[edytuj] Znane osoby noszące to imię
[edytuj] Władcy
- Jerzy V Wspaniały (ok. 1285-1346), władca Gruzji od 1314
- Jerzy z Podiebradów (1420-1471), król Czech od 1458
- Jerzy Brodaty (1471-1539), król Saksonii od 1500
- György I Rákóczi, książę Siedmiogrodu 1630-1648
- György II Rákóczi, książę Siedmiogrodu 1648-1657
- Jerzy I Glücksburg (1845-1913), król Grecji od 1863
- Jerzy II Glücksburg (1890-1947), król Grecji 1922-23 i 1935-47
- Jerzy I Wettyn (1832-1904), król Saksonii od 1902
[edytuj] Pozostałe osoby o imieniu Jerzy
- Jerzy Adam Marszałkowicz, inicjator powstania Towarzystwa pomocy im. św. Brata Alberta
- Jerzy Afanasjew, polski pisarz, poeta i reżyser
- Jerzy Andrzejewski, polski prozaik, publicysta i felietonista
- Jerzy Antczak, polski reżyser teatralny i filmowy
- Jerzy Samuel Bandtkie, polski filolog i historyk językoznawstwa
- Jerzy Bańczerowski, polski filolog
- Jerzy Bielecki, poseł na Sejm RP V kadencji
- Jerzy Bielecki, więzień obozu Auschwitz-Birkenau
- Jerzy Bińczycki, polski aktor teatralny i filmowy
- Yurek Bogajewicz, polski scenarzysta i reżyser
- Jerzy Bończak, polski aktor teatralny i filmowy
- Jerzy Bralczyk, językoznawca polski
- Jerzy Broszkiewicz, polski prozaik i dramatopisarz
- Jerzy Brzęczek, polski piłkarz medalista na olimpiadzie w Barcelonie
- Jerzy Budnik, poseł na Sejm RP
- Jerzy Buzek, premier rządu RP w latach 1997-2001
- Jerzy Chromik, polski lekkoatleta
- Jerzy Cnota, polski aktor
- Jerzy Derfel, polski kompozytor i pianista
- Jerzy Doerffer, polski inżynier
- Jerzy Duda-Gracz, polski malarz i scenograf
- Jerzy Dudek, polski piłkarz
- Jerzy Dziewulski, polski polityk
- Jerzy Engel, polski piłkarz i trener
- Jerzy Fedorowicz, polski aktor teatralny i filmowy
- Jerzy Flisak, polski rysownik, satyryk
- Jerzy Ficowski, polski poeta i prozaik
- Jerzy Giedroyć, polski publicysta i epistolograf
- Jerzy Gorgoń, polski piłkarz
- Jerzy Gosiewski, poseł na Sejm RP V kadencji
- Jerzy Grotowski, polski reżyser i teoretyk teatru
- Jerzy Grunwald, polski wokalista i instrumentalista
- Jerzy Gruba, polski generał MO
- Jerzy Gruza, polski reżyser i scenarzysta
- Jerzy Grzegorzewski, polski reżyser i scenograf teatralny
- Jerzy Harald, polski kompozytor i pianista
- Jerzy Harasymowicz, polski poeta
- Jerzy Hausner, polski polityk i ekonomista
- Jerzy Hoffman, polski reżyser i scenarzysta filmowy
- Jerzy Jaskiernia, polski polityk
- Jerzy Jurandot, polski poeta i dramaturg
- Jerzy Kamas, polski aktor filmowy i teatralny
- Jerzy Klempel, polski piłkarz ręczny
- Jerzy Kosiński, polski pisarz
- Jerzy Kropiwnicki, polski polityk
- Jerzy Kawalerowicz, polski reżyser i scenarzysta
- Jerzy Koenig, polski krytyk teatralny i publicysta
- Jerzy Kossak, polski malarz
- Jerzy Kreczmar, polski aktor i reżyser
- Jerzy Kryszak, polski aktor i satyryk
- Jerzy Krzysztoń, polski prozaik i dramaturg
- Jerzy Kukuczka, polski alpinista i himalaista
- Jerzy Kulej, polski pięściarz
- Jerzy Liebert, polski poeta okresu międzywojennego
- Jerzy Łoś, polski logik, matematyk i ekonomista
- Jerzy Maksymiuk, polski dyrygent
- Jerzy Materna, poseł na Sejm RP V kadencji
- Jerzy Matlak, polski trener
- Jerzy Matulewicz, biskup wileński, błogosławiony
- Jerzy "Duduś" Matuszkiewicz, polski kompozytor
- Jerzy Michotek, polski aktor i piosenkarz
- Jerzy Milian, polski muzyk jazzowy
- Jerzy Miller – polski poeta
- Jerzy Miller – polski polityk
- Jerzy Molga, polski aktor teatralny
- Jerzy Myszor, ksiądz katolicki, historyk
- Jerzy Neyman, polski matematyk
- Jerzy Niemczuk, polski prozaik i komediopisarz
- Jerzy Nowak, polski aktor teatralny i filmowy
- Jerzy Robert Nowak, polski historyk i publicysta
- Jerzy Nowosielski, polski malarz i teolog
- Jerzy Ofierski, polski aktor i pisarz
- Jerzy Owsiak, polski dziennikarz
- Jerzy Pajączkowski-Dydyński, pułkownik Wojska Polskiego
- Jerzy (Pańkowski), biskup prawosławny, ordynariusz diecezji siemiatyckiej
- Jerzy Passendorfer, polski reżyser filmowy
- Jerzy Pawłowski, polski szermierz
- Jerzy Petersburski, polski kompozytor
- Jerzy Petersburski Jr, polski kompozytor i satyryk
- Jerzy Pilch, polski pisarz, publicysta i scenarzysta
- Jerzy Polaczek, polski prawnik i polityk
- Jerzy Połomski, polski piosenkarz i aktor
- Jerzy Pomianowski, polski prozaik i eseista
- Jerzy Popiełuszko, ksiądz katolicki, męczennik, błogosławiony
- Jerzy Prokopiuk
- Jerzy Putrament
- Jerzy Radziwiłł
- Jerzy Radziwiłowicz
- Jerzy Roszak
- Jerzy Różycki
- Jerzy Rybicki
- Jerzy Rzędowski
- Jerzy Sadek
- Jerzy Satanowski
- Jerzy Skarżyński
- Jerzy Skolimowski
- Jerzy Stuhr
- Jerzy Szaniawski
- Jerzy Szczakiel
- Jerzy Szmajdziński
- Jerzy Sztwiertnia
- Jerzy Szyłak
- Jerzy Trela
- Jerzy Turek
- Jerzy Turowicz
- Jerzy Urban
- Jørn Utzon
- Yrjö Väisälä — fiński fizyk i astronom
- Jerzy Vetulani — polski biochemik i neurobiolog
- Jerzy Waldorff
- Jerzy Wasowski
- Jerzy Wenderlich, polski polityk
- Jerzy Wijas
- Jerzy Wiśniewski
- Jerzy Wojnar, polski pilot szybowcowy i saneczkarz
- Jerzy Wyrozumski
- Jerzy Zawisza
- Jerzy Zelnik
- Jerzy Żurawlew
- Jerzy Żyszkiewicz
- Georg Friedrich Händel
- Georg Wilhelm Friedrich Hegel
- Georg Heym
- Georg Listing
- Georg Simon Ohm
- Georg Simmel
- Georg Späth
- Georg Philipp Telemann
- Georg Wenzeslaus von Knobelsdorff
- George Harrison
- George Boole
- George H. W. Bush
- George Byron
- George Clooney
- George Cukor
- George Eastman
- George Gershwin
- George Lucas
- George W. Bush
- George Michael
- George Orwell
- George Bernard Shaw
- George Vancouver
- George Washington
- George Washington Carver
- Georges Auric
- Georges Bernanos
- Georges Bizet
- Georges Braque
- Georges Brassens
- Georges Carpentier
- Georges Danton
- Georges Perec
- Georges Simenon
- Gheorghe Hagi
- Gheorghe Zamfir
- Giorgio Vasari
- Gjergj Kastrioti Skënderbeu
- György Cziffra
- György von Hevesy
- György Ligeti
- Jiří Brdečka
- Jiří Korn
- Jordi Savall
- Jorge Luis Borges
- Jorge Bergoglio
- Jürgen Habermas
- Jürgen Klinsmann
- Jürgen Prochnow
- Jürgen Stroop
- Jurij Andropow
- Jurij Andruchowycz
- Jurij Gagarin
- Jurij Łużkow
- Jurij Priłukow
- Marcel Georges Lucien Grandjany, francusko-amerykański harfista, kompozytor i pedagog
[edytuj] Zobacz też
- inne hasła Wikipedii zaczynające się od imienia Jerzy • George • Georges • Georg • Jorge • Jurij
- Ryszard Białous ps. Jerzy
- Saint-Georges – liczne miejscowości we Francji
- San Giorgio – liczne miejscowości we Włoszech
- Georgijewka

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wrocław
Wrocław jo z něźi 640 000 wobydlarjami stwórte nejwětše město Pólskeje a jo stolica wójwodstwa Dolnošlazyńska.
Wrocław twóri ze sedłom romsko-katolskego arcybiskopa, ewangeliskego dioceznego biskopa, 10 wusokošulami z 130 000 studentami, kopicu slěźerskich institucijow, 11 źiwadłami, 9 muzejami, jadneju operu a filharmoniju kulturne a wědomnostne srjejźišćo cełego šlazyńskego ruma.
Město lažy pśi Odrje wósrjejź wunosnego rolnikarskego a górnistwowego regiona, jo pak teke we wobłuku mašinotwari a metaloweje industrije wuznamne stojnišćo.
[wobźěłaś] Mě a wopon
Mě se wótwóźijo wót českego wójwody Wratislawa I (888-921), kótaryž jo był zazdaśim załoźaŕ města. Inicial W namakajo se we woponje města, kótaryž jo kejžor Korla V. 1530 městu pósćił.
Wopon jo kwadrěrowany šćit. W prědnem pólu jo česki law, w drugem šlazyński hodlaŕ, w tśeśem inicial W a w stwórtem głowa Jana Ewangelista. Srjejźi jo głowa Jana Dupjarja na slobranem talarju. Wobej Jana stej pódla swěteje Jadwigi wósebnej patrona Šlazyńskeje.
[wobźěłaś] Stawizny
Město Wratislawa se prědny raz w lěśe 900 naspomnjejo.
990 jo pólski wjerch Mieszko I. Wrocław a cełu Šlazyńsku dobył. W 13. stolěśu su nimske sedlarje zachopili se na městnje źinsajšneje uniwersity zasedlowaś. 1261 jo město dostało Magdeburske měsćańske pšawo.
Wót srjejź 14. stolěśa jo Wrocław słušał k Českej a z tym teke k Swětemu romskemu mócnarstwu. Wót 1526 su Habsburgske kněžyli nad Wrocławom. 1702 jo Awstriska Wrocław Pšuskej pśepódała.
Južo 1840 bu Wrocław z 100 000 wobydlarjami wjelike město. 1910 su bydliło we Wrocławju 510 000 luźi, z kótarychž su byli 95,71% Nimce a 2,95 % Pólaki. Wót 1919-1945 jo Wrocław był stolica nowo wutwórjoneje prowince Dolnošlazyńska.
Pó drugej swětowej wójnje jo se zastojnistwo města a cełeje Šlazyńskeje Pólskej pśepódało. Wšykne nimske wobydlarje su musali Wrocław wopušćiś. Južo 1948 jo jano hyšći 7 000 Nimcow we Wrocławju bydliło.


text:
Słůńce
Słůńce inakszyj Klara – postrzodkowo gwjozda Słůnecznygo Ukłodu, wele keryj kwyrlo Źymja, inksze planety a myńsze ńybjeske ćoła. Klara to nojwidńyjszy uobjekt na ńybje a uobyczne zdrzůdło energije, kero przibywo ku Źymji.
Astronůmiczny simbol Słůńca to uokrůng s punktym we postrzodku: (Unicode: 2609).
Słůńce je gwjozdům głůwnygo ćůng (V klasa widnośći). Typ widmowy uod ńigo (G2) charakteryzuje bjoławo farba a uobecność we widmje lińji zjůńizowanych a neutralnych metali a fest lichych lińji wodoru.
Klara leży w jydnym s ramjůn szpiralnych Galaktyki, 26 tyśyncy śwjytlnych rokůw uod jeji postrzodka a ůngyfer 26 rokůw śwjytlnych uod plaszczyzny růwńika Galaktyki. Kwyrlo wele cyntrům Mlycznyj Cesty gibko na 220 km/s we czaśe 226 miljůnůw lot, co dowo bez 20 uobjygůw pů dźiś dźyń we gyszichće gwjozdy. Uod Słůńca dźeli nos ůngyfer 150 mln km.
[Sprowjej] Budowa
Słůńce je kuglům zjůńizowanygo gazu uo maśe 1,9891 × 1030 kg (333 950 mas Źymje), przi czym 74% zajmowo wodůr, 25% - hel, a myńi jak 1% to ćyńżejsze elementy a roz za kedy proste chymiczne spojiny (zwjůnzki). Kugla plazmy utrzimywano je we hydrostatycznyj růwnowadze skiż śiły grawitacyje s jydnyj zajty a rosnůncym a tyż s głymbokośćům a ćiśńyńym gazu, kere růwnoważy ćynżar materyje ponad. W cyntrům ćiśńyńy erbuje wertość 1016 Pa, co je wyńikym faktu, aże jůndro rozhajcowuje śe do tymperatury poranośće miljůnůw stopńi, we keryj to tymperaturze můgům już zalajzować reakcyje jůndrowe. W przipadku gwjozd głůwnygo cugu reakcyjům jůndrowům, kero dowo ynergijo je pomjana wodoru w hel. Gynstość materyje w jůndrze Słůńca to 1,5×105 kg/m³, nale wysoko tymperatura trzimje materyja w stańy gazowym, atoli gynstość gazu na wjyrchu to 10-4 kg/m³, czyli je to prawje průżńo. Na podstawje uodmjynnych własnośći plazmy a procesůw w ńij zachodzůncych, kere wyńikajům s růżńic w gynstośći i tymperaturze, idźe wyrůżńić trzi roztůmajte becyrki postrzodku Słůńca: jůndro, uotoczka a atmosfera.
[Sprowjej] Ewolucyjo Suůńca
Připuščo śe, aže Suůńce powstouo ůng. 4,6 milijorda lot tymu. Po trwajůncym kilkadźeśůnt miljůnůw lot uokreśe kurčyńo śe uobuoku mjyndzygwjozdowygo, Suůńce rozpočyuo pobyt na ćůngu guůwnym (zob. Djagrům H-R). Bez 4,6 milijorda lot Suůńce zwjynkšůúo swůj průmjyń uod 8 do 12%, a jasność uo uok. 27%. Zawartość wodoru w jůndře modygo Suůńca wynośiua ůng. 73%, uobecńy juž yno 40%. Kedy zapasy wodoru wyčerpjům śe, co nastůmpi za myńi wjyncyj kolejne 5 mld lot, Suůńce zmjyńi śe w čerwůnygo uolbřima, po čym uodřući zewnyntřne warstwy, přeistačajůnc śe w bjouygo karua. Bez wjela milijordůw lot bydźe styguo, až stańy śe čornym karuym (wšychśwjot je ješče za mody, by istńouy take uobjekty).


text:
Religijo
Religijo to systym wjeřyń i praktyk, uokreślajůncy relacyjo jydnostki do růžńy pojmowanyj sfery sacrum, jyli śwjyntośći i sfery boskij. Mańifestuje śe uůna we wymjaře doktrynalnym (doktryna, wjara), w čynnośćach religijnych (np. kult), w sfeře spouečno-orgańizacyjnyj (wspůlnota religijno, np. Kośćou) i w sfeře duchowośći indywidualnyj (m.in. mistyka).
Relacyjo jydnostki do sacrům kůncyntruje śe wokůu počuća śwjyntośći - chyńći zbližyńo śe do sacrům, počuća lynku, čći abo dystansu wobec ńygo.


text:
Uopawa
Wspůłrzyndne: 49°56' N 17°54' E
Uopawa (čes.: Opava, śmg: Tropp, mjym.: Troppau, pol.: Opawa, staropol.: Tropawa) – mjasto we kraju morawsko-ślůnskim, na Ślůnsku Českim při grańicy s Polskům nad řykům Uopawům (Uopům). Becyrk mjasta mjanuje śe Ślůnskym Uopawskim.
[Sprowjej] Historyjo
Zouožůno kej grůd ślůnskigo plymjyńo Golynšycůw. We chrůńikach wzmjankowano uod 1224, we lotach 1269-1456 stolica samodźelnygo ślůnskigo kśůnstwa Přymyślidůw (s pauzům 1308-1318). We roku 1253 došuo we Uopawje do interwyncyje a nojazdu Dańyla Halickigo kery zaangažowou śe we zachy sukcesyje austryjackej pů strůńy Beli IV. Uod kůńca XIII wjeku podańy kej wjynkšość Ślůnsko zaśedlano bez kolůńistůw mjymjeckych s Turyngiji, Frankůńiji a Westfaliji (np. Herburtowje). We 1428 roku spustošůno bez wjelgi nojazd husycki Prokopa Wjelgygo. We XVI wjeku uostřodek Reformacyje. We dńach 23 paźdźerńika-24 grudńa 1820 uodbůu śe we Uopawje drůgi kůngres Śwjyntygo Přimjeřa, we čaśe kerygo uzgodńůno zwalčańy důnžyń kůnstytucyjnych we Ojropje. Pod kůńec XIX wjeku jydyn s uostřodkůw ruchu modočeskigo. 22 - 24 kwjetńa 1945 Uopawa zostoua wyzwolůna spod uokupacyje mjymjeckij bez 38 Armijo pod dowůdztwym gyn. Kiriłła Moskaljenki a 1 Čechosuowackij Samodźelnyj Brygady Pancernyj pod dowůdztwym ppuk Vladimira Janko - znočno tajla mjasta ulygua uškodzyńu abo coukowitymu zńiščyńu.


text:
Rozhlad
Rozhlad je serbski kulturny časopis, kotryž steji w tradiciji Lipy Serbskeje, Łužičana a z tuteju wuchadźaceje Łužicy resp. po Druhej swětowej wójnje Noweje Łužicy. Prěnje čisło wuńdźe 1950 pod zamołwitym redaktorstwom Oty Wićaza.
Časopis wuchadźa do dźensnišeho, šefredaktor je wot lěta 2011 Richard Bígl jako naslědnik Jěwy-Marje Čornakec. W Rozhledźe publikuje so přewažnje hornjo-, sčasami tež delnjoserbsce. Z tym je měsačnik tež kulturny časopis Serbam z Delnjeje Łužicy.
Wot spočatka lěta 2006 prezentuje so Rozhlad tež ze swójskej adresu w syći.
[wobdźěłać] Eksterne wotkazy
Katolski Posoł | Nowy Casnik | Łužyca | Płomjo | Rozhlad | Serbske Nowiny | Serbski rozhłós | Wuhladko


text:
Szwecyjo
Szwecyjŏ (szwedz. Sverige), ôficjalniy Krōlestwo Szwecyje (szwedz. Konungariket Sverige) – nordycke państwo na Skandynŏwskim Pōłwyspie we Pōłnocnyj Ojropie. Mŏ granicã z Norwygijōm na zachodzie a Finlandyjōm na wschodzie, je tyż skuplowanŏ z Danijōm bez most Øresund.
Szwecyjõ mŏ wiyrch 450 295 km² a skiż tygo je trzeci nojwiynkszy (podle wiyrchu) krej Ojropejskij Unije. Miyszkŏ sam ōngyfer 9,4 miliōna ludziōw. Je to państwo z mŏłōm gynstościōm zaludniyniŏ – 21 per./km² – a je uōna skoncyntrowanō w połedniowyj tajli. Bez 85% populacyje żyje we miyjskich zonŏch. Stolicōm Szwecyje je Sztokholm, kery je nojwiynksze szwedzke miasto.
Jako samostanowiōny a jednolity krej Szwecyjŏ powstŏła we strzedniowiyczu. We XVII stolyciu egzystowŏło Szwedzke Imperium a patrziło uōno do nojwŏżnijszych państw Ojropy. Moc podbitych terynōw strŏciła we XVIII a XIX stolyciu, jakto Finlandyjõ lo Rusyje we 1809. Ôstatniŏ wojna, we keryj bojowała Szwecyjŏ bōła we 1814, kej naciepała Norwygiji personalnõ unijõ (do 1905). Ôd tedy je to państwo neutralne. Z Ojropejskōm Unijōm sie skuplowała we 1995, je tyż człōnym OECD.
Dzisiej je Szwecyjŏ kōnstytucyjnŏ monarchijŏ z parlamyntarnōm dymokracyjōm a fest rozwiniyntōm gospodarkōm. Mo trzeci plac w Democracy Index cajtungu The Economist a dziywiōnty we Indeksie HDI. We 2010 roku miŏła Szwecyjŏ nojrychlejszy ekonomiczny wezrost a nojwiynkszõ innowacyjõ w Ojropie. Światowe Ekonomiczne Forum uznŏło Szwecyjŏ za nojbarzi konkuryncyjny ojropejski krej.
Przipisy


text:
Půłnocno Amerika
Amerika Půunocno - kůntynynt, kery leży na půukuli zachodńij, na půunoc uod růwńika. Uod wschodu grańiczy s Uoceanym Atlantyckym, uod zachodu s Uoceanym Spokojnym, a uod půunocy s Uoceanym Arktycznym. Powjyrzchńo Ameriki Půunocnyj wynośi 24,242 mln km2. Bez Ojropejczykůw, uobje Ameriki sům tyż nazywane Nowym Śwjatym. Nojwjynkše pod wzglyndym placu państwa Ameriki Půunocnyj to Kanada, Stany Zjydnoczůne, Meksyk a tyż autůnůmiczno tajla Dańije - Grynlandyjo. Pozostouo tajla zajmujům państwa Ameriki Strzodkowyj a leżůnce na wyspach Morza Karaibskigo.


text:
Maroko
Maroko, Krůlestwo Maroka (ar. المملكة المغربية) – państwo pouožůne we půunocno-zachodńij Africe nad Uoceanym Atlantyckym i Mořym Śrůdźymnym. Grańičy s Algeryjům (na wschodźe), Saharům Zachodńům (na pouedńu) i hišpańskymi yksklawůma we Africe: Ceutům a Mellilům (na půunocy). Noležy do państw Maghrebu.
Ze Granicōm Maroka a Sahary Zachodniy je do dzisiã komedyjŏ. Krōl Maroka sztaluje se tak, co by to wszystko było od niygo. Saharōm Zachodniōm regjyruje Polisario. Na takim wōnskim kōnsku mjãndzy Mauretaniōm je jejich teritorium. Granica mjãndzy Polisario a marokańskymi wojôkōma je granica ze starygo pjyrwi. To była ci granica mjãndzy kolōniom francuskōm a szpańskōm. We ôstatnich welōnkach brachuje chnet wszystkich Tuarek (nŏrōd, keri stworzōł swōj land Sahara Zachodniōm) i tak Ci to dali regjyruje we tim landzie Maroko.
Grańičy s (dugość wspůlnyj grańicy): Uůnčno dugość grańic lůndowych: 2 017,9 km
- Algerjům: 1 559 km
- Saharům Zachodńům: 443 km
- hišpańskimi yksklawůma we Africe:
- Duůgość wybřeža morskigo: 1835 km
- Nojńižšy půnkt: Sabcha Tah 55 m p.p.m.
- Nojwyžšy půnkt: Džabal Tubkal 4165 m n.p.m.
[Sprowjej] Připisy
- ↑ bez Sahary Zachodńij


text:
Jurij Gagarin
Jurij Aleksjejewič Gagarin (rus.: Юpий AлekceeBич ГarapиH, rodz. 9 marca 1934 we Kuůšyńy kole Gžatska, um. 27 marca 1968) to bůu sowjecki kosmůnauta, pjyršy čowjek kery pofurgou w kosmos. Pochodźiu s familije robotničo-bauerskij. Wybrou karjera pilota, we 1957 ukůńčůu šula lotńičo we Orenburgu, rok ńyskoři Akademijo Lotńictwa im. Žukowskigo we Moskwje. We 1960 dostou śe do grupy 20 pilotůw, kere začyńi tryńingi do furgńyńćo w kosmos. 10 kwjetńa 1961 Kůmisyjo Państwowo zdecydowoua, co ůun bydźe pjyršym kosmůnautům. Historyčny lot mjou plac 12 kwjetńa 1961 i trwou godźina a 48 minut, za tyn čos Gagarin uoblećou roz doobkoua Źymja. Uostou bohatyrem narodowym, a ńy poradźyu śe s tům rolům, začůn nadužiwać alkoholu a zolyćić s myngům babůw uoroz. Zginyu w ńywyjośńůnych uokoličnośćach we katastrofje fligra Mig-15 kole mjasta Kiržač. Jygo mjano dano mjastu kole kerygo bůu rodzůny - Gžatsk, terozki Gagarin.


text:
Jakub is the Polish variant of the name Jacob and is often shortened to Kuba.
Jakub Przybylski, Jakub Klapka, Jakub Jankovic, Jakub Bednarek, Jakub Niezgódka, Jakub Noha, Jakub Jakubowski, Jakub Faber, Jakub Šerbaum, Jakub Konečný, Jakub Snášel, Jakub Vardži Varga
Jakub Duraj, Jakub Malec, Jakub Rogulski, Jakub Benisz, Jakub Strnad, Jakub Kowalski, Jakub Šaloupka, Jakub Křenek, Jakub Sebastian Konefał, Jakub Zajac, Jakub Kulikowski, Jakub Prochera, Jakub Svada, Jakub Koný Konečný, Jakub Lochmann, Jakub Kubiq, Jakub Míka, Jakub Kubovčík, Jakub Wroblewski, Jakub Mamut Čepko, Jakub Koros, Jakub Třešňák, Jakub Šulek, Jakub Klíč, Jakub Slouk, Jakub Wifi Majzlik, Jakub Michalak, Jakub Pogodziński, Jakub Kletečka, Jakub Maček, Jakub Vrba, Jakub Hemelik, Jakub Cofała, Jakub Šútor, Jakub Zajaczkowski, Jakub Nenička, Jakub Růžička, Jakub Schejbal, Jakub Okła, Jakub Kuba Zahradnicek, Jakub Březák, Jakub Majerník, Jakub Zębalski, Jakub Šupanšic, Jakub Skoczen, Jakub Mužík, Jakub Hrabčák, Jakub Surý, Jakub Haluza, Jakub Kreft, Jakub Siarzewski, Jakub Tjutčev, Jakub Zemánek, Jakub Výboch, Jakub Soural, Jakub Staniszewski, Jakub Poskrobko, Jakub Gniazdowski, Jakub Hlg Hrubý, Jakub Los Vopatos, Jakub Koncewicz, Jakub Kubik, Jakub Kule, Jakub Šotola, Jakub Turek, Jakub Ostrowski, Jakub Rybak, Jakub Biernacki, Jakub Dežo Hejtmánek, Jakub Lipiński, Jakub Żurko, Jakub Domin, Jakub Marek, Jakub Bukva Mašek, Jakub Slanina, Jakub Nosek, Jakub Stastny, Jakub Erben, Jakub Vavrik, Jakub Najbert, Jakub Franc, Jakub Meca, Jakub Drastík, Jakub Petříček, Jakub Samel, Jakub Macek, Jakub Moulis, Jakub Siegel, Jakub Vošmera, Jakub Červienka, Jakub Dudaš, Jakub Wenca Wencelius, Jakub Javorský, Jakub Vachta, Jakub Kašík, Jakub Klapa, Jakub Pokorny, Jakub Trojan


text:
Publikujemy drugi z kolei gościnny artykuł. Klaudia Roksela, redaktorka strony gryfnie.com przygotowała opis trasy, z którą zmierzymy się 3 maja. Dziękujemy i zapraszamy do lektury:
Kryska startowo namalowano je przy Aleji Korfantego na jezdni wschodnij kole Spodka. Piyrszo komynda, pora gibkich wdechów i zaczynomy. Nojprzód Spodek, miyjsce kiere futruje nos gryfnom muzykom, szportym a fajnistymi wydarzyniami. Dalij cisnymy kusek Alejom Roździyńskigo, mijomy blokowiska „Gwiozdy” w kierunku Sosnowca i skręcomy na ulica Uniwersytecko, Moniuszki, Szkolno, Warszawsko, Mielęckigo, Mariacko, Francusko, Wojewódzko, Damrota. Tukyj je gmach biblioteki, naszyj śląskij kopalni wiedzy czyli Biblioteki Śląskij. Jeji zbiory som tak łogromne i bogate, że kożdy znajdzie tu cosik dlo siebie.
Kole pięć kilometrów trzeja, coby przelecieć przez stolica Śląska. Spokojniyszym miyjscym na trasie są Sztauwajery, pora kroków łod Muchowca, kaj przilatują i łodlatują fligry.
Latoś trefiła się łokazjo, że trasa bydzie przebiygała przez Nikiszowiec. Naprowda piykne miyjsce, inkszy świat, choby z bojki. Zdaje się, że wszysko mo tu swój porządek, czuje się w tym ręka człowieka, kierom pokierowoł som Pon Boczek.
Dalij wlatujymy do Szopiynic, dzielnicy kolejarzy, grubiorzy i hutników. I nazod do cyntrum Katowic Alejom Roździyńskigo. Trzeja się trocha namachać. Ale wort dlo takigo widoku. Hań po lewyj widać kopuła katowickij Archikatedry, po prawej stronie Spodek a na przodku Rondo Sztuki.
Fest wysoko górka i wlatujymy na ulica Telewizyjno, Katowicko i Staszica w Siymianowicach Śląskich. We centrum trzeja se dać pozór coby niy usnyć. Między kamiynicami wonio już śląskim łobiadym: roladom, gałuszkami i modrą kapustą. Niy usnymy, bo niy dadzą nom bajtle z siymianowickich szkół, kiere zagrzywają do gibszego lotanio. A potym zaś bydzie pod górka, skąd kaj wejrzymy na lewo, to uwidzymy zachacharzone miyjsca po grubach. A po prawyj inkszy świat, łąki i łosiedla. Lecymy dalij.
Terozki my są we Chorzowie Starym. Wto tu niy miyszko,ł niy poradzi se wyłobrazić, co się tukyj dzioło. Wiela szycht łobrobiło. Łostały ino sebleczone hale ze Huty Kościuszko i hołdy, na kierych czasym widać skokające jak sorniki bajtle. Świyczka kero się tukyj tlyła już downo zgasła.
Łostało yno 5 km plaskatyj trasy w szykownym Wojewódzkim Parku Kultury i Rozrywki we Chorzowie. Tukyj je raj dlo tych, kierzy radzi szpacyrują. We Planetarium idzie połoglądać gwiozdki na gipsdece, we Łogrodzie Zoologicznym podziwać się afom. A potym pobrusić we Wesołym Miasteczku na kecioku, abo poszczylać ze flinty. Dalij na trasie momy Rosarium kaj idzie się powoniać i łoboczyć nojwiększo kolekcja rołzy we Europie. A potym jeszcze Chorzowski skansyn, kiery pokazuje jak downij ludzie żyli na Śląsku. Po drodze momy tyż Stadion Śląski, kaj richtik chopy grają w bala. Jeszcze ino pora metrów i fajrant. Bydzie się już szło dychnyć.


text:
Szpòrt
Szpòrt je zbiérny pòchwôt na rozmajité fòrmë celestny ë môgòwi aktiwnotë jaczé są ùprôwiôné dlô rozwiju fizyczny kòndicëji, pòprôwë zdrowiégò abò dlô dołożnoscë ë szpôsu. Szpòrt mòże bëc ùprôwiôny na amatorsczi abò na warkòwi ôrt. Je mòżlëwé wëapartniwanié registrowónëch szpòrtowëch discëplinów z òficjalnyma reglama (np. fùsbala) ë rekreacëjnëch fòrmów szpòrtowi aktiwnotë (np. jogging).
[edicëjô] Niechtërné szpòrtowé discëplinë
play game online games play games movies
- To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.


text:
Filozofijô
Termin "filozofijô" pòchòdô òd grecczich słów philos (miłota) ë sophia (mądrosc), ë je dolmaczony jakno "miłota mądroscë". To czim filozofijô dokładno je, abò czim darwô bëc, je samò w se filozoficzną problemą, jaką filozofòwie w historëji rozmajice rozmieli ë traktowelë.
Filozofijô mòże bëc rozmiónô jakno discëplina, co òna zajimô sã nôbarżi òglowima ë fùndamentalnyma pëtaniama chtërné mòże człowiek pòstawic, np.:
- czim je jistnienié?
- czim je wiedzba?
- czim je dobro ë zło?
- jakô je nôtëra czasu ë rëmù?
- czim je mëslenié ë swiąda?
- To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.


text:
Encyklopedija
[wobźěłaś] Encyklopedija
Encyclopedija (ze starogrjekšćiny) jo spócetny wót Hippias von Elis w 5. stolěśu twórjone wopśimjeśe za uniwersalne kubłanje. Źinsa to słowo wóznamjenijo strukturěrowany, po móžnosći wšostroński wopis wědy luźa w za wšedne pótrjeby dosegajucej dokradnosći. Rozeznawamy pśi tom uniwersalne a pśedmjatospecifiske encyklopedije. Te prědne słuže wopisu wšyknych pólow wědy, te druge wobjadnaju jano wobgranicowane pólo, to pak zwětšego dokradnjej. wopśimjeśe "encyklopedija" se pśespytujo w encyklopedice na zakłaźe encyklopediskeje teorije.


text:
Stambuł
Stambůu (Istambůu, tur. İstanbul - s greckigo is ten poli - do mjasta (tak godali greccy mjyškańcy w časach podboju tureckigo)), w starožytnośći Bizancjum (BuZάvtιov Byzantion), půźńij Kůnstantynopol (gr. Kwvσtavtιvoύπoλις Konstantinupolis, uać. Constantinopolis, nowogr. Kwvσtavtιvoύπoλn Konstantinupoli - mjasto Kůnstantyna), w krajach suowjańskich dowńij Carogrůd - kolůńja grecko zouožůna w 660 p.n.e. w ojropejskij tajli Bosforu, w 330 n.e. zostou stolicům Cesarstwa Wschodńořimskigo, 324-1930 Kůnstantynopol, 1453-1930 mjana Kůnstantynopol a Stambůu užywane zamjynńy, uod 18 marca 1930 uoficjalne mjano Stambůu - mjasto nad Ćeśńinům Bosfor uůnčůncům Moře Marmara s Mořym Čarnym.
Nojwjynkše mjasto Turcyje a jydno s nojwjynkšych mjast śwjata, nojwjynkšo aglůmeracyjo mjejsko we Ojropje. Stolica prowincyji (il) İstanbul. Rozwińjynty uośrodek přymysuowy, wytwařajůncy uokouo ¼ produkcyje kraju. Guůwne cyntrům finansowe Turcyje, śedźiba kilkudźeśyńću bankůw a geudy papjůrůw wartośćowych. Dužy wynzeu kůmůńikacyjny: nojwjynkšy port handlowy Turcyje; dwa mjyndzynarodowe porty lotńiče Atatürk Havalimanı a Sabiha Gökçyn Havaalanı, kůńcowo stacyjo kolei ojropejskij (dwořec Sirkeći) a počůntkowo kolei na Bliski Wschůd (banhof Haydarpasha). Śedźiba 5 ůńiwersytetůw, s kerych nojstaršy - Ůńiwersytet Stambulski - zostou zouožůny w 1453.
Ćeśńina Bosfor (šyrokość do 4 km) dźeli mjasto na tajla ojropejsko a azyjotycko (Stambůu je jydynym mjastym na śwjeće pouožůnym na dwůch kůntynyntach). We Stambule zbudowano dwa mosty uůnčůnce uoba břygi Bosforu - jydyn, mjanowany Mostym Bosforskym a ukůńčůny w 1973 mo dugość 1074 m, a drůgi - Most Mehmeta Zdobywcy ukůńčůny w roku 1988, mo dugość 1090 m. Ńyspeuna kilůmetrowo zatoka Zuoty Růg dźeli tajla ojropejsko na pouedńowo dźelńica Stary Stambůu a půunocno Beyoğlu.
Stambůu je śedźibům prawosuawnych patrjarchůw Kůnstantynopola. Katedra patrjaršo mo plac we dźelńicy Fanar. Dźelńica ta je nojwjynkšym skupiskym ludnośći greckij w mjeśće. Ze wzglyndu na lokalizacyjo śedźiby patrjarchatu zamješkujůncy Fanar Grecy ńy zostali wyśedlyńi do Grecyji w lotach 20. XX wjeku wroz s couům pozostouům greckům ludnośćům Turcyje. We Stambule w 1855 roku umor Adam Mickiewicz.


text:
Litewsko godka
Litewsko godka je indoojropejsko godka s familije bałtyckich godkůw. Mo uůna dwa głůwne djalekty - żmudzki (dolnolitewski) a auksztocki (gůrnolitewski). Litewsko godka używo szrajbůnku uopartygo na łaćińskim abecadle, nale mo djakratyki. Litewsko godka je urzyndowo we Litwje.
Je to interesantno godka lo godkoznawcůw, beztůż co zachowała archajiczne morfologiczne zachy a typowe lo godkůw indoojropejskich. Godo śe, iże litewsko godka je nojbliższo godce praindoojropejskij. Ńykere zdrzůdła godajům, co familijo bałtyckich godkůw ewulowała uoddźelńy uode inkszych godek indoojropejskich już we 10. stoleću przed Kristusym[zdrzůdło?] . Ewolucyjo godki litewskij uode godki prajindoojropejskij ńy ma do kůńca znůmo.


text:
Woda
Woda, (tlynek dwuwodoru) - zwjůnzek chymičny uo wzoře H2O, wystympujůncy we warůnkach standardowych (pokojowych) w stańy ćekuym. W stańy gazowym woda uokreślo śe mjanym pary wodnyj, a w stouym stańy skupjyńo - lodym. Suowo woda kej nazwa zwjůnzku chymičnygo može śe uodnośić do koždygo stanu skupjyńo.
Woda je fest dobrym rozpuščalńikym do substancyji polarnych. Wjynkšość wystympujůncyj w přirodźe wody je "suůna" (ůngyfer 97,38%), tzn. zawjero mocka rozpuščůnych soli, guůwńy chlorku sodu. We naturalnyj wodźe rozpuščůne sům gazy atmosferyčne, s kerych w nojwjynkšym stynžyńu znojduje śe dwutlynek wůngla.


text:
Konferyncjo narychtowały profesory i inksze uczone gowy, ze Kliniki Ginekologii we naszym Lazarecie nr 2. Godali tam yno ło babach i babskich problymach. Szło posuchać ło tym jako baba jes frelkom, lipstom, starkom, jak poradzi we robocie ścigać sie z chopami, jak w doma bez baby nie idzie nic srobić! A jeszcze i ło tym: kaj baba mo sie głosić, jak i zdrowio nie styknie, skond sie bierom bajtle, jak łone na świat przyłażom, czymu za gryfnymi babami chopy ciepajom ślypiami, jak trza sie radować, jak muzyki suchać.... Jo żech tyż tam wlazła. Jo żech tyż wszyjstkigo posuchała.
Zaroski potym, 25 maja, we bytomskim Medyku, szło zoboczyć inkszo, tyż wielgo uroczystoś. Szkoła, kero szkoli do roboty ze chorymi i zdrowymi, miała Abrahama! Radoś do rechtorów i szkolorzy, do tych, kere teroski tam som, i do łonych, kere downij do Medyka łaziyli. Byście mieli to zoboczyć! Łoraz wszyjstkie sie styknyli! Dziwać sie szło yno i płaczki z łoczów wyciyrać... Teroski szkoła mo nowiuśki sztandar i miano szkoły. Miano: Matki Ewy, kero najbarzyj umiała dować rodoś wszyjstkim, co na nia czekali, bolawym i tym, kerzy domu swoigo szukać u drugich musieli. Skiż tego, wszyjscy razym rzykali, wspominali, godali i suchali... A i sznita z tustym jedli. Tymu wszyjstkiymu nie było końca!
A we poniedziałek, 28 maja, we Katowicach, ze swoigo świynta radowały sie flejgery ze cołkigo województwa. Goście, ze różnych urzyndów, skłodali im życzynia i dowali kwiotki. Łod nos, łod wszystkich bytominów, co teroski chorujom, abo downij choroba mieli, życzynia skłodoł pan prezydent Piotr Koj. A ze życzyniami doł ukłon i biołe róże, kere som jako tyn znak dobrego serca do ludzi u pielęgniarek i położnych. Mi sie zdo, co to wszyjstko, to je radoś! Paczcie tam jako i byćcie zdrowe.
ANA


text:
Ale taki wnerwiony baby, jak moja kamratka Gita, toście nie widzieli! Co łona nie wyrobio, co nie wynokfio i nie wyłonaco! Gowa boli! Ale to je tako baba, nie idzie łony dogodzić.
Beztoż jo kozała Gicie wlyź na koło i pendlować gibko razym sy mnom, tam, kaj jes woda, kaj idzie łachy pościepywać i bez mała po nagu łazić. Pendalowała, aż se gyry strzaskała a potym wlazowała do wody, gymba miała uśmiychniynto i już nie nerwowała sie. Tam sie mogła legnońć, mogła tyż, wiela, yno chciała, gapić sie na chopów kere lubiom yntkowanie i pić zimne piwo. Zoboczyła, co cołki dzyń idzie sie nad wodom skryć przed tom hycom. I nie bydzie źle... Paczcie yno, jak Gita umiała wyciepnońć ze siebie nerwowanie, skiż tego co jes gorko. Życa wszyjstkim, coby tyż znodli do siebie konseczek dnia i popyndalowali na kole tam, kaj jes woda. Możno sie tam razym stykniymy, to se pogodomy!
Mi sie zdo, co yno niekerzy, co łażom już do roboty, nie chcom coby było gorko. Jak zapytocie szkolorzy, abo bajtli, to sie dowiycie, co do nich to jes wielgo radoś, jak jes gorko. I niy ma sie co tymu dziwać. A teroski, wszyjstkie szkolorze ze bytomskich szkół, liczom godziny i niy mogom sie już doczekać, na tyn łostatni dzwonek, kery bydzie jak srobi sie wakacyjno laba. Łaziyli do szkoły bez cołki rok, skiż tego teroski czekajom na ta laba, jak na coś nojlepszego. Bydom legać nad wodom, bydom skokać, yntkować ze starzykiem abo wynokfiać coś blank fajnego. Niech bydzie gorko, niech bydzie radoś do szkolarzy i wszyjstkich bajtli! My bydymy ich wahować. Paczcie tam jako i byćcie zdrowe.
ANA


text:
Latowo wyliczanka
JAK BERBLA DOSTALA KLAPSA OD SOMSIADA
JAK BERBLA DOSTALA KLAPSA OD SOMSIADA
Z chalpy u moich starzikow wylaziolo sie od strony zogrody na plac, potym dziepiyro bez fortka szlo sie na droga. Fortka bola dycki zawarto i na wiyrchu zahaczono, coby kery bajtel abo zwierzynto niy wylazlo na droga. Bo choc autow malo jezdziolo, to jednak wypadki tyz sie trefioly, bo to i pod formanka szlo wleciec.
Jak sie wylazlo na plac, to po lewy stronie boly chlywiki, kaj starziki i ujki czimali wongel i drzewo do pieca. Bo starziki i te dwie ciotki – frele miyszkaly na dole, a naprzeciwko ujek Izydor (moj potek, tyn, co sie tak naprol jak jo sie urodziola) z familijom, a zas na wiyrchu miyszkol ujek Leo z familijom. Na wiyrchu bola tyz cudzo rodzina, co miala sztyry cery. Ta jedna bola Basia, rok starszo odymie, Ula bola tak jak jo staro, Monika i Ewa – obie mlodsze. Z moimi kuzynami i z tymi dziolchami my sie dycki bawiyli na placu. Ojciec od tych dziolchow nazywol sie Karlik i jezdziol takim ciynzkim motoradym. Roz przijechol z roboty wykonczony, bo robiol na grubie, a trzi starsze ciongly mie na wiyrch do siebie, cobych se z niymi grala w doma. Nojmlodszo Ewa chyba spala w izbie. No i my robioly larmo, a Karlik przodzi nos uciszol, a potym poustawiol w rzyndzie od nojwiynkszy do nojmynszy i kozdo z nos dostala klapsa. Policzol: sztyry koperytle, sztyry klapsy. Dziepiyro potym sie kapnol, ze ta jedna to niy jego. To wcale niy bolalo, i nic takego sie niy stalo, ale on zarozki poszol do moji Omy sie tlumaczyc, przeproszol, bo on bol pewny, ze to wszystko jego dziolchy. Wszyscy sie jeszcze dugo smioli z Karlika i z moji przigody.
Moj kuzyn Pyjter (synek od ujka Izydora) bol tak stary jak jo. Ale to bol gizd! Dycki mie robiol za blozna i wykorzystowol, kaj yno szlo.
Ciotka Lyjna w drodze z roboty kupowala dlo nos lizoki. To boly take duge, kolorowe szkloki na patyku. Niy boly jednake wielke i jak ciotka dala nom te lizoki, to Pyjter drapko lapnol tyn wiynkszy. Jo se moj mynszy pomalu lizala, boch se go szanowala, coby na duzy styknol, a Pyjter gibko swoj zezar, a potym mie na sumiynie wlaziol, ze on niy mo lizoka, a jo mom, powinnach sie z nim podzielic, jak jo moga tak sama jesc… No ja, Berbla dycki bola miynko, wziona, przelomala swoj lizok, ale na niyszczynscie jedyn konsek bol mynszy, a drugi wiynkszy. No i co??? Pyjter jak dycki frech lapnol se tyn wiynkszy i zarozki zezar!
Jaaa…gyszichty, co jo przezola z moim kuzynym to byda Wom jeszcze osprawiac.
Na placu, tak trocha z prawy strony stola plompa – tako z prawdziwego zdarzynio. Chodziolo sie z kiblami, kere wiyszalo sie na takim dziubku, a potym plompowalo woda. Woda bola czysto, zrodlano. W latach szescdziesiontych ujek Izydor doprowadziol woda do chalpy, i plompa bola juz niypotrzebno, ale stola dalij, bo fajnie wyglondala.
Za chlywikami po lewyj stronie stoly dwa hazle drzewiane. Jak sie tam siedzialo w lato i otwarlo dzwiyrze, to bol widok na zogroda, fajnie zielono, kwiotki wonialy…. We zima to sie drapko swoj interes w hazliku zalatwialo i smiatalo do chalpy.
Barbara Matusiewicz
Papieżowi naszemu
Odpłynął z Barką do Ojca
Odpłynął z „ Barką” do Ojca w niebie
długa i znojna była to droga
zostawił nam serce pełne miłości
a ból i cierpienie zabrał do Boga
Przez okno w niebie na ziemię spogląda
uśmiecha się do świata i lud błogosławi
nie płaczcie za nim kochane dzieci
On odszedł lecz samych nas nie zostawi
Jak dobry Ojciec kocha Swoje dzieci
będzie nas wspierał pomagał w potrzebie
a pokój który tak szczerze umiłował
wyprosi dla nas u Boga w niebie
Gołąbku pokoju skrzydlaty przyjacielu
zanieś do Papieża piosenkę miłości
o Czarnej Madonnie z Jasnej Częstochowy
niech się ucieszy z naszej wdzięczności
Regina Sobik
Francik na słożbie u św.Barborki
Francik na słożbie u św Barborki
Ciynżko miołeś Francku
ta życiowo droga
a że jo Ci pszaja
toż Ci tyż pomoga
Wezna Cie na słożba
bo rady niy dowom
bydziesz mi pomogoł
rynkami i gowom
Bydziesz tu we niebie
moji wojsko ćwiczoł
a jak styknie czasu
z Piotrym dusze liczoł
Kejby śmiertka kosom
fest niy wywijała
wiyncy niż trza bydzie
duszyczek dostała
A tym co za gruba
życie swe łoddali
prziwachujesz kejby
łordery dostali
Robota niy ciynżko
dosz ji rada przeca
na dole tompnyło
po Hanysa leca
R.SOBIK
Oczekiwanie- roraty
Oczekiwanie – roraty
Adwentowy ranek
choć ciemno na dworze
dzieci uśmiechnięte
idą na roraty o tak wczesnej porze
Lampioniki niosą
drogę oświetlają
na Bożą Dziecinę
z radością czekają
Mróz szczypie po uszach
nosek już czerwony
za niedługo będzie
Król Swiata zrodzony
Anioł oznajmuje
na gwizdy wskazuje
w żłóbeczku w Betlejem
miejsce się szykuje
Urszula Oślislok
Starzikowe łosprowjani
Starzikowe łosprowjani
Czy to straszki czy potwory ?sama nie wjym co za mory !
Kjejś sam u nos grasowały tak mi starzik łosprowjali
Jak kjejś jeszcze młodzi byli i na zolyty łazili
Było to kjeroś niydzieliczka jak przybrali se troszyczka
Na kole se pyndalujóm i ku chałpje swoji drałujóm
Aż tu naroz cojś sie stało ,kwik i chark ! cojś przed kołym przeleciało !
Jakojś heksa przefurgała ! a za nióm gusia pognała !
Potym liści kupa leci,wszysko to pod koło śmjeci
Ze tym wszyskim szum i wjater,choby halny kajś ze Tater
Starzik sie tak wylynkali nie poradzili jechać dali
Fest strasznie to wyglóndało,że starzikym aż czepało
Spamjyntać sie nie poradzili,nie wjedzieli kaj byli
Co za straszki to spotkali ?czy stoć? czy jechać dali ?
Cimok wszyndzi nałokoło,tuż siodajóm zajś na koło
Lampa jim blynduje, kaj je dróga pokazuje
S cołkij siły pyndalujóm i do chałpy wartko gzujóm
Ani koła nie schowali yno do dwjyrzi targali
W dóma se tak rozważujóm – co za zwidy jich prześladujóm ?
Co to było co leciało ?czamu ku nim se to gnało ?
Cołko nocka nie przespali bo sie dali dygotali
Cołki życi to spominali,potym wnuki łoszczegali
Po nockach sie nie smykejcie,pryndko do chałpy gnejcie
By tam kjeś co nie było, jak mje sie to trefiło
Nie idzie tego łopedzieć,strach wy mje bydzie dycki siedzieć
Tak starzik mi prawili,a jo słuchała – łobjecałach
że nie byda po nocach sie smykała
Urszula Oślislok
Synku wroc tu na Slask-Stefan Hosch
Wspomnienia z pobytu w maju po dlugich latach w rodzinnych stronach.Filmowalam droge zeby mi zostala dlugo w pamieci,a moze komus przypomni jego pobyt na Slasku ….
Wspomniynia ze rajzy po Hajmacie ,niyzapomniane wrazynia i chwile spyndzone w gronie familiji i kamratek .Moze sie ftos porajzuje jak jo ?? i powspomino nasz Slonsk……
Boże Ciało
BOŻE CIAŁO
Dzwóny bijóm,nas wołajóm
Boże Ciało łogłoszajóm
I idymy se drógami
Dzieci idóm z koszyczkami
Jedne na bjoło łobleczóne
Niesóm śwjyczki zapolóne
A te myjsze sypjóm kwjyci
Przed baldachimym idzie reszta dzieci
Dużo idzie ministrantów
Pod baldachimym ksióndz z monstrancjóm
Wszyjscy ludzie potym idóm
Procesyjóm nazot do kościoła przydóm
Idóm tak drógóm i śpjywajóm
Muzykanty jim przygrywajóm
Sztyry ołtorze narychtowane
Przy kożdym pjyknie je porzykane
Po procesyji jak już to bydzie
To zajś sie nazot pod ołtorz idzie
Narwać se brzózki co nióm strojili
Zawsze pora gałónzek do dóm my przynosili
Urszula Oślislok
Łodpłynoł „Barkom”
Łodpłynoł „Barkom ”
Łodpłynoł s „Barkom” do Łojca w niebie
i chocioż ciynżko mu była droga
łostawioł nom serce gorki jak łogiyń
a wszystki utropty wzion do Ponboczka
Teraz filuje s wiyrchu na ziymia
przeca nos samych tu nie łostawioł
i po coż ślimtać po coż biadolić
kej nom tak pszaje i bogosławi
Dlo Niego kożdy je siostrom bratym
Ponboczek doł mu tyż mocka siły
kere bez lata pontyfikatu
do Tych malućkich Go zakludziły
Już my tu nie som jak te siyroty
chocioż łokropnie ckni się bez Niego
toż żeby my się już nie tropili
doł nom Ponboczek nowego Świyntego
naszego papiyża Poloka Jana Pawła II
R.Sobik


text:
KEDYJŚ TO NASI FUSBALORZE MIELI TRYNERA
Takigo to nom teraz w Polsce brakuje,
Ciekawi nas to wszystkich dzisio, jako sie Kazik Gorski czuje.
Jak zaglondo na to, co s fusbalym sie łu nas dzieje,
I widzi, że kożdy nasz kibic ni mo żodnej nadzieje.
Kaj naszego Fusbalu marka?
Brakuje nom Włodka Smolarka.
Brakuje nom Lubańskigo, Dejny, Szarmacha i Janka Tomaszewskigo.
Żeby zajś w naszym Fusbalu forma i skład taki był,
Proszymy Cie Pon Boczku, by Kazik Gorski nom lodżył.
Tyn to wiedzioł co trza zrobić,
Żeby Medal Olimpijski zdobyć.
S Nim też zdobylimy Szczybny Medal Majstra Świata,
A na Wembley, to i Angolom łumieli my figla spłatać.
Łu Fusbalorzy dycki Gorski był jak Tato,
Co? Niy wierzycie? Spytejcie sie Grzegorza Lato.
To też my dzisiyj proszymy Pon Boczka, by nom Go zurlopowoł,
Żeby do Mundialu, naszych Fusbalorzy przygotowoł.
A jak na Mundialu medal zdobydymy,
To Ci Pon Boczku, Kazikym Gorskim do Nieba go poślymy.
Tam w Niebie, niech wiedzom wszyjscy Fusbalorze,
Że Gorski, dycki dobry Manszaft stworzyć może.
Możno by w Niebie z Gorskim i Wasi potrynowali ?
I potym s nami tu na ziymi, szpil we Fusbal też zagrali.
Hubert Mojżesz


text:
Wokrjes Zhorjelc
Wokrjes Zhorjelc (něm. Landkreis Görlitz) we wuchodnej Sakskej ma 289.000 wobydlerjow (2007). Wulke wokrjesne města su Běła Woda, Lubij, Niska, Zhorjelc a Žitawa.
Wokrjes mjezuje na sewjeru z braniborskim wokrjesom Sprjewja-Nysa, na wuchodźe z Pólskej, na juhu z Čěskej a na zapadźe z Budyskim wokrjesom.
Najwjetša rěka na wokrjesnym teritoriju je Nysa, kotraž twori hranicu k Pólskej. Najwyša hora je Luž (793 m) w Žitawskich horach.
[wobdźěłać] Města a gmejny
(Ličba wobydlerjow 31. hodownika 2010)
Batromjecy | Bejerecy | Benadźice | Bertsdorf-Hörnitz | Běła Woda | Dźěwin | Habrachćicy-Nowe Jěžercy | Hainewalde | Hamor | Hórka | Chrjebja-Nowa Wjes | Jabłońc | Jiwow | Jonsdorf | Kodrecy | Kralowski haj | Krušwica | Kwětanecy | Lěwałd | Lubij | Lutarjecy | Markoćicy | Mikow | Mittelherwigsdorf | Mužakow | Niedercunnersdorf | Niska | Nowosólc-Hródk | Nysowa łućina | Obercunnersdorf | Ochranow | Olbersdorf | Ojbin | Rěčicy | Rosenbach | Rózbork | Rychbach | Schönau-Berzdorf | Schönbach | Slepo | Strawałd | Suche Hendrichecy | Swóńca | Šepcowy Doł | Trjebin | Vierkirchen | Waldhufen | Wodowe Hendrichecy | Wopaka | Wosečk | Wostrowc | Wódrjeńca | Wulki Šunow | Wuskidź | Wysoka Dubrawa | Załom pod Hrodźišćom | Zhorjelc | Žitawa |


text:
MY
Ze ślōnskigo my som strōma Kaj korzyń głymboko w ziymi Wiater nŏs niy urwie przeca Dyć sie dobrym ôsłoniymy Nŏs niy złomie żodyn iptoń Bo w ślōnskości naszo siyła Ślōnsko ziymia życie dała Tukej do
Jarzymbina Strōmek szumny przi jesiyni Farbi sie czyrwiyniom Ast sie gibo od pociorkow W słoneczku sie miyniom Toż uciecha i dlo dziołszki Kej targo w zopaska Styknie jegła meter nici Piykno w tyn
471 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, lipa, kwjeci, kwiaty, drzewo, strom, tyjek, susz, herbatka, ziola, lato, zegroda, ogrod, sloneczko
LipaLipa wónio na zygrodzieKwjeciym łobciepanoPełno na ni pszczołów siedziNa mjodek zbjyrajómBrzynczóm i furgajómPrzelyjź sam nie dajómBo taki robotneI sie sztyjc zmjyniajómChciałach nar
510 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, czesnia, czeresnia, strom, drzewo, owoce, czerwiec, sloneczko, o
Cześnia
Jako cześnia łokozało
Stoji we zygrodzie
Co zielóne łożdżelało
We czyrwcowej porze
Wiszóm cześni cołki kiści
Wyglóndajóm spod zielónych liści
Czerwjóniutki jak rubiny
I słodz
533 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, wiosna, ptaszki, gniazdka, sloneczko, niebo, kwiaty, pola, lasy, drzewa, stromy, paki, bazie, kocianki, zwiastuny, radosc, spacer, pszczoly, ule, nektar
Wiosna
Wiosna wiosna wiosna!! Piękna i radosna Do nas zawitała Śnieg nam już zabrała Jej zwiastuny oglądamy Bazie z drzew sobie zrywamy Przebiśniegi gdzieś na łące Dźwigają główki jak
536 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, wiosynny dzionek, wiosna, ptaszki, ptoszki, drzewa, stromy, trawa, kwiaty, kwjotki, wiersz, kolory, sloneczko, wiaterek, wiac, rosa, kropelki
Wjosynny dziónek
Rosa blyszczy,ranek chłódny
Ale dziónek je pogodny
Chmurki po niebje pływajóm
Prómyki słónka mrugajóm
Wjaterek se podmuchuje
Rzyśki lufcik dowo
Kos han pogwizdu
568 days ago
0 comments
Categories:
Barbara Politaj
Tags:
barbara politaj, brzim, las, płot, park, zegroda, wiosna, modrzew, drzewo, strom, szyszka, pajtanie, sztance
Brzim Z wiosny wartko sie ziylyni Jegłów mu przibywo W lasach parkach i zegrodach W szyszkach nom sie kiwo Snosi kożde wynokwianie Pajtanie i sztance Z niego płoty i szpalery Niy roz wygibańce Y
568 days ago
0 comments
Categories:
Barbara Politaj
Tags:
barbara politaj, owoc, reszpekt, życie, pnioczek chudy, strom, drzewa, jegły, igły, luft, powietrze
Strom
Pnioczek chudy czasym ruby
Chropowaty nikej gładki
Ze jegłami ze liścioma
Wielge cudo ziymi - matki
Ciynia dowo owoc rodzi
Ptoszkom dowo tyż schroniynie
Coby luft boł zowdy dobry
Łod Pomb


text:
Bernard Smigala
ACH..TE BABY
Kedy Pónbóczek stworzół chopa,
łod piyrszyj chwili mioł s niym utropa.
Chop bół w łogrodzie rajskim samotny,
bezto nerwowy bół i markotny.
Gymziół po raju i sie nerwowoł,
na kóńcu Pón Bóg sie spomiarkowoł,
że Adam bezto sie tak nerwuje,
bo mu we Raju baby brakuje.
Z gnata Adama gysztel zrobiół,
potym go piyknie prziłozdobiół
i wyszło Mu cacko takij urody,
że chopu ślina kidała z brody.
Nojprzód mu nogi sie ukozały,
tak duge, choby kóńca niy miały!
A przi tym gładke i take libeźne,
że chop mioł zaroz myśli zbereźne.
Potym bioderka, załokrónglóne,
ciyniutkóm talijom zakóńczóne,
a troszka wyżyj - cud natury -
nojlepszo tajla babskij figury!
Dwie gruszki - jyndrne i zofcite -
dugimi wosami ździebko przikryte.
Chop, jak to ujrzdżoł, wytrzyszczół gały
i ze wrażynio dyrgotoł cały!
Już by jóm gracnół, już by jóm klepnół,
ło mało wargi sie niy przidepnół!
Już jóm chcioł chytać ryncyskami,
dyć sie skapowoł, że niy sóm sami.
A że kóńczyła sie już sobota,
tóż Bóg dokóńczół swoja robota.
Dodoł dwie rónczki do chalanio,
szykowno buziynka, jak malowano
i łoczy przimilne, co tak blyszczały,
że pod Adamym nogi dygotały!
Zaś na buziynki sóm środeczek,
doł nosek i przepiykny dziubeczek.
Dyć ledwo co dziubek tyn łotwarła,
zarozki na chopa sie wydarła!
I łodtónd baby to do sia majóm,
że na nos, chopów, dziób łotwiyrajóm!
A jak już jynzyk swój rozpuszczóm,
toś już stracóny, bo niy popuszczóm!
Autor:B.Śmigała
- There are no comments yet


text:
DO DZIECEK, W LIMERYKACH,
ŁO KOTACH, LISACH, DZIKACH…
Kot
W łogródku,pod drzewym,cichtowoł kot,
na dziambla co furgoł ze drzewa na płot.
Dugo droźniół kota,
łoroz ślecioł z płota,
a kot na to
FTO MO RZÓNDZIĆ
Wadziyły sie tajle ludzkiego ciała,
kero z tych tajlów by rzóndzić miała?
Kero s nich w ciele jes nojważniyjszo,
bardzi wercito i potrzebniyjszo?
Piyrszy ze wszystkich sie muzg ł
BABSKE ŚWIYNTO
Cołki rok baby sprzóntajóm,
łobiod warzóm, robióm pranie,
w marcu swoje świynto majóm,
chopy wszystko robióm za nie.
Czy to w dóma, czy w robocie,
babóm chopy nadskakujóm.
Pod nos
MASKYNBAL
Dycki tak jes, że w karnawale,
sie łodbywajóm maskynbale.
Wciepujesz na sia lónt bele jaki,
maska na gymba, dlo niepoznaki,
wywijosz cołko noc „inkognito”
i jedyn ło drugim niy wiy - fto
TYJO I LYJO
We dwusztokowym familoku Tyjo i Lyjo mieszkali. Łoba patrzeli na siebie z boku, w niczym sie niy zgodzali. Lyjo spokojny i cichy jak myszka, Tyjo zaś gizd nabijany. Piyrszy niy chy
KOSZMAR(proroczy śnik)
Roz stary Cipa, lyń nabijany, co dycki chodziół niywyspany, wypiół we szynku dwa jabole i fest pożarty, usnół przi stole. Jak w kóńcu cosik go łobudziyło to sie wystras
ŚWINIOBICIE
Downij wszyscy u nos mieli chlywiki,
czimali w nich kury, kaczki, króliki. Rubszyj gowiydzi tyż niy brakowało, ale nojczyńścij sie wieprzki chowało. Wieprzki chowali tyż nasze sómsia
„SZTRIKOWANO” GYNŚ
Świónteczny łobiod, cołko rodzina,
jak to we Świynta – połny stół gości.
Łowiynzie rolady i gynsina…
Zaś myśli lecóm w lata młodości…
Krótko po wojnie, biyda - aż piszczy!
LIST DO DZIECIÓNTKA
Dycki my w listach do Ciebie pisali,
jaki to gyszynk by my dostać chcieli.
I to, co my sie łobsztalowali,
to pod chojinkóm my mieli.
I wcale niy byli my wymyślate:
roler, szl
WILIJO
Zbliżo sie Wilijo, już za łoknym stoji, w kożdym pomiyszkaniu chojinka sie stroji. Kapry już we wannie nerwowo szpluchtajóm, widać, że swój rychły kóniec przeczuwajóm. Wszyscy sie radujó


text:
Bernard Smigala
LIST DO DZIECIÓNTKA
Dycki my w listach do Ciebie pisali,
jaki to gyszynk by my dostać chcieli.
I to, co my sie łobsztalowali,
to pod chojinkóm my mieli.
I wcale niy byli my wymyślate:
roler, szlyndzuchy, paletki czy bal…
Bo przeca wtedy niy byłoś bogate,
w tych czasach, „es war einmal”.
Potym do Ciebie żech listów niy pisoł,
gyszynki żech sie kupowoł sóm.
A teroz juzaś taki czas prziszoł,
że prośba do Ciebie móm.
Dzisiaj, nojbardzij czego mi trzeba,
niy kupia nikaj! To dar łod Boga!
Bezto szrajbuja tyn list do nieba,
ło zdrowie prosić, eli moga?
Czy niy szło by tak, Bożo Dziecino,
serduszko trocha podregulować?
I te kolano, co sie zacino,
troszyczka czymś naszmarować?
Ino niy pomyśl, żech jest łoklany,
ani tym bardzij, żech przepadzity.
Chcioł bych Cie prosić, Jezu kochany,
ło coś dlo mojij kobiyty.
Prosza, by łóna tyż zdrowo była,
by dycki miała wolno niydziela,
by trocha myni na mnie pyszczyła…
I to by było na tela.
Dyć na sóm kóniec mi sie spómniało,
tóż prosza małego Jezusinka:
jak by ze zdrowiym lepi być miało -
- przidała by sie piwa krzinka.
Autor:B.Śmigała
- There are no comments yet


text:
Maria Kostrzewa p> p pisza jak serce dyktuje
Utopiec i Maryjka
Roz siedzioł utopiec na mostku na krzipopie,
i przyglondoł se Maryjce jak w zegrodce kopie.
Tak se mu Maryjka młodo spodobała,
pomyśloł se, żeby se do kompolowanio nadowała.
A że on był jeszcze utopiec młody rokami,
tak se przemjynił za podrostka w galotach ze szyrami.
Maryjka z kamradkami chodziyła nad krzypopa gynsi paść,
to na nia czekoł dycki ,i uczył jom na piszczołce grać.
Gynsi trowa szkubały w krzipopie se pluskały,
a oni na łonce wszyscy roztomańte gry grali.
Tak przeleciała Wiosna, Lato i Jeśyń zaczła,
i już Maryjka gynsi paść nie prziszła.
Utopiec krzipopom do swojej chałupy smutny szoł,
ale przejdzie Zima i na spotkanie Maryjki nadzieja mioł.
Przeszła Jesiyń,przeszła długo mroźno Zima,
prziszła Wiosna a Maryjki z gynsiami nima
Siedzi utopiec na mostku na krzipopie,
i rozmyślo, co teraz Maryjka robi w chałupie.
Pytoł se kamradki czamu Maryjka nie przidzie,
a ona godo, dyć Maryjka nimocno leży w izbie.
Kej słonko zaczło bardzi przygrzywać na dworze,
Maryjka wyzdrowiała i już gynsi paść morze.
Zaś mogli na piszczołce grać i lotać po łonce,
szpluchać se we wodzie i nie utopjyli ich utopce.
Byli radzi że utopiec młody se skamraciył z dzieciami,
i nie roz jako żaby na ich wygłupy radośnie zaglądali.
Maria Kostrzewa
- There are no comments yet


text:
25 days ago
0 comments
Categories:
Ojgyn z Pniokow
Tags:
Ojgyn, Ojgyn z Pnioków, szpas, wice, humor, łozprowki, gyszichty, śląskô gôdka, humor śląski, gwara śląska, dowcipy po śląsku, śląskie historyjki
Nó, tóż mómy już chnet za sia te nôjlepszyjsze miesiónce ku tymu, coby sie narychtować do porzóndku forant na zima. Tak po prôwdzie to terôzki te wszyjskie mode wydane i żyniole pyndalujóm do tych ro
25 days ago
0 comments
Categories:
Ojgyn z Pniokow
Tags:
Ojgyn, Ojgyn z Pnioków, szpas, wice, humor, łozprowki, gyszichty, śląskô gôdka, humor śląski, gwara śląska, dowcipy po śląsku, śląskie historyjki
Nó, tóż mómy już chnet za sia te nôjlepszyjsze miesiónce ku tymu, coby sie narychtować do porzóndku forant na zima. Tak po prôwdzie to terôzki te wszyjskie mode wydane i żyniole pyndalujóm do tych ro
Dzisiejsze śwjynto
Dzisiej śwjynto kobjyt momy,
zaroz za fajrowani se chytomy
Bo nasz chłopek nom kwiotka doł,
By i on jako uciecha z tego mioł.
Frida, Krista i Aniela,
ciastek przyniosły
Walentynka i Walenty
W kwiaciarniach wielki ruch,
dla wszystkim dzisiaj styknie róż
Walentynki, Walentynki,
róże dostanom ukochane Frelki
Do tego jeszcze coś śłodkigo
i mocnego całusa od
670 days ago
0 comments
Categories:
Ojgyn z Pniokow
Tags:
Ojgyn, Ojgyn z Pnioków, szpas, wice, humor, łozprowki, gyszichty, śląsko godka, humor śląski, gwara śląska, dowcipy po śląsku, śląskie historyjki
U mie dóma nigdy niy bóło żôdnyj gowiydzi, króm kurzóntek, kierech sie lajstnół jesce za bajtla, a ze kierych moja Mamulka uwarzóła szmektno ... nudelzupa. Niyskorzij zrobiółech szykowny gyszynk mojij
802 days ago
0 comments
Categories:
Ojgyn z Pniokow
Tags:
Ojgyn, Ojgyn z Pnioków, szpas, wice, humor, łozprowki, gyszichty, śląsko godka, humor śląski, gwara śląska, dowcipy po śląsku, śląskie historyjki
Dzisiôj połozprawiómy ździebko ło ... dupie. Ja, bo to tak ino sie zdowo, iże ło tym niy idzie gôdać, że to niy lza we dobryj asiście. Ale to niy jes tak blank do łostatka prowda. Nó, tóż jadymy podl
Mokry dziyń
Całky dziyń przedymnom, a za oknym deszcz.
Pado, pado,a jo ida już w tyn deszcz.
Deszczowo muzyka, już wesoło gro.
Zapomniano nutka, w duszy mi śpiywo.
Zaroz ta nutka, humor poprawjył


text:
Syberyjo
Syberyjo (rus. Cибиpb) je geograficzno kraina rozlygowano we azjatyckij tajli Rusyji. Je zwada uo uůnyj grańice - podug ńykerych wlazuje do ńij tyż ruski Daleki Wschůd. Kej uůnygo wrachowywać, grańice Syberyji to Ural na zachodźe, Arktyczny Uocean na půłnocy, Pokojny Uocean na wschodźe a Kazachstan a Můngolijo na połedńu. Ferwaltůngowo je potajlowano na:
- Jakucyjo (Republika Sacha)
- Burjacyjo
- Tuwa
- Ałtajsko Republika
- Chakasyjo
- Ałtajski Krej
- Krasnojarski Krej
- Zabajkalski Krej
- Chanty-Mansyjski Autůnůmiczny Uokryng - Jurga
- Jamalsko-Ńyńecki Autůnůmiczny Uokryng
- Tjumyński Uobwůd
- Uomski Uobwůd
- Nowosybirski Uobwůd
- Tomski Uobwůd
- Irkucki Uobwůd
- Kemerowski Uobwůd,
ze kerych wszyjstke krům Jakucyji wlazujům do Syberyjskigo Federalnygo Uokryngu, a kej by wrachować Daleki Wschůd, tyż:
- Amurski Uobwůd
- Magadański Uobwůd
- Sachaliński Uobwůd
- Żydowski Autůnůmiczny Uobwůd
- Czukocki Autůnůmiczny Uokryng
- Chabarowski Krej
- Kamczacki Krej
- Nadmorski Krej


text:
Francuski numer
Francuski numer – polski film fabularny (komedia) z 2006 roku w reżyserii Roberta Wichrowskiego.
[edytuj] Obsada
- Jan Frycz, jako Stefan
- Karolina Gruszka, jako Magda
- Jakub Tolak, jako Janek
- Yaya Samake, jako Machu
- Piotr Borowski, jako Sergiej
- Maciej Stuhr, jako Chwastek
- Robert Więckiewicz, jako Leon
- Bronisław Wrocławski, jako Kurowski
- Marcin Dorociński, jako Mateusz
- Bolesław Abart, jako Kolekcjoner
- Sebastian Konrad, jako Adam, kolega Magdy i właściciel psa
- Krzysztof Kiersznowski, jako Majster
- Jan Piechociński, jako Olek
- Ofelia Cybula, jako Dziewczyna
- Maria Góralczyk, jako Andżelika - dziewczyna z agencji
- Katarzyna Glinka, jako koleżanka Magdy
- Jacek Graniecki (Tede), jako on sam
- Marcin Sitek, jako skin
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Francuski numer w bazie Internet Movie Database (IMDb) (ang.)
- Francuski numer w bazie filmweb.pl
- Francuski numer w bazie filmpolski.pl
- Francuski numer w bazie stopklatka.pl


text:
Gůrne Łaźiska
Wspůłrzyndne: 50°09' N 18°51' E
Gůrne Łaźiska (pol. Łaziska Górne, mjym. Ober Lazisk) - mjasto położůne we połedńowyj Polsce, we ślůnskim wojewůdztwje, we połedńowyj tajli Gůrnoślůnskigo Industryjnygo Uokryngu (GIU), we mikołowskim kryśe.
We sztadźe je śedźiba Huty Łaźiska, Sztrůmwerku Łaźiska a Gruby "Bolesław Śmiały" - wjelge industryje.
Gůrne Łaźiska sům mjastym uod 1951. We 1973 jejich tajlům stały śe Dolne Łaźiska a Strzedńe Łaźiska a tyż kůnsek Mokrego, kery bůł tajlům Mikołowa.
[Sprowjej] Bana we Gůrnych Łaźiskach
Gůrne Łaźiska majům dwa banhofy na lyńiji Katowicy-Rybńik:
- Łaziska Górne (Gůrne Łaźiska)
- Łaziska Górne Brada (Gůrne Łaźiska Brada)
Dowńi dźołała tyż lyńijo Tychy-Uorzesze; terozki je zawarto lo uosobowych cugůw.


text:
Oświadczyny po irlandzku
Oświadczyny po irlandzku (ang.: Leap Year) – amerykańsko-irlandzka komedia romantyczna z 2010 roku w reżyserii Ananda Tuckera.
[edytuj] Obsada
- Amy Adams jako Anna
- John Lithgow jako Jim
- Matthew Goode jako Declan
- Kaitlin Olson jako Libby
- Adam Scott jako Jeremy
- Peter O'Meara jako Ron
- Michael J. Reynolds jako Jerome
- Annika Hammerton jako kelnerka
- Martin Sherman jako pijany koleś
- Flaminia Cinque jako Carla
- Brian Milligan jako Bobbo
- John Burke jako stały bywalec Baru
- Michael Fitzgerald jako Fergus
- Amy De Bhrún jako Bride
- Declan Mills jako Tailor
- Claire Hilary McMahon jako Angela
Przypisy
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Poster
- Oświadczyny po irlandzku w bazie Internet Movie Database (IMDb) (ang.)
- Oświadczyny po irlandzku w bazie filmweb.pl
- Oświadczyny po irlandzku w bazie stopklatka.pl
- Oświadczyny po irlandzku na OnetFilm* Oświadczyny po irlandzku - oficjalna strona filmu


text:
Roztomili, momy laba i trza robić wszyjstko po leku, to je prowda. Ale jak nom gazyta „Dziennik Zachodni" srobiyła konkursowo wyścigowa, to nie idzie yno w doma, abo we laubie siedzieć i nic nie robić. Naszkryflali, co Bytom i Bielsko-Biała razym startnyli. No i mieli my kupa roboty. My sie łapli za telefon i naciskali te numery, co trza i posyłali łonym, coby my byli piyrsze.
Głosiyli tyż, co bydzie nagrodzone nie yno miasto, kere bydzie piyrsze, ale i bydom nagrodzyni ci, kerzy smsy posyłali. Beztoż jo, Ana, prosza, ścigejcie sie dali.
I wszyndzie tam, kaj trza, godejcie ło tym, co Bytom mo wiyncy ciekawości we swoiym pojśrodku, a nie Bielsko. No bo kożdy wiy, co mo Bielsko-Biała. Mo góry i zielono trowa, kaj yno gowa dowosz - to je prowda. A wiyncy co mo? Mo banhof, kery przypomino łonym downe czasy i cysorza. Ja, to tyż prowda. Wiymy i to, co łone jego wyrychtowali, wypucowali i teroski świyci, jak naszymu bytomskiemu Świetlikowi ślypia w ciymnom noc.
A u nos? Momy tela ciekawości, co jo łonych nie pomieszcza, we ty jedny moi godce. Bytom mo Opera, kero poradzi wylyź do ludzi i śpiywać, kaj yno trza, mo szkoła muzyczno i baletowo, do kerych łożom szkolorze ze różnych stron. Mo półmaraton, mo świyntego Jacka razym z legyndom, świyntom Małgorzate, kero nogom gowe smoka ciśnie. Mo stary Rozbark i familoki, kaj czas sie zatrzymoł. Moge tak bez końca sie asić: bo jes jeszcze staro banka, kero po wonskich glajzach jedzie ze Bytomia aż na Chechło, jes inszo staro banka co jedzie Piekarskom, som srobione ścieżki, kaj na kole idzie pendlować, jes Segiet i miechowicki las ze wszyjstkimi chrobokami, kere tam som. Momy Żabie Doły, momy szlak Matki Ewy i miechowicki park, kaj możno zoboczyć boczonie, momy stare kościoły no i wszyjstko to, co teroski sie srobiyło. No i momy (tak mi sie zdo) nojważniejsze coś - momy fajniste baby i fajnistych chopów! Beztoż wierza, co my wygromy! Bytom bydzie piyrszy! Paczcie tam jako i byćcie zdrowe.
ANA


text:
Czamu jo wyciep sekretarka ..
Tak jakosik na podzim spichnółech sie ze mojim kamratym ze hilfki, kiery – jak to u nôs bele ciarach we Polsce – łapnół fara bez przociela na urzyndzie.
– Pyrsk Hanys. A dyć jô cie cheba juń rok niy widziôł.
– Anó, Ojgyn. Fyrma kaj razinku robia machluje take ałsflugi bele kaj, coby my sie bździnka luftli i wszyjskie do kupy skamraciyli. To ci sie tak terôzki blank sztudiyrowanie mianuje: „fachmańsko integracyjô”. Latoś to ci nôs wykludziyli na gón do Afriki.
– Niy gôdej Hanys. Padosz na gón do Afriki? I tyś tyż bół za jegra we tyj Africe? Nó, tóż łozprawiej.
– Co tam zadoś gôdać? Kiej my już hań do tyj Afriki przifurgli, legli my z rańca na tyj Zaharze we takij dupnyj przikopie i wachujymy kiej tyż to sie ci jakosik gadzina pokôże. Narôz gawca. Antilopa. Jô gywera do slypiów, prasknółech, antilopa szkopyrt i jô jóm do miecha.
Niy zetrwało pół godziny a sam melo tiger. Jô flinta do slypia, prasknółech dwa razy, tiger majtnół yntka i ... jô go zaś do miecha. Anich sie niy pozdoł a tu gawca – pyndaluje elefant. Na doczkaniu gywera ku niymu, prasknółech ze łobuch rułów łorôz ...
– Hanys, niy bydź przepadzity – gôdóm ze rułóm do kamrata. – Kiej wrajzisz tego elefanta do miecha, to już blank niy szczimia i chlastna cie bez pysk.
Łón ani niy myrgnół ino rzóndzi dalszij:
– Nó, i jô jak niy praskna ze tyj mojij tuplowanyj ruły. I dej se pozór Ojgyn ... niy trefiółech ci tego gizda.
- There are no comments yet


text:
Szwůng
Szwůng (uoznoczany buchsztabům a) je to wektorowo wjelgość, kero uoznoczo mjyńyńy wartkośći ćała we czaśe. Wektor szwůngu mo dycki taki som zwrot co wartkośći.
Jednostka szwůngu we Układźe SI to myjter na kwadrat sekůndy
Wartość szwůngu prostolyńijowygo idźe wyrachować podug mustra:
Kaj to wektor zmjany wartkośći
Szwůng we ruchach krzywolińjowych idźe potajlować na dwje skłodowe: styczne () a normalne (). Szwůng styczny je zwjunzany ze zmjanům wartkośći lińjowyj a idźe go wyrachować podug wzora:
Szwůng normalny, mjanowany tyż dostrzodkowym, idźe wyrachować podug wzora:
Kaj:
- Průmjyń krzywizny toru
w - wartkość kůntowo


text:
Marcin Przybys
-
byGoverdose , Jakub Polek, Krzysztof Olak, Peter Nowacki, Wojciech Magierski, Leszek Juraszczyk, Trisme Trs, Kamil Kotarba, Bartek Bojarczuk, Konrad Kirpluk, Łukasz Nosek, Mateusz Sypien , Przemek Nawrocki, Jakub Glowacki, Maciej Żelaznowski, Artur Szymczak, Marcin Przybys, Rafał Jagielski, Lukasz Wrona, Peter Tarka, Michal Sycz, Tomasz Wysocki, Michal Tarka, Łukasz Samiec, Tomasz GuzF GQFeatured On: 03/14/12
-
-
byGoverdose , marko markowicz, Kacper Spala, Trisme Trs, Jakub Glowacki, Tomasz Guz, Jakub Polek, Krzysztof Olak, Marcin Przybys, Łukasz Nosek, Bartek Bojarczuk, Paul Marcinkowski, Tomasz Wysocki, Artur Szymczak, Wojciech Magierski, Przemek Nawrocki, Kamil Kotarba, Michal Tarka, Konrad Kirpluk, Mateusz Sypien , Adam Hudyma, Piotr Gąsior, Krzysztof Zdunkiewicz, Maciej Żelaznowski, Michal Sycz, Piotr HolubF GQFeatured On: 07/30/12
-
-
-
F GQFeatured On: 04/03/12
-
F G
-
F GQFeatured On: 07/20/12
-
F G
-
-
-
F G


text:
Celtycki krziż
Celtycki krziż (ang. Celtic cross) to je uodmjana krziża, we keryj sztyroramjynny krziż je umjyszczůny we uokryngu. Pochodźi uůn uod słůnecznygo krziża, kery bůł lo poganůw symbolym bůstwa słůnecznygo. We nordyckij kulturze bůł to symbol boga Odyna. Krześćijańsko zorta tygo krziża uodrůżńo śe tym, co uůnygo ramjůna wystowajům poza uokryng. Mimo aże symbol pochodźi uod pogańskich kultůw, je we zmodyfikowanyj formje akceptowany bez Rzimskokatolicki Kośćůł, jako symbol celtyckij uodmjany krześćijaństwa. Je to tyż symbol, do kerygo uodwołujům śe nacjůnalisty a ruch skinheads.


text:
30 lutygo
30 lutygo we ajnfachowym kalyndorzu ńy ma, nale trefjůło śe pora razůw we gyszychće, co bůła tako data, zowdy yno we jydnym kraju. Tak bůło we 1712 roku we Szwecyji, kero zrezygnowoła ze przeleźyńo na gregorjański kalyndorz, a skiż tego brakowoło jeji jednygo dńa, co uostoło wyrůwnane bez dodańe go do lutygo, jako 30 dźyń tego mjeśůnca. We Sojuszu Socjalistycznych Sowjeckich Republik trefjůł śe 30 luty 2 razy - we 1930 a 1931, skiż wkludzyńo "rewolucyjnygo kalyndorza", we kerym kożdy mjeśůnc mjoł 30 dńůw. We 1932 wkludzůno tam nazod gregorjański kalyndorz. Podug ynglickigo historyka Sacrobosco, we pjyrszyj wersyji juljańskigo kalyndorza luty mjoł 29 dńůw, a we przestympnych rokach 30, nale ńy ma to potwjerdzůne we inkszych zdrzůdłach. 30 lutygo je proponowane uod Elisabeth Achelis, kero uopracowoła kalyndorz mjanowany uod jygo zwolyńńikůw "Śwjatowym Kalyndorzem". We ńim luty mo zowdy 30 dńůw, a we przestympnych rokach dodowo śe ekstra dźyń, kery ńy je przipisany do żodnygo mjeśůnca a mo być wolny uod roboty.


text:
Italijo
Italijo, Republika Italsko (it.: Italia, Repubblica Italiana) - państwo położůne we Połedńowyj Ojropje, na Apyńińskim Půłwyspje, je ůune człůnkym wjelu uorgańizacyjůw, m.in.: Ojropejskij Uńije, NATO. Italijo noleży do uoźmju nojbarźi industryjowonych a bogatych państw śwjata - G8.
Cołkowito dugość lůndowyj grańicy Italije wynośi 1932,2 km. Sůmśaduje uůna s Francyjům – 488 km grańicy, Szwajcaryjům – 740 km, Austrijům – 430 km i Słowyńijům – 232 km). Wnůntzr terytorjům Italije znojdujům śe tyż dwa państwa-ynklawy: San Marino (39 km grańicy) a Watykůn (3,2 km).
Dugość wybrzeża italskigo wynośi aże 7600 km. Uoblewajům je wody poru akwynůw Strzůdźymnygo Morza: Liguryjske Morze, Tyrryńske Morze, Jůńske Morze a Adrjatycke Morze.
Nojwyższy půnkt połožůny je na nojwyższym masywje Ojropy, Můnt Blanc. Nośi uůn mjano Můnt Blanc de Courmayeur – jygo wysokość to 4807 m n.p.m.
Italijo podźelůno je na 20 rygjůnůw (5 ś ńich na szczygůlnych prowach), 109 prowincyji (s kerych 2 sům autůnůmiczne) a 8092 gminy.
[Sprowjej] Przipisy
- ↑ Szacůnkowe dane za World Gazetteer [1], CIA The World Factbook szacuje wjelość ludźůw we 2007 roku na ůng. 58 150 000 [2]


text:
Giacomo Puccini
Na 22.12.1858 jo w Lucca w Toskanje snaž nejwažnejšy komponist w stawiznach italskeje opery se naroźił: Giacomo Antonio Domenico Michele Secondo Maria Puccini. Mamy jomu muzikaliske dožywjenja ako „La Bohème“, „Tosca“ abo „Madama Butterfly“ se źěkowas. Arije ako „Nessun dorma“ wot opery „Turandot“ abo „Dovunque al mondo“ wot „Madama Butterfly“ stej teke hyšći źinsa popularneje kure klasiki.
[wobźěłaś] Žywjenje a twórjenje
[wobźěłaś] Žywjenje až do casa prědnych kompozicijow
Popšawny fakt, až Giacomo Puccini jo był muzikaŕ, njejo njezjapki. Slědkoju won pochada wot familije z muzikaliskimi korjenjami, někotare wot swojich wósćow su teke komponisty byli. Woni zu zwětšego cerkwinsku muziku komponěrowali. Teke nejsławy Puccini jo zachopił swoju karieru ze sakralneju muziku. Won jo organist a wjednik chora w Lucca był a jo w lěśe 1880 do Mailand pśeśěgnuł za studium kompozicije na konserwatoriumje. W tom lěśe won jo teke swoju „Messa di Gloria“ (mša mimo Credo, Sanctus a Agnus Die) spisał. Tworba pśedstajijo wažny kšac w źěle Giacoma Puccini. Napśeśiwo drugej mšy, solopartije za tenor a bas w „Messa di Gloria“ Puccina stej tak dramatiskej, až wonej pokazujotej zgromadnje z opulentnym orchestrěrowanjom južo wjelgin mocne znamje pozdźeje lubosći Puccina za dramatiku. Južo w tom casu někotare muzikaliske motiwy su take teatraliske, až woni dopomnjeju na operu. Slědny postark, kenž jo młodego Puccina ku komponěrowanjoju operu sporał, jo był woglěd opery „Aida“ wot Giuseppa Verdi w Pisa. Togodla won jo w lěśe 1882 swoju prědnu operu skońcył. Pśicyna za kompoziciju jo wuběźowanje było. Lěcrownož Puccini njejo był dobyśaŕ wubězowanja „Le Villi“, jo 1884 prědny raz na jawišću był. A to jo był podłožk za karieru Giacoma Puccini.
[wobźěłaś] „Edgar“ a cas w Torre del Lago
Za tym až Puccini jo pisał „Le Villi“, won jo w lěśe 1889 swoju drugu operu „Edgar“ komponěrował. Tśi lěśe pózdźej komponist jo do Torre del Lago (blisko Viaregio w Toskanje) pśeśěgnuł a to jo był zachopjeńk wjelgin płodneje faze w swojom tworjenju. Teke źinsa woglědanja „Villa Museo Puccini“- doma, zo Puccini jo žywy był a zo won jo teke zakopowany, su možne. W 30 lětach, w kotarychž Puccini jo w Torre de Lago žywy był, won jo sedym wot swojich źaseśich operow spisał, teke nejsławnjejše ako „Tosca“ a „La Bohème“.
[wobźěłaś] Cas twórjenja 1890- 1917
[wobźěłaś] Manon Lescaut
W lěśe 1893 opera „Manon Lescaut“ jo nastała a jo była prědny wjeliki wuspěch za komponista. W casu wot wosymych lětow su mrocniki stawiznow opery slědowali: 1896 „La Bohème“, kotara jo znata ako wjelgin romantisku operu z pśekšasneju rolu za tenorow. Pśedstajone we wobcerjenju chudych Bohemianow w Parisu, jawišćowa tworba wulicujo wo tragiskej lubosći mjazy Mimi a Rodolpho, kotarejž końcy ze smjerśu.
[wobźěłaś] Tosca
„Tosca“ z lěta 1900 ma teke tšojenje wo lubosći ako temu. Tam słuchamy wo pogu mjazy spiwarnice Floria Tosca a molarja Mario Cavaradossi. W tom paźe mamy podla lubosći teke wjelgin wjele namocow, wjeliki źěl figurow zemrěł.
[wobźěłaś] Madama Butterfly
Teke se njesmějo "Madama Butterfly" zabyś, Puccini jo skóńcył operu 1904. Hyšći raz bolosna a komplikowana lubosć jo zakład jadnanja. Amerikanaŕ B. F. Pinkerton pśiźo do Japańskeje a se woźenijo geishu Butterfly. Na końcu Butterfly wzejo sebje žywjenje dokulaž wona jo mura nazgonjona až Pinkerton jo južo woženił a jo ju jano ako geishu wiźeł. Nejznaty kusk opery jo „Dovunque al mondo“.
[wobźěłaś] Dalšne tworby
Po 1904 kompozicije Puccina su byli rědše, won jo źěłał ze změnijich libretistach a jo až do swojeje smerśi w lěśe 1924 hyšći styri opery komponěrował. 1910 „La fanciulla del West“ jo prědny raz pokazał na jawišću- tworba, kotara pśedstajijo w kaliforniju.
Partitura wot „La Rondine“ jo 1917 gotowa była a jano lěta pozdźej opera “Il Tritico“ jo měła premjeru w New York. Pśi tom se jadnaje wo tśiźělny opera, zestajijona z tworbow „Il Tabarro“, „Suor Angelica“ a směšneje opery „Gianni Schicci“. Wo tym jano „Schicci“ jo hyšći źinsa kšuty źěl grajnych planow źiwadłow.
[wobźěłaś] Slědne lěta
Giacomo Puccini jo spušćił Torre del Lago w lěśe 1921 a jo pśeśěgnuł do Viareggio. Jano dwě lěśe pozdźej gojce su pla Puccina gjardłowy rak diagnosticěrowali.
Po diagnozy muzikaŕ jo hyšći mało lětow žywy był. Po operaciji w Brüssel su se namakali njedocakane komplikacije, kotare su wjedu k infektoju wutšoby. Giacomo Puccini jo na 24.11.1924 w starstwje wot 66 lětow mrěł. K prědnemu won jo pśewoźujo do rowa w Mailand, ale swoj syn jo pozdźej pśewoźył śěło do Torre del Lago, zo jo hyšći źinsa row Giacoma Puccini we „Villa Puccini“.


text:
Iran
Iran (farsi: ايران – Īrān), uoficjalno nazwa: Islamsko Republika Iranu (farsi: جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslâmi-je Iran) – państwo na Bliskym Wschodźe, ležůnce nad Mořym Kaspijskym, Zatokům Perskům i Zatokům Uůmańskům.
Pjyršo wersyjo mjana Iran pojawjo śe juž w Aweśće, kaj je mowa uo Aryānām – [kraju] Arjůw. Jeji formům středńoperskům bůuo užywane bez Sasańidůw uokreślyńy Ērānšahr – kraj Arjůw. Mimo to w ojropejskych godkach aže do XX wjeku na uokreślyńy Iranu užywano powšychńy mjana Persyjo, a ńy Iran. Mjano Persyjo pochodźi uod nazwy ludu stanowjůncygo tajla ludůw irańskych přibůuych na terytorjům dźiśijšygo Iranu pod kůńec II tyśuncleća p.n.e.


text:
Raćibůrz
Wspůłrzyndne: 50°05' N 18°14' E
Raćibůř (śl-mjym.: Rottwer, pol. Racibórz, mjym. Ratibor, čes. Ratiboř) - mjasto i gmina pouožůne w pouedńowo-zachodńij Polsce, w wojewůdztwje ślůnskym, w powjeće raćiborskym. W rokach 1950-1975 mjasto admińistracyjńy noležouo do wojewůdztwa uopolskigo, natůmjast w rokach 1975-1998 do wojewůdztwa katowickigo. Podug danych s 28 lutygo 2006, mjasto mjauo 60 218 mjyškańcůw.
Raćibůř je jednům s historyčnych stolic Gůrnygo Ślůnska, kaj rezydowali kśůnžynta uopolsko-raćiborske. Do dźiśej zachowouo śe wjela cynnych zabytkůw, m.in. kaplica zamkowo pw. Św. Tomaša Kantuaryjskigo, kero zwům perůum gotyku ślůnskigo. Mjasto kej pjyrše w Ojropje uotřimouo certyfikat ISO 14001.


text:
Žmudź
Žmudź (uać. Samogitia, žmudz. Žemaitėjė, lit. Žemaitija) - jydyn s pjyńću rygjůnůw etnůgrafičnych wspůučesnyj Litwy, a tyž historyčne mjano Dolnyj Litwy. Dawno jydnostka tajlůngu terytoryjalnygo (starostwo růwnowažne wojewůdztwu) Řečypospolityj Uobojga Narodůw, kej Kśynstwo Žmudzke noležůnce do Wjelgygo Kśynstwa Litewskigo. Uod 1917 r. tajla Litwy.
Pod wzglyndym geůgrafičnym twoři Pojeźeře Žmudzke (mjanowane tyž Wysočyznům Žmudzkům) uo charaktyře morynowym, do 230 m wysokośći n.p.m., w zachodńij tajli Litwy. Źymje růwńinne, středńo urodzajne.
Uod XIII wjeku noježdžano bez Křižokůw a kawalerůw mječowych. We roku 1398 uostouo uodstůmpjůno bez fyšta Witolda Křižakům. W 1411 r. zwrůcůna Jagelle, a w 1413 r. wuůnčůno do Litwy kej starostwo s zachowańym pewnych přiwilyjůw. We tym roku uochřčůno. We 1417 powstouo djecezyjo žmudzko ze stolicům w Mjydńikach. Wuadcy Polski do 1795 zachowali titel kśůnžůnt žmudzkych (uać. duces Samogitiae).


text:
Sokolnik
Sokolnik (němsce Valtenberg) je najwyše wuhorbjenje Łužiskich hór w Hornjej Łužicy w swobodnym staće Sakska. Na južnym zwisu je w starym podkopku žórło Wjazońcy, kotraž so pola Pirny do Łobja wuliwa. Wjeršk a sewjerozapadny bok hory zestajetej so z biotitskeho granodiorita, mjeztym zo so pod horu granodiorit namaka.
[wobdźěłać] Nastaće mjeno
Hišće w 18. lětstotku bě němske pomjenowanje Falckenberg (po słowje: Sokolowa hora) z wašnjom, kotremuž hornjoserbske mjeno Sokolnik wotpowěduje. Z tehdyšeho němskeho pomjenowanja nasta dźensa zwučene němske mjeno Valtenberg.
[wobdźěłać] Połoženje a wokolina
Leži něhdźe 2,5 km juhozapadnje wot gmejny Wjazońca a 5 km na sewjer wot Neustadta in Sachsen. Južna nakłona hory mjenuje so Hohwald, tam je při samej hranicy z Čěskej Hohwaldowa klinika.
[wobdźěłać] Stawizny
Wot 1752 hač 1762 bě na južnym zwisu Valentin-Erbstolln am Falckenberge, hdźež kwarcowa chódba bě předmjet hórnistwoweho pospyta. Zakulenu podkopkowu wotwěru maja dźensa za žórło rěki Wjazońca.
W lěće 1857 so hišće dźensa eksistowaca kamjentna rozhladna wěža po planach Carla Augusta Schramma natwari a tehdy hižo eksistowacy drjewjany nahórski hosćenc naruna so trochu pozdźišo přez kamjentny. Nahórski hosćenc wupali w lěće 1951, je so wšak pozdźišo znowa natwarił.
Jako stacija č-o 6 Valtenberg bě wjeršk w 1860ych lětach stacija 1. rjada kralowsko-sakskeje triangulacije. Z tuteje přičiny bě so na wjeršku krajměrjeski stołp nastajił, kotryž dźensa hižo njeeksistuje.
[wobdźěłać] Rozhlad
Z wěže saha pohlad přez Hornjołužiske hory hač do Žitawskich horin a tež hač do Połobskich pěskowčin a k hrjebjenju Rudnych hór. Při dobreho rozhlada do daliny stej tež hrjebjeni Izerskich hór a Kyrkonošow widźomnej.
[wobdźěłać] Puće na wjeršk
- Nad horu wjedźe mnoholičba turistiskich pućow, znaty je Hornjołužiski nahórski puć, kotrež wšě wuznamne łužiske hory přeprěkuje.
- Jako wuchadźišćo za najkrótši nastup móže dwórnišćoNeukirch Zapad słužić, wottam wjedźe puć přez zelenu markěrowanu rutu na wjeršk.
- Tež korčma Hohwaldschänke při statnej dróze Neustadt in Sachsen - Wołbramecy je přihódne wuchadźišćo za zalězenje hory. Wottam slěduje so puć markěrowany z módrym znamjenjom.


text:
Irena Sendlerowa
Irena Sendlerowa, s důmu Krzyżanowska (ur. 15 lutygo 1910 r. we Waršawje, zm. 12 maja 2008 we Waršawje) – polsko dźouočka spouečno, Sprowjydliwo Postřůd Narodůw Śwjata.
Urodzyno we Waršawje, w lotach mjyndzywojynnych mjyškanka Tarčyna. Jeji uojćec bůu lekařym, kerygo pacjyntůma bůuo moc bjydnych Žydůw. W čaśe wojny pracowoua lo mjyjskigo uostřodka půmocy spouečnyj. Napočyua půmagać Žydům dugo před powstańym getta waršawskigo. W grudńu 1942 r. śwježo utwořůno Rada Půmocy Žydům "Żegota" mjanowoua ja šefowům wydźouů dźećecygo. Kej pracowńik uostřodka půmocy spouečnyj mjoua přepustka do getta, kaj nośiua Gwjozda Dawida kej znok solidarnośći s Žydůma a kej sposůb na ukryće śe postřůd spouečnośći getta. Wspůupracowoua s polskům uorgańizacyjům půmocowům dźouajůncům pod mjymjeckym nadzorym a zorgańizowoua přymycańy bajtli žydowskych s getta, ůmješčajůnc je w přibranych familijach, důmach lo bajtli i u śůstr katolickych we Waršawje, Turkowicach a Chotůmowje. Areštowano w 1943 r. bez Gestapo, bůua torturowano a skazano na śmjerć. "Żegota" zdououa ja uratować, překupujůnc mjymjeckych stražńikůw. W ukryću kůntynuowoua dali praca nad uocalyńym žydowskych bajtli - uratowoua jejich ůngyfer 2500. Bez coue žyće podańy kej jeji uojćec zwjůnzano bůua s ruchym socyjalistyčnym i PPS.


text:
Carrantuohill
Carrantuohill, Carrauntoohil, irl. Corrán Tuathail (podug roztomajtych zdřůduůw 1038-1041 m n.p.m.) - ščyt w gůrach Macgillycuddy's Reeks (hrabstwo Kerry, Irlandyjo), nojwyžšy ščyt wyspy.
Na ščyt ńy prowadźi žodyn uoznakowany šlak. Trasa wejśćo w znočnyj tajli je uatwo dostympno. Ale jeji střodkowo tajla bjygńy bez bardzo strůmy žleb, we kerym puyńy strůmjyń. S kuli zmjynnych i časůma trudnych warůnkůw půgodowych, mjouy mjejsce wypadki śmjertelne wśrůd ńyrozwažnych turystůw. Na wjeřchouku znojduje śe 5-metrowy křiž.