text:
Mnichojstwo
Mnichojstwo jo wót asketiskich idealow formowana nabóžna praktika, z kótarejuž co mnich w tom, až se wót swěta wótwobrośijo a se swětnym celam wótrjaknjo, swójo žywjenje dopołnje danemu spirituelnemu celoju woprowaś. We wšakorakich nabóźninach eksistěruju wšakorake formowanja mnichojstwa, pśedewšym w buddhismje a kśesćijaństwje, teke w hinduizmje a daoismje, nic pak na pśikład w islamje.
Wopśimjeśe
Póchad słowa[wobźěłaś]
Słowo mnich se wótwóźijo wót grichiskego słowa uovaxός, monachos, kótarež jo wótwóźone wót grichiskego monos „sam“. To pak njewóznamjenijo, až jo mnich sam žywy, ale až jo jano na Boga wusměrjony žywy - na Boga samego wusměrjony. To wuswětlijo regula swětego Benedikta z Nursije (Kap. 1, „Družyny mnichow“).
Mnich resp. jogo žeński pendant, mnichowka, kněžnicka abo rědniska sotša, jo asketiski žywy cłonk nabóžniny, kótarež se nachylnje abo na cas swójogo žywjenja do słužby swójeje wěry stajijo.
Zasadne[wobźěłaś]
Głowny zaměr mnichojstwa jo mystiske procowanje tenbocnje se zjadnośiś ze wšo wopśimujucym bogojstwom resp. dojśpijucy połnu nutśikownu proznosć njepósrědnje nazgóniś bogojsku transcendentnu realitu, kótaraž zwucone cłowjeske zamóžnosći dopóznaśa pśesega. Tomu celoju mógu słužyś na pśikład: meditacija, ekstatiska zagóritosć, bjatowanje, askeza, spót, marskanje se a techniki wójowanja.
Formy žywjenja[wobźěłaś]
Sam abo gromaźe samotno[wobźěłaś]
Mnich móžo byś žywy ako eremit abo anachoret sam za sebje pak blisko sedlišćow pak daloko w źiwiznje lěsow abo w samotnosći pusćiny. Irske a galiske mnichy su w 5. a 6. lětstotku wuběgnuli na wubocne kupy abo su se pśewóstajili mórju w małych cołnach. W Tibeśe daju se mnichy hyšći źinsa zamurjowaś do śamneje jamy z jano jadnučkeju źěrku za pódawanje piśa a jěźe.
Druge mnichy, tak pómnjenjone Koinobity, su w kloštarjach „zgromadnje žywe“ (= grichiski koinos bios).
Vita contemplativa a Vita activa[wobźěłaś]
Ako Vita contemplativa se rozmějo w tradiciji Benedikta z Nursije mnichojski ideal wótśěgowanego žywjenja, pó kótaremž su južo buddhistiske mnichy w 5. lětstotku do Chr. a teke eremity w 3. a 4. lětstotku pó Chr. žywy byli. Vita contemplativa se pomina, aby mnich se wótwobrośił wót swětnych wěcow (na pśi. bogatstwo, cesć, móc a seks) a se pśiwobrośił Bogoju. Napśeśiwne zapśijeśe Vita activa wuzwignjo statkownu lubosć k blišemu.
Acedia contra ora et labora[wobźěłaś]
W dožywjenjach prědnych kśesćijańskich samotarjow wopisujo Acedia, pógniłosć wutšoby abo ducha, wustatkowanja śěžkich myslow, kótarež wobgrozyju wósobinu a depresiju wuwołaju. Spisowaśel Evagrios Pontikos jo rozměł depresiju ako nadměru wobuze, žadanja a sytnosći. Pisał jo wó tšašnem wósłabjenju dušenych mócow, kótarež wjedu mnicha do błudnosći a jogo prócowanja zanicujo. Wuchadajucy ze žywjeńskich wašnjow swětego Antoniusa, su kśesćijańske mnichy wuwili program, w kótaremž stojtej źěło a bjatowanje w strowem poměrje napśeśiwo. Źěło jo šćitało mnicha pśed pśegnatym koncentrowanim na sebje samogo a jo słužyło dwěma celoma: pla bjatowanju mysli wězaś, aby do dali njewuběgali a k drugemu, aby mnichy zasłužyli, což za žywjenje trjebaju. Wjele buddhistiskich šulow wótpokazujo źěło a mnicham njejo dowolone aktiwnje pšosyś. Mógu jano braś, což se jim dobrowólnje dawa. W Zen-Buddhizmje jo źěło pak źěl prakse.
Wójowanje a wójna[wobźěłaś]
Za tym ako su buddhistiske mnichy w Chinskej wupytnuli, až dłujka meditacija kšejnemu wobběgoju škóźi, jo mejstaŕ Bodhidharma na zakłaźe indiskeje techniki wójowanja wuźěłał pógibowański program za swóje mnichy, kótaryž jo se pózdźej ke Kung Fu wuwijał. Skóro su byli Kung Fu-mnichy woblubowane sobuwójowarje we wójowanjach wó móc lokalnych knězow a kejžorow.
Teke w orientalisko-kśesćijańskem mnichojstwje su nastali južo w pózdźejšej antice wobronite mnichojske rědy, kótarež su pódpěrali aleksandrinske biskupy pśi wójowanju napśeśiwo tatanjam a riwalizěrujucym kjacarstwam. Na kśesćijańskich idealach bazěrujuce wójowańske mnichojstwo (tempelowe ryśarje, rěd nimskich ryśarjow) bu za cas kśicnych wójnow jaden ze słupow pśi dobyśu a zašćitowanju swětego kraja.


c: text/html

text:
Wilk
Wolf (Canis lupus) – zorta cyckacůw s psowatych familije, haratńikowy raje (rojbrowatych).
Wolf půmjyškuje lase, růwńe, bažouy a kopce. Třa mu, kyj je to zorta uo terytoryjalnym spodobańu, srogigo placa. Zauobyč plac zajmnowany bez wolfowo banda to 100 km², nale wjelgość ta zoležy uod dostympnośće jodua a placa. Moge uokozywać śe cuzamynnucůng tajle placa bes 2 kůnkuryncbandy. Wolf je uobstauym wandrusym, poradźi bes jedyn dźyń šafnůńć distanz poradźeśůnt kilůmyjtrůw. Wolfowy bandy rachujům do 20 indywiduůw, nale nauobyč sům fest mańi mnoge, skuli tygo co sům skupinům familijowům kero skuodo śe s pory rodźićelůw, modych a yjwyntuelńy tajli wolfůw s pjyrwyjšygo mjota. Wolfowy bandy majům echt uokryślůno drinhjyrarchijo. Wolfy majům rozwińjůno zistyma kůmůńikacyje śe při půmocy ćelskowy godki, uodguosůw aji při užyću chymišy substancyjůw – fyrůmůnůw ze swojygo smolyńo (cajchnowańy placa). Žywjům śe hauptzachy cyckacůma štředńi festelnośće (lelyńy), nale ńy gardzům tyž myńšyma zwjyřokůma čy zdechlinům, a kyj banda je srogo, cyńům dokupy gůn tes na sporše cyckace abo jejich herdy. Při hybje we kuśće, abo we uokreśe chowańo modych, bywo co atakjyrujům gowjydź.
Dowńi wolfy bůuy šyroko rozpřestřyńůne. Ekspansyjo čowjeka mjoua ajnflus na uůgrańičyńy jejich populacyje. Zakořyńůny we kultuře bojůnčka před wolfůma powodowou jejich zbijańy, pořůnd ńyprawe. Terozki we wjynkšośći statůw uobjynto wolfy uochrůnům. Robi śe ajnprůby reintrodukcyje uůny zorty, na nojšyršo skala we USA, nale tyž we Ojropje.
Wolf uode anfangu bůu a je dali we ludzki kultuře teraźńi. Hauptzachy we negatifkůntekśće, kej haratńik (rojber), katrupićel. S wtory strůny, bywůnder je ńyzoležnoś, druk a wolfowo střimauoś. Kurtslich, bez to co wzrosto ekůologicno śwjadůmoś, poštřygańy wolfa poleku śy poprowjo, bestož plac bojůnčki napočyno zajmnować spokopjyńy jygo ekosystymowy role.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Atlantiski ocean
Atlantiski ocean abo Atlantik je wodowa přestrjeń mjez Afriku, Europu a Ameriku. Je to druhi najwjetši z 5 swětowych oceanow.
Jeho cyłkowna přestrjeń wučinja něhdźe pjećinu zemskeho powjercha, štož je dohromady z nakromnymi morjemi něhdźe 106,4 mil. km2 a 82,4 mil. km2 bjez nakromnych morjow. Dołhosć jeho pobrjoha je 111 866 km. Šěrokosć je wot 2 848 km mjez Brazilskej a Liberiskej do 4 830 km mjez Zjednoćenymi statami Ameriki a sewjernej Afriku. Najhłubše městno w Atlantiskim oceanje je hłubina Milwaukee w Portorikoskej hrjebinje we hłubokosći 8 648 metrow pod hładźinu oceana. Přerězna hłubokosć je 3 332 m, resp. 3 926 m bjez nakromnych morjow.
Atlantiski ocean • Ćichi ocean • Indiski ocean • Južny ocean • Sewjerny polarny ocean


text:
Ukraina jo kraj w pódzajtšnej Europje.
GeografijaBearbeiten
Ukraina granicujo z Rusojskeju, Běłoruskeju, Rumuńskeju, Moldawskeju, Pólskeju a Słowakskeju.
MěBearbeiten
Prědne historiske naspomnjenje mjenja Ukraina jo z lěta 1187. Wósebnje w historiskich pólskich a rusojskich žrědłach 18. a 19. lětstotka jo było ale cesćej wužywane mě pódzajtšnego źěla Małorus (MaлopociяHи).
RozrědowanjeBearbeiten
Ukraina wobstoj z 24 oblastow, awtonomneje republiki Krim a dweju městow ze specialnym statusom (Sewastopol a głowne město Kijew). Pśedłoga:Źělenje Ukrainy


text:
W dniu 25 marca br w Domu Kultury w Rybniku Chwałowicach odbył się już III z kolei Powiatowy Przegląd Twórczości Regionalnej od Przedszkolaka do Ślązaka a temat „Zdrowie i bezpieczeństwo” .Poniżej kilka fotek z tego wydarzenia .
III Powiatowy Przegląd Twórczości Regionalnej „Od Przedszkolaka do Ślązaka”
Pogodejmy po Naszymu w rybnickich Przedszkolach
Mieli my Dziyń Slonski Godki toż s tej to okazji byłach gościym we pora rybnickich Przedszkolach . Powiym yno tak jak chcymy by ta nasza piykno godka starzikow i łojcow nie zginyła muszymy dbać ło to żeby młode pokolyni niy yno mówiło ale i godało .Na razie niy wyglondo to nojlepi ale je dobrze że […]
MY CIEBIE SŁONKO !
MY CIEBIE SŁONKO ! My do Ciebie Słonko, Słoneczko Peru, Dzisiyj prośby skłodo dziecek ślonskich wielu. Dej Ty nom łuczyć siy we szkołach na Ślonsku, Naszej ślonskij godki i prowdy ło Ślonsku. Dziecka ślonski nadzieja we Tobie majom, Że Twoja zgoda na to łotrzimajom. Dyć za to wdziynczne bydom Ci ślonski dzieci, Że to […]
Szkoła
Szkoła Kjej do szkoły Dziecka idōm Czy matoły ? Orły bydōm ! By do szkoły niy łaziły Tłukami by w życiu były Urszula Oślislok
Już po feryjach
Już po feryjach Już feryje sie skōńczyły I do szkoły trza by gnać Roczek minie, wartko sleci I feryje bydōm zajś Kjery robi,do roboty Chociŏż ni mŏ sie ôchoty Bo tera se ôdpoczywŏł I robota be….nazywŏł Tera wszysko sie zmjyniło Markerowani sie skōńczyło Bo już wrzesiyń klupje w dwjyrze Musisz robić bo nadbydziesz Bo […]
Nasza szkoła
Nasza szkoła Nasze starziki cie murowali Cegła za cegłōm procnie dŏwali Jeszcze przed wojnōm cie postawili By jejich dziecka sie sam uczli I za patrōnka ôbrali św Jadwiga Co by żŏdyn ôd nauki sie sam nie migŏł Już dużo rokōw ciebje klupnyło Dziecek dużo sie wyszkoliło Rechtorōw tyż żeś zŏcnych wydała I dyrechtorōw sie […]
Czas do szkoły czas
Czas do szkoły czas Czas do szkoły czas 1 wrzesień wito nas. W piórniku gumka do ołowka przytulono, wjy że bydzie do pomocy używano. Tymperowka złośliwie na ołowek zaglondo nieraz popalić mu swoim ostrzym do. Pióro z okrongłym brzuszkym, syte, odpoczywo w przedziałce skryte. W pogotowiu długopis jedyn i […]
Rozpoczecie roku szkolnego
Mała paniowska szkoła otwarła duże okno na świat
Mała paniowska szkoła otwarła duże okno na świat. Od od 1 do 5 października 2012 r. Szkoła Podstawowa nr 8 im. Wojciecha Korfantego w Mikołowie-Paniowach woj.śląskie była gospodarzem międzynarodowej wizyty w związku z realizacją projektu “ECOLOGY AND RECYCLING WASTE MATERIALS” (Ekologia i recykling odpadów) w ramach programu sektorowego „Uczenie się przez całe życie” (Lifelong Learning […]
JAK JO CHODZIOLA DO SZKOLY
JAK JO CHODZIOLA DO SZKOLY… Mialach pecha. W moji klasie niy bolo wiyncy Slonzokow, yno jo. Dziecka mie wysmiywaly, jak pedzialach cos po slonsku, a pani sie obrocala zadkym do klasy i tyz sie smiola. Pamiyntom, jak pokozala olowek i sie spytala, co to jest, a jo pedziala, ze blajsztift. Colko klasa miala uciecha! Abo […]


text:
ADWYNT WCZORA I DZISIEJ Tak, jak kozdego roku, za pora tydni bydymy fajrowac Gyburtstag od Pana Jezusa, czyli Dzieciontko. Bez toz sztyry niedziele przed tym momy czas przigotowac sie na te wydarzynie. Spominom, jak piyrwy Mama bastlowala piykny wionek adwyntowy ze swiyrkowych chabinkow, kere przismyczola z naszyj zogrody. Rada sie prziglondalach, jak tyn wionek robiola, […]
ADWYNT WCZORA I DZISIEJ
„Szpaska z kwiotkym”
Zolytne kwiotki Gynsipympki Pympuszkym asi Wyzgerno Hela W zegrōdce Basi Znolozła sztela Pympek wystawio na gorke słōnko We gynsipympkach gowisia tonko. Nelki Piykne czyrwōne Kwiotki dlo frelki W puket słożone Z listkym– dlo Nelki W ôczkach Kornelki krynci sie płaczka Trza doować pozōr miyłość niy graczka Moiki Żōłte moiczki Małe słōneczka Zachciywne bliki W […]
MOIKI
Moiki Żōłte moiczki Małe słōneczka Zachciywne bliki W wionku Aneczka Karlus jak w ôbroz zerko na frela Skuli moika chce sie wesela? autor Barbara Politaj Z serii „zolytne kwiotki”
Pjykno wiosna
Pjykno Wiosna Przyszła do nas pjykno Wiosna. Bukiet kwitkow z sobom niosła.. Z kwiotow wionek zdobjył włosy, Poprzetykane kropelkami rosy. Z leciutkej mgły szaty miała, Z długim trynym jak królowa paradowała. Kaj przechodziyła , cuda se dzioły, Trowa się zielyniyła, kwiotki rozkwitały. Śpiyw ptoków słychać było dokoła. A Wiosna roześmiano do życia wszystkich woła. Choć […]


text:
Wszystkigo dobrego na tyn kolejny gyburstag -100 lot SD
2 roczek SD
Slecioł czas – zostoł szpas
Slecioł czas – zostoł szpas Wartko slecioł nóm tyn czas Ale mómy sam sztyjc szpas W Ślonskim Domje sie schodzymy I se fajnie tu piszymy Kożdy tyż sam kónt swój mo Ło kjery se dycki dbo Mómy dużo do czytanio Do słuchanio,łoglóndanio Pjykny je tyn Ślónski Dóm Żodyn tukej ni ma sóm Tu kamraty se […]
Ślónski Dóm w necie
Ślónski Dóm w necie Tak przelecioł wartko czas Kożdy starszy już je s nas Nic se s tego nie robjymy W Ślónskim Dómje se piszymy Na tych naszych stronkach w necie Co jich widać w wjelkim śwjecie Tam łuciecha i berani Dómowników spotykani Kjej tam pojrzysz i pozwjedzosz To już tyż tam bydziesz siedzioł Kóntki […]


text:
Safůna
Safůna, Safo, Sapfo (gr. Eaπφώ, uac. Sappho) – nojsuawńiyjšo půytka starožytny Grecyje s přeuůma VII a VI wjeka p.n.Kry., znoċno předstowićelka půyzyje liryčny (liryka eolsko).
Pochodźiůua s Mitelany na wyspje Lesbos. Bůua cerům Skamadrymanosa i Kleuis. Mjarkuje śe, iže pochodźiůua s arystokratyčny familije. Wydaua śe za zabranygo handlyřa. W čaśe breweryjůw na wyspje muśaua s ńyj uchodzować. Schrůńůua śe na Sycylyji, ńyskoři wroco nazod na Lesbos. Wedle powiarki uobmjyuowaua śe ńyščyńśliwjy we Faůńy i hopnůua ze skouy na wyspje Leukada.
Twůrčość (zawarto bez njům we 9 kśyngach) zachowaua śe we fragmyntach:
- Hymny do bogůw
- Pjyśńe wyselne
- Pjyśńe mjyuosne
- Pjyśńe do kamratek
Safůna wkludźyua wuosno mjara wjeršowo (strofa saficko). Bůua inspiracyjům lo Katullusa, kery jedyn jeji wjerš přetuplikowou na uaćina, a na wjela zbjyrou szprymy. Do twůrčośćy Safůny nawjůnzywauo wjela půytůw starožytńich i teroźńich:
- Uowidjuš - List Safo do Faůna we Heroidy
- Maria Pawlikowska-Jasnorzewska - Růuzy do Safůny we Krystalizacyje


text:
"...każdy może pisać dzisio co chce...". fot. FJD
"na krziżu, kiery tam stoł". fot. FJD
"...wydropali tóm datem na krziżu...". fot. FJD
"...na kolce kiejsi spadowała woda...". fot. FJD
Dzisio Wóm zaś poczytóm po naszymu opowiadanie "Kłopoty Kyrpca", Heryka Jasiczka z książki "Humoreski Beskidzkie".
"Gdo sie za swój jynzyk wstydzi takim niech sie każdy brzidzi".
SZPACYRKYM PO CIESZYNIE
"Moja ty słodko cieszyńsko mowo
być zawsze do prawjynio gotowo
a jak cie uż żodyn nie bydze rozumioł
to jyny wiater bydzie po naszymu szumioł"
Kulajóm ryncami
Jak pokroczymy kapke dalij za tyn werk co kiejsi wyrobioł szwajs aparaty to ciepnie sie nóm na łoczy przewielgucne chwolidło na kierym wyoślóne je, czymu łono tam stoji. Przedstowcie se, że je to też nastympno atrakcyja urbanistyczno Cieszyna, kiero nie zustała obalóno i mało tego eszcze fórt wyrobio to samo co sto roków tymu. Dłógi roki tam przeca piykli żymły, chleby i insze wieca po kierych przi kichaniu s nosa suje sie mónka. Chwolóm sie aji tym, że wszecko robióm tak jak to ludzie robowali sto roków tymu, a ciasto do dzisia kulajóm ryncami i eszcze im to nie zbrzidło. Nie wiym czy to je prowda, bo dzisio każdy może pisać co yno chce,coby jak najwiyncyj utarżyć. Ludziska jednakowóż nie poradzóm tak wartko na to prziś i coby do tego dónś czy to je prowda muszóm kupić chocioż jedyn chlyb abo jakómsi żymłem. Je to doś móndrze wymyślóne, bo jesi aji to potym kómusi nie szmakuje to tyn piyrszy roz pinóndze tam przeca trzeja niechać. Tak to je przi każdym kszefcie, że trzeja kapke klijynta obskoczyć i nałobiecować tego na co nie poradzi zaros prziś, czy je to prowda, czy je to jakisi cygaństwo. Prowdóm je to na zicher, że stoł tam kiejsi młyn, a na jego kolca spadowała woda s Bobrówki. Prowdóm też je to, że kierysi zapisoł we starych ksiónżkach o tym młynie uż w roce 1836 i to, że piyrszym młynorzym był Dulawa a potym jedyn za drugim byli aż trzo Müllery. Zaś stopatnos roków tumu prziszli na to, że dobre by było s tego co tam mielóm też cosi upiyc. I coby to wszedcy spamiyntali kiedy to przyszło im do czepani wydropali tóm datem na krziżu, kiery tam stoł a możne, że aji w tym roku tam go postawili. W 1962 roku jak w Polsce Ludowej uż doś było sztrómu to zastawili ty wodne kolca i kupili elektryczne motory, kiere dalij krynciły tyn młyński werk. Czy to sie krynci do dzisia tego nie wiym, bo żodnego hórdanio tam nie słyszeć.
Mini słownik:
pokroczyć - podejść,
werk - fabryka,
szwajs aparat - spawarka,
chwolidło - reklama,
obalić - przewrócić,
żymła - bułka,
wieca - rzeczy,
kulać - turlać,
utarżyć - zarobić,
na to prziś - na to wpaść,
kszeft - biznes,
na zicher - na pewno,
czepań - głowa,
sztróm - prąd.
Mjyjcie sie wszedcy dobrze i wiesiołego popióntku.
Dzisio Wóm zaś poczytóm po naszymu opowiadanie "Kłopoty Kyrpca", Heryka Jasiczka z książki "Humoreski Beskidzkie".


text:
-
Natalia Bajor i Piotr Chodorski najlepsi na Dolnym Śląsku
Kategoria: Turnieje w Polsce - WTK / 17 Marca 2014
Natalia Bajor i Piotr Chodorski zostali mistrzami woj. dolnośląskiego w tenisie stołowym.
Tagi: WTK, Natalia Bajor, Piotr Chodorski, Dolny Śląsk, dolnośląskie, seniorzy
-
Elżbieta Kwiatkowska i Jakub Matkowski wygrali II WTK żaków na Dolnym Śląsku
Kategoria: Turnieje w Polsce - WTK / 15 Grudnia 2013
Elżbieta Kwiatkowska (MKS ROKITA Brzeg Dolny) i Jakub Matkowski (UKS GOKiS Kąty Wrocławskie) wygrali II WTK żaków w woj. dolnośląskim.
Tagi: WTK, żacy, Dolny Śląsk, dolnośląskie, Elżbieta Kwiatkowska, Jakub Matkowski
-
Natalia Bajor i Piotr Bereziuk wygrali II WTK seniorów w woj. dolnośląskim
Kategoria: Turnieje w Polsce - WTK / 18 Listopada 2013
Natalia Bajor (KU AZS UE Wrocław) i Piotr Bereziuk (TKS Granit Strzelin) wygrali II WTK seniorów w woj. dolnośląskim.
Tagi: WTK, Natalia Bajor, Dolny Śląsk, dolnośląskie, seniorzy, Piotr Bereziuk
-
Maciej Łuczyk i Ewelina Matwiszyn wygrali II WTK juniorów na Dolnym Śląsku
Kategoria: Turnieje w Polsce - WTK / 17 Listopada 2013
Maciej Łuczyk (KU AZS UE Wrocław) i Ewelina Matwiszyn (MKSTS Polkowice) wygrali II WTK juniorów w woj. dolnośląskim.
Tagi: WTK, juniorzy, Dolny Śląsk, dolnośląskie, Ewelina Matwiszyn, Maciej Łuczyk


text:
Blubry zez Kościana
"Kiedyś tutej... czyli blubry zez Kościana" to zbiór krótkich, zabawnych w treści i ciekawych w formie opowiadań Mariana Antoniego Bartkowiaka wydanych drukiem w 2009 r.
Opisują one życie powiatowego miasteczka w połowie XX wieku. Napisane są językiem, który jeszcze sześćdziesiąt lat temu był w Wielkopolsce powszechny, a dziś znany jest jedynie pasjonatom. Opowiadania wartko przeczytał Arkadiusz Wesołek.
Posłuchajcie i poczytajcie blubry zez Kościana !
(Wszystkie audiobooki można pobrać także w formie plików mp3)
Przezwiska
Niewiada zez kyndy niektóro wiara na ece miała takie dziwaczne przezwiska. Zaś na tyn przykład „GENEWA” „GLAGOT” „KENEDY”abo „JEJUŚ”, co do niszego nie pasowoły, niczego nie przypuminały tak jak na tyn przykład „CUKRÓWA”. Nik tyż się nie głowiuł nad jeich pochodzyniym. A i unych przezywanych tyż malo co łobleciało zez kyndy takie przezwiska. Sum- to rychtyk majum być i fertyk. Co innygo „PORYPANY KAJU", WARWSZAWIOK, abo JACHU...posłuchaj i czytaj
Gra wew dołka
Na kożdy ece dzieś tak na wiosne wiara dostawała szplina na punkcie gry wew dołka. Trzebno dodać, że grajało się na bejmy. Bez poru złotych nik nie buł dopuszczuny do granio. Zaś jeszczy ważny buł sprzynt wew postaci tak zwany szajby. Przeważnie wiara miała pudołko łod wikspasty, łobciunżune wew środku śrubkami, nakryntkami abo inkszym złumym. Tako szajba miała tum wade, co chocioż feste ciasno zamkniynte pudołko to...posłuchaj i czytaj
Wielgie sprzuntanie
Wew czwartek uradzli my zez żunum, to znaczy mojo ślubno uradziuła, a jo nie śmioł żym sie sprzeciwić, że jutro robiymy ordung wew pawlaczach i wew sklepie. "Co cie siekło? Jutro jezd piuntek i na dodatek trzynasty"- probowoł żym nieśmialo wpłynuńć na kuńcowe postanowiynie i chocioż dziepko łodsunuńć wew czasie to, co nie przeszkodzało num bez dwadzieścia siydym lot. Szak tyle lot mummy to pomiyszkanie wew bloku na...posłuchaj i czytaj
Rekordy
Co by wiara na ece nie wystworzała, nie? ciyngiym nojdnuł się taki, co buł wew tym wystworzaniu lepciejszy łod inkszy wiary, a zez tego ryn robiuła sie musowo jakoś rywalizacja i nowy knyf do bicia rekordów, ktu wiyncy, mocni, dali, dłuży, szybci, wolni, gorzyj, lepi, akuratni, głośni, wyżyj, barzyj i co tam jeszczyk, wszyćko można buło pobić, mieć rekord, wszyćko nadawało się do rywalizowaniu. Chocioż co niektóre kunkuryncje...posłuchaj i czytaj
W tyn czas furt inaczyj niż dzisiej
Dzisieji jak sie kumu papcie rozklejum, a sum zez napisym Made in China na podeszwie, to je wyćpi na gymyle i fertig, bo za 40 złociszy lajsnie so nastympne, co so nie bydzie robić ceregieli zez naprawum starych. Zaś downi buło inaczyj. Jak zdarły sie zelówy abo korki to sie papcie zanosiuło do szewca do podzelowania abo założynia fleków i buły jak nowe. Tak samo zygarki abo sum...posłuchaj i czytaj
Wuja Stachu
Dzsieś pod kuniec roku szkolnygo wew trzeci klasie naszy lani, chebać buło to wew maju i pewnikiym buł to puniedziałek. Dobrze pamiyntum, bo rychtyk puniedziałki buły najgorszymi dniami wew cołkim tygodniu, bez to, co mieli my oż sześć leji, w tym dwie polywy i dwie matmy i szli my na wpół do dziewiunty, a kuńczyli kole trzeci po obiedzie. Łokropnie ciynżko buło spiłować wew puniedziałek wew lani po...posłuchaj i czytaj
Przysłowia polskie
Przysłowia PolskieBaba z wozu , koniom lżej ….................................Kuj żelazo póki gorące …......................................O ko za oko ząb za ząb............................................Kto mieczem wojuje od miecza ginie.....................Szewc bez butów chodzi........................................ Lepiej nosić niż prosić............................................ Wszędzie dobrze ale w domu najlepiej..................Ale oblatany ,jak szczur po kanalizacji...................Bez pracy nie ma kołaczy …...................................Lepi ej z mądrym zgubić jak z głupim znaleźć........Kto rano wstaje temu...posłuchaj i czytaj
Na ece
Nojczyńści jezd tak, co wiara, któro pomiyszkuje wew jednym fyrtlu, gdzie nik nie jezd obski, sum takie nigdzie nie nagrygolune zasady, co by wiara miała rozeznanie, ktu jakum mo pozycje, jak na boichu na meczu. U nos na ece wiara sie fest znała i kożdyn jedyn, czy to mały pungiel, czy starszy ożgol, czy gideja, czy kakaludek, kożdyn jedyn znoł swoje miejsce i nie wychylol się, co...posłuchaj i czytaj
Olas warszawiok
Wew wakaje do Juasa przyknajuł sie banum zez Warszawy kuzyn łod ciotki Peli. Ciotka Pela, siora moi matki, jeszczyk przed wojnum uczapiuła się wew stolicy, dzie ochajtała się zez takim jednym, warszawskim cwaniokiym, co mu buło wuja Gienek. Kuzynowi Jurasa buło Aleksander. Ciotka, znaczy sie jego matka, wołała go Oleś, ale dla nos nie buł łun żodyn Oleś - koleś, ino po naszymu Olas – co dzieś...posłuchaj i czytaj
Scyzoryk
Już od małygo gzuba miołżym pociung do łojstrych narzyńdzi. Nu, bo jak tu bez fifnygo knypa wystrugać so, sipla abo knebloszek na szpade, abo drzewnianny karabin czy pistolet. Nojczyńści to podprowadziułym matce zez szuflody, wew kuchynnym kredensie, piyrszy lepszy hajek, jaki wew pośpiechu udało mi się głabnuńć. Taki kuchynny knyp nie buł za doś przydatny do moich potrzeb, ale jak godajum „zez braku laku dobry kit”. Musowo wiync...posłuchaj i czytaj
Zaś jak nastała moda na akwaria
Buł żym jeszczyk gzubym, jak ekłym u mojygo sumsiada wielgachne akwarium na jakie 100 abo nawet wiyncy litrów wody, jakie mioł stojeć na szafunierce wew pokoju. Wew akwarium mioł fifne rybcie i znoł sie na nich. Te plaskate wew paski to skalary, a tamte to weluny, a tyn szary stwór to glunojad...i tak bajtlowoł bez dobre pół godziny, a jo żym ni móg ślypsków łoderwać łod tego cuda....posłuchaj i czytaj
Niespełniune marzynia
Jak dzisiaj szpycuje na te elektruniczne cuda, co je tero majum sszaranki za zabowki, to rychyk przychodzum mi na pamiynć moje zabowki, jakimi jo żym się bawiuł. Drzewnianne pistolety, bunki, staro felga rowerowo z drutym do popychania, czy gry planszowe “Młynek, Damka i Chińczyk” i te, ło których marzułym, co by je mieć ino co żym wiedzioł, że nigdy unuych na własnosć mioł nie byde, chocioż bym sie...posłuchaj i czytaj
Na wsi chałtura
Wew czasach naszygo muzykowania, wiycie, co żym nagrygoluł wew moich blubrach pod tytułym: “Wew muzycznym kryngu”, mieli my u wiary niezłe wziyncie i to nie aby na ece ale wew cołkiym mieście, a zez czasym to nawet wew powiecie. Tak tyż okazji do chałturzynia nie brakło wew kaździutkum sobote. Z tego chałturzynia to nojbarzy pasowały num wesela na wsi, bo zawżdyk szło napić się i nafutrować do oporu...posłuchaj i czytaj
Kiepskum zimum wew świetlicy
Wew czasie zimy buło czasym tak, że jak sie przyknajuła wielgo łodwilż, to na pore dni abo i tygłodni przed normalnum zimum ni miała zamiaru ustumpić i na nowo mróz wpuścić, jak sie należy. Śniyg zamiyniuł sie wew błocko, stopnioł cołki lód, wpiyrw na kanole, a zaś potym na lodowiskach i na wylywach Obry. A do tegu ciyngiym siumpiuł dyszcz i żeby nie świetlica wew Peesesach, to nie...posłuchaj i czytaj
Sami wew chacie
Stanuło sie tak roz, że zez bracholym na jakie dwa tygodnie ostali my sie sami wew chacie. Miołym wtynczas jakie siydymnaście lot i buło to wew wakaje. Łojciec zez matkum byli precz zez chaty. Pojechali na jakiesiś wywczasy czy cóś, dokładnie nie pamiyntum. Zostawili num, znaczy sie mi i młodszymu bracholowi, dziebko bejmów i przykozali, co by my sie sprawowali jak sie należy. Nie urzundzali żodnych imprez, bumsów,...posłuchaj i czytaj
„Brynczykojko"
Zawżdy jak my na podwórku coś nabroili, wybili jakum szybe, abo bez gupie pomysły narobili my jakiesiś inkszych szkodów, to zawżdy jakoś sprawa sie rypła i wydało sie, że to naszo sprawka. Zaś kuńczuło sie loniym wew chaci łod łojca. Chyba co by sie wydało, ktu jezd winny, to by buła kara indywidualno. Ale nik nie śmioł sie wychylić i skarżyć na drugiygo brachola. To dopiyro by buła...posłuchaj i czytaj
Wybiyrki
Na jesiyń dziebko smutnawo robiuło sie wew naszym fyrtlu. Ciyngiym zez siumpiuncym dyszczym i ołowiannymi chmurskami skuńczuło sie lotanie po dworze i zaś tam nasze ulubiune zajyńcia. Na dwór tyż trzebno buło przywdziywać cwyter abo jakum jupe czy wiatrówe, bo dni nastawały coroz chłodniejsze. Bez miasto waluły do cukrowni wozy zez cukruwum, nagibane zez czubym, tak, że coroz to który, gubiuł olgachne buroki. Zaś ta wiara, co...posłuchaj i czytaj
Tedziu, piółka i łogrodowy
Na naszym podwórku buł bruk, takie kocie łby, co num dziepko przeszkodzało wew lotaniu, a najbarzy to naszym papcium i kolańskum. Ale co tam, czynsto zez wiarum z naszy eki grajali my tam tyż wew kitowanygo, guli tego, co podwórko buło doś spore, wew prostokuncie i miało feste sztynder do trzepania dywanów. A un rychtyk sie nadawoł na bude. Buły, po prowdzie, inksze zawady do kopanio pióły....posłuchaj i czytaj
Wew kolejce
Nie rozchodzi sie tu o kolejke linowum czy inkszum bane, jak PKP, ani tyż zabowke dla dzieciorów, co lotała po szynach wew chaci na dywanie u ty wiary, co raczy zez kolejkum, ło który tu bydzie mowa, niewiele miała wspólnygo. Rozchodzi sie ło to, co dzisiej, jak so ekniecie wew supermarketach, na nagrumadzune tam towary i tak poukłodane, co by wew ślypia same wpodały i pakowały sie...posłuchaj i czytaj
Kakuś
Kakuś to buł rychtyg najwiynkszo ciaracha, religa i ćmok naszy eki. Nieroz by kozali mu kumple fyrać precz i jeszczyk nawszczylaliby mu po papie, jak kumu głupio przyloz. Dawali so i jymu spokój ino bez to, że buł jedynok, łoczko wew głowie swoi famuły, bez co mioł zawdy dziebko banioków, nowiutkum skórzannum, śnurowanum blaze do kitowanio (choć niewiada po co, bo barzy gorzy łod niego już grajeć nie...posłuchaj i czytaj
Gdzie sie podziały niektóre fachy
Gdzie sie podziały niektóre fachy, co jeich tero już sie nie spotyko? Buł wew naszym mieście kunserwator łod miejskich lampów gazowych. Łun co dziyń na wieczór zapoloł, a rano gasiuł wszyćkie gazlampy wew cołkim mieście. Buł tyż kowol, co kónie podkuwoł. Mioł kuźnie przy Placu Żołnierza. Buł rymarz łod kóński uprzynży. Nima już piykorzy zez małymi piekarniami, do których nosiuło sie blachy zez plackiym, guli wypieku wew...posłuchaj i czytaj
Cyrk
Kożdygo roku, a czasym nawet czynśći,na świńskim placu kole rzeźni, rychtyg tam, gdzie i karuzel, rozkłodoł swoje retynta łobjazdowy cyrk. Złazili my sie tam, jak tylko zaczli ustowiać tyn wielgi namiot i szpycowali bez płot, co tyż te cyrkuśniki przywlekli ze sobum. Nojczynści mnij, niż to stojało nabazgrane na plakatach, co tydziyń wcześni sie pojawiuły wew cołkiym mieście. Ale i tak wew tym czasie, kiedy jeszczyk bułym mały...posłuchaj i czytaj
Na autostopie
Wew latach sześćdziesiuntych, razym zez big-bitym nastała moda na podróżowanie po kraju autostopym. To znaczy byle czym, z byle kim, byle jak, byle gdzie, byle jak najdali łod haci i za darmoche. Nieważne dokund, ważne, co by nagibać jak najwiyncy kilosów. Buły nawet takie fest, rychtyk do tego szportu akuratne ksiunżeczki zez kuponami dla kierowców, co zaś który frajer nazorgowoł łod autostopowiczów wuchte kupunów, móg wew losowaniu wygrać...posłuchaj i czytaj
Dubelt nie do żdżarcia
Wew październiku, cheba to buło wew tysiunc dziewińset sześdziesiuntym siódmym roku, abo coś kole tego, cołkiym niedowno, dwa moje kumple, Rychu i Adziu, co mioł tyż przezwisko Plyndz, bo buł gylejza ciynki i jakiś taki nieudany, zaczli pobierać, do kupy zez inkszum wiarum, nauki na WSE wew Poznaniu. Dubel buł zez nich nie do żdżarcia. Rychu łożgol, zez długiymi szwajsami, feste szyroki wew klocie, łopoluny na papie, blundas...posłuchaj i czytaj
Piyrszy roz
Tero rychtyg bydzie ło tym, jak żym piyrszy roz zez mojum melum..... A właśnie, że nie ło tym, bo to szak ło tym, to kożdyn jedyn, nawet łostatni papudrok i gylejza knap wiy i kapuje, co jezd lołz. Wiync jo tyż ło tym nie byde blubroł, bo nikoguśko by to nie zainteresowało. To jezd oklepano gadka i nudno jak flaki z olejym. Rug cug wiync łobjaśnium, żeli...posłuchaj i czytaj
Psi rajd
Wew gaji profesor łod bioli, co sie zwoł pun Tamcibierski, buł miłośnikiym kościański ziymi i mioł fest smykałke i kumpletnum szajbe na tle łorganizacji pieszych rajdów wew cołki łokolicy. Totyż co wiosna i co jesiyń zapychali my bez drogi i bezdroża naszygu powiatu na rajd. Tyn rajd, co go fest pamiyntum (a zaś dali, bydzie czymu), buł akurat do Kunojadu. Tako wieś na ziymi kościański, nazwano bez to,...posłuchaj i czytaj
Biwak
Już jako prawie dorosłe szczuny wew wakaje wypuścili my sie zez wiarum zez naszy eki nad jezioro pod namiot. Kożdyn jedyn mioł pore banioków wew kiejdzie. Buło tego jakiesiś tam dwadzieścia złociszy uszporane za butelki abo od ciotki za torganie zez miasta zakupów, jak tyż za handlyżynia jakim inkszym towarym, jak który mioł gołymbie abo królasy. Łoprócz tego łod matki dostali my po bochynku chleba, kostke margaryny, paczke...posłuchaj i czytaj
Wew harcerski drużynie
Buło to cheba wew czworty klapie, jak żym sie zapisoł do harcerzy, do drużyny imiyniym tegu rycerza, co ciyngiym szczerum prowde godoł, a nazywoł sie Zawisza Czorny. Rychtyg bez to chusty ty drużyny buły czorne. Bułym dumny zez mundurka, co mi go matka saprawiuła, łodkupujunc łod kulawygo Jacha zez szósty klapy, bo Jachu bez łostatni rok wystrzeluł i zrobiuł sie łożgol. Musieli na te gideje winkciejszy mundur wyrychtować. ...posłuchaj i czytaj
Gnociu
Gnociu abo tyż Kościa, to buły łod zawsze przezwiska naszygo najmłodszygo bracholka - Zbyszka. Zez kyndyk sie rychtyg takie nojdły? Anu zez tyndy, że buł ło pore lot od nos młodszy i jako gzubek to buł zez niego straszno parzynga, żeli szło mu wszystkie gnotki na krybunkach porachować. Buł dziebko mrzywa do jedzy i co my szpycli na tego chuderlokato zez gymby samo wylatywało przezwisko Kościa abo Gnociu....posłuchaj i czytaj
Jak uszporać dziebko banioków?
Łe jery! Wiara ni mocie pojyńciu, jaki buł to wielgi kłopot. Bo przecie bejmy, dejma na to, sum potrzebne nawet małymu gzubkowi. Na klymki, na oranżade, na koperytka i na wiele inkszych wydatków, zaś starszym szczunum to nawet nie byde wyminioł, bo niż bym skuńczuł, to już byście nynali. Jak my sie z wiarum zez naszy eki zebrali kole śmietnika, ciyngiym ino godanie num schodziuło na tyn...posłuchaj i czytaj


text:
Żabiôczka Żabiôczka dziołszki rwały kole potoczka deszcz przygnały Nie rwej nigdy żabiôczek Co by ci niy zmoknōł luczek Urszula Oślislok
Krōle
Barbōrka
Gruba
Żabiôczka
Gynsipympek
Gynsipympek Gynsipympek w trŏwje tyczy zaro synek go przysmyczy Ana inkszy kwjŏtek chciała Gynsipympkōw niy ciyrpjała Urszula Oślislok
Masorz ze Ameryki
Roz jedyn masorz ze Ameryki doł mi w geszynku dwa limeryki kej jod śniodani zymftu doł na ni niy ciyrpia cudzej ciapryki Regina Sobik
KRYZYS
KRYZYS Z Nowym Rokym jest nadzieja, przyndzie bokym ta zawieja!? Potym to już bydzie „z górki”, tóńsze majóm być łogórk. Autor:Bernard Śmigała
REFUNDACYJO
REFUNDACYJO Nyndza z biydóm, niy ma „kasy”! Chyba idóm ciynżke czasy! Ałwrygujóm sie cukrzyki, że im podrożały lyki! Autor:Bernard Śmigała
APFALE NA CHASIOK!
APFALE NA CHASIOK! Biksy, flachy ze gorzoły, stare łachy, czy charboły – wciepuj drap do kóntenera! Na apfale w lesie – SZPERA! Autor:Bernard Śmigała
Jedna paniczka ze Genewy
Jedna paniczka ze Genewy sztyjc łoblyko sie we stroj Ewy chłopa potrzebuje kej kapsa poczuje dostoł ji sie golec lewy Regina Sobik


text:
Panama
Panama, Republika Panamy (szp. Republica de Panama) – państwo we Strzodkowyj Americe, rozlygowane nad Karajibskim Morzem a Pokojnym Uoceanem. Grańica mo s Kolůmbijům a Kostarykům. Znůmo najbarzi ze Panamskigo Kanału, kery skrůćůł droga s Atlantyckigo Uoceanu na Pokojny Uocean.
S anfanga zamjyszkano uod Indjanerůw, we 1501 prziłůnczono do Szpańijskich kolůńiji we Americe. Uod 1830 tajla Kolůmbije, ńypodległo uod 1903 roka. We uzyskańu ńypodległośći dopůmogły Panamje Zjednoczůne Sztaty, nale za to dostoły Sztrefa Panamskigo Kanału, nad kerům Panama uzyskała suwerynność dźepjyro we 1997 roku.
Ludność: 60% Metysy, 20% Mulaty a Negry, 10% bjoli, krům tygo Indjanery a krojcoki. Ůng. 84% mjyszkańcůw je katolikůma.
We gospodarce nojwjynkszy udźoł mo obsługa Panamskigo Kanału, krům tygo bauerstwo a industryja.
Ferwaltůngowy tajlůng[Sprowjej]
Panama je potajlowano na 9 prowincyjůw (szp. provincias) a 3 terytoryja autochtůnůw (szp. comarcas indígenas). Krům tygo sům dwa comarcas, kere sům podporzůndkowane regjyrůnkowi prowincyjalnymu a majům sztatus růwny panamskich gminům (szp. corregimiento).
Prowincyje Panamy (wroz ze istnymi mjastůma):
- Bocas del Toro (Bocas del Toro)
- Chiriquí (David)
- Coclé (Penonomé)
- Colón (Colón)
- Darién (La Palma)
- Herrera (Chitré)
- Los Santos (Las Tablas)
- Panamá (Panamá)
- Veraguas (Santiago de Veraguas)
Terytoryja Panamy (uo sztatuśe prowincyje):
Inksze terytoryja (uo sztatuśe gminy)
- Kuna de Madugandí - tajla prowincyje Panamá
- Kuna de Wargandí - tajla prowincyje Darién


text:
Szukani gyszynków łod hazoka
W piyrszy dziyń Wielkij Nocy trzeja wylyźć z chałpy i zaczońć łoglondać sie za jakim hazokiym. Tak to sie u nos przyjyno, że w tyn dziyń bajtle locom na zogrodka, coby znojść gyszynki łod hazoka.
Pamiyntom za bajtla, kiej żech drabko cisła na plac i miyndzy krzokami wieprzków abo kaj na cześni znajdowałach tytki z roztomajtymi maszketami, z szokuladowymi jajuszkami, barankami i inkszymi bombonkami. Czasym tyż szło co znojść w gnioździe. Wiela to wszyjstko przynosiło mie uciechy.
Trefiło sie tyż, kiej było szpetnie, że hazok przyłaził do dom i ty wszyjtki maszkety szło znojść na fynsterbrecie abo kaj we szranku. Czasym tyż sie już ło tym wszyjstkim pryndzyj wiedziało, bo kiej mamy niy było w doma, to sie sznupało po szrankach. Ale niychta i tak była uciecha w tym cołkim szukaniu. I tak sie wierziło, że to hazok przinosi chocioż dziwowało, czymu to mama miała we szranku skukane.
A to szukani tych szokuladowych jajuszek, wziyno sie u nos tak jak krisbaum łod naszych zachodnich somsiadów. A czymu hazok a niy dejmy na to lis? A to skisz tego, że hazok je symbolym obfitości, płodności, nowego życio. Toż to wszyjstko musi ze sobom grać, jak noleży, bo przeca je wiosna, nowe życi ale czy i latoś w końcu bydzie?
Kiej za łoknym śniyg, niy wia jak to latoś ty bajtle bydom szukać tego hazoka. Pryndzyj łoblekom se mycka i pódom na plac lepić baławana, a zamiast loć sie wodom, bydom ciepać sie śniegiym. Widzicie tak to je w tyj przyrodzie, tak łona nos robi za błozna.
fot. Dave King - djking


text: Neptůn – to je ůsmo a uostatńo podug uodlyguośći uod suůńcaplaneta we Ůkuodźe Suonečnym. Tak kej Jowiš, Saturn a Ůrůn je to planeta gazowo, třećo podug masy a štworto podug wjelgośći s planet Ůkuodu Suonečnygo. Mjano planety je uod řimskiego boga Neptůna. Astrůnůmičny symbol planety je uod atrybutu Neptůna, trůjzymba. Terozki znůmy 13 jygo kśynžycůw s nojwjynkšym Trytůnym. Ringi planetarne Neptůna sům suabo rozwińynte a mjast uokryngůw twořům uůki. Přypuščo śe, aže je to spowodowane bez pole grawitacyjne Galatyji, jydnego s jego kśynžycůw. Modro farba Neptůna je spowodowana wystympowańym metanu we atmosfeře.


text:
Herodot
Herodot s Halikarnasu (gr.: Ἡpόδotoς ὁ Ἁλιkapvaσσeύς Herodotos ho Halikarnasseus) – historyk grecki rodzůny ůng. 484 p.n.e. we Halikarnaśe (za czasůw rzimskich Peronium, terozki Bodrum we Turcyje), um. ůng. 426 p.n.e. we Thurioj abo Atynach. Mjanowany "Fatrym geszychty". Jedyne jygo dźeło, kere śe uostoło do naszych czasůw, to je 9-tůmowo relacyjo s perskich wojyn, we kery uopisoł uůn tyż geografijo a historyjo Hellady, Persyje, Egiptu a inkszych krajůw nauobkoło, kero mo titel "Dźeje" (gr. Ἱσtopίaι Historiai, łac. Historiae).


text:
Szpoki
Szpoki (łać. Sturnidae) je familijo ptokůw ze raji ćamplowatych. Szpoki sům uobyczńe małe lebo strzedńij srogośći a chrobokożerne. Mocka gatůnkůw żywobyje na uoddykńůnych przestrzyńach a kupluje śe we stada.
Poradzům uůne udować roztomajte klangi, we tym inksze ptoki, ludzko mowa abo klang maszynůw (mimetyczne ptoki), a skirz tygo ńykere gatůnki sům trzimane we důmowej hodowli (ntp. Gracula religiosa).
Dowńij familijo szpokůw tajlowała śe na dwje podfamilije: szpoki prawe (Sturninae) a Buphaginae, te druge terozki uznowo śe za uosobno familijo.


text:
wszyskim gôrnikōm,bergmōnōm i grubjorzōm SZCZYNŚĆ BOŻE
4 grudnia
Barborka
Barbōrka
Gruba
Stary pjernik
4 Grudnia – Dzień Górnika – Barbórka
Ginter pyndzyjonista
Ginter pyndzyjonista Ginter kjejby jeszcze móg To sztyjc by na grubje cióng Ale na pyndzyji w dóma Bezto czasu mo do gróma Sztyjc poglóndo tam ku grubje Czy zajś cosik tam nie rómbje ? Czy koła we szybje zwyrtajóm ? Czy go jeszcze pamjyntajóm ? Szterdzisci lot tam przerobjół Tera młodym mjyjsce zrobjół Niych se […]
Stary pjernik
Stary pjernik
Stary pjernik
Stary pjernik Górniku górniku ty stary pjerniku na dole fedrujesz na wjyrchu błoznujesz A w dóma babeczka łobjod przyszykuje pjyknie cie przywito za piwo ci wsuje Bo żeś z kamratami do szynku pocióngnół i zajś po stóweczce z geltaku wycióngnół Utropisz sie na to ciynżko nafedrujesz ale na to piwo nigdy nie żałujesz Łucichy tyż […]
Ô Barbōrce
Ô Barbōrce Już z dziada pradziada w moji familiji Były same berkmōny na grubje robili A czwŏrtego grudnia fest sie śwjyntowało To bergmōnōw śwjynto Barbōrka patrōnka im danŏ Do kościoła wszyjscy szli podziynkować Barbōrko ci Co byś cŏłki rok chrōniła ôd wypadkōw wybawiła Kjejś zrobili Dziyń Gōrnika ale pomału to zanikŏ Bo Barbōrka sie wrōciła […]


text:
Kludzi jich gwjŏzdeczka Bez pustyniŏ w dziyń i w nocy Na kamelach wandrowali Trzy Krōle s daleka Jasnŏ gwjŏzda jich kludziła Swojim srogim blyskym drōga cechowała Dzieciōntka szukali ô kjerym s dŏwna czytali Pytali sie wszyndzi,znŏjś niy poradzili W pałacu niy było bezto sztyjc błōndzili Dyć gwjŏzdeczka dali na niebje blyskała Cechowanŏ drōga kajś sie […]
Kludzi jich gwjŏzdeczka
Krōle
Gwjŏzda
Gwjŏzda Ô gwjŏzdo betlejymskŏ zaśwjyć na mojim niebje nō i wczora zaśwjyciła i Wilijo dobrŏ była dzisio Boże Narodzyni sōm my wszyjscy ôdmjyńyni radośnie tera śpjywōmy wszyjski kolyndy kjere znōmy radość ône nōm dŏwajōm narodzyni Dzieciōntka ôbwjeszczajōm jak pastuszki do betlyjki przed wjekami tak my idymy do kościoła złożyć pokłōn s familijami Urszula Oślislok
LIST DO DZIECIÓNTKA
LIST DO DZIECIÓNTKA Zawsze my listy pisali do Ciebie, kartki szkryflane dzieciyncóm rynkóm. I to, co łobsztalowali my w niebie, dycki leżało pod chojinkóm! I wcale niy byli my wymyślate: roler, szlyndzuchy, sanki czy bal… Bo przeca wtedy niy byłoś bogate, w tych czasach kere łodeszły w dal. Potym żech listów niy pisoł […]
Na roraty
Na roraty Czy deszcz padze Czy śniyg suje Na roraty rano Kŏżde dziecko gzuje Lampjōniki niesōm Drōga ôśwjytlajōm Na Dzieciōntko małe S radościōm czekajōm Wyczymajōm jeszcze Te ranne stŏwani Bo je corŏz lepsze Te ôczekowani Dyć Dzieciōntko przydzie Chneda s geszynkami Pod pjyknŏ chojinka Co migŏ lampkami Jeszcze yno trocha Wczas rano stŏwaniŏ I bydzie […]
ADWYNT WCZORA I DZISIEJ
ADWYNT WCZORA I DZISIEJ Tak, jak kozdego roku, za pora tydni bydymy fajrowac Gyburtstag od Pana Jezusa, czyli Dzieciontko. Bez toz sztyry niedziele przed tym momy czas przigotowac sie na te wydarzynie. Spominom, jak piyrwy Mama bastlowala piykny wionek adwyntowy ze swiyrkowych chabinkow, kere przismyczola z naszyj zogrody. Rada sie prziglondalach, jak tyn wionek robiola, […]
Króle — szpaska
Krōle – szpaska- Gwjŏzda mrugŏ Krōle jadōm Drōga długŏ Se poradzōm Do Betlyjym podonżajōm Dzieciōnteczku pokłōn dajōm Urszula Oślislok
Trzej Królowie
Trzej Królowie Trzej Królowie jadą Z królewską paradą Na wielbłądach przez pustynię Za gwiazdą i jej promieniem Wiozą z sobą dary Dla dzieciny małej Aniołowie się radują Królom Betlejem wskazują Gdzie Dzieciątko we żłóbeczku Z Józefem i swą mateczką Tam Trzj Królowie podążają Na kolanach pokłon dają Składając w ofierze Swoje dary szczerze Urszula Oślislok
Wilijo
Wilijŏ Jak pjyrszŏ gwjŏzdka na niebje zaśwjyciła to jŏ s familijōm do stoła zasiednyła na bjŏłym serwecie 12 strawōw stŏło i wszyskim razym było nŏm fest wesoło ôpłatkym my sie przełŏmali a potym wźyni łyżki i wszysko kosztowali cało wjeczerzŏ jŏ ta łyżka trzymała tak jak starŏ tradycyjŏ nakazowała jymjoła nōm nad stołym wisiała co […]
BOZE NARODZENIE
BOZE NARODZENIE Jak za bajtla, tak i terozki jest to dlo mie wielge przezycie. Yno teroz jest trocha inakszy. Wtynczos niy musialach sie o nic starac, bo to bolo zadanie od moji Mamy. Jo dostalach od Dzieciontka pod krizbaum skromne gyszynki, radowalach sie niymi bez pora miesiyncy, a maszkety tak se potajlowalach, coby styklo jak […]


text:
Zoziyrok Szynkosz Felek świtnoł z rana kej loł piwo Anie – w kana Siodme poty hercklekoty Kecka mini miała Ana. Barbara Politaj
Zoziyrok
25 luty SD – 4 roki
Szporobliwy
Szporobliwy Franc Posypa ze Walcwerka Kukoł dziynnie do koferka Dyć szporowoł Ojro chowoł Wszysko przechlastała Werka Barbara Politaj
Ida do szynku…
Rółzczasu jedna pôra bóła zarôzki po żyniacce – dwa tydnie skorzij mieli wiesieli. Chop, po prôwdzie festelnie przôł swojij babeczce, ale prziszło mu smacysko, coby trefić sie ze swojimi starymi kamratami i deczko śniymi pobalandrować we jejich umiyłowanym szynku. Napocznół sie łoblykać do wyjńściô i gôdô opaternie do swojij babeczki: – Wiysz ty moja roztomiyło, […]
WALYNTYNKOWY GYSZYNK
WALYNTYNKOWY GYSZYNK Niy poradza godać, jak inksi godajóm, swojim żónkóm co dziyń, jak fest im przajóm. Choć tego niy godóm, to wiysz, nojmilejszo, że Ty w mojim życiu, jest żeś nojważniyjszo! Możno piwo bardzij troszyczka gelduje, wiysz przeca, jak bardzo mi „Tyskie” smakuje! Ło gołymbiach niy spómna, przeca wiysz sama, żech do tyj gowiedzi, jak […]
Kej sie trefiymy?
Listopada a… łóńske feryje…
Nó, tóż mómy chnet półowa listopada a jô, po tyj latowyj pauzie, fórt niy poradza sie spamiyntać, i fórt mi do palicy przilazujóm fale, ło ftorych ale niy mógech bez lato rzóńdzić, bo mie ganc ajnfach we radijoku niy bóło. Miôłech tyż bez te trzi miesiónce takô dólegliwość, ftorô mianuje sie: lyń go tropi. A […]
Nasz ślónski dómb, dymbiok – audio
Nó, tóż możno terôzki blank ze inkszyj zajty. Bo, kuknijcie ino, im jô jes barzij zdziadziały, tym barzij mi we śniku (i niy ino) roztomajte gupoty przilazujóm. Na tyn przikłôd: dziewiytnôstego paździyrnika bóła ci półniô miesiónczka. Pół drugij nad ranym, a mie ci tyn miesiónczek napocznół we łokno, i we ślypia, blyndować. I tak jakosik, […]
Nasz ślónski dómb, dymbiok…
Nó, tóż możno terôzki blank ze inkszyj zajty. Bo, kuknijcie ino, im jô jes barzij zdziadziały, tym barzij mi we śniku (i niy ino) roztomajte gupoty przilazujóm. Na tyn przikłôd: dziewiytnôstego paździyrnika bóła ci półniô miesiónczka. Pół drugij nad ranym, a mie ci tyn miesiónczek napocznół we łokno, i we ślypia, blyndować. I tak jakosik, […]
I Wszyjskich Świyntych forbaj…
Nó, tóż mómy już zbyte i Wszyjskich Świyntych, i Zaduszki (ło kierech już żôdyn niy boczy, bo to terôzki niy ma dziyń frajny łod roboty). Gôdô sie, co tyn côłki krześcijański łobrzynd, cyrymónijô biere sie łod 988 roka, kiej to srogi opat Odilon z Cluny nakôzôł, coby we klôsztorach łodprôwiać take „oficjum” za już umartych. […]


text:
HANEK Moj Papa robiol na grubie za sztajgra. Dycki ze wszystkimi kamratami zol we zgodzie, niy wadziol sie z zodnym, jak jedyn abo drugi bol w potrzebie, to piyrszy wyciongol rynka do pomocy, a jak kery niy miol co jesc, to Papa oddowol mu pola swojego chleba. Ale onego tyz wszyscy mieli radzi i jak […]
Moj kamrat Hanek
Tańczonce Gawrony
Tańczonce Gawrony Mroźno Zima za oknym sypie biołym śniegiym. Mały synek do okna zaglondo , jak na dworze śnyg pado. Naroz mu serduszko radośnie, zatańczyło jak płatki na wietrze. Jego oczy jak gwiazdki zaśwjyciyły i figlarnie w szybie odbjyły. Mamo , mamo uradowany woło. Śniegu napadało i już je bioło. A dwa Gawrony przyfjurgały, rozglondajom […]
Gynsipympek
Gynsipympek Gynsipympek w trŏwje tyczy zaro synek go przysmyczy Ana inkszy kwjŏtek chciała Gynsipympkōw niy ciyrpjała Urszula Oślislok
KONIEC SZKOLY PODSTAWOWY
DOCZKALACH KONCA SZKOLY PODSTAWOWY Od piyrszy klasy musieli my zbiyrac makulatura. Jo niy bardzo wiedziala, co to jest, ale Mama spokopiola i zbiyrali my stare cajtungi. Bez colki rok kozdy uczen musiol oddac 10 kg tych papiorow. Mama dziynnie kupowala jakis cajtung, toz niy bolo problymow z uzbiyraniym, a jeszcze trocha sie przionioslo od mojich […]
JAK JO CHODZIOLA DO SZKOLY
JAK JO CHODZIOLA DO SZKOLY… Mialach pecha. W moji klasie niy bolo wiyncy Slonzokow, yno jo. Dziecka mie wysmiywaly, jak pedzialach cos po slonsku, a pani sie obrocala zadkym do klasy i tyz sie smiola. Pamiyntom, jak pokozala olowek i sie spytala, co to jest, a jo pedziala, ze blajsztift. Colko klasa miala uciecha! Abo […]
Walkowa Walyntynka
Walkowa Walyntynka-wiersz –Kochliwa żonka – Janina Libera
Namowy
Namowy-wiersz - piosenka – W zielonym gaju – Bajer Full
Weź ze sobom tyn łobrozek
Ostatnio wiela sie godo ło tym że nasi ślonscy berkmony majom jechać do Australji . Tam potrzebujom fachowcow do roboty na grubie.Oferuje Jim sie wielki piyniondze . Weź ze sobom tyn łobrozek Kaj że sie wybiyrosz synku nie żol Ci tej naszej gruby Australijo Ci sie marzy i piyniyndzy portmel ruby Coż dokonoł żeś wyboru […]
Niedzwiodek Niejodek
Niedzwiodek Niejodek Mioł niedzwiodek wielki malutkigo synka, z kerym to starani miała colutko rodzinka mama, tata ,starka, somsiad starki Tadek, bo tyn mały bajtel boł straszny niejodek. „-Podź ze mnom po miodek prosza jakech mama, i wylyź spod stoła, ni moga iś sama. „-Wnusiu ukochany -” starka za nim woło „-jo ciebie zakludza dzisiej do […]
Udało sie zdónżyć
Udało sie zdónżyć Wżyna baba se telefon Całe do połednia przesiedziała I pyskym kłapała A w chałupje bajzel mjała A jak pizło już dwanoście Synek ryczy–łobjod worzcie! Bo przeca połednie je A wóm sam nic nie wre! Tuż sie baba spamjyntała Pryndko wszysko posraniała Łobjod wartko postawiła No ji synka uciszyła Przyszoł chłopek już z […]


text: Jowiš to je pjůnto podug uodlyguośći uod suůńcaplaneta we Ukuodźe Suonečnym, je uůna nojwjynkšo ze wšyjskich. Mo mynga kśynžycůw (do śyrpńo 2008 znajůmych je jejich 63) a tyž systym ringůw. Tak samo kej Saturn, Urůn a Neptůn je to planeta gazowo. Jowiš je jydnům s pjyńću planet, kere idźe uobezdřeć gouymi ślypjůma, a štwortym podug jasnośći uobjektym na źymskim ńybje. Masa Jowiša to je 1,8987×1027 kg, a je to 317,8 x wjyncy kej masa Źymje a 2,5 x wjyncy kej wšyjskich inkšych planet do kupy. Uobjygo suůńce nauokouo bez 11,8565 roku, uobrůt nauokouo wuasnyj uośi trwo 9 godźin, 55 minut a 30 sekund. Uodlyguość uod suůńca uod 740 do 816 mln km. Šyřka 142984 km (růwńikowo) a 133709 km (bjegůnowo). Pod wzglyndym chymičnym skuodo śe guůwńy s wodoru a helu.


text:
Amerika
Amerika (tyż Hamerika, roz za kedy Nowy Śwjot abo Zachodńo Půłkugla) to je mjano tajle śwjata kero leży na zachodńij půłkugli, a we keryj skłod wlazujům Půłnocno Amerika a Połedńowo Amerika. S půłnoce na połedńe je uůna dugo na 15 500 km, uod Arktycznygo Archipelagu po Uogńisto Źymja. Zajmuje 42,5 milijůna km² placu, a zamjyszkuje ja przez 900 mln ludźi. Jeji mjano pochodźi uod mjana Amerigo Vespuccigo, kerymu na anfangu XVI stolećo ńysłůszńy przipisywano uodkryće Ameriki. Po prowdźe, lo nowożytnych Ojropejczykůw uodkrůł ja Krzisztof Kolůmb we 1492. Ńykej mjano "Amerika" używo śe kej abrewjacyjo uod Zjednoczůnych Stanůw Ameriki.


text:
Dwutlynek wůngla
Dwutlynek wůngla (CO2) – ńyorgańiczny zwjůnzek chymiczny. We tymperaturze pokojowyj je to bezbarwny, bezwůnny a ńypalny gaz, dobrze rozpuszczalny we wodźe a ćynższy uod powjytrza (kole 1,5 razy). Dwutlynek wůngla je produktym spolańo a uoddychańo. Je wykorzistywany bez rośliny we proceśe fotosyntezy. Tworzi śe przi utlyńańu a fermyntacyji substancyji uorgańicznych. Wystympuje na grubach, cukrowńach, gorzelńach, wytwůrńach win, silosach zbożowych, browarach a studźynkach kanalizacyjnych. W mouych stynżyńach ńy je trujůncy, nale we wjynkszych dwutlynek wůngla je szkodliwy do zdrowja a nawet zabijo. Jygo dźouańy powoduje powstowańy hiperkapńi, a co za tym idźe kwaśicy uoddechowyj i we nostympstwje uobrzynku můzgu.


text:
Ostatnio zmodyfikowano 17:43, 19 lut 2014
Źymja – (łać. Terra) trzećo we kolejnośći (liczůnc uod Słůńca) a pjůnto co do wjelgośći planeta Ůkłodu Słůnecznygo.
Nołokoło Źymje krůnży jydyn naturalny satelita – Mjeśůnček a prawdopodobńy dwa kśynžyce půłowe (kśynżyce Kordelewskigo) a wjelgo liczba sztucznych satelitůw. Stoło, stabilno uorbita mo tyż planetojida 3753 Cruithne, kero pozostawo we rezůnańśe s uorbitům Źymje beś ńykerych naukowcůw je uważano za drůgi kśynżyc Źymje.
Źymja uformowoła śe ůngyfer 4,5 milijorda rokůw tymu.
Źymja mo wuaśćiwo masa a grawitacyjo do utrzimańo atmosfery, kera chrůńi przed szkodliwym průmjyńowańym ultrafjoletowym, a tyž pole magnetyczne chrůńjůnce przed pochodzůncym ze Słůńca průmjyńowańym korpuskularnym. Uoddalyńy uod Słůńca je waśćiwe do utrzimańo uodpowjydńij tymperatury. Uważo śe, aże czynńiki te sprzijouy powstańu żyćo na naszyj planeće. Je nojwjynkszo s planet skalistych we Ůkuodźe Suůnečnym, a tyž kej dotychczas jydynym znůnym mjejscym wystympowańo żyćo.


text:
Mecklenburg-Pśedpomorska
Mecklenburg-Pśedpomorska[1][2] (nim. Mecklenburg-Vorpommern; dolnonimski. Mäkelborg-Vörpommern) jo zwězkowy kraj Zwězkoweje republiki Nimska. Jogo stolica jo Zwěrin.
Geografija
W Mecklenburg-Pśedpomorskej lažytej nejwětšy jazor a nejwětša kupa Nimskeje. Jazor se groni nimski Müritz, kótaregož mě póchada wót słowjańskego słowa morica, a kupa jo Rujany.
Pśez Mecklenburg-Pśedpomorsku běže wjelika rěka Łobjo, a teke małe rěki Elde, Habola, Warnow a Peene. Elde a Habola do Łobja běžytej, ale Warnow a Peene do Baltiskego mórja. Łobjo běžy pśez zwězkowy kraj Šleswig-Holštejnska, pśez Hamburg a pótom zasej pśez Šleswig-Holštejnsku a skóńcnje do Pódpołnocnego mórja.
Nejwětše města su
- Rostock (blisko Baltiskego mórja pśi wulewje Warnowa),
- Zwěrin[3]; nim. Schwerin (w pódwjacorje zwězkowego kraja),
- Wismar (pśi Baltiskem mórju),
- Stralsund (blisko kupy Rujany),
- Greifswald
- Neubrandenburg.
Stawizny
Mecklenburg-Pśedpomorska jo se zasej w lěśe 1990 załožył. Toś ten zwězkowy kraj jo eksistěrował juž raz mjazy lětami 1945 a 1952. W lěśe 1952 bu rozwězał a pótom su se wobwody Rostock, Zwěrin a Neubrandenburg nastali.
W lěśe 1945 jo se nastał z Mecklenburgskeje a pódwjacorneje źěla Pomorskeje na pódwjacor źinsajšneje granicy mjaz Nimskeju a Pólskeju.
Mjenja sedlišćow
W Mecklenburg-Pśedpomorskej eksistěrujo wjele mjenjow, kótarež ze słowjańskeje rěcy póchada. Toś ta słowjańska rěc wěcej njeeksistěrujo, ale wóna jo była pśiswójźbna z Kašubšćinu, Pólšćinu, ale tež z Górnoserbšćinu, Dolnoserbšćinu, Češćinu a Słowakšćinu. Wóna słuša k lechiskej kupce pódwjacornosłowjańskich rěcow. Pak tež mjenja z nimskego póchada eksistěruju tam.
Nožki
- ↑ Starosta: Dolnoserbsko-nimski słownik, Niedersorbisch-deutsches Wörterbuch, Bautzen 1999, ISBN 3-7420-1096-4, bok 227
- ↑ W internetowem słowniku: Mecklenburg-Vorpommern
- ↑ W internetowem słowniku: Schwerin
- ↑ Die Slawen in Deuschland, Akademie-Verlag Berlin 1985
- ↑ Erwin Schulz: Ortsnamen in Mecklenburg-Strelitz, Greifswald 2004, ISBN 3-86006-218-2
- ↑ Bernd Hahn: Mirower Geschichte(n), bok 15
Eksterne wótkaze
Baden-Würtembergska | Barliń | Bayerska | Bramborska | Brema | Dolnosakska | Durinska | Hamburg | Hesseńska | Mecklenburg-Pśedpomorska | Nordrhein-Westfalska | Rheinland-Pfalcojska | Saarlandska | Sakska | Saksko-Anhaltska | Šleswig-Holštejnska
1952 k Baden-Würtembergskej fuzionowali: Südbaden | Württemberg-Baden | Württemberg-Hohenzollern


text:
Szwalbkowate
Šwalbkowate (uać. Hirundinidae) to je familijo ptokůw s řůndu ćwirblowatych. Uobejmuje gatůnki chrobokožerne kere pomjyškujům couki śwjat krům uokolicůw podbjygůnowych. Majům uůne krůtke dźuby, duge a uostro zakońčůne křidua, ńy ma wyraźnygo dymorfizma puećowygo. Chroboki chytajům furgajůnc, a wysokość jejich furgańo je zaležy na wilgotnośći luftu. Gńozda šykujům na budynkach abo na skauach, majům jedyn abo dwa lyngi do roku, we kerych wykluwo śe uod 4 do 6 modych. Gatůnki pomjyškujůnce na půunocy sům wandrusůma, na pouedńu sům uośodue.
Šwalbka je symbolym Ruchu Autůnůmije Ślůnska.


text:
-
Krzysztof Marciniec, Piotr Sasyków, Bogusław Balawajder i Zbigniew Siódmok wygrali GP Wodzisławia Śląskiego
Kategoria: Turnieje w Polsce - Pozostałe turnieje / 01 Kwietnia 2014
Krzysztof Marciniec, Piotr Sasyków, Bogusław Balawajder i Zbigniew Siódmok wygrali klasyfikację generalną XXIV Grand Prix Wodzisławia Śląskiego w tenisie stołowym.
Tagi: Bogusław Balawajder, Krzysztof Marciniec, Wodzisław Śląski, Grand Prix Wodzisławia Śląskiego, Piotr Sasyków, Zbigniew Siódmok
-
Znamy zwycięzców II GP Wodzisławia Śląskiego
Kategoria: Turnieje w Polsce - Pozostałe turnieje / 18 Marca 2014
Krzysztof Marciniec, Piotr Sasyków, Roman Wiża, Andrzej Matczak i Bogusław Balawajder wygrali drugi turniej z cyklu Grand Prix Wodzisławia Śląskiego w tenisie stołowym.
Tagi: Roman Wiża, Bogusław Balawajder, Krzysztof Marciniec, Wodzisław Śląski, Andrzej Matczak, Grand Prix Wodzisławia Śląskiego, Piotr Sasyków
-
Znamy zwycięzców zimowego turnieju w Wodzisławiu Śląskim
Kategoria: Turnieje w Polsce - Pozostałe turnieje / 28 Stycznia 2014
Michał Toman, Jarosław Klamut, Bogusław Balawajder, Andrzej Matczak i Marek Kaczorek wygrali Zimowy Turniej Tenisa Stołowego, który rozegrano w Wodzisławiu Śląskim.
Tagi: turniej, Bogusław Balawajder, Jarosław Klamut, Wodzisław Śląski, Marek Kaczorek, Andrzej Matczak, Michał Toman
-
Bogusław Balawajder wygrał 3. GP PWSZ Nysa
Kategoria: Turnieje w Polsce - Pozostałe turnieje / 21 Marca 2013
Bogusław Balawajder (Wodzisław) wygrał 3. turniej z cyklu Grand Prix PWSZ Nysa 2013 w tenisie stołowym. W zawodach wystartowało 28. zawodników.
Tagi: turniej, Nysa, Bogusław Balawajder


text:
Centrum Stomatologiczne " EMADENT "
ul. Medyków 22 , 40-752 Katowice
Tel: 502 270 377
E-mail: emadent@op.pl
Tel: 502 270 377
E-mail: emadent@op.pl
Słowa kluczowe:
gabinet stomatologiczny Katowice, stomatolog Katowice, stomatologia Katowice, stomatologia dziecięca Katowice, ortodoncja Katowice, implanty Katowice, wybielane zębów Katowice, stomatologia estetyczna Katowice, chirurgia estetyczna Katowice, protetyka Katowice, protezy Katowice, chirurgia stomatologiczna Katowice, skaling zębów Katowice, piaskowanie zębów Katowice, fluoryzacja zębów Katowice, lakierowanie zębów Katowice, usuwanie Kamienia nazębnego Katowice, endodoncja Katowice, radiowizjografia Katowice, mikroskop Katowice, endodoncja – mikroskop Katowice, mikroskop- endodoncja Katowice


text:
Śmjergust Jak dwanoście pizło w nocy Śmjergustniki sie zebrały Bo wszyski dziołchy Poloć zamjar mjały Trachtur se naszykowali I przyczepa łozdobjali Wjelko hydronetka tam wstawili I kokota do koszyka wrazili Tera wszyscy sie pakujóm I w przyczepje usiadujóm Łod chałpy do chałpy czaskajóm I frelki na dwór wyciongajóm Lejom potym wjela idzie Chocioż czasym na […]
Śmjergust
Hazoczek
Hazoczek Mój ty mały hazoczku Czy zostawjół żeś mi co w krzoczku ? Jo tam zaglóndałach A nic nie widziałach Czy żech grzeczno była ? Czy żech cie straszyła ? Hazy pu …wołała ? Przeca nikaj żech cie nie widziałach ! Jeszcze roz póda pod krzoczek Czy tam znojda jaki mały hazoczek ? Możno jako […]
Kurde bele
wesoło rymowanka – wierszyk o brelach
Ślonsk
Ślonsk – tu momy nasza łojcowizna,tu momy swoji korzynie na filmiku widoki co dziynnie na ni zaglondom i zdjynci z Festiwalu Kultury ślonskij w Jastrzębiu Zdroju,,,
Moja kolybka – Ślonsk
Ślonsk to kolybka Ślonzoków,tu som nasze korzynie,tu ciongnie tych co wyjechali
Moji godce
Moji godce Godko ślónsko,godko miła Cojś przez wjeki sie rodziła Jo tobóm byda godała Nigdy ło cia nie zapominałach Już starzyki nióm godały Ftedy jak króle panowały I do dzisioj tyś przetwała Żodno zawjerucha cie nie zdeptała Tera nowe czasy momy I ło ciebje zapomnieć nie domy ! Bydymy ło cia sie starali By cie […]
Godomy po ślónsku
GODÓMY PO ŚLÓNSKU My po ślónsku sie godómy Bo przeca tukej mjyszkómy Tu my sie też urodzili Tu my chałpy postawili Sóm sam nasze familije Dobrze nóm sie tukej żyje Chocioż jedni wyjechali Zaglóndajóm tukej dali Bo po ślónsku sztyjc godajóm Nasza godka w zocy majóm My se jóm tyż szanujymy Młodym przekazować bydymy Co […]
Śwjynta – łobyczaje
Śwjynta -łobyczaje Tradycyje ,łobyczaje Kożdy u nas jim fest pszaje Bo jak śwjynta sie zbliżajóm Łóne ło sie znać dowaóm To nie przyszło z Ameryki Ale w spadku zostawiły nóm starzyki Bo djoboł tóm modóm krynci Ale nóm łobyczaju nie wybije z pamjynci Tera śwjynta wjelkanocne Sóm nóm przeca fest zocne Bo tradycjo pokazuje Że […]
Ptoszki ćwjyrkajóm
Ptoszki ćwjyrkajóm Ptoszki z rana już ćwjyrkajóm I ło wjośnie rosprowjajóm Że już je kajś blisko Bo już słónko bardzi blysko Łod rana nóm przygrzywo I śniega sie już pozbywo Chocioż taji pomalutku Wjosna idzie po cichutku Dziyń już coroz długszy je Noc zajś krótszo robi sie I słóneczko bardzi śwjyci Chneda bydzie rosło kwjeci […]
Leśne śpjywani
Leśne śpjywani Ptoszki w lesie śpjywajóm Po dymbje klupje dziyndzioł Fazany w trowje skokajóm A żaby koncert kajś majóm Jak gwarno je w tym lesie Kajś dali gwizdo kos A echo wszysko niesie Daleko słyszeć tyn głos Kukułeczka zakukała ! Czy w kapsie cojś tam mosz ? Kogo zajś łokukała ? Czy znojdziesz jaki grosz […]


text:
Wydôwanie pijyndzy na przedużani życiô ludzi, kierych potrza na tym świecie jak stare wertiko niy mô żôdnego cweku. Nôtura gynał miarkuje, iże ze tym łoka mrzikiym, kiej dzieciokóm piźnie dwanôscie lôt, niy naumióm sie łóne łod łojców już niczego wiyncyj. I to skuli tego, przi jejich wartkim dojzdrzywaniu, napoczynajóm jim gurglować „hormóny” i majóm nôs […]
Fajniste życie, bo duge… III
Fajniste życie, bo… duge… II
Mój filip tyż już jes zwiykowany i te – jak to móndroki gôdajóm – „obwody pamiyńci” niy zawdy fónkrujóm na doczkaniu. Abo tyż poradzi mie mój filip zasuć lawinóm lipnych informacyji, srywô kuplóng, zawiyszô sie we stanie łosupiynia jak mój kómputer, idzie pod brauza, gracô sie i łodwlykô wszyjsko godzinóma, markiyruje śnik, szaltruje sie na […]
Fajniste życie, bo… duge… I
Wiycie, kiejech miôł tak wele dwadziyścia, trzidziyści lót myślôłech se, iże kipna blank modo, możno we jakimsik niyszczysnym cufalu autokowym, we autoónfalu podanie, jak tyn hamerikóński szauszpiler James Dean i skróny tego byda niyśmiyrtylny. Na łostatek lôt szejśćdziesióntyn napoczli przeca ci u nôs robić fiaty 125, a we latach siedymdziesióntych fiaty 126. Ale dyć tyż […]
Marietta Nikel
Nazywom sie Marietta Nikel mom 53 lata, mieszkom od urodzynia na Ślonsku we Pszowie i godom po Ślonsku tak jak moji poprzedni pokolynia. Ogromnie rada mom konie i jeszcze rajtuja. Rada też pisza rostomańte bery, rymowane i po Ślonsku. Pozdrawiom wszyskich co wlazujom na ŚlonskoGodka NASZE ŚLONSKI MIANA Gustla – z domu „Buła ” sie […]


text:
Mjymjecko Dymokratyczno Republika
Mjymjecko Dymokratyczno Republika (Dydyery) to bůło państwo we strzodkowyj Ojropje, utworzůne 7 paźdźerńika 1949 na teryńe sowjeckij uokupacyjnyj sztrefy we Mjymcach a sowjeckij tajli Berlina (Wschodńi Berlin). Mjało 108 333 km² wjyrchu a mjyszkało we ńim ůng. 17 mln. ludźůw. Stolicům MDR bůła wschodńo tajla Berlina. We MDR panowoł socjalistyczny ustrůj ze "przewodńům śyłům" kero stanowjůła Sozialistische Einheitspartei Deutschlands (SED, śl.: Socjalistyczno Mjymjecko Partyjo Jednośći), a planowo gospodarka. MDR upodła we 1989 roku, 9 listopada zbulůno Berliński Mur, a 3 paźdźerńika 1990 jeji terytoryjům przikuplowano do Federalnyj Republiki Mjymcůw.


text:
Melbourne
Wspůłrzyndne: 37°48' S 144°57' E
Melbourne – druge podug wjelośći ludźůw mjasto we Australiji, stolica sztatu Wiktoryjo. Założůne 1835, mjejske prawa uod 1847. We rokach 1901 - 1927 bůło stolicům Australiji.
Sroge cyntrům handlu a industryje, morsko hawyna, pora ůńiwersytetůw. Mo sam śedźiba 9 (ze 16.) klubůw Australian Football League - ligi australijskigo futbolu, uodbywo śe jeden ze sztyrech turńejůw Wjelgigo Szlyma - Australian Open, Grand Prix Australii 1 Formuły a wyśćigi kůńůw Melbourne Cup. We 1956 roku bůły sam Letńe Uolimpijske Igrziska.


text:
Nó, i terôzki spómnioł mi sie sam Karlik z „Kocyndra”, kiery ci bół kiejsik tuplikowoł, co to jes cowiek. Możno niy Łón sóm, ale tak jak to miarkujóm, a możno ci ino dôwnij miarkowali – nasze bajtle. Nó, bo co to jes cowiek? „Cowiek mô jedna gowa, ftorô styrcy na karku, na gnyku podwiyl jes […]
Co to jes cowiek…
Co to jes cowiek…- audio
Co to jes cowiek
Naszo godka
Wiycie! Jô łostatnio mocka pisza (zawdy ida ku kómpowi, kiej mie moja Haźbiytka napoczynô nerwować, abo kazuje mi cosik we pomiyszkaniu robić), i to bali po tym, kiej mie jedyn redachtór ze mojigo chorzowskigo cajtónga wyciep, bo mu sie blank, ale to blank niy zdała naszô, gryfnistô ślónskô gôdka. A jô na isto móm pierónym […]
I co mie sam jesce dziyrżi
I co mie sam trzimô? Co mie sam dziyrży? Pónbóczku, na isto co mie sam jesce dziyrży? Pónbóczku, niy dej tak dalszij żyć! Anó, samech sie urodziół, i sam kca zemrzić. I sam idzie łozprawiać take cepiate wice, szpasy. Bo cheba wszyjskie miarkujóm, co ta piyrszô połowina życiô popsowajóm cowiekowi łojce, a drugô – dziecka! […]
Psiok i jego soróński pón…
Jakisikej włôściciyl masarskigo sklepu nałónczôs ukłôdaniô towôru we chłódni przed zawarciym sklepu, merknół, iże rajn do jejigo sklepu wparzół pies. Srogi miymiecki wilczok. Masôrz wrzesknół na psiôka, coby łón poszoł fórt, tyn ci ale jednakowóż ino tak kuknół letko za sia, choby to niy bóło dó niygo. Wylôz tóż tyż tyn masôrz zeza ladyntisza, coby […]
Powiyść (róman) idijółta, abo czas jak rzyka…
Wiycie! Zima latoś bóła ci takô jakosik dziwoko. Côłki styczyń tropiyli my sie eźli to już jes te „łocieplynie klimatu”, ftorym nôs roztomajte wizynszaftlery straszóm. Klara grzôła choby we marcu abo kwiytniu. Zatym juzaś śleciôł śniyg, nafujało niym mocka , a i mróz chyciół stopieróński, a deczko niyskorzij juzaś chlapaka i gryfnô klara na niybie. […]
Popśnióny… Ślónzôk…
We mojim familoku miyszkô mocka zwiykowanych ludzi, ale tyż i małowiela modzioków, i to te łostatnie poradzóm tym starucnym blank ci jesce pometlać we palicach. Tak jakosik we pióntek wrôcôłech ku dómowi po wysłepaniu tych zwykowych mojich dwiuch lagów piwa a sam łorôz wtosik za mnóm wrzescy: – Ojgyn! Ojgyn! Sztopnij ino, bo móm ci […]
Tagebuch ze naszych Biyszczadów
Wiycie! Tak jakosik do półowy stycznia wszyjske wajali, wszyjske naobkoło jamrowali, iże samtukej u nôs blank zimy niy ma. Kiejsik, to ci byli zimy – gôdali niyftore – terôzki to ani podzim, ani zima i ani to wiesna. Za starego piyrwyj to byli zimy, niy to, co terôzki za tego prymiyra Dónalda Tuska. Terôzki skuli […]
Rajza cugiym do Rzeszowa…
Wiycie, jô tak lecy kedy sznupia po tym modernym internecu (chnet choby jaki iptowaty modziok, a niy stary knaker) i znodech ci tam rółzczasu jedyn fajnisty kónsek, bezmać samego Leona Wyrwicza, szauszpilera i wigyjca, kiery spisôł ze pamiyńci inkszy wicman Jerzy Ofierski mianowany sołtysym Kierdziołkiym i dôł go Aleksandrowi Siwiakowi (Hamiltonowi) hamerikóńskimu wicmanowi, ftory juzaś […]


text:
SZKUBANIE PIYRZO Jak juz osprawialach, kolegowali my sie z Hankym od bajtla. Wiela razy Hanek przijyzdzol do nos yno po to, coby nom prziwiyzc co ze swiniobicio, pora jajec, abo grzibow czy jagodow, kere jego Mama uzbiyrala w lesie. Przi chalpie mieli konsek pola, kaj sadziyli kartofle i gymiza, a we chlywiku czimali pora gynsi, […]
Szkubanie piyrzo
Wiesna, Kuba i tónkanie Marzanny….
Łod prziszłygo pióntku bydymy mieli wiesna. Chocia ino we kalyndôrzu, ale zawdy to już wiesna. Ludziska majóm przeca już za tela tyj latośnyj zimy. Tela, iże jakij zimy. Przeca, tak prôwdóm, latoś żôdnyj zimy niy bóło u nôs. A ludzióm sam sie już tyż ckni do tyj richticznyj wiesny, do tych ptôszków-świyrgoloszków, kiere ze dalekij […]
III Powiatowy Przegląd Twórczości Regionalnej „Od Przedszkolaka do Ślązaka”
W dniu 25 marca br w Domu Kultury w Rybniku Chwałowicach odbył się już III z kolei Powiatowy Przegląd Twórczości Regionalnej od Przedszkolaka do Ślązaka a temat „Zdrowie i bezpieczeństwo” .Poniżej kilka fotek z tego wydarzenia .
Wiesna, ptôki i stary knaker…
Nó, tóż mómy już za piyńć dni wiesna, i fajrant ze zimóm. Ale, eźli to latoś na isto bóła zima? Szłoby sam mocka ło tych wszyjskich pogodowych falach gôdać, ino po jakiego dioska? Wszyjskie sam u nôs na Ślónsku ta zima jakosik przetrzimali (chocia, tak po prowdzie to niy bóło co przetrzimać) a terôzki ludzie […]
Ynglynder we Chorzowie…
Co to jes wytrzyźbiôłka miarkuje pewnikiym kôżdy Polôk (coby już niy gôdać ło samtyjszych, ło Ślónzôkach). Ale, niy kôżdymu tyn przimusowy hotyl sie na isto zdô. Bo dejcie sie pozór! Taki na tyn przikłôd Ynglynder abo Szkot. Kiej ci łóne kcóm sie karnóńć na zapióntek, na ichni weekend sam dó nôs do Polski (festelnie ci […]
Wieczór autorski w Chwałowickim Domu Kultury
14 marca 2014 o godz 18.00 w Rybniku w Chwałowickim Domu Kultury odbyła się „Śląska kolekcja sztuki współczesnej -dzieła wybrane ” Wieczór sztuk gdzie miałam i ja swój wieczór autorski .Oprócz fotografii p.Uli Strąk Ukraina mój portret ,oraz Zespołu Pieprzyk, który to miałam już możliwość posłuchać w DK Rebus w Żorach .Zresztą Zespół a raczej […]
Modziokowe tańcowanie…
Nó, tóż mómy już richtik szlus ze karnewalym, szlus ze tańcowaniym, szlus ze faszingowymi uciechóma. Ale pogôdać ło tańcowaniu… mogymy. Słówa tych terôzki modernych śpiywek „rapowych” prosto do łócz gôdajóm ło „zeksie” a dzisiejsze modzioki tańcujóm pôrami, trzikóntami abo i srogszymi hormijóma. I łociyrajóm sie ło sia – festelnie procnie jes łopisać jejich ruchy tak, […]
Dziyń Kobiyt
Mómy już marzec i skuli tego marca idzie sam terôzki ździebko połozprawiać ło takim gryfnym marcowym zwyku, ło tym, iże fajrujymy, jak kôżdego roka, tyn gryfny „Dziyń Kobiyt”, dziyń freli, samotnych, wydanych, zowitek eli tyż klôsztornych pannów. Znôcie już to? Znocie! I, co z tego? Byda juzaś dzisiôj ło tym berôł a to skuli tego, […]
Faszing, zapusty, miynsopust i…
Co, medikujecie, iże byda Wóm sam eklerowôł jak sie kreple parscy? A dyć jô już łod łóńskigo szczwôrtku blank gawcyć sie na nie niy poradza, bo mi sie jesce dzisiej pierónym po nich chepie. Niyftore to ci byli take chapich, take fest przepadzite, iże na tyn tusty szczwôrtek naforantowali tych krepli tela, iże jejich niyskorzij […]
Łostatki, zapusty, kuse dni, faszing, bakusy i jak by to tam jesce mianować …
Łostatki abo inakszij: zapusty, miynsopust, faszing, bakusy cy kuse dni, to blank łostatnie dnioszki karnewalu. Tak po prôwdzie łostatki to wtorek skorzij Strzody Popiylcowyj ale tyż kajniykaj côłki tydziyń łod Tustego Szczwôrtku to tegóż ci tyż wtorku. A już ci ta Strzoda Popiylcowô, to napoczniyńcie tego ci Srogigo Postu i łoczekowania na Wielkanoc. Werci sie […]


text:
Důmińikana
Důmińikana, Republika Důmińikańsko – państwo we Americe Půunocnyj, druge podug powjeřchńe a ličby ludźi na Mořu Karajibskim (po Kubje). Zajmuje ůng. 2/3 placu wyspy Hajiti, kero je podźelůno mjyndzy ńa a państwo Hajiti.
Pjyršymi mjyškańcami byli sam Tainowje. Lo Ojropejčykůw teryny uobecnyj Důmińikany uodkryu Křištof Kolumb we 1492 roku. Ńyskoři kraj přeloz pode wuadza Hišpańije. Stolica Důmińikany, Santo Domingo, zouožůno we 1496 roku je nojstaršym stouym uośedlym zouožůnym bez Ojropejčykůw we uobu Amerikach. Zachodńo tajla wyspy Hajiti bůua pode kontrolům francuskům a we 1804 uoguośiua ńypodleguość kej Hajiti. Bez lata 1821-1843 Důmińkana bůua bez Hajiti uokupowano. Ńypodleguość uoguošůno po wygrańu powstańo, 27 lutygo 1844. Ńyskoři Důmińikana točůua wojna s Hajiti, bůua uokupowano bez Hišpańijo (1861-1865), a zaś bez USA (1916-1924).
Wjynkšość ludnośći je krojcokůma dwu abo wjyncyj ras. S bjouych nojwjyncyj mo hišpańske pochodzyńy. Katolicyzm wyznowo 79% mjyškańcůw. Postřůd čornoskůryj ludnośći idźe trefić tyž ańimistůw a wyznowcůw Voodoo. Gospodarka dowńij bůua uoparto na bauerstwje, terozki krům ńygo sroge znočyńe mo turystyka.


text:
Birma
Birma (Myanmar, Mjanma, Zwjůnzek Birmański – Zwjůnzek Myanmar) – państwo pouožůne we Azyji Pouedńowo-Wschodńij, nad Zatokům Byngalskům a Mořym Andamańskym. Grańičy s Bangladešym, Indjami, Chińskům Republikům Ludowům, Laosym a Tajlandyjům. Wjynkše mjasta: Rangůn, Mandalaj, Basejn.
Mjano[Sprowjej]
Jůnta wojskowo we 1989 r. přijůnua Myanmar (Zwjůnzek Myanmar) kej nowe mjano kraju. Skuli tygo co zmjana ta ńy zostoua zaaprobowano bez žodyn uorgan ustawodawčy Birmy, nowe mjano ńy je uznowane bez wjynkšość krajůw. Zaakceptowůua je nale UoNZ.


text:
Austrijo
Austrijo, Republika Austrije (Österreich, Republik Österreich) – państwo położůne we Strzodkowyj Ojropje. Je uůno federacyjům dźewjyńću krajůw zwjůnzkowych (landůw).
Austrijo mo grańica uod zachodu ze Szwajcaryjům (164 km) a Liechtensteinym (35 km), Italijům (430 km) a Słowyńijům (330 km) uod pouedńo, Madźarůma (366 km) a Słowacyjům (91 km) uod wschodu a s Mjymcůma (784 km) a Czeskům Republikům (632 km) uod půłnocy. Cuzamyn dugość lůndowych grańic wynośi 2562 km. Austrijo ńy mo dostympu do żodnygo morza.


text:
Zachodńi Brzyg
Zachodńi Brzyg (arab.: الضفة الغربية ad-Diffa al-Gharbija), dowńi Zachodńi Brzyg Jordanu, Cisjordańijo, we zdrzůdłach izraelskich mjanowany Judyjo a Samaryjo יהודה ושומרון - je tajla Palestyny, kero je uokupowano uod Izraela a je tajlům historycznych krajin Jydyjo a Samaryjo, na zachůd uod rzyki Jordan. Zajmuje 5800 km² placu, a půmjyszkuje sam 2,3 mln Palestyńczykůw a 475 tyś. Żydůw mjyszkajůncych we 141 kolůńijach kere pobudowoły władze Izraela, mimo iże mjoły to zakazane uod UoNZ. Nojsrogsze mjasta: Jerycho, Betlyjym, Dżenin, Nablus, Ramallah a Hebrůn.
We lotach 1920-1948 bůła to tajla brytyjskigo mandatu Palestyny. Po roztajlowańu jeji na tajla arabsko a żydowsko noloz śe we tajli arabskij. We 1967 zajynty uod Izraela we wojńe sześćodńowyj a uodtůnd uod ńigo kůntrolowany. We 1988, kej uogłoszůno powstańy państwa palestyńskigo, Jordańijo zrzyknyła śe prow do tygo uobszaru. We 1994 Palestyńczyki erbnůły autůnůmijo we Sztrefje Gaze a we Jerychu. We 1995 autůnůmijo poszyrzůno uo kůnsek placu. Na Zachodńim Brzygu durch sům haje a ńypokoje mjyndzy bojůwkůma palestyńskimi a armijům Izraela.


text:
Jan Arnošt Smoler
Jan Arnošt Smoler (němsce Johann Ernst Schmaler; * 3. měrca 1816 we Łuću; † 13. junija 1884 w Budyšinje) bě serbski filolog, spisowaćel a nakładnik. Wón běše jedyn z wusahowacych wosobinow serbskeho narodneho wozrodźenja w 19. lětstotku.
Wobsah
Žiwjenje[wobdźěłać]
Pochad a młode lěta[wobdźěłać]
Jan Arnošt Smoler narodźi so 3. měrca 1816 we Łuću, kotrež so 1978 za Bjerwałdsku jamu wotbagrowa. Za čas Smolerja, štož bě krótko po Wienskim kongresu běše to serbska wjeska pruskeje Hornjeje Łužicy. Jeho nan Korla Jan Smoler, kotryž so we wutrobje pak dale za Saksku horješe, běše tam wučer. Smolerjec swójba přesydli so w lěće 1821 do Łaza, hdźež nan wučerstwo přewza a jako ewangelski kantor skutkowaše.
Młody Jan Arnošt Smoler wopyta tam šulu, prjedy hač nan jeho w starobje 14 lět do Sakskej na gymnazij do Budyšina pósła. Dokelž so tam jenož w němskej rěči wukubłowaše, wuprosy sebi Smoler wot rektora dowolnosć swojich serbskich towaršow (mjez druhimi tež Wanaka a Wjelana) w serbšćinje wuwučeć. W tutym času zběraše při pućowanjach po cyłej Łužicy hižo ludowe pěsnje, powěsće, bajki a přisłowa. Přez wukaz pruskeho ministra njemóžachu pruscy poddanojo hižo w Lipsku na uniwersiće studować. Tuž zahaji po złoženju matury 1836 studij bohosłowstwa na uniwersiće we Wrócławju, kotryž přisłušeše tehdy k Pruskej.
Studijne lěta[wobdźěłać]
We Wrócławju bě hromadźe z Łužičanom Gustavom Adolphom Röslerjom, pozdźišim zapósłancom Frankfurtskeje narodneje zhromadźizny, w lěće 1838 Akademiske towarstwo za łužiske stawizny a rěče załožił a sta so po času tež z jeho předsydu. Přez towarstwo nawjaza Smoler wuski kontakt z Purkynjom, štož jemu puć k słowjanskej literaturje a druhim słowjanskim wučencam wotewri. Nimo pólšćinje nawukny tam tež čěsku rěč a po jeju přikładźe towarstwu hišće w lěće załoženja naćisk noweje serbskeje ortografije předpołoži. Za čas studija słyšeše tež čitanja wo němskim ludowym spěwje pola Hoffmanna von Fallerslebena (1798-1874), kotryž wučeše tam na profesurje za němsku rěč a literaturu.
Přez prózdninske pućowanja po Łužicy, kaž mjez druhim tež w lěće 1840 z ruskim slawistom a ludowědnikom Srjeznjewskim swoju zběrku ludowych pěsni stajnje wudospołnješe. Ze znošenjenymi pěsničkami požada so Smoler w lěće 1838 na myto wo najlěpšu zběrku hornjo- a delnjołužiskich narodnych pěsni Hornjołužiskeje towaršnosće wědomosćow w Zhorjelcu. Dokelž nochcyše, zo towarstwo zběrku wuda, pozdźišo myto njepřiwza. Hromadźe z němskim sekretarom towarstwa Leopoldom Hauptom, kotryž běše so tohorunja wo myto prócował, wuńdźe w 1841/43 w Grimmje sławna dwuzwjazkowa zběrka Pěsnički hornich a delnich Łužiskich Serbow. Pěsnički zwostachu pak hłownje dźěło Smolerja, za kotrejež wudaće so wot pruskeho krala Bjedricha Wylema IV. ze złotej medalju počesći.
Po studiju, kotryž zakónči w lěće 1840, pytaše Smoler za přistajenjom jako domjacy wučer prjedy hač so z duchownym stać chcyše. Dokelž pak we Łužicy ničo njenamaka, přiwzaše hižo městno w Hornjej Šleziskej. W samsnym času pak přebywaše we Wrócławju pruski kral z jeho wyšim ceremonijowym mištrom Stillfriedom (potomnik čěskeho rodu Stojměrow-Stillfriedow a pozdźišo hrabja Alkantara), kotryž sebi wot Smolerja někotre němske přełožki zhotowić daše. Wón namjetowaše jemu, dokelž běše so na Wrócławskej uniwersiće runje profesura za słowjanske rěče załožiła, zo by so pola krala za stipendij zasadźił jeli by słowjanske rěče studował. Nawróćiwši so do Wrócławja, hdźež běše domjacy wučer pola Purkynja, studowaše Smoler jako stipendiat pruskeho krala wot 1841 do 1844 słowjansku filologiju pola Čelakovskeho.
Kulturne prócowanja[wobdźěłać]
Za Jordanowy časopis Jutnička, kotryž so hač do junija 1842 jenož poł lěta wudawa, zdoby wón Zejlerja jako redaktora. Časopis wudawaše so wot toho časa pod mjenom Tydźenska Nowina. Zhromadnje z Warkom přełoži čěski Wothłós pěsni ruskich wot Čelakovskeho (originalny titul „Ohlas písní ruských”) do serbšćiny. Běše to scyła prěni přełožk słowjanskeje rěče, kotryž w knižnej formje wuńdźe. Smoler organizowaše po namjeće Kocora serbske spěwanske swjedźenje. Prěni spěwanski swjedźeń wotmě so 1845 w „Třělerni” w Budyšinje.
Jan Arnošt Smoler spěchowaše a podpěrowaše w času narodneho hibanja załoženje mnoho towarstwow, kaž na přikład w Bukecach, Njeswačidle abo Minakale. Jako čłon 1848 załoženeho budyskeho towarstwa Bjesada skutkowaše w prěnim serbskim dźiwadle sobu. W čěskej činohrě „Rohowin Štyrirohač” wot Václava Klimenta Klicpery (přełožena wot Ćěsle a Dučmana) hraješe Smoler rólu rychtarja.[1]
Hižo w lěće 1845 běše po přikładźe „Matice české”, kotraž z pjenježnych přinoškow knižki za čěski lud wudawaše, a „Matice Srpske” załoženje Towarstwa Maćicy Serbskeje zahajił. Dokelž so wustawki hakle 1846 wot sakskeho ministerstwa a 1847 wot pruskeho knježerstwa wobtwjerdźa, załoži so Maćica Serbska hakle w lěće 1847 w Budyskim lokalu „K winicy”. W lětach 1847 do 1852 běše Smoler prěni redaktor Časopisa Maćicy Serbskeje. Wón přesydli so za krótki čas do Lipska, štož běše w času předměrca, přez poměrnje liberalne nałožowanje censury sakskeho stata, centrum opozicionelneho nowinarstwa w Němskej.[2] Tam skutkowaše jako korektor w nakładnistwje Brockhaus a soburedaktor Jordanoweho časopisa Jahrbücher für slawische Literatur, Kunst und Wissenschaft, kiž měješe w tu- a wukraju mjez rěčespytnikami wulki wuznam. W lěće 1848 doda poslednim politisku přiłohu Slavische Rundschau, kotryž nětko doskónčnje w Budyšinje bydlo redigowaše a w swójskim nakładnistwje wudawaše.
Zdobom přewza Smoler srjedź lěta 1848 wot Handrija Zejlerja redaktorstwo Tydźenskeje Nowiny. W lěće 1850 přewza tohorunja nakładnistwo, rozšěrješe wobsah a přemjenowa je na Tydźenske Nowiny. Dalše přemjenowanje sćěhowaše 1854 na Serbske Nowiny, kotrež potom hač do lěta jeho smjerće wuda. Pod jeho wjednistwom wuwiwachu so na politiski organ a přisporješe so ličba abonentow.
Jan Arnošt Smoler załoži w lěće 1851 serbske nakładnistwo a kniharnju w Budyšinje, kotrež 1863 zhromadnje z Pjechom na serbsko-słowjanske knihikupstwo Schmaler & Pech rozšěrješe a kotrež so 1869 wot Pjecha do Lipska přepołoži.
Z přetorhnjenjemi a změnjenymi titulemi wuńdźechu jeho Jahrbücher hač do lěta 1868 – mjez 1852 a 1856 wudawaše w swójskim nakładnistwje zaso Jahrbücher für slawische Literatur, Kunst und Wissenschaft z přiłohu Slavische Bibliographie, mjez 1862 a 1864 wudawaše Zeitschrit für slavische Literatur , Kunst, und Wissenschaft z přiłohomaj Slavische Bibliographie a Slavische Novitäten, w lětomaj 1865 a 1866 Slavisches Centralblatt a wot 1867 do 1868 Centralblatt für slavische Literatur und Bibliographie.
W jeho nakładnistwje wuńdźe wot 1860 tež literarny časopis Łužičan, kotryž přez dlěši čas tež redigowaše, w lětach 1878 do 1881 tohorunja młodoserbska kontrahentka Lipa Serbska a wot 1882 z wobojich zrostły časopis Łužica.
W lěće 1872 postaji so Smoler jako naslědnik Rychtarja na předsydu Maćicy Serbskeje. Na hłownej Maćičnej zhromadźiznje 1861 so wobzamkny, zo so towarstwo wo natwar swójskeho domu prócuje. Hačrunjež so při tym zadołži, je Smoler na swój riziko w lěće 1873 za Maćicu Serbsku lěžownosć z kólnju při Lawskich hrjebjach kupił, kotraž słužeše spočatnje hłownje jako biblioteka. Mjez druhim z pomocu pjenježnch srědkow słowjanskich přećelow zarjadowaše na ležownosći tuteho „Maćičneho domu” 1875 serbsku čišćernju a zahaji pozdźiši nowotwar Serbskeho domu. Jan Arnošt Smoler běše wot 1862 tež čłon Hornjołužiskeje towaršnosće wědomosćow w Zhorjelcu a wot jeje załoženja w lěće 1880 sobustaw Maśicy Serbskeje.
Čas Němskeje rewolucije 1848/1849[wobdźěłać]
Smoler skedźbni w času byrgarskeje rewolucije 1848 Roberta Bluma, kotryž běše čłon Frankfurtskeho předparlamenta a kotrehož znaješe z Lipsčanskeho towarstwa Redeübungsverein na situaciju Słowjanow w Němskej. W lisće pisaše wo poměrach, kotrež so „narodnej bjezprawnosći” bližachu a wuprosy sebi wot njeho zasadźenje pola Frankfurtskeje narodneje zhromadźizny za polěpšenje. Dnja 31. meje 1848 wobzamkny narodna zhromadźizna w rezoluciji, zo prawa njeněmskeje ludnosće w Němskej dospołnje připóznaje. Peticiju, z kotrejž so Serbja 1848 na sakske knježerstwo wobroćichu a sebi konkretne přesadźenje sakskeho šulskeho zakonja z lěta 1835 žadachu, knježerstwo dospołnje wotpokazać njemóžeše. Sakske knježerstwo zwoli do někotrych ze žadanjow wo runoprawosć rěče a kultury na cyrkwinskim a nabožnym polu, na sudnistwach a zarjadach. Tak přizwoli so mjez druhim do wuwučenja w serbskej rěči na Budyskim gymnaziju a na wučerskim wustawje, kaž tež do wudawanja serbsko-němskich wučbnicow.[3] Smoler sta so w lěće 1850 z prěnim wučerjom serbšćiny Budyskeho gymnazija, spisaćelom serbskich wučbnicow a serbskim tołmaćerjom na Budyskim sudnistwje. Hižo po někotrych lětach běše so Smoler wot wuwučowanja wuwjazał, štož so ze słabej přičinu wobkrućowaše, zo njemóžeše dla jězbow do Ruskeje wučbu prawidłownje přewjesć a zo běše swoje zastojnstwo bjez dowola wopšćił.[4]
Po tym zo běše rakuske wójsko Słowjanski zjězd w Praze porazyło, přebywachu mnoho słowjenjo, kaž pólski basnik a spisowaćel Roman Zmorski (1824-1867), jeho přećel Teofil Lenartowicz (1822-1893, pólski basnik), Hipolit Terlecki (1806-1890, teologa z Wołynskeje), Mato Topalović (1812-1862, chorwatski měšnik a spisowaćel) w Budyšinje. Hdyž běše so politiski njeměr rozpušćił, so nimale wšitcy zaso do domizny wróćichu. Zmorskeho, kotryž pak dlěši čas w Budyšinje zwosta, znaješe Smoler hišće z Wrócławja a wudawaše 1851 jeho emigrantski časopis Stadło.
W meji 1849 zetka so w Budyšinje z Michailom Aleksandrowičom Bakuninom (1814-1876), jednym z hłownych iniciatorow Drježdźanskeho mejskeho zběžka. Jeho žadanje wo wobrónjenym wobdźělenju serbskich burow na zběžku pak Smoler dospołnje wotpokaza. Wot lěta 1850 běše Smoler sakski poddan a měšćan Budyšina. W tutym času přebywaše princ Albert, bratrowc sakskeho krala Bjedricha Augusta jako major w Budyšinje. Jako připóznaće, zo serbscy wojacy 1849 krala swěrnje zakitowachu, měješe krónprinc Albert za čas něhdźe połdralětneho přebytka w Budyšinje wot Smolerja serbšćinu nawuknyć.
Jězby do Ruskeje[wobdźěłać]
Smoler bě přiwisnik teorije słowjanskeje wzajomnosće. Za Serbow sebi wočakowaše wosebje pozbudźenje a spěchowanje přez kontakty a wuměnu z druhimi słowjanskimi ludami. Haješe zwiski k narodnym prócowarjam a spisowaćelam we wšěch słowjanskich kónčinach, ale wosebje do Ruskeje. W zwisku z pjenježnymi ćežemi swojich narodnych předewzaćow přewjedźe Smoler wot 1859 wjacekróć jězby do Ruskeje, zo by tam financielne srědki zběrał, štož so jemu pak jenož mało poradźi.
W lěće 1867 přizamknyštaj so Smoler a serbski lěkar Dučman na Słowjanskim zjězdźe do Moskwy, na kotrymž so tež čěskej politikarjej Palacký a Rieger wobdźělištaj. W Carskojim Sele, lětnej rezidency ruskeho kejžora, běštaj tež serbaj w delegaciji, kotrejž kejžor Aleksander II. awdiencu skićeše. W Moskwje wopytachu wobdźělnicy zjězda potom etnografisku wustajeńcu.
Dalše jězby do Ruskeje slědowachu 1873 a do Pólskeje a Ruskeje w lětach 1881 do 1883, hdźež spisa awtobiografiji. Tam přełoži a wudospołni tež Historije słowjanskich literaturow Pypina a Spasowicza (1829-1906). Přez jeho jězby do Ruskeje běše Smoler přeco zaso srjedźišćo kedźbnosće w němskich nowinach a zjawnosći. Wón so wočorni a jemu so wumjetowaše panslawizm w Serbach šěrić, tak zo so na wonkowny ćišć tež wot předsydstwa Maćicy wuwjaza a na čestneho předsydu na čas žiwjenja pomjenuje.
Swójba[wobdźěłać]
Jan Arnošt Smoler woženi so 1850 z Amaliju Němcec (1832-1868). Jeju najstarša dźowka Ludmila woženi so 1878 z gymnazialnym wučerjom Čochom z kotrymž so zhromadnje do Ruskeje přesydli, syn Jan Jarosław wupućowaše tež do Ruskeje a Marko Smoler běše nakładnik a redaktor Serbskich Nowin. Dalše dźěći (Wladimir, Stanisław a Olga) hižo zahe zemrěchu. W lěće 1868 zěmrě Smolerjej mandźelska. Přez intensiwne jězby do wukraja Smoler ćělnje jara ćerpješe a tak so hišće raz z Ernestinu Heinzelmannec (1829-1903) woženi. Jan Arnošt Smoler zemrě 13. junija 1884 w Budyšinje. Smolerjec row namaka so na Budyskim Hrodźišku.
Česćowanja a zasłužby[wobdźěłać]
Za jeho zasłužby wo słowjanske rěče spožči so Smolerjej w lěće 1862 wot ruskeho cara komturny křiž ruskeho rjada swj. Hany. Dźiwajo na serbske naležnosće, wotpokaza wšelake powabne powołanja na słowjanske uniwersity, kaž na přikład 1862 na „Szkołu Głównu” we Waršawje. Hižo w lěće 1883 spisa Alfons Parczewski biografiju wo Smolerju.
W zwisku z jeho sylnym angažementom za serbski narod a prócowanjom wo kulturnu awtonomiju Serbow, płaći Jan Arnošt Smoler jako zbudźer serbow. Ze předstajenym „analogiskim” prawopisom (štož woznamjeni, zo je po přikładźe čěskeje a pólskeje ortografije stworjeny), połoži zakład za wutworjenje serbskeje spisowneje rěče. Zasadźeše so we wšelakorych rěčnych přiručnikach, kaž w knize Mały Serb, jeho Pěsničach abo w Němsko-Serbskim słowniku wo přesadźenje prawopisa. Po zasadach so tutón prawopis tež dźensa hišće wužiwa.
Jeho hłowna twórba Pěsnički hornych a delnych Łužiskich Serbow hodźi so do rjada druhich etnografiskich zběrkow w słowjanskich krajach zarjadować. W tutym času na přikład tež spisowaćel Kollár słowakske a w basnik Erben čěske ludowe pěsnje znosyštaj. Twórba Smolerja wuznamjeni so přez swoju mnohostronskosć etnografiskich informacijow a wuwjedźenjow, tak zo běše tež pola Grimmec bratraj připóznawana. Ze zběrku połožeše Smoler zakład za serbsku ludowědu a pohnuwaše rjad dalšich serbskich, słowjanskich a němskich naslědnikow k zběranju ludowych spěwow.
W lěće 1922 stwori Praski rězbar Vladimír Bretschneider gipsowu bustu Smolerja, kotraž so w žórli něhdyšeho Serbskeho domu při Lawskich hrjebjach wustaji a so dźensa w Serbskim muzeju w Budyšinje namaka. Składnostnje jeho 150tych narodninow so w Budyšinje při Lubijskej dróze pomnik Smolerja wot Budyskeho rězbarja Rudolfa Enderleina (1908–1985) poswjeći. Při tym połowa so Enderlein po wšěm zdaću na bustu Bretschneidera.[5] W tutym wopomnjenskim lěće so w NDR tohorunja listowej znamce wudaštej. Na jednej so portret Smolerja pokaza a na druhej je nowy Serbski dom w Budyšinje při Póstowym naměsće zwobraznjeny. Naćisk k tomu tworitaj wuměłcaj Jan Hansky a Gerhard Stauf (1924–1996).
Dźensa nosy Budyska domowinska župa mjeno Jana Arnošta Smolerja. We Łazu pěstuje so namrěwstwo Jana Arnošta Smolerja a Handrija Zejlerja w Domje Zejlerja a Smolerja, kotryž je wot 1994 w něhdyšej wjesnej šuli, hdźež běše Smoler za čas swojeho dźěćatstwa žiwy. We Wojerecach je dróha po Smolerju pomjenowana.
W Budyšinje so 1991 Smolerjec kniharnja přez Ludowe nakładnistwo Domowina znowa załoži. Je to jenička kniharnja z dospołnym sortimentom aktualneje serbskeje literatury a z wobšěrnym poskitkom antikwariskich knihow.
Twórby[wobdźěłać]
Spisowaćelske dźěła[wobdźěłać]
- Mały Sserb aby Serske a Njemske Rosmłowenja. Budyšin 1841
- Pjesnički hornych a deĺnych Łužiskich Serbow. 2 zwjazkaj, Grimma 1841 a 1843 (z Leopoldom Hauptom)
- Njemsko-Serski Słownik – Z wułoženjom powšitkomneho Serskeho prawjepisanja. Budyšin 1843
- Wothłós pěsni ruskich. Praha 1846 (z Janom Awgustom Warkom)
- Überreste der alten Mythologie in der wendischen Lausitz. 1848
- Sorbisch-wendische Sprachlehre – Mała Serbska rěčnica. Budyšin 1850
- Kleine Grammatik der serbisch-wendischen Sprache in der Oberlausitz – Mała serbska ryčnica. Budyšin 1852
- Wo słowjanskich městnych mjenach w Hornjej Łužicy a jich wuznamje. Budyšin 1867
Nakładniske dźěła[wobdźěłać]
- Aleksandr Fjodorowič Hilferding: Die sprachlichen Denkmäler der Drevjaner und Glinjaner Elbslaven im Lüneburger Wendlande. 1857
- Aleksandr Fjodorowič Hilferding: Bosnien. 1858
- Karl Friedrich Robert Immisch: Die Slawischen Ortsnamen im Erzgebirge. 1866
- Křesćan Bohuwěr Pful a Handrij Zejler: Lausitzisch wendisches Wörterbuch. 1866
- Křesćan Bohuwěr Pful: Laut- und Formenlehre der oberlausitzisch-wendischen Sprache. Mit besonderer Rücksicht auf das Altslawische. 1867
- Korla Awgust Jenč: Geschichte der Lausitzer Predigergesellschaft zu Leipzig und Verzeichnis aller ihrer Mitglieder vom Jahre 1716-1866. 1867
- Kito Wylem Broniš: Slavische Familiennamen in der Niederlausitz. 1867
- Eduard Rüffer: Die Balkanhalbinsel und ihre Völker vor der Lösung der orientalischen Frage: Eine politisch-ethnographisch-militärische Skizze. 1869
Jako redaktor a wudawaćel časopisow[wobdźěłać]
- Jahrbücher für slavische Literatur, Kunst und Wissenschaft a Slavische Rundschau, Slavische Bibliographie
- Zeitschrift für slavische Literatur, Kunst und Wissenschaft a Slavische Bibliographie, Slavische Novitäten
- Slavisches Centralblatt
- Centralblatt für slavische Literatur und Bibliographie
- Tydźenska Nowina a Serbske Nowiny
- Stadło
- Łužičan
- Lipa Serbska
- Łužica
Wotkazy[wobdźěłać]
Žórła[wobdźěłać]
- Kunze, Pětr: Jan Arnošt Smoler: ein Leben für sein Volk. (= Spisy Serbskeho instituta. 10). Budyšin 1995. ISBN 3-7420-1624-5
- Lorenc, Kito (wudawaćel): Sorbisches Lesebuch. Serbska čitanka. Lipsk 1981.
- Jan Cyž: Smoler, Jan Arnošt. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, s. 511slsl.
- Černý, Adolf (wudawaćel): Autobiografija J. E. Smolerja. Časopis Maćicy Serbskeje 136. Budyšin 1917.
- Parczewski, Alfons J.: Jan Ernest Smoler. Ustęp z historyi narodowego odrodzenia Górnych Łużyc. Warszawa 1883.
- ↑ Jenč, Rudolf: Stawizny serbskeho pismowstwa: 2. dźěl Ludowe nakładnistwo Domowina. Budyšin 1960. str. 140.
- ↑ Gross, Reiner: Geschichte Sachsens. Dresden, Leipzig 2007. 4., erweiterte und aktualisierte Auflage. str. 221.
- ↑ Kunze, Peter; Pech, Edmund: Zur Entwicklung des sorbischen Schulwesens in der Oberlausitz von den Anfängen bis zur Gegenwart. Lětopis 56 (2009) 1, str. 3-30.
- ↑ Kunze, Peter: Die Sorbenpolitik in der Ober- und Niederlausitz vom Wiener Kongress bis zum Ersten Weltkrieg w Spisy Serbskeho instituta - Zwischen Zwang und Beistand Ludowe nakładnistwo Domowina. Budyšin 2003. 1. nakład. str. 28.
- ↑ Měrćinowa, Marija: Bildnisse sorbischer Persönlichkeiten von der ersten Hälfte des 19. Jahrhunderts bis zum Ersten Weltkrieg – Zeugnisse bürgerlichen Werteverhaltens w Spisy Serbskeho instituta – Zwischen Zwang und Beistand Ludowe nakładnistwo Domowina. Budyšin 2003. 1. nakład. str. 265–286.


text:
Jurij Gagarin
Jurij Aleksiejewicz Gagarin (rus.: Юpий AлekceeBич ГarapиH, rodz. 9 marca 1934 we Kułszyńy kole Gżatska, um. 27 marca 1968) to bůł sowjecki kosmůnałta, pjyrszy czowjek kery pofurgoł we kosmos. Pochodźił s familije robotniczo-bauerskij. Wybroł karjera pilota, we 1957 ukůńczůł szula lotńiczo we Orenburgu, rok ńyskorzi Akademijo Lotńictwa im. Żukowskigo we Moskwje. We 1960 dostoł śe do grupy 20 pilotůw, kere zaczyńi tryńingi do furgńyńćo we kosmos. 10 kwjetńa 1961 Kůmisyjo Państwowo zdecydowoła, co uůn bydźe pjyrszym kosmůnałtům. Historyczny lot mjoł plac 12 kwjetńa 1961 i trwoł godźina a 48 minut, za tyn czas Gagarin uoblećoł roz doobkoła Źymja. Uostoł bohatyrem narodowym, a ńy poradźyu śe s tům rolům, zaczůn nadużiwać alkoholu a zolyćić s myngům babůw uoroz. Zginył we ńywyjośńůnych uokolicznośćach we katastrofje fligra Mig-15 kole mjasta Kirżacz. Jygo mjano dano mjastu kole kerygo bůł rodzůny - Gżatsk, terozki Gagarin.


text:
Rwanda
Rwanda, Republika Rwandy – ńywjelge państwo we střodkowo-wschodńij Africe, pouožůne mjyndzy Dymokratycznům Republikům Kůnga (dowńij Zajirym) na zachodźe a Tanzańijům na wschodźe. Krům tygo granica mo s Ůgandům na půunocy a Burůndi na pouedńu. Je pouožůna na fest pofoudowanym teryńe, skiž tygo mo přidůmek Kraj tyśůnca wzgůř (fr. Pays des Mille Collines /ˈpei də mil kolin/; Igihugu cy'Imisozi Igihumbi we godce kiniarwanda). Jydna s nojsrogšych gynstośći zaludńyńo we Africe, uzaležńyńy uod bauerstwa, felerńy uprowjano źymja a suchy klimat sprowjajům, co Rwanda durś mo ńydostatek jodua a je sam bjyda.
Kraj je nojbaři znajůmy s ludobůjstwa we 1994 roku, we kerym zginyuo ńy myńi kej 800 000 ludźi.


text:
OBJAWIYNIE PANSKE czyli swiynto „Trzech Kroli.” Kej Dziyciontko prziszlo na swiat na niebie ukozala sie Gwiozda Betlejymsko. Ujrzalo jom trzech Myndrcow ze Wschodu. Byli to Kacper, Melchor i Baltazar. Fest sie uradowali kej sie dowiedzieli, ze prawie narodziolo sie Dziyciontko Jezus, toz sie zgodali i kozdy z nich narychtowol jakis gyszynk na prziwitanie nowo narodzonego […]
OBJAWIYNIE PANSKE, czyli swiynto „Trzech Kroli”
Zwada ptŏka i ślimŏka
Zwada ptŏka i ślimŏka Spytoł ptŏk ślimŏka: Ptŏk: Mosz ty lebrze ptoka? Ciyngym sie ślimaczysz i niywiela znaczysz Ślimŏk fest wnerwiony wielce rozeźlony Ślimŏk: Ôj ty gupi ptŏku żol mi cie boroku Mosz móżdżek malutki chycisz ty i trutki Ptŏk: A ciebie zaś tympiōm zarazo przeklynto Zŏcniejszych z rodziny jedzōm w urodziny Ślimŏk: Ty furgosz […]


text:
SZKUBANIE PIYRZO Jak juz osprawialach, kolegowali my sie z Hankym od bajtla. Wiela razy Hanek przijyzdzol do nos yno po to, coby nom prziwiyzc co ze swiniobicio, pora jajec, abo grzibow czy jagodow, kere jego Mama uzbiyrala w lesie. Przi chalpie mieli konsek pola, kaj sadziyli kartofle i gymiza, a we chlywiku czimali pora gynsi, […]
Szkubanie piyrzo
ADWYNT WCZORA I DZISIEJ
ADWYNT WCZORA I DZISIEJ Tak, jak kozdego roku, za pora tydni bydymy fajrowac Gyburtstag od Pana Jezusa, czyli Dzieciontko. Bez toz sztyry niedziele przed tym momy czas przigotowac sie na te wydarzynie. Spominom, jak piyrwy Mama bastlowala piykny wionek adwyntowy ze swiyrkowych chabinkow, kere przismyczola z naszyj zogrody. Rada sie prziglondalach, jak tyn wionek robiola, […]
BOZE NARODZENIE
BOZE NARODZENIE Jak za bajtla, tak i terozki jest to dlo mie wielge przezycie. Yno teroz jest trocha inakszy. Wtynczos niy musialach sie o nic starac, bo to bolo zadanie od moji Mamy. Jo dostalach od Dzieciontka pod krizbaum skromne gyszynki, radowalach sie niymi bez pora miesiyncy, a maszkety tak se potajlowalach, coby styklo jak […]
WSZYSTKICH SWIYNTYCH
Za pora dni bydymy swiyntowac Wszystkich Swiyntych – swiynto tych, kerzy odeszli z tego swiata, ale kerych pamiyntomy i wspominomy. Jak kozdego roku przed tym swiyntym pojada na kerchow, coby narychtowac grob mojich Ojcow i Brata Pyjtra, wypucowac pomnik i platy kamiynne, pozbiyrac liscie i zolyndzie, kere slecialy z dymbu, co rosnie zarozki wele grobu, […]
MOJ KAMRAT JAREK
MOJ KAMRAT JAREK Jarek bol z tzw. „dobrego domu”. W colkim miyszkaniu na dylowce boly rozlozone tepichy, kere gosposia dziynnie pucowala jak pan z paniom poszli do biura, tyrala ze szmatom i sciyrala kurze z wszystkich meblow i drogich figurek. Jarek dziynnie cwiczol granie na klawiyrze, bo musiol lazic do szkoly muzycznyj. A tyn klawiyr […]


text:
Letńe Uolimpijske Igrziska 2008
Letńe Igřiska Uolimpijske 2008 uodbywauy śe we stolicy Chin, Bejdžingu. Bůuy to pjyrše uod 20 lot Igřiska we Azyje (uostatńe: Letńe Igřiska Uolimpijske 1988 we Seulu). Do průgramu dodano nowe konkurencyje: bjeg na 3000 metrůw s přeškodůma babůw a puywańy na uotwartym akwyńe na dystans 10 000 metrůw babůw i chopůw. We tyńiśe tišowym ńy sům rozgrywane deble, yno turńyj družynowy.
We Igřiskach brouo udźou ůng. 10,5 tyś. športowcůw s 205 krajowych federacyji športowych, kere rywalizowauy we 32 dyscyplinach, majůncych cuzamyn 302 kůnkurencyje. Pjyrwšy roz na Uolimpjodźe wystympowali športowcy s Tuvalu a Wysp Marshalla, a tyž pjyrwšy roz Syrbijo a Čornogůra wystympowali uosobno.
Igřiska trwouy 19 dńi, uod 6 do 24 śyrpńa.


text:
Encyklopedija
Encyklopedija[wobźěłaś]
Encyclopedija (ze starogrjekšćiny) jo spócetny wót Hippias von Elis w 5. stolěśu twórjone wopśimjeśe za uniwersalne kubłanje. Źinsa to słowo wóznamjenijo strukturěrowany, po móžnosći wšostroński wopis wědy luźa w za wšedne pótrjeby dosegajucej dokradnosći. Rozeznawamy pśi tom uniwersalne a pśedmjatospecifiske encyklopedije. Te prědne słuže wopisu wšyknych pólow wědy, te druge wobjadnaju jano wobgranicowane pólo, to pak zwětšego dokradnjej. wopśimjeśe "encyklopedija" se pśespytujo w encyklopedice na zakłaźe encyklopediskeje teorije.


text:
Po Nowynm Roku Pjyrszy dziyń nowego roku momy z głowy Po nim zaś je dziyń drugi nowy. Potym trzeci i zaś czworty Dni przelecom jak rakety. I zaś przydzie koniec roku Ani se nie spodziejymy człowieku. I tak jedyn za drugim roki uciekajom. A nom liczby rokow przybywajom. Potym tu zaboli ,tam postynkosz. I już […]
Po Nowynm Roku
Życiŏ losy
Życiŏ losy Pomatłane w życiu losy pomatłany cŏłki czas Tak sie matle i zawijŏ choby nici – wszysko kole nas Czasym w życiu jak pogoda słōnko śwjyci i je zgoda To zajś gichnie – choby deszczym i w życiu sie wszysko pjeprzy Tak to kŏżdy s nŏs przeżywŏ i żŏdnego to nie dziwo Wyproszczōne,pomatłane tak […]
LEGENDA O SWIETYM MARCINIE
LEGENDA O SWIETYM MARCINIE Dziolo sie to we czwortym wieku po Chrystusie. Bola wtynczos siarczysto zima, nasulo moc sniega, mroz szczypol po gymbie, a na galynziach i rantach dachow wisialy lodowe sople. We glymbokim sniegu siedziol ubogi zebrok i trzons sie ze zimna. Po drodze rajtowol na koniu rzymski wojok owiniynty we cieply, czerwony mantel, […]
Miłować trza
Miłować trza Tak pjyknie na tym śwjecie Kjej ludzie sie miłujōm Dyć nie trza przeca złości Ze pszociym żyć je prości Miłować trza bliźniego Serce mjeć do kŏżdego Pōnbōczka prosić ō łaska I ściepać złości maska Porzykej se człowjecze Lekszy żyć bydzie na śwjecie Zostŏw te wszyski złości Niych nie psujōm ci kości Śwjat słōnkym […]
Wjosyneczko dej słōneczko
Wjosyneczko dej słōneczko Ôj ty wjosno wjosyneczko Zajś skukałaś nōm słōneczko Deszczym kropisz po tym śwjecie Co by pryndzyj kwitło kwjeci Chcesz po strōmach spłukać kurz Poôbmywać krzŏki rōż Tuż sie śpjychej wjosyneczko A potym dej zajś słōneczko Niych nōm mrugŏ prōmyczkami Cŏluśkimi łuzajś dniami Tak do życiŏ nōm go czeba Jak dziynnie krajiczki chleba […]
DZIYN KOBIYT – wspominom fajne czasy…
DZIYN KOBIYT – wspominom fajne czasy… Tak se siedza i spominom, jak zaczlach robic we moji firmie, to co roku na Dziyn Kobiyt przijyzdzol z derekcji jakis fetryjter i wszystke kobiyty dostowaly szekulada i kwiotek. Nojczynscij bol to nelka abo tulpa. Wele polednia szef naszego oddzialu , jego zastympca i magazynier urzondzali nom fajer. […]
MOJ OJCIEC
WSPOMNIYNIA O MOIM OJCU Niy jedyn roz w moich opowiadaniach wspominalach mojego Papy, ale tak richtig o Nim zech jeszcze niy osprawiala. Bol to stary Bergmon, kery na grubie przerobiol prawie colke zycie. Jak poszol na pynzyjo, to niy wiedziol, co robic z czasym, toz sie smykol do zogrody, dopatrywol swinki, dwoch barankow i […]
Co cię czeka ?
MOJE SZKOLNE PRZIGODY
MOJE PRZEZYCIA WE SZKOLE c.d. Tak, jak zaczlach lazic do szkoly to skonczolo sie moje beztroske zycie. Z pryka Mama wyciepowala mie dycki wczas rano o 7.00. Ktoz to widziol, coby tak wczas budzic biydne dziecko! No ja, inkszym bajtlom niy szlo lepij. Przodzi musialach isc umyc gymba i zymby, a potym sie oblykalach i […]
Miłość
Miłość W purpurze róży złote obrączki złączyły na zawsze serduszka dwa miłość rozkwitła magicznym czarem płatkami radości ze szczęściem gra Jedną melodię na wspólne życie na chwile dobre i chwile złe gdy będzie wierna oddana czuła wśród burz życiowych nie zgubi się Smutki radości w duszy zachowa by czerpać z nich siły na wiele lat […]