text:
SEZŮN NA GRZIBY - TRZA DOWAĆ POZŮR
We zeptymbrze mielimy bezmaś festelnie dobro pogoda dlo grzibůw. Beztuż niý ma sie co dziwować, iże mocka ludzi łaziło po lasach a zbiyrało je do koszyka. Jednako we sezůnie na grziby werci sie pamiyntać ô porů zakůnach zachowanio we lesie.
We zeptymbrze bezmaś we kożdym lesie szło terefić ludzi, kerzi łazili a zbiyrali grziby. Cůż sie dziwować, kej na placu tako pogoda, iże grziby rosły wszyndzie, kaj ýno umiały. Przi tym wszyskim trza jednako pamiyntać, co niý kożdy idzie zjejś. Beztůż, jako spůminajům Kazimierz Michalski ze nadzoru nadleśnictwa Katowice, kej sie grziba niý zno, lepij go uostawić tam kaj my go snodli, a go niý ôbrywać.
Tym barzi, iże we noszych lasach poradzi sie snojś ôd porunostu do nawet porudziesiynciu zortůw grzibůw jadalnych. Sům to przede wszyskim zajynczoki, maśloki, prawoki, koźloki abo siwki, kere sům festelnie charakterystycze, a bezto niý ma ciynżko je uozpoznać.
Poradzi sie tyż jednako trefić trujoki, kere mogům być nawet doś fest podane na te jadalne, beztůż werci sie mieć przi siebie jakiś wykoz, abo przinajmij przed takim szpacyrym po lesie trocha sie doszkolić. Trza sam tyż spůmnieć, co na grziby trza łazić nojlepij ze koszykiym a niý ze nylůn bojtlami, bo tak wciepane grziby poradzům sie zaparzić a bezto zepsuć. Beztuż werci sie nojprzůd połazić ze doświodczůnym grzibiorzym, kery pokoże a powiy nům jako niý narobić sie ôd tego utropy.
A kej sie juże do lasa na te grziby wybiyrocie, to pamiyntejcie, co tam tyż sům pewne zokůny zachowanio. Przede wszyskim, jako spůminajům Karzimierz Michalski, niý wolno wjyżdżać do lasu autokami ani na moplikach, abo qadach. Take pojazdy nojlepij uostawić we placach, kaj idzie przi lesie parkować, bo inakszy poradzi sie dostać niý mało sztrofa. Ku tymu kej już wlezymy do lasa, niý wolno larmować, ani wyciepować harmozi bele kaj. Kej zaś niý znůmy grziba, uostawiůmy go tak, jak bůł. Niý śmiy sie tyż niszczyć przirody. Niych uostanie łůna tako, jako bůła nim my wleźli.
A na kůniec jeszcze pamiyntejcie, co jak już te wasze grziby zjycie, a cosik wům sie napocznie robić, brzuch zacznie boleć, gowa, dostaniecie durfalu abo co inkszego, to nojlepi ôd razu zwůnić do dohtora abo jechać do lazarytu.
ZREWITALIZOWANY BADYHAUS - DO ZWIEDZANIO WE MUZEUM ŚLĄSKIM
9 zeptymbro ôdymkniynty uostoł zrewitalizowany badyhaus, kery kejsik bůł jednym ze piyrszych tego typu na Wiyrchnim Ślůnsku. Teroźnie Muzeum Śląskie nadało mu nowego znoczynio.
Ódymkniyńciý zrychtowanego badyhaus to finoł drugigo etapu rewitalizacje, kero przekludzo teroźnie Muzeum Śląskie. Jako padali nům Alicja Knast - Dyrehtor Muzeum - sům łůni na prowda rada, iże mogům ôdymknyć nostympne juże stawiynie do publik użytku. Przi tymu Henryk Mercik - Wicymarszołek ślůnskigo wojywůdztwa - dodowajům, co tako rewitalizacjo je szacunkiym dlo tyj cołkij erbowizny, kero můmy. Łůnczy łůna downe stawiyniý gruby ze ultranowoczysnům architekturům, kero słazi nawet pod ziymia, jak kejsik grubiorze, kerzi fedrowali wůngel.
Co interesant, na ôdymkniyńciý uostała sam przirychtowano jednako wystowka zmianowano: "Zaczęło się od ziarna... Historia roślin uprawnych". Je łůna sbajslowano ze ôryginalnych roślin uprawnych a depozytůw zbożowych snojdzůnych na ślůnsku. Jako tublikowali nům Alicja Knast, wszysko skiż tego, co ślůnsk kojarzi sie ze industryjům, a przeca rolnictwo ze przemysłym sie sam sztyjc motlały jedne ze drugim. Tako wystowka mo tyż spůminać ludziům, iże gynau sam na ślůnsku snojdzůne ustały jedne ze piyrszych ziorek zbożo we wykopaliskach neolitycznych. A to je festelnie wożny půnkt we historyji cywilizacje.
Ta inwestycjo bůła realizowano we latach 2014-2017 w ramach programa "Konserwacja i rewitalizacja dziedzictwa kulturowego". Cołko utrota z roboty prziszła na przeszło 30 mln zł, jednako uostała dofinansowano ze piniyndzy finans mechanizmu Europyjskigo Ôbszaru Gospodarczego, Norweskigo Finans Mechanizma ai dotacji Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, śląskigo wojywůdztwa a budżetu samych Katowic.
Jako podkryślajům przi tymu Marcin Krupa - Prezydynt Katowic - rada sům łůni ze tyj rewitalizacje, bo to juże nostympno po stolarni rewitalizacjo, kero ôddowo przestrzyń we strefie kultůry dlo miynszkańcůw tego regiůnu. Werci sie sam tyż spůmnieć, iże we nowo ôdymkniyntym stawiyniu Muzeum Śląskigo, bajslowane bydům niý ýno wystowki, nale tyż kůncerty, trefy a inksze wydorzynia.
"ŚLĄSKIE - PRZYSPIESZAMY" - CZYLI KAMPANIO NA RZECZ UOZWIJANIO ŚLŮNSKA
Na poczůntku zeptymbro we Katowicach sbajslowano uostała kůnferyncjo zmianowano "Śląskie - przyśpieszamy!". Godała łůna ô kludzůnym juże Regiůnal Programie Ôperacyjnym we latach 2014-2017.
Kůnferyncjo miała za cwek przede wszyskim pokozaniý na jakim etapie je realizacjo Regůnal Programu Ôperacyjnego na lata 2014-2020 we śląskim wojywůdztwie ai przedstowiyniý planůw dolszego dziołanio. A jeszcze trocha czasu uostało, bo jako spůminajům Michał Gramatyka - Wicymarszołek śląskigo wojywůdztwa - sům my prawie że we połowie tego programa.
A przinajmij jak łazi ô czos, bo jako dodali Michał Gramatyka, do wydanio bez te 6 lot je aże 3,5 mld euro, czyli wele 14 mld zł. Ze tego uostało jeszcze aże 2/3 piniyndzy na nostympne lata. Trza sam tyż ôd razu pedzieć, iże Regiůnal Program Ôperacyjny śląskigo wojywůdztwa je jednym ze nojsrogszych we cołkij Polsce.
Na co jednako te piniůndze bydům wydane a co bydům łůne wspiyrać? Przede wszyskim małe a strzednie gyszefty ai innowacje, jako tublikujům Małgorzata Staś - Dyrehtor Wydziołu Rozwoju Regionalnego Urzynda Marszałkowskigo. Przede wszyskim te piniůndze pudům na medycyna, nowoczysne tychnologie a szkolynia ludzi, kerzi dziynka tymu podniesum swoje kwalifikacyje.
Jako padali nům Michał Gramatyka, chocioż UE precyzuje na co te piniůndze wydować, to jednako je tyla tych cylůw finansowanio, iże przi dobrym zmiarkowaniu wszyskigo bezmaś kożdo idyjo mo szanse. Styknie iże zmieści sie łůna we polityce Unie. A piniůndze na prowda sům do wziyńćio.
Bezto tyż sbajslowano je kampanio "Śląskie - przyśpieszamy!", kero mo uczyć beneficjyntůw, jako ze tych unijnych środkůw korzystać. A jako tublikujům Barbara Pczycka, kampania je tak zmianowano, bo na ślůnsku sie przispieszo, niý ýno ze wydowaniým piniyndzy, nale przede wszyskim ze uozwojym noszego regiůnu.
EKSTRA SESYJO - SZTAD RADA Ô GRUBACH WE RUDZIE ŚLŮNSKIJ
5 zeptymbro mielimy we Sztad Kultůr Cyntrum miana H. Bisty na frynie 47 sesyjo Sztad Rady Rudy Ślůnskij. Bůła to jednak szpecjalno sesyjo. Uoboczcie sami.
Na 47. sesyji Sztad Rady do Rudy Ślůnskij przijechoł Wiceminister Energie Grzegorz Tobiszowski, kerzi podsumowali piyrsze půł roku 2017 na grubach. Przi tymu uosprowiane bůło tyż ô jejich roli we gospodarce. Jako padali nům Grzegorz Tobiszowski, teroźny udzioł importowanyj energie je doś mały, jednako Ministerstwo chce go jeszcze barzi zmyńszyć a zdywersyfikować tak, coby energio bůła ze roztomajtych zdrzůdeł.
Jednako nojwożniyjszym cwekym tyj sesyje Sztad Rady bůły sprawy grubske. Ryskiyr sztada spůmnioł na nij, iże dalij je problym ze placami po niýdownych grubach ai szkodami, kere skuli fedrowanio sie zrobiły.
Jako ekrelowali Sztad Prezydynt Grażyna Dziedzic, we Rudzie Ślůnskij brahuje cyntrum sztada, a na rewitalizcjo placu po downyj grubie KWK Pokój sům juże narychtowane piniůndze ze funduszy europyjskich. Ze robotům jednako niý idzie ruszyć, bo tyn plac niý ma ôd sztada.
Potyn bůła godka ô szkodach grubskich. Krzysztof Mejer spůmnieli, iże ôdpowiado za nie przedsiymbiorca, jego nostympca a bo Skarb Państwa. Jednako do teroski sům rejůny, kaj szkody ze fedrowanio wylazły, a niý mo wto ich naprowić.
Kej cołko sytuacjo sie wyjklaruje? A jako to wszysko wyńdzie? Narazie niý wiadůmo. Sům za to plany. Plany na zainwestowanie 2 mld zł we gruba Ruda bez nojbligszych 13 lot. Jednako nawet tukej niý wszycy sům ôptymistami. Nojwiyncyj jak zowdy pokoże czos.
KŮMISJO WE TERYNIE – POSIEDZYNIÝ PRZI SKALNIAKU
Niýôbyczne posiedzyniý miała ôstatnio Kůmisjo Ôchrůny Strzodowiska ze Rudy Ślůnskij. Trefili się łůni we terynie, wele skalniaka na Wiyrku. Uoboczcie czamu.
Kůmisjo Ôchrůny Strzodowiska ze Rudy Ślůnskij trefiůła sie ôstatnio wele bloku przi ceście Westerplatte na Wiyrku. Wszysko skuli tego, co je tam rychtowany na prowda szykowny skalniak, a Kůmisjo chciała uhůnorować tych, kerzi tyn skalniak zrobili. Jako padali nům Jůzef Skudlik – ryskiyr tyj Kůmisje, wersi sie hůnorować tych, kerzi dbajům ô strzodowisko a plac wele kerego miynkszajům. Tym barzi, co te flyjgowaniý to je dů nich niý mało roboty.
Jako tublikujům nům jedyn ze autorůw tego szykownego skalniaka – Krzysztof Gorol – cołko robota bůła kludzůno etapami. Wszysko jednako wziyno sie ôd tego, co chcieli łůni mieć zegrudek bliżyj haupy. Potyn stykło snolyź kogoś do pomocy a chycić sie roboty. Narazie robiům juże przi niýmu kajś 4 lata, jednako jako dodowajům Krzysztof Gorol, jeszcze roz tyla zetrwo nim bydzie skůńczůny.
Robota to jednako jedne. Bo cołki projekt to przede wszyskim czos, chynci a finanse. Jako dodali Jůzef Sawicki i robota i czos, nale tyż piniůndze na tyn skalniak poświyncili same autory. A to moge radować, a nawet motywować, jako padali nům sami Marek Partuś – kůmyndand Szucmanůw ze Rudy Ślůnskij.
Tuż jako widać, kej sie chce, to idzie. Nojwożniyjszo je idyjo a chyńć do roboty. A efekt? Moge być na prowda fajny.
EKO RUDA - NOSTYMPNE EKO INWESTYCYJE WE RUDZIE ŚLŮNSKIJ
Ruda Ślůnsko ruszo ze nostympnym juże projektym inwestycyjnym. Teroźnie zainstalowanych usotanie 137 nowych fotowoltaicznych modułůw na stawiyniach Sztad Urzynda, Cyntrum Zarzůndzanio Kryzysowego a Straży Miejskij.
Jako eklerujům Piotr Janik - noczelnik wydziołu inwestycyj Sztad Urzynda, dziynka tyj inwestycyji udo sie prziszporować na kosztach utrzimanio, bo nowe panele bydům produkować sztrům potrzebny do funkcjůnirowanio Urzynda. Jako je rachowane, mo to dać szporůnek wele 14 tyś. zł na rok.
Utrota ze cołkij inwestycje wyńdzie kajś na 400 tyś zł, jednako dziynka dofinansowaniu ze Europyjskij Unie, budżet Rudy Ślůnskij tak tego niý ôdczuje. Wożniyjsze jednako we tym wszyskim je to, iże - jako spůminajům Piotr Janik - tako inwestycjo je festelnie ekologiczno, bo wykorzystywano bydzie energio ôd Klary, kero przeca je nojczystszům energiům. Dziynka tymu tyż zmyńszy sie ô 27 tůn na rok ymisjo CO2 do atmosfery.
To jednako niý kůniec eko inwestycyjnych planůw we Rudzie Ślůnskij. Te planirowane sům tyż we haupach. Jako padali nům Ewa Wyciślik - noczelnik wydziołu ôchrůny strzodowiska a fedrowanio Sztad Urzynda, udało sie pozyskać piniůndze dlo tego projekta ze budżeta Europyjskij Unie. Dziynka tymu te inwestycyje tyż bydům dofinansowywane.
Do tego projekta zgłosiło sie na prowda mocka ludzi, bo prziszło aże 220 antragůw. Uostały łůne ôcyniůne, a że hołda s nich dostało po tyla samo půnktůw, to trza bůło jeszcze zrobić małe losowaniý, kere przeklůdzůne uostało 12 zeptymbro. We tyj procydurze wyciůngniynte uostały projekty, kere uostanům dofinansowane.
Cołko robota napocznie sie jednako na bezrok, bo narazie wszysko je analizowane a rychtowane. Niý zmiynio to faktu, że festelnie sie werci tako inwestycjo tym, kerym udało sie dostać dofinanowaniý na ôdnowialne zdrzůdła energie we důma. Bydům łůni musieli zabulić ze swoij kabsy ýno 15% cołkij utroty ze tyj inwestycje. Reszta dofinansuje Sztad.
ŻNIWNIOK WE ŚOB - FAJER NIÝ ÝNO DLO GOSPODORZY
Ślůnski Ôgrůd Botaniczny we Radziůnkowie sbajslowoł żniwniok w ramach Ślůnskigo Kalyndorza Botanicznego. Bůł łůn niý tyla dlo gospodorzy, co dlo wszyskich, a przede wszyskim dlo bajtli. Wiyncyj we materiale.
We Ślůnskim Ôgrodzie Botanicznym we Radziůnkowie sbajslowany uostoł żniowniok, na kerym bůły graczki a kůnkursy dlo bajtli, piykne wiyńce a mocka roztomajtych atrakcji. Szło tyż sie dużo wywiedzieć ô roślinach, kere rosnům u nos na polach. To jednako niý wszysko, bo jako dodowajům Julia Góra ze ŚOB, szczypiůne bůły tyż stare jabłůnki.
Cołki fajer sbajslowany uostoł we ôstatnio niýdziela zeptymbro w ramach Ślůnskigo Kalyndorza Botanicznego. Dziynka tymu szło tam uoboczyć niý ýno zboże a słůma, nale tyż wywiedzieć sie czego interesant. Ôkazjo do tego mieli niý ýno nojmodsi, nale tyż starsi, bo jako pedzieli nům Julia Góra, wszyske dekoracje zrychtowane uostały tak, coby niý ýno ôzdobiać, nale tyż edukować.
I na prowda dużo szło sie wywiedzieć na norychtach fotograficznych abo laboratoryjnych, kaj szło pozaglůndać bez mikroskop. Szło sie tyż przyńś po ôgrodzie abo zagrać we gra terynowo. Kej zaś wtoś wiedzioł juże za tela, to umioł wysztartować we quizie wiedzy. Do swoij uciechy zaś szło tyż poskokać po słůmie, bo jako tublikowali nům Julia Góra, je to juże przepůmniano przijymność.
A chocioż nům sie festelnie tam podobało, to spytalimy byzuchantůw, jako im sie widzi taki żniwniok. I jako padali chocioż pogoda můgła być lepszo, to cołko impreza na prowda fajno, interesantno, a na prowda werciło sie prziś. Tym barzi, iże na kůniec szło sie siednyć przi fojerze, pojejś kartofli wyciůngniyntych prosto ze ôgnia, a ku tymu posuchać muzyki granyj na gitarze.
PRZEMIANOWANIE CESTŮW - POMIANY TYŻ WE RUDZIE ŚLŮNSKIJ
Podle ustawy polskigo Syjma ai ukwoły Sztad Rady we Rudzie Ślůnskij przemianowane uostanům 3 cesty. Wszysko skuli tego, coby dekomunizować państwo. Wiyncyj we materiale.
Skiż ustawy z dnio 1 kwiytnio 2016 ô zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwę budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej ai ukwoły Sztad Rady z dnio 31 augusta we Rudzie Ślůnskij pomiyniůne uostanům miana 3 cestůw. Ôd 25 zeptymbro cesta Gwardii Ludowyj je cestům Witolda Pileckiego, cesta Związku Młodzieży Polskiej cestům Jana Karskigo a cesta Aleksandra Kowalskigo-Olka cestům Henryka Sławika.
Co festelnie wożne, te pomiany niý zmuszajům ludzi do wymiynianio dowodůw ôsobistych, prawa jazdy, paszportůw abo dowodůw rejestracyjnych auta. Pomiana trza jednako zgłosić m. in. we ZUS-ie, bankach a Finans Urzyndach.
Zaktualizować swoje dane muszům tyż gyszeftmany a fýrmy. Coby jednako pomiynić swoje dane registrowe muszům słożyć antrag we Referacie Ewidyncji Dziołalności Gospodarczyj Sztad Urzynda.
Gyszeftmany muszům przi tymu pamiyntać, coby pomiynić na nowo cesta wszyndzie tam, kaj majům podany adres, czyli muszům wejrzeć sie na sztymple, informatory, formularze a inksze. Niý wolno sie tyż przepůmnieć ô kasie fiskalnyj, bo na paragůnie musi być zowdy aktualny adres fýrmy.
Jednako dekůmůnizacjo państwa mo tyż wpływ na samych miynszkańcůw. Szkoda jednako, iże przi tyj ôkazji, cesty niý uostały przemianowane tak, coby kojarzić sie ze noszym regiůnym. Toć je hołda persůnůw we noszyj historyji, kerymi by szło te cesty zmianować.
REFORMA ÔSWIATY - NOWY ROK, NOWE ZASADY
Ôd 4 zeptymbro szkolorze poszli do szulůw. Jednako ta data napoczła tyż realizacjo reformy szkolnictwa, do keryj wszyscy ôd dugszego czosu sie juże rychtowali. Posuchejcie sami co sie teroźnie pomiynio.
Jako padali nům Dyrehtor Szkoły Podstawowyj nr 8 we Rudzie Ślůnskij Marzena Widuch, je to rok fest specyficzny, skuli tego co włazi we żywobyci reforma ôswiaty rychtowano juże ôd dugszego czosu.
Przede wszyskim skiż tych pomian trza bůło na nowo poukłodać plan szulůw we Rudzie Ślůnskij. Podle uzdanio, kere zatwierdziůła Sztad Rada we Rudzie bydzie teroźnie 29 ôchrůnek, 29 ôśmioletnich podstawůwek, 4 licea ôgůlnokształcůnce, 6 technikůw a 7 szulůw branżowych I stopnio. Jako dodowajům Aleksandra Piecko - Noczelnik Wydziołu Ôswiaty Sztad Urzynda - cołko reforma we Rudzie Ślůnskij przeszła bezboleśnie.
Niý bůło tyż problymu ze etatami rechtorůw. Przed reformům bůło mocka tych, kerzi godali, iże rechtory bydům zwolniani. Jako tublikowali nům Aleksandra Piecko - żodyn niý uostoł bezrobotny, a nawet zmyńszyła sie liczba tych rechtorůw, kerzi musieli łůnczyć etaty.
We tym szkolorskim roku, jak łůnskich lot, bůła tyż sbajslowano Wyprawka szkolno. Latosi jednako bůła łůna przeznoczůno dlo szkolorzy, kerzi majům szpecjalny tok kształcynio. Antrag szło wziůńś we szuli a ôddać go do dyrechtora do 7 zeptymbro.
Zaś dlo tych nojbiydniyjszych ô wyprawka chciała zadbać Fundacjo Przyjaciół św. Mikołaja, kerzi zbiyrali dary na rzecz tych szkolorzy, kerych niý stać na to wszysko, co potrzebne je we szuli. Jako pedzieli nům Andrzej Pustelnik ze tyj fundacje, udało sie zebrać niý mało rzeczy, za co wszyskim zocnie łůni dziynkujům.
Ku tymu jeszcze trza spůmnieć, iże kożdy szkolorz ôd 1-7 klasy podstawůwki ai 2 a 3 klasy gimnazjům moge wypożyczyć podrynczniki potrzebne do nauki ze bibliotyki. Dziynka tymu niý muszům kupować ksiůnżek, kere sům niý roz festelnie droge a używane ýno bez pora miesiyncy.
BIBLIA PO ŚLŮNSKU - NOJWOŻNIYJSZO KSIYNGA WELTU PRZETUBLIKOWANO NA NASZE
Ôd jakigoś czosu poradzi sie już kupić a poczytać Biblia po ślůnsku. Przetublikowoł a wydoł ja dr Gabriel Tobor, kerzi sům burmistrzym Radziůnkowa. Przedsprzedaż jeszcze trwo.
We internecie poradzi sie snojś a kupić juże egzymplarz Nowego Testamyntu szrajbniynty po ślůnsku. Przedublikowany łůn uostoł bez dr Gabriela Tobor, kerzi bez tydziyń sům bergemajstrym Radziůnkowa. Jako spůminajům sům dr Gabriel Tobor, je to narazie trodycyjne wydaniý, kere ze zewnůntrz niý ôdrůżnio sie ôd inkszych poważnych ksiůnżek.
Biblia je jednům ze nojwożniyjszych, eli niý nojwożniyjszům ksiyngům we welcie. Cołko abo jejij tajle przetublikowane uostały na wiyncy jak 2,5 tyś lynzykůw. Co interesant aże 200 roztomajtych wydań we 90 lynzykach majům dr Gabriel Tobor, kerzi sům tyż kolekcjůnerym tyj ksiyngi.
Jednako bez cołki czos zbiyranio tyj kolekcji niý poradzili sie łůni pogodzić z tym, iże niý poradzům dostać Biblie po ślůnsku. Uzdali beztůż, coby samymu przetublikować Nowy Testamynt na noszo godka. Nojprzůd bůła ywangelio podle św. Łukasza, kero poszła jednak do szuflodki. Jednako bez nostympne 1,5 roku przetublikowany uostoł cołki Nowy Testamynt. Jako spůminajům dr Gabriel Tobor, czuli łůni tako potrzeba, bo zowdy brahowało tyj Bibli we godce swojego serca.
A chocioż leko niý bůło, ai trza bůło tyż uzdać jako to wszysko szkryflać, to w kůńcu sie udało. Po poru godzinach roboty kożdego dnio, Biblio doczkała sie przetublikowanio na ślůnski a piyrszego wydanio. Teroźnie idzie ja jeszcze kupić we przedsprzedaży do kůńca ôktůbro. Wszyske informacyje ô tyj niýôbycznyj ksiyndze snojdziecie na nec zajcie: www.bibliaposlasku.pl.


c: text/html

text:
Po jakimu debata ô Ślōnskim Muzyum to je darymny futer.
Przikłŏd gŏdki Jodliński-Gorzelik-Wōjcik-Semka-Krzystyniak u Pospieszalskigo pokŏzoł, iże tako debata niy mŏ synsu. Niy gŏdōm ô show, ô breweryjach we telewizyje: wierzã, iże ludzie sŏm radzi takim programōm. Jak by niy byli, toby niy zaglōndali i yntlich ftoś by je wyciepoł ze raji, pra?
Padōm ô DYSKUSJE.
A dyskusyjŏ ani niy bōła możliwŏ. Niy ma na nia placu przi takij formule programōw publicystycznych, kaj kŏżdy mŏ ino pŏrã minut, coby pokŏzać, iże ôn mŏ recht, a inksi sōm nic wert. Kaj erystyka je ważniyjszŏ jak retoryka. Kaj goście prziłażōm niy po to, coby usłyszeć, co majōm do pedzyniŏ adwersŏrze, niy coby pokŏzać swoji arumynty, ino coby przeciś tezã i blysknōnć na przileżytoś welōnku.
Niy ma ważne, eli rozchodzi sie ô Ślōnski Muzeum abo cŏłko ślōnsko tōżsamoś, ô rolã Kościoła w Polsce abo smoleński śledztwo, ô politykã zagraniczno abo ô aborcyjŏ-eutanazyjŏ-legalizacyjŏ marihuany. Publicznŏ debata we Polsce je umrzitŏ, a polityczny wiec tańcuje na jeji grobie.
Foto: tvp.pl

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
No pisza, pisza. Sztarnōłżech to jeszcze w lipcu, a potym prziszło zlecynie, rŏbota, maratōny a Sajgōny. Ale zaś pisza i wierza chneda nowŏ ôsprŏwka bydzie fertich. Sam je kōnsek – tak na smak:
Tyn Alois to bōł piyrszy umrzik, jakigo żech widzioł w życiu. Jak już u nŏs zrobili Polska, a Francuzy pomału brali sie nazŏd, mōj ôficyr kŏzali mi zaś przikludzić ordynansa, kerego my niy widzieli bez dwa abo trzi tydnie. Pojechołżech direkt na Zŏłynże, do takij jednyj wdowy, co go wtedy ôwdy u sia trzimała. I ôboczyłech strzaskane ôkno, wyłōmane dżwiyrze, wysmyczōne na plac łachy… Wejrzołech tam a sam, ale żŏdnego niy bōło, prōzny ańfart, pozawiyrane ôkna. Tōż pomalutku wlozłech do siyni. Na zolu bōła tam tako ciaplyta, a w nij znać bōło ślad po krōmflekach, ôd antryju, aże ku placowi. Lŏzłech przi ścianie, coby sōm sie niy zmarasić – tak żech sie ôrŏz wszyskigo wylynkoł: tych wyłōmanych dżwiyrzy, tego cichego placu, a tej ciaplyty. – Pani Hermanko – bo tak ji gŏdali – sōmżeście sam? Chciołech sie spytać głośno, alech ino poradził zapiskać. Wlozłech do nij do chałpy i zarŏzech ich ôbŏczył leżeć. Ôn, istny Alois, ôbalił sie na postrzodku izby, wele potrzaskanych talyrzy. Ôna leżała na nim – z rynkōm ôd niygo choby ze zegōwkiym. Halała go poleku i ślimtała, a ku tymu cosik tam mu ôsprawiała do ucha. Ôn sie niy ruszoł. Ani niy dychoł. Pōł gowy mioł w tyj ciaplycie: trocha brōnotnyj, trocha czerwōnyj, gynstyj choby smoła.


text:
We kuchni gruzińskyj je we receptach1 kans2 bakłażana i ôrzechōw, a mie3 tak jakosik te dwa składniki posmakowały, że kajś4 bych je zajś wcis5. I tak żech prziszoł6 do tych karminadli, choć może by niyftorzi7 pedzieli8, że to już niy sōm9 karminadle, bo przeca10 bez jajec i wymoczōnyj żymły11 to żołdno12 kuchara niy robi karminadli, […]
Tag: #kolyndra
Gibkoł zōłza ze rybōm- niy yno na piōntek ;) (Ekspresowy sos z rybą- nie tylko piątkowy)
Niy rołz, niy dwa mołcie1 jaki bezuch2 we piōntek3 i zarozki sie robi problym, co by tu narychtować4, bo przeca jakby jakymu Ślōnzokowi dać we piōntek miyso na stōł, to by jeszcze mōg5 dostać hercszlag6 i to byjście sie dopiyro narobiyli problymōw. Ta moja zōłza7 je takoł barzi tajskoł, ale jak już fto sam czytoł […]
Grillowane szpargle ze pesto (Zielono mi ze szparagami)
Pesto, jak chyba wszyjscy wiycie, prziciōngło1 dō nołs2 ze Włoch. We sklepie sie je idzie kupić we małyj krauzce3, ale jak fto sie rołz sprōbuje je zrobić sōm, to na te kupne niy bydzie chcioł ani wejrzeć. Robi sie je gibko4, a potyn idzie trzimać we lodōwce i zjejś sie je ze nudlami5 abo i […]
Dorsz we kokosie (Z bananowym sosem ;) )
Na poczōntku chciołech wszyskim tym, co niy lubiōm wiórkōw kokosowych (kōłkōsraszpli), pedzieć, żeby sie niy nerwowali, bo w tym daniu ich niy znojdōm. Te ciasto, we wtorym je tōnkanoł ryba, zrobiōłech ze mlyka kokosowego, a to je całkym inkszo inkszość1. A wiym, co gołdōm, bo moja Baba niy lubi kōłkōsraszpli i inkszych rafaelo-podobnych rzeczy, ale […]


text:
Piotrowo
- Miejscowości w Polsce
- Piotrowo - wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. nakielskim, w gminie Kcynia
- Piotrowo - osada w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Chodecz
- Piotrowo - osada w woj. łódzkim, w pow. kutnowskim, w gminie Dąbrowice
- Piotrowo - wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Czerwin
- Piotrowo – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie płockim, w gminie Słupno
- Piotrowo - wieś w woj. pomorskim, w pow. kartuskim, w gminie Somonino
- Piotrowo - osada w woj. pomorskim, w pow. lęborskim, w gminie Nowa Wieś Lęborska
- Piotrowo - wieś w woj. pomorskim, w pow. nowodworskim, w gminie Nowy Dwór Gdański
- Piotrowo - wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. lidzbarskim, w gminie Lubomino
- Piotrowo - kolonia w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Golina
- Piotrowo - wieś w woj. wielkopolskim, w pow. obornickim, w gminie Ryczywół
- Piotrowo - wieś w woj. wielkopolskim, w pow. słupeckim, w gminie Lądek
- Piotrowo - wieś w woj. wielkopolskim, w pow. szamotulskim, w gminie Obrzycko
- Piotrowo - wieś w woj. wielkopolskim, w pow. śremskim, w gminie Brodnica
- Piotrowo - dawna wieś w woj. pomorskim, w obrębie dzisiejszego Osiedla Bajkowego w Tczewie
Zobacz też: Osiniak-Piotrowo, Piotrowo Drugie, Piotrowo Pierwsze, Piotrowo Wielkie, Piotrowo-Krzywokoły, Piotrowo-Trojany, Piotrów, Ratowo-Piotrowo


text:
Mynij hyrski bracik Berlina, ôd niego szwarny kuzyn abo yno ajnfachowy sōmsiod? Co je w tym Lipsku takigo, że kożdy rok przijyżdżo tamek coroz wiyncyj ludzi?
Mateusz Sebastian
-
Lubiymy tradycyje. Nojlepij swoje. Tōż fajrujymy greckie andrzejki, rzymskie walyntynki i słowiōńskigo śmiyrgusta. Ale halloween? Niy no, co to to niy.
-
Jaki je spōłczesny Ślōnzok? Co je w nos inkszego, jak we naszych prôjcach? Wszyjskich nos zmiynił czos – na lepsze abo na gorsze? Pōdźcie kuknymy…
-
Jaki je spōłczesny Ślōnzok? Co je w nos inkszego, jak we naszych prôjcach? Wszyjskich nos zmiynił czos – na lepsze abo na gorsze? Pōdźcie kuknymy…
-
Mōj żywot je lekszy skirz tego, że jeżech Ślōnzokiym. I mōm ku tymu trzi kōnkretne powody.
-
Podziwejcie sie na bodej nojbardzij nowoczesno izraelsko sztela. Miasto zwiedowne, ale i kapka… spōrne. Bo Tel Awiw je gryfny, ale ni ma dlo kożdego.
-
Ô Izraelu godo sie, że je pierōnowo drogi. Ale idzie go nawiedzić i po tōniu, a bez gańby. Wejrzijcie jako na piynć dni byzuchu udać mynij jak 1000 PLN.
-
Niy kożdy wiy, fto to naprowda sōm Ślōnzoki. Skirz tego wyônaczylimy infografika. Wejrzij, ôcyń, podej dalij.
-
Kapka ô irlandzkim kafyju, piwie i szynkach. I ô tym, czamu dwōch szkolorzy w kożdej klasie je tam ryszawych.
-
Mocie jaki śniczek kajś ze zadku łepy? Moim do niydowna bōł byzuch na Estadio Bernabeu. Ale śniczka już ni ma. Bylimy tam!
FC Bayern to wizytōwka miasta, a stadiōn Allianz Aryna to jedna ze nojwożniyjszych tajli byzuchu na Bajerach. Bylimy tamek, coby pozaglōndać na Audi Cup.
We “Krōlu” ôd Szczepōna Twardocha je wszyjsko, za czym sznupiymy we spōłczesnej literaturze. Fajnie, że taki twōr wyônaczył Ślōnzok ze krwie i kości.


text:
Pyreneje
Pyreneje (španisce Pirineos, francosce Pyrénées, baskisce Pirinioak a katalansce Pirineus) su něhdźe 430 km dołhi hórski rjećaz w juhozapadnej Europje, kiž so wupřestrěwaja mjez Atlantiskim oceanom na zapadźe a Srjedźnym morjom na wuchodźe a wotmjezuja Pyrenejsku połkupu z wostatneje Europy. Na hrjebjenju Pyrenejow běži statna hranica mjez Španiskej a Francoskej; wosrjedź horin namaka so wyše toho małostat Andorra.
Najwyši dypk Pyrenejow je Pico de Aneto (3.404 m) nimale dokładnje w srjedźišću hórskeho rjećaza, něhdźe 170 kilometrow sewjerozapadnje Barcelony.


text:
Žnjowy dźak hosćencow prěni raz hromadźe z wikami a dołhej taflu
Budyšin (CK/SN). Mjeztym wosmy raz chcedźa Budyscy korčmarjo 2. oktobra swoju korčmarsku domchowanku swjećić. Je to takrjec wudospołnjenje ke korčmowemu swjedźenjej nalěto, kaž rěčnik Budyskeho towarstwa Staroměšćanska tejka Frank Haase rozłožuje. Wobdźěleni hosćencarjo chcedźa so na te wašnje swojim wopytowarjam dźakować. Tohodla sej tón dźeń tež žadyn zastup njekazaja. Wudawki za hudźbu, popłatki za GEMA a dalše kóšty hosćencarjo sami přewozmu. Hinak hač korčmowy swjedźeń w meji pak njebudźe tónle žnjowy dźakny swjedźeń jenož hudźbnje wusměrjeny, kaž podtitul „Wokřewjenje za hubu a wuši“ přeradźa. 13 barow a hosćencow so tónraz wobdźěli. „Bě jich hižo wjace“, praji Frank Haase. Ale w Budyšinje je po jeho słowach nětko mjenje hosćencow a w někotrych su swójbne swjedźenje skazane.


text:
Beschreibung
Wosrjedź črjódki čerwjenych, brunych, čornych, běłych a čornoběłych šipjerkatych kokošow wjedźe honač Bobi spokojne žiwjenje. Měr a pokoj knježitej na dworje wowki Katy-Marki, doniž … haj, doniž so jednoho dnja dalši honač z jejka njewudypa. Putki nimaja Bobija hižo zańč. Jich nowy kral rěka Pawl, a kóžda chce so jemu lubić. Tole njemóže sej Bobi lubić dać! Hněwny storči Pawla z kokošaceho rěbla do hownow. Z tym je bój wo prědnosć na kokošacym dworje zahajeny. Štó jón dobudźe a što so při tym wšo stanje, zhonja dźěći wot 5 lět w nowej lóštnej powědce Jurja Kocha. Pisajo za najmłódšich njelutuje awtor ze žortom a šibawosću. Při tym swoje ideje přewšo wobrazliwje zwuraznja. Błyšćate barbne ilustracije wotpowěduja wuběrnje wašnju Kochoweho powědanja. Kniha je chłóšćenka za wuši a woči młodych, ale tež staršich čitarjow.
Čitanski wurězk
Jednoho dnja rano zahe, tak wokoło napoł šesćich, abo napoł pjećich, prajmy ... jara, jara zahe, steješe Pawl w kurjencu na kokošacym rěblu a spěwaše: »Kikerikiii a kikerikuuu, čakajće putki, ja hižo duuu!«
»To by so ći tak lubiło«, rjekny sej Bobi. Wón zleća tohorunja na kokošacy rěbl.
Pawl naćahowaše šiju a chcyše runje druhu štučku rańšeho spěwa zaspěwać: »Kikerikooo a kikerikaaa ...«
W tym wokomiku storči Bobi swojeho konkurenta z rěbla. Pawl so zasrěbny, zo bě wot kikerikaaa jenož ...aaa słyšeć a zleća z rěbla.
Bobi so směješe a placaše z křidłomaj. Wón so nadźiješe, zo so tež kokoše z cyłeje šije směja, hdyž widźa, kak so Pawl w hownach wala. Hdyž so mjenujcy kokoše směja, njemóže žort wjetši być hač je. Ale wot tych čerwjenych, brunych, čornych, běłych a čornoběłych šipjerkatych kokošow so jenož jedna zasmja. To bě ta, kotraž bě towaršku wusměšowała, zo je kawka a za Pawla přemałka.
Honač Pawl so zhraba, wutřase sej křidle a přemyslowaše, kak by so na Bobiju wjećić móhł. Wón wulahny plan, kajkiž njebě so w kokošacym swěće hišće ženje wulahnył.


text:
Listy pułków amerykańskich okresu wojny secesyjnej
Listy pułków amerykańskich okresu wojny secesyjnej 1861-1865, ułożone według poszczególnych stanów:
Armia Unii[edytuj | edytuj kod]
- Lista jednostek Armii Unii ze stanu Alabama
- Lista jednostek Armii Unii ze stanu Arkansas
- Lista jednostek Armii Unii ze stanu Connecticut
- Lista jednostek Armii Unii ze stanu Delaware
- Lista jednostek Armii Unii ze stanu Illinois
- Lista jednostek Armii Unii ze stanu Indiana
- Lista jednostek Armii Unii ze stanu Iowa
- Lista jednostek Armii Unii ze stanu Kalifornia
- Lista jednostek Armii Unii ze stanu Kansas
- Lista jednostek Armii Unii ze stanu Karolina Południowa
- Lista jednostek Armii Unii ze stanu Kentucky
- Lista jednostek Armii Unii ze stanu Kolorado
- Lista jednostek Armii Unii ze stanu Maine
- Lista jednostek Armii Unii ze stanu Maryland
- Lista jednostek Armii Unii ze stanu Massachusetts
- Lista jednostek Armii Unii ze stanu Michigan
- Lista jednostek Armii Unii ze stanu Minnesota
- Lista jednostek Armii Unii ze stanu Missouri
- Lista jednostek Armii Unii ze stanu Nebraska
- Lista jednostek Armii Unii ze stanu New Hampshire
- Lista jednostek Armii Unii ze stanu New Jersey
- Lista jednostek Armii Unii ze stanu Nowy Jork
- Lista jednostek Armii Unii ze stanu Ohio
- Lista jednostek Armii Unii ze stanu Oregon
- Lista jednostek Armii Unii ze stanu Pennsylvania
- Lista jednostek Armii Unii ze stanu Rhode Island
- Lista jednostek Armii Unii ze stanu Vermont
- Lista jednostek Armii Unii ze stanu Wirginia Zachodnia
- Lista jednostek Armii Unii ze stanu Wisconsin
Armia Skonfederowanych Stanów Ameryki[edytuj | edytuj kod]
- Lista jednostek Armii Konfederacji ze stanu Alabama
- Lista jednostek Armii Konfederacji ze stanu Arkansas
- Lista jednostek Armii Konfederacji ze stanu Floryda
- Lista jednostek Armii Konfederacji ze stanu Georgia
- Lista jednostek Armii Konfederacji ze stanu Karolina Południowa
- Lista jednostek Armii Konfederacji ze stanu Karolina Północna
- Lista jednostek Armii Konfederacji ze stanu Kentucky
- Lista jednostek Armii Konfederacji ze stanu Luizjana
- Lista jednostek Armii Konfederacji ze stanu Maryland
- Lista jednostek Armii Konfederacji ze stanu Mississippi
- Lista jednostek Armii Konfederacji ze stanu Missouri
- Lista jednostek Armii Konfederacji ze stanu Oklahoma
- Lista jednostek Armii Konfederacji ze stanu Tennessee
- Lista jednostek Armii Konfederacji ze stanu Teksas


text:
Worklečanska gmejna rosće a tak tež wužadanja za gmejnsku radu
Worklecy (JK/SN). Zo ma gmejna Worklecy starosće z městnami w horće, je hižo dlěje znate, tež zo je susodnu Njebjelčansku gmejnu prosyła, problem sobu rozrisać. Do Worklečanskeho horta chodźi po informacijach wjesnjanosty Franca Bruska (CDU) tuchwilu 85 dźěći. Za 80 maja oficialnu dowolnosć. Za wjace hortowych dźěći maja tučasnje wurjadne přizwolenja. Zo bychu dźěći w horće zmysłapołnje zastarać móhli, trjebaja dołhodobnje 95 městnow.
Za přichodny 1. lětnik je za Worklečansku zakładnu šulu 39 dźěći přizjewjenych, 24 maćernorěčnych serbskich a 15 z rěčnje měšanych swójbow. Wone budu wot spočatka noweho šulskeho lěta w třoch skupinach wuwučowane. Za to přistaja na zakładnej šuli mjez druhim tři nowe wučerki. Štó budźe dotalnu nawodnicu šule Luciju Kuškec naslědować, wjesnjanosta Brusk na minjenym posedźenju gmejnskeje rady hišće zdźělić nochcyše.


text:
Wobzamknjenja Radworskich gmejnskich radźićelow
Radwor (SN/MWj). Wutwar Chelnjanskeje nawsy a tamnišeho wjesneho puća drje so lětsa nachila. Čłonojo Radworskeje gmejnskeje rady na swojim zašłym posedźenju wobzamknychu, zo ma Budyska twarska firma SLB puć wutwarić.
Poprawom jedna so jenož wo połojcu puća. Po tym zo běchu tam loni wopłóčkowy kanal do zemje składli, by zaměrowy zwjazk za wopłóčki jenož wurytu hrjebju zaso zamjetać dyrbjał. Dokelž pak bě puć hižo do toho chětro dźěraty, so na jeho stawje ničo změniło njeby. Tohodla, tak rozłoži nětko Radworski wjesnjanosta Wincenc Baberška (CDU), su so dojednali, zo zaměrowy zwjazk połojcu puća kompletnje sporjedźa a gmejna tamnu połojcu. To płaći gmejnu cyłkownje 150 000 eurow. Z toho zapłaći wona 31 000 eurow ze swójskeje kasy, 119 000 eurow pak dóstanje spěchowane, a to z fondsa Swobodneho stata Sakskeje za wudźeržowanje dróhow. Wosebitosć je, zo smědźachu lońše spěchowanje do lětušeho sobu přewzać. Jenož pjeć komunow cyłeje Sakskeje bě so wo tajku wuwzaćnu dowolnosć prócowało, mjez druhim Radworska.


text:
Wobswětowe zwjazki kritizuja zasah do ratarskich płonin
Hodźij (CK/SN). Wot julija chce inwestor w Žičenju solarny park twarić. 1,77 hektarow wulku płoninu direktnje pódla železniskich kolijow zapadnje wsy při přemysłownišću při dwórnišću wón wot lońšeho wotnaja. Nastajić chce tam 2 600 modulow z wukonom dohromady 750 kilowattow. Wot septembra ma připrawa milinu produkować. Zo bychu za to twarske prawo wutworili, zdźěłachu tak mjenowany předewzaćowy twarski plan a su jón zjawnje wupołožili. Wobydlerjo žane pokiwy abo kritiki njepřednjesechu. Ze 26 naprašowanych nošerjow zjawnych zajimow pjeć žane znapřećiwjenja njeměješe. Z kritikami tamnych je so Hodźijska gmejnska rada na swojim zašłym posedźenju zaběrała.
Zelena liga drje fotowoltaikowu připrawu zasadnje wita, wotpokazuje pak tajki solarny park na ratarsce wužiwanej płoninje. Tomu so tež přirodoškitny zwjazk NABU přizamknje.


text:
Über uns
Witać
Klinikum łužiska jězorowa krajina jako chorownja ćežišćoweho zastaranja rjaduje so do 14 fachowych wotrjadow a třoch institutow. Je jako ćežišćwa chorownja zastopnjowana a ma swójske přizemjenske mĕstno za helikoptery. Z lĕta 2002 je Klinikum łužiska jĕzorowa krajina akademiska wukubłanska chorownja TU Drježdžany. Přizamknjena je medicinska powołanska šula z 75 wukubłanskimi mĕstnami – 25 mĕstnow šulske lĕto. Cyłkownje steja w našim domje 460 łožow k dispoziciji. Lĕtnje přindu wjac hač 22.000 pacientow k stacionarnemu a přez 40.000 pacientow k ambulantnemu lěkowanju do našeho klinikuma. W lĕće 2012wučinješe přerězny čas přebywanja pacientow za wšitke klinik 5,6 dnjow. Wjac hač 800 sobudźĕlaćerjow dźěła w našim klinikumje a něhdźe 1000 w koncernje.


text: Wulke Ždźary (MFü/SN). Na naprašowanje gmejnskeho radźićela Reika Stephana (CDU) rozprawješe nawoda gmejnskeho hłowneho zarjada Sven Koppen čłonam Łazowskeje gmejnskeje rady na jich zašłym posedźenju wo tym, zo běchu kónc januara zastupjerjo gmejny hromadźe ze zastupjerjemi wokrjesa při Wulkoždźarowskej zakładnej šuli. Na městnje wobhladachu sej tam wobchadnu situaciju. Kaž Koppen wobkrući, su rjadowanja nadróžneho wobchada tak změnjene, zo hodźi so wobmjezowanje spěšnosće na 30 kilometrow na hodźinu jednorišo zwoprawdźić. Po posudźowanju wokrjesnych fachowcow Wulkoždźarowske kubłanišćo wšitke wuměnjenja za to spjelnja. Tak móhli wotpowědnu próstwu wokrjesej zapodać. Fachowcy pak běchu na to skedźbnili, zo ma tuchwilne rjadowanje z warnowanskim znamješkom „Kedźbu, dźěći“ wjetšu hódnotu hač wobmjezowanje na 30 km/h.


text:
Pančičansko-Kukowski Dom swjateho Michała, dźěłarnja za zbrašenych, ma wot wčerawšeho staru-nowu wjednicu.
Pančicy-Kukow (SN/JaW). Karin Cyžowa je wčera, popjelnu srjedu, znowa přewzała nawodnistwo Domu swjateho Michała, dźěłarnje za zbrašenych w Pančičansko-Kukowskim klóštrje Marijinej hwězdźe. Wona přewozmje městno Andreasa Ošiki, kiž bě dźěłarnju wot apryla 2015 nawjedował, kaž klóšter w nowinskej zdźělence informuje.
„Tak wróći Andreas Ošika staflowy stab wosobje, kotraž běše dźěłarnju za zbrašenych přez mnohe lěta formowała“, w zdźělence dale rěka. „Dźěłarnja je so w minjenymaj lětomaj jara derje dale wuwiła“, rozłoži financny a zarjadniski direktor klóštra Marijineje hwězdy Chrystof Mikławšk. „Zo bychu so tež přichodnje derje wuwiwali, chcemy dalše nowe poskitki we wobłuku dźěła a zaběry w domje zakótwić“, wuzběhny hospodarski nawoda klóštra wčera na witanju noweje wjednicy dźěłarnje.


text:
Blubry zez Kościana
Wew muzycznym kryngu
Wew przedszkolu i zaś latym na półkolonii łobowiunzkowo my musieli ciyngiym umieć akuratnie spiywać łoprucz stary niedźwiedź...., Chodzi lisek..., czy mum chusteczke ..., jeszczyk takie jak: naprzód młodzieży świata..., ukochany kraj...,abo tyż wyklynty powstań ludu zez ziymi... Nie bardzo my sie kapowali ło co tam wew tych kawołkach loto, ktu i za co jezd wyklynty, ale bez skóre my czuli, że to mo coś wspólnygo zez tym wunsatym ruskiym generołym wew biołym wjskowym ańcugu, co go wszyndzie połno nawet wew elementorzu. Kożdyn na rannym apelu pape dar co sie wmieści aby nie podpaść.
Wew podstawówie to sie musowo należalo do chóru. Zez grubym bebkiym choć jeszczyk na fleku Wuja, bo takie mioł przezwisko pan łod śpiywu, prowadziuł werbunek do chóru gdzieś tak łod trzeci klapy, i jak któro juchta łoszukańczo buczoł na próbie co by sie nie załapać, zaro dostoł fange smykiym po łbie i słuch mu sie wrocoł. Wuja mioł fest kluke do kumbinatorów co to jeim niby słóń na ucho nadepnuł. Repertuar chóru buł taki barzy klasyczno - ludowo - polityczny, głównie do obsługi akademii szkolnych. Spiywali my: Na pólku świtało, co nie buło sprośne ino ludowe, Kościańskie zygary ale i hymn polski a nawet Gaudae amus.
Już wtyn czas interesowała nos tyż muzyka na fali eteru, znaczy sie zez radia i nie tylko. Najprzód to my wew chacie mieli radio „Pionier” wew ebonitowy kaście. Mało co buło można zez niego usłyszeć, bo Łojciec jak tylko mioł czas to krynciuł knypsikami co by złapać „Wolnum Europe” a tego buczynia, co przeszkodzało wew słuchaniu durch nie szło za długo spiłować. Zaś jak tyn „Pionier” wylundowoł na śmietniku, zez tegu co mnie korciuło szpeknuńć co to za fiksmatynta wew nim wew środyszku grajum, a może sum sie spsuł i łod starości dostoł sztycha,– (jakoś za doś to tego nie pamiyntum), Łojciec przytorgoł do chaty wielgum drzewniannum kiste zez klawiszami jak u forteklapy, zez fajnym magicznym oczkiym niewiada do czego.
Nazywało sie to ekstra radio „Mazur”. A buły to czasy bigbitu. Wew nocy to sie słuchało „Radia Luksemburg” a zaś za dnia to na Bambinie, takim rozrylotanym gramofunie zez wajchum na trzy biegi 33,45 i 78 obrotów, akuratnie do płyt zez polskim bigbitym. Na poczuntku to byli aby Czerwuno i Niebiesko Czorni zaś potym namnożuło sie tych bigbitowców że szkoda wymiyniać. Zaś na „Bitelsów” „Rolingstonesów” i całum fure bigbitu zez zachodu tyż nojdnuł sie cud techniki, płyta pocztówkowo. Taki kawołek plastikowy pocztówki zez wyśrupanymi rowkami do puszczanio muzyki na Bambinie. Rowki te zaś grajały charczunc i dudniunc jak wew studni, ale za to najwiynksze bigbitowe światowe przeboje. Wew tym czasie zez czynnygo prześli my raczyj na konsumpcyjne łobcowanie zez muzykum.
Dopiyro wedle tego jak num ciyngiym łodbiuło na punkcie gitary, a buło to gdzięś tak barzy po podstawówie, zaczły sie num nowe czasy łobcowania zez muzykum. Wyhandlyrzyli my od jednygo kumpla za jakiesiś tam skarby i wyrychtowali starum, ledwo trzymajuncum sie kupy gitare bez strun zez wykoślawiunym gryfym. Widziało sie num, co kożdyn jedyn mo zadatki na Presleja abo Czecha Niemena. Nojwiynkszy cug do gitary miol mój młodszy brachol. Mi zaś doś rychło przeszło razym zez pryzglami na pazurach. W dodatku gitara buła nie dla szmaji. Barzy pasowoł by mi jazban co sie szło na nim wyżyć zez osobna kożdum łapum i giyrum. Zaś młodszy brachol, łun to mioł ino dar i dryga do śpiywania, bo jeszczyg za gzuba popisywoł sie na różniastych imprezach naszy famuły swojum interpretacjum „Woziwody” – takiygo jednygo znanygo szlagieru.
Tero zez gitarum jak już rug cug opanowoł wszyćkie chwyty na glanc to spiywoł i groł jak sum Elwis abo jeszczyk lepi. Rychtyk tyż zez wiarum z naszy eki założyli my, korzystajunc zez działalności świetlicowy jedny kościański firmy, własny zespól bigbitowy wew składzie, trzy gitary, jazban, forteklapa, późni jeszczyk akordiun, saks i trumbka. Całko aparatura i instrumynty buły ganc nowiutkie i mo sie rozumieć buły własnościum ty firmy. Firma zaś stalowała sie, że mo swojum kapele zez młodzioków co jeim tylko graje.
Zez czasym stworzało to pewne trudności wew użytkowaniu tych jeich muzycznych klunkrów na wystympach gościnnych, takich różniastych chałturach, przeważnie na jakiemsiś wygnajewie, na weselu, na miganie wew remizie, abo inkszych chamskich zmogach. Zawiścili co by my sie za doś nie dorobili jeich kosztym. Nierzadko to my fest ciyli do biołygo rana na niejedny imprezie.
Buł to najpiynkniejszy okres wew naszym, choć krótkiym, bo ino kilkuletnim muzykowaniu wew ty kapeli, szag do czasu, oż wiara zez zespołu nie powyrastała i nie porozłaziuła sie po świecie wew dorosłe życie. Ale feste wspumniynia kożdyn jedyn du sie zachowoł. Chyba, że lider Mietas, którygo już na tym świecie ni ma. Ciekawe kumu łun tam tero graje i na czym bo bestia buł uzdolniuny jak mało ktu i co by wew łapska nie chwyciuł to zaro na tym groł.


text:
Wojerecy (AK/SN). Wo dwurěčnosć w měšćanskim wobrazu so Wojerecy najwšelakorišo prócuja. Tole podšmórny wyši měšćanosta Stefan Skora (CDU) na wčerawšim posedźenju měšćanskeje rady. Wón rozprawješe wo tym, kak město wustawki wo spěchowanju serbskeje rěče a kultury zwoprawdźa.
Na Lessingowym a Foucaultowym gymnaziju su serbski napis nachwatali. Tajki matej nětko tež dwě zakładnej šuli, po tym zo běchu jej saněrowali. Wobydlerski centrum Piwarska hasa 1 ma nimo wonkowneho serbskeho napisa tež nutřka wšitke rumnosće serbsce a němsce popisane. „Wot lěta 2011 mamy na wšitkich twarskich taflach w měsće znajmjeńša serbske pomjenowanje města“, Stefan Skora rozłoži, „hdźež je to móžno, tež twarski projekt dwurěčnje pomjenujemy.“


text:
Ślůnski Beskid
Ślůnski Beskid (pol. Beskid Śląski, czes. Slezské Beskydy, niem. Schlesischen Beskiden) – gůry we połedńowyj Polsce a půłnocnyj tajli Czeskij Republiki. Wjynkszo jejich tajla położůno je we Gůrnym Ślůnsku, myńszo we Małopolsce.
Nojwjynkszym wjyrchym Ślůnskigo Beskidu je Skrzyczne – 1257 myjtry n.p.m. Inksze wjelge wjyrchy:
- Barańo Gůra - 1220 myjtry n.p.m., nojwjynkszy wjyrch we polskij tajli Gůrnygo Ślůnska,
- Źelůny Kopjec - 1152 myjtry n.p.m.,
- Malinowsko Skoła - 1152 myjtry n.p.m.,
- Wiślańsko Magurka - 1140 myjtry n.p.m.,
- Klimczok - 1117 myjtrůw n.p.m.,
- Szyńdźelńa - 1026 myjtrůw n.p.m.; na wjyrchu je nojstarsze schrůńisko we Ślůnskim Beskidźe,
- Wjelgo Czantoryjo - 995 myjtrůw n.p.m.; nojwjynkszy wjyrch we czeskij tajli Beskidůw.
Ślůnski Beskid je znůmym placym do dychańo lo Ślůnzokůw a inkszych ludźi ze Ślůnska.
Nojwożńyjsze mjasta a wśe we Ślůnskim Beskidźe:
Do 1968 tajlům Ślůnskigo Beskidu bůł Ślůnsko-Morawski Beskid - dźiśej uosobne gůrske pasmo.


text:
Beschreibung
Za nowe lěto drje sej wšitcy přejemy, zo by wone na swěće měrliwiše było hač zańdźene. Hač so tuta nadźija spjelni? Što wočakuje nas w lěće 2017? Što wočakujemy sami? A što druzy wot nas wočakuja? By tola derje było, wšědnje z małym impulsom startować, z bibliskim słowom, kotrež w Ochranowskich hesłach namakamy. Z nimi zmóžnja Ochranowska bratrowska jednota, zo móža so wěriwi z Božim słowom a jeho ludźi přeměnjowacej mocu na wosebite wašnje zetkawać. Ludźi najwšelakorišich wěrywuznaćow, ludźi w najwšelakorišich krajach z wjace hač 50 maćeršćinami tute krótke, jadriwe słowa narěča. Tak zwjazuje knižka z hesłami kóždy dźeń čitacu wosadu po wšěm swěće.


text:
Chiemsee – cudne jyzioro, gryfne isle na nim, a ku tymu dwa zōmki, rajza szifym i sztyjc zocny landszaft naôbkoło. Trza co wiyncyj, coby noleżycie dychnyć?
dniōwki
-
Apulijo, ôkrōm gryfnych i nafolowanych atrakcyjami miast, mo w siebie skukane masa myjszych miasteczek i dziedzinek. I to gynau zwiydzanie tych szteli nojbardzij sie zapamiyntuje. Wejrzijcie na Polignano.
-
Na kraju wojewōdztw ślōnskigo i ôpolskigo, miyndzy korōnami strōmōw, ze ktajōncymi na wiosna bzym i magnoliōm naôbkoło, je skukany Pałac we Sławikowie
-
Nikisz to je plac kaj nasz hajmat idzie nojlepij spokopić, kaj na ślōnskość idzie sie podziwać i wywōniać jōm w lufcie. Bo gynau tukej je ślōnskie serce.
-
Würzburg to zabytkowe frankōńskie miasto na Bajerach, na szumnych gōrkach nad rzykōm Men. Zamierzilimy se sprawdzić ôpinie na ôd niego tymat.
-
Rothenburg to je zabytkowe miasto na Bajerach. Naczytalimy sie ô nim fol, a znejdziōne instagramowe bildy tak sie nōm podobały, że musielimy je sprawdzić.
-
Szpacyrowali tukej Kleopatra, Maximus ze “Gladiatora” i Daenerys Targaryen ze “Gry o Tron”. Kaj? We malućkij marokańskij wsi, kero po leku… sie buli.
-
Lüftlmalerei, Olympiaschanze i Partnachklamm to trzi atrakcyje skirz kerych naprowda trza sie wybrać do Garmisch-Partenkirchen. Ale GaPa to niy yno to!
-
Na poru zajtach nojlepszōm atrakcyjōm we Mōnachium je BMW Welt. Kapka nos to udziwiło, tōż postanowilimy sie tamek wybrać i wybadać co to je we wercie.
-
Ulm je hyrskie skirz nojsrogszej wiyży kościelnej i skuli Alberta Einsteina. Ale i tak ô tym mieście przōdzij niy słyszeliści, pra? Pōdźcie, fajnie tamek!
Dzisioj nawiydzōmy Monterosso, Vernazza, Riomaggiore, Corniglia i Manarola, tōż hyrskie italijskie Cinque Terre. We jedyn dziyń!
1.3 miliōna ludzi kożdego roku niy śmi sie ôchybiać – zōmek Neuschwanstein to kole Oktoberfestu nojgryfniyjszo atrakcyjo Niymiec. Musielimy go nawiedzić!


text:
Zopiski Starego Gazdy
No i jus tydzioj Adwyntu minoł, i jako by nie beło toć pszecio jus drugo niedziela Rorotek, a do tygo pszecio i Śfiotygo Mikołaja, ale bodej, ta bodej, s takim świotym Mikołajom.
Dzisiok jus nima te tradycyje, pszenieśli na Świota Bozego Narodzonio. I jo sie pytom, co to za urok, co to za pszyjomność, kaj te casy, kiej sie beło małym dzieckom, i jak sie cłek rano łobudziuł , to piyrse co robiuł to siyngoł łapom pod poduske, i se deliberowoł cy tys ton Świoty Mikołoj ło nim nie zapomnioł, cy tys pszynios jakigo cukierka, bo co tys innego mog przyniyś, no casami ruzge; bo jak godała staro Kosprzycka :
Na Świyntego Mikołaja, ceko dziecek cało zgraja,
Grzecnym do dobre ciostecko, a złyk pokropi rozeckom , ale przycoście beły to cukierki, casami jakosik cekoladka, co sie jom piyrsom ze smakom zjadło, a cukierki? cukierecki schowało sie na choinke, a jesce jak beły te dugie, to tym bardzi.
Nima sie co dziwić, takie beły casy, dutkof nie beło, ludziska kłozdy gros licyli, dwa razy łobejrzeli jak go wydali, casami jesce beła copka, cy szol, a beły tys i rykawice, ciesył sie cłek, oj ciesył.
Dzisiok tak paczys i paczys, na tom zgraje jak łospakowywujom te pudła f pudłak, i jesce pudłami łopakowane, paczys na te zadowolone miny dziecek, ale widzis tys zawiedzione łocy bo nie takigo komputra dostało jak kciało, bo telefon nie taki jeno łowaki, samolot do tyłu loto, ałuto za gośno wyrcy, lalka za mało, lebo nie becy, lebo ślypiami nie tak przewolo, lebo kudły krocone, lebo za proste, nie dogodzis, choćbyś se syćkie zyły s ronk wypruł, nie docyniom tfoje krwawicy, a ty gupi na łbie bydzies stawoł coby beło nojpiykniejse, nojprymniejse, no bo jakze, pszecio pudzie do pszedszkolo, cy do szkoły, musi mieć nojlepsiejse, jesce lepsiejse jak jego kolega.
No to siyngłeś rynkom pod zogłowek, wymacołeś jakigosik cukierka, jesceś go dobrze nie rozwinoł a jus ześ słysoł co cza s wyra fstawać, bo do kłościoła na ROROTKI, a nie powiom bo sło sie wartko, i cłek beł ciekawy, a cego? ano;
Downi jesce pszed II Soborom Watykajskim f naskim kościele łontorz główny beł kapke łodsuniynty łode ściany, beły balaski, po bokak beły takie wyzse ławy co to siedzieli kleryki, a ji baby co to pszysły sie modlić, ale łocy miały do łokoła głowy, i takie zamodlone, takie niby fpaczone f łontorz, a syćko widziały co ktore dziecko robi, i jeno cekały, coby jus ktoregosik potarmosić, za usy wytargać, za kudły pociongnońć, tako beła ik modlitfa, i jak tero paczem s perspektywy casu, to mi ik tero poprostu zol, dopiyro by tero miały co robić, a jesce na mszy co to jes ło dziesionty, ale by sie psiajucha wyzyły,
No, ale miało być ło tym łodsuniyntym łontorzu i tym Świotym Mikołaju; wiync jes.
Wiync za tym łodsuniyntym łontarzom beła tako staro drewniano skrzynia, i w dziyń tygo Świotygo Mikołaja co prymniejse gaździny pszynosiuły do kłościoła to kacki, to koguty, beły tys kury, i gynś sie trafiuła, no bo indora to łodrazu na plebanije zanosili. A tero napisem locego cłek beł ciekawy tego dnia, no bo ktosik musioł te dary łod gospodyń pszyjońć, wiync pszycoście Pietrek s Jaśkom zza kłościoła łoni jus tygo dobytku pilnowali, co jakisik cos fsodzali łape do skrzynije i to cy koguta, cy kure, cy kacora ściskali coby sie ta gadzina zadarła, no ji sie darła, a casami to ji kogut zapioł.
No, ale poco to syćko beło, a dyć jak downi Bogu składali piyrwociny, tak tom gadzine pszynosili tero, coby sie kury dobrze niesły, kacki i gynsi dobrze młode wywiedły, coby ik lisy nie piyrzyły, wilki łowiec nie targały, bo pszecio ;
Na Świyntygo Mikołaja, rozbestwio sie wilkof zgraja
No Kosprzycka zafse kropiuła świoconom wodom dobytek coby pieron nie trzasnoł ,gadzine coby sie burzy nie boła,a ji dziecka tys kropiuła coby grzecne beły….
stary gazda cdn…..


text:
Jurij Gagarin
Jurij Aleksiejewicz Gagarin (rus.: Юpий AлekceeBич ГarapиH, rodz. 9 marca 1934 we Kułszyńy kole Gżatska, um. 27 marca 1968) to bůł sowjecki kosmůnałta, pjyrszy czowjek kery pofurgoł we kosmos. Pochodźił s familije robotniczo-bauerskij. Wybroł karjera pilota, we 1957 ukůńczůł szula lotńiczo we Orenburgu, rok ńyskorzi Akademijo Lotńictwa im. Żukowskigo we Moskwje. We 1960 dostoł śe do grupy 20 pilotůw, kere zaczyńi tryńingi do furgńyńćo we kosmos. 10 kwjetńa 1961 Kůmisyjo Państwowo zdecydowoła, co uůn bydźe pjyrszym kosmůnałtům. Historyczny lot mjoł plac 12 kwjetńa 1961 i trwoł godźina a 48 minut, za tyn czas Gagarin uoblećoł roz doobkoła Źymja. Uostoł bohatyrem narodowym, a ńy poradźyu śe s tům rolům, zaczůn nadużiwać alkoholu a zolyćić s myngům babůw uoroz. Zginył we ńywyjośńůnych uokolicznośćach we katastrofje fligra Mig-15 kole mjasta Kirżacz. Jygo mjano dano mjastu kole kerygo bůł rodzůny - Gżatsk, terozki Gagarin.


text:
Lětsa 1 564 křižerjow jutrowne poselstwo w dźewjeć procesionach do swěta njesło
Budyšin (SN). Byrnjež wjedro lětsa jutrowničku prawdźepodobnje haperlejske było, je sej wjace hač 10 000 wopytowarjow z cyłele Němskeje a wukraja dźewjeć křižerskich procesionow wobhladało. Ze statistiki wuchadźa, zo je wšo hromadźe 1 564 křižerjow – 30 mjenje hač loni – ze swojich wosadow wujěchało, zo pak wšitcy wšelakich přičin dla zaso domoj přijěchali njejsu. Wosebje torhacy wětřik konje znjeměrnješe. Z wčerawšeje rozprawy Zhorjelskeje policajskeje direkcije wuchadźa, zo běchu jutry po zwěsćenju policije „w městach a gmejnach Budyskeho a Zhorjelskeho wokrjesa bjez mylenjow“. Prěni króć je lětsa Drježdźansko-Mišnjanski biskop Heinrich Timmerevers – w Radworju a Budyšinje – křižerjow dožiwił. Radworskich bě wón nawječor na nawsy přewšo hnuty a z emocionalnymi dźaknymi słowami domoj witał. Něhdźe 7 500 ludźi bě sej jutrowničku we Wostrowcu jutrowne jěchanje po polach z 81 jěcharjemi wobhladało.


text: Malešecy (SK/SN). „Lědma hdy je so tajki kruh zešoł kaž na dźensnišim wuradźowanju peticiskeho wuběrka krajneho sejma w Malešecach“, praji moderator, zapósłanc sejma Jörg Vieweg (SPD) wčera na městnje w naležnosći Plusnikečanskeje skały. We „Wódnym mužu“ wuradźowachu čłonojo Sakskeho krajneho sejma Marion Junge (Lěwica), Patricia Wissel (CDU), Hajko Kozel (Lěwica), Marko Šiman (CDU) a Jörg Vieweg (SPD) hromadźe ze zastupjerjemi krajnych a wokrjesnych zarjadow a čłonami wobydlerskeje iniciatiwy wo peticiji, kotruž bě wjace hač 600 wobydlerjow Malešansko-Plusnikečanskich kónčin poćeženjow hary a procha ze skały dla krajnemu sejmej zapodało. „Problemy so po lěće 1998, jako bu płaćiwa zawodna dowolnosć za Plusnikečansku skału data, lěto wob lěto přiwótřachu“, wuzběhny rěčnica wobydlerskeje iniciatiwy Luiza Dučmanowa, potwjerdźejo tak přičinu zapodaća.


text: Chrósćicy (JK/SN). Poslednje podłožki pola Budyskeho krajnoradneho zarjada je Chróšćanska gmejna minjeny tydźeń zapodała, zo by spěchowanske srědki za přetwar stareje šule na gmejnski zarjad dóstała. Twarske dźěła chcedźa po słowach wjesnjanosty Marka Klimana (CDU) na zašłym posedźenju gmejnskeje rady hakle nazymu zahajić. Potom liča z tym, zo změja twarske firmy swobodne kapacity a zo budu snano tež płaćizny wo něšto přijomniše. Zo so spěchowanske srědki přizwola, je wulka nadźija Chróšćanow. Dotal běchu za tajke přede- wzaća srědki wokrjesa abo wšelakich spěchowanskich programow stajnje při- zwolili. Tak změjetej gmejna a planowanski běrow dosć časa, wotpowědne dźěła wupisać a nadawki přepodać.


text:
Ôd soboty do soboty #4
Przeglōnd wydarzyń na świecie we czwŏrtym tydniu lutego narychtowoł, jak kożdy tydziyń, Rafał Szyma.
20-02-2018: Strōmy naschwŏl Trumpowi i smogowi
Skuli akcyje “Trump Forest”, co sztarła rok tymu, aktywisty posadziyli już milijōn strōmōw. Akcyjŏ zaczła sie naschwŏl Donaldowi Trumpowi, coby ôdpedzieć na antyekologiczno polityka ôd jego administracyje, bez przikłŏd na cŏfniyńcie sie USA ze paryskij zgody a plany powrotu do używaniŏ wynglŏ. Cyl ôrganizatorōw to posadzić 10 milijardōw strōmōw – do rōwnowŏgi ze spodziywanōm ymisyjōm CO2.
Niydŏwno moglimy tyż sie przewiedzieć ô masowym sadzyniu strōmōw ôd chińskij armije. 60 tysiyncy wojŏkōw dostało przikŏz, coby flancować – mŏ to być brōń we walce ze smogiym we prowincyji Hebei. Latoś Chiny chcōm zasadzić wiyncyj jak 84000 km2 lasu – to je takŏ powierzchnia, jako mŏ cołkŏ Irlandyjŏ.
Źrōdła: EcoWatch, Independent
20-02-2018: Religijŏ przestŏwŏ być ôbowiōnzkowŏ we irlandzkich postrzednich szkołach
Szkolŏrze ze postrzednich szkołōw we Irlandyji bydōm mogli mieć inksze zajyńcia na plac religije, kierŏ do terŏz była tam ôbowiōnzkowŏ.
Chociŏż fto bōł zwolniōny ze katechezy ôd ôjcōw, durś bez czas religije musioł siedzieć we klasie na zadku abo we bibliŏtyce, a porzōnd niy śmioł przi tymu robić inkszych zajyńć. Terŏzki do istnych mŏ być rychtowany alternatywny program zajyńć.
Richard Bruton, minister edukacyje, padŏ, iże dzisio niy idzie durś zakłŏdać, co wiynkszość szkolŏrzy to sōm katoliki.
21-02-2018: Wiynkszość krajōw na świecie je skorumpowanŏ
Wiyncyj jak ⅔ krajōw na świecie je skorumpowanych – idzie pedzieć skuli raportu ôd Transparency International.
Ôrganizacyjŏ kludzi ranking korupcyje (Corruption Perceptions Index) – wykŏz ze 180 krajami, kiere ôcyniŏ podug raportōw ôd ekspertōw a ludzi biznesu. Łōńskigo roku wiyncyj jak ⅔ krajōw miało wynik 50 abo mynij we stostopniowyj skali.
“Nojczyściejsze” kraje we 2017 roku to Nowŏ Zelandyjŏ a Danijŏ, a nojwiyncyj skorumpowane – Sōmalijŏ, Połedniowy Sudan a Syryjŏ. Polska je na 28., a Czechy na 30. placu.
Ku tymu TI ofyn padŏ, co korupcyjŏ je direkt skuplowanŏ ze słabōm ôchrōnōm mydiōw a ôbywatelskich grup społecznych.
Źrōdła: Transparency International, DW
22-02-2018: Kokajina we ruskij ambasadzie w Buenos Aires
Argyntyński minister bezpieczyństwa doł znać, co sużby sfantowały bezmała 400kg kokajiny we ruskij ambasadzie w Buenos Aires. Ku tymu chyciyły handlyrzy narkotykami ze Argyntyny a Rusyje.
Heresztowania kōńczōm wiyncyj jak rok spōlnyj roboty ôd argyntyńskij i ruskij policyje. Spōłpraca zaczła sie po tym, jak w grudniu 2016 ruski ambasador doł znać ô narkotykach znŏleziōnych we ambasadzie.
Gang handlyrzy prōbowoł użyć kanałōw dyplōmatycznych, coby przeciepać kolumbiańsko abo peruwiańsko kokajina bez Argyntyna ku Rusyji a Niymcōm.
Źrōdło: The Journal
23-02-2018: Raport ONZ ô zbrodniach w Sudanie Połedniowym
Raport ONZ ôd ôbrōńcōw praw człowieka padŏ ô 40 połedniowosudańskich byjamtrach (miyndzy inkszymi 5 pōłkownikach a 3 gubernatorach stanōw), kierzi mogōm mieć ôsobisty udzioł we wojynnych zbrodniach. Tożsamość ôd nich bydzie ale tajymnicōm aże do terminu.
Raport to je bezma ino śpica ôd lodowyj gōry. Chociŏż we 2015 podpisany bōł pokōj, we Sudanie Połedniowym durś trwŏ kōnflikt miyndzy strōnami w regiyrōnku. Wojna nojgorzij tykŏ cywilōw. We raporcie stojōm relacyje ô torturach, ôkruciyństwach, gwołtach, mordach a niszczyniu cołkich wsi na masowo skala.


text:
Růmůńijo
Růmůńijo (rům.: România, IPA: /ro.mɨ'ni.a/) – kraj we pouedńowo-wschodńij tajli Ojropy. Grańičy s Madźarůma a Syrbijům na zachodźe, Bůugaryjům na pouedńu wzduž Důnaju, a Ukrajinům i Republikům Moudawije na půunocy. Kraj mo tyž dostymp do Mořa Čornygo. Bukarešt (rům. Bucureşti, IPA: /bu.ku'reʃtʲ/) je stolicům i nojwjynkšym mjastym Růmůńije.
Uod 29 marca 2004 roku Růmůńijo je čuůnkym NATO, a uod 1 styčńa 2007 tyž Uńji Ojropejskij. Po přijyńću do uorgańizacyji, Růmůńja stoua śe śůdmym wedle ličby ludnośći krajym wspůlnoty.


text:
Dom biskopa Bena ze swójbnym swjedźenjom 25lětne wobstaće swjećił
Smochćicy (CRM/SN). „Hižo 1988 běchmy sej we wodźacych kruhach Drježdźansko-Mišnjanskeho biskopstwa přezjedni, zo je načasu cyrkej dale wotewrěć.“ Tole rjekny emeritowany biskop Joachim Reinelt njedźelu w Smochćicach. Tak nasta 1992 na terenje něhdyšeho ryćerkubła a pozdźišeho měšniskeho seminara Dom biskopa Bena, kotryž su w naslědnych lětach dale wutwarili. Swójbny swjedźeń składnostnje jeho 25lětneho wobstaća běše wuraz dźaka a zdobom wjesela nad zdokonjanym.
Swjedźeń zahaji so z kemšemi z biskopom Reineltom jako zmužitym iniciatorom zwažliweho projekta w přewrótowym času. Wotewrjenosć za to časej přiměrjene w domje wopokaza so na Božej mši w kopatej połnej cyrkwi. Moderne hudźbne wuhotowanje běše Budyska band pod nawodom Clemensa Kowollika přewzała. Mjez hosćimi zbliska a zdaloka witaše rektor domu dr. Peter-Paul Straube tež serbskeju zapósłancow Němskeho zwjazkoweho sejma a Sakskeho krajneho sejma Marju Michałkowu a Marka Šimana (wobaj CDU).


text:
Legynda o wsi Przerycie
Przerycie to pszysiouek Raciborskich Rurd (Groß Rauden). Miyszkou tam kedys´
jedyn chop, kery spszedou swoja dusza djobuowi. Ale kedy zachorowou i sumiynie
kere go szpetnie mynczyuo, ukozauo mu co go czeko we piekle. Skwuli tego
wszystkego pieroon´sko sie z´lynknoou, a ze zauowou tego gyszeftu to chciou
pszijonc´ sakramynt chorych. Od niego baba znaua te djobelske koonszachty chopa i wartko poleciaua do klasztoru w Rdach z pros´boom coby kery mnich
go psziszou wyspowiadac´. Mnich psziszou i jak dowiedziou sie o tym
pieroon´stwie to prynko poleciou do kaplicy klasztorny po Najs´wiyntszy
Sakramynt. Jednak drooga zastawiyu mu djobou i pedziou ze dusza nolezy doo
niego bo za nioom zapuaciyu. Na to mnich odpedziou ze uon mo obowioonzek
walczyc´ o kozdo dusza kero pragnie christusa. Djobou jednak dugo
niyustympowou, az mnich zaproponowou mu ukuad: "Jo ida do klasztoru po
Najs´wiyntszy Sakramynt, a ty w tym czasie poryj dookoua te pole. Jak
skon´czysz do mojego powrotu dusza je twoja jak niy zdoonzysz to moja."
Djobou se pomys´lou takigo grzesznika wyspowiadac´, to bydzie trwauo
napewno cauy tydziyn´ i zabrou sie twardo do rycio, a mnich gipko
poleciou do klasztoru, djobou zapiepszou corous to pryndzyj, pot sie lou
s´niego,slypia mu wylazuy ze wysiuku i wypatrywanio na minicha. Jak jusz
miou niywiela do zrobiynio, rozmazyu sie i wyobrazou se jak to tasko dusza
chorego do piekua W tym moomyncie zjawiyu sie wooz koonny i stanoou wele
dz´wiyrzy chorego. Wyskoczou s´niego mnich, wejzou na djobua, kery jeszcze
roboty niyskoon´czyu. djobou widzoonc ze pszegrou, ze zuosci ciepnoou
uopatoom o ziymia i uciyk do piekua. Dusza byua uratowano. Od tego czasu
ta mauo osada nazywo sie Przerycie. Na te poryte do dzisiej godajoom
"przerytniok". Tyn pieroon tak to piyknie poryu ze bez zima bajtle majoom
uciechy czi miechy ze tych goorkow na szjerach abo soonkach sjyrzdzac´.


text:
Nowy slěd zarjadowanjow je so wčera w Małym Wjelkowje zahajił. Tam móžeš nětko stajnje njedźelu popołdnju wot 14 do 19 hodź. na zahrodźe tamnišeje sotrownje rejwać a k tomu čaj a kofej pić.
Mały Wjelkow (CS/SN). Po dobrym wothłosu lońšeje lětnjeje kofejownje na zahrodźe Małowjelkowskeje sotrownje je sej wobydler Mike Salomon za lětsa nowosć wumyslił. W zajimawej atmosferje runje tak dźiwjeje kaž romantiskeje zahrody móžeš sej přichodne njedźele kofej, čaj tykanc słodźeć dać a k tomu rejwać. Za to je Salomon ekstra rejwanske jewišćo natwarił. Te wšak wužiwaštej po wčerawšim dešćiku najprjedy raz dwaj porikaj sotrow z Drježdźan. Jich starši běchu do Małeho Wjelkowa přijěli, dokelž přisłušeja Drježdźanskej tango-scenje. Z interneta běchu zhonili, zo tu DJ tež tango-hudźbu hraje.


text:
Njeswačidło (JK/SN). Podobnje kaž w mnohich druhich gmejnach Budyskeho wokrjesa maja tež w Njeswačidle z jara wobmjezowanym budgetom hospodarić. Přiwšěm je z dobrym nazhonjenjom minjenych lět a z podpěru zamołwitych gmejnskich radźićelow móžno było, zjawne nadawki gmejny kaž tež tójšto na dobro wobydlerjow zwoprawdźić.
Hrodowy park a tamniše studnje běchu wulkeje wody lěta 2013 dla chětro poćerpjeli. Dźakowano spěchowanskim srědkam a twarskim firmam z bjezposrědnjeje wokoliny su park a studnje nětko zaso w tajkim stawje kaž do wulkeje wody. Studnje su ponowjene, figury wurjedźene a restawrowane. Tež technika za wodu a swěcu zaso funguje. Za to składowachu mnozy darniwi dobroćeljo šwarny fenk. Dobre 20 000 eurow su za ponowjenje studnjow nazběrali.


text:
Kulow (UH/SN). Wutrobnje su wčera wječor młodźi Kulowscy wohnjowi wobornicy zhromadnje ze swojej nawodnicu Ingeborg Zomack witali sakskeho ministerskeho prezidenta Stanisława Tilicha (CDU). Najmłódši čłonojo běchu hosćej zdobom móst k aktiwnym wobor- nikam Kulowa a wokolnych wsow.
Spěšnje přińdźechu do rozmołwy, wšako bě ministerski prezident w prěnim rjedźe přijěł, jónu wosobinsce so dźakować žonam a mužam wohnjoweje wobory za jich njesprócniwe dźěło. Wysoko hódnoćeše wón jich hotowosć a spušćomnosć kaž tež přikładne skutkowanje za dorost. Spušćomnosć je po słowach Tilicha najwažniša kajkosć, přetož njehladajo na pomoc při wohenjach abo wobchadnych njezbožach je wažnosć aktiwnych wobornikow wšudźe začujomna.


text:
Powěsće: sobotu, 09.06.2018
Hauptinhalt
Wuznamny syn Budyšina
W Budyšinje měła so droha abo naměsto po Jurju Brězanu pomjenować. Wo to prosy iniciatiwna skupina w zjawnym lisće na Budyskeho wyšeho měsćanostnu Alexandera Ahrensa. Wona mjenuje serbskeho spisowaćela "wuznamneho syna Budyšina", přez kotrehož bu město po cyłej Němskej a zwonka njeje znate. List podpisali su mjez druhim čłonka zwjazkoweho sejma, Carmen Layowa, předsyda Budyskeho turistiskeho zwjazka, Dietmar Stange, a předsyda zwjazka serbskich wuměłcow, Jan Bělk.
60 lět LND
Z dnjom wotewrjenych duri a čitanjom w Smolerjec kniharni spomina Ludowe nakładnistwo Domowina dźensa na swoje załoženje před 60 lětami. W tutym času je wone něhdźe 5.000 přewažnje serbskich knihow wudało. Dźensa ma wone 45 přistajenych a dalšich swobodnje skutkowacych. Nimo knihow wudawa nakładnistwo na přikład Serbske Nowiny, kulturny časopis Rozhlad a dźěćacy časopis Płomjo. Ludowe nakładnistwo Domowina bu 1. julija 1958 jako ludowy zawod załoženy a po přewróće spriwatizowane.
Čitanska nóc na hrodźe
Budyske Dźiwadło na hrodźe dožiwi w zašłej nocy 12. serbsku čitansku nóc. Na njej wobdźěli so 19 dźěći ze wšitkich šěsć serbskich zakładnych šulow. Wčera wječor su sej wone ze swojich najlubšich knihow předčitali. Po tym podachu so na nócne pućowanje po starym Budyšinje a pozdźišo w dźiwadle w spanskich měchach přenocowachu. Serbsku čitansku nóc organizujetej kóždolětnje Rěčny centrum Witaj a Němsko-Serbske ludowe dźiwadło.
Wulkodubrawčenjo swjeća jubilej
Wulka Dubrawa spomina tutón kónc tydźenja na 675. róčnicu swojeho prěnjeho pisomneho naspomnjenja. Wjeršk dwudnjowskeho swjedźenja budźe jutře připołdnju swjedźenski ćah. W nim ma so wuwiće něhdy holanskeje wjeski na industrijowu městnosć předstajić. Wokoło 1880 je Arnošt Muka we Wulkej Dubrawje 227 wobydlerjow naličił, wulka wjetšina z nich běchu Serbja. Dźensa bydli w přewažnje němskej wsy něšto přez 4.000 wobydlerjow.
Dołha nóc kultury
Budyšin dožiwi dźensa dalšu Dołhu nóc kultury. K tomu je wot wječora šesćich 18 wěžow, pomnikow a dalšich wosebitostkow wotewrjene. Tak pokazuje so w Röhrscheidowej bašće Serbskeho ludoweho ansambla wustajeńca drastow a kostimow a dwójce němy film "Cuzy ptak" z klawěrnym přewodom. Na hrodźe chcedźa prěnje wurězki z lěćneho dźiwadła předstajić. W Smolerjec kniharni su čitanja w serbskej a němskej rěči.


text:
Kraking
Kraking to je proces, we kerym důgouańcuchowe čůnstečki uorgańične (np. ćynžke wůnglowodory) sům uomane na krůtše (np. leke wůnglowodory) bez rozpod wjůnzań wůngel-wůngel. Podle inkšej defińicyje, kraking to je rozbiće wjynkšego alkanu na myńšy alkyn i alkan.
We 1855 krakinga ropy wynoloz amerikoński učůny Benjamin Silliman Jr. Pjyršy termokraking wynoloz ruski inžyńyr Wuodźimjeř Šuchow.
Zastosůwańa[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Kraking rafineryjny pozwolo sprowjać „lekki” produkta, na přikuod LPG eli bynzina, ze ćynžkich frakcyje pozostauych po destylacyji ropy naftowyj. Katalityčny kraking fluidalny užywany je do produkcyje LPG a bynziny, kedy hydrokraking to je guůwne zdřůduo produkcyje paliwa uodřutowego, diesla itp.
Chymja procesa[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Kraking katalityčny[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Kraking katalityčny wykořistowo zeolity kej katalizatory a středńe tymperatury řynda 400-500 °C co by usprawńić rozpod wjynkšych wůnglowodorůw na myńše.
Termokraking[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Termokraking wykořistuje podwyžšůne tymperatury (kole 800 °C) a ćiśńyńy (kole 7MPa), přeto mechanizm je rodńikowy.
Ińicjacyjo to reakcyjo, we kerej jedna čůnstečka śe rozpodo na dwa rodńiki.
- CH3CH3 → 2 CH3•
Transfer protůna polygo na přeńyśyńu atoma wodora ze jydnyj čůnstečki na drugo.
- CH3• + CH3CH3 → CH4 + CH3CH2•
Rozpod rodńika polygo na rozpodźe rodńika na dwa čůnstečki: alkyn a inkšy rodńik. Tyn krok uodpowjado za powstowańy alkynůw.
- CH3CH2• → CH2=CH2 + H•
Addycjo rodńika polygo na tym, aže rodńik reagowo s alkynym a dowo nasycůny, duůžšy rodńik. Je to uodwrotność popředńij reakcyje.
- CH3CH2• + CH2=CH2 → CH3CH2CH2CH2•
Terminacyjo polygo na tym, aže dwa rodńiki reagujům a powstowo čůnstečka, kero ńy mo rodńikym. Terminacyjo uodbywo śe na dwa sposoby: při rekůmbinacyji dwa rodńiki uůnčům śe a powstowo dužy wůnglowodůr, a při dysproporcjůnacyji bez přeńeśyńy wodora dostowůmy alkan a alkyn.
- CH3• + CH3CH2• → CH3CH2CH3
- CH3CH2• + CH3CH2• → CH2=CH2 + CH3CH3


text:
Nowy a načasny warnowanski system za Saksku instalowany
Wojerecy (UH/SN). Na internetnu syć złožowacy so modularny warnowanski system (MoWaS) staj wčera we Wojerowskej integrowanej wuchowanskej centrali sakski nutřkowny minister Markus Ulbig (CDU) a prezident zwjazkoweho zarjada za škit wobydlerjow a katastrofowu pomoc Christoph Unger symbolisce startowałoj. Njepředwidźomne podawki – kaž njewjedra, sylne zliwki abo kaž njedawno zajědojćene žiwidła – wjedu k tomu, zo dyrbja wobydlerjow spěšnje a wobšěrnje informować. Dotal činjachu to přez radijo, telewizu, internet a ze sirenu. Problematiske pak je, hdyž milina wupadnje. Tohodla je zwjazkowy zarjad za škit wobydlerjow a katastrofowu pomoc MoWaS wuwił. Z tymle systemom su wšitke regionalne dispatchernje Sakskeje zwjazane a móža warnowanja wusyłać. „Zo móhli po potrjebje prawje wjele ludźi před wjetšej škodu zachować, trjebamy načasnu komunikaciju w ciwilnym a katastrofowym škiće“, Markus Ulbig podšmórny. „Ličba přirodnych katastrofow, ale tež terorowych nadpadow je minjene lěta přiběrała.


text:
Lětuše předewzaćelske myto za Hornju Łužicu wupisali
Lubij (UM/SN). Kaž nimale wšitke na technologiju orientowace so předewzaća steji tež zawod ULT AG před wužadanjom, kwalifikowanych a motiwowanych sobudźěłaćerjow zdobyć. W Lubiju zaměstnjena firma, hdźež twarja připrawy, kotrež zamóža powětr čisćić a sušić, kroči po nowych pućach a wužiwa poskitk eksterneje poradźowarnje, nańć trěbny personal. „Nimo nutřkowneho wida, kotrež jako nawodnistwo předewzaća mamy, sadźamy tež na specializowanu eksternu wěcywustojnosć“, rozłožuje jednaćel ULT AG Alexander Jakschik za kónčinu njewšědne postupowanje. A społno- mócnjena poradźowarka Anke Baron hódnoći: „K tomu słuša tójšto zmužitosće, cuzym tajki hłuboki dohlad do zawoda zmóžnić.“ Dotal, toho staj sej Alexander Jakschik a Anke Baron přezjednaj, je so zhromadne dźěło wudaniło.


text:
Idyliska wjes hotuje so z gmejnu na wulke wužadanje wosebje wjedra dla
Swinjarnja je idyliski blečk a jónkrótny pod pomnikoškitom stejacy kulowc na kromje klóšterskeho Lipja, za Kanecami a njedaloko statneje dróhi mjez Kamjencom a Budyšinom. Wjes ma 72 wobydlerjow. Tam, hdźež přijěchaja jutrowničku sta křižerjow klóšterskeho a Chróšćanskeho křižerskeho procesiona na kofej, maja starosće, a to wosebje wjedrowych wobstejnosćow dla. Loni bě so tam hnydom dwójce – 23. meje a 26. junija – tak sylnje dešćowało, zo wulka woda po wobkruhu wjes zapławi. Wudrě plestrowanu dróhu a přepławi pincy. Na statokach wupadaše kaž po ćežkim njewjedrje. Wjesnjanosta gmejny Pančicy-Kukow Markus Kreuz (CDU) a pomocnicy tehdy dołho njewahachu a zestorkachu ze Zejičanskeho směra z wulkeho pola prowizoriski škitny nasyp. A tón Swinjarčanow hač do dźensnišeho mjenje abo bóle před wulkej wodu škita.


text:
Inkszo: Czamu lotani na paralotni je taki zocne
Latoś bydzie szōsty rok jak loca na paralotni, beztōż chciałach poszlabikować trocha ô tym zocnym szporcie.
U mie historyjo zaczła sie od flugu w tandymie, wtedy to wysztaunowałach, że to je do mie i na drugi rok wziynach sie za kurs. Bo dyć! Kurs i uprawniynia to je mus. Je we wercie porzōndnie sie wysztudiyrować i wynauczyć podstaw, a papiōry i uprawniynia sprzidajōm sie do lotanio za granicōm.
Bo tak to je, że za granicōm sōm nojlepsze warunki do furganio. W naszyj roztomiyłyj Polsce ciynżko je polotać porzōndnie, a ku tymu niyłatwo o przelot. A przelot to je wtynczos, jak sztartujesz z jednyj gōrki, a lōndujesz już ganc kaj indzij, dwajścia, piyńćdziesiōnt, eli jaki sto szejśdziesiōnt kilometrōw dalij.
A co jo z tego lotanio mom?
Tak ganc ofyn, furgani zmiyniyło moji życi. Paralotniarstwo uznŏwo ô tym, kaj i kej pojada na urlaub. Drugōm rzeczōm, przi lotaniu zeznajōmiyłach moc fajnistych ludzi, na kierych dycki moga liczyć. Skuli furganio mōm moc przigōd, moji życi nabrało kolorów. Z weekyndu na gōrce w Beskidzie idzie mieć tela zocnych spōmniyń, że aż sie płaczka w ślypiu krynci. Wrażyń je moc!
Landszafty! A czym wyżyj, tym piyknij. Ôbrozki sōm niykedy ôbłyndne i na dugo zostowajōm we gowie.
Lotani to tyż je kupa roboty z gowom. We lufcie niy ma miejsca na panika, dycki trza miarkować, mieć ôczy szyroko ôtwarte i być skupiōnym. Ôpanowani nauczōne przi furganiu idzie potym przekłodać na rōwnowoga i spokōj w ciynżkich chnedkach w życiu codziynnym.
Co mi sie tyż fest podobo, to czas na świyżym lufcie. Niykedy trza ciś autokiym trzi godziny na gōrka, a potym trzi nazod, a mało sie poloce, bo praje warun niy siod. Ale zōuwizōu fajnie je posiedzieć sie w gōrach, poôglōndać landszafty, pogodać z kamratami. Nigdy niy wiysz, co sie ciekawego przidarzi, jak już wyleziesz z dōma…
Do kogo je taki szport?
Piyrsze co, nie rozchodzi sie tela o gelt co ô… czas. Furgani to niy ma coś, co idzie robić dwa razy na rok. Jak chcesz lotać bezpiecznie i czuć sie dobrze przi furganiu, to musisz to robić czynsto i szyjn. To je szport do tych, co majōm czas. Drugo rzecz – trza myśleć, miarkować, starać sie kapować to, co sie dzieje w lufcie, kaj idzie lōndować, a kaj niy, czamu w jednym miejscu bydzie termika i utrzimiesz sie w cugu, a w kaj indzij niy. Kōnszt przichodzi z czasym, wszyskigo sie idzie nauczyć, ale zōuwizōu myślyni to je mus. To niy ma bieżnia na siłowni, kaj możesz sie wyłōnczyć i yny przebiyrać szłapami.
Jakbyś bōł wrazidlaty i chcioł sie co wiyncyj wywiedzieć, to dycki mogesz dō mie szrajbnyć, monej prawie sie przekōnosz do lotanio!
Zjyńcia ôd autōrki
Małgorzata. Ślōnskŏ rajzowiczka spod Wodzisławia, frelka wrazidlatŏ i dociyrnŏ. Durch w gangu, rajzuje, furgŏ na paralotni, sztyjc kajś lŏce i pochŏ wiela wlezie. Przaje ślōnskij gŏdce, autōrka tekstów na Wachtyrz.eu i Inkszo.pl.


text:
Njedosahace spěchowanje maćernorěčnych šulerjow narěčane
Budyšin (SN/MiR). Koncepcija 2plus je připóznaty kubłanski model na serbskich a serbšćinu wuwučowacych šulach za sposrědkowanje dwurěčnosće. Mjeztym pak jewja so napřećiwne hłosy, kotrež paruja dosahace spěchowanje maćernorěčnych šulerjow. Mjez nimi je nowy předsyda kubłanskeho wuběrka Domowiny Marcel Brauman. „Z rozmoł- wow z wučerjemi kaž tež ze staršimi maćernorěčnych dźěći abo tajkich, kotřiž chcedźa serbšćinu na maćernorěčnym niwowje wuknyć, wěm, zo njejsu spokojom“, wón na naprašowanje našeho wječornika rjekny. Jich kritika měri so runje na koncepciju 2plus, kotraž po jich nahledźe rěčne wuměnjenja wosebje serbskich dźěći a młodostnych dosć njewobkedźbuje a njespěchuje. „Trjebamy A-rjadownje, hdźež su wšitcy nutřka, wšojedne kotreho pochada, kotřiž chcedźa na maćernorěčnym niwowje serbsce nawuknyć a ze swojimi sobušulerjemi tež zwonka wučbnych hodźin serbować“, piše Marcel Braumann na swojim internetnym blogu piwarc.wordpress.com.


text:
Serbske šulske towarstwo přednošk poskićiło
Budyšin (SN/MiR). Wostajimy wšitko při starym, abo chcemy puć změnow kročić? Kardinalne prašenje to, kotrež zańdźenu sobotu na wšěch 60 zajimcow na přednošk prof. dr. Malte Mienerta do Budyskeho Serbskeho domu wabješe. Referent zamó kubłarki a kubłarjow a dalšich přistajenych Serbskeho šulskeho towarstwa wot prěnjeho wokomika putać, byrnjež z dosć prowokantnymi prašenjemi. Jeho stawizny wjedźechu do časa Němskeje demokratiskeje republiki, w kotrymž bě tež hižo dźěl přitomnych na dobro dźěći skutkował. Tak spóznachu mnozy jeho dopóznaća jako podobne abo samsne. Jako přikłady mjenowaše wón postupowanje při rjadowanju jědźe, spanja a zaběrje dźěći pod hołym njebjom. Žadanja kubłanja – Mienert mjenowaše sakski kubłanski plan přikładny – wotpowěduja dźensa sylnišo wužadanjam ze stron dźěći, kotrež sej dźeń a wjetši žiwjenski rum ze samokubłanjom zdobywaja.


text:
Piszczek skōńczōł kariera w 2013 roku. Kōntuzjowane biodro niy pozwolyło dalij szpilać. Miyszko w Goczałkowicach i ôstoł ikōnōm tamtejszego sanatorium. Milik serwoł wiynzadła yno w jednym kolanie (2016). Pōł roku czekoł na rezōnans, potym wartko diagnoza i zapisani sie na ôperacjo. Na bezrok trefi na stōł. Glik po szpetnej kōntuzji barku dostoł zarozki profesjōnalno pōmoc. Klubowy fachman pofukoł mu to zamrażaczym w szpreju, a po szpilu doł „jednego” na znieczulyni. Idzie ku dobrymu, a przinajmij boli mynij…
Tak mōgłoby to wyglōndać keby spōmniani fusbaliści szpilali w naszych C-klasowych klubach i byli wiernymi fanami lyczynio bez NFZ. Na szczynści tak ni ma. Trzech synkōw ze Ślōnska przifurgło na Mundial, ale ich drōga prosto gynał niy była.
Łukasz Piszczek poważne problymy z biodrym zaczōn mieć już w 2008. Sytuacjo pogorszyła sie w 2013. W lutym było już wiadōmo, że bez ôperacje sie niy ôbyndzie. „Problym” w tym, że Łukasz rozgrywoł sezōn życio a Borussia w Lidze Majstrōw cisła na fol szwōngu. Piszczek czekoł z ôperacjōm i musioł rozszyrzyć dieta ô zastrziki przeciwbōlowe. W ôstatnim sezōnie tyż ni mioł lekko, w paździyrniku kōntuzjo kolana wyciepła go na rewiyr aż do kōńca roku. Sōm zaś nazod, Piszczek i forma.
Arek Milik to nastympny rewiyrowy rekordzista. 24 lata, a na kōncie serwane wiynzadła w dwōch kolanach i to w ôdstympie ani roku. Po piyrszym powrocie niy zdōnżōł ani prziś do formy. Tera wyglōndo to lepij. Pytania ô kōntuzje yno szterujōm Arka. Ofyn godo: dejcie pokōj. Z kolanami je ok.
Kamil Glik rehabilituje sie tera ôd rana do wieczora i bezmałaś szykuje sie na szpil z Kolumbiōm. Kōntuzja barku to niy wszyjsko. Jego tyż niy minyły problymy z kolanym. Ôd poru lot szpilo ze serwanym wiynzadłym krziżowym zadnim. Kolano niy telepie mu sie dziynki sile muskli, beztōż ôperacjo fōndnie se dopiyro na pyndzyji.
Pora lot do zadku medycyna skreślyłaby kożdego ś nich. Dzisio idōm na szpil…


text:
Kónc februara su w Budyskim Serbskim domje fotowu wustajeńcu „Heimat / Domizna 1992 – 2017. Katolscy Serbja w Hornjej Łužicy“ wotewrěli. Andreas Varnhorn pokazuje tam wobrazy, kotrež bě we wotstawku štwórć lětstotka ze swojej kameru zapopadnył.
Lěta 1992 bě sej fotožurnalist Andreas Varnhorn z Frankfurta nad Mohanom do Łužicy dojěł, po tym zo bě wo tam bydlacych Serbach zhonił. Zajima a wćipnoty dla je so rozsudźił, jednotliwcow kaž tež skupiny wšědny dźeń runje tak kaž k wosebitym podawkam fotografować a wuslědk we formje tak mjenowaneje fotoweje čary jako swoje diplomowe dźěło zapodać. Hižo w lěće 2012 zrodźi wón mysl, swoje dźěło skulojćić a ludźi, kotrychž bě tehdy wobrazowje zwěčnił, znowa portretować. Hakle loni pak je projekt doskónčnje doplanował a tuž znowa Łužicu wopytał. Nimale wšitcy Serbja, z kotymiž je zwisk nawjazał, běchu zwólniwi, jemu wospjet jako model k rukomaj być.


text:
Mjeztym hižo 15. nócny žabjacy běh přewjedźechu w Běłej za Kamjencom. A tón měješe znowa wjace hač tysac wobdźělnikowo. 252 šulerjow w jednotliwych starobnych klasach a 754 dorosćenych atletow, mjez nimi 87 lubowarjow walkinga, pak je swoju wotpowědnu čaru zmištrowało.
Nócny běh wuwiwa so na zarjadowanje, kotrež přiwabja kóžde lěto tež šwarnu ličbu serbskich lubowarjow wubědźowanja a po tym na wotpowědne kulturne a zabawne poskitki na běhanskim arealu, zwjazane z mytowanjom dobyćerjow a počesćenjom z pokalemi.
Ze serbskich starterow wubědźištaj sej na distancy 2,0 km w skupinje pod 10 lětami Jarek Schade z Budyšina 1. městno (8:36 min) a sotra Jitka 3. městno (9:39 min). Z wulkim wuspěchom wojowaštaj tež Grubertec bratr a sotra z Chasowa: Isabella wobsadźi w samsnej skupinje 2. městno (9:18 min) a bratr Ben w skupinje pod 16 lětami 4. městno (8:06 min).
Na kóncu sezony 2017/2018 wuchodosakskeje wolejbuloweje ligi muži drje su někotři přiwisnicy Viktorije Worklecy zaso raz stonali: „Znowa jenož druhe městno!“ Šibałc wšak namjetowaše: „Mjenujće so hnydom Viktoria Wicewicy!“. Znajerjo materije pak wědźa, kak ćežko poprawom za małe wjesne towarstwo je, tajki niwow přez lěta dźeržeć. Tež minjena sezona – to dyrbi so žno na započatku tohole rezimeja podšmórnyć – bě přiwšěm jara wuspěšna.
Bohužel započa so prěnja połserija Viktorije ze špatnym startom. Pola TSV Kundraćic rěkaše na kóncu 0:3. Hačrunjež běchu sadźbowe wuslědki jara snadne, je tajka plista jěd za sebjewědomje hrajerjow. Tak jědźechu chětro njewěsći do Zhorjelca k nowačkej CVJM a kasěrowachu tam poražku 2:3. Zhorjelčenjo w běhu sezony pokazachu, kak sylne mustwo su. Na to sćěhowaše najniši dypk „čorneje nazymy“, absolutnje njetrjebawša poražka 1:3 w Lubiju. Tak stejachu Worklečenjo na poslednim městnje tabulki – začuće to, kotrež běchu hižo raz w lěće 2011 w sakskej klasy dožiwili.
Wubranka města Grodka
– FC Energija Choćebuz 0:10 (0:6)
We wobłuku planowaneje sobustawskeje zhromadźizny je prezident FC Energije Choćebuz swoju rozprawu wo hospodarskej situaciji podał a wozjewił: „Smy přez transfery, wjacore mudre rozsudy a wšelake lutowanske naprawy konsolidaciju doprědka ćěrili a nadbytk 1,1 miliona eurow a tak pozitiwny wuslědk nahospodarili.“ Na zetkanju 404 přitomnych sobustawow pak dźěše tež wo prócu łužiskich koparjow w boju wo njepřećelskosć napřećo cuzym, wo namóc a prawicarstwo. Předsyda zarjadniskeho wotrjada Matthias Auth rěčeše wo wulkich prócowanjach Energije kaž tež wo iniciatiwach koparskeho kluba.
Při přihotach na nowu sezonu je nowačk třećeje ligi njedźelu swoju prěnju testowu hru přewjedł a přećiwo wubrance města Grodka z 10:0 jasnje dobył. We woběmaj połčasomaj pósła trenar Claus-Dieter Wollitz dwaj kompletnje rozdźělnej cyłkaj na kopanišćo. Fairni hosćićeljo so zmužiće hač do 24. min. wobarachu, po tym pak padachu jedne wrota po druhich.
Z narodnymaj mustwomaj Brazilskeje a Belgiskeje stej so dalšej cyłkaj za štwórćfinale swětowych koparskich mišterstwow w Ruskej kwalifikowałoj. Wčera popołdnju dobychu Brazilčenjo we wosmifinalu bjez wulkich ćežow přećiwo Mexiku z 2:0. Po 51 mjeńšinach nawjedowachu woni po wrotach superstara Neymara. Willian bě so spěšnje do šěsnatki předrěł a w pjećmetrowskim rumje bul prěki połožił. Tam stłóči jón Neymar přez liniju do wrotow. Srjedź druheho połčasa je Neymar zaso raz pokazał, kajki wulki talent dźiwadźelić wón ma. Mexičan Miguel Layún bě koparjej-dźiwadźelnikej, kiž ležeše po foulu na zemi, zlochka na hwizdźel stupił. Brazilski superstar so na to teatralisce wokoło waleše, markěrujo ćežke zranjenje. „Smy tójšto hrajneho časa dla njeho zhubili. To je hańba za kopańcu“, komentowaše trenar mexiskeje wubranki Juan Carlos Osorio „ćerpjenje“ Neymara po foulu Layúna. Při 2:0 za Brazilčanow pak běše hrajer z čisłom 10 nadobo zaso fit. Na lěwym křidle poda so wón z dołhim sprintom do šěsnatki a přihra bul prěki Robertej Firminej.
Kónčne tabulki dorosta Zapadołužiskeho koparskeho zwjazka WFV
młodźina C, wokrjesna liga, stafla 2
1. SC Großröhrsdorf 18 106 : 16 54
2. TSV Połčnica 1920 18 69 : 10 43
3. HZ Natwar Němske Pazlicy/
ST Běła/Cunnersdorf 18 66 : 31 33
4. FV Ottendorf-Okrilla 18 39 : 35 32
5. HZ ST Ćisk/HZ Łaz/Běły Chołmc/
LSV Hory 1990 18 42 : 31 30
6. Arnsdorfske KT 18 45 : 38 26
7. HZ SG Großnaundorf/
Lomnitzer SV 18 20 : 48 15
8. HZ SV Liegau-Augustusbad/
TSV Wachau 18 28 : 94 15
9. ST Kinspork/Łužnica 18 18 : 54 11
10. FSV Bretnig-Hauswalde 18 19 : 95 3
młodźina C, wokrjesna liga, stafla 3
1. Módro-běli Kulow 14 168 : 18 42
2. HZ Módro-běli Njeswačidło/
Rakečanske ST 14 79 : 62 30
3. Zeleno-běli Sepicy 14 69 : 51 27
4. SV Haselbachtal 14 39 : 45 17
5. HZ Zeleno-běli Bukecy/
ST Kubšicy 14 48 : 62 16
6. HZ ST Budyšin/ ST Póst
Germania Budyšin 14 44 : 74 16
7. Wojerowski FC II 14 33 : 99 9
8. TSV 90 Wjazońca 14 32 : 101 9
młodźina D, wokrjesna wyša liga
1. TSV Połčnica 1920 22 214 : 30 63
2. ST 1922 Radwor 22 173 : 34 59
3. FV Ottendorf-Okrilla 22 147 : 60 44
4. Biskopičanske KT 08 II 22 130 : 83 43
5. Módro-běli Kulow 22 112 : 54 42
6. TSV Połčnica 1920 22 91 : 74 36
7. SC Großröhrsdorf 22 53 : 90 29
8. Jednota Kamjenc II 22 86 : 100 25
9. HZ LSV Hor/ST Ćisk 22 32 : 173 13
10. ST Kinspork/Łužnica 22 48 : 132 12
11. ST Horni kraj Sprjewja 22 40 : 124 12
12. ST Póst Germ. Budyšin 22 33 : 205 7
W minjenej zymje bě kopar Sokoła Ralbicy/Hórki Uwe Młynk swojim sobuhrajerjam kašćik piwa do kabiny stajił. Jako přičinu toho mjenowaše, so wšitcy dźiwachu. 32lětny rodźeny Ralbičan dźěłaše wjele lět za agenturu „arena 11 sports group“, kotraž přewodźa profijowych koparjow. Tež Uwe Młynk je so wo kopicu hrajerjow starał. Nětko pak ma tróšku hinaši nadawk pola wulkeho koparskeho kluba. Jurij Bjeńš je so z nim rozmołwjał.
Uwe, přeradź nam prošu, za kotre zjednoćenstwo dźěłaš?
U. Młynk: Sym pola Borussije Dortmund (BVB) přistajeny a pytam jako scout za talentami na wuchodźe Němskeje. Mój něhdyši kolega, kiž je hižo trochu dlěje pola BVBja, mje tehdy narěča, dokelž su runje za wuchod noweho zamołwiteho za scouting pytali. A ja hnydom připrajich.
Što su nětko Twoje konkretne nadawki pola Borussije?
Sobotu a wčera běchu prěnje štyri partije wosmifinala swětowych koparskich mišterstwow, a koło najlěpšich wosom mustwow docpěchu jako prěnje Francoska, Uruguay, Ruska a Chorwatska. Zazběhowy duel bě sobotu popołdnju Francoska – Argentinska. Équipe Tricolore přesadźi so po napjatej hrě ze 4:3. Wrota za Francozow třělichu Antoine Griezmann (13.), Benjamin Pavard (57.) a dwoje Kylian Mbappé (64., 68.). Za Argentinjanow trjechichu Ángel Di María (41.), Gabriel Mercado (48.) a Sergio Agüero (93.). W druhej sobotnej hrě přewiny Uruguay amtěrowaceho europskeho mištra Portugal z 2:1. Hižo w 7. min. nawjedowachu Južnoameričenjo přez wrota Edinsona Cavanija. Luis Suárez bě bul do šěsnatki třělił, a Cavani přetwori ze zdalenosće pjeć metrow z hłójčku. Po tym zo bě Pepe za Portugal tohorunja z hłowu wurunał (55.), poradźichu so Cavanijej dobyćerske wrota (62.). Přihrawku z centruma Rodriga Bentancura do šěsnatki třěli wón z prawej nohu do dołheho lěweho kuta.


text:
Waršawa. Jara raznje a přewšo kritisce je nowe pólske knježerstwo strony Prawo a sprawnosć (PiS) zawčerawšim, srjedu, wosomlětne skutkowanje předchadźaceho knježerstwa Wobydlerskeje platformy (PO) bilancowało. Jeničce za to zwołane wurjadne posedźenje sejma traješe hač do pózdnjeje nocy. Nowa ministerska prezidentka Beata Szydło při tym žane dobre słowo wo dźěle tehdy knježaceje strony PO njezhubi. Wona Wobydlerskej platformje wumjetowaše, zo je Pólska přez zmylki, zanjechanja a wopačne rozsudy nimale 90 miliardow eurow přisadźiła. Pjenjezy nětko krajej za wažne předewzaća pobrachuja. Runje tak kritisce so wšitcy dalši ministrojo noweho knježerstwa z dźěłom stareho rozestajachu. Po słowach předsydy PiS Jarosława Kaczyńskeho je ličba zmylkow bywšeho kabineta „gigantiska“.
Praha (ČŽ/K). Kóždolětne zjězdy Zjednoćenstwa sudetskich Němcow (SL) swjatki w Nürnbergu běchu do njedawneje zašłosće poćahi mjez Čěskej a Zwjazkowej republiku prěkowali, rewanšistiskich zwukow na nich dla. Po tym zo bě Petr Nečas jako premier před třomi lětami w Bayerskim krajnym sejmje rjekł, Čěska sudetskim Němcam po Druhej swětowej wójnje načinjenu křiwdu wobžaruje, je so poměr poněčim polěpšał. Dalše wožiwjenje wuskutkowa naprawa Zjednoćenstwa sudetskich Němcow, wot- stronić z wustawkow narok, zo ma so w Čěskosłowakskej zawostajene swójstwo po wójnje wróćić.
Zo so poćahi normalizuja, za to rěči fakt, zo wobdźěli so z čěskim kulturnym ministrom Danielom Hermanom lětsa prěni raz čłon knježerstwa na zjězdźe sudetskich Němcow. Tole je premier Bohuslav Sobotka swojemu bayerskemu koleze a patronej zjězda Horstej Seehoferej (CSU) zdźělił. Předsyda SL Bernd Posselt ma to za „signal dobreho pokročowanja w procesu wzajomneho wujednawanja“. Porno tomu pak rěča w Čěskej wšelcy nawodni opozicionelni wo „přeradźe“.
Praha (ČŽ/K/SN). Lěto wob lěto přiběra ličba čěskich lěkarjow, kotřiž du do Němskeje, zo bychu tam w powołanju dźěłali. Hdyž bě 762 medicinarjow lěta 2012 takle jednało, naslědne lěto 862 a lěto pozdźišo 942, je jich ličba loni hižo wjace hač 1 000 wučinjała. Tole wozjewja nowina Mladá fronta dnes, powołujo so na statistiku Čěskeje lěkarskeje komory (ČLK). Tale ma ze swojeje strony za to, zo wotchadźeja čěscy lěkarjo do Němskeje předewšěm tójšto wyšeje zasłužby dla, nic naposledk wšak tež z teje přičiny, zo nadeńdu tam lěpši system dalšeho kwalifikowanja kaž tež mjenje běrokratije. „Móžno, zo wěstu rólu při tym tež cyłkowna atmosfera hraje“, přispomnja k naležnosći rěčnik ČLK Michal Sojka. Za njemnohich je po jeho wědźenju geografiska bliskosć prěnjotny motiw. Do susodneho kraja woni wšědnje na dźěło jednorje dojězdźeja. Čěsku wopušćeja hłownje lěkarjo-fachowcy, kaž na přikład chirurgojo, internisća abo ortopedojo. Někotre mjeńše chorownje maja z toho hižo personelne problemy, někotre starosća so samo wo swoju eksistencu.
Waršawa (dpa/SN). Hladajo na hrožacy wustup Wulkeje Britaniskeje z Europskeje unije so dźeń a wjace pólskich wupućowarjow radšo w Němskej za dźěłom rozhladuje hač w Jendźelskej. Tole je wuslědk woprašowanja, kotryž wčera we Waršawje wozjewichu. Tak by 34 procentow wšěch k wupućowanju zwólniwych najradšo w zapadnym susodnym kraju dźěłało, jenož hišće 18 procentow we Wulkej Britaniskej. „Začuwamy cyle jasnje z wustupom zwjazane strachi“, rjekny Maciej Witucki, čłon předsydstwa posrědkowanskeje firmy Work Service, kotraž bě woprašowanje pola slědźenskeho instituta Millward Brown skazała.
Ličba zajimcow, kotřiž we Wulkej Britaniskej za dźěłom pytaja, je porno minjenemu lětu 2015 wo dwanaće procentow woteběrała. „Ludźo so radšo stabilnym němskim dźěłowym wikam přiwobroćeja hač njewěstemu wuwiću we Wulkej Britaniskej“, Witucki podšmórny. Přidatnje jich němska zakładna mzda 8,50 eurow wabi. Nimo toho wšak w Němskej fachowych dźěłaćerjow a kompjuterowych specialistow z němskorěčnymi znajomosćemi pytaja.
Praha (dpa/K/SN). W stolicy Čěskeje je sobotu popołdnju něšto tysac ludźi za to demonstrowało, w kraju zlegalizować konop (cannabis). 19. raz hižo wotmě so w Praze tak mjenowany „milion marihuana march“, tónkróć z něhdźe 5 000 wobdźělnikami. Přewažnje młodźi demonstranća žadachu sej, zakonsce dowolić plahowanje a wobsedźenje mjeńšich mnóstwow konopje kaž tež priwatne konsumowanje marihuany za njemedicinske wotpohlady.
Dotal smědźa w Čěskej konopjowe produkty jeničce za wěste mediciniske zaměry wužiwać. Na raka abo aids schorjeni dóstawaju je přećiwo bolosćam na recept wot fachoweho lěkarja. Strona Piratow, sobuiniciatorka demonstracije, přihotuje znowelizowanje wotpowědneho zakonja, zo by přichodnje móžno było konop plahować. Tež w Ostravje je sobotu dobrych połsta ludźi za zlegalizowanje marihuany naležnje demonstrowało.
Waršawa. Wobydlerjo Pólskeje su wutoru, kaž kóžde lěto 3. meje, róčnicu wobstaća prěnjeje wustawy kraja swjećili, lětsa samo jubilejnu 225. Dnja 3. meje 1791 bě tehdyši pólski sejm po štyrilětnym wuradźowanju prěnju wustawu wobzamknył. Kopija rukopisneho manuskripta „konstitucije“, kaž Polacy wustawu mjenuja, pokazuja dźensa w něhdyšej rezidency pólskich kralow „Łazienki Królewske“ w stolicy Waršawje.
Staro-nowy šef słowakskeho knježerstwa koalicije štyrjoch stron Robert Fico měješe 18. apryla Narodnej radźe přednjesć program přichodnych zaměrow. Dóšło k prěnjemu jeho wustupej w parlamenće pak njenadźicy njeje. Fico bě krótko do toho swój obligatoriski rańši běh po nasypach Dunaja zabsolwował, nadobo pak bolosće w hrudźi čuł. Jeho přewodnicy mějachu tuž za radźomne premiera hnydom do chorownje dowjezć, mějo infarkt za móžny. Dowjezechu jeho tuž do wustawa za schorjenja wutroby. Tam su pola premiera někotre trochu „zatykane“ žiły zwěsćili a jeho na to 22. apryla operowali. Kardiochirurgiski zasah je direktor kliniki prof. Michal Hulman wosobinsce wuwjedł a pacientej tež dwójny bypass połožił. Zjawnosć mjeztym zhoni, zo je ministerski prezident wšitko derje přetrał a zo su jeho wčera z chorownje pušćili. Póńdźe pak najprjedy na kuru.
Waršawa. Štóž wobrazy němskeje zwjazkoweje kanclerki Angele Merkel (CDU) w zjawnosći spali, njetrjeba so w Pólskej chłostanja bojeć. To je Wrócławske statne rěčnistwo zdźěliło. Wuchadźišćo bě skóržba tamnišeho wyšeho měšćanosty Rafała Dutkiewicza. Tón bě na antieuropskim zarjadowanju nacionalistiskeje Organizacije narodnoradikalneho lěhwa (ONR) před radnicu města wobkedźbował, kak demonstranća plakaty z wobrazom Angele Merkel pala.


text:
Miliardy eurow na girokontach
Berlin. Najebać nisku dań mějachu wuchodni Němcy jeničce w 45 lutowarnjach Sakskeje, Braniborskeje, Saksko-Anhaltskeje a Mecklenburgsko-Předpomorskeje kónc junija 55 miliardow eurow na girowych a dnjowopjenježnych kontach. To je nimale dźewjeć procentow wjace hač loni, kaž Zwjazk wuchodoněmskich lutowarnjow dźensa w Berlinje wozjewi.
Dźesaćlětne partnerstwo
Drježdźany. Swjedźenske zarjadowanje přihotuje maršalski zarjad wojewódstwa Lubuski kraj składnostnje dźesaćlětneho regionalneho partnerstwa ze Swobodnym statom Sakskej za 3. september we Łęknicy a w geoparku Mužakowski zahork. 9. nowembra 2008 běštaj tehdyši sakski premier Stanisław Tilich (CDU) a bywši maršal wojewódstwa Marcin Jabłoński wotpowědne zrěčenje podpisałoj.
Twory premiera bojkotować


text:
Pjatk 25. a 26.8. Summer-ending-openair we Wotrowje
25. do 27.8. Nukstock w Nuknicy
Swjedźeń pod Budyskej Starej wodarnju
18:30 Wubědźowanje wohnjowych woborow we Wotrowje
19:30 Serbski ludowy ansambl předstaji program „Wobkuzłaca klasika“ na Mortkowskej Jakubecec twjerdźiznje
Sobotu 26. a 27.8. 25. domizniski a drastowy swjedźeń w Bórkowach
22. mjezynarodne hornjołužiske lenowe dny w Ramnowje
8:30 Domizniske wiki w Lubnjowje
15:00 Swjedźeń při pjecy w Njebjelčicach
Njedźelu 27.8. 9:30 Němsko-serbske kemše a hudźbne dopołdnjo z čěskej skupinu Lidová muzika z Chrástu na Trjebinskim Šusterec statoku
11:00 Holanski swjedźeń we Wochožanskim parku błudźenkow
15:00 Swójbne popołdnjo a finisaža wustajeńcy „Pjeć lětstotkow – Serbja a reformacija“ z literarno-hudźbnym programom z basnicu Měranu Cušcynej a chórom Budyšin w Budyskim Serbskim muzeju
Póndźelu 28.8. 17:00 Beachvolleyballowy turněr wo pokal Radija Satkula w Miłočanskej Bobkec jěchanskej hali
Wutoru 29.8. 19:00 Přednošk Budyskeho kluba wuchowarjow rěče „Słowjanskosć w němskim słowoskładźe“ w rumnosćach towarstwa Swětłownja Majak na Budyskej Nagelowej
njedźelu hornjoserbsce
11:00 Łužica tónle tydźeń, mjez druhim wo festiwalu Nukstock
11:20 Nowa serbska hudźba
11:45 40 lět lajska dźiwadłowa skupina Chrósćicy
12:00 Nabožne wusyłanje
(Christoph Rummel)
po tym zbožopřeća
delnjoserbsce
12:30 Aktualny magacin, mjez
druhim wo přihotach žnjoweho swjedźenja w Radušu
13:00 Powěsćowe postawy w serbskej hudźbje
13:30 Nabožne wusyłanje
(Madlena Norbergowa)
po tym zbožopřeća
Přeprošatej na rozmołwu
Budyšin. Načolna kandidatka Lěwicy Katja Kipping a direktna kandidatka strony za wólby Němskeho zwjazkoweho sejma we wólbnym wokrjesu Budyšin I Caren Lay přeprošatej wobydlerjow jutře, pjatk, wot 17.30 do 19 hodź. na wosobinsku rozmołwu na swoje čerwjene křesło, kotrež budźe na Budyskich Žitnych wikach stać. Tam změja zajimcy składnosć, wo politiskich temach so rozmołwjeć a so wo zaměrach Lěwicy wobhonić.
24.8.2017 – 30.8.2017 Budyski filmowy palast: Atomic Blonde: wšědnje 17:15 a 19:45 (nimo wu a srj) | wu a srj 19:30 | pj a so 22:15 Terminator 2 – Tag der Abrechnung: wu 20:00 Killer’s Bodyguard: srj 20:00 Bullyparade: wšědnje 14:45 (nimo pj, pó a srj), 18:15 (nimo pó) a 20:30 (nimo pó) | pó 18:00 a 20:15 | pj a so 22:30 Bigfoot Junior: štw, so, nj a wu 14:00 | nj 12:00 Bigfoot Junior w 3 D: wšědnje 17:15 Der dunkle Turm: pj 20:00 | pj a so 22:15 Dunkirk: wšědnje 20:00 (nimo pj a pó) Planet der Affen – Survival w 3 D: wšědnje 19:300 (nimo wu a srj) Emoji: so, nj a wu 14:00 Emoji w 3 D: nj 12:30 Valerian – Die Stadt der tausend Planeten: pj a so 22:15 Das Pubertier: wšědnje 18:00 (nimo pó) Ich – Einfach unverbesserlich: wšědnje 16:00 (nimo štw) | nj 12:00 Ostwind 3 – Aufbruch na Ora: wšědnje 16:00 (nimo pó) | štw, so, nj a wu 14:45 | nj 12:15
Kino-ekstra: Der wunderbare Garten der Bella Brown: pó 17:15 a 20:15
Poskitk wučerjam
Budyšin. Nowy poskitk Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła „KuBiMoBil“ chcedźa jutře, štwórtk, wot 14 do 16 hodź. w Budyskim Dźiwadle na hrodźe wšitkim zajimowanym wučerjam předstajić. Z projektom podpěruja šulerske jězby do dźiwadła, muzeja abo druheho kulturneho zarjadnišća w kulturnym rumje Hornja Łužica-Delnja Šleska hač do 60 procentow a zwjazuja je z přewodźacym pedagogiskim poskitkom. Jutřiše informaciske zarjadowanje móža sej wobdźěleni wučerjo jako dalekubłanje wobkrućić dać.
Wobkuzłaca klasika zaklinči
Mortkow. Dalši koncert we wobłuku rjada „Wobkuzłaca klasika“ wuhotuje Serbski ludowy ansambl pjatk, 25. awgusta, w 19.30 hodź. na Mortkowskej Jakubecec twjerdźiznje. Tam zaklinča mjez druhim twórby Korle Awgusta Kocora, Detlefa Kobjele kaž tež Wolfganga Amadeusa Mozarta a Georga Friedricha Händela. Nowosć je, zo chór SLA sobu skutkuje. Tak móža mjez druhim twórbu Händela „Dixit Dominus“ prezentować.
Z kosu syc wuknyć
Na Maćičnu akademiju
Budyšin. Stawizniska sekcija Maćicy Serbskeje přeproša na dalše zarjadowanje, kotrež wotměje so štwórtk, 24. awgusta, w 19.30 hodź. w Budyskim „Wjelbiku“, na Žitnej 7. Tam přednošuje dr. Alexander Maxwell, stawiznar a docent Victoria-uniwersity w nowoseelandskim Wellingtonje, na temu „Serbšćina w słowjanskim swěće: taksonomija a napo- dobnjenje“. Přednošk budźe w němskej rěči, zastup je darmotny. Wšitcy zajimcy su wutrobnje witani.
Piknik a bjesada
Budyšin. Młodźinska idejowa konferenca Budyšina přeproša wšitkich zajimcow zajutřišim, štwórtk, wot 14 hodź. na Porschec łuki Při Bělenišćach (Bleichenstraße). Tam chcedźa zhromadnje sportować, grilować a na hudźbu słuchać. Při tej składnosći móže kóždy swoje ideje wo wuhotowanju sprjewineho města předstajić.
Přesadźuja howjada
Pjatk 18. do 24.8. Kamjenska Boršć
18. a 19.8. Sympozij a muzejowy swjedźeń składnostnje 60lětneho wobstaća Muzeja pod hołym njebjom na Lědach
15:00 Dźěłarnička „Šiće po přikładźe serbskeje drasty“ za młodostnych ze Steffi Hanušowej w Ralbičanskej šuli
18:30 Wubědźowanje wohnjowych woborow w Pěskecach
Sobotu 19. a 20.8. 41. swjedźenske hry w Brětni-Michałkach
Festiwal „Twaroh a lany wolij“ z rjemjeslniskimi pokazkami a serbskej kulturu w Bórkowach
10:00 Přistawowy dźeń w Złym Komorowje
10:00 Předstajenje nałožka jutrowneho třělenja w Berthelsdorfje
14:00 Koncert młodźinskeho dujerskeho orchestra z pólskeje Leśnicy we Wochožanskim parku błudźenkow
14:00 7. tomatowy dźeń w Stróžanskim biosferowym rezerwaće
14:00 Łapanje kokota w Janšojcach, Strobicach a Hochozy
15:00 Zabiwanje kokota w Smogorjowje
21:00 Wječorna hudźba w Budyskej tachantskej cyrkwi – Serbski ludowy ansambl předstaji program „Wobkuzłaca klasika“
Njedźelu 20.8. 9:30 Domiznowědne pućowanje po Stróži pola Rakec
10:00 Janšojski dujerski swjedźeń
10:00 Přehladka póstowych kartow a zhromadne pječenje w Kotmarječanskim młynje
Z kolesom podłu mjezy města
Budyšin. Wodźenje wosebiteho razu poskići jutře, sobotu, Muzej Budyšin. Jeho nawoda powjedźe wobdźělnikow z kolesom po měšćanskich mjezach a rozprawja při tym wo archeologiskich zajimawostkach a wjesnych chronikach. Po tym zo běchu w juniju wuchodne mjezy wotjěli, su nětko zapadne na rjedźe. Čara je něhdźe 35 kilometrow dołha. Zajimcy zetkaja so w 10 hodź. před měšćanskim muzejom. Tam budźe po něhdźe pjeć hodźinach tež zaso cil. Wobdźělnicy so sami z nachribjetnika zastaraja.
Zela w srjedźišću
Pančicy-Kukow. Na klóšterskej zahrodźe je njedźelu, 20. awgusta, tradicionalny zelowy swjedźeń. Ekumeniski nyšpor w 14.30 hodź., na kotrymž požohnuja zelowe kwěćele, swjećitaj propst Clemens Hrjehor z Kamjenicy a ewangelski wyši krajny cyrkwinski rada Dietrich Bauer z Drježdźan. Rjadniske sotry nutrnosć sobu wuhotuja. Přizamknu so zelowe wiki kaž tež koncert młodźinskeho dujerskeho orchestra z Leśnicy, Chróšćanskeje partnerskeje gmejny. Młodostni su tuchwilu w probowym lěhwje w Chrósćicach.
Na Maćičnu akademiju
njedźelu hornjoserbsce
11:00 Łužica tónle tydźeń
11:20 Dr. Timo Meškank a jeho
„priwatna kniha“
11:45 Serbski misionar a polarny
slědźer Jan Awgust Měrćink
12:00 Nabožne wusyłanje
(Wito Sćapan)
po tym zbožopřeća
delnjoserbsce
12:30 Aktualny magacin, mjez
druhim wo 700. róčnicy
Rubyna
13:00 Serbšćina po cyłym swěće
a w interneće
13:30 Nabožne wusyłanje
(Hartmut Leipner)
po tym zbožopřeća


text:
Njewjedro howriło
Choćebuz (dpa/SN/ch). W běhu jenož dweju hodźin dyrbjachu wohnjowi wobornicy sobotu popołdnju na juhu Braniborskeje na něhdźe 25 zasadźenjach spowróćane štomy a zwottorhane hałzy rumować, informuje rěčnik regionalneho běrowa Łužica w Choćebuzu. Nóc pak wosta měrna. Nichtó njebu zranjeny. Němska wjedrowa słužba bě za wokrjesaj Łobjo-Halštrow a Sprjewja-Nysa před njewjedrami warnowała. Na železniskej čarje Choćebuz–Lipsk dyrbješe blisko Schöneberga wosobowy ćah zastać, dokelž bě štom horni milinowód potorhnył.
Přirodoškitarjo zwrěšćili