text:
Serbja
Serbja (Tež Serbjo[1], delnjoserbsce Serby, łaćonsce Surbi, Surabi resp. Sorabi, němsce Sorben (Wenden)) su zapadno-słowjanski lud, kotryž je w Němskej žiwy. Domizna Serbow stej Delnja a Hornja Łužicy w zwjazkowymaj krajomaj Braniborska a Sakska.
[wobdźěłać] Rěče a sydlenski rum
Eksistujetej dwě spisownej rěči: hornjoserbšćina a delnjoserbšćina. Nimo toho wužiwaja so někotre narěče, kaž na přikład slepjanska. Hornjoserbšćina steji Čěšćinje a Słowakšćinje blisko, akutnje wohrožena delnjoserbšćina skerje Pólšćinje. Dźensa je ličba rěčnikow mjez 20.000 a 30.000, ličba Serbow wokoło 60.000. W Hornjej Łužicy bydli 40.000 Serbow, wosebje mjez Budyšinom, Kamjencom a Wojerecami. Tamne su w Delnjej Łužicy žiwe, a to mjez Grodkom, Choćebuzom a Błótami.
Žro hornjoserbskeje kónčiny, hdźež je Serbšćina wšědna rěč w zjawnosći, su wosebje katolske gmejny Chrósćicy, Pančicy-Kukow, Njebjelčicy, Ralbicy-Róžant a Worklecy kaž tež dźěle přimjeznych gmejnow Bóšicy, Njeswačidło, Hodźij a města Kulow. Dalši centrum je Radwor. W Delnjej Łužicy tajki stabilny rěčny teritorij wjace nimamy. Wjetšina rěčnikow Delnjoserbšćiny pak namakamy w gmejnach mjez Choćebuzom a Błótami, na přikład Borkowy, Běła Góra-Bělin, Hochoza abo Janšojce.
Hišće we wosomdźesatych lětach 19. lětstotka słušachu wulke kónčiny južnje a wuchodnje Budyšina (hač do Korzyma, Lubija a Mužakowa), kaž tež južnje a sewjernje Choćebuza k serbskorěčnemu teritorijej. Tež wuchodnje Łužiskeje Nysy, w dźensnišej Pólskej běchu hač do 20. lětstotka Serbja žiwe. Stawizniski centrum jich kultury bě Žarow (dźensa Żary). Serbska ludnosć w tym regionje bu pak po druhej swětowej wójnje kaž Němcy wućěrjena. Zbytk bu polonizowany.
[wobdźěłać] Serbska diaspora
Warianta hornjoserbšćiny bu hač do 20. lětstotka tež w małym sydlišću Serbin w Texasu rěčana, kotrež bě w 1850tych wot serbskich wupućowarjow załožene był. Dźensa maš w tamnišej šuli domizniski muzej, kotryž wo stawiznach Serbow w Zjednoćenych statach informuje. K ludličenju 2000 poda nimo toho w Pennsylvaniskej 157 wosobow „Lusatian“ („Łužisce“) jako maćeršćinu.
Dalše serbske sydlišća běchu w wšelakorych kónčinach Awstralije. Wot 1848 hač do 1860 wupućowaše cirka 2000 Serbow do kontinenta.
[wobdźěłać] Nabožina
Wjetšina dźensnišich rěčnikow hornjoserbšćiny je katolskeje konfesije. Prěnjotnje bě wjetša ličba Serbow hišće w 19. lětstotku ewangelsce (86,9 % w lěće 1900)[2], jenož Serbja w Kamjenskim wokrjesu běchu přewažnje Katolikojo (88,4 %). W Delnjej Łužicy pak přińdźe podźěl protestantow w tym času na wjace hač 99 %. Dla spěšnišeho zhubjenja rěči a identity pola ewangelskich Serbow (w Hornjej a Delnjej Łužicy) je tajki poměr dźensa nawopak.
[wobdźěłać] Narodne symbole
Serbska chorhoj bu w lěće 1842 najprjedy přispomnjena. Po pansłowjanskim kongresu w lěće 1848 w Praze (Čěska) wona dósta jeje dźensniše barby. Serbska hymna je "Rjana Łužica".
[wobdźěłać] Serbska Ludowa Strona
Wot lěta 2005 eksistuje Serbska Ludowa Strona.
[wobdźěłać] Žórło
- ↑ Faska: Pućnik po hornjoserbšćinje, ISBN 3-7420-1103-0, strona 153
- ↑ Po ludličenju 1900, hlej Ernst Tschernik: Die Entwicklung der Sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag Berlin, 1954, s. 34


c: text/html

text:
Jezus Kristus
Jezus Kristus (Jezus ze Nazaretu; z hebr. ישוע, ישו Joszue aram.: ܝܫܘܥ, ܝܫܘ Jeszua = "JHWH půmocům/zbawjyńym" i z gr.: Xpισtός Christós – "namaszczůny, půmazańyc, mesyjosz") - cyntralno postać krześćijaństwa, podug Wańelije zołożyćel religije krześćijańskij, Syn Boży a zbawićel. Do wjynkszośći wyznań krześćijańskych tyż wćelyńy Bůga we uosobje Syna Bożygo. W islamje uznowany je za proroka. Jigo uokres żywobyćo datuje śe na roki uod ůng. 8-4 roku p.n.e. do ůng. 30-33 roku n.e.
Podug zapisůw we Wańelijach Jezus naučou u Galilyje a Judyje w Izraelu, zostou skazany na śmjyrć i ukřižowany w Jerozolimje zgodńy s wyrokym řimskigo namjestńika (uać. praefectus) Půncjuša Piuata, a třećygo dńa po umarću zmartwychwstou. Dźeua i nauka Jezusa uopisane w Wańelijach stanowjům podstawa chřeśćijaństwa. Nauka Jezusa zostoua překazano śwjatu bez školořůw mjanowanych apostouůma.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lešon kenaan
Lešon kenaan (hebrejsce lᵉšon kᵉnaan (לשון כנען), kᵉnaanit (כנענית), čechit jᵉhudit (צ'כית יהודית), t. r. „židowska čěšćina“, čěsce lešon kenaan) mjenujemy rěč, kotruž židowscy wobydlerjo srjedźowěkowskeje Čěskeje, Morawy a móžno tež Łužicy a dźensnišeje Pólskeje wužiwachu. W hebrejšćinje ma jich rěč wjacore mjena, najbóle korektny zda so być terminus „židowska čěšćina“. Jiřina Šedinová z praskeje Karloweje uniwersity, znajerka kultury a pismowstwa čěskich Židow, měni, zo terminus lešon kenaan prosće (srjedźowěkowsku) čěšćinu woznamjenja.
Druhdy so informacije jewja, zo lešon kenaan bě wosebita rěč (na přikład w jendźelsce pisanej Wikipediji), ale jeničke woprawdźite žórło za spóznawanje rěče, kotruž čěscy Židźa w srjedźowěku nałožowachu, su glosy w nabožnych tekstach (hlej na př. spis Or zarua Jicchaka ben Moše abo Arugat ha-bosem Avrahama ben Azriel). Tute glosy su napisane z hebrejskim alfabetom, ale jich rěč njerozeznawa so wot tehdyšeje čěšćiny. Dźe wo wjace tysac glosow, t. r. dosć bohaty material, zo bychmy móhli prajić, zo lešon kenaan wosebita rěč njebě.
Zda so, zo so w tutym nastupanju situacija w Čěskej wot situacije w srjedźdowěkowskej Okcitanskej jara rozeznawaše, hdźež wosebita židowska rěč bjez dwěla eksistowaše, mjenujcy šuaditšćina. Na zakładźe židowskich glosow z Čěskeje hodźi so potajkim prajić, zo situacija w tutym kraju bě podobna skerje situaciji we Španiskej abo w Němskej, hdźež so rěč židowskich wobydlerjow wot rěče jich křesćanskich susodow hišće jara njerozezna. Rěč, kotruž w srjedźowěku Židźa w kraju Rheinland nałožowachu, tež njebě tak rozdźělna wot tehdyšeje němčiny kaž dźensniša jidišćina wot načasneje němčiny (to hodźi so tež wo španišćinje a „židowskej španišćinje“ mjenowanej ladino, djudezmo abo lengua djudeo-espanyola prajić).
Štož nastupa mjeno kraja Kenaan (כנען), w srjedźowěku, wono woznamjenješe nic jenož Čěsku, ale wšón teritorij, hdźež tehdom zapadni Słowjenjo sydlachu, mjenujcy dźensnišu Pólsku, Łužicu a kraje ležace na zapad wot Łužicy hač k Łobju. Dźensa móžemy ćežko prajić, hač lešon kenaan so jenož w Čěskej wužiwaše, abo tež druhdźe na tutym teritoriju. Někotre krótke teksty wšak zdadźa so dopokazować, zo snano tež "židowska pólšćina" eksistowaše, tež lešon kenaan mjenowana. To pječa dopokazuja pólske pjenjezy z napismami w hebrejskim alfabeće (ale w pólskej rěči):
Paula Wexlerowa teorija, zo zakład dźensnišeje jidišćiny bě słowjanski lešon kenaan, kotryž bu hakle pozdźišo germanizowany,[1] je jenož teorija, kotruž glosy z Čěskeje njedopokazuja. Cyle plawsibelny zda so być Maxa Weinreichowy pohlad[2]: Weinreich, awtor wobšěrneje knihi stawiznow jidišćiny, je přeswědčeny, zo jidišćina bě so jako germanska rěč z jidn-tajč wuwiła a hakle pozdźišo słowjanske wliwy zesrěba.
[wobdźěłać] Žórła
- ↑ Paul Wexler, (2002). Two-tiered relexification in Yiddish: The Jews, Sorbs, Khazars and the Kiev-Polessian dialects. Berlin: Mouton de Gruyter. ISBN 3-11-017258-5.
- ↑ Max Weinreich (1956). "Yiddish, Knaanic, Slavic: The basic relationships". For Roman Jakobson: Essays on the occasion of his sixtieth birthday, 11 October 1956. The Hague: Mouton. pp. 622-632.
[wobdźěłać] Literatura
- Šedinová, Jiřina: Literatura a jazyk Židů v Českých zemích, in EUROLITTERARIA & EUROLINGUA 2005, Technická univerzita v Liberci, Liberec 2005


text:
MOJE PRZEZYCIA WE SZKOLE c.d.
Tak, jak zaczlach lazic do szkoly to skonczolo sie moje beztroske zycie. Z pryka Mama wyciepowala mie dycki wczas rano o 7.00. Ktoz to widziol, coby tak wczas budzic biydne dziecko!
No ja, inkszym bajtlom niy szlo lepij.
Przodzi musialach isc umyc gymba i zymby, a potym sie oblykalach i sniodalach. Na sniodanie Mama dycki warzola mi grysek z maslym, cukrym i cimtym. Brrr…jeszcze dzisiej mie czynsie na te wspominynie, a na grysek niy poradza patrzec!
Po sniodaniu oblykalach szkolny fortuch, pukeltasza na pukel, miech z papuciami do folty i…jazda!
Do szkoly niy mialach daleko, bo na tyj samyj ulicy i nawet po tyj samyj stronie co nasza chalpa yno dwa domy dalij, toz Mama niy musiala sie troszczyc, coby mie co niy przejechalo. No i tyz niy bolo tela autow, co dzisiej. Moglach sama tyrac do szkoly i nazod, a na wielkij pauzie lotalach do dom sie czegos napic.
We piyrszy klasie mieli my dziynnie sztyry lekcje, ale potym coroz wiyncy, tak, ze w pionty mieli my juz tyz po siedym – osiym godzin lekcyjnych.
Moja szkola to bola „Szkola Cwiczen przy Studium Nauczycielskim w Gliwicach”. Moj pech! Wolalabych lazic do normalnyj szkoly podstawowyj.
Nasza szkola miala klasy na parterze, a na piyrszym sztoku bolo Studium Nauczycielskie.
Co pora dni mieli my „hospitacja”, to znaczy ze na nasze lekcje przilazioly praktykantki. Niy mialy daleko, yno zlyjzc piyntro nizy. Czasym tako lekcja prowadziola nasza pani a praktykanci sie prziglondali i robiyli se w swoich heftach zapiski, ale czynscij tako lekcja prowadziola praktykantka. Godom Wom, jak ta dziolcha bola nerwowo…
Wyglondalo to tak, ze my siedzieli jak dycki we swoich lawkach, a ze zadku i po bokach na takich dugich lawkach siedzieli praktykanci do kupy ze swoim rechtorym i robiyli se notatki, a jedna stola na miejscu naszyj pani i udowala, ze jest rechtorkom. My byli te „kroliki doswiadczalne”. Nojgorsze bolo to, ze my sie dycki musieli dobrze przigotowac na te lekcje, coby naszyj pani niy narobic ganby.
Jak kerys z bajtlow nazglobiol, to musiol stanonc w koncie gymbom ku scianie a zadkiym do klasy. Niyroz to trwalo aze do pauzy. Ale za to nos niy walyli linijkom po foltach i po zadku tak, jak to robiyli we inkszych szkolach. Niy musieli my tyz klynkac w koncie i czimac rynce do wiyrchu. Ale za to na lekcjach, jak niy trza bolo czytac abo pisac we hefcie, yno pani cosik tlumaczola, to musieli my siedziec z ryncami zalozonymi do zadku na plecach. To tak sie rechtory zabezpieczali, coby my niy wyrobiali i niy ciepali kulkami z papioru, abo niy grali we statki yno dowali pozor na lekcji. A to bolo take nudne…
Roz na jednyj takij lekcji we pionty klasie mialach pecha, bo czytalach se pod lawkom ksionzka Karola Maya „Winnetou”. No i dopadli mie! Ksionzka skasowano, rechtor mi jom zabrol i jeszcze kozol mi powtorzac to, o czym godol. Moj pech! Bo skond jo mialach wiedziec, o czym rechtor godol, jak jo myslami bolach na prerii, rajtowalach na koniu do kupy z Winnetou i Old Schatterhandym, szczylalach z flinty do niedzwiedzia Grizzli i wszystke Indianery boly mojimi przijocielami ?
Ale nojgorsze bolo to, ze jeszcze niy skonczolach czytac ksionzki i niy wiedzialach, co bolo dalij. Szesc tydni laziolach za tym nauczycielym i prosiolach go, coby mi dol ta ksionzka nazod. Bez te szesc tydni chyba colko szkola przeczytala ta ksionzka, bo dostalach jom nazod fest zniszczono i zmarnowano. To bolo swinstwo, bo jo bardzo szanuja i dbom o ksionzki – to som przeca moje przijociele!
Ale jo bolach dycki grzeczno, niy zglobiolach, niy pyskowalach, i z zachowania mialach na kozdyj cynzurze piontka. Moja Mama niy musiala lotac do szkoly tak, jak niykere matki, szczegolnie od chopcow, bo byli frech.
Do dzisiej mom ksionzki – nagrody, kere przi cynzurze dostowalach ze wpisym: „za wzorowe zachowanie”.
Na jednym obrozku stoja z kolezankami i kolegami na schodach przed zadbanom szkolom 50 lot tymu, a na drugim mozecie obejrzec, jak teraz wyglondo „moja” szkola.
Barbara Matusiewicz


text:
Sierra Leone
Sierra Leone, Republika Sierra Leone - państwo we zachodńij Africe, nad Uoceanym Atlantyckim. Grańica mo s Gwinyjům a Liberyjům. Mjano kraju je nadane bez portůgalskich uodkrywcůw s 1462 a uoznačo "Gůry Lwje". Bez tři stuleća bůu to teryn kaj chytano ńywolńikůw a kwituo piractwo, aže w 1787 Brytyjske Towařistwo Antyńywolńiče wykupiuo teryny přibřežne a zouožyou dźiśejšo stolica - Freetown. We 1808 Sierra Leone uostouo kolůńijům brytyjskům. Uod 1961 ńypodlygue.
Wybřeže je sam we wjynkšyj tajle bažouowate a rosnům na ńym mangrowce. Pzostauo tajla zajmuje puaskowyž pokryty lasůma, nojwyžšy wjyrch Bintumani mjanowany tyž Loma Mansa mo 1948 m n.p.m. Gynsty nec řykůw, klimat růwńikowy, fest wilguy i ze srogimi uopadůma (3400 mm bez rok).
Gospodarka zaležno bezma coukowiće uod wydobyćo djamyntůw. 2/3 ludźi utřimuje śe s prymitywnygo bauerstwa a rybouůwstwa. 68% mjyškańcůw žyje půńižyj grańicy ůbůstwa.
60% ludnośći wyznowo islam, 30% je půganůma a 10% wyznowo chřeśijaństwo. Je sam nojwjynkšo na śwjeće umjyralność babůw w ćůnžy a babůw i bajtli při porodźe.


text:
i zajś wyliczanka
ślonsko-polsko rymowanka
my godomy,wy mówicie
kjeś nos mono zrozumicie
I zajś wyliczanka
Zeflug Ślonskij Fraszki i Rymowanki
Zeflug Ślonskij Fraszki i Rymowanki
Zeflug Ślonskij Fraszki i Rymowanki
Zeflug Ślonskij Fraszki i Rymowanki
17 maja w Rudzie Sl we Wiśniowym Sadzie zeszli my sie na X Zeflug Ślonskij Fraszki i Rymowanki.Było wjela zocnych gości ,mjyndzy innymi Marian Makula,Bogusław Szygóła,Gerard Trefoń,Teresa Chudziak,Piotr Kucia,kompozytor Grzegorz Brożek,Ludwik Poloczek i jeszcze inksi zocni goście,Wszysko pjyknie pokludziół Bronek Wątroba. Na tym uroczystym spotkaniu były wrynczone dyplomy i bronotne odznaki Pszociel Ślonskij Godki ,jedna tako odznaka była przyznano naszymu Bernadowi Śmigała ze Ślonskij Godki.Zostały rozdane też dyplomy z konkursu kjery sie odbył na forach NK ,,Autorski Wontek Literacki po Ślonsku,,, a dostali je Ewelina Kuśka,Bernad Śmigała,Stanisław Skiba i jo czyli Urszula Oślislok,wszyjscy my som członkami Ślonskigo Domu i 3 z nas ze Ślonskij Godki.
Atmosfera była bardzo fajno ,były czytane wiersze i fraszki,naszej godce zdało sie nie być końca.Pan Podgórski porobjół zdjyncia i
ma napisać artykół o zeflugu,jak już bydzie dostympny zostanie podany link.Rafał Janowski z radyjka internetowego Ślonske Muszketery przeprowadził wywjady ,kjer we pjontek 20 maja pójdzie se posłuchać na jego audycji.Było pjyknie i wesoło,ale jak wszysko co dobre i fajne sie kończy,tak i zeglóg sie skończół,ale za pól roku zajś bydzie nastympny już XI .Wiśniowy Sad zajś napełni sie zocnymi gościami i czytaniym pjyknych ślonskich wjerszy.Tera już te spotkania ze ślonskom fraszkom i rymowankom stały sie tradycjom.
Wiśniowy Sad IX ZEFLUG Ślonski Rymowanki 08 11 2010
Rymowanka
Rymowanka
Kiedy słonko śwjyci wtedy dobrze se czuja
To też z humorym zaroz rymuja
Wierszyki do rymu wesołe szkryflom.
Mjyndzy rymy kwoteczka wplotom.
Zamiast przecinków som promyki słoneczne.
A w miejsce kropek sadzom ptokszki jeszcze.
Już wesołe rymy dokupy tańcujom.
A przecinki z kropkami dokupy flirtujom.
I tak cołki dziyn rymuja co chwila.
Jak wieczor przidzie w rymy gwiozdki wplatuja
Kiedy na wieczor jasne gwozdki śwjycom
To rymki gwieździste jak z rynkowa lecom
Kiedy spać się kłada rymy w głowie mam
I kedy rano wstowom na kartka je przelywom
Maria Kostrzewa


text:
Futsalowcy krakowskiej Wisły udanie rozpoczęli grę w nowym sezonie ligowym. Na inaugurację rozgrywek pokonali w Rudzie Śląskiej tamtejszą Gwiazdę 4-1.
Gwiazda Ruda Śląska - Wisła Krakbet Kraków 1-4 (0-2)
0-1 Frane Despotović (2.)
0-2 Serhij Zadorożnyj (12.)
0-3 Frane Despotović (29.)
0-4 Serhij Zadorożnyj (40.)
1-4 Mateusz Omylak (40.)
Wisła Krakbet: Bartłomiej Nawrat, Kamil Dworzecki, Kamil Lasik - Zbigniew Mirga, Frane Despotović, Mikołaj Zastawnik, Marcin Czech, Krzysztof Kusia, Rafał Franz, Roman Wachuła, Serhij Zadorożnyj, Marcin Kiełpiński, Adrian Pater.
Żółta kartka: Kiełpiński.


text:
Tormůn
Tormůn to je szpiler, kery durch stoji na budźe (torze) a dowo pozůr, coby bal do ńij ńy wpod, skiż tygo, coby drugi manszaft ńy mjoł punkta. Nojczyńśći tormůn widźi śe we fusbalu, nale je tyż we inkszych szportach, kej handbal, ajshokej, hokej na trowje atd. Tormůn czynsto sam może wjyncy jak inksze szpilery, kej bajszpil - we fusbalu może chytać bal do łapůw, trzimać bez chwila a wyćepować s pola karnygo. Za to we handbalu na uopak - ino tormůnowi idźe kopnůńć bal szłapůma. We hokeju może brůńić cołkym ćołym.


text:
szczewik topi sie w ciaplycie”
Tak śpiywali ło nos ,,Raki”
Jednak Kaufhaus już niy jest taki
,,Sadza sie maze na łoku
tak sie kurzy z huty ,,Pokój”
Może kedyś tak tyż boło
Jednak wszystko sie zmiyniolo
Niy yno u nos, ale wszyndzie
Ciaplyta po dyszczu jest i bydzie
Tu żodyn sadzow sie już niy boji
Bo huta ,,Pokój”niyczynno stoji
Ze sadzow już familoki umyli
Prosto droga, bez dziur zrobiyli
Gryfnie, zielono tu jest w koło
Jest terozki czysto i wysoło
Teroz jak już Kaufhaus niy jest taki
To zmiyncie śpiywka, droge ,,Raki”


text:
Glasgow
Wspůłrzyndne: 55°52'12" N 04°16'12" W
Glasgow (gael.: Glaschu, scots: Glesca/Glesga) to je nojsrogsze mjasto Szkocyje. Leży uůne nad rzykům Clyde. Mjasto zaczyno śe rozwijać we XVIII stoleću skiż wzbogacyńo śe uokolicznych kupcůw na handlu tytůńym, baumwolům a růmym. We XIX stoleću jego ludność wzrosnůła 10 razůw. Powstały wuůnczas stoczńe na rzyce Clyde a ćynżko industryjo, nale tyż i srogo dźelńica slumsůw, kero istńała jeszcze po II wojńy śwjatowyj. We 1990 Glasgow dostoł titel "Ojropejskij Stolicy Kultury". Fůngujům sam dwa znůme kluby fusbalowe: Glasgow Rangers a Celtic Glagow. Rangers je kojarzůny ze protestantůma, a Celtic s katolikůma. Stadjůn Hampden Park we Glasgow je norodowym stadjůnym Szkocyje.


text:
Wolga
Wolga (rusce Bóлra – [ˈvolɡə] IPA, tatarsce İdel, w rěči fiu PaB) je rěka we wuchodźe europskeho dźěla Ruskeje. Z dołhosću 3534 kilometrow je wona najdlěša rěka Europy. Wužórli so na sewjerozapad wot Moskwy a cirka 320 kilometrow na juhowuchod wot Pětrohródu. Wuliwa so do Kaspiskeho morja.
Při rěce namaka so wjele rěčnych zawěrow a wuznamnych městow, kaž na přikład Wolgograd, Samara, Uljanowsk a Nižny Nowgorod.
Rěka Wolga je přez łódźne kanale zwjazana z Baltiskim morjom, Čornym morjom, Běłym morjom a Azowskim morjom.


text:
Szlangi
Szlangi (łać. Serpentes) to je podraja gadůw s raje łuskonośnych. Majům uůne duge ćoło bes szłapůw a szczynkowy aparat kery dozwalo jeim fest a fest szyroko rozwjyrać szczynki, bez cůż poradzům uůne połykać uofjara we całośći. Ńy majům strzodkowygo ucha ańi bymbynkowyj błůny. Liczba kryngůw poradźi dolyźć u ńich do 400. Do terozki porachowano bezma 3000 gatůnkůw szlangůw. Ńykere ś nich sům jadowite (10-25% wszyjstkich gatůnkůw) a wszyjstke sům mjynsożerne a połykajům uofjary we całośći. Dźoł zoologiji kery zajmuje śe szlangůma je mjanowany uofjologijo.


text:
München
Wspůłrzyndne: 48°08' N 11°34' E
München je mjasto we Mjymcach, stolica landu Bajery a rejyncyje Gůrne Bajery. Leży na Bajerskij Wyżce nad rzykům Izara. Je znamjynnym kulturalnym, naukowym a industryjnym uostrzodkym we Bajerach. Zołożůne we 1158 roku. Jygo mjano pochodźi uod położyńo wele klasztoru (mjym. bei den Mönchen). We 1919 powstała sam Bajersko Republika Rad. We uokryśe Wajmarskij Republiki uostrzodek naźistowskigo ruchu. We München we 1938 podpisano Ukłod ze München. We 1972 bůły sam Uolimpijske Igrziska. Terozki mjasto je śedźibům bankůw, werku BMW a inkszych.


text:
Nó, tóż mómy dzisiôj te nôjgryfniyjsze świynto we tym pónbóczkowym kalyndôrzu – Wielkanoc. Radujecie sie, pra? A fto by sie niy radowôł na te richtik szykowne, wiesynne świynto, na to, co naszymu Pónbóczkowi sie kiejsik, dôwno tymu nazôd „zmartwychwstało” (czego nóm Żydy niy poradzóm darować i ciyngiym ino fandzolóm ło czymsik blank inkszym). I jô niy ma jaki rasista, jô niy ma antysymita, jô tyż niy przinoleża do tych nôjbarzij wiyrzóncych, ale jeżech tym cowiekiym, kiery nasze gryfne zwyki, ftore bez dwa tysiónce lôt już fóngujóm, mô we srogij zocy i zawdy bydzie sie asiół, co we takij krześcijańskij „kulturze” go łojce i staroszkowie sztryng trzimali i dôwali – jak przinoleżi – wyćwika, i to srogô wyćwika.
I Wiycie, moje roztomiyłe ludkowie, móm utropa, bo już bez dziesiyńć lôt Wóm sam we tym naszym radijoku beróm i łozprawióm, a wiela razy idzie gôdać ta samo lajera, ło tym samym. Ło Wielkanocy mockach już nałozprawiôł, to możno dzisiej rzykna to, coch wyczytôł u naszego móndroka Lucjana Siemieńskiego. Bydzie to ździebko inakszij niźli zawdy przi tych świyntach, ale możno bydzie sie wercióło tego posuchać.
Wiycie! Srogi Post ze tym swojim strzimowaniym sie sztryng łod uciychów światówych, łod śmiychu i gracek, ło łozpamiyntowaniu duchowym, zaobycz przitrefiô we jankornyj porze, ftorô jes przyjńściym ze martwoty zimowyj do wiesiynnygo życiô. Zaiste procnie bóło by znôjść sposobniyjszô kwilka do nasztalowaniô umysłu na sztima żałoby, nad te ci marcowe i kwiytniowe zmiany. Kościół juzaś, ftory poradzi łogdôdnóńć naszô nôtura, poradziół zastosować łobrzyndy i fajery do pór roku. Jakóż tyż srogi post i jagwynd trefiajóm razinku na tyn czôs przyjńściô, czôs nôjniyznóśniyjszy, eźli to we nôturze abo i we społyczyństwie ludzkim. Rozum nasz, kiery ukłôdô sie ze światym zewnótrznym, chyntliwszy jes wtynczôs do łozmyślaniô na marnóściamiżyciô, bo kaj uwidzi rojmóng i gymisz, mrókiyw, klara łómdlało, kierô lynkliwie pokazuje sie na horizóńcie, a za to mô jesce duge nocki, przijazne utworóm fantazyji i hormijóm duchów, ftorych głósy jojczóm i łodzywajóm sie choby we szumie wiatrów przedwiesniynnych i podzimówych.
Ale, łotóż utargała sie zima – i môsz cowieku Świynto Naródzin Krystusa, wesołe i rzywne do kupy, głóśne, ale we dómowyj cichóści, richticzny fajer dómowyj fojerki; sam juzaś utwôlô wiesna – i choby na łożywiynie wysuszónyj mankulijami i utropami duszy, nastympuje nôjsrogszy fajer we krześcijóństwie: Wielkanoc – Dziyń Mortwychstaniô! Wiesna! Mortwychstanie! Jakiesik ci całbrowne skuplowanie zimbolu kónfesyjnygo ze nôturóm. Wszyjsko tyż, eźli ino gorkô klara i pogoda jes kómu rada, wyprasknie życiym; dómowe zacisze niy mô już blank szarmu i prziroku za to ausflugi we pola, zogóny, pasiónki, łónki, lasy kuplujóm sie ze łónakimi pamióntkóma, kiere łobchodzi sie na tym wolnym i frisznym lucie. Te nôgłe przyjńście łod umôrtwiyniô bez wiela tydni, ze postów, spówiydzi, pokuty, ze chamernyj żałóby kościołów, łobrzóndków, kiere tak żywo przipóminajóm srogo łofiara krziżowô, do radóści, uciychy Mortwychstaniô, do winszowaniô wesołygo Alleluja przi spóżywaniu wielkanocnygo jajca, tela we sia miyści poytycznygo żywiółu, iże naprôwda dziwować sie niy potrza naszym dichteróm, iże tak ci caubrownie kryślyli żywot dómowych łojców, iże łobrôzu fajeru niy wetkali we swoji cudnych ypópyjów. Choć fto, bele kery spómniyniym sióngô lôt dôwniyjszych, już dzisiôj poradzi merknóńćróżnica i czuje ziómb, ftory poradzi sie wedrzić we te wszyjske nasze fajery i starodôwne zwyki.
Ja, jô miarkuja, iże ludzie na parada ino terôzki bieróm sie za fajrowanie tych wielkanocnych świónt, i blank jim do palicy niy przijńdzie wiela to szykownistych zwyków już sie niy piastuje. Bo ino same jajca, szinki, szołdry i deczko kołocza ze posypkóm, to jesce niy tyn na isto starodôwny prziwyk wiellaknocnygo tisza. Niy ma tak na isto tyj wielkanocnyj launy, sztimóngu. Niy ma już blank tyj galantnyj Wielkanocy. Bo i szłoby sam jesce dzisiôj spomnieć ło skrzotkach, „ubożóntkach”, potympiónych duszyckach i tych inkszych jesce „larach i penatach”, znacy – jak to ze łaciny idzie: „bóstwach opiekuńczych domu i szczęścia rodzinnego, ze zagród, pól, dróg, podróżnych i państwa, przedstawiane w postaci tańczących młodzieńców w wieńcach, z rogami obfitości w rękach”. Bezmać bali i dziobły we tyn dzień tómpali do kościoła, bo tam ci sie na isto dziôli take fest „nadprzirodzóne” rzecy. Łostała ze tego takô powiadaczka, kiero kajsik tam spisôł Potocki (cheba Teodor?), iże : We Wielką Niedzielę najpodlejszy idzie do kościoła szuja”.
Miarkujecie to? Łobejzdrzijcie sie, kuknijcie gynał dzisiôj naobkoło wszyjskich Waszych sómsiôdów we bankach we Waszym farnym kościele! Fto tyż tam niy markiyruje festelnie świyntygo.
Nó, coby dzisiôj, przi tak wesołym fajerzy, niy bóło za tala markotnie, spómna sam ino jesce ło pôruch powiadaczkach, na ftore trza bez ta Wielkanoc dôwać pozór. Na tyn przikłôd dwie, chnet blank po jednych pijóndzach, ale niy blank take same:
„Kiej na gloki wielkonocne padô, suchość noma bez côłkie lato włôdô”.
A terôzki drugo:
„Na Wielkanoc słóńce, to lato gorónce”.
Nó, tóż jako bydzie? Bydzie dyszcz we Wielkanoc – côłkie lato suche, a bydzie we Wielkanoc klara grzôła – to tyż lato bydzie gorkie. I bydź tu chopie mónter, być sam do łostatka móndry!
Dzisiej Niydziela Wielkanocno…
Nó, tóż mómy dzisiôj te nôjgryfniyjsze świynto we tym pónbóczkowym kalyndôrzu – Wielkanoc. Radujecie sie, pra? A fto by sie niy radowôł na te richtik szykowne, wiesynne świynto, na to, co naszymu Pónbóczkowi sie kiejsik, dôwno tymu nazôd „zmartwychwstało” (czego nóm Żydy niy poradzóm darować i ciyngiym ino fandzolóm ło czymsik blank inkszym). I jô niy ma jaki rasista, jô niy ma antysymita, jô tyż niy przinoleża do tych nôjbarzij wiyrzóncych, ale jeżech tym cowiekiym, kiery nasze gryfne zwyki, ftore bez dwa tysiónce lôt już fóngujóm, mô we srogij zocy i zawdy bydzie sie asiół, co we takij krześcijańskij „kulturze” go łojce i staroszkowie sztryng trzimali i dôwali – jak przinoleżi – wyćwika, i to srogô wyćwika.


text:
Rusinšćina
Rusinšćina (rusinsce pycиHbckый языk) rěči so jako mjeńšinowa rěč we wjacorych wariantach w Pólskej (łemkowšćina), Słowakskej, w zakarpatskich kónčinach Ukrainy a we Wójwodźinje (Vojvodina/BojBoдиHa, awtonomna prowinca w Serbiskej). Nimo toho su mjeńše skupiny rěčnikow tež w Madźarskej a Rumunskej.
Rusinšćina liči do wuchodosłowjanskich rěčow, ma pak sylne zapadosłowjanske (we Wójwodźinje tež juhosłowjanske) wliwy.
Za grafiske podaće Rusinšćiny wužiwa so zwjetša kyrilica, druhdy tež łaćonske pismo po wašnju jednotliweho kraja.


text:
Słuchanska CD wušła
„Z mójogo žywjenja – Hanzo Njepila-Rowniski hulicujo“ rěka titul słuchanskeje CD z tekstami Rowniskeho połbura Hansa Njepile (1761-1856), w kotrychž rozprawja wo swojim wšědnym dnju. Wudawaćelka je župa Běła Woda/Niska. CD je přinošk w zmysle žadanja lětušeje župneje hłowneje zhromadźizny, zo je wjace projektow k spěchowanju Slepjanskeje narěče trěbnych. dale
Maćica Serbska
Hižo tójšto lět přewjedźe jedne z najstaršich serbskich towarstwow, Maćica Serbska, swoju hłownu zhromadźiznu sobotu po jutrach. Tež lětsa zeńdźe so dnja 10. apryla 2010 zaso na 45 čłonow a zajimcow, mjez nimi tež přećeljo Serbow z wukraja, na žurli Serbskeho muzeja w Budyšinje, zo bychu towarstwowe naležnosće rjadowali a diskutowali. dale
Serbja a lěto 1989
Na podawki měrliweje rewolucije 1989 w Serbach spomina so na zarjadowanju Maćicy Serbskeje pjatk, 13. nowembra 2009, w 19.00 hodź. w Dźiwadle na hrodźe w Budyšinje. Stawiznar dr. Timo Meškank z Lipska rysuje w swjedźenskim přednošku podawki politiskeho přewróta w Serbach a prócowanja wo wobnowjenje Domowiny. dale


text:
Ksiynga Rodzaju
Rozdzioł piyrszy
1. Na poczóntku Pón Bóczek stworził niebo a ziymie.
2. A ziymia była prózno i bes żodnego kształtu, ćma było nad wielkucnymi wodami, a duch Pón Bóczka sie unoszoł nad wodami.
3. I Pón Bóczek przerzóndziuł: Niech sie srobi światło. I światło sie srobiło.
4. Pón Bóczek widzioł, że światło było dobre i doł go ekstra od ćmoka.
5. I Pón Bóczek mianowoł ćmok – nocóm, a światło mianowoł dniym. I tak przeszoł wieczór i rano – piyrszy dziyń.
6. A potym Pón Bóczek zajś przerzóndziuł: niech sie srobi wielko dziura w postrzodku wód i niech ta dziura odgrodzi jedne wody od drugich.
7. I jak uż Pón Bóg srobiuł tóm wielkucnóm dziure, to odgrodziuł ty wody na wyrchu, od tych na dole, a jak uż to było gotowe,
8. To Pón Bóg mianowoł tóm wielkucnóm dziure niebym. Zajś przeszoł wieczór i rano – drugi dziyń.
9. Potym Pón Bóczek przerzóndziuł: Niech sie sbieróm wszecki wody pod niebym na jedno miejsce, i niech sie pokoże suche miejsce. A jak sie uż tak stało,
10. Pón Bóg mianowoł to suche miejsce ziymióm, a wielkucne wody mianowoł morzym. Widzioł, że to wszecko było dobre,
11. przerzóndziuł zajś: Niech ziymia obrodzi i wydo zielóne zieliny: trowe, kiero dowo nasióna, strómy s owocami, kiere bydóm rodzić rostomajte owoce s nasiónami podle gatunku. I tak sie stało.
12. Ziymia obrodziła zielóne rośliny i zieliny: trowe s nasiónami podle gatunku i strómy, kiere rodziły owoce s nasiónami podle jejich gatunków. A Pón Bóg widzioł, że to było dobre.
13. Zajś przeszoł wieczór i rano – trzeci dziyń.
14. Potym Pón Bóg przerzóndziuł: Niech sie srobióm ciała niebieski, kiere bydóm świycić na niebie, coby dzieliły dziyń od nocy, coby znaczyły pory w roku, dni i roki.
15. Coby były ciałami, kiere bydóm świycić na niebie i coby świyciły nad ziymióm. I tak sie stało.
16. Pón Bóczek srobiuł dwa wielki ciała, kiere świyciły: wiynksze coby świyciło w dziyń i miyńszy coby świyciło w nocy, srobiuł też gwiozdy
17. I powiesiuł to wszecko na niebie, coby świyciły nad ziymióm.
18. coby świyciły przes dziyń i w nocy i coby grodziły ćmok od światła. Pón Bóg widzioł, że to wszecko było dobre.
19. Zajś przeszoł wieczór i rano – sztworty dziyń.
20. Potym Pón Bóg przerzóndziuł: Niech sie wypełniam wody rostomajtymi rybami, godami i żywymi stworzyniami, a ptoki niech furgajóm nad ziymióm i pod niebym.
21. Tóż Pón Bóg srobiuł wielkucne potwory w morzach, rostomajte ryby i rostomajte stworzynia w morzach.
22. I pobłogosławiuł jim i prawił: Bydźcie płodne, mnożcie sie, cobyjście zapełniły wody morski, a ptoki niech sie też lyngnóm i płodzóm na ziymi.
23. I zajś przeszoł wieczór i rano – piónty dziyń.
24. Potym Pón Bóg przerzóndziuł: Niech ziymia wydo rostomajte zwierzynta żywe, bydło, gody, dziki zwierzynta, podle jejich rodzajów. I tak sie stało.
25. Pón Bóg stworził rostomajte rodzaje dzikich zwierzónt, bydło, rostomajte gody, kiere sie czołgajóm po ziymi. I widzioł, że to było dobre.
26. Na kóncu Pón Bóg przerzóndziuł: Sróbmy eszcze człowieka, podobnego do nas. Niech dyryguje wszeckimi rybami w morzach, ptokami, kiere furgajóm w lufcie pod niebym, bydłym, ziymióm i wszeckimi godami, kiere sie czołgajóm po ziymi.
27. Pón Bóg stworził człowieka podobnego do siebie, stworził go na swój obraz: stworził chłopa i babe.
28. Potym jim błogosławiuł i prawiuł: Bydźcie płodni, mnóżcie sie, cobyjście zapełnili całóm ziymie, i sróbcie se jóm poddanóm; cobyjście dyrygowali rybami w morzach, ptokami, co furgajóm pod niebym w lufcie i wszeckimi godami, kiere sie czołgajóm po ziymi.
29. Potym eszcze prawiuł: Tukej wóm dowóm wszecki zieliny i rośliny, kiere majóm nasióna na całej ziymi i wszecki strómy, kierych owoce majóm nasióna: to wszecko bydziecie jejść.
30. A wszecki zwierzynta kiere sóm na miedzach, wszecki ptoki w lufcie i wszecko, co sie ruszo na ziymi bydóm żrać zielónóm trowe. I tak sie stało.
31. I Pón Bóg widzioł, że wszecko co srobiuł było dobre. I tak przeszoł wieczór i rano – szósty dziyń.
Rozdzioł drugi
1. I tak zustało skónczóne niebo a ziymia i wszecki stworzynia i zwierzynta,
2. Jak Pón Bóg skóńczył w szóstym dniu swojóm robote, to se spocznył w siudmym dniu, bo sie ganc urobiuł.
3. Wtynczas Pón Bóg pobłogosławiuł siódmy dziyń i srobiuł go świyntym; w tym dniu Pón Bóczek se spoczón po całej ciynżkij robocie, jakóm srobiuł, jak wszecko stworzoł.
4. A tukej sóm dzieje poczóntków po stworzyniu nieba a ziymi. Kiej Pón Bóg srobiuł niebo a ziymie
5. Nie było eszcze żodnego krzoka na miedzach na ziymi, nie było też żodnej trowy – bo pón Bóg nie posyłoł deszczu na ziymie i nie było człowieka kiery by jóm oroł, abo brónowoł.
6. Żodyn też nie kopoł przikopów, coby nawadniać ziymie
7. Wtynczas Pón Bóg ulepiuł człowieka s prochu ziymi i dmuchnył w jego nos dech żywota, a człowiek sie stanył żywóm istotóm.
8. Jak uż Pón Bóg posadziuł zogrode w Edyn na wschodzie, to tam wraziuł człowieka, kierego ulepiuł.
9. Pón Bóg kozoł rość rostomajtym szumnym strómóm, kozoł coby rosły ze ziymie, coby też rodziły dobre owoce, posadziuł też jedyn stróm w postrzodku zogrody – stróm poznanio dobrego i złego.
10. S Edynu wychodziła rzyka, kiero nawodniała całóm zogrode i tam stela sie rosdzielała na sztyry rzyki.
11. Piyrszo sie mianowała Piszon, óna płynie dokoła kraju Chawila, kaj je złoto
12. A złoto w tej krajinie je nejlepsze, tam je aji żywica, kiero wónio i czyrwióny kamiyń.
13. Drugo rzyka sie mianuje Gichon, płynie dokoła krajiny Kusz.
14. Trzecio rzyka sie mianuje Chiddekel i płynie na wschód od Aszszuru. Sztworto rzyka sie mianuje Perat.
15. Tóż Pón Bóg wzión człowieka i go wraziuł do zogrody Edyn, coby tam uprawioł ziymie i coby wszyjstkigo wachowoł.
16. Pón Bóg tez przikozoł człowiekowi: bydziesz jod wszecki owoce ze wszeckich strómów, jaki ci sie podobajóm.
17. Ale s jednego nie śmisz jejść, ze stróm poznanio dobrego i złego. Jak s niego słysz owoc to umrzesz.
18. Potym Pón Bóg eszcze przerzóndziuł: Ni ma dobrze, coby chłop był sóm, tóż mu srobiym cosi ku pómocy.
19. Pón Bóg ulepiuł s gliny wszecki zwierzynta na ziymi i wszecki ptoki, kiere sóm w lufcie i przikludziuł ich Pón Bóg do chłopa, coby tyn jich wszecki pomianowoł. Jednako każde zwiyrze, kiere chłop pomianowoł sie mianowało istota żywo.
20. I tak chłop pomianowoł wszecki bydło, ptoki, kiere furgajóm w lufcie, wszecki zwierzynta na miedzach, ale to nie była dobro pómoc dlo tego chłopa.
21. Wynczas Pón Bóg posłoł głymboki spani na tego chłopa, a jak społ to mu wycióngnył jedno żebro, a na to miejsce mu doł ciało.
22. Potym Pón Bóg s tego żebra, kiere wycióngnył chłopu srobiuł babe. A jak jóm przikludziuł do chłopa
23. To chłop przerzóndziuł: to je dziepro kojść s kojści mojich i ciało s mojigo ciała!
Óna sie bydzie mianować niewiastóm, bo zustała wziynto s chłopa.
24. I tymu chłop opuści swojigo Ojca i swojóm Matke i idzie ku babie i łónczy sie s nióm, tak że sie s nich robi jedno ciało.
25. A choć chłop i baba byli sadzy, to jednako nie było ich gańba.
Rozdzioł trzeci
1. A god był nejchytrzejszy ze wszyjstkich zwierzónt, kiere żyły na ziymi i kiere Pón Bóg stworził. Prawi do baby: Fakt wóm Pón Bóg zakozoł że nie śmicie jejść ze wszeckich strómów w tej zogrodzie?
2. A baba prawi: wszecki owoce ze zogrody mogymy jejść.
3. Yny o jednym owocach s jednego stróma Pón Bóg prawiuł: nie śmicie s niego jejść, ani go nie śmiymy macać, coby my nie pomrzili.
4. Wtynczas god przerzóndziuł do baby: Ale dyć nie umrzicie!
5. Ale Pón Bóczek wiy, że jak sjycie owoc s tego stróma, to sie wóm odewrzóm oczy, i bydziecie tacy jako Pón Bóg, bydziecie znać dobre i złe.
6. Wtynczas baba sie podziwała na tyn owoc i se wszymła, że je ganc szumne i że by go szło sjejść i że jak go sjy to bydzie tak móndry, jak Pón Bóczek. Stargała tyn owoc, wziyna kónsek do gymby na skosztowani, potym dała też kónsek swojimu chłopu i ón też sjod.
7. Naroz sie jim odewrziły oczy i se wszymli, że sóm sadzy, tóż zeszulali gałynzi s figi i srobili se taki przeposki.
8. Jak chłop s babóm usłyszeli, że Pón Bóg chodzi po zogrodzie, jak wioł wiaterek, to sie przed nim pochowali miyndzy strómami.
9. Pón Bóg zawołoł na chłopa i sie go spytoł: Kaj żejś je?
10. A ón przerzóndziuł: Usłyszołech cie i żech sie slynknół, a potym żech sie schowoł, bo przeca żech je sagi. .
11. A Pón Bóg przerzóndziuł: Gdo ci prawiuł, żejś je sagi? Nie jodejś czasym s tego strómu, s kierego żech ci zakozoł jejść?
12. Chłop przerzóndziuł: Ta baba, kieróm żejś przi mie postawiuł, mi dała owoc s tego stróma i żech go sjod.
13. Wtynczas Pón Bóg przerzóndziuł do baby: Czymu żejś to srobiła? A óna na to: God mie namówiuł i żech sjadła.
14. Pón Bóg przerzóndziuł do goda: Żejś tak srobiuł, to bydziesz przeklynty miyndzy wszyjstkimi zwierzynami na ziymi i na miedzach. Na brzuchu sie bydziesz czołgoł i bydziesz żroł proch do kóńca swojigo żywota.
15. Srobiym też zwade miyndzy tobóm i miyndzy babóm, miyndzy twojim nasiyniym i nasiyniym baby.
Nasiyni baby ci zmarasi głowe, a ty mu zmarasisz piynte.
16. Do baby przerzóndziuł: Jak bydziesz nie sama to bydziesz cierpieć, w bólu bydziesz rodzić dziecka, bydzie cie cióngło ku chłopu, a ón bydzie nad tobóm panowoł.
17. Do chłopa Pón Bóg przerzóndziuł tak: Żejś posłuchoł swoji baby i sjodejś ze stróma, s kierego żejś nie śmioł jejść to skuli ciebie cało ziymia bydzie przeklynto, kupa sie urobisz, coby obrodziła, bydziesz ciynżko robiuł aż do kóńca swojigo żywota.
18. Ziymia ci bydzie rodzić ciernie i osty, a przeca ty musisz jejść to co ci na nij urośnie.
19. Bydziesz sie pociuł, nim cosi ci ziymia urodzi, pokiel sie nie wrócisz spadki do ziymie, s kierej żejś je ulepióny, bo żejś je proch i zajś sie w proch obrócisz.
20. chłop mianowoł swojóm babe Ewa, bo óna je matkom wszeckich, kierzi żyjóm na ziymi.
21. Pón Bóg srobiuł eszcze chłopu i babie lónty ze skóry i ich oblyk.
22. Potym Pón Bóg eszcze przerzóndziuł: Człowiek sie stanył taki, jako my, zno dobre i złe. Terazy nie śmi wycióngnyć rynki, coby stargoł owoc ze stróma żywota i sjod go i żył uż na wieki.
23. Tóż Pón Bóg wygnoł człowieka s Edynu, coby robiuł na ziymi, s kierej zustoł wziynty
24. Jak uż Pón Bóg wygnoł człowieka, to postawiuł przed zogrodóm Edyn cherubów i miecz, kiery sie obracoł i blyskoł, coby wachowali cesty do stróma żywota.
Rozdzioł sztworty
1. Potym chłop społ ze swojóm babóm Ewóm, a óna zustała nie sama i urodziła Kaina, prawiła: dostałach syneczka od Pón Bóczka.
2. Potym eszcze urodziła Abla, brata Kaina. Abel był pastyrzym, a Kain robiuł na polu.
3. Potym za jakisi czas Kain skłodoł ofiary Pón Bóczkowi na ołtorzu, to co sie mu urodziło na polu.
4. A Abel też prziniós na ołtorz barusia i umaste s niego, ale Pón Bóczkowi sie barży spodobała ofiara od Abla.
5. Na Kaina i na jego ofiare sie nie chcioł ani podziwać. Kain chodziuł nasrany i mioł zawieszónóm gymbe.
6. I Pón Bóg sie go spytoł: czymu żejś je smutny, i czymu twoja gymba je tako zawieszóno?
7. Dyć jakbyjś robiuł wszecko dobrze, to byjś mioł gymbe uradowanóm; jak nie bydziesz robiuł dobrze, to grzych uż stoji przi dwiyrzach i czako na ciebie, a ty przeca mosz być nad nim.
8. Potym Kain przerzóndziuł do Abla: Póćmy na pole. A jak uż byli na polu, to Kain skoczuł na Abla i go zabiuł.
9. Wtynczas Pón Bóg sie spytoł Kaina: Kaj je twój brat Abel? A ón na to: Nie wiym, czy jo wachujóm swojigo brata?
10. Pón Bóg zajś przerzóndziuł: czyrwióno twojigo brata wołała do mie ze ziymie!
11. Bydź przeklynty na tej ziymi, kiero odewrziła gymbe, coby połknyć czyrwiónóm twojigo brata, kieróm żejś przeloł.
12. Jak bydziesz robiuł na polu, to ci ziymia nie do wiyncyj plónu. Bydziesz sie belóncoł po ziymi i bydziesz fórt uciekoł.
13. Kain przerzóndziuł do Pón Bóczka: Ta pokuta je za wielko, jo ji nie sniesym.
14. Jak uż mie wyganiosz s tego pola i móm sie przed tobóm chować i belóncać sie po ziymi i fórt uciekać, każdy gdo mie spotko bydzie mie móg zabić!
15. Ale Pón Bóg przerzóndziuł: O, ni! Gdo zabije Kaina dostanie siedym razy wiynkszóm kore! Doł też Pón Bóg kainowi taki znak, coby go żodyn nie zabiuł, jak go spotko.
16. Po tym Kain poszoł od Pón Bóczka i zamiyszkoł w krajinie Nod, na wschód od zogrody Edyn.
17. Potym Kain społ ze swojóm babóm, a óna zustała nie sama i urodził Henocha. Jak Kain wystawiuł miasto, to go mianowoł tak jak synka: Henoch.
18. A Henoch to był ojciec Irada, Irad był ojcym Mechujaela, a Mechujael ojcym Metuszaela, a Metuszael ojcym Lameka.
19. Lamek mioł dwie baby. Jednej było na miano Ada, a drugij Silla.
20. Ada urodziła Jabala, ón był praojcym wszyjstkich tych, kierzi sóm pastyrzami i miyszkajóm w namiotach.
21. Jego brat mioł na miano Jubal: od niego pochodzóm wszyjscy kierzi grajóm na cytrze i na flecie.
22. Potym eszcze Silla urodziła Tubal – Kaina, ón był kowolym i robiuł rostomajte narzyndzia s brónzu i żelaza. Siostra Tubal – Kaina miała na miano Naama.
23. Lamek przerzóndziuł do swoji bob Ady i Silli: Posłuchajcie co wóm powiym, baby Lameka, nastawcie uszy na mojóm rzecz. Jeżech w stanie zabić chłopa, jak mie dziubnie i bajtla jak mi srobi sinioka.
24. Jak Kain był mszczóny siedym razy, to Lamek bydzie mszczóny siedymdziesiónt siedym razy!
25. Potym eszcze ros Adam społ ze swojóm babóm, a óna zustała nie sama i urodziła mu synka, kierego mianowała Set. Bo prawiła, że Pón Bóg ji doł synka za Abla, kierego zabiuł Kain.
26. Setowi sie tez urodziuł synek i mianowoł go Enosz. Wtynczas ludzie zaczli wołać do Pón Bóczka po mianie.
Rozdzioł piónty
1. Jak uż Pón Bóg srobiuł człowieka, to go ulepiuł tak, coby był podobny do niego.
2. Srobiuł chłopa i babe, błogosławiuł im i mianowoł ich ludzie, jak ich robiuł.
3. Kiej Adamowi było sto trzicet roków, to urodziuł sie mu synek, ganc podobny do niego, jak obrozek i Adam go mianowoł Set.
4. Potym Adam żył eszcze osiemset roków i mioł synków i dziołuchy.
5. Adam żył dziewiyńcet trzicet roków i umrzuł.
6. Kiej Setowi było sto piynć roków, to sie mu urodziuł synek, kierymu na miano było Enosz.
7. Potym eszcze żył osiemset siedym roków i mioł dziołuchy i synków.
8. I potym Set umrzuł, a żył dziewiyńcet dwanost roków.
9. Kiej Enosowi było dziewiyndziesiónt roków, to sie urodziuł synek, kiery mioł na miano Kenan.
10. Potym eszcze Enos żył osiemset patnost roków i mioł synków i dziołuchy.
11. Enosz umrzuł jak mu było dziewiyńcet piynć roków.
12. Kiej Kenanowi było siedymdziesiónt roków, to sie mu urodziuł Mahalaleel.
13. Potym Kenan żył osiemset sztyrycet roków i mioł synków i dziołuchy.
14. Kenan żył dziewiyńcet dziesiyńć roków i umrzuł.
15. Kiej Mahalaleelowi było szejdziesiónt piyńć roków, to sie mu urodziuł synek Jered.
16. Potym żył eszcze osiemset trzicet roków i mioł synków i dziołuchy.
17. Kiej Mahalaleelowi było osiemset dziewiyndziesiónt roków to umrzuł.
18. Kiej Jeredowi było sto szejdziesiónt dwa roki, to sie mu urodziuł synek Henoch.
19. Potym eszcze Jered żył osiemset roków i mioł synków i dziołuchy.
20. Jered żył dziewiyńcet szejdziesiónt dwa roki i umrzuł.
21. Jak Henochowi było szejdziesiónt piynć roków, to sie mu urodziuł synek Metuszelach.
22. Henoch potym żył s Pón Bóczkiym we zgodzie trzista roków i mioł synków i cery.
23. Henoch żył trzista szejdziesiónt piynć roków i umrzuł.
24. Henoch żył we zgodzie s Pón Bóczkiym, a potym go uż nie było, bo go Pón Bóg zebroł.
25. Jak Metuszelachowi było sto osimdziesiónt siedym roków, to sie mu urodziuł synek Lamek.
26. Potym eszcze żył siedemset osimdziesiónt dwa roki i mioł synków i cery.
27. Metuszelach umrzuł, jak mu było dziewiyńcet szejdziesiónt dziewiyńć roków.
28. Jak Lamekowi było sto osimdziesiónt dwa roki, to sie mu urodziuł synek.
29. A mianowoł go Noe, bo prawiuł: niech tyn chłapieczek bydzie do nas pociechóm w naszej robocie na ziymi, kieróm Pón Bóg przeklół.
30. Lamek potym eszcze żył piyńcet dziewiyndziesiónt piyńć roków i umrzuł a mioł synków i cery.
31. Jak Lamek umiyroł to mu było siedymset siedymdziesiónt siedym roków.
32. A jak Noymu było piyńcet roków to sie mu urodzili trze syncy: Sem, Cham i Jafet.


text:
Hans Christian Andersen
Hans Christian Andersen (rodz. 2 kwjetńa 1805 we Odense, um. 4 śyrpńa 1875 we Rolighed kole Kopynhagi) - duński pisoř a poeta, nojbaři znůny kej autor berůw a bojań. We 1819 wyjechou do Kopenhagi, kaj mjou zamjar uostać aktorym. Dostou śe do šule baletowyj, ńyskoři průbowou tyž dostańo jakij role we tyjatře, nale uodćepńynto jygo kandydatura. Wůunčas začůn škryflać štuki tyjatralne. Ůune tyž mu nojčyńśćij uodćepywano, skiž felernyj uortůgrafije, gramatyki i inkšych felerůw godkowych. Pjyršo jygo štuka, kero wystawjůno we 1829, to Kjærlighed paa Nicolaj Taarn ("Pšojyńy na Wježy Mikouaja"). We 1822 erbnyu stypendjum uod krůla, bez cůž můg kůntynuować nauka. Pisańy lo bajtli s anfanga traktowou kej ubočne zdřuduo dochodu. Nale som godou, co ńy sům to jyno powjarki a bery lo bajtli, a "lo bajtli je pudyuko, a dozdřaue ludźe majům poradźić uobejzdřeć co je we jygo wnyntřu". Ńy připuščou, aže gynau skuli berůw uostańy suawny. Pjyršy jeich zbjůr wydou we 1835, a dwa nostympne we 1836 a 1837. Jygo powjarki a bery bůuy tuplikowane a tumačůne na wjyncy jak 80 godek.
[Sprowjej] Ńykere bery H. Ch. Andersena
- Den grimme Ælling (Řodno mouo kačka)
- Tommelise (Calinečka)
- Den lille Pige med Svovlstikkerne (Dźouška ze štrajcheclami)
- Den standhaftige Tinsoldat (Dźelny wojok s ouowju)
- Sneedronningen. Et Eventyr i syv Historier (Krůlowo Śnyga)
- Keiserens nye Klæder (Nowe uoblyčyńa Cysořa)
[Sprowjej] Auskuplůngi


text:
Ptoki
Ptoki (Aves) – grůmada stouoćeplnych zwjyřůnt s podtypu kryngowcůw. Je nojbarźi zrůžńicowanům spojstřůd grůmad kryngowcůw lůndowych – na coukij Źymji je ůngyfer 10 000 gatůnkůw ptokůw, kere zamjyškujům ekosystymy na coukym śwjeće. Jejich wjelgość waho śe uod 5 cm u koliberka hawańskigo do 2,7 m u struśa. Dźou bjolůgije badajůncy ptoki to uorńitolůgijo.
Charakterystyčne lo ptokůw nowočesnych (Neornithes) sům: skůra wytwařajůnca fyjdry, předńy kůńčyny překštoucůne we křidua, ščynki uokryte růgowym dźobym, u wspůučesnych předstawićeli pozbawjůnym zymbůw, leki, mocny škelet a štyrodźouowe serce. Ptoki sům prowje zawdy zdolne do lotu, atoli ńykere gatůnki sům wtůrńy ńylotne – jejich ukuad pokarmowy a uoddechowy sům přistosowane do tej zdolnośći. Krům tygo uodznačajům śe wysokům aktywnośćům metaboličnům. Rozmnažajům śe bez skuadańy a wyśadywańy uotočůnych twardům šupům jajcůw. Ńykere ptoki, ščygůlńy s řyndůw krukowatych a papůgowych noležům do nojbarźi inteligyntnych gatůnkůw zwjyřůnt, zdolnych do twořyńo a užywańo přiřůndůw půmocńičych a překazujůncych ta wjydza nastympnym pokolyńům.
Wjela gatůnkůw uodbywa dalekodystansowe wyndrůwki, inkše přymjyščajům śe myńi rygularńy na krůtše uodlyguośći. Sům zwjeřyntůma socyjolnymi, porozůmjewajům śe při půmocy wizualnych sygnouůw a zawouań kůntaktowych, jak i śpjywym, bjorům udźou we wspůlnych lyngach, polowańach, přepyndzańu drapježńikůw, zgrupowańach migracyjnych.
Wjynkšość gatůnkůw ptokůw žyje můnůgamičńy, nojčyńśći na čos jydnygo sezůnu, roz na kedy na uokres kilku lot, řodźi twořům ta samo para bez coue žyće. Inkše gatůnki twořům lyngowe systymy poligyńične – s kilkůma samicůma připadajůncymi na jydnygo samca. Řodko spotyka śe gatůnki polijůndryčne s wjelůma samcůma a jydnům samicům. Jajca sům na zwyk skuadane do gńozd i wyśodywane bez uojcůw. Cechům charakterystyčnům lo wjynkšośći ptokůw je dugi uokres uopjekůńčy nad wyklutymi pisklyntůma.
Wjela gatůnkůw ptokůw mo znočyńy gospodarče lo čowjeka, nojčyńśći kej zwjyřynta užytkowe. Sům přede wšyjskym zdřůduym požywjyńo pozyskiwanygo bez hodowlo abo polowańo. Zastosowańy gospodarče znojdujům tyž tajle pozyskiwane s ptokůw np. fyjdry. Ńykere gatůnki, ščygůlńy ptoki śpjewajůnce, jak i papůgowate, sům popularnymi zwjeřyntůma důmowymi. Krům tygo uodchody kilku gatůnkůw sům užywane kej nawůz we rolńictwje. Ůngyfer 120–130 gatůnkůw ptokůw wymoruo uod XVII w. kej rezultat ludzkij dźoualnośći, setki inkšych gatůnkůw wymaruo wčeśńij. Uobecńy uocyńo śe ůngyfer 1200 gatůnkůw kej zagrožůnych wygińyńćym bez čynńiki antropůgyńične, s drůgij strůny čowjek stara śe atoli uo jejich uochrůna. Ptoki sům tyž ylymyntym ludzkij kultury – uod religje bez poezyjo do muzyki popularnyj. Amatorsko uobserwacyjo ptokůw, kera rozwinyua śe we uostatńich dekadach do rozmjarůw masowygo hobby, je uprawjano we wjelu krajach rozwińyntych.


text:
Fana Kuna Yala
Fana Kuna Yala uostoła przijynto we 1925 w czas Rewolucyje Kuna. Kuny za swoj simbol przijyńi hakenkrojc, kery bůł we jejich kulturze znůmy uod starożytnośći, a dali go na strzodek fany. We 1930 jak Panama uznoła autůnůmijo Kuna Yala, przijyńy ja za uoficjolno fana tygo rygjůnu. Terozki używano fana mo wjyrchńi a spodńi gurt wysoki na 1/6 wysokośći fany a majům te gurty apluzinowo farba, czorny hakenkrojc je postrzodku fany na gurće żůłtym, wysokim na 4/6 wysokośći fany. Dowńij bůły we użyću fany uo inkszych proporcyjach a farbach, l.b. s czyrwůnymi gurtůma na wjyrchu a spodku, uo proporcyjach fany 4:5 a gurtůw 1:3:1. We 1942 coby uodrůżńić fana Kuna Yala uod fany III Rajchu wkludzůno czyrwůny ring na hakenkrojcu, nale tyn wzůr gibko wyloz ze użytku.
[Sprowjej] Bibljografijo
- Artikel uo fańe Kuna Yala we serwiśe Flags of the World (we angelskij godce)


text:
Sztuczno godka
Štučno godka (zwono tyž conlangym s ang. constructed language) to je termin užywany we stosůnku do godek, kere ńy narodźiuy śe bez naturalno ewolucyjo lingwistyčno, a zostouy stwořůne coukym bez čowjeka. Tako godka može spouńać wjela rolůw, np. suůžyć kej mjyndzynarodowo forma kůmůńikacyje, stanowić šyfr, eksperymynt lingwistyčny abo być užywano postřůd wymyślůnyj rasy abo narodu (sam bajšpilym je klingůńsko godka), ńyřodko we literatuře. Nojbaři znajůmům godkům štučnům je esperanto, kere zostouo stwořůne w 1887 roku bez poloka žydowskigo pochodzyńo – Ludwika Zamenhofa. Inkše znajůme godki štučne to ido, interlingua, volapük a lojban.
[Sprowjej] Linki zewnyntřne


text:
Trickster
Trickster to je religjoznawstwje archetyp boga-špasowńika a figlořa, ńykej je to půubůg abo i śmjertelnik. Bez analůgijo bywo co mjanuje śe tak tyž postaće literacke.
Trickster je uod tygo coby uomać ustalůne regle a dbać uo to, coby cykl twořyńo a ńiščyńo durś śe powtořou. Cygańi, habi, uošydzo, nale ńy je postaćům moralńy zuom, yno ńykej pozytywnům a ńyřodko ambiwalyntnům.
We ńykerych mitůlogijach to, co śwjot matyrjalny ńy je doskonouy je tumačůne tym, co trickster stwořyu śwjot wbrew wole abo ńyzgodńe s poleceńami guůwygo bůstwa, abo jakimś knifym sprowiu, co dźeuo stwořyńo ńy je doskonoue.
Tricksterůma sům lo bajšpila:
- nordycki Loki
- suowjaski Weles
- grecki Hermes a Promytejuš
- řimski Merkury
- indjanerski Kojot a Kruk
- afrikůński Anansi
We ludowym chřeśćijaństwje rola trickstera pouńům ludowe djobuy.


text:
Kafyj
Kafyj to je napitek, kery je robjůny ze shajcůnych a mlůnych abo poddanych instantyzacyji źorkůw kawowca. Podowo śe go nojczyńśći na gorko. Napitek pochodźi ze Etjopije, we Ojropje je używany uode XVI stolećo. Je to jedno zy nojwywołańszych używkůw a zdrzůdło kofejiny. We śwjeće bez rok je wyrobjane 6,7 miljůna tůnůw kafyju. Nojwjynkszymi jeji producyntůma sům Brazylijo, Wjetnam, Indůnezyjo a Kolůmbijo. We handlu idźe trefić 3 zorty: bůnkafyj, mlůny a rozpuszczalny (lijofilizowany). Bezkofejinowy kafyj spůrńy ze jeji mjanym tyż mo kofejina, jyno we uobńiżůnym werće. Krům kofejiny, kafyj mo tyż we śa przećiwutlyńocze. Piće kafyju poprowjo kůncyntracyjo, polepszo trowjyńy, filowo dźwigo inteligencyjo (IQ), a dotlyńo uorgańizmus. Ze drugi sztreki, uprzikrzo usypjańy, dźwigo tyntńiczy druk krwje, źdźebko uobńiżo plymność (u uobuch gyszlechtůw) a moge zwjynkszyć możebność porodzyńo potratka.
[Sprowjej] Uobejzdrzij tyż


text:
Firma Jerzy Poździał
Restauracja - Pub Św. Patryk
Słowa kluczowe: restauracja Św. Patryk Gliwice, pub Św. Patryk Gliwice, kuchnia europejska Gliwice, dania wegetariańskie Gliwice, organizacja imprez Gliwice, szkolenia savoir-vivre Gliwice, spotkania rodzinne Gliwice, spotkania biznesowe Gliwice, imprezy okolicznościowe Gliwice, organizacja urodzin Gliwice, jubileusze Gliwice, organizacja imienin Gliwice, restauracja i pub Gliwice, restauracja Gliwice, imprezy z oprawą muzyczną Gliwice, wieczory panieńskie Gliwice, wieczory kawalerskie Gliwice komunie wesela stypy


text:
DOCZKALACH KONCA SZKOLY PODSTAWOWY
Od piyrszy klasy musieli my zbiyrac makulatura. Jo niy bardzo wiedziala, co to jest, ale Mama spokopiola i zbiyrali my stare cajtungi. Bez colki rok kozdy uczen musiol oddac 10 kg tych papiorow. Mama dziynnie kupowala jakis cajtung, toz niy bolo problymow z uzbiyraniym, a jeszcze trocha sie przionioslo od mojich starzikow z Wojtule, to dycki przed terminym oddalach colko porcja makulatury. Jo poradziolach nazbiyrac tego papioru yno bez lato, bo bez zima trza bolo rozpolac w piecach. Ale niy kozdy tak poradziol uzbiyrac. Pamiyntom, ze roz jedyn synek z naszy klasy przinios tako paczka z gazetami, wozola wiyncy jak 10 kilo, ale bola jakos dziwnie malo. Pani rozpakowala tyn paket i…dryny bol pieronowy kamyn! Skuli tego obnizyli synkowi na cenzurze nota ze sprawowanio! To bolo niysprawiedliwe!
Synki z naszy klasy mieli dycki gupoty w glowach! Roz po pauzie niy prziszol jedyn taki na lekcja. To zaczli go szukac do kupy z paniom. Znodli go w takim wielgim kartonie fest obwionzanym sznurom. Ale kto to zrobiol? No przeca koledzy, kerzy go tam wrazyili i zawarli, a potym udowali, ze tyz go szukajom! Zas bola haja i matki musialy przisc do rechtorki na „rozmowa”.
Bez zima, jak napadalo moc sniega i bol fest mroz, to rechtor od WF-u do kupy z synkami ze starszych klas na boisku szkolnym robiol nom lodowisko. To bola uciecha! Wszystke bajtle po szkole kiolzaly sie na szlyndzuchach na tym lodowisku az sie na dworze zrobiolo cima. Zol bolo isc do dom.
Nojfajnij bolo bez zimowe feryje, bo juz od rana lecialach ze szlyndzuchami na lodowisko. Mama mie mogla zawolac na obiod z okna w kuchni, bo wychodziolo gynau na boisko szkolne. Drapko polecialach do dom, zjadlach i zas na lodowisko. A wiela razy furglach na pysk, abo na zadek, aze ujrzalach gwiozdki w loczach:-) Bojlow niy zlicza!
Bez lato grali my w bala na boisku, a jak bola fajno pogoda, to rechtor od WF-u robiol nom tam lekcje gimnastyki zamiast w sali gimnastycznyj.
Z gimnastykom to tyz mialach problym skuli tego, ze bolach takim skrzotym. Dycki ostatnio przilecialach do mety, niy poradziolach wskoczyc na skrzinia, bo mie ani niy bolo widac jak podskoczolach…
Po zimowych feryjach w sali gimnastycznyj urzondzali nom zabawa noworoczno. Na samym pojszczodku wielkij sali stol piyknie przistrojony krizbaum, pod kerym stoly koszyki na pranie, a w nich tytki z gyszynkami. Wele krizbauma bajtle z wszystkich w klas mialy wystympy. Potym, po wystympach prziszol Mikolej, siednol se przi tych koszykach, a bajtle ustowialy sie w raji i kozdy dostol swoja tytka z maszketami. W tyj tytce bolo pora bombonow, jedna szekulada, orzechy, jedna apluzina, dwa jabka…i jakis batonik abo wafel.
W rogu sali gimnastyczny mamy z komitetu rodzicielskego poustawialy stoliki i sprzedowaly kanapki po dwa zlote. Szlo tyz se kupic koloczyk abo szolka tyju.
Jaaa…i tak przelecialy moje mlode lata we szkole podstawowyj.
Z niykerymi kamratami z tamtych lot koleguja sie dali. Ale wiela z nich juz niy ma z nami…
Na pamiontka zostol mi pamiyntnik, w kerym wpisane som wierszyki i zyczynia tyz od tych, kerzy juz odeszli…
Nauczolach sie pisac, czytac i mowic…ale godejcie co chcecie, nojpiykniejszy jynzyk na swiecie jest nasz jynzyk:
JYNZYK SLONSKI!
Barbara Matusiewicz


text:
Suchy cas
Suchy cas jo w tropiskich a subtropiskich stronach swěta ten cas w lěśe bźez abo pśisamem bźez spadkow. Mjaz pódpołnocnej a pódpołdnjowej wobrotnej šyrinu se pśibližnje pótom njedešćujo, gaž stoj słyńco na drugej połkuli w ceniśe, pótakem w pódpołnocnych tropach mjaz oktoberom a aprylom a w pódpołdnjowych tropach mjaz aprylom a oktoberom. W někotarych krajach blisko ekwatora maju toś dwa suchej casa w jadnom lěśe.
Lětne case se pótakem w tropach na temperaturam njeorientěruju. Město zymy a lěśa mamy tam suchy a dešćowy cas.
[wobźěłaś] Glědaj teke
nalěśe (nalěto) | lěśe | nazyma (nazymje) | zyma (zymje)
dešćowy cas | suchy cas


text:
Sorby
Sorby (gůrnosorbsko godka: Serbja, dolnosorbsko godka: Serby), znůme tyż jako Łużyczany lebo Půłnocne Serby je stary zachodńosłowjański norůd, kery půmjyszkuje we wschodńij tajli Mjymcůw - mjymjeckij prowincyji Saksůńijo a Brandynburgijo na źymjach, kere sům znajůme jako Łużyca.
Godajům we dwůch fest podanych na śe godkach - gůrnosorbskij (pod ajnflusym czeskij godki) a dolnosorbskij (pod ajnflusym polskij godki) Uobje godki noleżům do grupy słowjańskij indoojropejskich godkůw. Sorbůw do kupy je kole 60 000, we wjynkszyj tajli sům protestantůma, mało tajla ś ńich wyznowo tyż katolicyzm.
[Sprowjej] Geografijo
Sorby půmjyszkujům we połedńowo-wschodńim kerůnku uod Berlina, przez teryny becyrkowe do grańice polsko-czeskij aże pod Drezno. Źymja łużycko uostała potajlowano na dwa geograficzne uobszary, kere we swojim historycznym żywobyću dycki bůły uod śe uodtajlowane, a co śe bez to chce pedźeć rozwijały śe we inkszych politycznych a społecznych warůnkach. Sům to Gůrno a Dolno Łużyca, ze kerych ta pjyrszo przinoleżała do Saksůńije (a mjała lepi we żywobyću społecznym a politycznym), a drugo do Prusůw.
Kulturalne cyntrům Gůrnyj Łużyce je Budźiszyn a Dolnyj Łużyce - Choćebuż. We ferwaltůngowym znoczyńu, Gůrno Łużyca je tajlům prowincyje Saksůńijo, a Dolno - Brandynburgijo. Sorby bůły na śyła przekludzane we becyrk Łaby, Berlina, a dźedźinowe teryny půmjyszkane uode downa uod Sorbůw půmjyńali uůńi na mjejske uobszary.


text:
Serby
Serby su pódwjacornosłowjański lud. Pó doněntejšnych dopóznaśach wědomnostnikow su w 6. stolěśu do stronow źinsajšneje Łužyce pśidrogowali. Tam su bagnišća wusušyli, kraj zdobyli a zachopili rolu wobźěłowaś.
Mjazy 9. a 12. stolěśim jo jich Nimske mócnarstwo w tak pomjenjonych "Wendenkreuzzügen" póbiło. Tak su Serby něnto južo wokoło 1000 lět pód cuzym kněstwom a źinsa jadna ze styrich pśipóznatych narodnych mjeńšynow Nimskeje.
Wóni maju dwě spisownej rěcy: dolnoserbšćinu a górnoserbšćinu. Ale eksistěrujo mimo togo ceła kopica narěcow, ako na pśikład slěpjańska.


text:
Włoch Jerzy. Usługi sprzętem budowlanym
Słowa kluczowe: prace drogowe Ruda Śląska, wywóz ziemi Ruda Śląska, wywóz gruzu Ruda Śląska, minikoparka Ruda Śląska, wykopy Ruda Śląska, transport wywrotką Ruda Śląska, transport drobnicy Ruda Śląska, dźwigi Ruda Śląska, roboty ziemne Ruda Śląska,
prace ziemne Ruda Śląska
Słowa kluczowe: prace drogowe Ruda Śląska, wywóz ziemi Ruda Śląska, wywóz gruzu Ruda Śląska, minikoparka Ruda Śląska, wykopy Ruda Śląska, transport wywrotką Ruda Śląska, transport drobnicy Ruda Śląska, dźwigi Ruda Śląska, roboty ziemne Ruda Śląska, prace ziemne Ruda Śląska


text:
Idczak Transport Samochodowy, oraz usługi sprzętowe, budowlane i inne
Słowa kluczowe: Przewóz kontenerów (z załadunkiem i rozładunkiem) Śląsk Siemianowice Katowice, przewóz urządzeń Śląsk Siemianowice Katowice, przewóz maszyn i obrabiarek Śląsk Siemianowice Katowice, przewóz materiałów na paletach Śląsk Siemianowice Katowice, przewóz maszyn budowlanych i samochodów Śląsk Siemianowice Katowice, transport ponadnormatywny Śląsk Siemianowice Katowice, transport niskopodwoziowy Śląsk Siemianowice Katowice, transport dłużycowy Śląsk Siemianowice Katowice, usługi żurawiami HDS Śląsk Siemianowice Katowice, przewóz osób Śląsk Siemianowice Katowice, prace na wysokościach – podnośniki koszowe Śląsk Siemianowice Katowice, prace ziemne Śląsk Siemianowice Katowice, prace rozbiórkowe – wyburzenia Śląsk Siemianowice Katowice, prace budowlane i wodnokanalizacyjne Śląsk Siemianowice Katowice.


text:
numer podkładu: 907
Holny
Holny - Golec uOrkiestra Muzyka: Łukasz Golec / Paweł Golec Słowa: Olga Golec / Rafał Golec Holny holny zerwoł sie Holny holny zerwoł sie Gibko śmigo polem lasem Jakby kcioł się ścigaj z casemFragment tekstu:
Holny - Golec uOrkiestra Muzyka: Łukasz Golec / Paweł Golec Słowa: Olga Golec / Rafał Golec Holny holny zerwoł sie Holny holny zerwoł sie Gibko śmigo polem lasem Jakby kcioł się ścigaj z casem Stań holniocku chwile stań Stań holniocku chwile stań Po co mos tak huliganić Drzewa krzywdzić serca ranić Ref.: Ej cemu ześ ty taki Holniocku powiedz mi Lepij z nasego życia Przeganioj smutne dni Holny holny zerwoł sie Holny holny zerwoł sie Nika chwili nie ustoi Ka się zj...


text:
Delnja Sakska
Delnja Sakska je zwjazkowy kraj w sewjeru Němskeje. Po přestrjeni je po Bayerskej druhi najwjetši kraj Zwjazkoweje republiki Němska. Jeho hłowne město je Hannover.
[wobdźěłać] Geografija
Přez Delnju Saksku běža rěka Łobjo a tež rěki Weser, Aller a Ems.
Najwjetše města su Hannover, Braunschweig, Osnabrück, Oldenburg (Oldenburg), Göttingen a Wolfsburg.
[wobdźěłać] Stawizny
Delnja Sakska je so w lěće 1946 załožiła.
[wobdźěłać] Mjena sydlišćow
W Delnjej Sakskej eksistuja někotre mjena sydlišćow (Lüchow, Wustrow, Bardowiek), kotrež pochadźa ze słowjanskeje rěče. Tuta słowjanska rěč hižo njeeksistuje, ale bě přiwuzna z kašubšćinu, pólšćinu, ale tež ze hornjoserbšćinu, delnjoserbšćinu, čěšćinu a słowakšćinu. Słuša k lechiskej skupinje zapadosłowjanskich rěčow. Ale su tam tež mjena němskeho pochada.
• Badensko-Württembergska • Bayerska • Berlin • Braniborska • Bremen • Delnja Sakska • Durinska • Hamburg • Hessenska • Mecklenburgsko-Předpomorska • Porynsko-Pfalca • Posaarska • Sakska • Saksko-Anhaltska • Schleswigsko-Holsteinska • Sewjernorynsko-Westfalska
1952 k Badensko-Württembergskej fuzionowali: Südbaden | Württemberg-Baden | Württemberg-Hohenzollern


text:
Rwanda
Rwanda, Republika Rwandy – ńywjelge państwo we střodkowo-wschodńij Africe, pouožůne mjyndzy Dymokratycznům Republikům Kůnga (dowńij Zajirym) na zachodźe a Tanzańijům na wschodźe. Krům tygo granica mo s Ůgandům na půunocy a Burůndi na pouedńu. Je pouožůna na fest pofoudowanym teryńe, skiž tygo mo přidůmek Kraj tyśůnca wzgůř (fr. Pays des Mille Collines /ˈpei də mil kolin/; Igihugu cy'Imisozi Igihumbi we godce kiniarwanda). Jydna s nojsrogšych gynstośći zaludńyńo we Africe, uzaležńyńy uod bauerstwa, felerńy uprowjano źymja a suchy klimat sprowjajům, co Rwanda durś mo ńydostatek jodua a je sam bjyda.
Kraj je nojbaři znajůmy s ludobůjstwa we 1994 roku, we kerym zginyuo ńy myńi jak 800 000 ludźi.


text:
Gůrny Ślůnsk
Gůrny Ślůnsk (gś-mjym. Oberschläsing, śl-mjym. Aeberschläsing, pol. Górny Śląsk, czes. Horní Slezsko, łać. Silesia Superior, mjym. Oberschlesien) – historyczno krajina rozlygowano na teryńe Polski a Czeskij Republiki we dorzyczu gůrnyj Uodry a poczůnkowygo bjygu Wisły, połedńowo-wschodńo tajla Ślůnska.
We uoficjalnym smjanowańu pedźano po tymu za pjyrsze we XVII stoleću. We gyszichće bůły stolicům Gůrnygo Ślůnska Uopole a Raćibůrz, a śedźibůma pjastowskich a tyz inkszych gůrnoślůnskich fysztůw bůły Bytůń, Ćeszyn (podug brańo Ćeszyńskigo Ślůnska za tajla Gůrnygo, bo tyż idźe mjeć go za uosobno wytajlowano krajina), Glywicy, Hlubczycy, Karńůw, Kojźly, Lublińec, Ńymodlin, Uopawa, Toszek. We Gůrnym Ślůnsku bůły tyż stanowe kreje, mjyndzy inkszymi we Wodźisłowju, Pszczyńe, Bogůmińe, Bjelsku (uod 1752 kśůnżynstwo) a Bytůńu.
Uośwjyńćim, Zator a Śewjerz felerńy śe mo za śedźiby gůrnoślůnskich půnůw. Mjano Gůrny Ślůnsk pojawjůło śe poradźeśůnt rokůw po powroće tych kśůnżynstwůw do Małopolski.
Nojwjynkszům gůrům we Gůrnym Ślůnsku je Pradźod, na postrzůd tych rozlygowanych we polskij tajli Gůrnygo Ślůnska - Barańo Gůra.
[Sprowjej] Mjano
Wschodńo tajla Ślůnska mjanowano we Strzedńich Storoczach Kśůnżynstwym Uopolskim a mjano te pochodźi uod tytulatury Pjastůw, uopolskich fysztůw – Dux Opoliae – erbůw Mjeszka I Motloszłapygo. Tytuła ta porůżńała jejich uod erbůw Bolesława Wysokigo, kerzi używali przede wszyjskim tytuły ślůnskich fysztůw – Dux Silesiae. We czasach uostatńigo uopolskigo Pjasta Jana II Dobrygo (um. 1532) za pjyrsze pojawjůło śe słowo Horne Slezsko. Mjano to bůło do uoznoczańo terynůw Ślůska położůne we gůrnym bjygu rzyki Uodry. Na uodwyrtka do tygo zaczyno używać mjana Dolny Ślůnsk, na uostatki ślůnske, choćoż rozlygowane bůły we strzodkowym a ńy dolnym bjygu Uodry (ta tajla rzyki przepływo już bez Půmorze). Uodra je naturalnym "krziżym" Ślůnska a stela uodńeśyńy do rzyki. Terozki mjano Gůrny Ślůnsk ńy fůnguje we żodnym szczeblu państwowygo ferwaltůngu. Źymje Gůrnygo Ślůnska zajmujům tajla uopolskigo a ślůnskigo wojewůdztwa a we Czeskij Republice. Je to prziczynům do marasu we mjanowańu. Uokryślyńym "gůrnoślůnski" fest czynsto używo śe do jednostkůw a uorgańizacyjůw uod Slůnska a Małopolski a tyż te, kere leżům we ślůnskim a małopolskim wojewůdztwje. Bez tyn przikłod:
- Gůrnoślůnski Industryjny Uokryng (ślůnske a małopolske woj.)
- Gůrnoślůnski Metropolitalny Zwjůnzek (Ślůnsk, Zogłymbje, fragmynt Chrzanowskij Źymje)
- Gůrnoślůnsko Agyncyjo Regijůnalnygo Rozwoju S.A. (ślůnske woj.)
- Państwowo Geologiczno Instytuta Gůrnoślůnski Uoddźoł (małopolske a ślůnske woj.)
- Polske Towarzistwo Przoćelůw Naukůw uo Źymji Gůrnoślůnski Uoddźoł – śedźiba we Sosnowcu.
Jednako przepůminane sům tajle woj. uopolskigo we gůrnoślůnskich jednostkach.
[Sprowjej] Galeryjo
-
Czeski Ślůnsk na ferwaltůngowyj karće Czeskij Republiki
-
Ślůnske Wojewůdztwo we lotach 1922-1945
-
-
Historyczny Gůrny Ślůnsk na żůłto-modro. Dolny Ślůnsk na bjoło-żůłto.


text:
Óndra Łysohorsky
Óndra Łysohorsky (po prowdźe: Erwin Goj rodz. 6 czerwca 1905 we Frydku, um. 19 grudńa 1989 we Bratysławje) - pisorz, dichter, tuplikorz literatury na inksze godki, filolog, tworzićel literackij laszskij godki, kero powstała na baźe połedńowych gwarůw ślůnskij godki.
[Sprowjej] Etymolůgijo przemjanka
Óndra Łysohorsky znoczy tela co Uůndraszek Łysogůrski, to je przemjanek a literacki mańifest Goja. Pochodźi uůn uod powjarkowygo, uoperujůncygo we becyrku Łysyj Gůry, "beskidńika" (rojbra) Uůndraszka, uo kerym pisoł ńyskorzi tyż inkszy ślůnski autor Gustaw Morcinek. Uůndraszek bůł łysogůrskym uodpowjydńikym angelskigo Robin Hooda abo słowackigo Janośika.


text:
Laszsko godka
Laszsko godka (polsko godka: gwary laskie, czesko godka: lašská nářečí) je rzecz, kero używano je we połedńowyj tajli Gůrnygo Ślůnska po uobuch strůnach teroźńij czesko-polskij grańice. Laszske djalekta sům djalektůma ślůnskij godki ze ajnflusym morawskij.
Literacko laszsko godka zrychtowoł przed drugům śwjatowům wojnům Óndra Łysohorsky. Wele ńego we roku 1936 we Uostrawje we kůłku mjanowanym "Laszsko perspektywa" sebrali śe inksze laszske literaty: Josef Šinovsky, Jan Stónawsky, Jura Hanys. Chocóż po drugyj wojńe śwjatowyj czeske kůmůńisty zakozali durkowańo laszskych tesktůw, Łysohorsky bůł dwa razy głoszůny do Noblowyj Literackij Nadgrody uod szwajcarskigo pisma "Poésie vivante: Tribune Internationale de Poésie".
[Sprowjej] Przikłod literackigo tekstu
"Baborowscy rzymejśńicy chodźyli pyrwaj ze swojim tauwarym po jermakach. Z dumu wychodźili na weczur abo wczas rano. Nejwjeci ich szło paura narauz. W jedyn pautek rano zajś se wybjyrali na cestu. S poczautku byli yny trze. I szli ku Sulkowu. Jak przyszli na most, śedźeł tam chłopek jak małe dźećo w czerwynim ancugu a ńe chćeł ich przepujśćić. W ruce dyrżeł hułu. Ći trze rzymejśńicy wystraszyli se a wraućyli nazaud. Po cejśće potkali druhich. Tim prawjyli, iże wasyrmun śedźi na mojśće a straszi. Ći se tejż źlekli a chćeli iść inszum cestum. W tim przyszli trzeći. Ći rzekli: "My ńe pujdźime kadyińdźi. Naus tu jest tela ludźi, to se wasyrmuna ńe źlekńime". Teraz szli wszycy rzymejśńicy wrauz ku mostu. Wasyrmun tam jeszcze śedźeł. A jak ku ńimu przyszli, dobrze opakowańi, skoczył un z mosta do wody i wszyckich oszpluchtoł."


text:
Ćeszyn
Wspůłrzyndne: 49°45' N 18°38' E
Ćešyn[1] (pol. Cieszyn, čes. Těšín, uać. Tessin, mjym. Teschen) - mjasto we Polsce, we wojewůdztwje ślůnskym, nad řykům Uolzům, na Pogůřu Ślůnskym. Historyčno stolica Ślůnska Ćešyńskigo. Mjasto ležy na grency s Republikům Českům i do 21 XII 2007 znojdowouo śe tam nojwjynkše šosyjowe přyńśćy pouedńowygo kraja Polski.
Za řykům pouožůny je Česki Ćešyn - do 1920 tajla Ćešyna, potym podźelůno grańicům.
W rokach 1975-1998 mjasto admińistracyjńy přinoležauo do wojewůdztwa bjelskigo.
[Sprowjej] Připisy
- ↑ Ślůnske mjano za: Reinhold Olesch, Der Wortschatz der polnischen Mundart von Sankt Annaberg, Berlin 1958. We tym dykcjůnorzu mjano uostało uoddane bez zapis ćešyn.


text: Mjeśůnček je jydynym stouym naturalnym satelitům Źymje. Je uůn pjůntym co do wjylgośći kśynžycym we Ůkuodźe Suůnečnym. Středńo uodlyguość uod postřodka Źymje do postřodka mjeśůnčka je 384403 km, elli myńi wjyncyj tela, co třidźestakrotność šyřki źymskij. Šyřka Mjeśůnčka wynośi 3474 km, eli trocha wjyncyj uod 1/4 šyřki Źymje. Uoznočo to, aže uobjyntość Mjeśůnčka to ůngyfer 1/50 uobjyntośći kugli źymskij. Přispjyšyńy grawitacyjne na jygo placu je blisko 6 razy suabše. Mjeśůnček wykůnuje pouny uobjyg Źymje we čaśe 27,3 dńo, a uokresowe zmjany we geůmetryje ukuadu Źymja-Mjeśůnček-Suůńce powodujům wystympowańy powtařajůncych śe we cyklu 29,5-dńowym faz Mjeśůnčka.


text:
Osetišćina
Osetišćina (osetisce иpoH æBзar [iRON avŽAG]) so hłownje w Sewjernej Osetiskej a Južnej Osetiskej rěči (hdźež je připóznata oficialna rěč). Wuznamne diaspory eksistuja tež w Moskwje, Pětrohrodźe, Toronće a někotrych druhich wulkich městach w swěće. Cyłkownje je něhdźe 600 tysac rěčnikow (po druhich powobličenjach, je snadź nic wjace hač 400 tysac dobrych rěčnikow ).
Rěč słuša k iranskej skupinje indoeuropskich rěčow (wuchodo-iranska skupina, ke kotrejž słušeja tež paštušćina w Afghanistanje, jagnobišćina w Tadźikistanje a někotre dalše). Wjele iranistow wužiwa osetišćinu, zo by dešifrěrowało mjena eminentiskich Skitow, kotrež su w antiknych wopisach regiona zwostali. Eksistuja spušćomne etymologiske a historiske dopokazy něhdyšich kontaktow osetiskich rěčnikow ze słowjanskimi, finno-ugriskimi a turkiskimi ludami. Mnoho je hižo z kawkaskeje wokoliny do rěče dóšło.
[wobdźěłać] Alfabet
Za napisanje osetiskeje rěče hodźa so alfabety na zakładźe georgiskeho abo łaćonskeho alfabeta wužiwać. Wot lěta 1937 so oficielnje alfabet wužiwa, kotryž na ruskej graždance bazěruje:
Charakteristiski pismik w alfabeće osetišćiny je æ, kotryž w žanym hinašim kyriliskim alfabeće njewustupuje.
Pismiki ë, ж, ш, щ, ъ, b, э, ю, я, so wužiwaja jenož w požčonkach z rušćiny a we swójskich mjenach, kaž na př.: жypHaл, ШaляпиH, oбъekT, пbeca, эkBaTop, Юpиk, яkopb.
Pismiki a, б, B, r, д, e, и, й, л, M, H, o, p, ф su blisko rušćiny po swojich wurjekowanju.
Maд – mać; kapд – nóž; бaл – wišnja; apB – njebjo; apM – ruka; kaд – česć; бeл – łopač; Teл – nić; epдo – kamin; иx – lód; xид – most; иpд – jaskrawy; иBaд – blědy; иBap – chłostanje; иxдoH – lodowa woda; MиT – sněh; бoH – dźeń; HoM – mjeno; koM – huba.
[wobdźěłać] Łaćonski alfabet
Wot lěta 1923 hač 1937 je so warianta łaćonskeho alfabeta wužiwała.
Nimo toho pismikaj Š a Ž so běštej wužiwajali zo by transkribowali ruske słowa. "Słabej" wokalaj æ [ɐ] a ы [ɨ] stej jara powšitkownej w rěči, kajkosć kotraž je zhromadnosć z Persišćinu.
[wobdźěłać] Gramatika
Osetiski zwukowy system, słowoskład a samo gramatika buchu sylnje wot ibero-kawkaskich a turkiskich rěčow wobwliwowane. Tak je w rěči 9 padow (najebać powšitkowneje tendency iraniskich rěčow deklinaciju zjednorjować), słowje kъyx (někak "kuch") a kъax ("kach") za ruku (něm. Arm) a nohu (něm. Bein) paralelnje k indoeuropskimaj apM (ruka, něm. Hand) a фæд (noha, něm. Fuß). W zwukowym systemje su so specifiske kawkaske glotalne okluziwne konsonanty zjewili, přez kotrež su trójki "spěwny-njespěwny-glotalny": d - t - t', b - p - p', d - t - t', dz - c - c' nastali atd. Podobnje spodźiwny za indoeuropsku rěč je uwularny zwuk [q], kotryž so mjez druhim w arabskimaj słowomaj qalbī ("moja wutroba") a Qaddafi namaka, we wjele turkiskich rěčach (nic w turkowšćinje samej) a w ajmaršćinje.
W literarnej warianće osetiskeje rěče je 35 fonemow: 7 wokalow, 2 połwokalow a 26 konsonantow.
Akcent je dynamiski; je přeco na prěnjej złóžce, nimo padow, hdyž w njej je "słaby" wokal (æ abo ы) — w tym padźe akcent je na druhej złóžce. Słowa tworja syntagmy w osetišćinje, a akcent kóžda syntagma ma, nic wšak kóžde słowo. Digorski dialekt (hlej "Dialekty") maja bóle komplikowane akcentowanje.
Osetišćina ma zbytki gramatiskich přiznamjenja, zo bychu definitnosć markěrowali: w digorskim dialekće je wobchował definitny artikl i (němsce "der", "die", "das"), mjeztym zo w ironskim dialekće akcent móže na prěnju złóžku ze słabym wokalom dóńć (kaž by hišće dalša słaba złóžka před njej, kotraž je něhdy artikl była), jeli dźe wo definitny objekt, wo kotrymž rěčnicy wědźa.
Osetišćina ma bohaty a žiwy słowotwórbny system, tworjo nowe słowa předewšěm přez zestajenje korjenjow a přidaće sufiksow (rědšo prefiksow). Najebać wjele ruskich požčonkow, osetišćina je relatiwnje puristiska rěč porno druhim mjeńšinowym rěčam Ruskeje, z tójšto neologizmami přihódnje wutworjenymi z pomocu swójskich morfemow.
[wobdźěłać] Substantiw
Substantiwy so po genusach njerozeznaja. Nimo toho njeje artikl. Maд "mać", бeл "łopač".
[wobdźěłać] Pronomen
- æз – ja
- ды – ty
- yый – wón, wona, wono
- Max – my
- cыMax – wy
- yыдoH – woni, wone
[wobdźěłać] Werb
Infinitiw : Kóncowka infinitiwa je -ыH.
бaдыH – "sedźeć", бapыH – "wažić, wuwažić", дapыH – "dźeržeć", aMoHыH – "pokazać", aMaйыH – "tružić", иBыH – "měnjeć, změnić", HæMыH – "bić"
Prezensowy zdónk wotpowěduje korjenjej werba.
- kæHыH "činić" kæH-
- дзypыH "rěčeć" дзyp-
- kycыH "dźěłać" kyc-
- цæpыH "žiwy być" цæp-
- xæpыH "jěsć" xæp-
Preteritowy zdónk twori so přez přidaće sufiksa -T- abo -д- ke korjenjej werba.
- лac (ыH) "wjesć" лacT
- дap (ыH) "dźeržeć" дapд
- дac (ыH) "truhać" дacT
- yap (ыH) "lubować" yapзT
- æxræH (ыH) "začinić, začinjeć" æxræд
- caй (ыH) "jebać" caйд
- cид (ыH) "wołać" cидT
- Tworjenje preteritoweho zdónka so často wot alternacije wokalow æ/a přewodźuje:
- цæp (ыH) "žiwy być" цapд
- xæcc (ыH) "njesć" xacT
- фæpc (ыH) "prašeć so" фapcT
- kæc (ыH) "čitać" kacT
- Tæx (ыH) "lětać" TaxT
- cæй (ыH) "być chory, chorjeć" caд
Abo nawopak a/æ
- æMбap (ыH) "rozumić" æMбæpcT
- æййaф (ыH) "zaso popadnyć, dosahnyć, łójić" æййæфT
- apaз (ыH) "činić" apæзT
- æBHaл (ыH) "so dótkać" æBHæлд
- caф (ыH) " zhubić, zhubjeć, zhubjować" cæфT
Druha móžna alternacija je æ/o
- kæH (ыH) "činić" koHд
и/ы
- фид (ыH) "zapłaćić, płaćić" фыcT
- æpBиT (ыH) "słać, pósłać" æpBыcT
y/ы
- kyc (ыH) "dźěłać" kyыcT
- kyp (ыH) "prašeć so" kyыpд
- kyB (ыH) "strowić, postrowić" kyыBд
- дзyp (ыH) "rěčeć" дзыpд
- aryp (ыH) "pytać" aryыpд
ay/ы
- cTay (ыH) "přenajeć??, chwalić?? " cTыд
- pæBдay (ыH) "majkać" pæBдыд
- apдay (ыH) "přesćěhać, přesćěhować" apдыд
æy/ы
- цæy (ыH) "hić" цыд
- kæy (ыH) "płakać" kyыд
o/ы
- зoH (ыH) "znać" зыHд
- xoH (ыH) "wołać" xyыHд
- aMoH (ыH) "pokazać" aMыHд
žadyn/a
- cT (ыH) "stanyć, stawać, postanyć" cTaд
- cc (ыH) "mlěć " ccaд
- æxc (ыH) "myć" æxcaд
- Někotre infinitiwy.
- цæpыH – žiwy być
- фæpcыH – prašeć so
- æййaфыH – zaso popadnyć, dosahnyć, łójić
- caфыH – zhubić, zhubjeć, zhubjować
- koMыH – zarjadować so
- æMбyлыH – dobyć, dobywać
- apayыH – pjec
- xилыH – lězć, łazyć
- xизыH – na pastwu wjesć
- TæpыH – honić
- kæpдыH – rězać
- xæccыH – njesć, nosyć
- æMбapыH – rozumić
- æBHaлыH – dótkać so
- kæHыH – činić
- æфTayыH – dodać, přidać
- cypыH – zaso popadnyć, dosahnyć, łójić
- здyxыH – wjerćeć
- pизыH – třepotać
- æфcaдыH – syćić
- cæTTыH – rozłamać, kóncować
[wobdźěłać] Dialekty
Stej jenož dwaj dialektaj w osetišćinje: digorski, w kotrymž powěda jedna šesćina cyłeho luda, a ironski. Digorojo a Ironojo so wzajomnje chětro ćežko rozumja, ale po trochu praksy so problemy zhubja.
Digorojo často rozumja a hač wěsteho stopnja rěča ironiski dialekt, ale nic nawopak.
Sociolinguisća zwěsćuja, zo rěčnicy wšelakich dialektow wola rušćinu, zo bychu so wzajomnje rozumili.
[wobdźěłać] Ironski dialekt
Ironski ma tři poddialekty: sewjerny (mjeńšina rěčnikow), kudarski (mjeńšina wobydlerjow Južneje Osetiskeje, tež njeosetojo) a ksaniski abo čisanski (rozšěrjeny pódla brjoha rěki Ksani, ale cofa nětk kudarskemu).
[wobdźěłać] Digorski dialekt
W prěnich lětach sowjetiskeje mocy mějachu digorski dialekt za wosebitu rěč. W nim buchu wučbnicy publikowane, literarne twórby atd., ale w 1930. lětach bu digorska literariska tradicija "přećiworewolucionarna" mjenowana a wot toho je nihdy nowe zakćěće nazhonił. W poslednim času je so dźěło nastupajo to zaso aktiwizowało: wuńdźe tydźenska nowina "Digora" a literarny časopis "Iraf" w digorskim dialekće, je tež statnje podpěrowane Digorske dźiwadło. Wustawa sewjerneje Osetiskeje připóznawa osetišćinu "we woběmaj jeje formomaj — ironskej a digorskej", štož faktisce nowe prawniske připóžnaće digorskeho dialekta po wjele lětach zanjechanja woznamjenja.
Digorojo su zwjetša třirěčni — woni derje rěča swój dialekt, rušćinu a literarnu osetišćinu.
[wobdźěłać] Literarna forma Osetišćiny
Literarna osetiska rěč (rěč w radiju, telewiziji, wučbje atd.) je na zakładźe ironskeho dialekta (z někotrymi leksikaliskimi požčonkami z digorskeho dialekta) nastała.
Hač dotal wostanje njerozrisany problem z ortoepiju (wurjekowanske prawidła) literarneje osetiskeje rěče: do toho připóznate prawidła bazuja na nětko faktisce njepopularnej wurjekowanskej normje, kotruž pak w Južnej Osetiskej dale wužiwaja a wuča. W Sewjernej Osetiskej so literarna rěč faktisce na najbóle rozšěrjenym (najbóle wužiwanym) wašnje. Su na přikład tele prawidłowne rozdźěle kaž w słowje цæдиc ("jednota"), kotrež hodźi so wurjekować:
- [caDIS] po starej literarnej normje (wuči so dale w Južnej Osetiskej jako norma) a w někotrych wsach jako lokalne wurjekowanje;
- [saDISx] po nowej literarnej normje sewjerneje (a tež po wurjekowanju wužiwanym we wjetšinje sydlišćow);
- [sxaDIS] po najbóle popularnym wurjekowanju Južneje Osetiskeje (tež wurjekowanje stolicy Cchinvali).
Hačrunjež w literarnej rěči dwaj dźenikaj wuchadźetej, ("Rastdzinad" w sewjerje a "Churzarin" w juhu, hačrunjež so knihi wudawaja a rěč so w srjedźnych šulach wuči, sociologiske slědźenja pokazuja wysoki stopjeń analfabetizma mjez rěčnikami osetišćiny (nic wjace hač 20% rěčnikow osetišćiny móže rěč po prawidłach pisać). To bu přez rozšěrjenje rušćiny zawinowane, mjez druhim w zdźěłanju. Nětko so zasozawjedźenje dwurěčneje wučby přihotuje, dźiwajo na fakt, zo za młodych Osetow we Wladikawkazu je hižo rušćina prěnja rěč, kotruž lěpje rěča. W eksperimenće wuknu rjadownje po nowym programje, z wobšěrnišim wuknjenjom osetišćiny a studowanjom wosebitych studijnych objektow w osetišćinje.
[wobdźěłać] Słowoskład
Moderna osetiska rěč ma podobnosć ze starymi iranskimi rěčemi: stara persiska, awestiska, sanskrita. To pokaza, zo so prjedownicy osetow zahe rozdźělachu wot druhich iranrěčnych ludow.
Hačrunjež osetišćina je iranska, njeje jara podobna druhim iranskim rěčam. Osetojo njerozumja, na př., persiske abo paštuske prajenje. Samnoformowe wostanu numerale, někotre słowa, mjeztym zo gramatiske kategorije zdźěla su rozdźělne.
Na př. w tadźikiskej rěči „wysoka hora“ je kӯҳи бaлaHд — substantiw před adjektiwom, substantiw je markěrowany přez izafet (kóncowka -i). W osetiskej rěči ta samsna zestajenka słowow je „бæpзoHд xox“: adjektiw přeco steji pře substantiwom, wonej njewjazatej někajke specifiske kóncowki. Tola forma adjektiwow nimale sej wotpowěduje: бæpзoHддæp xox — kӯҳи бaлaHдTap „wyša hora“.
Osetišćina ma wjele słowow z druhimi indoeuropskimi rěčemi hromadźe.
[wobdźěłać] Literatura/Beletristika
Załožer osetiskeje literarneje tradicije je talentowany poet Konstantin (K'osta/KъocTa) Chetagurov (Xetagkaty). Mjez dźěłami K'osty je wjele ludowych bajkow a legendow, kotrež je w rymach zasopowědał. Nimale w samsnym času z Chetagurovom, na spočatku 20-a lětstotka su někotři dalši osetiskorěčni spisowaćeljo (Arsen Kocojev, Seka Gadijev a dr.) swoje twórby spisali, kotrychž dźěła su dźensa klasiske.
Osetiska literatura je swój rozkćěw mjez dwěmaj swětowymaj wójnomaj nazhoniła, najebać fakta, zo literatura tehdy bě njewobeńdźomnje ideologiska. W poslednim času rěča wo krizy osetiskeje literatury a wudaću knihow; wysokosć nakłada nowych literariskich twórbow je rědko wjace hač 500.
[wobdźěłać] Slědźenje
Wuslědźenje osetišćiny je swój zakład we 18. lětstotku dóstało, hdyž pućowacy napisachu swoje zaćišće wo wopytach w Osetiskej. Mjez nimi běchu N. Vitsen, I. A. Guldenstedt, J. Reineggs. Najwažniši přinošk bě dźěło němskeho orientalisty von Klaprot „Pućowanje w Kawkaziskej a Georgiskej“ (wudate w lěće 1812). Von Klaprot bě prěni, kotryž tukanje wo genealogiskim poćahu mjez osetišćinu a alanšćinu wupraji a digorski idiom jako dialekt osetišćiny zwěsći, ale nic jako wosebitu rěč.
Mjez najsławnišimi wuslědźerjemi osetiskeje rěče je
- Andreas Sjögren (załožer prěnjeho alfabeta, 19. lětstotk),
- Vsevolod Miller (awtor dźěła "OceTиHckиe эTюды"/"Osetiske studije"),
- Vaso Abajev (mjez druhim awtor 4-zwjazkoweje knihi "Historisko-etymologiski słownik osetiskeje rěče", 1957-1989).
[wobdźěłać] Hlej tež
[wobdźěłać] Přispomnjenki
- ↑ Južna Osetiska je faktisce samknježeny teritorij ze zarjadniskim srjedźišću w Cchinvali, ale jeje status jako njewotwisny stat je připóznata jenož wot někotrych druhich njepřipóznatych statow a wot Ruskeje (2008).
[wobdźěłać] Eksterne wotkazy
- Vjaĉeslav (Slavik) IVANOV: KAŬKAZIO: La oseta lingvo Monato (2003/01, str. 24, (eo))
- «OceTиHckий языk oH-лaйH». Zběrka materialijow za studentow osetišćiny (rus.), (jendź.), (fr.)
- Esperanto-oseta vortaro por ĉ. 3 mil vortoj en Multizaurus (eo)
- Internetowy kurs osetišćiny w ruskej rěči (rus.)


text:
Kilimandżaro
Wspůłrzyndne: 03°04' S 37°21' E
Kilimandżaro to je gůra we Tanzańiji, przi grańicy ze Kyńijům. Je to nojwyższo gůra we Africe. Mo trzi wjyrchy, kożdy ś ńich to je downy wulkůn:
- Uhuru na wulkůńe Kibo, wysoki na 5895 m n.p.m.
- Mawenzi - 5150 m n.p.m.
- Shira - 3940 m n.p.m.
Pjyrszy roz zdobyto we 1889 roku uod Hansa Meyera a Ludwiga Purtschellera. We 1921 utworzůno sam rezerwat przirody, a uod 1973 Narůdowy Park - Kilimanjaro National Park, kery mo 753 km² wjyrchu. Uod 1987 je uůn wpisany na Lista śwjatowygo dźedźictwa uod UNESCO.
Przi samym wjyrchu na wjyrchu ůng. 4 km² zalygo śńyg.
Mimo aże Kilimandżaro je we Tanzańiji, bezma cołke dochody ze turystyki dostowo Kyńijo, bez cůż prziszło pora razůw do kůnfliktu mjyndzy tymi państwůma.
[Sprowjej] Necowe uodwołańa


text:
Bůmbaj
Wspůłrzyndne: 19°02'05" N 72°50'52" E
Bůmbaj ((hindi a marathi मुंबई, trl. Muṁbaī, trb. Mumbaj; ang. Mumbai; do 1995 hindi बम्बई/बॉम्बे, trl. Bambaī/Bômbe, trb. Bambaj/Bombe, ang.) - stolica indyjskigo stanu Maharashtra, pouožůno na wyspje Salsette, na Mořu Arabskym.
Podug nojnowšych danych, w mjeśće tym mjyško 17 mln mješkańcůw a je 6. co do ličby mješkańcůw metropoljům na śwjeće. Wroz s mjastůma satelitarnymi twoři wjelgo kůnurbacyjo mjejsko. Dźynki naturalnymu portowi je to tyž nojwjynkšy port zachodńich Indji.
Je to tyž wjelgi uostřodek finansowy. Śedźiby sam majům lične banki, (m.in. Reserve Bank of India), geuda (Bombay Stock Exchange) a lične indyjske firmy i korporacyje. Dźynki tymu, aže poźům žyća je sam wyžšy ńiž inkšych tajlach kraju, přićůngo uůn imigrantůw s coukich Indji a coukij Azyje Poúedńowyj. Bez taki ukuod řečy mješajům śe sam nojrůžńijše kultury, religje a tradycje. Mjasto čynsto je nazywane Bollywoodym, gdyž je to stolica indyjskij kinůmatůgrafije. Tutejše wytwůrńy produkujům ročńy nojwjyncyj filmůw na śwjeće.
Indyjsko nazwa pochodźi uod mjejscowyj hinduskij bůgińi Můmba. We XVI w. Portůgalčyki nazwali to mjasto Bom Bahia co uoznočo Dobro Zatoka. Brytyjčyki podčas swojij kolůńizacyji Indji zmjyńili mjano mjasta na Bombay. Uoficyjolno zmjana mjana nastůmpiua w 1995, nale mjano Bůmbaj nadal je powšychńy užywane na Zachodźe. Wjelge korporacyje tyž ńy zmjyńiuy swojich mjan s Bůmbay na Můmbai.


text:
Siciliska
Siciliska (italski Sicilia) jo nejwětša kupa Srjejźnego mórja. Lažy blisko krotkowjacornego rožka Apeninskeje połkupy a słuša k Italskej. Zgromadnje z małkimi kupami we wokolinje wutwórjujo Siciliski awtonomny region (italski Regione Autonoma Siciliana).
Region ma pśestrěń 25 703 km² a pěś milionow wobydlarjow. Wuznamna góra regiona jo Etna, wulkan kótary lažy blisko pódzajtšneje kšomje Siciliskeje a jo nejwušy wjerch kupy.
[wobźěłaś] Eksterne wótkaze
-
Commons: Siciliska – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow


text:
Sicilska
Sicilska (italsce Sicilia) je najwjetša kupa Srjedźneho morja. Leži blisko juhozapadneho rožka Apenninskeje połkupy a słuša k Italskej. Dohromady z małkimi kupami we wokolinje wutworjuje Sicilski awtonomny region (italsce Regione Autonoma Siciliana). Najwjetše město a stolica Sicilskeje je Palermo.
Region ma přestrjeń 25 703 km² a pjeć milionow wobydlerjow. Wuznamna hora regiona je Etna, wulkan kotry leži blisko wuchodneje kromje Sicilskeje a je najwyši wjerch kupy.
[wobdźěłać] Eksterne wotkazy
-
Commons: Sicilska – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow


text:
DEKOR STYL. WYKOŃCZENIA, DEKORACJE GIPSOWE, REMONTY
Słowa kluczowe: usługi oraz prace wykończeniowe Śląsk Gliwice, remontowe Śląsk Gliwice, remonty Śląsk Gliwice, gładzie gipsowe Śląsk Gliwice, malowanie Śląsk Gliwice, montaż sufitów podwieszanych Śląsk Gliwice, montaż ścian działowych Śląsk Gliwice, adaptacje strychów Śląsk Gliwice, adaptacje poddaszy Śląsk Gliwice, montaż okien i drzwi Śląsk Gliwice, układanie glazury Śląsk Gliwice, instalacje elektryczne Śląsk Gliwice, usługi kanalizacyjne Śląsk Gliwice, usługi wodne Śląsk Gliwice, instalacje grzewcze Śląsk Gliwice.


text:
Měrćin Nowak-Njechorński
Měrćin Nowak-Njechorński (němske mjeno Martin Nowak-Neumann) (* 13. junija 1900 w Njechornju; † 6. julija 1990 tež tam) bě serbski moler, grafikar, publicist a spisowaćel.
Po wuchodźenju ludoweje šule we Worcynje kubłaše so w dalokostudiju na polu molerstwa. 1919 měješe prěnju předawansku wustajeńcu w Zhorjelcu, kotrejež financielne dochody jemu pomhachu, studij na Lipsčanskej wuměłskej akademiji zahajić. 1920 studowaše potajkim wuměłstwo w Lipsku, 1921–1923 w Drježdźanach. Tam budźi so jeho zahorjenosć za serbstwo, kiž jeho tež pohnuwaše, swoje studije w słowjanskim wukraju pokročować. Z tutoho časa sem zaběraše so wosebje z motiwami słowjańskeje mytologije. Podawaše so 1923 do Prahi, hdźež mjez druhim pola Maxa Švabinskeho studowaše a hač do 1927 wostanješe. 1927–1929 bě student na wuměłskej akademiji we Waršawje. Wot 1929 hač 1933 bě z redaktorom Serbskich nowin. Z politiskich přičin bu 1933 z powołanja pušćeny. Dyrbješe jako wojak we Wehrmachće słužić. Wróćiwši so z amerikanskeje wójnskeje jatby bu w lěće 1947 ze šefredaktorom Noweje doby, wot 1950 hač 1969 tež Rozhlada. Po tym zo so w lěće 1969 na wuměnk podawaše, bě jako swobodnje tworjacy moler a spisowaćel žiwy.
Měrćin Nowak-Njechorński bu dwójce z Wótčinskim zazłužbowym rjadom NDR, z Narodnym mytom NDR, z mytom Ćišinskeho a z rjadom Hwězda přećelstwa ludow wuznamjenjeny.
Ródny dom w Njechornju bu zjawnosći w juniju 1999 jako muzej přepodaty.
[wobdźěłać] Literarne twórby (wuběr)
- Po serbskich pućach. Budyšin 1936
- Zapiski bobaka. Budyšin 1952
- Serbski wšudźebył. Budyšin 1954
- Mišter Krabat. Budyšin 1954
[wobdźěłać] Literatura
- Moler serbskeho luda. Budyšin 1959 (z tekstami Měrćina Nowaka-Njechornskeho a Alfreda Krawca)
- Wubrane spisy, zwjazk 1 (pućowanske wobrazy). Budyšin 2000, ISBN 3-7420-1822-1
- Wubrane spisy, zwjazk 2 (bajki). Budyšin 2000, ISBN 3-7420-1824-8
- Helmut Kaltšmit: Leksikon awtorow serbskich knihow 1945–1978. Budyšin 1979


text:
Elba
Elba (italski Isola d'Elba) jo kupa w Srjejźnem mórju a pó Siciliskej a Sardiniskej tśeśa nejwětša Italskeje. Lažy mjaz Ligurskim a Tyrrenskim mórjom, źaseś kilometrow pódwjacornje italskeje twardeje zemje a pěśźaset kilometrow pódzatjšnje francojskeje kupy Korsiki.
Płoń kupy jo něźi 224 kwadratnych kilometrow a jeje wobměru něźi 147 kilometrow.
Nejwětše město Elby jo Portoferraio z dwanasćo tysac wobydlarjami.
W lětoma 1814 a 1815 stej byłej prjedawšy francojski kejžor Napoleon Bonaparte pó wugnaństwje z Francojskeje wjerch Elby.


text:
Możno niy lza szpasować skorzij Wielaknocy ale ...
Wiycie! Majóm bezmać zakôzać wszelijakij ryklamy piwa. Ja, majóm ...A tak po prôwdzie, to sie ino starô Jóndercyno raduje. Jeji pies sie ciyngiym gawcy we telewizyjor i beztóż durch słepie piwo. Pewnikiym terôzki, kiejby niy uwidziôł tego ci: „tyskie ponad wszyjskie”, „dwa żubry szczimióm” abo tyż „po godzinach LECH”, to na isto zacnie słepać woda abo mlyko. I tu mi sie spómnioł taki fal.
U Pyjtra we kaczmie spiyrali sie festnie Jółzel z Bercikiym, kiere piwo jes ci na isto lepszejsze: jasne abo ćmawe? Na to wlôz cwergowaty Walduś i po jakisik kwilce padô:
– Dejcie mi pieróny pokój ze ćmawym piwym. Kiej jô ci we łóński pyndziałek wysłepôł dwanôście zajdli światłygo piwa, to mi nic niy bóło. A kiej zatym mie ino diosek podkusiół i wyduldôłech na to śtyry szopy ćmawygo piwa, to zarôzki żech napocznół sfrocać i do rana żech sie rady niy wiedziôł !
A już przeca kiejsik Hajna-gołymbiôrz u Pyjtra we kaczmie tuplikowôł, co jimu styknie ćmawe piwo i jasne świôtło, coby być blank napranym.
I tak po mojymu, to zawdy jes lepsze piwo (możno i ze cyjntlóm) niźli klachy mojij staryj ze sómsiôdkóma na siyni abo u Pióntcynyj w magli. Ino, co tak po prôwdzie ze wszyskim trza mieć miara. Moja Elza – tak dlô przikłôdu – to blank niy miarkuje eźli jô co wysłepôł, podwiyl niy napoczynóm mojigo basztarda uczyć pić ze flaszki abo naszô kukówka ze zygôra niy ucza śpiywać: „gorolu, cy ci niy żôl”.
I tak wól niy wól, piwo ludzie na ryklamach niy muszóm łoglóndać, a .... zółwizół je bydóm słepać wiela ino wlejzie.
Idzie to tyż posuchać na www.ojgyn.blog.onet.pl


text:
Mój kamrat Ecik łod Pytlicki to sie łostatnio jakisik łoklapniynty i na fresie posmorszczany zrobiół. Na isto, niymocny. I to niy coby go łorôz cosik targało. To niy. Ino wiycie, mu sie ciyngiym zdo – a prawiół mi to na słodach we naszyj siyni – iże na co ci wejzdrzi, to sztyjc widzi babskie cycki.
Widza, iże sie karlus tropi – bo to idzie ło rozum przińść – tociech go smówiół, coby poszôł do dochtora.
Pokwanckôł sie Ecik do lazarytu i môcie anóng? Trefiół choby na łostuda na gryfnô dochtórka. Ta mu sie kôzała zicnóńć na taki skórzanny hoker, wybadała co i jak, i zacynô:
– Panie Pytel, a pedzóm mi Łóni – a pokazuje mu apluzina – co łóni widzóm ?
– Anó, dochtórko – pado Ecik – to je jedyn cycek babski.
– Hm, ... a terôzki coście panie Pytel dojzdrzili? – pytô sie ta dochtórka i pokazuje mu gryfnó, zowcitô birna.
– Tyż babski cycek – pado côłkiym na richtik Ecik.
Dochtórka sie tak ździebko zgańbióła, lica ji sie zacerwiyniyli, filuje tak naobkoło po tyj izbie i łorôz pokazuje Ecikowi taki epny weker, kiery tyczół we winklu izby.
– Mogóm mi łóni pedzieć co jim sie przipóminô?
Ecik luknół ze zadku, kuknoł z przodku, robi sie cerwióny na pysku i tak côłkiym po cichuśku – a ciyngiym sie gawcy na tyn pyndel łod zygara, kiery kiwô sie rółz w lewo, rółz we prawo – kiwô gowóm nikiej tyn pyndel ze tego srogigo zygôra.
Kuś-kuś, kuś-kuś, kuś-kuś, tak choby kuskowoł dwa babskie cycki.


text:
Důmb Katowice
GKS Důmb Katowice - klub fusbalowy s Katowic, terozki ńy istńeje.
[Sprowjej] Historyjo
Zouožůny we 1911 kej SC Eiche Domb. Po přiuůnčyńu Dymbu do Polski we 1922 pomjyńono jygo mjano na GKS Důmb. We 1924 skuli přiuůnčyńo Dymbu do Katowic přijůn mjano GKS Důmb Katowice. Grou w pjyršyj lidze polskij we fusbalu, a we 1936 zajůn w nij šůsty plac. Rok ńyskoři klub zostou zawjyšůny skuli udowodńůnyj průby překupjyńo tormana Ślůnska Śwjyntochuowice a wyćepany z I ligi. W čos II wojny śwjatowyj bůu rozwjůnzany bez hitlerowske wuadze. Reaktywowany we 1945, we 1968 přestou istńyć skiž fuzyje s GKS Katowice.


text:
I BYĆ TU DOBRY
Myśla, że wszyscy sie z tym zgodzómy,
że trzeba dzielić sie tym, co mómy.
Jak sie podzielisz z tym, co w potrzebie,
możno doczekosz nagrody w niebie.
Bo niy na ziymi, tu, miast nagrody,
czeko niywdziynczność i korowody.
Za dobre serce – niy licz na zapłata,
tu dóm wóm przikłod mojego kamrata.
Baba z roboty sie pryndzyj urwała
i z modóm frelóm go w łóżku zdybała.
Larmo zrobiyła na cołko chałpa,
jeszcze szajdóngym groziyła, małpa!
Biydok chcioł babie wyerklerować,
że, choć to może dziwne sie zdować,
to łón nad frelóm sie ino zlitowoł,
no i bez cufal sie w to wpakowoł!
Przi dródze auta zaczimywała,
czorno, półnago, aż dyrgotała!
Tóż sie zlitowoł, zabroł jóm do dóm,
napuściół wanna z ciepłóm wodóm,
doł dziołsze pojeść, bo była głodno,
a że na dworze było dość chłodno -
- doł i galoty, bluzka, szczewiki
i inksze łachy łod swojij Mariki,
w kerych i tak już niy chodziyła,
bo zgrubła i do nich sie niy mieściyła.
Potym łodkludziół frela do dźwiyrzy
rod, że postómpiół tak, jak noleży.
Dziołcha mu gryfnie podziynkowała,
dyć jeszcze w progu sie zaczimała.
„Niy znodło by sie jeszcze-spytała-
coś, czego żóna niy używała?”
Mój kamrat nigdy niy cygani
i teroz za to zbiyro „po bani”!
Autor:B.Śmigała
wyerklerować – wytłumaczyć
cufal – przypadek
dyrgotać – trząść się
łodkludzić – odprowadzić
gryfie – ładnie
po bani – po buzi


text:
Narkoman trefioł do piekła. łotwiyrajom sie wrota, a tam połno marihuany. Narkoman napolony leci i rwie zielsko. Naroz słyszy głos diobła:
- No i po co urywosz jak tam połno narwane!
Patrzy, a tu richtig połno świyżego ziela. Leci ije przeciepuje co by schło. A tu dioboł:
- I po co suszysz, kej momy ususzone!
I richtig. Narkoman zaczon skryncać skrynty. Skrynco, skrynco, na to dioboł:
- I na co skryncosz, jak tam tela naskryncane!
Narkoman patrzi, a tu hołda skryntów! Wybiyro nojwiynkszego i pyto diobła:
- Masz może łogiyń?
A dioboł z uciechom:
- Bołby łogiyń, bołby raj!
Tłumaczenie z polskiego Barbara Politaj


text:
277 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, starka i starzik, dzien babci, babcia, oma, opa, dziadek, dzien dziadka, kwiaty, radosc, wnuki, familijo, rodzina
Starka i starzik
Dzisio starka śwjynto majóm A kjej jo?-starzik sie pytajóm A my na to jim powjymy Przeca łobu wóm pszajymy Łoba żeście nas hulali Łoba dycki pjastowali A kjej mama ch
Szkudzynie Wielko mecyjo Miała zicherka Kiej jōm ôdepła Malućko frelka Pożgać dziewczontko Abo sie zapnōńć Przebić paluszek Czy leko drapnōńć Jegła z przeciwka Na to zaglōndo: Gupio zicherko Tyś chyba
Starki śwjyntujómCzy to babcia starka omakożdo przyjmuje dzisiownuków w dómaWnuki sie pozlatowalii ci wjelcy i ci maliWszyjscy starkóm winszujóma starzyki sie dziwujómbo już by jim sie tyż chciałoby s
568 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
urszula oslislok, maszkety, slodycze, babcia, tarka, oma, buzia, paczek, krepel, guzik, knefel, button, grate, grandmother, sztof, material
I zajś wyliczanka
Jeszcze jedna wyliczanka
ślónsko-polsko rymowanka
bo godómy po naszymu
wy mówicie po polskiemu
tuż słuchejcie czy kapniecie
u was bydzie zrozumiecie
że buzia to je gymbiczka
a kolcz
StarkaJak mje starka kjeś czosałaTo mi kuczki z łepy rwałaTaki kosy mi splotałaI szlajfeczki tam wjónzałaTera jak żech wjelko dziywaStarki przy mje sam już ni maBo stareczka je już w niebjeA jo tyż mó
w przeczkolu na śwjyncie
łod starków,babciów....
Śwjynto babciów i starków
Babciu omo starko
Co jo wóm też dóm ?
Jedne serce yno móm
Jako jo go se podziela ?
Tak se myśla.....
P


text:
243 days ago
1 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, slonski dom w necie, dwa lata, geburstag, urodziny, slazacy, slonzoki, po naszymu, po slasku, silesia, slask, rocznica, kamraty, przyjaciele, dom, rodzina, domownicy
Ślónski Dóm w necie
Tak przelecioł wartko czas
Kożdy starszy już je s nas
Nic se s tego nie robjymy
W Ślónskim Dómje se piszymy
Na tych naszych stronkach w necie
Co jich widać w wjelkim
260 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, zimowo wyliczanka, zima, mroz, zaspy, zumjynta, snieg, wiatr, dom, cieplo, zimno, hajcung, ogrzewanie, sanki, lyzwy, narty, kulig, sanna, gorki, zawjeje, zamiecie, fujawica
Zimowo wyliczanka Wyliczanka wyliczanka Ze słóweczek rymowanka Jak godómy tak piszymy Ślónskóm godkóm sie szczycymy A że zima tera mómy Na szlincuchach se kjołzómy A wy łyżwy mocie To po lodzi
263 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, mom dojs, choroba, chory, nimocny, bol, cierpienie, lekarstwa, doktor, lyki, zastrzyki, piki, cierpienie
Móm dojś Móm dojś tego łutropjynio ! Móm dojś tyj mynczarnie ! Móm dojś ludzkigo ciyrpjynio ! Móm dojś ! ale co poradza ? Na widok ludzkigo sie mynczynio Łutropa do bliskich,do rodziny Łutropa do człe
263 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, mom dojs, choroba, chory, nimocny, bol, cierpienie, lekarstwa, doktor, lyki, zastrzyki, piki, cierpienie
Móm dojś Móm dojś tego łutropjynio ! Móm dojś tyj mynczarnie ! Móm dojś ludzkigo ciyrpjynio ! Móm dojś ! ale co poradza ? Na widok ludzkigo sie mynczynio Łutropa do bliskich,do rodziny Łutropa do człe
277 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, starka i starzik, dzien babci, babcia, oma, opa, dziadek, dzien dziadka, kwiaty, radosc, wnuki, familijo, rodzina
Starka i starzik
Dzisio starka śwjynto majóm A kjej jo?-starzik sie pytajóm A my na to jim powjymy Przeca łobu wóm pszajymy Łoba żeście nas hulali Łoba dycki pjastowali A kjej mama ch
310 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, swjynto noc, aniolowie, noc, gwiazda, betlejem, zlobek, dzieciontkoswienta, boze narodzenie
Śwjynto noc
Noc sie już zrobiła Gwjozdeczki blyskajóm Jozef i Maryja W Betlejym mjyjsca szukajóm Wszyndzi je ciasnota Do nich mjyjsca ni ma Co terozki pocznóm Jak już noc i cima Kajś tam kole
329 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, tydziyn berkmona, gruba, kopalnia, robota, szychta, dniowka, gornicy, gruba, szola, winda
Tydziyń berkmóna
Kjej dziynnie rano na szychta stowosz
swoji babeczce dziubeczka dowosz
Łóna krajiczki ciebje pakuje
szczynśliwej szychty - tak ci winszuje
Tam już na grubje na cia czekajóm
wa
330 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, barborka patronka berkmonow, barborka patronka gornikow, dzien gornika, slonsk, po slonsku, po naszymu, tradycje, obyczaje, swieto, kopalnia, gruba, sztygar, sztajger, szleper, holdy
Barbórka - patrónka berkmónów
Barbórka śwjynto berkmónóm dano
Patrónka jejich fest miłowano
Na kożdej grubje stoji w cechowni
I łopatruje sie nimi tera jako było ji downi
I jeji pszoc
332 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, andrzejki, listopad, wrozby, synki, dziolchy, karlusy, frele, zabawa, buty, szczewiki, pies, wosk, klucz, swieca, milosc, pszoci
Andrzejki
Na śwjyntego Andrzeja
kożdo frela mo nadzieja
że karlusa se wywróży
co s nióm bydzie jak najdłuży
Tuż sie już dziołchy szykujóm
wosk ze śwjyczki wykapujóm
klucza s dziurkóm szukajóm
bo
341 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, konkurs fraszki , sowizdrzol, dyplom, nagroda, poezja, klara, slonski sowizdrzol, chlop, baba, karlik
Fraszki konkursowe
Co tu pocznyć ? Baba se już nie wjedziała co ze chłopym mjała pocznyć Dziecek mo już wjela,a łón nie doł ji łodpocznyć Klara Jedna Klara sztyjc rzykała A djobła za skóróm m