text:
Webbplatsen Översyn av pruszkowscy.republika.pl (besök)
eller placera en banner på din webbplats
Webbplatsen Review Här kan du uttrycka din åsikt om denna webbplats
Please enable JavaScript to view the
comments powered by Disqus.
Meta information
Domän IP 76.223.32.228
Organisation
SBC Internet Services
ISP
SBC Internet Services
Domän information Domän Location Förenta staterna - US , USA region: WA , Washington City: Seattle Postnummer: 98108 Latitude: 47.542
, Longitude: -122.3123 Metro kod: 819 Riktnummer: 206
Domän plats på kartan:
Arkiv på webbplatsen Se hur denna sida såg ut i det förflutna Länk till arkivet på webbplatsen
DMOZ Kategorier
Länk till Open Directory Project - mänskligt redigerade kategorisökningen
Variations
Visa Variations Dölj variationer
oruszkowscy.republika.pl lruszkowscy.republika.pl -ruszkowscy.republika.pl 0ruszkowscy.republika.pl peuszkowscy.republika.pl pduszkowscy.republika.pl pfuszkowscy.republika.pl ptuszkowscy.republika.pl p5uszkowscy.republika.pl p4uszkowscy.republika.pl pryszkowscy.republika.pl prhszkowscy.republika.pl prjszkowscy.republika.pl priszkowscy.republika.pl pr8szkowscy.republika.pl pr7szkowscy.republika.pl pruazkowscy.republika.pl pruzzkowscy.republika.pl pruxzkowscy.republika.pl prudzkowscy.republika.pl pruezkowscy.republika.pl pruwzkowscy.republika.pl prusxkowscy.republika.pl prusskowscy.republika.pl prusakowscy.republika.pl pruszjowscy.republika.pl pruszmowscy.republika.pl pruszlowscy.republika.pl pruszoowscy.republika.pl prusziowscy.republika.pl pruszkiwscy.republika.pl pruszkkwscy.republika.pl pruszklwscy.republika.pl pruszkpwscy.republika.pl pruszk0wscy.republika.pl pruszk9wscy.republika.pl pruszkoqscy.republika.pl pruszkoascy.republika.pl pruszkosscy.republika.pl pruszkoescy.republika.pl pruszko3scy.republika.pl pruszko2scy.republika.pl pruszkowacy.republika.pl pruszkowzcy.republika.pl pruszkowxcy.republika.pl pruszkowdcy.republika.pl pruszkowecy.republika.pl pruszkowwcy.republika.pl pruszkowsxy.republika.pl pruszkowsvy.republika.pl pruszkowsfy.republika.pl pruszkowsdy.republika.pl pruszkowsct.republika.pl pruszkowscg.republika.pl pruszkowsch.republika.pl pruszkowscu.republika.pl pruszkowsc7.republika.pl pruszkowsc6.republika.pl pruszkowscy.eepublika.pl pruszkowscy.depublika.pl pruszkowscy.fepublika.pl pruszkowscy.tepublika.pl pruszkowscy.5epublika.pl pruszkowscy.4epublika.pl pruszkowscy.rwpublika.pl pruszkowscy.rspublika.pl pruszkowscy.rdpublika.pl pruszkowscy.rrpublika.pl pruszkowscy.r4publika.pl pruszkowscy.r3publika.pl pruszkowscy.reoublika.pl pruszkowscy.relublika.pl pruszkowscy.re-ublika.pl pruszkowscy.re0ublika.pl pruszkowscy.repyblika.pl pruszkowscy.rephblika.pl pruszkowscy.repjblika.pl pruszkowscy.repiblika.pl pruszkowscy.rep8blika.pl pruszkowscy.rep7blika.pl pruszkowscy.repuvlika.pl pruszkowscy.repunlika.pl pruszkowscy.repuhlika.pl pruszkowscy.repuglika.pl pruszkowscy.repubkika.pl pruszkowscy.repubpika.pl pruszkowscy.repuboika.pl pruszkowscy.republuka.pl pruszkowscy.republjka.pl pruszkowscy.republkka.pl pruszkowscy.republoka.pl pruszkowscy.republ9ka.pl pruszkowscy.republ8ka.pl pruszkowscy.republija.pl pruszkowscy.republima.pl pruszkowscy.republila.pl pruszkowscy.republioa.pl pruszkowscy.republiia.pl pruszkowscy.republikz.pl pruszkowscy.republiks.pl pruszkowscy.republikw.pl pruszkowscy.republikq.pl pruszkowscy.republika.ol pruszkowscy.republika.ll pruszkowscy.republika.-l pruszkowscy.republika.0l pruszkowscy.republika.pk pruszkowscy.republika.pp pruszkowscy.republika.po ruszkowscy.republika.pl puszkowscy.republika.pl prszkowscy.republika.pl pruzkowscy.republika.pl pruskowscy.republika.pl pruszowscy.republika.pl pruszkwscy.republika.pl pruszkoscy.republika.pl pruszkowcy.republika.pl pruszkowsy.republika.pl pruszkowsc.republika.pl pruszkowscyrepublika.pl pruszkowscy.epublika.pl pruszkowscy.rpublika.pl pruszkowscy.reublika.pl pruszkowscy.repblika.pl pruszkowscy.repulika.pl pruszkowscy.repubika.pl pruszkowscy.republka.pl pruszkowscy.republia.pl pruszkowscy.republik.pl pruszkowscy.republikapl pruszkowscy.republika.l pruszkowscy.republika.p rpuszkowscy.republika.pl purszkowscy.republika.pl prsuzkowscy.republika.pl pruzskowscy.republika.pl pruskzowscy.republika.pl pruszokwscy.republika.pl pruszkwoscy.republika.pl pruszkoswcy.republika.pl pruszkowcsy.republika.pl pruszkowsyc.republika.pl pruszkowsc.yrepublika.pl pruszkowscyr.epublika.pl pruszkowscy.erpublika.pl pruszkowscy.rpeublika.pl pruszkowscy.reupblika.pl pruszkowscy.repbulika.pl pruszkowscy.repulbika.pl pruszkowscy.repubilka.pl pruszkowscy.republkia.pl pruszkowscy.republiak.pl pruszkowscy.republik.apl pruszkowscy.republikap.l pruszkowscy.republika.lp ppruszkowscy.republika.pl prruszkowscy.republika.pl pruuszkowscy.republika.pl prusszkowscy.republika.pl pruszzkowscy.republika.pl pruszkkowscy.republika.pl pruszkoowscy.republika.pl pruszkowwscy.republika.pl pruszkowsscy.republika.pl pruszkowsccy.republika.pl pruszkowscyy.republika.pl pruszkowscy..republika.pl pruszkowscy.rrepublika.pl pruszkowscy.reepublika.pl pruszkowscy.reppublika.pl pruszkowscy.repuublika.pl pruszkowscy.repubblika.pl pruszkowscy.republlika.pl pruszkowscy.republiika.pl pruszkowscy.republikka.pl pruszkowscy.republikaa.pl pruszkowscy.republika..pl pruszkowscy.republika.ppl pruszkowscy.republika.pll
senaste globala Recensioner för alla andra platser Här är en kort lista över andra webbplatser som ses över


c: text/html

text:
Sylt
Sylt (dansce Sild, sewjerofrizisce Söl) je najwjetša ze sewjerofriziskich kupow w Sewjernym morju a zdobom najsewjerniša kupa Němskeje. Nadeńdźe so něhdźe 10 do 16 kilometrow před zapadnym brjohom Schleswigsko-Holsteinskeje a Danskeje a słuša do wokrjesa Nordfriesland. Z wulkosću wot nimale 100 km² je wona štwórta najwjetša kupa Němskeje a najwjetša němska kupa w Sewjernym morju. Hłowne sydlišćo je Westerland. Sylt je woblubowany turistiski cil a je wot lěta 1927 přez Hindenburgowy nasyp zwjazany z twjerdźu.
Sylt je jedna z tych kupow, na kotrychž so hač do dźensnišeho tež frizisce rěči.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dom zarjadniskeho zwjazka Při Klóšterskej wodźe w Pančicach-Kukowje změje dwurěčny napis. Serbšćina a němčina budźetej při tym runohódnej.
Pančicy-Kukow (SN/JaW). Hnydom dwě wurjadnej posedźeni zhromadźizny zarjadniskeho zwjazka bě jeho předsyda Měrko Domaška za wčera w awli Šule Ćišinskeho zwołał. Na prěnjej dyrbjachu zastupnicy zwjazkej přisłušnych pjeć gmejnow wobzamknjenje ze zašłeho wuradźowanja sporjadkować. Tak cofny gremij swój rozsud, na domje zarjadniskeho zwjazka dwurěčny napis tak připrawić dać, zo steji serbski nad němskim. Dyrbjachu tuž w naležnosći znowa rozsudźić, a to formalneho zmylka předsydy zarjadniskeho zwjazka Měrka Domaški dla. Tež gmejna Pančicy-Kukow bě spřećiwjenje zapodała. Wotpowědnje předpisam dyrbješe zhromadźizna tuž w běhu třoch tydźenjow wobzamknjenje znowa rozjimać.


text:
In 2015 reviews were made by:
Jadwiga Biegańska, Anna Banaszek, Agnieszka Bieda, Stanisław Bielniak, Anna Bielska, Jarosław Bydłosz, Radosław Cellmer, Ryszard Cymerman,Agnieszka Dawidowicz, Małgorzata Dudzińska, Iwona Foryś, Stanisław Harasimowicz, Maria Hełdak, Janusz Herman, Katarzyna Kocur-Bera, Sebastian Kokot, Małgorzata Krajewska, Aleksandra Kupidura, Jan Kuryj, Urszula Litwin,Jacek Pijanowski, Barbara Prus, Adam Senetra, Maria Trojanek, Radosław Trojanek, Dariusz Trojanowski, Tomasz Tymiński, Ada Wolny, Elzbieta Zysk, Ryszard Źróbek


text:
Dokelž dóstanje dobrowólna wohnjowa wobora w Chrósće pola Wulkeje Dubrawy jězdźidło za katastrofowy škit, trjebaja tam za swoju gratownju přidatnu halu, kotruž dyrbja přitwarić. Wo tym su dołho diskutowali.
Chróst (UM/SN). Gratownju dobrowólneje wohnjoweje wobory w Chrósće we Wulkodubrawskej gmejnje dyrbja powjetšić. „Trjebamy přidatnu halu, zo móhli jězdźidło katastrofoweho škita Budyskeho wokrjesa do njeje stajić“, rozłoži wjesnjanosta Lutz Mörbe (njestronjan). Tale naležnosć je hižo časćišo na dnjowym porjedźe posedźenjow gmejnskeje rady stała. Hłowny dypk diskusije při tym bě, hač dyrbja nowu halu přitwarić, abo hač njeby lěpje było wobstejacu halu abo znajmjeńša dźěl pohłubšić, zo by so nowe jězdźidło po wysokosći do njeje hodźało.


text:
Rozprawa dźěławosće sekcije literatura a wuměłstwo 2009/2010
Wobłukaj literatura a wuměłstwo stej to, štož kóždu a kóždeho z nas wšědnje wobdawa – wo tym móhł dołho rěčeć. A je tak, zo su hišće druhe institucije a towarstwa, kotrež so profesionelnje a/abo tež čestnohamtsce – kaž my – z literaturu a wuměłstwom zaběraja. Nakładnistwo a muzej na jednej stronje – na druhej nadregionalnej - Zwjazk serbskich wuměłcow a Zwjazk serbskich spěwarskich towarstwow, Domowinski wuběrk kultura, wuměłstwo a wědomosć, Literarny konopej abo kompej a k tomu liču wězo tež Spěchowanske towarstwo Smolerjec kniharnje. A wosebje wone čestnohamtsce skutkowace zwjazkaj a kompej a towarstwo organizuja a přewjedu zarjadowanja po cyłej Łužicy, wosebje pak w Budyšinje.
A tam, hdyž so na kulturnych zarjadowanjach wobdźělu, wuhladam a zetkam přeco tež čłonki a čłonow našeje sekcije.
Hdyž sej přehladam wobšěrnu protyku z wjele kulturnymi poskitkami wot a za Serbow – so druhdy prašam štó tam póndźe a štó budźe? A so potom wospjet dźiwam, zo tam tež zajimcy su. Njewěm so dopomnić, zo je jónu jedne zarjadowanje wupadnyło, dokelž njeběše publikuma. Měnju zo smy w tutym padźe jónkrótny lud – a prašam so druhdy, kelko kultury serbski čłowjek „znjese“? Ale nochcu dale filozofować a přińdu wróćo na našu sekciju literatura a wuměłstwo - na jeje dźěławosć zańdźenych lět. Čłonojo sekcije su so wosebje wobdźělili na serbskich kulturnych zarjadowanjach. Tež to je wažne, wažne a naspomnjenja hódne.
Planowana běše rozmołwa wo wobsah a rěči najnowšeje serbskeje dźiwadłoweje hry čłonki našeje sekcije wot Jěwy-Marje Čornakec „W sćinje swěčki – Im Schatten der Kerze“. Rozmołwa běše planowana mjez předstajenjom serbskeje a potom němskeje werzije hry. Mjezsobu smy wospjet rěčeli, ale k porjadnemu zarjadowanju bohužel přišło njeje.
Jedna wěc je so přewjedła – mjenujcy postajenje noweje wopomnjeńskeje tafle za Maćicarja předewzaćela a basnika Jakuba Lorenca-Zalěskeho při jeho rowje na Radworskim wosadnym kěrchowje. Po swjatočnych kemšach w Křižnej cyrkwi dnja 16. nowembra 2009 poswjeći wosadny farar Šćěpan Delan narownu taflu. A wnuk Zalěskeho – Kito Lorenc, porěčeše wosadnym a Maćicarjam a w mjenje přiwuznych so wšitkim za iniciatiwu wokoło noweje tafle podźakowaše.
Sprawnje prajene njeje sekcija w zańdźenym času wusahowace zarjadowanja organizowała, nažel. Slubju, slubimy polěpšenje – a planujemy hišće w prěnim połlěće němsko-serbsko zarjadowanje k žiwjenju a skutkowanju Maćicarja fararja a basnikarja a Jana Wałtarja (1860-1921) – składnostnje jeho 150. posmjertnych narodnin. Wałtar je na 20 lět spomožnje w Njeswačidle skutkował a tohodla planujemy naše zarjadowanje tež tam, zhromadnje z ewangelskej wosadu.
Dźěło sekcije móže jenož tak dobre być, kaž wjele čłonkow a čłonow sobu činja. Ja so dźakuju wšitkim, kotřiž sobu činja a prošu, zo bychmy naše zhromadne dźěło lětsa polěpšili.
J. Łušćanski
Budyšin, młode jutry 2010


text:
Ćeszyński djalekt
Ćeszyński djalekt ślůnskij godki (ćesz. po naszymu, ćeszyńsko rzecz[1], pol.: gwara cieszyńska, czes. těšínské nářečí) – skupina gwar, kerymi godo śe we Ślůnsku Ćeszyńskim - we becyrku Ćeszyna. Je djalektym, kery nojbarźij śe uodrůżńo uod inkszych.
Po ćeszyńsku godo kole 150 000 ludźi.[2] Po zajće czeskij używocze djalektu kůncyntrujům śe we krysach Karwino a Frydek-Mistek.
Pochodzyńy[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Ćeszyńske narzycza rozwinůły śe ze starosłowjańskij godki, a na jejich uobecno forma mo wjelgi ajnflus mjymjecko, polsko, czesko a słowacko. Podug czeskich lingwistůw, ćeszyński djalekt je jydnym ze djalektůw laszskij godki. Dlo uodmjany, Poloki klasyfikujům go jako jedyn ze djalektůw ślůnskij godki, abo, kedy ślůnsko godka je rozpatrowano kej djalekt polskij, używo śe uokreślyńo gwara cieszyńska (ćeszyńsko gwara).
Ćeszyński djalekt połńi dlo swojich używoczůw rola interdjalektu. Uoznoczo to, co łůnczy we śe elymynty czeskigo a polskigo a moge stanowić strzodek kůmůńikacyje przikłodowo půmjyndzy perzůnůma ze Ćeszyna, dlo kerych te godki sům rodne. Skuli tego ćeszyński djalekt je nojczyńśći używanům godkům, narzyczym lebo gwarům we tamtym rygjůńe.
Ćeszyńskymu djalektowi darzi śe lepi we Czeskij Republice ańiżeli we Polsce. Powůdym rychlejszyj integracyje ze literackům polszczyznům je wjynksze podańy tych godek mjyndzy sobům ańiżeli ze czeskům. Po polskij zajće dochodźi przede wszyjskim do fůnetycznygo przibliżańo śe ku polskimu.
Cechy charakterystyčne[edytuj | edytuj zdrzōdło]
We tym djalykće můmy nosowe ý (gýmba, ćýnžor) abo y (gymba, ćynžor). Na kůńcu słůw we tyj samogłosce nosowość śe zatraćůła, skiż czygo je -e (ućeche). We pjyrszyj perzůńe liczby pojedynczyj je yndůng -ým/ym (idým, widzým abo idym, widzym). Ńy mo sam przedńojynzykowygo l (u) – wszandy je ńysylabotwůrcze u (u). Rz coroz barzi śe traći, tak samo kej akcynt na pjyrszyj sylabje. We djalekće tym tyż pokozuje śe ńijaki fůnetyczny a leksykalny ajnflus czeski (chłapjeczek, wajca, dźiwać śe, dwacat), a wele tygo kajńykaj pokozowo śe słowacke mjynke l (lj).
Uodmjany[edytuj | edytuj zdrzōdło]
W praktyce stosuje śe dwje wersyje po našymu. Pjyrszo ś ńich to gorolsko gwara (po gorolsku), we keryj śe godo nauokoło Jabłůnkowa a inkszych sztadůw. Drugo wersyjo mjanuje śe po dolańsku a używo śe jeji we coukyj Karwińe. We becrku Czeskigo Ćeszyna do śe usuchać dwůch tych wersyjůw.
Uobecńy, ćeszyński dialekt je wypjyrany uod polskij a czeskij. Utrzimuje śe atoli dobrze we myńszych społecznośćach, ntp. na wśi.
Bajszpile tekstůw[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Przipisy[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- ↑ Słownik gwarowy Śląska Cieszyńskiego. Wydanie drugie, poprawione i rozszerzone. Pod redakcją Jadwigi Wronicz, Ustroń 2010, ISBN 978-83-60551-28-8
- ↑ Zajta TESHEN SILESIAN Libora Štemona


text:
Kultura a turizm stej přichod
Zhorjelc. We wobłuku zhromadneho rjadu zarjadowanjow Krajneho turistiskeho zwjazka Sakskeje a sakskeho ministerstwa za kulturu a turizm „Dialog hosćićelow“ wčera w Zhorjelcu podšmórny ministerka Barbara Klepsch (CDU) „postajowacu rólu kultury a turizma runje za Łužicu“ w zwisku ze strukturnej změnu. Tak nałožuje ministerstwo na přikład cyłkownje 400 000 eurow za marketing UNESCO-herbstwa Mužakowski park.
Wuznamny hłós woćichnył
Triest. Boris Pahor je njeboh. Přisłušnik słowjenskeje mjeńšiny w Italskej zemrě wčera 108lětny w swojim ródnym měsće Triest. Pahor słuša k najwuznamnišim zastupjerjam přitomnostneje słowjenskeje literatury. Jeho najznaćiše knihi su „Spopad s pomladjo“, „Mesto v zalivu“ a roman „Nekropolis“, wotbłyšćowacy jatbu awtora we wjacorych kacetach za čas Druheje swětoweje wójny.
Incidenca w Sakskej pod sto


text:
Górny jazor
Górny jazor (engelski Lake Superior, francojski Lac Supérieur) jo nejwětšy jazor Pódpołnocneje Ameriki a drugi nejwětšy cełego swěta. Wón jo jaden z pěś „wjelikich jazorow“ (Great Lakes) a namaka se na granicy mjaz Zjadnośonymi statami a Kanadu. Jazor lažy 184 metrow nad mórskeju głaźinu a jo z pśestrěnju 82.103 km² tak wjeliki kaž Awstriska.
Pódpołnocny pśibrjog jazora słuša ku kanadiskej prowincy Ontario a k US-ameriskim statoju Minnesota; pódpołdnjowy pśibrjog k zwězkowyma statoma Wisconsin a Michigan. Nejwětša kupa w jazorje jo Isle Royale. Górny jazor ma wěcej ako 200 pśitokow a wulewa se do Huronskeho jazora.
Pśi Górnem jazorje laže města Duluth a Superior w Zjadnośonych statach a Thunder Bay w Kanaźe.
Wótkaz[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Koordinaty: 48°0′0″N 87°0′0″W /  48, Wurazowa zmólka: Njewócakany opeator *


text:
16.11.2022 - Spěchowańske pjenjezy za Luborasku gólu / Fördermittel für Lieberoser Heide
Kraj Bramborska co Luborasku gólu w pśiducyma lětoma z pśidatnyma dwěma milionoma euro spěchowaś. Z tymi pjenjezami dej se municija wuslěźiś, wótwózyś abo na městnach znješkódniś, aby njebyli jězdźidła wognjowych woborow na gólnych drogach a drožkach w tšachośe. To jo groniła wótpósłańcka Zelenych w Krajnem sejmje, Isabell Hiekel kóńc tyźenja na zejźenju spěchowańskego towaristwa "Narodny park Luboraska góla". Ta jo z 25.000 hektarami wjelikim arealom wósebny žywjeński rum za zwěrjeta a rostliny. Něźi 4.000 hektarow teje płoniny jo wupokazanych ako źiwizna. W slědnych lětach pak su wjelike wognja pśecej zasej wjelike źěle znicyli. Pśi tom jo stara municija něgajšnego wójaŕskego zwucowanišća wósebne wobgrozenje.


text:
Serbska bibliografijaWšykne wažne titule z literatury, publicistiki a časnikarstwa w górno- a dolnoserbskej rěcy a wó Serbach
Zur Website
Rukopise ako digitalizatDokumenty z wobstatkow Serbskego kulturnego archiwa w tematiskich zběrkach
Zur Website
Digitalny wobrazowy archiwWubrane zběrki z fotowego wobstatka Serbskego kulturnego archiwa
Zur Website
Digitalny filmowy archiwW projekće „Zachowanje awdiowisuelnego derbstwa w Sakskej“ digitalizowane filmy ze SKA
Zur Website
Digitalne pismojstwoHistoriske górno- a dolnoserbske śišćane spisy ze zběrkow Serbskeje centralneje biblioteki
Zur Website
Serbske periodikaPśeglěd historiskich a něntejšnyych casopisow a nowinow, pó źělach ako online-ressource
Zur Website


text:
Miyso wołowe je richtich1 arōmatyczne, a jak sie je podpiecze i narychtuje niyskorzi z tego takŏ ciymnŏ zōłza2, wciepnie tam pŏra grzibōw, prziprawy, trocha śmiytōnki… to już aże sie czowiek robi godny3. Jŏ żech narychtowoł tyn gulasz do buchtōw4, ale super bydzie smakowoł i ze klōzkami, kartŏflōma czy nawet yno ze żymłōm5.
500 g miysa wołowego (u mie bōł udziec)
gorść suszōnych grzibōw, nojlepi prawdzikōw, a jak je sezōn, to take 2-3 prawdziwki zrobiōm z tyj zōłzy zōłza luksusowŏ 😉
sōl i pieprz
jedna cebula
keliszek czerwōnego wytrawnego wina
2-3 łeżki oliwy
połra6 ziorek jałowca
połra łoztrzaskanych ziorek ziela angelskego
pŏra liści laurowych
1/4 łeżeczki majerōnku
ździebko7 pomelanego kminku
100 ml śmietōnki- nojlepi 30%
ze dwie łeżki mōnki pszynnyj abo kartoflanyj
połra gałōnzek natki pietruszki
Miyso pokrejcie8 na mańsze kōnski i prziybrōnŏćcie na tyglu/patelni, ale niy dŏwejcie go za dużo na rŏz, lepi se ta porcja podzielić na dwa razy. Niyskorzi przeciepcie je do brytfanki abo jakego gorka, dejcie oliwa i pokrōnŏ cebula i niech się ta cebula trocha zeszkli. Potyn wlyjcie sam wino
i wciepcie prziprawy. Na patelnia, na keryj sie podpiykało miyso, wlyjcie trocha wody, kerŏ zbiere te przipieczōne resztki, ale i tyn arōmat pieczōnego miysa i tyż wlyjcie jōm do brytfanki. Terŏzki niech sie ta wołowina aby 1,5 godziny dusi na małym ôgniu. Potyn łozfyrlejcie9 we szolce z wodōm mōnka (pó szklōnki), wlyjcie ku tymu potyn śmiytōnka, dejcie trocha soli i dolyjcie całojść do brytfanki. Niech sie to jeszcze trocha powarzi i zōłza nōm fajnie zgynstnieje. Na kōniec pokrejcie i pociepcie tam natka pietruszki. Gŏdōm Wōm, że to bydzie richtich dobre jŏdło. Smacznego 🙂
1naprawdę
2sos
3głodny
4kluski na parze
5bułką
6kilka
7szczypta
8pokrójcie
9roztrzepcie


text:
Wosebity pilotowy projekt zahajitej 1. apryla Wojerowska wobchadna towaršnosć a Wobchadny zwjazk hornje Łobjo. Tón budźe předewšěm na dobro wobydlerjow z wjesnych dźělow města.
Wojerecy (AK/SN). Za zjawny busowy bliskowobchad chce město Wojerecy wjace sobujěducych zdobyć. To je zaměr pilotoweho projekta „dnjowy lisćik za 3,50 eurow“, kotryž přichodny pjatk, 1. apryla, zahaja. Iniciator je Wojerowska wobchadna towaršnosć (VGH). Wuchadźišćo běchu nazhonjenja města Stuttgarta z dnjowym lisćikom. Nětko chce wobchadny zwjazk Hornje Łobjo (VVO) přijomny tiket za bliskowobchad w přichodnymaj lětomaj testować. „Jednotliwa jězba z měšćanskim busom płaći normalnje 2,50 eurow. Nowa jězdźenka za 3,50 eurow so hižo zadani, hdyž samsny dźeń wróćo jědźeš, wosebje pak wot třećeje jězby samsny dźeń“, wuzběhny jednaćel VGH Stefan Löwe. Powabliwy je nowy poskitk předewšěm za wobydlerjow wjesnych dźělow města a za tych, kotřiž tak a tak wjacore razy wob dźeń z busom sobu jězdźa. VGH poskića w měsće pjeć busowych čarow a zasadźa tam 18 busow, kotrež wob lěto dohromady něhdźe 500 000 kilometrow jědu.


text:
Uniwersum
Uniwersum (z łat. universus "ceły", z unus a versus "do jadnogo pśewobrośone") jo powšykne zapśimjeśe za cełk wšyknych wěcow a objektow. We wósebnem měnimy z tym swětnišćo abo Kosmos z grich. kόσuoς kósmos "(swětowy) pórěd", "pyšnotki", "pśistojnosć"; napśeśiwo chaosoju) a pomjenjujomy z nim swět, to groni swětnišćo ako widobny uniwersum, ale teke ako rědowany, harmoniski cełk.
Ako swětnišćo pomjenjujomy cesto jano rum zwenka zemskeje atmosfery. Pśeto pśechod mjazy atmosferu a swětnišćom jo běžny, eksistěruju někotare wustajony granice. Mjazynarodnje pśipóznata jo definicija Fédération Aéronautique Internationale, pó kótarejž swětnišćo se zachopijo we wusokosći 100 kilometerow. Pó definiciji NASA a US air force se wono zachopijo južo we wusokosći něźi 80 kilometerow (50 milow) nad zemju.
Powšykne informacije[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Źinsa jo powšykna relatiwiska teorija Alberta Einsteina powšyknje pśipóznata za wjelikorumowu strukturu uniwersuma. Teke kwantowa fyzika jo wažne dopóznaśa pśinosowała za rozměśe jěsnego uniwersuma, w kótaremž stej byłej gustota a temperatura wjelgin wusokej a wjele procesow jo na rowninje elementarnych źělkow wótběžało (fyzika astronomiskich źělkow). Wěrjepódobnje jo, až buźo akle rozšyrjone rozměśe uniwersuma móžne, gaž fyzika jo wuwiła teoriju, ako zjadnośijo powšyknu relatiwisku teoriju z kwantoweju fyziku. Jej se groni engelski Theory of Everything abo teke swětowa formula. W tej teoriji kwantoweje grawitacije deje byś jadnotnje rozjasnjone wšykne styri zakładne mócy fyziki (elektromagnetiska móc, grawitacija, mócna a słaba jědrowa móc). Někotare fyzikarje gódaju, až snaź samo hyšći pěta móc eksistěrujo. To by mógło snaź rozjasniś, cogodla se fyzikarjam njeraźi, powšyknu relatiwisku teoriju z kwantoweju fyziku do jadnogo spóraś. Južo Albert Einstein jo se bźez wuspěcha wjele lět wó taku wšowobejmujucu teoriju procował. K tomu njejstej byłej w jogo koncepśe zdźaržanej mócne a słabe mjazsobne wobwliwowanje. Togodla su se jogo procowanja dla njedopołnych zakładow južo wót zachopjeńka musali rozbiś. Akle w šesćźasetych lětach su byli wuměnjenja za wuwijanje cełkowneje teorije dane. Z tym jo zachopiło wuběźowanje fyzikarjow na cełem swěśe za tym wjelikim, jadnotnym pśedstajenim swěta.
Kosmologija, źěl fyziki a źinsajšneje filozofije pśirodowědomnosćow, zaběra se ze studiumom uniwersuma a wopytajo na pšašanja ako na pśikład za dokradnosću pśirodnych konstantow.
Starstwo a wobstatki[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Klasiska, źinsa powšyknje daloko pśipóznata teorija prabucha wuchada z togo, až uniwersum jo nastał we wěstem wokognuśu, prabuchu (eng. big bang), z jadneje singularity a wót togo casa se rozpśestrěwa. W tom modelu ale wóstanjo njejasne, co jo było do prabucha a co jo jen zawinowało. Cas, rum a materija su pó tej teoriji akle z prabuchom nastali. Z tym wótpadnjo zakład za pšašanje, co było do togo, pśeto njejo był - pó definiciji - žeden rum, w kótaremž by mógło se něco tšojś. K tomu pśiźo, až njejo móžno wěsty casowy dypk do prabucha fyzikaliski definěrowaś. Dokulaž njejsu znate pśirodowědomnostne kazni za ekstremne wuměnjenja w prědnych něźi 10−43 sekundach (Planckowy cas) pó prabuchu, njewopisujo ta teorija pópšawem zewšym to tšojenje same. Akle pó tom Planckowem casu jo móžno fyzikaliske wótběgi slědowaś. Na pśikład móžomy jěsnemu uniwersumoju pśirědowaś temperaturu 1,4 · 1032 K (Planckowa temperatura).
Starstwo uniwersuma móžomy na zakłaźe nejdokradnjejšych měrjenjow satelita WMAP na 13,7 miliardow lět kradu dokradnje licyś. To starstwo dajo se teke zwěsćiś z ekstrapolaciju wót tencasneje spěšnosći ekspansije uniwersuma na cas, w kótaremž uniwersum jo był w jadnom dypku. To woblicenje pak wótwisujo mócnje wót wobstatkow a zestajenja uniwersuma, pśeto materija a energija pśez grawitaciju toś tu ekspansiju późaržujotej. Až doněnta jano indirektnje dopokazana śamna energija móžo tu ekspansiju teke póspěšyś. Tak mógu wšakorake měnjenja wó zestajenju uniwersuma teke k wšakorakim wuliconym starstwam wjasć. Z pomocu starstwa nejstaršych gwězdow móžomy dolnu granicu starstwa póstajiś. W tencasnem standardowem modelu se wobej metoźe derje makatej.
Wšykne woblicenja za starstwa uniwersuma wuchadaju z togo, až jo prabuch napšawdu zachopjeńk uniwersuma, což pak dla njewěźenja wó pśirodnych kaznjach w stawje krotko pó prabuchu njejo wobwěsćone. Móžomy źe wuzamknuś statiski uniwersum, ako jo njeskóńcnje stary a wjeliki, nic pak dynamiski njeskóńcne swětnišćo. To se pśedewšym z wobglědowaneju mócneju ekspansiju swětnišća wobtwarźijo. Mimo togo jo južo astronom Heinrich Wilhem Olbers na to pokazał, až w njeskóńcnem uniwersumje z njeskóńcnem starstwom my by musali měś swětłe nocne njebjo (Olberowy paradokson), pśeto w kuždem směrje awtomatiski něźi by musała byś gwězda. Gaby uniwersum ale był njeskóńcny wjeliki a měł skóńcne starstwo, njejo nas swětło zdalonych gwězdow hyšći dojśpiło.
W mjazygalaktiskem rumje (glědaj teke galaksija) jo gustosć něźi jaden wóźikowy atom na kubikny meter, w galaksijach pak jo wó wjele wuša. Pó rumje rozdźělone su póla a promjenjenje. Temperatura slězynowego promjenjenja jo 2,7 Kelvin (pótakem něźi -270 °C). Wóna jo nastała 380.000 lět pó prabuchu a groni se jej teke prědny wukśik pó naroźenju uniwersuma. Wóno wobstoj jano w małem źělu z materije a energije (4%), wót ceje zasej jano późěl 10% swětło wusćeła a stakim widobny jo. Nejwětšy źěl wugótujo z wjele wobglědowanjami indirektnje dopokazana, ale dalej njerozjasnjona "śamna materija" (23%) a "śamna energija" (73%), ako jo za póspěšonu ekspansiju zagronita. Na śamnu energiju pokazuju daty dalokich supernowow, jeje eksistenca se wobkšuśijo z pomocu satelitow ako COBE a WMAP, balonowych eksperimentow ako BOOMERANG, a teke efektow grawitaciskich linsow a rozdźělenja galaksijow w uniwersumje. Cełkowna masa uniwersuma lažy mjazy 8,5 · 1052 a 1053 kg. Arthur Eddington jo južo 1938 gódał, až jo kradnje 136 · 2256, abo něźi 1,57 · 1079 protonow a elektronow, z masu 2,64 · 1052 kg. K tej masy pśiźo hyšći masa neutronow. Wuchadamy z togo, až jo pśidatnje hyšći śamna energija, ako teke ma wěstu masu. W teoriji wóna ma wósebne antigrawitaciske statkowanje. Z nim wopytajo se rozkłasć, cogodla njedojźo ku grawitaciskemu kolapsoju (big crunch). Z wótpowědnje wusokeju temperaturu na zachopjeńku a niskeju gustotu by teke móžno było, až uniwersum dojśpijo kritisku spěšnosć ekspansije (wuběgańska spěšnosć), tak až by móžna była njeskóńcna ekspansija pśeśiwo grawitaciji.
Forma a wolumen[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Z prabuchoweje teorije by mógało slědowaś, až ma uniwersum formu kule, to pak jo jano jadna z wjele móžnosćow. Naraźiło jo se pódla płonego uniwersuma wjele drugich formow, na pśikład hypertorusowu formu abo teke w popularnowědomnostnych publikacijach znatej formje bala a trompety.
Standardowy CDM-model (z eng. cold dark matter, "zymna śamna materija") ako teke aktualnjejšy standardowy Lambda-CDM-model, ako wobglědujo měrjone póspěšenje ekspansije uniwersuma, wuchadajotej z euklidiskeje geometrije (płonego uniwersuma) a njeskóńcnego wolumena. Njeskóńcny wolumen njejo do kóńca wobkšuśony, pśeto jo źinsa jano móžno, dolnu granicu rozpśestrěśa swětnišća póstajiś. Wobglědowańske daty satelita WMAP wuzamkuju pó Neilu Cornishu wětšynu wopisowańskich modelow uniwersuma, ako maju mjeńšy radius ako 78 milionow swětłowych lět. Dokulaž měrjona geometrija njedajo se wót euklidiskeje rozeznawaś, wobglědujomy standardowy Lambda-CMD-model ako nejjadnorjejšy, ako móžomy na wobglědowańske daty pśipódobniś.
Wažny jo rozdźěl mjazy njeskóńcnosću a njewobgranicowanosću: Teke gaby uniwersum njeskóńcny wolumen měł, by był weto wobgranicowany. To dajo se lažko na modelu pokazaś: Pówjerch kule (sfera) jo kóńcny, njama pak žedno srjejźišćo a jo njewobgranicowany (móžomy se na njom pógibowaś, bźez togo až gdy kšomy dojśpijomy). Tak ako dwójodimensionalny pówjerch wobdajo kulu, móžomy se pśedstajiś tśidimensionalny rum ako kšomu wušejdimensionalnego ruma, jolic uniwersum njejo płony ale zekśiwjony.


text:
Blumkołl1 i krowa to brzmi choby miano2 ôd jaki bojki3, ale sam to by trza pedzieć4, że ta krowa tak sie zapatrzōła na gornek ze blumkołlym, że do niego wleciała. Tyn miszōng je inspirowany kuchniōm tureckōm- niyrołz moje byzuchy5 sie wynołkwiōm6, jaki kraj, ze ftorego mōm co uwarzić, a joł sie potyn musza trołpić7 i wymyślać. Te wynołkwianie bōło richtich8 dobre.
Co potrza?
0,5 kg pomelanyj9 wołowiny
1 niy za srogi10 blumkołl
1 srogo cebula
1 czerwōno papryka
3 łeżki kōncyntratu ze tōmatōw11
sōl i pieprz
trocha oliwy
tak ze 2 szklōnki wrzōntku
Na patelni prziypiyczcie wołowe miyso- mogecie na nia kapnōńć ździebko12 oliwy. Pokrōno cebula i papryka przipiyczcie leko na oliwie we jakim wiynkszym gorku. Niyskorzi dociepcie do tego miyso, pokrōny blumkołl, kōncyntrat, prziprawy i chwila wszyjsko posmażcie. Zalyjcie to potyn wrzōncōm wodōm i niech sie to przikryte warzi tak dugo, aże blumkołl bydzie miynki. Terozki już yno trza pedzieć: smacznego 🙂
1kalafior
2nazwa
3bajki
4powiedzieć
5goście
6wymyślą
7męczyć
8naprawdę
9mielonej
10duży
11pomidorów
12trochę


text:
- About Institute
- Envío Gratis
- Latest Nike Air More Uptempo "Split" Black/University Red/Midnight Navy/White 2021 For Sale DJ4400 - 001 - nike lunarlon mens white pants shoes
- 101 Release Date - paul rodriguez nike sb air jordan Pinksicle - Air Jordan Pinksicle 1 Mid Invert Split Black White DR0501 , SBD
- nike jordans boys 9 inch shoe outlet list DZ4397 , SBD - 001 Release Date - nike shox swift black hair style 2019
- Yeezys - release dates & more., Jordans, colorful nike girl sneakers sale for women - Urlfreeze News
- air jordan releases 2022
- nike air max 1 travis scott cactus jack baroque brown do9392 200
- Air Jordan 1 Mid Invert Split Black White DR0501 101 Release Date 4
- air jordan release dates
- air jordan 4 military black dh6927 111
- Annual Reports
- Didactics
- Research
- Employees
- Journals
Recent projects
Zbigniew Tarapata, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Najgebauer, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Michał Dyk, Agnieszka Kacprzak, Dariusz Pierzchała, Mariusz Chmielewski, Krzysztof Chlebicki, Jarosław Rulka
Maciej Kiedrowicz, Jarosław Koszela, Zbigniew Tarapata, Rafał Kasprzyk, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Jerzy Stanik
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Rulka
Dariusz Pierzchała, Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Rulka, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Mariusz Chmielewski, Michał Dyk, Krzysztof Chlebicki
Andrzej Najgebauer, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas, Ryszard Antkiewicz, Rafał Kasprzyk, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Koszela
Ryszard Antkiewicz, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Andrzej Najgebauer, Dariusz Pierzchała, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski
Tadeusz Nowicki, Tomasz Tarnawski
Grzegorz Bliźniuk, Andrzej Ameljańczyk, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Gaj, Tomasz Górski, Tomasz Gzik, Piotr Kędzierski, Piotr Kosiuczenko, Jarosław Koszela, Andrzej Najgebauer, Tadeusz Nowicki, Kazimierz Worwa
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Koszela, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Tomasz Drozdowski, Dariusz Pierzchała
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Dariusz Pierzchała, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Mariusz Chmielewski, Roman Wantoch-Rekowski
Roman Wantoch-Rekowski
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Marian Chudy, Tadeusz Nowicki, Radosław Pytlak
Recent publications
Bolesław Szafrański, Romuald Weydmann
Grzegorz Bliźniuk, Dorota Kilańska
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Zbigniew Tarapata
Zbigniew Tarapata
Andrzej Chojnacki
Andrzej Chojnacki
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Roman Wantoch-Rekowski


text:
Zhorjelc (AK/SN). Wokrjesny sejmik Zhorjelc wuznawa so zachowanju, spěchowanju a wuwiwanju serbskeje rěče a kultury. Za to steji mjez druhim wčera powołana přirada za serbske naležnosće. Jednohłósnje je sejmik Dianu Maticowu ze Slepoho, Jadwigu Bryccynu a Lutza Jankusa ze Zhorjelca kaž tež Karstena Herdena z Běłeje Wody do njeje powołał.
Diana Maticowa steji jako regionalna rěčnica Domowiny za Slepjanski region połnje w serbskej materiji. Wšako so nimo powołanja w dalšich serbskich wobłukach angažuje. Lutz Jankus je w Zhorjelcu swobodnje skutkowacy přełožowar z pólšćiny a je słowjanskim rěčam napřećo wotewrjeny. Karsten Herden je čłon regionalneje skupiny „Mužakowska hola“ Zwjazka 90/Zelenych a dźěła w Budyšinje w hladanju starych. Jadwiga Bryccyna je Serbowka. Narodźena w Halle je wona w Rakojdach (Rackel) w Malešanskej gmejnje wotrostła. Wot lěta 2018 bydli wona w Zhorjelcu a dźěła w zawodźe za twar izolatorow.


text:
▶ Stawizny Kašubow w pjeć zwjazkach
Kašubski institut je wudał tři nowe zwjazki cyłkownje pjećzwjazkoweho wudaća wo stawiznach Kašubow w pólskej rěči. Wone wobsahuja zjimanja w kašubšćinje, němčinje a jendźelšćinje a su z fotografijemi, reprodukcijemi dokumentow a nowinskim materialom ilustrowane. Nowe zwjazki nastachu mjez 2014 a 2019 po koncepciji Gerarda Labudy, kotryž napisa prěni zwjazk wo srjedźowěku (2006, nětko w druhim wudaću). Józef Borzyszkowski a Cezary Olbracht-Prondzyński wudźěłaštaj zwjazk wo dobje w pruskim kralestwje a němskim kejžorstwje (1815–1920), zwjazk wo dobje Druheje pólskeje republiki a Druheje swětoweje wójny (1920–1939–1945) a zwjazk wo nowšich stawiznach (po 1945). Dalši, druhi zwjazk wo nowowěku w awtorstwje Zygmunta Szultki ma pozdźišo wuńć. Předležace štyri zwjazki w pjeć knihach móža sej zajimcy z mejlku pola Kašubskeho instituta (instytutkaszubski@ wp.pl) skazać. W cyłku płaća wone 200 zł.
▶ Namjety za Myto Domowiny zapodać
Hač do 30. junija je składnosć za čłonow župow, towarstwow a jednotliwcow zasłužbne wosoby za lětuše wuznamjenjenje z Mytom Domowiny, z Mytom Domowiny za dorost a z Čestnym znamješkom Domowiny namjetować. Z Mytom Domowiny maja so ći počesćić, kotřiž so zaměrnje a wuspěšnje za zachowanje a wozrodźenje serbskeje kultury, wosebje pak serbskeje rěče zasadźuja, kaž starši, kubłarki a wučerjo, dołholětni předsydźa Domowinskich skupin a druhich towarstwow. Z Mytom Domowiny za dorost wuznamjeni so młodostna/-y abo skupina, kotraž so na wusahowace wašnje za serbsku rěč a kulturu angažuje. Z Čestnym znamješkom Domowiny připóznawaja so zasłužby w towarstwowym dźěle zwoprawdźejo program a směrnicy Domowiny.
▶ Nowy šef za LND
2. měrca podpisa Załožba za serbski lud dźěłowe zrěčenje z nowym jednaćelom Ludoweho nakładnistwa Domowina Symanom Pětrom Cyžom w Smolerjec kniharni w Budyšinje. Cyž budźe wot junija šesty nawoda 1958 załoženeho nakładnistwa a wukonja dźěło najprjedy na pjeć lět. Rodźeny 1977 słuša wón do přichodneje generacije serbskich intelektualnych. Wón změje so wužadanju stajić, serbskej literaturje a nowinarstwu puć do přichoda rubać. Do toho dźěłaše we wjednistwje agentury Pioneer Communications w Berlinje.Marka Maćijowa Foto: archiw LND, Maćij Bulank
▶ Serbske blido w Chóśebuzu
Žeńske ze slěpjańskeje wósady su byli 4. měrca gósći Serbskego blida Serbskego muzeja w chóśebuskem měsćańskem muzeju. Z Edith Pjeńkoweju z Rownego su se rozgranjali wó jeje angažemenśe za wuchowanje jsow pśed wótbagrowanim a wó konfliktach, kótarež to pśinjaso. Dalej jo Pjeńkowa powědała wó pśiroźe swójich domacnych stron, z kótarejuž jo dłymoko zwězana. Stefanie Bierholdtec a Marita Kavelmannowa stej pśedstajiłej jatšowne spiwanje w slěpjańskej wósaźe.
▶ Serbske nastupnosći w nowych rukach
Wót februara jo Hanka Rjelcyna zagronita za serbske nastupnosći we wokrejsu Górne Błota-Łužyca. Wóna naslědujo ako głownoamtska sobuźěłaśeŕka wokrejsnego zastojnstwa cesnoamtskej zagronitej za serbske nastupnosći Waltraud Ramotowej z Wětošowa, kótaraž jo amt źaseś lět wugbała. Rjelcyna jo dotychměst ako grajaŕka w złykomorojskem źiwadle źěłała a póchada z Górneje Łužyce.
▶ Přechod 3 w Celovecu
W Muzeju moderneho wuměłstwa Korutanska w Celovecu su 22. januara wustajeńcu »Wobrazy krajiny. Podobe pokrajine. Bilder einer Landschaft. Wobraze krajiny« wotewrěli, kotraž budźe tam hišće do 12. apryla widźeć. Po stacijomaj třikrajoweho projekta w Budyšinje a Slovenj Gradecu w Słowjenskej, je stacija w Awstriskej předposlednja před zakónčenjom w Choćebuzu. Na wotewrjenju wobdźělichu so wšitcy dwanaćo wuměłcy.
▶ Wo lyrice diskutowali
Ćežišćo rjadu tracTare Zwjazka serbskich wuměłcow bě nowa kniha Róže Domašyneje »W času zeza časa«. 26. februara diskutowachu w Budyšinje z awtorku mjez druhim Měrana Cušcyna – wona bě nimo toho wobšěrnu analyzu tekstow předstajiła –, Marka Maćijowa, Rejza Šěnowa a Měrćin Wjenk.
▶ Nowy nowinski rěčnik
Wot 1. januara je Marcel Brauman nowinski rěčnik a referent za zjawnostne dźěło Domowiny a naslěduje Borboru Felberowu. Wot 2000 je tutu funkciju za frakciju Lěwicy w Sakskim krajnym sejmje wukonjał.
▶ Serbske nastupnosći we wokrejsu Dubja-Błota
Wót januara jo Sabrina Kušy z Běłeje Góry głownoamtska zagronita za serbske nastupnosći wokrejsa Dubja-Błota a naslědujo cesnoamtskemu zagronitemu Dieteru Freihoffoju, kótaryž jo amt slědnych pěś lět wugbał. Kušy jo dotychměst źěłała ako zastojnica za turizm we wokrejsu. Za nowe źěło zachopijo wuknuś serbski.
▶ Změna w referaće za serbske naležnosće
Wot 1. januara dźěła stawiznarka Madlena Malinkec w Sakskim statnym ministerstwje za wědomosć, kulturu a turizm jako referentka za serbske naležnosće. Tři lěta dźěła hromadźe z dotalnym referentom Stanijom Brězanom, doniž nadawk dospołnje njepřewozmje.
▶ Statnik 2020 předsyda mjeńšinoweje rady
Lětsa přewozmje předsyda Domowiny Dawid Statnik třeći raz předsydstwo mjeńšinoweje rady Němskeje. Loni bě Dana Jon Hardon Hansen z Južneje Šleswigskeje jeje předsyda. Mjeńšinowa rada chce so lětsa wosebje wo přiwzaće narodnych mjeńšinow do němskeho zakładneho zakonja prócować. Nimo toho přihotuje dale pućowacu wustajeńcu wo narodnych mjeńšinach w Němskej.
▶ »Wendentag 2020«
Pó wuspěšnem prědnem swěźenju »Wendentag« we Wendlanźe 23. junija 2019 planuju organizatory dalšny taki swěźeń na tenraz dwěma dnjoma sobotu, dnja 22.08., a njeźelu, dnja 23.08.2020, zasej w kulojcowem muzeju w Lübelnje. Głowne zarědowarje su towaristwa »Wendischer Freundes- und Arbeitskreis«, »Rundlingsmuseum Wendlandhof Lübeln« a »Rundlingsverein. Verein zur Förderung des Wendlandhofes Lübeln und der Rundlinge«. W źinsajšnem wokrejsu Lüchow-Dannenberg w Dolnej Sakskej jo něga sedlił rod Drjewjanarjow, kótaregož pódwjacornosłowjańska rěc jo srjejź 18. stolěśa wumrěła. Wót jogo kultury su zwóstali wšake nałogi a powěsći, kulojcowe formy jsow, narodne drastwy, někotare zběrki drjewjańskich słowow a jaden spiw. Módlitwa »Wóścenaš« bu 1691 w tej narěcy Obodritow zapisana.
▶ Nowostku předstajiła
Dorothea Šołćina je swoju nowostku, hodownu stawiznu »Jank a Majka w njebjesach« za dźěći wot štyrjoch lět, ze sydom čitanjemi dźěćom w šulomaj w Chrósćicach a Pančicach-Kukowje, w Budyskimaj pěstowarnjomaj »Jan Radyserb-Wjela« a »Kraj pjerachow« kaž tež na adwentničce a w dźěłowej skupinje Serbšćina towarstwa Stup dale w Drježdźanach předstajiła. Premjera běše 13. nowembra 2019.
▶ Michałej Lorencej k wosomdźesaćinam
K česći serbskeho dźiwadźelnika, režisera a awtora Michała Lorenca, kiž swjećeše 18. septembra swoje wosomdźesaćiny, bě prěnje zarjadowanje w 17. sezonje rjada »Łužiske literarne dopołdnja« w Budyskim Dźiwadle na hrodźe dnja 27. oktobra jemu wěnowane. Nimo awtora samoho čitachu intendant Lutz Hillmann a dźiwadźelnicy Marian Bulank, Měrko Brankačk, Gabriele Rothmann, Erik Dolata a Torsten Šlosar dotal njewozjewjene teksty Lorenca.
▶ Wo žiwjenju w industrijowych krajinach
W Leopolda Hoeschowym muzeju města Düren w Sewjerorynsko-Westfalskej bu 27. oktobra fotowa wustajeńca »Wo žiwjenju w industrijowych krajinach« wotewrjena, kotraž budźe tam hač do 16. februara 2020 přistupna. Muzej kooperuje při tym z Braniborskim krajnym muzejom za moderne wuměłstwo w Choćebuzu. Regionaj stej wot strukturneje změny brunicy dla wosebje potrjechenej. We wustajeńcy wopisuja so nazhonjenja z industrijowymi krajinami na wsy, identifikacija, distanca abo kritika žiwjenskich rumow. Mjez 14 fotografami a widejowymi wuměłcami su klasikarjo kaž August Sander, Albert Renger-Patzsch a Bernd a Hilla Becher zastupjeni. Nimo toho je mjez 1985 a 1990 nastaty cyklus fotografa Jürgena Maćija wo wotbagrowanju serbskeje wsy Liškowka widźeć.
▶ Čitanska turneja
Nimo druhich knižnych premjerow předstaji LND we wobłuku nazymskeje čitanskeje turneje tež nowu Protyku a delnjoserbski přełožk knihi Svena Nordqvista »Findus a kokot-spiwarik«. Premjera Protyki steješe 21. septembra w Njeswačidle w srjedźišću 25. literarneje kermuše. Na premjerje dźěćaceje knihi čitaše Madlena Norbergowa 23. septembra šulerjam zakładneje šule w Brjazynje a samsny dźeń šulerjam Wětošowskeho horta. Přełožowarka bě knihu ze šwedskeho originala přełožiła. Diana Šołćina bě knihu do hornjoserbšćiny přełožiła a předstaji ju we Worklečanskej zakładnej šuli. Na dalšich čitanjach zetkachu wopytowarjo awtorow Křesćana Krawca z knihu »Sej statok stajili« w Ralbicach a Trudlu Malinkowu z knihu »Serbske pomniki« w Radworju. W oktobrje słyšachu Radworscy šulerjo wot Andreje Chěžcyneje předstajene wurězki z antologije »Hura, prózdniny« a Worklečanscy wurězki z knihi Jěwy-Marje Čornakec »Łójerjo sonow«.
▶ Łužiska protyka
W oktobrje je w Kinsporskim nakładnistwje Via Regia nowy lětnik protyki »Neues Oberlausitzer Hausbuch« wušoł, kotraž naslěduje protyku nakładnistwa Lusatia. Wona wobsahuje mjez druhim přinošk Trudle Malinkoweje wo serbskich slědach w Malešecach a rozmołwu z etnologu Robertom Lorencom wo jeho disertaciji wo »šleskosći« Zhorjelca.
▶ Naša serbska kniha
Pod tutym hesłom je LND lětsa projekt za serbskich šulerjow nastorčiło, kotryž so 23. awgusta w Serbskej wyšej šuli Ralbicy zahaji. Šulerjo tamnišeho 7. lětnika budu awtorojo swójskeje knihi a smědźa z nowymi fabulemi a rysowankami swoju kreatiwnu žiłku wuspytać a proces nastaća knihi wot spisanja tekstow a nadźěłanja rysowankow přez wuhotowanje hač k ćišćej a knižnej premjerje sobu dožiwić. Na te wašnje zeznajomja so tež z powołanjemi w nakładnistwje.
▶ Wot kruha k dypkej
23. awgusta wotewrě so w Galeriji Roy w Felanitx na Mallorcy wustajeńca »Imaginar un círculo – Pintura y Objetos« (Kruh myslić – Wobrazy a objekty) z twórbami w Klětnom rodźeneho Reinharda Royja. Zawod do wustajeńcy poda wuměłska stawiznarka Dorothea van der Koelen. Wustajeńca je jako VR-film na stronje galerije www.galeria-roy.com přistupna. Galeriju za konstruktiwne a konkretne wuměłstwo nawjeduje syn Reinharda Royja Daniel Roy, kotryž je zdobom hudźbnik kaž tež nakładnik Edicije Roy, kotraž wudawa tež noty a zynkonošaki ze serbskej hudźbu.
▶ Pomocnikaj na puću k zjawnej dwurěčnosći
▶ Wućek wuměłcow
We Wuježku pod Čornobohom dopominaja wot julija wubrane wobrazy fotografa Christiana Borcherta (1942–2000) na kulturnohistoriski wuznam wjeski jako wućek skupiny spisowaćel(k)ow w NDRskim času. Wot zažnych 1970tych lět běchu so Adolf Endler, Elke Erb, Kito Lorenc a Heinz Czechowski we łužiskej wsy zasydlili, zo bychu tam – zdaleni wot oficielneho kulturneho žiwjenja socialistiskeho stata – woměrje dźěłać a bydlić móhli. Fota su hač do 26. januara 2020 při muri dźěćaceho doma widźeć.
▶ Muzejowa app
Wót julija maju łužyske muzeje wokrejsa Sprjewja-Nysa app, kótaraž kuždy z muzejow krotko pśedstajijo, mjazy drugim z filmikom. App jo w nimskej rěcy, wopśimjejo ale teke muzeje a temy, kótarež se ze Serbami zaběraju. K dostaśu su pód: https://www.lausitzer-museenland.de/service/hearonymus-audio-videoguide/.
▶ Michałska wosada swjeći
Z wjacorymi zarjadowanjemi a wudaćom noweje knihi wo swojich stawiznach swjećeše Michałska wosada w Budyšinje w awgusće swój 400lětny jubilej. W němskorěčnej knize »St. Michael Bautzen. Kirche – Gemeinde – Dörfer«, (LND), wěnuja so awtorojo mjez druhim twarskim stawiznam cyrkwje, wuwiću wosady hač do přitomnosće, wosadnym wsam a wosobam, kiž su z wosadu zwjazani. Na knižnej premjerje dnja 22. awgusta zahrachu wosadni instrumentalisća Consonare spěwy a reje z Kraloweho huslerskeho spěwnika, kiž nasta w Michałskej wosadźe.
▶ Kongres Maćicow
Wot 4. do 7. junija wotmě so w srjedźosłowakskim Martinje 4. mjezynarodny kongres Maćicow a słowjanskich institucijow. Město Martin je srjedźišćo Słowakskeje Maćicy. Nimo rozprawow wo swojej dźěławosći diskutowachu zastupjerjo Maćicow tež wo polěpšenju zhromadneho dźěła wšitkich 14 Maćicow. Marka Cyžowa a Jurij Łušćanski zastupowaštaj Maćicu Serbsku a Łušćanski rozprawješe mjez druhim wo prócowanjach Domowiny wo zapisk serbskich nałožkow do lisćiny imaterielneho kulturneho herbstwa UNESCO, kotrež Maćica Serbska podpěruje.
▶ Planuja wustajeńcu wo wobchowanju serbstwa
6. junija wotmě so w Budyskim Serbskim muzeju sympozij »Land am Klosterwasser/Kraj při Klóšterskej wodźe«. Idejowa konferenca Serbskeho muzeja, Křesćansko-socialneho kubłanskeho skutka Sakskeje (CSB) a Centruma za kulturu a stawizny w Niederjahna zahaji přihoty na wustajeńcu a publikaciju wo kónčinje při rěčce, kotraž ma so 2023 pokazać. Wustajeńca ma tamniše wjeski wobswětlić, předstajić, w čim so wone wot susodnych gmejnow rozeznawaja a so z prašenjom rozestajić, čehodla tworja wone dźensa tak mjenowanu serbsku jadrowu kónčinu. Zazběh do temy ze stawizniskeje, cyrkwinsko-nabožneje, socialneje a towaršnostno-politiskeje perspektiwy podachu Lars-Arne Dannenberg, Jens Buliš, Robert Lorenc a Marja Michałkowa.
▶
2. meje předstaji stawiznarka Lubina Malinkowa w Budyskej Smolerjec kniharni swoju nowu publikaciju. Pod titulom »Verflechtungsraum Lausitz. Böhmisch-ungarische Exulanten und Lausitzer Sorben. Begegnungen und Beziehungen im 18. Jahrhundert« zaběra so awtorka w němskorěčnej knižce z poćahami mjez čěskimi eksulantami a Serbami. Wona tež na to pokaza, zo pochadźa cyły rjad serbskich duchownych kaž Michał Frencl, Zacharias Běrlink abo Michał Raca z kruhow eksulantow. Dale nasta wokoło 1740 čěska kolonija w Klukšu. Tola tež w Drježdźanach, Berlinje, Małym Wjelkowje abo Niskej wobstejachu ćiłe styki mjez Serbami a Čechami.Na wotewrjenju wustajeńcy »Wobrazy krajiny. Přechod 03« w Budyskim Serbskim muzeju Foto: Maćij Bulank
▶
▶ Stysk za dalinu
Pod tutym titulom zaklinčachu 6., 7. a 8. apryla we Wojerecach, Budyšinje a Lipsku pjaty raz komornohudźbne kompozicije serbskich a mecklenburgsko-předpomorskich komponistow. Malte Hübner (wiolina), Waldemar Wild (basbariton) a Claudia Wolf (klawěr) zanjesechu twórby Jana Cyža, Malty Hübnera, Detlefa Kobjele, Christiana FP Krama, Jura Mětška, Birgera Petersena, Andreasa Piepera a Petera Manfreda Wolfa. Nowe nadawkowe twórby Hübnera a Cyža kaž tež kompozicija Mětška rozestajachu so z lyriku Róže Domašcyneje a Kerstin Preiwuß.
▶ Kubłańska klawsura
10. apryla jo Rěcny centrum WITAJ z něźi 40 zastupnikami pśedewšym kubłańskich institucijow a towaristwow wuslědki ewaluacije Witaj-kubłanja w zakładnych šulach rozpominało. Pó pśedstajenju wubranych rezultatow ewaluacije su diskusijne kupki rozpominali, co jo trjebne za efektiwne pósrědnjenje a pśiswójenje serbskeje rěcy wót źiśownje až do 12. lětnika; kótare móžnosći maju serbske institucije za zarucenje kwality serbskeje wucby a kótare dodatne rěcne rumy mógu wóni zwenka šule wutwóriś; co jo trjebne za šyršu akceptancu serbskeje rěcy w towarišnosći a kak mógali se starjejše ako multiplikatory zdobyś; kak góźi se zarucyś, až wukniki pó zakóńcenju šule serbsku rěc na pśiměrjonem niwowje wobkněžyju; a kak mógało pówołańske źěło w serbskich wobłukach za dorost atraktiwne byś. Pśibytne su gronili, až jo trjebne rěcne planowanje, kótarež źiwa na wšakorake stawy rěcnych zamóžnosćow a wuměnjenja.
▶ Faraŕki w běgu casa
W ramiku 29. bramborskego žeńskecego tyźenja jo Serbski muzej pśepšosył 6. měrca na Serbske blido do Měsćańskego muzeja Chóśebuz. Tema jo była »Muske, žeńske a móc w ewangelskej cerkwi« a gósća stej byłej faraŕka Katharina Köhlerowa a casnikaŕka Stefanie Krawcojc. Wónej stej wulicowałej wó tom, kak su se nadawki žeńskich fararjow a pózdźej faraŕkow we wósaźe w běgu stawiznow změnili.
▶ Olympiada do młodšych rukow
8. měrca jo pódpisało Serbske šulske towaristwo (SŠT), wugótowaŕ a zagronity za Centralnu olympiadu serbskeje rěcy za wuknice a wuknikow 6. lětnika Dolneje a Górneje Łužyce, kooperaciske dogrono ze Źěłanišćom za serbske kubłańske wuwijanje Chóśebuz (ABC). Krajna institucija Bramborskeje pódpěrujo SŠT lětosa prědny raz oficielnje pśi dolnoserbskich nadawkach za olympiadu. Ceptaŕka na wuměńku Margot Hašcyna ma lětosa pódpěru ceptaŕkowu Jenifer Dünnbieroweje za SŠT a Emilije Nimcec za ABC.
▶ Maćična zhromadźizna
9. měrca wotmě so w Budyskim Serbskim muzeju hłowna zhromadźizna Maćicy Serbskeje. Rozprawam wo dźěławosći sekcijow towarstwa w zašłym lěće přizamkny so přednošk Nicole Dołowy-Rybińskeje a Cordule Ratajczakoweje wo situaciji noworěčnikow a serbšćinu wuknjacych na łužiskich serbsko-němskich kubłanišćach na přikładźe Budyskeho Serbskeho gymnazija. Slědźenja na tamnišim kubłanišću su dźěl projekta »Serbskej rěči – rewitalizaciske pospyty w dwěmaj politiskimaj systemomaj« we wobłuku wjetšeho projekta SMILE (hlej interview w Rz 2/2019).
▶ Srjedźizna w srjedźišću
Nowy župan župy »Handrij Zejler« Marcel Brauman je so we wjacorych regionalnych medijach za to wuprajił, w přichodźe tež w srjedźnej Łužicy centralnu serbsku instituciju zaměstnić, při čimž mysli konkretnje na Krabatowy młyn jako stejnišćo. Spěchowanske towarstwo młyna w Čornym Chołmcu je plan, z kotrymž maja so wosebje dźěćom a młodostnym nowe rěčne rumy poskićeć, hižo witało. Dotal njeje žana centralna serbska institucija we Wojerowskej kónčinje doma, štož župan wobžaruje. Plany Załožby za serbski lud, twarić dom za Serbski institut při Budyskich Lawskich hrjebjach je po słowach župana wuraz »Budyskeho centralizma«.
▶ Naćiski wustajene
Wot 7. januara su w Budyskim Serbskim domje zapodate namjety wuměłcow za wubědźowanje za třikrajowu wustajeńcu »Pśechod Přechod Übergang Prehod 03« widźeć. Z namjetow wuzwoli jury štyrjoch wuměłcow, kotřiž wobdźěla so ze serbskeje strony na projekće. Dalši wosmjo zastupuja Słowjensku a Korutansku. Pod titulom »Wobraze krajine. Wobrazy krajiny. Bilder einer Landschaft. Podobe pokrajine« pokazuje so wustajeńca wot meje 2019 do nazymy 2020 w Budyšinje, Slovenj Gradecu (Słowjenska), Celowcu (Korutanska) a Choćebuzu.
▶ Nowe wobliča w radźe
14. decembra wuzwoli Zwjazkowe předsydstwo Domowiny Susann Šenkec, Juliana Nyču, Bjarnata Cyža a Daniela Měrćinka jako hornjoserbskich rjadnych čłonow rady Załožby za serbski lud w dobje 2019–2023. Zastupjerjo budu Marko Dźisławk, Lubina Malinkowa, Katharina Jurkowa a Marlis Młynkowa. Dolnoserbskich cłonkow jo bramborska serbska rada 23. januara wuzwóliła. Su to Marcus Końcaŕ a Frank Kosyk ako pórědnej cłonka a Diana-Susanne Šejcowa a Babette Zenkerowa ako zastupnej cłonka.
▶ Do daliny
Kóńc lěta 2018 jo wujšła nowa cejdejka kupki »Kupazukow« serbskeje grafikaŕki a muzikaŕki Marion Kwicojc z Lipska, na kótarejž zmakaju se mjazy drugim stare serbske (kaž wójnski kjarliž Padnjony pan), šotiske a staronimske spiwy. Cejdejka jo na pśedank w chóśebuskej Lodce abo pla wudawaŕki, glědaj internetowy bok kupazukow.jimdo.com.
▶ Dwurěčny Wótčenaš
Hodowny koncert Chróšćanskeho cyrkwinskeho chóra dožiwichu wosadni a hosćo 6. januara. Na koncerće wobdźělichu so dźěći serbskeje a němskeje šole. Kónčny spěw »Baba Yetu« překwapi jako dwurěčnje w suahelšćinje a serbšćinje spěwany Wótčenaš. Dujerjo pod nawodom Jurja Jakubaša a organist Syman Donat wokalistow přewodźachu. W Ralbicach wobrubi chór »Delany« pod Pawołom Šołtu-Kulowskim nyšpor na Třoch kralow. Tam zaklinčachu nimo serbskich hodownych kěrlušow tež ruske a čěske pěsnje.


text:
Rezerwat przirody Łynżczok
Rezerwat Przirody Łynżczok – rezerwat przirody pora kilomyjtrůw za Raciborzym. Je sam uńikalno na Ślůnsku fauna i flora. Żyje sam i lynguje śe połowa zortůw ptokůw, kere żyjům we cołkij Polsce.[1]
Wszyjskich zortůw źelin a gadźin je cało mocka. Do śe sam trefić borsuka, zygzakowato żmija, rybitwy i perkozy, czornygo boćana, bjelika i mocka inkszych.[1]
Cołki rezerwat mo wele szterysta hektarów. Sześćdźeśůnt procynt to sům stawy. Je ich uośym i kożdy mo inksze mjano. Cołko reszta to lasy i łůnki.[1]
Bez Łynżczok przechodzům dwa szlaki turystyczne i droga po kerej do śe pojeździć na kole.[1]
Gyszichta[edytuj | edytuj zdrzōdło]
To wszysko powstoło wele trzinostego stolećo, kej zakůnńiki zaczły bajstlować szlojzy i groble we starorzeczu Uodry.[1]
Moc stromůw, kere rosnům we rezerwacie mo przeszło sto lot, a wjela śńich (przeważnie dymby) majům uůn. trzista, szterysta lot.[1]
Bez Łynżczok jechoł tyż na Wjedyń polski krůl Jůn III Sobjeski i posadźył, kej legynda pado, pora dymbůw lo erbńizy. Polowoł tyż na tych terynach cysorz niymiecki Wiluś II.[1] Łynżczok je uoficjolnym rezerwatym uod 23 styczńa 1957 roku.[2].
Przipisy[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Gryfny Ślonsk - Rezerwat Łynżczok
- ↑ Zarządzenie (...) dla rezerwatu przyrody Łężczak (pol.)


text:
Přihotuja 2. Budyske dny demokratije
Budyšin (CRM/SN). Kak chcemy w našim měsće w dobrej zhromadnosći a nic porno sebi žiwi być, tele prašenje je wčera wječor w Budyskim ewangelskim wosadnym domje (KiK) wjace hač dwaceći zajimcow rozjimało, přihotujo tak 2. Budyske dny demokratije w přichodnym měsacu. „Hladajo na to, zo mějachmy k lońšim 1. dnjam demokratije wulki poskitk zdźěla dosć naročnych zarjadowanjow na programje, z kotrymiž pak smy jenož mało ludźi docpěli, spytamy wobydlerstwo nětko hinak narěčeć“, praji Anne-Marie Russew z towarstwa Budyšin wostanje pisany. Dźe wo to, komunalnych politikarjow a ludnosć dale a bóle zapřijimać, podšmórny farar ewangelsko-lutherskeje wosady swj. Pětra Christian Tiede.


text:
„Pippi Långstrump” (po ślōnsku)
45,00 zł
"Pippi Långstrump" (po ślōnsku)
Pippi Långstrump (po ślōnsku) – Astrid Lindgren + audiobook
Pippi Långstrump to nojsiylniyjszo, nojmilszo, nojfajniyjszo i nojbogatszo dziouszka na cołkim świecie. Miyszko blank sama w Bajzlowym Dōmku, ino ze swojim kōniym i małpiczkōm, co sie mianuje Pōn Nilsson. Mo tyż cołki kofer ze złotymi monetami.
Kole nij miyszkajōm Tommy i Annika, a ôd kiedy Pippi sie przikludziyła, wszysko stało sie fajniyjsze! Bo Pippi kulo fafernioki na delōwce, poradzi dźwignōńć kōnia gołymi rynkami, i bawi sie w gōnić ze szandarami, co jōm chcōm weznōńć do dziecińca.
Pippi Långstrump zaczła rewolucyjo w dziecinnych izbach, jak 1945 roku pokozała sie ta ksiōnżka. Ôd tego czasu poznały jōm i jij poprzoły pokolynia dziecek na cołkim świecie.
Ryszawo dziouszka znały tyż – i przoły jij – pokolynia ślōnskich dziecek, chocioż poznowały jōm z pomocōm polskij abo niymieckij godki. Z tym przekładym ale Pippi zaczyno tyż godać po naszymu!
Tytuł: Pippi Långstrump
Autorka: Astrid Lindgren
Tłumacz: Rafał Szyma
Lektorka: Anna Bączek-Lieber, Emilia Długosz
Wydawca: Silesia Progress
Dodatek: Płyta CD z wersją audio tekstu, słowniczek


text:
Žnjowodźakny swjedźeń w Krabatowym młynje wjele wotměny skićił
Čorny Chołmc (SN/MWj). Žnjowodźakny swjedźeń w Čornochołmčanskim Krabatowym młynje su minjeny kónc tydźenja hnydom dwaj dnjej wotměli. A tej njemóhłoj rozdźělnišej być. Mjeztym zo so sobotu bjez přestawki dešćowaše, njebě njedźelu jeno suche, ale k tomu tež słónčne. Bjez dźiwa, zo bě jednaćel Tobias Čižik wčera popołdnju přewšo spokojom, zo je telko ludźi přichwatało. Dohromady zličichu wčera a předwčerawšim něhdźe 2 500 wopytowarjow. Z awtowych značkow bě wučitać, zo njeběchu zajimcy jeno z Budyskich, Kamjenskich a Wojerowskich kónčin přijěli, ale runje tak z Grodka, Drježdźan a Choćebuza.


text:
Njewěm, hač běchu blisko delanskeje wsy Sernjany něhdy wosebje wjele sornow (sernow). Ale nětko wěm, zo znajmjeńša jedyn Sernjančan wěri, zo mjeno wsy ze słowom sorna ničo zhromadneho nima.1 Pawoł Rota kritizuje znateho ludowědnika a rěčespytnika Arnošta Muku, zo njepytaše w Pfulowym słowniku dale, jako je słowo serna našoł. Jemu a tež »mjenowědnikam« wumjetuje, zo pječa njepřirunowachu dosć z mjenami druhich rěčow a zo tohodla njejsu na to přišli, zo je mjeno Sernjany, z historiskimi dokładami Czscherna a Zerna wotwodźene wot ćerń. Awtor tuž derje wě, kak wažne je přirunowanje za mjenowědnikow.
Haj, jelizo dźe w mjenowědźe wo rěčespytne hladanišćo, je to předewšěm wěc t. mj. historisce přirunowaceho rěčespyta. Ale – přirunować je móhłrjec trjeba prěki a podłu! Čehodla na př. wobkedźbować z móžnych čěskich přirunowanskich městnostnych mjenow jenož Trní, wotwodźene wot trn = ćerń, a nic tež Srní, wot srna = sorna (serna)? Runje tole činja »mjenowědnicy« w našim padźe.2
Njedopokazuja pak jasnje dokłady 1419 Czscherna a 1551 Zerna, zo so wo korjeń ćerń jedna? Tu je móžno předewšěm poručeć přirunowanje z mjenom hornjołužiskeje wsy Sobołsk (němsce Zoblitz), Zebulusk, 1533 Zoboleß, štož bjezdwěla wujasnjujemy prawje kaž staroserbske *Seběłusky/*Soběłusky. Derje znate je, zo njeměješe němska rěč něhdy zwuk [s], kajkiž tči na př. w nazwuku mjenow *Soběłusky a Sernjany, a staješe w mjenach město słowjanskeho [s] prawidłownje [ts].3 Pisarjo pisachu z abo zc abo druhdy hišće hinak. Zerna hodźi so potajkim nastupajo nazwuka jara derje k serna.
... »lipojty« njeje – je »libojty«1
Před štyrjomi lětami zetkach w Budyšinje připadnje profesora Hinca Šewca, wuznamneho serbskeho sorabistiskeho rěčespytnika, kotrehož znajach derje z časa při Lipšćanskej uniwersiće. W krótkej rozmołwje dótknychmoj so nowšich publikacijow wo mjenowědźe. Tehdy bu znate, mjez druhim z interviewa z onomastikarjom a historikarjom Hansom Waltherom w najwjetšim Lipšćanskim dźeniku Leipziger Volkszeitung, zo pječa hižo njepłaći wujasnjenje mjena Leipzig ze słowjanskeho słowa lipa. Jako prěnjej zastupowaštaj profesor onomastiki Karlheinz Hengst a po nim Hans Walther měnjenje, zo wotwodźuje so mjeno wot předsłowjanskeho rekonstruowaneho germanskeho słowa *libja, z woznamom ›krajina bohata na rěčnu wodu‹. Čehodla? Bě so pokazało něšto, štož mjenowědnicy dołhi čas njeběchu wobkedźbowali abo prawje posudźowali, mjenujcy wobstejnosć, zo so najstarše dokłady mjena z b- pisachu, nic z -p-, a zo so tole -b- na žadyn pad njehodźi wujasnić jako wotpowědnik staroserbskeho -p-. Partneraj naspomnjeneho zetkanja wšak běštaj sej přezjednaj w dwělach na prawosći noweho pospyta wujasnjenja. Wěrještaj do słowjanskeho pochada, za swoju wosobu dyrbju rjec: skerje intuitiwnje.


text: Kamjenc (SN/JaW). Wot pjatka, 1. meje, skutkuje policajski wyši rada Michael Kummer jako nawoda Kamjenskeho policajskeho rewěra. To zdźěli wčera nowinski rěčnik Zhorjelskeje policajskeje direkcije Kai Siebenäuger. Kummer naslěduje dotalnu nawodnicu Susann Benad-Uslaub. Wona je do Krajneho kriminalneho zarjada Sakska wotešła a nawjeduje tam wotnětka decernat we wobłuku za wuhódnoćenje statneho škita a policajskeho wotwobaranskeho centruma přećiwo terorizmej a ekstremizmej. Michael Kummer přewozmje zamołwitosć za cyłkownje 142 zastojnikow a zastojničow a dalšich přistajenych rewěra. Zhromadnje z nimi chce so 41lětny přichodnje w Lessingowym měsće a wokolinje wo wěstotu a porjad starać.


text:
Runje hakle su we Worklecach nowy hort dotwarili a chcedźa jón 20. awgusta přepodać, to započnu přichodny twarski projekt. Nětko dźěłaja rjemjeslnicy w šuli.
Worklecy (SN/MWj). Poprawom wšak je w šulskich twarjenjach za čas prózdnin ćicho, chibazo tam we wjetšim stilu rjedźa. We Worklečanskej wyšej šuli wšak wo ćišinje wjele pytnyć njeje. Tam zahajichu spočatk tydźenja wosebite dźěła. Přičina je, zo budźe wot noweho šulskeho lěta holca z přewšo rědkej genetiskej chorosću we Worklecach do šule chodźić. Wona dyrbi so před słónčnymi pruhami škitać. Zo móhła tam přiwšěm wuknyć, wuwichu za nju wosebity škitny koncept. Jako prěnje zalěpja w štyrjoch rjadowniskich rumnosćach na hornim poschodźe kaž tež na dźělu chódby wšitke wokna ze specialnej foliju. Ta drje swětło přepušća, nic pak ultrawioletne pruhi. Za to dyrbja kóžde wokno jara dokładnje wurjedźić, foliju akuratnje přitřihać a ju skónčnje nalěpić. Mjeztym zo trjebaja za to wotwonka „jenož“ dźěłowy lift, su naprawy w šulskim twarjenju wobšěrniše.


text:
Mikławš Jakubica
Mikławš Jakubica (tež Mikławuš abo Miklawusch, latinizowane Nicolaus Jacubiky; † po 1548) bě spisar delnjoserbskeho přełožka Noweho zakonja 1548, kotryž słuša k najstaršim rěčnym pomnikam w serbšćinje a prěnim přełožkam Lutheroweje biblije do někajkeje druheje rěče.
Wo jeho wosobje dawaja lědma informacije. Wón bě najskerje ewangelski farar w knjejstwje Žarow we wuchodnej Delnjej Łužicy, dokelž pisaše we wuchodnym dialekće delnjoserbšćiny.
Móžno je, zo je identiski z Nicolausom Kubike resp. Kubke, kotryž bu 1524 jako ewangelski prědar w Lubońcy (dźensa Lubanice) naspomnjeny. Tež z wěstym prědarjom Jakubom w Lindrozu (dźensa Lipinki Łużyckie), kotryž bu 1540 naspomnjeny a z Nikolausom Jakobi, kiž bě najskerje 1553 do 1556 z fararjom w Lindrozu, móhł identiski być.
Twórba[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Delnjoserbski testament Mikławša Jakubicy, 1548 (digitalizat)
Wotkaz[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Friedrich Pollack: Mikławš Jakubica. W: Institut für Sächsische Geschichte und Volkskunde (wud.): Sächsische Biografie.


text:
Tež w tuchwilnym napjatym času gmejnski zarjad dale dźěła
Njeswačidło (JK/SN). Zarjadniske dźěło w gmejnach tež w krizowym času njewotpočuje. Gmejnske nadawki a winowatosće dyrbja dźě dale spjelnjene być, tak tež w Njeswačanskej gmejnje. Kaž tamniši wjesnjanosta Gerd Schuster (CDU) na naprašowanje SN zdźěli, dźěłaja w zarjadnistwje tučasnje z dwěmaj mustwomaj a tak wotpowědnje strowotniskim žadanjam dźěłakmanosć zaručeja. Mustwje so wšědnje wotměnjatej, a wotewrjeny je gmejnski zarjad nětko wšědnje hač do 16 hodź. Tak je zarjadnistwo nimale přez cyły tydźeń wjesnjanam přistupne, při čimž tam wězo trěbne naprawy hygieny wobkedźbuja.


text:
Přizjewjenja na dźěłarničku fotografowanja móžno
Dźěłarnička fotografije, 23.04.2022 wot 10 do 14 hodź. Jörg Müller, wuspěšny fotograf z Hamburga, studowaše wizuelnu komunikaciju a fotowy design w Dortmundźe. Dźěła na mnohich polach fotografije, tak nastanu wobrazy z najwšelakorišich dźěłowych wobłukow. W swobodnym času zaběra so z mjezykulturnymi temami. Dźěłarnička orientuje so po temje wosebiteje wustajeńcy “5 x Němska po wšěm swěće“ […]
Zarjadowanja k jutram
Debjenje a wiki jutrownych jejkow, wot 15. do 18. apryla 2022 Wot wulkeho pjatka hač do jutrowneje póndźele wustajeja a předawaja ludowi wuměłcy debjenje jutrowne jejka w šulskim kabineće muzeja. Jutrowny koncert na žurli 16. apryla 2022 Na jutrownej soboće witamy hosći w 15 hodź. na nalětni program chóra „Budyšin“ na žurli. Wosebitej wustajeńcy do […]
Kofej w třoch, 30. měrca: “Pječwo k róčnym časam”
Pječwo k róčnym časam Što ma plečena całta ze zelenym štwórtkom činić a kotra symbolika so za njej chowa? W běhu lěta mamy tójšto pječwow, kiž su na krute terminy wjazane. Něšto wšak maja wšitke zhromadne – wone so na kóncu zjědźa. Serbski muzej přeprošuje na přednošk z woptawanjom. Přednošuje kuratorka Andrea Pawlikowa
Serbske wjedźenje, njedźelu, 20. měrca w 16 hodź.
“5 x Němska po wšěm swěće. W špihelu migracije” Fotowa wustajeńca wobswětluje potomnikow němskich wupućowarjow na 5 kontinentach swěta, kotřiž běchu w zašłych lětstotkach Němsku wopušćili. Su to Němcy w Brazilskej, Mexiku, Rumunskej, Ruskej a w Južnej Africe. Za to poda so Hamburgski fotograf Jörg Müller na jězbu, zo by ludźi a jich žiwjensku stawiznu […]
Dźěłarnički debjenja jutrownych jejkow
Wot 26. měrca do 10. apryla wobsteji na kónc tydźenjach móžnosć so na dźěłarničce za bosěrowanje a wóskowanje jutrownych jejkow pod nawodom wěcywustojnych ludowych wuměłcow wobdźělić. so 26.03.2022 skupina 1: 13 – 15 hodź. a skupina 2: 15 – 17 hodź. nje 27.03.2022 skupina 1: 13 – 15 hodź. a skupina 2: 15 […]
Wjedźenje, njedźelu, 27.02.2022 w 16 hodź. (serbsce)
Fotowa wustajeńca wobswětluje potomnikow němskich wupućowarjow na 5 kontinentach swěta, kotřiž běchu w zašłych lětstotkach Němsku wopušćili. Su to Němcy w Brazilskej, Mexiku, Rumunskej, Ruskej a w Južnej Africe. Za to poda so Hamburgski fotograf Jörg Müller na jězbu, zo by ludźi a jich žiwjensku stawiznu dokumentował. Wustajeńca sposrědkuje wobhladowarjej zaćišć wo tym, na kotre […]
Prózdninska zabawa w Serbskim muzeju!
15.02.2022 w 10 hodź. Kak nastanje z lena płat? Podamy so do raja serbskich bajow, hdźež wotmołwu namakamy. Woprašejće so připołdnicu, wurlawu a lutka. Wone wam stawiznički k tomu powědaja. Zaběramy so ze starymi zapřiječemi kołowokoło kołwróta. Naposledk spyta kóždy nitku na kołwroće napřasć a najlubšu postawu rysować. Z přizjewjenjom pod ticket@sorbisches-museum.de abo 03591 270 […]
Nowe wustajeńske tafle słowjanskeho a serbskeho sydlenskeho ruma
Nowe tafle z aktualizowanym stawom serbskeho sydlenskeho ruma informuja wopytowarjow wot srjedźowěka do přitomnosće. Kuratorka Andrea Pawlikowa a grafikar Ralf Reimann staj karty z pomocu předležacych wědomostnych slědźenjow wuwiłoj. Tak nadeńdźeće zajimawe fakty k sydlenju Słowjanow w zažnym srjedźowěku a wosebje tež změny přez lětstotki hač do dźensnišeho serbskeho teritorija Hornjeje a Delnjeje Łužicy.
Krajnoradny zarjad Budyšin wupisa sćěhowace městno Serbskeho muzeja
Projektna asistenca (cyfra 249-21) Stejnišćo Serbski muzej so w slědowacych lětach dale wuwiwa. Projektny cil je postajenje “Serbskeho foruma wědy při Lawskim arealu” (dźěłowy titul) w Budyšinje. Z „Forumom wědy“ ma so tworić inowatiwne a načasnym žadanjam wotpowědowace nowe stejišćo za Serbski institut a Serbski muzej. Podpěra wjednistwa muzeja při operatiwnych, strategiskich a wědomostno-fachowych nadawkach […]
Wopyt Serbskeho muzeja zaso móžny!
Wot wutory, 18. januara 2022, móže so Serbski muzej pod wuměnjenjom 2G wopytać. Přistup maja wosoby z płaćiwym a dospołnym dopokazom wustrowjenja abo šćěpjenja. Wosoby, kiž strowotnych přičin dla doporučenje za šćěpjenje přez STIKO nimaja, smědźa test předpołožić. Tež dźěći a młodostni pod 16 lětami su přez prawidłowne testowanje w šulach z tutych zasadow wuswobodźeni. […]


text:
Dyskusyjo:Kůmputrowo godka
Uodmjana kůmput(e)raEdytuj
Kůmputer śe uodmjyńo na "kůmputrowo" czy "kůmputerowo"? Bo jo ńy ma pewny czy te "e" śe sam traci. --Kurogetsusai (dyskusja) 14:19, 8 wrz 2014 (CEST)
Niy jeżech pewiyn, atoli jo bych dŏł "kůmputyrowo" Lukas Arrav (dyskusja) 06:55, 9 wrz 2014 (CEST)
- Je to nowe słowo, beztuż trocha trudno je śe powoływać na jake kolwjek zdrzůdła. Ńy je żech godkoznowcům, nale zauważůł'ech aże tako utrata "e" pojawjo śe choby we słowje majster/majstrowy, atoli je to zależne uod zorty ślůnskij godki, beztuż u nos zowdy dobrze je dować przekerowańo. Krol111 kontakt 17:14, 9 wrz 2014 (CEST)


text:
Jan Falandys
Jan Falandys (nar. 18 czyrwnia 1956 we Sokołowie Małopolskim) to je polski zapaśnik, reprezyntant Polski, ôlimpijczyk. Reprezyntowoł Stal Rzeszōw. Sztartowoł we sznicie swobodnym we wagowyj kategoryji 48 kg. 20-krotny majster Polski (10-krotny indywidualny i 10-krotny drużynowy majster Polski), zdobōł tyż dwukrotnie brōnny medal Majsterstw świata (San Diego – 1979 r., Kijōw – 1983 r.) a tyż strzybrny (Bukareszt – 1979 r.) i brōnny (Budapeszt – 1983 r.) medal Majsterstw Ojropy. Reprezyntowoł Polskã na Igrzyskach Ôlimpijskich w Moskwie we 1980, kaj zajōn sztwŏrte plac. Na Turniyju Дpyжбa-84, we Sofiji zdobōł brōnny medal.


text:
W lěće 1997 bě wona Kulturne towarstwo Ćisk sobu załožiła. Za Serbski ewangelski domizniski dźeń we Wojerowskim regionje wona w přihotowanskim wuběrku sobu skutkuje. Na Wojerowskim serbskim drastowym forumje a k dalšim přiležnosćam je kompetentna hotowarniča. „Mi leži to praktiske. Jenož tón, kiž je z wutrobu pódla, móže woprawdźe něšto docpěć“, měni Birgit Zahrodnikowa. Wot 2014 angažuje so Ćišćanka we Wojerowskej přiradźe za serbske naležnosće.
„Serbskosć je moja druha identita“, Birgit Zahrodnikowa praji a wuzběhnje, „jenož, smy-li my Serbja sami aktiwni, móže naša kultura dale wobstać.“ W Ćisku je wona wotrostła. Dźědaj a wowce běštaj hišće wšědnje serbowałoj, wowce stej čas žiwjenja serbskej chodźiłoj. Na 9. polytechniskej wyšej šuli we Wojerecach je dźesać lět serbšćinu wuknyła. Samo kónčne pruwowanje złoži w serbšćinje. „A to z jedynku. Dźakowano swojim znajomosćam serbšćiny smědźach 1989 na swětowe hry do Koreje sobu jěć.“


text:
Popłatki za wopłóčki při Klóšterskej wodźe wostanu dale stabilne
Wudwor (AK/SN). Zaměrowy zwjazk za wopłóčki Při Klóšterskej wodźe (AZV) zarjaduje so 2023 do Kamjenskeho zaměroweho zwjazka za pitnu wodu. Wšitke trěbne kroki za to zamołwići tuchwilu zwoprawdźeja. Tole podšmórny předsyda AZV Sebastian Hein na naprašowanje. „Přichod zaměroweho zwjazka Při Klóšterskej wodźe je z přistupom ke Kamjenskemu zwjazkej zaručeny. Tón wutwori za to swójske zjawne zarjadnišćo za AZV“, Hein rozłoži.
W septembrje chcychu wobydlerjow wo rozpušćenju AZV a jeho přerjadowanju do zaměroweho zwjazka za pitnu wodu informować. Tež lětne wotzamknjenje 2021 chcychu wobkrućić. Ale w septembrje žane posedźenje AZV přewjedli njejsu, tež w oktobrje žane njebudźe.


text:
Posledni kónc tydźenja w awgusće wotměje so při Třižonjanskim jězoru 32. triatlonowe wubědźowanje KnappenMan. Wone słuša k najwjetšim sportowym zarjadowanjam regiona z lětnje něhdźe 1 300 aktiwnymi sportowcami. Zdobom je to jeničke wubědźowanje ze wšitkimi klasiskimi distancami. Silke Richter je so z Janinu Hattliep, jednaćelku sportoweho zwjazka Łužiska jězorina wo stawje přihotow rozmołwjała.
Hdy sće z přihotami na lětuši KnappenMan započinali?
J. Hattliep: Naše přihoty zahajamy hižo do wubědźowanja zašłeho lěta, dokelž dóstanje kóždy wobdźělnik flajer za přichodne lěto. Stajnje wot 1. decembra móža so wobdźělnicy přizjewić. Njewěstosće dla su planowanja w tymle lěće najprjedy raz stagněrowali. Wot srjedź meje bě jasne, zo móžemy dale planować.
Kak budźeće hygieniske předpisy zwoprawdźić?


text:
Spektakl
tytuł:
Wampir we flakonie
teatr:
Grupa Artystyczna Ad Spectatores Pod Wezwaniem Calderona we Wrocławiu
utwór:
Wampir we flakonie
reżyseria:
pozostali realizatorzy:
data premiery:
2009-06-12
W dworku Witkacego - "Wampir we flakonie" - reż. Maciej Masztalski - Grupa Artystyczna Ad Spectatores Pod Wezwaniem Calderona we Wrocławiu - aut. Antonina Gruszecka25.06.2009 Wampir we flakonie - "Wampir we flakonie" - reż. Maciej Masztalski - Grupa Artystyczna Ad Spectatores Pod Wezwaniem Calderona we Wrocławiu - aut. KH13.06.2009 Premiera w holu Muzeum Narodowego - "Wampir we flakonie" - reż. Maciej Masztalski - Grupa Artystyczna Ad Spectatores Pod Wezwaniem Calderona we Wrocławiu - aut. KH13.06.2009


text:
Dyskusyjo używacza:86.61.233.12
Dźynkujymy za Twoje sprowjyńa we Wikipedyji. Pojakymu śe ńy zaregistrujesz? Trwo to gynał pora sekůndůw a je ńymożebńy půmocne – bydźesz tedy mjoł dostymp do kupy inkszych funkcyjůw. Trza jyno naćisnůnć knefel logowańy/tworzyńy kůnta na wjyrchu. Kejbyś mjoł jake problymy lebo pytańa, skůntaktuj śe ze jakim admińistratorym lebo dej zapytańy sam. Pozdrowjyńa, Timpul godka 14:50, 8 paź 2009 (UTC)
Witaj na stronie dyskusji
Na stronach dyskusji rozmawiamy o tym, jak sprawić, aby artykuły Wikipedia były jak najlepsze. Tutaj możesz rozpocząć dyskusję na temat edycji dokonanych z tego adresu IP. Twoje komentarze będą widoczne dla innych użytkowników. Adresy IP mogą się zmieniać i często używane są przez wiele osób.
To je zajta dyskusyje anōnimowego używŏcza – takigo, co niy mŏ jeszcze swojigo kōnta abo niy chce go terŏz używać. Żeby go idyntyfikować, używōmy adresōw IP. Ale adresa IP może być używanŏ ôd wielu używŏczōw. Jeźli je żeś anōnimowy używŏcz i uwŏżŏsz, iże wkludzōne sam kōmyntŏrze niy sōm do Ciebie, to stwōrz kōnto abo wloguj sie, żeby żŏdyn Cie niy mylōł z inkszymi anōnimowymi używŏczami.


text:
Kofej w třoch, 30. měrca: “Pječwo k róčnym časam”
Pječwo k róčnym časam Što ma plečena całta ze zelenym štwórtkom činić a kotra symbolika so za njej chowa? W běhu lěta mamy tójšto pječwow, kiž su na krute terminy wjazane. Něšto wšak maja wšitke zhromadne – wone so na kóncu zjědźa. Serbski muzej přeprošuje na přednošk z woptawanjom. Přednošuje kuratorka Andrea Pawlikowa
Serbske wjedźenje, njedźelu, 20. měrca w 16 hodź.
“5 x Němska po wšěm swěće. W špihelu migracije” Fotowa wustajeńca wobswětluje potomnikow němskich wupućowarjow na 5 kontinentach swěta, kotřiž běchu w zašłych lětstotkach Němsku wopušćili. Su to Němcy w Brazilskej, Mexiku, Rumunskej, Ruskej a w Južnej Africe. Za to poda so Hamburgski fotograf Jörg Müller na jězbu, zo by ludźi a jich žiwjensku stawiznu […]
Dźěłarnički debjenja jutrownych jejkow
Wot 26. měrca do 10. apryla wobsteji na kónc tydźenjach móžnosć so na dźěłarničce za bosěrowanje a wóskowanje jutrownych jejkow pod nawodom wěcywustojnych ludowych wuměłcow wobdźělić. so 26.03.2022 skupina 1: 13 – 15 hodź. a skupina 2: 15 – 17 hodź. nje 27.03.2022 skupina 1: 13 – 15 hodź. a skupina 2: 15 […]


text:
Ryptura
Ryptura (uać. hernia) – patolůgične uwypuklyńy zawartośći dukli ćoua (nojcyńśći dukli lajbowyj) bez uotwůr we powuokach, na placu zwonym "mjejscym uo uobńižůnyj uopornośći" (uać. locus minoris resistententiae). Ryptura, půmimo uobjygowyj uopińje, ńy powstowo uoroz pod ajnflusym dužygo wyśiuku. Wyśiuek može přičyńić śe do ujawńyńo ryptury, kero istńoua zawčasu. Wspůučeśńy za nojwažńijšo přičyna powstawańo ryptur mo śe wrodzůne zabuřyńo syntezy a dygradacyje wuůkyn kolagynowych. Wroz s wjekym zachodźi dygradacyjo tych wuůkyn, stůnd tyž čynstše wystympowańy ryptur we wjeku staršym.


text:
Won do swěta běch sej za lěto 2014 předewzała. Podach so tuž ze studijnej přećelku do Marokka. Prěnja nóc w cuzbje wšak njebě tajka, kaž běchmoj sej ju předstajiłoj. Přiwšěm smój na swojim přebytku na sewjerozapadźe Afriki tójšto dožiwiłoj.
Z hotela w měsće Ouarzazate dźěše přez Atlasowe horiny z busom dale do metropole Marrakesha na juhu kraja. Pisany labyrint to najwšelakorišich wikowanišćow, torhošćo Djemaa el Fna z powědarjemi stawiznow, zapřahi, wěšćerjo, hady, wopicy w pjeluškach, předawarjo zwěrjećich stawow za hojenje a dołhe rynki kuchnjow pod hołym njebjom. Z tak mjenowaneje „parle juha“ podachmoj so k morju. Měrne, mórske městačko Essaouira ma cyle hinaši dnjowy wotběh hač Marrakesh: wodnjo surfować, k wječeri sej čerstwu rybu popřeć a live-hudźbu z rejwacymi wuměłcami dožiwić, kotřiž woheń pluwaja.


text:
Wužiwarjo 64-bitoweho Windows, kotřiž Firefox sćahuja, móža našu 64-bitowu wersiju po standardźe dóstać. To rěka, zo wěsćišu wersiju Firefox dóstawaće, jednu, kotraž tež wjele mjenje spaduje. Kelko mjenje? W našich dotalnych testach Firefox na mašinach z 4 GB RAM abo wjace wo 39 % spaduje.
Kotry je rozdźěl mjez 32-bitowym a 64-bitowym?
Tu je najwažniše, štož dyrbiće wědźeć: 64-bitowe nałoženja móža wjace składa wužiwać a spaduja rědšo hač 32-bitowe nałoženja. Ze skokom wot 32 bitow do 64 bitow wěstotna funkcija z mjenom Address Space Layout Randomization (ASLR) lěpje funguje, zo by was před nadběhowarjemi škitał. Wužiwarjo Linux a macOS, njerudźće so, wužiwaće hižo Firefox, kotryž je za 64 bitow optimowany.
Kak móžeće 64-bitowy Firefox dóstać?
Jeli 64-bitowy Windows wužiwaće (tu móžeće to zwěsćić), maće snano hižo 64-bitowu wersiju Firefox. Přepruwujće swoju wersiju Firefox (we woknje „Wo Firefox“) a pytajće za „(32-bitowy)“ abo „(64-bitowy)“ za wersijowym čisłom:
- Jeli tam „(32-bitowy)“ steji a Firefox 56.0 abo starši wužiwaće, dóstanjeće při aktualizowanju na najnowšu wersiju Firefox awtomatisce 64-bitowu wersiju.
- Jeli tam „(32-bitowy)“ steji a Firefox 56.0.1 abo nowši wužiwaće, waš ličak snano minimalnemu składowemu žadanju za 64-bitowu wersiju njewotpowěduje (3 GB RAM abo wjace). Móžeće potom hišće 64-bitowy Firefox manuelnje instalować.


text:
Rembrandt
Rembrandt Harmenszoon van Rijn (rodz. 15 lipca 1606 we Lejdźe, um. 4 paźdźernika 1669) – ńiderlandzki artysta. Je uůn podle wjelu powożany za jednygo ze nojwjynkszych malerůw ńiderlandzkich Złotygo Stolećo - abszńitu, we kerym kultura, nauka a gospodarka Ńiderlandůw uośungnůła nojwjynkszo wartość; a tyż za jednygo ze nojsrogszych malerůw ojropejskich. Realistyczńy przedstowjoł natura, a degradowoł czowjeka bez pokazywańy jigo gorszych zajt. Stoł śe znůmy po namalowańu uobrozu "Lekcyjo anatůmije dochtora Tulpa" (1632 we Hadze) a tyż kej utalyntowany portrećista. Mjanowany bůł "malerym duszy" - na uopy kej Rubens, "maler ćoła". Pozostoło po ńym uůn. 700 uobrozůw uolejnych, 300 grafik a ůng. 1000-2000 rysunkůw.


text:
Jeničke serbske wopomnišćo bitwy pola Sedana před 150 lětami
Na zapadnej kromje stareho kěrchowa, kiž so wokoło Slepjanskeje cyrkwje wupřestrěwa, stejitej pomnikaj, kiž dopominatej na Němsko-francosku wójnu w lětomaj 1870/71. Napohlad dominuje na štyri metry wysoki obelisk z pěskowca, kotryž bě zhotowił kamjenjećesar Bruno Modrack ze Słomjenja pola Grodka. Pomnik je z třomi mjedźanymi wudźěłkami wozdobjeny: deleka z medaljonom z podobiznu kejžora Wilhelma I., srjedźa ze Železnym křižom a horjeka je krónowany z worjołom. We wulkim złotym pismje steji na obelisku w němskej rěči, zo je poswjećeny dopomnjeću gloriozneju lět 1870/1871 a zo bu postajeny składnostnje 25. jubileja załoženja Slepjanskeho wojerskeho towarstwa 14. julija 1912. Z nowinskeje rozprawy wo tutym podawku wěmy, zo běštaj hrabja Arnim z Mužakowa a kejžorstwosejmski zapósłanc dr. Hegenscheidt twar pomnika spěchowałoj a zo bě jón Slepjanski farar Matej Handrik we wobłuku schadźowanja zapósłancow delnjošlesko-łužiskeho wokrjesneho wojerskeho zwjazka w přitomnosći 40 wojerskich towarstwow a mnohich wysokich hosći poswjećił.1 Zda so, zo bě runja pomnikowemu napisej tež poswjećenska swjatočnosć přezcyłnje němska.
Što su wuměnjenja a wuslědki serbskeho stawiznopisa w druhej połojcy 20. lětstotka? Mały rjad přinoškow zaběra so z nastaćom štyrizwjazkowych »Stawiznow Serbow« a ze stawiznopisom w šěršim zmysle. Chcemy nowe slědźenske wuslědki předstajić a zdobom přeprošujemy ke kritiskej debaće wo zakładach načasneje serbskeje kultury.
Zahoritosć za předstawizny a zažne stawizny, wosebje za srjedźowěk, namakamy w Němskej w nimale wšěch worštach wobydlerstwa a we wšěch starobnych klasach.
Archeologiske muzeje su jara woblubowane a »srjedźowěkowske wiki« kaž tež zarjadowanja »living history« so prócuja, ludnosći srjedźowěk z pomocu dožiwjenjow zbližić. »Histotainment« je za to hesło. A byrnjež na cyłym teritoriju nowych zwjazkowych krajow a zdźěla zwonka nich wot spočatka zažneho srjedźowěka lětstotki dołho kmjeny Słowjanow sydlili (t. mj. Germania Slavica), njejsu wone we wědomju a zaznaću wulkeho dźěla worštow wobydlerstwa eksistentne. Wikingojo a ryćerjo popularny wobraz srjedźowěka dominuja. Nimo šulskich knihow a medijow su wosebje muzeje, kiž tutón wobraz produkuja a ludźom předstawu wo stawiznach jich domizny posrědkuja.
Znamjenja časa (8/11)
Poprawom by derje było, titul rjada wo zhladowanju na wobrazy raz wobroćić. Potajkim by rěkał: Wobrazy mojeho puća. Wjace hač połsta lět sym časy a podawki ze swojimi wobrazami přewodźał. Wosebje napadnje, zo maja wěcy, kotrež njejsym w 1960tych a 1970tych lětach jako hłowne temy fotografował (prajachmy tež: »To njeje zwobraznjenja hódne.«), dźensa jako dokumenty a napohlady swoju woprawnjenu hódnotu a kedźbnosć zbudźeja.Znamjenja časa, Wernarjecy, 1990 Foto: G. Große
1950 je znaty łužiski fotograf Kurt Hajna prezidenta Wilhelma Piecka z holcu w katolskej narodnej drasće na rukomaj fotografował. Holca bě dźowka hibićiweho redaktora Noweje doby a woblubowaneho braški při programach Serbskeho ludoweho ansambla Bena Šołty. W lěće 1980 wopyta prěni němski kosmonawt Sigmund Jähn Budyšin a Beno Šołta běše měnjenja, zo měła so nětko jeho wnučka w samsnej drasće a w samsnej pozy z wysokim hosćom fotografować dać. Tole je woprawdźe přikładnje organizował. Fotografojo su poprawom jara dźakowni za tajke »organizaciske wukony«.
Moja angažowanosć za wuchowanje Klětnoho w rozsudnych měsacach měrliweje rewolucije – a pozdźišo tež za Rogow pod wuměnjenjemi wobnowjenja demokratije – ma swoje předstawizny. Tute so njehodźa z někotrymi słowami rozjasnić. Njech su tohodla jenož někotre wuchadźišća naspomnjene, kotrež mje pohnuwachu, so Klětnjanam kónc lěta 1989 a Rogowčanam nalěto 1990 w boju wo přichod jich sydlišćow direktnje přizamknyć – a to w zhromadnosći z mnohimi serbskimi spisowaćelemi, dźiwadźelnikami a dalšimi wuměłcami a kulturnikami:
W etnologiskim wuwiću pisanja je městno jednanja prěnjeho pólneho slědźenja wažny měznik, kotryž so w předmjeće nimoměry rady mystifikowaše a nadal mystifikuje. Zo bych we wobrazach profesije wostał: Mamy před sobu iniciaciski ritus. K prěnjemu razej poda so slědźacy subjekt won do »pola«, zo by wupruwował, što je wot profesorow na uniwersiće nawuknył. Bjez kóždeje wěstoty ma nětko wonka (potajkim w dźiwiznje) wobstać. Hakle nětko so woprawdźe wopokaza, hač běše wjacore lěta trajacy studij snano podarmo. Zakładna dźěławosć etnologije je slědźerska praksa, na kotruž móžeš so teoretisce a z njewohroženosće biblioteki jenož na njedosahace wašnje přihotować a za kotruž njejsu někotre probowe slědźenja we wobłuku seminara žadyn woprawdźity chutny pad. Wobsteju »tam wonka« pola »nich«? A jako kajki so nawróću?
Na tutym městnje njech to z mystifikaciju dosaha, wotpowědna literatura a cyły wotběh a jeho teoretiski nadtwar kritiskich dekonstruowacych analyzow pjelni cyłe polcy. Mój měznik w horjeka wopisanym zmysle je Klětnjanska gmejna. Tu mějach napjate wjeselo w jara suchim lěću a nazymu 2003 (Tute měsacy běchu wróćo zhladujo najskerje hižo posoły přez klimowu změnu wusušaceje so Łužicy.) k prěnjemu razej swoje powołanje we wšej hłubokosći w swójskej zamołwitosći wukonjeć. Z toho nasta moje magisterske dźěło w předmjeće europska etnologija a pozdźišo 2008 ćeńka knižka z titulom »›Wir bleiben in Klitten‹. Zur Gegenwart in einem ostdeutschen Dorf.«
W nětko hižo stolětnych stawiznach Serbskeho Sokoła – w Budyšinje bu 9. nazymnika 1920 prěnja jednota załožena – hrajachu serbscy wučerjo wusahowacu rólu. W rozdźělnych funkcijach wot starosty abo načolnika (to bě nazwučowar) w jednoće hač k wodźacym funkcijam we Łužisko-serbskim sokołskim zwjazku skutkowachu wučerjo kaž Feliks Hajna, Arnošt Holan, Filip Jakubaš, Ota Jurak, Jan Meškank, Michał Nawka, Pawoł Pjetaš, Jurij Słodenk, Herman Šleca, Jurij Wjela a druzy.
Mjez katolskim resp. ewangelskim duchownstwom sahaše nastajenje k Sokołej wot zjawneje zwjazanosće přez tolerancu hač k napřećiwnemu wustupowanju. Z ewangelskeje strony mamy dotal přemało faktow. Symboliske njech je měnjenje fararja Jana Křižana z Klukša, kiž jako tehdyši předsyda Domowiny na sokołskim zarjadowanju 1. měrca 1931 w Lichanju młodźinu do sobudźěła za narod namołwješe.1 W slědowacym wěnujemy so přikładam z katolskeho duchownstwa hač do 1933.
21. septembra 1924 zetkachu so Sokoljo ze 14 jednotow w Pančicach k prěnjemu zwjazkowemu zlětej. Wobsah programa bě swjedźenski nyšpor.
Što su wuměnjenja a wuslědki serbskeho stawiznopisa w druhej połojcy 20. lětstotka? Mały rjad přinoškow zaběra so z nastaćom štyrizwjazkowych »Stawiznow Serbow« a ze stawiznopisom w šěršim zmysle. Chcemy nowe slědźenske wuslědki předstajić a zdobom přeprošujemy ke kritiskej debaće wo zakładach načasneje serbskeje kultury.
Kak spušćomny je naš stawiznopis? Z tutym prašenjom njezaběraja so jenož historikarjo, ale tež cyły rjad powšitkownje stawiznisce zajimowanych čitarjow a čitarkow. Při tym njeje spušćomnosć žadyn kriterij, kotryž by so lochko zrozumił abo zapřimnył. Proste zwěsćenje lětoličbow a rozprawow kaž tež dodźerženje chronologiskich wotběhow njezamóžetej tutomu kriterijej dospołnje wotpowědować. Skerje sej studij stawizniskich žórłow a pojednanjow tež kritiske rozestajenje z pozadkom nastaća spisow žada, tak zo so wotpowědne wliwy knježacych towaršnostnych poměrow a ideologiskich konceptow při hódnoćenju wobkedźbuja. Sćěhowacy přinošk ma tole na přikładźe z prěnjeho zwjazka »Stawizny Serbow« demonstrować. Jedna so wo naratiw »Serbow dobyća«, kotryž powěda wo dobyćerskim boju serbskich kmjenow přećiwo Němcam w srjedźowěku. Dwě ludowej episkej pěsni – hornjoserbska »Serbja so do Němcow hotowachu« a delnjoserbska »Naše gólcy z wójny jědu« – měještej jako swědstwje fungować. Jan Rawp hódnoćeše jej jako »reminiscency z časa politiskeje njewotwisnosće«.1 Z ilustraciju tutoho časa sta so pjerorysowanka Měrćina Nowaka-Njechorńskeho »Naši hólcy z wójny jědu« (wokoło 1926), kotraž pokaza dobyćerskeho pana na konju, kotremuž wobrónjeni wojacy sćěhuja. Woni stuleneho jateho w putach ze sobu wjedu.
Dóńty (7/11)
Jürgen Maćij pisa jako wudawaćel knihi »Wobrazy z Łužicy« (LND, 2016) k mojim wobrazam: »Wón chce swoje wobrazy ćišćane widźeć.« Tole trjechi a je mi pohon.
1978 sym foto kanony z běłym hołbjom (jako symbol měra po Pable Picassu) na twjerdźiznje Wartburg pola Eisenacha fotografował, štož so ći takle wšědnje njeporadźi. Wo wobrazu so diskutowaše a wobhladowaše so jako symbolowy wobraz, ale njebu ženje wozjewjeny. Wulke wobrazowe agentury njemějachu žadyn zajim na nim.
We wěstych wotstawkach organizowaše DEWAG (wabjenska agentura NDR) wubědźowanje za fotografiju. Mytowane fotografije wužiwachu so za ćišć plakatow a dobre fotowe mapy abo tež za statne wuměłske wikowanje. K tomu přeprosychu někotrych fotografow a kóždy měješe tři dźěła zapodać. Za to sy sto hriwnow dźěłoweho honorara dóstał a 500 hriwnow při přiwzaću wobraza, štož běše za swobodnje tworjacych tehdom cyle šwarny pjenjez. Wone wubědźowanje wotmě so 1983, w času, hdyž rozsudźi NATO wo dalšim brónjenju a hdyž zaměstnichu so sowjetske rakety w lěsu blisko Hornjeho Wujězda. Z mojej fotografiju »Wójna a měr« chcych trochu na tajke zjawy skedźbnić. Jury pak njeje foto přiwzała, za to pak wone wo ptačim kwasu we Wotrowje 1979. Snano k změrowanju mojeje łužiskeje duše. Motiw bu ćišćany a přez wuměłske wikowanje rozšěrjeny. Lěta po tym sym jón pola nowinskeho swjedźenja w Florenzu wuhladał. Hesło »ptači kwas« přełožowar po zdaću w italskim słowniku našoł njeje. Tam steješe »Póstniski přećah w Sakskej pola Budyšina«.
Dźěło z rěču w němskorěčnych basnjach Kita Lorenca
Z tym zo je Kito Lorenc w němskorěčnych tekstach přeco zaso ›serbolił‹ a swoju kulturnu identitu tematizował, zeznajomi němskich čitarjow ze serbskimi horicontami; znowa před někotrymi lětami přez wudawaćelstwo Petera Handkeho (Gedichte, 2013), jako bu Lorencej myto Petrarki spožčene. Přiwšěm je dwukulturny basnik němskemu čitarstwu – čitarstwu, kotremuž wosta imensne serbskorěčne tworjenje Lorenca zaraćene a kotrež w dalokej měrje njeznaje serbsku kulturu – mało znaty. Předmjet předležaceho zhladowanja je wašnje, kak Kito Lorenc w němskorěčnych basnjach z rěču hrajo wobsteji. Skicuje so wuchadźišćo tuteje rěčneje hry, z fokusom na basnje poslednich lětdźesatkow.
W interkulturelnych přepytowanjach dźe wo připisowanje woznama w padach kulturelneje diferency. Při tym skomplikuje so połoženje, hdyž bikulturelny awtor nic jenož teksty wo dwěmaj kulturomaj wozjewja, ale to tež w dwěmaj rěčomaj čini. Lorenc osciluje mjez kulturomaj a rěčomaj, při čimž sej na jednej stronje swójski hybridny rum twori a na druhej stronje wuchow pyta. W swojich němskich a serbskich tekstach stwori sej Lorenc we wjacorych žanrach wěstu ›Sorbisku‹, rum dopomnjeća a zaznawanja serbskosće, z kotrymž basniske tradicije, nałožki a zadźerženske wašnja husto ze słownej lochkosću hromadźe zwjedźe. Kito Lorenc bě žiwy mjez rěčnymi registrami, z kotrymiž sej hraješe a přez to tež swobodne rumy rěče pytaše a stwori. Z tym smě so pomjenować jako z domiznu zwjazany awantgardist. Chceš-li dwurěčnemu skutkej basnika wotpowědować, dyrbiš so wězo ze zwiskami mjez serbsce a němsce spisanymi tekstami zaběrać1; ale tež pohlad na němskorěčny tekstowy swět Lorenca skići potencial za analyzu.
Jaroměr Hendrich Imiš (1819–1897) a jeho »Der Panslawismus, unter den sächsischen Wenden (...)« před pozadkom słowjanofilstwa 19. lětstotka1Hodźijski farar Jaroměr Hendrich Imiš (1819–1897) je awtor derje přemysleneho pojednanja, w kotrymž chcyše němsku zjawnosć ze serbskim narodom zeznajomić.Wo započatkach wutworjenja wšosłowjanskeho wědomja hodźi so hižo wot druheje połojcy 9. lětstotka rěčeć, to rěka wot časa misionstwa Cyrila a Metoda, hdyž wuwichu so chětro žiwe kontakty mjez dźělom zapadnych a dźělom južnych Słowjanow. Pozdźišo formowaše wšosłowjanske začuće we wěstej měrje cyrkwinosłowjanšćina, kotrejež jednotliwe teritorialne wobwody dołho funkciju pisomneje rěče prawosławnych Słowjanow wobwliwowachu.
W mnoho srjedźowěkowskich chronikach stej etniska bliskosć Słowjanow a jich rěčna přiwuznosć naspomnjenej. W 16., 17. a 18. lětstotku zastupowachu w słowjanskim swěće spisowaćeljo, chronikarjo, historikarjo, słownikarjo a gramatikarjo ideju słowjanskeje zhromadnosće.
Pod zapřijećom španiska gripa rozumi so pandemija influency, kotraž so w třoch žołmach po cyłym swěće z powyšenej ratu letality jewi. Pomjenowanje španiska gripa złožuje so na wubuch chorosće w Madridźe w pózdnjej meji 1918. Dźensa so z toho wuchadźa, zo pochadźeše tuta influenca prěnjotnje z USA. W Němskej wužiwaštej so za to pomjenowani »Flandern-Fieber« abo »Blitzkatarrh«, jendźelsce pak husto »three-day-fever« abo »purple death«, dokelž so koža potrjechenych pobrachowaceho kislika dla husto ćmowomódrje barbi. Prěnja žołma chorosće jewješe so w nalěću 1918 a w juniju so w němskich časopisach z wjerškom prěnjeje žołmy wo tym pisaše. Druha žołma w nazymje samsneho lěta bě po zdaću hórša, hladajo na ličbu smjertnych woporow. Za Němsku trochowaše so, zo dwaj wot třoch wobydlerjow schorještaj. Hladajo na smjertne wopory njebě třeća žołma, kotraž wubuchny w februarje lěta 1919 we Wulkej Britaniskej, tak sylna. Wona rozpřestrě so w meji do druhich krajow, doniž njezachadźeše 1920 w Americe a Europje.
Jara wysoke mnóstwa smjertnych woporow w relatiwnych ličbach, přirunujo ze zapadnymi krajemi, žadaše sej španiska gripa w južnych krajach a kolonijach. Dohromady sta so 50 do 100 milionow ludźi z woporom pandemije, wjac hač direktnje přez Prěnju swětowu wójnu.1 Spěšnosć wupřestrěća gripy zwisowaše z wutworjenjom swět přesahowaceje transportoweje a komunikaciskeje syće za zastaranje frontow w Europje za čas wójny2.
Co su wuměnjenja a wuslědki serbskego stawiznopisa w drugej połojcy 20. stolěśa? Mały rěd pśinoskow zaběra se z nastawanim »Stawiznow Serbow« a ze stawiznopisom w šyršem zmysle. Comy nowe slěźeńske wuslědki pśedstajaś a zrazom pśepšosujomy ku kritiskej debaśe wó zakładach nacasnejeserbskeje kultury.
Pólske zajmy za stawizny nejdalej na pódwjacor segajucego słowjańskego luda su na pólu slěźenjow wó Łužycy nejwěcej frekwentěrowane. Pólska wědomnosć móžo pak teke pokazaś na wuznamne wuspěchy na pólu slěźenjow, kótarež se pśiwobrośuju jano stawiznam Serbow. Wupłaśijo se źe sebje wuwědobniś, až z tśich doněntejšnych syntezow stawiznow togo luda, mimo w sedymźasetych lětach slědnego stolěśa wudanych Stawiznow Serbow w styrich zwězkach stej byłej dwě wuškownej statk pólskich slěźarjow.
Prědne źěło, kótarež wobjadna stawizny słowjańskich wobydlarjow Łužyce, jo wujšło 1861 w Petersburgu: Pśeglěd serbskich stawiznow, kótarychž awtor, Wilhelm Bogusławski, jo z Wołynja póchadał. By mógali se pšašaś, zwótkul jo pla wobydlarja Wołynja zajm za geografiski tak zdalonu krajinu. Zachopjeńki zajmow Bogusławskego za serbske pšašanja segaju do zachopka studiuma, za tym ako jo starcył na pśinoski Aleksandra Maciejowskego1 wó Łužycy. 1858 jo prědny raz do Łužyce woglědał. Tam jo wuznał, až wušej drobnych nastawkow Korle Awgusta Jenča a snadneje licby nimskich pójadnanjow njejo dało žedno źěło, kótarež by se w šyršej měrje ze stawiznami Serbow zaběrało. Tak jo se rozsuźił, se studiumoju teje problematiki pśiwobrośiś. W Budyšynje jo nawězał zwiski z Janom Arnoštom Smolerom, Michałom Hórnikom a Korlu Awgustom Jenčom, kótarež su jogo ze stawiznami Łužyce wopóznali. Njeglědajucy na jogo rozpalonosć a sprocniwosć by se Bogusławski cesćej raz w swójom źěle zakopnuł, njeby jomu wót junija 1859 do apryla 1860 w Petersburgu pśebywajucy Jan Arnošt Smoler wjeliku pomoc wopokazał. Z pomocu jogo pokazkow a radow jo se mógał rukopis źěła južo 7. septembra 1871 w petersburgskej śišćaŕni Józefata Ohryzki wótedaś. Źěło na knigłach jo było 11. nowembera 1861 dokóńcone. Bogusławski jo publikaciji pód titelom Pśeglěd serbskich stawiznow dał chronologisko-problemowu strukturu a jo ju źělił do wósym kapitelow: Case njewótwisnosći; Case nimskego rubjenja a plundrowanja (927–1002); Pólske case (1002– 1033); Case njepśestawnych a zmuśonych zwadow wó kněženje nad Łužycu (1033–1319 a 1373); Wó změnje towarišnostnych poměrow a zgubjenju serbskeje narodnosći pód wliwom nimskego pódtłocowanja (927–1319 a 1373); Česke case (1319–1636); Sakske a pšuske case; Case wózroźenja. W lěśe 1877 jo Bogusławski zachopił pśigótowanja za wóspjetne wudaśe swójogo źěła. Wón sam a jogo pśijaśele su zachopili zběraś knigły a za aktualizaciju twóŕby njewuzbytne notice. Ten zaměr su pak zasej zachyśili, dokulaž w tom samem lěśe jo Poznańske towaristwo pśijaśelow wědomnosćow wupisało wuběźowanje za źěło: Póglědanje na stawizny pódwjacorno-połnocnych Słowjanow mjazy Łobjom a granicami něgajšneje Pólskeje, wót casa jich stupjenja na historisku scenu až do zgubjenja politiskego byśa a narodnych znamjenjow, na kótaremž jo se Bogusławski rozsuźił se wobźěliś. Napóslědku jo nastała wobšyrna twóŕba, wopśimjejuca 2.800 bokow, kótaraž jo se pśipóznała ako nejlěpše źěło wuběźowanja. Awtor jo se mytował, a styri zwězki Stawiznow połnocno-pódwjacornych Słowjanow do XIII. stolěśa su se publicěrowali 1887–1900. Něźi w tom samem casu jo se Hórnik dał do pśełožka Pśeglěda serbskich stawiznow. Na dwójaki part zwjaselece jo se lěto 1884 wopokazało. Wušej naspomnjonego myta Poznańskego towaristwa pśijaśelow wědomnosćow jo se mógał tejerownosći wjaseliś pśez publikaciju w Budyšynje dłujko wócakowaneje Historije Serbskeho Naroda. Pódobnje kaž Pśeglěd stawiznow, źěło signěrowane wót Bogusławskiego a Hórnika, jo wóna wopśimjeła wósym kapitelow: Stare case; Rěd žywjenja; Case njewótwisnosći (531–929); Wójowanje wó njewótwisnosć; Serby a Łužycanarje pód kněženim cuzokrajnikow wót XI. do XIV. lětstotka; Łužycy w zwězku z Čechami (1319–1635); Kněženje Sakske a Pšuske w 17., 18. a 19. stolěśu; Cas narodnego wózroźenja. W lěśe 1884 jo Bogusławski wótnowotki do Łužyce woglědał. 1885 jo se ako źasety cesny cłonk do Maćice Serbskeje pśiwzeł. Z tym su se pśipóznali rowno tak jogo wědomnostne statkowanje ako teke zasłužby w pśigódnem zwónoźenju z petersburgskeju hypoteku Bašmakowa zwězanych financielnych problemow Maćice Serbskeje. Slědny raz jo pśijěł do Łužyce w l. 1886, źož jo měł góźbu se z Adolfom Černym2 zmakaś.
Zmylki (6/11)
Něhdźe kónc 1970tych lět dósta so swět pisanych wobrazow tež do wuchoda, do telewizije abo jako barbna fotografija do wobrazowych zwjazkow, štož bě tehdom za nas komplikowane a drohe.
Tak nasta ideja, mapu z barbnymi plakatami serbskeje Łužicy nadźěłać. Měnjachu, zo njetrjeba wšo tak »šikwane« a ludowe być. A ja mějach tež swoje naroki na tute wašnje fotografowanja.
Tak nastachu ideje a so fotografowachu. K tomu słušeše zerzawjene lipowe łopješko z rozpušćeneho železa, kotrež bu we wuměłskej kowarni w Židźinom ekstra za foto zhotowjene. Chcych ze symboliku lipoweho łopješka, z kotrehož staroba a žiwjenje hladatej, k přemyslowanju pohnuć.Zerzawjene lipowe łopješko z rozpušćeneho železa Foto: Gerald Große Přiwšěm měješe wobraz nahladny być. Z tutym wašnjom fotografowanja smy spěšnje zwrěšćili a wo mapje z plakatami so hižo njerěčeše.
A tak móžeš jako »naškarak« tež zmylki worać. Dokelž běch wot zerzawjeneho lipoweho łopješka tak zahorjeny, sym je na spodobne kalendrowe łopjeno přeměnił, štož bu w nakładźe wjacorych dźesać tysac eksemplarach ćišćane a mój poprawny wotmysł dospołnje na hłowu staji. Tak so nětko nadźijam, zo to w 30 wudaćach »Křinje« nichtó njenańdźe. Ale to je wosud abo tež zbožo tajkich wudaćow, zo so će po lětdźesatkach prašeja: »Čehodla sy to tehdom takle fotografował?« Tomu přeco hišće tak je.


text:
W literarnej bróžni byli
Horni Hajnk. Šulerjo 1. lětnika Chróšćanskeje zakładneje šule „Jurij Chěžka“ su wčera spisowaćela Bena Budarja w Hornim Hajnku wopytali. Wón powědaše dźěćom ze swojeho žiwjenja, čitaše jim wurězki z knihi „Cowboy Tom“ a přednjese swójske basnje. Šulerjo mějachu tójšto zajimawych prašenjow na serbskeho spisowaćela a wuspytachu so samo w basnjenju.
Tilich před přiwisnikami Pegidy
Drježdźany. Najebać werbalne nadpady přiwisnikow Pegidy a prawicarskoradikalnu polemiku žada sej sakski premier Stanisław Tilich (CDU) wjace demokratiskeho sobuskutkowanja wobydlerjow. Na wobydlerskim forumje w Drježdźanskej Křižnej cyrkwi je wón wčera zdobom zakładne prawo na azyl zakitował, žnějo za to tež wosobinske ataki.
Wjace nadpadow na politikarjow


text:
1 / 3
Samochód do ślubu Maybach SW 39 z lat 30tych jedyna replika na świecie id:44205
Ruda Śląska, śląskie
O co warto zapytać? Pobierz listę pytań
liczba odwiedzin: 1156
Wyjątkowe sale weselne w mieście Ruda Śląska
Popularne miasta w okolicy
Auto do ślubu Czerwionka-Leszczyny Auto do ślubu Pszczyna Auto do ślubu Krzanowice Auto do ślubu Piekary Śląskie Auto do ślubu Katowice Auto do ślubu Myszków Auto do ślubu Czechowice-Dziedzice Auto do ślubu Siemianowice Śląskie Auto do ślubu Racibórz Auto do ślubu Wodzisław Śląski Auto do ślubu Orzesze Auto do ślubu Częstochowa Auto do ślubu Sosnowiec Auto do ślubu Gliwice Auto do ślubu Zabrze Auto do ślubu śląskie


text:
Enya
Enya (irske mě: Eithne Pádraigín Ni Bhraonain, eng.: Enya Patricia Brennan, roź. 17. maja 1961 w Gweedore, grobinstwo Donegal, Irska) jo irska spiwaŕka, grajaŕka a muzikaŕka multiwokalneje muziki pop a new age. Enya jo dobyła mjazynarodnu woblubowanosć za spiw "Orinoko Flow (Sail Away)" z platy Watermark w lěśe 1988. Dalšnej znatej spiwa stej mj. dr. "Only Time" a "Bodicea", kótaryž jo był samplowany pśez kupku Fugees w spiwje "Ready or Not" w lěśe 1997.
Enya jo grała a spiwała w keltiskej kupce jeje muzikalneje familije Clannad wót lěśa 1980. Wót 1982 statkujo ako solistka. Enya grajo, spiwa a producěrujo muziku new age z elementami keltisku, klasisku, cerkwinu a ludowu muziku. Enya jo spiwała w 10 rěcach. Enya jo wjelgin woblubowana muzikaŕka na swěśe. Wóna jo zepśedawała 75 mil. platow a dobyła 4 myta Grammy a druge myta.
Asteroid "6433 Enya" jo był pomjenjony pó spiwaŕce Enya w lěśe 1997. Enya bydli w swójskem grodku pla Dublina.
Diskografija[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- 1986 Enya
- 1988 Watermark
- 1991 Shepherd Moons
- 1992 The Celts
- 1995 The Memory of Trees
- 1997 Paint the Sky with Stars
- 2000 A Day Without Rain
- 2005 Amarantine
- 2008 And Winter Came...
- 2009 The Very Best of Enya
- 2012 Dark Sky Island