text:
Dyskusyjo używacza:Jaborygyn
Mjast: Ńy ma sam ješče artikla uo tym tytule.
Dou by`ch: Artikla uo ty tytule sam ješče ńy ma.
- co to zmjyńo?Mayor 21:35, 28 moj 2008 (UTC)
Mjast: Ńy wjyš, jako škryflać we ślůnskij godce? Pofiluj nojpřůd na zasady šrajbůngu.
Dou by`ch: Ńy wjyš jesce, jako we ślůnskij godce škryflać? Kukni se nojpřůd na prawidua szkryflańo.
- podug mje ta wersyjo, kiero je teroski je moc lepšo niž Twoja propozycjoMayor 21:35, 28 moj 2008 (UTC)
Po ślůnsku je ta tytuúa, a po polsku ten tytuł! Dobře je tyž mjeć we majnůngu ořyčyńy na uostatku, coby kúaś akcynt na tym, uo co śe isto rozuaźi. Jaborygyn
Mjast: Pokož podglůnd
Dou by`ch: Podejzdřij
Mjast: Pokož zmjony
Dou by`ch: Po pomjyńańu
- w sumje jaMayor 21:35, 28 moj 2008 (UTC)
Podpis[edytuj zdrzōdło]
Witej Jaborygen. Pamjyntej coby we dyskusyjach podpisywać śe sztyrůma tyldůma: ~~~~ <== Zawdy wklejej to na kůńec swojigo wpisu we dyskusyjach abo guosowańachh (ńigdy we artiklach). Pozdrawjům, ◄Ozi64► a jigo godka 05:49, 29 moj 2008 (UTC)
Tölepbergen Qayıpbergenov[edytuj zdrzōdło]
Wjelge Ći danke za twoje edycyje we tym to artiklu. :) Timpul godka 13:16, 8 čyr 2008 (UTC)
Linki[edytuj zdrzōdło]
Witej.
Můgbyś poćepać te psuće linkůw? A jak mi pokožeš kajś we Internecu abo kśůnžce "Norwyjgijo" to stawjom halba. Lajsikonik 21:34, 8 čyr 2008 (UTC)
Pojakymu`śće taky ... nerwyjs? Jou sam podowům jak suyša, co ńyskorzi i po buchach bańdźy?! PS A halby, to śe ... stowjo i jou je ńykej stowjům! :-) Jaborygyn 21:42, 8 čyr 2008 (UTC)
- Sam stowjům śe za Jaborygynem. Můmy přeca škryflać tak, jak godůmy we důma, we sklepje, a ńy tak jak "Je we necu". ◄Ozi64► a jigo godka 06:25, 9 čyr 2008 (UTC)
Mojo zajta[edytuj zdrzōdło]
Witej. Ńy růb tego wjyncy. Na mojij zajće mo być naškryflone kej jo godom, nale jo ńy godom uo mjy, nale uo mńy. Pzdr. Timpul godka 08:08, 14 čyr 2008 (UTC)
- To samo godom. Je to ńyzgodne ze Wikietyketům a podug zasad ze jei narušyńo idźe zablokować konto (ńy momy tego přetuůmačone, ale rule sům lo koždyj Wikipedyje jednake - pl:WP:E, [1]). Lajsikonik 08:44, 14 čyr 2008 (UTC)
Twoje edycyje[edytuj zdrzōdło]
Witej. Zaś južech godou, coby ńy sprowjać wypowiedźi inkšych užytkowńikůw, do śe jyno wćepnůnć swůj kůmyntoř na spodku! Podano sam forma alfabyta to ślůnski alfabyt fůnetyčny, ad. twojo edycyjo, kaj žeś dodou "ã" - třa by pomjyńić alfabyt a wćepujůnc nowo buchštaba go zmjyńoš. A my alfabyt lo jydnyj edycyji zmjyńać ńy bydymy. Proša uo merytoryčne edycyje we artiklach rodšy, jak byś mjou jake problymy, dej znoć. Pyrsk, Timpul godka 11:39, 12 śyr 2008 (UTC)
- Witej. Može zrobjyš se zajta užytkowńika sam? Bůuo by gryfńy kejbyś poinformowou inkšych sprowjoři, jake zoš godki. Třa jyno wlyźć na zajta Użytkownik:Jaborygyn a wćepać sam coůś takigo (dejmy na to, co godosz po ślůnsku jako uojčyjstům godkům a po polsku tyž, a jyno trocha znoš ynglicki, dowoš tedy - {{babel|line1|szl|pl|en-1}}. Jake problymy, piš do mńy. Pyrsk, Timpul godka 11:54, 18 śyr 2008 (UTC)
- Proša, dowej trocha myńi germańizmůw. Do śe pů našymu pedźeć znok, a ńy cajch, grańica a ńy grenca (to uostatńe to Ńymce uod nos wźůny). Timpul godka 09:29, 19 śyr 2008 (UTC)
- To ńy soom żodne garmańizmuse, yno nase szloonzsky pjyrwoćiny, ńykej bes ńyftorych ... przepoomńame?! Pjes, podle mje cajchnuje, kej uobejscowo kożdo eka, a ńy znakuje. :-) Jaborygyn 10:20, 19 śyr 2008 (UTC)
- Proša, dowej trocha myńi germańizmůw. Do śe pů našymu pedźeć znok, a ńy cajch, grańica a ńy grenca (to uostatńe to Ńymce uod nos wźůny). Timpul godka 09:29, 19 śyr 2008 (UTC)
Ńy ńy, růžńům my śe tym, co ty užywoš baři zgermańizowanyj wersyje ślůnskigo, jo preferuja take suowa brać ze suowjańskigo zdřůduosuowa. Můmy tyž půn půńi a ńikej ńy godům her ńi frau. A tak btw. do jakij moji edycyje je tyn kůmyntoř? :D Timpul godka 08:56, 20 śyr 2008 (UTC)
- Ńy, mje ńy uaźi uo to, coby godać "tak", "pan", "pani" atp. Jyno ńikej do śe cůś pedźeć źdźebko inakšy, baři pů suowjańsku (atoli ńy po polsku!). Bo ślůnski dowo śe do familije suowjańskij, ńy germańskij. Jo fest docyńům Twůj zaśyng suůw, bo echt mo uůn šyroke grańice! Pozdrowjyńa, Timpul godka 09:22, 20 śyr 2008 (UTC)
No jyno mi chopje ńy godej co ślůnski je germański! Wezdřij se na gramatyka a porůwnej, do čygo je baři podany - polskigo eli ńymjyckigo? Timpul godka 17:30, 20 śyr 2008 (UTC)
- Ja, jyno mi ńy uaźi uo kultura, a ewolucyjo ślůnskigo ze godki prasuowjańskij. Pyrsk! Timpul godka 11:31, 21 śyr 2008 (UTC)
- Chopje, naša dyskusyjo ńy prowadźi do ńičygo, bo ńy rozumjyš uo čym jo godům. Přečytej proša pjyršy akapit artikla Ślůnsko godka. A Ślůnzokym žech je, a familijo ze śeradzkij źymje tyž i mům! (uůnych gwara isto je podano na ślůnsko tyž, co mjy śe fest podobo ;)) Coukym rozumja twůj majnůng uo tym, co germańsko kultura douo ślůnzokům mocka zachůw, nale mjy jyno jako uosobje zajinteresowanyj godkoznawstwym uaźi uo ewolucyjo ślůnskij godki ze kořyńi suowjańskich (dowo to śe we gramatyce itp., co je do našyj baři podane, uodmjana "sein" pů ńymjecku eli "być" pů polsku?). Terozki rozumjyš? Timpul godka 12:11, 21 śyr 2008 (UTC)
PS. A to przeca ńy je moja teza. Timpul godka 12:53, 21 śyr 2008 (UTC)
- Ślůnsko je godkům suowjańskům ze srogym ajnflusym godki ńymjeckij. I to mo kůńčyć godka. Jeli Jaborygyn ńy wjeřiš počytej kańśik cokolwjyk uo tem, ◄Ozi64► a uůnygo godka 13:17, 21 śyr 2008 (UTC)
- A lo mńy polsko godka to mišůng chińskigo s djalyktůma tureckimi. A wšyjske podšukańy lingwistyčne ńy mojům recht. I co? Polski panslawizm? Bo twojich agrumyntůw ńijak śe ńy do přijůńć. Timpul godka 08:33, 22 śyr 2008 (UTC)
Godźe??[edytuj zdrzōdło]
Jakym zaś "godźe", to je rusycyzm uod Гoд. Lajsikonik 12:08, 19 śyr 2008 (UTC)
- A pado śe "być na wjelaś rokůw" (a ńy: "godůw") stary. Lajsikonik 12:09, 19 śyr 2008 (UTC)
- A nojsrogszy fajer jak śe we Familiji zwje? Zuote GODY! :-) Jaborygyn 12:13, 19 śyr 2008 (UTC)
- A jk je "Zuote Gody" we polskij godce? :) Lajsikonik 13:01, 19 śyr 2008 (UTC)
- Po polsku to je: "Jubileusz pięćdziesięciolecia pożycia małżeńskiego". Jaborygyn 05:51, 20 śyr 2008 (UTC)
- [2] Lajsikonik 06:12, 20 śyr 2008 (UTC)
- "Gody" to je archaizm, kery śe uostou we ruskij godce, a we polskij i ślůnskij uostou yno we značyńu mjana źimowygo přeśilyńo, abo, jak žeś to podou, we mjańe fojyru. Jak žech to juž škryflou: "Być na wjelaś rokůw stary" (a ńy "godůw"). Lajsikonik 11:47, 20 śyr 2008 (UTC)
- Jako fobijo? Rozchodźi śe o to, co "We [xxxx] godźe" yno Ty škryfloš. [3], [4]. Lajsikonik 13:23, 21 śyr 2008 (UTC)
- God, szkryflo pewńikym couko Ojropa, uode casoov wandrowańo Celtoov? A "Gody", uoznaczo "Krystusowe śvjynto" http://www.slownik-online.pl/kopalinski/0BBC0D6ADC95A1D8412565B6005A1A5C.php, narodzyńo Pańskigo przed Nous ludźi tu na Źymi. Jejich źymski Gyburgstag. My zaś, ku pamjyńći (na pamjoontka), znacyma tym mjanym mjara casu uod Godoov do Godoov, cyli po polsku "rok"! Tak jak mjara tydńa wźyna śe na pamjoontka Poonbooczkowygo z martvych povstańo (ńybjański Gyburgstag - narodzyńy dlo Ńeba). 83.17.148.10 06:52, 22 śyr 2008 (UTC)
- Jako fobijo? Rozchodźi śe o to, co "We [xxxx] godźe" yno Ty škryfloš. [3], [4]. Lajsikonik 13:23, 21 śyr 2008 (UTC)
- Po polsku to je: "Jubileusz pięćdziesięciolecia pożycia małżeńskiego". Jaborygyn 05:51, 20 śyr 2008 (UTC)
- A jk je "Zuote Gody" we polskij godce? :) Lajsikonik 13:01, 19 śyr 2008 (UTC)
- A nojsrogszy fajer jak śe we Familiji zwje? Zuote GODY! :-) Jaborygyn 12:13, 19 śyr 2008 (UTC)
Linki zewnyntřne[edytuj zdrzōdło]
Bůua propozycyjo coby mjanować "škerowńiki". Jo by dou "škerowńiki do inkšych neczajtůw". Lajsikonik 13:22, 20 śyr 2008 (UTC)
- Mojo prpozycjoto je "Necowe uodwouańo" pů mojymu bydźe nojlypše, ◄Ozi64► a uůnygo godka 11:00, 21 śyr 2008 (UTC)
- Spoomna Woom sam yno, co uopedźou`ech śe za mjanym --> Auskuplůngi Jaborygyn 07:00, 22 śyr 2008 (UTC)
Artikle[edytuj zdrzōdło]
Witej Jaborygyńe. Tak se jyno myśla, pojakymu byś ńy napisou nowygo artikla? Bo našyj Wikipedyji třa půmůc coby jejich bůuo jak nojwjyncy. Wlozbyś jyno na Wikipedyjo:Jak sprowjać artikle? a sam moš taki fynsterek do robjyńo nowych artikli. Stykńe co napišeš jyno sům tekst, rešta moga robić jo. Dźynki za zrozůmjyńy. Timpul godka 09:14, 22 śyr 2008 (UTC)
- Oj to sům jyno artikle, a ty sam mjyšoš politika :) Pisańy artikli ńy ma sam ńic do ńi. Ńy byda na śyła zachyncou kej ńy chceš, prośyłżech jyno uo půmoc. Timpul godka 09:50, 22 śyr 2008 (UTC)
- Jak wšyndy sam widźiš politika, ńy bjer udźou we tym projekće. Uoščyńdźiš se zmartwjyń, a mjy nerwůw. A ńy uodpowjadej na ta wjadůmość, proša. Timpul godka 09:08, 23 śyr 2008 (UTC)
Metropolia[edytuj zdrzōdło]
Hej, ńy wćepuj sam hoaxów! Ńy ma "Metropolija Gůrnoślůnsko", je katowicko - a to je uoficyjolne mjano. Lajsikonik 21:42, 23 śyr 2008 (UTC)
- We Watykańe tyž Poloki śedzům? Archdiocese of Katowice, "Archbishop of Katowice". Lajsikonik 21:56, 23 śyr 2008 (UTC)
- To ńy je istotne, jako škryflajům we cajtůngach, yno jake mjano užywo Kościou. A to je na vatican.va Lajsikonik 22:25, 23 śyr 2008 (UTC)
- Lista mjan wšyjskich 540 archidiecezyji we weldźe je sam. "Upper Silesia" ńy ma, je "Katowice". Lajsikonik 22:33, 23 śyr 2008 (UTC)
- [5], a sam episkopat Polski: "Stolica: KATOWICE
Metropolia: katowicka Archidiecezja: katowicka
Arcybiskup Metropolita Damian ZIMOŃ ul. Francuska 47, 40-027 Katowice Tel.: 0-32/ 255 46 73 Fax: 0-32/ 256 21 62 " Lajsikonik 03:43, 25 śyr 2008 (UTC)
- Sorki, nale terozki akuratńy Lajsi mo recht. Je to katowicko, ńy Gůrnoślůnsko, ◄Ozi64► a uůnygo godka 10:32, 25 śyr 2008 (UTC)
To pojakymu vczora fajrowali "20 lat od ustanowienia metropolii górnośląskiej. Mszę św. w Rudach odprawił abp Skworc"?
http://www.dziennikzachodni.pl/artykul/637491,20-lat-od-ustanowienia-metropolii-gornoslaskiej-msze-sw-w,11,52,id,t,sm,sg.html#galeria-material
To podle Wos metropolita katowicki arcybiskup Wiktor Skworc a reszt biskupův ńy wjům co fajrujům?
Jaborygyn (dyskusja) 00:38, 16 śyr 2012 (CEST) Jaborygyn
Jaborygyn 25.03.1992 - bullą Jana Pawła II "Totus Tuus Poloniae Populus" została utworzona nowa diecezja gliwicka, której przypadło z naszej diecezji 90 parafii z ok. 140 kapłanami opolskimi. Nowa diecezja wraz z opolską włączone zostały do świeżo powołanej metropolii górnośląskiej z siedzibą w Katowicach. Dotychczasowi biskupi pomocniczy z Opola mianowani zostali w Gliwicach: bp Jan Wieczorek ordynariuszem, a bp Gerard Kusz pomocniczym. 15 parafii przypadło nowej diecezji kaliskiej. "Znaczące zmiany wprowadziła decyzja papieża Jana Pawła z 25 III 1992 r. bullą "Totus Tuus Poloniae Populus". Została utworzona nowa diecezja gliwicka, której przypadło z naszej diecezji 90 parafii z ok. 140 kapłanami opolskimi. Nowa diecezja wraz z opolską włączone zostały do świeżo powołanej metropolii górnośląskiej z siedzibą w Katowicach. Dotychczasowi biskupi pomocniczy z Opola mianowani zostali w Gliwicach: bp Jan Wieczorek ordynariuszem a bp Gerard Kusz pomocniczym. Nadto 15 parafii przypadło nowej diecezji kaliskiej. W związku ze zmianami dnia 6 I 1993 r. konsekrowany został dla Opola nowy biskup pomocniczy Jan Kopiec." http://opole.gosc.pl/doc/830076.Historia-diecezji-opolskiej/2 Jaborygyn
http://www.diecezja.opole.pl/index.php/o-diecezji/historia
Jaborygyn (dyskusja) 00:50, 16 śyr 2012 (CEST)Jaborygyn
Biskup opolski tes ńy wjům co fajrujům?
http://www.diecezja.opole.pl/index.php/wiadomosci/odezwy-komunikaty/biskupa-opolskiego-andrzeja-czai/1633-komunikat-biskupa-opolskiego-na-xvi-niedziele-zwykla
Jaborygyn (dyskusja) 00:55, 16 śyr 2012 (CEST)
Dźiśoj, we śvjynto św. Jacka głównego patrona metropolii górnośląskiej, wzywóm - uocućće śe, ustóńće bamóńćić!
Zamjanujće metropolijo tak, jak śe Uóna mjanuje - Metropolijo Wjyrchńoszlónzsko!
http://www.dziennikzachodni.pl/artykul/639005,katowice-uroczystosc-sw-jacka-glownego-patrona-metropolii,id,t.html
Jaborygyn (dyskusja) 20:22, 17 śyr 2012 (CEST)
Śćepa atd.[edytuj zdrzōdło]
Ńy keruj tych uwag do mńy, joch ńy pisou interfejsa mediawiki. Timpul godka 13:41, 26 śyr 2008 (UTC)
Ssoki/cyckače[edytuj zdrzōdło]
Dobra, pomjyń. Recht co śe cycko a ńy sso :) Timpul godka 09:34, 27 śyr 2008 (UTC)
- Pytosz: "A svojoom sztrekoom, niy trza by boouo we artiklach Autora wskazowac?" We koždym artiklu je zakuadka "historyjo", a sam mosz fto z nos zuůnaczyu artikel, fto cůś pomjyńiu atp. uobezdřij se :) Timpul godka 09:35, 27 śyr 2008 (UTC)
- Ńy do mńy! :) Widźouech już to we tyj dyksusyji a ńy trza zaś tego pisać. To poprow! Timpul godka 10:04, 27 śyr 2008 (UTC)
Felery we interfejśe[edytuj zdrzōdło]
Witej
Felery we interfejśe idźe poprowić bez twořyńe erzacůw we lokalnyj kopije MediaWiki, nale muśi to robić admińistrator bo ino uůn mo tam uprowńyńo. Šnupje śe za tym tak: wpiš felerny tekst we pole "Šnupej", a ńy ciś enter ańi "Přyńdź", ino "Šnupej". Potym zrůb "ptoška" pode "Šnupej we přestřyńach mjan" ino za "MediaWiki", a inkše uostow puste. Jak znejdźe, sprowjej zajta "Dyskusyjo MediaWiki", a tam naškryflej, jaki je feler a jak go poprowić.
Pozdrowjom Lajsikonik 20:46, 27 śyr 2008 (UTC)
wtory?[edytuj zdrzōdło]
Widza co dowosz durś "wtory". Jeli juž, to "ftůryj" lebo "ftůry", nale keryj moge śe uostać, bo to sům synůńimy a jejich užywańy to jedźińy kwestyjo djalykta. Timpul godka 11:23, 29 śyr 2008 (UTC)
- Psujesz linki do IPA. Po pjerůna "nacyjowy" kej můmy "norodowy"? Timpul godka 11:27, 29 śyr 2008 (UTC)
Spam[edytuj zdrzōdło]
We Wikipedyji akceptujymy jyno te zajty, kere sům richtich istotne lo jeji treśći. Coby průmować inksze, polecůmy katalog DMOZ (http://dmoz.org/World/Polska/).Google ńy indeksuje adresůw WWW wkludzanych do Wikipedyji, bestůż jejich uobecność sam ńy dźwigo PageRank. Uporte wkludzańy bezpotrzebnych linkůw może wywołać blokada sprowjyń s Twojygo kůnta abo adresa IP.
[6] Lajsikonik 12:15, 29 śyr 2008 (UTC)
Ad. tygo: Pozwola se ingnorować twoje prowokacyje, coby ńy wywouać nostympnyj ńypotřebnyj dyskusyje. Nostympny tygo typa tekst uosobisty atak skůńčy śe blokadům kůnta. Timpul godka 13:37, 29 śyr 2008 (UTC)
- To Wos tu mómy?! Uoszklivce polske, póńywjyrce Prowdy i Rechta!!!
Blokada[edytuj zdrzōdło]
Timpul godka 11:21, 30 śyr 2008 (UTC)
- Mało kjery moge śe poaśić sam tym, jak to Gorole offyn, we Ojropje, pońywjyrajóm Schlónzoukóma! I to we Wikipedyji!!!
Gańba i vstyd dlo "malowanych Ślązaków", polskich najymńikóv! Zaś napoczynoće górnoschlónzskou Tragedyjo, jak we rokach 1919-1921?
- Zasady sům jednoke lo wšyjskich: en:Wikipedia:Sock puppetry, en:Wikipedia:No personal attacks - uobje žeś pouomou. Lajsikonik 10:03, 9 wře 2008 (UTC)
Germańizmy[edytuj zdrzōdło]
Żech już ći pora postůw nazod uostrzegoł, cobyś ńy wkludzoł na śyła germańizmůw! Jeli dali uporczywje bydźesz tak robjůł, blokada kůnta moge śe powtůrzić. Timpul godka 14:45, 17 paź 2008 (UTC)
- Uod kej to My soom za jedno, "Ślązaku"? Szloonzsky Kultury niy znocie? Kindersztuby niy mocie? Na s'yua, to sie sam yno vtyrko, darymnie, polsky worta! Bo śe szloonzskych niy zno, a przi mjymjeckich sie niy wyrostauo, pra? Na pociyszyniy Woom zdradza, co 80% polskigo jynzyka mo słowotwór germański! I jak tu uode "germanizmów" uciyc? Sztreka, kjeroom szua ku teroz'niejszy Polsce cywilizacyjo, je vszyskym wjadoomo, a Wy ji dali wjary dowac' niy kcecie? Cas i wjedza, patykym bydziecie ku tympocie dali zawrocac'? W żywe uocy sam sydzic'? Jaborygyn 11:33, 19 paź 2008 (UTC)
Wasserdeutsch[edytuj zdrzōdło]
To co sam wkludzoš je podane na "polglish" - to tak, chobyś na polsko Wikipedia wćepou "Ruszyliśmy karą z kornera i pojechaliśmy nad rzekę kaczać fisze". Lo mńy to je "wasserdeutsch", dostoń lo tyj godki kod ISO a zouůž we ńij Wikipedyjo. Lajsikonik 12:10, 19 paź 2008 (UTC)
Upominek dla edytorów śląskojęzycznej Wikipedii[edytuj zdrzōdło]
Drogi edytorze śląskojęzycznej Wikipedii! Dziękujemy Ci za Twój wkład. Stowarzyszenie Wikimedia Polska pragnie docenić pracę aktywnych edytorów projektu upominkiem – koszulką związaną ze śląską Wikipedią. Aby odebrać upominek, zgłoś się przez formularz najpóźniej do 30 kwietnia 2022 roku. Przy okazji, serdecznie zapraszamy Cię na Wzlot – Wiosenny Zlot Wikimedian, który odbędzie się 22-24 kwietnia w Chorzowie! Rejestracja na wydarzenie trwa do końca marca. Pozdrawiam serdecznie, Paulina Studniczka (WMPL) (dyskusyjŏ) 15:29, 31 mar 2022 (CEST)


c: text/html

text:
Hanka Krawcec
Hanka Krawcec (němsce Hannah Schneider; * 13. měrca 1901 w Drježdźanach, † 19. oktobra 1990 w Filipowje, Čěska) bě serbska wuměłska molerka, grafikarka a ilustratorka a płaći jako prěnja profesionelna serbska wuměłča.
Narodźi so jako dźowka w Drježdźanach bydlaceho serbskeho komponista Bjarnata Krawca a nawukny grafikarske rjemjesło najprjedy w sakskej stolicy a pozdźišo pola Františeka Kysele na Wysokej šuli wuměłskeho rjemjeslnistwa w Praze. W lěće 1921 bě sobuzałožerka Koła serbskich tworjacych wuměłcow. Po nawróće do Němskeje w lěće 1928 dźěłaše hač do kónca Druheje swětoweje wójny w Berlinskim wabjenskim ateljeju Egona Judy a hnydom po wójnje pola Domowiny w Budyšinje, hdźež stwori hač do dźensnišeho płaćiwy emblem Zwjazka łužiskich Serbow.
W lěće 1947 přesydli so na přeće maćerje k staršimaj do čěskich Warnoćic, hdźež hač do lěta 1986 bydleše. Poslednje lěta swojeho žiwjenja přebywaše w hladarni bliskeho Filipova pola Jiříkova. Wona bu pohrjebana w swójbnym rowje na Warnočanskim měšćanskim kěrchowje.
Najwažniši dźěl jeje twórbow bu w cyklusu Člověk by člověku světlem měl být (1961–75) wozjewjeny. Jeje dźěła su zastupjene mjez druhim w zběrkach Čěskeje narodneje galerije a Narodneho muzeja w Praze. W lěće 1982 dósta Myto Ćišinskeho za swój žiwjenski skutk.
Literatura[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Milan Hrabal: Hanka Krawcec. Varnsdorf 2001. ISBN 80-238-7019-X
- Cyril Kola: Hanka Krawcec njeboha. Rozhlad 1990 (12), str. 351sl.
- Milan Hrabal: Hanka Krawcec – výtvarné dílo / tworjace wuměłstwo. Varnsdorf 2011. ISBN 978-80-86409-29-0

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kajko i Kokosz mówią po śląsku!
Słynny komiks przełożył na naszą godkę Grzegorz Buchalik z Rownia. „We krajinie Borostrszaków” to pierwsza publikacja ze słynnego cyklu po śląsku.
Zdarziło sie na Ślonsku - Posłuchaj mini audiobooka!
Dzieckōm czytać trza. Wiym, że niy kożdy znojdzie na to dziynnie czas. Mōmy beztōż coś dlo Was! To mini audiobook – rozdzioł z ksiōnżki Waldemara Cichonia “Zdarziło sie na Ślonsku”.
Po naszymu o ślōnskim fusbalu
Jakbyście tak prawie szukali luźnej fusbalowej lektury miyndzy kaprym a moczkōm to voilà... Subiektywne Buchalikowe fusbalowe podsumowani roku 2021. Jadymy!
Ach Tōmato! - Brzechwa po naszymu (audiobook)
Dzisio do posłōchanio coś z inkszej zorty. Poezyjo...
Na sztandzie, Stroka, Wrōna (audiobook)
Brzechwy/Szołtyska ciōng dalszy. Czytōmy dlo Wos nastympne wierszyki.
Powstanie Ślōnski przedszkole? Na początek warsztaty
Z inicjatywy Demokratycznej Unii Regionalistów Śląskich w Rybniku ma powstać Ślōnski przedszkole.


text:
Lepi je Jôrk sã wiedno wprzód dowiedzëc, nigle sã pisze "prosté" dopòwiescë.
Historëjô òdkrëcô (znowa) tich mionów nie je wcale ani prostô, ani mało kòntrowersjowô. Të chãtno jezdzysz pò Kaszëbach, tej pòjadze téż do Tëchòmia ë pògôdôj z lëdzama ò tim, a dowiesz sã, że np. w wiôldżim dzélu òni ò tich tôflach wcale nick nie wiedzelë, że dlô nich to bëła wiedno kapliczka Matczi Bòsczi.... ë na gwës dowiész sã jesz wicy.
Òd se dodóm, żé do òdnowieniô tich tôflów mô sã téż przédniczka KANA dołożóné - ò tim to sã gwës nie dowiesz òd lëdzy bãdąc ju na placu.
Òtemkni dëszã a ùmësł malkòntence stôri të
Pòzdrôwióm
Mark


text:
Katolski Posoł – 26. junija 2022
deutsch >>> W aktualnym wudaću nańdźeće mjez druhim tole: Kak bu bójska wutroba za čłowjeka wotewrjena? Wotmołwu na tele prašenje podawa awtor w swojim zawodnym nastawku. Zdobom wón rozłožuje, kotra wutroba je přikład za wěriwych a k čemu chce wona jich posylnjeć. Delegacija Drježdźansko-Mišnjanskeho biskopstwa a Swobodneho stata Sakskeje, mjez […]
Katolski Posoł – 19. junija 2022
deutsch >>> W aktualnym wudaću nańdźeće mjez druhim tole: Što by cyrkej bjez chlěba była? Tole praša so awtor w swojim zawodnym nastawku. Wón k tomu namołwja, zo měł chlěb wěry zaso w srjedźišću stać – a to we wšěch wobłukach. impresije Božeho ćěła W Bukecach wotmě so 76. serbski […]
Katolski Posoł – 12. junija 2022
deutsch >>> W aktualnym wudaću nańdźeće mjez druhim tole: Potajnstwo Boha a jeho bytosće w Trojicy njebudźe čłowjek ženje wujasnić zamóc. Tole zwěsća awtor w swojim zawodnym nastawku. Wón pak doda, zo jedne z njebjeskich ćělesow ze swojim swětłom čłowječi duch a jeho mudrosć rozswětla a tak dohlad do potajnstwow […]
Katolski Posoł – 5. junija 2022
auf deutsch >>> W aktualnym wudaću nańdźeće mjez druhim tole: Wichor, w kotrymž je křesćan w dźensnišim času po puću, je jara sylny. To zwěsća awtor w swojim zawodnym nastawku. Zdobom pak wón k tomu přeproša, Swjatemu Duchej so modlić a z dowěru do přichoda hladać. W Stuttgarće wotmě so […]


text:
Mauritius
Mauritius, Republika Mauritiusa je państwo we połedńowo-zachodńij Africe, rozlygowane na wyspach Mauritius, Rodrigues, Wyspach Agalega, Cargados Carajos a myńszych we archipelagu Maskarynůw, na zachůd uod Madagaskaru, na Indyjskim Uoceańe.
Bez Ojropejczykůw uoddekńůny we 1505 roku uod Portugalczykůw, kolůńizowany uod Ńiderladůw uod 1638. Mjano mo uod princa Uorańskigo Maurica. We XVIII stoleću uopanowany bez Francuzůw a půmjyńono uůnymu mjano na Ile de France. We 1810 przeloz pod władza Wjelgij Brytańiji a wrůcůno mu downe mjano. Ńypodległy uod 1968.
Gospodarka je uoparto o turystyka a uprowa cukrowyj trzćiny a inkszych źelinůw.
Půmjyszkujům sam Hindusy (sam mjanowane Desi, 62%), Kryjole (27%), Chińczyki (3%), Francuzy (2%) a inksze.
Religije: Hinduizm (bezma půł), katolicyzm (24,1%), Islam (16,3%), protestanty, Świadki Jehowy.


text:
Roztomajte mōndre1 ludzie sie spiyrajōm,2 fto3 wynalołz pierniki. Joł tam to smola4 i wia yno,5 że tyn recept6 dała moji Mutrze7 pani Truda, a ta zajś dostała go ze 40 lołt8 tymu łod jaki kōmratki we robocie, a łod kogo ta go miała, to już wiy tera yno sōm Pōn Bōczek. Przez lata piykła9 je moja Muter, a w tym roku joł10 żech sie wziōn11 za robota. Już na drugi dziyń bōły miynke,12 a co to dopiyro bydzie na Wilijoł…13
Co potrza?
1,5 kg mōnki pszynny
250 g masła
75 dkg cukru
6 płaskich łyżeczek sody oczyszczōnyj
3 łyżeczki łoctu14
3 opakowania prziprawy do piernikōw (nojlepi niy tyj nojtōńszyj)
0,5 kg miodu sztucznego (Ōłma15 padała,16 że ze prawdziwym sōm twarde, choć joł tam doł tyż trocha prawdziwego- do smaku- i bōły miynke)
10 dkg kakao
5 jajek
pó17 szklōnki mlyka18
Masło i miód dejcie19 do gorka i na małym łogniu niech sie z tego zrobi syrop- uważejcie, żeby sie za mocno niy przibrōnołciōło.20 A we srogyj21 misce pomiyszejcie22 sie: mōnka, kakao, cuker i prziprawy. Potyn zrōbcie sie tam małoł23 dziura, wsujcie24 tam soda i polyjcie jōm25 łoctym- bydzie sie fajnie warzōło.26
Pośrodku tyj miski wbijcie jajca, wlyjcie mlyko i ochōdzōny27 syrop. Tera sie zacznie zabawa ze urołbianiym.28 Nojprzōd29 urobiejcie to we środku i pomału się dobiyrejcie mōnki ze bokōw, aż ze wszyskego zrobi sie Wōm tako srogoł błyszczōnco kula. Tera dejcie ji trocha odpocznōńć, zrobcie sie tyju30 abo kawy i zaro jadymy dali31 😉
Piec włōnczcie na 180 stopni, przigotujcie sie ze 2 abo 3 blachy (dejcie na nie papiōr do pieczynioł), trocha mōnki do podsypywania, nudelkula32 i jako stolnica. Wejście sie kōnsek33 ciasta, posypcie na stolnica i nudelkula trocha mōnki i rozwałkujcie sie te ciasto tak na 0,5 cm. Tera powyciskejcie sie w nim jake tam mołcie34 forymki, pierniki na blacha i do pieca na 8-12 minut (wszysko zależy łod pieca). Dejcie pozōr,35 żeby niy bōły36 za ciymne. Do ciasta, co Wōm zostało po wyciśniyntych piernikach, dobiercie sie trocha nowego i jedziecie dalyj z tōm robotōm.
Jak już wszyske sōm37 upieczōne, to sie chwila odpocznijcie, a potyn lukrowanie i strojynie.
Luker to cuker puder i woda abo sok ze citrōłny.38 Dejcie pozōr, żeby niy bōł za rzołdki,39 bo Wōm spłynie i bydziecie mieć kans40 ciarajstwa.41 Mogecie tyż dodać do lukru kakao- to bajecie mieć ciymniyjszy. Mogecie tyż te pierniki sie czym na wiyrchu posuć42– knōcikōma43 abo czym tam mołcie. Moja Teściowo dołwo na szklōnka cukru pudru jedne biōłko i to miksuje. Tyn luker je potyn taki fajnie bioły. Kōniec tego czytania, biercie sie za robota 😉
1mądrzy; ō- samogłoska w wymowie pomiędzy o i u
2spierają
3kto
4nie przejmuję się tym
5tylko
6przepis
7mamie
8lat
9piekła
10ja
11wziąłem
12miękkie
13Wigilia
14octu
15babcia
16mówiła
17pół
18mleka
19włóżcie
20nie przypaliło, nie było za brązowe
21dużej
22pomieszajcie
23małą
24wsypcie
25ją
26gotowało
27schłodzony
28wyrabianiem
29najpierw
30herbaty
31dalej
32wałek do ciasta
33kawałek
34mają Państwo
35uważajcie
36były
37są
38cytryny
39rzadki
40dużo
41bałaganu
42posypać
43podłużna posypka


text:
Interview sakskeho socialneho ministerstwa z dr. Thomasom Grünewaldom, předsydu Sakskeje šćěpjenskeje komisije (SIKO). Dale je wón nawoda Kamjeničanskeho klinikuma za infekcisku tropisku medicinu a nawjedowacy lěkar wotrjada za hygienu a wobswět w mjenowanym klinikumje.
W Sakskej njeje něhdźe 20 procentow ludźi, staršich hač 60 lět, dospołnje šćěpjenych. Je to přičina so starosćić?
Dr. T. Grünewald: Haj, wšako wěmy, zo hrozy runje tym w mjenowanej starobje wulke riziko, na ćežki a za žiwjenje strašny covid-wotběh schorjeć. Tež hdyž njeje ze šćěpjenjom móžno so stoprocentnje njenatyknyć, škita wone před ćežkim wotběhom a zamóže w tajkich padach žiwjenje wuchować!
Kak wažne je za wšěch třeće šćěpjenje tak mjenowany booster? Dźe tule skerje wo škit před wariantu omikron?
22lětny organist Johannes Kral z Dobranec je hižo w mnohich krajach swěta wustupował a tak tójšto nazhonjenjow zběrał. Što je młody Serb, kotrehož su mjez druhim 2017 ze Silbermannowym pišćelowym mytom počesćili, minjeny čas dožiwił, chcyše Jan Bogusz wot njeho wědźeć.
Po maturje na Serbskim gymnaziju w Budyšinje sy so na studij cyrkwinskeje hudźby do Lipska podał. Kak swoje wustupy a studij časowje zmištruješ?
J. Kral: Studij wobsteji hłownje z wuměłskeje wučby za jednotliwcow. K tomu słuša na pišćelach a klawěrje hrać, chór nawjedować a spěwanje. Tež wudospołnjace čitanja a seminary su trěbne. Dyrbju sej tuž swój čas derje zarjadować. Organizacija je takrjec wšitko. Koncertowe jězby su wězo přidatne wužadanje. Na zbožo pak profesorojo moju njepřitomnosć toleruja a mje samo při projektach podpěraja.
Tež loni je so korona wo wulke wobmjezowanja postarała. Sy přiwšěm wubědźowanja abo wustupy realizować móhł?
Wuknjenska platforma LernSax sakskeho ministerstwa za kultus (SMK) je nětko tež w hornjoserbskej rěči wužiwajomna. Milenka Rječcyna je so z wučerku Worklečanskeje Serbskeje wyšeje šule „Michał Hórnik“ a referentku za koncepcionelne dźěło ze serbskimi wobsahami w Krajnym zarjedźe za šulu a kubłanje (LaSuB) Radebeul Dianu Šołćinej rozmołwjała.
Kotre su přičiny, zo hodźi so platforma nětko w hornjoserbšćinje wužiwać?
D. Šołćina: Šulska cloud je we wšelakich rěčach natwarjena. Nimo němčiny maja cuzorěčni a dalši zajimcy składnosć, sej program tak nastajić, zo dóstawaja zasadne informacije w druhich rěčach, kaž jendźelskej a francoskej. To zmóžnjamy nětko tež hornjoserbsce rěčacym wužiwarjam – wučerjam, šulerjam a staršim. Jako iniciatorojo chcychmy na te wašnje nowy serbskorěčny rum w digitalnym swěće wotkryć.
Sće naspomniła, zo su zasadne informacije w serbskej rěči přistupne. Što to rěka?
„Swojowola“ rěka najnowši titul hudźbneje dwójki Uty Šwejdźic a Michała Měrćinka z Berlina, kotrajž staj pod mjenom „Hara Crash“ znataj. Wo čim pěseń, kotruž běštaj wonaj zdobom jako widejo na platformje Youtube a na swójskim kanalu takatak records wozjewiłoj, dokładnje jedna, to chcyše Jan Bogusz wot Uty Šwejdźic wědźeć.
Kak staj ideju zrodźiłoj, so w aktualnym spěwje z tematiku Běłoruskeje rozestajeć?
Pod hesłom „Kulturny kraj Sakska zawrjeny?“ su so Drježdźanska kulturna měšćanostka, intendanća a dalši nawodźa sakskich jewišćow w zjawnym lisće přećiwo sakskej koronapolitice wuprajili. Cordula Ratajczakowa je so z intendantom NSLDź a předsydu Sakskeho krajneho zwjazka w němskim jewišćowym towarstwje Lutzom Hillmannom rozmołwjała, kiž je list sobu jako prěni podpisał.
Poprawom móžeće so wjeselić, móžeće zaso hrać – čehodla nětko skoržiće?
Serbska rěč ma so w Delnim Wujězdźe zaso ze wšědnej rěču stać. To přeje sej předsyda Frank Knobloch loni załoženeho towarstwa Zahrodka 1921. Andreas Kirschke je so z nim rozmołwjał.
Loni 12. nowembra sće stajnu wustajeńcu „Serbske žiwjenje w Delnim Wujězdźe a wokolinje“ wotewrěli. Kajki bě wothłós?
F. Knobloch: Wotewrjenje w Delnjowujězdźanskej radnicy wotmě so z wulkej rezonancu wobydlerjow, zajimcow a zastupjerjow Domowiny, Serbskeho instituta kaž tež Załožby za serbski lud. Mjeztym bě koronapandemije dla měrnišo. Tuchwilu je wustajeńca jenož po dorěčenju přistupna.
Wot spočatka 2021 podawa Marek Krawc kurs serbšćiny. Kak tam doprědka dźe?
F. Knobloch: Rěč wuknyć je naša hłowna naležnosć. Kurs je so ryzy digitalnje započał. Spočatnje bě nas dwanaće wobdźělnikow. Wot septembra zetkawachmy so na městnje w Delnim Wujězdźe. Přerěznje je nas nětko sydom kursantow z najrozdźělnišim stawom wědy a najwšelakorišimi wuměnjenjemi.
Kotre wobsahi wobjednawaće?
Radworčanka Janka Pawlikec pisa tuchwilu swoje bachelorske dźěło we wobłuku wosebiteho studija – sinologije, potajkim chinskich wědomosćow. Što je Serbowka za čas studija skerje njewšědneho předmjeta dožiwiła, wo tym je so Jan Bogusz z njej rozmołwjał.
Hdy a kak bu twój zajim za wosebity studijny směr zbudźeny?
J. Pawlikec: Azija, wosebje chinšćina a japanšćina su mje hižo wot dźěćatstwa wabili. Tak zdaše so tehdy tež mi cuza rěč być kaž hódančko, kotrež chcych rady wuhódać. Po maturje započach tuž w Lipsku sinologiju studować. Prěnjorjadnje zaběram so ze chinskej rěču, kaž tež kulturu a stawiznami kraja. Mój zaměr potajkim je, chinsku kulturu zrozumić a wědźeć, kak z njej wobchadźeć. To drje je naročne, ale zdobom chětro zajimawe a wobradźa mi wulke wjeselo.
Sy jedyn semester w Chinje a jedyn na Taiwanje studowała. Kotre nazhonjenja sy tam zběrała?
Lědma jedna wjes je tak wot Wochožanskeje brunicoweje jamy potrjechena kaž Miłoraz. Najwjetši dźěl ludźi so přesydli, někotři pak chcedźa wostać. Wobydlerjam poskićeja wot kónca oktobra 2021 dwutydźenske popołdniše zetkanje. Wo tym rozmołwješe so Andreas Kirschke z fararjom Jörgom Michelom, kiž tuchwilu w Slepjanskej wosadźe wupomha.
Knježe Michelo, kotry zaměr maja tajke popołdniše zetkanja?
J. Michel: Chcemy jako wosada ludźom bliscy być. Miłoraz je wot 1960tych lět wot brunicy potrjecheny. Po politiskim přewróće schadźeše nadźija, zo wjes wostanje. Nětko znowa wotbagrowanje hrozy. W tej situaciji chcemy ludźom zetkanja, wuměnu myslow a zhromadnosć zmóžnić. Jako cyrkej móžemy k tomu přinošować.
Wot hdy so zetkawaće?
J. Michel: Wot lońšeho 27. oktobra to dwutydźensce činimy a chcemy tele popołdnja tež lětsa dale wjesć.
Štó so wobdźěla?
Andreas Ošika je nowy jednaćel Serbskeho šulskeho towarstwa. Wo znowawobsadźenju městna a wo dalšich předewzaćach je Janek Wowčer z předsydku SŠT Katharinu Jurkowej rěčał.
Sće městno hišće raz wupisali, abo sće Andreasa Ošiku direktnje narěčeli?
K. Jurkowa: Po tym zo běchmy so z Markusom Bjeńšom jako jednaćelom rozžohnowali, pytachmy zaměrnje za wosobu, kotraž ma hospodarske a pedagogiske kmanosće a nazhonjenja. To je po našim měnjenju za jednaćela SŠT wuběrny zakład dźěławosće. Z Andreasom Ošiku běchmy hižo dlěje w zwisku. Jako zhonichmy, zo so wón powołansce znowa orientuje, smy jeho w rozmołwje za naše towarstwo zdobyć móhli.
Sće hospodarstwo a pedagogiku narěčała. Čehodla stej wonej w kombinaciji za SŠT wažnej?
Wot spočatka noweho lěta su ewangelske wosady Rakecy, Njeswačidło, Minakał-Łupoj, Chwaćicy a Klukš w nowej wulkowosadźe „Hornjołužiska hola a haty“ zjednoćene. Cordula Ratajczakowa je so z Rakečanskim fararjom dr. Robertom Malinkom rozmołwjała, kiž so nětko hromadźe z Njeswačanskej fararku Susannu Aechtner wo wjace hač 4 000 wěriwych stara.
Kak sće proces zjednoćenja dožiwił?


text:
Legislatiwa
Legislatiwa (z łaćonskeho legis latio, „wobzamknjenje zakonja“) je w statnej teoriji jedna z třoch mocow nimo eksekutiwy (wukonjaceje mocy) a judikatiwy (prawodawstwa). Wona je přisłušna za wuradźowanje a wobzamknjenje zakonjow we wobsahowym a formalnym zmysle (zakonjedawstwo) kaž tež za kontrolu eksekutiwy. W reprezentatiwnej demokratiji funguja parlamenty jako ludowe zastupnistwo z funkciju legislatiwy. W statach z elementami direktneje demokratije móže we wěstych situacijach tež lud sam jako legislatiwa jednać.
W Němskej słušeja k legislatiwje na zwjazkowej runinje wot ludu woleny němski federalny parlament, zwjazkowy sejm, a zastupnistwo zwjazkowych krajow, zwjazkowa rada. Na krajnej runinje wukonjeja krajne parlamenty kaž na přikład sakski krajny sejm funkcije legislatiwy. Je zwadne, hač přisłušeja tež wokrjesne sejmiki a gmejnske rady w Němskej legislatiwje, přetož nimaja žane kompetency zakonjedawstwa a su w tutym zmysle skerje dźěl eksekutiwy.


text:
Tu nadeńdu wučerjo a wučerki přidatne, wučbu wudospołnjace materialije a srědki. Wone hodźa so jara rozdźělnje při přiswojenju serbskeje rěče we wučbje zasadźić a šěrja na lóštne a zajimawe wašnje wědu wo Serbach, wo serbskich stawiznach a wo serbskej kulturje. Su to w prěnim rjedźe zynkonošaki, wideja, zběrki materialijow a mapy, přiručki za wučerjow a wšelake hry. Předstajeny material móžeće sej w Rěčnym centrumje WITAJ skazać a kupić. Maće-li prašenja, přispomnjenja abo namjety, wobroćće so prošu w RCW na wotrjad wuwiwanje rěče/pedagogika.
Der Artikel wurde erfolgreich in den Warenkorb gelegt.Weiter Stöbern k produktam


text:
Vatikan (B/SN). Jan Pawol I. (1912–1978) je po jenož 33 dnjach jako bamž na zajeće Božeje ručki zemrěł. Swjaty wótc Franciskus je njedawno na swojim prědowanju k swjatoprajenju Jana Pawoła I. na Pětrowym naměsće w Romje z dorazom před populistami warnował. Po jeho měnjenju wužiwaja tući krizowe časy, zo bychu jako dobroćeljo wustupowali a swoju nahladnosć a móc powjetšili. Strach hrozy, zo woni ludźi emocionalnje wobwliwuja. „Začuća rozčerćenosće abo stracha před přichodom polěkuja zranliwosći čłowjekow“, praji Swjaty wótc.
Jandźel Kalkutty


text:
Dane
Dane (ang. data, łać. datum) – zbiory numerōw i tekstōw w roztōmajtych formatach[1].
Zastosowanie[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Dane używane sōm bez kōmputry do porachowań. Mogōm tyż być prezyntowane bydź przetwŏrzane. Take tymatyczne zbiory informacyje sōm nazwane bazami danych. Mogōm być ober, połōnczōne w nec bez Internet eli intranet i posiadać systymy zabezpieczyń chroniōnce jy przed nieautoryzowanym dostympym ôsōb abo botōw. Baz danych sōm bazowõ tajlōm systymōw zarzōndzaniŏ informacyjōm, systymōw zarzōndzaniŏ projektami eli katalogōw produktōw.
Dane mogōm być przedstawiane i przechowowane we formie zbiorōw danych.
Zestŏw danych zawiyrajōncy kōnkretnõ informacyjõ nazwiymy kōmunikatym.
W fizyce i matymatyce dane to cyny znane przi rozwiōnzowaniu niyprzileżytości fizycznych i/abo matymatycznych (bp. auftragōw).
W gŏdce potocznym, dane to dostane informacyje abo wiadōmości, używane potym do wnioskowaniŏ.
Trefiane miana danych[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- Roztōmajte dōmyny
- dane przestrzynne
- dane przeterminowane
- dane statystyczne
- dane niejawne
- dane wejściowe
- dane hakliwe
- Informatyka
- dane alfanumeryczne
- dane binarne
- dane masowe
- dane statyczne
- dane tekstowe
Przipisy
- ↑ Greg Wilson, Przetwarzanie danych dla programistów. Marek Pętlicki (tłum.), Gliwicy: Wydawnictwo Helion, 2006


text:
Dźěłaćerski dobroćelski skutk (AWO) Łužica chce w měsće nad Čornym Halštrowom zakładnu šulu w swójskim nošerstwje twarić. Milenka Rječcyna je so z Wojerowskim nawodu AWO Torstenom Rubanom-Zehom rozmołwjała.
Čehodla chceće šulu w swójskim nošerstwje wutworić?
T. Ruban-Zeh: Mamy zakoń, kotryž skići swobodu, wutworić kubłanišća w njestatnym nošerstwje. AWO w Sakskej porno druhim zwjazkowym krajam žanu šulu nima. A jako nan šulskich dźěći mam wosebity zajim na tym, zo dóstanu dźěći kubłanje, kotrež jich wosebitosćam wotpowěduje. Zdobom su w minjenych lětach wosebje na wsach a mjeńšich městach šule zawrěć dyrbjeli.
Što Was na kubłanju w Němskej myli?
Diana Wowčerjowa je so w nadawku Domowiny wobdźěliła na prěnim wuradźowanju dźěłoweje skupiny kubłanje Federalistiskeje unije europskich narodnych mjeńšin (FUEN) w Flensburgu. Milenka Rječcyna je so z wučerku Serbskeje wyšeje šule „Dr. Marja Grólmusec“ Radwor rozmołwjała.
Štó je so na zetkanju wobdźělił?
D. Wowčerjowa: Cyłkownje bě tam 14 organizacijow. Zaběrali smy so z prawom na kubłanje w maćeršćinje, ze šulskimi systemami za mjeńšiny a ze strategijemi zwoprawdźenja kubłanskich narokow. Sama sym wo tym rěčała, kak je serbskorěčne kubłanje we Łužicy natwarjene.
Kotre dopóznaća sće z posedźenja sobu přinjesła?
Jěwa-Marja Čornakec je njedawno nowu knihu „Łójerjo sonow“ w Ludowym nakładnistwje Domowina wudała. Bosćan Nawka je so ze spisowaćelku rozmołwjał.
Bě rozsud, so dotal skerje njeworanemu polu serbskeje fantastiskeje literatury wěnować, wědomy, abo je so stawizna sama wot so do toho směra wuwiła?
J.-M. Čornakec: W dźěćatstwje sym najradšo bajki a fantastisku literaturu čitała. Tež dźensa to wjele hinak njeje. Tohodla sym so wědomje rozsudźiła, w tym žanru pisać. Kak so stawizna konkretnje wuwije a skónči, pak na spočatku pisanja sama hišće tak prawje wědźała njejsym. Chcych fantastisku knihu w zwisku ze sonami stworić, w nadźiji, zo wona swojich čitarjow namaka.
Što je Was pohnuło, znaty serbski mytos do stawizny zapřijeć?
Za Budyski wokrjes zwěsćichu eksperća zwyšeny natyknjenski strach klěšćow dla. Schorjene krejcycaki so dźeń a bóle rozmnožeja. Měrćin Weclich je so za tym w nowinarskim běrowje Budyskeho krajnoradneho zarjada prašał.
Su teritorialne rozdźěle? Jeli, kotre?
Peter Stange: Rizikowe kónčiny su přeco na jedne lěto wupokazane. W Budyskim wokrjesu žane rozdźěle njejsu.
Měli so ludźo, młodźi kaž tež starši, klěšćow dla šćěpić dać?
Peter Stange: Haj, kóžde šćěpjenje je rozumne. A je darmotne.
Su ludźo rozdźělnje wohroženi, su mjez nimi rizikowe skupiny?
Peter Stange: Imunostnje słabi měli wosebje kedźbować.
Kak su ludźo na šćěpjenje přihotowani, su domjacy lěkarjo něčemu připokazani?
Mjeztym 72. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń wotměje so 2. a 3. junija w Hodźiju. Marko Wjeńka je so wo tym z čłonom předsydstwa Serbskeho ewangelskeho towarstwa Měrćinom Wirthom rozmołwjał.
Čehodla je ewangelski cyrkwinski dźeń lětsa w Hodźiju?
M. Wirth: Smy jón lěta 2006 posledni raz w Hodźiju přewjedli. Mjeztym je so wosada derje wuwiła. Z Christophom Rummelom mamy tam duchowneho, kiž so jara za serbske kemše angažuje. Nimo toho prócuje so Hodźijska Bjesada z Geratom Krawcom na čole wo to, serbsku rěč w cyrkwi wožiwić. To chcemy hódnoćić.
Na kotre wjerški smědźa so wopytowarjo wjeselić?
M. Wirth: Prěni tajki budźe bjezdwěla hižo sobotu w 15 hodź. na Hodźijskim kantoraće. Tam přednošuje Trudla Malinkowa pod hesłom „Na serbskich slědach po Hodźijskej wosadźe“. To budźe jara zajimawe, wšako so referentka za serbske pomniki zašłych časow wosebje zajimuje. Přednošk móžu tuž jara doporučić.
Što čaka na hosći cyrkwinskeho dnja njedźelu?
Kónc tydźenja wočakuja w Holešowskej Dubrawce znowa wjace hač 300 koni a jich jěcharjow z Němskeje, Čěskeje a Pólskeje. Turněr, kotryž wuhotuje Njeswačanske jěchanske towarstwo, je lětsa zdobom druhi króć europski młodźinski turněr. Betina Wenderothowa je z předsydu towarstwa Frankom Lehderom wo přihotach na turněr rěčała.
Knježe Lehdero, jako towarstwo maće hižo rutinu w přihotach na tajki jěchanski turněr. Kóžde lěto pak čakaja nowe wužadanja. Kak wobchadźeće lětsa z horcotu a suchotu do zarjadowanja?
F. Lehder: Suchota a twjerda póda stej tuchwilu naš hłowny problem. Nimo hłowneho jěchanišća a łuki mamy tež přihotowansku městnosć z pěskom pokryć a krjepić, zo maja jěcharjo kónc tydźenja idealne wuměnjenja. To je wažne, zo bychmy tež w přichodźe dosć přizjewjenjow za turněr měli.
Lětsa su jěcharjo ze Sakskeje, SakskoAnhaltskeje, Berlina-Braniborskeje, Durinskeje a nimo toho z Pólskeje a Čěskeje něhdźe 340 koni přizjewili. Dohromady 750 razow zaklinči wot pjatka do njedźele zwónčk sudnikow. Što su najzajimawše pruwowanja?
Wot lěta 1994 skutkuje Ines Fabisch jako społnomócnjena za runostajenje w Zhorjelskim wokrjesu. Nětko je wona w krajnoradnym zarjedźe kontaktna wosoba za serbske naležnosće. Wo motiwaciji a wobsahach je so ze 57lětnej Andreas Kirschke rozmołwjał.
Kak je k nowemu nadawkej dóšło?
I. Fabisch: Dotalny społnomócnjeny za serbske naležnosće Manfred Hermaš bě na wuměnk šoł, na čož bu městno wupisane, ale bjez wuslědka. Krajny rada Bernd Lange (CDU) je so mje prašał, hač mam zajim. Spočatk 1990tych lět běch w tehdyšim wokrjesu Delnjošleska Hornja Łužica (NOL) zamołwita za serbske naležnosće. Tuž sej nadawk přicpěwam.
Što Was za to motiwuje?
I. Fabisch: Mam stawizny Serbow za jara zajimawe. Jich rěč, kultura, tradicije a nałožki su žiwy pokład, kiž dyrbi so zachować. Hižo swój čas we wokrjesu NOL nawjazach zwiski ke Kerstin Kosakowej, k Anje Kosacojc a Mari Michałkowej. Styki chcu nětko wožiwić.
Što Was ze Serbami zwjazuje?
Spočatk měsaca přewjedźechu w Klukšu mjezynarodne wubědźowanje płujadłow z něhdźe sto aktiwnymi wobdźělnikami. Wo wuwiću na lětanišću a wo jeho starosćach je so Heinz Noack z předsydu Klukšanskeho aeroteama dr. Dieterom Mihelinom rozmołwjał.
Knježe Mihelino, něhdy wotměwachu so wubědźowanja pod mjenom Pokal dołhowuchačow. Čehodla mjenuje so wone nětko Cudin Cup?
D. Mihelin: Z techniskim wuwićom smy stare lětadła-dołhowuchače praktisce z modernišimi fabrikatami wuměnili. Přiběraceje ličby mjezynarodnych wobdźělnikow dla přiměrichmy tuž tež mjeno. Přiwšěm mamy hišće starše modele płujadłow.
Organizować wubědźowanje ze sto aktiwnymi wobdźělnikami je zawěsće wulke wužadanje.
Dom zarjadniskeho zwjazka Při Klóšterskej wodźe w Pančicach-Kukowje ma so tak přetwarić, zo skići wón zbrašenym, swójbam a senioram lěpši přistup. Andreas Kirschke je so wo tym z předsydu zarjadniskeho zwjazka Měrkom Domašku rozmołwjał.
Knježe Domaška, kak wažny je přetwar?
M. Domaška: Jara wažny, wšako bu hižo 1945 twarjeny. Dom bě wjele lět sydło rostlinskeho prodrustwa. Wot 2001 je tu zarjadniski zwjazk w dźensnišej formje zaměstnjeny. Hač na ponowjenje třěchi w lěće 2012 běchu tu jenož mjeńše reparatury. Nam pobrachuja na přikład rumnosće za archiw. Za to chcemy mjez druhim pincu saněrować dać.
Kak přińdu na přikład ludźo z chorobnym stołom do domu?
M. Domaška: Při zadnim zachodźe, kotryž je bjez zadźěwkow, móža klinkać. Sobudźěłaćerjo potom dele přińdu. W přizemju pak nimamy čakarnju.
Spočatk meje sće z radźićelemi wo přetwarje rěčał. Z kotrym wuslědkom?
M. Domaška: Mam nětko nadawk, najprjedy raz spěchowanske srědki za zatwar lifta wobstarać. Runočasnje mam pruwować, kotre spěchowanje je za cyłkowne saněrowanje domu móžne.
Z kotrymi wudawkami ličiće?
Sakski zakoń wo přizwolenju wysokošulskeho studija (Hochschulzulassungsgesetz) ma wliw na studentow wučerstwa. Milenka Rječcyna je so z předsydku Serbskeho šulskeho towarstwa Ludmilu Budarjowej rozmołwjała.
Do nowelěrowaneho zakonja zakótwjeny je bonus za tych, kotřiž chcedźa wučerstwo studować a maja hłubše serbskorěčne znajomosće? Što bonus woznamjenja?
L. Budarjowa: Maturant z maćernorěčnymi znajomosćemi serbšćiny, kiž chce wučerstwo studować, móže sej je wot lěta 2017 po paragrafje 6 mjenowaneho zakonja při požadanju za studij nětko we wšitkich fachowych kombinacijach, nic jenož w kombinaciji ze serbšćinu, přiličić dać.
Kotru rólu hraje při tym SŠT?
L. Budarjowa: Maturanća dadźa sej pola nas swoje hłubše znajomosće serbšćiny wobkrućić. Tež hdyž njebu loni na uniwersitach bonus hišće oficialnje nałožowany, su zajimcy poskitk wužiwali a so z posudkom SŠT wuspěšnje požadali.
Kak postupujeće to z maturantami z Wojerec abo Kamjenca?


text:
W Serbskim seminarje w Praze wotmě so 30. nowembra 2018 III. Praski sorabistiski sympozij, zarjadowany wot Towarstwa přećelow Serbow z podpěru magistrata čěskeje stolicy. Tema bě Jan Pětr Jordan (1818–1891), wuznamny akter serbskeho narodneho wozrodźenja a jeho doba. Na tutym mjezynarodnym wědomostnym zeńdźenju wustupichu z přednoškami ze serbskeje strony třo Maćicarjo a direktor Lipšćanskeho sorabistiskeho instituta, třo wědomostnicy z Pólskeje, z čěskeje strony zastupjerjej akademije wědomosćow, třo z Karloweje uniwersity a serbofil z Libereca.
Měrko Šołta poda k hižo husto wobjednanemu přirunanju Smoler a Jordan nowe aspekty a druhi wid na rozwiće narodneho hibanja, na př. kak Jordan jako moderny žurnalist, nakładnik a uniwersitny docent něšto staršemu Smolerjej pokaza, zo njedyrbi so kaž Zejler stać z duchownym w serbskej holi, ale móže so zežiwić jako swobodny literat a wučomc. W Lipsku w redakciji Jordanowych lětopisow přiswoji sej know-how za swoje pozdźiše redaktorske a předewzaćelske dźěło. Napjatu stawiznu poćaha mjez Zejlerjom a Jordanom wobswětli dr. Franc Šěn w zwisku z nastaćom a wudawanjom Jordanoweho serbskeho tydźenika a kulturneho měsačnika. Zamóžnosć Jordana jako literarny kritikar pokaza Šěn na přikładźe wěcywustojneje recensije Zejlerjoweje lyriki.


text:
Arnošt Bohuwěr Jakub
Arnošt Bohuwěr Jakub (tež Ernst Bohuwěr, němsce Ernst Traugott Jacob; * 16. februara 1800 w Budyšinje, † 4. februara 1854 runje tam) bě serbski ewangelski farar a spisaćel.
ŽiwjenjeWobdźěłać
Narodźi so jako syn korčmarja w Budyšinje a wopytowaše wot 1811 do 1819 Budyski gymnazij. Wot 1819 do 1822 studowaše w Lipsku ewangelsku teologiju. Po nawróće do Łužicy dźěłaše 1822–24 jako pomocny duchowny w Lubiju a wot 1824 do 1827 jako druhi duchowny w Njeswačanskej wosadźe. Wot 1827 do 1832 skutkowaše jako diakon a wot 1832 hač do swojeje smjerće w lěće 1854 jako farar při Michałskej cyrkwi w měsće. Arnošt Bohuwěr Jakub bu na Tuchorskim kěrchowje pochowany.
Wón bě nan Jurja (* 1839) a Jana Bohuwěra Jakubec (* 1849). Najstarša dźowka Lydija (1830–1895) woženi so 1851 z Jurjom Arnoštom Wanakom, druha najstarša Jadwiga (1832–1908) bě mandźelska Křesćana Bohuwěra Pfula. Třeća dźowka Marja Helena (1835–1909) wobhospodarješe za swojeho bratra Jurja Njeswačansku faru.
SkutkowanjeWobdźěłać
W Lipsku bě Jakub sobustaw Serbskeho prědarskeho towarstwa a jeho podstarši. Jako farar Michałskeje wosady podpisa 1834 sobu zhromadne žadanje serbskich ewangelskich duchownych za zawěsćenjom serbšćiny w šulskej wučbje. 1840 sta so z naměstnikom hłowneho cenzora za serbske pismowstwo w Budyšinje. Załoži tež wosebitu serbsku duchownisku konferencu a zarjadowa prěnje serbske bože słužby w Drježdźanach.
W lěće 1847 bě Jakub sobuzałožer Maćicy Serbskeje a jeje městopředsyda. Hromadźe z Jakubom Kućankom spisa prěnju wot Maćicy wudatu knihu pod titulom Serbske Hornje Łužicy abo statistiski zapisk wšitkich serbskich ewangelskich a katolskich wosadow a jich duchownych a wučerjow (Budyšin 1848).[1] Dalše Jakubowe spisy wobsahuja jeničce nabožinsku tematiku.
Jako konserwatiwny a kraloswěrny zastupjer ewangelskich Serbow bu 1849 wuzwoleny na zapósłanca do Sakskeho krajneho sejma.
NóžkiWobdźěłać
- ↑ Digitalizat na stronach SLUB Drježdźany
ŽórłoWobdźěłać
- Měrko Šołta: Jakub, Ernst Bohuwěr. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 217sl.
WotkazWobdźěłać
- Horstka serbskich a němskich basni zezběrane wot E.T. Jakuba. II. dźěl, 1823 (digitalizat)


text: Błohašecy (CS/SN). Wobchadnu kontrolu wosebiteho razu je policija wčera rano na parkowanišću při statnej dróze S 111 mjez Nowymi Błohašecami a Hodźijom přewjedła. Mjez 6.30 a 8 hodź., potajkim w rańšim powołanskim wobchadźe, kontrolowachu zastojnicy wobswětlenje jězdźidłow. Nimo toho su přepruwowali, hač mějachu šoferojo warnowanski lac a warnowanski třiróžk w awće sobu. Runje nětko w ćmowym počasu je wažne, zo wobswětlenje jězdźidłow bjezporočnje funguje, wuzběhny rěčnik Zhorjelskeje policajskeje direkcije Thomas Knaupp. Widźeć a za druhich widźomny być rěka hesło, zo bychmy wobchadnym njezbožam zadźěwali.


text:
Wawok Przemysław
, Polkowski Wojciech, Richter Piotr
, Szczepkowski Marek, Olędzki Janusz, Wierzbicki Ryszard, Gach Tomasz
, Rutkowski Andrzej, Dziki Adam, Kołodziejski Leszek S., Sopyło Rafał, PIetrzak Lucyna, Kryński Jacek, Wiśniowska Katarzyna, Spałek Mateusz, Pawlewicz Konrad, Polkowski Marcin, Kowalska Teresa, Paprota Krzysztof, Jankiewicz Małgorzata, Radkowski Andrzej, Chalubinńka-Fendler Justyna, Michalski Wojciech, Bujko Krzysztof
Radiotherapy and Oncology, 2018 vol. 127 no. 3, p. 396-403


text:
Torůń
Spůłrzyndne: 53°02' N 18°37' E
Torůń (pol.: Toruń, mjym.: Thorn, uać.: Thorunia, Torunium, Thorvnivm) – mjasto we punocnej Polsce, we wojewůdztwje kujawsko-půmorskim, nad Wisuům i Drwyncum, je uůne krysym grodzkim. Uobok Bydgoščy wspůustolica wojewůdztwa (śedźiba wuadz samořůndowych). Jest równiyż jednym ze cyntralnych mjast Bydgosko-Toruńskygo Funkcjolnygo Obszaru.Stolico toruńskyj diecezyji. Cwajte pud wzglyndym miyszkońcuw mjasto we wojewůdztwje kujawsko-půmorskim. Srogi uostřodek gospodarčy a kulturalny. Jedne s nojstaršych mjast we Polsce. Jygo Stare Mjasto je wpisane na Lista Śwjatowygo Dźedźictwa UNESCO. We I Řečypospolityj uostřodek protestantyzmu, we 1724 došuo sam do tumultu.
Mjasto je kojařůne s pjerńikůma, Mikouajem Koperńikym kery bůu sam rodzůny, industryjům chymičnům (Elana, TZMO) a precyzyjnům (Metron), ze sekcyjům žužlowům klubu KS Toruń a tyž s Radyjym Maryja a inkšymi uostřodkůma zwjůnzanymi s Tadeušym Rydzykem.


text:
Čorny Halštrow
Čorny Halštrow (delnjoserbsce Carny Halšter, staroserbsce Bystrica[1] němsce Schwarze Elster) je rěka we wuchodnej Němskej. Wón je 179 kilometrow dołhi a jeho přitočnišćo wobsahuje 5705 km². Čorny Halštrow wužórli so na Žiwinje w Zapadołužiskej pahórčinje něhdźe dwaj kilometraj južnje Halštrowa a ćeče přez Hornju Łužicu w Sakskej a Braniborskej hač do Saksko-Anhaltskeje, hdźež so do Łobja wuliwa.
Blisko Złeho Komorowa tworja Čorny Halštrow hranicu mjez Hornjej a Delnjej Łužicu.
Hlej tež: Nastawki wo při Čornym Halštrowje ležacych sydlišćach
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Arnošt Muka: Župy a stróžišća, rěki a rěčki w starem serbskem kraju. W: Časopis Maćicy Serbskeje, zwjazk 78 (1925), s. 64–78


text:
Doma we Łužicy, sylni w Europje,
naš language diversity trenar će rady poradźuje!
Prašeja-li so nas za wědomostnymi informacijemi abo dźemy-li do šulow, hdźež dźe wo to, wědu wo lěpšinach wjacerěčnosće abo rěčne znajomosće sposrědkować, je trenar mnohotnosće pósłanc, kiž na prěnim městnje steji.
Wón steji za fairnosć – a zasadźuje so za to, zo maja wšitcy samsne prawa. Trenar je pisaniši, młódši a sportiwniši hač klasiski wučer a nałožuje interaktiwne wučbne metody. Wón motiwěruje k wuknjenju rěčow, podpěra kóždeho, so hodźacu rěč nadeńć a je sam přikład, dokelž rěči wjacore rěče.
Wón sposrědkuje wjetšinje wobydlerstwa wědu a zrozumjenje wo mjeńšinowych rěčach, je socialny a horliwy.


text:
Młynkowa naslěduje Kowarja
Choćebuz. Nowa hornjoserbska zastupowaca čłonka rady Załožby za serbski lud je Marlis Młynkowa ze Serbskeho šulskeho towarstwa. Wona naslěduje Marka Kowarja, kotryž je zastojnstwo z wosobinskich přičin złožił, poinformowa předsyda Domowiny Dawid Statnik na posedźenju zwjazkoweho předsydstwa sobotu w Choćebuzu.
Zwjena z noweje twornje
Kodersdorf. Zajutřišim, srjedu, je zazběh za nowotwar zawoda k zhotowjenju zwjenow z lochkometala firmy Borbet w Kodersdorfje pola Zhorjelca. Zawod nastanje bjezposrědnje při awtodróze A 4. Tam ma nastać 400 nowych dźěłowych městnow. Požadanja k tomu přijimuje dźěłowa agentura w Niskej.
Sakska atraktiwne stejnišćo
Drježdźany. Hospodarske spěchowanje Sakskeje (WFS) zmóžni loni zasydlenje 13 nowych předewzaćow a rozšěrjenje dalšich dźesać. Z tym bu 600 nowych dźěłowych městnow wutworjenych, wuchadźa ze zdźělenki towaršnosće. Cyłkownje je so 182 milionow eurow inwestowało. WFS zregistrowa 37 procentow wjace naprašowanjow za nowozasydlenje hač 2013.
Kanada dale bjez poražki


text:
Halina Szczotka
E-mail: halina.szczotka@zwrot.cz
Dżiyń dobry,
pytocie sie Państwo, czy jeszcze wiymy, jako sie piykły placki na blasze. Cosi bych ło tym mógła kómpetyntnie powiedżieć.
Kiejsi, przed rokami, jak jeszcze auta niejeźdżiły, to staro kobyłka tóm słóżbe robiła. U nas na blasi (jo je pioszczanka) sie piykło 1200 placków. Żodne roboty, ale poczciwe ręce babek i dżiywcząt sie uwijały i na starych łostrych tarluszkach trziły łostoszejść na ablez. Bo mało kiero, coby ni miała człónki doharatane. Tak następowała dalszo a ta pofaczowano szła szkrobać ziymioki. Naszo kochano Mama śp. miała z blachóm gryf i hajcowała karkoszkami, kiere my z lasa prziciągli, jak my szli z krowami. (Mama je w ksziążce Olza, na str.34). Nic sie kupować nie musiało, jyny sól a mąke. Zbytek były dary.
Tata ze staróm pojczanóm kobyłkóm pyndlowoł tam aji spatki i wożił w gliniokach placki ze śmietónkóm. Ale to już je strasznie dooowno, jyny tych wspómniyń nóm żodyn nie zebroł. A to je dobrze, bo pan Alzaimer by se już też symtam życzył zy mnóm potańcować. Ale go z mojim Pawłym łodganiómy łod chałpy.
Tóż niech mi Pan przeboczy, to moje fulani i ze serdecznymi pozdrowiyniami kóńczym. Kupa słóneczka i wszeckigo dobrego dlo całej Waszej szanownej Redakcyje.
Ewa Szczerbova
Tagi: Ewa Szczerbowa, Gorolski Święto, jak sie piykło, na blasi, placki na blasze, po naszymu


text:
1. rěčnik: Što scyła chce tutón Jězus? Sym so dźakował. Sym Boha sławił. Při wječornym paćerju. „Luby Božo, dźakuju so, zo sy mje zaso wustrowił!“ Bóh je wšudźe. To móžu so tež wšudźe jemu dźakować. Čehodla hišće raz so nawróćić tutomu Nacaretskemu?
2. rěčnik: Hdyž chceće wo mni na kóždy pad něšto słyšeć, potom chcu wam to jedne rjec: Wěsće, kak to je hdyž sy čas žiwjenja wusadny? To ludźom radšo z puća dźeš. Stanješ so z wjelkom, při wojowanju wo žratwu. K samotnemu wjelkej. So dźakować sym sej dospołnje wotwučił. Wostajće mje na pokoj.
3. rěčnik: Bych so rady podźakował. Sym samo hižo po puću był. Sym přemyslował, što dyrbju rjec? Njenamakach žane słowa. Bych so tola jenož wokoło huzał. Bych zmylki činił. To sym so toho radšo hnydom wzdawał.
4. rěčnik: Ow, to móžemy derje. Z chwalbnymi słowami so dźakować. „Syno njebjes, mój dźak wuliwaj so nad twojej hłowu kaž drohotny wolij!“ atd.. Tajke blady a frazy! To je mi pře njesprawne. To radšo preč wostanu.
5. rěčnik: Sym skeptiski. Štóž chcyše dźak w mojim žiwjenju, tón chcyše zwjetša wjac. Chcychu sej mje rezerwować: Běda ći, zo njejsy darićelej jědźe, na kromje kolonije wusadnych, žadyn dźakny list zawostajił. Potom hižo přichodna jědź wupadny. Při mojeju staršeju bě to runje tak: „Kak prajiš?“ „Dźakuju so“, dyrbjach wotmołwić. Dźensa njemóžu so wjace dźakować.
6. rěčnik: To sym lěta dołho preč wot ludźi był. A potom přińdu zaso mjez ludźi. To mějach wšitko zwjesć, štož sym sej za dźeń X wumolował. Wšo hromadźe škrabać, eksistencu zawožić. Stare zwiski zaso nawjazać. Njewěrjachu tomu, zo so wuhoju. Sym wšak swoje mjezwočo zhubił. Ničo kaž stres. To sym so prosće zabył podźakować. A nětko prašam so was: Je to tak zlě?
7. rěčnik: Wy dźensa, w 21. lětstotku, wy wšak maće so lochko. Chodźiće do jednoho z tych wobchodow. Samo w kupinicy dóstanjeće 20 wšelakich kartow za dźakowanje. Jara kreatiwne. Podpisać, listowu znamku horje zlěpić a preč. To njeje tehdy hišće dawało. Tohodla njejsym so móhł podźakować.
8. rěčnik: Njezrozumju to. Čehodla bych so dyrbjał dźakować? Zo sym wusadny był, to dźě je mi Bóh skepsał. Wón měješe to tuž zaso do porjadka přinjesć. Wón bě na rjedźe. Mam zasadne prawo na strowotu. To mi přisteji! A štož mi přisteji, za to njetrjebam so dźakować. Přińdźe to tym, kiž su w žiwjenju dołho strowi do mysli, so podźakować?
9. rěčnik: Ta wěc bě mi wot spočatka sem spodźiwna. Hojenje bjez zapłaćenja. „To šće něšto přińdźe“, sym sej myslił. Sym so po puću z tym druhim rozmołwjał. Z tym, kiž je so dźensa w dobrym poselstwje podźakował. Wón měnješe: Ta wěc njeje hotowa, hdyž so měšnikam pokazamy. Jězus ma wjace z nami na mysli. Njeje žane narunanje za lěkarja. Chce hłubšo hojić. Widźiš, prajach. Ta wěc ma jedne „ale“. A njeńdźech z nim wróćo.
Lubi wěriwi, njetrjebamy so wo tym dale rozmołwjeć, štó ma prawje wot tych, abo štó snano jenož za wurěčemi pyta: Někotre wurěće bychmy tež měhli. 9:1 tehdyši poměr, kiž daše Bohu sławu, tón steji skerje sam. Njeje to podobnje z nami? Njezwostaja to tež dźewjeć dźělow wot nas preč? Tón dźewjaty je prawje začuwał: Tu přińdźe hišće něšto.
Hladajmy na swoje žiwjenje: Někajki dźeń, wčera abo před 10 lětami, přez krótši abo dlěši čas, je so wón mje dótknył, je mje wuhojił – Je mi mjezwočo dał – Je mi zmysł žiwjenja dał, je mje wutorhnył z izolacije, ze zhniłeho wusada. Je mje postajił zo bych rostł a tak nowe žiwjenje kćěło. Hišće něšto: 1 dźěl we mni je sej to k wutrobje wzał. 9 dźělow wot mje pak njejsu sobu činili. Su hnadu wužili, ale na kóncu wěcy tola dowěrili njejsu. A hdyž dźensa spytamy Boha sławić, potom móže to hdys a hdys wusko być z tym jednym dźělom wot nas. Derje, zo sy tu, praji Jězus tomu jednomu dźělej. Hdźe pak su ći dźewjećo? (Lk 17,17).
Prěnje poselstwo tutoho ewangelija za nas potajkim rěka: Wzmi wjace wot sebje do křesćanskeho žiwjenja, do kontakta z Jězusom. Wostań zasakłosć z mandźelskim abo mandźelskej. Wostań twoju hrubosć w zawodźe. Wostaj naročne myslenje normalneho wšědneho dnja. Wostań twoje spekulcacije wo dobytku a zmysle swěta. Njezabudź na te 9 dźělow, kiž su hišće zwonka, ale wosławjej Boha z wjace hač jednym dźelom wot tebje.
Poskajmy hišće raz hinak na prašenje Jězusa: Hdźe su ći zbytni dźewjećo? (Lk 17,17). Snano praša so nas: Hdźe su ći, kotřiž čuja so njezrozumjeni? Hdźe su ći, kotřiž prosće kontakt k spomóžnemu žiwjenju zhubja, dokelž jich nichtó njewopyta. Dokelž jich nichtó za ruku njewozmje. Jim nichtó njepomha, nichtó jim zmysł za dźakowanje njedawa.
Mamy přićinu, dać dźakej w nas rosć. Njewobhladujmy to, štož sym tu přednjesł, jenož jako dźiwadło, ale jako zawod do prašenja Wumóžnika: Hdźe su ći dźewjećo? (Lk 17,17). Bóh budźe dźakowny, hdyž wot zbytnych dźewjećoch potom někotři jeho wumóženje druhim začuwać dadźa, wot zbytnych 9 podźělach našeje duše. A wot zbytnych 9 blišich, kotřiž su nam jako nadawk napołožene. Hdźe su ći dźewjećo?
GN


text:
Budyšin (CS/SN). Posedźenje Budyskeje měšćanskeje rady je wčera prěni raz nowowuzwoleny wyši měšćanosta Karsten Vogt (CDU) nawjedował. Jako so wón na swoje městno w prezidiju na žurli měšćanskeje rady posydny, wón rjekny: „Na stólcu sedźeć je to jedne, jón wupjelnić něšto druhe.“ Kak so wjelelětny šulski nawoda swojim nadawkam wěnuje, lubi nadźiju, zo so jemu to poradźi.
Prjedy pak hač so wón dnjowemu porjadej wěnowaše, su noweho wyšeho měšćanostu spřisahali a jemu 750 gramow ćežki hamtski rjećaz přepodali. Tónle nadawk přewza po słužbnych lětach najstarši měšćanski radźićel Heinrich Schleppers (CDU). Zo z Karstenom Vogtom w radnicy nowy wětřik zaćehnje, je hižo ryzy wonkownje na tym spóznać, zo bu parkowanska taflička za wyšeho měšćanostu při radnicy wotstronjena.


text:
Kickoff nowego dłujkocasowego slěźaŕskego projekta k serbskim aspektam Dolnołužyskeje kulturneje krajiny
31. awgusta jo se prědny raz zmakał kompletny team na tak pomjenjony “kickoff” nowego dłujkocasowego projekta na Serbskem instituśe, kótaregož połny titel zni: “Digitalny portal k serbskim a łužyskim rěcnym a kulturnym krajinam”. Oficielny zachopjeńk togo projekta jo był na 1. juliju 2022.
We tom projekśe dej serbske kulturne derbstwo w Dolnej Łužycy se wobšyrnje a digitalnje registrěrowaś, wopisaś a slědkoju we wěcejrěcnem online-portalu pśedstajiś. Głowne wótmyslenje projekta jo wědomnostne zběranje datow, jich wobźěłanje kaž teke prezentacija informacijow k serbskim aspektam Dolnołužyskeje kulturneje krajiny ‒ za wědomnostniki, ale teke za interesěrowane luźe a regionalne aktery na pśikład na pólu kulturnego źěła towaristwow, kulturnego kubłanja, kulturnego turizma a kulturnego a kreatiwnego góspodaŕstwa. Na ten part dej serbske rěcne a kulturne derbstwo regiona se widobnjejše wucyniś a tejerownosći se wuchowaś za pśiduce generacije a k jich wužytkoju jim k dispoziciji stojaś.
“Toś ten dłujkocasowy projekt ma ‒ glědajucy na rozměru inwentarizacije a na cas traśa ‒ charakter akademiskego projekta a wón wótwórijo nam móžnosć systematiskego a wobšyrnego zběranja datow. Ja se kradu wjaselim, až jo se raźiło, jen pśez Bramborske projekty k strukturnej změnje zmóžniś”, měni direktor instituta dr. Hauke Bartels. “My se togodla buźomy nejpjerwjej na Dolnu Łužycu koncentrěrowaś, derje wěźecy, až rozšyrjenje projekta wó Górnu Łužycu by było wjelgin wažne, a my buźomy se wó spěchowańske srědnosći za to pilnowaś”.
Team, wobstojecy z jadnab 15 wědomnostnikow/-nicow a projektowych sobuźěłaśerjow/-ŕkow, buźo ten wjeliki projekt nejpjerwjej we pěśich tematiskich źělbach wobźěłaś (“Serbske elementy rěcneje krajiny Dolna Łužyca”, “Serbske swójske mjenja w Dolnej Łužycy”, “Dolnoserbske pismojstwo”, “Materielne znankstwa serbskeje kultury w Dolnej Łužycy” a “Praktiki imaterielnego kulturnego derbstwa w Dolnej Łužycy”). Teke elementy tak pomjenjoneje citizen science deje se nałožyś, aby aktiwne interesěrowane luźe na měsće zapśěgnuli, na pśikład hobby-slěźarje na pólu mjenjowědy.
Projekt słuša k šesćim serbskim projektam w kraju Bramborska, kótarež se spěchuju ze zwězkowego spěchowańskego programa “Serbska rěc a kultura we procesu strukturneje změny” (glej medijowu powěsć MWFK/SI ze 16.7.2021). Wón jo drugi projekt z togo gjarnca na instituśe, pósporomje załoženja nowego wótźělenja za regionalne wuwiśe a woplěwanje mjeńšynow. Spěchowańske pjenjeze zastoj Załožba za serbski lud. Projekt dej se spěchowaś až do lěta 2031, z 550.000 euro k lětu.
Pśidatne informacije:
- pśigrono Zwězka k jěsnjejšemu zachopjeńkoju projektow strukturneje změny, medijowa informacija Załožby za serbski lud z 30.6.22
- projektowe wopisanje


text:
Jurij Brězan narodźi so 9. junija 1916 we Worklečanskej chorowni († 12. März 2006 w Kamjencu, w chorowni Maltezow). Na wuswědčenju poroda je jeho přeněmčene mjeno Georg Bresan zapisane. Pozdźišo da sej swoje serbske mjeno na zakładźe zakonja wo zachowanju prawow serbskeje ludnosće z dnja 23. měrca 1948 hamtsce zapisać.
Jurij Brězan płaći jako wusahowacy serbski spisowaćel druheje połojcy 20. lětstotka. Ze swojimi twórbami, tež w němskej rěči spisane, twari serbskej literaturje móst k němskej literaturje. Předewšěm pisaše romany, powědki a dźěćace knihi. Předewšěm pisaše romany, powědki a dźěćace knihi. Jeho knihi přełožowachu so do 25 rěčow.
Wot lěta 1927 wopytaše Budyski gymnazij (dźensa: Philipp Melanchthonowy gymnazij), wot kotrehož bu „ politiskeje njezrałosće dla“ 1936 relegowany. W Drježdźanach swoju maturu złožić, bu jemu zapowědźene. Po njewuspěšnych prócowanjach w Praze poradźi so Brězanej, w pólskim měsće Toruń na statnym gymnaziju, na kotrymž so němsce wuwučowaše, w meji 1938 swoju maturu złožić. W tutym času započa Březan, so na ilegalnym dźěle serbskeho spjećowanskeho hibanja wobdźělić. Za swoje zažne tworićelske pospyty wužiwaše tehdy tež pseudonym Dušan Šwik. Po swojim nawróće do Łužicy bu swojeho politiskeho angažementa dla wospjet w Drjedźanach zajaty. Zdobom bu ze zakazom chłostany, we Łužicy přebywać. Z lěta 1942 do 1944 dyrbješe jako wojak Němskeho wójska słužić a přińdźe jako tajki do ameriskeje wójnskeje jatby. Po wójnskej jatbje nawróći so Brězan 1946 do Łužicy a skutkowaše tu hač do lěta 1948 jako młodźinski funkcionar Domowiny. Hišće w samsnym lěće bu wotrjadnik w Serbskim zarjedźe za kulturu a ludowe kubłanje Krajneho knježerstwa Sakskeje. W słužbnym stopjenju knježerstwoweho rady běše zamołwity za nowinarstwo, rozhłós a film. Socialistiskej zjednoćenej stronje Němskeje (SED) přistupi Jurij Brězan w lěće 1946. Wot lěta 1949 skutkowaše jako swobodny spisowaćel. W lěće 1964 stanje so z čłonom Němskeho PEN-centruma wuchod a zapad. Z čłonom Akademije wuměłstwow bu w lěće 1965. Wiceprezident Zwjazka spisowaćelow NDR běše Brězan wot 1969 do 1989.
K jeho najwuznamnišim twórbam słušeja romanowa trilogija „Feliks Hanuš“, 1. zwjazk „Šuler“ 1958, 2. zwjazk „Wučbne lěta“ 1960 a 3. zwjazk „Zrałe lěta“ 1964 kaž tež bajkowa powěsć „Čorny młyn“ 1968 a romany „Krabat“ 1976, „Stary nan“ 1982 a „Krabat. Druha kniha“ 1994. Krótko do jeho smjerće wuńdźe hišće jeho w němskej rěči zaso powědana zběrka serbskich bajkow „Die Jungfrau, die nicht ins Bett wollte“ 2006.
Krabatowej tematice so wěnujo čerpa Jurij Brězan tež z bohateho składu serbskich ludowych powěsćow. Spočatnje přełoži 1955 „Mišter Krabat“ wot Měrćina Nowaka- Njechornskeho pod titulom „Meister Krabat – der gute sorbische Zauberer“ do němčiny. Maćiznu ludoweje powěsće wo Krabaće pozběhnje pozdźišo w bajkowej powědce „Čorny młyn“ a w romanomaj „Krabat“ a „Krabat. Druha kniha“ na literarnje naročne wašnje.
Hač do swojeje smjerće beše Jurij Brězan blisko swojeje ródneje wjeski Worklecy w Hornim Hajnku žiwy. Po jeho woli dósta Němski literarny archiw Marbach jeho literarne zawostajnstwo, kotrež wopřija manuskripty, listy, fota, zynkonoški a wideja. Hižo někotre lěta do smjerće Brězana signalizowaše Marbachski archiw spisowaćelej zajim na jeho priwatnych archiwalijach. Z tym hódnoći wuznamny archiw serbsku literaturu zdobom jako připóznaty dźěl swětoweje literatury.


text:
Persiski zaliw
Persiski zaliw abo Persiski golf je zaliw Indiskeho oceana na juhozapadźe Azije. Leži mjez Arabskej połkupu a Iranom. Ma přestrjeń 251.000 km² a maksimalnu hłubokosć 104 m.
Namakaja so tu wuznamne łožišća nafty. Wuznamne přistawne města su Bandar Abbas a Bušehr w Iranje, Kuwait City w Kuwaiće, Damman w Sawdi-Arabskej, Doha w Katarje kaž tež Abu Dhabi a Dubai w Zjednoćenych arabskich emiratach.
Najwjetša rěka, kotraž so do Persiskeho zaliwa wuliwa, je Šat al-Arab, kotryž wobsahuje wodu Eufrata a Tigrisa.


text:
wubjeŕ se rěc / Sprachauswahl: Deutsch dolnoserbski hornjoserbsce
wopisanje
Dźensa basnja a pisaja pod nawodom Bena Budarja, kiž so hižo wjele lět swěru wo kružkarjow stara, Katrin Domašcyna z Hórkow, Monika Kochowa z Pančic-Kukowa, Blandina Ledźborjowa z Ralbic, Maria R.-Šołćina z Pančic-Kukowa, pod pseudonymom »Bomikowa« pisaca ludowa awtorka ze Šunowa, Hrjehor Nawka z Wotrowa a Marko Rab z Pančic-Kukowa, kiž bydli mjeztym tež w Pólskej. Wšitcy su z tekstami w knize zastupjeni, tež wudawaćel sam. Zastupjena je tež dołholětna kružkarka njeboh Marja Krawcec. Krótko do swojeje njejapkeje smjerće je sep basnjow za nowu zběrku wupytała, mjez nimi dwě dotal njewozjewjenej.


text:
»Přewjele ze swojich wunamakankow a wudobyćow přeradźić,
je jedne a to same, kaž so wupłodow swojeje wunamakarskeje
bohatosće wzdać.«Filippo Brunelleschi (1377–1446)
Sada kaž kaskada
Literarne teksty k twórbam Jana Buka
Sada kaž kaskada: Doniž přepozdźe njeje. A swět jenož hišće pusćina z pěska a plastika. Wot wusmahnjeneje čłowječeje kreje wočerwjenjeny pěsk a rozpadanju so spjećowacy plastik. Twórba zmylkow žiwjenja, hódna wěčnoh wopomnjeća, ale prošu njewospjetowanja.
Je to sada kaž kaskada, hdyž so polarne kónčiny pozhubja a z nimi energiju słónčnych pruhow wróćo mjetace běłe płoniny. Jenož běła plastowa třěska zwostawa.
Je to sada kaž kaskada, hdyž lodowcy roztawaja a jich słódku krej do selowych morjow wuliwaja, zo motor so přewalacych wodźiznow zakašluje a wjaznje. Jenož módra plastowa třěska zwostawa.
Je to sada kaž kaskada, hdyž trajnje zmjerznjene bahnja roztawaja a z nich njehaćene dalše płunojte woćoplenje twocha. Jenož bruna plastowa třěska zwostawa.
Je to sada kaž kaskada, hdyž suche wětry kerki a lěsy zamiškrja a składowany wuhlik zaso z kislikom woženja. Jenož čerwjena plastowa třěska zwostawa.
Loni w lěću je w Ludowym nakładnistwje Domowina wušła zhromadna kniha Měrany Cušcyneje (MC), Róže Domašcyneje (RD) a Měrki Mětoweje (MM) z rjećazowej basnju »znaki pominaki kopolaki«. Kóžda awtorka je za nju třinaće třinaćelinkowych tekstow lyriskeje prozy napisała.Něšto mi w lěću, jako knihu k prěnjemu razej čitach, scyła tak napadnyło njeje, štož pak mi nětko při pancatym wjedrje za to ćim bóle do wočow bije. Mjenujcy, zo maja teksty za mnje tajki słónčny, lěćny raz, byrnjež so to přeco jasnje njewuprajiło. Bě to wotpohlad?
RD: Najskerje zwisuje to z tym, zo započnjemy z pućowanjom w słónčnym Budyšinje a tam našu kołojězbu tež zaso skónčimy. A tute słónco maš potom w pomjatku, štož so najskerje přez cyłu knihu ćehnje.
MM: Za sebje bych wšak prajiła, zo njejsym swoje teksty w žanej atmosferje melancholije pisała. Tohodla je tajka słónčna atmosfera poprawom wot samo nutřka.
MC: Mi so porno tomu njezda tajka słónčna atmosfera w mojich tekstach być. W nich jewja so wěste werby, kotrež so na ćopłotu poćahuja, kaž na přikład ›wohrěwachu poslešća‹. Ale zo słónco dominuje, njebych rjekła.
Měrćin Wjenk Foto: Maćij Bulank
Hrube prawidło za wupisanja dźěłowych městnow je, zo steja požadane kajkosće čim wyše we wupisanju, ćim wažniše su. Njezadźiwa tohodla, zo wočakuje Załožba za serbski lud wot požadarkow a požadarjow wo jednaćelske městno Ludoweho nakładnistwa Domowina, kotrež ma so znowa wobsadźić, wosebje »kompetencu nawjedowanja« a »dołholětne powołanske nazhonjenja«.
Štož pak po tym přińdźe, tola tróšku překwapja. Tak steja »hłuboko sahace znajomosće modernych medijowych konceptow« nad »daloko sahacymi znajomosćemi serbskeje kultury a stawiznow«, (jenož) »dobre znajomosće hornjo- a delnjoserbskeje rěče« namakamy samo hišće dale deleka. Móhli to za připad abo fauxpas załožby měć, najskerje pak jedna so wo wotpohlad. Wšako mjenuje so we wupisanju wuraznje, zo měli zajimcy LND »jako crossmedialneho producenta hornjo- a delnjoserbskich medijow dale profilować« a digitalizacija jako hesło zda so tak a tak runje złote ćelo być. Při tym pak so po wšěm zdaću zabywa, zo su digitalizacija a digitalne medije jenož słužownicy najwšelakorišich wobsahow. Hdyž Serbski kulturny archiw na přikład stare žórła scannuje a na serwerach składuje, zawěsći to wone žórła do přichoda a wolóži přistup k nim. Digitalizacija při tym njeje žana hódnota samo na sebi, ale pomha, zo byštej so mjenowanej zaměraj docpěłoj.
Tola pohladajmy raz na tamnej zajimawostce w tutym zwisku. Sprěnja: Knježerstwo wužiwanje pjenjez lědma wobmjezuje, hłowna wěc, zo spěchuje so z nimi dwurěčnosć. Přičina za to je dosć rozdźělny staw dwurěčnosće w jednotliwych gmejnach. Tak so najskerje gmejnscy radźićeljo w Dźěwinje dźiwaja, zo móžeš za serbske naprawy scyła telko wudać, mjeztym zo w Radworju pjenjezy drje prědku a zady dosahać njebudu.
W Sakskim statnym muzeju za archeologiju w Kamjenicy wěnuja so hižo wot lońšeho oktobra čěsko-sakskim stawiznam. Wosebitu wustajeńcu z mjenom »Sakska – Čěska 7000« je muzej zhromadnje z Narodnej galeriju w Praze zestajał. Ličba w titulu poćahuje so na wone 7.000 lět wot kamjentneje doby hač do dźensnišeho, kotrež wustajeńca wobjednawa. Najdlěši dźěl tutoho časa pak je nam jenož z pomocu archeologiskich namakankow přistupny. A tak zwobraznja so prěnje 6.000 lět čěsko-sakskich stawiznow z keramiku, wozdobu a gratom. Sudobja, spinki a sekery swědča wo tym, zo běštej Čěska a Sakska něhdy zhromadny sydlenski rum, hakle w mjedźanej dobje započa so južnje a sewjernje Rudnych a Łužiskich hór rozdźělne wuwiće. Wujasnjowanske teksty zas a zaso na zhromadnosće a rozdźěle pokazkow skedźbnja a wopytowarjow do přirunowanja wabja.Wurězk z wustajeńcy »Sakska-Čěska 7000«. Hač do kónca měrca ju hišće w Statnym muzeju za archeologiju w Kamjenicy pokazuja, po tym přećehnje do Narodneje galerije w Praze. Foto: nowinske foto/SMAC – Statny muzej za archeologiju w KamjenicySrjedźišćo přehladki twori čas wot 10. lětstotka, potajkim wot pokřesćanšćenja Čěskeje a Sakskeje hač do politiskeho přewróta w Němskej demokratiskej republice a somoćaneje rewolucije w Čěskosłowakskej před 30 lětami. A njerědko běchu to cyrkwinske stawizny, kotrež dóńt wobeju krajow postajowachu, byrnjež wuslědk přeco samsny njebył. Tak buštej drje wobě kónčinje mjenje bóle w samsnym času pokřesćanšćenej, tola za Čechow woznamjenješe to swójske kralestwo, Serbja pak dyrbjachu so Němskemu mócnarstwu podrjadować. W tutej dobje narodźi so tež najstarša čěska swjata, mjenujcy swjata Ludmila. Wustajeny złoćany relikwiar za chowanje jeje powostankow pak nasta hakle w 14. lětstotku, je to požčonka z Praskeje katedrale swjateho Wita. Katalog jeje stawiznu hišće nadrobnišo rozjimuje hač wustajeńca a dótka so při tym tež srjedźowěkowskich teorijowlegendow wo jeje pochadźe. Po jednej bě wona dźowka łužiskeho wjercha, by potajkim tež prěnja serbska swjata być móhła. Na tajke a podobne wašnje so Łužica a Serbja přeco zaso we wustajeńcy a wosebje w katalogu wobjednawaja. Druhdy nakromnje, kaž w padźe załoženja klóštra Marijineje hwězdy w 13. lětstotku abo wutworjenja Ochranowskeje bratrowskeje wosady wot čěskich eksulantow, kotřiž dyrbjachu swoju domiznu wopušćić, jako so tuta po Třicećilětnej wójnje z namocu zaso do podjanstwa nućeše. Druhdy pak tež Serbja bjezposrědnje w srjedźišću steja kaž w zwisku ze serbskim jezuitom Xaverom Jakubom Ticinom, kotryž w 17. lětstotku na Karlowej uniwersiće studowaše a prěnju, tohorunja wustajenu, hornjoserbsku gramatiku spisa abo z Łužiskim seminarom, w kotrymž bydlachu něhdźe dwaj lětstotkaj dołho tež serbscy katolscy gymnaziasća a studenća.
Wot 19. lětstotka potom cyrkej dźeń a mjenje stawizny wobwliwowaše, porno tomu stachu so přiběrajcy hospodarstwo, turizm a wuměłstwo z ćěriwom zhromadnych zwiskow. Sakscy předewzaćeljo hižo před wjace hač sto lětami nišich mzdow dla swoje twory w Čěskej produkowachu, krajej zwjazowacy turizm wuwiwaše so podłu Łobja a přikład za wuměłske styki je Ludvík Kuba, kotrehož wustajenej mólbje, jedna z Budyskeho Serbskeho muzeja, łužiske a serbske motiwy pokazujetej.


text:
Jeli abo hdyž?
Wužiwanje słowčka jeli – po słownej družinje konjunkcija – je tema dźensnišeho rěčneho kućika, a tuž „zapakuju“ teoretisku gramatiku takrjec do „hodowneho konteksta“. Po funkciji wjaza jeli pódlansku sadu z hłownej sadu, a wobsahowje formuluja so w pódlanskej sadźe wěste wuměnjenja, pod kotrymiž so jednanje hłowneje sady wotměwa, na přikład: Jeli sće dušni byli, wam rumpodich – abo tež Bože dźěćatko – něšto wobradźi. Dokelž wustupuje konjunkcija w rozdźělnych wariantach, móžemy runje tak prajić jelizo sće dušni byli abo sće-li dušni byli. We wobchadnej rěči wužiwatej so hejzo abo tež hejzoli, a tak připowědźitaj nan abo mać dźěćom: Hejzo respektiwnje hejzoli sće pěkne byli, dóstanjeće to abo tamne. W gramatice steji, zo móže so konjunkcija jeli we wšěch padach přez hdyž narunać, nawopak to pak njetrjechi.
Přeju wam tuž, lubi posłucharjo, měrne a žohnowane hody, čas za swójbnych a za lubych – a zo by wam rumpodich tež něšto přinjesł, hdyž tež njejsće stajnje dušni byli.
J. Šołćina
temy: słowa podobne po woznamje abo formje, gramatika
klučowe słowa: konjunkcija, wobchadna rěč
hesła: jeli, hdyž, hejzo, hejzoli


text:
Walijskŏ gŏdka
Walijskŏ gŏdka (wal.: Cymraeg, y Gymraeg) to gŏdka, a po prŏwdzie grupa gŏdek s brytyjskij familije gŏdek celtyckich, rozpowszechniōnŏ we zachodnij tajli Wielgij Brytanije (Walijŏ – wal.: Cymru) a tyż we Chubucie, kolōniji walijskich ymigrantōw we Argyntynie.
Posuguje sie ja przez 500 tys. miyszkańcōw Waliji. W regiōnie tym mŏ ôn status urzyndowyj gŏdki. Dŏ sie wyôdrymbnić sztyry głōwne dialykty: wynedocjōński, powyski, dōmecki a gwyncki. Nojstarsze zabytki literacke pochodzōm s VI w. Blisko spokrewniōne s nim sōm gŏdki: bretōńskŏ a kornijskŏ.
Podle spisa ludności s 2001 roku, kole 611 000 ôsōb (11,5% miyszkańcōw Walije) gŏdŏ po walijsku.[1] Walijskŏ gŏdka je żywŏ a wykorzistywanŏ we kożdodziynnym życiu – radyju a telewizyji. Mynga neczajt je tyż po walijsku.
Ôrtografijŏ[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Walijskŏ gŏdka szrajbowanŏ je wersyjōm alfabyta łacinskigo tradycyjnie zawierajōncōm 29 buchsztabōw, s kerych ôziym je dwuznakōma traktowanymi jak jednŏ buchsztaba:
a, b, c, ch, d, dd, e, f, ff, g, ng, h, i, j, l, ll, m, n, o, p, ph, r, rh, s, t, th, u, w, y
Buchsztaba "j" je powszychnie włōnczanŏ do alfabyta pōmiyndzy "i" a "l", bo stosuje sie jōm we niykerych wyrazach zapożyczōnych s angelskigo (np. nazwisko Jones). Buchsztaby "k", "w", "x" a "z" używane sōm we niykerych terminach technicznych, jak kilogram, volt, xeroser eli zero, atoli mōgōm ôstać zastōmpiōne (co czynsto sie robi) buchsztabōma walijskymi: cilogram, seroser a sero.
Nojczynstszym znŏkym diakrytycznym je cyrkōmfleks, używany do zaznaczyniŏ dugich samogłosek.


text:
Łużyca
Łużyca (gůrnosorb..: Łužica, dolnosorb.: Łužyca; pol: Łużyce; czes.: Lužice; mjym: Lausitz) – historyczne terytoryjům roztajlowane mjyndzy Mjymcůma a Polskům. Mjymjecko tajla leży mjyndzy krajůma: Saksůńijům a Brandynburgijům. Polsko tajla je mjyndzy wojewůdztwym lubuskim a Dolnym Ślůnskym. Historyczńy tajluje śe Łużyca na Gůrno (na wschůd uod Görlitz a zachůd uod Budźiszyna) a Dolne (nojbarzi wysůńynto na půłnoc tajla, ze postrzodkym we Choćebużu). Uode downa Łużyca je zamjyszkano uod Słowjanůw – Sorbůw, kerzi stanowjům sam myńszość.


text:
OPIS
Bez wiynkszość życiŏ widzioł żech Ślōnzŏkōw za jaskiniowcōw ze kilofym i roladōm. Swojã ślōnskość żech wypiyroł. We podstawōwce pani Chmiel grała nōm na cyji Rotã, a jŏ niy mioł pojyńciŏ, iże tyn Niymiec ze pieśni, co pluje we twŏrz, ôn bōł mōj praôjciec.
Ô swojich korzyniach żech wiedzioł mało. Niy wierzōł żech, iże na Ślōnsku przed wojnōm sie ôdbyła jakŏ historyjŏ. Moji antynaciŏ byli choby z inkszyj planety, nosiyli jakeś niymożebne miana: Urban, Reinhold, Lieselotte.
Niyskorzij była ta nazistowskŏ burdelmama, majōr z Kaukazu, prastarzik na „delegacyjach” w Polsce we wrześniu 1939, nagrobek ze zeszkrobanym mianym przi kōmpoście. Coś pynkało. Spokopiōł żech, iże za ôgrodzyniym trefiyła sie alternatywnŏ historyjŏ, dzieje ôdwrōcōne na rymby. Postanowiōłch sie posmykać po ôkolicy, sprōbować słożyć to w cołkość. I czegoch tam niy znŏd: hned milijōn ludzi, co deklarujōm nŏrodowość, co „niy istniyje”, katastrofã ekologicznõ niyznōmych miŏr, gyszichty ô polskij kolōniji, ô separatyzmach i ludzi, co idōm niy za tym manszaftym, co trza. Ôto naszŏ silezjogōnijŏ.
Zbigniew Rokita
„Autōr tyj ważnyj ksiōnżki wyznŏwŏ, iże dugo sie przeprŏszoł ze swojōm ślōnskościōm. Terŏz pōmŏgŏ nōm zrozumieć dramat krajiny, co leży na pograniczu kultur i historyje – czymu Ślōnsk durch je „kajś”, a niy w cyntrum polskij świadōmości.” Małgorzata Szejnert


text:
Kůntynynt
Kůntynynt – podstawowo, kole uoceanůw, jydnostka tajlowańo śwjata. Mjanuje śe tak nowjynksze pode wzglyndym zajmowanygo wjyrcha uobszary lůndowe na Źymji. Kůntynynty uobejmujům tyż wyspy kere leżům na tym samym co uůne cokole kůntynyntalnym. Tajlůng na kůntynynty je umowny a sporny, skiż tygo co jydne uznajům Ojropa za kůntynynt, inksze zaś godajům co je to půłwysep Ojrazyje. Podańy je s Amerikům - jedne godajům, co je to jydyn kůntynynt, inksze tajlujům ja na Půłnocno Amerika a Połedńowo Amerika. Ńykere tyž uznowajům, co Australijo je wyspům a ńy kůntynyntym a zaliczajům ja do Azyje.


text:
2017/18
Rozpšawa Maśice Serbskeje 2017/18
Wjerašk našogo źěła jo był głowna zgromaźina Maśice Serbskeje 9. junija 2017 w Chóśebuzu. Wobźěliło jo se 9 cłonkow a 3 gósći, tšošku mjenje ako w zachadnych lětach. Jaden z našych nowych cłonkow, dr. Hartmut Leipner, jo pśednosował k „Situaciji kśesćijanow w Dolnej Łužycy w 20. stolěśu”. Ako pśedsedaŕ Spěchowańskego towaristwa za serbsku rěc w cerkwi jo pozitiwnu bilancu śěgnuł. Kritizěrowało jo se wót njogo njedosegajuce běrtyl městna za serbske dušypastyrstwo. Chwalił jo se pśiběrajuce zgromadne źěło z Maśicu. Wuraz togo jo był pśednosk pśedsedarja Maśice na Serbskem ewangelskem dnju w Tšupcu 1. julija ku góźbje cesćenja tam statkujucego fararja Albina Mollera.
Kóńc awgusta (31.08.2017) jo pśedsedaŕ Maśice tematiske wjeźenje pó połdnjownem kjarchobje w Chóśebuzu na slědach „serbskich rowow” pśewjadł. Cłonki Maśice a wósebnje měsćańskeje Domowinskeje kupki su se na informatiwnem zarědowanju wobźělili, wšako su namakali někotare něgajšne Maśicarje how swój slědny wótpócynk, ako na pś. cesny cłonk, faraŕ Herbert Nowak.
Wótnowotki su se myta našeje Maćice/Maśice k spěchowanju fachowych źěłow k serbskej tematice wupisali. Jadno źěło jo se za myto „Bogumiła Šwjele” zapódało. Pósuźowańska komisija (Karl Fisher, A. Kellowa a pśedsedaŕ MS) jo źěłoju něgajšneje absolwentki Dolnoserbskego gymnaziuma Marieka Schötz k temje „Die Entwicklung des Landschulwesens in Preußen” za pśipóznawańske myto „Bogumiła Šwjele“ 2017 naraźiła. Pśepódaśe jo planowane na głownej zgromaźinje Maśice Serbskeje 26. apryla w Chóśebuzu.
Źěłowa kupka „Serbske pomniki města Chóśebuz”, źož jo pśedsedaŕ Maśice powołany cłonk, jo se starał wó wobnowjenje rownišća Matejsa Klosa w cysto-dolnoserbskej rěcy na kjarchobje w Strobicach ako źěl města. Pśi tej góźbje jo se teke cesna tofla za jogo syna Fryco w nimskej, serbskej a engelskej rěcy 14. junija 2017 zjawnosći prezentěrowała. Fryco Klos jo był wót 1921 do 1926 prědny direktor filiale Serbskeje ludoweje banki w Chóśebuzu. Ako partnaŕ jo nam k pomocy był Strobicańske domowniske towaristwo.
W slědnem casu su se wšake wjeraški jubilejnego lěta 2018 pśigótowali: Projektowe srědki za wustajeńcu ku góźbje 25-lětnego jubilejuma nowozałoženja Maśice Serbskeje su se na kóńcu lěta 2017 z boka Załožby za serbski lud pśizwólili. Wustajeńca na temu „Maśica Serbska mjazy tradiciju a modernu” w kooperaciji ze Serbskim muzeju w Chóśebuzu (M. Nowakojc) dej se 26. apryla wótwóriś. Na samskem dnju wótpołdnja wótmějo se naša głowna a rownocasnje wólbna zgromaźina w Serbskem domje. 17. maja pak jo kolokwium ku góźbje 70. dnja zamrěśa Bogumiła Šwjele pśedwiźony, kenž pśewjeźo se w kooperaciji města, dolnoserbskeje rěcneje šule, Serbskego instituta a Maśice Serbskeje.
Nic naslědku comy se wuźěkowaś pla wšyknych, kenž źěłabnosć Maśice Serbskeje w Dolnej Łužycy pódpěruju. Su to wósebnje cłonki pśedsedarstwa našogo wótźělenja, ale teke cłonki cełkownego pśedsedarstwa pód nawjedowanim Jurja Łušćanskego. Źěk słuša teke tym, kenž ako Maśicarje fachowe pśinoski w serbskich a nimskich medijach publicěruju abo k serbskej historiji a kulturje pśednosuju a serbsku rěc wuwucuju.
dr. Pětš Šurman
pśedsedaŕ
Budyšyn, 17. měrca 2018


text:
Aachen/Berlin (B/SN). Katolski pomocny skutk missio starosći so wo sylnje wohroženych němskich staćanow a něhdyšich domoródnych pomocnikow němskeho wójska a jich přistajenych w Afghanistanje. Wosebje wohrožene su tež žony a křesćanske mjeńšiny po přewzaću mocy přez radikalnych islamistiskich talibanow. „Hnydomna pomoc a podpěra ćěkancam ma so čujomnje zwyšić, ale tež susodne kraje maja so sylnišo podpěrać, dokelž přichadźeja jim dźeń a wjace ćěkancow. Wosebje Indiska budźe prawdźepodobnje wulke syły ćěkancow z Hindukuša přijimać“, praji missio.
Nabožina wažna za towaršnosć


text:
Detroit
Detroit (francosce Détroit) je wulkoměsto na juhowuchodźe US-ameriskeho zwjazkoweho stata Michigana a z nimale 700.000 wobydlerjemi najwjetše město tohole stata. Nadeńdźe so bjezposrědnje při kanadiskej hranicy při rěce Detroit River mjez jězorom Lake St. Clair na sewjeru a Erieskim jězorom na juhu.
Sydlišćo bu dnja 24. julija 1701 wot francoskeho kapitana Antoine de la Mothe Cadillac załožene jako Ville d’Etroit („město při přeliwje“). W 19. lětstotku bě Detroit historiske wuchadźišćo a hač do 20. lětstotka tež srjedźišćo ameriskeje awtomobiloweje industrije. Dla spadowanja industrije je so ličba wobydlerstwa města samoho mjez 1950 a 2010 wot 1,85 milionow na 690.000 znižiła. W lěće 2010 wučini podźěl afroameriskeje ludnosće někak 83 %.


text:
Ôksytańskŏ gŏdka
Ôksytańskŏ gŏdka (ôks.: occitan abo lenga d'òc) – gŏdka ibero-rōmańskŏ, używanŏ bez ōngyfer ôd 500 tysiyncy do 3 milijōnōw perzōnōw, głōwnie we gyszichtowym landzie Ôksytanijŏ.[1][2]
Dialekty ôksytańskij gŏdkiEdytuj
- pōłnocne:
- połedniowe a strzodkowe:
- Gascon (dialekt rŏz za kej uznŏwany za inkszõ gŏdkã)
Terŏźny sztatusEdytuj
Krōm wysokij znajōmości ôksytańskij gŏdki na gyszichtowych terynach Ôksytaniji, tajla perzōn (głōwnie starszych) niy poradzi pisać a czytać pisanyj ôksytańskij gŏdki a poradzi ino gŏdać, bezto iże niy sōm tego nauczyni, atoli terŏzki corŏz czyńścij ôksytańskŏ gŏdka je nauczanŏ we ferajnowych szulach dwugŏdkowych, sztatowych podstawowych szulach a strzednich eli tyż uniwerzytetach.[3]


text:
W niejdziela 17.listopada, fajrowali my kiermas ugiańskygo kościóła. Co prawie, to 8. wrzejśnia minóno 141 lołt jak nas bozy dóm poświyncóno. Zachowało sie upoważniyniy biskupa wrocławskygo Henryka Forstera iz : “skoro kościół je wybudowany, to upowaźnioł sie go urocyście poświyncić dnia 8. wrzejśnia 1872r.” Musicie wiejdziejć, iz diecezja wrocławskoł była w tantych casach nołwiynksoł w Europie, siągała az po Ost Projse. Chto richtig dokónoł benedykcji, nie wiadómo. Przewaźnie koscioły wtedy świynciyli dziekani, bo biskp sie cansto nie wyrusoł w teryn. Ugiański kościól nie je kónsekrowany, niy moł wmurowanych zacheuszy.
Kozdy rok w ta urocystość, przipóminoł sie historia nasej świątyni i jak do tego dosło iz tera mómy dzie prziś porzykać. Joł zaś we te świynto śtałnuja, jak to taky narobióne ludzie ze wsi bez zołdnej techniki , poradziyli w niecałe dwa lata zbudować takoł łogrómnoł budowla. Popróbujcie sie to forśtelować. TIR -ów nie było.Tóz co, tymi ryfiołkóma po wołpno jejździyli, a nie do Łopoloł, yno pewno po mojymu do Tornowa abo do Gogolina. Jedyn ryfiołk ungyfer na mejter takygo rubego, kościelnego muru styknón. Całoł wiejś i łokolice musiały ciągnąć po materyjoł. Potyn cóz, cegły na plecach wtargać ołze na wiyrzch, prawie 40 mejtrowej wieze! Nasi przodkowie musiejli sie uwijać, jak mrowce we wrowisku!
Truda Pietrzikowa


text:
Kłosk
Kłosk jo kwiśonkowy stołk, pśi kótaremž w kłoskatym pśirědowanju kwiśonki pó pśikšywnych łopjeńkach, plowach, sejźe.
Słodke tšawy[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
A: Ceły kłosk jo wót dweju, rědko jadneje abo wěcej pśikšywnych plowow (Glumae) wobdana.
B: Pśekšywowa plowa (Palea inferior = dolna abo Palea exterior = zwenkowna plowa) slědujo, kótaraž jo nosece łopjeńko. W jogo rozporje kwiśonki stoj.
C: Na špicku pśekšywowa plowa cesto njaso pšostu šćeśinu, wósć. Pśi pśikšywnych plowach wósći su rědke.
1: Prědna plowa (Palea superior = górna abo Palea interior = nutśikowna plowa) se wót dweju zrosćoneju łopjeńkow zwenkownego kwiśonkołopjeńkowego krejza twóri.
2: Póchad dweju, rědko tśich, spšosćakow (Lodiculae) wrośi na nutśikowny kwiśonkołopjeńkowego krejza.
3: Pśez wustupowanje rozpśestrěwaju Lodiculae plowy, kwiśonka se puka a se proškowe łopjeńka jawje. Kłosk jo něnto zakwiśona a se móžo woprošowaś.
4. Płodnik wobda anatropne abo słabje kampylotropne semjenišćo.
5: Pěsta
Wšake kłoski se k kłosam abo kisćam na głownej wósce (Rachis) zjadnośuju. Jolic kłoski sejźe granje wjelgin krotko na głownej wósce, da wupada kaž kłosa a se groni wót pózdatnego kłosa.
Trajdowy kłos (Žyto)
Trajdowa kisć (Rolny wows)
Pózdatny kłos (hsb:Łučny pasnik)
Žrědła[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- Seidel/Eisenreich: BLV Bestimmungsbuch Blütenpflanzen, ISBN 3-405-13557-5, bok 273 (nim.)
- Strasburger, E. et al.: Lehrbuch der Botanik für Hochschulen. 15. Auflage, Jena Verlag von Gustav Fischer 1921 (nim.)


text:
Rěčespytnik Serbskeho instituta na profesora powołany
Slawist a priwatny docent dr. Thomas Menzel w Serbskim instituće w Budyšinje bu 30. oktobra wot prezidenta Oldenburgskeje Uniwersity Carla von Ossietzkeho, prof. dr. Pipera, na nimorjadneho profesora powołany.
Wot 1995 je rěčespytnik Thomas Menzel wědomostny sobudźěłaćer na wšelakich uniwersitach w němskorěčnym rumje, najprjedy w Oldenburgu, pozdźišo tež w Greifswaldźe a Regensburgu. We Freiburgu a Wienje je rěčespytne profesury zastupował. Thomas Menzel je slědźerske projekty k rěčnym změnam w morfologiji a syntaksy słowjanskich rěčow, k němskim požčonkam w pólšćinje a jeje dialektach a k rěčnemu kontaktej mjeńšinowych rěčow přewjedł. Poskića čitanja a seminary wo kulturnych stawiznach słowjanskich ludow, wo pólskej a ruskej gramatice a rěčnych stawiznach kaž tež wo słowjanskich mjeńšinowych rěčach, mjez druhim kašubšćinje, rusinšćinje a burgenlandskej chorwatšćinje. 53-lětny Thomas Menzel dźěła wot lěta 2016 w Serbskim instituće w Budyšinje we wotrjedźe za rěčespyt.
Prof. dr. Gun-Britt Kohler, direktorka Instituta za slawistiku w Oldenburgu hódnoći slědźenje Menzela: “Wědomostny profil knjeza dr. Menzela wuznamjenja so najprjedy jónu na wusahowace wašnje přez swoju nimorjadnu šěrokosć, kotraž je nimale jeho jónkrótne znamjo. Wón słuša k małej ličbje młódšich slawistkow a slawistow, kotřiž su wo wjace hač dwěmaj słowjanskimaj rěčomaj publikowali – pólšćina, rušćina, ukrainšćina, běłorušćina, łemkowšćina, serbišćina, chorwatšćina, kašubšćina, hornjo- a delnjoserbšćina.”
Wot lěta 2017 dźěła Thomas Menzel, nimo swojeho slědźenja k serbskej gramatice, na sorabistiskim přinošku za Słowjanski rěčny atlas Mjezynarodneho komiteja slawistow sobu. Tutón rěčny atlas je dołhodobny multilateralny slědźerski projekt słowjanskich krajow a Němskeje. Je to prěnje makrodialektologiske předewzaće, kotrež zjima informacije wo dialektnych rozdźělach we wobłuku cyłeje rěčneje swójby.
Wot lěta 2018 je Thomas Menzel tež sobustaw Komisije za słowjanske rěčne kontakty při Mjezynarodnym komiteju slawistow. Komisija so zaběra z wliwom, kotryž ma kontaktna abo susodna rěč na gramatiku a słowoskład přepytowaneje rěče. Wot lěta 2020 zastupuje Menzel Serbow w Mjezynarodnym komiteju slawistow, kotryž wuhotuje kóžde pjeć lět Mjezynarodny kongres slawistow.
Tež direktor Serbskeho instituta, dr. Hauke Bartels, wjeseli so přez spožčenje titula: “Je wažne, so ze sorabistiskim rěčespytom přeco tež we wjetšim konteksće slawistiki zaběrać. Runje w tutym wobłuku wudospołnja cyłkowny profil Thomasa Menzela idealnje rěčespytny wotrjad Serbskeho instituta. Wjeselu so, zo smy jeho za sorabistiku dobyć móhli a zo dóstanu jeho slědźenja z nowym titulom připóznaće. Ze swojim wuwučowanjom budźe dale zajim za Serbow a serbšćinu budźić móc.”
Prof. dr. Gerd Hentschel, něhdy doktorski nan priwatneho docenta dr. Thomasa Menzela w Instituće za slawistiku w Oldenburgu: “Na městno wučersko-šulerskeho poćaha je chětro spěšnje kolegialny poměr stupił, kotryž so naposled w lisćinje zhromadnych publikacijow špiheluje. Thomas Menzel zwjazuje přikładnje profundne a šěroke znajomosće słowjanskich rěčow w arealnym a chronologiskim nastupanju z teoretiskej orientaciju w modernym rěčespyće. Wón je narodnje a mjezynarodnje připóznaty a za Oldenburgsku slawistiku a – kaž so nadźijam – tež za jeho nětčišu akademisku domiznu, Serbski institut, dobra wizitka.”
Thomas Menzel bydli nětko štyri lěta we Łužicy a rěči mjeztym hornjoserbsce.


text:
Přiměrjenje mjeńšinoweje hudźby do mainstreama
Z wuhładźenymi scenami, z wuběrnje „wurězanymi“ krajinowymi motiwami a chětro naiwnymi, nimale dźěćacymi, teksćikami kaž na imaginarnym wabjenju „Welcome to Lusatia“, je so Załožbje za serbski lud poradźiło, wjace hač 12.000 widźenjow z hitom skupiny Astronawt „Dwaj hrodaj“ na youtube nazběrać – wulki wuspěch. Tuta najnowša hornjoserbska band je sej wosebje sympatije wukrajnych komentatorow z Pólskeje, Čěskeje a druhdźe zdobyła, kotřiž dožiwjeja wjeršk panslawistiskich začućow při zeznawanju „zdalenych bratrow a sotrow“. Tola tež serbscy youtube-fanojo rady komentary do zjawnosće wotedawaja: jedni, zo je to wšo cool, druzy, zo su hity skupiny Astronawt hoberski kič a turistiska kampanja, za kotruž so dawkowe wubranki broja.
V. Zakar


text:
Słónco
Słónco (astronomiska symbol: ) je hwězda w srjedźišću našeho słónčneho systema. Wono je přeměrnje wulka hwězda we wonkownej třećinje mlóčneje dróhi. Słónco wobsahuje 99,86 % masy cyłkowneho słónčneho systema a ma přeměr wot 1,4 milionow kilometrow, 109 króć wjace hač zemja.
Prudźenje plasmoweje kule, kotraž je na powjerchu někak 6000°C horca, je zakładne wuměnjenje za žiwjenje na zemi. Słónco je zemi ze srjedźnej zdalenosću wot 149,6 milionow kilometrow najbliša a najlěpje přepytowana hwězda. Jeho powjerch (fotosfera) pokazuje periodisce so přeměnjacu ličbu słónčnych blakow, kotrež steja w zwisku ze sylnymi magnetiskimi polemi.
Słónco, kotrehož přeběh na njebjesach rjaduje rytmus dnjow a lět, je so hižo w prawěku kultisce česćowało.
Astronomiski symbol słónca je ☉.
Wotkazaj[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Wobrazy słónca na webstronje NASA (jendź.)