text:
Měrosław Tyrš
Měrosław Tyrš (čěsce Miroslav Tyrš, rodźeny jako Friedrich Emmanuel Tiersch (* 17. požnjenca 1832 w Dźěćinje, Čechi, † 8. žnjenca 1884 pola Oetza, Tirol), profesor na Karlowej uniwersiće kaž tež na ČVUT w Praze, po pochodźe Němc, bě čěski wuměłstwowy kritikar a stawiznar kaž tež załožer ćěłozwučowanskeho hibanja Sokoł a twórićel sokołskeje gymnastiskeje metody.
Měrosław Tyrš bě syn němskeho wučerja w Mladej Boleslavje, hdźež dźěćatstwo přežiwi. Wopyta gimnazij w Praze, hdźež tež studij wuchodźi. W lěće 1862 załoži hromadźe z Jindřichom Fügnerom w Praze organizaciju, kotrejež cil bě starosć wo polěpšenje ćělneje wukonliwosće kaž tež powšitkowne powyšenje schodźenka zdźěłanosće dorosćenych.
W lěće 1884 Měrosław Tyrš wumrě při wuchodźowanju we wokolinje swojeho wočerstwjenisća Oetz w tirolskich Alpach.
Literatur[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Renáta Tyršová: Miroslav Tyrš, jeho osobnost a dílo, I, II. Prag 1932
Eksterne wotkazy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Měrosław Tyrš – Literatura w katalogu Němskeje narodneje biblioteki (němsce) (němsce)
- Google Books: Měrosław Tyrš, Naš nadawk, směr a zaměr, Powitanje w sokołskim kruzn, 1932.
Žórło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- zeserbšćeny z pólskeje wikipedije (2.7.2012)


c: text/html

text:
Róžant (aha/SN). Napohlad Sernjan z Róžeńčanskeho směra je so wot časa přewróta dospołnje změnił. Wjacore nahladne jednoswójbne domy tam wuhladaš, a kolesowanski puć zboka dróhi zaruča wěstotu tež pěškam.
Zo móhła gmejna Ralbicy-Róžant přiběracemu zajimej za twarskimi płoninami wotpowědować, je tam 16 dalšich tajkich wutworiła. Mjeztym stej Drježdźanski planowanski běrow dr. Henning & Partner a zaměrowy zwjazk za wopłóčki Při Klóšterskej wodźe nadawki za wotkrywanje sydlišća zjawnje wupisałoj. Za kładźenje medijow a twar puća kalkulowachu něhdźe 410 000 eurow, přizamk ležownosće k wopłóčkowej syći wobličichu z něhdźe 80 000 eurami.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Zaś to samo. Ô ankiecie ŚPR a ŚR
Dostalimy ôdpowiedzi ôd Śląskiej Partii Regionalnej i Ślonzoków Razem – Partie regionalne na Górnym Śląsku odpowiadają na 11 pytań… Chciołbych mynij wejrzeć na to, co padajōm, a wiyncyj – jak to robiōm. Jaki tyż ôbrŏz tych partyji pokŏzoł sie w jejich kōmunikatach?
Ślōnskŏ Regiōnalnŏ Partyjŏ
“Przekształcenie Rzeczypospolitej Polskiej w państwo regionalne, w którym znacząca część uprawnień ustawodawczych i finansowych…”
“Uzyskać reprezentację w sejmiku województwa śląskiego, która zagwarantuje jej rolę języczka u wagi…”
“Zastanawiamy się nad skalą naszej wyborczej aktywności…”
Ino mie sie zdŏwŏ, co takie tuplikowanie je… płōne? To niy ma gŏdka, ôd kieryj bych se pomyśloł “Pierzinie, to je projekt, do kierego werci sie przistōmpić. Ci to ale majōm plan dō nŏs wszyskich. To je nasza sprawa!”. Niy ma sam energije, niy ma ideji. Niy ma wiela do tych, co patrzōm za ślōnskōm partyjōm, “bo Ślōnsk”. Takie to je… małe.
Toć, idzie pedzieć, iże tyn tōn to je atut, bo wyglōndŏ profesjōnalnie i ôblykŏ ŚPR w szaty fachmanōw ôd polityki. Niy ma ale tak, co klasyczny, “establiszmyntowy” muster politykowaniŏ je prawie w kryzysie? Jakby ludzie radzi mieli tyn sznit, niy ôbraliby bez przikłŏd prezydynta Trumpa. Strzylōm sam z Amerykōm, bo czymu niy; tyn syndrōm tykŏ sie jednako ich za ôcyanym i nŏs tukej: w Europie, we Polsce, na Ślōnsku.
Takie politykowanie już dŏwno słabi ludzi. Ôsobliwie jak rozchodzi sie ô polityka regiōnalnŏ, co mŏ być bliżyj: kōnkretōw, gōrnoślōnskich spraw, ôbywatelōw. ŚPR erbła tyn establiszmyntowy tōn ôd PO, z kierōm spōlnie robiōł RAŚ? Jak ja, to dobrze byłoby dō nij, jakby zmiarkowała: PO przegrała i niy wyglōndŏ na to, coby zaś miała wygrać.
Ślōnzŏki Razym
Z drugij strōny blank co inkszego: szpicatŏ gŏdka, choby w ŚR za rechtorōw robiyły Pawłowicz, Kempy abo Pięty. Ôdpowiedzi, w kierych niy rozchodzi sie ô dialog, kōmunikacyjŏ abo infōrmacyjŏ.
Trza pedzieć swoje slogany. Pytanie ô liderōw? “Otwieramy się na ludzi młodych”. Egal, co za momynt stoi wykŏz: Lyjo Swaczyna, Dariusz Dyrda, Jerzy Bogacki, Andrzej Roczniok, same mode karlusy.
Trza ôdpedzieć na inksze pytanie, jak te co prziszło. Plany wsparcia śląskiej mowy na poziomie samorządu?
- “Przykro nam, że musimy odpowiadać po polsku”
- Ślōnskŏ gŏdka “to jest nasz język podstawowy, język serca”
- Priorytet to “popularyzacja ślōnskij godki. I dla niej jesteśmy zawrzeć sojusz z każdym, byleby trafiła ona do szkół, urzędów”
- Dyrda i Roczniok to pioniery.
Trza poprzezywać na inteligynckie wynŏkwianie, prziatakować coby pokŏzać muskle… kanōn politycznego praniŏ po gymbie.
Richtich, takŏ retoryka je blisko tego, co przi welōnku dało procynty PiS, Zemanowi abo Trupowi. Moga niyrŏd mieć sorōński sznit, mŏga sie śmiŏć z definicyje think-tankōw – “grupek kawiarnianych intelektualistów” abo z biksy tyskigo na partyjnym filmie z kōmyntŏrzym do zaregistrowaniŏ. Ale tak sie terŏzki robi polityka, pra?
Miało być inacyj
Idzie wajać, co przi takim wyborze miyndzy ŚPR a ŚR ciynżko znojś jako ôpcyjo do sia. Mie ale nojwiyncyj żgŏ to, iże ôd ôbuch dostalimy w tyj ankiecie gynau to samo, czym nōs futrujōm partyje z Polski. Jŏ wia, jezech frajer, ale kajś tam żech se forsztelowoł, co gōrnoślōnskŏ partyjŏ bydzie chociŏż wōniać na co nowego. Bo zaczynŏ sie naschwŏl tymu, jak fōngujōm warszawskie partyje. Bo tykŏ sie spraw, co sōm po blisku i cyluje w dużo wiyncyj sprofilowanego ôdbiorcy. Bo mŏ do sia inksze przestrzyństwo.
Forsztelowołech sie partyjo regiōnalno, a niy styl PiS- a PO-bis. Jŏ je ale gupi.


text: Pančicy-Kukow (SN/MWj). Na wjacorych městnach w gmejnje Pančicy-Kukow drje započnu lětsa młode swójby sej nowy dom twarić. Wšelakim tajkim projektam je gmejnska rada na swojim wčerawšim posedźenju w Lejnje přihłosowała abo je za nje prawniske wuměnjenja stworiła. Tak radźićeljo jednohłósnje wobzamknychu, nastajić wustawki, po kotrychž móhła nimale 900 kwadratnych metrow wulka ležownosć w Kukowje při puću ke Kobrec młynej do nutřkowneho wobłuka přeńć. Wosebitosć je, zo je dźěl tuteje ležownosće přepławjenski teren Klóšterskeje wody. Mjeztym zo so za tule městnosć prawniska procedura hakle započnje, je wona za dalšej ležownosći w Jaworje nimale wotzamknjena. Na kromje wsy do směra na statnu dróhu S 100 wutworitej so na lěwym boku dwě ležownosći. Na kóždej ma jednoswójbny dom nastać. Za tele předewzaće su nošerjo zjawnych zajimow swoje wobmyslenja a pokiwy zapodali, kotrež nětko do wustawkow sobu zapřijmu.


text:
Z czym sie nōm kojarzy Lizbōna i wszyjskie myjsze miasta naôkoło stolicy? Przede wszyjskim z ciasnymi drōgami, farebnymi azulejos i ôbdartymi chałpami. A i z krziwymi kamiynicami i spodniokami, kere sie suszōm nad łepōm! Ale w Lizbōnie je tyż jedna dziylnica, kero je cołkiym inkszo niż reszta miasta – Parque das Nações, Park Narodōw.
Bioło, snōżno, akuratnie zaprojektowano meter po metrze dziylnica. Tukej zamiast tramwaju jeździ linowo kolejka teleférico, a we plac spadzitych gōrek je molo proste jak stōł.
Expo’98
Park Narodōw postawili szpecjalnie skuli Expo’98. Mioł być nowoczesny, geōmetrycznie idealny, z masōm placu z kożdej zajty. W kōntrze do tradycyjnego ôbrazu Lizbōny – rōmantycznego i niyrygularnego. Tak postawili ta “dziylnica prziszłości”.
Atrakcyje
Na co trza tam wejrzeć? Co porobić? Godajōm, że byzuch w Oceanário de Lisboa (nojwiynkszym ocyanarium w Europie) to podstawa – niy wiymy, niy bylimy. Po USA mōmy doś takich wycieczek. Pasujōm nōm ône do familijōw z bajtlami, bo w tyn czos to mo syns – dziecka majōm szpas jak se pozaglōndajōm na medōzy, delfiny czy inksze rekiny. Tōż no… na to mōmy jeszcze czas… na te ôcyanaria… 😉
(Cyny internetowe (online mocie 10% rabatu): fest małe bajtle (0-3 lot) 0€; wiynksze bajtle (4-12) 9.9€; starziki (65+) 9.9€; reszta (13-64) 15.3€; familijo (2+2) 44€.)
Dlo nos – tradycyjnie – gyszpant bōły te atrakcje do ôbejrzynio przi szpacyrze (czytej: za fraj). Tōż zaro po przijeździe – banhof Oriente. Nojwiynkszo stacja w Portugalii, na kerej idzie siednōnć i do cuga, i do metra, i do autobusōw (miyndzymiastowych i miyndzynarodowych). Godo sie, że to je tako architektōniczno perełka nowoczesnej Portugalii – ta epno bana z gryfnym dachym znojdziecie w kożdym rajzybuchu ô państwie Cristiano Ronaldo.
Vasco da Gama
Za starego piyrwy Park Narodōw bōł hawynōm. Tera godo sie ô nim “teryn ô charakterze rekreacyjno-handlowo-miyszkalnym”. Nojlepij na tyn teryn idzie se pozaglōndać z prōmynady, z kolejkōm nad łepōm. Możecie łazić tam a nazot przi kraju i na pewno sie niy stracicie – wdycki bydzie na Wos czekała Wieża Vasco da Gamy i Myriad Hotel. Na wiyrch (145m) niy wleziecie, bo je sztyjc zawrzite dlo turystōw, ale ponoć „za niydugo” majōm ôtworzyć tamek platforma z panoramicznym landszaftym 360o.
Widzieliście kedy most długi na przeszło 17km? Przi Parque das Nações czeko Ponte Vasco da Gama – nojdugszo tako budowla w Europie. Kupluje podlizbōńskie Sacavém z Montijo po drugij zajcie Tagu. 2.6€ za rajza.
Co jeszcze znojdziecie na wschodzie Lizbōny? Mały szpilplac z instrumyntami muzycznymi, super dobre sushi (kuknijcie czy na grupōnie ni ma jakij prōmocji na all-you-can-eat) i galeryjo handlowo. Tōż rychtujcie szłapy i portōmele, bo jedna sobota w Parku Narodōw to minimum! 😉
Piōntka!


text:
Zastaranje dźěći je dale a dróše. Tole nazhonja nětko tež Hodźijska gmejna. Jedna z přičin je, zo Swobodny stat Sakska swój podźěl hižo wjacore lěta njepowjetša.
Hodźij (CK/SN). Za hladanje dźěći w Hodźijskej gmejnje dyrbja starši wot dźensnišeho wjace płaćić. Tole su čłonojo gmejnskeje rady na swojim zašłym posedźenju z jednym wzdatym hłosom wobzamknyli. Přičina toho po informacijach z gmejnskeho zarjadnistwa je, zo su so wudawki za personal a wěcne wudawki w dźěćacymaj dnjowymaj přebywanišćomaj w Hodźiju a Myšecach loni znowa zwyšili. Za dźewjećhodźinske zastaranje dźěći w žłobiku maja starši nětko měsačnje 216,21 eurow płaćić a tak 16,21 eurow wjace. Dźewjeć hodźin w pěstowarni płaća 137,25 eurow, štož je 7,77 eurow wjace. A hdyž chodźi dźěćo šěsć hodźin do horta, płaća starši 76,14 eurow, potajkim 1,39 eurow wjace wob měsac. Runje tak kaž dotal su płaćizny staflowane, hdyž dźěćo mjenje časa w zarjadnišću wostanje, to samsne płaći za samokubłacych a hdyž staj bratr abo sotra tohorunja w pěstowarni.


text:
Austrijo
Austrijo, Republika Austrije (Österreich, Republik Österreich) – państwo położůne we Strzodkowyj Ojropje. Je uůno federacyjům dźewjyńću krajůw zwjůnzkowych (landůw).
Austrijo mo grańica uod zachodu ze Szwajcaryjům (164 km) a Liechtensteinym (35 km), Italijům (430 km) a Słowyńijům (330 km) uod pouedńo, Madźarůma (366 km) a Słowacyjům (91 km) uod wschodu a s Mjymcůma (784 km) a Czeskům Republikům (632 km) uod půłnocy. Cuzamyn dugość lůndowych grańic wynośi 2562 km. Austrijo ńy mo dostympu do żodnygo morza.


text:
Nic z dypkom dnjoweho porjada, ale we wobłuku hodźiny naprašowanjow wobydlerjow zaběraše so Budyska měšćanska rada na swojim wčerawšim posedźenju z iniciatiwu Serbski sejm.
Budyšin (CK/SN). Akceptuje město Budyšin prawo Serbow na samopostajenje a na swójske ludowe zastupnistwo? Tole prašeše so dr. Měrćin Krawc w hodźinje naprašowanjow wobydlerjow na wčerawšim posedźenju Budyskeje měšćanskeje rady. Po wólbnej namołwje 1. meje w Čornym Chołmcu su Serbja Hornjeje a Delnjeje Łužicy namołwjeni, so do wólbneje lisćiny zapisać. Nimo toho móža kandidatow pomjenować. Wot 20. awgusta podłožki za listowe wólby rozesćelu a 3. nowembra hłosy wuliča. Měrćin Krawc mjenowaše tele prawólby „prěni krok samopostajowanja“. Dotal móhli Serbja jeničce jako priwatna wosobina abo jako zastupjerjo towarstwow wustupować, wón rjekny. Zaměr iniciatiwy je, identitu Serbow indiwiduelnje a jako lud skrućić. „Šansy nutřkowneho demokratiskeho hibanja nochcemy dlěje njewužiwane wostajić“, wón podšmórny.


text:
Hneda UEFA podo ostateczno decyzjo co do dalszych ewyntualnych szans Legii na walka o Liga Majstrōw. Odwoływani sie jednak od poczōntku skozane było na porażka. Tak rychtyk bōł to yno finał darymnego butlu, kiery zōnaczōł sie w ostatnim tydniu w polskich mediach. O co ta haja?
,,Nieprawdopodobny skandal”, ,,Stronniczość pseudodziałaczy”, ,,[Panowie z UEFA] nie liczą się z nikim”… To yno pora negatywnych kōmyntarzy co do decyzji UEFA. Yno o co tak rychtyk ci ludzie sie ciepiōm? w przepisach na dyć wszyjsko jes ofyn wyklarowane. Śmiyszne sōm argumynty, że wpuszczyni Bereszyńskigo ni miało wpływu na wynik rywalizacji. Jedyn pierōn czy zagroł 3 minuty czy cołki szpil. Walkower bez godki!
Poradza jeszcze zrozumieć żol fusbalistōw. Logiczne jes tyż odwoływani sie działoczy Legii, kierzi chcōm jakoś uciyc od winy i gańby. Za to wypowiedzi nikierych polskich szpecōw nikiedy ciynżko mi sie słucho.
Krōlym ,,złotoustych” fachmanōw jes standardowo pan Janek T. Były poseł PiSu i słynny torman reprezyntacji Polski znod już swojo teoria spiskowo. Bezmała Celtic już przed rewanżym kōmbinowoł jak załatwić se walkower. Mono Szkoci już wtedy wiedzieli, że Legia klupnie se samobója i wystawi zawieszōnego grocza, skuli czego potajymnie kōntaktowali sie z UEFA? Pan poseł jes tyż nawet pewny, że zachodni kluby niy byłyby tak niysprawiedliwie potraktowane w tej sytuacji. Yno kto jes w stanie wyobrazić se analogiczny warszawski bajzel w Barcelonie czy Manchesterze? Tera zostowo yno czakać, aż w sejmie ruszy nowo kōmisja śledczo… Zaś uciecha do dziynnikorzy.
Mono do kōmisji tej wloz by tyż ktoś z inkszej partii? Co ciekawe Rōman Kosecki poseł PO mo podobne zdani, co jego niydowny rywal polityczny. Decyzja UEFA go ,,zniesmaczyła”. Co wiyncyj nasz polityk zastanawio sie czamu delegat UEFA niy przestrzegoł Warszawiokōw przed szpilym, coby niy wpuszczali Bereszyńskigo. Widać wojskowy klub, ale organizacjo z wojskiym ni mo wiela wspólnego. Delegat powiniyn ich wachować jak przedszkolanka…
Niy wszyjscy wypowiadajōm sie w tym tōnie. Z drugij strōny pojawiajōm sie kōmyntorze, z takimi słowami jak ,,frajerstwo”, ,,niechlujstwo”, czy ,,kompromitacja” Legii. Nojlepij jak dō mie sytuacjo ocynio Jerzy Dudek. Były torman Liverpoolu podkreślo, że na kożdym poziōmie rozgrywkowym wystawiyni niyuprawniōnego grocza kōńczy sie walkowrym. Tōż w B czy C-klasie musiałoby sie to skōńczyć podobnie. Legia zachowała sie po amatorsku i to ewidyntnie ich wina.
Ni ma co psioczyć i przezywać. Nastympnym razym lepszy posprzōntejcie swōj bajzel niz zaś zaczniecie butlować. Po co darymnie robić se gańba?
Forgot żol wōm jes Legii? Bo jo za nimi niy płacza…


text:
Informatory
Artykuły
Archiwum Państwowe w Katowicach. Informator o zasobie archiwalnym
Opracowanie zbiorowe pod redakcją Piotra Matuszka
Warszawa 2007
Archiwum Państwowe w Katowicach Oddział w Cieszynie. Informator o zasobie archiwalnym
Anna Machej, Piotr Matuszek
Katowice 2009
Archiwum Państwowe w Katowicach Oddział w Gliwicach. Informator o zasobie archiwalnym
I. Frołow, B. Małusecki, P. Matuszek, J. Wolanin
Katowice 2012
Cena: 33 zł
Archiwum Państwowe w Katowicach Oddział w Pszczynie. Informator o zasobie archiwalnym
Piotr Matuszek, Joanna Szczepańczyk
Katowice 2009
Cena: 35 zł 5 zł


text:
Rozdźělne měnjenja k planowanemu přetwarej bywšeje šule
Chrósćicy (JK/SN). Ke kontrowersnej diskusiji dóńdźe na wčerawšim posedźenju Chróšćanskeje gmejnskeje rady, jako předstaji wjesnjanosta Marko Kliman (CDU) naćisk za wobzamknjenje, přepodać planowanske a přewodne dźěła we wobłuku naprawow za přetwar bywšeje srjedźneje šule we wsy na gmejnski a kulturny centrum. Za to předwidźaneho architekta někotři radźićeljo wotpokazachu. Přičina su zdźěla wšelke misnjenja architekta při zwoprawdźenju twarskich dźěłow na nowej Chróšćanskej pěstowarni. Te pak móžachu z podpěru architekta krok po kroku wotstronjeć, tak zo pěstowarnja nětko bjezporočnje funguje. Dokelž skeptiscy radźićeljo tajke situacije wospjet nazhonić nochcedźa, woni namjetowachu nadawk druhemu běrowej abo architektej přepodać, hač bu namjetowane, abo nadawk hinak wupisać dać. To pak wjesnjanosta wotpokaza. Skedźbni na to, zo maja so trěbne podłožki a z nimi tež nadawk za twarski přihot a dohlad hač do 9. februara wotedać.


text:
God is good (Gig) – pod tymle hesłom wotmě so kónc tydźenja na łuce blisko Róžeńčanskeje cyrkwje křesćanski festiwal za młodźinu a swójby. Hižo pjatk běchu prěnje zhromadne zarjadowanja wěriwych, sobotu a wčera slědowachu cyły dźeń dalše.
Róžant (cš/SN). Nimo dźěłarničkow, kotrež zaběrachu so z načasnymi temami, kaž ze seksualitu w zwisku z nabožinu abo tež powšitkownje z młodźinskim wuwićom, wabjachu wosebje hudźbne koncerty křesćanow a zajimcow na swjedźensku łuku při Róžeńčanskej hnadownej cyrkwi. Při tym zastupowaše kóždy wuměłc wosebitu powěsć. Tak zasadźeja so wěriwi bikerojo z USA přećiwo wotehnaću. Kaž organizatorojo zdźěla, je so dohromady něhdźe 800 ludźi – mnozy tež z Pólskeje, Čěskeje a ze Šwicarskeje – na kónc tydźenskich zarjadowanjach wobdźěliło. Wuhotowało bě festiwal nowozałožene towarstwo Ostwind, wokoło hłowneho iniciatora patra Paulusa. Wone bě tež hižo na Alojsowym festiwalu loni spočatk julija w Radworju sobu skutkowało.


text:
Babski cōmber na Bykowinie
6 czyrwnia mijŏ prawie rōwnŏ rocznica ôficjalnego patrōnatu Św. Barbary nad Rudōm Ślōnskōm (ôd 1998 roku), tōż Zwiōnzek Gōrnoślōnski i tamtejszŏ parafijŏ świyntyj Barbary zôrganizowali wystawã „Babski cōmber u Św. Barbōrki”.
Na wystawie idzie ôglōndać prace ôd halymbiana Marka Wacława Judyckigo, co maluje herby. Na wystawã ôbrane były jego autorstwa herby, co na nich sōm patrōnki miast i gmin. Postrzōd nich ekstra miejsce zajmujōm herby ôd Rudy i Strumiynia, bo to na nich pokŏzanŏ je świyntŏ Barbara.
Idzie tyż ôbejzdrzeć skany walorōw filatelistycznych ze postaciōm świyntyj Barbary.
Cołkŏ wystawa ôprawiōnŏ je tyż ekstra rymowanōm narracyjōm ôd Brōnisława Wōntroby.
Foto na wiyrchu: Pogo91 / Wikimedia Commons


text:
K zakónčenju bojow Druheje swětoweje wójny w aprylu 1945 steješe fronta mjez němskim a ruskim wójskom w Koslowje. Někotři wjesnjenjo chcedźa k spomnjeću na to pomnik stajić.
Koslow (SN/MiR). 80 procentow statokow a domskich w Koslowje bě po wojowanjach zničenych. Jědnaće młodych wjesnjanow je jako wojak zahinyło, jeničce z Budarjec swójby běchu to štyrjo. „Na to njesměmy zabyć. Dyrbimy młodych ludźi, wosebje tež přichodne generacije na stawizny našeho regiona skedźbnić“, powěda Koslowčanka Wórša Pašcyna. „Runje nětko, hdyž so prawicarske a nacionalsocialistiske zmyslenje wospjet w towaršnosći šěri, je to jara wažne.“


text:
Cyle w znamjenju Kamjenskeje kołbaski steješe wčera centrum Lessingoweho města. Tam wotměchu so prěni raz kołbaskowe wiki. A te běchu wulki wuspěch, kaž wothłós pokaza.
Kamjenc (UM/SN). „Kamjenc njeje nam smorže“ steješe na jednym z plakatow na kromje torhošća před radnicu. Nimoducy běchu namołwjeni, swoje přeće za Lessingowe město – pak z wida wobydlerja pak z wida wopytowarja – na mału cedlu napisać a na plakat přičinić. A přeća běchu zawěrno mnohostronske. „Kino“ steješe na jednym łopjenu, „kupjel“ na dalšim a „jutrowne jěchanje“ na třećim. W zašłosći často zwuraznjene přeće za žiwym nutřkownym městom njetrjebachu připisać. Te mjenujcy je so znajmjeńša wčera na něšto hodźin spjelniło. Měšćanska managerka Anne Hasselbach a jeje sobuwojowarjo běchu ze swojej ideju kołbaskowych wikow wulku ličbu wobydlerjow a wopytowarjow do centruma přiwabili.


text:
Siddhartha Gautama
Siddhartha Gautama (sanskrit, सिद्धार्थ गौतम, Siddhārtha Gautama) (* 563 do Chr. w Lumbini; † 483 do Chr.) jo ako Buddha wucył dharmu (pówucbu) a jo togodla naglědany ako załožaŕ buddhizma. Jogo smjertne lěto 483 do Chr. jo dłujko płaśeło ako nejstarše, wěsće datěrowane tšojenje indiskich stawiznow, což pak se źinsa mócnje wobcwiblujo. Historikarje z togo wuchaduju, až jo něźi lětstotk pózdźej wumrěł.
Mě
Siddhartha jo było spócetne mě, kótarež stej jogo starjejšej jomu dałej. Wóno wóznamjenijo „ten, kenž jo (swój) cil dojśpił“. Siddhartha Gautama jo sanskritowa forma mjenja. W Pali, w rěcy nejstaršych tekstow buddhizma, zni wón Siddhattha Gotama. Mě Gotama resp. Gautama jo wón pśiwzeł akle pózdźej, ako jo był asket. Z tym jo se na jadnom boce póśěgnuł na stary brahmanski rod a zrownju jo se wót bogow wótwobrośił, aby ze swójskich mócow namakał drogu, na kótarejž se wuswětlijo.
Pódla pomjenjenja ako Buddha (pó słowje: wócuśony) su se Siddharśe Gautamje teke druge cesne mjenja pósćili, mjazy nimi Tathagata (sanskrit, तथागत, tathāgata, "ten, kenž jo se tam dostał") a Shakyamuni (sanskrit, शाक्यमुनि, śākyamuni, "mudry z roda Shakya").
Žywjenje
Rozpšawy wó žywjenju Siddharthy su se gromaźili akle pó jogo smjerśi wót cłonkow Sanghi, zgromaźeństwa Dharma-prakticěrujucych, a su se dłujko jano wustnje dalej dawali.
Slědujucy tekst pódawa tradicionelnu powěsć wó žywjenju Siddharthy:
563 do Chr. jo se naroźił kralowskej familiji w pódpołnocnej Indiskej w Lumbini syn, Siddhartha. Wiźaŕ jo nanoju zwěšćił, až buźo jogo syn pak wjeliki kral pak wjeliki swěty. Aby syn raz mógał byś z kralom, njejo nan jogo dał kubłaś w nabóžninje a njejo dopušćił, až syn górje wiźi. Južo ako góle jo Siddhartha był pśez wšu měru mudry a wobdarjony. Ze 16 lětami jo se z princesnu Yasodharu wóženił. Stej bydliłej w kšasnem palasće, źož jima materielnje njejo nic felowało.
Siddharthu pak to njejo wupołniło daniž spokojało. Toś jo se pušćił ze 29 lětami pó póroźe jadnučkego syna Rahule na krotke drogowanja. Na nich jo zmakał starca, chórego a asketa a jo wuglědał tłajucego wumarlika. Siddhartha jo spóznał, až su chóroba, starstwo, górje a smjerś kšuśe ze žywjenim spleśone. Bogatstwo a derjeměśe tomu njewótpomagatej.
Tak jo se rozsuźił namakaś wudrogu z górja a śerpjenja. Wón jo wopušćił familiju a bźezstarosne žywjenje w palasće. 6 lět jo był žywy w kšutej askezy, tak až jo pśisamem z głodom wumrěł. Wótegrona a nutśikowny měr pak njejo namakał. Toś jo se wótwobrośił wót tradicionelnych nabóžninow a metodow swójogo casa, aby nastupił swóju drogu.
Ako 35-lětny jo sejźeł raz dłymoko zanurjony pód figowcom. A jo se wuswětlił. Jo se wulichował wót gramoty, póžedanjow a njewědy. Wót toś togo wokognuśa jo był Buddha, „ten, kótaryž jo wócuśeł“. 45 lět dłujko jo něnto lud rozwucował wó dobrych pócynkach, meditaciji a mudrosći. Jo jich wucył „srjejźnu drogu“: žywjenje mjazy luksusom a askezu. Droga, kótaraž wjeźo do „wócuśenja“, kśesćijan by gronił do raja.


text:
Bojka? Kniga historyczno? To mómy pytanie!
Tak papjyż Franciszek godo ło modlitwie różańcowyj. "Modlitwie ludzi prostych i śwjytych".
...spytoł sie mie łostanio znajómy, bo wjy, że prowadza Bojkobloga, a i w ogóle, móm do bojek słaboś.
Chopy, nazot do Europy!
Nojlepszo wakacyjno lektura?
Downo, downo tymu. Na jednym tyskim łosiedlu... :)
Bo jak to jes z tymi bojkami i ksiónżeckami, kiere paczało sie i czytało za bajtla?
Z biblijnymi kómiksami jes trocha tak, jak z animówanymi, biblijnymi filmami. Abo z biblijnymi ksiónżeckami do nojmłodszych.
Abo bojkoblogowe potyczki z Wiedźminym.
Coś do bajtlów, trocha wjynkszych "małych gizdów" i do starych kamel i kóni :)


text:
Som Pittkunings. Som serbski a spiwam swój spiw
Pittkunings zaźiwujo na life-wustupach ze zamóžonym spiwanim, kótarež njetrjeba playback. Zdźaržnje wužywana gitara pódpěrujo statkownje spiwanje. Melodije, kenž njejsu jano inspirěrowane wót nimskego rocka a serbskeje ludoweje muziki, pokazuju se ako dobre powdawarje poetiskich słowow. Take wulicuju z melancholiju, satiru a radosć tomu žywjenja wo wšednem dnju z lubosću a bźez lubosći, wó zgubjenju a zasejdobyśu domownje a swójeje rěcy.
Pěsnje spiwaju małemu swětoju wo wjelikem- Swětowu muziku z Łužyce. Z górucnym temperamentom, kabaretistiskeju šybałosću a zamóžnosću zacuwanja dospołnujo to, wó co se druge z muzikaliskimi pómócnymi zrědkami pódermo procuju: atmosferu. Ta wzejo pśisłucharja sobu do mentality, kótaraž jo tomu nimskemu pó milach zdalona: do „tak-ale-teke-tak“, do smjaśejucego płakanja a płakajucego smjaśa.
Tak se jomu góźi dorosćonych a rowno tak źiśi rozpalowaś za swóje tšojeńka, lěc ako politiski kabaretist, bajkaŕ abo serbski pěsnikaŕ.


text:
k startowej stronje | archiw | impresum | kontakt
wutora, 23.10.2018 | k dolnoserbskej wersiji
Werner Měškank, Chóśebuz 18.10.2006
„Strelitzia reginae“ - Afriska kwětka ze serbskim mjenim
© Werner Měskank, 2006.
Wjelicny strus kšasnych strělicijow wita woglědarjow na dwórje historiskego doma w Orotawje na Kanariskej kupje Teneriffa. Cośo ceły wobraz wiźeś? How kliknuś!
Eksotiska wěcejbarwna kwětka mjenujo se „rajownicka“ (nimski: Paradiesvogelblume). Wěcej znata jo wóna snaź z mjenim słowjańskego póchada „Strelitzie“. Strelitzia (serbski grońmy „strělicija“) ma swóju staru domownju w pódpołdnjowej Africe. Wóttam jo se rozšyriła a słuša źinsa k nejwoblubowanjejšym suweniram z kupow Kanarow a Madeira. Tutón tekst eksistuje tež hornjoserbsce! Tu kliknyć!
Pěś družynow strělicije su znate, kótarež njasu łatyńske mjenja Strelitzia reginae, Strelitzia alba, Strelitzia caudata, Strelitzia juncea a Strelitzia nicolai. Ta nejwěcej znata Strelitzia reginae narosćo do dwěju metarjowu wusoko. Strelitzia nicolai, kótaraž kwiśo běło-módra, pak dojśpijo samo 8 do 10 metrow a mjenujo se togodla teke bomowa strělicija.
© Werner Měškank, 2006
Strělicije na nutśikownem dwórje starego młyna a něntejšneje kafejownje w Orotawje na kanariskej kupje Teneriffa.
Strělicija jo botaniska pśiswójźbna banany. Smy pśiwucone, až pśekasańce (insekty) kwětki wopłoźiju. Strěliciju pak nic. Wóna trjeba a pśiwabijo k wopłoźenju małke ptaški. Strělicija jo se perfektnje na to nastajiła: Gaž mjodowe ptaški (nimski: Honigvögel) pśilěśe a za słodkeju askrawe śamnožołte kosmicki. Nałpy a ptaški je raźi žeru a póstaraju se pśmězgu rostliny póžedaju, sedaju se wóni na módre kronowe łopjenka kwiśonki. Z gruźu to ptašacko kwiśonkowe łopjeńka rozdźělijo. Prošk kwětki wóstanjo pótom na nožkach a pjerkach ptaška wisecy. Gaž wón se pótom na pśiducu kwětku sednjo, pśenjaso pśi tom prošk a ju tak wopłoźijo. Pótom narosćone semješka strělicije maju jez to teke ned wó „wusew“ semješkow w cełej wokolnosći.
Strělicija njejo jano biologiski a optiski njewšedna kwětka. Wóna njaso rozmjej serbske mě. Dokradnje gronjone póchada mě z dawno wumrěteje pódwjacorno-słowjańskeje rěcy Łutykow a Obodritow. To su byli słowjańske susedy na pódpółnocy Serbow w źinsajšnej Mecklenburgsko-Pśedpómórskej. W słowje „Strelitzia“ štycy wóznam „stśělaś“ (schießen) resp. „stśělc“ (Schütze). We wšych drugich słowjańskich rěcach a narěcach namakajoš pódobne słowa, pśeto to jo wjelgin stare słowo. W pódzajtšnem źělu Nimskeje namakajomy do źinsajšnego radnu licbu městnych mjenjow (Ortsnamen) ze samsnym kórjenim, na pśikład Stralsund, Strelow, Strellin, Stralau, Neustrelitz a dalšne. Kak pak jo afriska kwětka dostała słowjańske mě?
Kralowka Charlotte von Großbritannien (1744 - 1818), roźona Sophie Charlotte zu Mecklenburg-Strelitz. Cośo ceły wobraz wiźeś? How kliknuś!
W měsće Aberdeenje roźony šotiski botanikaŕ a zagrodnik Francis Masson (1741 – 1805) jo kwětku strěliciju w pódpółudnjowej Africe namakał a do Europy pósłał. Jenźelski botanikaŕ Sir Joseph Banks (1743 – 1820) běšo jomu nadawk dał, pśi Kapje dobreje naźeje w pódpołudnjownej Africe rostliny gromaźiś. Zgromadnje ze sławnym jenźelskim namórnikom a slěźarjom Jamesom Cookom (1728 – 1779) jo Masson z łoźu „Resolution“ do pódpołudnjoweje Afriki jěł, źož jo w lěśe 1772 pśistał. Až do lěta 1775 jo wón tam slěźił a wěcej nježli 500 eksotiskich rostlinow do Jenźelskeje słał. Pózdźej jo Masson teke na Madeira, na Kanariskich kupach a hynźi był a slěźił. Snaź jo wón pśi tom teke kwětku strěliciju tamkor sobu wzeł, to pak njejo wěste. Wěste jo, až jo wón teke strěliciju namakał a tegdy Josephoju Banksoju do Londona pósłał.
Kak jo tomu dojšło? Masson a Banks ga stej byłej botanikarja z wjelikobritańskeje kupy a njejstej zewšym žeden zwisk do słowjaństwa měłej. Masson pak jo był prědny „góntwaŕ za rostlinami“ w Kew gardens, to su kralojske botaniske zagrody na krotkem wjacoru wót jenźelskeje stolicy Londona. Jenźelski kral a Hannoverski kurwjerch Georg III. William Frederick (1738 - 1820) jo wuznamnego botanikarja a slěźarja Josepha Banksa pśistajił, aby wón kralojske zagrody dalej wutwarił. Manźelska jenźelskego krala Jura III. pak jo była Sophie Charlotte zu Mecklenburg-Strelitz (1744 – 1818). Lej: Joseph Banks jo Francisa Massona do pódpołudnjoweje Afriki pósłał. Masson jo tam pyšnu eksotisku kwětku namakał a Banksoju do Londona pósłał. Banks pak jo był wót rostliny, kótaraž ma kwiśonku hejnak głowu žorawy, tak wobmanjony, až jo měnił: Taka kralojska kwětka musy dostaś kralojske mě. Ku cesći jenźelskeje kralowki Sophie Charlotte jo rostlinje dał botaniske mě „Strelitzia reginae“ – kralowka strělicija!
Až do źinsajšnego stoj we wjelikem kralojskem parku w Kewju „Queen Charlotte´s Cottage“ – budka kralowki Charlotty – mjenjony rědny domcyk. Kral Juro III. jo jen swójej Charlośe k swajźbje darił. Dnja 8. septembra 1761 stej se ženiłej, a 29. septembra bu Charlotta na jenźelsku kralowku kronowana. Kralojska familija pak jo domcyk jano ako pśebywański dom k piknikowanju wužywała, nic k bydlenju. Zagrody krala su se w lěśe 1840 na narodnu botanisku zagrodu pśewěnowali. W lěśe 2003 jo organizacija UNESCO Royal Botanic Gardens w Kewju do lisćiny swětowego kulturnego derbstwa zapisała. Wušej milion wobydlarjow kužde lěto do zagrodow woglěda.
Co ga ma kralowka Jenźelskeje ze Słowjanami cyniś? W leksikonach cytamy na pśikład tak: „Sophie Charlotte zu Mecklenburg-Strelitz (* 19. maja 1744 w Mirowje; † 17. nowember 1818) jo była nimska princesna, kótaraž bu pśez žeńtwu z kralom Georgom III. ako kralowka Charlotte kralowka Wjelikobritańskeje a Iriskeje a kurwjerchowka (pózdźej kralowka) Hannovera.“ Wóna jo póroźiła 15 źiśi, jeje nejstaršy syn, Georg IV. (1762 – 1830), bu pśiducy kral w Jenźelskej. Jenźelcanarka – Nimka – Słowjańka, kak se to něto ma?
Litografija "Heinrich der Löwe bezwingt die Wenden an der Ostsee", koporrytwa Bernharda Rodego, wokoło 1800. Cośo ceły wobraz wiźeś? How kliknuś!
Pšawje jo, až Sophie Charlotte jo pśišła z Nimskeje a až jo była zemjanka – ale ze słowjańskimi kórjenjami! Zemjaństwo licy se pó muskej liniji slědk. Sophie Charlotte póchada w direktnej liniji wót slawnego obodritskego wjercha Niklota († 1160). Ten běšo zmužny wjerch pódwjacornych Słowjanow a jo w 12. stolěśu wjele lět wuspěšnje pśeśiwo nimskim zadobywarjam wójował. Wón jo až do swójeje smjerśi w lěśe 1160 njewótwisne obodritske mócnarstwo pśeśiwo nimskemu kraloju Hendrichoju lawoju (Heinrich der Löwe, 1129 - 1195) zašćitował. Hyšći w lěśe 1920 jo nimski historikaŕ Otto Vitense w knigłach wó stawiznach Mecklenburgskeje Niklotowe statki gódnośił ze słowami: „Die Kraft des Wendentums zu erhalten, betrachtete er als seinen Beruf. ... Er ist und bleibt der Nationalheld des wendischen Volkes ...“ Teke syna Niklota, Pribislaw († 1178) a Wjertislaw († 1164), stej pśeśiwo Hendrichoju lawoju, mócnemu nimskemu kraloju Sakskeje a Bayerskeje, wó lichotnosć a njewótwisnosć swójeje domownje wójowałej. Nimski kral Hendrich law w lěśe 1164 jo pśikazał, popajźonego słowjańskego wjercha Wjertislawa wobjesyś. Ako pomsćenje jo jogo dał zamordowaś, dokulaž Pribislaw se njejo jomu pódał. W lěśe 1166 – cłowjek njekśěł wěriś – jo syn Pribislawa, Heinrich Burwin I. († 1227) se zmanźelił ze źowku mordarja wujka a starego nana, Matildu († do 1219) a dłujka surowa wójna jo była zakóńcona. Zemjańska swójźba pó Pribislawje jo pótom až do lěta 1918 w Mecklenburgskej kněžyła.
Toś póchada mecklenburgska princesna, kralowka Engelskeje a Iriskeje Sophie Charlotte z jadnogo z nejstaršych zemjańskich domow Nimskeje. Wóna reprezentěrujo XIX. generaciju III. dynastije cełkownego mecklenburgskego zemjaństwa pó obodritskem wjerchu Niklośe.
Nejwuše pócesćenje Strělicańskich wójwodow jo se mjenowało "Orden der Wendischen Krone", kenž pokazujo teke oranžowu a módru barwu strělicije. 700 lět pó smjerśi obodritskego wjercha Wjertislawa w lěśe 1864 bu rěd wudany wót wjelikowójwody Friedricha Wilhelma von Mecklenburg-Strelitz. W Serbskem muzeju w Chóśebuzu su take rědy w serbskej numismatiskej zběrce sobu wustajone.
Pśisłušniki togo zemjaństwa wuznaju se až do źinsajšnego k swójim słowjańskim kórjenjam. Teke Sophie Charlotte jo to wěźeła. Tak móžomy to wucytaś z jeje měnjenja wó tak pómjenjonych „Prilojskich idolach“ (Prillwitzer Idole). Wóna jo měła swójo spódobanje na tom „słowjańskem pantheonje“ tych pózdatnych pśibogow. Wóna jo teke měniła, až to su znanki tatańskeje wěry jeje słowjańskich prědownikow a jo se naźejała, až wunjasu sławu a pśipóznaśe za jeje mecklenburgsku domownju. Publikacija „Die gottesdienstlichen Alterthümer der Obodriten aus dem Tempel zu Rethra am Tollenzer=See“, kótaruž jo dwórski prjatkaŕ Strělicańskich wójwodow, superintendent a konsistorialny raźc Andreas Gottlieb Masch z Nowego Branibora w lěśe 1771 wudał, bu samo jenźelskej kralowce Charlośe wěnowana. Až su te bronzowe figurki byli sfalšowane, wšak njejo wóna nikula zgóniła.
Strělicańske zemjaństwo, póchadajuce wót słowjańskich wjerchow, jo nastało 1701 pśez źělenje Mecklenburgskeje do krajowu Mecklenburg-Schwerin (Zwěrin) a Mecklenburg-Strelitz (Strělic). Prědny kněžaŕ nowego Strělicańskego kraja jo był pótomnik Niklota, wójwoda Adolph Friedrich II., z titulom „Erster Regierender Herzog zu Mecklenburg-Strelitz, Fürst zu Wenden, Schwerin und Ratzeburg, Graf zu Schwerin, der Lande Rostock und Stargard Herr, etc.“. Princesna Sophie Charlotte zu Mecklenburg-Strelitz jo była jogo enkelźowka wót syna Adolpha Friedricha II. z jogo tśeśego manźelstwa.
Slobrana medalja, wudana 1773 pśi góźbje załoženja mediciniskego towaristwa w Londonje, z portrejom Sophie Charlotte zu Mecklenburg-Strelitz.
Strělicańske a Zwěrińske wójwody a wjelikowójwody su w Mecklenburgskej kněžyli až do lěta 1918. Zwěrińske obodritske zemjaństwo jo ze smjerśu slědnego muskego zastupnika, wójwody Christiana Ludwiga (1912 – 1996) wumrěło. Strělicańske zemjaństwo pak ma hyšći muskich pótomnikow: W pódpołudnjowej Nimskej bydlecy wójwoda Georg Borwin zu Mecklenburg-Strelitz wóswěśijo lětosa w juniju swój 50. narodny źeń. Pśed někótarymi lětami jo źiśecy casopis „Płomje“ južo raz wó njom pisał. Jogo starjejšej stej jomu dałej mě Borwin pó mjenju enkelsyna sławnego wjercha Niklota ze Schwerina. Pśez to njewšedne słowjańske mě som na njogo starcył, som jogo póznał a teke pokiw na mě eksotiskeje kwětki strělicije dostał, kótarejež mě jogo familija teke dalej nosy.
Ku cesći mecklenburgskeje princesny a jenźelskeje kralowki Sophie Charlotte słowjańskego póchada wšak njejo jano pyšna kwětka strělicija pómjenjona. W USA a w Kanaźe njasu samo někótare wót mecklenburgskich wudrogowarjow załožone města a gmejny jeje mě Charlotte.
© Werner Měškank, 2006
Awtor pśinoska lětosa w februaru w měsće Orotawje na kanariskej kupje Teneriffa, źož na wjele městach wence strělicije kwitu. Pśi nas by take kwětki wence w zymjem zmarznuli. Cośo ceły wobraz wiźeś? How kliknuś!
Wence w naturje kwiso strělicija někótare tyźenje dłujko. Sy-li ju ako kwětku wótrězanu za struskack do waze kupił, musyš jej pitśku pomogaś, aby dłujko kwitła: Ten dłujki zeleny šnapac jo kaž póstolka, w kótarejž kwiśonki spiju. Ten šnapac dejš rozglědniwje pó swójej cełej dłujkosći wócyniś a tak spijucym pisanym kwiśonkam słyńcko pokazaś. Gaž to njecyniś, wóni zginu a zgniju w nutśikach. Jolic wšo derje cyniš, móžoš se dwa, abo samo tśi tyźenje dłujko radowaś nad eksotiskeju rostlinu.
Dlějše wjasele, ale teke něco procowanjow maš, cos-li strěliciju ako cełu rostlinu kwiśecu w rostlinowem gjarncu kubłaś. Na Kanariskich kupach móžoš tunje strělicijowe semješka dostaś abo teke južo małke rostliny. Ale w někótarych zagrodnikarstwach ju teke wu nas dostanjoš. Gaž coš ned wětšu kwiśecu rostlinu w gjarncu měś, pak njejo kradu tunja.
Strělicija jo ako rostlina z tropiskich regionow robustna a njebóji se górucego wjedra abo parjecego słyńca. Jano młode rostliny njekśě ned pśedłujko direktne słyńco měś. W lěśu žycy sebje śopłe, swětłe a powětšojte (luftig) město a pśecej dosć wódy. Pśi tom jo regula: njemusyš kuždy źěń woblewaś, ale weto pśecej pórědnje wjele wódy dawaś. Strělija z wjele łopjenami wjele wódy wuparijo (verdunsten).
W zymjem co strělicija pitśku chłodnjej staś. Wóna dej se pśed mrozom šćitaś a w tom casu nanejwěcej (höchstens) raz wob mjasec gnojiś a jano mało woblewaś. Wóna móžo pak teke dalej w śopłem staś. Ale pótom žycy se teke dalej dosć swětła a wódy. Śamnosć, zymu a stojecu wódu w rostlinowem gjarncu wóna zazło bjerjo.
W zymskem gumnyšku Měškankojc familije w Škódowje jo mjazy dobrym dwanatkom wšakorakich eksotiskich kwětkow lětosa prědny raz w gjarncu kubłana strělicija zakwitła, a kněni Měškankowa se pśez to wjaselijo.
Strěliciju ze semješkow kubłaś, jo móžno a popšawem njekomplikowane, ale weto wěc wjelikeje sćerpnosći. Kupjone semješka musyš jaden źeń w śopłej wóźe namacaś (einweichen). Pótom pśidu do zemje. Oranžowe kosmicki deje se wótpóraś, aby w zemi njezgnili (faulen). Rostlinska zemja wobstoj z pěska a zaměšanym smogorjom (Torf). Semješka deje se jano něźi pół centimetarja ze zemju pókšyś, njedeje we wóźe lažaś, ale žyce sebje weto śopłu mokšotu wokoło sebje. Nejlěpjej stajijomy rostlinowy gjarnc do šklicki z wódu a pótom na śopłe městno. A pótom, kaž južo gronjone, wupomina se kubłanje ze semješkow wjele sćerpnosći … Skóro drje móžomy se wjaseliś na prědne łopjeńka. Gaž jo wó něco narosła, trjeba – se wě – pśecej wětšy gjarnc. Ale až do prědneje kwiśonki mógu zajś styri do šesć lět!
Togodla źo z młodymi rostlinami, kenž se wót kórjenjow stareje rostliny wótšćěpiju lažčej. Pótom trajo snaź jano jadno abo dwě lěśe až do prědneje njewšednje pyšneje kwiśonki strělicije. W kuždem paźe jo to radostne dožywjenje, gaž eksotiska kwětka prědny raz kwiśo.
Źěł togo teksta jo był wózjawjony južo w serbskem źiśecem casopisu Płomje.
Chceće swoje měnjenje k tutemu přinoškej wozjewić?
Wobdźělće so na našej diskusiji!


text: Delni Wujězd (AK/SN). Srjedź oktobra chcychu w Delnim Wujězdźe Sprjewju zaso napjeć. Generalne saněrowanje spušćadła so tam wot kónca februara po planje realizowaše, dźěłaćerjo njeběchu w zastatku. Potom pak nańdźechu na betonowych stołpach njenadźicy přeco zaso dźěry. „To bě wosebje we wobłuku, kotryž je hewak přeco pod wodu. Z tajkimi překwapjenkami dyrbiš při nuznym saněrowanju přeco ličić. W tutej wulkosći njeběchu problemy spóznać“, praji Mechthild Lehmann, wjednica projekta Sprjewine spušćadło při krajnym zarjadnistwje rěčnych zawěrow Sakskeje, zawod Sprjewja/Nysa sewjer. Tute jako twarski knjez naprawu, generalne saněrowanje tež zamołwja. Projekt něhdźe 2,3 miliony eurow płaći. Swobodny stat Sakska to stoprocentnje financuje.


text:
Ôd Mōniki z Ameryki: Amerykańsko drugo poprawka
Chciałach Wōm lekkōm rynkōm napisać ô czymś amerykańskim, ale przed chwilōm żech przeczytała, co zajś ftoś zastrzelōł pora dzieci we szkole postrzednij we stanie Maryland i jakoś nie poradza sie tera wygupiać. Uprzedzōm Wos, bydzie fest na poważnie. Ino miesiōnc nazod aże 17 dzieci i rechtorōw zabiōł synek we szkole na Florydzie, a jeszcze pryndzyj 58 ludzi zastrzelōnych w czasie kōncertu na wolnym lufcie we Las Vegas. I tak by wymiyniać i wymiyniać… Tak z czystyj ciekawości wyguglowałach sie lista szkōł kaj doszło do strzylanin i aże mi sie wosy ne łebie zjeżyły, tak tego dużo i tak ô tym cicho. Wydowałoby sie, że jak zginie jedna abo dwie ôsoby, to sie to ani niy nadowo na żodne nogōwki. Straszno, ale tyż prawdziwo jest konkluzyjo, co nōm to znormalniało i już nos nie dziwi, co dzieci sōm mordowane we szkołach a kożdo zbiyranina ludzi może sie stać cylym jakigoś psychopaty z kałachym. Jak to pisza jeszcze niy wiadomo nic ô tyj strzylaninie w Marylandzie, nie wiadōmo fto strzyloł, czymu strzyloł i wiela dzieckōw uciyrpiało abo straciyło życie. Jedno jest zicher, nie ustowo dyskusyjo miyndzy zwolynnikami a przeciwnikami powszechnego dostympu do brōni polnyj. I jakbyście tukej byli, to naprowda ciynżko by Wōm było zdecydować po keryj być strōnie.
Dalszŏ tajla artykułu niżyj
Jedyno broń jako żech kedykolwiek trzimala we rynce to było na kerymś ôbozie harcerskim, jak my sie uczyli strzylać do cylu, ale ani niy wiym, co to bōł za gwer i nigdy niy miałach ôchoty sie uzbroić, chocioż tukej jest to całkiym proste. Drugo poprawka do amerykańskij konstytucyji gwarantuje kożdymu prawo do posiadanio brōni. To ni ma tak, co sie idziesz do sklepu i ladujesz do koszyka pistola abo kałacha, płacisz i wyłazisz. No ale prawie. Kożdy amerykański stan, tak jak we wszystkim, mo swoje własne prawo regulacyje dostympu do brōni i wszystko zależy ôd tego, jako brōń sie chce kupić. Zasiyngłach tukej wiedzy kolegi ze roboty, kery wiela ô tym wiy i mi pedzioł, co jak fest chca, to dzisiej moga sie iś do Walmarta, wypołnić jedyn papiōr, coby mie mogli trocha posprawdzać, zapłacić i na wieczōr moga mieć gana pod łōżkym. Jo sie na tym nie znōm aż tak fest, ale mōj ekspert pedzioł mi tyż, co niektōre rodzaje broni wymogajōm ekstra licyncji i ukończonych kursōw. Ale gyneralnie prawie kożdy takie pozwolynie może dojś łatwo ôtrzimać. Dużo rola gro tukej bardzo bogate i silne pro-gun lobby we Amerykańskim Kōngresie, kere robi wszysko, coby nie było dalszych utrudniyń we dostympie do brōni i kere do sie pokroć za wspomniano drugo porawka do konstytucyji. Za wszyskim stojōm ôczywiście grube piniōndze.
Trocha mie to zszokowało, jak żech sie dowiedziała, wiela moich amerykańskich znajōmych mo w dōma pistōla. I to niy tak, co sie tym chwolōm abo noszōm we taszce, ale tyż wiedzōm, co prawo gwarantuje im użycie tyj broni. Jeszcze niydowno wydowało mi sie to trocha przesadzōne, take dramatyzowanie, co lepiyj mieć bo nigdy nic nie wiadōmo, bo trzeba mieć sie jak ôbrōnić, aże roz ftoś mi w środku nocy, po cimoku, zaklupoł we ôkno. W chałpie śpiōm dzieci, ze strachu ani niy wiym kaj zech wsadziła komōrka, coby po policyjo zadzwōnić. Na szczynście to ino gupie ludzie szukali kogoś po nocy i im sie zdowało, co znojdōm zguba we mojij chałpie. Może rychtig czułabych sie bezpiecznij jakbych wiedziała, co moga aby kogoś tym ganym postraszyć. Dużo żech tu dyskutowała ze amerykańcami i musza prziznać im racjo w jednym: broń sama niy strzylo. Zawsze to czowiek pociōngo za spust i w tym problym, co ta broń nie zawsze i wszyndzie trefio we sprawdzōne i ôdpowiedzialne rynce.
Powiym Wōm po prowdzie – wszyscy sie bojōm. U mojego bajtla we szkole, we takim kamerliku przy dwiyrzach siedzi uzbrojōny policjant, na połnym etacie. Do szkoły ani niy idzie sie tak bez niczego wlyź, jest zwōnek z kamerkōm, tak co pani recepcjōnistka może tych dwiyrzi niy ôtworzić jak jij sie zwōniōncy niy spodobo. Wszyske inne wejścia sōm zawsze zawarte, a jakby je ftoś chcioł ôtworzić, to włōnczy sie alarm. Dzieci majōm pora razy w roku tryning, coby wiedzieć, jak sie zachować w razie jakby ktoś z brōniōm dostoł sie na teryn szkoły. Ani im już niy mydlymy ôczōw bebokami, bo wszyscy wiedzōm po co sie tego uczōm. Nawet pora dni tymu mōj Erich mi ôpowiadoł, co im zrobili taki “drill” po lekcjach we świetlicy, tak coby kożdo sytuacyjo była zaplanowano. We niyktōrych szkołach mōntujōm bramki wykrywajōnce metal i coroz wiyncyj uwogi poświynco sie na godki miyndzy rodzicami a dyrechtorami, co jeszcze szłoby zrobić.
Wszystko to jest fest przignymbiajōnce, co aże tak fest muszymy sie tym miarkować, co muszymy trynować dzieci co majōm zrobić, jakby ktoć chcioł do nich strzylać, co kożdo impreza może być cylym ataku i kożdy sie rozglōndo, kaj nojlepij uciykać „jakby co”. I przignymbiajōncy je tyż fakt, co nawet jakby wprowadzili zmiany w prawie dotyczōncym dostympu do broni, to może to niywiela zmiynić, bo bandzior ôbsztaluje spusōb, coby zabić abo skrziwdzić. A z drugij strony po co komu we chałpie cało artyleryjo pōł-automatōw, do ôbrōny włosnyj? Abo na polowanie? To tyż sie kupy niy trzimie.
Godałach Wōm na poczōntku, co bydzie na poważnie bo tym razym inaczyj sie nie dało.
Monika Zając
Monika Zając, frela z Ôrzeszo, kero piytnoście lot do zadku wykludziła sie do Ameryki, terozki frygo hamburgery zamiast rolady, a kej ino znojdzie wolno chwila pisze ô tym, co jij sie wydowo interesantne po drugij stronie Atlantyku.


text:
Stach Kropiciel 18.05.1924
Wachtyrz prezyntuje ślōnske artykuły ze starych cajtōngōw przepisane do alfabetu ślabikŏrzowego. Trzeba je rozumieć we kōntekście historycznym i niy przedstawiajōm ône ôpiniji ôd redakcyje.
Dalszŏ tajla artykułu niżyj
Niech bydzie pochwalōny Jezus Chrystus!
Przeszły świynta Wielkanocne – przeszły i uroczystości narodowe. Tegoroczny trzeci maj ôbchodziliśmy piynknie i na naszej wsi. Już dziyń przedtym był wszandzie ruch, jakby w jakim ulu. U nos na wsi sobie powstańcy w nocy sobotki palili, aby uczcić pamiyńć 3. powstania ślōnskego. Szkoda, że przi takej uroczystości nie zabrakło też „pierōnōw” gōrnoślōnskich. Iskry sypały sie z ôgnia i iskry sypały sie z ust młodych naszych kocyndrōw. E! to brzidko! Tako uroczystość powinna być tak ôbchodzōna, jakby jake nabożyństwo. Jobych tak rzekł, że zamiast pierōnować, to trzeba było śpiewać sobie, robić jakesike ćwiczynia – no i wysłuchać jakegoś przymōwiynio, ktōreby uszlachetniło naszōm młodzież. Służa dobrōm radōm dla wszystkich powstańcōw, aby wprowadzili w swoj dobry i potrzebny Zwiōnzek wstrzymiyńźliwość dla każdego człōnka i zakazpierōnowania. Niech każdy Gōrnoślōnzak ôdrazu pozna, kto do Zwizku powstańcōw należy. – Wszystke podrostki i chłystki sie ôpijajōm i pierōnujōm, niech tedy nasi powstańcy sie ôd nich rōżniōm przez to, że na rozkaz sōm trziźwi i nie klepiōm głupstwa. Razym z powstańcami poliłech sobotki, jednakże życza im tego, aby byli coraz to lepszymi.
Zeszły roz zech machnoł w strōna tych karczm, ktōre to sōm miejscami zepsucia. Ale powiedźcie mi kochani czytelnicy czy wy znacie knajpa, ktōra by nie była miejscym zepsucia. Jo nie! Ôtōż to, kochani czytelnicy, jo sie włocza po całym Ślōnsku, włocza sie i po inkszych dzielnicach Polski, ale tyla knajp w jednej miejscowości nikaj niyma – jyno na Ślōnsku. Padōmy zawsze że bez tyn przikłod Galicja to ciymny kraj – tam same analfabety. Ale moji kochani moga wōm dać jyno małe porōwnanie, abyście sie przekōnali, że sie można porzōndnie mylić. Bo taki Lwōw mo 240 tysiyncy ludności. Jest to miasto we wschodniej Galicji. Na takōm ludność mo 16 gimnazjōw, 1 uniwersytet, 1 akadymja handlow – a najwyżej 120 knajp. Tako Krōlewskohuta i ôkolica a wiync Świyntochłowice, Wielke i Nowe Hajduki, Łagewniki i Chorzōw też majōm razym 200 tysiyncy ludności. I na ta ludność sōm 2 gimnazjum, 1 liceum i 1 średnia szkoła handlowa – żadnego uniwersytetu, za to ale przeszło 500 knajp. Ôtōż nasz drogi i pobożny ludek gōrnoślōnski – zamiast sie karmić ôświatōm ze szkōł, żeby była głowa jasna i rozum mōndry – karmi sie ôświatōm z keliszka ôd czego sie zwykle szkli nos – jak lampa, a głowa pijana, głupia i pusta. Kochani czytelnicy! Jesteśmy ôfiarōntyrańskich rzōndōw pruskich, ktōre akurat nas Polakōw na G. Ślōnsku po macoszymu traktowały. Szwoby dobrzewiedzieli, że jak robotnik na G. Ślōnsku bydzie mōndry to sie nie pozwoli wyzyskiwać, bydzie ôszczyndzoł i dzieci posyłoł na wyższe szkoły, aby sie czegosik lepszego nauczyły a przezto stanie sie bogatym i nie tak zależnym ôd kapitalisty. Jak robotnik bydzie światły to lepiej potrafi stawić czoo wrogōm i dobrze brōnić swojich praw. To wiedzieli niymcy, wiync woleli trzimać polskego robotnika na G. Ślōnsku w ciymnocie, woleli mu budować knajpy, niźli szkoły. Ale na to, kochani czytelnicy, powinniśmy teraz w Polsce pokozać, że umiymy gardzić ôbrzidłym sznapiskym a wolimy ksiōnżki.
Jeżeli tak bydzie napewno – to moga już z gōry każdymu powinszować, że sie dorobi lepszej prziszłości.
Kochajmy wiyncej rodziny nasze – niźli rodziny żyda, ktōrymu zarobek ciynżko zapracowany niesiymy.
Kedy sie tak włocza po świecie, to musza sie przekōnać, iż niekerzi ludzie tak ze swojim zdrowiym szafujōm, jakby brudnōm wodōm. Bo prawie że kożdy dziyń zdarzajōm sie nieszczyńścia na kolejach i dworcach z powodu tego. że to sie nie dawa pozōr. Kedych jechoł przez Szopiynice – to stoji matka z dziewczynkōm na stacji, kaj pociōng przijeżdża. I widzi, że dziecko za blisko toru stoji, ale patrzi pierdoł a nie pilnuje dzieci. Skoro też pocing nadjecho, kto pryndko drzwi otwarł i te tak ta dziewczynka w głowa uderziły, że jōm prawie zabiły. Pedzioł mi Pōn naczelnik, że take nieszczyńścia sōm na porzōndku dziynnym i prosił mnie, bych tam machnoł w te śpiochy i drzimały co to idōm a śpiōm i nie dowajōm pozōr – abo też zamiast pilnować zdrowia swego, patrzōm plotek.
Na świynty Jōzef byłech zaproszōny na ôdpust do Załynża do mego kumotra Wojciecha Wiechy. Na ôdpusty wybierōm sie zawsze z mojōm babōm, bo nie chca, żeby kobiecko ciōngle tam hajn w chałupie samo siedziało i na zopiecku gorzke żale śpiewało.
Przi ôdpustowej kełbasie, sałacie z kartofli i śliwkach, to zaś człowiek cosikoj ô tym włoczyniu zapōmni, i chciołby wszystke te niedobre rzeczy co sie widzi lepiej nie widzieć. Ale jakby na złość nawet i po ôdpustowych nieszporach człowiek musioł sie rōżnych żalōw nasłyszeć. Bo przigarusił sie też do kumotra prezes wszystkich zarzōndōw mi sie zdo że z Katowic. I skary sie, e na 3. maj urzōńdził pikny teatr z dobrōm muzykōm i piynknym wykładym, zaś czysty zysk mioł iść na dzieci do pierwszej świyntej kōmunji. Ale było tak mało ludzi, że niejyno nie było zysku ale jeszcze cosikoj do kosztōw brakło.
I to jest też niedobry ôbjaw. Ludzie to jyno idōm, jak im tam u żyda muzyka zagra abo też na hubsztyki lub kina. Ale dobre i szlachetne rzeczy popierać — to im sie ani nie śni. E! to też świadczy ô wielkej płytkości umysłu, kedy ktosikoj balachwasty woli, niż dobrōm wieczornica. Ale dołech tymu przezesowi tych towarzistw takōm rada. Jeżeli chcesz, byś na teatrach mioł pełno ludzi to ôgłoś, że każdy bilet jest rōwnocześnie i losym, na ktōry można wygrać pierwszōm nagroda, ktōra sie składa z 50 kilo Leberwursztu i Krakaueru, jedno żywe prosia, ćwiertka piwa, 5 litrōw seksōnnojncigru i 10 gramofōnōw. Być pewny, że ty bydziesz mioł sala nabito do szpiku – a tyn kto te rzeczy wygro sie upije, zaś kogo wygrana minya, dostanie bzika.
Dobrze bydzie, kedy przipōmnia przisłowie: „Powiedz mi jak sie bawisz a ja ci powiym kim żeś jest”.Chodziech jest prosty chłop – ale na take plewy, jak nasi rodacy, bych nie szoł. To już wola tako zabawa, jakōm sobie urzōńdziła moja staro w zeszły tydziyń. Prawie garusza sie do chałupy, jak z przerażyniym patrza, jak tam moja baba macha mietłōm i wali kogoś po plecach – a tyn istnek porzōndnego ôkozka tańczy. Ano bo przichodzi do chałupy jakisik agitator i wryncza jej do rynki nowōm gazeta „Trybuna Polskōm”, broszurki jak „Polska Ôdrodzōna” i jakisik tam „Ernste Bibelforszer” – a pōnieważ moja żōna w „Gościu Niedzielnym” czytała, że to sōm piśmidla dla nas szkodliwe, hajdi na chłopa i tak mu mietlorza na barkach zatańczyła, aż sie tymu gryzipiorce czupryna chwioła. Ta scyna była tako zabawno, że sie aże ôbawiōm, iż pewnego razu i mnie babsko do takego tańca weźnie, ô czym ale skwapliwie zamilczy
uniżōny Wasz sługa
Stach Kropiciel.


text:
AUTONOMIO CHOBY GENDER
Mie za bajtla niy kozali na szczynście wybierać miyndzy Polskōm a Niymcami, nale niy bōło dnia, coby jakeś synki niy sztopli cie we szkole abo na placu. „Tyś je za Gieksōm abo za Ruchym?” “Suchosz Gunsōw abo Depeszōw?” Jakbyś ôdpedzioł inakszyj jak ône, to chaja fertich. Terozki nojczynścij pytajōm sie ô RAŚ. “Jeżeś za RAŚ-em abo niy?” A jo godōm, co Ruchu Autonomii Ślōnska powinno już downo niy być!
Poczkejcie! Zaczym napoczniecie sie nerwować i nazdować mi ôd goroli, dejcie mi wytuplikować. RAŚ powstoł bezma trzidziści lot do zadku skuli tego, coby my mieli sam na Ślōnsku autonomio. Zowdy bōło klar, co te stowarzyszyniy bydzie istnieć ino podwiela niy szafnie swojego cylu. Jo godōm, co Ślōnsk powiniyn mieć ta autonomio już downo, conojmnij ôd dziesiynciu lot, kej partia, kero sie mianuje „Obywatelsko” napoczła rzōndzić Polskōm. Beztōż tyż padōm, co RAŚ-u niy powinno już być – conojmnij ôd poru lot. Ino że je blank inakszyj: autonomii niy ma, a RAŚ je. Dejcie sie pedzieć: wolołbych, coby bōło na ôpach.
Po jakiymu my durś niy poradzymy szafnōnć tyj autonomie? Skirz tego, co ludzie w Polsce do siebie niy godajōm, ino ryczōm, wadzōm sie, nazdowajōm i straszōm jedyn drugigo. Beztōż ciyngiym niy doczekali my sie merytorycznyj godki na tymat autonomii w polskich mediach. Wiyncyj: RAŚ działo już tela lot, a mocka Ślōnzokōw durś niy poradzi spokopić co to tak po prowdzie je ta autonomio. Jedne godajōm, co to je to samo, co niypodległość, inksze fandzolōm ô niymieckich wpływach, a dyć to je psinco prowda. Ze autonomiōm je trocha choby z tym dżenderym, ô kerym ciyngiym fandzolōm polske farorze. Mało fto poradzi spokopić co to je, nale mocka ludzi i tak je wylynkanych. A kej zaczyno sie straszyniy, to już wiadomo, co ku żodnyj merytorycznyj godce ani niy przidzie.
Ftoś możno by pedzioł, co RAŚ przegroł, kej bez tela lot niy szafnoł swojego nojwiynkszego cylu. Jo na to patrza inakszyj i widza te wszyskie cyle, kere my, Ślōnzoki szafli na naszyj ceście do autonomii. Yntliś momy ślōnskość we szkołach (no, trocha ślōnskości, we niykerych szkołach), momy literatura po ślōnsku. Wetna sie, coby my tego niy mieli kej downo tymu poru chopōw niy trefiłoby sie w Rybniku i niy zaczło ôsprawiać ô tym, coby tukej u nos pomiyniać.
Za pora dni bydymy mieć zaś Marsz Autonomii, latoś już jedynosty. Pora tysiyncy Ślōnzokōw pociśnie bez Katowice, gynau jednako jak ôńskigo roku i na bezrok tyż pocisnōm. A autonomii durś niy bydzie, podwiela niy napocznemy w Polsce godać jedyn do drugigo i suchać, co sie do nos godo, a niy ino sie wadzić i straszyć. A możno yntliś prziszoł czas na cosik nowego w naszyj ślōnskij polityce? Niydowno RAŚ i Zwiōnzek Gōrnoślōnski pedziały, co bydōm richtować nowo partia. Bydymy dować pozōr i zoboczymy co z tego bydzie…
Zabrze: Groził nożem ekspedientkom
Metrobilet zamiast samochodu. Ile będzie kosztował?
Durczok: To jest bitwa o Polskę
Schetyna, Lubnauer i Nowacka na finał kampanii w Śląskiem
Cezik, Chudy, Moś i Wyrostek przyznają się do… mordu
Więcej na temat#marcin melon #Melon
Silesia incognita, czyli fenomen po tyskuRegionalizm fascynuje młodych Ślązaków.
Melon: Tyn Ślōnsk, kerego już niy ma…Stary wic godo, co norodowe świynto Ślōnzokōw je piyrszego listopada - pisze Marcin Melon.
Melon: Fto sie lynko ślōnskigo hobbita?Niyftore Poloki majōm tak, że jak kajś indzij napoczyno sie chaja, to ône tyż muszōm sie wyrychlić i pora swojich klepcokōw wrazić - pisze Marcin Melon.
Melon: Kaj je larmo, godki niy maNiykerym Szpaniokom chybło idyji co dalij robić z Kataloniōm, no i napoczli wygrożać i ryczeć: „Wy niy śmiycie iś i welować!” – felieton Marcina Melona.
W czasie napadu obyło się bez noża. Napastnik wyjął go, kiedy ekspedientki zaczęły go gonić.
Sześć stref i wspólne bilety miesięczne, umożliwiające podróżowanie zarówno autobusami, tramwajami i trolejbusami, jak i pociągami Kolei Śląskich.
Co Ty tam, szaraku z Sosnowca, możesz wiedzieć o wielkich planach Prezesa. Siedź i słuchaj. Jak będziesz grzeczny, z warszawskiego stołu kapnie ci okruch na most, nowy skwerek czy ewentualnie szybki internet.
Liderzy Koalicji Obywatelskiej ostatnie godziny kampanii wyborczej spędzą w województwie śląskim.
Ty też to robisz! Czas na zmiany. Śląsk dołącza do ogólnopolskiej akcji.
Ma 23 lata. Na koncie 20 medali wywalczonych w tenisowych mistrzostwach Polski. Teraz Iga Odrzywołek wymyśliła, że zostanie radną.
Czytaj więcej#marcin melon #Melon
Kaczyński w Katowicach: „Śląskość to wyjątkowa forma polskości”
Tak ostro jeszcze nie było! Wielka debata w Silesion.pl
Durczok: Nie ważcie się tego zepsuć!
Durczok: Panie Gorzelik! Ino bez ciulania - pójdziecie z PiS czy nie?
Durczok: debata ostra i pasjonująca. Kto zwyciężył?


text:
Wobydlerska iniciatiwa so najebać znapřećiwjenje Budyskeho wyšeho měšćanosty nastupajo kup měšćanskeje hale „Króna“ dalšeho prócowanja njewzda a nadźija so pomocy z krajneje stolicy.
Budyšin (CK/SN). Na wosebitym posedźenju zaběra so Budyska měšćanska rada 23. meje znowa z kupju měšćanskeje hale. 25. apryla bě dwaceći radźićelow za a jědnaće přećiwo kupnym jednanjam hłosowało. Wobydlerska iniciatiwa k wuchowanju „Króny“ ma to za wobkrućenje swojich aktiwitow, swój zaměr pak zdawna docpěła njeje. Runje tež tohodla, dokelž bě wyši měšćanosta Alexander Ahrens (SPD) znapřećiwjenje přećiwo wobzamknjenju zapołožił. Na třoch posedźenjach sej Utta Winzer w měšćanskej radźe žadaše, zo ma so „Króna“ zachować, doniž žaneje alternatiwy njeje. „Bjez měšćanskeje hale njemóža so wulke zarjadowanja z hač do tysac ludźimi w Budyšinje hižo wotměć“, rěčnica wobydlerskeje iniciatiwy rozłoži.


text:
Z pěstowarnju a šulu wuwija zarjadniski centrum
Chrósćicy (SN/MWj). Ze swojeho tuchwilneho městna w sydarni „Łužica“ wosrjedź wsy móhło Chróšćanske gmejnske zarjadnistwo do bywšeje srjedźneje šule přećahnyć. Tam móhłoj tohorunja běrowaj regionalneje rěčnicy Domowiny a sobudźěłaćerki Załožby za serbski lud nastać. Před tymle pozadkom chce gmejna wohnjoškitny plan za bywše kubłanišćo přiměrić. Kaž wjesnjanosta Marko Kliman (CDU) na zašłym posedźenju gmejnskeje rady rozłoži, wuchadźa dotalny wohnjoškitny plan z toho, zo dwě rjadowniskej rumnosći na hornim poschodźe šule zaměstnja. Chcedźa-li pak dalše rumnosće wužiwać, dyrbja plan wotpowědnje změnić. A potom móhli na kromje wsy takrjec Chróšćanski zarjadniski centrum z pěstowarnju, kubłanišćom a běrowami wutworić.


text:
Misspell ustyka był odwiedzany 33 razy w internecie.
Pokrewne misspelles dla:
rustyka
4ustyka , 5ustyka , dustyka , eustyka , fustyka , r7styka , r8styka , rhstyka , ristyka , rjstyka , rrustyka , rstyka , rsutyka , ruatyka , rudtyka , ruetyka , rus5yka , rus6yka , rusfyka , rusgyka , rusryka , russtyka , rust6ka , rust7ka , rustgka , rusthka , rustka , rustkya , rusttka , rusttyka , rustuka , rustya , rustyak , rustyia , rustyja , rustyk , rustykaa , rustykka , rustykq , rustyks , rustykw , rustykz , rustyla , rustyma , rustyoa , rustyyka , rusyka , rusytka , rusyyka , rutsyka , rutyka , ruustyka , ruwtyka , ruxtyka , ruztyka , rystyka , tustyka , urstyka


text:
Stephen Hawking
Stephen William Hawking (rodz. 8 śyrpńa 1942 we Oxfordźe, um. 14 marca 2018 we Cambridge) - brytyjski astrofizyk a kosmolog. Mjoł sclerosis lateralis amyotrophica, skiz kerygo mjoł paraliż srogszyj tajle ćoła. Bůł profesorym matymatyki a teoretycznyj izyki na University of Cambridge. Zajmowoł śe czornymi dźurami a kwantowům grawitacyjům. Bůł członkem Royal Society. Napisoł mocka kśůnżkůw, uůnygo A Brief History of Time: From the Big Bang to Black Holes bůła bez 237 tydńi na liśće bestsellerůw Sunday Timesa.


text:
Běrnjacy ryženk
Běrnjacy ryženk (Leptinotarsa decemlineata) je bruk ze swójby ryženkow (Chrysomelidae) z porjada (Coleoptera).
Wědomostne mjeno[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Po němskej wikipediji wědomostne mjeno Leptinotarsa decemlineata woznamjenja němsce někak "Zehnstreifen-Leichtfuß" a serbsce potajkim "lochka noha ze dźesać smužkami" abo "dźesaćsmužkowa lochka noha".
Wopis[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
7 hač 15 milimetrow dołhi běrnjacy ryženk je žołty, při čim jeho šijowa taflička (němsce de:Halsschild) čorne blečki ma a na třěškach (tež pokryw křidłow) dźesać ćěmnych podołhostnych smužkow je.
Rozšěrjenje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Bruk je swětadaloko rozšěrjeny. Originalnje pochada, kaž tež běrnowa rostlina, z Ameriki. Jeho originalna ameriska domizna ležeše w zwjazkowym staće Colorado. W Ameriskej jendźelšćinje bu běrnjacy ryženk tež "Colorado beetle" mjenowany. Jeho originalna picowa rostlina bě de:Büffelklette, kotraž tež k swójbje wrónidłowych rostlinow słuša. Přechod na běrnu so poprawom připadnje stał. Přez předobywanje běłych sydlerjow a z nimi jich běrnjacymi rostlinami) bu brukej jeho nowa picowa rostlina praktisce napřećo přinjesata.
W Europje był běrnjacy ryženk prěni raz w lěće 1877 w přistawach wot Liverpool a Rotterdam zawohladany. W Němske su prěnje namakanki za Mülheim am Rhein a Torhow (Sakska) tež za lěćo 1877 dopokazowane. Hižo w tutym času bu wo njesnadnych napinanjach rozprawjene, plagu zamjezować. W lětomaj 1887 a 1914 su nowe wulke nadpadowe wuchadźišća w Europje wustupowali. W lěće 1922 so je běrnjacy ryženk na wulkej šěrokosći skónčnje wot wuchoda her do znutřkowneho kraja předobywał a 250 km² běrnjacych wobrostow wokoło Bordeaux skóncował. W lěće 1936 je po Rynje dochadźał a so z spěšnosću wot 20-30 km na lěće do wuchoda rozšěrjował. W lěće 1945 je na Łobjo dochadźał, w lěće 1950 na Odru. W lěće 1960 je skónčnje Pólsku přeprěkował a UdSSR docpěł. W Europje běrnjacy ryženk žane přirodne žratne njepřećele nima, jeho warnowace barby su jeho optimalnje škitali (hlej tež Mimikry wosy). Hakle w poslednich lětdźesatkach su domjace ptače družiny započinali, kaž bažanty, běrnjacy ryženk jako žratwa akceptować. Nimo toho přepytuja, nad brukowej plagu z chemikalijow a zaměrne inficěrowanje brukow z wěstymi bakterijowymi kmjenami dobyć.
Pica[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Běrnjacy ryženk a jeho larwy su žiwe wot dźělow běrnjaceje rostliny (a druhich wrónidłowych rostlinow ). Wottud tež mjeno "běrnjacy ryženk". Běrnjace ryženki móžeja w krótkim času cyłe poła donaha wužrać.
Wuwiće[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Bruki wotpołožuja w juniju na łopjenowych delnich stronach běrnjacych rostlinow kóždy raz pakety z 20-80 oranžožołtych jejkow. Cyle su na sančka něhdźe 1200 jejkow. Z jejkow so po 3 hač 12 dnjach larwy wulahnu. Su čerwjenojte a maja na bokach a na hłowje čorne dypki. Larwy jara spěšnje wurostu a so tři raz slěkaja. Po 2 hač 4 tydźenjach lězu do zemje, zo by so tam zakuklowali. Po něhdźe dwě dalšimaj tydźenjomaj běrnjace ruženki wulězu, kotrež pak hišće znajmjeńša jedyn tydźeń we pódźe wostanu. Na lěće je 1 - 2 brukowej generaciji, při čimž so w srjedźnej Europje jenož jedna generacija wuwiwa, ale so w ćoplišich regionach samo hač do třoch generacijow wuwiwa. Běrnjace ryženki přezymuja we pódźe.
Žórło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Meyers Taschenlexikon Biologie, In 3 Bänden, 2. zwjazk, ISBN 3-411-12023-1, strona 71 (němsce)
- Welcher Käfer ist das?, Kosmos, ISBN 3-440-05728-3 (z němskej wikipediji)


text: Stróža (UM/SN). Štóž bě dźensa na Dnju wotewrjeneje wowčernje w Dołhej Boršći (Förstgen), wuhlada tam we wowčerni spěchowanskeho towarstwa za přirodu hornjołužiskeje hole a hatow porno zašłym lětam tójšto mjeńše stadło wowcow. „Mamy jenož hišće 150 město spočatnje 400 maćernych wowcow“, rozłoži jednaćelka towarstwa Annett Hertweck. Při tym běchu hródź hakle wot lěta 2012 do 2014 na terenje něhdyšeje kormjernje howjadow nowu natwarili – za 600 skoćatow. „Wězo je ta nětko přewulka“, přizna jednaćelka.


text:
You are here
24th International Science Conference on Computer Networks (CN 2017)
Data:
20-06-2017 to 23-06-2017
Strona www:
Tematyka:
The conference is open to researchers from all regions of the world. Participation from the nearest European regions is particularly encouraged. Papers with original work in all aspects of computer networks are invited.
Rodzaj:
Referaty:
Typ:
Recent projects
Zbigniew Tarapata, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Najgebauer, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Michał Dyk, Agnieszka Kacprzak, Dariusz Pierzchała, Mariusz Chmielewski, Krzysztof Chlebicki, Jarosław Rulka
Maciej Kiedrowicz, Jarosław Koszela, Zbigniew Tarapata, Rafał Kasprzyk, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Jerzy Stanik
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Rulka
Dariusz Pierzchała, Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Rulka, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Mariusz Chmielewski, Michał Dyk, Krzysztof Chlebicki
Andrzej Najgebauer, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas, Ryszard Antkiewicz, Rafał Kasprzyk, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Koszela
Ryszard Antkiewicz, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Andrzej Najgebauer, Dariusz Pierzchała, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski
Tadeusz Nowicki, Tomasz Tarnawski
Grzegorz Bliźniuk, Andrzej Ameljańczyk, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Gaj, Tomasz Górski, Tomasz Gzik, Piotr Kędzierski, Piotr Kosiuczenko, Jarosław Koszela, Andrzej Najgebauer, Tadeusz Nowicki, Kazimierz Worwa
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Koszela, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Tomasz Drozdowski, Dariusz Pierzchała
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Dariusz Pierzchała, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Mariusz Chmielewski, Roman Wantoch-Rekowski
Roman Wantoch-Rekowski
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Marian Chudy, Tadeusz Nowicki, Radosław Pytlak
Recent publications
Andrzej Chojnacki
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Roman Wantoch-Rekowski
Maciej Kiedrowicz
Marek Sawerwain, Joanna Wiśniewska
Marian Chudy
Roman Wantoch-Rekowski
Tadeusz Nowicki, Zbigniew Tarapata
Tadeusz Nowicki, Zbigniew Tarapata
Zbigniew Wesołowski
Andrzej Walczak
Roman Wantoch-Rekowski
Andrzej Najgebauer


text: Mjez něhdźe sydom tysac eksponatami w Budyskim Serbskim muzeju maja hódnotnu zběrku žonjacych portretow. Nawodnica domu Christina Boguszowa předstaji w serialu „Kofej w třoch“ wosebitu zběrku njedawno w putacym hodźinskim přednošku z pomocu swětłowobrazow. K jednotliwym wobrazam poda tež zajimawu stawizničku. Někotryžkuli pozadk nastaća wuměłskeje twórby wona tak rozjasni a dopomni tohorunja na tón abo tamny dyrdomdejski puć eksponata do Serbskeho muzeja. Ze swojej fundowanej fachowej wědu pak rozłoži wědomostnica tworjaceho wuměłstwa nimo toho někotružkuli kompoziciju wuměłskeje twórby a pokaza na nadrobnosće, kotrež k tomu wjedu wotpohlad wuměłca abo wuměłče zrozumić a sćěhować.


text:
Stróna główno
Przylećcie no, wiaruchna, ale tag ino roz, roz, tutej sa dó nos! To wóm zrobiymy takóm pokozke, jak sie tyż piecze, rychtyczne rogale świyntomarcińskie, że łoż kalafy poroztwiyrocie i powiycie: Ja, to sóm ale szpece łod rogalów! To sóm ale tyż echt pipole! Zdradzymy wóm szyskie knyfy (znaczy sie tajymne sposoby pieczynio, nie). A jag bydymy tetrać te rogale, to bydymy tyż wos uczyć godać po naszymu i łopowiymy Wóm szczype ło historii Poznanio. A szysko to bydzie wew taki pinkny renesansowy kaminicy wizawis ratusza. A nojważniejsze, że so bydziecie mogli spucnóńć rychtycznygó rogola, nie! No!? To dzieście sóm? Czekómy, tej!


text:
Jooble jest jedynym serwisem, który daje możliwość wyszukiwania pracy w całym Internecie.więcej informacji
Praca Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie, Oferty pracy Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
Popularne oferty pracy Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
Wyszukiwanie pracy wg miast, praca Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
doradca Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
kasjer Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
kasjer sprzedawca Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
kierownik Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
sprzedawca Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
awans Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
baz Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
bezpłatne Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
branża Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
brutto Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
certyfikat Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
dino Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
dla sprzedawcy Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
dla zaangazowanych Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
dodatkowa Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
dodatkowa / po godzinach Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
dodatkowa praca Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
doradca finansowy Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
doradca klienta Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
doradca obsługi klienta Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
doradca sprzedaży Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
doświadczenia Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
elastyczne Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
finansowy Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
firma Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
firma finansowa Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
firma międzynarodowa Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
godziny lub Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
godziny nocne Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
jako doradca finansowy Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
jako sprzedawca Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
każdej Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
kierownik firmy Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
kierownik klienta Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
kierownik sprzedaży Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
kierownik zespołu Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
klient Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
kontrola Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
materiały Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
miedzynarodowa Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
nocna Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
obsługa Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
obsługa klienta Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
obsługa klienta sprzedaż Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
obsługa sprzedaży Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
obsługa szkoleń Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
opieka Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
osoba Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
osoba doświadczenia Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
po godzinach Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
polski Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
posiadam Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
poszukujemy pracowników Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
pozyskiwanie Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
pozyskiwanie klientów Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
pracownik doświadczenia Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
pracownik działu Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
pracownik obsługi Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
pracownik obsługi klienta Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
pracownik produkcyjny Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
pracownik sprzedaży Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
pracownik szkoleń Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
pracownik tymczasowy Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
pracownik wynagrodzen Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
prawo Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
produkcyjny Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
produktu Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
profesjonalny Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
raportowania Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
reklamowej Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
rozwoju Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
sprzedawca doswiadczenia Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
sprzedaż Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
sprzedaz rynku Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
sprzedaż szkoleń Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
sprzedażowej Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
szkolenia Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
terenie Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
tymczasowa Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
uam Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
umowa Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
urządzeń Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
wewnętrzny Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
własna firma Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
własny Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
wsparcie Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
wsparcie sprzedaży Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
współpraca Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
wymaganego doświadczenia Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
wymiar Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
wynagrodzenia Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
wynikami Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
wysokie Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
wysokie zarobki Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
zamo Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
zatrudnię pracownika Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
zatrudnienie Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
zatrudnienie sprzedawca Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie
zatrudnienie umowę Łyszkowice, gm. Łyszkowice, Łódzkie


text:
Lěto drje so hižo pomału nachila, ale do Ludoweho nakładnistwa Domowina dochadźeja dale čerstwe (serbske) knihi. Mjez nimi bě njedawno tež druhi nakład dźěćaceje knihi „Što tam łazy, běha, lěta“ Madleny Nasticcyneje. Njeje pak to jenož bohaće ilustrowana papjercowa kniha za dźěći wot dweju lět. Nawopak, z publikaciju zaběra w jubilejnym lěće nakładnistwa dalši wobłuk digitalneho swěta městno w serbskej literaturje. Mjenowana dźěćaca kniha je mjenujcy prěnja serbska, kotraž hodźi so nimo zwučeneho wašnja ze słuchopisakom wužiwać, a to z tak mjenowanym BOOKiijom.
Po tym zo bě Serbska protyka 2016 w Drježdźanach po puću, bu za aktualne wudaće dalša metropola zwonka Łužicy wuzwolena, a to stowěžata Praha. Kaž redaktor Pětr Šołta w předsłowje prawje zwěsća, bě Praha Serbam hižo lětstotki dołho město sonow a wočakowanjow. Tuž so tam ze serbskimi temami jenož tak mjerwi. Wo tym móža so čitarjo za někotre dny sami přeswědčić, hdyž nowa protyka wuńdźe. W njej zhonimy na přikład wot Edmunda Pjecha, kajki wliw je čěske kralestwo na Hornju Łužicu w srjedźowěku a zažnym nowowěku měło. Jana Tischerová wěnuje so skutkowanju rězbarja Maćija Wjacława Jakule. Franc Šěn pak rysuje situaciju Serbskeho seminara před sto lětami a jeho zawrěće po znowazałoženju Drježdźansko-Mišnjanskeho biskopstwa. Petr Kaleta rozprawja w swojim přinošku wo spočatkach serbskeho towarstwa „Adolf Černý“ a Timo Meškank zhladuje na Prahu jako městno eksila za Serbow do Druheje swětoweje wójny. Su to podawki, kotrež šěršemu čitarstwu cyle wěsće znate njejsu.
Přichodny tydźeń wuńdźe w Ludowym nakładnistwje Domowina nowa kniha basnika a spisowaćela Benedikta Dyrlicha. Je to prěni dźěl wobšěrneje awtobiografiskeje twórby z titlom „Doma we wućekach“, w kotrejž rysuje Dyrlich z putacymi wurězkami z dźenikowych zapiskow, listow a pojednanjow mězniki a etapy swojeho žiwjenja kaž tež wobstejnosće w kraju, wosebje w Serbach.
Prěni dźěl dwudźělneje twórby wobjednawa lěta 1964 do 1989. Hač jako student teologije a filozofije w Erfurće, jako hladar chorych w Kamjenicy, jako student dźiwadłowych wědomosćow w Lipsku, jako dramaturg při Němsko-Serbskim ludowym dźiwadle w Budyšinje abo jako talentowany młody basnik, husto dyrbješe Dyrlich njesměrnje wojować, zo móhł po swojim puću dale kročić, dokelž jemu kamjenje do puća walachu. Čitar zhoni, kak wobćežne za awtora bě, po złoženju studija w Erfurće zdobyć nowu powołansku perspektiwu. Zhoni tež, kak wobchadźeše serbske nakładnistwo z młodym awtorom, kiž po swojim, nic po „zwučenym“ wašnju basnješe.
Bychmy-li so dźesać lubowarjow Alfonsa Frenclowych knihow za jich najlubšimi wurězkami prašeli, bychmy bjezdwěla jara wšelake wotmołwy dóstali. A wšitke bychu swoje woprawnjenje měli. Wšako je rodźeny Róžeńčan swojich čitarjow pospochi ze swojej wědu, swojimi temami a swojej jasnej, ale přiwšěm poetiskej rěču zahorjał, pozbudźał a k rozmyslowanju pohnuwał.
Kaž je skoro wšudźe přate, knježi tež w lektoraće LND wěsty porjad. Njeměnju z tym, zo leži kóžda akta na swojim městnje, ale rěču wo kompetencach a zamołwitosćach. Kóždy z nas lektorow je specializowany na wěsty žanr, w kotrymž so wosebje derje wuznawa, hdźež ma najlěpši přehlad wo wotpowědnej literaturje, hdźež znaje swojich awtorow, fotografow, ilustratorow a wě wo wosebitych paslach nastupajo produkciju swojich knihow.
Prózdniny steja před durjemi, čas wodychnjenja a wočerstwjenja, čas pućowanja a nadźijomnje tež čas čitanja. W LND je dypkownje k spočatkej prózdnin nowa kniha za čitarjow wot 14 lět wušła: „Łójerjo sonow“ rěka fantastiska stawizna z pjera Jěwy-Marje Čornakec. Awtorka je sej tak tež sama són wo swójskej knize za dorosćacych čitarjow spjelniła. Štóž jeje tworjenje sćěhuje, wě, zo je rozestajenje z dóńtom čłowjeka, z jeho duchom a dušu tema, kotraž ju zaběra a so w jeje tworićelskim dźěle wotbłyšćuje. W nowej stawiznje chce Čornakec předewšěm čitarjow narěčeć, kotřiž maja žiwjenje před sobu, a jim nastorki k rozmyslowanju wo tym dać, kak wowliwujomny čłowjek je a kotre wuskutki jeho jednanje ma. Za to je sej napjatu stawiznu wumysliła. Figurje Krabata a Čorneho młynka, kotrejž spisowaćelku wot dźěćacych lět přewodźatej a fascinujetej, zbudźa wona na přewšo wušikne wašnje k nowemu žiwjenju.
Lětnje prózdniny so z wulkimi kročelemi bliža a što drje je rjeńšeho, hač sej zhromadnje z dźěćimi swoju dowolowu knižnu lekturu wupytać směć. Zo je tež dorosćenemu dobytk, sej jónu knihu za młodostnych do kófra tyknyć, dopokazuje loni w samsnym času wušła kniha Jasminki Petrović „Lěćo za započatkarjow“, kotruž je Lubina Hajduk-Veljkovićowa zeserbšćiła. Ćim bóle, je-li dowolowy cil Chorwatska abo samo kupa Hvar.
„Dobra kniha wotewěra čitarjej nowe, napjate swěty. Mjeztym zo čitar ćišćany dyrdomdej ‚dožiwja‘, so cyle njewědomje jara wobšěrnje wužaduje a spěchuje. Słowo- skład, wužiwanje rěče a zamóžnosć koncentracije su wažne faktory, kotrež so přez aktiwne rozestajenje z pismom pozitiwnje wobwliwuja a přiběraja“ (Rejzka Delenkec, „Čitanje je za dušu, štož je gymnastika za ćěło“, w: Serbska šula 2/2009, str. 53).
Hač wědźachu to hižo stari Egyptowčenjo? Znate znajmjeńša je, zo wužiwachu woni papyrusowe róle, kotrež mamy za najstarše předchadniki dźensnišeje knihi. Prěnje dopokazy pochadźeja z 3. lěttysaca do Chrystusa. Wot 1. lětstotka po Chrystusu sćěhowaše tak mjenowany Codex. Tón wobsteješe z wjacorych worštow pergamentoweje papjery, kotraž bu na woběmaj stronomaj popisana, sfałdowana a spočatnje z banćikom zwjazana, pozdźišo na stabilniše wašnje a z krućišej wobalku.
„Nad Sprjewju wisaše mła, rozpřestrěwaše swoje porsty po cyłej dolinje. Wysoko nad njej włačachu so jimaj njeličomne awtowe swěcy napřećo. Ludźo z wokolnych wsow jědźechu po mosće do města na dźěło.“
Serbski institut je w swojim Małym rjedźe wudał „Kito Lorenc – Personalna bibliografija“. Zestajer Franc Šěn je 164 stron wopřijacy zešiwk do 16 wotrězkow rjadował a tež mjenowy register podał. Nowe je wuhotowanje mjeztym 28. zešiwka.
Najnowša zběrka Benedikta Dyrlich „Grüne Hasen dampfen ab – Geschichten“ je w Ludwigsburgskim nakładnistwje Pop wušła. Wosebje hnujaca je powědka „Drježdźany mojeje maćerje“.
Dieter Kalka je spisał roman „Sudička“. Serbska holca bu před wjace hač tysac lětami ze słowjanskeje wsy mjez Łobjom a Solawu rubjena a do Wolina zawlečena. Po oraklu tamnišeho wyšeho měšnika je Sudička ta wuzwolena, kotraž móže słowjanske kmjeny před zahubu wuchować. Přetož jenož wona ma za to trěbnu „jednotu“. W recensijach wopisuja roman jako wuběrny, pytacy za korjenjemi słowjanskich Serbow a jich stawiznow.


text:
Póstowe čisło w Němskej
Póstowe čisło eksistuje w Němskej hižo wot lěta 1941, hdyž so w Němskim reichu dwucyfrowe ličby za roznošenje paketow a pakćikow zawjedźechu. Wot lěta 1944 płaća tute ličby tež za listowy wobchad, kotrež so tež po Druhej swětowej wójnje dale wužiwachu. W lěće 1962 so w Zwjazkowej republice Němskej a 1965 w Němskej demokratiskej republice samostatnej systemaj póstowych čisłow zawjedźetej. W zjednoćenej Němskej wotměni 1993 pjećcyfrowy system Zwjazkoweje póšty starej systemaj.
Nimo póstowych čisłow za geografiske kónčiny eksistuja tež póstowe čisła za wulkopřijimarjow a za póstowe kašćiki. Němska póšta AG je jako naslědnica Zwjazkoweje póšty za wudźělenje nowych póstowych čisłow zamołwita.


text:
Gŏdŏ sie, że cudze chwŏlicie, a swojigo niy znŏcie. Na Gōrnym Ślōnsku je połno piyknych miyjsc do ôbejzdrzyniŏ! Co ô nich wiycie?
Dalszŏ tajla artykułu niżyj
Rotundy świyntego Mikołaja z Cieszyna idzie znojś na polskich piniōndzach. Jakich?
Foto: Hons084
Wiela je grubōw w Europie, na kierych turysty mogōm sjechać na dōł?
Foto: Ludek
Silezaur to dinozaur (a po prŏwdzie - archozaur), co żōł we triasie. Kōnski ôd niego znŏdli we:
Foto: Shalom
Ôjciec ôd Josepha von Eichendorffa bez pŏra lŏt bōł za posiedziciela zōmku, co go hneda musioł przedać. Ô jaki zōmek sie rozchodzi?
Foto: Jobel
Skōnd sie wziyny wrota ZOO w Chorzowie?
Foto: Lestat (Jan Mehlich)
Kaj to je?
Kaj to je?
Foto: Karya
A to, kaj je?
Foto: Herbert Ortner, Vienna, Austria
W 2017 roku jedyn postindustrialny ślōnski zabytek trefiōł na Wykŏz Światowyj Erbowizny UNESCO. Kiery?
Ôd 1903 do 1991 roku szło przejechać banōm na wōnskich glajzach z Gliwic do Raciborza. Dzisio idzie sie karnōńć ino 6 km z tego we:
foto: Marek Ślusarczyk
Quiz turystyczny: Znŏsz Gōrny Ślōnsk?
Perfekt!
Możesz robić za przewodnika po Gōrnym Ślōnsku: wszyńdzie żeś bōł(a), wszysko znŏsz.
Podziel sie wynikym:
Quiz turystyczny: Znŏsz Gōrny Ślōnsk?
Dobrze!
Wiela żeś rajzowoł(ała) pō naszym Ślōnsku i moc placōw już znŏsz. Brawo!
Podziel sie wynikym:
Quiz turystyczny: Znŏsz Gōrny Ślōnsk?
Niy ma źle!
Dopiyro poznowŏsz atrakcyje Gōrnego Ślōnska, ale moc żeś już poznoł(ała). Dobro robota!
Podziel sie wynikym:
Quiz turystyczny: Znŏsz Gōrny Ślōnsk?
Cołki Gōrny Ślōnsk do poznaniŏ!
Nasza ziymia to do Ciebie terra incognita! Ôbsztaluj sie rajza i zarŏz przijyżdżej, bo ani niy wiysz, wiela cudnych placōw idzie sam znojś!
Podziel sie wynikym:
Rafał Szyma
ur. 1981 w Katowicach. Pisze pō naszymu (Wachtyrz.eu, blog, przekłady, tōm ôsprŏwek "Leanderka", popularyzacyjŏ ślōnskij gŏdki). Na beztydziyń robi za projektanta graficznego.
Jakeście sam sōm, to mōmy małõ prośbã. Budujymy plac, co mŏ reszpekt do Ślōnska, naszyj mŏwy i naszyj kultury. Chcymy nim prōmować to niymaterialne bogajstwo nŏs i naszyj ziymie, ale to biere czas i siyły.
Mōgliby my zawrzić artykuły i dŏwać płatny dostymp, ale kultura powinna być darmowŏ do wszyjskich. Wierzymy w to, iże nasze wejzdrzynie może być tyż Waszym wejzdrzyniym i niy chcymy kŏzać Wōm za to płacić.
Ale mōgymy poprosić. Wachtyrz je za darmo, ale jak podobajōm Wōm sie nasze teksty, jak chcecie, żeby było ich wiyncyj i wiyncyj, to pōmyślcie ô finansowym spōmożyniu serwisu. Z Waszōm pōmocōm bydymy mōgli bez przikłŏd:
pisać wiyncyj tekstōw
ôbsztalować teksty u autōrōw
rychtować relacyje ze zdarzyń w terynie
kupić profesjōnalny sprzynt do nagrowaniŏ wideo
Piyńć złotych, dziesiyńć abo piyńćdziesiōnt, to je jedno. Bydymy tak samo wdziynczni za spiyranie naszego serwisu. Nawet nojmyńszŏ kwota pōmoże, a dyć przekŏzanie jij to ino chwila. Dziynkujymy.


text:
Zŏbrze: ze bez 2,5 prōmila za kerownicōm
27 lŏt stary zŏbrzōn ze bez 2,5 prōmila alkoholu we krwi w czasie skryncaniŏ niy zapanowoł nad citroenym i wjechoł w bok skody. Ôżarty szofer trefiōł do lazarytu, na szczyńście nic mu sie niy stało. Do strzaśniyńciŏ doszło na krziżōwce ulic Moniuszki i Chopina. Jeji sprŏwcy grożōm terŏz 2 lata heresztu.
Kolizyjŏ trefiyła sie w sobotã kole 2:00 po połedniu w dzielnicy Mikulczyce. Jak wynikŏ z policyjnych ôbsztalowań, 27-letni zŏbrzōn przi kerowaniu ôsobowym citroenym ulicōm Moniuszki, w czasie skryncaniŏ w ulicã Chopina, sjechoł na drugi pŏs ruchu i trzasnōł w bok ôsobowyj skody, co jechała z naprzeciwka. Skuli zdarzyniŏ szofer citroena trefiōł do lazarytu. Pokŏzało sie, iże nic ciynżkego mu sie niy stało. Policyjōny drogōwki zbadali ôbōch szoferōw alkōmatym. Jak sie pokŏzało, sprŏwca kolizyje mioł bez 2,5 prōmila alkoholu we swojim ôrganiźmie.
Terŏz ôdpowiy niy ino za sprŏwiynie kolizyje ale przede wszyjskim za kerowanie autym we sztandzie niytrzyźwym. Grozi mu kŏra do 2 lŏt heresztu. Pōnadto gyricht ôbligatoryjnie rozsōndzi świŏdczynie pijynżne na Fundusz Pōmocy Pokrziwdzōnym jak tyż Pōmocy Postpynityncjarnyj we wysokości niy myńszyj aniżeli 5 tys. złotych. Na chopa dostanie tyż postrzodek kŏrny we formie zakazu kludzyniŏ wozideł na ôkres niy krōtszy aniżeli 3 lata.
Zdrzōdło: KMP Zŏbrze, foto: KMP Siymianowice


text:
Narodźich so 19. měrca 1946 w Kulowje, na Salowskej hasy 8. Wot 1952 chodźach w Kulowje, Dobrošicach, Konjecach a Ralbicach do šule. 1960 dźěch na Serbsku rozšěrjenu wyšu šulu do Małeho Wjelkowa. 1964 maturowach a studowach slawistiku na Lipsčanskej uniwersiće, wot 1967 do 1968 rušćinu na uniwersiće w Rostowje nad Donom. 1969 mějach swój diplom jako Slawist w zaku. Wot septembra 1969 dźěłach jako lektor beletristiki w Ludowym nakładnistwje Domowina w Budyšinje. 1970 woženich so z Ludmilu Nawkec z Wotrowa. 1972 dyrbjach hišće na połdra lěta do wójska. 1975 a 1978 narodźištaj so synaj Jan a Stanisław. 1987/88 studij na literarnym instituće w Lipsku. 1990 buch redaktor Płomjenja a 1994 šefredaktor redakcije „Płomjo/Płomje“. Z lěta 2004 sym zamołwity redaktor hornjoserbskeho Płomjenja.
Z lěta 1969 sym z čłonom Koła serbskich spisowaćelow resp. Zwjazka serbskich wuměłcow. Wot 1998 nawjeduju kružk pisacych w Róžeńće.


text:
Jutry křesćanam kaž tež njewěriwym dostojny a měrniwy swjedźeń byli
Budyšin/Rowno/Rakecy (ML/SN/mwe/at). Jutry 2016 běchu měrniwy a dostojny swjedźeń, jedyn z najwjetšich swjatych dnjow za ewangelskich kaž katolskich wěriwych a druhim wotpočink w zhromadźenstwje swójbow. Mnohim na swěće bě tež lětsa zaso jutrowne žohnowanje bamža Franciskusa „Urbi et Orbi“ wažne poselstwo. W swojim jutrownym prědowanju na Romskim Pětrowym naměsće swjaty wótc cyły swět namołwi, wujednać so z Bohom a z blišimi. „Trjebamy to“, wón tež zhladujo na terorowy nadpad w Pakistanje podšmórny.


text:
Strzaśniyńcie auta ôsobowego ze lastautym pod Koszyncinym
Lublinieccy szandarzi ôbsztalujōm prziczyny tragicznego wypadku, co trefiōł sie na kōncku drōgi miyndzy Koszyncinym a Borōnowym. Skirz czołowego strzaśniyńciŏ sie opla z lastautym auto ôsobowe zapŏlyło sie. Kerowca straciōł życie.
Wypadek trefiōł sie w sobotã po 9.00 rano. Na Drōdze Wojewōdzkij nr 907 czołowo strzasły sie opel corsa z lastautym IVECO. Zarŏz po strzaśniyńciu wozidło ôsobowe zapŏlyło sie. Chociŏż akcyjŏ ratunkowŏ była drabkŏ, niy poradzōno było uretować życiŏ ôd kerujōncego. Szofer lastauta niy uciyrpioł poważnie. 29-latek bōł trzyźwy. Policyjōny ôbsztalujōm terŏz historyjõ tego wypadku.
Mōndurowi apelujōm do wszyjskich szoferōw ô rozwŏgã i pozorność za kerownicōm. Piyknŏ pogoda, suchŏ nawiyrchnia i dobrŏ widzialność sprawiajōm, iże szoferzi jadōm ze srogszym szwōngym. Wtynczŏs do tragedyje styknie ino chwila niyuwŏgi. Przi za srogij wartkości może kosztować ôna ludzke życie.
Zdrzōdło i foto: KPP Lubliniec


text:
Z nowymi wustawkami chce město Budyšin swoje tydźenske wiki wožiwić. Nowosć je, zo přewjedu wiki sadu a zeleniny přichodnje štwórtk na Žitnych wikach. Planowane su w sprjewinym měsće tohorunja jutrowne wiki.
Budyšin (CK/SN). Zeleny štwórtk budu tak mjenowane zelene a měšane wiki w Budyšinje prěni raz na Žitnych wikach. To je měšćanska rada wčera rozsudźiła a tak lěta trajace prócowanja wo přepołoženje městnosće skónčiła.
Wiki pod Bohatej wěžu běchu sej předewšěm starši wobydlerjo přeli, dokelž jim historiske plesternaki před a za radnicu ćeže načinjeja. W škałbach mjez kamjenjemi je něchtóžkuli z rolatorom tčacy wostał a młode žony ze swojimi wysokimi črijemi. Wikowarjo nadźijeja so wjetšeho wobrota, dokelž so na Žitnych wikach wjacore puće pěškow křižuja. Nimo toho tule hłowny puć ze Zhorjelca do Drježdźan nimo wjedźe. Tak budu tež ći wopytowarjo města, kotřiž chcedźa do Centera na Žitnych wikach, na tydźenske wiki skedźbnjeni.


text:
Chróšćanska gmejnska rada po lětnej přestawce zaso wuradźowała
Hórki (JK/SN). Zo móhła komunalne nadawki kaž dotal derje a spušćomnje spjelnić, trjeba Chróšćanska gmejna nowe jězdźidło. Dotal wužiwany Multicar je přestarjeny a nowy TÜV by sej žadał wulku reparaturu. Tohodla běchu so radźićeljo na to dojednali, kupić nowe jězdźidło, z kotrymž móhł gmejnski dźěłaćer Beno Wjenk dale porjadnje dźěłać. Při financowanju pomhaše takrjec nošer pěstowarnje, Serbske šulske towarstwo. Po wotličenju zawodnych kóštow a perspektiwiskej kalkulaciji so wukopa, zo budźe gmejnski podźěl za pěstowarnju lětsa wo nimale 22 000 eurow niši hač planowany. Tuž móža trjebany Multicar za 6 500 eurow kupić. Tón ma jara dobre techniske wuhotowanje a hodźi so tež za nadawki w zymskej słužbje zasadźić.


text:
Jeszcze niy tak dołwno[1] niyftorzi[2] narzykali, że im za gorko,[3] ale już teraz paczōm[4] we niebo i wypatrujōm słońca, bo im sie miyrznie[5] tyn dyszcz. Joł[6] tyż mōm nadzieja, że jeszcze bydzie trocha tego słońca i- jak bez lato- bydzie sie szło zrobić tyn chōdny syrnik. Robi sie go szybko, a do tego je bardzo dobry. Recept[7] je od ciotki Krysi, co to po ślōnsku niby sie nazywo Krista, ale ciotka Krista- a tak richtig[8] to Christa- to je inkszo ciotka, co to miyszko w Niymcach… no i szlus[9] 😉
Co potrza?
0,5 kg syrka waniliowego
0,5 szklōnki cukru
0,5 litra śmiytōnki[10] 36%
śmietanfix (choć jak go niy dołcie, to sie nic niy stanie)
galaretka citrōłnowo[11]
skōrka ze jednyj citrōłny
sok ze połōwki citrołny
Na wiyrch[12] i na spodek:
ze 160 g biszkoptōw- nojlepsze sōm te take jynzyczki, bo idzie je fajnie pokruszyć
pó[13] kostki masła
Łozpuście[14] sie ta galaretka we niycałyj szklōnce wrzōntku i poczekejcie, aż trocha ochōdnie.[15] Śmiytonka ubijcie, pod kōniec wciepcie cuker- mogecie tyż wciepnōńć[16] tyn śmiytanfix. Pomału wciepujcie tyn syrek, ta otartoł skōrka, sok i chōdno galaretka (powinna już leko[17] tynżeć[18]).
Te biszkopty wrołźcie[19] do jaki tasie[20] abo woreczka i pokruszcie nudelkulōm abo i jakim motkym[21]– choć z tym motkym to by już boła przesada. Rozrōbcie te pokruszōne biszkopty potyn[22] ze masłym. Przigotujcie sie forma na torta. I tera zależy od Wołs, jako chcecie mieć rozsute[23] te biszkopty. Mogecie sie dać pó na pó- na dōł i na gōra, abo wiyncyj na dōł- tu już sie liczy Wasza inwyncja. Joł robiōł to w taki silikōnowyj formie i bez to dołech wiyncyj na dōł, żeby potyn- jak byda to przewrołcoł na jaki talyrz- lepi[24] mi to odeszło od tego dna.
Na dół biszkopty, na to wylyjcie ta syrnikowo masa i na wiyrch zajś biszkopty. Tera potrza[25] ciyrpliwojści, żeby to stwardło i… smacznego 🙂
[1] niedawno
[2] niektórzy
[3] za gorąco
[4] spoglądają
[5] nudzi
[6] ja
[7] przepis
[8] na prawdę
[9] koniec
[10] śmietana
[11] cytrynowa
[12] górę
[13] pół
[14] rozpuście
[15] ostygnie
[16] wrzucić
[17] lekko
[18] tężeć
[19] włóżcie
[20] torby
[21] młotkiem
[22] później
[23] rozsypane
[24] lepiej
[25] potrzeba


text:
Dawne přeće za bydlenjemi z wobstajnym hladanjom so spjelni
Worklecy (aha/SN). Na wčerawšu zhromadźiznu gmejnskeje rady witaše Worklečanski wjesnjanosta Franc Brusk (CDU) jednaćela maltezow za zastaranje starych ludźi Sakskeje a Braniborskeje dr. Aloisa Blaichera kaž tež wuwićoweho twarskeho inženjera Danila Schwaba. Wobaj rozłožištaj móžnosće přichodneho wužiwanja pódlanskich hospodarskich domow Worklečanskeho ratarskeho kubła maltezow. Po tym zo běchu tepjenski dom něhdyšeje chorownje hižo dospołnje přetwarili a saněrowali, zarjadowachu tam centralny archiw maltezow za Saksku a Braniborsku. „Je pak tež trjeba dalše twarjenja ratarskeho kubła zdźeržeć a zmysłapołnje dale wužiwać“, ma dr. Blaicher za wažne. Zhoniwši wot gmejny potrjebu su so maltezojo rozsudźili, ćelacu hródź a runje tak njewužiwanu bróžnju wutwarić na bydlenja z wobstajnym hladanjom. Najprjedy móhło to na přizemju być pjeć bydlenjow w cyłkownej wulkosći 350 kwadratnych metrow. Nimo toho je předwidźane tam zarjadować móžnosće dnjoweho zastaranja.


text: Łaz (MFü/SN). Hodźinu wobydlerskich naprašowanjow na zašłym posedźenju Łazowskeje gmejnskeje rady wužiwaše tamniši předewzaćel Andreas Mühle za próstwu, zo měli gmejna a gmejnscy radźićeljo regionalnych turistiskich poskićerjow bóle podpěrać. „Dyrbjeli rozmyslować, kak móhli turizm wuwiwać“, napominaše Mühle, kiž při Třižonjanskim jězoru elektriske třikolesa trikke wupožčuje a tam nimo toho motorski parcours wobhospodarja. Byrnjež Łaz při zwjazkowej a dalšej statnej dróze ležał, wjele ludźi přez gmejnu jězdźi, bjez toho zo bychu wědźeli abo zhonili, kak atraktiwna kónčina je. Jeho swójske wabjenje w radiju bě lědma wuspěšne. Informaciska tafla na přikład při parkowanišću kupnicy, móhła z derje přemyslenymi wobsahami ludźi pohnuć, so po wokolinje bliže rozhladować.


text: Budyšin (SN). Za jeje angažement na dobro Černobylskich dźěći we wšěch lětach po přewróće je towarstwo Budyski měr minjenu sobotu Margaretu Nowakowu ze sprjewineho města na žurli Serbskeho muzeja z Budyskim měrowym mytom počesćiło. Wot lěta 1990 stara so wona wo to, zo móža holcy a hólcy z běłoruskeho Černobyla bjezstarostne prózdniny w Hornjej Łužicy přežiwjeć. Dźakowano jeje zasadźenju je tež někotražkuli serbska swójba w měsće Černobylske dźěći hospodowała abo projekt z pjenježnym darom podpěrała. Za to dźakowachu so hibićiwej rentnarce z mytom kaž z mólbu. Z tym zwjazane 150 eurow chce 85lětna za přichodny prózdninski přebytk Černobylskich dźěći w Budyšinje wužiwać. Wjace hač 250 dźěći z regiona Buda-Košeljowo bě dotal w sprjewinym měsće z hosćom.


text:
Praczka pseudokibicōw w Tychach
Do batalije kole 300 kibicōw miało dojść wczorej w parku miyjskim przi ul. Edukacyje w Tychach. Na placu zarŏz ukŏzali sie tyscy policyjōny jak tyż mōndurowi z jednotek ôściynnych. Skuli zdarzyniŏ zastawiōno było 6 pseudokibicōw. Szandarzi uzdŏwajōm, co sie trefiyło, jak tyż uczestnikōw. Zastawiyni stanōm przed prokuratorym, co uzdŏ ô jejich dalszym losie. Dziynki gibkij akcyji policyjōnōw grupa sie rozproszyła i niy doszło do eskalacyje kōnfliktu, a możno nawet tragedyje.
Wczorej po godzinie 20.00 policyjōny z Tychōw dozdrzeli w rejōnie parku miyjskigo przi ul. Edukacyje chuliganōw ôblyczōnych w dresy, kominiarki, rynkawice do sztuk walki jak tyż ôwijki bokserske. Grupa kole 150 ôsob wleciała do parku, i wziōnła lecieć w strōnã drugij grupy pseudokibicōw ô podobnyj wielości uczestnikōw. Policyjōny zarŏz wziōnli przerywać praczkã jak tyż powiadōmiyli dinst jednostki, co pozwoł na sparcie mōndurowych z Bierunia, Mikołowa, Katowic i z Bielska-Biołyj.
Dziynki interwyncyji wachtyrzy prawa niy doszło do eskalacyje kōnfliktu, a możno nawet tragedyje. Mōndurowi zastawiyli auto, co nim jeździyli chopi z Czech. Fōnkcjōnariusze zabezpieczyli niybezpiyczne nŏczynie w wozidle. Znŏdniynte ôd mōndurowych przedmioty, keby były użyte, mogły prziniyś bardzo poważne rany. Na terŏz szandarzi niy majōm informacyji ô żŏdnych ôsobach poszkodowanych.
Skirz zdarzyniŏ policyjōny zastawiyli 6 chopōw, co im je ôd 22 do 33 lŏt. Piyńciu z nich to ôbywatele Czech, jedyn to miyszkaniec Tychōw. Policyjōny ôbsztalujōm uczestnikōw batalije i zbiyrajōm materyjõ dowodowõ, co podle nij bydōm przedstawiōne chycōnym ôbskażynia udziału w zbiegowisku jak tyż praczki. Zastawiyni stanōm przed prokuratorym, co uzdŏ ô jejich losie. Grozi im nawet 3 lata heresztu.
Foto na wiyrchu: KMP Tychy


text:
Indata Cities
Proximus S.A. – ślůnsko informatyczno firma, ze zorty integratorůw IT, szpecjalizuje śe we kůmpleksowych rozjůnzańach lo informatycznych firmůw: produkcyjnych, ynergetycznych, gazowńictwa, firm uod waserlajtůngůw a hajcowańo. Firma dźoło we Polsce, a strzodkowo-wschodńij Ojropje.[1]
Głůwnym uobszorem dźołańa firmy sům kůnsultingowe usugi, budowa a moderńizacyjo srogich informatycznych systymůw, zarzůndzańe zakupem ynergiji, zarzůndzańe strzodowiskem IT, wdrożańe rozwjůnzańůw uopartych uo nowe technologije, systymy GIS a paszportyzacyjo, rozwjůnzańa do zabezpjyczańa danych, audyty, serwisowe cyntrům, serwis systemowyj infrasztruktury a sprzyntowy werkcojg kery wspjyro zarzůndzańy firmůma.[1]
Podug raportu TOP 200 za 2009 rok, uopublikowanygo we czyrwcu 2010 roku Proximus S.A. bůł
- 11 postrzůd firmůw kere mjoły nojsrogsze przichody s obsługi sektora utilities[2]
- 12 postrzůd informatycznych firmůw uo nojsrogszym wzrośće przichodůw we rokach 2008-2009
Za wdrożyńa kere śe zakůńczůły sukcesym we latach 2008-2009, firma Oracle prziznoła firmje Proximus titel partnera roku 2010 Oracle we kategoryji Integrator Systemůw. Proximus uostoł tyż wyrużńůny za nojlepsze wyniki przedowańo systymu Impuls we 2008 roku.[3]
Proximus S.A. robi s takimi firmůma kej BPSC, Cisco, Citrix Systems, Consorg, Transition Technologies, HP, Globema, IBM, Microsoft, Oracle, SAP, Sun Microsystems, Sybase, Symantec, Xerox.[1]


text:
Dzisioj łodboło sie 9 szpilów 1/32 Pucharu Polski. Groł tyż Ruch Chorzów, chocioż grom to ciynżko nazwać. Poniżyj prezyntujymy dzisiejsze wyniki szpilów:
ŁKS Łódź – Lech Poznań 0-1 pd.
Śląsk Świętochłowice – Arka Gdynia 0-3
Gryf Wejherowo – Stomil Olsztyn 1-3
Siarka Tarnobrzeg – Wisła Płock 1-4
Polonia Głubczyce – Chrobry Głogów 0-8
Chojniczanka Chojnice – Legia Warszawa 0-1
Pogoń Siedlce – Stal Mielec 2-1
Ruch Chorzów – Odra Opole 1-5
Wisła Kraków – Lechia Gdańsk 1-1 pd. 4-5 pk.
Dalyj przełażom:
Lech Poznań
Arka Gdynia
Stomil Olsztyn
Wisła Płock
Chrobry Głogów
Legia Warszawa
Pogoń Siedlce
Odra Opole
Lechia Gdańsk
—–
Ruch Chorzów tym samym zakońcoł swój udział we tegorocznyj edycji Pucharu Polski. Jedynygo tora do nos szczeloł Wojciech Kędziora. Po szpilu Tryner Fornalak pedzioł:
“Gorzko pigułka dzisioj. Po piyrwszyj połowie wydowało sie, że tyn szpil sie tak niy skońcy, przipadkowy tor na 1-3 i skońcyli my myśleć na szpilplacu, a rywale szczylali kolejne tory.
Wiym, że Patryk mo uraz wionzadeł, wiyncyj bydymy wiedzieć po jutrzejszych badaniach”.
własne


text:
Thietmar z Mjezyborja
Thietmar z Mjezyborja (němsce Thietmar von Merseburg; * 25. julija 975, † 1. decembra 1018 po zdaću w Mjezyborju) bě Mjezyborski biskop a wuznamny chronikar w času Otonow. Jeho chronika płaći jako jedne z najwažnišich žórłow za stawizny wuchodofrankowskeho mócnarstwa wokoło wróćicy lěttysaca.
Thietmar skutkowaše wot 1009 do 1018 jako biskop Mjezyborja a bu w tamnišej katedrali pochowany. W jeho mjez lětomaj 1012 a 1018 nastatej chronice wopisa stawizny Mjezyborja, Sakskeje, Pólskeje a serbskich kónčin mjez Solawu a Wódru kaž tež němskich kralow Hendrich I., Ota I., Ota II., Ota III. a Hendrich II.. Originalna chronika so při bombardowanju Drježdźan w februaru 1945 ćežko wobškodźi, eksistuje pak wysokohódnotne faksimile z lěta 1905.


text:
Górny jazor
Górny jazor (engelski Lake Superior, francojski Lac Supérieur) jo nejwětšy jazor Pódpołnocneje Ameriki a drugi nejwětšy cełego swěta. Wón jo jaden z pěś „wjelikich jazorow“ (Great Lakes) a namaka se na granicy mjaz Zjadnośonymi statami a Kanadu. Jazor lažy 184 metrow nad mórskej głaźinu a je z pśestrěnju 82.103 km² tak wjeliki kaž Awstriska.
Pódpołnocny pśibrjog jazora słuša ku kanadiskej prowincy Ontario a k US-ameriskim statoju Minnesota; pódpołdnjowy pśibrjog k zwězkowyma statoma Wisconsin a Michigan. Nejwětša kupa w jazorje jo Isle Royale. Górny jazor ma wěcej ako 200 pśitokow a wulewa se do Huronskeho jazora.
Pśi Górnem jazorje laže města Duluth a Superior w Zjadnośonych statach a Thunder Bay w Kanaźe.
Wótkaz[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Koordinaty: 48°0′0″N 87°0′0″W /  48, Wurazowa zmólka: Njewócakany opeator *


text:
W swojej lětušej dowolowej seriji předstajamy wosoby, kotrež na někajkežkuli wašnje stawizny zachowuja, zo starožitnosće zběraja a je zdźěla zjawnosći spřistupnjeja.
Nětko w lěću dojědźeš sej tež rady k Lejnjanskemu abo Bjezdowskemu jězorej. Wottam maš jenož někotre kilometry a sy w Blunju, zo by tam pohladał do tykowaneje cyrkwički abo sej wobhladał zajimawy a přewšo powučny muzej Helmuta Kurja. Mjeztym 82lětny je so 1935 w Blunju narodźił a zastupi nazymu 1941 w ródnej wsy do šule. Nadarjeny hólčec, w serbskim staršiskim domje wotpowědnje kubłany, šulu po konfirmaciji 1949 wuchodźi a nawukny powołanje ratarja. Najprjedy na dźewjećhektarskim kuble doma dźěłajo sta so wón runja druhim čłon prodrustwa a měješe dwaj lětdźesatkaj zamołwitosć za 200 kruwow w prodrustwowej hródźi.