text:
Projekt „Poradzisz? Gŏdej!” mŏ sie ku kōńcowi. 11 grudnia we sali kina Planet Cinema w Katowicach ôdboła sie kōnferyncyjŏ, na keryj do kupy boły pokŏzane wyniki ônaczyniŏ projektu „Przeciwdziałanie miękkiej dyskryminacji osób mówiących po śląsku”. Rezultaty projektu pokŏzali dr Artur Czesak i – w zastympstwie niyôbecnyj dr Elżbiety Anny Sekuły, kerŏ trzimałŏ piecza nad ônaczōnymi w projekcie badaniami socjologicznymi – Weronika Ślęzak-Tazbir. Ôkrōm tego swoje referaty przedstawiyli dr hab. Ewa Michna, dr hab. Małgorzata Myśliwiec, dr Tomasz Słupik a tyż szef Akadymie Jynzyka Baskijskigo Xabier Kintana, kery ôpowiedzioł Ślŏnzŏkōm, jak u niego, we Kraju Baskōw, starajōm sie ô swoja gŏdka. We kōnferyncyje wziyni też udział czōnek zarzōndu wojewōdztwa ślōnskigo Henryk Mercik a tyż poseł do Europarlamyntu Marek Plura. Badania, kere w tym roku ôstały powtōrzōne (ôńskigo roku boły piyrsze badania w ramach projektu) pokŏzały rōżnice podug płci. Chop inakszyj patrzi na tych co gŏdajōm po ślōnsku niźli kobiyta. ¼ mynij kobiyt niźli chopōw gŏdŏ po ślōnsku w robocie, 1/3 kobiyt wiyncyj niźli chopōw niy nauczŏ ślōnskij gŏdki swojich bajtli, ô małowiela 2 razy wiyncyj kobiyt pedziało, co niy trza nauczać ślōnskij gŏdki w szkole, 1/5 wiycej kobiyt niźli chopōw nikej niy gŏdŏ z cudzymi po ślōnsku, o 2/3 wiyncej kobiyt niźli chopōw nie uwŏżŏ, co gŏdka ślōnskŏ je jynzykym godnym do sprŏwianiŏ spraw urzyndowych, pōnad ¼ wiyncyj kobiyt niźli chopōw, co niyma jyzykym do ônaczyniŏ spraw biznesowych, a pōł raza wiyncyj kobiyt niźli chopōw gŏdŏ, co gŏdka ślōnskŏ niyma godnym jynzykym do ôsprŏwianiŏ z bajltym.
Hned bydōm tyż wydane dykcjōnŏrze ślōnskij gŏdki autōrstwa Bogdana Kallusa.
Dykcjōnŏrz Gōrnoślōnskij Gŏdki to ganc cołke wydŏwnictwo narychtowane podug Wstympnych prawidōw ślōnskigo szrajbōngu, kere boły przijynte we 2009 r. bez mańszaft do sztandaryzacyji kerowany bez prof. Jolanta Tambor, dzisiej wszechôbecnego we ksiōnżkach a tyż naôbkoło nŏs. Tajla polsko-ślōnskŏ dykcjōnarza skłŏdŏ sie ze 14,5 tys. haseł, a ślōnsko-polskŏ ze z 16,5 tys. Dopełniyniym tego sōm wciepniynte wykazy: flancōw, grzibōw, zielyniyny a ôwocōw, gadziny, ptŏkōw, rybōw, chrŏbŏkōw, dni tydnia, porōw roku a tyż liczebnikōw.
Basia
Alina Moś-Kerger, reżyserka, scynarzystka i dramatopisarka. Autōrka dwōch sztuk – „Karin Stanek” i „Rajcula warzy”, kere sōm zwiōnzane ze Ślōnskim. Dzioucha stōnd. Ôd wielu lŏt jeji syrce nŏleży do tyjatru, nale tyż do jeji familiji.
Alinie sie nikyj samyj niy trefiło, coby sie znŏdła w takiyj sytuacji, co ślōnskŏ gŏdka bōłaby niyakuratnŏ i czowiek niy śmiōł ji używać. Ino postrzōd familijnych ôsprŏwiōń, ôd stŏrszygo pokolynia, durś się berajōm ô rechtōrce polskiygo, kerŏ za gŏdanie prała bajtle liniŏrzym po rynkach. 10 lŏt potym ta samo rechtōrka rychtowała kōnkursy ślōnskij gŏdki we szkole, co świŏdczy ô tym, co ludzie poradzōm zmiynić swoje poglōndy na gŏdka. Żŏl, iże dziepiyro po tak dugim czasie.
Alina dycki miała możebność używaniŏ gŏdki i zŏwdy bōło to jeji atutem. Skuli tego tyż mogły powstać dzieła Aliny, fest zwiōnzane ze Ślōnskiem.
Bez historia Karin, bigbitowyj wokalistki z Bytōmia, Alina chciała pokŏzać, co jes to ôsprŏwka uniwersalnŏ, blisko miyszkańcowi kŏżdego regiōnu Polski, nale z podkreślyniem, co Karin bōła naszōm dziouchōm i bez to miała tyż pewne problymy. Kupa ludzi jōm tympiło za silny ślōnski akcynt a sama wokalistka spyndzała w garderobie mocka godzin, coby ćwiczyć dykcjŏ. Bōła napasztowana i głobiona bez show-biznes abo włŏdze kraju i skuli tego ymigrowała do Niymiec. Eli to bōło skuli jeji ślōnskiygo pochodzyniŏ, to ino mogemy miarkować. Spektakl, ôd prymiery w 2013 roku jes grany do dzisiej, na Ślōnsku i poza nim. Ślōnzacy żywiej ryagujōm na wōntki zwiōnzane z regiōnem, nale w cŏłyj Polsce, niyzŏleżnie ôd wspōłrzyndnych geografinczych, wszyjscy znajōm hit ô „chłopcu z gitarą”. Czynsto tyż przyłażōm po spektaklu do aktōrki Agnieszki Wajs i gŏdajōm, co znali Karin Stanek, nale niy wiedzieli, co bōła Ślōnzaczkōm i miała skuli tela problymōw.
Drugŏ sztuka – „Rajcula warzy”, powstała na kōnkurs na jednoaktōwka po ślōnsku a niyskorzij bōła ryalizowana na dyskach tyjatru bez Alina i aktōrka Joasia Wawrzyńska. Alina miała ôbŏwy, po piyrsze, co na ślōnskim rynku tyjatralnym terŏzki je moda na ślōnskość i niy chciała, coby Rajcula bōła ôdybrano, jako dŏlszy szpas abo moda na gŏdka. Inkszym problymym bōło to, co sztuka je ino po ślōnsku, co poradzi ôgraniczyć jōm do wystŏwianiŏ ino do ślōnskiyj publiczności. Wszyjskie te bojōnczki bōły darymne, skuli tego, co niy ino na Ślōnsku Rajcula jes wielgim sukcesym, nale tyż i na festiwalach w cŏłkiyj Polsce, na kerych dostŏwō roztōmajte nagrody, ludzie szumnie sie przi niyj bŏwiōm. Spektakl stōł sie uniwersalny dlŏ wszyjskich, kerzy go ôglōndajōm.
Alina jes mamōm dwōjki małych bajtli. Malućka cera, Wanda dziepiyro uczy sie gŏdać, nale 5-letni Antoś to straszny beblŏk. Alina niy poświynco szpecjalnie czasu na nŏuka ślōnskij gŏdki, skuli tego, co zważuje, iże to przijdzie samo. Za bajtla do niyj tyż żŏdyn niy gŏdōł po naszymu a gŏdka sama się prziyjmnyła. Alina myśli, co taki model mŏ syns, kej Antek znŏ i polskie i ślōnskie słowa, i poradzi gŏdac w obu gŏdkach, np. „mamo, a dzidzia ciepie zabawkami!”, „mamo, na kolację zrób mi klapsznitę”, „mamo, idźmy na koło!”.
Adrian Górecki, człōnek zarzōndu Pro Loquela Silesiana, wspōłtwōrca projektu Poradzisz? Gŏdej!
Adrian ôkrōm tego, co udzielŏ sie we Pro Loquela Silesiana, je prezesem stowarzyszenia Immunoprotect (kere ôd 7 lŏt pōmagŏ pacjyntōm z piyrwotnymi niydoborami ôdporności, nale tyż i stŏrŏ sie zwiynkszyć świadōmość PNO postrzōd lykŏrzy i społyczyństwa).
Nale to niy wszyjsko.
Kej byś chciōł/ała dźwignōńć swoje kōmpetencje abo niy wiysz jak sobie poradzić ze stresem eli być barzij pewnym siebie, poradzisz sie lajstnōńć sesyjŏ coachingowŏ w Górecki Group. W PoNaszymu.pl poradzisz zasik przetuplikować wszyjsko na nasze eli nauczyć sie gŏdać po naszymu, skuli tego, co to jedyne takie miyjsce na ziymi, co sie zajmnuje takimi dingsami.
Adrian szkryflōł tyż teksty po ślōnsku do Nowyj Gazety Śląskiej. A co robi terŏzki?
Terŏzki łōnaczy rymōnt i uczy swoja ślubnŏ ślōnskiygo szrajbōnku. Kej mŏ trocha wiyncyj czasu – ôdkrywŏ przepōmnianŏ historia Ślōnska i idzie go trefić na ewangelickich smyntŏrzach.
Oma ôd Adriana zakŏzywała mu gŏdać po ślōnsku. Bała sie, co niy złōnaczy kariery (kej żeście czytŏli poczōntek tego tekstu, wiecie, co niy miała prŏwdy). Oma bōła stōnd, nale rzeczywistość PRL-u sprŏwiła, co zaczła myśleć o ślōnskij gŏdce, jak ô czymś gorszym. Bez cŏłki jeji żywot, trza sie bōło dŏwać pozōr, coby niy gŏdać, co by niy być gorzij traktowanym. Opie to niy robiło rōżnicy, nale u omy trzeja bōło gŏdać po polsku.
W szkole Adrian tyż miōł trocha problymōw. Durś mu gŏdali, co gulik abo farŏrz to sōm felerne słowa, kerych sie niy śmiy gŏdać. Nale Adrian dycky ôstowōł przi swoim, co sie tak gŏdŏ. I tak skōńczył podstawōwka ze sześć minus, skuli tego, co użył we wypracowaniu słowa „zmierzły”.
Ślōnskŏ gŏdka to bōła dycky nŏjwiynkszŏ pasja ôd Adriana i skuli tego trefił do Pro Loquela Silesiana i robiōł przi projekcie. Jego misjōm jes, coby młodzi ludzie zaczli gŏdać po ślōnsku. Jednym z jego dziŏłań bōł „Ślōnski suchar na dzisiej”, kery bez dwa lata zgrōmadził 80 000 fanōw. Chciōł w nim pokŏzać, co idzie łōnaczyć memy internecowe tyż po ślōnsku, kaj nasza gŏdka niyma ino źdrzōdło wicōw i kabaretōw, dyć je narzyńdziem przekŏzywaniŏ treści, takim samym co kŏżdŏ inkszŏ gŏdka.
Po ślōnsku poradzimy ôpisać wszyjsko, a niy ino historie i dŏwno przepōmniane zwyki, czego przykłŏdem jes projekt przetuplikowaniŏ na ślōnskŏ gŏdka aplikacyji Samsunga bez Pro Loquela Silesiana, przi kierej robił tyż i Adrian.
Człōnek Ruchu Autonōmii Ślōnska. Robi na rzecz ôchrōny ślōnskij gŏdki, kultury i tożsamości. Stŏrŏ sie, coby ślōnskŏ gŏdka uzdano za regiŏnalnŏ a Ślōnzŏkōw za mniyjszość etnicznŏ. Ôd 3 lŏt spōłôrganizuje akcyjŏ „Gŏdōmy po ślōnsku”. We jego gowie napoczła sie tak naprŏwdy akcyjŏ „Poradzisz? Gŏdej!”.
Czym je miyntkŏ dyskryminacjyjŏ dlŏ Rafała Adamusa?
Tak sie miarkuja co idzie ô to co ludzie majōm gańba ôdezwać sie pō naszymu jak sōm kajś w publicznym miejscu abo wiedzōm co jakeś cudze bydōm jejich słyszeć. Taki sztandarowy bajszpil kerego zŏwdy używōm co by pokŏzać jak ta dykryminacyjŏ wyglōndŏ to sytuacyjŏ w piekarni kaj klijynt prosi ô „5 bułek”. Przedŏwaczka sie schylŏ coby mu je wciepnōńć do tasi, ale wrŏz sie ôbrŏcŏ i pytŏ: „Wielaście chcieli tych żymłōw?”, na co kliynt z uśmiychym padŏ: „A to jŏ tu moga gŏdać? No to piyknie!”. I kŏżdy nastympny co stoji we raje jak przidzie dran to ôd razu gŏdŏ po ślōnsku, choć przōdzij wszyjscy gŏdali po polsku. Bo to tak je ze Ślōnzkŏkami co fest chcōm gŏdać po ślōnsku, ale sie czegoś bojōm. Czujōm pod skōrōm, że jak sie ôdezwiōm pō naszymu to na nich bydōm krziwŏ patrzeć, co ône take niywyksztołcōne, niywychowane i niykulturalne. Bo bez kupa lŏt tak nōm wmawiali. I to w nŏs ôstało i siedzi do terŏzka. Chociŏż terŏz nikt nikogo za gŏdka niy dyskryminuje jak to boło piyrwyj. Ale miyntkŏ dyskryminacyjŏ to niy ino gańba sie ôdezwać kaj je połno cudzych ludzi. To tyż gańba kej wiysz, że wtoś cia nagrywŏ. Kejsik nagrywoł żech moja ōmama bo takŏ sztudyntka z Krakowa prosiyła mie coby mogła dostać na zajyńcia z dialektologie nagranie „po ślōnsku”. Siednyli my sie z ōmamōm przi stole, na stole żech położoł mobilniŏk i załōnczōł żech aplikacyjŏ Dyktafōnu. No i moja ōma, kerŏ w życiu zy mnōm niy gŏdała po polsku, a wtynczŏs miała już kole 90 lŏt, ôrŏz co druge zdanie mi wtrōncŏ polske ausdruki. No to jŏ przerywōm i padōm ônyj co by gŏdała normalnie tak jak zŏwdy. A ôna dalij po polsku. I żech wpŏd na to co ôna tak gŏdała bo widziała przed sobōm telefōn co jōm nagrywŏ. I dopiyro jak żech go schowoł to już gŏdała normalnie, pō naszymu. Jŏ, jak żech już ôstoł prezesym Pro Loquela Silesiana to na poczōntku tyż żech mioł z tym problym. Jak dziynnikŏrz dŏwoł mi mikrofon pod gymba to żech autōmatycznie przełazioł na jynzyk polski, a potym żech boł zły na siebie co zajś żech zawaloł. Dopiyro po pŏru takich wywiadach żech sie przegwołcioł i pedzioł po ślōnsku. Potym drugi rŏz, trzeci i tak już poszło. Terŏzki już takigo problymu niy mōm i jak jakiś redachtōr chce zy mnōm pogŏdać to nawet sie go niy pytōm po jakymu chce gŏdać ino ôd razu gŏdōm tak jak żech sie nauczoł za bajtla. Ale trocha to trwało. Bez to tak wŏżne je to coby gŏdać po ślōnsku kaj ino sie dŏ. Coby sie do tego przizwyczaić i mieć moda gŏdać. I zachyncać inkszych do gŏdaniŏ. Bo ino tak mogymy zwalczyć ta miyntkŏ dyskryminacyjŏ.
Szymon Bialik urodził sie w mieście, do kerego jeździ sie na tŏrg sprŏwiać cigi abo jak ftoś woli kozy, czyli w Mikołowie. Dorastōł w Piotrowicach, kerych łōnki ȏwdy pōłne jeszcze bōły niy deweloperskich kolōniji, nale krōw. Skuli tego, co kozy i krowy ȏbiecowane w żywym inwyntŏrzu, niy we plebiscytowym wuszcie, ȏdygrały pewnŏ rola w gōrnoślōnskich dziejach, po ukōńczyniu chorzowskiygo (hajduckiygo!) „Batorego”, coby zgłymbić tajniki hajmackiyj i cudzyj gadziny, sztudiyrowōł historia na Uniwersytecie Ślōnskim, wele niyj zaś tyż germanistyka i bohemistyka. Jako gōrnoślōnski native speaker pragnōł poznać tyż inksze gŏdki, kere bez wieki spōłformowały pojyńciowy landszaft nad Odrōm i Wisłōm. Niydugie, nale (jak zuchwŏle prawi) fest plymne ôkresy sztudiōw złōnaczył w Ołomuńcu i w Grazu. We swojij pracy magisterskiyj prziziyrōł sie krōnice ôd Jakoba Schickfussa, terŏźnym w niyj mustrōm uczōności i, przede wszyjskim, kōnstruowaniu tożsamości ślōnskiyj w XVI i XVII wieku. Łōnaczył ro wszyjsko to z nŏdziejōm, co postrzōd terŏźnych, porzōnd płōnych, kere grzynznōm we nacjonalistycznych rajcowaniach i sporach ô ślōnskość zdŏ sie siōngnać w przeszłość głymbiej i dać się bez nia zainspirować. Nŏjlepiyj czuje sie w szyroko pojyntej Europie Środkowej, kerŏ nŏjbarzyj mŏ rŏd razjować cugiym abo na kole, coby sznupać za tradycjami małych społeczności podanych na ta, do kerej sŏm przinŏleży. Ôd czasu do czasu poradzimy go słyszeć w chōrach gōrnoślōnskich placōwek ôświatowych i duszpasterskich, z kerymi śpiywŏ, niystety, niy zŏwdy jak z nut… Ôprōcz roztōmajtych aktywności społecznych, robi jako rechtōr w liceum i zespole szkoły podstawowyj i gimnazjum. Kej jakisi bajtel niyma dostympu do jednego z nŏjsrogszych szacōw, eli omy/opy i jejich rozprŏwiōń, Szymōn sōm rozprŏwiŏ i nawet sōm przebylykŏ się w Liczyrzepa, Skarbnika i inksze postaci ze ślōnskich gōr, wōd i podziymi (chocioż mŏ na swym kōncie tyż wcielynie sie w rola… waszmasziny). Nŏjbarzij mŏ rŏd czytanie swoim podôpiecznym (niy ino tym nŏjmłodszym) historia Muminkōw. Do PLS trefił zafascynowany wykłŏdami Mirosława Syniawy ô ślōnskiyj gŏdce głoszōnymi w Muzeum Ślōnskim w Katowicach. Zmiarkowōł tyż, co chocioż gŏdka mŏ się corŏz lepiyj, mŏ sie tyż i… corŏz gorzyj. Z jednyj strōny, niy trefiŏ sie już w szkole z niychyńciōm i wymŏganiu gŏdaniŏ „porządnie po polsku”, z czym trefił sie w dŏwnych czasach, kej siedziōł jeszcze po drugiyj strōnie szkolnyj barykady. Co wiyncyj, szkolŏki sami prōbujōm gŏdaniŏ, nŏjczyńściej z ôbstōnym szpicatym skutkiem. Z drugiyj strōny, formuła regiōnalistycznyj nŏuki mimowolnie ôgraniczajŏ funkcjonalność ślōnskiyj gŏdki do ôbrzōndkowości i folkloru. Nowoczesny ślōnski design tyż czyni z niyj efektowny gadżet, mem, logotyp na tresku. A czy nie bołoby piyknie, kej szkolŏki poradziliby pogŏdać po naszymu ô cigach, krowach i świyntych? Szymōn gŏdŏ, co je fertich gotów na ustympstwa, tōż może nawet ô medżikach, youtuberach i smartfōnach (ôd Samsunga).
Basia
Zuza jes rechtorkōm i uczy angielskiygo młode bajtle, nale tyż i trocha srogsze frele i karlusy. Poza robotōm, tuplikuje i publikuje, łōnaczy bloga itsmillyme.com, nale nŏjwŏżniyjszŏ jes dlŏ niyj takŏ jedna mała dziouszka, jeji cera – Milly.
Chop ôd Zuze jes Angliykiym i gŏdŏ do Milly ino po angiylsku. Tak samo, jak starziki ôd Milly, fatrowie chopa ôd Zuze. Zaś fatrowie i starziki ôd Zuze gŏdajōm do Milly abo po naszymu abo po polsku.
Zuza gŏdŏ we wszyjskich trzech gŏdkach.
We jednym ze wpisōw na blogu Zuza naszkryflała ô necu gŏdek. Nec gŏdek łōnaczy się we gowie małych bajtli, kej sie uczōm gŏdać. Bez nec gŏdek, kery je dlŏ nich systymem kōmunikacyje poradzōm spokopić ȏ co łazi mamie i tacie, jak i trocha niyskorzij cosik do nŏs pedzieć. Nec gŏdek łōnaczy sie podōg tego, co bajtel słyszy. Kej słyszy pŏra gŏdkek wrŏz, nec je trocha barzij skōmplikowany. Taki bajtel gibko spokopi we wszyjskich gŏdkach, co się do niego gŏdŏ, ino gŏdać poradzi trocha niyskorzij, przeca trzeja przyswoić trocha wiyncyj gŏdkōw, co inksze bajtle ze zandkastli.. Co je w tym wszyjskim nŏjwŏżniyjsze? Coby gŏdać do bajtla po swojimu a niy naskwol używać inkszyj gŏdki, coby bajtel poradził w niyj gŏdać. To się nōm niy podarzi. Nasza gŏdka w kōntaktach z bajtlem musi być naturalnŏ. Wiyncyj ȏ tym jakie podyńście je wert mieć u bajtli, kej niy gŏdŏ sie do nich ino we jednyj gŏdce i kupa inkszych, roztōmajtych dorad, poradzicie poczytać na blogu ȏd Zuze –itsmillyme.com.
Ślōnskŏ gŏdka jes dlŏ Zuzy tajlōm wiynkszyj cŏłkości. Jes nośnikiym nŏszygo ślōnskiygo dziedzictwa, kultury i tożsamości, świadectwym przynalyżności do społeczności lokalnyj. Ślōnskŏ gŏdka kŏżdy Ślōnzŏk mŏ we syrcu, przyłazi na świŏt, we kerym kejsik nasi starziki gŏdali a we ślōnskich audrukach idzie poczuć jejich ôbecność.
Zuza tukej sie chowała, tak samo jak cŏłkŏ jeji familijŏ, i mimo, co Zuzy nosiło po świycie, to nikaj, ani we nŏjpiykniyjszych ze hiszpańskich miast, niy poradziła zapuścić korzyni i poczuć sie jak u siebie w dōma. Ze ślōnskōm gŏdkōm kojarzy jej sie kojōncŏ moc familiji, maszkety ôd omy, kere poradzōm ôgrzać i we nŏjsrogszŏ zima a przede wszyjskim powōd, coby mieć Ślōnsk w zocy. I beztōż Zuza niy wyobrażŏ sobie, coby jeji bajtle niy znōły ślōnskij gŏdki. Niy ma w tym żŏdnyj ideologie ani ȏbsesji, je w tym ino przanie ślōnskij tradycji.
Basia


c: text/html

text:
- Szczegóły
-
HARNAŚ
-
Opublikowano: 11 październik 2009
Malućkimi krokami idzie nom to wsio ku zimie.Listecki na bucku z cyrwiyniały ,dyscycek coroz wiyncyl zacyno loj .Po niwkak juz sie coroz miyni krowicek pasie a i jesiynka co jom ta kasik do klinu pognali ino
patrzy kie piyrsy mrozek trowke łobiyli i trza bydzie zakojcyj pasiyni i zegnaj łowce na dobre do gazdow.Dlo nos teraz to sie ta za wiela nie zmiyni ,tela
ze bydzie zimni i bydzie sie nom gorzy zyć bo bydymy musieli auciska łodkidowaj syby dropaj i drogi łodkidowaj kie przywali zomiyntami.Ale za downyk rokow jak przychłodziła zima to dlo nasyk pradziadow był to cas wypocynku łod ciynzki roboty w polu.W długi jesiynne a pote zimowe wiecory jednak nie mitrynzyli casu ba zopobiegliwie sykowali sie do wiosny i robili robote na ktorom bez
wiosne i lato nie było casu.Baby schłodziły sie po chałpak i śkubały piorka coby było na pierzyny. .Kawalerzy ta casami wpadli ku nim bo ta i casami młode dziywki skubały to i po tajcowali zaspiywali a i ta casami wiecor to sie ta niektorom nawet łodprowadzić ku chałpie udało...Bacowie naprawiali ździorty
co sie przy sałasie po psowały.To ta naprawiali skopce ,gieletki jak sie ta z ktorej loło, pobijali łobroncki na puciyrak.A baby zaś
wełne cerchały ,krymplowały pote przyndły na przondeckak nici coby było z cego chłopu na rok ku juhasce cy bacowani kopytka uplyś.Naprawiali kiyrpce co sie bez lato przy robocie z darły.Ale nie na samej robocie im tyn cas lecioł bo i tez na wesołości i roznyk śpasak.Bywało ze sie na pogodki schłodzili .A nojcynści to kawalerzy sli tam ka walnie
młodyk dziywek było ,bo se wesoło wiecorami mogli posiedziej ,a starzy zaś przy nik se po wspominali casy jako sami kiesik kawalerzyli.I tak to ludzie jako mogli zyli,biydnie ale wesoło i casu nie mitrynzyli bo i po taki zimie przsykowane wsio mieli do wiosynnej roboty a i dziecyskow rok w rok po zimie przybywało bo ta i chłopi wiyncyl casu mieli sie ku babom przyciś:).Tak to bywało ale ty casy sie juz nie wrocom bo swiat na nic casu nimo i leci do przodu jak potok przy roztopak, i tak jak tyn rwoncy potok garnie kamiynie tak ludziska patrzą w tym pyndzie nagarnoj jak nojwiyncy dudkow , a pote jak juz nagarnom to nimajom casu z nik sie naciesyj bo sie juz wnet
trza braj na niebieski polany do nojwiynksego gazdy...Jak pomyśle casami nad tym wszystkim to niewiem kie ludziom było lepi cy kiesik downo cy teraz...Pozdrowiom

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Witojcie!!! Niewiym cy ta kto jesce jes taki w Ciyncinie co bocy jako to downo nasi dziadkowie sykowali sie do Wszystkik Świyntyk.Jo ta juz nie bardzo to bocym ale zaś
rod posłuchom tyk co zyjom jesce i wiedzom jako to kiesik downi bywało.
A bywało to tak ,ze przed Wszystkimi Świyntymi baby posyłały chłopow do lasa na jedline ,coby po plyś wionki na groby ,bo ta nie bywało tak jak teraz ze co ka kto kce to pokupi.Ktoro ta miała taki suche kwiotki co ik to słomiankami nazywajom to wplotały ik do wionka z jedliny.Kwiotki ty wdy wisiały w kumorze u bojtu i sie susyły.Jak piyknie
wyskły to sie ik pote dawało do tyk wionkow a jejik nie rusoł ani mroz ani śniyg,co rod casami na wszystkik Świyntyk przykurzył.Znicy ta tez niebywało bo i ło świycki casami było biyda zeby w chałpie zablyscej ba scypami bździeli jako mogli.Ale jak zodusne dni sły to ta kazdy gazda musioł miej świycoske z łoja baranigo cy jaki ta kto mioł łodlotom. Do drewnianej formy knut konopny wcis ,łoj łostopił zaloł pote jak zatyngło to forme łotfar i świycke mioł gotowom .
Tak sie to sykowali zeby nik nie mitrynzył bo jak by ło umartyk zabocył to by go ta dziadek abo
babka nieboska mogli pote ka w dziyj zodusny postrasyj a nawet i na łozku przidusić ,co się ponoć i przydarzowało niektorym...Pote zaś jak juz przysły ty świynta to śli na cmyntorze zeby się za duse pomodlić a kto ka jakigo grosa mioł przyśporowanego to na wypominki za łodpuscyni grzychow za swoik dawoł.Pote przychłodził dziyj zodusny i w tyn dziyj w sopie koło hyzow i w chałpie musiało byś piyknie poprzątane i wyporządzone.Krowy wymyte zeby piecrorami nie świyciły,świnie piykne wypucowane,sopy wykidane.W chałpie musiało byś poprzątane a na noc na stole zostawiali chlyb i wiecerse mlyko.Wierzyli ze w dziyj zodusny duse staryk gazdow co pomarli przychłodziły ,coby łobocyć cy ci co zostali na ziymi łobycajnie i po porządku gazdujom.A mlyko i chlyb dawali na stoł coby se ta ktoro dusycka przegryzła kie bydzie głodno.Pote jak rano sie pobudzili to dzieci leciały patrzej cy ta ktoro co ujadła...Bywało ze w nocy mysa chleba dziubła abo kotka na stoł wyskocyła i mlyka chlapła to dzieci godały ze babka byli pojedli se i pośli.
Tak to bywało za downyk rokow i piyknie sie ludzie modlili i ło łumartyk pamiyntali.Godowali ze sie ta casami byleco pokozało w dziyj zodusny abo sie jaki umarty przyśnił.To sie ta zaroz za niego modlili zeby go Pan bog do nieba wzion i coby sie juz po ziymi nie musioł poniywiraj i ludzi strasyj.Teraz ty casy minyny,cmyntorze wykwiecone ,ubrane paradnie,pomniki jedyn lepsy łod drugigo .Kiesik tego nie bywało ,bo pod prostym skromnym krzyżyckiym lezeli prości skromni ludzie.Ło tyk skromnyk ludziak co ta spocywali pamiyntali ci co zyli, tacy sami skromni ludzie .Śli sie z wiarom modlić.Casami daleko mieli ale śli i nie zapominali ze na tym cmyntorzu lezom ci co im dali zyci i naucyli i zycio.Teraz cosik sie to łodmiynio bo mało kto na nogak na cmyntorz sie wybiere ba wsio auciskami.I zamiast patrzej modlynio to patrzom kaby tu stanyj ,zaś jedyn do drugigo durknie,juz zwada
wygadywani.A jedzie nawet tyn auciskiym co dwjścia metrow do cmyntorza mo.
A z roku na rok to tak w ty świynta jes wela cmyntorza jak na jarmaku i nic to nie przypomino downyk zwykow. W Żywcu na Przemiyniyniu to łodpust zrobili pod cmyntorzym co sie mi to nic nie widzi. A jak swyse ze se jus u nas zacynajom pogadowaj ło tym halowin to sie mi noz w kieśni łotwiyro ze sie zacyno swoje piykne zwyki miej za nic a wprowadzo sie jakisik hamarykajski gupości. Pozdrowiom


text:
witojcie piyknie!!! Kciołek tu pociągnyj dali rzec jaokom po rusoł Dziadek Staś swoim piyknym pisanim...Ło nasym Beskidowym spiywaniu mozna godaj duzo.Jo kciołbyk jeno łopisaj jak to śpiywanim nasi pradziadowie przekozywali dole i niedole swoigo górolskigo zywobycio.Jak kazdy dobrze wiy ,roki tymu ludzie w tyk nasyk gorskik wsiak dzielili sie na: Pastyrzi (Juhasow ,bacow,holajnikow) ,Rolnikow( Takik co robili na swoim i takik co robili na pajskim) ,Zbojnikow(Takik co sie pajscyźnie z przeciwili i umyśleli ze bydom tyk z nienawidzonyk panow gnymbić).Kazdo ta grupa cok jom tu wymiynił ,układała rozne śpiwki ło swoim włosnym zyciu.Chłodź nik ta wtedy cytaj ani pisaj nie umioł to skwapnie wszystko przekozywali swoim dzieciom.Śpiywki ty mozna by nawet było nazwaj śpiywanom historiom przekozanom ustnie...Tak to na tyn przykłod napisym tu pore śpiwek jaki usfysołek łod moi babki a i łod innych ludzi . ŚPIYWKI PASTYRSKI
Ej hosoł jo se hosoł kiek łowiecki posoł
nie jednej dziywcynie fartusek łodposoł
ej pasem jo se łowce ej po Lipowski holi
ej dobrze jo jik na pos
ej baca mie po kwoli
powoli powoli łowiecki po holi
ej niek sie juhasicek wodzickom na poji
powoli powoli łowiecki po holi
ej bo juhasicka prawo nozka boli
hej holecka miziowo hej z daleka jom widać
hej byde jo ta musiół hej po łogiynek smigać
hej do swiyntego jana zeby juz minyło
hej bo sie mi łokropnie za dziywkom ze cnyło
hej nie byde jo posoł łowiec na guchani
hej bo sie mi łobmierzło w kolybicy spani
hej w kolybicy spani na bukowej ścieli
hej woloł by jo skocyć z dziywkom do pościeli
Taki to spiywki układali juhasi i bacowie wiecorami po dojoniu.Jedny wesołe drugi smutniyjse,ale wsyćki pokazujom zyci i zwyki jaki w tyk downyk casak bywały. Teraz napisym pore spiywek jaki spiywali ludzie ktorzy te nasom kamiynistom ziym pazurami z lasom wydarli i sanobliwie bez setki rokow uprawiali a i tyk co swoje młode zyci na pajski gruntak i po słuzbak zdarli Śpiywki gazdow i słuzebnyk chłopow ....
Hej po łoroł po łoroł ino mało
bo mu sie kołecko bo mu sie kołecko
hej bo mu sie kołecko po łomało
A jak ci sie po łomało dej se sprawić
nauc się jasinku nauc sie jasinku
hej nauc sie jasinku gospodarzyć
Moje siwe wołki na pajskim łorajom
a moje dziecyska głodym przimiyrajom
panowie panowie coz my wom zrobili
ześ cie nos łod dziecka piełoniem kormili
A kie jo se u was słuzył u was słuzył
nic ześ cie mi nie dali
ino jednom kosuline jesce była ze wsami
A kie jo se uwas słuzył u was słuzył
to jo wom nic nie ukrod
ino jednom kwortke łowsa jesce mi jom was koj zjod
za co jo se musioł cały rocek ciyrpieć
zdo sie za te pore potarganyk kierpiec
coby ta polana cało moja była
ej to by mi biyda juz nic nie zrobiła
jeno ta polana bogatego pana
polane z polymy pana powiysymy
ani jo kosulki ani jo kiyrpecek
nie byde juz łoroł tyk pajskik rolecek
Tak pod uciskiym i pajscyznom marnieli nasi dziadowie.A tyk co to do cna z mierzło to umysleli ze sie z przeciwiom i pujdom po za bucki .Ktorzy ta byli młodsi i mocniyjśi zbiyrali sie w miyjse i wiynkse kupy i sli na zboj,Bo ino tak mogli zemścic sie na gnybicielak prostego górolskigo ludu.Ci tez układali spiywki ktore dotrwały do dzisia i pokazujom nom śumnom historie zbojectwa ktoro z casym łobrosła w legyndy i bojki...
Śpiywki zbojnicki i wandruski
Hej idom zbojnicy jaze gory jyncom
hej za cos niedługi panowie za jyncom
folwarcnymu panu dziś łozbijym głowe
jutro biydokowi dom dutkow na krowe
panowie nos strasom żywieckom piwnicom
a my jik strasymy synkatom palicom
w żywiecki dolinie kryminoły stojom
ktorzy śfarni chłopcy to sie ik nie bojom
Wandrus jo se wandrus po wsiak se chłodzuje
co bogatsy dworok to go łobrabuje
pilnuj sie panocku i we dnie i w nocy
bo nie wiys kie na cie zbojnicek na skocy
Zbojnicy jednak doś cynsto w młodyk rokak tryfiali na subiynice .Wszystko to tez mogymy wycytaj w śpiywkak, ktore dokładnie to wszystko przekazujom. Śpiywki zbojnicki (śubiynicne ,Załobne)
śubiynicko moja z gibiutkigo drzewa
kie mnie wiysaj bydom pośli mnie do nieba
godne z tyk zbojnikow chłopoki bywajom
bo na siubiynicy dziadow nie wiysajom
mali chłopcy mali kie sie na zboj brali
jesce nie po rośli kie juz na śmierć posli
chłodził se zbojnicek w łorawskim kłobucku
teraz jego zyci na nojwyssym bucku
panowie panowie wyście mie złapili
moje młode zyci na grojcu z gnymbili
wy moi panowie muse wom powiedzieć
ze jak w niebo pujde to na samym przedzie.
Na tym zakojce ty spominki staryk śpiywek.Kto mądry to sie do razu kapnie jakom strasnom wartoś mo przekazowani starodownego zwyku przyspiywek.To cok napisoł pokazuje mni wiyncyj zyci nasyk przodkow , łod tyk ugnybionyk biydokow po śumnyk chłopow co kcieli tyn swiat rownaj.I powiydzcie ,kie by nie ty spiywki jak mało by my wiedzieli ło downyk casak.Zastanowmy sie tez nad tym ,cy nie worto przekazowaj tego dali i nie zabacowaj ,bo jak godo jedna ze spiywek...Górole górole górolsko muzyka cały swiat łobyndzies nima taki nika...Pozdrowiom


text:
Hardcore punk
Hardcore punk (abò: Hardcore-punk czë prosto Hardcore) pòwstôł je na zôczątkù 80-tich lat w Nordowi Americe, òsoblewie w Los Angeles ë w Waszingtónie, ale téż w Nowim Yorkù , Vankùverze, Bòstónie ë jinszich gardach. W 1981 rokù wëchôdô téż albùm Hardcore '81 karna D.O.A. a mùzycë brëkùją tegò miona dlô òpisënkù jich mùzycznégò sztélu. Harcore bëł procëmstôwieniém sã corôz to barżi kòmercjalëzującemù sã punk rockòwi. Mùzyka hardcòrowô stała sã barżi òstrô ë flink jakno klasyczny punk pòdsztrichiwôjąc jesz barżi procëmkòmercyjné nastawienié. Klatë jakno ë òbleczenk nie bëłë ju tak farwne ë wôżné, a wiele karnów stało sã politiczno angażowónëch. W hardcorze jidze ò bënowé nastawienié, mòralnotã ë pòliticzné angażowanié.
- To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.


text:
Himalaja
Himalaja jo smuga górow w pódpołdnjowej Aziji, w kótaremž se nejwuše góry swěta namakaju.
Rozpśestrěwa se na dłujkosći wót něźi 3.000 kilometrow mjaz Afghanistanom a Burmu a twóri až do 350 kilometrow šyroku geografisku barieru mjaz indiskim subkontinentom w pódpołdnjowu a Tibetiskej wusocynu w pódpołnocu. W Himalaji stoje źaseś wót cełkownje styrnasćo wosomtysačnikow, mjaz nimi Mount Everest (8.848 m), nejwuša góra na swěśe.
Ako pódwjacorny kóńc Himalaja płaśi Khyberski pas njedaloko afghanisko-pakistańskeje granicy. W pódpołnocnej Pakistanje namaka se Karakorum, kótaryž jo drugi nejwušy źěl Himalaja z drugeju nejwušeju góru swěta, K2. Dalej běžy Himalaja pśez pódpołnocnu Indisku, Nepal, Tibet, Bhutan a pódpołnocnu Burmu.
Mě Himalaja póchada ze Sanskrita a wobstoj ze słowowu hima (sněg) a alaja (městno, bydlenje).
Himalaja jo złožowane góriny, kótarež su nastali pśez koliziju Indiskeje platy z Euraziskeju pśed něźi 40–50 milionami lětami.


text: Moja Oma zawsze mieli coś do zmaszkecenio. Czasym skryte w bifyju abo w szranku, a przi świyncie – na postrojonym stole, jakby czekały na skosztowani. W kapsach od Starki nieroz znojdywołech szkloki, a w biksie na bifyju kopalnioki. Mono tymu, że były yno od świynta, nojbardzij smakowały mi śliwki w czekuladzie. Słodko śliwka w ciymnyj czekuladzie zamiyniała kożdy familijny bezuch w prawdziwy fajer. Pamiyntom, że na Wilijo, jak Starka warzili moczka, pora pokrotych śliwek wciepowali do pojszczodka, coby miała taki rychtyk świonteczny smak.


text:
The Beatles
The Beatles (czyt. De Bityls) to bůła brytyjsko muzyczno skupina ze Liverpoolu, podug wjynkszośće notůw nojzocńyjszy a nojsrogszy we gyszichće, kery fůngowoł uod 1960 (kej The Quarry Men uod 1957) do 1970.
Skłod[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Zac zespůła we kerym uodńůs uůn sukces:
- John Lennon – gitara, śpjyw
- Paul McCartney – gitara basowo, śpjyw
- George Harrison – gitara, śpjyw
- Ringo Starr – szlagcojg, śpjyw
Pjyrwy we zespole:
- Stuart Sutcliffe – basgitara
- Pete Best – szlagcojg
Ansamblowo gyszichta[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Zespůł napoczynoł uod wystympůw we liverpoolskym ferajńe The Cavern. Autorstwo jejigo mjana je przipisowane Lennonowi a Sutcliffe'owi. Za namowům menadżyra, Briana Epsteina zespůł zmjyńůł swůj uobroz a lajermůny uoblykli śe we ancugi. W uůny czas podpisali kůntrakt ze wytwůrńům EMI. Jejich pjyrszy albům, Please Please Me, wypuszczůny uostoł 11 lutygo 1963. Na jejich kůncertach zaczyno dołaźić do scynůw grupowyj histeryje, czymu dane uostoło mjano Beatlemańijo. Lajergyszeft USA grupa zrobjůła rok ńyskorzi, pjeśńiczkům I Want To Hold Your Hand. We aprilu 1964 pjyńć pjyrszych placůw za rajům na liśće Billboardu zajyny szlagry The Beatles. Aże do dźiśoj żodyn zespůł ńy powtůrzůł tygo uośůngńyńćo.
We rokach 1965-1966 zespůł dozdrzoł lajerowo, a jygo teksta stały śe uwożńiyjsze. Skiż zapatrzyno śe na Harrisonowo lajera indyjsko we nograńach pokozały śe exotiszinsztrumynta. 6 śyrpńa 1965 uodbůła śe prymjera singla Yesterday, kero je jydnům ze nojczyńśći puszczanych we radijoku a nojczyńśći coverowanům pjůsynkům we historyji. Ku gyszichće przeloz tyż kůncert 15 śyrpńo 1965 na stadijůńy She Stadium we Nowym Jorku, na kery przilazło 55 600 jejich fanůw. 26 paźdźerńika 1965 człůnki zespoła erbły uod krůlowy Hażbjyty II Uorder Imperyjům Brytyjskigo. We roku 1966 John Lennon pedźoł we jydnym ze wywjadůw, co "Beatlesi sům barzi popularńi kej Jezus Kristus". Ta wyrwano ze kůnteksta wypowjydź stała śe powodym polyńo jejich platůw, a sprawa stoła śe fest uwożno, kej Ku-Klux-Klan zapedźoł "zajůńć śe problyjmům". Uostatńi kůncert grupa doła 29 śyrpńo, a uodtůnd zajůna śe ino sztudyjowům robotům. Plata Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band, wydano 1 czyrwca 1967 je uznowano za prekursorsko lo zorty progresivrocka. Dolsze zdorzyńy, to pjyrszo transmisyjo satylitowo na cołkej źymji, we keryj wystůmpjůły tyż Beatleśi. Pokozali wtyczos pjůsynka "All You Need Is Love", kero ńyskorzi stoła śe hymnym hippisowskigo gmyra. Anfangym rozlecyńo śe grupy bůła śmjyrć jeji menadżyra, skupina ńy umjoa sům dać se rada we lajergyszefće. Człůnkowje pohatruśůły śe uo to, fto mo być nowym menadyrym. Po prowdźe, kůńcym trwńo zespołu bůo uodyńśće Johna Lennona we wrześńu 1969, nale uoficjalńy podowo śe datům 10 kwytńa 1970, kej ze grupy poszoł Paul McCartney.
Dyskografijo (yno albůmy)[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
- Please Please Me - 1963
- With the Beatles - 1963
- A Hard Day's Night - 1964
- Beatles for Sale - 1964
- Help! - 1965
- Rubber Soul - 1965
- Revolver - 1966
- Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band - 1967
- Magical Mystery Tour - 1967
- The Beatles (podwůjny LP) – 1968
- Yellow Submarine - 1969
- Abbey Road - 1969
- Let It Be - 1970
Linki zewnyntrzne[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Przipisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 The Beatles Biography www.allmusic.com/


text:
Australijo
Australijo, Zwjůnzek Australijski – państwo uobejmujůnce cołki kůntynynt australijski, leżůnce nade Uoceanym Indyjskym a Spokojnym. Je uůne szůste pod wzglyndym wjyrchu rozlygowańo państwym śwjata.
Pochodzyńy nazwy[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Mjano Australijo uodnoszůnce śe do kůntynyntu pochodźi uod uokreślyńo Terra Australis, kerygo używali Ojropejczyki aż do połowy XVIII w. Je to uokreślyńy uaćińske a znoczy: terra - źymja, australis - połedńowy.
Przipisy
- ↑ Dane szacůnkowe za CIA The World Factbook [1], World Gazetteer szacuje liczba mjeszkańcůw w 2007 roku na ůngyfer 20 985 000 [2]


text:
Portugalsko godka
Portugalsko godka (port. Português) je godka ze skupiny růmańskich godkůw. Rzůńdźi we ńi 210 mln ludźi we Portugaliji a jeji downych kolůńijach, co dowo ji 6. plac, kej idźe uo wjelość godajůncych. Literacko portugalsko godka je uoparto na půłnocnym djalekće. Nojstarsze zapisowańo po portugalsku sům ze XII stolećo. Państwa, we kerych portugalsko godka mo sztatus urzyndowyj godki (Angola, Brazylijo, Gwinyjo Bissau, Růwńikowo Gwinyjo, Mozambik, Portugalijo, Republika Źylůnygo Przilůndka, Wschodńi Timůr, Wyspy Śwjyntygo Tůmasza a Kśůnżynco) wespůłrobjům ze sobům we zołożůnyj we 1996 Spůlnoće Portugalskogodkowych Krajůw.
Do zapisowańo portugalskij godki używo śe zmodyfikowanygo łaćińskigo abecadła.
Klasyfikacyjo[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Portugalsko godka je to godka indoojropejsko -> italsko -> růmańsko -> zachodńorůmańsko -> galo-iberyjsko -> zachodńoiberyjsko -> galajiko-portugalsko.


text:
Arystoteles
Arystoteles (gr.: Ἀpισtotέλnς, Aristotelēs; ur. 384 p.n.e., zm. 322 p.n.e.) – jydyn s třech, kole Platůna a Sokratesa nojsrogšych filozofůw greckych. Stwořůu uopozycyjny do platůńismu a růwńy spůjny systym filozofičny, kery fest dźouou na filozofijo a nauka ojropejsko a tyž jygo chřeśćijańsko uodmjana mjanowano tůmismym bůua uod XIII w. a je do dźiśej uoficyjolnům filozofijům Kośćoua katolickigo.
Arystoteles pouožůu sroge zasugi we astrůnůmije, fizyce, bjologije a logice, nale tajla jygo teoryje astrůnůmičnych a fizyčnych uokazoua śe felerno. Zbyt rygorystyčno akceptacyjo uůnych teoryje bez předstawićelůw filozofije scholastyčnyj stoua śe jydnům s přičyn uopůźńyńo rozwoju uůnych nauk we Ojropje, nale s drůgi strůny myśl Arystotelesa zainspirowoua do pošukiwańo nowych hipotez we kosmologije a fizyce bez krytyčnych arystotelikůw juž we XIII a XIV wjeku (zwuašča tzw. via moderna we filozofije).


text:
Trefił żeś sie ze tym, że chciōł żeś cosik pedzieć a żeś gŏdōł po ślōnsku i ftoś Cie wyśmiōł? Abo że chciōł żeś użyć ślōnskij gŏdki, ale niy szło, bo jakoś niy pasowało do sytuacji?
Mie sie przitrefiło i myśla, ze pŏru inkszym tyż, beztōż złōnaczyli my taki projekt, co mŏ badnōńć jak wielgŏ je dyskryminacyjŏ ôsōb, kere gŏdajōm po ślōńsku we przestrzyni publicznyj.
Brzmi powŏżnie, pra? A co to je ta przestrzyń publicznŏ? Nŏjprościj wszyndzie kaj sie lezie i sōm ludzie. Dlŏ niykerych ôdezwać sie po ślōńsku je gańba abo majōm strach, abo jakoś tak niy idzie. I to wszyndzie we urzyndach, we robocie, na roztōmajtych imprezach, postrzōd kamratōw.
W nŏjbliższych tydniach byda tukej szkryflać ô tym jak to właściwie je we praktyce, co by my sie dali pozōr, że trocha przikłŏdōw takigo chowaniŏ nōm sie kŏżdymu przitrefiŏ.
Treficie tukej roztōmajte historie, ale tyż i rozprŏwiania ze ludźmi, kerzi z nami łōnaczyli tyn projekt i jejich doświadczynia ze ślōńskōm gŏdkōm we świycie na codziyń. We wiynkszości sōm to Ślōnzŏki, nale tyż i ôsoby, kere Ślōnskowi przajōm.
Niykere myślōm, że po ślōnsku gŏdajōm ino ôsoby, kere sōm niykulturalne i bez wyuczyniŏ, co fest ubliżŏ wszyjskim, kerzi gŏdajōm po ślōnsku i by gŏdać chcieli. We ślōnskij gŏdce je zachowano tożsamość wszyjskich Ślōnzakōw, jejich cŏłke dziedzictwo, historia i kultura. I jak ftoś gŏdŏ, że to je wulgarne to to je fest niy fair.
Gŏdŏ sie tyż, że dyskryminacyji już niy ma. Kejsik, nasze ôjce niy poradzili gŏdać we szkolach, skuli tego, że ich za gŏdka pō naszymu prali abo, że ich niy bedynowali we urzyndzie, kej gŏdali po ślōnsku. Nale je to isto sprawa przeszłości? Zdŏwŏ sie, że niy. I chca ô tym Wōm pedzieć bez nŏjbliższe tydnie.
Czymu tak je? Czymu Ślōnzŏk niy śmiy gŏdać po ślōńsku kej i kaj chce. Mŏmy nŏdzieja się dowiydzieć i może trocha zmiynić to podejście, bo gŏdać po ślōnsku niy ma ganba!
A nŏjgorsze je to, ze niyużywanŏ gŏdka wymierŏ. Na świycie co 14 dni ginie jedna gŏdka. Kej niy bydymy używać slōnskij gŏdki, bo nŏm gańba, to i ôna nŏm piyrwyj abo niyskorzij wyginie i bydzie po ptŏkach.


text:
Ôbejrzij Portfolio
Bez pŏra lŏt szaflimy kupa projektów – ôd przekłodu zaproszyń na wesele abo insztrukcyjōw parkowaniŏ, aże po sroge przekłŏdy systymōw ôperacyjnych. Chcymy sam poasić sie nŏjbarzij wertownymi projektami.
Ślōnske teksty do outdoorowyj kampanije ôd marki Coca-Cola
Narychtowalimy hasła ryklamowe marki Coca-Cola Limie i kōnsultowalimy zasiyng prōmocyje - dziynki nōm ryklamy bōłe pokŏzane na historycznym Gōrnym Ślōnsku.
Przekłŏd informacyje prasowyj do marki Coca-Cola
Teksty prasowe po ślōnsku narychtowalimy skuli kŏżdorocznyj świōntecznyj prōmocyjnyj akcyje fyrmy Coca-Cola.
System Android dla Samsunga
Przi tym projekcie robiyło trzech naszych przekłŏdaczy - Basia Grządziel-Szylar, Adrian Górecki i Rafał Szyma. Dziynki przekłŏdowi narychtowanymu pod regiyrōngym towarzistwa Pro Loquela Silesiana, ślōnsko gŏdka je dostympnŏ w nŏjnowszych modelach mobilniŏkōw.
Gra Euro Truck Simulator 2 dla CD Projektu
Dziynki przekłŏdowi Grześka Kulika moglimy pograć we piyrszŏ gra kōmputerowŏ po ślōnsku. Jeji sztart bōł kōmyntowany w mediach w cołkij Polsce.
Silesia City Center
Dlŏ nŏjsrogszego cyntrum sprŏwōnkowego na Ślōnsku narychtowalimy ôpisy klamotōw po naszymu i polsko-ślōnski dykcjōnŏrz sprŏwōnkowy.
Ślonski suchar na dzisiej
Ôd trzech lŏt Adrian Gôrecki i Grzesiek Kulik rychtujōm spōlnie „Ślōnski suchar na dzisiej” – nŏjwiynkszy ślōnski fanpage na Facebooku, kery ôbserwuje już 90 tauzynōw ludzi. Zasiyng zajty idzie tyż wykorzistać we kampaniji reklamowyj.
Dentim Clinic
Do kliniki dyntystycznyj Dentim narychtowalimy przekłŏd materiałōw edukacyjnych do akcyje „Jysz? Pucujesz!"
Agora Bytom
Adrian Górecki i Grzesiek Kulik spōłprŏcowali przi rychtowaniu m.in. wystŏwki ślōnskich mymōw i spiyrali galeryjŏ handlowŏ przi ôdprŏwianiu kampanije prōmocyjnyj swiōńzanyj ze przileżytościami „Zŏlyty po ćmoku” i „Na ślōnskŏ nuta”.


text:
Angelius Silesius – ślonski anioł
Jedyn bajtel spytoł sie mie roz co to je ta „Silesia”. Wytuplikowoł żech mu, co to je łacińskie miano naszego Hajmatu, piyknyj krainy w samyj micie ôd Europy, kero mo wiyncyj jak tysiōnc lot gyszichty. Bajtel pomyśloł, poszkroboł sie po gowie i pado:
– Rechtorze, musza Wom pedzieć, co fest maszketnie mianuje sie tyn nasz Ślōnsk po łacinie. Zaroz idzie sie pomiarkować, co tyn, co to wynokwił, to erbnoł te miano ôd tego sklepa, kery mijōmy, kej jadymy sztrasbankōm ze Katowic ku Chorzowowi.
No, ja, to, wiela bajtle wiedzōm ô Ślōnsku to je tymat na blank inkszo godka. Jo je rod tyj łacińskij „Silesii”, bo tyn klang ôd razu godo, co my sōm tajlōm srogij europejskij rodziny cywilizacyjnyj.
Piyknie pisać
Beztōż jeżech tyż rod chopu, na kerego godali Angelus Silesius, bo we jego mianie je tyn som klang. Tak naprowdy to ôn sie mianowoł Johanes Scheffler i miyszkoł na Ślōnsku w siedymnostym storoczu (1624-1677). Encyklopedyjo pado: „barokowy poeta religijny”, nale dyć ôn poradził niy ino pisać wiersze ô Ponbōczku, kere rade czytali i katoliki i wanieliki (a pamiyntomy, co w tym ćmawym siedymnostym storoczu mieli my sam w Europie nojwiyncyj ôstudy skiż chajōw ô religio).
Piyknie lyczyć
Scheffler robił tyż za dochtora ôd ksiyncio oleśnickigo, a niyskorzyj – samego kajzera Ferdynanda Trzecigo Habsburga. Chocioż jego familjo to były wanieliki, som Johanes przeszoł we 1653 roku na katolicyzm i wtynczos pomiynioł swoje miano na „Angelus Silesius”.
Piyknie rzykać
Za ôziym lot wyświyncił sie na kapelonka i durś pomogoł niymocnym borokōm, do kerych robił i za ksiyndza i za dochtora.
Muszymy tukej pedzieć, co Anioł Ślōnzok, kery niyskorzyj bōł fest niy rod wanielikōm, to niy ma dobry bajszpil na nasza tradycyjno ślōnsko tolerancjo, nale jak sie rozchodzi ô talynt literacki, to żodyn niy bydzie padoł, co mu go chybło.
Przoł mu som Mickiewicz
Miyndzy tymi, kerych inspirowoł i kere przekłodali jego wiersze (a szrajbowoł je po niymiycku) bōł miyndzy inkszymi poeta z Litwy, kery mianowoł sie Adomas Mickievicius. Po jakiymu pisza tukej prawie ô tym Mickieviciusie, kery miōł z naszym Hajmatym psinco wspōlnego? Możno po to, coby kożdy z Wos doł pozōr eli u Wos w mieście mocie ulica Mickiewicza eli Anioła Ślōnzoka. Wetna sie, co ino ta piyrszo…


text:
2013
Maskarada reż. Nikolaj Kolada- Teatr im. J.Słowackiego
Zrzedność i przekora reż. Mikołaj Grabowski - Teatr tv
2012
Paw królowej reż.Paweł Świątek-Stary Teatr
Śmierć i zmartwychwstanie świata reż.Ewelina Marciniak -Stary Teatr
Chłopcy reż.Adam Nalepa-Stary Teatr
Anatomia Tytusa Fall of Rome (próba z reżyserem ) reż.Wojtek Klemm-Stary Teatr
Iluzje reż. Iwan Wyrypajew-Stary Teatr
Iluzje (próba z reżyserem ) reż. Iwan Wyrypajew-Stary Teatr
Kordian reż. Szymon Kaczmarek -Stary Teatr
2011
Pan Tadeusz reż. Mikołaj Grabowski -Stary Teatr
Nasze miasto reż. Szymon Kaczmarek -Stary Teatr
Być albo nie być reż. Milan Peschel -Stary Teatr
Czarnoksiężnik z krainy Oz reż: Jarosław Kilian
Mechaniczna pomarańcza reż. Jacek Bunsch -Teatr Ludowy
2010
Przemiana reż. Magdalena Miklasz -Stary Teatr
Dwanaście stacji reż. Ewa Rysova -Stary Teatr
Utopia będzie zaraz reż.Michał Zadara -Stary Teatr
Czekając na Turka reż. Mikołaj Grabowski -Stary Teatr
2009
Kupiec reż. Michał Zadara -Stary Teatr
Pijacy reż. Barbara Wysocka -Stary Teatr
Starosta kaniowski reż. Maria Spiss -Stary Teatr
2008
Elektra Twarze reż. Krzysztof Globisz
Król umiera czyli ceremonie reż. Piotr Cieplak -Stary Teatr
Blogi.pl-forma przetrwalnikowa reż. Radosław Rychcik -Stary Teatr
Blogi.pl-my dzieci sieci reż. Szymon Kaczmarek -Stary Teatr
Blogi.pl-niebieska sukienka reż. M.Hajewska - Krzysztofik -Stary Teatr
Ifigenia. Nowa tragedia reż. Michał Zadara -Stary Teatr
Trans-Atlantyk reż. Mikołaj Grabowski -Stary Teatr
Faktory 2 próby z reżyserem reż. Krystian Lupa -Stary Teatr
Faktory 2 reż. Krystian Lupa -Stary Teatr
Szkoła żon reż. Jerzy Stuhr -Teatr tv
Prochazka w divadle reż. Miro Prohazka -Teatr
2007
Sędziowie reż. Maria Spiss -Stary Teatr
Sejm kobiet reż. Mikołaj Grabowski -Stary Teatr
Odprawa posłów greckich reż. Michał Zadara -Stary Teatr
Ajas reż. Maria Spiss -Stary Teatr
Oczyszczenie reż.Petr Zelenka -Stary Teatr
Pani Bóg Halina reż. Maria Spiss -Stary Teatr
Góra Góry reż. Paweł Woldan - Teatr tv
2006
Fedra reż. Michał Zadara -Stary Teatr
Opera mleczana reż. Mikołaj Grabowski -Stary Teatr
Valpone albo lis reż. Grzegorz Warchoł - Teatr tv
Na przełęczy reż. Andrzej Dziuk - Teatr tv
Rozmowa z diabłem.Wielkie kazanie księdza Bernarda reż.K.Jasiński
2005
Ósmy dzień tygodnia reż. Armin Petras -Stary Teatr
Noc reż. Mikołaj Grabowski -Stary Teatr
Auto da fé reż. Paweł Miśkiewicz -Stary Teatr
Nocny autobus reż. J. Tumidajski -Stary Teatr
Sinobrody-nadzieja kobiet reż. A.Tworus -Stary Teatr
Puzzle reż. Iwo Vedral -Stary Teatr
Kraksa reż. Wojciech Smarzowski -Stary Teatr
Gang Bang reż. K. Jaworski -Stary Teatr
KOMPOnenty reż. Michał Borczuch -Stary Teatr
2004
Sto lat kabaretu - Zielony balonik reż.Stanisław Tym -Stary Teatr
Sto lat kabaretu - Piwnica pod baranami reż.Krzysztof Materna -Stary Teatr
Sto lat kabaretu - Jama Michalika reż. Mikołaj Grabowski -Stary Teatr
Zemsta reż. Krzysztof Jasiński
Hamlet reż. Łukasz Barczyk Teatr tv
Makbet reż. Andrzej Wajda -Stary Teatr
Zaratustra reż. Krystian Lupa -Stary Teatr
Wyzwolenie reż. Mikołaj Grabowski -Stary Teatr
Play Strindberg reż. Tadeusz Bradecki -Stary Teatr
Niewina reż. Paweł Miśkiewicz -Stary Teatr
Intryga i miłość reż. Maciej Prus - Teatr tv
Sztuka kochania.Sceny dla dorosłych reż. K.Jasiński -Teatr STU/Teatr tv
2003
Pieszo reż.Kazimierz Kutz -Stary Teatr
Opera mleczana reż. Mikołaj Grabowski -Stary Teatr
Szkoła żon reż. Ewa Kutryś -Stary Teatr
Polaroidy reż. Michał Kotański -Stary Teatr
Tango Gombrowicz reż. Mikołaj Grabowski -Stary Teatr
Rajski ogródek -szkice z Różewicza reż. Paweł Miśkiewicz -Teatr tv
2002
Car Mikołaj reż. Remigiusz Brzyk -Stary Teatr
Cudowne dni reż. Marek Kędzierski -Stary Teatr
Mistrz i Małgorzata reż. Krystian Lupa -Stary Teatr
Trzeci akt wg Szewców reż. Jerzy Jarocki
Ożenek reż. Jerzy Stuhr - Teatr tv
2001
Damy i huzary reż. Kazimierz Kutz -Stary Teatr
Przyjaciele odchodzą reż. Tadeusz Malak -Stary Teatr
Egzekucja cennych wspomnień reż. Blixa Bargeld -Stary Teatr
Wielebni reż.Jerzy Stuhr -Stary Teatr
Wielebni reż.Kazimierz Kutz - Teatr tv
Sonata B reż. Andrzej Dziuk -Teatr tv
Fantom reż. A. Lipiec-Wróblewska -Stary Teatr
Wiśniowy sad reż. Remigiusz Brzyk -Stary Teatr
Wariacje enigmatyczne reż. Piotr Mikucki -Stary Teatr
Królowa i Sheakspire reż. Mikołaj Grabowski -Teatr STU
Nie strój zdobi nieboszczyka reż. Jerzy Stuhr -Teatr tv
2000
Naprawiacz świata reż.Leszek Piskorz -Stary Teatr
Hamlet reż. Krzysztof Jasiński
Nie-boska komedia reż.Krzysztof Nazar -Stary Teatr
Spaghetti i miecz reż. Kazimierz Kutz -Stary Teatr
Niektóre gatunki dziewic reż. Agnieszka Glińska - Teatr tv
Paryżanka reż. Andrzej Łapicki -Teatr tv
Simpatico reż. Mariusz Grzegorzek - Teatr tv
1999
Grzebanie reż. Jerzy Jarocki - Teatr tv
Monolog śmierci reż. Jakub Skoczeń -Teatr tv
Niedobra miłość reż. Andrzej Łapicki -Teatr tv
Wybór reż. Jerzy Stuhr - Teatr tv
1998
Alek reż. Paweł Woldan -Teatr tv
Chandler i poeci reż. A.Czernecka, D.Pawelec-Teatr Tv
Kartoteka rozrzucona reż. Kazimierz Kutz - Teatr tv
Monolog z lisiej jamy reż. Jerzy Krysiak -Teatr tv
Płaszcz reż. Andrzej Domalik -Teatr tv
Tak zwana ludzkiść w obłędzie reż. Jerzy Grzegorzewski -Teatr tv
Wielka Magia reż. Maciej Englert - Teatr tv
1997
Iwona księżniczka Burgunda reż. Grzegorz Jarzyna -Stary Teatr
Krawiec reż. Michał Kwieciński -Teatr tv
Matka Courage i jej dzieci reż. Laco Adamik -Teatr tv
O księciu Gotfrydzie reż. Igor Mołodecki - Teatr tv
1996
Zwierzoczłekoupiór reż. Mikołaj Grabowski -Teatr tv
Mishima reż. Andrzej Wajda - Stary Teatr/Teatr tv
Inspektor Psina reż. Jacek Bursztynowicz - Teatr tv
Katarzyna reż. Barbara Sass -Teatr tv
Nasz człowiek reż. Kazimierz Kutz - Teatr tv
Nieposłuszna mama reż. Andrzej Maj -Teatr tv
Rutherford i syn reż. Mariusz Grzegorzek - Teatr tv
1995
Bajkowy las reż. Igor Mołodecki -Teatr tv
Zwierzoczłekoupiór reż. Mikołaj Grabowski -Teatr tv
Emigranci reż. Kazimierz Kutz -Teatr tv
Gelsomino w krainie kłamczuchów reż. Waldemar Śmigasiewicz -Teatr tv
Koriolan reż. Mirosław Bork -Teatr tv
Obrona Keysowej reż. Laco Adamik - Teatr tv
Królewna z leśnej krainy reż. Artur Hofman - Teatr tv
Krystyna reż. Piotr Mikucki -Teatr tv
Maskarada reż. Andrzej Łapicki - Teatr tv
Miłość po dziewiątej reż. Łukasz Zadrzyński -Teatr tv
Nina to co innego reż. Urszula Urbaniak - Teatr tv
Rodzina reż. Kazimierz Kutz - Teatr tv
Sędziowie reż. Cezary Nowicki -Teatr tv
Towarzystwo pana Brzechwy reż. Jan Polewka -Teatr tv
Urodziny reż. Krzysztof Nazar - Teatr tv
Wilk kazański reż. Filip Zylber - Teatr tv
Zagubieni reż. Maciej Dejczer - Teatr tv
Wznowienie reż. Maciej Wojtyszko - Stary Teatr
1994
Ja jestem Żyd z Wesela reż. Tadeusz Malak -Teatr tv
Antygona w Nowym Jorku reż.Kazimierz Kutz - Teatr tv
Gigant reż. Stanisław Zajączkowski -Teatr tv
Calineczka reż. Artur Hofman - Teatr tv
Chmura na sznurku reż. Waldemar Śmigasiewicz - Teatr tv
Gość oczekiwany reż. Artur Hofman - Teatr tv
Jury reż. Juliusz Machulski -Teatr tv
Mały lord reż. Mikołaj Grabowski - Teatr tv
Maria Stuart reż. Robert Gliński -Teatr tv
Moje pierwsze honorarium reż. Agnieszka-Lipiec Wróblewska - Teatr tv
Poplątanie z pomieszaniem reż. Maciej Wojtyszko - Teatr tv
Prezydent reż. Grzegorz Braun - Teatr tv
Pułapka na samotnego mężczyznę reż. Ireneusz Engler - Teatr tv
Sen srebrny Salomei reż. Krzysztof Nazar -Teatr tv
Spadkobiercy reż. Ireneusz Engler - Teatr tv
Wesele Figara reż. Andrzej Łapicki- Teatr tv
Wiśniowy sad reż. Andrzej Domalik - Teatr tv
Wujaszek Wania reż. Kazimierz Kutz - Teatr tv
Zapis reż. Marek Sikora - Teatr tv
Zemsta reż. Olga Lipińska - Teatr tv
Ziarno zroszone krwią reż.Kazimierz Kutz - Teatr tv
1993
Dzieci słońca reż. Andrzej Domalik -Teatr tv
Gorące uczucie reż. Mikołaj Grabowski - Teatr tv
Portret Doriana Graya reż. Andrzej Łapicki - Teatr tv
1992
Ślub reż. Jerzy Jarocki -Teatr tv
Najzwyklejszy cud reż. Igor Mołodecki -Teatr tv
Płatonow reż. Andrzej Domalik -Teatr tv
Iwona księżniczka Burgunda reż. Jerzy Stuhr - Teatr Ludowy/Teatr tv
Polowanie na karaluchy reż. Krzysztof Nazar - Teatr tv
Ślub reż. Jerzy Jarocki -Teatr tv
1991
Dziś są moje urodziny reż. Tadeusz Kantor -Teatr tv
Powrót pana Cogito reż. Zbigniew Zapasiewicz -Teatr tv
Hamlet reż. Andrzej Wajda -Stary Teatr
Noc Walpurgii czyli kroki Komandora reż. Kazimierz Kutz -Teatr tv
Krakowskie abecadło reż. Marek Gaj -Teatr tv
Wyspa reż. Jacek Gąsiorowski -Teatr tv
Zwierzenia klowna reż. Maciej Dutkiewicz -Teatr tv
Kwartet reż. Mikołaj Grabowski -Teatr STU
Non stop show reż. Jerzy Jarocki -PWST/Teatr tv
1990
Opis obyczajów, czyli jak zwyczajnie wszędzie się mięsza złe do dobrego
reż. Mikołaj Grabowski - Teatr STU
Kolacja na cztery ręce reż. Kazimierz Kutz -Teatr tv
Zapach orchidei reż. Kazimierz Kutz -Teatr tv
Pan Twardowski reż. Krzysztof Jasiński -Teatr STU
1989
Komedianci reż. Marta Stebnicka - PWST Kraków
Krzesła reż. Waldemar Śmigasiewicz -Teatr STU
1988
Bracia Karamazow reż.Krystian Lupa - PWST Kraków
Dybuk reż. Andrzej Wajda -Stary Teatr
Kur zapiał reż. Krzysztof Jasiński -Teatr STU
Scenariusz dla trzech aktorów reż.Mikołaj Grabowski - Teatr STU
1987
Zbrodnia i kara reż. Andrzej Wajda -Stary Teatr
1986
Audiencja V reż. Mikołaj Grabowski -Teatr im. Solskiego Tarnów
1985
Kontrabasista reż. Jerzy Stuhr -Stary Teatr
1984
Don Carlos reż. Laco Adamik -Stary Teatr
Raskolnikow reż. Marek Gaj -Teatr Dialog Kraków
TEATR


text:
Důmińikana
Důmińikana, Republika Důmińikańsko – państwo we Americe Půunocnyj, druge podug powjeřchńe a ličby ludźi na Mořu Karajibskim (po Kubje). Zajmuje ůng. 2/3 placu wyspy Hajiti, kero je podźelůno mjyndzy ńa a państwo Hajiti.
Pjyršymi mjyškańcami byli sam Tainowje. Lo Ojropejčykůw teryny uobecnyj Důmińikany uodkryu Křištof Kolumb we 1492 roku. Ńyskoři kraj přeloz pode wuadza Hišpańije. Stolica Důmińikany, Santo Domingo, zouožůno we 1496 roku je nojstaršym stouym uośedlym zouožůnym bez Ojropejčykůw we uobu Amerikach. Zachodńo tajla wyspy Hajiti bůua pode kontrolům francuskům a we 1804 uoguośiua ńypodleguość kej Hajiti. Bez lata 1821-1843 Důmińkana bůua bez Hajiti uokupowano. Ńypodleguość uoguošůno po wygrańu powstańo, 27 lutygo 1844. Ńyskoři Důmińikana točůua wojna s Hajiti, bůua uokupowano bez Hišpańijo (1861-1865), a zaś bez USA (1916-1924).
Wjynkšość ludnośći je krojcokůma dwu abo wjyncyj ras. S bjouych nojwjyncyj mo hišpańske pochodzyńy. Katolicyzm wyznowo 79% mjyškańcůw. Postřůd čornoskůryj ludnośći idźe trefić tyž ańimistůw a wyznowcůw Voodoo. Gospodarka dowńij bůua uoparto na bauerstwje, terozki krům ńygo sroge znočyńe mo turystyka.


text:
Namibijo
Namibijo (Republika Namibije, ang. Republic of Namibia, afrik. Republiek van Namibië, mjym Republik Namibia) – państwo we połedńowyj Africe, nad Atlantycki Uoceanym (mo 1572 brzygowyj lyńije). Grańica mo s Angolům, Botswanům, RPA, Zambijům a Zimbabwe. Dowńi kraj bůł mjanowany "Połedńowo-Zachodńo Afrika".
S anfanga zaśedlůno bez Buszmynůw a Hotyntotůw. Skiż trudno dostympnych brzygůw a ńygośćinnygo, skalistygo a pustynnygo lůndu, bez dugszy czas uomijano uod Ojropejcykůw. Pjyrsze ojropejske pośadłośći założyli sam Ńiderlandczyki we XVIII stoleću (Wjelorybjo Zatoka a Wyspa Halifax). Uod 1884 uostała mjymjyckům kolůńijům pode mjanym Mjymjecko Połedńowo-Zachodńo Afrika. We 1915 zajůno bez armijo RPA, ńyskorzi, we 1920, uostała jeji mandatowym terytoryjům.
We 1959 powstało SWAPO, kere bůło uorgańizacyjům walczůncům uo ńypodległość lo Namibije. We 1968 Uorgańizacyjo Zjydnoczůnych Norodůw půmjyńůła mjano kraju na Namibijo a uodebrała RPA mandat do kůntroli nad Namibijům. RPA ńy uznała tyj decyzyje a durch Namibijo uokupowała, aże po 1990 rok.


text:
KOMITET POPARCIA POSŁA ROBERTA KROPIWNICKIEGO
Grzegorz Schetyna, Piotr Borys, Jacek Głomb, Jadwiga Szeląg, Jarosław Rabczenko, Krystyna Barcik, Jan Szynalski, Jarosław Lewków, Jerzy Paluch, Katarzyna Kaźmierczak, Janusz Prus, Benedykt Ksiądzyna, Emilian Bera, Maciej Kupaj, Mariusz Foryś, Tomasz Sybis, Zdzisław Tersa, Danuta Barcewicz, Ignacy Bochenek, Leszek Rozbaczyło, Marta Chmielewska, Mirosław Jankowski, Paweł Palcat, Agnieszka Kłopotowska, Franciszek Grzywacz, Aleksandra Lesiak, Andrzej Bednarz, Anna Mokhtari, Grzegorz Kościelniak, Barbara Kuczkowska, Daniel Rzepa Bogusława Radecka – Bych, Franciszek Łoś, Janina Kowalska, Jakub Jagiełło, Jerzy Janicki, Janina Tumaszewicz, Piotr Szymański, Katarzyna Matijczak, Mariusz Kołodziej, Krystyna Czarny, Leszek Czarny, Krystyna Mirończyk, Krzysztof Chopcian, Krystyna Zajko-Minkiewicz, Krzysztof Kobylak, Magdalena Marciniak, Leszek Sanocki, Małgorzata Bulanda – Głomb, Łukasz Sobieski, Urszula Kwiatkowska – Sznerch, Mariusz Barański, Radosława Janowska – Lascar, Paweł Frost, Wiesława Habiak, Przemysław Grześkowiak, Zdzisława Przybylak, Zbigniew Dudek, Robert Kozak, Wojciech Sokołowski, Grzegorz Wala
Emilian Bera - Burmistrz Miasta Jawora
Jan Szynalski
Jadwiga Szeląg, Jerzy Paluch
Krzysztof Dereń
Jacek Głomb
Maciej Kupaj
Jarosław Rabczenko
Józef Pinior
Krystyna Barcik
Grzegorz Kościelniak
Aleksandra Lesiak
Jarosław Lewków
Grzegorz Wala
Robert Kozak
Paweł Palcat
Benedykt Ksiądzyna


text:
- Szczegóły
- Opublikowano: 05 czerwiec 2011
Na tegorocznym rozdaniu nagród V edycji konkursu "Piykno jest nasa Ziymia Żywiecko" Mariusz "Harnaś" Kąkol z Cięciny miał podwójny powód do radości. Jego prace zajęły: I miejsce (proza) i II miejsce (poezja). W imieniu całego zespołu ciecina.eu serdecznie gratulujemy sukcesów i życzymy dalszej pomyślności w pisaniu pięknych tekstów naszą gwarą. Warte odnotowania również jest, że kolega Brodas, który debiutował w tym konkursie w kategorii proza zajął V miejsce a III miejsce również w prozie zdobyła Agnieszka Czulak z Gimnazjum w Cięcinie.
Poniżej zapraszamy do zapoznania się ze zwycięskimi pracami Harnasia, a na koniec kilka zdjęć z wręczenia nagród, które miało miejsce 27. maja br. w Miejskim Centrum Kultury w Żywcu
Świynty Scepon
Nad Beskidym ciemno nocka, pomalućku zapalowała gwiozdki na granatowym niebie .W małej chałpce na Jabranowie chłopcyska sie sykujom . Przece to dziś Świyntego Scepona ! Trza iś po chałpak po kolyndowaj i łogłosij dobrom nowine ze sie nom Jezusek narodził w holi przy łowieckak na sianku!!
Łobrali chłopcy wałaski portki na nogi kopytka i kiyrpce mocnie rzymiyniym łoposane . Na głowe porwali kapelusek abo ta jakom wełnianom copecke ,co ka pod rynkom było . Na siebie jesce wełnianne swetry co babka po pletli bo przece mroz na polu jaze sie skrzyło. Ale kto ta patrzoł ze mrozi jak sie wesoło na dusy robiło na samom myśl ze sie piyknie zakolynduje . Porwoł starsy jesce po drodze heligonke co to nie zawse stroiła ale cosik ta wdy zapiscoł i było weselsi . Rusyli przez śniegi a po drodze juz ugwarzowali ka piyrse pujdom i komu nojpryndzyj poza łokna nowine wesołom łogłosom .
Rusyli piyrw ku Fabisiom do potki bo wiedzieli ze tam bydzie gościna i placki rozne co to potka wdy na świynta na piekli . Śli pomalutku bo śniega nakurzyło walnie . Wreście prześli za dolinke i z daleka widzieli ze sie ta juz u potki w łoknie światełko łyzgo . Dośli pocichućku ku łoknom i zacyni kolyndowaj .
Starsy pociognył na heligonce znajomom nute a młodsy piyknym wysokim głosym zaśpiywoł , a miyndzy casie ino poziyrali do małyk łokiynek co sie ta robi w środku . A w środku mont sie zrobił i juz sie cisnom wsyćka do siyni ,bo przece cekali na tyk kolyndnikow jako na dobryk prorkow. Juz ujek u dźwiyrzy skoblym burto i łotwiyro chłopcom coby ik do chałpy puścij. Dźwiyrze sie łotwarły i razym z gynstom parom z nagrzotej chałpy buchło przyjemne ciepło a ujek do chałpy woło a zadowolony ze to do niego piyrse kolyndnicy przyśli .
Młodsy piyrsy do chałpy wloz ,po witoł wsyćkik Boskim słowym i zacon winsowaj piyknie i tak jak go to babka ucyli tej starodownej winsowacki. Kie juz piyknie zawinsowoł to jesce trzy razy podskocył do gory i trzasnął nogami ło dyliny jaze łostopiony śniyg bryznył z pod kiyrpiec ,a na koniec zawołoł . Tak to Boze dej!! Po całym kolyndowaniu potka zacyni nosić placki , ciostka i co ta kany mieli a chłopcy łod potki w siyni sie juz łodziywali i rzymiyncki przy kiyrpcak wionzali bo sie trza było przece do kolyndnikow dołoncyj .
I tak juz łod potki we śtyrok rusyli dali po somsiadak, a co chałpa to jedyn abo dwok sie śnimi pobiyrali i śli zaś dali i dali . Kie juz ku łostatni chałpie przyśli a była to duzo chałpa co tam nazywali do swoka , to było ik juz kasik ze śternosu .
Śpiywani i muzyke swok juz z daleka swyseli bo ta juz nawet pora skrzypiec przybyła i dwie heligonki to ik z daleka swysno było jak łod chałpy do chałpy idom i drogom śpiwajom . Kie dośli przed swokowe hyza to un juz w dźwiyrzak stoł i do izby ik pytoł . A izba u swoka była duzo i jasno a widno było ze i sie ta baby zezwijały bo Ździorty były po kontak łozstawione .
I tam sie dopiro zacynało to co chłopcy mieli nojbardzi radzi ! Muzyka z pocontku grała kolyndy a chłopcy siedzieli ka kto mog na ławak na progu i u pieca . Muzyke z daleka było swysno to i ta dziywcynta ciekawe co to kany bydzie przychodziły popatrzej a wiadome było ze sie wdy u swoka na kojcu schłodzom i pote sie ta weselom nie rzodko do rania.
I teraz tez tak było. Chłopcy z pocontku nie smiało leko grali ale z casym zacyni sie cosik cyrwiynić i coroz głosni hejkać a swok co kwila ino z jakomsik łobońkom gonił i cosik im ta do lampek nalywoł . I juz za kwilecke kie muzykanci nie pociognom na baciarskom nute a chłopcyska chip!! Łap dziywki co sie ta na kludziły z kond jenond i dawaj tajcowaj a śpasy rozne wycyniaj .
Nawet sie starej swokuli nie udało do kumory skryć bo jom ta juz ktorysik dopatrzoł i łapnył do łobyrtki .
Tak sie to zakojcyło kolyndowani . A u swoka wnet do rana dyliny trzescały a un nikogo nie wyganioł ba sie razym śnimi wieselił i stare casy swoi kawalerki w łocak mu stoły . Tacy byli ludzie, taki były casy kie cłowiek cłowiekowi bratym był a świontecny cas był casym pojednanio i wesołości co grała tym młodym górolom w sercak jak gro holny na gałynziak stuletnik jodeł co jesce ty starodawne casy bocom i przy jego muzyce ło nik śpiywajom, ino sie trza dobrze przyposuchaj coby wyrozumiej.
Stworzył Bog Górola
Siedzioł se roz Pan Bog w chałpie pod przycynom
siedzioł se i dumoł nad ziymskom krainom.
Patrzoł z nieba na ziym, na pola, na hole
na strzeliste jedle, na smreki, na skole.
Un to wszystko stworzył i tak sie mu zdało
ze mu tam w tyk gorak cosik brakowało.
Tak myśloł i dumoł, puscoł dym z cybucha
az tu nogle Janioł septo mu do ucha.
Moj Ponbocku złoty tako moja rada
stworz w ty gory chłopa, hyrnego, nie dziada!
Niek łowiecki pasi, po holak sałasi
niek piyknom kraine do resty łokrasi!
Stworz takiego cłeka by mioł z łorła duse
przece wiys co myślym, godaj ci nie muse.
Ponbocek pomyśloł nad janioła radom
i pado. Jo cłeka takigo po składom!
Po niedzieli zaroz zabroł sie do tego.
Kozoł ściąć w Romance jawora starego
i ztego pniocyska twardego jak skała
górolsko postura po trochu powstała.
Jak z tego jaworu cłeka wyciupowoł
postawił Janioła co by mu pozowoł.
Romboł toporzyskiym, poprawioł dłotami
jaz piyj jaworowy popatrzoł łocami.
Po łocak zaś reste piyknie po sprawowoł
co klupnył toporym to sie przypatrowoł
cy sie mu rzeźbiyni bogacie udało.
Jak robote skojcył zamiynił kloc w ciało.
Kie juz zrobił a piyknie mu wysło
teraz zaś łozywić do resty go przysło.
Wzion duse łod łorła, jak mu janioł radził
i w te pierś górolskom razym z sercym wraził.
Wzion holnego wiatru, trosinke, nie wiela
i z janielskim głosym wcis mu do gordziela
doł piykne łodzianko, kapelus na głowe
do roncki ustrugoł skrzypce jaworowe.
Struny do skrzypeckow z janielskiego włosu
zeby pasowała melodia do głosu.
Do roncek zaś porwoł łod niedźwiedzia siły
zeby se na ziymi z robotom radziły.
I tak stanoł przed nim chłop jak jedla śmigły
łocy wesołościom ino sie w nim migły
włozył se skrzypecki lekućko za cuske
porusoł na głowie cornym kapeluskiem.
I zaroz sie śmiało pyto Pana Boga.
Co mom teraz robić? Kany mi jes droga?
A Ponbocek na to. Droga ci ku ziymi
tam w piykne Beskidy ka sie tak zieleni!
Tam łod dzisia bydzies w tyk gorak gazdowoł
bydzies łowce posoł ziym swojom miłowoł.
W górolu sie ino błyskały corne łocy
jak se nie zaśpiwo, jak se nie podskocy.
I juz Pana Boga łobłapio za nogi
Dziynkujym Ci piyknie ty moj Boze drogi!
Ześ mi takom rajskom darowoł kraine!
Bydym Cie wykwoloł w kaździuśkom godzine.
Ponbocka pozegnoł, w rynke pocałowoł
i poseł se w gory. Długo tam gazdowoł.
Bogu sie ta jego robota widziała
i stworzył mu babe by mu pomogała.
Pote se juz razym gory zasiedlali
ziym swojom nad zyci uni miłowali!
I chłodź casym ciynzko robić trzeba było
zawse poradzili, nic sie nie krzywdziło
bo cuwoł nad nimi na niebieski holi
gazda co kocho nad zyci góroli!
Fot. Marek Jurasz
{yoogallery src=[/images/stories/arts/2011-zlote-pioro-rozdanie-nagrod/slajdy] }
Więcej zdjęć z tego wydarzenia autorstwa Marka Jurasza z Grojcowian można znaleźć tutaj
Zobacz także:
Prace Harnasia z IV edycji konkursu
Komentarze
oraz dla Agnieszki;-)),, ,oby więcej takiej młodzieży było ;-)),,,
Byde se dali pisoł a kto kce niek godo co kce :-)
I tak na marginesie to trza tu dopisać tom nasom koleżanke z ciynciny co zajyna bardzo dobre miyjsce i trzeba tez po gratulować a po kwolić za taki pasje w tym wieku. Tu prośba do redakcji o dopisanie uczestniczki do grona nagrodzonyk a Agnieszkę Czulak prosimy o wysłanie pracy do redakcji ciecina.eu .
Pozdrowienia i ino tak dalij!
Trza teraz dali pisać bo gwara i tradycja to siła!!
Pozdrowiom:-)


text:
Hiroszima
Wspůłrzyndne: 34°23' N 132°27' E
Hiroszima (jap. 広島市 – Hepburn: Hiroshima-shi, Kunrei: Hirosima-si) – mjasto we Japůńije, na wyspje Honsju nade zatokům Hiroszima, stolica prefektury Hiroszima. 6 śyrpńa 1945 sztartujůnco s wyspy Tinjan superforteca B-29 śćepła sam sztyrotůnowo atůmowo bomba. Mjyszkoło sam włůnczas 275 tyś. ludźi a stacjonowoł 40-tyś. garńizůn. Bomba wybuchnyła uo 8:16:02 a zabjůła na mjyjscu 78 100 ludźi, 13983 nastympnych uznano za zagińůnych. Bůło to pjyrsze we gyszichće użyće brůńi atůmowyj we wojńy. Druge bůło trzi dńi ńyskorzi we Nagasaki. Hiroszima uodbudowano we stylu zachodńim a ze ińicjotywy jeij burmistrza uogłoszůno Mjastym Pokoju.


text:
Oktoberfest
Oktoberfest (s mjym. Paźdźyrńikowe Śwjynto) to sům chmjelowe dożynki, kere sům uobchodzůne na kůńec wrześńa a s poczůntku paźdźerńika we München. Pjyrszy Oktoberfest bůł uobchodzůny 12 paźdźerńika 1810. Terozki je to nojsrogszy na śwjeće festyn, we kerym bjere udźoł przez 6 miljůnůw perzůnůw. Oktoberfest trwo nojczyńśći bez 16 dńůw a bez tyn czas wypijo śe tam przez 5 miljůnůw litrůw bjyru. Oktoberfest zowdy uodmyko modo frelka na kůńu, za ńům jadům burmistrz München a gubernator Bajerůw. Na Oktoberfeśće uobowjůnzujům bajerske uobleczyńa jednako lo babůw a chopůw. Oktoberfest dowo finansowy uobrůt ůng. 1 milijard ojro.


text:
Francyjŏ
Francyjŏ (fr. France /fʁɒ̃s/), Francuskŏ Republika (fr. République Française /ʁe.py.blik fʁɒ̃.sɛz/) – krej, kerego metropolitarnŏ tajla we zŏchodnij Ojrŏpie, atoli kerŏ mŏ aji zamorske terytoryja na inkszych kōntynentach.
Francyjŏ je piōntŏ pojstrzōd nojbarzi rozcapiyrzōnych krejōw na świecie a jedynŏstym we rankingu sztandardōw żywobyciŏ. Je ôna jednym ze bajstlyrzōw Ojrŏpejskij Unije aji Ôrganizacyje Skuplowanych Nŏrodōw. Je tyż czōnkym Miyndzynŏrodowyj Ôrganizacyje Frankofōnije, grupy G8, Łacińskij Unije a Rady Istości ÔSN, kaj mŏ tyż prawo do weta.
Skuli srogij wielości ludzkōw, wiyrchu, ekōnōmijnygo potyncjału a nuklyjarnygo arsynału widzianŏ kej jedyn ze nojfestelnijszych krejōw świata.
Treść
Etymologijŏ miana[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Worta "Francyjŏ" przilazuje ôd germańskigo plymiynia Frankōw, ôd kerych sztat ôstoł zônaczōny.
Gyjografijŏ[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Wiyrch a ranty[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Metropolitarnŏ Francyjŏ je na ziymi ôd Pojstrzōdziymnygo morza na połedniu ku Pōłnocnymu morzu na pōłnocy a ôd Ryna na zŏchodzie do Biskajskij zatoki na wschodzie.
Francyjŏ mŏ ranty wele Belgije, Luksymburga, Miymcōw, Szwajcaryje, Italije, Mōnako, Andory a Szpanije.
Klimat[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Metropolitarnŏ Francyjŏ je we sztrefie pokojnygo klimata, na kery ajnflus mŏ Azorski Wyż, choby we cołkij Zŏchodnij Ojrŏpie.
Gyszichta[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Ranty dzisiejszyj Francyje je podanu na ranty antycznyj Galije, kerōm pōmiyszkiwali Gale. Niyskorzij podbiōli ja Rzimiany w I w.p.n.e. Gale s czasym wiyny gŏdkã a religijõ ôd agresorōw. We IV w.n.e germańske plymiōna, gōwnie Franki przelazły Ryn a podbiōły Galijõ.
Jako samorzōndny krej Francyjŏ zipie ôd 843 r. bez tajlōng Karolińskigo Imperyjōm na wschodniõ, pojstrzodkowõ a zŏchodniõ tajlã, kaj zõchodniŏ bōła choby dzisiej Francyjŏ.
Karolingi regirowały we Francyji do 987r., kej swōj regirōng napoczōn Hugo Kapet, kery je fater dynastyjōw Kapetyngōw, Walezyjuszōw a Bōrbonōw. Wiyrch francuskij mōnarchije je we czasie regirōngu ôd Ludwika XIV, mianowanygo "Krōlym Klarōm". We tym czŏsie Francyjŏ fest ajnflus na ojrŏpejski kōnszt, kulturã, ekōnōmijõ a politykã. Je tyż nojbarzi zaludniōnym krejem w Ojrŏpie.
Francyjŏ bōła mōnarchijōm do 1792r., kej sztartła Francuskŏ Rewolucyjŏ a ôstoła zônaczōnŏ I Francuskŏ Republika. We 1799r. napoczōn regirować Napoleōn Bōnaparte, kery wiōn na siã titel I Kōnsula, a we maju 1804r. cysŏrza. Bez wojny Francyjŏ podbiōła mockã krejōw a zicła tam reskyre, kere przilazywały ze familije ôd Bōnapartygo. Po szlusie Napoleōna we Francyje zaś wrŏcŏ mōnarchijŏ. Niyskorzij, dochodzi do mocki swalōnkōw a pōmiōnōw systyma regirōngu ôd cysŏrstwa po republikã.
We XX w. Francyjŏ napoczynŏ być corŏzki mij ważnŏ we światowyj polityce. Eli jeszcze bez I Światowŏ Wojna Francyjŏ bōła aktywny szpiler, to II Światowŏ Wojna prziniesła ino miymiyckŏ przymoc a ôkupacyjŏ aji niyskrzij kolaboracyjŏ ś nimi, zônaczōły cŏłkowity upŏdek Francyje. Miało to ajnflus tyż na francuskõ ekōnōmijõ a wielość ludziōw. IV Republika ôstoła ustanowiōnŏ po wojnie, coby we 1958 r. ôstŏć przewesklowanŏ we dzisiejszõ V Republika.
Polityka[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Francyjŏ je dymokracyjŏ, co je typym republiki. Grōndym prŏw we Francyji je Kōnstytucyjŏ ze 1958r., keryj we piyrszym artiklu je szrajbniynte, co "Francyjŏ je niypodzielnŏ, laickŏ, dymokratycznŏ a socjalnŏ Republika". Ôd 2003r. tyn artikel gŏdŏ dalij, co "ônyj ôrganizacyjŏ je zdecyntralizowanŏ".
Ôrgany regirōngu[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Ustŏwodŏwczy regirōng je we gracach Parlamyntu, kery dzieli sie na dwie izby: niższŏ – Nŏrodowe Zgrōmadzyniy a wyższŏ – Synat. Francyjŏ je republika symiprezydynckŏ. Prezydyntym je terŏzki François Hollande a prymiyrzym Manuel Valls.


text:
Maroko
Maroko, Krōlestwo Maroka (ar. المملكة المغربية) – państwo położōne we pōłnocno-zachodnij Afryce nad Atlantyckim Ôceanym i Strzōdziymnym Morzym. Grańiczy z Algeryjōm (na wschodzie), Saharōm Zachodniōm (na połedniu) i hiszpańskimi eksklawami we Afryce: Ceutōm a Mellilōm (na pōłnocy). Nŏleży do państw Maghrebu.
Graniczy z (podugowatość spōlnyj granicy):
- Łōncznŏ podugowatość granic lōndowych: 2 017,9 km
- Algeryjo: 1 559 km
- Sahara Zachodnio: 443 km
- hiszpańske eksklawy we Afryce:
- Podugowatość wybrzeża morskigo: 1835 km
- Nŏjniższy punkt: Sabcha Tah 55 m p.p.m.
- Nŏjwyższy punkt: Džabal Tubkal 4165 m n.p.m.


text:
Złom
Koło łowieckie „Sokół” Szczecin.
Złoty Medal Zasługi Łowieckiej:
Czobodziński Jerzy, Grzelak Krzysztof, Janowski Dariusz,
Kiryk Ireneusz, Kmet Piotr, Misiura Ryszard, Nyks Ksawery,
Płonka Kazimierz, Swora Stanisław, Wasilewski Jan, Wierzbicki Ryszard, Zieleniewski Wiesław.
Srebrny Medal Zasługi Łowieckiej:
Bera Stanisław, Bielewski Andrzej, Biniek Marek, Błaszak
Franciszek, Huryń Zbigniew, Janica Wiesław, Lachowicz Jan,
Łaskawiec Hubert, Łosiniecki Ryszard, Mac Jan, Mamysz Ryszard, Mańkowski Stefan, Polański Stanisław, Rataj Bohdan,
Ruczkowski Kazimierz, Stefaniak Edward, Wójcik Jerzy, Zagiczek Tadeusz.
Br±zowy Medal Zasługi
Łowieckiej:
Antkowiak Lech, Bałaziński Feliks, Bielecki Jan, Błaszak Arkadiusz,
Chró¶ciak Ryszard, Drzycimski Idzi, Florczyk Jerzy,
G±siorek Piotr, Gliwa Michał, Głogowski Piotr, Górska Barbara, Karkosz Jacek, Klammer Krzysztof, Klimczak Arkadiusz,
Kondrad Grzegorz, Kończyński Adam, Majewski Zbigniew, Maryńczak Lech, Mikołajek Jerzy, Skorupa Rafał, Sozański Leszek,
Starszyński Cezary, Szymański Roman, Wierzbicki Mirosław, Żurowski Józef.


text:
Witaj-wucba
Witaj jo serbska słowo a znani „Willkommen“. Z lĕta 1999 źiśownja „Vier Jahreszeiten“ w Strjažowje póbitujo móžnosć bilingualnego wuwiśa. Toś ta źiśownja jo naš partnaŕ kooperacije. W šulskem programje našeje šule su pósrĕdnjenje tradicijow a regionalne stawizny wobstatk šule. We wucbje a zwenka šule su temy wó Serbach zapśĕgnjone.
W srjejźišću našogo źĕła su:
– nawuknjenje a nałoźowanje rĕcy
– wobźĕlenje na serbskich olympiadach
– wobźĕlenje na wubĕžowanjach temy „Serby“
– pśewjeźenje šulskeje ptaškoweje swajźby gromadu z Witaj-kupku Strjažowa
– woglĕd zarĕdowanja / programa Serbskego ludowego anambla Budyšyn
– woplĕwanje serbskich jatšownych nałogow (jatšowny projekt)
– wobźĕlenje serbšćinarjow 5. lĕtnika na „šuli w zelenem“ w Bórkowach
– woglĕd serbšćinarjow 3. lĕtnika na projektowem dnju „gódownicka“ w Serbskem muzeju
– pśewód małych serbskorĕcnych programow we Witaj-kupce Strjažow pla „Kokota“ a „Stajanje meje“
– póstrowjenje w serbskej drastwje pśi zašulowanju
Starjejše pódpĕruju pśecej toś te aktiwity a su na dobrem, zrgomadnem źĕle interesĕrowane. W konferencach ceptarjow, starjejšow a wuknikow se wjeraški pśigótuju a stwórje. Naše šulske prócowanja na tom pólu namakaju pśi wšych domorodnych towarstwach positiwny wótgłos. Zamĕr źĕła jo pódpĕrowanje pśi woplĕwanju, zdźaržanju a rozšyrjanja serbskeje rĕcy w Dolnej Łužycy.
Dokulaž toś ta rĕc jo rĕc minority, trjebamy wósebne napšawy a procowanja, aby njenastanjo žeden brach we wšakowosći rĕcow pla luźi dla zgubjenja tradicijow a rĕcy. Luźe trjebaju identifikaciju. Dokulaž rĕc se powĕda wót mało luźi, ma nałožowanje rĕcy wjeliki wuznam. Za šulu znani to pódnurjenje do słowjańskeje rĕcy a dožywjenje bilinguality wšednego wobswĕta. Wóni rozmĕju lĕpjej, až to druge njejo to cuze. Wóni se wuwiju tolerantnjej napśeśiwo drugim luźam. Wóni mógu z drugimi kulturami tolerantnje wobchadaś. Pśez nawuknjenje serbšćiny ako mamina rĕc nawuknu malsnjej abstraktnje mysliś a mogu techniki wuknjenje na druge rĕcy pśenjasć.


text:
Krůl
Krůl – titel perzůny kero sprawuje nojwyższo władza we państwje uo ustroju můnarchicznym; władca zauobycz korůnowany we szpecjalnym uobrzyńdźe; nojpowszychńi wystympujůncy titel můnarszy.
Po czaśe, nadańy titla krůlewskigo chrześćijańskymu władcy połůnczůno zy namaszczyńym uod papjyża abo arcybiskupa. Insygńa krůlewske to korůna, berło, jabko. We toroźńich czasach krůlowje państw ojropejskich połńům jynoż fůnkcyje reprezyntacyjne a sům jedźińy symbolym mocletńich tradycyjůw państwowych, kej ntp. we Wjelgij Brytańiji abo Szwecyji. W krajach pozaojropejskych krůl mo znoczńy wjynkszo władza (l. b. Maroko, Jordańijo, Tajlandyjo). We ńykerych państwach sprawuje władza absolutno (Arabijo Saudyjsko).


text:
Źymja (łać. Terra) – trzećo we kolejnośći (liczůnc uod Słůńca) a pjůnto co do wjelgośći planeta Ůkłodu Słůnecznygo.
Nołokoło Źymje krůnży jydyn naturalny satelita – Mjeśůnček a prawdopodobńy dwa kśynžyce půłowe (kśynżyce Kordelewskigo) a wjelgo liczba sztucznych satelitůw. Stoło, stabilno uorbita mo tyż planetojida 3753 Cruithne, kero pozostawo we rezůnańśe s uorbitům Źymje beś ńykerych naukowcůw je uważano za drůgi kśynżyc Źymje.
Źymja uformowoła śe ůngyfer 4,5 milijorda rokůw tymu.
Źymja mo wuaśćiwo masa a grawitacyjo do utrzimańo atmosfery, kera chrůńi przed szkodliwym průmjyńowańym ultrafjoletowym, a tyž pole magnetyczne chrůńjůnce przed pochodzůncym ze Słůńca průmjyńowańym korpuskularnym.
Uoddalyńy uod Słůńca je waśćiwe do utrzimańo uodpowjydńij tymperatury. Uważo śe, aże czynńiki te sprzijouy powstańu żyćo na naszyj planeće.
Je nojwjynkszo s planet skalistych we Ůkuodźe Suůnečnym, a tyž kej dotychczas jydynym znůnym mjejscym wystympowańo żyćo.


text:
Robia roztomajte1 nalywki, ale ta ze wiśni to je cojsik tak dobrego, że bez ni niy umia sie już forsztelować2 mojego barku. Choć tak po prołwdzie to nawet niy wiym, czy mi idzie ło ta nalywka, czy ło te wiśnie, co to je potyn idzie wmōcić3. Joł ich niy pestkuja, bo wiadōmo, żech je trocha zgniōły4. Ja wiym, że tam w tym pestkach je tyn kwas, ale take trocha to nołs przeca niy zabije- przeca dzisiej to kaj sie czowiek niy łobrōci, to wszandy połno chymii5, a jeszcze nołs niy powalōło 😉
Jak żech już kejś pisoł, sōm dwie szkoły robiynia nalywkōw: jedni nojprzōd zasypujōm cukrym, a potyn gorzołkōm, a inksi na łopak6. Joł żech je z tych inkszych, bo nawet jak żech sie sprōbowoł narychtować jōm tak jak ci piyrsi, to wcale niy boła lepszoł.
Co potrza?
3 kg wiśni
0,5 litra szpirytusu
1 l gorzołki7
1,5- 2 szklōnek cukru
Umyte wiśnie wciepcie do srogi8 krauzy9, zalyjcie gorzołkōm i szpirytusym i zapōmnijcie ło nich na jake 2 miesiōnce. Jak Wōm sie ło nich spōmni10, to ślyjcie11 gorzołka do jaki flaszki12, a wiśnie po wiyrchu13 posujcie14 cukrym (tak na oko pó szklōnki). Jak puszczōm sok, to ślyjcie go do flaszki i zajś posujcie cukrym. I tak sie mogecie pobawić połra razy, a jak już bajecie widzieć, że tego soku je małowiela, to we jakim garcu pomiyszejcie to wszysko, co żejście ślywali z tyj krauzy do flaszkōw. Mogecie to przecedzić i wymiyszane wlołć do flaszkōw. Tera zajś niech to sie trocha przegryjzie, a Wy bez tyn czas mogecie sie rozkoszować tymi wiśniami. Same wiśnie, ze lodami, ze ciastkym… yno sie niy napiercie15 😉 Smacznego 🙂
1różne
2wyobrazić
3zjeść
4leniwy
5chemii
6na odwrót
7wódki
8dużej
9dużego słoika
10przypomni
11zlejcie
12butelki
13wierzchu
14posypcie
15upijcie


text:
- Szczegóły
- Opublikowano: 31 marzec 2009
Seł roz moj pradziadek kasik ze wsi ku chałpie.Śyrpiyj to był i noc była ciepluśko jaze duśno.Dziadek był ta komusik pomoz cepami wymłocić ,seł do gory a gryzło go wszysto bo sie ta walnie zakurzył przy tym młocyniu.Po robocie cosik wypili i posed.W Gornej Ciyncinie tu ka sie skrynco koło leśnicowki bez mostek na gadzionki było bogate ploso a racyj tako dziura wybito przez wode.Dziadek jak tam dosed to było juz kasik koło dwunostej a tak go juz to gryziyni po ciele mierziło ze myśli se tak.Noc ciepło ćymno wskoce se haj do tej wody i popłokom sie z tego kurza co by mie to tak sakramyncko nie gryzło.Łozebroł sie dery łostawił na brzegu i dawaj do bądziora sie płokaj.A debli nadali ze ta kasik chłopcyska łod dziywek śli i przechłodzili bez tyn mostek.Dziadek ik tam do razu nie uwidzioł bo roz ze sie ik tam nie spodziywoł a dwa ze rzyka sumiała a un sie ta chlastoł to na mostek nie poziyroł.A tyk kawlercokow sło śtyrok, jak uwidzieli dziadka ło dwunostej w nocy w tym bądzioże to ino przerazliwie zaśkuceli i dawaj uciekać ka ktory mog . Jedyn do lasa nad leśnicowke drugi drogom na doł trzeci nazod z tamtąd ka przyseł a cworty sie minył z mostkiym i uciekoł wodom do gory.Dziadek jak dopatrzoł co i jak sie robi z wody wyseł łobroł portki ,jakle i poseł ku drodze.Za jakomsik kwile posucho a ty kawalery sie pomału z bekujom .Jedyn wyseł z pod brzegu mokry jak scur , i woło Franuś!Franusicku kaześ ty .Zaś za kwile z lasa wychłodzi drugi i trzeci i cworty kasik zo wody wylecioł na droge.Ześli sie do kupy a dziadek kieby nigdy nic idzie do gory a ci jak go uwidzieli chipli ku niymu i godajom.Ej Michaśku co nos tu dostało jak my z gadzionek śli.A dziadek kieby nigdy nic pyto sie tak.Na co sie wom stało na wilki zeście ka wlezli cy co?A uni na to jedyn bez drugigo.Chłopie utopca my widzieli jak sie pod mostym w bądzioże toploł.A tyn co sie to w tym strachu z mostkiym minył to godo tak.A mie to za nogi dopod i pod brzyg kcioł wewlyc inok sie mu wyrwoł parcie ani jednej suchej kudły na mnie nima.A łocy to sie mu tak jako wilkowi świyciły.Dziadek sie pod nosym łośmioł i nie godoł nic ino sie ku chałpie wzion.A ciesył sie ze sie mu z gupoty taki śpas udoł.Pote to ci kawalercoki jesce nieroz łopowiadali jak dego utopca widzieli a co kwile był wiynksy i dokładali cuda do tego.Dziadek ino u pieca siedzioł świjoka kurzył i pod nosym sie śmioł.
Harnaś


text:
Szumi jawor szumi ji szumi łosika,
Nigdy nie zaginie gorolsko muzyka.
Gorolsko muzyka ji gorolski grani,
Nigdy nie zaginie w Beskidach śpiewani.
Takom to śpiywke napisoł jedyn chłop z Wisły. W sobote zacon sie Tydziyj Kultury Beskidzkij ji ka jino zajrze, to cytom, ze bez
tyn tydziyj, to pełno bydzie gorolskigo granio ji śpiywanio. Nale trza sie spytać, kany tez to buydzie tak pełno. A bydzie to jino we Wiśle, Scyrku, Żywcu, Makowie, Oświyncimiu ji w Jabłonkowie w Cechach. Nale to nie całe wsi bydom grać ji śpiewać, ba jino to bydzie w tych wsiach w jednym miejscu. No ji jak to godać
, ze bydzie tego pełno. Bo widzicie, wedle tego jak jo se zbocujym, to to śpiewani w Beskidach już downo zginyło. Łoć ta dobrze ze som zespoły, które ło tym śpiywaniu, graniu ji tajcowaniu pamiyntajom, nale żeby godać ze jes tego pełno, to nie jes prawdom.
Jus nima tego śpiywanio wsyndy ji na kozdym kroku, co to śpiewali łod małego haśnika do starego, na wesoło ji na smutno, na dobre ji na złe.Kiedy jo se posoł
łowce ji barany,
tok se zawse śpiywoł
Boze moj kochany.
Kanys jes to śpiewani, co to sie niosło łod chałpy do chałpy, z placu do placu, z połrolka na połrolek ji z gronia na groń
. To śpiewani, co to sie zacynało łod samiuśkiego rania. Skoro jino ptoski zacynały świergotać, to jus nase mamy ji babki śpiewały godzinki. Jak zaś
powyganiali krowy ji zacynali robote w polu, to nojpiyrw nieśmiało, kasik tam z pola doleciało śpiewani pastyrecki, jakby kany dzwonił śrybny dzwoneczek, abo
jakby kto pomogoł ćwirlikać skowroneckowi. Po tym coraz głośnij ji śmielij odzywało sie śpiewani po polak ji pasionkak. Śpiywali przy kopaniu ji grabieniu, a nojwiyncyj przy pasiynu. Ji tak jaz do południa, kie w kościele zadzwonili na Anioł Pajski ji mowiło sie pociorek a bydełko zganiało sie do sopow. Po połedniu, to jus śpiewali na całego. Jak jino kto mioł jakom takom nute, to jus sie kwolił, ze łumiy śpiywaj. Ji tak pełno było tego śpiywanio wsyndy. A jak kto niy śpiywoł, to sie go pytali „na cymus niy śpiywos?”, bo jak kto niy śpiywoł, to cosik musiało byś źle. Hej, nima jus tego śpiywanio, jak to łonij bywało. No bo kto dzisiok tak śpiywo jak ty dziywcyncka, co to casym słyzyły jino za jedzyni ji wyspiywowały całom swojom biedy, niedole, cały swój los.Zeby wyście gory,
wy lasy wiedziały,
to byście nad nasym
losym zapłakały.
Cy dzisiok wyśpiywo kto swoji marzyni ło radości, scynściu ji lepszym zyciu? Abo jak ty chłopoki, parobcy, ło zołniyrce ji wojaczce, ło zbojowaniu, ło dalekik krajak, kany jes lepij ji nima biydy?Jo se Janosicek,
siwy mój koniczek,
podkowkami rombie
zielony chodnicek.
Nik jus dzisiok niy śpiywo przy robocie w polu ji pasiyniu, bo jus mało kto w polu robi, ponoć to sie niy łopłaco, a paś nima co. A nojwiyncyj to w polu śpiywali przy pasieniu na pasionkak. Pastyrze posali na swojak połrolkak ji pasionkak ji se ta śpiywali jedni na drugik. Tak sie niosło to śpiewani po polak, z gronia na groj, ponad potoki ji łuboce, ponad hyrby, nowiny ji łozki.
Jak zaś przysła robota ze sianami ji zbiyrki, hej to dopiyro było. Dzwoniły ji świstały kosy, siurały grabie, śpiywały dziywki ji kawalery a ji starse baby tes. Łodzywało sie kasik tam klepani kosy, jakby kto kcioł trzymać takty, a łosełki dzwincały na kosak, jakby kto przygrywał tym co śpiywali. Casym jak s tego zbrinku nie wyskocy ku niebu wyskani, głosym ciynkim a mocnym, to jakby kto zagroł na trombce. Na to wyskani łodzywała sie jakby trombita, to na wyskani dziywek łodpowiadali hokaniym kawalery. Jak zaś kosili ji grabili na łonkak ji holak, to tam dopiero było śpiywani. z łonki na łonke, z hole na hole niosło sie śpiewani ji wracało stokrotnym echym. Casym, to jus nie wiedzieć kany kto śpiywoł, kany echo łodbijo głos, a moze kto śpiywo tak samiuśko ji podrzyźnio. Wesołe gronicki,
wesołe bywały,
pokiel moje nozki,
po nik chodzowały
Jak jus było ku wiecorowi ji po robocie, to poschodziły sie dziywcynta ji chłopoki na jednom łonke, ku jakimu sałasowi ji jak ta ktory mioł jakom harmunije abo skrzypki , hej to dopiero było. Jak była pogoda ji jak jesce grały na swojak skrzypeckak koniki polne, a ji wiaterek lekućko sumioł na wiyrsyckak smyrekow ji jedli, to tak jakby cały świat sie ciesył.Jak jo se zaśpiywom,
jak jo se zanuce,
to jo tyn gronicek,
łozweselić muse.
A nojwsiyncyj było śpiywanio ło tej nojmilejsej, co to ceko na swojego Jasicka ji ło tym pięknym ji zgrabnym Jasinku, wtory poseł we świat, abo na wojynke ji jina patrzeć kiej
przyjedzie na konicku ku swojej Marysi cy tes Hanusi.Kanyś ty Janicku po świecie wyndrował.
Skim ześ ta Janicku daleko wojował.
A jo tu tak długo na ciebie cekała.
A jo tu za tobom nocami płakała.
Kiej zaś sło ku jesieni ji zimie, kiej za łoknami wiater coroz cynścij jyncoł jak łotympiyniec, a ciynski chmury kciały przyciś wsyćko do ziymi, to wiecorami zbierali sie w jednej chałpie, łopowiadali pogodki ji śpiewali. Casu ta niy mitrynzyli, bo przy tym przyndli wełne abo lyn, pletli na jiglicak, skubali piorka, abo ta co jinnego dłubali. Jus niy spominol ło śpiewaniu przy kaplickak w maju, na weselak kiej to wszyscy śpiywali, abo jak sie zebrało pore chłopokow ji z harmunijom śli bez wieś ji śpiewali. Niy wydzierali sie, ba śpiewali.
Taki to było śpiewani; nale jus go nima ji niy wroci, bo jinne casy. A skoda, hej jak skoda. No ji dobre ze łoć som tacy, ktorzy łorganizujom rozne zespoły, łubiyrajom dzieci w piykne stroje ji łucom jik śpiywać nasom łojcowskom gwarom, ji łoć troche niy dzadzom zabocyć
downyk casow. Naje to już niy to, co było drzewij.


text:
Siddhartha Gautama
Siddhartha Gautama (sanskrit, सिद्धार्थ गौतम, Siddhārtha Gautama) (* 563 do Chr. w Lumbini; † 483 do Chr.) jo ako Buddha wucył dharmu (pówucbu) a jo togodla naglědany ako załožaŕ buddhizma. Jogo smjertne lěto 483 do Chr. jo dłujko płaśeło ako nejstarše, wěsće datěrowane tšojenje indiskich stawiznow, což pak se źinsa mócnje wobcwiblujo. Historikarje z togo wuchaduju, až jo něźi lětstotk pózdźej wumrěł.
Mě[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Siddhartha jo było spócetne mě, kótarež stej jogo starjejšej jomu dałej. Wóno wóznamjenijo „ten, kenž jo (swój) cil dojśpił“. Siddhartha Gautama jo sanskritowa forma mjenja. W Pali, w rěcy nejstaršych tekstow buddhizma, zni wón Siddhattha Gotama. Mě Gotama resp. Gautama jo wón pśiwzeł akle pózdźej, ako jo był asket. Z tym jo se na jadnom boce póśěgnuł na stary brahmanski rod a zrownju jo se wót bogow wótwobrośił, aby ze swójskich mócow namakał drogu, na kótarejž se wuswětlijo.
Pódla pomjenjenja ako Buddha (pó słowje: wócuśony) su se Siddharśe Gautamje teke druge cesne mjenja pósćili, mjazy nimi Tathagata (sanskrit, तथागत, tathāgata, "ten, kenž jo se tam dostał") a Shakyamuni (sanskrit, शाक्यमुनि, śākyamuni, "mudry z roda Shakya").
Žywjenje[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Rozpšawy wó žywjenju Siddharthy su se gromaźili akle pó jogo smjerśi wót cłonkow Sanghi, zgromaźeństwa Dharma-prakticěrujucych, a su se dłujko jano wustnje dalej dawali.
Slědujucy tekst pódawa tradicionelnu powěsć wó žywjenju Siddharthy:
563 do Chr. jo se naroźił kralowskej familiji w pódpołnocnej Indiskej w Lumbini syn, Siddhartha. Wiźaŕ jo nanoju zwěšćił, až buźo jogo syn pak wjeliki kral pak wjeliki swěty. Aby syn raz mógał byś z kralom, njejo nan jogo dał kubłaś w nabóžninje a njejo dopušćił, až syn górje wiźi. Južo ako góle jo Siddhartha był pśez wšu měru mudry a wobdarjony. Ze 16 lětami jo se z princesnu Yasodharu wóženił. Stej bydliłej w kšasnem palasće, źož jima materielnje njejo nic felowało.
Siddharthu pak to njejo wupołniło daniž spokojało. Toś jo se pušćił ze 29 lětami pó póroźe jadnučkego syna Rahule na krotke drogowanja. Na nich jo zmakał starca, chórego a asketa a jo wuglědał tłajucego wumarlika. Siddhartha jo spóznał, až su chóroba, starstwo, górje a smjerś kšuśe ze žywjenim spleśone. Bogatstwo a derjeměśe tomu njewótpomagatej.
Tak jo se rozsuźił namakaś wudrogu z górja a śerpjenja. Wón jo wopušćił familiju a bźezstarosne žywjenje w palasće. 6 lět jo był žywy w kšutej askezy, tak až jo pśisamem z głodom wumrěł. Wótegrona a nutśikowny měr pak njejo namakał. Toś jo se wótwobrośił wót tradicionelnych nabóžninow a metodow swójogo casa, aby nastupił swóju drogu.
Ako 35-lětny jo sejźeł raz dłymoko zanurjony pód figowcom. A jo se wuswětlił. Jo se wulichował wót gramoty, póžedanjow a njewědy. Wót toś togo wokognuśa jo był Buddha, „ten, kótaryž jo wócuśeł“. 45 lět dłujko jo něnto lud rozwucował wó dobrych pócynkach, meditaciji a mudrosći. Jo jich wucył „srjejźnu drogu“: žywjenje mjazy luksusom a askezu. Droga, kótaraž wjeźo do „wócuśenja“, kśesćijan by gronił do raja.


text:
Witomy Wos bardzo serdecznie na naszyj stronie - Claudia i Kasia Chwołka!
Wiynkszość ludzi myśli, że my siostry, to muszymy powiedzieć, że niy, ale niy zaprzeczomy tymu, że łonczom nos wiynzy rodzinne. Czyńść z Wos na pewno wiy, że my to cera z mamom.
Claudia na scynie ślonskij wystympuje już od 2001 roku. Nagrała 2 autorskie płyty kere obejrzeć idzie w zakładce płytoteka.
W 2011 połonczyły my swoje siły i na scynie zaczłymy wystympować jako duet. Głos Kasi je od zawsze we wszystkich piosynkach Claudii (nawet tych najstarszych). W 2016 roku do naszego zespołu dołonczył Grzegorz kery piyknie gro na cyji - tak z duetu zrobiło sie trio!
Muszymy sie trocha pochwolić osiongniyńciami. Nasze wszystkie statuetki możecie łobejrzeć tukej.
MEDIA:
- idzie nos łobejrzeć we TVS, TVT, TVP 3, TV Sfera, TV Trwam
- posłuchać nos idzie we różnych radiokach internetowych ale tyż: Radio VANESSA, Radio Piekary, Radio Plus Opole, Radio Fest, Radio Silesia
- prowadzymy swoja autorsko audycja we Radiu Silesia pt. "W starym radioku" a słuchać nos możecie w kożdo niedziela o 14:00
- som my gospodyniami muzycznego programu "Szlagieromania" w telewizji TVT. Program tyn możecie oglondać w kożdo niydziela o 17:00 wiyncyj informacji na stronie www.szlagieromania.pl albo tyż na naszyj stronie w zakładce Szlagieromania
- Claudia jest współprowadzącom program "Życzeń Moc" czyli koncertu życzyń w telewizji TVT. Program prowadzi razym z Łukaszym Michalikiym z zespołu Muzykanty
TELEDYSKI:
We 2011 roku nagrałymy dwa teledyski:
We 2012 roku nagrałymy jedyn:
We roku 2013 teledysków było trocha wiyncyj:
- Być tam
- Jodler
2014 rok to kolejne teledyski:
- Życza Ci
2015 rok i zaś nowe produkcje:
We 2016 roku tyż my trocha pokrynciły
Rok 2017 tyż owocowoł w teledyski:
- Wracej - razym z Anią Drabek
Na swoim koncie momy tyż teledyski o tematyce świontecznyj:
- Gloria
PŁYTY:
Jak my już spomniały rok 2011 był do nos fest robotny, bo miyndzy tymi wszystkimi koncertami, wyjazdami cołki czos nagrywały my śpiywki coby my sie tyż mogły pochwolić naszom płytkom. To marzynie udało nom się zrealizować i tako płytka ukozała sie we siyrpniu. Na nij znodło sie 14 utworów w tym jedna spiywka po polsku, napisano specjalnie na rocznica śmierci naszego Papiyża Jana Pawła II. Płytka opowiado głównie o naszym piyknym Ślonsku.... (Przijedź na Ślonsk) o tyj ziymi, jeji bogactwach, ale tyż o ludziach, miłości człowieka do człowieka, do rodzinnego domu o tynskonocie, powrotach (Wspomnij swój dom, Niy wyjyżdżej) Nie brakuje tyż na nij tego co Ślonzoki lubiom nojbardzij... czyli chyńci do zabawy, wesołości... (Bydymy razym śpiywać, Ino do przodku, Anioł i dioboł, Bydzie haja, Czas na zabawa) Jest tam tyż pora utworów okazjonalnych i tak do mamy – Wołom cie Mamo, do taty – Tato, Tato, z okazji ślubu – Weselny czar i ogólnie do wszyskich co majom rocznice, gyburstaki – Tela szczyńścio miyj. Teksty do wszyskich śpiywek napisały my same i tyż do połowy utworów stworzyły my muzyka, reszta zawdziynczomy Andrzejowi Skaźnikowi.
Jesiyniom 2012 roku zaczłymy robota nad naszom wymarzonom płytkom z pastorałkami i kolyndami. Udało nom sie zrealizować te marzynie i tak już na poczontku grudnia cieszyłymy sie tym kronżkiym. Udało nom sie tyż zrealizować pora fajnych koncertów kolyndowych na kerych to ludzie mogli razym z nami pośpiywać piykne, tradycyjne, polskie kolyndy. Momy nadzieja, że ta płyta bydzie żyć wiecznie i umili Wom niyjedne Świynta Bożego Narodzynio.
Na poczontku kwiytnia 2013 roku skończyłymy przigotowania drugijj płyty "Co nom w sercach gro". Płyta ta utrzimano je w trocha innym klimacie muzycznym, nowe brzmiynia i nowe pomysły na scyniczny wyglond. Teksty jak i muzyka do wszystkich piosynek napisałymy same, zaś aranże śpiywek zawdziynczomy Kazikowi Sas, kery tyż czuwoł nad nagraniami. Życzymy miłego słuchanio.
We roku 2015 udało nom sie nagrać całkiym nowo płytka. Jeszcze bardzij szlagierowo i z brzmiyniym gitarowym za kere dziynkujymy Mateuszowi Szymczyk. Łon tyż spyndził z nami czas w studiu na nagraniach. Mati dziynki! Płytka została wydano w Firmie Projektomania. Pomysłów nom niy brakuje.
We 2016 roku chocioż niy było żodnyj nowyj plyty to udało sie dziynki pomocy Marcina Skalskigo (Agencja Interaktywna Projektomania) wydać na nowo i z bonusym nasza płyta z kolyndami i pastorałkami.
Na świynta Wielkanocne 2017 roku udało nom sie wydać kolejno płyta. Tytuł tyj płyty to "Melodia serc". Kronżek zaś je inny ale po ślonsku. Na tyj płycie usłyszycie duuuuużo cyji a czamu? No bo razym z nami już teraz na kożdym koncercie wystympować bydzie Grzegorz Gąsiorek. Co znojdziecie w najnowszym albumie? Na pewno śpiywki kerych nom brakowało czyli takie na prziwitanie i pożegnanie. Usłyszycie tyż piosynka dedykowano dziadkom, coś o urodzinach, rocznicy ślubu, pora śpiywek o miłości, niy brakuje tyż jodłowanio. Piosynka "Nad brzegiem morza" to staro śpiywka kero niyjedni z Wos na pewno pamiyntajom. Momy do Wos tyż niyspodzianka! Pamiyntocie Frelka Ślonsko Ania Drabek? Zaśpiywała razym z nami piosynka "Wracej"
Oprócz tego cołki czos koncertujymy.... i to niy ino na Ślonku ale tyż i we opolskim i we cołkij Polsce (Tuchola, Siyraków, Gorzów Wlkp), a nawet już poza granicami naszego kraju:
- Bohumin - Czechy - I koncert
- Bohumin - Czechy - II koncert
Poza wspomnianymi wcześnij autorskimi utworami chyntnie tyż śpiywomy razym z publicznościom i tak w naszym repertuarze som wionzanki śpiywek biesiadnych, takich, kere na pewno wszyscy bardzo dobrze znajom.
Pozdrowiomy!


text:
Ślōnski ukłŏd na Linuksie idzie ôbrać przi instalacyji systymu abo we sztelōnkach tastatury.
Instalacyjŏ ma Macu mŏ instrukcyjŏ we zbiorze readme (dziyńki chopcōm ze slaskistyl.pl).
Win: Sztartnij instalatōr, doczkej kole piyntnŏstu sekōnd. We pasku zadań bydzie szło przeciepować miyndzy ukłŏdami tastatur.
Podstawowe:
Ô (uo) jak we słowach “ôkno” abo “ôstuda” – Alt+O
Ō (ů) jak we “dōm” abo “rechtōr” – Alt+U
Ekstra (bez musu):
Ŏ (normalne o na wschodzie, ou wele Ôpolŏ) jak we “trŏwa” abo “jŏ” – Alt+A
à (a/am/nosowe a) jak we “robiã”, “pierã”, “(kogo? co?) krowã” – Alt+E
Õ (nosowe o) kōniec przimiotnika we bierniku i kōniec słōw, co sie kōńczōm na -yjŏ i -ijŏ tyż we bierniku: “(kogo? co?) rewolucyjõ” – Alt+P
Wideo, w kerym ślabikŏrz je wytuplikowany, a niżyj transkrypcyjŏ:
We ślabikŏrzu ôryginalnie je piyńć ekstra liter, ale tych dwōch z welōm używajōm ino hardkorowcy i niy ma ich ani we korektorze, ani we wiynkszości ksiōnżek, bez to wytuplikuja wōm te trzi nojważniyjsze.
Piyrszŏ z nich to o ze cyrkumfleksym, ale bydymy na nia gŏdać o z daszkym. We ślōnskij gŏdce we wiynkszości słōw, co sie zaczynajōm na o, nasza wymŏwa sie tak choby ôtwiyrŏ, prŏwda? Ôna sie ôtwiyrŏ. Ale skuli tego, że w niykerych wariantach we gŏdce idzie pedzieć otwiyrŏ: Ona sie otwiyrŏ (i to niyma błōnd), ôznaczōmy to takōm literōm, coby kożdy mōg sie to przeczytać po swojimu.
Tyn knif wymŏwianiŏ idzie znojść już we brifie Ambrożego Szklŏrza z Ôlesna ze 1574 roku, kery żałuje sie przed ksiyńciym:
[…] ôni na to nic niydbajōncy tego jij niy chcōm wydać z takowyj ôjczyzny i macierzyzny. Gdyż jŏ ubogi czowiek żałowałech sie przed jejich panym, panym Piotrym Biskupskim, a ôn im przikazowoł, aby sie s niōm zgodzili dobrowolnie, a ôni na to jij jyno […] talarōw postymplowali nad testamynt, a testamyntu ôpisanego niy chcōm ôkazać,…
Je ino jedyn wyjōntek, kaj ô niy stŏwŏ na przodku słowa: we nowszych niymieckich zapożyczyniach, jak ōma, ōpa abo ōberiba. Bez to piszymy: ôkno, ôko, ôstuda, ôbalić, ôgyń, ale ōły, ōnmyglich.
I to je ta drugŏ litera we ślabikŏrzowym alfabecie. To je o z makrōnym i niy wiym, jak na nia inakszyj pedzieć. To je głoska, co je nojbarzij typowŏ dlŏ ślōnskij gŏdki. Po polsku ôna sie straciyła pŏra stoleci tymu i bez to ludzie niy wiedzōm, jak ja zapisać. Jedyn ja zapisze jako u, a jedyn jako o, bo to je coś miyndzy o i u, pra?
Ale niy gŏdōmy Ślonsk, niy gŏdōmy Ślunsk, ino gŏdōmy Ślōnsk. Niy gŏdōmy chopcuw, niy gŏdōmy chopcow, ino godōmy chopcōw. Niy rechtor, niy rechtur, ino rechtōr. Po polsku tyż sie kejś tak gŏdało, ale terŏz sie to wymŏwiŏ jako normalne u. Bez to mŏcie u ôtwarte i u zawarte. U ôtwarte sie dycki wymŏwiało jak u, a u zawarte sie wymŏwiało jak po ślōnsku.
Ślōnske ō idzie znojść dycki przed głoskami nosowymi: m, n, ń, i tam, kaj po polsku je u zawarte. Bez to piszymy: wōngel, dōm, siednōńć, chopōw, rechtōr, drōt, bōty. Te dwa ôstatnie to sōm wyjōntki, w kerych po ślōnsku wymŏwiŏ sie blank inakszyj niż po polsku i niy ma na to prawidła. Trza sie tego nauczyć.
I ôstatniŏ litera we tym alfabecie to je o z brewisym, na kero bydymy gŏdać o z ptŏszkym. We gŏdce mōmy trzi knify wymŏwianiŏ tego. Na wschodzie je to normalne o, tak jak gŏdōm jŏ. Ale za Gliwicami, bez Strzelce, aż za Ôpole wymŏwiŏ sie to ou. Tak samo gŏdŏ Jan Roś ze Sowina we tekście z 1956 roku: Joł sie najmnōł do polowanioł i tak samo gŏdŏ Chop w kuchni. Za to miyndzy Koźlym, Raciborzym, Głubczycami i Prudnikym gŏdŏ sie au. Tak gŏdoł Feliks Steuer, stōnd ôd niego dzieło mŏ tytuł Ostatni gwojźdźaurz. Jakby ôn bōł z Bytōmia, toby tytuł bōł Ôstatni gwoździŏrz.
Kedyś, jak po czesku, ślōnsku i polsku gŏdało sie tak samo, to ślōnske o, ou, au wymŏwiało sie inakszyj. To było duge a. I to duge a po polsku sie skrōciyło do normalnego a, po ślōnsku przeszło w to, jak dzisiej gŏdōmy, ale po czesku ôno durch normalnie fōnguje. Bez to po polsku gŏdŏ sie trawa, po ślōnsku trŏwa, a po czesku tráva. Czeskŏ Republika po Czesku to je Česká republika, a po polsku Republika Czeska. Stōnd wiymy, kaj sie dŏwŏ o z ptŏszkym. Jak po polsku je a, a po ślōnsku o, to na 90 procynt tam bydzie tyn brewis. Na 90%, bo sōm dwa wyjōntki: Jak pō nim stoji ł abo j, to piszymy to jako normalne o. Bez to piszymy: kołŏcz, mŏsz, zielōnŏ trŏwa, rewolucyjŏ, ale mioł, cołki, znojść, nojsrogszy.


text:
München
Wspůłrzyndne: 48°08' N 11°34' E
München je mjasto we Mjymcach, stolica landu Bajery a rejyncyje Gůrne Bajery. Leży na Bajerskij Wyżce nad rzykům Izara. Je znamjynnym kulturalnym, naukowym a industryjnym uostrzodkym we Bajerach. Zołożůne we 1158 roku. Jygo mjano pochodźi uod położyńo wele klasztoru (mjym. bei den Mönchen). We 1919 powstała sam Bajersko Republika Rad. We uokryśe Wajmarskij Republiki uostrzodek naźistowskigo ruchu. We München we 1938 podpisano Ukłod ze München. We 1972 bůły sam Uolimpijske Igrziska. Terozki mjasto je śedźibům bankůw, werku BMW a inkszych.


text:
Zjednoczůne Arabske Ymiraty
Zjednoczůne Arabske Ymiraty, Państwo Zjednoczůnych Arabskich Ymiratůw (ar.: الإمارات العربيّة المتّحدة) – państwo we Azyji, na Bliskim Wschodźe, na Půłwyspje Arabskim nad Perskům Zatokům a Uůmańskům Zatokům. Skłodo śe ze śedmju ymiratůw: Abu Zabi, Dubaj, Szardża, Ajman, Umm al-Kajwajn, Ras al-Chajma a Fudżajra. Grańica mo s Saudyjskům Arabijům, Katarym a Uůmůnym.
We VII stoleću teryn ZAY zajyńi muzułmany, pynetracyjo ojropejsko uod XVI stolećo (wuůnczas pora fortůw założyli sam Portugalczyki). We XVII stoleću tajlůng sztrefůw ajnflusu mjyndzy Portugalijům a Uosmańskům Turcyjům. We 1892 Wjelgo Brytańijo szrajbowała traktaty ze wszyjskimi ymiratůma, podle kerych uůna uodpadoła za jejich zagrańiczno polityka. Mjanowano to bůło Traktatowy Uůmůn, a rzůndźiła ńim rada śedmju ymirůw. We lotach 60. XX wjeka Traktatowy Uůmůn wzbogaćił śe skiż eksploatacyji ropy naftowyj. We 1968 Wjelgo Brytańijo uodgłośiła co wycofo swojo armijo, a ymiraty uogłośiły powstańy Federacyje Arabskich Ymiratůw, do keryj wlazowały tyż Katar a Bahrajn. We 1971 wylozły s Federacyje Bahrajn, Katar a Ras al-Chajma, kere proklomowoły własne państwa. Reszta ymiratůw utworzůła Zjednoczůne Arabske Ymiraty. Rok ńyskorzi, we 1972, Ras al-Chajma przistůmpiła do tyj Federacyje nazod.
Terozki je to jedyn s nojbogatszych a nojgibćij rozwijajůncych śe krajůw śwjata. Dochůd narodowy na mjyszkańca wynośi ůng. 28 tyś. USD. We gospodarce i terozki sroge znoczyńe mo ropa naftowo a jeji rafinacyjo, nale rozwijo śe tyż nowe technologije a inwestuje we turystyka.
Skiż srogigo zapotrzebowańo na śiła roboczo, przilozło sam kupa ymigrantůw a terozki Araby a Persy to yno 42% mjyszkańcůw ZAY. Reszta ludźi to ymigranty, głůwńy s połedńowo-wschodńij Azyje, Indji a Bangladeszu.
Prawo sam je uoparte na islamje a je fest surowe, uorzekano je kara śmjerći, we tym za buzeranctwo.


text:
Kamasutra
Kamasutra, Kama Sutra, Kama (we sanskryće: कामसूत्र) to je indyjski traktat uo seksualnośći czowjeka a seksualnych zachowańach. Połny jygo titel to vātsyāyana kāma sūtra, beztůż je przijmowane, co jygo autorym je Watsjajana. Kamasutra bůła napisano mjyndzy I a VI stolećym. Krům srogigo zbjoru roztomajtych sztelůngůw, Kamasutra mo tyż uodńeśyńo do tradycyje a kultury Indyjůw, uopisuje małżyńske tradycyje, we tym poślubno noc, a kńify lo babůw coby lepi poradźůły chopům dogodzać.
Kamasutra mo 7 tajlůw, 36 podtajlůw a 1250 rzůndkůw.


text:
Distance
distance calculator for the cities begins with bys in pl.
Bysewo, Bysina, Byslaw, Byslawek, Bystra, Bystra, Bystra, Bystra, Bystra, Bystra, Bystra, Bystra, Bystra-Sidzina, Bystre, Bystre, Bystre, Bystre, Bystre, Bystre, Bystre Dolne, Bystrojowice, Bystronowice, Bystrowice, Bystry, Bystrzanow, Bystrzanowice, Bystrze, Bystrzejowice, Bystrzejowice Prywatne, Bystrzek, Bystrzyca, Bystrzyca, Bystrzyca, Bystrzyca, Bystrzyca, Bystrzyca, Bystrzyca, Bystrzyca, Bystrzyca, Bystrzyca Dolna, Bystrzyca Gorna, Bystrzyca Klodzka, Bystrzyca Klodzka, Bystrzyca Nowa, Bystrzyca Stara, Byszew, Byszew, Byszewice, Byszewice, Byszewo, Byszewo, Byszewo, Byszewo Wygoda, Byszewy, Byszki, Byszow, Byszow, Byszwald, Byszyce, Byszyno,
ADS


text:
Kůmputer
Kůmputer (ang. computer uod łac. computare - rachować) – elektroniczno maszyna kero je mogebna być zaprůgramowano do roztomajtych logicznych dźałań a rachowańo. Terozki kůmputry fungujům skiż uoperacyjůw na sztrůmowych sygnołach zero - jedyn. Dowńij, s anfanga uůnych egzistowańo, kůmputry bůły analogowe. Skoro wszyjske kůmputry fungujům we opraću uo architektura von Neumanna. Kożdy kůmputer mo procesor, pamjyńć a urzůndzyńa wejśća/wyjśća. Do kůmputrůw wrachowujům śe kůmputry uosobiste, superkůmputry, mobilńoki, mocka urzůndzyń wbudowanych (embedded devices) atp.