text:
Marsz Autůnůmije
Marsz Autůnůmije – cykliczno, kożdoroczno mańifestacyjo uorgańizowano uod Ruchu Autůnůmije Ślůnska we Katowicach, we roczńica uchwalyńo uod Sejmu Republiki Polskij Uorgańicznygo Sztatutu Ślůnskigo Wojewůdztwa, kery uůnymu prziznowoł autůnůmijo. Mańifestanty domogajům śe jeji prziwrůcyńo.
I Marsz AutůnůmijeEdytuj
Pjyrszy marsz bůł we akuratno 87. roczńica uchwalyńo autůnůmije, to je we ńydźela, 15 lipca 2007. Napoczůn śe uůn uo 10:30. Bez sztreka, kero bůła uod katowickigo rynku do pl. Sejmu Śląskiego przelozło wele 300 perzůnůw[1]. Do kupy ze mańifestantůma lozła bergmańsko uorkestra.
Kej autůnůmisty doszli do kůńca marszu, posłali szkartki do prezydynta Polski, kerym tedy bůł Lech Kaczyński. Potym wszyjske poszli do Gůrnoślůnskigo Cyntrům Kultury, kaj uobejzdrzeli śe filmy uo ślůnskij tymatyce.
II Marsz AutůnůmijeEdytuj
Przi drugym marszu postanowjyli, iże trasa trza przedugszyć. A skiż tygo mańifestanty ruszyli ze pl. Wolności. Marsz tyn bůł we sobota 12 lipjyńa, a ludźe puśćili śe gynau we połedńe, uo 12:00. Podug godańo policyje, kero uochrůńała pochůd, we marszu wźyno udźoł bezma 800 ludźi. Nojsamprzůd szli dźołacze RAŚu ze swojim banerym, potym bůły motory, wojoki a reszta chopůw ze banerůma. Za ńimi szła reszta marszu, nale we keryj postrzodku wćiśńynto bůła uorkestra. Na pl. Sejmu Śląskiego zaczły śe przemołwy. Nojsampjyrw godoł Marian Makula, potym Jerzy Gorzelik. Szło tyż kupić roztomajte zachy na sztandach ślůnskich sklepikůw abo pouobźyrać pokoz wojokůw.
III Marsz AutůnůmijeEdytuj
III edycyjo marszu bůła pjyrszům, keryj na pewno skala zrobjyli reklama. We ńykerych mjastach plakaty szło nolyź bezma na kożdyj zojli. Krům tygo we Śymjanowicach rozdowali ulotki. Nad marszym medyjalny patrůnat uobjyna TV Silesia.
Bůł uůn 18 lipjyńa 2009, to je we sobota, jakoa łůński. Poczůntek bůł uo 12:00. Szrteka tyż ńy zmjyńůła śe uod II Marszu Autůnůmije, podańy na szyk. Pjyrw jechały mopliki, motory a kuady, ńyskorzi ludźe ze banerůma, potym uorkestra, pikap ze Marianym Makulům, kery we traśe uosprawjoł uo autůnůmiji a RAŚu a do kupy ze Pyjtrym Langerym zaczynoł skandowańy proautůnůmicznych hasłůw. Kej tyśůńc-perzůnowo[2] skupina ludźi dolozła na pl. Sejmu Śląskiego głos zabroł Marian Makula, ńyskorzi uosprawjoł Alojzy Łysko, a potym Jerzy Gorzelik.
Po przemołwach, wszyjske uczestńiki ustowjyli śe na schodach gmachu Ślůnskigo Sejmu, a potym wźyńi udźoł we kůnkurśe na zgadowańy autorůw cytatůw uo Ślůnsku. Nostympńy spostrzůd ńich wybrali nojbarzi kurjozalno pedzyńy. Wybrany uostoł cytat Jarosława Kaczyńskiego. Ńyskorzi szło kupić jaki ślůnski gadżet, uobejzdrzeć pokoz walk wojokůw, wybić śe pamjůntkowo můneta, abo podpisać petycyjo do prymjera Donalda Tuska, we keryj RAŚ domogoł śe prziwrůcyńo autůnůmije. Na kůńec we podćyńach GCK wyśwjytlili filmik uo państwowośći we Gůrnym Ślůnsku.


c: text/html

text:
Gagarin w swětnišću
„Wóśce nas na njebju” – tak zachopijo bjatowanje, kenž zwězujo kśesćijanow na cełem swěśe. Naš Bog jo Kněz njebjaskego kralojstwa. Bog cebaot – to groni na hebrejski nic drugego ako Bog, kenž komanděrujo njebjaske ryśarstwo. Wót srjejźowěka sem smy zwucone na hierarchiski swět – buŕ, kněžk, kral, bamž. A na cole tronujo Bog ten Kněz na njebju. Na hołtarju w chóśebuskej Nimskej cerkwi móžomy to w złośanych barwach wiźeś. Źo to jo, źož Bog sejźi? Spiwaŕ Philip Poisel spiwa: „Wo fängt dein Himmel an?” Napšawdu – Źo jo pak to njebjo? W njeskóńcnych dalinach swětnisća skerjej nic. Wót prědnego cłowjeka w kosmosu, Jurija Gagarina, se wulicujo, až jo musał groniś pó pśizemjenju, až Boga wiźeł njejo, tam górjejce. To jo dejał byś dopokaz za komunistow, až Bog zewšym njeeksistěrujo. Wót pšawowěriwego abo ortodoksnego nastajenja Gagarina nic njejsu piknuli. Swójim dobrym pśijaśelam wón jo pak gronił: „Kosmonawt njamóžo do swětnišća leśeś mimo Boga we głowje a wutšobje!”
Ako moderne, rozjasnjone luźe derje wěmy: Bog abo Kristus njejo tam górjejce w orbitu zemje. Žeden kśesćijan z tym licył njejo, až Gagarin jo mógał w swětnišću Boga wót woblica wiźeś.
Tak se wulicujo wót Gagarina naslědujucy žort:
Chruščow se pšaša Gagarina, lěc jo wiźeł Boga. „Jo, som wiźeł.” Na to Chruščow: „How maš 100 rublow, ale nikomu nic njegroń!” Pśi awdiency bamž se teke pšaša za Bogom. Gagarin wótegroni: „Ně, njejsom wiźeł.” – „How maš 1000 dolarow, ale mjelc!” Skóńcnje zmakajo Gagarin prezidenta Kennedyja. „Sy wiźeł Boga?” „Yes, jo!” – „OK. To nic njewaźi. Mě wóle tak a tak wěrjece a njewěrjece.” Gagarin na to: „Wóna jo carna.“
Jo, Bog jo połnje pśechwatanjow. Móžomy wó njom jano w pśirownanjach powědaś. Gaž póznawamy našu wěru ze słowami „stupił do njebja, sejźi k pšawicy Boga”, wěmy, až bibliske rozpšawy wó do-njebja-stupjenju su njedosegajuce metafry wó městnje pśebywanja Boga.
Bog jo wšuźi, jogo pśibytnosć njama žednych mrokow, daniž w rumje, daniž w casu. Ako fyzikaŕ móžom to derje wopśimjeś. Z prabuchom njejo se jano materija wuwijała, ale teke rum a cas. Njewuměrnosć kosmosa jo zwězana z njewuměrnosću Boga. Bog jo pak Duch zwenka ruma a casa.
Njebjo, we kótaremž jo Bog, njejo našo fyzikaliske njebjo abo swětnišćo, ale wobłuk zwenka stwórby. Tak ja rozmějom do-njebja-stupjenje Jezusa. Jezus jo se zminuł do nimjernosći zwenka stwórjonego swěta. To juž njamóžomy wiźeś. W Bibliji jo to wopisane z wobrazom, až Jezus jo se zminuł w mrokawje.
„Kněžo cebaot, ty israelski Bog, kenž nad Cherubami sedaš, ty sy sam Bog nad wšyknymi kralojstwami na zemi, ty sy njebjo a zemju hugótował.”[Jezajas 37, 16] Njamóžomy śi wiźeś, ale cakamy na znamje twójeje pśibytnosći. Daj nam rozměś, až mimo fyzikaliskich dimensijow maš wjele wěcej dimensijow, kenž njeznajomy. Comy tebje pytaś wšuźi: nad mrokami, w pśiroźe, w nas samych, w cerkwi, w Swětem Pismje. Glědamy na Jezusa Kristusa, aby tebje póznali.
Bóže słowo na źasetej njeźeli pó swětej Tšojosći w serbskem rozgłosu RBB, 2018-08-05.
Bibliske citaty pó: Biblija abo to zełe Sswėte Pißmo Starego a Nowego Teſtamenta, do ßerſkeje rėzy pſcheſtawjone, wot nowotki pilṅe pſcheglėdane a pſcheporėżane. Hala: Kanſtein (1868).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kaliopi
Kaliopi abo Kaliopi Bukle (* 28. decembra 1966 w Ohridźe jako Kaliopi Bukleska, makedonsce Kaлиoпи Бykлe) je znata makedonska spěwarka, komponistka a tekstospisaćelka. W swojej domiznje rěka wona husto „Pop diwa“ abo „Kralowna makedonskeje pophudźby“. W krajach něhdyšeje Juhosłowjanskeje je wona tohorunja dosć derje znata.
Kaliopi narodźi so w Ochridźe a wotrosće w Kičewje. Jeje nan je aromunskeho, mać makedonskeho pochada. Kaliopi pak njemóže aromunsce rěčeć.
Skupina Kaliopi bě band, ke kotremuž słušeštej wona a jeje mandźelski Romeo Gril. W času najwjetšeje popularnosće woteńdźeštaj Kaliopi a Romeo do Šwicarskeje, z čim přińdźe do rozpada skupiny. Wot časa oficialneho rozpušćenja skupiny 1988 je Kaliopi jenož jedyn solokoncert zorganizowała.
K swojej solokarjerje wróći so Kaliopi 1996.


text:
W grze rozchodzi sie ło to, coby trefić i wyłożyć jak nojwiyncyj por tak, coby niy łostać elwrym. Kożdy dostowo tela samo kart i ciongnie karta łod kamrata po prawyj stronie, a zaczyno tyn, co je najmłodszy. Kiej sie komu trefi jako pora, to musi jom wyłożyć na stół. Wto piyrszy sie pozbydzie wszyjskich kart, tyn wygrywo. Przegrywo zaś tyn, co mu łostanie w gorści karta z ELWRYM!
Bowcie sie z nami po ślonsku!
Gra skłodo sie z 25 kart.Drukowano offsetowo w Polsce.
Rozmiar gry: 13 x 10,5 x 2,5 cm
Rozmiar kart: 8,7 x 5,8 cm


text:
Central Intelligence Agency
CIA (Central Intelligence Agency) (z ang.: Cyntralno Wywjadowczo Agencyjo) – regjyrůnkowo agyncyjo wywjadowczyj sużby USA, kero zajmowo śe brańym a analizům informacyjůw uo zagrańicznych regjyrůnkach, korporacyjach a indywidualnych perzůnach a uopracowowańym na baźe tych informacyjůw raportůw lo regjyrůnkowych instytucyjůw USA. Agyncyjo uorgańizowała tyż uoperacyje, kerych cwekym bůła interwyncyjo we wewnyntrzne sprawy wybranych państwůw, uod propagandy po wspjyrańy paramilitarnych uoddźałůw. Jednym ze moce przikłodůw takich interwyncyjůw je udźoł we uorganizacyji zamachu stanu we Irańe we 1952 (Uoperacyjo Ajax).


text:
„Bogu k cesći a Serbam k wužytkoju“*
Cas diktaturowu 20. stolěśa jo měł bytostny wliw na to, až su se Serby wót wěry a rěcy zdalili. Slědna serbska namša se wótmějašo w lěśe 1941. W 1980tych lětach jo nastało bazowodemokratiske gibanje za zasejzawjeźenje serbskich namšow w Dolnej Łužycy. 1987 jo faraŕ Helmut Hupac pśewjadł serbske wósadne wótpołdnjo w Dešnje, kótarež jo źinsa wiźone ako prědna dolnoserbska namša nowšego casa. W lěśe 1988 jo se załožyła z pódpěru wušego promšta Reinhardta Richtera cerkwina źěłowa kupka „Serbska namša“. Až do źinsajšnego jo kupka wótźaržała wěcej ako 230 namšow. Wažne impulse za wótnowjenje dolnoserbskego cerkwinego žywjenja su pśišli wót fararja Herberta Nowaka a prjatkarja Jura Franowa. Ewangelske procowarje su załožyli w lěśe 1994 Spěchowańske towaristwo za serbsku rěc w cerkwi z. t. Zaměr towaristwa jo spěchowanje serbskeje rěcy w ewangelskich wósadach. Wóno co rěc serbskeje biblije a serbskich nabóžninskich tradicijow a póbóžnosći zachowaś a z tym pśinosowaś ku skšuśenju a dalšnemu wuwiśeju a nałožowanju nacasneje dolnoserbskeje rěcy – tak to stoj we wustawkach towaristwa.
Towaristwoju jo se raźiło wudaś nowe duchowne knigły: prjatkowanja, perikopy, duchowne kjarliže atd. W radiju a casnikach jo dolnoserbske Bóže słowo prezentne. Nejnowše jo wót lěta 2015 wót towaristwa wudane serbske wósadne łopjeno „Nowy wósadnik“. Serbska wósada Dolneje Łužyce ma swójski internetny wustup na www.serby.ekbo.de a jo prezentna na facebooku.
Wjednistwje cerkwinego wobcerka w Zgórjelcu (z wušym promštom Martinom Herchom) a chóśebuskego cerkwinego wokrejsa (z promštowku Ulrike Menzeloweju) dolnoserbsku wósadu mócnje pódpěrujotej. Ewangelska cerkwja Barlinja–Bramborskeje–šlazyńskeje Górneje Łužyce (EKBO) płaśi wót lěta 2015 běrtyl městna serbskego dušepastyrja. Dłujcko bramborska cerkwja žedne pjenjeze za serbskego fararja njejo zewšym měła. Nimske fararje w Dolnej Łužycy bywaju za to serbske w swójich wósadach wěc a wěcej sensibelnjejše. Mimo serbskego dušepastyrja Ingolfa Kśenki a Jadwigi Malinkoweje ako serbskeje fararki w slěpjańskej wósaźe a mamy tuchylu w EKBO pěś dalšnych fararjow (Helmuta Hupaca, Katharinu Köhleroweju, Cyrila Pjecha, Hans-Christopha Schütta a Dietera Schütta), kenž prjatkuju w dolnoserbskej rěcy. Z nimi gromaźe źěła wjele lajkow za žywu serbsku wósadu. Spěchowańske towaristwo wiźi ako głowny nadawk, jich procowanja pódpěraś. Tuchylu ma 31 cłonkow.
Gronidło Spěchowańskego towaristwa za serbsku rěc w cerkwi zni „Bogu k cesći a Serbam k wužytkoju“. To ma zwurazniś głownej zajma towaristwa: serbsku cerkwinu tradiciju a lubowanu serbsku rěc. Aktualne aktiwity su na internetnem boce ewangelskich serbow EKBO. Wjerašk lěta 2015 jo był Łužyski cerkwiny źeń w Měsće. Na tom dnju prezenca serbskeje rěcy a ewangelskich Serbow njejo była jano symboliska. Ewangelske Serby a serbska rěc su słušali jadnorje k wšym aktiwitam!
Nejnowša publikacija su spiwarske za młodych luźi z titelom „Tyca“, kótarež su w awgusće 2016 wujšli. Bu pśedstajone kóńc awgusta na Serbskem festiwalu w Janšojcach. Te knigły pokazuju na dalšny wažny aspekt aktiwitow: Towaristwo njoco jano slědk glědaś, ale co młode luźe zapśimjeś. Co jich pśeznaniś, až serbska rěc jo „coolna“ a až kśesćijańska wěra ma wótegrona na jich pšašanje.
Spěchowańske towaristwo za serbsku rěc w cerkwi z. t. jo wupisało Łužyske myto Albinusa Mollerusa za lěto jubileja reformacije. Myto jo za zapódane pśinoski, kótarež se zaběraju z aktualnosći reformacije we Łužycy. Myto se pśepódajo za nejlěpšy pśinosk w serbskej rěcy (a tek za nejlěpšy w nimskej/českej/pólskej rěcy) na Serbskem ewangelskem dnju 2. julija 2017 w Tšupcu. Tradicionelnje se swěśi ten źeń kužde lěto gromaźe ewangelske Serby z Dolneje, Srjejźneje a Górneje Łužyce.
Reformacija mějašo wjeliki wuznam za Serbow. Procujo se ze źěłoweju kupku w kooperaciju ze Serbskim institutom, až w lěśe 2017 změjomy nowowudaśe serbskeje biblije, nejpjerwjej w elektroniskej formje a w interneśe a pótom teke ako śišćane knigły.
Skrotcony tekst nagrona pśedsedarja Spěchowańskego towaristwa za serbsku rěc w cerkwju z. t. na zmakanju z pśedsedarstwom Maćice Serbskeje.
Bildka: Logo Spěchowańskego towaristwa za serbsku rěc w cerkwi. z. t.
* Jan Běmar


text:
Přichodna plahowarnja garnelow w Njebjelčicach formu nabywa
Njebjelčicy (JK/SN). Wšitko wonja za nowym, za twaršćiznami a barbu w něhdyšim chlěwje Njebjelčanskeje plahowarnje rancow. Tam nastawa plahowarnja garnelow, kotraž nima w němskej runjeća, dokelž ma cyle nowy koncept. Předwčerawšim je so tam sakski minister za ratarstwo a wobswět Thomas Schmidt (CDU) wo stawje twarskich dźěłow a wo koncepće młodeho předewzaća Suburban wobhonił. Jednaćel Friedrich Tietze ministrej a jeho přewodnikam přeswědčiwje a hordźe tuchwilny staw přetwara něhdyšeho chlěwa rozłoži. Wěsta napjatosć při tym knježeše, wšako je to poměrnje wulke a naročne předewzaće, kotrež Tietze a jeho sobuwojowarjej w Njebjelčicach na nohi staja. Minister bě widźomnje překwapjeny wo techniskim wuhotowanju a naročnym zaměrje předewzaća. Zdobom móžeše so wo tym přeswědčić, kak spěchowanske srědki swobodneho stata za tónle projekt zmysłapołnje zasadźeja.


text:
kurator wystawy:
prof.dr hab.Zbigniew Szot
artyści biorący udział w projekcie:
David Aleksidze, Zbigniew Bajek, Andrzej Banachowicz, Grzegorz Chojnacki, Ulrika Eller-Rűtter, Krzysztof Gliszczyński, Andreas Guskos, Zbyněk Janáček, Mirosława Jarmołowicz, Robert Jundo, Wojciech Kopeć, Jacek Kornacki, Bogusława Koszałka, Dominika Krechowicz, Arkadiusz Marcinkowski,Bronka Nowicka, Grzegorz Nowicki, Józef Nowicki, Maciej Osmycki, Yasuyuki Saegusa,Marek Sibinský, Witold Stelmachniewicz, Zbigniew Szot, Zdzisław Wiatr


text:
Mały Holešow. Njeswačanska přirodoškitna stacija přeprošuje pjatk, 24. junija, w 21 hodź. na rybarski dwór w Małym Holešowje. Na dnju swj. Jana chcedźa stare wašnje Janskeho wohenja z wosebitym dožiwjenjom knižneho čitanja zwjazać. Róža Domašcyna čita powědki a bajki z dwurěčneje kónčiny ze swojeje knihi „Der Hase im Ärmel“. Zastup płaći pjeć eurow. Přizjewjenja přijimuja e-mailnje pod abo pod telefonowym čisłom 035933/ 300 77.
Poskića přidatne ćahi
Zhorjelc (SN). Za Łužiski cyrkwinski dźeń wot 24. do 26. junija w Zhorjelcu je wobchadny zwjazk Hornja Łužica-Delnja Šleska přidatne ćahi a wagony skazał, zo móhli sej zajimcy přijomnišo ze zjawnymi wobchadnymi srědkami do hosćićelskeho města dojěć. Wosebje do koncertow a po nich kaž tež do kemšow a po nich su přidatne jězby předwidźane. Wone pojědu po čarach wot Drježdźan přez Budyšin do Zhorjelca (RB 60), wot Wojerec do Zhorjelca (RB 64) kaž tež wot Běłeje Wody a Choćebuza do Zhorjelca (RB 65). Tež parna lokomotiwa sobotu a njedźelu do Zhorjelca pojědźe. Wšitke jězbne plany nadeńdu zajimcy pod .


text:
Sokoł Ralbicy/Hórki II
– HZ Łaz/Běły Chołmc 2:2 (0:2)
Zestawa domjacych: Cyž – Materna, M. Matka (21. T. Matka), Zynda, Čornak, Kobalc, Bogusz, Lulak, Bejmak, Kral (90. Měškank), J. Matka
Njedźelu po wobjedźe nastupi w Ralbicach sylny koparski kontrahent z Łaza/Běłeho Chołmca. Pola rezerwy Sokoła běštaj z Lulakom a Bejmakom hnydom dwaj hrajerjej z prěnjeho mustwa zasadźenaj a k tomu tež hišće hewak jako sudnik agěrowacy Matijas Kral. Njebě tuž wotwidźeć, kak hromadźe harmoněruja. Prěni połčas njebě tež wjele lubjacy. Faworit z Łaza/Běłeho Chołmca hru dominowaše a nawjedowaše po dwojich wrotach hižo srjedź prěnjeho połčasa 2:0. Domjacy fanojo sej zawěsće přejachu, zo njebudźe poražka přewysoka.


text: Budyšin (SN/bn). „Senftown Skatejam“ bě hesło sportoweho a takrjec ludoweho swjedźenja, z kotrymž towarstwje Kamjentny dom a Bautzen rollt nowy skaterowy park w Strowotnej studni wotewrištej. Ducenty wólnočasnych sportowčow a sportowcow kaž tež tójšto dźěći mjez druhim z Budyšina, Drježdźan a Pirny pokazachu minjenu sobotu něhdźe 250 zajimcam a njeznatej ličbje „njewobdźělenych swědkow“ (Zaungäste) na spektakularne wašnje swoje kmanosće na skateboardźe, rólkačach, inlineskaterach, rolerach a (BMX-)kolesach na arealu při Wobkruhu Strowotneje studnje, za kotryž bě město Budyšin něhdźe 440 000 eurow nałožowało. Organizatorojo dźakowachu so nimo wobdźělnikam, hosćom a podpěraćelam wuraznje Němskemu Čerwjenemu křižej, kotryž pak njeměješe hač na někotružkuli mjeńšu blesuru přewjele dźěła. Wo hudźbne wobrubjenje swjedźenja postarachu so DJjej Tropical Eden a Steve Osten, nawječor wustupichu młoda band Fallout z Kadłobje (Goldbach) pola Biskopic, feministiska (post-) punk-skupina Adrats z Drježdźan a lokalni matadorojo Big Trunk.


text:
Chwila Nieuwagi zaś śpiywo po naszymu
Chwila Nieuwagi to naprowda porzōmnie ôsadzōne miano we ślōnskij muzycznyj rzeczywistości.
Dostoł żech do rynki „Dostone Żytko”, jejich nowy album. Chocioż niy je żech ani muzykant, ani muzyczny krytyk, to chcioł bych napisać ô nim pora słōw.
„Dostone Żytko” to zbiōr modernych aranżacyji śpiywek, co je idzie znojś we powstańczych i wojockich śpiywnikach ze poczōntku XX stolecio. Autorzi padajōm, że album mo kobiyco ôptyka, bo dobrali z wiynksza take śpiywki, co jejich bohaterami sōm niy ci, co walczyli, ino ci, co ôstali we dōmach: matki, żōny, dziouchy.
Już ôd piyrszych sekund piyrszyj śpiywki mogymy usłyszeć szumny głos ôd Martyny Czech. Ôna poradzi ze kōnckōw, co mało fto na nie wejzdrzi, wyciōngnōńć coś ekstra. Normalnie take rzeczy smykajōm sie po YouTube’ie we nagranych mobilniokym wideach ze rozmajtych kōnkursōw ludowyj śpiywki do bajtli, co ich suchać niy idzie. A u nij je inkaszyj. U nij ôd poczōntku do kōńca sucho sie kożdego słowa.
Ciynżko mi godać ô instrumyntalnyj strōnie albumu, bo jo na klawiyrze poradza zagrać piyrsze pora nōt „Dlo Elizy”, a to i niyroz sie pōmyla. Moga ale pedzieć, że fest mi sie podobo tyn moderno-folkowy klang, co słychać go we kożdym takcie.
Niy bydziecie wierza udziwiyni, jak jo – bytōmiok – powiym, że nojbarzij mi sie podobo „Do Bytomia bita droga”. Ale tekst je w nij nojmynij ważny. Tego sie fajnie sucho po prostu.
No i co tyż ważne: chyba ino jedna śpiywka niy je po naszymu.
Żeby niy było, że ino chwola, to powiym tyż, że brakuje mi sam inkszych głosōw niż te ze polskij strōny. Te sześdziesiōnt procynt Ślōnzokōw, co welowali za Niymcami, mogło by w kōńcu dostać jakiś głos.
Niy zmiynio to ale faktu, że Chwila Nieuwagi zaś nagrała kyns dobryj muzyki i wert je sie jij posuchać.
Ôficjalno prymiera platy 15 października 2021 we Tyjatrze Rozrywki we Chorzowie.


text:
Aleksandr Puszkin
Aleksandr Siergiejewicz Puszkin (rus. AлekcáHдp CepréeBич ПýшkиH, IPA: [ɐlʲɪˈksandr sʲɪˈrɡʲejɪvʲɪt͡ɕ ˈpuʂkʲɪn]; rodz. 26 moja 1799, zem. 10 lutygo 1837) bōł ruski autōr czasu rōmantizma, uznŏwany za nŏjważnijszygo ruskigo dichtera we geszichcie a twōrce wespōłczesnyj ruskij literatury. Pisŏł niy yno wiyrsze, nale tyż rōmany, ôsprŏwki, dramaty a poymaty; malowŏł a rysowŏł.
Rodziył sia we Pyjterburgu we ślacheckij familiji (jigo staroszkiym bōł negr-niywolnik ze Etiopije Abram Gannibal, co miało ajnflus na życie a twōrczość poeta), uczył sia we Carskim Siole. Niyskorzi, skirz politycznygo klangu wiyrszōw wyciepany na połednie Imperyjōm (Krym, Ôdessa), kaj nale niy ustŏł pisać. Hajtnył sie ze Natalijōm Gōnczarowōm, we 1837 zginył we dueli.


text:
Dzisiej łod siedymnostyj zacnie sie szpil Ruchu we Chojnicach ze tamtyjszom Chojniczankom. My postaromy sie tyn szpil poszprechać po naszymu, cyli po Ślonsku!
Przewidywane jedynostki:
Chojniczanka: Janukiewicz – Lisowski, Markowski, Boczek, Pietruszka, Ryczkowski, Danielewicz, Grzelak, Zawistowski, Drozdowicz, Mikołajczak
Ruch: Hrdlicka – Komarnicki, Czajkowski, Trojak, Hołownia – Przybecki, Zawal, Nowak, Urbańczyk, Słoma – Posinković
Zacynomy szprechać kole szesnostyj, a naszo rylacja znojdziecie tukej: Ślonsko rylacja live: Chojniczanka – Ruch
Zapraszomy do nos!
własne


text:
Róžant (SN/MWj). Něšto stow křižerjow ze wšitkich serbskich katolskich wosadow je so wčera k dźaknym křižerskim kemšam w Róžeńčanskej putniskej cyrkwi zhromadźiło. Dokelž woni w lěće 2020 scyła jěchać njesmědźachu a loni jenož we wobmjezowanej měrje, so w zašłymaj lětomaj tež dźakna Boža mša wotměć njemóžeše. Loni su ju w mjeńšej formje w jednotliwych wosadach swjećili. Ćim dźakowniši křižerjo běchu, zo móžachu so wčera móhłrjec jako wukónc swojeje słužby w Róžeńće zetkać.
Hłowny celebrant bě Radworski farar Beno Jakubaš. Wón swjećeše Božu mšu hromadźe z wjacorymi serbskimi duchownymi a z čłonami Budyskeho tachantskeho kapitla swjateho Pětra a strowješe tež wšitkich wěriwych, kotřiž běchu přez Serbski rozhłós z kemšerjemi zwjazani.
Lena Hauptmann nominowana
Halle. Delnjoserbska šansoneta Lena Hauptmannojc je ze swojim duwom LeDazzo nominowana za wubědźowanje „Women in Jazz – next generation virtuell 2022“ a zdobom za Jazzowe myto města Halle 2023. Hač do 12. meje móža zajimcy swoje tři hłosy za dohromady 22 jazzowych hudźbnicow z Argentinskeje, Němskeje, Awstriskeje, Pólskeje, Ruskeje a ze Słowjenskeje zapodać, a to online pod .
Incidenca z kóždym dnjom niša
Budyšin. Incidenca w Hornjej Łužicy dale woteběra. Po Roberta Kochowym instituće je wona dźensa w Budyskim wokrjesu 274,5. RKI zdobom wo dalšich 446 natyknjenjach z koronawirusom informuje. Zhorjelski wokrjes je wčera za dobu wot Zeleneho štwórtka wo 241 infekcijach, mjez nimi je 45 dźěći, rozprawjał. Incidenca po RKI je tam dźensa 186,4.
Pilnje jejka debili
Předjězbu njewobkedźbował
Dźěwin. Wjacori zranjeni běchu wuslědk wobchadneho njezboža jutrowničku popołdnju w Dźěwinje. 91lětny wodźer awta njebě tam předjězbu dalšeho jězdźidła wobkedźbował a do njeho zrazy. Štyri wosoby so ćežko zranichu, mjez nimi bě dźewjeć měsacow stary ćěšenk.
Biosferowy rezerwat Hornjołužiska holoa a haty słuša wot lěta 1996 do wšědneho žiwjenja wobydlerjow w třiróžku Wojerecy-Budyšin-Niska. Nětko rozmysluja wo rozšěrjenju.
Radwor (MDź/SN). Biosferowy rezerwat Hornjołužiska hola a haty rozpřestrěwa so tuchwilu na něhdźe 30 000 hektarach. Zarjadnistwo rezerwata tuchwilu pruwuje, hač by rozšěrjenje teritorija móžne było – wo dohromady 8 000 hektarow. Potrjechena by tež Radworska gmejna była. Tohodla su wo tym na zašłym posedźenju tamnišeje gmejnskeje rady rěčeli.
Zarjadnistwo je gmejnu a hosći wo tym informowało, kak by rozšěrjeny rezerwat wupadać móhł. Chasow, Łupoj, Kamjenej a někotre dalše wsy bychu sobu do rezerwata zapřijeć móhli. Tak tež někotre kónčiny Njeswačanskeje gmejny, wosebje tamniše haty. Zarjadnistwo rezerwata chce nětko w jědnaće gmejnach, kiž bychu potrjechene byli, wo tutej ideji informować. Z nazběranymi pokiwami bychu potom wotwažowali, hač tajki proces rozšěrjenja rezerwata zahaja abo nic.
Bohatosć widźomnu sčinić
Podstupim. Braniborske kulturne ministerstwo je namjetowało „Błótowski čołm – twar a wužiwanje“ do cyłozwjazkoweho zapiska za imaterielne kulturne namrěwstwo zapřijeć. Próstwu podało je Błótowske towarstwo z Lubina. Čołm twori identitu za błótowski region a je wusko ze zachowanjom tradicionalneje kulturneje krajiny a ze žiwjenjom Serbow w Delnjej Łužicy zwjazany.
Žane informacije infekcijow dla
Budyšin. Jutrownych swjatych dnjow dla njepředleža Roberta Kochowemu institutej žane informacije wo aktualnych natyknjenjach z koronawirusom w Budyskim a Zhorjelskim wokrjesu. Dźensa wot RKI podata incidenca za wokrjes Budyšin je 371,8, za wokrjes Zhorjelc 248,2. Tam rozprawjachu zeleny štwórtk wo 263 infekcijach a sydom smjertnych padach z doby wot 30. měrca do 8. apryla.
Wjesne tafle přeměnili


text:
Jako zaběrach so před lětami ze zakładnej analyzu Hauptowych/Smolerjowych »Pěsničkow«, pytach tež za wonymi žórłami serbskeje ludowědy, kotrež wužiwaštaj snadź wudawaćelej za tekstowe dźěle. Hłownje hladach za najstaršimi, wosebje tež nastupajo wopisowanja kwasnych nałožkow. Jedne bě drje pojednanje Abrahama Frencela, wozjewjene po jeho smjerći w lěće 1754.1 Hłownje pak zepěraštaj so awtoraj na Jana Hórčanskeho.2 Pytajo dale, storčich na wjele lubjacy zapis we Wjacsławkowej bibliografiji.3 Zapis bě bjez podaća awtora a Serbski institut ćišć njewobsedźeše. Mějach tak drje titul, nic pak same žórło. Tuž podach so do wědomostneho wotdźěla Budyskeje měšćanskeje biblioteki. Tam njebě hinak. Dźensniši dźeń wšak mamy nowe móžnosće rešeršowanja. Tuž hladachmoj, bibliotekarka a ja, do wotpowědneje syće: SWB online-katalog. A tu nańdźe so pytane žórło, mjenujcy »Abhandlung von den Heyraths-Gebräuchen der Oberlausitzischen Wenden«. Je wobsedźaca institucija – SLUB w Drježdźanach – bě je tež hižo digitalizowała, ju wužiwarjam poskićujo.4 Na městnje mějach tuž móžnosć, zaběrać so bliže z publikaciju. Jako prěnje napadny mi wažny bibliografiski dodawk: Zdźěli so, zo wobsahuje knižka tež notowe přikłady.
Při babylonskich rěkach sedźimy a płakamy, hdyž my na Cion spominamy. Naše harfy powěsnjemy na wjerby teho samsneho kraja. Přetož tu kazaju nam spěwać ći, kotřiž nas jatych maja: »Spěwajće nam něšto wot Cionskeho kěrluša!« Kak bychmy móhli spěwać Knjezowy kěrluš we cuzym kraju?
Druhi dźěl oratorija započina so z tekstom, kotryž pochadźa z Ps 137. W nim powěda so wo přebywanju wuzwoleneho ludu w Babylonskim wuhnanstwje. Jedna so potajkim wo čas mjez 597 – tehdy mjenujcy započa so prěnje z dohromady třoch wuhnanstwow Židow – hač do 539, jako dowoli jim persiski kral Kyrus II. Wulki nawrót do ródneho kraja. Citowany tekst předstaja zrudnu situaciju wuhnancow. Woni sedźa a płakaja a su jeći. Nuzuja jich, zo bychu narodne a nabožne kěrluše spěwali. Woni pak to wotpokazaja.1 To je bibliska perspektiwa wuhnanstwa, kotraž akcentuje předewšěm teologiske ideje. Z tutoho wida bě situacija wuhnancow woprawdźe katastrofalna: Woni běchu w cuzym kraju, jich stat zhubi politisku njewotwisnosć, měšćanska murja Jerusalema bu zničena a Jerusalemski templ ležeše w rozpadankach. To bě zdobom wulka teologiska kriza: Wuzwoleny lud bě wójnu přěhrał. To rěkaše, zo je jich Bóh Jahwe słaby, babylonski přibóh Marduk pak sylny. Jeho lud bě dźě dobył. Z archeologiskeje perspektiwy pak situacija wuzwoleneho ludu tak bjezwuhladna njebě. Z namakanych tekstow wuchadźa, zo su so Israelića w Babylonje poměrnje derje zažiwili. Woni bydlachu předewšěm we hłownym měsće a wokolinje, mějachu swoje dźěłowe městna a załožowachu firmy a samo banki. Tohodla njejsu so wšitcy do domizny wróćili, jako su jim to dowolili. Tak nasta jedna z najwažnišich židowskich diasporow. Jedyn z najwjetšich přinoškow tuteje k wuwiću judaizma je Babylonski talmud kaž tež institucija Synagogi.2
Motiwy na jutrownych jejkach a na dalšich objektach ludoweho wuměłstwa
Wone su wšudźe: so wospjetowace geometriske mustry abo floralne wudebjenja na starych domach, meblach, sudobjach a dźěłowych gratach, na serbskej narodnej drasće a jutrownych jejkach. Druhdy wuhladaš tež ptački abo jelenje. Ludowe wuměłstwo je indiwiduelne a regionalne, a tola wužiwa mustry, kiž su po wšej Europje a tež dale rozšěrjene. Štož je za jednoho připad abo ryzy estetika, wuchadźejo z materiala, techniki a słoda, w tym widźi druhi system so wospjetowacych mustrow z něhdy jasnym woznamom a funkciju. Smy wobdaći wot archaiskich symbolow, kiž jenož wjac čitać njemóžemy?Tykowany dom w Šluknowje z křesćanskim křižom a dalšim škitnym znamjenjom Foto: Andrea PawlikowaW aprylskim čisle Rozhlada je so Alfred Roggan podał na slědy starych wudebjenjow na třěše kładźitych chěžow, tak mjenowanych kićinow. So křižowace deski maja po ludowej wěrje před błyskom a njezbožom škitać. Što pak zwěrjeće hłowy předstajeja, njeje jasne. Runje tak dźe so nam z mustrami na objektach ludoweho tworjenja zašłych lětstotkow. Słónco, hwězdy, wutroby, floralne, zwěrjeće a nabožne motiwy spóznaješ drje na prěni pohlad. Hustodosć pak maja dwójny woznam, kaž na př. kwětki, kiž symbolizuja w swojich wšelakich fazach čłowječe žiwjenje, wěste kajkosće abo tež Chrystusa a swjatu Mariju. Druhe symbole cyle přewidźiš, hdyž je njeznaješ. K tomu słuša tež wony ležacy křiž na třěše, kotryž je snano z architektury nastał. Jeho wudebjenje pak skedźbnja na to, zo móhł něhdy wosebity wuznam měć.
Něgajšne funkcije, zawiny zachadanja a pśikłady něntejšnych kontekstow wustupowanja
Narodna drastwa wulicujo wó swójom nosarju – cłowjeku z wěstymi ekonomiskimi móžnosćami, socialneju poziciju a zacuśim estetiki, wó cłowjeku, kótaryž jo był źěl we wšakich nastupanjach wjelerakego zgromaźeństwa. Njedejali pak zabyś, až jo była tradicionalna narodna drastwa praktiski wužywana, a dla togo jo musała byś wužytna, jo była pśedewšym woblekanje, nic kostim. Jo spokojła wšak pótrjebu, abo samo notnosć, se z kupku identificěrowaś a jo wuzwignuła zwězanosć cłowjeka z lokalnym zgromaźeństwom, ale rownocasnje jo była na wěsty part awtoprezentacija, wašnja zwuraznjenja bogatstwa, ekonomiskeje njewótwisnosći, socialneje pozicije, proce wó estetiku, sprocniwosći, kradosćiwosći, šykownosći. Narodnu drastwu su mody wobliwowali, lěcrownož su faze mody, wósebnje we wejsnej kulturje, něga radnje dlej trali nježli źinsa. Zawěsće su to ekonomiske wobstojnosći zawinowali, ale teke konserwatizm wejsanarjow.1 Rownocasnje jo narodna drastwa nosaŕ materielneje kultury, wón statkujo naměsće, wót prědnego póglědnjenja. Woblekanje wótcerjujo granice.2 Su to granice na dwójaki part. Na woblekanju su spóznali, chto jo swój a chto cuzy a teke z kótareje wokoliny kraja jo pśišeł. Drugi part su za cłowjeske woko njewidne, ale w mentaliśe wejsanarjow pśibytne granice, kótarež su byli źěl njematerielneje kultury našych prědownikow. Na tom městnje góźe se pomjeniś někotare pśikłady, kenž pśedstajaju, kak jo we wejsnej towarišnosći narodna drastwa cłowjeka wopisowała: Jo na jogo zamóžeństwo, familijowy staw, starstwo, pówołanje, regionalnu, etnisku a narodnu pśisłušnosć pokazowała, jo měła funkcije we wěrje a magiji, to groni, jo definěrowała pśi familijowych a cerkwinych tradicijach a w socialnem wejsnem žywjenju wugbanu rolu jadnotliwca, a drastwa jo měła teke wěste detaile, kótarež su cłowjeka pśed škódnymi statkami demonow, pśed złymi luźimi abo chórosćami šćitali, na pś. cerwjene parlickowe rjeśazki, casy jo to był symbol wugbanego pówołanja, na pś. pastyŕske pase pla wójcarjow.
Korla Awgust Kocor komponowaše wšelakore hudźbne twórby. Jedna z nich je oratorij »Israelowa zrudoba a tróšt«, kiž nasta w lěće 18611. W nim so jedna wo někotre podawki ze stawiznow wuzwoleneho ludu a jeho tekst so zepěra nimale dospołnje na perikopach Swjateho pisma, kotrež su z wěstym teologiskim wotpohladom zestajene. Wo kajke podawizny dźe a kajke teologiske ideje so tule zwuraznja? Na tutej prašeni ma wotmołwić předležacy nastawk. W prěnim dźělu póńdźe wo historiske fakty, na kotrež so oratorij poćahuje a w druhim spytamy wuslědźić w nim zapřijate teologiske ideje.
Oratorij »Israelowa zrudoba a tróšt« wobsteji z třoch dźělow, kotrež poćahuja so na bibliske stawizny wuzwoleneho ludu. Prěni dźěl wěšći Israelej njezbožo – jeho hrěcha a njeposłušnosće dla. Druhi dźěl wopisuje njezbožo same a třeći dźěl předstaja sluby Bože na lěpše časy. Wo kotre bibliske stawizny wuzwoleneho ludu so tu jedna? Poprawom wo te, kotrež wothrawachu so w 6. lětstotku do našeho ličenja časa. W lěće 605 do Chr. wotmě so bitwa pola města Karkemiša, ležaceho w bliskosći rěki Eufrata. Egyptowčenjo wojowachu přećiwo Babylonjanam. Tehdom běštej to dwě najsylnišej mócnarstwje swěta. Kóžde z njeju chcyše dominować, wosebje w Lewanće, potajkim tež na teritoriju, kiž słušeše k Israelej (2 Kral 23, 31–35). Naspomnjenu bitwu přěhra Egyptowska a Lewanta přeńdźe pod knjejstwo Babylonskeje. Za wuzwoleny lud to rěkaše, zo dyrbješe wotnětka wysoke dawki płaćić. Dołhož to činješe, knježeštej měr a pokoj. Hdyž pak to wotpokazowaše, nastawachu hnydom problemy. Babylonske wójsko interweněrowaše a nuzowaše k »porjadej«. W padźe wuzwoleneho ludu sta so to samo trójce: 597, 587 a 582. Po tutych zachadźenjach njezhubi Israel jeno swoje slěbro a złoto, ale tež swojich staćanow. Po přikładźe Asyriskeje Babylonska ludźi jenož njemorješe, ale ćěrješe tež wěsty dźěl do wuhnanstwa. To potrjechi wosebje rjemjeslnikow a elitu ludu. W kraju wostachu jeno rólnicy, kotřiž dyrbjachu wěsty podźěl swojich płodow okupantej wotedawać (2 Kral 24, 1 – 25, 30). W babylonskim wuhnanstwje přebywachu Židźa hač do lěta 539, doniž njepřemó persiski kral Kyrus II. Wulki (539–530) Babylonske mócnarstwo. Wón da Israelej swobodu, tak zo móžeše wróćo do swojeho kraja ćahnyć a tam Jerusalemski templ zaso natwarić, kotryž běchu Babylonjenjo zničili. Templ so něhdźe w lěće 516 woswjeći. Čas persiskeho knjejstwa bě čas wulkeje nabožneje, nic pak politiskeje swobody (Esra 1, 1–4; 3, 1–4, 5; 5, 1–6, 22). Tutu mějachu Israelića hakle srjedź druheho lětstotka do našeho ličenja časa (1 a 2 Makk)2. Prěni dźěl Kocoroweho oratorija poćahuje so na podawki wot bitwy pola Karkemiša do wuhnaća israelskeho ludu do Babylonskeje. Druhi dźěl oratorija wobsahuje dobu Babylonskeho wuhnanstwa hač k ediktej krala Kyrusa II. Wulkeho, kiž zmóžni israelskemu ludej nawrót do domizny. A třeći dźěl jedna runje w času wróćenja z Babylonskeho eksila do slubjeneho kraja.
Před lětami mějach składnosć za krótki wopyt w Serbinje w Texasu, hdźež zetkach so z potomnikami Łužiskich Serbow k bjesadźe. Wědźo wo mojich zajimach nastupajo staru wědu, přiwěrki, powěsće, hrónčka atd. přinošowachu hłownje stari swoje dopomnjenki na wosebje wašničkojtych rowjenkow swojich staršich a prastaršich, kotřiž móžachu wjac’ »hač chlěb jěsć«, předewšěm chorosće zaprajić a hojić. Znajachu powěsće wo błudničkach a wohnjowym mužu, kotrež zdźěla němsce, zdźěla jendźelsce přednjesechu. Naraz zanjese z wotstawkom najstarša žona prěnju a druhu štučku Zejlerjoweho spěwa »Zady našej’ pjecy« w rozumliwej serbšćinje. Dopomni so, zo měješe spěw wjace štučkow, ale je hromadźe njedósta. Jenož prěnju linku dalšeho hrónčka hišće znaješe: »Zady našoh’ gumna wjelki ruja ...«. Běch překwapjena, dokelž tajku štučku ženje hišće słyšała njeběch. Woprašach so za wjelkami w Texasu, ale nichtó prawje wotmołwić njewědźeše. Płaća tam pječa jako wutupjene. Su dźensa jenož hišće w dźiwinowych parkach žiwi. Wo wulkich wojowanjach z rubježnymi zwěrjatami w času załoženja sydlišća njebě ničo znate, štož pak njerěka, zo tehdy žane wjelki njeběchu. Prašach so, hač bě štučka hižo do wupućowanja we Łužicy znata. Mnohe ze Zejlerjowych pěsničkow su so spěšnje jako ludowe spěwy rozšěrjeli a wyše toho k dalšemu rynčkowanju animěrowali. »Zady našej’ pjecy« hodźi so po formje a rytmusu jara derje jako »wuženjenje« – po Smolerju za »Rundgesang« –, při čimž kóždy spěwar swoju štučku přibasni. Jeli bychu wjelki srjedź 19. lětstotka we Łužicy wšědnje »za gumnami ruli«, by kóždy tajke přibasnjenje rozumił. Ale wosebje hladajo na dźensnišu situaciju we Łužicy dwěluju na tym, zo móža ludźo swój strach před wjelkami na tajke wašnje do lóštneho spěwa přetworić.
Sym w Poznanju, we Waršawje a w Berlinje kulturnu antropologiju a europsku etnologiju studowała. Z najwjetšim zajimom sym so z prašenjemi čłowjeskeje kultury zaběrała, to rěka z tym, na kotre wašnje su ludźo w jednej towaršnosći žiwi. Při tym je mi přeco zaso naš izolěrowacy wid na čłowječich akterow napadnył, kiž pak za wšostronske wopisowanje a dodnjenje kulturnych poměrow w towaršnosći njedosaha. Přetož čłowjek njeje jenički »agens«. Što by towaršnosć na přikład bjez zwěrjatow, rostlinow abo hribow była? Drjewjany stólc, na kotrymž doma w kuchni sedźu, jědź, kotraž mje zežiwi abo tež domjace zwěrjo, kiž mi emocionalnje tyje – naše zwiski k nas wobdawacym wěcam a bytosćam su wšelakore a husto połne přećiwkow. Europske kulturne wědomosće wěnuja so hižo tójšto lět mjezsobnemu agěrowanju čłowjeka z druhimi specijemi. Wosebity směr předmjeta mjenuje so »Multispecies Ethnography«. Z nim sym so hižo za čas swojeho studija w Berlinje rozestajała, kotryž sym z masterskim dźěłom wo předstawach Berlinskich dźěći wo pčołach wotzamknyła. Wone je wozjewjene pod titlom »Von Menschenkindern und Honigbienen. Multispecies-Perspektiven auf Begegnungen am Bienenstand« w rjedźe »Würzburger Studien zur Europäischen Ethnologie« (digitalisat hlej https://opus.bibliothek. uni-wuerzburg.de/frontdoor/index/index /docId/16707).


text:
Modowe wubědźowanje wabi
Zhorjelc (dpa/SN/ch). Europske modowe wubědźowanje w Zhorjelcu zbudźa wulki zajim. Za myto „euro fashion award“ je 120 požadanjow z 19 europskich krajow dóšło, zdźěli wčera zarjadowar. Młodźi profesionelni designerojo dyrbjachu mjez druhim namjety swojeje kolekcije, wuhotowanje a swójske předstawy wo maćiznach a płatach zapodać. Na Berlinskim modowym tydźenju klětu w januaru chcedźa potom dźesać finalistow wozjewić. Award spožča 23. apryla w Zhorjelskej kupnicy w młodźinskim stilu. Prěnje tři městna su z dohromady 60 000 eurami dotěrowane.
Pokazaja Berlinske skulptury


text:
Łokno we noszym kraju otwiyro sie dopiyro 1 lutego, ale juz terozki trocha sie dzieje na noszym podwórku. Poniżyj nieco opisu na tyn tymat:
Zacnymy łod tego, że jak my pisali, tak sie stało. Mateusz Majewski odloz ze klubu po zakończyniu kontraktu. Trwoł do końca 2018 roku.
Niy je dalyj jasno sytuacja Jakuba Kowalskiego. Jego kontrakt tyż juz sie skończoł, ale jesce żodnych rozmów ło jego przedłużyniu niy boło. Kowal podkreślo, że Ruch mo pierwszyństwo i wierzy, że niybawym sprawa sie wyjaśni.
Klub zapewnio, że dokłado starań do przedłużynio wygasajoncygo kontraktu Mateusza Bogusza. Tymu kontrakt końcy sie we czyrwcu 2019r. Ze różnych źródeł dowiadywalimy sie łostatnio, że mioł oferty ze Anglii, np.
Brighton & Hove Albion i Leeds United. Leeds mocno zabiego ło Bogusza (ze noszych informacji wyniko, że transfer je niymal pewny, ale póki nic niy ma na papiorze, to…wiadomo) i niy wykluczone, że jednak przeniesie sie tam juz we tym łokiynku.
Do klubu bołoby to dobre rozwionzanie, coby cokolwiyk wpłynyło do kasy, ale pamiyntyjmy tyż, że ze racji długości kontraktu jego akcje nie som juz tak fest wycyniane jak na przikład przed syzonem.
Dodomy, że klub zapewnio, że chce go zatrzimać.
Ze drużiny łodyjdzie Gracian Komarnicki. Prawdopodobnie bydzie wypożycony do Stilonu Gorzów.
Na łokrys przigotowawczy klub zaprosioł 3 ze 5ciu testowanych ze szparingu ze Stalom Brzeg. Som to:
– Edgar Tur ( ze Estonii, może szpilać na łobu bokach łobrony i pomocy, mo 22 lata);
– Dominik Cheba (kiedyś boł juz we Ruchu, groł we Młodyj Ekstraklasie, mo 22 lata, może szpilać na boku łobrony);
– Lucjan Zieliński (21-lytni pomocnik, łostatnio boł we Miedzi Legnica).
Fusbalorze wrocajom do tryningów 7 stycznia. Piyrwszy tryning zaplanowany je na godzina 9:30 we hali chorzowskigo MORiSu.
własne


text:
Bjelojarskij
Bjelojarskij (rusce Бeлoяpckий, chantisce HyBи cӑңxyM/ Nuwi Sangchum) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije.
Leži při rěce Kazym, prawym přitoku Oba w Awtonomnym wokrjesu Chantow a Mansow něhdźe 530 kilometrow sewjerozapadnje Chanty-Mansijska. Ma něhdźe 20 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1969 jako zepěranišćo při twarjenju płunowodow wot Jamalskeje połkupy do Europy załožiło a ma wot lěta 1988 měšćanske prawa.
Žórło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Wuslědki wšoruskeho ludličenja 2010. Zwjazk 1. Ličba a rozdźělenje ludnosće. Tabulki 5, str. 12–209; 11, str. 312–979


text:
Róman Malek
Róman Malek (ùr. 3 rujana 1951 rokù w Bëtowie - ùm. 29 lëstopadnika 2019 rokù w Grëdządzu) - béł profesorã, chtëren zajimôł sã Chinama. Aùtor nôùkòwëch pùblikacjów ò Chinach. Òn gôdôł, że je bùszny ze swòjich kaszëbsczëch kòrzeni.
Òn sztudérowôł teòlogiã w Pieniãżnie i béł dëchòwnym (SVD). Doktorat on skùńcził w 1984 rokù. W 2003 rokù dostôł habilitacjã na Ùniwersytece w Miemcach. Jegò grób je w Górny Grëpie.
Bùtnowé lëncziEditëjë
- To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.


text:
Hdyž něšto nowe nastanje, so zwjetša něšto stare zminje. Tak je to tež w Chrósćicach, hdźež maja nowe dnjowe dźěćace přebywanišćo. Stare porno tomu hižo wužiwać njemóža.
Chrósćicy (aha/SN). Dny stareje Chróšćanskeje pěstowarnje su ličene. Na swojim wčerawšim posedźenju w kulturnym a gmejnskim centrumje čłonojo gmejnskeje rady wčera wobzamknychu, twarjenje při Satkuli spotorhać. Po dotwarje noweho dźěćaceho přebywanišća před štyrjomi lětami bě jasne, zo dom hinak wužiwać njemóža, dokelž hrozy při sylnych zliwkach nastajnosći strach zapławjenja. Kaž wjesnjanosta Marko Kliman (CDU) wčera zdźěli, ma spotorhanje 113 000 eurow płaćić, z čehož dóstanu 80 procentow spěchowane. Při wobličenju kóštow dyrbjachu wobkedźbować, kelko škódnych wotpadkow nastanje. Po tym, zo budźe areal zrunany, chcedźa na městnje stareje pěstowarnje sadowcy nasadźeć a grilowansku hětu kaž tež hrajkanišćo natwarić. Za to wužija dźěl pjenjez, kotrež dóstachu jako myto we wubědźowanju SIMUL+.


text:
Wikipedyjo:55000. artikel Wikipedyje
Kůnkurs na 55000. artikel Wikipedyje je to kůnkurs na wćepańe gynał 55000. artikla na ślůnsko Wikipedyjo finansowany a prowadzůny uod Wikimedia Polska. Na terozki sztand momy 55 756 artiklůw we przodńim raumje mjan. Inksze jubileusze do śe nojść na zajće chrůńiki ślůnskij Wikipedyje. Wyrůżńůne bydům tyż artikle uo numerze 54999 a 55001 (podwjela ńy stworzi jich ta samo perzůna).
Wyńiki[edytuj zdrzōdło]
Jak pisać artikle?[edytuj zdrzōdło]
Dej pozůr na przodńo zajta půmoce. Na ślůnskij Wikipedyji do śe szkryflać artikle we steuerowym szrajbůnku podug prawideł napisanych sam jak tyż we ślabikorzowym szrajbůnku podug prawideł sam a sam. Pytańa mogesz dować przi sztamtiszu we tajli artikle abo we dyskusyji tyj zajty.


text:
Ruch Chorzów mŏ fest skomplikowanô sprawa. Niy wszistko zależy ino łod dwóch łostatnich szpilów. Poniyżyj znŏjdziecie łodpowiydź na wyżyj zadane pytanie:
Siarka i Gryf swoje szpile 32 raji grajôm dzisiŏj. (Kolejno: ze Górnikiem Łęczna i Rozwojem Katowice), wydŏwo sie zatym, że te dwa kluby już dzisiŏj mogŏm doprowadzić do nŏszyj degradacji. Ewentualne porażki tych drużin dadzôm jesce nadzieja na utrzimanie Ruchu we II Lidze.
Czymu spadek już dzisiŏj? Popŏtrzmy na nŏsze szpile ze Gryfem i Siarką. Ze Gryfem mŏmy rymis 1-1 i sfalone 2-3. Ze Siarką mŏmy sfalone 1-0 i wygranŏ 2-0. Gryf ze Siarką mŏ rymis 1-1 i sfalone 0-3.
Siarka mŏ zatym 7 pkt. Gryf mŏ 5 pkt. Ruch 4 pkt.
Do końca syzonu łostŏło Ruchowi 6 punktów do zdobyciŏ, czyli maksymalnie mogymy mieć ich 37, co przi dzisiyjszyj wygranyj Gryfa zamykŏ nŏs już we sztrefie spadkowyj do końca.
Gdyby wygrŏła ino Siarka, powoduje to tyla, że wygrać bydymy musieli łoba szpile (ze Błękitnymi u siã i Siedlcami na wyjyździe), a jak wiymy, we tym syzonie Ruch niy wygrŏł ani rŏz na wyjyździe (poza szpilem ze Rozwojem, kiery rozgrywany bōł na Cichyj 6).
Ruch, coby sie utrzimŏł, musi liczyć na sfalone Gryfa i Siarki, abo co nŏjwyżyj, że łobie driżiny, łoba łostatnie, jak i te dzisiyjsze szpile zrymisujŏm, a my łoba łostatnie szpile wygrŏmy.
Na zdjynciu symulacjŏ tabyli ligowyj przi założyniu, że Gryf wygrywŏ dzisiŏj, a Ruch wygrywŏ pozostałe 2 szpile:
Podŏwomy jesce jedna sytuacjŏ, kiedy to do wpomnianyj trójki dojdzie Olimpia Elbląg (zakładŏmy, że cŏłko czwôrka bydzie mieć tyla samo punktów – 37):
Siarka – 13pk. 8-3b. w-4, r-1, p-1
Ruch – 8pk. 6-5b. w-2, r-2, p-2
Gryf – 6pk. 6-10b. w-1, r-3, p.-2
Elbląg – 5pk. 3-5b. w-1, r-2, p-3
pk – punkty, b – bramki, w-rp-p wygranŏ, rymis, porażka
Gryf zagrŏ jesce ze Zniczem we Pruszkowie i Stalą Stalowa Wola u siã, zaś Siarka ze Radomiakiem na wyjyździe i Skrą u siã. Wydŏwo sie zatym, że sytuacjŏ Ruchu jest beznadziejnŏ. Dzisiej mogymy sie już wszistkiego dowiydzieć.
własne


text:
-
Znamy zwycięzców XXVIII Grand Prix Wodzisławia Śląskiego
Kategoria: Turnieje w Polsce - Pozostałe turnieje / 25 Października 2018
Marcin Lasota, Grzegorz Marciniec, Bogusław Balawajder, Jerzy Wrzód, Kamil Smołka i Izabela Marciniec wygrali XXVIII Grand Prix Wodzisławia Śląskiego w tenisie stołowym.
Tagi: Bogusław Balawajder, Wodzisław Śląski, Jerzy Wrzód, Grzegorz Marciniec, Grand Prix Wodzisławia Śląskiego, Marcin Lasota, Izabela Marciniec, Kamil Smołka
-
Znamy zwycięzców 2. GP Wodzisława Śląskiego
Kategoria: Turnieje w Polsce - Pozostałe turnieje / 27 Czerwca 2018
Marcin Lasota, Grzegorz Marciniec, Bogusław Balawajder, Andrzej Matczak, Izabela Marciniec i Kamil Smołka wygrali drugi turniej z cyklu XXVIII GP Wodzisławia Śląskiego.
Tagi: Bogusław Balawajder, Wodzisław Śląski, Grzegorz Marciniec, Andrzej Matczak, Marcin Lasota, Izabela Marciniec, Kamil Smołka


text: Z Chóśebuza/Cottbus. Kóńc januara jo se na portalu Serbskego instituta dolnoserbski.de pó dwěma lětoma intensiwnego źěła dolnoserbska digitalna biblioteka spśistupniła. To jo źasety modul na tom boce. Což jo namakaś we tej bibliotece, stoj w dypku „katalog“. Biblioteka wopśimjejo a spśistupnijo wjeliki źěl dolnoserbskego historiskego pismojstwa – publicistiske, beletristiske, wěcne a wědomnostne teksty, kenž su se śišćali mjazy 1706 a 1936. W katalogu jo 302 tekstow. Pla casnikow jo jadna jadnotka ceły lětnik, nic to jadnotliwe cysło. Wšykne lětniki Casnika su w bibliotece z połnym tekstom (84), Bramborski (Serbski) Casnik mjazy 1848 a 1933, wše Pratyje (1882–1937) a Wósadniki (1904–1913) a jadnab 200 knigłow.


text:
Za měsac maja šulerki a šulerjo do nowych rjadownjow zaćahnyć
Slepo (AK/SN). Němsko-serbski šulski centrum w Slepom je nimale hotowy. To podšmórny nawoda zarjada za planowanje, twarstwo a hórnistwo w zarjadniskim zwjazku Slepo Steffen Seidlich na minjenym posedźenju gmejnskeje rady. „Tuchwilu wukonjeja dźěłaćerjo jenož hišće někotre mjeńše zbytne dźěła“, wón rozłoži. „Nimo toho twar doskónčnje rjedźa.“ Hišće tón měsac planuja wotewzaća wukonow z krajnym młodźinskim zarjadom, ze žiwidłowej kontrolu kaž tež z přisłušnej społnomócnjenej za naležnosće zbrašenych w Zhorjelskim wokrjesu Elviru Mirle. Za přichodny měsac předwidźa zamołwići přećah zakładneje a wyšeje šule z dotalneho stejnišća při sportowni do noweho centruma na Grodkowskej dróze. Gmejna Slepo mjeztym hižo intensiwnje z firmu jedna, kotraž přećah kubłanišća přewjedźe. „W hrubym wšak su předewšěm wučerjo namołwjeni trěbne přihoty za přećah k terminej zmištrować.“


text:
Kreple – przepis
Tyn czwortek bydzie fest tusty. Bydymy ale maszkecić.
Wtoś kiejsik pedzioł, że kiej sie w tyn dziyń niy zjy żodnego krepla, niy bydzie sie szczynśliwym. A szczyńściu trzeja pomóc, toż dzielymy sie z Wami swojskom recepturom na kreple, kiero my erbli, po takij fest ślonskij kucharce.
Co potrzeja?
50 dag mołki
5 dag drożdży
1 szklonka mlyka
6 żółtek
1 paczka cukru waniliowego
2 dag cukru
cukier puder
2 łyżki cukru
5 dag masła
3 kostki szmalcu abo liter łoleju
1 łyżka szpyrolu
20 dag marmulady
troszka soli
Wiela kalorii?
Lepij niy wiedzieć ;)
Bierymy sie do roboty
- Mlyko lekutko zagrzoć, rozrobić w nim drożdże, 2 dag cukru i 2 łyżki mołki. Łostawić do wyrośniyńcio.
- Żółtka utrzić z cukrym waniliowym i dwoma łyżkami cukru.
- Mołka przesioć do miski i wloć tyn roszczyn i te utrzone żółtka. Troszka posolić i dobrze wyrobić ciasto.
- Na koniec dodać 5 dag rozpuszczonego masła i łyżka szpyrytusu i jeszcze roz wyrobić i łodstawić do wyrośniyńcio.
- Rozwałkować ciasto ale coby było rube. Bo kiej bydzie ciyńki, to sie Wom wszyjstko rozlezie. Wykrować szklonkom kółka i dać na nich marmulady.
- Potym zaś fajnie ich zawinyć i ukulać w rynce. Trzeja se to dobrze polepić, bo potym Wom może ta marmulada uciyc.
- W miyndzy czasie rozgrzoć łolyj abo lepij smalec. Ale niy w za szyrokim gornku, lepij jak je głymboki. Powinny wlyź kaś ze 3 kostki smalcu abo z liter łoleju. Niy moze być abo za mało abo za dużo. Olyj musi być dobrze rozgrzony ale niy za fest.
- Wciepywać po pora tych krepli do tego łoleju i co jakiś czas, łobrócić na drugo strona.
- Kiej bydom już taki fajne, wyciongnyć na talyrz i abo złonaczyć lukier abo posuć cuktym pudrym.
Luker
- Jedna łopcja:
Drzewianom pałkom wymiyszać jedno biołko z cukrym pudrym.
- Drugo łopcja:
Cukier puder wsuć do miseczki, do tego dać łyżka wrzawej wody, abo łyżka mlyka i pałkom wymiyszać.
- Kiej luker wyńdzie fest twardy, to kapnyć jeszcze mlyka, abo wody.
A jak je u Wos? Kupujecie kreple abo robicie?
fot. gryfnie


text:
Search the Community
Showing results for tags 'śnieżka'.
Found 1 result
-
śląskiwprzyrodzie W drodze na Śnieżkę.
patrykbala.89 posted a blog entry in Śląski w przyrodzie.Śląski w przyrodzie. W drodze na Śnieżkę. Pojechołem kajś na dugo rajza i mnie niy mo. Kościoł tysz mioł dugo rajza, wim to z historiy. Niy pamiyntom kiej żech łostatni roz widzioł taki gryfny szlak. Pońdymy sie podziwać co to som za krzoki. Kładko na poszczotku a za winklym je stowek. Mały stowek. Fest gryfny. Wejrzi sie na ta hajda. Pódziecie prosto i wleziecie we dźwiyrza. Taki srogi ustymp? Biały Jar? Kaj on je bioły !? Kiery to z biołym niy mo nic wspólnego.


text:
Zabytkowy spichlerz we Muzeum Wsi Ôpolskij wyrymōntowany
Zabytkowy spichlerz ze Sławiyńcic, co stoji na terynie Muzeum Wsi Ôpolskij, doczekoł sie rymōntu. Hned zaś bydzie szło go zwiydzać. We postrzodku bydōm nowe zale ekspozycyjne.
Skōńczyły sie roboty projektowe, co ôbyjmowały m.in. rymōnt i kōnserwacyjõ gysztelu spichlerza, w tym wymiana dachu i stabilizacyjŏ ścian jak tyż ajnrichtōng ôstrzodka w systymy ekspozycyjne. Piykny, drzewianny spichlerz dworski, co stoji na ekspozycji plynerowyj, je już cołkym wkludzōny we drōgã zwiydzaniŏ Muzeum Wsi Ôpolskij w Ôpolu. Ôkrōm tego ôbiekt ôstoł przipasowany do potrzeb niypołnosprŏwnych ruchowo. Ôdrestaurowanie drzewiannego spichlerza ô powiyrchni bez 120 metrōw kwadratowych kosztowało bez 600 tysiyncy złotych.
We ôbiekcie już zaniydugo bydōm instalowane wystawy czasowe. Piyrszŏ z nich ukŏże sie już 7 września w czasie Europejskich Dni Erbowizny.
Roboty zrealizowane były w rōmach zadaniŏ pn. „Rymōnt drzewiannego spichlerza dworskigo społym z aranżacyjōm ôstrzodka na potrzeby ekspozycyjne” dziynki dofinancowaniu ze postrzodkōw Ministerstwa Kultury i Erbowizny Nŏrodowyj w rōmach programu Infrastruktura Kultury 2018 jak tyż budżetu Samoregyrowaniŏ Wojywōdztwa Ôpolskigo.
Fotografijŏ na wiyrchu: Spichlerz ze Sławiyńcic we 2007 roku, fot. Silar / Wikimedia Commons
Niżyj spichlerz po rymōńcie.


text:
Hórnikowa knihownja
Hórnikowa knihownja (čěsce Hórnikova lužickosrbská knihovna) nadeńdźe so w Serbskim seminarje na Małej Stronje w Praze a wobsahuje najwjetšu zběrku serbskeje a sorabistiskeje literatury zwonka Łužicy.
Za čas Serbskeho seminara steješe knihownja jeho chowancam k dispoziciji. Wobstatk knihow zestaješe so hłownje z darow jednotliwcow, mjez nimi tež wosobinske zawostajenstwa. Na iniciatiwu fararja Imiša dósta w 1890tych lětach prěni raz tež ewangelske serbske spisy z Łužicy. Z rozpušćenjom seminara w lěće 1922 přewza Čěskosłowaksko-serbske towarstwo „Adolf Černý“ serbski dźěl zběrki, mjeztym zo donjesechu němske, čěske a łaćonske spisy z knihownje do Budyšina. Za čas nacionalsocialistiskeje okupacije Čěskeje buchu knihi do Němskeje wotwjezene, wróćichu so pak po wójnje zaso do Prahi. Wot wulkeje wody Wołtawy w awgusće 2002 bu tež dźěl knihownje potrjecheny a wjele knihow wobškodźene.
Najstaršej spisaj Hórnikoweje knihownje stej Ticinowa gramatika z lěta 1679 a Frenclowa gramatika z lěta 1693.
Knihownja so wot Towarstwa přećelow Serbow (SPL) wobhospodarja a je wotewrjena kóždy štwórtk wot 16 do 18 hodź. a po dorěčenju.
WotkazWobdźěłać
- Online-katalog Hórnikoweje knihownje
- Stawizny Hórnikoweje knihownje na webstronje SPL (čěsce)


text: Downij na Śląsku żyło miyndzy ludzami fest dużo roztomajtych duchów i stworów. No ja, te nojbardzij znane to były diobły, utopki i czarownice. Były tyż jednak mynij szkodliwe stworki – to były straszki domowe. Żyły one z ludziami we chałupach, ale prawie wcale niy były widoczne, no bo kryły się kanś po szopach, po komorach czy pywnicach. Straszki tyż ludziom niy robiyły wiynkszyj szkody, choć czasym poradziyły fest nawyrobiać, ale i pomogać. Nojbardzij znane śląskie straszki domowe to beboki, podciepy i piecuchy. Beboki niy miyszkały we samyj chałpie, ale kole chałpy. Siedziały we szopkach, szopeczkach, we chlywikach, we gołymbnikach, abo kaj we stodole. Chowały się tyż za deskami, za cegłówkami, abo we krzokach. Czasami szło beboki trefić we piwnicy, abo na górze, czyli na strychu. Jak szło poznać, że jakiś straszek je bebokiym? A dyć bebok był mały i mioł kole pół metra, zaś we szłapach, czyli w stopach nóg niy mioł palców, a yno końskie kopyto. Tyn mały człowieczek był obleczony normalne, we galoty, koszula i kabot. Na gowie mioł przeważnie czopka z bymblym, a we rynkach trzimoł miech i kostur, czyli kij. A na co mu to było? No bo beboki lubiały we swych kryjówkach spokój, a niykere dziecka im przeszkodzały. Wyobroźcie se do przikłodu, że jakiś bajtel łazi kanś po stodole, zaglądo bele kaj – to mogło beboka wylynkać. Inny bajtel mógł zaś sznupać kanś ojcu we warsztaciku i otwiyrać szafki ze gwoździami czy piłami – a tam przeca na dnie takij szafki mógł spać bebok. Bestoż jak beboki widziały takie dziecka, to chytały je, dały kosturym po rzici szmary, czyli lanie. Potym takiego zgobnika bebok wraziył na chwila do miecha. Wtedy wylynkane dziecka drapko uciekały do dom i niy szkłodziyły, czyli nie psociły już wiyncyj. Tera widzicie, że takie beboki poradziyły pomogać we wychowaniu dziecek. No bo jak ojciec rąboł drzewo do pieca i zapomnioł sronić, czyli schować siykiyra, to wtedy dziecko mogło poucinać se palce abo cołko rynka. I wtedy takij siykiyry pilnowoł bebok i straszoł dziecka, kere chciały się nią pobawić. Dzisioj tyż przydały by się takie straszaki, żeby bajtlom niy pozwolały pić piwska, polić cygaretów, abo brać narkotyków. Abo tyż jakby taki bajtel za dugo siedzioł przi komputerze… – to wtedy bebok mógłby mu wrazić na łeb miech i pora razy po tyj gupij gowie kosturym połonaczyć. Ale by było fajnie!


text:
ÔRZEGOWA NA NOWO - BYDZIE REWITALIZACJO
Ôrzegůw to jedna ze nojstarszych tajli Rudy Ślůnskij. A chocioż na ôko widać, iże swoje lata świytności już sam minyły, to teroski pojawiła sie nodziyjo. Mo sam być przeklůdzůno rewitalizacjo.
Jako padali nům Michał Pierończyk - Zastympnik Sztad Prezydynt - juże ôd jakigoś czosu podejmowane sům roztomajte inicjatywy, choby dejmy na to Burloch, coby pomiynić tyn wizerunek.
Teroźnie kludzůne sům tyż roboty miyndzy cestami Czapli, Hlonda, Królowyj Jadwigi a Huloka. Przebudowany mo tyż być plac wele kościoła św. Michała Archanioła, coby zrobić sam mały rynek. A jako dodowajům Pierończyk, bydzie łůn wyłożůny granit płytami, postawiůne uostanům ławeczki a fůntanna, coby tyn plac bůł barzi interesant.
Tako inwestycjo to utrota wele 2,5 mln zł, jednako sztad chce dostać dofinansowaniý ze środkůw zewnyntrznych. Jako przedstowiajům Zastympnik Sztad Prezydynt, papiůry sům juże przirychtowane ai antrag tyż je kůńczůny, coby dostać dofinansowaniý na 85% wartości inwestycje.
Na cołko modernizacjo zaglůndajům tyż same miynszkańce. Ich tyż my spytali, jako by widzieli modernizacjo Ôrzegowa. Jako padali, przidałaby sie aptyka, plac graczek a inksze place dlo bajtlůw, kaj mogům spyndzać czos. Beztuż majům łůni nodziyjo, iże ta rewitalizacjo to szansa dlo tego placu na lepsze jutro a ôdzyskanio downyj świytności.
METROPOLIO – CO A JAK?
Ôd piyrszego lipnio můmy juże metropolio. Prowda je tako, iże je to dziepiyro poczůntek, bo tak rýchtých to sztartnie łůna ôd 1 stycznio 2018. Co do tego czosu? Jako łůna bydzie? Posuchejcie sami.
Coby wszysko dobrze sztartło, to do kůńca roku wszysko bydzie rychtowane. Ôstatnio nawet bůł tref we Parku Ślůnskim, na kerym debatowali ô tym, co mo dować Metropolio. Byli naukowce, ludzie ze 3 zektora ai ze lokalrygiyrůngůw. Bůło tyż kupa godki ô tym, jako to wszysko sbajslować.
Przede wszyskim wszyscy miarkujům, co a jak zrobić, coby miynszkańce Metropolie ôdczuli, iże ta metropolio cosik im dowo. Bůła tyż godka, jako poprawić publik transport, abo we jakim stopniu wto bydzie partycypować we ryskiyrowaniu metropoliům.
Co by jednako niý uosprowiać, nojwożniyjsze bydzie sie dogodać miyndzy sobům, a jako podkryślajům niýkerzi, wdrożać uozwiůnzania systymowe. Bez tego cołke rychtowaniý i tak nic niý do.
Co jednako s tego wyńdzie a na co nům to przidzie, to uoboczymy. Podle niýkerych Metropolio to bezmaś historiczno szansa dlo tego regiůnu. Jedni za to forsztelujům na co to kůmu. Nojwiyncyj chyba jednako je takich, kerzi w sumie czekajům co s tego cołkigo łůnczynio a scalanio wyńdzie.
SZAFNYLI – GRUBA ZE TARNOWSKICH NA UNESCO
Ferajna Miłośników Ziem Tarnogórskiej szafnyła projekt, kerego cwekym bůło dodaniý grubůw blaju, strzybła a cingu ze Tarnowskich Gůrůw do listy UNESCO. Trocha to trwało, ale sie werciło. Uoboczcie sami.
Prowda je tako, iże gruby ze Tarnowskich Gůrůw na lista UNESCO chcieli juże dodać downo tymu. Jako spůminajům Marek Kandzia – ryskiyr Ferajny Miłośników Ziemi Tarnogórskiej, antrag poszoł juże we 1990 roku, kej zgłoszane bůły tyż inksze polske zobytki. Cużkej niý bůło takich fachmanůw, kerzi poradziliby to ôcynić swojim ôkym, a bezto gruby musiały doczkać.
Teroski jednako sie udało i ôd 2017 tarnowske gruby sům piyrszym we ślůnskim wojywůdztwie ôbiektym dodanym do welt listy erbowizny UNESCO. Jako dodowajům Marek Kandzia, potwierdzo to tyż unikatowoś tych grubůw, kere niý ýno skuli fedrowanio bůły take wożne. Prowda je tako, iże na tych grubach zrobiůne tyż bůły lajtůngi, kerymi leciała woda do srogszych miast u nos - ôd Tarnowskich Gůrůw furt aże do Kůnigshuty.
Zyskoł na tym tyż Bytůń, kerego rezerwat Segiet tyż uostoł dodany to listy UNESCO. Wklůdzůny łůn bůł wroz ze antragym tarnowskich grubůw, jednako ta erbowizna je na wiyrchu a niý na dole. Tak gynau to je to kůnsek downego Lasu Segieckigo, kery bůł na Strzybnyj Gůrze na Garbie Tarnogůrskim. Teroźnie uozciůngo sie łůn na wele 24,7 ha miyndzy Bytůniym a Tarnowskimi Gůrami. We lesie poradzi sie trefić 15 gatůnkůw strůmůw, 9 zortůw krzokůw a 103 inksze gatůnki roślin zielůnych.
FUNDACJO MIKOŁAJA – SPŮMOGAJŮM BAJTLE
Juże ôd poru lot we Rudzie Ślůnskij działo Fundacjo Przjaciół Świętego Mikołaja, kero sbajslowano uostała bez miynszkańcůw. Za cwek postawili sie łůni spůmogani inkszych, kerzi niý majům leko we żywobyciu.
Niých żodnego sam niý zmyli miano tyj fundacje. Dziołajům łůni niý ýno we 6 grudnio, nale bez cołki rok. Pomogajům tam, kaj trza a idzie pomůc. Nojbarzi jednako zaglůndajům, coby pomogać tukej, we Rudzie Ślůnskij. A werci sie przi tymu spůmnieć, iże za cołko swoja robota człůnki tyj fundacje niý dostowajům wypłaty. Jejich robota je charitatiwno, dlo dobra społyczyństwa.
Teroski, jako że coroz bliży nowy szkolorski rok, to zbiyrajům łůni hefty, buchy, kredki a farbki dlo bajtli. Niýstety niý wszyske mogům dostać to, co powinny mieć do nauki. Beztuż Fundacjo Przocieli Świyntego Mikołaja bajsluje akcjo, a prosi ludzi ze Rudy Ślůnskij, coby spůmogać, coby dować szansa kożdymu. A czosu je coroz mynij.
JEGŁŮM MALOWANE – NORYCHTA WE BIYLSZOWICACH
We Důmie Kultůry na Biylszowicach mielimy 4 lipnio norychta artistik rynkodzieła zmianowane „Igłą Malowane”. Uczystniki mieli ôkazjo uoboczyć na nich, iże jegła moge niý ýno szyć dziury, nale tyż upiykniać. A jak? Uoboczcie sami.
We norychtach zmianowanych Jegłům Malowane, kere sbajslowane ustały bez Dům Kultůry na Biylszowicach, pomogajům tyż Panie ze klubu Tęcza. Radować moge to, iże rada na nie prziszli i Ci nojmodsi, do kerych můgło by sie to zdać mało atrakcyjne. A jednak, Ci kerzi prziszli mieli ôkazjo uoboczyć jako sztikować. Werci sie sam spůmnieć, iże je to technika upiynkszanio lůntůw, kero stosowano je juże ôd starożytności.
Bůło tyż mocka inkszych atrakcji a uczystnikům na prowda niý miało sie co mierznyć. I to niýzoleżnie ôd tego wiela mieli lot, bo jako padali bajslyrze, norychta sům dlo wszyskich, ganc egal wiela sie mo lot a co sie poradzić. Toć kożdy sie moge uczyć ôd kożdego.
A kej wtoś przepasowoł edycjo ze lipnio, to jeszcze mo szansa. Nostympne norychta juże niýdugo, bo 8 siyrpnio.
PUBLIK KŮMUNIKACJO – WIELA SIE DOFINANSOWUJE
Publik kůmunikacjům jeździ abo jeździło wiynkszość z nos. Bezmaś kożdy dziyń KZK GOP poradzi przewiyź wele mln ludzi. Jednako sprzedane bilety niý pokrywajům cołkij utroty ze dziołalności tyj fýrmy. Beztuż sztady dopłacajům reszta.
Jako tublikuje Anna Koteras – rzycznik prasowy KZK GOP – zwiůnzek mo przichody ze sprzedanych biletůw papiůrzanych a elektrůnicznych ai dotacji człůnkůw, czyli sztadůw GOP. Kożdy sztad, kery je we zwiůnzku wpłoco roczno skłodka. Dejmy na to we 2017 Ruda Ślůnsko mo do zabulynio na KZK wele 20 mln zł. Je to podano kwota jak łůńskich lot.
Jednako kożdy sztad zabuli inkszo skłodka. Wto a wiela zoleży ôd roztolicznych czynnikůw, choby takich jak: wiela linii po sztadzie kursuje, jake duge sům jejich trasy ai tabor jakim dyspůnuje. Jako dodowajům Anna Koteras, ze dotacji finansowane sům cyny autobusůw, tankowanio, wypłot dlo szoferůw a inksze.
Prowda je tako, iże te dotacje majům tyż wpływ na kůmfort jeżdzynio, ai im wiynksze dopłaty, tym barzi KZK moge modernizować swoje linie. Jako godali ludzie kejsik bůło ô co gorzi, jednako dalij je jeszcze trocha do zrobiynio, a przemyślynio niýkerych kursůw. Jako spůminajům sam Andrzej Nowak – pełnomocnik Sztad Prezydynt Rudy Ślůnskij ds. transportu zbiorowego – i we tym kierunku ryskiyr staro sie dziołać a poprowiać ilość i jakoś połůnczyń.
LAZARYT NEC – ÔPUBLIKOWANY
Sztandarowo reforma ministra zdrowio Konstantego Radziwiłła włazi we żywobyciý. Narodowy Fundusz Zdrowio ôpublikowoł ôstatnio lista medik placůwek, kere bydům we Lazaryt Necu.
Lazaryt Nec to słůnczyni medik placůwek, kere dziołajům we Polsce. Pomiyni to tyż finansowaniý tych placůwek. Teroźnie we ślůnskim wojywůdztwie ryczałt na lyczyniý dostanie 75 lazarytůw, kere snodły sie we Lazarty Necu. Ze Rudy Ślůnskij wziynty uostoł miyndzy inkszymi Sztad Lazaryt, kery je placůwkům piyrszego stopnio.
Przi tymu wszyskimu jednako Dochtory a Dyrechtory ze medik placůwek majům strach, iże nowo idyjo, niý be tak blank dobro dlo cołkij służby zdrowio. Podle nich nojwiyncy stracić mogům same pacjynty.
Trocha inakszy twierdzi za to Urzynd Wojewůdzki, kery spůmino, iże nojsrogsze lazaryty ze ślůnskigo wojywůdztwa snodły sie we Necu.
Prowda jednak je tako, iże te lazaryty, kere niý uostały wziynte, bydům musiały jak do teroski sztartować we kůnkursach ô świadczynia. Niýstety na te kůnkursy uostało ýno 9 procynt cołkich piniyndzy przeznoczůnych na lyczyniý we lazarytach.
Co jednako to prziniesie, a jake bydům skutki? Ô tym przekůnůmy sie juże niýdugo, bo cołki systym napocznie dziołać juże ôd 1 ôktůbro.
SZCZYPIŮNKI DLO BAJTLI – COROZ MYNIJ SIE SZCZYPI
Podle porachowanio coroz wiyncyj je bajtli, kere niý bůły szczypiůne. We Internecie poradzi sie poczytać roztomajte ôpinie, jednako dochtory durś godajům jedno. Posuchejcie sami jako to rýchtých je.
Coroz wiyncy bajtli niýdostowo szczypiůnek. A chocioż sům łůne ôbowiůnzkowe, to we samym 2016 niý zaszczypiło sie ich aże 23 tyś. Wszysko skuli tego, iże coroz barzi słychać głosy tych, co godajům szczypiůnce niý. Podle nich szczypiůnka zamiast pomogać, szkłůdzi, a we Internecie poradzi sie snojś hołda wypowiydzi a przikłodůw tych, kerzi tak twierdzům.
Same dochtory jednako uspokojajům, a spůmiajům, iże ôd dowiyn downa szczypiůnki sům wachowane bez Welt Kůmitet ds. Zicherności Szczypiyń. Sům tyż wkludzůne pokliniczne profile zicherności, kere dodatkowo majům zwiynkszyć kůntrol nad tům formům ôchrůny.
Prowda jednako je tako, iże choć ôd dowiyn downa te szczypiůnki můmy, to coroz wiyncyj je takich, co godajům, iże łůne szkłůdzům. Coroz czynścij tyż poradzi sie trefić na dyskusjo, a czosym nawet na mało swada ô to, co je lepsze: szczypić, eli niý.
A chocioż aże 9 na 10 ludzi popiyro szczypiynia, to propagowaniý szkodliwości szczypiůnek, a niýszczypiyniý bajtli moge dokludzić do tego, iże za pora lot cimor abo ôspa zaś zaatakiruje ludzi. A jaki tego moge być efekt, styknie wejrzeć sie na historyjo.
SMART RUDA – SMART CITY WE RUDZIE ŚLŮNSKIJ
Ruda Ślůnsko chce być smart. W sumie smart to mo być sztad a przinajmij taki je cwek dziołań rysiyru sztada. Co to je a co to do? Posuchejcie sami.
Ruda Ślůnsko chce być smart. Beztuż przekludzilimy mało anketa, we keryj spytalimy ludzi, co to je smart city. Ludziům to jednako za wiela niý godało. Plany jednako na smart city we Rudzie Ślůnskij sům, a idzie pedzieć iże robota sie już tyż poleku rychtuje. Do kůńca zeptymbro mo być zrobiůno kůncepcjo wkludzanio uozwiůnzań inteligyntnych systymůw.
Jako tublikujům Michał Pierończyk – Zastympnik Sztad Prezydynt Rudy Ślůnskij, dokumynt mo być zrychtowany bez fýrma wykonawczo, we kerym bydzie przedstowiůne co do tera je smart we Rudzie Ślůnskij, jak to powiůnzać, co robić dalij a jak systymatyzować dziołania, coby Ruda bůła smart a żyło sie lepij.
Kůncepcjo je tako, coby dziynka uozwiůnzaniům smart city, bůło u nos zichernij, lepij sie jeździło autami, zmyńszało abo likwidirowało sie roztomajte bariery ai napyndzało sie gospodarka a powstowały nowe miyjsca roboty. Jako dodowajům Michał Pierończyk koordynowane bydům miyndzy inkszymi światła na drůgach ai sygnalizatory, sczytywane radiowo bydům mierniki wody, a uozwijany mo być Internet.
Sama kůncepcjo smart we Růdzie Ślůnskij to jednako niý ma nowość. Styknie sie spůmnieć, iże ôd jakigoś juże czosu můmy dejmy na to Publik Systym Informacji Przestrzynnyj, dziynka kerymu same miynszkańce mogům zgłoszać kaj szalejům jake chachary, abo wtoś coś rojbrůje. Systym sie sprowdzo, beztuż we sztadzie mo być wiyncyj smart.
FAJER POLICMANŮW – GALA WE RUDZIE ŚLŮNSKIJ
Bezmaś kożdy dziyń ô zicherność a ordnůng dbo a wachuje we Rudzie Ślůnskij wiyncyj jak 300 policmanůw. 13 lipnio mieli łůni swůj fajer, skiż kerego sbajslowano uostała gala we Sztad Kultůr Cyntrum na Frynie.
13 lipnio jako kożdego roka swůj fajer majům policmany. Skiż tyj ôkazje we Sztad Kultůr Cyntrum na Frynie we Rudzie Ślůnskij sbajslowano uostała gala, na keryj krům policmanůw, bůło tyż szefostwo kůmyndy wojywůdzkij ai przedstowiciele lokalrygiyrungu.
We samyj Rudzie Ślůnskij robi 331 policmanůw, a ku tymu je jeszcze 45 robotnikůw administracyjowych. Cuż sie dziwować, roboty je na prowda hołda a co roz majům nowe wyzwania. Jednako jako spůminajům insp. Piotr Kucia, nojwożniyjszym zadaniym kożdego policmana je dbaniý ô ludzi a jejich zichernoś. Jako dodowajům asp. Arkadiusz Ciozak, kożdego dnio je co robić, a trza jeździć na roztomajte intyrwyncje.
Jednako taki fajer, to tyż sposobnoś, coby pouozdować prajsy a nadować awanse. Latosi aże 25 s nich dostało zwiůnzkowe ôdznaki hůnorowe. Jako padali nům sierż. Anna Hryniak – take ôdznoczyni to gratifikacjo ôd przełożůnych, kerzi tym knifym docyniajům a dowajům możebnoś awansu.
Na gali bůły tyż przedstowiciele rudzkigo lokalrygiyrungu. Sztad Prezydynt Grażyna Dziedzic docynio ôgrůmny wkłod rudzkich policmanůw we uozwijaniý społyczyństwa ôbywatelskigo ai dbaniý ô zichernoś. Jako dodowajům Wicy Sztad Prezydynt Krzysztof Mejer, robiům łůni na prowda dużo dobryj roboty. Styknie sam spůmnieć choby to, iże łůńskigo roka Policjo chytała średnio 2 sprowcůw na dziyń.
Skiż tyj ôkazje a cołkij dobryj roboty, zagrała tyż policyjno ôkrestra, kero jak zowdy podniůsła galantnoś tego fajeru.


text:
W zašłych měsacach je so skupina młodostnych wokoło Milenki Rječcyneje prócowała, wšitke zaćišće serbsku pop-operu „Carpe Noctem – Njeskónčna nóc“ nastupajo w spisanym magacinje zapopadnyć. Nětko wón předleži.
Chrósćicy (SN/JBo). Wulki podźěl na projekće „Młodeho magacina Serbskich Nowin“, kotryž wuńdźe 3. decembra, měješe mjez druhim Dawina Suchec. Wona bě tež hižo plakat za pop-operu zhotowiła. Swoju nazhonitosć z tym pokaza, zo je ze wšelakimi layoutami, pismami a barbami magacinej načasny, moderny raz dała. Wukubłanča na medijowu wuhotowarku rozłožuje: „Mje je ideja, tajki zešiwk zestajeć, hnydom zahoriła. Wosebje zajimawe bě, z mnohimi ludźimi hromadźe na projekće dźěłać směć. Podate běchu jeničce wobsahi. Tak mějach dosć móžnosćow kreatiwity.“


text:
Inżynieria środowiska
Reprezentanci: Paweł Batko, Jacek Zbigniew Blicharski, Piotr Burmistrz, Stanisław Józef Dubiel, Zbigniew Krzysztof Fąfara, Andrzej Gonet, Wojciech Kazimierz Górecki, Aleksandra Jamrozik, Dariusz Knez, Waldemar Bolesław Korzeniowski, Szymon Kuczyński, Aleksandra Krystyna Lewkiewicz-Małysa, Mariusz Michał Łaciak, Andrzej Łędzki, Roman Magda, Marian Mazur, Janina Molenda, Ryszard Morawa, Zygmunt Adam Niedojadło, Janusz Ostrowski, Czesław Rybicki, Stanisław Antoni Rychlicki, Stanisława Sanak-Rydlewska, Krzysztof Mariusz Skrzypaszek, Tadeusz Solecki, Jerzy Marek Stopa, Stanisław Antoni Stryczek, Marek Stryszewski, Stanisław Franciszek Szafran, Nikodem Szlązak, Janusz Stanisław Szmyd, Stanisław Wasilewski, Jan Józef Winzer, Rafał Grzegorz Wiśniowski, Aleksander Henryk Wodyński, Paweł Wojnarowski, Ludwik Zawisza


text:
Wot 7. oktobra skutkuje Milenka Koberowa jako nowa nawodnica Serbskeje wyšeje šule Ralbicy. Wona je so mjez wjacorymi požadarjemi přesadźiła. „Tuchwilu je mi wosebje wažne, zo zeznaju wšitkich 103 šulerjow a šulerki kaž tež 16 wučerjow a wučerkow. Wjacore hodźiny wob tydźeń wuwučuju w předmjetomaj serbšćina a stawizny we wšelakich lětnikach.“
Zaměry 37lětneje Serbowki mjez druhim su, zaručić wučbu wšědneho šulskeho dnja a dale wjesć tradicije šule, kaž na přikład wuměny do wukraja, do susodneje Čěskeje a Pólskeje. „Kulturne dźěło ma wostać dale kruty wobstatk dźěła na delanskim kubłanišću runje tak kaž skutkowanje jako projektna šula UNESCO“, nawodnica potwjerdźa.
K smjerći Alfonsa Frencla piše wučer Michał Šołta w mjenje kolegow a kolegowkow Serbskeje šule Ralbicy:
Spěšnje roznjese so po Delanach powěsć wo přezažnej smjerći našeho něhdyšeho woblubowaneho kolegi, spisowaćela a nošerja Myta Ćišinskeho Alfonsa Frencla. Połny optimizma bě so wón před lětami na wuměnk podał a chcyše, kaž sam praji, so sylnišo swojemu „pisanju“ wěnować. A to wón tež činješe, byrnjež jeho njesmilna chorosć potrjechiła. Poslednja kniha z jeho pjera „Mój serbski słownik“ je hakle njedawno w Ludowym nakładnistwje Domowina wušła a z njeje je awtor 10. septembra w Budyskej Smolerjec kniharni hišće sam čitał.
Za čas wučerjenja – wot nazymy 1972 bjez přetorhnjenja na Ralbičanskej serbskej šuli – měješe wón za prěnjorjadny nadawk, dźěćinje a młodźinje přikubłać strowe narodne wědomje a hordosć na swój serbski narod. Wuprudźeše lubosć k swojemu ludej a je druhich za narodnu wěc zahorjał. To spisane wot Radlubina a to słyšane dobre wot sprawnych ludźi podłu Klóšterskeje wody jemu cyle wěsće dopomha spóznać to bytostne – kaž sam husto praješe – za spomóžne skutki.
Na dworje domu při Budyskich Drjewowych wikach steji małka drjewana chěžka. Pjeć pjerachow sej w njej hrajka. 36lětna Bernada Bulankowa z Myšec je jich dnjowa mać. Hižo w někotrych powołanjach je so Serbowka wuspytała, tak jako ergoterapeutka abo jako přirodna tworićelka. A runje to stej dobrej zakładaj za jeje tučasne dźěło.
Zastupiwši do hrajkanskeje stwy pytaš podarmo za přepjelnjenymi polcami abo košemi z pisanymi awtkami, klockami, klankami a bulikami. Porno tomu wuhladaš jenož mało z drjewa, płata abo wołmy samo zhotowjenych hrajkow. Z płatu twarja sej dźěći budki, přikuleja sej pjelsćene buliki a na powjaz tykaja drjewjane klocki a rynki. „Dźěći maja wulku a pisanu fantaziju. Při hrajkanju ju wužiwaja“, kubłarka praji. Wažne jej je, zo poskića „swojim“ pjeracham hrajki, kotrež su zhotowjene z přirodnych materialijow, kaž drjewa abo wołmy.
Měnjene su tu skrótšenki, kotrež so tež inicialne słowa mjenuja. To rěka: W skrótšenym pomjenowanju su so wobchowali jenož iniciale, prěnje pismiki, połneho pomjenowanja. Jako přikład njech tu steji ze serbskeho wobłuka SLA – Serbski ludowy ansambl.
Ličba skrótšenkow w našej wšědnej rěči je minjeny čas jara přiběrała a dale přiběra. Zwisuje to wosebje z tym, zo da so z pomocu skrótšenki wotpowědna wěc wjele jednorišo – a přiwšěm runje tak eksaktnje – wuprajić kaž z dołhim wjacesłownym pomjenowanjom. Při tym so skrótšenki w serbšćinje tworja a wužiwaja po wěstych rěčnych zakonitosćach, kotrež chcemy sej tu wuwědomić.
Pola specielnych serbskich skrótšenkow wotpowěduja wužiwane iniciale, kaž smy hižo na horjeka mjenowanym přikładźe SLA widźeli, spočatnym pismikam jednotliwych słowow połneho pomjenowanja. Dalše přikłady tole pokazuja: SŠT – Serbske šulske towarstwo, LND – Ludowe nakładnistwo Domowina, SN – Serbske Nowiny.
Europska uniwersita Viadrina w Frankfurće nad Wódru swoju mjezynarodnosć dźeń a bóle wutwarja. Kaž jeje prezident, 47lětny slawist prof. dr. Alexander Wöll, zdźěli, je so za zymski semester 2015/2016 na najwuchodnišej uniwersiće Němskeje nimale 6 300 studentow z 92 krajow zapisało. Wöll wuzběhny, zo słuša Viadrina k najmjezynarodnišim uniwersitam Němskeje. Ličba wukrajnych studowacych je tu dwójce tak wulka kaž w zwjazkowym přerězku.
Smjerdźaca (aha/SN). Zańdźeny měsac na swjedźenskim zarjadowanju składnostnje 15lětneho wobstaća Smjerdźečanskeho swójbneho a kubłanskeho srjedźišća LIPA připowědźichu přitomnym čłonam a hosćom kubłansku jězbu z wjacorymi překwapjenkami. Zo njeběchu přewjele slubili, wo tym móžeše so 40 wobdźělnikow minjenu sobotu na cyłodnjowskej wuprawje do Jizerskich horow přeswědčić.
Ze sympatiskej a rěčnje wobrotniwej Čechowku Krystinu Pompovej podachu so wuprawnicy najprjedy do lěta 1352 prěni raz naspomnjeneho Libereca. Z wuběrom markantnych stacijow města z něšto wjac hač 100 000 wobydlerjemi putaše přewodnica tež tych, kotřiž so tak jara za stawizny njezajimuja. Najznaćiši symbol sewjeročěskeho města je 1 012 metrow wysoki Ještěd ze swojim 1966 do 1973 natwarjenym hórskim hotelom a telewizijnej wěžu. Za wurjadny twar bu architekt Karel Hubáček wysoko počesćeny. Tuchwilu so město Liberec prócuje, twar přez UNESCO jako architekturnu wosebitosć zapisać dać.
Na swjedźeń składnostnje 15 lět nošerstwa Serbskeho šulskeho towarstwa bě minjeny pjatk Malešanska pěstowarnja „K wódnemu mužej“ přeprosyła.
Malešecy (SN/CoR). „Ze mnu a z wosom dalšimi dźěćimi je so tule wšitko započało“, dopomni absolwentka Budyskeho Serbskeho gymnazija Anna-Lisa Ederec, hosći w połnym swjedźenskim stanje na započatk projekta Witaj w Malešecach. „A nětko nas hižo njerozumiće“, hólčec mysličku skulojći, wuwabjejo tak wutrobne smjeće přitomnych. Swoje kmanosće w serbšćinje pokaza po tymle zawodźe 46 dźěći Malešanskeje pěstowarnje ze spěwnym programom.


text:
Jesteś tutaj: Strona główna Archiwum Aktualności V Międzyszkolny Konkurs Recytacji w Gwarze Śląskiej
Przypominamy, że nasz arcymistrz w gwarze śląskiej, czyli Daniel Majowski w tym roku szkolnym kończy swoją karierę recytatorską w kategorii szkół podstawowych. Będziemy z wielkim zainteresowaniem śledzić dalsze losy Daniela! Cieszymy się, iż ma godnego następcę w klasie I – Dawida Pietrzyka – starsi uczniowie zapewne pamiętają starszego brata – Kamila, który również osiągał ogromne sukcesy w konkursach gwarowych, m.in. w 2010 roku w II Międzyszkolnym Konkursie Gwary Śląskiej w Chorzowie zajął I miejsce. Rodzinne tradycje godne naśladowania!
Dla osób zainteresowanych gwarą śląską zamieszczamy teksty, które recytowali chłopcy, ciekawe, czy wszystko zrozumiecie? Czekamy na Wasze komentarze!
„Juzaś ta szkoła!”
Cisna te koło, cisna i tak sie myśla – hned pyndziałek, rod niyrod juzaś musza kulać sie do szkoły!
Ino piyrszy dziyń w tyj budzie boł fajnisty bez to, ażech dostoł srogo tyta naprykowano maszkytami. Moj bracik Kamil chcioł mi te maszkyty sfutrować, ale jo sie niy doł i żech je bez cołki miesionc wachowoł. A wiycie, łon niy może jeść bombonow, bo jest spaśny i na gymbie fest paplaty. Jo wom niy godom gupot ino rojno prowda. Dyć tyn pieroński gizd sam siedzi – Kamil pokoż sie! No ja!
Niyskorzi niy boło nic lepi. Nasza rechtorka durch po nos rycy i ciepie taake machy. Mo tako pelcowo westa, nosi wielgie tasie abo epy ze nylonu, ale co do nich wrażo – niy wiym. Istny cudok, jest chudo – ja, tako licho boroczka. Roz na miesionc jest do nos dobro i wtynczos łosprawio jak to piyrwyj bajtle nosiyli do szkoły jedyn ślabikorz, tabulka ze rysikiem i fertig. A terozki …
Durch nauka i nauka. Wiela sie czowiek nakryklo, nim sie nauczy pisanio. Istno komedyjo! A rachowanie – jo tego niy poradza spokopić. Dejcie pozor – wiela jest piytnoście myszow potajlować bez trzi koty? Po mojymu miarkuja aże tyla wiela kot poradzi łoroz sfutrować. I wiycie co mi moja rechtorka pedziała?
- Pietrzyk, tyś je richtig yjzel, jo bez ciebie dostana hercklekotow!
Cisna te koło, cisna i tak sie myśla – skirz czego jo się mom tak mordować, targać ta pukeltasza, miech na papucie, biksa na śniodanie. Jo sie do zreformowany szkoły niy nadowom, bez to dzisioj ida na baja! A łod łojcow zoł wi zoł mom nachytane.
„Chopy som z Marsa, a baby … szkoda godać!”
Mianuja się Daniel Majowski, miyszkom w Piekarach Ślonskich, mom trzinoście lot i terozki kończa szkoła podstawowo, beztoż widzymy sie tukej łostatni roz. Łońskiego roku, gynał w tyj izbie, łosprawiołech wom ło szportach, kere familijo kozała mi uprawiać, dwa roki nazod ło odchudzaniu i cholestyrolu, a latoś wom połosprawiom ło… szkoda godać, jo mom richtig ciynżki żywot. Miarkuja, aże juzaś mojyj familiji cosik niy gro, dycki łażom a labiydzom, fukajom a fukajom, bezmało zacznom mie szterować. Dugo niy trza boło czekać! Łoroz starka mi godajom:
- Synek, ty mosz anong, ino tyn komputer i komputer. Bez te gupie graczki dostanies cosik do gowy. Cołki dziyń siedzis a siedzis na tym zicu i badosz w tyn ekran – istny gupielok. Basok ci rośnie, hned galoty na rzici zacznom pynkać, bo jom mosz jak szaflik (jo nic niy widza!) a knefli we cwitrze niy poradzisz zapionć. Pogrej się w bala lebo weź jakoś gryfno dziołszka i pociśnij na szpacyr.
Gryfno dziołszka? Kaj omka w mojyj klasie widzieli gryfne dziołszki? Po prowdzie som ino sztyry i bezmała same dziwoki. No ale jak mus to mus, biera się za ta robota, przeca jo niy je żodyn mazok ino galanty synek, no niy!?
Piyrszo to Agata – istny cudok, niy aże boła brzidokiym, cołkiem szwarno frelka, ale chuderlok i taki mały cwerg, a słabe to jak cwist. Nic nigdy niy godo, ino się dziwuje. Wzionech na tyn szpacyr tytka naprykowano maszkytami i padom – Chces amoloka? – Chichro sie. – Chces anyżka? – Chichro sie. – Chces bombon szekuladowy? – Chichro sie. Nerwy mie bierom, dyć dotrwołech do końca. Istno komedyjo.
Drugo to Ola – akuratno, robotno, szanobliwo, szporobliwo – cołki ślabikorz by szło wymiynić, do mie kapka podobno, z dwa cetnory woży. Choby moja omka, ino sześdziesiont lot nazod. Wysztiglowołech się na tyn szpacyr, nawet mom ancug i binder, wyprane zoki. Idymy, łoroz godo mi tak – Niy chca mieć ajncli, niy byda żyć na kryja, moj chop mo być cysty i robotny, musi mieć fest srogi geltag. Świynty Antoniczku! Jo niy chca mieć taki baby! Wartko żech uciykł.
Trzecio to Kornelia – fajniste mo miano, no niy? Łokropno rajcula, gymba jyj sie niy zawiyro, durch fandzoli. A skoko, a loto. Gryfno szcziga, łocka corne kieby wągliki, gymbula szykowno. Idymy. Kukom na nia i godom – Dej dzióbka! Łostała paf. Ciepła krziwo macha i łoroz kajsik pogzuła. – Poczkej, zaroz cie chyca i dosz mi dzióbka! Dostołech, ale fanga w kichol. Jak mie praskła, aże mi dych chycioło. Darymny futer z takiymi zolytami.
Po połedniu padom starce – Dejcie mi pokoj z tymi dziołchami abo dostana cosik do gowy. Łod tych waszych zolytow jużech je cały bamontny. I wiycie co? Chopy som z Marsa, ale baby, szkoda godać … to cyste ufoki! Beztoż wartko patrza sie stracić, biera sie za nauka. Barzi się werci sztudirować niżli zolycić – toć chymijo, rachunki a fizika to niy szpas! A jo się nadowom na dochtora, baumajstra abo dyrechtora, no niy?


text: Delni Wujězd (JoS/SN). Z wosebitym piknikom w hrodowym parku su minjenu njedźelu w Delnim Wujězdźe kedźbnosć zjawnosće za kulturne pomniki we wsy zbudźili. Nastorčiło bě tele zarjadowanje spěchowanske towarstwo Zemjanstwowy pedagogium Dannenbergowy dom. Kaž Karsten Kunaschk jako hrabja Friedrich Caspar von Gersdorf wopytowarjam rozprawješe, chcedźa so wosebje wo hród z parkom, zemjanstwowy pedagogium a ewangelsku cyrkej starać. Tu drje njetrjebaja so saněrować, wona słuša cyrkwi. Boži dom pak je wobstatk kulturneho ansambla wsy.


text:
Wobydlerska iniciatiwa a towarstwo trajnu wustajeńcu wotewrěłoj
Delni Wujězd (AK/SN). Serbska rěč, kultura a stawizny maja w Delnim Wujězdźe zaso widźomne a wšědny dźeń prezentne być kaž tež hordosć na korjenje wsy budźić. To je zaměr trajneje wustajeńcy „Serbske žiwjenje w Delnim Wujězdźe a wokolinje“. Wobydlerska iniciatiwa a towarstwo Zahrodka stej přehladku minjeny pjatk wotewrěłoj. Na 13 taflach předstajeja tam wosobiny, cyrkwinske žiwjenje, rěč, kubłanišća a dalše temy. „Za nas je wustajeńca spočatk dołheho puća“ podšmórny předsyda towarstwa a wjesny předstejićer Frank Knobloch.


text:
Na posiónku pisane: Wogi ze Żuruli
po 28.6.2021Michoł
Kroczómy wroz z Dankóm ku nizkij drzewiónce przicapniyntej przi lesie za Filipkóm. Mrużymy przi tym oczy, bo nóm óny jeszcze nie prziwykły na tyn posiónkowy blask po tym, co my wyszli z ciynistego koryta potóczka.
Dzisio tu żodnego nima, ale zeszły pyndziałek tu oto z tego okna tyrczały wietrzóne zogłówki i pierziny. Z kumina sie unosił lehki dymek, na znak tego, że już sie warzi obiod dlo chłopów, co kónsek niżyj ścinali w lesie smreki, kierym wyrszczki pozusychały, czyli sie łoszepieliły, jako to nazwała pani Kantorowa – gaździna tu na Żuruli.
Od swoigo ziyncia już óna wiedziała, że sie tu za nimi stawiym. Usadziła mnie na ławie na przilepku przed chałpóm i prziniósła ukozać cały swój tutejszy archiw, czyli małóm czornóm handtaszke, z kierej pozwycióngała stary kancynoł, pore malutkich fotek swoich starzików i tatów, co też tu na Żuruli gazdowali, i stusek dokumyntów, przeważnie pozwolyń kansi z piyndziesióntych roków na dómowóm zabijaczke prosioka abo potwierdzyń o oddowaniu wyznaczónych ilości masła i wajec w ramach obowiónzkowych kóntyngentów. To masło sie oddowało zamiast mlyka, bo Żurula była za daleko od cesty, kaj jeździł mlyczorz, i tóż trzeba było mlyko nejprzód wirować na wirówce, ze śmietónki potym w drzewianej maśniczce stłóc masło, a na kóniec go oddować do sklepu na Kolybiskach. Pola i posiónków tu było przi chałpie szejść jochów. Joch czy inaczyj mórg to była powierzchnia, kieróm był zdolny zorać jedyn parobek z jednym kóniym od rana do wieczora. Austryjacki urzyndowy joch mioł powierzchniym 0,5755 hektara, czyli tym samym tu, na Żuruli, było cosi kole trzech i pół hektara pola. Sadzili tu ziymnioki, sioli pszynice i owies, chowali prosioka, kury, pore owiec, byczka abo jałówke i dwie krowy – na ostatek strokatóm Fazole i całóm czyrwónóm Jagode. Ty krowy musiały nie jyny mlyko dować, ale aji pole obrobić. Jeszcze by sie tu snodzi miało kansi dać nóść jarmice, kieróm sie im nakłodało na karki, coby mógły cióngnyć płóg, liniorz na ziymnioki abo aji wóz. Jak było kiery rok na Żuruli mało siana, to se go krowy musiały prziwiyźć aż z Barłoga, kiery leży miyndzy Soszowym i Cieślarym po drugij strónie doliny. Jeździło sie tam przez grónie, naokoło popod Stożek, czyli jakich piynć kilometrów w jednóm stróne. Ku jesiyni sie też z krowami zjyżdżało na dół na Kolybiska po mónke, szrót dlo prosioka, kapuste, kiero sie tu na Żuruli nie chciała urodzić, czy po inszy towar na zime.
Potym mnie pani Milka okludziła po chałpie, kiero była przi jednym aji stodołóm i chlywym. W zadnij izbie, co kiejsi słóżyła jako kuchyń, stoi stary prosty piec, oblepióny glinóm, nabiylóny, z małym piekarszczokym i blachóm niziutko nad ziymióm. Przi warzyniu sie ku tej blasze naisto było trzeba fest zgibać, ale miało to aji swoje wygody. W zimie sie na ni w wielkim dwacecilitrowym garcu rozpuszczało śniyg, coby tak zyskać wode, kieróm trzeba było głównie na pojyni krów. I tóż tyn garniec z tym śniegym nie trzeba potym było tak wysoko dźwigać. Inaczyj tu na Żurule sie kiejsi wode nosiło z dołu. Jak było mokro, to sie chodziło oto jyny kónsek Pod Jawor, ale za sucha sie trzeba było po nióm spuszczać na drugóm stróne do Głymbokij Doliny. Na noszyni wody sie używało wogi, kiere do dzisio wiszóm na ścianie w tej czynści chałpy, co kiejsi słóżyła jako stodoła. Sóm óny wystrugane z drzewa tak, coby dobrze pasowały na ramióna człowieka i coby sie woga wody czym jak nejwiyncyj na nich rozłożyła. Na kóńcach ty wogi majóm krótki lańcuszki zakóńczóne drzewianymi kluczkami, na kiere sie zawiesiło uszy od wiader z wodóm. Wiela ludzkigo potu musiało wsiónknyć do tego kónska drzewa, coby sie udziyrżoł żywot na gróniu?! W lecie sie po wode chodziło jeszcze dobrze, a krowy też se same zeszły napoić. Nejgorsze to bylo ale w zimie za gołomrozio. Wtedy sie krów do Głymbokij Doliny już nie puszczało, bo by sie tam óny mógły rozrazić i po wode chodzili ludzie. Wiela razy już jyny kónszczyczek od chałpy człowiek uklejznył, spadnył, woda sie z wiader wyloła i trzeba było iść na dół jeszcze roz. W miydzyczasie wyloto woda namarzła i chodniczek sie stoł jeszcze bardziyj klejski.
W roku 1964 tu na Żurule przikludzili elektryke, kiero ulżyła aji ludzióm aji Fazoli z Jagodóm. Już tu potym był wratek, kierym sie orało, wycióngało gnój na pole czy strómy z lasa. Potym tu nad chałpóm wykopali aji studnie w miejscu, kiere im ukozoł próntkorz Wojnar z dziedziny. Zdalo sie, że woda bydzie jakich 5-6 metrów głymboko, ale na kóniec trzeba bylo kopać metrów dwanost. Ale woda je. Człowiek sie ponikiedy musi pieknie nadrzić, coby se kapke ulżył.
Pani Milka mi jeszcze pozopowiadała, jako sie tu na Filipce kiere miejsca nazywały. Kaj bylo do Przechoda, kaj do Grapy, pod Smreki, do Fojta, do Szopy, do Małej Byrtuski, na Uchytówke czy na Pindorke po nowsiańskij strónie. Że tyn parów, kierym my tu przed chwilóm wyszli, sie nazywo Maciejów, to już mi kiejsi powiadoł Widynka od Widynki, ale od pani Milki żech sie dowiedzioł, jako ta nazwa powstała. Przi wielkich deszczach czy powodziach Maciejowym rwie woda i snodzi przi jednej z takich powodzi sie furmanowi, kiery sie Maciej nazywoł, spłoszył kóń i slecieli aji z wozym do tej snozy i utopili sie tam.
My sie ale Maciejowym wracać nie bedym. Chciołbych sie spuścić do Głymbokij Doliny, cobych widzioł jak daleko tu tóm wode nosili. Z poczóntku je jeszcze znać pomiyndzy starymi strómami chodniczek na dół, kónsek niżyj już sie ale przeciskómy przez młody gónszcz. Chodniczek buczkami zarosnył. Już jyny ty stare drzewiane wogi na Żuruli zostały na pamióntke tych starych czasów ludzkij utropy.


text:
W tutej kolumnje powěda šěsć redakciji SN znatych mjezynarodnych awtorow, wotměnjacy so pod pseudonymom „prof. Wink“, jónu wob měsac wo swojich nazhonjenjach a dožiwjenjach we wobłuku zetkanja kulturow, identitow, rěčow a narodnych mjeńšin.
Jedna z avatarow prof. Winka bu wot swojich nowych přećelow na silwestersku fetu přeprošena. Po witanju noweho lěta ze wšěmi k tomu słušacymi dobrymi přećemi započachu sej dopomnjenki na dźěćatstwo wuměnjeć. Nowi přećeljo prof. Winka su wšitcy multinacionalni, wjacerěčni, derje kubłani a su daloko po puću byli. Mějachu tuž zajimawe stawizny powědać wo swojim kubłanju, wo dźěle a bydlenju we wšelakorych krajach a wo wužadanjach, kotrež mějachu zmištrować. Skónčnje bě prof. Wink na rjedźe. Rozhladujo so wona pytny, kak tamni wćipni a połni wočakowanjow na nju hladaja. Tak započa wona powědać:
W žłobje jeho rukow
za Franca
Přeprěčiš-li za rudnohórskim Oberwiesenthalom mjezu do směra na Karlovy Vary a jědźeš-li dale přez Boží Dar a Jáchymov, sy spěšnje w Ostrovje, domiznje Jana Breindla. Přez swoje wobšěrne wuwučowanske a hudźbne aktiwity je 40lětny w serbskich kruhach mjeztym dosć derje znaty a rady widźany. Za pochadom jeho swójbneho mjena prašany wón měni, zo pochadźachu prjedownicy nana z awstriskich kónčin a přesydlichu so do Prěnjeje swětoweje wójny do Sudetskeje. Tak wotrosće wón w čěskej swójbje. Zwotkel pak ma tajke wobšěrne znajomosće němčiny? Breindl chodźeše lěto w Schwarzenbergu na gymnazij, kiž je tež za šulerjow z Čěskeje přistupny.
Studij w Čěskej a dźěło we wukraju
Dźiwadźelnica Majka Kowarjec je 28. nowembra 75. narodniny swjećiła. Dale aktiwna hrajerka słuša k najprofilowanišim wuměłčam minjenych lětdźesatkow, a to nic jenož na jewišću, ale tež na tójšto dalšich polach.
Talent je snano najwažniša kajkosć, kotruž na jewišću na kóždy pad trjebaš. Zabyć pak njesměli, zo je dźiwadźelenje stajnje tež rjemjesło. A k tomu bjezdwěla słuša, wuběrnu artikulaciju sej přiswojić. Majku Kowarjec přeco rozumiš, hač wona rjeji abo šepta, hač w emocionalnym wokomiku abo w najwjetšej euforiji, hač w serbšćinje abo w němčinje. A jeli jej tola raz słowo na jazyku wjaznje, dosaha často mała gesta, zo by přihladowar spóznał, što runje mysli.
Pod nadpismom „Z kameru po Łužicy a do swěta won“ wěnuje so w seriji Serbskich Nowin dr. Toni Bruk stawiznam serbskeho filma. Mjez druhim rozprawja wón w swojich wuwjedźenjach wo wosebitosćach a njewšědnosćach před a za kameru kaž tež wo wuwiću serbskeho filma hač do přitomnosće.
Lětsa w decembru spominamy na 250ćiny jednoho z najwažnišich zastupjerjow tak mjenowaneje Wienskeje klasiki, wuznamneho hudźbnika Ludwiga van Beethovena. Jeho tworjenje měješe wusahowacy wliw na dźěło pozdźišich generacijow komponistow a docyła na stawizny europskeje hudźby po nim. To płaći powšitkownje na te abo tamne wašnje tež za wuwiće wjacorych serbskich komponistow zašłosće a přitomnosće, kotřiž su so rozdźělnje intensiwnje z fenomenom Beethoven rozestajeli.
W tutej kolumnje powědaja štyrjo redakciji SN znaći mjezynarodni awtorojo, wotměnjacy so pod pseudonymom „prof. Wink“, jónu wob měsac wo swojich nazhonjenjach a dožiwjenjach we wobłuku zetkanja kulturow, identitow, rěčow a narodnych mjeńšin.
Jako bě prof. Wink dźěćo, a tomu hišće tak dołho njeje – wosebje z wida wěčnosće –, je so wón hód jara bojał. Wězo so na nje wjeseleše. Wězo na dary mysleše, na hodowny štom, na dźěda a wowku, na ćety a kuzenkow, kotrychž zetka. To so jemu spodobaše. Zdobom pak měješe strach. Strach, kotryž bě bohužel cyle woprawnjeny.
Po wuspěšnym slědźenju wot lěta 1992 do 1995 a wot 2000 hač do dźensnišeho w Budyskim Serbskim instituće poda so jeho wědomostna sobudźěłaćerka Trudla Malinkowa kónc nowembra na wuměnk. Alfons Wićaz je so z njej rozmołwjał.
Njebudźe Wam ćežko po wuspěšnym slědźenju so ze Serbskim institutom rozžohnować?
T. Malinkowa: Cyle jednora kročel to za mnje njeje, wšako sym jara rady w instituće dźěłała. Budu slědźersku atmosferu a wuměnu z kolegami parować. Dźiwam so, kak spěšnje su so lěta minyli.
Po studiju stomatologije sće jako zubna lěkarka dźěłała, na ewangelskeho duchowneho so wudała a pjeć dźěći porodźiła. Što je Was pohnuło so spočatk 1990tych lět wěnować přeslědźenju serbskich stawiznow a wupućowanja Serbow do zamórskich krajow?
Pod nadpismom „Z kameru po Łužicy a do swěta won“ wěnuje so w nowej seriji Serbskich Nowin dr. Toni Bruk stawiznam serbskeho filma. Mjez druhim rozprawja wón w swojich wuwjedźenjach wo wosebitosćach a njewšědnosćach před a za kameru kaž tež wo wuwiću serbskeho filma hač do přitomnosće.
1984, takrjec w pjatym lěće wobstaća Serbskeje filmoweje skupiny (SFS), smy so wěnowali přihotam 1. hrajneho krótkofilma po powědančku Bena Budarja „Da sym ja ta poslednja“, štož bě pospyt, reflektować žiwjenje katolskeje Serbowki.
„Rjek“ filma je młody Serb, kiž měsac wob měsac zběra Domowinske přinoški – a tak zetka raz wob měsac tež protagonistku, za kotruž je młodźenc hižo wjele lět jenički wopytowar (Serbski titul filma WOPYT a němski UNRUHE). Při mjenowanym wopyće stara Serbowka jemu cyłu swoju wutrobu wusypa a njerjadowane epizody ze swojeho žiwjenja monologisce deklamuje – a wón rady na nju słucha ...


text:
Hajder, Mirosław ; Marek Bolanowski
Artykuł z : Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Sectio AI, Informatica, Vol. 5 (2006), s. 333-342
Wydaw. Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej (Lublin)
Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio AI, Informatica. Vol. 5 (2006)
Biblioteka Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej
Mar 26, 2015
Mar 26, 2015
10
10
http://bc.umcs.pl/publication/20465
Hajder, Mirosław Dymora, Paweł Bolanowski, Marek Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej (Lublin)
Hajder, Mirosław Bolanowski, Marek Paszkiewicz, Andrzej Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej (Lublin)
Hajder, Mirosław Mazurek, Mirosław Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej (Lublin)
Hajder, Mirosław Paszkiewicz, Andrzej Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej (Lublin)
Hajder, Mirosław Dymora, Paweł Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej (Lublin)
Hajder, Mirosław Dymora, Paweł Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej (Lublin)
Bolanowski, Marek Paszkiewicz, Andrzej Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej (Lublin)
Bolanowski, Marek Paszkiewicz, Andrzej Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej (Lublin)


text:
Santiago de Compostela
Santiago de Compostela (galicyjsko wymowa: [saŋtiˈaɣo ðe komposˈtɛla], szpanelsko wymowa: [sanˈtjaɣo ðe komposˈtela]) – mjasto we půłnocno-zachodńij Szpańije, we prowincyje A Coruña, stolica regjůnu Galicyjo. Mjasto rozlygowane uůn. 35 km uod Atlantyckigo Uoceanu. Je sam mocka zabytkůw růmańskigo kůnsztu, a stare mjasto je wszkryflane we Lista Śwjatowygo Dźedźictwa UNESCO. 24 lipca 2013 we byzirku Santiago de Compostela bůła banowo katasztrofa we kerej (wedle informacyje szpańelskij władzy) umrziło 78 perzůnůw.


text:
Podstupim (SN/at). „Jasny signal, na politiku, kaž tež do towaršnosće“ mjenowaše Petra Rosenberg, předsydka krajneho zwjazka Němskich Sintow a Romow Berlin-Braniborska, wudospołnjenje artikla 7a braniborskeje wustawy do wothłosowanja minjeny štwórtk w Krajnym sejmje Braniborskeje.
Požadana změna je zeskutkownjena. Braniborska je po Schleswigsko-Holsteinskej druhi zwjazkowy kraj, kotryž je bój přećiwo anticyganizmej do krajneje wustawy zapisała. Jenož někotre hodźiny pozdźišo je krajny sejm dźesaćdypkowu wobsahowu směrnicu jako jězbny plan za zwoprawdźenje noweho statneho cila schwalił. Rezoluciju z titlom „Braniborska je winowata – anticyganizmej konsekwentnje zadźěwać“ běchu frakcije SPD, CDU, Zwjazka 90/Zelenych, Lěwicy a BVB/Swobodnych wolerjow zapodali. To je reakcija na wotmołwu krajneho knježerstwa na wulke naprašowanje Lěwicy za konkluzijemi na wuslědki „Njewotwisneje komisije anticyganizm“ Zwjazka.
Wosrjedź nocy su cyrkwinske zwony w Nordhornje něhdźe 45 mjeńšinow zwonili a wulku njewěstosć wuwabili. Wjacori ludźo zawołachu wčera w nocy policiju a so za přičinu zwonjenja wobhonichu. Jedyn ze zawołarjow wuchadźeše samo z toho, zo je wójna wudyriła. Mjeztym wuchadźa policija z toho, zo bě zwonjenje techniski zmylk. Tež z běrowa tamnišeje ewangelskeje wosady wopodstatnichu, zo njebě nócne zwonjenje wotpohlad. Zwóńk chce dźensa za zmylkom pytać, tak zo je přichodny nócny měr zaručeny.
Před wočomaj policije je sej napity šofer nakładneho awta wusnył. Poprawom chcyše 66lětny na parkowanišću Donautal-wuchod w Delnjej Bayerskej trochu wotpočnyć. Město toho pak je přehłuboko do škleńcy hladał. Zastojnicy lepichu šofera wčera wječor na parkowanišću a jemu kluče jězdźidła wotewzachu.
Sjewjerodonjeck (dpa/SN). Štyri měsacy po wudyrjenju wójny je Ukraina swojim wojakam přikazała, město Sjewjerodonjeck, wo kotrež su minjene tydźenje zasakle wojowali, wopušćić. Sjewjerodonjeck bě dotal jedne z poslednich kónčin Luhanska, kiž ruske jednotki hišće wobsadźili njeběchu. „Nima zmysła, w rozbitych stejnišćach hišće dlěje wutrać“, rjekny guwerner kónčiny Serhij Hajdaj. Wojacy měli nowe pozicije zabrać, a wottam přećiwo ruskim nadpadnikam wojować.
Liči z dale a wyšimi płaćiznami
Berlin (dpa/SN). Zwjazkowy minister za zežiwjenje Cem Özdemir wočakuje dale přiběrace płaćizny žiwidłow a wita tohodla naprawy na dobro přetrjebarjow. Nowinarjam wón rjekny, zo nima wjeršk płaćiznow za žiwidła hišće za docpěty. Tójšto producentow dyrbi wjace za energiju wudać a tuž swoje płaćizny zwyša. Wotstronjenje nadhódnotneho dawka na sad a zeleninu by wón witał, nima pak tole w koaliciji za přesadźujomne.
Žadaja sej dawk wot koncernow
Berlin (SN/at). Parlamentowe koło „Mjeńšiny“ su zapósłanče a zapósłancy frakcijow SPD, CDU/CSU, FDP, Lěwicy a Zwjazka 90/Zelenych předwčerawšim w Berlinje wutworili. „To je wulki krok za widźomnosć štyrjoch awtochtonych mjeńšin w Němskim zwjazkowym sejmje“, zwěsći zapósłanc Južnoschleswigskeho wolerskeho zwjazka Stefan Seidler, kotryž je nowy gremij z kolegowku Denise Loop (Zeleni) nastorčił. Zajimy Frizow, Danow, Serbow a Sintow a Romow kaž tež mjeńšiny same so z tym bóle do wida parlamentoweho skutkowanja a zjawnosće dóstanu. Seidler je sej wěsty, zo „jim na temach pobrachować njebudźe. Mamy njejenake wobchadźenje wotpowědnych krajnych knježerstwow z mjeńšinami, iniciatiwu Minority SafePack a kongres Federalistiskeje unije europskich narodnosćow 29./30. septembra w Berlinje rozjimać.“ Runje tak pyta nowe parlamentowe koło wuměnu ze społnomócnjenym zwjazkoweho knježerstwa přećiwo anticyganizmej, dr. Mehmetom Daimagülerom, a ze społnomócnjenej za prašenja wusydlencow a narodnych mjeńšin, Natalie Pawlik.
Brüssel (dpa/SN). Wot Ruskeje nadpadnjena Ukraina a mały susodny kraj Moldawska stej nětko oficialnje kandidataj za přistup do EU. Tole su zwjazkowy kancler Olaf Scholz (SPD) a 26 statnych a knježerstwowych šefow Europskeje unije na swojim wjeršku w Brüsselu wčera wječor wobzamknyli. Bosniska-Hercegowina a Georgiska móhłoj sćěhować, ručež byštej wěste reformy spjelniłoj.
Prezident Rady EU Charles Michel a ukrainski prezident Wolodymyr Zelenskyj rěčeštaj wo „historiskim wokomiku“. Zelenskyja běchu po rozsudźe originalnje přišaltowali.
Francoski prezident Emmanuel Macron mjenowaše rozsud „politisku gestu“. Kancler Scholz pisaše na twitteru: „27 króć haj. Na dobre zhromadne dźěło w europskej swójbje.“
Prezidentka komisije EU Ursula von der Leyen mjenowaše rozsud EU znamjo nadźije za Ukrainu, Moldawsku a Georgisku. „Dźensa je dobry dźeń za Europu. Sym přeswědčena, zo dźensniši rozsud nas wšitkich sylni“, wona rjekny.
Bój přećiwo antisemitizmej a anticyganizmej, spěchowanje židowskeje kultury a přećelstwo k Pólskej je Krajny sejm Braniborskeje wčera jako statne cile do krajneje wustawy zapisał. Zapřijatej buštej nimo toho škit a spěchowanje delnjoněmčiny. Rěč wustawy bu nastupajo splah neutralnje přiměrjena. Město wo Serbowkach a Serbach je w artiklu 25 rěč wo „přisłušacych serbskeho ludu“.
Podstupim (SN/at). Krajny sejm Braniborskeje je wčera změnu krajneje wustawy z trěbnej wjetšinu dweju třećinow – 59 hłosow – wobzamknył. Frakcije SPD, CDU, Zelenych a opoziciskeje Lěwicy hłosowachu za to, frakcija AfD přećiwo změnam, frakcija BVB/Swobodni wolerjo a žanej frakciji njepřisłušacy łužiski zapósłanc Ingo Senftleben so hłosa wzdachu.
W srjedźišću wčerawšeho třećeho čitanja steješe rozestajenje nastupajo wotpohladane noworjadowanje k wiceprezidentam krajneho sejma. Frakcija AfD twjerdźeše, zo měri so krok přećiwo njej.
Wurosćeneho morža (Walroß) su na pólskim pobrjohu Baltiskeho morja wuhladali. Pućowar je zwěrjo na wosamoćenym brjoze njedaloko wsy Mielno widźał a fotografował. Fachowcy su sej wěsći, zo jedna so wo samsne zwěrjo, kotrež su před něšto dnjemi na Rujanach wuhladali. Zo njebychu turistow přiwabili, dokładne městno zwěrjeća njemjenuja. Na Rujanach bě wjele turistow přišło.
Hórske chaty wokoło Garmisch-Partenkirchena su přichodne dny wobsadźene – wot zastojnikow zwjazkoweje policije, kotřiž su w zwisku z wjerškowym zetkanjom G7 na hrodźe Elmau zasadźeni. Najwyša chata Němskeho Alpoweho towarstwa steji 2 366 metrow wysoko a leži nad dołom, w kotrymž je městnosć konferency. Wot hórskeje chaty hač k hrodej trjebaja pućowarjo, a tež policisća, něhdźe pjeć hodźin pěši.