text:
▶ Dźěćace spěwy online
Na iniciatiwu Lydije Maćijoweje je nastała internetna strona ze serbskimi dźěćacymi spěwami (www.sorbische-kinderlieder.de). Jednotliwe pěsnički su po temach a rubrikach rjadowane, teksty a noty hodźa so downloadować. Strona, kotraž je za staršich, pěstowarnje a šule myslena, so běžnje aktualizuje a rozšěrja a je wuslědk wubědźowanja »Čiń sobu«.
▶ Rozmołwa wo hrě z rěču
Pod hesłom #weiterlesen zarjaduja Měšćanske biblioteki w Drježdźanach digitalny format z čitanjemi a rozmołwami awtorow, nakładnikow a knihikupcow, kotrež su tež na YouTube přistupne. Mjez nimi staj Róža Domašcyna a Volker Sielaff. Wonaj rěčitaj w 16. wusyłanju serije wo swojich publikacijach a kotru rólu hra z rěču při basnjenju hraje.Nowa nasćěnowa protyka »Łužica – Łužyca – Lausitz 2022«▶ »Łužica 2022« wušła
W Ludowym nakładnistwje Domowina je w meji nasćěnowa protyka »Łužica – Łužyca – Lausitz« na lěto 2022 w nowym formaće wušła. Spodobne motiwy z Delnjeje, srjedźneje a Hornjeje Łužicy je za dwutydźenski kalender znaty fotograf Maćij Bulank zapopadnył.
▶ Filmowa premjera online
Składnostnje prěnjeho digitalneho foruma Serbskich Nowin dnja 8. apryla bě online-premjera krótkofilma »Sorbenkind« Lipšćanskeje režiserki Patricije Kaube, na kotrejž je so wjace hač 300 ludźi wobdźěliło. Film bu loni w decembrje we Wotrowje a wokolinje nahrawany.
▶ RBB póbitujo serbsku app
Dnja 17. apryla jo RBB nowu serbsku app startowało, źož staja wšykne serbske póbitowanja sćelaka – serbske rozgłosowe wusćełanje a teke telewizijny magacin Łužyca – k dispoziciji. App jo dermotna a póbitujo se w app-storach pód »rbb serbski«.
▶ Serbski awtor w antologiji
W Berlinskim Nakładnistwje při parku (Verlag am Park) je pod titlom »Spjacy psy VII« (Schlafende Hunde VII) antologija politiskeje lyriki wušła, kotruž je Thomas Bachmann wudał. Při tym rozestajeja so wšelacy awtorojo z načasnymi temami, kaž su to trapjenja, strachi a rozkory wokoło korony, zaničenje přirody a wobswěta abo wěnuja so stawizniskim podawkam a figuram. W njej z třomi twórbami zastupjeny je tež Benedikt Dyrlich. Knihu ilustrowała je z Kazachstana pochadźaca a dźensa w Lipsku bydlaca wuměłča Lena Inosemzewa.
▶ So wo domizniske myto požadać
Hač do 15. meje móža předewšěm čestnohamtsce skutkowacy swoje wudźěłki za slědźerske domizniske myto zapodać, kotrež je sakske ministerstwo za kultus w kooperaciji ze sakskim krajnym towarstwom Škit domizny znowa wupisało. Kiwaja myta w cyłkownej hódnoće 9.000 eurow. Při wubědźowanju steja temy kaž stawizny městow a wsow, regionow a kraja, kulturny kruh Serbow, ćěkanje a wuhnaće, migracija a mobilita, demokratija, měrliwa rewolucija, procesy transformacije, stawizny splahow kaž tež industrije a techniki, přiroda a wobswět, archeologija, wuměłske stawizny, ludowe wuměłstwo, ludowa narěč a wěda wo mjenach, wšědna kultura, swjedźenje a nałožki w srjedźišću. Dospołne wupisanje nańdu zajimcy pod www.bildung.sachsen.de/heimatpflege abo pod www.saechsischer-heimatschutz.de.
▶ Hudźbne dny zaso přestorčene
55. Wojerowske hudźbne swjedźenske dny, kotrež mějachu so wot 11. apryla do 2. meje wotměć, su zamołwići dla połoženja korony a z tym zwisowacych škitnych naprawow znowa wo lěto přestorčili. Zastupne lisćiki wostanu płaćiwe.
▶ Domowina Mikławša Joachima Wićaza spominała
▶ Dolnoserbska platforma online
Platforma Źěłanišća za serbske kubłańske wuwijanje Chóśebuz »ABC Sorbisch/Wendisch« jo wót kóńca januara online. Wóna jo myslona za wucabnikow a wucabnice a wopśimujo wucbny material za serbšćinu ako źěłowe łopjena, pokazki za wucabnikow, rěcne pomocy a terminologije, awdijoteksty, graśa a didaktiski material za gódnośenje wugbaśow. Ministaŕstwo za kubłanje, młoźinu a sport a Statny šulski amt Chóśebuz stej na projekśe wobźělonej byłej.
▶ Němska prozowa zběrka
Loni wuńdźe w Lipšćanskim nakładnistwje poetenladen prozowa zběrka »Doppelte Lebensführung«, wudata wot Kathriny Jira a Jörga Schiekeho, w kotrejž so zastupjeni awtorojo wobsahowje z pisanjom jako wobstajnym dźěłom rozestaja. W njej z tekstom zastupjeny je tež serbski spisowaćel a publicist Benedikt Dyrlich.
▶ Wupisanje kompozitoriskeho wubědźowanja »Kocor 2.0«
Towaršnosć za spěchowanje SLA pyta serbskich twórcow hudźby, kotřiž stworja runja Korli Awgutej Kocorej (1822–1904) nowu klasisku abo modernu hudźbu na teksty basnika Handrija Zejlerja (1804–1872). Wot wuměłskeho spěwa hač k serbskemu rapej je wšitko witane. Zajimcy njech sej twórbu Handrija Zejlerja wupytaja, ju rytmisce a harmonisce wobdźěłaja a noty napisaja. Zestawu za hudźbnikow – za chór a/abo solista, za kapału a/abo orchester – móža sami postajić. Wudźěłki »Kocor 2.0« maja so hač do 30.08.2021 pola Towaršnosće za spěchowanje Serbskeho ludoweho ansambla wotedać. Najlěpše twórby so mytuja a na wosebitym koncerće w jubilejnym lěće Kocora a Zejlerja předstaja.
▶ Mólby Fryca Latka do Serbskego muzeja
Serbski muzej w Chóśebuzu jo dostał w decembrje 2020 wósym dalšnych mólbow Fryca Latka, nejwuznamnjejšego dolnoserbskego mólarja 20. stolěśa. Wó nje procowało jo se Spěchowańske towaristwo Serbskego muzeja z jogo pśedsedaŕku Madlenu Norbergoweju, kenž jo wuspěšnje sponsorow dobyło a wšake pšosby stajiło. Nowo pśidobyte wobraze su wólejowe mólby na twardej papje, pokazujuce dolnołužyske krajiny.Madlena Norbergowa (lěwa) a Christina Kliemowa wót Serbskego muzeja z mólbu Latkego Foto: Jill-Francis Ketlicojc
▶ Archiwny zwjazk online
▶ Pomoc za kulturu
Bramborske ministaŕstwo za kulturu jo wózjawiło, až jo łoni wěcej ako 500.000 euro k dispoziciji stajiło za nuzne pady. Pjenjeze su za kulturne institucije, ako njejsu dotychměst wjele financielneje »korona-pomocy« dostali. Jadnaśćo městnow jo dostało pomoc z togo fonda, mjazy drugimi »Jazzwerkstatt Peitz« a »Club Bebel« w Chóśebuzu.
▶ Mały katechizm Warichiusa digitalizowany
Jedyn z najstaršich hornjoserbskich ćišćow Mały katechizm Warichiusa z lěta 1597, druhe wudaće najstaršeho hornjoserbskeho ćišća z lěta 1595, je nětko tež digitalnje přez Serbsku centralnu biblioteku přistupny. Digitalizat je so kónc nowembra w ramiku Sakskeho krajneho digitalizaciskeho programa dokónčił, w kotrymž buchu loni dohromady 40 ćišćow digitalizowanych.
▶ Muzikowy festiwal w Lublinje
Južo 30. raz jo se łoni w decembrje w pólskem Lublinje wótměł »Międzynarodowy Festiwal Muzyki Ludowej ›Mikołajki Folkowe‹«. Do zarědowanjow, na kótarychž su wustupili muzikowe kupki z Pólskeje a wukraja, jo słušała teke wědomnostna konferenca pód nadpismom »Folk-folklor-folkloryzm«. Dla wobgranicowanja w zwisku z korona-pandemiju su wustupy muzikowych kupkow a wědomnostne pśednoski se wótměli teke online. Konferencnej rěcy stej byłej pólšćina a engelšćina. Z referatoma dnja 12. decembra stej se wobźěliłej Justyna Michniuk a Werner Měškank z Chóśebuza. Michniuk, kótaraž wěcej ako jadnasćo lět slěźi w Górnej a Dolnej Łužycy, jo wopytała na zakłaźe historiskich póglědnicow a aktualnych brošurkow wó Błotach a Dolnej Łužycy wótegroniś na pšašanje, co jo awtentiski nałog a co skerjej zarědowane za turistow ze zaměrami komerca. Rěc a spiwanje Słowjanow we Wendlanźe w Dolnej Sakskej stej stojałej w srjejźišću pśednoska Měškanka. We njom jo referent spśeśiwił cesto zastupowanemu měnjenju, až jo rěc domorodnych Drjewjanarjow w 17./18. stolěśu póněcom wót samego wusnuła.
▶ Thomas Menzel na nimorjadneho profesora powołany
Slawist a priwatny docent dr. Thomas Menzel bu 30. oktobra wot prezidenta Oldenburgskeje Uniwersity Carla von Ossietzkeho, prof. dr. Pipera, na nimorjadneho profesora powołany. Wot 1995 bě rěčespytnik Thomas Menzel wědomostny sobudźěłaćer na wšelakich uniwersitach w němskorěčnym rumje, najprjedy w Oldenburgu, pozdźišo tež w Greifswaldźe a Regensburgu. W Freiburgu a we Wienje je rěčespytne profesury zastupował. Thomas Menzel (53) je slědźerske projekty k rěčnym změnam w morfologiji a syntaksy słowjanskich rěčow, k němskim požčonkam w pólšćinje a jeje dialektach a k rěčnemu kontaktej mjeńšinowych rěčow přewjedł. Poskića čitanja a seminary wo kulturnych stawiznach słowjanskich ludow, wo pólskej a ruskej gramatice a rěčnych stawiznach kaž tež wo słowjanskich mjeńšinowych rěčach, mjez druhim kašubšćinje, rusinšćinje a burgenlandskej chorwatšćinje. Thomas Menzel dźěła wot lěta 2016 w Serbskim instituće w Budyšinje we wotrjedźe za rěčespyt.Friedemann Böhme a Thomas Siegmund (wotprawa) składnostnje adwentneho nyšpora w Budyskej cyrkwi Našeje lubeje knjenje dnja 29. nowembra 2020 Foto: Hanka Šěnec
▶ Wupisanje kompozitoriskeho wubědźowanja »Kocor 2.0«
▶ Adwentna knižka Měrki Mětoweje
W němskim nakładnistwje Butze Verlag w Schleswigsko-Holsteinskej je adwentna knižka za dźěći wot Měrki Mětoweje wušła. Knižka z titulom »Fräulein Schmollbraten feiert Advent« słuša do čitanskeho rjada adwentnych knižkow nakładnistwa a funguje kaž adwentny kalender. Ze swojej stawiznu wokoło Liski měri so awtorka na čitarki a čitarjow wot 5 lět.
▶ Digitalizowanje zawostajenstwa Šwjele
Wot spočatka oktobra digitalizuje so w Serbskim instituće w Budyšinje zawostajenstwo Bogumiła Šwjele (1873–1948). Při tym so žórła z archiwa nadrobnje wopisaja, zo bychu so za dalše wužiwanje spřistupnili. Šwjela běše farar, rěčespytnik, publicist, spisowaćel, přełožowar a kulturny politikar w Delnjej Łužicy. Połdralětny nowy projekt instituta (hač do měrca 2022) financuje so wot Němskeje slědźerskeje zhromadnosće ze spěchowanskeho programa »Digitalizacija a spřistupnjenje«.
▶ Muzej zasej wótwórjony
Pó styri lěta trajucych twaŕskich źěłach jo Serbski muzej w Chóśebuzu wót 27. oktobra zasej wótwórjony. Pśi tom jo se nowa trajna wustajeńca pód mjenim »Tak dłujko ako serbstwo wobstoj« zarědowała, kótaraž pśedstaja we wósym tematiskich wobłukach žywjenje Serbow w Dolnej Łužycy. Ako wósebnu wustajeńcu pokazuju se pód titulom »Wuglědy – Perspektiven« fotografije Maika Lagodzkego.
▶ Dźěćaca antologija
Serbskej awtorce Monika Dyrlichowa a Dorothea Šołćina stej zastupjenej z powědančkomaj w serbisko-němskej antologiji »Dećja radost – Kinderfreude«, wušłej w Běłohrodźe 2020. Na nimale 500 stronach prezentuje Klub lubowarjow knihow »Majdan« stawiznički, bajki a basnje za dźěći, kotrež je dwurěčna spisowaćelka Dragica Matejić Schröder (*1948) wubrała a přełožiła – pak do němčiny, pak do serbišćiny. Teksty k temje dźěćatstwo napisachu 63 awtorkow a awtorow z wjacorych europskich krajow, wone su po předmjenach rjadowane a so w dodawku z nadrobnymi biografiskimi podaćemi wudospołnjeja.
▶ Fotowy festiwal w Zhorjelcu
Wot 10. septembra do 1. nowembra wotmě so 6. Zhorjelski fotowy festiwal »Schauplätze«, kotryž wěnowaše so lětsa urbanizowanju w nas wobdawacym swěće, w industriji, ratarstwje, towaršnosći a architekturje. Nimo wšelakich wustajeńcow, kotrež so zdźěla jenož digitalnje pokazowachu, přewjedźechu so tež akcije, hdźež so zajimcy wobdźěleć móžachu. Z wustajeńcomaj zastupjenaj běštaj mjez druhim Jürgen Maćij z wobrazami łužiskich brunicowych jamow a Thomas Kläber z fotami wjesneho žiwjenja pod titulom »Land. Leben«. K tutej temje, z kotrejž so wón mjeztym wjace hač połsta lět zaběra, je lětsa publikacija w LND wušła.
▶ Festiwal šesćiměstow
Na 3. hudźbnym festiwalu »Přińć a woteńć«, pod patronatom sakskeje ministerki za kulturu a turizm Barbary Klepsch (CDU) organizowaneho wot spěchowanskeho towarstwa samsneho mjena, wustupichu z młodźinskim wokalnym ansamblom Studnja, swingband Kula Bula a wirtuozku na tereminje Carolinu Eyckec tež serbscy wuměłcy. Nimo toho postarachu so wot 10. do 22. awgusta w Budyšinje, Kamjencu, Zhorjelcu, Žitawje a Lubiju kaž tež w Hrodźišću, Rychbachu, Wósporku a Warnoćicach mjez druhim Kai Schumacher, duwo OMG Schubert, Konstantin Dupelius, Jerzy Owczarc, Luise Enzian a skupina Tango Misterio wo najwšelakoriše zynki wot eksperimentelneje elektroniki přez folkloru hač k rejowanskej hudźbje. Dalše programowe dypki běchu na přikład reje, performance, »muzikaliski rozmołwny salon« a čitanje ze znatym čěskim spisowaćelom Jaroslavom Rudišom. Njewěsteje situacije w zwisku z koronapandemiju dla běchu zarjadowarjo paralelnje planowali, tak zo mějachu zajimcy prěni raz składnosć, festiwal z pomocu livestreama sćěhować.
▶ Prapremjerje w Podstupimje
Braniborske towarstwo Nowa hudźba je wot 20. do 24. awgusta jubilejny 20. swjedźeń »Intersonancy« wuhotowało. W kulturnym domje «Sans titre» kaž tež pod hołym njebjom po zwukowej čarje w Podstupimskim nutřkownym měsće prezentowachu mjezynarodni komponisća swoje najnowše twórby. Mjez druhim zaklinčachu tež prapremjerje Jana Cyža a Sebastiana Elikowskeho-Winklera kaž tež rědko hraty kruch Ulricha Pogody. Nimo koncertow – jedyn z wjerškow bě naročna rekapitulacija sławneho rumo-akustiskeho eksperimenta Alvina Luciera »I am sitting in a room« – wopřijimaše festiwalowy program diskusije, stawizniski sympozij kaž tež wuměłske dźěłarnički, kotrychž wuslědki chcedźa we wobłuku lětušeje »Choćebuskeje hudźbneje nazymy« předstajić.
› Serby w casu korona-krize
› Wuskutki korona-krizy na NSLDź
› Nowa generacija młodych serbskich hudźbnikow
› Wjelči wědomostnik Pawl Lipič
› Interview z Gabrielu Mariju Šmajdźinej
› Woglěd błośańskeje jsy Dešno
› Farar Jan Malink rozžohnowany
› Nowy zwón za texaski Serbin
› Měrliwa rewolucija w Serbach
▶ Spěchowańske myto Bogumiła Šwjele
W slědnem wudaśu Rozhlada rozpšawichmy wó pósćenju Maśicnych mytow. Smy pak zabyli na wuznamjenjoneju spěchowańskego myta Bogumiła Šwjele pokazaś. Z nim wuznamjeništej se Jennifer Kretschmar za źěło »Das Leben und Wirken Mato Kosyks in Deutschland und Amerika« a Fritz-Erich Schewelis za źěło »Šanse za WITAJ-góle w towarišnosći«.
▶ Mjezynarodny wuměłski projekt
»Czytelnia Szkicowników« rěka wuměłski projekt, kotryž wobhladuje skicy a skicowe knihi jako wažny dźěl wuměłstwa. K tomu su so wot 2015 wustajeńcy a akcije w Krakowje, Częstochowje, Lublinje, Zakopane, Opole a Rzeszówje přewjedli. Nětko pytataj iniciatoraj wuměłcow z Pólskeje, ze Słowakskeje, z Čěskeje a Łužicy, kotřiž bychu pod hesłom »Jedne lěto w žiwjenju« přez cyłe lěto 2021 skicy zhotowili. K tomu je 2022 wustajeńca w Krakowje planowana. Akcija ma tomu słužić mjezynarodne kontakty mjez wuměłcami nawjazać a wudźeržować. Zajimcy móža so pola Adama Rokowskeho (http://www.artpower.pl/adam-rokowski/a60/) abo Szymona Wiatra (https://szymonwiatr.pl/) přizjewić. Dalše informacije k wuměłskemu projektej nańdźeće tež pod https://www.facebook.com/CzytelniaSzkicownikow/.
▶ Kocorowy oratorij »Israelowa zrudoba a tróšt« wušoł
Njedawno wuńdźe w nakładnistwje »LUMIR« K. A. Kocorowy duchowny oratorij »Israelowa zrudoba a tróšt«. Z tym spřistupni »LUMIR« zajimowanej zjawnosći doskónčnje wšitke wulkotwórby komponista a załožićela serbskeje wuměłskeje hudźby. Za cyły čas NDR njebě so poradźiło ani jednu tutych twórbow, a byrnjež jenož jako faksimile, wozjewić.
▶ Wozrodźenje Hórnikoweje knihownje
Po tym zo bu najwjetša zběrka serbskeje a sorabistiskeje literatury zwonka Łužicy w Serbskim seminarje w Praze wot wulkeje wody 2002 ćežko wobškodźena, su so z pomocu spěchowanskich srědkow Swobodneho stata Sakskeje prěnje objekty restawrowali, mjez druhim prěnja ćišćana hornjoserbska gramatika Jakuba Xavera Ticina, kniha wo stawiznach Róžeńčanskeje swjatnicy a magacin manuskriptow časopisa Serbowka. Planowana wustajeńca prěnich restawrowanych knihow pak bu koronakrizy dla přestorčena.Zestajerka knihi »Dźesać mojich porsćikow« Lydija Maćijowa składnostnje přepodaća awtorskich eksemplarow z nowym jednaćelom LND Pětrom Symanom Cyžom a lektorku Janinu Mikławškowej, dnja 4. junija 2020 Foto: Hanka Šěnec
▶ 10. zetkanje łužiskich filmowcow
▶ Stawizny Kašubow w pjeć zwjazkach
Kašubski institut je wudał tři nowe zwjazki cyłkownje pjećzwjazkoweho wudaća wo stawiznach Kašubow w pólskej rěči. Wone wobsahuja zjimanja w kašubšćinje, němčinje a jendźelšćinje a su z fotografijemi, reprodukcijemi dokumentow a nowinskim materialom ilustrowane. Nowe zwjazki nastachu mjez 2014 a 2019 po koncepciji Gerarda Labudy, kotryž napisa prěni zwjazk wo srjedźowěku (2006, nětko w druhim wudaću). Józef Borzyszkowski a Cezary Olbracht-Prondzyński wudźěłaštaj zwjazk wo dobje w pruskim kralestwje a němskim kejžorstwje (1815–1920), zwjazk wo dobje Druheje pólskeje republiki a Druheje swětoweje wójny (1920–1939–1945) a zwjazk wo nowšich stawiznach (po 1945). Dalši, druhi zwjazk wo nowowěku w awtorstwje Zygmunta Szultki ma pozdźišo wuńć. Předležace štyri zwjazki w pjeć knihach móža sej zajimcy z mejlku pola Kašubskeho instituta (instytutkaszubski@ wp.pl) skazać. W cyłku płaća wone 200 zł.
▶ Namjety za Myto Domowiny zapodać
Hač do 30. junija je składnosć za čłonow župow, towarstwow a jednotliwcow zasłužbne wosoby za lětuše wuznamjenjenje z Mytom Domowiny, z Mytom Domowiny za dorost a z Čestnym znamješkom Domowiny namjetować. Z Mytom Domowiny maja so ći počesćić, kotřiž so zaměrnje a wuspěšnje za zachowanje a wozrodźenje serbskeje kultury, wosebje pak serbskeje rěče zasadźuja, kaž starši, kubłarki a wučerjo, dołholětni předsydźa Domowinskich skupin a druhich towarstwow. Z Mytom Domowiny za dorost wuznamjeni so młodostna/-y abo skupina, kotraž so na wusahowace wašnje za serbsku rěč a kulturu angažuje. Z Čestnym znamješkom Domowiny připóznawaja so zasłužby w towarstwowym dźěle zwoprawdźejo program a směrnicy Domowiny.
▶ Nowy šef za LND
2. měrca podpisa Załožba za serbski lud dźěłowe zrěčenje z nowym jednaćelom Ludoweho nakładnistwa Domowina Symanom Pětrom Cyžom w Smolerjec kniharni w Budyšinje. Cyž budźe wot junija šesty nawoda 1958 załoženeho nakładnistwa a wukonja dźěło najprjedy na pjeć lět. Rodźeny 1977 słuša wón do přichodneje generacije serbskich intelektualnych. Wón změje so wužadanju stajić, serbskej literaturje a nowinarstwu puć do přichoda rubać. Do toho dźěłaše we wjednistwje agentury Pioneer Communications w Berlinje.Marka Maćijowa Foto: archiw LND, Maćij Bulank
▶ Serbske blido w Chóśebuzu
Žeńske ze slěpjańskeje wósady su byli 4. měrca gósći Serbskego blida Serbskego muzeja w chóśebuskem měsćańskem muzeju. Z Edith Pjeńkoweju z Rownego su se rozgranjali wó jeje angažemenśe za wuchowanje jsow pśed wótbagrowanim a wó konfliktach, kótarež to pśinjaso. Dalej jo Pjeńkowa powědała wó pśiroźe swójich domacnych stron, z kótarejuž jo dłymoko zwězana. Stefanie Bierholdtec a Marita Kavelmannowa stej pśedstajiłej jatšowne spiwanje w slěpjańskej wósaźe.


c: text/html

text:
Budestečanska cyrkej
Budestečanska cyrkej je ewangelsko-lutherska cyrkej w Budestecach w Budyskim wokrjesu. Wona słuži Budestečanskej ewangelskej wosadźe w cyrkwinskim wobwodźe Budyšin-Kamjenc ewangelskeje krajneje cyrkwje w Sakskej. Hač do druheje połojcy 20. lětstotka je so tu tež serbsce prědowało. Posledni serbskorěčny farar bě Bohuměr Rejsler, kiž zemrě w lěće 1968.
Wokoło cyrkwje nadeńdźe so stary Budestečanski kěrchow z někotrymi historiskimi narownymi pomnikami, mjez nimi tež tajke ze serbskim napisom (na př. za Jana Michała Budarja). Pomnikaj za padnjenych Němsko-němskeje wójny a Prěnjeje swětoweje wójny, wobaj ze serbskim napisom, nadeńdźetej so pak na wjetšim nowym pohrjebnišću zady gmejnskeho zarjada. W zachodnej hali stejitej narownej pomnikaj fararjow Michała Frencla a Jana Běmarja.
Ewangelska cyrkej w Budestecach steji jako kulturny pomnik pod škitom.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Budestečanska cyrkej je so hižo w lěće 1331 pisomnje naspomniła. Mjez 1726 a 1732 je so cyła cyrkej z wěžu dospołnje nowo twariła. Stara fara, wulki tykowany twar, je so w lěće 1881 wottorhnyła.
Wot lěta 1922 wotměwaše so kóždolětny serbski prědarski seminar pola fararja Domaški na Budestečanskej farje. Domaška podpěrowaše tež čiłe serbske towarstwowe hibanje mjezywójnskeho časa wokoło Budestec.
Wosada[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Do Budestečanskeje wosady słušeja nimo Budestec tež wjeski Bjedrusk, Bónjecy, Čorne Noslicy, Debsecy, Dźenikecy, Hajnicy, Hornja Hórka, Chójnica, Chójnička, Jiłocy, Kózły, Lejno, Lubjenc, Małe Debsecy, Rašow, Rozwodecy, Splósk, Supow, dźěl Wbohowa a Zahor kaž tež ewangelscy wobydlerjo Mnišonca a Dźěžnikec.
Fararjo[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wobrazy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Literatura[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Cornelius Gurlitt: Postwitz. W: Beschreibende Darstellung der älteren Bau- und Kunstdenkmäler des Königreichs Sachsen. 32. Zwjazk: Amtshauptmannschaft Bautzen (II. Teil). C. C. Meinhold, Dresden 1908, str. 223–228.
Wotkazaj[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Wopisanje Budestečanskeje wosady w Statistice Łužiskich Serbow Arnošta Muki (digitalizat)
Bart | Bukecy | Budestecy | Budyšink | Budyšin, swj. Pětr | Budyšin, swj. Michał | Halštrow | Hodźij | Horni Wujězd | Hrodźišćo | Hućina | Huska | Chwaćicy | Klukš | Korzym | Kotecy | Kumwałd | Łupoj | Malešecy | Minakał | Njeswačidło | Palow | Porchow | Poršicy | Protecy | Rakecy | Smělna | Smječkecy | Wjelećin | Wóslink | Załom

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
We Wojerecach so mjeztym 2. Krabatowe wiki přewjedu. Loni su prěnje tam přewšo wuspěšne byli. Nowe na lětušich wikach budźe, zo wotměja so we wobłuku lětušeho prěnjeho Krabatoweho tydźenja w Krabatowym regionje.
Wojerecy (KD/SN). Marketingowe towarstwo Swójbny region Wojerecy tele lěto 2. Krabatowe wiki organizuje, zo bychu w Starym měsće we Wojerecach na dušneho łužiskeho kuzłarja spominali. Powěsćowa figura Krabata kaž tež historsce dopokazana, Chorwat Jan Šajatović, staj po cyłym Krabatowym regionje znataj. Wiki zahaja njecyłej njedźeli so wotměwaceju Krabatoweho tydźenja. Organizaciju w horšći změje Krabatowe towarstwo, kotrež dźěła zhromadnje z marketingowym towarstwom Swójbny region Wojerecy. Wjeršk Krabatoweho tydźenja su mjez druhim 1. a 2. oktobra dźakny swjedźeń w Krabatowym młynje w Čornym Chołmcu a 3. oktobra dworowy swjedźeń na Krabatowym statoku w Jitku.


text:
Krakůw
Krakůw (pol. Kraków, krak. Krakowia, mjym. Krakau) – mjasto we połedńowyj Polsce, stolica małopolskigo wojewůdztwa, leży nad Wisłům. Gyszichtowo stolica Zachodńij Galicyji. Je uůno grodzkym krysem. Jydno s nojsrogszych mjast we Polsce, poza Warszawům. Downo stolica Polski a śedźiba krůlůw Polski. Krakůw je mjastym uo bez tyśůncletńij gyszichće a srogej kulturze a baukůnszće.
Krakůw dycki był srogim uostrzodkem kultury mjymjeckjyj za wschodńům gronicům Rajchu. Terozki do kupy ze GOP tworzy Krakowsko-Katowicki Mytropolitolny Uobszor, mjanowany tyż Krakowsko-Ślůnskim Bipolym a tyż Połedńowym Europolym. Je on nojsrogszym uobszorym zurbonizowanym we Polsce[2].
Je znaczůncym uostrzodkym uńiwerzyteckym, ze nojstarszym we Polsce Jagellůńskym Uńiwerzytetym.
Je kluczowym wynzłem kůmůńikacyjnym, drůgowym i kolejowym. W pobliskych Balicach znojduje śe mjyndzynarodowo lotńiczo hawyna.
Plan zabudowy starygo Krakowa – terozki postrzůdmjeśće we uobrymbje Plant – wkludzony zostoł do zabytkůw klasy "0", nojwożńyjszej we mjyndzynarodowyj skali. Do inkszych zabytkůw trza wkludzać tyż Wawel, Barbakan, downe mjasto żydowske Kaźimjyrz a mocka inkszych.
Szpilajům sam tyż dwa jydne s nojstarszych we Polsce szportklubůw: Cracovia (ajshokej a fusbal) a Wisła Krakůw (fusbal a korbbal).
Partnerske mjasta[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Bliźńacze mjasta:
Partnerske mjasta:
Wspůłpraca mjast bes umowy:


text:
Strzedńe Storocza
Strzedńe Storocza (tyż Strzedńe Stoleća, Strzedńe Wjeki) je uokres gyszichty Wschodńij Cywilizacyje uokryślůny mjyndzy V a XV stolećym.
Jejich anfang śe rozlygowuje zauobycz we roku 476 do kupy ze Upodkym Rzimiskigo Imperyjům a jejich szlus śe datuje na 1492, kej to Krzisztof Kolůmb uoddeknył Amerika. Tyż śe ńykej mjast tygo bjere 1453, skuli tygo, co we tym roku do kupy bůły trzi wożne wydarzyńa - Upodek Bizantyjskigo Imperyjům, wynokwjyńy durku (Gutenbergowa Biblijo) a kůńec stoletńij wojny.


text:
To boło z rana, przy piontku. Ledwo żech przyloz z epom połnom żymłów, lyngi i chleba łod piekorza, a już z kuchnie słysza – na torg pódziesz do pana Krzysia, kartofle kupisz, piynć kila, ino dupne, bo placki dzisioj bydom na łobiod. A fto bydzie tar na te placki? – pytom sie w przedpokoju i po lekku nazot sie łoblykom. No jak to fto? Ty bydziesz tar, chcesz jeś, to musisz pomogać – pado mi mutter.
Wziołech do rynki nec, psa mit i zlozłech na doł. A psa mom fajnego, nazywo sie Szaman i jes czornym labradorym. Ludzie godajom, że jak sie wejrzy na kogoś, to richtig czaruje, echt, niy fandzola. Dołech mu sie wycedzić pod blokiym, powniać krzoki, trowa i jak już skończoł ta swoja pieronie toaleta, to ruszyli my w strona torgu.
A na torgu jak to na torgu – larmo łod ucha do ucha, przelyź niy idze. Ludzie sie ciepiom do mojego psa, łon sie na nich ciepie, a że niy mo kagańca, to durch zbiyrom za niego opierdol. Ale musza wom pedzieć, że znom Szamana i wiym, że łon niy bajsnie za bele co, a to że łon jes taki niy usuchliwy, to ino znaczy, że dobrze żech go nazwoł.
Ciźba na tym torgu pierońsko, no ale niy ma co sie dziwić, klara glyndzi i zapowiado sie fol hica. Stanoł żech sie w raji do pana Krzysia i z gupot zaczon żech paczeć po ludziach i musza pedzieć, że baby som pieronie nojgorsze. Przebierajom w gymizach, łoglondajom, paczom, pytajom sie sto razy czy świyże, a przeca wiadomo, że cołki grincojg na torgu jes świyży. Mecyjo.
No ale przyszoł entlisch na mie dran, poprosiłch pana Krzysia ło piynć kila, takich fest wielkich kartofli, bo to na placki, a łon wzion łode mie nec i pedzioł, że wybiere do mie z koryta ganc dupne. Dołech mu piynciok, podzynkowołch i poszołch w pizdu do dom. Trocha mi sie niydobrze szło, bo lewy rynce ciynżki nec, w prawyj pies na kecie, kery cioro na przód jak ino coś wywonio. I łoroz baba staje przedy mnom i pado:
- To jes tyn, no, Szatan? – i wyciongo rynka do mojego psa
- A kaj tam pani, to jes Szaman. Łon sie nazywo Szaman.
- No to jo tak łod razu myślała, taki czorny, to Szatan.
- Niy pani, to jes Szaman.
- A, szaman. No to przeca godom Szaman.
Dołech ij pohalać mojego psa, łon tysz niy mioł nic przeciwko. I tak poszli my do dom, trzeć kartofle na na placki.


text:
Rentnar a što potom – wuměnkarsku swobodu wužiwać abo wužadanje přiwzać (37)
Ličby su abstraktne matematiske objekty, kotrež su so w stawiznach čłowjestwa z předstawow wo wulkosći a mnóstwje wuwili. Tola nic jenož matematika, tež fundament stawizniskeje wědy su daty a ličby. Woboje, matematika a stawizny, běštej a wostanjetej bytostna zaběra wuměnkarja, Eckharda Klimana.
Kolebka agilneho Wudworčana steješe před 70 lětami w Biskopicach. Wot 1953 bydleše swójba we Wudworju, hdźež zastupi Eckhard 1958 do šule we Worklecach. Po wuspěšnym złoženju abitury na Kamjenskej rozšěrjenej wyšej šuli studowaše wón pedagogiku a bě hač do wuměnkarskeje staroby wučer za matematiku we Worcynje, w Budyšinje a Pančicach-Kukowje. Z lěta 1974 je z Jadwigu Kmjećec woženjeny. Jimaj narodźištej so dwě dźěsći. Eckhard, kotryž je sej mjeztym serbšćinu poměrnje derje přiswojił, jara na to dźiwaše, zo buštaj wobaj synaj serbsce kubłanaj.


text:
Na wsy wobchod měć dźensniši dźeń wjace samozrozumliwe njeje. We wobłuku lětušeho lětnjeho seriala smy so na wsach rozhladowali, zo bychmy swojim čitarjam tón abo tamny wjesny wobchod předstajili.
Před lětami pytachu w Njebjelčicach zajimca, kiž chcył wjesny wobchod přewzać. Na zbožo njeje dołho trało a pola wjesnjanosty Tomaša Čornaka (CDU) tajki wo durje klepaše. Wuměnjenje wobchod přewzać běše, zo stanje so tón předawarnja biologisce plahowanych tworow a zdobom wjesne zetkanišćo. Spěšnje běchu sej wšitcy přezjedni, zo wotpowěduje tajki wotmysł předstawam gmejny, kotraž ma ekologiske a socialne wuwiće za wažne. Mjeztym je wobchod wosrjedź wsy z mjenom „Łužiska dworowa předawarnja“ daloko znaty. Mnozy kupcy pak mjenuja jón dale „wjesny wobchod“.


text:
Szpańijo
Szpańijo, Krůlestwo Szpańije (szp. Reino de España, gal. Reino de España, kat. Regne d'Espanya, arag. Reino d'España, bask. Espainiako Erresuma, okc. Regne d'Espanha, ast. Reinu d'España) – nojwjynkse ze trzech państw położůnych na Půłwyspje Iberyjskym. Na zachodźe Szpańijo mo grańica s Portůgalijům, na połedńu ze Gibraltarym kery noleży do Wjelgij Brytańije, a bez Ceuta a Melilla zy Marokym. Na půłnocy, bez Piryneje, krej grańiczy ze Francyjům a Andorům. We skłod Szpańije włażům tyż Baleary na Strzůdźymnym Morzu, Kanaryjske Wyspy na Atlantyckim Uoceańe a tak mjanowane terytoryja suwerynne (szp.: plazas de soberanía), we skłod kerych włażům dwja szpańelske bamberstwa we Půłnocnyj Africe, Ceuta i Melilla, a roztoliczne ńypůmjyszkane wyspy po sztrzůdźymnůmorskij strůńe Gibraltarskij Wynżyźńe, take kej Chafaryny, Alborán abo Perejil. Do Szpańije, a gynau do Katalůńije, noleży tyż uotoczůne bez terytoryjům francuske mjasteczko Llívia.
Szpańijo tajluje śe na 17 autůnůmicznych spůlnotůw (Comunidades Autónomas), kere majům szyroko autůnůmijo (uosobliwje jeli chodźi uo edukacyjo, dowki atp.), a dwa autůnůmiczne sztady (Ciudad Autónoma).
Intygralnům tajlům Szpańije sům tak mjanowane szpańelske bamberstwa we Půłnocnyj Africe. Autůnůmiczne spůlnoty Szpańije tajlujům śe na 50 prowincyjůw.
Szpańijo je człůnkym Ojropejskij Uńije a NATO.
Przipisy
- ↑ (datos provisionales), Instituto Nacional de Estadística (szp.)


text:
Na Strzoda Popielcowo ludzie godali tyż Strzoda Wstympno, bo sie zaczynoł Wielgi Post. Downi wtynczos to sie jodało yno same postne jodła: żur, prażōnki, zimioki ze wody, krupy bez ômasty a warzone jarziny, kere sie jeszcze we dołku abo we brogu uchowały. Małokej sie jako ryba abo harynek we ôccie trefiył! Jajca tyż gospodynie szporowały na Wielgonoc. Dzisio już takigo wielgigo postu ludzie niy robiōm: We piōntki poszczōm, ale we inksze dni jodajōm jako dycki. Sami widzicie, jako sie tyn nasz świat zmiynio!
We Popielec, trza iś gowa posuć popiołym, bo taki mōmy zwyki. Ze swoji modości jo pamiyntōm jednego, starszego farorza, co baby rade ku niymu chodziyły, bo ōn suł yno troszka tego popiołu do wosōw, że nic niy bōło widać. We drugi parafiji bōł zaś mody wikary, co sie go szpasy trzimały. To bōł chop jak dōmb, to rynce tyż mioł wielgi, bezto robiōł „urbiny” na pōł czoła. Roz nawrzeszczoł cosik na ministrantōw, a te gizdy chcieli sie na nim za to zymścić. Bezto do świyntego popiōłu na gowy dosuli mu popiōłu ze pieca! Ale ôn sie niy kapnōł. Potym pōł miasta lotało bez pora dni ze czornymi gymbami. Bo sadza sie leko rozmazuje, ale ciynżko jōm umyć! A sōm sprawca dar sie pumeksym do kwie, coby czornymi rynkami msze niy ôdprawiać! Ministranty za kara na grochu klynczeli, ale żodyn „pary niy puściył”, kery to tymu modymu ksiyndzowi wywiōd!
We Popielec ludziska tyż sie dycki na pogoda dziwali, bo godali, że jako Wstympno Strzoda, tako bydzie cołko wiosna. Moja starka godała, że we Popielec czynsto pado dyszcz, bo to już sama natura nad prziszłōm mynkōm Pōnjezusa płacze! Teroz by nōm sie tako mokro wiosna przidała!
Isto se spōminocie, co żech Wōm pora lot nazod pisała ô moji kamratce, co przi pakowaniu rozpuszczalnej kawy robiyła? Po nocce poszła prosto na posypani popiōłym, a jak wylazła ze kościoła to sie fest rozpadało. Żodnyj chustki na gowa niy miała i niż doszła do przistanku poczuła, że ji cosik po czole ciecze! Tam jōm łapli pod parze chop a baba, co ôgromnie byli wylynkani, a zaroz spytali sie, co sie ji stało, bo je strasznie ôkwawiōno! Kamratce sie niy chciało tymu wierzić, ale jak ji dali zdrzadełko, to zgupiała! Ôd wosow aż po cołki gymbie miała taki strużki choćby ze kwie. To ta kawa, co jeszcze we wosach miała, ôd tego dyszcza sie rozpuściyła. Wtynczos ôna niy wiydziała, czy sie mo śmioć abo płakać!
Tak to nikedy je, zacznie sie na poważnie a śmiychym sie skōńczy…


text:
Rajzy to je tako rzecz na kiero wydowomy gelt a zo wi zo my som bogatsi
Tak tyż je jak sie rozchodzi o Hiszpania. Gelt udany ale wiela wspomniyń… Kraj corridy, fiesty i klary znōm z urlaubów i rajzów służbowych. Hiszpańskigo nauczyłach sie na roztomajtych kursach i teroz na bez tydziyń na szychcie mom przileżytość coby tyn jynzyk wykorzystywać w robocie. Od starego piyrwka przajałach tyż roztomajtym tańcōm
latino, z bachatą i reggaetonem na czele, beztuż hiszpański klimaty to je coś czymu fest przaja!
No i szyjn, na piyrszy szlag idōm tapasy!
Nazwa tapa to inakszy deklik. W średniowieczu przikrywali kielichy wina bajlagōm szynki abo kraiczkiym chleba coby masary nie wlazowały do środka. I skiż tego zacznył sie zwyk podowanio przekōnsek do wina kiery trwo aż do dzisio i niyôdłōncznie uż kojarzy sie z Hiszpaniōm.
Picos de Europa
Park narodowy Picos de Europa to jedno z nojbardzi zwiedownych miejsc w Asturyji. To piykne pasmo Gór Kantabryjskich leży na północy Hiszpanii i czeko na mie uż pora lot. Nojwyższy szczyt ni ma jakiś epny, mo yny 2650 m ale landszafty som przegryfne! Kieregoś wspaniałego dnia ciepna wszysko i jada do Picos!
Salvador Dali
Chyba ni ma takigo coby nie slyszoł o Salvadorze Dali. Fest polecōm muzeum Salvadora w Figueres kole Girony. Jak yny bydziesz w Hiszpanii to ciś tam! Aaaa, mom do Cia ciekawostka. Wiysz że tyn hyrski artysta wypokopiył logo lizŏków Chupa Chups? Forma stokrotki to jego ajnfal!
Tomatina
Nie starej sie, krziwda sie tam nikomu nie dzieje! We haji na tomaty, kożdy pomidor musi być piyrsze splaszczony coby żodnego nie ukrziwdzić. Guerra Roja (Czerwiono Wojna) je ôdprŏwiano we Walencji, w mieście Buñol. Szpas idzie godzina i do boju trza wtynczŏs kole 130 ton tomatów! Do dekla im chyba pizło, szaleju sie najedli ci Hiszpanie…
Corrida
Katalonia i Wyspy Kanaryjski to obszary kaj zakozali corridy. Tak rychtyk nie na wiela sie to zdo i myśla że Hiszpania małowiela zabrōniyła corridy coby ucichać znerwowane głosy z Europy. Bōje z bykami dali sie wydarzajōm w Hiszpanii i idzie leko trefić na to wydarzyni przy piyrszym z kraja feście. Sama cufalym miałach okazyjo oglōndać corrida na arynie w Saragossie- niecherski to je fajer…
Krótko tu rozprawiōm choć o Hiszpanii szłoby szlabikować i szlabikować… W Iberii kożdy znejdzie coś do sia! Roztomiyło to je ziymia i fest tam przaja rajzować. Mosz tyż tak?


text:
Home »
Kapłani w parafii
wikariusze: ks. Alojzy Wollny, ks. Michał Ryś, ks. Kazimierz Grabowiecki, ks.Gerard Kowolik, ks. Stanisław Fidura, ks. Franciszek Skiba, ks. Tadeusz Bęś, ks. Emil Gruszka, ks. Adam Klyszcz, ks. Jerzy Bryś, ks. Leon Kara, ks. Janusz Torbus, ks. Franciszek Rasel, ks. Konrad Pogrzeba, ks. Reinhold Wilczek, ks. Józef Kaczmarczyk, ks. Henryk Wycisk, ks. Jerzy Wybraniec, ks. Krzysztof Pagór, ks. Marcin Stokłosa, ks. Henryk Procek, ks. Józef Zyzik, ks. Norbert Mikler, ks. Waldemar Stolc, ks. Piotr Roj, ks. Henryk Ćwik, ks. Ginter Langner, ks. Klaudiusz Kłaczka, ks. Janusz Dworzak, ks. Waldemar Jaskóła, ks. Andrzej Plaskowski, ks. Joachim Otinger, ks. Wojciech Reisch, ks. Witold Walusiak, ks. Jacek Kuczma, ks. Norbert Kokott, ks. Andrzej Grondowski, ks. Piotr Kownacki, ks. Piotr Kamieniak, ks. Zygmunt Piontek, ks. Marcin Jakubczyk, ks. Józef Zura, ks. Krzysztof Cieślak, ks. Arkadiusz Książek, ks. Mariusz Stafa, ks. Piotr Piontek, ks. Krzysztof Romański, ks. Krzysztof Deszczka, ks. Leszek Rychlik, ks. Wiesław Hus.
rezydenci: ks. Hieronim Gorszczuk,
Obecnie w parafii pracują:
Proboszcz:
ks. mgr-lic. Jerzy Roch Mądry
Wikariusz:
ks. mgr Janusz Sobiś
Wikariusz:
ks. mgr Michael Muskała


text:
Sakske myto samopomocy
Drježdźany. Narunanske kasy wupisaja lětsa štwórty króć myto samopomocy. Angažowane regionalne skupiny a jednotliwcy smědźa so za to hač do 30. junija pola Sakskeho zwjazka narunanskich kasow přizjewić. Myto ma hódnotu 5 000 eurow. Z nim maja so wosebje přikładne iniciatiwy k samopomocy jednotliwcow a skupin počesćić.
Před wulkej wodu škitani
Halštrowska Hola. Nasyp podłu Čorneho Halštrowa w gmejnje Halštrowska Hola je saněrowany. Dźěła k tomu su minjeny tydźeń zakónčili. 700 metrow dołhi nasyp na prawej stronje ponowić płaćeše 900 000 eurow. Dźěłać započeli běchu loni w awgusće. Nimo železnych stołpow zatwarichu štyri metry hłuboko sahace zhusćenje.
Seks handicapowanym zmóžnić
Praha. Nastupajo temu seksualnosć w starownjach abo wustawach za zbrašenych chcedźa w Čěskej republice nětko dotalny tabu přełamać. Po přikładźe Šwicarskeje abo Němskeje budu senioram abo handicapowanym bjez partnera płaćeni „seksualni asistenća“ pomhać. W datym zwisku njeměło so jenož wo intimne praktiki, ale tež wo poradźowansku pomoc jednać.


text:
Hłubšo ze stawiznami narodneje organizacije w Braniborskej so zaběrać namjetuje župan župy Delnja Łužica tamnišim Domowinskim skupinam a towarstwam. Přiležnosć je data, wšako bu před nimale 75 lětami, 8. septembra 1946 we Wjerbnje, dźensniši třěšny zwjazk w Delnjej Łužicy nowozałoženy.
Hač su to tónle specifiski delnjoserbski jubilej abo mjeztym sto lět wobstejace župy „Arnošt Smoler“ Budyšin, „Michał Hórnik“ Kamjenc a „Handrij Zejler“ Wojerecy – wobě róčnicy byštej sej zasłužiłoj, zo sej Domowinjenjo wuwiće wot jich spočatka hač do dźensnišeho wuwědomja. Přewšo powabne prašenje w tymle konteksće nimo toho je, čehodla 1921 we Wojerecach prěnjotnje sobu namjetowanu delnjołužisku župu „Hendrich Jordan“ ženje wutworili njejsu.


text:
Žarnowski Halšter
Žarnowski Halšter, teke Wólšynka[1] (nimski Sornoer Elster, teke Sornische Elster) jo była rěka w Dolnej a Górnej Łužycy. Źinsajšny kanalowy system w Łužyskem jazorišću wopśimjejo teke mały, na krotke zajtšo wót Kóšynki lažecy kanal, kótaryž wjeźo wót Leniskego jazora do Carnego Halštera. Toś ten kanal nosy źinsa mě Žarnowski Halšter.
Něgajšne žrědlišćo rěki jo lažało pla města Grodk w Tešnicojskej góli, pśi jsach Lutoboŕ a Zabrody a pśi Blunjojskem gaśe. Žarnowski Halšter jo se wulewał w Złym Komorowje pśi Łužku do Carnego Halštera.
Města a sedlišća pśi něgajšnej rěce[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Glej teke[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- Wólšynka (nowe rěcyšćo) - (nowa Wólšynka pla Brjazki, nim. Wolschinka teke Wolschinka-Totziggraben)


text:
Szpacyrkym po Cieszynie
“Gdo sie za swój jynzyk wstydzi takim nich sie każdy brzidzi”
"Moja ty słodko cieszyńsko mowo
być zawsze do prawjynio gotowo
a jak cie uż żodyn nie bydzie rozumioł
to jyny wiater bydzie po naszymu szumioł"
POZÓR! Kiery nimo chynci tego czytać, abo kansi wraził łokulory, abo mo moc roboty i łoczy go bolóm to se może tego posłóchać jak prziciśnie tóm biołóm szczałke w tej czyrwiónej kostce, kieróm nóńdziecie pod spodkym”.
Kansi sie potracili
Podziwejcie sie ludzie, co sie zaś w tym naszym Cieszynie porobiło czego jo uż ani nie poradzym po naszymu zmianować. Eszcze nie tak downo za każdym winklym był jakisi bank, a dzisio mómy zaś pełno żabek, a jedna ś nich je aji tam kaj downij szło niechać swoji pinióndze i dostać też jakómsi pojczke. Jak by jich tak do kupy wszecki porachować to isto za niedłógo cyntrum Cieszyna trzeja bydzie łotoczyć groblóm i naburzić do niego wody. Przeca ty żabki zustanóm za niedłógo przez tusteloków rozdeptane i jakómsi zachrane dlo nich rotuzowi przeca muszom wyszpekulyrować. Chocioż jakby tak s inszej stróny sie na to podziwać, to tymi żabkami przeca bocónie sie kustujóm, jak dycki przilecóm do nas na wiosnem. A jak wszedcy wiedzóm, to łóne przinoszóm dziecka i tym tuplym s takigo rozmnożanio tych żabek nejwiyncyj profitu bydóm mieć bocónie. Porem tydni tymi żech pisoł, ze fórt nas w Cieszynie ubywo, a rozmajte kszefty rosnóm jak grziby po deszczu. Gdo bydzie w nich nieskorzij kupowoł tego nie wiym, ale na iste na lufciorzi też nie poradzymy rachować, bo łoni kansi sie potracili i bydzie ostuda spadki ich do nas zaś przignać. Możne mało gdo wiy, bo przi tej pandemiji ludzie siedzóm dóma i nie wiedzóm, że w tej wielki chałupie kiero “Bronatnym Jelynim” sie mianuje, egzystuje uż przeszło miesiónc, jakosi zielóno żabka. Drugo też ganc zielóno je rychtowano na ulice Mynniczej i możne, że uż tyn tydziyn odewrzi swoji dwiyrze do korzónt. Coby tego eszcze było mało, to przi tym niedowno odewrzitym kszefcie, kiery“Netto” sie mianuje, kierysi zaś stawio nowy kszeft.
Mini słownik gwary cieszyńskiej:
podziwejcie sie - popatrzcie się, nie poradzym - nie potrafię, zmianować - nazwać, winkiel - narożnik, pojczka - pożyczka, naburzić - napełnić, podziwać - popatrzeć, wyszpekulyrować - wykombinować, dycki - zawsze, bocónie - bociany, kustujóm - odżywiają się, tym tuplym - podwójnie, lufciorze - wczasowicze, kszeft - sklep, kansi - gdzieś, spadki - z powrotem, ganc - całkiem, dwiyrze - drzwi, do korzónt - na oścież, ganc - całkiem, odewrzite - otwarte
Tóż miyjcie sie wszedcy dobrze i wiesiołego popióntku.


text:
Republika Chińsko
Republika Chińsko, znono nojčyńśći kej Tajwan (Taiwan) – państwo we pouedńowo-wschodńij Azyje na wyspje Tajwan (dowńij Formoza) u wybřežy ChRL. Do Republiki Chińskij noležům tyž wyspy Peskadory (Pynghu Ljydao), Kinmyn (Quymoy) a Matsu.
Do 1971 Tajwan reprezyntowou Chiny we UoNZ. Zbližyńy kůmůńistyčnych Chin a USA na počůnku lot 70. a naćiski wuadz we Bejdžingu spowodowouy, aže uobecńy Republika Chińsko je uznawano bez 24 państwa (2007), guůwńy suabo rozwińjynte ekůnůmičńy wyspjarske kraje rejůnu Pacyfiku, kraje Ameriki Střodkowyj a Mořa Karaibskigo a kilka mouych państw we Africe. W Ojropje uznowo ja ino Watykon; we lotach 1999-2001 uznawoua ja tyž Macedůńijo we zamjan za půmoc finansowo ("dyplůmacyjo dolarowo"). Uod 1 styčńa 2002 Republika Chińsko noležy do WTO pod mjanym "Uoddźelny Uobšar Celny Tajwanu, Pynghu, Kinmyn a Matsu".


text:
Burůndi
Burůndi (rundi Uburundi, franc. Burundi) Republika Burůndi (rundi Republika y’Uburundi, franc. République du Burundi) – państwo we střodkowyj Africe, bes dostympu do mořa. Grańica mo s Rwandům, Tanzańijům a Dymokratyčnům Republikům Kůnga. Ležy nad Jeźorym Tangańika.
We XVI abo XVII wjeku powstouo sam państwo plemjynne Tutsi pode mjanym Urůndi, kere přetrwouo aže do 1896, kej uopanowali je Ńymcy. Uod 1903 do 1916 wlazowouo we skuod Ńymjeckij Afriki Wschodńij, ńyskoři zdobyte bez Belgijo. Po I wojńe śwjatowyj wlazowouo we skuod terytorjům mandatowygo Ligi Nacyj Ruanda-Urůndi pode admińistracyjům Belgije. Po II wojńe śwjatowyj terytorjům powjerńiče UoNZ. Uod 1962 ńypodlegue. We 1992 sroge ńypokoje a rozruchy na tle etńičnym, ůng. 150 tyś umartych a mynga ludźi cituo do sůmśedńich krajůw.
Terozki je to mauo rozwińynty kraj bauerski uo gospodarce s přežytkůma ůstroju rodowygo. 91% ludźi mo robota při bauerstwje, kere dostarčo 41% PKB. Ńywjelge wydobyće zuota, wolframu a inkšych.
83% ludźi je s plymjeńo Hutu, 15% Tutsi, 1% Pigmeje. Podug wyznańo, 60% je katolikůma, 33% to ańimisty, 3,2% protestanty a 1% muzůumany. Je sam fest srogi přirost naturalny - 29,7‰. We mjastach mjyško ńywjela půnad 7% ludźi.


text:
P'yŏngyang
Pyeongyang (kòr. 평양; hanja 平壤, w kòrejańsczim miono to òznôczô plaskati môl) – stolëca Nordowi Kòreji pòłożona w zôpadnym dzélu krôju, na nadmòrsczi niżawie, na wiże kòl 85 m n. r. m., nad rzéką Tedong-gang, kòle 50 km òd ji ùńdzeniô do Zôpadnokòrejańsczi Hôwindżi (Żółti Mòrze). Przédné gòspòdarczé ë ùczbòwò-kùlturowé centróm kraju. Gard je mni wicy jak 100 km òd greńcy z Pôłniową Kòreją (DMZ)
MionoEditëjë
W pòlsczim jãzëkù a za jegò pòstrzédnictwã téż w kaszëbsczim, ùmòcniło sã wzãté z rusczégò zmiłkòwé miono Phenian (ПxeHbяH), czëtóne z anielska Feńjan. Równak niżóden Kòrejanc nie je w sztądze wëmòwic zwãkù f. Kòmisëjô Sztandarizacëji Geògrafnych Mionów pòza Greńcama Pòlsczi Repùbliczi mô ùdbóné, żebë przejic, jakno pòlsczi egzonim, miono Pjongjang, zabédowóny przez òrientalistów ë trzëmający sã òridżinalny kòrejańsczi wëmòwë.
Jedno z historicznëch mionów to Ryugyŏng (류경; 柳京), czëlë "wierzbòwò stolëca", chtërnë to drzéwiãta bëłë na môlu przez całą historëjã gardu.Jine miona gardu to Kisŏng, Hwangsŏng, Rangrang, Sŏgyŏng, Sŏdo, Hogyŏng, Changan, ëtd. Òbczas japòńsczi òkùpacëji ë w japòńsczim jãzëkù stolëca Nordowi Kòreji znónô je jakno Heijō, co je japòńsczim ôrtã òdczëtaniô miona gardu w chińsczich znakach 平壌.
HistorëjôEditëjë
P'yŏngyang to jedno z nôstarszëch kòrejańsczëch gardów. Ùsôdzoné w 1122 rokù p.n.e, na pòdstpòdlim niewiôldżégò szëdlëca (dzysô dzelnica Rangang). Wedle legeńdë gard òstôł założony w 2333 rokù p.n.e. jakno Wanggŏmsŏng (왕검성; 王儉城). W latach 427 - 668 stolëca państwa Goguryeo. Zôs òsta zniszczony przez Chinë ë Sillã. W 676 òstôł wzãti przez Silla, ale òstawiony bez znaczeniô na greńcy midze Sillą a Balhae do czasu panowaniô dinastëji Goryeo, czedë to gard òstôł nazwóny Sŏgyŏng (서경; 西京; "Zôpadnô Stolëca"), chòc fòrmalno stolëcą nie béł. Òbczas panowaniô dinastëji Joseon béł stolëcą prowincëji P'yŏngan, a òd 1896 przez całi cząd japòńsczi òkùpacëji stolëcą Pôłniowégò P'yŏngan. W 1592 - 1593 béł zajãti przez Japònów. Òd XVII s. P'yŏngyang to pòliticzné a kùlturowé centrum nordowò-zôpadni Kòreji. W rokù 1627 òstôł dobëti pòstãpny rôz ë spôlony przez chińską armijã. W cządze chińskò-japòńsczi wòjnë w latach 1894 - 1895 òstôł mòckò zniszczony. Òdbùdowóny òbczas japòńsczi òkùpacëji w latach 1910 - 1945. W 1945 wëzwòlony przez Czerwioną Armijã. Òd 1948 rokù stolëca Nordowi Kòreji. Òbczas kòrejańsczi wòjnë (1950 - 1953 gard przechòdôł òd jedny starnë kònflikta do drëdżi. Kù reszce, slédnô jinwazëjô Chińsczi Lëdowò-Wëzwòlenczi Armiji rozsądzëła ò przeznanim gardu Nordowi Kòreji. W 1955 òdkrëtô òstała dôwna wies w òbéńdze gardu zwónym Kǔmtan-ni.
Ùrzãdny pòdzélkEditëjë
Pyeongyang pòdzélony je na 19 dzielniców ("Kuyŏk") ë 4 krézë ("Kun").
- Chung-guyŏk (중구역; 中區域)
- P'yŏngch'ŏn-guyŏk (평천구역; 平川區域)
- Pot'onggang-guyŏk (보통강구역; 普通江區域)
- Moranbong-guyŏk (모란봉구역; 牡丹峰區域)
- Sŏsŏng-guyŏk (서성구역; 西城區域)
- Sŏn'gyo-guyŏk (선교구역; 船橋區域)
- Tongdaewŏn-guyŏk (동대원구역; 東大院區域)
- Taedonggang-guyŏk (대동강구역; 大同江區域)
- Sadong-guyŏk (사동구역; 寺洞區域)
- Taesŏng-guyŏk (대성구역; 大城區域)
- Man'gyŏngdae-guyŏk (만경대구역; 萬景臺區域 téż pisóné 萬景台區域)
- Hyŏngjesan-guyŏk (형제산구역; 兄弟山區域)
- Ryongsŏng-guyŏk (룡성구역; 龍城區域)
- Samsŏk-guyŏk (삼석구역; 三石區域)
- Sŭngho-guyŏk (승호구역; 勝湖區域)
- Ryŏkp'o-guyŏk (력포구역; 力浦區域)
- Rakrang-guyŏk (락랑구역; 樂浪區域)
- Sunan-guyŏk (순안구역; 順安區域)
- Ŭnjŏng-guyŏk (은정구역; 恩情區域)
- Chunghwa-gun (중화군; 中和郡)
- Kangnam-gun (강남군; 江南郡)
- Kangdong-gun (강동군; 江東郡)
- Sangwŏn-gun (상원군; 祥原郡)


text:
Domowina je w „Dźěłarničce za přichod Łužicy” lěta dołho aktiwnje sobu dźěłała. Wažny wupłód: „wuwićowa strategija Łužica 2050”. Nošer dźěłarnički, „Hospodarski region Łužica”, je serbskej werziji mjeztym zjawnosći spřistupnił. Naš zaměr je, zo 2050 kóždy wobydler serbskeho sydlenskeho ruma znajmjeńša dosć serbsce rozumi, zo jeho dla nichtó němcować njetrjeba. Tohodla je jasne, za dyrbi strategija za naš region za tři lětdźesatki tohorunja serbska być, wšako chcemy trěbny słowoskład za přewodźace diskusije tež w našej maćeršćinje wužiwać móc.
Přispomnjenje: Strategija je w času kooperacije Braniborskeje a Sakskeje nastała, hdyž su tež wokrjesy ze Sakskeje na „Hospodarskim regionje Łužica” wobdźělene byli. Wot spočatka lěta su wone won, dokelž kročitej zwjazkowej krajej, do kotrejuž Łužica słuša, zaso po rozdźělnym puću.


text:
Coca-Cola
Coca-Cola (we Wjelgij Brytańiji, USA, Kanadźe a Australije znajůmo kej Coke) to je marka bezalkoholowygo napitka produkowanygo bez firma The Coca-Cola Company. Marka zaregiszterowano na kůńcu XIX wjeku a je terozki jydnům s nojbarzi znajůmych a rozpoznowanych na śwjeće. Napitek zawjyro we skłodźe m.in kwas uortofosforowy, kery zaburzo trowjyńy a rozpuszczo szkliwo zymbůw. Coca-Cola je jydnům s ikon kultury masowyj, nale je tyż jydnym s symboli amerykańizacyje, a firma je uoskarżano uo wspůłpraca s bojůwkůma Zjydnoczůnych Śůłůw Samouobrůny Kolůmbije, uomańy regli pracowńiczych a ńystosowańy śe do normůw a regli co do uochrůny strzodowiska.


text:
Hawaje (ang. Hawaii, haw. Hawaiʻi) – sztat we USA rozlygowany na Pokojnym Uoceańe, kery uobejmuje 137 wyspůw ze archipelagu Hawaje (we tym 8 půmjyszkiwanych: Hawaii, Oahu, Kauai, Molokai, Lanai, Maui, Niihau a Kahoolawe). Ńy mo uůn ńijakigo kuplůngu ze głůwnům tajlům USA, kero je rozlygowano na kůntynyńće.
Wyspy Hawajůw sům gůrzyste a je na ich mocka wulkůnůw.
Rdzynno, polinezyjsko ludność Hawajůw to je ino 6,6% ludźi, nojwjyncyj je sam imigrantůw ze Azyji a jejich potomkůw.
Lo Ojropejczykůw uoddykńůne uod Jamesa Cooka we 1788 roku, we 1898 anektowane bez USA, uod 1959 majům status sztatu.


text:
Wisła to je jeden ze nojpopularniyjszych ôstrzodkōw dychanio w Polsce. Powodōw, skuli kerych werci sie byzuchować te miasto je masa, a pora śnich ôpisalimy we naszym ôstatnim artiklu ô 10 nojlepszych atrakcyjach Wisły. Tōż jak już wiycie, wiela do poaszynio sie mo ta perla Beskidu Ślōnskigo, to badnijcie tyż hotel, kery je naprowda szpecjalny i w kerym idzie se dychnyć na nojsrogszym poziōmie. Proszymy piyknie do Hotelu Pod Jedlami.
Hotel Pod Jedlami – kaj spać we Wiśle
Przed czyrwcowōm rajzōm do Wisły powymiynialimy sie mailami z Panym Kamilym, dyrechtōrym Hotelu Pod Jedlami. Już na samym zaczōntku pokapowalimy, że te polegniynte nad miastym stawiynie to je sztela z duchym a historyjōm, a ku tymu marka moderno i tako, kero istuje teroźnym wandrusōm wszyjsko, co im trza. Jak sznupiecie za fest dobrym hotelym we Wiśle, kery kupluje porynka, superowy bedynōng, szumne jodło a echt szpecjalny landszaft, to trefiliście perfekt.
Historyjo Hotelu Pod Jedlami we Wiśle
Historyjo Hotelu Pod Jedlami je fest skuplowano ze Ślōnskiym. Ôbiekt tyn, kedyś hyrski jako DW Grań, bōł sztelōm wczasowōm dlo robociorzy Hōty Batory we Chorzowie. Cołkie familije folowały tukej bateryje a spōlnie dychały gynau w ôd niego murach. Markōm tego “zwiōnzku” je postawiōny przi tōrze do hotelu Hōtnik (bodej wermer, chocioż może i szmelcyrz) – statua, kero wachuje pokoju hotelowych gości. Ta rzeźba ôstała wyônaczōno we 1973 roku, w robota nad niōm trwała kole 3 miesiyncy!
Hotel we Wiśle a ślōnsko godka
Hotel Pod Jedlami stawio sztyjc na modernizacyjo a ulepszanie szteli. Idzie to uwidzieć zaro po przynściu proga. Szykowne paryzole ze szpecjalnym logo do kupiynio “na zawdy” abo do pożyczynio “na chneda – fraj”, pōłka w antryju nafolowano ksiōnżkami, dziynno dostawa aktualnych cajtōngōw abo instagramowe leżoki na placu to yno pora detajli, skuli kerych goście czujōm sie we Hotelu Pod Jedlami fest kōmfortowo.
My ku tymu ôstali prziwitani naprowda szpecjalnie – niy yno flaszkōm dobrego czerwōnego wina, ale przede wszyjskim brifym szrajbniyntym… po ślōnsku. Tego my sie niy spodziywali i fest miyło spōminōmy ta niyspodzianka. Przipasowanie posługōw do byzuchujōncych gości a echt szpecjalno relacyjo ze Ślōnskiym – to je cosik, na co Pod Jedlami umicie liczyć zawdy.
Mōmy wykoz na przikwolynie tego, co godōmy! Wlyźcie na zajta www.podjedlami.pl/po-slonsku a uwidzicie, że zwiōnzek wiślańskigo hotelu ze ślōnskim jynzykiym a tradycyjami mo sie dobrze. A jak już ôbierecie se jedyn ze nojlepszym hoteli we Wiśle na Waszo nastympno rajza, to przi buchowaniu izbōw wklupcie kod “BELEKAJ” – zebierecie tak 10% zniżki.
Hotel dlo aktywnych…
Szukocie placu, z kerego zaro z rana umicie ciś do gōry? Proszymy, zaro za hotelym mocie zaczōntek sztreki na Trzi Kopce Wiślańskie – gōra polegniynto na styku Ustrōnia, Brynnej i Wisły. Gynau na poragodzinny szpacyr.
Mocie chynci być na frysznym lufcie, ale coby nie iś nikaj za daleko? Chytejcie za raketki a ôrganizyrujcie szpile we badmintona abo popochejcie cosik z bajtlami na szpilplacu.
Wykamani zwiydzaniym bez cołki dziyń? Ciście do sauny, w kerej richtich pasownie dychniecie, tak co na nastympny dziyń sztyjc bydziecie mogli fajrować ta Waszo gōrsko wycieczka na 100%! Na nastympne dni umicie se zaplanować rajza na kole abo nordic walking – wihajstry ku tymu pożyczycie na recepcyji.
…a dlo óbmiyłowanych we tradycyjnej kuchni
Nafolować akumulatory umicie tyż we hotelowej restauracyji. Hotel Pod Jedlami wydowo fest szumne ôbiadowieczerze, ale to skuli śniodań prziszlimy ô zachwycynie. Tela zortōw tradycyjnych, wysokij jakości maszketōw niy widzielimy jeszcze we żodnym polskim hotelu. Zawdy minimum 77 roztōmaitych produktōw podowanych we bufetowej formie, a postrzōd nich m.in. wuszty, ajerkuchy, smażōnka, masa szinek i kyjzōw, farebne patery nafolowane grincojgiym, pora zortōw chlybōw i żymłōw, naprowda dobry kafyj i szpecjalne menu bezglutynowe. Żyć niy umiyrać.
Hyrski hotel z wybitnym landszaftym
Landszaft z gōry na miasto, zachody klary, fryszny luft z samego rana – wiycie, że mōmy to fest w zocy, pra? Niy moglimy lepij trefić. Klara, kero sie chowie za gōrami, winko w keluszku i ajnfachowo godka na balkōnie – wielce nic, a tela uciechy. Landszaft z Hotelu Pod Jedlami je taki, że chocioż ôpcyji na czos fraj we Wiśle je masa, to niy bydziecie chcieli wyłazić z izby, forgot.
Hotel Pod Jedlami – perfekt ôpcyjo dlo kożdego
Niy ma wożne jako rajzujecie – sami, ze swojōm drugōm połōwkōm, cołkōm familijōm abo w epnej ferajnie z kamratami. W Hotelu Pod Jedlami pasownie dychniecie a znojdziecie cosik zwiedownego dlo kożdego. Zōndźcie na darmowo sauna, poczytejcie na leżoku, pomaszkećcie we hotelowej restauracyji, zgoście durst w szynku, a na kōniec ciście do gōr abo na duuugi szpacyr po mieście. Gwarantujymy – bydziecie mieli masa szpasu!
Mocie chynci zaro zabuchować abo sznupiecie za nastympnymi informacyjami? Wlyźcie na zajta www.podjedlami.pl i media społecznościowe hotelu – Facebook i Instagram.
Mieliście przileżytość byzuchować Hotel Pod Jedlami?
Mocie w zocy Wisła? Czekōmy na Wasze kōmyntorze!


text:
Rabat, stolica Maroka, miasto kōntrastōw a miyszanio sie kultōr. Roztōmaite sztile baukōnsztowe a we podynściu do żywobycio na kożdym kroku. Rabat to je bodej nojbardzij europejskie miasto we Afryce – gynau takie, jakigo nōm trza bōło po miesiōncu torżynio sie we arabskim sztilu we Marrakeszu, citanio przed wychciywoczami we Fezie i dyskutiyrowanio z taryfiorzami-miglancami, kerzi rajzowali miyndzy Saharōm a Kaniōnym Todra. Zwiydzanie Rabatu to je richtich przijymność a przileżytość ku dychniyńciu na marokańskij ziymi. Proszymy do spōlnego wanderu – wejrzicie na co sie werci podziwać w Rabacie a jakie sōm ôd niego nojciekawsze atrakcyje.
Jak dojechać – transzport do Rabatu
Do Rabatu pojechalimy cugiym z Fezu. Rajza na tyj sztrece trwie – w zależności ôd zorty cuga – ôd 2.5 do 3 godzin a kosztuje ôd 70 do 110 MAD (strona marokańskich kolei). Dobry, zwyrtny a łacny transzport do stolicy Maroka to tak po prowdzie dwie ôpcyje:
- We strzodku landu – cug – Rabat je fest fajnie skōmunikowany ze inkszymi epnymi miastami Maroka. Bez problymu znojdziecie porynczne a tōnie skuplowanie z Fezym, Casablankōm abo Tangerym. Sztreka gynau do Marrakeszu dziepiyro sie stawio. Marokańskie cugi sōm na srogim, europejskim poziōmie.
- Ze zewnōntrz – fliger – jak chcecie dolecieć do Rabatu gynau z Europy, to przi lotaniu tōnimi liniami musym bydzie byzuch na jednyj z epnych europejskich flughawyn (np. Madryt, Rzym abo Londyn). Jak ciśniecie ze Katowic, to zocnōm idyjōm umi być przesiodka we Eindhoven abo Barcelōnie.
Co zoboczyć – nojlepsze atrakcyje we Rabacie
Co zoboczyć we Rabacie? Masa dingsōw je zoleżnych ôd tego, wiela mocie czasu. My pojechali na jedyn dziyń, bo tak richtich, to przōdzij ani my Rabatu w planach niy mieli. Ale fajnie, że sie to tak zwyrtło, bo pozaglōndalimy na kōnsek naprwda gryfnego miasta. We stolicy Maroka je co robić a na co sie podziwać. Beztōż kōniecznie wejrzijcie na nasze TOP 5 pod spodkiym.
Wiyża Hassana a Mauzoleum Muhammada V
Tukej przidreptać to je mus, tyn miszōng stawiyń to je richtich “must-see”. Wiyża Hassana miała być nojepniyjszym na świecie minaretym, tajlōm srogigo, piyknego Meczetu Hassana, kery… nikyj niy stanył. Krōm tego wiyża a kolōny ôstaniynte po napoczynciu stawianio meczetu i przilepiōne do nich Mauzoleum Muhammada V robiōm społym niymożliwo, magiczno sztela. Niy dziwota, że takigo szaca wachujōm gryfnie ôbleczyni wachtyrze na bioych kōniach.
Baukōnszt placu je tak wyônaczōny, że ajnfach niy idzie ôderwać ôd niego ślypiōw. Ukłod spōmnianych kolōn wyglōndo choby jedne z dzieł spōłczesnego kōnsztu (np. pōmnik postawiōny Żydōm w Berlinie) a mauzoleum blynduje zocnōm geometriōm a bogatymi umiyniami. Mauzoleum Sułtana Muhammada V, w kerym pochowani sōm tyż ôd niego dwa synki – Hassan II a Mulaj Abdullah – je stawiyniym fest modym, bo wyônaczōnōm we 1971 roku. Zwiedowne je, że mauzoleum ôstało zaprojektowane bez… Wietnamera!
Kazba al-Udaja
Postawiōno na gōrce, fest ciekawo tajla Rabatu. To ôd tego srogigo festōngu, a po prowdzie ôd klosztora (ribat), z kerego festōng sie wyônaczył, wziyno sie miano miasta. Po przynściu bez mury – i po szpasie z superowymi kicikami… – czekały na noc roztōmaite cudne landszafty. Nojprzōd zocne Zegrody Andaluzyjskie, dalij bioło-modre stawiynia z piyknymi, umiyniōnymi dźwiyrzami a zielyń chyndogich flancōw naôbkoło. Dalij jeszcze lotajōnce, chichrajōnce sie bajtle i fajny blik na morze a plaża na kōńcu szpacyru.
Trza zaro pedzieć, że niy ma co używać we Rabacie pōmocy ôprowodzoczy – to niy ma Fez, tukej kazba niy ma labiryntym, po kerym ciynżko sie łazi. Kazba al-Udaja to tak naprowda nastympno fajno przileżytość ku dychniyńciu a przijymnymu szpacyrowi postrzōd bojkowych bildōw. Farebnie, spokojnie, bez sprzedowoczy, bez miechym piźniyntych turystōw. Ajnfach piyknie.
Promynada podug rzyki Bu Rakrak
Jak mocie chynci poszpacyrować podug wody, to promynada przi Bu Rakrak zbydzie Wōm pypcia. Ta sztreka to je fest piykne skuplowanie miyndzy spōmnianymi Wiyżōm Hassana i Mauzoleum Muhammada V a Kazbōm al-Udaja. Tōż smolcie taryfy abo autobusy a zrōbcie se 30-minutowy wander, w czasie kerego pozaglōndocie se na roztōmaite kōnski Rabatu a ôd niego sōmsiodki Sali.
Medyna
Jeszcze poradziesiōnt lot do zadku to, co dzisiej mianujymy medynōm, tōż ajnfach arabskim starym miastym, bōło yno jednōm postawiōnōm tajlōm Rabatu. Dziepiyro skirz francuskich wpływōw Rabat zaczyn sie rozfechtowywać na wszyjskie zajty. Medyna – gynau jako we inkszych srogich marokańskich miastach – zatrzimała sie w czasie. Handel, cołkie dni przesiedziane pod bele kōnskiym daszku, po leku duldanie fest miyntowego tyju a masa intynsywnych wōniaczek naôbkoło to tamtyjszy beztydziyń.
Krōm tego, medyna w Rabacie je już wyraźnij bliżyj Europy. Sprzedowocze niy nagabujōm z kożdej zajty, dowajōm pokōj jak widzōm, że kliynt niy ma zainteresowany i – co richtich szokuje w tym landzie – wciepujōm ofyn cyny na swojich sztandach. Możnej beztōż tak fajnie te miasto spōminōmy? A mōno to skuli posztrajchowanych na bioło a modro ścian chałpōw, skirz kerych hyc niy ma taki żadny? Abo to jednak skuli tego fusbalowego graffiti? 😉
Katedra św. Pyjtra
Rabat to je naturalnie miasto muzułmańskie, ale tyż fest ôdewrzite na inksze kultōry a religie. Beztōż tukej je jedyn z małowielich w Maroku kościołōw katolickich – Katedra św. Pyjtra we Rabacie. Zocne, biołe stawiynie je w cyntrum miasta a wyrōżnio sie dwōma charakterystycznymi wiyżami. Tyn kościōł je markōm tego, że spōłczesne Maroko to je land moderny, w kerym znojdzie sie plac dlo kożdego.
Ludzie Rabatu
Czujymy, że miyszkańcōm Rabatu muszymy poświyńcić chocioż krōtko tajla tej rozprowki. Jak już umieliście poczytać na blogu – choby yno we ôgōlnym tekście ô naszej rajzie po Maroku abo w tym ô byzuchu we Marrakeszu – po rajzowaniu po srogich, turystycznych sztelach, ôd Marokanerōw idzie dostać pika. Rōżnice kultōrowe i to, że bioły turysta je w ôczach masy śnich łażōncōm szparbiksōm robiōm tak, że krōm wielij ôtwartości na wszyjsko co nowe, idzie w Maroku ajnfach wykamać sie psychicznie. Beztōż werci sie spōmnieć, że w Rabacie je blank inakszyj. Tamek miyszkańcy (abo chocioż ci, kerych my trefili) byli fest fajni, spōmocni a akuratni. A ku tymu sztyjc fest marokańscy – w dobrym tego słowa znaczyniu 🙂
Zwiydzanie Rabatu w jedyn dziyń – werci sie?
Toć, że sie werci! Nowe miasto to zawdy nowe szprymy, a byzuch we Rabacie to szprymy fest na plus. Miszōng starej, tradycyjnej medyny z jednej a modernej, europejskij zabudowy z drugij strōny bydzie mioł w zocy kożdy wandrus. Rabat społym z miastym Sala z drugigo kraja rzyki kuplujōm sie na aglōmeracyjo, w kerej pomiyszkuje 2.5 miliona ludzi, a przi tymu nic jij niy chybie ze szpecjal charakteru a zocnego klimatu. Ciście tamek kōniecznie!
Mocie w zocy rabaty? My mōmy w zocy Wasze kōmyntorze!
👍 Ôstow tukej pora wortōw ôd sia 👍


text:
LibreOffice je dostympny po ślōnsku
LibreOffice ôd wersyje 6.3.1 je dostympny po ślōnsku.
LibreOffice to paket biōrowego ôprogramowanio ze ôtwartym kodym zdrzōdłowym rychtowany ôd The Document Foundation. Je dostympny na Windows, Linux i macOS.
Spiyro czytanie i zapisowanie m.in. OpenDocument, formatōw Microsoft Office, CDR (CorelDraw) i PSD (Adobe Photoshop).
Paket je tworzōny ôd 2010 roku na bazie OpenOffice, co przōdzij było czołowym darmowym paketym biōrowym, ale było wykupiōno ôd Oracle, co przestało je budować.
LibreOffice używajōm lokalne i państwowe administracyje na cołkim świecie, postrzōd nich francusko szandarmeryjo, francuske ministerstwa, italijańske ministerstwo ôbrōny, brytyjski regyrōnek, Walyncyjo, Rzim, Mōnachium i Barcelōna.
The Document Foundation rachuje, iże na cołkim świecie 200 milijōnōw ludzi aktywnie używo LibreOffice.
Wiyncyj ô LibreOffice idzie poczytać na ślōnskij Wikipedyji.


text:
Ślůnzoki
Ślůnzoki (śl-mjym. Schläsinger, pol. Ślązacy, czes. Slezané, mjym. Schlesier, ang. Silesians) – mjano skupiny ludnośći, kero mjyszko na Ślůnsku.
We tym artiklu uomawjo śe Ślůnzokůw we znoczyńu perzůnůw kere deklarujům narodowość ślůnsko, abo kere zachowujům poczuće pewnyj uodrymbnośći kulturalnyj, godkowyj a etnicznyj, nale deklarujům narodowość polsko, mjymjecko abo czesko. Roz na kedy tyż mjanym Ślůnzokůw uokryślo śe mjyszkańcůw Ślůnska, bez wzglyndu na jejich zwjůnzki s kulturům ślůnskům abo jejich brak.
Podug roztůmajtych szacůnkůw, we Polsce a Czeskij Republice mjyszko uod 800 tyś. do 1 250 Ślůnzokůw. Je tyż djaspora ślůnsko we Mjymcach, Zjednoczůnych Sztatach, Australiji a inkszych krejach, uo kerej numerze ńy ma wjarygodnych danych.
Ślůnzoki posůgujům śe ślůnskům godkům a ślůnskům mjymjeckům godkům. Ślůnsko godka kero ńykere uznowajům za djalykt polskij abo czeskij godki a Ślůnsko mjymjecko godka kero ńykere uznowajům za djalykt mjymjeckij.
Etnograficzny tajlůngEdytuj
NarodowośćEdytuj
Do zgody s wyńikůma Nacyjowego Wszechuobecnygo Wykozu s 2011, ślůnsko nacyjo we polskij tajli Gůrnygo Ślůnska deklarowało 817 000 perzůnůw, we tym 362 tyś. kej jedźino, 56 tyś. kej pjyrszo ze dwůch, a 391 tyś. kej drugo.[1] Do zgody s wyńikůma Nacyjowego Wszechuobecnygo Wykozu s 2002, narodowość ślůnsko we polskij tajli Ślůnska zadeklarowouo 173 200 uosůb[4], guůwńy mjyškańcůw Gůrnygo Ślůnska. Na we czeskim spiśe powszychnym s 2001 roku do narodowośći ślůnskij prziznoło śe 10 878 uobywatelůw Czeskij Republiki, głůwńy mjyszkańcůw morawsko-ślůnskigo kreju (we wykoźe s 1991 roku ta nůmera bůła 44 446 perzůnůw). We ślůnskim wojewůdztwje 148,5 tyś perzůnůw deklarowało narodowość ślůnsko, a we uopolskim wojewůdztwje deklarowało 24,2 tyś uosůb.
Dane uoficjalne ńykere ślůnske uorgańizacyje, lo bajszpilu Ruch Autůnůmije Ślůnska abo Zwjůnzek Ludnośći Narodowośći Ślůnskij uznowajům za fest zańiżůne. Podug uůnych, rachmistrze spisowe we wjelu przipadkach wpisywali do formularza nacyjo polsko mimo aże anketowańe podowali ślůnsko, abo wpisywali narodowość blajsztiftym, coby můc ja ńyskorzi zmjyńić. Zasadność zarzutůw potwjerdźili ńyzależne uobserwatory s Helsińskij Fůndacyje Prow Czowjeka[5].
Narodowość ślůnsko ńy je prawńy uznowano we Polsce ańi we Czeskij Republice. Polski gerycht uokreślůł Ślůnzokůw kej "grupa rygjůnalno zamjeszkujůnco Ślůnsk".
Przipisy
- ↑ 1,0 1,1 Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011. Raport z wyników - Central Statistical Office of Poland
- ↑ Jan Kurek, Śląsk jako region kulturowy w etnografii [w:] Acta Universitatis Wratislaviensis No 1447, t. VII Struktura współczesnego społeczeństwa Polski w świetle badań śląskich, cz. 1, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 1993, s. 59, ISBN 83-229-0838-5, ISSN 0239-6661.
- ↑ Grzegorz Odoj, Andrzej Peć: Dziedzictwo kulturowe – edukacja regionalna. Dzierżoniów: Wyd. Alex, 2000, s. 74. ISBN 83-85589-35-X.
- ↑ http://slunskoeka.pyrsk.com/173153.html
- ↑ Helsińsko Fůndacyjo Prow Czowjeka podważo rzetelność wykozu s 2002 r. - zobejrzij p. 45


text:
Epòka żelazła
Epòka żelazła - zaczinô sã na Kaszëbach kòl 700 rokù przed Chr., w ti epòce bëła np. kùltura, chtërną archeòlodzë pòzwelë kaszëbską (pòmòrską, wschòdnopòmòrską). Smãtôrz pòmòrsczi kùlturë je np. w Trzebiôtkach. Lëdze ti kùlturë ùmarłëch nôprzód pôlëlë, a tedë chòwelë do glënianëch grónkach (pòpielnicowé ùrnë), jaczé pózni kłedlë do kamiannëch skrzëniowëch grobów. Te glëniané grónczi mògą miec prosto naznaczoné lëdzczé twôrze na se. Ti lëdze żëlë z gbùrzeniô, ale téż miele chòwã. rëbaczëlë, jachtowelë a zbiérelë, co jima dôwa nôtëra. Czej chto ùmarł, jegò cało pôlëlë. To, co pò nim òstało, kłedlë razã z darënkama zrëchtowónyma z metalu (żelazła abò bronzë) i keramiczi do grobù.
Bùtnowé lënczi[edicëjô | editëjë zdrój]
- To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.


text:
Christian Huth stanje so z nowym Łazowskim fararjom. Wot 1. septembra ma wón nowe zastojnstwo nastupić a zamołwitosć za wulkowosadu Hornjołužiska jězorina přewzać, zestajanu z wosadow Łaz, Delni Wujězd a Wulke Ždźary.
Łaz (AK/SN) Christian Huth naslěduje fararja Matthiasa Gnüchtela, kiž so na wuměnk poda, a je so wčera na kemšach wosadźe we Łazowskej ewangelskej cyrkwi předstajił. „Mamy běžny přechod. Směm swojeho naslědnika witać, a to je rědka hnada“, farar Matthias Gnüchtel dźakownje rjekny, witajo Christiana Hutha a jeho swójbu. „K zastojnstwu fararja słuša stajnje tež farska žona. Pytajće za radu čłonow wosady. Dźiwajće na fararsku swójbu tak, kaž sym to tež ja činił“, Gnüchtel wosadnych namołwi.
Farar Huth změje přichodnje zamołwitosć za wosady Łaz z 566 wěriwymi, Delni Wujězd z 364 a Wulke Ždźary z 564 přisłušnikami. Wot lěta 2007 tworitej Delni Wujězd a Łaz zhromadnu wosadu. Wot lětušeho februara nětko wobsteji wulkowosada Hornjołužiska jězorina, kotrejž tež Wulke Ždźary přisłušeja.


text:
Marcin Szewczyk „Silesia Noir” (Czorny Ślōnsk)
Kolejny rewelacyjny kryminał
napisany kompletnie po ślōnsku. Tym razem autorstwa Marcina Szewczyka z Pszowa,
laureata konkursu jednoaktówki po śląsku organizowanego przez Gazetę
Wyborczą.
Czorny kryminał osadzony w
konwyncji "noir". Rok 1927. Górny Ślonsk na kerym dycki padze deszcz,
niesie sie mgła, za winkalami a po ainfartach chowajom sie elwry i chachory, a
luft je pełny czornej sadze. Po Rybniku a Raciborzu szaleje psychopatyczny
mordyrz, a policjo ni mo na niego rady. Do chorego szpilu z waryjotym stowo
styrany życiym prywatny detektyw Herman Fox, kery mo fest wielki doświadczyni w
chytaniu przestymców, ale jednocześnie od lot tropiom go wyrzuty sumiynio kere
durch tłumi we sia gorzołom. Kryminalne zagadki, zwroty akcje, gorzoła a
cygarety, a ku tymu przebiegło i tajymniczo famme fatale. W tle poplebiscytowo
rzeczywistość, starci polskigo i niymieckigo nacjonalizmu, świat podzielony
granicom na Odrze, a do tego telefony na korbla i legyndarny Ford T.
Źródło:
Wydawca: Silesia Progress
ISBN: 978-83-942643-2-1
Rok wydania: 2015
Liczba stron: 237


text:
Zaměrowy zwjazk Łužiska jězorina Sakskeje je přiměrjenje wuměnjenjow za wužiwanje swojich připrawow wobzamknył. Wšako trjebaja za přichod dochody, to wobeńdźomne njeje.
Tornow (AK/SN). Swoje připrawy w přichodźe zaměrnišo wobhospodarjeć a z wičnjeć, na to so Zaměrowy zwjazk Łužiska jězorina Sakskeje nastaja. Dołhodobnje chce sam dochody nadźěłać. To je jednaćel Daniel Just předwčerawšim w zwjazkowej zhromadźiznje w kulturnym domje Tornow podšmórnył. Zwjazkowi radźićeljo su přiměrjenje wužiwanskich wuměnjenjow za připrawy zwjazka jednohłósnje schwalili.


text:
Wjele idejow za róčnicu zběrali, dźěło pak so nětko hakle započina
Kamjenc (UM/SN). K 800. róčnicy wobstaća Kamjenca w lěće 2025 su wobydlerjo za to wutworjenej dźěłowej skupinje 114 idejow zapodali. „Wothłós je přemóžacy“, praji wyši měšćanosta Roland Dantz (njestronjan). „Wón wotbłyšćuje, zo su ludźo z městom wusko zwjazani a zo chcedźa jubilej hódnje woswjećić.“ Z dźěłoweje skupiny, kotraž je ideje zběrała a kategorizowała, wutworja tuž swjedźenski komitej. To chce Dantz spočatk přichodneho lěta měšćanskej radźe namjetować. Prěni nadawk komiteja budźe, z tymi rěčeć, kotřiž su namjety zapodali. Přetož njeńdźe wo to, někajke přeća zwuraznić, ale so sam sobu gratu přimać. Pozdźišo dyrbja tež wo tym rěčeć, kak projekty financuja a w kotrym wobjimje jubilej woswjeća, hač cyłe lěto abo w jednotliwych wotrězkach.


text:
Halina Szczotka
E-mail: halina.szczotka@zwrot.cz
Ludkowie, do naszej potocznej rzeczy sie fórt dostowajóm nowe słowa, kiere nejczynści przebiyrómy z inszych jynzyków. Na tym ni ma nic złego, robióm to wszyndzi na świecie. Dziynki tymu się rzeczy rozwijajóm a wzbogacajóm. Inszo wiec je ta, że nikiere społeczności se nasadziły sztryng filtry, kiere decydujóm, z kierego obszaru jynykowego sie nowe słowa przijmować mogóm, a z kierego ni. Ale to je tymat, przi kierym sie możne jeszcze zastawiymy inszym razym.
Dzisio bych rod moji surrealistyczne pasmo zaczył od przebranego słowa „king”. Po angielsku to je „król”, ale przenikło do naszej mowy potocznej a używómy go, jak chcymy kogosi pochwolić, jaki je w czymsi dobry abo wyjóntkowy, abo ganc na opak, mówiymy to sarkastycznie o kimsik, co se myśli o siebie Bóg wiy co.
Prziznóm sie, żech tym znaczynióm dość dłógo nie rozumioł, bo dlo mnie od dziecka King był słóń z powieści Sienkiewicza „W pustyni i w puszczy”.
Je to tak, a prawiym to bez żodnego dwuznacznego uśmiyszku, że wiecy, kiere robiymy piyrszy roz, pamiyntómy cały żywot. Na przikłod piyrsze samodzielnie przeczytane ksiónżki. U mnie to były (jesi nie rachujym Koziołków Matołków) „Taaakiwe dziwy” Jana Karpińskigo, kieróm żech dostoł za piyrsze świadectwo, a „Rogaś z doliny Roztoki” Marie Kownacki, kierego żech dostoł pod choinke uż jako „drugok”. Obie ksiónżki, choć znacznie oszarpane, móm jeszcze fórt w biblioteczce. „W pustyni i w puszczy” prziszła hned po tych dwóch mianowanych, a Saba a King zostali uż na dycki w mojim ksiónżkowym abtajlungu pozytywnych bohaterów.
Skónd ty wspóminki? Prziwołały ich informacyje o dyskusyji, kiero sie tu a tam przewijo przez media, czy „W pustyni a w puszczy” mo dali zostać w Polsce na liście obowiónzkowych lektur dlo uczniów szkół podstawowych.
Czymu by tam ta ksiónżka ni miała być? Tóż, jak twierdzóm jeji krytycy, zwóli strasznie spłaszczónej optyki, kiero była dlo Sienkiewicza, niech to nasz noblista żodnymu ni mo za złe, obecno aji w inszych jego powieściach. Powstani Mahdigo, kiere się przewijo w tle całej fabuły, to nie był ani kapke zryw zniewolónego ludu przeciwko kolónizatoróm, ale rebelija złych fanatyków islamskich przeciwko niesóncym pokój i porzóndek chrześcijanóm. Spotkani Stasia a Nel z Kalim a Meóm – to nie było zderzyni dwóch kultur i systymów wartości, ale tryumf jedynej prowdy, kiero zapoliła światło w ciymnych głowach a wybiyliła czorne dusze.
Gdosi powiy, nó a co, dyć to je wszystko prowda! Drugi zaś, a widzicie, to zwóli tego trzeba tóm ksiónżke publicznie potympić! Trzeci – ksiónżke trzeba niechać jako dokumynt myślynio typowego w czasach, kiedy była napisano (ale poradzi prawie tyn aspekt docynić jedynostroczny czytelnik?). A sóm my zaś na samym poczóntku naszej anabazy.
Niechejmy to, aji tak by to nic nie dało: przeświadczónych nie przeświadczymy. Każdy mo swojóm prowde, a to, że prowda ni ma jyny jedna, wiedzóm uż aji dziecka. Jo „W pustyni i w puszczy” zicher nie ciepnym do pieca. Dlo mnie – za piyrsze – to będzie na cały zbytek żywota palec dźwigniony we warowaniu, jak słowo może lechko manipulować naszóm świadómościóm, głównie, jak korzynie tej manipulacyje siyngajóm dzieciństwa. A za drugi – zwóli nieśmiertelnej uniwersalnej „prowdy” wypowiedzianej czornymi ustami Kaligo, prowdy, kiero w intyncyji autora powieści miała ilustrować moralnóm niższość czornej rasy (parafrazujym): Jak Kali ukradnie krowy, je dobre, jak ukradnóm Kalimu – złe.
W czasie, kiedy w Sudanie w XIX wieku szalała rewolta mahdystów, kiedy bestialsko zamordowali chrześcijańskigo generała Gordóna a jego głowe – jak przistało na barbarzyńców – odrzezali, napichli na szpikulec a wystawili na pokaz, siepocze króla Ludwika II, władcy silno katolicki Belgije, za kore za niedodani kóntyngyntu kauczuku odcinali dzieckóm kóngijskich czornych robotników rynce. Dzieło „cywilizacyje” a „chrystianizacyje” Wolnego Państwa Kongo weszło do świadómości jako jedna z nejgorszych genocyd w historyji „człowieka”.
Dali uż jyny w hasłach, a zacznimy hned za swojim progym: 2 Października 1938 – akt sprawiedliwości dziejowej, wojsko polski wkroczo na teryn Zaolzio, aby, jak powiedzioł minister Beck, chrónić polskóm ludność, kiero od wieków żyje na tych ziymiach. 17 września 1939 armija sowiecko zajmuje tereny na wschód od Bugu, aby, jak powiedzioł Stalin, ochrónić tamtejszóm ludność białoruskóm i ukrajińskóm przed nimieckim zagrożynim…
Jeszcze? Afganistan 1979, Afganistan 2001… Irak 2003, Syria 2015. Tybet a Kraj Basków… trzeba dali cióngnyć?
Tragikómiczno je przi tym manipulacyja faktami, kiero mo za zadani zwykłego śmiertelnika przeświadczyć, że to jednak „nasi” majóm wiynksze prawo robić złe wiecy.
Dwa rozdzielne metry, dwa ostrza rozewrzitych nożyc – jak uloty z brónzu pómnik Wielkigo Kaligo. Moji ludkowie, kierzi uż też cosi pamiyntocie: trzeba wniyść korekte do dziejów ludzki myśli. To nie Arystoteles, nie świynty Augustyn, nie Marks ani Schopenhauer, ale uniwersalno prowda Kaligo bedzie tu trwać przez wieki wieków.
Andrzej Strokosz
Artykuły w kategorii Blogi prezentują poglądy autorów i nie mogą być interpretowane w żaden inny sposób.


text:
Możesz pobrać książkę Wiersze i śpiywki Roberta Burnsa. Ze ślonskimi translacyjami od Mirka Syniawy w formacie pdf epub po bezpłatnej rejestracji
ZE WSTYMPU MIREK SYNIAWANiyjedyn możno mi powiy: dyć kaj Szkocyjo, chopie, a kaj Ślonsk? Jo se atoli myśla, że kej w Szkocyji som Morawy (downymu krolestwu Moray, w kerym rzońdzioł krol Macbeth, łacińske kroniki dowały czynsto miano Moravia), to i na Ślonsk musi być tamstond niydaleko. I jak czytom jedyn abo drugi Burnsow wiersz, to widza, że Szkot niy jyno mo take same poczucie humoru jak Ślonzok, ale tyż tak jak Ślonzok niyrod mo zazbyt ugrzeczniono, zazbyt „ulizano” godka. Jak już mo co ped
...Napisane po angielsku i po ślonsku Książka Wiersze i śpiywki Roberta Burnsa Ze ślonskimi translacyjami od Mirka Syniawy, pochodzi z wydawnictwa Silesia Progress ... Between Scotland and Silesia - University of St Andrews ... . Autorem książki jest Robert Burns. Należy do gatunków: poezje, cytaty, aforyzmy. Książka Wiersze i śpiywki Roberta Burnsa liczy 160 stron. Jej wymiary to 120x190. Oprawa jest miękka. Wiersze i śpiywki Roberta Burnsa. Ze ślonskimi translacyjami od Mirka Syniawy 2016 . Burns Robert ISBN:9788365558008 - Książki - Literatura - Poezja. Księgarnia internetowa dla spragnionych wiedzy. Szybkie wysyłki. Darmowy transport od 159 zł. ... CSŚB 6 - Wiersze i śpiywki Roberta Burnsa SILESIA PROGRESS ... ... . Burns Robert ISBN:9788365558008 - Książki - Literatura - Poezja. Księgarnia internetowa dla spragnionych wiedzy. Szybkie wysyłki. Darmowy transport od 159 zł. Przekonaj się sam! Wiersze i śpiywki Roberta Burnsa Ze ślonskimi translacyjami od Mirka Syniawy | Burns Robert | Silesia Progress. Książki i inne produkty w niskich cenach w księgarni internetowej czytam.pl. Książka „Wiersze i śpiywki Roberta Burnsa. Ze ślonskimi translacyjami od Mirka Syniawy" - oprawa miękka - Wydawnictwo Silesia Progress. Książka posiada 160 stron i została wydana w 2016 r. Cena 16.88 zł. Zapraszamy na zakupy! Książka. Wiersze i śpiywki Roberta Burnsa Ze ślonskimi translacyjami od Mirka Syniawy - Burns Robert Wiersze i śpiywki Roberta Burnsa ze ślōnskimi translacyjami ôd Mirka Syniawy. ZE WSTYMPU MIREK SYNIAWA. Niyjedyn możno mi powiy: dyć kaj Szkocyjŏ, chopie, a kaj Ślōnsk? ... młody, mieszkający od niedawna na Śląsku prawnik prowadzi śledztwo w sprawie morderstwa, w którym głównym podejrzanym jest nieżyjący od roku pan L. Niyjedyn możno mi powiy: dyć kaj Szkocyjŏ, chopie, a kaj Ślōnsk? Jŏ se atoli myślã, że kej w Szkocyji sōm Morawy (dŏwnymu krōlestwu Moray, w kerym rzōńdziōł krōl Macbeth, łacińske krōniki dŏwały czynsto miano Moravia), to i na Ślōnsk musi być tamstōnd niyda...


text:
Szpacyrkym po Cieszynie
“Gdo sie za swój jynzyk wstydzi takim nich sie każdy brzidzi”
"Moja ty słodko cieszyńsko mowo
być zawsze do prawjynio gotowo
a jak cie uż żodyn nie bydzie rozumioł
to jyny wiater bydzie po naszymu szumioł"
POZÓR! Kiery nimo chynci tego czytać, abo kansi wraził łokulory, abo mo moc roboty i łoczy go bolóm to se może tego posłóchać jak prziciśnie tóm biołóm szczałke w tej czyrwiónej kostce, kieróm nóńdziecie pod spodkym”.
Zwekslować ty tablice
Mioł być na sztróm i miały być dwa, a je jedyn i to eszcze na ropem. Jako sie to kómu podarziło, tak to zwekslować tego nie wiym, ale s tych dwóch małych żółtych autobusów zrobił sie jedyn, kiery eszcze poradzi udować że sóm dwa. Bo jak sie kiery podziwo na na tyn rozkład jazdy na kierym pisze że jedyn autobus mo miano 1A, a drugi 1B to na zicher nie prziszeł by na to, że to je fórt tyn sóm. Szofer kiery roz objedzie miasto musi nieskorzij wciś taki knefel, kiery mu za szybóm ukoże takóm literem jakóm w tym czasie mo kómputer we swoji czepóni. Sranda bydzie wtedy, jak szofer przepómni zwekslować ty tablice i pojedzie inszóm trasóm, a bydzie udowoł tego piyrszego. Kiery prziszeł na to, coby po dwóch cestach jechoł tyn sóm autobus i to eszcze s tym samym szoferym tego naprowde nie wiym, ale możne że kiejsi podarzi mi sie na niego trefić. Moc też zajimawe je to, że tyn autobus pojczali rotuzowi tam aże skónsi z Ciechanowa i zustol tu do Cieszyna przismyczóny na lawecie. Skyrs czymu nie przijechoł tu na swojich kołach tego też nie wiym, ale możne że tako laweta kiero mo na siebie autobus mjynij zeżere ropy niż łón sóm. A możne, że rozchodzi sie ło to, że tyn autobus zrobióny je tam kansi aże w Turcyji i tej cesty s tego Ciechanowa by nie wydzierżoł i nie dej boże kolem Warszawy by sie nóm rozkraczył. Eszcze trzeja by sie by było kogosi spytać, kiery mo tak naprowdem tym autobusym jeździć, bo tyn nasz piekny Cieszyn, je taki maluśki, że dlo zdrowio, każdy lufciorz, kiery tu do nas przijedzie, to s chyncióm na swojich klepetach po cyntrumie sóm sie przeca przeszpacyruje.
Mini słownik gwary cieszyńskiej:
sztróm -prąd, podarziło sie - udało się, poradzi - potrafi, sie kiery podziwo - ktoś popatrzy, mo miano - ma nazwę, na zicher - na pewno, fórt - ciągle, nieskorzij - później, knefel - guzik, czepóń - głowa, sranda - heca, prziszeł na to - wpadł na to, cesta - droga, podarzi mi sie - uda mi się, zajimawe - interesujące, pojczali - pożyczyli, przismyczóny - przycągnięty, skyrs - z powodu, kansi - gdzieś, nie wydzierżoł - nie wytrzymał, lufciorz - turysta, klepeta - nogi.
Tóż miyjcie sie wszedcy dobrze i wiesiołego popióntku!


text:
W tutej kolumnje powěda šěsć redakciji SN znatych mjezynarodnych awtorow, wotměnjacy so pod pseudonymom „prof. Wink“, jónu wob měsac wo swojich nazhonjenjach a dožiwjenjach we wobłuku zetkanja kulturow, identitow, rěčow a narodnych mjeńšin.
Prof. Wink je wotrostła w swójbje, w kotrejž dźěći wšitko jědźachu, štož bě mać zwariła. A zjěchu wšo hač do kónca, bjez toho zo bychu so hóršili. Ženje sej swoju jědź njewuzwolichu. Jeničke wuwzaće běchu narodniny (prof. Wink sej přeco praženeho honačika, homołu kukuricy a tołčene běrny z jušku přeješe a wišnjowy tykanc jako dessert). To jej přez lěta jara tyješe. Njeboješe so, hdyž jej něchtó něšto k jědźi poskićeše. Jědźeše samo jědźe, kotrež nochcyše jěsć – nastajenja dla (ćelećina!), dwělomneje čistoty dla abo dokelž so prosće grawaše. Přiwšěm je poskićene jědźe jědła.


text:
Serbska młodźina
Jako Serbska młodźina (skrótka: SM) woznamjenjachu so po Druhej swětowej wójnje nastawace młodźinske cyłki, kotrež so k dźěławym (a kulturnym) brigadam wuwichu.
Kónc lěta 1948 přistupi Serbska młodźina centralnemu młodźinskemu zwjazkej sowjetskeho wobsadźenskeho pasma, Swobodnej němskej młodźinje (SNM/FDJ). Za wěsty čas mějachu serbscy čłonojo hišće módro-čerwjeno-běłe znamješko při swojej módrej košli. W mnohich wjeskach njebě młodźina ze zjednoćenjom přezjedna a přesta abruptnje dźěłać.
Brigadowanje Serbskeje młodźiny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Brigadowanje započa w juliju 1946 jako „Serbska młodźina“ organizowana w Domowinje. Brigadnicy běchu z wulkeho dźěla młodostni, kotřiž so z wójny nawróćichu a ći, kotřiž su dźěćacym drastam w běhu šěsć lět trajaceje wójny wurostli. Na wsy tworjachu so dźěławe brigady, kotrež pomhachu při nowonatwarje wsow, při burskich dźěłach, wosebje samostejacym ludźom, ale tež při hromadźenju pjenjez za syrotow. „Do dźěła zdar!“ bu postrow serbskich brigadnikow.
Hesło brigadowanja bě „Naš bratr je, štóž z nami dźěła“. Młodostnym bě wšojedne, kotreho naroda, kotreje konfesije, z kotreje wosady pomocnik bě abo hač bě čłon Domowiny – kóždy bě na dźěło witany. Dźěłachu husto po (zasłužbnym) dźěle, po šuli abo samo dowol za solidarne akcije woprowachu.
Brigadowanje wobsteješe z kulturneje a dźěłoweje wzajomnosće. Mějachu so to po zasadźe Benediktinarjow ora et labora, „spěwaj a dźěłaj“. Tak nastawachu nowe brigadne spěwy, na přikład 1947 Jurja Brězanowy a Jurja Winarjowy spěw Do noweho časa. Někotre spěwy hišće sćěhowachu z pjera Jurja Brězana – za tutón čas młodźinski referent Domowiny. Ale tež dźiwadło hraješe wažnu rolu. Dźiwadłowu hru Njezacpěj swojeho bratra předstajichu Worklečenjo w Radworju, Pančicach a Njeswačidle. Pančičenjo hrajachu hrě Čestny bóńčk a Prěni palencar wot Tolstoja. Róžeńčenjo wustupichu z Dawk nježenjencow w Pančicach, Wulkim Ćisku a Małej Nydej. Młodźina Konjec-Šunow předstaji swoju prěnju hru Hdyž kocor kamor ćazaše dnja 25. nowembra 1945, ke kermuši. Na to slědowaštej hrě Wón je hłuchi a We wudawarni Kukečanskich nowin. Brigadne dźěło bě tuž přiwšěm po NS-času ludowe kubłanje w serbskim narodnym duchu.
Bě to kaž natykliwa žołma po Łužicy – w kóždej wosadźe so młodźina schadźowaše a zwučowaše za swoje kulturne wjerški. Z tutymi nahromadźichu přez zastup pjenjezy, kotrež mějachu nowonatwarej Łužicy słužić. Tak nahromadźichu na přikład brigadnicy Šunow-Konjecy za nowonatwar Ralbičanskeje cyrkwje 500 hriwnow a za nowonatwar Serbskeho domu 200 hriwnow.
W lětach 1946 do 1948/49 natwarješe serbska młodźina Łužicu ze štyrjomi akcijemi: „Akcija Koslow“, „Wo naš wšědny chlěb“, „Natwarjamy Serbski dom“ a „Płuh zabiwa nuzu“.
Ale njeběchu to jenož tute štyri akcije, kotrež zwuraznja brigadowanje, ale su to njeličomne, njenaspomnjene dźěła kóždeje wjesneje Serbskeje młodźiny. Tak nadźěłachu na přikład 47 ruce młodostnych 1946 hrajki, drasćički a nohajcy za dźěći a wozbožichu hody 1947 681 dźěći z darami.[2]
Wo prócowanjach Serbskeje młodźiny čitamy w Nowej Dobje, wosebje pak w měsačnej přiłoze Hłós młodźiny (1947–1950) a tež wo brigadowanju skupinskeho dorosta w Młodym pioněrje (1947–1950).
- Akcija Koslow
To drje njejsu hołe słowa brigadnych spěwow, ale mysle brigadnikow, kotřiž so njedźelu, 7. julija 1946 do Koslowa podachu. W 16 hodźinach zahaji so tam „Akcija Koslow“, solidarny skutk Serbskeje młodźiny, z krótkim ceremonielom – štyri narěče (dr. Cyž, Jurij Brězan, zastupnik Domowiny a dowěrnik Domowiny w Koslowje) a pjeć serbskich spěwow (Naše Serbstwo z procha stawa Jank pod hajkom, Słyšała sym ptačka, Z dychom swjatoh Jana, Ja Słowjan sym). Přichwatali su k tomu mjez druhim młodźinske skupiny z Pančic, Šunowa a Radworja.
Dachu so do dźěła: wotwožowachu rozpadanki, klepachu cyhele a natwarichu z toho, štož bě kmane, nowy Koslow. Tuta njedźela bě spočatk někotrych njedźelow trajaceje akcije.
Kak wažna Serbska młodźina bě, pokaza so w dopomnjenkach Koslowčana Budarja, kaž to Beno Rječka piše:
Koslow wobsteješe w aprylu/ meji 1945 z 19 čisłow. Nimo Budarjecom wotpali so hišće třom dalšim swójbam cyły statok. Dalšich pjeć zničenych domskich, wosom rozpadanych bróžnjow a pjeć na popjeł wotpalenych hródźi ličeše Koslow.[4]
Ze starych papjerow Domowiny je wučitać, kelko hodźin dźěła je Serbska młodźina inwestowała: 96 hodźin młodźina Jaseńcy, 82 hodźin Baćońscy, Wudworscy 60 hodźin, Njebjelčanscy 186 hodźin, 150 hodźin młodźina z Pančic-Kukowa, Worklečanscy 261 hodźin a Konjec-Šunowska młodźina 32 hodźin.
Tež Budyska brigada bě so podała na daloki puć do Koslowa (28. julija 1946):
“Budyscy młodostni, za kotrychž njebě při tehdomnišich wobchadnych poměrach tak lochko, dóstać so do Koslowa, wobstarachu sej buldogu a rěblowany wóz. Z tutym, w Serbach staroznatym, a nětko hižo zmotorizowanym zapřahom pobychu Budyscy brigadnicy njedźelu, dnja 28. Julija 1946, na brigadowanju w Koslowje. Jěducy do Koslowa přewjedźechu samo na rěblowym wozu, z brězami wupyšenym, młodźinsku zhromadźiznu a zwučowachu nowe spěwy”, rozprawja Jan Handrik 1962 w zakónčacym studijnym dźěle.
Hdyž běchu pózdni wječor dodźěłali, zastachu na dompuću hišće w hosćencu Kača Korčma a zwjeselachu ze serbskimi spěwami a recitowanjom serbskich hrónčkow přichwatanych ludźi. Zastup, kotryž so za kulturny program žadaše, dari so Koslowčanam za nowonatwar.[5]
Njebjelčanscy zaso přijědźechu do Koslowa z wosom zapřahami a wožachu tři dny dołho drjewo za nowonatwar. Zapřahi wolóžichu dźěło enormnje, wšako mějachu brigadnicy nimo toho jenož łopaće, kilopy a motyki a proste ruce za natwar wsy. Drjewo wzachu z wokolnych lěsow, kotrež bě wójna z granatami přeborkała. Do tutych lěsow, na přikład lěs mjez Pěskecami a Róžantom, sadźichu zaso brigady skupinskeho dorosta (BSD) z wučerjemi chójny, zo bychu lěs wobnowili.
Koslow pak njebě jenička zničena wjes – tež Ralbicy, Pěskecy, Nowoslicy a Róžeńčanska cyrkej atd. wjeselachu so nad podpěry Serbskeje młodźiny.
Do Pěskec nastajichu so Njebjelčenjo a Serbskopazličenjo z Pawołom Šenkarjom na čole. Pěskečenjo, Ralbičenjo a Nowosličenjo wostachu doma, wšako mějachu před nosom dosć dźěła.
Tež Worklečenjo dachu so we wsy do dźěła, pomhachu pak tež w susodnej Nowej Wjesce.
Zejicy wjeselachu so přez pomoc Pančičanskeje a Wotrowskeje brigady.
A wone, kotrež njemóžachu so na puć nastajić, dokelž mějachu doma dosć wuporjedźenju, pomhachu přiwšěm druhim wsam, kaž přikład Komorowskeje skupiny pokaza:
Wšudźe we Łužicy so zhromadnje twarješe a wuporjedźeše. Myslenje młodźiny bě solidarne, naslědne a nadźijepołne – nadźija młodźiny běchu łopaće, motyki, hamory, zapřahi, ručne piły, sekery, drjewjane wozy, konjace zapřahi, rěblowane wozyčki, kary, hubjene kolesa a mozlojte ruki.[7]
Ale twarjenja njeběchu jeničke dźěłowe polo brigady.
- „Wo naš wšědny chlěb“ a „Płuh zabiwa nuzu“
Dalša akcija Serbskeje młodźiny bě “Wo naš wšědny chlěb”. Wo tutej dźěławosći młodźiny njedawa dospołneje rozprawy. Młodźina pomhaše na polach, na synach a na žnjach. Wosebje w powójnskim času, jako knježeše surowy hłód a chudoba, bě kóžde stwjelco wažne. Pomoc ze stron młodostnych kiwaše wosebje tam, hdźež bě muž abo synojo we wójnje wostali abo hdźež čakachu hišće na pušćenje z jatby.[2]
Brigadnicy potajkim wusychu symješka na polach, dźěłachu syno a chowachu žito dom.
- „Natwarjamy Serbski dom“
1945 so stary Serbski dom na Lawskich hrjebjach do procha sypnje a z nim centrum serbskeje kultury z wědomostnej biblioteku, Smolerjec ćišćernju a kniharnju, žurlu a kofejownju, čitanskim rumom a Serbskej ludowej banku kaž tež bydlenjemi. Wot 1937 běchu nacionalsocialisća wšo serbske zakazali a spytali wumazać: wotwjezechu a spalichu serbske knihi, překřćichu serbsku kofejownju na „łužisku“.
Ćim wjetši bě nětko powójnski elan, sebi nowy Serbski dom natwarić. Maćica Serbska dósta w měrcu 1947 nowu ležownosć připokazanu – na Póstowym naměsće. Tam hromada rozwalinow Lessingoweje šule na Serbsku młodźinu čakaše. Do toho pak serbsku zjawnosć namołwjachu sebi naćisk wo nowym Serbskim domje w domowinskim běrowje wobhladać přińć. Wosebje witana bě tež kritika, wšako měješe być dom cyłeho serbskeho naroda. Twarski wuběrk rozsudźi jako prěnje natwarić ćišćernju. Dowolnosć ze strony sowjetskeje wobsadźenskeje mocy bě data a material čakaše w Čěskej. Započatk februara 1948 namołwja předsyda Domowiny Pawoł Nedo serbski lud, zo by so gratu přimał nowy serbski dom natwarić. Tydźeń pozdźišo pokaza Nedo Jurjej Brězanej nowu ležownosć, hdźež měješe so Serbski dom natwarić. Nedo prošeše Serbsku młodźinu do dźěła. Brězan tuž jězdźo prosy brigady do dźěła, tola žana brigada so nochcyše jako prěnja namakać. Młodźina měješe doma drje dźěła dosć a k tomu bě strašna zyma. Přiwšěm chcychu pomhać, ale nic jako prěni. Jurij Brězan to lóštnje na zetkanju serbskich brigadnikow 1988 z dopomnjenkow powědaše. Jemu rjeknychu ze wšěch stron: “Do prědka bratře, ja přińdu hnydom za tobu.”[1] Potom dósta rjenje napisany lisćik ze Serbskich Pazlic: Změjemy póstnicy, pampuchi a bujacy kofej budźe. Dojědźe sebi do Serbskich Pazlic a tam zetka Pawoła Šenkarja. Tež jemu powěda wo nuznej pomocy za natwar Serbskeho domu. Pawoł to swojim powě. Jurij Brězan so mjeztym starym Serbskopazličanam přituli a powědaše jim, hačrunjež njebě Pawoł Šenkar jemu hišće připrajił, zo budźe jich młodźina prěnja na twarnišću Serbskeho domu – za to, wón pozdźišo praji, so hańbowaše. Stari pak běchu hordźi. Jan Handrik pak pozdźišo w serbskim rozhłosu podawiznu prawdźepodobnišo rysuje:
16. februara 1948 dojědźe sebi Serbskopazličanska brigada na tydźeń jako prěnja na twarnišćo Serbskeho domu. Dohromady šěsnaćo z Pawołom Šenkarjom zaćahnychu do wile, do pozdźišeho internata Serbskeje wyšeje šule, na Walskej – to organizowa Pawoł z Rozaliju Hrjehorjowej.
A spěwajo: “Do dźěła sej ruce dajmy, bratřa twarmy nowy dom, wšitke swoje mocy skalne do dźěła za serbski dom.”, dachu so w drjewjancach a naworštowani z drastu, wšako bě -16°C, do dźěła. Wot ranja hač do pózdnjeho wječora rumowachu rozpadanki z łopačemi na wóz, kotryž hewak kóń ćahaše a dowjezechu jón po šesćoch ćahajo, ćišćo na Pfaffowu won z města. Brigady přinjesechu sebi wšitko trěbne na jedyn tydźeń wot doma sobu, to rěka: běrny, chlěb, słomu, drjewo, wuhlo, dźěłowy grat atd. – tak zo bě tež zastaranje a nocowanje zaručene.
Po ćežkim ćělnym dźěle njeběchu sprócni, ale spěwachu a mějachu přednoški – stachu so zdźěłani na kulturnym, literarnym a stawizniskim polu. Přednošowachu mjez druhim Pawoł Nedo, dr. Jan Cyž, Jurij Wjela a Měrćin Nowak-Njechorński. W běhu tydźenja nazwučowachu mały program, prjedy hač so na dompuć nastajichu. Tutón potom doma pokazowachu.
19. februara 1948 čitaš w Nowej dobje wo dźěłosławnej brigadźe, kotraž je dźěłowu normu wo 34 % překročiła. To bě zjawne pochwalenje Serbskopazličanskeje brigady, kotraž njebě sebi jenož jónu, ale tři króć na twarnišćo Serbskeho domu dojěła. Po sławnej serbskej brigadźe poda so tež Krakečanska brigada na dźěło do Budyšina, tak w Nowej dobje tydźeń pozdźišo, 25. februara 1948, a na to sćěhowachu dalše, kotrež bě Pawoł Šenkar organizował a přewodźał.[10] Brigadnicy dźěłachu rady, wšako wědźachu za čo dźěłachu, za přichod, to njewadźeše zyma, tajaty sněh a šlipot. Stajnje pak přewodźeše jich spěw. Jurij Brězan za nich wjele brigadnych spěwow zbasni. A dźěłajo nawuknychu nowe teksty spěwow připódla a po wječorach. Spěwy běchu wuraz elana brigadow. Euforiska bě młodźina, wuswobodźena wot smjertneho stracha ludu a přeswědčena wo móžnosći, sebi swój přichod sam natwarić.
Hač do lěta 1948/49 poby na twarnišću Serbskeho domu 580 młodostnych. Jich dźěło bě wjac hač 100.000 hriwnow hódne. Na oficialnym přepodaću serbskeho doma 1956 so brigadnicy, jich dźěło nahromadźene pjenjezy, drjewo atd. a tež čěscy a juhosłowjanscy darićeljo twarskich materialijow njenaspomnichu. Brigady mějachu wulku zasłužbu při přewinjenju wójnskich škodow a powójnskeje nuzy, na wozrodźenju Serbstwa, hajenju rěče a kultury, na přewinjenju letargije a strachoćiwosće tež mjez staršej generaciju po struchłych dožiwjenjach nacizma.
- Wukrajne brigadowanje
K prěnjemu razej podachu so serbscy młodostni 1946 do Juhosłowjanskeje, zo bychu tam pomhali natwarjeć, štož bě wójna zničiła. Skupina pućowacych so zahori – wosebje zahorjeny za brigadnu mysl bě Pawoł Šenkar, kotryž załoži hnydom po nawróće Serbskopazličansku brigadu.
1947 poda so serbska brigada na twar železniskeje čary Šamac–Sarajewo. Načolnik brigady bě młodźinski referent Domowiny Jurij Brězan. Z nazhonjenjemi wróćiwši dachu so doma we Łužicy do dźěła za natwar Serbskeho domu. 24. awgusta 1947 połoži so zakładny kamjeń za nowy Serbski dom.
Kónc lěta 1947 prócowaše so wo rozšěrjenje wukrajneho brigadneho dźěła. Brigada „Pawoł Nedo“ pod nawodom Jurja Brězana poda so z połsta čłonami na dźěło na železniskej čarje k młodźinje pola Dubrovy w Słowakskej. Do jězby so brigada kubłaše, zo by Serbow hódnje reprezentowała, dźěłaše tři dny na twarnišću Serbskeho domu. 3. julija 1948 měješe so w Žandowje ze zastupjerjom hosćićelow zetkać, tři dny čakaše podarmo, njedósta dowolnosć sowjetskich a němskich instancow. Z Pólskej bě 30 čłonow sylna brigada na spočatk awgusta na pomoc při natwarje Waršawy zrěčana. Tež tuta brigada dźěłaše tydźeń při Serbskim domje – tež jej njedachu jěć, spytachu přez Praskeho žurnalista Jurja Wićaza do Bołharskeje, tež to so njeporadźi.
1948 podachu so brigadnicy, kotřiž běchu so wuznamjenili z dobrej dźěławosću doma we Łužicy, na dalše wukrajne brigadowanje. Wukrajna brigada „Alojs Andricki“ doběhńdźe sebi na twarnišćo awtodróhi Běłohród–Zagreb. Dźěławosć serbskich brigadow na Balkanje bu hišće w samsnym lěće dla konflikta mjez Stalinom a Titom zakazana, dokelž płaćeše Juhosłowjanska wotnětka jako njepřećelski kraj.
Nóžki[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Serbski rozhłós, Zetkanje serbskich brigadnikow (1988)
- ↑ 2,0 2,1 Rječka, Beno: Serbske młodźinske brigadowanje – Něšto wulke stawaše z procha. W: ND, Předźenak, 9. januara 1988.
- ↑ Rječka, Beno, Nowa doba, Předźenak, 12. decembra 1987, Serbske młodźinske brigadowanje: Wulka njedźela w Koslowje – cyhele so klepachu
- ↑ Rječka, Beno, Nowa doba, Předźenak, 2. januara 1988, rysowanka Jana Handrika
- ↑ Rječka, Beno, Nowa doba, Předźenak, 2. januara 1988, Serbske młodźinske brigadowanje, Buldoga z rěblowanym wozom abo: Witani kaž dźěćom mjedowa całta
- ↑ Rječka, Beno, Nowa doba, Předźenak, 9.1.1988, Serbske młodźinske brigadowanje, Něšto wulke stawaše z procha
- ↑ Rječka, Beno: Serbske młodźinske brigadowanje, Wulka njedźela w Koslowje - cyhele so klepachu. Nowa doba, Předźenak, 12. decembra 1987
- ↑ Serbski rozhłós, 60 lět Serbski dom - Budyšin
- ↑ Serbski rozhłós, Pawoł Šenkar běše wurjadny nawoda młodostnych
- ↑ Cuška, Hinc: Do stawiznow swojeho serbskeho ludu jako jeho prěni brigadnik zašoł. Nowa doba, Předźenak, 22. oktobra 1988
Literatura[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Piotr Pałys, Jugosławia wobec serbołużyckich dążeń wolnościowych w latach 1945-1948, Łużyczanie w europejskich kontekstach, UNIWERSYTET WARSZAWSKI INSTYTUT SLAWISTYKI ZACHODNIEJ I POŁUDNIOWEJ, Zeszyty Łużyckie, TOM 39/40, Warszawa 2006, str. 128-147
- Gerald Stone, Slav Outposts in Central European History: The Wends, Sorbs and Kashubs
- Robert Knight, Ethnicity, Nationalism and the European Cold War
- Alfred Simon, Die sorbische Jugendbewegung "Serbska Młodźina": der Prozess ihrer wachsenden Zusammenarbeit mit der Freien Deutschen Jugend 1946-1949, 1971
- Serbska młodźina, daj so kublac!, 1952
- Křesćan Buk: Serbska młodźina a jaty MfS


text: Z Opole/Uopole/Opolí/Uppeln/Oppeln. Pólsko-serbske towaristwo „Pro Lusatia“ z Opola statkujo južo wušej 20 lět. W cełej šyrokosći pśiwobrośijo se Serbam, jich rěcy, kulturje, stawiznam, groni pśedsedaŕ dr. Piotr Pałys. Wóno słuša do Domowiny, a wjele lět wusko gromaźe źěła ze Serbskim institutom a z wědomnostnym towaristwom „Maćica serbska“. W tom casu jo se zaběrało ze wšakorakimi temami serbskeje Łužyce, jo w kooperaciji ze Serbami pśewjadło wědomnostne konference. A něnto, pó pandemiji, jo pśišeł zasej pśigódny cas za intensiwnjejše zgromadne źěło. Aktualnje pokazuju w Opolu wustajeńcu wó wusegajucem serbskem archeologu Wojciechu Kóčka, ako jo se naroźił 1911 pla Budyšyna. Wón jo studěrował w Poznanju archeologiju, antropologiju a etnografiju. Pózdźej jo źěłał tam pśi Instituśe za prahistoriju. W Poznanju 1965 zemrěty jo zawóstajił wjele gódnych slědow ako archeolog a antropolog. Wojciech Kóčka słuša bźez cwiblowanja k pśesegajucym serbskim wědomnostnikam našogo casa.


text:
projekt: Powołanska orientacija - Projekt: Berufsorientierung [10/2014]
„Po puću w serbskich a dwurěčnych firmach a zarjadnišćach w blišej wokolinje – Dokumentation über Berufe und Ausbildungsmöglichkeiten in der zweisprachigen Region“ je titul mapy, kotruž su šulerjo 8. lětnika Worklečanskeje wyšeje šule loni w oktobru 2014 sobu nadźěłali.
W njej předstajeja woni wokolne firmy a zarjadnišća bliže, kiž su we wobłuku wosebiteho projekta za powołansku orientaciju wopytali. Tak pobychu holcy a hólcy w Šustrec firmje za elektrotechniku Njebjelčicy tzwr w Kamjencu. We Worklecach zeznajomichu so z Wałdźic rěznistwom, pěstowarnju, ambulantnej hladanskej słužbu maltezow, Šlapic pjekarnju, Kupkec šwalčernju a Wałdźic/Hozec zubnolěkarskej praksu. W Pančicach wopytachu Zelnakec pjekarnju a Masopustec blidarnju. Nimo toho podachu so na busowu ekskursiju k dalšim 7 serbskim firmownikam mjez druhim do Radworja, Rakec, Miłoćic, Konjec , Róžanta a do Wotrowa. Ekskursiju organizowała bě předsydka Zwjazka serbskich předewzaćelow a rjemjeslnikow Mónika Cyžowa.
Error
Za zestajenje dokumentaciskeje mapy wjedźechu holcy a hólcy Worklečanskeje wyšeje šule interviewy z mějićelemi firmow resp. ze zamołwitymi w zarjadnišćach, zhotowichu krótkowopisowanja wo wotpowědnych powołanjach, dźěłachu w firmach dwě hodźinje na probu a napisachu wo tym dožiwjenske rozprawy. Nimo toho zestajachu serbsko-němske a němsko-serbske słownički z fachowymi wurazami a wobrotami za jednotliwe powołanske branše.
Ideju a cyłkowny nawod za nadźěłanje tutoho přidatneho wučbneho materiala měješe sobudźěłaćerka RCW Bianka Wjeńcyna, kiž je projekt zhromadnje z wučerkomaj Katku Bukowej a Claudiju Čornakowej zwoprawdźiła. Projekt so lětsa w 2.šulskim połlěće z dalšim lětnikom na našej šuli dale powjedźe.
tekst a fota: B.Wjeńcyna