text:
Angelsko godka
Angelsko godka (ang. English language ɪŋglɪʃ 'læŋgwɪʤ) - urzyndowo godka na terytorjach zależnych Wjelgij Brytańije, a we wjynkszośći jeji bůłych kolůńiji i důmińjůw, p.in. Irlandyji, Kanadźe, RPA, Australiji i Nowyj Zelandyji.
Terozki używo jům kole 400 miljůnůw ludźi kej uojczysto godka, a 1,2 - 1,6 miljarda kej uobco godka.
W sůmy Wjelgij Brytańije angelsko godka je de facto godkům urzyndowům, nale formalńy państwo to ńy mo żodnej uoficjalńy ustalůnej urzyndowyj godki. Podano sytuacyjo je tyż we Zjednoczůnych Sztatach[1]. Angelski noleży do uoficjalnych godek ONZ, a uod XX wjeku je nojczyńśći używanům godkům w kůntaktach mjyndzynarodowych. Roz na kedy uokreślany kej pjyrszo ůńiwersalno godka ludzkośći[2].
Angelsko godka je fest zrůżńicowano geůgraficzńy. Djalykty růżnům śe fůnetykům, słowńictwym i do pewnygo stopńo gramatykům.
[Sprowjej] Familijo
- Godki indoojropejske
[Sprowjej] Pisowńo i fůnetyka
Alfabyt angelski je uobecńy taki sům kej alfabyt łaćiński i skłodo śe s dwadźeśća sześću buchsztabůw:
[Sprowjej] Gramatyka angelskij godki
Angelsko godka je godkům pozycyjnům a analitycznům (wjelge znoczyńy majům czasowńiki pośiłkowe), nale wystympujům tyż ńykere elymynty fleksyji. Sům to relikty indoeuropejskigo systymu deklinacyji i kůńůgacyji, w pełńi zachowanygo w godkach słowjańskych i łaćińy, a w tajli we staroangelskej godce. Uodmjano bez przipadki dotyczy zaimkůw, rzeczowńiki pośadajům yno dopełńacz (Saxon genitive), tworzůny s kůńcůwkům -s.
W angelskej godce wystympujům przedimki: uokreślůny the i ńyokreślůny a(n). Formy an używa śe przed wyrazůma wymawjanymi s nagosowům samůgoskům - an hour nale a European. Co ńyzwykłe wśrůd godek indoojropejskych, ńy istńije kategoryja rodzaju gramatycznygo, s wyjůntkym zaimkůw trzećij uosoby liczby pojydynczej.
[Sprowjej] Czasy
W angelskij godce je szesnośće czasůw (sztyry czasy po sztyry aspekty czasowe). Půńiższo tabela przedstawjo przikładowe zdańi we 16 czasach strůny czynnej (Present Simple: I do - Robia):
Wśrůd jynzykoznawcůw ńy mo połnej zgody co do tygo, eli kożdům s podanych wyżej kůnstrukcyji uważoć za samodźelny czas. Ńykerzi wyrůżńajům w angelszczyźńy jydyńy czas przeszły i teraźńijszy (ze wzglyndu na istńyńy w ńich prostych form czasowńika), pozostołe zaś czasy uważajům za aspekty tych dwůch czasůw.
[Sprowjej] Składńo
Podstawowym szykym zdańo je SVO, podańy jak w ślůnskej godce. Wyrazy uokreślajůnce poprzedzajům uokreślane. Szyk zdańo je uo wjela myńi swobodny w porůwnańu s ślůnskům godkům.
[Sprowjej] Przipisy
- ↑ Constitutional Topic: Official Language w serwisie The US Constitution on line
- ↑ The Triumph of English (en)
[Sprowjej] Linki zewnyntrzne
Zajty uo angelskij godce
Dykcjonorze
- MultiSłownik (De Agostini)
- Słownik angelskij godki (Cambridge)
- Słownik angelskij godki (Merriam-Webster)
- Słownik angelskij godki (Oxford)
Translatory
- Translatica PWN (tłůmaczy zdańo i cołe zajty)
- Translation-guide.com (tůmaczy zdańo i cołe zajty)


c: text/html

text:
Yngland
Yngland, roz za kedy mjanowano tyż Anglijo (ang. England, staroang. Englaland) - we uszłośći samodźelne krůlestwo, terozki nojwjynkszo a nojludńijszo skłodowo tajla Zjydnoczůnygo Krůlestwa Wjelgij Brytańije a Irlandyje Půłnocnyj. Zajmuje 130 395 km² placu. Yngland zamjyszkuje 83% cołkij populacyje państwa (50 714 000 ludźi we 2006). Rygjůn zajmuje dwje trzeće wyspy Wjelgij Brytańije a mo grańice lůndowe s Walijům na zachodźe a Szkocyjům na půłnocy. Wjyncy kej to uoblewano je uod Morzo Půłnocnygo, Morzo Irlandzkigo, Atlantyckigo Uoceana a Kanoł La Manche. Stolicům Ynglandu je mjasto Lůndyn. Patrůnym Ynglandu je śwjynty Jorg.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Esperanto
Esperanto ( posuchej) je to majůnco nojwjyncyj užytkowńikůw mjyndzynarodowo godka půmocńičo. Jeji mjano pochodźi uod pseudońima Doktoro Esperanto (dochtůr majůncy nadźeja), půd kerym uopublikowou godka Ludwik Zamenhof we 1887. Jigo intencyjům bůuo stwořić prosto do naučyńo a neutralno godka do mjyndzynarodowyj komuńikacyje, kero atoli ńy můgua sprawić, coby inkše godki zńiknyuy. Twůrca godki počůnkowo nazwou esperanto lingvo internacia.
Uobecńy esperanta fůnguje kej žywo godka, užywůno we růžnych sytuacyjach, jak podrůžowańy, korespůndencyjo, wymjana kulturowo, literatura. Godo we ńij uod 100 000 do 2 000 000 ludźi na coukym śwjeće, we čym 2 000 to tzw. denaskaj parolantoj, eli ludźe majůncy esperanto kej godka uojčysto.


text:
Szpańijo
Szpańijo, Krůlestwo Szpańije (szp. Reino de España, gal. Reino de España, kat. Regne d'Espanya, arag. Reino d'España, bask. Espainiako Erresuma, okc. Regne d'Espanha, ast. Reinu d'España) – nojwjynkse ze trzech państw położůnych na Půłwyspje Iberyjskym. Na zachodźe Szpańijo mo grańica s Portůgalijům, na połedńu ze Gibraltarym kery noleży do Wjelgij Brytańije, a bez Ceuta a Melilla zy Marokym. Na půłnocy, bez Piryneje, krej grańiczy ze Francyjům a Andorům. We skłod Szpańije włażům tyż Baleary na Strzůdźymnym Morzu, Kanaryjske Wyspy na Atlantyckim Uoceańe a tak mjanowane terytoryja suwerynne (szp.: plazas de soberanía), we skłod kerych włażům dwja szpańelske bamberstwa we Půłnocnyj Africe, Ceuta i Melilla, a roztoliczne ńypůmjyszkane wyspy po sztrzůdźymnůmorskij strůńe Gibraltarskij Wynżyźńe, take jak Chafaryny, Alborán abo Perejil. Do Szpańije, a gynau do Katalůńije, noleży tyż uotoczůne bez terytoryjům francuske mjasteczko Llívia.
Szpańijo tajluje śe na 17 autůnůmicznych spůlnotůw (Comunidades Autónomas), kere majům szyroko autůnůmijo (uosobliwje jeli chodźi uo edukacyjo, dowki atp.), a dwa autůnůmiczne sztady (Ciudad Autónoma).
Intygralnům tajlům Szpańije sům tak mjanowane szpańelske bamberstwa we Půłnocnyj Africe. Autůnůmiczne spůlnoty Szpańije tajlujům śe na 50 prowincyjůw.
Szpańijo je człůnkym Ojropejskij Uńije a NATO.
Przipisy
- ↑ Avance del padrón municipal a 1 de enero de 2007 (datos provisionales), Instituto Nacional de Estadística (szp.)


text:
Indůnezyjo
Indůnezyjo – wyspjarske państwo w Połedńowo-Wschodńij Azyje, kerygo stolicům je Dżakarta s 8,4 mln mjyszkańcůw.
Je rozlygowano na 18 108 wyspach. Ůngyfer 6 tyś. ś ńich je půmjeszkiwanych. Przinoleżům uůne do Malajskigo Archipelagu. Wyspy Indůnezyje sům rozćůngńynte śe na dugość przez 5 tyś. km wzduż růwńika a na dugośći 1750 km s połedńo na půłnoc. Jeich brzygi uopływajům Pokojny a Indyjski Uocean. Na wyspach sům liczne wulkony. Indůnezyjo je czynsto nynkano bez trzyńśyńo źymje a tsůnami. Nojwyższym wjyrchym je Puncok Jaya - na 4884 m wysoki. Indůnezyjo grańiczy s Papuům-Nowům Gwinyjům na Nowyj Gwinei, Malezyjům na Borneo i Wschodńim Timůrym na Timůrze.


text:
Chicago
Wspůłrzyndne: 41°54' N 87°39' W
Chicago – mjasto w USA, pouožůne nad jeźorym Michigan w stańe Illinois. Chicago je třećym co do wjelgośći a zaludńyńo mjastym w Stanach Zjydnočůnych zarozki pů Los Angeles a Nowym Jorku.
Chicago wroz s předmjeśćůma twoři guůwno metropolijo mjejsko pouožůno na střodkowym wschodźe Stanůw Zjydnočůnych. Je tyž guůwnym cyntrům biznesowym, kulturalnym a naukowym, a samo mjasto a uokolice přežywajům uokres gwoutownygo rozwoju a ekspansyje. Nojbližšymi a nojwjynkšymi předmjeśćůma sům mjasta Niles, Elmhurst, Melrose Park, Franklin Park, Cicero, Joliet, Addison, Evanston, Schaumburg i Wood Dale.
Chicago je uokreślane mjanym "Wjetřne mjasto" (ang. Windy City).
Nojwjynkše poza Polskům skupisko Poloków a ludnośći pochodzyńo polskigo (ůng. 1,1 mln osůb polskigo pochodzyńo, w tym ůngyfer 250 tyś. godajůncych na co dźyń we polskij godce). Uobezdřij tyž: Jackowo.


text:
Elba
Elba (italsce Isola d'Elba) je kupa w Srjedźnym morju a po Sicilskej a Sardiniskej třeća najwjetša Italskeje. Leži mjez Ligurskim a Tyrrenskim morjom, dźesać kilometrow zapadnje italskeje twjerdźe a pjećdźesat kilometrow wuchodnje francoskeje kupy Korsiki.
Přestrjeń kupy je cirka 224 kwadratnych kilometrow a jeje wobjim cirka 147 kilometrow.
Najwjetše město Elby je Portoferraio z dwanaće tysac wobydlerjemi.
W lětomaj 1814 a 1815 bě prjedawši francoski kejžor Napoleon Bonaparte po wuhnanstwje z Francoskeje wjerch Elby.


text:
Kiejsik, za pierónym starego piyrwyj, kiej jesce niy bóło interneca i telewizyji, fóngowały szkubaczki lebo łoszkubiny i manglownie, mianowane tyż kajniykaj walkownióma. Skuli tego, iżech jes miastowy, niy byda sam za tela móndrować, rajcować ło wsiowych szkubackach ale rzykna możno cosik wiyncyj ło takich miastowych manglowniach. Ludzie, zaobycz baby, za starego piyrwyj trefiali sie we kościele abo we manglowniach. Chopy wlazowali tam ino musowo, musieli tam wlazować jak jich tam cióngli jejich baby-cicianki, kiej jesce manglownie byli na kórbla (trza bóło ku tymu chopskij gracy, chocia niy zawdy). Czekanie na swoja raja do manglowaniô ugryfniała zebranym do grómady żywô, pôłnô gyszpantnych ciekawóstków łozprôwka, ftorô fachmóńsko i gynał kómyntowała świat i jejigo dziwy. I blank niy iste bóło to, iże tyn świat skludzôł sie możno do dwióch, góra trzech sómsiydnich huliców. Nôjważniyjszô ale bóła włôściciylka mangli, zaobycz rubô, czyrstwô i wrazitko baba, kierô radowała sie reszpektym i srogóm zocóm u jeji kóntmanków, a i ku tymu szło sie u nij lajstnóńć, sprawić kanka żuru na sobota. U nôs bóła to starô Pióntkowô na Krojcce, kierô miała manglownia, nôjprzodzij na kórbla, a zatym na elekstrycny motorek i kaj zawdy pod łoknym stôł kibel ze żurym dekniynty fest wyszkróbiónóm srogachnóm sznuptychlóm, i kaj tyż szło sie łobsztalować raja do szpanowaniô gardinów.
Terôzki już tego niy ma. Wrółz ze łozwojym naszyj cywilizacyji potraciyli sie szkubacki i manglownie. Łostôł jesce ino kościół i – to dlô chopów, chocia niy ino dló nich – szynk za winklym familoka. A tyn ci do łostatka ludowy szimel manglowni, przekludziół sie do naszygo… Syjmu. Ja, jô miarkuja, iże jesce na kôżdydniówyj mszy we kościele stare klafty poradzóm łobrobić rzić kôżdymu sómsiadowi, bo przecamć łóne ino po tam tam lejzóm. Niy skuli Pónbóczka, ino skuli możybnóści łobgôdaniô, łoszeredzyniô wszyjskich ze swojigo, i niy ino, familoka. Ło wiela te wszyjske manglównianne łozprôwki, klyty i klachy byli zajyńciym, kómsztym ućciwym i porzómnym, bo za walkowanie bulół tyn, ftory prziszôł do mangli ze interesym, ło tela ta syjmowô mangla jes blank podanô na walkownia parowô, bo tyż sie łobyrtô ino wele tych, ftorzi majóm w tym interes, ale bulymy za te plytnie my wszyjske ze naszych musowych sztojerów, naszych dôwków.
Wiycie, prziszôłech na te idy, coby to sam wszyjsko napisać po tym, kiejech przeczytôł jedyn artikel, srogigo móndroka Henryka Martenki, ftory napisôł bół cosik takigo, iże ta naszô rodnô mangla, swójskô walkownia mô sie pierónym dobrze; darzi jij sie. Przecamć kôżdy welónek dźwigô nóm, sztrekuje nóm we Polsce pozióm syjmowygo manglownictwa i sprôwiô, iże corôzki wiyncyj Polôków łodłajzi myślówo łod problymów, ftorymi żyje warszawskô ulica Wiejskô. Wiynkszóścióm my, Polôki, blyndzymy, wystôwiómy se, coby politykery dali nóm, łobywatelóm świynty pokój, i coby ku tymu niczego samtukej we Polsce ruszali, bo pewnikiym by jesce cosik popśniyli, popsowali. Trza tyż ale dociepnóńć, co terôźniyjsze manglowanie, niy ma take swójske, dómowe, jak bóło kiejsik za starego piyrwyj, i niy ma ino… parlamyntarne. Ze tyj manglowni żyje telewizyjô i tyn moderny internec. Ta mangla blank niy pytô: po jakiymu i jak, ino – fto, co i kómu?
A tak po prôwdzie, jô tam niy ma taki angyjber i na polityce sie możno niy znóm, chocia bocza, jak mój niyboszczyk Łojciec sztyjc mi tuplikowôł:
– Dej sie Ojgyn pokój ze politykóm, bo to jes richtik srogi kónsztik, coby łyknóńć rapitółza (żaba) abo gónsiora, a ku tymu niy wykrziwić pychola ze łobrzidzyniô, ino markiyrować, iżeś chopie społyknół jakisik szmektny i szykowny maszkyt. Niy kôżdy to poradzi łobstoć.
I rzykna ci jesce cosik. To blank niy ma prôwda, iże ze inkszym cowiekym (niy dej Pónbóczku, iże ze politykerym!) trza wećkać faska soli, coby go gynał i do łostatka poznać. To ci jes gynał taki sóm fiterglanc i srogi markiyróng, jak rozum i móndrość grajzików, starzików, i ku tymu tyż to, co cowiek sie fórt zmiyniô, weksluje sie co wielaś tam lôt. Bo tak prôwdóm, to wszyjsko sie wiy, miarkuje sie wszyjsko ło cudzym cowieku na szlag, zarózki łod piyrszego łoka mrziku, łod piyrszego wypedzianego słówecka. Tak ci jes naprôwda, ale ludzie ustali wiyrzić bali i samym sobie i swojim…. duszóm. I możno to, toć iże ja, jes ci nôjgorszyjsze na tym świycie. Bo dzisiôj żôdyn niy jes tak sztramski, coby ci poradzić, coby móc uwiyrzić sobie. I możebne, co to jes terôzki tyż ci dló nôs nôjgorszyjsze!
A kiej sie tak zaziyrô, filuje we telewizyji abo we internecu na tych naszych wybrańców nôrodu, to zdô sie, iże prawie mieli stare ludzie, ftore rzóńdziyli, iże kiej cowiek za wczasu sie niy pierdnie, to mu niyskorzij tyn cuch krajzuje po mózgu i stela sie bieróm te wszyjske blank posrane pómysły…
Szkubacki, manglownie a teroźni świat…
Kiejsik, za pierónym starego piyrwyj, kiej jesce niy bóło interneca i telewizyji, fóngowały szkubaczki lebo łoszkubiny i manglownie, mianowane tyż kajniykaj walkownióma. Skuli tego, iżech jes miastowy, niy byda sam za tela móndrować, rajcować ło wsiowych szkubackach ale rzykna możno cosik wiyncyj ło takich miastowych manglowniach. Ludzie, zaobycz baby, za starego piyrwyj trefiali sie we kościele abo we manglowniach. Chopy wlazowali tam ino musowo, musieli tam wlazować jak jich tam cióngli jejich baby-cicianki, kiej jesce manglownie byli na kórbla (trza bóło ku tymu chopskij gracy, chocia niy zawdy). Czekanie na swoja raja do manglowaniô ugryfniała zebranym do grómady żywô, pôłnô gyszpantnych ciekawóstków łozprôwka, ftorô fachmóńsko i gynał kómyntowała świat i jejigo dziwy. I blank niy iste bóło to, iże tyn świat skludzôł sie możno do dwióch, góra trzech sómsiydnich huliców. Nôjważniyjszô ale bóła włôściciylka mangli, zaobycz rubô, czyrstwô i wrazitko baba, kierô radowała sie reszpektym i srogóm zocóm u jeji kóntmanków, a i ku tymu szło sie u nij lajstnóńć, sprawić kanka żuru na sobota. U nôs bóła to starô Pióntkowô na Krojcce, kierô miała manglownia, nôjprzodzij na kórbla, a zatym na elekstrycny motorek i kaj zawdy pod łoknym stôł kibel ze żurym dekniynty fest wyszkróbiónóm srogachnóm sznuptychlóm, i kaj tyż szło sie łobsztalować raja do szpanowaniô gardinów.
Smyntno jesiyń
Smyntno jesiyń
Smyntno i szaro na dworze
Słóneczko jakojś wylyjź ni może
Sztyjc yno zamglóne
I niebo zachmurzóne
W kościach czuje sie zimnica
Wjater śmigo po licach
A słónko sie schowało
Ło nas zapómniało
Jesiyń łazi po śwjecie
Marno wyglóndo kwjecie
Ze strómów listki ślatujóm
We lufcie sie pofurgójóm
Ptoszki jeszcze śpjywajóm
Po gałynziach skokajóm
Tuż możno wylezie słóneczko?
I do ciepełka deczko…
Urszula Oślislok
Jesień
Co cię czeka ?
KONIEC SZKOLY PODSTAWOWY
DOCZKALACH KONCA SZKOLY PODSTAWOWY
Od piyrszy klasy musieli my zbiyrac makulatura. Jo niy bardzo wiedziala, co to jest, ale Mama spokopiola i zbiyrali my stare cajtungi. Bez colki rok kozdy uczen musiol oddac 10 kg tych papiorow. Mama dziynnie kupowala jakis cajtung, toz niy bolo problymow z uzbiyraniym, a jeszcze trocha sie przionioslo od mojich starzikow z Wojtule, to dycki przed terminym oddalach colko porcja makulatury. Jo poradziolach nazbiyrac tego papioru yno bez lato, bo bez zima trza bolo rozpolac w piecach. Ale niy kozdy tak poradziol uzbiyrac. Pamiyntom, ze roz jedyn synek z naszy klasy przinios tako paczka z gazetami, wozola wiyncy jak 10 kilo, ale bola jakos dziwnie malo. Pani rozpakowala tyn paket i…dryny bol pieronowy kamyn! Skuli tego obnizyli synkowi na cenzurze nota ze sprawowanio! To bolo niysprawiedliwe!
Synki z naszy klasy mieli dycki gupoty w glowach! Roz po pauzie niy prziszol jedyn taki na lekcja. To zaczli go szukac do kupy z paniom. Znodli go w takim wielgim kartonie fest obwionzanym sznurom. Ale kto to zrobiol? No przeca koledzy, kerzy go tam wrazyili i zawarli, a potym udowali, ze tyz go szukajom! Zas bola haja i matki musialy przisc do rechtorki na „rozmowa”.
Bez zima, jak napadalo moc sniega i bol fest mroz, to rechtor od WF-u do kupy z synkami ze starszych klas na boisku szkolnym robiol nom lodowisko. To bola uciecha! Wszystke bajtle po szkole kiolzaly sie na szlyndzuchach na tym lodowisku az sie na dworze zrobiolo cima. Zol bolo isc do dom.
Nojfajnij bolo bez zimowe feryje, bo juz od rana lecialach ze szlyndzuchami na lodowisko. Mama mie mogla zawolac na obiod z okna w kuchni, bo wychodziolo gynau na boisko szkolne. Drapko polecialach do dom, zjadlach i zas na lodowisko. A wiela razy furglach na pysk, abo na zadek, aze ujrzalach gwiozdki w loczach:-) Bojlow niy zlicza!
Bez lato grali my w bala na boisku, a jak bola fajno pogoda, to rechtor od WF-u robiol nom tam lekcje gimnastyki zamiast w sali gimnastycznyj.
Z gimnastykom to tyz mialach problym skuli tego, ze bolach takim skrzotym. Dycki ostatnio przilecialach do mety, niy poradziolach wskoczyc na skrzinia, bo mie ani niy bolo widac jak podskoczolach…
Po zimowych feryjach w sali gimnastycznyj urzondzali nom zabawa noworoczno. Na samym pojszczodku wielkij sali stol piyknie przistrojony krizbaum, pod kerym stoly koszyki na pranie, a w nich tytki z gyszynkami. Wele krizbauma bajtle z wszystkich w klas mialy wystympy. Potym, po wystympach prziszol Mikolej, siednol se przi tych koszykach, a bajtle ustowialy sie w raji i kozdy dostol swoja tytka z maszketami. W tyj tytce bolo pora bombonow, jedna szekulada, orzechy, jedna apluzina, dwa jabka…i jakis batonik abo wafel.
W rogu sali gimnastyczny mamy z komitetu rodzicielskego poustawialy stoliki i sprzedowaly kanapki po dwa zlote. Szlo tyz se kupic koloczyk abo szolka tyju.
Jaaa…i tak przelecialy moje mlode lata we szkole podstawowyj.
Z niykerymi kamratami z tamtych lot koleguja sie dali. Ale wiela z nich juz niy ma z nami…
Na pamiontka zostol mi pamiyntnik, w kerym wpisane som wierszyki i zyczynia tyz od tych, kerzy juz odeszli…
Nauczolach sie pisac, czytac i mowic…ale godejcie co chcecie, nojpiykniejszy jynzyk na swiecie jest nasz jynzyk:
JYNZYK SLONSKI!
Barbara Matusiewicz
Żołnierzu
Żołnierzu
idziesz bracie Polaku
upaprany w trudzie i znoju
tam gdzie posłał cię rozkaz
gdzie wskazała Ojczyzna
na końcu świata kraina
panują tu inne prawa
masz ich nauczyć wolności
która ilością pocisków się mierzy
wszystko jest tu wrogie
piasek do ust się wciska
słońce znów poty ostatnie
wróg czai się w każdym rowie
bomba zdradliwie wybucha
marzysz o swoim domu
ta ziemia jest ci obca
w domu krząta się żona
przy kolacji – bo właśnie jest piąta
Leszek K.
Międzyszkolny konkurs „POEZJĄ MALOWANE”
Międzyszkolny konkurs
„POEZJĄ MALOWANE”
dla uczniów szkół specjalnych podstawowych, gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych
Regulamin konkursu
1. Organizator:
Stowarzyszenie Przyjaciół i Wychowanków Zespołu Szkół nr 6 w Rybniku – DLA DOBRA
2. Cele konkursu:
- Zachęcenie uczniów do poznania twórczości poetek regionalnych.
- Rozbudzanie wyobraźni, pasji literackiej i wrażliwości.
- Rozwijanie wrażliwości i umiejętności plastycznych.
- Zrozumienie własnych uczuć, nazwanie ich i wyrażenie ich w formie plastycznej.
- Umożliwienie uczniom realizowanie własnych zainteresowań i ambicji.
- Dzielenie się z innymi wrażeniami z obcowania z poezją.
- Integracja młodzieży niepełnosprawnej intelektualnie.
- Integracja międzypokoleniowa, dzielenie się doświadczeniami poetek z młodzieżą.
- Umożliwienie młodzieży wyrażania własnej interpretacji dzieła poetyckiego w słowach i obrazie.
3. Ogólna informacja o konkursie:
· Konkurs adresowany jest dla uczniów szkół specjalnych podstawowych,
gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych.
· Oparty jest na współzawodnictwie indywidualnym.
· Przedmiotem konkursu jest wykonanie dowolną techniką (rysunek, malarstwo, wycinanki, kolaż) pracy plastycznej na formacie A3. Zadaniem uczniów będzie zilustrowanie swoich własnych uczuć, przeżyć i wyobrażeń zrodzonych podczas kontaktu z poezją.
4. Warunki uczestnictwa
· Konkurs odbywa się w dwóch etapach:
Etap I
Opiekunowie uczniów biorących udział w konkursie zapoznają ich z wierszami, koordynują powstawanie prac i wysyłają je do organizatora konkursu.
Termin zgłoszenia do konkursu upływa 30 września 2012 r.
Termin składania prac upływa: 17 października 2012 r.
Zgłoszenie (wzór w załączeniu) oraz prace plastyczne dzieci prosimy przesłać
lub dostarczyć na adres:
Zespół Szkół nr 6 w Rybniku, ul. Małachowskiego 145, 44-251 Rybnik
Osoba upoważniona do udzielania informacji dotyczących konkursu:
Dorota Porwoł ZS nr 6 w Rybniku, tel. 32/ 42 45 0098, dorota.porwol@poczta.fm
· Temat pracy plastycznej: „POEZJĄ MALOWANE”
· Prace należy wykonać dowolną techniką w formacie A-3 i opisać na odwrocie:
-
Imię i nazwisko ucznia, wiek.
-
Nazwa i adres szkoły.
-
Imię i nazwisko opiekuna.
-
Tytuł pracy.
· Etap II
Jury wytypuje 9 laureatów – autorów trzech najlepsze prac w trzech kategoriach:
uczniowie szkół podstawowych,
uczniowie szkół gimnazjalnych,
uczniowie szkół ponadgimnazjalnych.
Kryteria oceny:
Prace będą oceniane pod względem:
-
czytelność i komunikatywność dla odbiorcy,
-
estetyka pracy.
Każdy uczestnik konkursu otrzyma dyplom oraz nagrodę rzeczową za udział w konkursie.
Opiekunowie uczniów otrzymają dyplomy za przygotowanie uczniów do konkursu.
Wręczenie dyplomów oraz nagród rzeczowych nastąpi w dniu 24 października 2012 r.
w Zespole Szkół nr 6 w Rybniku w bibliotece szkolnej podczas spotkania integracyjnego.
Gośćmi będą autorki wierszy do których uczniowie wykonają prace plastyczne.
Patronat nad konkursem obejmie portal internetowy „Ślonskogodka” co podniesie walory konkursu, prace uczniów zostaną udostępnione na tym portalu.
Prace będą również wyeksponowane na wystawie w Pedagogicznej Bibliotece Wojewódzkiej
w Rybniku w okresie od 27 października do 24 października 2012 r.
Serdecznie zapraszamy do udziału w konkursie.
KŁAMSTWA I PRZEKRĘTY !
KŁAMSTWA I PRZEKRĘTY !
Brzydotą w tym Kraju, to kłamstwa i przekręty,
Tu oszukuje, a robi się święty.
I jak to wygląda, co świat powie na to?
Gdyby nie szwindle, to Kraj byłby bogaty.
Urwijmy w końcu łeb takiej Hydrze,
I napiszmy to na klepsydrze.
Oszustwa wszystkie, skończyły dni żywota,
Teraz będzie u nas prawość i uczciwa dla wszystkich robota.
I niech by kolesiostwo, u nas się wreszcie skończyło,
Wtedy by nam się wszystkim, naprawdę dobrze żyło.
I Ludzkość naszego Kraju, zaufanie wielkie do Władzy będzie miała,
A wtedy Ojczyzna nasza POLSKA, będzie wspaniała.
Hubert Mojżesz
TO MY ŚLOŃZOKI !
TO MY ŚLOŃZOKI !
Ślońzok na Ślońsku, dycki tu chce żyć.
Ale Samorzondość, Autonomijo i swoja godka Łon musi mieć.
Wtedy to Ślońzok jak ryba w wodzie,
Żyć bydzie godnie, no i w swobodzie.
Niy wlezie wtedy żodyn Mu w droga,
Tego chce Ślońzok i prosi ło to Boga.
Bo do rzondzoncych łutraciył wiara,
Ci tego niy chcom, to prowda staro.
My Łojcowizny niy łopuszczymy,
Przeca na Ślońsku, dycki żyć chcymy.
Bo tu krew Dziadow wsionkniynto w ziymia,
Dyć tu łod wiekow żyje Śloński plymie.
Zakamuflowanego tukej nic niy ma,
Tyn co to godo, to wielko ściyma.
My to Ślońzoki nojlepszy wiymy,
My sie tu rodziyli i tu łumżyć chcymy.
Hubert Mojżesz
Ło SPISIE POWSZECHNYM !
Ło SPISIE POWSZECHNYM !
Dzisiyj gańbować jo sie niy musza,
Że wymie siedzi ta „Ślońsko Dusza”
Bo po tym teraz, powszechnym spisie,
Śońzok jest dumny i tym chwoli sie,
Że tu na ziymi z Dziada-Pradziada,
Ślońskość wyznowo, po ślońsku godo.
Niby nas mo być osiymset dziewiyńć tysiyncy,
By spis był łuczciwy, było by nas milijon,
A możno i wiyncy.
Bo i we „SPISIE” łoszustwo było,
Niy wszystkich Ślońzokow sie policzyło.
My jednak dumni mogymy być s tego,
Że momy tela Narodu Ślońskigo.
Idżmy odważnie, s podniesionom głowom,
Przidzie czas, bydzie AUTONOMIJO, słowo wom dowom.
Hubert Mojżesz


text:
Diskusija k předłoze:Stat
[wobdźěłać] Problemy dla wariable mjeno
Dobry dźen, ludźo. Wariabla mjeno čini problemy. Tohodla ja namjetuju, zo my měnimy resp. dźělimy wono do wariable narodne mjeno a serbske mjeno. Štó chce pomhać měnić tón w nastawku? Wutrobny postrow --Tlustulimu 17:13, 21. dec. 2006 (CET)
[wobdźěłać] Tři wariable maja nowe mjena
Dobry wječor, ludźo. Wužiwar:Dundak změni mjena tři wariablow do lěpšich formow. Ja dwě nowej wariablej dodach. My mamy změnić nastawkow wo statach. Prašenja wo teknikowych problemach prošu pisać tu. Ja tež rozumju němčinu, jendźelsku rěč a rěč Esperanto. Dźakuju so za wašu pomoc. Wutrobne postrowy --Tlustulimu 22:53, 26. dec. 2006 (CET)
[wobdźěłać] Parametry za mjena
Dobry dźeń, ludźo. Dźensa sym předłohu tak změnił, zo nětko parameter mjeno abo mjeno serbske definuje mjeno, kotrež so w hłownej lince tabele jewi, mjeztym tekst parametra mjeno swójske so kaž druhe parametry w tabeli jewi. To ma lěpšina, zo mjeno swójske móže wjace hač jedneho mjena definować a so přidate CSS-formaty za hłownu linku wjace njeskomola. Postrowy --Tlustulimu 16:25, 22. dec 2008 (CET)
[wobdźěłać] Stolica
Dobry dźeń. Runje přidach alternatiwny parameter za "stolica", a to "hłownje město". Nětko we wšěch nastawkach, kotrež stary parameter "hłowne město" hišće wobsahuja, so stolica jewi. Postrowy --Tlustulimu 11:23, 30. jun 2011 (CEST)


text:
Dire Straits
Dire Straits to bůu brytyjski zespůu rockowy,kery fůngowou we lotach 1977-1995. Liderym a zouožyćelym tyj grupy bůu Mark Knopfler - gitařista, wokalista a aůtor tekstůw, kery som napisou bezma wšyjske pjosynki grupy. Krům jigo, we skuadźe bůu tyž jygo braćik David (gitara), John Illsey (gitara basowo) a Pick Withers (perkusyjo). Zespůu debjutowou we 1978 singlym Sultans of Swing, kery ńyuočykiwańy stou śe fest popularny, mimo aže wůunčas panowoua moda na muzyka punkowo. Tygo samygo roku wydano pjyršo puyta skupiny, pod titlym Dire Straits. Pů wydańu rok ńyskoři drugij puyty, Communiqué, ze skupiny uodloz David Knopfler a na jygo plac přiloz Roy Bittan (klawišowjec). We 1984 ukozou śe albům Alchemy, kery je zapisym kůncertu grupy we Lůndyńy a je powšechńy uznowany za jydyn s nojlepšych albůmůw kůncertowych we historyji rocka.
Zespůu zawjeśiu dźoualność we 1995 roku.
[Sprowjej] Dyskografijo
[Sprowjej] Albůmy
- 1978 Dire Straits
- 1979 Communiqué
- 1980 Making Movies
- 1982 Love Over Gold
- 1985 Brothers in Arms
- 1991 On Every Street
[Sprowjej] EPs (minialbůmy)
[Sprowjej] Albůmy live
[Sprowjej] Skuodanki nojlepšych utworůw
- 1988 Money for Nothing, nojwjynkše přeboje
- 1998 Sultans of Swing: The Very Best of Dire Straits, nojwjynkše přeboje
- 2005 The Best of Dire Straits & Mark Knopfler: Private Investigations
[Sprowjej] Linki zewnyntřne


text:
Wikidata/Zawjedźenje
Wikidata je nowy projekt za załožbu Wikimedia Foundation: swobodna, w zhromadnym dźěle wutworjena, wjacerěčna, sekundarna datowa banka, kotraž strukturowane daty hromadźi, zo by Wikipediju, Wikimedia Commons, druhe Wikimedijowe projekty a druhe wjace podpěrała.
Što to rěka?
Wobhladajmy sej zahajenske wuprajenje nadrobnišo:
- Nowy projekt. Wikidata je prěni nowy Wikimedijowy projekt wot starta Wikiwersity w lěće 2006. Namjet za Wikidata je so prjedy zhromadźenstwam Wikimedije předstajił, a je jara pozitiwny wothłós namakał.
- Swobodny. Daty we Wikidata wozjeawjeja so pod swobodnej licencu, kotraž zasowužiwanje datow w rozdźělnych situacijach dowola.
- W zhromadnym dźěle wutworjeny. Daty we Wikidata so wot wobdźěłarjow projekta Wikidata zapodawaja a wothladuja, kotřiž wo prawidłach wutworjenja wobsahow we Wikidata rozsudźeja.
- Wjacerěčny. Wobdźěłowanje, wužiwanje, přepytowanje a dalewužiwanje wobsaha budu dospołnje wjacerěčne być. Daty, kotrež so w někajkejžkuli rěči zapodadźa, budu hnydom we wšěch druhich rěčach k dispoziciji stać; wobdźěłowanje w někajkej rěči budźe móžno a witane.
- Sekundarna datowa banka. Wikidata njebudźe jenož wuprajenja składować, ale tež jich žórła a wotbłyšćuje takle wšelakorosć k dispoziciji stejaceje wědy a podpěruje ideju přepruwujomnosće.
- Hromadźi strukturowane daty. Na rozdźěl wot Commons, kotryž medijowe dataje hromadźi a Wikipedijow, kotrež encyklopediske nastawki wutworjeja, Wikidata daty w strukturowanej formje zhromadźi. To dowoli lochke dalewužiwanje tych datow přez Wikimedijowe projekty a druhe a zmóžni ličakam, je lochko předźěłać a "rozumić".
- Podpěra za Wikimedijowe projekty. Jedyn z najwyšich cilow projekta Wikidata je, Wikipediju přez lěpje wothladujomne mjezyrěčne wotkazy a infokašćiki podpěrać, přez to, zo so dźěłowe poćeženje we Wikipediji redukuje a so jeje kwalita powyša.
- Podpěra za druhe wjace. Kóždy móže Wikidata za jara wulku ličbu rozdźělnych słužbow wužiwać.
Nó, što to rěka?
Wjele nastawkow Wikipedije wobsahuje fakty a zwiski k druhim nastawkam, kotrež ličak lochko njerozumi, na př. wobydlerstwo kraja abo ródnišćo dźiwadźelnika. We Wikidata móžeš te informacije zapodać, na wašnje, kotrež ličakej zmóžnja, je předźěłać: mašina móže je w rozdźělnych rěčach k dispozicji stajić, wužiwajo je, zo by přehlady datow kaž lisćiny a diagramy wutworiło, a wotmołwjejo na prašenja, na kotrež hodźi so tuchwilu ćežko awtomatisce wotmołwić.
Za to změje Wikidata wužiwarski powjerch, kotryž so wot wikija rozeznawa, kotryž ći zmóžnja, kaž Wikipedija tekst wobdźěłać; Wikidata změje wužiwarski powjerch na zakładźe formularow, kotryž budźe ći pomhać, daty zapodać, na wašnje, kotrež hodźi so dale předźěłać, pak na wikiju pak njewotwisnje.
Kotry plan je za jeho zwoprawdźenje?
Němska wotnožka Wikimedije započa w aprylu 2012 na tutym projekće dźěłać; naš plan je, spočatne wuwiće w běhu lěta skónčić. Naš prěni krok budźe, ći zmóžnić, mjezyrěčne wotkazy do centralneho repozitorija Wikidata donjesć a je potom z Wikipedijow wužiwać. Nadźijamy so, zo tutón cil so w lěću 2012 docpěje.
Po tym budźemy na wužiwarskich powjerchach za zapodawanje datow dźěłać. Budźemy poněčim system polěpšeć a móžnosće za zwuraznjenje datow powyšeć (na př. wot časa wotwisne daty, njewěste daty atd. zmóžnjeć). Smy sej cyle wědomi, zo předstajenje wědy je jara ćežko a měrimy so krok po kroku na pragmatiski zakład, kotryž je pod rozdźělnymi wobstejnosćemi wužiwajomny. Kak budźe to wupadać? To hišće njewěmy, ale smy sej wěsći, zo budźe zajimawy puć tam.
To klinči wulkotnje. Kak móžu pomhać?
Dźakujemy so za twój zajim! Wikidata móže jenož wuspěch być, jeli je kritiska masa sobuskutkowarjow, kotřiž k projektej přinošuja. Smy sej wědomi, zo jara rozdźělne zhromadźenstwa su na dźěle na Wikidata zajimowane. Tuchwilu najlěpše wašnje, zo by so běžnje informował a so na diskusijach wobdźělił, je abonowanje rozpósłanskeje lisćiny Wikidata.
Jeli chceš hižo daty přidać, budź prošu sćerpliwy! Tuta funkcionalnosć budźe so nazymu a zažnu zymu 2012 wuwiwać. Jeli maš wulke mnóstwa datow, kotrež chceš projektej darić, dyrbiš samo hišće sćerpliwiši być, dokelž Wikidata najprjedy trjeba dźěłace zhromadźenstwo, prjedy hač móže tajke dary wobdźěłać a integrować.
Jeli chceš daty z Wikidata wužiwać, dyrbiš so znowa sćerpnyć. Hakle hdyž mamy dźěłace zhromadźenstwo, změjemy zajimawu sadźbu datow. Chcemy zawěsćić, zo daty we wjacorych standardnych formatach k dispoziciji steja, zo by móhł je tak lochko kaž móžno zaso wužiwać.
Jeli sy wuwiwar, móžeš hižo naš techniski namjet (němsce) čitać. Smy swoje wuwiwanske dźěło w aprylu 2012 započeli, a wšo budźe so zjawnje přewjesć, tak zo kóždy móže z našim žórłowym kodom a druhim dźěłom krok dźeržeć. Pytaš nowe ideje? Opcionalne pakćiki w techniskim wopisanju móhli wužitne być, ale wone měli so jako lute ideje wobhladować. Móžeš bjeze wšeho na tym dźěłać.
Prošu wobkedźbuj tež, zo Wikidata so po wuskim časowym planje wuwiwa, a tuchwilu ma wobmjezowanu misiju. Je hromada wěcow, kotrež Wikidata tuchwilu njebudźe činić. Wikidata je naš prěni krok do přichoda, hdyž Wikimedija strukturowane daty podpěra, a samo wjace hač dźensa. Nadźijamy so, zo nas na tutym puću přewodźiš.
Mam hišće prašenja
Prošu přečitaj Časte prašenja. Jeli tam žana wotmołwa na twoje prašenje njeje, wužij prošu rozpósłansku lišcinu Wikidata za swoje prašenja a komentary abo skedźbń znajmjeńša nas na nje.


text:
Biškek
Biškek je hłowne město a runočasnje politiske, ekonomiske a kulturne srjedźišćo Kirgiziskeje. Ma 589.000 wobydlerjow.
[wobdźěłać] Geografija
Biškek leži we wysokosći 800 metrow nad mórskim niwowom při sewjernym dźělu hač do 4800 metrow wysokeho Ala-Too-hórskeho hrjebjenja, podlěšk Tien Šan-horiny. Sewjernje města so rozpřesćěra žołmojta stepa hač do nimale Kazachstana. Blisko města běži rěka Čuj.
[wobdźěłać] Stawizny
Město so je z karawanskeho wotpočowišća při židźaneje dróhi wuwiwało, kotraž wjedźe přez Tian-Sxan-horinu. W lětu 1825 daše uzbekski Chanpo z Kokanda twarić tam cyhelowu twjerdźiznu, kotruž ruske wojacy su w lětu 1862 okupowali a rozbiwali. Rusy su tam garnizonu załožowali a přiwabjowane ruske burje su produktiwne čornozemjowe dno zwužitkowali a městno chětře so wuwiwało. W lětu 1878 so su město Pišpek tam załožowało.
W lětu 1926 město so sta hłowne město nowje załožowaneje, sowjetskeje Kirgiziskeje a runočasnje změni mjeno k Frunse – po Michail Wasiljewič Frunse, kotryž so narodźeny w Pišpeku a wuspěšnje wojował za čas Ruskeje nutřkokrajneje wójny w centralnej Aziji za bolšewizm.
Z njewotwisnosću Kirgiziskeje zaso dósta město swoje stare mjeno – w kirgiziskej formje – a rěka wot toho časa Biškek.
[wobdźěłać] Mjeno
Kirgizisce słowo biškek abo pišpek znamjeni sudobjo za kumys. Eksistuja wjele legendow, kotrež pospytuja zwisk mjezy městom a tajkim sudobjom dopokazować. Wědomostne kalrigoj měnja, zo mjeno nasta přez ludetymologiske wuznaće (interpretaciju) stareho słowo wo Městno niže při horje.
[wobdźěłać] Biškek dźensniše
Dla krótkich stawiznow, Biškek nima stawizniske twarjenja. Wón je typiske sowjetske město z wulkimi městna, typiskimi platowymi domami, wulkimi pompskimi domami.
Powětrowe womazanje w Biškeku je jara małe, hačrunjež w bliskosći leži nimale cyła industrija Kirgiziskeje.


text:
Nó, tóż za niycôłki tydziyń bydzie szlus ze feryjami, bydóm dziecka mieli zbyte te laufpasowne dwa miesiónce. I chocia lato jesce niy zamiyrzô sie popśnić i dać placu szlechtownyj pogodzie, to już łod prziszłyj strzody dziecka napocznóm z nowotka pyndalować do szuli. Jedne ze uciychóm, inksze ze spóróm ale niy ma Pónbóczku smiyłuj sie!
Kciôłech sam dzisiôj naszkryflać deczko ło grackach dziecek nałónczôs feryji ale … zmiarkowôłech, iżech już deczko zwiykowany i to, co mi sie zdô, co możnoch kajsik bez lato na lecy jakich placach uwidziôł, to niy ma to już za tela sknółtlowane, skuplowane ze teraźnimi dzieckóma a ino mie sie tam bele co belónce po palicy. I takech sie spómniôł moje mode lata, kiej mocka sie tyż dziôło na mojim familokowym placu interesantnygo i co jakosik ci tam blank na zadku filipami łostało. Spómniôł mi sie chop, szlajfiyrz.
Takich szlajfiyrzów mocka tyrało kiejsik po naszych placach i kole naszych familoków. Łajziyli te istne po placach ze swojóm szlajfmaszinóm na puklu i już ze daleka szło usłyszeć wołani: „Noże szlajfuja, noże, nożycki szlajfuja!” Zarôzki tyż wszyjskie baby we tych naszych familokach, wszyjskie ci nasze starecki, mamulki i babecki sznupali wartko po szuflôdach i szuflôdkach, kajsik we kuchyniannych stołach, we byfyjach, coby nojść bele jake pitwoki, bodzioki, gnypy. Hledali we szuflôdkach nyjmaszinów, zuchtali tyż we kastlikach do szyciô, eźli niy ma tam jakisik szerów, nagelszerów, kiere by sie nadôwali do szlajfowaniô. I nôjwiyncyj przi tymu uciychy mieli my, my dziecka ze takigo familoka, kiere wypolali ze siyniów ze tymi pitwokami i nożyckóma w gracach. A tyn côłki szlajfiyrz stawiôł ta swoja maszina, giyróm deptôł ci takô srogô drzewniannô pyndala, szuszczół, szumiôł skórzanny pôsek, kiery ci mu gryfnie napyndzôł szmyrgel, a tyn juzaś fyrtôł, a spode noży, pitwoków, nożycek furgali, pyrskali szarłatne fónki, côłkie sztrale tych iskrów. Byli ci te fónki na isto tak gryfne, take szykowne i blank niyszkłódliwe, choby jake wónderkerce, choby godne zimne łógnie. My bajtle mieli festelnô frôjńda przelecieć bez te fónki, bez tyn iskrowy sztróm i poczuć na sagich szłapetach pieślawe żgacki, sztichy ze tych iskrów. Stare ludzie rzóndziyli, iże szpluchtanie sie we takich iskrzannych sztrómach garantiyruje i zapewniô duge i zdrowe życi.
Tego sie już terôzki ale nikaj niy ujzdrzi, niy uwidzi sie i niy usłyszóm dziecka tego szykownygo sznapsbarytóna chopa, ftory deptôł zmiyrnie po tych naszych wszyjskich familokowych placach.
Jesce inkszy bół na naszych hulicach chop ze srogim gysztelym na puklu we kierym miôł roztomajte szyby. To bół szklôrz. Kiej my ino za bajtli, za śpikoli wytrzaśli kajsik szyba we łoknie przi fusbalowaniu, to zarôzki mamulka wołali szklôrza, coby ta szyba wrajziół tela, co skorzij nazwyrtali nóm po rzici za te wytrzaśniyńcie. Nôjrichticzniyjszy szklôrz, kiery na tych swojich placyskach targôł tyn drzewnianny gysztel ze pôróma zortami szkła, rycôł tyż na côłki karpyntel: „szyby wrajzuja, szyby kituja, szybyyyy …”. I taki szklôrz miôł cosik, co nóm za bajtla blank niy dôwało we nocy nynać, co my ino mógli sie forsztelować, wystawić kiej sie przeczytało jakiesik ksiónżki ło afrikanskich dziydzinach, ło roztomajtych zabranych Araberach, Szajchach i inkszych takich ałslynderskich bogôczach. Tyn szklôrz miôł ci swój DIJAMANT, jedyn z tych dijamantów, ło kierych to my czytali we roztomajtych breweryjokowych rómanach i ksiónżkach, ftore niy byli „lekturami łobowiónzkowymi”.
Kiej my tak medikowali ło tych dijamantach, doczkali na nôs łodkrywców zacałbrowane światy, cudze gryfniste dziydziny. Ja, te dijamanty przinależeli tak na isto – i gynał ci my to miarkowali – do blank inkszego świata. Czekali na nôs chopców, na tych łodkrywców, znacy nôs jesce śpikoli łozczytanych we tych przedwojynnych, i powojynnych powiyściach dlô modzioków kajsik pod blank côrnóm pierzinóm afrikańskij abo indyjskij ziymi. We śniku łoglóndalichmy, poradziyli my na isto gynał ujzdrzić te sztramskie gałgónie, halsy i rynce afrikańskich abo hinduskich ksiynżniczków, kaj te dijamanty fest ci szklyli i mechciyli, a nóm sie zdało, co my sóm jakie ksiónża ze paradnymi hutami ze pawiymi piórami na palicach, kiere sie fest ringujóm ze wszyjskimi naobkoło ło te gryfne i szykowne dziołchy, przi ftorych bali i stanóńć sie niy mógli te nasze familokowe dziołszki. I kiej po takich śnikach przilazowali my na nasz plac, kaj razinku wprôwiôł we rómy te swoji szyby tyn szklôrz, to gawcyli my wszyjske choby blank zacałbrowane, jak tyn jego dijamantowy kónszczek łostawiół biôłô piska na tym śklannym tafelu i ta plata, kiej jóm tak zatym opaternie klupnóńć, łodpyrsknie łod reszty gynał tam kaj kciôł tyn szklôrz. I zawdy to gynał, prawie sztimowało do rómy wypraskniyntego łokna. Kiejsik niy bóło takich modernych szybów jak terôzki: „hartowanych”, pancyrnych, klyjbowanych, tuplowanych i jakich tam jesce. We chudobnych powojynnych czasach ludzie sztiklowali łokna, szyby we łoknach, i bóło i tak poniykedy, co bez pojstrzodek łokna szła piska ze tyj sztiklowanyj szyby. A te wizgyrne chopy, te szklôrze wsmycali do chałupy, cióngnół za niymi letki cuch fyrnajsu – cuch szklôrzowygo kitu. Terôzki już ganc gynał niy miarkuija eźli to beztóż, co ze kitym bóła biyda, bóło go knap, abo skuli ksiónżki napisanyj bez Ferenca Molnára „Chłopcy z Placu Broni” (hehehe, tam ci bół taki gryfny Klub Przeżuwaczy Kitu) – to te tuste, fetne, miyntke i biôłe ciôsto zdôwałô sie nôm czymsik wziyntym, jakimsik majlandym dló nôs lojfrów i łebóni. Kiej już kieryś wycyganiół łod tego szklôrza kłopeć tego kitu, móg ci go przekajplować i za pora miydziannych klepoków, kiere po wyfilcowaniu łyskali tak, choby byli goldowe.
Nó ale … mecyje starego knakra i tela …


text:
Smyntorz
Smyntorz (abo kyrchof, kerchůw) to je mjejsce wydźelůne do gracańo umartych. Mjano te pochodźi uod łaćińskigo słowa coemeterium, uo gynau tym znoczyńu, kere je zlatyńizowanům formům greckigo koimeterion = plac (wjecznygo) spoczynku (we inkszych wersyjach Kirchof uod uokreślyńo mjymjeckigo). Na ksztołt a ůmjejscowjyńy smyntorza mjoła zawdy ajnflus tradycyjo religijno, wzglyndy sańitarne, położyńy geograficzne, skłod lokalnyj społecznośći. Smyntorz bywo traktowany kej mjejsce uśwjyncůne a mjejsce kultu, bywo tyż placym uopuszczůnym a takim, kere budźi przestrach.
Tradycyjńy uobowjůnzek gracańo umartych spoczywo na barkach jejich familijůw, a jak umarty familije ńy mo, to na władzach lokalnych.


text:
Lublin
Wspůłrzyndne: 51°14'53" N 22°34'13" E
Lublin (pol. Lublin, jid. לובלין, ukr. ЛюблiH, rus. ЛюблиH) – nojsrogše polske mjasto na wschůd uod Wisuy, stolica wojewůdztwa lubelskigo a Lubelščyzny. Je krysym grodzkim a śedźibům wuadz krysu źymskigo. Historyčńy přinoležy do Mouopolski. Ležy nad řykům Bystřycům. Srogi uostřodek akademicki, znůmy m. in. s Katolickigo Ůńiwersytetu Lubelskigo.
Pjyrše wzmjanki we škryflanych zdřůduach sům ze 1198 roku, nale uosadńictwo sam je starše, stouo uosada bůua sam we VI wjeku. Prawa mjejske uod Wuadysuawa Uoketka 15 śyrpńa 1317. We 1569 we Lublińy zašrajbowano akt Uńije Lubelskij a we tym samym roku přijynto houd lynny uod kśyńća Prus. We XVII wjeku mjasto uostouo fest zńiščůne bez najazdy Kozokůw a ypydimjo džumy. We XVI a XVII wjeku uostřodek reformacyje. Po III rozbjoře Polski Lublin znod śe we zaboře austryjockim, ńyskoři we Krůlestwje Polskim. We pouowje XIX wjeku wjyncy jak pouowa mjyškańcůw stanowiuy Žydy. Uod 1918 we II RP. W čos uokupacyje hitlerowskij we Lublińy fungowou lager kůncyntracyjny Majdanek. Po zdobyću mjasta bez Armijo Čyrwůno 22 lipca 1944 Lublin bez 163 dńi bůu tymčasowům stolicům Polski.
Terozki srogi uostřodek industryje a kulturalny. Noležy do Uńije Metropoliji Polskich.
Kluby športowe Motor Lublin a Lublinianka.


text:
354 days ago
1 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, jak abraham to swjyntowac, urodziny, geburstag, sto lat, szampan, toast, dorta, tort, goscina, uroczystosc
wiersze urodzinowe
Jak Abraham to śwjyntować Teresa sie dzisio raduje Z tej radości podskakuje Bo pół wjeku przeleciało Jak na tyn śwjat sie sam dostało A to twardo baba je W łochraniarza bawi sie I
490 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, tatulkowe swjynto, dzien ojca, swjynto, geszynki, prezenty, kwiaty, kwjotki, czekolada, dzieci, rodzina, familijo, pszoc, milosc, dziubeczki, kusiki, caluski, zycenia, winszowac
Tatulkowe śwjynto
Nie być taki zastarany Mój tatulku łukochany Roześmjyj sie choć troszyczka Dom ci za to jo dziubeczka Bo ci pszaja tato miły Cołki życi,z cołkij siły Bo ty zawsze
490 days ago
1 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, kwjotek paprocie, noc swjyntojansko, noc kupaly, sobotka, noc, kwiat, kwjeci, wjanki, winiuszki, ogyn, ziymja, woda, luft, powjetrze, ognisko, fojera, zabawa
Kwjotek paprocie
Nie lotej
za kwjotkym paprocie
za gwjozdkóm
co mjyni sie we złocie
Niy chciyj szczynścio
co blysknie
a potym kajś
we chmurach uwiśnie
Yno to co zdobydziesz
swojóm
491 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, noc swjyntojansko, sobotka, noc kupaly, kwiat paproci, wianki, ogniska, zabawa, niebo, cima, woda, ogien, powietrze, luft, ziemia, kwiaty, winiuszki, wience, chlopcy, dziewczyny, frelki, karlusy, paproc, las
Noc śwjyntojańsko Już nastała noc czyrwcowo Kożdo frela je gotowo Splyjź winiuszek z zielin ,kwjotków Dzikigo flidra,bylice,kamelków i polnych siyrotków Cołko noc potym buszować Przy
491 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, noc kupaly, ta noc, noc swjyntojansko, sobotka, wianki, woda, ogienpowietrze, luft, ziemia, ogniska, fojery, zabawa, kwiat paproci, blask, ksiezyc, noc, do rana
Ta noc Tako cudno je ta noc Przeca we ni wjelko moc Już kajś zakwito kwjotek paproci We blasku swojim cołki sie złoci Bajkowy kwjotek dycki szukany W śwjyntego Jóna fest wyglóndany We ta
Dziyń Kobjyt
8 Marca dziyń szczyńśliwy.
Radujom se wszystkie dziywy.
Czy to żona, czy podlotek.
Kożdo dostanie jakiś kwiotek.
Wiosna też dzisiaj śwjyntuje.
Pjyrszymi kwiotkami czynstuje.
Sł
Opa
Kożdy Opa mo rod wnuki
pszaje im i loda kupi.
Wnuka uczy młotkym kłupać,
śrubokryntym szruby wkryncać.
Wnuczce bojki opowiado,
i zepsute lalki sprawio,
Na kole na szpacyr biere
z autym do
Oma i małe wnuki
Kiedy dziecko sie rodzi
radość rodzinie przynosi.
Oma chodzi uradowano,
bo z radościom na wnuczka czeko.
Bo oma, to taki wulkan pszocio
w jeji sercu wnuczka,swoj plac mo
Na ry


text:
Jězus Sirach
Kniha Jězus Sirach je kniha mudreje literatury, kotruž je 180 do Chr. Jeruzalemski Žid Jězus ben Eleazar ben Sira w hebrejskej rěči spisał. Jeho wnuk je ju pozdźišo w Egyptowskej do grjekšćiny přenjesł. Grjekski přełožk wobsahuje předsłowo wnuka. Najskerje je kniha wot wučby Chetija (stara egyptowska wučba mudrosće, někak 1800 do Chrystusa) wobwliwowana.
[wobdźěłać] Kanon a wužiwanje
Hačrunjež so kniha do židowskeho kanona njepřiwza, cituje so wona w Talmudźe, štož swědči wo tym, zo su sej Rabbinerjo knihu česćili. Kniha je dźěl septuaginty, starogrjekskeho přełožka biblije, a so tuž wot katolikow a ortodoksnych křesćanow na rozdźěl wot protestantow a wjetšiny swobodnych křesćanskich cyrkwjow jako dźěl biblije wobhladuje.
[wobdźěłać] Žórła
Jenož grjekski přełožk je w dwěmaj tekstowymaj formomaj (Gr. I a dlěša Gr. II) we wšelakorymaj rukopisomaj zdźeržany. Tekstowej formje hodźitej so wróćo wjesć na jenički rukopis (Hyparchetyp). Wot hebrejskeho originala su so nadešli fragmenty w jednej synagoze (Geniza) w starym Kairo a w Qumranje. Wone wobsahuja tróšku mjenje hač połojcu cyłkowneje knihi. Jedyn starši grjekski přełožk tekstoweje formy Gr. II bu hižo zahe do łaćiny přestajeny a wot Hieronymusa do wulgaty přiwzaty.
[wobdźěłać] Wobsah
Kniha wobsteji z dweju dźělow. Prěni dźěl je rjadowana zběrka mudrych hronow, w kotrychž awtor swojeho – jako młodeho muža předstajeneho – čitarja k tomu namołwja, bohabojazne a Bohu so spodobace žiwjenje wjesć (wšě citaty ze Swjateho pisma, Budyšin 2006):
1, 14: Spočatk mudrosće je bojosć před Knjezom, / swěrnym je wona w maćernym žiwoće přistworjena.
Napominanje k bohabojaznemu žiwjenju wupřestrěje awtor w dalšim na wjele wšelakore žiwjenske połoženja a w poćahu na wšelakore skupiny sobučłowjekow:
4, 1: Mój syno, njezapowěduj bědnemu, štož trjeba wón k žiwjenju, / a wočomaj potrěbneho njedaj dołho čakać.
Zasunjene su zdźěla pasaže, w kotrychž so mudrosć wuchwaluje a jeje pochad rozkładźe. Jako klimaks chwalbny spěw mudrosće na sebje samu:
24, 1-3: Mudrosć sama sebje chwali / a wosrjedź ludu sławi sebje. We wosadźe Najwyšeho wotwěra swój ert / a chwali so před jeho mocu: Wušła sym z erta Najwyšeho / a kaž mła sym zemju pokryła.
Na to sćěhuje wotrězk, w kotrymž so rozpisuje, kak hodźi so mudrosć zdobyć a złe wot dobreho rozeznawać:
37, 17-18: Kedźbuj tež na radu swědomja, / ničo njeje spušćomnišeho hač wone. Čłowjeće swědomje ći lěpje radźi / hač sydom stražnikow na straži.
Druhi dźěl započina so z chwalbu na stworićela přirody, na kotruž sćěhuje chwalba na wótcow Israela – wot Henocha hač k rowniku awtora, wyšemu měšnikej Simonej:
42, 15: Wopominać budu skutki Knjezowe; / powědać chcu wo tym, štož sym widźał. Přez Knjezowe słowa su jeho skutki stworjene, / stwórba posłucha jeho woli.
44, 1: Wuchwalujmy sławnych muži, / našich wótcow porjadu.
Druhi dźěl twori na tute wašnje hymniski wobrys cyłkownych stawiznow israelskeje nabožiny hač do časa awtora. Po prěnim kónčnym słowje sćěhujetej dwaj dodawkaj a na to druhe kónčne słowo.
[wobdźěłać] Žórło
- Němska wikipedija


text:
Pokojny Uocean
Uocean Spokojny, Pacyfik, Uocean Wjelgi to uocean znojdujůncy śe půmjyndzy Azyjům, Amerikům Půunocnům i Amerikům Pouedńowům, Antarktydům a Australijům. Uocean tyn je nojwjynkšym, nojguymbšym i nojstaršym na śwjeće zbjorńikym wodnym. S powjeřchnjům růwnům 179,7 mln km² zajmuje jydno třećo coukej Źymje. Pouedńikowo rozćůngo śe půmjyndzy Mořym Beringa, a Antarktyčnym Mořym Rossa na ůngyfer 15500 km. Nojwjynkšo rozpjyntość růwnoležńikowo Pacyfik uośiůngo mjyndzy Indůnezyjům, a wybřežym Kolůmbijům i je to 19,800 km.
Mjano (hišp. pacífico - spokojny) zostou nadany bez žyglořa portůgalskigo w sůužbje hišpańskij Ferdynanda Magellana. Bez wjynkšość jygo wyprawy uocean tyn faktyčńy pozostawou spokojny. Jednokže pacyfične wyspy nynkane sům bez lične šturmy i tajfůny, a uotačajůnce lůndy našpikowane sům wulkonůma. Čynsto spotykane sům třyńśyńo źymje, a te podwodne powodujům wjelge fale zwane tsůnami.


text:
Leśne śpjywani
Leśne śpjywani
Leśne śpjywani
Ptoszki w lesie śpjywajóm Po dymbje klupje dziyndzioł Fazany w trowje skokajóm A żaby koncert kajś majóm Jak gwarno je w tym lesie Kajś dali gwizdo kos A echo wszysko niesie Daleko słyszeć tyn głos Kukułeczka zakukała ! Czy w kapsie cojś tam mosz ? Kogo zajś łokukała ? Czy znojdziesz jaki grosz ? Kukułeczko przestóń kukać ! Ni móm co po kapsach szukać ! Zajś piniyndzy mjeć nie byda ? Czy mje tropić bydzie bjyda ? A możno żeś wykukała Że wygrano byda mjała ?! A czy echo to poniesie ? Kajś daleko po tym lesie
Urszula Oślislok


text:
CO SIE STAŁO?
Co to sie miyndzy nami stało,
że tak sie wszystko pomotlało?
Zgoda, co miyndzy nami była,
dzisio w łostuda sie zmiyniyła.
Ło psinca jakeś sie wadzymy,
ło co – już nawet sami niy wiymy!
Żodne z nos winne sie niy czuje
i winy w drugim upatruje.
Nawet ze sobóm już niy śpiymy,
choć w jednym łożku sie kładymy.
Łodgrodzo sie jedno łod drugiego,
tak, choby łod kogo cudzego!
Jak tyn knółtel przetnóńć wreszcie,
by niy żyć dali jak w herescie?
Wcale niyleko jest sie zmusić
i słowo „wybocz” z sia wydusić!
Myśla, jak wylyźć ze tyj kabały,
by wilk bół syty, a baran cały?
Dyć cołki kónsztik na tym polego,
by uszanować jedyn drugiego!
Pónknóńć sie musi jedyn i drugi,
by spotkać sie w połowie drógi!
Dycki sie nóm to udowało,
czamu niy teroz, co sie stało!?
Autor:B.Smigała


text:
Pyrenejska połkupa
Pyrenejska połkupa (tež Iberiska połkupa[1]) je wulka połkupa na juhozapadźe Europy, najzapadniši z třoch wulkich južnych europskich połkupow – Pyrenejskeje, Apenninskeje a Balkanskeje. Ma přestrjeń wot něhdźe 580 000 km² a potajkim je po Skandinawiskej połkupje druha najwjetša połkupa Europy.
Pyrenejska połkupa mjezuje na wuchodźe z Srjedźnym morjom a na zapadźe z Atlantiskim oceanom. Z Europu je zwjazana na sewjerowuchodźe, hdźež jeju hranicu tworja horiny Pyreneje. Na juhu Pyrenejskeje połkupy leži Gibraltarski přeliw, kotryž wotdźěluje Europu wot Afriki.
Na Pyrenejskej połkupje leža Španiska, Portugalska, Andorra, mały kusk Francoskeje a tež Gibraltar, zamórski teritorij Zjednoćeneho kralestwa.
[wobdźěłać] Nóžki
[wobdźěłać] Eksterne wotkazy
-
Commons: Pyrenejska połkupa – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow


text:
Wegwajzer
Wegwajzer (uod mjymjeckigo Wegweiser; tyż rankoś) to je zorta drůgowygo pjůnowygo znaku, kery wskazuje kerůnek ku jakij mjejscowośći abo uobjektowi wele drůgi, stowjany nojczyńśći na krajcoku abo przed ńim. Moge mjeć forma prostokůnta ze wymalowanům strzołkům abo być podany we ksztołće na strzołka. Je na ńim napisane mjano mjejscowośći, nůmera drůgi abo farba cesty. Ńykej trefjo śe, co na wegwajzerze je podano uodlygłość uod placu, na kery wegwajzer wskazuje, we kilůmyjtrach (we anglosaskich państwach - we milach) abo, na cestach, we minutach. Dowńi wegwajzery bůły wyryte na kamjyńach milowych, skiż tygo, coby bůły uodporne na pogoda a erozyjo.


text:
Polandball
Polandball, znůmo tyż kej countryball, je to tworzůny uod używoczůw internecowy mem kery mjoł anfang na mjymjeckij tabule do rysowańo Krautchan.net kajś na miće 2009. Mem mańifestowoł śe we srogij nůmerze necowych kůmiksůw, we kerych kreje bůły przedstowjane kej kuglate perzůny kere uobyczńe godały we łomanyj angelskij godce a lachoły śe ze nacyjowych sztereotypůw a mjyndzynacyjowych relacyji. Styl uůnych kůmiksůw do śe uopisać kej abo Polandball (nawet jak ńi ma we ńich żodnygo nawjůnzańo do Polski) abo countryball (abo, we mnogij nůmerze, countryballs).
[Sprowjej] Tło
Polandball mjoł korzyńe we wrześńu 2009, jak zaczła śe "cyberwojna" polskich używoczůw Interneca ze wszyjskimi używoczami ze inkszych nacyji. Neczajta, na keryj szło uůnaczyć wirtualne rysunki, dozwolała używoczom rysować co ino chcům, a tyż szkryflać po rysunkach kere wćepły tam inksze używocze. We polskim Internecu powstoł kůncept, coby rysować polsko fana na balu, wtynczas tyśůnce Polokůw do kupy sztartło rysować bale uobmalowane we polske farby, nale na uopy: czyrwjůno na wjyrchu a bjoło na spodku, ze sztichwortem "POLSKA" na miće. Ńyskorzi używoczy na serwiśe 4chan sztartli na ńij malować srogi hakynkrojc[1][2].
Krautchan.net je to neczajta - tabula ze uobrozkami we mjymjeckij godce, ze keryj czynsto korzistajům używocze kere godajům we angelskij godce. Anfang mema "Polandball" je przipisywany Falco, znůmygo kej Brit na /INT/, kery we wrześyńu 2009 zuůnaczůł mema we MS Painće coby strollować Wojaka, Poloka ze tyj samyj neczajty kery godoł łomanům angelskům godkům, ńyskorzi kůmiksy we stylu Polandball zaczły masowo uůnaczyć Ruske[3][4][5].
[Sprowjej] Tyjmy
Fůndamynt lo popularnośći Polandball, keryj nabroł nojbarzi po Smolyńskij katasztorfje we keryj zginůł prezydynt Polski Lech Kaczyński, to je przedstowjańe polskij gyszichty, relacyjůw Polski ze inkszymi krejůma, a stereotypy[6], z dowańym pozoru na polsko megalůmańijo a nacyjowe kůmpleksy. Godki a interakcyje mjyndzy countryballůma uobyczńe sům szkryflane we angelskij godce a internecowym slangu, trocha sům podane na mema Lolcat, a na kůńec kůmiksa polsko bal (uoznaczůno farbůma na uopy do polskij fany), je uobyczńe pojachrano[7].
Ńykere kůmiksy Polandball powstoły skiż tygo, co Ruske poradzům furgać we kosmos a Poloki ńy. Jedyn ze nojpopularńyjszych mo anfang jak w Źymja mo cylnůńć srogi meteor, bezcůż wszyjske kreje co majům kosmiczno technologijo przekuludźiły śe na uorbita w kole Źymji. Na sůmkůńec kůmiksa Polska, kero je durś na Źymje, ślimto a pado tak: "Polska ńy umi we Kosmos!" we łomanyj angelskij godce, co je kanůńiczny ausdruk we Polandball.
Takym wicowym kńifym Ruske zowdy kůńczům dyskusyjo, kery krej je barźi wertny. We inkszym kůmikśe ze zorty Polandball kery je gyszichtowo-politycznům satyrům, Polska zanudzo inksze kreje godańym, co "Jak ino pobijymy Ruskich a Turkůw, bydymy nojlepszym krejem we śwjeće, a...", a ze uůnygo ausdruka inksze kreje śe lachajům. Polska, deko zgorszůno, pado kurwa a dźwigo znok na kerym je naszkryflane "Internet serious business", co we kůnwencyji Polandball uoznaczo, co zaś ślimto.[8].
[Sprowjej] Countryballs
Polandball moge być tyż na kůmiksach uo inkszych krajach, atoli te kůmiksy majům durś mjano Polandball[1] abo tyż countryballs[5]. Bajery majům swojům bale a inksze uostoły zbajstlowane lo sztatůw USA, Katalůńiji Syberji a inkszych. Bala Singapura je trůjkontym a ma mjano Tringapore; Bala Izraela je hipersześćanům; Kazachstůn je herckům; a Wjelgo Brytańijo mo celinder a monokla[9].
[Sprowjej] Przipisy
- ↑ 1,0 1,1 Wyniosłe lol zaborców, czyli Polandball
- ↑ Znowu lecą z nami w... kulki
- ↑ Wyniosłe lol zaborców, czyli Polandball
- ↑ Fenomem - Polska nie umieć kosmos
- ↑ 5,0 5,1 Polandball
- ↑ MEMY. Legendy Internetu
- ↑ Wyniosłe lol zaborców, czyli Polandball
- ↑ Polandball cartoon
- ↑ http://lurkmore.to/index.php?title=Int&oldid=1561834#Polandball


text:
Wolta
Wolta (yng. Volta River, fr. Fleuve Volta) - rzyka we zachodńij Africe, przepływo bez Burkina Faso a Ghana. Wolta powstowo ze skuplowańo trzech rzykůw: Czornyj Wolty (mjanowanyj tyż Mouhoun), Bjołyj Wolty (Nakambé) a Czyrwjůnyj Wolty (Nazinon, dopływ Bjołyj Wolty). Ji dugość uode zdrzůdłůw Czornyj Wolty je 1500 km², a wiyrch ji dorzyczo - 394 tyś. km². Rzyka wpado do Gwinyjskij Zatoki we małyj delće. Ji głůwne dopływy to: Pra, Sene, Afram (prawe) a Daka a Oti (lewe). Przepływ wody ńy ma regularny a waho śe uod 14 m³/s do 15 tys. m³/s.
We rokach 1961-1965 we dolnym bjygu rzyki zuůnaczyli Zapora Akosombo. Skirz spiyntrzynio wodůw powstoł jedyn ze nouwjynkszych sztucznych zbjorńikůw - jeźoro Wolta uo wjyrchu 8,5 tys km². Wodno elektrowńa Akosombo mo moc 900 MW.
Uod mjana rzyki wźyno śe mjano downyj kolůńije, a ńyskorzi ńypodlygłygo państwa Wiyrchno Wolta, kere uod 1984 mjanuje śe Burkina Faso.


text:
Karńůw
Karńůw (czes. Krnov, mjym. Jägerndorf, pol. Krnów lebo Karniów, łać. Carnovia) - mjasto we Czeskij Republice, we Ślůnsku, wele grańice ze Polskům, we Morawskoślůnskim kraju. Bez Karńůw płyńe rzyka Uopawa.
Pjyrsze spůmńyńy kole 1240, mjeske prawa Karńůw dostoł kole 1260 roku uod uopawskich fysztůw. Po 1918 noloz śe we grańicach Czechosłowacyje, nale bezma wszyske mjyszkańce bůły Mjymcůma abo Żydůma. We 1945 a 1946 Mjymcůw wyćepano ze Ślůnska do uokupacyjnych sztrefůw alijantůw.
Dźiśej je wożnym cyntrům kultury we Czeskim Ślůnsku.


text:
Pańůwki
Wspůłrzyndne: 50°13'55" N 18°46'50" E
Pańůwki (pol. Paniówki, ńym. Klein Paniow, čes. Paniovki) – wjeś souecko w Polsce pouožůno we Ślůnsku, we kryśe gliwickim, we gmińe Gerautowice.
Mjyndzy 1975 a 1998 wjeś bůua we wojewůdztwje katowickim.
[Sprowjej] Pouožyńy
Pańůwki sůmśadujům ze Chudowym, Mikouowym, Přišowicůma, Zobřym, Borowům Wśům a s Pańowůma. Sům bezmaua we cyntrům Gůrnoślůnskigo Uokryngu Industryjnygo GOP. Bez drůga krajowo 44 uůnčům dwa nojwjynkše mjasta we uokolicy Katowice ze Gliwicůma a Knurowym.
[Sprowjej] Historyjo
Pańůwki podug ńykerych zdřůduůw sům starše ańiželi sůmśedńe Pańowy. Dokůmynta ze 1361 roku naškryflano bez Kaźimjeřa Wjelgigo wymjyńo Pańůwki Paniowki in terra Bythomiensis. Půźńi zouožůno gmina Pańůwki. Pańůwki nolozuy śe we grańicach państwa pruskigo a potym Ńymcůw. Atoli wjynkšość mjyszkańcůw bůua narodowośći polskij. Po wojńe Pańůwki bůuy zaś nazod we Polsce, kaj stouy śe tajlům wojewůdztwa katowickigo. Dźiśo juž ale noležům do Ślůnska, a do gminy Gerautowice.
[Sprowjej] Parafijo a kośćou św. Urbana we Pańůwkach
Parafijo Pańůwki istńije uod 1936 roku. Podwjela powstoua, wjerńi chodźili do kośćoua we Pańowach kery bůu kośćouym filjalnym parafije we Bujakowje.
Uročyste pośwjyncyńy kośćoua bůuo 26 listopada 1936 roku, zaś 28 grudńa 1945 roku powouano kuracyjo Pańůwki, do keryj přyuůnčono tyž sůmśedńo parafijo Chudůw. 2 grudńa 1951 roku uoddano do užytku fara, a we 1990 roku kaplica pogřebowo.
[Sprowjej] Edukacyjo
We Pańůwkach dźauo powšechno Šula Podstawowo a Gimnozjum.
Předšula:
- Přydšule we Pańůwkach (budynek Uochotničyj Fojerwery)
Šule podstawowe:
- Šula Podstawowo im. Jana Pawła II we Pańůwkach
Gimnozyja:
- Gimnozyjům nr 2 we Pańůwkach (do gimnozyjům we Pańůwkach uažům tyž školoře ze somśedńigo Chudowa, wčeśńyj uaźouy tyž školoře ze Borowyj Wśi).
Inkše:
Krům šuli we Pańůwkach je tyž śwjetlica środowiskowo we kery sům zajynća lo bajtli i modych: nauka špilańo na instrumyntach muzyčnych (keyboardźe, gitaře klasyčnyj, gitaře basowyj), půmoc we nauce a inkše. Śwjetlica je we ńydowno wyremontowanym budynku staryj šuli we kerym je tyž filijo gminnyj bibljoteki publičnyj, ostřodek zdrowjo a amt soutysa.
[Sprowjej] Turystyka
We Pańůwkach som šlaki turystyčne:
- - Šlak Uokrynžny Wokůu Gliwic
- – Šlak Krawyndźowy GOP
- – Šlak Bohaterůw Wiežy Spadochronowyj
- – Šlak Leśny
[Sprowjej] Zabytki
- Romański Kośćou św. Urbana we Pańůwkach
- Stawjyńe šuli podstawowej im. Jana Pawła II a Gimnozjum nr 2 we Pańůwkach
[Sprowjej] Uośedla
Uośedle "Leśne" Pańůwki - Gliwice (w trakće stowjańo). Uośedle stowjo Předśymbjorstwo Baumajsterske "Feniks".
[Sprowjej] Šport
We Pańůwkach je Ludowy Klub Športowy Tempo Pańůwki, kery špilo terozki we klaśe uokryngowyj grupie IV katowickij. Je tyž muodźežůwka. Planuje śe tyž zouožyńe družyny śatkarskij chopůw.(do 2010 r.)
Klůb:
- Pouno nazwa: Ludowy Klub Športowy Tempo Pańůwki - LKS Tempo Pańůwki
- Liga: Klasa uokryngowo grupa IV katowicko (tzw. V liga)
- Rok zouožyńo: 1920
- Adres: ul. Dworska 10
Wuadze:
Stadjůn: we fazie projektowańo, nojpewńyj bydźe postawjůno jydna trybuna ze 400 zicplacůma, bez zadašyńo, projekt bydźe nojpewńyj finansowany ze fundušy "projekt Euro 2012" abo ze unijnych dotacyji. Ńy som wyklučyńi prywatńi sponsořy.
Drugi manšaft:
- Pouno nazwa: Tempo Pańůwki 2 (drugi manšaft)
- Liga: Klasa A w grupie katowickiyj
- Rok zouožyńo: 2002
- Adres: ul. Dworska 10
[Sprowjej] Kůmuńikacyjo a tranšport
Tranzyt
Bez wjeś přeuaźi droga krajowo 44. Fest ńydoleko uod wśe sům dwa zjazdy na autobana A4.
Kůmunikacyjo
Dobro kůmunikacyjo drogowo pozwalo wśi na leki dostymp do poru wjynkšych mjast we uokolicy, m.in. Gliwic, Katowic, Zobřa a Mikouowa.
Bez wjeś ježdžům autobusy KZK GOP (lińje 41, 120, 669, 936) , MZK Tychy (lińja 33) a PKS Rybnik.
[Sprowjej] Linki zewnyntřne
- Mapy: Autopilot | Google Maps | Szukacz | Targeo | Zumi
- Zdjynća satelitarne: Google Maps | Wikimapia | Zumi


text:
Koblůw
Koblůw[1] (czesko godka: Koblov, mjymjecko godka: Koblau) je bůło wjeś wele Landka we Czeskij Republice. Terozki je tajlům dźylńice Ślůnsko Uostrawa. Mjůno wywodźi śe uod placu kaj wyposały śe krowy a kery bůł rozlygowany mjast Koblowa.
Pjyrsze pisemne spůmńyńy uo Koblowje je ze 1377 zy mjymjeckich dokůmyntůw, kere pisali erby fyszta Mikuláša II, kere tajlowały mjyndzy śa Uopawske Kśůnżynstwo. Koblůw erbnůły tedy (do kupy ze landeckim mjastym) fyszty Václav a Přemek. Duge podszukůnki pokozały, co ludźe żůli sam już zawczasu. Podszukowocze nolyźli sam mjecz ze łużyckij kultury a godajům, co je uůn na 2 000 rokůw stary. Mjecz tyn nolyźli we nanosach Uodry. We 1742 po przegranyj wojńe uo Ślůnsk, ta dźydźina erbnyli Prusy. Ńyskorzi (we 1846) Koblůw kupjoł śe Salomon Mayer Rothschild.
Aże do poczůnku XIX stolećo Koblowjany robjyli jyno we roli. Uodmjana przilozła tedy, kej uodkryli, co sam je wůngel. Napoczyno śe to we 1803 a aże do dźiśo ćyrzpi Koblůw uod ślatowańo źymjůw bez festylne fedrowańy. Uode 1920 Koblůw naloz uostoł tajlům Czechosłowacyje. Przed drugům śwjatowům wojnům wjynkszość ludźůw mjała śe za czesko norodowość, atoli we majowych wyborach ze 1938 roku dwje trzeće absztimowało za sudetomjymjeckům partyjům. Take festylne poparćy lů Mjymcůw bůło bez intensywno germańizacyjo wśi, kero wyńikła ze włůnczyńo Koblowa do Prusůw. Po Umołwje ze München ze 10 paźdźerńika 1938 Koblůw uostoł śe tajlům Trzećego Rajchu, co bůło pozytywne lo wjynkszośći mjyszkańcůw. Dźydźina bůła uoswobodzůno uod Czyrwjůnyj Armije 30 kwjetńa 1945. Kole ślatowańo źymjůw mo na dźydźina tyż negatywny ajnflus fedrůnek szczyrku, kery trwo uod 1957 roku. Koblůw przikuplowano do Uostrawy 6 kwjetńa 1976.


text:
Krakow
Krakow (pól. Kraków, nim. Krakau) jo město w pódpołdnjowej Pólskej, w małopólskem wójewódstwje, nad rěku Wisłu. Krakow jo stolica wójewódstwa a teke samostatny wokrejs (powiat). Toś to město jo wažny turistiski centrum.
W lěśe 2007 jo w Krakowje bydliło 756 267 luźi. Šołta města jo Jacek Majchrowski.
Wót 1296 do 1596 jo Krakow był stolica Pólskeje. W Krakowje jo w lěśe 1364 nejstarša pólska uniwersita − Uniwersytet Jagielloński − nastała.
Wót 1795 do 1809 a wót 1846 do 1918 jo Krakow pód kněžarstwom Awstrisko-Hungorskeje był.
Něnto jo w Krakowje 23 wusokošulow: 3 uniwersity (Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Ekonomiczny, Uniwersytet Rolniczy), techniskej šuli (Akademia Górniczo-Hutnicza, Politechnika Krakowska) a teke Akademia Sztuk Pięknych, Akademia Muzyczna, Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna, Adademia Pedagogiczna, Papieska Akademia Teologiczna a Akademia Wychowania Fizycznego.
Historiski centrum Krakowa (źěl pśi głownych wikach a teke źěl Kazimierza) jo na lisćinje UNESCO. W Krakowje ma sedło Narodny Muzeum w Krakowje. Biblioteka Jagiellońska jo jadna z nejwětšych w Pólskej.
Pódla Krakowa lažy mjazynarodne lětanišćo Balice.
W Krakowje grajotej nejstaršej kopańcowej kluba Pólskeje (załožonej w lěśe 1906): Cracovia Kraków a Wisła Kraków (w lětach 1999-2008 6 razow mejstaŕ). Dalšny kopańcowy klub jo Hutnik Kraków (źěl Nowa Huta).


text:
Jeseník
Wspůłrzyndne: 50°13' N 17°12' E
Jeseník (do 1947 Frývaldov, mjym. Freiwaldau) - sztad we půłnocnyj tajli Czeskij Republiki, we olmickim kreju, we kryśe Jeseník (historyczny Dolny Ślůnsk).
Położony je na grańicy Jeśůńikůw (Jeseníky) a Złotych Gůr (Rychlebské hory). Tajla mjasta (Lázně Jeseník) to znůme uzdrowisko.
Cyntrům Jeseníka je od 1992 mjejskům zabytkowům sztrefům (Městská památková zóna).
[Sprowjej] Geszichta
We 1910 bezma wszyske mjyszkańce bůły Mjymcůma (99,5%), a we 1930 mjyszkało tukej 8959 Mjymcůw a 1281 Czechosłowakůw. Po 1945 Mjymcůw wyćepano ze Ślůnska do uokupacyjnych sztrefůw alijantůw.


text:
Carrie
Carrie to bůł pjyrszy růman Stephena Kinga, wydany we 1974 roku uod Doubleday. Skiż uůnygo stoł śe znůmy jako autůr uod horrorůw. Růman uosprawjo uo modyj frelce, Carrie White, kero bůła chowano uod matki - religijnyj fanatyczki. We szuli ja uobśmjywano a inksze szkolorze jům ńy mjeli radźi. Jak pjyrszy roz mjała mjeśůnczny czas, prziszła na to, co mo paranormalno grajfka. Ńyskorzi prziszła na idyjo, co grajkům do telekinezy poradźi půmśćić śe na tych co jům sztruchali. Růman mjoł dwje filmowe adaptacyje - we 1976 kero reżyserowoł Brian De Palma (rola Carrie zagrała Sissy Spacek), a we 2002 we reżyseryji Davida Carsona.


text:
Strziga
Strziga (ze łaćiny striga bez grecke σtpίE, σtpίYE)[1], abo mynski uodpowjydńik strzigůń je to dymůn ze prasłowjańskich wjerzyńůw, uobecny tyż we kulturze, bojkach a uosprowkach wywodzůncych śe ze rygjůnu Ślůnska. Coby tako strziga ńy můgła ludźům szkůdźić, trza jům bůło wykopać a przebić ji śerce dymbowym kołkym (we Ślůnsku, bo kaj ińdźi godało śe, co nojlepszy je uośinowy), abo ji uoberznůńć gowa a wraźić ji jům mjyndzy nogi. Jak już kogo za żywobyćo mjeli we podejzdrzyńu, co po śmjyrći może śe uostać strzigům, to go chowali gymbům na důł a wstyrczali mu do gymby kamjyń.
[Sprowjej] Zewnyntrzny wyglůnd
Padało śe, co tako strziga już za żywobyćo mjała dwa śerca, dwje dusze a dwje raje zymbůw, nale drugo ńy je zauobycz dobrze widoczno, przinojmyńi na pjyrszy rzut uoka. Bestůż mjanuje śe je tyż dwuduszńicůma abo dwuduszńikůma. Po śmjyrći jyno jydno duszyczka uopuszczała ćało, a ta drugo uostowoła we ńim, a skiż tygo żyła uůna dali we grobje, we kerym ńům pochowali. Strzigi forsztelowano śe tyż kej ojle.
[Sprowjej] Pochodzyńy powjarki
Dowńij wjerzůło śe, iże ńykedy umarlok cycko abo zjodo we trule śmjertelńica a bez to sprowadzo śmjyrć na familijo a sůmśadůw uod ńygo. Ta prziwjarka śe nojczyńśći szerziła we czasach srogich zarazůw, kedy jedyn po drugim umjyroł, ńykej a cołke wśe, a ludźe ńy wjedźeli pojakymu. Ńykej tyż můg taki umarlok wylazować ze grobu a stroszać, szterować a nynkać ludźi pů nocach, larmo robić a jodło wyżyrać. Jak wloz kaj na jako wjeża, to kaj by ńy wezdrzoł, nauobkoło wszyndy půmjyrali ludźe. We Dolnym Ślůnsku to śe na takigo padało Nachzehrer abo Wiedergänger, a we Gůrnym – strziga, jeli to bůła baba, abo strzigůń, jeli to bůł chop. Padało śe tyż, co dobrze je ukraść strzidze śmjertelńica uod ńi abo śe legnůńć we trule uod ńij, bo śe wtynczos ńy můgła do grobu wrůćić a cołko moc traćůła, nale to bůło fest a fest ńybezpjyczne a mało bůło takich, kere śe na to powożyli. Na uodwyrtka do upjorůw, ukůnszyńy strzigi ńy muśi uoznoczać śmjyrći uofjary ańi tyż půmjyńyńo śe tyjże we strziga. Bez jaki czas můgům śe uůne tyż zadowolać krwjům zwjyrzyncům[2].
[Sprowjej] Gyszichta
Uo strzigach ze Ślůnska stoji już we hańszrifće ze stolećo, kery mo titel Contra incubum, alias latalecaem[3]. Uo takich, kere we trule cyckajům abo zjodajům śmjertelńica, pelcjakla (to bůł prawje taki jedyn uowczorz) abo gryzům swoje palcyska, we stoleću szkryflali Martin Böhm[4] a Joachim Curaeus[5]. Dwa znane przipodki strzigůńůw – szewjeca-samobůjce ze Breslau a Johannesa Cuntiusa ze Bennisch (Horní Benešov wele Krnova) – uopisoł tyż lykorz ze Breslau, Martin Weinrich, we wstympje do kśůnżki Giovanniego Francesco Pico della Mirandoli, kero wydoł we roku 1612 we Sztrasburgu[6].
Podwjela śe we cołkij Ojropje ńy zrobjůło głośno uo syrbskich wampjyrzach, we kśůnżce Sympathetisch- und Antipathetischer Misch Masch ze roku 1715[7] stoło już uo strzigach ze kole Tarnowskich Gůr. Pisoło tam, jak te strzigi wyglůndajům, jako mogům ludźi ukrziwdźić i jako to śe przede ńymi idźe uobrůńić. Bůło tyż tam uopisane, co groźi takymu, co strzidze śmjertelńica powoży śe ukraść. Potym te nojgłośńyjsze to już bůły ino te syrbske wampjyrze.
Tych serbskich wampjyrzůw badało we roku 1732 trzech austryjockich lykorzůw, kere słůżili przi wojsku – Flückinger, Siegele i Baumgarten. Cołko historyjo ze serbskij dźedźiny Medwegja uopisali te lykorze we raporće Visum et repertum[8]. Raport tyn narobjůł kupa larma we cołkij Ojropje a dyskusyjo uo wampjyrzach ćůngnyła śe aże po lata 60. XVIII wjeku. Ńykere ze dyszkutantůw, lo bajszpilu Augustin Calmet[9] spominali tyż przi przileżytośći uo ślůnskich strzigach. A we Ślůnsku tyż śe uo tych syrbskich wampjyrzach szkryfloło. Już we tym samym 1732 roku pisoł uo ńich legńicki lykorz Pohl[10], a potym Christian Stieff we Ślůnskim labiryńće historycznym[11], kaj spůmńoł i uo tych strzigůńach, uo kerych pisoł przůdźi Weinrich.
Potym śe za tyn tyjma wźyńi literaty, a skuli tego, co do růmanůw ńijak ńy pasowoł bjydny chop ze dźedźiny, zrobjyli wampjyrzami grofůw i princůw.
We wjeku XIX mocka gyszichtůw uo strzigach pozbjyroł Józef Lompa[12], a ńyskorzij pokozało śe uůnych ńymało we zborńiku Richarda Kühnaua[13] a tyż we Zarańu Ślůnskim.
[Sprowjej] Tradycyjo strzig we Ślůnsku
W ślůnskij tradycyji folklorystycznyj znůme sům uosprowki uo strzidze, kero do śe uodpyńdźić, bez trzi dńi gynau dajůnc pozůr na jeji truła. Krům tygo, co wůntek tyn przekazywano we wjelu uodmjanach a warjacyjach, nojczyńśći uůnczy śe ze strzigům, kero pochodźiua s krůlewskigo lebo kśůnżyncygo rodu.
Na kożdym zakůntku downyj Polski we XVIII wjeku tradycyjo strzigi wygasło lebo przejszła we jakego upjora a wampjyrza, nale na Gůrnym Ślůnsku ńy przijůny śe nowe mjana. Dali uostawoła sam strziga kej persońifikacyjo epidymije – pochodzeńy uobrozu strzigi ńykerzi wjůnżům s tym, co w czośe zarazy ludźi grzebano wartko a przitrefiło śe tyż, co půgrzebano kogoś, kto jeszcze żůł, nale bůł głymboko uomdloły. Tedy śe uůńi průbowali wygrzebać, a jejich ćoła uodnajdywano ńynaturalńy powykryncone, s poszarpanym uobleczyńym a krwjům na wargach. Ludźe godali, co je to tedy strziga a muśeli uodprowić drůgi půgrzeb.[14]
[Sprowjej] Bajszpil uosprowek uo strzigach
Podane půńiżyj fragmynty uostoły wźynte ze Zarańo Ślůnskigo (cajtůnga ćešyńskigo) s 1932 roku.[15]:
[Sprowjej] Ćekawostki
- Strzigi kej pjyrwotny elymynt słowjańskich wjerzyńůw uostoły użyte i we růmańe Wiedźmin (Wjydźmin) Andrzeja Sapkowskigo, i we szpilu kompůtrowym uo tym samym titlu.
- Mjano Strzyga (Strziga) we polskim tumaczyńu nośi jydno s bohaterek amerikańskigo syrjalu ańimowanygo Kim Possible (polske tumaczyńy: Kim Kolwiek).
[Sprowjej] Biblijografijo
- Dorota Simonides, Śląski horror: o diabłach, utopcach i innych strachach, Katowice 1984.
- Jan Piotr Dekowski, Strzygi i topieluchy. Opowieści sieradzkie, Waršawa 1987
Przipisy
- ↑ Jan Piotr Dekowski, Strzygi i topieluchy. Opowieści sieradzkie, Warszawa 1987
- ↑ Bestyjoryjusz słowjański dostympny na zajće izomag.friko.pl
- ↑ Uob. Klapper J., Die schlesischen Geschichten von den schädigenden Toten, w: Mitteilungen der Schlesischen Gesellschaft für Volkskunde, 1909, zaj. 63.
- ↑ Chronik von Lauban (1567) a Vom Schmätzen im Grabe (w: Die drei grossen Landtplagen: 23 Predigten erkleret durch Martinum Bohemum Laubanensum, predigern daselbst, Wittenberg 1601).
- ↑ Gentis Sileziae annales contexti ex antiquitate sacra et scriptis recentioribus a Joachimo Curaeo, Wetten-Friestadiensi, Wittenbergae 1571.
- ↑ Joh. Francisci Pici Mirandulae Domini Concordiaeque Comitis Strix Sive De Ludificatione Daemonum Dialogi Tres: Nunc primum in Germania eruti ex bibliotheca M. Martini Weinrichii. Cum eiusdem Praefatione luculenta, continente narrationem duorum operum magicorum & iudicii de iis lati, ut verissimam, ita cognitione dignissimam, itemque Epistola Ad Cl. Medicum Et Philosophum D. Andream Libavium, de quaestione, Utrum in non maritatis & castis mola possit gigni? Argentorati 1612.
- ↑ Sympathetisch- und Antipathetischer Misch Masch, das ist Compendium Magisch-, Sympathetisch- und Antipathetischer Arcanitäten wider die Zaubere, Hexen, Unholden und Truten mit etlichen sehr nützlichen Medizinalischen, Ökonomischen und anderen Künstlichen Geheimnissen untermischet, Franckfurt-Leipzig-Regenspurg 1715.
- ↑ Visum et repertum über die so genannten Vampirs, oder Blut-Aussauger, so zu Medwegia in Servien, an der Türckischen Granitz, den 7. Januarii 1732 geschehen, Nuremberg 1732.
- ↑ Dissertations sur les apparitions des anges, des démons et des esprits, et sur les revenants et vampires de Hongrie, de Bohême, de Moravie et de Silésie, Paris 1746.
- ↑ Dissertatio de hominibus post mortem sanguisugis, vulgo sic dictis vampyren, auctoritate inclyti philosophorum ordinis publico eruditorum examini die xxx aug. an. MDCCXXXII. submittent M. Io. Christophorus Pohlius, Lignicens. Silesius et Io. Gottlob Hertelius, philos. et med. stud., Langenheimii, Leipzig 1732.
- ↑ Schlesisches historisches Labyrinth oder kurzgefaste Sammlung von hundert Historien allerhand denckwürdiger Nahmen, Oerter, Personen, Gebräuche, Solennitäten und Begebenheiten in Schlesien, Bresslau und Leipzig 1737.
- ↑ Schlesien in slavisch-mythologischer Hinsicht, Schlesische Provinzialblätter, 1862, zaj. 393-396; Bajki i podania: zebrou Józef Lompa, red. naukowo J. Krzyżanowski, Wrocław-Warszawa-Kraków 1965.
- ↑ Schlesische Sagen, Bd. 1-4, Leipzig 1910-1913.
- ↑ Strzyga - z serii "Demonologia Śląska" w: neczajta Przerażacze
- ↑ Zaranie Śląskie, 1932, z. 4, s. 228.


text:
Czipsy
Chipsy to popularno zorta maszketůw, zrobjůno ze kartoflůw ćynko pokrůnych na sznity a wćepanych na głymboki fet. Mogům mjyć roztomajte smaki, ntp. paprika, kyjza ze cwiblům, zana atp.
[Sprowjej] Gyszichta
Bůł rok 1880. W jakijś restauracyji kelner podoł jednymu kuntmanowi bratkartofle. Nale klijynt pedźoł, co sznńity sům za rube. Kej kuchorz uo tym usłyszoł, wnerwjůł śe pjyrůńsko. Toć wźůn a pokrůł kartofle na tak ćynke kůncki, coby szło bez ńe widźeć. Beztůż czipsy wynojdli bez cufal.
[Sprowjej] Wertość uodżywczo
W 100 gram czipsůw idźe snojść[1]:


text:
Wikipedija:Pytanje we Wikipediji
Maš wšelaka móžnosće, zo by wobsahi we Wikipediji namakał. Tutón nastawk pospytuje přehlad wo wšelakich móžnosćach pytanja poskićeć.
[wobdźěłać] Pytanje Wikipedije
Zo bychu so nastawki Wikipedije přeptyali, móžeš dwě tłóčatce Nastawk a Pytać pod pytanskim polom pytać wužić. Jeli tam zapodaš pytane słowo a tłóčiš zapodatnu tastu (tastu Enter) abo kliknješ na tłóčatko Nastawk dóstanješ so w najlěpšim padźe direktnje k nastawkej z jenakim mjenom. Tłóčatko Pytać pak zwobrazni wšě městna w titlach a tekstach nastawkow, hdźež pytane zapřijeće wustupuje. Tutu pytansku funkciju móžeš tež přez specialnu stronu Pytać docpěć.
[wobdźěłać] Pokiwy za wužiwanje zapodatneho pola "pytać"
Tu někotre pokiwy za wužiwanje pytanskeho pola na kóždej stronje Wikipedije:
- Dyrbi znajmjeńša pytanske zapřijeće eksistować. Zwobraznja so wšě strony, kotrež znajmjeńša jedne z pytanskich zapřijećow eksaktnje wobsahuja, kaž zapodate. Jeli njedóstanješ wuslědki, kontroluj, hač wšitko je korektnje napisane. Dźělowe słowa so jako wuslědk nje zwobraznjeja: Pytanje za słowom "serbski" njezwobrazni strony, kotrež jenož słowo "hornjoserbski" abo "dolnoserbski" wobsahuja.
- Wobeńdź krótke a jara běžne słowa. Přičina za njeporodźene pytanje móže być, zo sy za tak mjenowanymi stopowymi słowami (na př.: "tón", "na", "wot", "wo", "wjace", "što", "štó", "hdy" atd.) pytał. Wospjetuj w tajkim padźe pytanje bjez tych słowow.
- Pytanska funkcija mjez wulkopisanjom a małopisanjom njerozeznawa. Pytanje za fortran, Fortran abo FORTRAN přeco jenaki wuslědk poskićuje.
[wobdźěłać] Pokiwy za precizowanje pytanja
- Jenož hłowny mjenowy rum so po standardźe přepytuje. Strony, kotrychž titul wurazy „Wikipedija:“, „Wužiwar:“ abo „Diskusija:“ wobsahuja, so w zakładnym nastajenju njezapřijimaja. Přez "rozšěrjene pytanje" wšak hodźa so tež druhe mjenowe rumy (na př. Wikipedija, Wužiwar, Wobraz abo přisłušne diskusijne strony) přepytać. "Rozšěrjene pytanje" namakaš při kóždym pytanju z tłóčatkom "Pytać" (ale nic při pytanju z tłóčatkom "Nastawk"!) deleka na stronje z pytanskimi wuslědkami.
- Je tež pytanje z booleanskimi operatorami móžno (Pytanje z logiskim zwjazanjom pytanskich hesłow)). Z pomocu słowow AND („a“), OR („abo“) a NOT („nic“) kaž tež ze spinkami móžeš kompleksniše pytanske naprašowanja stajić. Jeli ničo zapodate njeje, je AND standardne nastajenje. Tak poskići na přikład pytanje za "chodojty NOT palenje" wšě strony, kotrež słowo "chodojty" wobsahuja, słowo "palenje" ale nic. Pytanje za "(Horni OR Delni) AND Serbja" poskići wšě strony, kotrež wurazaj "Horni Serbja" abo "Delni Serbja" wobsahuja.
- Regularne wurazy njehodźa so wužić.
- Zastupnej znamješce * a ? smětej so wužić, ale nic na spočatku pytanskeho zapřijeća.
[wobdźěłać] Integracija pytanskeje funkcije do wobhladowaka
Su rozdźělne móžnosće, zo by so pytanje Wikipedije do wšelakich wobhladowakow integrowało. Syćowej wobhladowakej Seamonkey a Firefox wužiwatej pytanske tykače (jendźelsce: search plugins), kotrež dowoleja pytanja z pobóčneje lajsty tuteju wobhladowakow přewjesć. Za hornjoserbsku Wikipediju programowy kod tajkeho pytanskeho tykača takle wupada:
" resultListEnd=" " resultItemStart=" " resultItemEnd=" ">
Namakaš dataju z tutym kodom za pytanski tykač za pytanje w hornjoserbskej Wikipediji a dwě foće wobrazowki, kotrrejž jón we wobhladowakomaj Seamonkey a Firefox w akciji pokazujetej, na webowych stronach sorbzilla. Sćehnjena dataja ma sufiks zip. Wupakuj ju potom a kopěruj wobsahowanu dataju wikipedija-hsb.src do podrjadowaka searchplugins w instalaciskim rjadowaku twojeho wobhladowaka. To za Firefox kaž tež za Seamonkey płaći. Šćežka tuž na př. takle wupada: C:\Programme\Firefox\searchplugins\wikipedija-hsb.src. Móžeš nětko z Firefox abo Seamonkey w hornjoserbskej Wikipediji za wurazami pytać, wo kotrychž chceš wjace zhonić. We Firefox so to stawa z pytanskim polom horjeka naprawo a w Seamonkey z pobóčneje lajsty. Kak to wupada, widźiš na přidatymaj fotomaj wobrazowki.
[wobdźěłać] Wikipediju z eksternymi pytawami přepytać
W druhich Wikipedijach je móžnosć z eksternej pytawu (na př. Google) direktnje ze strony z pytanskimi wuslědkami pytać, jeli njebu žadyn wotpowědowacy nastawk namakany. Bohužel je powjerch hornjoserbskeje Wikipedije trochu zestarjeny a njeposkićuje tohodla tutu móžnosć. Ale móžeš wězo zwučene pytanje z wokna wobhladowaka wužić, zo by w Interneće pytał.
[wobdźěłać] Alfabetiski indeks a připadny nastawk
Jako cyłkowny přehlad eksistuje Als Gesamtübersicht gibt es den Alfabetiski indeks:
· 0–9 · A · B · C · D · E · F · G · H · I · J · K · L · M · N · O · P · Q · R · S · T · U · V · W · X · Y · Z · Č · Ć · Ě · #321; (Ctrl-click)">Ł · Ń · Ř · Ŕ · Š · Ś · Ž · Ź
Jeli chceš prosće jenož rozhladować, móžeš funkciju Připadny nastawk wužić, kotraž potom nějkajki z tuchwilu 7.503 nastawkow wočini. Namakaš ju na pobóčnej lajsće nalěwo.
[wobdźěłać] Kategorije
Tematiske pytanje móže so z pomocu kategorijow stać. Wšě kategorije wutworjene w hornjoserbskej Wikipediji su w alfabetiskim porjedźe na stronje Kategorije nalistowane.


text:
Dadajizm
Dadajizm to bůł artystyczny nurt we sztuce XX stoleća, kery mjoł anfang we 1916 roku. Same mjano pochodźi, podug szyroko przyjmowanyj wersyji, uod "dada" co uoznaczo drzewjanne bawidołko abo beblańy bajtla, kery ńy zno jeszcze żodnyj godki. Dadajizm negowoł artyzm a twůrczy wysiłek artysty, kej dźeła sztuki dadajisty przedstowjali gotowe wyroby, l. b. pisuar abo reprodukcyjo uobrozu s domalowanymi wůnsoma a brodům. Tworzyli collage, uobrozy na kerych przedstowjali roztomajte ukłody tajli uod maszynůw a gydichty z losowo dobranych słůw. Kůmponowali tyż "muzyka larma". Skiż tygo dadajizm bywoł mjanowany "antysztukům", keryj cechůma bůły absurdalność a przipadkowość. Dadajisty wydowali pisma: Cabaret Voltaire a Dada (we Zurichu), Litterature (Paryż), Dada Club a Der Dada (Berlin) a tyż The Blind Man (Nowy Jork). Kůńec dadajizmu uogłoszůno we maju 1922 we Weimarze na "Kůnferencyje we sprowje kůńca dada". Ńyskorzi srogo tajla dadajistůw zwjůnzoła śe ze surrealizmym.
[Sprowjej] Dadajisty
[Sprowjej] Necowe uodwołańa
- "Sztuka czy antysztuka" we magazyńe Histmag (we polskij godce)


text:
Barliń
Barliń (nim. Berlin) jo głowne město a stolica Nimskeje, a ma wěcej wobydlarow a wěcej płońi ako kužde dalšne nimske město. Wón jo měsćański stat a stakim jaden tych krajow Nimskeje zwězkoweje republiki. Barliń jo jadno z nejwětšych městow pó wobydlarjach w EU.
Kultura
Ako jaden tych centrow z nejwětšym politiskim wliwom w Europskej uniji a ze swójim kulturnym derbstwom, jo Barliń jadna tych nejwěcej wobglědowanych metropolow kontinenta. Město jo wuznamny wobchadny suk a wažny góspodarski, kulturny a kubłański centrum Nimskeje. Institucije ako uniwersity, slěźeńske institucije, źiwadła, muzeje ale teke festiwale, nocne žywjenje a architektura Barlinja su swětosławne.
Stawizny
Historiski Barliń jo był wěcej raz głowne město nimskich statow ako markgrobojstwa/kurwerchojstwa Bramborskeje, kralojstwa Pšuskeje, Nimskego rajcha abo Nimskeje demokratiskeje republiki (jano pódzajtšny źěl města). Wót nimskego zjadnośenja, dnja 3. oktobra 1990, jo Barliń głowne město cełeje Nimskeje, a z głownoměstnem wobzamknjenim Nimskego zwězkowego sejma wót 1991 město jo wót 1999 teke sedło nimskego parlamenta a kněžarstwa.
Rozdźělenje města
Wót 1 januara 2001 w Barlińje jo 12 měsćańskich źěłow.
Eksterny wótkaz
Baden-Würtembergska | Barliń | Bayerska | Bramborska | Brema | Dolnosakska | Durinska | Hamburg | Hesseńska | Mecklenburgska-Pśedpomorska | Nordrhein-Westfalska | Rheinland-Pfalcojska | Saarlandska | Sakska | Sakska-Anhaltska | Šleswig-Holštejnska
1952 k Baden-Würtembergskej fuzionowali: Südbaden | Württemberg-Baden | Württemberg-Hohenzollern


text:
Friedrich Lorentz
Friedrich Lorentz (ùr. 18 gòdnika 1870 rokù w Güstrow, ùm. 29 strumiannika 1937 rokù w Sopòce) - miemiecczi slawista, wôżny badéra jãzëka i kùlturë Kaszëbów ë Słowińców. Òd 1894 rokù doktor. Mieszkôł w: Wejrowie, Kartuzach i Sopòce. W 1907 rokù założëlë w Kartuzach, m.jin Izydor Gùlgòwsczi ë òn Kaszëbsczé Lëdoznawczé Zrzeszenié Verein für kaschubische Volkskunde, chtërno wëdôwało pismiono Mitteilungen des Vereins für Kaschubische Volkskunde. Lorentz je ùsôdzcą: Slovinizische Grammatik, Slovinizische Texte, Slovinizisches Wörterbuch, Teksty pomorskie, Zarys ogólnej pisowni i składni pomorsko-kaszubskiej, Zarys etnografii kaszubskiej, Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskim, Kaschubische Grammatik, Gramatyka pomorska i jin., a wespółautorã Kaszubi : kultura ludowa i język. Nôùkòwé dzejanié tegò meklembùrzczégò lingwistë miało znaczënk dlô szerszégò pòdjimniãcô przez młodą inteligencjã deji F. Cenôwë. W 1919 rokù jegò kaszëbsczi alfabét béł taczi:
A Ą B C Č D E É Ë F G H I J K L Ł M N Ń O Ó Ô Œ Ǫ P R Ř S Š T U V W Z Ž
[edicëjô] Bùtnowé lënczi
- To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.


text:
Egejske mórjo
Egejske mórjo (grichiski AιYaίo ΠέλaYoς - Aigaio Pelagos, turkojski Ege Denizi) jo mórjo mjaz europskej Balkańskej połkupu a aziskej Anatoliskej, pódlańske mórjo Srjejźnego mórja. Słuša k mórjam Atlantiskego oceana. Granicujo na pódpołnocu a na pódwjacorje z Grichiskej twardej zemi, na pódpołdnju z grichiskej kupu Kreta a na pódzajtšu z Turkojskej. Na dłujkem wjacorje jo pśez mórsku wuscynu Dardanelle zwězane z Marmarskim mórjom (a dalej pśez wuscynu Bospor z Carnym mórjom) a na pódzajtšu jo zwězane pśez Korintski kanal z Ioniskim mórjom.
Wuznamne pśistawy Egejskego mórja su na pśikład Athen a Sołun w Grichiskej a Smyrna w Turkojskej.


text:
Carl von Linné
Carl von Linné (uać. Carolus Linnaeus) (rodz. 23 maja 1707 we Råshult, um. 10 styčńa 1778 we Uppsali) - šwedzki přirodńik, profesor ůńiwersyteta we Uppsali. Je autorym Systema Naturae we kerym předstowjůu zarys systyma klasyfikacyje uorgańizmůw kery sům wymyślůu. Jygo publikacyjo dopůmůgua we powšychnym přijyńću binůminalnygo (dwůmjanowygo) systyma mjanowańo gatůnkůw. Uopisou ůng. 7700 gatůnkůw roślinůw a 4162 gatůnki gadźiny. We 1737 uopublikowou Genera Plantarum, kere to dźeuo douo podstawy wspůučesnyj botańice.


text:
Tarnowo
9 miejscowości w Polsce:
- Tarnowo - wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. inowrocławskim, w gm. Kruszwica
- Tarnowo - wieś w woj. podlaskim, w pow. łomżyńskim, w gm. Miastkowo
- Tarnowo - wieś w woj. wielkopolskim, w pow. obornickim, w gm. Rogoźno
- Tarnowo - wieś w woj. wielkopolskim, w pow. pilskim, w gm. Szydłowo
- Tarnowo - wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gm. Kostrzyn
- Tarnowo - osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. goleniowskim, w gm. Maszewo
- Tarnowo - wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. łobeskim, w gm. Łobez
- Tarnowo - wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. myśliborskim, w gm. Myślibórz
- Tarnowo - wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. stargardzkim, w gm. Suchań


text:
"Libella" Paweł Danel
W pobliżu księgarni "Libella" Paweł Danel w mieście Katowice znajdziesz:
- "Libella" Księgarnia Paweł Danel Jacek Grzywna Roman Bargieł Katowice pl. Sejmu Śląskiego 1
- "Libella" Paweł Danel Katowice pl. Sejmu Śląskiego 1
- Uniwersytet Śląski Biblioteka i Czytelnia Brytyjska Katowice pl. Sejmu Śląskiego 1
- Uniwersytet Śląski Wydział Filologiczny Biblioteka Polonistyczna Katowice pl. Sejmu Śląskiego 1
- Uniwersytet Śląski Wydział Filologiczny Instytut Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej Biblioteka Bibliologiczna Katowice pl. Sejmu Śląskiego 1
Znalazłeś błąd? Jeżeli dane się nie zgadzają napisz do nas


text:
Wiycie, côłkie nasze życie to jes takô srogô côrnô dziura, do kieryj ślatujóm wszyjske minutki, godziny, dnie, tydnie i miesiónce, kiere tracymy na wszyjsko, co jes blank mało ważne, na roztopiyrzanie sie, na uwijaczka za betkami. Jes to na isto czas, kiery my utónkali we haźliku, i jesce niy spuściyli wody. A nóm niyskorzij łostôwajóm ino srogie dziury we filipie – jak to angyjbery gôdajóm – te „zaniki pamięci”, abo sie juzaś przikludzi ta diosecko sklerółza. I nôjlepszij to wyeklerowôł bół kiejsik jedyn Redachtór we łozprôwce ze tym wicmanym Drozdóm, a jô Wóm to terôzki rzykna, tela, co po naszymu:
– Wiysz – pado jedyn istny do kamrata – mój dochtór mi pedzioł, co jô móm dupne luki we pamiyńci.
– Ja? Gôdôsz? A ftory dochtór ci to pedziôł? – pytô sie tego istnego kamrat.
– Nó, jak by ci to pedzieć? To bydzie ździebko dugszô gôdka, ale posuchej. Wiysz kajsik tam we tyj naszyj Ojropie jes taki gryfny kraj, kaj jes zawdy fest gorko, sóm gryfne dziołchy i…
– Ja, wiym, Chorwacjô, pra?
– Niy, niy, dalszij na zachód…
– Wiym, wiym Grecja!
– Ja, môsz prawie, Grecja – pado tyn istny – i tam ci żół taki srogi poyta… jezderkusie jak ci go to mianowali?
– Homer, Homer – podpowiadô kamrat.
– Ja, ja, môsz prawie, to bół Homer, i łón naszkryflôł cosik ło takij srogij wojnie, i pierónym dugim wandrowaniu do dóm…
– Nó, naszkryflôł bół „Iliada” i „Odyseja” …
– Ja, ja, już sie spóminóm, bo to bóło ło tyj wojnie trojańskij, pra? – pytô sie tyn istny. – A ta wojna trojańsko to bóła skuli jakisik baby, pra?
– Nó, ja. Skuli piyknyj Helyny.
– Nó, widzisz… Helyna, Hela… Hela… – wrzesknół tyn istny do antryja – a rzyknij mi ino jak sie mianuje tyn dochtór, kiery mi pedziôł, co to jô móm te luki we pamiyńci!!!
Bo na isto możno to i prôwda, co los, życie zawiyrô nóm przed sznupóm jedne dźwiyrze, coby zarôzki juzaś łozewrzić druge. Tela, co nôjgorszy jes wtynczôs tyn diosecki przecióng, pra?


text:
SZ 1 Urodziny
Comments
-
Ślónsko Ziymja roczek mo
Gazeta se w przodek gno
Wszyjscy radzi jóm czytajóm
Dziołchy nasze tam pisajóm
Na rocznica winszujymy
Artykułów moc życzymy
Czytelników do czytanio
A wóm wyny do pisanio
I TAK DALI TO TRZYMEJCIE
LUDZIOM W ŚWJECIE CZYTAĆ DEJCIE
Ulka
-
Dziynkujymy piyknie za wpisy i komyntarze dotyczonce SZ Rok to tak niewiela a jednocześnie bardzo wiela Momy nadzieja że dziynki i reporterkom i czytelnikom ta nasza internetowo gazeta bydzie dali sie rozwijać i cieszyć wszystkich Tych kerzy som spragniyni jakiś wiadomości wydarzyń ze ziymi na kierej mili swoji korzyni Dziynkuja Twórcy Karlusowi bo yno dziynki jego pomysłowi i robotocie kero włożoł ta gazeta ujrzała światło dziynne dziynkuja moji wspołpracowniczce Marichen no i wszystkim Tym kerzi prziczyniajom sie do reklamowanio naszej gazety
W imiyniu Redakcji SZ Regina Sobik
-
Dołonczom sie do wszystkich życzyń,gratuluja dotychczasowych sukcesow i winszuja dalszych wszystkim,kerzy redagujom to pismo,a w szczegulności Ryni i Marysi!Wszystkiiego dobrego na tyn Piyrszy Roczek!:)
-
Dziynkuja wszystkim za gratulacje Dziynkuja Karlusowi za to zę założył SZ,Ryni za wspołpraca zaś czytelnikom za to ze czytać przychodzom Mom nadzieja że nasze szkryflanie nima na darmo, że kajś daleko w świecie czytelnicy czytajonc gazeta SLONSKO ZIYMIA , poczujom ta nić łonczonca ich z Zymiom Rodzinnom- SLONSKYM .
Trackbacks
-
[...] Doloncz sie do zyczyn na linku: http://slonskogodka.com/Winszujymy/?p=740 [...]


text:
Mosz umowa kajś w innyj sieci?
A możno już żeś jest we Play i Ci sie kończy umowa?
Chciołbyś mynij płacić, bo wszyndzie ino drożyj?
Niy czekej, ino przidź do nos, do PLAZY, piyrszy sklep zarozki przi dżwiach.
Możesz sie wziąć ino za 19 złoty aże 180 minut do wszystkich kamratow, do baby, chopa, cery, synka, abo do kogo tam chcesz.
Fajne telefony tyż momy, internet bez kabli i nawet CYFRA + u nos dostaniesz!
Do tego fajno obsługa, także czekomy :)
RUDA ŚLĄSKA PLAZA
TEL. 790 030 307
* za błędy w poprawnej polszczyźnie przepraszamy...


text:
Muammar al-Kaddafi
Muammar al-Kaddafi, arab. معمر القذافـي (rodz. 13 wrześyńa abo 7 czyrca 1942 we Syrće, um. 20 paźdźerńika 2011 wele Syrty) - polityker, půłkowńik, prziwůdca a dyktatůr Libiji we rokach 1969–2011.
1 wrześyńa 1969 zrobjůł zamach stanu a odsunůł uod władzy Idrisa I, krůla Libije. Průgowoł wkludźić ustruj, kery uopisoł we swojij Źelůnyj Kśůnżeczce. Dowoł uodpora USA a Izraelowi, popjeroł islamske kreje. Uobalony uod rebelije we 2011 roku. Chycůny a zaszlachtowany wele Syrty, kaj śe skitroł.


text:
Banhow
Banhow - stawjyńy lo uobsłůgi banowygo ruchu. Banhowy mogům być wjelge (uokryślane mjanym stacyje), a małe (banowy przistanek).
Wjelge banhowy majům pora bansztajgůw, ńykedy restauracyje, sklepy, haźle a inksze place lo podrůźnych.
Banowe przystanki zauobycz ńy majům kas, czynsto sům zawarte lo ludźůw.
[Sprowjej] Ślůnske banhowy
Nojstarszy banhow we Ślůnsku je we Wrocłowju ze 1842 roku - je to tyż nojstarszy banhow we Polsce (Oberschlesischer Bahnhof, Wrocław Górnośląski). Dźiśej już ńe dźało, je tam banowo przichodńo.
Inksze znajůme banhowy we Ślůnsku sům we Bjelsků (Bielitz, Bielsko ze 1890, dźiśejsze mjano Bielsko-Biała Główna), Uopolu (Oppeln Hbf, Opole Główne ze 1845), Glywicach (Gleiwitz, Gliwice ze 1845, nowe stawjyńy ze 1906) Katowicach (nowy banhow dźałoł we latach 1972-2010) a tyż we Wrocłowju (gůwny banhow - Oberschlesischer Bahnhof; Hauptbahnhof, Wrocław Główny ze 1857).