text:
Traktate
Prof. Dr. Werner Gitt
Sorbisch: Wie komme ich in den Himmel?
Kak přińdu do njebjes?
Die grundlegende Frage, die suchende Menschen sich stellen, wird hier von Prof. Dr. Werner Gitt beantwortet. "Wie findet man den Himmel?" Auf jeden Fall nicht durch eigene Anstrengungen oder Konzepte. "Was aber bringt uns wirklich in den Himmel?" Gott hat die Einladungen für den Himmel schon verteilt wie im Gleichnis des Menschen, der zu einem großen Fest Einladungen verschickte. Doch viele Menschen redeten sich heraus.
Prof. Dr. Gitt ruft dazu auf, nicht so "kurzsichtig" wie diese Leute zu sein. Jesus will uns vor der Hölle erretten und diese wird kein Vergleich zu der sogenannten "Hölle von Auschwitz" sein. Er hat am Kreuz für unsere Schuld bezahlt, wir müssen diese Einladung nur annehmen, dann ist ein Platz im Himmel "gebucht". Ein Entscheidungsgebet soll den Lesern dabei helfen.
Dieses Traktat eignet sich besonders gut zur Weitergabe an suchende Menschen!
8 Seiten, Best.-Nr. 120-50, Kosten- und Verteilhinweise | Eindruck einer Kontaktadresse
Kak přińdu do njebjes?
Temu wěčnosć wjele ludźi ze swojeho wědomja wuspinkuje. To wobkedźbujemy samo pola tych ludźi, kotřiž su na kóncu swojeho žiwjenja. Ameriska dźiwadźelnica Drew Barrymore je jako dźěćo hłownu rólu we fantasy-filmje „E.T.-zwonkazemski” hrała. Hdyž bě 28 lět (nar. 1975), wona rjekny: „Jeli ja prjedy zemru hač moja kóčka, potom dajće jej mój popjeł k žranju. Tak budu znajmjeńša w swojej kóčce dale žiwa.”
Njejstej tuta bjezmyslnosć a krótkowidnosć, štož smjerć nastupa, wostrózbnjacej?
Hdyž je Jězus na zemi žiwy był, je wjele ludźi k njemu přišło. Jich naležnosće a próstwy běchu zwjetša zemske.
- Dźesać wusadnych muži chcyše być wustrowjene (Lukaš 17,13).
- Slepi chcychu widźeć (Matej 9,27).
- Druzy wočakowachu pomoc při rozdźělenju dźědźinstwa (Lukaš 12,13-14).
- Farizejojo prašachu so, hač dyrbja kejžorej dawk płaćić (Matej 22,17).
Ale jenož mało ludźi je so Jězusa prašało, kak móža do njebjes přińć.
Tak so na přikład jara bohaty młody muž Jězusa wopraša: „Dobry Mištrje, što mam činić, zo bych wěčne žiwjenje dobył?“ (Lukaš 18,18). Jězus jemu wotmołwi, zo dyrbi wšitko, štož wobsedźi abo na čimž jeho wutroba wisa, předać a Jězusa sćěhować. Dokelž běše młody muž jara bohaty, tutu radu njepřiwza a so z tym wěčneho žiwjenja wzda.
Někotři ludźo njepytachu njebjesa a z tym wěčne žiwjenje. Wuwzaće je Cachej. Cachej je Jězusa jenož widźeć chcył. Wón je wjace dóstał, hač je wočakował. Hdyž je jeho Jězus wopytał, je wón njebjesa namakał.
Jězus jemu praji: „Dźensa je so tutomu domej zbóžnosć stała“ (Lukaš 19,9).
Kak namakamy njebjesa?
Z toho, štož je so horjeka prajiło, móžemy slědować:
- Njebjeske kralestwo móžemy kóždy dźeń namakać.Je derje wo tym wědźeć, dokelž tež wy, lube čitarki, lubi čitarjo, móžeće sej dźensa njebjeske kralestwo dobyć.
- Njebjeske kralestwo njeje wjazane na někajke wukony, kotrež dyrbimy zdokonjeć.
- Njebjeske kralestwo móžeš cyle njepřihotowany namakać.
Naše wosobinske koncepty, kak bychmy móhli njebjeske kralestwo docpěć, su wšitke wopačne, hdyž njewuchadźamy z Božeho słowa. Šlagrowa spěwarka spěwaše wo klawnje, kotryž po dołholětnym dźěle w cirkusu wotstupi: „Wón přińdźe cyle wěsće do njebjes, dokelž je telko ludźi zwjeselił.“ Jara bohata žona daše dom za chudych natwarić. W nim móžeše 20 žonow bjez koštow žiwe być, ale pod wuměnjenjom, zo so kóždy dźeń hodźinu za dobroćelku wo jeje dušinu zbóžnosć modla.
Ale kak dóńdźemy woprawdźe do njebjeskeho kralestwa?
Jězus praji nam přirunanje, zo bychmy na tute prašenje jasnu wotmołwu dóstali. W ewangeliju po Lukašu 14,16 rěči Jězus wo člowjeku (w přirunanju steji tutón čłowjek za Boha), kotryž chce wulku hosćinu (w přirunanju steji hosćina za njebjeske kralestwo) wuhotować, a wón sćele wěstym ludźom přeprošenja. Wotmołwy na přeprošenja su wostrózbnjace.
Jedyn po druhim poča so zamołwjeć. Prěni jemu rjekny: „Sym sej polo kupił…“, druhi praji: „Sym pjeć zapřahow wołow kupił…“, třeći so zamołwi: „Sym so woženił a tohodla njemóžu přińć.“ Jězus skónči přirunanje ze słowami hosćićela: „Praju pak wam, zo njewopta žadyn z wonych muži, kiž běchu prošeni, moju hosćinu“ (Lukaš 14,24).
Na tym widźimy, zo móžemy njebjeske kralestwo namakać abo zhubić. Najwažniše je, hač přeprošenje přijimamy abo wotpokazamy. Jednoriša njemóže dróha do njebjes być! Hdyž su jónu ludźo z njebjes wuzamknjeni, potom nic tohodla, zo njejsu dróhu znali, ale tohodla, zo njejsu přeprošenje přiwzali. Tući třo w přirunanju wopisani ludźo njejsu nam z přikładom, dokelž žadyn z nich přeprošenje njepřiwza a na hosćinu njepřińdźe. Hač so hosćina nětko wotměje?
Wězo! Nětko hospodar hižo njesćele wosebite přeprošenja někajkim wubranym ludźom. Nětko płaći jenož słowo: „Přińdźće!” A kóždy, kotryž so přeprosyć da, ma wěste městno za swjedźenskim blidom. Što so nětko stanje? Haj, ludźo přińdu – woni přińdu samo we wulkich syłach. Po wěstym času hospodar mjezybilancu sćehnje. Hišće su někotre městna swobodne! Wón praji swojim słužownikam: „Dźiće na puće a přinućće jich zastupić! Přeprošujće dale!”
Na tutym městnje chcu přirunanje na was přenjesć, dokelž wone tež dźensa płaći. W njebjesach su hišće swobodne městna a Bóh da tebi prajić: „Pój, zabjer swoje městno w njebjesach! Budź mudry a rezerwuj sej městno za wěčnosć! Čiń to hišće dźensa!”
Njebjesa su njesměrnje rjane, a tohodla přirunuje Jězus njebjesa z wulkim swjedźenjom. W 1.lisće Korinćanam (2,9) čitamy: „Žane wóčko njeje widźało, žane wucho njeje słyšało, žana čłowječa wutroba njeje začuła to, štož je Bóh přihotował tym, kiž jeho lubuja.” Ničo njeje na tutej zemi, štož by so přibližnje móhło přirunać z Božim kralestwom. Tak njesměrnje rjenje je tam! Njebjeske kralestwo njesměmy na žadyn pad skomdźić, dokelž wone je jara drohotne. Jedyn je za nas wrota do njebjes wotewrěł – Jězus, Syn Boži. Jemu mamy so tež dźakować, zo je přistup do njebjes tak jednory. Nětko jenož hišće na našej woli zaleži. Jenož krótkowidni, kaž mužojo w přirunanju, přeprošenje njesćěhuja.
Jězus nas wumóži
W Japoštołskich skutkach (2,21) čitamy jara wažne hrono: „Kóždy, kiž zawoła Knjezowe mjeno, budźe wumóženy.” To je jadrowa sada Noweho zakonja. Hdyž běše Pawoł w jastwje we Filipi, wón w rozmołwje z jastwownikom slědowacu wažnu sadu praji: „Wěr do Jězusa a budźeš wumóženy, ty a twój dom!” (Japoštołske skutki 16,31). Tute poselstwo je drje krótke a jasne - ale móže žiwjenje radikalnje změnić. Hišće w samsnej nocy nańdźe jastwownik wěru do Boha.
Na kóždy pad dyrbimy wědźeć: Jězus chce nas před zatamanjom, helu, zachować. Wo njebjesach a heli praji Swjate pismo, zo budu tam čłowjekojo wěčnje. Jedna městnosć je překrasna, druha hrózbna. Třeća městnosć njeeksistuje. Pjeć mjeńšinow po smjerći nichtó wjace prajić njebudźe, zo je so ze smjerću wšitko skónčiło. Na wosobje Jězusa so wšitko rozsudźi. Naše wěčne byće wotwisuje wot jeničkeje wosoby: wot Jězusa – a našeho poćaha k njemu!
Hdyž běch w Pólskej z přednoškami po puću, wopytachmy bywše koncentraciske lěhwo w Auschwitzu. Tute koncentraciske lěhwo (KZ) nacije za čas 2. swětoweje wójny natwarichu. W Auschwitzu ludźi systematisce zamordowachu, kotrychž nacije přesćěhowachu. Hrozne wěcy su so tam stawali. W lětach wot 1942 do 1944 běchu tu nacije wjace hac 1,6 milionow ludźi – předewšem Židow – z płunom zajědojćili a potom spalili. W literaturje rěči so wo „heli w Auschwitzu”. Sym wo tutym pomjenowanju přemyslował, hdyž je nas přistajena přez płunowu komoru wjedła, w kotrejž je runočasnje 600 ludźi zahinyło. To sej čłowjek ze strowym rozumom předstajić njemóže. Ale je to woprawdźe hela była?
Smy sej płunowe komory jenož tohodla wobhladać móhli, dokelž so hroza w januarje 1945 skónči. Nětko móže sej kóždy něhdyši KZ wobhladać. Płunowe komory w Auschwitzu su byli časowje wobmjezowane. Hela Swjateho pisma pak je wěčna. W zachodnej hali dźensnišeho muzeja sym wobraz widźał, kotryž Chrystusa na křižu předstaja.
Jaty bě swoju nadźiju na Skřižowaneho z hozdźom na sćěnu narysował. Tež tutón wuměłc w płunowej komorje zahiny. Wón znaješe Jězusa, wumóžnika. Wón drje zahiny na njesměrnje hrózbnym městnje, tola njebjesa běchu jemu wotewrjene. Z teje hele pak, před kotrejž Jězus w Nowym zakonju (na př. Matej 7,13; 5,29-30; 18,8) tak wuraznje warnuje, njemóžeš wućeknyć a njenańdźeš wumóženje, hdyž sy tam dóšoł. Dokelž je hela - so wot Auschwitza rozeznawajo - wěčna, njemóžeš ju ženje wohladać.
Tež njebjesa su wěčne. A to je městnosć, kotruž je nam Bóh spřihotował. Dajće so tohodla přeprosyć do njebjes. Wołajće so k Jězusej a rezerwujće sej městno w njebjesach. Po wěstym přednošku so mje žona cyle rozhorjena wopraša: „Je to scyła móžno, sej w njebjesach městno rezerwować? To klinči tak za pućowanskim běrowom!” Přihłosowach jej: „Štóž sej městno njerezerwuje, njedóńdźe k cylej. Jeli chceće na kupu Hawaii, trjebaće tola tež płaćiwy tiket.” Dale so žona prašeše: „Tiket dyrbi so tola zapłaćić?!” „Haj wězo, tiket do njebjes tež! Ale wón je tak drohi, zo jón z nas nichtó zapłaćić njemóže. Naše hrěchi tomu zadźěwaja.
Bóh w swojich njebjesach hrěch njećerpi. Štóž chce po tutym žiwjenju wěčnje pola Boha w njebjesach być, dyrbi być bjez winy. Tute wumóženje je jenož přez někoho móžne, kiž je bjezhrěšny – a to je Jězus Chrystus. Jenož Wón móže to zapłaćić! A Wón je zapłaćił ze swojej kreju, ze smjerću na křižu”.
A što dyrbju ja nětko činić, zo do njebjes přińdu? Tež nas přeprošuje Bóh k wumóženju. Na wjele městnach nas Swjate pismo namołwja, zo bychmy na wołanje Boha reagowali:
- „Wojujće wo to, zo byšće přez wuske wrota přešli!” (Lukaš 13,24).
- „Nakazajće so, přetož přibližiło je so njebjeske kralestwo!” (Matej 4,17).
- „Zastupće z wuskimi wrotami, přetož šěroke su wrota a šěroki je puć, kiž do zahuby wjedźe, a wjele je tych, kiž po nim kroča. Wuske su wrota a wuski je puć, kiž do žiwjenja wjedźe, a mało je tych, kotřiž jón nadeńdu” (Matej 7,13-14).
- „...,sahaj do wěčneho žiwjenja, za kotrež sy powołany” (1. Timotejej 6,12).
- „Wěr do Knjeza Jězusa, potom budźeš wumóženy, ty a twój dom!” (Japoštołske skutki 16,31).
To wšitko su naležne a dorazne přeprošenja. Teksty su chutne, zasadne a dorazne. Jednamy konsekwentnje, hdyž na přeprošenje do njebjes z modlitwu wotmołwimy, kotraž by móhła takle formulowana być: „Jězus Chrystus, sym dotal tak žiwy był, jako njeby Ty scyła eksistował. Nětko sym spóznał, štó Ty sy, tohodla so na Tebje prěni króć z modlitwu přiwobroću. Wěm nětko, zo dawatej njebjesa a tež hela. Zachowaj mje před helu, do kotrejež bych swojeje wulkeje winy dla, wosebje njewěry dla, poprawom přišoł. Moje přeće je, jónu na wěčnje pola Tebje w njebjesach być. Mi je wědome, zo njemóžu do njebjes přińć ze swójskej zasłužbu, ale jenož přez to, zo do Tebje wěrju. Dokelž mje lubuješ, sy tež za mnje na křižu wumrěł a sy moje hrěchi na so brał a je za mnje zapłaćił. Za to so Tebi dźakuju. Ty widźiš wšitke moje winy, tež te z dźěćatstwa.
Kóždy jednotliwy hrěch mojeho žiwjenja je Tebi znaty – wšitko, štož je mi nětko wědome, ale tež wšitko, štož sym hižo dawno zabył. Ty wšitko wo mni wěš, dokelž Ty mje dokładnje znaješ. Ty znaješ moje wjesela a moju zrudobu, moje starosće a dwěle. Před Tobu sym kaž wotewrjena kniha. Tajki, kaž sym a kaž sym dotal žiwy był, njemóžu před Tobu a před žiwym Bohom wobstać a njebjesa widźeć.
A tohodla Će prošu, wodaj mi wšitke moje winy. Swoje hrěchi z cyłeje wutroby wobžaruju. Prošu pomhaj mi, wšitko wotpołožić, štož před Tobu prawe njeje a daruj mi nowe zwučenosće, kotrež Ty žohnuješ. Wotewrěj mi puć k Swojim słowam Swjateho pisma. Pomhaj mi, zo rozumju, štož chceš mi w nim prajić, a zo přez Twoje słowo nowu móc a žiwjensku radosć namakam. Ty dyrbiš wot nětka mój Knjez być, ke kótremuž rady słušam a kótrehož chcu sćěhować. Pokaž mi prošu puć, po kotrymž dyrbju kročić. Ja so Tebi dźakuju, zo sy mje wusłyšał. Wěrju Twojim slubjenjam, zo sym nětko, dokelž sym so Tebi přiwobroćił, dźěćo Bože, kotrež budźe raz na wěčnje pola Tebje w njebjesach. Ja so wjeselu nad wulkej hnadu, zo sy nětko hižo přeco ze mnu. Prošu pomhaj mi namakać ludźi, kotřiž do Tebje wěrja a daj mi namakać ze Swjatym pismom zwjazanu wosadu, hdźež móžu prawidłownje Twoje słowo słyšeć. Amen.”
Direktor a profesor n.w.
dr.-inž. Werner Gitt
Neue Bücher
-
Werner Gitt
In 6 Tagen vom Chaos zum Menschen
240 Seiten, Taschenbuch
€ 4,95
Prof. Dr. Werner Gitt
Der Himmel – Ein Platz auch für Dich?
96 Seiten, Taschenbuch
€ 2,90
Yildiz, Jasmin
Maria Magdalena
96 Seiten, Fester Einband
€ 2,95
Gitt, Werner
Was war der Stern von Bethlehem?
140 Seiten
€ 3,00
-
Yildiz, Jasmin
Nicht die Hälfte hat man mir gesagt
192 Seiten, Taschenbuch
€ 3,95
Werner Gitt
Schatzfinder - Himmlisches und Erlebtes
352 Seiten, Paperback
€ 6,50
Werner Gitt
Zeit und Ewigkeit
160 Seiten, Taschenbuch
€ 2,50
Prof. Dr. Werner Gitt
Wunder und Wunderbares
320 Seiten, fester Einband
€ 6,90
Neue Verteilschriften
-
Prof. Dr. Werner Gitt
Wer hat die Welt am meisten verändert?
Prof. Dr. Werner Gitt
Der Gottesbeweis durch die Liebe
Prof. Dr. Werner Gitt
Corona und das Leid in dieser Welt – Broschüre
-
Prof. Dr. Werner Gitt
Was hat Corona mit Gott zu tun?
Prof. Dr. Werner Gitt
Leben im All – Spekulationen und Fakten
Prof. Dr. Werner Gitt
Warum ich als Wissenschaftler der Bibel glaube
12 Seiten, DIN-A5, Broschüre, Kosten- und Verteilhinweise
Prof. Dr. Werner Gitt
Kann ich leben, wenn ich sterbe?
-
Werner Gitt
In 6 Tagen vom Chaos zum Menschen240 Seiten, Taschenbuch€ 4,95Prof. Dr. Werner Gitt
Der Himmel – Ein Platz auch für Dich?96 Seiten, Taschenbuch€ 2,90Yildiz, Jasmin
Maria Magdalena96 Seiten, Fester Einband€ 2,95Gitt, Werner
Was war der Stern von Bethlehem?140 Seiten€ 3,00
-
Yildiz, Jasmin
Nicht die Hälfte hat man mir gesagt192 Seiten, Taschenbuch€ 3,95Werner Gitt
Schatzfinder - Himmlisches und Erlebtes352 Seiten, Paperback€ 6,50Werner Gitt
Zeit und Ewigkeit160 Seiten, Taschenbuch€ 2,50Prof. Dr. Werner Gitt
Wunder und Wunderbares320 Seiten, fester Einband€ 6,90
-
Prof. Dr. Werner Gitt
Wer hat die Welt am meisten verändert?Prof. Dr. Werner Gitt
Der Gottesbeweis durch die LiebeProf. Dr. Werner Gitt
Corona und das Leid in dieser Welt – Broschüre
-
Prof. Dr. Werner Gitt
Was hat Corona mit Gott zu tun?Prof. Dr. Werner Gitt
Leben im All – Spekulationen und FaktenProf. Dr. Werner Gitt
Warum ich als Wissenschaftler der Bibel glaube12 Seiten, DIN-A5, Broschüre, Kosten- und VerteilhinweiseProf. Dr. Werner Gitt
Kann ich leben, wenn ich sterbe?


c: text/html

text:
Nowa Łuka
Nowa Łuka (němsce Neuwiese) je srjedźołužiska wjes ze 181 wobydlerjemi[2] na sewjeru Budyskeho wokrjesa, kotraž słuša wot lěta 1995 ke gmejnje Halštrowska Hola. Ze susodnymi Horami twori Nowa Łuka zhromadny gmejnski dźěl.
GeografijaWobdźěłać
Wjes nadeńdźe so něhdźe štyri kilometry sewjerozapadnje Wojerowskeho stareho města w nižinje Čorneho Halštrowa a leži na lěwym brjoze kanalizowaneje rěki. Stary Halštrowski běh ćeče bjezposrědnje přez Nowołučansku nawjes.
Susodnej wsy stej Hory na sewjerozapadźe a Narć na juhozapadźe. Sewjernje wsy nadeńdźe so přemysłowy park Nowa Łuka-Hory. Mjez Nowej Łuku a Horami běži Stara Berlinska dróha, dźensniša statna dróha 234.
StawiznyWobdźěłać
Nowa Łuka je po sydlišćowej formje typiski holanski nawsowc z cyhelowymi chěžemi a naspomni so prěni raz pisomnje w lěće 1401 jako Weze. Přez lětstotki wukonješe Wojerowske stawowe knjejstwo ležownostne knjejstwo we wsy. W prěnjej połojcy 18. lětstotka nasta sewjerowuchodnje Noweje Łuki jako wutwar nowa wjeska Hory, kotrež mjenowaše so w lěće 1744 tež Ober-Neuwiese. W lěće 1938 buchu Hory do Noweje Łuki zagmejnowane.
Samostatna gmejna Nowa Łuka wobsteješe hač do lěta 1995, jako zjednoćichu so gmejny Bjezdowy, Bluń, Lejno, Narć, Nowa Łuka, Ptačecy, Zabrod a Židźino k nowej wulkogmejnje Halštrowska Hola.
WobydlerstwoWobdźěłać
Po Arnošta Mukowej statistice měješe wjes we 1880tych lětach cyłkownje 251 wobydlerjow, z kotrychž běchu nimo jednoho jeničkeho wšitcy Serbja.[3] Tež po Druhej swětowej wójnje zwěsći Arnošt Černik w lěće 1954 hišće wysoki serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot 78,5 %.[4] W druhej połojcy 20. lětstotka je so serbšćina we wšědnym dnju do dalokeje měry zhubiła.
Ewangelscy Nowołučenjo přisłušeja ze starodawna Wojerowskej wosadźe.
ŽórłaWobdźěłać
- ↑ staw: 31. decembra 2016; Podaća gmejnskeho zarjada Halštrowska Hola
- ↑ staw: 31. decembra 2016; Podaća gmejnskeho zarjada Halštrowska Hola
- ↑ Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954, str. 90. → wšě wjeski
- ↑ Ludwig Elle: Sprachenpolitik in der Lausitz. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1995, str. 250. [545 wobydlerjow, z nich 270 dorosćenych z aktiwnymi znajomosćemi serbšćiny, 62 z pasiwnymi, 96 serbskich dźěći a młodostnych, 117 bjez znajomosćow] → wšě wjeski
WotkazajWobdźěłać
- Nowa Łuka w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Keluškowe łopješko
Kełuškowe łopješka (sepale) tworja keluch (calyx) kćenja krytosemjenjoweje rostliny a su wonkowne, druhdy hrubše a druhdy zelene kćenjowe přikrywne łopješka, móža wšak tež druhe barby měć abo kaž krónowe łopješka wupadać.
Jedna so při tym tuž wo wonkowne kćenjowe přikrywne łopješka dwójneho kćenjoweho přikrywa (periant), kotrež su hižo při zawrjenym pupku widźomne. Často zelene keluškowe łopješka tworja při kćenjowych pupkach škitny přikryw za nutřkowne drobniše kćenjowe dźěle. Tež při zawrjenju wjele kćenjow za nóc škitaja druhe kćenjowe łopješka.
Móža swobodne abo zarosćene być. Při někotrych taksonach su tež zredukowane, je potajkim mjenje z nich hač při přiwuznych taksonach abo faluja dospołnje. Su wažne přiznamjo za zarjadowanje jednotliwych taksonow (hlej tež: taksonomija, zarjadowanje rostlin).


text:
Tuvalu
Tuvalu jo mały kupowy stat w Śichem oceanje. Wón bu w lěśe 1978 njewótwisny wót Zjadnośonego kralojstwa, wóstanjo pak až do źinsajšnego z cłonkom Commonwealtha. Z něźi 10.000 wobydlarjami a pśestrěnju wót jano 26 km² jo Tuvalu tśeśi nejmjeńšy stat na swěśe nastupajucy wobydlaŕstwo a stwórty nejmjeńšy pó pśestrěni. Až do njewótwisnosći se jo gronił teritorij Ellice Islands.
Mě kraja wóznamjenijo „wósym kupow“, dokulaž jo było až k wobsedlenju nejwěcej pódpołdnjoweje kupy Niulakita w lěśe 1949 jano wósym wobsedlonych.
Geografija[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Archipel namaka se w krotkowjacornem źělu Pacifika na pódzajtšo Papua-Neuguinea a na pódpołnoc Nowoseelandskeje. W dalšej wokolinje laže kupowy staty Salomonow, Nauru, Kiribati, Tokelau, Samoa, Wallis a Futuna, Fidži a Vanuatu.
Nejwušy dypk kupow lažy jano pěś metrow nad mórskeju głaźinu, tak až jo Tuvalu pówažnje wobgrozony wót změny klimy a pówódnjowanja pśez mórjo. Dla togo planujo tuvaluske kněžaŕstwo dłujkodobnje ewakuěrowanje wobydlaŕstwa do Awstralskeje abo Nowoseelandskeje.
Na kupach kněžy góruca tropiska klima z pśerěznej temperaturu wót 30 °C.
Stolica jo centralny atol Funafuti, źož jo połojca wobydlaŕstwa žywa, a sedło kněžaŕstwo na tom atolu lažeca wjas Vaiaku.
Stawizny[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Tuvaluske kupy su wót něźi 2000 lět wobsedlone. Prědny europski nadejźaŕ, kótaryž jo w lěśe 1568 na kupy dojšeł, był Španijaŕ Alvaro de Mendaña de Neyra. Akle 1861 jo zachopił se pókśesćijańšćenje wobydlarjow z pśijězdom prědnego britiskego misionarja. Južo 16 lět pózdźej su dojšli kupy w lěśe 1877 pód britiske zastojnistwo a wót 1915 byli zgromadnje ze susednymi Gilbertowymi kupami – źinsajšnym Kiribatijom – oficielnje britiska kolonija.
W lěśe 1974 su rozsuźili se wobydlarje za wótźělenje wót Gilbertowych kupow a njewótwisnosć ako pśidatny stat. Wót lěta 2000 jo Tuvalu ze cłonkom Zjadnośonych narodow.
Tuvalu njejo w žednom wójaŕskem zwězku organizěrowany, daniž ma swójske wójsko.
Góspodaŕstwo[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Głownej góspodaŕskej gałuzy stej rolnikaŕstwo a rybaŕstwo. Głowne rolnikaŕske produkty su kokosowe wórjechy, banany a taro. Nejwažnjejšej eksportowej produkta stej kopra (kokosowe měso) a listowe znamki. Teke pśedawanje pšawow na internetowych domenach .tv, kótarež su wósebnje pla telewizijnych sćelakow wjelgin woblubowane, jo měł w 2000tych lětach wěsty góspodaŕski wuznam.
Infrastruktura[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Wót lěta 2002 ma Tuvalu cełkownje wósym kilometrow asfaltěrowaneje drogi a z tym nejkrotšu nadroznu seś na swěśe. Wót lětanišća we Funafuti dawa liniju do Fidžija. Wobchad mjaz kupami pśewjeźo se z pśewóznymi cołnami.
Wótkaza[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- Potepjenje Tuvalua (eng.)


text:
Awtor dźensa
Jan Hrjehor
Angelika Šołćic z Ralbic, Tomaš Kupka z Noweho Łusča, Pančanka Bernadet Ryćerjec, Ralbičan Bosćij Wowčer, Angelika Mjechelic z Pančic a Michał Čóška z Ralbic su mi lětsa nimale sportowu akciju skazyli. W lěće 1975 bě so šěstka w Ralbicach mjenujcy na kolesa sydnyła a do 350 km zdaleneho čěskeho městačka Spálené Poříčí w Plzeňským kraju kolesowała. Tež ja sym to lětsa činił a w lěćnych prózdninach na kolesu sam k sportowym přećelam do Čěskeje jěł. Startowach w Róžeńće a dojědźech po mjezystacijach Děčin (120 km), Kolešovice (130 km), Plzeń (70 km) do Spáleného Poříčí (30 km). Po puću mějach z wjedrom wulke zbožo, hačrunjež duješe mi w srjedźnych horinach mjez Děčinom w Ústeckým kraju a Kolešovicami w Středočeským kraju wětřik chětro napřećo. Hospodliwosć čěskoserbskeje swójby Štillerec-Šołćic w Kolešovicach pak mje dračinu a bój přećiwo wětřikej horu horje horu dele spěšnje zabyć da.


text: Budyšin (SN/MWj). Hdyž so z nazymu ćmowy počas započina, so ludźo w normalnych časach hižo poněčim na adwent a z nim zwisowacymi adwentne wiki wjesela. Lětsa pak ničo normalne njeje a hladajo na mjeztym njeličomne wotprajene zarjadowanja so mnozy hižo dawno prašeja, što drje z hodownymi wikami budźe. W Połčnicy na přikład dźě su poprjancowe wiki hižo wotprajene. Nětko je město Budyšin zdźěliło, zo so tudyše 637. Wjacławske wiki, pječa najstarše cyłeje Němskeje, na kóždy pad wotměja. Ale ze změnami.


text:
Tak po prowdzie to o rodzinie Grómanów żech sie dziepro cosi dozwiedzioł jakżech zaszoł na fare do Małych Kóńczyc, a podziwołżech sie do starych ksióng. Nazwisko Gróman je niemiecki, tóż snoci jakisi starucny Gróman prziwandrowoł na Cieszyńskóm Ziymie kansik ze świata. W kierym to było roku to żodyn nie wiy. Mianowoł sie Franz Grohmann, a urodziuł sie miyndzy 1825 a 1835 rokiym, ale kany to tak ganc nie wiym. Yny tela żech słyszoł eszcze od mojigo starzika, że prziwandrowoł kansik ze Sudetów. Kupa Grohmannów miyszko kole Decina, Varnsdorfu, a Czeskij Kamiynicy. To nazwisko w naszej familiji sie smiyniało, bo nejprzód sie pisali Grohmann, potym Grohmann, lebo Gromann, a po drugij wojnie, jak prziszli Rusi to sie pisali Groman.
Tukej w Niymcach miyszkajóm Grohmannowie
Tóż tyn Grohmann prziwandrowoł do Cieszyna, a snoci szwandrosiuł po nimiecku, tóż ludzie prawili, że ni ma stela. W Cieszynie odewrzuł obchod kolónialny, a przedowoł rostomajte rzeczy.
W tych powiatach miyszkajóm Grohmannowie
Franz Grohmann sie ożyniuł s Maryjannóm (ur. 09.04.1838 zm. 26.08.1896, pogrzyb 28.08.1896), kiero była ceróm Jozefa Hula, a Barbary s chałupy Czapla. Maryjanna miała na miano Maryja, ale mianowali jóm Maryjanna. Mioł ś nióm troje dziecek: Michała, Karola, a Maryje. Michał sie urodziuł kole roku 1845. Nie ożyniuł sie, a ni mioł dziecek. Chodziuł po dziedzinach, a po chałupach a przedowoł kosze, rogolki, mietły, a inksze rzeczy. Sóm se to robiuł jak mioł czas. Ni mioł swojigo kónta, ani chałupy, tóż cały żywot tak sie błónkoł po obcych progach, mioł też rod gorzołke. Umrzuł kole roku 1935. Drugi synek Grohmanna mioł na miano Karol. Mioł sztworo dziecek, a urodziuł sie kole roku 1845. Miyszkoł Małych Kóńczyc, tam kany miyszkoł Pajónk – na Podlesiu. Mioł sztworo dziecek – Karola, … Umrzuł kole roku 1931. Karol mioł cere Józefe (ur. 24.08.1895, zm. 02.05.1967, pogrzyb 06.05.1967), kiero sie wydała za Pawła Brzezine, (ur. 19.11.1897, zm. 05.11.1969). Jozefa miała dwoje dziecek - Karola a Genowefe. Karol sie ożyniuł s Brónisławóm, a majóm synka Zbyszka, kiery miyszko w Zybrzidowic. Paweł Brzezina był fojtym w Małych Kóńczyc. Maryja – cera starucnego Franza Grohmanna urodziła sie 19.02.1854 w Małych Kóńczyc. Była to przeogrómnie piekno baba. Podobała sie wszyjstkim – aji bogatym panoczkóm ze dwora. Hrabina Von Thun s Wielkich Kóńczyc se jóm wziyna do siebie na zómek, a tam Maryja była ochmistrzynióm. Na tóm Maryje ludzie prawili aji Maryjanna. Była zowitkóm – przed ślubym miała dwoje dziecek: Adolfa a Tereze. Ludzie prawili, że ty dziecka miała s jakimsik przocielym hrabiny Von Thun, ale czy to je prowda to żodyn nie wiy. Jedno s tych dziecek to był mój pradziadek (ojciec mojigo starzika Adolfa), kiery mioł na miano Adolf. Potym Maryja, uż jako zowitka sie wydała za Tomasza Lebiedzika (ur. 12.12. 1859, zm. 24.07.1927, pogrzyb 26.07.1927), kiery był ekonomym na folwarku u Jana Andrzeja Folwarcznego. Ślub wziyni w kojściele Małych Kóńczyc. Maryja miała eszcze s tym Lebiedzikiym piynć dziecek: Johanne, Filomyne, Maryje, Ludmiłe a Franciszke. Wszeckich dziecek miała siedym. Tereza sie wydala za Owczarzigo s Kaczyc Dolnich. Johanna Lebiedzik sie wydała za Rudolfa Macheja, a mieli synka Rajmunda (ur. 13.02.1909, zm. 12.02.1968, pogrzyb 14.02.1968). Rajmund sie ożyniuł s Emilióm (ur. 01.04.1910, zm. 23.07.1979). Mieli dwie cery - Anne, a Marie. Anna sie wydała za Kazimierza Holisza (ur. 16.02.1939, zm. 11.04.2003) s Pierśćca, a mieli pospołu synków - Bogusia, a Pietra (ur. 1968), a cere Mónike (ur. 11.02.1978). Boguś mo cere Izabele. Pieter sie ożyniuł s Basióm Wróbel s Dymbowca a majóm trzi cery - Patrycje, Sylwie, a nejmłodszóm. Maria sie wydała za Karola Wojackigo, a mieli pospołu dwoje dziecek - Asie, a Adama. Filomyna sie wydała za Brejze, a Maryja, Ludmiła a Franciszka sie wydały za Grymlika, Kłónczke a Cyrzika, ale kiero se kogo wziyna tego nie wiym. Ujec Albert mi łopowiadoł yny tela, że miyszkały pod Folwarkiym, jako sie jedzie na Kólónije. S tego co wiym, to Maryja Lebiedzik (Grohmann) nie chodziła do kojścioła. Rzykała dycki kole folwarku. Umrziła 24.12.1931 r w Małych Kóńczyc, a je pochowno na kierchowie przi kojściele, kole krziża, jak sie wlazuje od hólicy Staropolskij. Jeji chłop też je pochowany na kierchowie przi kojściele. Syn Marianny – Adolf sie urodziuł 09.04.1875 w Małych Kóńczyc. Marianna go miała eszcze jako zowitka. W papiórach mo na miano Wolf Grohmann. 17.09.1899 Adolf sie ożyniuł s Annóm Tómaszek.
Metryka ślubu Anny Tomaschek a Adolfa Grohmanna
Metryka ślubu Anny Tomaschek a Adolfa Grohmanna
Anna to była Czeszka, kiero sie urodziła w w Karwinej 24.07.1877 roku. Była ceróm Andreasa Tomaszka (Tomaschka) s Karwinej, a Maryjanny z chałupy Kop. Ty informacyje sóm s tej metryki:
Metryki urodzynio Anny Tomaschek
Ujec Anny od stróny Matki był snoci biskupym, a mianowoł sie Adolf Bertram – wiyncyj o nim tukej:
Adolf Bertram
Anna Tomaszek miała troje rodzyństwa, a jeja Matka miała każde dziecko s inkszym chłopym. Adolf Grohmann się ś nióm ożyniuł, 17.09.1899 roku, a mieli pospołu dwanost dziecek, a sztworo ś nich umrziło na ospe eszcze za Austryje. Adolf mioł dwoje nieślubnych dziecek eszcze za kawalera. Za Austryje Adolf był hawiyrzym, a robiuł na szachcie. Jak sie zaczła piyrszo wojna w 1914 roku, to poszoł do wojska, a służył jako szeregowy w rakuskim wojsku na fróntach w Bośni a w Hercegowinie. Potym prziszoł spadki do chałupy, bo Rakuszanie puszczali chłopów, kierzi mieli rodziny, a byli hawiyrzami. Po piyrszej wojnie poszeł robić na szachte do Łazów kole Orłowej. Adolf s Annóm po ślubie miyszkali w Łazach, a tam sie urodziły ich nejstarsze dziecka – mój starzik Adolf był trzeci po Maryczy, a po Annie.
Wesieli Rajmunda. Od lewej: Marycza s chłopym, Agnesza, Starzik Adolf ze Starkóm Zofijóm, Sztefa s chłopym. Siedzóm od lewej: Anna a Adolf Grohmann, Rajmund s Lusióm, ojciec Lusi, a Anna.
Potym nieskorzi Adolf s rodzinóm sie przeniósł do Małych Kóńczyc, a postawiuł, lebo kupiuł chałupe na Podlesiu, tam kany terazy je wystawióny Włodek Mańka. Potym tóm chałupe snoci sbulali, lebo sie spoliła, a Adolf wystawiuł drugóm chałupe blisko kole nij. Ta chałupa tam stoji do dzisia, a miyszko w nij Maryjola – wnuczka Adolfa. Adolf umrzuł 13.04.1950, pogrzyb mioł 16.04.1950. Pochowali go w grobie jego matki Maryji. Był to człowiek kiery mioł rod porzóndek, tóż też w chałupie dycki musiało być wysprzóntane. Legier musioł być posłany pierzinóm, a ne tej pierzinie dycki społ szumny kocur. Dboł o to, coby rodzina sie dzierżała kupy, a przes całe życi mioł kóntakt s przocielami s bliska a s dalsza. Dziecka Adolfa, kiere mioł s Annóm, a kiere przeżyły sie mianowały: Marycza (Maryja), Anna, Adolf (mój starzik – Ojciec moji Matki), Sztefka, Agnesza, Rajmund, Zofija a Lojska. Marycza sie urodziła w Czechach w Łazach kole Orłowej 3.09.1900. Wydała sie za Karola Mrózka. Ślub mieli 23.08.1924 w Małych Kóńczyc.
Metryka urodzynio Maryji Grohmann (cery Adolfa)
Metryka urodzynio Maryji Grohmann (cery Adolfa a Anny)
Maryja miyszkała w Petrowicach, kole Karwinej. Mieli pospołu dwóch synków - Oskara, a Mirosława. Oskar miyszkoł w Hawirzowie, a mioł dwóch synków - Oskara, a Lubosza. Oskar miyszko w Suchej, a jego synek kansik w Pradze. Lubosz miyszkoł w Hawirzowie. Drugi synek Maryczy - Mirosław miyszkoł w Karwinej szejś, a mioł dwóch synków - Mirka, a Janka. Obo miyszkali w Karwinej szejś. Drugo cera Anna (Jozefa) sie urodziła w Łazach kole Orłowej 19.03.1902 roku. Wydała sie za Franciszka Waleczko. Ślub mieli ,12.05.1923 w Małych Kóńczyc.
Metryki urodzynio Anny Grohmann (cery Adolfa a Anny)
Anna miała dwoje dziecek - Maryczke a Ludwika. Maryczka sie wydała za Noge s Morawki, a miała ś nim cere. Ludwik mioł sztworo dziecek - Ladika, Wlaste, Wladika, a Wiere. Anna miyszkała całe życi w Dómbrowej w Czechach. Miyszkała tam aji Zofija - siostra Anny Tomaszek. Potym na starojść Anna miyszkała w dómu starców. Anna była Świadkiym Jehowy. Po Annie sie urodziła Stefania - 14.10.1903. Wydała za Bohacza, a po tym jak umrzuł, to żyła s Malinóm. Sztefa miyszkała całe życi w Ostrawie - Zabrzegu. S Bohaczym mieli pospołu dwóch synków - Zbyszka, a Jozefa. Zbyszek sie zastrzeluł, jak był we wojsku. Obo miyszkali w Ostrawie.
Metryki urodzynio Stefanii Grohmann (cery Adolfa a Anny)
Sztworty był mój starzik Adolf - ojciec moji Matki. Urodziuł sie 16.06.1906 w Łazach kole Orłowej. Ożyniuł sie ze Zofijóm Bijok 14.11.1931 roku. Mieli sztworo dziecek: Brónka, Alberta, Brónke, a Danke (mojóm mame). Brónek umrzuł, jako dziecko eszcze przed drugóm wojnóm. Albert sie urodziuł w 1934 roku. Dobrze sie uczuł jako synek, tóż poszoł na szkoły do Cieszyna, a potym sztudyrowoł w Krakowie, a w Olsztynie. Miyszkoł w rostomajtych miejscach, a terazy uż je na pyndzyj a miyszko we Warszawie. Ożyniuł sie s Krysióm, mioł ś nióm syneczka – Tómka, kiery umrzuł, jako dziecko, a potym sie jim urodziuł synek Danek. Danek sie ożyniuł s Małgosióm s chałupy Poloczek. Jeja rodzina pochodzi tukej s Cieszyńskigo. Danek a Małgosia majóm synka – Michała. Ciotka Brónka – siostra moji mamy sie urodziła 18.07.1937 roku w Małych Kóńczyc. Też sie dobrze uczyła, tóż poszła na szkoły do Cieszyna, a potym sztudyrowała we Wrocławiu. Tam miyszkała do śmierci. Była dwa razy wydano, a ni miała dziecek. Brónka miała pogrzyb 9.04.1984 r., a je pochowano na kierchowie we Wrocławiu przi ulicy Grabiszyńskij. Moja Mama Danka sie urodziła 6 czerwca 1942 roku, ale starzik Adolf jóm sgłosiuł na urzónd dziepro 9 czerwca, tóż wszyndzi w papiórach miała napisane 9. Mojigo fotra poznała na muzyce, a wydała sie za niego w 1962 roku. Za rok sie urodziuł mój nejstarszy brat - Jarek, potym za 5 roków Zbyszek, a w 1979 urodziłech sie jo. Jarek mo dwoje dziecek: Sebastyjana a Marianne, a Zbyszek mo synka Wojtka, a mie sie urodziuł synek Mateusz. Mój starzik Adolf umrzuł w 1996 roku, a je pochowany na kierchowie kómunalnym w Czechowicach razym ze starkóm Zofijóm, kiero umrziła rychlij - w 1991 roku. Moji starzicy w 1979 roku sie przekludzili do Czechowic, kany miyszkali na bycie, a od 1991 roku do śmierci miyszkali przi nas w Małych Kóńczyc.
Pogrzyb Adolfa Grohmanna w 1950 roku
Po moim Starziku sie urodziuł Rajmund (*05.09.1911 +1968), kiery sie ożyniuł s Lusióm Szczepańskóm s Puńcowa (*13.09.1922) w 1940 r. Mieli pospołu dwoje dziecek - Krysie, a Czesława. Krysia mo cere Jole Żywioł (*1963), a synka Zoltana Kura (*1968). Jola sie wydała za Waldka Szostaka, a majóm cere Kasie, a synka Łukasza. Miyszkajóm pospołu we Szwecyji. Zoltan se ożyniuł s Adrianóm, a majóm pospołu dwoje dziecek - Nikole, a Tóma. Czesław mo synka Krystiana, a cere Krysie. Rajmund miyszkoł s żónóm w kamiynicy w Cieszynie, na ulicy Głymbokij. Był muzykantym - groł na hóślach a na trómpecie we Wielkij Orkiestrze Symfónicznej Polskigo Radija w Katowicach, pod dyrekcjóm Grzegorza Fitelberga. Rajmund, a Czesław sóm pochowani na kierchowie kómunalnym w Cieszynie. Po Rajmundzie sie urodziła dziołucha - Agnesza, kiero sie wydała za Karola Wyrwoła. Miyszkali na ulicy Jabłónkowskij w Czeskim Cieszynie. Mieli pospołu synka Jindrzicha, a ón mioł trzech synków - Jindrzicha, Milosza a Karola. Agnesza była Świadkiym Jehowy. Po Agneszy sie urodziła Zofija. Miyszkała do śmierci w Ostrawie. Mo cere Dagmare, kieróm miała s Grekiym Gogosym. Dagmara sie wydała za Milosza Wychlidke s Pragi, a majóm pospołu synka Jarka. Dagmara miyszkała w Dómbrowej, a wychowywała jóm siostra Anny Tómaszek - Zofija. Nejmłodszo była Lojska, kiero sie urodziła w Małych Kóńczyc. Wydała sie za Szczepańczyka, a miała ś nim dwoje dziecek - Maryjole, a Ryśka. Maryjola sie wydała za Janusza Sikore, a majóm dwie cery - Dominike (ur. 1981), a Agnieszke (ur.02.02.1983), a miyszko na ojcowiźnie swoji Matki Lojski. Dominika mo cere Nikole, a Agnieszka sie wydała za Janusza Kurcjusa (ur. 1980) s Wielkich Kóńczyc (ślub 03.02.2001) a majóm synka Roberta (ur. 2001). Lojska umrziła w 1996 roku, a je pochowano na kierchowie kómunalnym w Małych Kóńczyc. Nejmłodsze dziecka Adolfa, a Anny sie urodziły w Małych Kóńczyc, kany cało rodzina sie przeniósła s Łazów. Anna żyła długo - miała 93 roki jak umrziła. Umrziła w 1971 roku, a je pochowano na kierchowie kómunanym w Małych Kóńczyc. Do śmierci gospodarziła a robiła. Miyszkała razym s Lojskóm - swojóm ceróm.
Moja prastarka Anna s wnukiym Ludwikiym


text:
Społym budujymy nowo ślōnsko kultura. Je żeś z nami? Spōmōż Wachtyrza
Ôstŏw ôdpowiydź
Jakeście sam sōm, to mōmy małõ prośbã. Budujymy plac, co mŏ reszpekt do Ślōnska, naszyj mŏwy i naszyj kultury. Chcymy nim prōmować to niymaterialne bogajstwo nŏs i naszyj ziymie, ale to biere czas i siyły.
Mōgliby my zawrzić artykuły i dŏwać płatny dostymp, ale kultura powinna być darmowŏ do wszyjskich. Wierzymy w to, iże nasze wejzdrzynie może być tyż Waszym wejzdrzyniym i niy chcymy kŏzać Wōm za to płacić.
Ale mōgymy poprosić. Wachtyrz je za darmo, ale jak podobajōm Wōm sie nasze teksty, jak chcecie, żeby było ich wiyncyj i wiyncyj, to pōmyślcie ô finansowym spōmożyniu serwisu. Z Waszōm pōmocōm bydymy mōgli bez przikłŏd:
- pisać wiyncyj tekstōw
- ôbsztalować teksty u autorōw
- rychtować relacyje ze zdarzyń w terynie
- kupić profesjōnalny sprzynt do nagrowaniŏ wideo
Piyńć złotych, dziesiyńć abo piyńćdziesiōnt, to je jedno. Bydymy tak samo wdziynczni za spiyranie naszego serwisu. Nawet nojmyńszŏ kwota pōmoże, a dyć przekŏzanie jij to ino chwila. Dziynkujymy.


text:
Jakub Rachlowc
Jakub Rachlowc (němsce Jacob Rachlitz; * 4. meje 1817 w Hućinje, † 6. julija 1858 runje tam) bě serbski muler a ludowy basnik.
Narodźi so jako syn małeho zahrodnika w tehdy hišće dospołnje serbskorěčnej Hućinje a nawukny mulerstwo. Dźěłaše tež jako młóck pola burow a w zymje jako nócny stražnik. W lěće 1840 přewza w starobje 23 lět nanowu žiwnosć, na kotrejž ležeše wysoka renta, dyrbi ju pak dołha dla 1851 předać. Po tym bě na podrustwje w Brězynje, Jamnom a Hućinje. Prěnja žona a wšě jeho sydom dźěći jemu zemrěchu. Wón sam wumrě wochudnjeny w lěće 1858 w starobje jenož 41 lět.
Jakub Rachlowc wozjewi za čas wozrodźenja w 1840tych a 1850tych lětach w Tydźenskej Nowinje a w Serbskich Nowinach něhdźe 30 składnostnych basnjow, mjez druhim pryzlojte přeprošenja na kermušu abo hermank. Ze socialnostawizniskeho wida su jeho basnje wo žiwjenju mulerjow hódnotne, w kotrychž předstaja jich bědu w swojim času. Wón hraješe tež na huslach a dźiwaše na dodźerženje kwasnych nałožkow.
LiteraturaWobdźěłać
ŽórłoWobdźěłać
- Franc Šěn: Rachlowc, Jakub. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 463


text:
Swój třeći dźěl stawiznow wolejbula na serbskich šulach započinam dźensa z wurězkami přinoškow nowiny Sächsische Zeitung. W decembru 1970 tam pisachu, zo wuhotowa rada wokrjesa Budyšin, wotdźěl ludowe kubłanje, za B-šulerjow (5. a 6. lětnik) wolejbulowy turněr šulow. Dobyła je Serbska PWŠ Budyšin z hrajerjemi M. Kowar, D. Nawka a M. Korjeńk, a to wot wosom startowacych šulow. W januarje 1971 wuhrachu druhi raz pokal Domowiny za samsnu starobnu skupinu w Budyšinje. Bjez poražki přesadźichu so wolejbulisća Dynama Mišno, tehdyšeho mištra NDR. Wurjadne 4. městno mjez wosom cyłkami zawěsćichu sej serbscy hólcy (hlej horjeka), kotřiž trenowachu a hrajachu za SWW Budyšin. A šěsć lět pozdźišo tworjachu woni zhromadnje z Borisom Dobrowolskim a Tomašom Fasku žro mustwa Jednoty Budyšin na NDR-mišterstwach młodźiny A w Ueckermündźe. Mišter sta so znowa Dynamo Mišno, a mjez wosom finalistami docpěchmy my Budyšenjo 7. městno.
Wone su za mustwowy sport njeparujomne, wšojedne hač za mjetańcu, basketbul, lodohokej, wolejbul abo kopańcu. Hrajerki a hrajerjo doběža sej z ličbu na trikoće na hrajnišćo.
Je zajimawe sej woznam ličbow sportowych družin wobhladać. Pohladajmy raz na někotre ličby w kopańcy, kotrež su wosebje popularne a zdźěla prawe marki. Lubowarjo kopańcy hnydom wědźa, što resp. štó so za skrótšenku CR7 chowa. A štóž so hišće dokładnišo wuznawa, znaje tež matematisku formulu 1+8. A při tajkich formulach wostawajo wěmy, zo je 11×11=121. W kopańcy mamy wšelakore njewšědnosće ličbu na trikoće nastupajo. Zwjetša tči za tym pak kuriozna pak chutna stawizna. Najznaćiši přikład za namakanje ličby z pomocu matematiskeje formule je Iván Zamorano. Wón dyrbješe 1997 „swoju“ 9 Cristianej Ronaldej přewostajić. Na to rozsudźi so Chilčan za ličbu 18 a staji mjez ličbje znamješko +, z čimž je matematisce zaso swoju 9 měł.
„Wjele zda so njemóžne ...“, spěwaše Józef Brězan na serbskej pop-operje, kotraž měješe zašły pjatk swoju premjeru w Chróšćanskej „Jednoće“. Tak pesimistiske, kaž tele linki na prěni pohlad tež klinča – pohladam-li do Serbow –, sym přeco zaso zadźiwany, što wšitko je pola nas móžno! A to nic jenož na polu sporta, mnohe wěcy samo paralelnje. Chróšćan Józef Donat na přikład je wčera tohorunja na pop-operje wustupił. Do toho pak je hišće za SJ Chrósćicy II přećiwo Wojerecam kopački šnórował a tam, kaž so za nadběhowarja słuša, tež wrota třělił. Chróšćenjo dobychu hru ze 4:0. Palc horje!
Lěćna přestawka je nimo, sportowe sezony zaso startuja respektiwnje du do poslednjeje horceje fazy před zymu. Za Budyskich kolesowarjow je spočatk septembra stajnje rjane dožiwjenje a mjeztym hižo tradicija, wobdźělić so na čěskim wubědźowanju Tour de Zeleňák, kotrež wjedźe wot Rumburka stajnje horje a dele po Šluknovskim wuběžku. Lětsa je so za Budyšanow wosebje wudaniło, dokelž docpěchu jedne cyłkowne dobyće a jedne druhe městno w starobnej klasy w sylnje wobsadźenym a tež wot čěskich medijow přewodźenym wubědźowanju.
„Ta jedna wěc přez wostanje, Dynamo Drježdźany nihdy njezańdźe ...“. Takle drje so lědma hdy spěwa, hačrunjež ma mustwo čorno-žołtych tež w Serbach tójšto přiwisnikow. Hdy pak so poprawom tajke přiwisnistwo wutwori, hdźe ma kolebka zahoritosće swoje městno? Měnju, zo twori so tajki zajim za wěste mustwo abo sportowu družinu hižo w zažnym dźěćatstwje. Wězo je tam wliw wobswěta, staršeju abo dalšich swójbnych rozsudny, haj směrodajny. Tak bě tež w našej swójbje zahe jasne: Naše mustwo je Dynamo Drježdźany. Žane druhe njeměješe tež najmjeńšu šansu někajkeje sympatije, ale wo fanatizmje nochcu tu rěčeć. Što to nětko konkretnje rěkaše, być zahority fan mustwa ze sakskeje stolicy? Dopominam so na wšelake podawki, kotrež su wusko zwjazane z hrami koparjow trenarja Fritzscha. Tak sedźachmy w awli internata w Małym Wjelkowje a mjerzachmy so nad dwójce přěhratym dwubojom Geyera a z toho rezultowacych wrotow za mustwo z Mnichowa.
Předwjeselo na prěnju hru sezony we wokrjesnej wyšej lize běše předposledni kónc tydźenja pola mje chětro wulke. A jako Sokoljo z Ralbic jara dobreho přećiwnika z Łaza/Běłeho Chołmca w poslednich mjeńšinach z 2:1 přewinychu, bě wšo to zaso tu, štož w minjenych měsacach parowach – napjatosć hač do kónca, pozitiwne kaž tež negatiwne emocije a wulke wyskanje ze sobuhrajerjemi a přiwisnikami Sokoła. Najebać dobyće pak podach so z kolesom zaso trochu zrudny na dompuć, wšako běše to tež prěnja dypkowa hra bjez našeje starodawneje, wulkeje a nostalgiskeje tribuny. Tutu wšak su před něšto tydźenjemi wotbagrować dyrbjeli, dokelž dźeń a bóle rozpadowaše. Strach před móžnym njezbožom bě zamołwitym Sokołam prosće přewulki a tak bě to skónčnje tež prawy a najrozumniši rozsud, so z njej rozžohnować. Přiwisnicy profijowych klubow husto měnja, zo je stadion a wosebje stajna tribuna jich druha bydlenska stwa, dokelž dožiwjeja na njej wulkotne wokomiki.
Skónčnje, haj skónčnje zaso na našich hrajnišćach za bulom honja. Zwjeselace to za wšitkich aktiwnych ale tež za přihladowarjow. Tak dožiwich wosobinsce zazběh do wokrjesneje wyšeje ligi. Jako sudnik běch we Wachauwje zasadźeny. Domjace mustwo je wšitko derje spřihotowało. Něhdźe 130 přihladowarjow wobhlada sej jasne dobyće přećiwo Kulowčanam. Na kóncu rěkaše wuslědk 6:1. Snano wo dwoje wrota přewysoko. Na kromje diskutowachu wo zańdźenych měsacach, ale tež wo přichodźe. Wšitcy sebi přeja, zo so amaterska kopańca přez cyły hrajny čas přewjedźe. Njerjany zazběh wotmě so we Wojerecach. W hrě mjez Wojerowskim FC a Póst Germaniju Budyšin bu domjacy kopar wot Budyskich fanow swojeje čorneje barby kože dla křiwdźeny. Sudnik situaciju prawje posudźowaše a hru dočasnje zakónči. Nětko dyrbi so Zapadołužiski koparski zwjazk z tutym padom rozestajeć. Na kóždy pad dyrbi njeznjesliwy podawk kruće chłostany być.
Znowa je so horstka Serbow z Budyšina a wokoliny z kolesom do Južnych Alpow nastajiła, zo by tam kilometry po horje horje a zaso dele smaliła. Mjeztym je to hižo z tradiciju, zo jeno štyri abo pjeć dnjow intensiwnje kolesuja. Wčera su so z Dolomitow nawróćili, hdźež běchu sej přirodu na kole wotkryli.
Dale na serbske wsy. Kóždu póndźelu mjeztym młodźina tradiciju haji, zo so tohorunja na puć poda – a to na městnosć, hdźež je Satkula-bičtura. W času prózdnin je to stajnje póndźelu wječor tajke něšto kaž mały wjesny swjedźeń na serbskich bičwolejbulnišćach. Sta ludźi přichwataja sporta dla, ale tež na bjesadu. Dźensa, runje, hdyž tele linki čitaće, su młodźi a starši po puću do Radworja. Tam při sportnišću su samo ekstra druhe hrajnišćo spřihotowali, dokelž jedne mjeztym wjace za póndźelniše turněry njedosaha. To rjane poprawom je, zo wo ničo njeńdźe. A tola přijědźe telko serbskich młodych sportowcow, kotřiž maja lóšt so hibać.
Před runje lětom jewjach so na foće swojeje kolumny prěni raz ze škitnym nahubnikom. Tehdy sej myslach, zo budźe to jónkrótne a w přichodnym přinošku budźe to zaso zwučeny wobrazk. Běchmy runje w prěnjej žołmje pandemije, a nichtó njeje z tym ličił, zo so korona tak dołho dliji. Nětko so wšelake wobmjezowanja powólnjeja. Tak njetrjebamy na přikład při nakupowanju žadyn škit za hubu a nós. Přičiny tuchwilnych wolóženjow njemóžu sej wuswětlić. Snano dyrbi so ludźom w prózdninskim času něšto skićić, zo bychu po nawróće z tu- a wukrajnych wočerstwjenišćow swój křižik na prawym městnje wolerskeje lisćiny sadźili. Po mojim měnjenju je riziko dalšeje žołmy wotwidźomne, a ludźo su w tym nastupanju přelochkomyslni. Njejsym pak žadyn eksperta na tym polu, čehoždla wěnuju so radšo temam, w kotrychž so trochu lěpje wuznawam.
Pisamy 19. julij, mjeztym woprawdźe hižo zaso 200. dźeń lěta, a to je datum z wosebitym wuznamom za najznaćiše a najwoblubowaniše kolesowarske wubědźowanje swěta. Wěnuju so tónraz Tour de France, kotrejež lětuše wudaće skónči so wčera w Parisu z dobyćom wusahowaceho Słowjenca Tadeja Pogačara.


text:
Mikołōw: ze trzyma prōmilami za kōłkym
Bezma 3,5 prōmila alkoholu w ôrganiźmie – ze takim wynikym policyjōny mikołowskij patrolōwki zastawiyli w sobotã miyszkańca Mikołowa, kery kerowoł autym na ulicy Prusa. Do zdarzyniŏ doszło po godzinie 1:00 w nocy. Za jazdã na fleku grozi mu kŏra do 2 lŏt heresztu.
W ôstatniõ sobotã, po godzinie 1:00 w nocy, w rynce policyjōnōw mikołowskij patrolōwki wpŏd szofer opla astry, co – jak sie niyskorzij pokŏzało – moc przesadziōł ze alkoholum. Podszukowanie alkōmatym wykŏzało tōż bezma 3,5 prōmila alkoholu we krwi. Ô dalszym losie 20-latka z Mikołowa, kerymu zastawiōno było prawo jazdy, uzdŏ gyricht. Grozi mu do 2 lŏt heresztu.
Zdrzōdło: KPP Mikołōw


text:
Plaskato Źymja
Plaskato Źymja to bůło forsztelowańy uo Źymji jako uo płaszczyźńe lebo plaskatym dysku. We ńykerych forsztelowańach uůnyj zorty Źymja pływoła po Wszechuoceańe, lebo bůła postawjůno na puklu żůłwja abo inkszyj gadźiny. We inkszych ze wjyrchu bůła dekńynto bez Ńebo, a uod spodku bez pjekło.
Forsztelowańy uo Źymji jako uo kugli lebo sferze mjoło anfang we starożytnyj Grecyji we VI stoleću p.n.e. Forsztelowańy uo plaskatyj Źymji bůło uobyczne lo wszyjskich kulturůw ńim prziszły do jakigo poźůmu we nauce. We Chinach do XVII stolećo forsztelowano śe aże Źymja je plaskato.
Terozki fůnguje czelodka Flat Earth Society (Towarzistwo Plaskatyj Źymji), założůno we 1956 roku, nale już jino jako neczajta.


text:
Jako serbski klankodźiwadźelnik je wón swójske stawizny pisał: rodźeny Pozdečan Měrćin Krawc. Njedawno powědaše nam serbskim senioram Budyskeje tachantskeje wosady na měsačnym zetkanju wo swojich dožiwjenjach, kotrež měješe přez lětdźesatki na tymle wosebitym polu jewišćoweho wuměłstwa.
Klankodźiwadłowa sparta bu 1961 pod intendantom Jurjom Wuješom w Serbskim ludowym dźiwadle w Budyšinje załožena. „Mišter Krabat“ a „Ptači kwas“ słušeštej do prěnich inscenacijow. Kruhej awtorow přisłušeše tehdy předewšěm Hańža Bjeńšowa, pozdźišo tež Gerat Hendrich. Wjele serbskich a němskich dźěći je tele předstajenja rady wopytowało.


text:
Dzisiŏj, na Cichyj 6, Ruch zagrŏł trzeci szparing przed syzonem III Ligi. Tym razym zagrali ze ligowym rywalem – Stalą Brzeg.
Tory szczylali: Jakub Siwek (5 i 70 min.); Tomasz Neugebauer (72 min.); Jacek Wuwer (89 min.) do gości trefiōł we 10 min. Mateusz Dychus.
Skład: Tomasz Nowak (62- Bielecki) – Szwak (46- Kwaśniewski), Kawula (70- Lipp), Kasolik, Będzieszak – Rudek (70- Starzyński), Mokrzycki (46- Sikora), Neugebauer (46- Wuwer), Siwek, Szołtys (79- Dąbrowski) – Janoszka.
Testowani byli: Kacper Będzieszak, Maksymilian Szwak, Paweł Szołtys i Jacek Wuwer. We szparingu zagrŏł tyż testowany junior ze Akademii Ruchu – Tomasz Neugebauer.
Szpil szło oglōndać tukej => Relacja TV
własne


text:
Dykcjōnorz Godki Ślōnskij.
Czym je Dykcjōnorz?
Je to spis słōw ślōnskich ôd ludzi, kerzi miyszkajōm głōwnie kole Rybnika. Ni ma to żodne ôpracowani naukowe, a jedynie wypisane z pamiynci słowa. Kożde słowo mo być z ôdmianōm bez przipadki, czasy, liczby, tryby a rodzaje. Do kożdego słowa planujymy tyż naszykować przikłady ze zdaniami. Niy ma to spis wszystkich słōw i możno nigdy nie bydzie, a jedynie tych słōw, kere autory znajōm z dōmu, a spisujōm z pamiynci. Dykcjōnorz cołki czas bydzie poprawiany, uzupełniany.
Po co je tyn Dykcjōnorz?
Chcymy pokozać, jako sie godo u nas po ślōnsku. Kożdy może se poczytać, a kery chce, to może tyż pouczyć sie godać. Żodnymu niy kożymy godać po naszymu, jedynie zaproszōmy do uczynio a godanio. Sami możecie wybrać, co je u Was jednaki z naszōm godkōm, a co je inaksze. My tyż w prziszłości chcieli by my pokozać sam te rōżnice, a pokozać w kerych miejscach ta godka je inkszo w inkszych strōnach Ślōnska. Możno kedy udo sie naszykować taki Dykcjōnorz „wariantywny” do wszystkich strōn Ślōnska.
Co to pokazuje, kej je w Dykcjōnorzu jakiś słowo?
To pokazuje, że taki słowo „na 90 %” używo sie na Ślōnsku kole Rybnika. Autory, to tyż sōm ludzie, mogōm sie ômylić, dyć ôbiecujymy wychytować te felery a wyciepować.
Co to pokazuje, kej niy ma w Dykcjōnorzu jakigoś słowa?
To pokazuje, że niy ma go we Dykcjōnorzu i yno tela. Powody mogōm być roztomańte: niy zdōnżyli my jeszcze wpisać tego słowa, zapōmnieli my go wpisać, niy pamiyntali my tego słowa, niy znōmy takigo słowa, abo takigo słowa niy ma po ślōnsku.
Jako używać Dykcjōnorza?
Idzie wybrać ze ze spisu ślōnski słowo, poczytać tłōmaczyni, a ôdmiany bez przipadki, czasy, liczby, abo rodzaje. Możno nie bydzie sam wszystkich ôdmian zaroz, bydōm prōzne place tam, kaj nie bydymy pewni swojich wiadōmości. Do kożdego słowa planujymy dodować przikłady we zdaniach. Słowo idzie tyż wpisać we wyszukiwarce (na razie w ôgraniczōnym zakresie) w jynzykach: ślōnskim, polskim, czeskim, niymieckim, abo angelskim, a dykcjōnorz znojdzie te słowo we wpisie po ślōnsku.
Jako napisany je Dykcjōnorz?
Dykcjōnorz napisany je na razie „czynściwym ślabikorzym”, z użyciym liter „ō – o pochylōne (Ślōnsk), a „ô – ło” (ôkno, ôrać), kere używane sōm we Rybniku.
Plany na prziszłość?
Dopisać miana wszystkich słōw w inkszych jynzykach (polski, czeski, niymiecki, angelski),
dopisowani inkszych słōw (miana ludzi, zwierzōnt, państwōw, miastōw, liczebniki). Dopisowani ôdmian słōw z inkszych strōn Ślōnska ( ôdmiana ôpolsko, cieszyńsko, katowicko a inksze).
Co Wy możecie robić ze Dykcjōnorzym?
Czytać, szukać słōwek, uczyć sie. Posywać nōm swoji słowa do uzupełniynio dykcjōnorza (naszykujymy na to tabule do kōntaktu), ale to my bydymy decydować, kere słowa sam wrażymy.
Czego robić niy możecie?
Dopisować sami słōw do Dykcjōnorza. Chcymy, żeby dykcjōnorz mioł swōj poziōm, tōż niy kożdy bydzie sam mōg dopisować słowa. Niy możecie kopiyrować Dykcjōnarza w całości, ani żodnej jego tajle.
Jako naszykowali my Dykcjōnorz, a gdo to zrobiōł?
Dykcjōnorz naszykowało dwōch chłopōw, jedyn naszykowoł program, a drugi pozbiyroł materyjo. Zaczło sie to w 2017 r, głōwnie w drugij połowie. Było tyż pora ludzi, kerym sam dziynkujymy, co pōmogali nōm szukać tych słōw, a jejich znaczynio, a tłōmaczyć na inksze jynzyki.
Jak się z nami skontaktować?
Możecie napisać na adres: support@dykcjonorz.eu
Dziynkujymy
Stasiek Neblik
Wojtek Orlinski
Autory Dykcjōnorza
Marzec 2018


text:
Ślůnsko Wikipedyjo
Ślůnsko Wikipedyjo – yncyklopedyjo internecowo ze familije Wikipedyje, kero je tworzůno we ślůnskij godce.
HistoryjoEdytuj
Pjyrszy wńosek uo uruchůmjyńy uosobnygo projektu lo ślůnskij godki złożůno na Wikimedia-Meta we marcu 2006 roku[1]. Uostoł włůnczas uodćepńynty, głůwńy skiż braku kodu ISO 639-3 lo godki. Po uotrzimańu uod ślůnskij godki kodu ISO szl[2] nazod dano forszlag zrobjyńo Ślůnskij Wikipedyje. Tům razům głosůw na uodpora ańi tyż przeszkůd formalnych ńy bůło. Ślůnsko godka uzyskoła status "eligible", tzn. uostoła uznano za uodpedńo do stworzyńo we ńi uodrymbnygo projektu[3]. Jako nastympstwo takigo postanowjyńo, napoczyno robota nad tumaczyńym interfejsu MediaWiki na ślůnsko godka, a 31 marca 2008 utworzůno testowo wersyjo Wikipedyje we Inkubatorze. Tumaczyńy interfejsa MediaWiki ukůńczůno 26 kwjetńa 2008[4]. Kolejnym warůnkym akceptacyje projektu godkowygo, bůło utworzyńy projektu we Inkubatorze a utrzimańy jego aktywnośći. To zadańy uostoło na uostatku powożůne za wykůnane 3 maja 2008[5]. Ńyskorzi Kůmitet Godkowy Fůndacyje Wikimedyjo zwrůćůł śe do godkoznowcy (bůł ńim dr. Tomasz Kamusella) coby tyn uorachowoł, eli zawartość ślůnskij Wikipedyje je poprawno pod wzglyndym godkowym i merytorycznym, a tyż eli je zgodno ze prawidłym nyjutralnygo půnkta wezdrzyńo. Po uzyskańu pozytywnyj nůmery godkoznowcy, projekt uostoł zaakceptowany 23 maja 2008[6]. Na kůńec, domyna szl.wikipedia.org uruchomjůno 26 moja 2008. Podug stanu na 14 lipca 2009, mjała uůna 1430 artiklůw, 2356 używaczůw a 3 admińistratorůw. 30 grudńa 2011 powstoł 2000. artikel, kerym bůł Stanisław Pietkiewicz. Na stan 19 styczńa 2014 wikipedyjo ta mjoła 2423 artiklůw, 9922 wszyjskich zajt, 8905 używoczůw, ze tygo 4 adminůw.
Ślůnsko Wikipedyjo je spůmńano we uzasadńyńu do projekta ustawy uo regijonalnych godkach, kero we polskim Sejmje złożůł posoł Marek Plura[7].


text:
Štokawšćina
Stokawksa narěc jo dialektna kupka pódpołdnjowosłowjańskich rěcow.
Rozšyrjenje a narěcyWobdźěłać
Štokawska narěc wobstoj ze tśich głownych wariantow narěcow. Z ekawskich, ijekawskich a ikawskich. Z ekawsku štokawšćinu se powěda na pódzajtšu, wósebnje w Serbiskej. Z ijekawsku na pódwjacorje w Chorwatskej, w Bosniskej-Hercegowinskej, w Sandžaku a Carnogórskej. Ikawske w srjejźnej Dalmaciskej a na pódwjacor wót rěkowu Bosna a Neretwa. Teke stej staroštokawske a nowoštokawske narěcy. Rozdźěl jo głownje w intonaciji.


text:
Jednota Kamjenc II –
Sokoł Ralbicy/Hórki II 3:0 (1:0)
Zestawa hosći: Měškank – T. Matka, Róbl, Wowčerk, Budar, Šwejda (56. Mět), Cyž (70. Šnajder), Markus Serbin, Jakubaš, Kobalc, Šěn (86. Michał Serbin)
We wonkownej hrě pobrachowaše Młynk žołto/čerwjeneje karty dla, ale tež defensiwne stołpy Měrćin Matka, Robert Statnik, Syman Bogusz a Tobias Woko dyrbjachu so narunać. Potajkim žane optimalne wuměnjenja. W prěnjej štwórć hodźinje chcyše so Ralbičanska defensiwa namakać. Hra běše wurunana. Mjerzace běše, zo wjedźeše we 18. min. wólny kop k nawjedowanju. Z poł lěweje strony zwjertny Kloss z prawej nohu bul do dołheho třiróžka. Měškank bě bjezmócny. Ralbičenjo mějachu kaž cyłu sezonu problemy w nadběhu. Jónu Šwejda ze 16 metrow wotćahny. We wrotarju pak namaka swojeho mištra.


text:
“Wiersze i śpiywki Roberta Burnsa”
28,00 zł
"Wiersze i śpiywki Roberta Burnsa"
REMEMBER TAM O’SHANTER’S MARE – SPŌMNIJCIE SE TAMOWÃ KLACZKÃ
Wiersze i śpiywki Roberta Burnsa
ze ślōnskimi translacyjami ôd Mirka Syniawy
ZE WSTYMPU MIREK SYNIAWA
Niyjedyn możno mi powiy: dyć kaj Szkocyjŏ, chopie, a kaj Ślōnsk? Jŏ se atoli myślã, że kej w Szkocyji sōm Morawy (dŏwnymu krōlestwu Moray, w kerym rzōńdziōł krōl Macbeth, łacińske krōniki dŏwały czynsto miano Moravia), to i na Ślōnsk musi być tamstōnd niydaleko. I jak czytōm jedyn abo drugi Burnsōw wiersz, to widzã, że Szkot niy jyno mŏ take same poczucie humoru jak Ślōnzŏk, ale tyż tak jak Ślōnzŏk niyrŏd mŏ zazbyt ugrzeczniōnõ, zazbyt „ulizanõ” gŏdkã. Jak już mŏ co pedzieć, to żŏdyn rŏz na ôkōłki, a dycki prosto do ôcz. I zdŏ mi sie, że te poczucie humoru do kupy z chropatościōm gŏdki to je dobry pōnkt wyjściŏ do szukaniŏ tego, co Szkot mŏ ze Ślōnzŏkym spōlnego.
Szkockie posłowie – Hamish MacDonald
Angielskie posłowie – Tomasz Kamusella
ROBERT BURNS(1759-1796), szkocki poeta narodowy
Mojōm piyrszōm ambicyjōm było i mojim nojmocniyjszym pragniyniym je niyś uciechã mojim kamratōm, prostym ludziōm z wiŏsek, tak dugo, jak dugo gŏdka i zwyki, co ciyngym sie zmiyniajōm, pozwolōm im spokopić mojã poezyjõ i sie ś niōm radować.


text:
Zmiany we linkowanych
Wkludź miano strōny, żeby ôbejzdrzeć zmiany na strōnach linkowanych do nij abo co dō nij linkujōm. (Żeby ôbejzdrzeć strōny z kategoryje, wkludź Kategoryjo:Miano kategoryje). Strōny ze Ôbserwowanych sōm porubiōne.
- d
- Edycyjŏ Wikidane
- N
- Ta edycyjŏ stworziła nowõ strōnã (ôbejzdrzij tyż listã nowych strōn)
- m
- To je małŏ zmiana
- b
- To je zmiana zrobiōnŏ ôd bota
- (±123)
- Strōna zmiyniyła srogość ô tela bajtōw
- Tymczasowo obserwowana strona
18 paź 2021
- rōżn.hist.N Kategoryjo:Gmin Strzelno 12:43 +40 Lajsikonik dyskusyjŏ wkłŏd (Stworzōnŏ nowõ strōnã: "Strzelno")


text:
Dolnośląskie
Powiaty: bolesławiecki(Bolesławiec), dzierżoniowski(Dzierżoniów), głogowski(Głogów), górowski(Góra), jaworski(Jawor), jeleniogórski(Jelenia Góra), kamiennogórski(Kamienna Góra), kłodzki(Kłodzko), legnicki(Legnica), lubański(Lubań), lubiński(Lubin), lwówecki(Lwówek Śląski), milicki(Milicz), oleśnicki(Oleśnica), oławski(Oława), polkowicki(Polkowice), strzeliński(Strzelin), średzki(Środa Śląska), świdnicki(Świdnica), trzebnicki(Trzebnica), wałbrzyski(Wałbrzych), wołowski(Wołów), wrocławski(Wrocław), ząbkowicki(Ząbkowice Śląskie), zgorzelecki(Zgorzelec), złotoryjski(Złotoryja) Kujawsko-Pomorskie
Powiaty: aleksandrowski(Aleksandrów Kujawski), brodnicki(Brodnica), bydgoski(Bydgoszcz), chełmiński(Chełmno), golubsko-dobrzyński(Golub-Dobrzyń), grudziądzki(Grudziądz), inowrocławski(Inowrocław), lipnowski(Lipno), mogileński(Mogilno), nakielski(Nakło nad Notecią), radziejowski(Radziejów), rypiński(Rypin), sępoleński(Sępólno Krajeńskie), świecki(Świecie), toruński(Toruń), tucholski(Tuchola), wąbrzeski(Wąbrzeźno), włocławski(Włocławek), żniński(Żnin) Lubelskie
Powiaty: bialski(Biała Podlaska), biłgorajski(Biłgoraj), chełmski(Chełm), hrubieszowski(Hrubieszów), janowski(Janów Lubelski), krasnostawski(Krasnystaw), kraśnicki(Kraśnik), lubartowski(Lubartów), lubelski(Lublin), łęczyński(Łęczna), łukowski(Łuków), opolski(Opole Lubelskie), parczewski(Parczew), puławski(Puławy), radzyński(Radzyń Podlaski), rycki(Ryki), świdnicki(Świdnik), tomaszowski(Tomaszów Lubelski), włodawski(Włodawa), zamojski(Zamość) Lubuskie
Powiaty: gorzowski(Gorzów Wielkopolski), krośnieński(Krosno Odrzańskie), międzyrzecki(Międzyrzecz), nowosolski(Nowa Sól), słubicki(Słubice), strzelecko-drezdenecki(Strzelce Krajeńskie), sulęciński(Sulęcin), świebodziński(Świebodzin), wschowski(Wschowa), zielonogórski(Zielona Góra), żagański(Żagań), żarski(Żary) Łódzkie
Powiaty: bełchatowski(Bełchatów), brzeziński(Brzeziny), kutnowski(Kutno), łaski(Łask), łęczycki(Łęczyca), łowicki(Łowicz), łódzki wschodni(Łódź), opoczyński(Opoczno), pabianicki(Pabianice), pajęczański(Pajęczno), piotrkowski(Piotrków Trybunalski), poddębicki(Poddębice), radomszczański(Radomsko), rawski(Rawa Mazowiecka), sieradzki(Sieradz), skierniewicki(Skierniewice), tomaszowski(Tomaszów Mazowiecki), wieluński(Wieluń), wieruszowski(Wieruszów), zduńskowolski(Zduńska Wola), zgierski(Zgierz) Małopolskie
Powiaty: bocheński(Bochnia), brzeski(Brzesko), chrzanowski(Chrzanów), dąbrowski(Dąbrowa Tarnowska), gorlicki(Gorlice), krakowski(Kraków), limanowski(Limanowa), miechowski(Miechów), myślenicki(Myślenice), nowosądecki(Nowy Sącz), nowotarski(Nowy Targ), olkuski(Olkusz), oświęcimski(Oświęcim), proszowicki(Proszowice), suski(Sucha Beskidzka), tarnowski(Tarnów), tatrzański(Zakopane), wadowicki(Wadowice), wielicki(Wieliczka) Mazowieckie
Powiaty: białobrzeski(Białobrzegi), ciechanowski(Ciechanów), garwoliński(Garwolin), gostyniński(Gostynin), grodziski(Grodzisk Mazowiecki), grójecki(Grójec), kozienicki(Kozienice), legionowski(Legionowo), lipski(Lipsko), łosicki(Łosice), makowski(Maków Mazowiecki), miński(Mińsk Mazowiecki), mławski(Mława), nowodworski(Nowy Dwór Mazowiecki), ostrołęcki(Ostrołęka), ostrowski(Ostrów Mazowiecka), otwocki(Otwock), piaseczyński(Piaseczno), płocki(Płock), płoński(Płońsk), pruszkowski(Pruszków), przasnyski(Przasnysz), przysuski(Przysucha), pułtuski(Pułtusk), radomski(Radom), siedlecki(Siedlce), sierpecki(Sierpc), sochaczewski(Sochaczew), sokołowski(Sokołów Podlaski), szydłowiecki(Szydłowiec), warszawski zachodni(Ożarów Mazowiecki), węgrowski(Węgrów), wołomiński(Wołomin), wyszkowski(Wyszków), zwoleński(Zwoleń), żuromiński(Żuromin), żyrardowski(Żyrardów) Opolskie
Powiaty: głubczycki(Głubczyce), kędzierzyńsko-kozielski(Kędzierzyn-Koźle), kluczborski(Kluczbork), krapkowicki(Krapkowice), namysłowski(Namysłów), nyski(Nysa), oleski(Olesno), opolski(Opole), prudnicki(Prudnik), strzelecki(Strzelce Opolskie) Podlaskie
Powiaty: augustowski(Augustów), białostocki(Białystok), bielski(Bielsk Podlaski), grajewski(Grajewo), hajnowski(Hajnówka), kolneński(Kolno), łomżyński(Łomża), moniecki(Mońki), sejneński(Sejny), siemiatycki(Siemiatycze), sokólski(Sokółka), suwalski(Suwałki), wysokomazowiecki(Wysokie Mazowieckie), zambrowski(Zambrów) Pomorskie
Powiaty: bytowski(Bytów), chojnicki(Chojnice), człuchowski(Człuchów), kartuski(Kartuzy), kościerski(Kościerzyna), kwidzyński(Kwidzyn), lęborski(Lębork), malborski(Malbork), nowodworski(Nowy Dwór Gdański), gdański(Pruszcz Gdański), pucki(Puck), słupski(Słupsk), starogardzki(Starogard Gdański), sztumski(Sztum), tczewski(Tczew), wejherowski(Wejherowo) Śląskie
Powiaty: będziński(Będzin), bielski(Bielsko-Biała), bieruńsko-lędziński(Bieruń), cieszyński(Cieszyn), częstochowski(Częstochowa), gliwicki(Gliwice), kłobucki(Kłobuck), lubliniecki(Lubliniec), mikołowski(Mikołów), myszkowski(Myszków), pszczyński(Pszczyna), raciborski(Racibórz), rybnicki(Rybnik), tarnogórski(Tarnowskie Góry), wodzisławski(Wodzisław Śląski), zawierciański(Zawiercie), żywiecki(Żywiec) Świętokrzyskie
Powiaty: buski(Busko-Zdrój), jędrzejowski(Jędrzejów), kazimierski(Kazimierza Wielka), kielecki(Kielce), konecki(Końskie), opatowski(Opatów), ostrowiecki(Ostrowiec Świętokrzyski), pińczowski(Pińczów), sandomierski(Sandomierz), skarżyski(Skarżysko-Kamienna), starachowicki(Starachowice), staszowski(Staszów), włoszczowski(Włoszczowa) Warmińsko-Mazurskie
Powiaty: bartoszycki(Bartoszyce), braniewski(Braniewo), działdowski(Działdowo), elbląski(Elbląg), ełcki(Ełk), giżycki(Giżycko), gołdapski(Gołdap), iławski(Iława), kętrzyński(Kętrzyn), lidzbarski(Lidzbark Warmiński), mrągowski(Mrągowo), nidzicki(Nidzica), nowomiejski(Nowe Miasto Lubawskie), olecki(Olecko), olsztyński(Olsztyn), ostródzki(Ostróda), piski(Pisz), szczycieński(Szczytno), węgorzewski(Węgorzewo) Wielkopolskie
Powiaty: chodzieski(Chodzież), czarnkowsko-trzcianecki(Czarnków), gnieźnieński(Gniezno), gostyński(Gostyń), grodziski(Grodzisk Wielkopolski), jarociński(Jarocin), kaliski(Kalisz), kępiński(Kępno), kolski(Koło), koniński(Konin), kościański(Kościan), krotoszyński(Krotoszyn), leszczyński(Leszno), międzychodzki(Międzychód), nowotomyski(Nowy Tomyśl), obornicki(Oborniki), ostrowski(Ostrów Wielkopolski), ostrzeszowski(Ostrzeszów), pilski(Piła), pleszewski(Pleszew), poznański(Poznań), rawicki(Rawicz), słupecki(Słupca), szamotulski(Szamotuły), średzki(Środa Wielkopolska), śremski(Śrem), turecki(Turek), wągrowiecki(Wągrowiec), wolsztyński(Wolsztyn), wrzesiński(Września), złotowski(Złotów) Zachodniopomorskie
Powiaty: białogardzki(Białogard), choszczeński(Choszczno), drawski(Drawsko Pomorskie), goleniowski(Goleniów), gryficki(Gryfice), gryfiński(Gryfino), kamieński(Kamień Pomorski), kołobrzeski(Kołobrzeg), koszaliński(Koszalin), łobeski(Łobez), myśliborski(Myślibórz), policki(Police), pyrzycki(Pyrzyce), sławieński(Sławno), stargardzki(Stargard Szczeciński), szczecinecki(Szczecinek), świdwiński(Świdwin), wałecki(Wałcz)


text:
Wielki Post
Zwyczaje
Obrzyndy i zwycaje Wielkiego Postu i świont Wielkiej Nocy we familiach nasej Parafii!
Trza wszyskim przipomniejć, ze zawse pochodziły z liturgii Kościoła, abo były jej cynściom. Lód środy Popielcowej to zawse Mutra warzili inse strawy nis w cołkim roku, nołcynściej to buł żur, bez zołdnej łomasty i polywka ściyrka zupa, harynki i pełł kartotfle. Nojlepsi katolicy byli cołki dziyń ło suchym chlebołcku i wodzisce.Rano w Środa Popielcowoł zawse łazili my na Msoł, a potym dostali my na cole krzizyk ze popiołu na znok z cego my powstali i w co się łobrucimy,a chorym i starym ludziom brali do dum tyn popiół, co by Krzizyk zrobić im tes.W cołkim poście łaziło się na Droga Krzizowoł i Gożkie Żale. Nie było zołdnej zabawy ani rozrywki. Przed Niejdzielom Palmowom to się sło na palmo, ale u nołs som z wiyrzby i nie mugło sieje utargać po godzinie 15.00; bo Pon Jezus ło tej godzinie umiyroł na Krzizu to było wzbruniune Pun Bucek bardzo ciyrpioł. Potym se poświynciło te palmy, kiedy se prziniusło do chałpy to trza buło zjejś jednoł bazia, zęby nołs gardzielu nie bolało.We wielkim tydniu jus zołdyn nie robiuł na polu. Wielki s'Cwourtek robili my krzizyki co se rano roznosili my na: pola, łunki, łogrudki pod strzecha coby nołs strzygły łod rostomajtnych nawałnic, niyscyjśliwych wypadków i coby pola i łunki dobrze łobrodziły, ale trza było iś przed wschodym słońca.A jak się sło to trza było se umyć w rzyce abo krzipopie nogi i rance, tak jak to Pon Jezus muł nogi Apostołum. A we s'Cwortek na wiecór to my śli do studziunki do Ugiun tam se rzykało i spływali my całoł noc i przynosilimy woda nasym domownikum coby się obmyli ze tamtum. Wielki Piontek śli my rano do kościoła na obrzuntki, chtore łodprawioł ksiundz. Na Anioł Pański śli chopcy z klekotkuma na łokoło kościoła trzi razy, bo dzwony jus we Wielki s'Cwourtek przestały bićPotym śli całować krziz, a dziejcium za pocałunek dołwali słodycze abo jajko. Z Wielkim Piontkiym sum tes powionzane prziwiary:- Jaki piuntek taki świuntek.- Msoł św. nie znudzi post nie schudzi.- Jakoł w Wielki Piuntek pogoda takoł w polu uroda.- Jak jys miynso w piuntek to ci go brachnie w świuntek. Wielkoł Sobota Pan Jezus leży w grobie w chałpach je cicho. Mutry piekum kołołce, pucujum na choł glanz, sykujum kosę na świyncunka, dołwajum tam Baba drozdzowoł, Baranka, wandzunka z wandzarni, jajka, sól. Na wiecór były łodprawiane rezurekcje i świyncili świyncunka, potym wartko lejcialo się do chałpy, co by być piyrsym to wtedy dobrze rośnie na polu. A jak jus całoł familia była w duma to się jadło wieczerzoł i dzieliło jajkiym, kozdy musioł się podzielić z jajkiym, bo jak by się który straciuł w lejsie albo mamuna go wywiodła to moł wołać tego z którym się dzieluł jajkiym. Piyrse świynto po msej buło rodzinne śniadanie, potym się sukało zajoncka, dzie nom posfawiuł kosycek.Na południe buł łobiołt z nudel zupum, biołymi kluskuma, kapustum, roladuma i zołzum. Po połejdniu się sło na niespór, a po niesporze buł Kafej. Całe piyrse świynto buło y no dloł samaj familie. W drugie świynto tes była Msoł, a potym chopcy łazili dziołchy lołćwodum. Za każde polunie dziołcha musiała dać krousunki pofarbowane i wydrapane. a dioł wybranka to jus musiały być ekstra fajne krousunki. Po połejdniu to jus wszyscy jechali do łojców, starzyków i krewnych odwiedzić, a małe dziejci po zajuncka, a chopcy zęby polouć wszyskie dziołchy i nazbiyrać połno krousunek.
opracowała: Teresa Gallus


text: Njelukratiwna je tež naša serbska rěč w digitalnym swěće. Přerěznje 3,7 hodźinow wob dźeń na smartphone sutamy, kiž njehodźi so serbsce posłužować. Smy so na to zwučili, wšako hižo na kompjuterach přewjele ze serbskej rěču započeć njemóžachmy. Za Microsoft, Apple, Google a dalšich ma serbska rěč prosće přemało recipientow. Dźakowano serbskim idealistam a institucijam mamy přehladny poskitk serbskorěčneje open source software a serbskich wobsahow. Realita pak je tajka, zo dyrbju z mojej dźowku falowaceho streaming poskitka dla cyły tydźeń samsneho pěskowčika online hladać, mjeztym zo móže so moja němskorěčna žona kóždy dźeń nad aktualnym »Sandmannom« wjeselić. Tak dźěćo hižo wot małosće wuknje, zo je serbska rěč mjenje hódna. Digitalizacija runja industrializaciji małych zatepta. Štóž nětko mysli, zo by za Serbstwo spomóžne było, čerstwe zaryte kable za spěšny internet zaso wurywać a wšitke škričkowe sćežory spowaleć, zabudźe, zo njemóžeš čas wróćo wjerćeć a zo młodźina swój puć do přichoda dźe.


text:
- Aktualności
- O Instytucie
- Struktura
- Dydaktyka
- Badania i nauka
- Publikacje
- Rozwój kadry
- Pracownicy
- Czasopisma ISI
- Seminarium ISI
Jesteś tutaj
Karty podstawowe
Wyszukiwanie
Najnowsze projekty
Zbigniew Tarapata, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Najgebauer, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Michał Dyk, Agnieszka Kacprzak, Dariusz Pierzchała, Mariusz Chmielewski, Krzysztof Chlebicki, Jarosław Rulka
Maciej Kiedrowicz, Jarosław Koszela, Zbigniew Tarapata, Rafał Kasprzyk, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Jerzy Stanik
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Rulka
Dariusz Pierzchała, Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Rulka, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Mariusz Chmielewski, Michał Dyk, Krzysztof Chlebicki
Andrzej Najgebauer, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas, Ryszard Antkiewicz, Rafał Kasprzyk, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Koszela
Ryszard Antkiewicz, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Andrzej Najgebauer, Dariusz Pierzchała, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski
Tadeusz Nowicki, Tomasz Tarnawski
Grzegorz Bliźniuk, Andrzej Ameljańczyk, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Gaj, Tomasz Górski, Tomasz Gzik, Piotr Kędzierski, Piotr Kosiuczenko, Jarosław Koszela, Andrzej Najgebauer, Tadeusz Nowicki, Kazimierz Worwa
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Koszela, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Tomasz Drozdowski, Dariusz Pierzchała
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Dariusz Pierzchała, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Mariusz Chmielewski, Roman Wantoch-Rekowski
Roman Wantoch-Rekowski
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Marian Chudy, Tadeusz Nowicki, Radosław Pytlak
Najnowsze monografie
Bolesław Szafrański, Romuald Weydmann
Grzegorz Bliźniuk, Dorota Kilańska
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Zbigniew Tarapata
Zbigniew Tarapata
Andrzej Chojnacki
Andrzej Chojnacki
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Roman Wantoch-Rekowski


text:
Plac klasztorny w Tyńcu - przy studni - Benedyktyni
Equipo utilizado:
Fuji S5 pro, nikkor 10.5mm, NN3
Autor:Radosław Sobik
Panorámicas de Radosław Sobik
Kościół pw św. Barbary w Chorzowie
Kościół pw św. Barbary w Chorzowie
Kościół pw. św Piotra i Pawła w Tyńcu
Klasztor w Tyńcu / Muzeum
Kościół pw. św Piotra i Pawła w Tyńcu
Kraków ul. Grodzka (4)
Kraków Wawel (3)
Krakowski rynek - przed Bazyliką Mariacką (2)
Krakowski rynek (1)
Plac klasztorny w Tyńcu - przy studni - Benedyktyni
Plac klasztorny w Tyńcu - Benedyktyni
Zamek Orawski / Oravsky Hrad
Kościół parafialny Rybnik Chwałowice / pw. św Teresy
Sanktuarium Matki Boskiej Rudzkiej / Kaplica /
Poprawiona / fixed


text:
Domowina gratuluje Měrćinej Weclichej – Statnik: „Wurjadna a wuwzaćna wosobina serbskeho žiwjenja z njesebičnym zapalom”
Póndźelu dopołdnja je Domowina oficielnje Měrćinej Weclichej k jeho njedawnemu jubilejej 50 lět skutkowanja na jewišću gratulowała. Předsyda Domowiny, Dawid Statnik, přepoda jemu jako wosebite počesćenje medalju „Serbski dudak”. To je wuznamjenjenje, kiž móže předsyda wot stoćin třěšneho zwjazka při wosebitej składnosći samostatnje spožčeć. Čestne znamješko a Myto Domowiny su Měrćinej Weclichej hižo 2001 a 1991 spožčili. Na gratulaciji w Kukowje stej so čłonce předsydstwa župy „Michał Hórnik” Kamjenc, Zala Cyžowa a Katharina Jurkowa, wobdźěliłoj.
K gratulaciji a počesćenju so předsyda Domowiny, Dawid Statnik, wupraja:
„Měrćin Weclich je wurjadna a wuwzaćna wosobina serbskeho žiwjenja: Wón je hižo jako 13-lětny na zelenych kwasach piskał a spěwał. Nětko je čas złotych kwasow tych, kotřiž su sej jeho tehdom skazali. 50 lět steji w našim ludźe a mjez druhim w Čěskej přewšo woblubowany spěwar, hudźbnik, komponist, wotkrywar a wuwiwar młodych talentow na jewišću.
Ze swojej njesprócniwej a sporej dźěławosću a tworićelskosću je wón generacijam dźěći a młodostnych žiwu serbšćinu a powabliwe serbske kulturne žiwjenje swjatk a pjatk sposrědkował. Jako horliwy Serb z ćěłom a dušu a wusahowacej wuměłskej produktiwitu je wón hižo ze swojim dotalnym žiwjenskim skutkom slědy zawostajił, kotrež naš serbski swět na dołhodobnje skutkowace wašnje wobohaćeja. Zdobom je sej wón čas žiwjenja swój ludowy raz wobchował, hłuboko zakorjenjeny wosrjedź ludźi našeje serbskeje domizny. Jeho njesebičny zapal njech je nam z přikładom a nastorkom, swoju towaršliwosć tak wjesele pěstować, kaž to nam Měrćin Weclich hižo poł lětstotka wuspěšnje a wunošnje wobradźa.
Přejemy jemu za dalši puć wjele zboža a so jemu za mnohostronsku skutkownosć wutrobnje dźakujemy! To prajimy jako Zwjazk Łužiskich Serbow tež w mjenje wšěch, kotrychž žiwjenje je Měrćin Weclich ze swojimi hudźbnymi twórbami přewodźał – z nazwučowanjemi, programami na swjedźenjach a titulemi w rozhłosu, z kotrymiž wón nas rano budźi. Tež jako dołholětny redaktor Serbskich Nowin běše wón spušćomny posoł wosebitosćow a potencialow serbskeho ludu. A nětk so nadźijamy, zo Měrćin kruty termin zastupa do wuměnkarstwa na polu hudźby njeznaje!”
Na wobrazu: Dawid Statnik, předsyda Domwiny, přepoda Měrćinej Weclichej medalju a wopismo „Serbski dudak”. Gratulowałoj staj zdobom čłonce předsydstwa župy „Michał Hórnik” Kamjenc, Zala Cyžowa a Katharina Jurkowa (w.l.). Foto: Domowina


text: Kašecy (BŠ/SN). W sydomdźesatych lětach je Křesćan Krawža z Kašec na Drježdźanskej uniwersiće chemiju studował. A bě specialist na polu konstrukciskeje keramiki. W Mišnje je potom w kombinaće slědźił, ale hižo za čas přewróta je spóznał, zo je technologija na zapadźe prosće dale. Jemu bě jasne, zo njezměje zawod přichod. A wón měješe prawje, někotre lěta po tym firmu zawrěchu. To bě Křesćan Krawža hižo dźěło w Rüsselsheimje we wulkim zawodźe namakał. Tam slědźeše na polu powjerchow a špundowanjow, tak powěda. „Mój cil bě, tak twjerde, robustne a nječućiwe měšency betona wuwić, kaž jenož móžno. Tak hodźi so pawšalnje rjec“, 66lětny powěda.


text:
Przodniŏ strōna: Porōwnanie wersyji
Teroźnŏ wersyjŏ na dziyń 14:30, 1 lip 2021
Witej na SileSłowniku. Mōmy 25340 haseł.
SileSłownik to piyrszy internetowy słownik ślōnskigo jynzyka ôparty na zdrzōdłach. Je podzielōny na dwie tajle: Słownik minimum i Przidŏwek.
We Słowniku minimum we kożdym haśle idzie znojś informacyje ô znaczyniach danego słowa, przikłady użyciŏ we literaturze i wiadōmości ô tym, jak nojlepij danego słowa używać.
Zdrzōdła nŏleżōm do Korpusu Ślōnskij Mŏwy, co w nim nojstarszy je listek ôd Ambrożego Szklŏrza, mieszczana ôleskigo, do princa brzeskigo Jurzigo II, napisany we 1574 roku. Nojnowsze sōm rozmajte artykuły publicystyczne i informacyjne ze portalu Wachtyrz.eu.
Słownik niyma dyferyncyjny, to znaczy niy notuje ino słōw, co sōm inksze, jak te używane we polskim dialekcie literackim. Cyl tego zbioru to je sebranie cołkigo słownictwa ślōnskigo, tak archajicznego, jak tyż modernego.
Kożde hasło podŏwŏ tyż synōnimy i antōnimy danego słowa, co mogōm pōmōc przi rozszyrzyniu słownictwa i lepszym, bogatszym pisaniu. We hasłach idzie znojś tyż zwiōnzki frazeologiczne i powiadaczki, co w nich dane słowo je użyto.
Hasła słownika minimum majōm wypisane swoje ôdpowiydniki we siedmiu gŏdkach: angelskij, czeskij, francuskij, hiszpańskij, niymieckij, polskij, ruskij.
Hasła we przidŏwku sōm uproszczōne. Podŏwajōm skrōcōnõ ôdmianã i ôdpowiedniki we polskim jynzyku. Na kōńcu majōm sie rozwinōńć do takij samyj formy jak te ze słownika minimum. Przidŏwek bōł stworzōny, żeby Używŏcze mieli już dostymp do ślōnskigo słownictwa, chociŏż robota nad nim durch trwŏ.
Nojnowsze hasła:
To je wykŏz dziesiyńciu ôstatnich haseł dodanych do słownika. Dziynki niymu możecie śledzić zmiany we zbiorze, jak tyż wejzdrzeć, na jake słowa my dali pozōr.
Z wiynksza pokazujōm sie sam hasła podle raje frekwyncyje we Korpusie Ślōnskij Mŏwy, ale niyrŏz może sie trefić, iże jakeś słowo było dopisano ad hoc bez to, iże pojawiyło sie niydŏwno, i niy było notowano.
Ważne zestawiynia:
SileSłownik offline:


text:
Magdeburg (B/SN). Hesło „Měrliwa (r)ewolucija“ steji lětsa nad čitanskim rjadom w Magdeburgu. Při tym ma so kritisce hladać na podawki před 30 lětami, ale tež na wuwiće hač do dźensnišeho. Prěni přednošk bě 23. januara wo temje „Politiske łamki“ – štó su namrěwcy měrliweje rewolucije“. Přichodne čitanje je 19. junija „Posledni hasnje swěcu? Lóšt na jutře w cyrkwi – wužadanje a přicpěwanje?“ Přednošować budźe teologa a fyzioterapeut z Würzburga dr. Wunibald Müller. Hłowni moderatorojo rjadu su teologa a nawoda krajneje centrale za politiske kubłanje w Magdeburgu Maik Reichel, teologa a wojowar za wobydlerske prawa Frank Richter a fararka w Magdeburgu Waltraut Zachhuber.
Składuja za Notre-Dame


text:
Tłumacz z polskiego na urdu
Bezpłatny polsko-urdu tłumacz do tłumaczenia wyrazów, fraz i zdań. Dla polsko-urdu tłumaczenia wprowadź polski tekst do okna w górze. Następnie, naciśnij zielony przycisk "Tłumacz" a tekst zostanie przetłumaczony.
Zobacz także: Tłumacz albańsko polski, Tłumacz amharsko polski, Tłumacz azersko polski, Tłumacz baskijsko polski, Tłumacz bengalsko polski, Tłumacz białorusko polski, Tłumacz birmańsko polski, Tłumacz bośniacko polski, Tłumacz cebuańsko polski, Tłumacz chichewa polski, Tłumacz esperanto polski, Tłumacz filipińsko polski, Tłumacz fryzyjsko polski, Tłumacz galicyjsko polski, Tłumacz gruzińsko polski, Tłumacz gudżarati polski, Tłumacz hausa polski, Tłumacz hawajsko polski, Tłumacz hmong polski, Tłumacz igbo polski, Tłumacz irlandzko polski, Tłumacz islandzko polski, Tłumacz jawajsko polski, Tłumacz jidysz polski, Tłumacz joruba polski, Tłumacz kannada polski, Tłumacz katalońsko polski, Tłumacz kazachsko polski, Tłumacz khmersko polski, Tłumacz kirgisko polski, Tłumacz korsykańsko polski, Tłumacz haiti kreolsko polski, Tłumacz kurdyjsko polski, Tłumacz laotańsko polski, Tłumacz luksembursko polski, Tłumacz łacińsko polski, Tłumacz macedońsko polski, Tłumacz malajalamsko polski, Tłumacz malgasko polski, Tłumacz maltańsko polski, Tłumacz maorysko polski, Tłumacz marathsko polski, Tłumacz mongolsko polski, Tłumacz nepalsko polski, Tłumacz ormiańsko polski, Tłumacz paszto polski, Tłumacz pendżabsko polski, Tłumacz samoańsko polski, Tłumacz serbsko polski, Tłumacz shona polski, Tłumacz sindhi polski, Tłumacz somalijsko polski, Tłumacz sotho polski, Tłumacz suahili polski, Tłumacz sundajsko polski, Tłumacz syngalesko polski, Tłumacz szkocko gaelicki polski, Tłumacz tadżycko polski, Tłumacz tajsko polski, Tłumacz telugu polski, Tłumacz uzbecko polski, Tłumacz walijsko polski, Tłumacz xhosa polski, Tłumacz zulu polski


text:
Nasza starka mo zdalne sterowani
Bez latowe feryje mały synek ôd mojich sōmsiadōw, co dziepiyro mioł iś do szkoły na podzim, ze tatulkowōm siostrōm nawiydził swoja starka, co miyszko na wsi. Ôgromnie ...
Czego możesz sie nauczyć ôd swojigo wnuczka?
Dycki bōło tak, że to modsi a myńsi uczyli sie ôd starszych. Godało sie bajtlowi, leć ku starce abo ku starzikowi, ôni już tyla lot na tym świecie żyjōm, to go lepi znaj...
Szarfne jodło
Szarfne, abo jako nikerzi godajōm, ôstre jodło dycki bōło we modzie. Nasze starki jeszcze radziyły, coby chopōm warzić niy yno szarfne, ale tyż masne jodło! Za to babōm, dz...
To mi sie wyśniyło
Dycki godało sie, co adwyntowe śniki sie rade społniajōm! Bezmała tyczyło sie to tyż tego, co sie ludziōm śniyło ôd Wilije do Nowego Roku. A nasza sōmsiadka, starka Szczygl...
Niy chodź we pojedynka we Wilijo po wieczerzi
Dycki sie godało, coby samymu we Wilijo po wieczerzi nikaj niy chodzić, bo sie może cosik czowiekowi na ôczy postawić. Do chlywa ku dobytku to szeł gospodorz ze swojōm babōm, ze syny...
Wypluj sie, coby ci sie niy zachciało
Kejś ludzie wierzili, że czowiekowi sie może czegosik zachcieć, a jak tego niy dostanie, to go na dłōgo chyci ciynżko niymoc. Nojwiyncy to groziyło małym dzieckōm a babōm, co czakały n...
Ô adwyntowyj pogodzie
Jużech we tym dziale pisała ô tym, co mōmy we Adwynt robić, a czego niy śmiymy! A tyż ô tym, jak my za bajtla na roroty chodziyli, a dzisio bydzie ô adwyntowyj pogodzie. Choc...
Katarzina a Andrzyj downi a dzisio
Isto już wiycie ô czym chca Wōm dzisio porōzprōwiać? Ano, ô dōwnych zwykach, kere do naszych czasōw dotwały. Niy wiym, eli jeszcze we naszych czasach synki wy...
Dziyń Telewizyje
My już tak prziwykli do tego, że tyn telewizōr we kożdej chałpie je. A jak je, to trza sie na niygo dziwać! I tak ludziska siedzōm przed tym aparatym po pora godzin dziynnie, a &oci...
Czamu mie budzisz
Tyn chop co mi to ôpedzioł, godoł, że to ni ma żodyn wic, yno sōm żywot ta historyjo napisoł, a Wy wierzcie abo niy, to już podle swojigo uznanio.
Pogrzyb ôd sōmsiada
Ta historyjo słyszałach kupa lot nazod. Bōłach wtynczos we jednej wsi wele Żorōw u znajōmkōw. Prziszoł ku nim jedym chop, co ś nimi konia sprzōngoł, bo do ciynżkich robot&...
Niy bydź rozszafny
Dzisio roztōmili mōmy ôgrōmnie ciekawy tymat do godki: jako to rozpoznać, że keryś je rozszafny, a niy yno dōncy, szczyry czowiek?
Dziyń polnioka
U nos na wszyjstek, co ni ma rasowe godōmy, że to sōm polnioki.
Świynty Łukasz – patrōn ôd malyrzōw
Tyn chop porzad sie we swoim żywocie uczōł! Bezmała bōł dochtorym, co lyczōł ludzi, a po świecie wandrowoł ze świyntym Pawłym. Potym wszyjstek, co widzioł a słyszoł we Ewangeliji &ocir...
Dziyń Rechtora
Kożdy s nos jakiś rechtorōw spōmino. Jednych za to, że dzieckōm przoli, abo wiela nos nauczyli, inkszych, że ôstre byli, ale sprawiedliwe, a ô tych inkszych, co se fach pom...
Kōmpot ze zymbami
Ciotka Hanuskula mō ôgrōmnie piykno zegrōdka, a tego ôwocu, aże zatela, bezto sztyjc ś niego te kōmpoty rychtuje.
Dziyń hipochōndryka
Po co taki dziyń ludziska wymyśleli, tego niy wiym, ale doś, że we kalyndorzu je! Taki hipochōndryk mo doś sōm ze sobōm, a isto tego ani świyntować niy chce! No bo jako sie mo czowie...
To co dycki, to co dycki
Roztōmańcie sie na tym świecie ludziōm plecie, czasym idzie nōm lepi, a zaś kedy indzi – gorzi, ale nojważniyjsze je, coby niy ”przesolić”.
Iś we niydziela do roboty
Jo bych tam we niydziela do roboty iś niy chciała! Ale jo je na pynzyji i tak se wszyjstek porzōndza, że musi mi dycki styknōnć czasu, coby se iś pokupić do sklepu we inkszy dziyń. Ale co m...
A momy Dziyń Krosy
We wrześniu przipado Międzynarodowy Dzień Urody, a po naszymu godo sie, że to je Dziyń Krosy!


text:
Wkład użytkownika
14 siy 2021
Talibany
Stworzōnŏ nowõ strōnã: "{{NowOrt}} thumb|Talibany we [[Herat|Heracie]] '''Talibany''' ({{W gŏdce|pus|طالبان Taliban}}) to je fōndamentalistycznŏ skupina islamistycznŏ (sōnnickŏ), co powstoła we wrześniu 1994 roku we Kandaharze we Afganistanie. Na 2021 rok mŏ ôna kole 75000 czōnkōw https://www.ft.com/content/e09cb768-967c-40da-a3c6-95573cff1f55</…"
11 siy 2021
Dariusz Jerczyński
Stworzōnŏ nowõ strōnã: "{{NowOrt}} {{Ôsoba infoszachtla | miano = Dariusz Jerczyński | ôbrŏzek = | ôpis ôbrŏzka = | cołke miano = | narodzynie = 26 stycznia 1968 | plac narodzyniŏ = Katowice | śmiyrć = | plac śmiyrci = | ôbywatelstwo = | nŏrodowość = Ślōnzŏk | przemianek = | bildōng = | fach = publicysta, historyk | epoka = | aktywność = | ôrganizacyjŏ = | widziane prŏce = | manżelstwo = | partnerstwo…"
8 siy 2021
6 siy 2021
Buszino
bez ôpisu edycyjem
+1
Dyskusyjo:Przodniŏ zajta
bez ôpisu edycyjem
+154
Szif
Stworzōnŏ nowõ strōnã: "{{NowOrt}} thumb|Szif [[RMS Queen Mary 2]] '''Szif''' to je srogŏ jednotka pływajōncŏ abo inkszy pływajōncy ôbiekt ô pewnych, niylito ôkryślōnych włŏsnościach. Roztajlowanie szifōw ôd łodzi a inkszych pływajōncych ôbiektōw niyma fest klarowne. Budowanie szifōw ôdbywŏ sie we stoczniach, a sprawiane sōm zaôbycz w dokach. Piyrszy rejs…"
Prawo drůgi (žyglůga)
Psiŏczek przeniōs strōnã Prawo drůgi (žyglůga) do Prawo drōgi (żygluga)
Prawo drōgi (żygluga)
Psiŏczek przeniōs strōnã Prawo drůgi (žyglůga) do Prawo drōgi (żygluga)m
Prawo drōgi (żygluga)
bez ôpisu edycyjem
Prawo drōgi (żygluga)
ort
+6
4 siy 2021
Zygŏr
Stworzōnŏ nowõ strōnã: "{{NowOrt}} thumb|Zygŏr '''Zygŏr''' to je przirzōnd do ciōngłyj miary czasu. Zygary idzie potajlować na – używajōnce do skŏzań tarczã i skŏzōwki a bp. symbole faz miesiōnczka, jak tyż digitalne – używajōnce do skŏzań wyświytlŏcze ciekłokrystaliczne abo diodowe. W zygarach powszechnego użytku skŏzania ôbyjmujōm nojczyńścij godziny, minuty i se…"
Gardina
Stworzōnŏ nowõ strōnã: "{{NowOrt}} thumb|Ôzdobnŏ gardina '''Gardina''' to je ôzdobnŏ ôsłōna na ôkno, nojczyńścij biołŏ, zrobiōnŏ zaôbycz ze delikatnego sztofu. Używanŏ za ôsłōnã przed wlatywaniym ôwadōw do dōmu, nale mŏ tyż chrōnić prywatność miyszkańcōw przed wejzdrzyniami ludzi z ausu. Kategoryjo:Zachy kożdodźynnygo użyćo"
Larwa
bez ôpisu edycyjem
+8
Larwa
Stworzōnŏ nowõ strōnã: "{{NowOrt}} thumb|Larwa na gyzichcie '''Larwa''' to je przedmiot noszōny zaôbycz na gyzichtach, zwykowo dlŏ ôchrōny, szpasu, sużōncy przeblyczyniu abo używany w czasie wystympōw. Larwy bōły używane ôd czasōw antycznych do ôbrzyndōw jak i celōw praktycznych. We niykerych regiōnach Australije gigantyczne totymiczne larwy zakrywały cołke ciało. Za to Inuity używali larw zakłŏdanych na pa…"
Fecher
Stworzōnŏ nowõ strōnã: "{{NowOrt}} thumb|Chiński fecher z kōńca 19. stoleciŏ '''Fecher''' to je plaskaty, leki a zdobiōny przedmiot, rozkłŏdany pōłkoliście, kerego sie używŏ do wytworzyniŏ przepływu luftu sużōncego m.in. do chłōdzyniŏ gymby. Fechry wykōnowane sōm m.in. z: holcu, metalu, bambusa, słōniowyj kostyry, pergaminu, hedbŏwu abo fyjdrōw. We Ojropie fechrōw używały zaôbycz ino baby, za to…"
Fajer
bez ôpisu edycyjem
3 siy 2021
Abrahama
bez ôpisu edycyjem
Abrahama
bez ôpisu edycyjem
−8
Mjyndzynorodowy Dźyń Rodńij Godki
bez ôpisu edycyjem
+4
Fajer
Stworzōnŏ nowõ strōnã: "{{NowOrt}} thumb|Amerykōński [[Dziyń Samostanowiyniŏ (Zjednoczōne Sztaty)|Dziyń Samostanowiyniŏ]] '''Fajer''' to je dziyń, co ônego auftragym je dozwolynie jednotkōm celebrowaniŏ abo upamiyntnianiŏ trefiyń abo tradycyji ô znaczyniu kulturowym abo religijnym. Fajry mogōm wyznaczać regyrōnki, instytucyje religijne abo inksze ôrganizacyje. Ofyn je to dziyń swobodny ôd ro…"
Dziyń Ślōnskij Fany
bez ôpisu edycyjem
+4
Dziyń Ślōnskij Fany
je pōnkniyńciem
−9
Szczepan Twardoch
rozbudowa
+16 646
2 siy 2021
Ferdynand Magellan
ort
+1235
Prudnik
bez ôpisu edycyje
−347
Ôpole
bez ôpisu edycyjem
+77
Henryk Jaroszewicz
Stworzōnŏ nowõ strōnã: "{{NowOrt}} {{Ôsoba infoszachtla | miano = Henryk Jaroszewicz | ôbrŏzek = Henryk-jaroszewicz-2020.jpg | ôpis ôbrŏzka = Henryk Jaroszewicz (2020) | cołke miano = Henryk Michał Jaroszewicz | narodzynie = 1974 | plac narodzyniŏ = Glywice | śmiyrć = | plac śmiyrci = | ôbywatelstwo = | nŏrodowość = Ślōnzŏk | przemianek = | bildōng = | fach = gŏdkoznawca, socjolingwista | epoka = | aktywność…"
1 siy 2021
Michoł Ańoł
Psiŏczek przeniōs strōnã Michoł Ańoł do Michoł Aniōł
Michoł Aniōł
Psiŏczek przeniōs strōnã Michoł Ańoł do Michoł Aniōłm
Michoł Aniōł
ort
+4
Moszeja
ort
+73
Gerard Damiano
ort
+3143
31 lip 2021
Mona Lisa
Stworzōnŏ nowõ strōnã: "{{NowOrt}} thumb|Mona Lisa '''Mona Lisa''' (ital. i {{W gŏdce|spa|La Gioconda}}, {{W gŏdce|fra|La Joconde}}) to je ôlyjny ôbrŏz namalowany na desce topola {{cytuj strōnã |url = https://www.britannica.com/topic/Mona-Lisa-painting |tytuł = Mona Lisa, painting by Leonardo da Vinci |ôpublikowany = Encyclopaedia Britannica |jynzyk = en |data dostympu = 2021-0…"
Mona
bez ôpisu edycyjem
Mona
ort
+50
Mesing
ort
+67
Fritz Zulauf
ort
+28
Prezydynty Růmůńije
Psiŏczek przeniōs strōnã Prezydynty Růmůńije do Prezydynty Rōmōnije
Prezydynty Rōmōnije
Psiŏczek przeniōs strōnã Prezydynty Růmůńije do Prezydynty Rōmōnijem
Prezydynty Rōmōnije
ort
−5
Ryga (přiřůnd)
Psiŏczek przeniōs strōnã Ryga (přiřůnd) do Ryga (przirzōnd)
Ryga (przirzōnd)
Psiŏczek przeniōs strōnã Ryga (přiřůnd) do Ryga (przirzōnd)m
Ryga (przirzōnd)
ort
−25
Dyskusyjo używacza:Borok Silesius
Roki: nowo tajla
30 lip 2021
Hector Zazou
ort
+71
Śerce
Psiŏczek przeniōs strōnã Śerce do Sierce: ort
Sierce
Psiŏczek przeniōs strōnã Śerce do Sierce: ortm
Sierce
ort
+242
Szwalbkowate
ort
+1847
Radio Piekary
ort
+72


text:
Ô naszyj ślōnski rzōndzyniu
Rozprawioł mi ujek z Mochowa, że jak go wejźli na front, to mioł ôsiymnŏście lŏt. Wojna se już kończyła i jak jechoł nazŏd, to w Katowicach-Dziedzicach spotkoł na banhŏwie znajomego z tyj samyj wsi, co całõ wojnã bōł na frōńcie i już nie umioł dobrze gŏdać po Ślōnsku. Nowe władze wezły ich zarŏz na przesłuchaniy i wtedy tyn znajomy padoł: „Tu baje rzōńdziōł tyn mody”. „My wam pokażemy, kto tu rządzi”- usłyszeli i znŏdli se w hareszcie.
Z tyj rzōndzyniał po Ślōnsku to nie je ajnfach. Po pierwsze ślōnskŏ gŏdka mŏ dużo zortōw. Inakszi rzōndzōm huciŏrze, inakszi ôd Ôpolŏ, inakszi ci ôd świanty Anny. To, że nasza mŏwa jest takŏ roztōmajtŏ jest powodał do tygo, że Polŏcy nie uznajōm ślōnskyj nŏrodowości, bo nŏrodowość musi mieć ôsobny janzyk (tak tuplikujōm, choć to przecã nie jest prołda). Inkszŏ rzecz, że jak bōł spis powszechny, to wtedy każdy mōg se wpisać ślōnskõ nŏrodowość, a tera jakoś ty nŏrodowości niy ma.
Jak już prandzyj padałach, sōm roztōmajte zorty ślōnskyj gŏdki. Ta dokoła Głogōwka jest zbadanŏ przez uczōnych i dokładnie ôpisanŏ. Nazwali jōm „dialekt głogōwecki”.
Piyrszy rŏz ôpisoł jōm polski uczōny Lucjan Malinowski w roku 1869. Myślã se, że go to musiało trōmfnōńć, jak pojechoł za granica, do niymieckiygo landu i usłyszoł, że miejscowi tam gŏdajōm choby po polsku, choć Polski nie widzieli już sześćset lŏt. Nie spokopiōł wiałże, że miandzy Niymcōma tyż mogōm mieszkać ludy Słowiańskie, take jak choćby Ślōnzŏki. I że choć żyjōm w cudzyj państwie, sōm dali sobōm i rzōndzōm po swojymu.
Ślōnsk wandrowoł ôd jednygo władcy do drugygo- nŏprzōd bōł w państwie Czeskim, potyn Bolesław Chrobry wyrwoł go Czechom do swojego państwa, potyj miała go Polska, choć niekiedy na krōtko wytargali go nazŏd Czesi aż na kōniec krōl Kazimierz Wielki przehandlowoł go Czechōm za polskõ korōnã. Po Czechach erbli go Habsburgowie i znŏd se w Austryji, a jak Maria Teresa przegrała wojnã to trefiōł do Prus.
Sami widzicie, że przez tysiōnc lŏt historyje wcale go Niymcy niy mieli długo, a Polska miała go jeszcze myni. Po wojnie Polska dostała Ślōnsk za swojy teryny, co im zagrabiyli Ruscy i nazwała Ślōnsk „odwiecznie piastowskimi ziemiami, które powróciły do Macierzy”. Ôd tygo czasu żyjymy do kupy rŏz lepi, rŏz gorzi, ale poleku sōm my jak stary (dobry?), małżyństwo – choćby my se nie przŏli, to mōmy spólnyj majōntek, spólny dzieci i wnuki, znōmy se już jak glacaty koniy i jest nōm do kupy wygodnie.
No ale to miało być ô naszyj gŏdce, a nie ô polityce. Polityka jednak w naszyj janzyku ôdbijała se jak w zdrzadle. Choćby moja gŏdka – jest ôna już blank inkszŏ, niż ôd mojy ōmy, bo sztudowałach w polskich szkołach i to ôdmiyniyło mojy rzōndzyniy. Takōm starōm godkom to wiałże jeszcze gŏdajōm jyno ty Ślōnzŏki, co wyjechały sto lŏt tymu do Teksasu i angielskygo do śląskygo nie miyszajōm. Jak tu przijyżdżajōm na bezuch, to nasi janzykoznawcy se nie mogōm nacieszyć – słuchajōm, nagrowajōm i piszōm. Elegancki Amerykōn z Teksasu pytŏ se naszygo eleganckygo profesora: „Kaj tu je haziel, bo muszã za potrzebōm”, bo tak tam dali rzōndzōm w tyj Teksasie.
A nasza mŏwa jest żywŏ. Świat se zmiyniŏ i ôna se zmiyniŏ. Jak dialektolodzy lamantujōm, że niy ma już ślōnsky gŏdki, bo se zmiyniyła, bo je inkszŏ niż sto lŏt tymu to se mylōm. Sto lŏt tymu tyż se zmiyniała i dwiesta lŏt tymu i trzista. A że mŏ se dobrze to widać w szkole – dzieci ze wsi nie jest gańba rzōńdzić, aszōm se swoi gŏdaniał a ludzie, ktōrych tu przeflancowano z Kresōw choć po ślōnsku nie umiōm, to lubiōm naszã gŏdkã, już jōm rozumiōm i niekiedy pożyczajōm roztōmajty fajny słōwka, np. „ônaczyć”, „blank”, „durch”. Prołda, że gŏdka se robi corŏz podobniejszŏ do literacky polszczyzny, a niekedy znejdzie se już i słōwko angelsky – ale tak już musi być, bo w takich żyjymy czasach. Gŏdka musi nōm służyć, „powiedzieć wszystko, co pomyśli głowa”, po to jest każdy jynzyk.
Gynau tak samo było, jak Prusy zdobyły Ślōnsk w wojnie ze Austryjōm. Dzieci chodziyły do niymieckich szkōł, zaczła se rewolucjŏ przemysłowŏ – nowy maszyny, nowy geryjta, trza było to wszystko nazwać. Byli w państwie pruskim, to pożyczali niemiecky słowa, tak jak tera pożyczajōm polsky. Brali to, co potrzebowali, tak jak prandzyj brali dużo słōw i zwrotōw z czeskygo. Widzymy to, jak jedziymy do Czechów – przed glajzōma stoji „Pozor vlak”- my tyż gŏdōmy „Dej pozōr”. A wiela mōmy słōwek z czeskygo, choćby: woniać, szŏlka, strōm, bibiki, galŏty, krzipopa.
No ale choć w naszyj gŏdce jest dużo słōw czeskich i jeszcze wiancyj niymieckich, to jest ôna nŏbarzi zbliżōnŏ do polsky gŏdki. Możno skuli tygo, że jak słowiańsky plymiona, z ktōrych kożdy miało przecã trochã innõ gŏdkã, zaczły se slepiać w jedno państwo, Ślōnsk zostoł slepiōny z tymi, co potyj stały se Polskōm. Bōł tyż Ślōnsk wtedy tajlōm nŏbogatszōm i nŏnowocześniejszōm, bo prandzyj niż reszta Polŏkōw bōł w państwie Wielkomorawskim i Czeskim i prandzyj tyż bōł ôchrzczōny. Mōgliby my powiedzieć, że za bajtla i Ślōnsk i reszta Polski chowali se w tyj samyj Słowiańskyj familiji, byli do kupy i tygo pokrewiyństwa nie cŏfniymy.
No a czamu ślōnskŏ gŏdka jest takŏ inakszŏ niż dzisiejszy polski janzyk? Bo jest to mŏwa bardzo starŏ. Na poczōntku XIV wieku Ślōnsk se ôderwoł ôd Polski już na wdycki (aż do czasu „odzyskania odwiecznie piastowskich ziem”), i ta ślōnskŏ mŏwa z XIII-XIV wieku – co była możno wtedy takŏ samŏ abo podobnŏ jak w Czechach abo inkszych polskich tajlach – już w ślōnski gŏdce została. Zostały wyrazy, zwroty i wyrażynia z mŏwy staropolsky, taky, jakōm pisoł Kochanowski i Rej: gańba, zdrzadło, chrobaczywy, wczora, gorać, wichłać. Zostały głoski pochylōne, ktōry były w staropolski janzyku, a już ich w polski mŏwie niy ma. Zostało nosowe a (gańś, ksianga, tam, pamiantej). Ta staropolskŏ polszczyzna w ślōnski gŏdce została, a polski janzyk poszoł w innõ stronã i bardzo se zmiyniōł. Po unii Polski i Litwy terytorium tygo kraju cŏfło se na wschōd i zaczła se tyż zmiyniać mŏwa Polŏków. Wielcy poeci – Słowacki i Mickiewicz pochodziyli z Kresōw i wprowadziyli do literatury swōj janzyk. Nowożytny polski janzyk bardzo se różni od staropolskygo, a co dopiyro od ślōnsky mŏwy.
A Ślōnzŏki durch rzōńdziyły po swojymu. Flejgowały prastary zwyczajy – topiyniy Marzanny, łażyniy z moikał, umcugi na dożynki, fejderbaly bez zimã, gōniyniy Judasza w żurowõ strzodã, myciy papowi nogōw w Wielki Czwŏrtek, pieczyniy krajanków przed weselał, abrahamy na fynfcich i jeszcze dużo inkszych. Kożdy nowy pokolyniy było nauczōny robić, słuchać starszych, szanować farŏrza i rechtora, dbać ô porzōndek w polu i gospodarstwie. Ludzie przŏli swoji ôjcowiźnie, choć ô przŏniu Ślōnzŏk nie gŏdoł. W całojści Ślōnzŏk mało gŏdoł, a wiancyj robiōł. Taky janczki, co dużo gŏdały, a mało czyniyły wszyscy mieli za zgniylochy, a zgniyły Ślōnzŏk to je cojś przeciwnygo naturze.
Tak se myjślã, że to cud, iż ślōnski lud zachowoł swojã mował, choć bōł co trochã w inkszyj państwie, dokoła niygo były niymiecky wsiy i miasta (kolōnizacyjŏ w strzedniowieczu i za Fryderyka), a w szkole tyż se uczōł po niymiecku. Polsky władzy tã gwarã tampiyły, tak jak prandzyj jōm tampiyły władzy niymiecky. Ale Ślōnzŏki nic se z tygo nie robiyły i dali nie robiōm. Dōma rzōndzōm, gŏdajōm i rozprawiajōm. A nasz rzōnd zamiast tã gŏdkã flejgować, bo ôna znaczi, że Ślōnzŏki sōm z ty samy słowiańsky familijy co Polŏki, to durch fandzŏli o „zakamuflowanej opcji niemieckiej”. Śmiŏć se czy beczeć?
Renata Larysz
Foto na wiyrchu: Jan Mehlich / Wikimedia Commons


text:
Lětuše mejemjetanje w Pančicach-Kukowje přewjedu za tydźeń prěni raz pod kłobukom noweho towarstwa Młodźina Pančicy-Kukow z.t., kotrež su lětsa załožili. Z předsydku Alenu Šołćic a předsydu Richardom Hawšom je so Marian Wjeńka rozmołwjał.
Kak je k załoženju noweho towarstwa dóšło?
R. Hawš: W Kukowje wšak mějachmy hižo młodźinski klub. Dokelž pak smy swoje rumnosće zhubili, je so tež zhromadnosć do wěsteje měry zhubiła. Njebě takrjec hižo žana prawa struktura. To chcychmy změnić, zo móhli zaso jako młodźina wustupować. Załožić towarstwo bě prěnja kročel, z kotrejž chcemy něšto nowe natwarić.
Mejemjetanje budźe nětko prěnje wulke předewzaće.
A. Šołćic: Haj, to je naš prěni projekt. Snano so nam poradźi w běhu lěta dalše zarjadowanja na nohi stajić. Dokładnje planowane pak wokomiknje hišće ničo nimamy. Najprjedy chcemy mejemjetanje derje zmištrować.
Kelko ludźi we wašim towarstwje je?