text:
Žort wo mandźelskimaj: Na blidźe steji pónoj z rjenje wopječenymaj kruchomaj mjasa; jedyn je wulki, tamny małki. Muž bjerje sej wulki čwak. Žona jemu nahrabnosć porokuje: „Ja na twojim městnje bych sej skromnje mjeńši kruch wzała.“ Na to wón: „Što ha chceš? Ty jón tola maš!“
„Kral prěni bjerje.“, wě serbske přisłowo. Kak sej Hornjo- a Delnjoserbja dźěla? Před něšto lětami je tute prašenje Forum Delnja Łužica stajił. Diskusija w Serbskim domje w Choćebuzu je so po nješwarnym hroženju z Budyskeho Serbskeho domu zakónčiła. Dźěše wo próstwu, třećinu srědkow resp. wukonow institucijow na dobro delnjoserbskich potrjebow nałožić. Z reakcije sej z Budyšina wučitach, zo Delnja Łužica mjenje hač třećinu dóstawa, hewak dźě móhli tehdy ličby podać.
Kak pak tomu, zo třećinu? Wuchadźejo z njespušćomneje ličby, zo je pječa 40 000 Hornich Serbow a 20 000 Delnich Serbow, so wšo awtomatisce na poměr dwě třećinje a jedna třećina dźěli. Wot doma jenož znaju, zo smój – bratr z bratrom – na połojcu dźěliłoj: Jedyn dźěli, tamny prěni bjerje. Kóždy je so tuž zwoprědka wo sprawnosć prócował.


c: text/html

text:
Zapraszŏmy na mini – galeria ze pikniku Niybieskich Bajtli, kiery odbōł sie przed szpilem Ruchu ze…
Tag: #Piknik
Piknik na 99 Gyburstag Ruchu Chorzów [GALERIA]
Zapraszŏmy na małŏ galeria zdjynć ze pikniku na 99 Gyburstag Ruchu Chorzów. Na pikniku bōło dużo…
Ruch Chorzów – Elana Toruń po Slōnsku ino u nŏs!
Łod godziny 18:00 gromy dzisiŏj szpil ze Elaną Toruń. Je to już 31 raja szpilów II…
Spotkanie Grup Kybicowskich ze Fanami Niybieskij eRki!
Grupy Kybicowskie Ruchu Chorzów zapraszajôm na szpotkanie ze wszistkimi fanami Niybieskij eRki. Na szpotkaniu bydzie szło…

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Luwr
Luwr (fr.: Musée du Louvre) to je downy krůlůw pałac we Paryżu, a terozki muzyjům kůnsztu. Nojstarsze uůnygo tajle bůły stowjane we XII stoleću uod Filipa II Augusta. Zajmuje 60 000 m² placu, we 2007 mjało 8 300 000 zwjydzajůncych. Uod drugij połowy XIV stolećo bůła sam krůlewsko rezydyncyjo. Je to jydno ze nojsrogszych a nojstarszych muzyjůw na śwjeće. Je rozlygowane mjyndzy Sekwanům a Rue de Rivoli a Zygrodůma Tuilerie, we cyntrům Paryża. Uo jygo fůngowańu jako muzyjům idźe godać uod 1692, wůunczas Ludwik XIV uodymknůł sam pjyrszo galeryjo starożytnyj bildhauerstwa we Salle des Caryatides. Uoficjalńy jako muzyjům fůnguje uod 1791 a bůła to decyzyjo Zgromadzyńo Norodowygo we czas Francuskij Rewolucyje. Terozki sům sam prezyntowane dźeła starożytnygo kůnsztu (uosobliwje rzezańy a dynkmale) a tyż uobrozy, s kerych nojbarzi znajůmy je "Mona Lisa" Leonarda da Vinci.


text:
Łostatnio1 żech sam pisoł o golōnkach i jak fto2 take robiōł i łostoł3 mu tyn wywar, to je łon4 idealny na kapuśniok. Jedyn chop to już mie od lata mynczy,5 żebych sam wciep6 recept7 na kapuśniok, ale jak na dworze bōł8 chic,9 to czowiek myśloł yno10 jak by sie tu ochōdzić.11 I trza jeszcze bōło12 poczekać na świyżo kiszonoł kapusta… Tera prziszoł czas na kapuśniok.
Co potrza?13
wywar ze golōnek abo 1-2 golonka, piwo, trocha ziela angelskego, listkōw bobkowych14 i pieprzu
grincojg15
2-4 kartołfli16 (zależy czy sōm sroge17)
0,5 kg kiszononyj kapusty (keby bōła za kwaśnoł, to mogecie18 jōm trocha łodcedzić19)
2-3 łeżki mōnki
trocha masła klarowanego abo fetu20 do zasmażki
sōl
mogecie tyż dać trocha lubczyku i kminku
Jak byjście sie chcieli zrobić ta zupa ze wywaru po golonkach, to zbiercie z niego z wiyrchu trocha fetu,21 żeby nasz kapuśniōk niy bōł za tusty. Przecedźcie tyn wywar i mogymy sie brać za robota. Kebyście chcieli sie yno zrobić sama zupa to wciepcie22 do gorka jedne abo dwa golōnka, wlyjcie piwo, woda, wciepcie prziprawy i warzcie 1,5 godziny. Potyn wyciōngcie23 golonko i przecedźcie tyn wywar.
Do wywaru wciepcie pokrōne24 kartołfle i grincojg, lubczyk i niech sie trocha powarzōm (ze 10 minut). Pokrejcie kiszonoł kapusta na mańsze kōnski25 i wciepcie do zupy. Łobiercie golonka i te chude miyso, co tam znojdziecie, wciepcie pokrōne do gorka. Na patelnia wsypcie mōnka i niech sie chwila podpiecze. Potyn dejcie26 dō ni27 trocha masła klarowanego abo fetu, niech chwilka poskwiyrczy (niy brōnołćcie28 tyj zasmażki za mocno) i wlyjcie jōm do garca. Prziprołwcie29 ta zupa pieprzym, solōm i kminkym- jak niy mogecie żyć bez maggi, to tyż mogecie łonego trocha kapnōńć, choć to niy je te maggi co piyrwy. Jak kapusta zmiynknie to nasz kapuśniok je fertich.30 Smacznego 🙂
1ostatnio
2ktoś
3został
4on
5męczy
6wrzucił
7przepis
8był
9upał
10tylko
11ochłodzić
12było
13potrzeba
14laurowych
15włoszczyzna
16ziemniaków
17duże
18możecie
19odcedzić
20smalcu
21tłuszczu
22wrzućcie
23wyjmijcie
24pokrojone
25mniejsze kawałki
26proszę dodać
27niej
28nie brązowić, przypiekać
29przyprawcie
30gotowy


text:
Uorangutůn
Urangutůn (Pongo) – zorta srogich afůw prawych, kere żyjům ino na Borneo a Sumatrze. Mjano Orangutan je wźyne uod malajskij godki - orang uoznoczo "czowjek", a hutan "las". Majům blank duge, czyrwjůne abo brune wosy na cołkim ćele.
Bjotop[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Uorangutany żyjům we familijnych skupinach we dyszczowych lasach, bezmała cołke żyće wysoko na strůmach. Gowům familije je baba. Poradzům skokać mjyndzy strůmůma bez brachjacyjo, to je kolybjyńy śe na ramjůnach.
Jodło[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Żywjům śe roztomajtymi uowocůma a liśćůma. Kej trefjům, żrům tyż chroboki a jajca leśnych ptokůw. Poradzům używać norzyńdźůw, coby zdobyć jodło.


text:
Babski comber
Isto kożdy coś ło nim słyszoł. W jednych wsiach sie łodbywoł we Tłusty Szczwortek. Kaj indzi dziepiyro na dziyń przed Popielcym, ale wszyndy sie baby bawiły bez caluśki dziyń a wieczor. Chopy wtynczos siedzieli w doma przi dzieckach. Nikaj ze chałpy niy wyłazili, bo jak baby jakigo chopa łapły, to musioł robić wszystek, co mu kozały. Yno nikere zadania byłe miłe chopski duszy. Tych, co służyły tymu, coby chopski rod sponiewiyrać, było znacznie wiyncy!
Baby pomalowane jak kaspry, przebleczone za chopow, cygonki a dziadowki lotały po caluśki wsi a jak im sie co nawinyło, to zebrały abo łodwlykły kajś na bok. Potym chopy szukali wozkow, pługow, tragaczy, swojich koszul, spodniokow a ancugow, co sie wietrziły na płocie. Nojprości było wszystek sprzontnońć a zawrzić na klucz. Ale chopy sie moc do tego niy rwali, no to potym mieli za swoji lynistwo. Baby miały prziwilijo, coby co nabzdurzić a na chopach sie zymścić, a chopy – uciecha, żeby na drugi dziyń uciyć ze chałpy połazić, że niby to straconych rzeczy szukajom!
Pod wieczor
baby szły dycki do kaczmy a tam jadły, piły a śpiywały do połnocka, a potym szły po dwie-trzi do dom. We pojedynka sie boły, bo dobrze wiedziały, że we taki dziyń jejich mojmilejszy chopeczek im naprzeciwko niy przidzie. Za to łebonie mogom ich kaj we krzach postraszyć! Z czasym tyn zwyczoj sie przeniosł tyż do miastow, co we roztomańtych ksionzkach łopisujom. Tam baby wymyślały jeszcze insze breweryje, co ich ani na wioskach niy znali. Jak chopy zaczli bindry, roztomańte krawatki a muchy nosić, to im ich we comber te frechowne babska łobcinały nożycami!
Jedyn starzik mi padoł tak:
– Te gupie baby rzondziły yny jedyn dziyń, to my chopy mogli im tela dowozlić, bo przeca to my pociongomy za te sznureczki bez reszta dni we roku!
A starka Rudkula, kamratka łod starki Elzy, godała, że to je tak we niebie zrychtowane, coby te biydne baby tyż co ze tego życio miały chocioż jedyn dziyń we roku, coby se łod chałpy, chopa, dziecek a gowiedzi łoddychły! Porajcowały a polotały, to potym bez cołki rok milsze do swojich chopeczkow były!
Teroz tyż by nom sie taki „babski comber” przidoł!
Grymlino.
Jeśli podobało Ci się opowiadanie “Babski comber” to zapraszam do czytania innych z cyklu po naszymu
Koniecznie zajrzycie na mój profil na Facebook.


text:
Mócnje rozrosćeny kerk sněženca (Schneebeere) zakrywa skoro přejara wulki a wuměłscy dypany kamjentny swjaty křiž Jana Šěraka čo. 25. Mnohosć něžnych kwětkow dawa dobru pastwu pilnym brunčatym pčołkam. Na wuměłscy dźěłanym železnym křižu wisa pozłoćany corpus. Postawje swj. Marije a swj. Jana stej dalša deba krasneho pomnika. Kamjen je jara wuměłscy dypany. Monstranca a wjele złota dawa křižej hódny raz. Deleka dypane P. D. mi njemóže młody wobsedźer wułožić. 1878 je postajeny. Z boka čitamy M. Š. (Michał Šěrak) pon. 1935. Taflička ze serbskim napismom njeje wučitanju.
žórło: Mikławš Kokla ze Sernjan, "Swjate křiže w serbskim kraju", wozjewjene w Katolskim Posole 1968
přełožk z němčiny: radyserb
Křiž bu před dlěšim časom hišće raz ponowjeny, ale mjeztym lědma hišće wučitaš hrónčko: Chrystus je dobył, haleluja! Ležownosć je přewzała swójba z Drježdźan. Wo porjad so Glöcknerecy staraja.


text:
Przodniŏ zajta
Wyrōżniōny artykuł
Anna Elżbieta Myszyńska (nar. 30 czyrwnia 1931 we Kōrnicy, um. 7 września 2019 we Nysie) – ślōnskŏ pisŏrka, fotografista, poetka, propagatorka ślōnskij gŏdki a tradycyji. Narodziyła sie 30 czyrwnia 1931 pod mianym Schneider we Kōrnicy blisko Gogōwka, ôwdy we prudnickim krysie. Była ze ślōnskij familiji. Bazowõ szkołã skōńczyła we miymieckij gŏdce we 1945. Po abszlusie II światowyj wojaczki bez pŏrã lŏt robiyła na gospodarce swojich ôjcōw i na żniwach we gospodarce przi pałacu we Lipach we Prudniku.
Czytej dali...
Wiedzioł żeś...
... ôd kedy fajrowany je Dziyń Ślōnskij Fany?
... jak fungowała ôchrōna autōrskich praw karty ôd Helwiga?
... ftory Ślōnzok wspiōn sie bez zicherungu na 190 myjtrōw wysoki Tour Total?
Jak idzie pōmōc
Wikipedyjõ kożdy może edytować! Kliknij zŏkłŏdkã Edytuj nad strōnami (abo [edytuj] nad sekcyjami), żeby poprawiać felery abo sprawiać czerwōne linki. Mōmy tyż pŏrã krōtkich poradnikōw, co w 10 minut przigotujōm Cie do pisaniŏ.
Pōmoc ôd inkszych używŏczōw dostaniesz sam:
- Kwestyje techniczne – tukej dyskutujymy ô problymach ze mustrami, botami itp.
- Prawidła – dyskusyjŏ ô prawidłach ślōnskij Wikipedyje
- Propozycyje – jeźli mŏsz jakõ propozycyjõ
- Artykuły – dyskusyjŏ ô artykułach
- Ôgōlne – sprawy ôgōlne
- Ambasada (Embassy) – pōmoc dlŏ ôsōb, co niy gŏdajōm po ślōnsku (help for users who do not speak Silesian)
Ślōnskŏ Wikipedyjŏ
Ślōnskŏ Wikipedyjŏ to internetowŏ yncyklopedyjŏ ze familije Wikipedyje, co je pisanŏ po ślōnsku.
Piyrszy wniosek ô uruchōmiynie ôsobnego projektu dlŏ ślōnskij godki bōł słożōny na Wikimedia-Meta we marcu 2006 roku. Ôstoł wtynczŏs ôdciepniynty, głōwnie skirz braku kodu ISO 639-3 dlŏ godki. Po dostaniu ôd ślōnskij godki kodu ISO szl nazod bōł dany forszlag zrobiyniŏ Ślōnskij Wikipedyje. Tym razym przeciwnych głosōw, ani tyż przeszkōd formalnych niy było. Ślōnsko godka dostała status „eligible”, tzn. ôstała uznanŏ za ôdpedniŏ do stworzyniŏ we nij ekstra projektu. Po tym postanowiyniu zaczła sie robota nad przekładym interfejsu MediaWiki na ślōnskõ gŏdka, a 31 marca 2008 była stworzōnŏ testowŏ wersyjŏ Wikipedyje we Inkubatorze. Przekłŏd interfejsu MediaWiki skōńczōł sie 26 kwietnia 2008. Dalszym warōnkym akceptacyje projektu było stworzynie projektu we Inkubatorze i utrzimanie jego aktywności. To zadanie było na ôstatku uznane za wykōnane 3 mŏja 2008.
Projekt ôstoł zaakceptowany 23 mŏja 2008. Dōmyna szl.wikipedia.org była uruchōmiōno 26 mŏja 2008. Podle sztandu na 20 października 2021 ślōnskŏ Wikipedyjŏ mŏ 54 419 artykułōw, 20 080 używŏczōw i 3 administratorōw.


text:
Francek Fyrtok, 1.10.1920
Wachtyrz prezyntuje ślōnske artykuły ze starych cajtōngōw przepisane do alfabetu ślabikŏrzowego. Trzeba je rozumieć we kōntekście historycznym i niy przedstawiajōm ône ôpiniji ôd redakcyje.
Kochany Kocyndrze!
Wiesz co Hanysie? Niy pisz już wiyncyj ô Kleinwächterce. Że ôna ślimcze po zycherce, to nic, – nojlepij jednak zrobisz, jak ja poślesz na frōnt bolszewicki. Wtedy bydziesz widzioł, że każdy Rus, jak jōm ujrzi, przestraszy sie i targać bydzie do chałupy. Moga ci pedzieć, jak jo ja widza, to ani śniodanio zjeść nie moga. Kebyś tak Trockigo i Lynina ôżynił z jakōm babōm z Vaterländischer Frauenvereinu, toby sie wojna hned skōńczyła, boby sie Trocki ôbiesiōł, a Lynin by sie utopiōł.
Z ôstatniej szarpaczki, kedychmy to zielōnkōw ciorali, nie pedziołech ci tego, iże byli my też u farorza we Pstrzōnżnej. Bylimy u farorza ôbejrzeć, czy nie mo jakego gweru abo inszej pukowki. Farorz zaklinoł sie, że jest porzōndny, że nie mo żodnej brōni. Ale Manuś, wiesz tyn, co z majnkuty leje, padoł, iże farorz jest porzōndny do kolōn, iże nie pije inkaustu, i pōmacoł go i rychtyk: farorz pod westōm mioł lewolwer. Mioł jeszcze insze rzeczy. Na ścianie wisioł Hindenburg. Karlik nojprzōd go widzioł i padoł: Widzicie, farōn mo ôjca św. pod wōnsym! Skoro farorz taki pobożny, toż zapytali my go, czy mo „Posłańca Niedzielnego”, ale sapramyntnik mioł jyno „Dzwōn” i „Schwarze Adler”.
Joch se myśloł, iże jyno politycy i Urbanek cyganiōm, a tu farorz też politykuje, jak bez tyn przikłod z lewolwerym.
Niymcy zbankrocili na Prōnobisie i wyszukali se inszego polityka. Nazywo sie Teofil Kupka. Napisoł już trzi ôdezwy. Co jedna to lepszo, a wszystke na kōmisariat. Ale skōnd Kupeczka mo piyniōndze?
Urbanek se dużo ôbiecuje z tej kupki, bo sam w Central hotelu w Katowicach ôpowiadoł jak sie z Kupkōm spotkoł. Jo ida, padoł Urbanek, – tu sie coś czerni, pōmacōm – to miynke, powōniōm – to śmierdzi, ôbejrza – to… kupka. i zarozech se myśloł, iże faterland potrzebuje takej polityki. To bydzie tako polityka fiołkowo.
Joch sie już założōł, iże Urbanek przegro na tej polityce. Niymcy już przegrali na marmeladzie, to teraz na nowej zupie jeszcze pryndzyj przegrajōm, bo ze zupki nie ma kupki.
Choćby Urbanek mioł gymba jak kalfas, a Stany Zjednoczōne jak ôbartel, to jak wloz do kupki, to już mu nic nie pōmoże. Jobych mu radził, żeby swōj „comitat za Niymcami” rozszerzōł jeszcze na „comitat za Niymkami”, a nojlepij, keby swōj „comitat” zamiynił na „Heiratsbüro za Niymcami” to wszystke Niymki cisłyby sie do niego, jak muchy do marmelady.
Niymcy w Bytōmiu zrobili „Sängerfest”. Przijechały Niymcy aże z Berlina i Hamburga, żech sie z nimi dorzōńdzić nie mōgł. Po migach wiyncej spokopiły. Były to „Ehryndamy”, alech sie musioł dobrze pozapinać i zegarek do galot włożyć, bo strzeżōnego Pōn Bōg strzeże. Czy to możesz wierzić takim ślapiczkorzōm ze Saksōw abo z Hanoweru z cylindrami kōminiarskimi? A było ich kupa, że tych “Ehryndamōw” nie stykło i Ulitzka już nie mioł po co przijechać.
Nasze dziołchy sōm fajniejsze niż berlinske Ehryndamy. Jak z naszōm Maryśkōm se zatańczysz, to wiesz przinojmnij, że coś dzierżysz, a z takōm fajferkōm to nie wiesz, czy masz piōrko czy filipus w rynce. Cało szkoda iże Maryśki ô Fyrtoku zapōmniały i nie chcōm mie zaprosić. Dostołech zaproszynie do Rygi, ale tam nie pojada, bo jeszcze pogoda jest fajno i trzeba ruły użyć pōki czas sprzijo. Kozali mi robić skirz autōnōmii. Polsko autōnōmio lo Ślōnska już jest, a iże Niymcy chcieliby tyż autōnōmii to uważajōm, iże to jest psidrek. Przeca Cleinow pisoł iże Polokōm trza dać nojprzōd cukerek a potym ich fest kijym. Tak też bydzie z niymieckōm autōnōmiōm. Niymcy niby dowajōm autōnōmio niby tyn cukerek, a potym Ślōnzokōw prać bydōm kijym. Jeśli tako jest polityka niymiecko ôd Cleinowa, to polsko polityka musi być tako, nojprzōd Niymca „wychować” a potym mu dać cukerek.
Polecōm cie starej czopie
Francek Fyrtok.


text:
Bobr (rěka)
Bobr[1] (čěsce Bobr, pólsce Bóbr, němsce Bober) je rěka na sewjeru Čěskeje republiki a na juhozapadźe Pólskeje. Wona je 272 km dołha a jeje přitočnišćo ma přestrjeń wot 5882 km².
Bobr so wužórli w juhowuchodnym dźělu Kyrkonošow njedaloko čěskeho města Žacléř a ćeče so najprjedy kilometraj do sewjera, do Pólskeje. W Pólskej leža při rěce města Kamienna Góra, Jelenia Góra, Bólesław, Žahań, Sprotawa a Krosno Odrzańskie, blisko kotrehož so Bobr do Wódry wuliwa.
Delni dźěl Bobra sewjernje Žahanja wotpowěduje historiskej wuchodnej hranicy Delnjeje Łužicy.
ŽórłaWobdźěłać
- ↑ Filip Rězak: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. L. A. Donnerhak, Budyšin 1920 (digitalizat).


text:
Chcesz z nami rozbijać Polska? Zainstaluj sie te programy
Polski regyrōnek napisoł ôpinijo do projektu ô dopisaniu ślōnskigo jynzyka do listy regiōnalnych jynzykōw w Polsce. We ôpiniji je fragmynt:
Uznanie etnolektu śląskiego za język regionalny […] może spowodować podobne oczekiwania u przedstawicieli innych grup regionalnych […]. Uznawanie istnienia kolejnych dialektów jako języków regionalnych mogłoby w rezultacie doprowadzić do paradoksalnej sytuacji, w której społeczeństwo Rzeczypospolitej Polskiej składałoby się wyłącznie z osób posługujących się odrębnymi językami regionalnymi bez istnienia narodowego języka ogólnego.
Tōż widzicie. Ślōnzocy chcōm rozbić biydno Polska. A my pokożymy Wōm, jak sami możecie w tym pōmōc.
Ubuntu
Ôd dugszego czasu idzie używać ôperacyjnego systymu Ubuntu po naszymu. Je to darmowy systym ôperacyjny dlo kōmputrōw ôsobistych, co je ôparty na Linuksie. We pakecie ze systymym przichodzi ślōnski ukłod tastatury i ôprogramowanie we ślōnskij wersyji, w tym klijynt poczty email i ôrganizatōr Evolution, edytōr tekstu Gedit, ôdgrowocz filmōw Totem, przeglōndarka ôbrozkōw Eye of Gnome i moc inkszych.
Linux to familijo systymōw ôperacyjnych ze ôtwartym zdrzōdłym. Ôkrōm Ubuntu, sōm w nij Android, Debian, Fedora, Slackware i inksze. Ubuntu to nojpopularniyjszy linuksowy systym ôperacyjny na kōmputry ôsobiste na świecie. Buduje i rozwijo go ôd 2004 roku brytyjsko firma Canonical. We pōłnocnomacedōńskich szkołach je używanych bez 180 tys. maszin ze tym systymym, a we hiszpańskich je bez 195 tys. kōmputrōw, co fungujōm ze Ubuntu. Ubuntu używo tyż m.in. francusko policyjo i miasto Mōnachium.
Ubuntu we katalogu Silling tukej >>>
LibreOffice
Jak już bydziecie mieć Ubuntu po naszymu, to możecie sie dō niego dołożyć LibreOffice po naszymu ze ślabikorzowōm korektōm tekstu.
LibreOffice to paket biōrowego ôprogramowaniŏ ze ôtwartym kodym zdrzōdłowym rychtowany ôd The Document Foundation. Je dostympny na Windows, Linux i macOS.
Spiyro czytanie i zapisowanie m.in. OpenDocument, formatōw Microsoft Office, CDR (CorelDraw) i PSD (Adobe Photoshop).
Paket je tworzōny ôd 2010 roku na bazie OpenOffice, co przōdzij było czołowym darmowym paketym biōrowym, ale było wykupiōno ôd Oracle, co przestało je budować.
LibreOffice używajōm lokalne i państwowe administracyje na cołkim świecie, postrzōd nich francusko szandarmeryjo, francuske ministerstwa, italijańske ministerstwo ôbrōny, brytyjski regyrōnek, Walyncyjo, Rzim, Mōnachium i Barcelōna.
Ze strōny ôd projektu Silling idzie ściōngnōńć tyż korektōr tekstu, co Wōm pōmoże robić mynij literōwek.
LibreOffice we katalogu Silling tukej >>>
Korektōr we katalogu Silling tukej >>>
Szukocz
Szukocz to niy je program. To je usuga, co funguje jak Google, ino dowo pozōr na prywatność ôd używoczōw i je cołko po naszymu.
Ôprogramowanie ôd Szukocza to paket searx, co ôd Kōmisyje Europejskij dostoł grant we rōmach programu Internetu Nowyj Gyneracyje (New Generation Internet; NGI). To je program, co spiyro europejske inicjatywy, co mogōm pōmōc zbudować internet do ludzi zamiast do amerykańskich korporacyji.
Architektura ôd Szukocza je tak zbudowano, że wyszukowarka szanuje prywatność ôd używocza. Nojbarzij ciepie sie we ôczy to, że serwis wychodnie niy ôstawio po sobie zbiorōw cookies. Dopiyro jak sie zmiyni preferyncyje, to ône sōm spamiyntowane we cookies. Te zbiory niy sōm używane do niczego inkszego, ino do pamiyntanio preferyncyji.
Strōna ôd Szukocza tukej >>>
SuperTuxKart
SuperTuxKart to gra, co w nij mogymy sie ścigać śmiysznymi zwiyrzyntami na małych wozidłach.
Idzie sie ścigać przed siebie, we dwie ôsoby na jednym ekranie, abo bez nec. Ôkrōm wyścigōw idzie tyż grać we prōby czasowe, fuzbal, szukać kroszōnek i inksze.
Gra je dostympno na Windows, Linux, Mac i Android i je blank darmowo.
SuperTuxKart we katalogu Silling tukej >>>
Firefox
Już za dwa tydnie bydzie tyż dostympno piyrszo internetowo przeglōndarka po naszymu. Firefox to znano marka we świecie przeglōndarek. Buduje ja Fundacyjo Mozilla, co ôd dugszego czasu robi na wizerōnek ôbrōńcy prywatności online.
Tak to możecie społym z nami rozbijać Polska ymancypowaniym ślōnskości u siebie w dōma. Sōm żeście z nami?


text:
Ebro
Ebro ([ˈeBɾo]; katalański Ebre [ˈeBɾə]) jo wjelika rěka w dłujkem zajtšu Špańskeje. Z dłujkosću wót 925 km jo wóna pó rěce Tajo druga nejdlejša rěka Iberiskeje połkupy. Jeje rěcyna ma pśestrěń wót něźi 83.000 km². W starowěku jo njasła rěka łatyńske mě Iberus. Ceła połkupa bu pó rěce pomjenjowana.
Rěka wužrědli se w Kantabriskich górinach we wjasce Fontibre (fontes iberis, „žrědła Ebra“) we wusokosći wót 1600 m. Běžy do pódzajtšnego směra pśez regiony Kantabriska, Kastilska-Léon a La Rioja, źož se namaka znate winowe plahowanišćo Rioja. Pótom pśeběžyjo Ebro awtonomne regiony Navarra, Aragoniska a Kataloniska. Stolica Aragoniskeje jo znate uniwersitne město Saragosa nad Ebrom. W pódpołdnjookataloniskej prowincy Tarragona namaka se 300 km² wjeliki delta Ebra, kótaryž stoj wót lěta 1983 pód pśirodošćitom. Mjaz městoma Amposta a Deltebre wulewa se rěka do Srjejźnego mórja.
Pśi pśewažnje wót dłujkego wjacora do krotkego zajtša běžecej rěce su natwarili tśi rěcne zawěry k dobywanju energije za katalańsku metropolu Barcelona.
Wobraze[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Ebro w měsće Tortosa


text: Skónčnje směm zjawnje wo tym rozprawjeć, produkcija je nahrawna a hotowa: Spočatk awgusta běch zhromadnje ze swojej hudźbnej skupinu Astronawt w Mnichowje. W tamnišim filmowym studiju Bavaria bu natočena show z titlom „Das große Deutschlandquiz“. Format wusyłanja je tajki, zo maja wjacori prominentni wotmołwjeć na prašenja moderatorki Sabiny Heinrich. Temy zaběraja so z regionalnymi a nadregionalnymi zajimawosćemi Němskeje. Show na sćelaku ZDF je poměrnje nowa a je hakle lětsa zaběžała. A spočatk awgusta su jedne z přichodnych wusyłanjow nahrawali.


text:
Naše nowosći
-
Dolina při rěce • Das Tal am Fluss9,90 €inkl. 7% wobr. dank, k tomu librowańske kostyZeznaj wobydlerjow doliny při rěce a dožiw zhromadnje z małymi přećelemi wšelake dyrdomdeje. Přezcyłnje pisane a z lubosću rysowane ilustracije přewodźeja stawizny, što přećelstwo wšitko zamóže a kelko idejow w kóždym z nas tča. Witaj w dolinje při rěce! wot 4 lět
-
Serbska pratyja 20228,00 €inkl. 7% wobr. dank, k tomu librowańske kosty
W titelnej jsy Škódowje namakaju se rybakarje, indianarje, bolane domy a hyšći wjele wěcej. Dalšne pśinoski pśidu z Janšojc, Raduša, Mósta a hynźi, wulicuju wó kupje Kreta, Thailandskej a drugem. 2022 buźo w Serbach lěto Zejlera a Kocora a se wě teke Pratyja jeju wucesćijo z wěcywuznatyma pśinoskoma. Wše te zajmne pśinoski pilnje pisała jo zasej wjelika mań awtorkow a awtorow – tenraz dogromady 36, mjazy nimi młode serbski pišuce Gregor Kliem, Šarlota Kušcyc a Maksimilian Hasacki. Na Mata Riza, Kita Šwjelu a dalšnych serbskich procowarjow z jubilejom spomnjejo Pratyja z anekdotami a krotkimi tekstami z jich pjera, aby my je teke nadalej cytali k wochłoźenju duše a k pózbuźenju ducha.
-
Łužica – Łužyca – Lausitz 202215,00 €inkl. 7% wobr. dank, k tomu librowańske kosty
Wót wudaśa za lěto 2022 pósćijo znaty serbski fotograf Maćij Bulank ze swójimi fasciněrujucymi wobrazami tšojorěcnemu kalendarjoju wósebny naglěd. Bulank jo ako fotograf wjelgin wuspěšny. Akle w zachdnem lěśe jo wózjawił wobrazowy zwězk „Jutry doma. Osterreiten“. Južo do togo jo nažněł wjele pśipóznaśa z knigłami „Prjedy hač woteńdźeš. Bevor du gehst“ wó Serbowkach, kenž hyšći wšednje nose swóju drastwu, a „Pola katolskich Serbow“. W nowem sćěnowem kalendarju něnto prezentěrujo pśewažnje krajinowe wobraze wó Górnej, Dolnej a sjejźnej Łužycy. Na někotarych łopjenach jo teke ta jadna abo druga kšasna cerkwja wiźeš, kótarychž jo wjele we Łužycy, wšako stej Serbstwo a kśesćijańska wěra kšuśe ze sobu zwězanej. Teke brilantne detajlowe wobraze z cerkwjow pyšnje kalendaŕ.
-
Bookii39,95 €inkl. 19% wobr. dank, k tomu librowańske kostyAb 4 Jahre BOOKii ist kreativer Spiel – und Lernspaß Mit interaktiven Spielen Zum Sorbischlernen und mit vielen Überraschungen beim zweiten Antippen
-
Serbska protyka 20228,00 €inkl. 7% wobr. dank, k tomu librowańske kosty
W klětušej Serbskej protyce předstajimy wam wjesku sewjernje Budyšina – Minakał. Něhdy bě wjes srjedźišćo pobožnych Serbow a lětstotki pozdźišo sydło Centralneje serbskeje rěčneje šule. Dźensa witatej hród a přisłušacy park, kotrejž buštej w zašłymaj lětdźesatkomaj akribisce a lubosćiwje restawrowanej, wopytowarjow. Tež cyrkej wosrjedź wsy wě wo wosobinach powědać, kotrež wjes a stawizny wsy wuraznje sobu pisachu. W praktiskej rubrice předstajimy wam wulětowe cile po Hornjej a Delnjej Łužicy abo wulećće sej raz do Slepoho abo Sakskej Šwicy! A što so w swěće stawa? Zeznajemy chinsku rěč bliže, podamy so do wopušćenych horinow wosrjedź Čěskeje. Tež Indiska jako druha domizna Łužičanki abo Iran, kraj safrana, wabitej do čitanja. Pisana, mnohostronska a zajimawa je znowa Serbska protyka!
Aktualne informacije
Škódow titelna wjas w nowej Pratyji
Nowa Serbska pratyja jo dypkownje srjejź nazymskego mjaseca w LND wujšła a dojźo w pśiducych dnjach ku kupcam.
Teke nowy redaktor Gregor Wieczorek ako naslědnik Horsta Adama jo zestajił wótměnjatu, jo pisanu lekturu na cełe pśiduce lěto zgromadnje z Ingrid Hustetoweju a Berndom Pittkuningsom. W titelnej jsy Škódowje namakaju se rybakarje, indianarje, bolane domy a hyšći wjele wěcej.
Knigłowa premjera
15. 10. 2021, zeger 18.00, Schirgottojc kjarcma Škódowdalšne informacije»
Ihr BOOKii-Hörstift funktioniert nicht?
Anleitung, falls der BOOKii-Hörstift nicht funktionieren sollte:dalšne informacije»
Gronka ochranojskeje bratšojskeje wósady na lěto 2022 wujšli
Gronka ochranojskeje bratšojskeje wósady – to su wšednje někotare krotke słowa z biblije – zwězuju kśesćijanow na cełem swěśe a witaju jich w energijowem pólu lubosći Boga, kaž lětosa w pśedsłowje se pišo. Luźe wšakorakich konfesijow, rozdźělnych kulturow a wšakeje póbóžnosći gronka cytaju a z nimi swój źeń zachopiju.dalšne informacije»
Nowy sćěnowy kalendaŕ z fotografijami Maćija Bulanka
Pód titelom „Łužica – Łužyca – Lausitz“ jo w nowem formaśe wujšeł dalšny lětnik woblubowanego sćěnowego kalendarja LND. Wót wudaśa za lěto 2022 pósćijo znaty serbski fotograf Maćij Bulank ze swójimi fasciněrujucymi wobrazami tšojorěcnemu kalendarjoju wósebny naglěd. Bulank jo ako fotograf wjelgin wuspěšny.dalšne informacije»
Geschichtenerzählerin in Bildern ꟷ Bildband von Jutta Mirtschin erschienen
Geschichtenerzählerin in Bildern, Lyrikern in der Buchkunst, bedeutende Plakatkünstlerin ꟷ so werden Jutta Mirtschin und ihr Werk charakterisiert. Der soeben erschienene Bildband „Malerei Grafik Buch Illustration Plakat Theater” bietet einen äußerst beeindruckenden wie bezaubernden Einblick in ihr Schaffen seit 1974.dalšne informacije»


text:
Ŕ
Ŕ abo ŕ je pismik rozšěrjeneho łaćonskeho alfabeta, kotryž w hornjoserbšćinje dźensa hižo njewustupuje, ale w delnjoserbšćinje (jenož jako mały pismik). Wón wobsteji ze zakładneho pismika R a smužki a reprezentuje konsonant, palatalizowany r [rʲ].
Pismik wužiwa so nimo delnjoserbšćiny jenož hišće w słowakšćinje. W hornjoserbskim prawopisu je so při prawopisnej reformje 1950tych lět wotstronił (na př. Smoleŕ → Smoler; Radwoŕ → Radwor), wuskutkuje so pak hišće při deklinaciji (Smolerja město Smolera, Radworju město Radworje).
Na ličakach[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Unicode wobsahuje Ŕ w bloku Latin Extended-A jako U+0154 (wulki pismik) a U+0155 (mały pismik). W HTML pisa so Ŕ jako
Ŕ a ŕ jako
ŕ abo alternatiwnje
Ŕ resp.
ŕ.


text:
Ślōnzŏki na Euro 2020: piyrsze szpile
Napoczło sie EURO 2020. Po piyrszych szpilach sōm już manszafty Polski i Rep. Czeskej, w kerych zagrało pŏru fusbalŏrzy ze Ślōnska:
90 minut grali – Vaclik (Ostrava – zero stracōnych torōw), Coufal (Ostrava), Glik (Jastrzymbie-Zdōj)
85 minut grał – Zieliński (Zōmbkowice Ślōnske)
16 minut grał – Puchacz (Sulechōw)
3 minuty grał – Sevcik (Jesionik)
Nie wyleźli na boisko – Skorupski (Zŏbrze), Kędziora (Sulechōw), Helik (Chorzōw), Świerczok (Tychy)
Żŏdnymu nie udało sie strzelić tora, ale Coufal mioł asysta.
Naszykowoł: Wojtek Banasiuk


text:
Nazwa
Publikacje:Zeszyty Naukowe AM
Publikacje powiązane
Ilość powiązanych elementów: 17
- Zeszyt Naukowy (5) AM w Bydgoszczy
- Zeszyt Naukowy (1) AM w Bydgoszczy
- Zeszyt Naukowy (6) AM w Bydgoszczy
- Zeszyt Naukowy (7) AM w Bydgoszczy
- Zeszyt Naukowy (8) AM w Bydgoszczy
- Zeszyt Naukowy (9) AM w Bydgoszczy
- Zeszyt Naukowy (2) AM w Bydgoszczy
- Zeszyt Naukowy (3) AM w Bydgoszczy
- Zeszyt Naukowy (4) AM w Bydgoszczy
- Zeszyt Naukowy (10) AM w Bydgoszczy
- Zeszyt Naukowy (11) AM w Bydgoszczy
- Zeszyt Naukowy (12) AM w Bydgoszczy
- Zeszyt Naukowy (13) AM w Bydgoszczy
- Zeszyt Naukowy (14) AM w Bydgoszczy
- Zeszyt Naukowy (15) AM w Bydgoszczy
- Twórcy i animatorzy muzyki na Pomorzu i Kujawach
- Język, system, styl, forma w muzyce (VI i VII)


text:
Třělcowska towaršnosć z lěpšimi móžnosćemi treninga a nowym domom
Kamjenc (UM/SN). Na připrawje Kamjenskeje třělcowskeje towaršnosće chcychu dźensa w přitomnosći sakskeho nutřkowneho ministra Rolanda Wöllera (CDU) reaktiwěrowanu stometrowsku čaru přepodać. Koronoweje krizy dla je termin pak wupadnył. Wo „poswjećenju“ prezident towarstwa Dieter Raack ani rěčeć nochce. Tuchwilu njeje čas za wulke swjedźenje. Koło wobdźělnikow by tak a tak mjeńše było, hač móhło wone to pod hinašimi wuměnjenjemi być. „Poswjećenje nachwatamy, hdyž 30lětne wobstaće towarstwa swjećimy“, praji prezident Dieter Raack. Tež tale za 2020 planowana ceremonija je so z woporom korony stała.


text:
Latosi Marsz na Zgodã ruszy 26 stycznia
Dziyń Pamiyńci ô Tragedyji Gōrnoślōnskij latoś przipadŏ w niydzielã, 27 stycznia. Dziyń wcześnij, we sobotã, 26 stycznia, ze Placu Wolności w Katowicach ruszy Marsz na Zgodã.
Marsz na Zgodã piyrszy rŏz bōł ôrganizowany we 2009 roku bez Ruch Autōnomije Ślōnska i dycki prowadziōł ôd Placu Wolności pod bramã byłego polskigo lagru kōncyntracyjnego Świyntochłowice Zgoda. Marsz symbolicznie czci pamiyńć ôfiar Tragedyje Gōrnoślōnskij.
Tragedyjŏ Gōrnoślōnskŏ to masowe represyje sowiecke i polske na ludności cywilnyj Gōrnego Ślōnska skuli jejich nŏrodowości w latach 1945-1946. Cołki polski aparat terroru bōł słożōny miyndzy inkszymi z milicyje, prokuratury, aparatu bezpieczyństwa i lagrōw. Z tych ôstatnich nojbarzij znane to Zgoda, Mysłowice, Łambinowice i Jaworzno. Heresztowani żyli we tragicznych warōnkach i byli czynsto torturowani. Sużyli tyż za zdrzōdło niywolniczyj roboty na grubach, hutach i inkszych werkach.
Inkszŏ czyńść Tragedyje to wywieziynie do Zwiōnzku Sowieckigo nojmynij 45 tysiyncy ôsōb. Tam, tak samo jak ci trzimani we Ślōnsku, robiyli za niywolnikōw we werkach. Władze wojewōdztwa ślōnskigo z tamtego czasu starały sie ô jejich powrōt, ale wielu z nich nigdy niy ôbejzdrzało zaś swojij ziymie.
Marsz na Zgodã zacznie sie 26 stycznia, w sobotã, ô 11:40 na Placu Wolności we Katowicach.
Marsz na Zgodę 2018 (nagranie i zdjęcia: Jacek Tomaszewski)


text:
Mioł żech wczoraj wieczōr wielgo radoś posuchać, gŏdki ślōnskich pisŏrzy.
W ramach Polska Eire Festiwal
na Stacji Biblioteka w Chebziu boł tref samych zŏcnych ludziō
w:
Ôd lewyj: Wojciech Szwiec, Marcin Melon, Sabina Waszut, Marta Matyszczak, Grzegorz Kulik, Krystian Gałuszka.
Jedni szkryflajōm po ślōnsku, inksze ô Ślōnsku, a jeszcze inksze przełōnaczujom na ślōnski ze cudzych godkōw.
Miyndzy inkszymi ôsprawiali, co trza zrobić, coby pisać po ślōnsku. Wiym, ô czym gŏdali, bo mie sie tyż to zdarzo.
Coby pisać po ślōnsku, trza przōdzi po ślōnsku czytać. To niy ma proste, ale po piyrszych 10 stronach już leci z gōrki - pedzioł Kulig. Mo recht - u mie tyż tak boło.
Gałuszka pedzioł: U nos na Ślonsku to je tak: Chopie niy myś ô robocie, ino rōb. I tak je ze pisaniym: Niy myś ło pisaniu, ino pisz. No i potym jeszcze suchej, co ô twojim pisaniu gŏdajōm inksi - coby sie moc poprowiać.
Toż jŏ tak prawie, sam ôd czasu do czasu prōbuja.
Ôstōńcie z Bogym


text:
Żory: Zapłaciyła hned dwa tysiōnce za zakupy, co ich niy zrobiyła
27-latka z Żor straciyła bez 1 900 złotych. Niyznojdziōny na razie sprowca przechyciōł dane jeji karty płatniczyj i sztyry razy zrobiōł zakupy we sklepie internetowym.
W niydziela, 1 września, do Kōmyndy Miastowyj Policyje w Żorach zgłosiyła sie 27 lot staro miyszkanka Żor i zawiadōmiyła ô fałeszności kōmputrowyj. Kobiyta poinformiyrowała, iże ku swojimu udziwiyniu prawie ôdkryła sztyry płaty internetowe dokōnane z jeji kōnta. Jak wyklarowała, postrzodki wypłacōne były trzi razy w sobota i roz w niydziela na kōnto ôbsztalōnkōw we sklepie internetowym, co ich ôsobiście niy robiyła.
Niyznōmy na razie sprowca przechyciōł dane z jeji karty i przeloł bez 1 900 złotych z jeji kōnta, chocioż kobiyta miała karta przi sobie. Niy dowała jij żodnymu, niy płaciyła niōm za granicōm. Ôstatnio roz płaciyła za zakupy we necu.
Policyjo prosi ô danie pozōr na to, kaj sie robi zakupy w necu i zapoznanie sie ze przestympczymi metodami skimmingu i phishingu.
Zdrzōdło: KMP Żory


text:
Wojerecy (AK/SN). Město Wojerecy chce wopory prawicarskeje namocy 1991 dale ofensiwnje wopominać. Zawjazać chcedźa tež dalšich časowych swědkow, kotřiž so ze šulskimi rjadowanjemi rozmołwjeja. To zawěsći Wojerowski wyši měšćanosta Torsten Ruban-Zeh (SPD) minjeny štwórtk na nowinarskej rozmołwje we Wojerecach. Při tym zhladowaše na dopominanski kónc tydźenja, wotměty wot 17. do 19. septembra pod hesłom „Wojerecy 1991: Dopomnjenki – Dohlady – Perspektiwy“. Z podijowymi diskusijemi, wustajeńcu „Nazyma‘91“, z fotowej pokazku „Běchmy kolegojo“, z kritiskim historiskim měšćanskim wodźenjom, z rozmołwnym wječorkom „To njejsym wědźał“, z wopomnjenskimi kemšemi a knižnym čitanjom je město nad Čornym Halštrowom na podawki nazymu 1991 dopominało. Swědcy su w šulach z wuknjacymi rěčeli, na přikład David Macau na Leóna Foucaultowym gymnaziju. „Chcemy na to nawjazać“, Ruban-Zeh wuzběhny. Předstajomne tohorunja je pomnik „Wojerecy 1991“ na Dr. Külzowej hasy z tafličkami, kotrež pokazuja na wopory a časowych swědkow wudospołnić.
Po sakskim hońtwjerskim zakonju ma kóždy wobsedźer abo wužiwar ležownosćow prawo, dźiwje zwěrjata popadnyć.
Budyšin (mwe/SN). Něchtóžkuli so jara hněwa, hdyž jemu šup w nocy zahrodku přerywa, liška po kokoše chodźi abo kunjace psy swoje slědy zawostajeja. K tajkim njeluboznym „hosćom“ słušeja tohorunja šwincy, nutrije a dźiwje nukle. Štóž pak chce je popadnyć, měł zwěrinoškita dla žiwjenske pasle wužiwać a je do schadźenja słónca kontrolować. Při tym wšak hdys a hdy k tomu dochadźa, zo spłóšena domjaca kóčka bojazliwje z tajkich pasli wudźěra. Tež tón abo tamny jěžik sej rady do nich zalěze.
Dosahnjene dźiwje zwěrjata zatřělić je jenož wěcywustojnym wosobam přewostajene, štož je bjezpłatne. K nim słušeja rewěrowi hajnicy, skótni lěkarjo abo rěznicy. Wot lěta 1978 je Jurij Lukaš z Worklec hajnik-hońtwjer, za čož ma wotpowědne wopismo. „Jako běch tehdy w swojim rewěrje prěnjeho šupa zatřělił, so w Jědlicy žónska do mnje da, kak móžu tajke šikwane zwěrjatko morić. Dźesać lět pozdźišo samsna wosoba na mnje swarješe, hdy da skónčnje přijědu a šupa zatřělu“, so Jurij Lukaš dopomina.
Njebjelčicy (SN/JaW). Hotowy posedźenski marathon su gmejnscy radźićeljo Njebjelčic minjeny štwórtk zmištrowali. Nimale 20 dypkow steješe na dnjowym porjedźe wuradźowanja w Njebjelčanskim gmejnskim centrumje.
Budyšin. Hišće hač do 30. septembra přijimuje Załožba za serbski lud za klětuše 1. połlěto próstwy wo spěchowanje projektow ze spěchowanskej sumu pod 10 000 eurami. Přepozdźe zapodate próstwy njehodźa so wobkedźbować. Dalše informacije pod
Nowe kursy čěšćiny
Chrósćicy. Rěčny centrum Budyšin wuhotuje zaso kursy čěšćiny z maćernorěčnym čěšćinarjom Janom Breindlom. Tute wotměja so w Chróšćanskej zakładnej šuli wot 4. oktobra stajnje póndźelu, 17 do 18 hodź., w Budyšinje změja kurs za pokročenych w Serbskim domje wot 5. oktobra stajnje wutoru wot 16.30 do 18 hodź. a za započatkarjow na samsnym městnje wot 7. oktobra stajnje štwórtk 18.30 do 20 hodź. Wotwisnje wot přizjewjenjow hodźitej so čas a městnosć kursow přećam wobdźělnikow přiměrić. Zajimcy njech přizjewja so pod telefoniskim čisłom 03591 550 400 abo z e-mejlku na .
Nětko rjadowanje 3G płaći
Budyšin. W mnohich wobłukach płaći wot wčerawšeho w Budyskim wokrjesu rjadowanje 3G. Poskitki smědźa jenož testowani, wustrowjeni abo šćěpjeni wužiwać. Nimo toho wobsteji winowatosć zwěsćenja kontaktow. We wokrjesu bě hač do pjatka pjeć dnjow za sobu kritiska hódnota 35 překročena. Drobne wikowanje je z toho wuwzate. Roberta Kochowy institut je dźensa za Budyski wokrjes incidencu 60,1 a za Zhorjelski 36,7 podał.
Nowa čłonka w předsydstwje
Budyšin. Čłonojo Serbskeho młodźinskeho towarstwa Pawk su sobotu na hłownej wólbnej zhromadźiznje w Budyšinje Luizu Winarjec za nowu čłonku do předsydstwa wuzwolili. Jakuba Wowčerja wobkrućichu jako předsydu. Po wosom lětach w předsydstwje, z toho štyri jako předsydka, rozžohnowachu Francisku Grajcarekec z gremija. Towarstwu přisłuša tuchwilu 17 młodostnych.
Praha – najrjeńše město
Šepjerjate wotpadki so palili
Budyšin. Na Budyskej Alberta Einsteinowej je powołanska wohnjowa wobora wčera wječor woheń hašeć dyrbjała. Wokoło 20.30 hodź. počachu so tam z dotal njeznateje přičiny spěrawe wotpadki palić, kotrež ležachu pódla kontejnera za staru drastu. Pěšcy běchu woheń widźeli a nuzowe čisło wolili. Policija so nětko z naležnosću zaběra.


text:
Cyrkej swjateho Měrćina
Cyrkej swjateho Měrćina (łaćonsce St. Martini Episcopi Confessoris) je serbsko-katolska wosadna cyrkej w Njebjelčicach. Wona steji na granitowym kopcu w sewjerowuchodnym dźělu wsy, sewjernje hłowneje dróhi. K wosadźe słušatej nimo wosadneje wsy tež wjesce Serbske Pazlicy a Pěskecy (wot 1765). Wona wobsteji znajmjeńša z 15. lětstotka a bě klóštrej Marijina hwězda podstajena. Tak wosta tež po reformaciji katolska.
K Njebjelčanskej wosadźe słušeše w lěće 2018 799 zwjetša serbskorěčnych katolikow w třoch wsach (2007: 819).[1]
Twar a wuhotowanje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Prěnja drjewjana Njebjelčanska cyrkej steješe wosrjedź wsy na kěrchowje a bu w lěće 1739 přez woheń zničena.
Nowa cyrkej swjateho Měrćina bu wot 1740 do 1743 w barokowym stilu po naćisku italskeho architekta a twarskeho mištra Drježdźanskeje dwórskeje cyrkwje Gaetano Chiaveri při puću do Serbskich Pazlic natwarjena. Kóšty přewza po zdaću kurwjerchowski guwerner Sakskeje, Egon Anton Fürst zu Fürstenberg, kiž bě Budyskemu tachantstwu před swojeje smjerće 1716 za nowotwar katolskeje cyrkwje předwidźane pjenjezy darił. Na zapadnej stronje cyrkwinskeje łódźe namaka so wěža, na wuchodnej stronje sakristija. Prěnjotna trojoposchodowa króna wěže, podobna na Budysku radnicu, bu w lěće 1830 wottorhana a masiwna nowa kupola natwarjena, kotrejž so w ludowym erće „latarnja“ praji.
1907 je farar Kubaš ju nutřka wobnowić dał a 1938 slědowaše wonkowne wobnowjenje pod fararjom Handrikom. W lěće 1976 bu wěža znowa wobmjetana. W cyrkwi namakatej so 16 metrow wysoki a 5,5 metrow šěroki běły hłowny wołtar a retabla z drjewa w barokowym stilu. Při wołtarje su swjećo swjateje Marije donjebjeswzaća, nad tym swjećo swjateho Měrćina a na bokomaj swjatej Katyrna a Marhata. Při drjewjanej běłej baroknej klětce předstaja so ewangelisća.
Drjewjany južny wołtar, swjećeny swjatemu Měrćinej, je 8,5 metrow wysoki a nimale štyri metry šěroki a bu wot fararja Kubaša z Hainsbergskeje cyrkwje pola Aachena kupjeny a 1892 w Njebjelčicach nastajeny. Wobraz swjateho Měrćina, prošerjej płašć dawaceho, bu w lěće 1899 wot sakskeje princesny Mathildy darjene. Sewjerny wołtar je runje tak drjewjany a swjatej Mariji swjećeny. Šěsć metrow wysoki a 270 cm šěroki běły, zdźěla pozłoćany wołtar pokaza na wołtarnym wobrazu Mariju, Jězusa Chrystusa z křižom a Boha Wótca kaž tež postawje swjateju Hańže a Marhaty na bokomaj.
Na wjacorych městnach namaka so wopon klóštra Marijineje hwězdy z pismikami C.S.A.M., poćahowacymi so na abatisu Cordulu Sommer (Cordula Sommer Abbatissa Mariastellensis).
Hač do lěta 1917 měješe Njebjelčanska cyrkej dwaj zwonaj a wot 1923 tři nowe (Marijiny, Měrćinowy a Józefowy), kiž buchu pak w Druhej swětowej wójnje zebrane. 1964 dósta cyrkej štyri nowe zwony z Apoldy.
Cyrkej so w lěće 1993 k poslednjemu razej wobšěrnje saněrowaše.
Bože słužby[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Kemše swjeća so njedźelu, wutoru (za seniorow), srjedu (za dźěći) a pjatk jenož serbsce, sobotu serbsce a němsce. Štwórtk su serbske kemše w Pěskečanskej kapałce.
Njebjelčanska kermuša swjeći so započatk nowembra.
Galerija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Fararjo[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Cornelius Gurlitt: Nebelschitz. W: Beschreibende Darstellung der älteren Bau- und Kunstdenkmäler des Königreichs Sachsen. 35. Zwjazk: Amtshauptmannschaft Kamenz (Land). C. C. Meinhold, Dresden 1912, str. 222.
- Michał Anders: Njebjelčanska wosada. W: Měrćin Salowski (wud.): Wosady našeje domizny. Krajan 3. Nakładnistwo swj. Bena, Lipsk 1984
- ↑ Statistika wosadow w atlasu Drježdźansko-Mišnjanskeho biskopstwa (němsce)
Wotkazaj[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Digitalizowane cyrkwinske knihi Njebjelčanskeje wosady na matricula-online.de


text:
Zhromadnje přihotuja Wěteńčenjo nowe hrajkanišćo we wsy
Wěteńca (JK/SN). Jara konkretne předstawy wo tym, kak měło na nowym hrajkanišću we Wěteńcy wupadać, nimaja jenož tamniše dźěći, ale tež jich starši. Tak su minjeny štwórtk we wulkej ličbje na druhi termin přichwatali, zo bychu sej wo tym hłójčku łamali a ideje wuwiwali. Zhromadnje z krajinowej architektku Susann Uhlig z Radebergskeho planowanskeho běrowa Schubert a z Njebjelčanskim wjesnjanostu Tomašom Čornakom (CDU) rozmyslowachu woni na płoninje, na kotrejž Wěteńčenjo sportuja, ale tež zhromadnje swjeća, kajke móhło wjesne hrajkanišćo wupadać. Na ležownosći maja dźěći drje hižo někotre nastroje, ale te hižo w tajkim stawje njejsu, zo bychu dźěći wužadali. Čumpjel samo wjace wužiwać njemóža, dokelž je prěkuš přetłaty.


text:
Sewjerowuchodny wobkruh
Sewjerowuchodny wobkruh (němsce Nordostring) je po wobydlerstwje najwjetši měšćanski dźěl Budyšina. Z 10.000 wobydlerjemi bydli tu wjace hač štwórćina wobydlerstwa sprjewineho města. Teritorij wobjimuje w formje pódkowa nutřkowne město a saha wot železniskeje čary a dwórnišća na juhu hač k Sprjewi blisko Strowotneje studnje.
Hač do lěta 2006 rěkaše měšćanski dźěl Srjedź města (Stadtmitte), potom buchu jemu někotre štwórće na sewjeru přirjadowane, kotrež běchu do toho k Strowotnej studni słušeli.
W Sewjerowuchodnym wobkruhu nadeńdu so nimo Centralneho busoweho dwórnišća na Augusta Bebelowym naměsće a dwórnišća samoho tež cyrkej Marije a Marty, sydło Krajnoradneho zarjada na Dwórnišćowej, šulske stejnišćo při Schillerowych zelenišćach, Serbski institut, Krajne sudnistwo, Tuchorski kěrchow, chorownja, Serbski gymnazij a jastwo Budyšin I kaž tež Wopomnišćo Budyšin II.
Po swojim nastaću kónc 19. a započatk 20. lětstotka bě tuta kónčina města woblubowane bydlišćo za bohatšich měšćanow. Tež dźensa słušeja wosebje štwórće z wilemi mjez Walskej a Stieberowej k najlěpšim městnosćam bydlenja.
GalerijaWobdźěłać
ŽórłaWobdźěłać
- ↑ staw: 31. decembra 2020; Statistiska rozprawa města Budyšina za IV. kwartal 2020, měrc 2021
WotkazWobdźěłać
Błohašecy | Bobolcy | Bolborcy | Bórk | Ćichońca | Ćemjercy | Debrikecy | Delni Wunjow | Delnja Kina | Horni Wunjow | Hornja Kina | Južne předměsto | Lešawa | Lubochow | Mały Wjelkow | Nadźanecy | Nowe Małsecy | Nutřkowne město | Sćijecy | Sewjerowuchodny wobkruh | Słona Boršć | Smochćicy | Strowotna studnja | Wownjow | Wuchodne předměsto | Wulki Wjelkow | Wuricy | Zajdow | Zapadne předměsto (ze Židowom)


text:
Dolnoserbski gymnazium
Dolnoserbski gymnazium jo serbska šula w Chóśebuzu z wósebnym profilom. W šuli wuknjo 620 wuknikow a wuknicow pó normalnem planje za gymnazium w Bramborskej.
Jěźarnja[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
„Jěźarnja“ źo wót dolnoserbskeje rěcy a wóznamjenijo „Essensraum“, dokulaž jo "Essensraum“ wót gymnaziuma. Jo mjazy sportoweju halu a starym twarjenim šule. How se swěśe wjele swěźenjow, ako n.pś. „kokot“, „zapust“ abo ABI-pśizamknjenje. Wušej togo ma twarjenje separatny rum za abiturienty za wuknjenje a za domacne nadawki. Pśipódla su tam někotare kašćiki za wukniki a tolety.


text: Budyšin (aha/SN). Njeposrědnje po politiskim přewróće je Gabriele Pattberg, redaktorka telewizije SWR-Südwestfunk do Drježdźan přišła. Tam najwjedowaše dźewjeć lět a po tym runje tak dołho w Lipsku redakciju ARD-aktualnje pola sćelaka MDR. Njeje do toho znała wuměnjenja a poměry, kaž běchu wone za čas NDR. Tež wo Serbach njeje ničo do toho wědźała, ale zajim za narodnu mjeńšinu zbudźi so w njej, jako so za kulojtym blidom wobdźěli. We 18 lětach dźěławosće pola MDR bě wjacore razy w Budyšinje a je so na serbskich wsach wot Radworja přez Pančicy-Kukow hač do Ralbic rozhladowała. Je w pěstowarnjach a šulach a druhdźe z ludźimi rěčała, zo by wo jich problemach a starosćach zhoniła. Mjeztym jako wuměnkarka zaso w swojej domiznje je tam wjele wo Serbach, jich nałožkach a kulturje powědała.


text:
Piekary: Przedoł 1977 niylegalnych kopiji ger kōmputrowych
W czasie śledztwa dugigo pōł roku szandarzi sebrali materyjŏ dowodowõ na dwa tysiōnce ôbskarżyń i przejōnli bez 130 tys. zł pijyndzy na kōnto prziszłych kŏr i grziwiyn. 22-letni miyszkaniec Piekŏr Ślōnskich je podyjzdrzany ô przedŏwanie ger we wersyji digitalnyj. Chopowi grozi do 5 lŏt heresztu. Ô jego dalszym losie uzdŏ gyricht.
Policyjōny z Wydziału do Walki z Przestympczościōm Ekōnōmicznōm Kōmyndy Miejskij Policyje w Piekarach Ślōnskich bez blisko pōł roku kludziyli postympowanie we sprawie przedŏwaniŏ ger we wersyji elektrōnicznyj. Poszkodowanŏ firma wysokość strat skirz przestympstwa porachowała na 300 tys. zł. Sebranŏ w czasie śledztwa materyjŏ dowodowŏ przizwolyła na przedstawiynie ôbskarżyń podyjzdrzanymu 22-latkowi.
Z ôbsztalowań, co je posiadajōm piekarscy szandarzi, wynikŏ, iże chop kupowoł gry w wersyjach elektrōnicznych, a niyskorzij przedŏwoł je społym z dostympym do kōnta bez aukcyje internetowe. Dziynki wnikliwości policyjōnōw zaangażyrowanych w postympowanie, jak tyż spōłprace z Wydziałym do Woju z Cyberprzestympczościōm Kōmyndy Wojewōdzkij Policyje w Katowicach, miyszkaniec Piekŏr Ślōnskich usłyszoł ôbskarżynie ô 1977 czynōw. Na kōnto prziszłych kŏr i grziwiyn zabezpieczōno było tyż bez 130 tys. zł. Ô dalszym losie chopa uzdŏ terŏz gyricht.
Zgodnie z ôrdōnkym ô prawach autōrskich i prawach pokrewnych, podyjzdrzanymu grozi nawet do 5 lŏt pozbawiyniŏ swobody.


text:
Priwatny němski sćelak Radio PSR wusyła stajnje poslednju njedźelu měsaca nabožne powěsće w serbskej rěči. Projekt zwoprawdźa z redaktorom časopisa za katolskich Serbow Katolski Posoł Rafaelom Ledźborjom. Janek Wowčer je so z nim wo naležnosći rozmołwjał a so mjez druhim prašał:
Kak dołho projekt běži a kelko króć je sćelak hižo serbskorěčne powěsće wozjewjał?
R. Ledźbor: W aprylu budźe dwě lěće, zo nabožne powěsće serbsce w Radiju PSR wusyłamy. 24 króć sym mjeztym na sćelaku był. Prěni pospyt bě w aprylu 2018. Přichodne wusyłanje budźe njedźelu, 26. apryla, něhdźe w 20.30 hodź.
Štó je mysličku za to zrodźił?


text:
zwucowanje 2
rozmějuce cytanje
Cytański test ma tśi źěle. Wy cytaśo krotke informacije, dlějšy artikel a anonse. K tekstam słušaju nadawki.
Naklikniśo pšawe wótegrono!
Sćo w prědnem źělu wótrězka cytanje. Dopołniśo nadawki a klikniśo pótom na „dalej“. Za tym se zachopijo drugi źěl. Gaž sćo wšykne tśi źěle absolwěrowali, zgónijośo wuslědk.
Cytajśo nejpjerwjej nadpisma. Cytajśo pótom teksty 1 do 5. Rozsuźćo, kótare nadpismo góźi se nejlěpjej ku kótaremu tekstoju. Smějośo kužde nadpismo jano jaden raz wužywaś.
tekst 1
Stare knigły wěźe wjele zajmnego ze starych casow wulicowaś – tak teke wó starych domach. Jaden taki pśikład jo drjewjany pachany chrom w Smogorjowje. Wó njom jo se 1821 tak pisało: Tak pomjenjona dobra śpa, w kótarejž jo se wšedny źeń wótměł, jo była jadnučka z kamjenami. Wóni su měli wjeliki zelezny kóśeł za wódu. Na žerdkach wokoło kamjenow su drastwu sušyli. Pśi sćěnach su stojali tśi ławki, blido a dwa stoła. Ku kuchninemu wobrědoju su słušali wósym gjarncow, pěś šklow a 18 talarjow. Teke zeger a serbska biblija stej słušałej k domacnosći. We wjažy su měli buŕske rědy swójo městno. Dalšne rědy su składowali w komorje nad dobreju śpu, kótaraž jo teke słužyła ako spańska śpa za familiju. We wjelbje su chłoźili mloko a druge jěze. Groź ze zbóžom jo była w samskem twarjenju. Nad njeju su měli pśistajone swóju komoru. Najśpu su jano pó pótrjebje wužywali. Tak snadnje su pótakem domacnosći pśed dwěsćě lětami wugótowane byli. Wobydlarje su se na to nejwažnjejše wobgranicowali a wšykno jo ceło na pótrěbnosći źěła na buŕskem byśu wusměrjone było.
tekst 2
Chtož je ma, njoco je wěcej tšuś: pomocne rědy za źěło w domacnosći, na pśikład kuchninu mašinu, samostatnje źěłajucy prochsrěbak abo elektriski trějak woknow. Weto mašiny njamógu źěło pśistajoneje, kótaraž w domacnosći z pilnyma rukoma pomoga, zarownaś. W 19. stolěśu a na zachopjeńku 20. stolěśa su naglědne familije měli take słužabnice. 1880 jo w Europje něźi tśeśina wšyknych žeńskich źěłała w tom pówołanju. Wóni su se wó typiske źěła w domacnosći starali. Zwětšego su samo w domje źěłodawarja bydlili. Tak jo teke było pla znatego humanista a spisowaśela Victora Klemperera w Drježdźanach. W swójom dnjowniku jo wón wóspjet pisał wó swójich tśich serbskich słužabnicach. Wón jo chwalił jich zwěrnosć a dobrośiwosć. Ako roźony Žyd bu Klemperer wót nacionalsocialistow pśeslědowany. Pó bombarděrowanju Drježdźan w februarje 1945 jo śěgnuł ze swójeju žeńskeju do Górneje Łužyce. Jeju něgajšna słužabnica Hańža Čornakec jo jeju tam dwa mjaseca góspodowała, lěcrownož jo jej za „chowanje Žydow“ pokuta ze smjerśu grozyła. Klemperer jo se jej pózdźej ze šćodriwym darom wuźěkował.
tekst 3
Rozsuźijom se za bydlenje abo swójski dom? Gaž cu toś to pšašanje rozwězaś, wótwažyjom akle raz racionalnje wšykne argumenty. Lěcrownož – tak gronje pśekupce imobilijow – dobywaju pśi kupjenju pótom cesto emocije. A to jo derje tak, dokulaž dej se luź, tam, źož bydli, derje cuś. Zasadnje pak musym se rozsuźiś, co jo mě wažne: njewótwisnosć w swójskem domje z financnym rizikom abo bydlenje z wobgranicowaneju lichotu? Chtož se za kup doma rozsuźijo, musy mimo pódaneje płaśizny wobmysliś kosty za notara, maklera a danki. Zakalkulěrowaś deje se teke wětše wudanki za ewentualne pśetwarjenja, reparatury abo wobnowjenja. Ale tež twarjenje nowego chroma co financěrowane byś. How jo pšašanje, kredit we kakej wusokosći mógu se dowóliś? A co se stanjo, jolic až naraz žedne pjenjeze wěcej njezasłužyjom? Hynacej jo to pla wótnajmarja bydlenja. Wón dokradnje wě, kaki najm ma mjasecnje płaśiś. Jano pśi zwopšawdnjenju cowanjow – wjelika kuchnja, kamin, zagroda – njama taku lichotu ako wobsejźaŕ doma. Derje, až móžo kuždy wubraś …
tekst 4
Chto by se myslił, až stawa se wěcej njeglukow w domacnosći ako we wobchaźe? Pśi znjeglucenjach w domacnosći mysli drje kuždy w prědnem rěźe na zranjenja pśez padnjenje, wobsunjenje abo pódštapjenje. Ale co jo cesto pśicyna wšogo znjeglucenja? Chwatanje. Žeden źiw: Kuždy wopytujo, tak mało casa ako móžno za źěło w domacnosći woprowaś. Ale rowno hektika a stres pśi wugbaśu někotarych źěłow móžo byś riziko. Kak spěšnje se raz woparijomy, rěznjomy abo wopalijomy? Lěpjej jo, jaden nadawk pó drugem wótźěłaś, to žari cas, górjenje a bólenja. Rizika za zranjenja w domacnosći chowaju se teke we wobškóźonych abo wóttrjebanych rědach a w elektriskich aparatach. Pśecytajśo se pśipołožone wukazanja ku korektnemu wužywanju. To samske płaśi za wobchadanje z chemikalijami, kótarež mógu pśi wopacnem nałožowanju strowosći škóźeś. A maśo-li źiśi, glědajśo wósebnje na to, až su chemikalije, medicina, alkohol abo zapalki tak schowane, až wóni njamaju pśistup k nim, a až tykace su zawěsćone? Dopórucyjomy, swójo bydlenje pód aspektom móžnych znjeglucenjow pśejś, wše rizika wótpóraś a swóju domacnu aptejku pśekontrolěrowaś.
tekst 5
Płaśizny za bydlenja a domy tuchylu razantnje stupaju. Młogi luź móžo swój najm lěbda hyšći zapłaśiś a wó twarjenju swójskego domcyka razka njejo to grono. Planowarje wjelikich městow pśemysluju togodla, źo by pśidatny žywjeński rum stwórili, kótaryž luźe mógu zapłaśiś. Jadna taka ideja alternatiwnego bydlenja su małučke domcyki, kótarež maju płoninu jano někotarych kwadratnych metrow a su transportabelne. Taki minimalistiski dom lubi njewótwisne formy bydlenja a jo z financnego wida dobra alternatiwa ku kupjenju tradicionelneje imobilije. Lěcrownož take domy su małe, wopśimjeju wšykno, což cłowjek trjeba k bydlenju: kuchnicku, kupadło, móžnosći za wótpócywanje, źěło a spanje. Zwětšego wužywaju se za twaŕ pśirodne maśizny. Zastaranje z milinu, śopłotu a wódu jo do dalokeje měry njewótwisne. To zmóžnja se pśez fotowoltaikowe a solarne załožki a zběranje dešćoweje wódy. Mało městna w domcyku pomina wót wobydlarja, až rum eficientnje wužywa – až swóje materielne dobytki minimalizěrujo a na bytostny zakład reducěrujo. Rozsuźenje za małučki dom jo zrownju wědobny rozsud, se njetrěbnego konsuma zdaś a snadnje žywy byś. Zajm wěcej a wěcej pśiběra.
Hilfestellung:
Ordnen Sie fünf Texten die passende Überschrift zu.
Sćo w drugem źělu wótrězka cytanje. Dopołniśo nadawki a klikniśo pótom na „dalej“. Za tym zachopijo se tśeśi źěl. Gaž sćo wšykne tśi źěle absolwěrowali, zgónijośo wuslědk.
Cytajśo nejpjerwjej nadawki 6 do10. Pótom cytajśo casnikaŕski pśinosk. Naklikniśo pšawe wótegrono. Slěd nadawkow njewótpowědujo pśecej slědoju teksta
Moderny a atraktiwny bydleński koncept za źěłaśerje
Chtož pśijěźo do Brjazkow (nimski: Brieske), měsćańskego źěla Złego Komorowa, tomu nadpadnjo wósebna architektura twarjenjow a pśirody: Źasetki bomow twórje aleje, kšasne, domy, wobdane wót zagrodow, maju jadnotny rukopis a weto njerowna se žeden dom drugemu.
To wšo ma system, kenž bazěrujo na ideji tak pomjenjonego „zagrodowego města“. Jadna se wó koncept wuwiwanja městow. Wuwił jo jen kóńc 19. stolěśa Englandaŕ Ebenezer Howard. Z nim jo kśěł žywjeński standard wósebnje industrijowych źěłaśerjow pówušyś – z dobrymi bydlenjami blisko swójogo źěłowego městna, z pśirodu a kulturnymi póbitowanjami. Koncept jo namakał w młogich krajach wjeliki wótgłos, tež w Nimskej.
1906 jo se pla Złego Komorowa brunicowa jama „Marga“ wutwóriła. Region wesrjejź pěskowateje góle jo tencas snadnje wobydlony był. Źěłodawaŕ, górnistwowe akcijowe towaristwo „Ilse“, jo kśěł pak źěłaśerje na swój zawod wězaś. Togodla jo kśěł za nich a jich familije bydlenja twariś daś. Moderny koncept zagrodowego města jo se za to wjelicnje góźeł. Architekt Georg Heinsius von Mayenburg z Drježdźan jo dostał nadawk, wesrjejź pśirody nowe sedlišćo za źěłaśerje wuwiś. Plan jo se raźił. Von Mayenburg jo koncipěrował kompletne městko za swójim pisańskim blidom. Pśi tom njejo jano na bydleńske domy ze zagrodami myslił, ale teke na wše pótrěbnosći, kótarež kwalitne towarišnostne žywjenje wugótuju – na cerkwju, šulu, wobchody, gósćeńc, sportnišćo, swěźeńsku łuku a tak dalej. W běgu jano wósym lět, wót 1907 do 1914, jo se pótom natwariło. Mě jo dostało pó brunicowej jamje, w kótarejž su jogo wobydlarje źěłali: Marga. Jo było sedlišćo, kótarež jo se ze swójeju rědnosću a modernosću jasnje wót drugich źěłaśeŕskich kolonijow rozeznawało. Zrownju jo to było jadno z prědnych zagrodowych městow Nimskeje.
A tak jo koncept architekta wuglědał: Njedaloko briketownje, kótaraž jo słušała k brunicowej jamje, jo nacerił zakładnu ceŕbu sedlišća w formje koła. W srjejźi jo styrirožkate wikowanišćo zapołožył. Wokoło njogo su reprezentatiwne zjawne twarjenja swójo městno dostali. Šula jo se ako prědna natwariła. Wóna jo tencas nejnowšym standardam wótpowědowała. Teke źinsa wucy se hyšći we njej. Nosy mě swójogo architekta von Mayenburga. „Kaiserkrone“ jo był kulturny centrum městna z gósćeńcom, hotelowymi rumnosćami a wětšeju žurlu z jawišćom. Teke kupnica jo dostała na wikowanišću swójo městno. Něga su se we njej žywidła, drastwy a měšane wóry pśedawali. W susedstwje su nastali dalšne domy z postom, rěznikom a pjakarjom. Nejwuše twarjenje pak, kótarež jo se natwariło, jo była cerkwja. Za njeju jo se kjarchob pśizamknuł. To jo njewšedne było – k prědnemu, dokulaž su kjarchoby w 19. stolěśu z hygieniskich pśicynow na kšomy městow połožyli; k drugemu, dokulaž jo za cas nastaśa sedlišća jogo wobydlaŕstwo relatiwnje młode było. Architekt města jo zazdaśim perspektiwiski planował.
Pśez wikowanišćo jo wjadła w pšawem kuśe głowna droga. Pó cele rownej droze dojěźoš pó njej w jadnom směrje do centruma Złego Komorowa, w drugem do jsy Brjazki. Dalšne drogi wjedu ako promjenja wót wikowanišća pšec. Toś te zwězujo wokolna droga kołowokoło centruma. Wšykne drogi su se južo pśi załoženju sedlišća jadnotnje z bomami zwobsajźowali. Njejsu pak to jano aleje, kótarež dawaju tomu zagrodowemu městoju „zeleny“ naglěd. Tomu pśinosuju teke małe zagrody pśed a za domami a wšakorake funkcionalne rumy, kótarež jo architekt von Mayenburg do struktury sedlišća zapśěgnuł: swěźeńsku łuku, sportnišćo, zagrodu fabriki, źiśownju a wjeliku gjartnaŕnju.
Což Margu hyšći wót drugich źěłaśeŕskich kolonijow rozeznawa, jo architektura domow. Cełkownje jo se tencas 78 chromow natwariło. Su drje pó 15 zakładnych typach koncipěrowane, weto jo kuždy z nich indiwidualny. Jano dwa doma stej identiskej. Stojtej na wobyma bokoma głowneje drogi směr Zły Komorow a twóritej tak „wrota“ do sedlišća. Architektoniski jo se von Mayenburg na póznem młoźinskem stilu respektiwnje na tak pomjenjonej Drježdźańskej reformowej architekturje orientěrował. Zjawne twarjenja pśi wikowanišću wótpowěduju małoměsćańskemu twaŕskemu stiloju, bydleńske domy skerjej buŕskemu stiloju na jsach. Jadnotliwe domy su pśez wobłuki abo pergole zwězane, tak až twórje kupcycki twarjenjow.
Źěkowano wjelikemu saněrowańskemu projektoju w lětach 1998 do 2000 a inwesticiji wót 90 milionow zjawnych srědkow jo se raźiło, domy pśed rozpadom wuchowaś. Tak wiźimy je źinsa zasej w nejrědnjejšej kšasnosći, wšykno pó originalu, ako jo se sedlišćo załožyło – z jadnučkeju změnu: Bydlenja su se wót 45 m2 na 70 m2 rozšyrili.
Hilfestellung:
Die Aufgabe wäre mit Antwort 1 richtig gelöst.
Wósebnosć měsćańskego źěla Złego Komorowa jo, až
Hilfestellung:
Wótegrono 1 by bylo korektne.
Pśi realizěrowanju sedlišća Marga njejo architekt
Hilfestellung:
Wótegrono 3 by bylo korektne.
Ku sedlišću Marga jo słušało, až
Hilfestellung:
Wótegrono 2 by bylo korektne.
Pśi wuwiwanju struktury sedlišća
Hilfestellung:
Wótegrono 1 by bylo korektne.
Brunicowa jama jo
Hilfestellung:
Wótegrono 1 by bylo korektne.
Sćo w tśeśem źělu wótrězka cytanje. Dopołniśo nadawki a klikniśo pótom na „dalej“. Za tym zgónijośo wuslědk wótrězka cytanje.
Cytajśo nejpjerwjej situacije 11 do 20. Pótom cytajśo znatecynjenja 11 do 20. Rozsuźćo, kótare znatecynjenje góźi se nejlěpjej ku kótarej situaciji. Smějośo kuždy tekst jano jaden raz wužywaś. Dwa teksta njebuźośo trjebaś.
znatecynjenje 1
W źiwadle se rejujo
K nejwósebnjejšym wjacoram w Nimsko-Serbskem ludowem źiwadle Budyšyn słuša kuždolětny jawišćowy bal. Dom jo swěźeński wupyšnjony, na žurli wěcej njewiźiš zwucone rědy sedłow, ale město togo blida, na kótarež se kulinariske chłošćonki nanosyju. W běgu wjacora ma publikum móžnosć, se na jawišću do syteje wóle narejowaś. Do togo pak pśedstajiju źiwadłowniki ako teke rejowarje a orchester Serbskego ludowego ansambla luštny program z młogimi pśechwatanjami pód motom „Bal chódotow“.
termin: 26. a 27. septembra, zeger 19:30.
znatecynjenje 2
Mósćanarje maju koncert z reju
W lětosnem rěźe nazymskich koncertow Załožby za serbski lud wustupijo Serbska rejowańska kupka Móst zgromadnje z kupku Sprjewjan njeźelu zeger 15:00 w Mósće w zalu tamnego gósćeńca. Rejowarje, instrumentalisty a spiwarje we wšakorakich serbskich narodnych drastwach prezentěruju swój program „Šybałstwo w rězaŕni“, w kótaremž pśedstajiju młode lajske rejowarje serbske nałogi. Směški, žorty a měrjenje mócow mjazy młodostnymi su rowno tak do programa zapleśone ako ludowe spiwy ze starych casow. Do pśedstajenja móžośo piś kafej.
znatecynjenje 3
„My – Słowjany w Nimskej“
W swójich prědnych tśich wudaśach w nowem lěśe pokažo telewizijny magacin „Łužyca“ stawizniski film, kenž jo lětosa na Filmowem festiwalu w Chóśebuzu swóju premjeru měł. Jadna se wó trilogiju, w kótarejž wulicuju se rane stawizny Słowjanow we Łužycy w serbskej rěcy z nimskimi pódtitulami. „My Słowjany w Nimskej“ jo produkt kooperacije mjazy sćelakami rbb, mdr a arte. W dokumentarnem filmje dožywijo pśiglědowaŕ z wjelikeju procu nagrawane sceny. W interviewach rozpšawiju wšakorake fachniki – historikarje, archeologi, etnologi a dalšne – wó swójich slěźenjach. Na toś tu wizu pódajo film wjelebocny wid na stawizny Słowjanow we Łužycy.
znatecynjenje 4
Sobotu aktualny serbski magacin
Toś ten kóńc tyźenja jo zasej tak daloko: Dolnoserbski telewizijny magacin „Łužyca“ wusćeła sobotu swóju mjasecnu poł góźinu wót zeger 13:30 do 14:00 na sćelaku rbb. Redakcija jo zasej pśigótowała měšańcu wšakich temow, wó kótrychž buźo rozpšawiś:
- wó kopańcowem graśu mjazy mustwoma narodneju mjeńšynowu
- mjazy dolnoserbskimi koparjami a wubranym mustwom nimskeje mjeńšyny w Dańskej
- wó digitalnem wudaśu dolnoserbskeje biblije z lěta 1868, kótarež jo něnto online pśistupne
- a wó serbskem komponisće a muzikowem wědomostniku Detlefu Kobjeli.
znatecynjenje 5
Jubilejny rejtaŕski turněr w Drjowku
25. raz zmakaju se sobotu a njeźelu lubowarje kónjecego sporta w Drjowku. Na łuce za městom zachopijo se na wobyma dnjoma zeger 10:00 jubilejny rejtaŕski a skokański turněr, kenž zarědujo kužde lěto kónjece sportowe towaristwo Drjowk. Pśisamem 100 sportowych kóni buźo se měriś w cełkownje 18 pśespytowanjach. Pśizjawjonych jo 60 rejtarjow a rejtaŕkow, mjaz nimi 12 Serbow a Serbowkow. Ako wósebnego gósća mjazy wobźělnikami wótcakuju organizatory něgajšnego olympiskego dobyśarja a swětowego mejstarja Franka Ostholta.
znatecynjenje 6
Hyšći městna liche
Wótnožka Domowiny w Chóśebuzu pśepšosyjo wót stwórtka do njeźele na jězd k nimskej narodnej mjeńšynje w Dańskej. W busu su hyšći styri liche městna. Zwězk nimskich Pódpołnocnych Frizow jo pśepšosył serbske koparje na swój wjeliki sportowy a kulturny swěźeń na Knivsbergu. Z koparjami a trenarjami pójědu cłonki Domowiny a towaristwa „Serbske koparje“. Mimo balokopaŕskego wuběźowanja mjazy mustwoma serbskeje a nimskeje narodneje mjeńšyny grajo se teke volleyball. Dalej jo planowany woglěd jadneje nimskeje šule a kulturny wjacor, na kótaremž kuždy pśedstajijo swóju rěc a kulturu.
znatecynjenje 7
„Wuhladko“ – rozpšawjenje z Górneje Łužyce
Kuždu prědnu sobotu mjaseca wusćeła sćelak mdr telewizijne wusćełanje „Wuhladko“. W poł góźinje rozpšawijo wó wósebnych tšojenjach w Serbach w Górnej Łužycy a zwenka njeje.
Sobotne wudaśe „Wuhladka“ zaběra se z dwěma wósoboma, kótarejž stej wusko zwězanej ze Serbskim ludowym ansamblom: z něntejšneju intendantku a něgajšnym choreografom Jurajom Kubáncom, kenž swěśi kulowaty narodny źeń.
Dalšne temy budu:
- beachvolleyballowy finale w Miłoćicach
- prozninska wuknikojska akademija wó nowych medijach w Chóśebuzu
- Nukstock-festiwal w Nuknicy
znatecynjenje 8
Žnjowny nałog w Strobicach
W Strobicach budu sobotu, 19. awgusta, łapaś „kokota“. Rejtarje a źowća w serbskej drastwje du zeger 14:00 z muziku w swěźeńskem śěgu wót wognjoweje wobory na swěźeńsku łuku. Źaseś rejtarjow co se lětosa ze swójimi kónjami měriś. Wót tśich budu žeńske ze jsy kafej pódaś, k tomu samopjacony tykańc a mlince. Za źiśi pak dajo skokański grod. Wjacor buźo reja z kapału „nAund“.
znatecynjenje 9
Serbski ludowy ansambl z nowym programom
„Mója reja!“ groni se folklornemu programoju ansambla, kenž změjo swóju premjeru njeźelu 14. septembra w Chóśebuzu. Dalšnej pśedstajeni stej 21. a 28.9. na žurli SLA w Budyšynje. Pó dłujkem casu jo to zasej raz cysto folklorne póbitowanje, kótarež zwěžo zagórjujuce reje a muzikowe chłošćonki chora a orchestra. Jadna se wó choreografije Juraja Kubańki na muziku Jana Bulanka. Wjerašk programa pak jo na kuždy pad jeju woblubowana spiwna a rejowańska scena „Kokot“ z lěta 1970, kótaraž zwobraznijo znaty dolnoserbski žnjowny nałog.
znatecynjenje 10
„Superkokot“ w Běłej Górje
Młoźina Domowinskeje župy Dolna Łužyca pśepšosyjo na „Superkokot“ w Běłej Górje – a to sobotu, 30. septembra. Nabejna licba wobźělnikow jo se pśizjawiła, tak až móžomy teke lětosa zasej z wjelikim spektaklom licyś. Pójźćo zeger 13:45 a woglědajośo se swěźeński śěg kralow a kralowkow ze wšyknych jsow, źož su lětosa kokota łapali. Na swěźeńskej łuce se „Superkokot“ pótom swětosnje wótwórijo a krale jadnotliwych wjaskow se pśedstajiju. A pótom caka na wšykne pśiglědowarje zapśimujuce wójowanje rejtarjow wó cesć superkrala. Wjacor zeger wósymich zachopiju se reje z pócesćenim „superkrala“.
znatecynjenje 11
Tradicionelne wuběźowanje młoźiny na Górach
Sobotu, 16. septembra, pśepšosyjo Domowinska kupka Góry na tradicionelne „zabijanje kokota“. Swěźeński pśeśěg zachopijo se zeger 13:30. Napoł tśich zachopijo se wuběźowanje źiśi brjazyńskeje źiśownje. Pótom budu gólcy wejsneje młoźiny z cepami za gjarncom biś a źowća z karu žaby wózyś. Nježli až krale a kralowki se pócesćiju, muse gólcy hyšći kokota pópadnuś.
Za wšykne głodne a łacne změju górjańske góspoze něco dobrego pśigótowane.
znatecynjenje 12
Finale w rejtaŕskej hali we Wjerbnje
Wjelike sportowe tšojenje z mjaztym južo wěcejlětneju tradiciju wótmějo se witśe zeger 18:00 we wjerbańskej rejtaŕskej hali. Zarědowaŕ jo team młodych Serbow radijowego wusćełanja Bubak. Chtož słucha pšawidłownje serbske młoźinske wusćełanje, wě, až njejadna se witśe wó kónjecy sport, ale wó beachvolleyballowy turněr. W slědnych tyźenjach su se młode serbske sportarje kužde pónjeźele wjacor w drugej jsy wuběźowali. Na witśejšem finale beachvolleyballoweje tury Bubaka se skóńcnje rozsuźijo, kótare z dwanasćo mustwow smějo pokal sobu domoj wześ.


text:
Kożdy może być artystōm
Kożdy może ôstać artystōm, jak yno tego bydzie chcioł, i to je prowda! Isto mi nikerzi niy wierzōm, bo godajōm tak: Jaki sy mie bydzie artysta, kej jo mōm dwie lewe rynce, ...
S kraja brać niy babrać!
Isto se spōminocie taki godki ôd naszych starkōw a mamulkōw, jak my we jodle babrali, a nojlepsze kōnski wybiyrali? Ale czasym tyż tak nikerzi godali, chocioż niy szło &o...
Świynto żymły
Tego piyrszego czyrwnia przipado wiyncy świōnt do kupy. Mōmy Dziyń Dziecka, ale tyż świynto żymły, a pora jeszcze inkszych! Wyboczcie roztōmiłe dziecka, ale dzisio napisza ô żymł...
Świynty Jōn a pyskato baba
Jedna baba miała cera do wydaju, ale ta dziołcha bōła tako troszka „niy masno – niy słōno”, a jeszcze ku tymu wiana niy miała, nō, to na żodnego brocza rachować niy ...
Jedyn dziyń bez śmieci
Lekcy pedzieć niż zrobić! I sam sie wszyjscy zgodzōmy! Nojlepi, coby sie kożdy podziwoł wiela tych śmieci za jedyn dziyń nastwōrzo! Jo tyż ni ma żodyn wyjōntek! Jak żech yno rano stan...
Kościotrup we ôknie
Jak my sie przekludziyli nazod do chałpy ôd mojich ôjcōw, to już wele ni stoła nowo szkoła. Dziecek tam chodziylo wiyncy niż było klasōw, bezto sie aż do wieczora uczyli, a sku...
Jo se myśloł, żeście sōm ptok
To, co sam ôpisza dzioło sie jeszcze przed piyrszōm wojnōm we Zobrzu. Francik Ôdrobka ze Zaborzo bez cołki żywot chcioł mieć swoja zegrōdka, coby mōg se na ni post...
Eli richtik boczōń dziecka przinosi?
Nos za bajtla we tym tymacie wielcy fest cyganiyli! Jak mi bōło już ze piyńć lot, to jo sie kapła, bo kożdy godoł cosik inkszego. Dobrze, że chociaż moja mamulka ze tatulkiym byli zgodni, bo &o...
Pōnbōczek posyło ludzi ku pōmōcy
Dzisio bydzie krześcijańsko ôpowiyść ô tym jak Pōnbōczek pōmōgo ludziōm. Isto jōm znocie, ale posłōchać niy zawadzi!
Naucz sie słōchać
Jo se myśla, że we naszych czasach tych wszyjskich wiadōmości a informacyji mōmy naôkoło aż zatela, bezto już ich ani niy słōchōmy. A jak już muszymy poczytać delszo umowa, ...
Jako pyskato baba chopa przed sōndym wybrōniyła
U nos w dōma godali, że to je prawo historyjo, co sie zdarziła we Żorach we dwadziestych latach, kej na Ślōnsku nazod nastała Polsko. Małe Żory dostały tako poważno instytucyjo jak sō...
Jak uwarzić dobry żur ze banie
Uwarzić żur ze banie to ni ma tak łaps. Jo już roztōmańte te żury jadła, ale niy wszyjski mi smakowały. Nasza starka warziła go roz za świynty czos, choć banie na zegrōdce miała, bo jako g...
Jak Wojtuś dōmowym piekarczykym ôstoł cz. 2
Już prziszoł tyn prawy czas, coby sie dać do nauki pieczynio chleba i Wojtuś stanył za stołym wele starki, a spytoł sie:
Jak Wojtuś dōmowym piekarczykym ôstoł
Roztōmiłe dziecka, przedstowcie se tako sytuacyjo: je sobotni wieczōr, starka chce rychtować wieczerzo do cołki familije, a zaglōndo do byfyja. A tam leży yno mały kōnszczek chle...
Kery teroz mo we chałpie galoty?
Kejś to godali tak: We chałpie rzōndzi tyn co mo galoty, czyli chop! Wszyjscy musieli go słōchać: baba, dziecka, ale tyż jego mamulka abo szwigermuter, jak ze modymi na wymowie siedziały! ...
Sōnki, szlincuchy abo narty
Jak je bez zima fajno pogoda, leki mrozik tak ze minus 5 stopni chyci, a jeszcze świyży śniyg ze nieba posuje, to kożdy by chcioł ze tego daru ôd natury skorzystać! Jednym styknōm s!...
Świecie, kaj lecisz?
Ôstatnioch słyszała ôd moji kamratki Magdy jedna rzecz, co mi dała do myślynio i niy po darmo sie pytōm: Świecie, kaj lecisz?
Jako to ze tymi singlami je?
Dycki piszymy ô świyntym Walyntym, co je patron ôd tych, co sie do sia zamiłowali, ale mało ludzi wiy, ze zaroz na drugi dziyń mōmy Dziyń Singla. Singel to je taki czowiek, co żyje w...
Eli sōm jeszcze babski roboty?
Downi godało sie tak: „Chop sie na to lōng, coby ciōng!”. Bezto wszyjski ciynżki roboty na polu a przi gospodarce noleżały dycki do chopōw. Tatulek tyż musioł zarobić na c...
Piykny hanszrif
We dzisiyjszych czasach już praje wszyjstek piszymy na kōmputerze, bo tak bezmała je lepi. Przeczytać lekcy idzie i myni proce pisani wymōgo, ale eli je to cołko prowda?


text:
Bornholm
Bornholm je najbóle na wuchodźe ležaca kupa Danskeje a twori hromadźe z 11 mjeńšimi kupkami najwuchodnišu gmejnu kraja. Leži w Baltiskim morju mjez Šwedskej w sewjeru a pólskej Pomorskej w juhu. Danska stolica Kopenhagen leži něhdźe 150 kilometrow do sewjerozapada, Rujany něhdźe 80 kilometrow do juhozapada. Južny pobrjóh Šwedskeje je 40 kilometrow zdaleny. Na kupje je nimale 40.000 wobydlerjow žiwych, kiž zdźěla wuchododansko-šonsku narěč Bornholmsk rěča.
Bornholmski pobrjóh je cyłkownje 158 kilometrow dołhi, zwjetša nahły a hač do 22 metrow wysoki. Pěskowy brjóh so jenož při juhowuchodnym róžku namaka. Hórkata krajina stupa k 162 metrow wysokemu najwyšemu dypkej Rytterknægten w srjedźišću Bornholma. W dolinje Døndalen w sewjeru kupy namaka so tež najwyši wodopad Danskeje, kotryž je 22 metrow wysoki.
Hač do 10. lětstotka bě Bornholm samostatne kralestwo, kotrež so mjez 961 a 985 wot Danskeje zdoby. Najwjetše město, zarjadniske sydło a hłowny přistaw Bornholma je w juhozapadźe ležace Rønne z 13.000 wobydlerjemi.
Wotkazaj[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Webstrona Bornholmskeje gmejny (dansce)


text:
Wo dalšim skutkowanju serbskeho dźěłoweho kruha je Axel Arlt rěčał ze społnomócnjenej za serbske naležnosće wokrjesa Budyšin Reginu Krawcowej.
Je gremij hižo započał dźěłać?
R. Krawcowa: Přihoty hišće chwilku traja. Termin prěnjeho posedźenja gremija je 27. nowembra.
Domowina je pjeć Serbow delegowała. Su frakcije wokrjesneho sejmika swojich zastupjerjow-radźićelow hižo pomjenowali?
R. Krawcowa: Dotal stej jeno frakciji CDU a Lěwicy swojich zastupjerjow pomjenowałoj. Tamni bohužel hišće nic. CDU je mjena štyrjoch wokrjesnych radźićelow zapodała: Dawida Statnika, kiž přisłušeše dźěłowemu kruhej za SWZ hižo w minjenej wólbnej dobje, zastupuja wjesnjanostaj Rakec, Sven Nowotny, a Radworja, Wincenc Baberška, kaž tež Budyski měšćanosta dr. Robert Böhmer. Za Lěwicu steji znowa Hajko Kozel k dispoziciji. Jeho skutkowanje je so w zańdźenych pjeć lětach w tym wuznamjeniło, zo je so z wobstajnymi naprašowanjemi wo polěpšenje strukturow w krajnoradnym zarjedźe a we wokrjesu prócował.
Što maće za trěbne, zo by so wobdźělenje ze stron frakcijow polěpšiło?