text:
Szpacyrkym po Cieszynie
“Gdo sie za swój jynzyk wstydzi takim nich sie każdy brzidzi”
"Moja ty słodko cieszyńsko mowo
być zawsze do prawjynio gotowo
a jak cie uż żodyn nie bydzie rozumioł
to jyny wiater bydzie po naszymu szumioł"
POZÓR! Kiery nimo chynci tego czytać, abo kansi wraził łokulory, abo mo moc roboty i łoczy go bolóm to se może tego posłóchać jak prziciśnie tóm biołóm szczałke w tej czyrwiónej kostce, kieróm nóńdziecie pod spodkym”.
Udrze pyskym
Tukej uż roz była rzecz ło tej glajzie, kiero wrażóno je do tej tej pieknej kostki na Głymboki i zdało mi sie, że uż po drugi nie trzeja bydzie ło ni nic wiyncyj pisać. Ale tak yno mi sie zdało, bo dzisio jak gdo sie na nie podziwo, to fórt nie wiy na co i po co jóm tam kierysi wraził. Mało, że nie bardzo jóm widać, bo eszcze nie podarziło sie ji dobrze zar-zowieć, chocioż jak sie tak człowiek dobrze na nie przizdrzi to tej rdzowki uż je na ni wszyndzi pełno. Ale wszecko je przeca eszcze przed nami, bo po zimie jak cesty posute zutanóm solóm, to ta rdzowka na wiosne dziepro naprowde dostanie pieknej brónatnej farby. Chocioż dlo lufcorzi i letnikorzi, kierzi nas nawszczywióm, lepszyj by było na tej glajzie cosi napisać, abo wielkimi literami jakómsi informacyje wygrawerować. Rozchodzi sie ło to, że trzeja by było wszeckim wyklarować, skyrs czymu łóna tam zustała w tym miejscu akurat do ziymi wkopano. Moc ludzi je też takich, kierzi se szpekulyrujóm, że ta glajza to je taki małe korytko, kiere jak padze deszcz, bydzie wodem warciyj gnało ku Olzie. S tóm glajzóm je eszcze inszo wiec, bo je łóna ganc fajnie pasowno na koła łod rowerów i jak kiery do ni wjedzie, to mo pewne, że udrze pyskym ło trotuar, abo ło te czyrwiónóm kostkem. Ostudem s tóm glajzóm majóm też paniczki, kiere majóm małe dziecka i muszóm po Głymboki jeździć s wózkami. Tak czy inakszyj żodyn fórt nie wiy na kigo grzycha tela zielaza zustalo wrażóne do tej cesty i dłógo isto sie tego nie do wiy!
Mini słownik gwary cieszyńskiej:
tukej - tutaj, glajza - szyna, wrażóno - włożona, n a nie podziwo - na nią popatrzy, wraził - włożył, nie podarziło sie - nie udało się, na nie przizdrzi - na nią popatrzy cesty - drogi, brónatnej farby - brązowego koloru, lufciorze i letnikorze - turyści i wczasowicze, nas nawszczywióm - nas odwiedzą, skyrs - z powodu, se szpekulyrujóm - sobie kombinują, warciyj - szybciej, wiec - rzecz, ganc - całkiem, udrze pyskym - uderzy twarzą, ostuda - kłopot, fórt - ciągle.
Tóż miyjcie sie wszedcy dobrze i wiesiołego popióntku!


c: text/html

text:
Fenomenalny szpil we wykonaniu fusbalorzy ze Chorzowa daje nŏm awans do Fortuna I ligi! Zapraszŏmy do…
Kategoria: Szpile Ligowe
Razem po awans! Ruch Chorzów – Motor Lublin
9300 kybiców, doping ode piyrwszyj do ostatnij minuty i pôłne wspracie dla drużiny trynera Jarosława Skrobacza!…
[STATSCORE]: Ruch – Radunia (0:0) 1:0 p.d.
Po torze we 118 Daniela Szczepana, Ruch Chorzów melduje sie we finale baraży o awans do…
[BARAŻE]: Ruch Chorzów – Radunia po naszymu ino u nŏs!
Prawdziwo walka o awans zaczyno sie szpilem barażowym ze Radunią Stężyca! Szpil ode 17:45 na Cichyj…
[STATSCORE]: Ruch Chorzów – Hutnik Kraków
Standardowo zapraszŏmy do zapoznania sie ze statystykami ode oficjalnego partnera eWinner II ligi – Statscore, ze…
Ślōnski LIVE ze szpilu Ruch Chorzów – Hutnik Kraków ino u nŏs!
We niydzielne połednie zagrŏmy szpil ostatnij raji eWinner II ligi. Do Chorzowa przijedzie ekipa Hutnika Kraków.…
Znŏmy terminy barażów!
Znŏmy dokładne daty i godziny barażowych szpilów o awans do Fortuna I ligi, we kerych zagro…
[STATSCORE]: Śląsk II Wrocław – Ruch Chorzów
Zapraszŏmy do zapoznanio sie ze statystykami kere przigotowŏł oficjalny partner eWinner II ligi – Statscore: własne…
Ślōnski LIVE ze szpilu Śląsk 2 Wrocław – Ruch Chorzów ino u nŏs!
Przedostatnio raja szpilôw eWinner II ligi zaprowadziōła Ruch do Wrocławia. To tam zagrŏmy o kolejne ważne…
Olimpia Elbląg – Ruch Chorzów 0:0 [STATSCORE]
Statscore – czyli oficjalny partner eWinner II ligi przigotowŏł szczegółowe statystyki ze szpilu ze Olimpią: włsane…
Olimpia Elbląg – Ruch Chorzów po naszymu ino u nŏs!
We ramach 32 raji szpilów eWinner II ligi, Ruch Chorzów zagro szpil wyjazdowy ze Olimpią Elbląg.…
Informacje organizacyjne przed szpilem ze Zniczem
Zapraszŏmy do zapoznanio sie ze ważnymi informacjami przed szpilem ze Zniczem Pruszków, kery zacznie sie o…
Stal Rzeszów – Ruch Chorzów po naszymu u nŏs!
Szpil Stali ze Ruchem zobŏczycie na TVP Sport i na YouTubie TVP, ale wiymy, ze nie…
Statystyki STATSCORE ze szpilu Ruch- Sokół (3:0)
Oficjalny partner eWinner II ligi – Statscore – przigotowali podsumowanie statystyczne ze szpilu Ruchu Chorzów ze…
Ruch Chorzów – Sokół Ostróda po naszymu ino u nŏs!
Pora na szpil 27 raji we eWinner II lidze, kaj do Chorzowa przijedzie ekipa Sokoła Ostróda…

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wyspy Świyntego Tōmasza i Ksiōnżyncŏ
Wyspy Świyntego Tōmasza i Ksiōnżyncŏ (port. São Tomé e Príncipe), Dymokratycznŏ Republika Wysp Świyntego Tōmasza i Ksiōnżyncyj (port. República Democrática de São Tomé e Príncipe) to je państwo we Zŏtoce Gwinyjskij, na pōłnoc ôd rōwnika, skłŏdajōnce sie z piyńciu wysp, z kerych trzi sōm zamiyszkane.
Geografijŏ[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Wyspy Świyntego Tōmasza i Ksiōnżyncŏ sōm na Atlantyckim Ôceanie we Zŏtoce Gwinyjskij, na pōłnocny weschōd ôd pōnktu, w kerym rōwnik przecinŏ sie ze zerowym połednikym. W jego skłŏd wchodzōm dwie bazowe wyspy, ôd kerych wziōnła sie miano krŏju, a kere leżōm ôd siebie w delce kole 150 km. Sōm to Wyspa Świyntego Tōmasza – 859 km² i Wyspa Ksiōnżyncŏ – 142 km². Pōnadto do tyj niywielgij republiki przinŏleżōm tyż małe wyspy Pedras Tinhosas i Ilhéu das Rolas (leżōncŏ na rōwniku).
Sōm to wyspy wulkaniczne, doś wysoke ô gōrzistyj wiyrchni. Klimat sam je tropikalny. Amtowõ gŏdkōm je portugalskŏ gŏdka, miyszkańcy używajōm tyż inkszych lokalnych gŏdek. Walutōm krŏju je dobra, kerŏ tajluje sie na 100 cyntymōw.
Państwo tajluje sie na dwie prowincyje ôbyjmujōnce kożdŏ jednã z bazowych wysp. Stolicōm je położōne na Wyspie Świyntego Tōmasza miasto São Tomé.
Historyjŏ[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Przed przibyciym sam Portugalczykōw wyspy były bezludne. Ôstały ôdkryte we 1471 roku (João de Santarém i Pero de Escobar) a kole 1483 roku przibywali sam piyrsi portugalscy ôsadnicy. Ôd 1522 roku portugalskŏ kolōnijŏ. Do pōłowy XVI stoleciŏ wyspy stały sie srogim ôstrzodkym plantacyji trzciny cukrowyj. Do roboty na nich przikludzani byli niywolniki ze zachodnij Afryki[3]. Ôd 1951 roku zamorskŏ prowincyjŏ Portugalije. We latach 60. powstoł ruch niepodległości. We 1973 roku regiōn dostoł autōnōmijõ a dwa lata niyskorzij niyzawisłość[3].
Polityczny reżim[edytuj | edytuj zdrzōdło]
We 1990 roku Wyspy Świyntego Tōmasza i Ksiōnżyncŏ stały sie republikōm dymokratycznōm, na czole keryj stoji prezydynt, ôbiyrany na 5-latowõ kadyncyjõ. Parlamynt jednoizbowy (Assembleia Nacional), 55 ôsobowy, ô uprawniyniach ôrdōnkodŏwczych i kōntrolnych. Władzã wykōnawczõ sprawuje prezydynt z regyrōnkym, na czole kerego stoji prymier.
Ekōnōmijŏ[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Bazowy sektōr ekōnōmije stanowi bauerstwo ôparte przede wszyjskim na plantacyjnyj uprawie kakauwca. Inksze uprawne rośliny to m.in. kawowiec, palma makrōnowŏ i ôlyjowa, banany, wanilijŏ, cymt a tyż maniok. Bazowõ rolã ôdegrŏwŏ industryjŏ spożywczŏ i drzewnŏ; w krŏju fungujōm tyż fyrmy produkujōnce mydło.
Dymografijŏ[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Wyspy zamiyszkuje 201 tys. ôsōb. Czynstym zjawiskym sōm migracyje zarobkowe ludności. Wiynkszość ludności zamiyszkuje Wyspã Świyntego Tōmasza. Krześcijōńskŏ ludność, postrzōd keryj przewŏżajōm katoliki, stanowi wiynkszość. Ludność czŏrnŏ byciŏ afrykańskigo prziwiyziōnŏ na wyspy bez Portugalczykōw stanowi 95%, Kreole stanowiōm 4%, a ludność byciŏ ojropejskigo (zaôbycz portugalskigo) – 1%.
Religijnŏ struktura[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Religijnŏ struktura krŏju[5]:
- katolicyzm – 55,7%
- brak religiji – 21,2%
- zielōnoświōntkowcy (Boże Zbory – 3,4%, Kościōł Mana – 2,3%, Uniwerzalny Kościōł Krōlestwa Bożego – 2%)
- adwentyści dnia siōdmego – 4,1%
- Kościōł Nowoapostōlski – 2,9%
- Świŏdki Jehowe – 1,2%
- inksze religije – 6,2%.
- niyzadeklarowani – 1%.
Przipisy
- ↑ The World Factbook — Central Intelligence Agency, web.archive.org, 14 listopada 2017 [dostymp 2021-05-06] [zarchiwizowane z adresy 2017-11-14] .
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Report for Selected Countries and Subjects, www.imf.org [dostymp 2021-05-06].
- ↑ 3,0 3,1 Republika Zielonego Przylądka. Historia - Encyklopedia PWN - źródło wiarygodnej i rzetelnej wiedzy, encyklopedia.pwn.pl [dostymp 2021-05-06] (polski).
- ↑ São Tomé and Príncipe, joshuaproject.net [dostymp 2021-05-06].
- ↑ The World Factbook. cia.gov.


text:
Šluknov
Šluknov (serbski teke Słanknow, nimski Schluckenau) jo městko na samem pódpołnocy Českeje pśi granicy z Górneju Łužycu a zrazom nejwěcej pódpołnocna měsćańska gmejna kraja. Na tamnym boku nimsko-českeje granice lažy gmejna Załom w Budyšyńskem wokrejsu. Mjaz wobyma sedlišćoma wobstoj granicny pśechod. Město ma dwórnišćo pśi zelezniskej cerje Rumburk–Zebnica.
Stawizny[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Prědne naspomnjenje ako Slanknov jo ze 14. lětstotka. Tegdy jo załožył česki zemjański rod Berka z Duby how na městnje staršego słowjańskego sedlišća nowe městko. Wokoło lěta 1430 su wužywali Husity Šluknov a susedny Rumburk dla połoženja pśi starej Českej sćažce ako wuchadnišćo nadběgow pśeśiwo Budyšynoju.
Za cas prědneje čechosłowakskeje republiki jo był Šluknov ze srjejźišćom Sudetonimskeje strony Konrada Henleina. Wót tegdy wokoło 5.500 wobydlarjow jo była wětšyna nimskorěcna. Pó kóńcu drugeje swětoweje wójny bu sudetonimske wobydlaŕstwo dla Benešowych dekretow z Čechosłowakskeje wugnane.
Źinsa słuša Šluknovska strona k problematiskim regionam pódpołnocneje Českeje z wusokeju bźezdźěłabnosću.


text:
Lětuša fachowa konferenca Serbskeho šulskeho towarstwa a Smjerdźečanskeho kubłanskeho srjedźišća LIPA, wotměwaca so njedawno w Bukowcu, zaběraše so z tym, kak z agresiwitu dźěći wobchadźeć.
Carolin von Breitenbuch z centruma za komunikaciju w Bukowcu měješe zarjadowanje za jara spomóžne. „Zwjeselena běch z přijomneje dźěłoweje atmosfery. Telko serbšćinu rěčacych njejsym w swojim centrumje za komunikaciju hišće dožiwiła“, wona po kubłanskej konferency na Bukowčanskim něhdyšim ryćerkuble hódnoćejo rjekny. Štwórty króć wot Serbskeho kubłanskeho srjedźišća LIPA a Serbskeho šulskeho towarstwa přewjedźeny fachowy dźeń je wospjet přiběracy zajim pokazał. Wjace hač 70 přitomnych, čłonow SŠT a dalšich zajimcow – mjez nimi 14 kubłarkow z delnjołužiskeju pěstowarnjow ze Žylowa a Choćebuza, kotrejž stej w nošerstwje SŠT – móžeštej předsydce LIPY Lucija Handrikowa a SŠT Ludmila Budarjowa witać.


text:
Rostow nad Donom bě zańdźeny tydźeń přebywanišćo dweju šulerjow Wojerowskeho Lessingoweho gymnazija. Wčera su jich sobušulerjo w awli kubłanišća zaso domoj witali.
Wojerecy (UH/SN). Wuknjacy Wojerowskeho Lessingoweho gymnazija su wčera swojeju sobušulerjow, 15lětneho Benedikta Leonhardta z rjadownje 10c a 17lětneho Felixa Roßdeutschera z 11. lětnika, zaso w domiznje witali. Benedikta a Felixa bě šula na němsko-ruske šulerske wubědźowanje do Rostowa nad Donom delegowała, kotrež wotměwa so wot lěta 2011 pod hesłom „Wědomosć w swětle jewišća“. Lětuše wubědźowanje traješe wot 15. do 22. meje. Šěsć wobdźělnikow, třo němscy a třo ruscy šulerjo, tam nastupi. Sulšečan Benedikt Leonhardt, kiž je serbskeho pochada, je wo serbskich tradicijach a wašnjach powědał a wurisanje ze swojim wobrazliwym a zabawnym wašnjom dobył. Druhi bu Felix, kiž je wo atomowej energiji referował a poměrnje suchu temu jako lubosćinsku podawiznu rysował. Rozsudźił bě publikum wo najlěpšim přednošowarju z přikleskom.
Budyšin (CS/SN). Budyska rozmołwa wčera wječor w Schillerowym gymnaziju zaběraše so z temu „Migranća jako sobušulerjo“. Nawoda regionalneho zarjada Sakskeje kubłanskeje agentury w Budyšinje (SBAB) Mathias Peter měješe jenož mało praktiskeho přinošować. To běchu słowa přitomnych pedagogow wjace wuprajace. „Najlěpša integracija je wulka přestawka“, rjekny jedna wučerka, „hłownje sobušulerjo so wo to staraja, zo so dźěći z migraciskim pozadkom w zhromadźenstwje přiwzaći čuja.“ Wona pak njezataji tež problemy, hdyž muscy šulerjo z arabskich krajow wučerki njeakceptuja.
Worklecy (BW/SN). Při krasnym słónčnym wjedrje su zašły pjatk šulerjo Serbskeje zakładneje a wyšeje šule „Michał Hórnik“ we Worklecach swoju meju mjetali. K tomu bě zaso tójšto wjesnjanow nawječor na šulski dwór přichwatało.
Lětsa wjerćeše so 24 porow šulerjow wokoło mejki. Z wašnjom je, zo stajnje 4. a 9. lětnik wokoło meje rejuje. K serbskim ludowym spěwam, kotrež zaklinčachu z paska, so holcy a hólcy jara dostojnje pohibowachu; a bě wjeselo, jim přihladować. Wšitke holcy běchu w serbskej narodnej drasće. Jako so hólcy-dźewjatkarjo wo mejski wjeršk wubědźowachu, so jedyn ze šulerjow zrani a dyrbješe so w chorowni lěkować dać. Mejski kral bu Philipp Kral, kiž wuzwoli sej Konstancu Čižankec za kralownu. Z přewodom dweju wučerjow, kotrajž na akordeonje a gitarje hraještaj, ćehnjechu šulerske pory spěwajo po wsy.
Šulerjo wyšeju UNESCO-šulow ze Sakskeje, Ralbičanskeje a Lipšćanskeje z mjenom Paul Robeson, zaběrachu so kónc tydźenja we wobłuku projekta z wužadanjemi wobswěta a přirodoškita.
Ralbicy (JK/SN). We wobłuku projekta „Hladaj dokładnje – měšej sobu“ přewažuje bjezposrědnje dźěło w přirodźe.
Pjatk popołdnju běchu šulerjo na polach Nukničanskeho bura Marka Smoły po puću, zo bychu proby pódy brali. Do toho spřistupnichu sej wšelake bioindikatory, wosebje rostliny. Dale zeznajomichu so z wotběhom plahowanja swini po ekologisko-biologiskich zasadach, z produkciskimi wuměnjenjemi a ze zwičnjenjom wudźěłkow ratarskeho předewzaća. Wječor analyzowachu woni w Njeswačanskej młodowni, hdźež Lipšćanscy šulerjo přenocowachu, zhromadnje pódowe proby a wuhódnoćichu je. Sobotu wopytachu plahowarnju rancow w Njebjelčicach a po tym Hrańčanski dejny kombinat. Na woběmaj městnomaj, hdźež intensiwnje produkuja, spóznachu šulerjo rozdźěl k ekologiskemu a biologiskemu ratarjenju.
Bórkowy (HA/SN). Zakładna a wyša šula w błótowskich Bórkowach ma wot dźensnišeho čestne mjeno „Mina Witkojc“. Delnjoserbska basnikarka a nowinarka bě so 28. meje 1893 w Bórkowach narodźiła, je wulki dźěl swojeho žiwjenja tu bydliła a za serbski lud dźěłała. To je wjace hač 40 němskim a serbskim pedagogam a něhdźe 450 šulerjam a šulerkam wot 1. do 10. lětnika wulka česć. 120 z nich wuknje delnjoserbšćinu w serbskej B-wučbje, 35 zajimcow wobdźěla so w rjadownjach 1 do 6 na němsko-serbskej bilingualnej wučbje. W šulskim horće dźěłaja po projekće Witaj. To hłownje k tomu přinošowaše, zo je so šulska konferenca – potajkim wučerjo, starši a šulerjo – po dlěšim rozjimanju za tele čestne mjeno rozsudźiła. Runje tak stej Bórkowski hamt jako šulski nošer a župa Delnja Łužica prócowanja podpěrałoj.
Bydlić chce kóždy přijomnje, a móžnosćow je dźensa dosć a nadosć. Mnozy su sej kupili swójstwowe bydlenje, němsce Eigentumswohnung. Njedawno sym čitał wobsydstwowe bydlenje, ale chcemy tola radšo wostać při swójstwowym bydlenju, kaž podawa to Němsko-hornjoserbski słownik noweje leksiki. Štož kóždy mjenuje swoje, to je jeho swójstwo. Analogiski poměr mamy w němčinje: jemandem eigen je substantiwisce wuprajene sein Eigentum. Mamy dalše jenak tworjene němske kompozita, kotrež přełožujemy z adjektiwom swójstwowy a wotpowědnym substantiwom: Hdyž je so na přikład něchtó přešoł na cuzym swójstwje, tak je to swójstwowy delikt, Eigentumsdelikt. A hladajo na rozdźělenje swójstwa w towaršnosći rěčimy wo swójstwowych poměrach, Eigentumsverhältnisse.


text:
Kraj Morawskoślōnski: 60 celōw turystycznych za darmo!
Regyrōnek Kraju Morawskoślōnskego dlŏ retowania branży turystycznej skuli strat, jake przyniōsła jym pandemijŏ korōnawirusa, otwiyrŏ ôd dzisiej do 31 października 2020 aże 56 atrakcyjōw turystycznych do zwiedzaniŏ za darmo! Naszykowanŏ je szpecjalnŏ strōna, kerŏ dostypnŏ we wersyji czeskej i polskej.
Atrakcyje podzielōne sōm na 7 kategoryjōw, kaj miyndzy inkszymi idzie szukać podug zamkōw abo zabytkōw techniki. Sōm tez informacyje ô darmowych akcyjach, jak Europejske Dni Dziedzictwa.
Wszystkie ôbiekty majōm swoje wizytōwki:
Nojbarzij pōmocnŏ je interaktywnŏ mapa, kaj zarŏz widziymy fotografije atrakcyjōw i jych plac na mapie:
Tu też idzie całŏ lista ôglōndać w wersji do druku:


text:
Jo mōm wiyncy rada te babeczki, bo tym to idzie wszyjstek pedzieć a ȏ wiela sie spytać jak baba baby, bo przed chopym to jo bych już miała troszka respekt, a ȏ nikere rzeczy niy poradziyłabych ani do niygo zagodać! Bo to godajōm, że aptykorz niby je pōł dochtora, ale ta drugo połōwka to je normalny chop, bezto co gupigo strzelić może, a jo sie potym byda przed ludziami ze raje gańbować!
Na jedyn czos we naszyj ȏsiedlowyj aptyce bōł taki starszy panoczek „magister” , co rod głośno godoł a dycki kōmyntowoł, jak se kery chcioł co kupić bez recepty, bo przeca taki lyki tyż sōm. Jo dycki ich pisała na kartce, co podowałach mu jōm bez ta dziura we ȏkynku. Jedyn roz na tyj kartce stoł lyk, co mi kozoł kupić nasz dochtōr. Aptykorz wziōn kartka, a zaczōn czytać. Ȏroz słysza jak godo: Na co Wōm taki drogi lyk, na kramfadry, abo na himoridy? Bo jo bych Wōm, co inkszego, łacniyjszygo doradziył!
Teroz widzicie, czamu godajōm, że dobrymi chynciami je piekło wybrukowane! Chynci dobre były, ale mi gańby przed ludziami narobiyły!
Dwie kamratki, co sy mnōm do średni szkoły chodziyły, tyż aptykorkami ȏstały. Jak my sie na szkolnych zjazdach potkały, to dycki jaki anegdotki ze swojigo żywota nōm ȏpedziały. Halinka ȏstała roz sama we aptyce, a wtynczos prziszoł taki klijynt po sztyrdziestce, a pytoł sie ȏ panoczka aptykorza, ale ȏn bōł na urlopie, nō to w kōńcu wystynkoł, że potrzebuje „gumiki”. Dziołsze prziszły do gowy yno te „gumki recepturki”. Bezto pora wsadziyła do papiōrzannej tyteczki (coby szefowego kamrata dobrze ȏbsłōżyć), a położyła na ȏkynko. Chop sie spytoł wiela mo zapłacić, a jak dziołcha padała, że nic, to ȏn pojrzoł do pojstrzōdka, a zaczōn klōnć! Drugo kamratka Basia przedała inkszymu chopu paczka prezerwatywōw, a ȏn chcioł lewatywa, bezto tak fest po cichu godoł.
Na kōniec przitocza sam, co godoł nasz znajōmy pōn dochtōr. Ȏn mioł ze wiyrchowiska na aptykorzi, ale czamu, to niy wiym. Jak kery zaczōn co godać ȏ aptyce a ȏ lykach , to naszymu dochtōrkowi zaroz sie spōminało, że je taki cosik jak „złudzenie apteczne”! Bo aptykorz myśli, że ȏn je pōł dochtōra, a ȏn je yno „sprzedawca”! Tak dycki godoł, a jo ta jego godka pamiyntōm do dzisio! Jednako bez tych aptykorzi toby my ciynżki żywot mieli, bo kaj by my lyki kupowali? Bezto wszyjskich ich pozdrowiōm a życza im wiela zdrowio.
Grymlino


text:
Na gōrnoślōnskich szportplacach, 15.05.2022
Tydziyń tymu za wczas my pogratulowali ZAKSIE Kandzierzin-Kojźly (przeprŏszōm, nie kapnōn żych sie, że finał grany je inkszym modusym jak 1/4 i 1/2 finału), ale tera my sōm już zicher, iże 4. majster latoś trefiōł do Kandrzierzina. Gratulujymy wygraniŏ 3-1 ze Jastrzymbiym.
Przed nami jeszcze dwa finały, kaj grajōm manszafty ze Gōrnego Ślōnska: HCB Karwinŏ we handbalu i BK Ôpawa we korbbalu.
Fusbal
Liga polskŏ chopōw
Bruk-Bet Nieciecza – Piast Gliwice 0-1
Górnik Zŏbrze – Górnik Łynczna 4-2
Po 33 szpilach Piast Gliwice na 5, a Górnik Zŏbrze na 9.
Liga czeskŏ chopōw
Grupa ô majstra
Banik Ôstrawa – Slavia Praga 1-1
Viktoria Pilzno – Banik Ôstrawa 1-0
Po 35 szpilach Banik Ôstrawa skōńczōł na 5 placu.
Grupa ô utrzimaniy
MFK Karwinŏ – FK Teplice 2-2
Bohemians 1905 Praga – MFK Karwinŏ 4-0
MFK Karwinŏ na ôstatnim placu i ślatuje do drugej ligi. W drugej lidze na 3. placu skōńczōł Slezsky Ôpawa, kery bańdzie grać w barażach ô 1. liga.
Liga polskŏ babōw
Medyk Kōnin – GKS Katowice 0-2
Rekord Biylsko-Biołŏ – Górnik Łynczna 1-5
Po 20 szpilach GKS Katowice je na 4, a Rekord Biylsko-Biołŏ na 12.
Handbal
Liga czeskŏ chopōw – finał play-off
HCB Karwinŏ – Talent Pilzno 33-28
Grane je do trzech wygranych szpilōw, a stan to 1-0 dlŏ Karwinej.
Liga polskŏ chopōw
Gwardia Ôpole – MKS Energa Kalisz 23-31
Azoty Puławy – Górnik Zŏbrze 29-29 (4-3 w “elwrach”)
Po 26 szpilach Górnik Zŏbrze na 5 placu, a Gwardia Ôpole na 9.
Necbal/Voleybal
Liga polskŏ chopōw – finał play-off
ZAKSA Kandrzierzin-Kojźly – Jastrzębski Węgiel 1-3 i 3-0
Po 4 szpilach 3-1 dlŏ ZAKSY i ôna ôstŏwŏ majstrym Polski 2021/22
Korbbal/Basketbal
Liga czeskŏ chopōw
BK Ôpawa – Basket Brno 83-66
Po 5 szpilach 4-1 dlŏ Ôpawy i wans do finału, kaj czekŏ seryjny majster ligi czeskej CEZ Nymburk.


text:
Lew
Panthera leo abo lew to zwiyrzã ze typu chordata, ze rzyndu carnivora, ze grōmady cyckoczy ze familije felidae, co je ôpisoł Linnaeus we 1758 roku[3]. Wystympuje we Afryce i połedniowyj Azyji[1].
Charakterystyka[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Samiec, snadnie poznany po grziwie, może wŏżyć do 250 kilogramōw i ôsiōngać wysokość do 1,3 m we kłōmbie. Samury sōm znacznie myńsze, wŏżōm do 180 kilogramōw i niy posiadajōm charakterystycznyj grziwy. Lwy sōm miynsożercami żyjōncymi we familijnych grupach, skłŏdajōncych sie ze spokrewniōnych samur, jejich potōmstwa ôbōch płci i niy spokrewniōnego samca sużōncego majoryntnym samurōm do rozmnŏżaniŏ. Samury gōniōm dlŏ stada. Mode samce sōm wychrōniane ze stada, kej ôsiōngnōm dojzdrzałość.
Przeciw popularnymu ôkryślyniu „krōl dżungli”, lew je zwiyrzym ôdewrzōnych rōwniōw. Idzie go trefić w cołkij Afryce. Krōm to jako zorta je zagrożōnŏ, a srogsze populacyje wystympujōm jyny we nŏrodnych parkach Tanzanije i Połedniowyj Afryki.
Niylicznŏ terŏźnie populacyjŏ azjatyckich lwōw (podgatōnek Panthera leo persica), kere we historycznych czasach żyły ôd Grecyje, bez Persyjõ aże do Indyje, wystympujōm we Gir Forest we pōłnocnyj Indyji. Kole trzistu lwōw żyje we rezerwacie we indyjskim sztacie Gujarat. Rezerwat mŏ wiyrchniã kol. 1300 km². Tyn podgatōnek zagrożōny je wymarciem.
Stwiyrdzōne je, iże grziwa samcōw mŏ powiōnzaniŏ z godami. Bujniyjszŏ i ćmawsza grziwa ôznaczŏ lepszego kandydŏta dlŏ samury.
Zasiyng[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Przōdzij ôd Afryki, Arabskij i Bałkańskij Bōny do Indyje. Terŏźnie zasiyng ôgraniczōny je do terynōw trŏwiastych i ôdewrzōnych terynōw leśnych Afryki na połednie ôd Sahary jak tyż (podgatōnek azjatycki) rezerwatu Gir we pōłnocno-zachodnij Indyji.
Ôgōlne informacyje[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- Miary:
- Dugość ciała: 1,4-2,5 m
- Dugość ôgōna: 0,7-1,0 m
- Wysokość we klymbie: 0,8-1,1 m
- Masa ciała: 120-350
- Samce sōm srogsze ôd samur
- Wyglōnd:
- Sirchoła lwōw je brōnnŏ, biołŏ na brzuchu i wnyntrznych tajlach nōg, rzbiet i uszy czŏrne, grziwa samca ôd brōnnyj do czŏrnyj. Mode mŏja cyntki, kere zanikajōm z wiekym
- Kust:
- Lwy jedzōm zaôbycz kopytne cyckocze, take jak antylopy, gazele, zebry, giyrafy i dziwe świnie, jak tyż mode srogszych cyckoczy, jak elefanty i nosorożce.
- Dugość życiŏ:
- 10–14 lŏt we naturalnym strzodowisku, a we niywoli nawet 30 lŏt[4].
Heraldyka[edytuj | edytuj zdrzōdło]
We heraldyce lew je czynstym symbolym. Ôznaczŏ zaôbycz ôpowŏgã, waleczność, władzã krōlewskõ i siłã.
Ewolucyjŏ[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Przipisy
- ↑ 1,0 1,1 Panthera leo (ang.). Integrated Taxonomic Information System.
- ↑ Panthera leo [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2015 [online], wersyjŏ 2015.1 [dostymp 2015-06-30] (angelski).
- ↑ Catalogue of Life: Panthera leo (Linnaeus, 1758) (ang.). Catalogue of Life, 2014-02-03. [dostymp 2019-08-28].
- ↑ African lion facts, Zoological Society of London (ZSL) [dostymp 2021-03-17] (angelski).


text: Poršicy/Rachlow (SN/MiR). Poršicy w Kubšiskej gmejnje zhladuja klětu na 800. róčnicu prěnjeho naspomnjenja. Nětko pyta gmejna ludźi, kotrež maja ideje za woswjećenje historiskeho podawka. Tak su do gmejnskeje nowiny z junija zapřijeli próstwu na wobydlerjow rozmyslować wo tym, kak swjedźenske lěto ze zarjadowanjemi wobohaćeć. Přijimarjam informacijow gmejny a dalšim čitarjam podawaja tam pokiw na knihu „Mjez Čornobohom a Krakečanskimi hórkami“, kotraž je před lětami w nakładnistwje Lusatia wušła. Historiske to pućowanje po Kubšiskej gmejnje přisłušacych wsach.


text:
Z czym Wōm sie kojarzōm Niymce? Z wusztym a piwym? Toć. A przi godce ô rajzowaniu, to co niymieckigo sie Wōm spōmino? Możnej Zōmek Neuschwanstein abo kereś gryfne miasto – jakie wiynksze choby Berlin a Mōnachium abo myjsze, bardzij kameralne, choby Rothenburg ob der Tauber, Ulm abo GaPa? Toć, to je wszyjsko cudne, ale wiycie co jeszcze je we Niymcach zocnego? Natura, natürlich.
Cudne jyzioro Chiemsee
Bez feryje, okrōm gōr a piyknych parkōw, werci sie byzuchować tyż atrakcyje wodne, a kōnkertnie jyziora, nojlepij te na połedniu Rajchu. Jednōm ze takich zocnych szteli je Chiemsee. Godo sie na nie „bajerskie morze”, chocioż podug nos jyzioro Chiemsee je zwiedowniyjsze jak morze. Dyć leży przi samych Alpach!
Na jyziorku uwidzieć idzie sztyry isle – Fraueninsel, Herreninsel, Krautinsel a Schalch. Kożdo je inkszo, na kożdej je cosik szpecjalnego. Ale postrzōd tych sztyrech nojgryfniyjszōm islōm na Chiemsee je Herreninsel. Idzie na nij połazić po parku landszaftowym a byzuchować dwa zōmki – downy klasztor dlo chopōw a nowy pałac postawiōny na wzōr Wersalu.
Zwiydzanie Chiemsee – informacyje praktyczne
Zwiydzanie Chiemsee to je naprowdy zocno idyjo. Jak mocie wiyncyj czasu, to ôstōńcie pora dni. Jak umicie sie wybrać yno na jedyn dziyń abo sztopnyć tamek na dugszo chnedka przi rajzie kajś miyndzy Mōnachium a Salzburgiym, to tyż je fest we wercie. Kuknijcie na nojwożniyjsze informacyje praktyczne, kere na zicher sie Wōm sprzidajōm przi rajzie po Bajerach.
Transzport a kōmunikacyjo
Do Chiemsee idzie rajzować na pora roztōmaitych sposobōw. Jak sōmeście kajś wele Mōnachium, to nojlepij ciś cugiym, autym abo autobusym. My sie wybrali tym piyrszym, bo bōło gibko, tōnio i szło se na miyjscu wyduldać piwko 😉 Z Mōnachium ku Chiemsee bydziecie rajzować cugiym kapka przeszło godzina, a ze farkartōm Bayern Ticket udocie yno 31€ za dwōch ludzi za rajza tam a nazod. Jak mocie auto to ciśniecie autobanōm A8 ku Cysarokōm, a jak chcecie sie wybrać autobusym, to kuknijcie na zajta FlixBusa.
Jak już bydziecie we Prien am Chiemsee, to z banhofa idźcie zaro ku zielōnej bance. Niy ma tamek tak gryfnie choby we Rudach 😉 ale rajza postrzōd strōmōw tamek to tyż je szpas. Farkarty kupicie w ôkiynku przi bance (za Bayern Ticket dostowocie zniżka) – nojlepij zebiercie ôroz i te na banka, i te na szify. Ôbiercie se sztreka, kero Wōm pasuje i cieszcie sie gryfnym dniym na snōżnym lufcie. Zaplanować byzuch nad Chiemsee pōmoże Wōm fest przidajno zajta www.chiemsee-schifffahrt.de.
Atrakcyje Chiemsee
Nojbardzij zwiedowno je spōmniano już Herreninsel i na nia se zabuchujcie nojwiyncyj czasu. Poszpacyrujcie, pocykejcie bildy, wlyźcie do zōmkōw. Jeszcze my niy trefili żodnego, fto by bōł nad Chiemsee a by pedzioł, że mu sie niy podobało. Naprowda, bydziecie dugo spōminać te jyziorko a isle.
Schloss Herrenchiemsee kozoł se postawić Ludwik II Bajerski, tyn sōm, kery umiynił sie Zōmek Neuschwanstein. Nikyj niy udało sie tego stawiynia dokōńczyć a sōm krōl pōmiyszkiwoł tamek fest krōtko. Ale i tak sie werci, bo sōm pałac a wszyjsko naôbkoło je tamek naprowd cudne. Jak bydziecie na Herreninsel, to wejrzijcie tyż na stary zōmek – Altes Schloss. Stoji kole hawyny, a kedyś bōł klasztorym. Dzisiej idzie sie śniego podziwać na gryfny bajerski landszaft.
Fraueninsel to przede wszyjskim klasztor benedyktynek Benediktinerinnen-Abtei Frauenwörth, a na isli Krautinsel… niy ma nic. Bezmaś jednako je z malućkim Schalch, a niy za wiela uwidzicie tyż we dziedzince Gstadt. Beztōż rekōmandujymy Wōm smolić farkarta “Grand Tour Chiemsee” a brać abo yno szif na Herreninsel, abo “Island Tour West”. Nojlepij zaro z bankōm.
Ajntryty a farkarty
Tukej na gibko nojlepsze ôpcyje, kere mocie nad Chiemsee. Cołko reszta znojdziecie na spōmnianej przōzij zajcie Chiemsee. Ôbgodejcie se plan pryndzyj, coby potym yno wartko kupić farkarty a niy stoć przi fynsterze choby gupieloki.
Rajza tam a nazod:
- Yno szif: Inseltour West (Herreninsel + Fraueninsel) – 9.40€ majorantni, 4.70€ bajtle
- Yno banka: 4€ kożdy
- Banka a szif: 11€ majoratni, 5.50€ bajtle za samo Herreninsel abo 11.90€ a 5.90€ za Inseltour West
Nasz byzuch nad Chiemsee – galeryjo
Tela dzisioj ôd nos. Kuknijcie na bildy, bo nad Chiemsee richitch je na co pozaglōndać. A jak niy mocie w planach rajzy po Niymcach, to kuknijcie na nasz tekst ô Pojyziyrzu Palowickim – bliżyj, a tyż cudnie. Możnej to je jako idyjo na nastympny weekynd?
Dejcie znać jako sie Wōm podobo tyn post a kukejcie dalij po gryfnych landszaftach. Pyrsk!


text:
Na přeprošenje wyšeho měsćanosty Rolanda Dantza wotewri Serbski sejm swoje prěnje posedźenje lěta 2020 w Kamjencu
18. januara 2020 schadźowaše so Serbski sejm na přeprošenje Kamjenskeho wyšeho měsćanosty w radnicy Lessingoweho města na zapadnej kromje serbskeho sydlenskeho ruma. Knjez Roland Dantz wobkrući w swojich postrownych słowach Serbski sejm a jeho dźěławosć a přilubi swoju podpěru a tež tu Kamjenskeje měsćanskeje rady. „Nadawk Němcow je, Was a žiwe serbske ludowe zastupnistwo posylnjować.“, tak Dantz, dodajo „Mjeńšinowy škit njedóstanjemy darmo, tola wón je za region spomožny a tuž tež za wjetšinowe wobydlerstwo.“ Na kóncu přeješe Serbskemu sejmej na now puću z němskeho boka kedźbnosć a fairnosć, jeli zo póńdźe wo to, skedźbnić na serbske naležnosće a je přesadźić.
Na posedźenju sejma so wšelake temy dale wuwiwachu, tak na př. nadźěłanje namjeta serbskeje wustawy kaž tež statnych zrěčenjow za nutřkowne samopostajowanje, wo kotrymž so na př. w nowym sakskim knježerstwowym koaliciskim zrěčenju rozmysluje. Wuběrk Regionalne wuwiće nadźěła strategisko-wodźenski spis a wuwije zarjadowanje k hospodarskemu wuwiću Łužicy wosebje tež přez serbskich akterow (firmy/towarstwa atd.).
Nimo toho nadźěła so wobzamknjenje, kiž podpěruje staršisku iniciatiwu w Bórkowach/Błóta k załoženju serbskich A-rjadownjow a dopomina krajne knježerstwo na to, zo so tu prawdźepodobnosć wole stata při přesadźenju přeco zaso zwuraznjeneho zaměra administratiwneje rewitalizacije cyle konkretnje na hrački staja.
Tohorunja so koncepcionelnje spřihotowachu a planowachu zjawne podije „1 lěto Serbski sejm“ w Njebjelčicach, w Delnjej Łužicy a w Drježdźanach.


text:
PIETRULA NA CHROBOKA
We Wilijo Czyż przedeptowoł z nogi na noga, bo jeszcze nie zaloł chroboka. Na ôknie mioł za zaciōngaczkōm flaszka z gorzołkōm, ale cōż z tego, kie pobożno baba krynciła sie po kuchni ôd samego rana i miała chłopa z jego zachciywajkami kańś. Wiedzioł, że pod wiela baba nie wylezie na chwilka do siyni, chroboka nie zaleje. Istnioł taki przesōnd, że jak we Wilijo nie przepłōko sie hyrtōnia, tak też bydzie bez calutki przyszły rok, a Czyż by tego nie wytrzimoł. Wkurzało go klupkani drzewianych pantofli na nogach baby po cegłach kole blachy. Siodł se na chwila na ławie, ale ôkno było z inszej strōny.
– Karlik, a nałuskoł żeś fazoli, bo jakosi jich nigdzi nie widza? Miały być bez noc namoczōne!
– Jo to mioł robić? Nie styknie, że masztalnia mōm pod sobōm. Kôń fazoli nie potrzebuje, styknie mu ôwies.
– Mōgbyś jednak prziniyść ôciypka fazoli i kole blachy nałuskać na wieczerzo. Zrōb to hōnym, możnek sie jeszcze namoczōm.
– Wiysz, tak mie cosik strzikło w krziżu. Zōndź se sama po ta ôciypka, a jo tych fazoli nałuskōm – padoł w nadziei, że do sie nabrać i wylezie ku stodole, by symnōć z gwoździa spod ôkapu ôciypka.
Ale Czyżula nie dała sie nabrać. Wiedziała, po co Karlik sie ôbsrowo i choć sama też ôd czasu do czasu hyrtōń se przepłōkała, ale ni ś nim. Wolała to zrobić ze sōmsiadkōm, jak Czyża nie było w dōma. Siadły se wtedy na kōńcu pola przi pasku czeskij zadrōcianej granicy, za kierōm pluskała woda w krzipopie. A zimōm, troszka z tym było gorszy, ale też znodły sposōb. Ôd czasu do czasu brały we stodole cepy, z jednej sztwierci na gumno wykłodały snopki rży i młōciły aż furczało. Aby robota lepszy szła, pociōngały se z flaszki „kropek” (ejtru). Pō nim taki robiły sie wesołe, aż robota wrała jim w rynkach. Jak ludzie słyszeli cupkani cepōw, to już wiedzieli, kiery tam rzōndzi, a im cupkani było gibsze, tym baby miały wiyncy w czubach. Ale we wilijo nie młōciły.
Dziołcha ôd sōmsiada przileciała ze żbōnkiym po mlyko do makōwek, bo za dużo nakroli żymeł i sōm za suche. Piyknie jōm napytała, by ji zaszła po te fazole, sjyna jedna ôciypka i prziniōsła do kuchnie, kie już je ôbleczōno.
Czyża już skryncało ze złości. Myśloł se, że jak pōjdzie do siyni naloć mlyka do żbōnka, wykorzysto momynt, ale dyć Czyżula miała mlyko kole blachy, bo zapōmniała go wyniyść do zimnej kumory, a sama już makōwki miała gotowe. Do mlyka nalotego dziołsze do żbōnka sypła szczypta soli, kiero miała chrōnić krowy przed czarami. Robiła to, bo tak naûczyła jōm mamulka. Jak dziołcha prziniōsła wiecheć fazoli, mioł już tego dość. Już mioł zaryzykować i wyciōngnōć flaszka, ale boł sie dostać pantoflym, bo pierzina cały prziszły rok miołby zapewniōne hiby. Wnuki kanś porozchodziły sie po placu, ôdmiatali z chodnikōw śniyg na świynta, ale bardzi to prali sie kulkami ze śniegu. Kierysi kuloł śniyg na bałwana.
Sōmsiadka powiynszowała jim na te świynta i poszła. Naroz na polu zrobiła sie Sodōma i Gomora. Śniega było pełno na dachach i jak kieryś kulkōm ciepnōł na dach chałpy, ôgrōmno lawina zesypała sie z hōkiym na plac i przysypała pod ôkapym sōmsiadowo dziołcha. Czyżula wyskoczyła z izby na złōmani karku, a Czyż hōpnōł z ławy i łapnōł zza gardiny flaszka. Ani sie nie podziwoł, jyno gul gul gul i wloł do hyrtōnia wiela poradziōł.
A potym jak zacznōł forskać, pluć, rzigać. Zaśmierdziało wszyńdzi pietrulōm, bo kierysi przestawiōł flaszki i zamiast gorzołki gulnōł se pietrule. Nigdy we świynta tela sie nie naklōn jak w te. Nie dość, że narobiōł smrodu w chałpie, to jeszcze poforskoł pietrulōm ôciypka fazoli.
Czyżula sie na dobre wkurziła.
– Wiysz stary, zamiast fazoli, nawarza ci żuru, ale ni z głōw ryb, jyno z krupice. Kiery to widzioł, by nie szło chocioż jedyn dziyń wytrzimać bez gorzoły. Ale jo to wiedziała, że sie tak stanie, boch sama flaszki przestawiła. Tōż bez caluśki rok bydziesz se mōgł pietrulōm zalywać chroboka. Mōm nadzieja, żeś dzisio go dobrze zaloł.
– A ty bydziesz cały rok wcinać fazole z pietrulōm.
– Czyżuli to nie groziło, bo jeszcze moc snopkōw we sztwiercinie do młōcynio ôstało a kropek z Czech kierysi przeszmugluje.


text:
Abo co mo Eliade do Klimōntu.
Niydowno na Bojkoblogu, prziznoł żech sie Wōm, że niy dowo mi pokoju to, że durch sie wracōm nazot - do tego co bōło za bajtla; co za synka, co na studiach...
Praktyka wiecznego powrotu, pra? Ino czymu u mie jes to takie silne? Tukej tyż ta mojo ślōnskoś wyłazi? Może być...
Skuli tego poczytoł żech sie łostatnio Eliadego. Bo downo tymu napisoł kniga "Mit wiecznego powrotu", w kieryj zestawio czowieka spōłczesnego i tradycyjnego. I powjym Wōm, że jo, a i niykiere inksze Ślōnzoki kierych znōm, naprowdy trocha tego spōlnego z downymi, archaicznymi ludziami mōmy.
Na przikłod dystans, niychyńć - do tego co kōnkretne, historyczne. A jak już cosik ze historie "bierymy", pamjyntōmy, to tak, choby to bōł mit.
Na przikłod dzisioj mityczne dō nos sōm dwa tory Gerarda Cieślika, co to je Rusōm na Stadiōnie Ślōnskim szczelił. Bo to niy były jakysi einfachowe bramy. Bo miały dō nos "głymbszy syns", jakby to Mircea Eliade pedzioł.
Abo inksze zdarzynie z czasów kōmuny - tragedia na Wujku - bo "łodsłōniła tragiczne przeznaczenie".
Wyłazi tukej tak zwano teologio archetypu. Eliade godoł, że chrystianizacji niy do kōńca udało sie jōm huśtnōńć, wyrugować z "yłropejskich warstw ludowych", beztōż do dzisioj z postaci historycznych lubjymy robić wzorcowych bohatyrów, a z wydarzyń historycznych - kategorie mityczne.
No ja. Z dwóch ślōnskich, przedwojynnych gizdów (Eliasza i Pistulki) tyż ludzie robiōły nowych Robin Hoodów, a zaś dzisioj, na Ślōnsku Cieszyńskim, dalij mōmy na przikłod kult cysorza Franza Josefa (w muzeum w Cieszynie idzie sie nawet kupić jego zdjyńca i plakaty, kiere potym, w dōma, choby w jakij hospodzie u Szwejka, możecie sie powiesić na ściana).
Alo jo nojbardzij lubia chyba tako tradycyjno duchowoś, kiero wyłazi w mitologii rodzinnyj. Wjycie, choby u Indianerów, jak niyboszczyk naroz przemjynio sie w przodka. Jak zaczynōmy robić, to samo co łojce, dziadki, ujki. Kibicujymy tym samym manszaftōm, paczymy te same filmy, co łōni, maszkycymy te same bōmbōny, kołocze, a czos i świot na chwila stowajōm w mjyscu.
Mogymy sie z tego śmioć, ale niy jes przipadkiym tak, że takie śwjyckie rytuały przenoszōm nos w naszo prywatno "mityczno epoka poczōntku"? W kraina przodków? Raj dziyciństwa?
W "Micie wiecznego powrotu" wyczytoł żech, że takie wrocanie sie nazot, to tyż nic inkszego, jak łodnowiane samego siebie! No, ciekawy żech jes co by na to pedziały psychologi. Musza sie jednyj znajōmyj podpytać.
A póki co, wybjyróm sie do Lyńdzin. Na Klimōnt. Tam kaj niybo styko sie ze ziymiōm. Yliade pisoł, że kożdo śwjynto góra to „punkt w kierym zaczyło sie stworzynie”. Dō nos, Pszczynioków (ludzi ze Ziymi Pszczyńskij), to bydzie Klimōnt. Bo to tam Cyryl i Metody mieli zrobić porzōndek z pogōnami, dymōnami i inkszymi Perunami, a nos łochrzcić. Stworzyć na nowo. Zmjynić naszo tożsamoś, naszo natura, a i naszo ślónsko kultura, kiero łod tamtyj chwili ("mitycznyj epoki poczōntku") zaczyła sie inspirować Bibljōm. I tak to trwo do dzisioj.
*
Felieton z cyklu Okiem regionalisty
aktualna ocena | |
głosujących | | Ocena | bardzo słabe | słabe | średnie | dobre | super |
Dzielili scenę z największymi. Teraz czas, by podzielili się autorskim materiałem.
Na rzecz opolskiej katedry zagrały Frele i Golec uOrkiestra.
Jeden z najważniejszych festiwali muzyki klasycznej w Europie. Sprawdź kiedy odbędzie się u nas.
"Fenomenem donkiszoterii jest akcentowanie obecności szaleństwa w marzeniach".
Uniwersalny język pantomimy posłużył nastolatkom z Ukrainy pokazać w symboliczny sposób to, co ich boli.


text:
Składnostnje 100. róčnicy załoženja transportneje firmy přez Hórčana Jakuba Šustera, kotraž je mjeztym w štwórtej generaciji swój nadawkowy profil rozšěriła a změniła, móžeše minjenu sobotu mějićel firmy UBN Njeswačidło ze sydłom w Ralbicach Rafael Vcelich w swjedźenskim stanje wjace hač 150 hosći witać.
Ralbicy (aha/SN). Nimo něhdyšich a nětčišich sobudźěłaćerjow, přiwuznych a přećelow běchu na jubilejny swjedźeń tež firmownicy dróhotwarstwa, wotstronjenja zemskich a twarskich wotpadkow, keramikoweje industrije a twarstwa z připóznatymi a chwalobnymi wuprajenjemi přišli. Rafael Vcelich předstaji přihotowanu fotowu dokumentaciju a někotre originalne jězdźidła a dopomni na njelochke spočatki transportneje firmy, kotraž je swójbnu tradiciju hač do dźensnišeho zachowała.


text:
Ivan Ribar
Dr. Ivan Ribar (* 21. januara 1881 we Vukmaniću w dźensnišej Chorwatskej; † 11. junija 1968 w Zagrebju) bě juhosłowjanski politikar a prěni prezident socialistiskeje Juhosłowjanskeje.
Ivan Ribar narodźi so w tehdy k Rakusko-Wuherskej słušacej Chorwatskej. Wot 1920 do 1922 bě z předsydu Skupštiny, sejma Kralestwa Słowjencow, Chorwatow a Serbow. Wot 1937 bě z nawodu Demokratiskeje strony. Za čas Druheje swětoweje wójny wojowaše hromadźe z komunistiskimi partizanami Josipa Broza přećiwo němskim, italskim a kraloswěrnym serbiskim wójskam. Po dobyću přećiwo fašizmej bě mjez 1945 a 1953 z prěnim prezidentom socialistiskeje Juhosłowjanskeje.


text:
Rozmołwa z Ukrainjanku Yuliyu Komarynets z Lipska
Yuliya Komarynets pochadźa z Ukrainy a je w starobje sydom lět do Němskeje přišła. Po złoženju matury na Choćebuskej šuli „Theodor Fontane“ w lěće 2015 poda so wona na studij slawistiki do Lipska. Tu wěnuje so mjeztym 27 lětna runje swojemu masterskemu dźěłu – za nje bě mjez druhim tež w Kijewskich bibliotekach slědźiła. Připódla dźěła Yuliya Komarynets w duchownowědomostnym centrumje wuchodneje Europy (GWZO) a skutkuje jako přełožowarka za ukrainšćinu a rušćinu. Jan Bogusz je so z młodej wědomostnicu rozmołwjał.
Z kotreho dźěla Ukrainy pochadźeš dokładnje a kak so twojim swójbnym a přećelam na městnje wjedźe?


text:
Přeprošenje: Informaciski a temowy wječor w Hornej Łužicy k wólbje do Serbskeho sejma w Chrósćicach
Wutrobnje přeprošujemy Was na informaciski a temowy wječor k wólbje do Serbskeho sejma póndźelu, dnja 10.09. we 19.00 hodź. do Krawčikec hosćenca w Chrósćicach.
Iniciatiwa za demokratiske ludowe zastupnistwo a Rada starostow budźetej Wam ideju a perspektiwy sejma, kaž tež wobstejnosće wólbow, předstajić. Přizamknje so wobšěrna diskusija k prašenjam kulturneje a kubłanskeje awtonomije Serbow.
Postajiće a wuwiwajće tež Wy naš serbski přichod aktiwnje sobu! Prěni parlament serbskeje ludnosće je jónkrótna šansa za Łužicu, swójske naležnosće z mocu samopostajowanja zwoprawdźić – mnoho ludow Europy dawno hižo dołhodobny wužitk z awtonomije čerpaja!


text:
We sobotnie popołednie Ruch grôł szpil ze Ślęzą Wrocław na wyjyździe. Ze wzglyndu na kontuzja, musieli sie radzić bez kapitana – Tomasza Foszmańczyka.
Prziwykli my juz do tego, że rywale ciepiom sie na nôs łod piyrwszyj minuty, a potyn trocha słabnom. Gospodorze tyż zacli łod ataku, już we 40 sekundzie zrobiyli groźno łokazjo, ale Tomasz Nowak sparowoł szczał Guliherme na ek. We piyrwszych poru minutach jesce roz musiôł interwyniować nôsz torman.
Potyn wiyncyj grali Niebiescy! We 7 minucie uderzôł Paszek, ale za słabo, chwila potyn Idzik ze kepy we rynce tormana. 26 minuta zaś szczał, tym razzym Winciersz za tor, minuta potyn zaś ze kepy we rynce Zabielskiego szczelôł Idzik.
We 39 minucie zaatakowali gospodorze, we efekcie udało sie przelobować Nowaka, ale ze linii wybijôł bala Piotr Kwaśniewski. Do pauzy to kolejne łokazje Idzika – 43 minuta za słabo, a we 45 minucie trefiōł we supek.
Piyrwsze 5 minut drugij polowy zaś pod dyktando Ślęzy. Trocha pociśli, ale bez zagrożynio noszego tora. Potyn zacon ciś Ruch i we 55 minucie po „ping-pongu” miyndzy Idzikiem, a Janoszką bala ło pora centymetrów minyła supek tora Zabielskiego.
Gospodorze zacli sie tracić, robić proste błyndy, ale trza to prziznać, że tympo gry bōło co nojmynij słabe. Wiyncyj truchtanio niż lotanio bez co niy bōło efektu zaskoczynio.
We 65 minucie gospodorze wyszli na prowadzynie. Po cyntrze we elwer bala łodbijoł Mokrzycki, ale niy ruszôł do nij i przipadkowo wybijoł ja Paszek. Bala sleciała pod nogi Muszyńskiego kiery szczelōł ze dystansu, po ziymi kole supka. Precyzyjny szczał wleciōł miyndzy rynkom Nowaka a supkiem. Eins do Ślęzy!
Ślęza miała wynik i łoddała nom pole, ale ze nôszych ataków niy bōło szczałów. We 75 minucie ze kepy szczelōł Mokrzycki, ale za tor, a chwila potyn próbowôł Ecik, ale bōł zablokowany. We 80 minucie piynkno bala Mokrego do Winciersza, tyn uderzôł, ale łobok supka.
Łostatnie 10 minut to wiynkszô aktywność Ruchu we atakach, bez co sie łodkrywali ze zadku. Na nosze szczyńście, rywale niy wykorzistali już nic, ale tyż my ze przodka świeciyli niyskutecznościom.
Cosik sie zaciynło i tryner Bereta musi szibko zweryfikować ło co biego, bo straty kolyjnych punktów fest nom zrobiōm pod górka.
Nôsz plus szpilu: ciynżko we takim szpilu szukać plusa, ale nôszym zdaniem nôjlepij zagrôł Mariusz Idzik. Miôł nojwiyncyj łokazji, a, że bala mu dzisiôj niy siedziała to tyż nic niy szczelōł. Mimo wszistko Mariusz zagrôł dzisiôj fajnie, brakło ino cylności.
Ślęza Wrocław – Ruch Chorzów 1-0 (0-0)
Skład Ślęzy: Zabielski – Stempin, Muszyński, Tomaszewski, Samiec, Kotyla, Olejniczak, Pisarczuk, Traczyk, Guilherme Cordeiro, Stępień.
Skład Ruchu: Tomasz Nowak – Kwaśniewski, Kawula, Kulejewski, Kowalski – Paszek, Sikora, Mokrzycki, Janoszka, Winciersz – Idzik.
Tory: Muszyński 65 min.
własne


text:
Třělcowska towaršnosć z lěpšimi móžnosćemi treninga a nowym domom
Kamjenc (UM/SN). Na připrawje Kamjenskeje třělcowskeje towaršnosće chcychu dźensa w přitomnosći sakskeho nutřkowneho ministra Rolanda Wöllera (CDU) reaktiwěrowanu stometrowsku čaru přepodać. Koronoweje krizy dla je termin pak wupadnył. Wo „poswjećenju“ prezident towarstwa Dieter Raack ani rěčeć nochce. Tuchwilu njeje čas za wulke swjedźenje. Koło wobdźělnikow by tak a tak mjeńše było, hač móhło wone to pod hinašimi wuměnjenjemi być. „Poswjećenje nachwatamy, hdyž 30lětne wobstaće towarstwa swjećimy“, praji prezident Dieter Raack. Tež tale za 2020 planowana ceremonija je so z woporom korony stała.


text:
20 marca Ruch Chorzów zagro na wyjyździe ze Wartą Gorzów Wielkopolski, a szpil łodbyndzie sie we ramach 22 raji szpilów III grupy, III Ligi.
Warta Gorzów Wlkp. zacła runda łod sfalonygo szpilu, u sia ze Górnikiem II Zabrze (0-1 przyp. red.) ale juz we 21 raji szpilów pywnie wygrali 3-0 ze Polonią Stal Świdnica na wyjyździe. We barwach gospodorzy gro wypożycony ze Ruchu Kamil Lech, ale zapisy we umowie mo takie, że we szpilu ze Ruchem niy zagro.
Niebiescy zacli runda łod dwóch szpilów domowych, łoba wygrali (3-0 ze Polonią Stal Świdnica i 4-0 ze Foto Higieną Gać przyp. red.) i we łobu szpilach tory szczylôł nowy nabytek Ruchu – Michał Biskup, kiery robi fest dobre wrażynie.
Piyrwszy szpil wyjazdowy bydzie ciynżki, a ło tym jak fest gôdoł we łostatnij „Niebieskiej eRce” kapitan Ruchu – Tomasz Foszmańczyk (idzie łodsłuchać tukej => Niebieska eRka 16.03.21).
Po zawieszyniu za kartki do składu wraco Kacper Będzieszak, a zagrożony jest ino Marcin Kowalski, kiery mo juz 3 żółte kartki.
Stadion OSiR w Gorzowie Wielkopolskim: ul. Olimpijska 29, Gorzów Wielkopolski:
Sędzia Główny – Mateusz Maj (Trzebnica, Dolnośląski ZPN),
Asystenci: Marcin Tomalski (Wrocław), Jakub Szkutnik (Wrocław, Obaj Dolnośląski ZPN)
Przewidywany skład Ruchu:
Bielecki – Kulejewski, Kawula, Kasolik – Mokrzycki, Wyroba, Kwaśniewski, Kowalski, Foszmańczyk – Janoszka, Biskup
Plan szpilów 22 raji:
Foto – Higiena Gać – ROW 1964 Rybnik
Ślęza Wrocław – LKS Goczałkowice Zdrój (14:00)
Lechia Zielona Góra – Gwarek Tarnowskie Góry
Polonia Bytom – Miedź II Legnica (15:00)
Zagłębie II Lubin – Pniówek Pawłowice
Warta Gorzów Wielkopolski – Ruch Chorzów (14:00)
Piast Żmigród – Górnik II Zabrze
MKS Kluczbork – Polonia – Stal Świdnica
Polonia Nysa – Stal Brzeg
pauza – Rekord Bielsko Biała
Ze godzinami zaznacone sôm szpile kiere nôjbarzij interesujom kybiców Ruchu, cyli szpile Ślęzy Wrocław i Polonii Bytom. Łobie drużiny walczom ze Ruchem ło piyrwszy plac we lidze. Polonia mo 8 punktów straty, a Ślęza 9.
Wszistkie szpile łodbyndom sie 20 marca.
Szpil Ruchu bydzie szło łoglōndać we systemie PPV tukej => Warta – Ruch TV koszt to 12 zł i Ruch bydzie miôł ze tego wpływy.
Przipominŏmy tyż ło nŏszyj zabawie. Typer Na Niebiesko pod patronatym Baru „Kinga” znŏjdziecie tukej => Typuj i wygrywej
własne


text:
Na dźěćacej a młodźinskej farmje nowu wučbnu kuchnju přepodali
Wojerecy (SiR/SN). Derje wonjało je minjenu póndźelu w nowej wučbnej kuchni na Wojerowskej dźěćacej a młodźinskej farmje, kotraž je w nošerstwje Křesćansko-socialneho kubłanskeho skutka (CSB). Hromadźe ze sobudźěłaćerkomaj Elžbjetu Hojerjowej a Lisu Meister su tři šulerki někotre słódne a předewšěm strowe zakuski přihotowali. Tež sakski minister za regionalne wuwiće Thomas Schmidt (CDU) sej přeškoda njebě a je sobu pomhał, po tym zo bě nowu kuchnju jeje zaměrej oficialnje přepodał. We wulkej swětłej a modernje wuhotowanej rumnosći maja nětko štyri warjenske kupy z najlěpšimi wuměnjenjemi.
Loni 20. awgusta běchu na farmje nowu kuchnju kaž tež běrowowe a sanitarne rumnosće twarić započeli. Projekt je dźěl kooperaciskeho programa Interreg Pólska–Sakska. Z jeho pomocu maja so wuwićowe zadźěwki w pomjeznej kónčinje mjez Pólskej a Sakskej přewinyć a zhromadne dźěło pohłubšić. Kuchnja sama je něhdźe 200 000 eurow płaćiła. Europska unija cyłkowny projekt z něhdźe 780 000 eurami spěchuje.


text:
Beschreibung
Rěčny centrum WITAJ wuda nětko zhromadnje z LND přiručku “Kak to jenož praju?” z pjera Lubiny Hajduk-Veljkovićoweje. Je to prěnja jednorěčna hornjoserbska přiručka, w kotrejž nadeńdźe wužiwar za něhdźe 2.100 hesła wotpowědniki, z kotrymiž móže pytane słowo narunać. Njeje to ryzy synonymowy słownik, skerje słownik synonymow a po wobsahu podobnych słowow, kotrež hesłowemu słowu wotpowěduja. Dokelž so hustodosć jich woznam porno hesłowemu słowu změni, maja přikładowe sady prawe nałožowanje znazornić. Rěčne wobroty a přisłowa přiručku přidatnje wobohaćeja.
“Kak to jenož praju?” njeje wědomostna přiručka a nima narok, być dospołna. Ma być wužiwarjej pomoc so hodźace słowo abo wobrot namakać a z tym swój słowoskład rozšěrić. Byrnjež hłownje na šulerjow wot 5. do 12. lětnika wusměrjena była, sej zawěsće tež dalši zajimcy to jedne abo druhe słowo wotkryja, kotrež jim snano w prěnim wokomiku njeby do mysli přišło.


text:
Chcedźa ćěkancow přistajić
Podstupim/Choćebuz (dpa/SN/ch). Braniborske rjemjeslniske zawody chcedźa ćěkancow za wukubłanje abo krute dźěło zdobyć. „Mamy hišće 400 swobodnych wukubłanskich městnow we wobwodźe, nimo toho so zawody wšědnje naprašuja, zo fachowcow pytaja a bychu rady ćěkancow přistajili.“ Tole rozłoži wčera Eva Gatzky, nawodnica wotrjada za powołanske kubłanje rjemjeslniskeje komory Podstupim. Zakładne wuměnjenje je, zo ludźo najprjedy raz němčinu nawuknu. Nimo rěčneho kursa smědźa woni tež praktikum w rjemjeslniskich zawodach wukonjeć. Tajki witanski kurs poskića Choćebuska rjemjeslniska komora. Wot spočatka tydźenja so tam 17 ćěkancow w starobje 20 do 30 lět na štyritydźenskim kursu němčiny wobdźěla a tež w zawodach přebywa.
Kriminalita drje woteběra


text:
»Jedne z najwoblubowanišich zawjeselenjow Serbow je rejowanje ... woni su tutomu tak jara poddani, zo wuwjedu je při kóždeježkuli přiležnosći.« Tak pisa lěta 1782 serbski wučenc Jan Hórčanski. Mało tehdy runja wjetšinje pozdźišo woblubowanych serbskich ludowych rejow je so w našim ludźe wobchowało. Tohodla stajich sej nadawk, tute, dalokož móžno, tak dokumentować a spřistupnić, zo hodźa so zaso wožiwić a znowa do našeje kultury zakótwić. Mjeztym nasta film, kotryž ma tutomu zaměrej słužić.
Prěni nastork k projektej saha do lěta 1989, jako so mje Jan Domaška před poslednim Festiwalom serbskeje kultury wopraša, hač njemóhł za Komorowsku rejowansku skupinu, kotraž tehdy zhromadnje ze Sprjewjanami program přihotowaše, ludowu hudźbu wobdźěłać. K tomu da mi kasety z originalnymi nahrawanjemi serbskich spěwow a rejow. Ani wosnje njeběch so tehdy nadźał, zo tajke něšto eksistuje. Z toho časa počach so intensiwnišo ze serbskej ludowej hudźbu zaběrać. Pozdźišo, jako dźěłachmoj hromadźe z Janom w dramaturgiji Serbskeho ludoweho ansambla, so časćišo wo problemach pěstowanja serbskich ludowych rejow rozmołwjachmoj. Wón pokaza wosebje na brachi, kotrež so w SLA a rejowanskich skupinach nastupajo awtentiskosć rejow jewjachu. Mje zaso zajimowaštej bóle awtentiska rejowanska hudźba a sound.
Nalětni koncert Serbskeho ludoweho ansambla ze sinfoniskej hudźbu na žurli swójskeho domu w Budyšinje njedźelu, 10. měrca, zbudźi překwapjacy zajim. Často citowany předsudk, zo Serbja skerje wokalnu a ludowu hudźbu preferuja, so zaso jónu absolutnje njewopodstatni. Žurla bě ze staršimi a młódšimi připosłucharjemi, Serbami kaž Němcami a dalšimi hosćimi, derje wobsadźena.
W Berlinje bydlaca koncertna pianistka Heidemarie Wiesnerec so při swojich mjezynarodnych wustupach doraznje k serbskim korjenjam wuznawa a hudźbu Serbow nic jenož we Łužicy, ale tež zwonka njeje wobstajnje předstaja. Wona sama bě zawěsće magnet koncerta pod titulom »Stysk a wysk«. Hačrunjež njebě hižo na dwaceći lět z orchestrom SLA wustupiła, je tu dosć znata přez swój kóždolětny rjad nowolětnych koncertow, hdźež sama a z dalšimi wukonliwymi interpretami hudźbu serbskich komponistow zašłosće a přitomnosće prezentuje a tak mnohich hudźbnikow, tež z wukraja, z hudźbu Serbow zeznajomja. W jeje koncertnym rjedźe předstaja so na jednym boku šěroka paleta nowych twórbow, kotrež Załožba za serbski lud spěchuje, a na druhim boku prezentuja so tež pozabyte twórby. Zdobom interpretuje so tež serbska hudźbna klasika wot mnohich hudźbnikow, kotřiž steja samo na swětowym niwowje.
Hladajo na koncertowe programy dźensa zrědka wćipnosć začuwamy. Duchowna hudźba 13. apryla w Budyskej tachantskej cyrkwi we wobłuku pastoralno-wuměłskeho projekta »Swětło pozbudźa« wosadow swjateho Pětra słuša do kategorije wurjadneho. Jana Pawoła Nagelowa zrědka zanjesena Sinfonia V »Tři modlitwy«, skomponowana srjedź 1990tych lět, stwori cuze, hewak njesłyšane zynki a zwuki. Zo by tutón efekt docpěł, wužiwaše Nagel rezonancu drjewa. Njewuwi jeničce drjewjaki (z kamuškami pjelnjene drjewa) abo banjaki (ze zornom pjelnjene banje), přefungowa tež drjewjanu dóńcu, zo móžeše so na njej bić. Wuslědk je starodawny a přirodny zwuk.
Duchownu hudźbu zahaji hymna na serbsku domiznu »Ow serbska zemja« Bjarnata Krawca. Z wołtarnišća spěwaše chór Serbskeho gymnazija pod nawodom Friedemanna Böhme. Stajnje zaso překwapja chór publikum ze zapalom a wjesołym wašnjom. Intonacija bě wurjadna, Böhme wudźěła kóždy zynk akribisce a spěwarki a spěwarjo to wuběrnje přesadźichu. Po přewšo poradźenym zazběhu poda so chór na emporu, we wołtarnišću zwostachu instrumenty.
Nětko zaklinčachu prěnjej dźělej Nageloweje Sinfonije V. »Modlitwa I, Božo, pomhaj nam« je antifona za pišćele a bijadła. Započinajo z dyrom gonga we wołtarnišću přeńdźe k solistam při bubonach na emporje. Slědowachu zwony we wołtarnišću a pišćele. Najebać zdalenosćow we wulkej cyrkwi wšitcy wuběrnje zhromadnje hudźachu. Tak nastachu, natwarjejo na pochodowe rytmy, fascinowace zwukowe płoniny. W zwonach namakachu wot Böhme spěwajo zahrate pišćelowe melodije swój wothłós. Je zajimawe, kak derje »nowy« instrumentarij mjez sobu harmonowaše a kak mnohostronsce so dóńca wužiwaše. Wotwisnje wot toho, z čim a kak na nju biješ, klinči dóńca raz błuka, raz swětła, přeco z drjewjanym, ćopłym zwukom. Bubnowar Nils Kochskämper (stipendiat bubonow Giuseppe-Sinopoli-akademije Statneje kapały Drježdźany) a Cornelius Altmann (prěni bubnowar a zastupowacy solo-bubnowar Lipšćanskeho sinfoniskeho orchestra) hraještaj jara žiwje a z lubosću k detailej.
Kocorowe kompozicije charakterizuja hač do dźensnišeho serbsku hudźbnu kulturu. Jeho zwjazanje zrozumliweje harmoniki a na ludowy spěw nawjazowaceje melodije, kotrež ma so po duktusu serbskeje rěče, je přikładne. Ćežišćo jeho kompozitoriskeho tworjenja bě falowaceho profesionelneho orchestra dla komorna a wokalna hudźba. Wulka chórowa sinfonika a jeho opera hač do dźensnišeho jenož jako klawěrnej wersiji předležitej. Tež za oratorij »Israelowa zrudoba a tróšt« bě Kocor jenož mało dźělow za předstajenje 1862 w Drježdźanskej Cyrkwi našeje knjenje instrumentował. Tehdy zaklinčachu wone we wobłuku jeho beneficneho koncerta pod patronatstwom kralowny Amalije Awgusty. Wuchadźejo z krasneje altoweje arije »Kak je to město puste«, tekst, kiž ma přez Mauersbergerowe zhudźbnjenje w Drježdźanach, wosebje při Křižnej cyrkwi, wosebity zynk, bě Kocor wulki duchowny oratorij koncipował. Teksty ze wšelakich starozakonskich knihow a psalmow je sam zestajił. Kocorowa hudźba interpretuje teksty oratorija jara wobraznje. Skóržba bibliskich awtorow nad potłóčowanjom luda Israel so w tekstowej zestawje do poćaha k »bjezbóžnosći« luda, jeho wotwobroćenju wot Boha staja. Wjesołe, nadźijepołne wokomiki nabywa oratorij stajnje potom, hdyž dopomina so lud na lubosć Božu, hdyž sej Bože přiwobroćenje wuwědomi. Lochce móžemy w Kocorowym zhladowanju na Israel paralele k jeho serbskemu ludej namakać. Tež w »Israelowej zrudobje a tróšće« Kocor serbsku rěčnu melodiju přewozmje, tak zo da so oratorij derje spěwać a je derje zrozumliwy. Při tym pušći wón jednory ludospěwny zynk, dowoli wulke dramatiske wubuchi, pokazuje zmužitosć w harmonice a rytmice, staja na hudźbnikow a spěwarjow wulke naroki.
Hdyž smy lětsa znowa předstajenje Kocoroweho oratorija »Israelowa zrudoba a tróšt« dožiwili, so někotryžkuli připosłuchar abo interpret tež praša: Što je komponista pohnuło, w lěće 1861 duchowny oratorij stworić? Biografojo Korle Awgusta Kocora njeskića na to mje spokojaceje wotmołwy. Zwostawa jenož z kontekstow přičiny a nastorki wotwodźeć, tukać a dale pytać. Znate je, zo je chór Lumir dźěle z oratorija prěni króć předstajił 22. apryla 1862, na beneficnym koncerće pestalozzijoweho zjednoćenstwa w Drježdźanskej Cyrkwi našeje knjenje a zo chcyše Kocor specielnje na hłós altistki, něhdyšeje dwórskeje spěwarki Marje Schusteroweje, solowu partiju stworić.
Z jednym ze spěchowarjow koncertneho rjadu, z loni w Budyšinje zemrětym serbskim komponistom Detlefom Kobjelu, so dźěl ze serbskimi kompozicijemi wotewri. Kobjela zawostaji mnohostronske dźěło, mjez druhim twóbu »Nenia«, kotruž wěnowaše dwustotym posmjertninam Mozarta a kotraž předstaji so tu we wobdźěłanju za braču a klawěr. Swjatočne, pomałe smjertne hrona w brači – jara rjenje hrate wot Waltraut Elvers – so w swojej tragice dale bóle stopnjowachu, doniž klawěr z choralom njezasadźi, kotryž brača cunjo komentowaše. Měrne wuklinčenje wobeju wubudźi zaćišć tróšta a měra.
Prěni wobraz pokazuje młodu Hanku, kotraž z ćahom přijědźe, dokelž bě ze swojim awtom do štoma zajěła. Publikum zeznaje zamylenu wowku, jeje hladarja a někotrych susod(k)ow w holanskej wsy na kromje wuhloweje jamy. Srjedźišćo předstajenja je skromny stary dom Symakec swójby ze stwu a kuchnju, hdźež hižo přez třěchu kapa; wjerćite jewišćo dowola najwšelakoriše městna za napjatu hru w chěži a před njej. Z pomocu starych listow wunurjeja so poněčim podawki ze zašłosće, podawki, kotrež spožčeja dźensnišemu, modernemu žiwjenju tragiske rysy, korjenje. (Tež tole je překwapjenje w našim mjeńšinowym dźiwadle, kiž je přewažnje wot komedijow žiwe.) Mjez Hanku a sprawnym hladarjom Janom nastawa z časom dowěrliwy poměr, haj poćah. Na kóncu pak přińdźe na swětło (a tute »swětło« na jewišću je krejčerwjene), zo běchu prjedownicy młodeju hłowneju figurow přez wšelake biografiske zapletki poćeženi. Runje swójbne konflikty staršich přiwuznych su zdźěla njewuprajne, a to hač k wumocowanju na kuchinskim blidźe (w serbskej hrě!). Přihladowar rozumi přičiny starych zwadow krok po kroku, při čimž wotměnjeja so přitomnostne sceny wokoło wowki prawidłownje kontrapunktisce z wróćozhladowanjom na młodosć staruški a jeje zemrěteje dźowki Jěwy. Prjedy hač Hanka zaso do Berlina ćeknje – a to bjez sympatiskeho hladarja –, zapali wona hišće drjewjany skelet swójbneho dwora, zo njeby so z woporom bagrow stał. Wowka Marja bě so, hižo w chorobnym stole a do rozžohnowanja wot doma, k swojej winje dźowce napřećo emfatisce přiznała: »To je mi tak žel!«. Nadźija wotpočuje tuž na milenijowej generaciji wnučkow ...
Kak woraš polo, kiž su druzy hižo prěki a podłu přeworali? Wo Milčanach a Łužičanach mějachmy hižo w susodnych němskich muzejach wjacore zajimawe archeologiske wustajeńcy. Měł so Serbski muzej w Budyšinje tohorunja tajkej temje wěnować, hačrunjež archeologu nima? Je wid Serbow na swójske stawizny trochu hinaši hač tón z němskeje strony? Kak docpěješ dźěći a młodźinu?
Ideja, so zmužić na zhromadny kooperaciski projekt z Dešnjanskim muzejom a jeho spěchowanskim towarstwom, při wšěch wobmyslenjach zrawješe. W Dešnje bě w lěće 2013 nastała słowjanska wjes z aktualnym knowhowom wo starosłowjanskim času. Pedagoga Pětš Kornelius Kuš, jeho mać, tekstilna specialistka Petra Kušowa, a dalšej čłonaj dźěłoweje skupiny »Stary lud« wuměłča a wuhotowarka Maxie Heiner a fachowc za drjewo Kai Jensen podpěrowachu Serbski muzej při jeho wustajenskim projekće wot 4. nowembra 2018 do 3. měrca 2019. 1000lětny jubilej Budyskeho měra spočatk lěta 2018 bě dobry zazběh za přihoty. Z mnohimi přednoškami Budyšin na to spominaše, zo bě ležownosć Budyskeho hrodu a dźensnišeho Serbskeho muzeja něhdy městno za historiski měrowy akt mjez němskim kejžorom Heinrichom II. a pólskim wjerchom, pozdźišim kralom Bolesławom Chrobłym. Telko europskeje kedźbnosće we łužiskej prowincy nam wuwědomi, zo běchmy hižo před 1000 lětami wosrjedź europskich stawiznow, kotrež su stawizny přichada a wotchada, změšenja a zachowanja. Njeměło so we wustajeńcy na to skedźbnić, zo njejsu potomnicy wonych Milčanow a Łužičanow jenož horstka Serbow, ale tež mnozy tu bydlacy Němcy?
Manšćina jo wótemrěła ako prědna rěc južo w 1970tych lětach. Zachadaś jo zachopiła južo w 19. stolěśu ako »rěc głupakow«. Pśi minjenju rěcy jo nastał zwisk mjazy maminorěcnymi a aktiwistami, což jo wjadło do gibanja, kótarež jo rozkwitło w 1990tych lětach. 1992 jo był prědny manski rěcny zastojnik wumjenjony. Wón nawjedujo »wandrujuce ceptarje«, kótarež póbituju mansku rěc ako fakultatiwny pśedmjat w šulach pó cełej kupje.
Štož je mi w tutej knize, kaž bych za tym wołał, napřećo přišło: pokiwy za krimipisarjow. Pomyslće sej! W dźěćacej knize nawod za krimipisarjow! Koch zapleće za serbskich krimiawtorow, kak maja podeńdźenja po dramatiskich zasadach rjadować. A zo tworitej w dobrym krimiju čas a městnosć jednotu. W Kochowej powědce njeje njetrjebawšeho skakanja a tež njeje přeco zaso nowych wosobow. Koch wě, hdźe maš w powědanju jednanje pospěšić a hdźe napjatosć přiwótřić. »W skoro wšitkich kriminalistiskich padach ... přińdźe připad na pomoc. Tón sławny komisar připad« (str. 91) a: »Kóždy, kiž krimije čita, wě, zo maja dobri kriminalisća dobry čuch.« (str. 99) Tele instrumenty zasadźuje dramatikar a komikar Jurij Koch na městnach, hdźež słušeja. Na přikład: »Nětko je tež stary Worješk přistupił ...« (str. 80), »Worješk zamóže ... ze swojimaj nadměru wulkimaj wušomaj njewšědne zwukowe žołmy přijimować.« (str. 108) Worješk zamóže so z njetopyrjemi dorozumić. Na tutu ideju je Koch přišoł, z čimž mjez druhim nam dorosćenym kaž tež našim wnučkam prajić chce: Kriminalki su kriminelne, dokelž njejsu po faktach wěrne, jenož po wobsahowym wuprajenju. Nadźijomnje kolegam – serbskim krimispisowaćelam tale wučba w prawym času dóńdźe a my w blišim času dalše serbske krimije pod čitansku lampu dóstanjemy, putace, zo samo plěchatemu włosy stawaja.
Na »wulkim podawku sokołskeho zlěta 1928 w Skopju« je so tež Sokoł Měrćin Nowak-Njechorński wobdźělił a wobšěrnje wo tym pod nadpismom »Prěki a podłu po Juhosłowjanskej« w Serbskich Nowinach (wot 30.10.1928 w 22 pokročowanjach) rozprawjał. Nowak piše wo tajkim a hinašim wjedrje, wo jědźi a piću, zapozdźenju ćaha a wjele wjace skerje njewažnym. Ze žanym słowčkom njenaspomni wuznamjenjenje Jakuba Šajby z Rjadom swjateho Sawy. Tónle wažny podawk naspomnić je cyle zabył. Čehodla, snano ze zawisće?
Jakub Šajba pak njeje jenički Serb, kotremuž je so tale česć wopokazała. Hižo w lěće 1893 je so Arnoštej Muce tele wuznamjenjenje přiznało, tehdy hišće wot kralestwa Serbiskeje. Po wšěm zdaću je Muka tón Serb, kotremuž su so najčasćišo myta z wukraja spožčili. Nimo južnoserbskeho dósta tež ruski Rjad Swj. Stanisława (1900), čornohórski Rjad Danila (1906) a ruski Rjad Swj. Hany (1914). W Sakskej počesći so z kralowskim Rjadom Albrechta (1916). Z tutych wuznamjenjenjow je Rjad swjateho Sawy jako jenički w stajnej wustajeńcy Budyskeho Serbskeho muzeja widźeć. We wobsydstwje muzeja je dale zajimawy portret Muki ze wšěmi tutymi wuznamjenjemi a derje spóznajomnym Rjadom swjateho Sawy. Bohužel je mólba Ludvíka Kuby w muzejowym fundusu a nic zjawnje wustajena.
Wokoło 1900 bě tradicionelna přisłušnosć hišće jara sylna. Tehdom dósta nahladne naměsto w nowym Zhorjelskim měšćanskim dźělu južnje dwórnišća mjeno »Naměsto šesćiměstow«. A na fasadźe noweje radnicy demonstruja wopony wšěch šěsć městow prjedawšu jednotu woneho sylneho srjedźowěkowskeho zwjazka. Podobne česćowanje zwjazka nihdźe druhdźe we Łužicy hižo njenamakamy. W samsnym času wopyta Wilhelm II., němski kejžor a kral Pruskeje Zhorjelc, zo by sobu wotewrił nowu wopomnjensku halu, »Ruhmeshalle«. Jeho tam witachu tež jako markhrabju za Hornju Łužicu. K tomu ma so rjec, zo tutón titul nošachu prěni raz Habsburgojo w 16. lětstotku, pozdźišo sakski kurwjerch a po 1815 zdobom tež pruski kral. Wilhelm II. bě tehdom hižo pjaty raz w měsće nad Nysu. Bohužel njezhonimy na str. 392 ničo wo dalšich wopytach. Pod nadpismom »1815–1945: Görlitz wird schlesisch I« wobjednawa awtor tutón wotrězk na 17 stronach nadrobnišo.
Abo: To pokazuje so hižo we wšědnej chwalbje wuwića a skutkowanja našeho luda přez nowiny. Hačrunjež ličby rěčnikow w samsnym času dale spaduja.
Woni přećeljo z Chrastú pobychu hižo husto we Łužicy, wosebje na folklornych festiwalach w Chrósćicach. Znaja Serbow, jich reje a nałožki a jich wjeselo nad spěwanjom. Skupina wokoło Vojtěcha Kouby wěnuje so jako jenička čěska lajska skupina serbskej folklorje a ma wosebje serbsku hudźbnu folkloru za »njewobkedźbowany dźěl srjedźnoeuropskeho kulturneho dźědźinstwa« (booklet). Ze zaměrom, tutomu njedostatkej něšto znapřećiwić, je nastała cejdejka ze 26 spěwami a dwěmaj instrumentalnymaj kruchomaj. Spěwy pochadźeja z cyłeje Łužicy, zdźěla znate, ale tež tróšku njeznate. Přez genialne wobdźěłanje a wuměłsce skomponowany instrumentalny přewod su dóstali njezwučeny wysoki niwow. Kajke zbožo za tajku skupinu, měć instrumentalistow-sobustawow, kiž znaja a wobknježa móžnosće instrumentow runje tak kaž zamóžnosće hudźbnikow a spěwarjow a pisaja za nich melodije, sadźby a samo kompozicije.
Zjednoćene narody (UNO) su lěto 2019 jako lěto indigenych rěčow pomjenowali. W běhu tutoho lěta su wšelake aktiwity a předewzaća planowane, kiž dyrbja wědomje wo situaciji awtochtonych rěčow powyšić a wuchadźišćo za wutworjenje syće za mjeńšinowe aktiwity w přichodźe być. 28. januara zahaji so tute lěto oficialnje w domje UNESCO w Parisu. Dźeń běše do dweju dźělow dźěleny, dopołdnja bě diskusija a popołdnju oficialna ceremonija. Poskići so simultane tołmačenje do jendźelšćiny, rušćiny, francošćiny, španišćiny a arabšćiny.
Reprezentanća z Ruskeje, USA, Kanady, Francoskeje, Šwedskeje, Marokka a druhich krajow diskutowachu wo wažnosći, powyšić kedźbnosć na temy awtochtonych a mjeńšinowych rěčow, a pokazachu, kotre móžnosće za wabjenje steja pola kotrych mjeńšin k dispoziciji. Chcu mysle někotrych rěčnikow podać.Na diskusiji składnostnje wotewrjenja lěta indigenych rěčow 2019 w Parisu Foto: Ielyzaveta WaltherowaČłonka Stajneho foruma UNO za indigene prašenja (UNPFII) Aysa Mukabenova wobdźělnikow konferency přiwita. Njehladajo na fakt, zo je hižo wjele małych rěčow zhubjene, budźemy w přichodźe bohužel z hišće bóle drastiskimi problemami na polu wobchowanja rěčow konfrontowani. Z tutych přičin je wuwiće syće awtochtonych a mjeńšinowych rěčow trěbne. Wjetšu zamołwitosć widźi pola maćernorěčnych a reprezentantow indigenych ludow, kotřiž dyrbja swoje politiske pozicije wutrajnje zastupować. Dale wuwjedźe, zo běše trěbnosć zhromadneho dźěła institucijow, kotrež so za rewitalizaciju minorizowanych rěčow zasadźuja, podkład za wudźěłanje juristiskich dokumentow kaž wozjewjenje UNO wo prawach indigenych ludow (United Nations Declaration on the Rights of Indigenous Peoples, 13.12.2007).
Alexey Tsykarev, čłon Ekspertoweho gremija UNO za prawa indigenych ludow (Expert Mechanism of the Rights of Indigenous Peoples, EMRIP), měnješe, zo knježi w swěće tuchwilu wěsty pesimizm wo róli a móžnosćach rewitalizacije awtochtonych rěčow. Wěnowanje lěta 2019 awtochtonym rěčam dyrbi tutu perspektiwu na optimistisku změnić. Optimizm móže implementaciju progresiwneho rěčneho planowanja a rěčneje politiki dodatnje spěchować.


text:
Gmejna Łaz ma sakski komunalny plan dwurěčnosće za pozbudźacy
Łaz (AK/SN). Gmejna Łaz zběra prěnje dobre nazhonjenja při zwoprawdźenju sakskeho komunalneho plana za dwurěčnosć. To podšmórnje wjesnjanosta Thomas Leberecht (CDU) w swojim faciće za lěto 2019. „Zwoprawdźić dwurěčnosć na gmejnskim teritoriju program enormnje wolóža. Mnohe projekty, kotrež dyrbjeli hewak na lisćinje cyle dozady storčić, móžemy nětko přewjesć“, wón bilancuje. „Tak móžachmy dwurěčne popisanje pućnikow na wubranych dróhach našich wjeskow, na přikład we Łazu, Koblicach, Mortkowje, Šćeńcy a we Wulkich Ždźarach, hižo zrealizować. Přichodnje změja gmejnski zarjad kaž tež wjesnjanosta nowe wizitki k dispoziciji – němsce a serbsce popisane. Naš domizniski kurěr smy tohorunja předźěłali, tak zo ma wón z přełožkami hłownych nadpismow nowy dwurěčny charakter dóstać.“
Nowe słužbne jězdźidła budu we Łazowskej gmejnje wotnětka dwurěčnje němsce a serbsce popisane. Tež při wólbnych wozjewjenjach móže komuna dźěło přełožowarjow dosahajcy honorować.


text:
We kolyjnym szparingu przed sztartym syzonu 2020/21 Ruch Chorzów grŏł szparing ze MKSem Kluczbork, we Kluczborku.
Skład: Lech – Słota, Kasolik, Kawula, Kwaśniewski – Winciersz, Sikora, Mokrzycki, Foszmańczyk, Paszek – Janoszka.
Rezyrwa: Tomasz Nowak, Kulejewski, Będzieszak, Duchowski, Neugebauer, Starzyński, Siwek, Rudek, Idzik.
Tory do Ruchu szczylali: 20 min. Patryk Sikora, 41 min. Michał Mokrzycki, 55 min. selbstor.
We drugij halbce zagrali testowane fusbalery: Neugebauer (Akademia Ruchu) i Będzieszak.
Łōd 19:10 Widzew grŏ ło awans, u siã ze Stalą Stalowa Wola. Ło końcowym wyniku poinformujymy we nŏszych social mediach.
Dodŏmy, że GKS Katowice wygrŏł we Siedlcach ze Pogonią 2-0, a Górnik Łęczna zrymisowŏł 0-0 ze Skrą, we Częstochowie.
własne / ruchchorzow.com.pl


text:
Krzysztof Charamsa (es); Krzysztof Charamsa (fr); XapaMca, KшишToф (ru); 크리스토프 하람사 (ko); Krzysztof Charamsa (de); Krzysztof Charamsa (pt); Krzysztof Charamsa (en-gb); Krzysztof Charamsa (ca); Krzysztof Charamsa (ga); Krzysztof Charamsa (da); Krzysztof Olaf Charamsa (ro); Krzysztof Charamsa (en); Krzysztof Charamsa (pt-br); Krzysztof Charamsa (sq); كرزيسزتوف تشارامسا (arz); Krzysztof Charamsa (pl); Krzysztof Charamsa (nb); Krzysztof Olaf Charamsa (nl); Krzysztof Charamsa (it); Krzysztof Charamsa (sk); Krzysztof Charamsa (sl); Krzysztof Charamsa (fi); Krzysztof Charamsa (gl); Krzysztof Charamsa (en-ca); Krzysztof Charamsa (cs); Krzysztof Charamsa (vi) escritor y sacerdote católico (es); religieux (fr); polski duchowny katolicki (pl); polsk prest (nb); Pools theoloog (nl); escriptor i sacerdot catòlic (ca); polnischer römisch-katholischer Priester (de); Polish priest (en); teologo polacco (it); sagart Polannach (ga) Krzysztof Olaf Charamsa (it); Krzysztof Olaf Charamsa (sk); Krzysztof Olaf Charamsa (pl); Krzysztof Olaf Charamsa (ca); Krzysztof Olaf Charamsa (pt); Krzysztof Olaf Charamsa (de); Krzysztof Olaf Charamsa (fi); Krzysztof Olaf Charamsa (en); Krzysztof Olaf Charamsa (vi); Krzysztof Olaf Charamsa (cs); Krzysztof Olaf Charamsa (es)
Media in category "Krzysztof Charamsa"
The following 2 files are in this category, out of 2 total.


text:
Baskin-Robbins
Baskin Robbins je globalny rjećaz lodarnjow, kiž ma Franchises we wjace hač 30 krajach. Wot 5800 stejnišćow je 2800 w Zjednoćenych statach. Wone bu 1953 přez fuziju dweju separatneju lodoweju kremow -předewzaćow Burt Baskin a Irv Robbins, kotrejž běštej swakaj, załoženej. Před fuziju rěkaštej dźělenej lodowej kremowej předewzaći Burt's Ice Cream Shop a Snowbird Ice Cream. Snowbird Ice Cream měješe tehdy 21 słodowych směrow, štož bu jako nowe a čerstwe chwalene.
Po tym zo buštej předewzaći k Baskin-Robbinej zjimanej, kiž měješe so pozdźišo ze swětosławnej lodarnju stać, bu slogan "31 słodowych směrow". Baskin-Robbins bě kreatiwny w swojim započatku, probowy system namjetować - ludźo wšelake słodowe směry lodoweje kremy z róžojtej łžicu woptać dać, doniž słód namakaja, kotryž chcedźa. Nimo toho bě Baskin-Robbins prěni, kotryž předstaji Eiskuchen zjawnosći.


text:
Štó a što tči za serbskimi projektami, kotrež buchu we wobłuku wubědźowanja Sakskeho fondsa „Čiń sobu!“ mytowane? W serialu Serbskich Nowin je předstajamy.
Mjez cyłkami, kotrež su so wo spěchowanje prócowali, je tež Serbska lajska dźiwadłowa skupina Chrósćicy. Towarstwo chce přizwolenu sumu 1 500 eurow za nowu techniku nałožić. „Připrawy za zwuk a wobswětlenje, kotrež tučasnje wužiwamy, aktualnemu stawej techniki wjace njewotpowěduja. W minjenych lětach dyrbjachmy sej tuž prawidłownje wěcy wupožčeć. Tohodla smy so na wubědźowanju wobdźělili a so nadźijeli, zo dóstanjemy trěbne srědki za narunanje. Nětko so wězo jara wjeselimy, zo móžemy sej nowe nastroje kupić a tak zdobom kwalitu poskićeć, kajkuž su naši přihladowarjo zwučeni. Cyle připódla nam spěchowanje při tym pomha, lajske dźiwadło na wsy zachować a jeho přichod zaručić“, rozłožuje předsyda lajskeje skupiny Tobias Bulank.


text:
Alfred Krawc
Alfred Krawc (tež Krawc-Dźěwinski, němsce Alfred Krautz; * 7. februara 1934 w Dźěwinje, † 15. decembra 2018 w Berlinje) bě serbski filmowc, filmowy stawiznar a awtor.
Narodźi so jako syn hórnika a domjacneje a wopytowaše za wójnski čas Dźěwinsku ludowu šulu. Po spočatnym wukubłanju na škleńcoweho dźěłaćerja bu nawabjeny na „Dźěłaćersku a bursku fakultu“ do Lipska, hdźež přińdźe přez Sorabiju do kruhow serbskich studentow. Wot 1954 studowaše stawizny wuměłstwa při Humboldtowej uniwersiće w Berlinje a bu tam w lěće 1963 promowowany.
Wot 1962 dźěłaše Krawc jako docent při wysokej šuli za film w Podstupimje-Babelsbergu. Jako filmowy stawiznar a wot 1974 wotrjadnik w Statnym filmowym archiwje NDR bě z wudawaćelom zwjazka International Directory of Cinematographers, Set- and Costume Designers in Film (12 zwjazkow, 1986–92) kaž tež Encyclopedia of film directors in the United States of America and Europe (1993). Jako čłonej mjezynarodneje federacije filmowych archiwow FIAF poradźi so jemu, hłownu zhromadźiznu tuteho zhromadźenstwa 1974 přewjesć w Budyšinje.
Krawc kmótřeše w lěće 1971 załoženju „Koła serbskich filmowcow“ a podpěraše serbske filmowe produkcije, za kotrež pisaše zdźěla tež sam scenarije. Jedyn z jeho studentow bě młody Konrad Herrmann, kiž wozjewješe w lěće 1972 Struga – wobrazy krajiny jako prěni dlěši serbski film.
Nimo toho napisa Krawc wjacore filmowe scenarije a tež knihi, kaž na přikład wo serbskim molerju Hendrichu Božidarje Wjeli.
Wubrane spisyWobdźěłać
- Dyrdomdejstwa molerja Hendricha Božidara Wjele ducy wot Sprjewje hač do Kawkaza. LND, Budyšin 1992.
- Serbja a film. Rozhlad 1973 (1), str. 6–8.
- Mysle k jubilejej Koła serbskich tworjacych wuměłcow. Rozhlad 1973 (9), str. 329–332.
- Dźesać lět Koło serbskich filmowcow a telewiznikow. Rozhlad 1981 (12), str. 457–458.


text:
Zetkanje ze zahorjenej pedagogowku a swěrnej spěwarku chóra Budyšin
Wobdata wot šulerjow a šulerkow, přichodnych kubłarjow a kubłarkow, přiběži wona ze šulerskeho koncerta w Němsko-Serbskim ludowym dźiwadle do Powołanskošulskeho centruma Budyšin. 63lětna wučerka za hudźbu Leńka Thomasowa rěči po puću ze swojimi młodostnymi wo runje dožiwjenych hudźbnych twórbach wšelakich žanrow. Woni běžo jej zajimowani připosłuchaja a k tomu w rozmołwje swoje zaćišće wo dožiwjenym koncerće dodawaja. Wučerka na Serbskej fachowej šuli za socialnistwo, integrowana do šulskeho centruma, swoju zahoritosć za hudźbu wuknjacym dale posrědkuje, jich za rjanosće melodijow sensibilizuje. Tohodla wšak přeco rady tajke šulerske koncerty z wuknjacymi wopytuje a je z nimi wuhódnoća.


text:
Sokoł Ralbicy/Hórki II
– Wojerecy 1919 2:3 (0:1)
Zestawa domjacych: Měškank - Měrćin Matka, Zynda, Róbl, Materna, Bernard (63. Serbin), Šnajder (75. Šmit), Rawš, Michał Matka (46. Šěn), Kurjat, Čórlich
K zazběhej sezony 2015/16 witachu Ralbičenjo zestupnika z wyšeje wokrjesneje ligi Wojerecy 1919. Mustwo budźe zawěsće z faworitom na direktny postup. Pola Sokołow je so w předpolu noweje sezony tójšto změniło. Michał Ćóška je teamowy manager a jemu poboku steji jako mustwowy nawoda Tomaš Matka. Tež w zestawje wuhladachmy z Heikom Zyndu, Robertom Maternu a Stephanom Bernardom hnydom tři nowopřichady. Mustwo zesylnichu nimo toho Michał Matka, Měrćin Kurjat a Gabriel Čórlich. Naposledk mjenowani hrajerjo słušeja ke kadrej prěnjeho mustwa Sokoła.


text: Ze Strjažowa/Striesow. Gaž se něźi namakaju někake zajmne pisma abo dokumenty z wjelgin starego casa, pón pśidu wóni za wětšy źěł do muzeja, aby mógali luźe je tam wiźeś a wobźiwowaś. Z tym jo ta wěc pón wótbyta! Ale casy ma taki stary dokument hyšći drugi efekt, drugi wužytk. Rowno to smy dožywili něnt w Dešnje a Strjažowje. W Dešnje ga su w starej tyšaŕni namakali taku staru urkundu, a to z lěta 1922. To groni, až jo wóna lětosa rowno 100 lět stara. We njej móžomy cytaś: „1. Stiftungsfest des Sportvereins 1921 Striesow. Bei den Fussball-Diplom-Wettspielen siegte Turn- und Sport-Verein Dissen II gegen Striesow Sportverein 21 II. mit 1:0 und erhielt dafür diese Ehren-Urkunde. Striesow im Spreew., den 30. April 1922. Der Vorstand des Sport-Vereins 21.“ Pódpisali su to Pruske, Klaua a Noack, štempel tegdejšnego Strjažojskego sportowego towaristwa to wšykno wobwěsćijo. A górjejce na pismje su wiźeś styrjo mólowane balokoparje.


text:
zwučowanje 1
rěčne elementy
Tutón test ma dwaj dźělej. Wobdźěłaće wosobinski list a nowinski tekst z prózdnymi městnami, kotrež maja so wudospołnić.
Sće w prěnim dźělu wotrězka rěčne elementy. Spjelńće nadawki a klikńće po tym na „dale“. Potom započina so druhi dźěl. Hdyž sće wobaj dźělej absolwował/absolwowała, zhoniće wuslědk.
Čitajće slědowacy list. Naklikńće za kóžde prózdne městno prawe słowo.
Luba Daniela,
mam špatne swědomje, chcych ći hižo před měsacami pisać, ale kaž wěš, sym so přihotowała na kónčne pruwowanje a ( 1 ) měła žadyn čas. Ani za swoje hobbyje nic - njejsym w zašłym času na přikład žadyn kruch na huslach hrała. Njewěm ani, ( 2 ) to scyła hišće móžu. Hdyž maš tajki wulki eksamen před sobu, so wšitko jenož hišće wokoło wuknjenja wjerći.
Ale nětko sym hotowa! Předwčerawšim bě poslednje pruwowanje a mam začuće, ( 3 ) sym derje wobstała. Hdyž pruwowarjo to tež tak ( 4 ), sym nětko diplomowa psychologowka! Super, nic?
( 5 ) luby Michał je mje hnydom wječor do ( 6 ) hosćenca přeprosył. Potom smój hišće ( 7 ) šłoj. To bě to prawe, nic jenož wotpočnjenje, ale ćělne wucychnowanje. W poslednim ( 8 ) sy so prašała, hač chcu z tobu na jedyn tydźeń do Londona jěć. Wězo rady! Po tym cyłym stresu by to było ( 9 ), raz něšto wosebiteho činić.
London je krasne město, sym hižo wjele wo ( 10 ) čitała, ale bohužel njejsym hišće tam była. Tohodla sym jara wćipna. Najbóle zajimuja ( 11 ) Buckingham Palace a Madame Tussauds London, British Museum a London Dungeon.
Namjetuj prošu někotre terminy, hdy maš čas. W prěnim tydźenju septembra ja njemóžu, tam swjeći naša mać 65. narodniny, ale hewak móžu. Sym sej wěsta, zo móžemoj so ( 12 ) jedyn tydźeń dojednać. Pohladam hižo raz w interneće za dobrymi lětami a dobrym hotelom za naju. Wjeselu so hižo jara na pućowanje a na twój přichodny list.
Wutrobny postrow,
Twoja Andreja
Sće w druhim dźělu wotrězka rěčne elementy. Spjelńće nadawki a klikńće po tym na „dale“. Potom zhoniće wuslědk wotrězka rěčne elementy.
Čitajće slědowacy nowinski tekst. Potom čitajće słowa w kašćikach. Rozsudźće, kotre słowo so najlěpje do kotreho prózdneho městna hodźi a ćehńće je z myšku na wotpowědne městno. Směće kóžde słowo jenož jónu wužiwać. Štyri słowa njebudźeće trjebać.
Serbske holcy na plaketach ADAC
W ludźe tak mjenowane "žołte jandźelki" ( 13 ) sobudźěłaćerjo ADAC ze swojimi žołtymi firmowymi awtami. Woni pomhaja w nuznych padach na dróze a zmóžnjeja dalšu jězbu z motorowymi wozydłami. ADAC je so załožił 1903 w Stuttgarće ( 14 ) towarstwo za wodźerjow motorskich. W lěće 1911 je so přetworił na "Allgemeiner Deutscher Automobil-Club". Jako tajki ma dźensa wjace hač 20 milionow čłonow a nowe sydło ( 15 ) Mnichowje.
Bjezdwěla su tež Serbja čłonojo ADAC. Njeznate pak je, ( 16 ) dawaja w stawiznach ADAC tež móličke "serbske" fasety. A to zwisuje tak: Kóžde lěto zhromadźa so čłonojo motorowych a awtomobilnych klubow ( 17 ) swojich hłownych zhromadźiznach, a to přeco ( 18 ) druhdźe. Tam dojědu sej čłonojo potom z cyłeho kraja, tež, dokelž chcedźa ludźi a kraj zeznać. Při tajkich składnosćach wudawaja so dopomnjenske plakety. Tute orientuja so přeco na kulturnych wosebitosćach wopytaneho regiona. Husto su nastali rjenje wuhotowane a ( 19 ) barbne wuměłske drohotki z emalje. ( 20 ) razy su so čłonojo ADAC tež we Łužicy zetkali. Potom su ( 21 ) druhdy serbske motiwy na zetkawanske plakety dóstali. To pak je so ( 22 ) nětčišim slědźenskim stawje jenož w zažnych stawiznach kluba stało. Podobnje kaž listowe znamki a pohladnicy su so te plakety spěšnje wuwili na zběranske předmjety. Dotal je šěsć tajkich serbskich motiwow na nich znate. ( 23 ) jednu plaketu je na přikład słužiła serbska holca we Wojerowskej drasće jako předłoha.
Dźensa hišće wuslědźić fotografow, wuhotowarjow abo wysokosć nakłada tajkich plaketow, to njeje wjace móžno. Ale móžemy ( 24 ) wěstosću na to pokazać, zo su tež Serbja w stawiznach ADAC swoje slědy zawostajili, byrnjež snadne byli.


text:
Lista transferowo Ruchu Chorzów skurczoła sie do zera. Kożdy ze znajdujoncych sie na nij fusbalorzy znaloz już nowy klub, abo skończōło sie rozwiōnzaniym kontraktu.
Kamil Lech – po dobryj rundzie we Warcie Gorzów Wielkopolski, Ci postanowiyli zaś go wypożiczyć. Tym razym na cołki syzon, ale ze zapisym ło ewentualnym wcześniyjszym zakończyniu wypożyczynia.
Tomasz Mamis – mioł być zastympcom Mateusza Winciersza, ale juz u trynera Berety dostoł ledwo pora minut we III Lidze, zaś tryner Skrobacz niy znaloz do Tomasza żodnyj pozycji. Łostatycznie zgłosiōła sie Miedź Legnica i to tam trefiōł Mamis.
Kamil Swikszcz i Jakub Rudek – byli testowani bez Śląsk Świętochłowice i łostatycznie klub ze Świyntochlowic zdecydowoł sie ich wypożyczyć na najbliższo runda.
Mateusz Lechowicz i Mateusz Duchowski – piyrwszy po kontuzji już mioł bieda zagrać u trynera Berety. Wiyncyj bōł na ławie, niż we grze, a tryner Skrobacz mo na jego pozycji mocny skład modych, zaś Mateusz Duchowski spyndziōł runda na wypożyczyniu we Gryfie Wejherowo ale po powrocie do klubu tyż niy znaloz uznanio we oczach trynera. Łobydwa fusbalorze rozwiōnzali kontrakty ze porozymiyniym sztron. Dziynkujymy i życymy powodzynio we dalszyj karierze!
własne


text:
Aktobe
Aktobe (kazachsce AқTөбe, Aqtöbe wurěkowanje ? / i; rusce AkToбe; do 1891 – Ak-Tobe/ Ak-Toбe; 1891–1999 Aktjubinsk/AkTюбиHck) je wulkoměsto w sewjerozapadnym Kazachstanje. Měšćanske mjeno woznamjenja po słowje „běła hórka“.
Město leži něhdźe sto kilometrow wot ruskeje hranicy a 1340 kilometrow zapadnje stolicy Astany a ma wjace hač 400.000 wobydlerjow. Wona je zarjadniske sydło wobwoda ze samsnym mjenom a leži nad rěku Ilek, lěwym přitoku Urala.
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1869 jako ruska twjerdźizna Ak-Tobe załožiło a ma wot lěta 1891 měšćanske prawa. Po njewotwisnosći Kazachstana wuwiwaše so město k wuznamnemu stejišću wolijoweje industrije.
Literatura[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- AkTюбиHck/ ЭHциkлoпeдичeckий cлoBapb Бpokrayзa и EфpoHa: B 86 T. (82 T. и 4 дoп.). — CПб., 1890—1907.


text:
Po zhromadnym kóncu tydźenja ze šulerjemi z Lipska je so Jan Kral rozmołwjał ze šulerku Ralbičanskeje UNESCO-skupiny Claudiju Šěrakec z Konjec. Wona je při dźěłach na polu a na wodźenjach po ratarskich zawodach aktiwnje sobu skutkowała.
Claudia, ty w UNESCO-skupinje Ralbičanskeje šule aktiwnje sobu dźěłaš. Što bě nastork, tam sobu činić?
C. Šěrakec: Mje přiroda jara zajimuje, projekty skupiny we wobłuku UNESCO su wusko z přirodu zwjazane. Tak bě za mnje logiske, zo tam sobu činju. Hižo wot 5. lětnika sym pódla a mi je so stajnje lubiło. Minjeny projekt, zaběracy so z problemami ratarstwa, bě wusko z hospodarstwom na wsy zwjazany. To bě po mojim słodźe, hdyž móžachmy na burskich statokach a w ratarskich zawodach bjezposrědnje slědźić.
Njedawno sće zhromadnje ze šulerjemi partnerskeje šule z Lipska projektny kónc tydźenja w blišej wokolinje přewjedli. Kak šće so z nimi zrozumili?


text:
SJ Chrósćicy II
– FSV Bretnig-Hauswalde 2:2 (0:1)
Za domjacych zasadźeni: B. Klimant – Hojer, Mark, M. Brězan, T. Klimant, Wowčer, Zahrodnik, Domš, Al Abdi, Pawlik, Jakubaš, Schäfer, Budar, Mohammed, S. Brězan, Młynk
16 koparjow měješe trenar Chróšćanskeho druheho mustwa Daniel Pohling wčera k dispoziciji, mjez nimi tež Salmana a Iwana. Haj, sće prawje čitali! A jeli so dźiwaće, zo tutej mjenje dotal w zwisku z Chróšćanami a serbskej kopańcu čitali njejsće, maće prawje. Salman Mohammed (22) a Iwan Al Abdi (20) staj mjenujcy kurdiskaj pachołaj ze Syriskeje. Wot kónca zašłeje sezony wonaj w Chrósćicach sobu trenujetaj. Wčera běštaj nětko prěni raz zasadźenaj.


text:
Beschreibung
W prěnich lětach skutkowaše Jan Krawc daloko preč wot Serbow. Po nawróće z wójnskeje jatby po Druhej swětowej wójnje do Łužicy, da so z połnej paru do serbskeho kulturneho dźěła. Wujimki z nowin, listy a dźiwadłowe podłožki swědča wo powójnskej zahoritosći Krawca za wšo serbske a wosebje za dźiwadło, kotrehož wuwiće je wusko z jeho wosobinu zwjazane. Njezataji pak so tež tragika Krawcoweho wotchada ze Serbow, kiž bě sćěh ideologiskeho wumjetowanja. Fota a dokumenty skulojća wobraz wo tutym přewšo nadarjenym prěnim serbskim intendanće.


text:
Jednaćel wokrjesneho sportoweho zwjazka Lars Bauer (naprawo) je šulerkam a šulerjam Léona-Foucaultoweho-gymnazija Wojerecy Nickej Schwarzej, Linje Gruhn, Clemensej Braunerej (wotlěwa) a sportowej wučerce Steffi Wagner dobyćerski pokal a šek přepodał. Kubłanišćo je při wubědźowanju sportoweho znamješka najlěpše wukony w kategoriji wyše šule a gymnazije pokazało. Druhe a třeće městno wobsadźištej Lessingowy gymnazij z Kamjenca a Wyša šula „Při Halštrowskej niwje“ Kamjenc. Prěnje městno pola zakładnych šulow dźěše do Hornjeje Hórki, druhe wobsadźichu šulerki a šulerjo z Wjelećina a třeće Zakładna šula Bukecy.
Foto: Wokrjesny sportowy zwjazk Budyšin
ST Viktoria Worklecy – MB Wojerecy 0:3 (20:25, 19:25, 27:29)
Posledni hrajny dźeń w Sakskej klasy běchu wolejbulisća Viktorije Worklecy 13. nowembra 2021 wuhrali. Krótko po tym slědowaše přetorhnjenje hrajneje doby a něšto pozdźišo kompletne cofnjenje sezony. Jako w nalěću zakazy korony dla padnychu, wobzamknychu funkcionarojo SSVB, znajmjeńša jedne koło sezony kompletować, zo nastanje něšto podobne kaž njeoficialny ranking ligi. Konsekwency nastupajo postup abo zestup njeběchu předwidźane. Wšitcy mějachu zaso wulki lóšt na wolejbul. Nó haj, snano nic wšitcy. Někotre hry su mustwa hnydom přepołožili abo scyła wotprajili, druhe sej zapisachu 3:0-dobyća za zelenym blidom. To běše chětro chaotiska situacija. Tak tež Łužnica a MSV Budyšin hru přećiwo Worklečanam 26. měrca krótkodobnje wotprajištej. Wulke pak bě wjeselo pola Viktoričanow, jako wolejbulowi přećeljo Módro-běli Wojerecy připrajichu, falowacu dypkowu hru we Worklecach přewjesć. Skónčnje zaso wolejbul pod wubědźowanskimi wuměnjenjemi we Worklečanskej hali – po 146 dnjach(!).
Zestawa domjacych: M. Cyž – Sćapan (57. R. Šołta), Kola, Dehn, Mark (90. Čornak), Zahrodnik, Domaška, M. Donat, P. Šołta, J. Donat, Liznar
Zestawa hosći: Hahn – Kral, J. Šołta, Hanuza, Šmit (46. Lejnart), Matješk, Korjenk, Hrjehor, Pawlik, Ričel, Malaškin (88. Tomschke)
Na słónčnej njedźeli, na dnju maćerjow, bě mustwo sportoweje jednotki z Njebjelčic z hosćom cyłka w Chrósćicach. Z dotalnych hrow wudobyštej sej wobě mustwje 13 dypkow. Z dobyćom byštej z delnjeho do srjedźneho dźěla tabulki wulězć móhłoj.
Nimale tydźeń po 30. jubilejnym Wostrowskim nalětnim běhu wotměchu so po dwulětnym přetorhnjenju koronapandemije dla 43. Biskopičanske běhi na dołhe distancy, a to pod nimale lěćnymi poměrami. Cyłkownje je lětsa 314 starterow a starterkow do cila doběžało, štož je něšto mjenje hač běchmy z poslednich lět zwučeni.
Aktiwni mějachu móžnosć so na jednej ze šěsć poskićenych distancow wubědźować a lubowarjo walkinga na dwěmaj. Na štyrjoch z tutych wojowachu tež jednotliwi serbscy starterojo. Aktiwni běchu ze Sakskeje, z Berlina, Hessenskeje, Durinskeje, Nürnberga a wosebje z Drježdźanskeho wobwoda. Młódši šulerjo wubědźowachu so podźělnje na 0,8 km (U8) abo 2,5 km (U10 a U12). Młodostni a starši dorosćeni wšitcy na 4,5 km a dorosćeni zwjetša na 20 km.
ST 1896 Wulka Dubrawa – SJ Chrósćicy II 5:2 (3:1)
Zestawa hosći: Škoda – Sćapan, M. Donat, Kola, F. Mark, K. Mark, Wornar, Kliman, J. Donat, Liznar, Čornak (55. B. Donat)
We Wulkej Dubrawje bě druhe koparske mustwo SJ Chrósćicy (SJC) njedawno přećiwo druhemu tabulki hrało. Po tym, zo bě SJC poslednju hru w Lubušu dobyła, chcychu hosćo tež tu dobry wukon pokazać a so znajmjeńša z dypkom do domizny nawróćić.
Wot štwórtka do njedźele minjeneho tydźenja wotmě so w Lindowje sewjernje Berlina turněr holčich koparskich wubrankow pod 14 lětami. Běše to zarjadowanje Sewjerowuchodneho němskeho koparskeho zwjazka NOFV.
Přitomne běchu holče wubranki Sakskeje, Braniborskeje, Saksko-Anhaltskeje, Durinskeje, Berlina a Mecklenburgsko-Předpomorskeje.
Pjatk wubědźowachu so mustwa po wulosowanju, hrajo přeco trójce 20 mjeńšin. Sobotu a njedźelu potom kónčne městna mustwow po stawje dypkow wuhrachu. Wosebje napjata běše hra njedźelu mjez wubranku Sakskeje, w kotrejž kopaštej tež Ralbičance Lavinia Frenclec a Stella Pilcec a wubranku Braniborskeje, w kotrejž hraješe Serbowka Johana Wjeselic z Radworja. Braniborska duel z 3:1 doby a wobsadźi prěnje městno. Sakska wubranka podleža na kóncu po dypkach snadnje Berlinskim holcam a wudoby sej tak 3. městno. Sylwija Wjeselina
Kónčny staw turněra:
1. Braniborska
2. Berlin
3. Sakska
4. Saksko-Anhaltska
5. Durinska
6. Mecklenburgsko-Předpomorska
Kopańca
wokrjesna liga, stafla I
HZ Huska/Hodźij –
HZ Kumwałd/Schönbach 0:0 (0:0)
Arnsdorf – Bretnig-Hauswalde 2:0 (2:0)
ST Kubšicy – SV Frankenthal wupad
Wjazońca – Zeleno-běli Bukecy 3:0 (1:0)
Sepicy – FV Ottendorf-Okrilla 05 0:4 (0:2)
1. FV Ottendorf-Okrilla 05 12 52 : 12 31
2. Arnsdorfske KT 12 24 : 11 28
3. TSV Wjernarjecy 11 23 : 12 23
4. ST Kubšicy 11 23 : 18 18
5. SV Haselbachtal 11 24 : 22 16
6. Zeleno-běli Bukecy 12 26 : 26 16
7. Bretnig-Hauswalde 12 19 : 19 16
8. ST Wjelećin 12 24 : 28 14
9. HZ Huska/Hodźij 12 16 : 20 13
10. Kumwałd/Schönbach 12 17 : 31 12
11. Zeleno-běli Sepicy 12 29 : 37 10
12. TSV Wjazońca 12 19 : 39 10
13. SV Frankenthal 11 13 : 34 8
wokrjesna liga, stafla 2
HZ Wóslink/Skaskow/Kulow II –
ST Hlinowc 0:5 (0:2)
ST Lubuš – Traktor Malešecy 2:3 (1:1)
ST Radwor – FSV Łuty 1:1 (0:0)
Rakečanske ST II – Wojerecy II 2:3 (2:2)
SJ Chrósćicy II – SJ Njebjelčicy 2:1 (0:1)
Nadr. Hrabowka – Hórnikecy 1:1 (0:0)
Minakał – Wulka Dubrawa 1:1 (0:1)
1. ST Radwor 13 40 : 7 35
2. ST 1896 Wulka Dubrawa 13 33 : 17 27
3. Traktor Malešecy 13 30 : 22 26
4. Wojerowski FC II 13 37 : 29 24
5. FSV Łuty 13 30 : 19 21
6. ST Hlinowc 13 33 : 25 19
7. Skaskow/Kulow II 13 26 : 29 18
8. HZ Hórnikečanski jězor 13 29 : 31 16
9. SJ Chrósćicy II 13 19 : 32 16
10. Módro-běli Minakał 13 34 : 38 15
11. SJ Njebjelčicy 13 24 : 30 13
12. ST Nadrózna Hrabowka 13 26 : 35 9
13. Rakečanske ST II 13 14 : 39 9
14. ST Lubuš 13 14 : 36 7
wokrjesna klasa, stafla 3
Njeswačidło – Njebjelčicy II 1:0 (1:0)
HZ Hory II/Bluń –
HZ Mały Wosyk/Pančicy II 4:2 (1:0)
Sokoł Ralbicy/Hórki II –
ST Natwar Němske Pazlicy II 0:3 (0:2)
ST Porchow II –
Zestawa domjacych: Schöne – Šewc, Wałda, T. Bejma, M. Matka, Gloxyn, B. Bejma, Šołta, Kř. Matka, Domaška, Nuk (59. Šiman)
Po pokalnym triumfje w Kumwałdźe chcychu Sokoljo seriju njeporaženych hrow doma přećiwo Großnaundorfej dale wjesć. To so jim tež poradźi, tež hdyž na kóncu dobyće njewuskoči.
Trenar Krystof Gloxyn měješe chorosće a zranjenjow dla jenož 12 hrajerjow k dispoziciji, prěnja jědnatka pak hnydom z chětro wjele energiju doprědka tłóčeše. Dawid Šołta so dwójce na lěwym boku přesadźi, před wrotami pak zwrěšći. Ale tež hosćo hrajachu spěšnje doprědka a běchu w prěnich mjeńšinach husćišo strašni. W poslednim wokomiku Sokołski škit k róžkej wuchowa. Jedyn tajki bu wot Großnaundorfskeho hrajerja poprawom słabje nisko třěleny. Tola hnydom dwaj Sokołaj bul prawje njetrjechištaj a tak njeměješe hóstny hrajer přewulke ćeže, bul z pjeć metrow do wrotow třělić (16.). To bě chětro njetrjebawše! Sokoljo na to dale tłóčachu, stoprocentne šansy pak njewuskočichu a tak dźěše ze snadnym zastatkom do kabiny.
Awtor dźensa
Tomaš Faska
Titulne wubědźowanje w Formuli 1 je nětko tola zaso poměrnje napjate. Při prěnim wubědźowanju w South Beach přesadźi so kónc tydźenja Max Verstappen w swojim „Čerwjenym byku“ přećiwo najzasaklišemu riwalej Lewisej Hamiltonej. Z tym njeje Nižozemjan jenož prěnje wulke myto Miamija dobył, ale tež wotstawk na tuchwilneho načolnika, Charlesa Leclerca, znajmjeńša skrótšić móhł. Leclerc ma nětko 104 dypkow na swojim konće, Verstappen 85 a přińdźe nawjedowacemu dale a bliže. A tež rekordny swětowy mišter Lewis Hamilton a Mercedes pokazaštej porno dotalnym wubědźowanjam lěpšu „perfomance“, kaž so w motorowym sporće praji. (Štož móhło so do serbšćiny jako předstajenje abo prezentacija přełožić.)


text:
Jurij Winar
Jurij Winar (* 20. nowembra 1909 w Radworju; † 11. meje 1991 w Budyšinje) bě serbski komponist, wučer a spisowaćel.
Narodźi so jako syn listonoša w Radworju a maturowaše w Budyšinje. Wot 1929 do 1932 studowaše w Drježdźanach pedagogiku, ludowědu a hudźbu. Za čas nacionalsocializma dźěłaše we wšelakich městach jako wučer. Po Druhej swětowej wójnje skutkowaše wot 1946 do 1951 jako docent na Serbskim wučerskim wustawje w Radworju. W lěće 1951 sta so z prěnim intendantom nowozałoženeho Serbskeho ludoweho ansambla. Po tym běše wot 1960 do 1979 z direktorom Budyskeje hudźbneje šule.
Hižo za čas swojeho skutkowanja jako wučer běše tež chórowy nawoda a wot 1933 hłowny dirigent chórow Zwjazka serbskich spěwarskich towarstwow, kotryž měješe so pak 1937 kaž wšitke serbske institucije rozpušćić. Po 1945 komponowaše tež moderne serbske spěwy, mjez druhim na teksty Jurja Brězana. Wudawaše serbske spěwniki a komponowaše filmowu hudźbu, kantaty a Serbsku bursku suitu (1947). Pod pseudonymom Jurk wozjewješe tež krótkopowědančka a basnje. Zhromadnje z Jurjom Brězanom a Měrćinom Nowakom-Njechorńskim dósta w lěće 1951 Narodne myto NDR III. rjadownje za wuměłstwo a literaturu.
Jeho row nadeńdźe so na Budyskim Hrodźišku.
WotkazyWobdźěłać
-
- Jurij Winar – Literatura w katalogu Němskeje narodneje biblioteki (němsce)
-
- Jurij Winar – Literatura w katalogu Němskeje narodneje biblioteki (němsce)
- Literatura wot a wo Jurju Winarju w Serbskej bibliografiji (němsce)
- Literarny projekt 2007 – Serbski gymnazij Budyšin: Jurij Winar (hsb.)
- Křesćan Baumgärtel: „Wulkeho Słowjanow splaha“ – Mysle k róčnicy 100. narodnin serbskeho kulturnika Jurja Winarja. W Rozhledźe 11/2009 (webarchiw)


text:
Dzisioj jadymy pionto juz raja szpilów we Nice 1 Lidze. Ruch jedzie do Bielsko – Biołyj na szpil ze Podbeskidziym, a my srobiymy Wom ślonsko rylacja ze tego szpilu.
Przewidywane jedynostki:
Podbeskidzie: Leszczyński – Moskwik, Wiktorski, Magiera, Oleksy – Sobczak, Hanzel, Rakowski, Ilijew, Sierpina – Tomczyk
Ruch: Hrdlicka – Komarnicki, Czajkowski, Trojak, Hołownia – Przybecki, Urbańczyk, Zawal, Nowak, Słoma – Posinković
My zacnymy szprechać juz kole dziewiytnostyj ze hakiym, a nos znojdziecie tukej: Ślonsko rylacja live: Podbeskidzie – Ruch
Zapraszomy do nos!
własne


text:
WGH wobsteji 25 lět
Wojerecy (ch/SN). Wojerowske bydlenske drustwo je wčera 25lětne wobstaće swjećiło. Wone bu 1991 załožene. Składnostnje jubileja běchu sobudźěłaćerjo na mały swjedźeń do wobydlerskeho centruma přeprošeni. 1991 běchu z něhdyšeho VEBtwarskeho drustwa měšćanske bydlenske drustwo (WGH) wutworili. Z nimale 400 přistajenych tehdy 107 přewzachu. Kompletny techniski personal bu wurjadowany. Tući sobudźěłaćerjo wutworichu někotre firmy, na přikład elektrofachowy zawod Drjejce abo předewzaće tepjenski specialist Pewo. Wobstatk bydlenjow WGH je so po jeho załoženju nimale społojčił.
Smjertnu jězbu přiznał