text:
Łozprowki, bery, szpasowne gyszichty a wszyjsko we naszyj szykownistyj ślónskij mółwie!
piątek, 30 października 2015
Sto tysiyncy dularōw...
– Fto łopowŏży sie przeszwimować tyn basing tam a nazŏd i wyjńść ze tego cŏłki, erbnie łodymie sto tysiyncy dularōw.
Cichōść, żŏdyn sie niy łodzywŏ.
Nō, tōż tyn milijōłner rzōńdzi dalszij:
– Tyn, kery sie łopowŏży przeszwimować tyn basing tam a nazŏd, erbnie milijōłn dularōw.
Juzaś cichōść. Żŏdyn sie niy łodzywŏ.
Nō, tyn milijōłner, deczko zjowejczōny, zdeszperōwany uzdŏł postawić wszyjsko na jedna szkarta i rzōńdzi:
– Do tego milijōłna dociepuja jesce jedna, szykownistŏ... lŏtawica!
Łorŏz rojszpōng i panika, plusk... ftosik fuknōł do basingu i deszperŏcko szwimuje ku rantowi basingu. Tyn rykin chnet ci go bōł dopŏd ale jakimsik cudym tyn istny wylŏz ze tego basingu.
We tym łoka mrziku chibnōł ku niymu tyn milijōłner do kupy ze tulmōm ludzi i gŏdŏ:
– Gratuljyruja wōm panoczku, jeżech pod wrażyniym... jakeście to panoczku zrobiyli?
– Kaj ta kurwa....
– Zarŏzki panoczku, spokōjnie, ze rułōm, zarŏzki erbnie pōn tyn milijōłn i łobiycanŏ lŏtawica, gryfnŏ kurwa...
– Kaj ta kurwa?
– Jedyn łoka mrzik! Sam jes czek na tyn miljōłn a za kwilka bydzie sam i ta gryfnistŏ kurwa. Bydōm łōni taki dobry i niy aufryjgujōm sie wiyncyj...
– Kaj je ta kurwa, kerŏ mie sztuchła do tego basingu?
czwartek, 29 października 2015
We galoty nasrŏł...
– Wiedzōm łōni! Ta dzisiyjszŏ modziyż blank niy poradzi słepać. Wczorej jakisik ōłberlojtnant (porucznik) cŏłkigo ci mie łobrzigŏł!
Na to tyn ordōnanc łodrzykŏ:
– Ja, toć pōnie jynerŏle! Blank ci tego ōłberlojtnanta popierdolōło! Bali i we wasze galoty nasrŏł!
środa, 28 października 2015
Tōnij by uczyniōło...
– Suchej ino! Możno pōdymy do prykola i dupnymy sie chocia rōłz?
– Eeee, tam, dej pokōj, nasz Hanynesk przecamć niy śpi, tōż jakōż mu wyeklerujesz, iże idymy tak wczas do prykola? A jak cosik usłyszy?
– Dej pokōj. Jakosik to szafna! – gŏdŏ chop i idzie ku Hanyskowi.
– Hanysku! A stōń ty we łoknie i rachuj wszyjskich łoblecōnych na czŏrno ludzi na hulicy. Za kŏżdego erbniesz złocioka....
Hanysek idzie ku łoknu, łojce wartko do prykola. Hanysek rachuje:
– Złociok... dwa... trzi... łoj, tatulkowi tōnij by uczyniōło kejby sie wziōn lŏtawica, prostytutka!
wtorek, 27 października 2015
Trzi rykiny...
– Do sto dioskōw! Wczorej zeżarech jednego Żabojada, Francuza. Łōn ci bōł tak wyparfinowany, iże do terŏzka chepie mi sie jakōmsik wodōm kolōńskōm.
Drugi na to:
– To wszyjsko jesce maluśki pinkel. Jŏch zeżar jakigosik Ruskigo, możno to Ichni jynerŏł bōł, bo do terŏzka we basisku glingŏ mi jakesik żelazło. Te jejigo myndale tak brzinkajōm, iże wszyjske ryby pitajōm łodymie...
Na to tyn trzeci rykin rzōńdzi:
– To wszyjsko na isto je jesce psinco, kamraty! Jŏch zeżar tydziyń tymu nazŏd jakigosik polskigo posła przed welōnkym, i łōn ci miŏł taki prōzny łeb, takŏ prōznŏ palica, iże do terŏzka niy poradza sie chynōńć, tōnknōć sie we wodzie...
poniedziałek, 26 października 2015
Na plaży...
– Gryfnie wyglōndŏsz! – gŏdŏ tyn żadny, tyn posmŏrszczany.
– Wiysz! – łodrzykŏ hyrnie tyn gryfcok – Bo jŏ to prasna jene dupczynie i zatym cŏłki tydziyń łodpoczywōm.
– To ci sie darzi! Jŏ to kŏżdydziyń dupcza po piyńć szejś razy za rajōm. Niy mōm kej łoddychnōńć.
– Nō, tōż sprōbuj sie niy sztrekować. – radzi tyn piyrszy. – Słyszŏłech kajsik, iże to pierōnym spōmŏgŏ.
– A gōwno prŏwda! Niy spōmŏgŏ! – łodrzyko tyn stopierōńsko robotny. – Kejś żech sie niy sztreknōł, to ci mie kurwa ło mało niy... zjedli!
piątek, 23 października 2015
Ino ło cia...
– Ehhh... kejby tak ta moja baba miała take szykowne nogi...
Idzi dalszij i widzi kolyjnŏ szwarnŏ frela. Mijŏ jōm i medikuje:
– Eee... kejby tak moja baba miała take sztramske, łobłōnczaste i sroge cycki...
Przilazuje na łostatku do dōm, baba łozewrziła mu dźwiyrze a tyn istny łod proga rzōńdzi:
– Wystŏw se, moja ty roztomiyło, co jŏch bez cŏłkŏ drōga ku dōmowi fōrt i jednym ciyngym myślŏłech ino ło cia!
czwartek, 22 października 2015
Słepanie...
– Ty giździe diosecki! Ty łochyntolu stopierōński! Ty kŏżdydziyń wrŏcŏsz do chałpy naprawny w trzi dupy! Miarkujesz co symnŏm i ze dzieckōma?
– Moja ty roztomiyło babeczko, a miyjżesz ty zdrowy filip, miyjżesz rozum! Przecamć na isto niy mogymy słepać.... wszyjske, prŏwda?
środa, 21 października 2015
Huśtŏwka...
– Fto to bōł?
– Aaa... jakisik fric, terŏzki ło trzecij we nocy kce, coby go pociś!
– A pamiyntŏsz chopie, jak nōm sie autok popśniōł na drōdze, to tyż kcielichmy, coby nŏs ftosik sztuchnōł, coby nŏs ftosik pocis?
– Ja, mŏsz prawie, moja ty roztomiyłŏ, ida!
Po pŏruch minutkach chop na placu wrzescy:
– Panoczku! Panoczku, pociś wŏs, sztuchnōńć wŏs, ja?
– Ja, ja...
– A kaj łōni sōm?
– A sam, na huśtŏwce wele familoka....
wtorek, 20 października 2015
Niy sōmy za jedno...
– Hej! Kolego! – wrzescy jedyn gorol.
Deczko dalij ftosik łodwrŏcŏ gowa i pytŏ:
– Fto? Jŏ?
– Tak, ty... – łodrzykŏ gorol.
– Te, chopie, niy jeżech twojim kamratym!
– Słuchaj przyjacielu... – niy dowo pokōj gorol.
– Ani, niy ma żech twōj... przociel, miarkujesz?
– No, to posłuchaj... gościu...
– I niy ma żech żŏdyn „gościu”!
– No, to jak mam sie odezwać...
– Prosza wŏs panoczku...
– OK, więc proszę...
– ...zŏcny...
– Dobra, kurwa! A więc: proszę szanownego pana...
– Nō, terŏzki lepij...
Czy szanowny Pan widzi tego małego szczyla?
– Kerego? Tego, ftory wlazuje na motorcykel?
– Tak, tak, właśnie tego!
– Anō, widza go, widza gynał...
– No, więc chciałem szanownemu panu powiedzieć, jeszcze kiedy byliśmy przy „kolego”, że on akurat opierdalał wielce szanownemu panu kieszenie i torbę...
– O kurwa!
– Nie ma za co!
poniedziałek, 19 października 2015
Welōnek (absztimōng)...
– Nō, to bōło tak: nŏjprzodzij to na ta lista kcieli wrajzić starego Pikulika. Tōż jŏ wtynczŏs zawrzesknōł na cŏłki zol: „Cooo ? Gupszygo i barzij zawalatego jużeście niy mieli?” Nō, i stanyło sie !
piątek, 16 października 2015
Kalyndŏrz mamulki...
– Ty giździe, ty łochyntolu stopierōński, widzisz wiela jest? Szczwŏrtŏ ło szaroku!
Chop sie tak ino deczko skrziwiōł i wymrōncŏł:
– Moja.. ty... rozt... rozto... miyło. Ty mi pokazujesz zygarek? Moja mumulka, to fatrowi pokazowała zawdy... kalyndŏrz!
czwartek, 15 października 2015
Ginekolog...
– Wiedzōm łōni panoczku – ciepnōł ryjda tyn egaminatōrz – za teoryjŏ mŏcie panoczku 100%, a za praktika.... cŏłke dwiesta procyntōw...
– Jakōż to? – pytŏ sie tyn dochtōr łod cipkōw. – 200% to je przecamć blank, ale to blank niymożebne!
– Anō, to je możebne. 100% za łozebranie i poskłŏdanie motoru autoka, juzaś niyskorzij 100% za to, iżeś pōn to zrobiōł wszyjsko bez auspuf, bez ruła wydechowŏ!
środa, 14 października 2015
Niy sjōnech wywiōrki...
– Ło sto pierōnōw, berze... ale ze cia spanialisty dupczok, kōchanek... jakigo tym mŏsz łogrōmnucnego i łowosiōnego ciulika!
Ber robi jakosik iptowatŏ fresa i medikuje:
– Ło kurwa! Niy sjōnech ze ciulika... wywiōrka!
wtorek, 13 października 2015
Fater a synek...
– Wiysz... stary.. jŏ już na zicher musza pōjńść... jŏ już pōjńda...
– A daleko to chopie mŏsz do chałpy?
– Niy, niy... samtukej zarŏzki na Grunwaldzkij, to zarŏzki wele...
– Ja? Jŏ tyż miyszkōm na Grunwaldzkij... dwanŏście...
– Cōżeś ty? Tōż sōmy sōmsiŏdami. Jŏ miyszkōm na piyrszym sztoku pod szczwiōrkōm...
– Ej ty... zarŏzki... to jŏ przecam miyszkōm pod szczwiōrkōm...
– Mōmynt, kwilka.... Jorguś?
– Łojciec???
poniedziałek, 12 października 2015
Pōłowa gōwki szałotu...
– Pōnie kyrowniku jakisik ipta kce sie lajstnōńć pōłowa gōwki szałotu...
W tym tyż łoka mrziku badnōł i uwidziŏł, co za niym styrcy tyn klijynt i zaziyrŏ na niygo, tōż tyż zarŏzki dociep:
– A tyn roztomiyły chop... kupi... drugŏ pōłowa tyj gōwki szałotu...
Lajter zgōdziōł sie, ale niyskorzij poszŏł ku przedowaczowi i pedziŏł:
– Synek! Mōgeś mieć dzisiŏj srogachnŏ utropa naleś wykŏzŏł sie rułōm i refleksym... takich ludzi nōm we fyrmie potrza! Aaaa... a skany sie ty wandlujesz synek?
– Ze Nowygo Targu, pōnie lajter!
– A po jakymu żeś synek tamstela wyjechŏł?
– A bo wiedzōm łōni panoczku, to je miasto bez prziszłōści; same kurwy i hokeisty!
– Hmmm... – strŏpiōł sie kyrownik. – Moja baba je ze Nowego Targu!
– Ja? A na jakij... pozycyji łōna... grŏ?
piątek, 9 października 2015
Rółzczasu jedna dziołcha....
– Chopie! Ale ty zajebiście tyańcujesz!
Na to tyn istny:
– Spierdalaj!
Dziołcha ździebko zgańbiōnŏ, ustōmpiōła. Tyn karlus dalszij tańcowŏł sōm ze sia, i to tak, iże na wszyjskich robiōł stopierōńske wrażyni. Dziołcha juzaś ku niymu podlazła i gŏdŏ:
– Karlusie! Ale ty na isto zajebiście tańcyjesz!
Tyn karlus nic ino łodrzyknōł juzaś:
– Spierdalaj!
Tego już ale dziołsze bōło za tela i rzōńdzi ku niymu:
– Wiysz co chopie! Jeżeś szwanc, sorōń i grōbiōn... prostŏk!
– Nō i chuj! Ale zajebiście tańcuja, prŏwda!
czwartek, 8 października 2015
Stary dochtōr...
We tym łoka mrziku ftosik ze żałōbnikw prasknōł śmiychym. Wszyjske łoczy łobrōciyli sie na niygo, tōż tyż tyn istny pedziŏł ino tela:
– Wybŏczōm mi łōni, ale forsztelowŏłech sie, wystawiōłech sie mōj włōśny pogrzyb. Joch jes macherym łod babskich cipek, znaczy jeżech ginekologym...
Na to fachman, macher łod bachorōw i rziciōw, znaczy proktolog pŏd bez czuciŏ na ziym... zymglŏł!
środa, 7 października 2015
Musza jesce ino pedzieć....
– Pyrsk Erich! Co tam u cia? – uradowŏłech sie festelnie ze naszygo trefu.
– Eeee tam, same turbacyje i zgłoby ślatujōm ci na mie.
– Niy gŏdej! Widza przeca echt, co ci sie darzi choby ci skrzotek srŏł... sztramski ancug łod Giorgio Armaniego abo Karla Lagerfelda, biŏłŏ hymda Brooksfield abo ino Wōlczanka, binder Willsoor, szczewiki... to cheba Bata, co już niy spōmna ło buksioku... Rolex to abo niy, to pewnikiym Philippe Patek...
– Niy, to ino Jaques Lemans... – łodpedziŏł jankornie Erich.
– No, tōż niy miarkuja...
– Urodziyło mi dziecko... synecek...
– Jezderkusie chopie! Tōż to kŏżdy inkszy chop bōłby rŏd choby mu fto fliger fōndnōł, miŏłby mocka uciychy, iże mu sie na stare lata udało prasknōńć tora... przeca to możno już łostatni szus...
– Ja,ja inksze chopy mieliby możno i srogŏ uciycha...
– Pierōnie! Niy poradza zmiarkować, po jakiymu ty sie niy radujesz, skuli czego jeżeś taki markotny?
– Nō, bo wiysz Ojgyn... jŏ jece musza ło tym pedzieć mojij... babie!
wtorek, 6 października 2015
Dzioboł...
– Teee, stary! Eźli niy miarkujesz, eźli niy wiysz fto jŏ jes?
– A dyć miarkuja, wiym!
– I blank sie mie niy strachŏsz?
– Ani ździebko, nic a nic sie cia niy starchōm!
– Jakōż to? Przecamć mie sie wszyjske bojōm, a ty niy. Po jakymu?
– Anŏ, boch jŏ jes już śtyrdziyści piyńć lŏt żyniaty ze twojōm... siestrōm!
poniedziałek, 5 października 2015
Przepōmiŏł bych...
– Wiysz! Tyn zeks ze mojōm starōm jes ci na isto corŏzki gorszyjszy. Jeszcze malowiela a cheba blank ustanymy sie dupczyć....
– Czowieku, co ty tam miarkujesz. Kejby moja starŏ niy spała ze łozewrzitōm gymbōm, to jo bych blank już przepōmniŏł, co to jes tyn zeks!
piątek, 2 października 2015
Jak wōm sie spało...
– Możno majōm łōni jednakwōż jakisik frajny cimer, abo chocia jakisik prykol? Moga spać przecamć choć kany, bele kaj – poprosiōł ymfangszefa, hotylowygo recepcijōnisty tyn istny.
– Nō, cōż, mōm jedyn doplcimer we ftorym miyszkŏ jedyn chop i monej bydzie rŏd miŏł spōłmitra, szlafkamrata, bo to zrobiyłoby mu, co ta izba bydzie tōńszŏ. Ale tak prŏwdōm, to łōn tak stopierōńsko charczy we śniku, iże uskargujōm sie na niygo kwatyrniki we sōmsiydnich izbach. Tōż tyż niy poradza pedzieć, eźli bydōm łōni interesowne.
– Niy ma problyma, biera ta izba.
Na drugi dziyń ło szaroku tyn ymfangszef pytŏ tego istnego:
– Nō, i jakōż wŏm sie panoczku spało?
– Łoooo, mocka lepszij niźli bele kedy.
– A co ze charczyniym tego szlafkamrata? Niy zawŏdzało to wōm?
– Niy! Jŏch na doczkaniu, na szlag żech ci go ścichnōł...
– A jakim to knifym?
– Łōn już bōł we prykolu i charczŏł, kejech wlŏz do izby. Kejech przelazowŏł wele niygo, dołech mu kusika we liczko i pedziŏłech mu gryfnie: Dobranoc mōj ty gryfcoku!
Mogecie mi wiyrzić, łōn bez cŏłkŏ noc zmrużōł łoka i cŏłkŏ noc mie gynał blikowŏł, świdrzōł ci na mie!
czwartek, 1 października 2015
A toch jes jŏ...
– Kuknij se ino Antek! To jes moja kuchyń, a to juzaś mōj badycimer – mamrŏ po pijŏku Paulek.
– Nō, Paulek! Na isto gryfnŏ jes i kuchyń i tyn twōj badycimer – łodrzykŏ naprany Antek.
Paulek dalszij łobkludzŏ kamrata po pomiyszkaniu....
– A to, Antek, to jes moja srogszŏ izba... łoo... a sam nynŏ mōj synecek... a... a sam... a sam moja cerzicka...
– Nō, Paulek, musza pedzieć, iże szykowniste sōm ci te twoje dziecka... aże szykowniste, gryfniste...
Idōm dalszij, wlazujōm do drugij izby..
– A to Antek, to ci jes mōj gryfny szlafcimer... dzisz jaki srogi i moc bykwyjm dopelbet... he, he... ciiii, ciii... cicho... to jes moja starŏ, a tyn wele... to cheba... jŏ, toch na zicher... jŏ...


c: text/html

text:
W taki dugi weekynd to fto yno poradzi1, tyn grilluje. A jak na grill wciepniecie2 konsek wôsztu3, to żeby tak sōm4 niy leżoł potyn5 na talyrzu6, przido7 Wōm sie jaki szałołt8. Joł tam sie lubią tyż pogrillować i w dōma9, na gyburtstag10 żech kedyjś dostoł11 tako grillowo patelnia i to je richtig12 co dobrego. Nierozki13 […]
Tag: #kiełbasa
Grochōwka (Grochówka)
Na pōniydziałek- jak komu niy łostało[1] nic z niydzieli- werciōłoby[2] sie uwarzić[3] cojś einfachowego[4], co by bōło tōnie- bo to sie czowiek wykosztowoł na tyn niydzielny łobiołd[5]– i nie trza by bōło mudzić[6] bez godzina. To je barzi taki eintopf[7] i jak zjycie porzōndny talyrz taki zupy, to sie nie bajecie[8] łoglōndać za drugim. […]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Niyrozki dostana1– a to łod sōmsiada2 od moji Mutry, a to łod jyj kōmratki3– kōnsek4 szpeku5, ale to niy byle jaki szpek, bo łod świnie, co to bōła chowano6 do siebie, a niy na sprzedyj i bez7 to dostowała ciyngiym8 lepszy futer.9 Moja Muter to sie tam z tym niy smoli- zeskwarzi10, do krauzy11 i […]
Kategoria: Ślōnske
Hekele (Śląska sałatka śledziowa- czasami w postaci pasty ;) )
Ło recept1 na hekele to sie mie sam niyftorzi2 pytali już połra3 miesiyncy tymu. Trocha czasu mi to wziyno, nim żech sie za to chyciōł. U mie w doma sie tego niy robioło, bo moja Muter niy znała tego ze swoji chałpy4– w tyj czyńści łopolskego tego niy znali. Ponojś5 hekele robiōła moja Ōłma ze […]
Kakaōwka (Kakaowy likier jajeczny)
Idzie pedzieć,1 że kakaōwka to je siostra ajerkōniaku, yno że po inkszym fatrze.2 I niby tam wszysko prawie take same, ale sōm ludzie, co to jak im postawić na stole ajerkōniak i kakaōwka, to zarozki3 sie ciepnōm4 na tyn trocha ciymniyjszy keliszek. Nojlepi mieć i jedne, i druge, to mogecie być sicher,5 że kołżdymu dogodzicie… […]
Ajerkōniak (Likier jajeczny)
Połra1 dni tymu ciotka ze Niymiec sie mie zapytała, jak sie robi ajerkōniak. Joł niy wiedziōł, ale niyrozki dobrze je2 mieć pod rynkom Teściowoł i tak mi się przipōmniały te stare smaki. Pamiyntōm jak piyrwy moja Muter3 go robiōła i joł4 potyn- jeszcze mały bajtel5– tyn palec żech sie niyrozki tōnknōł6 w tyj misce abo […]
Moczka abo mołczka (Śląski deser wigilijny)
Receptōw na moczka je tyla,1 co zortōw2 piwa abo modeli szczewikōw3 (nojważniysze to do kołżdego znojś odpowiednie porównanie 😉 ). Kołżdo4 familia5 sie bez lata wyrobiōła6 swoja tradycja, a nastympne pokolynia dokłołdały7 do ni8 swoje składniki. Moja Ōłma9 robiōła jōm yno ze suszōnych śliwkōw, jabek i gruszek. Moja Muter dołożōła do tego figi i daktyle. […]
Pierniki (na północ i wschód od Śląska występują pod taką samą nazwą ;)
Roztomajte mōndre1 ludzie sie spiyrajōm,2 fto3 wynalołz pierniki. Joł tam to smola4 i wia yno,5 że tyn recept6 dała moji Mutrze7 pani Truda, a ta zajś dostała go ze 40 lołt8 tymu łod jaki kōmratki we robocie, a łod kogo ta go miała, to już wiy tera yno sōm Pōn Bōczek. Przez lata piykła9 je […]


text:
Tyźeń
Tyźeń jo źinsa w pśisamem wšych kulturach na swěśe casowa jadnotka, kótaraž wobstoj ze sedym dnjow. Wót lěta 1970 w NDR, 1975 w Zwězkowej republice a 1978 teke mjazynarodnje pśipóznaty moderny tyźeń źo wót pónjeźele až do njeźele, tradicionelny žydojsko-kśesćijańsko-muslimiski tyźeń pak wót njeźele až do pónjeźele. Jadno lěto ma nejmjeńša 52 njeźelow; mjasec nejmjeńša styri.
Źěłowe a šulske dny su w srjejźnej Europje zwětšego pónjeźela, wałtora, srjoda, stwórtk a pětk, mjaztym až sobota a njeźela ku kóńcoju tyźenja słušatej. Njeźela je w Nimskej samo oficielnje wólny źeń. W Zjadnośonych statach, Awstralskej a někotarych arabskich krajach płaśi njeźela teke oficielnje dalej ako prědny źeń.
W serbšćinje wužywamy za jadnotliwe dny skrotconki z dweju pismikow (pó, wu, sr, st, pj, so, nj) kaž w nimšćinje, wótergi teke skrotconki z tśich pismikow kaž w engelšćinje.


text:
Rade byście sie dowiedzieli sk?nd Ouma Hanusikowo zno tak naprowdy Walencioka? Fto chowie sie po gulikach w Bytomiu i ino cichtuje na Wasze dusze? Po jakiemu Gryjta Furgoczka ze Szopiynic i jeji dwie cery zaczły akcja eksterminacji elwrów na c?łkim Śl?nsku? Czy legendarno Szolka ?d Świynty Hyjdle poradzi wyciepać wszyskich goroli ze Śl?nska?
Jakie plany mo radykalno organizacjo, kero mo kryptonim ROLADAA? Fto wycyckoł c?łko krew z modych karlusów na Bykowinie? Jaki b?ł koniec mordyrza spod Wulchauzu, na kerego kyjzynblaty godały ?Nylonbojtelkiller?? Fto podpolo chaupy na Murckach, a fto chyto i zjodo dopolone bajtle? Już dzisiej mogesz besztelować ?Komisorz Hanusik? Marcina Melona ? piyrszo powieść kryminalno (z elemyntami horroru/thrillera/fantasy) naszrajbowan? BLANK po śl?nsku.


text:
Dżakarta
Wspůłrzyndne: 6°10'30" S 106°49'33" E
Džakarta (ind. Jakarta; dowńij: Batawia) – stolica a nojwjynkše mjasto Indůnezyje, 9,0 mln mieszkańców (2004), aglůmeracyjo 18,2 mln (2004). Mjasto je pouožůne we pouedńowo-zachodnij tajli państwa, we půunocno-zachodńij tajli wyspy Jawa.
Zouožůne we XVI wjeku pod mjanym Sunda Kalepa. We 1619 zdobyte bez Holyndrůw kere postowili sam twjerdza "Batavia". Bůua uůna śedźibům Kůmpańije Wschodńoindyjskij a stolicům Ńiderlandzkich Indji Wschodńich. We lotach 1942-1945 mjasto bůuo uokupowane bez Japůńijo. Uod 1949 wlazuje we skuod Indůnezyje, uod 1950 zmjyńůno jygo mjano na Džakarta.


text:
Moldawa
Moldawa[1] (czes. Vltava, mjym. Moldau) je nojdugszo rzyka we Czeskij Republice. Mo uůna swoje zdrzůdła na Szůmawje a potym płyńe bez Český Krumlov, České Budějovice a Praga. Swůj kůńec mo we Mělníku, kaj wpado do Elby. Moldawa je 430 km dugo a wjyrch jeji zlywńe je 28,090 km². Nojwjynksze dopływy Moldawy sům: ze lewyj strůmy Berounka a Otava, zaś ze prawyj Lužnice a Sázava.
Mjano we czeskij godce (Vltava) bjere śe uode starogermańskich słůw *wilt ahwa, kere uoznoczajům "dźiwoko woda".
We śyrpńu 2002 bůła wjelgo woda uod Moldawy, we keryj umrziło pora ludźi.
Przipisy
- ↑ Ślůnske mjano za: Reinhold Olesch, Der Wortschatz der polnischen Mundart von Sankt Annaberg, Berlin 1958. We tym dykcjůnorzu mjano uostało uoddane bez zapis moldava.


text:
Sōm take dni, kej1 niy chce nōm sie stoć przi piecu, a chciałoby sie zjejś cojsik dobrego i bestōż2 Chop sam wciepuje te recepty, co by Wołs trocha odciōnżyć łod tego myślynia: co by tu uwarzić?
Te danie sie robi połra minut, ale tyn delikatny smak to bydzie dobry nawet dlo rozbestwiōnych3 degustatorōw.
Co potrza?
2 małe cukinie
20 dkg kurek
10- 15 dkg wyndzōnki4
trocha wōsztu- joł żech doł 2 frankfurterki
sōl, pieprz
trocha majeranku
łeżka masła klarowanego
Wyndzōnka i wōszt pokrejcie i na jaki patelni je przismołżcie5– mogecie do tego tyż wciepnōńć trocha masła klarowanego. Kurki wyczyśćcie- jōł tam je trocha umōł, choć sōm i take ludzie, co to grziby yno czyszczōm pyndzlym6 😉 Grziby i cukinia pokrejcie, wciepcie ze prziprawōma na patelnia i tak dugo je podpiykejcie, aże cukinia bydzie miynkoł (we łopolskim7: bandzie8 😉 ). No i fertich.9 Dlo 2 ludzi tako porcja styknie, a przi okazji mołcie tyż na tyla dietetycznie, że sie potyn mogecie zjejś kōnsek kołołcza10 😉 Smacznego 🙂
1kiedy
2dlatego
3rozpuszczonych
4boczku wędzonego
5przysmażcie
6pędzlem
7opolskim
8będzie
9gotowe
10kołacza


text:
Tajo
Tajo (španisce, [ˈtaxo]) abo Tejo (portugalsce, [ˈtɛʒʊ]) je z dołhosću wot 1.007 kilometrow najdlěša rěka Iberiskeje połkupy a běži přez Španisku a Portugalsku. W starowěku njeseše rěka łaćonske mjeno Tagus.
Rěčina rěki wobjimuje 80.600 km², wot toho słuša 55.810 km² k španiskim regionam Extremadura, Madrid, Aragoniska a Kastilska-La Mancha a 24.790 km² k Portugalskej. Cyłkownje je na tej přestrjeni něhdźe 9,5 mio. ludźi žiwe.
Tajo wužórli so we wysokosći wot nimale 1600 m w horinach Sierra de Albarracín wosrjedź Španiskeje. Běži potom do zapadneho směra po Iberiskej połkupje přez španiske města Aranjuez, Toledo, Talavera de la Reina a Alcántara kaž tež přez portugalske město Santarém. Skónčnje so blisko Lissabona do Atlantiskeho oceana wuliwa.
Najwjetši móst přez Tajo je Ponte Vasco da Gama w Lissabonje, kotryž je z cyłkownej dołhosću wot 17,2 km najdlěši móst w cyłej Europje. K najstaršim mostam přez rěku słušatej romski Puente de Alcántara a srjedźowěkowski Puente de San Martín w Toledo.


text:
Łozprowki, bery, szpasowne gyszichty a wszyjsko we naszyj szykownistyj ślónskij mółwie!
wtorek, 29 listopada 2011
Cycki...
Widza, iże sie karlus tropi – bo to idzie ło rozum przińść – tociech go smówiół, coby poszôł do dochtora.
Pokwanckôł sie Ecik do lazarytu i môcie anóng? Trefiół choby na łostuda na gryfnô dochtórka. Ta mu sie kôzała zicnóńć na taki skórzanny hoker, wybadała co i jak, i zacynô:
– Panie Pytel, a pedzóm mi Łóni – a pokazuje mu apluzina – co łóni widzóm ?
– Anó, dochtórko – pado Ecik – to je jedyn cycek babski.
– Hm, ... a terôzki coście panie Pytel dojzdrzili? – pytô sie ta dochtórka i pokazuje mu gryfnó, zowcitô birna.
– Tyż babski cycek – pado côłkiym na richtik Ecik.
Dochtórka sie tak ździebko zgańbióła, lica ji sie zacerwiyniyli, filuje tak naobkoło po tyj izbie i łorôz pokazuje Ecikowi taki epny weker, kiery tyczół we winklu izby.
– Mogóm mi łóni pedzieć co jim sie przipóminô?
Ecik luknół ze zadku, kuknoł z przodku, robi sie cerwióny na pysku i tak côłkiym po cichuśku – a ciyngiym sie gawcy na tyn pyndel łod zygara, kiery kiwô sie rółz w lewo, rółz we prawo – kiwô gowóm nikiej tyn pyndel ze tego srogigo zygôra.
Kuś-kuś, kuś-kuś, kuś-kuś, tak choby kuskowoł dwa babskie cycki.
Andrzyjki...
Grała tyż jesce zawdy jakosik muzyka, a na stole byli teriny ze roztomajtymi hanyskowymi i kokosflokowymi kyjksami, makrónami, i roztomajtymi, bele jakimi kołoczkami, piernikóma. Dlô dziołchów bół do piciô „szeker” (po naszymu piwo rzniynte) i jakiesik zofty, nó a chopcy – to przeca wiycie – jakosik miodówka lebo inkszy, dobry sznaps. I fto mi rzyknie, iże to niy byli gryfne zwyki? A możno mie sie ino spóminajóm stare czasy, i jak to gôdôł tyn szykowny polski poeta Boy-Żeleński:
„Jednania święcą się gody: Grajcie mej duszy fanfary!
Umiera błazen młody, Rodzi się dureń stary...”
Ale, ale! Razinku mi sie sam spómniôł jedyn szykowny fal skuplowany ze „andrzyjkami”. Po łostanich „andrzyjkach” tak jakosik za dwa miesiónce trefiyli sie dwie kamratki, kiere do kupy ze inkszymi fajrowali. I jedna śnich gôdô do drugij:
– Hyjdla! A jak ci poszło ze tym karlusym, kieregoch ci wywróżyła we łóńskie „andrzyjki”? – pytô sie kamratka kamratki.
– Niyhersko, Elza, niyhersko – gôdô pytanô – łón ci sie pierónym zawdy przi dziołchach gańbi, je taki płochy, gańbliwy.
– Ja? Niy gôdej, i cożeś to zrobióła coby go yntlich chycić do ółtorza?
– Ah, co tu gôdać. Napytałach go do dóm, łojce poszli ze byzuchym do ujka, bracikowi dałach na kino, wyłónacółach, wykrynciyłach zicheróngi, skukałach świycki i sztrachecle, zacióngłach gardiny i sztory ... Łón prziszoł, jô już rada ...
– Nó, i co, gôdej wartko dalszij! I co, i co? Łón, wzión sie do „tyj” roboty?
– E, dej pokój. Łón ci sie zarôzki wzión za robota ... ale jón ci sie fest za naprôwianie tych zicheróngów !!!
poniedziałek, 28 listopada 2011
Niymoc
Jedyn durch wajôł, iże mô ciyngiym hercklekoty i kiej ino musi tómpać na szczworty sztok abo dyrdać piechty na miasto, to sie zafucy nikiej damfmaszina i dychô choby przitargôł na góra połno kabza gywichtów.
Drugi zasik jamruje, iże łón mô rojmatyka. Szłapy go targajóm jak sto diosków a grace mu powykróncało tak, co już niy poradzi achtlikiym do gymby trefić. Do kupy mo jesce heksynszus.
– Tyż mi wielgie mecyje – pado tyn trzeci – kiery bez côłki czôs nic niy chalatôł ino pozornie suchôł. Te wasze stynkanie jes na isto ło dupa łostrzaść. Jo ci móm dziepiyro srogô niymoc przi kieryj te wasze, to je pinkel na kicholu, małe piwo a kiere sie to choróbsko sklerółza mianuje.
– Niy fandzol – pado tyn piyrszy – cóż ci tyż to je za niymoc ?
– Baji, to je tak – napocznół tyn istny łod tyj sklerółzy. – Jakoś tak łóńskigo tydnia spichnółech sie na plantach przi knapszafcie ze takóm jednóm fest szykownóm dziołchóm; nó możno niy bóła tako już modo, ale dosik wizgyrnô, grajfnô i miała ci wszyjsko, co przinoleżi przed sia i za sia. Zagôdôłech ku nij i jużcić po jakisik kwilce napytołech ci jóm dó mie do dóm.
– Niy wiyszej nóm sam nudli – gôdô na to tyn drugi – na isto tak bóło ?
– Nó ja! Przikwanckołech jóm do sia, zacióngech zanawiyski i wszyjskie sztory, rozhajcowołech we żeleźniôku, narychtowôłech świycki, dwa lampusy i flaszka wina. Hornyli my po jednym. Zrobiôło sie ździebko gorko, toch jóm ci beztóż napoczón seblykać.
– Ło sto pierónów, niy kmiń nóm sam – niy umi strzimać tyn piyrszy. I co bóło dalszij tam u cia?
– Anó, tak po lekuśku nalołech jesce po jednyj glasce wina i biera sie dalij do seblykaniô.
– Jezderkusie! Niy poradzisz to gibcij łosprawiać? Musisz to wlyc choby gumin, choby bachory ze łolejym ? – gôdô tyn szusowaty drugi.
– Po leku chopy, wszyjsko podle raje. Nó, tóż seblykóm ci jóm, polywóm, zaś seblykóm, zaś polywóm, i zasik seblykóm, i zasik polywóm, i kiej żech już bół przi cycynhaltrze, biera jóm pieślawo i opaternie pod parzã, i smyczã ci jóm ku tyj mojij srogij zofie.
– Jerónie ! Ty to ci môsz ale ruła. Dyciś przi cia idzie mory chycić. Dugszij ji niy poradzisz seblykać ? – to tyn piyrszy.
– Nó, kiej żech jóm już dostôł na ta zofa, biera sie za bistynhalter i grajfuja do batkow. Jesce bździnka i ... móm ci już jóm ganc sago. Nó, tak jak jóm sóm Pónbóczek stworzół.
– Chopie, jô sam ło rozum przińda przi tobie – pado napôlóny tyn drugi. Gôdej drapko cóżeś to tyż śnióm machlowôł dalszij ?
– Anó, ... tu ci sie pokôzała ta moja sklerółza. .....
– Możecie sie forsztelować taki fal ? ... Dyciech do imyntu przepómnoł co sie robi dalszij !!!
niedziela, 27 listopada 2011
Dwa łożyroki...
– Ściepnymy sie chopie i lajstnymy sie takigo modernego „hot doga”.
– „Hot doga” ? – dziwuje sie tyn drugi kamrat. – Ale po pieróna ? Przeca jô kca cosik luchnóńć a niy pojeść !
– A dyć tóż. Zrobiymy tak: lajstnymy sie tego „hot doga”, wyjmnymy śniego ta knóbloszka i jô sie jóm prziknółtluja do bóntka. Zajndymy deczko niyskorzij do naszego szynku, łobsztalujym po sznapsie i wyduldómy. A kiej przijńdzie do bulyniô, ty gryfnie uklynkniesz i napoczniesz muldać, cyckać ta knóbloszka chybyś mi robiół „loda”. Gospodzki nôs w te piynty wyciepnie i niy bydymy musieli bulić.
Jak uzdali, tak tyż i zrobiyli. Łobsztalowali sie dwa sznapsy, luchnyli i łodgrali tyn tyjater. Szynkôrz jich wyciep i zakôzôł jim wrôcać sie nazôd. Zbajstlowali ci tyn tyjater we cheba piytnôstuch szynkach.
– Wiysz co? – rzóndzi na łostatku tyn drugi. – Przełónacymy rólami, bo mie już pierónym chopie łómie we kolańskach ...
– Chopie, a co jô móm rzyknóńć ? Jô już zapodziôł ta knóbloszka we trzecij kaczmie ...
sobota, 26 listopada 2011
Stary rybiorz i polityka
– Wiysz! Wczorej chyciółech ci ryba, choby szlanga, „sum” lebo wels na nia gôdajóm. Côłkie piytnôście, a możno i wiyncyj – kilo.
– Niy gôdej, taki srogi?
– Ja! Dugi jak Giertych, ruby ci nikiej tyn Kalisz, a ku tymu miôł ci fusiska choby Wałęsa.
– Nó, i kaj go môsz?
– Anóch, wciepnół żech ci go nazôd do wody, wyciep żech ci fórt tego sakramynckigo gizda!
– Cóżeś łogup? Cóżeś ty jaki? Po jakiymu?
– Bo gawcół ci na mie takimi ślypióma choby tyn... Macierewicz!!!
My stare szoferoki...
– Wiycie, chopy, jô to ci już móm tak licze grace, iże ledwa poradza utrzimać ta szolka ze tyjym...
– A jô, to juzaś móm taki lichy weźrok, iże bali niy poradza ujzdrzij tyj mojijj szolki...
– Nóóó... jô tyż. Niy miarkuja blank na kogo żech przi łostatnim welónku głósowôł... jô blank niy widziôł żôdnych mianów na tyj welónkowyj szkartce...
– Co padosz? Gôdej głóśnij!
– A jô, to móm ci chopy taki reumatyzmus, iże niy poradza sie ku wóm łobrócić...
– Eee tam, jô jes „ciśniyniówiec”, jô móm taki druk, iże kiej isno stana, to mi sie zarôzki we palicy kryńci tak, iże niy poradza zrobić jednego szrita....
– Ja? Jô to poradza zrobić pôrã kroków, ale nigdy niy pamiyntóm kajech miôł pójńść!
– Eee, chopy, to jes wert naszygo podyszłygo wiyku...
– Nó, ale, chopy, niy ma jesce tak blank źle, przeca mómy jesce chocia wszyjske... prawo jazdy, prôwda?
środa, 23 listopada 2011
Darymny futer...
Chrrr, chrrr, chrrr,
A sam łotwiyrajóm sie dźwiyrka ze kilszranku i wylazuje śniego srogô mysz. Dupnô choby kormik. Wylazuje tako ździebko bamóntnô, we jednyj gracy dziyrżi kranc wusztu, we drugij paket biksów biyru, we rugzaku na plecyskach mô jesce nafolowane jakiesik paksliki szmiyrkyjzy, rola hauzkyjzy i ajnfachowo kyjza we talarkach.
Usiotano, zafucano depto tak polekuśku, opaternie nôjprzodzij bez kuchyń, siyń i terôzki bez izba, kaj nynajóm te starziki. A sam chrrr, chrrrr, chrrr, choby we zajgwerku ... chrrr, chrrr, chrrr ...
Ta mysz depto dalszij aże dokwanckała sie do swojij dziury, do dukli kaj bez dziyń sie nynała. Jesce ino kukła do zadku i za kwilka zaziyrô a sam blank przi jeji dziurze postawiónô jes szłapka a driny na wôbik kónścineczek szpeku ... taki, Wiycie, choby sie fto pazurska połobrzinôł. Maluśko szpyrecka, pewnikiym szporobliwe te starziki byli.
A sam dalszij, możno bali i barzij ... chrrr, chrrrr, chrrrr,
Ta mysz sie tak zniynôgła łobrócióła do zadku .... chrrr, chrrr, chrrr ...
- Kurwa! jak dziecka! Blank jak dziecka!
niedziela, 20 listopada 2011
Pieróński ZUS
– Płat za nasze pomiyszkanie zapłaciółaś?
– Jaaa, jaaa... zapłaciółach – łodrzykô wystrachano baba.
Chop mróncy nabańturzóny...
– vA za sztróm zabulółaś, ja?
– Jaaa, jaaa... szeptłô baba i chnet ślimtô zastrachanô.
Chop jesce barzij niykóntyntny dalszij myńdzi:
– A za woda, tyż... ?
– Ja, zapłaciółach, wszysjkoch popłacióła!
–A ZUS za nôs łobiuch tyż? – pyto już blank nerwyjs tyn chop.
– Niy, wybocz chopeczku, przepómniałach, na isto przepómniałach – łodrzyko cało już zaślimtanô baba.
Chop spokójny i nejradszy wrzescy na côłki karpyntel:
– Yes, yes, yes... sto pierónów... znejdóm nôs!
sobota, 19 listopada 2011
Bajzel....
Kuko, zaziyrô wyproszczóny ... medikuje, medikuje ... nô, dobra ... wlejza!
Jak pomyślół, tak zrobiół ...
Wlôz rajn. Niysroge pomieszczyni, na prómp dźwiyrzy. Kole dźwiyrzy urna, szklanny kastlik ze napisym: „Kcesz zeksu – wciep 50 złotków.”
Idzie dalszij, nastympnô izba, direkt juzaś fajnistô kastla ze napisym: „Kcesz zuper zeksu – wciep rajn 100 złotków.” Pomedikowôł deczko ale wciep i wlôz rajn. A sam kolyjno izba i juzas prómp dźwiyrzy kista i napis: „Kcesz na isto totalnygo zeksu i stopieróńskij ekstazy – wciep 200 złocioków.”
Łodezwali sie w niym łonake wónty i szkruple, juzaś ździebko poślynczôł ale wciep dwiesta złotków i wlôz ... tela, co terôzki sie znod blank sóm na dródze. A dźwiyrze sie za niym wartko zatrzaśli. Łobejzdrzôł sie do zadku ... a tam na ścianie jesce fajniyjszy szild: „Razinku łostołeś WYDUPCZÓNY bez nasze szwestery Urszulanki!!!”
czwartek, 17 listopada 2011
Fotoradary...
Za pôrã minutek przikludziół sie policajt i tego mojigo kamrata... wyśmiôł, i gôdô, co ustawiyli naskwol tyn fotoradar tak, coby kôżdego ci sam knipsnół, bo sprôwdzajóm tym tuplym eźli ludzie majóm pasy zapniynte.
Nó, ludzie... kamrat erbnół szejść mandatów za te niyzapniynte pasy, bo przeca jesce ze swojóm staróm jechôł...
środa, 16 listopada 2011
Babsko filozofijo...
– Łobiecuja ci mój roztomieły, iże pónkt dwanostô, i ani minutki niyskorzij byda w dóma! – rzykłach chopowi i tela mie widziôł. Ale, impryza ci bóła całbrownô! Nôpitki, „drinki”, roztomaje balyty, juzaś nôpitki, juzaś tańcowanie i ... jesce wiyncyj sznapsów ... nó, godóm wôm, bóło na isto tak ci fajniście, iżech blank przepómniała ło zygôrze, ło godzinie. Kiejech sie wróciyła nazôd do dóm, bóła trzeciô ło rozwidnioku. Wlazuja do pomiyszkaniô, po cichuśku, opaternie łotwiyróm dźwiyrze a tu łorôz słysza ci we antryju ta naszo diosecko, zegzioło kukówka we naszym kukuksurze jak ci razinku terôzki zakukała trzi razy! Kiejech sie spomiarkowała, co mój chop łocuci sie po tym kukaniu, sama dokóńczółach kukać jesce dziewiyńć razy ...
– Ja, joch bóła festelnie ze sia kóntyntnô – rzóndzi dalszij baba – rada, iżech chocia festelnie napranô w śtyry dupy, nôgle prziszłach na te idy i ganc ajnfach schrónióła żech sie łod breweryji i cyrkusu ze mojim starym. Wartko tyż żech sie legła do prykola kole mojigo chopecka i samach sie dziwowała jakoch jô ci jes na isto inteligyntnô! Ha, ha ...
– Jezdekusie! Aleś ty jes szprymnô i pómysłówo – rzykły wrółz kamratki.
– Zarozki z rańca – łozprawiô dalszij ta istno – przi śniôdaniu, mój chop spytôł mie sie ino, kiejech sie wróciyła nazôd ze tyj impryzy do dóm. Rzykłach mu, co tak jekech snochwióła, gynał ło dwanôstyj we nocy. Pónkt ło dwanôstyj mój chopecku!
– Nó i? I co bóło dalszij? – pytajóm kamratki.
– Anó, nôjprzodzij to łón nic niy rzyknół, bali i blank ci łón niy wyglóndôł na podyjzdrzliwygo.
– Łoch, alech jes ci szczysno, jeżech retniyntô ... ! – takech se pomyślała i chnet żech i szwajs ze czoła łotarła ... ! A mój chop, tak po jakimsik okamrziku kuknół ci tak na mie, pofilowôł deczko i blank prawucko rzknół:
– Wiysz babeczko, muszymy zwekslować, wymiynić tyn nasz zygôr we antryju, tyn nasz kukuksur!
– Jôch ci zbladła do imyntu ze strachu – gôwyndzi dalszij ta mamzela – ale zarôzki pytóm sie go takim użytnim głósym:
– Jaaa, a po jakiymu mój ty roztomiyły! A łón ci na to ze rułóm gôdô:
– Dzisz babeczko! Dzisiôj we nocy, ta zezula zakukała trzi razy, zatym – i to już niy miarkuja jak zdziôłała? – wrzyskła „o kurwa” i juzaś zakukała śtyry razy, zerzigała sie we natryju, zakukała jesce rôz trzi razy, padła na dyliny ze śmiychu ... zakukała jesce rółz, nastómpióła na kota, łozburdała nachtiszel we izbie. Zarôzki niyskorzij swalóła sie kole mie we prykolu, zakukała łostani rółz, pierdła festelnie smrodlawo i napoczła ci chrapać!
wtorek, 15 listopada 2011
Łostudne wybóry....
Môsz szkrabka na zôranny kafyj drógóm do roboty? Nó, dobrze, ale jakô? Cappuccino, Cafe latte, Flat white, Americano, Romano, Chocomalt, Mokka lebo Espresso? Ze mlykym pôłnotustym abo ze łodfetowanym? Bez zany abo ze zanóm pojedińczóm lebo tuplowanóm?
Przed fernzyjerym mogesz wybiyrać spojstrzód kielanostuch kanalów, a eźli môsz kablówka abo na dachu talyrz, môsz możybność łobiyraniô ze jesce srogszyj cifry tych kanalów. Szaltrujesz kanale, podwiyl niy trefisz na taki, ftory ci sie zdô, i zaziyrôsz ino podwiyl niy napocznie cie mierzić. Wekslujesz juzaś na inkszy – możno tam dôwajóm cosik lepszyjszego. Miôłech łóński tydziyń taki cufal, iże na piytnôstuch stacyjach wlazôwôłech na jedna i ta samô ryklama.
Sztalujesz se jôdło bez internec: môsz smacysko na mozzarella ze łorganicznie ucichtowanóm bazilijóm? Niż byś sie „wylogowôł”, pokazuje ci sie na ykranie srogô lista towôrów, ftore sztyjc kupujesz wrółz ze pytaniym, eźliś bez cufal łó nich niy przepómniôł.
Nôrzyczka i labiydzynie na nadmiara możybnóści sóm ze jednyj zajty blank ci niydorzyczne, bo przecamć we tak wieluch ryjónach świata ludzie jich niy majóm. Ze drugij jednakowóż stróny niy dô sie niy merknóńć, jak gwôłtówny wzróst na doczkaniu dostympnych opcjów weksluje ci nasze zachówanie, a bali i szimel myślyniô – i to na zicher niy zawdy na lepszyjsze. Srogô łokwitóść telewizyjnych kanalów, roztomajtyj zorty fernzyjery i kómputry we pôruch izbach we strzydnij chałpie, pomiyszkaniu sprôwiajóm, iże zwykowy łobrôz familiji we zalónie (we dôwniyjszyj paradnyj izbie) spólnie łoglóndajóncyj i kómyntujóncyj prógram łodłajzi już blank we niypamiyńć, idzie fórt. Łoddziylyni łod sia bez te moderne nóśniki łozrywki familijanty, dekujóm sie we roztomajtych pomiyszczyniach rodnyj chałpy.
Jedyn móndrok, dochtór Aric Sigman miyni, iże bez ustanku wymuszane bez telewizyjô zmiany w tym, co mô przikować naszô uwôga, we skuplowaniu modziokowego zwyku używaniô pôruch elektrónicznych mediów łorôz, łosłôbiô kómórki naszego filipa łodpowiydzialne za kóncyntracyjô. U mocki tyż dziecek widać już łobjawy, ancajchy choróbska, na ftore ciyrpi côłke społyczyństwo:
stan permanyntnego rozkojarzynia (sztand utramyntnygo pofyrtaniô). Mómy wiyncyj możybnóści, ale mynij czasu, coby śnich skorzystać. We internecowô wyszukiwarka mogymy przecamć wklepać pytani na zicher ło wszyjsko, ale niy ma szanzy, cobychmy sie nad szafniyntymi informacjóma pouwôżali. Niż by to nastómpióło, już zajimô nôs kolyjnô, blank inkszô zacha.
Na przecamć, głymszô refleksjô zawdy miała przirodzónych wrogów. Jedyn istny, ynglicki poyta ze przełómu XVI i XVII w. John Donne labiydziół kiejsik, iże zaniydbôł Pónbóczka i jego janioły dlô bzuczyniô koprucha, dyrgocóncygo kanapyju i zgrzipióncych dźwiyrzi. Ale, ło wiela procniyjsze bółoby dlô niygo dogôdywanie sie ze istótóm srogszóm pojstrzód larma „dżingli” przilazujóncych fórt i jednym ciyngiym esemesów i ymilków.
Niyskóńczóne możybności wybóru majóm tyż ci corôzki srogsze znaczyni dlô móralnóści lebo refleksyji filozóficznyj. Eźli ftoś wybiyrô egzistyncjô we elektrónicznyj luftblazie skrónyj na miarã łozrywkowych potrzyb klijynta, corôzki słabij ryaguje na łotôczajóncy go prôwdziwy świat. We bance, autobusie lebo cugu idzie sie wrajzić na dakle suchôwki ze muzykóm Bacha abo Dody (co jô gôdóm, co jô gôdóm?) a ślypia wbić we ykran laptopa, palmtopa abo jesce inkszego dinksu, i wtynczôs niy słyszy sie kucaniô abo gôdaniô, gowyndzyniô pasażyrów wele. Na przecamć izoliyrujymy sie wtynczôs tyż łod ludzi, kierzy mógliby potrzybować naszyj hilfy, naszygo spómożyniô. Ustómpiółech kiejsik we autobusie placu zwiykowanyj starce ze krykóm. Kiejech sie bół łozejzdrzôł, badnółech tak naobkoło to merknółech, iże wiynkszóścióm pasażyry tego autobusa byli niyświadóme jeji łobecnóści. Tak festelnie pochłóniali jich te na isto priwatne światy, kiere same sie stwórzyli.
Zwiynkszónyj możybności wybóru mogóm co nôjwyżij niy szkłódzić: ftóżby labiydziół, iże ynglickô kuchnia skłôdô sie już jedzinie ze łozwarzónych do imyntu gymizów i twôrdyj habaniny, iże madziarske jôdło parzi we pycholu a japanerskô kuchnia skłôdô sie ze roztomajtych waserflanców i glizdów? We nôjgorszym cufalu nasz, już zachódni apetit i gyszmak na cióngłe nowóści, na niyskóńczóny fachel nowych opcyji, moge wywołówać uzależniynie u ludzi ze barzij zabranych, pijynżych ryjónów świata.
Przibadalichmy sie do niyskóńczónych możybności wybiyrania abo tego, abo tamtego. Jak dziecka niyspodziónie wpuszczóne do łogrómnucnego sklepu ze maszkytami, w kierym jes krojcset towôrów roztomańtyj jakóści. Nôjsrogszym zadaniym łostôwo terôzki naumiynie sie, jak rózumnie i moc móndrze ze tych wszyjskich możybnóści korzystać.
Snadnóm rzeczóm zawdy idzie wyszaltrować te wszyjske blikajónce ykrany i wykludzić sie do łogrodu, poczytać jakô ksiónżka, napocznóńć sprôwiać sie nowe prziłodziynie abo myjble we barzij rozómny i słószny sztrich, abo tyż przetrôwiać wiyncyj czasu z kamratami. Ale łosobiście, a niy na Facebooku abo Naszyj Klasie. Mogymy se łobrać to wszyjsko abo dalszij niyprzidajnie klikać i przechlastać frajny czas, po ździybku prziwiyść sie, dokludzić sie do fiksowaniô i szalyństwa.
Kapelónek a kóndón...
– Wiycie kapelónku, jak by to wóm pedzieć, chyciyliście ksiynżoszku łoszkliwo niymoc wenerycno!
Kapelónek zrobiół sie szarłatny na fresie i napocznół sie jynkać:
– Nó ja, tak jakosik trzi tydnie tymu nazôd jedna modo dziołcha kómpała sie sam we tym rybniku kole fary, kaj zawdy pływajóm moje kacyce. Róncz moja farno gospodyni uparszczóła mi jedna kacyca i pewnikiym łod tego sie to wziyno ...
– Nó, możno i ja – przikiwnół dochtór. – Ale musza wóm ksiynżószku pedzieć cobyście nastympnym razym na widołka nacióngli ... kóndóna ...
poniedziałek, 14 listopada 2011
Ojgyn łozprawio: Dziołcha na telefółn...
Dziołcha na telefółn...
– Wiysz Hajnuś, siedzymy sie ze Jorgusiym-Małym u mie dóma i wykôzało sie, iże synek blank nigdy niy słyszôł ło dziołchach na telefółn, co to wiysz ... my se kejsik ze glacatym Ecikiym łobsztalowali ...
– Jakosik mie ci to niy dziwi – łodpedziôł jego kamrat, tyn Hajnuś.
– Nó ale, suchej dalszij ... – trómfnół mu tyn, coch go podsuchowôł – moja babeczka robi we licyjóm, sam za winklym, miarkujesz?
– Nó, miarkuja we kierym ...
– Nó, tóż glingómy po ta „laska”, po ta dziołcha, bo niy kcielichmy za tela przepłôcać ...
– Nó, i ... i co dalszij Erich? – spytôł sie Hajnuś, a jôch sie dowiedziôł jak sie mianuje tyn łozprawiôcz.
– ... i za jakiesik pioyńć minute zwónek do dźwiyrzy.
– Tak gibko, ja? ...
– Nó, sómech bół zadziwióny, iże tak wartko, ale co tam, łotwiyróm dźwiyrze a sam ci takô dupyncjô blónd... nó ... ino brać ...
– Chopy, to wyście pierónym niyrichtik sóm ...
– ... to jô do tyj dziołszki: nó, prosza piyknie, zaproszóm ... a czamu tak wartko? Jes nôs dwiuch, trufóm .. móm nôdzieja, iże ci to niy szteruje i take tam jesce duperszwance rzóndza – łozprawiô ze biglym Erich.
– ... nó i ...
– A łóna zaziyrô na mie takim spłószónym weźrokym i napoczynô: ale ... jô ...
– Nó, tóż jô juzaś – gôdô dalszij Erich – iże eźli ji to blank niy wadzi, to zabulymy tuplowanie i coby sie blank nôs niy bôła ....
– Nó, i ... mogesz to gibcij łozprawiać ...
– ... a łóna jesce barzij spłószónô i juzaś: ale jô ino, jô ino ...
– Jezderkusie Erich, gôdej, co dalszij!
– ... i tak chopie, pôrã razy, aże na łostatku nóm śmiytła. Nó, tóż jôch sie łozgzukôł, łozhajcowôł i uzdôłech, co zaglingóm do tyj agyncji, cóż tyż mi to sam posywajóm. Biera mobilniok a sam ... SMS łod mojij staryj ze tego licyjóm: „Posywóm dziołcha, szkolorka po moje bryle, łóne leżóm na mojim nachtiszu we izbie ...
– He, he ... chopie, to môsz pierónym przesrane ... chobyś sie chopie zesrôł sztacheldratym ...
– Nó .... blank niy ...
– A to po jakiymu Erich?
– Nó, bo moja starô wrócióła ze szuli i ze pyskiym ku mie:
– Jakóż to niy poradziółeś znojśc mojich bryli? Przecamć leżóm samtukej, na nachtiszu!!! Łoślypnółeś, abo co?
sobota, 12 listopada 2011
Bitwa, szlacht pod Grunwaldym...
Nó, ale... Richtik to bóło tak:
Prôwda ło bitwie pod Grunwaldym 15 lipnia 1410 roku.
Idzie rozwidniok, zôranie. We lesie cuci sie polski lager. Śniôdanie, rzykanie. Jagiełło sztreknół sie przed swojim celtym, kiej ino dali mu skozać, co wrółz przikludziyli sie krziżacke posły.
– Panoczku! Królu! Srogi Majster, Ulrich von Jungingen forszteluje, coby miasto kwawo zmógać sie samtukej i potracić ku tymu kwiôt riterstwa, łoznaczyć jednego chopa snôs, ze kôżdyj zajty. Niych ci łóni zmógajóm sie we pojydynku, a kiery śnich wydoli, zwyciynży, tego kómpanijô uzdô sie za singerów we côłkij tyj grunwaldzkij haji.
Jagiełło deczko pomedikowôł i na łostaku przikwolół. Posły łodjechali, a tyn Jagiełło pokwanckôł sie ku celtóm swojich riterów.
– Suchej ino, ty, Zawisza Czôrny, masto haje bydzie ino pojydynek – pójńdziesz ringować sie ło ta wygranô bitwa!
– Nó, wiysz Włôdek, dzisiôj nie, ale pojutru ... ja! Nó, możno jutro... Ale dzisiôj niy wydola. Miarkujesz, impreza, balanga, narómbali my sie stopieróńsko nó i ... ganc ajnfach niy przemoga sie... łoklapnółech do łostatka...
Król pokwanckôł sie ku kolyjnymu riterowi:
– Ej, ty, Powała, pójńdziesz ringować sie ło côłko naszô wygrano bitwa?
– Wybôcz Włôdek, wczorej bóła balanga u Zawiszy. Napralichmy sie jak meserszmity, jak sroge belówy... nó i ... miarkujesz... Pojutru, na zicher, ale dzisiôj ganc ajnfach niy wydola ....
Jagiełło pokwanckôł sie po lekuśku dalszij i przi inkszym juzaś celcie gôdô:
– Zbyszko, Zbyszko, a ty pójńdziesz ringować sie ło ta naszô wygranô bitwa?
– Królu tym mój roztomiyły, niy przemoga sie, niy wydola. Bóła impryza, góścina u ...
– Ja, ja ... jô wiym! – U Zawiszy. Fto tam jesce swami bół?
– Nô, królu ty mój roztomiyły... cheba wszyjske...
– Swołej, skrzikej moje wojsko, niech ci sie wszyjske wojôki ustawióm we raji pode lasym!
Stanóło totyż wojsko wele lasa, naprociw króla.
– Suchejcie ino! Bydzie pojydynek ło côłko wygranô bitwa. Eźli ftosik swôs jes we sztandzie stanóńć do niygo?
Ritery siedzóm we kulbakach, we zatelach, kôżdy zaziyrô na drugigo, palice pospuszczali. Żôdyn niy kce, żôdyn sie do przodku niy ryje...
Łorôz kajsik blank ze zadku słychać:
– Jô! Jô! Jô kca! Jô pójńda!
Wszyjske sie łobziyrajóm i łorôz uwidzieli starego knakra ze brodóm do pôska, łoblecónego we jutowy miech, we szwory i jakesik chwańty.
– Jezderkusie! Chopy! Niy ma żôdnego inkszego?
Nó, i richtik, żôdnego inkszego niy bóło... ino tyn łobrzympoł...
Dali starzikowi dugi, dwurynczny szwert. Deptô starzik bez pole, tego szwerta niy poradziół udźwignóńć, wlece go za sia... Zaziyrajóm tak Polôki, kukajóm na niygo, a ze naprociw rajtuje na kóniu srogim jak szłopiec, zakuty côłki i do łostatka we glancowany rynsztunek, srogi jak dómb riter.
Jagiełło chyciół sie za palica i jamruje, a Polôki wrzescóm choby nôjynte:
– Staaaarzik, w noooogiii! W nogiiii, w noooogiiii... w nooogggiii...
Miymiecki riter jednakowóż sztartnół, dopôd starzika, kiery blank niy miôł chańdzi śmiatać... podniós sie kurz i wiater... blank nic niy bóło widać, ino szło usłyszeć jakiesik stopieróńske jojczynie... Po łoka mrziku wiater łosnożół pole ze kurzu.... Zaziyrajóm fest, kukajóm Polôki, a tam kóń bez szłapów, Krziżôk bez szłapów, starzik styrcy... i gracóm, ftorô mu dyrgotała jak sto diosków, dziyrżi swój szwert, tyn polski miycz na gôrdziyli tego miemieckigo ritera. Dychnół deczko i gôdô:
– Môsz ty chuju (łochyntolu) mocka szczyńściô, iże wrzesceli coby nooogiii..., w nooogiio..., bo bych ci, ty stopieróński giździe łeb upierdolół!
piątek, 11 listopada 2011
Viagra i ... silikón...
We terôźniyjszym świycie wydôwô sie wiyncyj pijyndzy na te ci strzodki zwiynkszajónce gyfil, potyncjô chopów i na silikón dlô babów, niźli na medikamynty prociw niymócy Alzheimera. I wszyjsko skludzô sie terôzki ku tymu, iże za pôrã lôt bydymy mieli krojcset starych bôb ze srogimi cyckami a ku tymu starych chopów ze fórt sztajfnymi i twôrdymi ciulikóma, za to żôdyn śnich niy bydzie poradziół sie spómnieć skuli cego to wszyjsko ... majóm.
czwartek, 10 listopada 2011
Bercik już świtnół...
– Niy miarkujesz? Bercik świtnół, blank niy żyje!
– Nó, cóżeś ty? Jak to sie stanóło?
– Anó, Bercik wróciół łonegda do dóm, szluknół jednego abo dwa, legnół sie do prykola, zakurzól cygareta, łoblycze sie chycióło ....
– I co? Spolół sie?
– Niy ... zdónżół łozewrzić łokno i wyfuknół bez nie ...
– Jaaa ... miarkuja ... i połómôł sie côłki, blank na śmiyrć?
– Niy! Skorzij zaglingôł po fojerwera. Fojermaniô łozpostrzili take góminianne koło i tam fuknół.
– Pukło? Łozpraskło sie te koło?
– Niyyy ... Jakosik sie tak łod niygo łodbiół i nazôd czympnół do chałpy.
– Nó, i terôzki, to sie już cheba na zicher spôlół!
– Niy, niy! Łodbiół sie łod futrziny i ... śleciôł ...
– Jezderkusie! Gynał na sztreka?
– Niy, blank niy! Stôła ci tam ta łobsztalowanô fojerwera. Ze plałóm. Trefiół na ta plandeka, łodbiół sie i juzaś wskoknół do swojigo łokna.
– Zatrzas sie na amynt, prôwda?
– Niy ... Śleciôł nazôd, łodbiół sie juzaś łod tego góminiannego kółka i wleciôł rajn do pomiyszkaniô!
– Ło sto pierónów! ...Nó, tóż jak tyż to na isto tyn Bercik sie zatrzas?
– A ... zastrzylyli go policajty, ftore już tyż sie tam przikludziyli ... bo jich festelnie napocznół wkurwiać!
wtorek, 8 listopada 2011
Rusko szczyróść...
– Wiycie chopy, Ruske to sóm na isto nôjbarzij do porzóndku ludzie – napocznół ujek Bonuś. – Przocielske, wylywne ... Polôków, a tym tuplym Ślónzôków majóm festelnie radzi. Pamiyntóm jak kiejsik bez zima jakosik tajla (cheba szwinga) mi sie serwała we mojim autoku. Jakisik ichni bamber cugmaszinóm docióng mie do wsi, pijyndzy żôdnych łodymie niy kciôł, zakludziół do ichniego sołtysa, kiery jedziny we tyj dziydzinie miôł telefółn ... Dôł mi zazwónić .... Tajle mógli przijńść dziepiyro za trzi tydnie, tóż tyż zarôzki, na doczkaniu forszlagowôł mi góścina. Autok łodkludziyli my do kowôla. Tyn ci przi dwadziestogradusowym mrozie wymóntowôł stary „wahacz” (ta szwinga) ... Nó, i tak musieli my, musiôłech doczkać. Cuciółech sie ło szaroku a tu ci już na mie czekała srogô glaska bimbru i szisel kapusty. I takech se chopy siedziôł trzi tydnie u tego sołtysa ... Na łostatek tajle przijńszli, kowôl autok zrychtowôł. Pijyndzy juzaś wzióńć niy kcieli, piyńciolitrowô kanka bimbru na dróga mi dali ...
– A rzyknijcie ino ujku, a bóło to chocia dobre? – spytôł jedyn snôs.
Ujek tak kuknół na nôs zamglónym weźrokiym i pedziôł:
– Dobre? Chopy ... Po powrocie do Polski bez pół roku mi wosy i pazurska po tym nôpitku niy rośli ... ale dobre to bóło ... szmektne jak sto diosków!
poniedziałek, 7 listopada 2011
Adresa...
– Farorzyczku, jô sie pôrzół, swadźbiółech sie ...
– Ło jezderkusie! To na isto ciynżki grzych. A z kimeś sie to pôrzół?
– A tego, to wóm farorzyczku niy moga pedzieć!
– Możno ze Kristóm łod Kopycioków? – pytô dociyrny farorz.
– Niy, niy ...
– Nó, tóż możno ze Kowolików Hanóm?
– Niy, niy ... tyż niy!
– Nó, nó to możno ze Ernóm łod Jóndercynyj? – niy dowo pokój farorz.
– Niy, na isto niy śnióm!
– Godej karlusie, bo niy dóm ci łozgrzyszyniô!!!
– Nó ale, kiej jô na isto niy moga tego wyzdradzić, niy moga tego pedzieć!
– Nó, pytóm łostatni rółz! To możno swadźbiółeś sie ze Cilóm łod Kulików?
– Niy, niy farorzyczku ... tyż niy śnióm ...
– Nó, tóż cióng fórt, łozgrzyszyniô niy bydzie, i tela!
Wylazuje tyn karlus ze kościoła a sam czekajóm ci na niygo kamraty ..
– I co?Godej! Dostôłeś te łozgrzyszynie?
– He, he, he ... Niy, niy dostôłech chopy łozgrzyszyniô ale móm pôra fajnistych adrysów!!!
niedziela, 6 listopada 2011
Agyncjo towarzisko....
– Tatulku, a co tak na sito, co tak prôwdóm robi sie we takij ci agyncyji towarziskij?
Łojciec ździebko stropióny, we sztichu łodrzykô:
– Anó, synecku, tak zaobycz to idzie pedzieć, co tam we tyj agyncyji robi sie cowiekowi, znacy chopowi dobrze za pijóndze!
Synecek ale bół zwiedowny i łogrómnie dociyrny. I tyż kiejsik, kiej erbnół łod swojigo łojca zwykowy taszyngeld, srogszy jak zawdy skuli dobrych notów we szuli, miasto do kina, poszôł do tyj naszyj chorzowskij agyncyji towarziskij. Glingô do dźwiyrzy, łozewrziła mu mocka zadziwiónô pufmuter i pyto sie go:
– A cóżeś ty synecku kciôł?
– Anó, paniczko, kciôłech, coby mie sam zrobiyli dobrze... móm pijóndze, móm, i to mocka!
Ta starucnô pufmuter napytała go rajn, a zatym zakludziyła ci go do kuchyni, ikroła trzi srogachne sznity chleba, poszmarowała fest masłym i miodym i dała to tymu syneckowi.
Na łodwieczerz synek wkarowôł do chałpy i już łod proga wrzescy choby nôjynty na côłki karpyntel:
– Mamulko, tatulku, bółech ci dzisiôj we tyj naszyj nowyj agyncyji towarziskij!
Łojciec chnetki śleciôłby ze stołka, mamulka wyblyscóła ślypia...
– I co? I co? – pytajóm zdymbiôłe....
– Dwie smógech, ale ta trzeciô ino... wylizôłech...
sobota, 5 listopada 2011
Pamiyntoł....
– A rzyknijcie mi roztomiyli, skany‘eście przifurgli?
– Anó ze miymieckigo Bochum – łodpedziôł ze rułóm starzik.
– Co łón kciôł Jorguś, co sie pytôł? – wrzescy do ucha tymu starzikowi festelnie już guchô starecka.
– Anó, Agnys, łón sie pytôł skany my sie sam przikludziyli.
Jadóm tak, kulajóm sie dugszô kwilka i tyn taksiôrz juzaś łobracô sie ku nim i juzaś sie opaternie pytô:
– A sómeście to richticzne Miymce abo możno Ślónzôki?
– Jô jes Ślónzôk, ale moja Agnys to jes po łojcach Miymra. – łodpedziôł juzaś ze rułóm starzik.
– Jorguś, Jorguś, a co juzaś kciôł tyn karlus za lynkiyróm? – pytô sie uwziyńcie guchô starka.
– Łón sie pytô eźli my sóm Ślónzôki abo możno richticzne Miymce.
Jadóm dalszij i łorôz tyn taksiôrz sie juzaś pytô:
– A dobrze wóm sie tam wiydzie we tych Miymcach, ja?
– Ja, panoczku, dobrze, sómy już łoba na pynzyji i beztóż tyż kcieli my terôzki nawiydzić moje miasto i tyż możno przocieli, ftore jesce niy skipli.
– Jorguś, Jorguś a co łón juzaś łod cia kciôł? – pytô sie starecka.
– Łón sie ino spytôł jak nóm sie darzi tam we tych Miymcach...
Za jakisik juzaś łoka mrzik taksiôrz gôdô tak pół do sia, a pół do tego starzika:
– Jô miôłech kiejsik dziôłcha we Bochum... żadnô jak noc przed geltakiym... takô barzij szlóndra i krapyka, ale fest zabranô bóła, pijynżno po łojcach, tela, co nic z tego niy wylazło, bo sie symie kamraty durch i jednym ciyngiym śmiôli, iże sie kca łobabić ze... heksóm...
– Jorguś, Jorguś, a co tyn gryfny synek za lynkiyróm kciôł terôzki łod cia?
– Nic, nic takigo... łón cie... poznôł!!!
Baba ze mobilniokiym...
Nó, tóż jadymy tak se dalszij, wszyjske we tyj bance ściykłe na tego babsztyla, już do łostatka łocucóne i ... łorôz haltynsztela. Zbiyróm sie do wyjńścia, zaziyróm, a sam tako maluśkô starecka tyż kce wyjńść ze wózykiym. Ftosik ji już ale pómogô, tóż tyż ino czekóm aże wysiednie, cobych i jô móg wylejźć. A tu łoroz tyn erzac nyjgerki nôgle mi sie na plecy ryje i wrzescy na côłki karpyntel:
– Gibcij! Gibcij! Mie sie pierónym ścigo, uwijóm sie jak sto diosków!
Nó, i wtynczôs niy szczimôłech. Łobracóm sie ku nij fresómi, i nôjbarzij ci zgrzyndliwie jak ino poradza, ciepia ku nij:
– A kajżysz sie to mamzelo spiychosz, kaj ci sie szlóndro jedna tak uwijô?
Przecamć ... plastik rozkłôdô sie bez 1000 lôt!
Nó, a rest tego dnioszka miôłech na isto szykowny ...
czwartek, 3 listopada 2011
Gwołt...
– Nó, i jak tam na wywczasach sómsiôdko – pytóm sie jóm opaternie, bo wiym, iże zółwizół, chobych i niy suchôł napocznie łozprawiać, i sie ku tymu asić.
– Panie Ojgyn! Fajniście, fajniście ci nóm bóło na wywczasach.
– Ja, kôżdy tak gôdo – padóm ji na to cichuśko.
– Panie Ojgyn! Nôjprzodzij we Turcyji Ana, Elza i mie... zgwôciyli!
- Nó, i?.....
– Zatym zakludziyli my sie do Grecyji i tam tyż Ana, Elza i mie zgwôłciyli...
– Jezderkusie! Niy gôdejcie sómsiôdko, tam tyż?
– Ze Grecyji wykludziyli my sie do Szwecji...
– Nó, i co?
– Nó, i tam, panie Ojgyn, zgwôłciyli Ana i mie...
– Niymożebne! A Elza?
– A Elza... niy kciała!
wtorek, 1 listopada 2011
A zatym i Zaduszki...
„Zgwałciłaś, niepobożna śmierci, oczy moje,
Żem widział umierając dziecię swoje!
Widziałem, kiedyś trzęsła owoc niedordzały,
A rodzicom nieszczęsnym serca się krajały.”
– pisôł na Jón Kochanowski, coby niyskorzij jesce dociepnóńć jankornie:
„Czasie, pożądnej ojcze niepamięci!
W co ani rozum, ani trafią święci,
Zgój smutne serce, a ten żal surowy
Wybij mi z głowy!”
Ja, ja... i łozżygejcie, łoświyćcie jakosik jednã chocia świycka za tych wszyjskich, kierych sam już snami niy ma i niy bydzie, kierzy już pojńszli hań-tam, kaj wszyjskie kiejsik pójńść muszóm, choby byli i bogate, bo jim ta kostucha, ta śmiyrtka tyż blank niy łodpuści, tyż czasu niy borgnie. Jedna świycka, maluśko blank lampecka, choby i w dóma abo kole krziża na ceście. Bo możno i nôm kiejsik bydzie tyj świycki potrza; przeca żôdyn niy poradzi zmiarkować kiej i kaj nôs tyn nasz Pónbóczek do sia napytô. Nó, tóż trefiymy sie na smyntôrzach, na kiyrchowach i możno kajsik przi sztrekach, cestach, kaj tyż jakosik świycka idzie rozżygać. A na łostatek jesce teskliwe sztrofki. Fto je napisôł, niy miarkuja (znodech je we internecu) ale dejcie na nie pozór!
„Tłum
Przyszli
kupili lampki, kwiaty, gałązki
i słodycze w kramach przed cmentarzem
teraz szukają grobów swych bliskich
liczą dróżki i żują cukierki
Przy jednym rozwidleniu
między grobami
staruszka
klęczy w błocie i deszczu
zimno
w czarnym płaszczu
zgięta prawie do ziemi
mokra chustka oblepia jej siwe włosy
w wyciągniętej trzęsącej się ręce trzyma pusty plastikowy kubek
Wszyscy jednak się śpieszą
ze szlachetnym zamiarem odwiedzenia grobów
mijają ją malutką
pochyloną
Wrócą
do ciepłych domów
z poczuciem spełnionego obowiązku
Deszcz pada coraz gęściej
Nadchodzi zimny zmierzch.”


text:
Wikipedyjo:Ujednoznaczńajůnco zajta
Zajta ujednoznaczńajůnco (ang. disambiguation page, potoczńy disambig) to je zajta Wikipedyje, kero zawjyro linki (uodnośńiki) do zajt precyzujůncych poszczygůlne znoczyńo danygo hasła (a ino take linki). Na przikłod mjano Piotr Domaradzki mo dwůch znajůmych ludźi, bestoż je tam zajta ujednoznaczńajůnco. Sům to blank růżńi ludźe, informacyje uo ńich powinny śe nolyźć we 2 růżnych artiklach. Nale autorzi artiklůw na tyjma literatury abo dźynńikarstwa můgům być ńyśwjadůmi tygo, aże istńije jakiś "inkszy" Piotr Domaradzki abo po prostu ńy wjydźeć, pod jakům tytůłům znojduje śe artikel uo ńim, bestůż stworzůno zajty ujednoznaczńajůnce.
Połno lista takich zajt znajduje śe sam.


text:
Peticiju zapodali
Podstupim. Peticiju nastupajo planowanu změnu postajenja za wučbu serbšćiny je Domowina wčera peticiskemu wuběrkej Krajneho sejma Braniborskeje zapodała. Peticija wopřijima lisćinu, kotruž je 2 249 wosobow z tu- a wukraja podpisało. Připołožena je online-peticija staršiskeje iniciatiwy z wjace hač 20 000 podpismami hač do 17. apryla.
Olympiada zakónčena
Wodowe Hendrichecy. Sarah Hančikec, šulerka Budyskeho Serbskeho gymnazija, Daniel Šołta z Wojerowskeho Johanneuma a Leonard Nowack ze Žylowskeje zakładneje šule su lětušu 51. olympiadu serbskeje rěče jako najlěpši zakónčili. Wšitcy třo docpěchu we wobłuku třidnjowskeho wubědźowanja we Wodowych Hendrichecach wukon „z wuznamjenjenjom“.
Ponowja přezmjeznu železnicu
Karlovy Vary. W zapadnej Čěskej chcedźa lokalnu přezmjeznu železnisku čaru, zwjazowacu kupjele Karlovy Vary ze sakskim Johanngeorgenstadtom, hač do julija 2018 dospołnje ponowić. Po zakónčenju projekta w hódnoće 17 milionow eurow budźe jězba po 45 kilometrow dołhej trasy po Rudnych horinach potom sydom mjeńšin spěšniša.
WiL z nowym předsydstwom
Choćebuz. Łužiska hospodarska iniciatiwa (WiL) ma nowe předsydstwo. Předsyda jednaćelstwa předewzaća BASF Schwarzheide Jürgen Fuchs bu do nawodnistwa wuzwoleny. Bywšeho jednaćela WiL dr. Huberta Lerchu su rozžohnowali. Wón poda so na wuměnk. Jeho zastojnstwo přewozmje nětko Michael Schulz, kiž bě wot januara hižo zastupowacy jednaćel WiL.
Pruwowanje derje wobstali
Wojerecy. Wojerowska turistiska informacija je znowa kwalitne pruwowanje „marki i“ wobstała a dósta samo wuznamjenjenje „serwis kwalita Němska“. Cyłkownje 40 kriterijow bu bjez wědźenja přistajenych přepruwowanych. Wosebje přeswědčiłoj stej fachowcow němskeho turistiskeho zwjazka wonkowny wobraz a nowowuhotowana informacija.
Prózdniny po němskim mustrje?
Najrjeńše jejka wuzwolili
Budyšin. Mjez 35 kolekcijemi jednotliwcow w starobje štyrjoch do 25 lět a 92 kolekcijemi 2. do 4. lětnika Kulowskeje Krabatoweje šule je jury Spěchowanskeho kruha za serbsku ludowu kulturu wčera najrjeńše serbske jutrowne jejka dorosta wuzwoliła. Spěchowanske myto dóstanje 16lětna Sophie Hejduškec z Noweho Łusča. Dobyćerske kolekcije wustaja nětko w Budyskej SKI.
Mytuja twarske projekty
Drježdźany. Sakska pyta za najrjeńšim domom we wjesnych kónčinach. Hač do 15. meje móža priwatnicy, předewzaćeljo a komunalni twarcy kaž tež architekća a inženjerojo swoje projekty za krajne wubědźowanje „Twarić we wjesnych kónčinach“ zapodać. Wuznamjenić chcedźa přikładnje ponowjene twarjenja runje tak kaž dospołnje nowe.
Wjace potrěbnych doma hladaja
Kamjenc. Lěta 2015 su w Sakskej 117 677 hladanja potrěbnych doma zastarowali. To bě 14 725 wjace hač 2014. Wo wjace hač połojcu potrěbnych starachu so swójbni abo přećeljo, za čož dóstachu hladanski pjenjez. Něhdźe 50 000 ludźi trjebaše ambulantnu słužbu, zdźěla statistiski krajny zarjad w Kamjencu.
W rozmołwje z wobydlerjemi
Plauen. Sakski ministerski prezident Stanisław Tilich (CDU) zahaji dźensa wječor w Plauenje swoju rozmołwnu turu. K zahajenju chce so wón pod hesłom „Zhromadnje w Sakskej – za sylny přichod“ z Plauenskimi wobydlerjemi zetkać. Sto ludźi je so za to přizjewiło. Tilich planuje pjeć zarjadowanjow. Přichodne budźe 2. meje w Biskopicach.
Nadpady na stronske běrowy
Lipsk. Politikarjo a běrowy zapósłancow su dale cil nadpadow, byrnjež ličba atakow woteběrała. Lěwica je w prěnim kwartalu pjeć nadpadow zličiła. Prěnje tři měsacy 2016 bě jich hišće 22. AfD rozprawja wo nadpadomaj na běrow w Budyšinje a Zhorjelcu. Tež SPD a CDU stej tajke nadpady registrowałoj.
Tójšto wobdźělnikow
Bórkowy. Wjace hač 12 200 sportowcow je so na kónctydźenskim 15. błótowskim marathonje w Bórkowach, Lubnjowje, Lubinje a Tšupcu wobdźěliło. To je 300 wjace hač loni, kaž zarjadowarjo zdźěleja. Z wjace hač 1 300 wobdźělnikami bě 200 kilometrow dołha kolesowarska čara najbóle prašana.
Boll němske finale dobył
Disertaciju wuspěšnje zakitował
Lipsk. Historikar a sobudźěłaćer Serbskeho instituta Friedrich Pollack je wčera na Lipšćanskej uniwersiće swoju disertaciju wuspěšnje zakitował. Něhdźe 25 hosći sćěhowaše čiłej diskusiji k serbskim prědarjam ewangelskeho duchownstwa w zažnej nowowěkowskej Hornjej Łužicy. Fakulta za stawizny, wuměłstwowe a orientowe wědomosće spožči jemu najlěpši posudk „summa cum laude“.
Nowe jednanje za Wochozy?
Zhorjelc. Po cofnjenju dotalneho plana dalšeho wudobywanja brunicy we Wochožanskej wuhlowej jamje přez energijowy koncern LEAG njeje hišće znate, hač dyrbi so planowanska procedura znowa přewjesć abo hač je wobstejacy plan dale płaćiwy. Tole je předsyda hornjołužisko-delnjošleskeho regionalneho planowanskeho zwjazka, Zhorjelski krajny rada Bernd Lange (CDU), nowinarjam zdźělił.
Inwestuja w Leppersdorfje
Wubědźowanje w serbskej rěči
Wodowe Hendrichecy. Za lětušu 51. olympiadu serbšćiny je so 70 šulerjow 6. lětnikow z wosom šulow a štyrjoch gymnazijow Hornjeje a Delnjeje Łužicy přizjewiło. Wot 24. do 26. apryla 2017 maja wone wšelake pisomne a ertne nadawki spjelnić. Nimo 15 wučerkow a wučerjow stara so wo olympionikow dźewjeć studentow wučerstwa. Nošer olympiady je Serbske šulske towarstwo.
Masowa zražka w sněze
Poprad. W Słowakskej je so při masowej karambolaži w sněhowym wichoru na awtodróze 25 ludźi zraniło. Po informacijach wohnjoweje wobory bě njedaloko Poprada dźensa rano nimale 40 awtow do so zrazyło. Najwažniši nadróžny zwisk mjez wuchodom a zapadom kraja dyrbjachu na to do wobeju směrow zawrěć. Tež na sewjeru kraja dóńdźe k zražkam. Nakładne awta blokuja dróhi.
Knižny dar dźěćom
Drježdźany. Něhdźe 58 000 šulerjam štwórtych a pjatych lětnikow a integraciskich rjadownjow w Sakskej chcedźa k lětušemu Dnjej knihi knižny dobropis přepodać. To je telko kaž hišće nihdy, dźensa w Drježdźanach připowědźichu. Za čitansku akciju bě so 2 600 rjadownjow swobodneho stata přizjewiło.
Minister Baaske přijědźe
Podstupim/Bórkowy. Braniborski minister za kubłanje, młodźinu a sport Günter Baaske (SPD) chce so na městnje wo połoženju wučby serbšćiny wobhonić. Kaž rozprawja delnjoserbski rozhłós, je minister za 5. meju wopyt w Bórkowskej šuli „Mina Witkojc“ připowědźił. Wopyt je reakcija na protesty přećiwo planam wučbu serbšćiny wobmjezować.
Komplikowany termin
Flensburg. 4. europeada w lěće 2020 móhła so w juniju abo spočatk julija přewjesć. To namjetujetej móžnej wuhotowarjej, Korutanscy Słowjency a zwjazk mjeńšin namjezneho regiona w sewjernej Němskej. Na łužiskej koparskej wokrjesnej runinje su w tym času hišće winowatostne hry a na regionalnej běža hižo přihoty na nowu sezonu. Zamołwići wuradźuja tuž hižo wo móžnych změnach.
Mjenje njezbožow z dźiwinu
Eksplozija w Zhorjelcu
Zhorjelc. Před wjaceswójbnym domom w Zhorjelcu dóńdźe w nocy na dźensa k eksploziji. Po informacijach policije su so durje a awto wobškodźili. Wosoby so žane zranili njejsu. Wěstoty dla su jeno skrótka 18 wobydlerjow doma ewakuěrowali. Přičina eksplozije dotal jasna njeje. Pad pak fachowcy nětko dokładnje přepytuja.
Žane awta a motorske na móst
Drježdźany. Znaty Drježdźanski Awgustusowy móst je za indiwidulany wobchad zawrjeny. Tole zdźěli dźensa rěčnica Drježdźanskeje radnicy. Po wobzamknjenju měšćanskeje rady smědźa po ponowjenju jenož pěškojo, taksije, tramwajki, chorobne awta, wohnjowa wobora abo busy z měšćanskimi wodźenjemi móst wužiwać.
Wobchadne haćenja sněha dla
Lipsk. Zyma a sněh stej so w mnohich kónčinach Sakskeje za mylenja wobchada postarałoj. W Rudnych horach je sněh samo ležo wostał. We Łužicy maja šoferojo niskich temperaturow dla z hładkimi dróhami ličić. Tu a tam móže so tež sněžić. Wot štwórtka maja temperatury zaso stupać.
Čara za běh ze smólnicu jasna


text:
Urodziyłech siy na Ślónsku. Tak jak mój łojciec, starzik i staroszek. Wiynkszość ujków robiyła abo na grubie, abo na hucie. Wszyscy zawdy siedzieli na Ślónsku i nikaj siy niy ruszali. No może z wyjontkiym łojca starzika ze strony mamulki, kery był we AK.
Szkoda yno, że z tej Afryki niy przysłoł żodnyj kartki. We familiji zresztom nigdy siy ło tym jakoś niy spuminało. Kedyś yno ciotka Truda na stypie siy wygodała, że go Niemce wziyli. Do tyj Afryki właśnie.
A z tymi Ślónzokami na wojniy było przeca różnie. Słyszołech kajś, że jak Poloki łod Andersa były we Italiji, to przelazły jedyn most i łod razu po drugiyj stroniy wylozł ze krzoków jakiyś synek, i godo we ślónskiyj godce: "Wiycie, pierona kandygo... Ale mieliście furgać do luftu! No ale żech niy mioł sumienio. Biercie mie teroz do niywoli". No i rychtig most był zaminowany. Tych Ślónzoków Anders gibko potym wyciongoł z lagrów. Ale ło to, wiela Ślónzoków prało Niymców i ginyło za Polska, to już żodyn niy zapyto.
Historyjo niy je bioło abo czorno. Jo niy byda mojygo staroszka łocynioł. Po prowdzie, to łon do tyj Afryki blank niy chcioł leźć. I nawet wskoczył do krzipopy kaj rosły pokrziwy coby Niemce pomyśleli, że mo łospa. A łoni siy pierońsko boli zaźnych chorób. Tak było. Godom jak je. I to wiym, że żodyn siy za Rajch proć niy mioł ochoty. Za to moc Ślónzoków poszło do powstanio i ginyło za Polska. U mie we wsi dwóch synków lygło. Już niy wstali, ale do dzisiej siy ło nich pamiynto.
Za co łoni szli siy prać? Za "frajsztat łoberszlyjzien"? No pierona kandygo, niy! Łoni siy prali ło to, żebych dzisiej mógł godać po ślónsku i rzykać pociyrze we katolickiym kościele. Bo prowda je tako, że w Rajchu żodyn nos niy zrozumie i jyno w Polsce mogymy czuć siy dobrze. No a jak mi kto pokoże Prusaka, co godo po noszymu i je katolik, to mu dom bombona.
Urodziyłech siy na Ślónsku. Tak jak mój łojciec, starzik i staroszek. Wiynkszość ujków robiyła abo na grubie, abo na hucie. Wszyscy zawdy siedzieli na Ślónsku i nikaj siy niy ruszali. No może z wyjontkiym łojca starzika ze strony mamulki, kery był we AK.


text:
Portugalijo
Portugalijo, Portugalsko Republika (República Portuguesa) – ojropejske państwo rozlygowane we zachodńij tajli Połedńowyj Ojropy na połedńowym zachodźe Iberyjskigo Půłwyspu. Je nojdali wysůńyntym na zachůd państwym Ojropy, uod půłnoce a wschodu mo krej ze Szpańijům a uod zachodu a połedńo Portugalijo uoblywajům wody Atlantyckigo Uoceanu. Ku tymu Portugalijo skłodo śe ze raje wyspůw położůnych na Atlantyckym Uoceańe, kej Azorski Archipelag (Açores) a Madera (Madeira). Je człůnkym Ojropejskij Uńije a NATO.


text:
We Niymcach- tam barzi1 na gōrze- majōm tako tradycja, że bez zima2 sie wybiyrajōm całōm ferajnōm3 na jedzynie tego grinkōłlu. Jo żech po prołwdzie4 nawet tego niy wiedzioł, ale jakosik żech sie połra miesiyncy tymu zgodoł ze mojōm Ciotkōm ze Bremen. Po piyrszych przimrozkach pōnoś5 tyn grinkōłl je nojlepszy i łoni tak od stycznia aże do marca sie organizujōm take fajery.6 Bajeroki7 majōm Oktōłberfest, a ci a łoni tam taki Grinkōłlfest. Kamraty8 i kōmratki9 ze roboty sie noprzōd10 idōm na zakrołpiany szpacyr,11 a potyn- jak już im trocha rzić wymarznie- idōm sie pojejś. Niy musza spōminać,12 że abstynynci niy majōm na takich imprezach leko 😉
Co potrza?
30-40 dkg grinkōłlu, co to na niego niyftorzi godajōm jarmuż 😉
1 cebula
2 wōszty13– łoni tam dołwajōm14 do tego taki wōszt, co to sie nazywo pinkel i je takōm odmianōm krupnioka, yno, że je bioły; joł żech takego niy mioł i dołech normalnego wōsztu i tyż bōło dobre
4 plastry wyndzōnki15
2 plastry schabu
trocha fetu16 abo masła klarowanego
trocha wody abo buliōnu
Roztomajtych receptōw to łoni tam majōm tela, co my na panczkraut i jak zawsze mogecie sie sam tyż trocha poeksperymyntować. Nojprzōd na fecie abo maśle zeszklijcie pokrōno19 cebula, potyn dociepcie tam umyty i potargany na mańsze20 kōnski21 grinkōłl (te twarde łodygi tyż wyczajście22). Dolyjcie do tego trocha wody abo buliōnu, ale niy za dużo, żeby sie niy zrobiōło za ciapiate.23 Moja Ciotka padała,24 że łoni tam tyn wōszt warzōm osobno i dopiro na kōniec wciepujōm do garca razym ze grinkōłlym. Joł tyn wōszt podziuboł25 i razym ze wyndzonkōm wciep żech tam zaroz po tyn, jak te zielōne trocha oklapło. I tera sie to powinno 1- 1,5 godziny dusić na blank26 małym łogniu. Bez27 tyn czas mogecie sie to tyż połra razy jakōm warzechōm pomiyszać. Jak już minie godzina, to idzie28 sie uwarzić kartołfle, a pod kōniec podsmażcie trocha na patelni tyn schab i dejcie go na chwila do tego grinkōłla- pōnoś jakby sie tam za dugo dusiōł, to bōłby za suchy. Jak już wszysko mōmy fertich29 to wciepujecie to na talyrz, bierecie sie trocha mostrichu,30 jake piwo i smacznego 🙂
Mogecie tyż- jak joł z mojōm Babōm31– zrobić sie tyn grinkōłl yno ze wōsztym i wyndzōnkōm. I bez tego schabu tak my sie pojedli, że sie ruszać niy szło 😉
1bardziej
2w zimie
3grupą
4tak na prawdę
5podobno
6imprezy
7Bawarczycy
8koledzy
9koleżanki
10najpierw
11spacer
12przypominać
13kiełbasa
14dodają
15boczku wędzonego
16smalcu
17kilka
18ziemniaków
19pokrojoną
20mniejsze
21kawałki
22wyrzućcie
23za rzadkie
24mówiła
25ponakłuwałem
26całkiem
27tu: w międzyczasie
28można
29gotowe
30musztardy
31żoną


text:
Tak po prołwdzie, to niy je takoł richtig1 smażōnka, yno ōmlet, ale jakosik mi sie ta nazwa barzi spodobała. Żeby bōło jeszcze ciekawiyj, to żech sie te hiszpańske danie nauczōł robić we Francji. Tortilla [czyt.: tortija] ze kartołflōma2 je klasycznoł, bo rajn3 idzie tyż wciepōńć i wōszt4, i inksze warzywa. Robi sie to trocha dużyj5 […]
Kategoria: Na srogi gōd abo druge danie
Francuski Ajntopf (Ratatouille/Ratatuj)
Tym daniym to żech sie piyrszy rołz zainteresowoł, jak żech łoglōndoł tako bajka, we ftoryj małe zwierzynta- co to normalnie ich niy lubiymy, ale we bajkach nawet ja- robiōły we restauracji za kuchorzy i narychtowały jednymu ważnymu chopowi właśnie take danie. Potyn żech pojechoł do Prowansji, a to właśnie stamtōnd pochodzi te danie i żech […]
Tarta po lotaryńsku (Quiche Lorraine)
Piyrszy rołz jołd1 żech takoł tarta we Lotaryngii (to je tyn regiōn zaroz przi Niymcach) i tak mi łōna2 zasmakowała, że musiołech sie jōm niyskorzi3 tyż narychtować4. Połra razy już żech z tōm tartōm eksperymyntowoł- rołz mi nawet śleciała5 na dylōwka6… ale i tak my jōm zjedli 😉 Joł robia zawsze ta wersja tarty dlo […]
Kurka… ze cukiniōm (Danie ekspresowe ;) )
Sōm take dni, kej1 niy chce nōm sie stoć przi piecu, a chciałoby sie zjejś cojsik dobrego i bestōż2 Chop sam wciepuje te recepty, co by Wołs trocha odciōnżyć łod tego myślynia: co by tu uwarzić? Te danie sie robi połra minut, ale tyn delikatny smak to bydzie dobry nawet dlo rozbestwiōnych3 degustatorōw. Co potrza? […]
Grillowane szpargle ze pesto (Zielono mi ze szparagami)
Pesto, jak chyba wszyjscy wiycie, prziciōngło1 dō nołs2 ze Włoch. We sklepie sie je idzie kupić we małyj krauzce3, ale jak fto sie rołz sprōbuje je zrobić sōm, to na te kupne niy bydzie chcioł ani wejrzeć. Robi sie je gibko4, a potyn idzie trzimać we lodōwce i zjejś sie je ze nudlami5 abo i […]
Pizza ze cukiniōm (Pizza z cukinią)
Niyftorzi zajś pedzōm1: co to łon sie normalnyj pizzy narychtować2 niy poradzi, yno cały czołs3 musi tak wynołkwiać?4 😉 Dyć joł wiym, że pizza ze szinkōm, keczupym i syrym to nawet małe bajtle umiōm zrobić, a joł zajś bych chcioł Wołs nakusić na eksperymynty. Tyn mōj je delikatny, ale arōmatyczny, a jak sie do tyj […]


text:
Krzisztof Kolůmb
Krzisztof Kolůmb kat. Cristòfor Colom, wuos. Cristoforo Colombo, szp. Cristóbal Colón (ur. 25 śyrpńa abo 31 paźdźerńika 1451 we Gynue, ůng. 20 maja 1506 we Valladolid) – ojropejski żyglorz a nawigator (tradycyjńy uznowany za Gynuyńczyka, podug nojnowszych uoddeknyńćůw wjerza Katalůńczyk[zdrzůdło?]).
Kapitan wyprawy, kero płynůła na trzech statkach: Santa María, Niña a Pinta pod fanům Kastylije we poszukowańu zachodńij cesty morskij do Indyjůw. Jako pjyrszo we gyszichće nowożytnych geograficznych uoddekńyńćůw przepłynůła zwrotńikowy Uocean Atlantycki a 12 paźdźerńika 1492 dotarła do Zachodńich Indyjůw (Antylůw) u brzygu Ameriki - kůntynyntu ńyznůmygo wuůnczas we Ojropje. Mjanowany uostoł za dokůnańo admirałym a pjyrszym namjestńikym szpańelskich kolůńijůw we Strzodkowyj Americe, uorgańizatůr a kapitůn sztyrech uodkrywczych rajzůw transatlantyckych ze Szpańije do Ameriki.


text:
KŮMUNIKACJO
Termin „kůmunikacjo” ôznaczo łůncznoś, wymiana a uosprowianiý. Przekozaniý kůmunikatu polego na słownym abo bezsłownym przesyłaniu informacyj, a dziynka tymy wpływaniu na miyndzyludzke relacje.
Co interesant, kůmunikujymy sie durś, bez wzglyndu na to, co robiymy:
- eli sie godo abo siedzi po cichu,
- kůnfrůntuje sie abo uciyko,
- staro sie pokozywać swoje emocje, abo sie je chowie.
Niýzoleżnie, jako sie zachowujesz, przekozujesz informacje inkszym.
Cołki procys kůmůnikacje idzie ujynć we 3 kanołach przekozu:
- kanoł werbalny – to tekst kery sie godo (7%),
- kanoł woklany – to jak tyn tekst sie godo (38%),
- kanał wizualny – to zachowaniý niýwerbalne (55%).
Informacje poradzi sie przekozywać na roztomajte sposoby:
- kůmůnikacjům werbalnům a niýwerbalnům,
- ustnie a pisymnie,
- bezpostrzydnio abo postrzydnio.
A na co sie kůmůnikować? Jake sům funkcje kůmůnikacje?
- informacyjno – wymiana a zbiyraniý informacyj, dejmy na to potrzebnych do wyznoczynio cweku dziołanio abo dobrego uzdanio,
- motywacyjno – motywowaniý a zachyncaniý, dejmy na to do dziołanio,
- kůntrolno – informowaniý o sztandardach, obowiůnzkach,
- przekozywanio wrażyń, ymocji a nawiůnzywanio relacyj.
Jako sie uosprowio..?
Pod kůniec grudnio Modzi, kerzi brali udzioł we noszym projekcie
"Silesia Skills" zrobili swůj projekt społyczny. Bezto we II LO we
Mikołowie sbajslowali wystowka sylwestek Ślůnskich Noblistůw.
#dzialajlokalnie #centrumspolecznegorozwoju #silesiaskills
Cel projektu:
Wykształcenie wśród młodzieży aktywnej postawy społecznej.
Zachęcenie do działania oraz inicjowania przedsięwzięć na rzecz lokalnej społeczności
Wsparcie działań młodzieży przez wspólne stworzenie projektu społecznego
Przekazanie wiedzy ułatwiającej wspólne tworzenie projektów
Wsparcie rozwoju umiejętności miękkich młodzieży
Silesia Skills to projekt dlo modych zakryncůnych ludzi, kerzi czujům we siebie, iże chcům dziołać a pomiyniać świot. Dziynka projektowi sbasjlowalimy we Listopadzie 2016 we Mikołowie norychta kludzůne bez doświadczůnych trynerůw ze fýrmy "Ośrodek STREFA ROZWOJU".
Na tych trefach modzi můgli uozwijać swoje umiyjyntności miynke a kůmpetyncje ze zakresu kůmiunikacje a roboty we grupie. Je to tym barzi we wercie, iże skorzystać ze tego mogům tera, przi kludzyniu swojego projektu, nale tyż we prziszłości, kej bydům kształtować swoja ściyżka kariery.
Terozki uostoł juże uostatni tref, na kerym "dopinać" bydymy nosz projekt z młodzieżům sbajslowany w ramach Silesia Skills. Miarkujymy, co juże niýdugo bydymy můgli sie nim poasić a przedstowić go lokalnyj społyczności we Mikołowie.
Ogromnie się cieszymy, że możemy się pochwalić realizacją nowego projektu. Silesia Skills!
Realizacja projektu możliwa jst dzięki dofinansowaniu z programu „Działaj Lokalnie IX” Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności realizowanego przez Akademię Rozwoju Filantropii w Polsce.
Oficjalne wyniki naboru na stronie Centrum Społecznego Rozwoju.


text:
Libijo
Libijo (ليبيا, Libija), uoficyjolńy do 2011: Wjelgo Arabsko Libijsko Dżamahirijja Ludowo-Socyjalistyczno (الجماهيرية العربية الليبية الشعبية الإشتراكية العظمى, Al-Jamāhīriyyah al-`Arabiyyah al-Lībiyyah aš-Šabiyyah al-Ištirākiyyah al-`Udhmā) – państwo we půłnocnyj Africe, nad Strzůdźymnym Morzym (Zatoka Wjelgo Syrta). Grańica mo s Egiptym, Sudanym, Czadym, Ńigrym, Algeryjům a Tůnezyjům. Důminuje sam sunnicki islam, kery wyznowo 97% mjyszkańcůw. Przez 90% kraju zajmujům pustyńije (Sahara, Pustyńijo Libijsko) a půłpusyńije, na kerych idźe trefić uoazy. Ńy ma sam stołych rzykůw.
Libijo do 2011 bůła dżamahirijjům, co uoznaczało republika socyjalistyczno, we keryj po prowdźe wuadza mjoł Muammar al-Kadafi.
Gospodarka je uoparto na wydobyću ropy naftowyj, kero dostarczo ůng. 80% dochodu narodowygo. Je sam tyż indystryjo petrochymiczno a hutńictwo, nale kraj bezma cołko żywnośćmuśi skiż braku własnygo bauerstwa importować.


text:
Rujany
Rujany[1][2] (stare mě jo było Rjana[3]; nimski Rügen) su kupa pśi baltiskem mórju a źěl Pśedpomorskeje w Nimskej. Wóna jo nejwětša kupa Nimskeje. „Wrota“ ku kupje Rujany su hanseatiske město Stralsund. Kupa, pśez Rügendamm a Strelasundbrücke nad 2 km šyroki Strelasund z twardeju zemju zwězana, ma maksimalnu dłujkosć wót 52 km (wót pódpołdnja do pódpołnocu), maksimalnu šyrokosć wót 41 km w pódpołdnju a płoń wót 926 km². Cełkowna dłujkosć pśibrjoga Rujanow jo 574 km. Jeje póstawa jo pśez młogolicbne mórske zalewy ale teke wustupne połkupy a krajne jězyki wjelgin mócnje rozcłonkowana.
Kupa Rujany jo stwóriła až do 3. septembra 2011 gromaźe z kupu Hiddensee a někotarymi mjeńšymi kupami zastojniski krajny wokrejs Rujany z wokrejsneju stolicu Bergen auf Rügen. Z 4. septembra 2011 kupa Rujany jo źěl wokrejsa Pśedpomorska-Rujany ze wokrejsneju stolicu Stralsund.
Dalšne města su Sassnitz, Putbus a Garz/Rügen. Ale teke słušaju Baltiskomórske kupjele Binz, Sellin, Göhren, Baabe a Thiessow. Rujany se dla jich wšakich rědnosćow krajiny a dłujkich, drobnopěskojtych kupańskich brjogow wót wjele dowolarjow wopytuju.
Nožki
- ↑ Starosta: Dolnoserbsko-nimski słownik, Niedersorbisch-deutsches Wörterbuch, Bautzen 1999, ISBN 3-7420-1096-4, bok 430
- ↑ W internetowem słowniku: Rügen
- ↑ Starosta: Dolnoserbsko-nimski słownik, Niedersorbisch-deutsches Wörterbuch, Bautzen 1999, ISBN 3-7420-1096-4, bok 408


text:
Źymja – (łać. Terra) trzećo we kolejnośći (liczůnc uod Słůńca) a pjůnto co do wjelgośći planeta Ůkłodu Słůnecznygo.
Nołokoło Źymje krůnży jydyn naturalny satelita – Mjeśůnček a prawdopodobńy dwa kśynžyce půłowe (kśynżyce Kordelewskigo) a wjelgo liczba sztucznych satelitůw. Stoło, stabilno uorbita mo tyż planetojida 3753 Cruithne, kero pozostawo we rezůnańśe s uorbitům Źymje beś ńykerych naukowcůw je uważano za drůgi kśynżyc Źymje.
Źymja uformowoła śe ůngyfer 4,5 milijorda rokůw tymu.
Źymja mo wuaśćiwo masa a grawitacyjo do utrzimańo atmosfery, kera chrůńi przed szkodliwym průmjyńowańym ultrafjoletowym, a tyž pole magnetyczne chrůńjůnce przed pochodzůncym ze Słůńca průmjyńowańym korpuskularnym. Uoddalyńy uod Słůńca je waśćiwe do utrzimańo uodpowjydńij tymperatury. Uważo śe, aże czynńiki te sprzijouy powstańu żyćo na naszyj planeće. Je nojwjynkszo s planet skalistych we Ůkuodźe Suůnečnym, a tyž kej dotychczas jydynym znůnym mjejscym wystympowańo żyćo.


text:
Lěćo
Lěćo je najćopliši ze štyri počasow w měrnej a arktiskej klimowej conje. Za tym hač wono na sewjernej abo južnej połkuli knježi, rozeznawaja mjez sewjernym a južnym lěćom. Sewjerne lěćo so runočasnje z južnej zymu wotměwa. Dla pućowaceho cenitoweho stawa słónca mjez južnym a sewjernym wobrotnikom wospjetuje so lěćo w kóždej hemisferje w lětnym turnusu.
Astronomisce započina so lěćo z lětnim zawrótom słónca: časowym dypkom, na kotrymž słónco padorunje nad wobrotnikom steji a dny najdlěše su. Na sewjernej połkuli stanje so to 21. junija, na južnej połkuli 21. abo 22. decembra. Po tym bywaja dny zaso krótše a nocy dlěše. Lěćo kónči z nazymskim runonócnosću 22. abo 23. septembra w sewjerje a 20. měrca abo w nocy k 21. měrcej w juhu.
Dokelž je wobkružna čara zemje wokoło słónca lochko eliptiska, wot eksaktneho kruhoweho orbita wotchilaca, njejsu wšě štyri počasy dokładnje samsne dołhe. Sewjerne lěćo je snadnje dlěše a miliše hač južne lěćo, dokelž za čas sewjerneho lěća so směr ze zemje k słóncu tróšku pomałšo změni a zemja tróšku dalešo wot słónca zdalena je.
Fenologiski spočatk lěća móže so wot astronomiskeho njesnadnje wotchilować a so nimo krajo-morjoweho rozdźělenja (maritimny vs. kontinentalny klima) tež přez spočatne wjedrowe wulkosituacije a mnohe regionalne faktory wobwliwuje. Rozeznawa so nimo toho mjez zažnym lěćom, wysokim lěćom a pózdnym lěćom. W lodowcowych regionach wotwisuje ablacija rozsudnje wot toho, hdy (zwjetša w septembrje) prěni sněh pada.
Meteorologisce so sewjernemu lěću měsacy junij, julij a awgust přirjaduja, južnemu lěću měsacy december, januar a februar. Při geografiskich čopach knježi poł lěta dołho tak mjenowany polarny dźeń, w arktiskich regionach po tydźenjach połnócne słónco a běłe nocy.
We wjele kulturach su ze spočatkom lěća nałožki a rity zwjazane, w Němskej na přikład woheń zawróta słónca abo swjatojanski woheń.
Lěćo liči tež jako počas stopnjowaneje žiwjenskeje radosće. To so wosebje na, přez wyše temperatury wabjene, přebytkach pod hołym njebjom pokaza, přez čož čłowjek přirodu sylnišo zaznawa.


text:
Nasz kochany Ślonsk
Skond pochodzi wiersza poczontek,
Mieszko tu lud, co godka swoja mo,
Toz ino On zrozumi co w mojim sercu gro,
Może literki sie pozmieniajom,
Ale, Oni to ino poznajom,
A teroski kochani ludkowie,
Hanysy, Ślonzoki, jak nos gorol zowie,
Pozdrawiom Wos z serca cołkigo,
Życza pomyślności dlo kożdego,
Z dziada pradziada jo jes hanyska,
Co widać z godki no i z pyska,
Tukej żech rodzono i tukej miyszkom,
Tukej moja familijo, no i wszystko,
I chocioż słoneczko tu rzodzij zaglondo,
To nasz Ślonsk tyż piyknie wyglondo,
Czorny łon, ale ino pod ziymiom,
Na wiyrchu cudne miyjsca drzymiom,
I niy łoddała bych tego za nic w świecie,
Bo, drugiego Ślonska na świecie niy znojdziecie.
Ania z Chorzowa


text:
Balet Gala - Fajer Szkoły
Ogólnoksztalcąca Szkoła Baletowa im. Ludomira Różyckigo we Bytůniu kożdy rok bajsluje te niýôbyczne wydorzyniý. Na Balet Gali poradzi sie uoboczyć tancyn manszafty, absolwyntůw ai szkolorzy bytůńskij szule.
Juże 9 roz bytůńsko balet szula przi spůłarbajcyniu ze Ôperům Ślůnskům sbajslowała Balet Gala. Take spůłarbajcyniý dowo profity niý ýno przi tyj gali. Szula ze Bytůnio bajslůje ze Ôperům ô co wiyncy rzeczůw. Pokozujům bez to, iże jak sie chce, to sie do.
Przi ôkazji Balet Gali bůł fajrowany tyż Miyndzynacjůnalny Dziyń Tańcowanio. Beztuż bůła tam rewio roztomajtych stylůw, technikůw a zortůw tańcowanio. Szło tam tyż uoboczyć roztoliczne, niý roz nojlepsze tancyn manszafty a profesiůnalnych tancyrzy baletowych. Beztuż byli miyndzy inkszymi tancyrze ze Gliwickigo Muzik Tyjatra, Tyjatra Rozrywki we Chorzowie, Bytůńskigo Tyjatra Tańcowanio a Ruchu "Rozbark". Bůły tyż tyjatry ze polskich sztadůw, choby ze: Warszawy, Łodzi, Poznanio, Bydgoszczy abo Krakowa. Bůły tyż wystympy szkolorzy ze bytůński balet szule.
Po drapku sam idzie spokopić, iże do sbajslowanio taki gale, to trza hołdy energie a zaangażirowanio. Dziynka tymu co rechtory ze Ogólnokształcącej Szkoły Baletowej im. Ludomira Różyckiego majům tyla we siebie tyj pasje a poradzům przekozać ja szkolorzům, szło ta cołko Gala tak gryfnie wyrychtować. A trza sam prziznać, iże na binie Ôpery Ślůnski we Bytůniu szło uoboczyć widowisko na nojwyższym poziůmie. Fajer Miyndzynacjůnalnego Dnio Tańcowanio a cołko Balet Gala to na prowda szykowny efekt ciynżkigo tryniowanio a roboty potrzebnyj do przirychtowanio wszyskigo.
Tyjatromaniu - we Bytůniu
Juże 18 roz we Bytůniu bůła Tyjatromanio. Je to miyndzynacjůnalny fest dlo ludzi uobmiłowanych we tyjatrze. I to we tyjatrze roztojatyj zorty.
Szpektakel „Król Gaspar” cołki můgli uoboczyć ýno niýkerzi. Jednako wto chcioł, to kůnsek poradziůł zobejrzeć na rynku we Bytůniu, kaj bůły ôdgrywane niýkere akcje. A wszysko skuli tego, co tyn espański szpektakel to tajla 18. juże Miyndzynacjůnalnego Festiwala Teatromani we Bytůniu.
Sům szpektakel ai cołki fest je inkaszy ôd reszty a bezto niýłobyczny. Sům roztomajte zorty tyjatru a poradzi sie uoboczyć tyjatry ze Espanie, Wielgi Brytanie abo Niýmiec. Sům tyż tyjatry ze Polski ai nasze. Beztuż werci sie zainteresancić nostympnym festym Tyjatromani.
Cyrk bez zwiyrzokůw - Szpera we Rudzie Ślůnski
Coroz wiyncy sztadůw we Polsce ai u nos uzodow, coby zaszperować wystowianie u nich cyrkůw ze zwiyrzokami. Jako je we Rudzie Ślůnski a Bytůniu?
Niýkerzi ludzie ze Bytůnio jakiś czos tymu sie sztrabli, coby we Bytůniu niý bůły wystowiane cyrki ze zwiyrzokami. Bajslowane bůło rostomajte trefy, happeningi a inksze akcyje. Jednako we sztadzie uzdali, iże Bytůń niý bydzie szperować takich cyrkůw, a bezto bydům łůne můgły do Bytůnio przijechać. Blank inakszy wyglůndo to juże we Rudzie Ślůnski. Tukej niý poradzi sie uobejrzeć zwiyrzokůw we cyrku.
Bibliosy uozdane - Dziyń Bibliotykorza we Rudzie Ślůnski
Jak kożdego roka 10 maja we Rudzie Ślůnski fajrowany bůł dziyń bibliotykorzy a uobmiłowanych we ksiůnżkach. Skiż tego uozdowane bůły Bibliosy, czyli prajsy dlo ludzi, kerzi ksiůnżki majům fest we zocy.
10 maja we Rudzie Ślůnski fajrowany bůł Dziyń Biliotykorza. Skiż tego we kościele św. Wawrzyńca na Wiyrku ôdprowiůno bůła nawet Mszo Świynto we intyncji ludzi ze ksiůnżkami swiůnzanymi. Potyn na Bykowinie we fili nr 21 Sztad Publik Bibliotyki, bůł ekstra tref, na kerym uozdane uostały prajsy Bibliosy.
Jako padali nům Krystian Gałuszka – dyrehtor Sztad Publik Bibliotyki we Rudzie Ślůnski – Bibliosy majům być prajsym dlo ludzi, kerzi na prowda majům ksiůnżki we zocy a kerzi dziynka swoij robocie dbajům tyż ô czytelnictwo we Rudzie.
Beztuż latosi taki prajs dostali Joanna Filipiak, dlo kerych ksiůnżka to rzecz festelnie wożno. Jako sami nům padali, czytali ôd bajtla a bezmaś kożdy dziyń rada coś nowego poczytajům. Beztuż ksiůnżka majům przi sia zowdy a wszandy.
Taki fajer werci sie tyż spůminać, bo co roz słyszy sie, iże coroz myni ludzi czyto. Eli to je prowda, eli niý, to trza sam pedzieć, iże we Rudzie Ślůnski dali sům ludzie, kerzi lubiům spyndzić trocha czasu przi dobryj ksiůnżce.
Jako spůminajům Bronisław Wątroba, pamiyntajům łůni jeszcze czos, kej niý bůło tych wszyskich kůmputrůw, a we bibliotykach szło trefić na prowda mocka ludzi. Łůni sami łazili do bibliotyki na Wiyrku, kero wtedy bůła kludzůno jeszcze bez gruba.
Jednako teroski bibliotyki to juże niý tyn sům plac co kejsik. Teroski tyż tam sům kůmputery, poradzi sie snojś jakeś interaktiw rzeczy a bajslowane sům we nich ekstra fajery. Starajům sie tyż być ôstrzodkiym kultůry we swoij tajli sztada. I tego wszyskim bibliotykorzům winszujymy. Coby jak nojwiyncy ludzi dů nich po te ksiůnżki prziłaziło, a mieli s nimi ô czym pogodać.
Woda na bady - Kůntrol we Aquadrůmie
Na placu je juże coroz ciepli, nale na bady pod dachym ludzie durś rada prziłażům. Jednako eli woda je tam przirychtowano na tyla ludzi bez cołki rok? To sprowdzo ekstra kůntrol.
Doś drap we Rudzie Ślůnski napoczło sie godać ô bakteryjach grůnkowca, kere miały być we wodzie na Aquadrůmie. Nawet niýkerzi s Wos sie noszy redakcje pytali, eli co wiymy. Jednako po sprowdzyniu wszyskigo wyszło, iże woda we rudzkim bady je juże nazod dobro.
Jako padali nům rzycznik prasowy Aquadrůmu, fýrma dbo ô to, coby ta woda bůła czysto, zdrowo a bezto zicherno do wszyskich, kerzi dů nij włażům. Je to dlů nich wożne tym barzi, iże sům ekstra zakůny prowa, kere godajům jako kůntrolować woda na bady. Tyn stan badajům tyż stacje sanitarno-epidemiologiczne.
Sam trza jednako spůmnieć ô jedny festelnie wożny rzeczy. Regůlamin Aquadrůmu godo klar, iże nim sie wlezie na bady, trza iś sie ôszpluchtać pod prysznicym. Toć je to dlo dobra nos wszyskich. Toć niý kożdy moge wiedzieć, iże mo na siebie jako ôszkliwo bakteryjo, kero za chwila moge sie przeniyś do wody na cołkim bady a bezto i na inkszych ludzi.
Sztola Krůlowo Luiza- Atrakcjo we Zobrzu
Sztola Krůlowo Luiza we Zobrzu je rychtowano, coby ludzie zaś tam můgli sjechać. Jednako tera majům to być turisty.
Juże ôd 2009 roka we Sztoli Krůlowo Luiza we Zobrzu kludzůne sům bauroboty, coby wyrychtować ja na nowo. Dziynka tymu turisty bydům můgli przyńś bez ponad 5 km na dole, poôglůndać dwa grubske szyby a zobejrzeć mocka inkszych interesantnych rzeczůw. Wszysko ôdsłůniane bydzie po kůnsku. Dejmy na to na latośny Industriadzie pokozany juże mo być Park 12 C, kery je tajlům cołki sztole.
Potyn przidzie czos na reszta. Do kůńca 2016 czynno mo być tyż trasa na dole ôd Szybu Carnall do Szybu Wilhelmina. Po drůdze bydzie szło przyńś miyndzy inkszymi chodnikym we pokładzie 510, kaj zobejrzeć sie půdzie ôriginalne kůnski 200-letnij grubskij ôbudowy. Pudzie sie tyż szpůngym we rýchtých twardy skale.
Na ôstatnio tajla cołki trasy trza bydzie jeszcze trocha doczkać, ale jako godajům nům same robotniki, kerzi to robiům, bydzie sie werciło. Bydzie to kůnsek na kůńcu sztreki. Piyrwy bydzie jeszcze sie szło trocha po suchu, a potyn juże łůdkům po wodzie 1100 metrůw furt aże do wychodni sztole we cyntrum Zobrzo przi ceście Miarki.
Cołko inwestycjo to zaś tyż piniůndze. Utratra skiż tyj roboty przidzie na 182 mln zł, a bydzie łůna finansowano ze piniyndzy unijnych, rzůndowych, wojewůdzkich, ai sztadnych. Jednako dziynka tymu we Zobrzu mo być wele dwa razy wiyncy turistůw, kej Sztola Krůlowo Luiza uostanie uodestarto.
Industriada 2016- Sztart a finoł
Na dniach bydymy mieli Industriada. Je to nostympny juże u nos fajer zobytkůw techniki. Jako mo to wyglůndać latosi? Jaki bydzie finoł?
Juże niý dugo, bo za pora dni sztartnům maszýny a inksze industryjne zobytki na Ślůnsku. Tyn czos to u nos srogi fajer, przi kerym mocka ludzi rada interesanci sie industryjům.
Coby jednako wszysko ruszůło jako noleży, zowdy dziyń pryndzy maszýny sům juże sztartowane. Latosi bydzie to 10 czyrwnio, kej we 8 placach we 6 sztadach puści sie je we ruch. Piyrsze we 2016 sztartniynte uostanům zymbatki maszýn ze Galerii Sztuki Współczesnej „Elektrownia” w Czeladzi. Bydům tam tyż inksze atrakcje na tyn czos.
Jednako rýchtých fajer bydymy mieli 11 czyrwnio, kej to juże wszyske maszýny půdům pełnům parům a bydzie je szło uoboczyć. Na Industriada przirychtowane tyż sům ekstra szpektakle, kůncerty, wystowki, norychta ai nocne zwiydzaniý. A pudzie uobejrzeć niý ýno te place co zowdy, nale tyż nowe, przirychtowane na tyn rok.
Cołki finoł fajeru ułůnaczůny je we Katowicach, kaj bydzie mocka rostomajtyj muziki. Na downy grubie KWK Katowice pudzie posuchać kůncertu „Rasa. Pieśni antracytu”. Tak po prowdzie bydzie to muzik-wizualno ôsprowka ô duchu grubůw, miyndzynacjůnalny spůlnocie, wirtualnym państwie grubiorzy ze cołkigo weltu a ekůnůmicznych nomadach, kerzi uostali tam, kaj we ziymi je czorne złoto.
A chocioż Industriada sztartnůła juże pora lot do zadku, to durś sie uozwijo a je coroz barzi interesantno. Latosi tyn fajer bůł nawet průmowany niý ýno u nos, nale tyż kajniýkaj we Polsce, choby dejmy na to we krakowskich muzeach a na Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego.
Karta ŚKUP - Elektrůniczne bilety za papiůrzane
Śląska Karta Usług Publicznych dali niý przijyna sie na dobre u pasażyrůw. Co roz słychać jak godo sie ô plusach a minusach takij karty. Teroski ŚKUP bydům musieli mieć Ci, co chcům mieć bilet ôkrysowy.
Niýwtorzi Śląską Kartę Usług Publicznych juże majům. Inksi zaś dali wolům papiůrzane bilety. Jednako juże ôd 1 maja niý sům sprzedowane papiůrzane bilety: 4-godzinne, 48- godzinne, 5-, 7- a 14-dniowe, kwartalne, szkolorske, wakacyjne ai miesiynczne na ôkaziciela. Te bilety sům teroski dostympne ýnoś elektrůnicznie bez Karta ŚKUP. A jako padali Komunikacyjny Związek Komunalny Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego je to pozitiwno pomiana dlo samych pasażyrůw.
Jednako juże same pasażery roztomajcie sie ô takij idyji myślům. Łoskargowuje sie tyż przi tymu KZK GOP, iże przimuszo pasażyrůw do kupowanio biletůw elektrůnicznych a niý papiůrzanych, coby piniůndze ze Unie na tyn projekt niý bůły wziynte nazod. A to na zicher by sie ôdczůło, bo ze unijnyj kasy ŚKUP dofinansowany uostoł na 78,4 mln zł. Jednako ôd razu we KZK GOP ôdpedzieli, co to blank niý ma prowda. Tym barzi, iże coby te dofinansowaniý uostało cofniynte, to musi być ô co wiyncy roztolicznych prziczyn.
Beztuż wycofane papiůrzane bilety ôkresowe bydům teroski we wersjach elektrůnicznych i to we dwůch zortach: ze limitym przejozdůw abo li bez. Jako sie to przełoży na pasażyra? Dejmy na to kej wtoś mioł bilet papiůrzany 30-dniowy na autobusy a banki bez limitůw na terynie wiyncy niźli 2 gminůw, to musioł za niego zabulić 150 zł. Za taki sům bilet ýno że ŚKUP, to trza zabulić 144 zł. Kej zaś wtoś jeszcze sie uobsztaluje bilet we karcie ŚKUP ze limitym przejozdůw do 80, to za 30 dni bydzie musioł zabulić ýno 132 zł.


text:
Absolutorium a apyl - sesyjo Syjmika
Syjmik Ślůnski Rejyncje udzielůł Zarzůndowi Absolutorium za wykůnaniý budżeta na 2015. Na tyj sesyji Racje uzdali jednako tyż, coby uznać apyl do Prezydynta Rzeczypospolity Polski ô niýpodszrajbowaniý ustowy z dnio 10 czyrwnio 2016 ô pomianie ustowy ô działalności lyczniczy ai niýkerych inkszych ustow.
Na sesyji Syjmika Rajce uzdowali ô budżecie za 2015. Jako bůło pedzane, utrota ze dziołanio wyszła na wele 1,79 mln zł, zaś przichůd bůł na wele 1,76 mld zł. Jako idzie porachować deficyt wyloz bezto kajś na 28,4 mln zł a bůł myńszy ô 102,5 mln ôd tego ze 2014 roka. Nojwiyncy piniyndzy poszło na transport a łůnczność (wele 939 mln zł). Nostympno bůła ôświata (w. 104 mln zł), kultura (w. 164 mln zł), ôchrůna zdrowio (w. 55mln zł) a rolnictwo (w. 52 mln zł). Kej wszysko uostało pedzane, kożdy Rajca zawelowoł. 28 s nich przijyło taki budżet, 12 niý bůło za.
Nostympnie na sesyji godka bůła ô apylu do Pezydynta Polski ô to, coby niý podszrajbowoł ustowy. Je to ustowa ze dnio 10 czyrwnio 2016 ô pomianie ustowy ô działalności lyczniczy ai niýkerych inkszych ustow. Jako je we apylu, rajce niý zogodzajům sie ze niýkerymi założyniůma do tyj ustowy a godajům, iże to niý ma dobro idyjo, coby lokalrygiyrůngi finansowały utroty ze dziołanio lazarytůw.
Jako teroski do tego podyńdzie Prezydynt Polski? Bydymy widzieć, jednako ôd tego na prowda mocka bydzie zoleżeć.
Rewitalizacjo - we Radziůnkowie
Gminny Program Rewitalizacyjny je rychtowany we Radziůnkowie. Miynszkańce nojprzůd můgli skłodać propozycje do niego, a teroźnie zgłoszać uwagi do wstympnie przirychtowanego programa.
We Radziůnkowie przirychtowywany je Gminny Program Rewitalizacyjny, do kerego propozycje můgli zgłoszać same miynszkańce. Sztad mo dostać dofinansowaniý do tego programa na aże 5 mln euro ze Europyjski Unie.
Dziynka programowi bydzie szło zrealizować hołda inwestycyj podle rychtowanego forplana. Rewitalizowane bydům przi tymu place downego PGR we centrum ai zidlůng Hugona we Rojcy. Teroźnie miynszkańce mogům się zobejrzeć tyn plan a zgłoszać swoje uwagi ku niýmu.
Brif Marszołka - do Wicyprymiera Morawieckiego
ojciech Saługa – Marszołek ślůnski rejyncji przekozali brif do Wicyprymiera Mateusza Morawieckigo, we kerym spůminajům lista projektůw dobrych dlo ślůnski rejyncje. Apylujůmu przi tymu, coby niý zaglůndać na polityczne potajlowaniý, a wziůń sie do roboty dlo dobra wszystkich.
We ekstra brifie Wojciech Saługa spůminajům Mateuszowi Morawieckimu, iże rygiyrůng ślůnski rejyncji chyntnie bydzie dali spůłarbajciůł ze Rzůndym Polski, niýzoleżnie ôd tego, jako partia tam teroski ryskiyruje. Je to tyż ôdpowiydź na rychtowano bez polski rzůnd strategio na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju, we keryj je tyż godka ô Ślůnsku.
We brifie je tyż przedstowiůny forplan regiůnal projektów, kere majům rewitalizować a dować możnoś dolszego uozwijanio ślůnski rejyncje. Pomůc we tym majům miyndzy inkszymi projekty uozbudowanio drůgůw, we tym dolszo robota przi A1 a S2 ai rychtůng sztreki cugów ze Katowic do Krakowa. Mo tyż być zrychtowano sztreka dlo cugůw ze Katowic na Pyrzowice.
Niý myni wożne bydům projekty swiůnzane ze Parkym Ślůnskim, kery tyż mo być zrewitalizowany a zrychtowanych do porzůndku. Dziynka tymu mo łůn dować sposobnoś do powstowanio tam nowych a uozwijano teroźnych innowacyj a kultůr atrakcjůw.
Jednako coby wszysko můgło sie dobrze uozwijać, trza tyż poradzić sie ze smůndym we lufcie, wyeliminować ekologiczne bůmby a zrewitalizować place, kere sům u nos zdegradowane.
Marszołek spůminajům tyż, iże łůńskigo roka, polski rzůnd przijůn program zmianowany „Śląsk 2.0”. Podle Wojciecha Saługi werci sie niý przepůmnieć ô tyj inicjatywie, kero bůła uzgodniano bez praje půł roka kůnzultacyjůw.
Coby sie uozwijać - nowy Pryzes MPGM
Juże bezmaś miesiůnc je jak we Miejskim Przedsiębiorstwie Gospodarki Mieszkaniowej we Rudzie Ślůnski můmy nowego Pryzesa. Teroźnie je nim Katarzyna Adamek.
Po rezygnacji Hynryka Knapika ze funkcje Pryzesa, nowym uostali Katarzyna Adamek. Majům łůni juże doś sroge doświadczyniý we zarzůndzaniu ai plan na dolsze dziołanie MPGM. Wiedzům przi tymu, iże czeko ich doś trocha roboty. Jednako jako sami padali, nowożniyjszy je dobry manszaft, bo gynau to dowo druk do dziołanio a uozwijanio sie. A jako my sie wywiedzieli stawiajům łůni na to, coby MPGM umiało sie dali uozwijać.
Co jednako je we forplanie? Nojwożniyjsze, coby kůntynuować dziołania a robota juże zaczynto. Beztuż dalij majům być můntowane klar kolektory na miynszkalnych stawiyniach a tych ôd publik użyteczności.
Awitorskie norychta - kludzůne bez TV SFERA
Skůńczůły sie juże kludzůne bez TV Sfera awisorske a fotograficzne norychta. Dziynka nim uczestniki projekta můgli bez pora miesiyncy pozaglůndać na funkcjůnirowaniý telewizje ôd postrzodka.
Rola a robota awisorza ai cołki telewizje můgli bez pora ôstatnich miesiyncy poznać uczystniki spůłfinansowanego ze unijnych piniyndzy projekta "Drogowskaz". Je łůn sbajslowany bez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie we Zobrzu.
Przirychtowane bůły bezto ekstra norychta we TV Sfera, we kerych uczystniki poradzili uczyć sie můntowanio materiałůw, ryskiyrować newsroomym ai analizować awisorske prawo. Bůły zadania ai wnioski. Můgli sam uzdać eli telewizjo manipuluje abo eli media rýchtých sům szwortům władzům.
Coby jednako dobrze umieli sie zaprezyntować przed kamerům, przedstowiůne bůły im tyż zakůny skuteczny kůmůnikacje a autoprezyntacje.
Kej zaś wtoś mo grajfka do knipsowanio, poradziůł tyż chycić pora knifůw na norychtach fotograficznych. A bůło na prowda interesantnie, bo ôd ôperatora TV Sfera Bartosza Lipińskigo szło sie wywiedzieć, co robić, coby fotka dobrze wyszła, jako ja wykadrować, jako trza pstrykać autoki, kere jadům, a przi tymu na co je migawka a przisłůna. No a na kůnieć jak zowdy pamiůntkowe zdjyńcia.
Harcyrsko abrajza - Jako downi tak i tera
Chorągiew Śląska Związku Harcerstwa, jak kożdy rok, tak i latośi na letnie feryje bajsluje abrajza dlo swoich harcyrzy. Fajny plan a plac na tako abrajza je możliwy tyż dziynka dofinansowaniu, kere latośi dostali.
Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach doł Ślaskiej Chorągwi ZHP na latośno abrajza 660 tauz. zł. Dziynka tymu praje 4 tauz. bajtli bydzie umiało bez te letnie feryje na tako rajza pojechać a choć trocha dychnyć.
Te piniůndze pomůgły tyż hufcowi ze Bytůnio zrealizować jejich plany. Jak co rok, tyn hufiec bajsluje wszysko na Kokotku. I jak każdego roka, mocka modych ludzi sie tym interesanci. Idzie pedzieć, iże feryje na Kokotku to tako harcersko trodycjo. Trodycjo, kero pomogo trocha dychnyć ôd cołkigo zalotanio a świota elektrůnicznego czosu.