text:
Lubi wěriwi, dźensa swjećimy wysoki swjedźeń Wšěch swjatych. Wón bu hižo w štwórtym lětstotku znaty. Kajki ma pak teologiski zmysł? Wón woznamjenja znajmjeńša tři ideje.
Sprěnja: W Cyrkwi stej dwě kategoriji swjatych. Prěnja je tajka kategorija swjatych, kotřiž su oficialne zbóžnoprajenje měli. Druha kategorija je tajka syła swjatych, kiž njeje žane oficialne zbóžnoprajenje měła. Woni su pak tež w njebjesach pola Boha. Woni su tež hižo zbóžni. Woni pomhaja tež nam našich próstwow dla, ale woni nimaja žadneho wosobinskeho liturgiskeho wopomnjenja. Čehodla je to takle? Je to takle, dokelž swjatych je jara mnoho, a liturgiske lěto, kaž kalendrowe, ma jenož třistapjećašěsćdźesat dnjow. Zo pak njebychmy na tutych swjatych zabyli, je swjata Cyrkej zawjedła wysoki swjedźeń Wšěch swjatych.
Zdruha: Wysoki swjedźeń Wšěch swjatych ma hišće dalši teologiski woznam. Tutón swjedźeń dopomina nas na to, zo swjatosć njeje jenož za wuzwolenych, ale za wšitkich, to rěka tež za kóždeho z nas. Jelizo su woni ju docpěli, zamóžemy my to tež. Tohodla pohonja nas jich přikład na našim zemskim putnikowanju do njebjeskeje domizny.
Střeća: Wysoki swjedźeń wšěch swjatych ma wšak hišće jedyn zmysł. Wón njedopomina jenož na to, zo je swjatosć wšitkim přistupna. Wón dźe trošku dale, a pokazuje nam puć, kotryž do swjatosće wjedźe.
Kajki je to puć? Tutón puć je předstajeny w dźensnišim ewangeliju (Mt 5,1-12a). To su tak mjenowane zbóžnosławjenja Jězusa Chrystusa.
Bohužel njeje dźensa žadyn čas wšitke tute zbóžnosławjenja komentować. Tohodla znajmjeńša jedne a mjenujcy prěnje: „Zbóžni su chudźi po duchu, přetož jich je njebjeske kralestwo“ (Mt 5,3). Kaž sym prajił, je to prěnje zbóžnosławjenje. Za mnje wosobinsce je wono najrjeńše ze wšitkich druhich zbóžnosławjenjow. Kajki ma wono potajkim zmysł? A što to rěka być chudy po duchu? Zo bychmy to móhli prawje zrozumić, dyrbimy so dopomnić na to, što to rěka w Swjatym Pismje być chudy a bohaty. W Bibliji woznamjenja to znajmjeńša sćěhowacej mysli.
Bohaty je tutón, kotryž ma wjele pjenjez, a chudy je tón, kotryž ma mało, abo nima scyła žane pjenjezy. Ale nic jenož. W Swjatym Pismje ma bohaty a chudy hišće dalši, ja bych prajił, symboliski woznam. W Bibliji bohaty je tež tón, kotryž w swojim žiwjenju Boha njetrjeba, a chudy je tón, kotryž přeco a wšudźe Boha pyta.
Z druhimi słowami w Swjatym Pismje chudy móže bohaty być, a bohaty – chudy. Tohodla prěnje zbóžnosławjenje – zbóžni su chudźi po duchu – měni ludźi, kotřiž w cyłym swojim žiwjenju Boha pytaja, a so na to dopominaja, zo maja wšitko wot njeho.
DJD


c: text/html

text:
Strategije wobchowanja a tworjenja serbskorěčnych rumow w přitomnosći němskorěčnych
Městno zarjadowanja: Serbski dom, 02625 Budyšin
Wužiwać serbšćinu w přitomosći tych, kotřiž serbsce njerěča, je wužadanje za wobchowanje a tworjenje serbskorěčneho ruma. We swojim přednošku chce Goro Christoph Kimura tajke strategije pola Serbow, wosebje strategije dwurěčnosće, ze sociolinguistiskeho wida systematisce předstajić a potenciale tutych strategijow k diskusji stajić.
Zasadne je móžno a trěbne tak argumentować, zo maja němskorěčni akceptować, zo so w jich přitomnosći serbuje, jeli njejsu bjezposrědnje potrjecheni. Ale wosebje w zjawnosći je tež wažne zaručić, zo móža němskorěčni wobsahej sćěhować abo sobu rěčeć. W tym zmysle su so w zašłych lětach wuměnjenje za tołmačenje a přełožowanje wuwili a polěpšili . To su wažne srědki za runoprawosć tuteju dweju rěčow. Ale simultany přełožk njeje přeco móžne, a konsekutiwny přełožk je wostudły za dwurěčnych a njemytuje dwurěčnosć.
Jako alternatiwna strategija praktikuje so w Serbach “kreatiwna dwurěčnosć”, to rěka, zo so njewospjetuje tón samsny wobsah we woběmaj rěčomaj. Tak je móžno přiměrić wurprajenja słuchacym. Němskorěčni nječuja so wuzamknjeni a wužiwanje serbšciny dóstanje nadhódnotu. Wědomje nałožować tajku kreatiwnu dwurěčnosć, móže přinošować k wuwiću žiweje dwurěčnosće, kotraž pokaza, zo ma serbska rěč woprawdźitu komunikacisku funkciju.
Wobdźělenje němskorěčnych w serbskym rěčnym rumje je tež móžno přez jich aktiwne sobuskutowanje w hižo sformulowanych serbskich tekstach kaž su to spěwy abo modlitwy. Nazhonjenja druhich mjeńšinow pokazaja, zo móže tajke wužiwanje samo być zakład rewitalizacje mjeńšinoweje rěče.
Jako dalšu strategiju, zapřijeć němskorěčnych, mjenuje Goro Christoph Kimura receptiwnu dwurěčnosć, to rěka, zo kóždy swoju rěč rěči. Tak nastanje dwurěčna komunikacja. Tež hdyž to njezwučene klinči, je to hižo z wuspěchom praktikowane w róžnych regionach w Europje. Rozšerić receptiwnu znajomosć serbšćiny mjez němskorěčnymi móže być zmysłapołny zaměr rěčneje politiki a kubłanja we Łužicu.
W přednošku chce Kimura kajkosće kóždeje strategije z konkretnymi přikładami z Łužicy a z hinašich regionow předstajić.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Szpacyrkym po Cieszynie
“Gdo sie za swój jynzyk wstydzi takim nich sie każdy brzidzi”
"Moja ty słodko cieszyńsko mowo
być zawsze do prawjynio gotowo
a jak cie uż żodyn nie bydzie rozumioł
to jyny wiater bydzie po naszymu szumioł"
POZÓR! Kiery nimo chynci tego czytać, abo kansi wraził łokulory, abo mo moc roboty i łoczy go bolóm to se może tego posłóchać jak prziciśnie tóm biołóm szczałke w tej czyrwiónej kostce, kieróm nóńdziecie pod spodkym”.
Zustała urzazano
Zdało mi sie że uż s tym rzazanim strómów w Cieszynie nic nas nie zadziwi, bo to przeca ni ma żodno zajimawo wiec. Urzazany stróm sie obali i na tym kóniec, bo nad nim żodym uż beczoł nie bydzie. Przedstowcie se, że łóńskigo roku na krziżowatce ulice Moniuszki s ulicóm Szymanowskigo, kierysi urzazoł u samej ziymi pieknóm wiyrzbe, kiero rosła tam szejśdziesiónt roków. Dłogo żodyn sie nie chcioł sie prziznać, skyrs czymu łóna zustała urzazano, bo dzisio tako wiec nie przinoszo żodnej chwały. Ale jak sie nieskorzij tustelocy wywiedzieli, było to skyrs tego, że kierysi zacznył sie rychtować do stawianio na tym grońcie nowej chałupy. Przedstowci se, że telkowne roki żodnymu tyn kónsek trownika nie zawadzoł, aż tu na roz kómusi prziszeł taki napad coby na nim postawić nowóm chałupe. Dzisio sie ze strómami żodyn nie rachuje i jak taki stróm zawadzo, to sie go urzaże, a kónory i insze gałynzie poniewiyrajóm sie dycki dłógi tydnie po rozmajtych przikopach. Ta wiyrzba, ło kierej je dzisio rzecz, chocioż zustała urzazano, to sie tak do kóńca nie dała, bo dzisio idzie uwidzić, wiela nowych pyndów s tego urzazanego pnia wystrzeliło ku niebu. Tak rozmyśłom wiela to musi być siły w takim strómie, że poradzi poczkać aji jedyn cały rok i zaś prugować żyć i rosnóć dalij. Skyrs czymu żodyn przez cały bity rok tego pnia ze ziymi nie wytargoł, tego nie wiym, ale możne, że zrobiło sie kómósi luto tej wiyrzby i doł ji na razie pokuj. Isto dziepro jak ludzie zacznóm mieć ostudem s wydychanim to sie skapnóm, że każdy, aji tyn nejmnyjszy stróm dowo nóm za darmo dziynnie moc świyżego luftu.
Mini słownik gwary cieszyńskiej:
wyżazowani - wycinanie, stróm - drzewo, zaimawo - interesująca, wiec - rzecz, obali - przewróci, beczoł - płakał, łóńskigo - zeszłego, krziżowatka - skrzyżowanie, urzazoł - uciął, żodyn - nikt, skyrs - z powodu, nieskorzij - później, sie rychtować - się przygotowywać, grónt - działka, telkowne - wiele, zawadzo - przeszkadza, przikopa - rów, idzie uwidzieć - można zobaczyć, że poradzi - że potrafi, nie wytargoł - nie wyrwał, luto - przykro/żal, pokuj - spokój, ostuda - klopot, sie skapnóm - się zorientują, aji - nawet, luft - powietrze.
Tóż miyjcie sie wszedcy dobrze i wiesiołego popióntku.


text:
W tym dwi a trzicatym nomerze naszego„TRAMWAJU” bydziece se mógli poczytać, co ło sobie bydzie nóm prawiła tako jedna szykowno cieszynioczka, kiero mo we starości wszecki czytadła we całym naszym powiecie i mo doś zaimawe to swoji żywobyci. Jesi kiery nie wiy, co to po naszymu je czytadło to muszym wszeckim wyłoślić, że to je wszecko to, na czym idzie zeprzić łoczy, a niskorzij wiedzieć wiela nóm s tego do czepani wlazło.
Izabela Kula – dyrektorka Biblioteki Miejskiej w Cieszynie, miłośniczka turystyki górskiej, a także poznawania najciekawszych zakątków Europy i świata, pasjonatka literatury podróżniczej. Absolwentka Liceum Ekonomicznego przy Zespole Szkół Ekonomiczno – Gastronomicznych im. Macierzy Ziemi Cieszyńskiej. Studia magisterskie z zakresu Animacji Społeczno – Kulturalnej ukończyła na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach, gdzie także studiowała na Wydziale Prawa i Administracji.
Fryderyk Dral: Pani Izabelo tustelocy o Was prawióm, że mocie w sobie za moc energije i fórt ś nióm mocie moc ostudy. Rzóndzóm też, że tych dwanos roków, kiere dyrektorujecie w naszej bibliotece nie zustały zmitrynżóne, a tyn propeler co mocie w zadku fórt cosi pożytecznego ludzióm przinoszo. Prawióm też, że waszym kóniczkym przez całe żywobyci było szmatłani się po naszych Beskidach, kiere mocie fest radzi. Jak byście mógli to całe swoji żywobyci i aji to co robicie dziśka pieknie po naszymu rzeknóć, to czytmiorze naszego „TRAMWAJU” bydóm wóm za to moc radzi i dłógo tego nie zapómnóm.
Izabela Kula: Tóż Panie Redaktorze, jako uż mie tak pieknie pytocie, to poprugujym Wóm cosik połopowiodać tak, jako to kiejsi sy mnóm mama s tatom dóma rzóndzili, bo do dzisio eszcze cosik mi tego zustało.
Na tyn nasz piekny świat odewrziłach łoczy w Cieszynie, kaj prziszło mi też do dzisio miyszkać. Piyrsze czytani ksióńżek zaczłach w jedniczce, bo tak mianowała sie ta moja szkoła podstawowo. Jakosi, tak samo jako i inszym moim kamratóm i kamratkóm, podarziło mi sie jóm wartko i bez żodnej łostudy przynś i nieskorzij dałach się do nauki w cieszyńskim Ekonomie. Były to roki osimdziesiónte w kierych byłach młodym dziywczyńciym, kiere mioło yno we starości pogónić se po polu i niczym sie nie kłopotać. Inakszy żyło się moji mamie i tatowi, kierzi w tych rokach musieli zganiać rozmajte wieca, kierych w kszeftach nie szło dostać. Ale to tak dycki je, jak dziecka sóm małe, to se nie wszymajóm wiela to łojcowie sie umordujóm, coby dziynnie miały co jeść, a nieskorzij coby się wyuczyły dobrego fachu. Tu sie eszcze muszym kapke zadzierżeć przi tych mojich młodych rokach, kiere fórt do dzisio fajnie spóminóm. Ni mieli my żodnych smartfónów, ani internetu, ale za to mieli my takóm siedmiczke, kiero sie ze sobom dzierżała i dziynnie sie nawszczywiała, coby posłóchać muzyki s takich czornych wielkich winylów, a nieskorzi aji s CD. Pełno nos było dycki w Parku Pokoju, na Cieszyńskim Zómku i aji przi cieszyńskich kajakach. Dziwali my sie też w naszych chałupach na rozmajte video filmy, bo w kinach ich nie było. Wystrzigowalimy s gazet rostomajte plakaty na kierych było widać muzykantów s TSA, Lombardu i Perfectu. Jeździlimy na kołach, bez żodnych kasków na głowach, coby nie robić żodnymu do śmiychu. Dzieckowe tetrowe pieluchy farbilimy na rozmajte kolory, coby s tego nieskorzi uszyć se spodki i insze jakle, jako to było w modzie. S galatami było wiyncyj łostudy, bo trzeja było zgónić „na czorno” kapke dularów i w Pewexie kupić se gacie, kiere dżinsami sie mianowały. Skyrs tego, że w tych czasach mielimy wiyncyj czasu na zbyciu, to bralimy sie za czytani roztomajtych ksiónżek. Dlo mie uż wtynczas bibliotyka, to było cosi magicznygo, w kierym je wszecko na swojim placu i żodyn nie robi tam krawalu. Wszecki ksiónżki były połoblykane w ćmawy papiór, a coby wiedzieć w kierej co je, trzeja było zozdrzić do środka. Kapke mielimy też łostudy s tym, coby se pojczać ksiónżke, kieróm mógli yno czytać starsi ludzie i trzeja było wartko zbałuszyć te paniczke, kiero ty ksiónżki pojczowała, coby sie nie skapła, że chybiało nóm roków.
Moja mama miała dycki we starości, cobych po szkole zustała ksiyngowóm, a jo se naszła po maturze robote w naszej bibliotyce. Tatko prowili wtedy, a śmioli się przi tymu i załomywali rynce, że łojciec porzóndny, matka porzóndno, a cera… bibliotekorka. Skyrs tego, że trzeja było tóm czyrwiónóm chałupe na Głymboki wyporzóndzić, to na jakisi czas trza było się wykludzić i upuczyć wszecki ksiónżki i gazyty w chałupie na Przykopie, kaj je dzisio gospoda. To rychtowani tej chałupy na naszóm nowóm siedzibe nie szło za gibko, bo fórt chybiało piniyndzy. Dziepro, jak ówczesny radny Bogusław Bagsik nasuł do miejski kasy moc pinindzy to podarziło sie to jakosi skóńczyć. Jo to rychtowani tej bibliotyki jakosi przedzierżałach dóma, bo przitrefiło mi sie znónś szykownego chłopa, za kierego żech sie wydała. Muszym sie wóm tyż Panie Redaktorze pochwolić, żech zustała mamóm i wychowałach szykownóm cere, kierej dałach na miano Marzynka. Na wiosne w dziewiyńćdziesióntym drugim roku na piyrszym piyntrze, w tej wyrychtowanej nowej bibliotyce, podarzilo sie nóm odewrzić dlo czytmiorzi czytelnie i pojczowalnie ksiónżek, a w grudniu uż dziecka tyż mógły se u nos siednóć i pojczane ksiónżki poczytać. To przekludzani tych ksiónżek sie fajnie poskłodało s kóńcym mojigo orlapu macierzyńskigo, kiery mi sie akurat skóńczył i mógłach prziś do roboty do działu, kiery mioł we starości dziecka. Moja robota to było pojczowani dzieckóm ksiónżek, a po połedniu dziecka paprały i rysowały na papiórze rozmajte malunki, a nieskorzij ś nich sklejały figurki. Ty dziecka bardziyj wyszczekane i chyntne do granio na scynie, dalimy do kupy i założylimy skupine „Nosz Tyjater”.
Jak sie kopyrtnył socjalizm to wszecko sie pomiyniło. Pomiyniły się tyż i bibliotyki, w kierych downi bywały yno ksiónżki połoblykane w ćmawy papiór. Zaczły łone inakszyj żyć i szyroko łotwiyrać dwiyrze dlo wszeckich ludzi. Skyrs tego skapowałach sie, że trzeja bydzie cosi wiyncyj wiedzieć, coby te nowóm role bibliotyki zachycić i nónś sie tam, kaj trzeja. Tymu też poświynciłach dwa roki swojigo czasu, coby wyszkolić sie na prowdziwygo bibliotykorza. I tak żech sie rozegnała s tym szukanim rozmajtych móndrości, że podarziło mi się wysztudyrować pedagogike, a nieskorzij aji regirowani administracyjóm. Na tym to nie był kóniec, bo coby gónić po rozmajtych bibliotykach w naszym powiycie, musiałach też zarachować szoferski powolyni i dzisio uż ni móm żodnego strachu siadać za wolantym. W naszej bibliotyce zarachowałach prawie wszecki stołki i możne tymu posadzli mie w 2007 roku na tym łostatnim dyrektorskim. Od tego czasu s całym mojim manszaftym zaczlimy robić rozmajte insze wieca, kiere eszcze wiyncyj pomógły nóm odewrzić dwiyrze bibliotyki dlo wszeckich tusteloków. Nawszczywiajóm nos rozmajci wandrownicy, pisorze, a posunióni w rokach tustelocy trynujóm kamracyni się s komputrami i s angielszczynóm. To wszecko, co my do dzisio zrobili, je uż znane w cołej Polsce i dziynka tymu na ścianach u nas wisi w rómkch moc wszelakich dyplomów, a i roztomajtych pochwoł.
Pore roków tymu zazwóniła do mie Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego, coby mi rzeknóć ło tym, że Amerykanie zaproszajóm mie s dziesiyńcióma inszymi biblijotekorzami s Polski do siebie, coby my sie podziwali, jako u nich fungujóm bibliotyki. Ty bibliotyki, kierech widziała w Waszyngtonie, Chicago i w eszcze inkszych miastach w stanie Illinois tak sie mi spodobały, że jak w roku 2013 dostalimy od Ministra Kultury troche grosza, to zaroz podarziło sie nóm wyrychtować izbe edukacji medialnej. Do kupy razym, w jednej izbie, dalimy aparaty, kamery, komputry i stacje graficzne do obróbki tekstu, dźwiynku i obrazu. Dopołednia nawszywujóm nos starsi tustelocy, a po połedniu rozmajci młodziocy, kierzi szkolóni sóm przez szpecyjalnego fachmana łod animacyji. Nieskorzij, jak nikierzi s tych młodzioków wartko to zachycóm, ło co się w tych komputrach rozchodzi, to szkolóm potym swojich młodszych kamratów.
Dziynka tymu, że prziszlimy do porzóndku s projektym ministra to podarziło sie nóm zrobić z tej naszyj bibliotyki taki nejnowsze cyntrum kulturalno – informacyjne, do kierogo mogóm przijś wszedcy i sie nie gańbić.
Nawszywujcie nas, coby sie poedukować, coby sie rozerwać a pośmioć, ale coby jako piyrszóm wiec to pojczać se u nas ksiónżke, abo poczytać jakómsi gazyte czy posłuchać audiobuka. Zamiost dziwać sie na pierdoły w telewizyji i żgać do fejsbuka, lepszyj zrobicie, jak zahoczycie ło nas chocioż roz do tydnia. Mogym wóm łobiecać, że nie bydziecie na nas fluchcić, a czas, kiery z nami spyndzicie nie póndzie na zmarnowani i dycki cosi móndrego z tej naszej bibliotyki wysmyczycie.


text:
Wokrjes Barnim
Wokrjes Barnim je braniborski krajny wokrjes sewjerowuchodnje Berlina, kiž wobsteji wot 6. decembra 1993 a ma něhdźe 173.000 wobydlerjow na přestrjeni wot 1.477 km². Sydło krajnoradneho zarjada je Eberswalde.
GeografijaWobdźěłać
Barnim mjezuje z wokrjesom Uckermark na sewjeru, z Pólskej w samym wuchodźe, z wokrjesom Markowsko-Wódrjanski kraj na juhowuchodźe, z Berlinom na juhu a wokrjesom Hornja Habola na zapadźe.
Města a gmejnyWobdźěłać
(staw wobydlerstwa: 31. decembra 2021)
Zarjady a přisłušace gmejny
(sydło zarjadnistwa *)


text:
Budyski měr lěta 1018: Wuznamna cezura němsko-pólskich stawiznow
Friedrich Pollack (Serbski Institut)
Übersetzung ins Sorbische/Přełožk do serbšćiny: Dorothea Scholze/Šołćina
Knježachu wosebiće wojowarske časy na spočatku 11. lětstotka, jako małe sydlišćo z mjenom “Budusin” w kraju Milska prěni raz do swětła stawiznow stupi. Časowy swědk Thietmar z Merseburga rozprawja w swojej znatej chronice wobšěrnje wo wotměnjacych bitwach, woblěhowanjach a wurubjenjach, kotrež kraj a swojich wobydlerjow słowjanskeho kmjena Milčanow lětdźesatki dołho škodowachu. Njeličomni ludźo buchu z woporami boja wo nadknjejstwo w tutym regionje, kotryž budźe so hakle pozdźišo Hornja Łužica mjenować, prjedy hač wójnske strony na spočatku lěta 1018 brónje trajnje wotpołožichu. Wotpósłancy romsko-němskeho kejžora Heinricha II. a pólskeho wójwody Bolesława I. zetkachu so dnja 30. januara 1018 w “Budusinje” a zrjadowachu swoje rozestajenja ze zrěčenjom. Małe sydlišćo při Sprjewi bu njejapcy městno politiki europskich mócnarstwow. Budyski měr bě wuznamny měznik w stawiznach němsko-pólskich poćahow z daloko sahacymi wuskutkami.
Thietmar z Merseburga
Merseburgski biskop Thietmar je dźensa wosebje přez swoju chroniku znaty, w kotrejž z wjele znajomosćemi a detailemi wo stawiznach romsko-němskeho mócnarstwa za čas Ottonow rozprawja. Jemu mamy so dźakować nic jenož za prěnje naspomnjenje Budyšina jako “civitas Budusin” w lěće 1002, ale tež za jeničku wěstu informaciju wo Budyskim měrje lěta 1018, kotryž bě jako časowy swědk sobu dožiwił.Narodźił bě so Thietmar dnja 25. julija 975. Dokelž pochadźeše z nahladneho zemjanskeho rodu von Walbeck, běše jeho ródne městno w gmejnje samsneho mjena w bliskosći Helmstedta. Jeho staršej předwidźeštaj za Thietmara duchowny žiwjenski puć. Syn hrabje dósta wukubłanje na Quedlinburgskim wustawje, w klóštrje Berge kaž tež na Magdeburgskim wustawje. Najskerje wokoło lěta 1000 bu wón z čłonom Magdeburgskeho tachantskeho kapitla. Lěta 1004 dósta w přitomnosći krala Heinricha II. měšnisku swjećiznu. 1009 bu na biskopa za Merseburg pomjenowany. Tule prócowaše so wosebje wo dospołne wobnowjenje mjeztym zahinjeneho biskopstwa. Tež z tuteje přičiny započa wón wokoło 1012 z pisanjom swojeje chroniki mócnarstwa a biskopstwa. Wona dyrbješe spomnjeće na Ottonow jako přisporjerjow mócnarstwa a zaškitowarjow cyrkwje zachować. Sebje samoho wopisowaše wón porno tomu jako “małeho, njenahladneho a w mjezwoču skomoleneho”. Thietmar zemrě dnja 1. decembra 1018 a so w Merseburgskej katedrali pochowa.Chronika biskopa Thietmara wobsteji w cyłku z wosom knihow, kotrež wobjednawaja čas wot 908 do 1018. Spisar złožowaše so na bohaty žórłowy material, ke kotremuž měješe jako biskop bjez problemow přistup. Na wěrypodobnosći chroniki njewobsteja tuž, při wšej žadanej zdźeržliwosći, žane dwěle. Wosebje wo podawkach swojeho žiwjenskeho časa wě chronist často nadrobnje rozprawjeć.
Originalny rukopis chroniki Thietmara z Merseburga dóńdźe w 16. lětstotku do Drježdźan. Tule bě so w 2. swětowej wójnje tak jara wobškodźił, zo je dźensa lědma hišće wužiwajomny. Na zbožo běchu hižo na spočatku 20. lětstotka wysokohódnotnu kopiju zhotowić dali.
Njeje připad, zo bu tele zrěčenje w Budyšinje wotzamknjene. Městno płaćeše ze swojim škit skićacym hrodom na 30 metrow wysokej, nahle spadowacej skale nad Sprjewju drje hižo wot 10. lětstotka sem jako wažne srjedźišćo kraja Milska. Tónle wupřestrěwaše so přez něhdźe 20 km sěroke krajne pasmo někak mjez dźensnišimaj městomaj Kamjenc a Lubij. Ze swojimi přihódnymi klimatiskimi wobstejnosćemi a płódnej hlininowej pódu skićeše Milska ludźom zažneho srjedźowěka idealne wuměnjenja za trajne zasydlenje. Zapadosłowjanski kmjen Milčanow bě drje so tule snano hižo na kóncu 7., najpozdźišo pak w běhu 8. lětstotka zasydlił a prěnje wjeski załožił, kotrež so w běhu časa z centralnje połoženymi hrodźišćemi wudospołnichu. W tak mjenowanym “Bayerskim geografje”, podobnym na taflu ludow, kotruž mamy prawdźepodobnje na pózdni 9. do zažneho 10. lětstotka datować, připisa so Milčanam teritorij wot cyłkownje 30 tak mjenowanych “civitates”, potajkim hrodowych wobwodow abo sydlišćowych centrow. Dotal su w cyłej Hornjej Łužicy něhdźe 60 twjerdźiznow ze słowjanskeho časa znate. Trochowanja wuchadźeja tohodla z ličby ludnosće wot něhdźe 6 500 wobydlerjow.
Tola nic jenož na zakładźe přirodorumnych wobstejnosćow běše kraj Milska wokoło wróćicy lěttysacow atraktiwny teritorij. Tež z jeho wobchadneho a geostrategiskeho połoženja wurosćechu požadosće. Přez kraj ćehnješe so w zapado-wuchodnym směrje jedyn z najwuznamnišich wobchadnych pućow srjedźowěkowskeje Europy: Via Regia, kotraž sahaše wot iberiskeje połkupy přez Francosku, dale z Porynskeje a srjedźneje Němskeje hač do Krakowa a Kiewa, wotkal puć dale hač do centralneje Azije wjedźeše. Tuta dróha tworješe tajke něšto kaž hłownu arteriju transkontinentalneho dalokowikowanja. Wo jeje hospodarskim wuznamje swědča mjez druhim wjacore namakanki slěbrowych pokładow z 10. a 11. lětstotka na teritoriju dźensnišeje Hornjeje Łužicy, kaž na přikład depotowe namakanki z Bischdorfa pola Lubija, Mješic pola Budyšina, Rodec pola Wósporka a Zoblitz pola Reichenbacha. Kedźbnosć zbudźi wosebje najmłódša tajka namakanka, na kotruž archeologojo hakle 2005 w Chórtnicy pola Wósporka storčichu. Wona wobsahuje wjace hač 1 500 jednotliwych dźělow ryzy slěbra a waži cyłkownje něhdźe 900 g. Mjez nimi su slěborne kruchi, wotłamanki drohotnych debjenkow kaž tež wjace hač 1 300 slěbornych pjenjez a pjenježnych fragmentow. Poslednje hodźa so na městna pjenjezybića po wšěm swěće wróćo wjesć: wot Yorka a Maastrichta w zapadnej Europje hač do Taškenta a Samarkanda w centralnej Aziji. Wuraznje pokazuja tute pokładowe namakanki, zo běžeše přez Viju Regiju mjezynarodny tworowy a pjenježny wobchad, kotryž tež islamski swět zapřija. Knjejstwo nad krajom Milčanow lubješe tuž bohate dochody. We wopismje z lěta 971 naliča so měd, kožuchi, slěbro, poddanojo, drasta, swinje a žito jako wotedawki z Budyskeho kraja.
Wot zažneho 10. lětstotka přińdźe Milska přiběrajcy pod ćišć rozkćěwacych susodnych mócnarstwow, kotrež w małym, politisce słabym kraju přihódnu přiležnosć za wotkrywanje nowych resursow kaž tež za rozšěrjenje křesćanstwa widźachu. W lěće 932 porazy romsko-němski kral Heinrich I. (wokoło 876–936) z hroda Mišno Milčanow a Łužičanow (w kónčinach dźensnišeje Delnjeje Łužicy) a žadaše sej wot nich tribut. Natwar tributoweho knjejstwa njewoznamjenješe pak hišće žane teritorialne dobyće. Poražene kmjeny mějachu wot toho časa jenož wěste tributy na kejžora wotwjesć, mjeztym zo wosta jich politiski a towaršnostny staw njepotrjecheny. Bliše podaća z tutoho časa su bohužel lědma znate. Mjez lětomaj 937 a 965 bě markhrabja Gero († 965) za přesadźenje ottoniskeho tributoweho knjejstwa nad Słowjanami wuchodnje Łobja a Solawy zamołwity. Podata je mjez druhim wójnska wuprawa Gera přećiwo słowjanskim Łužičanam (w kónčinach dźensnišeje Delnjeje Łužicy) w lěće 963. Aktiwity Gera w kraju Milčanow njedadźa pak so dopokazać. Hač k trajnemu poddaću a wobknježenju serbskich kmjenow, tak wopisuje to tež Thietmar, zańdźechu hišće někotre lětdźesatki. Naslědnicy Heinricha na kralowskim resp. kejžorskim trónje, ći “třo Ottojo”, běchu na mnohich druhich frontach zapřijeći a wěnowachu krajej Milčanow tuž w přirunanju mało kedźbnosće. Sylne znamjo za prawo knjejstwa kejžora nad dobytymi krajemi Serbow smě so zawěsće w załoženju Mišnjanskeho biskopstwa w lěće 968 přez Otta I. (912–973) widźeć. Wone woznamjenješe prěni wjeršk słowjanskeho misionstwa, kotrež dźěše z wojerskim podćisnjenjom ruku w ruce. Tež kraj Milčanow měješe so wot Mišna sem systematisce christianizować a z tym zdobom do strukturow romsko-němskeho mócnarstwa zapřijeć. Na zakładźe njeměrnych, přeměnjatych časow wšak běchu tudyši biskopja w swojej misionskej dźěławosći hišće dosrjedź 11. lětstotka chětro wobmjezowani.
Skerje labilna mócnarska pozicija romsko-němskeho kejžora w podćisnjenych słowjanskich kónčinach wubudźi bórze požadosće pola pólskich a čěskich susodow. Kraj Milčanow storhny so do kužoła bojow wo móc swojich susodow, kotrež wužórlichu w spočatnje mjenowanych lětdźesatki trajacych wojerskich konfliktach w krajnym třiróžku mjez romsko-němskim mócnarstwom, Pólskej a Čěskej. Wjackróć zapadnychu čěske wójska na serbski teritorij, w kotrymž chcyše mócnarstwo prawo měć. Kejžor drje so wjeseleše, zo so łužiske kmjeny wočiwidnje na wulkim słowjanskim zběžku lěta 983 njewobdźělichu, w kotrehož wuslědku sej słowjanscy Łužičenjo sewjerowuchodnje srjedźneho a delnjeho Łobja swoju njewotwisnosć zaso wróćo zdobychu. Po Thietmaru podćisny Mišnjanski markhrabja Ekkehard I., wazal kejžora, “swobodnje rodźenych Milčanow” po lěće 985 doskónčnje. W kraju Milčanow započa so na to z natwarom syće tak mjenowanych hrodowych wobwodow (Burgwarde), pola kotrychž jednaše so wo wojerske a zarjadniske wobwody k planowanemu wotkrywanju kraja. Prěni raz w žórłach předleži tele nowe rjadowanje w lěće 1007, jako němski kral Mišnjanskemu wysokemu wustawej tři hrodowe městna “Ostrusna”, “Trebista” a “Godobi” (najskerje Wostrowc, Dołhaćicy a Hodźij) w kraju Milčanow dari.
Ze smjerću kejžora Otta III. w lěće 1002 a krótko po tym z mordarstwom jeho potencielneho naslědnika Ekkeharda I. z Mišna wotłamaštej so spočatk 11. lětstotka njejapcy dwě wažnej zepěrje mocy němskeho knjejstwa w kraju Milčanow. Nětko widźeše pólski wójwoda Bolesław I. swoju šansu a zdoby sej hród Budyšin z nahłym nadpadom. Naslědnikej Otta, Heinrichej II., njezbywaše za swój čas ničo druhe, hač knjejstwo Bolesława nad Milskej a (Delnjej) Łužicu připóznać. Tola wójnske naprawy trajachu dale. Hižo w lěće 1003 nadpadny Heinrich II. z wójskom kraj Milčanow. Lěto pozdźišo poradźi so jemu hród Budyšin wróćo zdobyć, kotryž staji pod knjejstwo Hermanna I., bratra zamordowaneho markhrabje Ekkeharda. Hermann so lěta 1008 zaso wot Bolesława wućěri, tola hižo w slědowacym lěće nawróći so tam z kralowskej podpěru.
Heinrich II.
Heinrich II. bě posledni němski kral a kejžor z rodu Ottonow. Narodźił bě so w lěće 973 (abo 978) jako syn bayerskeho wójwody Heinricha II., mjenowany “Zadźěrak” (němsce “der Zänker”). Wón wopyta jako dźěćo mjez druhim wuznamne katedralne šule w Hildesheimje a Regensburgu, hdźež dyrbjachu jeho wočiwidnje na duchowny žiwjenski puć přihotować. Po smjerći swojeho nana w lěće 995 připadny wšak jemu wójwodstwo Bayerskeje. Lěta 1002 přesadźi so w boju wo kejžorsku krónu přećiwo wjacorym kandidatam a bu srjedź toho lěta w Mainzu jako Heinrich II. za krala woleny. Krónowanje na kejžora sta so politiskich konfliktow z cyrkwinskim statom dla hakle w lěće 1014 w Romje. Doba Heinrichoweho knjejstwa, tak zhonimy přez Thietmara, bě cyle wot trajacych rozestajenjow z pólskim knježićelom Bolesławom I. charakterizowana. Na rozdźěl wot swojich předchadnikow hraješe italska politika pola njeho jenož podrjadowanu rólu. Hižo za čas swojeho wuzwolenja k romsko-němskemu kralej widźeše so Heinrich sylnej opoziciji mjez zemjanami mócnarstwa wustajeny, kotřiž so zdźěla na stronu Bolesława stupichu. Heinrich zaso wudźeržowaše wot swojeho časa jako bayerski krajny knjez intensiwne zwiski k čěskim wójwodam, kotřiž słušachu tradicionelnje k přećiwnikam Pólskeje. Z toho wurosće zakładna njedowěra mjez woběmaj knježacymaj, kotraž so přez prašenja mocy a hierarchije hišće přisporješe. Zo poměr tuteju knježićelow pod žanej dobrej hwězdu njesteješe, so hižo w lěće Heinrichoweho postupjenja na trón pokaza. Na wróćopuću swojeho hołdowanskeho wopyta pola krótko do toho krónowaneho krala w Merseburgu Bolesława nadpadnychu a wón wućekny sej runje hišće wotwjedźenju – abo hóršemu. Napadnje, kak jasnje Thietmar w swojej chronice wuzběhuje, zo sta so tónle nadpad bjez wědźenja a kazanja swojeho krala. Bolesław pak, kotryž čuješe so zasadnje wot Heinricha njewaženy, drje bě tele dožiwjenje hinak interpretował a započa zwadu z kralom, z tym zo němski hród Strehla pola Riesa ze zemju zruna.
Pjatnaće lět ćahaše so konflikt wobeju knježićelow wo nadmóc w serbskich krajach, prjedy hač spočatk 1018 po wjacorych bitwach z mnohimi stratami k Budyskemu měrej dóńdźe. Heinrich bě wotnětka swobodny, so wohroženju přez bycantinskeho kejžora w Italskej wěnować. Wón zemrě w lěću 1024 a bu w Bambergskej katedrali pochowany.
Lěta 1013 pospytaštaj Heinrich a Bolesław na Merseburgskim dwórskim dnju swój konflikt doskónčnje rozrisać a dóńdźeštaj ke kompromisej. Bolesław přisahowaše Heinrichej swěru, kotryž pólskemu wójwodźe za to Milsku a Łužicu jako leno přepoda. Tola měr njedźeržeše. Po tym zo Bolesław Heinrichej hižo připrajene kontingenty wójskow za jeho wuprawu do Italskeje tola njepřewostaji, poda so kral wot 1015 znowa na wójnske wuprawy do kónčin wuchodnje Łobja. Wjace hač tysac muži, žonow a dźěći bě so po Thietmarje jeničce w bitwje wokoło wulkeho hrodu Milčanow “Businc” na horje Landeskrone pola Zhorjelca do němskeje jatby dóstało. Tola zaměr, Bolesława z tym trajnje zesłabić a zaso hač za Wódru wotwobarać, so njedocpě. Spočatk 1018 dojednaštej so wobě stronje na Budyski měr, kotryž hižo w Merseburgu postajene dojednanja doskónčnje zapisa a krajej Milska po lětdźesatkach njewěstosće a bojow skónčnje měr přinjese.
Bolesław I.
Bolesław, mjenowany Chrobry (serbsce Chrobły) narodźi so lěta 965 abo 967 jako syn pólskeho wójwody Mieszko I. z rodu Piastow. Jako knježićelej hišće młodeho pólskeho mócnarstwa wjedźeštaj nan a syn politiku, kotraž měrješe so předewšěm na stabilizaciju a wutwar jeju mocy znutřka a zwonka kraja. Po smjerći swojeho nana přewza Bolesław, drje přećiwo toho poslednjej woli, lěta 992 samoknjejstwo w kraju a wućěri z nim konkurěrowacych přiwuznych. Wažnych zwjazkarjow za swoje politiske cile namaka wón w kejžoru Oće III., z kotrymž zhromadnje přećiwo zběžkarskim Łužičanam a Obodritam ćehnješe, kaž tež w markhrabi Ekkehardźe I. z Mišna, kotrehož połbratr wón běše. Z podpěru Otta załoži Bolesław w lěće 1000 arcybiskopstwo Gniezno ze suffragan-biskopstwami Kołobrzeg, Kraków a Wrocław. Tak mjenowany “Zjězd w Gnieznje” (němsce “Akt von Gnesen”) woznamjenješe jasne powyšenje wuznama Pólskeje a piastoweje dynastije. Bolesław postupi wot “tributariusa” (tributa winowateho) k “dominusej” (knjezej), to rěka k runoprawnemu knježićelej mjez wjerchami mócnarstwa. Tole bě kaž diplomatiske připóznaće Pólskeje jako suwereny teritorij přez kejžora. W pisomnych žórłach zadomi so pomjenowanje “Polonia” za nowe mócnarstwo na wuchodźe. Po smjerći Otta a Ekkeharda w lěće 1002 žadaše sej Bolesław knjejstwowe prawo nad krajom Milčanow a marku Mišno. Dokelž pak wo tym z Ottowym naslědnikom k žanomu dojednanju njedóńdźe, započa so dołhi slěd wojerskich rozestajenjow mjez woběmaj stronomaj, kotrež so hakle z Budyskim měrom lěta 1018 skónčichu. Bolesław dósta Milsku a (Delnju) Łužicu wot Heinricha jako leno a knježeše wot toho časa nad mócnarstwom, kotrež so wot Budyskeho kraja hač k hranicam Kiewskeje Rus rozpřestrěwaše. Dnja 17. junija 1025 zemrě Bolesław I. a so w Póznańskej katedrali pochowa.
Tak wosta knjejstwo nad krajom Milčanow a (Delnjej) Łužicu pola Bolesława z Pólskeje, kotryž bližeše so z tym wjerškej swojeje mocy. Lěta 1025, krótko do swojeje smjerće, docpě pola bamža přezjednosć ke kralowskemu krónowanju, kotrež so w Gnieznje wotmě. Nimale 30 lět, mjez 1002 a 1031, wostaštej Hornja a Delnja Łužica w pólskim wobsydstwje. Po tym pak, zo pod Bolesławowym synom Mieszkom II. (990–1034) spěšny rozpad pólskeho kralestwa zasadźi, skónči so tale era. W lěću 1031 padny kraj Milčanow ze wšej (Delnjej) Łužicu zaso pod kejžorsku kontrolu. W dalšim Budyskim měrje potwjerdźichu kontrahenća nowe poměry mocow. Konrad II. pomjenowa Ekkeharda II. z Mišna na noweho knježićela podłu Sprjewje. Z tym bě so konflikt mjez Pólskej a Němskej wo nadknjejstwo w serbskich kónčinach doskónčnje na dobro romsko-němskeho mócnarstwa rozrisał a Pólska sćahny so za Kwisu wróćo. Tola w pólskej pomjatnej kulturje steješe “Budziszyn”, wulki hród kraja Milčanow, hišće dołho jako šifra za něhdyšu móc pólskeho stata a za jeho wuznam jako runohódny susod němskeho mócnarstwa. Wosebje w 19. lětstotku, po tym zo bu Pólska z politiskeje karty Europy wotstronjena, dožiwi romantiske dopomnjeće na sławny srjedźowěk woprawdźity rozkćěw. Pólski stawiznar Wilhelm Bogusławski (1825–1901) interpretowaše dobu Bolesława samo jako wjeršk pólsko-serbskeje zwjazanosće, hdyž wobaj słowjanskej ludaj přezjednej přećiwo němskim nadpadnikam wojowaštej. A hišće w měrcu 1945, krótko do kónca 2. swětoweje wójny, bě w Krakowskim dźeniku “Dziennik Polski” apel na pólske wójska za wuswobodźenje Łužicy wot nacionalsocialistiskeho knjejstwa čitać: “Dyrbimy so do Budyšina nawróćić a tam Chrobłemu pomnik stajić.” Budyski měr lěta 1018 steji dźensa symbolisce za wotměnjace stawizny w poćahach Němskeje a Pólskeje. Wón ilustruje zdobom wosebitu mostowu funkciju, kotraž ma so dwurěčnej Łužicy w němsko-pólskim poměrje přez wjace hač tysac lět připisać.


text:
Zelenogorsk (Pětrohród)
Zelenogorsk (rusce ЗeлeHoropck, do 1948 finsce Terijoki) je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje při brjoze Finskeho zaliwa. Je wobwod Pětrohróda. Ma něhdźe 14 tysac wobydlerjow.
StawiznyWobdźěłać
Sydlišćo je so w lěće 1548 jako finska wjes Terijoki załožiło a ma wot lěta 1946 měšćanske prawa. Wot njewotwisnosće Finskeje 1917 hač do kónca Zymskeje wójny mjez Sowjetskim zwjazkom a Finskej słušeše k Finskej. W lětomaj 1939/1940 Terijoki běše znaty jako sydło wot Sowjetskeho zwjazka wutworjeneho marionetoweho knježerstwa Finskeje (t. mj. Terijokijowe knježerstwo, tež Finska demokratiska republika/Suomen kansanvaltainen tasavalta).


text:
Jak chycicie1 do rynki nachosa (piyrwy2 tego sam3 niy bōło 😉 ), to dlo niego niy ma lepszego kōmrata4, jak guacamole. Robi sie je blank5 gibko6, ale tego smaku nigdy niy kupicie gotowego we sklepie.
Jak już je mołcie fertich7, to mogecie tym posmarować niyskorzi8 nawet sznita9 abo dać do smaku do miysa.
1 miynke10 awokado
sok ze poły limōnki (choć mogecie dać tyż ze całyj)
poła czerwōnyj cebuli
ździebko11 papryczki chili
2 łeżki liści kolyndry
sōl i pieprz
Ôbrane awokado (nojlepi je przekrołć na pó, a potyn wybrać tyn miōnższ12 łeżkōm) wciepcie13 do blyndera ze inkszymi składnikōma, włōnczcie i po robocie 😉
Mogecie tyż to zrobić blynderym ryncznym. Smacznego 🙂
1chwycicie
2dawniej
3tutaj
4kolegi, przyjaciela
5całkiem
6szybko
7gotowe
8później
9kromkę
10miękkie
11trochę
12miąższ
13wrzućcie


text:
Baukōnszt
Baukōnszt – kōnszt ôrganizowaniŏ przestrzyństw, ôbyjmujōncõ dōmyny techniki, a we tym samym czasie m.in. kōnsztu i filozofije, kerŏ zajmuje sie transformacyjōm przestrzyństw, jakõ zamiyszkujymy, na miarã naszych ôsiōngniyńć, aspiracyje i nadzieje.
Dzieło baukōnsztu[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Ôbiekt, dzieło baukōnsztu, winiyn ôdpadać zamierzōnyj funkcyje, technicznyj celowości, ekōnōmicznym a estetycznym wymŏganiōm, a przede wszyjskim, dōnżyniōm i ôczekowaniōm używŏczy jego przestrzyństw.
Ryalizacyjŏ ôbiektōw baukōnsztu wymŏgŏ używaniŏ z ôsiōngniyńć inkszych dyscyplin, m.in. kōnsztu, filozofije, inżynieryje, techniki, baukōnsztu, statyki, socjologije, psychologije, urbanistyki, ekōnōmicznych nauk. We czasie stoleci zmiyniały sie tak zakres musōw i zdatnyj wiedze baumajstera, jak i samo chytanie baukōnsztu.
Roztōmajte definicyje baukōnsztu[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- Potoczne miarkowanie zwiōnzane je z byciym słowa baukōnszt: architectura (łac.), zapożyczonego bez Rzimianōw z greckigo architekton - baumajster.
- Podle Witruwiusza (Ô baukōnszcie ksiōng dziesiyńć) baukōnszt polygŏ na zachowaniu trzech prawideł: trwałości (Firmitas), użyteczności (Utilitas) i piykna (Venustas).
- Podle Le Corbusiera (Vers une architecture). (...) Sześcian, stożek, kula, walca eli ôstrosłup to wielge formy bazowe, kere wyzdradzajōm sie we świetle; jejich ôbrŏz je dlŏ nŏs jasny i snadny do zrozumiyniŏ, klarowny. Bez to sōm to piykne, nojpiykniyjsze kształty.
- Podle Egona Eiermanna (Grosse Architekten): Baukōnszt niy mŏ nic spōlnego ze kōnsztym, stanowi snŏżny proces miarkowaniŏ. Baukōnszt powstŏwŏ dzisioj podle uwarunkowań ekōnōmicznych, kōnstrukcyjnych i funkcjonalnych.
- We "Ilustrowanej encyklopedii dla wszystkich" termin baukōnszt je eklerowanŏ za kōnszt projektowaniŏ i formowaniŏ budōnkōw[1].
- Niykerzi ze terŏźnych neomodernistōw (jak bp. Vacchini, Snozzi, Galfetti) definiujōm baukōnszt, za rzecz bezużytecznõ, kerŏ ukazuje sie dopiyro tedy, kej potrefiymy przekroczyć granice banalnyj użyteczności.
Baukōnszt jako dyscyplina[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Baukōnszt jako szyroko miarkowanŏ dyscyplina zajmuje sie:
- zagospodarowaniym przestrzynnym krŏju;
- planowaniym miast, ôsiedli, wsi;
- znoszyniym budōnkōw.
Do baukōnsztu zaliczŏ sie glid dyscyplin:
Zobŏcz tyż[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Przipisy
- ↑ Witold Szolginia, Ilustrowana encyklopedia dla wszystkich, Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Warszawa 1991, ISBN 83-204-0820-2


text:
Tasmański djoboł
Tasmański djoboł (łać. Sarcophilus harrisii) je gatůnek taszkowca ze familiji Dasyuridae, jedźiny ze zorty Sarcophilus.
Postrzedńij srogośći ze podanym na wusztlik szwancym, we kerym trzimje zapasy tłuszczu, a srogům łepům, bezcůż mo nojsrogszo śůła bajśńyńco we stosůnku do wogi ze wszyjskich teroźńich cyckoczy. Szłapy s przodku mo dugsze kej ze zadku, co ńy je uobyczne lo taszkowcůw. Czornyj farby ze bjołym kraglym a růżowům sznupům. Je uod 57 do 65 cm dugi a woga mo 6-9, ńykej trefjo śe aże 11 kg.
Wůńo fest ńymjůło kej mo bojůnczka (we tym je podany na skunksa), robi sroge larmo a żere choby przepadźity - uod uůnych zachowańůw przidano uůnymu mjano "djoboł", a "tasmański" skirz tygo co żywobyje na Tasmańiji.
Terozki je to zagrożůny gatůnek, m. in. skirz raka pyska mjanowanygo DFTD.


text:
Njebjelčicy. Zo njebychu hromady chodojtypalenja lětsa přewulke byli, poskićuje Njebjelčanska gmejna zaso wosebity serwis. Wobydlerjo móža swoje wurězane hałzy z přeměrom hač do dźesać centimetrow sobotu, 9. apryla, wot 9 do 15 hodź. na dwór komunalneho twarskeho zawoda přiwjezć. Tam je roztřěskaja a za komunalne zaměry dale wužiwaja.
Poradźuje darmotnje
Budyšin. Prawiznik Hajko Kozel poskići póndźelu, 11. apryla, wot 15 do 16.30 hodź. dalši raz darmotne socialne poradźowanje. Tematiskej ćežišći budźetej aktualne dźěło- a socialnoprawniske wuskutki koronapandemije. Tola tež dalšim wobłukam chce so Kozel wěnować, maja-li zajimcy hinaše prašenja. Poradźowanje hodźi so tohorunja w ruskej a ukrainskej rěči přewjesć a wotměje so we wobydlerskim běrowje Lěwicy na Šulerskej w Budyšinje. Zajimcy njech přizjewja so pod telefonowym čisłom 035932/ 363727.
Altenhain. Serbska ludowa wuměłča Sigrun Nazdalina z Wojerec je njedawno wo serbskich jutrownych nałožkach w Altenhainje pola Grimma na přeprošenje tamnišeje wosady porěčała. W domizniskim domje rozłoži wona 30 zajimcam serbsku rěč a drastu wšelakich regionow kaž tež chodźenje po jutrownu wodu, jutrowne spěwanje a debjenje jejkow. W debjenju móžachu so wobdźělnicy dojutrowneho popołdnja tohorunja sami pospytać. Wjacori wopytowarjo zwuraznichu přeće, tajke popołdnjo klětu wospjetować.
Porěči wo přełožowanju
Budyšin. Wšelake móžnosće přełožowanja ze serbšćiny a do njeje z pomocu digitalnych srědkow a pomocnikow steja w srjedźišću interaktiwneho zarjadowanja z Julianom Nyču jutře, štwórtk, wot 19 hodź. na internetnym portalu . Přednošowar mjez druhim rozkładźe, kak móža zajimcy program „Sotra“ a dalše programy w Microsoft za swoje přełožki wužiwać. Nimo toho poskići Julian Nyča dohlad do technologije awtomatiskeho přełožowanja a na čim so aktualnje dźěła. Wón tež wě, kak je scyła k tomu dóšło, zo móže Microsoft nětko tež serbsce.
Kamjenc. Zapósłanc Sakskeho krajneho sejma Alojs Mikławšk přeprošuje zajutřišim, 7. apryla, w 19 hodź. na zjawny diskusijny forum ze sakskim financnym ministrom Hartmutom Vorjohannom (wobaj CDU) do hosćenca na Kamjenskej Pastwinej horje. Pod hesłom „Zazběh po pandemiji“ poda minister wuhlad na wuwiće w Swobodnym staće Sakskej a w regionje w přichodnych tydźenjach a měsacach. Nimo ministra porěči k tutej temje tohorunja zastupjer statistiskeho zarjada Sakskeje. Zajimcy su wutrobnje witani a móža so e-mailnje pod za zarjadowanje přizjewić.
Počesća basnika a komponista
Njebjelčicy. Njebjelčanski gmejnski zwjazk CDU distancuje so wot wašnja wozjewjenja wumjetowanjow přećiwo zastupjerjam a podpěraćelam gmejny. Tole zdźěli předsyda gmejnskeho zwjazka CDU Křesćan Žur w nowinskim wozjewjenju. Dale w stejišću rěka: „Wozjewjenja buchu přez lětaki a w interneće rozšěrjene. Čłonojo zwjazka kritizuja tohorunja anonymnu formu wobwinowanjow. Wone škodźa gmejnje a wothódnoćeja čestnohamtski angažement mnohich krajanow.“
Namołwjeja k darowanju
Budyšin. Němsko-Serbske ludowe dźiwadło podpěruje „Namołwu za Ukrainu“ Budyskeho ekumeniskeho tachantskeho wobchoda a zarjaduje městno, hdźež móža so dary wotedać. Jutře, 5. apryla, kaž tež srjedu, štwórtk a pjatk stajnje wot 11 do 19 hodź. je móžno dary při jewišćowym zachodźe na Seminarskej wotedać. Trěbne su spanske měchi a isomaty, mjasowe a kołbasowe konserwy, suche płody, słódčizny, konserwěrowane žiwidła, zawobalenski material, tež začinjene kašćiki za prěnju pomoc, pjelški a hygieniske artikle. Dary dowjezu z nakładnym awtom do Lwiwa, zwotkelž je z awtami a transporterami rozdźěla.
Chrósćicy. Rěčny centrum WITAJ a župa „Michał Hórnik“ přeprošatej na 11. swójbnu schadźowanku njedźelu, 3. apryla, w 15 hodź. do Chróšćanskeje „Jednoty“. Pisany program zahaja mali rejwarjo skupiny Łužičanka a šulerska hudźbna skupina Šwintuchi. Přizamknu so dźěłarnički a zaběry za najmłódšich, mjez druhim z paslenjom a kamishibai-dźiwadłom. Za trochu staršich budźetej krosnowanje a dźěćaca wohnjowa wobora přihotowanej. Dale předstajitej so Serbski muzej z poskitkom a Ludowe nakładnistwo Domowina z najnowšimi wudaćemi za dźěći. Starši móža so z fachowcami wo rěčnych kursach a rěčnym kubłanju rozmołwjeć kaž tež při kofeju a tykancu bjesadować.
Na jutrowne wiki
Chrósćicy. Towarstwo za wuwiće Hornjołužiskeje hole a hatow (OHTL) přeproša jutře, pjatk, w 16 hodź. na zjawne zarjadowanje w Chróšćanskej wjacezaměrowej hali Jednota. We wobłuku zdźěłanja Leaderoweje wuwićoweje strategije za spěchowansku dobu 2023 do 2027 chcedźa wo prašenjach naslědnosće zjawnje diskutować. Pod hesłom „Je naslědnosć tema za nas?“ chcedźa wo na region so wusměrjace temy turizm, bliskowočerstwjenje, přiroda, ratarstwo a rybarstwo rěčeć. Zaměr je zwěsćić aspekty naslědnosće, kotrež budu w regionje OHTL w spěchowanskej dobje 2023 do 2027 wažne. Wobydlerjo kaž tež zastupjerjo komunow, předewzaćow, towarstwow a cyrkwjow su přeprošeni sobu debatować.
Karty placali a spěwali
Njebjelčicy. Saněrowanje nadróžneho wobswětlenja w Njebjelčanskej gmejnje budźe jedna z temow přichodneho posedźenja gmejnskeje rady zajutřišim, štwórtk, w 19.30 hodź. w gmejnskim zarjedźe. Dale porěča radźićeljo wo dróhotwarskich planach w Pěskecach.
Worklecy. Z naćiskom hospodarskeho plana 2022 a z lětušimi projektami zaběra so Worklečanska gmejnska rada tohorunja zajutřišim w 19.30 hodź. w šulskej jědźerni. Nimo toho chcedźa nadawk za rjedźenje šule rozdać.
Pječwo k róčnym časam
Budyšin. Pječwa k róčnym časam steja w srjedźišću přichodneho „Kofeja w třoch“, na kotryž přeprošuje Budyski Serbski muzej jutře, srjedu, w 15 hodź. Što ma plećena całta ze zelenym štwórtkom činić a kotra symbolika so za njej chowa? W běhu lěta mamy tójšto pječwow, kiž su na krute terminy wjazane. Něšto wšak maja wšitke zhromadnje – wone so na kóncu zjědźa. Wo tym a dalšim přednošuje kuratorka Andrea Pawlikowa a pječwa tohorunja k woptawanju poskića. Dokelž su městna wobmjezowane njech so zajimcy přizjewja pod telefonowym čisłom 03591 2708700 abo e-mailnje pod .
Rakecy. Štóž rady pućuje a chcył pućowanske šćežki w regionje wobstajnje testować, móže so pola Towarstwa za wuwiće Hornjołužiskeje hole a hatow (OHTL) na šćežkarja/šćežkarku wukubłać dać. W tej funkciji móža zajimcy pućowanske šćežki kontrolować, polěpšenja namjetować a hladać, hač je wšitko w porjadku. Terminaj wukubłanja stej wot 22. do 24. apryla abo wot 13. do 15. meje w Budyskej młodowni. Zajimcy njech přizjewja so pola OHTL pod telefonowym čisłom 01523 8976414. Přizjewjenja za aprylski termin přijimuja hač do 31. měrca, za mejski hač do 30. apryla.
Wo komunalnej politice
Budyšin. Herberta Wehnerowy kubłanski skutk za komunalnu politiku přewjedźe zajutřišim, srjedu, wot 17 do 20.30 hodź. seminar „Fit za komunalnu politiku“ w rumnosćach Budyskeje žónskeje iniciatiwy na Kamjentnej 15. Mysleny je seminar předewšěm za žony, kotrež chcedźa so w komunalnej politice angažować. Zajimče njech so telefonisce přizjewja, a to pod 0351 8040220.
Šunow. Přichodny škotowy turněr serbskich seniorow wotměje so wutoru, 29. měrca, w 14 hodź. w Šunowskej Fabrikskej hospodźe. Kaž organizator Měrćin Nowak zdźěli, su nowačkojo stajnje witani. Dalši turněr budźe 26. apryla w hosćencu w Kozarcach.
Wuhotuja 11. schadźowanku
Chrósćicy. Rěčny centrum WITAJ a župa „Michał Hórnik“ přeprošatej na 11. swójbnu schadźowanku njedźelu, 3. apryla, w 15 hodź. do Chróšćanskeje „Jednoty“. Pisany program zahaja mali rejwarjo skupiny Łužičanka a šulerska hudźbna skupina Šwintuchi. Přizamknu so dźěłarnički a zaběry za najmłódšich, mjez druhim z paslenjom a kamishibai-dźiwadłom. Za trochu staršich budźetej krosnowanje a dźěćaca wohnjowa wobora přihotowanej. Dale předstajitaj so Serbski muzej z poskitkom a Ludowe nakładnistwo Domowina z najnowšimi wudaćemi za dźěći. Starši móža so z fachowcami wo rěčnych kursach a rěčnym kubłanju rozmołwjeć kaž tež při kofeju a tykancu bjesadować.


text:
Gieksa zasik ciśnie!
Jak łōńskigo roku, zaś Katowice durś grajōm na wyjeździe. Atoli to niy wszyjsko. Trzi szpile z drużynami z aspiracyjami do majstra i trzi zwyciynstwa. Ôni poradzili to szafnōńć.
Szło sie ôbawiać ô formã zespołu, bo grali zarŏz po dalekich, wyjazdowych szpilach ligi majstrōw ze topowymi drużynami Szwajcarii i Szwecji. Ôni to strzimali. Zowdy je hasło – bij majstra. Ino iże tryner, wychowanek Gieksy Jacek Płachta znŏ swōj fach. Co z tygo, iże wszyjske te zespoły – Jostrzymbie, Tychy, eli Cracovia – cisły wiela mogły. Fest dobrŏ gra ze zadku, plus gynialnŏ dyspozycyjŏ tormana – Jasia Murŏrza prziniosła efekt. Trzi razy GieKSa pocisła do przodka.
Bartłomiej Zatorski


text:
Wikipedyjo:Sztandardy artiklůw
Sztandardy artiklůw - sztandardy na noszi Wikipedyji, kerych cwekym je jednake tworzyńy artiklůw ze tyj samyj zorty a tyż zuůnaczyńy tych kere już sům do jednyj formy.
Eli stworzůłeś, abo chcysz stworzić nowy sztandard, wćepej swůj plan do dyskusyji, a po dyskusyjach, ew. sprowjyńach i przijyńću bez admińistratora uostońy uůn dokludzony do uoficjolnyj listy. Kej trza robjůny je absztimůng, we kerym po tydńu wjynkszośćům sztim je wybjyrano uodpedńo uopcyjo, a kejby bůł remis to ustawa ńy przełaźi. Dyskusyje nojdźesz sam.


text:
Bernd Pittkunings z Choćebuza piše wo swojich dožiwjenjach, jako bě njedawno z awtom w Sakskej po puću:
Z praktiskich přičin njejsym přećel němskeho federalizma. Bayerska abitura je w Badensko-Württembergskej připóznata, sakska raz haj raz ně, braniborska hižo, ale mjenjehódna. Tež na serbsku rěč ma federalizm wliw. Tak dyrbja braniborscy Serbja za „E-mail“ „e-majlka“ pisać, sakscy Serbja „e-mejlka“, po zdaću, dokelž zhromadne dźěło serbskeju rěčneju komisijow ze stron Braniborskeje a Sakskeje witane njeje. Wliw federalizma na wobchad na dróhach tohorunja mały njeje.


text:
26 schorjenych zemrěło
Budyšin/Zhorjelc. Wo 26 smjertnych padach korony dla abo w zwisku z njej stej wokrjesaj Budyšin (15) a Zhorjelc (11) wčera rozprawjałoj. Z podatymi 1 297 natyknjenjemi je incidenca po Roberta Kochowym instituće w Budyskim wokrjesu dźensa 1 514,0 a we wokrjesu Zhorjelc 1 040,9. Tam su wčera wo dalšich 933 infekcijach informowali. 499 ludźi w chorownjach wobeju wokrjesow lěkuja.
Wo mjeńšinach wědu šěrić
Berlin/Budyšin. Wědu wo tudyšich narodnych mjeńšinach měli na šulach po cyłej Němskej šěrić. Dokument z wobsahowymi zakładami za wučbny material su čłonojo mjeńšinoweje rady wčera na swojim online-wuradźowanju rozjimali. Wo tym je dźensa rano Serbski rozhłós informował. Dale su sej mysle wuměnjeli ze Stefanom Seidlerom, nowowuzwolenym zapósłancom SSW w zwjazkowym sejmje.
Wubědźowanje popoweje hudźby
Incidenca dale jara wysoka
Budyšin. Z hódnotu 1 492,9 po Roberta Kochowym instituće je incidenca w Budyskim wokrjesu dźensa dale jara wysoka. Tam rozprawjachu wčera wo 562 natyknjenjach z koronawirusom a dalšich pjeć smjertnych padach. 335 infekcijow a šěsć zemrětych pacientow zwěsćichu we wokrjesu Zhorjelc, indicenca po RKI wučinja tam dźensa 1 085,6.
Wobstawaja na dobrych jobach
Choćebuz. Při pospěšenym wustupje z brunicy je sej Němski dźěłarniski zwjazk (DGB) do dźensnišeje 17. łužiskeje konferency wot politiki zarunanje za derje zapłaćene joby žadał. Wot noweho knježerstwa wočakuje wobwodny šef DGB Berlin-Braniborska Christian Hoßbach, zo wone kurs wobchowuje, ze změnu strukturow dobre dźěło w rewěrje zaruča a wupłaćenje strukturneho spěchowanja časowje přiměri.
Lětopis 2021/2 wušoł
Dźewjeć schorjenych zemrěło
Budyšin. Incidenca 1 791,2 po Roberta Kochowym instituće dźensa w Budyskim wokrjesu je třeća najwyša po cyłym Zwjazku. Krajnoradny zarjad informowaše tam wčera wo 1 667 natyknjenjach z koronawirusom a dźewjeć smjertnych padach. Gmejna Ralbicy-Róžant steji z 94 potrjechenymi na tysac wobydlerjow na čole. We wokrjesu Zhorjelc bě wčera 37 infekcijow, incidenca po RKI je 1 284,3.
Kwota zaso pod šěsć
Budyšin. We wuchodnej Sakskej bě w nowembrje 16 213 bjezdźěłnych, 314 mjenje hač w oktobrje. Z tym leži kwota bjezdźěłnosće pola 5,9 procentow a je dźakowano nazymskemu wožiwjenju prěni raz po lěće 2019 pod šěsć procentow padnyła, to Budyska wotnožka zwjazkoweje agentury za dźěło dźensa zdźěli. Kaž dale rěka, pak ludźo ze zbrašenjemi ćešo zaso přistajenje namakaja.
W zastojnstwje wobkrućenaj
Natyknjenja njewoteběraja
Budyšin. 2 635 natyknjenjow z koronawirusom a šěsć smjertnych padow w Budyskim wokrjesu, wo kotrychž Roberta Kochowy institut wot minjeneho pjatka hač do dźensnišeho rozprawja, je dalše zwyšenje incidency na nětko 1 732,8 zawiniło. We wokrjesu Zhorjelc wučinja incidenca po RKI dźensa 1 554,5, w mjenowanej dobje bě tam 2 976 infekcijow, dźesać pacientow zemrě.
Snadne komdźenja nachwatać
Zły Komorow. Lětsa docpěty staw při wutwarje spěšneho interneta we wokrjesu Hornje Błóta-Łužica leži w časowym planje. Předwidźane hłubokotwarske dźěła su dospołnje wotzamknjene. Snadne komdźenja zwěsćichu při montaži syćowych rozdźělowakow a domjacych přizamkow přez firmy, kotrymž běchu tele dźěła přepodali. Hač do klětušeho februara maja wone wotzamknjene być, rěkaše na njedawnym posedźenju wokrjesneho wuběrka.
Pochowarjo so starosća
Njesměrnje wysoka incidenca
Budyšin. Po cyłej Němskej druhu najwyšu incidencu po RKI ma Budyski wokrjes dźensa z hódnotu 1 683,8. Wokrjes informowaše wčera wo 1 029 natyknjenjach z koronawirusom a třoch smjertnych padach. Njesměrnje postupiła je incidenca po RKI w Zhorjelskim wokrjesu, hdźež rozprawjachu wčera wo 1 960 nowoinfekcijach a štyrjoch zemrětych pacientach.
Nowe šćěpjenske městnosće
Budyšin. Wot póndźele poskića šćěpjenja w Kamjenskej wotnožce wokrjesneje uniwersity (póndźelu/štwórtk), na Wojerowskej žurli Vis-à-Vis na Hrodowym měsće (wutoru/pjatk) a w Budyskej wjacezaměrowej hali na Třělnišću (srjedu/štwórtk), a to wot 11 do 17 hodź. Dotalne mobilne poskitki we Wojerowskim Łužiskim centeru a w Budyskim ECE wjace njebudu.
Polěpša zwisk do Łužicy
Incidenca na wysokim niwowje
Budyšin. Z 95 korona-padami na tysac wobydlerjow je gmejna Ralbicy-Róžant w Budyskim wokrjesu z wotstawkom najbóle potrjechena. Incidenca po RKI tu je dźensa 1 027,5. Wčera informowachu wo 1 656 natyknjenjach z koronawirusom. W Zhorjelskim wokrjesu bě jich wčera 1 033. Tři smjertne z časa wot 8. do 17. nowembra statistiku wudospołnjeja. Incidenca po RKI je tam dźensa 735,6.
Wólby znowa přestorčene
Budyšin. Zwjazk serbskich wuměłcow (ZSW) je swoju hłownu a wólbnu zhromadźiznu dalši raz přestorčił. Aktualneho pandemiskeho połoženja dla njemóža 7. decembra w Budyskej Röhrscheidtowej bašće planowane zarjadowanje přewjesć. Nowy termin dotal hišće jasny njeje. ZSW dale zdźěli, zo je literaturu šěrjacy projekt „serbskiTV“ wotnětka tež na platformje Instagram přistupny.
Změnja prawidła mawty
Incidenca tróšku mjeńša
Budyšin. Wčera su w Budyskim wokrjesu 447 dalšich natyknjenjow z koronawirusom registrowali. Incidencna hódnota pak je tu po Roberta Kochowym instituće dźensa z 1 227,5 tróšku niša hač wčera. W Zhorjelskim wokrjesu su wčera 449 nowych koronapadow zwěsćili. Incidenca je tu po RKI dźensa na 393,1 spadnyła.
1 500 ludźi peticiju podpisało
Budyšin. Zjawnu online-peticiju přećiwo znowastajenju Bismarckoweho pomnika na Čornobóh je dohromady 1 529 ludźi podpisało, z toho 397 z Budyšina. Wčera su peticiju Budyskej měšćanskej radźe oficialnje zapodali. Wšako chce gremij dźensa wo pomniku rozsudźić. Medije po cyłej Němskej běchu wo naležnosći rozprawjeli.
Gymnazij dźělnje zawrjeny
Budyšin. Na Budyskim Serbskim gymnaziju hač do pjatka šulerjow 5. do 10. lětnika njewuwučuja. W rjadowni 6-1 běchu ze spěšnotestom jědnaće natyknjenjow z koronawirusom zwěsćili, pjeć z PCR-testom wobkrućenych. 11. a 12. lětnik matej dale prezencnu wučbu. Ralbičanska šula je wulkeje ličby infekcijow dla hižo wot 19. nowembra zawrjena, tež hač do pjatka. Wot 5. do 10. lětnika mějachu tam 42 infekcijow.
Incidenca njesměrnje wysoka
Budyšin. Incidenca po Roberta Kochowym instituće je w Budyskim wokrjesu dźensa z hódnotu 1 426,1 dale přiběrała. Wokrjes informowaše wčera wo 2 073 natyknjenjach z koronawirusom a wo jednym smjertnym padźe wot pjatka. W Zhorjelskim wokrjesu bě w samsnym času 1 199 infekcijow, štyrjo pacienća su zemrěli. Tu pak je incidencna hódnota po RKI z 554,0 dźensa niša hač wčera.
Žadaja sej testy w pěstowarnjach
Drježdźany/Wóslink. Hladajo na wulku ličbu infekcijow mjez dźěćimi w Sakskej žada sej krajna předsydka dźěłarnistwa za kubłanje a wědomosć (GEW) Uschi Kruse, dźěći tež w pěstowarnjach a hortach testować. Kubłarka z Wóslinka Ivette Plaettner je mjeztym samo wotpowědnu peticiju zahajiła. Předewšěm starosći so wona wěstoty personala dla. Jej pak njeńdźe wo wobstajne testowanje dźěći, ale wo testy we wěstych padach.
Publikumowe myto dobyła
Razantny postup natyknjenjow
Budyšin. W Sakskej je zjawne žiwjenje wot dźensnišeho jara wobmjezowane. Přičina su razantnje stupace ličby koronainfekcijow. RKI je za kónc tydźenja w Budyskim wokrjesu 1 288 infekcijow registrował. Incidenca 1 474,4 je tu třeća najwyša jednoho wokrjesa w Němskej. Za wokrjes Zhorjelc mjenowaše RKI 907 natyknjenjow, tam wučinja incidenca 704,8. Čitajće tež na stronje 2.
Zarjadowanja wotprajene
Bukecy/Budyšin. Pandemije w Sakskej dla stej Ludowe nakładnistwo Domowina a Serbske ewangelske towarstwo přichodnu sobotu w Bukecach planowane čitanje z Měranu Cušcynej wotprajiłoj. Čitanje ma so nalěto přewjesć. Němsko-Serbske ludowe dźiwadło kaž tež Serbski ludowy ansambl stej aktualnych sakskich prawidłow dla wot dźensnišeho hač do 12. decembra wšitke planowane předstajenja wotprajiłoj.
Namjet serbskeje rady
Natyknjenja njepopušćeja
Budyšin. Docpěteho schodźenka přećeženja w sakskich chorownjach dla płaći wot dźensnišeho w mnohich wobłukach rjadowanje 2G. Incidenca po RKI wučinja w Budyskim wokrjesu 804. Tam su wčera za minjenej dnjej wo 1 923 natyknjenjach z koronawirusom informowali. We wokrjesu Zhorjelc běchu w samsnym času 442 infekcijow a dwaj smjertnej padaj. Incidenca po RKI je tam dźensa 334,9.
Dobyćerjej wurisanja Kocor 2.0
Budyšin. W kompozitoriskim wurisanju Kocor 2.0 Towaršnosće za spěchowanje Serbskeho ludoweho ansambla je jury dobyćerjow pomjenowała. Prěnje myto spožča Kulowčanej Lukasej Čórlichej za twórbu „Njesmjertnosć“ za orchester a sopran-solo, třeće myto Dennyjej Hozmanej z čěskich Liběšic za twórbu „Nadźija, lubosć, wěra“, spisanu za solo-spěw z klawěrnym přewodom. Druhe myto jury njespožča.
Wo čěskich Němcach


text:
▶ Srjedźizna w srjedźišću
Nowy župan župy »Handrij Zejler« Marcel Brauman je so we wjacorych regionalnych medijach za to wuprajił, w přichodźe tež w srjedźnej Łužicy centralnu serbsku instituciju zaměstnić, při čimž mysli konkretnje na Krabatowy młyn jako stejnišćo. Spěchowanske towarstwo młyna w Čornym Chołmcu je plan, z kotrymž maja so wosebje dźěćom a młodostnym nowe rěčne rumy poskićeć, hižo witało. Dotal njeje žana centralna serbska institucija we Wojerowskej kónčinje doma, štož župan wobžaruje. Plany Załožby za serbski lud, twarić dom za Serbski institut při Budyskich Lawskich hrjebjach je po słowach župana wuraz »Budyskeho centralizma«.
▶ Naćiski wustajene
Wot 7. januara su w Budyskim Serbskim domje zapodate namjety wuměłcow za wubědźowanje za třikrajowu wustajeńcu »Pśechod Přechod Übergang Prehod 03« widźeć. Z namjetow wuzwoli jury štyrjoch wuměłcow, kotřiž wobdźěla so ze serbskeje strony na projekće. Dalši wosmjo zastupuja Słowjensku a Korutansku. Pod titulom »Wobraze krajine. Wobrazy krajiny. Bilder einer Landschaft. Podobe pokrajine« pokazuje so wustajeńca wot meje 2019 do nazymy 2020 w Budyšinje, Slovenj Gradecu (Słowjenska), Celowcu (Korutanska) a Choćebuzu.


text:
Interview z filmowym kritikarjom, awtorom a filmowcom Knutom Elstermannom
Zhladuješ-li na produkcije zašłeho časa, je so Łužica z filmami kaž »Gundermann« Andreasa Dresena a »Gundermann Revier« wot Grit Lemke w Zwjazkowej republice do wulkich kinowych žurlow dóstała. Festiwale kaž Choćebuski filmowy festiwal abo Nysowy filmowy festiwal su filmam z regiona zjawnosć skićili. Mjez nimi su tež stajnje produkcije serbskich filmowcow. Kak bohata je serbska filmowa scena? Tutomu prašenju wěnuje so filmowy kritikar, awtor a filmowc Knut Elstermann w swojej reportaži »Serby do kina! / Sorben ins Kino! Auf der Suche nach dem sorbischen Film«. Składnostnje Nysoweho filmoweho festiwala pokazowaše so jeho film w Budyskim Kamjentnym domje. Eva Gaeding je so z nim rozmołwjała.Jako čitach, Knut Elstermann pyta serbski film – tak wšak rěka podtitul Wašeho filma – je mje tole zwjeseliło, najprjedy pak tež překwapiło. Što je Was k pytanju pohnuwało? Sami wšak serbskeho pochada njejsće.
Sym wšak hižo cyły rjad featurow k filmowym temam činił, tež wo DEFA. Ideja za tutón film je w serbskim studiju rbb w Choćebuzu nastała. Su so mje prašeli, hač mam lóšt, tajki film činić, a mějach wulki lóšt. Běše to samo wjace: Bych rady stawizny serbskeho filma powědał, potajkim wot časa němych filmow hač do přitomnosće.
Jürgen Maćij, Tief im Osten – Die Lausitz im Wandel 1976–2020, 160 str., kruta wjazba, Halle 2021
Žonje, tak so zda, matej chwile. Na foće sedźitej na ławce, kiž skutkuje improwizowana. Jedna nalěwo, tamna naprawo, srjedźa čapa psyčk. Spore, wšitke tři. Zesuwane nylonowe nohajcy a róžičkatej kitlojtej fali, wobliča žonow, haj samo psa – wšo wuprudźa wjesołu ćišinu. »Susodce« je Jürgen Maćij fotografiju z lěta 1988 mjenował. Zapopadnył je idylku w Groźišću w Delnjej Łužicy. Abo, ze słowami wudawaćela: hłuboko we wuchodźe.
Jedna so wo retrospektiwu na dwoje wašnje: na region a žiwjenje wuměłca. Něhdźe 40 lět zwobraznja Jürgen Maćij swoju domiznu. Systematisce, we wulkich wobrazowych serijach. »Doma« abo »Brunica – Leben mit der Kohle« rěkatej wobrazowej zwjazkaj, z kotrymajž je sej Maćij swój wuměłski teren, Łužicu, wotkrył. A z tym tež swójsku wobrazowu rěč, kotraž orientuje so na wuznawanym přikładźe Henri Cartier Bressona, francoskim nestoru zapopadnjenja zachodnych wokomikow, ale tež na fotografijach Thomasa Kläbera, kotryž je młodeho muža po swojim dalokostudiju fotografije na Wysokej šuli za grafiku a knižne wuměłstwo w Lipsku pod swój schow wzał. Wot toho časa zajimuje so za njeporjeńšeny wšědny dźeń, za to, »štož je«. »Tworju dokumenty za čas, kotryž budźe jónu nimo«, praji Maćij k tomu.
We swójom awtobiografiskem romanje Der Laden wopisujo Erwin Strittmatter zaśěgnjenje prědnego fotoaparata do swójego źiśetstwa wjaže: Ku gódam dostanjo tak pomjenjonu Ernemann-boksu darjonu. Něto ma cłonkow familije wótmólowaś: Bratš Heinjak stupijo se pśed psowu budku. Bratš Tinko pozěrujo ze suprosneju rampu a sotša futrujo gołubje. Nan wjeźo kónja z groźi wen, mama źaržy kózu ze štrykom. Za toś tymi insceněrowanymi wobrazami štycy žycenje mamy, pśed wujkom w Americe tšošku se wjelicaś, kak derje wóni žywe su.
Cytaš-li w knigłach Der Laden, nazgónijoš, kak Strittmatterojc žywjenje napšawdu běšo: twarde, sprocniwe, z mało komfortom. Wšedne žywjenje we Łužycy.


text:
Azerbejdżůn
Azerbejdżůn, Republika Azerbejdżanu – państwo we Azyji nad Kaspijskim Morzym. Grańica mo ze Rusyjům, Gruzyjům, Armyńijům, Iranym a Turcyjům.
Jigo pjyrszymi mjyszkańcůma bůły Kaukaske Albańczyki, ńyskorzi pojawjali śe sam Persy, Rzimjany, Uormjany, Araby, Turki, Mongoły a Rusy. Przodkůma uobecnych Azerůw bůły Seludżycke Turki. We uokreśe moj 1918 - kwjećyń 1920 formalńy ńypodległy, ńyskorzi we skłodźe SSSR aże do 1991. Uod uogłoszyńo ńypodległośći durch wadźi śe ze Armyńijům uo Gůrski Karabach.
Azery to 78% populacyje kraju, s myńjszośći nojwjyncy je Ruskůw. Podug wyznańo důminuje szyjicki islam.
We gospodarce sroge znoczyńy mo wydobyćy naftowyj ropy, dobywo śe tyż mjydź a kamjynno sůl. Do tygo dochodźi bauerstwo. Nojsrogszy uostrzodek industryje a kultury, nauki a t.p. to stolica kraju - Baku.
Przipisy


text:
Dyskusyjo używacza:Lajsikonik
Archiwum godek: moj 2008 • Dyskusja użytkownika:Lajsikonik/archiwům 2 • Dyskusyjo używacza:Lajsikonik/Archiw3
Re:Edytuj
Piszã do Ciebie, bo żeś je adminym i wiysz nŏjlepij co a jak. Mie sie rozchodzi ino ô to, że jak ftoś pisze artikel dobrze uzdrzōdłowiōny, to mogã nad nim siedzieć i trzi dni, coby zrobić korektã, ale jak sie kopiyruje i wklejŏ po jednym zdaniu z błyndym piytnŏście razy, to niyskorzij inksze ludzie prziłażōm i myślōm, że tak mŏ być. Jak idzie ô przeciepowanie, to jedyn artikel żech przeciep i chciołch go zmiynić na ślabikŏrz (zmiyniōm ino te, co majōm muster 'ort'), ale było ćwierć na czwŏrtõ w nocy, toch poszoł spać. ;) To jak mōm robić? Mogã robić przekerowanie ze ślabikorzowyj pisowni na ôryginalnõ adresã? --Uostofchuodnego (dyskusyjo) 13:18, 10 siy 2016 (CEST)
- No to przecã i wieś, i ChLR były we tym czeskim zapisie. :D Jŏ tykōm ino artikli, co sōm we kategoryji Artikle kere trza sprawdzić w poprawnośći zapisowańo, a ône wszyjske używajōm czeskich liter. Steuera niy tykōm nic. --Uostofchuodnego (dyskusyjo) 13:55, 10 siy 2016 (CEST)
Czyrwjůne linki na przodńij zajćeEdytuj
Pyrsk, ńy wydowo Ći śe tyż, aże te czyrwjůne linki na przodńij zajće felerńe wyglůndajům? Krol111 kontakt 15:59, 7 lis 2016 (CET)
Wikipedia articles should be based on reliable, published sourcesEdytuj
Thank youEdytuj
- Thankyou very much Mr. Lajsikonik for your brilliant translation help!
- I am exceptionally Grateful. The Silesian language looks really nice.
- May you be blessed!
Wyrůżńůny artikel na przodńij zajćeEdytuj
Tyn Wyrůżńůny artikel na przodńij zajće trzeja gibko půmjyńić. Tam je feler na felerze i gańba je to kajś pokazować. Propůnuja wrůćić do strzigi. ◄Ozi► a uůnygo godka 19:53, 4 lut 2018 (CET) PS Ja, wrůćůł żech sam. :)
- A jeszcze śe myśla, że mogymy wyćepać z wjyrchu ta informacyjo uo możebnośći pisańo we (tfu!) ślabikorzowym szrajbůnku. ◄Ozi► a uůnygo godka
Flower of the monthEdytuj
Hi Lajsikonik
For your huge efforts on Silesian Wikipedia I want to present you the Flower of the month.
translatewiki.netEdytuj
Hi Lajsikonik, sorry for English. I propose you to revive translating MediaWiki interface to Silesian, after over 9 years. Just go to [2]. Vlad5250 (dyskusyjo) 12:53, 3 lut 2019 (CET)
Hi.Edytuj
Hello, Lajsikonik! Can you change your mind? I like articles with pictures. I think you too. Yes, I know about Wikimedia Commons. BUT! Almost none of readers don't know about it! So, please add pictures to Czerńihůw. I can discard your edit, but it will be edit's war, I don't like it. Ok. It's my point of view and I will be grateful if you'll do it. Thanks.--Nickispeaki (dyskusyjo) 15:19, 18 kwi 2019 (CEST)
CytatyEdytuj
Serwus, je na ślōnskij Wiki szymel na cytaty, taki jak na inkszych wersyjach jynzykowych? Bo szukōm i niy widza, a by sie przidoł. Jak bych coś prōbowoł poskłodać, a by sie mi posmolyło, to pōmożesz mi to dokludzić do porzōndku w razie czego? --Uostofchuodnego (dyskusyjo) 14:15, 20 siy 2019 (CEST)
- Niy, niy, jo niy pytōm ô Wikicytaty, ino ô muster, że jak pisza hasło na ślōnskij wiki, to żeby to sie dobrze pokazowało we przipisach. Jak we angelskij wiki je {{cite web}}, {{cite book}} i tak dalij.--Uostofchuodnego (dyskusyjo) 14:59, 20 siy 2019 (CEST)
Muster:Ôsoba_infoszachtla/Wikidata/ZandkastlaEdytuj
Serwus, szło by to wyciepnōńć? Boch prōbowoł kōmbinować, a żech sie niy skapnōł, że potym niy poradza tego skasować. :) --Uostofchuodnego (dyskusyjo) 14:37, 22 siy 2019 (CEST)
WrocławEdytuj
Szło by to przeciepnōńć nazod do Wrocław? Dodoł żech przipisy, kaj te miano je. Ôkrōm tego żech prziwrōciōł miana we Breslawsko gwara, Fana Breslawji, tōż je tyż by trza przeniyć so Wrocławsko gwara i Fana Wrocławia. Je jeszcze wiyncyj haseł, co tyn sōm używocz przeciep bez podowanio przipisōw, a nawet chocioż były przipisy przeciwne, to ôn na nie niy patrzoł:
--Uostofchuodnego (dyskusyjo) 19:38, 22 siy 2019 (CEST)
- Po prowdzie to żech mōg przed siebie przeniyś te hasła ô fanie i gwarze, tōż ino przekerowania trza wyciepnōńć. --Uostofchuodnego (dyskusyjo) 19:49, 22 siy 2019 (CEST)
Graf vs CountEdytuj
A jo bych jednak bōł za tym, żeby counties ôpisować za grofstwa abo krysy. Po polsku jedno i druge to hrabstwo. Po niymiecku za to na counties sie godo Kreise, tak samo jak na krysy we Polsce. To samo ze Czechami, co godajōm okres na county, tōż i Niymcy, i Czesi majōm inksze zwyki nazewnicze. Rozchodzi sie ô to, że po ślōnsku dycki my mieli ino "grof" i "grofstwo", a słowo "hrabia" szyrzyj pojawio sie dopiyro ôd niydowna (piyrszy roz we latach 80.), jak polski jynzyk sie zaczōn ciś ze kożdyj strōny i nōm zaczła siadać znajōmość godki. Niy szło by tego tak rozwiōnzać? --Uostofchuodnego (dyskusyjo) 22:41, 29 siy 2019 (CEST)
CSSEdytuj
Serwus! Szło by zaimportować CSS ze polskij Wikipedyje? Sformatowałoby nōm to infoboksy, navboksy i inksze rzeczy. Przigotowałoby to tyż formatowanie przipisōw, bo kedyś sie przeportuje format przipisōw ze angelskij wiki podle tego tutoriala. Tukej je polski common.css, a sam nasz common.css. Styknie nadpisać zawartość naszego tym ze polskigo i niy powinno sie nic rozsuć, a jakby coś było niy tak, to tam niy bydzie dużo do poprowianio.--Uostofchuodnego (dyskusyjo) 11:16, 31 siy 2019 (CEST)
- Dziynki, poprosiōł żech ich. --Uostofchuodnego (dyskusyjo) 14:27, 31 siy 2019 (CEST)
Używacz:UostofchuodnegoBOTEdytuj
Serwus! Mōg bych prosić ô dodanie Używacz:UostofchuodnegoBOT do botōw? Testowoł żech go już manualnie i to sōm artykuły ôd niego: Tarzetta jafneospora, Tarzetta gaillardiana, Tarzetta spurcata, Tarzetta scotica.--Uostofchuodnego (dyskusyjo) 11:55, 1 wrz 2019 (CEST)
- A jako admin niy mŏsz nic przeciw? Bo na Meta piszōm, że trzeba dostać akceptacyjõ społeczności.--Uostofchuodnego (dyskusyjo) 12:31, 1 wrz 2019 (CEST)
- Jo je za, szło by pobotować artikle ntp. o gminach we kerymś kreju. Gatůnki tyż by szło. Lajsikonik (dyskusyjo) 15:09, 1 wrz 2019 (CEST)
- Z tymi geograficznymi na zicher by szło coś zrobić, ino jeszcze niy wiym jak, bo we zoologiji i botanice idzie używać łacińskich mian, co z nimi nic niy trza robić, a geograficzne mogōm sie ôdmiyniać. A możno by tak przeportować infoboksy ze polskij wiki i jŏ bych zrobiōł kōnwertery polskich infoboksōw do ślōnskich? Już żech zrobiōł kōnwerter cytatōw, to infoboksy tyż by szło.
- Jo je za, szło by pobotować artikle ntp. o gminach we kerymś kreju. Gatůnki tyż by szło. Lajsikonik (dyskusyjo) 15:09, 1 wrz 2019 (CEST)
- A jako admin niy mŏsz nic przeciw? Bo na Meta piszōm, że trzeba dostać akceptacyjõ społeczności.--Uostofchuodnego (dyskusyjo) 12:31, 1 wrz 2019 (CEST)
- Szkoda, że Ślōnskŏ Wikipedyjŏ je dōmyślnie we steuerze, bo jŏch pŏrã dni tymu chcioł dodać coś do jakigoś geograficznego hasła (ze pōmocōm translatora; pōmŏgōm sie nim tyż przi inkszych hasłach) i żech niy mōg, bo bōł we steuerze;) Po prŏwdzie jak Ślōnskŏ Wiki zaczynała, to niy było ani ślabikŏrza, ani tela literatury w nim, tōż możno by jōm zunifikować ze resztōm? Hned wyjdzie LibreOffice po naszymu, a we październiku bydzie Ubuntu, jedno i druge we ślabikŏrzu, je już tyż ślabikŏrzowy korektōr tekstu. Steuer je tak fōnetyczny, że idzie go skōnwertować botym na uproszczōny ślabikŏrz. Już żech take coś zrobiōł ze ôryginalnymi tekstami ôd Steuera.--Uostofchuodnego (dyskusyjo) 17:57, 1 wrz 2019 (CEST)
ŚlabikŏrzEdytuj
Ja, to prowda, że tyn połny ślabikorz niyma nojlepszy; jo czas ôd czasu nawet na niego przezywōm. I to tyż prowda, że ôn je podany na polski alfabet, ale to je skuli tego, żeby nastympne pokolynia bajtli mogły sie uczyć ślōnskij godki i w nij wyrobiać (to pisoł Mirosław Syniawa we „Ślabikŏrzu niy dlŏ bajtli”: we inkszych krojach we Europie nojlepsze efekty postrzōd bajtli dowały alfabety podane na te z jynzyka wiynkszości, bo te bajtle niy muszōm sie ekstra uczyć cołkigo nowego alfabetu ino poru liter). Joch tyż kedyś pytoł „Co to je za cudaczny polski alfabet?”, alech w kōńcu pōmyśloł sie, że to, żeby godka sie trzimała, je ważniyjsze ôd tego, że tyn alfabet mi estetycznie niy pasuje. ;)
Ta strata używoczōw to je wierza problym wszyjskich crowdsourcingōw. Tyś je tyż admin polskij wiki, to na zicher widziołś, że tam tyż przidzie ftoś, fto bez pōł roku natrzasko dwiesta haseł, wypoli sie i sie straci. Ale na jego plac przichodzōm inksi i jakoś sie to kulo. U nos je mało ludzi i niy ma kōmu pisać. Chyba tōż barzij skirz wypolynio, a niy ślabikorza, bo dyć to je ino wariant. Kożdy mōg durch pisać we steuerze.
Padosz, że je za kyns liter. Ksiōnżki z wiynksza wychodzōm we ślabikorzu uproszczōnym, znaczy tym, co je ino ze ô i ō. Jo pisza na wiki połnym, bo jakby co, to idzie hurtym przekōnwertować go na uproszczōny. W drugo strōna już by trza było manualnie, a to by było za moc roboty. Jak weznōńć zdanie ze hasła Życie i je przerobić na uproszczōny ślabikorz, to by to wyglōndało tak:
- Cycacze zdōminowały bezma kożdõ niszã ekologicznõ (tak morskõ, jak i lōndowõ) i niykej ôsiōngały miary srogsze aniżeli te, co żyjōm terŏz.
- Cycacze zdōminowały bezma kożdo nisza ekologiczno (tak morsko, jak i lōndowo) i niykej ôsiōngały miary srogsze aniżeli te, co żyjōm teroz.
- Cycacze zdůminowały bezma kożdo ńisza ekologiczno (tak morsko, jak i lůndowo) i ńykej uośůngały mjary srogsze ańiżeli te, co żyjům teroz.
Dodołch tyż wersyjo we steuerze, żeby było widać, że zaś takij srogij rōżnice niy ma. ;) W kożdym razie szło by zrobić hasła we uproszczōnym, a tam, kaj połny by bōł przidajny abo jak by tako była decyzyjo ôsoby, co pisze (jak by to bōł bez przikłod jaki ôpolok), to by bōł we haśle na wiyrchu muster, że to je hasło pisane we połnym. Na angelskij wiki tyż tak majōm, że jak je jakiś lokalny wariant angelskij godki we haśle, to je zaznacżōne.
Z tymi czerwōnymi linkami to wiym, to je do poprawiynio. Po prowdzie jakby przerobić je na uproszczōny ślabikorz, to zaroz połowa by sie zrobiyła modro.
W kożdym razie jo ino delikatnie sugeruja, niy chca nic wymuszać. To je prowda, że ślabikorz zaczōn dōminować, tak jak żeś sie boł te ôziym lot tymu, ale jak już dōminuje we literaturze i nowych technologijach, a ludzie dō niego prziwykajōm, to szło by to spotrzebować, żeby prziszli i pisali hasła. Chyba sōm prziznosz, że już lepszy ślabikorz aniżeli te szpotlawe i połne felerōw Wiki Pszaje Zabytkom: Kńipśńij jaki dynkmal, dej hilfa Wikipedyji a wygrej!. :) --Uostofchuodnego (dyskusyjo) 11:36, 2 wrz 2019 (CEST)
MałopolskaEdytuj
Serwus! Te miana Małopolska i małopolski sōm dobrze po naszymu:
- panowie małopolske klynkali na parodji mszy przed łobwodzónym yjzlym - Ojgyn z Pniokōw
- Niydowno czytoł żech spōminki jednego małopolskigo inteligenta - Melon
- Słowo te bezma prziszło na Ślonsk z Małopolski. - Kadłubek
Przi tym moło- możno to skuli sugestyje, że mōmy take pory słōw:
- za piecym - zopiecek
- za gowōm - zogōwek
- naczynić - noczynie
- narodzić - norōd
I inksze. Ône sie tworzōm przi prefiksach za- i na-, jak sie ich używo przi rzeczownikach. Ale bez to, że przi Małopolska mōmy mały, tam nic niy przechodzi do o.
A jeszcze zastanowiōm sie nad przerobianiym polskich nazw na ślōnski zopis. Niy wiym, czy to je dobry pōmysł, bo dyć to sōm blank cudze miana ze cudzyj godki. Czeske sōm tak samo cudze i niy sōm przerobiane, a przeca jak mōmy Zábřeh, to żeby było kōnsekwyntnie, to by trza było napisać Zobrzeg. I czeski, i polski sōm z perspektywy ślōnskij Wikipedyje tak samo cudze i mi sie zdowo, że take dōmyślne przerobianie polskich mian na ślōnski zopis pokazuje, że ślōnski to je polski, ino trocha inkakszyj zapisany.--Uostofchuodnego (dyskusyjo) 10:17, 3 wrz 2019 (CEST)
- Okej, ale jak byda mieć czas, to zrobia trocha porzōndku ze mianami geograficznymi we Czeskim Ślōnsku, bo ône sōm ôstawiōne we ôryginale, a dyć tam sie godo po naszymu i tam sōm miana, co winny być na Wikipedyji. Tak na wartko, toch widzioł:
- Dětmarovice Dziećmorowice - we polskij wiki tyż tak je, bo to je lokalne miano, co było wciōngniynte do polskigo katalogu mian.
- Petrovice u Karviné Pietrowice - ludzie z tamtych rejōnōw sie nerwujōm we necu, że jak coś je napisane po naszymu, to tam stoji Piotrowice, a ôni tak niy padajōm, bo padajōm Pietrowice.
- Karviná Karwino (tukej mōmy forma przimiotnikowo, co nawet sie ôdmiynio Karwinyj: namōwił ich, aby szli ś nim po te swoji prawa do Karwinej - historyjo ô zniesiyniu pańszczyzny we Zaraniu Ślōnskim)
- Orlová Ôrłowo (tak samo przimiotnikowo: Już w Ligotce downo byli! / W Orłowej, w Gruszowie - Pawoł Kubisz, Przednōwek)
- --Uostofchuodnego (dyskusyjŏ) 16:18, 3 wrz 2019 (CEST)
InterwikiEdytuj
Ja skapnōł żech sie dzisiej. Chyba byda musioł to zrobić ryncznie. Chodzōm jeszcze boty, co zamiyniajōm stare linki na Wikidata? Bo bych to mōg dodać do bota, żeby dodowoł stary link, a inkszy bot by to przerobiōł na nowe interwiki.--Uostofchuodnego (dyskusyjŏ) 20:51, 3 wrz 2019 (CEST)
A, już widza, że Emausbot to durch robi. To niy ma źle. :) --Uostofchuodnego (dyskusyjŏ) 21:01, 3 wrz 2019 (CEST)
Przestrzynie mianEdytuj
Serwus, posłołch do Wikimedia poprowki do linkōw, bo szterowało mie te "Szpecyjalna", brak przełożōnych przestrzyni mian i to, że je problym z rynderowaniym linkůw abo linkōw, i sie źle pokazujōm. Za pora dni i stereowe, i ślabikorzowe bydōm sie pokazować dobrze. Jedna rzecz, co żech sie rozpyńdziōł, to to, żech hurtym dodoł przekłady wszyjskigo i doł żech tam kategoryjŏ i zbiōr zamiast kategoryjo i plik. Przi zbiorze skuli tego, że niy ma słowa plik po ślōnsku, i we Wordpressie, Ubuntu i LibreOffice je użyte zbiōr, tak jak po czesku je soubor. Z tym kategoryjŏ toch z autōmatu wpisoł po ślabikorzowymu, ale kategoria powinno tyż fungować. Jak coś by sie posuło, to puszcza bota.--Uostofchuodnego (dyskusyjŏ) 15:52, 5 wrz 2019 (CEST)
Już żech sie dowiedzioł, że plik i kategoryjo tyż bydōm fungować, tōż nic sie niy posuje. :) --Uostofchuodnego (dyskusyjŏ) 17:04, 5 wrz 2019 (CEST)
BotEdytuj
Serwus, wymyślōł żech, jak zrobić, żeby interwiki były we tych hasłach, co mōj bot by dodowoł. Ôn bydzie dodować interwiki we starym formacie, a Emausbot przidzie co pora dni i przerobi to na nowe interwiki. We Tarzetta jafneospora zrobiōłch test, czy to bydzie fungować i wszyjsko je okej, tōż poprosiōł żech na Wikipedyjo:Boty ô fana bota. --Uostofchuodnego (dyskusyjŏ) 14:38, 9 wrz 2019 (CEST)
PrzodniŏEdytuj
Serwus, wejzdrzij proszã na Projekt Wikipedyjo:Przodniŏ zajta (redesign 2019) i na jego strōnã dyskusyje, kaj tuplikujã, co żech zrobiōł, czymuch to zrobiōł, i jak to bydzie fungować.
Tyn projekt niy pokŏże Ci sie dobrze bez jednyj małyj zmiany ze Twojij strōny. Na wiyrchu sie pokazuje feler, że CSS na Wikipedyjo:Przodniŏ zajta (redesign 2019)/styles.css mŏ model zawartości wikitekst, a potrzebny je Sanitized CSS. To może admin zmiynić na strōnie ChangeContentModel. Jak to zmiynisz, to strōna sie pokŏże tak, jak jŏ jōm propōnujã. Byda fest wdziynczny, jak wszyjsko przejzdrzisz, przeczytŏsz i ôdpiszesz. :) --Uostofchuodnego (dyskusyjŏ) 15:49, 15 wrz 2019 (CEST)
Boty i propozycyjo kōnkursuEdytuj
Serwus, siod żech nad tymi hasłami geograficznymi, coś ô nich pisoł, jak my godali ô bocie. Doszoł żech do tego, że bydzie to szło zrobić państwami. Weźnie to kole roku i jak bot skōńczy, to bydzie napisane 1,3 mln haseł geograficznych. Ôkrōm tego żech wejzdrzoł na reszta możliwości i mogymy jeszcze dodać kole 1,1 mln haseł ô zielinach i zwiyrzyntach, tōż w sumie by to dało 2,4-miliōnowo ślōnsko Wikipedyjo kajś na kōniec 2020.
Spōlny kōnkurs Wikipedyje i WachtyrzaEdytuj
Zainteresowoł żech tyż ludzi u nos we redakcyji Wachtyrza, żeby zrobić kōnkurs na napisanie dobrych artykułōw na ślōnskij Wikipedyji. Zrobiyliby my tak:
- Jo napisza 10-minutowo instrukcyjo pisanio po ślōnsku (alfabet bez znaczynio, rozchodzi sie ô stylistyka i gramatyka).
- Jo napisza 10-minutowo instrukcyjo pisanio artykułōw na Wikipedyji, to znaczy kwestyje weryfikowalności, yncyklopedyczności, techniczne, ale wszyjsko krōtko, w pōnktach, żeby ludzie niy musieli sznupać za kożdōm rzeczōm, ino mieli prosto instrukcyjo.
- Niykerzi lepij sie znojdōm we wizualnym edytorze (jo wola wikitekst), tōż trza by dodać dō niego mustry cytowanio - to robi admin.
- Na Wikipedyji bydzie potrzebno strōna kōnkursu ze krōtkim ôpisym, informacyjami ô nadgrodach i linkami do instrukcyji.
- Jak to bydzie gotowe, to na Wachtyrzu napisaliby my artykuły ô kōnkursie i prōmowaliby my to rozmajtymi kanałami.
- Jo ze angelskij wiki mōm u siebie na podstrōnie wykoz artykułōw, co Wikipedyjo powinna mieć, tōż szło by taki wykoz dać na ta strōna kōnkursu, żeby ludzie mogli sie znojś pōmysły, ô czym pisać.
Jeszcze niy wiymy, jake nadgrody by były. To sie dogodo. Ale mōmy take rzeczy, co by ludzi interesowały, tōż coś fajnego by my mogli im dać.
Napisz mi, prosza, co myślisz ô takim projekcie. Dej tyż znać, co myślisz ô zmianie wyglōndu przodnij strōny. --Uostofchuodnego (dyskusyjŏ) 13:24, 16 wrz 2019 (CEST)
- Dobre, to ze kōnkursym jeszcze sie podowiadujã, bo możno by szło jakes instytucyje w to wciōngnōńć. Widzã, że Regiōnalny Instytut Kultury poro sie uczyniym, jak edytować Wikipedyjo, tōż jeszcze sie poôglōndōmy.
- Na projekcie żech przeniōs ôbrozek tydnia wyżyj, dziynki tymu zaroz na samym wiyrchu sōm dwa ôbrozki, a trzeci je niżyj. To je tela samo, co teroz na przodnij je. Jo niy chca dować za moc, żeby to potym niy wyglōndało jak baskijsko abo katalōńsko. Na angelskij je piyńć ôbrŏzkōw, chyba że je pyńdziałek abo piōntek, to je sześ, ino że my niy mōmy sekcyji "Did you know" ani "On this day", tōż mynij wiyncyj balans je taki sōm.
- Jo moga sōm wciepnōńć tyn nowy wyglōnd na przodnio strōna, bo ta ôryginalno, co z nij przekerowuje na ta, co je teroz, ôna niyma zabezpieczōno. W sumie to rod bych to zrobiōł, bo tam jeszcze trzi abo sztyry rzeczy bydzie trza dograć, bo mobilny interfejs wybiyro niy wszyjske sekcyje, żeby sie pokozały i trzeba to nasztalować. Niy idzie tego zrobić, jak sie edytuje inkszo strōna niż przodnio, bo to sōm integralne funkcyje MediaWiki. --Uostofchuodnego (dyskusyjŏ) 20:16, 16 wrz 2019 (CEST)
InfoEdytuj
Bot już funguje jak coś. Nasztalowoł żech 994 artykuły. Chcesz sie napisać artykuł nr 10000? :) A jak ze tōm przodniōm zajtōm? Moga jōm teroz wciepnōńć? A jeszcze jedna rzecz: spōmioł żeś ô tym, żebych sie zgłosiōł na admina, jak ludzi prziciōngna. A możno mōgbych sie zgłosić teroz? Bo niy moga ruszyć przipisōw, a żech chcioł je przeportować ze angelskij wiki. I chcioł bych zrobić porzōndek ze mustrami, co niy powinny być ruszane ôd bele kogo. --Uostofchuodnego (dyskusyjŏ) 16:42, 18 wrz 2019 (CEST)
- Okej, zrobiōne, to je dziesiyńciotysiynczny artykuł na Ślōnskij Wikipedyji. --Uostofchuodnego (dyskusyjŏ) 20:35, 18 wrz 2019 (CEST)
- Niy doł żech pozōr ze tōm Ritōm. To skuli tego, że joch jechoł translatorym i ôn myśloł, że "Ora" to je ôd polskigo "orać", tōz zrobiōł "Ôrŏ". ;) Na Wachtyrzu już je wiadōmość ô 10 tys., chocioż jak puszcza bota, to rano bydzie 13 tys. --Uostofchuodnego (dyskusyjŏ) 22:23, 18 wrz 2019 (CEST)
- A, richtich. To sie zrobi. :) --Uostofchuodnego (dyskusyjŏ) 23:07, 18 wrz 2019 (CEST)
ZgłoszynieEdytuj
Serwus, zgłosiōł żech sie na admina. --Uostofchuodnego (dyskusyjŏ) 13:25, 20 wrz 2019 (CEST)
Niy wiym, co to jeEdytuj
Serwus, ftoś kopiuje działanie mojigo bota i wciepuje artykuły niy do kōńca dobrze płrzełożōne ze szwedzkij wiki, bp.:
Jak widzisz, link do zwiyrzōnt je po polsku, kategoryjŏ tyż. Niy ma interwiki, niy ma info ô ôryginalnym artykule. Niy wiym, co to je, i niy wiym, fto to je, bo to je ftoś niyzalogowany i durch zmiyniŏ IP. Sprawdziōł żech te IP i sie pokazuje AT&T, to znaczy, że żodyn ôd nos. Fest dziwne mi sie to zdowo. --Uostofchuodnego (dyskusyjŏ) 23:31, 29 wrz 2019 (CEST)
SupernowaEdytuj
Hello, I'm 大诺史 from SWMT. The content of the above mentioned page might be out of scope. Regards, --大诺史 (dyskusyjŏ) 08:30, 4 paź 2019 (CEST)
OuchEdytuj
That was a pretty impressive set of bot edits. I am pretty certain that I have cleaned up, though I may have missed a small number, so please do review special:Recentchanges.
I am going to guess that no one has the capability to build abuse filters, so I am going to put something in place. It is my guess that this person is going to be persistent with their article making, and will try to get around any abuse filters. So if they do come back, then please do ping me here, or pop over to either m:SRM or my talk page at meta and ask for an intervention. Billinghurst (dyskusyjŏ) 12:54, 16 paź 2019 (CEST)
- I have built special:abusefilter/1. Not overly complex, though hopefully effective. Should have low false positives, tested against edits and found to be effective. FYI. Billinghurst (dyskusyjŏ)
- @Vermont@Uostofchuodnego. Billinghurst (dyskusyjŏ) 23:35, 16 paź 2019 (CEST)
- Thanks; filter looks like it should be helpful. I'm wondering what the purpose of that bot is, as it seems utterly useless. Vermont (dyskusyjŏ) 00:16, 17 paź 2019 (CEST)
- Hey, @Vermont and @Billinghurst, thank you both for the help. I tried blocking that person but every day they use a different IP, so the blocks were useless. I think the entire situation is somewhat my fault. I created a bot to translate some of the articles from the Swedish Wikipedia so that the Silesian one has some better numbers. Because they look better, I believe it would be easier for me to set up a group of people on my Uni, who'd want to learn writing in Silesian by creating articles on Silesian Wikipedia (I study linguistics, so there's plenty of potentially interested people around) because so far not much has been happening here. Anyway, my bot provides the source of the translation and interwiki links. Furthermore, I can assure you that the translation quality is perfect. This person kinda copied the idea but they made wrong translations, did not provide the source, and interwiki links. Despite numerous requests they would not change that. Hopefully thanks to you this ended here. --Uostofchuodnego (dyskusyjŏ) 23:09, 17 paź 2019 (CEST)
- Here to help when needed. :-) Billinghurst (dyskusyjŏ) 05:25, 18 paź 2019 (CEST)
- Hey, @Vermont and @Billinghurst, thank you both for the help. I tried blocking that person but every day they use a different IP, so the blocks were useless. I think the entire situation is somewhat my fault. I created a bot to translate some of the articles from the Swedish Wikipedia so that the Silesian one has some better numbers. Because they look better, I believe it would be easier for me to set up a group of people on my Uni, who'd want to learn writing in Silesian by creating articles on Silesian Wikipedia (I study linguistics, so there's plenty of potentially interested people around) because so far not much has been happening here. Anyway, my bot provides the source of the translation and interwiki links. Furthermore, I can assure you that the translation quality is perfect. This person kinda copied the idea but they made wrong translations, did not provide the source, and interwiki links. Despite numerous requests they would not change that. Hopefully thanks to you this ended here. --Uostofchuodnego (dyskusyjŏ) 23:09, 17 paź 2019 (CEST)
- Thanks; filter looks like it should be helpful. I'm wondering what the purpose of that bot is, as it seems utterly useless. Vermont (dyskusyjŏ) 00:16, 17 paź 2019 (CEST)
- @Vermont@Uostofchuodnego. Billinghurst (dyskusyjŏ) 23:35, 16 paź 2019 (CEST)
Re:Edytuj
Serwus, Jŏ prōbowoła kōmbinować i przyidała co trza. Juże tyn artikel zbajstlowańy. Niy wiym, czy to je dobry? Szło by to przeciepnōńć nazod? Byda fest wdziynczna. --NovaEva (dyskusyjŏ) 2:42, 18 kwi 2020 (CEST)
UolsztynEdytuj
Hej, co było złe w tej wersji? Czy same zdjęcia nie są cenne? https://szl.wikipedia.org/w/index.php?title=Uolsztyn&oldid=331705 Pozdrawiam, Klapi (dyskusyjŏ) 09:31, 23 lip 2020 (CEST)
Universal Code of ConductEdytuj
Hi Lajsikonik
I was asked by Wikimedia Foundation to promote this call for participation on the planned Universal Code of Conduct.
Best regards --Holder (dyskusyjŏ) 05:57, 14 siy 2020 (CEST)
Już od 19 lat społeczności Wikimedia współpracują, aby zgromadzić największy zasób wiedzy, jaki zna historia ludzkości. W tym czasie urośliśmy z nielicznych, małych grup do społeczności i zbiorowości edytorów, programistów, organizacji afiliowanych, czytelników, darczyńców i partnerów. Musimy wytrwale pracować, aby dojść do wielkiego celu wyrażonego w wizji Wikimedia: „Wyobraź sobie świat, w którym każda osoba ma dostęp do sumy ludzkiej wiedzy”.
Zdarza się, że społeczności edytorów ponoszą krzywdę z powodu braku zaleceń, które by nie tylko jednoczyły, ale też pomagały tworzyć środowisko, w którym można zespołowo, bez obaw, dzielić się wolną wiedzą. Trzeba postarać się, żeby każdy, kto ma wolę współpracy, czuł się komfortowo w przyjaznym otoczeniu. Potrzebujemy więc zaleceń, które pomogą nam stworzyć takie środowisko.
W różnych społecznościach trwały dyskusje o potrzebie międzynarodowego zestawu zasad zachowania się. Następnie Rada Powiernicza Wikimedia Foundation ogłosiła Oświadczenie o kulturze społeczności, wprowadzając standardy przeciwdziałania nękaniu i wspierania otwartości w projektach [3].
Powszechne zasady postępowania (PZP, oryg. the Universal Code of Conduct, UCoC), będą zestawem minimalnych standardów wiążącym na wszystkich projektach Wikimedia. Będą one odnosiły się do wszystkich, zarówno do pracowników, jak i wolontariuszy na całym świecie i będą miały wpływ na naszą grupową, indywidualną oraz projektową pracę. To bardzo ważne, abyśmy uczestniczyli w dyskusjach i wyrażali opinie czy inne myśli o PZP. Prosimy o komentarze o naturze PZP, o tym, czego powinny dotyczyć lub co zawierać, lub czego mają nie zawierać i jak mogą one rozwinąć, utrudnić lub wspomóc funkcjonowanie naszych grup.
Teraz jest czas na tę dyskusję. Wasza Społeczność jest częścią ruchu Wikimedia i wasz głos się liczy. Zachęcamy was i zapraszamy do lektury o Powszechnych zasadach postępowania [4] oraz do zapisania waszych opinii czy komentarzy na stronie dyskusji [5]. Swoim uczestnictwem zagwarantujecie, że zdanie waszej Społeczności zostanie zauważone.
Gorąco zachęcamy do przetłumaczenia głównej strony PZP na język polski, co obniży barierę językową [6]. Na stronie dyskusji wasza Społeczność może dodawać komentarze po polsku. Bądźcie też pewni, że nawet jeżeli strona poświęcona PZP nie została w całości przetłumaczona na język polski, w wątkach rozpoczętych wpisem w języku angielskim zawsze będziemy akceptowali komentarze w języku polskim (i innych).
We sent you an e-mailEdytuj
Hello Lajsikonik,
Really sorry for the inconvenience. This is a gentle note to request that you check your email. We sent you a message titled "The Community Insights survey is coming!". If you have questions, email surveys@wikimedia.org.
You can see my explanation here.
MediaWiki message delivery (dyskusyjŏ) 20:54, 25 wrz 2020 (CEST)
Przodnó zajtaEdytuj
Pyrsk, dołoby rady wyćepać czerwone linki ze przodńij zajty? Bo szpetńe to wyglůndo i sromota dla wikipedyji trocha. Bajszpilowy kod na wartko zrobjůłech sam. Krol111 kontakt 15:42, 12 sty 2021 (CET)
PytanieEdytuj
Witōm, je możebność nadaniŏ mi jakigoś uprawniyniŏ kere przizwoli mi na zmiynianie mian zajt? Czynsto widzã artykuły napisane ślabikŏrzym kere majōm miano w steuerowym co trochã niy sztimuje i jak sie z czymś takim trefiã to chciołbych mōc to zmiynić. --Psiŏczek (dyskusyjŏ) 11:47, 13 sty 2021 (CET)
SzczuczynskEdytuj
Serwus, wyćep tyn artikel, bo ńyma w ńim zdrzůdeł. Widza, iże moje (do przikładu Lymbersko aglůmeracyjo) żeś skirz takij prziczyny wyćep... ◄Ozi► a uůnygo godka 18:09, 25 sty 2021 (CET)
- uk:ЛbBiBcbka arлoMepaцiя, ru:ЛbBoBckaя arлoMepaция, be:ЛbBoўckaя arлaMepaцыя. Ńy wja, czamu sabotujesz nasza Wikipedyjo :( ◄Ozi► a uůnygo godka 21:34, 25 sty 2021 (CET)
Greetings and an help for CorecaEdytuj
Good morning from Coreca, I am writing to greet you and to know how you are. I am quite well for now, I am writing to ask you for help with some translations in this language edition of wikipedia and also a little polish in Polish. The translations concern Coreca, the Oliva river, the en:Coreca Caves and the en:Coreca Reefs. That's right and no more than 10 minutes of your precious time per article. I will be happy to help you translate the articles of your interest into Italian, Neapolitan and Sicilian, waiting for your news, thank you in advance. cordially--Luigi Salvatore Vadacchino (dyskusyjŏ) 08:37, 6 mar 2021 (CET)
TransliteracyjoEdytuj
We słowje «HижHый» můmy z poczůntku «ń», a potym «n», co je spowodowane dalszymi wokalami (и vs ы), tůż gupotům bůło by ńy uoddować tego na piśmje. ◄Ozi► a uůnego godka 23:38, 14 mar 2021 (CET)
Etniczne skupiny ŚlōnzŏkōwEdytuj
Pyrsk, wyciepnōłbyś tã zajtã? Bez cufal stworzōłch normalnõ zajtã zamiast mustra. Wstawiōłch Gw ale bodej niy widziołś. --Psiŏczek (dyskusyjŏ) 12:44, 20 mar 2021 (CET)
ôbrŏzki miesiōncaEdytuj
Chciołbych spytać czy idzie "reaktywować" ôbrŏzki miesiōnca na przodniij zajcie. Jŏ bych sie zajōn ôbiyraniym ôbrŏzkōw i jejich ôpisowaniym (tak jak było kejś), prosiōłbych ino ô prziwrōcynie fragmyntu tego źrōdła dlŏ ôbrŏzkōw miesiōnca jeźli sie zgodzisz. Pozdrŏwiōm. --Psiŏczek (dyskusyjŏ) 15:22, 21 mar 2021 (CET)
Re: Artikle o wśachEdytuj
Mojim zdaniym to je bez znaczynio jakigo sie użyje mustra za infoszachtla, czytajōncy niy widzi jak muster sie mianuje a sztimuje tak do miast jak do wsi. Ô przeniesiyniach ze steuera niy pōmyślołch, może potym zrobiã. Krōmołōw już poprawiōłch, to możesz wyciepnōńć. Wiyncyj takich felerōw radszyj niy mo. --Psiŏczek (dyskusyjŏ) 09:02, 26 mar 2021 (CET)
SzołtysyEdytuj
Jo niy widza potrzeby pisanio szołtysōw. Za 2 lata bydōm nowi a żodnymu sie niy bydzie chciało tego aktualizować. Nale niy wyciepnōłch ônych szpecyjalnie, niy widziołch że tam sōm. --Psiŏczek (dyskusyjŏ) 13:27, 8 czy 2021 (CEST)
Plwiki a slunska godkaEdytuj
Ahoj. Je tam u nos nowy (?) chop co sie o slunskie nazwy pulta https://pl.m.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kawiarenka/Artyku%C5%82y#%C5%9Al%C4%85skie_nazwy_miast "Świętochłowice Edit Status: kawiarenka "śl. Śwjyntochlowicy" zaś jakiś łożarty dodowoł. To jest OR na wikipedii. Zgłasza: Troks 188.147.35.29 (dyskusja) 10:52, 20 lip 2021" itp.
FYI, Lajsikoniku. Zezen (dyskusyjŏ) 19:40, 20 lip 2021 (CEST)
ŚlabiczkaEdytuj
Czego żeś wyćepoł artikla po ślůnsku a uostawiosz 44182 artiklůw po polsku?
How we will see unregistered usersEdytuj
Cześć!
Otrzymujesz tę wiadomość, ponieważ jesteś administratorem w jednym z projektów Wikimedia.
Obecnie, kiedy ktoś edytuje stronę, nie będąc zalogowanym, w historii wyświetla się jego adres IP. Jak być może już wiesz, nie będziemy mogli tego robić w przyszłości. Jest to decyzja prawników Fundacji Wikimedia, spowodowana zmianami w przepisach o ochronie prywatności w internecie.
Zamiast adresu IP będziemy wyświetlać maskowaną tożsamość. Ty jako administrator(-ka) będziesz nadal mógł/mogła zobaczyć oryginalne IP. Utworzymy nowe uprawnienie, przeznaczone dla osób, które potrzebują widzieć pełen adres, aby walczyć z wandalizmami, spamem itp. bez uprawnień administratorskich. Patrolujący będą mogli zobaczyć fragment IP również bez tego uprawnienia. Pracujemy również nad lepszymi narzędziami, wspierającymi w walce przeciwko nadużyciom.
Jeśli jeszcze o naszych działaniach nie czytałeś(-aś), możesz się z nimi zapoznać na Meta. Aby nie przegapić technicznych zmian na wiki, możesz zasubskrybować cotygodniowe wydania Tech News.
Mamy dwa pomysły na implementację maskowania adresów IP. Chętnie poznamy twoją opinię. Daj nam znać na stronie dyskusji, co sądzisz na ich temat i tego, który pomysł się sprawdzi lepiej na twojej wiki, teraz i w przyszłości. Możesz napisać w swoim języku. Sugestie są dostępne od października, a ostateczną decyzję podejmiemy po 17 stycznia.
Dziękujemy. /Johan (WMF)
19:19, 4 sty 2022 (CET)
55000. artikel WikipedyjeEdytuj
Drogi Lajsikoniku, gratulujemy napisania artykułu numer 54 996 w śląskojęzycznej Wikipedii! Stowarzyszenie Wikimedia Polska przygotowało dla Ciebie nagrodę z tej okazji (voucher do księgarni Wydawnictwa Silesia Progress, dyplom oraz zestaw upominków związanych z Wikipedią). Aby odebrać nagrodę oraz pamiątkową koszulkę, zgłoś się przez formularz. Przy okazji, serdecznie zapraszamy Cię na Wzlot – Wiosenny Zlot Wikimedian, który odbędzie się 22-24 kwietnia w Chorzowie! Rejestracja na wydarzenie trwa do końca marca. Pozdrawiam serdecznie 12:41, 24 mar 2022 (CET)
Re: MagńitogorskEdytuj
Tam ńyma mjynkigo znaku, nale je и, kere tyż mo tako fůnkcyjo, iże smjynkczo. Bo jeźli chcesz być taki pro-transliteracyjny (choćoż prawidłůw transliteracyje ńy můmy, tůż ńy wja, uo czym piszesz), to czamu napisoł'ś ń we Leńinsku Kuzńeckim? Dyć podug ćebje mjało by być Leninsk Kuznjecki, pra? ◄Ozi► a uůnego godka 09:20, 19 mŏj 2022 (CEST)
- Jo'ch irůńizowoł, a ty'ś to richtig smjyńůł... Co bydźe dalij? Ńagań smjyńisz na Njagań, a Czerńachowsk na Czernjachowsk!?? ◄Ozi► a uůnego godka 10:27, 19 mŏj 2022 (CEST)
- Jo ńy zawodzům, yno bajstluja. Wjynkszość mjast, co majům Hи, Hя, He, Hю majům logiczno transkrypcyjo: ńi, ńa, ńe, ńu (por. Kalińingrad, Ńagań, Bjerjezńiki atd. Ńy poradza spokopić, pojakymu, nale wźůn żeś cofać te moje průby bajstlowańo. ◄Ozi► a uůnego godka 11:44, 19 mŏj 2022 (CEST)
PisowniaEdytuj
Cześć! Jak po śląsku zapisałoby się te miejscowości: pl:Leszcze (województwo podkarpackie), pl:Przyłęk (województwo podkarpackie) i pl:Trześń (powiat kolbuszowski)? Bo o ile ze zwykłymi słowami raczej nie mam problemów, to nazwy własne już mi takowe sprawiają. Pozdrawiam. Patryk2710 (dyskusyjŏ) 13:40, 26 czy 2022 (CEST)
- Dzięki wielkie! Patryk2710 (dyskusyjŏ) 15:28, 26 czy 2022 (CEST)
GrofstwoEdytuj
Serwus, widzioł żech u Psiŏczka wiadōmość ôd Ciebie, kaj piszesz, że grofstwo i county to sōm dwie rozmajte rzeczy, bo majōm inksze numery na Wikidata, i bez to trza pisać „hrabstwo” na grofstwa we anglozakskich krajach. To prowda, że to sōm dwie rozmajte rzeczy, ale to niy znaczy, że niy mogōm być nazywane tym samym słowym. Bez to po czesku jedno i druge to je „hrabství”, po katalōńsku „comtat”, po hiszpańsku „comdado” itd. Pozdrowiōm. :) Uostofchuodnego (dyskusyjŏ) 11:14, 11 lip 2022 (CEST)


text:
Hižo w druhim tydźenju noweho šulskeho lěta podachmy so z našej rjadownju 9-1 Serbskeho gymnazija Budyšin na wopyt prěnjeje serbskeje pop-opery »Carpe noctem – njeskónčna nóc«. Ze zapozdźenjom cyłeho lěta korony dla móžachu iniciatorojo skónčnje swój wuslědk předstajić. Cyłkownje bě produkowanje předstajenja samo štyri lěta trało. Nimo předstajenjow kónc tydźenja, kiž běchu za zjawnosć, běchu so za póndźelniše předstajenje wyše lětniki serbskich šulow z Budyšina, Ralbic, Slepoho, Worklec a Kulowa přeprosyli. Hač je so dołhi přihot wudanił, chcychmy sej tuž w Chróšćanskej »Jednoće« wšitcy wobhladać.
Prěnja wosebitosć drje běše, zo ležeše kruch skoro cyłkownje w rukach serbskeje młodźiny (zarjadowar bě serbske młodźinske towarstwo Pawk z. t.). Tak běše tež wobsah ryzy serbski. Němskim hosćom podaštaj nawodaj Syman Hejduška a Jan Brězan na spočatku zawjedźenje do krucha. Libreto běše Měrćin Wjenk napisał. Jednaše so wo dohlad do nócneje sceny w njemjenowanym wulkoměsće. Tam zetkataj so młodostnaj, kotrajž na cyle rozdźělne wašnje nóc lubujetaj. Hólc, »nócny hawron« Jakub, spyta ducy po barach a na třěchach wysokich domskich swoje wšědne žiwjenje zabyć. Dźěło, kotrež wodnjo wukonja, jeho scyła njewupjelni. Z tamnej wosobu, młodej žonu Nadju, so spěšnje spřećeli a ju na nócne dundanje přez město sobu wozmje. Nadja, kiž chabła stajnje mjez wutrobnej radosću nad žiwjenjom a do so zawrjenej melancholiskej bolosću duše, chowa wulke potajnstwo we sebi. Jako so wobaj po rozestajenju rozeńdźetaj, spyta Jakub swoju nowu towaršku Nadju před wulkim strachom wuchować. Dźiwadźelnikaj Luiza Kralec a Jakub Bobka hraještaj při tym přeswědčiwje swoju rólu. Wotměna mjez radosću a zadwělowanosću kaž tež wotewrjene prašenje Nadjoweho dóńta při tym napjatosć stajnje dale stopnjowaštej. Wuspěšne wašnje hraća wšak zaležeše tež na poradźowanju ze stron dźiwadźelnika Ištvana Kobjele. Přiwšěm pak njepušći nas zaćišć, zo so hrajne sceny wot druheho dźěla pop-opery wotkoplowachu.