text:
Jakub Wróbl
Jakub Wróbl (němsce Jacob Robel; * 6. julija 1853 w Radworju, † 27. awgusta 1933 we Vunapope, Papuwa-Nowa Gineja) bě serbski zamkar a katolski misionar.
Wón narodźi so jako syn žiwnosćerja w Radworju a nawukny po ludowej šuli w Minakale zamkarstwo. Po wjacelětnym rjemjeslniskim pućowanju a epizodźe jako wobsedźer kowarnje w južnotirolskej wsy Laas poda so w lěće 1887 jako misionar na tehdy němsku kupu Nowa Gineja, hdźež hač do swojeje smjerće w lěće 1933 wosta.
W listowanju z fararjom Jakubom Nowakom-Horjanskim wopisowaše swoje dožiwjenja w cuzych krajach.
ŽórłoWobdźěłać
- Jurij Młynk: Wróbl, Jakub. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 635


c: text/html

text:
Towarstwo Serbski kulturny turizm je lětsa swoje třeće informaciske łopjeno wudało. Mjez druhim su tam wotběhi serbskorěčnych kursow we Wojerecach, Kulowje a Choćebuzu podate.
Slepo (SN/mwe). Nóc muzejow we łužiskej muzejowej krajinje słuša do wobłuka skutkowanja Serbskeho kulturneho turizma. Z teje přičiny je 10. september jako termin do noweho informaciskeho łopjena towarstwa zapisany. Přichodnu sobotu přeprošatej mjez cyłkownje 24 muzejemi wokrjesa Sprjewja-Nysa tež Dešnjanski domizniski a Zabrodski muzej jutrownych jejkow na wotměnjawy program.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Město Wjelećin w Hornim kraju swjeći lětsa 800. róčnicu pisomneho naspomnjenja. Załožene bu sydlišćo wot serbskich burow najskerje wokoło lěta 1000. Na to su tež před poł lětstotkom we wobłuku swjedźenskeho tydźenja wot 10. do 25. junija 1972 k 750. jubilejej derje pokazali. W swjedźenskim ćahu předstajichu z třećim wobrazom wobsydlenje přez serbskich sydlerjow a z dalšimi bajowe postawy, mjez druhim kuzłarskeho młynka Pumpota, Pana Dietricha a připołdnicu kaž tež spjećowanje serbskich roboćanow a serbski kwas wokoło lěta 1850. SLA wuhotowa tehdy serbsku estradu.
Z Wjelećina je rjad serbskich wosobinow wušoł abo tule skutkował. K nim słuša 5. nazymnika 1707 tam rodźeny pozdźiši farar Jan Pjech. Wón bě dźesać lět hač do swojeje smjerće 8. junija 1741 duchowny w Budyskej Michałskej cyrkwi, při kotrejž je serbsku knihownju załožił. Dale je Pjech Serbske spěwarske 1741 sobu wudał a 1736 nowowudaće Noweho zakonja wobstarał. Nimo toho da rjad swojich prědowanjow ćišćeć kaž tež přełožki duchownych pojednanjow „Wo swjatej křćeńcy“.


text: Miłoćicy (SN/MiR). Z nowym poskitkom chce Njebjelčanske wuměłstwowe a kubłanske towarstwo Kamjenjak swoju lětnju sezonu zakónčić. Tónle pjatk a sobotu, stajnje wot 14 do 17 hodź., přeproša jeje čłonojo zajimcow na prěni dźeń wotewrjenych duri do Miłočanskeje skały Při Krabatowym kamjenju. Tam móža so zajimcy wobdźělić na dźěłowej skupinje „Sam rězbarić“. Poskitk měri so na dźěći, młodostnych a młodych dorosćenych, kotřiž chcedźa so na tymle wuměłskim polu wuspytać. Předznajomosće za to žane trěbne njejsu.


text:
23.06.2022 - wótjězd serbskich koparjow / Abfahrt der wendischen Fussballer
Koparje serbskego mustwa póraju se na drogu, do Kortańskeje w Awstriskej, źož buźo wót soboty ta Europeada - Europske mejstaŕstwo w balokopanju za narodnych mjeńšynow.
A prědny raz buźo teke rědna licba dolnoserbskich kopańcarjow pśipódła. Wóni wšykne wótjědu witśe, pětk, wót Dešna. A wjelgin rědnje by było, gaby wjele luźi jich pódpěrowało a pśipódla było, gaž wóni wótjědu. Aby jich motiwěrowali za te graśa.
Pótakem pójźco witśe, pětk do Dešna, na sportnišćo, wót zeger 17.00 buźo rozžognowanje našych koparjow! Do zeger 17.30 buźo wótjězd busa. A wzejśo tak wjele wimplow, basecapow, chórgojow a wšyknogo móžnego sobu, se wě, w serbskich barwach.
Chtož njama hyšći serbske fanowe artikle, ten móžo je hyšći sebje kupiś – a to w našej kulturnej informaciji – w LODCE w serbskem domje w Chóśebuzu na Awgust-Bebelowej droze. Basecap koštujo na pśikład 13 euro. Chórgoj za awto 18 euro. Dostanjośo tam ale teke wimpele a dalšne wěcki. A dajo teke nowe škótowe kórty z woblicami wšych serbskich balokoparjow. My dostanjomy teke take wósebne a jadnorazne kórty.
A co mamy z tymi prědk zgónijośo w pśiducem tyźenju w našom programje.


text: Dr. Ladislav Volko, narodźeny 1944 w Kežmaroku, je w Słowakskej a za jeje mjezami znata wosobina: Wón studowaše sociologiju w Krakowje, běše we Waršawje korespondent słowakskich nowin a dalšich wukrajnych medijow, hłownje pak wěnowaše so filmej. Tak je w kooperaciji z Tonijom Brukom nawjerćał dwaj dokumentaj – „Korene poznania“ a „Mosty“ – wo mjezsobnych poćahach Słowakow a Serbow. Nimo wědomostnych a publicistiskich wozjewjenjow wuda dr. Volko 1986 knihu „Slávne osobnosti filmu“. Po lěće 1989 dźěłaše we wonkownym ministerstwje Słowakskeje a wot 1992 jako diplomat w Pólskej. Wot lěta 1999 do 2004 běše wulkopósłanc Słowakskeje republiki w Indiskej. Dźensa dźěła jako pedagoga na fakulće za masowu komunikaciju Uniwersity swjateju Cyrila a Metoda w Trnavje, hdźež nawjeduje katedru za prawo a humanistiske wědomosće.


text:
Serbstwo a tradicije hłubšo we wědomju ludźi zakorjenić
Tři Žony (GH/SN). Před nimale 60 lětami steješe w kóždej wsy znajmjeńša jedna mlokowa rampa. Burja stajachu na nju kóžde rano swoje čerstwje nadejene mloko we wulkich kanach, zo bychu je mlokarnje wotewzali. Wječor abo dźeń pozdźišo su swoje kany při rampje wróćo dóstali. Tak běše mlokowa rampa lětdźesatki wažne městno we wsy kaž tež w burskim žiwjenju.
Dźensa mlokowe rampy hižo njetrjebamy. Wone su nimale wšudźe wotstronjene. Skót plahuja nimo mało wuwzaćow skerje jenož hišće we wulkich zawodach. A tam wužiwaja za transport mloka wulke tankowe wozy. Hródźe na mnohich statokach su přetwarjene abo steja prózdne – tak tež w Třoch Žonach. W małej wsy Łazowskeje gmejny nimaja dźensa žanu kruwu wjace. Přiwšěm su sej tam cyle nowu mlokowu rampu stajili. Wšako běše wona něhdy wažna městnosć, hdźež so susodźa zetkawachu a sej nowosće wuměnjachu.


text:
Dodatak:Popis taksona:Zy
... , Zychaea , Zygabikodinium , Zygaena , Zygaenidae , Zygaeninae , Zygaenobia , Zygaenodes , Zygaenoidea , Zygaenosia , Zygaenula , Zygalchemilla , Zyganisus , Zygantroplana , Zygara , Zygaspis , Zygentoma , Zygentoma (Četinaši) , Zygethmus , Zygethobius , Zygethomeris , Zygethopolys , Zygeupolia , Zygia , Zygiella , Zygina , Zyginama , Zyginella , Zyginidia , Zyginopsis , Zygiobia , Zygiometella , Zygnema , Zygnemataceae , Zygnematales , Zygnematophyceae , Zygnemobiotes , Zygnemomyces , Zygnemophyceae , Zygnemophyta , Zygnemophyta , Zygnemopsis , Zygoascus , Zygoballus , Zygobarella , Zygobarinus , Zygobaris , Zygobaroides , Zygobs , Zygocanna , Zygocera , Zygoceras , Zygoceropsis , Zygoceros , Zygochloa , Zygochytrium , Zygocircus , Zygocircus , Zygoclistron , Zygocotyle , Zygodesmella Gonz. Frag. , Zygodesmus , Zygodiscus , Zygodiscus , Zygodon , Zygodon , Zygodontomys , Zygoferus , Zygogeomys , Zygogloea , Zygogonium , Zygogramma , Zygographa , Zygolithus , Zygolithus , Zygolopha , Zygomelon , Zygometis , Zygomicrus , Zygomitus , Zygomycetes , Zygomycota , Zygomycota , Zygomyia , Zygona , Zygonaria , Zygonemella , Zygonemertes , Zygoneura , Zygonoides , Zygonychidium , Zygonyx , Zygopa , Zygopalme , Zygopauropus , Zygopetalum , Zygophilus , Zygophlaeoba , Zygophlebia , Zygophlebius , Zygophloeus , Zygophronia , Zygophylax , Zygophyllaceae , Zygophyllum , Zygophyxia , Zygopleurage , Zygopolaris , Zygops , Zygopsella , Zygopsides , Zygoptera Selys, 1834 , Zygorhizidium , Zygorhynchus , Zygoribatula , Zygosaccharomyces , Zygosepalum , Zygosignata , Zygosiphon , Zygospermella , Zygosphaera , Zygosphaeraceae , Zygosporium , Zygostates , Zygostephanus , Zygostrophus , Zygothrica , Zygothrix Reinsch ex Rabenh. , Zygothuria , Zygotoplana , Zygotorulaspora , Zygotritonia , Zygottus , Zygotyla , Zygotylenchus , Zygozalestes , Zygozenillia , Zygrhablithus , Zygrita , Zygtaxphora , Zymaus , Zymobacter , Zymologa , Zymomonas , Zymophilus , Zymoxenogloea , Zymrina , Zymurgia , Zyngoonops , Zynodes , Zyras , Zyrcosa , Zyrcosoides , Zyrphelis , Zythiostroma , Zythos , Zyx , Zyxiphora , Zyxmyia , Zyxomma , Zyxommoides , Zyzomys , Zyzypyge , Zyzyxia , Zyzzogeton , Zyzzya , Zyzzyva , Zyzzyzus


text:
Go (graśe)
Go (jap.: 囲碁 igo, chinski 圍棋 / 围棋 wéiqí , kor.: 바둑 baduk) jo jadne strategiske delkowe graśe za dwa grajarja.
Pšawidła graśa za krotkim[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Grajarski material a druge informacije[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Grajarske polo ma 19 horicontalnych a 19 wertikalnych linijow, kótarež twórje brjažkowanje z 19×19 = 361 dypkami. Na te dypki se dawaju kamjenje. Wobej grajarja, carny a běły mjenjowane, maju k dispoziciji njewobgranicony skład jadnakich kamjenjow w bywajucej barwje. Tradicijnje su to 181 carnych a 180 běłych kamjenjow, zwětšego to dosega. Zachopjenkarje maju grajarsku delku mjeńšu, zwětšego we wjelikosći 13×13 abo 9×9. Pšawidła su za wše wjelikosći delki te samske.
Žrědła[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- Nimska wikipedija
- Grajom Go


text:
Pōnojś te chleby na zakwasie sōm zdrowsze, bo bakterie ze zakwasu, kere pomołgajōm przi rychtowaniu1 tego chleba, rozkłołdajōm wynglowodany, glutyn na mańsze kōnski i wyciōngajōm ze mōnki minerały, kere bydymy umieli lepi przetrołwić. Przi okazji powstołwajōm roztomajte kwasy, bez kere tyn chlyb na zakwasie je bogatszy we smaku.
Co potrza?
4 szklōnki mōnki pszynnyj (zorta2 750; jedna szklōnka moł 12-130 g)
1 szklōnka mōnki pszynnyj razowyj
1 szklōnka mōnki żytniyj razowyj
10 g soli (2 łeżeczki)
2 łeżki masła (50 g)
1,5 szklōnki ciepłyj wody
poła szklōnki zakwasu (recept znojdziecie sam: https://chopwkuchni.pl/?p=1510 )
Piyrszy etap nojlepi zrobić na wieczōr dziyń przed pieczyniym (mogecie to tyż zrobić rano, a na wieczōr napocznōńć pieczynie). Wlyjcie do miski woda, zakwas i dejcie tam szklōnka mōnki pszynnyj razowy, szklōnka żytniyj razowyj, wymiyszejcie to byle jak i odstołwcie w jake ciepłe miejsce.
Na drugi dziyń dejcie tam jeszcze 4 szklōnki mōnki pszynnyj (750), sōl i łozpuszczōne masło. Wyrōbcie to porzōndnie (mołcie przed sobōm połra minut znyncania sie nad tym kōnskym mōnki i wody). Jak już bydzie fajnie sie łozciōngać3, wysypcie na spodek miski trocha mōnki, przeciepcie tam wyrobiōno kulka ciasta i dejcie bakteriōm trocha podziałać (na wiyrch tyz mogecie nasuć trocha mōnki). Odstołwcie to na 2-3 godziny w jake ciepłe miejsce. Joł łozgrzywōm4 na chwila bratruła, wyłōnczōm i wrołżōm5 tam ta miska.
Jak już wyrojśnie, to do bratruły wrojście naczynie żaroodporne abo brytfanka, we keryj bydziecie piyc tyn chlyb i łozgrzyjcie piec do 220 stopni. Wyciōngcie naczynie, wciepcie dō niego chlyb, przikryjcie i wrojście do pieca. Bez 10 minut niech sie to piecze na 220, potyn 20 minut na 200 stopni. Jak już minie tyn czas, to ściōngcie pokrywka ze tego naczynia abo brytfanki i niech sie to jeszcze tak popiecze bez 20-30 minut. Musicie wachować6, jak wyglōndo skōrka- keby bōła za jasnoł, to bydzie potrzebowoł tyn chlyb niy 20, a 30 minut.
Jak już bydzie fajnie przibrōnołcōny7, to wyciōngcie go ze bratruły i brytfanki i niech sie ochōdzi na jaki kratce. A potyn to już yno ździebko masła, fetu i… smacznego 🙂
1robieniu
2typ
3rozciągać
4rozgrzewam
5wkładam
6pilnować
7przypieczony


text:
Jak sie gołdo1 makrōłny2 (choć niyftorzi pedzōm3 makrōny), ta zarozki4 mōmy przed ślypiami5 ôdpust6. No i joł tyż tak mōm, yno, że te makrōłny z ôdpustu to kole7 mandli8 nawet niy stoły, a joł sam narychtowoł9 cojsik, co to je ze samych mandli- te ôdpustowe tyż kejś10 narychtuja. Receptu11 szukołech we blank12 starych kochbuchach13 i we jednym, co moł14 już prawie sto lołt,15 żech go znod16. Niy podobało mi sie, że tam bōło za kans17 cukru i jeszcze chciała ta baba- bo to kobiyta napisała ta ksiōnżka- coby noprzōd na piecu miyszać mandle ze cukrym i biołkym. Mie sie niy chciało i bez18 to sam mołcie19 barzi20 ajnfachowo21 wersja. Za starego piyrwy22 do tych makrōłnōw ôprōcz mandli dołwali tyż gorzke mandle, co to po prołwdzie23 sōm we pestkach ôd moreli i majōm we składzie cyjanowodōr. Joł tam niy lubia sie truć i bez to żech doł yno arōmat ze tych gorzkich mandli- idzie taki kupić. A keby sie fto zastanołwioł, po czamu ône sie nazywajōm luksusowe, to niech sie skoczy do sklepu i ôbejrzi, po wiela sōm mielōne mandle 😉
Co potrza?
4 biōłka
100 g cukru
300 g mielōnych mandli
ździebko24 soli
połra kapkōw25 arōmatu ze gorzkich mandli
ôblaty- te take małe ôpłatki, ale jak ich niy mołcie, to mogecie kłajś makrōłny na papiōr do pieczynioł; joł sie je prziwiōz26 z Niymiec, ale i we Polsce idzie take kupić
Biōłka ze ździebkym soli ubijcie ze cukrym na sztywno (moge to tyż być pudecuker27). Potyn pomału wmiyszejcie do tego mandle ze arōmatym. Rozgrzyjcie sie bratruła28 na 160 stopni. Na ôblaty abo na papiōr dołwejcie łyżkōm po trocha tyj masy. Jak już bajecie fertich29, to wrojście to do bratruły na 20-25 minut, żeby sie leko przibrōnołciōły30. Potyn już yno rozpusta… smacznego 🙂
1mówi
2ō- samogłoska w wymowie między o i u
3powiedzą
4zaraz
5oczami
6ô=ło
7obok
8migdałów
9przygotował
10kiedyś
11przepisu
12całkiem
13książkach kucharskich
14ma
15lat
16znalazł
17dużo
18przez
19macie
20bardziej
21prostą
22dawniej
23tak naprawdę
24szczyptę
25kropli
26przywiozłem
27cukier puder
28piekarnik
29gotowi
30przypiekły, zarumieniły


text:
Jak Ci sie zdo że to bydzie wpis o tym że myja zęby i maluja rzęsy to króliki Ci sie kocōm 😀 To bydzie o czym ganc inkszym.
Wysztudyrowałach 11 rzeczy kiere robia dziynnie choby nie wiym co. Czy leje i je szaro za oknym, czy to w robocie był kołowrót, czy ida na tryning i jakoś tak sie wroz zrobiyło nieskoro, noc mie zastała… dycki znajda czas coby robić te rzeczy. Czamu? Bo sie ogromnie spłaco!
Spróbuj som to obejrzysz co sie zrobi z Twoim życiem!
1. Kożde rano jak sie budza to od razu se godōm za co jeżech wdzięczno. Krótko i konkretnie bo trocha żech je zbałamōncono po spaniu ale OMAJLANT, DZIYNNIE, SZTYJC A JEDNAKO.
2. W drodze na korpo – szychta powtarzōm se moi roztomajte pozytywne hasła: że jeżech zdrowo, moga zrobić z moim żywotym co yno mi sie podobo, mom rodzina i zocnych znajomych, na wieczór se porobia co fajnego… moc tego je tak rychtyk.
3. Jak jym to jym. Starōm sie czuć szmak, woniōm czym mi to jedzyni pachnie i absolutnie nie sprawdzōm fejsa ani maila w tym czasie!
4. Ruszōm sie. Dycko abo ida na trening moi akrobatyki na rurze, rozciągani abo salsa. Do tego szpacyry do roboty i nazot, auta bez tydzień nie ruszōm. Zowdy sie lepszy żyje jak człowiek je sprawny.
5. Dbōm o to coby sie zasztopować piyrwyj palna co negatywnego abo zaczna buczeć. Nie zawsze mi wychodzi ale starōm sie jak moga 🙂
6. Kontroluja to o czym myśla. Jak mi sie zaczyno bałamōncić i myśla negatywnie to pomału próbuja to niechać i zacznyć myśleć o czym pozytywnym.
Dobre, tela na dzisio. Hned wciepna drugo czyńść.


text:
Pomału zbliżoł sie weekend. Normalnie fest by mi sie to podobało ale teroz straszyła mie czorno wizjo siedzynio w mieście na miyszkaniu. Ostatnio stłukłach se palec w szłapce a ku tymu jakoś mie zmorzyło bez tydziyń, wiycie, stan podgorączkowy, słabość choby cwist i taki tam.
Tako lebioda zy mie była że myślałach że mie pieron trzaśnie
No i tyn pomysł weekendu w dōma, no bo przeca trza sie kurować, dować pozór na szłapa… Aż mie telepało. Continue Reading…
Kaj by tu jechać na weekend za pogodom? Chciałoby sie co polotać a nie wyglondało to za dobrze ani w Beskidach ani w Tatrach. No to wybralimy sie ze znajomymi na Bezmiechowo pod Bieszczadami.
Górka je nisko, ot taki borsztajn. Ale za to startowisko je fajne – na połednie, wielki i dobrze utrzimane, bez żodnych krzy. W sobota wszysko było przegrzote od hycu i nic nie wioło, beztuż zmłociylimy se po dwa zloty i tela było. Ale za to niedziela była już zocno.
Continue Reading…
Piyńć lot tymu, jak jeszcze robiyłach w cołkiym inkszej firmie, kieregoś dzionka poznałach takigo kamrata co to lotoł na paralotni i godoł że mo znajomego co by poradziył polotać zy mnōm w tandymie.
Mój kumpel był fest zajawiony beztuż zmiarkowałach że to musi być blank fajno rzecz
Wiela nie rozmyśliwałach, wziynach siostra i kumpela co tyż chciały polecieć i my pojechały w góry.
Continue Reading…


text:
Budyšin (SN/MiR). Lětušu 48hodźinsku akciju přewjedźe Budyski wokrjes wot 11. do 13. junija. Kmótřistwo za nju přewzał je krajny rada Michael Harig (CDU). Wospjet chcedźa młodostni na dobro wobydlerjow na wsach abo w městach něšto zeskutkownić. „Ludźo angažuja so na te wašnje za swoju wjes, za swoje město, swoju wokolinu abo towarstwo. Wotmysł akcije je wurostł ze začuća, sylnić zhromadnosć, sebjewědomje a zwjazanosć z domiznu“, Budyski krajny rada rozłožuje.
Mjez dotal přizjewjenymi su młodźinske wohnjowe wobory Chelno, Hornja Hórka a Ohorn kaž tež młodźinski klub Röhrsdorf, młodźinska měšćanska rada Wojerecy a karnewalowe towarstwo Steinigtwolmsdorf, kotrež so prěni króć na akciji wobdźěli. W zašłych lětach su mjez druhim w Smječkecach, Radworju a Kulowje młodostni něštožkuli zdokonjeli, za čož njeběchu pjenjezy abo kapacity hinašeho razu.
Radwor (SN/BŠe). Radworske dwórnišćo bě městnosć zetkawanja a ma so tež zaso tajke stać. Zaměrnje tuž towarstwo Radworske dwórnišćo inkluzije na tym dźěła a naprawy krok po kroku zwoprawdźa. Hłowny zaměr tuchwilu je twarić projektnu kuchnju, za čož su crowdfunding-akciju zahajili. Lutowarnja poskića za to platformu 99funken, hdźež projekty předstaja. „Wot minjeneje srjedy je projekt takrjec online. Hač do kónca junija chcemy pjenjezy nazběrać“, měni předsydka towarstwa Rafaela Wićazowa. Cyłkownje 10 000 eurow kuchnja płaći, hdźež chcedźa potom projekty přewjesć.
W Sakskej poskitk šćěpjenja pře koronu nětko na dalšich ludźi rozšěrja. Za to bu cyłkowny prioritny schodźenk 3 wotewrjeny. Nowe rjadowanja płaća za šćěpiwo Astrazeneca.
Drježdźany (SN/at). Ličba přećiwo koronawirusej šćěpjenych w Sakskej je minjene dny widźomnje přiběrała. Přisłušna ministerka Petra Köpping (SPD) rěči wo 1,09 milionach wudźělenych dozow seruma. Móžnosć, pře koronu so šćěpić dać, nětko na dalše kruhi wobydlerstwa rozšěrja. Kaž socialne ministerstwo wčera w Drježdźanach informowaše, płaći za přisłušnikow prioritneje skupiny 3 po šćěpjenskim postajenju Zwjazka, zo móža so wotnětka pola domjaceho lěkarja šćěpić dać. Wot dźensnišeho we 18 hodź. su wotpowědne terminy wot přichodneho dnja w šćěpjenskich centrumach knihujomne.
Wojerecy (KD/SN). Kulturne zarjadowanja, kotrež ludźi k rozmyslowanju pohnuwaja, hodźa so w času koronoweje pandemije lědma přewjesć. „Dźeń a nóc za tolerancu“ pak staj tele dny we Wojerecach dopokazałoj, kak móže tajke něšto fungować. Tak móžachu dźěći a młodostni rysowanki a fota na temu toleranca zapodać. To je hišće hač do 25. apryla w młodźinskim klubje Ossi abo e-mailnje pod móžno. „Za dobyćerjow mamy někotre myta přihotowane“, praji Cindy Paulick, kotraž je „Dźeń a nóc za tolerancu“ sobu přihotowała.
Z literarno-hudźbnym online-čitanjom je so na přikład Čornochołmčanski Krabatowy młyn wobdźělił. Tam skutkowaca kulturna pedagogowka Susann Vogel bě so ze swójskim tekstom z Jurja Brězanowym „Čornym młynom“ rozestajała. Mjez druhim zaběraše so wona z prašenjom, w kotrej měrje wjedźetej wěda k dopóznaćam a móc k swobodźe? Čitanje móža sej zajimcy na internetnej stronje www.krabatmuehle.de wobhladać. Hdyž budu prezencne zarjadowanja zaso móžne, chcedźa je w Krabatowym młynje zjawnje přewjesć.
Spěšnotesty na koronawirus maja so přichodny čas tež w Budyskim wokrjesu z wažnym instrumentom přećiwo koronapandemiji stać. Nětko wozjewichu lisćinu, hdźe móža so ludźo darmotnje testować dać.
Budyšin (SN/MWj). Na dokładnje 21 městnach, mjez druhim w mnohich apotekach a fyzioterapeutiskich praksach Budyskeho wokrjesa móžeš so tuchwilu na koronawirus testować dać. W dalšich 37 wjetšich a mjeńšich centrumach so na to přihotuja. Přichodne dny tam swoje dźěło zahaja, kaž w nowinskej zdźělence wokrjesa rěka. Nimo toho budu tři mobilne testowanske skupiny po puću, kotrež w Budyskim, Kamjenskim a Wojerowskim regionje dohromady 27 gmejnow docpěja. Za testowanje dyrbja sej wobydlerjo termin wujednać. We wjetšich centrumach kaž tež pola mobilnych skupin je we wuwzaćnych padach test tež bjez přizjewjenja móžny.
Wjacore lěta hižo pućuje Konječan Markus Bjeńš mjez Łužicu a Južnej Afriku. W sćěhowacym rozmysluje wón wo motiwach čłowječeho jednanja. Tule slěduje dalši z rjadu jeho přinoškow w Serbskich Nowinach k socialnym temam.
Dowěra je njeparujomny zakład spomóžnych čłowjeskich poćahow. Kóždy dźeń njeličomne razy sobučłowjekam dowěrjamy. Z awtom po puću tamnym wobchadnym wobdźělnikam dowěrjamy, zo maja so po płaćiwych prawidłach. Na dźěle so dowěrliwje na to spušćamy, zo kolegojo swoje nadawki swědomiće spjelnjeja a tak k docpěću zhromadnych zaměrow přinošuja. Hdyž někomu něšto požčimy, činimy to w dowěrje, zo nam požčenu wěc zaso wróći. Samo hdyž zrěčenje podpisamy, tomu dowěrjamy, zo so kóžda strona po nim ma. Jeli pak so dowěra znjewužiwa, smy zrudźeni, snano tež zludani, w najhóršim padźe rozhněwani. Jónu přesłapjeny čłowjek je kedźbliwiši, wšako nochce, zo so podawk wospjetuje. Znjewužiwana dowěra z wěstosću čłowjeskim poćaham škodźi. Bjez dowěry potajkim čłowjeske žiwjenje móžne njeje.
Budyšin (CS/SN). Mjeztym hižo pjatnaty raz přewjeduja tuchwilu nachribjetnikowu akciju ewangelskeho cyrkwinskeho wobwoda Budyšin/Kamjenc za partnerski wobwod Meru w Tansaniji. Byrnjež lětuše wobstejnosće koronapandemije dla trochu wobćežniše byli, su wěriwi z wjacorych wosadow kaž tež dźěći ze šulow a pěstowarnjow něhdźe 3 000 šulskich nachribjetnikow napjelnili.
Wosebje wuzběhnyć smě so Serbska zakładna šula Budyšin. Tam su hižo krótko po zahajenju akcije 11. nowembra 2020 na wšěch 76 nachribjetnikow spakowali. Dalše tysac nachribjetnikow móžachu dźakowano pjenježnym daram kupić a pjelnić. Kóžda toboła wobsahuje šalku, taler, łžicu kaž tež trjenjo, zešiwki a wšelake pisaki.
Nachribjetniki dowjezechu minjene dny do bróžnje w Smochćicach. Dźesać dobrowólnych pomocnikow spakowa je tam do přećahowanskich kartonow. Něhdy běchu za to bananowe kisty wužiwali. To pak hižo dowolene njeje, dokelž mějachu wone dźěrki za přewětrjenje. Nowe kartony je nětko přećahowanska firma Gäbler ze sprjewineho města sponserowała.
Ralbicy (mwe/SN). Kaž Ralbičanski lěkar dipl. med. Gerd Jahny minjeny štwórtk zdźěli, budźe wón w swojej praksy ludźi wot apryla pře koronu šćěpić móc. Dokładny termin pak hišće rjec njemóžeše.
Domjacy lěkarjo a domjace lěkarki chcedźa skónčnje po cyłej Němskej při šćěpjenju pomhać. Tak so tež w dalšich hornjołužiskich lěkarskich praksach na to zaměrnje přihotuja. „Dawno žno so mje pacienća prašeja, hač budźe pola nas skónčnje móžno so šćěpić dać“, so Gerd Jahny bórzomneho šćěpjenskeho starta nadźija. Dotal wšak je to jenož w šćěpjenskich centrach abo z pomocu mobilnych šćěpjenskich mustwow, mjez druhim w starownjach a hladarnjach, móžno. Kotry šćěpjenski srědk budu potom w Ralbicach a druhdźe wužiwać, dotal tež hišće jasne njeje. Dipl. med. Jahny pak cyle jasnje praji, zo je to poprawom wšojedne. „Kóždy srědk je jako škit skutkowny dosć.“
Budyšin/Pěrno (SN/bn). „Mammamobil“ je tajke něšto kaž radiologiska praksa a zdobom labor na kolesach. Jězdźidła wudospołnjeja stacionarne přepytowanja hrudźe k zažnemu spóznawanju nadroweho raka, kotrež žonam w starobje 50 do 69 lět we wobłuku wot zwjazkoweho knježerstwa wobzamknjeneho programa na zakładźe europskich směrnicow wot 2002 kóžde druhe lěto poskićeja.
We wuchodnej Sakskej dojědźe sej mobil mjez druhim do Niskeje, Běłeje Wody a Žitawy. Dźensa kónči so třiměsačny přebytk na Budyskim Třělnišću, wot póndźele změja pacientki we Wjelećinje móžnosć so přepytować dać. Wotpowědne přeprošenja je zamołwita centrala w Kamjenicy hižo rozesłała. W padźe, zo tajke dóšło njeje, móža so žony na stronje www.mammotermin.de přizjewić. Na portalu nimo toho wuzběhuja, zo njeje tak mjenowany mamografiski screening winowatostny, přiwšěm přepytowanja doraznje doporučeja.


text:
ea0014p588 | (1) | ECE2007
Matuszek Beata , Kowalczyk Mariusz , Zapolski Tomasz , Nowakowski Andrzej
ea0016p460 | Neuroendocrinology | ECE2008
Kurowska Maria , Malicka Joanna , Tarach Jerzy S , Zwolak Agnieszka , Dudzinska Marta , Kowalczyk Mariusz
Kurowska Maria , Tarach Jerzy S , Jankowska Helena , Kowalczyk Mariusz , Malicka Joanna , Nowakowski Andrzej
ea0032p349 | Diabetes | ECE2013
Matyjaszek-Matuszek Beata , Kowalczyk Mariusz , Lagowska-Batyra Agnieszka , Gernand Wojciech , Nowakowski Andrzej , Leszczynska-Gorzelak Bozena , Kocki Janusz


text:
Aralski jazor
Aralski jazor (kazachiski Apaл Teңiзi Aral teñizi; usbekiski Orol dengizi; rusojski Apaлbckoe Mope/Aralskoje more) jo bźezwótběgowy słony jazor w Srjejźnej Aziji, kótaryž wobstoj wusušenja dla mjaztym z tśich źělow. Z 1960-tych lět dowjeźo wužywanje wódy Amudarje a Syrdarje za pówóźowanje wjelickich kubłańskich stronow bałmy k wuschnjenju a z pěskom zanosowanju něgajšnego stwórty nejwětšego jazora swěta. Toś te wuwiśe słuša k nejwětšym kumštnym wobswětowym katastrofam w stawiznach cłowjestwa.
Pówóstanki Aralskego jazora se namakaju w Turanskej nižynje, kótaraž pśisłuša Aralsko-Kaspiskej dłymi a laže w Kazachstanje a Usbekistanje. Kontinentalneje klimy dla wobstoj wokolina jazora z pusćinow a połpusćinow. Wjeliki źěl něgdy 68.000 km² wjelikeje swětliny wódy bu źinsa pomjenjowana ako nowa pusćina Aralkum.


text:
Zetkanje z młodej serbskej hudźbnej wědomostnicu dr. Theresu Jacobsowej
Wona wuprudźa při naju zetkanju wot wšeho spočatka wjesołu, čerstwu awru. 37lětna hudźbna wědomostnica dr. Theresa Jacobsowa je wot lěta 2015 w Budyskim Serbskim instituće z poł dźěłowym městnom přistajena. „Jako wědomostna sobudźěłaćerka slědźu na polu imaterielneho kulturneho herbstwa Serbow nastupajo medije, drasta, reje, spěwy a dalše kulturne srědki. Dźe wo to, kak hodźi so naše herbstwo a z nim serbska identita dale wuwiwać a w ludźe zaso šěršo wožiwić.“ To powěda młoda žona, bydlaca ze swójbu w Lipsku, kotraž wob měsac wjacekróć do Budyšina jězdźi. „Mi tute dźěło wulke wjeselo wobradźa. To je jara wulki wobłuk, w kotrymž móžeš so do tradicijow, stawiznow, wašnja žiwjenja a začućow serbskeho ludu hłuboko zanurić, z toho kreatiwne projekty zdźěłać a je praktisce zwoprawdźić.“
W lěće 2012 je Theresa Jacobsowa na temu „Der Sorbische Volkstanz in Geschichten und Diskursen“ promowowała, dwě lěće po tym wuńdźe jeje kniha w Spisach Budyskeho Serbskeho instituta jako čisło 59.


text:
Neris
Neris (běłorusce Biлiя (Wilija), pólsce Wilia) je 510 kilometrow dołha rěka w sewjernej Běłoruskej a wuchodnej Litawskej. Wón je prawy přitok Njemena a běži pod mjenom Wilija 276 kilometrow na běłoruskim a jako Neris dalšich 234 kilometrow na litawskim teritoriju.
Běh[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Rěka wužórli so zapadnje městačka Bjahoml na sewjeru Běłoruskeje a ćeče najprjedy hłownje do zapadneho a juhozapadneho směra. Pola Wilejki so zespina k něhdźe 25 kilometrow dołhemu jězorej. Pola Smarhonja so na sewjer wobroći, zo by 35 kilometrow sewjerowuchodnje Vilniusa přeprěčiła litawsku mjezu. W Litawskej ćeče znowa do juhozapada, najprjedy přez městačko Nemenčinė a potom přez krajnu stolicu Vilnius. Tež srjedźowěkowska stolica Kernavė nadeńdźe so při brjoze rěki, něhdźe 35 kilometrow za Vilniusom. Mjez woběmaj městomaj steji dźěl Nerisoweje doliny jako regionalny park pod škitom. W Kaunasu wuliwa so Neris wotprawa do Njemena.


text:
We mŏju snadno sie u nŏs festelnie fajruje, chocia jes ino jedyn taki dziyń, bez kierego te cŏłkie nasze życie bōłoby blank bez cweku. Niy idzie mi sam ło 1-go lebo 3-cigo Mŏja. Rozłajzi sie ło „Dziyń Matki”, kiej kŏżdy snŏs na isto musi ło swojij modszyj abo starszyjszyj Mamulce boczyć, kiej kŏżdy, bali i taki stary pryk jak jŏ, musiŏłby po klynczōncku te mamulkowe, zbakane rynce, te gŏrzście łod praniŏ i bez rojmatyka ształchniōne, powykrōncane – kusikować. Bo przeca fto jak niy Mamulka sklapnyli nōm grace i naumieli do porzōndku rzykać: „Aniyle Boży, strōżu mōj”? Fto tyrŏł we nocy do dochtora, kiej chyciōła laksyra po habniyntych ze kamratami we zegrōdkach sztachlokach? Fto tyż ło szaroku, we połednie i na łodwieczerz rychtowŏł jŏdło, choby ino zupa ze papioka abo i ze pokrziwy? I chocia, i tam Mamulka niyrōłz chlastła bez rzić kopyściōm abo jakōm lapōm, mokrōm chadrōm, to przeca ino skuli tego, iże nōm przŏła i kciała coby my na ludzi wylejźli. I niy bōło żŏdnego jesce „Rzecznika praw dziecka”, ftory niy do zwōli, coby czowiek (łojciec abo mamulka) na swojigo bajtla krziwo kuknōł, bo to jes „przemoc w rodzinie”. Jŏ ze mojim bracikiym bylichmy na isto dioseckimi gizdami, i jak my już tak do łostatka dopŏlyli naszym wyrŏbianiym Mamulce, to niyrōłz sie zapōmniała i praskła bez rzić tym, co tam pod rynkōm miała. I do dzisiŏj mōmy to we srogij zocy, łostŏł nōm mores i reszpekt dlŏ NIJ, a to wszyjsko dozwolōło nōm wyjść na ludzi.
Nō ja, ale gŏdŏ sie:
Chocia rōłz we roku Świynto Matki – Łōnyj kŏżdydziyń dać trza kwiŏtki!
I terŏzki we wtorek 26 mŏja wszyjskie dziecka, i te blank maluśke, i te srogsze, nō i te wszyjske stare chopiska i baby, bydōm skłŏdać swojim Mamulkōm kwiŏtki i jakiesik tam gyszynki. Wiycie, mało fto dzisiŏj boczy, iże piyrszy rōłz we Polsce fajrowali te świynto we 1926 roku we Krakowie, chocia historyjŏ świynta Matki siōngŏ jesce czasōw starożytnich. Fajrowali te świynto, mianowane wiesiynnym świyntym Matki-Nŏtury, we starożytnij Grecyji kiej to skłŏdali hōłd Rei, babeczce boga Kronosa, ftorŏ bōła mamulkōm wszychświata i wszyjskich bogōw. We Rzymie juzaś fajrowali świynto bōginki Cybele (tyż miyniyli jōm mamulkōm bogōw) a bōło to bezmać miyndzy 15 a 18 mŏja.
Kajsik kole 1600 roku, u Ynglynderōw pokŏzała sie tradycjŏ fajrowaniŏ Maminyj Niydzieli. We tyn dziyń, a bōło to we szczwŏrtŏ niydziela Srogigo Postu, łoddŏwali ludzie czyść swojim mamulkōm, skłŏdali winszowani i dŏwali roztomajte maluśke gyszynki. Gŏdało sie wtynczŏs, co to bōła niydziela u mamulki (Mothering Sunday) i bōł ci to frajny łod roboty dziyń we kierym majoryntne, te dziecka, co już robiyli wrŏcali do dōmōw swojich łojcōw i przinosiyli gyszynki dlŏ mamulek. Bōło ci to skuplowane z tym, iże mocka chudobnych ynglickich chopcōw i dziołchōw, bedinowało kajś we dōmach zabranych Ynglynderōw. I skuli tego, co za robotōm trza bōło wandrować niyrōłz fōrt daleko (zaobycz bōła to robota kŏżdydniōwŏ do kupy ze sobotami i niydzielōma), słōżba żōła we chałupach swojich chlybodawcōw i beztōż tyż niy mōgła dać se zwōlo na to, coby czynsto nawiydzać swojich łojcōw. We ta Mamulkowŏ Niydziela dostŏwali te istne jedyn frajny dziyń, coby poradziyli łodwiydzić łojcowy dōm i strŏwić pŏrã godzin ze familijōm. Takim zimbolym tego fajeru bōło ciŏstŏ mianowane mamulcynym kołoczym, ftore we zocy dlŏ swojich mamulek piykli i prziwojziyli do dōm cery.
Trza sam spōmnieć jesce, iże we Hameryce we 1858 roku rechtōrka Anna Reeves Jarvis łoznŏjmiōła Dni Mamulkowyj Roboty (Mother’s Work Days) a juzaś łod 1872 roka Julia Ward Howe reklamiyrōwała Dziyń Matek dlŏ Pokoju (Mother’s Day for Peace). We 1905 Anna Javris (cera tyj piyrszyj Anny) wyringowała ustanowiyni już richticznego Dnia Matki (Mother’s Day), ftory łod 1914 roka bōł już frajnym dnioszkiym (świyntym narōdowym) we Hamerice, kiery trefiŏ we drugŏ niydziela mŏja.
Roztomajcie to ci jes na cŏłkim świycie ale cheba niy ma takij dziydziny kajby sie tego świynta niy fajrowało. We Miymcach tyż to jes ta drugŏ niydziela mŏja. We dŏwniyjszyj Jugosławiji (terŏzki we tych wszyjskich krajach na jake sie ta Jugosławijŏ rozpyrskła, krōm Słowyniji) fajrujōm tyn dziyń 8 marca a we Szpanielsku i u Madziarōw jes ci to piyrszŏ niydziela mŏja, u Żabojadōw – piyrszŏ niydziela czerwiynia. Nŏjskorzij fajrujōm Dziyń Mamulki, bo we drogŏ niydziela lutego (we Ygipcie – 21 marca) a nŏjniyskorzij fajrujōm Ruske, bo dziepiyro we łostatniŏ niydziela listopada.
Nō ale, jes ci to u nŏs zawdy we mŏju te jedzine świynto, ło kierym niy idzie przepōmnieć. Jes ci to tyn „Dziyń Matki”, Mamulki, Mamuśki, Mamecki, i jak tam jesce fto bydzie to inakszij mianowŏł. We tyn dziyń na isto, prŏwdōm trza chocia rōłz wybrymzować, haltnōńć, lajstnōńć Jim, tym naszym nŏjdrogszym ludziōm, chocia jaki bukycik blumōw, tytka kōnfektōw i pokwanckać sie yntlich tam, kaj na nŏs na isto niy poradzōm sie doczkać, kaj zawdy jes plac przi stole, kaj zawdy nōm, choby my byli nŏjsrogsze gizdy – przajōm. Tam trza tyn kusik na te posmŏrszczane łod roboty rynce dać, piyknie, szykownie podziynkować za ta utropa, za te staranie bez cŏłki żywot. I niy godejcie mi sam gupielokowato, co przi tym waszym cŏłkim tyraniu za złociokōma, moge być knap ze czasym, iże możno zaboczyć ło Tyj, kierŏ nŏs na tyn świat wykludziyła i tak blank po prŏwdzie na ludzi wyrychtowała. Choby i Łōna miała już swōj spokojny plac na smyntŏrzu.
Deczkoch sie ino latoś tropiōł, coby juzaś te dioseckie angyjbery tego gryfnego świynta nie zwekslowali, bo Amerikōny fajrujōm tyn dziyń dwa tydnie skorzij nŏs. Niy rzykna, coby niy bōło na mie, iże bez te łostatnie lata pozōrnie kukŏł żech, gawcōłech, zaziyrŏł na tych pōnabushowych, obamowych kowbojōw i naszych samtyjszych utrzidupskich politykerōw, coby tyż niy bōło nikiej ze Walyntynkōma, Halołinym, jakimsik świyntym Patrikiym i inkszymi tam jesce gupotami. Nō, tōż podwiyl co, wszyjskie we wtorek dwadziestego szōstego mŏja trefiōmy sie u naszych MAMULEK !!
Ojgyn z Pnioków
blank bez cweku – zupełnie bez sensu;
tyrać – tu: biec;
po klynczōncku – na klęczkach;
ształchniōny – skrzywiony, zwichnięty;
laksyra – biegunka;
habniynty – ukradziony;
sztachloki – agrest;
lapa, chadra – szmata, ścierka;
majoryntny – dorosły, pełnoletni;
wykludzić na świat – wyprowadzić na świat, wydać na świat;


text:
Tomaš Suchy chce wot noweho šulskeho lěta jako wučer skutkować. Serbam znaty je wón předewšěm jako technikar w Serbskim ludowym ansamblu. Milenka Rječcyna je so z přidružnikom rozmołwjała.
Wopisajće skrótka swój dotalny powołanski puć.
T. Suchy: Po maturje na Budyskim Serbskim gymnaziju studowach na diplomoweho inženjera za dźiwadłowu a zarjadowansku techniku. Na to sym jako nawoda wotrjada za techniku w SLA dźěłał. Dalši powołanski puć wjedźeše mje do techniskeho wotrjada na Drježdźanskej Statnej operje, hdźež sym pjeć lět skutkował.
To je dosć wuspěšny puć. Čehodla sće so rozsudźił so z wučerjom stać?


text:
Plijberg. Po tym zo běchu předwčerawšim, wutoru, poslednje skupinske hry na tuchwilu so wotměwacej europeadźe w Korutanskej wuhrali, móžachu sej koparske mustwa wčera mału přestawku popřeć. Srjeda, pjaty oficialny dźeń lětušeho koparskeho turněra europskich narodnych mjeńšin, steješe cyle w znamjenju mjezsobneje wuměny.
Tak wotmě so wčera na hłownym torhošću w Plijbergu (Bleiburg) kulturny dźeń, na kotrymž předstaji wšitke 19 mustwow swoju rěč a kulturu bliže. Program zahajichu Korutanscy Słowjency z wustupom dźěći domoródneje ludoweje šule, kiž zanošowachu słowjenske kaž tež němske pěsnje. Na to slědowace kulturne přinoški wopřijimachu wideja, wšelke spěwy abo reje jednotliwych narodnych mjeńšin. Předewšěm stawizny w tym zwisku bliže wobswětlichu. Najmjeńša ludowa skupina na lětušej europeadźe su Cymbrojo z Italskeje. Jich rěč wobknježi jenož hišće něhdźe 400 do 1 000 ludźi. Najwjetšu ličbu přisłušnikow maja Němcy z Južneho Tirola. Po oficialnych datach je jich něhdźe 350 000.


text:
Życzenia po śląsku
Winszowani po ślonsku na roztomajte łokazje
Czasym przichodzi nom na gibko napisać życzynio po naszymu na gyburstag, weseli, dziyń mamulki i inksze roztomajte łokazje. A mało co przyłazi do gowy. Skisz tego narychtowali my pora takich przikładów, kiere se możecie wzoś wdycki kiej bydzie tyn czas, że gowa bydzie prozno a powinszować przeca trzeja!
Gyburstag
1) Winszuja Ci dzisio, cobyś se żył (żyła) po leku, rajzowoł (rajzowała) kaj ino se zapragniesz i uśmiychoł (uśmiechała) sie wszyndy i do wszyjstkich.
2) Chca Ci winszować na tyn gyburstag najsamprzod uśmiychu kożdego dnia, coby Cie troski mijały, żeby Ci zawdy zdrowi dopisywało i żebyś umioł (umiała) znojść czas na marzynia. Bo marzynia som fest ważne. Łone nos wyróżniajom łod wszyjstkigo tego, co żyje.
3) Winszuja Ci ciepła i zrozumiynio łod bliskich, bo familijo to je ta przistań na morzu, do kerej zawdy możesz sie schować jak wiater wieje i gradym ciepie. Niych ci Ponbóczek błogosławi i przimróżo oko jak Ci sie przidarzi robić jakiś gupoty.
4) Prziszłech (prziszłach) tukyj, by Ci mój skarbyńku sto lot zaśpiywać! Dzisio je rocznica jak Cie mamusia urodziła. Świat łod razu był bogatszy ło takigo fajnego czowieka!
Dziyń mamulki (26 moja)
1) Roztomiło mamulko! Ty, Twoi łoczy i ciepłe rynce som nojlepszym balsamym na cołki troski tego świata. Żyj nom sto lot!
2) Mamulko moja ukochano, w tyn dziyń, w kierym fajerujymy Twoi piykne świynto, cha Ci winszować, żebyś cołki czas była tako, jako żeś je terozki, a jeżeś nojlepszom mamulkom na świecie.
3) W tym Twojim dniu mamulko, chca Ci winszować cobyś dalij była tako uśmiychniynto jakożeś je cołki czas. Zawdy idzie do Cia prziś z kożdom łostudom, z kożdom smutom. Tyś nigdy ni maś podziczało, niy pokazujesz, że Cie coś tropi i zaroz poradzisz pochalać po gowie, pedzieć taki słowa, że dziecka Twoi zarozki dostowajom szpryca pozytywnyj energie.
Dziyń frelek (8 marca)
1) Moja nojpiykniyszo frelo! Moja wonionco konwalijko! Tak Ci fest przaja, że musiołbych Ci łod rana do wieczora, niy yno dzisiej na dziyń dobry i na dobranoc serenady pod fynstrym śpiywać! Dyć Ty przeca wiysz, że mi śpiywani za fest niy idzie, toż przijmij łody mie te blumki, kere tak sie do Cia ponczkami śmiejom.
2) Skisz Twojigo świynta przijmij łody mie powinszowania kere mom do Cia. Cobyś zawdy była tako piykno jak żeś je, bez sztryndzynio godzinami przed zdrzadłym. Żeby Ci sie w łepie niy kończyły roztomańte pomysły na maszkiecynie w kuchni.
3) Winszuja Ci dzisio cobyś se żyła po leku, rajzowała kaj ino se zapragniesz i uśmiychała sie wszyndy i do wszyskich.
Weseli
1) Dzisio je jedyn z nojważniyjszych dni Waszego już terozki życio pospołu. To je poczontek drogi, kero żeście se razym obrali. Kerom razym bydziecie cisnyć. Winszuja Wom cobyście bez ta droga ino razym jechali.
2) Na drodze, sami wiycie je roztomańcie, roz je prosto i łatwo, a roz je moc zakryntów. Roz leje z nieba, a roz świyci klara. Roz idzie dodać gazu, ale tyż niy roz trza przyhamować. Tak tyż bydzie z Waszom familijom. Toż winszuja Wom ino tego co nojlepsze na tyj nowyj drodze Waszego życio!
3) Ważne je łod dzisiyjszego dnia, coby cołki czas jechać razym, na tyj drodze, kiero żeście se obrali. Do tej jazdy fest bydziecie potrzebować paliwa. Te paliwo to je wzajymne przoni, wyrozumiałość, wsparci ale nojważniyjsze – zaufani. Zaufani jedyn do drugigo. Bez tego niy zajedziecie za daleko. Beztoż nojbardzij Wom winszuja żeby Wom niy zabrakło tego paliwa, żeby zawdy szło zjechać na tanksztela jak zacznie świycić żołto lampka łod rezerwy. Takom drogom poradzicie dojechać do wzajymnego i wspólnego szczynścio. Niych Was Ponbóczek prowadzi!
Wszyjstkim grubiorzom (4 grudnia)
1) Mój nojlepszy tatulku (braciyszku, starziku, onklu)! Dzisiej je czwortego grudnia. Dzisiej mosz swoi świynto. Dziyń grubiorza! Chca Ci winszować szczyńscio na grubie i bezpiecznygo fedrunku.
2) Winszuja Ci coby sie Tobom, tam na dole durś opiekowała Twoja patronka, świynto Barbora. Niych Cie łochranio łod wszyjstkigo złego. Niych podpiyro nad Tobom fyszta, niych trzmie zola, niych wydmuchuje metan i łoddalo łod Ciebie kożde tompniyńci.
3) Winszuja Ci żebyś dorobiył szczynśliwie do pyndzyje. Tela wiela zjazdów, tela wyjazdów! Szczynść Boże!
Kiej byście mieli jaki swoi powinszowanio po naszymu to poślijcie na [email protected] a my je tukyj dociepnymy!


text:
Wojerowske předewzaće „Fischer & Salowsky“ je Erfurtskej předewzaćelskej skupinje „aiutanda PflegeBienen“ přistupiło. Za sobudźěłaćerjow, wobydlerjow a pacientow so ničo dale njezměni.
Wojerecy (SiR/SN). Wot spočatka lěta 2022 ma Wojerowske předewzaće „Fischer & Salowsky“ nowe mjeno „aiutanda PflegeBienen“. Přičina změny je, zo so Brigita Salowscyna na wuměnk rozžohnuje. Ramona Fischer wostanje dale jednaćelka. Iniciatorce stej před nimale 30 lětami započałoj, we Wojerecach a pozdźišo tež we wokolinje swoje předewzaće natwarjeć. Započałoj stej 1994 z mobilnej hladanskej słužbu. Tón stej angažowanej žonje załožiłoj, zo byštej wužadanjam demografiskeje změny wotpowědowałoj a předewšěm staršim ludźom wšědnu podpěru skićiłoj.


text:
Pjatk wječor je so na žurli „Kulturneje fabriki”, załoženskeho domu Domowiny we Wojerecach, hłowna a wólbna zhromadźizna župy „Handrij Zejler” wotměła. Třihodźinske zarjadowanje moderowaše Marcel Brauman serbsce, Dr. Beata Brězanowa, nawodnica Rěčneho centruma WITAJ (RCW) je simultanje tołmačeše. 28 delegatow (połojca wjac hač před třomi lětami) přiwza towarstwo „Zahrodka z.t.” z Delnjeho Wujězda jako nowy sobustaw župy.
Předsyda towarstwa a wjesny předstejićer Frank Knobloch je aktiwity lětsa znowa załoženeho cyłka wosebje na polu wožiwjenje serbšćiny we wšědnym žiwjenju rozkładł: Kurs serbšćiny za započatkarjow-dorosćenych z Marekom Krawcom běchu hižo organizowali, jako dźěłaše Krawc hišće w Praze a nic hišće jako docent RCW.
Wobšěrnu rozprawu wo dźěławosći župy Lubina Dučmanowa a Sonja Hrjehorjowa přednjeseštej. Potom su delegaća pod nawodm starožupanki Brigity Šramineje w tajnych wothłosowanjach wólby přewjedli. Jednohłósnje su Gabrielu Linakowu, dotalnu rěčnicu župneho předsydstwa, a Marcela Braumana, župana wot 2018 do 2019, jako župana-dwójnikow wolili. Do toho běštaj so delegatam ze swojimi planami předstajiłoj. Runje w Lěće župow a dobje regionalizacije zastupnistwa serbskeho ludu ma Wojerowska župa „jako geografisce centralna wosebitu zamołwitosć w tutym procesu. Chcemy sobu pomhać, mnohotnosć a wšelakorosć Serbstwa do žiweho cyłka wjazać – wot Łužiskich hór hač k wrotam do Berlina.”
Zhromadna narěč Gabriele Linakoweje a Marcela Braumana je w blogu župy dokumentowana:
https://hoywoy.home.blog/2021/09/19/bewerbung-um-doppelspitze-auf-hauptversammlung-sorbisch-mit-simultanubersetzung/ .
Nowa městožupanka je Lubina Dučmanowa, dotal hižo čłonka župneho předsydstwa. Tuta funkcija běše dotal njewobsadźena. Zaso zastupjeni w župnym předsydstwje su Gabriela Korchowa, Mila Libšowa a Sonja Hrjehorjowa, kotraž je zdobom regionalna rěčnica za teritorij župy. Za nowej čłonce wuzwolichu Weroniku Boswankowu a Sigrun Nazdalinu. Dalše nowe mjezwočo je stary znaty: Werner Sroka, wot 1992 hač do njedawneho referent Domowiny a něhdyši župan (1990-1998), budźe we wólbnej periodźe hač do 2024 z čłonom župneho předsydstwa. Předsyda Domowiny, Dawid Statnik, hósć hłowneje a wólbneje zhromadźizny, gratulowaše županej-dwójnikomaj a znowa wolenemu wjednistwu zastupnistwa Serbow we Wojerowskich kónčinach. Župje na teritoriju něhdyšeho wokrjesa Wojerecy přisłuša něhdźe 700 ludźi w towarstwach kaž tež jednotliwcy.
W pisomnej rozprawjeje mjenuje so „specifiske přiznamjo našeje župy”: „njepowalna zwólniwosć k dialogej. Hranicy konfesijow, swětonahladow a politiskich stron w našej zhromadnosći rólu njehraja. A to njech tak wostanje!” Na kóncu so aktualnemu stawej rumnosćow w Domje Domowiny we Wojerecach wěnuja: Rumnosće „so tuchwilu wšitke połnje wužiwaja: z dwěmaj sobudźěłaćerjomaj serwisoweho běrowa, z projektnej managerku, regionalnej rěčnicu a referentom Domowiny. Po tym zo je so Werner Sroka jako referent za naležnosće třěšneho zwjazka na zasłuženy wuměnk podał, je Marcel Brauman jako nowinski rěčnik Domowiny a wosobinski referent předsydy pola nas zaćahnył.”
Na kóncu zarjadowanja dźakowaše so moderator a župan-dwójnik něhdyšej župance Brigiće Šraminej, zo je wona ze swojim angažementom na polu rěčneho kubłanja wjele lět bytostnje k tomu přinošowała, zo „serbšćina pola nas cyle samozrozumliwje w srjedźišću steji”.


text:
Wićaz: Stat dyrbi zapřimnyć
Budyšin. Jako konsekwencu krizy za ludnosć a předewzaća dla razantnje stupacych płaćiznow za płun a milinu žada sej Budyski krajny rada Udo Wićaz (CDU), zo „stat nětko zapřimnje, hewak so tak wjele skóncuje“. Swobodny stat ma wokrjesam nětko pomhać pola Zwjazka interweněrować, rjekny komunalny politikar w dźensnišim Budyskim wudaću nowiny Sächsische Zeitung.
Čitarjo „taz“ w Serbach
Budyšin. Jědnaće abonentow němskeje nowiny „taz“ wopyta minjeny dny Łužicu, zo bychu so tež ze Serbami zeznali. W Njebjelčicach bě minjenu srjedu zetkanje ze zastupjerjemi gmejny, po tym pokaza Benedikt Dyrlich hosćom Budyšin a po kwasnym wobjedźe we Wjelbiku čitaše spisowaćel ze swojich literarnych dźěłow a wotmołwješe na prašenja k byću serbskeho ludu něhdy a dźensa.
QuizSerb z nowej kategoriju
Budyšin (SN/bn). Štyri „zawěški“, hrimotacy aplaws a trójna „Sława“ – po měnjenju publikuma bě prapremjera inscenacije rejowanskeho dźiwadła Serbskeho ludoweho ansambla „Z nadźiju do přichoda“ po wšěm zdaću přewšo poradźena. Mnozy wopytowarjo rěčachu po prěnim předstajenju minjeny pjatk na hłownym jewišću Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła w Budyšinje wo „hnujacym dožiwjenju“, přihladowarjo z fachowym pozadkom wuswědčichu baletej „zrały wukon“ a někotryžkuli němski hosć chwali „sylne sceny, kotrymž hodźi so bjeze ćežow sćěhować, byrnjež ani słowčka njerozumił“.
Maćica Serbska a redakcija Serbskich Nowin přeprošatej tónle tydźeń štwórtk na diskusijny wječor wo serbskej hymnje. Planowane bě zarjadowanje dawno, nětko so wone w Budyskim Serbskim domje wotměje. Z předsydku Maćicy Serbskeje, dr. Anju Pohončowej, je so Axel Arlt rozmołwjał.
Kak horca je tema serbska hymna spočatk nazymy scyła hišće?
A. Pohončowa: Mój zaćišć je, zo so tuchwilu zjawnje wo serbskej hymnje horco njediskutuje. Tole mam za normalny zjaw, hdyž zaběramy so dlěši čas z wěstej temu. Što so w priwatnym wobłuku a w socialnych medijach w tymle nastupanju wotbłyšćuje, posudźować njemóžu. Po wozjewjenju Maćičneje namołwy lětsa w januarje je so nimo toho wjele druheho stało, tež na wulkim swěće. Je z mojeho wida prosće tak, zo we wěstych fazach zajim stupa abo woteběra.
Jewja so z wida Maćicy Serbskeje nowe aspekty w diskusiji?
Bywšu Wochožansku farsku bróžeń su jako restawrowanu a přesadźenu městnosć kultury a zetkawanja wožiwili. Wona je po serbskim fararju, redaktoru a rěčnym slědźerju Bogumilu Šwjeli (1873–1948) pomjenowana, kiž bě wot 1908 do 1913 farar we Wochozach.
Chrósćicy (SN). Chróšćanski kapłan dr. Jens Buliš, kiž tuchwilu we Wotrowje skutkuje, so wot 1. nowembra do Žitawy přesadźi. W lisće je Drježdźansko-Mišnjanski biskop Heinrich Timmerevers Chróšćansku faru wo tym informował. Słužbne sydło kapłana Buliša budźe w Lubiju. Wozjewjenje minjeny tydźeń je prawdźepodobnje rozdźělne reakcije wubudźiło.
Na předstajenju hry „Mór a lubosć“ zawčerawšim staj sobuskutkowacaj kritisce na přesadźenje kapłana Buliša reagowałoj a stajištaj na kóncu taflu před jewišćo. Na njej staj swoje wosobinske měnjenje k přesadźenju Buliša do Žitawy napisałoj. „Protestna akcija njeběše ze zarjadowarjemi hry, dalšimi sobuskutkowacymi a z towarstwom Cyrila a Metoda (TCM) wotrěčane. Zarjadowarjo a TCM so raznje wot akcije distancuja. Kóždy smě zjawnje swoje měnjenje zwuraznić, dyrbjał pak za to wotpowědne legitimowane medije wužiwać. Hladajo na akciju stej so dowěra a spušćomna zhromadnosć wšitkich sobuskutkowacych dźiwadłoweho předstajenja znjewužiwałoj“, wuzběhny předsyda TCM Cyril Hančik.
Tallin (dpa/SN). Baltiske kraje Estiska, Letiska a Litawska kaž tež Pólska wot dźensniša móžnosće zapućowanja ruskich staćanow wobmjezuja. Tak wostanu mjezy za wobydlerjow susodneho kraja z turistiskim wizumom, za předewzaćelow, za sportowcow a kulturnikow zawrjene. Wotpowědne naprawy płaća w samsnej měrje we wšitkich štyrjoch čłonskich krajach EU a NATO. Wuwzaća płaća za přiwuznych a disidentow.
Biden: Pandemija nimo
Washington (dpa/SN). Prezident USA Joe Biden je koronapandemiju za skónčenu deklarował. „Pandemija je nimo, mamy pak přeco hišće problem z wirusom“, rjekny Biden we wčera wusyłanej telewizijnej rozmołwje. Interview běchu štwórtk nahrawali, jako wopyta Biden awtowe wiki w Detroiće. „Kaž widźiće, njewužiwa tu nichtó wjace nahubnik. To je dobre znamjo za to, zo je so połoženje zasadnje změniło“, wón rjekny.
Tójšto wopytowarjow přišło
Kijew (dpa/SN). Ukrainski prezident Wolodymyr Zelenskyj je nowe ofensiwy na kónčiny w Ukrainje, wot ruskich jednotkow wobsadźene, připowědźił. „Snano zdawa so někotremužkuli mjez wami, zo je po wjacorych dobyćach měr zaćahnył, to pak njeje měr“, rjekny Zelenskyj wčera w swojim wšědnym widejowym poselstwje. Jedna so skerje wo přihot noweje ofensiwy ze zaměrom, města kaž Mariupol, Melitopol a Cherson wróćo zdobyć, wón rjekny.
Po słowach Zelenskeho nochce so Ukraina při tym na kónčiny koncentrować, kotrež je hižo do ruskeho nadpada w februaru kontrolowała. Tež kónčiny wot Moskwy podpěranych separatistow na wuchodźe kraja a lěta 2014 wot Ruskeje přiswojenu połkupu Krim chcedźa wróćo zdobyć, 44lětny připowědźi. „Přetož cyła Ukraina dyrbi swobodna być.“
Ruska bě po nadpadźe na Ukrainu 24. februara wulke kónčiny na juhu a wuchodźe kraja zdobyła. Tuchwilu ma Moskwa přeco hišće 125 000 kwadratnych kilometrow wobsadźene – něhdźe pjećinu ukrainskeho statneho teritorija, inkluziwnje połkupu Krim.
London (dpa/SN). Połtřeća tydźenja po jeje smjerći su dźensa britiskej kralownje Elizabeth II. ze statnym pohrjebom poslednju česć wopokazali. Na žarowanskej swjatočnosći we Westminster Abbey wobdźělichu so statni a knježerstwowi šefojo ze wšeho swěta. We wjacorych procesionach su kašć po ceremoniji po měsće do 35 kilometrow zdaleneho Windsora přewodźeli. Tam měješe njeboha Queen wječor swój posledni wotpočink namakać.
Na dróhach Londona čakachu wjacore statysacy ludźi, zo bychu krala Charlesa III. a jeho synow princa Williama a princa Harryja widźeli, kotřiž kašć pěši přewodźachu. Mnozy běchu sej hižo dźeń do toho ze stanami a stólcami městno při čarje procesiona zawěsćili.


text:
MILIKÓW W sobote 11 stycznia w PZKO Milików-Centrum milikowscy pezetkaowcy ze swoimi znómymi balowali do biołego rana.
To tańca przefajnie groł Marek Bartnicki.
Bal sie zacznył od tradycyjnego poloneza, kierego prowadzli bywali członkowie Rytmiku.
-Jak my jeszcze tańcowali w zespole tanecznym Rytmik, tak my wdycki na Milikowie na balu wystympowali. Potym my sie wszycy strasznie fajnie tu na balu bawili, dzisio my se przipómnieli czasy, jak my byli kapke młodsi – nostalgicznie spóminali bywali tancerze Rytmiku.
Na bal sie pobawić prziszeł aji prezes sómsiednigo PZKO z Jasiynio Jarek Madzia z żónóm Gabkóm. I hned naloł po półce, wiy, co sie patrzi.
Niech żyje bal!!!
Na balu wystympowała para taneczna z Elanu – Magda Stonawska ze Štěpánem Špillerem. Choć sóm jeszcze mali, na parkiecie sie zwrtali o żywot. Wszyckim sie strasznie podobali. Też im ogrómnie zaklaskali.
Ponikierzi to też chcieli sprugować, skoro jim to wyszło!
Gospodarzym balu była Ula Mazur. A jak sie patrzi na dobrego gospodarza, wszyckich poczynstowała.
Kucharki – panie z Klubu Kobiet – sie miały co zwyrtać w kuchyni, aby wszycy pojedli.
Nalyjcie mi, pyty, wody, aż móm półki czym zapijać.
Serduszkowy walczyk prowadził Andrzej Mazur.
Jo je Babiš, kaj je moja sekretarka?
Prziszło aji kupa młodych. A też sie dobrze bawili.
Z bratym sie fajnie tańcuje.
Tombola była bogato.
Pyty, nie focić!
Na co ci chłopi tak wzorowo stojóm we fróncie?
Jasne, na kwiotka.
Jo sie już doczkoł!
Kiery je nejpiekniejszy? Kiery dóm moimu chłopowi?
Tu je strasznie fajne, bawimy sie super.
Gdosi tu musi kapke zrobić porzóndek.
Bawili sie do biołego rana.


text:
Syman Hejduška z Hórkow je jedyn z wobdźělnikow wčera zahajeneho programoweho rjadu Kulturneje zahrody, noweho lěćneho eventa Serbskeho ludoweho ansambla. Nimo toho je młody Serb jedyn z dobyćerjow Simul + wubědźowanja. Za swoju swoju ideju „Minikoncert w neoklasiskim stilu“ zdoby sej wón 5000 eurow. Jan Bogusz je so z nim rozmołwjał.
Slědowacu sobotu, 11. junija wustupuješ we wobłuku programa Kulturneje zahrody. Što hosći a zajimcow na zahrodźe SLA při twojim wustupje wočakuje?
Wo lětušich Dnjach we Łužiskej jězorinje je Andreas Kirschke z Kathrin Winkler, jednaćelku krajej přesahowaceho turistiskeho zwjazka Łužiska jězorina porěčał.
Kotry započatk maja dny w jězorinje?
K. Winkler: Z ryzy informaciskeho zarjadowanja Łužiskeje a srjedźoněmskeje towaršnosće hórnistwoweho zarjadnistwa (LMBV) su so wopytowarske dny we Łužiskej jězorinje wuwili. Wone stawachu so lěto a bóle z woblubowanym ludowym swjedźenjom a wotměwachu so kóžde lěto druhdźe. Dny w jězorinje 2014 při Bjerwałdskim jězoru su so prěni raz z dotalnymi wopytowarskimi dnjemi wotměnili. Wot lěta 2015 wotměchu so tele dny k zazběhej sezony spočatk apryla. Po dwěmaj lětomaj přestawki pandemije dla startujemy na zakładźe noweho koncepta z wodźenymi dožiwjenskimi turami w juniju znowa.
Kotre su Waše nazhonjenja?
Wot 15. meje móža sej zajimcy słowaksku wustajeńcu „Party w 21. lětstotku“ w Budyskim Serbskim muzeju wobhladać. Zeskutkownili su wuměłski projekt fotografaj Ľubomír Sabo a Zuzana Sénášiová, etnologowka Katarína Sabová a molerce Sarah I. Avni a Ivana Mintálová. Jan Bogusz je so z fotografom Ľubomírom Sabom rozmołwjał.
New York, Istanbul, Peking a mnohe dalše městna – z wašej wustajeńcu sće móhłrjec hižo po cyłym swěće po puću był. Što je zakładna mysl, kotruž chceće publikumej we wukraju sposrědkować?
Motiwator za tworjenje rěčnych rumow w Malešecach a wokolinje Lucian Kaulfürst je minjeny štwórtk předsydstwu župy „Jan Arnošt Smoler“ swoje projekty předstajił (Serbske Nowiny rozprawjachu). Bosćan Nawka je so z nim wo nich rozmołwjał.
Knježe Kaulfürsto, sće njedawno wuhotował tak mjenowany medijowy klub. Što so za tym chowa?
Wjace hač 20 lět zwičnja priwatne předewzaće Icestorm Media z Berlina komercielnje filmowe namrěwstwo DEFA, wot lěta 2019 su w rjedźe „NDR w originalnych nahrawanjach“ mjeztym 36 DVDjow wo wšelakich temach wudali. Nětko chcedźa tam DVD z historiskimi filmami wo Serbach wudać. Cordula Ratajczakowa je so z Axelom Poike z Icestorm Media rozmołwjała.
Kak sće ideju zrodźili, filmy wo serbskim žiwjenju wudać?
A. Poike: Zasadnje je ideja rjadu, filmowe materialije z NDRskeho časa – tež, hdyž su wotpowědnje politisce barbjene, dźensa snano hižo politisce njekorektne a duchej časa njewotpowěduja – wobchować a zdobom zjawnosći spřistupnić. Při tym pytamy přeco něšto wosebite. Ze zapada pochadźacy kolega je w archiwje na přinoški wo Serbach storčił, to jeho fascinowaše, dokelž njeje dotal ničo wo Serbach wědźał. Tuž myslachmy sej, zo je to snano dobra ideja, serbsku tematiku do rjadu přewzać, wšak je to na kóždy pad něšto wosebite. Wězo smy jako priwatne předewzaće na to pokazane, zo kupcy tež zajim na wudaćach maja. Tuž nadźijamy so, zo so nam to tež z DVD wo Serbach poradźi.
Spěwarka delnjołužiskeho jazzoweho duwa LeDazzo, Choćebužanka Lena Hauptmann, bu za wubědźowanje „Women in Jazz – Next Generation“ nominowana. Bosćan Nawka je so z młodej hudźbnicu rozmołwjał.
Knjeni Hauptmann, što Wam nominacija woznamjenja?
L. Hauptmann: „Women in Jazz“ słuša k najwuznamnišim festiwalam žanra w srjedźnej Němskej, na kotrymž so prawidłownje mjezynarodne wuměłče, kaž na přikład Silje Nergaard, Julia Hülsmann a Judith Hill, w Halle nad Solawu prezentuja. Šansa, z tajkimi koryfejemi na samsnym jewišću stać móc, je wulke wuznamjenjenje! Nažel je podźěl žonow w jazzu runje tak kaž w tamnych hudźbnych žanrach přeco hišće dosć małki, předewšěm w tak mjenowanych wodźacych pozicijach. Často so publikum dźiwa, wuhlada-li mojedla bubnarku na jewišću. Samo na Lipšćanskej wysokej šuli Felix Mendelssohn Bartholdy, hdźež tuchwilu jazzowy a popowy spěw studuju, su žony we wěstych instrumentalnych předmjetach skerje wuwzaće. Festiwal chce na tym něšto změnić, štož podpěruju.
Tuchwilu dźěłaja intensiwnje na Leaderowej strategiji regiona kónčiny Hornjołužiska hola a haty. Zawčerawšim je so rozsudny gremij w Njeswačidle zetkał a wuradźował. Bianka Šeferowa je so wo zarjadowanju z Andréjom S. Köhlerom z regionalneho managementa ze sydłom w Rakecach rozmołwjała.
Što bě ćežišćo wuradźowanjow rozsudźaceho gremija?
André S. Köhler: Hižo loni w septembrje zahajichmy wobdźělenje wobydlerjow kónčiny Hornjołužiska hola a haty. Ludźo dyrbjachu swoje ideje zapodać, za kotrež měli so spěchowanske srědki Leaderoweho programa zasadźić. Na dźěłarničkomaj w Radworju a Chrósćicach, na onlinowej sćěnowinje a z kartkami, kotrež su nam ludźo připósłali, je wjele namjetow dóšło. Na tymle zakładźe je Zhorjelski planowanski běrow Richter+Kaup akciski plan zdźěłał a zawčerawšim w Njeswačidle prěni raz čłonam rozsudźaceho gremija předstajił.
Kak su čłonojo reagowali?
Na hłownu zhromadźiznu přeprošuje Maćica Serbska přichodnu sobotu do Budyskeho Serbskeho muzeja. Cordula Ratajczakowa je so z předsydku dr. Anju Pohončowej rozmołwjała.
Planujeće něšto wosebiteho za hłownu zhromadźiznu hladajo na lětuši jubilej?
A. Pohončowa: Jako předsydstwo chcemy na dwoje wašnje 175. róčnicu załoženja Maćicy Serbskeje woswjećić: na jednej stronje za sobustawow w zwisku z hłownej zhromadźiznu, na druhej stronje za zjawnosć z konferencu w nazymje. Započnjemy lětušu hłownu zhromadźiznu hodźinku pozdźišo hač hewak, za to pak přizamknje so swjatočnosć w hosćencu. Smy prosyli dotalnych a amtěrowacych předsydow towarstwa wo krótku narěč. Za wuměłske wobrubjenje smy so rozhladowali w našim towarstwje. Tak budźe čłon předsydstwa Alexander Pólk na klawěrje knjeni Hilžu Zyndźinu ze Smochćic přewodźeć.
Hinak hač hewak njesteji žadyn přednošk na programje – čehodla?
19. němsko-serbske nalětnje wiki přirody wabja zajutřišim, sobotu, na areal zarjadnistwa Biosferoweho rezerwata UNESCO Hornjołužiska hola a haty w Stróži pola Hućiny. Ze zamołwitej zarjadnistwa za zjawnostne dźěło Christinu Schmidt je Axel Arlt porěčał.
Knjeni Schmidt, hosći zaso tradicionalne wiki bjez wobmjezowanjow wočakuja?
Ch. Schmidt: Tomu tak je. Žane předpisy hygieny korony dla nas hižo njewobmjezuja. Nadźijamy so tuž wulkeje ličby wopytowarjow.
Kelko předawanišćow budźe?
Ch. Schmidt: Z 81 poskićerjemi su naše móžnosće dospołnje wučerpane. Hodźi so k zazběhej do małozahrodkoweje sezony, zo zahrodnistwa symješka a rostliny starych a nowych družin sadu, zeleniny abo zelow poskićeja. Regionalni producenća su ze žiwidłami, rjemjeslniskimi wudźěłkami a mnoho dalšim zastupjeni.
Što scyła su kriterije za wobdźělenje?
Ch. Schmidt: Štóž sam produkuje, je rjemjeslnik abo z biowudźěłkami wikuje, spjelni wuměnjenja za wobdźělenje. Smy lětsa wospjet wjace přizjewjenjow měli, hač předawanišćow je.
„Dyrdomdejstwa Pumpota“ rěka baletna bajka, kotraž swoju premjeru před 55. lětami dožiwi. Serbski ludowy ansambl chce rejwanski kruch za cyłu swójbu nětko w nowym šaće prezentować, a to na dwěmaj předstajenjomaj jutrownu póndźelu w Němsko-Serbskim ludowym dźiwadle. Cordula Ratajczakowa je so z baletnej mišterku Miju Facchinelli wo nowoinscenaciji rozmołwjała.
Kak sće ideju za „Pumpot“ zrodźili?
M. Facchinelli: Rejwanski kruch je dołho ležał a dźěći, kotrež su jón dožiwili, su mjeztym dorostli. Tuž sym so prašała, čehodla jón prosće hišće raz nowej generaciji njepředstajimy? Sym wšitkim z mysličku na čuwy šła, doniž njejsym kolegow přeswědčiła. Spočatk 2000tych lět sym hišće sama sobu rejwała w tehdyšej inscenaciji – kubołćika, kotryž ma wažnu rólu w stawiznje –, a mi so hudźba kaž tež cyła stawiznička jara lubještej. Wosebje rjenje tehdy bě, kak su dźěći na předstajenjach sobu činili.
Što je wužadanje dźensa?


text:
DEJ POZOR: szkryflanina zawiyro treści erotyczne!
*
**
***
DEJ POZOR: szkryflanina zawiyro słowka uważane za wulgarne!!!
*
**
***
Pisane kej słychać, bo żodyn jeszcze niy pedzioł,
jako to richtik mo być.
*
**
***
Szkryflok „o” noleży godać tak: zrobić gymba
do „o” i pedzieć „u” — informacyjo do goroli.
*
**
***
Łoryginalne szkryflaniny som własnościom publicznom.
*
**
***
Na łokładka wciepniynto łobroz łolejny
Bronisławy
RYCHTER-JANOWSKIEJ (1868 -1953)
„Jesienny dworek”.
— Mrowce —
(Pon Tadeusz ze Telimynom we Świontyni Dumanio i zgoda bez mrowce)
szkryflanina ADAMA MICKIEWICZA
i ANTONIEGO ORŁOWSKIEGO
na ślońsko godka przeciepoł,
cosik dołożył, a cosik wyciepoł
MAREK ŚLIWA
Pon Tadeusz szoł przed sia. Łogromne zgryzoty
Cisły za niym bez ranty, jak skokoł bez płoty,
Choby łożarty. Aż w tych bardzo ciynżkich czasach
Nałaził sie, w końcu wloz do rzodkigo lasa
I trefił, eli chciołby abo tyż przipadkiym
Na gorka, co była wczora szczyńścio jego świadkiym,
Kaj dostoł kartka i klucz — zadatek dupanio,
Plac, na kery godajom Świontynio Dumanio.
Łokiym blysknył. Jezderkusie, dyć to je łona!
Telimyna! Gańbuja sie. Piznyńć se konia?
Łod wczora mo i wyglond, i kiecka łodmiynno,
Rościongniynto na kamiyniu, gymba kamiynno;
Schylono, choby rzigała, przi łepie pace.
Słyszy babskie ślimtanie. Chuj, że po dupace.
Wkurwiło Tadeusza, że mu plompka klupie.
Złomoł sie, bez galoty poszkroboł po dupie,
Chwila spoziyroł, mionknył, skryty za krzokami,
Na koniec dychnył, padoł som do sia z nerwami:
„Gupku, co łona winno, że jo sie pomylył!”
Pomału gowa ku niyj zza krzokow wychylył.
Naroz Telimyna chup, z rynkom przi siedzyniu,
Loto w prawo i w lewo, skoko ku strumiyniu
Ze welom, choby pieron w nia dupnył. Je blado,
Drze do lasa, piszczy, klynko i na ziym pado,
I niy poradzi stanyńć, kryńci sie po dorni,
Widne z ciepaki, że je we strasznyj mynczorni;
Chyto sie za cyce, chyrd, dupa, kolano;
Tadeusz medykowoł, że je pofyrtano
Abo krymfy jom chyciły. Inkszo prziczyna
Miały te gupie ruchy. Poblisko brzezina
Kryła wiele mrowisko, belekaj po trowie,
Krzokach i gałyńziach szpacyrowało mrowie;
Żodyn niy wiy, trza było, czy z upodobanio
Mrowce łaziły wele Świontyni Dumanio;
Łod goreczki we lesie aż po rzyki brzegi
Wytompały ściyżynka amajzow szeregi.
Niyszczyńściym Telimyna siadła wele drożki;
Mrowcom do łepy piznoł blik biołyj pończoszki,
Łoblazły baba, kaj szło, charały, kilały.
Telimyna była zło i ory jom brały.
Z nerwow rypła, sleciały na ziym sztyry mrowce.
Tadeusz z gańby nojprzod wykryńciył w manowce,
Ale sie wrociył. Baba bez godki łobiyroł
Z amajzow. Naroz sie kapnył, że sie dobiyro
Kaj niy trza. Chytoł. Gymba do szłapetli zniżył
Telimynowych. Niuchył, niy śmierdzi. Zajś zbliżył
Pysk. „Co robisz, synku? Sam trza mrowce chytać,
Chopy durś som gotowe, yno palca jym dać.
Łone w rzyć mie gryzom!”, „Kaj?”,
„Niych chacharstwo zgnije!”
Tadeusz klacnył w kito i amajz niy żyje.
„Kaj jeszcze?”, „Te pierońskie małe kopidoły
Coroz to wyżyj depcom!” Chop sie zrobiył bioły,
Siongnyńć trza ku picie, siongnył geroj szczyńśliwy.
Krew to niy je woda, a batki niy pokrziwy,
Tadeusz jechoł do gory w ciyń swojom pacom
Aż kudełki w pieszczonki skryncone namacoł.
Telimyna, choby trup, ciulła na murawa.
Tadeusz zaro pociep na mrowce łobława,
Łobłapiył jom pazurami, ku sia przicisnył,
Choby kumin, pulok mu stanył. Łoczami blysknył,
Pyskiym łod niyj pyska szukoł i znod go. Dugo
Wargole baby mladźgoł i jyndzorym dugoł.
Telimyna ciulika bez szaty poczuła,
Chciała ściepać ze sia tego modego chuja,
Ale siły i dychu w babie było mało:
Ku tymu mrowce chcicy łoblaziyły ciało,
A ku tymu jeszcze zajś cosik w basie morzy.
Wiy, na co napolony chop sie łodpowoży.
Dała pokoj. W dupace doświadczynie miała:
„Bydzie nos sam wto widzioł” — cicho mu pedziała.
„Dej pozor” — dociepała. — „Pierona kandego,
Ciś!” Po sztajfnych nogach wciongła na sia modego.
Łodciepoł falbany jednym śmiałym ruchym.
Choby klin, co go z wiyrchu ciulajom łobuchym,
Tak sie wjeboł Tadeusz bez pomocy rynki
W skryte we ciyniu kiecy Telimyny wdziynki;
Poczuła, że cyce, choby fany fletrujom.
Dycho drap, to pomogo we robocie chujom,
Dźwigo rzyć i durś idzie bez zastanowiynio
Ku placu, kery zwiom kurwicom zapomniynio.
Jako klacz, kedy wojok wbije w bok łostroga,
Durś ciepie sie do przodku, niy patrzi na droga,
Tak Telimyna, choby ciulniynto łostrogom,
Wyrywo do przodku. Biołe rynce nad sobom
Łowinyła wele tadeuszowyj szyji,
A szłapetle ciasno, choby pieszczonki żmiji,
Skrymplowały modego tak, że sie zdowało,
Co łobydwa, chop z babom, to je jedne ciało.
Pon Tadeusz był mody, zdrowy, wytrzimały,
Mioł pełne jajca, łone piyrsze skrzipki grały.
Niy łoszczyndzoł chop chyńci, roboty i siły,


text:
Maćična peticija
Jako Maćična peticija woznamjenja so wot čłonow Maćicy Serbskeje organizowana peticija na sakske knježerstwo w rewoluciskim lěće 1848, kotraž měješe oficialny titul „Wulka próstwa Serbow“ a z kotrejž prošachu Serbja wo wjace prawow za swoju rěč w šulskej wučbje. Wona bu wot wjace hač 5000 předstejićerjow serbskich domjacnosćow podpisana a dnja 25. julija 1848 wot serbskeje deputacije přepodata.
Nimo runoprawneho wužiwanja serbšćiny w šulach, w cyrkwi a před sudnistwom žadaše sej peticija mjez druhim tež prawidłowne serbske kemše w krajnej stolicy Drježdźanach.
K hłownym organizatoram peticije słušachu mjez druhim ewangelscy duchowni Jaroměr Hendrich Imiš, Handrij Brósk a Michał Domaška. Najwuznamniši nutřkoserbski přećiwnik peticije bě Bjedrich Adolf Klin, tehdyši předsyda Maćicy.


text:
"Rośnie tam trowa...". fot. FJD
"do Lidla szłapcugym mómy jednóm minutem...". fot. FJD
"...je to yno 600 metrów...". fot. FJD
Dzisio Wóm zaś poczytóm po naszymu opowiadanie "Po odpuście" Henryka Jasiczka, z książki "Humoreski Beskidzkie". fot. FJD
"Gdo sie za swój jynzyk wstydzi takim niech sie każdy brzidzi".
cd. słownika:
blaknóć - napomknąć
Cosi tam blaknył i telach go widzioł.
blamborek - blaszany pojemnik na wodę
SZPACYRKYM PO CIESZYNIE
"Moja ty słodko cieszyńsko mowo
Woda w blamborku je dobro na łosełke.
być zawsze do prawjynio gotowo
a jak cie uż żodyn nie bydze rozumioł
to jyny wiater bydzie po naszymu szumioł"
Abo posadzić kwaki
Uż sóm my blisko tego cestowego kolca s kierego mogymy sie rozegnać kaj nas jyno napadnie, bo aż sztyry cety mogymy se wybrać. Jak jednakowóż pojadymy pomaluśku to sie naogłondómy przerozmajtych dziwów, kiere sóm tam dookoła. Łobalónego dworca PKS-u uż nie uwidzymy bo go tam nima, ale za to mogymy zawiesić łoko na szurym plechowym płocie co mo niby tustelokóm zazwyrtać w czepani, że za nim cosi sie stawio. Nima łón doś wielki, bo aji dziecka tam mogóm zozdrzić i podziwać sie co tam pieknego latoś postawili. Jo też tam zozdrził alech tam nic nie uwidzioł coby mógło nazywać sie budowóm. Rośnie tam trowa i dziw jyno biere, że żodyn eszcze nie wpod na to, coby tam zasioć jakigosi łobilo abo posadzić kwaki. Łojcóm miasta prziszło jednakowóż do czepani najóńć te reszte nie zagrodzónego placu,coby tustelocy i zaolziocy mógli se tam stawiać auta. Byłoby to pieknie coby to było zdarma, ale wysraństwo i chynć łobiyranio s piniyndzy cieszynioków jak sie jyno trefi przileżytość je wiynkszo niż dobre serce. Żodyn jednakowóż nie prziszeł na to, że konsek dalij idzie stanóć ganc zdarma i tymu też dzisio nie stoi tam wiyncyj jak pjyńć aucisków, a tabulki, światło, zamiatani/skludzani śniega/ bydzie isto kosztować wiyncyj niż udo sie za tyn plac utarżyć. Po prawo wedla tego cestowego kolca stoi wielko nie opucowano chałupa na kierej znaszło se plac sześć wielkich chwolideł. Na jednym ś nich pisze, że do "Lidla" szłapcugym mómy jednóm minutem i że je to jyno 600 metrów. Zdo mi sie, że to nima możne coby tak wartko cieszyniocy poradzili sie przesmrodzać po cestach jak to kiejsi robowoł nasz mistrz olimpijski w chodzie Robert Korzeniowski. Jak sie to kómusi podarzi to niech to zapisze w "Księdze Guinessa".
Zaproszenie
Zybrzidowice zaproszajóm na "Biesiade Cieszyńskóm" kaj miłośnicy naszej pieknej rzeczy znóndóm cosi dlo siebie - baji szumne pieśniczki, tańce, bojki i wice, a dziecka podrzistajóm też cosi fajnego baji o takim starym fachu kierego dzisio isto uż ni ma, a mianowoł sie bednorz. Wszecko to bydzie w Zómku kiery soji na postrzodku Zybrzidowic. Zaczynómy tyn hałdamasz 25.10.2013 r. o godzinie 17.00 - wstymp je zdarma ale pinindzy se możecie przibrać do kapsy, bo przijadóm ku nóm handlyrze s regiónalnymi wiecami, a łod tego nie idzie patrzałek oderwać.
Zaproszómy eszcze roz!
Ewelina Szuścik
A teraz zaś fajny wic:
- Antek póć sy mnóm do asekuracyji ubezpieczyć sie łod nieszczynśliwych wypadków, bo to je dzisio fest moderne! - Prawi kamrat do kamrata.
- Uż je za nieskoro, boch sie wczora ożynił
Mjyjcie sie wszedcy dobrze i wiesiołego popióntku.
Dzisio Wóm zaś poczytóm po naszymu opowiadanie "Po odpuście" Henryka Jasiczka, z książki "Humoreski Beskidzkie".


text:
Zestawa Zhorjelskeho wokrjesneho sejmika
krajny rada
Bernd Lange (CDU) bu w juniju 2008 za krajneho radu noweho wokrjesa Zhorjelca woleny. Krajny rada je zakonski zastupjer wokrjesa, předsyda wokrjesneho sejmika a nawoda zarjadnistwa krajnoradneho zarjada. Je na sydom lět woleny a móže so znowa wolić dać. Krajneho radu woli ludnosć direktnje. Wón wuwjedźe wobzamknjenja wokrjesneho sejmika a jeho wuběrkow. Naležnosće zarjadnistwa kaž tež nadawki wokrjesneho sejmika, kotrež ma krajny rada na zakładźe prawniskich předpisow, spjelnja w swójskej zamołwitosći.
Prěni naměstnik krajneho rady je 1. přirjadnik Thomas Gampe, kotryž tež decernat I w krajnoradnym zarjedźe nawjeduje. 2. přirjadnica je Martina Weber, wjednica decernata II, a 3. přirjadnik je Thomas Rublack, nawoda decernata III.
Nimo přirjadnikow woli wokrjesny sejmik ze swojeje srjedźizny dweju dalšeju naměstnikow krajneho rady. Wokrjesny radźićel Siegfried Deinege (CDU) je 1. a wokrjesny radźićel Torsten Pötzsch (Swobodni wolerjo) 2. naměstnik. Zastupujetaj krajneho radu w padźe, zo tež přirjadnicy jeho zastupować njemóža.
wokrjesny sejmik
Wokrjesny sejmik je zastupnistwo wobydlerjow a hłowny organ wokrjesa. Wokrjesny sejmik bu w juniju 2008 woleny a zestaja so z krajneho rady jako předsydy a 92 wokrjesnych radźićelow. Wokrjesny sejmik postaja zasady za zarjadnistwo wokrjesa a rozsudźa wo wšěch naležnosćach wokrjesa, chiba zo je po zakonju krajny rada za nje zamołwity resp. zo jemu wokrjesny sejmik wěste nadawki přepoda. Wokrjesny sejmik stražuje nad wukonjenjom swojich wobzamknjenjow. Dóńdźe-li k njedostatkam we wokrjesnym zarjadnistwje, stara so wo to, zo je krajny rada wotstroni. Posedźenja wokrjesneho sejmika su zjawne. Gremij jedna njezjawnje, jeli sej to zjawne dobro abo woprawnjene zajimy jednotliwcow žadaja.
wuběrki wokrjesneho sejmika
Wokrjesny sejmik so poměrnje zrědka schadźuje. Ma pak chětro wjele čłonow a dyrbi so z tójšto naležnosćemi zaběrać. Tohodla twori wobzamkowace a poradźowace wuběrki. Wobzamkowace wuběrki rozsudźeja we wobłuku, za kotryž su zamołwite, město wokrjesneho sejmika. Naležnosće, wo kotrychž sejmik rozsudźa, maja so najprjedy w přisłušnych wuběrkach wobjednać. Posedźenja su zjawne, chiba zo su přihot na wuradźowanja wokrjesneho sejmika. Předsyda wobzamkowacych wuběrkow je krajny rada, kiž móže tutón nadawk jednomu ze swojich přirjadnikow přepodać. Poradźowace wuběrki słuža prěnjemu wuradźowanju wo wěstych wobłukach. Jich wuslědki su doporučenja za wobzamknjenja wokrjesneho sejmika. Tute posedźenja njejsu zjawne. Wěcywustojnych wobydlerjow móže wokrjesny sejmik jako čłonow do poradźowacych a wobzamkowacych wuběrkow powołać. Předsydow poradźowacych wuběrkow wola wotpowědne wuběrki, to pak dyrbja wokrjesni radźićeljo być.
wokrjesni radźićeljo
W Zakładnym zakonju Zwjazkoweje republiki Němskeje je postajene, zo dyrbi w krajach, wokrjesach a gmejnach lud swoje zastupnistwo měć. Wokrjesny sejmik je zastupnistwo ludnosće wokrjesa. Wobsteji z krajneho rady jako předsydy a čestnohamtskich čłonow, wokrjesnych radźićelow. Wobydlerjo wokrjesa wokrjesnych radźićelow wola. Wólbna doba sejmika je pjeć lět. (Wuwzaće: Dla wokrjesneje reformy je wólbna doba nětko šěsć lět.) Wokrjesni radźićeljo rozsudźeja we wobłuku zakonja po swojim swobodnym přeswědčenju, kotrež postaja jeničce zjawne dobro. Wokrjesni radźićeljo dźěłaja čestnohamtsce a dóstanu zarunanje nałožby.
wobzamkowace wuběrki
hłowny wuběrk
techniski wuběrk
wuběrk młodźinskeje pomocy
wuběrk za strowotu a socialne
poradźowace wuběrki
financny wuběrk
wuběrk za wuwiće wokrjesa, hospodarstwo, turizm, wobswět a prašenja energije z wobłukami: hospodarske spěchowanje, ratarstwo a lěsnistwo, wobswět, škit klimy a prašenja energije
wuběrk za kubłanje, kulturu a sport


text:
Bóščanska gmejnska rada so jako jedna z prěnich konstituowała
Bóšicy (SN/MWj). Štož na čłonow noweho Budyskeho wokrjesneho sejmika přichodnu póndźelu čaka a na nowowuzwolenu gmejnsku radu w Njeswačidle a Radworju dźeń pozdźišo, je nowa Bóščanska gmejnska rada hižo zmištrowała. Jako jedna z prěnich w Budyskim wokrjesu je so wona wčera konstituowała.
Mjez dźesać radźićelemi, kotřiž běchu sej 24. meje dowěru wobydlerjow zdobyli, staj dwaj nowačkaj. Wšitcy tamni maja jako parlamentownicy nazhonjenja ze zašłeje wólbneje doby abo hišće dlěje. Bohužel běštaj dwaj hižo na prěnim wuradźowanju njewočakowanych terminow dla zadźěwanaj. Tamnych wjesnjanosta Stanisław Ryćer (Rjemjesło Bóšicy) zhromadnje spřisaha, wšu swoju móc wotpowědnje zakonjam na dobro Bóščanskeje gmejny zasadźeć. Serbscy radźićeljo kaž Bjarnat Cyž, Alojs Bjarš a Jurij Młynk činjachu to w swojej maćeršćinje.


text:
Skala, Jan (1889–1945)
Skala, Johann
pseudonym: Luboměr, Serbomił, Kukowski, Ahaswer, Jan Lipski
* 17. 6. 1889 Njebjelčicy / Nebelschütz
† 22. 1. 1945 Dziedzice
Nowinar, basnik, narodnostny politikar.
1901 preparanda na Katolskim wučerskim seminarje w Budyšinje; chudoby dla njemóžeše studować, keramiski dźěłaćer w Kamjencu a wokolinje, wopyta wječorne kursy, zo by sej přiswojił powšitkowne zdźěłanje, 1916–18 wojak, 1919–20 sobuzałožićel a redaktor Serbskeho Dźenika w Běłej Wodźe, sobudźěło w redakciji Serbskich Nowin, 1921–24 redaktor nowiny Prager Presse w Praze, 1924 nawrót do Budyšina, tu pak njenamaka w Serbskich Nowinach za swoje politiske plany zrozumjenje, přesydlenje do Berlina, tam kónc 1924 w słužbje Zwjazka Polakow w Němskej, 1925–36 redaktor časopisa Kulturwehr (spočatnje pod titlom Kulturwille), 1935 njedósta wot fašistiskich organow dowolnosć za dalše žurnalistiske dźěło, přesydlenje do Budyšina, zo by tu Domowinske dźěło podpěrał, wosta pak dale w słužbje Polakow, 1938 wot gestapo zajaty a nimale lěto w škitnej jatbje, 1939–43 dźěło we wšelakich priwatnych předewzaćach w Budyšinje a Berlinje, dokal so znowa přesydli, 1943 wućeknjenje z Berlina do Dziedzic, dźěło w zawodźe w Namysłowje.
S. wobdźěli so aktiwnje na serbskim narodnym hibanju we Weimarskej dobje. Běše w prěnim rjedźe politiski redaktor, zastupowaše socialne a narodne zajimy serbskeho luda. Žadaše sej mj. dr. přewjedźenje zemskeje reformy, krutu organizaciju ratarskich drustwow, organizowanje serbskich rjemjeslnikow, serbskeje domjaceje industrije a serbskeho dźěłaćerstwa, serbske šule a wukubłanje serbskich dźěći w maćernej rěči. Załoži 1920 hromadźe z Hajnom Hantšom-Slepjanskim za wólby do reichstaga Łužisku ludowu stronu, kotraž pak njeje dóstała za mandat trěbnu ličbu hłosow. Swoje politiske nahlady zhorny w brošurce „Wo serbskich prašenjach“ (Praha 1922). Tutón program je pozdźišo dale rozwił, wudospołnjał a z toho wurosćace prawa a winowatosće ze wšej raznosću zastupował a zakitował, wosebje w Kulturwehr, němskorěčnym měsačniku za mjeńšinowe prašenja. Politiske nastawki w Kulturwehr a w Serbskich Nowinach, wosebje pak zhromadny spis z Juliusom Bogenseeom „Die nationalen Minderheiten im Deutschen Reich und ihre rechtliche Situation“ (Berlin 1929) zbudźichu pola němskich šowinistow pohóršk, dokelž kritizowaše před wšěm swětom jich politiku přećiwo mjeńšinam w Němskej. Spis „Die Lausitzer Sorben“ (Berlin 1923) a jeho přełožk J. Pátoweho dźěła „Aus dem kulturellen Leben der Lausitzer Sorben nach dem 1. Weltkrieg“ (Bautzen 1930) běštej načasnej a skutkownej wotmołwje na šćuwańcu přećiwo Serbam.
Prěnje basnje wozjewi 1910 w časopisu Łužica. W swojim nakładźe wuda zběrce pěsni „Srjódki“ (Budyšin 1920) a „Škrě“ (Budyšin 1923). Jeho powědančko „Stary Šymko“ (SN 1924, Budyšin 1953) tematizuje wotbagrowanje serbskeje wsy.
Bě wot 1912 čłon Maćicy Serbskeje. Domowina da jemu w l. 1965 pomnik w Namysłowje stajić.
DALŠE WOZJ.: „Mój sokoł“. Wuběrk basnjow a prozy, Budyšin 1962
ŽÓ./LIT.: J. Cyž, Razny antifašist a politiski prócowar – Nowa Doba 2, 2, 10. 1. 1948; M. Nowak-Njechorński, Jedyn z njenarunajomnych – Nowa Doba 3, 69, 18. 3. 1949; J. Cyž, Zum Ringen Jan Skalas für die Rechte der Sorben in den Jahren 1926 bis 1930 – Lětopis B 23/2 (1976), str. 183-188; L. Kuberski, Jan Skala. Zarys biografii politycznej, Opole 1993; P. Kroh, Nationalistische Macht und nationale Minderheit. Jan Skala (1889-1945) ein Sorbe in Deutschland, Berlin 2009.
Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow, wud. wot: Jan Šołta, Pětr Kunze a Franc Šěn, Budyšin: Ludowe nakładnistwo Domowina, 1984


text:
Přichodny kónc tydźenja, wot 3. do 5. awgusta, wotměje so w Kulowje 6. festiwal při měšćanskim haće. Měrćin Weclich je so z 22lětnym Kulowčanom Matthiasom Kliemankom, jednym z hłownych organizatorow, rozmołwjał.
Što wočakuje hosći na festiwalu?
M. Kliemank: Pjatk wječor hrajetej wot 19.30 hodź. skupinje Rafiki a Acapulco. Acapulco je z Kulowa, to su naši towaršojo. Sobotu popołdnju mamy wubědźowanje planowane. Wjeršk festiwala je sobotu wječor koncert skupin Gruppa Karl Marx Stadt a Milliarden. Wjeselimy so tež na znateho DJja Marcapasosa.
Štó zarjadowanje organizuje?
M. Kliemank: Event wuhotuja młodźinske kluby Kulowa. Hłownje je to United clubs for Kulow, kotrehož druhi šef jako zamołwity za zjawnostne dźěło sym.
Hdźe móža sej zajimcy lisćiki kupić?
M. Kliemank: W předpředani je to online móžno. Kombitiket za pjatk a sobotu płaći 10,50 eurow, jenož za pjatk sydom a za sobotu wosom eurow. Wězo předawamy kartki tež při wječornej kasy.
Je móžno na ležownosći stanować?


text:
27.08.2006
- XIV LO im. Stanisława Staszica Warszawa
- VI LO im. Jana Kochanowskiego Radom
- LXVII LO przy Wydziale Pedagogicznym UW Warszawa
- LXIV LO im. Stanisława I. Witkiewicza Warszawa
- II LO im. Stefana Batorego Warszawa
- V LO im. ks. Józefa Poniatowskiego Warszawa
- VIII LO im. Władysława IV Warszawa
- 2 Społeczne LO Warszawa
- XVII LO im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Warszawa
- 1 Społeczne LO im. Jam Saheba Digvijay Sinhji Warszawa
- XXXIV LO im. Miguela de Cervantesa Warszawa
- XI LO im. Mikołaja Reja Warszawa
- I LO im. Henryka Sienkiewicza Płońsk
- XV LO im. Narcyzy Żmichowskiej (ZS nr 67) Warszawa
- I LO im. Bolesława Prusa Siedlce
- LO im. Fryderyka Chopina Sochaczew
- Autorskie LO Niepubliczne nr 42 Warszawa
- Społeczne LO nr 4 Warszawa
- I LO im. Marszałka Stanisława Małachowskiego Płock
- XVIII LO im. Jana Zamoyskiego Warszawa
Sprawdź kursy przygotowawcze w Warszawie – www.marka.edu.pl


text:
BECEK CZYTA - Pippi z Bajzlowego Dōmku i jeji świat
14 października 2022, godz.: 17:00
Pippi z Bajzlowego Dōmku i jeji świat. Pippi Långstrump to nojsiylniyjszo, nojmilszo, nojfajniyjszo i nojbogatszo dziouszka na cołkim świecie. Miyszko cołkiym sama we Bajzlowym Dōmku, ino ze swojim kōniym i małpiczkōm, co sie mianuje Pōn Nilsson. Mo tyż kofer ze złotymi monetami… A my trefiymy sie z Rafałym Szymōm, tumaczem, pisorzem, popularyzatōrem ślōnskij mowy. Przekłodo na ślōnski tak literatura (bez przikłod "Pippi Långstrump"), jak i programy (bp. Firefox). Kludzi trefy i zajyńcia ô ślōnskij godce i kulturze: z dzieciami i z majoryntnymi.
Czas trwania: do 50 minut
Bilety: 1 zł/os
Miejsce: Kawiarenka, Bytomskie Centrum Kultury
Wiek: +7
Organizator zastrzega sobie prawo do zmian w repertuarze.
Bytomski Festiwal Literacki dla Dzieci i Młodzieży. BECEK CZYTA dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego – program „Promocja czytelnictwa”.
(BCK)
Bytom
zobacz na mapie


text:
Peticiju zapodali
Podstupim. Peticiju nastupajo planowanu změnu postajenja za wučbu serbšćiny je Domowina wčera peticiskemu wuběrkej Krajneho sejma Braniborskeje zapodała. Peticija wopřijima lisćinu, kotruž je 2 249 wosobow z tu- a wukraja podpisało. Připołožena je online-peticija staršiskeje iniciatiwy z wjace hač 20 000 podpismami hač do 17. apryla.
Olympiada zakónčena
Wodowe Hendrichecy. Sarah Hančikec, šulerka Budyskeho Serbskeho gymnazija, Daniel Šołta z Wojerowskeho Johanneuma a Leonard Nowack ze Žylowskeje zakładneje šule su lětušu 51. olympiadu serbskeje rěče jako najlěpši zakónčili. Wšitcy třo docpěchu we wobłuku třidnjowskeho wubědźowanja we Wodowych Hendrichecach wukon „z wuznamjenjenjom“.
Ponowja přezmjeznu železnicu
Karlovy Vary. W zapadnej Čěskej chcedźa lokalnu přezmjeznu železnisku čaru, zwjazowacu kupjele Karlovy Vary ze sakskim Johanngeorgenstadtom, hač do julija 2018 dospołnje ponowić. Po zakónčenju projekta w hódnoće 17 milionow eurow budźe jězba po 45 kilometrow dołhej trasy po Rudnych horinach potom sydom mjeńšin spěšniša.


text:
Dźensa swjeći wurjadny pólski hudźbnowědnik a publicist Zbigniew Kościów w Opolu dźewjećdźesaćiny. Narodźił je so 23. januara 1929 w Brodach na dźensnišej Ukrainje.
Nimo wjacorych knižnych wozjewjenjow, hłownje k biografijam znatych komponistow, spisa wón mnohe pojednanja a nastawki za wšelake nowiny a hudźbnofachowe pólske, serbske, armenske a ukrainske časopisy a wustupowaše zdobom jako hudźbny kritikar. Spisał je přinoški za Pólski rozhłós a skutkowaše pedagogisce dlěje hač połsta lět jako wučer na Opolskej hudźbnej šuli.
Za swoje zasłužby bu Kościów ze wšelakimi pólskimi a dalšimi wuznamjenjenjemi, kaž na přikład z Mytom Domowiny, počesćeny. Za serbski hudźbny stawiznopis wosebje wažne su jeho knižne publikacije wo Korli Awgusće Kocoru, Jurju Pilku a Michale Nawce. Dotal jeničce w pólskej rěči předleži zdobom knižny spis wo Bjarnaće Krawcu.
Ratar z ćěłom a dušu, horliwy Serb a wěriwy křesćan z přeswědčenja Jurij Domanja swjeći dźensa w Kulowcu 80. narodniny. Mnozy, kotřiž jemu dźensa wutrobne zbožopřeća wuprajeja, so jemu tak zdobom za jeho stajne sprawne a njebojazne wustupowanje dźakuja.
Jubilar narodźi so 16. januara 1939 w Němcach. Z třomi bratrami a sotru je wón w serbskej ratarskej swójbje wotrostł. Njeposrědnje po zakónčenju Druheje swětoweje wójny, z kotrejež so nan hižo z jendźelskeje wójnskeje jatby njenawróći, zastupi Jurij Domanja w ródnej wsy do šule. Derje dopomina so hišće na swoju wučerku Katu Brězanec, pola kotrejež mějachu wón a jeho sobušulerjo serbšćinu. Po 8. lětniku dźěłaše doma, hdźež mějachu dwanaćehektarske ratarstwo.
Je tomu hižo cyła chwila, zo stejachmoj zhromadnje za kameru a hladachmoj přez objektiw, hač so namaj perspektiwa spodoba. Lěta 2004 mějach składnosć, zhromadnje z Konradom Herrmannom nawjerćeć film „Budyšin w kraju Serbow“ za rjad ARD „Wobrazowa kniha Němska“ (Bilderbuch Deutschland). Do toho běch zeznała agilneho, stajnje čerstwje skutkowaceho filmowca w Serbskim ludowym ansamblu (SLA) Budyšin. Krótko do přewróta bě wón prěni króć nadźěłał z wuměłcami wječorny ptačokwasny program „Njebjo a hela“. Spočatk 2000tych lět nawróći so rodźeny Budyšan jako režiser jewišćoweje produkcije za dźěći „Myška w mróčelach“. Tehdyši wuměłski cyłk SLA ćerpješe pod financnymi a personalnymi skrótšenjemi. Bě dosć ćežko, spěwarjow a hudźbnikow zahorić. Tola Konrad Herrmann to docpě. Wuměłcy so wotewrěchu a produkcija bě a je dale wuspěšny wobstatk poskitkow serbskeho profesionalneho wuměłskeho ćělesa.
Wjelelětny sportowy redaktor Měrćin Štrawba swjeći dźensa 75. narodniny. Bywši kolega w redakciji SN Marko Wjeńka so na zhromadny čas z nim dopomina:
Stare přisłowo praji: „Na wjacorych kwasach njemóžeš rejwać.“ Ja twjerdźu: Měrćin Štrawba to móžeše. Energiju, kotruž je při tym nałožował, jemu stajnje zawidźach. Prjedy hač so póndźelu rano w redakciji Serbskich Nowin zetkachmoj, słyšach jeho hižo rano zahe w serbskim rozhłosu. Tam rozprawješe ze swojim cyle swojoraznym sympatiskim hłosom, předewšěm pak na lóštne wašnje wo kónctydźenskich sportowych podawkach we Łužicy. Při tym złožowaše so z wulkeho dźěla na informacije, kotrež bě na sportnišćach w Ralbicach, Chrósćicach, Radworju a druhdźe sam nazběrał. Měrćin je za to prawidłownje cyłe kóncy tydźenja woprował.
Ze swojimaj krótkimaj, ale spěšnymaj nohomaj redakciju docpěwši dyrbješe Měrćin nětko to, štož bě słucharjam runje ertnje posrědkował, do pisomneje formy přinjesć. Časowy ćišć, kotryž při tym na njeho skutkowaše, bě hoberski.
Komponist a hudźbny wědomostnik Bernd Weinreich z Choćebuza swjeći dźensa 70. narodniny. W Złym Komorowje rodźeny dósta z pjeć lětami wukubłanje na klawěrje, pozdźišo na wiolinje a wioli. Jako šuler je wón w komornohudźbnych skupinach a ansamblach sobu skutkował. W starobje 14 lět hižo přiswoji sej wobšěrnu wědu w komponowanju. Wosomnaćelětny skomponowa za chowancow Złokomorowskeje hudźbneje šule prěnju twórbu za smyčkowy kwartet. Na Martina Lutherowej uniwersiće Halle/Wittenberg je wón 1973 studij jako diplomowy hudźbny wědomostnik wuspěšnje zakónčił.
W Pančicach-Kukowje swjeći dźensa něhdyši wučer, njesebičny dźěłaćer na dobro serbskeho ludu a bywši předsyda Domowiny Jakub Brankačk dźewjećdźesaćiny. Wosobinsce zeznach jeho w prěnimaj lětomaj jako chowanc Budyskeho Serbskeho gymnazija. Wot lěta 1952 kubłaše wón na Serbskej rozšěrjenej wyšej šuli a po politiskim přewróće hač do 1993 na Budyskim Serbskim gymnaziju sta šulerjow. Angažowany wučer serbšćiny běše mnohim z přikładom.
Jutře swjeći Marko Grojlich z Bukec sydomdźesaćiny. Hižo dołho bydli wón z mandźelskej w narańšej serbskej cyrkwinej wsy, „kotraž najdale do Serbow widźi“ a kotrejež „wěža radostnje k njebjeskej módrinje hlada kaž zróstna, słónčka wjesoła jědla“ (Jan Radyserb-Wjela). Tam je so 30. měrca 1948 narodźił, tam je wotrostł. A snadź je tale Bukečanska wosebitosć k tomu wjedła, zo Marko Grojlich do wšěch dalin Serbow hlada a nic jeno z wobmjezowanym widom kaž někotryžkuli druhi w Serbach. Znaju jeho tež jako radostneho, słónčka wjesołeho čłowjeka, kiž rady žortuje, kiž pak móže tež chětro wjedrować, hdyž so nad něčim rozhněwa.
Lawreat Myta Ćišinskeho, literat, basnik, přełožowar, wučer, předsyda Maśicy Serbskeje a hišće druhe – to wšo je Měto Pernak, kiž ma wulke zasłužby. Wone maja so wuchwalować a hódnoćić, a to je jara derje!
Ja pak chcu k jeho jutřišim wosomdźesaćinam něšto na nim chwalić, štož jeho předewšěm wuznamjenja. Wón je jara dobry čłowjek a woprawdźity přećel. Je wěriwy křesćan, njejsym pak ženje wot njeho nabožne frazy słyšał. Wón swoju wěru cyle konkretnje praktikuje: je přichileny, přećelny, dobroćiwy.
Ze swojej maćerju je do zapadneho Berlina šoł, ale njeje so ženje stał z antikomunistom. A to woprawdźe njeje samozrozumliwe. Přičiny by měł so z tajkim stać, ale jeho čłowjeske kajkosće njejsu to dowolili – a jeho lubosć k serbskemu, předewšěm k swojej delnjoserbskej domiznje.
Serbja maja bohudźak wjele wěrnych přećelow. Jedyn z nich je dr. Hans Modrow, a wón swjeći jutře, 27. wulkeho róžka, dźewjećdźesaćiny.
Hans Modrow, předposledni ministerski prezident NDR, narodźi so w dźensnišej Pólskej a dožiwi kaž wulki dźěl jeho generacije typiski žiwjenski puć: wójnsku jatbu, antifašistiske lěhwo, politisku karjeru a wopyt stronskich šulow. Njedźiwajo na to bě wón atypiski wysoki funkcionar. Nazymu 1973 pósła jeho strona SED jako 1. sekretara wobwodneho wjednistwa do Drježdźan. Naslědnik Wernera Krolikowskeho pak njezaćahny do wile předchadnika, ale do normalneho wysokodomu. Nowy to signal!
Sym Hansa Modrowa bórze po tym wosobinsce zeznał. Zhoniwši, zo sym serbski žurnalist, prašeše so mje za žiwjenjom Serbow. To je hač do dźensnišeho tak, hdyž so w Berlinje zetkamoj. Modrow je sej spěšnje wjele wosobinskich přećelow mjez Serbami zdobył, hač spisowaćela Jurja Brězana abo Hórčanskeho wjesnjanostu Franca Młynka.
Dźensa swjeći jedyn z najwuznamnišich wuměłcow Němskeje – moler, grafikar a rězbar Georg Baselitz wosomdźesaćiny. Minjenu wutoru je sćelak telewizije BR połdrahodźinski film „Georg Baselitz – Ein deutscher Maler“ składnostnje jeho jubilejnych narodnin wusyłał. Swětoznaty je wón nic naposledk přez swoje „na hłowje stejace“ wobrazy.


text:
Szinka bez richtich1 dugi2 czas (niy yno dlo Ślōnzokōw) bōła3 na stole yno4 ôd świynta. Dziś to sie zmiyniōło, niby narzykōmy, że niy ma na kōncie piniyndzy, ale jak sie otworzi lodōwka, to tam sie te pōłki aże uginajōm. Niystety, żeby znojś5 jedzynie dobryj jakości, to sie trza niystety naszukać i naprōbować. Musza Wōm pedzieć, że prōbowanie tych niyftorych szinek- a barzi6 by szło pedzieć7, że wyrobōw szinkopodobnych- niy bōło leke8, ale żech sie poświyńciōł 😉
Wziōn żech na warsztat 5 szinek i zarozki9 moga Wōm pedzieć, że kebyjście na jakim handlu mieli takego chopa, kery10 sprzedołwo swoje wyroby abo mogli sie kupić kōnsek surowyj wyndzōnyj szinki i jōm potyn we bratrurze11 przipiyc, to sie za te sklepowe w plastrach niy chytejcie.
Mało szinki w szince, woda, woda, woda, sōl i roztomajte inksze składniki. Tych niyftorych to już na zicher nigdy niy wciepna do koszyka, przi dwōch idzie zaryzykować. I zajś szłoby pedzieć: piyrwy to bōła szinka 😉 Wszyjske niystety majōm jako substancja kōnserwujōnco azotyn sodu, kery za zdrowy niy jest, ale nawet jak sami robiymy szinka, to i tak jōm pyjklujymy12, a wtedy i tak na talyrz nōm wjyżdzo azotyn sodu. Ważne je to, co by go niy jejś za kans13.
A jako to sam wyglōndo dokładniyj?
Nojciekawsze je to, że Sokołōw zrobiōł Biedrōnce cojsik lepszego, niż sōm sprzedowo pod swojōm nazwōm- że tyż ich niy ma gańba18.
Nojlepi to sam niy wyglōndo, możno trza poszukać u jakego masołrza 😉


text: Rekordy maja w sporće wosebity wuznam, wšojedne hač su to swětowe, europske, němske abo cyle jednorje hobbyjowe. Wone su wusko zwjazane z docpěćom najlěpšeho wukona. Jako 10lětny hólčec widźach w telewiziji, tehdy čorno-běły wobraz, grandiozny nowy swětowy rekord w dalokoskoku. Bob Beamen z USA bě 18. oktobra 1968 w měsće Mexiku na XIX. olympiskich lěćnych hrach hnydom w prěnim pospyće njewšědne 8,90 m skočił. Rozbudźenje nasta mjez funkcionarami blisko jamy za dalokoskok. Měritko za tajku dalokosć njemějachu, a wobstaranje traješe dźesać mjeńšinow. Hakle nětko zhoni swět, zo je Bob Beamen stary swětowy rekord wo 55 centimetrow polěpšił. Dalši wosebity swětowy rekord sćěhowach 20. julija 1984 w telewiziji při lochkoatletiskim wubědźowanju „Olympiski dźeń“ w Berlinje. 22lětny modelowy atlet Uwe Hohn z ASK Doprědka Podstupim ćisny hlebiju na njezapřijomne 104,80 metrow, skoro přez cyłe koparske polo. Tróšku kuriozne bě připowědźenje noweho swětoweho rekorda z 04,80 m na pokazowanskej tafli. Tale njebě na pjeć ličbow wusměrjena, a tak falowaše jedynka.


text:
Drogie redachtory ze Superexpressu.
Pizło mi na łeb kiejbyście nakryklali w tym waszym papiórze do rzyci o takim dziadostwie jako je coś takigo:
WYKÓMPANY (tako mój chop na to godo).
Jo już nieroz żech pizła swoigo chopa nudelkulóm po łepie,bo yno gro,gro i gro w jakiś ekseki.
Jak ech go ostatnio wysłała do sklepu po szpyrka,a jo żech sie poszła poklachać do sómsiadki.
Jak ech wróciyła,tyn gópi ciul siedzioł przed kómputrym,ryj ani pultok,zapocóny i gizd godo że gro w jakoś Super Żaba.A gały przi tymu mioł wywalóne z orbitów ani baba po porodzie.
I sie tak terozki siedza i myśla,mógli byście przijechać dó niego i mu nagodać że je gópi,może by mu coś tymu ciulowi pomógło.
Ze poważaniym
Frelka
LOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOL, kto to napisał?


text:
Kandrzin-Koźle
Spůłrzyndne: 50°21' N 18°12' E
Kandrzin-Koźle (pol. Kędzierzyn-Koźle, mjym. Kandrzin-Cosel, Heydebreck, czes. Kandeřín-Kozlí) – mjasto we wojewůdztwje uopolskym, nad Uodrům. Powstało we 1975 r. ze skuplowańo sztyrech uosobnych uorgańizmůw admińistracyjnych: Kandrzina, Koźlo, Sławjyńćic a Kłodńice. Stworzińy Kandrzina-Koźlo ńy bůło atoli formalńy skuplowańym sztyrech mjast, nale przikuplowańym do Kandrzina we dńu 30 paźdźyrńika 1975 trzech mjast (Kłodńice, Koźlo a Sławjyńćic) a gminy Sławjyńćice[1]. Gmina Kłodńica ńy weszła do nowego uorgańizmu, włůnczyli ja do gmin Leśńica a Zdźeszowice[2]. Dźepjyro po sztyrech dńach, to je 3 listopada 1975, zmjyńůno bůło mjana Kandrzin na Kandrzin-Koźle[3].
W Koźlu znojduje śe jydyn ze nojwjynkszych rzycznych portůw we Polsce. Sům sam tyż jedne ze nojwjynkszych we Polsce chymicznych zakładůw – Zakłady Azotowe Kędzierzyn S.A., a tyż holding "Blachownia". Je to druge mjasto wojewůdztwa uopolskigo podug liczby populacyje a pjyrsze podug zajmowanego terytorjum.


text:
Z Dešna/Dissen
. Slědny pětk zeger 11:00 su zwóny zwónili w cerkwi w Dešnje. To jo było znamje za to, až su na tamnem kjarchobje zakopowali serbsku žeńsku, ako jo wjele wugbała a naźěłała za serbstwo. Jo to była Erika Janowa, kenž jo 12. awgusta, 90 lět stara, wumrěła. Styri źiśi a dalšne z Janojc familije, pśiswójźbne a wobydlarje su se ten źeń ze zemrěteju rozžognowali. Serbska faraŕka Katarina Köhlerowa jo w serbskej a nimskej rěcy na nju, jeje žywjenje a zasłužby spominała. Naroźona w Rownem w Slěpjańskej wósaźe jo wucyła pó wójnje w šulach w Českej a za tym jo studěrowała na ceptaŕstwo. W casu NDR jo we wšakich šulach Dolneje Łužyce młogim źiśam wuwucyła dolnoserbsku rěc. Wóna jo basniła rědne dolnoserbske gronka a štucki wósebnje za źiśi, jo pisała za Casnik a Pratyju a jo zestajiła nowu antologiju z dolnoserbskimi awtorkami a awtorami. Wjelike zasłužby ma wóna pśi nastaśu a załoženju Domowinskego muzeja w Dešnje w lěśe 1983. Mjazy žałujucymi, ak su jej k cesći tek zgłosyli dolnoserbski kjarliž „O swět, ja dejm śi spušćiś“, su byli Madlena Norbergowa wót Rěcnego centruma WITAJ, župan dr.


text:
Sirach 25,15
„Małe grěchy Bog na flaku wótštrofujo.” Naša mama jo to nam gólcam cesto groniła, gaž smy kśěli něco pótajmnje zhandaś a njejo se raźiło. Małe grěchy Bog ned wótštrofujo – to jo jaden z tych rěcnych wobrotow, kenž ako góle cesto słyšyš, rowno ako ten: „Bog wiźi wšykno”. Su jano žortnje měnjone a wjele na se njamaju. Wótergi take njewobmyslone špruchy weto njejsu wóstali mimo wucynka: Za mnjo jo wažne było, wšykno pšawje cyniś. Grěch, to jo wóznamjeniło za mnjo, až som něco wopaki cynił. Widobnje něco njejo tak funkcioněrowało, ako som se pśedstajił. Pśeto: „Małe grěchy Bog na flaku wótštrofujo.” Ale wokognuśe – małe grěchy? Co ga jo z tymi wjelikimi? Gaž su małe grěchy, pótom su zawěsće teke wjelike. Wjelike grěchy Bog zazdaśim njewótštrofujo ned na měsće, ale pózdźej. Ale ga? Snaź južo witśe, móžno až za tyźeń, za źewjeś mjasecow? Abo samo akle pó smjerśi? Pśidu do hele a budu nanimjer martrowany?
Žednogo zdaśa njejsom měł. Ale jadno jo jasne było: Musał som wopytaś, wšykno pšawje cyniś a se naźejaś, až njejsom lubego Boga pśewjele górił. Pótom wón snaź nještrofujo. Z takim Bogom nježortujoš. Pśed takim Bogom maš se bójaś.
Ale jo to napšawdu tak? Dejmy se njezmilnego Boga bójaś? W Bibliji namakajomy cesto słowko bogabójaznosć, na pśikład pla profeta Siracha: Pśeto bogabójaznosć źo pśez wšo.Sir 25,15 Ale zewšym njejźo wó bójaznosć. Njejo měnjone, až dejmy tšach měś, ale Boga cesćiś a jogo stwóŕbu. Pśedewšym dejmy Boga lubowaś, ako wón nas lubujo. Tak stoj w pětych knigłach Mojzasa: A ty dejš Kněza, swójogo Boga, lubowaś z cełeju hutšobu, z cełeju dušu a z cełym pśemóženim.5 Mojz 6,5 Taka bogabójaznosć nam wucy źiwanje pśez wjelikosć Boga, kenž jo wušej wšyknogo našogo rozyma a kenž wóstanjo napóslědku kradu pótajmna.
Bogabójaznosć pak teke měni pónižnosć. To jo jadno z tych zapśimjeśow, kenž źinsa lěbda wužywamy. Salopnje móžomy groniś: „Ga njewzej sebje za pśeliš wažny.” Pśeto my luźe njejsmy pupk swěta abo měra wšyknych wěcow. Ceła stwóŕba jo Bóžy dar połno rědnosći, nad kótarymž móžomy se jano wjaseliś. Źo wó tom, tu wobźiwowanja gódnu stwórbu Boga pśipóznaś, z respektom z njeju wobchadaś a ju źěkownje zachowaś.
Bamž Franciskus groni, až ako kśesćijany njepódwólijomy se Knězoju bójazni dla, ale dokulaž wěrimy do jogo lubosći. Bjatujmy z psalmom Dabita:
1Kněz jo mójo swětło a mójo strowje; kogo dejał se bójaś? Kněz jo móc mójogo žywjenja; kogo mě dejało tšach byś? […]
14Cakaj na Kněza, buź dobreje mysli a njehubójany, jo, cakaj na Kněza.Ps 27,1.14
Bóže słowo RBB 2022-08-28.
Bibliske citaty pó: Biblija: Nowośišć na zakłaźe serbskeje Biblije z lěta 1868. Chóśebuz: Spěchowańske towaristwo za serbsku rěc w cerkwi 2020.


text:
Ze tych nerwōw jo ji zapōmniała pedzieć, co dzisio bydzie chop ze gazownie chodziył a spisowoł liczniki, ale zaroz pomyślałach se, że to je dziołcha światowo, to sie kapnie, co trza zrobić i wiyncy żech se tym gowy niy zawrocała.
Jednako jak my przijechali nazōd, to zaroz na siyń wyjrzała nasza sōmsiadka, co miyszkała pod nami a dała mi nowo ksiōnżeczka do płacynio gazu.
– Co to sie stało, Kulino, że tyn chop u wos nasza ksiōnżeczka ôstawiył, tyj moji kamratki niy było? – dziwowałach sie.
– Ale była, to już wōm ôna wszystek pogodo... Baby niy znoł, to ji możnej niy doł, niy wiym...
Podziynkowałach sōmsiadce a szli my do dōm jedyn sztok wyżyj. Tam już moja kamratka stoła we dźwiyrzach, a zaroz wszyjstek nōm zaczła rozprowiać. Godała, że był sam taki mody chop ze gazownie, licznik spisoł a chcioł ji dać ksiōnżeczka do płacynio, yno musiała mu to podpisać. Ale jak ôna sie ôbrōciyła, coby dowōd ze taszki wyciōngnōnć, to uciyk i ani dźwiyrzi niy zawrził, yno lecioł po trzi schōdki i do sōmsiadōw pod nami jak perszing skoczył, jakby go kery gōniył!
– Pōdź dziołcho, niy bydymy sam przeca debatować na progu, w dōma pogodōmy – padałach. A porzad myślałach nad tym, co to sie stało, boch przeca tego inkasynta znała już pora lot i niy prziszło by mi do gowy, że co nawywijo! Ale jak sie kamratka zwyrtła do mie plecami, toch ta prziczyna uwidziała. Ze przodku to ôna wyglōndała jak porzōndno, stateczno mamulka, za to ze zadku, jak baba ze przibytku uciechy: dłōgo kecka miała dźwigniōno do pasa, a na gołych, bladych pōłżitkach ledwie sie ji trzimały czerwiōne stringi!
Jak żech ji to padała, to dziołcha sie ôgromnie zagańbiyła, kecka na dōł pociōngła, a padała mi, jako sie to mōgło stać. Jak inkasynt zazwōniył, ôna praje siedziała we łaziynce na „trōnie”, bezto coby tyn za dźwiyrzami dłōgo niy czakoł, gibko galotki dźwigła i skoczyła ôtworzić, a co było dalij, to już roztōmili wiycie!


text:
Jedyn chop chodził ku niymu dwa razy we tydniu. Dycki lyki nowe dostoł, ale jakoś niy było mu lepi! Jeś niy poradził, a bezto był coroz chudszy: gymbulka mioł teroz na jedne umyci, ôczka wyblyszczōne, rychtik jako tyn ślyź wymoczōny! Doktorōwej dziywce, Zuzce ôgrōmnie żol było tego boroka, bo jeszcze rok nazod był to gryfny a wyżarty panoczek! Wtynczos ku doktorōwi prziszoł jedyn modszy kamrat po fachu i jak ujrzoł takigo umynczōnego czowieka, co szeł załōmany ku dźwiyrzōm do siyni, zaroz ze ciekawości spytoł sie starego doktora, co tymu biydokowi je?
– To ni ma biydok, yno bogocz, kamracie! Mo gospodarka, dwa młyny a kupa pola! – ôdpedzioł stary doktōr.
– Ale co mu je? – dopytowoł sie dali mody.
– Społknōł kejś wosy ze gowy, do żełōndka sie dostały, a teroz wylyź niy poradzōm!
– A je na to jaki lyk, kamracie? Modymu doktorowi, to niy dało pokōj.
– Ano je, to ślyź wymoczony ze kościami zjedzony! Wosy sie na kości ôwinōm, a żełōndek ôpuszczōm!
– To czamu mu tego niy powiysz doktōrze? – mody niy poradził tego spokopić.
– Bo ôn mo jeszcze kupa talarkōw, co mogōm prziś do moji kapsy! – ôśmioł sie stary doktōr.
To wszystek słyszała doktōrowo dziywka, bo pod dźwiyrzami podsuchowała. Zaroz wciepła plyjt na pleca a szła szukać tego chorego boroka. Niy minyło ani pōł roku, a chop, chocioż sie u tego wywołanego doktōra niy pokazowoł, sōm wyzdrowioł, zaś był śniego nazod gryfny a wyżarty panoczek pod fōnsym. Jednego dnia wele doktorōwej wille stanyła elegancko bryczka zaprzōngnyto we dwa wypasione siwki, bo tyn uzdrowiōny chop przijechoł po doktorōwo dziywka – swoja wybawicielka! Ôżynił sie śniōm potym i tak to Zuzka ôstała wielgōm gospodyniōm na tyj resztōwce majōntku, co chopu jeszcze ôstała!
Co było dali ze pragliwym doktōrym, toch sie już niy dowiedziała i pedzieć Wōm, roztōmili, ni moga, ale isto kara bosko za ludzki krziwdy go potkała, a jakby tak sie niy stało, toby sprawiedliwości na tym świecie niy było, co padocie?
PS. U nos w dōma sie godało harynek, ale ślyź tyż sie słyszało.