text:
Radosław Majdanbookmark, Jarosław Chwastek, Dariusz Fornalak, Leszek Pokładowski, Rafał Piotrowski, Mariusz Kuras, Paweł Drumlak, Damir Maretićbookmark, Andrzej Rycak, Robert Dymkowski, Robert Sikorski (66' Mariusz Osiecki Ibookmark)
trener: Leszek Jezierski, Jan Jucha
Jarosław Bako, Andrzej Biedrzycki, Bartosz Jurkowski, Artur Januszewski, Paweł Holcbookmark, Aidas Preikšaitis, Marcin Szulikbookmark, Tomasz Radziwon (24' Marek Kwiatkowski II) (61' Dariusz Preis), Rafał Szwed (68' Marcin Florek), Tomas Ramelis, Jacek Chańko
trener: Mieczysław Broniszewski


c: text/html

text:
- About Institute
- SBD , adidas ba7555 pants sale clearance free , adidas x_plr mens green dress boots for women MX Carbon Release Date
- nike womens pro hyperwarm tights black volt womens clothing
- Michael Jordan Banned Nike Air Ship - Nike Dunk Low GS Ivory Hyper Royal Details - StclaircomoShops
- ФyTбoлka c kopoTkиM pykaBoM nike air jordan - SBD - 100 Release Date - un OG de Jordan DC4101
- 104 - Air Jordan 4 Laser Black kaufen kannst - Jordan Legacy 312 Storm Blue - AQ4160
- air jordan 4 wmns canyon purple 2022
- nike dunk release dates
- air jordan 4 military black dh6927 111
- air jordan 1 mid diamond shorts
- air jordan release dates
- Annual Reports
- Didactics
- Research
- Employees
- Journals
Recent projects
Zbigniew Tarapata, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Najgebauer, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Michał Dyk, Agnieszka Kacprzak, Dariusz Pierzchała, Mariusz Chmielewski, Krzysztof Chlebicki, Jarosław Rulka
Maciej Kiedrowicz, Jarosław Koszela, Zbigniew Tarapata, Rafał Kasprzyk, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Jerzy Stanik
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Rulka
Dariusz Pierzchała, Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Rulka, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Mariusz Chmielewski, Michał Dyk, Krzysztof Chlebicki
Andrzej Najgebauer, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas, Ryszard Antkiewicz, Rafał Kasprzyk, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Koszela
Ryszard Antkiewicz, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Andrzej Najgebauer, Dariusz Pierzchała, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski
Tadeusz Nowicki, Tomasz Tarnawski
Grzegorz Bliźniuk, Andrzej Ameljańczyk, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Gaj, Tomasz Górski, Tomasz Gzik, Piotr Kędzierski, Piotr Kosiuczenko, Jarosław Koszela, Andrzej Najgebauer, Tadeusz Nowicki, Kazimierz Worwa
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Koszela, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Tomasz Drozdowski, Dariusz Pierzchała
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Dariusz Pierzchała, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Mariusz Chmielewski, Roman Wantoch-Rekowski
Roman Wantoch-Rekowski
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Marian Chudy, Tadeusz Nowicki, Radosław Pytlak
Recent publications
Bolesław Szafrański, Romuald Weydmann
Grzegorz Bliźniuk, Dorota Kilańska
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Zbigniew Tarapata
Zbigniew Tarapata
Andrzej Chojnacki
Andrzej Chojnacki
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Roman Wantoch-Rekowski

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Znamje na sćěnje nichten njemógał pśewiźeś, ale Belšazar, ten pśeskobodny babyloniski kral, njejo zamógł jo wukłasć. Jano mudry profet Daniel jo mógał wucytaś, až kraj pójźo kamsy. Parada zwěšćelowarjow zagubjenja slědnych 3000 lět wobskjaržujo skazenje a pśemódlenje pśibogam. Menetekel pśibytnosći pak njejo napisał Bog starego testamenta, ale dogma njeskóńcnego rozrosćenja. Mene mene tekel uparsin – licone, wažone a ako njedosegajuce pósuźone. Take powědanje jo witśi watśi, groni frakcija žorta a šposa. Wót lěgwa wubójanych jo jich wótstawk wjele wětšy ako jo w casu pandemije do rady dane. Wšykno w mjenju lichoty, pódpěrane wót samsewumjenjonych ekspertow, kenž maju wšo rozpłošenje za wuzbytne. Kśik pak buźo wjeliki: »Běda, běda, ty wjelike město Babylon, ty mócne město, pśeto we jadnej štunźe jo twój sud pśišeł. A kupce na zemi budu płakaś a žałosćiś nad nim, dokulaž jich wóru nicht wěcej njebuźo kupowaś.« (Zjawjenja Jana 18).
Kuždy ma w głowje nanejmjenjej jaden datum, kótaryž cełe žywjenje jo pśeměnił, na pśikład 8.5.1945, 3.10.1990 abo 11.9.2001. W krotkem casu buźomy teke diskutěrowaś, kak swět jo wuglědał pśed koronu. Za mnjo jo kradu jasne, až pandemija jo teke kriza našogo politiskego systema, našeje něntejšneje wašnje producěrowanja a zgromadnego žywjenja.


text:
Kandrzin-Koźle
Spůłrzyndne: 50°21' N 18°12' E
Kandrzin-Koźle (pol. Kędzierzyn-Koźle, mjym. Kandrzin-Cosel, Heydebreck, czes. Kandeřín-Kozlí) – mjasto we wojewůdztwje uopolskym, nad Uodrům. Powstało we 1975 r. ze skuplowańo sztyrech uosobnych uorgańizmůw admińistracyjnych: Kandrzina, Koźlo, Sławjyńćic a Kłodńice. Stworzińy Kandrzina-Koźlo ńy bůło atoli formalńy skuplowańym sztyrech mjast, nale przikuplowańym do Kandrzina we dńu 30 paźdźyrńika 1975 trzech mjast (Kłodńice, Koźlo a Sławjyńćic) a gminy Sławjyńćice[1]. Gmina Kłodńica ńy weszła do nowego uorgańizmu, włůnczyli ja do gmin Leśńica a Zdźeszowice[2]. Dźepjyro po sztyrech dńach, to je 3 listopada 1975, zmjyńůno bůło mjana Kandrzin na Kandrzin-Koźle[3].
W Koźlu znojduje śe jydyn ze nojwjynkszych rzycznych portůw we Polsce. Sům sam tyż jedne ze nojwjynkszych we Polsce chymicznych zakładůw – Zakłady Azotowe Kędzierzyn S.A., a tyż holding "Blachownia". Je to druge mjasto wojewůdztwa uopolskigo podug liczby populacyje a pjyrsze podug zajmowanego terytorjum.


text:
Pětr Bjedrich Halka
Pětr Bjedrich Halka (němsce Peter Friedrich Halke; * 25. januara 1761 w Bobolcach, † 4. meje 1833 w Jabłońcu) bě serbski ewangelski farar a domiznowědnik.
Narodźi so jako syn chudeho ratarja a wopytowaše Budyski gymnazij. Wot 1780 do 1783 studowaše we Wittenbergu ewangelsku teologiju a bě tam z čłonom a w lěće 1782 tež starši Serbskeho prědarskeho towarstwa. Po nawróće do Łužicy bě wot 1783 do 1786 domjacy wučer w Mužakowje a nastupi 1786 farske městno w Jabłońcu, hdźež hač do swojeje smjerće 1833 skutkowaše.
Halka zaběraše so z botaniku, ekonomiju a sadarstwom. Nimo toho wuda chroniku swojeje wosady, kotraž je wažny kulturnostawizniski dokument.
Žórło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Pětr Kunze: Halka, Pětr Bjedrich. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 170


text:
Hórnikečanska Energijowa fabrika wuwi so najpozdźišo z wotewrjenjom noweje trajneje wustajeńcy w nazymje 2020 k najwažnišej muzealnej městnosći zwobraznjenja stawiznow łužiskeho rewěra. Tole zapřijima stajnje zaso tež wosebite wustajeńcy tworjaceho wuměłstwa kaž na př. přehladku »Wuměłstwo a brunica« w lěće 2018, kotraž bu šěroko wobkedźbowana. W tutej sezonje wěnuja so ze »Změna. Łamki w rewěrje« eksplicitnje fotografiji. Z přehladom twórbow skića štyrjo čłonojo z lěta 2008 eksistowaceje ASA-skupiny, wobstejaceje z Franka Höhlera, Thomasa Kläbera, Georga Krauseho a Jürgena Maćija, dźěła, kotrež wopřijeja dobu štyrjoch lětdźesatkow a dweju němskeju statow. Štyrjo renoměrowani fotografojo dźěla sej wjacore dypki w swojich biografijach: Woni narodźichu so srjedź 1950tych lět w NDR a wotrosćechu w sylnje industrializowanych resp. wot hórnistwa potrjechenych južnych wobwodach kraja. Wšitcy štyrjo absolwowachu diplomowy studij fotografije na Wysokej šuli za grafiku a knižne wuměłstwo w Lipsku, kotryž wotzamknychu w 1980tych lětach. A skónčnje pokazuje »Změna« tež, zo je za wšitkich čłonow skupiny temowe polo »hórnistwo« resp. »brunica« zdźěla ze spočatka swójskeho fotografiskeho tworjenja so wospjetowacy sujet, kotryž hodźi so w padźe Jürgena Maćija samo jako nošny element cyłkowneho tworjenja zrozumić.
W lěśe 2000 zachopijo kóńc apryla solarny załožk na Kochojc domje w Žylowje źěłaś, wón sejźi na jich kšywje »kaž serbski plon«. A pśi tom gibjo se toś ta špatna wědobnosć z nadpisma, pótrjefjecy fakt, »až njejo dawno južo na ten part wuglowy koncern góriła«.Jurij Koch, Gruben-Rand-Notizen, Budyšyn: LND 2020, 192 b.
Ludowe nakładnistwo Domowina jo pód titelom »Gruben-Rand-Notizen« wudało, wóspjet kradu spódobnje wót Ise Bryccyneje wugótowany, nimskorěcny wuběrk zapisow z dnjownika a pśewažnje až dotychměst njewózjawjonych fragmentow proze Jurija Kocha z lět 1996–2006. Jo nastał wójowaŕski tekst se politiski stawnje jasnje pozicioněrujucego cłowjeka k nacasnym stawiznam dwójorěcneje Łužyce. Ned na zachopjeńku pomjenijo Koch w prědnem zapisku z apryla 1996 za swójo pśedewześe wjeliki pśikład: Victora Klemperera. Jo źe znate, až jo Nakładnistwo Aufbau za jogo dnjowniki epochy 1933–1945 wuzwóliło titel »Ja cu znaniś až do slědnego«, kótaryž jo źinsa źe južo pśisamem pśigrono. Wó take znankstwo Kochoju how źo, a wón jo rozmějo jasnje politiski. To njewóznamjenijo, až njenadejźoš na bokach knigłow teke zapiski wó žywjenju familije, kótarež se głownje wiju wokoło pówołańskeje a priwatneje žywjeńskeje drogi źiśi, a z dodankom wó naroźenju syna syna z lěta 2009 se knigły zakóńcyju. Pśewažujo pak politiski komentar, konsekwentnje pśednjasony z perspektiwy jadneje w a z NDR socializěrowaneje, kritiskeje pódzajtšnonimskeje lěwice, ku kótarejež drje nejwěcej eksponěrowanym serbskim zastupnikam źinsa 84lětny Jurij Koch licy.
Tule podaty přinošk bazuje na přednošku składnostnje hłowneje zhromadźizny Maćicy Serbskeje 26. septembra 2020 a bu za wozjewjenje wobdźěłany.
»By tohodla jara wužitna wěc za wědomosć była, hdy bychu so raz wučeni Serbjo zebrali, cyłe mjezy wobeju Łužicow wobpućowali a awtentisku kartu a statistiku zhotowili ...«1
Tute linki napisa w lěće 1876 młody Lipšćanski student slawistiki a serbski aktiwist Arnošt Muka w swojej pućowanskej rozprawje wo Delnjej Łužicy »Pućowanje po Delnjej Łužicy«. Šěsćdźělnu rozprawu wozjewi Muka hromadźe z přećelom a komilitonom Janom Arnoštom Holanom w časopisu Łužica. Holan běše tež přewodnik Muki na jězbje. Na zakładźe swojeho slědźenja kritizowaše Muka tehdy eksistowace karty serbskeho rěčneho ruma we Łužicy. Jemu so zdaše, zo běchu podobnje tež oficielne ličby serbskorěčneje ludnosće wopačne. A zo by wěstosć docpěł, bu Muka sam aktiwny. 1884 předpołoži prěni dźěl swojeje »Statistiki łužiskich Serbow« wo Delnjej Łužicy w Časopisu Maćicy Serbskeje, 1885 slědowaše druhi dźěl wo pruskej a 1886 třeći dźěl wo sakskej Hornjej Łužicy. Młody třiadwacećilětny ze swójby zamóžiteho serbskeho ryćerkublerja we Wulkim Wosyku pochadźacy student naćisny 1876 w dwěmaj linkomaj kompletny slědźerski projekt. Zbytk su dźensa serbske wědomostne stawizny.
W etnologiskim wuwiću pisanja je městno jednanja prěnjeho pólneho slědźenja wažny měznik, kotryž so w předmjeće nimoměry rady mystifikowaše a nadal mystifikuje. Zo bych we wobrazach profesije wostał: Mamy před sobu iniciaciski ritus. K prěnjemu razej poda so slědźacy subjekt won do »pola«, zo by wupruwował, što je wot profesorow na uniwersiće nawuknył. Bjez kóždeje wěstoty ma nětko wonka (potajkim w dźiwiznje) wobstać. Hakle nětko so woprawdźe wopokaza, hač běše wjacore lěta trajacy studij snano podarmo. Zakładna dźěławosć etnologije je slědźerska praksa, na kotruž móžeš so teoretisce a z njewohroženosće biblioteki jenož na njedosahace wašnje přihotować a za kotruž njejsu někotre probowe slědźenja we wobłuku seminara žadyn woprawdźity chutny pad. Wobsteju »tam wonka« pola »nich«? A jako kajki so nawróću?
Na tutym městnje njech to z mystifikaciju dosaha, wotpowědna literatura a cyły wotběh a jeho teoretiski nadtwar kritiskich dekonstruowacych analyzow pjelni cyłe polcy. Mój měznik w horjeka wopisanym zmysle je Klětnjanska gmejna. Tu mějach napjate wjeselo w jara suchim lěću a nazymu 2003 (Tute měsacy běchu wróćo zhladujo najskerje hižo posoły přez klimowu změnu wusušaceje so Łužicy.) k prěnjemu razej swoje powołanje we wšej hłubokosći w swójskej zamołwitosći wukonjeć. Z toho nasta moje magisterske dźěło w předmjeće europska etnologija a pozdźišo 2008 ćeńka knižka z titulom »›Wir bleiben in Klitten‹. Zur Gegenwart in einem ostdeutschen Dorf.«


text:
Rozstanie
strona ujednoznaczniająca w projekcie Wikimedia
- Filmy
- Rozstanie (Jodaeiye Nader az Simin) − irański film dramatyczny z 2011 roku w reżyserii Asghara Farhadiego
- Rozstanie (Break Up) − amerykański film dramatyczny z 1998 roku w reżyserii Paula Marcusa
- Rozstanie (La séparation) − francuski komediodramat z 1994 roku w reżyserii Christiana Vincenta
- Rozstanie − polski film dramatyczny z 1960 roku w reżyserii Wojciecha Jerzego Hasa
- Rozstanie – bollywoodzki film z 1997 roku w reżyserii Raja Kanwara


text:
Po tym, zo dyrbješe Němska pasus wo prawach narodnych mjeńšin podpisać, swjećeše Serbski narodny wuběrk swój wuspěch. Wo njewotwisnosći hižo nichtó njepisaše. Za to so předstawy wo organizaciji narodneho žiwjenja w nowej Němskej konkretizowachu.
Serbske Nowiny, 05.07.1919
Wo rozrěčenju w Sakskim sejmje wo nowym šulskim zakonju pisa farar Dobrucky:
A němsko-narodna strona praji [...]: »My so wjeselimy, zo chceće Serbam něšto dać« [...], ale božedla nic tak wjele, zo je woprawdźe Serbam pomhane. Přetož Serbja njesmědźa so swojeje narodnosće wjeselić, předewšěm njesmědźa za tym přińć zo su Słowjenjo, a kóždy wobchad jeneho wučeneho Serba z druhimi Słowjanami so hnydom jako strašna přerada wukładuje […]. A tehodla dyrbja so wjednicy serbskeho hibanja nješkódni sčinić, tehodla njesmě sakska wyšnosć přewjele lubosće Serbam wopokazać. [...] Wšoněmski són, serbski lud do rowa storčić a serbske wašnje jenož w muzejach hajić, je so do hromadki sypnył a z nim wšoněmska krasnosć. Njech naš serbski lud jenož nětko swojich starych wšoněmskich přećelow wottřasy a so zjednoći mjez sobu sylnje a twjerdźe a zwisk pyta ze swojimi druhimi słowjanskimi bratrami, kiž nětko politisku swobodu maju a ženje swojeho najmjeńšeho bratra njewopušća. [...] Božidar Dobrucky.


text:
Pśedłoga:Polytoniski
Pśedłoga Polytoniski słuža za to, specifiske Unicode- wósebne znamješka starogrichiskeho pismo (pśedewšem w Internet Explorer) zwobraznjowaś, kótarež se w źinsajšnej standardowej grichišćinje wěcej njewužywaju. Wótstawki we Wikisyntasky se zdaja pśecej nowe dospołne zapśimjeśe notne cyniś (pótakem zasej dospołny {{Polytoniski|někaki tekst}}).
Jolic starogrichiske słowo wopśimjejo pak žedne take wósebne znamješka, ale hodźi so z źinsnišo zwučenymi pisaś (pśirownaj lisćinu za wósebne znamješka Grichišćina a Starogrichišćina pód bublinkom Składowaś w wobźěławnskem modusu), to jo ako Browserska a zwobraznjeńska pomoc myslena Pśedłoga:Polytoniski zbytna a se njama wužywaś!
Ale teke wězo pšsoym njewužywaj za nowogrichiske woznamjenjenja a lemmata, dokulaž tam rowno njejo notny a pismowy wobraz ako měšenje z normalnym pismom njejo rědny. Dalše informacije: de:Vorlage Diskussion:Polytonisch
Wužyśe
{{Polytoniski|tekst}}


text:
Forum k wólbam Serbkseho sejma w Běłej Wodźe dnja 13.08.2018
Wyši měšćanosta Běłej Wody Torsten Pötsch přeprosy dnja 13.08.2018 na info-forum wo Serbskim sejmje. Wón wotewri zeńdźenje a poda pohlad mjez druhim na historiju a perspektiwu Telux-žurlow w měsće: „Dyrbimy so na naše korjenje dopomnić“. Na to nawjaza Edith Penkowa z Rady starostow a praji swojich postrowjenskich słowach: „Běła Woda bě dołho wjes, serbska wjes“. Wona žadaše samopostajenje Serbow, mjez druhim tež dźělbraće Serbow na tamnišich zemskich pokładach a wujasni: „Žiwa bazowa demokratija je hakle potom, hdyž mały lud swoje wólbne prawo wužiwa. To njeje seperatizm“.
Za iniciatiwu prezentowaše Hanzo Wylem-Kell zaměr a puć k Serbskemu sejmej. Cil je, identitu Serbow indiwiduelnje kaž tež jako lud sylnić a tak optimistisce do přichoda hladać. Nowe při tym je, zo ma so rěč a kultura přez politiske samopostajenje sylnić. Serbski sejm je za to wažne wuchadźišćo.
Prawólby k prěnjemu demokratisce legitimowanemu zastupjerstwje Serbow přewjedu so jako swobodne, runohódne a tajne listowe wólby, organizatorisce podobnje kaž wólby do Serbskeje rady w Braniborskej. Wažny zakonski kriterij je swobodne wuznaće. Na tutym zakładźe móže so kóždy jako woler registrować (móžno hač do 27. okobra) a kandidaća přizjewić (móžno hač do 10. septembra přez zjednoćenstwa, toworstwa a dalše skupiny, kotrež so za serbske naležnosće zasadźuja). Wosebite při tym je, zo su kandidaća w Hornjej kaž Delnjej Łužicy paritetisce wobsadźene a zo smě so hižo ze 16 lětami wolić.
Přitomni hosćo rozprawjachu wo grawěrowacych njedostatkach na wučerk(j)ach a kubłark(j)ach za wotpowědne serbske wukubłanske poskitki. Sylnjeje serbšćiny měło najwažniši nadawk być. Udo Nikuš naliči regionalne problemy z brunicu a žadaše při wutwarje digitalneje struktury po brunicy tež serbske wobdźělenje. To je z dźěłowymi městnami zwjazane a tu trjebamy dobre koncepty. Dr. Andreas Klug, kotryž je ze swojim towarstwom „Stup dale“ projekt Witaj w Drježdźanach ze žiwjenjom wobohaćił, žadaše swójsku wysoku šulu a koncentrowanje na wukubłanje serbskich wučerjow. Hanzo Wylem-Kell podšmórny, zo su Serbja z jich rěču a kulturu wuběrny potencial. Tutón pokład, kotryž je bohatstwo za wšěch Łužičanow, so we Łužicy přemało wužiwa. Křesćan Penk pokaza, kak so přez brunicownje stare smolernje a sydlišća z bronzoweho časa zminu. Tomaš Čornak, wjesnjanosta Njebjelčic, rozłoži strukturne změny w jeho gmejnje jako kontinuowany puć, kotryž stajnje nowe rozsudy na puću k „wnučkokmanosći“ žada.


text:
Meble
Rjemjesło zetkawa so z designom
Wašnje a wuhotowanje bydlenskeho ruma wupraja tójšto wo indiwiduelnym stilu.
Wšědnje zwěsćamy při dźěle, zo je ludźom bydlenje ze stilom dźeń a wažniše. Při tym postaja słód, hač budźe to skerje moderne, klasiske abo zahrajkano-něžne, a to cyle njewotwisnje wot toho, hač ma bydlenje być chowanka, refugij abo oaza dobrych začućow. Z indiwidualnych bydlenskich meblow stawaja so tak symbole swójskich narokow. Wosebje sideboardy, kamory do dobreje stwy abo blida zdoraznjeja wosobinsku potrjebu za akcentami.


text:
Wjelkanoc
Wjelkanoc[1][2], tyż Wjelko Ńydźela, we prawosławju Pascha – nojstarsze a nojważńyjsze krześćijańske śwjynto dlo spůmńyńo powstańo Jezusa Krystusa ze umartych, co podug Nowygo Testamyntu kej Boży Syn przezwyćynżůł śmjerć.
W krześćijaństwje kożdo ńydźela je spńyńym zmartwychwstańo Krystusa, atoli Wjelkanoc je nojuroczyśćij fajrowano.
Przipisy
- ↑ Wyszukowanie „Wielgonoc” abo „Wielganoc”. Korpus Ślōnskij Mŏwy. [dostymp 2019-09-25].
- ↑ Wyszukowanie „Wielkanoc”. Korpus Ślōnskij Mŏwy. [dostymp 2019-09-25].


text:
Suchi čas
Suchi čas je w tropiskich a subtropiskich kónčinach swěta tón počas, kotryž je bjez abo nimale bjez spadkow. Mjez sewjernym a južnym wobrotnikom so přibližnje potom njedešćuje, hdyž steji słónco nad druhej połkulu w ceniće, potajkim w sewjernych tropach mjez oktobrom a aprylom a w južnych tropach mjez aprylom a oktobrom. W někotrych krajach blisko ekwatora maja tuž dwaj suchej časaj w jednym lěće.
Počasy so potajkim w tropach na temperaturach njeorientuja. Město zymy a lěća maja tam suchi a dešćowy čas.


text:
20. apryla před 80 lětami je so serbska dźiwadźelnica Hanka Mikanowa jako pjate ze šěsć dźěći znateje Kerkec swójby w Droždźiju, daloko na ewangelskim wuchodźe serbskeho kraja, narodźiła. Po maturje 1957 studowaše pjekarska dźowka prěnjotnje na Serbskim wučerskim wustawje. Hižo w dźěćatstwje kaž tež na wyšej šuli bě so poprawom za dźiwadło horiła a je tež hraješe. Jako młoda wučerka serbšćiny a němčiny wopytowaše potom připódla dźiwadłowy studij Serbskeho ludoweho dźiwadła a wopušći po krótkim času šulsku słužbu, zo by so w Serbskim činohrajnym studiju wukubłać dała a jako dźiwadźelnica w mjeztym załoženym NSLDź skutkowała. Dźiwadłowy dorost wustupi w lěće 1961 z wosebitej inscenaciju Calderonoweje »Kubołčaceje damy« prěni raz na wulkim jewišću, zdobom měješe Hanka Mikanowa swój wosobinski debit w róli donje Angele. Pozdźišo předstaješe mjez druhim Ušku w Jurja Brězanowych »Zrałych lětach« (1967/68), princesnu Eboli w »Don Carlos« wot Friedricha Schillera (1967/68), Francisku w »Mjez sydom mostami« wot Jurja Kocha (1970/71), Gülükan w »Zeit der Wölfe« wot Ulricha Plenzdorfa (1989/90) a něhdźe 100 dalšich rólow.
Hanka Mikanowa słuša do woneje generacije profesionelnych serbskich dźiwadźelnikow, kotraž bjez zaměrneho dorostoweho dźěła SLDź njeby předstajomna była. Jako nawodnica Serbskeho pioněrskeho dźiwadła wot 1973 do 1984 prócowaše so pozdźišo sama wo to, zo bychu dalše generacije slědowali. Wučerka je potajkim wostała – w dźiwadle pak njehladajo na wšě politiske hranicy zawěsće swobodnišo skutkować móhła hač w šuli. Z dźěćimi inscenowaše »Klinčatu lipku« (Jan Wornar, 1980), »W złotym hrodźe« (Marja Kubašec, 1984), »Honače pjerja« (Jan Wornar) a dalše. Za to zabsolwowaše dalokostudij za nawodow dźěłaćerskich dźiwadłow w Lipsku. Wosebje dźěći ze srjedź 1980tych a 1990tych lět znaja ju tež jako bajki powědacu »ćetu Hanu«, kotraž w serbskej drasće łužiske pěstowarnje wopytowaše abo tež jako wowku w seriji »Rozhłosec swójba« Serbskeho rozhłosa.


text:
Iniciatiwnicy planowany škričkowanski sćežor zasadnje wotpokazuja
Kulow (AK/SN). Přećiwo planowanemu škričkowanskemu sćežorej za tak mjenowanu 5G-techniku w Mučowje je iniciatiwa „Hórnikečanski jězor bjez prudźenja – Žadyn škričkowanski sćežor w Mučowje“ dosć podpismow za wobydlerske požadanje zezběrała, samo wjace hač trěbne. Po pruwowanju přez město Kulow je 1 010 hłosow płaćiwych. W oktobru zapodate wobydlerske požadanje je tuž prawnisce dowolene, kaž Kulowska měšćanska rada předwčerawšim wobzamkny. Nimo toho radźićeljo přihłosowachu, zo je móžno 28. februara 2021 wobydlerski rozsud přewjesć. „To pak njewoznamjenja, zo scyła žadyn sćežor do Mučowa njepřińdźe, ale zo njepřińdźe tam, hdźež smy jón jako město namjetowali“, podšmórny Kulowski měšćanosta Markus Posch (CDU).


text:
11 listopada
11 listopada – jedynosty dźyń listopada, a 315. dźyń roku[1] podug używanygo na Ślůnsku grygůrjańskigo kalyndorza. Do kůńca roku uostoło 50 dńi.
Wydarzyńa na śwjeće
- 1918 - kapitulacyjo Mjymcůw a przekozańy wadzy Józefowi Piłsudskimu uod Regyncyjnyj Rady, fajrowane kej Dźyń Samostanowjyńo Polski
- 1965 - samostanowjyńy Zimbabwe (uod Wjelgij Brytańije)
- 1975 - samostanowjyńy Angoli (uod Portugaliji)
- 1997 - we Gruzyji zńeśůno kara pomrzyńo
Rodźyli śe
- 1587 - Marcin Strzoda, tyjolůg a historiker
- 1922 - Kurt Vonnegut, amerikański pisorz
- 1962 - Demi Moore, amerikańsko filmowo szauszpilerka
Styczyń • Luty • Marzec • Kwjećyń • Moj • Czyrwjec • Lipjec • Śyrpjyń • Wrześyń • Paźdźerńik • Listopad • Grudźyń
- ↑ We ńyprzestympne lata


text:
Bjerwałdski jězor bě stajnje přikład za wuwiće turizma w bywšim brunicowym rewěrje. Nětko ma tam tež přirodoškit wulku rólu hrać. Z tym pak njejsu wšitcy přezjedni.
Hamor (AK/SN). Wot Sakskeje krajneje direkcije žadane centralne přirodoškitne pasmo wosrjedź Bjerwałdskeho jězora Hamorska gmejna raznje wotpokaza. „To by přećiwo wšitkim planowanjam zašłych lět było, njesteji w brunicowym planje a by naše turistiske předewzaće poćežowało“, rjekny gmejnski projektowy koordinator za jězor Roman Krautz zawčerawšim na posedźenju Hamorskeje gmejnskeje rady.
Gmejna ma wulke wobmyslenja přećiwo wukazej krajneje direkcije wo wódnych čarach Bjerwałdskeho jězora a prosy wo rozmołwu. Po měnjenju radźićelow měli do naćiska zapřijeć wužiwanje wódnych lětadłow, surfowanje, wodoski, marathonowe płuwanje kaž tež rybarstwo a wudźenje. W tym zwisku pokaza Roman Krautz na wužiwanske zrěčenje z Łužiskej a srjedźoněmskej towaršnosću hórnistwoweho zarjadnistwa (LMBV). W nim žane škitne pasmo předwidźane njeje.


text:
Gorzów Wielkopolski, miasto ul. Warszawska 161
Gorzów Wielkopolski Owocowa 2A
Gorzów Wielkopolski ul. gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego 25 lok. A
Gorzów Wielkopolski, miasto ul. Szarych Szeregów 1
Gorzów Wielkopolski ul. gen. Franciszka Kleeberga 21 lok. A
Gorzów Wielkopolski, miasto ul. Wojciecha Korfantego 9 lok. A
Gorzów Wielkopolski ul. Plac Jana Pawła II 64 lok. A
Gorzów Wielkopolski ul. Wincentego Witosa 2 lok. a
Gorzów Wielkopolski, miasto ul. Kobylogórska 94-95
Gorzów Wielkopolski, miasto ul. Kobylogórska 94-95
Gorzów Wielkopolski, miasto ul. gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego 41 lok. 1
Gorzów Wielkopolski, miasto ul. Londyńska 9 lok. D-F
Gorzów Wielkopolski ul. Podmiejska Boczna 11
Gorzów Wielkopolski ul. Folwarczna 10 lok. -
Gorzów Wielkopolski ul. Franciszka Walczaka 23 lok. J
Gorzów Wielkopolski ul. Śląska 96
Gorzów Wielkopolski ul. Kombatantów 34 lok. 001
Gorzów Wielkopolski Saska 8
Gorzów Wielkopolski Jana Dekerta 53


text:
Bamako
[[Kategorija:Sydlišćo {{Info ISO-3166-2:Předłoha:Info ISO-3166-2:ML-BKO|lokatiw}}]]
Bamako je stolica a najwjetše město Malija w zapadnej Africe. Město nadeńdźe so na woběmaj bokomaj Nigera na juhozapadźe kraja. Měješe w lěće 2009 něhdźe 1,8 milionow wobydlerjow.
Geografija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Město leži w sahelowym pasmje při srjedźnym běhu tule něhdźe kilometer šěrokeje rěki Niger, kotruž přeprěča w Bamaku tři mosty. Klima je tropiska, tuž wučinja přerězna maksimalna temperatura mjez 30,8° C w awgusće a 38,7° C w aprylu. Minimalna temperatura leži w januarje pola 17,3° C a w meji pola 25,3° C. Dešćowy čas traje wot junija do spočatka oktobra, mjeztym zo so wot nowembra do měrca lědma dešćuje.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Bamako bu kónc 16. lětstotka jako wikowanske stejišćo při brjoze Nigera załožene a měješe při dochadźe francoskeho wójska w lěće 1883 wokoło 600 wobydlerjow. Wot 1908 běše město knježerstwowe sydlišćo francoskeho guwernementa Horni Senegal a Niger. Po njewotwisnosći Malija wot Francoskeje w lěće 1960 sta so Bamako ze stolicu noweho stata.
Partnerske města[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Z lěta 1966 wobsteji tak mjenowane měšćanske přećelstwo mjez Lipskom a Bamakom. Dalše partnerske města su Angers we Francoskej, Rochester w Zjednoćenych statach a São Paulo w Brazilskej.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ INSTAT: Ludličenje 2009 (fr.)


text:
Njedawno nawječor zminy so naš wulki ze słowami »Dyrbju šće chětř jónu něšto kupić« z domu. Tři spěwy z radija pozdźišo ...
Serbski ludowy ansambl w Budyšinje měješe wot časa swojeho załoženja před 70 lětami wulke zasłužby na hajenju hudźbneje kultury ...
Na słónčnym štwórtku srjedź septembra bě Witaj-pěstowarnja Villa Kunterbunt w Choćebuzu staršich dźěćiny přeprosyła na ...
Wosebita pućowanska wustajeńca składnostnje stotych narodnin serbskeho molerja Jana BukaBudyski Serbski ...
Přez zajim hosći na wernisaži dnja 5. nowembra 2022 we Wuměłstwowej hali Łužica w Choćebuzu běštaj galerist a ...
Po lětdźesatkach intensiwneje, produktiwneje, rozpaleneje a pozbudźowaceje zaběry ze serbskej literaturu a kulturu, po ...
Z pokiwami k zdźerženju swójskeje mobility zahaji so 6. oktobra na cyle praktiske wašnje předstajenje protyki za lěto ...
▶ Wo serbskich pomnikach we ŁazuDo hłowneje zhromadźizny Spěchowanskeho towarstwa zetkawanišća Doma Zejlerja a Smolerja je ...
Tśi skice wó tśich zmakanjachI.W měsće wisachu plakaty. Holger Biege spiwa w Drježdźanach. Z Jurom smej ...
Serbske filmowe tworjenje – wot ›narunanskeho koła‹ k ›gratej‹ serbskeje kultury?Serbja a ...
Njepřewidźomny orientaciski dypk mjez Budyšinom a Wósporkom je wysoko ležaca cyrkej w Hrodźišću. Na kěrchowje při sewjerozapadnym ...


text:
Sportowa jednotka njemóže wobnowjenje sportnišća sama zapłaćić
Njebjelčicy (JK/SN). Hižo dlěje planuje Sportowa jednotka Njebjelčicy, swoje sportnišćo wobnowić. Na to je so wobšěrnje přihotowała a sej nastajiła plan trěbnych naprawow, kaž tež jich financowanje. Za předewzaće, w kotrymž ma škitne saki za wrotami kaž tež wonkowny wobłuk stadiona wobnowić, su po prěnjej kalkulaciji wudawki 79 000 eurow předwidźane. Za planowanu naprawu je sportowe wjednistwo próstwu wo spěchowanje zapodało, kotraž bu tež přizwolena. Swójski podźěl sportoweje jednotki pak njedosaha. W spěchowanskej próstwje kalkulowaše wjednistwo towarstwa swójske dźěła sportowcow z přerěznej hódnotu 25 eurow na hodźinu. To bě Sakskej natwarnej bance (SAB) přewjele. Wona připóznawa jeno 9,70 eurow na hodźinu.


text:
Tójšto wrotow a napjate hry we Worklecach
W kopatej połnej sportowni we Worklecach wotmě so sobotu 1. halowy cup za dorostowe mustwa młodźiny E. Cyłkownje štyri towarstwa je sebi sportowa jednotka Njebjelčicy z hłownym organizatorom Robertom Lejnartom k tomu přeprosyła. Tak nastupichu přeco dwaj cyłkaj Sokoła Ralbicy Hórki, SJ Chrósćicy a SJ Njebjelčicy. Turněr wudospołnichu mustwje z Radworja a koparjo Marijineje hwězdy. Po modusu kóždy přećiwo kóždemu so dypkownje w 10 hodź. prěnja hra, wot cyłkownje 28, zahwizda. A hnydom w tutej dóstaštaj starši a tamni fanojo, mjez nimi tež zapósłanc krajneho sejma Alojs Mikławšk a jednaćel Zapadołužiskeho koparskeho zwjazka (WFV) Gojko Sinde dobry zaćišć, što halowu kopańcu wučinja. Po 8 mjeńšinach skónči so hra z njerozsudnym 1:1. Spěšne akcije, žana wostuda, napjate a zmužiće wjedźene dwuboje, emocije a kopica šansow. Wšitko to su wažne nazhonjenja, kotrež trjeba młoda koparka/młody kopar zo bych so dale a dale polěpšił/a. Mjez dźěćimi knježeše fairny wobchad a sudnicy njetrjebachu tuž docyła wulce do jednotliwych hrow zapřimnyć.


text:
Maciej Afanasjew
Maciej Afanasjew koncerty
Artyści podobni do Maciej Afanasjew
Minione koncerty Maciej Afanasjew
XX Podlasie Jazz Festiwal - 1 dzień
KAREN EDWARDS, Piotr Biskupski, Karol Szymanowski, Józef Eliasz, Marcin Gawdzis, Maciej Afanasjew, Antoni Olszewski, Kwartet Afanasjew-Szymanowski
11-09-2021
Biała Podlaska
XX Podlasie Jazz Festiwal - karnet
Leszek Możdżer, KAREN EDWARDS, Piotr Biskupski, Karol Szymanowski, Piotr Kostrzewa, Józef Eliasz, Marcin Gawdzis, Danuta Błażejczyk, Maciej Afanasjew, Antoni Olszewski, Chopin University Big Band, Kwartet Afanasjew-Szymanowski
11-09-2021
Biała Podlaska
Koncert Jazzowy w Bydgoszczy
Piotr Biskupski, Grzegorz Nadolny, Adam Lemańczyk, Maciej Afanasjew, Antoni Olszewski, Mateusz Krawczyk, Klaudia Kaczyńska
20-05-2021
Bydgoszcz
Akademia w zabytkach Bydgoszczy
Karol Szymanowski, Maciej Afanasjew, Adela Konop
22-08-2018
Bydgoszcz
Klub Akademii Jazzu, Zbigniew Seifert w Bydgoszczy
Waldemar Franczyk, Grzegorz Nadolny, Adam Lemańczyk, Maciej Afanasjew
04-11-2015
Bydgoszcz


text:
Społym budujymy nowo ślōnsko kultura. Je żeś z nami? Spōmōż Wachtyrza
Jakeście sam sōm, to mōmy małõ prośbã. Budujymy plac, co mŏ reszpekt do Ślōnska, naszyj mŏwy i naszyj kultury. Chcymy nim prōmować to niymaterialne bogajstwo nŏs i naszyj ziymie, ale to biere czas i siyły.
Mōgliby my zawrzić artykuły i dŏwać płatny dostymp, ale kultura powinna być darmowŏ do wszyjskich. Wierzymy w to, iże nasze wejzdrzynie może być tyż Waszym wejzdrzyniym i niy chcymy kŏzać Wōm za to płacić.
Ale mōgymy poprosić. Wachtyrz je za darmo, ale jak podobajōm Wōm sie nasze teksty, jak chcecie, żeby było ich wiyncyj i wiyncyj, to pōmyślcie ô finansowym spōmożyniu serwisu. Z Waszōm pōmocōm bydymy mōgli bez przikłŏd:
- pisać wiyncyj tekstōw
- ôbsztalować teksty u autorōw
- rychtować relacyje ze zdarzyń w terynie
- kupić profesjōnalny sprzynt do nagrowaniŏ wideo
Piyńć złotych, dziesiyńć abo piyńćdziesiōnt, to je jedno. Bydymy tak samo wdziynczni za spiyranie naszego serwisu. Nawet nojmyńszŏ kwota pōmoże, a dyć przekŏzanie jij to ino chwila. Dziynkujymy.


text:
Swójbne popołdnjo w přitulnej atmosfery
Sobotu dnja 18.11.17 zawjeseli kuzłar Gerat Wróbl dźěći a dorosćenych na našim swójbnym popołdnju. Moto běše „Abrakadabra”. Z lutymi trikami zahori kuzłar swój publikum. Přiwšěm so wopytowarjo wšitkich starobow zawěsće prašachu: Kak je wón to činił? Po „kuzłanju” sćěhowaše film „Sedmy rapak”, kotryž so w hornjoserbšćinje pokazowaše. Film powěda wo žiwjenju a dyrdomdejach hólca Krabata. […]
Muzejowy kofej ke chěžkam ze stołom, 29.11.17
Je zaso tak daloko! Srjedu, dnja 29.11.17 w 15.00 hodź. zetkaja so zajimcy a přećeljo Serbskeho muzeja na Kofej w třoch. Přednošuje restawrator Jan Bart k temje „Drjewo, hlina, słoma – zdźerženje a spad wosebitostki łužiskeje architekturneje krajiny.“ Popłatk: 4,50 € (zastup + kofej)


text:
Guma do żućo
Guma do żućo – zorta maszketůw przeznaczono do żućo, a ńy łykańo. Tradycyjńe produkowono bůła ze chicle, mlyczka uotrzymywonygo bez naćyńće pńo sůnczyńca. Terozki skiż ekůnůmiji a jakośći wykonywano je ze polimerůw. Teroźńo używo śe poliizobutylynu, kery je ńyzwulkanizowanům formům syntetycznygo guminu, roz za kedy ze culagům polioctanu winylu.
Ńykere gatůnki gumy do żućo majům tyż zastosowońy we profilaktice stomatologicznyj (gatunki te majům obniżůno zawartość cukru), inksze - kej půmoc we ćepańu nałogu kurzyńo (majům we śa nikotina abo uůnyj pochodne).


text:
Wydawnictwo Silesia Progress jest współtwórcą nowego portalu informacyjnego dotyczącego Śląska: wachtyrz.eu
Portal będzie prowadzony głównie w języku śląskim i polskim, ale nie zabraknie także artykułów po czesku czy niemiecku.
Współtworzą go Oschl.blog oraz Chwila z gŏdkōm. Poniżej misja portalu.
Redakcyjŏ
Redaguje zespōł:
Pejter Długosz, Grzegorz Kulik, Rafał Szyma
Nasza misyjŏ
Informacyjŏ mŏ siyła. Siyła pokazowaniŏ prŏwdy. Siyła zmiynianiŏ świata naôbkoło nŏs. Siyła łōnczyniŏ ludzi. Beztōż ôtwiyrōmy Wachtyrz.eu – ślōnski serwis z informacyjami.
Wachtyrz.eu je lokalny. Dŏwŏ plac, coby sie trefić. Dŏwŏ nŏrzyńdzia, coby znojś partnyra do geszeftu, usugi, do spōlnego działaniŏ sam-tukej, u nŏs.
Wachtyrz.eu je regiōnalny. Zasuwŏ granice, co sōm w gowach. Niy zaglōndŏ na wojewōdztwa i kraje. Stŏwŏ na pozycyji ślōnskij – i żŏdnyj inkszyj.
Wachtyrz.eu je globalny. Toć, dōm je ważny, ale niy idzie durch siedzieć w dōma. Wachtyrz spōminŏ, co sōm my czyńściōm Europy i świata. Co Ślōnsk to je Europa i świat.
Wierzymy, iże potrzebny je ślōnski serwis z informacyjami – ciekawy, przidajny, po blisku – beztōż ôtwiyrōmy Wachtyrz. Patrzymy, coby była sam siyła informacyji, ale tyż coby zrobić ś niego sroge nŏrzyńdzie, co poradzi postarać sie ô lokalne, regiōnalne i globalne ślōnskie sprawy.
Bydź z nami. Spōlnie użyjymy dobryj siyły ôd informacyje.


text:
Serbski ludowy ansambl hotuje so na přichodnej wjerškaj. Zajutřišim wuhotuje sinfoniski koncert a sobotu wosebity program „Agua e vinho“, hdźež mjez druhim 14lětny gitarist Matteo Hórnik jako hósć wustupi. Bosćan Nawka je so z nim rozmołwjał.
Knježe Hórniko, přichodnu sobotu hudźiće w Röhrscheidtowej bašće zhromadnje ze sławnym słowjenskim gitaristom Nejcom Kuharjom. Kak staj zwučowałoj, a sće snano napjaty?
M. Hórnik: Najprjedy dyrbiš sej swój hłós sam nazwučować, doniž jón dospołnje njewobknježiš. Zhromadnje probujemoj hakle krótko do koncerta. Potom so na wěste tempo dojednamoj, při čimž budźe wosebje wažne mustry w kruchach wobkedźbować. A haj, trochu napjaty sym. Z tajkim znatym gitaristom hromadźe hrać je něšto wosebite a rědka šansa.
Kak dołho sće zwučował, a kelko hodźin so wob dźeń z gitaru zaběraće?
M. Hórnik: Za koncertnej kruchaj sym wjacore tydźenje znajmjeńša hodźinu wob dźeń zwučował. Cyłkownje wěnuju so wšědnje něhdźe štyri hodźiny swojemu instrumentej.
Čehodla a kak sće so za gitaru rozsudźił?


text:
oai:repozytorium.wbp.wroc.pl:8851
Dostęp ograniczony - Prawa zastrzeżone ; Dostęp na miejscu w Dolnośląskiej Bibliotece Publicznej we Wrocławiu
Dolnośląska Biblioteka Publiczna we Wrocławiu
Dolnośląska Biblioteka Publiczna im. Tadeusza Mikulskiego we Wrocławiu
3 gru 2019
3 gru 2019
3
3
https://repozytorium.wbp.wroc.pl/publication/9774
Teatr Polski (Wrocław)
Teatr Polski (Wrocław) Mikos, Marek Szczepkowska, Joanna (1953- )
Teatr Polski (Wrocław) Tosza, Bogdan
Teatr Polski (Wrocław) Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna (Wrocław) Wydawnictwo "Znak" Cywka, Adam Załuski, Piotr Tosza, Bogdan Miodek, Jan
Teatr Polski (Wrocław) Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna (Wrocław) Wydawnictwo "Znak" Cywka, Adam Załuski, Piotr Tosza, Bogdan Miodek, Jan
Teatr Polski (Wrocław) Wydawnictwo "Znak" Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna (Wrocław) Tosza, Bogdan Miodek, Jan Załuski, Piotr Cywka, Adam
Teatr Polski (Wrocław) Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna (Wrocław) Wydawnictwo "Znak" Tosza, Bogdan Miodek, Jan Cywka, Adam Załuski, Piotr
Teatr Polski (Wrocław) Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna (Wrocław) Wydawnictwo "Znak" Tosza, Bogdan Miodek, Jan Cywka, Adam Załuski, Piotr


text:
Serbja – w Europje regionow
W lěće 2018 je so we Łužicy wolił »Serbski sejm«, demokratisce legitimowane serbske ludowe zastupjerstwo. Tónle přez swobodne, tajne a direktne wólby nastaty parlament wojuje nětkole za serbski lud wo status samopostajowanskeje korporacije zjawneho prawa. Z tymle połnje wuwitym gratom indigeneho samopostajowanja přewinje serbski lud status něčeho »mjeńšeho«. Při tym njeje zaměr, hranicy wokoło kraja tworić, ale wuwiwać na zhromadne derjeměće wusměrjene zhromadne skutkowanje přewidnych socialnych a kulturnych jednotkow za do přichoda kmaneje Europy. W tymle zmysle wotewrěje serbski parlament diskusijowy rum, kiž měł daloko nad Łužicu wusahować. Jĕdne hesło Serbskeho sejma je tuž doslědnje: My, lud Serbow, móžemy něšto dawać!
Serbja bydla w dwěmaj zwjazkowymaj krajomaj, rěča dwě swójskej rěči – delnjo- a hornjoserbšćinu – a matej dwě konfesiji. Serbski lud njewobsedźi žadyn swójski statny teritorij; Łužica je swoja regionalna domizna. Serbski sejm maja jako zaměr na zhromadne derjeměće wusměrjene cyłkowne skutkowanje město politiki mocy a centralizma. Podobnje kaž Słowakojo w Serbiskej abo kaž Samojo we Finskej chcedźa Serbja tež sobu postajować při wobhospodarjenju swojeho kraja, wodźiznow a zemskich surowiznow, nic, zo bychu kraj wobsedźeli, ale zo bychu jón prawnisce po swojich tradicijach a do přichoda wusměrjenych předstajenjach wužiwali a přichodnym generacijam zachowali.
Wotewrjeny lud
Wotewrjenosć serbskeho ludu ma cyle wosebite znamjo: Serbowka resp. Serb móže kóždy być přez wuznaće, nic přez samy pochad. Separatizm a nacionalizm ze zwučenymi srědkami wutworjenja naroda - zhašenja a wuhnaća konkurěrowacych etnijow - su Serbam cuze. Jich domizna, tule jednorje »sydlenski rum« mjenowana, njewobsedźi žane narodne hranicy; wona wopřija jenož gmejnske krajiny serbskich komunow.
Serbski lud je jara ćežke stawizniske wotrězki přežiwił. Feudalistiska, kejžorska, fašistiska a stalinistiska Němska su ze wšěmi móžnymi formami wojowali přećiwo dostojnosći Serbow. Pótłočowanje, nanuzowanu asimilaciju a namócne politiske wusměrjenje je dyrbjał znjesć. Ani w času po II. swětowej wójnje njeporadźi so žadyn chutny diskurs wó dificilnych němsko-serbskich poćahach. Njedźiwajcy zakońskeho hódnoćenja a rosćaceho začuća za indiwidualne prawa zdaše so zwoprawdźenje samopostajowanja Serbow njedocpějomne.
Jednota w mnohotnosći
Staw so změni, jako so ludowe zastupjerstwo, Serbski sejm, swobodnje wuzwoli a swoje parlamentariske dźěło zahaji. Tohodla hladaja Łužiscy Serbja dźensa do přichoda a pomhaja, zo by so bjez předsudkow z rozdźělemi mjez wulkej a małej towaršnosću wobchadźeć nawuknyło. W swojim wosebitym, centralnym połoženju móža woni jako přikład za wjele druhich małych etnijow wosebje na europskich hranicach posrědkować, zo by so wulki potencial rozdźělnych kulturow jako wobohaćenje wuwiwało. Nětkole je wažnje, zo tónle wjelehłósny chór kulturnych a etniskich identitow započina klinčeć a ludźo wšelakorych rěčow, kulturow a idejow so na tym wobdźěluja. Dynamika globalneje moderny trjeba za swoje trajne powšitkowne derjeměće regiony kaž serbsku Łužicu – jako zwjazowacy element mjez krajemi a regionami, za rosćacu zwjazanosć w nutřkownej Europje.
Znamjo Serbskeho sejma je płód lipy
Swjaty štom słowjanskeje mytologije je lipa. Wona symbolizuje srjedźišćo zhromadźenstwa a steji za swobodu a zbožo. W mnohich serbskich zwiskach jewi so třiłopjenjata lipa abo tež jednotliwe lipowe łopjeno. Smy měnjenja, zo je nam čas zrałosće dóšoł. Serbska kultura ma swětej něšto dawać, štož ma runje dźensa esencielny woznam: měrowa wola, zhromadźenstwo, zwjazanosć z přirodu. Tohodla pokazuje znamjo płody lipy. Tři worješki, kotrež wisaja na zhromadnej šišce, steja za wolu, pytać zhromadne dźěło ze wšěmi serbskimi zeskupjenjemi a zesylnjeć zwjazanosć pluralistiskeje towaršnosće we woběmaj Łužicomaj. Křidło płoda njech spožči našim prócowanjam lóchkosć a Serbstwu »nošnosć«!


text:
Terorystyczne angrify ze 11 września 2001
Angrify ze 11 września 2001 bōły seryjōm zkoordynowanych terorystycznych angrifōw 11 września 2001 we Skuplowanych Sztatach. Podug ôficjalnego raportu 19 chopōw skuplowanych ze militarnōm islamistycznōm ôrganizacyjōm Al-Kaida uniysło sztyry fligry, co leciały na kōmercyjnych linijach spōłki American Airlines a United Airlines. Dwa z nich (American Airlines 11 a United Airlines 175) rōmbły we wieże Światowego Handlowego Cyntrum (World Trade Center) w Nowym Jorku a zabiyły wszyjskich ludzi na bordzie fligra a mockã w postrzodku budōnkōw. Ôbie wieże sie do dwōch godzin ôbalyły, zniszczyły sōmsiednie stawiynia a wiela inkszych uszkodziyły. Trzeci fliger (American Airlines 77) wlecioł we Pyntagōn, siydzibã ministerstwa ôbrōny USA we Waszyngtōnie. Sztworty fliger (United Airlines 93) ślecioł we niyzamiyszkanym terynie we Pynsylwaniji po boju miyndzy terorystami a pasażerami ô kontrolã nad maszynōm. Naprzōd leciŏł na Waszyngtōn i szpekuluje sie, co ônego celym bōł Bioły Dōm abo Kapitol.
Przi angrifach umrziło cuzamyn 2 996 ludzi, w tym 19 unosicielōw. Ôkrōm 55 wojŏkōw we Pyntagōnie zginyło 12 ôfiar cywilōw pochodzōncych ze 90 sztatōw.
We reakcyji na angrify Zjednoczōne Sztaty wypisały „wojnã z teroryzmym”, zrobiyły inwazyjõ do Afganistanu i pokōnały ruch Taliban, kery dŏwoł zaplecze terorystōm ze Al-Kaidy. Na włŏsnym grōncie zaś przijōny USA Patriot Act. Moc inkszych sztatōw tyż rozszyrzyło antyterorystycznõ legislatywã a możebności służb bezpieczyństwa. Niykere amerykańskie gełdy bōły cołki tydziyń po angrifach zawarte, a kej je znowu ôtwarli wykŏzały sroge straty, nojwiyncy we branży ubezpieczyń i fligrowego transportu. Zniszczynie biurowych raumōw bōło powodym milijōnowych szkodōw.
Uszkodzynie Pyntagōnu naprawiyli za jedyn rok. Piyrszym zreperowanym stawiyniym WTC bōł we roku 2006 budōnek nōmero 6. Budōnek nōmero 1 (Wieża Swobody) bōła skōńczōnŏ we roku 2013 a cołkŏ rekōnstrukcyjŏ rok niyskorzij.


text:
Domowina a Serbski sejm staj za dialog
Sobotu, dnja 30. měrca wotmě so hłowna zhromadźizna Domowiny w Chrósćicach. Tutu składnosć wužištaj Jadwiga Pjacec jako čłonka z towarstwa Stup dale z.t. a Alexander Pólk, wobaj čłonaj Serbskeho sejma, zo byštaj k delegatam třěšneho zwjazka wo serbskim kubłanju zwonka Łužicy a poćahu mjez Serbskim sejmom a Domowinu rěčałoj.
Jadwiga Pjacec pokazowaše na hranicy a problemy, z kotrymiž su maćernorěčne serbske dźěći a starši nastupajo serbske kubłanje zwonka Łužicy konfrontowani. Tež hdyž so doma serbuje, haći němski wobswět wuwiće serbskeje identity a pěstowanje serbskeje kultury. Tuž trjebaja starši zwonka Łužicy struktury a prawa za serbske kubłanje dorosta. Dyrbja so puće namakać, kak so serbšćina zwonka Łužicy spěchować móže, na př. přez podawanje serbšćiny přez studowacych sorabistki w Lipsku za studentski dokład. Jadwiga Pjacec namołwješe, zo „spěchowanje serbskich projektow njeměło so jenož na wěsty rum wobmjezować, serbskosć projekta měła dosahać.“ Waži sej dźěło Domowinje jara, ale naspomni tež hranicy jeje skutkowanja, kaž na př. zo njezamó zawrjenju serbskich šulow zadźěwać - falowacych strukturow a prawow dla. Tuž apelowaše na zhromadne skutkowanje Serbow.
Alexander Pólk spyta w swojej narěči poćah mjez Domowinu a Serbskim sejmom rozjasnić, dokelž widźi diskrepancu w interpretowanju mjezsobneho zrozumjenja. Připóznaje w mjenje Serbskeho sejma Domowinu jako zastupnistwo serbskich zajimow, kaž tež dźěło Serbskeju radow a dalšich gremijow. Domowina ma jako towarstwo poziciju zastupnistwa zajimow, němsce „Interessenvertretung“. Z tym ma třěšny zwjazk z definowanjom zajimow serbskeho luda wažny a njeparujomny nadawk. To pak za wuwiće kubłanskeje a kulturneje awtonomije njedosaha, za to trjeba so ludowe zastupnistwo, němsce „Volksvertretung“, a to chce być Serbski sejm. Z ludowym zastupnistwom zawěsći so wěsta njewotwisnosć wot eksternych statnych gremijow a akterow za rozsudy nastupajo serbske naležnosće. Alexander Pólk wuzběhny, zo tak njeeksistuje konkurenca, ale mjezsobne wudospołnjenje na puću k samopostajowanju.
Na kóncu wospjetowaše apel Serbskeho sejma: „Rěčće z nami! Rěčće z nami,
- zo my puć do samopostajowanja serbskeho ludu hromadźe chodźimy - a swoje wobmjezowane mocy njetrjebawšo njebrojimy. Dokelž naju zhromadny cil je samsny: skutkować na dobro Serbstwa.
- zo so njejasnosće wotstronja. Dyrbimy jednu rěč rěčeć, kiž wobě stronje zrozumjetej, zo njepřińdźe k dalšim njetrjebawšim njedorozumjenjam.“
Předsyda Domowiny Dawid Statnik wozjewi po přinošku, zo je na tajkim zakładźe mjezsobna rozmołwa móžna. Serbski sejm so tuž na mjezsobny dialog a zhromadne puće z třěšnym zwjazkom Domowinu wjeseli.


text: Argentinske narodne koparske mustwo steji po wuspěchu 3:0 nad Chorwatskej w finalu swětowych mišterstwow (WM) w Katarje. W spočatnej fazy wuhra sej Chorwatska wčera wječor drje jasne lěpšiny, dokelž měješe dlěje bul w swojich rjadach, traješe pak 25 mjeńšin hač do prěnjeje třělwy na wrota w stadionje Lusail, a tu mějachu Argentinjenjo. Na to so hra zaso tróšku změrowa a kaž z ničeho bu nadobo strašne. Při dołhim bulu Fernándeza chorwatski nutřkowny škitar Dejan Lovren njekedźbowaše, a za Juliána Álvareza wotewri so dźěra. Jako nadběhowar Manchester City bul nimo Livakovića zběhny, přinjese tutón jeho k padnjenju. Sudnik Daniele Orsato pokaza hnydom na pokutny dypk, kapitan Lionel Messi zapali kop z twjerdej třělwu naprawo horjeka do wrotow (34.).


text:
Poslednje posedźenje gmejnskeje rady z Tomašom Čornakom
Njebjelčicy (JK/SN). Na spočatku posedźenja Njebjelčanskeje gmejnskeje rady wčera wječor dožiwichu radźićeljo a přitomni wobydlerjo gmejny dźakowanja a česćowanja. Zahajił je ceremoniju wjesnjanosta Tomaš Čornak (CDU), kotryž so na swojim poslednim posedźenju jako předsyda gmejnskeje rady wjacorym swěrnym pomocnikam gmejny za čas swojeho skutkowanja podźakowa. Mjez nimi běchu gmejnski planowar Jules Buitel, přistajeny gmejny Sylwio Reinicke, Marcel Bellmann z Budyskeje energijoweje agentury, sekretarka Konstanca Róblowa, zastupowacy wjesnjanosta Tomaš Klar a aktiwist na polu eko-ratarstwa a eko-energije Andreas Kretschmer. Jim so Čornak z wulkim kwěćelom podźakowa, prjedy hač sam njenazhoni počesćenje a dźak ze stron gmejnskich radźićelow. Sylwio Reinicke a Lukaš Deleńk so rozžohnowacemu wjesnjanosće w mjenje gmejnskeje rady za wjele lět spomóžneho dźěła na dobro komuny z wulkim wopismom dźakowaštaj.


text:
Z bajemi po groblach Błótow
Bórkowy. „Čołmikować ze serbskimi bajemi a powěsćemi“ móža zajimcy zaso jutře, sobotu, w Bórkowach. Něhdźe dwuhodźinska tura startuje w 17 hodź. z tamnišeho Sprjewineho přistawa. Na pasažěrow čaka nimo zajimawostkow na přikład kołowokoło lutkow, wódneho muža a připołdnicy tež kulinariski přikusk, mjez druhim „měšany kórkowy taler“ a twaroh z lanym wolijom. Wobdźělenje płaći 33,50 eurow na wosobu. Pod njech zajimcy jězbu knihuja. Přichodnej přiležnosći slědujetej 3. a 17. septembra.
Chowanje słónca a serbske spěwy
Budyšin. Bara „Sundowner“ pod Röhrscheidtowej baštu w Budyšinje přeproša jutře, sobotu, na „Serbski wječor“ ze skupinu Brankatschki. Mjez wosebitymi hosćemi serbske, němske a jendźelske ludowe a popowe spěwy w swojoraznych wobdźěłanjach prezentowaceho seksteta budźetaj mjez druhim spěwar István Kobjela a skupina Astronawt. Darmotne zastupne lisćiki su nimale rozebrane, z trochu zbožom pak měł so za někotrehožkuli krótkodobnje zajimowaneho tón abo tamny swobodny blečk nańć. Bara wotewri we 18 hodź., koncert ma so w 19 hodź. započeć.


text:
»Přewjele ze swojich wunamakankow a wudobyćow přeradźić,
je jedne a to same, kaž so wupłodow swojeje wunamakarskeje
bohatosće wzdać.«Filippo Brunelleschi (1377–1446)
Jan Buk – wuměłc a wučer
Literarne teksty k twórbam Jana Buka
Serbska šulska zhromadnosć w Budyšinje 1960-tych lět njebě mała, tola poměrnje přewidna. Přez to, zo mějach w třoch rjadownjach nad sobu sotře a bratra, znajach tež jich sobušulerjow a sobušulerki. Sobušuler Pětr w rjadowni bratra bě syn Bukec mandźelskeju, Jana a Marki. Wuměłc Jan Buk zasłužeše swój wšědny chlěb tehdy hišće ze swojej fachowej kompetencu w šulskej słužbje. Wón bě naš wučer za rysowanje. Na tutym polu nječujach so wosebje talentowana. Zdobom mje poćežowaše, zo trjebachmy za wučbu wšelake wosebite materialije, kiž bychu móšeń wjeledźěćneje Malinkec swójby snano přećežili – za jednu šulsku hodźinu wob tydźeń. Ale na jeho wučbu so tež po wjace hač poł lětstotka hišće rady dopominam. Naša serbska, tak mjenowana A-rjadownja měješe w přizemju Serbskeje polytechniskeje wyšeje šule pod Bohatej wěžu (dźensa Dźěćaca a młodźinska biblioteka) rysowanje w małej rumnosći. Tam běchu ławki hišće stare: jednotliwe, při zadnim pulće přičinjene drjewjane sydadła stajnje horje prasnychu, dyrbjachmy-li stanyć.


text:
Woklečanscy šulerjo w sněhakowarskim lěhwje [01/2016]
19 šulerjow sedmeho lětnika Serbskeje wyšeje šule “Michał Hórnik” Worklecy přebywaše minjeny tydźeń štyri dny w sněhakowarskim lěhwje w čěskim Bedřichovje. Pobrachowaceho sněha dla dyrbjachu lěhwo najprjedy wo jedyn tydźeń přesuhnyć. Zo su so prawje rozsudźili, pokazachu hromady sněha, kotrež běchu so w tym času našli. Pisty běchu spřihotowane a wuměnjenja za sněhakowanje optimalne.
Je hižo z wjelelětnej tradiciju, zo jězdźa Worklečanscy šulerjo do Jizerskich horin a tam sněhakować wuknu. Nimo sportoweju wučerjow Křesćana Bejmaka a Simony Eckertoweje staraštaj so tež čěskaj wučerjej wo nich. Profesionelnje a žortne a přiwšěm čućiwje wobchadźachu wšitcy štyrjo ze strachami šulerjow, kotrež prěni raz horu dele sněhakowachu. Socialna dźěłaćerka Rěčneho centruma WITAJ Franciska Zopic je młodostnych sobu přewodźała.
Při słónčnym wjedrje a temperaturach daloko pod nulu wuknjechu šulerjo na Malinovce zakłady sněhakowanja. Bórze hibachu so cyle samozrozumliwe po arealu, wužiwachu lifty a wuspytachu wšelake pisty. Někotři běchu hižo časćišo ze staršimaj w zymskim dowolu a tak prěni raz na sněhakach njestejachu. Wučerjomaj Woklečanskeje šule bě wažne, zo nawuknu nimo wěsteje techniki tež prawidła, kotrež na sněhakowarskich pistach knježa. Holcy a hólcy 7. lětnika žnějachu při tym wuspěch, zo je jim dobra znamka w sporće wěsta.
Nimo sněhakowanja wubědźowachu so po wječorach tež w bowlingu a pobychu w Liberecskej kupjeli “Babylon”.
Error
fota a tekst: Franciska Zopic
"Moto-tydźeń" dźesatkow - "Moto-Woche" der Zehner [04/2016]
asocialny - asozial / burja + zombije - Bauern + Zombies / změna splaha - Geschlechterwechsel / Nerds / hipije - Hippies
Error
Wotchadna rjadownja - Abschlussklasse
Error


text:
Prócuja so dale wo twar kolesowanskeje šćežki podłu hłowneje dróhi
Nowe Město (AK/SN). Sprjewinu dróhu na čarje Budyšin–Hamor–Slepo su podźělnje saněrowali. Tak rozšěrjena wjedźe Sprjewina dróha nětko tež po Nowym Měsće.
Na kromje wsy w gmejnje Sprjewiny Doł skutkuje wot lěta 2013 zapisane towarstwo Předźernja – wo naslědnym žiwjenju. Wone poskića zajimcam wobswětowe kubłanje, dźěćace campy, podijowe diskusije a dźěłarnički. Wot awgusta 2020 jězdźa elektrisce ćěrjene welotaksije po kolesowanskich šćežkach wokoło Běłeje Wody, Wojerec a Grodka. Čłonojo Nowoměšćanskeho towarstwa bychu tuž tajku šćežku witali, kotraž tež nimo jich ležownosće wjedźe. „Tola runje tam chcedźa so tajkeje wzdać“, kritizuje rěčnica towarstwa Friederike Böttcher. „To rěka, zo dyrbja sej welotaksije do směra na susodne Sprjejcy abo do Grodka planowanu wokrjesnu dróhu z nakładnymi awtami a dalšimi jězdźidłami dźělić, a te su zdźěla hač do 100 km/h spěšne. Strach njezbožow za čłowjeka je na tej čarje wosebje wulki.“


text:
Ryn
Ryn (němsce Rhein, francosce Rhin, nižozemsce Rijn) je wažna a dołha rěka w zapadnej Europje. Ryn je z 1.230 kilometrami po Dunaju druha najdlěša rěka a jeho přitočnišćo wobjimuje 224.400 km² we wósom krajach. Wužórli so w Alpach a ćeče přez Šwicarsku, Liechtenstein a Awstrisku do Bodamskeho jězora, z kotrehož přez Rheinfall wuběži, najsylniši wodopad w Europje. Dale běži přez Němsku, Francosku a Nižozemsku, hdźež so pola Rotterdama z deltu do Sewjerneho morja wuliwa.
Dla centralneho połoženja w srjedźoeuropskim kanalowym systemje je Ryn najwažniši wodowy puć Němskeje. Jako něhdyša hranica mjez Francoskej a Němskej hraješe nimo toho wulku rólu jako symbol němskeho nacionalizma a bu jako „wótc Ryn“ pomjenowany.
Najwažniše přitoki Ryna su Aare w Šwicarskej kaž tež Neckar, Mohan, Mosela a Ruhr w Němskej.
Wuznamne města při rěce su Basel, Strasbourg, Ludwigshafen, Mohuč, Koblenz, Bonn, Köln, Düsseldorf, Duisburg a Rotterdam.


text:
Narrow your results by:
- All
- Parafia św. Elżbiety we Wrocławiu, 131 results
- Parafia 11 000 Dziewic we Wrocławiu (Breslau Elftausend Jungfrauen Kirche), 87 results
- Parafia św. Zbawiciela we Wrocławiu, 51 results
- Parafia 1100 Dziewic we Wrocławiu, 2 results
- Parafia 11000 Dziewic we Wrocławiu, 2 results
- Parafia św.. Elżbiety we Wrocławiu, 2 results
- Parafia 11 000 Dziewic we Wrocławiu (Breslau Elftausend Jungfrauen Kirche), 1 results
- Parafia 11000 Dziewic we Wrocławiu (Breslau Elftausend Jungfrauen), 1 results


text:
Rěčny kućik Marka Grojlicha z wusyłanja 8. awgusta 2007 Wjesne mjeno "Walowy"
Hauptinhalt
W Lubijskich nowinach čitach před poł lětom, zo namakachu na polu mjez Carlsbrunnom a Ketlicami, njedaloko wsy z němskim mjenom WOHLA wjetše mnóstwo črjopow z milčanskeho časa. Je to pokazka na to, zo bě něhdy tam blisko Walowow, kaž wjes serbsce rěka, dźensa zabyte słowjanske sydlišćo. Walowy – rjane mjeno za wjes, kotraž leži na južnym boku hory. Němsce je to Walowska hora, ale wona ma swojorazniše, rjeńše serbske mjeno: Byčin, dokelž běchu tam pastwišća za byki.
A k Walowam samym: mjeno je ryzy serbske – přińdźe wot wola, štož je stare słowo za swobodu abo wólnu pódu. W srjedźowěku njetrjebachu so za tajku WOLU žane wotedawki płaćić. Něhdy běchu Walowy serbske – zawěsće rěčachu w hišće dźensa tam stejacym wětrniku tež tak. A njecham zabyć, zo maš wottud rjany wid na Lubijsku horu, na Zhorjelske kónčiny a druhdy samo hač ke Krkonošam.


text:
Dokumentacija a rozmołwa
Budyšin. Towarstwo Kamjentny dom prezentuje dźensa, pjatk, dokumentarny film Laury Reichwald „Stollen“. Pask je „psychogram hórniskeho regiona w Rudnych horinach, kotryž 30 lět po politiskej změnje mjez tradiciju a hospodarskimi wužadanjemi za swojej identitu pyta“. Předstajenju w 20 hodź. přizamknje so filmowa rozmołwa z režiserku. Zastup płaći šěsć eurow. Wopytowarjo maja prawidło 2G+ wobkedźbować. Jutřiši wječor satiry w Kamjentnym domje „Obacht Miller“ z aktualnym programom kabaretista Rolfa Millera je wupředaty.
Čitataj wo pućowanju


text:
Literatura bě kruty wobstatk duchowno-kulturneho žiwjenja w dobje serbskeho narodneho wozrodźenja – z ćežišćom w 40tych lětach 19. lětstotka. Wozrodźenje abo wotućenje započa so tak prawje na spočatku woneho lětstotka, po rewoluciji 1848/49 namaka wono swój kónc. (Po załoženju Němskeho reicha 1871 sćěhowaše tak mjenowane młodoserbske hibanje.) W času narodneho wuwědomjenja měješe rjana literatura wažny podźěl na přesadźenju socialneho, politiskeho a kulturelneho postupa w Serbach. Wona zepěraše so na ideje rozswětlerstwa, steješe pak zdobom pod wliwom romantiki. Jedna z hłownych naležnosćow romantiki běše – po měnjenju Herdera –, bytosć kóždeho naroda w ludowym basnistwje wotkrywać. Tute nachilenje k ludowemu tworjenju zašłosće dósta tež pola Serbow swój specifiski, originelny wuraz. Wuměnjenje za to bě zwisk inteligency z ludom.
Lyriska abo episka baseń, bajka, balada, fabula abo powědančko běchu žanry, w kotrychž móžachu serbscy fararjo a wučerjo tehdom mysle a začuća luda najlěpje zwuraznić. Tradicije, wašnja a nałožki jednorych ludźi wustupowachu bórze jako předmjety noweje, wuměłskeje literatury, najprjedy lyriki, ale tež hižo krótkeje prozy. Při tym nałožowachu awtorojo rady ludowu rěč. Na prěnim městnje reprezentuje pismowstwo narodneho wozrodźenja »wótc serbskeje poezije«, kaž čěski literarny stawiznar a přećel Serbow Adolf Černý Handrija Zejlerja w lěće 1910 mjenowaše.1
Handrij Zejler njebě jenož wjesny farar, basnik, rěčespytnik a ludowědnik, ale w lětach předměrca tež nowinski redaktor. Serbske narodne wozrodźenje njeje předstajomne bjez časopisa abo nowiny. Běchu trěbne za šěrjenje narodnych idejow, za komunikaciju, za wuwiće rjaneje a wěcneje literatury a k standardizowanju spisowneje rěče. Wobmjezuju so na někotre dypki, z kotrymiž chcu podrobnišo a nanowo předstajić stawizny nastaća serbskeho nowinarstwa.
Pruski farar Jan Křesćan Rychtar ponižowaše 1826 Serbow tež z wuzběhnjenjom, zo nimaja ani nowiny, ani literatury.1 Walter Rauch praji, zo běchu w tutych lětach dobre wuměnjenja za to, zo móhli Serbja měć swoje nowiny, ale falowaše chrobły iniciator, kajkiž bě Jan Bohuchwał Dejka.2 Handrij Lubjenski, hłowa serbskeho kulturneho žiwjenja we 1820tych a 1830tych lětach, widźeše jako najhłowniši nadawk spisanje načasneje gramatiki a wulkeho słownika. Animěrowaše drje w Lipsku studowacych k basnjenju towaršnych pěsnjow, pozdźišo w słužbje pak wočakowaše wot nich sobudźěło jenož w nabožnym a wědomostnym pismowstwje.
1. Zaběra z genderowymi poćahami na přikładźe tekstow z 19. lětstotka je, kaž so zda, anachronistiski přistup. Wo runoprawosći splahow a widźomnosći žonow w towaršnosći njeje so tehdy hišće diskutowało, konflikt mjez biologiskimaj splahomaj a socialnymi genderami njebě dawno hišće wubuchnył, a dekonstrukcija biologiskeju splahow njeje jako cil towaršnostneho skutkowanja sformulowana była. Z linguistiskeho stejišća wšak je prašenje, kak su splahowe poćahi w rěčnym systemje předstajene, na kóždy pad zmysłapołne. Scyła woprawnjeny je tež zaměr, wuslědźić genderowe stereotypy w starych serbskich tekstach. Na runinje tekstologije tajke postupowanje snano wjele nowych dopóznaćow njepřinjese, ale za genderlinguistisku teoriju skići zajimawe a hódnotne pokazki. Přetož tema genderowych stereotypow je tuchwilu hišće njedospołnje wuslědźeny wobłuk genderoweje linguistiki.
2. Po swojej definiciji su genderowe stereotypy jara rozšěrjene předstawy wo typiskim zachowanju žonow abo mužow, holcow abo hólcow.1 Přez tajke stereotypiske jednanja abo zachowanja zwuraznjeja so tradicionelne čłowjeske genderowe róle. Genderowe stereotypy w rěči móža wopak abo samo křiwdźace być – tohodla wojuja genderowi aktiwisća z nimi. Ale najebać toho wustupuja wone jara často we wuprajenjach a najrozšěrjeniše stereotypy namakaja so samo w gramatiskim systemje rěče. Husćišo hač w gramatice wustupuja stereotypy w słowoskładźe a frazeologiji. Dokelž je za semantiske skrućenje rěčneje formy jako frazeologizm, za leksikalizaciju abo gramatikalizaciju jara wjele časa trěbne, zwuraznjeja genderowe stereotypy zwjetša dawne předstawy wo gender-typiskim zadźerženju čłowjekow.
W diskusijach wo »rjanej«, »dobrej« abo »přikładnej« serbšćinje wotkazuje so rady na tworjenje Handrija Zejlerja (*1804, †1872). Jeho rěč předstaja so potom jako ideal, na kotrymž měli so při pisanju orientować. Bjezdwěla móhł sej kóždy z nas skibku z tykanca Zejlerjoweje rěče wotkrać. Njeje pak jasne, na čo so zapřijeće »rěč Zejlerja« poćahuje. Prawdźepodobnje pyta so wony ideal w jeho wuměłskich tekstach, wosebje w znatych spěwach a basnjach. Tutón přistup njeje njeproblematiski. Sprěnja njehodźa so kajkosće poetiskich tekstow na druhe žanry kaž na přikład publicistiku přenjesć. Zdruha nasta wulki dźěl Zejlerjowych tekstow hižo w prěnjej połojcy 19. lětstotka, tójšto jeho hrónčkow ma nimale dwěsćě lět na chribjeće. Bjez dźiwa tuž, zo namaka so w jeho twórbach cyły rjad zestarjenych abo mjeztym na kromje rěčneho systema stejacych słowow a formow. Wězo móhli dźensa tu a tam archaizm wožiwić, sej pozabyte zapřijeće zaso do pomjatka zwołać. Jako generelny princip wuwiwanja rěče pak móhło tajke postupowanje do slepeje hasy wjesć. Střeća ma drje kóždy z nas »swojeho Zejlerja« we hłowje, swójski wuběrk spěwow, basnjow a snano fabulow. Wona wosobinska zestajenka je wobwliwowana wot žórłow, přez kotrež smy je direktnje abo posrědnje zeznali: Zwjetša jedna so wo spěwniki abo wučbnicy. Kaž je Franc Šěn w mejskim čisle lońšeho Rozhlada na přikładźe serbskeje hymny pokazał, pak su so w tajkich publikacijach wozjewjene teksty zdźěla na wjacorych runinach, zdźěla we wjacorych etapach a ze wšelakimi intencijemi wot wudawaćelow změnili. Kajku rěč je Zejler porno tomu w swojej rěčnicy Kurzgefaßte Grammatik der Sorben-Wendiſchen Sprache nach dem Budiſſiner Dialekte (Budiſſin 1830, dale KG) wopisał a kodifikował, drje nimo něšto mało rěčespytnikow lědma štó woprawdźe wě. Tež wo jeho publicistiskej rěči – Zejler bě wot 1842 do 1848 zamołwity redaktor Tydżeńskeje Nowiny a wot 1844 do 1849 Misionskich Powěsćow – je pobrachowacych slědźenjow dla mało znate.
Pětk wjacor, dnja 25. nowembra 2022, jo se wótměło w Serbskem muzeju w Chóśebuzu wótwórjenje noweje wósebneje wustajeńce »Zymske wjasela«. Mjaztym až pór metrow dalej, na Starych wikach, mamy južo gódowny mark, na muzejowem dwórje, w małem krejzu, su zajmce pili góruce wino a jědli słodke paprjeńce. Wšykne su teke dostali teksty adwentskich spiwow w dolnoserbskej a nimskej rěcy, kótarež su pótom na dwórje muzeja pód rědnym, wjelikim bomom zgromadnje spiwali. Wótwórjenje jo namakało pla luźi z města a regiona wjeliki wótgłos. Wěcej ako 50 wósobow jo woglědało do wustajeńce prědny wjacor, což jo wjadło k zajmnym zmakanjam a wósobinskim rozgronam w małych kupkach.
Zymski cas jo cas měra a cas swěśenja pśed spótnym casom, z kótarymž se zachopijo pśedwjaselenje na jatšy. Historiski wiźone jo to był cas wót kóńca nowembra až do kóńca februara. Na jadnom boce jo to był cas bźez pólnego źěła, cogoždla pada wjele swěźenjow a zajmnych ludowych nałogow do teje doby. Ale na drugem boce njejo to žeden někak prozny cas. Tradicionelnje su se swajźby w zymje wótměwali, a cesto jo k nim pśišło zarězowanje swinjow. Łatyńske pśisłowo samo groni: December necat suem, což jo pó słowje pśełožone, až se zarězowanje swinjow w decembru wótmějo. Njedejało se teke zabyś, až njejo na pś. pśěza, kótaraž se tejerownosći we wustajeńcy pokazujo, jano towarišnostna zgromadnosć źowćow, ale jo teke domacnosći słužyła a jo była pśigótowanje na pśiduce nalěśe.
Rozmołwa z fotografikarjom Jürgenom Maćijom składnostnje jeho 70. narodnin wo temach, kotrež jeho jako fotografa zajimuja, trajnych fotach a jeho skutkowanju jako wudawaćel.Zwotkel přińdźe Waš zajim za fotografiju? Kak sće sej swoju prěnju kameru wobstarał?
Mój nan je za swójbu a za dia-přednoški wo łužiskich temach, kotrež je w Domowinskich skupinach a pola Uranije dźeržał, fotografował. To njeje mje tehdy tak jara zajimowało, tak zo móžu rjec, sym so hakle pozdźe na to dał. To bě za čas wukubłanja a wosebje za čas wójska, dokelž mějach tam móžnosć, z dwěmaj dobrymaj přećelomaj swobodny čas w laborje přebywać. Tak sym stupidnemu wšědnemu dnjej w kasernje wućeknył. Sym sej rjemjesło přiswojił, to je mi wjeselo wobradźiło. 1974 kupich sej prěnju kameru a potom poněčim wuhotowanje za labor a wuwiwach filmy doma w Lichanju w kuchni abo kupjeli.
Po wójsku započach w nazymje 1974 na inženjerskej šuli w Budyšinje studować. W poslednim semestrje bě praktikum w zawodźe předwidźany, w kotrymž mějach potom tež tři lěta dźěłać. Wupytał sym sej městno tak, zo mějach dobry zwisk do Budyšina a zo dóstach stwu jako bydlenčko za sebje. A dokelž wědźach, zo maja w Zhorjelcu aktiwny fotowy klub, sym so za tute město rozsudźił. Generelnje so mi městno technologi tak lubiło njeje, ale mějach po swjatoku a na kóncach tydźenjach chwile, móžach fotografować a sej w swojej stwě mały labor zarjadować. Potom so wuda, zo je mje Toni Bruk, kotryž běše w Domje za ludowe wuměłstwo přistajeny a za filmy a amatersku fotografiju zamołwity, jako naslědnika namjetował. Z pomocu Jana Kóska a mnohich listow a zapodaćow sym z industrije do kultury přišoł. To běše w septembrje 1979. V. festiwal serbskeje kultury steješe před durjemi, za kotryž mějachu so filmowe projekty a fotowa přehladka realizować. W mjezyčasu běch so woženił a so z nanom stał. A tak smy to zrjadowali, zo přińdźech do Budyšina a zo móžachmy jako swójba hromadźe być.
»Dokonianj Bratzjo«1, »bratřa jenakeho ducha«2, »heilige Brüder«3, »Secte der Frommen«4, »Gesellschaft sogenannter Evainnen«5, »die Friedfertigen im Lande auch geistliche Brüder in Christi«6 – z tajkimi pomjenowanjemi zetkach so při swojich slědźenjach wo nabožnych hibanjach na serbskich wsach. Wone poćahuja so wšitke na zwonkacyrkwinske nabožne skupiny. Wosebje w Bukečanskej wosadźe, tak žórła w archiwach a bibliotekach potwjerdźa, knježeše jara čiłe nabožne žiwjenje zwonka cyrkwinych murjow. Tute chcu w slědowacym nastawku bliže předstajić. Přez lětstotki wone wosadne žiwjenje w Bukecach wobohaćeše, zdobom pak tež poćežowaše.7
Wobsedźimy lědma dokumenty z tutych kruhow samych. Wjetšina žórłow je při hamtskich přepytowanjach a přesłyšowanjach nastała, hdyž wjedźeše skutkowanje lajskich prědarjow a jich přiwisnikow k njeměrej w towaršnosći. Što tući pobožni, prědarjo a profetojo woprawdźe wěrjachu a wozjewjachu a z kim so hdźe zetkachu, njeda so tuž husto do kónca rekonstruować runje tak kaž wobsahowe rozdźěle mjez jednotliwymi skupinami. Zhruba prajene zwjazowaše jich wurazna nabožna identita. Pobožni kritizowachu husto hdy wobstejacu cyrkej a jeje zastojnikow a wumjetowachu přerěznemu wosadnemu nabožnu liwkosć. Zdźěla přeńdźechu wobstejace nabožne normy abo je prějachu. W někotrych skupinach hrajachu apokalyptiske motiwy wažnu rólu. Zwonkacyrkwinske nabožne žiwjenje bě jara dynamiske a heterogene, přeco zaso nastawachu, tež přez wotpačenja, nowe skupiny. Dokelž njeje móžno wšě tute wšelake skupiny pod jednym hesłom zjednoćić, wužiwaja so w stawiznopisu za tajke fenomeny wurazy kaž »nabožna swojowólnosć«, »nabožny nonkonformizm« abo »nabožna dewianca« – nabožne wotchilenje. Nowše slědźenja pokazuja, zo hrajachu tute zwonka připóznatych cyrkwinskich strukturow stejace skupiny při wutworjenju moderneje towaršnosće wažnu rólu.
Serbske filmowe tworjenje – wot ›narunanskeho koła‹ k ›gratej‹ serbskeje kultury?
Jako započach so w ramiku swojeje disertacije z temu »Filmische Repräsentation(en) ethnischer Minderheiten. Ein Vergleich der Darstellung indigener Identität im Film auf (inter-)nationaler und europäischer Ebene« ze serbskimi filmowcami zaběrać, dyrbjach zwěsćić, zo njeeksistuje k tomu wjele wědomostnych žórłow. Konkretne naličenje serbskeho filmoweho herbstwa2 kaž tež nadrobne wobdźěłanje serbskich filmowych stawiznow nańdźeš po mojim měnjenju jenož podźělnje. Poměrnje zahe bu mi wědome, što móhli přičiny za to być:
Medij film zabra w serbskich stawiznach a serbskej kulturje skerje marginalnu rólu. Film bě w sćinje swojeju ›sotrow‹ tradicionalneho a ludoweho wuměłstwa dla materielnych a regionalnych wobmjezowanjow dołho »pjate koło při wozu«.3 Film rozprawja skerje wo kulturje, město toho zo twori sam kulturu, rozjasni slawist Walter Koschmal. Wón dokumentuje a přewozmje metakulturelnu funkciju, čehoždla je lědma wuměłsku samostatnosć docpěł, tak Koschmal dale.4 Tute powšitkowne přispomnjenje implikuje aspekt, kotryž je (sobu) zamołwity za ›njejasny‹ serbski filmowy stawiznopis.
Njepřewidźomny orientaciski dypk mjez Budyšinom a Wósporkom je wysoko ležaca cyrkej w Hrodźišću. Na kěrchowje při sewjerozapadnym róžku cyrkwje namaka so jednora narowna plata z pěskowca. Wona je wuhorbjena a na kromje ze schodźenkami wudebjena; we wšěch róžkach pyši ju rozeta. Móžemy čitać: »Allhier ruhet ein treuer Gatte und alter Vater weyland Herr Martin Herzog als wohlverdienter treuer Schulmeister und Organist allhier in Gröditz. Er ward geboren d. 15. Novembr. 1746 auf der Großen Seydau bey Bautzen und ging zur Ruhe am 21. Jan. 1831 in dem Alter von 84 Jahren 2 Mon. und 7 Tagen.« Pod prěčnej linku steji dale: »Text aus dem Lied No. 542 v. 6: Nichts kann ich vor Gott ja bringen Als nur Dich mein höchstes Gut p.p.«, hrónčko z kěrluša »Eins ist not«, čo. 542 z »Dresdner Gesangbuch«.Narowny kamjeń Měrćina Hercoga w Hrodźišću Foto: Evelyn Fiebiger
Dołhi žiwjenski čas wučerja a organista z mjenom Měrćin Hercog běše postajeny wot wójnow a přewrótow: Jako dźěćo dožiwi hólc Sydomlětnu wójnu, jako muž Napoleonske wójny a jako starc dyrbješe prócowanja sakskeho stata wo nowočasne šulstwo na swojim ćěle začuwać. Wón pochadźeše ze serbskeje swójby. Dwě priwatnej šuli na Židowje1 poskićowaštej tam hižo we 18. lětstotku wjesnej młodźinje lěpše kubłanske móžnosće hač w mnohich druhich wsach woneje doby. Tak móžeše sej Měrćin Hercog předznajomosće přiswojić, kotrež jeho wukmanichu w lěće 1771 wučerske městno w Hrodźišću přewzać. Wón bu naslědnik wučerja Gottloba Frauenloba, kiž po 57 słužbnych lětach 80lětny při zwonjenju smjertnje znjezboži. A tež Měrćin Hercog wosta přez 57 lět jako wučer, organist a kěbětar w zastojnstwje.2


text:
Jewka Trzynczanka: Jak was zaproszóm, to sie nie łosiywejcie
Nie wiym, jaki to je teraz, jak sie pyto gości na wiesieli. Bo kiejsi sie chodziło pytać jyny na wiesieli. Za mojich młodych roków taki hałdamasze, jako teraz, nie były. Dzisio już każdy, gdo poradzi i gdo na to mo, se może z kopytka wychynyć. Kiejsi sie żodne zaproszynia na wiesiela nie posyłały. Na wiesieli sie chodziło rodzinym pytać łosobiście. A to robiła mama młoduchi abo żynicha. Nikierzi sie łokropnie łosiywali, niż powiedzieli, że przidóm. A wtedy nie było ani mowy ło tym, że by sie jaki wielki dary dowały. Pyniyze dowoł mało gdo. Przeważnie młodym cosi kupili do wybawy.
Młoducha musiała dostać z dómu dwie pierziny, dwa wielki zogłówki, płachty a cychi. Pierziny tymu dwie, aby sie mioł aji żynich cim przikryć, jak by nic z chałpy nie dostoł. A takich sie dość naszło, co z chałpy nic nie dostali. Bo sie patrziło, aby wybawym miała młoducha. Dziywczynta se aji same, jak zaczyny robić, po porym korun szporowały, aby miały na uciyrki a rynczniki. Nikierzi zacinali łod łyżki, jak sie zebrali. A wiesielnicy przinoszali aji bardzo potrzebne rzeci. Po dzisio móm wogym łod ciotki z Pustek. Móm jeszcze aji jakisi garniec, lawór, misym z brutwanióm a aji amper łod mojich współpracowników z werku. Wtedy co sie zrobiło, to nikierym do dzisio wydżierżało i fórt sie to użiwo. Tarluszko już móm wiyncej jako szejdziesiónt roków stare a aji masinkym na mleci miynsa. Tarluszko sie już pomału rozlatuje, ale jeszcze je fórt łostre. Kiejsi na nic nie była tak zwano doba gwarancyje. Rachowało sie z tym, że to musi roki wydzierżeć. Gdo żeście mieli praczki, tak to wiycie nejlepi. Wydzierżały kupa roków. Dzisio mómy szczynści, jak piynć roków jadóm. A nie wiym, ci to je prowda, że sie do nich dowajóm jakisi kurwitka, aby wczasi klynkły. Na, dwa razy bych sie nie zbywała, jesi to ni ma prowda. Bo dyć widać, kiela je na szrot placu a ni jyny tam, rozmajtego biołego plechu. Aji mie sie tak stało. Nó, ale to tak jyny przipóminóm, jaki to było kiejsi a jaki to je teraz. Dzisio by sie dało powiedzieć, że wszeckigo je aż ponad głowym. A gdo mo pyniyze, aji chałpym w Pradze se kupić może.
My byli szczynśliwi, jak my byli we swojim. Nejpiyrwej my kupili stół, trzi stołki a łóżka ze szifónerami. Mój jich jakosi żle zmóntowoł. Chned piyrszóm noc my byli na ziymi, bo to pod nami rómbło. Sómsiod, kiery bywoł pod nami, przilecioł i do niymoty zwónił, ci sie nóm co nie stało. Ale potym se już mój doł zoleżeć i łóżko pod nami roki nie klynkło. Mój był zwykły na zwónek przi dżwiyrzach, bo był z bloków. Ale jo była tak wylynkano ze sómsiada, żech dłógo do nocy łoka nie zmróżiła. Bo u nas dóma sie nikiedy ani na noc nie zamykało.
I taki były poczóntki nasigo małżyńskigo bywanio w blokach. Co my dostali, tego my se łokropnie wozili. Choćby to była jyny jakosi fabula. A co my se sami nabyli, z tego my mieli jeszcze wiynkszóm radość. Dzisio, dybyście kómu dali wogym abo przetaczek na łosiywani mónki, to by was najisto posłol na wiyrbym banany łobiyrać. Pamiyntóm se, jak mi jedna pani, też już pyndzyjónistka, prawiła, że dała do kuberta tysiónc korun i po czasie sie z kierejsi stróny dowiedziała, że sie nie przedała. Na, ta dotyczno, co ji to poskarżiła, se miała raci gymbym flojstrym zalepić i być po cichu. Tyn łobdarowany by sie mioł ciesić aji z jakisi małej fabule, bo każdymu tam nie styko na jakisi wielki podarunki. Jesi kogo kajsi zaproszóm, tak niech tam idzie z dobrymi umysłami. Nó, ale nimach tu łod tego, abych poślinióny patyk do wielkigo mrowiska cisła. A tak sie radujmy ni jyny z małych fabuli, ale aji z tego, że my sie widzieli. Bo ty spotkania mogóm być już łostatni.
Tak sie nie łosiywejcie, i jak was kaj zaproszóm, to gzujcie.
O autorce: Eva Szczerbová, rozená Suszková, se narodila 17. září 1938
v Písku u Jablunkova. Její matkou byla lidová vypravěčka Marie Suszková, známá
jako Chraścinka z Pustek. Ve svých patnácti letech začala pracovat v železárnách v Třinci, kde byla zaměstnána až do roku 1994. Pravděpodobně i pod vlivem své matky se začala poměrně brzy věnovat také psaní. Nejprve psala tzv. do šuplíku, od roku 2007 publikuje pod pseudonymem Jewka Trzynczanka.
Děkujeme autorce a vydavateli – spolku Ducatus Teschinensis – za souhlas s publikováním na našem portálu vybraných povídek z knihy Jako sie tyn żiwot zmiynio, kterou lze zakoupit v regionálních knihkupectvích.


text:
Žonje, tak so zda, matej chwile. Na foće sedźitej na ławce, kiž skutkuje improwizowana. Jedna nalěwo, tamna naprawo, srjedźa čapa psyčk. Spore, wšitke tři. Zesuwane nylonowe nohajcy a róžičkatej kitlojtej fali, wobliča žonow, haj samo psa – wšo wuprudźa wjesołu ćišinu. »Susodce« je Jürgen Maćij fotografiju z lěta 1988 mjenował. Zapopadnył je idylku w Groźišću w Delnjej Łužicy. Abo, ze słowami wudawaćela: hłuboko we wuchodźe.
Jedna so wo retrospektiwu na dwoje wašnje: na region a žiwjenje wuměłca. Něhdźe 40 lět zwobraznja Jürgen Maćij swoju domiznu. Systematisce, we wulkich wobrazowych serijach. »Doma« abo »Brunica – Leben mit der Kohle« rěkatej wobrazowej zwjazkaj, z kotrymajž je sej Maćij swój wuměłski teren, Łužicu, wotkrył. A z tym tež swójsku wobrazowu rěč, kotraž orientuje so na wuznawanym přikładźe Henri Cartier Bressona, francoskim nestoru zapopadnjenja zachodnych wokomikow, ale tež na fotografijach Thomasa Kläbera, kotryž je młodeho muža po swojim dalokostudiju fotografije na Wysokej šuli za grafiku a knižne wuměłstwo w Lipsku pod swój schow wzał. Wot toho časa zajimuje so za njeporjeńšeny wšědny dźeń, za to, »štož je«. »Tworju dokumenty za čas, kotryž budźe jónu nimo«, praji Maćij k tomu.


text: Tworjacy wuměłcy mějachu w NDRskim času swoje lěpšiny w tym, zo dóstawachu nadawki a projekty wot komunow resp. wot zarjadow poskićene a zapłaćene. Dźakowano tajkemu postajenju je so molerka Priscilla Ann Siebert do Serbow dóstała. Wuměłči namjetowachu w swojim času w někajkim Drježdźanskim zawodźe socialistiskich dźěłaćerjow při mašinach zwobraznić a z tym nic naposled zwjazanosć inteligency z dźěławym ludom wuměłsce dokumentować. Molować w industriji wona wotpokaza a prašeše so za nadawkom druhdźe, na přikład na wsy, hdźež je při dźěle wjac pohiba. A čehodla nic pola Serbow. Sposrědkowany přez Zwjazk tworjacych wuměłcow NDR dósta potom 1975 druhi poskitk a to do Worklec, zo by so tam w nadawku Domowiny ze socialistiskim ratarstwom a z tam dźěławymi rozestajiła. We wosobje Jurja Handrika, wjelestronsce zdźěłaneho wjesnjana, mulerja, prodrustwoweho brigaděra, předsydy Domowinskeje skupiny, braški a kantora Worklečanskich křižerjow, njeběše ćežko nadawkej wotpowědować. Wot prěnjeho dnja wjesnjenjo wuměłču derje přiwzachu a do jich žiwjenja zapřijachu, na to so wona hač do wysokeje staroby rady dopominaše. Rady a derje je dźěło a žiwjenje Jurja Handrika w cyklusu pjeć barbnych litografijow předstajiła. Byrnjež je z tym poprawom swój nadawk spjelniła, běše to hakle spočatk jeje »lubosće k Serbam«. Priscilla Ann Siebert horješe so dale a bóle za wšědny dźeń serbskeho luda na wsy, běše wćipna na rěč a kulturu, prašeše so za nałožkami a wobdźiwaše narodnu drastu, kotraž tehdom hišće do wjesneho wobraza jako dźěłanska a njedźelska drasta słušeše. We Worklecach, Wudworju, w Nowej Wjesce a druhdźe čuješe so »kaž doma«. Tutón wutrobity poćah k ludźom, tale lubosć k tomu, štož widźeše, słyšeše a dožiwješe, wotbłyšćuje so tež w jeje wobrazach, skicach, rysowankach a mólbach. Nimo wjele studijow, rysowankow wo katolskej narodnej drasće, zwobraznjenju hotowanja družkow, procesiony na Bože ćěło a někotre podobizny jimaše a zaběraše wuměłču najbóle jutrowny nałožk: křižerske procesiony.


text:
Letńe Uolimpijske Igrziska 2008
Letńe Igřiska Uolimpijske 2008 uodbywauy śe we stolicy Chin, Bejdžingu. Bůuy to pjyrše uod 20 lot Igřiska we Azyje (uostatńe: Letńe Igřiska Uolimpijske 1988 we Seulu). Do průgramu dodano nowe konkurencyje: bjeg na 3000 metrůw s přeškodůma babůw a puywańy na uotwartym akwyńe na dystans 10 000 metrůw babůw i chopůw. We tyńiśe tišowym ńy sům rozgrywane deble, yno turńyj družynowy.
We Igřiskach brouo udźou ůng. 10,5 tyś. športowcůw s 205 krajowych federacyji športowych, kere rywalizowauy we 32 dyscyplinach, majůncych cuzamyn 302 kůnkurencyje. Pjyrwšy roz na Uolimpjodźe wystympowali športowcy s Tuvalu a Wysp Marshalla, a tyž pjyrwšy roz Syrbijo a Čornogůra wystympowali uosobno.


text:
Geld
Geld (piyniōndz) – tŏwŏr wszeôbecnie używany za poszczodek umiany. Terŏzki używany je zaôbycz fiducjarny geld a kryptogeld.[1]
Gyszichta[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Podug ekōnōmika Carla Mengera, byciŏ geldu idzie szukać we swobodnyj umianie miyndzy ludźmi. Ludzie coby se ulekszyć handel napoczli sprawiać dobra kere były snadne we umianie, bezto iże snadnij było znojść perzōnã kerõ by se sprawiyła take. Dobrami snadnymi we umianie były nojczyńścij dobra moc wertowne, snadne we transzporcie a stałe i możne do tajlowaniŏ na myńsze jydnostki - we Ojropie nojczyńścij za geld sużyły: gold abo strzybro, atoli we prekolumbjiskim Meksyku używano do tygo kakau a inkszych dobr snadnie dostympnych we Americe. Gold a strzybro szło przetopić na mince abo antabki, co było moc wŏżne dlŏ tajlowaniŏ a rachowaniŏ geldu.[1] Krōm mincōw a antabkōw goldu a strzybra, czynsto były używane banknoty, kere szło wymiynić na goldowe abo strzybrne (podug sztandardu geldu) mince a antabki, atoli po likwidacyji sztandardu goldu na świecie, geld je czynsto mianowany prōznym, bo niy ma ôn żŏdnyj asekuracyji we formie zŏcnych metali.[2]
Przipisy
- ↑ 1,0 1,1 Carl Menger: Zasady ekonomii. Warszawa: Fijorr Publishing Company, 2013. ISBN 978-0-270-68583-1.
- ↑ Murray Newton Rothbard: Złoto, banki, ludzie. Warszawa: Fijorr Publishing Company, 2016. ISBN 978-83-89812-00-1.


text:
Nowostka Kita Lorenca wušła
Lipsk. „Windei in der Wasserhose des Eisheiligen – Gedichte und Schmungks“ rěka nowa kniha Kita Lorenca, kotraž je tele dny w Lipšćanskim nakładnistwje Poetenladen wušła. Na wjace hač sto stronach hromadźi 8. zwjazk rjadu Neue Lyrik nowe němskorěčne basnje wjacekróć wuznamjenjeneho spisowaćela.
Česća tež ameriskich wojakow
Plzeň. Před 70 lětami bě ameriske wójsko juhozapadnu Čěsku wot fašizma wuswobodźiło. Składnostnje róčnicy wotkrychu nětko w Plzenje postawu tehdy nawjedowaceho generala Georga S. Pattona. W socialistiskej Čěskosłowakskej su jeničce rólu Čerwjeneje armeje při powalenju fašizma wuzběhnyli – ameriski podźěl spytachu zamjelčeć.
Nalada w rjemjesle špatna


text:
Groni se, až Serby su spiwajucy lud. To same gronje teke dańske luźe w Pódpołnocnem Šleswigu a Walizarje wó sebje. Historiski fakt jo, až jo se hyšći dalšnym narodnosćam zglucyło, z pomocu ludowego spiwa se swóju rěc wobchowaś. W koronowem casu jo śěžko, se na spiwanje zmakaś, ale mań luźi spiwa sobu, gaž doma hit z licaka zazni. Až njeby musali jano jenźelski abo nimski spiwaś, jo wudało LND gano spiwnik »Dolna Łužyca spiwa – Zběrka woblubowanych spiwow za serbske zmakanja a swěźenje«, z titeloweju kreslanku Ingrid Grošcyneje, zestajony wót Gregora Kliema. Ten spiwnik jo naslědnik prědnego wudaśa z lěta 2007. To jo měło 61 spiwow, nowe jo rozšyrjone na 159 arijow. Wóni deje wšakorake swěźenje wobogaśiś, ako domownisku zgromaźinu (Anka źěšo do Karlinkojc), wejsny swěźeń (Lubše luźe, witajśo) a zapustojski ruš (Heja, gólcy, pójźćo camprowat). Tak to na wobalce stoj. Ale k serbskej kulturje słušatej teke alkohol (Paleńc) a reja (Annemarie). Toś tu w Dolnej Łužycy až do Parska (Königs Wusterhausen) wjelgin woblubowanu polku rejuju wótergi teke w Górnej Łužycy. Se wě, tam nic ako pšuski marš, ale ze samskimi kšacami, pótakem ako reja rejowarjow ako »Katyržinka, swěrna moja«. Žeden dalšny słowjański lud mimo serbskego njewužywa słowo »reja« město nimskego »Tanz«. Daniž kulturna wědomnosć něco drugego njedopokažo, mam togodla tu reju za jadnu nejstaršu hyšći rejujucu w Serbach. K nanejstaršym hyšći spiwanym spiwam jo licył česki folklorist Ludvík Kuba (1863–1956) »Naše gólcy z wójnu jědu«. Město togo pak jo se wudawaŕ nowego spiwnika za kradu njeznaty wójnski kjarliž rozsuźił (Wšykne pany z wójny jědu), ale jadnomu jo sowa, což jo drugemu syłojk. Mimo togo njejo žeden spiwnik ako dopołne zběranje za archiw myslony, ale ako wubraśe za wjasołe spiwanje doma a pla drugich. Tak njejo G. Kliem na swójźbne zarědowanja (Źowćo, wij ty wěnaška) a na měsćańskich Serbow a Serbowki (W Barlinju) zabył, kenž bywaju źeń a wěcej. W casu, źož staraju se luźe cesto wó regionalne źiwidła, jo teke na kubłaŕki karniklow myslił (Źěštej dwě rědnej pó tšawku). Ze serbskim spiwom móžoš pak tež špatnje zapłaśonych luźi troštowaś (Na póli su pastyrje) a bogatych turistow witaś (Ha pśijěł panik do Błotow). Źeń a noc, wob tyźeń a kóńc tyźenja źěłaju wósebnje žeńske w domowniskich śpach a muzejach Dolneje Łužyce, aby cuzym pokazali, až naše prědowniki něga njejsu měli internet-shopping, ale weto južo drastwu (Pśědła jo Marja). W Slěpem, źož dolnoserbski dialekt powědaju, lěcrownož namakajoš jich ludowe spiwy teke w górnoserbskem »Towaršnem spěwniku« z lěta 2009, su młogi wjacor na pśězu šli (Tam, dźož ten mjeseck swěći).
Za słowjańske pśijaśelstwo wabje w dolnoserbskem spiwniku słowakske, pólske, česke a morawske (Bóleraz; Błotka lube; Njebjo, zemja radosć ma; Běžy wóda), za dobre susedstwo nimske (Pójź, wutšoba buź wjasoła) a za globalizaciju awstriske a italske spiwanja (Śicha noc; Ow ty wjasoły). Teke na twórby nimskich a serbskich klasikarjow ako Friedrich Schiller (Młoźeńc tam pśi rěce sejźi), Mina Witkojc (Gaž wětšyk dujo), Juro Surowin (Ach, mója góla, ty zelena) a duo Handrij Zejler/Korla Awgust Kocor (Anka, buź wjasoła) njejstej wudawaŕ a lektor Fabian Kaulfürst zabyłej. Zejler a Kocor stej dobry pśikład za to, až móžo wuměłski spiw z casom ludowy bywaś, a to něga a źinsa, kaž: »Zagraj nam rejku« Jana Pawoła Nagela, abo »Sy ty Serb« Fryca Rochy a Manuela Semischa. K tomu su »Die Folksamen« melodiju komponowali.


text:
Haśok
Haśok to je mjano pojymńika do kerygo wćepuje śe roztomajte haśe, a tyż placu kaj take pojymńiki sům stowjane. Důma haśok je nojczyńśćij stowjany we kuchńe pode ausgusym, a połny wynośi do srogszygo haśoka na placu abo na uośedlu. Sům tyż haśoki uod sortowańo haśůw - modre na papjůr, źelůne na glas a żółte abo pomarańczowe na plastik a biksy. Ze srogich haśokůw wele důma abo na uośedlu szpecyjolne auta wywożům haśe na wysypisko.
Mjano haśok je tyż używane jako mjano szpecyjalnygo katalogu we kůmpůtrowych systymach, kery je przeznaczůny na bezpotrzebne katalogi a pliki. Je uůn uoznaczůny ikůnům haśoka.


text:
UEFA Champions League
UEFA Champions League (mjanowano tyż kej Liga Majstrůw) – ojropejski, klubowy turniej we fusbalu, uorganizowany bez UEFA uod 1992, jako erbizna po European Champion Clubs' Cup. Sům to nojbarźi prestiżowe klubowe szpile we ojropejskim fusbalu, ino dla nojlepszich chopskich manszaftůw.
Nojwjyncyj wygranych mo Real Madryt (13), a ńyskorzi sům take manszafty jak: AC Milan (7), FC Liverpool, FC Bayern München (6), FC Barcelona (5), i Ajax Amsterdam (4). Nojwjyncyj torůw we gyszichcie Ligi Majstrůw mo Raul Gonzalez (71) [1] .
Przipisy
- ↑ Sztand: styczyń 2021


text:
Swjateho Měrćina lěta 1754 bě so Pělcec kubło we Wotrowje wotpaliło, na čož Pělc dospołnje wochudni a swój wotpaleny statok Budyskemu kapitlej swj. Pětra poskići. Tachantstwo kupi Pělcec kubło w lěće 1755 za 535 tolerjow a da hižo lěto pozdźišo bróžnju, hródźe a kólnju natwarić, zo by so hospodarstwo dale wjesć móhło. Dwuposchodowy dom da serbski biskop Jakub Jan Józef Wóski natwarić, zo bychu ludźo Bože słužby swjećić móhli, doniž so cyrkej njedotwari. Twar cyrkwje so hakle w lěće 1771 dowoli a hižo lěto pozdźišo bu wona poswjećena.
Prěnjotnje bě Wotrowska cyrkej mjeńša hač dźensa. Do wosady buchu w 19. lětstotku dalše wsy zafarowane, tohodla njenamakachu wšitcy wěriwi městno w cyrkwi. Wšelakich přičin dla pak zwrěšćichu plany nowotwara. Farar Mikławš Just da 1933/34 na wuchodnej stronje cyrkwje wołtarnišćo přitwarić; při tym nasta tež nowa sakristija (na južnej stronje).
W lěće 1972 ponowichu cyrkej nutřka kompletnje; mjez druhim wottorhachu horni chór, začinichu zachod na južnej stronje a přepołožichu zachod na zapadnu stronu.
Dotal poslednje nutřkowne a wonkowne ponowjenje sta so 2001/2003.
Nutřkowne wuhotowanje
Wołtar, wołtarne blido a dupa su originale ze srjedź 18. lětstotka, zdźěla pokazuja stilowe elementy rokoko. Dupa, wuhotowana z pjeć hłójčkami jandźelow, pochadźa najskerje z Čěskeje.
Na wołtarnym wobrazu spóznajemy swjateho Bena z biskopskim kijom a mitru, před nim stejacy jandźel podawa jemu kluč a rybu (to stej atributaj swjateho Bena). Wobraz nasta po motiwach něhdyšeho wołtarneho wobraza Budyskeje tachantskeje cyrkwje, kotryž je prawdźepodobnje italski wuměłc Stefano Torelli wokoło 1750 stworił a kotryž nadeńdźemy dźensa w Tachantskej pokładni.
Nad wołtarnym wobrazom je widźeć skupina Swjateje Trojicy. Wěnc pruhow z mróčelemi a hłowami jandźelow a srjedźa hołb jako znamjo Swjateho Ducha twori hornju kromu.
Na sewjernej stronje wołtarja steji postawa swjateho Jakuba staršeho, kotryž je předstajeny jako putnik z tobołu, kijom a blešu. Na južnej stronje steji postawa swjateho Jana Nepomuka, kotryž so k swjatemu křižej modli.
Klětku je firmownik Marian Wjeńk z Wotrowa po přikładźe staršeje předłohi jako swój mišterski kruch zhotowił (2008). Nimo toho natwari po starych fotografijach nabóčny wołtar, kotryž bu 2013 poswjećeny.
Barbojte wokno
Při składnosći swojeho złoteho měšniskeho jubileja bě farar Herrmann 1910 cyrkwi darił barbojte wokno z podobiznu Sixtinskeje madony. Na nim napisane je: K dźakownemu wopomnjeću na swój złoty měšniski jubilej 9. novembra 1909 swojej farskej cyrkwi wěnował Jakub Herrmann, kanonikus a farar.
Pišćele
W lěće 1815 dósta Wotrowska cyrkej prěnje pišćele z třomi registrami, kotrež so dwě lěće pozdźišo na sydom a 1880 na dźesać registrow zwyšichu. Tehdy zatwarištej so dwaj chóraj; twar zapłaći biskop Franc Lok. 1944 so pišćele kompletnje ponowichu a w lěće 1994 natwarichu so nowe pišćele (Budyskeje firmy Eule).
Zwony a časnik
Wotrowska cyrkej ma štyri wulke bronzowe zwony. Prěnja a štwórta pochadźatej z Drježdźanskeje lijernje Weinhold (1772); wonej matej serbske napismo. Druhi a třeći zwón zhotowištej so 1964 w Apoldźe w Schillingec lijerni.
Wěžowy časnik je z lěta 1929 a ma dwaj woclanej zwonaj.


text:
Delnja Sakska
Delnja Sakska (němsce Niedersachsen, delnjoněmsce Neddersassen) je zwjazkowy kraj z něhdźe wósom milionami wobydlerjow, kotryž leži mjez Smolinami a Sewjernym morjom na sewjerozapadźe Němskeje. Po přestrjeni je po Bayerskej druhi najwjetši kraj Zwjazkoweje republiki Němska. Jeho hłowne město je Hannover.
Geografija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Delnja Sakska mjezuje ze Schleswigsko-Holsteinskej, Hamburgom a Mecklenburgsko-Předpomorskej na sewjerowuchodźe, z Braniborskej a Saksko-Anhaltskej na wuchodźe, z Durinskej a Hessenskej na samym juhowuchodźe, ze Sewjerorynsko-Westfalskej na juhu a z Nižozemskej na zapadźe. Na sewjeru twori pobrjóh Sewjerneho morja přirodnu mjezu. Tež Wuchodofriziske kupy słušeja k Delnjej Sakskej.
Přez Delnju Saksku běži rěka Łobjo, kotraž tworja hranicu ze Schleswigsko-Holsteinskej, Hamburgom, Mecklenburgsko-Předpomorskej a Braniborskej, kaž tež rěki Weser, Aller a Ems.
Města[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Najwjetše města Delnjeje Sakskeje su:
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Delnja Sakska je so w lěće 1946 załožiła.
Mjena sydlišćow[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
W Delnjej Sakskej eksistuja někotre mjena sydlišćow (Lüchow, Wustrow, Bardowiek), kotrež pochadźa ze słowjanskeje rěče. Tuta słowjanska rěč hižo njeeksistuje, ale bě přiwuzna z kašubšćinu, pólšćinu, ale tež ze hornjoserbšćinu, delnjoserbšćinu, čěšćinu a słowakšćinu. Słuša k lechiskej skupinje zapadosłowjanskich rěčow. Ale su tam tež mjena němskeho pochada.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Krajny zawod za statistiku a komunikacisku technologiju Delnjeje Sakskeje, ličby wobydlerstwa na zakładźe censusa 2011; staw 31. decembra 2021
Wotkazaj[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Oficielne webstrony (němsce)
Badensko-Württembergska • Bayerska • Berlin • Braniborska • Bremen • Delnja Sakska • Durinska • Hamburg • Hessenska • Mecklenburgsko-Předpomorska • Porynsko-Pfalca • Posaarska • Sakska • Saksko-Anhaltska • Schleswigsko-Holsteinska • Sewjerorynsko-Westfalska
1952 k Badensko-Württembergskej fuzionowali: Südbaden | Württemberg-Baden | Württemberg-Hohenzollern


text:
Franc Kral
Franc Kral (němsce Franz Krahl; * 26. nowembra 1886 w Radworju, † 25. septembra 1915 pola Loos w Francoskej) bě wučer w Kamjencu, podwyšk w sakskim wójsku a serbski spisowaćel a redaktor. Swoje spisy wudawaše pod pseudonymom Rachlowc, kotryž dopomina na wěsty poćah do Rachlowa pod Čornobohom.
Žiwjenje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Franc Kral narodźi so jako syn wučerja Jakuba Krala a jeho mandźelskeje Marje, rodź. Bjaršec w Radworju. Wuchodźiwši Budysku Tachantsku šulu so wón na Katolski wučerski seminar poda. Po jednolětnej wojerskej słužbje mjez lětomaj 1907 a 1908, bu za pomocneho wučerja do Chrósćic powołany. Mjez 1911 do 1914 běše Franc Kral wučer w Kamjencu a wot 1914 wojak w prěnjej swětowej wójnje. Jako podwyšk so pola Loos w Francoskej smjertnje zrani.
Franc Kral spěchowaše serbske towarstwowe žiwjenje a podpěrowaše wjesne towarstwa, kaž na přikład towarstwa w Jaseńcy, Chrósćicach, Pančicach, Njeswačidle, Wulkich Ždźarach, Łazu a Rakecach. W lěće 1912 załoži wón hromadźe z Arnoštom Bartom a Bogumiłom Šwjelu Domowinu, kotrejež sekretar wón běše. Składnostnje pjećdźesatlětneho jubileja serbskeho dźiwadźelenja 1913 spisa wón prěnju přiručku Naše dźiwadło za nawod za dźiwadłowe skupiny. Hižo jako seminarist załoži 1906 dźěćacej časopisaj Raj a Zahrodka jako přiłoze Katolskeho Posoła a Serbskich Nowin. W lětomaj 1911 do 1912 běše wudawaćel knižneje protyki za dźěći Nadźija a w lětach 1911 do 1914 redaktor kulturneho časopisa Łužica.
Wot lěta 1908 bě Franc Kral čłon Maćicy Serbskeje.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Jurij Słodeńk: Nekrolog LXXIV. W: Časopis Maćicy Serbskeje. Zwjazk 74 (1915), čo. 2, str. 146–151. (hsb.)
- Jurij Młynk: Kral, Franc. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 282sl.


text:
Sewjeroatlantiski zwjazk
Sewjeroatlantiski zwjazk (jendźelsce North Atlantic Treaty Organization – NATO a francosce Organisation du traité de l’Atlantique nord – OTAN) je mjezynarodna organizacija, kotraž přesadźi Sewjeroatlantiske zrěčenje, wojerski zwjazk mjez 31 europskimi a sewjeroameriskimi statami.[1] Sydło Sewjeroatlantiskeje rady, hłowneho organa NATO, nadeńdźe so wot 1967 w Brüsselu. Po wotzamknjenju Sewjeroatlantiskeho zrěčenja dnja 4. apryla 1949 běše sydło mjez 1949 do 1952 najprjedy we Washingtonje, D.C. a po tym wot 16. apryla 1952 do 1967 w Parisu.[2]
Sobustawske staty[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
NATO ma tuchwilu 31 sobustawow. Dwanaće załožerskich statow, kotrež zwjazkej wot 1949 přisłušeja, su Belgiska, Danska, Francoska, Islandska, Italska, Kanada, Luxemburgska, Nižozemske kralowstwo, Norwegska, Portugalska, Zjednoćene staty Ameriki a Zjednoćene kralestwo. W lěće 1952 přistupištej Turkowska a Grjekska a 1955 přistupi Zwjazkowa republika Němskeje k NATO. Španiska je so zwjazkej 1982 přizamknyła a ze znowazjednoćenjom Němskeje 1990 so Sewjeroatlantiski zwjazk na jeje cyły teritorij rozšěri.
W zwisku z wuchodnym rozšěrjenjom NATO přizamknychu so najprjedy Čěska, Pólska a Madźarska zwjazkej. Po tym přistupichu 29. měrca 2004 Estiska, Letiska, Litawska, Słowakska, Słowjenska, Bołharska a Rumunska k NATO. Albanska a Chorwatska přistupištej 1. apryla 2009 Sewjeroatlantiskemu zwjazkej, Čorna Hora 5. junija 2017. Sewjerna Makedonska bu 27. měrca 2020 přiwzata. W zwisku z ruskim nadpadom na Ukrainu prošeštej dotal wojersce neutralnej Finska a Šwedska wo přiwzaće. Po přihłosowanju wšěch dotalnych čłonow bu Finska 4. apryla 2023 přiwzata, Šwedska porno tomu hišće nic.


text:
Katasztrofa polskigo prezydynckigo fligra wele Smoleńska
Katasztrofa polskiego prezidynckego fligra wele Smolyńska 10 kwjetńa 2010 uo godźinie 8:41:06 bůło to roztrzaśńyńće śe uůnygo uo strům ůng. 1,5 kilomyjtra uod hawyny Smoleńsk-Sewierny pod Smolyńskym. Fligrym tym furgoł polski prezidynt Lech Kaczyński a 95 inkszych perzůnůw, kere wlazowały we skłod polskij delegacyje na fajer 70. lołt katyńskij zbrodńi. We katasztrofje furgołcza świtły wszyjske 96 perzůny.
Lista pasażyrůw furgołcza[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- Lech Kaczyński – Prezidynt Rzeczypospolityj Polskij
- Maria Kaczyńska – baba Prezidynta Rzeczypospolityj Polskij
- Ryszard Kaczorowski – uostatńi Prezidynt Rzeczpospolityj Polskij na ymigracyji
- Krzysztof Putra – Wicemarszołek Polskiego Sejmu
- Jerzy Szmajdziński – Wicemarszołek Polskiego Sejmu
- Krystyna Bochenek – Wicemarszołek Polskiego Senatu
- Władysław Stasiak – Szef Kancelaryje Polskiego Prezidynta
- Aleksander Szczygło – Szef Amtu Narodowygo Bezpjeczyństwa
- Paweł Wypych – Sekrytorz Stanu we Kancelaryje Polskiego Prezidynta
- Mariusz Handzlik – Podsekrytorz Stanu we Kancelaryje Polskiego Prezidynta
- Andrzej Kremer – Podsekrytorz Stanu we Mińisterstwje Zagrańicznych Spraw
- Stanisław Komorowski – Podsekrytorz Stanu we MON
- Tomasz Merta – Wicemińister Kultury
- gen. Franciszek Gągor – Szef Sztabu Generalnygo Wojska Polskiego
- Andrzej Przewoźnik – Sekrytorz ROPWiM
- Maciej Płażyński – Prezes Stowarzyszyńo „Wspólnota Poltůńskoł ”
- Mariusz Kazana – Dyrektůr Dyplomatycznygo Protokołu MSZ
Parlamentarzisty[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- Posły
- Synatory
Inksze beglajtry[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- Janusz Kochanowski – Rzeczńik Uobywatelskich Prawów
- Sławomir Skrzypek – Prezes Narodowygo Banku Polskiego
- Janusz Kurtyka – Prezes IPN
- Janusz Krupski – Kerownik Amtu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
- Joanna Agacka-Indecka – Prezes Naczelnyj Adwokackij Rady
- ks. Roman Indrzejczyk – Kapelonek Prezidynta
- Barbara Mamińska – Kancelaryjo Prezidynta
- Izabela Tomaszewska – Kancelaryjo Prezidynta
- Katarzyna Doraczyńska – Kancelaryjo Prezidynta
- gen. bryg. Stanisław Nałęcz-Komornicki – Kanclyrz Uorderu Wojennygo Virtutti Militari,
- ppłk Zbigniew Dębski – Człůnek Kapituły Uorderu Wojennygo Virtutti Militari
- Czesław Cywiński – Prezes Światowygo Zwjůnzku Wojokůw AK
- kśůndz profesor Ryszard Rumianek – Rechtůr Uniwersyteta Kardynała Stefana Wyszyńskiego
- Piotr Nurowski – Prezes Polskiego Uolimpijskigo Kůmiteta
- Anna Walentynowicz
- Janina Natusiewicz-Mirer
- Janusz Zakrzeński
- Dariusz Jankowski
- ks. bp. gen. dyw. Tadeusz Płoski – Ordynariusz Polowy Wojska Polskiego
- abp gen. bryg. Miron Chodakowski – Prawosławny Ordynariusz Wojska Polskiego
- ks. płk Adam Pilch – Wanielicke Duszpasterstwo Polowe
- ks. ppłk Jan Osiński – Ordynariat Polowy Wojska Polskiego
- Edward Duchnowski - Sekrytorz Generalny Zwjůnzku Sybirakůw
- ks. prałat Bronisław Gostomski
- ks. Józef Joniec - Prezes Stowarzyszyńoł Parafiada
- ks. Zdzisław Król - Kapelonek Warszawskij Katyńskij Familijůw bez lata uod 1987 do 2007
- ks. Andrzej Kwaśnik - Kapelonek Federacyje Katyńskich Familijůw
- Tadeusz Lutoborski
- Zenona Mamontowicz-Łojek - Prezes Polskij Katyńskij Fůndacyje
- Stefan Melak - Prezes Katyńskigo Kůmiteta
- Stanisław Mikke - Wiceprzewodniczůncy ROPWiM
- Bronisława Orawiec-Löffler
- Katarzyna Piskorska – cera Tomasza Piskorskigo
- Andrzej Sariusz-Skąpski - Prezes Federacyje Katyńskich Familijůw
- Wojciech Seweryn
- Leszek Solski
- Teresa Walewska-Przyjałkowska - Fůndacyjoł Golgota Wschodu
- Gabriela Zych
- Ewa Bąkowska - wnuczka gen. bryg. Mieczysława Smorawińskiego
- Anna Maria Borowska
- Bartosz Borowski
Przedstawićele Polskich Siłów Zbrojnych[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- gen. broni Bronisław Kwiatkowski – Dowódca Uoperacyjnych Siłów Zbrojnych RP
- gen. broni pil. Andrzej Błasik – Dowódca Siłów Powietrznych RP
- gen. dyw. Tadeusz Buk – Dowódca Wojsków Lundowych RP
- gen. dyw. Włodzimierz Potasiński – Dowódca Wojsków Specjalnych RP
- wiceadmirał Andrzej Karweta – Dowódca Marynarki Wojennej RP
- gen. bryg. Kazimierz Gilarski – Dowódca Garnizona Warszawa
Inksze perzůny[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- Funkcjonarjusze BOR
- Jarosław Florczak
- Paweł Janeczek
- Dariusz Michałowski
- Piotr Nosek
- Jacek Surówka
- Paweł Krajewski
- Artur Francuz
- Marek Uleryk
- Wojciech Lubiński – dochtor prezidynta
- Aleksander Fedorowicz – tůmacz ruskij godki