text:
Stara Darbnja
Stara Darbnja (němsce Altdöbern) je gmejnska wjeska we wokrjesu Hornje Błóta-Łužica w juhu Braniborskej. Wjeska leži w dole mjez ze zapada do wuchoda wupřestrěwacymaj pěskojćenymaj wysočinomaj. Mjeno wjeski pochadźa ze staroserbskeho debŕ (wudrjeńca, dolina, hrjebja, pohłubšenje), štož woznamjeni "w dole ležaca wjes". Prěnje naspomnjenje bě w lěće 1285.
Stara Darbnja je zarjadniske sydło hamta ze samsnym mjenom, kotremuž přisłušeja štyri dalše gmejny.
Wjesne dźěleWobdźěłać
Ke gmejnje słušeja wjesne dźěle Pricyn (Pritzen), Bukowinka (Peitzendorf), Gózc (Chransdorf) a samostatnej wjesce Rańšow (Ranzow) a Rědoŕ (Reddern).
WosobinyWobdźěłać
- Albin Moller (1541–1618) – farar, astronom a wudawaćel prěnjeje serbskeje ćišćaneje knihi zemrě w Starej Darbni
- Matthias Warnig (1955) - němski menedźer, kotryž přez swoje dźěło za Ministerwo statneje bjezstrašnoscé NDR a swoje zwiski do Ruskeje wusahowacu rolu w němsko-ruskich hospodarskich počahach hraje. Liči do wušeha kruha dowěrićelow Wladimira Putina.
ŽórłaWobdźěłać
WotkazajWobdźěłać
- Stara Darbnja w datowej bance delnjoserbskich městnych mjenow na dolnoserbski.de (delnjoserbsce)
Bronkow |
Bukow |
Čorna Woda |
Čorny Gózd |
Ćětowa |
Frauendorf |
Hermanecy |
Kalawa |
Kropnja |
Łuchow |
Łukajcyny doł |
Lipina |
Lubnjow |
Nowa Jazorina |
Nowe Wiki |
Rań |
Rólany |
Stara Darbnja |
Šejkow |
Wětošow |
Wjelike Chmjelny |
Wótrań |
Wudwor |
Zeleny Hózd |
Zły Komorow
Hamty:
Rólany | Stara Darbnja | Wótrań


c: text/html

text:
Tak rychtyk idzie tymu zaradzić.
1. Podstawowo rzecz – trza sie porzōndnie wyspać. Jak człowiek je niewyspany to przez to robi sie zmierzły i bele co go nerwuje.
2. Ubier sie wygodnie coby Cie nic nie szpanowało i pamiyntej coby wziońść se do tasze klamoty kiere bydziesz potrzebować. Potym człowieka mierzi jak se czego ważnego zapomni.
3. Weź se muzyka co rada słuchosz, ciekawo ksiōnżka kiero Cie wciōngnie, krzyżówki, gry – onacz co konkretnego coby nie rozmyśliwać o locie.
4. Ocyń czego sie tak rychtyk boisz, turbulencji? Że fliger spadnie, rozwali sie na pół abo że jaki dinks nie bydzie fungowoł? Jak już se zmiarkujesz co Cie szteruje pryndzy se to „oswoisz”, logicznie wytłumaczysz i sie kapniesz że to som duperszwance i tak naprowda nic Ci nie zagrażo.
5. Pogodej se z kim to czas Ci pryndzy zleci. Jak ni ma żodnego kamrata z Tobōm to zagaduj pasażerów, a nuż sie okoże że kiery eli mo co ciekawego do pogodanio.
6. Jak już nie umisz se dać rady i dali mosz strach, łobal se jaki alko. Nie godōm coby sie ożrać bo to gańba i bydōm problymy ale lampka wina abo dwie mogōm rychtyk pomóc jak mosz dostać hercklekotów ze strachu.
Pora faktów o furganiu
- Zanim jaki fliger zacznie lotać, musi przyjść moc kaj jakich wysztudyrowanych testów, kożdy aji nojmyńszy wihajster musi fungować. Kabociorzów ni ma, żodyn by sie nie powziōn dopuszczynio do lotanio fligra z jakim felerym.
- Potym jak już se fliger loce, sztyjc go sprawdzajom czy aby wszysko dobrze teguje. Godōm Ci, żodno linia lotniczo nie szpyndlikuje na bezpieczyństwie i nie chciałaby coby jeji fliger lotoł felerny.
- Kożdy pilot je fest doświadczony, coby lotać fligrym z ludziami musi mieć wylotane moc godzin. Do tego pilot musi mieć kupa roztomajtych licyncji i musi jednako sztudyrować, odnowiać te licyncje i przechodzić moc badań.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Podle lasa miyszkoł drwol ze swojom drugōm babōm i bajtlami – synkowi było Hanzlik a dziołszka sie mianowała Małgosia
Ciynżko im było wyżyć, sztyjc brakowało jodła i jednako wszyjscy chodziyli głodni. Kiejsik macocha nie strzimała i na wieczór zaczła napasztować męża coby sie pozbyć dziecek. Przikozała wysmyczyć ich fōrt do lasa, rozpolić fojera i tak ôstawić. Na zicher nie trefiōm nazot du dōm! Chop za fest zgodliwy nie był ale zło baba mu nie dała pokój. W końcu przistoł na lajera.
Bajtle eszcze nie spały beztuż podsłuchały cołko godka. Małgosia zaczła labiydzić że bydōm tołt ale Hanzlik przikozoł niechać lamynty i poloz na plac. Na zegródce nastyrkoł do kapsów moc kamolków kiere sie fest blyszczały w świetle miesiōnczka. Z takim rychtunkiym wróciył do chałupy.
Rano pierzińsko macocha obudziyła bajtle jeszcze przed rozwidniokiym i zarygierowała że wszyjscy idōm po chreście
Po drodze Hanzlik sztyjc sztopowoł a yno sie oglondoł za sia. Baba ryczała na niego że mo ciś pryndzy ale synek nic se z tego nie robiył a yny szeł po leku. Mōndry bajtel ciepoł na zola kamyczki co to se procnie nazbiyroł ôński nocy.
W końcu doszli na mało polanka fōrt od chałupy i zaczli chledać chreści. Drwol rozpolył fojera i przikozoł bajtlom ostoć sie przi ôgnisku. Fater i macocha mieli iś narąbać drzewa a dziecka miały se trocha dychnyć. Boroczki były tak głodne i zmorzone że gibko usnyły. Bajtle obudziyły sie jak już było ćma i miesiōnczek wysoko na niebie. Hanzlik wzion Małgosie pod ręka i szli se po ścieżce z kamolków kiere fajnie sie blyszczały w ksienżycowo noc.
Rano doszli du dōm. Macocha na nich naburczała kaj to byli tela czasu ale fater sie uradowoł jak oboczył że dziecka som całe. Na wieczór pierońsko motyka uzaś zaczła nagabować chopa coby zasik wykludzić dziecka, eszcze głębszy w las. Drwol mioł utropa ale że jodła sztyjc było malućko, zaś ustąpiył.
Bajtle nie spały, wylynkane co ich czeko. Jak yny usłyszały o czym rozprawiajōm starziki Małgosia uderzyła w bek. Hanzlik wiela nie czekoł i zasik chcioł iś na zegródka ale dwiyrze były zamknyte. Ale nic to, poszeł do kuchynie i zachabiył kraiczek chleba.
Z rańca uzaś wszyjscy poleźli w las, tym razym ganc daleko od chałupy
Historyjo sie powtórzyła i dziecka zaś ôstały same przi fojerze. Na wieczór, jak już były monkter, Hanzlik zacznył chledać kruszków chleba co to ciepoł po drodze. Ale psińco! Ptoki wydziubały chlyb bez dziyń i ścieżki już nie było. No to bajtle zaczły błąkać sie po lesie i tak szły cołko noc i cołki nastympny dziyń.
Po drodze boroki nazbiyrały se trocha jagódek i ostranżlic ale już im było ganc niechersko i na noc fest ich zmorzyło. Rano dziecka wroz dojrzały szumno chałupka! Ściany były z chleba, dach z ciasta a szyby z cukru. Hanzlik i Małgosia byli już tak głodni że ôroz dali sie do szczymranio!
A tu z chałupy spoziyro starka. Wziyna ich do pojszodka, dała krepli z marmeladōm i narychtowała zocne prykole. Dziecka se legły uradowane że tak im sie podarzyło.
Ale ōma okozała sie być złōm szczigōm!
Pojrzała na rumiane licka uspanego Hanzlika i se obsztalowała że to ôn piyrszy pójdzie do zjedzynio! Z rana porwała biydoka i zawrzyła go w chlywku a Małgosi przikozała ciś po woda i rychtować ôbiod do Hanzlika. Jak te bajtle ślimtały, wiela starości im heksa narobiyła! Ale boroczki nic nie umiały poradzić…
Szcziga futrowała tak Hanzlika sztyry tydnie i kożdy dziyń przikazywała mu wystyrczyć palec coby obejrzeć wiela schrub. Ale chytroń wystawioł kostka bo wiedzioł że heksa je ślepawo i nie poradzi wiela dojrzeć.
Kiej szcziga sie znerwowała bo miała już dojś czekanio.
I prziszeł dran na biydnego Hanzlika
Kozała Małgosi rozpolić piekarok a potym wlyź do pojszodka coby obejrzeć czy je dojś gorko na upieczyni chleba. Dziołszka sie kapła że to je cygaństwo i udowała że nie wiy jako tam wlyź.
Heksa sie znerwowała i wsadziyła palica do piekaroka coby pokozać dziołsze jako to mo robić. Małgosia wiela nie czekała, zaros popchła staro szcziga do pieca i tak to ôszkliwo heksa zgorała we własnym piekaroku! Małgosia zaros poleciała po Hanzlika i uwolniyła go z haresztu. Bajtle zachabiyły szczidze z chałupy klejnoty i szlachetne kamiynie, nabrały jodła na droga i poszły dali chledać domu.
Kiej dziecka w końcu poradziyły dolyź do chałupy
Złej macochy już nie było, drwol już nie umioł strzimać durdlawej baby-utropy. Bajtle ciepły sie fatrowi na kark i wszyjscy byli fest uradowani że uzaś som w kupie w doma. Dziecka dały fatrowi wszyski zachabione klejnoty i od teroz familijo żyła w szczyńściu i dostatku a jodła nigdy wiyncy nie brakło.


text:
Starši žadaja sej swojich dźěći dla wobmjezowanu spěšnosć
Swinjarnja (SN/MWj). Najskerje starši šulskich dźěći w Swinjarni wokomiknje ani tak zli njejsu, zo jich dźěći do šule chodźić njesmědźa. Holcy a hólcy mjenujcy tuž tež šulski bus wužiwać njetrjebaja. Štož bě hač do minjeneho pjatka wšědna normalita, je w Swinjarni strašna wěc. Štóž chce wottam z busom do Pančic-Kukowa abo dale jěć, dźě dyrbi statnu dróhu S 100 přeprěčić, zo by busowe zastanišćo na tamnym boku dróhi docpěł. Dokelž pak na hłownej dróze wosobowe a nakładne awta kaž tež motorske móhłrjec bjez přestawki jězdźa, je to wšo druhe hač jednore.


text:
Skond sie wzion kopruch?
Wynokwianie Kadłubka – czyńść 35.
Muskle choby żyniaty kopruch
Jak mo keryś fest małe muskle, jest chuderlokym, to sie na niego godo, że mo muskle choby żyniaty kopruch. Ale kopruchy sie niy żyniom i niy poczebujom mysklow. Styknie im, że majom sześć chudych nogow. Samice skłodajom jajca do wody, kajś na brzołach abo do stowu, zaroz po załodniyniu i z tyj wody wylazujom abo raczyj wyfurgajom po sztyrech dniach kopruchy. Ale nim samica słoży te jajca do wody, kogoś musi bajsnońc i wypić trocha krwie.
Skond tyn pieron je?
U nos som nojczyńści kopruchy, kiere sie nazywajom widliszkami plamistoskrzidłymi (Anopheles maculipennis). Kopruch ni mo nic spolnego z koprym, chociaż koper tyż mo taki listki chude choby kopruch nogi. Beztoż dziwo nos ta ślonsko nazwa „kopruch” i niy idzie jom do niczego porownać.
Niy umia pedzieć, coby mioł kopruch spolnego z łacińskim słowym „cuprum”, czyli z miedziom, kero Rzymiany mianowali od Kupros abo Kypros, czyli od Cypru.
Bajsnie abo niy bajsnie
Nikomu niy życza, coby użar go kopruch (samica koprucha, bo yno łone gryzom). Ale bez lato kopruchy furgajom i kożdego może użrać. I ni ma sie co starać, bo od tego sie niy umiyro.
Naszczyńsci u nos kopruchy niy roznoszom malarii.
Nojgorzij je bez noc. Kopruch furgo i słychać go choby zbliżoł sie na niybie cały nalot flugcojgow. Brzinczy taki kopruch nad gowom i niy udowo usnoć. Bjerymy lacz i lotomy za nim aże go klapnymy na ścianie. Abo przikrywomy sie dekom i myślymy, że nos niy bajsnie. Ale je hyca, toż zaś sie odkrywomy i nasłuchujymy.
I już po
Ale jak cie już użere kopruch, to polyj octym ta mało ranka, kaj cie bajsnoł. Zaro przestanie świyrzbieć i boleć. Nikerzi kupujom w aptyce spray na kopruchy – ale mie sie zdo, że to niywiela dowo. Szwalbki, te ptoki, bez lato lotajom po niybie i chytajom kopruchy. Beztoż som szwalbki naszymi sojusznikami w walce z kopruchami. Tak samo jak jeżyki. Ale one wczas od nos odlatujom do ciepłych krajow.
Zostowomy sami z kopruchami pod koniec lata i kopruchowom łostudom. Potym na jesiyń abo w zima za latym robi sie tesno kożdymu. I za kpruchami robi sie tesno tyż kożdymu. Niych se furgajom te kopruchy jak nojdurzi!
Prof. Uś dr hab. Zbigniew Kadłubek – rezkiruje Katedrom Literatury Porównawczyj. Je filologiym klasycznym, eseistom i tłumaczym. Pisze tyż po naszymu, dejmy na to „Listy z Rzymu” abo „Promytyojs przibity”.


text:
Bjarnat II. z Kamjenca da pozdaću na městnje prjedawšeho pohanskeho kultnišća prěnju cyrkej twarić, kotraž bu swjatymaj japoštołomaj Symanej a Judźe Tadejej poswjećena. Z tym nasta tu jedna z prěnich křesćanskich wosadow wokoliny. Dźensniša barokna farska cyrkej bu wot 1769 hač do 1771 twarjena a wot biskopa Jakuba Jana Wóskeho dnja 27.10.1771 poswjećena.
Woznam městnostneho mjena
Městnostne mjeno je – kaž pola Chróstawy – wot starosłowjanskeho słowa chróst za „kerčina“ wotwodźene (přir. hornjoserbsce chrósćina = kerčina). [žórło: Ernst Eichler, Hans Walther: Ortsnamenbuch der Oberlausitz – In: Deutsch-slawische Forschungen zur Namenkunde und Siedlungsgeschichte. Band 28. Akademie-Verlag, Berlin 1975, S. 150. 2] Chrósćicy buchu w lěće 1225 k prěnjemu razej stawiznisce naspomnjene. Prěnje wopismo při wikowanskej dróze Via Regia ležaceje wsy Crosticz je z lěta 1248.
Mnozy drje znaja Chrósćicy přez Mjezynarodny folklorny festiwal. Mjeztym zo skupiny z cyłeho swěta tysacy přihladowarjow z bliska a daloka z rejemi a hudźbu zahorja, zapleńča Chróšćenjo hosći na swojich dworach z kulinariskimi chłóšćenkami.
Kopańca je naše žiwjenje – tak hraja naše šěsć mustwa přeco zaso na prědnich pozicijach a su krajnu klasu docpěli. Ze 150 čłonami je SJ Chrósćicy 1981 z. t. najsylniše towarstwo našeje gmejny.
Na europskej runinje je tež Chóšćanske pasionske zjednoćenstwo. 2017 přistupi Europasionej, kotryž zjednoći pod hesłom „Samsna wěra, samsny ideal“ wjace hač 80 skupin pasionskich hrajerjow ze 16 krajow Europy. Kóžde 10 lět předstaja so w Chrósćicach pasionske hry z wjace hač 240 sobuskutkowacymi lajkami.
„Chróšćanske wjesne towarstwo staji krajnej domchowance žnjeńsku krónu“, takle čitachmy 14. septembra 2009 w Sakskej nowinje. Tehdy bu naša žnjeńska króna w Biskopicach k prěnjemu razej jako najrjeńša króna Sakskeje hódnoćena. Tež 2012 w Sebnicy, 2016 w Torgawje, 2018 w Coswigu a 2020 w Drježdźanach wobsadźichu naše króny 1. městno na krajnej runinje.
Přez Chrósćicy wjedźe Ekumeniski putniski puć Via Regia ze Zhorjelca do Vacha. Njezańdźe drje žadyn dźeń w lěćnym połlěće, na kotrymž njepřińdu putnicy přez našu wjes. Někotryžkuli přenocuje tu w putniskej hospodźe, zo by mocy za přichodny dźeń nabył. A někotři přińdu w zymskim połlěće zaso do hospody, zo bychu nam we wobłuku kulturneje zymy wo swojich dožiwjenjach na putniskim puću rozprawjeli.
Kapałka wosrjedź Chrósćic ma na mnohich zwjetša młodych ludźi z našich wjeskow dopominać, kotrež su we woběmaj swětowymaj wójnomaj padnyli abo zhubjeni. Wona bu 27. decembra 1925 poswjećena. Před postawu bolosćiweje maćerje swěća so wšědnje swěčki. Srjedu do matrowneho tydźenja modla so wěriwi před kapałku swjaty róžowc.
Wopomnjenska tafla w kapałce dopomina na wopyt japoštołskeho nuncija Eugena Pacellija, pozdźišeho bamža Piusa XII (1939-1958), dnja 27. junija 1921 w Chrósćicach.
W poslednich aprylskich dnjach lěta 1945 cychnowachu mjez Halštrowom, Pančicami a Hórkami sylne boje, při kotrychž přisadźi něhdźe 2000 wojakow druheje pólskeje armeje žiwjenje. Jim k česći bu pomnik na Fulkec hórce postajeny.
28. apryla kóždeho lěta přijědu turisća a wójnscy weteranojo z Pólskeje, zo bychu swojim padnjenym krajanam česć wopokazali.
Dnja 20. septembra 1975 wopyta jón pozdźiši bamž Jan Pawoł II. jako Krakowski kardinal Karol Wojtyła.
Štó z nas domoródnych njeznaje šibjeńcu při dróze do Jaseńcy? Lědma štó pak drje wě, hdy wotmě so tu poslednje wotprawjenje. Běše to 31. awgusta 1804.
W nocy wot 8. na 9. februar 1802 běše wěsty Jakub Kmjeć, Pawluša mjenowany, z Kozarc rodźeny a w Baćonju ženjeny, we Wudworju pola bura Wrobla woheń zadźěłał. Poł Wudworja je so tehdy wotpaliło, wjele skotu sobu zahinyło. Tónle Kmjeć bě potom posledni, kotrehož na Chróšćan šibjeńcy wotprawichu a spalichu. Kapłanaj Jakub Cyž a Michał Haška staj jeho na smjerć přihotowałoj a na šibjeńcu přewodźałoj. (žórło: Krajan 3)
Jakub Jan Józef Wóski z Baerenstamma (* 26. julija 1692 w Chrósćicach, † 3. decembra 1771 w Budyšinje) běše wot 1743 hač do swojeje smjerće dekan katolskeho kapitla swj. Pětra w Budyšinje a Japoštołski prefekt Mišnjanskeho biskopstwa we woběmaj Łužicomaj. Wosky přija jako prěni z Budyskich dekanow biskopsku swjećiznu. 1771 poswjeći wón našu dźensnišu cyrkej.
Prěni raz so Chrósćicy w lěće 1225 stawiznisce naspomnja, we wosobje Henricusa de Crostiza.
Bjarnat z Kamjenca da pozdaću na městnje prjedawšeho pohanskeho kultnišća prěnju cyrkej twarić.
Poswjećena bu cyrkej japoštołomaj Symanej a Judźe Tadejej, swjatymaj, kotrejuž jako cyrkwinskeju patronow w Hornjej Łužicy hewak njezetkamy.
1248
Dokumentarisce naspomnja so Chrósćicy, ležace při něhdyšej Via Regia, prěni raz w lěće 1248. Hač do 16. lětstotka so pak přewažnje "Crosticz" pisa.
1374
Mjenowanje dweju tabernow (korčmow) a wulka ležownosć pokazujetej na něhdy dwě dźělenej sydlišći.
1380
Nimo toho słyšimy wo dwěmaj knježimaj dworomaj, jednej korčmje, jednej kowarni a jednym młynje. Wjesna ležownosć wučinješe 18 łanow. Wulkosće jednoho łana njeje hižo znata a wariěruje mjez sydlišćemi.
W demografiskim nastupanju přesahowaše stara serbska wjes Chrósćicy wšitke wokolne wsy. Hižo zahe ličeše wjes 42 wobsedźerjow.
1429
Po wurubjenjach husitskich wójnow bu wosada w Ralbicach rozpušćena a Chrósćicam přidźělena.
1482
Tak stara kaž Chróšćanska cyrkej tež je, najzaše nam zdźeržane, na Chrósćicy so poćahowace wopismo saha jenož hač do lěta 1482 wróćo.
W tutym lěće dari abatisa Marijineje hwězdy, Borbora z Nosaćic, Chróšćan cyrkwi nowy wołtar k česći knježny Marije.
1508
Po powědanjach bu w Chrósćicach cyrkwina wěža na městnje pohanskeje stražneje wěže natwarjena. W tutym lěće bu cyrkwina wěža wobnjowjena a z dwěmaj zwonomaj wuhotowana. Napis druheje njeje čitajomny, zda pak so, zo ze samsneho časa pochadźa.
1540
Křižerjo jěchaja z Kulowa do Ralbic, z Chrósćic do klóštra Marijina hwězda, z Baćonja do Radworja, z Njebjelčic do Wotrowa a nawopak. Woni jěchaja, zo bychu wjesołe poselstwo zrowastanjenja Knjeza wozjewjeli.
1559
Naslědnik, kotryž něhdy farskej cyrkwi w Hodźiju předsteješe, wopušći wosadu přiběha wěriwych k Martina Lutherowej cyrkwi dla. Farar přiwobroći so Chróšćanskej wosadźe, kotraž bě w katolskej wěrje zwostała. Mjeztym zo so Chróšćanski duchowny nowym wučbam přizamkny a so do Hodźija poda.
Eksistuje powěsć, po kotrejž je farar w cyrkwi dźiwy skutkowacy Marijiny wobraz postajił. Wón je jón z Hodźijskeje cyrkwje sobu wzał, pozdźišo je so z Chrósćic do Róžanta dóstał. Do kotreje měry ma tuta legenda realny pozadk, njehodźi so rjec. Pisomnje njeje k tomu ničo naspomnjene. Tola tutón dźiwyskutkowacy Marijiny wobraz móže so w putniskej cyrkwi w Róžeńće namakać.
1605
Rozprawja so, zo so w našej wsy šulska wučba podawa, při čimž njeje znate, hdźe so wučba wotměješe.
1639
Tež wot stróželow Třicećilětneje wójny njewosta wjes přelutowana. Kejžorske a šwedske wójnske ludy ćehnjechu zničejo po wokolinje. W Chrósćicach wurubichu cyrkej a nadpadnychu fararja Jakuba Jana Lebzu. Woni wotrězachu jemu wuši, połožichu jemu powjaz wokoło šije a powěsnychu jeho tak na farje na wulki hozdźik. Mjeztym poradźi so wjesnjanam, na wěžu zalězć a mócnje zwonić. W syłach přichwatachu, wuhnachu Šwejdow ze wsy a wuswobodźichu fararja z jeho strašneho połoženja.
1680
Nasta w Chrósćicach šula.
W oktobrje tutoho lěta započinaše knjez farar Zynda z pisanjom chroniki Chróšćanskeje wosady. Po jeho zapiskach wopřiješe parochija Chrósćicy, ke kotrejž tež cyrkwje Ralbicy a Róžant słušachu, 35 wsow.
1703
W tutym lěće nastata prěnja znata statistika z Chrósćic pochadźa wot fararja Zyndy a wobsahuje sćěhowace: Wona mjenuje 37 k wosadźe Chrósćicy słušace wsy z 510 domami, w kotrychž 3179 katolikojo a protestanća bydlachu. Jeničce w Chrósćicach naliči so 66 domow, 349 katolikow a pjeć protestantow.
1706
Ralbicy a Róžanta buchu wot Chrósćic dźělenej. Tutymaj wotnožkomaj bu swójski duchowny daty.
W tutym lěće bu najskerje fara w našej wsy natwarjena. Wona steješe na městnje mjez cyrkwju a dźensnišej ćěłownju. Bohužel njehodźi so lěto z wěstosću zwěsćić, dokelž dawaja wšelake rozprawy. Tak móhła tež być hakle w lěće 1727 natwarjena.
1719
Po jenož 13 lětach buchu wotnožce Ralbicy a Róžant zaso z cyrkwju Chrósćicy zjednoćene.
1735
W septembrje tutoho lěta bu na městnje před cyrkwju na wysokim, baroknym spódku dźensniša postawa swjateho Bosćana postajena. Pomnik dopomina na čas móra w srjedźowěku.
Něhdźe ze samsneho časa pochadźa njedaloko mosta stejacy toskaniski modlerski stołp.
1746
Tež modlerski stołp, kotryž sewjernje, na wyšinje mjez Chrósćicami a Lejpoldom steji, ma wosebitosć pokazać. W reliefje nadstawka je mać w serbskej drasće z dźěsćom na rukomaj předstajena.
1754
Njesměrnje wulka Chróšćanska wosada bu znowa přez wotdźělenje wotnožkowych cyrkwjow Ralbicy a Róžant bytostnje pomjeńšena.
1768
W tutym lěće bu křižowy puć na kěrchowje natwarjeny, stacije běchu tehdy z blacha.
1769
Wot lěta 1769 wobsteji Chróšćanska farska chronika, kiž je na Chróšćanskej farje.
1771
Nětřiša farska cyrkej, na kotrejež městnje je něhdy templ pohanskich Serbow stał, bu jako jednory barokny twar natwarjena. Jenož gotiska wěža wosta w swojej zakładnej strukturje zdźeržana. Dnja 27.10.1771 bu wot serbskeho biskopa Jakuba Jana Wóskeho z Bärenstamma poswjećena. Nimo hłowneho wołtarja z wobrazomaj swjateju japoštołow Symana a Judy Tadeja, jako patronaj cyrkwje, měješe hišće štyri dalšich wołtarjow. Na stronje ewangelijow steješe wołtar maćerje Božeje, na epistlowej stronje wołtar Bratstwa swjateho Bosćana. Dale stejachu tam wołtar z přećelstwa Chrystusa a tón swjateho japoštoła. Při twarje cyrkwje namakachu so wšelake wěcy z předkřesćanskeho časa.
1772
W lětomaj 1772 / 73 twarichu w Chrósćicach šulu. Wona steješe w bliskosći cyrkwineje wěže na tym městnje, hdźež dźensa Dučmanec swoju korčmu wobhospodarja.
1780
K prěnjemu razej so Chróšćanscy křižerjo naspomnja, jako farar přez wozjewjenje z klětki spytaše, jutrowne jěchanje zakazać. Na čož jemu Nukničanski wićežny bur Ryćer, nawoda Chróšćanskeho křižerskeho procesiona, z chóra energisce znapřećiwi: "Jěchane budźe". Dokelž pak so cyrkwinske chorhoje wot fararja chowachu, wobstarachu sej doprědka myslo jedyn por nowych. Jako pak tak daloko běše, dóstachu cyrkwinske chorhoje. Z toho časa ma Chróšćanski procesion dwaj křižerskej poraj chorhojnikow. Prěni křižerski por njese cyrkwinske chorhoje a druhi tak mjenowane wićežne chorhoje.
1804
1804 wotmě so při dróze z Chrósćic do Jaseńcy, na tudyšej šibjeńcy, poslednje wotprawjenje. Wotročk z mjenom Jakub Kmjeć z Baćonja je potrjecheny. Wón bě so na swojim buru we Wudworju wjećił a jeho kubło zapalił. Při tym je so poł wsy wotpaliło a wjele skotu zahinyło. W korčmje w Chrósćicach poda so jemu na dnju swojeho wotprawjenja poslednja jědź. Potom so k mjenowanej šibjeńcy wjedźe a tam wotprawi. Skónčnje bu ćěło na šćěpowcu spalene.
1820
1820 bu masiwna cyrkwinska šula w Chrósćicach přez přitwar při kěrchowje rozšěrjena. Na tutym městnje běše do toho chmjelnica fary.
1822
Chrósćicy trjebaja sykawu za hašenje wohenja. Kubler Pětr Fulk namjetowaše, zo někotři mužojo ze wsy do Drježdźan du a sykawu w znatej fabrice kupja. Tež Kiesling dyrbješe jako wěcywustojny sobu hić. Wobsedźer fabriki jara bórze pytny, zo je nakup Kieslinga wot swojeho posudka a swojeje přichilnosće wotwisny. Z tuteje přičiny rozjasni wón jemu natwar a funkciju sykawy jara dokładnje.
Po radźe Kiesling so sykawa njeje kupiła. Wón běše měnjenja, zo móže tuńšu twarić. Zaso domoj so nawróćo, natwari Kiesling swoju prěnju sykawu a senior Fulk z Budyšina dari ju swojej ródnej wsy. Jeho mjeno steji tež na sykawje, kotraž drje 100 lět swoju swěrnu słužbu wukonješe.
1839
19.10. wotewrji so prěnja wotnožka nalutowarnje w Chrósćicach
1840
W měrcu tutoho lěta bu prěnja gmejnska rada w Chrósćicach wolena. K tomu słušachu Jurij Wjeńka, Jan Krawc, Pětr Matek, Michał Kubaš, Mikławš Skala a Jakub Šěrc.
1858
Po zarjadniskim přikazu maja so na wšitkich křižowanišćach a wotbóčkach kamjentne pućniki postajić. To běchu nahladne kóšty za gmejny.
1858 dźěše prěni króć Chróšćanski procesion ze swjatej Mariju a družkami do Kulowa.
1860
Jakub Wićaz z Chrósćic dari cyrkwi wobrazy, na kotrychž je křižowy puć předstajeny.
1862
W decembrje bu Towarstwo Cyrila a Metoda załožene.
1863
W tutym lěće bu za wosadnu cyrkej za 400 tolerjow wot Kokle w Pozdecach nowa lampa kupjena.
1866
Dźensniši wołtar z mólbu Chrystoweho donjebjesspěća bu wot profesora Erharda z Drježdźan twarjeny. Wobraz sam bě dar sakskeho knježerstwa. Połojcu wudawkow přewza wudowa Marja Donatowa z Nuknicy, tamna połojca bu wot wosady nahromadźena. Pozdźišo molowaše moler Erhard za Marijiny wołtar w Chrósćicach wobraz Marije po madonje wot Holbeina w hódnoće 75 tolerjow.
1871
Chrósćicy su najwjetša wosada. Do tutej słuša:
3559 katolikow, wot tutych bydla
3058 we wjeskach wosady a
501 we wjeskach lutherskeje wosady.
W Chrósćicach samych su 475 katolikow.
1872
Prěnje takrjec interne wustupy młodeje "Jednoty" běchu nazymu lěta 1872. Woni přinjesechu zastaničko k slěbornemu wučerskemu jubilejej knjeza Jakuba Pjetaša a k złotemu jubilejej knjeza fararja kanonika Jakuba Barta.
1875
W awgusće 1875 běše prěnja „schadźowanka" jako zetkanje serbskich studentow w Chrósćicach. „Młodźi Serbja“ kaž Arnošt Muka a Jakub Bart-Ćišinski pozbudźichu dorosćacu inteligencu, so aktiwnje přećiwo přiběracej germanizaciji wobarać.
1877
Premjera serbskeho lajkseho dźiwadła Chrósćicy w Lejnjanskim Hauptmannec hosćencu
Lajscy dźiwadźelnicy pod nawodom Pawoła Kmjeća wjedźechu tutu tradiciju dale.
1879
Hižo tři lěta so wo nowotwarje fary ze slědowacych přičin diskutuje.
Kěrchow, wokoło cyrkwje zaměstnjeny, je přemały. Přez to buchu rowy prjedy zaso wužiwane, hač to zakoń přepisaše a nimo toho buchu rowy jedyn nad druhim kładźene. To zhoni Kamjenski wokrjesny lěkar a da přikaz, nowe pohrjebnišćo zwonka wsy załožić. Na wospjetne próstwy a po wšelakich namjetach wosady bu dowolene, zo móže kěrchow při cyrkwi wostać. Kěrchow móže při cyrkwi wostać, hdyž so dosć powjetši a so ewentualnje namakana woda wotwjedźe.
Tak bě nowotwar fary wobzamknjeny. Pjenjezy za twar je sej wosada wot nalutowarnje w Budyšinje wupožčiła a budźe je we 38 lětach wróćo płaćić.
1880
Po ludowym ličenju ma naša wjes 533 wobydlerjow, mjez nimi 516 Serbow a 17 Němcow (katolske a lutherske) w twarjenjach a žiwnosćach.
1884
Wot 538 wobydlerjow sydlišća běchu 523 serbskeje a 15 němskeje narodnosće. Při tym rozumichu ći 15 w Chrósćicach bydlacych Němcow serbsku rěč.
1885
Při ludličenju 01. decembra 1885 měješe Chrósćicy 509 wobydlerjow, wot toho běchu 496 katolikojo.
1887
1887 buštej zachod duchownych do cyrkwje a schody ke klětce wuporjedźenej. Sćinowy wjerch ćěłownje bu wjelbowany.
1888
Cyrkej bu k płaćiznje 1.000 tolerjow znowa ze zornowcom plestrowana. Stare platy přińdźechu zdźěla pod ławki, zdźěla buchu wone k plestrowanju puća wot cyrkwje na faru wužiwane.
1889
1889 da farar Wornar nowy keluch ze slěbra a pozłoćany ze 6 samonamakanymi karneolami zhotowić. Na keluchu su wobrazy swjateju wutrobow Jězusa a Marije a štyrjoch sćenikow widźeć.
1889 bu wodowód w Chrósćicach město hlinjanych z wołojanymi rołami wuhotowany.
1890
Při ludličenju 1. decembra měješe wosada 4000 katolikow.
1891
K poslednjemu razej jěchaja křižerjo z Baćonja z Chróšćanskimi zhromadnje přez Staru Cyhelnicu procesionej Klóštra napřećo. To běchu 188 křižerjow.
Wot fary k cyrkwi bu powyšeny kamjentny chódnik plestrowany a cyrkej dósta přez blidarja Skalu nowe wokna.
1892
Baćonjenjo njejěchachu k prěnjemu razej z Chróšćanami, ale dojěchachu sej do Radworja.
1896
W tutym lěće tworjachu křižerjo z klóštra Marijina hwězda a Chrósćic prěni króć samostatnej procesionaj. 160 křižerjow jěchaše přez "Trjebjenja“ a Swinjarnju do Klóštra a přez Staru Cyhelnicu wróćo do Chrósćic. Z klóštra přińdźechu 24 křižerjow přez Wudwor do Chrósćic a wróćachu so zaso do klóštra.
"Serbowka" bu jako kolesowanske towarstwo w Chrósćicach załožena. To je najstarše nam znate serbske sportowe towarstwo.
1897
W tutym lěće bu twar železniskeje čary mjez Budyšinom a Kamjencom wobrěčany. Čara měješe přez Worklečanske łuki hić. Přez šibjeńcu měješe wulki tunl wjesć a na Fulkec polu měješe železniska stacija być.
1898
Wojerske towarstwo bu w Chrósćicach załožene a wobsteješe hač do lěta 1945, při čimž so chorhoj hišće hač do 1958 nošeše (na Bože ćěło). Po swjedźenju Božeho ćěła buchu twarske dźěła na našej cyrkwi zahajene. Cyrkej bu nutřka a wonka dospołnje přetwarjena.
Runy wjerch z drjewa a hliny kaž tež drjewjane stołpy a drjewjane chóry buchu wottwarjene a přez kamjentne stołpy a wjelbowany wjerch narunane. Dźěłowe nałoženje běše hoberske a wukonješe so bjez kóždeho techniskeho wulkeho nastroja.
Jako dźěła hižo běžachu, rozsudźi so wosada, cyrkej tež hišće powjetšić. Po tym dósta wuchodna strona přez podlěšenje chóroweju stronow a přez přitwar schodowych wěžow dospołnje změnjeny napohlad. Tak bu nutřkowny rum cyrkwje wo dźensniše wołtarnišćo powjetšeny.
Na powjetšenje cyrkwje dopomina pěskowcowa tafla.
1902
1902 bě Chróšćanska šula za wšitke dźěći, tež Baćonscy přińdźechu do Chrósćic, přemała. Plany za nowu šulu běchu wobšěrniše a wulkotniše.
Twarnišćo za wjetšu šulu bu wottykane a wuměrjene, wot farskeho pola na kromje wsy, mjez dróhomaj do Prawoćic a Jaseńcy.
1903
Dźensniša šula bu jako katolska šula twarjena, farar monsignore Wornar ju poswjeći. Šula wobsta z třoch šulskich rumnosćow a třoch wučerskich bydlenjow. K šulskemu wobwodej Chrósćicy słušachu Kozarcy, Wudwor, Nuknica z Kopšinom, Prawoćicy, Zejicy a Časecy. K šulskemu wobwodej Chrósćicy słušachu katolske dźěle Wučkec, Hory, Jaseńcy, Noweje Jaseńcy, Łusča, Lejna, Bóšic, Nowych Bóšic a Wětrowa.
1906
Hižo přeco zaběrachu so wjele ludźi z pčołarjenjom. Zwjazk pčołarjow "Serbska pčolnica" spěchuje tutu dźěławosć. Towarstwo chce zajim na pčołarjenju spěchować a z radu a skutkom pčołarjam poboku stać.
1908
W lěće 1908 su so w našej wosadźe 128 dźěći narodźili, z nich 64 hólcow a 64 holcow. Mjez nimi wosom njemandźelskich.
Zemrěło je 95 wosobow, z toho 33 muži, 30 žonow a 32 dźěći.
Wěrowanja běchu dohromady 30 a 47 porow su so w našej wosadźe připowědali.
1909
Prěnje prócowanja k zarjadowanju elektriskeho wobswětlenja.
1910
Hač do 1910 su zapiski Chróšćanskeje farskeje chroniki łaćonsce a němsce pisane a wot toho časa hač do februara serbsce. Po tym buchu tute dokumenty, listy a protesty ze wsy zaso němsce zapisane.
1911
Instalacija elektriskeho wobswětlenja w cyrkwi.
W lěće 1911 je so Chróšćanska parochija na swoju dźensnišu wulkosć přinjesła. Hižo w lěće 1882 bu w Baćonju zakładny kamjeń za nowu cyrkej połoženy. Po třoch lětach dósta wona prěnju swjećiznu, tak zo móžachu so mšě dźeržeć. Po pjećlětnym twarskim času bu nowa cyrkej wot biskopa swjećena. Ale hakle 1911, po 29 lětach, je so Baćoń ze samostatnej wosadu stał.
Twar centralneho wodowoda w našej wjesce, do toho dawachu tři priwatne wodowody.
1913
Apoteka so wot twarskeho mištra Bulanka twari.
1914
W tutym lěće ličachu so 136 křižerjow.
W lěće 1876 twarjene pišćele buchu ponowjene. Firma Eule z Budyšina twarješe za našu cyrkej nowe wjetše pišćele.
1915
Z wudyrjenjom Prěnjeje swětoweje wójny ćehnjechu mnozy nanojo a synojo do wójny, z kotrejež so wšitcy domoj njenawróćichu. W tutym času buchu tři zwony z cyrkwineje wěže wzate a za wójnske zaměry wottransportowane. Jenož mały zwón zwosta na cyrkwinej wěži.
1919
W lěkarni bu telefon přizwoleny.
1920
Woclane zwony, kotrež buchu z Apoldy dodate, wołachu wěriwych zaso do Božeho domu. Tute pak njeběchu jara derje radźene, dokelž njewotpowědowachu předpisanym zwukam.
Gmejnska rada a wojerske towarstwo dojednaštej so na twar kapałki.
1921
Wopyt wysokeho dostojnika nunciusa Pacellija, pozdźišeho bamža Piusa XII. Wopomnjenska tafla w kapałce wosrjedź wsy dopomina nas na tutón wopyt.
1922
Dla rozkory z klóštrom wo wobsadźenju farskeho městna bě lětsa jenož 96 křižerjow.
1923
Woclane zwony buchu dla swojeho špatneho zynka přez štyri nowe bronzowe zwony narunane. Tute zwony pochadźeja wot firmy Geittner z Wrócławja. Na zakładźe inflacije mějachu zwony najprjedy 250 milionow hriwnow płaćić a płaćachu potom 33 miliardow hriwnow.
1924
Za gmejnskich předstejićerjow so hamtske pomjenowanje „wjesnjanosta“ postaji. Dotal wjedźechu tute pomjenowanje jenož mějićeljo zastojnstwa městow. Dotalni gmejnscy radźićeljo buchu tohorunja po swojich nowowólbach do gmejnskich zapósłancow přemjenowane.
1925
Zapósłancy su wěste městno za natwar wojerskeho pomnika tudyšemu wojerskemu towarstwu k dispoziciji stajili. Wobzamknjenje bě jednohłósne.
Srjedź wsy wušěri so dróha, a tu leži Nunciusowe naměsto, na kotrymž bu nuncius w Chrósćicach wot katolskich Serbow witany.
Tu natwarichu wobydlerjo w swětowej wójnje padłym čłonam parochije Chrósćicy wopomnjensku kapałku.
Wopomnjenska kapałka bu wot k parochiji Chrósćicy słušacych wjeskow zhromadnje natwarjena. Hižo 1920 přińdźe prěni nastork k tomu. Wutworichu tehdy wosebity wuběrk k přewjedźenju trěbnych předdźěłow a nahromadźichu tež nahladnu sumu pjenjez. Ale přewšo spěšne wothódnoćenje pjenjez nućeše planowane předewzaće najprjedy raz wostajić a zbožowniše časy wočaknyć.
W měrcu 1925 zahaji wojerske towarstwo Chrósćicy a wokolina znowa předdźěła za doskónčny natwar wojerskeje wopomnjenskeje kapałki.
Naćisk kapałki je twórba domoródneho twarskeho wuměłca a serbskeho ródneho bratra Rudolfa Cyža. Jemu bu tež wuwjedźenje přenjesene.
Kładźenje zakładneho kamjenja wotmě so w juniju.
Na zawostatych pjeć wonkownych sćěnach su do kamjentnych taflow mjena padłych parochije zadypane. Předmjena su w serbskej rěči zapisane a swójbne mjena su po zapiskach rodowych rólow podate.
Rozsud z decembra k wjesnemu wobswětlenju: Pjeć hłowne křižowanske dypki maja wobswětlenje wot stajnje jedneje hodźiny wob dźeń dóstać. Za zašaltowanje a wušaltowanje je gmejnski słužownik zamołwity.
1929
Tute lěto běchu 160 křižerjow.
1930
Wokna cyrkwje buchu nowe dźěłane a z toho časa hižo njebarbjene. Cyrkej ma dwaceći woknow, mjez nimi su wosom, kotrež su wysoke a šěroke. Zbytne su mjeńše. Wokna je molerski mišter z Budyšina wobarbił, kiž je ze swojim nanom w tutym času tež cyrkej wotnutřka barbił.
1931
Załoženje płujadłoweho towarstwa w Chrósćicach.
Chróšćanska młodźina je z wjele prócu a mocu płujadło twariła. Na kromje šibjeńcy bu lětadło startowane do směra wjeski, wone je so sydom do wosom metrow pozběhnyło a lećeše něhdźe 60 metrow daloko. Jednoho dnja zrazy lětadło na zemju a jedna strona so dospołnje skóncowa. To běše kónc towarstwa.
Posledni wulki woheń w našej wsy bě w awgusće. Woheń, kotryž najskerje přez zapalerstwo nasta, wudyri we wulkej ze słomu krytej bróžni burskeho statoka. Přez woheń bu bróžnja z cyłymi žnjemi a mnohimi ratarskimi mašinami zničena. Domske wosta zdźeržane. Přez lětanje škrow zapali so tež sto metrow zdalena stejaca bróžnja wobsedźerja Lebzy. Wottam přeskočichu płomjenja na Čunkec hródźe. Wobě twarjeni so wotpalichu.
Kapałku k česći maćerje Božeje Lourdeskeje, při pućiku wot farskeho dwora k cyrkwi, da Jakub Šewčik za sebje a cyły lud natwarić. W srjedźiznje prózdnjeńcy steji z běłym płašćom wodźěta majestotna madona z Lourdesa.
W měrcu poswjeći prelat Mikławš Žur ponowjeny křižowy puć na kěrchowje. Rjane zornowcowe stołpy pochadźeja z lěta 1768. Město zerzawych stacijow z blacha je kamjenjećesar z Drježdźan nowe stacije z wapnowca zhotowił.
1932
Jutry wobdźělichu so 174 křižerjow.
1932 wopytachu 336 dźěći ludowu šulu, kotrež buchu w dźesać lětnikach wuwučowane. Dźěći pochadźachu z Chrósćic, Nuknicy, Prawoćic, Kopšina, Lejna a Časec. Dźěći pochadźachu z Wučkec, Zejic, Kozarc, Wudworja, Hórkow, Jaseńcy, Noweje Jaseńcy, Łusča, Hory a Bóšic.
Chrósćicy ma někak 600 wobydlerjow. Zwjetšeho dźěla dawachu wulke třistronske burske statoki abo štyristronske burske statoki, žiwnosćerjo a mali chěžkarjo.
1933
Tučasnje su dźěći, kotrež so w dźesać rjadownjach a jenož w štyrjoch wučbnych rumnosćach wuwučuja, na Chróšćanskej šuli. Tak bu přitwar šule trěbny.
W nowembrje bu přez časnikarskeho mištra Mencla stary časnik cyrkwineje wěže wotewzaty. Stary časnik cyrkwineje wěže dósta hódne městno w cyrkwinej wěži.
1934
Na Chróšćanskej šuli běchu w tutym lěće wot dźesać wučerjow jenož hišće dwaj Serbaj.
W lěće 1934 buchu na šibjeńcy čłowječe kosće namakane. Tuteje a dalšich namakankow dla móhło so wo powostanki słowjanskeje nekropole jednać. We wonym času amtěrowacy farar wosady da tute čłowječe powostanki hnydom na Chróšćanskim kěrchowje pochować. Přez to nasta slědowace listowanje mjez přisłušnymi archeologiskimi zamołwitymi.
1937
Wótre protesty zaklinčachu, jako so w decembrje wšitke křiže w rjadowniskich rumnosćach Chróšćanskeje šule wotstronichu. Na městnje jednoho křiža powěsny direktor Wojnar wobraz Hitlera. Wučerka knjeni Frenclowa powěsny pak před wočimi šulerjow w swojej rjadowni zaso křiž. Wojnar přizjewi to hnydom šulskemu radźićelej w Kamjencu, kotryž bjez komdźenja do Chrósćic přijědźe a sej wot wučerjow žadaše, křiže zaso wotstronić.
Po Božej słužbje přińdźechu sydom skałarjow z Hórkow a wotstronichu Hitlerowe wobrazy. Město Hitlerowych wobrazow buchu zaso křiže připrawjene.
1940
Twar noweje ćěłownje.
Do toho bě ćěłownja w sewjerozapadnym róžku cyrkwje mjez wěžu a schodźišćom. Wona pak njebě so tak wužiwała kaž to dźensniši dźeń je.
1945
Přesydlency, dorosćeni a dźěći přińdu do našich wsow.
W aprylu docpěchu jednotki sowjetskeho a pólskeho wójska našu kónčinu. Narodne a nabožne potłóčowanje přez Hitlerowy režim bě skónčene.
W aprylu běchu we wokolinje Chrósćic, Kamjenskim wokrjesu, w nimale wšěch wjetšich wsach dowěrni ludźo zasadźeni. W předpolu zaćehnjenja sowjetskich a pólskich wójskow organizowaše dźěl tutych dowěrnych ludźi rozdźělenje bantow. To běchu samozhotowjene mjeńše a wjetše banty w barbach serbskeje chorhoje módre-čerwjene-běłe, kotraž bu 1935 zakazana. W aprylu nošachu Serbja, wosebje w a wokoło Chrósćic, tajke banty na drasće. Nimo serbskich chorhojow błyšćachu so při jednotliwych domach tež transparenty w ruskej rěči z napisom: "W tutym domje bydla Serbja".
Němscy wojacy generalneho feldmaršala Schörnera docpěja při swojim postupje na směr Berlin Chrósćicy.
W prěnich mejskich dnjach wotměchu so hišće sylne boje ze zbytkami Schörneroweho wójska a wuwołanej "Krejnej diwiziju Braniborska". Woni nadpadnychu wosebje jednotki Pólskeho wójska a zatřělichu sta zranjenych pólskich wojakow infanterijoweje diwizije.
Rozsudny dźeń za Chrósćicy bě w meji. Na kóncu rańšich kemšow běchu prěnje salwy słyšeć. Sowjetske kanony měrjachu so na Chrósćicy. W 9 hodźin měješe so wjes roztřěleć, dokelž mějachu sowjetske jednotki w aprylu wulke škody. Pater Lucius a bur Čunka powěsnyštej běłu chorhoj z cyrkwineje wěže a hnydom so třělenje zakónči. Tak wostaštej wjes a cyrkej přelutowanej.
W meji so Domowina - narodna organizacija Serbow - w Chrósćicach pola Natušec znowa załoži. Za předsydu bu Jan Cyž, prěni serbski krajny rada Budyskeho wokrjesa, wuzwoleny. Jako městopředsyda bu Jan Meškank wuzwoleny. Wopomnjenska tafla při domje swójby Wjeselic, Hórnikowa dróha, dopomina na znowazałoženje.
Nazyma: Zawjedźenje serbskeje rěčneje wučby na šulach.
1947
We wsach Ralbicy, Chrósćicy a Radwor buchu sportowe jednotki załožene.
1949
W nowembrje wotewri so serbska ratarska fachowa šula w Chrósćicach.
1950
W februaru wotewri w Chrósćicach konsumowe drustwo za Kamjenski wokrjes, ze sydłom w Połčnicy, předawarnju za mjasowe a kołbasowe twory.
1951
W Chrósćicach wobdźělichu so 110 křižerjow.
1951
W tutym lěće běchu 116 křižerjow.
1952
Z lěta 1898 njebu cyrkej hižo wobnowjena, byrnjež tež wona wójnske škody na třěše a murjach poćerpjeła. Tohodla běži nětko ze zalutowanymi cyrkwinskimi pjenjezami a kolektami wobšěrna renowacija. Cyła mócna cyrkwina łódź je wot róštow Drježdźanskeje specialneje firmy wupjelnjena. Farar Wjenka, kiž tež w Aue skutkowaše, je při tamnišim twarje cyrkwje nazhonjenja zběrał, kotrež jemu dźensa wužitk přinjesu. Po tym zo bě so před něšto časom za čas němskich kemšow wjerch tróšku sypnył, so cyrkej nětko modernizuje. Wid haćacy horni chór so wottwari, pišćelowy rum so powjetši, špundowanje so wobnowi a wjerch so zawěsći. Klětka so na južnu stronu přepołoži, cyłe nutřkowne so stilowje tak wuhotuje, zo swětliši charakter dóstanje.
1954
Wutworjenje prěnjeho produkciskeho drustwa w Chrósćicach.
1955
Štyrnaće lět faluja nětko hižo cyrkwine zwony, kotrež běchu nacionalsocialisća wotmontěrowali. 1955 zhotowi firma Schilling w Apoldźe tři nowe zwony. Po swjatočnej Božej mši buchu tři nowe zwony swjatej Mariji, patronomaj Symanej a Judźe a swjatemu Bosćanej poswjećene.
1956
Měrćin Salowski je na swjedźenju swjateju Pětra a Pawoła w Budyskej tachantskej cyrkwi wot dostojneho knjeza japoštołskeho administratora Spülbecka měšnisku swjećiznu dóstał. Swoju primicu swjećeše nowoměšnik w našej farskej cyrkwi.
1957
Kozarcy leža sewjerozapadnje wot našeje wsy a buchu lětsa do Chrósćic zagmejnowane.
1958
W Chróšćanskej šuli bu hort zarjadowany. Šulerjo prěnjeho do štwórteho lětnika wopytuja tute kubłanišćo.
1959
Gmejnje bu wohenjowa alarmowa sirena elektromištra z Drježdźan připósłana. Tute bu srjedź junija na domje knjeza Jurja Šołty instalowana. Do toho wotmě so alarm w gmejnje Chrósćicy z pomocu dweju tremolofanfarow, štož pak njebě hižo dosahace.
1960
W Chrósćicach ličachu 120 křižerjow.
1961
W tutym lěće běchu 104 křižerjow.
1961 bu elektriska připrawa k zwonjenju zwonow instalowana.
1964
LPG Typ I „Satkula“ a LPG Typ I „Domizna“ zjednoćištaj so k jedneje LPG.
1966
Zakónčenje šulskeho přetwara wyšeje šule Chrósćicy.
1967
Pod wobdźělenjom wjacorych stow wobydlerjow dwurěčneje kónčiny a zastupnikow stronow a masowych organizacijow bu pomnik poswjećeny. Pod wobdźělenjom bojowniskich skupinow a delegacije z Ludoweje republiki Pólskeje bu pomnik za padłych wojakow poswjećeny. Wot předsydy Rady Kamjenskeho wokrjesa bu trojorěčny pomnik za padłych pólskich wojakow poswjećeny. Po tym rjekny zastupjer pólskeho pósłanstwa słowa wopominanja. Po tym wopominaše předsyda Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny, Kurt Krjeńc, wopory w serbskej rěči. Porfyrowy podstawk z aluminijowej wohnjowej šklu bu wot Curta Tauscha zhotowjeny.
1968
Pod nawodom knjeza fararja Krala bu cyrkej wot wonka wobnowjena. Lěto pozdźišo je firma Winter ze Šěrachowa wěže z koporom znowa zakrywa.
1969
Chróšćanska gmejna z wjesnym dźělom Kozarcy ma 670 wobydlerjow, 125 domowych čisłow a 180 domjacnosćow.
Ratarske prodrustwo typ III „Domowina“ w Chrósćicach, Kamjenskim wokrjesu, zjednoći so z LPG typ III w Nuknicy. Ratarske produkciske zjednoćenstwa wobzamknu kooperatiwny wotrjad rostlinskeje produkcije z Ralbicami a Njebjelčicami.
Serbsku polytechnisku wyšu šulu w Chrósćicach wopytuje 220 serbskich katolskich dźěći z 13 wsow. Wuwučuje so serbsce. Šula stanje so z dźesaćlětnikowej šulu a poskići k prěnjemu razej dźewjate šulske lěto. W dźewjeć rjadownjach wuwučuja dźesać wučerjow a štyri wučerki. Wšitcy su Serbja a katolikojo.
Wosada wopřija 31 wjeskow a ma 4705 wěriwych.
Tute jutry mějachmy najmjenje křižerjow w našej wosadźe: 61.
W dopołdnišich hodźinach bu w našej cyrkwi woprawjenska ławka wottorhana.
1970
Jako buchu nowočasne wječor wobswětlene pućniki postajene, njejsu stary historiski pućnik wotstronili. Na iniciatiwu wjesnjanosty Jurja Šefricha bu tutón zornowcowy stołp restawrowany. Sprócniwje dyrbješe so z błóckom a hamorom kit ze zadypaneho frakturneho pisma wotstronić, prjedy hač móžachu so pismiki čorne barbić.
1971
Na předwječoru stronskeho zjězda bu w Chrósćicach nowonatwarjeny žłobik jako prěnje zarjadnišćo tutoho razu w serbskim rěčnym teritoriju přepodaty. Zarjadnišćo bu we wobłuku wubědźowanja "Rjeńše naše města a gmejny - Čiń sobu!" twarjene. Kamjenski wokrjes ma z tym cyłkownje wjace hač 2 400 žłobikowych městnow k dispoziciji.
Towarstwo plahowarjow rasowych nuklow S 901 Chrósćicy bu w februaru załožene.
1972
Wotewzaće twara a přepodaće nowonatwarjeneho mosta při Cyrkwinskej horje nad Satkulu so přewjedźe.
W twarjenju něhdyšeje piwarnje bu wjesny nakupowanski centrum wotewrjeny. Poskićuja so twory wšědneje potrjeby.
Lětsa bu ćěłownja dospołnje wobnowjena.
1973
W połstatych lětach wotsteješe w Chrósćicach hižo wukonosylna LPG typ III. Rólnistwowe wotrjady Pěskecy, Nuknica, Chrósćicy a Hórki zjednoćichu so ke kooperatiwnemu wotrjadej rostlinska produkcija "Sorabija". Jako nawoda wotrjada bu Jurij Weclich z Nuknicy powołany.
1974
Zjednoća so wsy Hórki, Prawoćicy, Nuknica, Kopšin a Kozarcy do wulkogmejny Chrósćicy. Přez to bu teritorij rozšěrjeny a wopřija nětko 13,32 kwadratnych kilometrow.
1974 běchu jenož 64 křižerjow
1975
Wójskowa delegacija Ludoweje republiki Pólskeje pod nawodom ministra za narodny škit połoži při pomniku wěncy. We wobłuku swojeho oficialneho studijneho přebywanja połožichu při pomniku za padłych wojakow wěncy.
Gmejna Chrósćicy ma 1144 wobydlerjow.
W septembrje wopyta kardinal Karol Wojtyła, arcybiskop w Krakowje, Chrósćicy. Wón połoži při pomniku kwěćel a modleše so za padłych pólskich wojakow. Kardinala witachu Chróšćanski farar Jurij Kral a Wotrowski farar Měrćin Salowski. Wysoki hósć rěčeše chwalobnje wo rjanej wokolinje a zajimowaše so za serbski lud a nabožne žiwjenje Serbow.
1978
Přechod k specializowanej LPG (P) Sorabija Chrósćicy so wuwjedźe. Wona wobdźěła wulku ratarsku wužitnu přestrjeń. To běchu pola z pšeńcu, rožku, ječmjenjom a neplemi. Woni plahowachu pšeńcu, rožku, ječmjeń, wows, kukuricu a neple.
1980
Pólski twarski zawod natwari wysoki monument, kotryž křidło worjoła z betona předstaji. Z jimacym přećelskim zetkanjom bu nowowuhotowany pomnik wotkryty. Tysacy wobydlerjo němskeje a serbskeje narodnosće kaž tež pólscy wójnscy weteranojo, dźěławi a studowacy so wobdźělichu.
111 křižerjow wobdźělichu so na procesione.
1982
Wosada přetwari w dobrowólnych dźěłowych hodźinach bróžnju fary na Hórnikowy dom. Wón ma dom zetkanja być. Zdobom je planowane, w nim Bože mšě swjećić, dokelž ma so w přichodnych lětach cyrkej wotnutřka dospołnje wobnowić.
1983
Milinowód z Pančic bu hač do wjesneje srjedźizny Chrósćic kładźeny a tři trafostacije buchu twarjene.
Šibjeńca wuchodnje Chrósćic słuša k wyšinje, kotraž ze sewjera na juh wjedźe. Lěsk juhozapadnje wurosće so hižo lěta k mnohoworštowemu wysokemu lěsej z lipu, dubom, brězu a druhimi družinami štomow. Nimo zajaca, sorny, liški, šwinca a dźiwjeho nukla móžeše přirodoškitny sobudźěłaćer Jürgen Flaka mjez 36 družinami ptačkow tež sołobika dopokazać.
1984
105 wozjewja zrowastanjenja Chrystusa.
Přez nowotwary stupaše ličba bydlenskich domow.
1985
Wjesna apoteka bu w hódnoće 40.000 hriwnow modernizowana.
Hašenske haty buchu rekonstruowane abo nowe twarjene w Chrósćicach, Hórkach a Kozarcach.
Serbska polytechniska wyša šula bu z centralnym tepjenjom a čisćenskej připrawu wuhotowana.
Něhdźe 80 šulerjow wopytuje tuchwilu šulski hort. Hortowe dźěći dóstanu swójske hrajkanišćo z krosnowadłom, pěskowym kašćikom, suwadłom a rjanej zahrodu. Hrajkanišćo nasta na iniciatiwu cyłeho wučerstwa.
Gmejna Chrósćicy ma wjele bydlenjow z nuznikom, kupjelu a dušu kaž tež centralnym tepjenjom.
1986
W nowembrje bu rekonstrukcija a rozšěrjenje pěstowarnje wotzamknjene. Nětko steja gmejnje 100 pěstowarskich k dispoziciji. Tak móže kóžde dźěćo wot třoch lět pěstowarnju wopytać.
We wobłuku sportoweho a kulturneho swjedźenja bu po třilětnym twarskim času nowe sportnišćo zjawnosći přepodate.
1986 bu prěni raz hranica tysac jěcharjow cyłkownje překročena.
1987
W Chrósćicach ličachu 655 wobydlerjow.
Spožči so mjeno "Jurij Chěžka" Chróšćanskej wyšej šuli.
1988
W januarje započnu wjace hač sto muži ławki, chór z pišćelemi, schody a spowědne stoły wottwarić. W zymskich měsacach bu w farskej cyrkwi nimale kóžda sobota k dźěłu wužiwana. Hač do jutrow buchu w cyrkwi hišće Bože mšě swjećene, po tym běchu kemše w Hórnikowym domje. Wot měrca tuteho lěta buchu platy špundowanja wotstronjene, dokelž běchu zwjetša złamane abo přetrjebane kaž tež zo bychu so za elektriske tepjenje kable kłasć móhli. Stare platy buchu před cyrkwinej wěžu a za chódniki na kěrchowje wužiwane. W slědowacym lěće bu cyrkej wot molerjow swědomiće wurjedźena a po předpodaćach pomnikoškita nowa wobarbjena.
Bosćanowa postawa bu renowěrowana, to rěka zo bu po přikładźe wobstejaceje figury nowa zhotowjena.
Gmejnscy zastupjerjo a wobydlerjo su na wobydlersku iniciatiwu tutu nětko nastatu nawjes při Cyrkwinskej horje zhromadnje wuhotowali. Za restawrowanu postawu bu fundament stworjeny.
1989
W aprylu bu z dźěłami při trafochěžce započinane a w meji bě hruby twar hižo hotowy. Wuzběhanje hrjebje za kable wot srjedźizny wsy hač na sportnišćo so přizamkny. Přiwšěm bě trjeba, wjele z ruku wuzběhać.
Gmejna Chrósćicy leži kaž kupa w dwurěčnej kónčinje Łužicy ze swojimi pjeć wjesnymi dźělemi wosrjedź wulkich polow a lěsow. Ličba awtow w našej gmejnje njeje snadna.
1990
Chrósćicy je najwjetša katolska serbska wosada wostała.
W lěće 1990 móžachmy hišće na 93 křćiznow, 17 wěrowanjow a jenož 39 pohrjebow zhladować. Něhdźe 700 dźěći a młodostnych wobdźěli so w tutym času na wučbje nabožiny. Nažel je ličba porodow a křćiznow po politiskim a hospodarskim přewróće w Němskej tež tu sylnje woteběrała.
W tutym lěće měješe Chrośćanski procesion 146 křižerjow.
Na zakładźe wupowědźenja swójskeje potrjeby dla priwatnych rumnosćow swójby Čornakec, dyrbjachu so kmane rumnosće za gmejnski zarjad namakać. Rostlinska produkcija měješe za połoženje wjesnjanosty zrozumjenje a staji jemu dwaj małej rumaj k dispoziciji. Dokelž gmejnski zarjad prjedy a tež nětko žanu sydarnju njewobsedźi, so w Krawčikec hosćencu w přizemju stwa k dispoziciji staji. Tuta rumnosć so za zhromadźizny ale tež wólby wužiwa.
Štwórtk wotwěraše w Chrósćicach nowy wobchod za zežiwidła w rumnosćach něhdyšeho gmejnskeho zarjada. Swobodne priwatne rumy w bydlenskim domje swójby Čornakec buchu na předawarnju přetworjene.
Twar milinoweje syće wot Nuknicy přez Prawoćicy a dale do Chrósćic
W septembrje započinaše firma Agrobau Kamjenc z twarom trafostacije zady ćěłownje. Tak bu tepjenje w cyrkwi dotwarjene.
Naše wjesne wobswětlenje bu přez Jakubašec firmu we wšěch wjesnych dźělach do porjadka stajene.
Njedźelu do hód buchu w cyrkwi nowe pišćele přez biskopa Reinelta poswjećene. Nowy instrument bu wot znateje pišćelotwarskeje firmy Eule z Budyšina twarjeny. Po zynkach zajimawe registry starych pišćelow buchu dokładnje wurjedźene a sobu zadźěłane. Cyłkownje maja tuta pišćele 2220 klinčacych a 21 njeklinčacych pišćelow. Chassis noweje "kralowny instrumentow" je z chójny twarjeny. Pišćele liča k najmodernišim instrumentam přitomnosće a maja wotpowědnu płaćiznu.
1991
Tuchwilu wopytaja něhdźe 70 dźěći z wokolnych wsow pěstowarnju w Chrósćicach.
Wotpłóčkowy zaměrowy zwjazk "Při Klóšterskej wodźe" bu wot gmejnow Pančicy-Kukow, Worklecy, Róžant, Wotrow, Wujězd a Porchow załoženy. Zaměrowy zwjazk da za spjelnjenje zwjazkowych nadawkow trěbne naprawy a zarjadnišća planować, zestajeć, wobhospodarić a ponowjeć.
W meji zahaja so twarske dźěła na wodowodźe.
Paralelnje k wodowodej so płunowody w Chrósćicach a Prawoćicach přez firmu z mjenom Čorny Halštrow kładu.
Na jutrowničce bu partnerske zrěčenje mjez gmejnomaj Chrósćicy a Erbes-Büdesheim w Hórkach podpisane. Wobaj wjesnjanostaj, Pětr Šołta za Chrósćicy a Ludwig Jakobs za partnersku gmejnu, podpisaštaj dokument. Wonaj podpisaštaj dokument w přitomnosći zastupnikow wobeju gmejnskeju parlamentow a zastupjerjow wšelakich towarstwow.
Dźěłaćerjo přetwarja baraku, kotraž běše dotal domicil žłobika, na zarjadniske twarjenje. W septembrje přećahny Chróšćanski gmejnski zarjad z Lebzec kubła na Hórnikowej dróze do něhdyšeho žłobika.
Z pomocu spěchowanskich srědkow bě twar wodowoda z Chrósćic do Kozarc móžny. Twar wodowoda móžeše so hač do kónc lěta z wulkeho dźěla wobzamknyć.
1992
Za zawěsćenje DIN wotpowědowaceho zastaranja z pitnej wodu je trjeba, zaměrowemu zwjazkej přistupić. Za kontinuowane dalewjedźenje saněrowanja wobstejaceje wjesneje syće je z lěpšinu, zaměrowemu zwjazkej přistupić. Za nowotwar wjesnych syćow je čłonstwo w zaměrowym zwjazku trěbnje.
W tutym lěće mějachu w Chrósćicach 1.153 wobydlerjow.
Chrósćicy maja na kóždy pad serbsku srjedźnu šulu dóstać.
Tutón problem bě tež přičina za wopyt kultusoweje ministerki Sakskeje w Kamjenskim wokrjesu. Kak da so wuchadna situacija wopisać? Chrósćicy maja šulu, w kotrejž tuchwilu přez dwěsćě šulerjow w třinaće rjadownjach wuknje. Woni přińdu z dwaceći wjeskow Chróšćanskeje wokoliny. Wutworjenje zakładneje a srjedźneje šula je enormnje wažne, tež hdyž ma so w tutym wosebitym padźe wot zakonja wotchileć.
Rekonstrukcija gmejnskeho bydlenskeho doma na Hórnikowej dróze, saněrowanje woknow a modernizowanje sanitarnych připrawow su wažne nadawki.
Kładźenje wodowodow so na zapadnej stronje Chrósćic pola bura Wróbla z ABM-mocami realizuje.
Gmejnske zastupnistwo wobzamkny přistup gmejny Chrósćicy k zaměrowemu zwjazkej Kozarčanska kupjel.
1993
Chróšćanska fara je ze swojimi 36 wsami a nimale pjećtysac katolikami jedna z najwuznamnišich farow Drježdźansko-Mišnjanskeho biskopstwa.
Priwatizowanje Chróšćanskeje šulskeje kuchnje je za zastaranje šulerjow trěbne.
W decembrje wotmě so swjatočne kładźenje zakładneho kamjenja za wjacezaměrowu halu “Jednota”. Jako zastupjerjo wažnych gremijow su Andrea Fischer, zapósłanc zwjazkoweho sejma z Kulowa a sakski kultusowy minister přitomni.
Twar zakładneje šule w Chrósćicach
1994
Ličba komunow rosće, kotrež z financielnych přičin swoje dźěćace zarjadnišća swobodnemu nošerjej přepodadźa. Křesćansko-socialny kubłanski skutk Wuchodna Sakska Miłoćicy přewza pěstowarnju a šulski hort.
Woleni gmejnscy radźićeljo zetkachu so štwórtk k swojemu konstituowacemu posedźenju. W tutym posedźenju bu mjez druhim naćisk nowych hłownych wustawkow kaž tež na tym bazowacy jednanski porjad diskutowany a wobzamknjeny. Wobaj dokumentaj staj zakład za nowe poměry we wjedźenju gmejny: wjesnjanosta njeje hižo hłowno- ale čestnohamtsce skutkowacy.
Trinkwasser und Gas liegen in Crostwitz an
Tuchwilu so saněrowanje wodowodoweje syće zakónči a hotowe připrawy so zaměrowemu zwjazkej za pitnu wodu Kamjenc přepodadźa. Po přewróće je so z předewzaćom w swójskej režiji započało, kotrež žane spěchowanje njedósta. Kredit dyrbješe so k financowanju předewzaća wzać. Gmejnscy dźěłaćerjo wukonjachu mnoho sami, z tym spadnychu kóšty. Domjacnosće dóstachu wódne časniki k wotličenju přetrjeby pitneje wody. Runočasnje buchu dźěła za přizamknjenje k płunowodej wuwjedźene. Wot minjeneho tydźenja so domjacnosće ze zemskim płunom zastaruja. Wjesnjanosta Pětr Šołta trochuje cyłkownu hódnotu na sta tysac hriwnow.
1995
Połni wočakowanjow zastupichu šulerjo póndźelu do swojeho cyle noweho šulskeho domu. Nic jenož twarjenje z pjeć rjadownjemi, myjernjemi a nuznikami je nowe, tež blida, stólcy a tafle smědźachu woni prěnjotnje wužiwać. Wjesnjanosta Pětr Šołta wupřa šulerjam a wučerjam wjele wjesela a wuspěcha při wuknjenju a wuwučowanju. Farar monsignore Salowski poswjeći kubłanišćo za zakładnych šulerjow.
3. junija wotmě so swjatočne přepodaće wjacezaměroweje hale "Jednota". Žurla běše při swjatočnosćach z wjacorymi sta wobydlerjemi, wćipnymi ze susodstwa a mnohimi hosćimi pjelnjena. Z pisanym kulturnym programom bu swjatočne přepodaće wobrubjene. Architekt, kiž bě podobne twarjenje w partnerskej gmejnje hižo naćisnył, mjenowaše někotre daty. Wjesny towarstwowy dom za swjedźenje, sport, kulturu a šulske potrjeby nasta w štyrnaće měsacach twarskeho časa. Twarjenje wobsteji z čisteje drjewjaneje konstrukcije a ma wobšěrnu wužitnu płoninu. Knježerstwowy prezident přinjeseše nimo wutrobnych słowow rozsudnu papjeru z Drježdźan sobu. Dalše přizwolenje, wopodstatnjene z wutwarom za turistiske wužiwanje. Monsignore Měrćin Salowski, farar wosady, swjećeše dom, kotryž bě do toho mjeno "Jednota" dóstał.
Prěni mjezynarodny festiwal "Łužica 1995" wotměje so wot 22. do 25. junija.
Wot 11. do 13. awgust woswjeći wosada 770te wobstaće.
1996
W šulskim lěće 1996/97 wopytachu In dem Schuljahr 1996/97 besuchten
106 šulerjo zakładnu šulu, wot toho 32 ze susodnych gmejnow
136 šulerjo srjedźnu šulu, wot toho 42 ze susodnych gmejnow
40 hort, wot toho 11 ze susodnych gmejnow
K wjeselu najmłódšich wjesnjanow běchu šulerjo Chróšćanskeje srjedźneje šule we wučbje techniki hrajkanske nastroje twarili. Gmejna měješe jenož ležownosć zady něhdyšeho gmejnskeho zarjada a nětčišeho młodźinskeho kluba přihotować a material wobstarać.
Naša kompletnje saněrowana pěstowarnja móžeše so po štyriměsačnym twarskim času w oktobrje přepodać. Monsignore Měrćin Salowski, farar wosady, po žohnowaše wobnowjene dźěćace dnjowe přebywanišćo. Najwjetši dźěl kóštow přewza akciski program "Wjesny rum", kotryž přinošuje k polěpšenju žiwjenskich wobstejnosćow na wsach. Spěchowanski program so wot Sakskeho statneho ministerstwa za ratarstwo, zežiwjenje a lěsnistwo iniciěruje a njese. Wěsty dźěl přinošuještaj gmejna a Křesćansko-socialny kubłanski skutk jako nošer kubłanišća.
187 křižerjow podachu so na puć do klóštra Marijina hwězda
1997
Nowy gmejnski zarjad w něhdyšim wjesnym nakupowanskim centrumje je nětko dopřetwarjeny. Zdobom rozsudźi so rada, domej mjeno "Łužica" dać. Šěsć wobydlerskich namjetow předležachu, za jedyn mějachu so rozsudźić.
II. mjezynarodny festiwal "Łužica ´97" so wot 18. do 20. julija wotmě.
1998
Wulki ilegalny wotsyp jědojtych smjećow bu w Chrósćicach wotkryty. Pod płašćom recyclingoweho zawoda buchu jědojte wotpadki jednorje do něhdyšeje pěskoweje jamy sypane. To bu wot Drježdźanskeho knježerstwoweho prezidija na naprašowanje wobkrućene.
Chroniku cyrkwje je monsignore Měrćin Salowski před dlěšim časom na łubi stareje šule namakał. Tuta drohoćinka, w kotrejž prěnje zapiski z lěta 1681 pochadźeja, bě sylnje wobškodźena. Farar je ju znowa wjazać dał, tak zo zaso jako porjadna kniha předleži. Poslednje zapiski běchu z lěta 1932. Faluja zapiski poslednich šěsć lětdźesatkow, tute chce monsignore Měrćin Salowski w serbskej rěči dodać. Dotalne zapiski su we łaćonskej, němskej a serbskej rěči.
Farar Clemens Hrjehor je njedźelu po nyšporje dospołnje wobnowjenu faru poswjećił. Dźěła ćehnjechu so wot oktobra zašłeho lěta hač donětka. Fara bu wotwonka a wotnutřka na dźensa trěbny standard přinjesena. Wonkowna fasada dósta samsne wobarbjenje kaž kónc zašłeho lětstotka. Na farje buchu w minjenych lětach jenož maličkosće změnjene, tak zo bě wobšěrny přetwar trěbny. Wón přewjedźe so pod fachowym nawodom architekta Huberta Žura z Dobrošic. Wjetši dźěl dźěłow bu wot wosady w swójskim wukonje zdokonjany.
Jedyn wotrězk dróhi na Hórnikowej dróze mjez křižowanišćom a šulu so po zakładnym wobnowjenju dozhotwi.
Nadróžny přikryw na puću při Satkuli k pomnikej bu hač do septembra po kładźenju wotpłóčkowoda wobnowjeny.
W septembrje započina so wottorhanje ćěłownje. Přechodnje so dźěl Hórnikoweho domu jako ćěłownja wužiwa.
Wot julija tutoho lěta so dróha z Chrósćic na směr Hrańcy zakładnje wobnowja, wušěrja a zdźěla přepołoži.
Posedźenje wokrjesneho sejmika wotmě so w decembrje w našej wjacezaměrowej hali. Najwažniša tema za našu gmejnu bě zawěsće planowany nowotwar starownje w Chrósćicach. Nadźije buchu tež spjelnjene, dokelž dawa nětko zelena swěca za tak trěbny twar.
Europa rosće tež na nišej runinje hromadźe. Wulki zajim na zhromadnym dźěle z komunami we Łužicy ma pólska měšćanska rada a měšćanosta Leśnicy. Wón wopytaše mjez druhim Chróšćansku gmejnu.
1999
W aprylu buchu wustawki wohnjoweje wobory našeje gmejny předźěłane. Z tym ma gmejna tři wjesne wobory a nawodu gmejnskeje wohnjoweje wobory, kamerada Pětra Sucheho.
206 křižerjow podachu so na puć do klóštra Marijina hwězda.
W juliju wotmě so poswjećenje noweje ćěłownje z wulkim wobdźělenjom. Čłonojo wosady su při twarje noweje ćěłownje wjele hodźin bjezpłatnje dźěłali.
III. mjezynarodny folklorny festiwal "Łužica ´99" wotmě so wot 22. do 25. julija.
Hižo k štwórtemu razej wotměje so němsko-pólski młodźinski camp. Wojacy zakitowanskeho wobwodneho komanda Drježdźany a artilerijoweje brigady Bolesławiec wužiwaja tute dny. Wojacy hladaja w Hornjej Łužicy rowy wojakow kaž tež někotre wopomnišća a pomniki. Pjatk běchu młodźi ludźo ze susodneho kraja w Chrósćicach. Woni rjedźachu při tamnišim pomniku za w Druhej swětowej wójnje padłych wojakow Druheje pólskeje armeje zelenišća, pućiki a rabaty. Popołdnju wopominachu swjatočnje padłych wojakow. Němski podoficěr a pólski wojak połožištaj při pomniku wěnc. Sćěhowaše modlitwa w němskej rěči přez fararja Clemensa Hrjehorja kaž tež w pólšćinje přez dekana Jarosława Zabłockeho.
W Chrósćicach přewjedźe so tuchwilu zaměrny, dokładny wróćotwar Čižankec domskeho. Tute něhdźe třista lět stare tykowane domske (na Zahrodnikec ležownosći) je historiski unikat. Dom so w Chrósćicach wottwari a ma so w Njebjelčicach zaso originalnje natwarić. W Njebjelčicach so serbski informaciski a turistiski centrum wutwari.
Zastupjerjo twarskich firmow a Mišnjanski drohotwarski zarjad su druhi dźěl dospołnje ponowjeneje dróhi mjez Chrósćicami a Sernjanami přepodali. Zarjad dźakowaše so firmam za derje wukonjane dźěła na dwaj kilometraj dołhim wotrězku.
Krajna radźićelka Andrea Fischer rozłoži před wjesnjanostami pjeć dwurěčnych gmejnow, zo jedna šula dosaha. Krajna radźićelka rozłoži před wjesnjanostami gmejnow Ralbicy-Róžant, Chrósćicy, Worklecy a Pančicy-Kukow, zo jedna šula dosaha. Před zastupjerjemi regionalneho šulskeho zarjada a Serbskeho šulskeho towarstwa rozłoži wona, zo jenička serbska srjedźna šula w přichodźe dosaha. Krajna radźićelka Andrea Fischer rozłoži, zo je hladajo na spadowace ličby šulerjow w přichodźe jedna srjedźna šula za serbske gmejny dosahaca. Sakske kultusowe ministerstwo je tutymaj čistymaj serbskimaj srjedźnymaj šulomaj runje z tuteje přičiny zawrjenje wot přichodneho šulskeho lěta připowědźiło. Nimo serbskich srjedźnych šulow Ralbicy a Chrósćicy maja wšitke druhe paralelnje němske a serbske rjadownje.
Chróšćanska wosadna rada wojuje wo zachowanje wobeju serbskeju srjedźneju šulow. Hižo do hód wobroćichu so woni w lisće na knjeza biskopa Joachima Reinelta a prošachu jeho wo aktiwnu podpěru.
W swojim sylwesterskim prědowanju namołwješe knjez farar Hrjehor wěriwych a wołaše do bója přećiwo zawrjenju serbskeju srjedźneju šulow.
Wulka staršiska zhromadźizna dla wotpohladaneho zawrjenja serbskeju srjedźneju šulow wotměje so w “Jednoće”. Starosć wo swoje dźěći, jich kubłanje a starosć wo swój lud ćěrješe wutoru wječor tójšto Serbow do wjacezaměroweje hale. Potrjecheni serbscy starši z Chrósćic a wokoliny přizamknychu so staršiskej iniciatiwje, ke kotrejž je něhdźe šěsćstow wobdźělnikow přišło.
Jana Markowa, zastupjerka iniciatiwy, postrowješe nimo wjesnjanostow dwurěčnych gmejnow tež krajnu radźićelku Andreju Fischer, wokrjesneje staršiskeje přirady a zastupjerja regionalneho šulskeho zarjada
Jasnje bě, zo so w Chrósćicach žane rozsudy tworić njebudu. Mjeztym zo so zakładne šule hišće jednočarowje wjesć smědźa, je pola srjedźnych šulow dwučarowosć postajena. Jednočarowe šule dawaja tu jenož we wuwzaćnych padach, jedyn z nich so tuchwilu w Chrósćicach praktikuje. Krajna radźićelka wupraji so jasnje za kubłanje jako nadawk stata. Wona wupraji so za přesadźenje WITAJ- modela přez pěstowarnju dale na serbskich šulach, wo čož wšak so tež Serbske šulske towarstwo prócuje.
2000
W januaru bu w Chróšćanskej farskej cyrkwi wot knjeza fararja Clemensa Hrjehorja nowy wołtar poswjećeny, kotryž je swjatemu Bosćanej wěnowany.
Před Budyskim hotelom, posedźenskej městnosći klawsury frakcije krajneho sejma, demonstrowachu mnozy Serbja. Před hotelom demonstrowachu serbscy šulerjo, wučerjo, starši a zastupjerjo serbskich zwjazkow přećiwo hrožacemu zawrjenju jich šulow.
W jednym pismje, kotryž so politikarjam přepoda, žada sej amtěrowacy předsyda Domowiny wróćowzaće hroženeho zawrjenja. Woni žadaja sej wróćowzaće wot Statneho ministerstwa za kultus hroženeho postupneho zawrjenja wobeju jeničkeju serbskeju srjedźneju šulow na swěće.
Demonstraciji přizamkny so interna rozmołwa mjez serbskimi wjesnjanostami, kultusowym ministrom a ministrom za wědomosć a kulturu. Minister Rößler nadźiješe so přezjedneho rozrisanja, wjesnjanosća pokazachu so přesłapjeni. Dla spadowaceje ličby šulerjow widźi ministerstwo tež pola serbskich gmejnow trěbnosć jednanja. Z tuteje přičiny dźěše pismo do Chrósćic a Ralbic, w kotrymž so wotpohlad zawrjenja mjenuje. Hač do srjedź februara su šulscy nošerjo namołwjeni, stejišćo k tomu wotedać.
Na dnjowym porjedźe posedźenja zaměroweho zwjazka Kozarčanskeje kupjele steješe financielny a personalny přihot kupanskeje sezony. Minjene dwanaće měsacow zańdu jako njezbožowne lěto do stawiznow. Hnydom k wotewrjenju kupjele dawaše dołhodobna hawarija we wodowym systemje, kotraž so wo přisadźenje wjace hač stotysac hriwnow postara.
W Chrósćicach budźe w přichodnymaj šulskimaj lětomaj jenož jedyn pjaty lětnik. Dotal je to dźakowano wuwzaćnej dowolnosći dosahało. A tute wuwzaćne rjadowanje płaći tež w přichodnym šulskim lěće. Wjace hač dwaceći šulerjow bu w Chrósćicach a samo přez třiceći w Ralbicach za nowy pjaty lětnik přizjewjenych. "Wostanje najprjedy wšo po starym", slubi regionalny šulski zarjad w Budyšinje.
Póndźelu běše róčnica wuswobodźenja wot fašizma. Towarstwo Cyrila a Metoda přeprosy na wopomnjensku swjatočnosć k pomnikej za padłych pólskich wojakow do Chrósćic. Zazběh twori Boža mša, na kotrejž so generalny wikar biskopa z Legnicy a pólski generalny konsul wobdźěla.
Statistika Serbskeje srjedźneje šule w Chrósćicach:
šulerjo: 122
wučerjo: 11
rjadownje: 6
inwesticije wot 1990: 350 000 DM
Tež lětsa bě naša kupjel pod hołym njebjom z dwěmaj kupanskimaj mištromaj a šěsć sezonowymi dźěłaćerjemi na nawal dźiwich za kupanjom nastajena. Ale bohužel bě špatne wjedro, wšako njebě žane lěćo w juliju było. Jara husto je so wunošnje dešćowało a je za tutón počas přezyma (dnjowe temperatury a nócne temperatury su chětro niske).
Při našej kapałce wosrjedź wsy stejachu hač k zašłemu tydźenjej hišće štyri derje zrosćene kastanije. Dla jich wulkosće počachu wone přez swoje korjenje murje kapałki wobškodźeć. Gmejnski dźěłaćer knjez Jan Cyž je štyri rjane lipki sadźił.
2002
Ponowjenje špundowanjow, přetworjenje zahrody kaž tež nakup hrajkanišća za pěstowarnju steja na agendźe.
2003
Nakup noweho wohnjowoborneho jězdźidła za dobrowólnu wohnjowu woboru wubudźi wulki zajim.
Saněrowanje třěchi a přitwarjenje błyskoškitneje připrawy při twarjenju dźěćaceho dnjoweho přebywanišća bu realizowane.
2004
Móst při pomniku so sporjedźa a přibrjóh Satkule so z kamjenjemi porjeńši.
Přetwar, saněrowanje a wuhotowanje wjesneho kluba Chrósćicy steji na dnjowym porjedźe. Twarske dźěła wotměwachu so hłownje přez swójski wukon čłonow młodźinskeho a wjesneho kluba.
Saněrowanje třěchi a zdźěla ponowjenje sanitarneje instalacije při twarjenju dźěćaceho dnjoweho přebywanišća.
Při wottorhanju stareho šulskeho twarjenja buchu křižne kamjenje namakane, kiž na wobstaće křesćanstwa we wokolinje Chrósćic pokazuja.
2005
Dalše informacije k tomu skići k tutym kamjenjam wudźěłany posudk Krajneho muzeja za předstawizny Drježdźany.
Wotběžny žłob Pomnikoweho puća so na wotrězku bjezposrědnje před pomnikom wobnowi.
Dróha na Cyrkwinskej horje so wobnowi, přidatne tworja so parkowanske móžnosće a wobswětlenje so wutwari.
Naměsto wokoło kapałki so plestruje a dróha so ponowi.
Za zakładnu šulu so nowa kompjuterowa technika nakupi.
Nowotwar a wutwar wobswětlenja při Pomnikowym puću, při Łučnym puću a zdźěla na Hórnikowej dróze.
2007
Z kapacitnych přičin dyrbješe hort z dźěćaceho dnjoweho přebywanišća do rumnosćow něhdyšeje srjedźneje šule přećahnyć. K tomu přewjedźechu so přetwarjenske naprawy w štyrjoch něhdyšich rjadownjach.
2008
Twari so busowa čakarnja w Chrósćicach.
Zhotowjenje pomjatnych taflow za padłych Druheje swětoweje wójny při kapałce přewjedźe so zdźěla přez dary.
Zakładny přetwar jedneje rjadowniskeje rumnosće něhdyšeje srjedźneje šule k dźěćacej kuchni za zakładnu šulu a hort.
Wuhotowanje dźěćaceje kuchnje a dźěla hortowych rumnosćow z meblemi.
Kładźenje nadróžneho wobswětlenja na Cyrkwinskej horje.
2009
Nakup hrajkanskich nastrojow za hrajkanišćo při zakładnej šuli.
Nakup mobiliara za zakładnu šulu.
Energetiske saněrowanje třěchi při twarjenju něhdyšeje srjedźneje šule (přez konjunkturny paket).
Zakładne wobnowjenje sportnišća w Chrósćicach.
Wotstronjenje powodźenskich škodow na ležownosći pěstowarnje wopřija zawěsćenje pěskowych kašćikow z chódnikowymi kamjenjemi.
2011
Planowana fuzija gmejnow Pančicy-Kukow a Chrósćicy: Financneho połoženja gmejny Pančicy-Kukow dla wupraji so w měrcu próstwa wo fuziju z Chróščanskej gmejnu, za čož by so premija płaćiła. Za wulkogmejnu dyrbješe so mjeno namakać, na přikład „Serbski kraj“ abo „Chrósćicy“. Wjetšina gmejnskich radźićelow wupraji so za prěnje mjeno, štož wubudźi wulki njeměr a rozkoru mjez wobydlerjemi gmejny. K fuziji hižo njedóńdźe.
Puć k pěstowarni a młodźinskemu klubej wěnuje so w awgusće jako wjesna dóha. Puć wjedźe přez ležownosće 78/7 a 78/10 a so derje wužiwa.
Wobydlerjo Nuknicy su so za decentralnu wotpłočkowu syć w Nuknicy rozsudźili. Dla wysokich płaćiznow přizamknjenja do centralneje syće chcedźa Nukničenjo swójsku decentralnu biologisku wotpłóčkowu připrawu twarić.
IX. mjezynarodny folklorny festiwal: Na IX. Mjezynarodny folklorny festiwal přińdźechu folklorne skupiny mjez druhim z Chiny, Turkowskeje, Pólskeje, Słowakskeje, Čěskeje a Vietnama.
2012
Serbske wjesne towarstwo „Domizna“ je wubědźowanje wo najrjeńšu žnjensku krónu Sakskeje dobyło. Na krajnej domchowance w Sebnicy dnja 22. septembra 2012 so dobyćerjo wuzwolichu a mytowachu. Wjesne towarstwo je so k druhemu razej na wubědźowanju wobdźěliło. K prěnjemu razej wudoby sej prěnje městno 2009 w Biskopicach. Po wubědźowanju bu króna w sakskej statnej kencliji wustajena.
II. Europeada wot 16. – 24. 06. 2012 we Łužicy: Po wuspěšnym wobdźělenju Serbskeje koparskeje wubranki na I. Europeadźe 2008 w Šwicarskim kantonje Graubünden (5. město), móžeše naša narodna organizacija Domowina nětko tajki mjezynarodny koparski turněr narodnych mjeńšin we Łužicy, w Chrósćicach, wuhotować.
W awgusće 2012 přestupi woda Satkule po sylnym dešću a přepławi wulke płoniny wjeski.
2013
Folklorny festiwal 2013: Wot 11. do 14.07.2013 wotmě so tu X. mjezynarodny folklorny festiwal. Witachmy folklorne skupiny z Awstralskeje, Jakuciskeje, Kanady, Rakuskeje, Pólskeje, Słowakskeje, Kroatiskeje, Čěskeje a Madźarskeje. Sobuskutkowace dwory běchu farski dwór, Koklic dwór, Šołćic dwór, Krawčikec dwór, Wjeselic dwór a Grutkec-Zahrodnikec dwór.
2015
Po dwěmaj lětomaj přestawki ma župa „Michał Hórnik“ zaso županku a to knjeni Zalu Cyžowu z Chrósćic. Najwažniši nadawk župy je wobchowanje serbskeje rěče a kultury. Za to chce župa cyłe swoje mocy nałožować. Do toho bě knjeni Trudla Korjenkowa z Pančic Kukowa županka.
Chróšćanska sportowa jednotka „SJ Chrósćicy“ ma wot apryla 2016 nowe předsydstwo. Předsyda je Jurij Kokla z Chrósćic. Teamej přisłušeja dale Tadej Cyž, Ronny Škoda, Krystof Mikławšk, Krystof Zahrodnik a Tomaš Dučman.
2016
Na krajnej domchowance 2016 w Torgawje je Serbske wjesne towarstwo „Domizna“ Chrósćicy k 3. razej wubědźowanje wo najrjeńšu žnjensku krónu Sakskeje dobyło.
Na koparskich europskich mišterstwach awtochtonych narodnych mjeńšin Europeada wot 18. – 26.06.2016 w Južnym Tirolu Italska wobdźěli so jedna wubranka muži a jedna wubranka žonow.
Nowa pěstowarnja w Chrósćicach: Twar noweje pěstowarnje w Chrósćicach zahaji so oficialnje 13.11.2015 a 02.10. 2016 bu wona swjatočnje přepodata. Farar Měrćin Delenk poswjeći nowu pěstowarnju w kruhu dźěći a staršich. Zhromadnje z dalšimi hosćimi so we wjacezaměowej hali „Jednota“ swjećeše. Hosćo dachu sej při šalce kofeja a tykancu swjedźenski program dźěći a kubłarkow lubić. W běhu popołdnja měješe kóždy składnosć, sej „Chróščan kołč“ dokładnje wobhladać. Architektonisce je twar něšto wosebiteho, dokelž nima ani róžka. Dźěći maja so w domje derje čuć kaž pčołki w kołču. Nowy twar naruna pěstowarnju Při pastyrni, kotraž bu přeco zaso přez wysoku wodu škodowana. Kóšty we wysokosći nimale 1,5 milionow € je Swobodny stat Sakska k 100 procentam spěchował. Mobiliar sam płaćeše 35.000 €, z toho měješe gmejna 8.000 € sama financować, tamny dźěl bu přez sakski spěchowanski program za komunalne inwesticije „mosty do přichoda“ spěchowany. Architekt pěstowarnje je Dobrošan Marko Dźisławk.
Hórnikowa dróha bu wot wjesneje kapałki a burskeho statoka Jurja Wróbla hač k wotbočce do Stareje Cyhelnicy a k statokej Jana Rjelki přez Hórčan Wehnertec firmu wot nowembra 2016 hač do měrca 2017 wobnowjena.
Wobnowjenje puća mjez Nuknicu do Lejnom: Wotpowědnje wobzamknjenju čo. 33-09/2016 wobzamkny Chróšćanska gmejnska rada, firmje SLB Budyšin z hospodarsce najtuńšim poskitkom we wysokosći 31.600,91 € nadawk k wobnowjenju pokrywa puća mjez Nuknicu a Lejnom wudźělić.
Při wottorhanju stareje šule su so 02. februara 2004 štyri wjacore sto kilogramow ćežke kamjenje wuryli, kotrež su charakteristisce za wuznamnu změnu epochow srjedźowěka. Tute kamjenje su so při natwarje šulskeho twarjenja w zažnym nowowěku do fundamentow zatwarili.
Kamjenje a jeje woznam
Tři po dołhosći muskeje postawy bite zornowcy a kruch štwórteho, prěnjotnje runje tak dołheho eksemplara, zdadźa so być na prěni napohlad hrubje a nic po formje dźěłane. Wobhladujemy-li sej pak kamjenje dokładnišo, wotbłyšćuje so zadypane resp. wudypane předstajenje křiža. Z druhich kónčin Sakskeje znajemy tajke kamjenje w zwisku z kěrchowami z 11. a 12. lětstotka. Z tym liča woni k najstaršim žórłam křesćanskeje młodeje wěry w Sakskej, kotraž je so hižo dospołnje přećiwo pohanskim swědčenjam zadomjenych Serbow přesadźiła. Tak su křižne kamjenje tež pokazka na wuspěšne rozpřestrěće noweje nabožiny. Štó je nowu wěru k nam přinjesł, pak so njeda z pomocu skerje snadnych pisomnych wuslědźić. Wažne su tajke namakanki kaž křižne kamjenje w Chrósćicach. Stawiznarjo wuchadźeja z toho, zo bě tu zasydlena fara jedna z zažnych zepěranišćow misiona w Hornjej Łužicy.
Chróšćanski stary kamjeń
Štyrjom namakankam hodźi so dalši křižny kamjeń přirjadować. Wón wobhladowaše so jako měznik klóšterskeje pódy klóštra Marijina hwězda. Mjeztym je jeho prěnjotna funkcija jako narowny kamjeń njedwělomna.
Wužiwanje křižnych kamjenjow
Kamjenje wužiwachu so jako widźomny zakryw rowow a wopytachu so wot přiwuznych pohrjebaneho k wopomnjenju jich smjerće. Při tutej składnosći je so najskerje małe zažłobjenje, tak mjenowana “šklička”, zadypała. Wotmolowanje křiža pak, kaž tež kruha a sekery na jednym z kamjenjow, su so zwotprědka do powjercha kamjenjow zadypali. Podobizny dźěłaćerskich gratow su na srjedźowěkowskich pohrjebnišćach znate. Woni pokazaja na powołanja wotemrěteho a pokažu zdobom, zo běchu dźěłaćerjo nahladni
Scyła druhi pozadk ma pak Chróšćanski kamjentny křiž. Tón so pozdatnje hakle w pózdnim srjedźowěku jako pokutny křiž za zaraženje postaji.


text:
Australijo
Australijo, Zwjůnzek Australijski – państwo uobejmujůnce cołki kůntynynt australijski, leżůnce nade Uoceanym Indyjskym a Spokojnym. Je uůne szůste pod wzglyndym wjyrchu rozlygowańo państwym śwjata.
Pochodzyńy nazwyEdytuj
Mjano Australijo uodnoszůnce śe do kůntynyntu pochodźi uod uokreślyńo Terra Australis, kerygo używali Ojropejczyki aż do połowy XVIII w. Je to uokreślyńy uaćińske a znoczy: terra - źymja, australis - połedńowy.
Przipisy
- ↑ Dane szacůnkowe za CIA The World Factbook [1], World Gazetteer szacuje liczba mjeszkańcůw w 2007 roku na ůngyfer 20 985 000 [2]


text:
2019/2020
Rozprawa dźěławosće předsydy Maćicy Serbskeje 2019/2020
Z poł lětom zapozdźenjom lětušu hłownu a wólbnu zhromadźiznu Maćicy Serbskeje koronapandemije dla nětko hakle přewjedźemy. A to je tež přičina, zo njejsmy po zwučenym wašnju na žurli Serbskeho muzeja, ale městna dla na wjetšej žurli Serbskeho domu tu w Budyšinje.
Za zjawne zarjadowanja płaća w mjezsobnym wobchadźenju znate předpisy, kotrymž mamy wotpowědować. Jedyn z nich rěka, zo měli zjawne zarjadowanja jenož jednu hodźinu trać a tohodla smy so w předsydstwje rozsudźili, zo wšitke rozprawy – nimo rozprawy předsydy a finančneje – dočasnje w Rozhledźe wozjewimy. (hlej 09/2020) Prěni předsyda znowazałoženeje Maćicy Serbskeje, dr.Měrćin Völkel je wjace króć a rady naspomnił, zo steji Rozhlad w tradiciji Časopisa Maćicy Serbskeje.
Dźěławosć z Domowinu: Na 19. hłownej zhromadźiznje Domowiny běchmy z třomi čłonami wobdźěleni. Marka Cyžowa skutkowaše w redakciskej komisiji sobu a poda diskusijny přinošk. Předsyda rěčeše k třom naležnosćam, wospjet, zo měł Serbski dom w Budyšinje jako towaršnostne, kulturne a politiske srjedźišćo dale eksistować a zo so zjawnostne dźěło so polěpšić ma. (Pokazka: Dźens na dźeń před 114 lětami bu Maćičny Serbski dom při Lawskich hrjebjach w Budyšinje poswjećeny. W ČMS z lěta 1904 čitamy pod nadpismom „Swjedźeń ,Serbskeho doma῾“ mj. dr. słowa šolastika Jakuba Skale, sekretara MS: „Smy poswjećili ... swój dom, kotryž ma wot nětka być kaž widźomny pomnik swěrneho, horliweho, njewustawaceho dźěła ..., tak tež na wšě časy srjedźišćo idealnych prócowanjow, narodnych a spomóžnych skutkow našeho luda.“ – „Zhromadźiznu z wutrobnymi a horliwymi słowami postrowił a ... swoju wotewrjensku rěč měješe předsyda MS, biskop dr. Jurij Łusčanski. Po ... rozprawje sćěhowaše swjedźenski přednošk redaktora Časopisa Maćicy Serbskeje knjeza profesora dra. Muki wo połobskich Słowjanach... Swjedźenska baseń ,Serbski dom w Budyšinje‘ J. Barta-Ćišinskeho skónči ,Dom Serbam k zbožu stać a kruty budźe, Hdyž w njebjesach ma škit a zakład w ludźe.‘“)
Zdruha měli so wjesne muzeje dwurěčneje Łužicy do zamołwitosće třěšneho zwjazka přiwzać a cyłkowny nawod z wěcywustojnymi ludźimi organizować. To je so – łahodnišo – zapisało do směrnicow Domowiny dypk 5.2.6.
A třeći naš namjet, tež w směrnicach (a tam jako dypk 10.2.5.) zapisany, je, zo podpěrujemy požadanje města Žitawy wo Europsku kulturnu stolicu 2025. Tale naša podpěra doporučujo zhromadne přewjedźenje swjatka w třikrajowym regionje, je mjeztym bohužel wotbyta, dokelž je so zamołwity gremij hižo za pjeć druhe města rozsudźił, a nic za Žitawu.
A tež na diskusiji wo wustawkach třěšneho zwjazka, kotrež maja so klětu znowa wobzamknyć, smy wobdźěleni.
Dale wobsteji naše zhromadne dźěło z Domowinu přez Maćicarku Marku Cyžowu w Zwjazkowym předsydstwje a tak njeposrědnje informacije dóstawamy. Zdobom wona wuběrk za zjawnostne a lobbyjowe dźěło nawjeduje. Za wobšěrne dźěło wuznamjeni so wona lětsa z prawom z Čestnym znamješkom Domowiny. Dr. Ines Kellerowa skutkuje spomóžnje dale w Mytowanskim wuběrku Domowiny. Přeprošenju kóždolětneho wuradźowanja předsydy Domowiny z předsydami a županami swěru sćěhujemy.
Na tutym městnje dźakuju so čłonam Mytowanskeho wuběrka, zo sćěhowachu našemu namjetej prof. dr. Geralda Stona w Oxfordźe za swój žiwjenski skutk za serbske stawizny a literaturu 2019 wuznamjenić. Tak smy jemu dźak a připóznaće Serbow sposrědkować móhli.
Tež dźěławosć Załožby za serbski luddale swěru podpěrujemy z tym, zo naši čłonojo w gremijach skutkuja a to Měrana Cušcyna wěcywustojnje w kuratoriju Myta Ćišinskeho a naša młoda čłonka dr. Lubina Malinkowa jako zastupowaca čłonka załožboweje rady.
Zhromadnosć z Delnjej Łužicu. Je hižo z dobrej tradiciju, zo so kóžde lěto ze zamołwitymi zjawneho žiwjenja, z jednym towarstwom abo zwjazkom w dwurěčnej Łužicy zetkawamy, zo bychmy wo jich dźěle, wo aktualnej situaciji zhonili. A nawopak, zo su woni wo Maćičnym dźěle informowani. Tak rozmołwjachmy so zańdźene lěto z předsydstwom Delnjoserbskeho kulturneho towarstwa Studnja w Choćebuzu. Nawoda a kulturny manager Robert Engel je nam dźěławosć spočatk lěta 2017 załoženeho towarstwa předstajił. Předsydstwo towarstwa – jemu přisłušeja sedmjo čłonojo – funguje za najwšelakoriše lajske kulturne skupiny jako agentura z wjacorymi fachowcami na polu hudźby, rejow a spěwa, kotřiž wšelake skupiny poradźuja a tež nawjeduja. Delnjoserbske kulturne towarstwo Studnja je zapisane towarstwo a štyrjo fachowcy so podźělne wot Załožby za serbski lud financuja.
Dołholětny předsyda Maśicy Serbskeje dr. Pětš Šurman je so w swojej rozprawje lětušeho dźěła hižo wuprajił.
Wjeselimy so, zo je zajim w Hornjej a Delnjej Łužicy na Maćičnych mytach dale a bóle přiběrał. Prócowanja mojeho předchadnika Jana Malinka nětko po pjeć lětach kedźbyhódne płody njesu. Jara zwjeselace je lětuše wobdźělenje młodostnych, gymnaziastow a studentow na wubědźowanju Maćičnych mytow. To su Mukowe a Hórnikowe myto za Hornju a Šwjelowe myto za Delnju Łužicu.
Z tohole městna našu najwutrobnišu gratulaciju wšitkim młodym dobyćerjam! Su to Anna Měrćinowa, Franciska Grajcarekec, Charlotte Kušyc a Damian Dyrlich kaž tež Isabelle Grätz, Jennifer Kretschmar a Fritz-Erich Schewelis. Wobžaruju, zo smy Wam wšitkim jenož z listom a zjawnje přez medije a nic wosobinsce na dostojne wašnje – korony dla – gratulować móhli. Njech su Wam naše myta dalši pohon do serbskeho dźěła, při čimž mamy nadźiju, zo je tele Waše dźěło takrjec móžne zahajenje zhromadneho dźěła a skutkowanja z Maćicu.
Wusahowacy podawk lětušeje doby běše 4. mjezynarodny kongres Maćicow, a to wospjet wuhotowany wot Maticy Słowakskeje wot 4. do 7 junija 2019 w Martinje. Na kongresu so Maćicarjo z Čěskeje, Słowjenskeje, Madźarskeje, Serbiskeje, Čorneje Hory, Rumunskeje, Bołharskeje, Ukrainy, Ruskeje a Łužicy – z Marku Cyžowej a předsydu – wobdźělichu kaž tež dalši zastupjerjo słowjanskich tu- a wukrajnych institucijow. Wuradźowachmy wosebje wo tym, na kotre wašnje móhli w realnym procesu globalizacije, liberalizowanja a nowych informaciskich technologijow zhromadne dźěło pohłubšić a sej mjez sobu pomhać. Na kongresu přednošowaše tež předsyda Maćicy Serbskeje a na jeho nastork zapisa so do wuslědkow kongresa a přichodnych předewzaćow, zo maja so projekty słowjanskich Maćicow pruwować, kotrež móhli so do lisćiny imaterielneho kulturneho herbstwa UNESCO zapisać. Na namjet słowakskeje Maćicy smy so dojednali, přehlad wuznamnych słowjanskich wosobinow zestajeć a na stronach Maćicy Słowakskeje wozjewić, na čož pak potom kóžda z Maćicow pola sebje skedźbni. To smój sčiniłoj a podałoj anotaciju J. A. Smolerja, M. Hórnika, A. Muki a M. Völkela z tekstom (serbsce a słowaksce) a fotom. Přehlad ma so wozjewić pod hesłom Galérija významných slovanských osobností.Tutón zhromadny skutk je zdobom dopokaz za to, zo tež Maćicarjo nowe medije w swojim dźěle zapřija.
W diskusiji skedźbnich skrótka na to, zo je so před lětomaj dalša, 15. Maćica załožiła, mjenujcy Matica bošnjačka w Nowym Pazaru w Serbiskej. Je to prěnja muslimska Maćica a smy wćipni, hač so wona dotal čisto křesćanskim Maćicam přidruži.
Je lědma serbskich zarjadowanjow w Hornjej a Delnjej Łužicy, na kotrychž so jedyn z Maćicarjow njewobdźěli, ćim bóle, hdyž spomina sona bywšich zasłužbnych Maćicarjow. Tak smy zańdźene lěto na dnju do našeje hłowneje zhromadźiznjey na dołholětneho předsydu a čestneho čłona MS Michała Hórnika składnostnje jeho 125. posmjertninspominali, a to na dnju zhromadnje z čłonami TCM při jeho rowje na Mikławšku wobkedźbujo jeho serbsko-słowjansku wzajomnosć, wo kotruž so tež my dale prócujemy. Spominachmy w štyri rěčach – hornjo- a delnjoserbsce, rěčeštaj farar G. Wornar a dr. A. Pohončowa a čłonaj Maćicy dr. Piotr Pałys z Opola a Radek Čermak z Prahi hódnoćištaj w swojej maćeršćinje wšosłowjanske skutkowanje našeho wótčinca. Składnostnje jubileja smy row M. Hórnika a F. Rězaka znowa wosadźeć dali.
Na sławneho kěrlušerja Michała Jana Wałdu składnostnje jeho 225. posmjertnin spominachmy njedźelu, 14. oktobra 2019 z jeho tekstami a komentarami na nyšporje w Baćońskej cyrkwi a Katolski Posoł wozjewi k česći jubilara wobšěrny nastawk.
Naše towarstwo je so tež na zarjadowanjach spominajo 75. posmjertniny Marje Grólmusec wobdźěliło. Wona je 22lětna 1918 do Maćicy Serbskeje zastupiła. Zhromadnje z gmejnu a šulu „Marja Grólmusec“ Radwor kaž tež z DGB a SPD, Domowinu a Serbskim ludowym ansamblom běchmy na zarjadowanjach w Radworju a Budyšinje w awgusće 2019 na česć M. Grólmusec wobdźěleni.
Samozrozumliwe je wobdźělenje našich čłonow na wšitkich Maćičnych akademijach w Budyskim Wjelbiku, kotrež stawizniska sekcija pod nawodom Trudla Malinkoweje swěru wuhotuje. Wosebje sylne wobdźělenje běše na přednošku Jana Malinka wěnowane 200. posmjertnym narodninam sobuzałožerja Maćicy Jaroměra Hendricha Imiša.Wjele zajimcow wobdźěli so tež na swjedźenskich dwurěčnych kemšach a wustajeńcy na městnje jeho skutkowanja w Hodźiju. Wopominanje ležeše wosebje w rukach Serbskeho ewangelskeho towarstwa a Hodźijskeje wosady.
Dnja 15. junija zańdźeneho lěta je Słona Boršć na prěnje naspomnjenje wsy před 660 lětami spominała a při tym wězo tež na sławneho wjesnjana Handrija Zejlerja.Při tutej składnosći so na jeho wuznamne skutkowanje z nowej tafličku před ródnym domom skedźbni. Dwurěčnje je tam napisane „Serbski basnik, narodźeny w Słonej Boršći / 1847 sobuzałožer wědomostneho / towarstwa Maćicy Serbskeje“. Mjez rěčnikami jimaše so tam tež předsyda MS serbsce a němsce słowa.
W rjedźe spominanjow njech je tohorunja skedźbnjene na 200. narodniny spisowaćela Theodora Fontaneho zańdźeneho lěta w decembrje. Naspomnjenja hódne je, zo je Fontane 3. apryla 1873 Maćicy k 25. róčnicy załoženja rukopisnje gratulował. Z přinoškom a wozjewjenjom awtografa jeho gratulaciskeho pisma je předsyda w Nowym Casniku (9.9.2019) na to skedźbnił.
Zhromadne dźěło z towarstwami a institucijemi w tu- a wukraju je z dobrej tradiciju Maćicy a Maśicy. Njech su jenož někotre přikłady naspomnjene: z Towarstwom Cyrila a Metoda, ze Serbskim ewangelskim towarstwom kaž tež z Delnjoserbskej dźěłowej kupku Serbska namša, runje tak ze Spěchowanskim towarstwom Smolerjec kniharnje.
Někotre lěta hižo pěstujemy dobry kontakt k Sakskemu entomologiskemu towarstwu – wědomosć wo insektach, překasancach – a jeho předsydźe prof. Bernhardej Klausnitzerej. Tutomu towarstwu přisłušachu a přisłušeja přeco tež Serbja, kaž wjele lět hižo wučer, lektor a Maćicar Jan Kral. Tohodla na tutym městnje rady na jeho knihu „Zelena radosć – Na slědach serbskich přirodospytnikow“, kotruž je LND lětsa wudało, skedźbnju. W knize wón na zajimawe wašnje dźěławosć a wuznam wosebje Maćicarjow wopisuje. Tam předstajeni přirodospytnicy běchu wšitcy Maćicarjo – hač na Hadama B. Šěracha (1724–1773), dokelž za jeho čas MS hišće njeeksistowaše.
We wukraju smy derje zwjazani ze „Společnostu přátel Lužice“ w Praze a „Pro Lusatia“ w Opolu. Wjeselu so, zo su někotři z towarstwow zdobom čłonojo našeho towarstwa. Witam tu mjez nami našeho čłona, předsydu tamnišeho towarstwa dr. Piotra Pałysa z Opole, čěscy přećeljo so tu lětsa – korony dla – bohužel wobdźělić njemóža.
Naše wzajomne dźěło njewobmjezuje so jenož na skutkowanje z druhimi Maćicami, ale su tež přeprošenja z wukraja, kotrež rady sćěhujemy. Tajki wuwzaćny podawk woznamjenješe prěnja manifestacija čěskeho ludu za swobodu a prawa Serbow před 150. lětami na horje „Mužský“ we wokrjesu Mladá Boleslav. Na tehdomnišej manifestaciji je rěčał dr. Jan Cyž, a to před něhdźe 30.000 Čechami. Na tutón jubilej je so zańdźene lěto 13. junija w přitomnosći senatora dr. Jaromíra Jermářa wopomnjenska tafla poswjećiła a Maćicar Jurij Šołta-Nowowjesčanski je w stawiznach jónkrótnu solidaritu susodneho ludu hódnoćił a so w mjenje Serbow dźakował. Našemu swěrnemu čłonej gratulujemy k wuznamjenjenju z lětušim Mytom Domowiny.
Lětuši „Rok Lužických Srbů“w Liberecuz wjele wšelakimi přihotowanymi zarjadowanjemi wot Liberecskeho towarstwa „Societas Amicuum“ smy wobsahowje sobu přihotowali. Pandemije dla pak je wjetši dźěl wuwzaćnych zarjadowanjow wupadnyć dyrbjał resp. zarjadowanja so pozdźišo přewjedu.
Wot towarstwa „Swj. Ludmila 1100 lět“ dóstawam prawidłownje dale informacije a my towarstwo wo podawkach nastupajo patronku Čěskeje pola nas informujemy. Wobžarujemy, zo njeběše nam Serbam – tež pandemije dla – móžno sej zajimawu wustajeńcu k stawiznam swj. Ludmile w muzeju Rostocky blisko Prahi wobhladać. Na klětušich jubilejnych zarjadowanjach w spominanju wotprawjenja swjateje w Čěskej so cyle wěsće tež Serbja wobdźělić budu.
Skoro na kóncu rozprawy wróćo zaso do domizny a to do Drježdźan tamnišemu muzejej Józefa Ignaca Kraszewskeho (1812–1887). Z nawodnicu Joannu Magacz smy wjele lět zwjazani a so mjez sobu wo zajimawych zarjadowanjach informujemy. Znate je, zo je pólski spisowaćel a stawiznar Kraszewski wosebje serbsku studowacu młodźinu z pjenjezami podpěrował. Tak sta so z čestnym čłonom našeje Maćicy.
W swójskej naležnosći.Předsydstwo je so prawidłownje dwuměsačnje zetkało a z dobrym wobdźělenjom wuradźowało. Wězo běše tež naše dźěło pandemije dla wot měrca sem jara wobmjezowane.
Někotre lěta hižo je so předsydstwo wjac króć z wuhotowanjom noweho loga a komunikaciskich srědkow a wopismow zaběrało, wjele diskusijow je nam nowe wobličo, nowe logo a layout z wjele namjetami Maćicy Serbskeje wunjesło. Wo zeskutkownjenje je so Marka Cyžowa postarała. Nětko nadźijamy so, zo je so nam kónčny rozsud poradźił a zo su čłonojo z nim spokojom. Z nowym wobličom mamy dwubarbne listowe łopjena, nowe wopisma, mapy a printowe wudźěłki.
Na zahajenju našeje zhromadźizny smy spominali na našich zemrětych čłonow. Dnja 8. decembra 2019 jo zemrěł něgajšny pśedsedaŕ Maśice Serbskeje a cesny cłonk Maćice Serbskeje, Měto Pernak. Glědajucy na jogo wuznamnu rolu pśi nowozałoženja Maśice Serbskeje smy na njogo źinsa z nekrologom spominali, kenž jo nam dr. Madlena Norbergowa pśednjasła. Spominali smy na Korlu Lejnika, ekonoma ze Slepoho, kotryž je tež w Serbskim ludowym ansamblu a Serbskim instituće w Budyšinje skutkował. Wón je lětsa 18. měrca w starobje 93 lět zemrěł. A zemrěł je 22. meje rěčespytnik dr. Helmut Jenč w starobje 84 lět. Njeboćički bě wot nowozałoženja Maćicy Serbskeje z jeje čłonom; wón nawjedowaše wot 1993 do 1998 Sekciju serbska rěč, nimo toho skutkowaše wot 1994 hač do zastupa na wuměnk w lěće 2001 jako předsyda Hornjoserbskeje rěčneje komisije. Našim zemrětym čłonam słuša připóznaće a wulki dźak.
Rady witamy pjeć nowych čłonow do našeho towarstwa.Su to dr. Robert Lorenc ze Zhorjelca, wědomostny sobudźěłaćer Serbskeho instituta w kulturno-wědomostnym wotrjedźe, dr. pd. Thomas Menzel z Kulowa, wědomostny sobudźěłaćer Serbskeho instituta w rěčespytnym wotrjedźe a Syman Pětr Cyž z Worklec, nawoda Ludoweho nakładnistwa Domowina. Z wukraja witamy w našim towarstwje Terezu Hromádkovu z Prahi, wona je studentka na Instituće srjedźnoeuropskich studijow na Filozofiskej fakulće Karloweje Uniwersity, a dr. Renatu Bura, rěčespytnicu na Jagielonskej uniwersiće w Krakowje. Witajće k nam! Tak je naše čłonstwo na dohromady 111 Serbow a wukrajnych přećelow rozrostło.
Na kóncu rozprawy dźakuju so za štyri lěta dobreho a wunošneho zhromadneho dźěła wšitkim sobustawam předsydstwa – městopředsydce, dr. Ani Pohončowej za wobhladniwu podpěru, Marce Cyžowej za sobudźěło w třěšnym zwjazku na dobro wšitkich Serbow, Jance Pěčkojc de Lévano za wobstajne protokolowanje wuradźowanjow, čłonkam dr. Annett Brězanec, dr. Ines Kellerowej a Jěwje-Mari Čornakec a čłonej prof. Dietrichej Šołće jara wutrobnje. Wosebity dźak słuša Trudli Malinkowej a Měrkej Šołće za spušćomne nawjedowanje sekcijow, runje tak kaž předsydomaj rěčneju komisijow dr. Soni Wölkowej a dr. Fabianej Kaulfürstej za dobre a wobhladniwe dźěło!
Před nic cyle 30 lětami, jedne lěto k tomu hišće faluje, bu Maćica Serbska z dr. Měrćinom Völkelom jako předsydu znowa załožena. Z tehdomnišeho předsydstwa skutkujetej Jěwa-Marja Čornakec dale jako zamołwita za financy a Trudla Malinkowa jako předsydka sekcije a wuběrka w towarstwje. Za tele dołholětne spomóžne dźěło w nawodnistwje Wamaj mój nanajwutrobniši dźak! A do tohole koła słušam připódla tež ja, jako třeći čłon.
Mjeno Měrćina Wirtha so na tutym městnje hišće naspomniło njeje, tohodla jemu, nawodźe čłonskeje statistiki a finančneje knihi najwutrobniši dźak! Mjenować chcu tež swěrneho čłona, kotryž bóle zaćichim dźěła a to ze swojej kameru. Je to Ludwig Sachsa, kotryž je, jeli so njemylu, wšitke Maćične zarjadowanja w Hornjej a Delnjej Łužicy swěru fotografował a tak dokumentował. Dźak Tebi, Ludwigo!
Mój wosebity dźak słuša předsydźe Maśicy Serbskeje dr. Pětšej Šurmanej za jeho mjeztym hižo 13 lět trajacy njesprócniwy nawod našeje „młódšeje sotry“ Maśicy Serbskeje w Delnjej Łužicy! Dźakujemy so sobustawam Maśicy a smy sej dalšeho dobreho zhromadneho skutkowanja wěsći.
Je to dźensa moja štwórta a zdobom poslednja rozprawa jako předsyda tohole najstaršeho nadregionalneho serbskeho towarstwa. Dźakuju so tuž wšitkim, kotřiž su Maćične dźěło podpěrowali a prošu wšitkich, zo bychu swoju podpěru runje tak nowemu předsydstwu poskićeli a je swěru podpěrowali.
Na žurli Budyskeje radnicy steji w złotych pismikach starodawne hesło „Da Domine incrementum“. Před lětomaj je wyši měšćanosta wo serbski přełožk prosył, zo by so hesło tež w našej maćeršćinje w radnicy jewiło. Maćica Serbska je přełožk podała, tak zo žurlu nětko dwurěčne – łaćonske a serbske – hesło w złotym pismje debi: Knježe daj rozrost – Da Domine incrementum. – To přeju dale tež našej Maćicy Serbskej.
Jurij Łušćanski


text:
Newgrounds
Newgrounds to je internecowy portal zbiyrajōncy tworzōne bez używŏczy szpilu a filmy w technologiji Adobe Flash, jak tyż muzykã a literaturã, założōny 12 lipnia 1995 roku przez Toma Fulpa. Bazowŏ siydziba portalu je we Glenside we Pynsylwańijo[1].
W rankingu popularny portalōw (Alexa) plac ta je na placu 420. Mŏ ôna kole 1,3 milijōna zaregistrowanych używŏczy.
Używŏcze portalu mogōm robić dwie bazowe czynności:
- zamieszczać tam włŏsne filmy abo szpilu ô leda jakij tymatyce,
- ôcyniać niywłŏsne roboty a pisać krōtke recynzyje.
Przipisy
- ↑ Cheltenham Township Business Directory, cheltenhamtownship.org, styczyń 2007 [dostymp 2021-11-03] (angelski).