text:
Wuchadźišćo knihi wo najspodźiwnišich ludźoch na swěće, w jendźelskim originalu »The WEIRDest People in the World: How the West became Psychollogically Peculiar and Particularly Prosperous«, je wěsty zjaw, kotryž bě awtorej, kanadiskemu antropologej Josephej Henrichej, hižo před mnohimi lětami napadnył. Mjenujcy zo so wjele psychologiskich přepytowanjow wo čłowjeskej psychologiji a zadźerženju (kooperacije, socialne nastajenja) złožichu na přepytowanja, kotrež přewjedźechu so přewažnje pola skupiny ludźi, kotraž hodźi so z akronymom WEIRD1 (= western, educated, industrialized, rich and democratic) wopřimnyć. Jako přewjedźechu so (masowe) psychologiske přepytowanja z ludźimi ze wšelakorych kónčin swěta z rozdźělnymi towaršnostnymi strukturami, tworješe skupina ze zapadnych towaršnosćow w kónčnym wuhódnoćenju přeco wěsty ekstrem. Tohodla su wuhódnoćenja mnohich přepytowanjow, kotrež zajimowachu so za globalne čłowjeske nastajenja w socialnych poměrach, skomolene. Na tutón zjaw skedźbni Henrich z dalšimaj awtoromaj 2010 we wědomostnym wozjewjenju.2
Cyłkownje něhdźe 2.400 přihladowarjow dožiwi srjedź septembra na farskej łuce w Chrósćicach dźiwadłowe předstajenje hry »Mór a lubosć«, kotrež bu składnostnje 600. róčnicy załoženja tamnišeho Bratstwa swjateho Bosćana wot bywšeho předsydy Towarstwa Cyrila a Metoda Jurja Špitanka iniciěrowane a z něhdźe 250 sobuskutkowacymi zwoprawdźene.
Dopominam so derje na wokomik, jako zhonich z njedźelnišich wozjewjenjow w Chróšćan farskej cyrkwi titul planowaneho lajskeho dźiwadłoweho předstajenja. »Njeńdźe da ženje bjez lubosće?«, so prašach a před swojim nutřkownym wóčkom widźach hižo hłupikojte lubosćinske sceny, kaž běch je w lajskich dźiwadłowych kruchach mjeztym přehusto dožiwiła. Awtorka Jěwa-Marja Čornakec wšak zamóže předewšěm ze swojej prozu šěroki kruh recipientow »posłužować«. Dowěrich pak iniciatorej projekta Jurjej Špitankej, zo budźe wěsće dokładnje hladać, što so na jewišću předstaja. A jako »Mór a lubosć« – korony dla dwě lěće pozdźišo hač připowědźene – lětsa srjedź septembra skónčnje dožiwich, běch wulce překwapjena.
Lubosć je tema, kotraž jednanju ramik da. W 15. lětstotku wšak njejstaj so lubowacej bjeze wšeho zmandźelić a swójbu załožić směłoj. Wušiknje sposrědkuje so přihladowarjej w dialogach, kotre towaršnostne prawidła žiwjenje a poćah hłowneju wosobow Hanki a Jana postajeja. Cyłe předstajenje je nazorna pokazka na žiwjenske wobstejnosće w Chrósćicach a we wokolinje před 600 lětami. Hač na nalětnich wikach w Kamjencu, při nałožku wunjesenja smjerće abo pola Wornačec za swójbnym blidom – sceny skutkuja přewšo awtentiske. Kostimy a jewišćowy wobraz, hudźba a widejowe sekwency su koleska časoweje mašiny, kotraž přesadźi publikum do zašłosće.
Su 24 powědkow »z pjeć lětdźesatkow« wjele abo mało? Dwurěčny lyrikar Benedikt Dyrlich (mjeztym 72 lět stary) wozjewja tu prěni raz ryzy prozowu zběrku w serbskej rěči. Dwaj ducentaj krótkich powědančkow rozdźěluje wón do třoch kapitlow, kotrež wšak metaforiske nadpisma noša: »Wałporne reje«, »Spowědne špihele«, »Zawjedne wupuće«; kóždy dźěl wobsahuje něhdźe 50 ćišćanych stron. Cyła knižka rěka »Na motawych mjezach«, štož pokazuje na wěstu njewěstosć we wuprajenju, na chabłacu pódu, na kotrejž so awtor ze swojimi nazhonjenjemi po wšěm zdaću nachadźa abo so hibać mysli. Čitar/Čitarka, kiž jemu na tajki njespušćomny teren sćěhuje, móže so troštować: Jemu/Jej njezeńdźe so lěpje, runje w načasnej (swětowej) situaciji nic. Ale čehodla je Dyrlich nimo stotorakich basnjow w tych 50 lětach tež druhdy krótke powědančka pisał? Naša teza: Wón trjebaše je pak k wujasnjenju swojeho stejišća pak jako přinoški za prozowe antologije, ke kotrymž serbske nakładnistwo wšitkich pisacych dotal kóžde pjeć lět přeprošowaše a kotrež w Serbach wot 1945 nahladnu tradiciju tworja.Benedikt Dyrlich: Na motawych mjezach. Powědki z pjeć lětdźesatkow. Budyšin: Ludowe nakładnistwo Domowina 2022, 152 stron
Wjetšina zezběranych tekstow je jenož dwě abo tři strony dołha, někotre pak 15 abo 20 stronow, a wone su potom rozrjadowane do 10 abo 12 čisłowanych wotrězkow. Wobsahi su zdźěla realistiske a rozprawjace, zdźěla skerje subjektiwne a asociatiwne, haj, samo skurilne a absurdne. Wjacore wuběža na poetisku pointu. Časowy porjad temow w zběrce njeje spóznać. Najstarša powědka (»Chronika sydomdźesatych lět powěda«) pochadźa drje z lěta 1970, najnowša naspomina hižo koronowu pandemiju našich dnjow (»Truchłe nalěća«). Tola štóž so prócuje, tón namaka w tych třoch kapitlach bjeze wšeho tež tři čerwjene nitki: a) lěta do politiskeho přewróta 1989/90; b) wosobinske dopomnjeća z cyłeho žiwjenja, realne kaž fantastiske; c) skónčnje dožiwjenja z popřewrótoweje doby, kotrež pytanje za »wupućemi« znazornjeja. Wulka lěpšina je wězo hładka, čućiwa serbšćina, kotraž dialektalne wosebitosće katolskeje kónčiny zapřija – tohodla přełožuje nam na kóncu »Słowničk« spodźiwne, njejasne słowa (s. 149).
Kito Lorenc bě jón hišće sam zestajił, wuběr literarnokritiskich studijow. Wudałoj staj jón nětko dźakowano »sobudźěłu Juliany Rehnolt« Franc Šěn a Christian Prunič. Je to třeći, drje posledni zwjazk grafisce podobnje wuhotowaneho rjada w Ludowym nakładnistwje Domowina, kotryž móhł na cyłkowne wudaće pokazować: Po »Im Filter des Gedichts« / »Přez křidu basnje« (2013) wuńdźe »Der zweiseitige Beitrag« / »Wěsty dwustronski přinošk« (2015) z prozu (1957/58 do 2014) a nětko – po smjerći – zwjazk »Gedicht-Geschichten. Literaturkritischen Studien«. Prěni raz je serbski titul hinaši: »Wólny wjerš a formy ryma«. Z tym bywa jasne, zo dźe w tutym zwjazku w daloko přesahowacej ličbje serbskorěčnych přinoškow předewšěm wo swobodny wjerš, potajkim wo bóle specifiski předmjet hač w prěnimaj zwjazkomaj.
Nimale lětdźesatk dźěli prěnju a poslednju tutych knihow, kotrež su po wobjimje podobnje wažne. A tola su rozdźěle mjez prěnim a třećim krokom šwarne: Njehladajo na datu dwurěčnosć zwjazkow hraja němskorěčne artikle 2022 lědma hišće rólu. Je to jenož hišće něhdźe 70 stronow porno 230 serbskim. W 1. zwjazku steješe hišće 180 němskich 130 serbskim stronam napřećo. Cyłkownje pak stej tež poetologiska wuznamnosć a tematiska mnohotnosć a šěrokosć jasnje redukowanej. Tola parować tute teksty njebychmy chcyli, wšak měła nam kóžda linka Kita Lorenca hódnotna być. Wažny rozdźěl tež je, zo zhonimy w zwjazku lědma hišće něšto noweho wo dźěle a žiwjenju Kita Lorenca samoho, ale skerje něšto wo literaturje a poetice Serbow abo serbskich basniskich koleginow a kolegow w zašłosći a přitomnosći. Znate, derje přistupne, krótke a informatiwne zawody Lorenca k basniskim kolegam w rjedźe »Serbska poezija« (276–299) njech su tu jenož naspomnjene. Indirektnje maja wšě tute artikle wězo dokładnje z jeho pisanjom činić.
Hórnikečanska Energijowa fabrika wuwi so najpozdźišo z wotewrjenjom noweje trajneje wustajeńcy w nazymje 2020 k najwažnišej muzealnej městnosći zwobraznjenja stawiznow łužiskeho rewěra. Tole zapřijima stajnje zaso tež wosebite wustajeńcy tworjaceho wuměłstwa kaž na př. přehladku »Wuměłstwo a brunica« w lěće 2018, kotraž bu šěroko wobkedźbowana. W tutej sezonje wěnuja so ze »Změna. Łamki w rewěrje« eksplicitnje fotografiji. Z přehladom twórbow skića štyrjo čłonojo z lěta 2008 eksistowaceje ASA-skupiny, wobstejaceje z Franka Höhlera, Thomasa Kläbera, Georga Krauseho a Jürgena Maćija, dźěła, kotrež wopřijeja dobu štyrjoch lětdźesatkow a dweju němskeju statow. Štyrjo renoměrowani fotografojo dźěla sej wjacore dypki w swojich biografijach: Woni narodźichu so srjedź 1950tych lět w NDR a wotrosćechu w sylnje industrializowanych resp. wot hórnistwa potrjechenych južnych wobwodach kraja. Wšitcy štyrjo absolwowachu diplomowy studij fotografije na Wysokej šuli za grafiku a knižne wuměłstwo w Lipsku, kotryž wotzamknychu w 1980tych lětach. A skónčnje pokazuje »Změna« tež, zo je za wšitkich čłonow skupiny temowe polo »hórnistwo« resp. »brunica« zdźěla ze spočatka swójskeho fotografiskeho tworjenja so wospjetowacy sujet, kotryž hodźi so w padźe Jürgena Maćija samo jako nošny element cyłkowneho tworjenja zrozumić.
Čehodla měł so w serbskim kulturnym časopisu němski přełožk přewodnika wo serbskich pomnikach recensować? Tute prašenje by drje woprawnjene było, by-li so wo ryzy přełožk w lěće 2019 wušłeho originala wodźaceje serbskeje pomnikarki Trudle Malinkoweje jednał. »Sorbische Denkmale – Handbuch sorbischer Gedenk- und Erinnerungsstätten« je pak wjace hač jenož to.
Malinkowa je składnosć wužiła a skići w nowym nakładźe wobšěrniše přidatne informacije, jasnje wjace wobrazow k jednotliwym pomnikam (tež historiskich) a nimo toho tójšto pomnikow a městnosćow, kotrež w prěnim serbskim wudaću scyła zastupjene njeběchu. Cyłkownje je kniha z 370 město 218 stronow wo tójšto tołša a tež kusk wjetša hač jeje serbska předchadnica.
Trudla Malinkowa, Sorbische Denkmale. Handbuch sorbischer Gedenk- und Erinnerungsstätten, Budyšin 2022, kruta wjazba
Kaž w originalu zmóžnja wobšěrny register wosobowych a městnych mjenow zaměrne pytanje za wěstymi pomnikami. Wšitkim, kiž trjebaja k jednotliwym objektam hišće dokładniše informacije, słuži zapis literatury na kóncu kóždeho wotrězka.
Ako som słyšała, až maju nowu mini-seriju (nimska telewizija groni Dramedy Serie) wó Serbach, teke z Górneje Łužyce, som kśěła ten film na kuždy pad wiźeś. Tak jo teke było w zajźonem lěśe, ako som wiźeła reklamu za film Sorbenkind. Wjaselim se pśecej na nowy film wó Serbach. Ale kuždy raz som na kóńcu wobtužona. Něnto zasej.
Straight Outta Crostwitz ga wóspjetujo negatiwne stereotypy wó Serbach. W momentach, gaž druge njeserbske (abo njewěźece nic wó Serbach) luźe se smjeju, ja njewěm, lěc dejm se smjaś abo skerjej źe płakaś. Film co byś cool, moderny a za młodych luźi. Ja pak se sromam dla luźi, kótarež se mysle, až serbski swět jo napšawdu taki carnoběły.
Rowno tak se gniwam, až w takem filmje muse byś luźe z carneju abo zeleneju abo rožojteju kóžu a homoseksualne luźe, aby film był nacasny. Mě se njelubi, až filmarje kśě kumštnje dopokazaś, až nowocasny film musy měś woblico carnego cłowjeka. Kaž by měli z tym dopołniś někaku kwotu.
Ako cłowjek, kenž se žywi w młogorakosći kulturow a rěcow, njedajom se pśeznaniś, až na pśikład jano Serbowka, kótaraž lubujo rap abo HIP HOP, jo moderna. Lubujom ludowe spiwy, njepasujom pak do žednogo stereotypa wó Pólakach. A njok, až mě druge luźe jano pśez prismu mójogo póchada wiźe. Togodla se mě Straight Outta Crostwitz njelubi.
K zahajenju festiwala Noweje hudźby w Brandenburgu
Notowe linije z fantaziju jako girlandy wuhotowane, na to přičinjene wurězki partiturow kruchow, kotrež mějachu zaklinčeć, kaž tež wulkej łžicy pódla dweju gitarow překwapichu wopytowarjow koncerta na Bože spěće w Potsdamskim wuměłstwowym domje sans titre. Hižo prjedy hač jimaše so nawoda Thomas Gerwin do zahajenja pjećdnjowskeho festiwala Noweje hudźby słowa, bu přez originalnu atmosferu ruma jasnje, na čo je so k 22. razej wotměwacy rjad zarjadowanjow z pomjenowanjom »intersonanzen« wusměrjeny: na prezentaciju šěrokeje wuměłskeje kreatiwity z mjezynarodnym wuprudźenjom, tutón króć z widom na Pólsku a Awstrisku. Hižo přeprošenje ekskluziwneho gitaroweho duwa Stefana Conradija – Bernda Gehlena k »preludijej« hudźbnych dnjow dokumentowaše tutón wotpohlad přez zrědka dožiwjenu wobsadku, kotraž žada sej šěroku bohatosć idejow.
Gitarowy duwo Stefan Conradi a Bernd Gehlen z komponistom Janom Cyžom (srjedźa) Foto: Sebastian Rausch
Tole bě hižo při prěnjej twórbje, wjelewoznamoweje kompozicije »sait᾿ an sait᾿ – gegensaitig« serbskeho komponista Jana Cyža pytnyć. Cyž wobhladuje wobeju interpretow jako přewodnikow, kotrajž spytataj so wjace razow čućiwje přibližować. Poněčim so hudźbne napřećiwki rozpušćeja, na př. nastupajo wašnja hraća a sylnosće zwuka kaž tež rozwólnych improwizowanych pasažow. Při tym hodźa so tež optisce powabne akcije wobkedźbować kaž zasadźić smyčki při hraću na trunach abo zwjertnyć instrumenty na koleno. Bóle tradicionelnje skutkuja na kóncu melodiske floskle, kotrež wjedu hač k spóznajomnemu citatej spěwa, tak zo pokazuje wjesoła kónčna štučka cyle jasnje na hłuboko sahacy humor awtora.
W ruce dźeržu tirkisnu knihu. Na njej sadźa rysowanki małe akcenty. W jednym róžku je hwězda namolowana, w kotrejž »crash!« steji, na druhim blečku je mała žołma, snadź je tež sněh, kiž so nabok wěje. »Bjez čriji« steji tam w čornym podšmórnjenym pismje.Ivona Březinová, Bjez čriji, z čěšćiny přełožiłoj Jana Štillerová a Pětr Šołta, ilustrował Jakub Troják, Budyšin 2022Jedna so wo serbski přełožk čěskeho romana »www.bez-bot.cz« Ivony Březinoveje. Jana Štillerová a Pětr Šołta staj jón do serbšćiny přełožiłoj. W stawiznje so předstaji, kak Ben po ćežkim njezbožu na sněhakach z nowej situaciju wobchadźa, jako w chorowni wotući a zhoni, čehodla tam leži, kajke sćěhi je njezbožo zawostajiło a kak wuknje je za sebje přiwzać. To je wšak dołhi proces z horami a dołami. Podobnje kaž wobalka knihi su tež kapitlowe strony wuhotowane. Kniha ma 13 kapitlow, kotrež wobsteja z jednozłóžkowych słowow. To dopomina na tak mjenowane hashtags abo na krótke nadpisma, kajkež so na internetowych stronach a w socialnych syćach wužiwaja. Tak rěka prěni kapitl »1 # BEN« a předstaji čitarjej hłownu wosobu, woneho Bena, 15-lětneho Benjamina Brauna. Je sportowy typ a so rady a wjele pohibuje. Kaž sam praji, je »wjele z kolesom po puću, płuwa […] a najradšo […] ma sněhakowanje« (str. 46).
Jako čitarka přewodźam Bena rady, kak po njezbožu w chorowni wotući, so tam najprjedy raz orientuje, a to wosebje dušinje. Ben wjele spi, jemu so dźije wo sněze a sněhakowanju, mjez wobrazami su hłosy słyšeć, kotrež z nim abo wo nim rěča, ale »zawołany wobdźělnik njeje docpějomny« (str. 8), kaž powědar zdźěli. Tutón powěda z Benoweje perspektiwy. Traje wěsty čas, doniž Ben njewotući. Tak zhoni wón a z nim tež čitar hakle po někotrych stronach, hdźe je. Tak mysli, zo je wosoba w běłej drasće konditorka, a je wšón zadźiwany, jako jemu něšto wo chorowni a lěkarju powěda. Jako přichodny raz wotući, steji jeho swójba wokoło njeho: mać, nan, sotra Vendy a młódši bratr Damik. Jim je ćežko wokoło wutroby a njezamóža Benej wo njezbožu a jeho zranjenjach ničo rjec. Tuž přewozmje to lěkar a praji Benej, zo su jemu po njezbožu ze sněhakami noze wotewzać dyrbjeli. Ben so rozmjerza, nochce to wěrić.
»…na kóncu módry dym.« Heinrich Heine – Z třoch dźělow zestajena zběrka prozy a esejow »Stop a stup« Měrany Cušcyneje započina so z rjadom powědančkow, kiž su tematisce a poetisce jara mnohostronske, ale přeco hłuboko we wšědnym dnju zakótwjene.Měrana Cušcyna, Stop a stup. Powědki, miniatury, eseje, titulna ilustracija Iris Brankačkowa, Budyšin 2021, 152 s., kruta wjazba ze škitnej wobalkuKrótke, jadriwe sady, napjate wašnje powědanja, jara čućiwe přibliženje figuram, něžnje napředźene charakterizowanje figurow a jich poćahow, woznam druhich ludźi za nas a kak wažnej stej stabilny wšědny dźeń a stabilna wokolina, su prěnje zaćišće, kiž napadnu na spočatku lektury. Zetkamy figury (Danielu ze »Zawostajenstwo«), kiž so swojim nostalgiskim začućam a dopomnjenkam podawaja: Wulkotne wobrazy serbskeho dźěćatstwa w NDR, nadrobnosće, kiž běchu tak wjele biografijow wučinili, fota wubudźeja přeco dalše dopomnjenki na nana a wuja, na mać, na swjedźenje. A přeco zaso njewočakowany wobrot. Tu je tež pytanje za uniwersalnej spiritualnosću (»Jandźelina«), za zwjazanjom z njeznatymi, bójskimi mocami, kiž w nas skutkuja, něžne, dokładne wopisowanje a hłuboke dohlady do psychi, nadal hłuboko zanurjeneje do wšědneho dnja ludźi, z wjele zrozumjenjom za wšitke jich słabosće a sylnosće. Njehladajo skerje nabožneho zakładneho tona a z tym relatiwnje wuskeho ideologiskeho a wozjewjensko-techniskeho ramika poradźi so Měranje Cušcynej w jeje powědančkach (»Hodowny štom«, »Drohotny dar«, »Zhubjeny syn«), tute wobmjezowanje přez efektowe pointy přewinyć, so powučacemu patosej a pobožnej sentimentalnosći wuhibnyć. Připódla prajene by Měrana Cušcyna jedna z mało awtorkow była, wot kotrejež móžemy wuknyć, kak hodźi so spiritualnosć skutkownje předstajić a z lochkej ironiju a přichilnosću łamać.
Powědki »W Hodźanach«, »Nohaty wosušk«, »Dr. Frido Fumlofak« su duchapołne, žortne, z wjele rěčnymi hrami a rěčnymi žortami, stilistisce jednotne, bajkojte, hrajkaja sej z předsudkami a klišejemi, za kóždym róžkom łaka žortne zwjertnjenje. W powědkach Měrany Cušcyneje njeskuzła so hłuboka dramatika a tragika, w tym zmysle je wona přeco po swójskich rěčnych a poetiskich pućach kročiła. Tež multiperspektiwisce so jednanske nitki pletu (»Židźana nitka«). Dźe wo njewšědnu rozžahłosć, wo wobraz dźensnišeho indiwidualizma a samo woleneje samoty, wo falowacu komunikaciju, strach před bliskosću, ale tež wo strach, zo so žona tebje zmocuje, će šlapnje.
Zakładna ideja tych knigłow »Was wir in uns tragen. Sorbische Lebenswege« jo, žywjeńske drogi Serbow wšakorakich generacijow zezběraś, wót luźi, ako se z tym serbskim wusko zwězane cuju a se – na ceło wšakoraku wašnju – za to angažěruju. Su drje to w prědnem rěźe knigły za nimskich cytarjow – pśeto w Serbach jo nejwětšy źěl tych wósobow derje znaty. Procowarje by jich něga pomjenili, wótere ceptarje a ceptaŕki su mjazy nimi, ale teke serbski skótny gójc, zegeraŕ, student mediciny a wótkubłaŕka powědaju. Wšykne maju wjelgin wuski poměr k serbskej rěcy a kulturje a wopytuju jej w swójom žywjeńskem wobswěśe pśi žywjenju zdźaržaś.
Křesćan Krawc jo pśewjadł interviewy a jo je wobźěłał, pśi comž jo wopytał, tu typisku wašnju powědanja zdźaržaś – teke z nimskego teksta jo wusłyšaś (a na někotarych městnach jo teke wucytaś) ta serbšćina, kótaruž nejwětšy źěl interviewowanych – nanejmjenjej z Górneje Łužyce – na swójom wšednem dnju a w swójej familiji powěda. Su to knigły z nutśikownego serbskeje kultury, ze wšyknych regionow a wšyknych generacijow. Pśedstajonych jo dogromady 13 wósobow, pśi comž jo w dwěma interviewoma hyšći wjele pśidatnych głosow, 14. tekst se pśiwobrośijo Chróšćańskemu šulskemu zběžkoju – wón twóri šarněr a klucowe wulicowańko tych knigłow.
W zběrce tekstow »Stop a stup« rěči k nam basnica. A njeńdźe jej wo ničo druhe hač wo »wułušćenje jadra« storyjow, słowow a złóžkow. To je maksimalny narok. Hač jedna so při tym wo lyriku, prozu abo esejistiku, je druhorjadne. Dobry přikład za běžne wobeńdźenje kategorijow je tuta nowa kniha Měrany Cušcyneje.Měrana Cušcyna, Stop a stup. Powědki, miniatury, eseje, titulna ilustracija Iris Brankačkowa, Budyšin: LND 2021, 152 s., kruta wjazba ze škitnej wobalku
Basniska rěč wottraša čitarjow literatury, wóndano słyšach. Tute nastajenje je stary lac. Basniska rěč čitarjow rjaneje literatury skerje do čitanja wabi. Chcedźa wužadanje a hódančko, chcedźa sobu myslić, wšako je to na literaturje powabliwe. Wězo njejsu tajke printmedije měnjene, kotrež »knižna wačka« basnicy »w knižnych nižinach« zetka.
Sobotu, 12. februara 2022, předstaji so publikumej na wupředatej žurli hłowneho jewišća w Budyšinje prěni króć dźiwadłowa hra »Šěrcec Hanka«. Scenarij bě swobodna awtorka a režiserka Esther Undisz napisała, złožujo so na němski přełožk nowele »Židowka Hana« Jurja Kocha z lěta 2020 kaž tež na biografiske daty časowych swědkow. Do serbšćiny přenjesła je kruch Měrana Cušcyna. Po předstawach awtorki měješe hra žiwjenje serbskeje katolskeje Hórčanki Hanki Šěrcec tak pokazać, kajkež by wone móhło być. Tohodla wužiwaše wubrane motiwy nowele a přida jednanju dalše dimensije. Zo bychu sceny w prawym swětle stali a skutkowali, kaž bě sej je Esther Undisz předstajiła, přewza wona tež režiju. Dołho a wutrajnje běchu so profesionalni dźiwadźelnicy a lajkojo přihotowali. Płody sprócniweho a nazorneho dźěła, to móžu nětko hižo přeradźić, běchu wšeje česće hódne a putachu publikum hač do poslednjeho wokomika.
Je sobotu, napoł wosmich na žurli Budyskeho dźiwadła. Z mnohich wočow rěča wočakowanja na dźensnišu prapremjeru »Šěrcec Hanka«. Premjera je stajnje z wulkej napjatosću zwjazana a zdawa so, zo rozpřestrěwa so po cyłej žurli. Tematika wo dóńće katolskeje Serbowki židowskeho pochada Hanki Šěrcec je drje kóždemu mjenje abo bóle znata. Wšako zmóžni nowela Jurja Kocha dohlad do žiwjenja přesćěhaneje Hórčanki za čas nacionalsocializma. Ale tež fota wo zasadźenju kopolaka před něšto lětami w Hórkach dopominaja na młodu Serbowku, kotraž je nam jako Židowka Hana znata. Tola štó bě wona žona? Kajke běchu wobstejnosće tehdy a kajku powěsć zawostaja Hanka nam, za naš dźensniši čas, za naš wosobinski puć?
Knigły wó narodnych drastwach wudaju se z rozdźělnymi wótmyslenjami a intencijami. Zwětšego su to wědomnostne dokumentacije, kenž zepěraju se na archiwalije. To groni awtor/ka wobźěłajo a wugódnośijo wobstatk originalnych drastwinych źělow a fotow, pisne žrědła ludowědnikow a/abo wustnu dalejdawanu wědu nosaŕkow narodnych drastwow. Pórědko wudaju se drastwine knigły, kenž dokumentěruju aktualnu situaciju jadnogo regiona narodnych drastwow, na pśikład teke wobrazowe zwězki a pśerědko wózjawiju se pśirucne knigły, kenž nosaŕkam a gótowaŕkam a gótowarjam drastwow daju rozpokazanje pśi zgótowanju a woblekanju narodnych drastwow.
Lětźasetki dłujko póceramy wědu wó serbskich narodnych drastwach ze starych drastwinych atlasow zasłužbnych serbskich ludowědnikow, kaž Měrćin Nowak-Njechorński, dr. Lotaŕ Balko a Albrecht Lange. Což dolnoserbsku narodnu drastwu wokoło Chóśebuza nastupa, su wósebnje knigły »Die Tracht der Sorben um Cottbus / Drastwa wokoło Chośebuza«, 4. zwězk drastwinego atlasa »Serbske narodne drastwy / Sorbische Volkstrachten« za wšyknych zajmcow, tak teke za mnjo a mójo źěło w Serbskem muzeju ako teke priwatnje, až do źinsajšnego głowny a wažny zakład. Institut za serbski ludospyt w Budyšynje jo toś te knigły w lěśe 1991 wudał, to groni pśed 30 lětami. Głowny awtor a redaktor knigłow jo był wědomnostny sobuźěłaśeŕ Serbskego instituta, dr. Lotaŕ Balko. Slědne drastwine knigły, kenž jo Ludowe nakładnistwo Domowina za Dolnu Lužycu wudał, su knigły »Lübbenauer Trachtenbuch« Uty Hentšeloweje, wudane w lěśe 1999, pótakem pśed wěcej ako 20 lětami. W lěśe 2003 wudane knigły awtorki Brunhilde Miehe »Der Tracht treu geblieben – Studien zum regionalen Kleidungsverhalten in der Lausitz« njezepěraju se jano na Dolnu Łužycu, ale teke na druge regiony serbskich narodnych drastwow a pśedstajiju skerjej subjektiwne zaźaržanje woblekanja na pśikłaźe jadnotliwych nosaŕkow serbskeje narodneje drastwy.
W nazymje lońšeho lěta wuda serbska kapała Holaski swój prěni album »Młody duch«. Wobsadka młodeje serbskeje skupiny z Chrósćic hodźi so lochce zjimać. Štyrjo Donatec bratřa: Józef, Michał, Bosćan a Tadej, wšitcy z lubosću při hudźenju, komponowanju a wuspytanju wšelakich instrumentow. K pomocy na bijadłach přidruži so jim pozdźišo Kito Mark.
Skupinu znajemy mjez druhim ze serbskich rejow a swjedźenjow, ale tež ze Serbskeho rozhłosa, hdźež słyšimy hdys a hdys swójsku kompoziciju młodych hólcow.Holaski, Młody duch, CD, 2021
Wuskutki nanuzowaneje přestawki wuměłskeje branše koronoweje pandemije dla su hižo měsacy dołho po cyłym swěće začuwać. Dźeń wote dnja so nowe albumy produkuja a wozjewja a spěwytwórče a spěwytwórcy bjez zastaća tekstuja a komponuja, wšako njemóža so w času doma druhim wěcam kaž na přikład koncertam tak prawje wěnować.


c: text/html

text:
Nō i strzelilach, jak to godajōm: jak afa na fotografa! Zaczłach ze grubyj ruły: żodne tam, jako bydziesz wyglōndać za dwaścia lot, abo na wiela lot wyglōndosz teroz? Jo sie chciała dowiedzieć, co mnie potko we latach 2017 do 2020, i żech sie dowiedziała!
Jako słyszycie, roztōmili, dostałach teroz super plan na prziszły żywot na cołki sztyry lata. Tyn rok miała bych schudnōnć 6 kilo i jo już to leko przeskoczyła, bo na wodze straciłach aże siedym kilo! A na bezrok miała bych se kupić auto Ferrari, tyż nic ciynżkigo, jak dajōm go za darmo, abo za dziynkuja. Musieli by jeszcze prziciepnōnć szofera, bo jo niy poradza autym jeździć. Jednako jo je wybiyrno, bezto musioł by tyn chop być mody a gryfny, a jeszcze mie godać: Madame! A jak mi to niy klapnie, to se pożycza miniaturka „Ferrari” ôd swojigo wnuczka, bezto te zadani je cołkym leki dospełniynio. Eli za sztyry lata ôstana miliōnerkōm, tego jeszcze niy wiym, ale cuda sie zdorzajōm, chociaż ludzie w nich niy wierzōm… Za to we 2019 zaplanowali mi malika. Niy pisza, że je to cołkiym niyrealne, bo medycyna do przōdku fest poszła, ale ciynżko bydzie we moich latach mamulkōm ôstać, bo mie przeca już 65 bydzie! Skuli tego musza sie troszka zastanowić, eli sie za realizacyjo tego planu richtik zabiera? Jak to jedna moja kamratka usłyszała, to sie zaroz fest rozciepała a padała, że mo taki kwizy we „głymbokim poważaniu”! Jednako jo ji pedziała, że to sōm yno taki szpasy. Myśla, że Wy tyż żeście sie isto pośmioli ze tego, coch sam napisała?
Niy wiym jaki plany na tyn nowy rok 2018 mocie Wy, roztōmili czytelnicy, ale ze cołkigo serca życza Wōm, coby sie same, a bez wielgi proce spełniyły. A jak sie niy do inakszy, to bydziecie im musieli troszka dopomōc. Wszyjskigo Nojlepszego w Nowym Roku 2018!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Studentka archeologije zhotowi rysowanki a skicy
Lětsa je Josefine Falkenberg jedna z našich praktikantow. Wona přewjedźe swój štyridźenski praktikum w ramiku swojeho studija a zaběra so po nadrobnej rešerši z drastami zapadnych Słowjanjow w zažnym srjedźowěku kaž tež z hrodźišćemi a zasydlenjemi wokoło 11. a 12. lětstotka. K tomu zhotowi wona tež rysowanki a skicy. Wotmysł jeje dźěła budźe, wjedźenja za dźěći přez muzej bóle nazornje wuhotować. Knjeni Falkenberg studuje archeologiju grjekskeho, romskeho a bycantineskeho swěta kaž tež etnologiju (2 předmjetaj na Bachelor) na Georga-Augustowej-Uniwersiće w Göttingenje.


text: Drježdźany (SN). Sakscy šulerjo zakładnych šulow słušeja k najlěpšim w Němskej, hdyž dźe wo wukony w předmjetomaj němčina a matematika. To wuchadźa z přirunanja zwjazkowych krajow Němskeje, kotrež je Institut za wuwiće kwality we wobłuku kubłanja (IQB) w nadawku konferency kultusowych ministerkow a ministrow 2021 přewjedło. Po nim docpěchu šulerjo a šulerki w nimale wšěch wobłukach (čitanje, připosłuchanje a matematika) wukony, kotrež leža signifikantnje nad němskim přerězkom. Kedźbyhódne je, zo je w Sakskej poměrnje wjace šulerkow a šulerjow ze sylnymi wukonami. W přirunanju docpěja wjetše šulerske podźěle w matematice a při čitanju w němčinje nadměrnje kompetencny niwow. Přirunanje kubłanskich wukonow pokaza pak wočiwidnje tež negatiwne změny. Wukopa so, zo wobsteja zwiski mjez socialnym statusom swójby a kompetencami w přepytowanych wobłukach.


text:
Produktbeschreibung
Za słuchoknihu, wušłu składnostnje 85ćin Jurja Kocha, je woblubowany spisowaćel wubrał wujimki ze swojeju knihow »Zabych ći něšto rjec. Dopomnjeća na wažne zažne časy« a »Wětrnik na třěše. Dopomnjeća na młode a zrałe lěta«. Su to žortne anekdoty a powědki wo přebywanju na serbskim gymnaziju we Warnoćicach, wo času na wyšimaj šulomaj w Budyšinje a Choćebuzu, wo studijnym času w Lipsku a prěnich kročelach jako rozhłosowy reporter w Choćebuzu. Ze swojim znatym humorom wopisuje Koch tehdyše žiwjenske wobstejnosće a spomina na wosoby, kiž su směr jeho žiwjenskeho puća raz bóle, raz mjenje wobwliwowali. So wě słuša k nim tež jeho prěnja wulka lubosć Greta.
1. Warnočanske knedliki 32:34
2. Greta 12:18
3. Dračina z braču 10:54
4. W Małym Parisu 11:43
5. Strjažowski worjoł 9:01
Spielzeit: 77 min, Sprache: obersorbisch


text:
Jakub Rachlowc
Jakub Rachlowc (němsce Jacob Rachlitz; * 4. meje 1817 w Hućinje, † 6. julija 1858 runje tam) bě serbski muler a ludowy basnik.
Narodźi so jako syn małeho zahrodnika w tehdy hišće dospołnje serbskorěčnej Hućinje a nawukny mulerstwo. Dźěłaše tež jako młóck pola burow a w zymje jako nócny stražnik. W lěće 1840 přewza w starobje 23 lět nanowu žiwnosć, na kotrejž ležeše wysoka renta, dyrbi ju pak dołha dla 1851 předać. Po tym bě na podrustwje w Brězynje, Jamnom a Hućinje. Prěnja žona a wšě jeho sydom dźěći jemu zemrěchu. Wón sam wumrě wochudnjeny w lěće 1858 w starobje jenož 41 lět.
Jakub Rachlowc wozjewi za čas wozrodźenja w 1840tych a 1850tych lětach w Tydźenskej Nowinje a w Serbskich Nowinach něhdźe 30 składnostnych basnjow, mjez druhim pryzlojte přeprošenja na kermušu abo hermank. Ze socialnostawizniskeho wida su jeho basnje wo žiwjenju mulerjow hódnotne, w kotrychž předstaja jich bědu w swojim času. Wón hraješe tež na huslach a dźiwaše na dodźerženje kwasnych nałožkow.
Literatura[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Ota Wićaz: Kak so murjer Jakub Rachlowc před 75 lětami w Hućinje žiwješe. W: Předźenak 1924, str. 48–52.
- tón samy: Murjer Jakub Rachlowc. W: Nowa doba, lětnik 6, wudaći 20/21, 16. a 19. februara 1952.
Žórło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Franc Šěn: Rachlowc, Jakub. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 463


text:
Jan Bohuwěr Pjech
Jan Karl Bohuwěr Pjech (němsce Johann Traugott Pech, * 23. junija 1838 we Wuricach, † 28. januara 1913 w Lipsku) bě serbski knihikupc, přełožowar, publicist, słowjanski prócowar a spěchowar němsko-słowjanskeje wzajomnosće. Wón pisa tež pod pseudonymom Jan z Lipy.
Žiwjenje a skutkowanje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Jan Bohuwěr Pjech narodźi so 23. junija 1838 jako syn serbskeho kublerja we Wuricach. Wón wopytowaše wot 1851 do 1858 gymnazij w Budyšinje a poda so po jutrach 1858 na studij mediciny do Lipska, kotrehož so ze strowotnych a swójbnych přičin pak wzda. Zaso wustrowjeny so wón w oktobru 1859 wučbje knihikupstwa w Drježdźanach přiwobroći a hač do srjedź lěta 1863 pola K. Höcknera wuknješe a jako pomocnik dźěłaše. W oktobru 1863 załoži Pjech zhromadnje z Janom Arnoštom Smolerjom serbsko-słowjanske knihikupstwo Schmaler und Pech w Budyšinje. Tu wudawaše a prócowaše so wón předewšěm wo rozšěrjenje Smolerjoweho časopisa Zeitschrift für slavische Literatur, Kunst und Wissenschaft (1862–64) a naslědowaceju časopisaj Slavisches Centralblatt (1865–66) Centralblatt für slavische Literatur und Bibliographie (1867–68) w słowjanskich krajach.
Za knihownju centralnišeho połoženja dla přesydli so Pjech 1870 do Lipska. Nawjazujo na ideje Srjeznjewskeho a Jordana, chcyše wón tu centralne słowjanske knihikupstwo załožić, kotrež měješe organizaciju knižneho wikowanja słowjanskeje literatury polěpšić a mjezsobnej informaciji při zbliženju a podpěry słowjanskich ludow přinošować (hlej tež Die Buchhandlung Schmaler und Pech in Leipzig. Ihre Wirksamkeit und Stellung im slawischen Buchhandel. Leipzig 1873). Při wšěm pak njenamaka za jeho zaměry wotpowědny wothłós a financielnu podpěru. Wot lěta 1870 do 1913 skutkowaše Pjech tuž jako lektor a słowjanski korespondent w nakładnistwje Friedricha Arnolda Brockhausa. Mjez druhim wobdźěłaše wón hesła wo Słowjanach za 12. nakład Brockhaus-Konversationslexikona. Nimo toho bě Pjech stajny sobudźěłaćer časopisa Börsenblatt für den deutschen Buchhandel.
Z dwuzwjazkowej twórbu Geschichte der slavischen Literaturen (Leipzig 1883/84) přełoži Pjech w nakładnistwje Brockhausa stawizny słowjanskeho pismowstwa Pypina a Spasowicza z rušćiny do němčiny a rozšěri je z wosebitym wotdźělom k serbskej literaturje pod titulom Das serbisch-wendische Schrifttum in der Ober- und Niederlausitz von A. N. Pypin. Aus dem Russischen übertragen sowie mit Berichtigungen und Ergänzungen versehen von Traugott Pech (Leipzig 1884). Z tym poda wón prěnje stawizny serbskeho pismowstwa. W swojich młódšich lětach dopisowaše Jan Bohuwěr Pjech tež do Serbskich Nowin, Łužičana a Łužicy, hdźež poda rozprawy wo němskej a swětowej literaturje a wšelake přełožki. Mjez poslednimi běchu nowelki Turgenjewa, z kotrymž zdobom w korespondency steješe, kaž tež dźěle Shakespearowych dramow. Wot tutoho wozjewi wón 1875 přełožk Šěsć zněłkow Shakespeara w Časopisu Maćicy Serbskeje a wuda dramu Julius Caesar (Budyšin 1914).
Do kruha přećelow Pjecha ličachu mjez druhimi Leskien, Popow, Jagić, Pypin a ze Serbow Smoler, Hórnik, Jenč a Muka. Wón zezna so 1876 z Tomášom Garrigueom Masarykom, pola kotrehož pozbudźi zajim za Serbow. W swójskim nakładźe wuda Pjech někotre disertacije młodych slawistow a spisy Surowina.
Wot lěta 1863 bě Pjech čłon Maćicy Serbskeje, wobdźěli so prawidłownje na Serbskim blidźe a zetkanjach serbskich studentow w Lipsku.
Žórle[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Arnošt Muka: Nekrolog LXVI. W: Časopis Maćicy Serbskeje. Zwjazk 66 (1913), čo. 1, str. 69–71. (hsb.)
- Jurij Młynk/Franc Šěn: Pjech, Jan Bohuwěr. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 443sl. (hsb.)
- Pětš Janaš: Ku cesći Shakespeara a sonet w serbskima rěcoma. Rozhlad, 4/2016


text:
- About Institute
- adidas gazelle homme zalando - IetpShops - adidas ZX 500 OG Stone Grey
- AO2924 - 701 - Nike Air Max 720 Volt Black - nike dunk low flyknit blue grey hair women asian
- NW Maroon - Marcus Jordan best Is Releasing A New Air Jordan best Xx3 Exclusively Through Trophy Room , Air Jordan best 6 (VI) Original - IetpShops - OG Maroons Off Obscure
- nike flight 13 mid mens university red jeans black
- nike shoe with bubble all bottom of mouth pain
- air jordan 1 high stash white
- air jordan 3 dark iris ct8532 105 release date
- air jordan releases 2022
- air jordan 37
- 1576 nike air jordan 1 naranja y blanco
- Annual Reports
- Didactics
- Research
- Employees
- Journals
Recent projects
Zbigniew Tarapata, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Najgebauer, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Michał Dyk, Agnieszka Kacprzak, Dariusz Pierzchała, Mariusz Chmielewski, Krzysztof Chlebicki, Jarosław Rulka
Maciej Kiedrowicz, Jarosław Koszela, Zbigniew Tarapata, Rafał Kasprzyk, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Jerzy Stanik
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Rulka
Dariusz Pierzchała, Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Rulka, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Mariusz Chmielewski, Michał Dyk, Krzysztof Chlebicki
Andrzej Najgebauer, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas, Ryszard Antkiewicz, Rafał Kasprzyk, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Koszela
Ryszard Antkiewicz, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Andrzej Najgebauer, Dariusz Pierzchała, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski
Tadeusz Nowicki, Tomasz Tarnawski
Grzegorz Bliźniuk, Andrzej Ameljańczyk, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Gaj, Tomasz Górski, Tomasz Gzik, Piotr Kędzierski, Piotr Kosiuczenko, Jarosław Koszela, Andrzej Najgebauer, Tadeusz Nowicki, Kazimierz Worwa
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Koszela, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Tomasz Drozdowski, Dariusz Pierzchała
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Dariusz Pierzchała, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Mariusz Chmielewski, Roman Wantoch-Rekowski
Roman Wantoch-Rekowski
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Marian Chudy, Tadeusz Nowicki, Radosław Pytlak
Recent publications
Bolesław Szafrański, Romuald Weydmann
Grzegorz Bliźniuk, Dorota Kilańska
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Zbigniew Tarapata
Zbigniew Tarapata
Andrzej Chojnacki
Andrzej Chojnacki
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Roman Wantoch-Rekowski


text: Tampa Bay Lightning, Stanley-Cup Champion 2021! Nětko, nimale srjedź julija, je rozsud potajkim padnył. Najpožadaniša trofeja lodohokeja dźe wospjet do słónčneje Floridy. W rozsudnej finalnej bitwje napřećo Kanadźanam z Montreala přesadźi so amtěrowacy champion po pjeć hrach. Ja wšak hokejistam z Tampy titul wjace hač popřeju. Sprěnja maja wulkotne mustwo, kotrež hraje krasny, ale zdobom tež jara efektiwny lodohokej. Zdruha smětaj so z dobyćom dalšej čěskej hrajerjej z grawuru w pokalu Lorda Stanleyja zwěčnić: Jan Rutta a Ondřej Palát. Wosebje Palát je ze swojim njesprócniwym twjerdym „dźěłom“ před wrotami přećiwnika tójšto k wuspěchej mustwa přinošował. A střeća smědźachu so hrajerjo Tampy lětsa po dobyću mišterstwa w nimale połnej domjacej arenje tak prawje wot swojich fanow swjećić dać. Porno tomu běše lońše dobyće před prózdnymi kulisami (korona!!!) kaž dźěćaca narodninska party bjez limonady a słódkosćow. Za přiwisnikow kanadiskich mustwow woznamjenja přěhrate finale Montreala dalše čakanje na požadany 20 kg ćežki pokal.


text:
Greifswald
Uniwersitne a hansowe město Greifswald (delnjoněmsce Griepswold) je pjate najwjetše město Mecklenburgsko-Předpomorskeje a nadeńdźe so na sewjerowuchodźe zwjazkoweho kraja w Předpomorskej při brjoze Baltiskeho morja. Leži při wuliwje rěčki Ryck (= „rěka“) do Greifswaldskeho zaliwa mjez kupomaj Rujany a Usedom a ma něhdźe 56.000 wobydlerjow.
W lěće 1456 załožena uniwersita w Greifswaldźe je po Roztokskej druha najstarša w baltiskim rumje a ma něhdźe 11.000 studentow.
Z lěta 2011 je Greifswald zarjadniske sydło wokrjesa Předpomorska-Greifswald.
StawiznyWobdźěłać
Prěnje naspomnjenje jako oppidum Gripheswald pochadźa z lěta 1248. W dalšim wopismje nadeńdźe so pokiw, zo je němske mjeno města Gripeswald, štož pokaza na to, zo měješe město hišće druhe, snadź słowjanske abo danske mjeno. 1250 dósta Greifswald wot wójwody Wartisława III. měšćanske prawa. 1278 mjenuje so město prěni raz jako čłon Hansy. 1456 załoži wójwoda Wartisław IX. po iniciatiwy města pomorsku krajnu uniwersitu w Greifswaldźe. Wot 1631 hač do 1815 słušeše město kaž nimale cyły pomorski pobrjóh k Šwedskej. W Druhej swětowej wójnje njebu město wulce wobškodźene.


text:
Po naszymu
Po drodze z gorow wdepłach do moji kuzynki, co miyszko wele Chybio a mo wielgo gospodarka. Maryjka ze Zefkiym chowiom kaczki a gynsi, bo za chałpom majom aż trzi wielgi stawy. Jak my jechali do dom dali nom zabito a łoszkubano kaczka do swojego krześnioka, co miyszko wele nos, zaroz za płotym. We Żorach jo zaroz ta kaczka przekozała jego babeczce, a łona sie uradowała, że bydom mieć na łobiod kaczka ze pomarańczami. I wiycie, że mi smaku narobiła, bo jo pora dni przed tym znodła we babskij gazecie taki som przepis! Yno, że do tego potrza świyżej kaczki a niy mrożonej, co som u nos we kożdym markecie.
Na drugi dziyń rano, zaroz po śniodaniu, woło mnie mój chop:
– Podziwej sie babo, co sie tam u Grześka dzieje: łokno majom łotwarte, kurzi sie śniego niymiłosiernie, a śmierdzi jakby kery piyrze polił!
Już żech tam chciała lecieć, jednako za kwila sie łokno zawarło, bezto dałach se stym pokoj! Za jaki poł godziny prziszoł ku nom Grzesiek a przinios jakoś sporo reklamowka.
– Cioteczko – padoł – niy gorszcie sie, ale jo niy wiym, co ze tom potworom zrobić?
– Ło czym to godosz synek? – jo dalij nic niy kapowała.
– No, ło tyj kaczce, coście jom wczoraj prziniośli łod potki!
Wsadził rynka do reklamówki a we kuchni zaśmierdziało spolonym piyrzym.Teroz to jo sie kapła, ło co szło!
– Na przeca, ta kaczka była łoszkubano, co coście śniom pochali? – niy poradziłach sie nadziwić.
– Ja, ale piszczale wielgi miała i Zosia jom nad gazym łopoliła, a teroz to sie tego jeś niy do, bezto jo jom prziniosł, cobyście jom waszym psom uwarzyli!
Już żech na końcu jynzyka miała, że mie chce smrodym zarazić, ale żech sie zasztopowała, a padałach:
– Pokoż ta łopolono kaczka…
Grzesiek łostawił mi ta reklamowka a zaroz uciyk, bo sie śpiychoł bezmała do roboty! Jak żech jom rozpakowała fest śmierdziało, ale miynsa na tyj kaczce było kyns, bezto wyciepać było szkoda, a psom gowiydź niy służy! Łoroz spomnioł mi sie jedyn przepis na kaczka łod naszyj starki, co we zomku warziła, podwiel pamiyntom mianowało sie to kaczka na dziko. Kaczka wymoczyłach, potym zielinami a solom natrziłach i zaniosłach do pywnice. Za trzi dni była w som roz na niydzielny łobiod!
GRYMLINO


text: Z wójnu w Ukrainje a energijowej krizu je so tema lutowanje takrjec do našeho kolektiwneho wědomja zadomiła. Wšitcy dyrbimy nětko lutować, zo bychmy přez zymu přišli, hospodarstwo runje tak kaž komuny a kóždy jednotliwc. Zo so wo lutowanju energije telko w zjawnosći rěči, je bjezdwěla nowe. W přerěznej priwatnej domjacnosći z prajimy raz normalnymi dochodami je to skerje stary lac. Tu njetrjebaja ludźom powědać, kak dołho smědźa dušować, kak ćopła smě woda być a hač smědźa sej to scyła dowolić abo snano tola radšo lapku wužiwać, kaž to jedyn z našich politikarjow namjetowaše. Sym přeswědčeny, zo kóždy priwatnik doma hižo dawno za tym hlada, zo milinu a ćopłotu nihdźe njebroji, zo žanu swěcu bjez přičiny swěćić njeda a zo žanu stwu njetepi, kotraž runje trěbna njeje.


text: Koslow (SN/MiR). Spěwajo serbsku hymnu „Rjana Łužica“ su jimacu swjatočnosć wčera popołdnju w Koslowje zakónčili. Wjace hač sto ludźi – něhdyšich a dźensnišich wobydlerjow Koslowa, jich přiwuzni a dalši zajimcy – bě so před towarstwowym domom „K žorawjej“ zhromadźiło. Projektowa skupina „Pomnik“ bě před štyrjomi lětami mysl zrodźiła, stajić w Koslowje pomnik za 13 Koslowčanow, kotřiž so z Druheje swětoweje wójny nawróćili njeběchu, a za dweju nućeneju dźěłaćerjow, kotrajž w Koslowje zahinyštaj. Kulisa zarjadowanja wuwabi začuće, zo su wšitcy přitomni zawjazani do kruha, kotryž ma swój centrum we wuměłskim pomniku „Nawrót do Koslowa“. Józef Kupka a Jurij Kubica – wonaj staj swoje dopomnjenki na struchły apryl 1945, jako steješe Koslow mjez rusko/pólskej a němskej frontu, na CDji zwěčniłoj, staj wčera popołdnju zhromadnje z Caroline Měršowej na Koslowskej nawsy wotkryłoj twórbu Roberta Algera, kotraž „je wotnětka schow za zhubjene a nětko do Koslowa nawróćace so 15 dušow“, kaž to čěsko-ameriski wuměłc w swojej narěči zwurazni.


text:
Miroslav Klose
Miroslav Klose, (rodz. jako Mirosław Marian Klose, 28 czyrwca 1978 we Uopolu) – gůrnoślůnski fusbalok, kery wystympuje we reprezyntacyji Mjymcůw a we Bůndeslidze jako napodźorz. Rodzůny we Gůrnym Ślůnsku, we familiji uo szportowych tradycyjach. Uod 1987 mjyszko we Mjymcach. Bůł chowańcym FC 08 Homburg, kaj zagroł 20 szpilůw a trefjůł 11 torůw. We lotach 1999 - 2004 wystympowoł we 1. FC Kaiserslautern, kaj zagroł 120 szpilůw a trefjůł 44 torůw. We lotach 2004 - 2007 wystympowoł we Werder Bremen, kaj zagroł 89 szpilůw a trefjůł 53 torůw. Uod 2007 gro we Bayern München, kaj zagroł (do 29 listopada 2008) 41 szpilůw a wbjůł 16 tory.
We pjyrszyj reprezyntacyji Mjymcůw we fusbalu napoczůn grać we 2001 roku, a do 26 lipca 2014 zagroł we ńi 137 szpilůw a wbjůł 71 torůw. Je rekordźistům wedle wbićo nojwjyncyj torůw we wszyjskich Mistrzostwach Śwjata cuzamyn (16).


text:
„Dante i inksi i jeszcze inksi”
40,00 zł
"Dante i inksi i jeszcze inksi"
Dante i inksi i jeszcze inksi Mirosław Syniawa
Po wydaniu szkocko-ślōnskego wyboru wierszy Roberta Burnsa „Spōmnijcie se Tamowã klaczkã” (2016), historyczno-synsacyjnego rōmanu „Nunquam otiosus” (2017) i poetyckego tōmika „Cebulowŏ ksiynga umartych” (2018), wrŏcōmy sie do piyrszyj wydanyj u nŏs ksiōnżki Mirka Syniawy, antologije tumaczyń „Dante i inksi” (2014). Tera dodatkowo we twardej ôprawie!
Ksiōnżka „Dante i inksi, i jeszcze inksi” niy je atoli ajnfachowōm reedycyjōm – w piyrwszym wydaniu mieli my wiersze ôd 25 poetōw tumaczōne z 14 jynzykōw, a do tyj edycyje wkludzōne sōm wiersze ôd 39 poetōw tumaczōne z 20 jynzykōw. Z mian, kerych niy było w wydaniu z 2014 roku, w piyrszyj raji trza spōmnieć Hōmera, Katullusa, Han Shana, Matsuo Bashō i Bolesława Leśmiana. Ôkrōm wierszy ôd tych i inkszych poetōw nowościōm sōm sam tyż poetycke utwory ze staroindyjskij „Rigwedy” i starochińskij „Ksiyngi Pieśni”.


text:
Kościoły Św. Pawła Kościoły Św. Pawła
Kościoły pod wezwaniem św. Pawła w Archidiecezji Katowickiej - opis, historia i zdjęcia.
Ruda Śląska - Nowy Bytom, Świętego Pawła
Lędziny - Górki, Św. Apostołów Piotra i Pawła
Kamień, Świętych Apostołów Piotra i Pawła
Mikołów - Paniowy, Św. Apostołów Piotra i Pawła
Jastrzębie Zdrój - Bzie Zameckie, Św. Apostołów Piotra i Pawła
Orzesze - Woszczyce, Św. Apostołów Piotra i Pawła
Gostyń Śląska, Św. Apostołów Piotra i Pawła
Katowice, Św. Apostołów Piotra i Pawła
Świętochłowice, Św. Apostołów Piotra i Pawła
Zabrze-Pawłów, Św. Pawła Apostoła


text:
Marilyn Monroe
Marilyn Monroe, po prowdźe Norma Jeane Mortensen, rodzůno kej Norma Jeane Baker (rodz. 1 čyrwca 1926 we Los Angeles, um. 4 śyrpńa 1962 we Los Angeles) – amerikańsko aktorka filmowo, legynda kina, seksbomba lot 50. a 60. XX wjeku. S anfanga bůua modelkům a prezyntowoua badykostjumy, a we 1946 přiuwožyu ja Howard Hughes, šef RKO Radio Pictures, kery namůwiu ja na aktorstwo. Pjyršy kůntrakt podpisoua s wytwůrńům 20th Century Fox. We lotach 1947-1948 zagroua lo ńich we poru filmach, s kerych žody ńy uośůngnou sukcesa, bez cůž ńy předužůno ś ńům kůntraktu. We 1949 pozowou do zdjyńć po nagu, a ukozouy śe ůune we I nůmeře Playboya. We 1952 pjyršy roz zagroua kej platynowo blůndynka, a pjyršy sukces uodńosua we 1953 rolům we Gentlemen Prefer Blondes (Chopy wolům blůndynki). Bůua pora razy hajtńynto, we tym s Arthurym Millerym, lo kerygo zmjyńiua wyznańy na judajizm. Oud pouowy lot 50. začua sprowjać mynga problymůw skiž nadužywańo alkoholu, barbituranůw, popadańo we depresyje a bulimjo. Na kůńec, znejdźůno ja mortwo we jeij chaupje ze suchawkům uod telefona we rynce. Připuščo śe, aže uod umřyua uod předawkowańo střodkůw nasynnych, nale sprawa jeij śmjyrći ńy je do dźiśej do kůńca wyjaśńůno.
Filmografijo (wybůr)[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- 1947: "Dangerous Years"
- 1948: "Ladies of the Chorus"
- 1949: "Love Happy"
- 1950: "A Ticket to Tomahawk", "The Asphalt Jungle"
- 1950: "All about Eve"
- 1951: "Home Town Story"
- 1952: "Don't Bother to Knock", "Monkey Business"
- 1953: "Niagara", "Gentleman Prefer Blondes"
- 1953: "How to Marry a Millionaire"
- 1954: "There's No Business Like Show Business"
- 1954: "River of No Return"
- 1955: "The Seven Year Itch"
- 1956: "Bus Stop"
- 1957: "The Prince and the Showgirl"
- 1959: "Some Like It Hot"
- 1960: "Let's Make Love"
- 1961: "The Misfits"


text:
- Zasady pisowni języka śląskiego - Henryk Jaroszewicz
- Moja babcia gotowała dla Gierka. Kulinarna podróż na Śląsk w czasach PRL-u
- Sprawa rodziny Tebbe. Kolacja z mumią - Monika Kassner
- Pippi Långstrump (po ślōnsku) - Astrid Lindgren + audiobook
- H. Buchner - Ciotka Flora
- Ciulandia - Henryk Waniek
- Kajś. Gyszichta ô Gornym Ślonsku. Edycyjo ślonsko
- Naklejka GŌRNY ŚLŌNSK
- Naklejka SILESIA
- Kalendarz 2023 "Górny Śląsk" Jarosława Kassnera
Mecynas ślōnskij gŏdki - szczegóły i donatorzy
Nasze książki w Google Books oraz Google Play
Kōmisorz Hanusik i umrzik we szranku - M. Melon
towar niedostępnydodaj do przechowalni
Opis
Czwarta część, przygód "Kōmisorza Hanusika". Marcin Melon wraca do klasycznej konwencji, czyli książka tylko po śląsku.
Policaje prawie znodli starzika, kerego ftoś ôbwiesił w szranku u niego w doma. Do kōmisorza Achima Hanusika to je cosik wiyncyj jak ańfachowo zbrodnia. Bydzie musioł jeszcze roz trefić sie ze swoimi nojgorszymi spōminkami: ô downyj libście i chopie, kery jōm zamordowoł. Eli inkszy gizd, na kerego godajōm „Ryszawy Erwin”, poradzi mu terozki pomōc? W tyn som czas w Mikołowie ftoś szczylo do policaja, a cōłko sytuacja cosik Hanusikowi spōmino… Jakby tego było mało, normalne ludzie miyniajōm sie w mordyrzy skuli maszketnego psychoterapeuty. Bydzie sie dzioło.
Spis treści:
1) Znojść siebie
2) Umrzik we szranku
3) Widerholung
4) Made in Hameryka


text: Lětsa 4. měrca by naš sławny spisowaćel Kito Lorenc 80. narodniny swjećił, njeby-li wuznamny serbski literat a nošer Myta Ćišinskeho, Heiny a Lessinga loni 24. septembra zemrěł. Kito Lorenc zawostaja serbskej, ale tež němskej načasnej literaturje wulki pokład swojich twórbow lyriki a prozy. Wo tym je so w zwisku z jeho smjerću w mnohich medijach w tu- a wukraju wobšěrnje pisało, a jeho tworjenje bu wotpowědnje hódnoćene. Tola wnuk spisowaćela Jakuba Lorenca-Zalěskeho je nimo swójskeho tworjenja tež na serbski literarny dorost myslił, zo njeby wuměłske literarne tworjenje w Serbach w přichodźe wusnyło. Tohodla je we wobłuku Koła serbskich spisowaćelow załožił Kružk młodych awtorow. W nim je młodych talentowanych Serbow w prozy a lyrice wuwučował, jich wjedł k wuspěšnemu spisowaćelenju a basnjenju. Někotři z nich tule na kružkowe zetkanja z Kitom Lorencom z česćownosću a dźakownosću spominaja:


text:
“Grubiŏrze na home office” czornŏ kōmedyjŏ ôd dzisiej on-line
We piōntek, 13.11.2020, ôd 13:11 na strōnie hornici.com idzie ôglōndać czornŏ kômedyjŏ “Horníci na home office” (śl. Grubiŏrze na home office).
Film nakrōnciōł we Ôstrawie (min. muzeum Landek) Vladimír Skórka, kery sōm pochodzi ze familije grubiŏrzy i skōńczōł wyższŏ szkoła grubskŏ. Beztōż ô filmie gŏdŏ tak: “Grubiŏrze sōm dla richtich bohatyry, a jejich robota dycki miołech w zŏcy. Myśla, że to widać też we filmie, mimo że je to szalōnŏ kōmedyjŏ”.
Grajōm w nim miyndzy inkszymi Karel Zima, Josef Kaluža a Robin Ferro, znani z ôstrawskygo teatru Mír.
Film bańdzie ôd piōntku dostypny za darmo na strōnie: hornici.com a reżyser nie wykluczōł jego kōntynuacyje.
Skuli użytego słownictwa nie polecŏ sie filmu ôglōndać bez bajtli.


text:
- About Institute
- Air jordan 1 low gs washed denim blue white aj1 junior kids shoe dm8947-100
- nike jordan six rings
- adidas aj 3012 shoes black boots girls toddler
- The 25 Best Air Force cop 1 Flyknit of All Time , IetpShops , Nike AS M Mens NK Dry Pant FLC PROJECT X Black
- Tony Wroten defends in the Air Room Jordan 6 Carmine
- air jordan 3 dark iris ct8532 105 release date
- air jordan 1 high stash white
- air jordan 12 retro flu game
- air jordan 37
- 1576 nike air jordan 1 naranja y blanco
- Annual Reports
- Didactics
- Research
- Employees
- Journals
Recent projects
Zbigniew Tarapata, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Najgebauer, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Michał Dyk, Agnieszka Kacprzak, Dariusz Pierzchała, Mariusz Chmielewski, Krzysztof Chlebicki, Jarosław Rulka
Maciej Kiedrowicz, Jarosław Koszela, Zbigniew Tarapata, Rafał Kasprzyk, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Jerzy Stanik
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Rulka
Dariusz Pierzchała, Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Rulka, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Mariusz Chmielewski, Michał Dyk, Krzysztof Chlebicki
Andrzej Najgebauer, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas, Ryszard Antkiewicz, Rafał Kasprzyk, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Koszela
Ryszard Antkiewicz, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Andrzej Najgebauer, Dariusz Pierzchała, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski
Tadeusz Nowicki, Tomasz Tarnawski
Grzegorz Bliźniuk, Andrzej Ameljańczyk, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Gaj, Tomasz Górski, Tomasz Gzik, Piotr Kędzierski, Piotr Kosiuczenko, Jarosław Koszela, Andrzej Najgebauer, Tadeusz Nowicki, Kazimierz Worwa
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Koszela, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Tomasz Drozdowski, Dariusz Pierzchała
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Dariusz Pierzchała, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Mariusz Chmielewski, Roman Wantoch-Rekowski
Roman Wantoch-Rekowski
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Marian Chudy, Tadeusz Nowicki, Radosław Pytlak
Recent publications
Bolesław Szafrański, Romuald Weydmann
Grzegorz Bliźniuk, Dorota Kilańska
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Zbigniew Tarapata
Zbigniew Tarapata
Andrzej Chojnacki
Andrzej Chojnacki
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Roman Wantoch-Rekowski


text:
3:2
Full Time
Match Progress
First Set
23:25
Second Set
24:26
Third Set
25:16
Fourth Set
25:22
Fifth Set
15:8
Previous Matches
Dominican Republic W Last 20 matches: +15 =0 -5Dominican Republic W 2:3 Canada W Dominican Republic W 3:1 Germany W Serbia W 3:0 Dominican Republic W USA W 3:1 Dominican Republic W
Dominican Republic W 2:3 Thailand W Poland W 1:3 Dominican Republic W Turkey W 3:2 Dominican Republic W Dominican Republic W 3:0 Croatia W Dominican Republic W 3:0 South Korea W USA W 0:3 Dominican Republic W Dominican Republic W 3:0 Cuba W Dominican Republic W 3:0 USA W Dominican Republic W 3:0 Canada W Dominican Republic W 3:0 Puerto Rico W Mexico W 0:3 Dominican Republic W Dominican Republic W 3:0 Cuba W Dominican Republic W 3:1 Colombia W Dominican Republic W 3:1 Mexico W Dominican Republic W 3:0 Puerto Rico W Dominican Republic W 3:0 Peru W
USA W Last 20 matches: +13 =0 -7Italy W 3:0 USA W USA W 1:3 Serbia W USA W 3:0 Turkey W USA W 3:2 Thailand W
USA W 3:1 Turkey W USA W 0:3 Poland W USA W 3:1 Dominican Republic W USA W 0:3 Serbia W USA W 3:0 Germany W USA W 3:1 Bulgaria W USA W 3:0 Canada W USA W 3:0 Kazakhstan W USA W 0:3 Dominican Republic W Puerto Rico W 1:3 USA W Dominican Republic W 3:0 USA W USA W 3:0 Cuba W USA W 3:0 Canada W Puerto Rico W 3:1 USA W USA W 3:0 Mexico W Mexico W 1:3 USA W
Matches between teams
Dominican Republic W: wins: 6, draws: 0, defeats: 14
USA W: wins: 14, draws: 0, defeats: 6
Dominican Republic W 3:0 USA W Pan-American Cup Women Dominican Republic W 3:0 USA W NORTH & CENTRAL AMERICA Dominican Republic W 0:3 USA W Olympic Games Dominican Republic W 0:3 USA W Nations League Women USA W 2:3 Dominican Republic W NORCECA Championship Women USA W 3:0 Dominican Republic W NORCECA Championship Women Dominican Republic W 0:3 USA W World Cup Women USA W 3:1 Dominican Republic W Club Friendly Women USA W 3:0 Dominican Republic W Pan-American Cup Women Dominican Republic W 3:2 USA W Nations League Women Dominican Republic W 2:3 USA W Pan-American Cup Women Dominican Republic W 0:3 USA W Nations League Women USA W 3:1 Dominican Republic W Pan-American Cup Women USA W 3:0 Dominican Republic W NORTH & CENTRAL AMERICA Dominican Republic W 1:3 USA W NORCECA Championship Women Dominican Republic W 0:3 USA W World Cup Women


text:
Nakupowanski a dožiwjenski wječor za tydźeń w sprjewinym měsće
Budyšin (SN/MWj). Hakle njedawno je staroměšćanski swjedźeń wjele ludźi do Budyšina wabił, da wotměje so tu za tydźeń hižo přichodny wulki podawk. 3. nowembra wabja wikowarjo w nutřkownym měsće na nakupowanski a dožiwjenski wječor Romantica. Wot 16 hač do 22 hodź. budźe dohromady něhdźe 200 wobchodow wočinjenych. W mnohich z nich překwapja wopytowarjow z kulinariskimi a kulturnymi wosebitosćemi. Nutřkoměšćanske towarstwo jako organizator je z pomocu mnohich partnerow najwšelakoriše dalše poskitki přihotował.
Kaž cityjowa managerka Gunhild Mimuß wčera rjekny, budu fasady domow wosebje wobswětlene. Na Bohatej wěži pokazaja widejowe animacije, na Žitnych wikach pak swětłowe pišćele. W tachantskej cyrkwi zaklinči w 19.30 hodź. romantiski pišćelowy koncert. Laserowu show dožiwja wopytowarjo wjacekróć na Timmec sportowym wobchodźe. Cyły wječor rozdawa 15 holcow we wobswětlenych kostimach na hasach wutrobički, w kotrychž namakaja ludźo wosebite poskitki wobchodow.


text:
Samoa
Samoa (do 1997 oficielnje Pódwjacorna Samoa) jo njewótwisny kupowy stat w pódwjacornem źělu Śichego oceana, kótaryž wobstoj ze pódwjacornych Samoaskich kupow, mjaztym až słušaju pódzajtšne kupy ako Amerikańska Samoa k Zjadnośonym statam. Samoa bu w lěśe 1962 njewótwisna wót Nowoseelandskeje a ma pśisamem 200.000 wobydlarjow.
Republika Samoa słuša ku Commonwealthej a jo cłonk Zjadnośonych narodow.
Geografija[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Samoa lažy w krotkowjacornem Pacifiku, na dłujke zajtšo wót Fidžija. Nejwětšej kupje stej Savai'i (1708 km²) a Upolu (1118 km²), źož namakatej se samoaska stolica Apia a mjazynarodne lětanišćo. Dalšej wobsedlonej kupje stej Manono a Apolima. Dalše mjeńše kupy njejsu stawnje wobsedlone. Wětše kupy archipela su wulkaniskego póchada, mjeńše su nastali z koralowych riffow.
Na kupach kněžy tropisko-oceaniska klima z dešćowym a suchym casom. Pśerězna temperatura lažy pla 27 stopnjow. Dla swójogo geografiskego połoženja jo Samoa wót hurrikanow a tsunamijow wogrozona.
Wótkaz[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]


text:
Sōm takie miasta, kere zwiydzo sie skuli cufalu. Bo szofer w czasie autostopowej rajzy wyciepuje nos w jakim cudzym miyjscu, bo odwołujōm nōm cug, bo jadymy na kole i po drōdze sie tracymy abo… skuli przesiadki miyndzy fligrami.
Warszawa-NYC bez Helsinki. Piytnoście godzin na przesiadka w Finlandii. Żol by było niy wylyź za bezcłowo zajta i niy zoboczyć miasta. Tōż planowe lōndowanie ô jedynostej wieczōr, chwila łażynia po prōznym lotnisku, sztyry godziny drzimoty na ławce w miynkij, niybieskij skōrze, ładowanie mobilnioka i na autobus.
Lotnisko Helsinki-Vantaa, 5:06
5€ do autōmatu, drukowanie farkarty, dźwiyrze sie otwiyrajōm, odjazd. Autobus numer 620 spōźniōny cztyry minuty. Budzik na 5:40. Drzimoty.
Bana Helsinki, 5:48
Na miyjscu. Na szczynście niy szło przespać – ôstatni przistanek. Plan: nazot ô 10:10. Bezma sztyry i pōł godziny łażynio. No to sztart!
Plac przed banōm, 5:55
Syf taki, że sie zastanawiōm czy to rychtyk je ta Finlandia, ô kerej godajōm, że tako je snōżno i dbo ô środowisko. Papiōrki, flaszki, paczki po cygaretach. Właża na Päärautatieasema i wszyjsko rozumia. Jedni skacowani, drōdzy sztyjc ôżarci, chop w eku dopiyro ôtwiyro flacha. Nidziela rano to dlo nich jeszcze sobotnio noc. Wyłaża, trzimia sie daleko od mewōw, kere zjodajōm nygi wczorajszego futru.
Hawyna przi rynku, 6:15
Po przynściu kōnska miasta już coroz lepij do wyglōndało. Zaczyli pomału zbiyrać hasi, autka pucowały drōgi. Przilozłech nad woda. Kole mie szif z abcybildrym Suomenlinna. Czytołech, że to trzeba ôbejrzeć w Helsinkach. Yno czy starczy czasu? Odjazd za trzi minuty. Bilet z trasy z lotniska ważny jeszcze yno bez siedym.
– Mōm tako farkarta, zajada na nij?
– Ja, to idzie piytnoście minut, ale żodyn ci mandatu niy do, siodej na rzić!
Suomenlinna, 6:35
Forteca na wyspie wpisano na lista erbowizny UNESCO w 1991 roku (dobry rocznik!). Dołech se godzina na trasa na drugi kōniec i nazot. Wyszło 1.5. Niy było synsu wartko lecieć, bo cały przirok spokojnej wsi by sie stracił. Postawili to w ôziymnostym wieku, nazwa ôznaczo ‘twierdza fińsko’. Kedyś miała brōnić Helsinek od morskij zajty (przed Rusami chyba).
Suomenlinna-cyntrum, 6:55
Spotykōm trzech ludzi. Jedna baba prawie wylazła z dōma z psym. Chop poszoł polotać a drugi… chyba wybroł ta sama trasa co jo. Przez cało insla mie kludził. Tela yno, że jo zbiyrołech spōminki, a ôn flaszki.
Hawyna, 8:20
Po drōdze kanōny i gryfny landszaft. Leca na mōj ‘damfer’, płynymy nazot.
Rynek/Torg, 8:35
Stowōm na dugszo chwila przi nojpiykniyjszej fontannie świata. Liryczno!
Dalij na miasto, 8:45
Jachty, szify, mataczki. Jedne do wynajyncia, inksze do przedania. Na dwōch sztyjc impreza. Jak sie wejrzało trocha dalij, to szło ôboczyć w jakim stylu Finowie stawiali (stawiajōm?) kole siebie chałpy.
Plac Synatu, 9:00
Symbol fińskij stolicy – Katedra w Helsinkach. Bioło, nad drōgami, dostympno dopiyro po przynściu schodōw. Prezyntuje sie rychtyk szwarnie. Helsingin tuomiokirkko je luterańsko. Przed niōm, na Placu Synatu, stoi pōmnik cara Aleksandra II. Akuratnie widać kaj je cyntrum miasta. Bezmaś obowiōnzkowo trzeba wejrzeć w Helsinkach na trzi kościoły: bioły, czerwōny i skalny. Tōż cisna do drugigo.
Kościōł Ortodoksyjny, 9:20
Szału ni ma. Trza było lyź do strzodka. Ani porzōmnego bildu ni mōm.
Temppeliaukio Kirkko, 9:45
Zostoł mi Kościōł w Skale. Pedzioł mi ô nim chop, kery w Rybniku znany je przede wszyjskim skuli tego, że je super belfrym. W moich ôczach tyż wybitny znowca kultur i szportowiec, kery perfekcyjnie godo po czesku! Tōż jak Pan Darek polecił, to poleciołech jeszcze na tyn kościōł wejrzeć, chocioż czasu było fest mało. Na miyjscu rychtych fajne wrażynie – cało świōntynia wydropano w kamiyniu i przikryto tōnōm kopru. Moje bildy wyszły tam “tak se”, tōż wciepuja jedne ze internecy, coby yno pokozać jako to wyglōndo.
Śniodanie w McDonald’s, 9:55-10:05
Jak to wdycki je – jak sie czowiekowi gibie, to… sie kawa wiecznie leje. Czułech, że trzaby już jakieś śniodanie zjeś, to żech zaryskiyrowoł. Zdōnżyłech gynau jak szofer zawiyroł dźwiyrze.
Autobus, 10:10
Zicōm, jym, czytōm wiela jeszcze szteli szło tam ôbejrzeć i wiela dobrego futru w siebie wciś (keby yno ôtwiyrali jakieś restauracyje ô szōstej rano w nidziela). Trzeba sam bydzie zaś przijechać. Ale już niy samymu i niy we strzodku nocy.


text:
Byzuchowanie Malty, choby yno weekyndowe, sztyjc uznowane je za wyjazd kajś z cōuny śnikōw, za rajza fest drogo a ciynżko we ôrganizacyji. Skirz tego tyn land je sztyjc mału znany postrzōd ludkōw naôbkoło nos. Fest żol, bo Malta – chocioż myjszo jak Krakōw – je islōm cudnōm, zwiedownōm a z masōm roztōmaitości, kero naprowda werci sie nawiydzić.
Weekynd na Malcie we tajymnicy
Ôrganizyrowanie naszej weekyndowej wycieczki na Malta lekie niy bōło. Niy yno dugo musielimy sie kryć z tym, że tako rajza planujymy, ale jeszcze trza sie bōło nacyganić a pochytać urlop dlo ôjcōw tak, coby ôni sie niy skapli. Wszyjsko skuli tego, że familijne wczasy na Malcie to bōł gyszynk dlo ôjcōw, kery mieli ôd nos dostać na naszym weselu. Tak my se wynokwili, że po dugich tydniach rychtōnku, fajnie bydzie se społym dychnyć we maltańskij klarze. A krōm tajymnic nic wiyncyj ciynżkigo przi ôrganizyrowaniu tej rajzy niy bōło, tōż chcymy Wōm pokozać, jako se to po leku wszyjsko pochytać, coby mieć udane pora dni fraj. Tōnie fligry treficie, baza hotelowo tyż je zocno, tōż trza już yno wziōnś w dyrby reszta ferajny a wczasy bydōm cudne 😉.
Tōnie loty na Malta
Chocioż Malta je nojbardzij na połednie wyciepanym krajiczkiym Europy, to łacne linie rajzujōm tamek doś czynsto. Ôbie – Wizzair a Ryanair majōm we swojij fligrowej necy porynczne kuplōngi z maltańskōm flughawynōm. Niy szrajbnymy wiela udalimy na farkarty (przeca to bōł gyszynk), ale mogymy pedzieć, że jak treficie przileżytość za 200zł w ôbie zajty, to idzie to śmiało brać. My fest chcieli wylecieć we piōntkowe popołednie a być nazod w pyndziałek, tōż skuplowalimy ta familijno rajza ze zwiydzaniym Poznanio (to bōł nasz piyrszy byzuch tamek!).
Z lufthawyny w tajli Luqa dostōniecie sie do kożdej szteli na isli kōmunikacyjōm publicznōm (roztōmaite ôpcyje farkartowe ôd 2€ za bilet dwagodzinowy, do 21€ za tydniowy – wiyncyj info) abo taryfōw firmy eCabs – majōm klarowne prawidła a akuratne cyny, a kere idzie przōdzij pozoziyrać na www.ecabs.com.mt, coby niy mieć ôstudy (jak sie to czynsto trefio przi “klasycznych” taryfiorzach).
Spanie na Malcie – Airbnb, Booking abo prywatne izby?
Masa roztōmaitych cyn, sztandardōw a lokalizacyji noclegōw na Malcie je echt srogo. ZNojdziecie tamek i izby jak za starej piyrwy, jak i moderne hotele abo luksusowe apartamynty. Jak zawdy rekōmandujymy Airbnb, a już blank jak rajzujecie – choby my – we wiynkszej ferajnie. Dziynki cołkimu pōmiyszkaniu dlo Wos bydziecie sie umieli poczuć zwōlnie a fajnie dychnyć. Chocioż co ciekawe, my nasz apartamynt buchowali w tym przipodku bez… booking.com a sōm my fest zadowolyni.
Kaj sznupać za sztelōm na Malcie? Jak planujecie se weekyndowe zwiydzanie, to nojlepij kajś kole Valletty – Pieta, Sliema a Floriana to bydōm bodej nojlepsze teryny jak przirōwnocie se sztele do cyn. Gryfne bydōm tyż Gżira, Isla abo Birgu. Jak wybiyrocie sie do tego zocnego landu na dużyj, to werci sie zainteresować “bardzij kurortowōm” Bugibbōm abo i kapka tōńszym Gozo. Wiela kosztuje nynanie na Malcie? Rōżnice sōm epne, ale za dobry sztandard przi cołkim pōmiyszkaniu trza udać kole 15-20€ za łep za nocka. Toć, co lepszo lokalizacyjo a wyposażynie, to ku tymu srogsze cyny.
Mutrze a fatrowi ôd Julie tak sie na Malcie podobało, że we wrześniu cisnōm tamek zaś. Jako że pōmogalimy im znojś pasowne spanie, trefilimy tyż pora ôfertōw na Facebooku abo takich, kere doszły ku nōm ôd jednego kamrata do drugigo – przi takich dejcie se pozōr. U nos jedna ôgłoszka magicznie przemiyniła sie z 70€ do przeszło 80€ za nocka, jak yno właścicielka spokopiła, że richtich mogymy być zainteresowani. 😉
Zwiydzanie Malty
Nasz czos na isli bōł fest ôgraniczōny, beztōż uzdalimy se, że bydymy wandrować tyngo a że szafnymy i gryfny baukōnszt Valletty, Mdiny i Rabatu, i naturalny powob landu we formie Klifōw Dingli a hyrskij Modrej Groty. Hyc tropił, tōż staralimy sie czynsto chłōdzić ôrganizmy – robilimy pauzy na kupowanie pamiōntek, stowalimy na szumne jodło abo napowki choby biyr a winko. Tak wyônaczylimy se perfekt weekynd na Malcie – kożdy znod cosik dlo sia, wyużylimy tyn czos na maksa a dychlimy se po rychtōnku do żyniaczki.
Pociście naszōm sztrekōm, poprowcie pora felerōw, kere nōm sie przitrefiły, a na zicher bydziecie mieli szpas a chutnie zajedziecie na Malta zaś przi nastympnej przileżytości.
Valletta – stolica Malty
Stolica Malty już przi piyrszym trefie je tako, że idzie przepōmnieć jynzyka w gymbie. Niy ma sie co dziwować, tyn zespōł miyjski je jednym z nojbardzij zagynszczōnych regiōnōw zabytkowych na świecie. Gryfne maltańskie sawiynia to je cosik, czego nie uwidzicie nikaj indzij. Ku ymu woda wszyndzi naôbkoło, cudne zygrōdki a to, że Valletta je nojbardzij nafolowanōm klarōm sztelōm w Europie – to wszyjsko do kupy sprawio, że ôbmiyłujecie sie we stolicy Malty ôd piyrszego bliku.
Kościoły, zōmki, zygrody a inksze atrakcyje Valletty? Werci sie szrajbnyć ô nich ôsobny tekst. Beztōż poczytocie ô nich wiyncyj już chned, w naszym nastympnym poście.
Klify Dingli – maltański cud natury
Ôbtoczōno ze wszyjskich zajtōw wodōm Malta umi tyż dać zachwycynie naturalnym landszaftym. My se uzdali byzuchować Klify Dingli – nojsrogszy punkt archipelagu maltańskigo. Tōż idzie pedzieć, że bez jedyn weekynd szaflimy i szpacyr po stolicy Malty, i łażynie po ôd nij nojepniyjszych gōrach. W poru miyjscach klify majōm przeszło 250 metrów srogości!
Rabat i Mdina – perfekt pora
Dwa maltańskie miasteczka polegniynte w zachodnij tajli Malty – Rabat i Mdina – bodej zawdy byzuchuje sie “w zestawie”. A to beztōż, że za starej piyrwy Rabat bōł tak po prowdzie przedmiyściami cyntralnej Mdiny, kero bōła stolicōm landu. Ôbtoczōno murami, ô jasnobrōnotnej farbie, polegniynto na gōrce Mdina robi superowe wrażynie. Mianowano je “cichym miastym”, ale na isto niy ma miastym cniwym. W kuplōngu z gryfnymi zabytkami Rabatu je zestawym szteli, w kerych chce sie ôstoć cołki dziyń.
W Mdinie nawiydźcie kościoły, kapliczki a zōmek, a jak bydziecie łazić kole miodowych stawiyń, to spōmnijcie se, że byzuchujecie gynau syrialowe King’s Landing z “Gry ô Trōn”.
Modro Grota – malućki ferzager
Hyrskie Blue Grotto to je bodej yno jedyn niy za fest udany punkt naszego wyjazdu na Malta. Chcielimy zebrać ôjcōw na rajza łōdkōm, przi kerej idzie sie podziwać na roztōmaite formy skolne ô roztōmaitych farbach. Żol, ale skuli tego, że my sōm czasym takie rajzowe boroki, ôstatnie łōdki cisły na woda ô 17:00, a my na miyjsce przijechali jakeś dwadziścia minut za niyskoro. Chocioż jak my poczytali kōmyntorze na inkszych blogach rajzowych – wiela my niy stracili. W sezōnie to już wcale musicie sie pasownie nasztelować na tako wycieczka – płaci sie 8€, a rejsik trwie kole 20 minut. Kebyście niy szafli, to rekōmandujymy potōnkanie sie w zatoczce zaro kole szteli, w kerej kupuje sie farkarty, je to fest popularny plac postrzōd miyjscowych. Woda cudno, a krasiate łōdki społym z klifami robiōm richtich gryfny landszaft.
Malta w 5 minut – film
Narychtowalimy dlo Wos film ô Malcie. Krōtki, ale taki, kery zezwolo podziwać sie na wszyjskie zwiedowne punkty, kere my byzuchowali. Kōniecznie szrajbnijcie w kōmyntorzu eli mocie w zocy tako forma relacyji!
Rychtujcie byzuch na Malcie!
Możnej yno sie nōm zdo, ale jak sami poczytalimy kapka ô Malcie a podziwali sie na farebne bildy, to aż sie nōm zachciało buchować loty a ciś w rajza. Tyż tak mocie? My na zicher wybierymy sie tamek zajś! Dlo baukōnsztu, plażōw, landszaftōw a szumnego jodła, ô kerym wcale my nie przepōmnieli – ô maltański szpecjałach poczytać umicie tukej.
Mosz w zocy Malta? Podobała Ci sie naszo relacyjo? Chcesz cosik dociepać?
Zagodej do nos w kōmyntorzu na Facebooku!


text:
Katolski Posoł – 24. julija 2022
W aktualnym wudaću nańdźeće mjez druhim tole:
Z mjezynarodnej hudźbu je něhdźe 600 ludźi w Róžeńće swoju wěru swjećiło. Nimo znatych pěsnjow a hudźbnikow słyšachu přitomni tež swědčeni wo wěrje dweju młodeju křesćanow z Irskeje a Němskeje.
Něhdźe 700 dźěći a młodostnych kaž tež jich přewodnicy wobdźělichu so na lětušim putnikowanju dźěći Drježdźansko-Mišnjanskeho biskopstwa do Róžanta. Mjez nimi běchu tež dźěći ze serbskich wosadow.
Serbske ewangelske towarstwo a Maćijec swójba z Hrubjelčic přeprošujetej wšitkich Serbow a dalšich zajimcow na lětnje pućowanje a serbski swjedźeń. Wonej wotmějetej so sobotu, 3. septembra, wot 14.00 hodź.
W Kulowje zhladuje tamniše Arcybratstwo swjateho róžowca lětsa na 350. róčnicu swojeho załoženja. Składnostnje tutoho jubileja ma wustajeńca nastać, za kotruž móža wěriwi wosebite róžowcy abo napisane wosobinske nazhonjenja z modlenjom róžowca na tamnišej farje wotedać.
Serbska protyka


text:
(žórło: medijowa zdźělenka DOMOWINY wot 21.02.2022)
Lětuši dźeń maćeršćiny, kotryž so mjezynarodnje 21. februara swjeći, je cyle wosebity za hornjoserbsku rěč: Jako prěnja mjeńšinowa rěč w Němskej so wona do Bing-přełožowarja koncerna Microsoft integruje. Tam njemóža so serbske teksty potom jenož do němčiny, ale tež do wjace hač sto druhich rěčow přełožować – a nawopak. Přełožować hodźa so jednotliwe sady abo cyłe dokumenty, tež w druhich nałožowanjach Microsofta kaž Office365. Zakład twori KI-technologija („kumštna inteligenca“), kotraž wuknje z rěčnych datow. Čim bóle so system wužiwa, ćim lěpše budu wuslědki.
Hižo w lěće 2014 bě Rěčny centrum WITAJ Domowiny we wobłuku dalekubłanskeho zarjadowanja wot sobudźěłaćerjow Microsoft nastork dóstał, dwurěčny korpus z paralelnymi sadami w serbšćinje a němčinje nadźěłać. Poselstwo, zo budu tajke paralelne daty přichodnje zakład mnohich digitalnych nałožowanjow, je RCW přiwzał.
Dźěło na paralelnym korpusu zbudźi wosebity zajim IT-specialista, kotryž sam serbsce wuknje. Zhromadnje z RCW započa wón, mały korpus za přełožowanske eksperimenty wužiwać – z wuspěchom! Wot 2019 spěchuje Załožba za serbski lud wuwiwanje přełožowanskeho programa. W měrcu 2021 wozjewi so prěnja wersija „sotry“ – prěnjeho onlinepřełožowarja za hornjoserbšćinu a němčinu. Wědomostnje fundowane doporučenja k dalewuwiću přińdu wot prof. dr. Alexandera Frasera z Centruma za předźěłanje informacijow a rěče na Ludwiga Maximilianowej uniwersiće w Mnichowje (hlej artikl “Sorbisch verstehen”).
Microsoft chce wobchowanje małych rěčow spěchować. Zo bu hornjoserbšćina nětko tež do Bing-translatora přiwzata a z tym prěni raz wot jednoho z wulkich koncernow do přełožowanskeho poskitka integrowana, je wuslědk solidneho a wutrajneho teamoweho dźěła a tež angažementa Serbow samych.


text:
Choćby moji dalsi przociele, dobrze se dziecka wychowali, bo teroz jak kery śnich pomocy łod braterstwa potrzebuje, to ani nic niy musi godać, siostry a brat dycki sami łod sia pomogom. Ujek gibko siyrotom łostoł, nojmodszy był, starsi sie już pożynili i łon łostoł som jak palec, bezto do swoich dziecek tego samego niy chciał, a utrzimać dziecka we kupie mu sie powiodło!
To wszystek zależy łod łojcow, jak se dziecka wychowajom. No bo jako to je, jak godajom dzieckom, żeby se przoli, jak łoni sami ze swojim bratym abo siostrom sie wadzom a niczego im niy życzom?
Roztomili modzi łojcowie, dejcie se pozor, co przi małych dzieckach godocie! Mie sie to tyż roz przitrefiło. Zadzwonił do nos jedyn istny, co rod piniondze pożyczoł, a potym sie doprosić niy szło coby łoddoł. Sy mnom godać niy chciał, bo wiedzioł, że jo mu niy pożycza, bezto se zażyczył do telefonu mojigo chopa, a łon sie kapnoł ło co idzie, a kiwoł mi już ze daleka, że niy chce stym istnym godać, bo niy poradził mu łodkozać. Bezto jo padała, że mojigo ślubnego ni ma w doma i tyn chop doł se pokoj. Jednako to wszystek słyszała moja cera co i było tak ze dwa a poł roku i łona mi zaroz padała, że jo sie pomyliła, ze tatulek w doma był, a wielce sie dziwowała, jak jo go mogla niy widzieć, kiej na mie kiwoł. Jo już na to nic wiyncy niy padała, a myślalach, że maluśko ło tym zapomni, ale kaj! Prziszoł ze szkoły jeji starszy bracik, a łona mu to wszystek łopedziała, a łon i padoł, że nasza mama tego chopa ocyganiła, bo łon piniyndzy nazod niy łoddowo, a potym by nasza familijo ni miała co jeść. To co padoł na końcu wcale do ni niy trefiło, yno niy poradziła spokopić, że mama mogła kogoś łocyganić
a i godać, coby niy cyganiła, bo to je fest brzydko! Sami widzicie roztomili, że nasze bajtle chytajom szprymy tam ,kaj by my niy chcieli, a jeszcze ku tymu myślom jak małe dziecka, niy jak stare i Ponboczek jedyn wiy, co stego wychodzi?
Choćby moji dalsi przociele, dobrze se dziecka wychowali, bo teroz jak kery śnich pomocy łod braterstwa potrzebuje, to ani nic niy musi godać, siostry a brat dycki sami łod sia pomogom. Ujek gibko siyrotom łostoł, nojmodszy był, starsi sie już pożynili i łon łostoł som jak palec, bezto do swoich dziecek tego samego niy chciał, a utrzimać dziecka we kupie mu sie powiodło!


text:
Lětsa na čas njehraja
Přichodnu sobotu, 10. měrca wuhraje Serbski Sokoł w Budyšinje w sportowej hali na Třělnišću 36. sokołski volleyballowy turněr wo pokal Domowiny. Z rěčnikom Serbskeho Sokoła Janom Hrjehorjom je so Jurij Bjeńš rozmołwjał. Najprjedy 12 přizjewjenych cyłkow, potom 14, při wulosowanju 16, nětko 15 – přihoty za 36cety nakład sokołskeho volleyballoweho turněra wo pokal Domowiny runjewon optimalnje njeběža ...J. Hrjehor. Hladajo na zašłe turněry bě to poprawom přeco tak, zo dyrbjachmy stajnje zaso na změny reagować. Nimamy ze stajnymi změnami problem. Turněr njeje za sportowčow a sportowcow winowatostne sportowe zarjadowanje. Smy derje přihotowani Wjeselimy so, zo mamy nětko 15 cyłkow a nadźijamy so, zo tež wšitke přińdu. Sće so rozsudźili město ze štyrjomi z třomi staflemi hrać (hlej nowe wulosowanje). J. Hrjehor. To bě trěbne, dokelž je mustwo Sokoła Budyšin, kiž je zakitowar pokala, wobddźělenje wotprajić dyrbjało. Jedna stafla ze třomi mustwami? To njeby optimalne rozrisanje było. Powěda so, zo njebudźeće lětsa na čas hrać, ale wšitke hry bjez časoweho čisća wuhrać ...J. Hrjehor. To trjechi. To bě přeće někotrych hrajerjow. Budźemy to raz wuspytać. Kóžda hra změje dwě sadźbje do 15 dypkow. Po 15 pak budźe definitiwnje kónc. Njebudźemy z dwěmaj dypkomaj rozdźěla hrać. Wuwzaće twori kónčna hra – wuhrajemy dwě dobyćerskej sadźbje z tie-breakom. Prěnja a druha sadźba do 15 dypkow z dwěmaj dypkomaj rozdźěla a tež třeća do 15 z dwěmaj dypkomaj rozdźěla ze změnu pola wosom dypkow. Z kotrym hrajnym modusom budźeće turněr přewjesć?J. Hrjehor. W předkole hrajemy w jednotliwych staflach A, B a C kóždy přećiwo kóždemu. Po tym sćěhuja za mustwa, kiž su po předkole prěnje a druheho městno wobsadźili, hry wo zaćah do finalnych partijow. Prěni ze skupiny A hraje z druhim skupiny B a prěnim skupiny C. Druhi skupiny A nastupi přećiwo prěnjemu skupiny B a druhemu skupiny C. Nětko přizamknu so hry wo městna 13-15, 10-12, 7-9 a duele wo městna 5, 3 a 1. A što hišće? Što wostanje, što njebudźe, ...J. Hrjehor. Digitalny časnik na beamersćěnje njetrjebamy. Na dalšej běłej płachće pak pokazamy zaso wšitke wuslědki a zaměstnjenja, tak zo njetrjebamy so stajnje z prašenjemi hrajerkow a hrajerjow rozestajeć. Sportowy drink lětsa njezmějemy, za to pak zaso swójske zastaranje wobdźělnikow. Mału halu za dźěćacu zaběru za lětuši turněr skazali njejsmy, dokelž je zajim w zašłych lětach woteběrał. Hdy so turněr započnje?J. Hrjehor. Zetkamy so sobotu rano 08.00 hodź. w hali. Nastup a witanje přewjedźemy wot 08.15 hodź. a z prěnimi hrami chcemy 08.30 hodź. započeć. Dalše časowe rjadownje wostanje wotewrjene, dokelž lětsa na čas njehrajemy. Wutrobny dźak a dobre poradźenje!


text:
- Zasady pisowni języka śląskiego - Henryk Jaroszewicz
- Moja babcia gotowała dla Gierka. Kulinarna podróż na Śląsk w czasach PRL-u
- Sprawa rodziny Tebbe. Kolacja z mumią - Monika Kassner
- Pippi Långstrump (po ślōnsku) - Astrid Lindgren + audiobook
- H. Buchner - Ciotka Flora
- Ciulandia - Henryk Waniek
- Kajś. Gyszichta ô Gornym Ślonsku. Edycyjo ślonsko
- Naklejka GŌRNY ŚLŌNSK
- Naklejka SILESIA
- Kalendarz 2023 "Górny Śląsk" Jarosława Kassnera
Mecynas ślōnskij gŏdki - szczegóły i donatorzy
Nasze książki w Google Books oraz Google Play
CSŚB 9 - Mirosława Syniawa - Cebulowŏ ksiynga umartych
towar niedostępnydodaj do przechowalni
Opis
Myślã czynsto ô mojich starkach i starzikach – ô tyj rzyce dusz i gynōw – i jak profesōr Bynedykt Kouska starōm sie pamiyntać, że kożdy czowiek je jak głōwnŏ wygranŏ w loteryji, i to ku tymu w takij, w keryj wygrywŏ jedyn los na teragigamegamulticyntylijōny. Myślã czynsto ô tych bauerach i bergmanach, krankynwerterach i torszrajberach, huzarach i muszketerach, młynŏrzach, kamiyniŏrzach i kowŏlach, ô tych zŏwitkach i bynkartach, słepŏkach i fechciŏrzach. Niyrŏz – jak Kenneth White w "Familijnyj alchymiji" – zaziyrōm przi tym do zdrzadła. I tak jak ôn niy przestŏwōm sie dziwić.
- Ze wstympu
MIROSŁAW SYNIAWA urodziōł sie w roku 1958 w Chorzowie. Do terŏzka wydali my dwa tōmy poezyj tumaczōnych ôd niego na ślōnski i jedyn rōman, kery napisoł po polsku. Tyn rŏz prezyntujymy jego włosne wiersze, w kerych rozprawiŏ ô swojich przodkach. Rychtuje, jak nōm pedzioł, dwa nowe rōmany – jedyn po polsku i jedyn po ślōnsku – a ku tym nastympny tōm ślōnskich wierszy, kery mŏ sie mianować (blank niy po ślōnsku) "Mappa mundi".
Patronat medialny:
Jaskółka Śląska
Oschl.wordpress.com


text:
Andora
Andora, Kśynstwo Andory (katal. Principat d'Andorra [prinsiˈpat dənˈdorə], szp. Principado de Andorra, franc. Principauté d'Andorre) – ńywjelge państwo we połedńowyj Ojropje, bez dostympu do morzo. Je rozlygowane we Pirynejach a grańica mo ze Francyjům a Szpańijům. Mjyszkańcůma Andory sům Szpańeloki a Katalany. Je to kůnstytucyjno můnarchijo we keryj gowa państwa je kolygijalno - jeji fůnkcyjo połńům prezydynt Francyje a biskup La Seu d'Urgell. Je to kraj ńymożebńy gůrzisty.
Aże 80% norodowygo przichodu pochodźi ze turystyki. Krům tygo, Andora je "dowkowym rajym", skiż czego mynga firmůw mo sam śedźiby a we Andorze płaći dowki.


text:
2018/2019
Rozpšawa Dolnoserbskeje rěcneje komisije
Dolnoserbska rěcna komisija jo se 2018 zmakała dwójcy: 15.5. a 30.5.
Wobzamknuło jo se zawjeźenje pisanja měkego   srjejź słowa. Z tym co DSRK spěchowaś pšawe wugronjenje słow ako pjakaŕka, ceŕba, waŕmo.
Wušej togo jo se w zwisku z rozšyrjenim dolnoserbskego starodawnego sedleńskego ruma Serbow pśeglědała wobšyrna lisćina mjenjow wobydlenišćow wšakorakich typow. Wuslědk mjazy drugim toś tych procowanjow jo 30. zešywk Małego rědu Serbskego instituta „Mjenja wobydlenišćow w starodawnem sedleńskem rumje Serbow w kraju Bramborska“.
W tom konteksće su se teke diskutěrowali a sprecizěrowali pšawidła wjelikego a małego pisanja toś tych wósebnych mjenjow.
Fabian Kaulfürst
Budyšyn, 9.3.2019


text:
W mieście to je roztomajcie, dycki moc sie dzieje i sie nikomu nie cni
Je to ganc inkszo rzecz niż tako spokojno wieś kaj wszysko sie wydarzo bardzi po leku. W mieście trza dować pozór na autoki, krojcoki i ampele bo jak kogo taki auto potrōnci to eli idzie trefić do lazaretu. W mieście je kupa butlu i ciżby ale tak rychtyk to żodyn sie nawzajym nie zno. A już sōmsiŏdów to sie ganc nie kojarzy. Mało kiery wylazuje na plac pod sztokowiec beztuż ciynżko ludzi rozeznać.
W cyntrum zowdy brakuje parkplacu i policaje yny cichtujōm coby wlepić sztrŏfa jak kiery stanie ôpacznie. Na szczynści po miastach rajzujōm autobusy i idzie swojigo autoka ôstawić pod familokiym i ciś kōmunikacyjŏm miejskōm.
Yny trza mieć baczyni na sztelach coby nie wlyź do jakigo autobusa co poradzi wywiyź w ganc inkszo zajta. A jak kiery po mieście jeździ na kole to musi miarkować na guliki, żłobiny, wysoki borsztajny i glajzy od sztrasynbanów. Przkopyrtnyć sie na kole w mieście to ni ma fajno rzecz.
A do tych co dycki chodzōm piechty urzyndy rychtujōm promynady, parki ze strōmami i banki coby se zicnyć i pozaglōndać trocha na zielone. A bajtle mogōm se zocnie porojbrować na szpilplacach.
Z miasta leko idzie wandrować we świat, styknie iś na banhof i nie być za nieskoro na swój cug. W wiykszych miastach som tyż fligerplace beztuż idzie rajzować rychtyk daleko.
Miyndzy familokami je kupa interesantnych rzeczy do ônaczynio
Jak kiery mo ptoki i grajfki to dycki znejdzie se co do sia. Idzie iś do tyjatru, do galantnej restauracyje abo do szykownego kafyju na zista i latte. Jak kiery lubi tańcować to zowdy znejdzie jaki zocny fajer w fajnym szynku. W miastach je coroz wiyncy kaufhausów, beztuż ci co som radzi sztramskij łoblyczce, to se mogom w takich epnych gyszynkach łobsztalować rychtyk zocne lōnty.
W mieście som tyż szaberplace kaj idzie sprŏwić se świyże gymiza i łowoce. Tak rychtyk to tam idzie tyż kupić roztomajte klamoty ale dycki to je dojś niecherski, taki „chiński” beztuż lepszy to smolić a nie kupować haszpli.
I tak to sie kulo to życi w smyndzie, larmie i uwijaczce. Roztomiyłe miasto czy pierziński wypandów?


text:
Połedniowŏ Ameryka
Połedniowŏ Ameryka to je kōntynynt ô wiyrchni 17,8 milijōnōw km², co leży na pōłkuli zachodnij, we srogszyj tajli na pōłkuli połedniowyj, a w myńszyj – na pōłkuli pōłnocnyj. Czasym uwŏżanŏ je tyż za subkōntynynt Ameryki[1].
GeografijŏEdytuj
Wiyrchnia Połedniowyj Ameryki zajmuje 17 840 000 km². Wiyrchniōm, postrzōd kōntynyntōw, Połedniowŏ Ameryka zajmuje sztwŏrty plac (za Azyjōm, Afrykōm i Pōłnocnōm Amerykōm). Nojsrogszym miastym je majōnce blisko 20 mln miyszkańcōw São Paulo we Brazyliji[2].
Bezma cołki kōntynynt je na placie połedniowoamerykōńskij. Trōjkōntny kształt Połedniowyj Ameryki sprawiŏ, iże mŏ ôna nojkrōtszõ piskã brzegu spostrzōd wszyjskich kōntynyntōw.
We Połedniowyj Ameryce je nojwyższy wodopŏd świata – Salto Angel we Wynezueli, rzyka ô nojsrogszym strzednim przepływie (dugość je sprawōm spōrnõ) – Amazōnka (7,2 mln km²), nojdugszŏ keta gōrskŏ – Andy (nojwyższŏ szpica to Aconcagua – 6962 m n.p.m.), najsuchszy plac na Ziymi – Pustynijŏ Atakama[3][4][5], nojsrogszy las deszczowy – Amazōnijŏ, nojwyżyj położōne jezioro spotrzebowowane w cylach handlowych – jezioro Titicaca, nojwyższy wulkōn – Ojos del Salado (6885 m n.p.m.), jak tyż nojwyższy czynny wulkōn – Llullaillaco, nojwyżyj położōnŏ stolica świata – La Paz (3600–4100 m n.p.m.).
PaństwaEdytuj
PopulacyjŏEdytuj
Połedniowõ Amerykã zamiyszkuje 418 mln miyszkańcōw (2015). Ludność Ameryki Połedniowyj je roztōmajtŏ rasowo; Brazylijŏ, Peru i Kolōmbijŏ to państwa ô srogich miszōngach ras. Ludność tubylczŏ przinŏleży do rasy żōłtyj (mōngoloidalnej) i zamiyszkuje zaôbycz Andy Postrzodkowe, Peru i Boliwijõ, kaj stanowi kole 40% ludności. Bazowe gŏdki tubylcze to keczua (gŏdka Inkōw) – kole 10 mln ôsōb, ajmara – kole 1,5 mln ôsōb i guarani – kole 1 mln ôsōb.
Przipisy
- ↑ South America. New York: Columbia University Press, 6th ed. 2001-6, seryjŏ: The Columbia Encyclopedia.
- ↑ Major Agglomerations of the World - Population Statistics and Maps, citypopulation.de [dostymp 2021-05-05].
- ↑ Priit J. Vesilind: Najsuchsze miejsce na świecie. National Geographic. [dostymp 2011-09-05].
- ↑ Najsuchsze miejsce: Pustynia Atacama, Chile (ang.). Extreme Science. [dostymp 2011-09-05].
- ↑ Chris McKay: Two dry for life> Atacama Desert and Mars. [dostymp 2011-09-05].


text:
Njebozowy ropot Pawlinu ze spara torhnje. Młoda žona z poslešća wujědźe a styknywši ruce we łožu sedźo hač na smjerć wustróžena wustorči: »Božičkecy, što tu činiće?«
Zadwělne słowa měrja so na muža, kiž w ćmowomódrej dźěłanskej monturje na metalowym rěblu a z chribjetom k Pawlininemu łožu stejo nad woknom spanskeje stwy dźěru do sćěny toči.
Njeskazany dźěłaćer wustork Pawliny wězo njesłyši, nawopak, z pozběhnjenymaj ramjenjomaj a rukomaj tłóči ze wšej mocu wjerćacy so njeboz bićoweje točenskeje mašiny do betona. Na folijowu płachtu na špundowanju padaja proch a kruški z twjerdeje murje.
Zatrašena so Pawlina hromadźe bjerje, zo njeby za rěblom sahnyła a cuzbnika z njeho torhnyła. Dyrkotajo pak sej wuwědomja, zo ju nawalny hósć njewidźi a njesłyši. A zo su rańše zerja zeschadźeli.
Pawlina na budźak pohladnje, kiž na nócnym kamorčku pódla łoža pokojnje tikota, štož pak pod haru točenja tohorunja słyšeć njeje.
Wona widźi, zo je krótko do wosmich. To ju hišće bóle rozšeršenja hač grawoćiwa hara, wšako ma w dźewjećich termin pola swojeje frizerki a přećelki Hilže, kotraž ma swój salon hnydom wokoło róžka blisko cyrkwje Našeje lubeje Knjenje. Pawlina je so z dźiwadźelnikom a swojim lubuškom Lukašom wotrěčała, zo chcetaj wječor party molerja Litwina wopytać, w schowanym a chětro zanjerodźenym ateljeju na zadnjej hasce nakupowanskeje mile. Tam wuhotuje wuměłc, kiž ma sam sebje za prěkulu a zakitowarja swobody, hižo cyłe lěto kóždu sobotu wječor tajne hejsowanja, njedźiwajo na postajenja a zakazy korony dla.


text:
Rěčny kućik dr. Sonje Wölkoweje z wusyłanja 09.06.2010 při abo na
Hauptinhalt
Knjez Kowar je docent při uniwersiće, knjez Krawc zaso wučer při gymnaziju – dale a husćišo słyšu tajke konstrukcije a so dźiwam. Kajka institucija blisko při uniwersiće drje to budźe, hdźež knjez Kowar wuwučuje. A čehodla njemjenuje so hnydom ta šula, hdźež je knjez Krawc z wučerjom? Najskerje wšak je so we woběmaj padomaj jenož wopačna prepozicija „při“ město praweje „na“ wužiwała: Prawje prajimy potajkim, zo wuwučuje něchtó na uniwersiće, respektiwnje zo je wučer na gymnaziju. Ale kak přińdźe k tajkim zamylenjam? W pozadku skutkuje tu němčina. Němsce so praji: Er ist Dozent an der Universität. A němskemu „an“ w serbšćinje husto wotpowěduje „při“: das Haus am Bach – dom při rěčce. Tola serbske „při“ nima tak šěroki woznam, wone signalizuje přeco někajku rumnu bliskosć. Tohodla wustupuja jako serbske wotpowědniki za němske „an“ hišće dalše prepozicije, na přiklad „za“ – am Tisch je serbsce za blidom, abo „na“ – na štomje wisaja jabłuka, am Tage je wodnjo, a am Montag je cyle bjez prepozicije póndźelu, a wučer móžeš wězo być na někajkej šuli, chiba hišće we šuli, tola ženje při šuli.


text:
San Marino
San Marino, Republika San Marino (it. Repubblica di San Marino) , tyż Nojjaśnijszo Republika San Marino (it. Serenissima Repubblica di San Marino) – niysroge państwo we połedniowyj Ojropje, kere je ynklawům postrzůd Italije. Je rozlygowane we Apyńińskij Půłwyspje, we půłnocno-wschodnij tajli Apyńińskigo Půłwyspa. Jigo wjyrch je yno 61 km2, mjyszko sam wele 32 000 ludziůw. Głůwne mjasto mjanuje sie tak kej cołke państwo - San Marino. Je to nojmyńszy ferajńista Rady Ojropy.
San Marino je poważane za nojstarszo durch egzisterujůnco republika na świecie, kontynuuje tradycjo zakůnu, kery powstoł 3 września 301 goda uod Marinusa ze Arby. Podug powjarki Marinus wyjechoł ze Rab (růmańskij kůlůńije Arby), kiej prziszły kajzer Diocletian wydoł byfel, coby uodbudować mury mjasta Rimini, zniszczůne uod piratůw.
Państwowo ekůnůmijo uopjyro śe na financach, industryji, usugach a turystyce. GDP na perzůna je sam 36 200 dollarůw, co dowo uůnym 39. plac na wykoźe państw śwjata, a 18. we Ojropje[1]. Je poważane za nojbarzi stało eknůmijo, majům fest mało ludziůw bez roboty, niyma sam pożyczek publicznych ani debetu.[2]
Gyografijo[edytuj | edytuj zdrzōdło]
San Marino je ynklawům we terytoryjům Italije, graniczno lyńijo dwůch państwůw mo 39 km. leży pojstrzůd regijůnůama Emilia Romagna a Marche, kole 10 kilomyjtrůw uode brzyga Adrjatyckigo Morzo. Landszaft je zdůminowany bez Apyńiny, cołki kraj to sům leko gůrziste teryny, beztůż yno 17% kraju nadowo śe do uprawy. Nojwyższy plac to je wjyrch Monte Titano, kery mo 749 myjtry nade morzym, nojńiży je rzyka Ausa, kero je na poźůmje yno 55 myjtrůw. Bez San Marino płynům krům Ausy rzyki Marano a San Marino, ńyma żodnych wjynkszych jeźorůw abo inkszych akwynůw. Je to trzeći uod kůńca podug wjelkości kraj Ojropy, myńsze sům yno Watykůn a Můnako.
Klimat[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Klimat San Marino je strzůdźymnomorski ze ajnflusym kůntinyntalnym. Je sam gorko we lato a źimno we źima. Nojwyższo strzedńo tymperatura je we lipcu a śyrpńu - 27 °C, a nojźimńi we styczńu, ynoć 6 °C[3].
Ferwaltůngowy tajlůng[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- Acquaviva
- Borgo Maggore
- Chiesanuova
- Domagnano
- Faetano
- Fioryentino
- Montigiardino
- San Marino
- Serravalle
Zdrzůdła[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- ↑ CIA The World Factbook - Country Comparison :: GDP - Per Capita (PPP)
- ↑ CIA The World Factbook - San Marino
- ↑ San Marino Climate


text:
„Našeje serbskeje mamineje rěcy“ dla. 50 dokumentow k stawiznam serbskego cerkwinskego žywjenja w Lubinje 1540-1791
Wobźěłała Madlena Malinkowa
Pśedlažeca edicija wopśimjejo 50 dokumentow z wobłuka serbskego cerkwinskego žywjenja bźezwokrejsnego města Lubina w markgrobinstwje Dolna Łužyca. Dokumenty póchadaju z casa mjazy 1540 a 1791 a zwobrazniju cas serbskego ewangelsko-lutherskego dušypastyŕstwa w Lubinje. Editěrowane dokumenty póchadaju ze zachowanych aktow wósebnje lubinskeje rady a Dolnołužyskego konsistoriuma. Głowny wuzwólowański kriterium jo była signifikantna wugroniwosć wó wuwiśu serbskego cerkwinskego žywjenja a, w tom ramiku, serbskeje rěcy. Rownocasnje jo se wopytało, šyroki spektrum tekstowych sortow wobglědowaś.


text:
Project Description
Cesćenje angažowanych młodostnych
Sćo 14 lět stare abo starše, pišośo basnje abo spiwy, woplěwaśo serbsku rěc na młoźinskich zarědowanjach, sćo ducy ako serbski reportaŕ abo maśo nabejne šulske wugbanja w serbskej wucbje – rowno take młodostne deje se pócesćiś za angažement we wobłuku serbskeje rěcy. Za to se pšose serbske institucije, towaristwa a priwatne wósoby raz wob lěto, aby naraźili aktiwne młodostne, kótarež Rěcny centrum WITAJ pśepšosujo pótom na zarědowanje – Wjeliki źěk. Pśi tom młodostne dostawaju mimo togo móžnosć do rozgrona pśiś ze zastupnikami serbskich institucijow.
cilowa kupka: młodostne wót 14 lět
cas: september/oktober
kapacita: 10 – 12


text:
- About Institute
- SBD - zoom lebron 6 black - 120 Release Date , Nike shirt Air Force 1 Shadow Leopard CI0919
- Nike Vêtements de sport Tottenham Hotspur Windrunner Veste 2021 2022 Homme
- nike jordans boys 9 inch shoe outlet list DZ4397 , SBD - 001 Release Date - nike shox swift black hair style 2019
- RvceShops , 028 - mens air jordan 30 xxx cosmos for sale authentic qmyna4 Retro GG 'Hyper Pink' - 654969 - jordan pivot pack backpack black gym red
- NIKE AIR JORDAN 6 RETRO GATORADE LIKE MIKE WHITE 28cm - "Patent Croc" Pack - IetpShops - Nike Air Max
- air jordan 4 black canvas
- 1576 nike air jordan 1 naranja y blanco
- air jordan 37
- air jordan 4 military black dh6927 111
- nike air max 1 crepe hemp 2022 release date
- Annual Reports
- Didactics
- Research
- Employees
- Journals
Recent projects
Zbigniew Tarapata, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Najgebauer, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Michał Dyk, Agnieszka Kacprzak, Dariusz Pierzchała, Mariusz Chmielewski, Krzysztof Chlebicki, Jarosław Rulka
Maciej Kiedrowicz, Jarosław Koszela, Zbigniew Tarapata, Rafał Kasprzyk, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Jerzy Stanik
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Rulka
Dariusz Pierzchała, Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Rulka, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Mariusz Chmielewski, Michał Dyk, Krzysztof Chlebicki
Andrzej Najgebauer, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas, Ryszard Antkiewicz, Rafał Kasprzyk, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Koszela
Ryszard Antkiewicz, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Andrzej Najgebauer, Dariusz Pierzchała, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski
Tadeusz Nowicki, Tomasz Tarnawski
Grzegorz Bliźniuk, Andrzej Ameljańczyk, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Gaj, Tomasz Górski, Tomasz Gzik, Piotr Kędzierski, Piotr Kosiuczenko, Jarosław Koszela, Andrzej Najgebauer, Tadeusz Nowicki, Kazimierz Worwa
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Koszela, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Tomasz Drozdowski, Dariusz Pierzchała
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Dariusz Pierzchała, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Mariusz Chmielewski, Roman Wantoch-Rekowski
Roman Wantoch-Rekowski
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Marian Chudy, Tadeusz Nowicki, Radosław Pytlak
Recent publications
Bolesław Szafrański, Romuald Weydmann
Grzegorz Bliźniuk, Dorota Kilańska
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Zbigniew Tarapata
Zbigniew Tarapata
Andrzej Chojnacki
Andrzej Chojnacki
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Roman Wantoch-Rekowski


text: Wojerecy (SN/MiR). Wobydlerski etat je ludźom dobra składnosć, swoje ideje za polěpšenje zhromadnosće zwoprawdźić. Wšelake města, mjez kotrymiž su nimo Kamjenca a Budyšina tež Wojerecy, wospjet pjenjezy za tajki wosebity etat planuja. W měsće nad Čornym Halštrowom nětko wuslědk wo wothłosowanju wobydlerskich namjetow předleži. Tam bě běrow wyšeho měšćanosty mjeztym třeći króć pod hesłom „Kóždy hłós płaći!“ wot 17. meje do 7. junija wobydlerjow namołwjał, aktiwnje sobu rozsudźić wo tym, kotre projekty měli z pomocu Wojerowskeho wobydlerskeho etata lětsa zwoprawdźić. 37 wšelakich namjetow bě do zarjadnistwa dóšło. Wuličenje hłosow je zakónčene. Hač su wšitke woprawnjene, tuchwilu pruwuja.


text:
- About Institute
- Low shoes - Men's shoes - john lobb hayes mens dress shoes - Formal shoes - IetpShops , nike free rn flyknit 2018 triple white men running
- Jordan Spizike 270 Boot Surfaces in Smoke Grey Elevate Low DV1494 , SBD - 001 Release Date - Mens Air Jordan 1 High OG 555088-404 Marina Blue
- IetpShops , air max air max 1 red white sketch to self , Does The Nike Air jacket Jordan 1 Fit True To Size?
- Pricing , SBD, Adidas Terrex reflekterande varumärke för bästa synlighetTerrex brett midjeband, Release Dates, adidas ZX 10000 Colorways
- cheap nike air presto ultra flyknit olympic - nike thea flyknit metallic sneakers black women Terrascape ACG DQ3987 , SBD - 001 Release Date
- preview nike air max terrascape plus triple black dq3977 001
- nike air max 1 crepe hemp 2022 release date
- air jordan 4 wmns canyon purple 2022
- air jordan 12 retro flu game
- air jordan 1 mid diamond shorts
- Annual Reports
- Didactics
- Research
- Employees
- Journals
Recent projects
Zbigniew Tarapata, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Najgebauer, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Michał Dyk, Agnieszka Kacprzak, Dariusz Pierzchała, Mariusz Chmielewski, Krzysztof Chlebicki, Jarosław Rulka
Maciej Kiedrowicz, Jarosław Koszela, Zbigniew Tarapata, Rafał Kasprzyk, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Jerzy Stanik
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Rulka
Dariusz Pierzchała, Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Rulka, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Mariusz Chmielewski, Michał Dyk, Krzysztof Chlebicki
Andrzej Najgebauer, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas, Ryszard Antkiewicz, Rafał Kasprzyk, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Koszela
Ryszard Antkiewicz, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Andrzej Najgebauer, Dariusz Pierzchała, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski
Tadeusz Nowicki, Tomasz Tarnawski
Grzegorz Bliźniuk, Andrzej Ameljańczyk, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Gaj, Tomasz Górski, Tomasz Gzik, Piotr Kędzierski, Piotr Kosiuczenko, Jarosław Koszela, Andrzej Najgebauer, Tadeusz Nowicki, Kazimierz Worwa
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Koszela, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Tomasz Drozdowski, Dariusz Pierzchała
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Dariusz Pierzchała, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Mariusz Chmielewski, Roman Wantoch-Rekowski
Roman Wantoch-Rekowski
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Marian Chudy, Tadeusz Nowicki, Radosław Pytlak
Recent publications
Bolesław Szafrański, Romuald Weydmann
Grzegorz Bliźniuk, Dorota Kilańska
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Zbigniew Tarapata
Zbigniew Tarapata
Andrzej Chojnacki
Andrzej Chojnacki
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Roman Wantoch-Rekowski


text:
Portrety - Ś
Adam Świtała Agnieszka Ślusarek Agnieszka Świętochowska - muzyk Aleksandra Śląska - Aktorka teatralna, telewizyjna, filmowa, radiowa, reżyser teatralny, pedagog. Anna Świętochowska Anna Świrszczyńska Arek Ślesiński Arek Ślesiński Arkadiusz Ślesiński Artur Święs - aktor Barbara Świąder Bogdan Śmigielski Bożena Ślaga Bożena Ślaga-Śmierzyńska Dagna Ślepowrońska Dominika Świątek Ed Wubbe (Zieleń), Tatyana van Walsum (W światłoci Eugenia Śnieżko-Szafnaglowa - Aktorka teatralna i filmowa, tancerka i reżyserka Ewa Śmigielska Hanna Śleszyńska - aktorka