text:
Pore opowiadań o hań downych zawodach i rzymiosłach...
O krawcowaniu
Terazy to je wszycko inakszy, lepszy sorganizowane, wszyjscy sie majóm dobrze, nie tak, jak kiejsi za mojich młodych roków. A moda! Wszyjscy prawióm, że to yny baby smiyniajóm co chwila mode. Nie bydym sie o to sbywoł, ale z własnego doświadczynio wiym, że chłopsko moda też sie smiyniła już kiela razy; dyć żech uż je przez szejdziesiónt roków krawcym, to wiym, wiela razy żech sie za ty roki uczuł podle mody szyć! Piyrwej to nie było tak lechko wyżyć. Do fabryk i do szachty daleko, a maszyny nie jejździły – tak gdo umioł jaki to rzymiosło, żył lepszy. Rzymiosło było w poszanowaniu, jako w tym porzykadle: „Jaki taki rzemieśniczek, choćby yny mietlorziczek”. Tóż moja Mamulka prawili, że pujdym sie uczyć, cobych sie w życiu nie straciuł – za szewca, abo krawca. Za szewcach nie chcioł iść, bo to trzeja dookoła stare smrodlawe charboły łotać, a widoku na wyżyci nie było takigo, jako u krawca, bo kiejsi to ludzie chodzowali boskym aji do fabryki, abo do miasta, a dziepro przi samym mieście obuwali bóty. Do kojścioła przes tydziyń boskym, a w niedziele sie obuwali dziepro przi kojściele. Każdy ściepoł bóty s rzymynia i jaki gdo mioł nogi upaćkane od prochu i rosy taki styrczył do bótka i fest zasznórowoł. Nogi sie spociły i bóty zamazały, a potym ty szewcu dropej w nich pazurami! A tak jo szoł za krawca. Na Gody żech skóńczuł szternost roków, a zaros od Nowego Rokuch nastómpiuł do uczynio do Pietrowic na sztyry roki s kustym. Tak sie uczyło na trzi roki, ale mie Mamulka – wdowa – ni mógli używić, tak żech musioł za kust sztworty rok być za ucznia i robić za darmo, tela coch ponikiedy dostoł jaki tyn grejcar jakech kómu robote odniós. Prawili ludzie, że nauki se trzeja wożyć, bo niż sie uczyń wyuczy, to mocka wystoji, a była to prawda. Dzisio by tymu ani żodyn nie uwierzuł, aji mie sie czasym zdo, jakech to wydzierżoł, bo dzisio ucznie dostanóm i płacóne, a uż nie mówić o tych wszyckich wygodach, co majóm i szkołe majóm... Ranoch stowoł o pióntej i musiołech ziymnioków uszkrobać szkrobaczkóm ze starej łyżki na obiod, bo ty, coch uszkroboł, żech wieczór warzuł na śniodani. Szkrobać żech musioł ciynko, bo prawiła majstrowo, że oszkrabina musi sie na nosie słómać, a za hrubsze żech był zaroz bity. Ziymnioki sie szkrobie, nie ciosze – prawiła. Potymech garce po śniodaniu pomył, pokrziw dlo babuci i gynsi usbiyroł, odbył żech ich, napos, drobnioków do garca napłókoł, drzewa uciupoł, po mlyko do dwora zaszoł i tak dali. Dziepro jakech to wszycko porobiuł, szełech do warsztatu. Jakech uż był drugi rok za ucznia, toch sie uż zespórzuł i jak mi majstrowo kozała, aż zóndym ze świniom ku wieprzkowi, a potym jóm na nowsiu napasym, toch prawiuł, żech sie prziszoł uczyć za krawca, nie świnie pajść, bo to uż umiym. Dostołech za kudły, na coch był aji przizwyczajóny, ale od tego czasuch świnie uż nie pos ani dziecek nie bawiuł, boch pyskowoł, aż se bawi sama, bo jo móm swojóm robote. Majster mi doł robote i prawiuł: to musisz dzisio srobić, a potym możesz ijść spać, a jakech nie srobiuł, to óni spali, a jo robił, ażech srobiuł, a potym żech eszcze warsztat musioł mokróm handróm przetrzić, coby sie nie kurziło i pieknie pozamiatać, proch obetrzić – a rano jako dycki stować. Jodali my spólnie przi jednym stole. Óni se naloli na miske, a mie niechali w garcu na dnie i toch z tego garca jodoł, a za to móm żołóndek sdrowy, boch se go nie przemaściuł. Jodło było zwyczajne: żur ze ziymiokami na śniodani, mlyko s chlebym, abo kawóm na drugi śniodani (a wtynczas warzili uż jynczmiynnóm kawe, a mie nie szmakowała tak jak prowdziwo kawa), a na obiod gałuszki, krupica, ściyrka, a czasym aji polywka s miynsa, a każdy dziyń kapusta. Na swaczyne lebo wieczerze chlyb ze śliwkami abo japko, abo ziymioki s kiszkóm. Nie było tego dycki do syta, ale na niedziele żech chodzowoł do chałupy, to mi Mamulka upiykli pecynek chleba i dali. Wożył s piynć kilo. Dołech se go na poddaszy i miołech cały tydziyń po kónsku na pomaszkiecyni. Nie zjodech go sóm, bo mi też pómogały myszy. Ros w sobote żech szoł do chałupy uż kole północy. Wszyndzi ćma, yny we dworze sie świyciło. Wyszkrobołech sie na cokiel i dziwóm sie, co sie tam robi, a tu klynczy pore biołych postaci przi żłobie ze słożónymi rynkami. Na kiż djasi, dyć sie przeca Chrystus po drugi nie narodziuł, ale włosy sie mi ze strachu na głowie sjyżyły. Nie byli to anniołowie, yny dworski dziywki przed spaniym polycały sie Bogu – uwidziołech to dziepro jak stanyły i chciały s koszul błechy wygónić – wtynczas żech zaburzuł na okno i uciyk. Światło sgasło w okamigu, ale óny mie musiały poznać (isto po chrómaniu), bo od tego czasu jakech prziszoł po mlyko, niechowały mie czakać na ostatek. Po wyuczyniu żech robiuł za towarysza w mieście dwa roki i dostołech uż płacóne: szejść szóstek od galot, piynć od westy, a dziewiynć od kabota. Szywało sie wszecko „do miecha”. Kabot sie zeszyło zadek z przodkami i podszywke też tak, rosłożyło sie na stole, zeszyło do kupy, przewróciło na lice i kabot był gotowy. Waty ani rozharu sie nie dowało, yny kónsek miecha do klapów, dziepro po 1900 roku, jakech uż był majstrym, zaczyło sie dować wate do ramión i kole całej paże. Na pleca tak na trzi palce a s przodku szyrzi, ani sie tela nie heftowało jak teraz, strzasło sie na maszynie i cało parada. Potym nieskorzi, to do lepszych lóntów dowało sie rozhar i płótno, ale myni jako teraz, a wate yny na pleca, ale hrubszy. Mówili: „Co nie srobiuł Tata, to zrobi wata, a chłop bydzie szykowny!”. Ta moda, co terazy s babskimi piersiami, też dziepro je ze dwacet roków. Kaboty sie szyło dłógi, ze szostym na zadku, potym szyrsze, od dołu bez szosta, dłógi aż na nogi, krótsze, upinace, wolniejsze, a coros to inksze. Westa sie szywała mało wystrzignióno, miyni niż kabot i s klapkami, coby jóm każdy widzioł spod kabota. Zeszyło sie kómplet na rymby, jak cycha, i przewróciło. Zeszyło sie jóm i była gotowo. To sie nazywało weste „ocielić”. Potym były westy bez klapów s wielkim wystrzigiym, potym małe półwesty, potym sie ku oblyczkóm nie szyło westy, a zajś terazy idzie do mody. Przi swojim majstrowaniu żech zażył rostomajtych przigód. Ros prziniós mi klijynt kabot na spadek, że mu nie pasuje. Myślym se, leży jak uloł, a to yny je, coby krawca troche usekiyrować, bo se ponikiery myśloł, że zdobydzie na szacónku, esi bydzie wymyślny. To mi nie pasuje, tu ni ma dobry a jo krejdóm cechowoł, a jak ón poszoł, toch krejde kartaczym wytrzepoł, kabot powiesiuł i niechoł tak. Za tydziyń prziszoł po kabot, oblyk go i prawi: – Terazy je dziepro dobry, podziwejcie sie, ganc jakby nie tyn. Jo sie w duchu uśmioł, boch widzioł, jaki świat je gupi. Jakech uż był majstrym, poznołech cere naszego kojścielnego i podali my se przi ołtorzu rynce na żywobyci. Odbudowali my społym ojcowizne, gruntu przikupili, wychowali my siedmioro dziecek, a jedyn nóm umrzuł mały. Potym mie srobili zwóniaczym i takech zwóniuł w naszym kojściółku pindziesiónt roków. S mojóm Madlynóm my przeżyli 52 roki, a uż je rok przeszło, jak mi umrziła. Terazy mie uż na świecie nic nie zajmuje, yny czakóm, skoro moja Madlynka przidzie po mnie, bo mi to obiecała.
O furmaniyniu
Wozili my drzewo do Jabłónkowa. Taki drzewo sie ścinało w moju, coby dobrze puszczało kore. Woziło sie suche, zdelke miało aji trzicet dwa metry. Tóż na skryntach, jako baji na Bukowskim, nie lza było wykryncić. Stowało sie kole północy, bo jak przijechol nieskorzi, to w Jabłónkowie uż była raja s tym drzewym na dwa kilometry. A wracało sie po połedniu, abo wieczór. Do aryndy żech sie nie stawioł, chyba do Krygla w Jabłónkowie. To był Niymiec, a Jaworzinczanie chodzili do niego, tóż sie mówiło, że to jaworzińsko arynda. Jo tam s grejcarami nie chodziuł, brało sie na borg, a potym, jak była wypłata, to sie szło zapłacić. Nóm, jaworzinczanóm, wierzili. U takigo Kuchejdy móg wziónść aji meter cukru, abo mónki i ón doł. Ros jechoł kamrat, Filipek, a mioł wypłate. I zawołoł mie do aryndy: „poj, cosi kożym”. I kozoł sztwiertke. A ta kaczmorka to tam miała nojynte. A to uż nie było za Austryje, uż była granica. I tyn Filipek prawi: „Zapiszcie mi to tam, bo ni móm drobnych, dwiesta korón móm w kupie”. A ta: „O ni, dwiesta korón w kupie ni ma, takigo grejcara żech eszcze nie widziała”. Nó i musioł zapłacić. Ros urwało rynke Juroszkowi, tóż żech go wiós do Jabłónkowa, do doktorza. Rynka sie eszcze dierżała. Dochtór pooglóndoł, „ja, moi kamraci, mortwe ciało uż nie przirośnie”. Ponikiery, baji nieboszczyk Byrtus, furmanili aż w Turczeku, za Dunajym. Jedyn jaworzynczan prziwiós s tego Turczeka cały miyszek piniyndzy, ale akurat była ta inflacyja i kupiuł za to yny kohóta. A Ligocki był osiymnoście roków w Kanadzie. Prziszoł do chałupy, chcioł grunt kupić, bo mioł kupa piniyndzy. Łysek przedowoł akurat grunt, nó i Ligocki szoł przemiynić dolary, że Łyska wypłaci. I rosmiyniuł ty dolary na marki, ale marka zaczła akurat spadować i Łysek uż nie chcioł gruntu sprzedać. I cało utropa tego Ligockigo, całych tych osiymnoście roków sie smarnowało.
Dróciorze
Hań downij, aji eszcze przed ostatnióm wojnóm, moc było w użyciu glinianych gorków – glinioków. Gorki były rostomajte – pońcloki, żbónki, misy, wiynksze – s dwóma uszami. Były czepniki, do kierych gaździnki dowaly mlyko, coby sie zsiadowało na kiszke, a s wyrchu sbiyrało sie śmietónke. W nich sie też kisiło kapuste, abo ogórki. Peklowało sie do nich aji miynso, dowało sie do nich szmolec ze stopionych szpyrek i inksze wiecy. Choć ludzie opaternie sie śnimi obchodzili, jednako dojść czynsto pynkały, abo sie ganc roslatowały i s ponikierego glinioka zustała kupka szkorup. A jak sie dóma trefił wiynkszy krawal, to gaździno szastała gliniokami o deliny, aż sie szkorupy roslatowały po wszyckich kóntach w izbie. Terazy czakało sie na dróciorza. Dróciorz szoł przes dziedzine i wołoł: „Garce drótować, garce drótować!”. Na plecach mioł drzewiany kastlik, a w nim rosmajte dróty i inkszy wercajg. To był jego caluśki warsztat. Taki chłop poradziuł ze szkorup słożyć na nowo gliniok i tak dobrze sdrótować, że kropla wody nie przeciykła. Dróciorzami byli Słowiocy, co do nas przez czeskóm granice chodzili. Ros taki dróciorz szoł s Nydku przez Czantoryje do Ustrónio. Na Czantoryji przi schrónisku spotkoł financów na granicy, downij sie jich nazywało celników. Tóż ci financi dali sie s dróciorzym do rzeczy. Chcieli ś niego zrobić błozna i tak sie go pytajóm, czy byci dróciorzym to ciynżki fach i jak dłógo trzeja sie za dróciorza uczyć. A tyn prawi: „Jak je chłapiec miglanc, pojyntny i pilny, to za trzi roki sie wyuczy. A jak je bulaty, to ani za piyńć roków nie bydzie ś niego dróciorz”. „No dobre, a co potym robi, jak sie nie wyuczy?” – pytajóm sie financi. „Jak sie nie wyuczy, to sie chyto za inkszóm robote. Mój kamrat, co sie nie wyuczył za dróciorza, je teraz financym”.


c: text/html

text:
Witejcie ludeczkowie roztomili!
Przeszykowni letnikorze a kuracjusze, pozdrowiómy was z nejpiekniejszej dziedziny jakóm Pónbóczek stworził na ziymi, a je nióm przeca nasz Ustróń. Leży se łón nad potokym, co mo na miano Wisła, a kaj sie podziwosz, to szumne wysokucne gróniczki ze smrekami, brzimami a bukami. Tóż łoto je Czantoryja, nejwyższy gróń nad Ustróniym. Możesz tam na wyrch dokwanckować sie szlakym, nale mosz też takóm wygode, że na sztokerlach wycióngnóm cie do wyrchu. Spruguj se też zjechać w taki zieleźnej rynnie, nale musisz dać pozór, cobyś nie umrził ze strachu, bo tam hónym sie żynie.
Hanej na drugi strónie Ustrónio je Równica, kaj idzie se aji na bicyklu, abo jakóm dryndóm dojechać, dyć już przed II wojnóm była wybudowano aż na sóm wyrch fajno cesta. Pamiyntejcie, taki wygody sóm jyny u nas. Doista szumny je tyn nasz Ustróń, czy kwiotki pieknie kwitnóm i zielyniućko wszyndzi, czy śniyg suje a wiater hóczy łod grónia do grónia. Terozki naszo dziedzina znómo je wszyckim w Polsce i za granicą, dyć to je wielki a szumny kurort. A piyrsi goście przijechali tu na kolasie 250 roków tymu. Bo Ustroń mo przeca dłógóm historyje i cosik mało niewiela musicie sie dowiedzieć.
Piyrszy roz napisali miano tej naszej dziedziny w papiórach biskupów we Wrocławiu, kole 1305 roku. Hań downi była to malutko dziedzina, pomiyndzy gróniami wciśnióno, daleko łod jaki ważnej cesty, tóż isto tymu dali ji tak na miano. Już w 1444 roku tutejsi ludzie wybudowali se drzewiany kościół.
A ustróniocy, to doista robotny noród. Ziymia tu je licho, moc skolo było dycki na miedzach i zogónach, nale łóni łorali pole, sioli łobili, chowali moc łowiec i rozmaitej gowiedzi. A jak kiery był kapke majyntniejszy, to mioł porke kóniczków i jakóm cieliczke w chlywie.
Hań downi ustróniocy miyszkali w drzewianych, małych chałupkach, co se sami pobudowali. Niejedyn gazda był taki akuratny, że z drzewa poradził wystrugać łyżki, rogule, putnie, żbery, maśniczki i wszelijaki wiecy, kiere sie na gospodarstwie przidały. Ludzie byli szporobliwi, nie wychybowali jakich bóndź hobów na capart, jako baji dzisio.
Nale czasy sie zmiyniajóm. Ustróń to dłógo była tako spokojno wieś, aż 233 roków tymu postawili tu hute, bo przeca naszli na dziedzinie moc zieleźnej rudy. Potym pobudowali kuźnie, odlywnie i moc zielaza sie tu kuło. Dzisio w tej kuźni robi sie roztomaite kónski do naszych aut.
Terozki Ustróń to je szumne miasto - uzdrowisko. Na Zowodziu sóm wielki szpitole, moc chałup letniskowych, co prawióm na nich piramidy, bo sóm wysoki a szpiczaste. Na Zowodzi przijyżdżajóm ludzie zdrowi, jyny tymu coby zozdrzić na te szumnóm dziedzine i podychać gorolskim luftym. Przibywo tu też kupe nimocnych, coby lyczyć swoji boleści, bo je nowy Szpitol Uzdrowiskowy z rozmaitymi zabiegami. Możesz sie też tam w basynie wyżbluchać, w kierym je woda ciepło a posolóno. Je też na Zowodziu szpitol dlo tych nimocnych co majóm rewme.
Na postrzodku dziedziny stoji rotuz, co mo kapke wiyncyj jak 110 roków, stare kościoły, moc roztomaitych sklepów. Kónsek dali łod głównej cesty postawili takóm wielucnóm scyne i moc ławek, ciepli na wyrch dach i prawióm na to amfiteatr. W lecie śpiywajóm tam jakisi artysty, a strasznego narodu chodzi jich łoglóndać.
Kapke dali przi ceście rośnie Dómb Sobieskiego, co je 322 roki stary, bo go wojska polski posadziły jak szły na wojne z Turkami do Wiydnia.
W Nierodzimiu przi ceście co żynie ku Skoczowu je taki stary drzewiany kościół. Mo 236 roków.
Ło pore kroków szpacyrkiym łod rotuza je Muzeum Ustróński, kaj sie zbiyro wszycki stare ździorba. Jak przijedziecie do Ustrónio to zóńdźcie sie tam podziwać, bo tam dycki je cosi ciekawego. Kapke dali przi ceście je drugi Muzeum - Zbiory Marii Skalickiej, kaj możesz sie podziwać na rozmaite drzeworyty, exlibrisy i medale.
Tóż sami widzicie ludeczkowie, że je co łoglóndać.
Rozwożcie se to i przijedźcie do nas!
Czakómy na Was w Ustróniu, ludeczkowie mili,
tóż spakujcie manele, nie marnujcie ani chwili,
tu Was szumnie ugoszczymy jak bliskich przocieli
byście moc radości i uciechy mieli.
Aspóń kapke se spoczniecie kole naszych gróni,
a hónym przijyżdżejcie, bo Was gdo przedgóni!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Piotr is the Polish variant of the name Peter.
Piotr Tokarz, Piotr Mazur, Piotr Rokosz, Piotr Moczulski, Piotr Szczepaniak, Piotr Kruk, Piotr Myślak, Piotr Głowacki, Piotr Obidziński, Piotr Sokolowski
Piotr Wieclawski, Piotr Zieliński, Piotr Picyk, Piotr Gurzyński, Piotr Drozdowski, Piotr Młodak, Piotr Kławsiuć, Piotr Drozd, Piotr Lorenc, Piotr Brzozowicz, Piotr Linek, Piotr Łopusiński, Piotr Perss Książyński, Piotr Kasdserewaxs, Piotr Stahl, Piotr Pawlowski, Piotr Nowak, Piotr Malewski, Piotr Kolaj, Piotr Mrozowski, Piotr Kusiak, Piotr Żelasko, Piotr Łyskawiński, Piotr Płużek, Piotr Piroń, Piotr Brocławik, Piotr Bujok, Piotr Pasieka, Piotr Płoskoński, Piotr Turek, Piotr Borecki, Piotr Dobrzański, Piotr Mucha


text:
Puby Wisła Mała gm. Pszczyna
Słowa kluczowe:aromatyczna kawa Wisła Mała gm. Pszczyna, browar Wisła Mała gm. Pszczyna, cafe Wisła Mała gm. Pszczyna, coffee Wisła Mała gm. Pszczyna, czarna kawa Wisła Mała gm. Pszczyna, desery lodowe Wisła Mała gm. Pszczyna, desery z całego świata Wisła Mała gm. Pszczyna, drink bar Wisła Mała gm. Pszczyna, filiżanka kawy Wisła Mała gm. Pszczyna, herbaciarnia Wisła Mała gm. Pszczyna, imprezy cykliczne Wisła Mała gm. Pszczyna, imprezy okolicznościowe Wisła Mała gm. Pszczyna, knajpa Wisła Mała gm. Pszczyna, koktajle Wisła Mała gm. Pszczyna, koncerty life Wisła Mała gm. Pszczyna, letni ogródek Wisła Mała gm. Pszczyna, lody Wisła Mała gm. Pszczyna, lokale Wisła Mała gm. Pszczyna, miasto nocą Wisła Mała gm. Pszczyna, muzyka w pubie Wisła Mała gm. Pszczyna, obiady Wisła Mała gm. Pszczyna, obsługa Wisła Mała gm. Pszczyna, obsługa grup Wisła Mała gm. Pszczyna, ogródki Wisła Mała gm. Pszczyna
Wiejska Giełda Sp. z o.o.
Wisła Mała gm. Pszczyna, Pawia 10 | 32 4483845
Branża: Puby
Wisła Mała gm. Pszczyna, Pawia 10 | 32 4483845
Branża: Puby


text:
Wiela sie sam terôzki u nôs szlóndrô i fest machluje, jedne fajrowali we wtorek tego Piyrszego Môja, inksze juzaś fajrowali we szczwôrtek – Trzecigo Môja. A kiej jesce dociepnie sie Świynto Fany, to tyż wszyjske samtukej byli łogrómnucnie radzi, iże mieli laba dugszij niźli tydziyń. Łostuda ino bóła we 2004 roku, kiej ci to jedne świynto trefióło we sobota a te druge – terôzki srogsze – we pyndziałek, i ze szumnego fajrowaniô bóło psinco. Môj. Zawdy u nôs we werkach, jakech jô jesce we „Kościuszce” bakôł, to byli „trzinôstki i „florijany” (trzinôstki przodzij). I łod tego czasu łostała ci miyndzy ludźmi takô szpicatô gôdka, ftorô jakisik móndrok wypokopiół, co to Ślónzôk mô (a gôdóm ino ło tych ze werku) 1500 złocioków, sóm wydowo 2000 a rest sztapluje, ściubi na PKO. A u mie to terôzki jes blank inakszij, blank na łopach: moja Elza dowo mi sto złocioków, jô we składzie lebo na tôrgu wydóm dwiesta a łóna sie mie pytô :
– Cóżeś ty giździe z resztóm zrobiół?
I sam ci mi sie terôzki spómnieli czasy, ło kierych sie gôdało, iże to bóło take caubrowne „Siedym cudów PRL-u.” I wiycie, to bóło tak:
Kôżdy cowiek we tym PRL-u miôł robota.
Chocia kôżdy miôł robota, żôdyn tak by tak nic niy robiół.
Jednakowóż, króm tego, iże żôdyn nie robiół, plyjny byli wyrobióne na 100%.
Jednakowóż, króm tego, co plyjny byli wyrobióne na 100%, niczego niy szło sie lajstnóńć, niy szło kupić.
Jednakowóż, króm tego, iże niczego niy szło sie lajstnóńć, wszyjske snôs Polôków, wszyjsko mieli.
Jednakowóż, króm tego, iże wszyjske wszyjsko mieli, wszyjske ale pierónym kradli, wszyjske naobkoło habiyli.
Jednakowóż, króm tego, iże wszyjske habiyli, na łostatek tak by tak niczego niy brakowało….
Nale, nôjprzodzij bół Piyrszy Môj, we wtorek. Kiejsik to my wszyjskie deptali we tych pochodach piyrszomôjowych, i to niy ino skuli tego, iże ftosik kôzôł. Jô – na tyn przikłôd – miôł pierónym rôd te pochody, bo niyskorzij, kiej ci już sie pociepło te wszyjske fany do podstawiónygo autoka, szło sie ze werkowymi dziołchami do „Delty”, „Naszyj” lebo jesce kaj indzij, a po połedniu i tak na łodwieczerz, już ci ze swojóm babeczkóm i dzieckami (jak fto miôł), szło sie mocka zabawić na roztomajtych fajerach we naszym (jô wiym eźli jesce naszym?) Parku Kultury przemianowanym terôzki na Park Ślónski. A terôzki? A terôzki psinco! Poruch chopa spichnie sie kole dynkmalu przi dôwniyjszym szlachthałzie, cosik tam pogôdô, pôra kwiôtków pociepnie tymu naszymu „Powstańcowi” ze fresóm Ligonia, a niyskorzij wartko, kôżdy ferajn inakszij, przed sia – deptô na jakiesik piwo lebo wartko do dóm, coby sie narychtować na tego Trzecigo Môja. A we internecu łóńskigo roku jedyn ipta mi naszkryflôł, co to jes jakisik „fajer lyninowski”, nó ale, możno tyn istny do szuli niy deptôł, miôł ci dó nij pod górka, abo bół ze hilfki, bo niy poradziół spokopić, iże piyrszy rółz tyn fajer zbajstlowali we 1890 roku, kiej tyn côłki Lenin jesce blank niy do łostatka miarkowôł, cóż tyż to tyn kómunizmus jes. Boczycie ta śpiywka:
„Ukochany kraj, umilowany kraj …”? Pewnikiym ja, bo wszyjske my jóm kiejś wiskali. I niech mi żôdyn sam berów niy fandzoli, iże bóło inakszij. Samtukej my wszyjskie, i dziecka, i łojce, i starziki richtik w to kiejsik wierzyli, co nóm moge sam na Ślónsku być lepszij. I iże po tym côłkim przeciepowaniu nôs ze Polski do Miymców i nazôd, i po tym tajlowaniu, hatruszyniu sie wszyjskich, i ło wszyjsko, bydzie yntlich pokój. Niy bydzie już zwady we familijach, kiej ci to jedyn bracik bedinowôł we Wermachcie a drugi juzaś na łopak, przikludziół sie we śtyrdziestym pióntym na ruskich pancrach. I to niy do kupy ze śtyróma pancernymi i jejich Szarikiym, chocia – jak to niyftorzy gôdali – stykło by tych śtyruch asów pancernych, pancer „Rudy”, Szarik i Hans Kloss, coby na isto ta wojna ze Adolfym do imyntu wygrać.
Roztomajcie ci to u nôs bóło. Dôwnij (ale już po drugij wojnie) fajrowali my na côłki karpyntel Piyrszego Môja. I chocia ci tyn fajer, tyn – kajniykaj – tyjater wysztudiyrowali Amerikóny we 1890 roku, kierzy sami mianowali go szumnie – „miyndzynarodowe świynto ludzi pracy”, wszyjskie łoszkliwce terôzki, a już nôjbarzij smarkoce wychowane na internecu, napoczli gôdać, iże to bóło ino za „kómuny”. Mô sie rozumieć, wteda my jesce bez wazyliny Amerikónowi do dupy niy wlazowali jak terôzki, chocia tak na isto, to tyn côłki rómraj, i fraj łod roboty, łóni wtynczôs wypokopiyli. Styknie, co mómy świynto. A już fajrować to my poradzymy, aże poradzymy. Za staryj Polski to ci wszyjscy sie hatrusiyli, coby Piyrszy Môj to bóło świynto take jak u Amerikónów, ale roztomajcie to bywało. Przeca już ci we piyrszygo môja 1905 roku Kozôki i carskie policajty rozpieprzyli takô srogô dymonstracyjô we Warszawie, a we 1906 zawarli we Hamburgu aże 6000 chopa we hereszcie skuli tego piyrszego môja.
Po wojnie bóło to na cerwióno we kalyndôrzu nacechowane. Kiej ci ino łobalyli ta kómuna, to zarôzki zmachlowali inksze świynto, Trzeci Môj, ale… piyrszygo niy wyciepli ze kalyndôrza, ino przemianowali na Józika-robotnika. Tak choby nasz Jółzel niy bół fajrowany jak Pónbóczek przikôzôł we marcu.
Ja, i terôzki trzecigo. Sóm take, i to niy ino nasze chorzowskie rajce, ftore deptajóm na jedyn pochód we piyrszego, a niyskorzij, choby nigdy nic, muszóm sie pokôzać wele samygo prezidynta we trzecigo. Utropa ino majóm te, kiere muszóm wartko poschróniać te kwiôtki ze piyrszego môja, coby bół plac na kwiôtki – trzecigo môja. Nale, idzie jesce spómnieć ino, co jak zawdy u nôs na Pniokach we „Józefce” bół ci jesce srogi i fajnisty łodpust (bo to świyntego Józefa-rzymieśnika) i ku tymu gryfny XII Festin Łodpustowy „U Józia” dlô dziecek. Dziecka samtyjsze mieli mocka uciechy, sztandy łodpustowe byli pôłne, makrółny i inksze roztomajte maszkyty tyż… chocia? To już niy take same łodpusty jak dôwnij, jak wtynczôs, kiej jô bół jesce bajtlym. A możno ino mie sie tak zdô, kiejech uwidziôł jak już łod soboty po połedniu samtyjsze handlyrze bysztelowali sie swój plac, tyn ci swój nôjlepszyjszy plac na tyn niydziylny łodpust, coby jesce przed piyrszóm mszóm cosik utarżić, cosik uciahrować, uhandlować.
Tyż niyftore jesce we telewizyji, radijokach i cajtóngach spóminali czas, kiejechmy wlejźli to tyj Uniji Ojropyjskij. To już we piyrszego môja pizło łoziym lôt, kiej to sie stało. I mógbych sam deczko powynokwiać, iże takim pynzjónistóm jak jô psinco z tego prziszło, ale po jakiego pieróna. Przecamć ważniyjsze sóm zachy we Polsce, srogsze łostudy i niy jô byda sam bereździół, bo barzij rôd móm szpas i wicne fale niźli jarganie sie jak niyftore nasze (Pónbóczku łodpuść mi tyn grzych!) politykery. Jedne ino moga pedzieć, iże terôzki już mogymy ze mojóm Elzóm bez paszportów wandrować po côłkij Ojropie, tela, co kiejsik nastykło mi na wandrowanie po świecie pijyndzy, ach musiôł zawdy doczkać na… paszport. Terôzki niy musza mieć paszportu ale… niy nastyknie mi pijyndzy.
Trzeci môj. A trzeci môj, to juzaś grónt do fajrowaniô. Możno tak na isto sam u nôs niy wszyjskie miarkujóm po jakiymu fajrujymy tyn côłki Trzeci Môj? Nôjważniyjsze, co juzaś jes fraj łod roboty. Bali i dziecka, i te modzioki, kiere latoś niy poradzóm spokopić jak ta jejich „matura” na isto bydzie fóngować, kiej tak jich sie spytać: co to jes tyn Trzeci Môj? To chichrajóm sie, lachajóm i tyż ci gôdajóm, co to możno nasze starziki ino cosik ci tam spóminajóm, możno to jakiesik powstanie (bo tych ci sam u nôs bóło aże za tela). A jesce – sóm bocza ze szuli – we tyj piyrszyj półowie dziewiytnôstego wiyka pisôł ci take jankorne sztrofki Stanisław Starzyński:
„Rocznico Polakom luba,
Choć twa wzmianka żal podwaja,
W tobie pociecha i chluba,
Rocznico Trzeciego Maja!
Biedny kraj! Biedny kraj!
Gdzie grzechem jest wspomnieć maj.
………..
Bo gdzie knut, tam aj,aj !
Posępnym jest nawet maj.”
Nó, cheba, tyż jakosik niygryfnie, bo to przeca môj i niy lza sam ciyngiym fest wynokwiać, labiydzić, pra? Bo przeca môj, to i dziołchy gryfnie seblecóne, i te jejich szykowne pympki na wiyrchu, i te dychanie bez ta zima ździebko srogsze, i te łogiby nó… styknie, bo mi sie spómniało, co mi to takô jedna szykownistô blóndina łóńskigo roka pedziała:
– Panie Ojgyn, z wôs to bół możno kiejsik gryfny chop, tela, co terôzki musieli byście być ło jakiesik dwadzieścia kilo… modszy!
Styknie, bo kiej juzaś dzisiôj, kiej przijńda nazôd ze Piekôr, to moja Elza bydzie mi chaja robić, jamrować, wynokwiać i pierónić, iże ciyngiym i sztyjc ło jakisik cudzych babach gôdóm.
Niy poradza spokopić, iżech jesce nic ło świyntym Florijanie i ło fajerze skuli „Dnia Hutnika” (nó, dobra, Fojermana tyż) niy gôdôł. Niy gôdóm, bo wszyjskie juz przeca przepómnieli ło smelcyrzach, ło walcmajstrach i wszyjskich inkszych huciorzach, kierzi we werkach stôwiali côłkô Polska, a Warszawa nôjbarzij. A terôzki żôdnymu niy wlyjzie do palicy, co te ludzie terôzki styrcóm na ekach i pierón jich szczylô, kiej mody, smarkaty synek, tela co do jakisik srogij partyji przinoleżi, erbnie przi geltaku tela, co jejigo starzik, łojciec biere ze ZUS-u bez dwa lata. Możno kiej mi przyjńdzie tyn rankor i lutość, to możno i cosik rzykna ło tym we inkszô sobota.
Fajrowalichmy we moju…
Wiela sie sam terôzki u nôs szlóndrô i fest machluje, jedne fajrowali we wtorek tego Piyrszego Môja, inksze juzaś fajrowali we szczwôrtek – Trzecigo Môja. A kiej jesce dociepnie sie Świynto Fany, to tyż wszyjske samtukej byli łogrómnucnie radzi, iże mieli laba dugszij niźli tydziyń. Łostuda ino bóła we 2004 roku, kiej ci to jedne świynto trefióło we sobota a te druge – terôzki srogsze – we pyndziałek, i ze szumnego fajrowaniô bóło psinco. Môj. Zawdy u nôs we werkach, jakech jô jesce we „Kościuszce” bakôł, to byli „trzinôstki i „florijany” (trzinôstki przodzij). I łod tego czasu łostała ci miyndzy ludźmi takô szpicatô gôdka, ftorô jakisik móndrok wypokopiół, co to Ślónzôk mô (a gôdóm ino ło tych ze werku) 1500 złocioków, sóm wydowo 2000 a rest sztapluje, ściubi na PKO. A u mie to terôzki jes blank inakszij, blank na łopach: moja Elza dowo mi sto złocioków, jô we składzie lebo na tôrgu wydóm dwiesta a łóna sie mie pytô :


text:
ДлиTeлbHocTb: 5 MиH 52 cek
ПpocMoTpoB: 3064
Tэrи: artur szpilka szpila boks
ДлиTeлbHocTb: 11 MиH 2 cek
ПpocMoTpoB: 24
Tэrи: boxing combat sports Combat Sport (Sport)
ДлиTeлbHocTb: 8 MиH 23 cek
ПpocMoTpoB: 8
Tэrи: sports boxing
ДлиTeлbHocTb: 5 MиH 37 cek
ПpocMoTpoB: 463
Tэrи: ringpolskapl ringpolskapl2 Wach Kliczko Wach Kliczko Klitschko Wach Klitschko Szpilka Adamek Szpilka Włodarczyk Palacios Głowacki Łapin Proksa Proksa Gołowkin
ДлиTeлbHocTb: 5 MиH 52 cek
ПpocMoTpoB: 3077
Tэrи: ringpolskapl ringpolskapl2 Wach Kliczko Wach Kliczko Klitschko Wach Klitschko Szpilka Adamek Szpilka Włodarczyk Palacios Głowacki Łapin Proksa Proksa Gołowkin
ДлиTeлbHocTb: 3 MиH 7 cek
ПpocMoTpoB: 8880
Tэrи: artur szpilka boks knock walka
ДлиTeлbHocTb: 2 MиH 52 cek
ПpocMoTpoB: 1791
Tэrи: ringpolskapl ringpolskapl2 Wach Kliczko Wach Kliczko Klitschko Wach Klitschko Szpilka Adamek Szpilka Włodarczyk Palacios Głowacki Łapin Proksa Proksa Gołowkin
CTpaHиц: 1 of 206
Дaлbшe


text:
Mom 56 lot,urodziyłach sie we Rudzie Slonski i sercym jest żech tam do dzisioj! ale wychowywałach sie we Wrocławiu i ze Slonskym łonczy mie yno rodzina kero teroz coroz rzodzi już odwiedzom.
Z zawodu żech Kuchmistrz i wiela lot żech tyż w tym robjyła.Do Niymiec przyjechałach sześć lot tymu jako opiekunka chorych abo tyż starszych ludzi.
Pracuja w GesundhejtZentrum Lang we Dinslaken a dodatkowo opiekuja sie syniorkom Lang z kerom miyszkom.
Mom trzech dorosłych synów,jedna wnusia. Moje życie njy było za kolorowe.
Po życiowej tragedi znodłach ulga w pisaniu wierszy,krutkich opowiastek. Tematym som moje emocje,obserwacje z życia i wszysko co warte pisanio.
Czasym to co pisza publikowane je w gazecie Samo Zycie.


text:
Strzewiki
Strzewiki to tajla uobleczyńo, kero uobuwo śe na szłapy.
Strzewik skłodo śe nojczyńśći ze:
- zole, kero wyuůnaczůno je z gůminu (btp. gůmjoki), drzewa (ntp. holcoki), plastiku a inkszych materjałůw. Zole sům nojwożńyjszům tajlům strzewikůw.
- abzaca, kery je prziklajstrowany abo prziteksowany do zole uode spodku;
- szułszaftu (cholywy), kero zakrywo wjyrch szłapy abo czasym dolne tajle nogi. Mogům być uheklowane (ntp. ze zomszu abo ze lyjdru), uodlůne ze plastiku abo ze gůminu.
- szplatůwk (ntp. gulery) abo haltrůw (ntp. zandale).
Rzymjeśńikym uod rychtowańo strzewikůw je szewjec.


text:
Michoł Ańoł
Michou Ańou, po prowdźe Michelangelo Buonarroti, poune mjano Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni (rodz. 6 marca 1475 we Caprese, um. 18 luty 1564 we Řimje) - italski malyř, řeźbjoř, poeta a twůrca baukunštu s epoki uodrodzyńo. Mjyndzy inkšymi, namalowou freski we Kaplicy Sykstyńskij, a s řeźbůw kere zuůnačůu nojbaři znůme sům "Pietà" a Dawid. Zaprojektowou tyž kopůua Bazyliki Śwjyntygo Pyjtra.
Dźouou we Bolůńije, Floryncyje, a nojwjyncyj we Řimje, kaj můg kořistać s mecynatu papjyža.
[Sprowjej] Auskuplůngi


text:
Aleksandryjo
Wspůłrzyndne: 31°12' N 29°55' E
Aleksandryjo (grc.: ἈλeEάvδpeιa; łac.: Alexandria; arab.: الإسكندرية Al-Iskandrija) - druge podug wjelośći ludźůw mjasto we Egipće, rozlygowane nad brzegym Strzůdźymnygo Morza, nojrogszo hawyna morsko we Egipće. Podug tradycyji, zołożůno we 332 p.n.e. uod Macedůńskigo Aleksandra. Podug Alaina Verona mjasto istńoło uod 2686 p.n.e., a Macedůński Aleksander yno je rozbudowoł a doł mu swoje mjano. Za Ptolymyjuszůw Aleksandryjo bůła stolicům Egiptu, ńyskorzi za Rzimskigo Cysorstwa stolicům prowincyje. We 641 zdobyto uod muzułmanůw, kere shajcowoły Aleksandryjsko Biblijoteka, poważano za jedyn ze Śydmju Cudůw Śwjata. Ńyskorzi utraciła znoczyńe skiż coroz srogszyj roli Kajiru. Terozki je srogim uostrzodkem naukowym, kulturalnym a industryjowym.


text:
Moszeja
Moszeja (arab. مسجد masdżid; l.mn. مساجد masadżid) - je to plac kultu muzůłmańskigo. Słowo moszeja uoznoczo belejake stawjyńy, we kerym uoddowo śe hůnor Allahowi, ńyzoleżńy uod uůngo baukůnsztu.
Podstawowym cwekym istńyńo moszejůw je dowańy możebnośći muzułmanům wspůlnygo rytualnygo rzykańo (salot). Moszeje můgům być tyż wykorzistowane tyż we inkszych cylach - jako place trefůw abo edukacyjne uostrzodki. Pjyrsze moszeje, take jak Moszeja Kuba a Masdżid an-Nabawi, nastały we VII stoleću a bůły ajnfach naznoczůnymi placůma pod gołym ńebym. Dźiśo, wjynkszość mesztůw mo wyrafinowane kopuły a minarety.


text:
-
Kamil Michalik i Anna Rusin najlepszymi młodzieżowcami III WTK na Śląsku
Kategoria: Turnieje w Polsce - WTK / 24 Lutego 2009
Kamil Michalik (BISTS Bielsko-Biała) i Anna Rusin (KŚ AZS Pol. Śl. Gliwice) wygrali III WTK młodzieżowców w woj. śląskim.
Tagi: WTK, młodzieżowcy, śląskie, Śląsk, Kamil Michalik, Anna Rusin
-
Patryk Lebek i Anna Rusin najlepszymi seniorami III WTK na Śląsku
Kategoria: Turnieje w Polsce - WTK / 25 Stycznia 2009
Patryk Lebek (AZS AJD Częstochowa) i Anna Rusin (AZS Politechnika Śląska Gliwice) wygrali III WTK seniorów w woj. śląskim.
Tagi: WTK, śląskie, Śląsk, seniorzy, Anna Rusin, Patryk Lebek
-
Kamil Michalik i Anna Rusin najlepszymi młodzieżowcami II WTK na Śląsku
Kategoria: Turnieje w Polsce - WTK / 13 Grudnia 2008
Kamil Michalik (BISTS Bielsko-Biała) i Anna Rusin (KŚ AZS Pol. Śl. Gliwice) wygrali II WTK młodzieżowców w woj. śląskim.
Tagi: WTK, młodzieżowcy, śląskie, Śląsk, Kamil Michalik, Anna Rusin
-
Anna Rusin i Kamil Michalik najlepszymi młodzieżowcami I WTK na Śląsku
Kategoria: Turnieje w Polsce - WTK / 14 Października 2008
Anna Rusin (KŚ AZS Pol. Śl. Gliwice) i Kamil Michalik (BISTS Polsport Bielsko-Biała) wygrali I WTK młodzieżowców w woj. śląskim.
Tagi: WTK, młodzieżowcy, śląskie, Śląsk, Kamil Michalik, Anna Rusin


text:
Siddhartha Gautama
Siddhartha Gautama (sanskrit, सिद्धार्थ गौतम, Siddhārtha Gautama) (* 563 do Chr. w Lumbini; † 483 do Chr.) jo ako Buddha wucył Dharmu (pówucba) a jo se stał togodla załožaŕ buddhizma. Jogo smjertne lěto 483 do Chr. jo dłujko płaśeło ako nejstarše, wěsće datěrowane tšojenje indiskich stawiznow, což pak se źinsa mócnje wobcwiblujo. Historikarje z togo wuchaduju, až jo něźi lětstotk pózdźej wumarł.
[wobźěłaś] Mě
Siddhartha jo było spócetne mě, kótarež stej jogo starjejšej jomu dałej. Wóno wóznamjenijo „ten, kenž jo (swój) cil dojśpił“. Siddhartha Gautama jo sanskritowa forma mjenja. W Pali, w rěcy nejstaršych tekstow buddhizma, zni wón Siddhattha Gotama. Mě Gotama resp. Gautama jo wón pśiwzeł akle pózdźej, ako jo był asket. Z tym jo se na jadnom boce póśěgnuł na stary brahmanski rod a zrownju jo se wót bogow wótwobrośił, aby ze swójskich mócow namakał drogu, na kótarejž se wubytśijo.
Pódla pomjenjowanja ako Buddha (pó słowje: wócuśony ) su se Siddharśe Gautamje teke druge cesne mjenja pósćili, mjazy nimi Tathagata (sanskrit, तथागत, tathāgata, "ten, kenž jo se tak tam dostał") a Shakyamuni (sanskrit, शाक्यमुनि, śākyamuni, "mudry z roda Shakya").
[wobźěłaś] Žywjenje
Rozpšawy wó žywjenju Siddharthy su se gromaźili akle pó jogo smjerśi wót cłonkow Sanghi, zgromaźeństwa Dharma-praktikujucych, a su se dłujko jano wustnje dalej dawali.
Slědujucy tekst pódawa tradicionelne powědanja wó žywjenju Siddharthy:
563 do Chr. jo se naroźił kralowskej familiji w pódpołnocnej Indiskej w Lumbini syn, Siddhartha. Wiźaŕ jo nanoju wěšćił, až buźo jogo syn pak wjeliki kral pak wjeliki swěty. Aby syn se stał kral, njejo nan jogo dał kubłaś w nabóžninje a njejo dopušćał, až syn górje wiźi. Južo ako góle jo Siddhartha był pśeze wšu měru mudry a wobdarjony. Ze 16 lětami jo se z princesnu Yasodharu wóženił. Stej bydliłej w kšasnem palasće, źož jima materielnje njejo nic felowało.
Siddharthu pak to njejo napołniło daniž spokojało. Toś jo se pušćił ze 29 lětami pó póroźe jadnučkego syna Rahule na krotke drogowanja. Na nich jo zmakał starca, chórego a asketa a jo wuglědał tłajecego wumarlika. Siddhartha jo spóznał, až su chóroba, starstwo, górje a smjerś kšuśe ze žywjenim splěśone. Bogatstwo a derjeměśe toś tym njewótpomagatej.
Tak jo se rozsuźił namakaś wudrogu z górja a śerpjenja. Wón jo wopušćił familiju a bźezstarosne žywjenje w palasće. 6 lět jo był žywy w kšutej askezy, tak až jo wumrěł pśisamem z głodom. Wótegrona a nutśikowny měr pak njejo namakał. Toś jo se wótobrośił wót tradicionelnych nabožninow a metodow swójogo casa, až by nastupił swójsku drogu.
Ako 35-lětny jo sejźeł raz dłymoko zanurjony pód figowcom. A jo se rozbytśił. Jo se wulichował wót gramoty, póžedanjow a njewědy. Wót toś togo wokognuśa jo był Buddha, „ten, kótarež jo wócuśeł“. 45 lět dłujko jo něnto lud rozwucował wó dobrych pócynkach, meditaciji a mudrosći. Jo jich wucył „srjejźnu drogu“: žywjenje mjazy luksusom a askezu. Droga, kótaraž wejźo do „wócuśenja“, kśesćijan by gronił do raja.
[wobźěłaś] Eksterne wótkaze
Siddhartha Gautama


text:
Turcyjo (tur. Türkiye, Republika Turecko – Türkiye Cumhuriyeti) – państwo położůne we Azyji na půłwyspje Azyjo Mńjyjszo, a tajlowo tyż we Ojropje. Stolicům Turcyji je Ankara. Tajla ojropejsko – Tracyjo stanowi 3% powjyrzchńi a uoddźeluůno je uod tajli azyjotyckij Morzym Marmara a ćeśńinůma Bosfor a Dardanele. Turcyjo je krajym sztyrech můrz, bestoż uod půunocy uoblewo ja Morze Czorne, uod zachodu Morze Egejske a Morze Marmara, a uod połedńo Morze Śrůdźymne, na kere Turki godajům Morze Bjołe.
Topůgraficzno mapa Turcyje


text:
Arnold Schwarzenegger
Arnold Alois Schwarzenegger (rodz. 30 lipca 1947 we Thal) - austryjocko-amerikański kulturysta, aktor a polityk, gubernator stanu Kaliforńijo. Rodzůny we wśi Thal kole Grazu we Austryje. We 1968 wyjechou do USA a we 1983 erbnyu amerikůńske uobywatelstwo. We 1986 hajtnyu śe s Maryjkům Shriver, prezynterkům TV a kuzynkům prezydynta J.F. Kennedy'ego. Mo ś ńům dwůch synkůw a cera.
Karjera začynou kej kulturysta a zebrou mynga nadgrodůw we kůnkůrsach Mr. World, Mr. Universe, Mr. International, Mr. Europe, a tři razy Mr. Olympia. Jygo muskle a sylwetka (wzrost 1,88 m, woga 115 kg, uobwůd klotki pjyrśowyj 155 cm, uobwůd we paśe 86 cm) sprowiuy, co lo ńykerych stou śe "kulturystům wšech čosůw" ("Mr. Everything").
Kej aktor, debjut mjou we filmje "Hercules in New York". Inkše filmy we kerych grou to m. in. "Conan the Barbarian", "The Terminator", "Predator", "Kindergarten Cop", "Batman and Robin" a inkše.
Kej polityk, noležy do Partyje Republikańskij, a s jei ramjyńo kandydowou na gubernatora stanu Kaliforńija we 2003 roku. Wygrou te wybory, a tyž i nastympne we listopadźe 2006 i do terozki je gubernatorym. Spekulowano uo jygo kandydatuře na prezydynta USA, nale při uobecnyj konstytucyje ńy je to možliwe, skiž tygo co bjerne prawo wyborče we wyborach prezydynckich majům ino rodzyńi we USA.


text:
Nowo Zylandyjo
Nowo Zylandyjo (ang. New Zealand, maorysko godka Aotearoa – Kraj Dugij Bjouyj Chmury) – państwo wyspjarske na pouedńowo-zachodńim Pacyfiku, kere skuodo śe s dwůch srogich (Wyspa Půunocno a Wyspa Pouedńowo) a raje mjyńšych wyspůw, we tym Wyspy Steward a Wyspy Chatcham. Je to nojdalij na pouedńe wysuńynto tajla Uoceańije. Do Nowyj Zelandyje noležům tyž Wyspy Cooka, Niue, Tokelau, Dependencyjo Rossa, s kerych Wyspy Cooka a Niue majům wuasne samořůndy.
Mimo aže Nowo Zylandyjo formalńy je můnarchijům kůnstytucyjnům, ńy mo ůuna kůnstytucyje we ojropejskim rozumjyńu, yno kupa roztůmajtych a we růžnym čośe uchwolanych aktůw prawnych.
Kraj s anfanga besludny, zaśedlůny bez Maorysůw kole 1000 roku, lo Ojropejčykůw uodryu go we 1642 Abel Tasman. Kolůńizacyjo začua śe we 1769, jak wyspy uodkryto drugi roz, co zrobjyu James Cook. Bůuo při tymu kupa kůnfliktůw mjyndzy Maorysůma a Brytyjčykůma, a dźepjyro Traktat Waitangi šrajbńynty 6 lutygo 1840 přińus na chwila stabilizacyjo. Dokumynt tyn je powažany za anfang Nowyj Zelandyje. Ročńica jygo šrajbńyńćo je sam uobchodzůno kej śwjynto państwowe. We II pouowje XIX wjeku mjouy plac dwje wojny maoryske, kere Maorysy přegrouy. Uod 1907 Nowo Zylandyjo mjoua status důmińjům, a uod 1947 je ńypodleguo.
Gospodarka je fest zrůžńicowano. Tradycyjńy, fest sroge znočyńe mo hodowla uowcůw. We eksporće nojsrogšy udźou mo mjynso a jygo přetwory, a tyž produkty bauerske a leśńictwa. Nale je sam tyž rozwińynto industryjo, we tym zaawansowane technolůgije, jako l. b. elektrůńika.
We Nowyj Zelandyje uobowjůnzuje ruch lewostrůnny.


text:
Bruksela
Wspůłrzyndne: 50°50' N 04°21' E
Bruksela (fr. Bruxelles, niderl. Brussel, mjym. Brüssel) - mjasto a stolica Belgije a Uńje Ojropejskij, pouožůne we střodkowyj tajli kraju nad řykům Senne.
Krům mjasta na prawach gminy, mjanym Bruksela uokreślo śe tyž rygjůn stouečny Bruksela, kery skupjo tyž 18 inkšych gmin (mjyndzy inkšymi Anderlecht, Etterbeek, Sint-Gillis, Uokkel, Schaarbeek) a mo ůngyfer 1 mln. mjyškańcůw. Aglůmeracyjo brukselsko (w syńśe geůgrafičnym) uobejmowo tyž pewno ličba gmin flamandzkych.


text:
Hišpańsko godka (español, lengua española) roz za kedy mjanowano kastylijskům (castellano) to godka růmańsko půdgrupy iberyjskij. Je to jydno s uoficjalnych godek Uorgańizacyje Norodůw Zjydnočůnych.
Hišpański je drůgi na śwjeće půd wzglyndym ličby ludźi, keři godajům ńim kej uojčystym, wjyncyj uosůb jest rodźimymi užytkowńikůma ino chińskij godki. Je tyž jydnům s nojčyńśći užywanych godek uobcych, wespůu ze chińskům a angelskům.
Pů hišpańsku godo 500 miljůnůw uosůb, je godkům uřyndowum we 24 krajach.


text:
Brytyjsko Kolůmbijo
Brytyjsko Kolůmbijo (ynglicko godka: British Columbia /bɹɪ.tɪʃ kə.lʌm.bi.ə/), BC (francusko godka: la Colombie-Britannique) je prowincyjo we Kanadźe, kero leży na zachodźe uůnygo państwa. Do kanadyjskij kůnfederacyje wźyli ja jako szůsto. Stolica Brytyjskij Kolůmbije je Victoria a ji nojwjynksze mjasto je Vancouver. We prowincyji půmjyszkuje 4 381 603 ludźůw[1], zaś ji wjyrch je 944 735 km².
Brytyjsko Kolůmbijo leży wele Pokojnygo Uoceana. Grańica mo uod půłnoce ze Alaskům, kero je stanym USA a tyż ze inkszymi prowincyjůma Kanady - Jukůnym a Půłnocno-Zachodńimi Terytoryjůma. Uode wschodu grańica mo ze prowincyjům Alberta a uod połedńo ze amerikańskymi stanůma Washington, Idaho a Montana. Teroźne grańice Brytyjskij Kolůmbije ustanowjyli we 1846, kedy podpisali uoregůńsko umołwa.
Przipisy
- ↑ Statistics Kanda. Canada's population estimates 2008-11-17. Dane ze dńa: 05.02.2009.


text: Słowa kluczowe: Rozbiórki katowice wimal śląskie, wyburzenia katowice wimal śląskie, prace rozbiórkowe katowice wimal śląskie, prace wyburzeniowe katowice wimal śląskie, rozbiorki katowice wimal śląskie, roboty rozbiórkowe katowice wimal śląskie, roboty wyburzeniowe katowice wimal śląskie, rozbiórka budynków, rozbiórka domów katowice wimal śląskie, rozbiórki domów katowice wimal śląskie, rozbiórki budynków katowice wimal śląskie, rozbiórki obiektów katowice wimal śląskie, rozbiurka katowice wimal śląskie, rozbiórki i wyburzenia katowice wimal śląskie, rozbiórka hal katowice wimal śląskie, rozbiórki hal katowice wimal śląskie, rozbiórki obiektów budowlanych katowice wimal śląskie, rozbiórka konstrukcji katowice wimal śląskie, rozbiórki konstrukcji katowice wimal śląskie, burzenie obiektów katowice wimal śląskie, wyburzanie domów katowice wimal śląskie, wyburzanie kominow katowice wimal śląskie, rozbiórka mostu katowice wimal śląskie, wyburzanie mostów katowice wimal śląskie, usługi rozbiórkowe katowice wimal śląskie, odgrzybianie murów katowice wimal śląskie, odgrzybianie ścian katowice wimal śląskie, usuwanie pleśni katowice wimal śląskie, likwidowanie domowych grzybów katowice wimal śląskie, odgrzybianie katowice wimal śląskie, zagrzybienia katowice wimal śląskie, ekspertyzy mykologiczne katowice wimal śląskie, ekspertyzy mykologiczno-budowlane katowice wimal śląskie, badania laboratoryjne katowice wimal śląskie, remonty katowice wimal śląskie, wykańczanie wnętrz katowice wimal śląskie, adaptacje poddaszy katowice wimal śląskie, ocieplenia poddaszy katowice wimal śląskie, nietypowe sufity podwieszane katowice wimal śląskie, sufity podwieszane katowice wimal śląskie, ścianki działowe katowice wimal śląskie, ścianki gipsowo-kartonowe katowice wimal śląskie, sufity mineralne katowice wimal śląskie, układanie podłóg katowice wimal śląskie, parkiety katowice wimal śląskie, panele katowice wimal śląskie, cyklinowanie katowice wimal śląskie, lakierowanie katowice wimal śląskie, gruntowanie katowice wimal śląskie, obudowy gipsowe katowice wimal śląskie, katowice wimal śląskie


text: Jacek Borkowski, Marcin Prokop, Dorota Wellman, Anna Popek, Agata Konarska, Monika Richardson, Monika Luft, Maciej Orłoś, Maciej Stur, Krzysztof Piasecki, Zbigniew Wodecki, Maciej Rock, Paweł Deląg, Borys Szyc, Tomasz Kot, Tomasz Karolak, Agnieszka Szulim, Maciej Kurzajewski, Tomasz Podsiadły, Paulina Jaskólska, Agnieszka Popielewicz, Kasia Sowińska, Sebastian Grek, Jacek Kawalec, Katarzyna Dowbor, Kasia Zielińska, Krzysztof Tyniec, Karol Strasburker, Piotr Szwedes, Krzysztof Respondek, Zygmunt Chajzer, Magda Mołek, Grażyna Torbicka, Tomasz Kammel prezenterzy TV i aktorzy .


text:
Bogdanka Łęczna - Warta Poznań 0:1
Bramka: Zbigniew Zakrzewski 45
Żółte kartki: Sasin, Zasada - Jasiński, Scherfchen, Reiss, Iwanicki, Wojciechowski, Kieruzel, Bledzewski.
Sędziował: Jacek Zygmunt (Jarosław).
Bogdanka: Jakub Wierzchowski - Paweł Sasin, Paweł Magdoń, Dawid Sołdecki, Mateusz Pielach - Ricardinho, Radosław Bartoszewicz, Tomasz Nowak (76 Dejan Milošeski), Mariusz Zasada - Tomáš Pešír (81 Sławomir Nazaruk), Adrian Paluchowski (59 Nildo).
Warta: Andrzej Bledzewski - Maciej Wichtowski, Piotr Kieruzel, Łukasz Jasiński, Przemysław Otuszewski - Tomasz Magdziarz, Maciej Scherfchen, Marcin Wojciechowski, Piotr Reiss (61 Artur Marciniak), Paweł Iwanicki (72 Łukasz Białożyt) - Zbigniew Zakrzewski (68 Krzysztof Gajtkowski).


text:
Godka manx
Godka manx - (Gaelg Vanńinagh; gaelicko godka manx) - godka s grupy gojidelskij (q-celtyckij) godek celtyckych, kero užywano je na wyspje Man (depyndyncyji Korůny brytyjskij), pouožůnyj na Mořu Irlandzkym. Pochodźi uod staroiryjskij godki, a šcygůlńy uod jygo djalyktůw ulsterskigo a galloway. Wyodrymbńiu śe ůngyfer V w. n.e. Nojstarše hańšrifty w tyj godce pochodzům ale dźepjyro s XVII w. Literatura w manx ńy je zbyt bůgato.
Uobecńy manx do śe uznoć za godka umarto abo přinojmyńi bliski wymarću, bo podejmuje śe průby jygo uodrodzyńo. Uostatńo uosoba, kera užywoua go kej uojčysto godka umarua w roku 1974. Dźouańo majůnce na cylu uožywjyńy tyj godki přińosuy pewne rezultaty - uobecńy kupa mjyškańcůw wyspy naumjouo śe manx a posuůguje śe ńim kej drůgům godkům, pů angelskij. Podle spisu ludnośći s 1991 roku bůuy to 634 uosoby s přez uoźymdźeśyńćotyśynčnyj populacyje wyspy, 10 lot půźńij zadeklarowouo znojůmość godki juž přez 1000 uosůb wjyncyj (2,2 % ludnośći wyspy). W uostatńich lotach pojawiuy śe tyž uosoby, lo kerych manx je pjyršům godkům - bajtle tych, keři naučyli śe go a posuůgujům śe ńim w žyću codźynnym. W 2001 r. kej take uokreśliuo śe 56 uosůb.


text:
Urugwaj
Urůgwaj (Uruguay, Wschodńo Republika Urůgwaju – República Oriental del Uruguay) – państwo we Americe Pouedńowyj, nad Uoceanym Atlantyckim. Grańica mo s Brazylijům na půunocy a Argyntynům na wschodźe. Stolicůn Urůgwaju je Montevideo, kere je hawynům u ujśćo La Platy. Pů drugij strůńy tygo ystuarjum ležy Buenos Aires. Dowńij Urůgwaj bůu tajlům Wicekrůlestwa La Platy a mjou mjano "Břyg Wschodńi". Kraj je ńiźinny, leko pofalowany, nojwyžše wzńyśeńo majům 300-500 m n.p.m. a ležům při grańicy s Brazylijům. 88,5% ludnośći to potomki ymigrantůw s Hišpańije a Italije. 89,4% mjyško w mjastach, pouowa we aglůmeracyje Montevideo. Postawům gospodarki je sam bauerstwo, užytki rone zajmujům sam 84% placu.
[Sprowjej] External links


text:
Zinedine Zidane
Zinedine Zidane - (arab. زين الدين زيدان, rodz. 23 czyrwca 1972 r. we Marsylii) - francuski fusbalszpiler, kery je pōmocńikem. Jego pseudonimom je Zizou. 108x szpilŏ ôn we reprezentacyji Francyjo. Wygrŏ ôn z reprezentacyjã Mistrzostwa Śwjata we Fusbalu 1998 a Mistrzostwa Ojropy we Fusbalu 2000. Najlepszy fusbalszpiler w Ojropie w 1998 (Ballon d'Or) a najlepszy na Mistzostwach Śwjata 2006.
Szpilŏ ôn ze klubami AS Cannes, Girondins Bordeaux, Juventusu a Realu Madryt, z kerym w 2002 roku wygrŏ w turnieju Champions League UEFA. Trzy rozy wybrony Fusbalszpilerem Roku FIFA. We 2004 roku Pelé wybrŏ jego do stu najlepszych fusbalszpilerōw na śwjecie.
Skończył ôn swojã kariera po "Mistrzostwa Śwjata we Fusbalu 2006".


text:
Strům
Strůmy to je grupa źelinůw, do keryj zaliczo śe nojsrogsze źeliny lůndowe. Ńy je taksůnym, yno grupuje źeliny uo podanyj na śa morfologiji a funkcyjach. Tajla botańiki, kero zajmuje śe strůmůma je mjanowano dendrologijo. Ńykere nojstarsze a nojsrogsze strůmy sům chrůńůne bez prawo jako przirodńicze denkmale.
[Sprowjej] Morfologijo
Strůmy majům zrůżńicowano budowa nadźymnyj tajli. Ze zola wyrasto jeim pjyń, kery uod pewnyj wysokośći uobtoczůny je bez korůna kero skłodo śe s rozdźelajůncych śe gałynźůw pokrytych liśćůma. Pjyń a starsze, rube gałynźe sům zdrzewjałe, mode drzewjejům na kůńec wegetacyjnygo uokresu. Ze pńa mogům wyrastać kůnary abo cołki może uůn iść pjonowo w gůra - tako budowa je mjanowano "strzała" abo "kłoda". Strůmy mogům růść pojedyńczo abo we grupach (parki, losy). Uogůlny ksztołt nadźemnyj tajli strůmu mjanuje śe pokrojym strůmu a wyrůżńo jygo zorty: stożkowaty, kolumnowy, uokrůngławy abo paryzolowaty.
[Sprowjej] Zastosowańy
Strůmy połńům ważno rola we przirodźe jako producynty tlynu . Pozyskujy śe ś ńich drzewo s ńykerych gatůnkůw inksze substancyje - kauczuk, żywica a inksze. Ńykere strůmy majům zjodliwe uowoce, kora (zinamůnowjec), naśůna a ańi kwjoty (goźdźikowjec). Jeich skupiska uosłabjajům wjatry a powstrzimujům erozyjo.


text:
Budapeszt
Wspůłrzyndne: 47°30' N 19°03' E
Budapešt (madź.: Budapest, cyg.: Peszta) - mjasto we Madźarach pouožůne w půunocnyj tajli kraju, nad Důnajym. Stolica Republiki Madźarskij. Do XIX wjeku tři uosobne mjasta: Buda a Óbuda na prawym břygu Dunaju a Pešt – na lewym.
Budapešt je jydnům s nojwažnijšych metrůpoliji Ojropy Střodkowyj. Wjelgi uostřodek kulturalny (Biblijoteka Narodowo, lične muzyja, galeryje, tyjatry, 2 uopery) a naukowy (Akademijo Nauk, ůniwersytet (uod 1635), politechńika (uod 1782), Akademijo Kunštůw Gryfnych, wjela inkšych učelni a instytutůw badawčych). Wožny uostřodek turystyčny (gorůnce zdřůdua mineralne). Na Wyspje Mougořaty znojduje śe wjelgi kůmpleks balnyjolůgičny.


text:
Szkocko gaelicko godka
Szkocko gaelicko godka (Gàidhlig) je to jedno ze godek celtyckich, we keryj godo bezma 58 000 (2001)[1] ludźi, lo kerych je to godka uojczysto, uosobliwje na Půłnocnych Wyspach, Wyżyńe a myńszych wspůlnotach we Glasgow a Inverness. Poza Szkocyjům je używano we małych grupach we Kanadźe, USA a tyż i Australiji.
Szkocko gaelicko godka je bliżno spokrywńůno ze godkům irlandzkům, atoli separacyjo uod XVI wjeku je trocha porůżńůła.
[Sprowjej] Alfabet
Alfabet zawjyro jyno 18 buchsztabůw, nale bez kůmbinacyjo a leńicyjo/aspiracyjo (půmjyńańy słůw na anfangu bez buchsztaba h) robi śe 76 roztůmajtych dźwjynkůw.
Aa, Bb, Cc, Dd, Ee, Ff, Gg, (h*) Ii, Ll, Mm, Nn, Oo, Pp, Rr, Ss, Tt, Uu
- ńigdy na poczůnku suowa
[Sprowjej] Aspiracyjo (bajszpil)
m -> czyto śe m
mh -> czyto śe jak ńyzgłoskotwůrcze u
Przipisy
[Sprowjej] Linki zewnyntrzne
- Škocko galelicko Wikipedyjo
- Radyjo gaelicke (naćiś na Èist beò/Èist a-rithist)
- Dykcjůnoř online


text:
Mjymjecko Dymokratyczno Republika
Mjymjecko Dymokratyczno Republika to bůło państwo we strzodkowyj Ojropje, utworzůne 7 paźdźerńika 1949 na teryńe sowjeckij uokupacyjnyj sztrefy we Mjymcach a sowjeckij tajli Berlina (Wschodńi Berlin). Mjało 108 333 km² wjyrchu a mjyszkało we ńim ůng. 17 mln. ludźůw. Stolicům MDR bůła wschodńo tajla Berlina. We MDR panowoł socjalistyczny ustrůj ze "przewodńům śyłům" kero stanowjůła Sozialistische Einheitspartei Deutschlands (SED, śl.: Socjalistyczno Mjymjecko Partyjo Jednośći), a planowo gospodarka. MDR upodła we 1989 roku, 9 listopada zbulůno Berliński Mur, a 3 paźdźerńika 1990 jeji terytoryjům przikuplowano do Federalnyj Republiki Mjymcůw.


text:
Drzikwost
Drzikwost, świstek (Phoenicurus ochruros) je gatůnek śpjywajůncygo ptoka ze familije muchołůwkůw (Muscicapidae). Je źdźebko myńszy uod wrůbla a nojbarzi go uozeznowajům po uůnygo czyrwjůnawym kwośće a ćmawych fyjdrach.
Drzikwosty lyngnům śe we duckach a kejśik szło je prziwidźeć jynoż we gůrach. Dźepjyro uod ůngyfer 250 lot tyn gatůnek rozloz śe po ńiżkach a terozki do śe go tyż trefić kole ludzkich důmůw a inkszych placůw byćo. Drzikwost jy przede wszyjskim chroboki, kere sům uod uůnygo łowjůne ze źymje lebo rzodźi ze luftu. Śpjyw drzikwostůw je fest charakterystyczny, bo postrzodkowo jygo tajla spůmino szkrobjůncy szum. Tyn gatůnek wrachowuje śe do skupiny ptokůw, kere jako pjyrsze zaczynajům śpjywać uod ranka.


text:
Kamasutra
Kamasutra, Kama Sutra, Kama (we sanskryće: कामसूत्र) to je indyjski traktat uo seksualnośći czowjeka a seksualnych zachowańach. Połny jygo titel to vātsyāyana kāma sūtra, beztůż je przijmowane, co jygo autorym je Watsjajana. Kamasutra bůła napisano mjyndzy I a VI stolećym. Krům srogigo zbjoru roztomajtych sztelůngůw, Kamasutra mo tyż uodńeśyńo do tradycyje a kultury Indyjůw, uopisuje małżyńske tradycyje, we tym poślubno noc, a kńify lo babůw coby lepi poradźůły chopům dogodzać.
Kamasutra mo 7 tajlůw, 36 podtajlůw a 1250 rzůndkůw.
[Sprowjej] Necowe uodwołańa


text: Słowa kluczowe: ukladanie kostki brukowej kliwo trzebnica dolnośląskie, ukladanie kostki granitowej kliwo trzebnica dolnośląskie, wykanczanie wnetrz kliwo trzebnica dolnośląskie, wykonczenia wnetrz kliwo trzebnica dolnośląskie, regipsy kliwo trzebnica dolnośląskie, adaptacja poddaszy kliwo trzebnica dolnośląskie, malowanie kliwo trzebnica dolnośląskie, brukarstwo kliwo trzebnica dolnośląskie, bruk kliwo trzebnica dolnośląskie, glazura kliwo trzebnica dolnośląskie, ukladanie plytek kliwo trzebnica dolnośląskie, ceramika kliwo trzebnica dolnośląskie, flizowanie kliwo trzebnica dolnośląskie, murowanie kliwo trzebnica dolnośląskie, ogrodzenia kliwo trzebnica dolnośląskie, uslugi brukarskie kliwo trzebnica dolnośląskie, gladz kliwo trzebnica dolnośląskie, panele scienne kliwo trzebnica dolnośląskie, panele podlogowe kliwo trzebnica dolnośląskie, tynki kliwo trzebnica dolnośląskie, tynkowanie kliwo trzebnica dolnośląskie, wykladziny kliwo trzebnica dolnośląskie


text:
Pius IX.
Pius IX. (z byrgarskim mjenom Giovanni Maria Mastai-Ferretti; * 13. róžownika 1792 w Senigallia, Cyrkwinski stat; † 7. małeho róžka 1878 w Romje) bě italski duchowny - mj.dr. arcybiskop w Spoleto - a bu 16. smažnika 1846 jako naslědnik Hrjehorja XVI. za 254. bamža romsko-katolskeje cyrkwje wuzwoleny. Jeho pontifikat traješe nimale 32 lět a bě tuž najdlěši w stawiznach romsko-katolskeje cyrkwje.
Jemu slědowaše Vincenzo Gioacchino Pecci jako bamž Leo XIII. W lěće 2000 bu Pius IX. wot Jana Pawoła II. zbóžnoprajeny.


text:
Praga
Wspůłrzyndne: 50°05' N 14°25' E
Praga stolica a nojwjynkše mjasto Českij Republiki. Nazwa zostoua wyprowadzůno uod českigo suowa "práh" kere uoznačo průg důmu (zwjůnzane je to s lygyndům uo Libušy) nale tyž průg na řyce. Mjasto pouožůne je po uobu strůnach řyki Weutawy. Uobšar: 496 km²; 1 205 000 mjyškańcůw. Guůwny uośrodek gospodarčy kraju. Přymysu mašynowy, elektrotechńičny, wůkynńičy a inkše. Uočelńy: m.in. Ůńiwersytet Karola (data zouožyńo 1348, nojstaršy ůńiwersytet w Ojropje Střodkowyj).


text:
of plaats een banner op uw site
Site Review Hier kunt u uw mening geven over deze site
Please enable JavaScript to view the
comments powered by Disqus.
Meta data
Domein IP 213.180.150.17
Organisatie
Grupa Onet.pl S.A.
ISP
Onet.pl SA
Domain Information Domein Location Polen - PL , POL Regio: 77 , Malopolskie Stad: Cracow Postcode: Latitude: 50.0833
, Lengtegraad: 19.9167 Metro code: Area Code:
Domein locatie op de kaart:
Archive site Zie je hoe de pagina eruit zag in het verleden Link naar het archief op de website
DMOZ categorieën
Link naar het Open Directory Project - door mensen bewerkte
Variations
Toon Variations
Verberg variaties
xzestochowska.republika.pl vzestochowska.republika.pl fzestochowska.republika.pl dzestochowska.republika.pl cxestochowska.republika.pl csestochowska.republika.pl caestochowska.republika.pl czwstochowska.republika.pl czsstochowska.republika.pl czdstochowska.republika.pl czrstochowska.republika.pl cz4stochowska.republika.pl cz3stochowska.republika.pl czeatochowska.republika.pl czeztochowska.republika.pl czextochowska.republika.pl czedtochowska.republika.pl czeetochowska.republika.pl czewtochowska.republika.pl czesrochowska.republika.pl czesfochowska.republika.pl czesgochowska.republika.pl czesyochowska.republika.pl czes6ochowska.republika.pl czes5ochowska.republika.pl czestichowska.republika.pl czestkchowska.republika.pl czestlchowska.republika.pl czestpchowska.republika.pl czest0chowska.republika.pl czest9chowska.republika.pl czestoxhowska.republika.pl czestovhowska.republika.pl czestofhowska.republika.pl czestodhowska.republika.pl czestocgowska.republika.pl czestocbowska.republika.pl czestocnowska.republika.pl czestocjowska.republika.pl czestocuowska.republika.pl czestocyowska.republika.pl czestochiwska.republika.pl czestochkwska.republika.pl czestochlwska.republika.pl czestochpwska.republika.pl czestoch0wska.republika.pl czestoch9wska.republika.pl czestochoqska.republika.pl czestochoaska.republika.pl czestochosska.republika.pl czestochoeska.republika.pl czestocho3ska.republika.pl czestocho2ska.republika.pl czestochowaka.republika.pl czestochowzka.republika.pl czestochowxka.republika.pl czestochowdka.republika.pl czestochoweka.republika.pl czestochowwka.republika.pl czestochowsja.republika.pl czestochowsma.republika.pl czestochowsla.republika.pl czestochowsoa.republika.pl czestochowsia.republika.pl czestochowskz.republika.pl czestochowsks.republika.pl czestochowskw.republika.pl czestochowskq.republika.pl czestochowska.eepublika.pl czestochowska.depublika.pl czestochowska.fepublika.pl czestochowska.tepublika.pl czestochowska.5epublika.pl czestochowska.4epublika.pl czestochowska.rwpublika.pl czestochowska.rspublika.pl czestochowska.rdpublika.pl czestochowska.rrpublika.pl czestochowska.r4publika.pl czestochowska.r3publika.pl czestochowska.reoublika.pl czestochowska.relublika.pl czestochowska.re-ublika.pl czestochowska.re0ublika.pl czestochowska.repyblika.pl czestochowska.rephblika.pl czestochowska.repjblika.pl czestochowska.repiblika.pl czestochowska.rep8blika.pl czestochowska.rep7blika.pl czestochowska.repuvlika.pl czestochowska.repunlika.pl czestochowska.repuhlika.pl czestochowska.repuglika.pl czestochowska.repubkika.pl czestochowska.repubpika.pl czestochowska.repuboika.pl czestochowska.republuka.pl czestochowska.republjka.pl czestochowska.republkka.pl czestochowska.republoka.pl czestochowska.republ9ka.pl czestochowska.republ8ka.pl czestochowska.republija.pl czestochowska.republima.pl czestochowska.republila.pl czestochowska.republioa.pl czestochowska.republiia.pl czestochowska.republikz.pl czestochowska.republiks.pl czestochowska.republikw.pl czestochowska.republikq.pl czestochowska.republika.ol czestochowska.republika.ll czestochowska.republika.-l czestochowska.republika.0l czestochowska.republika.pk czestochowska.republika.pp czestochowska.republika.po zestochowska.republika.pl cestochowska.republika.pl czstochowska.republika.pl czetochowska.republika.pl czesochowska.republika.pl czestchowska.republika.pl czestohowska.republika.pl czestocowska.republika.pl czestochwska.republika.pl czestochoska.republika.pl czestochowka.republika.pl czestochowsa.republika.pl czestochowsk.republika.pl czestochowskarepublika.pl czestochowska.epublika.pl czestochowska.rpublika.pl czestochowska.reublika.pl czestochowska.repblika.pl czestochowska.repulika.pl czestochowska.repubika.pl czestochowska.republka.pl czestochowska.republia.pl czestochowska.republik.pl czestochowska.republikapl czestochowska.republika.l czestochowska.republika.p zcestochowska.republika.pl cezstochowska.republika.pl czsetochowska.republika.pl czetsochowska.republika.pl czesotchowska.republika.pl czestcohowska.republika.pl czestohcowska.republika.pl czestocohwska.republika.pl czestochwoska.republika.pl czestochoswka.republika.pl czestochowksa.republika.pl czestochowsak.republika.pl czestochowsk.arepublika.pl czestochowskar.epublika.pl czestochowska.erpublika.pl czestochowska.rpeublika.pl czestochowska.reupblika.pl czestochowska.repbulika.pl czestochowska.repulbika.pl czestochowska.repubilka.pl czestochowska.republkia.pl czestochowska.republiak.pl czestochowska.republik.apl czestochowska.republikap.l czestochowska.republika.lp cczestochowska.republika.pl czzestochowska.republika.pl czeestochowska.republika.pl czesstochowska.republika.pl czesttochowska.republika.pl czestoochowska.republika.pl czestocchowska.republika.pl czestochhowska.republika.pl czestochoowska.republika.pl czestochowwska.republika.pl czestochowsska.republika.pl czestochowskka.republika.pl czestochowskaa.republika.pl czestochowska..republika.pl czestochowska.rrepublika.pl czestochowska.reepublika.pl czestochowska.reppublika.pl czestochowska.repuublika.pl czestochowska.repubblika.pl czestochowska.republlika.pl czestochowska.republiika.pl czestochowska.republikka.pl czestochowska.republikaa.pl czestochowska.republika..pl czestochowska.republika.ppl czestochowska.republika.pll
recente wereldwijde reviews van alle andere plaatsen Hier is een korte lijst van andere sites onder herziening


text:
Syrbsko Republika
Syrbsko Republika (syrb. Peпyблиka Cpпcka, syrb.-chorw., bośn. a chorw. Republika Srpska) – jydno ze dwůch skłodowych tajlůw Bośńe a Hercegowiny (drugo je Federacyjo Bośńe a Hercegowiny). Mo 24 811 km² wjyrchu a pomjyszkuje ja 1 411 000 ludźůw (dane ze 2005 roku). Stolicům podle prowa je Sarajewo, nale isto Banja Luka. Teroźńi sztatus Syrbskij Republiki je uregulowany uod pokojowygo porozumjyńo, kere zakůńczůło důmowo wojna we Bośńi a Hercegowińe (1992-1995).
[Sprowjej] Ludztwo
Syrbsko Republika je pomjyszkowano uod ůng. 1,5 mln perzůnůw (2006 r.); 90% ś ńich to Syrby, krům uůnych żyjům sam znamjyńńy Chorwaty a Bośńaki (bośńacke muzułmany).


text:
Uniwersum
Uniwersum (z łat. universus "ceły", z unus a versus "do jadnogo pśewobrośone") jo powšykne zapśimjeśe za cełk wšyknych wěcow a objektow. We wósebnem měnimy z tym swětnišćo abo Kosmos (z grich. kόσuoς kósmos "(swětowy) pórěd", "pyšnotki", "pśistojnosć"; napśeśiwo chaosoju) a pomjenjujomy z nim swět, to groni swětnišćo ako widobny uniwersum, ale teke ako rědowany, harmoniski cełk.
Ako swětnišćo pomjenjujomy cesto jano rum zwenka zemskeje atmosfery. Pśeto pśechod mjazy atmosferu a swětnišćom jo běžny, eksistěruju někotare wustajony granice. Mjazynarodnje pśipóznata jo definicija Fédération Aéronautique Internationale, pó kótarejž swětnišćo se zachopijo we wusokosći 100 kilometerow. Pó definiciji NASA a US air force se wono zachopijo južo we wusokosći něźi 80 kilometerow (50 milow) nad zemju.
[wobźěłaś] Powšykne informacije
Źinsa jo powšykna relatiwiska teorija Alberta Einsteina powšyknje pśipóznata za wjelikorumowu strukturu uniwersuma. Teke kwantowa fyzika jo wažne dopóznaśa pśinosowała za rozměśe jěsnego uniwersuma, w kótaremž stej byłej gustota a temperatura wjelgin wusokej a wjele procesow jo na rowninje elementarnych źělkow wótběžało (fyzika astronomiskich źělkow). Wěrjepódobnje jo, až buźo akle rozšyrjone rozměśe uniwersuma móžne, gaž fyzika jo wuwiła teoriju, ako zjadnośijo powšyknu relatiwisku teoriju z kwantoweju fyziku. Jej se groni engelski Theory of Everything abo teke swětowa formula. W tej teoriji kwantoweje grawitacije deje byś jadnotnje rozjasnjone wšykne styri zakładne mócy fyziki (elektromagnetiska móc, grawitacija, mócna a słaba jědrowa móc). Někotare fyzikarje gódaju, až snaź samo hyšći pěta móc eksistěrujo. To by mógło snaź rozjasniś, cogodla se fyzikarjam njeraźi, powšyknu relatiwisku teoriju z kwantoweju fyziku do jadnogo spóraś. Južo Albert Einstein jo se bźez wuspěcha wjele lět wó taku wšowobejmujucu teoriju procował. K tomu njejstej byłej w jogo koncepśe zdźaržanej mócne a słabe mjazsobne wobwliwowanje. Togodla su se jogo procowanja dla njedopołnych zakładow južo wót zachopjeńka musali rozbiś. Akle w šesćźasetych lětach su byli wuměnjenja za wuwijanje cełkowneje teorije dane. Z tym jo zachopiło wuběźowanje fyzikarjow na cełem swěśe za tym wjelikim, jadnotnym pśedstajenim swěta.
Kosmologija, źěl fyziki a źinsajšneje filozofije pśirodowědomnosćow, zaběra se ze studiumom uniwersuma a wopytajo na pšašanja ako na pśikład za dokradnosću pśirodnych konstantow.
[wobźěłaś] Starstwo a wobstatki
Klasiska, źinsa powšyknje daloko pśipóznata teorija prabucha wuchada z togo, až uniwersum jo nastał we wěstem wokognuśu, prabuchu (eng. [[big bang]), z jadneje singularity a wót togo casa se rozpśestrěwa. W tom modelu ale wóstanjo njejasne, co jo było do prabucha a co jo jen zawinowało. Cas, rum a materija su pó tej teoriji akle z prabuchom nastali. Z tym wótpadnjo zakład za pšašanje, co było do togo, pśeto njejo był - pó definiciji - žeden rum, w kótaremž by mógło se něco tšojś. K tomu pśiźo, až njejo móžno wěsty casowy dypk do prabucha fyzikaliski definěrowaś. Dokulaž njejsu znate pśirodowědomnostne kazni za ekstremne wuměnjenja w prědnych něźi 10−43 sekundach (Planckowy cas) pó prabuchu, njewopisujo ta teorija pópšawem zewšym to tšojenje same. Akle pó tom Planckowem casu jo móžno fyzikaliske wótběgi slědowaś. Na pśikład móžomy jěsnemu uniwersumoju pśirědowaś temperaturu 1,4 · 1032 K (Planckowa temperatura).
Starstwo uniwersuma móžomy na zakłaźe nejdokradnjejšych měrjenjow satelita WMAP na 13,7 miliardow lět kradu dokradnje licyś. To starstwo dajo se teke zwěsćiś z ekstrapolaciju wót tencasneje spěšnosći ekspansije uniwersuma na cas, w kótaremž uniwersum jo był w jadnom dypku. To woblicenje pak wótwisujo mócnje wót wobstatkow a zestajenja uniwersuma, pśeto materija a energija pśez grawitaciju toś tu ekspansiju późaržujotej. Až doněnta jano indirektnje dopokazana śamna energija móžo tu ekspansiju teke póspěšyś. Tak mógu wšakorake měnjenja wó zestajenju uniwersuma teke k wšakorakim wuliconym starstwam wjasć. Z pomocu starstwa nejstaršych gwězdow móžomy dolnu granicu starstwa póstajiś. W tencasnem standardowem modelu se wobej metoźe derje makatej.
Wšykne woblicenja za starstwa uniwersuma wuchadaju z togo, až jo prabuch napšawdu zachopjeńk uniwersuma, což pak dla njewěźenja wó pśirodnych kaznjach w stawje krotko pó prabuchu njejo wobwěsćone. Móžomy źe wuzamknuś statiski uniwersum, ako jo njeskóńcnje stary a wjeliki, nic pak dynamiski njeskóńcne swětnišćo. To se pśedewšym z wobglědowaneju mócneju ekspansiju swětnišća wobtwarźijo. Mimo togo jo južo astronom Heinrich Wilhem Olbers na to pokazał, až w njeskóńcnem uniwersumje z njeskóńcnem starstwom my by musali měś swětłe nocne njebjo (Olberowy paradokson), pśeto w kuždem směrje awtomatiski něźi by musała byś gwězda. Gaby uniwersum ale był njeskóńcny wjeliki a měł skóńcne starstwo, njejo nas swětło zdalonych gwězdow hyšći dojśpiło.
W mjazygalaktiskem rumje (glědaj teke galaksija) jo gustosć něźi jaden wóźikowy atom na kubikny meter, w galaksijach pak jo wó wjele wuša. Pó rumje rozdźělone su póla a promjenjenje. Temperatura slězynowego promjenjenja jo 2,7 Kelvin (pótakem něźi -270 °C). Wóna jo nastała 380.000 lět pó prabuchu a groni se jej teke prědny wukśik pó naroźenju uniwersuma. Wóno wobstoj jano w małem źělu z materije a energije (4%), wót ceje zasej jano późěl 10% swětło wusćeła a stakim widobny jo. Nejwětšy źěl wugótujo z wjele wobglědowanjami indirektnje dopokazana, ale dalej njerozjasnjona "śamna materija" (23%) a "śamna energija" (73%), ako jo za póspěšonu ekspansiju zagronita. Na śamnu energiju pokazuju daty dalokich supernowow, jeje eksistenca se wobkšuśijo z pomocu satelitow ako COBE a WMAP, balonowych eksperimentow ako BOOMERANG, a teke efektow grawitaciskich linsow a rozdźělenja galaksijow w uniwersumje. Cełkowna masa uniwersuma lažy mjazy 8,5 · 1052 a 1053 kg. Arthur Eddington jo južo 1938 gódał, až jo kradnje 136 · 2256, abo něźi 1,57 · 1079 protonow a elektronow, z masu 2,64 · 1052 kg. K tej masy pśiźo hyšći masa neutronow. Wuchadamy z togo, až jo pśidatnje hyšći śamna energija, ako teke ma wěstu masu. W teoriji wóna ma wósebne antigrawitaciske statkowanje. Z nim wopytajo se rozkłasć, cogodla njedojźo ku grawitaciskemu kolapsoju (big crunch). Z wótpowědnje wusokeju temperaturu na zachopjeńku a niskeju gustotu by teke móžno było, až uniwersum dojśpijo kritisku spěšnosć ekspansije (wuběgańska spěšnosć), tak až by móžna była njeskóńcna ekspansija pśeśiwo grawitaciji.
[wobźěłaś] Forma a wolumen
Z prabuchoweje teorije by mógało slědowaś, až ma uniwersum formu kule, to pak jo jano jadna z wjele móžnosćow. Naraźiło jo se pódla płonego uniwersuma wjele drugich formow, na pśikład hypertorusowu formu abo teke w popularnowědomnostnych publikacijach znatej formje bala a trompety.
Standardowy CDM-model (z eng. cold dark matter, "zymna śamna materija") ako teke aktualnjejšy standardowy Lambda-CDM-model, ako wobglědujo měrjone póspěšenje ekspansije uniwersuma, wuchadajotej z euklidiskeje geometrije (płonego uniwersuma) a njeskóńcnego wolumena. Njeskóńcny wolumen njejo do kóńca wobkšuśony, pśeto jo źinsa jano móžno, dolnu granicu rozpśestrěśa swětnišća póstajiś. Wobglědowańske daty satelita WMAP wuzamkuju pó Neilu Cornishu wětšynu wopisowańskich modelow uniwersuma, ako maju mjeńšy radius ako 78 milionow swětłowych lět. Dokulaž měrjona geometrija njedajo se wót euklidiskeje rozeznawaś, wobglědujomy standardowy Lambda-CMD-model ako nejjadnorjejšy, ako móžomy na wobglědowańske daty pśipódobniś.
Wažny jo rozdźěl mjazy njeskóńcnosću a njewobgranicowanosću: Teke gaby uniwersum njeskóńcny wolumen měł, by był weto wobgranicowany. To dajo se lažko na modelu pokazaś: Pówjerch kule (sfera) jo kóńcny, njama pak žedno srjejźišćo a jo njewobgranicowany (móžomy se na njom pógibowaś, bźez togo až gdy kšomy dojśpijomy). Tak ako dwójodimensionalny pówjerch wobdajo kulu, móžomy se pśedstajiś tśidimensionalny rum ako kšomu wušejdimensionalnego ruma, jolic uniwersum njejo płony ale zekśiwjony.


text:
Serbšćina jo kupka pódwjacornosłowjańskeju rěcow, kenž se źinsa přewažnje we Łužycy powěda.
Serbšćina źěli se do:
Serbšćina ma teke mnoge dialekty. Tak bazěrujo spisowna górnoserbšćina na centralnych narěcach wokoło Budyšyna a spisowna dolnoserbšćina na Chóśebuskem dialekśe. W srjejźnej Łužycy eksistěrujo mimo togo narěcny pas, kótaryž twóri pśechod mjaz górno- a dolnoserbskimi narěcami. Nejwěcej rozšyrjona z toś tych pśechodnych dialektow jo Slěpjańska narěc. Rěcneje asimilacije dla wšak se wjeliki źěl něgajšnych narěcow lěbda hyšći wužywa. Z wótstawkom nejwitalnješy jo hyšći górnoserbski „katolski” dialekt, kótaryž powěda se na pódwjacorje górnoserbskego rěcnego teritorija we jsach blisko Kamjenca.
[wobźěłaś] Rěcne pśirownowanje
[wobźěłaś] Eksterne wótkaze


text:
Albańijo (Shqipëria, Republika Albańije – Republika e Shqipërise) – państwo we pouedńowo-wschodńij Ojropje, na Boukanach, na Mořym Adrjatyckim. Grańica mo s Grecyjům, Macedůńijům, Syrbijům a Čornogůrům. 3/4 powjyřchńe Albańiji zajmujům gůry, s kerych nojwyžšo je Korab (2764 m n.p.m.). We lotach 1946 - 1992 bůu sam ustrůj kůmůńistyčny, uod 1992 dymokracyjo. Poza grańicůma Albańije žyje wjyncyj jak 2 mln. Albańčykůw, nojwjyncyj we Kosowje, Macedůńiji, Italiji a Grecyji.
Uobocz galeryjo na Wikimedia Commons:
Albańijo


text:
Lěśe
Lěśe jo nejśoplejšy ze styri lětnych casow w měrnej a arktiskej klimowej conje. Za tym až wóno na pódpołnocnej abo pódpołdnjowej połkuli kněžy, rozeznawaju mjaz pódpołnocnym a pódpołdnjowym lěśim. Pódpołnocne lěśe se rownocasnje z pódpołdnjoweju zymu wótměwa. Dla drogujucego cenitowego stawa słyńca mjaz pódpołdnjoweje a pódpołnocneju wobrotneju šyrinu wóspjetujo se lěśe w kuždej hemisferje w lětnem turnusu.
Astronomiski zachopina se lěśe z lětnim zawrośenim słyńca: casowym dypkom, na kótaremž słyńco padorownje nad wobrotneju šyrinu stoj a dny nejdlejše su. Na pódpołnocnej połkuli stanjo se to 21. junija, na pódpołdnjowej połkuli 21. abo 22. decembra. Pó tom bywaju dny zasej krotše a nocy dlejše. Lěśe kóńcy z nazymskim rownonocnosću 22. abo 23. septembra w pódpołnocy a 20. měrca abo w nocy k 21. měrcoju w pódpołdnju.
Dokulaž jo wobběgowa cera zemje wokoło słyńca lažko eliptiska, wót eksaktnego drogi do krejza wótchyleca, njejsu wše styri lětne case dokładnje samske dłujke. Pódpołnocne lěśe jo snadnje dlejše a zmilnjejše ako pódpołdnjowe lěśe, dokulaž za cas pódpołnocnego lěśa se směr ze zemje k słyńcu pitśku pómałčej změni a zemja pitśku dalej wót słyńca zdalona jo.
Fenologiski zachopjeńk lěśa móžo se wót astronomiskego bejnje wótchylaś a se mimo krajo-mórjowego rozdźělenja (maritimny vs. kontinentalny klima) teke pśez zachopne wjedrowe wjelikosituacije a wjeleserake regionalne faktory wobwliwujo. Rozeznawa se mimo togo mjaz ranym lěśim, srjejźlěśim a póznym lěśim. W lodojcowych regionach wótwisujo ablacija rozsudnje wót togo, ga (zwětšego w septembrje) prědny sněg pada.
Meteorologiski se pódpołnocnemu lěśu mjasece junij, julij a awgust pśirěduju, pódpołdnjowemu lěśu mjasece december, januar a februar. Pśi geografiskich polach kněžy poł lěta dłujko tak mjenjowany polarny źeń, w arktiskich regionach pó tyźenjach połnócne słyńco a běłe nocy.
We wjele kulturach su ze zachopjeńkom lěśa nałožki a rity zwězane, w Nimskej na pśikład wogeń zawrośenja słyńca abo swětojański wogeń.
Lěśe licy teke ako lětny cas stopnjowaneje žywjeńskeje radosći. To se wósebnje na, pśez wuše temperatury wabjone, pśebytkach pód gołym njebjom pokaza, pśez což cłowjek pśirodu mócnjej zaznawa.
[wobźěłaś] Glědaj teke
[wobźěłaś] Eksterne wótkaze
nalěśe (nalěto) | lěśe | nazyma (nazymje) | zyma (zymje)
dešćowy cas | suchy cas


text:
Priština
Priština (kyrilisce ПpишTиHa; albansce Prishtina/Prishtinë) je stolica a sydło knježerstwa Kosowa. Je z 550.000 wobydlerjemi we wulkogmejnje najwjetše město kraja a jeho politiski, kulturny a hospodarski centrum. Měšćanosta je Isa Mustafa (KDL).
[wobdźěłać] Stawizny
Priština bě jedne wot srjedźišćow srjedźowěčneho serbiskeho stata a rezidenca pod kralom Milutinom (1282-1321). Sewjerozapadnje města so 15. smažnika 1389 Bitwa na Kosowym polu wotmě. Po osmaniskim dobyću serbiskeje stolicy Smederevo w lěće 1459 započe turkowske knjejstwo.
W prěnjej Balkanowej wójnje 1912 móžeše Serbiska Prištinu dobywać. W Juhosłowjanskej bě město wot lěta 1974 stolica awtonomneje prowincy Kosowo a Metochija. W Kosowskej wójnje 1999 jara wobškodźena; je Priština wot 2008 hłowne město Republiki Kosowo, kotraž mjezynarodnje připóznata njeje.


text:
Rzimskokatolicki kośćůł
Kośćou řimskokatolicki (katolicki, zachodńi, řimski, uaćiński) — wuaśćiwe mjano winno břmjeć Kośćůu katolicki uobřůndku uaćińskigo; nojwjynkšo ličebńy tajla Kośćoua katolickigo, kero uopjero liturgije na uobřůndku uaćińskym (čyli wg Mšouů Řimskigo) i liturgijach bliskych a pochodnych. Guowům Kośćoua je papjyž (biskup Řimu) kej gowa Kośćoua Powšychnygo.
Wspůučeśńe mjano Kośćou řimskokatolicki ńy uodnośi śe do coukego Kośćoua katolickigo (choć potočńy je stosowano i w takym znočyńu), pjyrwotńy nazywano tak couy Kośćou katolicki, zaś předrostek řimsko- uodnośiu śe ńy do uobřůndku, nale do jydnośći s biskupym Řimu.
Podug sůmygo Kośćoua řimskokatolickigo, jego zouožyćelym je Jezus Chrystus, a powstou uůn we I wjeku n.e. Inkšům čynsto spotykanům we zdřůduach datům powstańo Kośćoua řimskokatolicki je rok 1054 - data rozuamu na Kośćou Zachodńi i Kośćou Wschodńi.


text:
Reunion.com > Peter Rowsom - Joel Ruehs > Joan Ruch - Amy Ruch's
Classmates from Joan Ruch to Amy Ruch's
Joan Ruch Joann Ruch Joanna Ruch Joanne Ruch Jodi Ruch Jodie Ruch Jody Ruch Joe Ruch Joel Ruch John Ruch Jon Ruch Jonathan Ruch Jordan Ruch Joseph Ruch Josh Ruch Joshua Ruch Joyce Ruch Judi Ruch Judith Ruch Judy Ruch Julia Ruch Julie Ruch June Ruch Justin Ruch Karen Ruch Karl Ruch Kateri Ruch Kathe Ruch Katherine Ruch Kathleen Ruch Kathryn Ruch Kathy Ruch Katie Ruch Katrina Ruch Kayla Ruch Keara Ruch Keith Ruch Kelly Ruch Kelsey Ruch Ken Ruch Kenneth Ruch Kent Ruch Kerry Ruch Kevin Ruch Kiera Ruch Kim Ruch Kimberly Ruch Kirk Ruch Krista Ruch Kristin Ruch Kristina Ruch Kristine Ruch Kurt Ruch Kyle Ruch Lana Ruch Lani Ruch Larry Ruch Laura Ruch Laurel Ruch Lauren Ruch Laurie Ruch Lawrence Ruch Leah Ruch Lee Ruch Leland Ruch Leon Ruch Leroy Ruch Leslie Ruch Lester Ruch Libby Ruch Lila Ruch Linda Ruch Lindsay Ruch Lisa Ruch Lisette Ruch Lloyd Ruch Loren Ruch Loretta Ruch Lori Ruch Lorraine Ruch Louis Ruch Lyle Ruch Lynn Ruch Madelene Ruch Maggie Ruch Marcella Ruch Marcus Ruch Margaret Ruch Margery Ruch Maria Ruch Marianne Ruch Marie Ruch Marilyn Ruch Marilynn Ruch Marissa Ruch Marjorie Ruch Mark Ruch Marlene Ruch Marsha Ruch Martha Ruch Martin Ruch Mary Ruch Maryann Ruch Matthew Ruch Megan Ruch Melanie Ruch Melinda Ruch Melissa Ruch Melvin Ruch Merle Ruch Micah Ruch Michael Ruch Michele Ruch Michelle Ruch Mike Ruch Miles Ruch Miranda Ruch Mitchell Ruch Molly Ruch Myrtle Ruch Nancy Ruch Natalie Ruch Nathan Ruch Nathaniel Ruch Neal Ruch Nicholas Ruch Nicole Ruch Nikki Ruch Nina Ruch Norma Ruch Owen Ruch Pam Ruch Pamela Ruch Pat Ruch Patricia Ruch Patrick Ruch Patsy Ruch Paul Ruch Paula Ruch Peggy Ruch Perry Ruch Peter Ruch Phil Ruch Phillip Ruch Rachel Ruch Ralph Ruch Randall Ruch Randy Ruch Raven Ruch Raymond Ruch Reannon Ruch Rebecca Ruch Rebekah Ruch Regina Ruch Renee Ruch Rhiannon Ruch Rhonda Ruch Richard Ruch Rick Ruch Rita Ruch Rob Ruch Robert Ruch Roberta Ruch Robin Ruch Rodney Ruch Roger Ruch Ron Ruch Ronald Ruch Rose Ruch Rosemarie Ruch Roxanne Ruch Roy Ruch Royce Ruch Ruby Ruch Russell Ruch Ruth Ruch Ryan Ruch Sally Ruch Samantha Ruch Samuel Ruch Sandra Ruch Sandy Ruch Sara Ruch Sarah Ruch Scott Ruch Sean Ruch Shane Ruch Shannon Ruch Sharon Ruch Shawn Ruch Sheila Ruch Shelby Ruch Shelley Ruch Sherry Ruch Shirley Ruch Sierra Ruch Spencer Ruch Stacey Ruch Stacy Ruch Stanley Ruch Stefanie Ruch Stephanie Ruch Stephen Ruch Steve Ruch Steven Ruch Stewart Ruch Stuart Ruch Susan Ruch Suzan Ruch Suzanne Ruch Tammy Ruch Tara Ruch Teresa Ruch Terry Ruch Tessie Ruch Theodore Ruch Theresa Ruch Thomas Ruch Tiffany Ruch Tim Ruch Timothy Ruch Tina Ruch Titus Ruch Tobias Ruch Todd Ruch Tom Ruch Tommie Ruch Tony Ruch Tracey Ruch Traci Ruch Tracy Ruch Travis Ruch Tyler Ruch Tyrel Ruch Valerie Ruch Vicki Ruch Victoria Ruch Virginia Ruch Wallace Ruch Walter Ruch Wanda Ruch Wayne Ruch Wendy Ruch Weston Ruch Willard Ruch William Ruch Wolfgang Ruch Zachary Ruch Zoie Ruch Amy Ruch's


text:
Bydgoszcz
Wspůłrzyndne: 53°07' N 18°00' E
Bydgošč (pol. Bydgoszcz, mjym.: Bromberg, uać.: Bydgostia) - mjasto w Polsce, we wojewůdztwje kujawsko-půmorskim, krys grodzki, wespůustolica (s Toruńym) tygo wojewůdztwa a śedźiba wojewody. Bydgošč je tyž stolicům krysu bydgoskigo (źymskigo), nale ńy wlazuje w jygo skuod. 8. podug ličby mjyškańcůw mjasto w Polsce. Uostřodek ůńiwersytecki (3 ůńiwersytety a inkše šule wyžše) a industryje. Mjasto ležy nad Brdům (we jygo grańicach je ujśće tyj řyki do Wisuy) a Kanauym Bydgoskim. Skiž secesyjnyj zabudowy fest podanyj na berlińsko bywo mjanowano "mouym Berlinym".


text:
Dusyk
Dusyk (tež nitrogenij, z łać. Nitrogenium) je chemiski element z periodoweho systema elementow ze symbolom N a rjadowej ličbu 7. Atomarnje dusyk w přirodźe lědma wustupuje, dokelž so hnydom přez sylnje eksotermnu reakciju k molekularnym dusykej N2 zwjaza. Elementarnje dusyk jenož w formje kowalentneho homodimera wustupuje, chemisku wjazbu z dweju dusykoweju atomow, (→ molekularny dusyk, tež Distickstoff (přir. Disauerstoff), sumariska formula N2).
Molekularny dusyk je z 78 % hłowny wobstatk powětra. Je za žiwochow esencielny element, kotryž so přez dusykowe fiksěrowanje na přirodnym wašnju organisce wjaza. W organiskej formje je jako strukturny element proteinow wažny hłowny element wšěch organizmow. Dusyk je centralny element w dusykowym kołoběhu ekosystemow a bu wot žiwochow w energijointensiwnym procesu organisce wjazany a k dispoziciju činjeny. Wustupuje w mineralach jara rědko. Na zemskim powjerchu a w powětrje je nimale bjezwuwzaćnje abiotisce w spočatkowym času zemje nastał a bu pozdźišo wot žiwochow zwjazany.
Elementiski symbol N so wot łaćonskeho pomjenowanja nitrogenium (wot starogrjech. vιtpov „Laugensalz“ a starogrjech. Yevoς „pochad“) wróćo wjedźe. Němske pomjenownaje Stickstoff dopomina na tym, zo molekularny dusyk płomjenja haša („dusy“) abo zo žiwoch (na př. čłowjek) w čistym dusyku dusy.
[wobdźěłać] Wažne wjazby
[wobdźěłać] Oksidy
Dusyk wustupuje w někotrych oksidach, při tym ma rozdźělnu hódnosć.
- N2O,
- NO Dusyk je w tutej wjazbje dwuhódnotny.
- N2O3 Dusyk je w tutej wjazbje trojohódnotny.,
- NO2 Dusyk je w tutej wjazbje štworohódnotny.
- N2O5 Dusyk je w tutej wjazbje pjećohódnotny.
[wobdźěłać] Kisalina
- HNO3 (salpetrowa kisalina) je sylna kisalina. Dusyk je w tutej wjazbje pjećohódnotny.


text:
Dhaka
Wspůłrzyndne: 23°44' N 90°23' E
Dhaka (beng. ধাক [Dhākā], ang. Dacca) - stolica a nojsrogsze mjasto we Bangladeszu. Je rozlygowano we delće Gangesa a Brahmaputry. Industryjo włůkyńńiczo, spożywczo a metalurgiczno. Srogi uostrzodek handlu produktůma bauerskimi - tyjym, baumwolům, riżym a jutům. Becyrk Dhaki je tyż znůmy s rynczńy a tradycyjńy uůnaczůnych zachůw s juty. Mjasto znůme już kole 1000 roku, we 1765 przelozło pode władza Wjelgij Brytańije, we lotach 1947 - 1971 bůło stolicům Wschodńigo Pakistanu, ńyskorzi ńypodlygłygo Bangladeszu.


text:
Dwutlynek wůngla
Dwutlynek wůngla (CO2) - ńyorgańičny zwjůnzek chymičny. We tymperatuře pokojowyj je to bezbarwny, bezwůnny a ńypalny gaz, dobře rozpuščalny we wodźe a ćynžšy uod powjytřa (kole 1,5 razy). Dwutlynek wůngla je produktym spolańo a uoddychańo. Je wykořistywany bez rośliny we proceśe fotosyntezy. Twoři śe při utlyńańu a fermyntacyji substancyji uorgańičnych. Wystympuje na grubach, cukrowńach, gořelńach, wytwůrńach win, silosach zbožowych, browarach a studźynkach kanalizacyjnych. W mouych stynžyńach ńy je trujůncy, nale we wjynkšych dwutlynek wůngla je škodliwy do zdrowja a nawet zabijo. Jygo dźouańy powoduje powstowańy hiperkapńi, a co za tym idźe kwaśicy uoddechowyj i we nostympstwje uobřynku můzgu.


text:
Šuaditšćina
Šuaditšćina (šuadit, שואדית, druhdy tež Shuadit, Chouhadite, Chouhadit, Chouadite, Chouadit abo Shuhadit pisane) běše romanska rěč, kotruž wosebje w srjedźowěku židowscy wobydlerjo Okcitanskeje wužiwachu. Kaž ladino (lengua djudeo-espanyola) słušeše wona k židowskim rěčam, kotrež běchu so z romanskich rěčow křesćanskeje wokoliny wuwili. Zakład šuaditšćiny bě potajkim okcitanski. Mjeno šuadit bu wotwodźene z hebrejskeho słowa jehudit (יהודית), to rěka židowska (rěč). Okcitanscy Židźa mjenujcy j kaž š wurjekowachu, h pak woni docyła njewurjekowachu. We francoskich tekstach je šuaditšćina znata tež jako "židowska prowensalšćina" (Judæo-Provençal), Judéo-Comtadin abo Hébraïco-Comtadin.
[wobdźěłać] Šuaditske teksty
Šuaditske teksty dźěla so do nabožinskich a swětnych. Nabožinske teksty wužiwachu wjele hebrejskich, aramejskich, grjekskich, łaćonskich a starofrancoskich słowow, rěč swětnych tekstow pak běše bliska městnej prowensalskej narěči. K nabožinskim tekstam słuša poem wo kralownje Ester ze 14. lětstotka, kotryž bě Crescas de Caylar napisał. Ze samsneho lětstotka pochadźa modlitwowa kniha (sidur) za žonow, kotraž je zajimawa nic jenož za rěčespytnikow, ale tež za religionistow, kiž so z judaizmom zaběraja. Tuta kniha mjenujcy wobsahuje žohnowanje, w kotrymž žona dźakuje so Bohu, zo wón ju jako žónsku stwori. (Hewak ortodoksny Žid kóždy dźeń dźakuje so Bohu, zo wón jeho jako muskeho stwori, dokelž muž ma wjace nadobnych nabožinskich nadawkow hač žona.) Najstarše swětne teksty pochadźeja z 16. lětstotka. K nim słuša komedija Harcanot et Barcanot a tež komiski poem Lou sermoun di Jusiou (Židowa přisaha), tón pak bě najskerje křesćanski awtor napisał, dokelž tekst židowsku rěč wusměšuje.
[wobdźěłać] Wosebitosće wurjekowanja šuaditšćiny
Štož wurjekowanje okcitanskich słowow nastupa, wurjekowachu rěčnicy šuaditšćiny /ʎ/ kaž /j/. Dale woni konsonanty /ʒ/, /ʃ/, /dʒ/ a /tʃ/ kaž /ʃ/ wurjekowachu. Tohodla prowensalske słowa plus (wjace), filho (dźowka) a juge (sudnik) klinčachu w šuaditšćinje pjüs, fejo a šüše. We słowach hebrejskeho pochada pismiki samech (ס), śin (ש), cade (צ) a taw (ת) čitachu so kaž fe (פ), pismik chet (ח) čitaše so kaž reš (ר). Hebrejske słowa cura (wobraz, podoba), chochma (mudrosć), emet (prawda), mesila (dróha), śechel (rozum) wurjekowachu so potajkim fura, rorma, emef, mefila, fechel.
[wobdźěłać] Dóńt rěčnikow šuaditšćiny
W lěće 1498 buchu Židźa z južneje Francoskeje wućěrjeni, woprawdźe pak dyrbjachu domiznu hakle w lěće 1501 wopušćić. Wjele rěčnikow šuaditšćiny rozpjeršichu so do sewjerneje Italskeje (Genoa) a do němskich krajow. Židźa smědźachu zwostać jenož w prowensalskim kraju Comtat Venaicin (francosce Comtat-Venaissin) we wokolinje Avignona, kotryž bamž kontrolowaše. Tam woni dale šuaditsce rěčachu. Hdyž francoska rewolucija da Židam prawo, hdźežkuli we Francoskej so zasydlić, započa ličba rěčnikow šuaditšćiny spěšnje woteběrać.
Šuaditšćina dospołnje so zhubi w čase holocausta. Powšitkownje so měni, zo posledni rěčnik šuaditšćiny bě francoski spisowaćel Armand Lunel (1892–1977), kiž we swojich knihach wo žiwjenju Židow w Prowensalskej swojeje młodosće pisaše. Zda so wšak, zo po druhej swětowej wójnje znajmjeńša dwě dalšej wosobje šuaditsce móžeštej: knjeni Blanche Mossé, kotraž w synagozy w měsće Carpentras dźěłaše, a knjeni Amado (rodźena Nasquet). Wot jeje syna Pierra Amada pak Haim Vidal Sephiha, profesor na uniwersiće Sorbonne, hódnotne informacije zhoni.
[wobdźěłać] Literatura
- Banitt, M. 1963. Une langue fantôme: le judéo-français. Revue de linguistique romane 27: 245-294.
- Blondheim, D. S. 1928. Notes étymologiques et lexicographiques. Mélanges de linguistique et de littérature offerts à M. Alfred Jeanroy par ses élèves et ses amis. Paris: Champion. 71-80.
- Iancu, D. et Iancu, C., Les juifs du Midi, une histoire millénaire, éd. A. Barthélemy, Avignon, 1995.
- Pansier, P. 1925. Une comédie en argot hébraïco-provençal de la fin du XVIIIe siècle. Revue des études juives 81: 113-145.
[wobdźěłać] Eksterne wotkazy
- SZAJKOWSKI, Zosa; WEINREICH, Max, Dos loshn fun di Yidn in di arbe ḳehiles̀ fun Ḳomṭa-Ṿenesen, zarys šuaditšćiny nałožowaneje w štyrjoch gmejnach Okcitanskeje (w jidišćinje, z jendźelskim rezumej)


text:
Leo XIII.
Leo XIII. (z byrgarskim mjenom Vincenzo Gioacchino Pecci; * 2. nalětnika 1810 w Carpineto Romano; † 20. pražnika 1903 w Romje) bě italski duchowny a bu 20. małeho róžka 1878 jako naslědnik Pija IX. za 255. bamža romsko-katolskeje cyrkwje wuzwoleny. Jeho dźělbraća w socialnych prašenjach dla bu mjenowany wot strony wěriwych „bamž dźěłaćerjow“ abo „socialny bamž“. Leo XIII. zemrě w starobje 93 lět a bě tuž najstarši bamž w stawiznach romsko-katolskeje cyrkwje.
Jemu slědowaše Giuseppe Melchiorre Sarto jako bamž Pius X.


text:
Azowske mórjo
Azowske mórjo (ukrainski AзoBcbke Mope - Azowske more, rusojski AзoBckoe Mope - Azowskoje more, krimskotatarski Azaq deñizi) jo małke mórjo w krotkozajtšnem źělu Europy. Granicujo na pódwjacorje z Ukrainu a na pódzajtšu z Rusojskej federaciju. Słuša k mórjam Atlantiskego oceana a jo wažone za źěl wětšego Carnego mórja, wót kótaregož jo na krotkem wjacorje wótźělone połkupu Krim a z kótarymž jo zwězane na pódpołdnjo pśez Kerčsku wužynu njedaloko Kerča.
Azowske mórjo ma płoninu wót pśisamem 40 tysac kwadratowych kilometrow a maksimalnu dłymokosć wót 15 metrow. Jogo nejwětšy pśiběg jo Don. Azowske mórjo ma wjelgin nisku solny wobstatk.
Wuznamne pśistawy su Mariupol a Berdjansk na Ukrainje a Taganrog a Jejsk w Rusojskej federaciji.


text:
Szpoki
Szpoki (łać. Sturnidae) je familijo ptokůw ze raji ćamplowatych. Szpoki sům uobyczńe małe lebo strzedńij srogośći a chrobokożerne. Mocka gatůnkůw żywobyje na uoddykńůnych przestrzyńach a kupluje śe we stada.
Poradzům uůne udować roztomajte klangi, we tym inksze ptoki, ludzko mowa abo klang maszynůw (mimetyczne ptoki), a skirz tygo ńykere gatůnki sům trzimane we důmowej hodowli (ntp. Gracula religiosa).
Dowńij familijo szpokůw tajlowała śe na dwje podfamilije: szpoki prawe (Sturninae) a Buphaginae, te druge terozki uznowo śe za uosobno familijo.


text:
Wolta
Wolta (yng. Volta River, fr. Fleuve Volta) - rzyka we zachodńij Africe, przepływo bez Burkina Faso a Ghana. Wolta powstowo ze skuplowańo trzech rzykůw: Czornyj Wolty (mjanowanyj tyż Mouhoun), Bjołyj Wolty (Nakambé) a Czyrwjůnyj Wolty (Nazinon, dopływ Bjołyj Wolty). Ji dugość uode zdrzůdłůw Czornyj Wolty je 1500 km², a wiyrch ji dorzyczo - 394 tyś. km². Rzyka wpado do Gwinyjskij Zatoki we małyj delće. Ji głůwne dopływy to: Pra, Sene, Afram (prawe) a Daka a Oti (lewe). Przepływ wody ńy ma regularny a waho śe uod 14 m³/s do 15 tys. m³/s.
We rokach 1961-1965 we dolnym bjygu rzyki zuůnaczyli Zapora Akosombo. Skirz spiyntrzynio wodůw powstoł jedyn ze nouwjynkszych sztucznych zbjorńikůw - jeźoro Wolta uo wjyrchu 8,5 tys km². Wodno elektrowńa Akosombo mo moc 900 MW.
Uod mjana rzyki wźyno śe mjano downyj kolůńije, a ńyskorzi ńypodlygłygo państwa Wiyrchno Wolta, kere uod 1984 mjanuje śe Burkina Faso.


text:
Wladimir Nabokow
Wladimir Wladimirowicz Nabokow (rus.: Bлaди́Mиp Bлaди́MиpoBич HaбókoB, yng.: Vladimir Vladimirovich Nabokov; rodz. 22 aprila 1889 we Pejtersburgu, um. 2 lipjyńa 1977 we Montreux, Szwajcaryjo) bůł wjelogodkowy ruski dichter. Naszrajbowoł piyrsze dziywiyńć růmanůw po rusku, a niyskorzi stoł sie pojstrzůdnorodowym majstrym angelskij prozy. Krům tego bůły interesantne do ńigo yntomologijo a szachy.
Lolita Nabokowa (pisano we 1955 je jedna ze nojbarzi znůmych ksiůnżek na świecie, je tam mocka słownych grůw. Do kupy napisoł 18 růmanůw a nowelůw, trzi dramaty a mocka gydichtůw. Przetůmaczoł tyż pora kśůnżek.


text:
Vancouver
Vancouver (IPA:/væːnˈkʰuv̥ɚ/) je przibrzegowy sztad na połedńowym zachodźe Kanady. Je uůna we prowincyji Brytyjsko Kolůmbijo. Jigo mjano pochodźi uode George'a Vancouvera - ynglickigo kapitana a uodkrywce, kery podszukowoł uokolice Vancouver. Vancouver je nojwjynkszům metropolijům we zachodńij Kanadźe a trzeće we cołkim państwje.
We sztadźe půmjyszkuje 611 000 ludźůw na placu 114,67 km². We cołkij metropoliji je to 2,2 miljonůw na 2 878,52 km². Vancouver je fest růżnorake etńiczńy. 52% mjasta a 43% metropolije ńy mo za swoja uojczysto godka godki ynglickij. Mjasto śe fest gibko rozwijo a godo śe, aże wjelość ludźůw we roku 2021 bydźe wjynkszo jak 3miljůny. Pode wzglyndym wjelośći ludźůw Vancouver mo sztworty plac we Půłnocnyj Americe, po Nowym Jorku, San Francisco a Mexico City, przi czim we 2021 moge to być 2. plac.


text:
Arabiske mórjo
Arabske morjo je źěl Indiskego oceana mjaz Aziju a Afriku. Na pódzajtšu granicujo z Indiskej połkupu, na pódpołnocu z Iranom a Pakistanom, a na pódwjacorje z Omanom a Jemenom na Arabiskej połkupje a ze Somaliju w Africe. Arabiske mórjo jo pśez Adenski zalew z Cerwjenym mórjom zwězane (a dalej pśez Suezkanal ze Srjejźnym mórjom) a pśez Omanski zalew z Persiskim zalewom.
Mórjo ma płoninu wót pśisamem styrich milionow kwadratowych kilometrow a maksimalnu dłymokosć wót 4 625 metrow.
Wuznamne města a pśistawy Arabiskego mórja su na pśikład Bombay w Indiskej, Maskat w Omanje a Karači w Pakistanje.


text:
Kaliforniska
Kaliforniska (jendźelsce a španisce California, jendźelske wurjekowanje [kælɪˈfɔrnjə] IPA) je zwjazkowy stat Zjednoćenych statow Ameriki. Je to na ludnosć najwjetši a na přestrjeń třeći najwjetši zwjazkowy stat, po Alasce a Texasje. Leži na juhozapadźe Zjednoćenych statow Ameriki na brjoze Ćicheho oceana. Mjezuje na sewjeru ze zwjazkowym statom Oregon, na sewjerowuchodźe ze zwjazkowym statom Nevada, na wuchodźe ze zwjazkowym statom Arizona a na juhu z Mexiskej (zwjazkowy stat Baja California). Štyri najwjetše města su Los Angeles, San Diego, San Jose a San Francisco, hłowne město je Sacramento.
[wobdźěłać] Eksterne wotkazy
- Oficialne stronki (jendźelsce)


text:
Taj Mahal
Taj Mahal[zdrzůdło?]
(Hindi: ताज महल korůnny pałac) je to Mauzolyjům we Agrze, we Indyjach. Zbudowoł je Szahdżahan[zdrzůdło?]
. Taj Mahal uostało pobudowane lo pamjyńći umartyj kobjyty Szahdżahana - Mumtaz Mahal. Skiż tygo Taj Mahal je roz za kedy mjanowane śwjůntyńům przůńo. Przi jeji budowje robjůło podug roztůmajtych danych uode 20 do 25 tyśůncůw bauerůw, a budowano ja 22 roki (1632 - 1654). Taj Mahal je wpisane na lista śwjatowygo dźedźictwa Unesco a bůło uznane za jedyn s 7 Nowych Cudůw Śwjata.


text:
Czyrwjec
Čyrwjec to je šůsty mjeśůnc podug užywanygo na Ślůnsku kalyndořa juljańskigo. Mjano mjeśůnca (podug Brücknera) pochodźi uod suowa čerw kere uoznačo larw pščouy. Inkše zdřůdua wywodzům mjano mjeśůnca a mjano koloru čyrwůnygo uod uowada čerwca polskigo, s kerygo wyrabjano čyrwůny barwńik do tkańin i zbjerano w čerwcu na kořyńach rośliny čerwjec trwoúy. Polska bez kilka wjekův bůua guůwnym dostarčyćelym čerwcůw do Ojropy. Nazwa wystympuje tyž w inkšych godkach půunocnyj Súowjańščyzny (čes. červyn, ukr. чepBeHb, bjou. чэpBeHb). Inkše mjana užywane dowńij to: ůgorńik albo zok. Uaćińske mjano Iunius (zoboč: kalyndoř řimski) zostouo zapožyčůne bez wjynkšość godek ojropejskych.


text:
Jmmm
This free essay Jmmm
. If you do not find your term paper, you can search our essay database for other topics on the search page essays.
Tags:
Words: 480 | Pages: 2
Views: 342
yoooooooooooooooooooooooooooodfaijdkdhfj kldjsf lkjd fkljdsk jdkl jdskljds jldkj ldj kldj kjdl jdlk jkj lkdj lj ljdsfklj l j dlkj lljf lkd lj kj j jj j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j jlkfj ld sdl lksdj kls lsdj lsj klslkjslk klsj l lkjljl klkd nd d d d d d d d d d f f dgmfd kre klg reklg wlkg rg fngklf dskl klsd fkd dks kdls ksd kls fksd fkfk skf dsk dk d dk mmm gm mbnvmnvmbn vb vb vb vbv b bv bvb fg fdd fgd fg dfg dfg dfg fdg fdg fd w wer qwe we w ewe w ew ew e we we w ewew e we wew e we w ew e w ew ew ew w3e w ew ewew ew w w w w w we w ew we we w we ew wee w we we ew we we we we we w e we we we we we we we wewe we we we w e we we we ew we we ew ew we we we we we we we we we we we e e w eer tadfgniouoicujiuiuvcicu i ui ui ui ui u iuio upoi oi oio iop opo po pkll kl kl kl po po p op op o po po p op j jk j kj kj k jkj hjh j hjfgmf g f g fd g fd asd ADFSAVVDFVN CVNSF DOF JDSK FDSFKJ DKLSJF KLSD DSKJ DSKL JDKSF E E rj lk lk jkkljf fd s fds dfd fd ff df df fd df fd fd fd fd dfsaknsdf dfsklfa df d klf dfs fd kfd df df df df fdfd fd df fd fd fd fd fd fd fd df fd df fd df fd df df fd fd fd fd fd fd fdfd fddf fd fd df df fd df fd fd fd df df df df df fd df fd df df df df sd sdsd sd sdsd sd sd sd ds ds sd sd sd sd ds ds ds dssd sd sd ds gh gh hg hggh k mkm mk km mk mk mk mk km mk mkmk km km mk jn n jn jn nj j j iji ij i ij ji o ko ko kol ko ko ko o ko kok k okok okfgk asfgm,sdm,sdm md df sf f mf k lk dskl ks ks klsd kl dkl kl l sk kls kk sk k k k sdkdsfks dsklsdk dsf a


text:
Skopje
Skopje jo głowne město Makedońskeje. Skopje lažy pśi górnem źělu rěki Wardara. Ze swójimi 700.000 wobydlarjami móžo se Skopje zarědowaś do wjelikich městow Europy. To jo politiski, kulturny, góspodarski a akademiski centrum kraja. W romskem casu jo było Skopje znate ako Scupi. Město jo se wuwiło pó drugej swětowej wójnje, ale ten trend jo se skóńcył w lěśe 1963, z mócnym zemjerdžanim. Źinsa jo Skopje moderny centrum.
[wobźěłaś] Stawizny
Městno modernego Skopje jo było zasedlone 3500 pśed Christom. Neolitiske sedlišća su se namakali teke na starej twardnicy Kale. W 3 stolěśu su tam južo Pajonce byli. Scupi jo pó pórazce generala Andriscusa macedona w lěśe 148 prědny raz było źěl Romskeje prowince Makedońskeje.
Bycantiniski mócnaŕ Justinian 1 jo se naroźił blisko Scupi, w Tauresium, w lěśe 483. W lěśe 518 jo było pśisamem znicone pśez jadnogo zemjerdžanje. Justiniam jo pomagał luźam natwariś nowe sedlišćo z mjenim Justiniana Prima pódpołnocnje wót Scupi. Howacej Justiniana Prima jo teke była znicona pśi zasedlenju słowjáńskich rodow na kóńcu sedymego stolěśa. Słowjany su město pomjenili Skopje.
W běgu casa jo město było pśecej zasej wopor mjazy Bycantiniskim a Bulgarskim mócnarstwom.
Do 1905 je měło Skopje 32.000 wobydlarjow. W lěśe 1910, jo se w Skopje naroźiła romokatoliska sotša Agnes Gonxha Bojaxhiu, znata ako Maś Tereza. Skopje jo był centrum rewolty pśeśiwo Otomańskemu mócnarstwoju.
Pózdźej Serbiska a Bulgarska stej se wótměnjałej pśi wobkněženju Skopje. W lěśe 1944 jo było póstajone Skopje ako głowne město nowonatwarjoneje Narodneje republiki Makedońskeje a teke Jugosłowjańskeje socialistisikeje republiki Makedońskeje. W lěše 1963 jo wjeliki zemjerdženje Skopje znicyło. 1000 njabogich a 120.000 bźez doma. Pó pśewrośe w lěśe 1991 jo Skopje głowne město samostatneje Makedońskeje.
[wobźěłaś] Partnarske města
- Bradford, Wjelikobritaniska, wót 1961
- Dijon, Francojska, wót 1961
- Drježdźany, Nimska, wót 1967
- 1971: Tempe, Arizona, USA
- 1971: East York, Toronto, Kanada
- 1973: Roubaix, Francojska
- 1974: Waremme, Belgiska
- 1982: Nürnberg, Nimska
- 1983: Ech Cheliff, Algeriska
- 1985: Nančang, Chinska
- 1985: Manisa, Turkojska
- 1985: Suez, Egyptojska
- 2001: Pittsburgh, Pennsylvania, USA
- 2003: Istanbul, Turkojska
- 2005: Lecce, Italska
- 2005: Craiova, Rumuńska
- 2006: Blagoewgrad, Bulgarska
- 2006: Běłogrod, Serbiska


text: Andersena Hansa Christiana, Barlickiego Norberta, Dembowskiego Edwarda, Fredry Aleksandra (Aleksandra Hrabiego Fredry), Iłłakowiczówny Kazimiery, Irzykowskiego Karola, Jasienicy Pawła, Jasnorzewskiej-Pawlikowskiej Marii, Junaków Skw., Karpińskiego Franciszka, Kasprowicza Jana, Konopnickiej Marii, Kuncewiczowej Marii, Kunickiego Stanisława, Lenartowicza Teofila, Leśmiana Bolesława, Limanowskiego Bolesława, Łukasińskiego Waleriana (Majora Waleriana Łukasińskiego), Mireckiego Józefa, Mochnackiego Maurycego, Orląt Lwowskich Pl., Orzeszkowej Elizy, Ossowskiego Michała, Pietrusińskiego Jana, Pokoju Al., Próchnika Adama, Prusa Bolesława, Przerwy-Tetmajera Kazimierza, Raczyńskiego Zenona Pasaż (Księdza Zenona Raczyńskiego), Rapackiego Wincentego, Schulza Brunona, Sebyły Władysława, Sempołowskiej Stefanii, Sieroszewskiego Wacława, Syrokomli Władysława, Towiańskiego Andrzeja, Waryńskiego Ludwika, Witkiewicza Stanisława Ignacego, Wojska Polskiego Al., Zamenhofa Ludwika (Doktora Ludwika Zamenhofa)


text:
Kuba
Republika Kuby (mjano uoficjalne República de Cuba) – państwo w Americe Střodkowyj pouožůne na Mořu Karaibskym we archipelagu Wjelgich Antyli. Państwo to skuodo śe s wyspy uo mjańe Kuba a šerygu uotačajůncych jům myńšych wysepek, s kerych nojwjynkšo je Isla de la Juventud. Stolicům Kuby je Hawana, a nojwjynkše mjasta to: Santiago de Cuba, Camagüey, Holguin, Guantánamo, Santa Clara.
[Sprowjej] Geůgrafijo
- Dugość grańic: 0 (ńy grańičy ze žodnym państwym, Baza Guantanamo je wydźeržawjůna USA)
- Dugość wybřeža: 3736 km
- Nojńižšy půnkt: 0 m n.p.m. (Moře Karaibske)
- Nojwyžšy půnkt: Pico Turquino 1974 m n.p.m.
Kuba to nojwjynkšo s wysp karajibskych, a na liśće nojwjynkšych wysp śwjata zajmuje 15 plac.


text:
Watykůn
Watykůn, Watykańske Państwo-Mjasto (it. Città del Vaticano, Stato della Città del Vaticano, łac. Status Civitatis Vaticanae) – państwo-mjasto we Ojropje, na Apeńińskim Půłwyspje, ynklawa na terytoryjům Italije, we mjeśće Rzim. Nojmńyjsze państwo śwjata podle zajmowanygo placu.
Watykůn je śedźibům nojwyższych władzůw Rzimskokatolickigo Kośćoła, kaj rezyduje papjyż. Je skuplowany bez personalno uńijo ze Apostolskům Stolicům (łac. Sedes Apostolica, Sancta Sedes). Uobywatelstwo Watykanu majům znamyńńy kośćelne dygńitarze, kardynały a Szwajcarsko Gwardyjo. Krům tygo ůng. 3000 ludźi kere ńy sům uobywatelůma Watykanu prziłaźi sam do roboty na poczće, banhowje, we radyju, cajtůngach, sklepach, medycznych służbach a inkszych. Uobywatelstwo Watykanu idźe dostać jyno czasowo, kardynały dostajům je na czas byćo we Rzimje.
Geszychta Watykanu śyngo po IV stoleće n. e., wuůnczas rzimski cysorz doł we gyszynku biskupům Rzimu jedyn ze swojich pałacůw. Ńyskorzi, za sprawům důnacyje Kůnstantyna, powstało Kośćelne Państwo. Przetrwało uůne aże po 1870 rok, jak w czas zjydnoczańo Italije armijo italskigo krůla prziłůnczůła je do Krůlestwa Italije. Papjyż tygo ńy uznoł a uogłośůł aże je "wjynźńym Watykanu". Dźepjyro we 1929 roku faszystowki rzůnd Benito Mussolinigo a Apostolsko Stolica zaszrajbowały laterańske traktaty, kere dowoły gwarancyjo istńyńo państwa watykańskigo we becyrku pałaca a zygrodůw papjyskich.
Cołke terytoryjům Watykanu je uod 3 strůnůw uobtoczůne murůma. Je sam pałacowo-kośćelno skupina ze Bazylikům św. Pyjtra, placym św. Pyjtra, pałacym a krům tygo stowjyńa muzyjůw, galeryji a stowjyńůw admińistracyje. Je sam tyż Papjysko Akadymijo Naukůw a Watykańske Uobserwatoryjům (zoł. 1576).
[Sprowjej] Galeryjo