text:
Serbski seminar
Serbski seminar (něm. Wendisches Seminar, čěs. Lužický seminář) - oficialne pomjenowanje Lausitzer Seminar St. Petri - w Praze bu w lěće 1724 jako kubłanišćo za katolski měšniski dorost Hornjeje Łužicy załoženy. W prěnich lětdźesatkach běchu tam jenož serbscy chowancy. Po změnjenju mjezow diecezow přidružichu so wot kónca 18. lětstotka tež němscy studenća. Seminar wobsteješe hač do lěta 1922. W tutymaj nimale dwěmaj lětstotkomaj pak běchu w seminarje serbscy studenća we wjetšinje. Tohodla ma Serbski seminar wažne městno w stawiznach serbskeho luda.
Dźensa słuži twarjenje něhdyšeho seminara na Praskej Małej stronje jako běrow Swobodneho stata Sakskeje w Čěskej kaž tež jako sydło Towarstwa přećelow Serbow a Hórnikoweje knihownje, najwjetšeje zběrki serbskeje a sorabistiskeje literatury w Čěskej.
ZałoženjeWobdźěłać
Z Ćemjerc pola Budyšina pochadźacej bratraj a měšnikaj Měrćin Norbert a Jurij Józef Šimonec běštaj hižo 1694 swoje nalutowanki wužiwałoj, zo byštaj na Praskej Małej stronje "hospitalitu" za łužiskich bohosłowcow załožiłoj. 1706 bě na Małej stronje blisko Karloweho mosta ležownosć na předań, kotraž so 19. apryla 1706 do čěskeje krajneje tafle zapisa. Traješe pak hišće 20 lět, prjedy hač so předewzaće Šimonec bratrow (stworić dom a kubłanišćo za łužiskich alumnow) zešlachći. 12. februara 1724 spisa so w Praze załoženske wopismo, kotrež so wot Budyskeho tachantstwa swj. Pětra přiwza a 6. julija 1725 wot kejžora Korle VI. wopodstatni.
Čehodla so serbscy duchowni w Praze wukubłachuWobdźěłać
W 16. lětstotku přisłušeše Hornja Łužica Čěskemu kralestwu a bě tak pod knjejstwom katolskich Habsburgow. Tohodla njezamó so reformacija w tutej kónčinje dopřesadźić. Pod škitom kejžora wostachu Budyske tachantstwo, někotre klóštry a dźěl burskich poddanow w romskej cyrkwi. Wot toho časa bě Hornja Łužica dwukonfesionelna. Zbytne katolske pasma přisłušachu Mišnjanskemu biskopstwu, kotrež běše so w běhu reformacije zhubiło. Wot połojcy 16. lětstotka přewza Budyske tachantstwo w dalokej měrje nadawki biskopa. Njebě wšak jim dowolene, duchownych wuswjećić. Hižo tehdy dyrbjachu so bohosłowcy druhdźe wukubłać. Dźěchu mj. dr. na uniwersitu w Krakowje a Wienje abo přiwzachu so w Jezuitskich kolegijach w Olomoucu, Praze abo Lanžhoće (Landshut). Wosebje wuske běchu styki do susodnych Čech.
W Praskim měrje 1635 wotstupi kejžor Ferdinand II. Łužicu sakskemu kurchwjerchej Janej Jurjej I.. Protokol přepodaća rjadowaše mj. dr. konfesionalny status quo. Tak bě tež pod protestantiskimi kurwjerchami wobsydstwo katolskeje cyrkwje garantowane. Kaž hižo do toho dźěchu katolscy łužiscy bohosłowcy na studij do Habsburgskich krajow. Dla pobrachowacych duchownych w rekatolizowanych Čechach přewzachu mnozy Łužičenjo tam poskićenu faru. Ze załoženjom měšniskeho seminara chcyštaj Šimonec bratraj tuž wjace Łužičanam teologiski studij zmóžnić. Zdobom chcyštaj so wo to starać, zo bychu wustudowani domiznje swěrni wostali. Tohodla přewza bórze Budyske tachantstwo patronat nad Serbskim seminarom.
Twar Serbskeho seminaraWobdźěłać
Po přewinjenju mnohich ćežow a formalitow, móžachu w zymje 1725/1726 twarske zrěčenja podpisać. 15. julija 1726 połoži so zakładny kamjeń. Nasta jednore barokowe twarjenje, kotrež mjenowaše so „Serbski seminar“ resp. „Łužiski seminar“. Japoštoł Syman Pětr bu za škitneho patrona. Konkretny dźeń poswěćenja njeje znaty.
Prěni studenća a wuwiće seminaraWobdźěłać
W nazymje lěta 1728 zaćahnychu prěni studenća, dwaj teologaj, dwaj filozofaj a 15 gymnaziastow. Alumnojo, kiž w Serbskim seminarje bydlachu, so tu w prěnim rjedźe duchownje kubłachu. Serbja móžachu so nimo toho na maćernorěčnych zwučowanjach wobdźělić. Za wědomostne kubłanje běštej Němski małostronski gymnazij a po maturje, filozofiska fakulta Karla-Ferdinandoweje-uniwersity zamołwitej. Tachan a jemu podrjadowany prezes, kiž bě přez Budyske tachantstwo zasadźeny, tworještaj wjednistwo domu.
Kurwjerchowstwo Sakska a Habsburgska monarchija wudźeržowaštej lětstotki dołho dobre poćahi, přez čož bě tež bjezpłatnosć šule a studija sakskich alumnow (Serbow a Němcow) zaručena. Załožba Šimonec bratrow dósta dobru rezonancu pola duchownych a wěriwych we Łužicy. Z pomocu bohatych pjenježnych darow so bórze dalše studijne městna wutworichu.
Po tym zo bě sakske knježerstwo we 18. lětstotku ke katolskej konfesiji přešło, nastawachu tež w Sakskej katolske wosady. Dźěl jich měšnikow bě so tohorunja na Serbskim seminarje wukubłało. Wot 19. lětstotka hač do zawrjenja seminara studowachu tam prawidłownje studenća ze sakskich krajow.
Serbja studowachu słowjanske rěce a dźeržowachu zwisk k Čecham a druhim Słowjanam, štož bu za namakanje identity małeho serbskeho luda jara wažne. 21. winowca 1846 załoži Jakub Buk (pozdźiši prelat a kralowski sakski dwórski kapłan a farar dwórskeje cyrkwje) zhromadnje z druhimi studentami serbske šulerske a studentske towarstwo, Serbowku.
Wot 19. lětstotka bě Serbski seminar srjedźišćo konkurěrowaceju nacionalizmow Němcow a Słowjanow. Z protestantiskeje (prusko-) němskeje strony so twjerdźeše, zo je Serbski seminar pječa panslawistiski a z tym strach za Saksku a samo Němsku. Rěčeše a pisaše so wo słowjanskich "Hetzkapläne" a Sakskemu knježerstwu so wumjetowaše, zo wona to wšo pječa ćerpješe. Ze stron Habsburgskeho knježerstwa Rakusko-Wuherskeje so tak a tak jara němske nastajenje njewočakowaše. K stajnym přisłodźenjam dyrbještaj so Budyski biskop a Praski prezes pospochi wuprajeć.
Rozpušćenje seminara w lěće 1922Wobdźěłać
Po rozpadźe Rakusko-Wuherskeje monarchije a Sakskeho kralestwa padny seminar do hłubokeje krizy, kotruž njezmištrowa. Nowi čěskosłowakscy knježićeljo skónčichu studijnu swobodu a hrožachu z tym, pjenjezy załožby sćazać. Budyske tachantstwo njezamó dla inflacije w Němskej pomhać. Za dawno trěbne twarske wobnowjenja Serbskeho seminara falowachu pjenjezy. Žiwjenske zastaranje alumnow njeběše hižo zaručene. Knježerstwje Sakskeje a Němskeho mócnarstwa wukonještej ćišć na katolsku cyrkej, kotrejž seminar słušeše. Wona dyrbješe jón zawrěć, dokelž nochcyše wukubłanje měšnikow w njepřećelskim słowjanskim wukraju dale ćerpjeć.
Po znowazałoženju Mišnjanskeho biskopstwa, měješe nowy biskop Christian Schreiber zamołwitosć za wukubłanje měšnikow. Wot lěta 1917 płaćace nowe cyrkwinske prawo žadaše sej hinaše wukubłanje přichodnych měšnikow. Po dołhich tajnych jednanjach bu započatk 1922 w Budyskim biskopskim ordinariaće skónčnje wobzamknjene, Serbski seminar rozpušćić a spředać. Posledni prezes J. Jakubaš dósta wotpowědne přikazy. W žnjencu lěta 1922 buchu posledni studenća wróćo pósłani, we winowcu samsneho lěta so Serbski seminar předa (zapisane do krajneje tafle 30. winowca 1922). Wjele katolskich Serbow měješe předaće seminara za nadběh na serbsku narodnosć, štož bě jedna z přičin za to, zo steješe dźěl Serbow wótrje přećiwo biskopej Christianej Schreiberej.
MatrikleWobdźěłać
Wot 1728 do 1922 wopyta 768 alumnow Serbski seminar w Praze, mjez nimi 428 Serbow, 319 Němcow a 21 z druhich narodow. Wjetšina z nich sta so z měšnikom we Łužicy a cyłej Sakskej.
W seminarje wjedźenu matriklu wšitkich šulerjow a studentow wuda PhDr. Zdeněk Boháč. Za wuhódnoćenje rozdźěli Boháč stawizny seminara do třoch periodow.
- Prěnja perioda: (1706) 1728 do 1783, tehdy běchu jenož Serbja w seminarje.
- Druha perioda: 1784 do 1821, pódla Serbow přińdźechu nětko tež Němcy na studij do Prahi. Pochadźachu z wobwoda klóštra Marijiny doł (Wostrowc) a z Drježdźan.
- Třeća perioda: 1822 do 1922: Dokelž so wobwod Kulow arcybiskupstwu we Wrocławju přirjadowa, přińdźe přeco mjenje Serbow na studij do Prahi. Do třećeje periody padnjetej tež załoženje Němskeho mócnarstwa a rosćacy nacionalizm, kotryž so po prěnjej swětowej wójnje hišće zesylni.
Předstejićel seminara běše pak Serb, pak Němc, pak Čech – problemy dla toho lědma běchu. Serbja a Němcy studowachu zhromadnje.
Hlej tež: Zapiski wo chowancach Serbskeho seminara
Literaturne pokiwyWobdźěłać
- Dieter Rothland: Das Wendische Seminar. We: Eine Kirche – zwei Völker, Nakładnistwo Domowina Budyšin 2003, ISBN 3742019260.


c: text/html

text:
Dzysô (18 czerwińca) béł jem razã z Andrzejã Arendtã ë Tomekã Fópką zajachóny do Òstrzëców. Ò 1 pò pôłnim bëło tã ùroczësté òtemkniãcé Aleji Kaszëbsczich Legeńdów ë promòcjã ksążczi pòd nym samim titlã. Na Aleji mòże òbezdrzec 20 tôflów z òbrôzama, jaczé zaprojektowôł Andrzéj Arendt. Ne graficzi są téż jilustracjama w ksążce, w jaczi dô do przeczëtaniô 20 sztëk rozmajitëch òpòwiescy ò mòrzëcach, jezornicach, klabaternikù, Gòskù… Jejich przédną témą je wòda. Niechtërné z nëch tekstów napisôł jem na spòdlim lëdowëch òpòwiescy (m.in. wëzwëskùjącë Słowôrz ks. Zëchtë), zôs niechtërné są bez mie wëmëszloné (ùdbòdôwcą témów béł T. Fópka). W ksążce mòże je przeczëtac pò kaszëbskù, pòlskù, niemieckù (dolmacza Emiliô Leszkòwskô) ë anielskù (dolmacza Paùlinô Kòwalewskô). Ùdbòdôwcą pòwstaniô Aleji i wëdaniô ksążczi béł direchtór Gminowégò Òstrzódka Kùlturë w Somòninie Marión Kòwalewsczi.
Ksążkã mòże kùpic m.jin. w Turisticzny Jinfòrmacje w Òstrzëcach. Priz je czësto môłi – kò 7 złotëch to nie je wiele.
Alejô Kaszëbsczich Legeńdów
Dzysô (18 czerwińca) béł jem razã z Andrzejã Arendtã ë Tomekã Fópką zajachóny do Òstrzëców. Ò 1 pò pôłnim bëło tã ùroczësté òtemkniãcé Aleji Kaszëbsczich Legeńdów ë promòcjã ksążczi pòd nym samim titlã. Na Aleji mòże òbezdrzec 20 tôflów z òbrôzama, jaczé zaprojektowôł Andrzéj Arendt. Ne graficzi są téż jilustracjama w ksążce, w jaczi dô do przeczëtaniô 20 sztëk rozmajitëch òpòwiescy ò mòrzëcach, jezornicach, klabaternikù, Gòskù… Jejich przédną témą je wòda. Niechtërné z nëch tekstów napisôł jem na spòdlim lëdowëch òpòwiescy (m.in. wëzwëskùjącë Słowôrz ks. Zëchtë), zôs niechtërné są bez mie wëmëszloné (ùdbòdôwcą témów béł T. Fópka). W ksążce mòże je przeczëtac pò kaszëbskù, pòlskù, niemieckù (dolmacza Emiliô Leszkòwskô) ë anielskù (dolmacza Paùlinô Kòwalewskô). Ùdbòdôwcą pòwstaniô Aleji i wëdaniô ksążczi béł direchtór Gminowégò Òstrzódka Kùlturë w Somòninie Marión Kòwalewsczi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Jak żech bōł bajtlym1, to mi Muter niyrozki to robiōła, bo przeca cojś trza bōło ze tymi starymi bōłkami zrobić, ale że to sie nazywo armeriter, to żech sie dowiedzioł dopiyro niydowno, bo piyrwy my przypiykali bōłki tōnkane2 we jajku i mlyku i żodnych nazwōw to niy potrzebowało. Terozki to żech sie nawet posprawdzoł historia tego dania i pōnojś idzie podobny recept3 znojś we jednyj z nojstarszych ksiōnżek kucharskich „De re coquinaria” („Ło warzyniu”)- kaj je pedziane,4 że u Chopa niy moge być łaciny, a przi okazji mołcie piyrszy przekład tego tytułu na ślōnsko gołdka. We tyj ksiōnżce sōm recepty łod starożytnych Rzymianōw. Łoni tam ponojś mieli jakiś taki chlyb, co to go tōnkali we mlyku, piykli na łoleju, a potyn na wiyrch lołli5 miōd. I tak sie to łod nich rozeszło na całoł Europa, bo kołżdy kraj moł jakojś tego wersja. Ta nasza nazwa sie wziyna łod niymieckego Arme Ritter, co oznaczo biydnych rycerzy, a że sam nic specjalnego niy je nōm potrzebne, to dzisiaj i biydne sztudynty6 mogōm sie to lajstnōńć.7
Co potrza?
3 stare bōłki abo jak to niyftorzi gołdajōm:8 żymły (jak byjście mieli lynga9 abo wek- bo to tyż moł roztomajte10 miana,11 to tyż baje dobre)
2 jajca
szklōnka mlyka
2 łeżki cukru
2 łeżki masła klarowanego
kapka łoleju12
pudecuker
Mogecie tyż dać:
cimt13– kebyjście chcieli, żeby bōły barzi14 cimtowe
miōd- jak ze 1700 lołt tymu mogli na wiyrch lołć miōd, to czamu my niy mogymy 😉
Jajca rozfyrlejcie15 (mogecie i mikserym) ze cukrym i mlykiym. Rozgrzyjcie sie na patelni łeżka masła i kapka łoleju. Pokrejcie bōłka na szajby16, porzōndnie tōnknijcie we jajcach z mlykym i wciepcie17 na patelnia. Jak sie fajnie przibrōnołci18 ze obu strōn, to wciepcie je na talyrz, posypcie pudecukrym (abo i cimtym- choć joł tam wola yno ze cukrym) i sie biercie za maszkycynie.19 Smacznego 🙂
1dzieckiem
2moczone
3przepis
4gdzie jest powiedziane
5lali
6studenci
7pozwolić sobie na coś
8mówią
9bułka paryska
10różne
11nazwa
12trochę oleju
13cynamon
14bardziej
15roztrzepać
16kromki
17proszę wrzucić
18przypiecze
19rozkoszowanie się, jedzenie


text:
Powěsće: srjedu, 11.05.2022
Hauptinhalt
Chrósćicy: Nowy nawoda zwjazka
Nowy nawoda Zarjadniskeho zwjazka "Při Klóšterskej wodźe" budźe Stefan Anders z Pančic-Kukowa. 37-lětny studowany jurist, kiž dźěła tuchwilu w financnym zarjedźe w Zhorjelcu, bu wutoru na zjawnej zhromadźiznje zwjazka w Chrósćicach z wjetšinu hłosow woleny. Anders přewozmje wot prěnjeho awgusta nadawki dotalneho nawody, Měrka Domaški.
Choćebuz: Wulki projekt strukturneje změny
W Choćebuzu je Němska železnica wutoru ze symboliskim prěnim zarywom twarske dźěła za nowy zawod zahajiła. Tam maja so w přichodźe ćahi ICEja hladać a reparować. Projekt płaći jednu miliardu eurow a je jedne z najwjetšich předewzaćow w zwisku ze strukturnej změnu we Łužicy. 1.200 nowych dźěłowych městnow ma tam nastać. Na zaryw bě tež Zwjazkowy kancler Olaf Scholz do Choćebuza přijěł.
Njeswačidło: Z gmejnskeje rady
W Njeswačidle je gmejnska rada wutoru wjacorym twarskim próstwam přihłosowała. Tak chce wobydler na arealu něhdyšeje hródźe w Holešowje fotovoltaikowu připrawu instalować, a w Banecach nastanje nowy swójbny dom. W Zarěču srjedź wsy postaji so bórze dwurěčna tafla, kotraž wo stawiznach wsy informuje. Wjetšu diskusiju wuwabi hakle prašenje, hač je Njeswačanska gmejna za to, zo so biosferowy rezerwat tež na jeje hona rozšěri. Wjacori radźićeljo přiznachu, zo hišće přemało wo planach wědźa. Tuž chcedźa so nětko intensiwnje z nimi zaběrać.
Hamor: Wožiwjenje tydźenskich wikow
W Hamorskej gmejnje planuje towarstwo Perspektiwa Hamor Hornja Łužica prawidłowne tydźenske wiki. Za to pyta wone nětko wikowarjow sadu a zeleniny kaž tež druhich tworow. Wiki móhli we wotměnje we wšelakich wsach gmejny być. Projekt je najprjedy raz na jedne lěto wobmjezowany. Towarstwo bě za ideju spěchowanje ze sakskeho fondsa simul+Čiń sobu dobyło.
Niska: Pytaja dokumenty wo Sněholinkowych domach
Konrada Wachsmannowy dom w Niskej pyta fota, rozprawy abo předmjety wo žiwjenju w tak mjenowanym "Sydlišću Sněholinki" w Kamjencu. Wone su za wustajeńcu myslene, kotraž so z bydlenjom na małym rumje zaběra. Tuta štwórć wobsteješe z jara małych domčkow a bu po 1. swětowej wójnje za chudych wobydlerjow twarjena. Štóž ma dopomnjenki na nju a wjace wo njej wě, móže so hač do kónca meje na muzej w Niskej abo na Kamjenske měšćanske zarjadnistwo wobroćić. Wustajeńcu chcedźa w juliju wotewrěć.


text:
Mark Twain
Mark Twain, po prowdźe Samuel Langhorne Clemens (ur. 30 listopada 1835 we uosadźe Florida, Monroe, stan Missouri, zm. 21 kwjetńa 1910 we Redding, stan Connecticut) – amerykański pisoř pochodzyńo škockigo, satyryk, hůmorysta, wolnůmulař. Wygetarjańin.
Mark Twain bůu jydnym s pjyršych wjelgich prozaikůw Stanůw Zjydnočůnych. Jygo charakterystyčny styl mjou dužy ajnflus na kštoutowańy śe stylu coukej literatury amerykańskij.
Wjynkšy rozgos přińosuo mu uopowjadańy The Celebrated Jumping Frog of Calaveras County (1865, Uo suownyj skačůncyj žabje s Calaveras).
W zwjůnzku s tym sukcesym we 1867 roku Twain zostou zaangažowany kej reporter i korespůndynt při grupje amerykańskych turystůw uodbywajůncych rajza do Ojropy na pokuadźe statku Mjasto Kwakrůw. Jygo udźou we wyprawje, kera uodwjydźiua ńymal wšyjstke nojwažńijše historyčńy mjejsca Starygo Kůntynyntu, spůnsorowany bůu bez cajtngi Alta California a New York Tribune. Twain uopisou podrůž we kśiůnžce Prostačkowje za grańicům (The Innocents Abroad, 1869), kera zyskoua dužy rozguos a stoua śe nojbardźij počytnům kśiůnžkům we Americe po Chaupje unkla Toma.
Nojbardźij znůnymi utworůma Twaina sům te, kere wešuy we skuod Eposu řyki Missisipi, napisane we uokreśe 1876-1882, a wjync Přigody Tomka Sawyera (The Adventures of Tom Sawyer, 1876) a Přigody Huckleberry Finna (The Adventures of Huckelberry Finn, 1884), kere šybko znolazuy śe we uůgůlnośwjatowym kanůńy literatury modźežowyj, a uodbjygajůnce uod ńich charakterym, autobjůgrafične Žyće na Missisipi. Twain realistyčńy předstawjo we tych dźeuach uobroz Ameriki drůgij pouowy XIX wjeku.
Dwa utwory - Krůlewič a fechtoř (The Prince and the Pauper, 1882) a Jankes na dwoře krůla Artura (A Connecticut Yankee In King Arthur's Court, 1889) – rozgrywajům śe we Angliji. Pjyršy to historyčno powjeść do modźežy, uo zamjańy růl bliźńačo podobnych chopcůw s přećiwstawnych bjygůnůw drabiny spouečnyj. Drůgo powjeść to satyra na zakořyńůne mity ojropejskij poezyji średńowječnyj a podwaliny ustroju spouečnygo krajůw zachodńij Ojropy.
Twain škryflou tyž - zwašča po 1897 roku - coroz wjyncyj mouych form, we kerych uostro krytykowou amerikańsko řečywistość. Wytykou Amerikonům raśizm, zapyndy imperjalistyčne, hipokryzyjo, wyśmjewou gupota patrjarchalnyj edukacyji, dezynwoltura dźynńikaři, skorůmpowańy wuadz. Stou śe wrynč autorym ńywygodnym, tym barźij, aže uostře jygo artykuůw i uopowjastek čynsto skerowane bůuo přećiw kůnkretnym uosobům. S tygo uostatńygo uokresu pochodzům satyry antymješčańske, take kej Čowjek, kery zdymoralizowou Hadleyburg (The Man Who Corrupted Hadleyburg, 1899) abo Tajymńičy přibyš (The Mysterious Stranger, 1916). W 1904 Twain zařućiu Teodorowi Rooseweltowi, aže wygrou wybory skutkym překupstwa.


text:
Po tragedyji we Boguminie: Czy musieli skokać?
Dowiedzieli my sie ôtok ô wielkij tragedyji, kero stała sie w Czeskij Republice, na czeskim Ślōnsku za Ôdrōm a Ôlzōm we Boguminie, kaj ô życi prziszło bezmała 11 ludzi. Jakiś chłop podpolōł dźwiyrze we pomiyszkaniu na 11 sztoku we familoku. Zgorało przi tymu 6 ludzi, a miyndzy nimi było troje dziecek. Dyć ô życi prziszło tyż 5 ludzi, co miyszkało na wiyrchu nad tym pomiyszkaniym, co gorało. Ludzie ci powyskakowali z balkōnōw a żodyn z nich niy przeżōł. Jo żech tam niy bōł we Boguminie w tym czasie, jak gorało, ale tak se myśla, czy wszyscy ci ludzie musieli doprowdy skokać z tego balkōna?
Niy ma to pisane po to, coby kogoś rozliczać, szukać winnego, abo sie wymōndrzać. Chca pokozać ludziōm na prziszłość, co trza zrobić, jak pod Wami gore. Jak zaczyno co goreć, tōż kurz a hyc idzie do gōry, a ôtwarci ôkna, abo dźwyrzi je „zaproszyniym” tego kurzu, hycu, a za chwila i ôgnia do sia. Praje na ôpak: trza pozawiyrać ôkna, dźwiyrze, pozatykać szpary mokrymi szmataki a ô pōmoc trza wołać bez mobilniok. Jak zaczyno brakować luftu, to trza legnyć na delōwka (przi ziymi je najmynij kurzu a najwiyncyj świyżego luftu. A trza dać fojermanōm te sztwierć godziny na przijechani a postawiyni drabiny, abo na przilecyni po schodach ze aparatami ucieczkowymi (flaszka z luftym, szlauch a nelōnbojtel na głowa), coby mōgli skludzić ludzi na dōł.
Roz jeszcze powiym: niy było mie we Boguminie, jak gorało, niy widzioł żech tego, ale ôtwarci ôkyn, abo dźwiyrzi wtedy, jak pod nami gore, to je dani cugu tej fojerze. Niy idzie stoć na balkōnie, niy idzie tyż uciekać po schodach, bo styknōm dwa dychy a ôstaniecie na tych schodach. Trza pozawiyrać sie we izbie a czakać na pōmoc. Trza yno ôdynknyć dźwiyrze kluczym, coby fojermany niy musiały ôtwiyrać kożdych dźwiyrzi brechōm (skoda czasu a dźwiyrzi).
Wyskoczyć idzie dycko, ale zrobić idzie to we swojij chałupie ze piyrszego sztoka na trownik, abo wtedy, jak już je ôgyń za wami. We piyrszej chwili trza sie ôd tego kurzu a ôgnia ôdgrodzić a czakać na pōmoc.
Fojerman


text:
2017/18
Rozprawa pomnikoweho wuběrka při Maćicy serbskej 2017/18
Pomnikowy wuběrk Maćicy Serbskeje je gremij, w kotrymž so projekty nastupajo serbske pomniki předstaja, diskutuja a schwala. Doporučimy Załožbje za serbski lud, kotre projekty měła wona spěchować. To nastupa wobnowjenje starych kaž tež postajenje nowych pomnikow. We wuběrku dźěłaja sobu zastupjerjo z Hornjeje a Delnjeje Łužicy. Ze stron załožby skutkuje sobu knjez John Petrik, předsydka je Trudla Malinkowa. Wuběrk je so loni dwójce zešoł – jónu w nalěću hłownje k planowanju projektow, jónu w nazymje hłownje k bilancowanju dźěławosće.
W lěće 2017 je pomnikowy wuběrk załožbje štyri projekty k spěchowanju doporučił:
1. Na próstwu Doma Zejlerja a Smolerja we Łazu je so zhotowiła kopija busty Handrija Zejlerja, kotraž bě prěnjotnje na jeho pomniku we Łazu. Originalna mjedźana busta z lěta 1931 bě so stała z woporom Druheje swětoweje wójny a bě so dyrbjała hromadźe z cyrkwinskimi zwonami k rozeškrěću za wojerske potrjeby wotedać. Gipsowy model tuteje busty chowa so w Budyskim Serbskim muzeju. Po nim bu nětk kopija, tohorunja z gipsa, za Dom Zejlerja a Smolerja we Łazu zhotowjena. Na serbskim wječorku 26. januara 2018 ju zjawnosći přepodachu. Z toho časa je busta widźeć w stajnej wustajeńcy tamnišeho domu.
2. Hodźijske domizniske towarstwo je loni připrawiło pomjatnu taflu na něhdyšim Spomóžerskim domje we wsy. Tutón dom je so na iniciatiwu tehdyšeho wosadneho fararja Jaroměra Hendricha Imiša 1877 jako skutk nutřkowneho misionstwa w susodstwje fary załožił. Hač do 1941 je wosyroćenym a wohroženym hólcam domiznu skićił. Tafla je přezcyłnje dwurěčnje wuhotowana a bu 14. oktobra 2017 swjatočnje wotkryta.
3. Město Choćebuz jako projektny nošer je zapodało próstwu k spěchowanju wobnowjenja rowa Bogumiła Šwjele na Sewjernym pohrjebnišću w Choćebuzu. Tutón wulki swójbny row, w kotrymž su wjacori přiwuzni pochowani, bě w zašłych lětach w njenahladnym stawje. Tole je so nětko změniło. Posledni wotpočink Haberlandec a Šwjelic swójbnych bu wobnowjeny a jako wopomnišćo zarjadowane. Zjawne přepodaće je nětko w nalěću planowane.
4. Na próstwu Kamjenskeje župy Domowiny je so spěchowało inwentarizowanje katolskich nabožno-narodnych pomnikow w Chróšćanskej wosadźe. Dźěło wukonjałoj staj knjeni Trudla Kuringowa a knjez Alfons Kuring. Wuslědki so tež Serbskemu institutej přepodadźa a so tam archiwěruja. Inwentarizowanje po wšěch katolskich Serbach je cyłkownje na něhdźe wosom lět koncipowane a ma so lětsa w Chróšćanskej wosadźe pokročować.
Nimo mjenowanych štyrjoch projektow, kotrež so w lěće 2017 na poručenje wuběrka spěchowachu, je so loni dalši zakónčił. Wobnowjene rownišćo Klosec swójby w Choćebuzu-Strobicach bu 14. junija 2017 z dostojnym zarjadowanjom zjawnosći přepodate.
Na přichodnej pomnikowej podawkaj móžu Maćicarjow zdobom tu přeprosyć:
1. w Hornjej Łužicy: 28. apryla wotkryje so w lěsu blisko Łomska pola Njeswačidła pomjatny kamjeń za młodeho Polaka, kotrehož su 1942 zjawnje wotprawili. Po tutym podawku bě Marja Kubašec napisała swoje powědančko „Row w serbskej holi“.
2. w Delnjej Łužicy: W Choćebuzu na Sewjernym pohrjebnišću poswjeći so 17. meje wobnowjene Haberlandec-Šwjelic rownišćo. Na wobě zarjadowani su Maćicarjo wutrobnje přeprošeni.
Srjedź apryla změjemy přichodne posedźenje pomnikoweho wuběrka, hdźež chcemy sej lětuše předewzaća dorěčeć. Štóž ma nastupajo serbske pomniki namjety, što móhło abo dyrbjało so něhdźe zwoprawdźić, njech so prošu na nas wobroći.
Trudla Malinkowa
předsydka
Budyšin, 17.3.2018


text:
Zo w nalěću trawa při wotpowědnym wjedrje runjewon šusknje, kóždy zahrodkar wě. Potom je čas za trawusyčaki. Na někotrych městnach pak to cyle tak jednore njeje.
Pančicy-Kukow (SN/MWj). Jako bě bywši hosćenc wosrjedź Pančic-Kukowa wottorhany a teren zrunany, ze skłoninami wuhotowany a rjany zornowcowy schód natwarjeny, bě wjele chwalobnych słowow słyšeć. Nětko jewja so tež kritiske hłosy, měnjace, zo gmejna tam za prawym njehlada, dokelž je trawa chětro wysoko narostła. Z tym su so nětko tež gmejnscy radźićeljo Pančic-Kukowa na swojim zašłym posedźenju zaběrali.


text:
Tynis
Tynis (abo tyż tynis ziymny) to je szportowy szpil rozgrŏwany na korcie tynisowym, polygajōncy na przebijaniu raketōm tynisowōm bal bez abo kole necu na pole ôpacznika, cwekym zdobyciŏ pōnktu bezpostrzednio abo postrzednio, we wyniku błyndu ôpacznika. Może być rozgrŏwany pojedynczo (tm. singel) abo we dwuôsobowych skupinach szpilerōw jednyj płci (debel) abo ôbōch (mikst). Tynis przinŏleżoł do latowych dyscyplin ôlimpijskich we latach 1896–1924. Do jejich programu wrōciōł we 1988.
Terŏźnŏ wersyjŏ tynisu narodziyła sie we Wielgij Brytaniji pod kōniec XIX stoleciŏ pod mianym lawn tennis (śl. tynis na trŏwie). Hned po swojim nastōniu tynis rozniōs sie postrzōd wyższych szicht anglojynzycznych społeczyństw zatym stoł sie popularny na cołkim świecie[1].
Nojwŏżniyjszymi tynisowymi szpilami w roku sōm sztyry turniyje tworzōnce tm. Wielgi Szlem: Australian Open, French Open, Wimbledon a US Open. Postrzōd fachōw reprezyntacyji miyndzynŏrodowych wyrōżniŏ sie: Becher Davisa, Becher Hopmana, szpile Fed Cupu i Drużynowy Becher Świata.
Bale do tynisu skłŏdajōm sie z dwōch połōnczōnych ze sobōm pōłōwek wulkanizowanego kauczuku pokrytych miszōngym filcu i sztucznego włōkna (dŏwnij używano było flanelowyj powłōki)[2].
W tynisie wyrōżniŏ sie ôziym bazowych zagrań: zerwis, forhend, bekhend, wolej, pōłwolej, smecz, skrōt i lob. Kożdy szlag wykōnuje sie ze pōmocōm rakety, tak coby bal trefiōł w tajlã kortu ôpacznika. Miana ôdbić ôdnoszōm sie do mōmyntu, kedy sōm wykōnowane (w przipadku zerwisu) abo knifu jejich wykōnaniŏ.
Przipisy
- ↑ The History of Tennis, web.archive.org, 29 stycznia 2008 [dostymp 2021-05-08] [zarchiwizowane z adresy 2008-01-29] .
- ↑ ITF Tennis - Technical - History, web.archive.org, 7 lutego 2005 [dostymp 2021-05-08] [zarchiwizowane z adresy 2005-02-07] .


text:
Lětsa woswjećichu Serbja wosebitu róčnicu: před runje sto lětami wuńdźechu Kwětki, čitanka za serbskich šulerjow. Knihu wudachu „zjednoćeni serbscy wučerjo“ w Budyšinje z nakładom Maćicy Serbskeje a wona so předawaše we Smolerjec kniharni w Serbskim domje. We wuběrku za wobdźěłanje čitanki běchu tući knježa:
Hančka, wyši wučer a kantor w Poršicach, předsyda
Domaška, wučer w Hajnicach
Lodny, wučer w Rakojdach
Nawka, wučer w Radworju
Polak, wučer a kantor w Budyšinje
Šewčik, wučer a kantor w Ralbicach
Wjela, wučer w Komorowje pola Rakec.
Kaž w předsłowje čitamy, maja po sakskim šulskim zakonju „dźěći serbskeho naroda w porjadnych hodźinach serbske čitanje a pisanje nawuknyć“. Tohodla rozsudźichu so serbscy wučerjo, tutu čitanku napisać. Zjednoćeni serbscy wučerjo potajkim mjenowanych knjezow wuzwolichu, zo bychu serbsku čitanku za horni schodźenk ludowych šulow wobdźěłali. Na přihotach čitanki wobdźěli so wosebje pilnje znaty serbski prócowar Arnošt Muka, kotryž bě nastawki w knize přehladał, za ćišć přihotował a korekturu wobstarał.
Čitanka Kwětki je rozdźělena do pjeć dźělow. Tón prěni rěka „Ze žiwjenja“. Tež w nim namakamy wótčinske motiwy. Na přikład knjez farar Jurij Libš w nastawku Styskanje takle pisa: „Hdyž dyrbi čłowjek do cuzby, so jemu wjetša njecha a jeno nuza zamóže mnohich, zo próh wótcneho domu wopušća. A je-li čłowjek na cuzbje, wjedźe jeho prěnja mysl wróćo domoj, k honam wótcowskim, tam, hdźež ‚naš dom a khěža je‘, hdźež so hory rjeńšo módrja, łuki, haje rjeńšo zelenja, hdźež mi lubosć kiwa, lubosć mojich drohich lubych. – Ale ach – daloko je mój wótcny domčk, mój hłós tam njedospěje, moje zdychowanja tam njedóńdu. Sym wopušćeny, jow na cuzbje mi nichtó njerozymi … mi so styska!“
Druhi dźěl Kwětkow rěka „Z přirody“. Tu w Michała Nawkowym nastawku Baćonowe snědanje čitamy na přikład tute sady: „Tři je wotbiło. Swita. Baćon je wotućił. Stanywši zruna so a střase sej rosu z křidłow.
Mjeńša ptačina je hižo žiwa a čiła. Wroble, w baćonowem hnězdźe na podružstwje, ćikoceju a šćerča. Zyba na krušwinje cynka. Jena wróna krakajo přeleći.
Nětko baćon křidle zazběhny a leći přez zahrodu, pole a łuku. Tam při rěčcy we wólšine spušći so na nozy.
Kak rjenje je na switanju w lěće! Trawa je z rosu pokrepjena, ale njeje lódzymna. Kurjawa so ćopła zběha. Powětr je mjehki, miły, ćichi.“ Je samozrozumliwe, zo bu jedyn dźěl čitanki přirodźe wěnowany. Serbja tola wosebje na wjeskach bydla a su z přirodu zwjazani. To derje pytnjemy w citowanym wotrězku Michała Nawkoweho teksta.
Třeći dźěl rěka „Ze stawiznow“. Tu zhonimy na přikład, kak so Serbja we Łužicy zasydlichu. Wo tym napisa rjany nastawk Hančka-Poršiski. Jeho přinošk započina so takle: „Podało je so to, štož tu wobrazujemy, w starodawnym času w jenej serbskej wsy – prajmy dźě w Poršicach abo Khrósćicach, Bukecach abo Ralbicach, Hodźiju abo Łazu, Hrodźišću abo Čornem Kholmcu abo kajkežkuli druhej wsy.“ Nó haj, před sto lětami njebě serbski rěčny teritorij tak wobmjezowany kaž dźensa… W tutym powědančku Hančki-Poršiskeho dźěći starca prošachu, zo by jim powědał, kak běchu Serbja do Łužicy přećahnyli. A starc powědaše. Prjedy běchu jeho přiwuzni a tež jeho swójba na wuchodźe žiwi byli, hdźež bě zymny a njepřijomny kraj. Jónu bě do jich wsy wójwodowy posoł přijěł a jim zdźělił, zo su w radźe wobzamknyli, zo maja woni a jich susodźa swoje sydlišća wopušćic a dale na zapad ćahnyć, dokelž je tam lěpši a ćopliši kraj. Mužojo běchu so potajkim w jednym dworje zešli a po dołhim wuradźowanju běchu wobzamknyli, zo chcedźa sobu ćahnyć. Wjesnjenjo běchu so přihotować započeli. Běchu sej dwukolesate wozy twarili a płachty tkali, z kotrymiž mějachu so wozy kryć. Słabe howjada buchu rězane a žony běchu mjaso sušili. Dwaj tydźenjej pozdźišo bě wšo přihotowane było a do wsy bě so wójwodowy posoł wróćił, zo by wjesnjanow wjedł. Jich pućowanje bě ćežke, dokelž druhdy bě po puću bahno było, mjeńše rěčki a tež jedna wulka rěka. Hdyž běchu do Łužicy přišli, bě so jim tamniši kraj jara spodobał, a tuž běchu so rozsudźili, zo so tam zasydla. Woni běchu konje na pastwu pušćili a wozy do wulkeho koła zestajeli. Při tutych wozach běchu swoje chěžki twarić započeli, a tohodla maja serbske wsy formu kulowca.
Štwórty dźěl rěka „Z domizny“. Tu namakamy tež Mata Kósykowy zajimawy nastawk wo Texaskich Serbach. Delnjołužiski basnik zezna so we Springfieldźe, hdźež w lěće 1884 studowaše, ze Serbom Urbanom, kiž w Texasu bydleše, a tón jeho na wopyt do Serbina přeprosy. Wo swojim tamnišim přebywanju Mato Kósyk nastawk napisa, z kotrehož zhonimy, kak běchu we wonym času texascy Serbja žiwi. Za čas basnikoweho wopyta rěčeše so hišće w Serbinje a w někotrych bliskich wjeskach serbsce. Texascy Serbja pilnje hajichu stare nałožki, běchu pobožni kaž jich swójby we Łužicy a rady žortowachu. Mějachu pak jednu wosebitosć: „Tak často a wustojnje kaž delnjołužiski bratr w Błótach z čołmom jězdźi, tak často a wustojnje jěcha texaski Serb na konju.“ A to nic jenož mužojo, ale tež žony. Někotři „lěpši“ Serbja pak so w Serbinje a jeho wokolinje přeněmčichu, ale wjetšina swoju maćernu rěč haješe. Wězo, dźensa texascy Serbja wjace serbsce njerěča, ale woni su na swój pochad jara hordźi. Woni maja swój muzej, swój serbski festiwal a husto so zetkawaja. W tutym nastupanju móža mnohim Serbam we Łužicy z přikładom być.
Najradšo pak mam přinošk Wo Krabaće, kotryž namakamy w pjatym dźělu čitanki, kiž „Z bajow a starych powěsćow“ rěka. Tutón nastawk August Holan a dr. Pilk-Hodźijski napisaštaj. Što wonaj wo Krabaće powědaštaj? Krabat, přirodny syn chudeho pastyrja, dyrbješe jara zahe dźěłać – husy pasć, haj, wón dyrbješe samo po prošenju chodźić. Tak wón tež do Čertoweho młyna w Čornym Chołmcu přińdźe, hdźež bě młynk z kuzłarjom. Krabat započa jeho čorne wuměłstwo wuknyć, ale wón so jara boješe. Wón potajkim swojeho mištra prošeše, zo by jeho na wopyt staršeju w Jitku pola Rakec pušćił, a młynk bě zwólniwy. Staršej so jara wjeselištaj, hdyž jeho widźeštaj, ale kajka bě jich zrudoba, hdyž wonaj zhoništaj, hdźe Krabat přebywa a što wón tam wuknje. Krabat potajkim maćeri namjetowaše, zo by do Čertoweho młyna přišła a čorneho młynka poprosyła, zo by jej jeje syna wudał. Wšitcy młynscy (běchu dwanaćo) budźeja do čornych rapakow přewobroćeni, ale Krabat maćeri praji, kak wona jeho spóznaje: wšitcy budźeja so z pyskom skobać a drapać a wšitcy budźeja z hłowu na lěwy bok wobroćeni, jenož Krabat budźe so pod prawym křidłom skobać. Mać sčini, kaž bě jej to syn prajił, a čorny młynk dyrbješe jej Krabata wudać. Prjedy hač Krabat z młyna woteńdźe, wón kuzłarjej jednu z jeho kuzłarskich knihow pokradny.
Krabat so z maćerju do Jitka nawróći, ale jeho staršej běštaj přeco hišće chudaj. Krabat so potajkim do woła přeměni a praji nanej, zo by jeho na Kulowskich skótnych wikach spředał, ale zo njeby Kamjenskim wikowarjam hłowjacy powjaz přewostajił. Tak so tež sta, Krabatowy nan wjele pjenjez dósta, a jako wikowarjo w korčmje wobjedowachu, so Krabat do čłowjeka přewobroći a so domoj nawróći. Hdyž běchu so pjenjezy minyli, přeměni so Krabat do konja a praji nanej, zo by jeho na Kulowskim hermanku spředał, ale zo njeby nikomu jeho wuzdu přewostajił. Ale na hermank kuzłar z Čertoweho młyna přińdźe, sej Krabata kupi a na konju z wuzdu spěšnje wotjěcha. Krabat pak ze swojim mištrom wojowaše a wón doby, zły kuzłar bě mortwy.
Jónu Krabat doma w Jitku stadło swini paseše, jako kurwjerch Awgust Sylny nimo jědźeše. Wšitke swinje so před nim na zadnej noze pozběhnychu. To so kurwjerchej jara spodobaše a wón Krabata do Drježdźan sobu wza, ale Krabat so zahe do Jitka wróći. Potom sta so Krabat z wojakom a wón zhoni, zo bu Awgust Sylny wot Turkow zajaty. Wón so potajkim do turkowskeho lěhwa poda a ze swojim kuzłarskim wuměłstwom kurwjercha wumóže. Kurwjerch so Krabata wopraša, što chce wón wot njeho měć, a tón jeho prošeše, zo by jemu wjes Wulke Zdźary darił. Kurwjerch to sčini a Krabat sta so z dobroćerjom tamnišich wjesnjanow. Wón ze swojim čornym wuměłstwom ludźom pomhaše, ale wón so tež boješe, što so po jeho smjerći z jeho dušu stanje. A tuto so sta, jako Krabat wuměraše:
„Słaby a khory Krabat we Wulkoždźarowskem hosćencu na smjerć čakaše. Přećelni korčmarjec ludźo jeho najstarosćiwišo hladachu. Krabat jim praješe, zo dyrbja kedźbować na jeho wosud w tamnem swěće. Budźe-li po jeho smjerći na korčminem wuhnju čorny rapak sedźeć, je wón wěčnje zhubjeny. Pokaže-li so pak na wuhnju běły hołb, je wón zbóžnosć dóstał. Wšitcy wjesnjenjo běchu w smjertnej hodźinje swojeho knjeza a dobroćela před hosćencom so zešli. Z khutnym mjelčenjom wočakowachu smjertnu powěsć. Když wón wudycha, runje při nim serbski posmjertny kěrluš zaspěwachu… Zdobom wonka wšitcy swojej woči na třěchu złožichu a wuhladachu sněhběłeho hołbja. Minył bě so Krabat, sławny serbski kuzłaŕ, kotrehož bě Čornokołmčanski młynk a kuzłaŕnik zawjedł. Krabat pak so za dobrym prócowaše, pokućeše a skónčnje so złeho ducha cyle wotrjekny a z ćicha swětej dobru nóc da. W Kulowje jeho ćěło ze wšej česću pokhowachu.“
Čitanka Kwětki je wosebity fenomen, wo njej hodźi so wjele napisać – wo jeje serbšćinje, wo jeje ideologiji… Nadźijomnje w přichodźe namakamy k tomu składnosć.
Hendrich Vacek
j_vacek@email.cz


text:
Swětowe herbstwo
Jako swětowe herbstwo wuznamjenja organizacija UNESCO městna, kotrež maja dla swojeje jónkrótnosće, awtentiskosće a integrity swětodaloki wuznam a kotrež so namjetuja wot statow, w kotrychž so nadeńdu. Titul bazuje na wot 190 statow a teritorijow ratificěrowanej Konwenciji swětoweho herbstwa z lěta 1972.
Prěnje městna swětoweho herbstwa běchu w lěće 1978 slědowace: Skalne cyrkwje w Lalibeli (Etiopiska), Narodny park Simen (Etiopiska), Aachenska tachantska cyrkej (Němska), Narodny park a namórske škitne pasmo Galapagosowych kupow (Ekwador), stare město Quita (Ekwador), Historiski narodny park L’Anse aux Meadows (wikingerowe sydlišćo, Kanada), Nahanni National Park Reserve (Kanada), stare město Krakowa (Pólska), selowe podkopki we Wieliczce a Bochniji (Pólska), kupa Gorée (Senegal), Narodny park Mesa Verde (Zjednoćene staty) a Narodny park Yellowstone (Zjednoćene staty).
Cyłkownje wopřijima lisćina swětoweho herbstwa 1052 pomnikow w 165 krajach, 814 kulturnych pomnikow a 203 přirodne pomniki. Dalše 35 su zdobom kulturne a přirodne pomniki.[1]
Na dalšimaj lisćinomaj zběra UNESCO swětowe dokumentowe herbstwo z wuznamnymi dokumentami w archiwach, bibliotekach a muzejach swěta kaž tež imaterielne kulturne herbstwo, ke kotremuž słušeja tež nałožki Serbow we Łužicy.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Lisćina swětoweho herbstwa – staw: 17. julija 2016 (jendź.)


text:
Jaki je Ruch? Polski, Chorzowski, ale i Ślonski! Niy może być inaczyj! I jak cza to sie siado i sie szprecho! Dzisioj gromy we Płocku ze tamtyjszom Wisłom, a my już zapraszomy Wos na nie inkszo ino Ślonsko rylacja ze tego szpilu!
Przewidywane jedynostki:
Wisła: Kiełpin – Sywestrzak, Sielewski, Szymiński, Stępiński – Wlazło, Rogalski, Furman, Kriwiec, Reca – Kante
Ruch: Hrdlicka – Konczkowski, Helik, Kowalczyk, Pazio – Ćwielong, Surma, Urbańczyk, Lipski, Moneta – Niezgoda
Sztartujemy kole siedymnostyj, cyli tako godzinka przewd szpilym, a naszo rylacja znojdziecie tukej: Relacjo live po naszymu: Płock – Ruch
Zapraszomy!
źródło: własne


text:
Kaspijske Morze
Kaspijske Morze (per. دریای خزر, rus. Kacпийckoe Mope, azer. Xəzər dənizi, kaz. Kacпий Teңiзi, turkm. Hazar deňzi) to je nojsrogsze jeźdźoro na śwjeće, kere mo ůng. 370 tyś. kwadratkilomyjtrůw wjyrchu. Uůnygo zorta to je reklitowe jeźdźoro słůne. Mo uůne fest sroge zasolyńe, uod 10‰ do aże 300‰ we ńykerych zawartych zatokach. Je rozlygowane we depresyji (28 m p.p.m.). Do Kaspijskigo Morza uchodzům m. in. Wołga, Kura a Ural. Pode dnym Kaspijkigo Morza sům sroge złoża naftowyj ropy, bez cůż uo potajlowańe uůnego wadzům śe kreje nad ńym rozlygowane: Rusyjo, Kazachstan, Azerbejdżůn, Turkmyńistan a Iran.


text:
Kategoryjo:Bjůgrafje podug mjast
Podkategoryje
Ta kategoryjõ mŏ 16 podkategoryji ze wszyjskich 16 kategoryji.
F
- Ludźe zwjůnzane ze Frankfurtym nad Mynym (1 str.)
L
- Ludźe zwjůnzane ze Chorzowym (4 str.)
- Ludźe zwjůnzane ze Hamburgem (1 str.)
- Ludźe zwjůnzane ze Karlsruhe (1 str.)
- Ludźe zwjůnzane ze Katowicůma (8 str.)
- Ludźe zwjůnzane ze Krakowym (1 kat., 1 str.)
- Ludźe zwjůnzane ze Paryżym (3 str.)
- Ludźe zwjůnzane ze Poznańym (1 str.)
- Ludźe zwjůnzane ze Prudńikem (5 str.)
- Ludźe zwjůnzane ze Torůńym (1 kat.)
- Ludźe zwjůnzane ze Uolsztynym (1 kat.)
- Ludźe zwjůnzane ze Uopolym (1 kat., 1 str.)
- Ludźe zwjůnzane ze Warszawům (2 str.)
- Ludźe zwjůnzane ze Zobrzym (3 str.)
- Ludźe zwjůnzane ze Śwjyntochlowicůma (1 str.)


text:
„Lěto Zejlerja a Kocora“ z 30 zarjadowanjemi a 340 spěwarjemi z cyłeje Łužicy jako wjeršk
Składnostnje 150. posmjertnin Handrija Zejlerja († 15.10.1872) a 200. narodnin Korle Awgusta Kocora (* 3.12.1822) so něhdźe 30 zarjadowanjow a akcijow wotměje, z kotrymiž dopominamy na skutkowanje a kulturne herbstwo tuteju wusahowaceju wosobinow našich stawiznow. Najznaćiši wupłód dołheho, wuměłsce přewšo wunošneho přećelstwa mjez basnikom Zejlerjom a komponistom Kocorom bě zjawna premjera spěwa „Rjana Łužica“ na prěnim serbskim spěwanskim swjedźenju 1845 w Budyšinje, kotruž Serbja bórze za swoju hymnu přiwzachu. Wjeršk „Lěta Zejlerja a Kocora“ dnja 29.10.2022 w Budyskej Krónje budźe na to nawjazować. Projektna managerka Rejzka Krügerowa na nowinarskej konferency, kotraž so online wotmě, zdźěli, zo je so hižo 340 spěwarkow a spěwarjow z cyłeje Łužicy na tute zarjadowanje přizjewiło. A zajimowany publikum móže zarjadowanje přez livestream sobu dožiwić.
Přihotowanska skupina je za nje 20 spěwow wupytała, kotrež wšitcy wobdźělnicy z notami dóstanu. Judit Kubicec, něhdyša intendantka Serbskeho ludoweho ansambla, a Friedemann Böhme, wuměłski nawoda 1. serbskeje kulturneje brigady a něhdyši cyrkwinskohudźbny direktor, budźetaj chóry, kotrež sej to přeja, při nazwučowanju spěwow podpěrować. Wječor ma słužić zhromadnemu spěwanju a z njeho ma wuchadźeć čerstwy impuls za sylne spěwanske hibanje w Serbach. Nazajtra, dnja 30.10.2022, budźemy z nutrnosću w tachantskej cyrkwi swj. Pětra w Budyšinje na tuteju wótčincow spominać.
Clemens Škoda, referent Domowiny za kulturu, skutkuje jako „organizatorisce podpěrowaca ruka“ při tutym z bazy wušłeho rjadu zarjadowanjow „Lěta Zejlerja a Kocora“. Na online-konferency běchu mnozy akterojo serbskeho kulturneho žiwjenja ideje za njón zběrali. Škoda skedźbni tež na kooperaciju z „Łužiskim hudźbnym lěćom“ a na rozmołwy we wobłuku kampanje „Sorbisch? Na klar.“ Zarjadowanja swjedźenskeho lěta njejsu jenož „serbske swjedźenje za Serbow“, ale poskitk za šěroku zjawnosć. Wšitcy su wutrobnje na nje přeprošeni.
Dramaturgowka Serbskeho ludoweho ansambla, Jěwa-Marja Čornakec, zwoła hišće raz prěni nastork do pomjatka: Nazymu 2019 bě so Friedhart Krawc ze Swóncy (Großschweidnitz) w SLA prašał, hač njehodźał so 2022 spěwanski swjedźeń přewjesć. Hižo w januaru 2020 so přihotowanski kruh prěni raz zeńdźe.
Zarjadowarka spěwneho swjedźenja je nětko Załožba za serbski lud, wo organizaciju stara so Domowina, kooperaciski partner je Zwjazk serbskich spěwarskich towarstwow. Rěč nastupajo budźe poměr mjez hornjo- a delnjoserbšćinu wuwaženy, rjekny Rejzka Krügerowa. Tež jednotliwcy, kotřiž chcedźa sobu spěwać, móža so hišće w decembru 2021 rady z mejlku přizjewić: rejzka.kruegerowa@domowina.de
Do šěrokeho spektruma přinoškow „Lěta Zejlerja a Kocora“ słušeja wubědźowanje w komponowanju, čitanja a ekskursije kaž tež koncerty po wšej Łužicy. Planowane je tež digitalne wudaće twórbow Handrija Zejlerja a němski přełožk biografije Korle Awgusta Kocora. Mnohe zarjadowanja budu so nahrawać, a serbsku hymnu wuda załožba na zynkonošaku.
přiłoha: informacije wo aktualnym stawje Lěta Zejlerja a Kocora
Kommentare und Antworten
Sei der erste der kommentiert
Marcel Brauman/Braumann
nowinski rěčnik,
wosobinski referent předsydy
casnikarski powědaŕ,
wósobinski referent pśedsedarja
Pressesprecher,
persönlicher Referent des Vorsitzenden
Domowina z. t./
Domowina – Bund Lausitzer Sorben e. V.
Drježdźanska dróha 18 / Dresdener Str. 18,
02977 Wojerecy - Wórjejce / Hoyerswerda (HOYWOJ)
tel.: 03571 / 60 84 614,
0171 89 83 985
marcel.brauman@domowina.de
presse@domowina.de


text:
Na prašenje, što zwostanje z toho, štož je w powójnskim času hač do přewrótoweje doby było, njehodźi so lochce zrozumliwa wotmołwa nadeńć. Što pak, hdyž sy sam we wonym času dźěłał? Je wšitko wopak było, ničo hódne? Přećiwo tajkemu zhladowanju so raznje wobaram, tež w mjenje swojich rowjenkow. A to runje na dnju 75. róčnicy wuchadźenja prěnjeho wudaća Noweje doby.
Wěm, zo budźe so za połsta lět hinak sudźić, wo našich skutkach a mojedla njeskutkach. Ale po kotrych měritkach?
Nowa doba, wot 1947 hač do kónca 1990 serbska nowina za Hornich Serbow, bě, telko je jasnje, stołp serbskeje publicistiki a nochcyjo ale bóle chcyjo maćerka slědnych serbskich publikacijow, kaž su to Nowy Casnik, Rozhlad abo Płomjo.
Wjelelětny zamołwity redaktor za serbski telewizijny magacin Wuhladko Michał Feldmann je so njedawno na wuměnk rozžohnował. Janek Wowčer je so z nazhonitym žurnalistom, kotryž je serbskim a mjeńšinowym prašenjam napřećo jara wotewrjeny, wo Serbach, serbskej telewiziji, wo přichodźe Wuhladka a wuwiću žurnalizma w Němskej powšitkownje rozmołwjał.
Kak sće k žurnalizmej přišoł?
Berlin (SN/bn). Njestatna organizacija Reporterojo bjez hranicow (RSF) zwěsća w swojej dźensa wozjewjenej lisćinje swobody nowinarstwa, zo „njebě w Němskej hišće ženje telko namocy napřećo w medijowych wobłukach skutkowacym kaž 2021“. Jako přičiny mjenuja „zakonje, wohrožace žurnalistow a jich žórła, woteběracu medijowu wjelorakosć a předewšěm namóc we wobłuku demonstracijow ‚prěkimyslerskeho‘ spektruma.“ Dohromady zličichu w tym zwisku 80 nadpadow, „reporterojo buchu wopluwani, kopani a zdźěla hač do womory zmorskani“. RSF kritizuje „pobrachowacu podpěru policije“, kotrejž nimo toho cyłkownje „dwanaće werifikowanych přesahnjenjow napřećo žurnalistam“ wumjetuje. Po informacijach RSF je „koronakriza hospodarske połoženje ćišćanych dźenikow na škodu medijoweje mnohotnosće dale pohubjeńšiła“.
Na čole lisćiny steja dale skandinawiske kraje. Najšpatniša je „situacija w statach z totalitarnym režimom, kaž na přikład w Sewjernej Koreji, Chinje a Iranje“.
Iniciatiwa „My smy Europa“ zasadźuje so za to, zo so „europski projekt zešlachći. Chcemy kontinent a jeho wobydlerjow lěpje rozumić a zwěsćić, kak móže jednotliwc zwoprawdźenju projekta přinošować.“ Minjeny kónc tydźenja je iniciatiwa w tym zwisku rjad dźěłarničkow w Žitawje wuhotowała.
Žitawa (SN/bn). Nimo diskusijneho koła „Periferija – hranicy – kultura“, dialoga mjez šulerjemi a seniorami „Wotkrywanja w měsće“ a zarjadowanja za młodostnych a studowacych „Youth think tank“ bě iniciatiwa tež na dźěłarničku w Žitawskej radnicy za w medijowej branši skutkowacych přeprošała. Něhdźe 20 zajimcow mjez druhim z Němskeje, Pólskeje, Jendźelskeje, Grjekskeje, Friziskeje a ze serbskeje Łužicy je so na njej wobdźěliło.
Budyšin (SN/bš). Aktualne powěsće njeposrědkuja jenož „tradicionalne“ kanale kaž nowiny, radijo abo telewizija, ale dźensniši čas tež socialne medije. Wosebje wójnu na Ukrainje nastupajo hodźa so informacije wo podawkach we woprawdźitym času sćěhować. Jednu móžnosć wozjewjenja skići swětoznata internetna platforma Twitter.
Ukrainski prezident Wolodymyr Zelenskyj bě sej w aprylu 2019 na Twitteru oficialny přistup zarjadował, někotre měsacy do swojeho wólbneho dobyća jako prezident. Jeho sćěhuja hač do dźensnišeho něhdźe 4,4 miliony wužiwarjow. Wot spočatka wójny pisa Zelenskyj wo aktualnym połoženju runje tak wo rozmołwach ze statnymi nawodami. To čini wón w ukrainšćinje a jendźelšćinje. Tak tematizowaše na přikład 1. měrca w telefonaće z němskim kanclerom Olafom Scholzom wobtřělenje ukrainskich bydlenskich štwórćow přez ruske wójsko – w samsnym času měrowych jednanjow mjez Ukrainu a Ruskej. Mjez druhim skedźbni tež na nuznosć přistupa Ukrainy k Europskej uniji. Kancler Scholz na to w syći reagowaše, wuprajejo Ukrainjanam sobučuće a solidaritu Němskeje.
Kulow (AK/SN). Wot lěta 1878 hač do 1936 wuchadźeše w Kulowje nowina „Wittichenauer Wochenblatt“. Christian Schenker je ju 1990 wozrodźił a tydźenik hač do dźensnišeho ze žiwjenjom pjelni. Starobnych přičin dla je 71lětny nětko swoje dźěło złožił a přepoda je dźowce Alexandrje Heil. 44lětna chce nowinu dwutydźensce wudawać.
Magacin SPIEGEL zhladuje na 75. róčnicu wobstaća. Mało znate wšak dźensa je, zo bě w prěnim wudaću 4. januara 1947 Łužica naspomnjena. Pod nadpismom „Žiwjenski rum – čerwjeny lakěrowany“ zaběra so přinošk z perspektiwu regiona podłu dźensnišeje němsko-pólskeje mjezy. Tak tam pisaja, zo dyrbi Němska spokojom być, hdyž so Polacy z mjezu Wódra-Nysa spokojeja. Měšćanski radźićel SED Schmidt, nawoda zarjada za ludowe kubłanje w Halle, tehdy naspomni, zo „mějachu słowjanske ludy něhdy swoje sydlišća podłu Solawy, zwotkelž běchu je němske kmjeny wutłóčili.“ Magacin měješe za wažne zapřijeć „zapadnu agenturu“ we Wrócławju, kotraž měješe za to, zo „so historiske a moraliske prawa pólskeho naroda při liniji Wódra-Nysa njekónča“. W zhromadnosći ze „słowjanskim komitejom“ prócowaše so agentura, swět wo tym přeswědčić, zo dyrbja wuchodnu mjezu Němskeje znajmjeńša hač k Łobju wróćo połožić a zo korjenja „historiske prawa“ za to w lěće 1000.


text:
Spisënk pòlsczich kòmiksów, w jaczich móże nalezc kaszëbsczé drobnotë, òpùblikòwôl jem na nym blogù w gromicznikù 2018 rokù (nalézeta gò TUWÒ). Nen spisënk jesz nie je fùl, le pòmalinkù, z pòmòcą żëczlëwëch lëdzy, m.jin. Tomôsza Meringa, Henrika Czonstczi, Piotra Pieniążka czë Mareka Adamkòwicza, dopisëjã nowé title.
Ò kòmiksu zrëchtowónym na spòdlim pòwiescë „Krwawy sztorm” Aùgùstina Necla (1902-1976) òpòwiedzôl mie Macéj Tamkùn – zó co jemù baro dzãkùjã!
Òbrôzkòwi „Krwawy sztorm” bél drëkòwóny w latach 1994-95 w pùcczim cządnikù „Gazeta Nadmorska”. Scenarnik napisôl Krësztof Misdzol (pòl. Krzysztof Miśdzioł), zôs céchùnczi òd dzélu 1 do 4 robil Macéj Tamkùn, a òd dzélu 5 do 21 Béjata Glosa (pòl. Beata Glosa).
Tuwò dlô przerównaniô a òszmakaniô dôwajã dwie próbczi:
Wicy sztëczków „Krwawego sztormu” mdze móg òbezdrzec latos pòd kùńc lżëkwiata na wëstawie w Wejrowsczim Mùzeùm.


text:
Automatyka i robotyka
Reprezentanci: Stanisław Bach, Lech Andrzej Bukowski, Witold Andrzej Byrski, Jerzy Andrzej Chojnacki, Mieczysław Damasiewicz, Jan Tadeusz Duda, Ewa Krystyna Dudek-Dyduch, Józef Kazimierz Giergiel, Mariusz Giergiel, Marek Gorgoń, Roman Górecki, Wojciech Grega, Zenon Józef Jędrzykiewicz, Tadeusz Kaczorek, Andrzej Narcyz Kołodziej, Adam Władysław Kowalewski, Janusz Wiesław Kwaśniewski, Lesław Lankosz, Piotr Jerzy Łebkowski, Marek Stanisław Magiera, Marek Romuald Ogiela, Krzysztof Antoni Oprzędkiewicz, Adam Krzysztof Piłat, Stanisław Piróg, Andrzej Pizoń, Andrzej Bogumił Podsiadło, Leszek Rutkowski, Eugeniusz Świtoński, Andrzej Tadeusz Turnau, Konrad Adam Wala, Jan Węglarz, Mariusz Ziółko


text: Slepo (AK/SN). Wot Lěska w Braniborskej do Slepoho w Sakskej chcedźa bórze kolesowanska šćežka twarić. Wo tym stej sej město Grodk a gmejna Slepo přezjednej. „Hižo před lětami smy wo tym rozmyslowali. Nětko dóstachmy naprašowanje na iniciatiwu Grodkowskeje staroměšćanskeje saněrowanskeje towaršnosće. Dźe wo nowy šulski kolesowanski pućik z Lěska do Slepoho“, rozłoži Steffen Seidlich, nawoda zarjada za planowanje, twarjenje a hórnistwo Slepjanskeho zarjadniskeho zjednoćenstwa, na zašłym posedźenju gmejnskeje rady. Z Lěska jězdźa někotři šulerjo do Slepjanskeho němsko-serbskeho šulskeho kompleksa. Tučasnje dyrbja ze swojim kolesom hišće dróhu wužiwać.


text:
Dzisio kolejno lekcja godki, obiecuja sie lekko poprawić, bo nie miałach czasu pisać, ale byda to robić czynściyj, a wiam, że pszajecie godce (kochacie gadkę ) i chcecie coś erbnyć ( otrzymać, przyswoić ) z jej gryfności ( piękna).
Nie ma za dość wyrazów na ta literka, no to jadymy ( jedziemy ) z tym koksym.
Jak myśla ło tyj literce, to sie mi wspomnino imię Edward, a my, Hanysy godomy po prostu Ecik, a (miano) imię Erna to sie biere ( pochodzi) łod Ernestyna.
Fajne ksiożnki ło Śląsku i nie tylko znojdziesz tukej
Inkszy wyraz to elefant, co łoznaczo słonia.
Na elementarz my godomy elementorz, a elektryk na Ślązku to elektrykorz.
Kej ftoś nie mo roboty to je elwer ( bezrobotny).
Jak ftoś powiy cosik o Ewangelii, my godomy Ewangelijo.
Kej ci umrze tanta ( ciotka) w Enerefie ( dawnym NRF), to mogesz dostać erplich po łonyj ( spadek po ciotce), abo eszcze ( jeszcze) i gelt z fuzekli (pieniądze ze skarpety ).
Inksze wyrażynia na e:
eli, eźli, jeśli łoznaczo: czy, albo,. o ile, jeżeli;
eliby – gdyby , jeśliby.
Erlyjz to zamawianie, zaklepywanie podczas zabawy bajtli ( dzieci)
Nie umia wjyncyj sie przypomnonć wyrazów na e.
No i to by by boło na tyle.
Mom nadzieja, że sie podobało, a ja byda dalyj szarajbować ( pisać ) bo jak jo zawsze godom, po śląsku pisza, myśla, godom i śnia i nie idzie sie tego nauczyć, bo moja ślonsko dusza pszaje godce śląskiej, pszaje jak pieron!
Wasza Johanka


text:
Rasizm
Rasizm (ze fr. le racisme ôd la race – rōd, rasa, grupa spokrewniōnych) – grupa poglōndōw a wypływajōnce z nij zachowaniŏ przijmujōnce założynie wyższości niykerych ras ludzi nad inkszymi[1]. Przetrwanie tych „wyższych” ras stŏwŏ sie nadrzyndnōm cynōm i z racyje swojij wyższości majōm ône prawo do dōminowaniŏ nad „niższymi” rasami. Wiynkszość ideologōw rasizmu ôpiyrŏ sie na rozdziałach we wyglōndzie ludzi.
Rasizm nikej niy bōł litōm ideologijōm, zmiynioł sie i ewoluował, tedy niy je muster rasizmu – jego istotã idzie podszukować jyny bez historyjõ.
Rasizm i naukowe badania[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Podanie jak wiynkszość ideologije, rasizm starŏ sie spiyrać swoje założynia bez użycie naukowych danych. Miyndzy inkszymi paranaukōm, kerõ posiłkowali sie nazisty była frynologijŏ, ôparta na badaniukształtu ludzkij czaszki i jeji propōnowanego zwiōnzku z inteligyncyjōm i znakami natury.
Koncept „rasy”[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Koncept ludzkij „rasy” je wielce spōrny, z racyje tego, ze ôd mocka stoleci termin tyn używany bōł zaôbycz we kōntekście dyskryminacyje skuli farby skōry abo pochodzynia, jego pasowanie we publicznyj sferze je dzisiej kojarzōne z tã dyrekt tradycyjōm. Tajla wyuczōnych utrzimuje, iże czynsto, z pōnktu widzyniŏ gynetyki, rozdziały miyndzy dwiyma ôsobami tyj samyj „rasy” (negroidalnej, kaukaskej, itp.) sōm srogsze aniżeli miyndzy przedstŏwicielami dwōch roztōmajtych ras, co kōmandyruje, iże koncept rasy niy mŏ pokryciŏ we ryalności, i niy wiōnże sie z charakterystycznymi talyntami i cechami.
Gynetycznŏ erbowizna[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Wydŏwŏ sie jednak, iże we zicher kōntekście przinŏleżałoby zachować koncept „rasy”. Rozpoznanie istniyniŏ ras bez terŏźnych biologōw niy mŏ nic spōlnego z jejich hierarchizacyjōm, niy pociōngŏ ôno tyż za sobōm prawiyniŏ ô prawym rozdziale miyndzy niymi. Pōmiany we widzyniu anōngu „rasy” dokōnujōm sie na naszych ôczach. We cajtōngu Nature Genetics z 2000 i 2001 roku idzie czytać:
- „To, że rasa we tym kōntekście niyma terminym naukowym, je rzeczōm przijyntõ bez cołkość wyuczōnych – je to przekŏz, kery winiyn być bez kōńca spōminany”[2]
- „Ôd dŏwnŏ, wyuczyni prawiyli, iże na gynetycznym poziōmie zmiynność znakōw miyndzy ôsobnymi stworzyniami z tyj samyj populacyje je srogszŏ, aniżeli ta, kerŏ je miyndzy ôsobnymi populacyjami, i iże niy mŏ biologicznego dowiydzieniŏ dlŏ rasy”[3].
Mynij, we roku 2003, A. W. F. Edwards, z Uniwerzytetu we Cambridge, ôpublikowoł esej „Human Genetic Diversity: Lewontin's Fallacy”[4], kaj skazuje ôn na logiczny błōnd piyrwyjszych podszukowań: brało sie we nich pōniywŏż po uwagã frekwyncyjŏ wystympowaniŏ pojedynczych gynōw, choby były ône ôd siebie niyznŏleżne. Wtynczŏs tradycyjnie rasa definiowanŏ je jako „grupa etnicznŏ, kerŏ cechuje sie zbiorym znakōw erbowych (jak farba skōry, kształt gowy, proporcyje grup krwie, itp.)”. Jeźli porōwnŏ sie ôsoby z pōnktu widzyniŏ skoordynowanych gynōw, tradycyjne rasy prezyntujōm klarowne rozdziały gynetyczne.
Rasizm i religijŏ[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Prōbōm wdrożenia ôbywatelskigo tajlōngu na rasie bezma dycki tŏwarziszōm usprawiedliwiyniŏ ô naturze religijnyj. Nojstarszym przikładym je sam snŏdź systym kastōw, zintegrowany z hinduizmym, kery przetrwoł do dzisioj ôd czasōw najŏzdōw „biołych” Ariōw na „ćmawõ” drzynnõ ludność Indyjskij Bōny, miyndzy XIX a XVI stoleciym p.n.e. (słowo kasta we sanskrycie je tyż słowym farba). Religijne usprawiedliwiyniŏ propagowano tyż we krześcijōńskich kościołach we USA we czasie ôkresu legalnego niywolnictwa, jak tyż we hitlerowskich Miymczech we czasie prześladowania Żydōw.
We drugij tajli 20. stoleciŏ ukŏzało sie mocka religijnych prziwōdcōw, kerzi potympiali rasizm. We USA pastor Martin Luther King we swojich widzianych mŏwach dopōminoł sie, coby Amerykany roztōmajtych farb skōry mogli żyć razym jako rōwni ôbywatele. We RPA ô pojednanie miyndzy biołymi i czŏrnymi apelował biskup Tutu. We uhonorowaniu swojich zasug na rzecz boju z rasizmym ôba religijni prziwōdcy dostali pokojowe nadgrody Nobla.
Rasizm i społeczyństwo[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Rasizm je czynsto skazowany, bydź je już dzisioj ôgōlnie przijynty, jako ideologicznŏ ôpora mocka systymōw kōntrole, gwołtōw abo wyzysku, m.in. niywolnictwa we XIX stoleciu, apartheidu, systymu kastōw, nazizmu jak tyż barzij ôgōlnie kolōnializmu, impyrializmu i fōndamyntalizmu.
Inksze zorty dyskryminacyje[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- Dyskryminacyjŏ płci (seksizm)
- Dyskryminacyjŏ seksualnych myńszości (hōmofobijŏ)
Przipisy
- ↑ Magdalena Gajewska, Krzysztof Sobczak: Edukacja filozoficzna – ścieżka edukacyjna. Gdynia: Operon, 2009, s. 14. ISBN 978-83-7461-463-4.
- ↑ Census, Race, and Genetics. „Nature Genetics”. 24, s. 97, 2000. Nature Publishing Group. ISSN 1061-4036.
- ↑ Genes, Drugs, and Race. „Nature Genetics”. 29, s. 239, 2001. Nature Publishing Group. ISSN 1061-4036.
- ↑ „BioEssays”. 25, s. 798-801, 2003. John Wiley & Sons. ISSN 1521-1878.


text:
Dzisioj, łod godziny 11 na tryningowym szpilplacu GKSu Tychy – Ruch Chorzów groł kolyjny szparing przed sztartym rundy wiosynnyj II Ligi. Tym razym mioł to być prwodziwy test umiejyntności, bo rywal gro na codziyń liga wyżyj.
GKS Tychy – Ruch Chorzów (0-1) 0-1
Skład Ruchu:
(I połowa): Smug – Budek, Duriska, Wiech, Miagkov – Podgórski, Duchowski, Obst, Walski, Bartolewski – Giel.
(II połowa): Lech – Budek, Wiech, Kulejewski, Bartolewski – Mokrzycki, Obst – Zieliński, Walski, Wdowik – Giel.
Tory:
37 – Lucas Duriska (0-1)
Zmiany:
56 – Kędziora   Giel
56 – Balicki   Walski
63 – Lechowicz   Budek
63 – Rudek   Bartolewski
70 – Mandrysz   Obst
85 – Machała   Rudek
88 – Giel   Balicki (zloz z urazem)
Opis Szpilu: czitej dalyj…
Po serii szpilów ze drużinami, ze III Ligi, dzisioj Ruch Chorzów zagroł szpil ze drużinom piyrwszoligowom. GKS Tychy we szparingach do tyj pory niy wygrywoł:
- sfaloł ze Odrom Opole 0-2;
- sfaloł ze Podbeskidziem Bielsko – Biała 0-2;
- sfaloł ze Puszczą Niepołomice 0-1;
- sfaloł ze MFK Karvina 1-4;
- zrymisowoł ze Termaliką Bruk-Bet Nieciecza 2-2
Ruch Chorzów jesce niy sfaloł:
- wygrano 4-1 ze Ruchem Radzionków;
- wygrano 2-0 ze Hutnikiem Kraków;
- wygrano 4-1 ze NKP Podhalem Nowy Targ
1-15 min.
Poczontkowo faza szpilu to przewaga GKSu Tychy. Ze godnych uwagi we tym kwadransie je ino faul Konrada Budka kole pola karnego i po noszym eku uderzoł Robert Obst, ale trefioł we lata.
16-30 min.
Łod tego momyntu zacła sie agresywniyjszo gra. Nojprzód wolny mieli gospodorze i Smug wybijoł fajnie bala, a potyn co chwila boł faulowany fusbalorz Ruchu. Nojprzód Obst, potyn Duchowski. Po faulu na tym drugim, we 21 minucie Podgórski szczyloł, ale we rynce tormana GKSu.
31-45 min.
We 32 minucie fajnie uderzoł Bartolewski, ale niystety łobok tora GKSu. 5 minut późnij, we 37 minucie, Ruch Chorzów objon prowadzynie. Lucas Duriska minoł poru fusbalorzy GKSu Tychy, pocis bala po dugim supku ze 20 metrów i ta wleciała do tora. Przed pauzom jesce dwa razy szczylali gospodorze, ale Dawid Smug fajnie bronioł.
46-60 min.
Na drugo połowa, Ruch wyloz trocha zmiynionym składem. Juz we 48 minucie boła łokazjo do drugigo tora. Po tym jak bala zagroł Zieliński niy siyngnoł jeij Giel. Chwila późnij łokazjo mieli gospodorze, ale Lech we akcji som na som wyloz ze tora i łobronioł szczał. We 51 minucie zaś som na som, tym razym Walski i torman GKSu. Michał zdecydowoł sie łodegrać bala do Giela i niystety zdonżyli juz wrócić łobrońcy.
61-75 min.
We tym okresie szpilanio zaś boło wiyncyj agresji i faulów. We 70 minucie na szpilplac wloz Mandrysz i zacon coś biegać, ale niy boło to produktywne. Pod koniyc tego kwadransa uderzoł Kędziora, ale torman gospodorzy łobronioł tyn szczał.
76 – 90 min.
Jakub Rudek boł próbowany na lewyj pomocy i potyn na prawyj pomocy. Co chwila sioł zamynt we szeregach łobrony gospodorzy. Trza tyż dodać, że dobrze prezyntowoł sie Łukasz Wiech.
We 78 minucie dobrze zachowoł sie Lech kiery wloz do bala zanim rywal oddoł szczał. Chwila potyn Balicki mioł fest dobro łokazjo na tora, ale przeszczeloł, zaś we kontrze GKS trefioł we supek.
Dużo sie dzioło we tym momyncie, bo szpil szoł „szlag za szlag”. Nojprzód udowo sie Lechowi wybić bala, coby chwila potyn Mandrysz ugroł ek po uderzyniu, kiere wybijoł torman gospodorzy.
Mimo prób, łostatycznie GKS Tychy niy doprowadzioł do wyrównanio.
————
Ruch zagroł dobry szparing i niy ma co godać, ale jednak ze rywalem kiery gro liga wyżyj niż my. Dalyj somy niy pokonane i liczymy, że tak samo bydzie we lidze.
Zapis LIVE:
Niebiescy.pl => Kliknij
Ruch Chorzów => Kliknij
własne / dziynki pomocy LIVE: ruchchorzow.com.pl i niebiescy.pl


text:
Forum k wólbam Serbkseho sejma w Běłej Wodźe dnja 13.08.2018
Wyši měšćanosta Běłej Wody Torsten Pötsch přeprosy dnja 13.08.2018 na info-forum wo Serbskim sejmje. Wón wotewri zeńdźenje a poda pohlad mjez druhim na historiju a perspektiwu Telux-žurlow w měsće: „Dyrbimy so na naše korjenje dopomnić“. Na to nawjaza Edith Penkowa z Rady starostow a praji swojich postrowjenskich słowach: „Běła Woda bě dołho wjes, serbska wjes“. Wona žadaše samopostajenje Serbow, mjez druhim tež dźělbraće Serbow na tamnišich zemskich pokładach a wujasni: „Žiwa bazowa demokratija je hakle potom, hdyž mały lud swoje wólbne prawo wužiwa. To njeje seperatizm“.
Za iniciatiwu prezentowaše Hanzo Wylem-Kell zaměr a puć k Serbskemu sejmej. Cil je, identitu Serbow indiwiduelnje kaž tež jako lud sylnić a tak optimistisce do přichoda hladać. Nowe při tym je, zo ma so rěč a kultura přez politiske samopostajenje sylnić. Serbski sejm je za to wažne wuchadźišćo.
Prawólby k prěnjemu demokratisce legitimowanemu zastupjerstwje Serbow přewjedu so jako swobodne, runohódne a tajne listowe wólby, organizatorisce podobnje kaž wólby do Serbskeje rady w Braniborskej. Wažny zakonski kriterij je swobodne wuznaće. Na tutym zakładźe móže so kóždy jako woler registrować (móžno hač do 27. okobra) a kandidaća přizjewić (móžno hač do 10. septembra přez zjednoćenstwa, toworstwa a dalše skupiny, kotrež so za serbske naležnosće zasadźuja). Wosebite při tym je, zo su kandidaća w Hornjej kaž Delnjej Łužicy paritetisce wobsadźene a zo smě so hižo ze 16 lětami wolić.
Přitomni hosćo rozprawjachu wo grawěrowacych njedostatkach na wučerk(j)ach a kubłark(j)ach za wotpowědne serbske wukubłanske poskitki. Sylnjeje serbšćiny měło najwažniši nadawk być. Udo Nikuš naliči regionalne problemy z brunicu a žadaše při wutwarje digitalneje struktury po brunicy tež serbske wobdźělenje. To je z dźěłowymi městnami zwjazane a tu trjebamy dobre koncepty. Dr. Andreas Klug, kotryž je ze swojim towarstwom „Stup dale“ projekt Witaj w Drježdźanach ze žiwjenjom wobohaćił, žadaše swójsku wysoku šulu a koncentrowanje na wukubłanje serbskich wučerjow. Hanzo Wylem-Kell podšmórny, zo su Serbja z jich rěču a kulturu wuběrny potencial. Tutón pokład, kotryž je bohatstwo za wšěch Łužičanow, so we Łužicy přemało wužiwa. Křesćan Penk pokaza, kak so přez brunicownje stare smolernje a sydlišća z bronzoweho časa zminu. Tomaš Čornak, wjesnjanosta Njebjelčic, rozłoži strukturne změny w jeho gmejnje jako kontinuowany puć, kotryž stajnje nowe rozsudy na puću k „wnučkokmanosći“ žada.


text:
Dyć ślōnskie jodło niy musi być ciynżkie, pra? Tōż dzisio mōmy dlo Wos superowy maszket – wygańsko sznita z fetym (bez fetu)!
bele kaj
-
-
Winszowanie ślubne po ślōnsku to niy ma nic lekigo. Wejrzijcie jako fajnie idzie powinszować Modej Porze gynau tego, co sie im nojbardzij sprzido.
-
Zōmek Chałupki to je sztela szpecjalno, w kerej historyjo kupluje sie z modernościōm. Umicie tukej porajzować, poznać atrakcyje a dychnyć we piwnym SPA.
-
Dziesiyńć zdań po ślōnsku, kere kożdy bajtel słyszoł w dōma. Wlazły do łepy tak fest, że za pierōna już ich wyciś niy idzie. Znocie je na zicher!
-
Ślōnskie tradycyje weselne – polterabynd, kołocz a wykupiny. Kere mocie nojbardzij w zocy? Wejrzijcie eli znocie wszyjskie a dociepcie Wasze!
-
Byzuch we Zobrzu, Katowicach i Tychach w jedyn dziyń? Czamu niy! Wejrzijcie z nami na nastympne piykne atrakcyje Ślōnska i zaro zacznijcie planować rajza.
-
Radlin to je niy za wiele ślōnskie miasto. Je ône zwiedowne dlo wandrusōw? Badnijcie z nami atrakcyje Radlina – tynżnia solankowo i Kolōnijo Ymma.
-
Gliwice – jedne z nojepniyjszych a nojciekawszych miast na Ślōnsku. Byzuchujcie z nami nojlepsze atrakcyje, kuknijcie na co pozaglōndać i kaj pōmaszkecić.
-
Wybiyrocie sie do Wisły i szukocie spania? Proszymy do Hotelu Pod Jedlami – szteli ze superowym bedynōngiym, perfekt śniodaniami i szpecjalnym landszaftym.
-
Sztyjc szukōmy nowych idyji na weekynd i zwiedownych atrakcyji Ślōnska. Tak ôddekowalimy nastympno ślōnsko perla – spływ kajokowy Małōm Panwiōm.
-
Krakōw to je miasto, kere idzie zwiydzać roztōmaicie. My bierymy Wos dzisio na alternatywny szpacyr po nojgryfniyjszym polskim mieście.
-
Wejrzijcie jaki gryfny je Neapol i czamu to je jedna z nojwożniyjszych szteli w naszym spōlnym życiu.


text:
Serbske Nowiny
Serbske Nowiny su jenički dźenik w hornjoserbskej rěči. Nowiny wudawa Ludowe nakładnistwo Domowina a spěchuje Załožba za serbski lud. Serbske Nowiny maja něhdźe 2.000 abonentow a wuńdu pjeć króć wob tydźeń.
Nowina steji w tradiciji 1842 wot Handrija Zejlerja a Jana Arnošta Smolerja wudawaneje nowiny Tydźenska nowina abo serbske Powěsće za hornich Łužičanow, kotrež so 1854 na Serbske Nowiny přemjenowachu. Po Smolerjowej smjerći w lěće 1884 přewza jeho syn Marko šefredaktorstwo. Wot apryla 1933, po prěnim zakazu přez nacionalsocialistow, wukonješe Arnošt Dučman tutu funkciju, při čimž wosta Smoler z redaktorom. 1937 bu wuchadźenje Serbskich Nowin doskónčnje zakazane. Po Druhej swětowej wójnje wuchadźachu nowiny wot 1947 a dale w Němskej demokratiskej republice pod mjenom Nowa doba. Po přewróće so prěnjotne mjeno znowa wožiwi.
Wot lěta 2011 je Janek Wowčer jako naslědnik Benedikta Dyrlicha šefredaktor SN.
WotkazWobdźěłać
- Webstronki Serbskich Nowin (hsb.)
Katolski Posoł | Łužyca | Nowy Casnik | Płomjo | Pomhaj Bóh | Rozhlad | Serbske Nowiny | Serbski rozhłós | Wuhladko


text:
Hońtwjerske drustwo wočakuje wupłaćenje wotnajenskich dochodow
Chrosćicy (JK/SN). Wupłaćić we wotwidźomnym času podźělnje pjenjezy z přenajenskich dochodow bě přeće wjacorych čłonow Chróšćanskeho hońtwjerskeho drustwa na jeho wčerawšej hłownej zhromadźiznje. Kaž předsyda Bene- dikt Wjenk rjekny, so w předsydstwje z tym zaběraja a maja wotpohlad, to tež zwoprawdźić. Derje pjelnjena kasa drustwa to bjezdwěla dowola, ale trěbne su dokładne jasnosće wokoło wobsydstwowych poměrow ležownosćow. Trěbny je katasterowy dopokaz. Najpozdźišo klětu spočatk lěta chcedźa započeć podźěle wupłaćić. Hižo loni běchu to wjacori čłonojo drustwa narěčeli, štož pak wosta dotal bjez wuslědka.


text:
Koćina (aha/SN). Mjeztym druhe lěto nawjeduje André Szczepanski 23 čłonow wopřijacy Koćinski wjesny klub, kotryž je hłowny organizator wjesneho swjedźenja. Tón dožiwi wčera z kotołom pisaneho swój wjeršk. Volkmar Korch, Wiktorija Langec a Luiza Korchec su hosći serbsce a němsce witali. Přeprosychu jich do cirkusa a podachu so na pućowanje po Europje. Prěnja stacija bě Berlin, hdźež chcychu sej knježerstwowy cirkus hromadźe z kanclerku wobhladać. Ta pak přebywaše runje w Americe, zo by sej tam klawna wujednała. Cirkus poby dale w Moskwje, Parisu a dalšich stolicach. Do programa bě wjace hač 40 wobdźělnikow zapřijatych. Z nich běchu nimale połojca dźěći.
Tež sportowe wubědźowanja kóžde lěto na Koćinskim wjesnym swjedźenju přewjeduja. Koparski turněr dźewjeć mustwow dobychu Němčenjo před domjacymi hrajerjemi. Při kehelowanju doby mjez mužemi Andreas Mróz, najlěpša žona bě Monika Reineltowa. Mjez młódšimi dźěćimi bě Larisa Čórlichec najwuspěšniša, jeje bratr Niklas doby mjez trochu staršimi dźěćimi.


text:
27. meje bě tomu 80 lět, zo přewjedźechu štyrjo čěscy parašutisća, wuzwoleni a pósłani wot Edvarda Benešoweho čěskosłowakskeho eksilneho knježerstwa w Londonje, w Praze atentat na „reichsprotektora“ Reinharda Heydricha. Kak bě k tomu dóšło a što so po tym sta?
W awgusće 1941 postaji Adolf Hitler w Halle nad Solawu rodźeneho Reinharda Heydricha za „reichsprotektora za Čěsku a Morawu“. „Obergruppenführer“ Heydrich bě hižo do toho we wjacorych funkcijach jako fanatiski słužownik fašistiskeje ideologije wustupował. Mjenować chcemy jeho organizowany nadpad kónc awgusta 1939 na tehdyši sćelak Gleiwitz (Gliwice), na jeho plany k zničenju Židow na Wannseeskej konferency w januaru 1942 a po njej. Hitler sam rěčeše wo „mužu ze železnej wutrobu“. Z knihi „Feuersturm“ je slědowacy citat: „Heydrichowy rjany napohlad, jeho njedwělomna inteligenca a njepowalny fanatizm dopomhachu jemu w Třećim reichu k poziciji, z kotrejž – by-li přetrał a Němska wójnu dobyła – by samo jako naslědnik Hitlera do prašenja přišoł.“


text:
Wušiwanje a narodna drasta
Wosebite městno w ludowym wuměłstwje zaběrje we wšitkich dźělach serbskeje Łužicy narodna drasta we swojej wšelakorosći. Při tym rozeznawa so jednora dźěłanska drasta wot swjedźenskeje drasty z najwšelakorišimi wušiwankami, pyšnymi debjenkami abo we wužiwanju drohotnych płatow.
W někotrych kónčinach, kaž na přikład w katolskich Serbach, je nošenje narodneje drasty k wosebitym wjerškam cyrkwinskeho žiwjenja hišće jara žiwa tradicija. Tu dźeržitej naprašowanje a poskitk hišće někak runowahu, tak zo so na polu wušiwanja a šwalčowanja ze stron towarstwow ničo poskićowało njeje.
W druhich dźělach Łužicy, hdźež je so serbska rěč a drasta ze wšědneho žiwjenja pozhubiła, nosy so narodna drasta jenož hišće k wěstym přiležnosćam, kaž pola rejowanskich skupinow abo pola drastowych towarstwow. Tu su so w běhu časa wušiwanske a ludowuměłske towarstwa wutworili, kotrež pěstuja a spěchuja zdźerženje serbskeje tradicije.
Přichodny kurs 2021:
Wušiwanje a wjazanje křižerskich seklow:


text:
Andy
Andy (španisce Cordillera de los Andes, kečwa Anti) su z dołhosću wot 7.500 km najdlěši hórski rjećaz na Zemi a namakaja so podłu pobrjoha Ćicheho oceana w Južnej Americe, dokładnišo we Venezuelje, Kolumbiskej, Ekwadorje, Peru, Boliwiskej, Chilskej a Argentinskej.
Z wjetšeho dźěla wobsteja Andy z dweju paralelneju rjećazow. Najwyši dypk wulkaniskich sfałdowanych horin je Aconcagua (6.962 m) při hranicy mjez Chilskej a Argentinskej, kiž je nadobo najwyša hora cyłeje Ameriki. W Andach wužórli so tež Amaconas, najwjetša rěka na swěće.


text:
Žurla Worklečanskeho hosćenca na bydleni přetwarjena
Worklecy (SN/MWj). Mjeztym połdra lěta je zašło, zo staj Chróšćanskaj Szczepaniakec bratraj Henry a Marcus při nanuzowanym přesadźowanju Worklečanski hosćenc Ke kupowemu hatej přewzałoj. Tehdy bě nadźija wulka, zo namaka so korčmar, kiž hosćenc ze žurlu powjedźe a na te wašnje wjesne žiwjenje dale wobohaći. Dokelž hosćenc jako tajki njedźěła, njezadźiwa, zo so ludźo prašeja, kajka je tuchwilna situacija a kak tam dale póńdźe. To chcychu tež Serbske Nowiny wědźeć a su so z nowymaj wobsedźerjomaj na městnje zetkali.


text:
Witajće na mojich stronach w interneće
Witajće na mojich internetowych stronach!
Tu namakaće přehlad mojich hudźbnych a kompozitoriskich skutkowanjach wokoło Budyšina (Sakska) a Münster (Sewjernorynsko-Westfalska). Man tu za Was słuchanske přikłady abo noty jako download kaž tež přehlad mnohich projektow a programow.
Maće-li zajim na tu abo tamnym projekće abo kompozicije? Rady hraju tež pola Was a wjeselu so přez přeprošenje abo kompozitoriski nadawk!
„Moja duša, chwal Knjeza; chwalić chcu Knjeza čas swojeho žiwjenja,
spěwać swojemu Bohu, doniž budu!“
(psalm 146)
Nowinki:
Wjace
Aktuality / Zarjadowanja / Koncerty


text:
Mariupol (B/SN). Postsowjetske industrijne město Mariupol je ruske wójsko nimale dospołnje zničiło. Město bu 1780 załožene a ma 1 600lětnu křesćansku tradiciju. W běhu nětčišeje wójny su wjele cyrkwjow a cyrkwinskich drohoćinkow zničili. Tak je so w Mariupolu česćena „ikona swj. Jurja z Bachćisaraja“ zhubiła runje tak ikona swj. Ignacija, wot kotrejež bu znajmjeńša dźěl na domjacu grjeksku kupu Kythnos wuchowany. Roztřěskany je pomnik metropolita Ignaciusa před grjekskim kulturnym institutom. Tuchwilu steji hišće 2004 swjećena cyrkej swj. Ignaciusa z jeje pozłoćanymi kupolemi, kotrež kaž paćer wo měr do njebja sahaja.
Měšnicy přećiwo patriarchej


text:
We wodźiznach Łužicy hač do Berlina so situacija dale přiwótřa
Zły Komorow (SN/BŠe). Wjele wobydlerjow we Łužicy zhladuje z wulkej starosću na trajacu suchotu, wšako je dale a mjenje wody k dispoziciji. Nimale we wšitkich rěkach ćeće tuchwilu mało wody a přichodne dny meteorologojo wjele spadkow njewěšća. Tež ze stron politiki so nětko něšto hiba. Tak chce sakske knježerstwo 27. junija zakładnu koncepciju wodoweho zastaranja 2030 předstajić. Suche lěta w zašłosći wšak su dopokazali, zo so klima měnja a suche periody z mało spadkami přiběraja.


text:
Szpacyrkym po Cieszynie
“Gdo sie za swój jynzyk wstydzi takim nich sie każdy brzidzi”
"Moja ty słodko cieszyńsko mowo
być zawsze do prawjynio gotowo
a jak cie uż żodyn nie bydzie rozumioł
to jyny wiater bydzie po naszymu szumioł"
POZÓR! Kiery nimo chynci tego czytać, abo kansi wraził łokulory, abo mo moc roboty i łoczy go bolóm to se może tego posłóchać jak prziciśnie tóm biołóm szczałke w tej czyrwiónej kostce, kieróm nóńdziecie pod spodkym”.
Pod celtami
Nie wiym czy wszedcy latoś obezdrzili te pradawnóm dziedzine, kiero egzystowała porem dni tym na zómku w Cieszynie, ale jesi sie ni, to możne zaś na rok trefi sie wóm tako przileżytoś. Tak rozmyślóm, że dobrze by było, coby ta dziedzina pod tymi celtami stoła tam caluśki rok. Bo przeca uż chyba wszedcy zachycili, że ta dzisiojszo cywilizacyja mo sie ku kóńcowi i człowiek zaś bydzie musioł iś spadki tam skónd prziszeł. Możne, że eszcze ni na strómy, ani do jaskinie, ale do takich dziedzin jako była ukozano na zómku, to na iste. Bo dzisio tyn wiater, kiery tak fest wszyndzi na świecie ducho, poradzi obulać każdóm chałupe i za chwiliczkem naprowde miyszkać bydymi yno zaś spadki pod celtami ze skóry, abo na kóniec w jaskiniach. Coby jednakowóż jakosi egzystować, to trzeja bydzie zacznóć rozmyślać, jako i czym chocioż roz za kiedy nafilować swój bachórz. Bo przeca wszedcy wiedzóm, że bez jedzynio i picio dłogo człowiek nie poradzi egzystować. Nie wiym skyrs czymu ci młodziocy, kierzi na zómku udowali starodownych ludzi ukazowali yno jako sie rożygo łognisko, a nie prziszli na to, że trzeja też ukozać jako sie chowie rozmajte stworzynia. Trzeja uż dzisio spadki uczyć ludzi, jako sie doji krowem, jako sie zbiyro s mlyka śmietónkem i jako nieskorzij ś ni ubijo sie masło. Dobrze by też było zaś wiedzieć, że barany chowie sie na wełnem s kierej idzie usztrykować rozmajtóm oblyczkem. Dobre by też było ukozać ludziom, jako i czym bydymy każdego roku w tych celtach hajcować, coby przeżyć we zdrowiu do wiosny. Moc uż nóm czasu na te naukem nie zustało, bo jak widać s tego nieszczynścio kierego je pełno na świecie, notura zaczła sie upóminać o swoji prawa.
Mini słownik gwary cieszyńskiej:
latoś - w tym roku, obezdrzili - obejrzeli, dziedzina - wieś, pryleżytoś - okazja, celty - namioty, zachycili - załapali, spdki - z powrotem, to na iste - to na pewno, ducho - wieje, obulać - przewrócić, nafilować - napełnić, bachórz - brzuch, skyrs - z powodu, rożygo - zapala, nieskorzij - później, usztrykować - zrobić na drutach, oblyczka - odzież, hajcować - palić.
Tóż miyjcie sie wszedcy dobrze i wiesiołego popióntku!


text:
Górnik Zabrze
Górnik Zabrze (ślůnske tumaczeńy: Grubjorz Zobrze) – polski fusbalowy klub ze Zobrzo. Powstoł 14 grudnia 1948 roku a swoje szpile gro na stadjůńe przi ulicy Roosevelta 81 na szpilplacu mjana Ernesta Pohla ftory jest terozki modernizowany a docelowo wleźe na ńygo 31871 ludźiůw. Zdobůł 14 majstrůw Polski a 6 razy dostoł jij puhar. We latach 1978, 2009 a 2016 klub spadoł s Ekstraklasy, nale pů roku wrocoł do elity.
Farby klubu sům bjoło-modro-czyrwjůne.
Na stan 6 czyrwca 2017 trynerym Górnika je Marcin Brosz, a prezesym Bartosz Sarnowski.
Kibice klubu majům mjano "Żabole", a zorta ultras ma mjano "Torcida". Kibice majům sztamy s GKS Katowice, ROW Rybnik, Wisłoka Dębica a Hajduk Split
UośůngńyńćoEdytuj
Sukcesy krejoweEdytuj
Majster Polski:
Puhar Polski:
Puhar Ligi:
Superpuchar Polski:
Sukcesy mjyndzynarodoweEdytuj
- Finalista Puharu Zdobywcůw Puharůw: 1969/70.
- Půłfinalista Puharu Ameryki (Interligi): 1963.
- Sztwjerćfinalista Puharu Majstrůw: 1967/68.
- Sztwjerćfinalista Puharu Zdobywców Puharůw: 1970/71.
- Sztwjerćfinalista Puharu Karla Rappana (Intertoto): 1966/67.


text:
Na dalši literarny wječor „Zynki a linki“ štwórtk je Serbski ludowy ansambl Gabrielu Mariju Šmajdźinu do Röhrscheidtoweje bašty přeprosył. Z dźiwadźelnicu, kotraž w Hamburgu skutkuje, je so Cordula Ratajczakowa rozmołwjała.
Z čim so tuchwilu w Hamburgu zaběraće?
G. M. Šmajdźina: Mějach runje premjeru w tamnišim dźiwadle Thalia. Hra mjenuje so „Nóc wot Neila Younga morjenych“ a bazuje na knize Navida Kermanija „Das Buch der von Neil Young Getöteten“. Hrajemy sydom muži, kotřiž so za Neila Young horja, swoje žiwjenje na njeho nastaja a so w nocy w parku zetkawaja, zo bychu zhromadnje hudźili. To wjele wjesela wobradźa.
Što Was wabi w SLA čitać?
G. M. Šmajdźina: Wjeselu so, swoje powołanje stajnje zaso tež w serbskej rěči wukonjeć. Serbskim basnikam podij skićić je rjany nadawk. Wosebje so wjeselu twórbu Marje Krawcec w kombinaciji z hudźbu wuměłcow SLA předstajić směć.
Čehodla?


text:
Ceuta
Ceuta je španiske město a zdobom španiska eksklawa na sewjeru Afriki. Leži na južnym brjoze Gibraltarskeho přeliwa napřećo Gibraltarej. Mjezuje na wuchodźe ze Srjedźnym morjom, na sewjerozapadźe z Atlantiskim oceanom a na zapadźe z Marokkom. Ceuta ma dobry přirodny přistaw.
Dźensa je Ceuta awtonomne město, ale hač do lěta 1995 bě z dźělom prowincy Cádiz. Ceuta ma někak 75 tysac wobydlerjow a cyłkowu přestrjeń 18,5 km². Z tym ma město něhdźe 4000 wobydlerjow na kwadratny kilometer. Najwyša hora eksklawy je Monte Hacho (starowěkowske mjeno Mons Abila) z wysokosću 204 metrow nad mórskej hładźinu. Monte Hacho leži nad přistawom na połkupje Peninsula de Almina a na jeho wjeršku je wojerske zepěranišćo španiskeho wójska.


text:
Allianz Arena
Allianz Arena – fusbalowy sztadjůn rozlygowany we půłnocnyj tajli Můnachjum we Mjymcach, na kerym uod sezůnu grajům dwa manszafty - Bayern i TSV 1860, a roz a kedy tyż reprezentacyjo Mjymcůw. Uůnygo mjano pochodźi uod jednygo ze jigo szponsorůw - Allianz. Cołko pojemność stadjůnu to 69 901 (kaj 13 769 to place stojůnce), wjelgość fusbalplacu to 105x68 m, a prajza budowy to 340 mln €. Allianz Arena bůła jednym ze sztadjůnůw na Mistrzostwa Świata we Fusbalu 2006 a grony bůł na ńij finoł UEFA Champions League 2012.
Panůrama[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Finoł Champions League 2012[edytuj | edytuj zdrzōdło]
19 moja 2012 bůł sam grony finoł Ligi Majstrůw sezůnu 2012, a Bayern Munchen groł na důmowym fusbalplacu:
(po elwrach. 3:4)


text:
Wobydlerjo Wulkich Ždźarow (Groß Särchen) namjetuja, na 650lětne wobstaće swojeje wsy z dźěćacym a Krabatowym swjedźenjom dostojnje spominać.
Łaz (AK/SN) W lěće 1374 bu wjes Wulke Ždźary prěni raz we wopismje naspomnjena. Na to skedźbni Wulkoždźarowčan a čłon tamnišeho Krabatoweho towarstwa Jörg Mücke na zašłym posedźenju radźićelow gmejny Łaz, kotrejž Wulke Ždźary jako wjesny dźěl přisłušeja. „Njeby da rjenje było, by-li so gmejnski dźěćacy swjedźeń 2024 we Wulkich Ždźarach wotměł? A njeby tež spomóžne było, bychu-li samsne lěto Krabatowy swjedźeń w našej wsy přewjedli? Wobaj swjedźenjej składnostnje 650. róčnicy prěnjeho pisomneho naspomnjenja wsy“, wón přitomnym namjetowaše. Gmejna, tak jeho rozmyslowanja, móhła so Krabatowe towarstwo naprašować. Podobnje kaž Kulow w lěće 2016 móhli tež Wulkoždźarowčenjo jako hosćićeljo swjedźeń dostojnje wuhotować a srědki za to dóstać. Lěta 2004 běchu Krabatowy swjedźeń hižo raz we wsy swjećili. „Tehdy wuhotowachmy samo ekumeniske kemše“, so Jörg Mücke dopominaše.


text:
Łostatnio1 żech sam pisoł o golōnkach i jak fto2 take robiōł i łostoł3 mu tyn wywar, to je łon4 idealny na kapuśniok. Jedyn chop to już mie od lata mynczy,5 żebych sam wciep6 recept7 na kapuśniok, ale jak na dworze bōł8 chic,9 to czowiek myśloł yno10 jak by sie tu ochōdzić.11 I trza jeszcze bōło12 poczekać na świyżo kiszonoł kapusta… Tera prziszoł czas na kapuśniok.
Co potrza?13
wywar ze golōnek abo 1-2 golonka, piwo, trocha ziela angelskego, listkōw bobkowych14 i pieprzu
grincojg15
2-4 kartołfli16 (zależy czy sōm sroge17)
0,5 kg kiszononyj kapusty (keby bōła za kwaśnoł, to mogecie18 jōm trocha łodcedzić19)
2-3 łeżki mōnki
trocha masła klarowanego abo fetu20 do zasmażki
sōl
mogecie tyż dać trocha lubczyku i kminku
Jak byjście sie chcieli zrobić ta zupa ze wywaru po golonkach, to zbiercie z niego z wiyrchu trocha fetu,21 żeby nasz kapuśniōk niy bōł za tusty. Przecedźcie tyn wywar i mogymy sie brać za robota. Kebyście chcieli sie yno zrobić sama zupa to wciepcie22 do gorka jedne abo dwa golōnka, wlyjcie piwo, woda, wciepcie prziprawy i warzcie 1,5 godziny. Potyn wyciōngcie23 golonko i przecedźcie tyn wywar.
Do wywaru wciepcie pokrōne24 kartołfle i grincojg, lubczyk i niech sie trocha powarzōm (ze 10 minut). Pokrejcie kiszonoł kapusta na mańsze kōnski25 i wciepcie do zupy. Łobiercie golonka i te chude miyso, co tam znojdziecie, wciepcie pokrōne do gorka. Na patelnia wsypcie mōnka i niech sie chwila podpiecze. Potyn dejcie26 dō ni27 trocha masła klarowanego abo fetu, niech chwilka poskwiyrczy (niy brōnołćcie28 tyj zasmażki za mocno) i wlyjcie jōm do garca. Prziprołwcie29 ta zupa pieprzym, solōm i kminkym- jak niy mogecie żyć bez maggi, to tyż mogecie łonego trocha kapnōńć, choć to niy je te maggi co piyrwy. Jak kapusta zmiynknie to nasz kapuśniok je fertich.30 Smacznego 🙂
1ostatnio
2ktoś
3został
4on
5męczy
6wrzucił
7przepis
8był
9upał
10tylko
11ochłodzić
12było
13potrzeba
14laurowych
15włoszczyzna
16ziemniaków
17duże
18możecie
19odcedzić
20smalcu
21tłuszczu
22wrzućcie
23wyjmijcie
24pokrojone
25mniejsze kawałki
26proszę dodać
27niej
28nie brązowić, przypiekać
29przyprawcie
30gotowy


text: Ze Zaspow/Saspow. Na ponyju kokota łapaś? W Zaspach smy to zajźonu sobotu tak dožywili. Z ponyjowego dwóra w Gołkojcach su sebje organizatory swěźenja dwa skludnej kónika wupóžycyli. Źewjeś gólcow w šulskem starstwje jo se wuběźowało. Su jěchali se wótměnjujucy na ponyjoma pśez z dubowym listom wobwite wrota a se za tam wisecym kokotom naśěgowali. Tak su se wuběźowali wó cesć prědnego, drugego a tśeśego krala. Wósebnje zwjaselece jo było, až jo se 11 małolětnych źowćow a 9 žeńskich na žnjeński swěźeń serbsku drastwu woblakło. Źowćka su gnali, chto zamóžo nejspěšnjej žabu na karce pśez gjarbatu łuku karowaś. Kokot a žaba wšak stej byłej z płata zešytej. Tak njemusy se w nimskich casnikach tenraz nichten wó nałogu njeznaty na Serbow gubu drěś. Howacej pak jo serbski nałog wokoło „kokota“ kaž pla dorosćonych młodych muskich wótběžał. Dla wšakich pśicynow ga pśewjeźo se łapanje kokota w Zaspach njepšawidłownje. Wótergi z wótstawkami žednych lět, za tym lěc jo dosć chrobłych pachołow abo nic. Aby nałog tak „njewusnuł“, jo se Drastwowe a domowinske towaŕstwo z.t.


text:
Wóstaj se togo złego, a cyń to dobre; pytaj měr a žeń za nim.
Pśed 200 lětami jo humrěł faraŕ Jan Bědrych Fryco w Gołkojcach. Wón jo pśestajił Stare Pismo biblije do serbšćiny. Hyšći źinsa jo jogo pśestajenje zakład za naše serbske namše.
Kótare bibliske słowo by mógali hubraś, aby jogo cesćili? To musy byś słowo ze Starego testamenta. „Wóstaj se togo złego, a cyń to dobre; pytaj měr a žeń za nim.“ Te słowa su z psalma 34.
Słyšymy-li słowo „měr“, pón we nas bincy a klincy. Ale na rozdźělny part. Starše luźe słyše: „Wójna ma kóńc. Móžomy zas domoj hyś.“ Pówójnska generacija słyšy: „Pódzajtšo a pódwjacor stej swóje broni połožyłej, samo Barlińska murja jo se wótpórała. Něnt pśiźo nam lichota.“ Młodše luźe słyše: „Měr jo pśi nas normalny. Ale to, což se na swěśe stawa, nas tešni.“
Měr. To słowo wóznamjenijo nejžpjerwjej hobdwór, zagroźony (eingefriedet) hobceŕk, kenž wónych luźi šćita, ak we njom su. Gaž něchten se do toś togo hobceŕka zadobydnjo, pón jo to kazenje měra.
Měr jo pak wjele wěcej. Znajomy ga teke nutśikowny měr, kótaryž nam dawa móc a zepěru, a to teke pón, gaž se hokoło nas šarmujo (lärmt, tobt).


text:
Hižo před měsacami so w běrowje za zjawnostne dźěło města Drježdźany naprašowach, hač maja w měšćanskej bibliotece tež serbske knihi, němskorěčne přełožki serbskich awtorow, naše CDje a druhe medije. Hač do dźensnišeho wottam wotmołwu dóstał njejsym. Tež na wospjetne naprašowanje jenož rěkaše, zo dźě na kóždu mejlku wotmołwić njemóža. Tuž dale borkam a móžu jenož tukać, zo so ludźo w sakskej stolicy w knihownjach podarmo za našej literaturu prašeja. Hakle njedawno je Łužiska jězorina jako nošerka Wojerowskeje turistiskeje informacije zrěčenje z Ludowym nakładnistwom Domowina jednostronsce wupowědźiła a žane nowe serbske spisy hižo njekupuje. Tak njemóža je tež we Wojerowskej měšćanskej informaciji poskićeć. Argument je, zo zajim njewobsteji a turisća a pućowacy radšo a najbóle darmotne flajery a informaciske łopjena sobu bjeru. Tež w Kamjenskej měšćanskej informaciji to hinak njeje. Tež tam přećelna sobudźěłaćerka na prašenje za serbskimi spisami jenož wotkiwnje.
Wjace hač 650 zajimcow wužiwa mjeztym internetny poskitk Serbšćinu online wuknyć (SOL). Maria Untchowa je pola Załožby za serbski lud zamołwita za nałožowanje serbšćiny w nowych elektroniskich medijach. Milenka Rječcyna je so z njej rozmołwjała.
Před lětom, jako bě Załožba za serbski lud SOL w Budyšinje předstajiła, bě rěč wo tym, wuknjensku platformu tež delnjoserbsce nadźěłać. Kak daloko z tym je?
M. Untchowa: Jutře připołdnju wotměwa so w klubowni internata Delnjoserbskeho gymnazija prezentacija delnjoserbskeje wersije. Wotpowědnje hornjoserbskemu poskitkej je to schodźenk A1, kotryž měri so na žadanja Zhromadneho europskeho referencneho ramika za rěče (GER).
Kotre dalše wobłuki wuknjenskeho poskitka su spjelnjene?
M. Untchowa: Z delnjoserbskej prezentaciju A1 budźetej wot jutřišeho zdobom přistupnej hornjoserbski schodźenk A2 kaž tež jendźelskorěčna wersija za schodźenk A1.
Z kotreje přičiny njebě móžno zwoprědka wužiwać poskitk tež za smartphony?
Dźewjeć króć su šulerjo Slepjanskeje wyšeje šule „Dr. Marja Grólmusec“ zańdźeny tydźeń předstajili musical „Felicitas Kunterbunt“. Milenka Rječcyna je so z wučerku Sabinu Jurencec rozmołwjała.
Njeje tomu prěni króć, zo zahraja Waši šulerjo musical. Što su wuskutki tohole projekta?
S. Jurencec: Tele dźěło přisporja zhromadnosć a skruća šulerske cyłki. Z tym wuwiwa so socialna kompetenca. Za šulerjow je to wulke wužadanje. Wšako ma kóždy swój nadawk spjelnić. Je to proces profilowanja jednotliwca a derje za wuwiće sebjewědomja. Šulerjo nawuknu na druheho dźiwać a swójske zajimy wróćo brać.
Něhdźe 250 šulerjow 5. do 9. lětnika a dalšej z dźesatki su byli na projekće wobdźěleni. Kak sće to zmištrowali?
S. Jurencec: Smy ze spočatkom tohole šulskeho lěta započeli dźěłać. Kóždy šuler je dyrbjał rozsudźić, hač chce na jewišću abo za kulisami skutkować. Smy samo přewjedli casting za jewišćowe róle a smy kóždu rólu dwójce wobsadźili.
Su wšitcy móhli to činić, za čož mějachu zajim?
Stajnje zaso widźiš a słyšiš, zo so statne instancy – wšojedne hač wokrjesy, města, tež gmejny – abo politiske zastupnistwa, ze serbskimi motiwami pyša, serbskosć Łužicy jako wosebitosć wustajeja a wobohaćenje wopisuja. Tak rysuja najrjeńše a najpisańše wobrazy. Wšitke tele fakty přitrjechja a wjeselu so tež, zo w mnohich wobłukach Serbow, jich nałožki a žiwjenske wašnja, njezanjechaja, ale skerje hišće na potencial toho pokazuja. Prawje a derje tak!
Za prawe a dobre tohorunja mam, zo je sakske wobchadne ministerstwo loni předpisy za popisanje pućnikow w dwurěčnej kónčinje změniło, tak zo matej serbske a němske pismo na tafli jenak wulkej być. Wokrjes Budyšin to mjeztym wuběrnje zwoprawdźa a nowe pućniki po nowych směrnicach wuhotuje, runje tak tam, hdźež dyrbja dodźeržany pućnik wuměnić. Tak dóstawa naša maćeršćina samsnu hódnotu kaž tu tohorunja domjaca němčina. To mam za woprawdźitu tolerancu, ke kotrejž tež we Łužicy mnozy namołwjeja. Zdobom to dopokazuje, zo je móžno so dojednać, cyle po hesle: Hdźež je wola, je tež puć.
Wustajeńca „Krabat – Muž – mytos – marka“ je zakónčena. Bosćan Nawka je so z direktorku Serbskeho muzeja Christinu Boguszowej rozmołwjał.
Knjeni Boguszowa, wosebita wustajeńca Budyskeho Serbskeho muzeja wo Krabaće je zakónčena. Kajki je Waš facit?
Ch. Boguszowa: Cyłkownje widźane bě wustajeńca wulki wuspěch. Měritce za posudźowanje stej nam při tym ličba wopytowarjow a region přesahowace echo. Nam je so radźiło ludźi přiwabić, kotřiž hewak skerje zrědka do muzejow chodźa. Tež wjacore Domowinske a wjesne skupiny mějachu njewšědny zajim a su sej přehladku wuběrnje přihotowani a organizowani wobhladali. Přez wustajeńcu smy nimo toho styki do Chorwatskeje a Słowjenskeje wutwarili a skrućili.
Kelko wopytowarjow sće konkretnje měli?
Ch. Boguszowa: Njedźela, na kotrejž smy finisažu wuhotowali, je nam wězo do kartow hrała – zo zakónčenje we wobłuku lětušeho Krabatoweho swjedźenja na Hrodźe přewjedźechmy, bě wšak wotpohlad. Smy tón dźeń hišće raz 1 500 wopytowarjow zličili, z čimž je sej dohromady něhdźe 9 000 ludźi wustajeńcu wobhladało. To je za nas šwarna ličba.
Njedźelu wuhotuje Towarstwo swj. Filomeny 13. raz we Łazku beneficny koncert. Alfons Handrik je so z předsydu Geratom Róblom rozmołwjał.
Beneficny koncert před kulisu niwoweho lěsa we Łazku je so stał z rjanej tradiciju. Kak je docyła k tomu dóšło?
G. Róbl: 4. meje 1997 smy tam prěni raz tele zarjadowanje přewjedli. Běch tehdy w předsydstwje Towarstwa Cyrila a Metoda a jako sekcija „Łužica pomha“ smy koncert organizowali.
Mjeztym wěnuje so tomu Towarstwo swj. Filomeny. Z kotreho časa to tak je?
G. Róbl: Po tym zo smy spočatk meje 2011 towarstwo załožili – tuchwilu smy dźewjeć čłonow –, bě nam wažne, nuzu ćerpjacym dale pomhać. Tohodla chcychmy z beneficnymi koncertami pokročować.
Jako małe towarstwo tajke zarjadowanje wuhotować, je wulke wužadanje. Kak to zmištrujeće?
Dawid Cyž studuje na Drježdźanskej uniwersiće wučerstwo w předmjetomaj geografija a hospodarstwo/technika/domjacnosć za wyše šule. Milenka Rječcyna je so z nim wo wobdźělenju na rěčnym kursu Budyskeho Rěčneho centruma WITAJ (RCW) za dźěći rozmołwjała.
Sće był prěni króć na tymle kursu Rěčneho centruma WITAJ?
D. Cyž: Na kursu RCW za dźěći zwonka serbskeho sydlenskeho ruma běch prěni króć. Sym pak so hižo wobdźělił mjez druhim jako přewodnik a dohladowar na olympiadźe serbšćiny kaž tež na prózdninskim campje Serbskeho šulskeho towarstwa we Wodowych Hendrichecach.
Što je Was wabiło, na kursu wuwučować?
D. Cyž: Studuju wučerstwo za wyši šulski schodźenk. Tu mějach składnosć, něšto druhe pospytać, hladać, kak so mi kubłanje dźěći w zakładnošulskej starobje radźi. Zdobom je derje, so wupruwować tež při wuwučowanju w serbšćinje. Tule šansu mam jenož zrědka. We wobłuku studija na Drježdźanskej uniwersiće mamy husto předpisane šule, hdźež mamy praktikum wukonjeć.
Za tajki kurs ma wučer tójšto přihotować. Kak sće to zhromadnje z kolegomaj činili?
„Ze sobu rěčeć je w konfliktach spomóžny srědk.“ Tale sada, wuprajena w zwisku ze zarjadowanjemi składnostnje lětušeje 1 000. róčnicy Budyskeho měra, je mi tele dny zaso do myslow přišła, jako słyšachmy na nimale wšitkich kanalach wo zaměrnym nadpadźe USA na tři syriske cile, dokelž bě syriske wójsko pozdatnje jědojty płun přećiwo ciwilistam w měsće Duma zasadźiło. Wusprawnjace reakcije knježerstwow zapadneho swěta na tónle podawk ludźi zatraša. Tež němske knježerstwo měješe so bohužel po hesle „najprjedy třěleć dać, potom rěčeć chcyć“.
Z Budyskeho měra móžemy dale wuknyć, štož su njeličene sčasom rjadowane konflikty po Druhej swětowej wójnje zas a zaso potwjerdźowali: Ze sobu rěčeć zadźěwa krejpřeliwanju. W najmłódšim mjezynarodnym wuwiću, tak to mnozy ludźo z přiběracym strachom wo měr začuwaja, je diplomatija jenož druhi najwažniši srědk. Jim so tež zdawa, zo tale zasada statnikam wjace wažna njeje. Tak jeno starosć ludźi njepřiběra, ale zdobom jich bjezradnosć. Wobě stej špatnej poradźowarce, dźe-li wo to, měr zachować .
Mjez pruwowarjemi na lětušej 52. olympiadźe serbšćiny bě Michał Wowčer. Milenka Rječcyna je so z referendarom za serbšćinu a biologiju, kiž skutkuje na Budyskej Serbskej wyšej šuli, rozmołwjała.
Sće prěni króć na olympiadźe serbšćiny w jury sedźał?
M. Wowčer: Haj, tomu tak je. Sym wšak scyła prěni króć na tymle wurisanju wobdźěleny. Za swój studentski čas běchu městna na olympiadźe mjez studentami jara požadane. Njemějach tehdy zbožo so wobdźělić směć. Tež jako šuler njejsym na wubědźowanju był, wšako njejsym chodźił na Budyski Serbski gymnazij.
Štó je Was narěčał, lětsa jako juror na zarjadowanju we Wodowych Hendrichecach sobu dźěłać?
M. Wowčer: To su byli moji kolegojo z Budyskeje Serbskeje wyšeje šule, wosebje mojej kolegaj Kerstin Klingnerowa a Jan Hrjehor, kiž wšak je runja mi na olympiadźe był.
Što je Was wabiło so wobdźělić?
M. Wowčer: Sym skónčnje chcył zeznać wašnje wubědźowanja, wšako to dotal dožiwił njejsym. Mje je zajimowało, kotre wukony šulerjo ze wšelakich rěčnych skupin pokazuja.
Prawidłownje přijědźe předsydka słowjenskeho Krabatoweho towarstwa Monika Bračika do Łužicy. Tónkróć měješe jeje wopyt wosebity wuznam. Přichodnje chcedźa w Słowjenskej a Chorwatskej pućowanske jězby po slědach Krabata poskićeć, při čimž měła Łužica jedyn cil być. Bianka Šeferowa je so z iniciatorku rozmołwjała.
Što je přičina wašeho wopyta?
M. Bračika: Krabatowy swjedźeń zašłu njedźelu w Budyšinje bě dobra přiležnosć wuměnu a wuprawu do Němskeje spěchować. Poboku je mi sobudźěłaćerka nowozałoženeho słowjenskeho pućowanskeho běrowa Šadovic, Sladana Stamenkovski, kotraž je přichodnje hłowna zamołwita za pućowanske jězby po slědach Krabata. Wona měła we Łužicy tak wjele kaž móžno zeznać.
Kotre zajimawe městnosće chceće do jězbow zapřijeć?


text:
Pod režiju Serbskeho Sokoła, třěšneho zwjazka serbskich sportowych jednotkow, su so kónc tydźenja tři serbske dorostowe koparske wubranki na třoch turněrach wobdźělili. Dohromady je w Kubšicach, Bukecach a Liegauwje-Augustusbadźe 35 koparjow serbske barby zastupowało, telko kaž hišće ženje do toho w serbskich sportowych stawiznach.
Sobotu wobdźěli so w Liegauwje-Augustusbadźe při tropiskich temperaturach Serbska koparska wubranka młodźiny E (SKW-E), a to pod nawodom trenarja Franka Šnajdra z ST 1922 Radworja. Wurisanje měješe wosebity raz, dokelž bě wone na dobro dźěći, kotrež su na raka schorjeli. SKW-E wšitke hry doby. Tež kónčnu partiju přećiwo mustwu Sportoweho towarstwa Porchow serbscy bulkoparjo jasnje dominowachu a přesadźichu so po wrotach Konstantina Hrjehorja a Dawida Žura (wobaj Sokoł Ralbicy /Hórki) z 2:0.


text:
drugi – drugi; inny; kolejny; przyszły (pol.); zweite (ger.); druhý (cze.); second (eng.) Na drugi roz idź warciyj do sklepu, to ci niy braknie żymeł. Ôbyndź z drugij strōny a przitrzimej mi sam tyn miech. Wyciepnij tyn krziwy gwōźdź a wejź drugi. Mie sie niy chce wierzić w to, że ta twoja Hildka chodzi już do […]
Archives
dwadziesty
dwadziesty – dwudziesty (pol.); zwanzigste (ger.); dvacátý (cze.); twentyth (eng.) Pamiyntosz, że dwadziestego, we strzoda mosz iś do tego sōndu? Latoś już dwadziesty roz bydōm grali ô tyn puchar.
dwadziyścia
dwadziyścia – dwadzieścia (pol.); zwanzig (ger.); dvacet (cze.); twenty (eng.) Jo już dwadziyścia lot robia na tej grubie, kedy to przeleciało? Sam mosz dwadziyścia złotych, a kup se tam co na tym ôdpuście. Jadymy na grziby autobusym, dwadziyścia ludzi.
dwanoście
dwanoście – dwanaście (pol.); zwölf (ger.); dvanáct (cze.); twelve (eng.) Praje je dwanoście w połdnie, tōż zwōniōm na Anioł Pański. W robocie robi nas dwanostu w jednej grupie ze sobōm. Trza naszykować dwanoście stołkōw, bo mo sam przis dwanoście babōw ku szkubaniu.
dwanosty
dwanosty – dwunasty (pol.); zwölfte (ger.); dvanáctý (cze.); twelfth (eng.) W tym zōmku bezmała straszy ô dwanostej w nocy. Jo żech już sam je, mi sie zdo, dwanosty roz w tym Szczyrku. Dwanostego lipnia bōł żech na Rudzie sie kōmpać, we basynie. Pamiytōm, że bōł to sztwortek
dziesiōnty
dziesiōnty – dziesiąty (pol.); zehnte (ger.); desátý (cze.); tenth (eng.) Ô dziesiōntej trza iś spać, coby rano niy zaspać. Dziesiōntego mōm wypłata, to ci wrōca te piniōndze.
dziewiōnty
dziewiōnty – dziewiąty (pol.); neunte (ger.); devátý (cze.); ninth (eng.) Trza iś, bo ô dziewiōntej nasi grajōm mecz. Już dziewiōnty roz jada na pōnć do Piekor.


text:
Armenšćina
Armenšćina (armensce Հայերեն / Hajeren) je indoeuropska rěč, kotraž so hłownje w Armenskej rěči, hdźež słuži jako hamtska rěč.
Armensce rěči něhdźe 6,7 milionow ludźi, nimo w Armenskej tež w Azerbajdźanje (wosebje w Nahórskim Karabachu), na Cypernje, w Iranje, Iraku, Israelu, Jordaniskej, Libanonje a Syriskej. Do genocida lěta 1915 rěčeše so tež we wulkim dźělu dźensnišeje wuchodneje Turkowskeje armensce.
Armenšćina je rěč armenskeho naroda. Wjele Armenjanow je dźensa w diasporje žiwych. Armenšćina drje eksistuje znajmjeńša ze 6. lětstotka do Chrystusa, prěnje dokumenty w klasiskej rěči (grabar) pak pochadźeja hakle z časa po zawjedźenju armenskeho pisma na spočatku 5. lětstotka přez Mesropa Maštoce. Z grabara, kotryž so hač do dźensnišeho jako cyrkwinska a liturgiska rěč armenskich křesćanow wužiwa, je w běhu lětstotkow nastała tak mjenowana „laiska“ rěč (ašxarhabar).
Dźensnišej dialektaj[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Moderna armenšćina ma dwě zakładnej warianće.
- zapadnu armenšćinu, kiž so dźensa hłownje hišće w diasporje wužiwa
- wuchodnu armenšćinu, kotraž je oficialna rěč Armenskeje republiki a kiž so zdźěla tež w Iranje a w dźělach prjedawšeho Sowjetskeho zwjazka rěči.
Gramatika[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Armenšćina ma dwaj numerusaj, ale nima žadyn genus.