text:
Łozprowki, bery, szpasowne gyszichty a wszyjsko we naszyj szykownistyj ślónskij mółwie!
środa, 31 lipca 2013
Szlyndzuchy...
– Kiej łón jesce rółz sam prześmignie, to ciepna w niygo tóm flaszkóm po piwie.
Niy śleciało ani piyńć minutek i tyn karlus przepływô juzaś wele nich. Znerwowany rybkôrz ciepie flaszka we jego stróna, trefiô go we palica i karlus wlatuje do wody. Zestrachane rybkôrze fukli do tyj wody i szukajóm, zuchtajóm za tym synkiym. Znodli go, wycióngli go z tyj wody i napoczynajóm go cucić. Łorôz jedyn gôdô do drugigo:
– Te, Antek, to cheba niy tyn.
– A po jakiymu tak miarkujesz?
– Bo tyn gizdóń mô szlyndzuchy na nogach!
wtorek, 30 lipca 2013
Niy sómy za jedno...
– Hej! Kolego! – wrzescy jedyn gorol.
Deczko dalij ftosik łodwrôcô gowa i pytô:
– Fto? Jô?
– Tak, ty... – łodrzykô gorol.
– Te, chopie, niy jeżech twojim kamratym!
– Słuchaj przyjacielu... – niy dowo pokój gorol.
– Ani, niy ma żech twój... przociel, miarkujesz?
– No, to posłuchaj... gościu...
– I niy ma żech żôdyn „gościu”!
– No, to jak mam sie odezwać...
– Prosza wôs panoczku...
– OK, więc proszę...
– ...zôcny...
– Dobra, kurwa! A więc: proszę szanownego pana...
– Nó, terôzki lepij...
Czy szanowny Pan widzi tego małego szczyla?
– Kierego? Tego, ftory wlazuje na motorcykel?
– Tak, tak, właśnie tego!
– Anó, widza go, widza gynał...
– No, więc chciałem szanownemu panu powiedzieć, jeszcze kiedy byliśmy przy „kolego”, że on akurat opierdalał wielce szanownemu panu kieszenie i torbę...
– O kurwa!
– Nie ma za co!
poniedziałek, 29 lipca 2013
Kriza po Abrahamie ...
Wiycie! Wszyjskich nôs, chopów (nó, baby tyż, ale gôdóm ino łó nôs, chopach) po Abrahamie przinôleżałoby zawrzić kajsik we jakim moc snożnym, widnym budónku, udostympniónym bez nasze starowne „państwo”. Wiydlibychmy ci tam pomiyrny żywot, wegetjyrujónc we spokojności. Móglibychmy tam tyż czytać roztomajte rómany, gawcyć sie sztyjc na telewizor, szpacyrować po łogrodzie, po gartneryji, grać fusbal, a we niydziela nawiydzać niymocnych i łoddôwać sie dziôłalnóści charytatywnyj.
Snadnóm rzecóm, te łodosobniyni bółoby po dobryj wóli. Dugość tych feryji znoleżałaby na nôs samych. Jednym stykłoby pôrã miesiyncy ino, inkszym juzaś i dziesiyńć lôt możno by bóło knap. Zakôzanô bółaby jednakowóż dożywótniô ci tam bytność. Eźli idzie ło finansjyrówanie, to przinoleżałoby łobniżyć nóm ci wiyk pynzyjny ze szejśćdziesiónt piyńć na nôjwyżyj piyńćdziesiónt lôt, coby ze skorzyjszyj pynzyji – tyj modernyj a fest zwadliwyj „emerytury pomostowyj”, wele kieryj jes terôzki (i to łod pôruch już lôt) mocka haji we Polsce – łóżić na bawiynie we łodosobniyniu. Po wyjńściu ze takigo łośrodka we łocałbrówaniu, móglibychmy łod wrotów ciepnóńć sie we wirbel roboty, coby sfinansjyrówać podane na nasze, feryje nastympnymu pokolyniu. Na isto rajcowne bółoby ci to łozwiónzanie, niyprôwda?
Kiej naukowce zainteresjyrówali sie łostatnio szczyńściym, wszyjskie do kupy miyniyli, co nôjbarzij szczysnymi łokrysami we życiu cowieka sóm: modość i pynzyjô. Nó ale, te móndroki pewnikiym swojigo podszukowaniô niy robiyli sam u nôs na Ślónsku, kaj możno nôjwiyncyj jes pynzjónistów (modych), ftorzi pierónujóm jak sto diosków na swój gyhalt.
Eźli idzie ło zgolymych karlusów, sprawa jes dosik bezpochybnô. Kiej sie mô dwacet lôt, trefiajóm nôs same przijymne rzecy: zolyty, rómanse i inksze cielite uciychy, słepanie piwa i gorzôły, ranżyrowanie autokami abo motorcyklami i ... ciepanie tortynsztiklami we wyntilatory nałónczôs kolyjnych impryzów, jakich balangów abo cego tam jesce. We przipôdku pynzjónistów sprawa jes barzij skómplikówanô.
Jedyn mój kamrat łozprawiôł mi łostatnio ło tym, jak ze swojóm babeczkóm i synkym wybrôł sie na zapióntek (he, he – weekend, abo szlustydziyń – jak to godajóm móndroki) do zacisznygo, ustrónnygo hotyliku. Wszyjsko ci bóło wspanialiste, podwiyl niy pokôzała sie tam we tym hotylu srogô hormijô szpasownych, wrzeskliwych pynzjónistów (na zicher abo Miymców, abo Ynglynderów). Już nałónczôs wieczerzy doszło do głóśnyj, ale to na côłki karpyntel, popijôwy, kierô chnetki ci sie łobyrtała we srogô haja na tortynsztikle i inksze kyjksy. To ale bóła dziepiyro przigrowka. Kole drugij nad ranym tyn mój przociel musiôł wyfuknóńć we nachthymdzie i szlafmycy na siyń, coby poprosić balangujóncych pynzjónistów ło trzimanie pycholi, ło cichość we nocy. I niy śleciała jesce ani godzinka a łón juzaś musiôł interwyniówać, wkroczać, kiej jedna istno paniczka (kierô mógła ci być jejigo mamulkóm) próbowała pôróma świtniyńcióma wyłómać dźwiyrza, za ftorymi jeji chop hersko pociskôł, gziół sie ze równie zwiykowanóm frizjyrkóm. Nó ale, łostôwmy juz ci na boku modzioków i lyciwych staroszków.
Co fachmany, naukowce gôdajóm ło piyńćdziesiyńciolytnich knakrach? Ło tych, kierym już piznół Abraham? Anó padajóm, iże cowiek, znacy sie chop, po Abrahamie ślatuje we tako ducka „psychicznô”. Ducka? Ło mój ty Bożycku! Tóż to ci jes mróżóncô krew we żółach duca, dziura bez zoli. Chop już ci po Abrahamie niy mô rôd rómansów, rzôdko sie swadźbi (kochô sie ze babóm), słepie już blank mało piwa (tak, jak na tyn przikłôd jô), przenigdy niy ciepie jôdłym przi tiszu. Żyje ci sie łograniczóny ze jednyj zajty bez niy dosik jesce majoryntne dziecka, a ze drugij stróny bez k’tymu starych łojców. Łopiykuje sie dzieckóma, ale mô wyrzuty sumiyniô, iże niy poświyncô jim za tela czasu. Poniykedy spóminô tyn łoka mrzik, w kierym gryfnô hyjbama pokôzała mu nowonaródzónygo synecka. Tak jak i wszyjskie chopy, miôł wtynczôs płacki we ślypiach. Dziepiyro mocka niyskorzij spomiarkowôł, co tak po prôwdzie niy byli to płaczki uciychy. Iże łón ino ślimtôł, bo kciôł citnóńć jak nôjdalszij, niy łobziyrajónc sie za sia. Niy zrobiół tego, a już terôzki jes ci przeca za niyskoro na to. Na isto dyrgotô ino na sóm pomyślónek, coby móg stracić, zapochónić kajś côłko swoja familijô.
Snadnóm rzecóm niynôwidzi słówecka „odpowiedzialność”, ale cuje sie tak po prôwdzie łodpowiydzialny za wszyjsko, bali i za to, za co we żôdnym cufalu łodpowiydzialny być niy moge. A króm tego – zarôzki za winklym styrcy ta ŁÓNA ... śmiyrtka. Ta, do ftoryj przibliżô nôs na isto kôżdy dych, kôżdy tyz ci przeżyty na tyj ziymi dnioszek. Chop po Abrahamie mô ci tego wymiarkowanie. Umiyrô mu łojciec abo mamulka, kipujóm poleku łojce jejigo przocieli, a lecy kedy i jejigo richticzne kamraty. Na jejigo ślypiach łodgrowô ci sie taki niy do wystawiyniô szpektakel. Wieluch sióngô wtynczôs po te wszyjske łoszkliwe „antydepresanty” i roztomajô medicina na uholkanie. Niyftore, gupie jak fónt kudeł, śnióm śniki ło blank inkszym życiu. Co za iptowate, fółglowate marzyni!
Przeca niy idzie pociepnóńć włósnygo życiô, niy ma na to dorady. Bali i take ci łodosobniynie, kajsik we jakisik szykownyj dziedzinie, niy ma przeca żôdnym łosposaniym. To bół ino taki szpas: ha, ha; marzyni upitwanyj palicy.
Nó ja, paniczki i panoczki: the show must go on! Szpektakel musi fyrtać dalszij! – jak gôdajóm szałszpilery i nasze wybrańce nôrodu na Wiejskij we Warszawie. Potrza dalszij łopatrować sie łojcami i piastować dziecka (łosobliwie te druge), i dziyrżić śmiyrtka na zdelka, coby bół czas, iżby szło pitnóńć ji spod łopaty. Trza sie tyż zawdy akuratnie łodżywiać, smycyć we swojim syrcu łopowoga i głóśno sie chichrać przinôjmnij dwa razy kôżdydziyń. Śmiych to cycha ludzi śmiôłych i norymnych, bojónczki nigdy sie niy chichrajóm. Niy ma co ślimtać, a eźli już, to ino kajsik łokróm chałpy, kajsik we chowaniu. Potrza przić tyn swój wózyk, ta procnô kara dalszij, bez zglyndu na wszyjsko. Robić ze sia bozna i blamiyrować sie jak nôjrzôdzij, i łostawić potrza tela słószności łosobistyj, coby sie blank niy uśmiychać sie do gupieloków; dobrze uważować dobrych, a usmolónych i złych – łómijać jak nôjszyrszym łobłónkym. Wiyrzcie mi przociele, to na isto niy ma take procne!
Jô ci to gynał miarkuja ale ... eźli jô tyż tak wszyjsko jakech to pedziôł robia? To już jes ci blank inkszô bôjka!
sobota, 27 lipca 2013
Dziołcha na bance...
– Ło kurwa, ło kurwa mać!
Idzie alyjóm karlus, słyszy te pierónowanie i pytô sie jóm opaternie:
– Suchej ino! Jeżeś dziołchóm, tóż tyż niy lza ci tak klnóńć, ciepać flapsym choby fórmón.
Na to ta dziołcha:
– Anó, tóż siednij se chopie sam wele mie, to ci rzykna czamu jô tak terôzki stopieróńsko sklinóm.
Karlus zicnół kole nij i dziołcha rzykła mu cosik do ucha. I łorôzki tyn synek jak niy napocznie sklinać:
– Ło sto skurwysynów dioseckich! A żesz ty stopieróński kutasie!
Usłyszała to jedna starecka, ftorô przelazowała wedle, i zarôzki tyż rzóńdzi do karlusa, coby tak niy klnół, bo to niy ma gryfnie, tak niy lza, że niy godzi sie tak karlusowi pierónować.
– Starecko! A tóż siednóm sie łóni wele mie, a jô wóm rzykna po jakiymu jô tak sklinóm.
Nó, i ta sama lajera. Starka zicła sie wele tego karlusa, łón jij rzyknół cosik do ucha, a ta jak niy napocznie:
– Ło w dupa tam a nazôd! Spierdolónô dólô...
To juzaś usłyszôł jedyn starzik, kiery tyż po lekuśku przelazowôł wele tyj banki i zarôzki rzóńdzi do tyj starki:
– Niy gańba wóm starko tak łoszkliwie sklinać i dôwać przikłôd tym modym ludzióm?
A ta starka ze rułóm gôdô starzikowi, coby sie siednół wele nij a łóna mu już gynał wytuplikuje po jakiymu tak sklinała. Starzik sie zicnół wele nij a ta starka ze rułóm rzóńdzi:
– Anó, wiedzóm łóni, ta banka na ftoryj wszyjske siedzymy, ta „ławka” jes... świyżo posztrajchowanô!
piątek, 26 lipca 2013
A tu sie pôli jak cholera ...
Nó, pôli sie jak cholera! Erna! A kaj sam sóm kluce do rymizy, do fojerdepa? Kruca fuks! A kaj majóm być kluce jak sie śniymi dziecka bawiyli? Tóż możno utónkali je kajsik we żerapie, we studni ...
Nó, tóż my, fajermany do wrotów i siyłóm je ... Ale jak my tak, to te wrota tak ... a jak wrota tak, to my siak ...
Yntlich my te wrota wywalyli do fasków sie dostali, ruły skuplowali my do szlauchów, szlauchy do plómpów, plómpy do belów. Wziyni my se jesce ku tymu te dwie maluśke fojerszpricki, co to my je jesce łod Miymców erbli na fojermóńskich łodgrywkach ...
Nó, tóż jadymy w te pyndy gasić!
Przikludziyli my sie na miyjsce a chałpa Golasiowyj ... nó, pôli sie jak cholera, gore jak jasny pierón!
Nó, tóż my do ruły łod szlauchów, szlauchy łod plómpów, plómpy łod tyj naszyj beli ... napoczynómy gasić.
Nale, jak ci my mieli gasić, kiej Golasiowô miała wczorej pranie? ... Nó, i wszyjsko woda wylôła ... nó, niy ma sie z cego chichrać ...
Nó, tóż my juzaś ruły do szlauchów, szlauchy do plómpów, plómpy do naszyj beli ... jadymy, melómy ... po woda ...
Pojechalichmy i jak już ci my nalôli fol tyj wody to aże sie nóm po baciokach lôło. Niy rzykna, wrôcało ci sie nóm szykowniście, wesoło i ... śpiywajóncy ... Erich miôł gryfnô halbecka we kabzi ...
Przikludziyli my sie nazôd, na plac do Golasiowyj ... zaziyrómy ... nó, a chałpa Golasiowyj pôli sie jak cholera, jak sto pierónów.
Na to ci przilazuje nasz pón kómandant, brandmajster i sie pytô:
– Kaj sie pôli?
Nó, niych go ślag trefi, nó ... chałpa Golasiowyj sie pôli jak sto diosków a tyn sie pytô kaj sie pôli.
Nó, tóż my mu gôdómy, co sam sie pôli, samtukej gore ... a chop ci miôł łeb, miôł palica niy łod parady. Nó, na zicher miôł łeb i gôdô nóm tak:
– Suchejcie chopcy! Jô wóm niy byda gôdôł tak abo tak, nó, bo jak jô wóm rzykna tak abo tak, to wy zrobicie zółwizół tak abo tak i bydzie ... tak abo tak ...
Nó, tóż zróbcie tak i tak.
– Suchejcie chopcy! Weźnijcie sie tyn kibelek, stóńcie sie wszyjske we raji i sie tak podôwejcie tyn kibelek łón łónymu, łón łónymu, łón łónymu, łón łonymu a tyn łostatni we raji to niych leje ta woda ... ino we łogyń ...
Nó, tóż my zrobiyli jak łón nóm pedziôł. Wziyni my sie tyn kibelek, stanyli my sie we raji i tak my se podôwali: łón łónymu, łón łónymu, łón łónymu, łón łónymu a tyn ci łostatni gichôł ino we łogyń ... ino, co nic to niy pómôgało i chałpa Golasiowyj tak choby sie jesce lepszij gorała. Szlag by to trefiół!
Nó, tóż nasz kómandant, nasz brandmajster sie na nôs gawcy, a miôł chop palica, aże miôł! Niy rzykna, miôł na isto łeb! I gôdô ku nóm tak:
– Suchejcie chopcy! Jô wóm niy byda gôdôł tak abo tak, nó, bo jak jô wóm rzykna tak abo tak, nó, to wy se pomyślicie tak abo tak i na łostatek zrobicie zółwizół tak abo tak. Nó, tóż suchejcie! Zróbcie tak. Suchejcie ino! Weźnijcie sie te ajspikle, te wasze cieślicki i tak łodrómbujcie, łodciupujcie to, co sie pôli łod tego, co sie niy pôli, coby to, co sie niy pôli, niy zapolóło sie łod tego, co sie pôli. Nó, bo jak to, co sie niy pôli, zapôli sie łod tego, co sie pôli, nó, to sie spôli, to, co sie niy pôlóło, łod tego, co sie pôli ...
Miôł chop łeb aże miôł, prôwda?
Nó, tóż ... nó, tóż ... my zrobiyli jak nóm kôzôł pón brandmajster: wziyni my se toporki, cieślicki i my łodrómbywali to, co sie pôli, łod tego, co sie niy pôli, coby to, co sie niy pôli niy zapolóło sie łod tego, co sie pôli. Nó, bo jak to, co sie niy pôli, zapôli sie łod tego, co sie pôli, nó, to sie spôli to, co sie niy polóło, łod tego, co sie pôli ...
Na łostatek, to zgorało sie to, co sie miało spôlić ... i to, co sie niy miało spôlić...
I jô bych sam ino jedne kciôł pedzieć, jedne rzyknóńć, iże ... dziynka bojowyj postawie, richticznymu fasóngowi naszych sztramskich fojermanów ... chałpa Golasiowyj galantno ... sie spolóła! Zgorała do imyntu! *
* Na gróncie „monologu” jednygo ze nôjbarzij wywołanych szałszpilerów i kabaryciôrzy krakowskich Leona Wyrwicza ( Leona Haraschina 1885-1951r).
czwartek, 25 lipca 2013
Trzeci synecek...
– Te, babeczko, moja ty roztomiyło, a czyje sóm te dziecka? – pyto sie wojôk swojij baby.
– Nó, jakóż to czyje? Anó, wszyjske nasze chopecku mój ty roztomiyły... pamiyntôsz jakeś piyrszy rółz wykludzôł sie do tyj Afriki?
– Anó, bocza, bocza...
– Jôch wtynczôs bóła niysama, bółach ciynżobno... tak i Hanysek sie urodziół... a zatym, pamiyntôsz, jôch cie nawiedzióła ze inkszymi babami tam we tym Iraku...
– Nó, pamiyntôm – łodrzykô chop, ale tak jakosik ze niydowiyrzaniym.
– Nó, i urodziół sie nóm Lojzik...
– Nó, a tyn trzeci synecek? To fto?
– A cóżeś ty sie taki dociyrny i upierdliwy zrobiół we tym wojsku? Cóżeś sie tak dó niygo prziflostrowôł? Siedzi se moreśnie, usuchliwie... to niech se siedzi!
środa, 24 lipca 2013
We hotylu...
– A łóni ta na uraub, ja?
– Ja, ja...
– A dziecka to łóni majóm?
– Ja, mómy, mómy...
– Ale terozinku eście jich ze sia na urlaub niy wziyni, ja?
– Anó, niy wziynichmy dziecek...
– To ino ta we dwójka? Taki rómanticzny ausflug, ja?
– Anó, ja... – łodpedziôł chop.
– A moga sie spytać, fto łostôł dóma ze dzieckóma?
– Moja... starô!
wtorek, 23 lipca 2013
Bodlawy Chińcyk...
– Dziyń dobry..
– Nó, niy tak dobry! – łodpedziôł snerwowany przedowacz.
– Jô kcieć kupić „pedigri pal” dlô mój pies...
– Ale jô ci chopie tego „pedigri” niy sprzedóm, jak chopie niy przikludzisz sam tego psa.
– Ale jô, panoczku, niy chodzić ze psym do sklepu...
– To jô ci chopie, niy sprzedóm tego!
Snerwowany chincyk poszôł po swojigo psa, nó i yntlich kupiół tyn futer dló niygo.
Na drugi dziyń juzaś przilazuje do tego samego sklepu i gôdô:
– Jô kcieć kupić „whiskas” dlô mój kot...
– Niy sprzedóm ci chopie „whiskasa”, jak niy przikludzisz sam tego twojigo łoszkliwego kota!
Jesce barzij łozgzukany chińcyk poszôł po kota i na łostatku erbnół yntlich tyn „whiskas”.
Na trzeci dziyń juzaś przikulwitôł sie do sklepu tyn chińcyk ze sogachnóm papiyrzannóm tytkóm i gôdô ku przedowaczowi:
– Pan wrajzić sam swoja graca rajn...
– Nó, ale po jakiego pieróna? – pytô sie przedowacz.
– Nó, pan wrajzić rajn graca!
Przedowacz wrajziół swoja rynka rajn do tytki a chińcyk rzóńdzi:
– Pomacać, pomacać...
– Nó! Pomacôłech...
– Ciepłe, ja?
– Ja, ciepłe...
– Miyntke ja?
– Ja, miyntke, flapsowate...
– Bo wiedzóm łóni, jô kcieć kupić.... szajspapiór!
poniedziałek, 22 lipca 2013
Ło piwie deczko inakszij...
– Môsz chopie zimne i poszpluchtane szłapy ... Pewnikiym dziyrżysz ta kufa szago ... Muszisz łobrócić tyn zajdel tak, coby jego gôra zaziyrała ku gipsdece!
– Môsz gorkie i mokre szłapy ... Pewnikiym ci fest po piwie na blaza nacisło ... Stóń se kole jakigosik psa i festelnie jamruj, jaki to tyż łón jes niymoreśny!
– Piwo jes dlô cia pierônym za ciynkie, za słabe ... Moge być, co ty chopie môsz już prózny zajdel ... Napasztnij kogosik, coby ci fóndnół jesce jedna laga!
– Ściana na drugij zajcie szynku jes ugarniyrowano neónlampóma ... Prasknółeś na pukel na dyliny i zaziyrôsz terôzki na gipsdeka ... Prziknółtluj sie pociynglym z koplóm do szynkwasu !
– Môsz chopie we pycholu pôłno sztómli ... Prasknółeś, sfalółeś sie pyskiym na dyliny! ... Musisz juzaś przikrymplować pociynglym ze koplóm do tyjki !
– Piwo niy mô dlô cia żôdnego smaku i môsz jesce ku tymu łoszpluchtanô hymda ze przodku ... Niy łozewrziłeś pychola lebo przityknółeś ta szopa piwa niy do tyj richticznyj tajli gymby ... Pokwanckej sie do haźlika i tam ździebko poturnuj jak sie te piwo słepie!
– Dyliny zdôwajóm ci sie deczko niyłostre, niyrichtik je poradzisz ujzdrzić ... Gawcys sie na sóm spodek kufy ... Spytej jakigosik kamrata, coby ci fóndnół jesce jedna laga piwa!
– Te szynkowne dyliny festelnie ci sie kolybiómóm ... Cheba cie już ze tyj knajpy smycóm na luft ... Dej sie festelnie pozór eźli kludzóm cie do inkszego szynku abo kcóm cie wytrzaść na pychol za dźwiyrze !
– Wszandy naobkoło jes dziwocnie ćma ... Szynk już jes pewnikiym zawarty ... Wyszpekuluj, wycyrkluj ze gospodzkim, kaj tak na isto ty terôzki miyszkôsz!
– Taksa łorôz nafolowano jes jakimsik farbistym flapsym ... Wysłepôłeś możno wiyncyj piwa niźli poradzisz szczimać ... Zadekuj, zaszpóntuj na fest swój pychol, coby tego flapsu niy bóło jesce wiyncyj!
– Wszyjskie sie na cia gawcóm i chichrajóm sie choby nôjynte ... Pewnikiym tanciyrujesz na ladzie we tym szynku ... Musisz terôzki dôwać pozór, coby ślecieć gynał na jakigosik fetownego chopa, cobyś sie kostyrów niy szczaskôł!
– Piwo niy mô swojij zwykowyj farby, jes blank klar ... To niy ma piwo, to jes woda; ftosik cie kce blank do trzyźbości dokludzić ... Prasknij zarôzki chopie tego istnego kufóm bez łeb!
– Łómióm cie i targajóm grace, kichol môsz choby klómka łod zôkrysti i ino filip môsz blank klar ... Bóła festelno haja i szarpacka we szynku ... Przeprôszej terôzki wartko wszyjskich, kierych trefisz, coby ci juzaś chopie niy nadubali i niy ściorali cie do imyntu!
– Żôdnego naobkoło niy boczysz, żôdnego niy wiysz, a i tyn plac tyż ci sie zdô blank cudzy ... Trefiółeś niy na tyn fajer na kiery cie napytali ... Spytej sie gibko cy majóm sam piwo za kiere niy musisz bulić ani złocioka!
– Twoje śpiywanie to ino jes charcynie i wiskanie choby fto kota łobdziyrôł ze skóry ... Piwo pewnikiym jes za ciynkie, za słabe ... Szluknij sie dwa lebo trzi razy tela tego piwa i bydzie wszyjsko do porzóndku!
– Niy mogesz sie chopie spómnieć, zaboczółeś blank sztrofki ze tyj śpiywki ... Piwo jes festelnie sztramskie ... Zagrej sie na ciji lebo na luftowyj gitarze!
Kuknijcie! Mocka tego wszyjskigo sam idzie wytuplikować, wyeklerować coby chopy mieli anóng, coby chopy poradziyli sie wystawić – a baby tyż na isto do łostatka spomiarkowali – iże słepanie piwa niy jes tak blank ajnfach nikiej by sie to kómu zdało, prôwda chopy?
I coby terôzki, coby polekuśku pójńść ku łostatkowi rzykna jesce za cysôrzym Wilhelmym. Miôł ci łón kiejsik wrzesknóńć we złóści: „Dejcie mi sam baba, ftorô mô pierónym rada piwo, a podbija ci côłki świat.”
A u mie jes juzaś blank inkaszij. Jô, nó ja, móm baba, ftorô niy mô rada, kiej jô słepia piwo. Kiejbyście słyszeli te jeji jamrowanie i górzke żôle, kiej ino sie lajstna taki jakisik maluśki, pomiyrny szejściópak jakigosik biyru. To ci jes u nij jakiś fant, fimel. Kiej ino wlazuja we jakô alyjka ze brówarym w gracy, zarôzki napoczynô sie ciepanie afków.
Ale, to przeca jô jes Panym tego dómu i niy dóm zwóli, coby baba, tyn „puch marny”, gôdała mi co móm robić, i beztóż tyż uzdołech kupować se piwo ino wtynczôs, kiej moja starô mô ... nocnô słóżba. Z poczóntku bóło wszyjsko jak przinoleżi ale po jakimsik czasie napoczła cosik podyjzdrzywać, bo już ci niy słepôłech piwa przi nij, a przeca nigdy bych sie go niy łodrzyknół. A i ze gymby mi zawdy capiyło jak ze dylinów we kaczmie na Listopada a terôzki niy. Ftoregoś dnioszka wszyjsko sie wydało. Nôjprzodzij kukła do mojigo szrancka na balkónie a niyskorzij jesce, wrôcajónc ze szychty, pogracała (co za uwziyntość i srogô stanówczość we kroczaniu ku prôwdzie) we naszym hasioku (a miyszkómy we swojij chałpie) i ... znodła dówody zbródni.
Jezderyny! Co sie wtynczôs dziôło! Jużech myślôł, iże jako sprawca dómu, gowa familiji byda musiôł zajmnóńć przinoleżny mi plac na sztrółdeklu przi dźwiyrzach. Efektym tego rómraju bóło to, iżech juzaś napocznół kupować, sprôwiać sie piwo lygalnie, ale ze narôżaniym sie na niychciane efekty „audio” i „wideo”. Ale nôjgorsze w tym wszyjskim jes to, iże jô babów nigdy i blank do łostatka niy spokopia. Móm mniymani, iże dziyń, w kierym chop spomiarkuje, zrozumi kobiyta, bydzie łostatnim dnioszkym naszyj cywilizacyji (eźli by to miôł być tyn 2012 rok, ło kierym sztyjc rzóndzóm roztomajte planieciôrze?).
Po jakiymu take łozwôżani, takô refleksjô? Anó, na mój łostatni gyburstak moja Elza sprawióła mi szejść szykownistych zajdli do piwa i taki kónsztmajsterski, stopieróński strzybny flaszynefner!!!
I jesce – podwiyl niy môcie dosik – rzykna, iże jô na isto spółczuja wszyjskim tym, kierzi niy słepióm. Wstôwajóm ło szaroku i już gynał wiedzóm, iże bez côłki dziyń bydóm sie czuć .... blank tak samo!
piątek, 19 lipca 2013
Rzykómy....
– Mamulko! Mamulko, a jak sie robi synecka? Na boku, abo na basisku?
– Ło ty giździe sakramyncki! Co to za pytani? We twojich latach? Patrz mi sie stracić, a gibko, bo cie praskna bez pysk! – łozgzukała sie mamulka.
Hanysek poszôł z tym pytaniym do łojca.
– Tatulku jak sie robi synka? Na boku abo na basisku?
– Jô ci dóm interesiyrować sie takimi zachami! Łod dzisiej dwa dni szlus ze kómputrym! Nó, i patrz mi sie stracić, a gibko!
Markotny Hanysek poszôł na łostatku do starzika.
– Ópa, a jak sie robi synka? Na boczku abo na basisku?
– Wiysz synek, kiejby jô to jesce pamiyntôł.... Ale, rzyknij mi czamu razinku kcesz to wiedzieć?
– Bo, wiycie Ółpa, dzisiej nasz kapelónek na katyjmusie uczół nôs rzegnaniô sie. I jô pamiyntóm jak sie robi „w imię ojca”, ale blank niy bocza, eźli „syna” robióło sie na brzuchu abo tak barzij na lewym... boku?
czwartek, 18 lipca 2013
Rebe, rebe...
– Rebe, a jô, to sie kca łożynić!
– Nó, to sie żyń chopie!
– Ale moja libsta jes żadnô jak noc przed geltakym i gupiô jak fónt presówy!
– Nó, to sie niy żyń karlusie!
– Ale łóna mô sroge wiano, srogi aussztojer...
– Nó, to sie chopie żyń!
– Tela, co moja świekra jes łogrómnucnie łoszkliwô i chamliwô, richticznô skómpidusza i szlajerojla!
– Ło, jezderkusie! To sie karlusie niy żyń!
– Ale, rebe, mój szwigerfater jes za to roztomiyły i łobiecôł, iże mi umożni wlejziynie do jejigo gyszeftu...
– Nó, to sie chopie żyń, a zarôzki!
– Mój ty roztomiyły rebe! Jô prziszôł ku cia po dorada, miarkujesz rebe?
– Nó, tóż moja dorada jest takô”: ty sie zarôzki łokrzcij i przyjńdź na katolickô wiara!
– A to mi jakosik dopómoże?
– Niy! Ale bydziesz chopie zawrôcôł dupa swojimu farorzowi, a niy MIE!
środa, 17 lipca 2013
Rapitółza...
– Te! Jorg! A czamu ty môsz takô ojla i ku tymu kalny ślyp? – pytô jedyn.
– Anó, Wystôw sie, iże wlazuja jak zawdy do chałpy, legóm we prykolu, kukóm tak, a na łoknie skoko żaba, pierónym żadnô rapitółza. Myśla se Antek – co jes lółz? A ta rapitółza ku mie:
– Weź mie chopecku do swojigo prykola!
– Wiysz Antek, jô jes w sztichu, a ta żaba ku mie juzaś:
– A weź mie chopecku do prykola! Niy bydziesz żałowôł!
– Nó, i Jorguś?
– Anó, toch jóm wzión rajn do tego mojigo prykola – łodpedziôł kamrat. – A łóna dalszij rzóńdzi:
– Dej mi chopecku kusika....
– Ło sto pierónów! Tak ci pedziała – niy dowiyrzôł Antek.
– Nó, tóż jô jij łodrzykóm, iże mô mi dać pokój, bo cheba blank łogupła. Ale łóna nic ino dalszij uwziyńcie prosi cobych jóm pocałowôł.
– Dej mi kusika, dej mi dziubecka a na isto niy bydziesz żałowôł!
– Nó, i...
– Nó, tóżech jóm pocałowôł, dôłech jij sztramskigo kusika, a łóna we tym łoka mrziku przemiynióła sie we gryfnistô królewnô. Wtynczôs wlazła do chałpy moja starô i wystôw sie to, forszteluj se, iże mi blank ... niy uwierzóła, co to bóła ino żadnô żaba, łoszkliwô rapitółza!
wtorek, 16 lipca 2013
Starzik – wojôk
– Moja mamulka i tatulek chowajóm kury, cichtujóm je na miynso. Kiejsik my sie lajstli mocka kurzóntek, łojce już rachowali wiela zarobióm, wiela na tym utarżóm, ale wszyjske zdechli.
– Nó, gryfnie Gryjtko, ale jaki ze tego jes mórał, jakô jes z tego nauka?
– Niy rachuj cowieku pijyndzy podwiyl kurzóntka niy dorosnóm! – tak pedzieli mamulka i tatulek.
Za Gryjtkóm napocznół łozprawiać mały Manek.
– Moje łojce majóm bratraum, znacy sie wylyngarniô kurzóntek. Kiejsik kury sniyśli mocka jajec i mamulka ze tatulkiym już ci tyż wartko rachowali wiela to tyż na tym przidubnóm, wiela zarobióm. Ale ze tych wszysjkich jajec wykluli sie same kokoty.
– Gryfnie Manku, ale jaki z tego mórał?
– Niy ze kôżdego jajca wylyngnie sie kurza! – tak rzykli wrółz po tym cufalu mamulka i tatulek.
– Nó, szykownie, a terôzki ty Hanysku! – rzykła rechtórka.
– Łojciec tak mi pedziôł. Kiejsik starzik Stanik, bez drugô wojna, bół ci tym „cichociymnym”. Nó i ściepli go na falszirmie, na spadochrónie nad Polskóm. Miôł przi sia ino móndur ichni wafynrok, gywera, takô ynglickô pistółla, bez sto patrółnów, pitwok i ku tymu srogô flaszka ichnij whisky. Jakesik piyńćdziesiónt myjtrów nad ziymióm merknół, iże ślatuje gynał na pojstrzodek miymieckij garnizóny. Już tyż ci go i Miymce wyświdrzyli, przifilowali, tóż tyż starzik Stanik wysłepôł côłkô flaszka tyj ichnij gorzôły na eks (coby sie łóna, ta flaszka niy strzaskała), rozpôsôł, łodepnół tyn spadochrón i śleciôł ze dwadziestuch myjtrów na sóm pojstrzodek tyj miymieckij garnizóny.
Nó, i sam ci sie napoczło! Starzik pruje ze tyj jego gywery, Miymcy walóm sie na ziym nikiej hamerikóńske chałpy ze papyndekla! Kwie ci naobkoło bóło wiyncyj niźli na filmach ze Arnoldym Schwarzeneggerym. Ukatrupoiół tak ze łoziymdziesiyńciuch, i kiej mu sie skóńczyli patrółny, wycióng pitwok i napocznół starzik Stanić kosić Miymców jak Boryna łobiyli. Tak na możno trzidziestym Miymcu klinga sie połómała, rest Miymców starzik zatrzas swojim szczewikym i... pitnół.
W klasie sroge stropiyni. Rechtórka pytô sie tak opaternie Hanyska:
– Nó, Hanysku, szykownistô ta gyszichta, ale jakô śnij nauka?
– Nó, tyż żech sie mojigo tatulka ło to spytôł, a łón mi na to rzyknół:
– Synek! Niy wkurwiej starzika Stanika kiej deczko sie napiere! Miarkujesz?
poniedziałek, 15 lipca 2013
Dziołszka...
Moja roztomiyłô Mamulko!
Yntlich mómy już szlus ze szulóm. Dló mie już na... zawdy. Łod pierónym dôwna przaja jednymu karlusowi i uzdalichmy śniym, co terôzki już na zicher drapsnymy łod łojców. Jô miarkuja, iże tobie by sie to niy zdało, ale łón ci jes taki całbrowny, taki szmelcich! Te jejigo wyżgane na ciyle łobrôzki, te wrajżóne bele kaj piestrzónki, ringi... A tyn jejigo motorcykel!
Ali (bo tak mianuje sie tyn mój szac) miyni, iże jazda na tym motorcyklu we chelmisku to stopieróński grzych. Tyn Ali jes na mojim pónkcie do łostatka pofyrtany, blank ferikt. Gôdô, iżech to jô go retła, bo tyn ankohol, to by go na zicher na łostatku zakatrupiół...
Aha..., i nôjważniyjsze! Bydziesz miała mamulko wnuka! Takôch jes rada! Kamrat mojigo Alego mô ci kajsik we lesie maluśkô drzewiannô chałupka. Jóm ino trza deczko wyrychtować, i niy ma we tyj chałpie ani światła, ani wody, ale to bydzie tyn nasz nowy dóm. I niy trôp sie mamulko! Bydymy mieli ze czego żyć. Tyn mój szac Ali mô fajnisty, wybórny pómys, szykownistô idyjô. Bydymy do kupy uprôwiać „marihuana” i sprzedôwać jóm na miyście. Mô ci być ze tego pieróńskô kupa pijyndzy! Takôch jes ci rada! Ino sie mamulko niy trôp, prosza! Chnetki już mi piźnie śtyrnôście lôt i na isto moga już przecamć dôwać na sia pozór. Móm ino nôdziyja, iże chnetki wypokopióm móndroki jakô szczypiónka na AIDS... Alymu by to festelnie mógło spómóc...
Twoja roztomiyło cerzicka!
Aha! Na łostatek! Wszyjsko to sóm duperszwancwe i belakwastry. Wszysko to jes jak wjechać ryczkóm pod łóżko!
Jeżech u Kristy, łoglóndómy telewizyjô, i grómy na kómputrze. A jô ci kciałach wystawić, iże sóm gorszyjsze zachy niźli tyn mój côjgnist, te moje cynzórki, ftore znôjdziesz na mojim nachtiszu! Kusiolki!
niedziela, 14 lipca 2013
Bydzie urlaub eźli niy ...
Nastympnygo dnia prziszołech do roboty ździebko za wczas. Podziwôłech sie tak naobkoło, badnółech tu i tam i ...
Móm! Łodbiółech łod dylinów i we łoka mrziku pofurgnółech jak ptôk ku krónlojchtrowi. Chyciółech ci sie go sztram i wisza tak tam na wiyrchu przi gipsdece. Wlazuje rajn do izby mój jedyn kamrat, kiery siedziôł zawdy kole mie we biurze, wyprościół sie, łozdziawiół gymba kiej kuknół na mie (chopie, môsz drzewnianny weźrok abo co?) ...
– Trzim pychol! – szeptłóm ci ku niymu kószpiracyjnie. – rzna ci piźniónygo gupieloka, bo kciôłbych pôrã frajnych dni erbnóńć. Markiyruja ci terôzki fóncla, miarkujesz to?
Pôranôście minutków niyskorzij wlazuje szef, mój dyrechtór. Już łod szweli, łod samygo proga bucy takim rubym sznapsbaritónym i pyto sie mie, co jô tyż tam robia na wiyrchu pod samiuśkóm gipsdekóm.
– Jô ... jô ... pónie dyrechtorze, jô jes ... fóncla, gryfno byrna! – zapisknółech blank cichuśko z wiyrchu.
– Nó, cóżeś ty Ojgyn? Pofyrtało ci sie cosik we filipie! Weź sie lepszij pôrã dni frajnego, niech ci ta twoja palica ździebko przijńdzie do sia, łoddychnij deczko w dóma przi twojij staryj, nie cie wyflujguje aże przijńdziesz do sia!
Wdziyńcznie sfurgółech z wiyrchu na dyliny i wartko napoczynóm sie pakówać. Tela, co kóntym łoka widzã, iże mój biurowy kamrat tyż, ale jesce moc gibcij, napoczynô sie pakówać, zbiyro papióry.
Dyrechtor ździebko znerwówany pytô sie tego mojigo kamrata:
– A ty kaj giździe diosecki?
– Anó, jô tyż pyndaluja do dóm ... niy byda sam przeca po ćmoku siedziôł, prôwda?
piątek, 12 lipca 2013
Piyrógi...
Dochtór kuknół tak na nia, pomedikowôł i rzykô:
– Dobra! Przepisza pani tak dobre kropecki, môcie je swojimu chopowi tak po trzi kidać do kôżdego jôdła, i to pewnikiym, na isto poskutkuje, bydzie skutne.
Baba przilazuje do chałpy, wlazuje do badywanny, zatym napoczynô rychtować łobiôd. Bydóm dzisiej piyrógi. Walkuje ciôsto i tak se medikuje:
– Eee tam, trzi kropki... wleja możno côłkô flaszecka, co mô być, to bydzie, a możebne, iże bydzie mocka uciychy...
Przilazuje chop ze roboty, piyrógi landujóm na tiszu, baba juzaś wartko wlazuje do badycimra i przeblykô sie we take zeksowne prziłobleczyni.
Łorôz ślyszy swojigo chopa:
– Teee, starô, a pódź sam ino, a wartko!
Baba łodwrzeskuje:
– Już, już, łoka mrzik!
Poprawiô frizura i juzaś słyszy wrzesk swojigo chopa:
– A idziesz to yntlich! Wartko, wartko...
Baba jużaś łodrzykô, iże jesce kwilka... jes ci już festelnie łozjaniylónô...
A stary dalszij wrzescy:
– Starô, pódź sam wartko, bo już niy poradza szczimać!
Ta babecka wartko wyfukła ze tego badycimra, wkarowała do izby... Chop siedzi przi tiszu i trzimô sie za basisko ze śmiychu:
– Ty, starô, a kuknij ino, co sie sam dziyje... te diosecke pierógi sie sam jak sto diosków... pierdolóm, dupczóm sie jak nôjynte...
czwartek, 11 lipca 2013
Gdowa i gdowiec...
– Bóła łozjanielónô, uszczyńśliwiónô? Cheba ja. A możno i niy? Wyśmiôła mie? Abo jednakowóż kce wyjńść za mie?
Medikowôł tak możno ze dwie godziny, procno mu bóło spómnieć se jak tyż to na isto we wczorejszy wieczór bół, nó i na łostatku glingô dó nij. Zgańbióny festelnie prziznôwô, iże blan niy pamiyntô, cóż tyż to łóna mu łodpedziała na to, iże kciôłby sie śnióm łożynić.
– Ło mJezusicku! – zawrzeskła baba. – Takôch rada, iże zwónisz dó mie. Jôch pamiyntała, iżech pedziała JA, ino blank przepómniałach... kómu...
środa, 10 lipca 2013
Policajt....
Policajt podlôz ku niemu, bez słówecka sprôwdziół prawo jazdy i pedziôł:
– To bół dló mie festelnie dugi i procny dziyń, móm już chnetki fajrant mojij szychty, a ku tymu jes ci jesce pióntek i to trzinôstego. Móm już pôłnô rzić papiórkowyj roboty, tóż tyż kiej znôjdóm łóni panoczku jakiesik dobre wyłożyni swojigo śmiataniô przedy mnóm, dóm zwólô wóm panoczku łodjechać, i to bez sztrofy.
Chop kwilka pomedikowôł i rzyknół:
– Łóński tydziyń moja starô łostawióła mie ze dzieckóma dlô jakigosik... policajta. Śmiatôłech aże sie kurziłó, boch myślôł, iże kcecie mi jóm panoczku... łoddać!
– Nó, winszuja wóm miyłego szlustydnia! – łodrzyknół na to policajt.
wtorek, 9 lipca 2013
Starô stówa...
– Pódź sam ino starô! Idymy do prykola, kciôłbych sie juzaś chocia rółz dupnóńć.
Starecka ale blank niy mô na to szkrabki. Starzik napocznół medikować jakby sam ta swoja starô zawlyc do prykola i wypokopiół:
– Pódź starô symnóm do prykola, to jô ci zatym dóm... stówa!
Starka wymiarkowała, iże przecamć stówa piechty niy łamzi, zgodzióła sie, poszła ze swojim starym do prykola, starzik sie dupnół i dôł starce ta stówa. Starka łoświycióła fóncla we izbie, łobejzdrzała gynał ta stówa i wrzescy:
– Te! Ty giździe stopieróński! Przecamć to jes stówa jesce ze Waryńskim...!
A starzik ze rułóm na to:
– Nó ja, starô dupa, tóż tyż i starô... stówa...
poniedziałek, 8 lipca 2013
Ryklamy tuplowanie...
Bez łostatnie tydnie sztyjc furgajóm we telewizyji (i to we wszyjskich kanalach) ryklamy jôdła narychtowanego ze kurzóntkowygo miynsa. To, iże skazujóm jak te filyje trza łobkulać we trzityj żymle, jak ci je zatym uskwarzić, to jô jesce miarkuja. Ale, kiej już te jôdło jes blank fertik, jedna mamzela ze swojóm rubóm rzicióm zicuje na tiszu i napoczynô ćkać ze uciychóm, choby ji fto nowy lipynsztift darowôł. We inkszyj juzaś ryklamie dziecka bieróm sie do łobiadu (gôdajóm, co to jes na isto łobiôd) i ćkajóm chapich i przepadzito te jôdło... palcyskóma.
A niyskorzij niyftore łochyntole dziwujóm sie, po jakiymu my niy poradzymy znôjść sie we dobryj asiście, niy poradzymy jejść – jak przinôleżi – widôłkóm i nożym, abo ćkómy we restaurańcie jak... Hamerikóny.
Nôjbarzij to mie ale majóm te wszyjske ryklamy pilów, kropków, i cego tam jesce ba bachory, na durchfal abo na zasztopowanie, na sztopszajsy. Abo inksze juzaś na kucanie, na gôrło i take tam mecyje. A mie sie zdô, co nojlepszy medikamynt na kucanie to pewnikiym bółby... laxigen... Ja, ja... spróbujcie łyknóńć tego laxigynu a niyskorzij ... kucnóńć...
Abo ryklamy cygaretów. Terôzki na kożdym paksliku idzie przeczytać, co kurzynie sztopuje u chopów „potyncjô”. Kaj indzij juzaś napisali, co kurzynie zabijô po lekuśku ... a fto by sie tam uwijôł? Bezmać jak sie siedzi do kupy ze chopami, ftore mocka kurzóm to napoczynô mlyka we cyckach brakować... Ja, jô łónegdaj (kiej jeszcze we mojim szynkłu szło kurzić) prziszołech do dóm i napocznółech sie te moje cycki łoglóndać... ja, to niy ma nic do śmiychu... take jakesik maluśke byli. A terôzki, kiej już niy lza we kaczmie kurzić, to take choby srogsze mi sie łóne zrobiyli, a możnoch sie ... spas za tela, bez kurzyniô?
Widza kesjik kamrata przi budce ze cygaretami...
– Dejcie mi paketlik cygaretów... ło sto pierónów, sztopujóm, haltujóm „erekcjô” ... tfu! Do sto pierónów... dejcie mi te ze rakiym!
Nale, nôjwiyncyj łostudy jes samtukej ze gyszynkóma. Mikołôj z miechym, Dzieciónteczko ze gyszynkami pod jedla, wszyjsko to znómy, aże znómy. Ku tymu gyburstak, gorolske imiyniny, namstag i sztyjc sprôwiómy kómusik, abo i dlô sia gyszynki. A Wiycie, kiej ftosik kupuje nóm gyszynk, to wiynkszóścióm jes ci to cosik blank, ale to blank nadbytnikgo, darymnygo i potrza go jak stare wertiko. Jô jeżech już deczko zwiykowany i terôzki zdô mi sie, iże żôdyn na isto blank niy miarkuje, co tyż to my mómy rade a czego tak do łostatka niy ciyrpiymy. Beztóż tyż co niy bóńdź kupi nóm łofiarodôwca, sztifter, niy łobdarzi nôs tym, co bychmy na isto kcieli erbnóńć. Same miarkujecie, iże bez świynta mómy do czyniyniô ze takim ci efektym „szarłatnigo tornada” świyntego Mikołôja. Te diosecke tornado unósi w luft milijółny gyszynków i bloank cufalowô umiyszczô je pod krisbaumym. Zielóny switer ze lelyniym ze przodku? Prask! Mikrowela, ftorô źre sztrómu jak koksiôk wónglô? Drzist! Rzezanô kryka abo plastikowe berła? A môsz chopie!
I to ci jes na zicher blank prostô dróga ku sprôwianiu niyprzidajnych, psinco wert i łode złygo amynt – zachów. Ale, idzie tyż pedzieć, co łobdarówany, łodbiórca twojigo gyszynku, na tyn przikłôd laci ze cicikiym abo krajzyjgi dlô bajstlyrzów, na isto miyni, iżeś dôł za te zachy mynij pijyndzy, niźli prôwdóm wybulółeś. Tym tuplym już we mómyńcie łodpakowaniô gyszynku z miyjsca traci łón na wercie przinôjmni śćwierć tego, co geldowôł.
Majstrami łod gyszynków sóm łojce, braciki, szwestery, ale i absztyfikanty. Łóni zawdy muszóm cosik swojim familijantóm, przocielóm, miyłóśnikóm sprawić, bo inakszij byliby festelnie niymocne. A to juzaś wiydzie ku twórzyniu hółdów żôdnymu blank niyprzidajnych, iptowatych świóntycznych gyszynków.
Nó, i stopieróńske ryklamy. Zawdy i wszandy ryklamy. Łod drugigo listopada nic ino kôżóm nóm sie rychtować ku Godóm. Ledwa śleci styczyń a już napoczynô sie ryklamówani Wielkanocy. Zatym latowe wywczasy i juzaś ta samo lajera. A ku tymu jesce wszyjsko blank i do łostatka pometlane. Świynty Mikołôj przilazuje do dziecek we Wilijo abo dziepiyro we Nowy Rok. Jesce gorzij, kiej łón tyrô po tych roztomajtych marketach bez côłki listopad, grudziyń i bali aże do półowy lutego. A już na zicher skôranie Boskie, kiej sie jesce cycatô baba przeblece za tego świyntygo. I niech mi fto rzyknie, jak idzie terôzki wyeklerować wrazickimu najduchowi, cóż tyż to za Mikołôj, kasper a niy Mikołôj fyrtôł we telewizyji ze śtyróma miechami gyszynków już we listopadzie i ku tymu z lelynióma – po piôsku? Abo, Ludzie! Ło co weta, iże tyż i we naszyj telewizyji aże do Trzech Króli bydzie fyrtôł tyn dupny cerwióny autok ze wysztrajchowanóm „Coca-Colóm” i ze fónclami łoświycónymi choby jedla na Gody, a poruch Mikołôjów – dejcie pozór – do półowy stycznia śpiywać bydzie: „...coraz bliżej święta, coraz bliżej święta...”.
A jak jô sóm biera sie do niyprzidajnych mi gyszynków? Anó, prómp do łócz gôdóm możebnymu łofiarodôwcy, sztifterowi:
– Prosza mie blank nicego niy sprôwiać!
Ja, jô mierkuja, co łosmolynie gyszynków, wypniyńcie sie na gyszynki jes ci we naszyj kultórze blank niymożebne jak niy łostoji sie woda w miechu. Ale wiyrza tyż, iże kiej sie już upiyrómy sie przi tych gyszynkach, to sóm knify, coby sie duknóńć, coby uwachować sie łod k’tymu srogij utraty wertu. Eźli już zuchtómy naszô planyta we nôdziyji znôleziynia zachów, ftore pómogóm nóm we dobrym fajrowaniu, róbmy to we nôjbarzij skutny i wydajny szimel. Ło czym jô miynia?
Anó, eźli niy nastómpiymy łobdarówanymu na plynckiyrz, dôwejmy pijóndze. Tyn łobdarówany wykorzystô je bez uwry jejich wertu. Na tyn szimel robióm zaobych starszyjsze darówniki ku modszym łobdarówanym. Chocia, ja jô wiym, jô miarkuja, iże mocka snôs mô spóry przed dôwaniym abo przijimaniym geldu.
He, he, mie te kielaletnie fandzolynie ło tym, iże niy móm rôd gyszynków (bo niyskorzij i jô musza je dôwać) dało przinôjmnij tela, iże wszyjskich tych ludzi naobkoło mie łodsmycóło, zniychyńcióło to łod łobdarowywaniô mie. I możno to ci jes nojlepszyjszy dló mie... gysznk?
Ale gyszynki, gyszynkóma ach napocznół przeca łod tych łoszkliwych ryklamów. Tóż tyż możno jesce deczko pojamruja ło tym.
Bez côłki bezmała tydziyń (śtyrdziyści razy na dziyń) mogesz chopie posuchać i połoglóndać ryklamy ło roztomajtych medikamyntach, po ftorych ganc ajnfach poradzisz ściepnóńć mocka kilo ze basiska. Ale, ludzie, rzyknijcie mi ino, po jakiymu sam u mie na Pniokach (i niy ino) idzie ujzdrzić corôzki wiyncyj pierónym spaśnych... babów?
Abo takô ryklama. Wyciep cie chopie (babo) szef ze roboty? ja? Tóż nic lekszyjszego, jak zrobić mu kole dupy jake łoszklistwo. Mogesz go – tak to jes we tyj ryklamie – podesrać, i zgłósić, co łón mô u sia we fyrmie... niylygalne łoprógramówanie... i już ci bydzie lepij!
Wiycie! Zawdy miołech rôd świyży chlyb. A terôzki, do sto pierónów, idzie sie lajstnóńć margarina, ftorô wóniô nikiej... świyży chlyb. To możno styknie ino ta margarina króm świyżego chleba?
Ale, jes ci tyż mocka uciychy ze niyftorymi ryklamóma. Taki łobrozek: Świekra poszła ze swojim ziyńcioszkiym do składu ze roztomajtymi, blank niy tóniymi pelcami. Zaziyro tu, kukô tam i na łostatku gôdô:
– A wiysz synek! Jô bych kciała mieć tyn tam razinku moderny pelc!!!
– Nó, to blank ajnfach!
– Ja, ja...
– Ja! Musisz sie ino lajstnóńć pôrã paketów Whiskasa...
– Co tyż to fandzolisz? Whiskas? A czamu?
– Bo naszymu kotowi... pómogô!
Styknie, bo pewnikiym szłoby sam i bez trzi dni za rajóm łozprawiać ło tych fółglowatych i stopieróński iptowatych ryklamach, a przeca, podanie jak i jô, Wy tyż pewnikiym moci jich już pôłnô rzić, prôwda? I rzykna ino za jednym móndrokiym, za Samuelym Beckettym tak: Niy moga pójńść dalszij, ale musza pójńść dalszij, beztóż tyż byda szôł dalszij! I tela!
niedziela, 7 lipca 2013
Jorguś...
Łorôz ze kuchyni słyszy głós swojij staryj:
– Jorguś! Jorguś! Idziesz giździe? Śniôdanie...
A tyn istny we tym łoka mrziku prasknół sie we ta swoja napranô palica i gôdô:
– Nó, toć... Jorguś! Jorguś!
sobota, 6 lipca 2013
Sztatuła....
– Chopie! Stóń pojstrzodku izby, tak jaki żeś jes, znacy sagi, a jô mojimu chopowi rzykna, iżech sie sprawióła takô szykownistô... sztatuła.
Jeji chop wlazuje rajn do izby, łozglóndô sie, łobziyrô sie tak naobkoło i rzóńdzi:
– A to, co za diosek?
– Anó, wiysz ty mój roztomiyły, sprawiółach sie wczorej takô sztatuła... nasze znôjóme tyż takô majóm, to ci jes terôzki takô mółda....
Chop to łosmolół i poszôł spać. Jego babeczka tyż polazła do szlafcimra. Chop we pojstrzodku nocy wstôwo, idzie do kuchyni, wycióngô chlyb, szmaruje rubo fetym, kładzie na wiyrch talarki szinki, kyjza, łogórka... podlazuje ku tyj sztatule i dowo jij ta sznita ze słóweckóma:
– Môsz chopie, jô ci tak kiejsik trzi dni styrcôł... coby mie chocia ta mamzela czymsik nakôrmióła...
piątek, 5 lipca 2013
Jô tela niy słepia...
– Móm chałpa fraj! Przilazuj! A gibko!
– Suchej Erna, jô jes terôzki ze mojim kamratym Ernstym...
– To gryfnie! Zarôzki zwónia po moja kmaratka, a ty bier tego swojigo kamrata mit i przikludźcie sie ku mie!
Nó, tóż chopcy depcóm ku tyj dziołsze ale łorôz tyn kamrat Ernst sie pytô:
– Eeee! Ty, chopie! A jak łóna bydzie bydzie jakosik żadno? Tóż to bydzie przesrane do imyntu!
– Dej pokój chopie, niy strachej sie nic! U mojij freli we chałpie jes gorzôła, szluknymy małowiela i pewnikiym ci sie ta drugô spodobô.
Wlazujóm do pomiyszkaniô, witajóm sie i łorôz tyn kamrat Ernst szeptło:
– Te, chopie... tela gorzôły to jô niy strzimia, tela to jô na zicher niy wysłepia!
czwartek, 4 lipca 2013
Sztudynty mediciny...
– Nałónczôs tych zajyńciów zmiarkujecie, dowiycie sie, jake sóm dwie nôjważniyjsze zachy, ftore naznôczajóm dobrego dochtora. Za piyrsze, to brak jakigokolwiyk łobrzidzyniô, yjkelhaftu.
Po tych słóweckach profesor wrażuje palcysko w dupa utopleca, zatym go wycióngô i – ku łobrzidzyniu sztudyntów – wrajżuje go do gymby i łoblizuje ze smakym.
– Terôzki – gôdô do sztudyntów – wszyjske, ftorym stoji ło zarachowanie praktiki, muszóm to powtórzić.
Te sztudynty madiciny, to przecamć same twardziyle. Podlazujóm ku niyboszczykowi i robióm, co jim profesor kôzôł: palec w dupa, palcysko do bymby i łoblizanie. Jednakowóż co drugi niy dowo rady i po wszyjskim rzigo jak nôjynty. Kiej już wszyjske skóńczyli, mieli już fajrant wrażowaniô i lizaniô tyn ichni profesor gôdô:
– I ta, moje wy roztomiyłe, dolazujymy do drugij ważnyj cychy dobrego dochtora, do kómsztu prziglóndaniô sie, mustrowaniô. Jôch wrajziół do dupy pojstrzodkowe palcysko, a łoblizôłech palcysko... serdyczne! Na juzaś prosza wôs ło wiyncyj uwôgi!
środa, 3 lipca 2013
Za dupã...
– Wyboczóm mi łóni, a skany wy môcie taki szykowny autok?
– Anó, jô to móm za... dupa...
– Za dupa, ja? A take szykowniste klyjnoty, take wercite szmuki?
– Anó, tyż za... dupa...
Ta szwestera, ftorô bóła do terôzka cicho niy strzimała i rzóńdzi:
– Dzisz! Dzisz go! A farorz dowo nóm ino świynte łobrôzki!
wtorek, 2 lipca 2013
Zegówek na luft...
– Jô ci już na isto blank niy przaja. Po dwanostuch latach po żyniaczce kca terôzki już szajdóngu... kca „rozwodu” miarkujesz?
Chop nic niy gôdo, ino urychlô, nabiyrô szwóngu do 110 km/godzina. A ta jejigo starô rzóńdzi dalszij:
– Napoczłach przôć twojimu kamratowi Alojzowi...
Chop dalszij nic niy gôdô ino nabiyrô szwóngu do 120 km/godzina.
A jejigo baba dalszij rzóńdzi i łozprawiô ło warónkach szajdóngu:
– Kca ze sia nasze dziecka! Biera je ze sia!
Chop dalszij nic niy gôdô, ino autok gzuje już 130 km/godzina...
– Kca ku tymu naszô chałpa i tyn nasz autok – niy dowo pokój baba.
Chop dalszij cicho siedzi, ino autok pruje już 140 km/ godzina.
– Kca ku tymu wszyjske twoje „karty kreditowe” i wszyjske bankowe akcyje na moje miano...
Chop dalszij nic ale autok już pruje chnet 150 km/godzina...
– Nó, a rzyknij tym mi mój chopecku, co ty byś kciôł na łostatku po naszym szajdóngu? – deczko barzij przimilnie gôdô baba.
– Aaaa, jô tam już móm wszyjsko, co mi na isto potrza!
Autok już gzuje 200 km/godzina...
– A co tym môsz chopecku, co? – pytô dociyrnie ta mamzela.
– Tyn chop skryncô na drugô zajta drógi i mróncy bez zymbiska:
– Jô.... jô móm gryfny, moderny luftkisyn... luftowaty zegówek pod lynkyróm!!!
poniedziałek, 1 lipca 2013
Piastowani dziecek...
My sóm wszyjsko przecam dzieciô tamtych łojców, łojców ze piyrszyj półowy dwadziestego wiyku. Tóż tyż posuchejcie jak to bóło:
Jô, moje braciki i rest śpikoli ze naszyj hulicy, przetrôwiylichmy te nasze dzieciynctwo na łobrzyżach miasta, kajsik na kraju dziydziny i bele kaj. Bylichmy chowane na taki szimel, ftory psychologóm śni sie zaobycz we fachmôńskich sumeryjach. Na te bogi, nasze łojce blank niy wiedzieli, iże sóm „patalogicznymi” łojcami dlô swojich dziecek. My tyż niy miarkowalichmy, iże sómy „patologicznymi” dzieckami. W tyj słódkij niywiydzy prziszło przetrôwić nóm we côłkości nasze dzieciynstwo. I terôzki spóminómy ze mankulijóm nasze pofyrtane lata 50-te i 60-te.
Wszyjske my przinôleżeli do zidlóngowyj rojberbandy i móglichmy bawić sie, używać na roztolicznych samtyjszych budowach. Kiej we platfus wbiół sie papiok abo szpymôl, mamulka go wycióngali i dezinfekiyrówali bolok wodóm ze kali. Na drugi dziyń juzaś targali my na ta budowali dalszij sie bawić. Mamulka niy dyrgotali ze strachu, iże sie pozabijómy. Wiedziała, co tatulkowy pôsek gynał poradzi nauczyć wszyjskich regli bezpieczyństwa na placu.
Niy wszyjske bajtle, spikole łajziyli do ochrónki, ale żôdne tyż łojce niy tropiyli sie, co bydymy – jak to sie terôzki szykownie gôdô – uniyskorzyni we łozwoju. Żôdyn tyż niy lôtôł za nami ze copkóm i halstuchym, i niy sprôwdzôł eli my sie za tela niy zgrzôli.
Ze wszyjskimi syjzónowymi choróbskami zmôgała sie naszô starka. Do jeji ringowaniô sie ze gripóm bół knóbloch, tyj ze szpritym i rubô pierzina. Dziynka tymu nigdy niy stwiyrdzóno u nôs zapolyniô puc abo anginy. Bali dochtór tyż u nôs niy bywôł, tedyć tyż niy miôł szanzy nic stwiyrdzić – stwiyrdzali to zawdy starka. I żôdyn tyż by sie niy łopowôżół zawrzić starka do heresztu za rôczynie dziecek szpritym, nôlywkóm na szpricie.
Do lasa deptalichmy zawdy, kiej ino mieli my na to szkrabka. Jedlichmy brusiny i bery, na ftore najscali skorzij sorniki abo ryżokudły. Mamulka sie niy tropiyli, iże wećkô nôs jakisik wilk, iże zarażymy sie ściykliznóm abo kajsik skapnymy, zatrzasnymy sie. Kiej my sie tam już zaklechtali, tóż tyż i nazôd pewnikiym wrócymy. Powrót po śćmiywku bół nadgródzóny... starzikowym pôskym ze koplóm ze drugij wojny światowyj.
Kiej juzaś sómsiôd łapnół nôs na habiyniu jabek, sóm wymiyrzôł nóm sztrofa. Sómsiôd niy gorszół sie na pichniynte jabka, a łojciec niy gorszyli sie ło zastómpiynie go we łobowiónzkach wychówawczych. Niyskorzij łojciec ze tym sómsiadym szli – jak zawdy – na laga piwa.
Żódyn tyż ci nóm niy pómôgôł we łodrôbianiu zadaniô dómowygo kiej już napoczli my pyndalować do podstawówki. Łojce stwiyrdzali, iże kiej już łóni skóńczyli szkoła, to tyż niy muszóm ku nij nazôd wrôcać.
Bez lato fyrtali my na rynerówach, abo na inkszych kołach nad rzyka abo jakisik rybniôk. Majoryntne nôs blank niy wachowali. Żôdyn tyż snôs sie niy utopiół, bo kôżdy tyż poradziół pływać, i niy potrza mu bóło szpecijalnych lekcyji, coby sie tego knifu naumieć.
Bez zima juzaś łojce bajstlowôł nóm szlichtada za kóniami (u mie to bóło za staróm warszawóm). I zawdy ci tyż łóne ze uciychóm na skryntach urychlali, brali szwóng. Lecy kedy tyż sónki, nasze rółle zahôczyli ło strom, gródka lebo pot i wtynczôs ślatywali my na ziym. Żôdyn niy ślimtôł, chocia wszyjske my sie deczko strôchali. Majoryntne niy miarkowali ku czymu sóm łochróniacze abo helmiska. Kalnioki, zole, zadrôpniyńcia i boloki byli u nôs blank ajnfachowym zjôwiskym a szkolny pedagóg na isto niy posywôł nôs skuli tego do familijnego psychologa.
Żôdyn nóm niy łoznôjmiół jak wybrać nómer na MO, coby kapnóńć na łojców, coby jich zakapować. Na przecamć, radzi by my skorzystali ze tyj wiydzy. Nó ja, pôsek bół wteda dobróm pómocóm didakticznóm, a policyjô zajimała sie ino zachami majoryntnych, abo rapsikami i chacharami.
Swoje modziokowe zachy załatwialichmy ajnfachowóm hajóm, szarpackóm na szachcie abo na pniokowych pasiónkach. Łojce trzimali sie łod tego pozdaleku. I żôdyn snôs niy trefiół skuli tego do cuchthauzu, do poprawczôka.
We sobota na łodwieczerz łostôwalichmy same dóma, łojce wykludzali sie kajsik do kina abo tyjatru. I blank niy potrza nóm wtynczôs bóło kindermyjdli, bo przecamć po côłkim dnioszku przetrôwiónym na placu, tak by tak szli my moreśnie nynać.
Psiôk łajziół snami, i to blank bez hóndelajny i malkorba. Wysrôł sie kaj kciôł, jscôł kaj kciôł i żôdyn nôs skulitego niy absztychowôł, i niy żduchôł. Rółz tyż przisznalowalichmy go licóm łod żelôzka i pokwanckalichmy sie śniym na szpacyr, coby markiyrować „szanówne państwo” ze pudlym. Niyskorzij juzaś łojciec zabindowôł nôs, skrymplowôł sznóróm i tyż wykludziół nôs na szpacyr. Zwróciyli my wartko tymu psiôkowi słeboda na zawdy; niy bóło wtynczôs jesce u nôs rasów psów-zabójców. Móglichmy ale tykać wszelijakô roztomajtô gadzina, wszyjske naobkoło zwiyrzôki. Żôdyn niy miarkowôł tyż blank, co to sóm chóbska łodzwierzynce.
Same tyż jscalichmy na dworze. Bez zima trza bóło jscać zadkiym do wiatru, coby sie do imyntu niy łobejscać abo sie ciulika niy przeziómbić. Kôżdy bajtel to wiedziôł. Nó przecamć, jakóż by inakszij, żôdyn snôs tyż niyskorzij niy łoszpluchtôł ryncysków.
Starô sómsiôdka, ftorô mianowalichmy szandaróm abo chyrpóm, gónióła nôs krykóm. Ciyngiym tyż łajzióła bele kaj na nôs skargować. Łojce ale kôzali nóm sie ji kłóniać, i gôdać pozdrowióny, i smycyć jeji sprawónki. Wszyjskim starym heksóm musieli my gôdać pozdrowióny, a kôżdy majoryntny poradziół na nôs te pozdrowiyni wymusić.
Starzik dôwali zwólô, coby my sie mógli sztachnóńć sie jego fajfkóm. Zatym głóśno sie chichrali, kiej powykrziwiali ci sie nóm gymby. Łod tego czasu trzimalichmy sie pozdaleku łod tyj fajfki. Skôkalichmy ale radzi ze balkónu na łodlygłóść. Chiby, pucówa niyskorzij spuściół nóm sómsiôd... łojciec postawiół mu ale dobrô laga w szynku.
Do szuli (niyftorzi, jô niy) musieli deptać i półtora kilomyjtra piechty. Łojciec twiyrdziół, co miyszkómy k’tymu poblisku, blank kole, bo łón musiôł pyndalować i bez piyńć kilomyjtrów. Żôdyn ale nôs nie łodprowôdzôł ku szuli. Kôżdy gynał wiedziôł, co przinôleżi deptać lewóm zajtóm hulicy, i niy lza wlazować pod autoki, bo juzaś bydóm dóma chiby jak sto diosków.
Spółczulichmy, użôlalichmy sie nad kamratym ze naprociwka, bo łón musiôł pyndalować do muzycznyj szuli (jô tyż, jô tyż musiôł). Bół ino piyńć lôt stary. Łojce inkszych dziecek byli łoburzóne tryźniyniym i krziwdowaniym bajtla we tym wiyku... My tyż!
Warzylichmy sie „łobiady” ze dyszczówki, piôsku, trółwy i bóncu. Ale tyż łobjôdali my sie starcynnym kołoczym ze posypkóm do bezprzitómnóści i tyż żôdyn nie rachowôł nóm kaloryji. Żuchlalichmy jedyn kaugómin na zmiana bez pôrã dni i żôdyn sie niy brzidziół. Ćkali my tyż do łozpuku niyłoszpluchtane ółbsty direkt ze stromów i słepali my woda ze ulicznyj plómpy kole naszyj „Siedymnôstki”. Żódyn skuli tego niy kipnół, niy umrził.
Ale bez côłke dzieciynctwo żôdyn nóm sztyjc niy gôdôł, iże sómy ciacianymi janiołkóma. Majoryntne gynał miarkowali, iże bydymy sie tóm gôdkóm gańbić. Musielichmy ale kusikować starô tanta we lico na pówitani – bez ślimtaniô, i bez wyciyraniô fresy rynkôwym. Żôdyn tyż nie bawiół sie ze starkóm, kindermyjdlóm abo mamulkóm. Do wszelijakich gracek mielichmy sie wzajym. Żôdyn tyż ze majoryntnych niy chróniół nôs przed złym światym. Kiej szlichmy sie bawić, musieli my se dôwać rada same. I mielichmy, pniokowe bajtle, ino pôrã regli i mustrów do spamiyntaniô, dlô wszyjskich jednake. Łokróm nich, słeboda bóła naszóm włôsnościóm. Wychowywali nôs, dôwali nóm wyćwika tyż sómsiôdy, stare heksy, cufalowe przechódnie i kamraty ze starszyjszyj klasy. Łojce ale tyż chyntliwie przijimali hilfa cufalowych wychówawców. I Wiycie! Wszyjske przeżylichmy do siela, a żôdyn niy trefiół do heresztu.
Niy wszyjske sóm bildowane, niy kôżdy sztudiyrowôł na uniwerzityjcie, ale kôżdy snôs mô swój fach w gracy. Niyftore łobabiyli sie abo wydali, i dziecka wychowujóm podug... modernych terôzki pouczków psychologów. Blank niy łopowôżyli sie być... „patologicznymi” łojcami. Ja, ja sómy już terôzki mocka barzij „ucywilizjyrówane”.
My, dziecka ze naszego familokowego placu, przajymy naszym łojcóm za to, iże wtynczôs jesce blank niy wiedzieli, jak przinôleżi nôs, he,he,he „dobrze” wychowywać. To dziynka niym przetrôwiyli my nasze mode, smarkate lata bez ADHD, bakteryji, psychologów, zecniónych kindermyjdli, żłóbków, zawrzitych szpilplaców i szulsztóndów balytu.
A nóm sie sztyjc wydôwało, co nóm łojce i wszyjske majoryntne wszyjskigo brónióm i do łostatka wszyjsko szperujóm!


c: text/html

text:
Francyjŏ
Francyjŏ (fr. France /fʁɒ̃s/), Francuskŏ Republika (fr. République Française /ʁe.py.blik fʁɒ̃.sɛz/) – krej, kerego metropolitarnŏ tajla we zŏchodnij Ojrŏpie, atoli kerŏ mŏ aji zamorske terytoryja na inkszych kōntynentach.
Francyjŏ je piōntŏ pojstrzōd nojbarzi rozcapiyrzōnych krejōw na świecie a jedynŏstym we rankingu sztandardōw żywobyciŏ. Je ôna jednym ze bajstlyrzōw Ojrŏpejskij Unije aji Ôrganizacyje Skuplowanych Nŏrodōw. Je tyż czōnkym Miyndzynŏrodowyj Ôrganizacyje Frankofōnije, grupy G8, Łacińskij Unije a Rady Istości ÔSN, kaj mŏ tyż prawo do weta.
Skuli srogij wielości ludzkōw, wiyrchu, ekōnōmijnygo potyncjału a nuklyjarnygo arsynału widzianŏ kej jedyn ze nojfestelnijszych krejōw świata.
Treść
Etymologijŏ miana[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Worta "Francyjŏ" przilazuje ôd germańskigo plymiynia Frankōw, ôd kerych sztat ôstoł zônaczōny.
Gyjografijŏ[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Wiyrch a ranty[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Metropolitarnŏ Francyjŏ je na ziymi ôd Pojstrzōdziymnygo morza na połedniu ku Pōłnocnymu morzu na pōłnocy a ôd Ryna na zŏchodzie do Biskajskij zatoki na wschodzie.
Francyjŏ mŏ ranty wele Belgije, Luksymburga, Miymcōw, Szwajcaryje, Italije, Mōnako, Andory a Szpanije.
Klimat[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Metropolitarnŏ Francyjŏ je we sztrefie pokojnygo klimata, na kery ajnflus mŏ Azorski Wyż, choby we cołkij Zŏchodnij Ojrŏpie.
Gyszichta[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Ranty dzisiejszyj Francyje je podanu na ranty antycznyj Galije, kerōm pōmiyszkiwali Gale. Niyskorzij podbiōli ja Rzimiany w I w.p.n.e. Gale s czasym wiyny gŏdkã a religijõ ôd agresorōw. We IV w.n.e germańske plymiōna, gōwnie Franki przelazły Ryn a podbiōły Galijõ.
Jako samorzōndny krej Francyjŏ zipie ôd 843 r. bez tajlōng Karolińskigo Imperyjōm na wschodniõ, pojstrzodkowõ a zŏchodniõ tajlã, kaj zõchodniŏ bōła choby dzisiej Francyjŏ.
Karolingi regirowały we Francyji do 987r., kej swōj regirōng napoczōn Hugo Kapet, kery je fater dynastyjōw Kapetyngōw, Walezyjuszōw a Bōrbonōw. Wiyrch francuskij mōnarchije je we czasie regirōngu ôd Ludwika XIV, mianowanygo "Krōlym Klarōm". We tym czŏsie Francyjŏ fest ajnflus na ojrŏpejski kōnszt, kulturã, ekōnōmijõ a politykã. Je tyż nojbarzi zaludniōnym krejem w Ojrŏpie.
Francyjŏ bōła mōnarchijōm do 1792r., kej sztartła Francuskŏ Rewolucyjŏ a ôstoła zônaczōnŏ I Francuskŏ Republika. We 1799r. napoczōn regirować Napoleōn Bōnaparte, kery wiōn na siã titel I Kōnsula, a we maju 1804r. cysŏrza. Bez wojny Francyjŏ podbiōła mockã krejōw a zicła tam reskyre, kere przilazywały ze familije ôd Bōnapartygo. Po szlusie Napoleōna we Francyje zaś wrŏcŏ mōnarchijŏ. Niyskorzij, dochodzi do mocki swalōnkōw a pōmiōnōw systyma regirōngu ôd cysŏrstwa po republikã.
We XX w. Francyjŏ napoczynŏ być corŏzki mij ważnŏ we światowyj polityce. Eli jeszcze bez I Światowŏ Wojna Francyjŏ bōła aktywny szpiler, to II Światowŏ Wojna prziniesła ino miymiyckŏ przymoc a ôkupacyjŏ aji niyskrzij kolaboracyjŏ ś nimi, zônaczōły cŏłkowity upŏdek Francyje. Miało to ajnflus tyż na francuskõ ekōnōmijõ a wielość ludziōw. IV Republika ôstoła ustanowiōnŏ po wojnie, coby we 1958 r. ôstŏć przewesklowanŏ we dzisiejszõ V Republika.
Polityka[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Francyjŏ je dymokracyjŏ, co je typym republiki. Grōndym prŏw we Francyji je Kōnstytucyjŏ ze 1958r., keryj we piyrszym artiklu je szrajbniynte, co "Francyjŏ je niypodzielnŏ, laickŏ, dymokratycznŏ a socjalnŏ Republika". Ôd 2003r. tyn artikel gŏdŏ dalij, co "ônyj ôrganizacyjŏ je zdecyntralizowanŏ".
Ôrgany regirōngu[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Ustŏwodŏwczy regirōng je we gracach Parlamyntu, kery dzieli sie na dwie izby: niższŏ – Nŏrodowe Zgrōmadzyniy a wyższŏ – Synat. Francyjŏ je republika symiprezydynckŏ. Prezydyntym je terŏzki François Hollande a prymiyrzym Manuel Valls.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Jedyn chop mie przerobioł, co bych pisoł barzi po ślabikorzowymu1 i dzisiej sprōbuja2 sam wciś3 zamiast ło- ô i ôbejrzymy, jak sie Wōm to baje4 czytać. A na tyn ajnfachowy5 recept6 żech prziszoł po tym, jak nasza- moja i ôd moji Baby- modoł7 kōmratka8 ôsprawiała nōm wczora ô swoji rajzie9 do Korei Południowyj i ô […]
Tag: #cukinia
Francuski Ajntopf (Ratatouille/Ratatuj)
Tym daniym to żech sie piyrszy rołz zainteresowoł, jak żech łoglōndoł tako bajka, we ftoryj małe zwierzynta- co to normalnie ich niy lubiymy, ale we bajkach nawet ja- robiōły we restauracji za kuchorzy i narychtowały jednymu ważnymu chopowi właśnie take danie. Potyn żech pojechoł do Prowansji, a to właśnie stamtōnd pochodzi te danie i żech […]
Cukinia na bani (Dynia i przyjaciele)
Cojsik mie korciōło1, żeby sie szczelić na szybko jakoł zupa. We zamrażalce bōła jeszcze staro bania2, na handlu żech kupiōł take fajne małe cukinie, no i jeszcze mioł żech flaszka z włoskimi tōmatami3. Czasu bōło mało, bo zajś trza bōło lecieć na jake nagranie i musza pedzieć, że chyba mi sie udało szczelić ta zupa […]
Kurka… ze cukiniōm (Danie ekspresowe ;) )
Sōm take dni, kej1 niy chce nōm sie stoć przi piecu, a chciałoby sie zjejś cojsik dobrego i bestōż2 Chop sam wciepuje te recepty, co by Wołs trocha odciōnżyć łod tego myślynia: co by tu uwarzić? Te danie sie robi połra minut, ale tyn delikatny smak to bydzie dobry nawet dlo rozbestwiōnych3 degustatorōw. Co potrza? […]
Pizza ze cukiniōm (Pizza z cukinią)
Niyftorzi zajś pedzōm1: co to łon sie normalnyj pizzy narychtować2 niy poradzi, yno cały czołs3 musi tak wynołkwiać?4 😉 Dyć joł wiym, że pizza ze szinkōm, keczupym i syrym to nawet małe bajtle umiōm zrobić, a joł zajś bych chcioł Wołs nakusić na eksperymynty. Tyn mōj je delikatny, ale arōmatyczny, a jak sie do tyj […]
KRUPNIOK RAJZUJE. Czyńść 1: Krupniok ratatuje (Podróże z kaszanką. Część 1: Ratatuj wspomagany kaszanką)
Jak żech bōł[1] we radiu, to sie mie jedyn chop zapytoł, co by szło zrobić ze krupniokym. Połra[2] receptōw[3] prziszło mi do łeba[4] w czasie audycji, ale potyn niy dało mi to spokoju i tak żech prziszoł[5] na tako całoł[6] seria, co to sie baje[7] nazywać: KRUPNIOK RAJZUJE. Jako, że mie w te wakacje ciōngnie[8] […]


text:
Katolëcczi Kòscół
Katolëcczi Kòscół (rzimsczégò òbrządkù) - nôwikszô na swiece chrzescëjańskô wëzaniowô zrzesznica, głoszącô regle wiarë ë żëcô zwóné katolëcëzną. Pierszi w nim je Biskùp Rzimù - Papiéż. W spòleznie z nim je kòlegium biskùpów z nim zrzeszonych. Dzysô Papiéżã je Frãcëszk.
Katolëcczi Kòscół je dzysô na Kaszëbach dominëjącą religiją, wikszosc Kaszëbów je wëznaniô rzimskò-katolecczégò. Pamiãtné słowa ò ùtrzëmanié swòji wiarë ë kùlturë wëpòwiedzôł do Kaszëbów, papiéż Jan Paweł II w Gdini i Sopóce. Swégò czasu nimò cëskù na germanizacjã prësczich władzów, Katolëcczi Kòscół béł ùznôwóny za òbstojenié pòlskòscë. Bëło tak nimò ùległoscë niechtërnëch biskùpów, bãdącëch – przë znajomòscë pòlsczégò czë kaszëbsczégò jãzëka – z rodowiznë Miemcama. Kaszëbsczi jãzëk do rzimskò-katolëcczegò òbrzãkù wprowôdzony òstôł w latach 90-tëch XX stalata. Wiele Kaszëbów i ni leno òni - w tim kòscele - mòdlą są ò jak nôchùtszé wëniesenié Słëdżi Bòżégò Kònstantina Dominika na wôłtôrze. Krziże na rozchódnëch drogach zrosłë są z widzënkã zemi Kaszëbów.
- To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.


text:
Alaska
Alaska – stůn we USA, rozlygowany we půłnocno-wschodńij tajli Půłnocnyj Ameriki. Uod wschodu mo grańica ze Kanadům a uod zachodu bez Ćyśńina Beringa ze Rusyjům. Je sam mocka wjyrchůw, nojsrogszy McKinley mo 6194 n.p.m. Je to nojsrogszy podug wjyrchu a nojrzadzij zaludńůny stůn we USA. Kej jedźiny ńy je potajlowany ferwaltůngowo na hrabstwa, ino na uokryngi.
Lo Ojropejczykůw uoddekńůno we 1640 roku. Ńyskorzi eksporacyjo sam sztartły Rusy, a we rokach 1799-1867 krej należoł do rusko-amerikůńskij geszeftowyj kůmpańiji. 30 marca 1867 skalůno bez Rusyjo USA za 7 200 000 USD. 29 lot ńyskorzi uoddykńůno sam gold. Uod 1959 je to połnoprowny sztat we USA.


text:
Barliń
Barliń (nim. Berlin) jo głowne město a stolica Nimskeje, a ma wěcej wobydlarjow a wěcej płoni ako kužde dalšne nimske město. Wón jo měsćański stat a stakim jaden tych krajow Nimskeje zwězkoweje republiki. Barliń jo jadno z nejwětšych městow pó wobydlarjach w EU.
Wopśimjeśe
Kultura
Ako jaden tych centrow z nejwětšym politiskim wliwom w Europskej uniji a ze swójim kulturnym derbstwom, jo Barliń jadna tych nejwěcej wobglědowanych metropolow kontinenta. Město jo wuznamny wobchadny suk a wažny góspodarski, kulturny a kubłański centrum Nimskeje. Institucije ako uniwersity, slěźeńske institucije, źiwadła, muzeje ale teke festiwale, nocne žywjenje a architektura Barlinja su swětosławne.
Stawizny
Historiski Barliń jo był wěcej raz głowne město nimskich statow ako markgrobojstwa/kurwjerchojstwa Bramborskeje, kralojstwa Pšuskeje, Nimskego rajcha abo Nimskeje demokratiskeje republiki (jano pódzajtšny źěl města). Wót nimskego zjadnośenja, dnja 3. oktobra 1990, jo Barliń głowne město cełeje Nimskeje, a z głownoměstnem wobzamknjenim Nimskego zwězkowego sejma wót 1991 město jo wót 1999 teke sedło nimskego parlamenta a kněžarstwa.
Rozdźělenje města
Wót 1 januara 2001 w Barlinje jo 12 měsćańskich źěłow.
Eksterny wótkaz
Baden-Würtembergska | Barliń | Bayerska | Bramborska | Brema | Dolnosakska | Durinska | Hamburg | Hesseńska | Mecklenburg-Pśedpomorska | Nordrhein-Westfalska | Rheinland-Pfalcojska | Saarlandska | Sakska | Saksko-Anhaltska | Šleswig-Holštejnska
1952 k Baden-Würtembergskej fuzionowali: Südbaden | Württemberg-Baden | Württemberg-Hohenzollern


text:
Pulty
Pedzioł Wom już wto kedy, że zamiast „Eskimos” sie powinno godać „Inuita”? Że to w ich łodczuciu je tak, choby ich okryślić szmaciorzami? Gynau tak samo je, kiej powiycie komu, że je gołymbiorzym. A to je przeca poważny hodowca gołymbi pocztowych! Wiela to trza mieć pojyncio ło tym świecie, coby sie dować do godki z ludziami…
To wszyjstko przifiurgło z Nimiec
Je moc tych, kierzi u nos majom pulty. A prziszło to do nos łod Niymców. Wszyjstko zaczło sie w 1919 i jako piyrsi – Ślonzoki. Niyskoro potym zaczon we Rybniku działać Polski Związek Hodowców Gołębi Pocztowych. Grubiorze i werkowce mieli mocka uciechy, jak po szychcie poradzili bedinować te swoje pulty i łod nich, na cołki kraj, poszła fama ło tym szporcie. Ja, szporcie! Bo jak sie dowiedziałach łod szpeców w tym fachu – taki gołomb je niy lada wyczynowcym!
Ślonzoki sztyjc na podium
Niy dziwuje chyba, że przi takij historii, dzisioj Zarząd Główny tych hodowców mo swoja siedziba we Łorzeszu. Tam żech trefiła pana Andrzeja z Piekor i inkszych jego kamratów, kierzi sie znajom na chowaniu pultów. Tego, co mi nagodali je tela, że by szlo ksiożka napisać, toż ino Wom powiym to, co nojciekawsze. We cołkij Polsce je takich hodowców 46 tysiyncy – to tak, choby kożdy jedyn człowiek, co miyszko we Wodzisławiu mioł gołymbie! Poloki majom nojlepsze noty na świecie, a nojbarzij Ślonzoki. Łod wiosny do jesiynie som loty, a bez zima wystawy. Co drugi rok pulty majom tyż swoja Olimpiada! Coby łostać syndziom na takich wystawach, to trza sie szkolić dobrych pora lot, tyrać za granica i umieć wymacać kaj ptok mo fet, a kaj muły. Terozki średnio sie chowie kole 120 osobników, a jeszcze 50 lot tymu było to ino 60-70 pultów w gołymbniku. Na pewno je to trocha kosztowne hobby, bo za kożdego gołymbia trza zapłacić, a i futer ni ma toni, ale hodowcy godajom, że kurzyni cygaret tyż kosztuje, a satysfakcji takij niy dowo i zdrowi psuje.
Wygrać a do chałpy
Kożdego dnia trza takim pultom poświyncić moc czasu, eli sie jich traktuje poważnie. Rano porychtować, dać futer, a pod wieczór tyż. Rozchodzi sie ło to, coby w sezonie taki ptok był wdycki w dobryj formie, kiej przichodzi niydziela i łodbywo sie lot. Potym jego właściciel mo zaś cołki tydziyń na postawiyni go na nogi i tak sztyjc na łokrongło. Samiczki nojczyńścij som lepsze we tych lotach, bo – jak to baby – sie jim barzij chce i pryndzyj chcom już być w doma, przi bajtlach i chopie. No chyba że som idealne warunki do lotu, wtynczos samczyki som niy do pokonanio. Bo niy wiym, czy wiycie, ale przed lotym na długszy czos sie rozdzielo baby łod chopów, coby sie zdonżyli wycliwić i potym chciało sie jim lecieć drap do gołymbnika, kaj nagrodom zawdy je trefiyni z drugom połówkom. Co do porzynio pultów, w profesjonalnyj hodowli panuje średniowiecze. Roztomajte som zasady tego dobiyranio, ale ni ma w tym za grosz woli ptoków. Nojlepsze wyniki w lotach pulty zaczynajom zbiyrać kiej majom dwa lata, a potym furgajom i żyjom jeszcze długo. Pan Andrzej spominoł swoja gołombka Kaśka, kiero mając już łoziymnoście lot, durch wyłaziła za nim na balkon i siodała mu na ramiyniu.
Coroz drogszy szpas
Downij było tak, kiej wto chcioł chować pulta, to szoł do bardzij doświadczonego hodowcy i dostowoł łod niego porka. Terozki już se za taki coś koże zapłocić pora stów. Kapitalizm wloz wszyndzie. W Łorzeszu pedzieli, co na ich łoczach niydowno wtoś sprzedoł jednego gołymbia za szterdziści tysiyncy euro! Przeca w kożdym szporcie za nojlepszych zawodników sie buli srogi piniondze. Stać na to ponoś jakich majyntych Chińczyków, kierzi po te nojlepsze sztuki przijyżdżajom fort do nos. Ni ma w tym nic złego, póki sie mo umiar, jak we wszyskim. Trza ta pasja umieć łoddzielić łod życio rodzinnego, coby żodyn bajtel ani baba niy uciyrpieli skuli łojcowyj miłości do gołymbi. Som i tacy, co sie wyrzekli na cołki życi gorzołki, by dać bliskim pewnik, że nigdy niy narobiom gupot przi pultach i że nigdy czas spyndzony w gołymbniku niy bydzie pretekstym do wypicio. To sie chwoli! Bo właśnie skisz takich, co niy dbali o swoje ptoki należycie i radzi byli przi tymu co wyżrać, utar sie tyn niechlubny termin ‘gołymbiorz’, kierym źle je okryślić uczciwego hodowcy.
Pult jak czynść familije
Chowani gołymbi to je barzij styl życio niźli jakie hobby. Familijo hodowcy wiy, że na wywczas kożdego roku jadom ło tym samym czasie, w siyrpniu, kiej je przerwa miyndzy lotami starych a młodych gołymbi. Baba hodowcy nojczynścij, ani mu niy pomogo, ani niy zawadzo, ale jak przidzie na chopa szlag i sie dostanie do lazaretu, to łona dobrze wiy, jak mo go zastompić przi pultach. W gronie hodowców wszyjscy nazywajom sie kolegami i rychtig tak sie traktujom. Terozki dejmy na to robiom roztomajte akcje pomocowe dlo jednego z nich, co je niymocny. A kiej kiery z hodowców wybiere sie już do Ponboczka, to na pogrzebie, nad mogiłom wypuszczajom jego gołymbie, a te lecom prosto do dom. Je to fest wymowny łobrzondek, a potym kamraty bierom do siebie łosierocone pulty, chyba że do gołymbnika je jaki godziwy spadkobierca.
Choby GPS
Zagadkom ludzkości, wiynkszom niż obecne położyni piniyndzy z komunije, pozostowo to, skond te ptoki wiedzom kaj majom lecieć, coby wylondować gynau u siebie w chałpie. Jakieś naukowce trujom coś o falach magnetycznych ziymi, co działajom na pulty choby GPS. Ale czy ta prowda je ważno? Francuski pisorz godo, że jedni wdycki łod prowdy wolom niypewność. I tak je w tym przipadku – to je piykno tajymnica Ponboczka i chyba skuli nij hodowla gołymbi pocztowych je tak wyjontkowo!
Na zdjęciach hodowca gołębi pocztowych - pan Marian Zioła. Fotoreportaż został nadesłany przez autora „zwyklyproszek” na konkurs „Obiektywnie śląskie”: http://obiektywnieslaskie.pl/fotoreportaz/53/dobry-lot


text:
Zaprowiani krauzów
“Niy przejmuj sie! Szczyńści znojdziesz w krauzie łogórków kiszonych!” – śpiywoł wdycki jedyn pośmiywny grajek ze Klachowca. I mioł recht! Bo nic tak dobrze niy podziało na markotnego człowieka, jak taki kwaskowy maszket.
Na naszym Placu Miarki we Katowicach odzimek już praje że ni ma, cześnie potoniały fest, a łogórków tela, że ze kistów aż sie wykulujom. Co to moge znaczyć? Ino to, że sezon na zaprawiani krauzów momy gynau terozki!
Na zegroda dostawczokiym
Inoś gorzij je tym, kierzi swojij zogrody ni majom, toż muszom pociś na torg i zabulić za tyn cołki grincojg, coby mieć za tela na zaprawiani. Ale kiej wto mo swój plac, abo pole i mo w zocy łobrobiani tych morgów, to pewnikiym narośnie mu tego tela, co pozjodo na świyżo i jeszcze mu styknie na rozdowka po familiji i kamratach, a co łostanie, pozaprawio na reszta roku. Nojczyńścij na zogrodzie sie mo na drzewach płonki, byrny, flaumy i cześnie, a na krzokach wieprzki, jagodki, podzimki i aronie. Przi konsku grzondki idzie już mieć te łogórki, cukinie, patisony, banie, abo i kapusta.
Kożdy sobie byrny szkrobie
Kiej już wszysko bydzie zdrzałe, to trza pozbiyrać, prziniyś do dom, umyć, pokroć, abo jak cza to łoszkrobać, zaś umyć i filować tym krauzy. Jak mo to być na kompot, to pół krauzy łowoców, na łoko cukru i drugi pół wody, a kiej mo być to tyngsze, to wiyncyj łowoców i cukru, a mynij wody. Jak mo być jako mermelada, toż nojprzód jom trza usmażić, a dopiyro potym tym nafilować krauzy. I w kożdym przipadku trza krauzy deklami zawrić i zawarzić we wielgim gorku, a potym dać im ochłodnyć we spokoju. Nikierzi praktykujom łopisywani co we kieryj krauzie je i kiedy to było do nij wrażone, może to być pomocne, kiej niy idzie uwidzieć, czy to je sok ze czornego bzu, czy ze gumijagod…
Swojski je nojlepsze
Wiadomo, że inkszo inkszość je z zaprawianim tego, co niysłodki. To trza prziprawić, naciś jakigo zielska ku tymu, zaloć wodom z łoctym, abo jeszcze inksze miszongi porobić i niy znom sie na tym za tela, coby łopedzieć to na zicher. Wiym ino, że je różnica we smaku takich sklepowych, a zaprawianych samymu i ino skuli tego je to warte tyj roboty, bo kieby paczeć na piniondze, to niy zawsze sie to łopłaco.
Do spiżarki abo do basa
Nojlepszym miejscym na przechowywani tych krauzów je komorka. Downij, kiej niy było lodówek, we kożdyj chałpie tako ajncla być musiała, bo był tam chłodek i cimok i było to przi kuchni, na podoryndziu. Terozki tyż czynsto sie czimie taki rzeczy we pywnicy, tam kaj ziymioki. A potym to już ino podział ludzi na dwie zorty: ci, kierzi by wszysko połotwiyrali zarozki jak ino pozaprawiajom, bo przeca po to to je, coby to zjodać i wypijać, i ci, kierzi wachujom, coby tamci tego niy tykli, bo przeca to je na zima (i czynsto potym stoi pora lot, bo niy zdążom tych krauzów połopróżniać do nastympnego roku).


text:
Ihre Sprache: Deutsch Niedersorbisch Obersorbisch
Beschreibung
Křesćanska wěra je katolskim Serbam zepěra w žiwjenju. To wotbłyšćuje so w njeličomnych křižach a modlerskich stołpach při pućach a před domskimi. Najbóle wšak je to spóznać na ludźoch samych, hdyž wozjewjeja jutry jako křižerjo wjesołe poselstwo, putnikuja do Róžanta k hnadownemu městnu abo chodźa na Bože ćěło w procesionach po wsy. Z předležacym wobrazowym zwjazkom podadźa so čitarjo hromadźe z Maćijom Bulankom do wosadow katolskeje Łužicy. Jeho fotografije swědča wo žiwej wěrje, kotraž pokazuje so w hajenju nałožkow a wašnjow w běhu lěta runje tak kaž wšědny dźeń, hdyž chodźa wěriwi z wosadnikom w ruce kemši abo hladaja rowy swojich zemrětych přiwuznych. Wobrazy wobrubjeja teksty Gerata Wornarja, kotryž zhladujo na swoju domiznu a swój lud zwěsći: „Mam tónle serbski kraj a jeho ludźi rady. Tu sym doma. To je mi na zemi kus njebjes.“


text:
Grzychy naszych fatrów – „Wiater”
Zefel Sojka ani niy poradził spamiyntać kej ôstatnio wiōł sam taki wiater. Bez ôkno widziōł ludzi, kere miyli ciynżko iść do przodku pod tyn wiater, bo ciyngiym ich cosik pchało do zadku. Wele borsztajnōw leżało trocha połomanych paryzoli, a kole nich asty, kere poślatywały z drzewōw. Co jakiś czos słychać bōło buczenie walesek, kere cisły do roztomajtych borokōw, kere dostali takōm astōm w gowa. Zefel pamiyntōł, że za bajtla, kej tak wioło, stare Ślōnzoki godali, co to Meluzyna rōmpluje po świecie i sznupie za swojimi bajtlami. Bezma za życio to bōła baba, kero wiyncyj patrzała za gryfnymi keckami, niż za tym, co by bajtle zawdy miały co zjeść. Terozki chce je znojść, nale im sie już downo umarło, skuli czego jedne ino, co jij ôstało, to furgać po świecie i wajać. A jak tako Meluzyna wajo, to Ślōnzokōm zdowo sie, że je taki pierōński wiater, gynau taki jak prawie terozki. Niykerego to chyci taki lankor skiż tego wiatru, że weźnie i sie ôbwiesi. I to je prowda, dyć to nawet policaje godajōm, że kej tak fest wieje, to wiyncyj chopōw sie wiyszo.
Za bajtla Sojka rod suchōł roztomajtych powiarek ô Meluzynie i inkszych ślōnskich stworokach. Starka ôsprawiała mu ô nich ftedy ôwdy, a fater Zefla, Richat Sojka, fest sie wtynczos nerwowōł. Richat to bōł komunista i szterowało go wszisko, czego wyerklerować rozumym niy poradził. Skiż tego mały Zeflik miōł zakozane ôsprawiać ô Meluzynie i inkszych stworokach, a już nojwiynksze szmary to by zebrōł za godanie ô tym „stworoku”, na kerego godali „Ponbōczek”, co to bezma zrichtowōł cōłki tyn świat. Majerantny Zefel Sojka, a bōł to już terozki chop wiyncyj jak sześćdziesiōnt lot stary, w Ponbōczka ciyngiym niy dowōł wiary, niy skuli tego, co fater mu zakozali, nale skuli tego, że jak sie wybildowōł już za chymika, to za pierōn mu niy sztimowało to, co już wiedziōł, z tym, co godali farorze. Eli dowōł wiara w Meluzyna? Na zicher wiyncyj jak w Ponbōczka.
Zefel Sojka richtowōł sie tyju i sztaunowōł wiela z tych waleskōw jedzie prawie do jakigoś boroka, kerego asta pizła w gowa, a wiela do keryś chaupy, w keryj prawie ftoś się ôbwiesił. Niy rod suchōł tego larma i włōnczył radyjoka, nale ciynżko miōł dować pozōr na to, ô czym prawie ôsprawiali. Rajn w środku Sojki wszisko trzynsło sie choby galert. Możno i som Zefel niy poradziłby wytuplikować po jakiymu, nale ôd poru dni ciyngiym łaził wylynkany ô swoje żywobycie. Durś miōł maszketny gyfil, że ftoś za nim łazi. Kamratōw miōł małowiela, a familji żodnyj, to i niy miōł komu ô tym pedzieć. Som siebie tuplikowōł, że ino mu sie to wydowo. Kożdego dnia we wieczōr ftoś mu klupōł na dźwiyrze. Po jakiymuś Zefel boł sie wejrzeć bez kuklok. Nale przeca eli to je ważne, fto mu klupie? Na zicher jakeś gupieloki po fechcie łażōm. Możno kociki? Abo jakeś bajtle robiōm go za bozna?
Zaś! Zaś ftoś zaklupōł! „Pierōnie, dziyń w dziyń ô jednym czasie!” – pokapowōł sie Sojka, kej wejrzōł na zygor. Prawie miało piznōnć ôziym we wieczōr. Zgasił radyjoka i stōł po cichu w kuchni. Żodyn niy zaklupōł drugi roz. Chop chciōł sie już dychnōnć, kej prziszōł ku tymu, że tyn, fto go napasztuje, terozki prawie wyłazi z chaupy. Jak zoboczy zapolony kromlojter bez ôkno, to sie pomiarkuje, że ftoś je w doma i przidzie nazod. Sojka przycis na szalter. Zrobiło mu sie niyrichtich. Stoł blank po ciymoku i czekōł. Wtynczos zaś ftoś zaklupōł. Zeflym aże tyrpło, tak sie wylynkōł tego klupniyncio. Prziszōł ku tymu, że radyjoka mo sztyjc podpiyntego do sztrōmu i tyn, fto stoi na siyni poradzi sie pokapować, że ftoś je w doma. Ciepnōł sie, co by wyciōngnōnć kabel ze sztekra, nale po ciymoku piznōł szłapōm w ryczka, kero sie ôbaliła i narobiła larma. „Pieronie, terozki to już kożdy wiy, żech je w doma! – znerwowōł sie – Nale ô co jo sie tak po prowdzie starom? Dyć psinco mogōm mi zrobić! Jo je stary chop, mōm prawo siedzieć we wieczōr w doma i żodnego niy puszczać, pra?” Ftoś zaklupōł trzeci roz.
– Idź weg! Piyniyndzy ci niy dōm, bo niy mōm! Jo żech je ino borok chymik na penzyji!
Sojka pokapowōł sie, że trocha mu sie głos trzynsie, nale rod bōł z siebie, że yntlich nazdōł tymu gizdowi. Terozki na zicher pōdzie weg… Katać tam! Zaklupōł czworty roz. Znerwowany Sojka, durś po ciymoku, poszōł do siyni, co by wejrzeć bez kukloka. Wtynczos klupło piōnty roz. Nale jak klupło, jak pizło w te dźwiyrze, to dźwiyrzy już niy bōło i tyn ftoś wloz do chaupy. Wroz z cōłkimi dźwiyrzami! Wylynkany Zefel ciepnōł sie do kuchni, zawar sie ôd środka i chycił z cōłkij siły za klomka. Kaj mo mobilnioka?! Trza gibko sztyrknōnć na policjo! Jako tyn gizd mo pierōnowo siyła, co by cōłkie dźwiyrze wyłomać! Jezderkusie! Mobilniok ôstoł w izbie! Jakoś rynka chyciła z drugij strony za klomka ôd dźwiyrzy do kuchnie, a za chwila tych dźwiyrzy już tyż niy bōło. Zefel Sojka ôbalił sie na zol. Cosik srogigo wlazło do kuchnie, chyciło go za kragel i dźwigło myjter nad zol. Wylynkane ôczy Zefla Sojki stowały sie coroz to wiynksze i wiynksze. Szłapami majtōł w lufcie. Te pierōństwo wziynło i ciepło z cōłkiyj siyły Zeflym ku ece.
Borok piznōł sie gowom ô ryczka i ôstōł tak leżeć.


text:
Nazywōm się Klaudiusz Kaufmann i je żech Ślōnzołkym- nie Ślōnzokym, bo moja muter[1] urodziōła sie w Łopolskim, a łōni[2] tam przeca[3] gołdajōm, a niy godajom i besto joł tyż barzi gołdōm niż godom, choć żech się urodziōł w Gliwicach.
To, co sam bajecie[4] czytać, to je tako prōba zmierzynia sie ze ślōnskościōm, prōba zapisania tego, czego żech kedyjś nigdy zapisywać niy musioł, ani niy potrzebowōł, a terozki do mie jakosik tako potrzeba prziszła. Niyrozki to cołkym ciynżko tak spisać cojś, co to czowiekowi same z gymby wylatuje i cza pomyśleć, jako by to zapisać. To, co sam bajecie czytać, bydzie takim zapisym barzi[5] fōnetycznym i stwierdziōłech, że wprowadza sam yno jedyn inszy znak ō, co to bydzie odpowiadoł za samogłoska tako miyndzy „o” a „u”- nojlepi to widać i słychać we wyrazie klōska (bo nie jest to polska kluska). Roztomajci[6] specjaliści kozaliby mi sam naciś jeszcze inkszych literōw, ale joł nie wiym, fto by to wszystko spochołpiōł.[7]
„Chop w kuchni”- za naszych starzikōw[8] to chopy do kuchni przichodziyli yno pojejś, a terozki tak to sie wszystko pozmiyniało, że się chopy chyciōły i za warzynie[9]. Mōj ōłpa[10]– ze strōny moji mutry- to się yno łoglōndoł, kedy mu moja ōłma tyn łobiołd, abo wieczerzōł na stole postawi. Ale już mōj świyntyj pamiyńci fater- jak mioł dobry dziyń, to tak umioł roztomajte jołdło uwarzić, że nawet moja muter tak niy poradziōła. Pōnoś łod niego ōłpa bōł piekarzym, a i kołołcze tyż piyk. No i tak to te gyny- co to sōm łod warzynioł- przeszły i na mie.
„Chop w kuchni” to niy bydzie yno strona ło warzyniu po ślōncku, bo jak joł bych mioł yno pisać ło tym, jak żech robiōł żur abo panczkraut[11], to bych z tego chyba łogup[12]. Joł tam lubia w kuchni i trocha poeksperymyntować, i powarzić cojś z kuchni z cołkego świata, a niyroz to łaża i łaża, aż wymyśla jakeś nowe jołdło- choć wiadōmo, że bez te kilka tysiyncy lołt to na talyrzu bōło już chyba wszysko. Ale zawsze sie czowiek lepi poczuje, jak se pomyśli, że cołkym sōm cojsik wymyślōł.
Niy ma już co dali pisać, moga yno jeszcze pedzieć, że zaprołszōm do łoglōndania, do warzynia i smacznego, abo guten appetit!
P.S. Jakby komu cojś po tym niy wyszło z tych mojich eksperymyntōw, to żebyjście yno po tym niy ciepali ze złojści gorcami po ścianach- niy odpowiadōm za sposkudzōne jołdło ani za maras[13] w kuchni.
[1] muter- matka, fater- ojciec
[2] oni
[3] przecież
[4] będziecie
[5] bardziej
[6] różni
[7] zrozumiał
[8] dziadków
[9] gotowanie
[10] ōłpa- dziadek, ōłma- babcia
[11] śląskie danie z kapusty i ziemniaków
[12] zgłupiał
[13] brud


text:
Piyrszy rołz jołd1 żech takoł tarta we Lotaryngii (to je tyn regiōn zaroz przi Niymcach) i tak mi łōna2 zasmakowała, że musiołech sie jōm niyskorzi3 tyż narychtować4. Połra razy już żech z tōm tartōm eksperymyntowoł- rołz mi nawet śleciała5 na dylōwka6… ale i tak my jōm zjedli 😉 Joł robia zawsze ta wersja tarty dlo […]
Tag: #żółty ser
Karminadle cyganiōne (Klopsiki z grochu)
Pōnojś to niy je wcale take zdrowe, żeby durś1 jejś miyso i bez to (choby yno we piōntek) idzie sie wymyślić tyż co inkszego. Po zimie jeszcze możno Wōm łostało kajś2 w jakim szranczku3 trocha grochu, to sie mogecie zrobić take cyganiōne karminadle. Yno sie dejcie pozōr,4 jak we piōntek bajecie5 wołać Wasze bajtle6 na […]
Karminadle jak dlo grołfa (Kotleciki hrabiowskie)
Łostatnio żech robiōł1 kans2 ajerkōniaku i inkszych kakaōwkōw, a jak byjście przesztudiyrowali3 te recepty,4 to zarozki byjście sie pomyśleli, co tyn borołk5 robi z tymi wszyskimi biołkami- przeca porzōndny Ślōnzok niy wyciepnie6 jedzynia, a świniōw ani inkszyj zwierzyny niy mōm. To żech sie pomyśloł, że trza tym wyfutrować dōmownikōw- bōłech wtedy u Teściowyj, a wiadomo, […]
Tarta 3B- Brokuł, Boczek i Boryj (po polsku nie będzie 3B ;) )
Tarty robia łod1 jakegojś czasu. Niy biere2 to kans3 czasu, na wiyrch4 idzie powciepować5 roztomajte6 rzeczy i do tego wcale niy7 je droge. Kebyście8 czytali te recepty9 we ksiōnżkach, kaj10 kołżōm11 zrobiōne ciasto trzimać bez12 godzina we lodōwce, potyn- nim wrazicie13 je do pieca- na wiyrch wysuć14 specjalne fasolki… – to sie idzie przestraszyć. Joł15 […]
Gibki szałołt ze curry (Szybka sałatka z curry)
Po wakacjach to czowiekowi sie jakosić tak ciynższo chycić za te garce, a jak na dworze jeszcze je hic, to chciałoby sie raz dwa cojś mieć na talyrzu. Wtedy sie moge przidać taki szałołt, co to po prołwdzie[1] idzie sie szczelić[2] i bez lato, i bez zima. Yno pamiyntejcie, że to curry (czytejcie: kary) niy […]


text:
Lato idzie lubieć ze roztomajtych1 powodōw, a jedyn lubia szczególnie: wtedy sie idzie narychtować2 nojlepsze nalywki. A potyn bez zima, jak za łoknym3 zajś padze śniyg ze dyszczym, idzie sie wlołć do keliszka kōnsek4 lata. Wieprzki sōm5 tak fajnie kwaskowe, ożyźwiajōnce, a jak czowiek sie ta nalywka powōnio6 we styczniu, to mu sie zdo7, że sie w lipcu leży na dece8 pod jabłōnkōm. Sōm dwie szkoły robiynia nalywkōw: jedni nojprzōd zasypujōm cukrym, a potyn gorzołkōm, a inksi na łopak9. Joł żech je z tego drugego manszaftu10. Ta gorzołka chyto tyn smak11, jak łon je świyży, a niy już taki rozjechany bez tyn cuker. Nalywki majōm yno jedyn minus… cyna12 szpirytusu13.
Co potrza?
2 kg wieprzkōw
0,5 litra szpirytusu
0,5-0,75 l gorzołki14
gorść rodzynkōw
1,5- 2 szklōnek cukru
Wieprzkōm łoberznijcie15 łogōnki, przekrejcie na pó16, wciepcie ze rodzynkami do srogi krauzy17, zalyjcie gorzołkōm i szpirytusym i nolepij zapōmnijcie, żejście zaczli to rychtować. Jak Wōm sie tak za miejsiōnc abo dwa spōmni18, to ślyjcie19 gorzołka do jaki flaszki20, a wieprzki po wiyrchu21 posujcie22 cukrym (tak na oko pó szklōnki). Jak puszczōm sok, to ślyjcie go do flaszki i zajś posujcie cukrym. I tak sie mogecie pobawić połra razy, a jak już bajecie widzieć, że tego soku je małowiela, to we jakim garcu pomiyszejcie to wszysko, co żejście ślywali z tyj krauzy do flaszkōw. Mogecie to przecedzić i wymiyszane wlołć do flaszkōw. Tera zajś niech trocha postoji, a Wy sie bez tyn czas zjydzcie te wieprzki- yno lepi niy na jedyn rołż, bo sie napierecie23 😉
Na kōnieć łostało nōm już yno degustowanie nalywki, bo przeca takich dobroci niy idzie tak chlapnōńć zaro do dna. Na zdrowie 🙂
1różnych
2przygotować
3oknem
4kawałek
5są; ō- samogłoska w wymowie między o i u
6powącha
7będzie zdawać
8kocu
9na odwrót
10drużyny
11smak
12cena
13spirytusu
14wódki
15obetnijcie
16pół
17dużego słoika
18przypomni
19zlejcie
20butelki
21wierzchu
22posypcie
23wstawicie


text:
Syberian husky
Syberian husky je rasa psůw ze grupy szpicůw. Przinależům uůne do pjerwotnych psůw. Podug użytecznośći je to pjes zaprzyngowy.
Rasa pochodźi ze rejůnu Kołymy na Syberyji a bůła hodowano uod ludůw kere tam żyjům - Czukczůw, Korjakůw a inkszych. Husky okazoł śe fest przidatny skirz tygo, co poradźi ćůngnůńć sańe s klamotůma na 120 km bez 6 godźinůw. Idźe uůne tyż zaprzyngać po pora, poranośće lebo przez 20 do jednygo zaprzynga. Małowjela uůne jedzům, bezcůż sům ekonůmiczne.
Uůna rasa sprowadzůno tyż do Alaski a Kanady, kaj sztartowały we wyśćigach zaprzyngůw a czynsto wygrywoły.
Terozki syberian husky je dali trzimany jako poćůngowy pjes, nale tyż jako pjes do szpasu a familijny.
Husky je to pjes strzedńij srogośći. Czynsto trefjo śe, aże majům uůne modre ślypja (nale majům tyż ńykej mandlowyj farby, lebo jedne inaksze kej druge). Farby futra majům roztomajte, uobyczńe czorno- lebo śiwo- bjołe, ńykej ryszawo-bjołe abo podane na wilka.
Utropne we chowje skirz wrodzonyj ćekawośći a skłůnnośći do citańo, kopańo dźurów we źymji a stadnygo instynktu, skirz kerygo ńy majům rade zostować same a wuůnczas wyjům, larmujům a ńykej dymolujům chałpa.
Husky poradźi strzimać sroge źimno, przi - 30 °C moge spać na placu.
Mjano "husky" uoznaczo "uochrypły" a je dane skirz klangůw, kere psy tyj rasy wydowajům.


text:
Ihre Sprache: Deutsch Niedersorbisch Obersorbisch
Beschreibung
Ochranowske hesła so po cyłym swěće čitaja. Wone wobsahuja za kóždy dźeń krótke, jadriwe hrono ze Stareho zakonja a dalše z Noweho zakonja. Hesła „wunamakał” je hrabja Zinzendorf před wjace hač 280 lětami w Ochranowje, němsce Herrnhut. Z toho časa wone kóžde lěto jako mała knižka wuchadźeja, mjeztym we wjace hač 50 rěčach, a křesćanow wšelakorych wěrywuznaćow zwjazuja. Štóž chce, móže sej němske hesło wšědnje z mailku připósłać dać. W serbskej rěči je wone na internetnej stronje Serbskeho ewangelskeho towarstwa widźeć. Jako serbska kniha su „Wšědne hesła” lětsa 15. razej wušli.


text:
No Game No Life
No Game No Life(ノーゲーム・ノーライフ Nōgēmu Nōraifu skrōcane na NGNL abo Noge Nora) je mangoilustrowanym rōmanem naszkryflōnym a silustrōwanym bez brazilijskŏ-japōńskegŏ pisŏrza Yuu Kamiya[1]. Media Factory ôd 25 kwiytniyŏ 2012 roku ôpublikŏwałŏ 6 tōmōw rōmanã kere je drukowane bez MF Bunko J.
Fabuła[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Brat a sestra: Sora a Shiro,szpilajōnc pod nickem [ ](prōżny),sōm majstrami we wiyncyj niżeli 280 szpilōw. Jejich nick je s ônaczyniyŏ jejich mjan 空(Sora) a 白(Shiro) co robi 空白 (kuuhaku) eli prōżny. Ôroz dostŏli mailã ze linkem do szpilã we szachy pokōnujōnc oponentã. Niyskoro po wygranej dostali pytaniy: czy myślōm eli siy rodziyli niy we tym świŏciy co winniy, ôdpowiŏdajōnc: Ja. Narozki znŏjdli siy we inkszym świŏciy, kej je 16 ras, tyn kery s niymiy szpilŏł bŏł Bogiym zabawy Tet, ôn wygrŏł batelyjŏ Bogōw a ustalił 10 praw kere zakazujōm rozlywu krwije a wszytkŏ rozstrzygŏ siy bez szpile. We rankingu ras ôstatniyŏ je ludzkŏść (Imanity). Rodzyństwŏ postanŏwiłŏ wygrŏć turniyjã na krala ôstatniygŏ kreju ludzkegŏ: Elkia.
Przysiyngi[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
- Wszytke rozlywy krwije, wojny a grabieże sōm zabrōniyōne.
- Wszytke konflikty bydōm rozstrzygane bez szpile.
- We szpilu, kŏżdŏ ze zajt zakłŏda siy ô coś co ŏbie akcyptujōm iże sōm tej sōmej wartościy.
- Pōki niy mŏ to przeciyw trzyciyj przysiyndzy, zakłŏdane rzeczy a prawidła szpilōw niy bydōm kwystiōnowane.
- Wyzwanŏ zajta mŏ prawo do ôbraniyŏ regli szpilã.
- Wszytke zakłŏdy muszōm być utrzimane we mocy.
- Konflikty grupowe bydōm prowadzōne bez ôznaczōnych repryzyntantōw bez władze absolutnōm.
- Byciy chycōnym na ôszydzaniyu ôznaczŏ przygrany szpil.
- Na mjanŏ Boga, przedeszłe prawidła niy mogōm być zmiyniyōne.
- Dogadujmy siy a bawmy siy!
Exceed[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
We świŏciy mjanowanym Disboard je 16 intyligyntnych ras zwōnych Exceed (十六種族(イクシード) Ikushiido). Kŏżda rasa mŏ swegŏ pionkã szachowegŏ, eźli bŏłby stracōny, rasa niy bŏła by chrōniyōna bez 10 praw, eli bŏłaby uważanŏ za bestyjŏ. Ranking je podle mocy magicznej, rasy 7 a wyżyj sōm uznawōne za istoty żywe a niyżyj za samŏ żywobyciy.
- Old Deus - Stare Bogi
- Phantasma
- Elemental
- Dragonia - Smoki
- Gigant
- Flügel - Andżele
- Elves - Elfy
- Niy podane eszcze
- Niy podane eszcze
- Ex Machina - Cyborgi
- Niy podane eszcze
- Dhampir - Wampiry
- Lunamana
- Werebeast - Kemonomimi Ludziy ze ylymyntami bestyj.
- Seirens - Syreny
- Imanity - Ludzkŏść
We rankingu niy ôstały eszcze podane 3 rasy: Dwarves (Cwergi), Fairies (Wiły) a Daemonia (Demony).
Hlawne postaciy[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Sora(空) - 18 roczny niywłastniy brat Shiro, mŏ stracha iże niygdy niy bydziy miŏł dziŏłchy. Wielgi we analizōwaniyu ruchōw a emocyj oponentōw, przewiduje gipkŏ jejich kolyjne ruchy. Spycjalizuje siy we ôszydzaniyu a chycaniyu ôszydzaniyŏ. Po wygraniyu turnieju je ôn kralem a repryzyntantem Imanity, jegŏ cylem je podbōj cŏłkegŏ świŏta.
Shiro(白) - 11 rocznŏ niywłastna sestra Sory, niy mŏ rŏd kompiyli. Rodzōna jakŏ geniyusz, je dobra we kalkulacyjach a poradziy 20 gŏdek, gŏdke imanity pochytała we 15 minut. Je wielga we szachach a we szpilach FPS. Po wygraniyu turnieju je ôn kralewōm a repryzyntantkōm Imanity.
Stephanie Dola(ステファニー・ドーラ Sutefanī Dōra) - 18 rocznŏ prawnuczka wczesnegŏ krala Elki, przegrŏła zakład ze Sorōm a musiyŏłŏ poprzać jimu. Steph ryzykuje mocke by ôdczytać oponenta, je słaba we szpilach.
Jibril(ジブリール Jiburīru) - 6407 rocznŏ Flügelka. Przaje wiydzy a poradziy 700 gŏdek ze Disboard-u. Rezydŏwŏła we hlawnej bibliotece Elkie.
Izuna Hatsuse(初瀬 いづな Hatsuse Izuna) - 8 rocznŏ ambasadorka Wschodniyj Unije Werebeast-ōw. Posiyodŏ rzadkōm umiyjyntnōść swyj rasy "Dewastacyjŏ Krwije".
Manga[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Adaptacyjŏ mangowŏ ilustrowanŏ bez frele Kamiye,Mashiro Hiiragi [2] je serializowanŏ bez magazin Gekkan Komikku Araibu ôd styczniyŏ 2013.
Anime[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Adaptacyjŏ anime bez studio Madhouse miŏłŏ premierã 9 kwiytniyŏ 2014. Opening "This Game" je wykōnany bez Konomi Suzuki a Ending "Oracion" bez Ai Kayano.
Przipisy
- ↑ http://myanimelist.net/people/4212/Yuu_Kamiya Informacyje ô Yuu Kamiya
- ↑ http://myanimelist.net/people/21029/Mashiro_Hiiragi


text:
Kambodża
Kambodža, Krůlestwo Kambodžy (khmersko godka (trl.: Kâmpǔchéa, Preăhréachéanachâkr Kâmpǔchéa), we lotach 1976-1989 Kampuča – państwo we pouedńowo-wschodńij Azyji, na Půuwyspje Indochińskym, nad Zatokům Tajlandzkům. Grańica mo uod zachodu a půunocy s Tajlandyjům (dugość grańicy – 803 km), uod půunocy s Laosym (541 km), a uod wschodu s Wjetnamym (930 km).
Prawje couki kraj znojduje śe we dořeču Mekůngu. Dźou wodny I stopńa stanowjům pasma Gůr Kardamůnowych a Gůr Elefanta. Řyki na wschodńich zbočach tych gůr spuywajům do jeźora Tůnle Sap, a na zachodńich do Zatoki Tajlandzkij.
Bez pora deščowo nadmjar wody we Mekůngu powoduje cofka wůd řyki we kerůnku jeźora, kere rozlewo śe we cyntralnyj tajli ńiźiny. Jygo guymbokość wzrasta wůunčas s 1–3 m do 12 m. Skiž tygo zbjorńik tyn mo jydne s nojličńijšych zasobůw ryb suodkowodnych na śwjeće.
Kambodža to jydyn s nojbjydńijšych krajůw na śwjeće. Uod 1986 začůu śe proces prywatyzacyji předśebjorstw państwowych a zakuodůw řymjeślńičych. Industryjo je suabo rozwińjynto – fůnkcjůnujům yno moue fabryki kaučuku, tartaki a zakuody přymysúu spožywčygo, bez tůž wjelce wažnym elymyntym gospodarki kraju je rolńictwo. W mjastach žyje jedźińy 13% mješkańcůw kraju.


text:
Gambijo
Gambijo – państwo we zachodnij Africe, uod trzech strůn uokrůnżone bez Synegal, uod sztwortyj, zachodńij, mo dostymp do Atlantyckigo Uoceanu. Mjano mo uod rzyki Gambijo, wele ujśćo keryj je rozlygowane. Je sam zwrotńikowo klima ze srogimi uopadůma we dyszczowyj porze.
Uod XVII stolećo průbowali krej kolůńizować Portugalijo, Szpańijo, Ńiderlandy a Kurlandyjo, ńyskorzi tyż Francyjo a Wjelgo Brytańijo. Ta uostatńo do zgody ze traktatym ze Francyjům ze 1783 dostoła bezma cołki krej, ńywjelgi kůnsek mjanowany Albreda dostoła tyż we 1857 roku. Bůł sam srogi uostrzodek handlu ńywolńikůma. Samostanowjyńy Gambijo dostoła we 1965 roku.
Nojsrogszy udźoł we gospodarce mo sam bauerstwo, nojwjyncyj Gambijo eksportuje źymnych uorzechůw.


text:
Jak by fto1 szukoł dietetycznego jedzynia, to nawet niy mo sam co czytać. Za starego piyrwy2 ludzie mieli biyda3 i bez to kołżdo czyńść świni trza bōło4 jakosik przerobić. Tuste (abo niyftorzi tyż gołdajōm5 na to fet), kere6 ôni7 wtedy robiyli, bōło ajnfachowe8– yno ze szpyrkami9, te nasze to już je czyste wynołkwianie10. Trocha mie […]
Tag: #bakłażan
Francuski Ajntopf (Ratatouille/Ratatuj)
Tym daniym to żech sie piyrszy rołz zainteresowoł, jak żech łoglōndoł tako bajka, we ftoryj małe zwierzynta- co to normalnie ich niy lubiymy, ale we bajkach nawet ja- robiōły we restauracji za kuchorzy i narychtowały jednymu ważnymu chopowi właśnie take danie. Potyn żech pojechoł do Prowansji, a to właśnie stamtōnd pochodzi te danie i żech […]
KRUPNIOK RAJZUJE. Czyńść 1: Krupniok ratatuje (Podróże z kaszanką. Część 1: Ratatuj wspomagany kaszanką)
Jak żech bōł[1] we radiu, to sie mie jedyn chop zapytoł, co by szło zrobić ze krupniokym. Połra[2] receptōw[3] prziszło mi do łeba[4] w czasie audycji, ale potyn niy dało mi to spokoju i tak żech prziszoł[5] na tako całoł[6] seria, co to sie baje[7] nazywać: KRUPNIOK RAJZUJE. Jako, że mie w te wakacje ciōngnie[8] […]


text:
Cristiano Ronaldo
Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro (rodz. 5 lutego 1985 r. we Funchal) – portugalijski fusbalszpiler, kery gro we Realu Madryt. Zauobycz gro kej půmager, abo napadźorz.
We lotach 2001-2003 groł we Sportingu Lizbůna, kaj zagroł 25 szpilůw a trefjůł 4 tory. Ńyskorzi wystympowoł we Manchester United, kaj zagroł 196 szpilůw a trefjůł 84 tory. Uod 2009 gro we Realu Madryt kaj do 3 listopada 2012 zagroł 111 szpilůw a trefjůł 123 tory. Erbnůł Złoto Bala za 2008, a Złote Bale FIFA za 2013, 2014 a 2016[2].
Sztatystyki karjery[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
1(Superpuhar krejowy,Superpuhar Ojropy UEFA, Klubowe Mistrzostwa Śwjata)
Necowe uodwołańa[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Przipisy
- ↑ C. Ronaldo Bjůgrafijo
- ↑ Sztand po 2016
- ↑ Stan na 18 maja 2013


text:
Hůmer
Hůmer (grc. Ὅunpoς Homeros uoznačo "ślepy") (VIII vjek p.n.e.) – grecki aojda (rapsodas) čyli bard. Bůu uůn śpjywokym wyndrownym. Uwožany je za uojca poezyji epickij. Nojstaršy znůny s imjyńo ojropejski poeta, kery zapewne přejůu dźedźictvo dugij i bůgatej tradycyji poezyji heroičnyj (kerej istńyńy je nale ino důmysuym).
Hůmer je autorym poymatůw Ilijody i Uodysei. Grecko tradycyjo widźoua we ńim tyž autora epopei kůmičnyj Batrachomyomachji (podug nojnowšych teorje ńy uůn je jeji twůrcům) i Hymnůw hůmeryckych. Žodyn poeta grecki ńy přewyžšůu suawům Hůmera. Na wyspach Ios i Chjos wzńyśůno pośwjyncůne mu świůntyńy, a we Uolimpji i Delfach postawjůno jygo posůngi. Pizystrat wprowadźiu recytacyje hůmeryckych poymatůw na panatynoje.
Podug ńykerych lygyndarnych informacyji Hůmer pjyrwotńy nazywou śe Melesigenes i bůu synym bůga řyki Meles, puynůncyj kouo Smyrny, i ńimfy Kreteis. Śwjadčy to uo randze Hůmera we śwjeće greckym, gdyž zawše wybitnym ludźům připisywano tam boske abo půuboske pochodzyńy.
Ńy zachowouy śe žodne wjarygodne wjadůmośći uo jygo žyću i, kej škryflou badoč John Myres, žodne zdańy dotyčůnce Hůmera ńy je bezsporne. Ńymńij, antyčńi Grecy ńigdy ńy wůntpili we jygo istńyńy. Prawdopodobńy urodźiu śe we Smyrńy abo na wyspje Chjos we Jůńji – kraińy we Azyji Mńijšej, nale wjela mjast greckych ubjygouo śe uo tyn hůnorowy zaščyt. We spoře uo pochodzyńy Hůmera brouo udźou śedym mjast: Argos, Atyny, Chjos, Itaka, Kolofůn, Pylos a Smyrna. Podug lygyndy Hůmer bůu ślepcym. Teza ta můgům wspjerać dwa epizody ůmješčůne we hůmeryckych epopejach. W Uodysei ńywidůmy bard Dymodokos uopjewo bohaterske čyny, a autor, prawdopodobńy Hůmer, we Hymńy hůmeryckym piše do Apollina: "Pozdrawjům was wšyjstke. A uo mńy pamjyntejće, jak přijdźe jakiś čowjek uobcy, co śwjata dośwjadčůu, i zapyto: Dźouški, kery je wům nojmilšy s aojdůw, co sam přichodzům? Wuůnčas wšyjstke cuzamyn uodpowjeće: Ślepjec, kery mješko na skalistym Chjos – jygo pjeśńi bydům zawše nojgryfńijše"(...). Martin P. Nilsson we Homer and Mycynae podowo, aže we wjelu rygjůnach bardowje byli we rytualny sposůb pozbawjańi wzroku, co mjouo stymulować pamjyńć.
Autorstwo Ilijody a Uodysei wzbudzo ale do dźiś wůntpliwośći, a problym tyn nazywany je kwestjům hůmeryckům. Brak je wjarygodnych danych uo žyću Hůmera, ńykeři badače, a nawet juž antyčńi choridzontes, wysuwali hipoteza, aže Hůmer ńigdy ńy istńou. Podwaliny do tygo půglůndu, zwanygo teorjům pluralistyčnům (oba dźeua sům zlepkym pjeśńi s růžnych časůw, pouůnčůnych we Atynach we VI w. p.n.e.), dou mjymjecki filolůg F.A. Wolf we wydanyj we r. 1795 kśiůnžce Prolegomena ad Homerum. Po uokouo stu pjyńćdźeśyńću lotach dyskusyji i sporůw zwyćynžůua teorja ůńitarystyčno, kero twjerdźi, aže Hůmer istńou i bůu autorym uobu poymatůw, a jygo zasůgům je stwořyńy wybitnych dźeu we uoparću uo wjelowjeko tradycyjo pjeśńi heroičnych istńijůnco we starožytnyj Grecyji.


text:
SOBOTA, 08.10.2016
I liga wojewódzka juniorów A1
GKS Katowice – Stadion Śląski (godzina 19:30, boisko: Kolejarz)
II liga wojewódzka juniorów młodszych B1
GKS Katowice – Akademia Sportu Lubliniec (godzina 11:00, boisko: Kolejarz)
III liga wojewódzka trampkarzy C1
GKS Katowice – SMS Ruda Śląska (godzina 11:00, boisko: Rapid)
V liga katowicka trampkarzy C1
GKS Katowice – AKS Mikołów (godzina 9:30, boisko: Rapid)
III liga wojewódzka trampkarzy młodszych C2
UKS Ruch Chorzów – GKS Katowice (godzina 11:00, boisko: ul. Wolności 139)
III liga wojewódzka młodzików D1
GKS Katowice – Orbita Bukowno (godzina 9:30, boisko: Kolejarz)
NIEDZIELA, 09.10.2016
II liga wojewódzka juniorów A1 grupa 1
TS Polonia Bytom – GKS Katowice (godzina 11:00, boiska: ul. Olimpijska 2)
II liga wojewódzka juniorów A1 grupa 2
GKS II Katowice – ROW 1964 Katowice (godzina 15:00, boisko: Hetman)
III liga wojewódzka juniorów młodszych B1
Warta Zawiercie – GKS katowice (godzina 9:30, boisko: ul. Moniuszki 10)
VI liga katowicka młodzików D1
Stowarzyszenie „GKS” - GKS Katowice (godzina 9:30, boisko: Rapid)
IV liga katowicka młodzików młodszych D2
SRS Gwiazda Ruda Śląska – GKS Katowice (godzina 12:30, boisko: ul. Czarnoleśna 12)
PONIEDZIAŁEK, 10.10.2016
V liga katowicka orlików E1
GKS Katowice – SRS Orlik Ruda Śląska (godzina 16:00, boisko: Kolejarz Małe)
IV liga katowicka orlików E1
Rozwój Katowice – GKS Katowice (godzina 16:00, boisko: ul. Zgody 28)
WTOREK, 11.10.2016
IV liga katowicka orlików młodszych E2 grupa A
GKS Katowice – Rozwój Katowice (godzina 16:00, boisko: Kolejarz Małe)
IV liga katowicka orlików młodszych E2 grupa B
GTV Stadion Śląski – GKS Katowice (godzina 16:00, boisko: Katowicka 10)
IV liga katowicka orlików młodszych E2 grupa C
TS AKS Chorzów – GKS Katowice (godzina 16:00, boisko: ul. Filarowa 1)
ŚRODA, 12.10.2016
IV liga katowicka juniorów młodszych B1
MKS Śląsk Świętochłowice – GKS Katowice (godzina 14:00, boisko: ul. Bytomska 40)