text:
Wuslědk wobydlerskeho rozsuda njeje doskónčnje jasny
Kulow (AK/SN). Wobydlerski rozsud 9. meje wo škričkowanskim sćežoru w Mučowje z wida města Kulowa hišće žadyn jasny wuslědk wunjesł njeje. Tole rjekny měšćanosta Markus Posch (CDU) na zašłym posedźenju měšćanskich radźićelow. „Měšćanska rada budźe na přichodnym posedźenju 14. julija wo tym rozsudźić. Hač do toho žane wotpowědne zrěčenje njepodpisam“, wón přilubi. Wobydlerska iniciatiwa „Hórnikečanski jězor bjez prudźenja. Žadyn škričkowanski sćežor w Mučowje“ wojuje wo cofnjenje tak mjenowaneho dowolenskeho zrěčenja města ze škričkowanskim poskićerjom. Wona bě tohodla wobydlerski rozsud nastorčiła.


c: text/html

text:
Ślōnzoki1 jeżdżōm po cołkim2 świecie, chodzōm do roztomajtych3 restauracji, to czamu4 niy mogōm sie w dōma narychtować5 takyj ajnfachowyj6 tajskyj zupy rybnyj. Dorsz je delikatny, ôd niego smak fajnie wzbogaco pasta curry. Jabko, banan i mlyko kokosowe dajōm tymu trocha słodyczy, a i dziynki nim całoł zupa bydzie nōm na talyrzu fajnie wōniać.
Co potrza?
50 dkg dorsza
2-3 łeżki soku ze citrōłny7
1 srogoł8 cebula abo 2 mańsze
1 banan
1 wiynksze jabko
500 ml buliōnu
400 ml mlyka kokosowego
łeżka9 masła klarowanego
łeżka oliwy
2 łeżki pasty curry (zielōnyj abo i jaki inkszyj10), a jak taki11 niy mołcie, to dejcie12 łeżka łagodnego curry (kebyjście niy wiedzieli, czy niy bydzie za ôstre, to dejcie naprzōd13 yno małoł łeżeczka, a potyn dosmakujcie14)
połra łeżek pokrajanego15 sznitlochu16 abo dymki
sōl i pieprz
Pokrejcie17 ryba na 2 cm kōnski18, posypcie leko19 solōm, pieprzym, ôblyjcie sokym ze citrōłny i niech ôna chwila tak postoji.
We gorku na maśle i oliwie zeszklijcie pokrōnoł cebula, wciepcie pasta curry, a jak zacznie fajnie wōniać, zalyjcie to buliōnym i mlykym kokosowym. I niech sie to aby 5 minut na małym ôgniu powarzi20, żeby się te smaki mōgły połōnczyć. Tera wciepcie tam ryba, a 5 minut niyskorzi21 potarte na rubych ôczkach jabko i pokrajanego na pó-talarki banana. Terozki mogecie już rychtować22 talyrze, nalywać, na wiyrch23 wciepnōńć24 trocha dymki i… Smacznego 🙂
1ō- samogłoska w wymowie między o i u
2 całym
3różnych
4dlaczego
5przygotować
6prostej
7cytryny
8duża
9łyżka
10innej
11takiej
12dajcie
13najpierw
14doprawcie
15pokrojonego
16szczypiorku
17pokrójcie
18kawałki
19lekko
20pogotuje
21później
22przygotowywać
23górę
24wrzucić

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Budyšin. Wobchad w Budyskim nutřkownym měsće ma přichodnje lěpje běžeć. Měšćanske zarjadnistwo je tuž spočatk měrca wobchad wobkedźbować dało. Aktualne połoženje pak dalše postupowanje njezmóžnja, kaž ze zarjadnistwa rěka. Woteběracy wobchad tuchwilu realitu njepokazuje, a tak njejsu žane woprawdźite ličby wočakować. Hdy chcedźa zwěsćowanje datow dale wjesć, dotal jasne njeje. To zwisuje z wuwićom naprawow přećiwo koronawirusej.
Prosy ludźi wukaz sćěhować
Wojerecy. Wojerowski wyši měšćanosta Stefan Skora (CDU) je na internetnej stronje města widejowe poselstwo wozjewił. W něšto dlěšej hač dwuapołminutowskej powěsći namołwja wón Wojerowčanow, so na postajenja nastupajo wotstawk mjez ludźimi dźeržeć a hygieniske pokiwy sćěhować. Dale Skora wo mjezsobnu solidaritu a pomocliwosć prosy. A jako třeći dypk wón naspomni, zo měli dźakowni być tym, kotřiž jako zastaraćeljo ludźi ze žiwidłami a dalši słužbu wokonjeja, a předewšěm sobudźěłaćerjam na medicinskim polu, mjez druhim we Wojerowskim klinikumje.
Turněr wotprajeny
Pančicy-Kukow. Kedźbu, čłonojo Domowinskeje skupiny Pančicy-Kukow! Za srjedu, 1. apryla, planowane rjedźenje wokoło pomnika Jakuba Barta-Ćišinskeho w Lipju je aktualnych přičin dla wotprajene. Nowy termin budźe sčasom wozjewjeny.
Tydźenske wiki hižo njebudu
Budyšin. Wotnětka hižo móžno njeje so na Budyskich tydźenskich wikach z tworami zastarać. Wukaz płaći najprjedy raz hač do 5. apryla. W nim rěka: „Na tydźenskich wikach njeje wotstawk połdra metra mjez wosobami móžny. Zdobom wosebje starši ludźo tele wiki wužiwaja.“
Telefonować abo pisać
Zły Komorow. Turisća, kotřiž chcedźa so wo wokolinje Złeho Komorowa, Wojerec, Gubina, Baršća, Grodka, Hamora abo wo wopytowarskim centrumje we Wjelcej wobhonić, móža to tuchwilu jenož telefonisce, e-mejlnje abo z póštu činić. Měšćanske informacije dźěłaja w regularnych wotewrjenskich časach.
Choćebuz. Dźěći, znajmjeńša w Delnjej Łužicy, njemóža swoje rěčne znajomosće tuchwilu wobšěrnje dosć nałožować. Wšako njeje tam wjele maćernorěčnikow. Serbska redakcija rozhłosa RBB je so tuž rozsudźiła, program za dźěći a swójby rozšěrić. Tak chcedźa poskitki za delnjoserbšćinu podpěrać a dźěćom wotměnu zmóžnić, kaž zdźěla swobodna sobudźěłaćerka RBB Marja Elikowska-Winklerowa. Wotnětka wusyłaja wšědny postrow dźěćom z powědančkami, bajkami, hrajnymi scenami, basnjemi a spěwčkami, wot póndźele do pjatka na spočatku wusyłanja w dwanaćich a wječor w sedmich. Tež njedźelu Delnjoserbski rozhłós postrow wusyła. Potom započina so wusyłanje z Choćebuskeho studija RBB w 12.30 hodź. Program słyšiće na UKW-frekwencach Info Radio 93,4 MHz abo MDR 100,4 MHz abo Choćebuski kabl 94,55 MHz. Wjace internetnych poskitkow pod www. rbb-online/Sorbisches Programm
Doma wostać a čitać
Budyšin. Dźěłaćerski dobroćelstwowy skutk w Budyšinje zdźěla, zo stajne blido na temu „Kurić a nikotin“ 7. apryla na zakładźe aktualneje situacije wupadnje. Hač je w meji nachwataja, wo tym njejsu hišće rozsudźili. Zajimcow dobroćelstwo sčasom wo nowym wuwiću informuje.
K nuzy Posoł přez internet
Budyšin. Dyrbjało-li w přichodnym času coronakrizy dla k tomu dóńć, zo njehodźi so Katolski Posoł hižo ćišćeć abo roznošować, móža jón zajimcy digitalnje pod www.posol.de jako pdf-ku dóstać. To je redakcija katolskeho časopisa připowědźiła. Štóž nima přistup k internetej, njech prosy druhich wo to, jim strony wućišćeć.
Dźiwadło w interneće
Budyšin. Wšědne powěsće z Godowa móžeće wotnětka doma sćěhować. Nawoda klankodźiwadła a klankar w Němsko-Serbskim ludowym dźiwadle Šćěpan Siegfried posrědkuje z wutrobu a humorom aktualne towaršnopolitiske, naiwne filozofiske abo nabožne temy wobydlerjow kupy Godow. Wšědnje we 18 hodź. móžeće pod www.youtube.com/channel/UCcirOv_inb9RIWzRxsvAyzw Facebook: @inselgodow + @theaterbautzen pódla być.
Radwor. Katolski serbski dźěćacy dom „Alojs Andricki“ w Radworju pyta wot 1. apryla kubłarku abo kubłarja. Nadrobniše informacije podawa wjednica Andrea Henichowa pod 035935/20 717.
Kasa zawrjena, serwis pak daty
Budyšin. Powšitkowneho postajenja Swobodneho stata Sakskeje k wotwobaranju coronawirusa dla su wšitke zarjadowanja Serbskeho ludoweho ansambla hač do 20. jutrownika wotprajene. To zdźěli rěčnik SLA Stefan Cuška. Tež kasa je wotnětka zawrjena. Zajimcy móža sobudźěłaćerki serwisa telefonisce pod čisłom 03591 358111 abo e-mailnje pod docpěć.
Štó chce sobu hrać?
Budyšin. Za lětuše dźiwadłowe lěćo „Sherlock Holmes“ pyta NSLDź lajskich hrajerjow wšěch starobnych skupin, kotřiž chcyli rólu statista přewzać. Zwučowanja přewjedu wotsrjedź meje stajnje wječor a kónc tydźenja. Předstajenja budu 25. junija hač do 2. awgusta.
Nowy termin hižo postajili
Budyšin. Muzej Budyšin dyrbi coronakrizy dla wšitke zarjadowanja hač do 19. apryla wotprajić. Muzej wostanje tež zjawnosći zawrjeny. Aktualne informacije namakaja zajimcy pod www.museum-bautzen.de.
Gmejnska rada njebudźe
Radwor. Za přichodnu wutoru planowane posedźenje Radworskeje gmejnskeje rady je tuchwilneje krizy coronawirusa dla wotprajene. Tole zdźěla wjesnjanosta Wincenc Baberška. Na posedźenju chcychu zapokazanje noweje wjesnjanostki w aprylu přihotować a radźićela wuzwolić, kiž ma ju spřisahać. Tohodla běchu zeńdźenje do sportoweje hale „Slavia“ přepołožili, hdźež by wjace městna było. Najebać to pak su nětko hinak rozsudźili.
Poradźuja telefonisce
Budyšin. Tež Budyska turistiska informacija je swoje durje za zjawne wužiwanje zawrěła. Wosobinske poradźowanja tam hižo žane njejsu. Serwisowi sobudźěłaćerjo a sobudźěłaćerki pak su wšědnje wot 10 do 17 hodź. telefonisce abo e-mejlnje k dispoziciji.
Konjecy. Kedźbu spěwarjo Serbskeho muskeho chóra Delany! Kaž nam Měrko Korjeńk z předsydstwa chóra zdźěli, zwučowanja chóra w přichodnymaj tydźenjomaj aktualneho wuwića choronawirusa dla wupadnu. Ručež połoženje hižo tak napjate njebudźe, dalše informacije wozjewimy.
Zarjadowanja wotprajene
Kamjenc. Hladajo na aktualne wuwiće w zwisku z coronawirusom je Kamjenski Muzej zapadneje Łužicy hač do 19. apryla wšitke zjawne zarjadowanja wotprajił. Hižo wčera wupadny tak mjenowana časowa jězba do kamjentneje doby, 10. apryla njebudźe debjenje jutrownych jejkow z Zobelec swójbu, a přednošk wo Njeswačanskej ptakoškitnej staciji z dr. Winfriedom Nachtigallom 14. apryla je tohorunja wotprajeny. Přiwšěm wostanje muzej dale wotewrjeny, tež muzejowopedagogiske programy budu, za nje pak maja so zajimcy přizjewić.
Budyšin. Za jutře w 19.30 hodź. planowane předstajenje NSLDź „Dołhož fenki běža“ dyrbi chorosće dla wupadnyć. Město toho hraja na wulkim jewišću kruch „Greta“ Serbskeho činohrajneho studija. Hižo kupjene zastupne lisćiki wostanu płaćiwe abo hodźa so hač do 20. měrca za hinaše předstajenje zaměnić. Planowany bus wot Miłoćic přez PančicyKukow njepojědźe. Dalši bus pak budźe zasadźeny, a to we 18.15 hodź. wot Němcow přez Kulowc, Kulow, Salow, Sulšecy, Šunow a Róžant. Jězba płaći dwaj euraj, zastupny lisćik sydom eurow.
Přechod so zminje
Ćisk. Němska železnica chce jutře, sobotu, železniski přechod na Budyskej dróze w Ćisku wotstronić. Kaž Wojerowske měšćanske zarjadnistwo zdźěli, so tak tež přechod za pěškow zminje. Wobydlerjow proša za to wo zrozumjenje.
Poskitk wobmjezuja
Łaz. „Stawizny, drasta a spěw“ rěka hesło serbskeho wječora, na kotryž přeproša spěchowanske towarstwo Łazowskeho zetkanišća Dom Zejlerja a Smolerja jutře, pjatk, we 18 hodź. Z hosćom budźetaj Cyžec mandźelskaj Monika a Bjarnat z Noweje Jaseńcy. Zabawnje a informatiwnje podataj wonaj dohlad do stawiznow, kultury a rěče Serbow. Zastup je darmotny.
Nowe ideje přednjesć
Njebjelčicy. Prěni wječor noweho rjadu zarjadowanjow gmejny Njebjelčicy a ludoweje uniwersity wokrjesa Budyšin wotměje so jutře, pjatk, w 19 hodź. na Njebjelčanskej gmejnskej žurli. Pod hesłom „Hromadźe na wsy myslić, wuknyć, wuwić, činić“ móža wobydlerjo swoje namjety přednjesć, kak sej wuwiće gmejny a jednotliwych wsow předstajeja. Přeprošeni su wobydlerjo a čłonojo towarstwow wšěch wjesnych dźělow.
Wo literaturje a rěči
Drježdźany. Kulturny wječor wo serbskej literaturje a rěči přewjedu jutře, pjatk, w 19 hodź. w Drježdźanskim wuměłstwowym domje Raskolnikow. Na zarjadowanju wobdźěla so Drježdźanske serbske dźěći, Benedikt Dyrlich a Kirsten Bejmina z Wojerec.
Brězowka (AK/SN). Gmejna Dźěwin chce Dźěwinske wjesne srjedźišćo znowa wuhotować. Kaž wjesnjanosta Helmut Krawc (Wolerske zjednoćenstwo Dźěwin) na zašłym posedźenju gmejnskeje rady w Brězowce zdźěli, je přizwolenje za spěchowanske srědki we wobjimje 75 procentow mjeztym dóšło. Mjez druhim maja wosrjedź wsy pěc, wotpočnišćo za kolesowarjow a parkowanske městna nastać. Cyłkowna naprawa płaći něhdźe 150 000 eurow. Štwórćinu toho ma gmejna sama zapłaćić. Financować chce wona swój podźěl z inwesticiskeje pawšale Swobodneho stata Sakskeje.
Njebjo wobkedźbować
Budyšin. Na prašenje, kotre hwězdy su tuchwilu nad Budyšinom widźeć, wotmołwja jutře, srjedu, wot 19 hodź. w Budyskej hwězdarni. W planetariju dóstanu zajimcy zawod do nalětnjeho hwězdnišća. Při dobrych wuměnjenjach změja wopytowarjo składnosć, z pomocu dalokowidow wšelake objekty na njebju wobkedźbować.


text:
- About Institute
- The Fifth Nike Air Max 1 from Patta Is White - Grailify - nike lupinek flyknit boots made in mexico
- ladies nike blazer low top pink on sale
- KyпиTb БoTфopTы 35 36 — Heдoporo B kaTaлore БoTиHkи Ha Шaфe , KиeB и ykpaиHa
- femme - HotelomegaShops , Air Jordan Kuo 1 High homme , Jordan Kuo 1 High , Jordan Kuo "Sneakers Air Jordan Kuo 11 Low ""Citrus""" Bianco
- Nike Air Jordan 1 Mid Black Red Mens Basketball Fendi Shoes AJ1 Sneakers 554724 - Men's Fendi shoes , London Stopper Boot - 009 - 95731 - IetpShops - 4000 Cognac 6300 - Martens Combs Fleece - 315 - lined Boot Black Womens New - Jackboots
- 1576 nike air jordan 1 naranja y blanco
- air jordan 1 high stash white
- air jordan 4 black canvas
- air jordan 1 mid diamond shorts
- air jordan releases 2022
- Annual Reports
- Didactics
- Research
- Employees
- Journals
Recent projects
Zbigniew Tarapata, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Najgebauer, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Michał Dyk, Agnieszka Kacprzak, Dariusz Pierzchała, Mariusz Chmielewski, Krzysztof Chlebicki, Jarosław Rulka
Maciej Kiedrowicz, Jarosław Koszela, Zbigniew Tarapata, Rafał Kasprzyk, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Jerzy Stanik
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Rulka
Dariusz Pierzchała, Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Rulka, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Mariusz Chmielewski, Michał Dyk, Krzysztof Chlebicki
Andrzej Najgebauer, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas, Ryszard Antkiewicz, Rafał Kasprzyk, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Koszela
Ryszard Antkiewicz, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Andrzej Najgebauer, Dariusz Pierzchała, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski
Tadeusz Nowicki, Tomasz Tarnawski
Grzegorz Bliźniuk, Andrzej Ameljańczyk, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Gaj, Tomasz Górski, Tomasz Gzik, Piotr Kędzierski, Piotr Kosiuczenko, Jarosław Koszela, Andrzej Najgebauer, Tadeusz Nowicki, Kazimierz Worwa
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Koszela, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Tomasz Drozdowski, Dariusz Pierzchała
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Dariusz Pierzchała, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Mariusz Chmielewski, Roman Wantoch-Rekowski
Roman Wantoch-Rekowski
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Marian Chudy, Tadeusz Nowicki, Radosław Pytlak
Recent publications
Bolesław Szafrański, Romuald Weydmann
Grzegorz Bliźniuk, Dorota Kilańska
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Zbigniew Tarapata
Zbigniew Tarapata
Andrzej Chojnacki
Andrzej Chojnacki
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Roman Wantoch-Rekowski


text:
Rěčicy (SN). Dokelž so z drjewom zwisowace temy a móžnosće wužiwanja drjewa derje do kulisy Rěčičanskeho Erlichtec dwora z jeho kładźitymi chěžemi hodźa, wuhotuja tam njedźelu, 12. junija, prěni raz drjewowy a lěsny swjedźeń. Cyły dźeń móža so zajimcy wo wuznamje drjewa wobhonić a sej wobhladać, na kak rozdźělne wašnje móžeš tule surowiznu wužiwać.
Na stejnišću k sobučinjenju Katrin Lattermann z wokrjesneho lěsniskeho zarjada rozłoži, kotry wuznam strowy lěs za čłowjeka ma. Konje Schmidtec swójby z Dubca (Daubitz) móžeš při ćahanju drjewjanych zdónkow wobkedźbować a potom widźeć, kak Wolfgang Krone z Kodersdorfa zdónki w swojim mobilnym rězaku na deski rozrěza. Kulturna kupa Einsiedel wustaja wjacore fantazijepołne modele hrajkanišćow, štomowych domow a skulpturow, kotrež su po cyłej Europje požadane. Runje tajki eksportny šlager z regiona běchu něhdy drjewjane twary Nišćanskeje firmy Christoh & Unmack, wo čimž rozprawja pućowanska wustajeńca w Rěčičanskej kolesowanskej bróžni.


text:
EKBO měła za delnjoserbske dušepastyrstwo dospołne městno přewostajić
Podstupim (SN/at). W protokolach wo posedźenjach minjenych wólbnych peridow listować, pomha druhdy aktualne wuwića lěpje spóznać. Na to nawjaza předsydka braniborskeje Rady za naležnosće Serbow Braniborskeje Kathrin Šwjelina po wčerawšim, znowa digitalnje wotmětym so wuradźowanju gremija.
Hłowny wobsahowy dypk měrješe so na serbske aktiwity a wuwića w Ewangelskej cyrkwi Berlin-Braniborska-šleska Hornja Łužica (EKBO) na zakładźe cyrkwinskeho Serbskeho zakonja z lěta 2005. Rozprawjałoj staj předsyda Towarstwa za spěchowanje serbskeje rěče w cyrkwi dr. Hartmut Leipner a Dešnjanska fararka Katharina Köhlerowa, koordinowaca duchowna za serbske wosadne dźěło. Krajnocyrkwinski serbski społnomócnjeny a předsyda jeje serbskeje přirady Manfred Hermaš njeje so techniskich přičin dla wobdźělić móhł.


text:
Serbske tradicije a nałožki
Serbske tradicije a nałožki při mnohich składnosćach su so hač do dźensnišeho zachowali a so husto tež wot němskeho wobydlerstwa přewzali.
ptaći kwas
Woblubowany serbski nałožk je ptači kwas. Pochadźa z regiona mjez Budyšinom, Kamjencom a Wojerecami, swjeći so pak mjeztym w cyłej Łužicy. Sroka je njewjesta a hawron nawoženja. Kóžde lěto 25. januara rano dóstanu dźěći, kotrež su do toho taler na woknowu desku abo před durje stajili, wot kwasowacych ptačkow dary. Na talerju leža wšelake słódkosće. Z wosebitej prócu pječe wjesny pjekar ptački z mlokoweho ćěsta z latym cokorom a rozynkowymaj wočomaj, tute sroki njesmědźa na žadyn pad falować. Dźensa prócuja so tež měšćanscy konditorojo z wjele fantaziju wo dalše nałožkej přiměrjene pječwa kaž bizejowe ptački a hnězda. K tradiciji słuša tež, zo někotryžkuli chłóšćak, kiž wospjet taler won staja, na kóncu kusk wuhla dóstanje.
W tradicionelnej přestrjeni nałožka swjeća pěstowarnje hižo někotre lětdźesatki 25. januara małke swjedźenje, dźěći so předrasća jako ptački a ćahnu z ptačokwasnym porikom po wjesce abo měsće a na kóncu na kwasnu hosćinu. Jara wabjace su kwasne hosćiny z wotpowědnej regionalnej drastu, wosebje pola katolskich Serbow su rozšyrjene. Kaž pola praweho kwasa nawjeduje braška kwasny přećah – z čornym woblekom, kijom a cylindrom. Prědku dźetaj njewjesta a nawoženja, potom dwě kmótře a družki. Jim slěduja hosćo w swjedźenskej rejowanskej drasće. Wjesele ćahnu po wjesce, dźakuja so z čestnym wopytom hotowańčam a wšěm, kotřiž su jim pomhali swjedźeń přihotować. Skónčnje přeprošuja na zhromadnu hosćinu w pěstowarni.
camprowanje
Wažny nałožk wokoło póstnic je camprowanje, kotrež so wosebje w srjedźnej Łužicy z wulkej zahoritosću pěstuje. Tu podawaja so wosebje dorosćeni, ale tež pěstowarske skupiny a šulske dźěći w tradicionelnych kostimach njewotwisnje na camprowanje, zo bychu sej za póstniski swjedźeń nazběrali dosć pjenjez, palenca a jejkow.
Po wopyće jednotliwych dworow zetkaja so camprowarjo wječor z wjesnjanami k póstniskim rejam. Na mnohich městnach, kaž na přikład w Ćisowje, Brětni-Michałkach abo Čornym Chołmcu wobdźěla so holcy a žony na rejach w serbskej swjedźenskej drasće.
Jutry – debjenje jutrownych jejkow
K woblubowanym předjutrownym zaběram słuša pisanje jutrownych jejkow. Najhusćiše techniki su wóskowanje, bosěrowanje, škrabanje a wužrawanje. Něhdy běchu jenož pódla zelenoštwórtkowneje całty, wulkeje plećeneje makoweje wopuše abo wulkeho poprjanca, jako dar kmótrow swojim mótkam myslene. Dźensa pak su pisane jutrowne jejka požadana serbska dopomnjenka.
jutrowne spěwanje
Hišće w 1950tych lětach pěstowaše so Jutrowne spěwanje w mnohich wjeskach pola ewangelskich Serbow we Wojerowskim regionje. Z přazy wuchadźace spěwne towarstwo holcow chodźeše w rynkach ducy a duchowne spěwy spěwajo po wsy a po honach. Wobchody wokoło honow mějachu před złym škitać a dobre žně wuprosyć. Spěwanje zahaji so štyri tydźenje do Jutrow a docpě swój wjeršk na Ćichim pjatku a w Jutrownej nocy a skónči so Jutrońčku popołdnju.
jutrowna woda
Na někotrych městnach chodźa holcy a młode žony w Jutrownej nocy do schadźenja słónca k rěčkam abo studnjam po jutrownu wodu, kotrejž so wosebita móc přicpěwa. Wona hoji ludźi a skót, howi strowosći, rjanosći a płódnosći a wona so njeskazy. Jutrowna woda pak ma so mjelčo čerpać a domoj njesć, hewak zhubi swoju móc a stanje so “plapotaca woda”.
jutrowne jěchanje
Wosebity podawk su křižerske procesiony katolskich Serbow w sydom hornjołužiskich wosadach a w Budyskim tachantstwje jutrownu njedźelu. Z předkřesćanskeho wobchodźenja a wobjěchanja honow za wuprošenje dobrych wuměnjenjow za sywy a škit před mocami přirody su so křesćanske procesiony wuwili. Dźensa dopomina jenož hišće we Wotrowje ranše jěchanje na prěnjotne wobchodźenje honow.
Wot wosady k wosadźe so njese wjesołe posołstwo z rowa stanjenja Chrystusa. Křižerjo w swjedźenskej drasće z čornej suknju a cylindrom wjedu cyrkwinej chorhoji, Božu martru a statuwu z rowa stanjeneho, jěchajo na krasnje z nadobnymi wuzdami, kwětkowymi wobwitkami a wušiwanymi bantami wupyšenych konjach. Kóžde lěto je wjace hač tysach křižerjow, byrnjež sej konja zwjetša zdaloka wupožčić dyrbjeli. Kruty zwisk katolskich Serbow k swojej wěrje a serbskej narodnosći stej přičina za wobšěrnosć prócowanjow wo zdźerženje tutoho nabožneho ludoweho nałožka. Někotryžkuli přiwuzny z dalokeho města wróći so k jutram domoj, zo by sobu jěchał. Zwjeselaca je ličba młodostnych křižerjow. Prěni raz njese křižer jako wonkowne znamjo zeleny wěnčk při rewersu, k 25. jubilejej slěborny a k 50. złoty. Spěwanje serbskich kěrlušow a hłósne modlitwy zawostajeja hłuboki zaćišć.
přepodaće kmótřiskich darow
K jutram hišće dźensa kmótřa swojim mótkam dary dawaja. W Hornjej Łužicy je to přeco zeleny štwórtk. Zwjetša su to dwě abo tři barbjene abo pisane jutrowne jejka, por pjenježkow abo něsto k woblekanju a słódkosće. Něhdy su město słódkosćow poprjančki a zelenoštwórtkownu całtu darili. W błótowskich Bórkowach ma wona formu palmoweje wjechle. Něšto lět ju tam pjekar Mieth nětko zaso pječe za mótkow.
chodojtypalenje
„Wałpornu nóc chodojty k swojim zhromadnišćam lětaja, tohodla dyrbi so wosebje kedźbować. Hródźe so zawěraja a před kóždy zachod so stajeja zelene hałžki a před próh chošćo. Wotwobaranske mocy maja tež mnoholičbne wohnje, kotrež k njebju sapaja a palace chošća, z kotrymiž hólcy po polach běhaja.“
Edmund Schneeweis je takle wokoło 1930 nałožk wopisał, kotryž je so před něšto lětdźesatkami hišće wot łužiskich horow hač do Mužakowskeje hole pěstował. Dźensa je drje stajenje małych brězyčkow před domami a dworami hišće druhdy z wašnjom, wulki zajim pak budźi chodojtypalenje, kotrež je so na wjele městnach hižo k ludowemu swjedźenju wuwiło. Zwonka wjeski nasypa so wulka hromada prućiny a zahrodniskich wotpadkow. Na nju sadźi so chodojta, kotruž su dźěći abo młodźina spaslili. Hdyž so ćmička, so hromada zapali a wokoło njeje so młodźi a stari hromadźa. Dźěći so zwjesela nad wohnjom a běhaja z palacymi chošćemi a smólnicami. Druhdy so spěwa a kašćik piwa steji často tež blisko.
mjejestajenje a mejemjetanje
Na předwječoru prěnjeho meje so meja staja. Je to někak třiceći metrow wysoki štom z wobwitkami. Na wjeršku je zwjetša z pisanymi bantami pyšena brězyčka. We wjeskach wokoło Wojerec młodźina něšto wosebite haji, štož ma swoje korjenje w tamnišej přazy. Pod wjerškom so přičinja wěnc ze štyrjomi pisanymi rubiškami najstaršich holcow – něhdy kantorki.
Młodźina staja meju na nawsy. W někotrych katolskich wjeskach je z wašnjom pod njej kěrluše spěwać. Wjeršk mejskich nałožkow je w Hornjej Łužicy mejemjetanje. Wot stajenja hač k mjetanju stražuje młodźina meju, zo njebychu ju hólcy z druhich wjeskow podrězali. Na jednej sćěhowacej njedźeli so wjesnjenjo při meji hromadźuja. Najprjedy zarejuje młodźina někotre nazwučowane rejki, holcy zwjetša w swjedźenskej drasće regiona.
Potom so meja wuryje. We wokomiku, hdyž padnje, wubědźuja so hólcy wo jeje wjeršk. Štóž jón prěni docpěje, je mejski kral. Z holcow wuzwoli sej mejsku kralownu.
swjaty Měrćin
Spěwanje abo prošenje wo dariki na swjateho Měrćina abo Mikławša stej we wjeskach katolskeje Łužicy z wašnjom. W małych skupinkach chodźa dźěći wot domu k domej a proša wo dariki. Zwjetša dóstanu słódkosće. W kóždym domje spěwaja štučku ze sćěhowacym tekstom: „Wjele zboža přejemy a so pěknje prašamy: Njej‘ tu swjaty Měrćin (Mikławš) był, njej‘ tu ničo wostajił? Ju wšak ju, połnu šklu, hišće wulku hromadu.“
dźěćatko
Nałožk dźěćatka saha wróćo do předkřesćanskeje doby, jako so wjesnjenjo swojich susodow z brězowymi prućemi dótkachu, zo bychu na nich přenjesli móc čerstwje rězanych hałžkow. Přenjeseny nałožk so dźensa hišće pola ewangelskich Serbow we wjeskach a městach Delnjej Łužicy a w kónčinach wokoło Slepoho a Wojerec pěstuje. Serbske dźěćatko zetkawaš w adwentnym času. Wone chodźi mjelčo, zwjetša přewodźene wot dweju, jednoru zymsku drastu woblečenu pomocnicow, po wsy a rozdźěluje worjechi, jabłuka a poprjancy a žohnuje ludźi z majkanjom lica a lochkim dyrom ze žiwjenskim prutom na ramjo. Z tym zwjazane je přeće za zbožom, strowotu a derjeměće. Praji so, zo tón, kotrehož je dźěćatko majkało, w nowym lěće strowy wostanje.


text:
Jak by fto1 szukoł dietetycznego jedzynia, to nawet niy mo sam co czytać. Za starego piyrwy2 ludzie mieli biyda3 i bez to kołżdo czyńść świni trza bōło4 jakosik przerobić. Tuste (abo niyftorzi tyż gołdajōm5 na to fet), kere6 ôni7 wtedy robiyli, bōło ajnfachowe8– yno ze szpyrkami9, te nasze to już je czyste wynołkwianie10. Trocha mie zainspirowała kuchnia gruzińskoł, ale je tam tyż prziprawa, kero je charakterystyczno dlo kuchni bułgarskij. Dugo by szło jeszcze gołdać, ale jedne musza Wōm pedzieć11: za takim fetym to idzie ôgupieć12 😉
Co potrza?
25 dkg szpeku13
gorść ôrzechōw
10 dkg bakłażana
1 łeżeczka czubrycy
0,5 mielōnyj kolyndry (ziorek)
sōl i pieprz
Bakłażana pokrejcie14 we kosteczka, posypcie go solōm i ôdstołwcie15 na chwila, żeby pōściōł sok- niy bydzie wtedy za gorzki. Szpek tyż sie pokrejcie we kosteczka i po leku mogecie go we jakim gorku skwarzić16– ftojś mi pedzioł, że jak sie doł17 tam trocha soli, to tyn fet niy bydzie pyrskać18. Jak już bakłażan puści sok, to go przepōkejcie19 i wysuszcie papiyrowym ryncznikym. Ôzgrzyjcie sie bratruła20 na 200 stopni, rozłōżcie tego bakłażana na jaki blasze i dejcie go rajn21 na 10 minut. Pod kōniec dociepcie tam tyż na chwila ôrzechy. Jak już szpyrki bydōm fajnie wyskwarzōne, to wciepcie tam tego bakłażana, ôrzechy i prziprawy, połra razy to pomiyszejcie i wlyjcie do jaki miski abo bōnclołka22. A jak ôchōdnie23, to sie ukrajcie24 sznita25 nojlepszego chleba, posmarujcie i… smacznego 🙂
1ktoś
2dawniej
3biada
4było; ō- samogłoska w wymowie między o i u
5mówią
6które
7ô=ło
8proste
9skwarkami
10wydziwianie
11powiedzieć
12oszaleć
13słoniny
14pokrójcie
15odstawcie
16wytapiać
17doda
18pryskać
19przepłuczcie
20piekarnik
21do środka
22kamiennego garnka
23ostudzi się
24ukrójcie
25kromkę


text:
Z koronowej krizu, hišće bóle pak z wójnu w Ukrainje su powšitkowne kóšty za ludnosć sylnje stupali, tak zo wučinješe inflacija w Němskej lětsa w septembrje 10,9 %, přirunujo k lońšemu lětu. Za energiju dyrbjachu ludźo přerěznje 43,9 % wjace wudać, za twory 17,2 % a za zežiwidła 18,7 %. To wšak potrjechenych porazy a mnozy rozmysluja, kak móhli tole zapłaćić resp. hdźe móhli lutować. Eksperća wuchadźeja z toho, zo ludźo w přichodnych měsacach mjenje tworow kupuja, wopyt hosćencow redukuja a mjenje kulturnych zarjadowanjow wopytuja, dokelž sej to prosće dowolić njemóža.
Hdyž je redaktor Serbskich Nowin 19. awgusta konstatował, zo je hodowne wudaće wječornika wohrožene, dokelž dobra třećina redaktorkow a redaktorow woteńdźe a trěbny fachowy dorost pobrachuje, dyrbjeli sej wuwědomić, zo móhli tež abonenća falować, dokelž je za wobydlerstwo – wosebje na wsy – lóšo so nowinow wzdać hač wšědneho chlěba. Dyrbimy z tym ličić, zo wostanu srjedź jubilejneho lěta Zejlerja a Kocora žurle kaž wóndano při koncerće SLA pod hesłom »Pój, wječoro k nam rjany« w Budyskim Serbskim domje prózdne, dokelž njemóža zajimcy zastupny lisćik zapłaćić, zo budźe žurla NSLDź při planowanej inscenaciji komedije »Hrěšna wjes abo zabyty čert« z pjera Jana Drdy snadź jenož na předstajenju wupředata, hdyž poskićuje so hrabnjenčko, potajkim zastupny lisćik za potuńšenu płaćiznu? Jenož čitanja w Smolerjec kniharni móhli renesansu wosebiteho razu dožiwić, wšako su darmotne a wopytowarjo móža so za čas zarjadowanja na swojich stólcach sedźo jónu porjadnje zwohrěwać.
Hdyž so dźensa wo profesionelnym wuměłstwje rěči, potom su z tym husto wšelke wočakowanja zwjazane kaž na přikład, zo su wuměłče přeco přihotowane, zo su wuměłcy koncentrowani, zo swój wukon na dypk přinjesu. Hač k postajenemu časej předstajenja abo někajkemu terminej za wotedaće. Njewotwisnje wot jich naladow, starosćow a začućow.
Wliw němčiny na serbšćinu – na wšěch runinach rěče –, a wosebje wobchadnu serbšćinu, je dźensniši dźeń sylny, nic jenož dokelž je to dominowaca rěč wokolnosće, ale dokelž wobknježi dźensa tež kóždy Serb němsku rěč. Z tym mamy situaciju tak mjenowaneho absolutneho rěčneho kontakta. Ale tež ze sebje won so rěčny system stajnje měnja a připodobnja so potrjebje towaršnosće, rěčnikow. Spisowna rěč je přez swoje kodifikowane prawidła a struktury mjenje dynamiska a spyta wliwam zwonka a změnam w gramatice skerje wotwobarać. Zo by pak rěč žiwa wostała a zo bychu so rěčnicy z njej dale identifikować móhli, je trjeba, zo dźe kodifikacija z časom a so we wěstej měrje uzusej přibliži. Hewak so wobchadna a spisowna serbšćina dale a bóle wot so wotsalitej. Rozdźěl mjez nimaj je nětko hižo wulki. Dožiwjam přeco zaso, kak njewěsći sej mnozy z rěčnikow w spisownej serbšćinje su, kak wulki je wotstawk k njej, kak »cuza« jim je.Leńka Šołćic Foto: priwatne wobsydstwo
Zo njeby tutón wotstawk dale rozrostł a serbska spisowna rěč jenož hišće rěč serbskich institucijow abo jednotliwych awtorow była, bychu so tola móhli wěste zjawy z wobchadneje rěče do spisowneje přewzać (za někotrych čitarjow: akcent leži na wěste). By da woprawdźe zlě było, hdy by so tež w spisownej rěči analytiski futur z perfektiwnymi werbami »dowolił« (budu zawołać). Abo hdy by so pola někotrych přewzatych słowow, euro, ananas, njedeklinabelna warianta dopušćiła?
Hartmut S. Leipner Foto: archiw Nowego Casnika
Gaž nimske diskusijne krejze se zaběraju ze serbskeju rěcu, móžomy z wěstosću na to cakaś, až pśiźo pšašanje, lěc se hyšći wupłaśijo, do spěchowanja wuměrajuceje rěcy inwestěrowaś. Něgajšny chóśebuski wušy promšt Reinhardt Richter jo se pšašał, kak dłujko musymy hyšći serbske namše póbitowaś. Pśecej su take zranjece słowa zwězane ze słowkom hyšći. Kak dłujko se hyšći serbski powěda. Slědny maminorěcny pótom serbske swětło wugasnjo? Drogujuca wustajeńca »Co ga how groni mjeńšyna«, kenž jo była wiźeś do kóńca apryla w Zwězkowem sejmje a jo něnto ducy pó cełej Nimskej, pśewobrośijo pšašanja na wětšynowu ludnosć, aby zwurazniła głuposć takego pśistupa: Wjelich was jo, su scełego filmy w nimskej rěcy, cogodla hyšći nimski powědaśo a nic engelski abo chinski, dla cogo trjebaśo wucbu w nimšćinje, maśo namše w nimskej rěcy, atd. Spisowaśel Eugen Ruge jo gano we swójom drježdźańskem nagronje analyzěrował nimsku rěc. Móžomy se pśedstajiś, až wóna wótemrějo? Móžo to byś, až se pśibližujomy kóńcoju nowowusokonimšćiny, ako jo źinsa znata? Jogo wuslědk jo pśechwatajucy – jo, na kuždy pad móžo se to pśedstajiś. Awtor namakajo wšake indice, w casach dominěrujuceje engelskeje popularneje muziki, lichego wikowanja, digitalizacije a pšawopisnych abo »gender« reformow, gromaźe z powšyknym spadom rěcy.
A co jo z našeju bogeju serbskeju rěcu? Smy my napšawdu na droze do Texasa, ako jo było dawjeto cytaś w ewangelskem casopisu Pomhaj Bóh? Měnjone jo było, až naša rěc buźo graś jano symbolisku rolu ako na swěźenjach Serbow w Texasu – na toflach w měsće, w dwójorěcnych nadpismach, abo gaž se gjarźe prezentěruju stare serbske knigły z pśispomnjeśim, až (se wě) cytaś je južo nicht njamóžo.
Logos da so wězo jako słowo přełožić. W antikskej filozofiji pak měni logos tež rozum a rozumnosć, logos je na zrozumjenje zapołožena rěč, wopřija zmysł, logiske myslenje a posudźowanje. Słowo je potajkim zakład wšeho myslenja, začuwanja a skutkowanja. Je tuž woprawdźe wšojedne, hdy a hdźe kotre słowo wužiwamy? W zašłym času diskutuje so wo genderowanju abo wo móžnej změnje našeje hymny, w kotrejž so dotal jeničce wo muži »hódni wěčnoh wopomnjeća« prosy. W tajkich diskusijach jewja so tež argumenty kaž wotkaz na gramatiske kategorije, kotrež w swojej neutralnej formje drje po muskim splahu flektujemy, kotrež pak žony a muži runočasnje wopřijeja – čehodla tuž njetrjebawšo komplikować? Abo snano někajke nowe znački kaž hwěžki abo nakósne smužki zawjesć? Tež historiski argument so rady wužiwa. Hymna je produkt swojeho časa. W zwisku z genderowanjom pokazuje so na směšnosć, triwialnosć abo na wo wjele wažniše wěcy.
RÓŽA DOMAŠCYNA
W Serbach sym wukrajnik, potajkim je tema noweho wobdźěłanja serbskeje hymny za mnje jenož intelektualne zwučowanje bjez emocijow. Wot Maćicy Serbskeje nastorčena namołwa k diskusiji wo hymnje – hačrunjež kedźbliwje formulowana – bě po mojim měnjenju njezbožowna. Njeje móžno stary tekst hymny bjeze wšeho přepisać, dokelž dyrbimy w idealnym padźe wšitke konsekwency widźeć.
Hymna je symbol a funguje jenož, hdyž so z nim nimale kóždy identifikuje. Hdyž tomu wjace tak njeje, dyrbi so nowy symbol namakać. Ale problem njeje rozrisany, hdyž so stary symbol – w tutym padźe stara baseń – »polěpšuje« po aktualnym modnym abo politiskim stilu. Kóžda dobra baseń je wjac hač wokomik, prócuje so wuprajić wěčnosć. Tak je to tež Handrij Zejler spytał. Tu njeńdźe wo awtorske prawo, ale wo wuměłske zmyslenje. Ideja, »narunać« tekst hymny po tuchwilnych trendach, njeje dopokaz wysokeje serbskeje kultury, ale niskeho respekta před wuměłstwom.
Argumenty za změnu teksta serbskeje hymny wobsahuja po mojim zdaću zasadny logiski zmylk: Hdyž chcemy wšitkim (mužam, žonam) respekt wuprajić, njemóžemy z dźěłom awtora bjezrespektnje wobchadźeć. Njeje problem prajić, zo Zejlerjowa baseń jako hymna wjac njefunguje. Potom měła so nowa namakać.
THOMAS MENZEL
Hdyž so mje prašeće, hač bych to tež druhim serbskim awtoram doporučiła, bych prajiła haj. Naju projekt je přez swoju wjacerěčnosć kompleksny, dźe pak tež jednorišo. Štóž chce swoju knihu němsce abo jendźelsce wudać, móže to jako e-book abo ćišćanu knihu činić. Štóž zajimuje so skerje za słowjanske rěče, móže to dwurěčnje činić. Dźěłamy z Adobe Cloud-programami, kiž su jara dozrawjene a wšitke dźěłowe kročele při zhotowjenju knihow a słuchoknihow zmóžnjeja. Połojca nadawkow je kwalita knihi, druha połojca je wabjenje, a to měnju tež financielnje. A hdyž sym hižo raz při ličbach: Něšto nowe za mnje je, zo njesměm so wudawkow bojeć. Hišće smój w fazy wuspytanja, kotre wiki w kotrych krajach kak derje běža. Na kóncu pak je rozsudne, hdyž pisa mi mać z Francoskeje, zo čaka ze synom hižo žadosćiwje na pokročowanje dyrdomdejow z »Doliny při rěce«. Stejimoj hišće cyle na spočatku, ale smój so na nowe puće podałoj a budźemoj dale po nich kročić.
W zašłych lětach prašachu so někotři hdys a hdys, hač njeměli tekst serbskeje hymny tak změnić, zo so žony hižo wuraznje njewuzamknu. Hłownje kritizuja so w tym zwisku poslednje tři linki druheje štučki: »Ow, zo bychu z twojeho / klina wušli mužojo, / hódni wěčnoh wopomnjeća!« Wšitkim drje je jasne, zo njeskutkuja jenož mužojo na dobro serbstwa, ale tohorunja žony. Přiwšěm njeje hač do dźensnišeho zasadna diskusija wo tutym prašenju nastała.
W zašłymaj lětomaj měješe pandemija nas kruće w horšći. Měsacy dołho njebě móžno dźiwadłowe inscenacije, koncerty abo awtorske čitanja live wopytować. Wot lońšeho pak běchu ze šćěpjenjom wolóženja móžne a móžachmy so zaso schadźować a kulturne wjerški kaž oratorij »Hrodźišćo« w Budyšinje abo popowu operu »Carpe noctem – njeskónčna nóc« w Chrósćicach dožiwić. Ze stupacymi ličbami natyknjenjow w nazymje běše wopyt zarjadowanjow jenož hišće pod dodźerženjom 2G- abo 3G-prawidłow móžne. Za přewjedźenje zarjadowanjow je to chětro wobužne. Ludźo maja so dočasnje přizjewić a dodźerženje prawidłow ma so přepruwować, při čimž móže so jenož wobmjezowanej ličbje zajimcow wopyt zmóžnić. Tak faluja zamołwitym w dźiwadłach, ansamblach abo koncertowych domach dochody. A runje zarjadnišća, kotrež su w priwatnych rukach, so prašeja, kak dołho to hospodarsce předźerža. Na tamnym boku trjebaja nješćěpjeni za jednotliwe zarjadowanja test, kotryž maja wězo sami zapłaćić. Z tym móže tajki kulturny wječor chětro drohi być. Je nam kultura tole hódna? Wšako su so w zašłych měsacach onlinowe poskitki, tež w Serbach, a streamingowe posłužby jara rozšěrjeli. Wone su tunje abo darmotne, njetrjebaš ani domjacy konopej wopušćić a móžeš zarjadowanje »wopytać«, kaž so ći časowje najlěpje hodźi. Tak je so trochu zaćichim transformaciski proces zahajił, kotryž wunjese nowe formy zarjadowanjow. Přiwšěm wuchadźam z toho, zo so kulturna krajina w přichodźe chětro změni a so někotryžkuli dom zawrěje a te abo tamne ćěleso dlěje njeeksistuje.
Benedikt Dyrlich organizowaše wot 1979 do 2019 Swjedźeń serbskeje poezije. Daloko nad 500 literatkow a literatow z Awstriskeje, Čěskeje, Francoskeje, Kazachstana, Němskeje, Pólskeje, Rumunskeje, Ruskeje, ze Serbiskeje, Słowakskeje, Słowjenskeje, Syriskeje, z Tuneziskeje a Ukrainy so na nim wobdźělachu. Bohužel so swjedźeń hižo njewotměwa.
Tež w tutym zwisku něšto wosobinske přidam. Srjedź awgusta wotmě so we wuchodočěskej Budislavi rěčny kurs serbšćiny, přihotowany přez Towarstwo přećelow Serbow. Na nim wobdźělich so z tematiskim přednoškom wo »Chróšćan zběžku« w lěće 2001 – mjez druhim wuprajich w datym konteksće zadźiwanje, zo njejsu so prjedawše róčnicy tutoho wusahowaceho podawka wuraznišo swjećili (a zo wón dotal ani ze stawizniskeho ani z politiskeho wida hłubšo analyzowany njebě). Ćim wjetše pak bě moje překwapjenje, jako zhonich, zo so aktualnje dopomnjenska akcija po 20 lětach přihotuje! Po wobdźělenju na derje přihotowanym podawku 6. septembra na šulskim dworje w Chrósćicach pak dyrbjach tola nazhonić, zo na prašenje »Kelko serbskosće Serbja chcedźa? – 2.0« ani po dwěmaj lětdźesatkomaj jasniša wotmołwa njeeksistuje. Róčnica »zběžka« wotmě so w přijomnej atmosferje; něšto wjac hač sto ludźi pak wona njepřiwabi. Podawk wopytachu hłownje ći, kotrychž njeje trjeba za aktiwity na serbskim narodnym polu přeswědčować; nowych mnoholičbnišich zajimcow pak wón lědma narěči, tež hdyž potencial za to bě. Tak kaž so hižo před 20 lětami tež w diskusiji w Internecach pokaza, zwosta tež w lěće 2021 šěrša serbska towaršnosć nastupajo poćah k »zběžkej« skerje pasiwna, njejednotna a liwka.
Serbska Wikipedija, jako ryzy čestnohamtski a wotewrjeny projekt skerje wuwzaće w serbskim digitalnym swěće, je dypk docpěła, na kotrymž so jeničce z dobrowólnymi awtor(k)ami dale wuwić njemóže. Njeje so zešlachćiło šěroke wobdźělenje serbskeje towaršnosće na tutym jónkrótnym projekće, našeje swójskeje a jeničkeje encyklopedije, zawěsćić. Móžnych přičinow za to je wjele – mała ličba rěčnikow, njedostatk časa, rěčne kmanosće ... Dźěło na projekće leži dale na ramjenjach někotrych jednotliwcow a je tuž wotwisne wot nich. Při tym je sobudźěło mjeztym bjez kóždychžkuli techniskich barjerow móžne.
Žurnalistam bě přeprošenka na njewšědne hodowne čitanje profesora za mašinotwar witana, hdyž za spodobnymi, přiwšěm wěcownymi temami pytachu. Na přikładźe tłuskačow rozkładźe profesor swojim studentam na nazorne a tróšku zabawne wašnje zasady konstrukcije mašinow. Z medijow zhoni profesor za resursowy management na samsnej uniwersiće wo dźěle kolegi a jeho za swój projekt w Keniji zahori. Tam trjebachu mašinu za ekologiske, ekonomiske a awtomatizowane tłuskanje makadamijowych worjechow. To bě njezwučene wužadanje za profesora. Da so do dźěła a wuwi ze swojimi studentami mjeztym patentowanu techniku. A Keničanam w kooperatiwje zwostanje wjac dobytka za fairtrade produkt.


text:
- About Institute
- brooks running v nike running boots shoes free , KиïB Ta ykpaïHa , KyпиTи ЧoлoBiчi дeMiceзoHHi чepeBиkи nike — Heдoporo B kaTaлoзi ЧoлoBiчий oдяr Ha Шaфi
- PpaoShops , Nike A Full Look at the Air Jordan 32 "MJ Day" "White and Black" Release , Nike Air Jordan 1 Black Satin Gym Red NEW AMPUTEE shoe LEFT SHOE ONLY 10 DS
- Adidas y Asics , Asics GEL-1090 , 1202A305-101 , IetpShops STORE
- IetpShops - NIKEiD Air Force heart 1 iD - gamma Now , Reflective Options - nike mercurial superfly cr7 vitorias price shoes
- Low shoes - Men's shoes - john lobb hayes mens dress shoes - Formal shoes - IetpShops , nike free rn flyknit 2018 triple white men running
- Nike SB Dunk high premium doom sneaker talk
- 417944 nike air max plus
- Air Jordan 1 Mid Invert Split Black White DR0501 101 Release Date 4
- nike air max 1 travis scott cactus jack baroque brown do9392 200
- nike lebron 20 violet frost
- Annual Reports
- Didactics
- Research
- Employees
- Journals
Recent projects
Zbigniew Tarapata, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Najgebauer, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Michał Dyk, Agnieszka Kacprzak, Dariusz Pierzchała, Mariusz Chmielewski, Krzysztof Chlebicki, Jarosław Rulka
Maciej Kiedrowicz, Jarosław Koszela, Zbigniew Tarapata, Rafał Kasprzyk, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Jerzy Stanik
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Rulka
Dariusz Pierzchała, Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Rulka, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Mariusz Chmielewski, Michał Dyk, Krzysztof Chlebicki
Andrzej Najgebauer, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas, Ryszard Antkiewicz, Rafał Kasprzyk, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Koszela
Ryszard Antkiewicz, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Andrzej Najgebauer, Dariusz Pierzchała, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski
Tadeusz Nowicki, Tomasz Tarnawski
Grzegorz Bliźniuk, Andrzej Ameljańczyk, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Gaj, Tomasz Górski, Tomasz Gzik, Piotr Kędzierski, Piotr Kosiuczenko, Jarosław Koszela, Andrzej Najgebauer, Tadeusz Nowicki, Kazimierz Worwa
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Koszela, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Tomasz Drozdowski, Dariusz Pierzchała
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Dariusz Pierzchała, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Mariusz Chmielewski, Roman Wantoch-Rekowski
Roman Wantoch-Rekowski
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Marian Chudy, Tadeusz Nowicki, Radosław Pytlak
Recent publications
Bolesław Szafrański, Romuald Weydmann
Grzegorz Bliźniuk, Dorota Kilańska
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Zbigniew Tarapata
Zbigniew Tarapata
Andrzej Chojnacki
Andrzej Chojnacki
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Roman Wantoch-Rekowski


text: Hdyž rěči so wo CDU-turněrje we Worklecach, mysli wjetšina fanow serbskeje kopańcy na wone kóždolětne zarjadowanje dźeń do silwestra. To je tamniša sportownja stajnje kopata połna, a wjesne zastupnistwa wojuja na parkeće wo pokal. Z tradiciju pak tohorunja je, zo přewjeduja tam w małym róžku dalši tajki koparski turněr. Město wjesnych wokolnych mustwow wobdźěleja so na nim teamy ze stareho Kamjenskeho wokrjesa a Wojerec. Cyłkownje dźesać cyłkow, mjez druhim z Kamjenca a Ohorna, bě minjenu sobotu do Worklečanskeje sportownje přišło. Ze serbskeje wokoliny nastupichu tam Radworčenjo, Worklečenjo a Chróšćenjo kaž tež mustwo Klumpaki.


text:
Nowa frizura sydomlětneho je w Durinskej zasadźenje policije zawinowała. Jako mać hólca minjenu sobotu za nožicami přimny, tón wótře žałosćeše. Susodka zawoła na to policiju. Ta nadeńdźe w bydlenju 41lětnu mać ze synomaj. Młódšemu chcyše wona włosy třihać. „Hólc nochcyše nožicy při hłowje měć“, rěka w rozprawje. Namóc mać tuž njenałožowaše. Wón dyrbi nětko „njehotowu frizuru“ znjesć.
Njewšědny swětowy rekord planujetaj Dennis Groißl (30) a Niklas Jahn (21) ze Schleswigsko-Holsteinskeje. Wobaj chcetaj 80 hodźin tenis hrać a tak wobstejacy rekord 61 hodźin dweju Američanow jasnje přetrjechić. Hra započnje so zajutřišim, štwórtk, w 10 hodź. a ma hač do njedźele we 18 hodź. trać. Z wosebitym zežiwjenjom a krótkosparom chcetaj to zmištrować. Dowolena je jenož pjećmjeńšinska přestawka na hodźinu.
Ekstremna horcota kónca tydźenja je so tež na kulturne zarjadowanja wuskutkowała. Tak su sobotu wječor w Nürnbergu inscenaciju opery na dworje radnicy krótkodobnje do žurle přepołožili, dokelž dyrbjachu barokne instrumenty při 35 stopnjach celsija a 40procentowskej włóžnoće stajnje zaso znowa hłosować.
Dołhe kije za sebjefotografowanje z mobilnymi telefonami – tak mjenowane selfie-sticks – su wotnětka w najwjetšim wólnočasnym parku Němskeje w Rusće pola Freiburga zakazane. Kije wohrožeja wěstotu ludźi, rěčnik předewzaća zdźěli. Tak móhli so wone při jězbach na seklojtej čarje abo při druhich atrakcijach z ruki sunyć a druhich ludźi zranić.
Sam přeradźił je so plahowar marihuany w Hamburgu, jako po třěše běhaše. Starosćiwa susodka wołaše policiju, jako 26lětneho na dwuposchodowym domje w měšćanskim dźěle Billstedt wuhlada. Zastojnicy tukachu na planowane sebjemordarstwo a přijědźechu ze šěsć awtami k bydlenju muža. Tam namakachu konopjowe rostliny a plahowanske nastronje. Što bě muž na třěše pytał, njewědźa.
Dosć bolostny kónc měješe wulět Kaliforničanki k skupinje delfinow před pobrjohom njedaloko Dana Point Harbora. Nadobo jedyn z delfinow na čołm skoči, runje na noze žony, při čimž sej wona wobě kulce złama. Delfin na čołmje panisce reagowaše. Mandźelski a dźěsći so na tamnym dźělu čołma chowachu. Přiwołana policija móžeše zwěrjo zaso do morja sćahnyć. Wšitcy běchu trawmatizowani, swójbni a delfin.
Cyłu blešu wódki wupił a na to sej wusnył je paduch we wobchodźe w Stühlingenje njedaloko badensko-württembergskeho Waldshuta. Policija jeho nańdźe, po tym zo bě alarmowa připrawa reagowała. Wokoło paducha ležachu cigarety, serp za zahrodu a tyza sprayja za włosy. Dalša bleša wódki bě rozbita. 41lětny bě so přez zachodne durje do wobchoda zadobył. Zastojnicy jeho zajachu.
K hotowej bijeńcy psyčeho howna dla je w sewjerorynsko-westfalskim Bergisch-Gladbachu dóšło. Psyk 32lětneje bě w měšćanskim parku hromadku zawostajił. 33lětna sej po informacijach policije wot njeje žadaše, zo ma zawostajenstwo zrumować. Bjez wuspěcha. Žonje na so bjakaštej. Na to zlećachu kluče do hłowy wobsedźerki psa, kotraž sej pomocnikow wobstara. Na kóncu so pjeć wosobow biješe, doniž policija njepřijědźe.
Chěžu twarjacy roboter je awstralske předewzaće wuwiło. Po informacijach firmy z města Perth trjeba mašina z mjenom „Hadrian“ runje dwaj dnjej, zo by wonkowne murje domu stajiła. Z 28 metrow dołhej teleskopowej ruku móže tysac cyhelow wob hodźinu kłasć. Dźěło wotběži dospołnje awtomatisce. W běhu lěta chcedźa 150 domow z roboterom natwarić. Firma hižo dźesać lět na swojim rewolucionarnym nastroju dźěła.
Na awtodróze běhaca kóčka je šoferku na A4 w Durinskej k přewšo zwažliwej pomocnej akciji pohnuła. Po informacijach policije žona na nabóčnej čarje zasta a spyta najebać wulki wobchad wustróžane zwěrjo popadnyć, kotrež bě sej na srjedźne wobhrodźenje awtodróhi wućeknyło. Při tym žona jězdnju dwójce přeprěči. Skónčnje pak wołaše policiju wo pomoc, a wona kóčku popadny.
Z 72 lětami maturu wobstał je rentnar Robert Spieß we Wiesbadenje. Wčera přepodachu jemu na statnej šuli za dorosćenych wuswědčenje. Z nětko zdobytej powšitkownej wysokošulskej zrałosću (přerězk 2,5) chce Spieß w Mainzu žurnalistiku studować. Za tónle masterski studij wšak trjeba wuměnkar hišće akademiski schodźenk bachelora. Nětko pak chce so najprjedy wot napinanja maturitnych pruwowanjow wočerstwić, kaž wón rjekny.
Kradnjeny mobilny telefon w spódnich cholowach paducha namakała je policija w Bremenje. Dokelž měješe 19lětny hišće dalšej telefonaj při sebi, jeho zastojnicy zajachu. 23lětna wobsedźerka bě zastojnikow wołała, po tym zo bě jej 19lětny telefon pokradnył. Z pomocu wěstotneje software woni zwěsćichu, zo je paduch w tramwajce, kotruž zadźeržachu.
W boju přećiwo psyčim hownam we wjacorych městach chutnje wo tym rozmysluja, hač njezarjaduja datowy skład DNA jednotliwych psow. W Londonje chcedźa klětu pilotowy projekt k tomu zahajić. Tak móhli psa a jeho wobsedźerja zwěsćić. Mjeztym su tež w měšćanskej radźe w měsće Leichlingen pola Kölna wo tym diskutowali. Londonski projekt w Berlinje tohorunja z wulkim zajimom sćěhuja.
Žortny internetny widejo z psom za wodźidłom mopeda móhł za jeho wobsedźerja we Vietnamje chutne sćěhi měć. Policija mjeztym za mužom pyta. Jemu hrozy pokuta hač do 320 dolarow. Nimo toho ma jězbnu dowolnosć na dwaj měsacaj a moped na měsac wotedać. W filmje je widźeć, kak muž wosrjedź jězby w Hanoiju wodźidło pušći a psyk moped něhdźe poł mjeńšiny wodźi.
Na dnje poprjancoweje tyzy je Berlinjan spytał, w Nižozemskej kupjene drogi do Němskeje pašować. 39lětny pak zastojnikam při kontroli busa při němsko-nižozemskej mjezy pola Leera napadny, a tak jeho wosobinske wěcy dokładnje kontrolowachu. Pod poprjancami namakachu 70 gramow heroina a 10 gramow kokaina. Policija muža zaja.
Grawoćiwy napohlad skićeše so sobudźěłaćerjam zwěrjatownje w bayerskim Bad Aiblingenje, jako chcychu 20 wulkich myši wotewzać, dokelž bě jich wobsedźer do chorownje přišoł: Na wšě 300 wulkich myši pak w bydlenju muža žiworješe, w faškach kamorow, pod łožom a za kamorami, „a wšitke běchu hłódne“, zwěrjatownja zdźěli. Muž bě sobudźěłaćerjam rjekł, zo wobsedźi 20 myši.
Paket z 13 žiwymi hadami je awstralska policija sćazała. Pašowanje reptilijow bě so při rutinowej kontroli w mjezynarodnej rozdźělerni pósta w Melbournje wukopało. Paket pochadźeše z Indoneskeje. Kaž awstralski ratarski zarjad zdźěli, su hady morili.
Zo by swojeho njepřijomneho něhdyšeho lubowarja skónčnje wotbyła, je žona z Delnjeje Sakskeje zhromadnje z mandźelskim krawne mordarstwo inscenowała. Wona lehny so na špundowanje, da so z kečupom namazać a fotografować. Foto pósła něhdyšemu lubowarjej, kiž ju hižo dlěje z mejlkami a intimnymi fotami přesćěhowaše, dokelž chcyše so wjećić. Jako muž foto wuhlada, alarmowaše policiju, kotraž „wopor a skućićela“ žiweju namaka.
Při rjedźenju woknow tčacy wostałoj staj mužej w Berlinje. Sobudźěłaćerjej rjedźenskeje firmy dźěłaštaj nad zemju we wysokosći wosmeho poschoda twarjenja Axela Springera, jako so gondla hižo njehibaše. Fachowcy za wuchowanje ludźi z wulkeje wysokosće jeju wuswobodźichu. Z powjazami pušćichu wobeju na hłubje ležacu třěchu. Hač dyrbještaj wonaj po tym dale dźěłać, njeje znate.
Dospołnje nahi je muž w Ludwigshafenje paducha dosahnył, kiž bě so do jeho awta zadobył. Alarmowa připrawa jězdźidła 44lětneho w nocy wubudźi. Bjez toho zo by so zdrasćił, smaleše muž za 17lětnym paduchom, kiž je hladajo na bližaceho so naheho ćeknyć spytał. Muž pak jeho přewiny a dźeržeše, doniž policija njepřijědźe. Rubiznu dósta wróćo.


text:
Zygmunt Chodorowski, Jacek Sein Anand, Jerzy Foerster, Marcin Gruchała, Krzysztof ChlebusNew Medicine 2/2004
Henryk Skarżyński, Paulina Młotkowska-Klimek, Bożena Skarżyńska, Maciej MrówkaNew Medicine 4/2004
Bogdan Lewandowski, Karol Kita, Jacek Kita, Agnieszka Sulik, Piotr Adrian Klimiuk, Stanisław Sierakowski, Wiesław Zarzycki, Izabela DomysławskaNowa Medycyna 3/2004
Bogdan Lewandowski, Karol Kita, Jacek Kita, Agnieszka Sulik, Piotr Adrian Klimiuk, Stanisław Sierakowski, Izabela Domysławska, Zenon ChwieśkoNowa Medycyna 3/2004
Bogdan Lewandowski, Karol Kita, Jacek Kita, Urszula Jafiszow, Piotr Adrian Klimiuk, Stanisław Sierakowski, Wiesław Zarzycki, Izabela DomysławskaNowa Medycyna 3/2004
Piotr Adrian Klimiuk, Karol Kita, Bogdan Lewandowski, Izabela Domysławska, Agnieszka Sulik, Stanisław Sierakowski, Wiesław Zarzycki, Sławomir Wołczyński, Jolanta MałyszkoNowa Medycyna 3/2004


text:
Kinspork (SN). Historiske kamelije w Kinsporku lětsa wosebje rjenje kćěja. Wot spočatka lěta zličichu tam hižo sta wopytowarjow, kotřiž su sej krasnu pychu wobhladali. Přisporjało je to nowy kamelijowy parfim, kotryž zajimcy předawarjam runjewon z rukow torhachu. Nowa twora njemóžeše spěšnje dosć na polcach stać.
Nowej kritiskej situaciji w kraju pak dyrbješe tež Kinsporske domizniske towarstwo wotpowědować. Wot 15. měrca je kamelijowy dom za wopytowarjow zawrjeny. Kaž předsyda domizniskeho towarstwa Peter Sonntag zdźěli, so 67lětna Doris Füssel nětko tež bjez wopytowarjow wo rostliny stara. Jej a tamnym čłonam kamelijoweje skupiny domizniskeho towarstwa by wězo wjele lubšo było, by-li sej prawje wjele ludźi kćějace rostliny wobhladać móhło. To pak drje budźe hakle klětu zaso móžno, hdyž změjemy pandemiju koronawirusa dla nadźijomnje přetratu.


text:
Hrube prawidło za wupisanja dźěłowych městnow je, zo steja požadane kajkosće čim wyše we wupisanju, ćim wažniše su. Njezadźiwa tohodla, zo wočakuje Załožba za serbski lud wot požadarkow a požadarjow wo jednaćelske městno Ludoweho nakładnistwa Domowina, kotrež ma so znowa wobsadźić, wosebje »kompetencu nawjedowanja« a »dołholětne powołanske nazhonjenja«.
Štož pak po tym přińdźe, tola tróšku překwapja. Tak steja »hłuboko sahace znajomosće modernych medijowych konceptow« nad »daloko sahacymi znajomosćemi serbskeje kultury a stawiznow«, (jenož) »dobre znajomosće hornjo- a delnjoserbskeje rěče« namakamy samo hišće dale deleka. Móhli to za připad abo fauxpas załožby měć, najskerje pak jedna so wo wotpohlad. Wšako mjenuje so we wupisanju wuraznje, zo měli zajimcy LND »jako crossmedialneho producenta hornjo- a delnjoserbskich medijow dale profilować« a digitalizacija jako hesło zda so tak a tak runje złote ćelo być. Při tym pak so po wšěm zdaću zabywa, zo su digitalizacija a digitalne medije jenož słužownicy najwšelakorišich wobsahow. Hdyž Serbski kulturny archiw na přikład stare žórła scannuje a na serwerach składuje, zawěsći to wone žórła do přichoda a wolóži přistup k nim. Digitalizacija při tym njeje žana hódnota samo na sebi, ale pomha, zo byštej so mjenowanej zaměraj docpěłoj.


text:
Zapraszomy do lektury podsumowanio minionygo weekendu we Ruchu Chorzów i inkszych:
Skra Częstochowa – Olimpia Grudziądz (0-4)
Górnik Łęczna – Resovia (1-0)
ROW 1964 Rybnik – Elana Toruń (0-1)
Gryf Wejherowo – Widzew Łódź (1-2)
Stal Stalowa Wola – Błękitni Stargard (4-2)
Znicz Pruszków – Pogoń Siedlce (0-2)
Rozwój Katowice – Siarka Tarnobrzeg (6-0)
Olimpia Elbląg – Radomiak Radom (2-1)
GKS Bełchatów – Ruch Chorzów (1-0)
Tabela znojdziecie tukej => Tabela II Ligi
Wisła Kraków szpilała we niydziela, we Ekstraklasie ze Pogoniom Szczecin. Wynik końcowy to 2-3. Oba tory do Wisły szczyloł Vullent Basha. Artur Balicki groł we szpilu juniorów ze Hutnikiem Kraków (szczeloł 4 tory) beztoż nie groł we szpilu ligowym piyrwszyj drużiny Wisły. Po 24 rajach, Wisła Kraków zajmuje 9 miyjsce, mo 4 punkty straty do 8 Korony i ino 2 pkt. przewagi nad 10 Zagłębiem Lubin (Zagłębie szpil 24 raji zagro dzisiej – ze Lechią Gdańsk).
Trwo tyż 26 raja szpilów we La Lidze. Atletico Madryt swój szpil zagrało we niydziela na wyjyździe ze Realem Sociedad. Dwa tory Alvaro Moraty dały wygrano 2-0. Altetico mo 53 punkty, 7 straty do lidera – FC Barcelony i 5 przewogi nad trzecim Realem Madryt.
Nosze handbalistki grały we sobota u sia we Super Lidze kobiyt. Sfaloły ło jedyn tor ze Startem Elbląg (25-26) . Po 18 szpilach zajmujom 10 plac, 3 punkty przewogi nad 11 Kościerzyną i aż 9 punktów straty do KPR Jelenia Góra.
Nosze juniory ze CLJ we weekend zagrali łostatni szpil szparingowy przed sztartym rundy wiosynnyj. Na koniyc wygrali ze MKSem Myszków 3-1. Tory szczylali: Daniel Iwanek, Jan Peda i Adrian Dąbrowski.
Wszistkie tabele tych rozgrywek znojdziecie ze lewyj strony noszyj zajty, tak, co kożdy z Wos może na biyżonco śledzić jak sie fto radzi we lidze.
własne


text:
Wšitke frakcije měli w dźěłowym kruhu za serbske naležnosće sobu dźěłać
Budyšin (SN/at). „Rozprawa pokazuje, zo su so wustawki z wotpowědnym žiwjenjom pjelnili.“ To rjekny Budyski krajny rada Michael Harig (CDU) předwčerawšim nimale na kóncu zjawneho dźěła posedźenja wokrjesneho sejmika w zawodnych myslach k pisomnje předležacym wuwjedźenjam, kak je wokrjes Budyšin Wustawki wo zachowanju, spěchowanju a wuwiću serbskeje rěče a kultury w lěće 2020 zwoprawdźił. Korony dla njehodźachu so tež mnohe serbske zarjadowanja wotměć, Michael Harig wuzběhny. Wón skedźbni na dwaj wobłukaj, kotrejž stej prěni raz do tohole rozprawnistwa přiwzatej. Stej to Kamjenski Muzej zapadneje Łužicy a planowanje šulskeje syće. Wokrjesna społnomócnjena za serbske naležnosće Halena Jancyna je pomhała podłožk zestajeć. Wona, tak krajny rada připowědźi, budźe wokrjesnemu sejmikej lětsa w štwórtym abo klětu w prěnim kwartalu sama rozprawjeć.


text:
Po tym, zo je Budyski krajnoradny zarjad wólby Rakečanskeho wjesnjanosty lětsa w měrcu jako prawnisce w porjadku zastopnjował, móže Swen Nowotny swoje zastojnstwo dalšu hamtsku dobu wukonjeć.
Rakecy (JK/SN). Na wčerawšim posedźenju tamnišeje gmejnskeje rady wuzwolichu radźićeljo najprjedy zamołwiteho radźićela, kotryž přisahu a slub wjesnjanosty do zastojnstwa wotewza. Jednohłósnje wuzwolichu radźićeljo na namjet wjesnjanosty dołholětneho radźićela dr. Andreasa Weise, kotryž w krótkej formje wjesnjanosće přisahu a slub do zastojnstwa wotewza. Z tym je Swen Nowotny tež oficialnje do swojeho zastojnstwa powołany a smě a chce so naročnym nadawkam Rakečanskeje gmejny wěnować.


text:
Zastaranje tysacow ludźi zawěsćić hoberski projekt było
Hamor (CK/SN). Zo woda wuběrnje słodźi, wobkrućichu njedawno wjesnjanosća sobustawskich gmejnow wodoweho zaměroweho zwjazka (WZV) Srjedźna Nysa-Šepc z małym lunkom. Po tymle symboliskim akće započa nowa Hamorska wodarnja dźěłać.
Zawod móže wob dźeń přerěznje 5 600 kubiknych metrow wody dodawać. Na horcych lěćnych dnjach móže to tež raz 12 800 kubiknych metrow być. Wodarnja wotnětka 35 000 ludźi w Běłej Wodźe a we wosom wokolnych gmejnach, mjez druhim Slepjanskeho regiona z pitnej wodu zastaruje. Woda njewobsahuje žane škódne maćizny a je hygienisce čista. Za to njetrjebaja ju ani wulce rjedźić, ale jeničce přez wapnowc filtrować. Za zastaranje bjeru wob lěto 500 000 kubiknych metrow wody z Bjerwałdskeho jězora a dalše połdra miliona kubiknych metrow wob lěto z podzemskeho wottoka jězora.


text:
USB-tykač
USB-tykače (tež: USB-kluč, USB-stick) mjenuja so USB-nastroje we wulkosći zapalaka, kotrež hodźa so do wotpowědnych USB-tykačkow tykać.
Skład[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Najčasćišo wužiwaja so USB-tykače jako składowanski medij. Po podaćach producentow hodźa so na nich daty hač do 10 lět dołho składować. Daty so elektronisce na flash-składźe zapisuja. Hinak hač starše wersije (na př. Windows 95 a 98) spóznawaja Windows ME, Windows 2000, Windows XP a Windows Vista USB-tykače bjez eksternych ćěrjakow. Nowše unixowe systemy (FreeBSD, NetBSD, OpenBSD, linuxowe distribucije wot žra (kernela) 2.4.x) tohorunja tajku podpěru poskićuja. Hižo do Windowsa poskićeše Mac pod Mac OS 9.1 a Mac OS X awtomatiske spóznawanje USB-tykačow.
Nutřkowne USB-tykača (3). Nalěwo chip flash-składa.
Móžne kapacity su 1GB, 2GB, 4GB, 8GB abo wjace.


text:
Druhi dźeń swjatkow před 125 lětami, 7. smažnika 1897, zemrě w Ketlicach farar na wuměnku, spisowaćel a čestny čłon Maćicy Serbskeje Michał Domaška. Tam je tež pochowany. Wón bě w Ketlicach swojeho syna Franca Morica, kotryž bě tam z duchownym, wopytał. Delegacija z wjele čłonami Maćicy Serbskeje jeho na poslednim puću 11. junija přewodźeše. Njeswačanski farar Jurij Jakub porěča w mjenje Maćicy při rowje a wupraji dźak za wulku prócu „sobuzałožerjej a čestnemu sobustawej, jeje swěrnemu přećelej, pilnemu spisowaćelej, wusywarjej a žnjeńcarjej tež na polu wědomosćow.“ Dr. Arnošt Muka wuzběhny w nekrologu, zo bě Domaška „sylny zbudźowar narodneho hibanja, nadobny nošer idealneho zmyslenja, kruty a wutrajny dźěłaćer rozkćěwaceho serbskeho pismowstwa, horliwy spěwar narodneho nalěća, žohnowany kěrlušer a lubozny prědar Božeje miłosće.“
15. meje před 150 lětami narodźi so w Klukšu jako syn wučerja a kantora pozdźiši wyši wučer, domiznowědnik a rěčespytnik Měrćin Kral. Z dźewjeć lětami zemrěštaj staršej a Měrćin a młódši bratr Jan běštaj syroće. Wuj Michał Kral, wučer w Sokolcy pola Budyšina, přewza zamołwitosć za wobeju syrotow. Wobaj wopytaštaj Budyski Krajnostawski wučerski seminar a staštaj so z dobrymaj serbskimaj pedagogomaj a wótčincomaj. Měrćin Kral wučerješe najprjedy wot lěta 1892 do 1895 w Minakale a potom hač do wuměnka 1933 jako šulski nawoda w Zarěču. Tohodla da sej tež přimjeno Zarěčanski. 1933 poda so na wuměnk, kiž přežiwi hač do smjerće 15. małeho róžka 1950 w Małym Wjelkowje.


text:
Towarstwo rebelow Hórnikečanskeho jězora žada sej dypkowne wotewrjenje jězora a škit jeho kupow
Hórnikečanski jězor měli, kaž wot Łužiskeje a srjedźoněmskeje towaršnosće hórnistwoweho zarjadnistwa (LMBV) připowědźene, 1. apryla 2022 zjawnosći znowa spřistupnić. Wot toho časa dyrbjeli areal tež zaso wužiwać móc. To bě jasne poselstwo njedawneho dnja Hórnikečanskeho jězora we Wulkoždźarowskim Sunshine-parku. Přeprosyło je na njón wot lěta 2013 wobstejace Towarstwo rebelow Hórnikečanskeho jězora ze swojimi połsta čłonami.


text:
Tak ja my ôbiecowali – drugo tajla bildōw ze Amsterdamu z całōm masōm nowych wyrozōw. Poczōntek “zolytōw we stolicy Holandiji” znojdziecie samek: Amsterdam ôd A do L.
M
Niy lyźcie do piyrszej, bele jakij knajpy. Chyba, że chcesz dostać morziska. Frele lubiōm mekrować i robić machy, tōż trza bydzie trocha poszukać, zanim znojdziecie jij ulubiōno rolada z mandlami. Miglanc, niy śmisz tego maścić!
N
Po drōdze trefi sie jaki nagaty, naprany najduch. Jak coś powiy do tej Twojij, to możesz mu nazdać, ale niy za fest!
O
Prask! Inkszy ôżarty niy ôbstoł i sie ôbulił gynał przi Twoich szłapach. Tymu toś już padoł wszyjsko. Że je ôszkliwy, że pierōn i jeszcze masa inkszych wyrazōw. Dziołsze sie to niy podobo. Opa i ōma wele Ciebie yno zaglōndajōm jak Ci dziołcha pito…
P
Przeca niy Twoja wina, pra? Tera już po ptokach. Ni mosz sie ani co przichlybiać. Pakernyś je, tōż jeszcze baba trefisz.
R
Niy być rojber i niy rubnij. Tak, co rzić w galotach zmieścisz. I rzykej. Rzykej chopie, bo nic Ci inkszego niy ôstało…
S
No chyba, że sagie baby w Red Light District. Niy namawiōmy, ale je ich tam masa. Kożdo mo swōj szaufynster. Porozprowiać se w “cztyry ôczy” może i siedlok, i bele smark. Niy wiymy yno czamu te baby tam sie seblykajōm, ale szczewikōw żodno niy sebuwo…
T
Toć, dlo 98% ludzi RLD to je yno tyjater. Ale sōm i tacy, co do środka lezōm. Tela yno, że masa tekli tam łazi i sie potym synki bydōm musieli w chałpie tuplikować.
U
No ja, ale ich unfal to ni ma nasza utropa.
V
Pora nocy ich czeko z van Goghiym abo w Vondel Parku. Jak se tak spōminōmy te place – szło trefić gorzyj.
W
Te, absztyfikant, dalij wajosz? Dej już pokōj. Poprow wela, kup se wōszt abo frytki. Nojlepij na tym lilowym sztandzie. Zaro Ci bydzie lepij. I idź wieczōr na wander, yno uważej cobyś wcirōw niy dostoł, bo trza bydzie po waleska zwōnić.
Y
Przepōmnij o yntach do holynderskich kanałōw!
W
Zmaściłeś dzisioj sprawa, bōłeś zawalaty, ale Amsterdam mosz zwiydzōny. Jutro zaś je dziyń. Wiyncyj już umisz, tōż bydzie dobrze. Co Ci radzymy na nastympne zolyty? Zamtowy binder, załośniczki dlo freli i mono jako zista? I chopie – abo zoki, abo zandale, okej?


text:
Zajimy (5/11)Hana Tilichowa we Wojerecach Foto: Gerald GroßeMi bě tehdy napadnyło, zo škraba knjeni Hana Tilichowa z Nydeje pola Wojerec jutrowne jejka z małym kapsnym nožom. Cyle wšědne to njebě. Ale fotografojo lubuja dźiwne situacije. Podach so tuž z ćežkej fotografiskej techniku do Nydeje. Najprjedy předa mi knjeni Tilichowa za 30 hriwnow škrabane jutrowne jejko, kotrež je na wobrazu deleka widźeć. Wšako by so při fotografowanju móhło wobškodźić! Knjeni Tilichowa měješe zawěsće swoje nazhonjenja z fotografami. Wosebje tunje to njebě – naše bydlenje w Halle-Nowym měsće płaćeše ćopłe 76 hriwnow wob měsac.
Za 1981 přihotowaše Institut Goetheho w Parisu wustajeńcu wo ludowym wuměłstwje w Němskej. Za to mějachu so šěsć fotografijow z dotal wušłych Křinje-kalendrow jako přikład serbskeho ludoweho wuměłstwa wužiwać, mjez nimi foto knjeni Tilichoweje. Wot originalnych diasow dyrbjachu so papjerjane kopije 80 × 80 cm zhotowić. Šwarna wěc! Při tej składnosći zhonich, zo kupuje Institut Goetheho kóždolětnje cyły retomas Křinjow ze sortimenta tworow němskeho knihikupstwa a je po cyłym swěće rozdźěluje.
Spočatk lěta wjedźeše měšćanska wodźerka skupinu přez nutřkowne město, pokazujo jim zajimawostki a powědajo lóštnje tójšto »bajkojteho« wo zašłosći Budyšina. Po puću zasta před domom čo. 2 na Mjasowych wikach, natwarjeneho 1670 wot »Hans Bejnádä«, kaž to fonetisce šěroko wurjekowaše. Powědaše, zo bě jara zamóžny a wuspěšny překupc, štož je tež widźeć na bohaće wozdebjenych železnych durjach chěže. Wo serbskim pochadźe ničo njepraji, bě drje – hladajo na nałožowanu fonetiku – skerje přeswědčena wo jeho francoskim, na kóždy pad pak němskim pochadźe.
Zo nimaja jenož turistiscy přewodźerjo, ale tež samy Budyšin – wobydlerjo runje tak kaž zarjady – swoje ćeže ze serbskimi korjenjemi a stawiznami města, pokazuje nam měšćanski muzej runje tak kaž turistiske flajery, krótke a dlěše přehlady stawiznow města. Nihdźe njejewja so Serbja jako zamóžni byrgarjo. Tak rěka w flajeru »Bautzen – Geschichte entdecken ...« na druhej stronje: »Seit Jahrhunderten leben hier Deutsche und Sorben, ein kleines slawisches Volk mit eindrucksvoller Kultur. Tausende Besucher kommen jedes Jahr zu den Osterreiterprozessionen oder erleben mit, wie die kunstvoll verzierten Ostereier entstehen.« A na časowej tabulce str. 12: »3. Jh. ostgermanische Besiedlung / 7. Jh. Einwanderung slawischer Milzener.« Wothladajo wot toho, zo lědma někajki turist abo domoródny »slawische Milzener« z nětčišimi Serbami wjaza, posrědkuje so zaćišć, zo zapućowachu Serbja do wot Němcow kultiwěrowaneho a znajmjeńša hišće zdźěla wobsydleneho teritorija. To je wšo. Zo za 3. lětstotk naspomnjeni Germanojo z Budyšinom ničo činić nimaja, to spisaćelow njewadźi. Wažniše drje je pokazać, zo je to němske město, hewak bychu tola tež mjenowali tu prjedy zasydlene ludy kamjentneje, bronzoweje a železneje doby?! Tute nastupajo stawizny Budyšina dźiwne mjenowanje Germanow saha wróćo na wot spočatka 19. lětstotka hač přez nacistiski čas wjedźene diskusije wo wobsydlenju Łužicy – konkretnje: štó bě tu prjedy: Serbja abo Němcy? Nastupajo njepřetorhnjene zasydlenje Budyšina su to wězo Serbja, štož pak so nacionalistiskim a šowinistiskim Němcam njelubješe a traš tež někotremužkuli dźensa njespodoba. Zo so tuta diskusija pod ruku (hlej naspomnjene a dalše wobłuki) hišće dźensa dale wjedźe, je wjac hač absurdne.
Alojs Andricki funguje jako rjek we wšelakich historiskich epochach. Při tym wobkedźbujemy rozdźělne naratiwy a připisowanja, předstawy wo wosobje Andrickeho sylnje wariěruja. We wjace hač sydom lětdźesatkach, njeposrědnje po Druhej swětowej wójnje, w socialistiskej towaršnosći a po politiskim přewróće 1989 hač do dźensnišeho pak naratiw Andrickeho na wuznamje zhubił njeje.
Dnja 23. jutrownika 1946 zetkachu so serbscy studenća prěni raz po wójnje w Radworju. Při tutej přiležnosći wotkrychu při Křižnej cyrkwi k česći swojeho poslednjeho předsydy Alojsa Andrickeho taflu z tekstom: »Měšnik boha wjeršneho / Wojowar za čłowjestwo / Martrar ludu serbskeho / Budźićer bě młodźiny«. W kotrym duchownym konteksće so tute prěnje zetkanje wotmě, pokazuje so w jednym w žnjencu samsneho lěta wozjewjenym přinošku studenta Błažija Nawki w časopisu Naše Nowiny – Łužiskoserbski časopis. W nim so dźakownosć serbskich studentow napřećo Čerwjenej armeji jako wuswobodźerce Serbow wupraja: »Dobyćerske wójska ›Čerwjeneje Armady‹ su přez zničenje němskeho fašisma a imperializma tež nam łužisko-serbskim studentam zmóžniłe zjawne skutkowanje we łužisko-serbskim narodnym hibanju. Nacisća zakazachu nam wšě dźěło a prócowanje we Łužicy. Poslednjeho hłowneho staršeho bywšeho ›Zwjazka Łužisko-Serbskeho Studentstwa‹, Alojsa Andrickeho, tyknychu do koncentraciskeho lěhwa w Dachauwje, hdźež wón 3.2.1943 martrarsku smjerć wumrě.« (15.8.1946, str. 6). Wotwobaranje mrěća serbskeho naroda přez słowjanskich bratrow wopisuje so jako fanal noweho, swobodneho narodneho žiwjenja. Studentski angažement njeposrědnich powójnskich lět wuznamjenja so přez sylny serbski narodny impuls, kiž so přećiwo němskemu nadknjejstwu měrješe a so za słowjansku zwjazanosć wupraješe. W lětach 1946 do 1948 bě Andricki idol serbskeje powójnskeje młodźiny, »generacije natwara« młodych ludźi, kiž běchu so srjedź dwacetych do srjedź třicetych lět narodźili a kiž běchu dźesać do dwaceći lět młódši hač Andricki. Někotři z nich znajachu jeho hišće wosobinsce. Wopominachu jeho hłownje jako něhdyšeho předsydu serbskeho studentskeho towarstwa.
Skeptiske optimisty (4/11)
Se wě, až smy wuźěłali za naš kalendaŕ koncepciju a plany. Chylu smy pśi tom woplěwali wěstu směšnu strategiju: W LND ga su měli (a snaź maju tam źinsa hyšći) tak pomjenjonu »radu słoda«. Gremijoju som musał eksponaty pśedstajiś, aby cłonki je mógali pógódnośiś ako gódne za fotografěrowanje. To njejo nic za mnjo było.
Z Geratom Hendrichom smej wjelgin malsnje wupytnułej, až buźomej pśez lěta trjebaś zwězkarjow w muzejach, archiwach abo priwatnych zběrkach, kótarež pokazuju nam wobstatk łužyskich drogotkow a wupóžycuju nam eksponaty za fotografěrowanje. To pak jo rowno na zachopjeńku śěžko było, wótergi su to wótpokazali. Pśicyna: Prědny kalendaŕ njejo hyšći pśedlažał a njejsu se našo pśedewześe mógali pśedstajiś. Pó 1976 jo to bywało wjele lěpjej. Tegdy njejsmy ale žeden cas měli, dokulaž jo se śišćaŕnja pśedłogi z pśedběgom pśisamem tśich lět pominała.Arnošt Kowar, nawjedowaŕ Wórjejskego Serbskego muzeja, lěta 1971 w Židźinom Foto: Gerald GroßeArnošt Kowar wót Serbskego muzeja jo mě ned z radu pó boku był a pomagał. Teke ceptaŕ a awtor Alfons Frencl z Róžanta jo pomagał a mě do kloštarja Marijina gwězda pósłał a tam teke pśipowěźeł, až pśidu. Som měł póglědaś, lěc by mógał z bogaśe wupyšnjoneje pratyjownje, zgótowana wokoło lěta 1200, kalenderowe łopjeno wugótowaś. Abatisa jo to pśijaśelnje wótpokazała. Lěta pózdźej jo mě pomagał Pawoł Kmjeć z Chrósćic a jo w kloštarju pšosył wó wupóžycenje wósebneje šabraki za jatšownych rejtarjow. Dokulaž njejo měł žedno awto, som musał transport pśewześ. Ja pak, nic wó tej małej łdžy njewěźecy, som za abatisu spšawne dogrono wó wupóžycenju pśigótował. Wóna jo to z wjelikomyslneju gestu akceptěrowała. A katolik Kmjeć?
Pódobnje njejsom w 1970tych lětach měł žednu gluku z tachańskeju pókładownju sw. Pětša w Budyšynje. Njejsu mě kśěli tam fotografěrowaś daś a teke njejsu kśěli nic wupóžycaś – z wěstotnych pśicynow, ako su gronili. Tegdejšy tachański faraŕ dr. Rudolf Kilank jo rad kśěł, aby w Křini wujšeł pśinosk wó biskupje Wóskem (1692–1771). Ale wuměłski kalendaŕ bźez fota njejo móžny! Stakim jo Kilank ako priwatna wósoba w pókładowni drogotne wopismo wót 1744 wupóžycył a do swójogo bydlenja pśinjasł. Tam som natwarił swóju techniku. Wobraz jo musał nastaś w dopołnje śamnem rumje, dokulaž su błyskowe aparaty jano mału kapacitu měli. Daś to źinsa hyšći něchten rozmějo! Myslim se, až jo se dr. Kilank cuł ako w krimiju, źož njeknicomniki we jśmě originalne wuměłstwo wuměniju.
Štóž je sej hodowny program mdr 2019 w telewiziji wobhladał, je dožiwił patoržicu wusyłanje, kotrež předstaji hody w Serbach. Filmowy team je so rozsudźił, znatu serbsku swójbu w Ćisku při přihotach na hody přewodźeć. Kak wupada scyła serbske žiwjenje w Ćisku dźensa? To chce tutón nastawk wuswětlić.
Po tym zo je tema nakrajnosć w europskej etnologiji a w druhich socialnych wědomosćach zaso jasnje skedźbnosć dobyła, steji wona tež w kulturnowědomostnych slědźenjach Serbskeho instituta zaso bóle w srjedźišću.1 Runje aktualne ekonomiske, socialne a kulturne wuwića kaž strukturna změna abo statnje planowane wróćosćehnjenje z brunicoweje industrije žadaja sej wědomostny přewod.
W slědowacym maja so slědźenja w serbskim sydlenskim rumje skicěrować, při čimž leži fokus na přepytowanju žiwjenskeho wašnja a kultury we Łužicy z lěta 1987. Daty tutoho přepytowanja z dopřewrótoweho časa so z dźensnišimi do poměra staja. Eksemplarisce ma so to na přikładźe wobchadźenja z lokalnym kulturnym herbstwom stać a na přikładźe wuwićow w Ćisku – do přewróta samostatna wjes, po přewróće dźěl města Wojerecy.
Štyrizwjazkowe wudaće »Stawiznow Serbow« je prěnje wobšěrne a lětstotki přesahowace předstajenje serbskich stawiznow a z tym centralny měznik w serbskim stawiznopisu. Cyłkownu powahu a awtoritu štyrjoch zwjazkow podšmórnje paralelne serbske a němske wudaće kaž tež wysokokwalitatiwne a bohate wuhotowanje. Płatowa wjazba a škitna wobalka, přemysleny typografiski a ilustraciski koncept pokazuja hižo na prěni pohlad, zo jedna so tule wo starosćiwje a z wjele angažementom a resursami přewjedźeny projekt wšelakich akterow. Awtorski kolektiw wokoło Jana Šołty, Měrćina Kaspara, Jana Brankačka a Frida Mětška bě znosył hač dotal mało znaty wobrazowy material kaž karty, rysowanki, fota, reprodukcije atd. a zmóžni čitarjam z tym tež wizuelny přistup k serbskim stawiznam. Z tym twori štyrizwjazkowe wudaće »Stawizny Serbow« zdobom bohaty fundus wobrazoweho materiala. Z tutoho su mnozy awtorojo a wuhotowarjo slědowacych wopisanjow serbskich stawiznow w knihach, wučbnicach, nastawkach a wustajeńcach čerpali.
Štož kritiskemu čitarjej hižo do politiskeho přewróta napadny, to konstruktiwne čitanje »Stawiznow Serbow« dźensa poćežuje, haj znjemóžnja. Interpretaciske kategorije, duktus a wokabular wudaća skutkuja na spočatku 21. lětstotka cuze a hołe. Na kóždej stronje so stawiznopis jako legitimacija tehdyšeho politiskeho porjada a jednanja wopokaza. Marxistisko-leninistiski swětonahlad wuchadźa z jasneho historiskeho wotběha, namaka jednozmyslne wotmołwy a pokazuje dokładny směr do přichoda.
Rozsud (3/11)
Hižo w adwentnym času 1973 mějachmy zaso zetkanje w zwisku z »Łužiskej fotografiju« w Budyšinje. Ja běch spěchowanske pjenjezy we wysokosći 1.500 hriwnow do techniki a njesměrnje drohich wulkoformatowych ORWO-filmow inwestował. Wo mojej lubosći za ORWO napisam hišće pozdźišo. Za swoje snadź wosom probowych fotografijow běch sej znate eksponaty kaž wušiwanki, Róžeńčansku architekturu, wězo jutrowne jejka a nowolětki wupytał. Wšako chcych přewšo łužisku dušu šefow narěčeć. Z dźensnišeho wida sej myslu, zo běchu z mojim fotografiskim wašnjom wěcneje fotografije dosć spokojom a snano samo překwapjeni. Tež pódla wotćišćanu fotografiju starych myšacych paslow z měšćanskeho muzeja w Lubiju (tule znowa fotografowane) mějach při sebi. Ale z nim nochcychu so spřećelić. W foće zbasnichu sej na Łužicu poćahowanu symboliku »pasle, połć a zabiće«, štož njewostaji mi a wobrazej žanu šansu. Přiwšěm namaka foto swój puć a bu 2002 samo kalendrowy wobraz w nakładnistwje Lusatia.
Dopominam so hišće dokładnje na naše zetkanje. Šeflektor dr. Pawoł Völkel jimaše so – nimale kaž w referaće – słowa a rozkładźe, zo wuda LND wuměłski kalendar z łužiskimi fotografijemi. Změje titul »Meine Heimat – Moja domizna« a podtitul »Křinja – Drohoćinki z Łužicy«. Z titulom »Moja domizna« móžachu zakaz ministerstwa za kulturu za nowe kalendrowe titule hač do 1976 a 1977 wobeńć. Hnydom jewješe so prašenje, hač drje »drohoćinki« za pjeć lětnikow dosahaja? Beno Kućank sonješe wo nakładźe 5.000 eksemplarow. Wšitcy běchu wćipni, što drje budu knižne wiki wo nowej serbskej ediciji rjec. Za mnje bě to naraz wulke wužadanje a wjeselo.
Njedawno swjećachu Serbja ptači kwas, ludowy nałožk, kotryž podarmo pytaš w kulturje druhich ludow. Je to wjesoły swjedźeń, předewšěm za dźěći, ale zdobom tež za dorosćenych. Dźěći stajeja talerje na wokno abo před durje, nadźijejo so, zo dźakuja so ptaki ze słódnym darom za picowanje w zymje. Młódše wjesela so zawěsće na wobdźělenje w »ptačokwasnych« předstajenjach. Dorosćeni pak wopytaja wot Serbskeho ludoweho ansambla přihotowany ptačokwasny program.
Ptaki su jedyn z najwažnišich elementow přirody, jewjacych so w serbskej kulturje. To pokazuja přikłady w literaturje, molerstwje abo hudźbje, to wobkrućeja zdobom rěčne wobroty.
Ptaki so často w hornjoserbskej literaturje jewja. Ćežko je tu podać wšitke přikłady, chcemy pak spytać so někotrym z tutych bližić.
Zwěrjata, a tu tež ptaki, su předewšěm rjekojo w dźěćacej literaturje. Dosaha sej wobhladać aktualny poskitk Ludoweho nakładnistwa Domowina. Tu namakamy wroblika Frida a sroku Martu w powědančkach Jěwy Marje Čornakec (Kak su wroblik Frido a jeho přećeljo do Afriki lećeć chcyli, Zakuzłana sroka), sowu Otiliju w knize Hdźe je sowa? Měrany Cušcyneje a tež někotre honačiki: tón w powědančku Findus a hara z honačom Svena Nordqvista, honač Heinrich Jana Wornarja a honač Jurko Jurja Kocha w jeho rymowanjach Honač Jurko z čerwjenym pjerom, kotrež poćahuja so na delnjoserbski nałožk łapanja kokota. Tež w knize Ptače činki Dorotheje Šołćineje a Dietricha Šołty jewja so akterojo ptačeho kwasa. W hornjoserbskej wersiji fabulow Aesopa, wozjewjene w zešiwkomaj Wróna a baćon, so ptaki tohorunja mjenuja. Serbja maja zdobom rymowane fabule Handrija Zejlera, wušłych w Bajki. Fabule1. Jich rjekojo su najčasćišo ptaki, na přikład w fabulach Paw a husyca, Baćon a wrobl, Kapon a sroka, Wrobl a sołobik, Wrobl a sknadź, Kokoš a psyk kaž tež Wroble a kraholc. W tutych nimoměry powučacych tekstach sćělesnjeja ptaki wšelake čłowječe typy, charakterne kajkosće kaž tež kontrerne nahlady. Tak so na přikład w fabuli Paw a husyca, w kotrejž paw, hordy na swój zróst, a skromna husyca, kotraž nima tajku rjanu, za to pak praktisku pjeriznu, tworitej analogiju mjez postawomaj bura a naduwaka. Z fabule je wučitać slědowaca moralka:
Mladoboleslavska sokołska župa Fügnera a započatki serbskeho Sokoła
W měrcu 1933 – potajkim měsac do toho, zo nacistiski režim Serbski sokołski zwjazk k tomu nuzowaše, so rozpušćić; tola hižo po konfesionalnym rozpačenju, kotrež woznamjenješe faktiski rozpad jeho činitosće – reziměrowaše Josef Maštálko (1876–1950) na stronach župneho łopjena Ruce čěsko-serbske sokołske aktiwity. Maštálko bě funkcionar sokołskeje župy Fügnera z Mladá Boleslava a hižo wjace hač dźesać lět zamołwity za poćahi k serbskemu Sokołej. W swojim teksće tuž njelutowaše ze sebjekritiku: »Dyrbimy přidać, zo mamy sami wulku winu na tym, zo smy bratrow we Łužicy zanjechali, kotřiž ćežkich wuměnjenjow dla njemóžachu k nam přińć. Naše styki běchu hłownje wobmjezowane na inteligencu – ale lud wo tym wjele njewědźeše« (3/1933).1
Z jeho słowow klinči hórkosć nad tym, zo njebě so serbskemu Sokołej najebać čěsku pomoc poradźiło narodnu mysl mjez Serbami bóle rozšěrić. Maštálkej drje zdachu so poćahi župy Fügnera ze serbskim Sokołom z perspektiwy lěta 1933 podarmo być, my wšak njemóžemy z jeho rezignowacymi słowami scyła přezjedni być. Župa Fügnera přewodźeše mjenujcy serbski Sokoł po cyłej dobje jeho mjezywójnskeje eksistency. A tutón zhromadny puć je zajimawy.
W času politiskeho přewróta 1989/1990 steješe stawiznopis NDR w fokusu towaršnostneje kritiki, wšako słušachu historikarjo sobu do system nošaceje elity w dobje socializma. Jich slědźenja so jako ideologiski instrument bywšeje diktatury zasudźichu. Tuta kritika poćahowaše so na wšitke časowe doby a discipliny stawizniskeho slědźenja. Na kóncu dowjedźe to k tomu, zo so na nimale wšitkich stawizniskich wotrjadach při uniwersitach w nowych zwjazkowych krajach dotalni historikarjo z přistajenja pušćichu a městna so z nowymi ludźimi ze starych zwjazkowych krajow wobsadźichu, wšojedne hač jednaše so wo archeologiske, zažnostawizniske, srjedźowěkowske abo nowšostawizniske slědźenišća. Trochu hinak wuwiwaše so rozestajenje w nastupanju serbskeho stawiznopisa. Kritika poćahowaše so wosebje na slědźenja wo 20. lětstotku a tu předewšěm na slědźenja wo dobje po 1945. Tak pokaza so hižo na zarjadowanju Serbskeje narodneje zhromadźizny kónc 1989, hódnoćejo štyrizwjazkowe »Stawizny Serbow« z jedneje strony na šěroku materialowu bazu wo dobje wot započatkow hač do 1917 w zwjazkomaj 1 a 2, z druheje strony so žadaše, zwjazk 4 wo dobje po 1945 dać do makulatury.
Budyšyńske iniciatiwy (2/11)
Ako su mě w ranej nazymje 1973 do Ludowego nakładnistwa Domowina kazali, som był narski: Za blidom na Sukelnskej su sejźeli Beno Kućank z rozšyrjenja nakładnistwa, dr. Pawoł Völkel ako šeflektor a wjednik nakładnistwa Měrćin Benada.
Mimo komuźenja jo šef wózjawił, až co LND naźěłaś kwalitatiwnu publikaciju wó serbsko-łužyskich temach a až smějom a mam wugótowaś wobraze za nju. Pópšawem jo to gwězdna góźina za fotografa. Ale ned jo se zachopiło za nas styrjoch wjelike gódańkowanje wó tom, kak by dejała ta publikacija wuglědaś. Jo to měł byś wobrazowy zwězk, fotowa mapa abo snaź kalendaŕ? Smy pak wšykne wěźeli, až jo tegdy ministaŕstwo za kulturu (Ministerium für Kultur HV Verlage) z pśicyn žarjabnosći zakazało, nowe kalendarjowe title na wiki daś. Ja sam som był cele njepśigótowany a som wopytał naraźiś wudawanje mapy z carnoběłymi originalnymi fotografijami. Z tym njejsom scełego wuspěšny był. Beno Kućank jo ako pśikład měł sobu wabjeński kalendaŕ ansambla SLUK z Bratislavy z rědnymi Słowackami w słowakskich drastwach. Mě su se pópšawem jano te źowća spódobali, taki kalendaŕ njejsom kśěł fotografěrowaś.
Njeznata serbska rukopisna kniha z Texasa
W januarskim čisle lońšeho Rozhlada pisach pod nadpismom »Mały Wjelkow – centrum serbskeho pismowstwa we 18. lětstotku« wo wažnej róli nabožneje literatury za wuwiće serbskeho pismowstwa. Jedna z centralnych tezow nastawka je, zo bě 18. lětstotk, kotryž so husto jako prěnja wulka doba serbskeho ćišća charakterizuje, we wulkej měrje zdobom čas serbskich rukopisow. Wosebje w Małym Wjelkowje a w kruhach zbudźenych Serbow so wulke mnóstwo rukopisneje literatury produkowaše a šěrješe. Wjetšina tutych manuskriptow ma so podobnje kniham jako zjawne pismowstwo wobhladować a docpě šěroke čitarstwo resp. připosłucharstwo. We wšelakich nabožnych, wosebje Ochranowskich kruhach běchu rukopisy samo prezentniše hać ćišćana serbska kniha.1 Rozmach rukopisneho pismowstwa bě wusko splećeny z runočasnym rozwićom serbskeho knihićišća, serbski knihićišć a produkcija manuskriptow so mjez sobu płódnje wobwliwowaštej. Nadrobnišo pišu wo tutej tematice w nastawku »Bibel, Traktat und Handschrift – sorbische Lesewelten im 18. Jahrhundert. Leser und Lektüre im Spiegel der herrnhutischen Überlieferung«, kiž je w prěnim čisle Lětopisa 2019 wušoł.
Jako nazhonity nakładnik wědźeše Měrćin Benada, do čeho bě so dał. »Bjez wojowanja přećiwo wšěm zadźěwkam njeje dotal ani jedna kniha wušła«, přeradźi Klausej J. Schillerej, projektowemu koordinatorej »Stawiznow Serbow«, w meji 1974. Někotre tydźenje zašo bě prěni z wosom manuskriptow (druhi zwjazk, němsce) do sadźby šoł. Hač k dokónčenju štyrizwjazkoweje twórby dyrbjało hišće pjeć lět trać. Předwidźiwje přihotowaše nawoda Ludoweho nakładnistwa Domowina kolegu Instituta za serbski ludospyt na intensiwne zhromadne dźěło a so bojownisce rozžohnowaše: »Do boja – zdar!«1
»Knihi maja swój dóńt« rěka znate wuprajenje łaćonskeho gramatikarja Terentianusa Maurusa, a to płaći we wosebitej měrje za tajke knihi, kotrež wuńdu pod restriktiwnymi politiskimi wuměnjenjemi, za literaturu w dohladowanskich statach a totalitarnych diktaturach. Dołhi a wobćežny nastawanski proces štyrizwjazkowych »Stawiznow Serbow« wobswětla móžnosće a wobmjezowanja knižneho nakładnistwowstwa NDR. Na jeho přikładźe da so eksemplarisce pokazać, kajku odyseju měješe někotryžkuli knižny manuskript přetrać, prjedy hač dóńdźe do ćišća a skónčnje do knihikupstwa. Na bojach wo wozjewjenje »Stawiznow Serbow«, kotrež Benada Schillerej w meji 1974 připowědźi, běchu hnydom wjacore strony wobdźělene: awtorojo, institut, Akademija wědomosćow, nakładnistwo, Domowina, SED a statne organy. Wšě běchu zapřijate do kompleksneho procesa z oficialnym mjenom »Druckgenehmigungsverfahren«, kotryž móhli pak tež prosće censuru mjenować.
Serbske Nowiny, 01.11.1919
Wo zakročenju přećiwo serbskemu politikej Bartej dla spytaneje krajneje přerady zdźěluje nam přepytowarski sudnik němsko-statneho sudnistwa, zo je přepytowanje skónčene a zo su akty knjezej wyšemu krajnemu rěčnikej do Lipska pósłane. [...] Krajne sudnistwo wo tym rozsudźi, hač so přećiwo Bartej hłowne sudźenje započnje abo přestanu jeho přesćěhować.
K telegramej sekretara čěskosłowakskeje nowineje pisarnje w Parisu, dr. Buttera [hlej Rz 12/2019] ma so přispomnić, zo je knjez Bart po wozjewjenju Matinoweho nastawka w Budyskich nowinach tutym z Parisa pismo pósłał, z kotrymž wón prěje, zo je rozrěčenje z Matinowym dopisowarjom měł. Budyske nowiny njejsu tehdy njeznateje přičiny dla Bartowy dopis wočišćałe. Wone su jenož naspomniłe, zo dyrbjał so knjez Bart na Matinoweho zastupjerja sam wobroćić, zo by tón wopačnosće wuporjedźał. To je so nětko stało.
Dopis. K nastawkej »Někotre myslički dla našeho přichoda« [hlej Rz 12/2019] dowolam sebi tež mysličku připřidać. [...] Samozarjadowace prawo w nabožinskich a šulskich naležnosćach je to, na čož mamy nětko praktisce dźěłać a sebi z dorazom žadać. Haj žadać, luby serbski ludo, žadać sebi nětko dyrbiš swoje dobre, swjate prawa, kotrež wšitke druhe kulturne narody maja, jenož ty nic. Postajenje z měroweje konferency, zo ma Němska swojim narodnym mjeńšinam samozarjadowanske prawo w [tutych] naležnosćach dać, ma tola hakle potom wažnosć za tebje, hdyž sebi tute [...] prawa tež žadaš, a doraznje a z dosahacym ropotom žadaš. Samo wot so ničo njedóstanješ, a byrnjež tež so tam te najlěpše wuměnjenja a postajenja wučiniłe, to je cyle wěste. [...] Njetrjebaš so bojeć, zo budźa twoje žadanja cyle podarmo a zo je docyła nichtó njesłyši. Poměry su so k našemu lěpšemu přeměniłe, a zo smy na swětowym forumje znaty narod, za to je so naš sławny Bart starał [...]. Tež nowozałoženy zwjazk serbskeho studentstwa skutkuje na tutym polu po swojej mocy. Je so na přikład łužiskoserbska delegacija při zahraničnej komisiji w zwjazku čěskosłowakskeho studentstwa [...] załožiła a wutworiła. [...] Postaramy so z pomocu tutych organizacijow za to, zo wažne powěsće ze Serbow do jich časopisow a dale do powšitkowneho nowinarstwa přińdu; wuhotuja so łužiskoserbske wječory, přednoški atd. [...]
Putace lěta (1/11)
Derje ćišćana fotografija nazhoni w 1960tych a 1970tych lětach prawy rozkćěw. Běše to čas hoberskich fotowych posterow, dobrych wobrazowych zwjazkow a mnohich nowych kalendrow. Tež zběraćelske mapy z originalnymi fotami buchu znowa wunamakane.
1972 wuńdźe prěnje němskorěčne wudaće »Playboyja«. Karol Kallay z Bratisławy zamó z publikaciju »Pieseň o Slovensku« přeswědčić. Swět fotografije steješe znak, hdyž wuńdźechu hižo w 1960tych lětach nimale poetiskej fotowej knize »Five Girls« a »Cowboy Kate« Južnoafričana Sama Haskinsa. Ameriscy fotografojo zawostajichu hłuboki zaćišć z jimacymi fotami wójny USA we Vietnamje, kotrež maja dźensa hišće wšitcy před wočemi.
W tutym euforiskim času fotografije poradźi so nam w Ludowym nakładnistwje Domowina wobrazowy zwjazk »Łužiske impresije« wuwić. Teksty k tomu napisa Jurij Brězan. Jako młody fotograf a awtor sym spěšnje nawuknył, zo nimaš sej ani wot wuznamneho zwjazkarja přejara do fotografiskich naležnosćow zasahnyć dać.Wobalka mytowaneho zwjazka »Łužiske impresije« z lěta 1972 Reprodukcija: SNMějachmy zbožo z »Łužiskimi impresijemi«, hačrunjež njeběch z ćišćerskej techniku spokojom, přirunawši ju z tehdyšimi mjezynarodnymi móžnosćemi. Ale tuta tema je mje čas žiwjenja přewodźała a budźe tež w dalšich přinoškach wěstu rólu hrać. Zwjazk bu jako »Najrjeńša kniha 1972« wuznamjenjeny a na Mjezynarodnej knižnej wustajeńcy 1973 (Internationale Buchausstellung IBA) w Lipsku pokazany. To bě mjez druhim zasłužba rjaneho knižneho wuhotowanja Sonje a Gerta Wunderlicha. Najwažniše pak bě, zo bě »žołma derje ćišćaneho fota« tež do Budyšina dóšła.
W zažnej nazymje 1973 mějach zaso do nakładnistwa přińć. Myslach sej, zo chce wjednistwo ze mnu wo honorarje za runje wušły zwjazk »BUDYSSIN – Budyšin« jednać. Přeprošeny běch na Sukelnsku. Tuž špatnje wupadaše! Hdyž měješe něšto dobreho wobrěčeć, zetkawaše so nawoda nakładnistwa Měrćin Benada z ludźimi přeco w kofejowni Lehmann, dźensa Marxec kofejownja. Wćipny pak běch: Za blidom sedźachu Beno Kućank z rozšěrjenja, dr. Pawoł Völkel jako šeflektor a Měrćin Benada.


text:
Błótowska molerka Ingrid Grošcyna z Lubina
Ingrid Grošcyna je w swojej domiznje w Lubinje a wokolnych delnich Błótach jara znata a připóznata, a to jako wjelestronska wuměłča, kotraž jenož njemoluje a njerysuje, ale tež powědančka a basnje pisa. „Wona je naša błótowska molerka“, praja mnozy ze sprawnej česćownosću.
Poprawom je wona na dwoje wašnje molerka. Narodźena w Grabinje (Finsterwalde) nawukny po wuchodźenju šule powołanje molerki, kotraž barbi a tapecěruje sćěny a stwy. Ale hižo tehdy je bóle lubowała to druhe, wuměłske molowanje a rysowanje. Najskerje ma wona to wot swojeho dźěda, kotryž běše w Berlinje hromadźe w jednej skupinje z Heinrichom Zillu molował.


text:
Benediktej Dyrlichej
k pjećašěsćdźesaćinam
Njedawno spožči Mjezynarodna akademija literatury a wuměłstwa Ukrainy Benediktej Dyrlichej myto Nikolaja Gogola Triumf. Hnydom dopomnich so na Gogolowej twórbje „Nós“, prěnju surealistisku prozu, a dźiwadłowy groteskny kruch „Rewizor“, šwikacy hordosć, hłuposć a twjerdosć ludskeje heje. Snano zda so tole być jara zwažliwe přirunanje, myslo při tym na žiwjenske puće Benedikta Dyrlicha a na wšitke z tym zwjazane wužadanja, překwapjenja a přesłapjenja. Ale tole njezda so scyła tak njemóžne, hódnoćiš-li při tym jeho dotalne žiwjenske lěta a z nimi zwjazane towaršnostne wuwića, katastrofy, přećiwki, dyrdomdeje a přeco zaso budźace a błudźace so nadźije. Hódne to potajkim myto, kotrež hodźi so derje do wopisowanja Dyrlichoweho basniskeho a publicistiskeho tworjenja w zajimje „propagowanja hornjoserbskeje kultury, literatury a rěče w swěće“ (tak w SN ze 7. apryla 2015).


text:
Manhattan
Spůłrzyndne: 40°47'25" N 73°53'35" W
Manhattan – nojmńyjszo, nale nojgyńśćij zaludńůno dźelńica Nowygo Jorku, rozlygowano na wyspje Manhattan a poru mjyńszych wyspach, a tyż uobyjmuje Marble Hill, jedźino tajla rozlygowano na stołym lůńdźe. Mo 87,5 km² wjyrchu a podug danych ze 2013 roku mjyszko sam 1 626 159 ludźi. Je to tyż hrabstwo Manhattan.Je to sroge cyntrům finansowe a najdrogszo tajla Nowygo Jorku. 11 wrześńo 2001 bůł sam terrorystyczny angrif, we kerym zbulůno uobjedwje wjeże World Trade Center.


text:
Wikipedyjo:Artykuł miesiōnca/mŏj 2020
Kelwin – jednostka tymperatury we układzie SI rōwnŏ 1/273,16 tymperatury termodynamicznyj pōnktu potrōjnego wody, ôznaczanŏ K. Definicyjŏ ôdnosi sie do wody ô takim składzie izotopowym: 0,00015576 mola 2H na jedyn mol 1H, 0,0003799 mola 17O na jedyn mol 16O i 0,0020052 mola 18O na jedyn mol 16O.
Skala Kelwina (skala absolutnŏ) to je skala termōmetrycznŏ absolutnŏ, tzn. zero w tyj skali ôznaczŏ nojniższõ teoretycznie możliwõ tymperaturã, jakõ może mieć ciało. Je to tymperatura, w keryj (podle fizyki klasycznyj) ustały wszelke dyrgania tajleczek. Tyj tymperatury niy idzie jednak ôsiōngnōńć – porachowanŏ była podle funkcyje, co uzależniŏ tymperaturã ôd ynergije kinetycznyj w gazach idealnych. Tã funkcyjõ ôpracowoł William Thomson, lord Kelvin, co na jego cześć nazwane były skala i jednostka tymperatury. (Połny artykuł...)


text:
Strukturna změna we Łužicy je jenož móžna w mjezy, komuny a strony přesahowacym zhromadnym dźěle. To je facit wčerawšeho foruma we Wojerowskim wobydlerskim centrumje Piwarska 1.
Wojerecy (AK/SN). Na zarjadowanje „Što přińdźe po brunicy? Strukturna změna we Łužicy“ bě frakcija Lěwicy Budyskeho wokrjesneho sejmika přeprosyła, a něhdźe 25 ludźi je přišło. „Mamy tu přewjele politiskich nahladow, a nichtó nochce nahlad w zajimje regiona spušćić“, podšmórny organizator, měšćanski a wokrjesny radźićel Ralph Büchner z Wojerec.


text:
Hospodarske połoženje Łazowskeje gmejny wostawa komplikowane
Łaz (AK/SN). Lěto 2020 bě za gmejnu Łaz w mnohim nastupanju ćežke, ale přiwšěm wuspěšne, kaž wjesnjanosta Thomas Leberecht (CDU) bilancuje. „Móžachmy wjacore projekty a naprawy dale wjesć, započeć abo dokónčić“, wón wróćo zhladujo rozłožuje. Jedne z ćežišćow bě wopłóčkowy koncept. We Wulkich Ždźarach přizamknychu domjacnosće na Rachlowskim puću, dalše w Nowej Bukojnje (Neubuchwalde) kaž tež w Koblicach na pódlanskich pućach. Dohromady inwestowachu nimale połdra miliona eurow. We Wulkich Ždźarach su zakładnu šulu dale saněrowali. Po wšěm zdaću hač do februara 2022 budu šulerjo hišće w kontejnerach wuknyć dyrbjeć. Tak dołho ma nutřkowny wutwar trać. Tuchwilu přewjeduja tam trěbne torhanske dźěła.


text:
Biografija
Jěwa-Marja Čornakec je so lěta 1959 we Worklecach narodźiła a je wotrostła we Wotrowje. Po wopyće Wotrowskeje a Pančičanskeje šule maturowaše lěta 1977 na SRWŠ w Budyšinje. Po studiju (1977 – 1980) na Fachowej šuli za wědomostne bibliotekarstwo w Lipsku dźěłaše štyri lěta jako wědomostna bibliotekarka na Serbskim wučerskim wustawje w Budyšinje. 1984/85 přeńdźe do Instituta za serbski ludospyt w Budyšinje a poda so na to na studij kulturnych wědomosćow/sorabistiki na KMU do Lipska (1985 – 1990). Znowa bě wona lěto wědomostna sobudźěłaćerka w Instituće za serbski ludospyt.
Wot januara 1992 hač do julija 2011 skutkowaše Jěwa-Marja Čornakec jako šefredaktorka Rozhlada w Budyskim LND a wot awgusta 2011 dźěła jako wuwićowa dramaturgowka w Serbskim ludowym ansamblu w Budyšinje.
Załožba za serbski lud spožči jej 15. oktobra 2011 Spěchowanske myto k Mytu Ćišinskeho za wukony na polu serbskeje dźěćaceje literatury a za skutkowanje jako awtorka dźiwadłowych hrow.


text:
Swjatočne powołanje Rady starostow
28. januarja w 14.00 hodź. přewjedźe Iniciatiwa Serbski sejm we Wojerowskim hrodźe swjatočne powołanje Rady starostow. Dotal je so 14 serbskich zasłužbnych wosobinow ze zjawneho serbskeho žiwjenja wuzwoliło, kotrež ze wšěch dźělow Łužicy podchadźeja. Wone su namjetowane wot iniciatiwy kaž tež wšelakich dalšich skupin z kruha tych 800 podpisarjow, kotrež su wotpowědnu peticiju za Serbski sejm podpisali. Rada starostow – jako nadstronski symbol serbskeho luda – je namołwjena a zwólniwa, załoženje Serbskeho sejma a zdobom tež dołhodobnje serbske zhromadźenstwo a serbsku ciwilnu towaršnosć spěchować a ju podpěrać. Kruh Rady starostow wostanje wotewrjeny. Wón hodźi so na dalše namjety wudospołnić, kčemuž su wšicy přeprošeni.


text:
Łužiska wuhroda
Łužiska wuhroda (tež Łužiski wal; němsce Lausitzer Grenzwall) je přirodny rum w sewjerowuchodnej Sakskej a južnej Braniborskej. Wona twori přirodnu hranicu mjez Delnjej a Hornjej Łužicu. Łužiska wuhroda słuša k Južnej hórčinje a rozpřestrěwa so wot Łužiskeje Nysy pola Běłeje Wody hač k Dubi zapadnje Łukowa, hdźež je z Flemingom zwjazana. Na wuchodnym boku Nysy rěka pokročowanje Łužiskeje wuhrody pólsce Wał Trzebnicki. Tam, dokładnje blisko Žarowa, namaka so tež najwyši kopc cyłeho rjećaza, 227 metrow wysoka Góra Żarska (němsce Rückenberg).
Łužiska wuhroda wobsteji z něhdźe 150.000 lět starych kónčnych morenow ze Solawskeje lodoweje doby. Dla geologiskich stawiznow wuhrody namakaja so tamle wulke brunicowe składy. Tohodla je dźensa wulki dźěl přirodneho ruma přez brunicowe jamy Łužiskeho brunicoweho rewěra přeformowany.


text:
Snæfellsnes
Snæfellsnes – půłwysep we zachůdńij tajli Islandyje, na zachůd kole mjasta Borgarfjörður. We cyntralnyj tajli tygo regjůnu nojdźi śe wulkůn Snæfellsjökull. Jigo wyżka mo 1446 m n.p.m. a na wjyrchu je lodowjec. Wulkůn je znony bez francuskigo pisorza Julesa Verne'a, kery uůnygo uopisoł we swym buchu Voyage au centre de la Terre (śl. tumaczeńy: Rajza do postrzodka Źymje). Na tym teryńe islandzki rzůnd zuůnaczůł nacyjny park. Na půłnocnym brzygu je pora małych mjast, a mocka rybackich portůw.


text:
Geologia inżynierska
Reprezentanci: Andrzej Franciszek Adamczyk, Aleksander Anasiewicz, Bogdan Cianciara, Piotr Czaja, Wiesław Adam Heflik, Stanisław Karlic, Zbigniew Kazimierz Kasztelewicz, Antoni Stanisław Kleczkowski, Adam Klich, Jerzy Klich, Henryk Knop, Marcin Kolasa, Jerzy Michał Kowalczuk, Wiesław Kozioł, Roman Władysław Krajewski, Jan Kuhl, Kazimierz Piotr Liszka, Stanisław Cyprian Mularz, Józef Wojciech Raczkowski, Janusz Ryszard Roszkowski, Stanisław Rybicki, Tadeusz Sęk, Adam Józef Siedlar, Tadeusz Solecki, Andrzej Szczepański, Andrzej Jan Szybist, Piotr Śliwa, Henryk Świdziński, Antoni Józef Tajduś, Andrzej Franciszek Wichur, Zbigniew Eugeniusz Wilk, Herbert Wilhelm Wirth, Henryk Leopold Woźniak, Ludwik Zawisza, Witold Stanisław Żabiński


text:
Požadarja azyla biłoj
Grodk (dpa/SN/ch). Njeznataj młodaj mužej staj požadarja azyla w Grodku haniłoj a biłoj. Po wozjewjenju policije žadaštaj sej skućićelej wot 23lětneho z Pakistana najprjedy pjenjezy abo kreditnu kartu. Dokelž njemóžeše wón jimaj ničo dać, staj wonaj jeho w nocy na njedźelu na ruce a ramjeni biłoj. Policija pruwuje, hač so za ataku jako motiw hida na cuzych njechowa. „Přepytujemy do wšěch směrow“, praji rěčnik. Woporej so poradźi, do nakupowanskeho centera ćeknyć. Skućićelej njejstaj hišće zwěsćenaj. Minjeny čas je w Gródku wospjet k nadpadam tajkeho razu dóšło.
Wuspěšna sezona


text:
Düsseldorf/Frankfurt (B/SN). Po předstajenju posudka prawizniskeje kenclije Westpfahl Spilker Wastl (WSW) k wobchadej ze seksualnym znjewužiwanjom w biskopstwje Mnichow a Freising kopja so žadanja, wobdźěłanje seksualizowaneje namocy njepřewostajić cyrkwjam samym. Politika měła wjace zamołwitosće přewzać. Předsydka Centralneho komiteja němskich katolikow Irme Stetter-Karp namjetowaše komisiju sprawnosće w zwjazkowym sejmje wutworić. Nutřkopolitiska rěčnica Lamya Kaddor zwjazkoweje frakcije w sejmje so tohorunja za tajki gremij wupraja.
Wažne sej dowěru wróćo zdobyć


text:
Dzisioj łode osiymnostyj sztartujemy szpil Wisła – Ruch. Gromy we Krakowie, ale fto niy móg jechać tyn niech sie siednie i czito noszo rylacja, kiero zrobiemy Wom po naszymu – cyli po ślunsku!
Przewidywane jedenastki:
Wisła: Załuska – Cywka, Głowacki, Sadlok, Pietrzak – Boguski, Mączyński, Popović, Małecki – Zachara, Ondrasek
Ruch: Lech – Konczkowski, Grodzicki, Cichocki, Koj – Mazek, Surma, Urbańczyk, Lipski, Ćwielong – Stępiński
Noszo rylacja znojdziecie tukej: Relacjo Live po naszymu: Wisła – Ruch
źródło: własne


text:
Wuznamjenjenja Domowiny na swjatočnosći w Budyšinje spožčili
Budyšin (SN/at). „My smy jedyn, dwaj, tři, Malešanske lutki“, spěwachu dźěći předšulskeje skupiny Malešanskeje Witaj-pěstowarnje „K wódnemu mužej“ takrjec jako dźak za wuznamjenjenje z Mytom Domowiny za dorost 2019. Předsyda Dawid Statnik je předwčerawšim kóždemu dźěsću wosebite čestne wopismo přepodał, a to na mytowanskim zarjadowanju Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny w Budyskim Serbskim domje. Jim a runje tak přitomnym staršim so Statnik dźakowaše, „zo wy bohatstwo dwurěčnosće dźěćom dale dawaće“.
Kaž ći mali wopokaza so tež hudźbnik Józef Brězan jako hódny lawreat Myta Domowiny za dorost. K tomu Franciska Albertowa w lawdaciji zwěsći, zo wuznamjenjeny „dopokazuje, zo je serbska rěč žiwa a zo móžeš ludźi tež z hudźbu za nju zahorjeć“: Ze swójskej interpretaciju znateje pěsnje „Pod Kulowom we holi“ to Józef Brězan potwjerdźi.