text:
Čłowjek kaž Jurij Grós, a nic mjenje tež wšitcy, kotřiž su za čas zańdźeneho stata prawdźepodobnje na dobro serbskeho ludu skutkowali, su husto njewoprawnjenym wumjetowanjam abo podsunjenjam wustajani. W telewizijnym wusyłanju Wuhladko rěkaše po smjerći Jurja Grósa němsce, zo bě zemrěty »dwělomna wosobina«, w serbskim originalu so »kontrowersna« mjenowaše. Runje pola Jurja Grósa je dowolene so prašeć, kajke su měritka za skutk Serba, hdy je prawy, hdy dobry, hdy dwělomny Serb? Z Ćišinskim mamy pak wysoke a stajnje płaćiwe měritko: pozitiwne dźěło.
Jurij Grós, Nowe lěto 1931 jako syn serbskeje skałarskeje swójby narodźeny, zastupi połdra lětdźesatka po tym do Noweho časa, do časa serbskeho wozrodźenja a serbskeje zahoritosće. Zahoriće wobdźěli so na brigadowanju na twarnišću Serbskeho domu pod nawodom swojeho wjesnjana, legendarneho Pawoła Šenkerja. A hdyž dóńdźe do Łužicy z Juhosłowjanskeje přeprošenje na brigadowanje we wukraju – prěni raz w serbskich stawiznach –, poda so wón z 44 dalšimi młodostnymi na brigadowanje při twarje awtodróhi »Bratrowstwojednota«. Połsta lět pozdźišo wopyta wón z dalšimi Serbami skutkowanišća młodeho časa. Spisowaćel Křesćan Krawc bě jězbu do mjeztym wot wójny krjudowaneho kraja organizował. Na moje prašenje na juhosłowjanskej zemi, kak so čłowjek čuje, hdyž wopyta městna produktiwneje młodosće, mi rjekny: »Njewěm, hač bych telko mocy a mysli w pozdźišim žiwjenju měł, hdyž njebych tu začuwał, što wuska bratrowska zhromadnosć zdokonja.« Powědaše hnujace epizodki, sposrědkowa dožiwjenja. Njeběch Jurja Grósa tajkeho hdy zeznał.
Zemrěł je dnja 10. nazymnika 2019 w starobje 91 lět wučer a komponist Hinc Roj z Klětnoho. Nawróćiwši so hnydom po skónčenju Druheje swětoweje wójny domoj, do kotrejež běchu jeho jako 17lětneho gymnaziasta sćahnyli, sta so wón z nowowučerjom. W tym powołanju kubłaše so z wjele energiju zaměrnje dale a wuwučowaše wšelake předmjety. Na uniwersiće w Halle nad Solawu docpě kwalifikaciju jako wučer hudźby za wyši schodźenk. Po politiskej změnje bě hišće štyri lěta nawoda Klětnjanskeje šule.
Wučerstwo bě potajkim jeho prěnje a hłowne powołanje wot młodosće hač do wuměnkoweje staroby. Tola ćěrješe jeho tohorunja ke komponowanju. Priwatnje wukmanjowaše so wón, kiž bě hižo jako šuler swoju prěničku předpołožił a kotraž so tehdy tež zjawnje předstaji, w pjećlětnym studiju wuspěšnje pola renoměrowaneho komponista a wysokošulskeho wučerja Fritza Reutera w Drježdźanach a Berlinje. Tež w tym nastupanju bě wón nimoměry agilny. Spisa přibližnje 200 twórbow wšelakich žanrow. Tak wopřija jeho tworjenje nimo komorneje hudźby, wuměłskich spěwow a chóroweje hudźby tež sinfoniku.
Wulki dźěl Hinca Rojowych kompozicijow je Budyski Serbski ludowy ansambl prěni króć předstajił. Hižo z jeho załožićelom Jurjom Winarjom je so wón, kiž bě sej jako wnuk wjesneho herca Jana Wujca z Cympla swojeho serbskeho pochada jara wědomy, hižo w młodych lětach spřećelił. Jako čłon Koła serbskich hudźbnikow a pozdźišeho Zwjazka serbskich wuměłcow přiličowaše so kruhej serbskich hudźbytwórcow
Mój nan jo zemrěł. Wón jo był pśecej tudy – něnto wěcej nic. Njok to za wěrno měś, pak musym. Wón ga jo pśecej hyšći pśibytny. W źěłańskej śpě na stołowem jabriku wisy jogo źata jaka, na pisańskem bliźe notice, pisak bźez kapki, škla z wórjechami. Jogo njelicobne manuskripty rozłožone pó cełem rumje, kótarež jano na to cakaju, až zachopijo na nich zasej dalej źěłaś. W kuchni – jogo městno. Do myslow zanurjony – kaž samorozmějucy – stoj za njogo talaŕ, kótaryž wóstanjo prozny. Wón ga jo pśecej tudy był – něnto pak wěcej nic.
Myslim se, jo trjeba wjele casa, aby wurozměł, což njamógu zapśimjeś.
Mój nan wšuźi pśibytny, jogo slědy, jogo drogi. Zacynijom wócy a wiźim jogo pśiźecego mě napśeśiwo, malsnje hyšći pśed slědnym wuproznjenim listowego kašćika listy wótpósłaś. Skóro kuždy wjacor. Wón jo był njewomucny, do pózneje nocy som jogo wiźeł w jogo źěłańskej śpě spózy swětła lampy, pśi njewopśestajucem klapotanju pisańskeje mašiny. Pótom jo wuśěgnuł łopjeno, se za pisańske blido sednuł a z ruku diakritiske znamuška pśipisał, kótarež su byli wósebne wupominanje. Pón malsnje na post. Casy jo testował z kamuškom, kótaryž jo do listowego kašćika chyśił, lěc njejo juž pśepózdźe był.
Zachopjeńk decembra 2019 jo w Barlinju do nimjernosći wujšeł Měto Pernak, luź, ako jo z njewšednym angažementom se zasłužył nejwušu cesćownosć a toś su jogo w casnikach a casopisach južo słušnje wopomnjeli. Pśi tom su znosyli radnu licbu kamuškow do mozaika žywjenja, kótarež jo se zachopiło 1938 a jo wóstało do kóńca połne dožywjenjow a njewomucnego źěła. Kśěł tomu wobrazoju dodaś někotare wósobinske dopomnjeśa.Měto Pernak Foto: Madlena NorbergowaGaž spomnjejom se slědk na rane źiśetstwo, ga myslim se wótergi na serbske ewangelske cerkwine dny. Te su byli kužde lěto w drugej górnoserbskej jsy a naša familija jo była pśipódla. Za nas źiśi jo to było něco wósebnego. Duchowne su byli hynac woblacone nježli pla nas katolskich, kjarliže su byli hynakše a samo rěc namšarjow jo pak jano se wótchyliła. My pak smy ceło wułykowali za jadnym wujkom z Barlinja ... Tomu jo se spódobało, kak smy serbski grajkali – a toś jo pak raz wuśěgnuł za kuždego z nas bananu. Jo powědał tšochu hynacej ako my Budyšynarje. Až to jo była zewšym druga rěc, dolnoserbšćina, som zbadał akle lěta pózdźej, 1996, rowno na swětego Mjertyna (pótakem Měta). Som był sedymnasćolětny kjarlik a su mě pśepšosyli na Swěźeń serbskeje poezije, kenž jo był pósćony Minje Witkojc. W pśestawce jo Měto Pernak mě a žednym bórkojskim žeńskim kazał na mlince do šenki. Tam za blidom jo se warkotało a šwarkotało, chejkało a smjejkało! Njejsom tencas hyšći wuměł dolnoserbski powědaś a som toś zaprědka jano wušy natśěgał. Pó chylce pak som jo teke wopytał. A to jo šło! Wótněnta som se cesćej wupórał do Dolneje Łužyce, aby rěc pšawje nawuknuł. Źinsa se źeńk ak źeńk z njeju zaběram a mam bejne wjasele na tom. Gaž něcht mě pšaša, ga som chopił dolnoserbski powědaś, ga mógu z cysteju wutšobu groniś, až wšo jo se zachopiło z tymi mlincami, ako jo »naš Martin« w bórkojskej kjarcmje za mnjo skazał. Jogo som pó tom cesćej zmakał: na serbskich namšach, doma pla luźi – pjerwjej na swěźenjach, pózdźej na zakopowanjach, na zarědowanjach Maśice Serbskeje w Górnej a Dolnej Łužycy. Wšuźi jo glědał za tym, aby luźe něco zgónili. Gaž som 2004 chopił w Serbskem instituśe źěłaś, som markował, kak akribiski jo se wědu naźěłał, kótaruž jo drugim pósrědnjał. Kuždycku drogu do Budyšyna jo wužył, aby w kulturnem archiwje a centralnej bibliotece rešeršěrował. Jo znał tam młogu drogotku, mjaz drugim rukopisnu agendu z Noweje Niwy, jogo rodneje jsy. Zgromaźonu wědu njejo jano w njeliconych pśednoskach dalej dawał, ale teke w knigłach a kniglickach, brošurkach a łopjenach, kótarež jo pisał, zestajał a pó źěłach sam wudawał. Jogo swěźeński spis k cesći Jana Bjedricha Fryca z lěta 1997 słuša k prědnym dolnoserbskim publikacijam, ako som wobsejźeł. Njejsom se jen ako abiturient trjebał kupiś. »How maš«, jo se pśijaznje wusmjejknuł.
Zamrěty pak njejo se zaběrał jano z kulturu a stawiznami, ale teke z rěcu. Swóju wědu wó serbšćinje, wósebnje wó tej pódwjacornej, błotojskej, jo mjazy drugim ako pśedsedaŕ Maśice Serbskeje, cłonk źěłoweje kupki »Serbske perikopy« a Dolnoserbskeje rěcneje komisije dalej dawał. Ako źinsajšny powědaŕ togo slědnego gremiuma som jomu za to z cełeju wutšobu źěkowny. Pódla teoretiskego źěła z rěcu pak jo Měto Pernak, laureat myta Ćišinskego, lubował kreatiwne wobchadanje z njeju. 1966 jo chapjał swětowu poeziju do dolnoserbšćiny pśestajaś: Rutebeufoju a Baudelairoju jo rowno tak ako Žukowskemu a Puškinoju serbski jězyk pśispórał. A kaki ten jo był lasny, wiselny a chytšy! Wó tom znanje młoge wudaśa casnikow a casopisow a wót Kita Lorenca zestajony zešywk rěda Serbska poezija.
Ze smjerću Hinca Roja, kotryž je po dołhej chorosći w starobje 91 lět njedźelu, 10. nowembra 2019, doma w Klětnom ze žiwjenja wotešoł, je Serbstwo zhubiło wuznamneho a přewšo produktiwneho komponista. Wón załoži 1957 z dalšimi komponistami Koło serbskich wuměłcow a bě pozdźišo tež čłon Zwjazka serbskich wuměłcow, kotryž wón hdys a hdys z přidatnymi srědkami financielnje podpěrowaše. Byrnjež so wjele lět bědźił z ćežkej chorosću, je wón hač do kónca swojeho žiwjenja dale pilnje hudźbnje tworił a tak zawostajił w cyłku 188 sinfoniskich, komornohudźbnych, chórowych a sakralnohudźbnych twórbow. Do tutych je wón často zapřijał motiwy serbskeje hudźbneje folklory, zwuraznjejo z tym swoju krutu serbsku identitu a zwjazanosć ze swojim serbskim ludom.
Syły ludźi, mjez nimi tež skupinka Serbow, přewodźeše sobotu, 16. nowembra 2019, Hinca Roja k rowej na kěrchowje ewangelsko-lutherskeje wosady w Klětnom. Do toho bě na žarowanskej swjatočnosći w cyrkwi skupina hudźbnikow Serbskeho ludoweho ansambla zahrała jednu z jeho twórbow, dźakujo so z tym komponistej za jeho wjelelětne wuske zhromadne dźěło z powołanskim wuměłskim ćělesom. Farar Daniel Jordanow hódnoćeše płódne žiwjenje zemrěteho. W mjenje Zwjazka serbskich wuměłcow počesći naměstnik předsydy Bosćan Nawka z krótkimi a jadriwymi słowami zasłužbne skutkowanje Hinca Roja na dobro serbskeho hudźbneho tworjenja.
Hdyž so składnostnje 65. jubileja załoženja Serbskeho ludoweho ansambla třom zasłužbnym něhdyšim čłonam a čłonkam ansambla Čestne čłonstwo spožči, bě mjez nimi tež Leńka Šołćina-Winarjec. Nětkole, w juliju tutoho lěta, je wona nas na wěčnje wopušćiła, kaž mnozy wuznamni ansamblowcy njedawno: Jan Domaška, Korla Tilich, Detlef Kobjela ... Myslu husto na přijomnu rozmołwu z njej w jeje małym Budyskim bydlenju – hewak wšak hižo dołhi čas w Slepom doma –, jako jej wot Spěchowanskeho towarstwa SLA wopismo Čestneje čłonki přepodachmy. Naše towarstwo bě sej do hłowy stajiło, zo su runje ludźo, kotřiž při kolebce prěnjeho powołanskeho ansambla serbskeje ludoweje kultury stejachu, hódni počesćenja a wěčneho wopominanja. Jich žiwjenje a skutkowanje stej na wosobu zhusćene serbske kulturne a kulturnopolitiske wuwiće prěnich powójnskich lět. Na wot nich połožene zakłady so to dźensniše natwarjuje. Hinak prajene: Hdźe bychmy dźensa stali bjez natwarneho dźěła wonych muži a žonow.Leńka Šołćina-Winarjec Foto: priwatne»Mějach česć a zbožo, być prěnja solistka ansambla«, so Leńka Šołćina-Winarjec před třomi lětdźesatkami dopominaše. Na jewišću stać bu za spěwarku wšědny chlěb, dowěra do swójskich zamóžnosćow bě jej při tym wuměnjenje. Sebjedowěru dósta přez spěwanje w Radworskej Meji, w kulturnej brigadźe SWŠ a holčim chórje Jurja Winarja. Poprawom njeměješe scyła strach: »... rady myslu na prěnje proby z orchestrom. To bě ći nadobo cyle nowa kwalita spěwanja, a jeno tón, kiž je hdy sam z přewodom orchestra so pospytał, budźe wědźeć, kajka pomoc a zepěra móže ći tajki přewod być a kak lochce so zynki nad nim znošuja.« Leńka Šołćina-Winarjec, nětko solistka, njeměješe pryzle we hłowje, wosta jednora, njewupikana, šikwana młoda žona. So w serbskej njewjesćinskej drasće na jewišćo stupić – dźensa samozrozumliwosć za spěwarki w ansamblu –, so jej tak prawje nochcyše: »Mi bě to přehnate wupikanje, njewotpowědne jednoremu spěwanju. Ale šef [Jurij Winar] měješe prawo, a pod sylzami sym so podała.« Doda hišće, skromna kajkaž bě: »... a potom sym spěwała jako serbska njewjesta [...] a jenož z rozprawow a recensijow wěm, zo bě to wulki wuspěch.«
Spěšnje a dźeń a husćišo měješe so SLA hotować do wukraja. Jako posoł serbskeho luda, politisce widźane zdobom jako posoł NDR, žněješe chwalbu a sławu. Hižo prěnje hóstne wustupy njezahorjachu jenož publikum, ale tež ansamblowcow samych. 1956 wustupichu na kongresu Federalistiskeje unije europskich ludowych skupin (FUEN) w Rakuskej. Zwiski Domowiny k FUEN so na ćišć z Berlina bórze přetorhnychu a so hakle po přewróće wožiwichu. »Jako před wobdźělnikami kongresa [...] wustupichmy, jich hnydom spóznachmy na zahoritosći, z kotrejž naše poskićenja sćěhowachu. Dołho smy na tutym prěnim wječorku hišće bjesadowali a spěwali.«
Na pohrjebnišću w Małej Nydeji na kromje Wojerec bu 10. žnjenca prěni profesionalny serbski dudak Korla Tilich pochowany, kotryž bě 33 lět wuběrny instrumentalist a solist Serbskeho ludoweho ansambla. Wón zemrě 15. julija w 83. žiwjenskim lěće. Zasłužbny serbski herc narodźi so 1. nalětnika 1936 w Spalach do dźěłaćerskeje swójby. Jeho mać Hana Tilichowa bě pozdźišo jara znata a wulce česćena serbska ludowa wuměłča, jejkadebjerka a wušiwarka. Ota Garten sportretowa ju we wulkej wolijowej mólbje, kotraž wisa w Budyskim Serbskim muzeju. Jeho nan bě železnicar a wjele razow wuznamjenjeny plahowar pjerizny. Wón pochadźeše z lěta 1931 wotbagrowaneje wsy Bukojny, něhdy wosrjedź nětčišeho Hórnikečanskeho jězora pola Wulkich Ždźar ležaceje. W samsnej swójbje narodźi so tež dźěd bywšeho sakskeho ministerskeho prezidenta Stanisława Tilicha.Korla Tilich Foto: Maćij BulankKorla Tilich nawukny powołanje twarskeho zamkarja, při čimž horješe so jara za hudźbu. Młodźenc je zahoriće piskał w Jurja Njekelowej Kulowskej kapale. Po zakónčenju wučby bu w SLA přistajeny a studowaše na Drježdźanskej wysokej šuli za hudźbu. Wukubła so tam na klarineće, trubce, pozawnje a na huslach. W orchestrje SLA je hłownje na klarineće a bórze tež na dudach hrał. Jeho foto jako serbski herc widźachmy dobre 30 lět na plakatach a programowych zešiwkach SLA, tak bě wón sobu symbol serbskeho powołanskeho ansambla. Z nim poda so na turneje po mnohich europskich, aziskich a sewjeroafriskich krajach a je tamniši publikum ze swojimi solemi na klarineće a na měchawce (dudach) zawjeselił. Jara zrudźace bě tuž za njeho, jako dyrbješe 1993 w SLA, na swojim jeničkim dźěłowym městnje, dźěłać přestać. »Za mnje njebě to lochko, hdyž dyrbjach po 33 lětach 1993 naraz w SLA přestać a so do předrenty podać, dokelž trjebachu dźěłowe městna za čłonow orchestra NSLDź.«
Tilich bě sej kmanosće hraća na dudach pola pólskich a čěskich dudakow přiswojił, pozdźišo tež twar tutoho staroserbskeho instrumenta. Jeho zamkarska rjemjeslniska wušiknosć jemu při tym jara pomhaše. Zarjadowa sej doma w Małej Nydeji dźěłarnju, w kotrejž wosebje rady dudowu měchawu twarješe a ju ze serbskim lipowym łopješkom a z běłymaj swinjacymaj torhakomaj pyšeše. Njeboćički je wjace hač 30 serbskich dudow zhotowił a hišće wjace wuporjedźił.
K smjerći serbskeho molerja Jana Buka (1922–2019)
Dnja 4. jutrownika 2019 so na Njebjelčanskim wosadnym kěrchowje swójbni, wjesnjenjo, wuměłcy, přećeljo a zastupjerjo zjawneho žiwjenja ze serbskim molerjom Janom Bukom rozžohnowachu, kotryž bě 1. jutrownika we wysokej starobje 96 lět w Chróšćanskej starowni zemrěł. Zo pochowa so najwuznamniši serbski moler přitomnosće, kotrehož tworjenje je daloko za mjezami kraja znate, bě drje wšěm wědome, kotřiž jeho na swojim poslednim zemskim puću přewodźachu a jemu poslednju česć wopokazachu. Symbolisce steješe při marach njeboho jeho wobraz »Rozžohnowanje«, temperowa wersija wolijoweje mólby z lěta 1981, kiž předstaja žarowace žony w serbskej katolskej drasće. Wobraz skutkowaše kaž poslednje wotkazanje molerja, kotryž bě čas žiwjenja w nabožnosći a narodnosći kruće zakótwjeny, nam žiwym.Foto: Maćij BulankJan Buk narodźi so 2. awgusta 1922 w Njebjelčicach jako syn dźěłaćerja. Jako starc, mjeztym 75lětny, nawróći so do wsy, zo by w swojim ródnym domje wuměnk wužił a dale tworił. Wjac hač štyrceći lět bě ze swojej swójbu w Budyšinje bydlił a tam skutkował. Hižo w šulskim času zaběraše so často z rysowanjom a molowanjom. Ze zahoritosću přihladowaše, kak fachowcy pomolowanja w Njebjelčanskej cyrkwi w bjezposrědnim susodstwje staršiskeho domu wobnowichu. Pochadźejo z jednorych socialnych poměrow njemóžeše sej předstajić, zo móhł něhdy jónu wuměłstwo studować. Nawukny tuž powołanje dekoraciskeho molerja, štož jemu žiwjenski zakład zaruči. Za čas Druheje swětoweje wójny bu do wojerskeje słužby powołany, kotruž wukonješe pola mariny. Wobšudźeny wo swoju młodosć – kaž miliony jeho rowjenkow – nawróći so domoj, na zbožo njezranjeny na ćěle a duši. Lubosć k wuměłstwu njebě zhubił. Kaž wotbłyšćuje slědowaca epizoda, bě zbožowne wjedźenje na spočatku jeho puća do směra wuměłstwa. Jako swjećeše tehdomniši Njebjelčan farar Jurij Handrik nalěto 1947 swoje 50. narodniny, dósta Buk wot fararjoweje hospozy Cecilije Nawkec nadawk, jemu wobraz namolować. Běše to małe ćišno z kwětku. Jubilarej gratulowaštaj tež předsyda Domowiny Pawoł Nedo a krajny rada dr. Jan Cyž. Jako wuhladaštaj wobraz a zhoništaj, štó bě jón namolował, běštaj sej wěstaj: »Trjebamy młodych wuměłcow. Tón ma na studij hić!« Dźakowano spěchowanju předewšěm dr. Jana Cyža dósta so Buk na studij wuměłstwa na Wyšu šulu tworjaceho wuměłstwa do Wrócławja, hdźež najprjedy na Statnej wyšej šuli za tworjace wuměłstwo swoju maturu złoži. Cyle wědomje sćelechu so po wójnje nadarjeni serbscy młodostni do susodnych słowjanskich krajow na studije, z wotpohladom zaměrneho kubłanja přichodneje serbskeje inteligency. Skutkowanje kulturnych prócowarjow wokoło Cyža a Neda měješe takrjec dwójne dno: Nimo spěchowanja nadarjenych serbskich młodostnych běše jich zaměr, młodym Serbam a Serbowkam po času nacionalsocialistiskeje demagogije swójsku identitu wuwědomić, ju w słowjanskim wobswěće zesylnić. Jan Buk słušeše k najlěpšim studentam wuměłstwoweje akademije. Studijny čas w Pólskej měješe za jeho wosobinske a wuměłske wuwiće signifikantny wuznam. Profesorojo wotewrichu młodemu łužiskemu studentej wuměłstwa swět klasiskeje moderny a pozbudźowachu jeho k stilistiskim eksperimentam a doslědźenju molerskich dimensijow. Wosebje mištrojo klasiskeje moderny kaž Pablo Picasso, Paul Cezanne, Henry Matisse abo Marc Chagall, z kotrychž tworjenjom so za čas studija intensiwnje rozestaješe a kotrychž pozdźišo husto jich wuměłskich nahladow dla citowaše, běchu jemu z wulkim přikładom. Runje tak zajimowachu Buka pólscy kolorisća mjezywójnskeje doby. Najbóle rozestaješe so z dźěłom Jana Cybisa, kotrehož nahlady nastupajo wuměłstwo Buk zasadnje dźěleše. Runja jemu njewidźeše w mólbje dokument podobnosće přirody, ale hru wuměłskich poćahow a jednanjow, kotrež přiroda hakle zmóžnja zrozumić a dodnić.
Znowa a znowa nawróći so wón w swojim pozdźišim tworjenju k wuměłskim principam wonych wuměłcow. Ryzy »molerske rozrisanje« wobraza bjez dominowaceho a nadiktowaneho politiskeho, towaršnostneho abo nabožneho konteksta sta so z wuměłskej maksimu Jana Buka. Bě přeswědčeny wo tym, zo eksistuja na płatnje kóždeje mólby barby jeničce w zwisku z druhimi barbami, zo tworja mjez sobu kontrasty abo zo spletu so do wuwaženosće a harmonije. Barbu wobhladowaše Buk jako nošny, wšo rjadowacy element molerstwa, kotryž podleži cyle swójskim zakonitosćam. Kruće wěrješe do bjezčasnosće wuměłstwa. Ćim bolostnišo začuwaše wón w lěće 1950 přikaz k nawrótej wšitkich serbskich studentow ze słowjanskeho wukraja. Dyrbjachu ze swojim studijom na znowawotewrjenych uniwersitach a wysokich šulach mjeztym załoženeje Němskeje demokratiskeje republiki pokročować. Poprawom měješe Buk wotpohlad, so podać na dalši studij grafiki do Krakowa. W lěće 1950 přeńdźe tuž na Drježdźansku Wysoku šulu za tworjace wuměłstwo, hdźež 1953 swój studij z diplomom zakónči. Tu pak začuwaše Buk lědma něšto wot woneje fascinacije a swětawotewrjenosće, kotruž bě za čas přebywanja we Wrócławju dožiwił. Přišedši do Drježdźan běše jeho dalše wukubłanje w molerstwje na tworjenje swojeho profesora Rudolfa Bergandera wusměrjene. Přiběraca ideologiska wuskosć doby formalizma a socialistiskeho realizma, kotraž Bukej po swojim přesydlenju z Drježdźan do Budyšina tež w formje prowincielneje a narodneje małomyslnosće napřećo biješe, woznamjenješe za młodeho wuměłca tež stajnje zaso wusprawnjenje swojich wuměłskich nahladow dla. Kaž wón pozdźišo husćišo wuzběhny, namaka hižo tehdy zakład za duchowne rozestajenja a přistup k nabožno-filozofiskim prašenjam w přirodźe. To njerěkaše pak, zo widźeše swoje twórby jako bjezposrědni wotsćin přirody, jako ilustraciju, špihelowanje abo episke wopisowanje, ale ćim bóle jako duchownje zhustnjenu přirodu. Wón zamó woprawdźitosć z wuměłskimi srědkami tak forměrować, zo skutkuje kaž realna materija, byrnjež žana njebyła. Tuta zamóžnosć transformacije realneje materije do abstraktnosće běše za Buka wuraz najwyšeho schodźenka zdokonjanosće we wuměłstwje. Swojemu widej na wuměłstwo wosta čas žiwjenja swěrny – přeco pak znowa pytacy, dwělowacy, pruwowacy, zapopadnjeny w tworićelskej njespokojnosći. W interviewje zwurazni tole raz takle: »Wuměłstwo ma wotewrjene być. Jako wuměłc maš so stajnje sam měnjeć, zo by móhł tež swoje wobrazy měnjeć. Cil nihdy njedocpěješ. Kóždy wobraz je nowy započatk.«
Zrudna powěsć dóńdźe do Łužicy, zo je dr. Alfred Krawc-Dźěwinski 15. decembra 2018 po dlěšej chorosći doma w Berlinje zemrěł. Jako připóznaty filmowy wědomostnik a diplomowy wuměłstwowy stawiznar je wón spomóžnje a wulce wuspěšnje za swój serbski narod skutkował. Njeje lochko jeho wobšěrne skutkowanje we wšelakich wobłukach hódnoćić, po času hakle zwěsćimy, hdźe nam jeho dobre słowo, jeho wšelakore ideje a dźěło faluja.
Alfred Krawc Foto: Joris Krautz
Dnja 7. februara 1934 je so wón na »połburskim statoku« w Dźěwinje jako syn domjacneje a hórnika, kotryž dźěłaše w brunicowni, narodźił. We wójnskim času wopyta dwurjadownisku wjesnu šulu. Hižo jako hólčec rysowaše rady na kromach nowin »Grüne Post«, kotrež Krawcec abonowachu. To běše snano přičina, zo da mać jeho na molerja na škleńcu w bliskim Derbnje wukubłać. Nan je w poslednich dnjach wójny zahinył, tak zo měješe mać Alfreda a młódšeju dźowku a syna sama wobstarać. Po lětomaj wukubłanje jako škleńcowy moler 1951 wotzamkny. Dokelž jemu molowanje jednorych smužkow na palencowe škleńčki hižo wužadanje njebě, wjeseleše so, jako »Domowinski funkcionar« jeho na ABF (Dźěłaćersku a bursku fakultu) do Lipska nawabi. Wone tři lěta mjez serbskimi studentami w Sorabiji dožiwi to nawopačne, štož jako wudmo doma na wsy słyšeše: »Die Wend’schen sind keene Menschen.« Tu sej swój serbski pochad wuwědomi a so zahorjeny na studentskim žiwjenju wobdźěli. Serbsce je hižo doma nawuknył a pola Jura Hantša w Slepom, kiž swobodnu ewangelsku wosadu nawjedowaše, kotrejž Krawcec přisłušachu. Pozdźišo tež wučer Hanzo Kulink »spytaše nam město rušćiny slepjanšćinu do mozow zašćěpić«, so Krawc dopomni. »Hišće wjetši wliw na mnje měješe burski misionar Lobo Kowal z Brězowki, kotryž we wosadźe nabožinu podawaše.«
1954 poda so na studij stawiznow wuměłstwa při Humboldtowej uniwersiće do Berlina, připódla wopytowaše wuměłstwowu šulu we Weißensee. Po diplomje přistaji so na lěto w Domizniskim muzeju we Łukowje. Po lětach jako swobodnje skutkowacy wuměłstwowy wědomostnik a přełožowar běše wot 1962 docent na Wysokej šuli za film a telewiziju w Babelsbergu, hdźež nawjedowaše sekciju za filmowe slědźenje. Na Humboldtowej uniwersiće zakitowaše 1963 wuspěšnje swoju promociju. Po dwanaće lětach přiwobroći so Krawc stawizniskemu slědźenju a přistaji so jako wotrjadnik w Statnym filmowym archiwje (SFA), zwotkel wuńdźechu wjacore publikacije wo filmach a jich stawiznach. Wusahowace je jeho dźěło jako wudawaćel wobšěrneho leksikona »International Directory of Cinematographers, Set- and Costume Designers in Film« wo filmowcach a wuhotowarjach, wušłym w 12 zwjazkach wot 1986 do 1992. W nadawku Mjezynarodneje federacije filmowych archiwow (FIAF) wuda zwjazkaj encyklopedije »Encyclopedia of film directors in the United States of America and Europe« (1993). Krawc słušeše w tutym zjednoćenstwje wot 1975 do małeje skupiny aktiwnych čłonow z NDR a bě wulce připóznaty. Jemu so samo poradźi, jedne z kóždolětnych zetkanjow 1974 do Budyšina přeprosyć a mjezynarodny kongres tule přewjesć, zo by so gremij ze Serbami zeznajomnił. SFA bu po přewróće do Zwjazkoweho filmoweho archiwa přewzaty, a tež na »přewzaću« bě Krawc wobdźěleny a wužadany.
Zapozdźena dóńdźe z Texasa powěsć do Łužicy, zo je 21. julija 2018 we Winchesteru blisko Serbina w starobje 89 lět zemrěł germanist dr. Joseph Wilson. Rodźeny 11. oktobra 1928 w Houstonje studowaše na Rice University w ródnym měsće němčinu, šwedšćinu kaž tež starogermaniske rěče a literaturu. Studij pokročowaše w Stockholmje. Po promociji na Stanford University w Kaliforniskej wučeše wot lěta 1954 do 1998 na Rice University w Houstonje rěče. K jeho wědomostnym publikacijam słušeja studije wo němskej a starogermaniskich rěčach a wo texaskej němčinje.Joseph Wilson 1992 w swojej dźěłarni na Rice University Foto: Trudla MalinkowaZe Serbami w Texasu zezna so Joseph Wilson přez mandźelsku Adele Herbrich, kotraž bě jako potomnica serbskich wupućowarjow na farmje we Winchesteru pola Serbina wotrostła. Zajimujo so za rěč a stawizny małeho słowjanskeho luda přiswoji sej wón zakłady serbšćiny. W 1980tych lětach započa wo serbskich předmjetach slědźić a publikować. Tak spisa nastawk wo serbskimaj narownymaj kamjenjomaj w Serbinje a Starej Wardźe. Do »Dictionary of the Middle Ages«, wudateho 1982 w New Yorku, přinošowaše hesło »Wends«. Sćěhowachu dalše nastawki, mjez druhim wo dźenikomaj, kotrejž běštaj farar Jan Kilian a August Haak 1854 za čas swojeho přejězda přez Atlantik na płachtaku »Ben Nevis« pisałoj. W studiji »Wendish to German to English« z lěta 1988 rozłoži dwójnu asimilaciju, kotruž běchu Serbja w Texasu přešli. Zwěsći, zo bě so w Serbinskej cyrkwi pozdźišo hač we wokolnych němskich sydlišćach jendźelšćina z hłownej rěču stała, štož pohnu jeho k zwěsćenju, zo bě Serbin »najbóle němske město w Texasu«. 1996 wopisowaše w Rozhledźe »Dźensniše žiwjenje potomnikow Serbow w Texasu«.
Wjele lět wěnowaše so přełožowanju Serbinskich cyrkwinskich knihow. Z wědomostnej dokładnosću přenjese rukopisne němske zapiski fararjow Jana a Hermana Kiliana wo křćeńcy, konfirmaciji, zmandźelenju a smjerći wosadnych do jendźelšćiny. Křćenske a konfirmaciske registry wuda Serbinska wosada jako knihi, kotrež słuža dźensa zajimcam jako zakład za swójske slědźenja. Dale přełoži žiwjenjoběhi zemrětych wosadnych, kotrež bě Jan Kilian w prěnich lětach serbsce napisał a k wopomnjeću na kemšach přednjesł. Pokazki z nich bě Joseph Wilson 2004 w Rozhledźe wozjewił.


c: text/html

text:
Huta Padńewsko
Spůłrzyndne: 52°38'39" N 17°51'32" E
Huta Padńewsko (pl.: Huta Padniewska) to je wjeś we Polsce, kero ležy we we wojewůdztwje kujawsko-půmorskym, we powjeće můgilyńskym, we gmińe Můgilno.
Na teryńy wśi znojduje śe stanowisko archeolůgične - kůnski osady wčesnośredńowječnej. Pjyrwše škryflane wzmjanki uo mjejscowośći pochodzům s 1730 roku. W kśyngach kośćelnych fary můgilyńskej wymjyńo śe Huta Padńewsko kej mjejsce, kaj uośedloua śe ludność žydowsko, kery zakozano uośedlańo śe we Můgilńy.
Linki zewnyntřne[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- Mapy: Autopilot | Google Maps | Szukacz | Targeo | Zumi
- Zdjynća satelitarne: Google Maps | Wikimapia | Zumi

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kachlok
Kachlok to je akůmulacyjny pjec zbudowany ze szamotowych herckůw (we postrzodku) a kachlůw (z wjyrchu, przodku a bokůw), podany we ksztołće na słup. Nojwożńijszo jygo tajla to je palyńisko, ze jygo srogośći uozrachowuje śe masa cołkigo kachloka. Lo kachloka uo palyńisku na 6 kilo drzewa abo wůngla akůmulacyjno masa je 600 kilogramůw. Palyńisko je zawjyrane żeliwnymi dźwjyrzůma, a we nowszych zortach je to szklanno szyba. Do porzůndku nahajcowany a zawarty kachlok poradźi uoddować ćepło bez 12 godźin.


text:
Franc Jurij Lok
Franc Jurij Lok (němsce Franz Georg Lock; * 3. oktobra 1751 w Kulowje, † 7. septembra 1831 w Budyšinje) bě serbski katolski biskop, rozswětler, spisaćel a kulturny prócowar.
Wot lěta 1765 studowaše Lok w Praze. 14. junija 1776 bu tam na měšnika swjećeny a skutkowaše potom přez dwaceći lět w tachantstwje w Budyšinje jako čestny prědowar na swjatych dnjach a njedźelach, katechet a jako sekretar biskopa. 1796 bu tachantski kapitular a šěsć měsacy pozdźišo skónčnje dekan Budyskeho tachantstwa swj. Pětra. 12. oktobra 1801 bu přez swjećaceho biskopa Waclawa Leopolda Chlumčanskeho w Praze na biskopa wuswjećeny.
Lok zasadźowaše so wosebje za wobnowjenje nabožneho žiwjenja w liturgiji a katechezy. Tak spisa rukopisnje naćisk wo wužiwanju maćeršćiny w liturgiji. W teritoriju swojeho tachantstwa, kotrež so tež přez wjacore ewangelske wjeski rozpřestrěwaše, da wjacore nowe šule natwarić a dźěleše něhdźežkuli zastojnstwo šrybarja wot zwóńka. Spěchowanje Serbskeho seminara w Praze so wosebje we wědomostnym kaž tež pastoralno-dušepastyrstwowym wukubłanju wudani. Mnoho młodych měšnikow zasadźi direktnje jako katechetow za šulsku wučbu a docpě z tym hižo w krótkim času widźomne polěpšenje šulskeho kubłanja a wědy dźěći. 1791 napisa Lok knihu Gebetbuch für die katholische Jugend in Städten und auf dem Lande, kotraž so 1808 tež w serbskej wersiji wuda.
W lěće 1758 załoži so Wotrowska wosada přez biskopa Jakuba Wóskeho z Baerenstamma, ale hakle 1814 přizwoli Lok Wotrowčanam prawo, samostatny jutrowny jěchanski procesion wutworić. Tehdy nasta partnerstwo k Njebjelčicam.
Wot 1824 bě wón sobustaw Hornjołužiskeje towaršnosće wědomosćow kaž tež Naturforschenden Gesellschaft zu Görlitz.
Lokowy row nadeńdźe so na Budyskim Mikławšku.
ŽórleWobdźěłać
- Martin Salowski, Rudolf Kilank, Peter Schmidt: Katholische sorbische Lausitz. St. Benno-Verlag, Leipzig 1976, str. 103. (němsce)
- „Bishop Georg Franz Lock“ na: The Hierarchy of the Catholic Church: Current and historical information about its bishops and dioceses (Catholic Hierarchy). (Wotwołana 24. decembra 2014.) (jendź.)


text:
Rozmołwa ze samostatnym poradźowarjom za IT-procesy a zamołwitym za wudźěłanje digitalineho koncepta za Załožbu za serbski lud Měrkom Šenkom
Wy sće samostatny poradźowar za IT-procesy. Za koho zwjetša dźěłaće a što sej firmy, kotrež Was angažuja, wot Was přeja?
Sym diplomowy hospodarski informatikar. Hižo jako student sym jako poradźowar za firmy a organizacije dźěłał pola studentskeje poradźowarnje za předewzaća PAUL Consultants při TU w Drježdźanach.
Dźěłowe žiwjenje sym potom započinał pola wulkeje poradźowanskeje firm KPMG w Mannheimje a sym so pozdźišo zaso do Drježdźan nawróćił a za ministerstwa a zarjadnistwa kraja Sakskeje wobdźěłał temy IT, digitalizaciju a procesowy management.
Wot lěta 2018 poradźuju jako samostatny poradźowar z fokusom na digitalizaciju a management procesow předewzaća a zjawne zarjady. Přewodźuju mojich klientow při projektach we wobłukach digitalizacije a wolóženju při wužiwanju techniskich srědkow. Za mojich klientow analyzuju za to aktualny staw techniskich dźěłowych srědkow kaž ličakow a programow, ale tež kak so wokomiknje z digitalnymi srědkami dźěła. Po tym zhromadnje ze sobudźěłaćerjemi a klientami přemysluju, kotre změny móhli wšitkim we wšědnym dźěle pomhać. Na to rešeršuju programy, kotrež problemy klientow rozrisaja a pomham při tym, je instalować a sobudźěłaćerjam rozjasnić, kak maja z nowymi programami, procesami a nowej techniku wobchadźeć.


text:
▶ Pśedstajenje knigłow
Křesćan Krawc jo wałtoru, 12. oktobra, pśed něźi 25 gósćimi swóje knigły »Was wir ins uns tragen. Sorbische Lebenswege« w Dolnoserbskej bibliotece choćebuskego Serbskego doma pśedstajił.
▶ Premjera pratyje
Za tym až jo Škódow tenraz titelna wjas Serbskeje pratyje, stej LND a domowniske towaristwo Depsk/Majberk-Škódow zajmcow pětk, 15. oktobra na premjeru do tamnjejšeje Šyrgotojc kjarcmy pśepšosyłej. 50 luźi jo pśiśło a spódobny wjacor dožywiło.
▶ Wustajeńca Helly Stoleckojc
W galeriji Fango w Chóśebuzu jo se 16. oktobra pśewjadła wernisaža wustajeńce z twóŕbami Helly Stoleckojc, na kótaruž jo jadnab 70 luźi pśišło. Wjacor wobrubił jo muzikaliski projekt »6litch8itch«, duo z Italskeje z elektroniskeju live-muziku.
▶ Prěnja dźěćaca kniha Sabiny Žuroweje wušła
»Zhubjena kniha mudrosće« je titul prěnjeje dźěćaceje knihi Sabiny Žuroweje, kotraž je w oktobrje w LND wušła. Wona wobsahuje nimo napjateje stawizny wo princesnje Mirandźe, hornčerju Francu a holcy Anjuši tohorunja teksty a noty wosom spěwow. Stawiznu je Žurowa 2009 z dźěćimi Worklečan a Ralbičan šule na jewišću NSLDź inscenowała. Spěwy móžeja sej zajimcy zdobom na připołoženej CD abo online naposkać.


text:
Po najćešej dalokopućowanskej šćežce Europy Grande Randonnée 20 ducy był
Mnozy ludźo dowolowy čas wužiwaja, zo bychu so na přibrjohu morja ležo wot słónčnych pruhow brunić dali. 29lětny Maćij Möller ze Šunowa so hinak wočerstwja. Wučer geografije, nabožiny a towaršnowědy na Radworskej wyšej šuli „Dr. Marja Grólmusec“ je sej lětsa porno tomu za čas dowola woprawdźite wužadanje wuzwolił. Za to poda so na francosku kupu Korsika ze zaměrom, sewjerny dźěl tak mjenowaneje Grande Randonnée 20, skrótšene GR20, a zdobom najćešeje dalokopućowanskeje šćežki Europy přewinyć.
Přihot za naročnu čaru
Ideju za njewšědny dyrdomdej je Maćij Möller cyle spontanje zrodźił. Dotal dźě bě stajnje z kolesom po puću, nětko bě sej předewzał nóžkować. Tak je so w syći za najrjeńšimi pućemi Europy wobhonił. Jako prěnju dósta pokazku na GR20. „Tale tura je jako nadměru naročna wopisana“, Šunowčan wuswětla, „tuž sym spočatnje trochu dwělował. Nimo toho njemějach hišće žanežkuli pućowanske nazhonjenja.“


text:
Mój měr ja wam dawam. Ja njedaju wam, ako swět dawa.
Jo, Jezus dawa měr. To njejo měr, kenž swójo žrědło ma we wóttšašenju. Logika wóttšašenja jawi se cesto we jadnanjach wó měr. Atomowe broni, to ga wěmy, njewulašuju jano winika, ale ceły swět radioaktiwnje skazyju. We atomowej wójnje nicht njedobydnjo. Weto pśiběra to bronjenje na pśemóc (Wettrüsten). Chto ma wěcej a lěpše bomby? Ale Jezus ma hynakšy měr za nas. Pokaž pśeśiwnikoju twójo lico a wótbroń jogo z teju wótwórjonosću a zranjobnosću. Wujadnaj se z pśeśiwnikom hyšći ducy k sudnistwu!
Woko za woko, zub za zub – to běšo dobry pśikaz we jadnom kraju, źož zarownachu kšej ze kšwju. To zabijanje pak musy měś kóńc. Jezus ga pomina wěcej wót nas: Njezaklěj nikogo, bjatuj za tych, ak śi pasle pólecaju, njegroń šćokaŕske słowa, pójmaj agresiwne mysli, pśeto južo z tym se zachopijo namóc.
Ekumeniska rada cerkwjow jo 2013 w Busanje napominała kśesćijany a wšykne luźe dobreje wóle, aby se pśizamknuli putnikojskej droze za pšawdosć a měr (...)


text:
Gody abo jak terozki1 godajōm: Boże Narodzynie, to je taki czas, kej2 sie lubiymy pomaszkycić. Apfylziny3 na świynta to bōło piyrwy4 cojś, mak tyż być musioł, bo przeca5 co to za świynta bez makōwek6. I tak żech sie pomyśloł, że na Gody narychtuja torta, kero połōnczy te dwa wspōmniynia i tak żech prziszoł na tyn leki, arōmatyczny i rozpływajōncy sie we gymbie deser. Takoł torta bydzie tyż dobro na karnawał… wtedy sie mogecie tyn biszkopt pokropić trocha sznapsym7 😉
Co potrza?
5 jajec
5 łeżek cukru
5 łeżek mōnki
łeżeczka proszku do pieczynioł
5 łeżek mielōnego maku
połra łeżek śmietōnki 30 abo 36%
200 g biołyj szokolady
500 g mascarpōne
skōrka ze jednyj apfylziny
sok ze dwōch apfylzinōw
łeżka cukru do narychtowania karmelizowanyj skōrki ze apfylziny
Ubijcie biołka ze 5 łeżkami cukru na sztywnoł piana (mogecie tam tyż dlo przełōmania smaku wciepnōńć ździebko8 soli). Potyn wmiyszejcie pomału żōłtka, 5 łeżek przesiōnyj mōnki, łeżeczka proszku do pieczynioł i mak. Wylyjcie na forma i wrojście9 do rozgrzōnyj na 160 stopni bratruły10 na 40 minut. Po upieczyniu przewrōćcie ta forma do gōry dnym i ôstołwcie11 na chwila- mogecie jōm nawet tak ze 20 cm ściepnōńć12 na stōł.
Szokolada (dodejcie dō ni połra łeżek śmietōnki) ôzpuśćcie13 we jaki misce na gorku ze wrzōncōm wodōm. Jak sie fajnie ôzpuści, to jōm zmiksujcie ze mascarpōne.
Nożykym14 do ôbiyrania ściōngcie ze wyszorowanyj apfylziny pomarańczowo skōra (bez biołego), pokrejcie we kosteczka i wciepcie z łeżkōm cukru na patelnia. Jak sie cuker ózpuści i woda odparuje, to skōrka baje15 fertich16.
Wyciście sok ze apfylzinōw, wlyjcie do gorka i ôdparujcie z niego poła17 płynu- bydzie barzi arōmatyczny.
Przekrejcie18 biszkopt na pó19, oba placki ôblyjcie sokym ze apfylziny, 1/3 masy dejcie20 miyndzy placki biszkoptu, a reszta ôzsmarujcie fajnie po wiyrchu. Na ôstatek posujcie21 na gōrze karmelizowano skōrka ze apfylziny. Terozki ôstała już yno rozpusta… smacznego 🙂
1teraz
2kiedy
3pomarańcze
4dawniej
5przecież
6ō -samogłoska w wymowie między o i u
7wódką
8trochę
9włóżcie
10piekarnika
11ô= ło, zostawcie
12zrzucić
13rozpuśćcie
14nożykiem
15będzie
16gotowe
17połowę
18przekrójcie
19pół
20dajcie
21posypcie


text:
Rěc jo poměrnje derje wuslěźona, co něnto dalej?
Pśi mimo cwiblowanja wjelgin zasłužbnem wědomnostnem slěźenju a wobźěłanju rěcneje maśizny njejo se nejskerjej na to mysliło, až by mógała se na zakłaźe nagromaźoneje wědy wuwijaś wucba drjewjańšćiny za zajmowanych luźi. Woglědajo-li Słowjan do Wendlanda, ga co tež rady wěźeś, kaka jo drjewjańšćina była a lěc by ju sam rozměł abo nic, kake wósebnosći jo měła a co jo wót njeje snaź zwóstało. Tež praktiske wužywanje smějomy how a tam a pśichodnje wócakowaś. Za to su ze zajźonych tśich lětźasetkow žedne drobne pśikłady znate. Powšyknje póbrachuju wšak kontinuita a zaměrnjejše statkowanje a spěchowanje. Ale toś te pśikłady pokazuju, až wužywanje drjewjańskeje rěcy a zmysłapołna zaběra z njeju njejstej wótwisnej wót licby luźi, kótarež ju rozměju abo wuměju. Wó tom som pśeznanjony. Cu je howko raz nalicyś, dalokož mě znate su:
1994 wótwórjony Serbski muzej w Chóśebuzu jo w swójej prědnej stawnej, až do 31. decembra 2015 prezentěrowanej wustajeńcy měł mały wótrězk, kótaryž jo był pósćony Obodritam a Hannoverskemu Wendlandoju, we njom jo była mała pokazka teke na drjewjańsku rěc. Pśi tom jo šło wó to, woglědarjam znate cyniś, až to słowjańske w Nimskej njejo, abo něga njejo było, wobgranicowane na serbsku Łužycu, ale jo se wupśestrěło pśez nanejmjenjej tśeśinu teritorija źinsajšneje Zwězkoweje republiki Nimskeje. Spomnjejom se na woglěd kupki žeńskich z Wendlanda krotko pó wótwórjenju Serbskego muzeja, kenž su byli zaźiwane a zwjaselone, wu nas teke něco z dolnosakskeje domownje namakaś. Ako se jich wopšašach, lěc su drjewjańšćinu gdy raz sami słyšali, ga njeběchu. Su pak byli śim wěcej pśechwatane, až su to w Chóśebuzu mógali. Som jim ned z głowy nawuknjonu módlitwu »Wóścenaš« w drjewjańšćinje pśednjasł. Toś to bjatowanje słuša k pórědkim, w 17. stolěśu zapisanym a zachowanym drjewjańskim tekstam, źěkowano procowanjam wuconego G. W. Leibniza w lěśe 1691, wó tom buźo hyšći grono. Mjaztym eksistěrujo nacasna wudopołnjona wersija.
Rozgrono z kuratorku chóśebuskego Serbskego muzeja Martinu Nowakoweju wó zmodernizěrowanem muzejuCogodla jo se dejał Serbski muzej w Chóśebuzu wobnowiś?
Serbski muzej ga jo se južo w lěśe 1994 wótwórił. Za to jo se na zachopjeńku 1990tych lět dom na Młyńskej droze 12 ako muzej wutwarił a w samskem casu jo se teke stawna wustajeńca k stawiznam a kulturje Serbow w Dolnej Łužycy koncipěrowała.
Pó někak 25 lětach jo něnto notne było dom z twaŕskich aspektow saněrowaś a renowěrowaś. Dalej jo se dejało twarjenje teke tak pśetwariś, až jo za zbrašnych lěpjej pśistupne.
Nejwažnjejša pśicyna pak jo była, až smy kśěli muzej modernizěrowaś. Pó tak dłujkem casu njedajo jano drugich srědkow, aby se woglědarjam wěda pósrědniła, na pśikład moderne medije, ale dajo teke wjele nowych wědomnostnych dopóznaśow. W minjonych lětach ga smy mógali wjele zajmnych objektow za muzej nakupiś, žedne smy dostali darjone. Tak su se muzejowe zběrki zaměrnje rozšyrjali. Z kuždym objektom, kenž smy wobźěłali, smy mógali se teke nowu wědu pśiswójś abo druge wědomnostne zwiski dopóznaś. Wjele tych informacijow smy woglědarjam we wósebnych wustajeńcach dalej dawali abo w publikacijach wózjawili. Něnto smy kśěli nowe dopóznaśa teke we wobnowjonej stawnej wustajeńcy prezentěrowaś, a to teke z nacasnymi technikami a medijami. Comy ga z casom hyś a na pśikład teke młody publikum dojśpiś. A nowe medije su rowno teke za Serbski muzej wažne, dokulaž muse wšykne woglědarje a woglědaŕki muzeja teke móžnosć měś dolnoserbsku rěc abo muziku słyšaś.
(19.11.1933–18.2.2021)
Nekrolog pisaś za Pětša Janaša njejo pśeliš śěžko, jo jano notnje, jogo žywjeńske statki nalicyś, a južo su někotare boki połne. Staram se wó to, to nejwažnjejše wufiltrowaś.
Pětš Janaš jo se naroźił 1933 w Chóśebuzu, źiśecy cas jo był cas wójny a nan jo wóstał we njej. Wótrosł jo mały Pětš pla stareju starjejšeju maminego boka w srjejźnej Łužycy, w Hórnikecach, a lěśojski cas pśebywa pla stareju starjejšeju nanowego boka w Krosnje nad Odru. Pó naraźenju tamnego fararja Zyguša slědujo wucba na Serbskem gymnaziumje w Budyšynje, což wóznamjenijo nawuknjenje górnoserbskeje rěcy a prědne zmakanje z Fridom Mětškom, direktorom gymnaziuma, kenž jo dejał hyšći měś wjeliki wliw na žywjeńske rozsudy Pětša Janaša. Rownocasnje jogo wuwucujotej Michał Nawka a Jurij Wjela, pśisłušnika serbskeje inteligence stareje šule, což wopśimjejo kubłanje k serbskemu patriotizmoju! Teke I. serbska kulturna brigada, źož jo grał trompetu, jo lubosć k serbstwu zmócniła. Tak rosćo młody Janaš ako wótnabocnik nutś do serbskego žywjenja.
Pó naraźenju Mětška pódajo se na studij do Lipska, a to nic sorabistiki, ale germanistiki. Mětšk běšo měnjenja, až w sorabistice dajo pśemało literarnych wědomnostnikow. Janaš jo był pósłušny, jo ga literaturu a lyriku južo wót źiśetstwa lubował. Za pózdźejše zaběranje ze serbskeju literaturu jo było toś to zakładne wukubłanje wjelgin wužytne.
Halina Barań, spisowaśelka a mólaŕka z Bogatynje, jo se naroźiła a bydli w pólskej Łužycy. Źěkowano žywjenju w granicnych stronach, ma awtorka wjeliku wědu wó tom wobceŕku, jogo stawiznach a stawiznach wšyknych narodow, kótarež su how wót lětstotkow gromadu žywe. Wóna jo teke znata w Górnej a Dolnej Łužycy, dokulaž žedne z jeje tekstow a knigłow su južo pśestajone do nimšćiny a teke górnoserbšćiny. Jeje dłujkolětny pśełožowaŕ a dobry znaty, wucabnik Alfred Měškank (1927–2016) z Chóśebuza, njejo jano cytał a pśestajał teksty kněni Barań. Wón jo jej teke wujasnjował a pokazował Łužycu.Halina Barań, Ptaški domacnych górow, Agencja Wydawnicza ARGI s.c., Wrocław 2020, 188 bokow, kšuty wuwězk
Knigły »Ptaški domacnych górow« su źasety roman Haliny Barań, kótaryž jo wujšeł w pólskej rěcy. Nowa publikacija póśěgujo se na motiw zgubjoneje domownje w pór kontekstach: w zwisku z Pólakami, wusedlonych pó 2. swětowej wójnje z tak pómjenjonych pódzajtšnych Kresow (nimski: Grenzland abo Ostpolen), kótarež jo dostał Sowjetski zwězk pó konferency w Jalśe (Jalta 4.–11.2.1945), abo z Nimcami, nuzkowanych do spušćenja Pólskeje, dokulaž běchu se granice pśesunuli, abo ze Serbami, kótarychž domownju jo brunica skóńcowała. Knigły pak njeźěle luźi do lěpšych a špatnych, do dobyśarjow a póbitych, do woporow a katow. Twóŕba Haliny Barań napomina do měrneje koeksistence a wulicujo wó śěžkem generaciskem nazgónjenju zgubjenja nic jadneje domownje, ale wjele małych wóścnych krajow. Mały wóścny kraj – to pak njejstej jano dom abo jadno město. To jo rum, w kótaremž kuždy z nas se cujo wěsty. Wjelgin śěžka tematika Europy pó 2. swětowej wójnje pokazujo se pśez stawizny jadneje swójźby. Akcija romana wótměwa se w Sakskej a Bramborskej, a teke w granicnych stronach Pólskeje, na pśikład we jsy Łąski, měsće Gerliszków a teke w Chóśebuzu. Stawizny fiktiwneje familije Wolkowskich se pokazuju pśi drugich regionalnych a europskich tšojenjach pó wójnje a teke na zachopjeńku 21. stolěśa.
W juliju 2021 planujo se tśeśi raz jaden »Wendentag« w kulojcowem muzeju w Lübelnje, źož ma se na słowjaństwo we Wendlanźe spominaś. To jo witana góźba se w seriji bližej z drjewjańšćinu zaběraś.
Dajo se źinsa zwenka linguistiki hyšći něco zachopiś z rěcu, kótaraž jo pśisamem tśi stolěśa njaboga?
Pód titlom »Proces reaktywacji języka połabskiego oraz słowiańskich tradycji i folkloru w Wendlandzie. Wyzwania i perspektywy« jo se w decembrje 2020 na uniwersiśe w Lublinje pśednjasł referat we wobłuku mjazynarodneje wědomnostneje konference »Folk – Folklor – Folkloryzm«. We njom jo se wobtwarźił žywy zajm za drjewjańšćinu a za pśikłady wobgranicowanego, ale zmysłapołnego nałožowanja teje rěcy w zajźonych lětach.
Až do 18. stolěśa jo se we Wendlanźe w Dolnej Sakskej powědała awtochtona pódwjacornosłowjańska rěc. 1756 jo w měsće Wustrowje pśi rěce Jeetzel wumrěła 88-lětna wudowa, Emerentz Schultze (1668–1756) ze jsy Dolgen, ako slědna, kótaraž jo drjewjańšćinu ako maminu rěc wobkněžyła. Wó njej jo w zastojnskich aktach zapisane: »Toś ta stara wudowa jo slědna z tych, kótarež su perfektnje wuměli drjewjański wulicowaś a spiwaś, togodla jo derbjała tež pśiś pśed jogo kralojsku majestosć našogo nejgnadnjejšego krajnego kněza do Göhrde, aby wón toś tu rěc słyšał ze jeje wust.«1
Knigły, kótarež cu pśedstajiś, su južo druga publikacija towaristwa Kólesko z. t. z regiona Slepo/Slěpe nastupajucy narodnu drastwu. Projekt jo financěrowany pśez myto z wuběźowanja »Sächsische Mitmach-Fonds« z lěta 2019. Gótowa publikacija jo wujšła w decembru 2020. Knigły su wjelgin derje pśigótowane. Awtorka Elwira Hantšo ze Slěpego jo glědała na kuždy detail narodneje drastwy w běgu cerkwinego lěta a jo je do drobnego wopisała. Ako kněni Hantšowa jo gromaźiła maśiznu za knigły, jo se z młogimi žeńskimi rozgranjała, kótarež se hyšći na to spomnjeju, kak jo se narodna drastwa nosyła. Wóna sama a rowno tak jeje 18-lětna źowka se angažěrujotej w zmysle zachowanja narodnych drastwow a kultury małego regiona wokoło Slěpego.Gładźarnica – Die Schleifer Tracht: II. Das Kirchenjahr (Slěpjańska burska drasta: II. Cerkwinske lěto), Verein Kólesko e. V., Chóśebuz 2020, 412 b.
Wažnje jo, až te knigły su prědne, kótarež pokazuju kšac pó kšacu, kake su źěle drastwy a kak se wóni woblekaju. Ale njejo to prědna publikacija wó slěpjańskej drastwje, dokulaž w 1950ych a 1980ych lětach su wujšli dwóje knigły wó tej temje1. Gaž póglědnjomy na pśikład na pólske publikacije wó narodnej drastwje a dalšne take w Nimskej wudane knigły, móžomy zwěsćiś jadnu, se wóspjetujucu šemu: nejpjerwjej su źěle drastwy nalicone, pótom skrotka se wujasnijo, kaka drastwa ga jo se wužywała, dwě abo tśi fota se pśidaju a gótowe jo. Elwira Hantšo pak źo dalej a glěda pśez granice małego łužyskego swěta. Ten inowatiwny efekt jo móžny, dokulaž knigły su pśigótowane wót někogo z nutśikownego krejza, to groni wót wósoby, kótaraž se kuždy źeń z drastwu zaběra a tu drastwu teke sama šyjo. Kněni Hantšowa ga jo znata šlodaŕka slěpjańskeje drastwy. Źěkowano praktiskej wěźe su nastali wjelgin dobre a awtentiske knigły, kótarež źe žeden wědomnostnik njeby mógał tak napisaś. Dokulaž knigły su wjelgin bogate w detailu, myslim se, až z pomocu knigłow teke za 100 lět buźo móžno, pšawu slěpjańsku drastwu zešyś. Drastwa za kuždu góźbu jo rekonstruěrowana na zakłaźe wulicowanjow starych, wěcywustojnych žeńskich ze Slěpego a teke z pomocu wobrazow. Toś ga jo slěpjańska drastwa na taku wašnju, móžomy groniś, za nimjernosć wopisowana. Ja som měła tu gluku, kněni Hantšowu wósobinski wopóznaś, a som sebje wěsta, až jeje zagórjetosć a pilnosć pśiźotej z pótrjeby, slěpjańsku originalnu drastwu za pśiduce generacije wuchowaś a jeje nosenje rozšyrjowaś.
Skóńcnje jo tak daloko! Njedawno jo wujšeł dolnoserbski knigłowy kalendaŕ za lěto 2021. Serbska pratyja słuša zazdaśim k nejwěcej woblubowanym a wuspěšnym publikacijam w dolnoserbšćinje. Wót lěta 1880 zagórjujo wóna z někotarymi pśetergnjenjami cytaŕki a cytarjow wšyknych starstwowych kupkow, generacijow a schójźeńkow kubłanosći. Ale co na nas tenraz caka na sto a jadenašesćźaset połnje nakłaźonych bokach? Co jo se tenraz něźi tśiźasća awtorkow a awtorow za nas wumysliło?
Głowna tema lětosneje pratyje jo gmejna Běła Góra, kótaraž słuša k serbskemu sedleńskemu rumoju, a kenž jo prezentna wót zachopjeńka až do kóńca knigłow. Fotowa reportaža, stawizny, tšojenja, legendy, powěsći, wurězki ze starych wudaśow Casnika, warjeńske recepty a dalšne rozwjaselece fakty zwězuju se cele normalnje a awtomatiski do žywego, barwnego a informatiwnego pśewódnika za Běłu Góru, kótaryž se rowna změstymi napšawdnemu lubosćinskemu póznaśu.Serbska pratyja, redakcija Horst Adam, Ingrid Hustetowa, Bernd Pittkunings, Budyšyn: LND 2020, 161 b.
Awtorki a awtory lětosnego dolnoserbskego knigłowego kalendarja su byli tenraz wjelgin kreatiwne. Wše cytaŕki a cytarje pśidu mimo wuwzesá k swójomu. Wósebnje rědne su w głownem wótrězku pratyje ideje za dekoracije z pśirodnych materialijow z pjera Bianki Šeferoweje, kenž te kreatiwne mjazy nami budu zawěsće wopytowaś. Źěl za kśesćijanow jo šyroko rozrědowany. Mimo tradicionelnych tekstow z pjera Marjany Domaškojc namakaju se tam reportaža wó jatšownych nałogach w Pólskej, pśinosk wó młodyma serbskima kśesćijanoma, psalm a dalšne fakty z cerkwinego žywjenja. Wjelgin derje cytaju se wjedrowe prognoze w stolětnej pratyji, kótaraž ma se wě skerjej amizěrujucu daniž informatiwnu gódnotu. Wjelgin informatiwne pak su staroserbske mjenja mjasecow – wěrna chłošćonka za lubowaŕki a lubowarjow dolnoserbšćiny! W źiśecem źělu pratyji namakaju młode cytaŕki a cytarje směšne tšojeńka, wabjecej gódańce, basni a žorśiki, kótarež spóraju bźeze cwiblowanja tež wjele dorosćonych k smjejkotanju.
W lěśe 2000 zachopijo kóńc apryla solarny załožk na Kochojc domje w Žylowje źěłaś, wón sejźi na jich kšywje »kaž serbski plon«. A pśi tom gibjo se toś ta špatna wědobnosć z nadpisma, pótrjefjecy fakt, »až njejo dawno južo na ten part wuglowy koncern góriła«.Jurij Koch, Gruben-Rand-Notizen, Budyšyn: LND 2020, 192 b.
Ludowe nakładnistwo Domowina jo pód titelom »Gruben-Rand-Notizen« wudało, wóspjet kradu spódobnje wót Ise Bryccyneje wugótowany, nimskorěcny wuběrk zapisow z dnjownika a pśewažnje až dotychměst njewózjawjonych fragmentow proze Jurija Kocha z lět 1996–2006. Jo nastał wójowaŕski tekst se politiski stawnje jasnje pozicioněrujucego cłowjeka k nacasnym stawiznam dwójorěcneje Łužyce. Ned na zachopjeńku pomjenijo Koch w prědnem zapisku z apryla 1996 za swójo pśedewześe wjeliki pśikład: Victora Klemperera. Jo źe znate, až jo Nakładnistwo Aufbau za jogo dnjowniki epochy 1933–1945 wuzwóliło titel »Ja cu znaniś až do slědnego«, kótaryž jo źinsa źe južo pśisamem pśigrono. Wó take znankstwo Kochoju how źo, a wón jo rozmějo jasnje politiski. To njewóznamjenijo, až njenadejźoš na bokach knigłow teke zapiski wó žywjenju familije, kótarež se głownje wiju wokoło pówołańskeje a priwatneje žywjeńskeje drogi źiśi, a z dodankom wó naroźenju syna syna z lěta 2009 se knigły zakóńcyju. Pśewažujo pak politiski komentar, konsekwentnje pśednjasony z perspektiwy jadneje w a z NDR socializěrowaneje, kritiskeje pódzajtšnonimskeje lěwice, ku kótarejež drje nejwěcej eksponěrowanym serbskim zastupnikam źinsa 84lětny Jurij Koch licy.
Z mecha rosćo twójo woblico
Twójo žywjeńko
sejźi dłymoko
Pawki hajckaju twóje mysli
Casy samo myški
How jo swětašk mjerwjenja
a rypnjenja
a pyskanja
a lěbda sy ty cypała
Z mecha rosćo twójo woblico
Twójo wuměłstwo
cele śiche jo
Słyńcne pšugi tyju
Chrapki dešća ryju
źěrki do tebje
ale njemóle
zajtšna rosa
comne słowa
połnje je
Z mecha rosćo twójo woblico
A wjele paprośi jo wokoło
a to jo wšo
ŹILKA
»Domownja móžo byś wěcej nježli jano meštno«
Rozgrono z wuměłcowku a muzikaŕku Marion Kwicojc wó domowni, póchadu a móžnosćach we wuměłstwje se zwurazniś
Wy póchadaśo z Bórkow, sćo pak južo wjele lět w Lipsku žywe. Źo cujośo se doma?
Pópšawem cujom se na wobyma městnoma doma. Doma, to jo teke we Łužycy pla starjejšeju, rowno tak ako how w Lipsku. Njeby pak kśěła bydliś w Chóśebuzu, how w Lipsku se wěcej tšoj. How mam teke tśi muzikowe projekty z tudejšymi muzikarjami, źož irsku, šotisku, amerikańsku pśewažnje koncertantnu folkmuziku grajomy ze žeńskecym trio »Isle of Sounds«, rusku a serbsku rejowańsku muziku z trio »Kupazukow« a srjejźowěkowu rockowu muziku z band »Ohrenpeyn« na jawišćo spórajomy. W toś tom nastupanju w Błotach tak derje njewuglěda, rownož jo teke tam móžno, we wěstem ramiku muziku gótowaś. Tak som cesto we Łužycy, źož grajom teke solistiski na akordeonje a gitarje pśi cołnowanjach abo mjeńšych zarědowanjach. Pśi tom profitěrujom teke wót serbskich spiwow. Ja znajom pśisamem wšykne spiwy, kenž tam raźi spiwaju. Mimo togo som za Rěcny centrum Witaj pšawidłownje we Łužycy, aby na se wótměnjajucych městnach ze źiśimi muzikopedagogiski źěłała a gromaźe muzicěrowała.


text:
Protestne korso zboka awtodróhi
Drježdźany. Po zakazu kolesowarskeho korsa na awtodróze A 4 pola Drježdźan je nimale sto kritikarkow a kritikarjow planowaneho wutwara awtodróhi wčera tola demonstrowało. Woni podachu so po wot města podatej wuhibnej čarje zboka awtodróhi. Budyske wyše zarjadniske sudnistwo bě pjatk kolesowarske korso na A 4 mjez Klotzsche a Hellerauwom zakazało.
Chcedźa Rusku přetwarić
Praha. Na wosebitym kongresu su demokratisce zmysleni zastupjerjo mjeńšinowych ludow Ruskeje minjeny kónc tydźenja w Praskim hotelu Pyramida trěbny politiski přetwar Ruskeje rozjimali. Nimale połsta rěčnikow předstaji swójske wizije wo „dekolonizaciji poslednjeho imperija“, w přichodźe rozpadnjeneho do wjacorych njewotwisnych krajow.
Vingegaard turu dobył


text:
Dietze zastojnstwo złožiła
Berlin. Nawodnica wobwoda dźěłarnistwa IG metal za Braniborsku, Saksku a Berlin Birgit Dietze je swoje zastojnistwo k 1. julijej złožiła. Hakle 1. oktobra 2020 je wona nadawki přewzała. Přičina za wupowědźenje su wšelake wosobinske naležnosće a druha powołanska perspektiwa. Koordinaciju wobwoda je nětko Stephan Vetter přewzał.
Z wyšim měšćanostu rěčeli
Wojerecy. Prezenca serbskeje rěče w šulach města, spěchowanje motiwacije za wuknjacych přez přiličenje za maturu (2. cuza rěč) kaž tež lěpšiny a móžnosće za wutworjenje samopostajowaceje korporacije serbskeho ludu stejachu minjeny pjatk w srjedźišću rozmołwy Wojerowskeho wyšeho měšćanosta Torstena Rubana-Zeha (SPD) z čłonami Serbskeho sejma Anetu Zahrodnikowej, Hagenom Domašku a Měrćinom Krawcom.
Šćěpiwa efektiwne


text:
Historia filozofii tom i starozytnosc i sredniowiecze. Wladyslaw tatarkiewicz, zarys dziejow filozofii w polsce a brief history of philosophy in poland, in the series. Historia filozofii tom 1 wladyslaw tatarkiewicz ebook w. Aug 04, 2019 copledton historia polski w pigulce pdf tatarkiewicz historia filozofii tom 3 copleston historia filozofii tatarkiewicz copleston historia filozofii filozofii tom 3 pdf chomikuj historia filozofii coplfston i w. Tatarkiewicz wladyslaw, historia filozofii, tom 1, tatarkiewicz historia filozofii. Wladyslaw tatarkiewicz historia filozofii tom ii dokument. Historia filozofii tom 3 ebook pdf,mobi,epub wladyslaw. Pierwszy tom klasycznego podrecznika do historii filozofii napisany przez wybitnego filozofa i estetyka. Kazda tez przeszla przez okres, w ktorym osiagnawszy pelnie swych zagadnien wytwarzala systemy, owoc filozofii podziwu. Historia filozofii tom 1 wladyslaw tatarkiewicz ebook w epub. Sprawa druga, to zakorzenione w historii filozofii. Przejrzysty, systematyczny i precyzyjny wyklad uporzadkowany chronologicznie. Historia filozofii tom 1 wladyslaw tatarkiewicz mobi, epub, ebook. Wladyslaw tatarkiewicz wszystkie ksiazki w taniaksiazka.
Historia filozofii tom 1 wladyslaw tatarkiewicz ksiazka. Movievaganza ii copleston copleston historia filozofii historia filozofii filozofii tom 3 pdf tatarkiewicz tom 1 pdf tatarkiewicz historia filozofii tom copleston historia filozofii pdf chomikuj gina, historiw, wally, mildred, miss bellever by the case. Historia filozofii tom 3 wladyslaw tatarkiewicz ebook. Wyklad z historii filozofii jest wprowadzeniem do filozofii dla kazdego, kto chce przemyslec wielkie kwestie, z ktorymi wczesniej czy pozniej w jakis sposob bedzie musial sie zmierzyc. Wladyslaw tatarkiewicz historia filozofii tom i dokument. Historia filozofii tom 3 od wladyslaw tatarkiewicz mozesz juz bez przeszkod czytac w formie ebooka pdf, epub, mobi na swoim czytniku np. Historia filozofii tom 1 wladyslaw tatarkiewicz ebook. Aug 31, 2009 this feature is not available right now. Autor filozof i historyk filozofii, estetyk i historyk sztuki, etyk, wykladowca, nauczyciel kilku pokolen filozofow przedstawil dzieje mysli filozoficznej jako historie myslicieli. Wladyslaw tatarkiewicz author of historia filozofii, tom 1. Historia filozofii tom iii filozofia xix wieku wladyslaw tatarkiewicz. Mili i empiryzm herbart i realizm feuerbach i naturali zm marks, engels i materializm dialektyczny. Ksiazka pomocna w procesie nauczania propedeutyki filozofii i etyki, a takze jezyka polskiego. Ossowska, stanislaw ossowski, wladyslaw tatarkiewicz i.
Historia filozofii tom 3 wladyslaw tatarkiewicz ebook w epub. Znakomity audiobook, pomoc dla uczniow i studentow, ale rowniez podroz audio dla milosnikow filozofii i tych, ktorzy dopiero chca poznac ten fascynujacy swiat. Wladyslaw tatarkiewicz ebooki pdf, epub, mobi, audiobooki. Copleston historia filozofii historia wychowania tom 2 historia w panu tadeuszu pdf tatarkiewicz historia filozofii iii pdf. Artur andrzejuk elementarz filozofii uniwersytetu kardynala.
Wladyslaw tatarkiewicz darmowe ebooki do pobrania pobierz pdf. If you continue browsing the site, you agree to the use of cookies on this website. Historia filozofii tom 2 wladyslaw tatarkiewicz ksiazka. Wspieraj legalne zrodla zamiast strony typu chomikuj. Kolejne wydanie wielokrotnie wznawianego, klasycznego juz, podrecznika do historii filozofii. David pilon marked it as toread feb 10, do 1 carb up every 2 weeks you will be fine. W tym samym cyklu ukazaly sie rowniez dotyczace filozofii nowozytnej do 1830roku czesc druga oraz nurtow filozofii xixwiecznej i wspolczesnej czesc trzecia.
Wladyslaw tatarkiewicz historia filozofii tom ii pobierz pdf z. Zamieszczaj komentarze, recenzje i glosuj na swoje ulubione. Benjamin walter, o pojeciu historii, walter benjamin o pojeciu historii. Historia filozofii, tom 2 by wladyslaw tatarkiewicz. Wladyslaw tatarkiewicz historia filozofii komplet trzech. Oct 11, 2015 owocem filozofii nieufnosci byly w dziejach filozofii okresy krytyki i oswiecenia.
Pierwszy tom klasycznego juz podrecznika do historii filozofii autorstwa wybitnego filozofa i estetyka. Historia filozofii tom 3 wladyslaw tatarkiewicz ebook w. Teofrast, historia filozofii teofrast historia filozofii. Read book historia filozofii tom 1 wladyslaw tatarkiewicz sprawdz tez inne ebooki. Tom 1 monumentalnego, w swoim czasie nowatorskiego, dziela dzis uznawanego juz za klasyczne. Wladyslaw tatarkiewicz historia filozofii tom i pobierz pdf z. Historia filozofii tom 3 wladyslaw tatarkiewicz mobi. Taki przebieg filozofii starozytnej pozwala podzielic jej dzieje na nastepujace okresy. Credit offered by newday ltd, over 18s only, subject to status. Publicado en diciembre 18, 2012 por franciscojavieryusteperez. Movievaganza ii copleston historia filozofii tom 3 pdf tatarkiewicz copleston historia filozofii 1 pdf tatarkiewicz historia filozofii tom 3 historiaa chomikuj gina, stephen, wally, mildred, miss bellever by the case. Giovanni reale, historia filozofii starozytnej, przel. Mozesz pobierac calkowicie za darmo interesujace cie ebooki czyli darmowe ksiazki. Wladyslaw tatarkiewicz ebooki pdf, epub, mobi, audiobooki mp3.
Wprowadzenie filozofowie czesto postrzegani sa jako nieszkodliwi dziwacy, ludzie bujajacy w oblokach, niepraktyczni i niezaradni zyciowo. Zarys historii filozofii do academic bookstheologyphilosophy and the history of copleston historia filozofiicopleston filozofiu filozofii history of philosophy. Plik historia filozofii tom i starozytnosc i sredniowiecze. Historia nauki polskiej w monografiach history of polish learning in monographs, volume xxxii, krakow, polska akademia umiejetnosci polish academy of learning, 1948. Wladyslaw tatarkiewicz historia filozofii tom 1 ebook, pobierz w formatach mobi, epub, txt, pdf lub czytaj online. Historia filozofii staro sytnej i sredniowiecznej wyklad kursoryczny prof. Historia filozofii tom 1 darmowe ebooki do pobrania.503 124 1267 352 619 1332 953 662 401 185 271 1147 795 44 515 469 921 475 1033 713 1129 1309 614 755 1461 312 137 815 476 474 921 1108 780 1116 119 911 1427 45 1387 190


text:
Kaj by tu wybyć na biwaki bez weekend?
Alpy kapka za daleko, w Polsce górki już ganc znane… Zocnie by było porajzować kaj w inksze miejsce, coby chocioż godali inakszy w jakim połomanym języku 😉 No to padło na Słowacyjŏ. Tanio, blisko i odludnie, czego chcieć wiyncy?
Zaczlimy od Martinskich Holów podle górki Velka Luka w Małej Fatrze. Jak to dycki na Słowacyji, ludzi prawie nie było. Pusto, cicho i zielono. Cudownie! Auto w wersji kombi było szpacjalnie narychtowane na biwaki – madraca do spanio, kołderka, zegłówki, ôkna na noc zasłonyte forangami. Ku tymu prysznic pod chmurkōm z ciepłōm wodōm z banioka prysznicowego. To som dziepro luksusy!
Jak prziszoł wieczór to gralimy w bule abo inakszy, w petanka. Kupa było śmiychu i prziznōm, że nawet wygrałach! To ciekawe 😉
Na łobiod i kolacyjŏ mielimy ciepłe jedzyni liofilizowane polskij marki LyoFood. Nudle w zołzie szpinakowo-syrowej i kurczak po hindusku – dobłe! A na śniodani haberfloki z ziorkami, orzechami, mandlami i żurawinōm. A ku tymu kafyj z kawiarki. Piykno sprawa!
Na drugi dziyń miało być furgani w Donovaly ale tak jak głosiyły prognozy, pogoda hned sie skiebziyła, prziszła burza i psinco było z lotanio
Arek gibko jeszcze slecioł na lądowisko ale jo nazot zjechałach bergbanōm.
Pojechalimy chledać jakigo fajnego miejsca na nocleg. Yntlich zatrzimalimy sie na łączce w lesie. Kaj my to rychtyk byli to nie umia pedzieć. Kajś pojszodku lasa przi szlaku we Wielki Fatrze.
Niedaleko było źródełko i czysto górsko woda do picio beztuż poziom luksusu jeszcze sie zwiykszył 😉
A nojlepsze było rano – ôtwierōm ôkno i wlatuje czysty, górski luft
Ptoki wesoło świyrgolōm, woda ze strumyka szumi przyjaźnie, nie słyszeć żodnych autoków ani tramwajów… Dyć to je w dzisziejszych czasach prawdziwy luksus! Nie willa ze służbōm, nie szumny apartamynt w cyntrum epnego miasta. W moim rozeznaniu luksus to je świyże powietrze, cisza i zielone za ôknym…
Co mi tego brakuje w mieście… Ni ma sie co cyganić, jo ni ma miastowo dziołcha. Niechersko mi sie żyje przi familokach, w betonie i smrodzie. I padałach se że dojś tego! Jeszcze jakiś czas tak pożyja ale w nojbliższych latach byda robić tak, coby sie przekludzić kaj w zielone. Przi zielonym jo je nojbardzi szczynśliwo beztuż byda dążyć do tego coby se życi umilić a nie sie tropić.
Trzimej kciuki!


text:
Handrij Suška
Handrij Suška (němsce Andreas Suschke; * 12. apryla 1795 w Tranjach, † 11. januara 1843 w Drježdźanach) bě serbski wučer a organizator ludoweho šulstwa.
Narodźi so jako syn kublerskeho najenka w Tranjach a wopytowaše wot 1803 do 1804 najprjedy wjesnu šulu w Lipiču a wot 1804 we Wulkim Wjelkowje. Na wustawje hrabje zu Dohna w Delnim Wujězdźe bu na wučerja wukubłany. Po wotchadźe kantora Johanna Georga Eckharta skutkowaše wot 1816 do 1825 jako načolnik tutoho wustawa. Po rozpušćenju seminara poda so do Drježdźan, hdźež bě 1825–27 a znowa 1832/33 nawoda na nowozałoženym Fletcherowym wučerskim seminarje.
Suška wučeše spěwanje, huslowanje, matematiku, zemjepis, přirodopis a pisanje. W Delnim Wujězdźe staraše so nimo wustawa tež wo přizamknjenu šulu, kotraž płaćeše jako přikładna. Nimo toho załoži při wustawje hudźbne towarstwo wučerjow. Z Drježdźan wudźeržowaše jako čłon komiteja tamnišeho misionskeho towarstwa styki k misionstwam w Grönlandskej, Labradorje, Zapadnej a Wuchodnej Indiskej, při Złotym brjoze, w Konstantinopelu a w Kawkazu. Po jeho smjerći załožichu wučomnicy a přećeljo Suškowu załožbu.
Literatura[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Friedrich Steglich: Leben des Seminarlehrers Andreas Suschke. Dresden 1899 (digitalizat).
- Arnošt Holan: Žiwjenjoběh seminarskeho wučerja Handrija Suški. We Łužicy 32 (1913), str. 51–53.
Žórło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Achim Brankačk: Suška, Handrij. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 523sl.


text:
Mały Holešow
Mały Holešow (němsce Kleinholscha) je małe sydlišćo w hornjołužiskej gmejnje Njeswačidło w Budyskim wokrjesu, kotrež jako samostatny wjesny dźěl njepłaći. Leži juhowuchodnje Njeswačidła a južnje Holešowa mjez Čornicu na zapadźe a zwjazkowej dróhu 96 na wuchodźe a wobsteji z něhdyšeho młyna při Čornicy a někotrych statokow.
W Małym Holešowje nadeńdźe so tak mjenowany rybarski dwór, kotryž słuša z lěta 1996 k přirodoškitnej staciji Njeswačidło.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ staw: 31. decembra 2016; Podaća gmejnskeho zarjadnistwa Njeswačidło


text:
Němske Pazlicy. Kohož swjatkowny wulět powjedźe zajutřišim, njedźelu, do kónčiny wokoło Kamjenca, móže sej mjez druhim do Němskich Pazlic dojěć. Tamniše sportowe towarstwo přeproša zajimcow wot 10 do 18 hodź. k swojemu sportowemu a wólnočasnemu centrumej, hdźež poskićeja jědźe a napoje.
Ludźi darmotnje poradźuje
Kamjenc/Njebjelčicy. Wokrjesny radźićel Lěwicy a prawiznik Hajko Kozel poskići přichodny tydźeń dwójce darmotne socialne poradźowanje, a to štwórtk, 27. meje, wot 16 do 17.30 hodź. we wobydlerskim běrowje Lěwicy na Budyskej dróze 8 w Kamjencu a pjatk, 28. meje, wot 14 do 15.30 hodź. na Njebjelčanskim gmejnskim zarjedźe. Ćežišćo budu aktualne dźěło- a socialnoprawniske wuskutki koronapandemije. Tež wo wšěch dalšich temach Hajko Kozel ludźi poradźuje. Zajimcy měli sej za wobaj dnjej pod telefonowym čisłom 035932/ 363 727 termin dorěčeć.
Boža mša na putniskej łuce


text:
Wo 450. jubileju
Njeswačidło. Wo 450lětnych stawiznach Lišeje Hory přednošowaše před wjace hač 30 zajimcami štwórtk wječor, mjez nimi bě połojca Serbow, Manfred Laduš. 1572 bu mała wjes jako Liššehor prěni króć we wopismje naspomnjene. Liša Hora měješe jenož pjeć statokow a nihdy wjace hač 30 wobydlerjow, dźensa su tam jenož hišće třo wjesnjenjo žiwi.
W jězorje so njekupać
Budyšin. Hladajo na razantne wuwiće módrych algow w Budyskim spjatym jězorje dla wotradźa strowotniski zarjad wokrjesa so we wodźiznje kupać. We wobłuku wobstajnych přepytowanjow zwěsćichu fachowcy mokricy, kotrež móža chorosće zawinować. Tohorunja njeje woda hižo přewidna, ale mutna.
Z nowej předsydku


text:
Brasilia
Brasilia (serbsce tež Brazilija[1], portugalsce Brasília) je stolica Brazilskeje. Ma tři a poł miliona wobydlerjow a potajkim je štwórte najwjetše město Brazilskeje (wjetše su São Paulo, Rio de Janeiro a Salvador da Bahia).
Nadeńdźe so porno druhim metropolam w nutřkownym kraju a bu hakle w druhej połojcy 20. lětstotka jako planowane město natwarjena, hłownje pod nawodom architekta Oscara Niemeyera. Wot 1987 słuša centrum planowaneje stolicy k swětowemu herbstwu UNESCO.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Serbski institut: Datowa banka geografiskich eksonymow na serbski-institut.de


text:
Měsačk
Měsačk (astronomiska symbol: ; łaćonsce: Luna) je jenički přirodny satelit zemje, a pjaty najwjetši satelit w słóncowym systemje.
Přerězna distanca mjez srjedźišćomaj zemje a měsačka je 384.403 km, něhdźe třicećikróćny přeměr zemje. Přeměr měsačka je 3.474 km, tróšku wjace hač štwórć přeměra zemje. To woznamjenja, zo wolumen měsačka je něhdźe 2 procentaj wolumena zemje, a přićahliwosć grawitacije na jeho powjerchu něhdźe 17 procentow tuteje zemje. Měsačk trjeba za dospołny wobběh wokoło zemje 27,3 dnjow (orbitowa perioda), a periodowe chabłanja w geometriji systema zemja-měsačk-słónco su zamołwite za měsačkowe fazy, kotrež so kóžde 29,5 dnjow (synodiska perioda) wospjetuja.
Měsačk je jeničke njebjeske ćěleso, ke kotrymž ludźo pućowachu, a na kotrymž ludźo přizemjachu. Prěni kumštny objekt, kotryž je grawitaciji zemje wućekny a blisko měsačka nimo lećeše, běše Luna 1 Sowjetskeho zwjazka; prěni kumštny objekt, kotryž trjecheše powjerch, běše Luna 2; a Luna 3 činješe prěnje fota ze zemje njewidźomneho boka měsačka. Tute podawki su so w 1959 wotměli. Prěnja swětnišćowa łódź, kotraž wuspěšnje mjechko přizemi, běše Luna 9, a prěnja swětnišćowa łodź bjez pilota, kotraž měsačk woblěći, běše Luna 10, wobě w lěće 1966. Projekt Apollo ze Zjednoćenych statow Ameriki běše jenička dotalna misija z wobsadku, za čas šěsć přizemjenjow mjez 1969 a 1972. Wuslědźenje měsačka přez ludźi skónči so z kóncom Projekta Apollo, hačrunjež někotre kraje plany připowědźichu, ludźi abo roboterowe swětnišćowe łodźe k měsačkej pósłać.
Pochad[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Eksistuja rozdźělne teorije wo pochadźe měsačka. Wón je nic jenož mjeńši hač zemja, ale jara hinak. Zemja ma skalny powjerch z kapalnej wodu a jadro z kapalneho železa, štož skutkuje, zo zemja je magnetiska, měsačk wšak je cyle skalny. Faluje jemu powjerchowa woda, powětr, žiwjenje, magnetosfera a kontinenty. Wón je cyle mortwy swět bjez změnow, wothladajo wot wliwow meteoritow.
Dokelž wón je tak hinak, njeje měsačk jasnje na samsne wašnje kaž zemja nastał. Tuchwilu najbóle popularna teorija praji, zo zemja, hdyž je młoda była, bu přez wulki asteroid rozšćěpjena a z wulkeho krucha skały by měsačk nastał. Wšako měsačk je kaž skalny dźěl zemje. Samo nětko so měsačk jara pomału wot zemje wotsaluje.
Po druhej teoriji je měsačk njebjeske ćěleso, kotrež je zemja popadnyła. Ale fyzikaliski zakład za tajke popadnjenje jasny njeje.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
21. julija 1969: astronawtaj Neil Armstrong a Buzz Aldrin ze Zjednoćenych statow Ameriki přizemištaj na měsačku a běštaj prěnjej čłowjekaj, kotrajž druhi swět wopytaštaj. Cyłkownje 12 ludźi přizemichu za čas tutoho a pjeć slědowacych lětow hač do lěta 1972.
Zajimawostki[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wot zemje hodźi so widźeć, kaž měsačk kóždy měsac štyri fazy přeběži. Fazy měsačka rěkaja: młody měsačk, přiběracy měsačk, połny měsačk a woteběracy (tež: stary) měsačk. Měsačk zawinuje přiliw a wotliw na zemi.
Dla někotrych geometriskich a orbitowych fenomenow tutón bok njeje cyle konstantny, je móžne widźeć wot zemje něhdźe 55 procentow měsačkoweho powjercha. Zbytk bě absolutnje njeznaty hač do 7. oktobra 1959, hdyž sowjetska sonda Luna 3 pósła prěnje fota zadnjeho boka. 10. nowembra 1966 sonda Lunar Orbiter wot Zjednoćenych statow Ameriki 1 pósła prěnje wobrazy, z wyšej kwalitu, z wokołoměsačkoweho orbita.
Žiwjenje?[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Po aktualnym wědźe žane žiwjenje na měsačku njeeksistuje. Bjez powětra a kapalneje wody je wón jara žiwjenja njepřećelski wobswět.
Najwjetši dźěl antikskich towarstwow měchu měsačk jako bóh (Selene w grjekskej mytologiji, Luna w romskej mytologiji), a aktualni nowopohanojo praktikuja kult wo jón jako aspekt změnjaceje bohowki. Dokelž je druha najbóle widźomne njebjeske ćěleso a jeho fazow dla měsačk je baza wjacorych kalendrow, kaž tutón Židow a moslemow. W někotrych rěčach wšědny dźeń (póndźela) je po měsačku mjenowany, kaž na př. němsce Montag. W alchimiji a při woponach měsačk so z kowom slěbro asociěruje.
Kartografija měsačka[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Prěnje karty:
- 1647: Selenographia fare de Johannes Hevelius
- Giovan Battista Riccioli
"Geografiska" terminologija měsačka
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ (jendź.) National Space Science Data Center, websydło NASA
- ↑ (jendź.) JPL's HORIZONS system, Jet Propulsion Laboratory
Hlej tež[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wotkazy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Słónco · Merkur · Wenus · Zemja · Mars · Ceres · Jupiter · Saturn · Uranus · Neptun · Pluto · Eris
Planety · Miniplanety · Měsački · Meteoroidy · Asteroidy · Komety
Asteroidowe pasmo · Kuiperowe pasmo · Oortiska mróčel · Heliopause


text:
Sewastopol
Sewastopol (ukrainski a rusojski CeBacToпoлb) jo nejwětše město na połkupje Krim a zrazom wuznamny pśistaw pśi Carnem mórju. Wót měrca 2014 słuša de facto k Rusojskej, dotychměst jo był ze źělom Ukrainy. Rusojske zarědowanje połkupy mjazynarodnje pśipóznate njejo.
Město jo se pó rusojskem wobsajźenju Krima w lěśe 1783 na městnje staršego tatarskego sedlišća załožyło a lažy w krotkem wjacorje połkupy pśi kšomje Krimowych górinow. Sewastopol jo domacny pśistaw a głowne zepěranišćo rusojskeje Carnomórskeje floty a až do lěta 2014 teke ukrainskeje mariny.


text:
Sewjerozapadna pasaža
Jako Sewjerozapadna pasaža woznamjenja so něhdźe 5800 kilometrow dołhi mórski puć mjez Atlantiskim a Pacifiskim oceanom přez Polarne morjo a Beringowy přeliw při sewjernym brjoze Sewjerneje Ameriki. Dla geografiskeho połoženja je z wjetšeho dźěla zamjerznjena.
Hospodarski wuznam Sewjerozapadneje pasaže kaž tež Sewjerowuchodneje pasaže při sewjernym brjoze Azije leži w tym, zo přikrótša wikowanski puć mjez Europu a wuchodnej Aziju wo wjele kilometrow.
Prěni dospołny přejězd Sewjerozapadneje pasaže přez norwegskeho slědźerja Roalda Amundsena poradźi so hakle mjez 1900 a 1903. Při jednej ze zažnych ekspedicijow bě w lětach 1850–53 tež serbski misionar Jan Awgust Měrćink po puću w tutych wodźiznach.
Dla klimoweje změny je so přejězd w 21. lětstotku wolóžiło.


text:
Problemej pobrachowacych serbskorěčnych kubłarkow a kubłarjow, wučerkow a wučerjow přiwobroća so Jan Bart sen. z Budyšina:
Druhdy móže tež pohlad do zašłosće při rozmyslowanju wo ćežach přitomnosće pomhać.
Před 70 lětami běchu prěni serbscy maturanća na Serbskej wyšej šuli w Budyšinje (dźensa Serbski gymnazij) pruwowanje wo studijnu zrałosć wuspěšnje złožili. Tehdy bě ličba nowačkow za 9. lětnik tak wulka, zo wučerjo falowachu. Tuž wobroći so direktor dr. Frido Mětšk na někotrych fachowje wubranych maturantow z próstwu, wot 1. septembra 1951 wupomhać jako fachowi wučerjo. Kata Cyžec, Pětr Malink, Helmut Faska, Jurij Pěčka (z Noweje Wjeski) a Jan Bart připrajichu z perspektiwu, nastupić „pozdźišo“ studijne městno po swojim přeću. Tak so napjata situacija pobrachowacych serbskich wučerjow rozrisa. Po samsnym wašnju su w dalšich lětach trěbnych wučerjow nawabili.


text:
Nowy Casnik w lichotnej towarišnosći
Nowy Casnik jo we źinsajšnem casu njewótwisny a rozpšawja wó wšyknych aspektach serbskego žywjenja w Dolnej Łužycy. K tomu słuša źěło towaristwow, mjeńšynowa politika na europskej, zwězkowej, krajnej a komunalnej rowninje, problemy šulstwa, rolnikarstwo, rucnikarstwo, potrety serbskich luźi, zarědowanja, ludowe nałogi, serbska literatura, wuměłstwo a muzika; problemy wobswěta, natury a brunicowego górnistwa (Braunkohle-Bergbau), reportaže ze jsow, tematiske reportaže a wjele drugego.
Horst Adam, kenž jo źěłał 42 lět ako redaktor Nowego Casnika
W lěśe 2004 jo šeł Horst Adam na zasłužony wuměńk – pó 42 lětach ako redaktor Nowego Casnika (wót togo 31 slědnych lět ako šefredaktor).
Źinsa źěłaju w redakciji tśo redaktory a dalšnej dwa sobuźěłaśerja matej na starosći zestajanje casnika, sekretarske źěło a wótbywanje.
Gregor Wieczorek, šefredaktor Nowego Casnika wót lěta 2006
Redakcija Nowego Casnika źěkujo se Serbskemu institutoju w Chóśebuzu za to, až jo nam scany starych wudaśow Serbskego Casnika k dispoziciji stajił a zmóžnił rešeršu w tekstowem korpusu.


text:
Dzisio z przimrużyniym ślypia porozprawiōm o tym co tyż frelki nojbardzi lubiōm dostać od swoich chopów. Panoczku, miarkuj! Czy to dziepro uderzosz na chyt czy już żeś poradziył jako frelka uwiyść, gyszynkōm nigdy dojś 😉
Kwiotka
Roztomajte blumy dycki som w zocy! Rouzy, kokoci galoty eli tulpy – ciś do kwiaciarnie a Twoja frelka bydzie ganc rada!
Maszkety
Dobro czekulada, piykne bombōny w szykownej bombonierce eli kyjzykuch, nojlepszy kaj w kawiarni! Kaj jaki zisty ze szlagzanōm abo jakom krymōm tyż som we wercie 🙂 A jak chcesz ganc sie przipodobać dziołsze ze Ślōnska to migiym rychtuj szpajza!
Kiety, pieszczonki a załuszniczki
Roztomiyłe błyskotki dycki sie sprzidajōm. Jak sie co blyszczy to i humor zaros lepszy 😉 Dej pozór z bersztajnym – pod wiela Twoja frelka ni mo 60 lot, to może być ryzykowny pomysł.
Parfiny
Tu se trza dać pozór bo idzie ganc nie trefić z gyszynkiym. Dobrze sie wywiedzieć jaki tam mo frelka gusta coby potym parfin nie stoł a kurzu nie zbiyroł w koncie.
Łoblyczki
Szykowny klajd dycki bydzie w zocy! Szpickowane badki eli bisynhalter? Jaaa, to je to! Teroz je tela roztomajtych zortów że na zicher znejdziesz co szumnego do swoji frelki. Aji potym som bydziesz mioł uciecha! Szykowno frelka to rada frelka!
A czego lepszy nie darować coby nie podpaść?
Idom świynta eli geburstag Twoi libsty i myślisz coby ij sprawić blank nowo nudelkula abo fajnisto kelnia? Sztooop! Niy! To że Twoja frelka omajlant używo roztomajtych wihajstrów w kuchyni to nie znaczy że chce dostać w gyszynku taki fyrlok eli sztamfer! Choby nie wiym co! Mikser czy jeszcze jako inkszo maszina do kuchyni? Tyż ni. Taki klamoty to se mogecie sprawić przi sobotnich spawunkach w Auchanie.
Yno tyż nie przesadzejcie z klamotami do chałupy, je moc inkszych, lepszych rzeczy na kiere idzie wydować gelt. Continue Reading…
Jako wszyjscy wiedzom, nikiedy ni ma leko sie dogodać. Dzisio na wesoło o tym co tak rychtyk chopy miarkujōm jak sie zwracajōm do swoich kobitek.
- Facet: Ja, mōsz recht, na zicher tak je.
O co sie rozchodzi: O nic sie nie rozchodzi.
- Dychni se moji słoneczko, za fest tyrosz w tej naszej chałupie.
Mikser za fest rajcuje i nie słyszeć dobrze telewizora.
- Myślōłech o ciebie cołki dziyń, jeżeś do mie nōjważniejszo!
Zaros po moji mutrze, kamratach i komputerze.
- Libsto moja, jo noreszcie ustowōm z kurzyniym.
Dobre, teroz mi do na chwila pokój! Kaj był tyn geszeft z nōjtańszymi cygaretami?
- Jakoś je gryfno w tej szykownej kiecce!
Pódź już z tego sklepu, zaros dostana hercklekotów w tym cyntrum handlowym!
No, monej ze dwa…
- Obocz, mom ganc fajnisty film!
Jeee, bydōm sie prać, bydzie kupa krwie, wartki auta i gryfne frelki.
- Przaja ci i betuż kupiyłech ci te parfiny.
Frelka w drogeryji była rychtyk gryfno i sie do mie fajnie śmioła.
- Weznymy se to schraniani po leku. Na pewno sie dogōdomy, pomoga ci!
Kaj je pilot do telewizora? Jo je ściōrany i musza se zicnyć. Nōjlepszy do wieczora.
A tak po prowdzie, co jo sie nauczyła od chopów to coby smolić to co godajōm. Trza zaglōndać na to co robiōm. Jedno a drugi to nikiedy sōm dwie inksze rzeczy. Nikiere kobitki majōm tak samo, to tak po sprawiedliwości 🙂
Niech sie Wom wszyskim zocnie wiedzie z drugimi połówkami! 😉
Na film wybrałach sie w babskim towarzystwie ale mi sie zdo że lepszy by było iść z chopym. Jak obejrzysz film to sie kapniesz czamu 😉 Continue Reading…
Knif niby do kobitek, ale myśla że chōpy tyż sie mogōm poratować.
Continue Reading…
Rzekna teraz dwa słowa o ganc prostym knifie na włosy, co by sie piyknie blyszczały i nie były liche. Co jak co ale o szkuty trza dbać! Moi akurat som utrapiyniem bo to ciynki a delikatne jak cwist. Beztōż wynejduja roztomajte knify coby ich wzmonić.
Robia tak
Rano rychtuja se wywar – zalywōm wrzōntkiem zioła – pokrziwa, skrzyp, kora dymbu i szałwia. Dymb i szałwia raczyj polecōm brunetkōm, frelōm z jasnymi włosami myni zalecōm te dwa zielska. Tak to czeko cołki dziyń w szolce pół litrowej, co by sie zrobiył mocny wywar.
Na wieczór wyciągom torebki abo przelewom wywar przez cedzitko jak praje miałach zioła ususzone. Do tego dolywōm łeżka octu jabkowego i belontōm. Nie starejcie sie, zapach sie pryndko straci i nic nie bydzie czuć. Czasym mi sie wleje wiyncy octu i też je dobrze. Po umyciu włosiōnt po leku oblywōm se głowa wywarem i tela, fertich!
Wszyski zioła idzie kupić w aptykach, geszeftach zielarskich abo wiykszych supermarketach. Polecōm pokrziwa z zegródki ale jak miyszkocie na familokach tak jak jo, to bydzie ciyżko znejść jaki fajny krzok.
Ocet jabkowy dowo efekt zarozki, już po piyrszym użyciu włosy są zdrowsze i sie blyszczōm
Przy regularnym ônaczyniu na zicher bydziesz mieć fajne, odżywione włosienta. Co ważne, wreszcie przestanōm sie wywijać w kożdo zajta! Roboty z tym ni ma za wiela a efekty fajniste!
Kożdo kobitka lubi wyglōndać zocnie. Jak wyglōndo zocnie to i mo lepszy humor. A jak mo jednako dobry humor to znaczy sie, że je rada z życio! Continue Reading…
Prziszeł taki dziyń że i moi siostrze zachciało sie żyniaczki. Weseli zamówiyli se na poczōntek lipca a rychtunki ruszyły pełnym szwōngiym już łońskigo roku.
Na poczōntku myślałach że możno sie oba piznyli w palice i beztuż to wszysko ale ni!
Hned obsztalowali wszysko i przed samym weselichym już żodnych starości ni mieli. Wszysko narychtowane jak trza! Continue Reading…


text:
Nierozki czowiek sie leży w dōma na kauczu[1], a tu nołgle[2] bezuch[3]. Co to robić, trza by co upiyc? Na take mômynty sôm te babeczki. Raz, dwa i leżôm na stole.
Co potrza?
jedna szokolada gorzko
jedna szokolada mlyczno (jakbyjście chcieli to mogecie się wziôńć i 2 gorzke)
4 jajca
90 g cukru (jo dołech brōnołtny, ale mogecie dać i bioły. Jakbyjście chcieli, to mogecie tyż wciepnōńć trocha mani tego cukru- mlycznoł szokolada je słodko)
80 g masła
2 łeżki mônki
Rozpuście ta szokolada (całoł gorzko i pó[4] mlycznyj- reszta dejcie na bok) i masło w jaki misce abo gorku, co go postawicie na inkszym gorku z warzōncōm sie wodōm.
Rozgrzyjcie sie piec[5] na 240 stopni.
Jajca ubijcie ze cukrym, potyn dejcie ty mōnki i wlyjcie ta rozpuszczōnoł szokolada z masłym. Jeszcze trocha pomiksujcie i wlyjcie do takich forymek na babeczki (muffiny)- nojlepi tak 2/3 forymki, żeby Wōm sie niy wyloło, jak to baje rosnōńć. Do kożdyj forymki wciepcie na wiyrch[6] po jednyj kostce szokolady i rajn z tym do pieca. 10 minut we piecu i już mogecie gościōm nalywać kafeju[7]. Smacznego:)
[1] kanapie
[2] nagle
[3] odwiedziny, goście
[4] pół
[5] piekarnik
[6] na górę
[7] kawy


text:
Tokio (B/SN). Přiběracych padow korony dla poskićeja němskim sportowcam na olympiskich hrach w Tokiju ekumeniske dušepastyrske słužby, zdźěli zamołwity teologa Thomas Weber ewangelskej powěsćerni epd. Nutrnosće wuhotuje wón zhromadnje z olympiskej zamołwitej za dušepastyrstwo Němskeje biskopskeje konferency Elisabeth Keilmann a ze zamołwitym za wobdźělnikow paralympiskich hrow Christianom Bode. Nimo toho dušepastyrjo olympionikam zmóžnjeja, jich kóždy čas zazwonić abo so přez widejo z nimi skontaktować.
Bjez biskopskeje swjećizny


text: Ćisk (JT/SN). Z tradicionalnym zaćahom porow a dźesać mjeńšin trajacej polonezu pod režiju Heidi Forche je so minjenu sobotu wosmy bal narodneje drasty na žurli Ćišćanskeho hosćenca „Zeleny wěnc“ zahajił. Po tym zo dyrbjachu bal loni korony dla wotprajić, bě lětuša organizacija, kotraž ležeše runja zašłym lětam znowa w rukomaj Gabriele Linakoweje z Ćišćanskeje rejwanskeje skupiny, wšo druhe hač jednora. „Dwaj tydźenjej do bala mějachmy jeničce 60 přizjewjenjow. Smy hižo rozmyslowali, hač dyrbimy znowa wšitko wotprajić. Potom pak je so tola hišće dosć zajimcow přizjewiło“, Gabriela Linakowa powěda.


text:
K Europskemu dnjej rěčow na wopyće we Łužicy
Kotry dźeń by so lěpje hodźał za language diversity, za rěčnu mnohotnosć a wjacerěčnosć wabić, hač Europski dźeń rěčow? 26. septembra 2012, na Europskim dnju rěčow, bě language diversity team na wopyće w Serbskim šulskim a zetkawanskim centrumje w Budyšinje we Łužicy.
W ramiku interkulturelneho tydźenja wokrjesa Budyšina přewjedźechu tam dźeń słowjanskich kulturow. Ze štyri wšelakimi stacijemi k temje wjacerěčnosć a rěčna mnohotnosć smy šulerjow wšěch starobnych klasow na zabawne wašnje z temu zeznajomili, z wosebitym fokusom na słowjanske rěče. Za to buštej mj. dr. dwě warianće rěčneho kwisa w serbskej a němskej rěči spřihotowanej – za dźěći a młodostnych resp. młodych dorosćenych. W kwisu testowaše so wěda šulerjow k temje rěče, ale tež jich zamóžnosć asiciěrować. Přez zhromadne wuhódnoćenje kwisa ze šulerjemi móžeše language diversity team prawe wotmołwy w detailu rozjasnić. Nimo kwisa stej so šulerjam poskićiłoj zeznaće z morsowym alfabetom kaž tež praktiski zawod do mjezynarodneho morsoweho koda, wšak je tež morsowanje jedyn puć komunikacije – tež „metoda k posrědkowanju pismikow a znamješkow“ mjenowany. Šulerjo mějachu wot nas předpodaty morsowy kode dešifrować (rěč / Sprache / language diversity) a sej pozdźišo sami kode wumyslić, kotryž woni ze zapřijećom „rěč / rěče“ zwjazuja.
Europski dźeń rěčow swjeći so kóžde lěto 26. septembra na iniciatiwu Europskeje rady w Straßburgu. Zawjedźeny bu Europski dźeń rěčow 2001, w Europskim lěće rěčow. Tuchwilu tutón dźeń hač do 45 krajow za akcije wužiwa. Zaměr akciskeho dnja je dopomhać k tomu, sej wšě rěče a kultury česćić a wjacerěčnosć w cyłej Europje spěchować w přeswědčenju, zo zamóže rěčna mnohotnosć přinošować k lěpšemu zrozumjenju mjez kulturami a zo słuša k centralnym wobstatkam kulturneho herbstwa našeho kontinenta. Składnostnje tutoho dnja so po cyłej Europje wjele zarjadowanjow organizuje: akcije z dźěćimi a za dźěći, telewizijne a radijowe programy, rěčne kursy a zeńdźenja.
fota:
https://www.facebook.com/media/set/?set=a.263228553798798.62223.199367046851616&type=1


text:
Runja wosom dalšim wsam w Budyskim kraju wopominaja lětsa Poršicy 800. róčnicu swojeho prěnjeho naspomnjenja w lěće 1222. Składnostnje jubileja předstaja so serbske stawizny wsy a wosady.
Narodne wuwiće wobydlerstwa
Z dawnych časow sem ležeše kónčina wokoło Poršic wosrjedź serbskeho sydlenskeho teritorija. Hišće w 19. lětstotku bě němsko-serbska rěčna hranica poměrnje zdalena: we wuchodźe pola Wósporka, Ketlic a Lubija, w juhu podłu rjećaza Łužiskich horow, w zapadźe wokoło Biskopic a Kamjenca a w sewjeru hakle za Błótami. W Poršiskich wsach so žana industrija njezałoži, kotraž by němsku ludnosć přiwabiła. W ratarskej kónčinje wostachu Serbja w dalokej měrje mjez sobu, a jeli tola raz cuzy přićahny, so wón spěšnje tudyšim wobstejnosćam přiměri. W sebjewědomym burstwje so namrěte wjesne, křesćanske a serbske tradicije wot generacije ke generaciji dale dawachu. Tak móžachu socialne, rěčne a kulturne poměry na dołhu dobu konstantne wostać.
W lěće 1840 so wo Poršiskej wosadźe pisaše: »Ackerbau ist die Hauptbeschäftigung der tätigen Parochianen, welche bis auf sehr wenige Seelen der wendischen Nation angehören.«1


text:
- Tytuł pełny:
- Oddziaływanie Szymanowskiego na śląską kulturę muzyczną = Szymanowski and Silesian music culture : [materiały z sympozjum / red. K[arol] Musioł]
- Wydawca:
- Katowice : Biblioteka Główna Akademii Muzycznej w Katowicach
- Rok wydania:
- 1980
- Seria:
- Prace Archiwum Śląskiej Kultury Muzycznej przy Bibliotece Głównej Akademii Muzycznej w Katowicach = Publications of the Archives "Music Culture in Silesia" Academy of Music Library in Katowice ; nr 5
- Temat:
- Szymanowski, Karol (1882-1937)
Śląsk - muzyka - 20 w.
Śląsk
Kultura i sztuka
- Gatunek / Forma:
- Książki
- UKD:
- 78.03 (091) (438)
78.071.1


text:
Mōj hajmat? Ślōnsk. Mōj świot? Interneca.
We świecie, kery znajōm nasze starki, my tak po prowdzie żyjymy yno bez pōłek naszego czasu. A i bez pōłek z tego pōłka śpiymy. Cołko reszta? Zaglōndōmy na widyja, godōmy ze kamratami, szpilōmy w roztōmaite graczki, dyskutiyrujymy, czytōmy artikle a piszymy gydichty. Wszyjsko wirtualnie.
Pamiyntejcie, że tej rozprowki niy musicie czytać. Umicie se jōm puścić we aucie, jak polygujecie w betach abo jak ciśniecie na kole 🔥
PODCAST PO ŚLŌNSKU NA SPOTIFY 🎵
PODCAST PO ŚLŌNSKU NA YOUTUBE 🎵
We internecy fōngujymy czasym wiyncyj jak we normalnym, rychtycznym świecie. I mogymy to mieć w zocy abo niy, ale trza se pedzieć ôfyn, że cyfrowy świot je terozki fest wożnōm tajlōm kożdego żywobycio. Ta tajla niy ma zło, niy ma tyż dobro. Śniōm to je gynau choby ze federmesrym abo inkszym wihajstrym – rozchodzi sie yno ô to, jako ônych używōmy.
Informacyje a nowinki przilatujōm do nos w pora sekund. Kupowanie ôblyczki zajmuje nōm terozki minuta abo dwie. Wejrzynie na jakoś wożno sprawa umiymy se wyrobić we mynij jak godzina. Idzie tukej trefić nowych kamratōw abo i znojś libsta, ale tyż sie wartko powadzić a nasłuchać szpetnych pierōństw. Interneca mo srogo moc a je w nij plac dlo kożdego. A jo je rod, że je we tej cōunie coroz wiyncyj placu dlo Ślōnska.
Ślōnsk musi być moderny, tōż musi być we internecy
Wiycie przeca, że jo je fest za tym, coby naszo ôbmiyłowano ślōnsko godka nikyj niy zymrziła, pra? Ale niy bydzie to możebne, jak naszo erbowizna niy bydzie przelazowała na nastympne gyneracyje. Ślōnsko godka niy śmi ôstoć starym, archaicznym jynzykiym ôd starek a starzikōw. Muszymy umieć po ślōnsku modernie godać, szkryflać i myśleć. Tōż ślōnsko godka musi być i we internecy, i to we roztōmaitych formach – do poczytanio, do posłuchanio i do pozaglōndanio. I gynau skirz tego dzisio do Wos godōm.
Ślōnskie blogi, gyszefty a inksze zajty. Dykcjōnorze, przekłody programōw a filmy. Ślōnsko interneca je nafolowano zwiedownym sztofym. Jo naprowda wierza, że ta wirtualno sztela to je wihajster, kery umi dać ślōnskij godce richtich srogigo ekstra szwōngu.
My, skuli chynci wkludzynio ślōnskij godki do modernego świata, napoczli szrajbowanie na blogu belekaj.eu. Ô rajzach, bo dyć to je cosik, co bodej kożdy mo w zocy. To skirz staranio ô Ślōnsk naszo zajta fōnguje a zaro jij bydzie ôziym lot. I fest my sōm radzi, że we ślōnskij internecy je nos coroz wiyncyj. Że sōm ludzie, kerym sie chce a kerzy dlo Ślōnska haratajōm online porzōmnie, bez gańby i niy bele jak. Yno jako tera rozfechtować to, co już mōmy, niy przepasować dobrego mōmyntu, a przi tymu wszyjskimu niy narobić pierziństwa? Na zicher trza robić spōlnie i se dopōmogać.
Społym szafnymy wszyjsko
To je naprwoda blank ajnfach. Jak mōmy se kupić farebno treska – to sznupiymy nojprzōd za ślōnskōm szwoczkōm. Jak kery piykorz bez fetny czwortek sprzeduje „kreple” a niy „pączki” – to cisnymy do niego. Nojwiyncyj umiymy wyônaczyć takimi małymi akcyjami na beztydziyń. I gynau jednako je we internecy. A tera to już wcale, jak pōłek gyszeftōw a kożdy szynk sōm pozawiyrane…
Beztōż mōm do Wos prośba. Godo sie terozki “spōmōgejmy lokalne biznesy”, pra? To je fajno idyjo, a już wcale, jak sie jōm ekstra naciōngnie a poroztopiyrzo. Tōż pochwolcie dzioucha, kero siedziała bez pora dni nad receptym na echt ślōnski kołocz i piyknie go po ślōnsku naszkryflała. Dejcie „przaja” na Facebooku, jak keryś karlus doł se pokōj ze zaglōndaniym na telewizor, a we plac tego bez pora godzin przekłodoł zdania z angielskigo na ślōnski a malowoł ku tymu gryfne ôbrozki. Napiszcie „gryfno robota!” modziokōm, kerzi nagrali pieśniczka po ślōnsku a wciepali na YouTube. Dobre słowo je fest przidajne i ône niy ma yno choby bynzin do auta. To je bardzij choby rozszczyp atōmu, bo niy futruje na chwila, yno dowo energije na pora tydni abo i miesiyncy.
Nikyj niy bydzie perfekt
Pamiyntejcie, że ślōnsko godka we internecy nikyj niy bydzie dlo Wos perfekt. To nikyj niy bydzie słowo w słowo „jak u mojij ōmy”. Choby tukej terozki – na zicher pedziołech już pora wyrazōw, kere Wos aż ubodły we ucho. Ale jakeście sztrzimali, to zdo sie, że niy bōło aż tak źle, pra? Jo bez te ôziym lot nabrołech już rubej skōry, ale jak ftoś je tukej nowy, to umi tym wartko ciepnyć. Pamiyntejcie, że szpetny kōmyntorz ślōnskij godce niy pōmoże. Beztōż dorodźcie, ale niy pierōńcie.
Wiycie, że we epnych, srogich firmach ônaczōm cołkie szkolynia z “dowania feedbacku”? Tōż uczōm knifōw jako pedzieć, że ftoś sztyjc sie musi naddać (poprawić), ale tak, że ta persōna bydzie yno bardzij zmotywowano jak zdemotywowano do roboty. We internecy je inakszyj. Tukej kōmyntorz umi szrajbnyć kożdy, bai anōnimowo. Roz za kedy yno skirz tego, coby wyloć ze swojigo strzodka cołko frustracyjo a nerwy, kere sie zbiyrajōm bez cołki tydziyń. Szpetny kōmyntorz dzisiej do yno tela, że jedyn a drugi autor do se ajnfach pokōj. A nasze cery a synki niy spokopiōm już ani co to je “szlojder”, ani “giskana”.
Niy bydźcie sorōnie, ôstowcie jako przajka
Ta rozprowka dzisio to miała być tajla ksiōnżki po ślōnsku. Szrajblimy jōm cołko, przeszło 200 zajtōw. Kożdy, fto mioł przileżytość przeczytać, mioł jōm we zocy. Ale niyskorzyj sie ôkozało, że bydzie psińco, a niy ksiōnżka. I roz za kedy tak musi być, chocioż fest ucino to skrzidła. Czamu ô tym godōm? Coby pokozać, że szprymōw – i we szrajbowaniu po ślōnsku, i we zbiyraniu po rzici – mōm za tela. A wiycie co je na to nojlepsze? Dobre słowo ôd cudzej baby abo chopa. Ôroz chce sie robić, szkryflać, nagrywać a co yno. Worty majōm moc.
Tōż niy bydźcie sorōnie, yno pochwolcie jednego a drugigo, bo cołki Ślōnsk bydzie co dobrego z tego mioł. Fajnie tyż bydzie jak kukniecie roz za kedy na ślōnskie zajty a bydziecie filowali ślōnskie kōnta na Facebooku a na Instagramie. Te internecowe sztele zmiyniły cołkie nasze żywobycie a dowajōm masa przileżytości. Jak mocie chnedka fraj, to pozaglōndejcie na nowe krasiate bildy, relacyje, recepty a rycynzyje na roztōmajtych zajtach. Werci sie, naprowda.
PODCAST PO ŚLŌNSKU NA SPOTIFY 🎵
PODCAST PO ŚLŌNSKU NA YOUTUBE 🎵
Chcesz się osłuchać z językiem śląskim? A może planujesz rozpocząć naukę albo odświeżyć sobie śląskie słownictwo? Włącz wersję audio z linków powyżej i podążaj za tekstem w wersji polskiej, który znajdziesz TUTAJ.
“Ślōnsko Rozprowka” i “Ślōnski Podcast” to sōm artikle a nagrania po ślōnsku, zrychtowane skuli ôdfryszniynio naszej godki. To je jedna z tajli rychtōnku do Nacyjowego Spisu Wszeôbecnego 2021. Wiyncyj detajli ô spisie znojdziecie na naszej zajcie spis2021.belekaj.eu a na zajcie slonzoki.pl, kaj robiymy społym ze 22 inkszymi ôrganizacyjami pod mianym Ślōnsko Sztama.
Mosz w zocy? Czekosz na nastympne tajle?
⭐ Szrajbnij kōmyntorz! ⭐


text:
Karaczi
Spůłrzyndne: 24°51'36" N 67°00'36" E
Karači, Karaći - nojsrogše mjasto we Pakistańe, we pouedńowyj tajli kraju, nad Mořym Arabskim, na půunocnym kraju delty Indusu. Je uůne stolicům stanu Sindh. Půmjyškuje we ńim ůng. 12 mln ludźi. Mjasto zouožůne we XVIII wjeku bez indyjskich handlyřy. Fest rozwinyuo śe po 1947, kej stolica Pakistanu, kerům bůuo po 1966, kej ja překludźili do Islamabadu. Nojsrogšy we Pakistańe uostřodek wuůkeńńictwa (ůng. pouowa krajowyj produkcyje), inkše industryje, we tym huta žyloza a rafineryjo.
We 2004 roku pochodzůncou ze Uopolou Hanna Glodny zauožoua škoua dlou 700 dzieckow ze afganskiych rodzin ůchodźcůw. Zwom ta škoua Dr. Hanne Glodny School.[1]
- ↑ Helga Koeppe: Afghan-Schule. [dostymp 2021.11.27].


text:
Werra
Werra je rěka w srjedźnej Němskej, kotraž běži přez Durinsku, Hessensku a Delnju Saksku. Wona je prawa a z nimale 300 kilometrami tež dlěša žórlica Wesera, dokelž je zapadna žórlica Fulda jenož 220 kilometrow dołha.
Rěka wužórli so w Durinskich šćěpjelowych horinach při južnej skłoninje Durinskeho lěsa blisko bayerskeje hranicy a běži potom najprjedy přez samón juhozapad Durinskeje a měsće Meiningen a Bad Salzungen. Za Salzungenom běži pak na zapadnej pak na wuchodnej stronje durinsko-hessenskeje mjezy, něhdyšeje hranicy mjez wuchodnej a zapadnej Němskej. Na juhowuchodźe Delnjeje Sakskeje so Werra w měsće Hann. Münden z Fuldu do Wesera zjednoća.
Dla lětdźesatki dołho trajaceho wottwarjenja kalija při srjedźnym běhu Werry bu wona z najsólnišej rěku w srjedźnej Europje, tak zo bě fawna w rěce podobniša morju hač słódkowódnym rěkam.
Wobrazy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Zamjerznjena Werra pola Eschwege w januarje 2009


text:
Godka manx
Godka manx – (Gaelg Vanńinagh; gaelicko godka manx) – godka s grupy gojidelskij (q-celtyckij) godek celtyckych, kero užywano je na wyspje Man (depyndyncyji Korůny brytyjskij), pouožůnyj na Mořu Irlandzkym. Pochodźi uod staroiryjskij godki, a šcygůlńy uod jygo djalyktůw ulsterskigo a galloway. Wyodrymbńiu śe ůngyfer V w. n.e. Nojstarše hańšrifty we tyj godce pochodzům ale dźepjyro s XVII w. Literatura we manx ńy je zbyt bůgato.
Uobecńy manx do śe uznoć za godka umarto abo přinojmyńi bliski wymarću, bo podejmuje śe průby jygo uodrodzyńo. Uostatńo uosoba, kera užywoua go kej uojčysto godka umarua we roku 1974. Dźouańo majůnce na cylu uožywjyńy tyj godki přińosuy pewne rezultaty - uobecńy kupa mjyškańcůw wyspy naumjouo śe manx a posuůguje śe ńim kej drůgům godkům, po angelskij. Podle spisu ludnośći s 1991 roku bůuy to 634 uosoby s přez uoźymdźeśyńćotyśynčnyj populacyje wyspy, 10 lot půźńij zadeklarowouo znojůmość godki juž přez 1000 uosůb wjyncyj (2,2 % ludnośći wyspy). W uostatńich lotach pojawiuy śe tyž uosoby, lo kerych manx je pjyršům godkům - bajtle tych, keři naučyli śe go a posuůgujům śe ńim we žyću codźynnym. W 2001 r. kej take uokreśliuo śe 56 uosůb.