text:
Kaliningrad
Kaliningrad, serbski "Kralowc" (ruš. KaлиHиHrpaд, nim. Königsberg, pól. Królewiec, čes. Královec, lit. Karaliaučius) jo głowne město w Kaliningradskego wobcerka (rus. KaлиHиHrpaдckaя oблacTb, Kaliningradskaja oblast') w Rusojskej.
1. januara 2005 jo w Kralowcu bydliło 434.954 luźi.
[wobźěłaś] Geografija
Kaliningrad lažy w rusojskej enklawje w pódpołdnju Baltikuma pśi Baltiskem mórju, pódzajtšna kenž w kašubskej stronje we dłujke zajtšnem w Pólskej.
[wobźěłaś] Stawizna
Město z staropšuskego sedlišća z mjenim "Twangste" abo "Twangsta" nastało.[trěbne žrědło]
Pó drugej swětowej wójnje jo město źinsajšne mě Kaliningrad dostało. Až do togo casa jo se Königsberg groniło.


c: text/html

text:
Hodźij
Hodźij (něm. Göda) je wjes a gmejna w Hornjej Łužicy, zapadnje Budyšina.
[wobdźěłać] Stawizny
Sydlišćo Hodźij ma wjace hač 1000-lětne stawizny. Po Budyšinje bě Hodźij z lěta 1076 druhe najstarše farske městno Mišnjanskeho biskopstwa w Hornjej Łužicy. Hodźij a přisłušne hrodźišćo słušachu hižo ze spočatka 11. lětstotka do wobsydstwa biskopow. W pózdnim srjedźowěku słušeše sydlišćo k mišnjanskemu klóšterskemu teritoriju wokoło Stołpina a Biskopic a přeńdźe po jeho sekularizaciji 1559 do wobsydstwa sakskich kurwjerchow. Kurwjerch Awgust da Hodźisku Łaćonsku šulu wutwarjeć a spěchować. Młodźi Serbja so na tutej šuli za studij teologije přihotowachu. Wulki dźěl serbskorěčnych protestantiskich duchownych w kurwjerchowstwje započny swoje wukubłanje w Hodźiju.
Wot srjedźowěka hač do spočatka 19. lěstotka bě Hodźij schadźowanišćo serbskeho wěca. Při tutym sudnistwje wotměchu so procesy po starych serbskim prawje. Wone bě zamołwite za serbsku ludnosć we wjetšej wokolinje.
[wobdźěłać] Wosobiny
- Jaroměr Hendrich Imiš (1819–1897), wot 1858 do 1897 farar w Hodźiju
- Michał Frencel (* 1628 w Běčicach), serbski farar a přełožer Noweho Zakonja
[wobdźěłać] Partnerske sydlišća
- partnerska gmejna Kunfehértó w Madźarskej
[wobdźěłać] Wjesne dźěle
Ke gmejnje słušeja wjeski Baćoń (Storcha), Běčicy (Pietzschwitz), Bóšericy (Buscheritz), Brěza (Birkau), Čěškecy (Zischkowitz), Čornecy (Zschornitz), Darin (Dahren), Debiškow (Döbschke), Dobranecy (Dobranitz), Dźiwoćicy (Siebitz), Haslow (Dreikretscham), Hornja Boršć (Oberförstchen), Janecy (Jannowitz), Koblicy (Coblenz), Liboń (Liebon), Lutyjecy (Leutwitz), Mała Boršć (Kleinförstchen), Mała Praha (Kleinpraga), Myšecy (Muschelwitz), Njezdašecy (Nedaschütz), Nowe Błohašecy (Neu-Bloaschütz), Nowe Spytecy (Neuspittwitz), Pozdecy (Paßditz), Praskow (Preske), Prěčecy (Prischwitz), Spytecy (Spittwitz), Sulšecy (Sollschwitz), Tři Hwězdy (Dreistern), Zemichow (Semmichau), Žičeń (Seitschen) a Žičeńk (Kleinseitschen).
[wobdźěłać] Literaturne pokiwy
Biskopicy | Bóšicy | Bretnig-Hauswalde | Budestecy | Budyšin | Bukecy | Dobruša-Huska | Frankenthal | Großharthau | Großnaundorf | Halštrow | Halštrowska Hola | Haselbachtal | Hodźij | Hornja Hórka | Hućina | Chrósćicy | Kamjenc | Kinspork | Kubšicy | Kulow | Kumwałd | Łaz | Łuty | Łužnica | Malešecy | Neukirch | Njebjelčicy | Njedźichow | Njeswačidło | Oberlichtenau | Ohorn | Ottendorf-Okrilla | Pančicy-Kukow | Połčnica | Porchow | Radeberg | Radwor | Rakecy | Ralbicy-Róžant | Ramnow | Schönteichen | Sćenjow | Sepicy | Smělna-Póckowy | Sprjewiny Doł | Swětła | Šěrachow-Korzym | Wachow | Warnoćicy | Wjazońca | Wjelećin | Wojerecy | Wołbramecy | Worklecy | Wóslink | Wóspork | Wulka Dubrawa | Wulke Rědorjecy | Załom | Zemicy-Tumicy

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
tu mogecie po slasku jakies bazgroly napisac
Napisał(a): Gość -
tu mogecie po slasku jakies bazgroly napisac. piscie cos ciekawego tak coby z tego wylazlo cos dobrego
No,sprobuja!Witom wszystkich slazokow,choc za duzo wos sam niyma!Jak wos bydzie wiecej,to byda czynsciyj zaglondac.
Moze powiym wom jakis wic?
Jedna frela, chcąc mieć modno figura, tak wyrobiała ze sobą,
wychudła jak szcypa. Kiejś idzie drogom, a tu z jakiejś chałupy wyskakuje
psisko i... na nia.
Jakiś karlus leci, podnosi kryka, żeby psa łodegnać, a kamrat do niego:
-Dej mu pokój!... Cego sie dziwisz? Biedny pies nigdy jeszce nie
widzioł tyla kości na roz.
Cekom na wos!
Moga jesce?I tak nikogo tukej niyma,ino cma!Jo niywiym,cy to juz wcale slazokow niyma!?
Moga jesce?I tak nikogo tukej niyma,ino cma!Jo niywiym,cy to juz wcale slazokow niyma!?
ee gwara slaska powoli zanikoo takze cza cos robic:D:D
Gość ee gwara slaska powoli zanikoo takze cza cos robic:D:D
Trza,trza...zeby ino calkiym niy zanikla...
ja... yno coroz wiyncyj ludzi mówi a niy godo... i co z tym zrobić?? nawet w szkołach nie pochwalają gwary cza sie cały czos wysławiać po polsku...
Ja,bo loni w tych szkolach to tyz same ino gorole!I chca zniscyc slonzokow,ale my sie im niy domy!To nasza gwara i niy moze zaniknac...Czymcie sie Slonzoki razym!
Ja,bo loni w tych szkolach to tyz same ino gorole!I chca zniscyc slonzokow,ale my sie im niy domy!To nasza gwara i niy moze zaniknac...Czymcie sie Slonzoki razym!
eeeee...no ni same;]jo gorolica niy jest;]


text:
Kůnfucyjus
Kůnfucyjus (łać.: Confucius, chiń.: 孔子, 孔夫子, pinyin: Kǒng zǐ, Kǒng Fūzǐ, podle tradycyje rodz. 28 śyrpńa 551 p.Kr., um. 479 p.Kr.) bůł chińskim myślićelym a społecznym filozofym, kerygo nauczańy a filozofijo mjały fest srogi ajnflus na chińsko, koreańsko, japůńsko a wjetnamsko kultura, myśl a żyće.
Uůnygo filozofijo dowała druk na ludzko a państwowo moralność, prawość relacyjůw ludźi, sprawjedliwość a szczyrość. Te werty nadwyrosły przez inksze filozofije we Chinach, take jak legalizmus eli taojizmus we czas dynastyje Han[1] (206 p.Kr. – 220). Myśl Kůnfucyjusa rozwijały śe we systym filozofije znůmy jako kůnfucjańizmus (儒家). Bůł uůn wprowadzůny do Ojropy uod italskigo jezujity Matteo Ricci, kery bůł pjyrszy, co uůn przetumaczůł mjano filozofa jako "Confucius".
Przipisy


text:
© 1996 – 2009 The Office of the High Commissioner for Human Rights
This HTML version prepared by the UDHR in Unicode project, http://www.unicode.org/udhr.
Zjednoćenych narodow wot 10. 12. 1948
Dokelž twori płipóznaće wšěm čłonam čłowjeskeje swójby płisłušaceje dostojnosće a jich jenakich a njeparujomnych prawow zakład swobody, sprawnosće a měra w swěće,
dokelž stej njedopóznaće a znajechanje čłowječich prawow k aktam barbarstwa wjedłoj, kotrež su swědomje člowjestwa hłuboko zranili, a dokelž je so wutworjenje swěta, w kotrymž spožči so člowjekam, swobodnym wot stracha a nuzy, swoboda rěčenja a wěry, jako najwyše prócowanje čłowjestwa wozjewiło,
dokelž je bytostne, člowječe prawa z knjejstwom prawa škitać, zo njeby so čłowjek k zběžkej płećiwo tyranstwu a potłóčowanju jako poslednjemu srědkej nuzował,
dokelž je bytostne, wuwiće płećelskich poćahow mjez narodami spěchować,
dokelž su ludy Zjednoćenych narodow we wustawkach znowa swoju wěru do zakładnych čłowječich prawow, do dostojnosće a hódnoty čłowjeskeje wosoby a do runoprawosće muža a žony wobkrućili a wobzamknyli, socialny postup a lěpše žiwjenske poměry płi wjetšej swobodźe spěchować,
dokelž su so sobustawske staty zawjazali, w zhromadnym dźěle ze Zjednoćenymi narodami powšitkowne respektowanje a zwoprawdźenje člowječich prawow a zakładnych swobodow płesadźić,
dokelž je zhromadne měnjenje wo tutych prawach a swobodach płewšo wažne za połne spjelnjenje tutoho zawjazka,
proklamuje Generalna zhromadźizna
tute Powšitkowne wozjewjenje člowjecičh prawow jako zhromadny ideal, kotryž ma so wot wšěch ludow a narodow docpěć, zo bychu kóždy jednotliwc a wšě organy towaršnosće tute wozjewjenje stajnje w pomjatku měli a so prócowali, płez wučbu a kubłanje respektowanje tutych prawow a swobodow spěchować a płez postupowace naprawy w narodnym a mjezynarodnym wobłuku jich powšitkowne a faktiske płipóznaće a zwoprawdźenje pola wobydlerstwa kaž sobustawskich statow tak tež tych jich nadknjejstwu podstejacych teritorijow zaručeć.
Wšitcy čłowjekojo su wot naroda swobodni a su jenacy po dostojnosći a prawach. Woni su z rozumom a swědomjom wobdarjeni a maja mjezsobu w duchu bratrowstwa wobchadźeć.
Kóždy je woprawnjeny, w tutym wozjewjenju proklamowane prawa a swobody wužiwać, a to bjez kóždehožkuli rozeznawanja, kaž po rasy, barbje, splahu, rěči, religiji, politiskim abo druhim płeswědčenju, narodnym abo socialnym pochadźe, po zamóženju, narodźe abo druhim statusu .
Dale njesmědźa so žane rozdźěle činić na zakładźe politiskeje, prawniskeje abo mjezynarodneje pozicije kraja abo teritorija, kotremuž wosoba płisłuša, njedźiwajo na to, hač je njewotwisny, hač pod rukowaćelstwom steji, hač njewobsedźi swójske knježerstwo abo hač podleži někajkemu druhemu wobmjezowanju swojeje suwerenity.
Kóždy ma prawo na žiwjenje, swobodu a wěstotu wosohy.
Nichtó njesmě so w njewólnistwje abo roboćanstwje dźeržeć; njewólnistwo a wikowanje z njewólnikami stej we wšěch swojich formach zakazanej.
Nichtó njesmě so podćisnyć ćwělowanju abo surowemu, nječłowjeskemu abo ponižowacemu wobchadźenju abo chłostanju.
Kóždy ma prawo, wšudźe jako prawakmany płipóznaty hyć.
Wšitcy čłowjekojo su płed zakonjom runi a maja b jez diskriminaeije prawo na jenaki škit płez zakoń. Wšitey maja pawo na jenaki škit płećiwo kóždej diskriminaciji, kotraž by płedležace wozjewjen je zraniła, a płećiwo pozbudźen ju k tajkej diskriminaciji.
Kóždy ma prawo na skutkownu juristisku pomoe pola płisłušnych nutłkostatnych sudnistwow płećiwo jednanjam, kotrež jeho jemu po wustawje abo po zakonju płistejace zakładne prawa ranja.
Nichtó njesmě so swojowólnje zajeć w jatbje dźržeć abo z kraja wupokazać.
Kóždy ma w połne; runoprawosći prawo na to, zo so wo jeho prawaćh a winowatosćach a wo kóždej płećiwo njemu zapoloženj; chłostanskoprawnej skóržbje płez njewotwisne a njestronske sudnistwo sprawnje a zjawnje jedna.
1. Kóždy chłostajomneho jednanja dla wobskorženy ma prawo na to, jako n jewinowaty plaćić, dołhož njeje jeho wina w zjawnynl jednanju, w kotrymž je wšě za swoje zakitowanje trěbne garantije mět, wotpowědujo zakon jej dopokazana
2. Nichtó njesmě so dla jednanja abo zanjechnanja něčeho zasudźić, štož njebě w času, hdyž je so to stało, po nutłkokrajnym abo po mjezynarodnym prawje chłostajomne. Runje tak njesmě so žane ćeše chłostan je wuprajič hač te w času chłostajolnneho jednanja płihrožene chłostanje.
Nichtó njesmě swojowólnym zapłimnjenjam do swojeho priwatneno žiwjenja, swojeje swójby, swojeho bydlenja a swojeje korespondency abo njezakonskim škodam swojeje česće a swojeho mjena wustajeny być. Kóždy ma prawo na juristiski škit płećiwo tajkim zapłimnjenjam a škodam.
1. Kóždy ma prawo, so znutłka slata swobodnje pohibować a sej swoje bydlenje swobodnje wuzwolić.
2. Kóždy ma prawo, kóždy kra; inkluziwn je swój swójski kraj wopušcić a so do swojeho kraja wróćić.
1. Kóždy ma prawo, w drunich krajach płed płesćěhanjom azyl pytać a wužiwać.
2. Tute prawo njemóže so wužiwać w padźe płesćěhanja dla ryzy njepolitiskicn złóstnistwow abo jednanjow, kotrež ranja cile a zasady Zjednoćenycn narodow.
1. Kóždy ma prawo na statnu płisłušnosć.
2. Nikomu njesmě so jeho statna płisłušnosć swojowólnje sćazać ani zaprajić prawo, swoju statnu płisłušnosć změnić.
1. Mužojo a žony w žeńtwykmanej starobje maja bjez wobmjezowanja na zakładźe rasy, statne je płisłušnosće abo religije prawo, do mandželstwa .stupić a swójbu založić.
2. Woni maja jenake prawa płi zmandźelenju, w mandźelstwje a płi rozwjazanju mandźelstwa.
3. Zmandźelenje smě so jenož w swobodnej a dospołnej płezjednosći płichodneju mandźelskeju stać.
1. Kóždy ma prawo, sam abo zhromadnje z druhimi wobsydstwo měć.
2. Nichtó njesmě swojowólnje swoje wobsydstwo zhubić.
Kóždy ma prawo na swobodu myslow, swědomja a religije; tute prawo wopłija swobodu, swoju religiju a swój swětonahlad změnić, kaž tež swobodu, swoju religiju abo swój swětonahlad sam abo w znromadnosći z drunimi, zjawnje abo priwatnje płez wučbu, praktikowanje, božu službu a wobkedžbowanjc nabožnych naložkow zwuraznić.
Kóždy ma prawo na swobodu měnjenja a wuprajenje měnjenja tute prawo wopłija njehaćenu swobodu měnjenja a swobodu, sej njedźiwajo na statne hranicy informacije a ideje ze srědkami kóždehožkuli razu wobstarać, płijimować a dale dawać.
1. Kóždy ma prawo na swobodu zhromadźnja a zjednoćenja za měrliwe zaměry.
2. Nichtó n jesmě so nuzowač, zjednoćenstwu płisłušeć.
1. Kóždy ma prawo, so płi rjadowanju zjawnych naležnosćow swojeho kraja njeposrědnje abo płez swobodnje wolenycn zastupjerjow wobdźělić.
2. Kóždy ma pod jenakimi wuměnjenjemi prawo na płistup k zjawnym zastojnstwam w swojim kraju.
3. Wola ludu twori zakład za awtoritu zjawneje mocy; tuta wola dyrbi so zwuraznić płez so wospjetowace, woprawdźite, powšitkowne a rune wólby, kotrež wotměwaja so z tajnym wotedaćom hłosow abo po tomu runohódnym swobodnym wólbnym modusu.
Kóždy ma jako čłon towaršnosće prawo na socialnu wěstotu a móže płez nutłkostatne naprawy a mjezynarodne zhromadne dźěło wobkedźbujo organizaciju a pomocne srědki kóždeho stata wužiwać za swoju dostojnosć a swobodne wuwiće swojeje wosobiny njeparujomne hospodarske, socialne a kulturne prawa
1. Kóždy ma prawo na dźělo, na swobodnu wólbu powołanja, na płiměrjene a spokojace dźělowe wuměnjenja kaž tež na škit płećiwo bjezdźěłnosći.
2. Wšitcy čłowjekojo maja bjcz kóždeje diskriminacije prawo na jenaku mzdu za jenake dźěło.
3. Kóždy, kiž dźěła, ma prawo na sprawne a płihódne zarunanje dźěła, kotrež jemu a jeho swójbje čłowjeskej dostojnosći wotpowědowacu eksistencu zawěsća a kotrež ma so, jeli trjeba, z druhimi socialnymi škitnynli naprawami dopjelnić.
4. Kóždy ma prawo, za škit swojich zajimow dźěłarnistwa załoźić a tajkim płistupić.
Kóždy ma prawo na dźěłowe płestawki a swobodny čas inkluziwnje płiměrjene wobmjezowanje dźěloweho časa kaž tež na prawidłowny płaćeny dowol.
1. Kóždy ma prawo na za swo ju strowotu a derjeměće a tu swojeje swójby płiměrjeny žiwjenski standard, inkluziwnje dosahace zežiwjenje, drasćenje, bydlenje, lěkarske zastaranje a trěbne socialne posłužby, kaž tež dale prawo na wěstotu w padźe bjezdźěłnosće, chorosće, inwalidity, zwudowjenja staroby abo druheje straty swojich zežiwjenskich srědkow płez njezawinowane wobstejnosće.
2. Maćerje a dźěći maja prawo na wosebitu pomoc a podpěru. Wšěm dźěćom, mandźelskim a njemandźelskim, płisteji jenaki socialny škit.
1. Kóždy ma prawo na kubłanje. Wučba dyrbi znajmjeńša w elementarnym abo zakładnym schodźenku darmotna być. Elementarna wučba je obligatoriska. Fachowo- a powołanskošulska wučba dyrbi powšitkownje płistupna być, a wysokošulska wučba dyrbi wšěm wotpowědnje jich kmanosćam na jenake wašnje wotewrjena być.
2. Kublanje dyrbi na połne rozwiće čłowjeskeje wosobiny a na sylnjenje respektowanja čłowječich prawow a zakładnycn swobodow wusměrjene być. Wone dyrbi zrozumjenje, tolerancu a płećelstwo mjez wšěmi ludami a wšěmi rasowymi abo nabožnymi skupinami spěchowac a dźěławosć Zjednoćenycn narodow za zdźerženje měra podpěrować.
3. Starši maja prěnjorjadne prawo družinu kubłanja wuzwolić, kotrež ma so jich dźěćom posrědkować.
1. Kóždy ma prawo, so na kulturnym žiwjenju zhronladnosće swobodnje wobdźěleć, so nad wuměłstwami wjeselić a na wědomostnym postupje a jeho wudobyćacn dźěl brać.
2. Kóždy ma prawo na škit duchownych a matericelnych zajimow, kotrež wurostuja za njeho jako tworićela z dźěłow wědomosće, literatury abo wuměłstwa.
Kóždy ma prawo na socialny a mjezylnarodny porjad, w kotrymž móža so w tutym wozjewjenju wuprajene prawa a swobody połnje zwoprawdźić.
1. Kóždy ma winowatosće napłećo tej zhromadnosći, w kotrejž je jeničce móžne swobodne a połne wuwiće jeno wosobiny.
2. Kóždy podleži płi wužiwanju swojich prawow a swobodow jenož tym wobmjezowanjam, kotrež zakoń jeničce za tón zaměr płedwidźi, płipóznaće a respektowanje prawow a swobodow druhich zawěsćić a sprawnym žadanjam moralki, zjawneno porjada a powšitkowneho derjeměća w demokratiskej towaršnosći wotpowědować.
3. Tute prawa a swobody njesmedza so w žanym padźe w napłećiwku k cilam a zasadam Zjednoćenych narodow wužiwać.
Ničo w tutym wozjewjenju njesmě so do toho směra wułozować, zo so za stat, za skupinu abo wosobu prawo stwori, tajke dźěło wukonjeć abo tajki skutk zwoprawdźić, kiž so na wotstronjenje w tutym wozjewjen ju wuprajenycn prawow a swobodow měritej.


text:
Ioniske morjo
Ioniske morjo[1] (grjeksce Iόvιo ΠέλaYoς – Ionio Pelagos, italsce Mar Ionico , albansce Deti Jon) je dźěl Srjedźneho morja a potajkim tež dźěl Atlantiskeho oceana.
Leži mjez Italskej, Albanskej a Grjekskej. Na sewjeru mjezuje z Jadranskim morjom. Na zapadźe mjezuje z Sicilskej a je zwjazane přez Messinsku wužinu z Tyrrenskim morjom. Ma wuchodźe je zwjazane přez Korintski kanal z Egejskim morjom.
Ioniske morjo ma přestrjeń 169 000 kwadratnych kilometrow a maksimalnu hłubokosć 5121 metrow.


text:
NOWE BEMOWO - Powstańców Śląskich - al. Reymonta - Broniewskiego - pl. Grunwaldzki - al. Jana Pawła II - rondo "Radosława" - Słomińskiego - most Gdański - Starzyńskiego - rondo Starzyńskiego - Jagiellońska - al. Solidarności - most Śląsko-Dąbrowski - al. Solidarności - Młynarska - Obozowa - Dywizjonu 303 - KOŁO
KOŁO - Dywizjonu 303 - Obozowa - Młynarska - al. Solidarności - most Śląsko-Dąbrowski - al. Solidarności - Jagiellońska - rondo Starzyńskiego - Starzyńskiego - most Gdański - Słomińskiego - rondo "Radosława" - Al. Jana Pawła II - pl. Grunwaldzki - Broniewskiego - al. Reymonta - Powstańców Śląskich - NOWE BEMOWO


text:
przez Ojgyn z Pnioków » 7 mar 2012, o 11:36
Nó, tóż mómy już tyn gryfny marzec na karku. Czamu gôdóm gryfny? Anó, bo to już chnet bydzie ta diosecko zima forbaj i napocznie sie chnet kalyndôrzowô wiesna. Chocia, cy jô wiym eźli idzie na latośno zima jamrować? Cheba niy, bo i śniyga mocka nasuło, a i mróz niy bół za teli, i szło ci nóm ta zima jakosik ci tam szczimać.
Ale skuli tego marca idzie sam terôzki ździebko połozprawiać ło takim gryfnym marcowym zwyku, ło tym, iże chnet bydymy fajrować, nikiej kôżdego roka, tyn gryfny „Dziyń Kobiyt”, dziyń freli, samotnych, wydanych, zowitek eli tyż klosztornych pannów. Znocie już to? Znocie! I, co z tego? Byda juzaś dzisiôj ło tym berôł a to skuli tego, co jô tak po prôwdzie pierónym ci niy móm rôd tych dioseckich Walyntynków, do kierych niyftore iptowate modziôki kcóm ci mie przeprzić, co to jes ci terôzki już na isto nasz starodôwny polski żwyk. A psinco prôwda! Nó ja, ale jakech niydôwno tuplikowôł jednymu śpikolowi, co byli czasy kej we sklepach na fachach bół ino łocet i mosztrich, to tyn ci mi rzeknół:
– A niy mógliście sie tego kajsik we zupermarkecie lajstnóńć???
He, he a jô ci kajsik naszoł, co bezmać tyn dziyń, tyn ”Dziyń Kobiyt” napocznół sie łod tyj egipcjańskij królowyj Kleopatry, kierô we marcu kôzała sie zrolować do takigo srogigo i szykownego tepicha i podciepnóńć cysorzowi Cezarowi.
A przidarzóło sie to jesce przed Pónbóczkiym. Tak ci łóna, Kleopatra poradzióła tego cysorza zamamlasić, zbamóńcić, iże łod tego czasu zawdy jakiesik gryfne „marcowe idy” tam we tym Rzymie bajstlowali i łodprowiali. Wteda tyż przi marcowych idach tego Cezara zażgali pitwokiym, a iże ci to bóło trzinôstego marca, to łod tego casu trzinôsty (a ku tymu pióntek) jes diosecko niyszczysny.
Nó, i miarkujecie, co ze tymi babami napoczło sie to wszyjsko metlać jesce za starego piyrwyj i niy idzie tego ściepnółńć na ta łoszkliwo „kómuna”, chocia tak po prôwdzie napoczli my tyn dnioszek fajrować dziepiyro po wojnie.
A mie sie sam terôzki spómniało jak to łóńskigo roka trefiółech jake dwa dni po tym babskim fajerze na słodach mojigo sómsiada Edka. Côłko fresa ci miôł fest podropano, poharatano choby go fto tarłym po nij przejechôł.
– Edek, boroku, jak ty wyglóndôsz? Fto ci to tak ta fresa poharatôł?
– E... tam Ojgyn, to skuli kwiôtków – pado mi na to Edek.
– Jak to skuli kwiôtków? Co majóm blumy do twojij fresy?
– Nó, wiysz przeca, iże we sobota bół „dziyń kobiyt”?
– Nó wiym, ale dzisiôj jes już wtorek – padóm do Edka, bo widza iże mu sie cosik we kalyndôrzu pometlało.
– Nó ja, ale sie dej pozór. Jakech we sobota fest niyskoro na łodwieczerz prziszoł do dóm po tym côłkim sobotniym „dniu kobiyt”, to jedzine kwiôtki kiere byli we kwiôciarni na Krojcce, to byli kaktusy. I terôzki już miarkujesz cym mi ta fresa moja starô tak wybiglowała?
Jake to dôwnij bóło sroge i gryfne świynto, to wszyjskie baby, kiere majóm wiyncyj niźli trzidziyści lôt gynał pamiyntajóm. Szumne to bóło świynto, i wszyjskie – a nôjbarzij chopy – je fest fajrowali. To niy to, co terôzki, iże styknie, co jedyn z drugim modziok glingnie tym jejigo mobilniokiym, szkyrtnie jakiegosik „esemesa” ze kwiôtkiym, afkóm i fertik. Dziołcha mô świynto a tyn karlus łodpinkolół je za piytnôście fyników (we promocji!).
Piyrwyj to bóło tak. Kôżdy dyrechtór, kiyrownik, majster abo fto tam jesce, już tydziyn skorzij sztalowôł we kwiôciarni tela tulpów, wiela kobiyt kole niygo robióło. Tulpów, bo inkszych kwiôtków to wteda za tela niy bóło (możno jesce nelki, ale to już byli i szykowniyjsze, i drogsze blumy).
Nôjlepszij bydzie kiej połozprawióm jak to u mie we werku bóło. Mój szef, a bół ci to srogi chop, Polok, ale łod Stanisławowa, kresowiok znacy sie, już za wczasu kôzôł mi łobsztalować kajsik ze trzidziyści mieteł, bo tela kobiyt u nôs robióło. Wszyjskie chopy (a byli to same byamtry) na tyn dziyń wysztiglowali sie choby ficywyrty we Boże Ciało, pod bindrami (choby i do futerbachowyj hymdy). Co bóło do zrobiynio, do strzaśniyńcio, to sie wartko majtło, a zatym, deczko niyskorzij to już ino fajer aże szoł kurz i wiater naobkoło !
My ze szefym we śtyruch takich gryfnych plastikowych kibelkach miyszali, chechlali taki miszóng, kiery mój dyrechtor wypokopiół. Brało sie dwie flaszki czystyj gorzôły, jedna flaszka jakiegosik wermutu, flaszka jałowcówki i ze dwa litry apluzinowego zaftu. Nó, i to wszyjsko razy tela, wiela my mieli kibelków. Dziołchy zasik rychtowali roztomajto zagrycha, kołoczki, zisty, tyj i kafyj. We nôjsrogszyj izbie zestawiali my do kupy pôra tiszów, snosiyli wszyjskie stołki. Ślazowali sie niyskorzij wszyjskie byamtry do tyj izby, dźwiyrze sie zawiyrało i jedyn sztram wachowôł (taki, co to już mu leberki wysiedli), coby żôdyn cudzy, niy napytany niy wlazowôł. Nó, i napoczynôł sie fajer.
Roztomajcie to bywało, ale kiej mój szef brôł sie do śpiywaniô takij fajnyj śpiywki:
„Drótym go, drótym kolczastym po jajach...”
i zarôzki po tym drugo sztrofka (dlô śmiychu):
„Kochejmy sie, kochejmy sie...”
to wszyjskie gynał miarkowali, co to już jes szlus piyrszyj tajli tego fajeru. Napoczynali sie we myńszych klikach łozłajzić kaj fto sie przodzij namówiół, fto z kim i kaj. A wybiyrać szło, bo chocia to bóło za „kómuny”, to pôra jesce dobrych szynków we Chorzowie bóło. Szło sie abo do „Bałtyku”, „Pod Dzwon”, do „Ratuszowyj” abo „Pod Flota” na łobiôd. Niyskorzij zasik te, co mieli rade tańcować i byli jesce na tela mónter deptali do „Magnolii”, „Goplany” abo do „Merkurego”. Niyftorych cióngło do „Łani” lebo do „Parkowyj”, nó ale tam bóło gyferlich, bo nikiej we marcu bóło deczko mroza, tak iże niyjedyn łostoł we fuzeklach we przikopie. Tela ino rzykna, iże u nôs bół ci jesce jedyn taki frałcimer we kierym robióło ze dwiesta babeczków a i to we wiynkszóścióm samotnych. Nó, gôdóm wóm chopy: bóło w cym przebiyrać!!!
Wicne i szpasobliwe to bóło świynto, chocia nikedy bóło ździebko łostudy przi tym. Na tyn bajszpil.
– Suchej ino, Jorg, fest cie tam wczorej, po tym dniu kobiyt, jakeś ło drugij w nocy przikwanckôł sie do chałpy, twoja staro przijyna? – pytóm sie kamrata, bo wiym, iże jejigo baba zawdy pierónowe larmo robi.
– Niyyyy, nic mi niy gôdała. – łodpedziôł kamrat.
– Nic ci niy gôdała? Przecamć to jes niymożebne. Niy nazdała ci jak kormikowi do grotka ?
– A dyć niy, bo ... łóna przilazła dziepiyro ło szczwôrtyj nad ranym!!!!
Nó, bo kuknijcie ino. Po prôwdzie jest we Polsce wiyncyj babów jak chopów, ale do fajrowaniô to sie wszyjskie niy nadowajóm a chopów kierym ci sie wydowo, iże sóm samymi Leonardo di Caprio, abo chocia Johnym Weinym to ci jes dosik pôrã. I beztóż nasze baby, chocia by my gôdali cosik inkszego, tyż ze inkszymi chopami musieli fajrować. Prówda?


text:
Karaczi
Wspůłrzyndne: 24°51'36" N 67°00'36" E
Karači, Karaći - nojsrogše mjasto we Pakistańe, we pouedńowyj tajli kraju, nad Mořym Arabskim, na půunocnym kraju delty Indusu. Je uůne stolicům stanu Sindh. Půmjyškuje we ńim ůng. 12 mln ludźi. Mjasto zouožůne we XVIII wjeku bez indyjskich handlyřy. Fest rozwinyuo śe pů 1947, kej stolica Pakistanu, kerům bůuo pů 1966, jak ja překludźili do Islamabadu. Nojsrogšy we Pakistańe uostřodek wuůkeńńictwa (ůng. pouowa krajowyj produkcyje), inkše industryje, we tym huta žyloza a rafineryjo.


text:
Połedńowo Uosetyjo
Uosetyjo Pouedńowo (gruź. სამხრეთ ოსეთი – trl.: Samkhret’ Oset’i, trb.: Samchret Oseti; uoset.: Xyccap ИpыcToH – trl.: Hussar Iryston, trb.: Chussar Iryston; rus. ЮжHaя OceTия – trl.: Južnaja Osetija, trb.: Južnaja Osjetija) - rejůn we půunocnyj Gruzyje kery uobejmuje teryny istńijůncygo uod 1991 roku Pouedńowouosetyjskigo Uobwodu Autůnomičnygo wlazujůncygo w skuod ůwčesnyj Gruzińskij SRR. W 1991 lokalne wuadze utwořiuy Republika Pouedńowej Uosetyje, kero uoguośiua ńypodleguość. Jeji ńyzaležność ńy zostoua uznano bez spouečność mjyndzynarodowo, a Pouedńowo Uosetyjo je traktowana kej integralno tajla Gruzyje. We tajle kero pomjyškujům we wjynkšości Gruźiny mo kontrola Gruzyjo, kero powououa we kwjetńu 2007 swoje wuadze lo Uosetyje: Tymčasowo Admińistracyjo Uosetyje Pouedńowyj (gruz.: სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაცია – trl.: Samkhret’ Oset’is Administrats'ia, trb.: Samchret Oseti Administracia). We śyrpńu 2008, pů tym jak godka ze separatystůma ńy doua efektu, Gruzyjo začua zajmować rygjůn zbrojńy. Starća začuy śe 7 śyrpńo, 8 śyrpńo Gruzyjo zajyua Cchinwali. Separatysty sům wspjerane bez ruske fligry a wojokůw-uochotńikůw ze Rusyje.


text:
Barack Obama
Barack Obama (rodz. 4 śyrpńo 1961 we Honolulu na Hawajach) - amerikański polityk Dymokratycznyj Partyje, kandydat na prezydynta USA we wotůngu prezydynckim we 2008 roku. Je ůun Mulatym, jygo fater pochodźůł s Kyńije, a matka ze stanu Kansas. We wotůngu na prezydynta USA Obama dostoł 338 mandatůw we Elektorskim Kolygjům, kere mo 538 człůnkůw, a uostoł prezydyntym-elektym. Formalńy, wybůr prezydynta bez Kolygjům Elektorske dokonoł śe 15 grudńa 2008. 9 paźdźerńika 2009 Barck Obama dostoł pokojowo nadgroda Nobla.


text:
CIA
CIA (Central Intelligence Agency) (z ang.: Cyntralno Wywjadowczo Agencyjo) – regjyrůnkowo agyncyjo wywjadowczyj sużby USA, kero zajmowo śe brańym a analizům informacyjůw uo zagrańicznych regjyrůnkach, korporacyjach a indywidualnych perzůnach a uopracowowańym na baźe tych informacyjůw raportůw lo regjyrůnkowych instytucyjůw USA. Agyncyjo uorgańizowała tyż uoperacyje, kerych cwekym bůła interwyncyjo we wewnyntrzne sprawy wybranych państwůw, uod propagandy po wspjyrańy paramilitarnych uoddźałůw. Jednym ze moce przikłodůw takich interwyncyjůw je udźoł we uorganizacyji zamachu stanu we Irańe we 1952 (Uoperacyjo Ajax).


text:
Moj plac
Wypracowanie
Wypracowanie
Jak Zocha boła modo, łazioła do szkoły
Uczyli tam same ” polske” rechtory
Roz rechtorka zadała nom tymat
Dlo Zochy wielgi to boł dylymat
„Proszę opisać ostatnią niedzielę”
Zocha w tymacie, kompletne ciele
Bo zamiast łazić do kościoła
Lotała z chopcami kurzyć za stodoła
Coś jednak Zocha pogłowkowała
Wypracowanie take napisala
„W kościele był chłop co nosi szaty
W przykościelnym ogródku rosną tomaty
Usiadłam w kościele na ławce w kaciku
Zaczęłam się modlić, niezbyt po cichu
Ten chop we szatach, śpiewał i kadził
Coś białego do gemby mi wsadził
Co przylepiło się na podniebienie
Drugi chop w szatach dał mi rozgrzeszenie
Potem szybko na obiad po kościele
Bo na niedziele zabili ciele
Będą rolady i modra kapusta
Zupa z koguta, z nudlami, fest tusta”
Acha, jeszcze boło jedne pytanie
Co we niydziela boło na śniodanie
„Jadłam radiski, klapsznitę z tomatom
Wszystko popiłam z tytki herbatą
A na niedzielny podwieczorek
było to samo co było we wtorek
Puding z kejksami i podzimkami
A na kolację mleko z chaberflokami”
Jak to rechtorka przeczytała
To ło mało by zymdlała
„Jutro rodzice przyjda do szkoły!!!
Tak mogą pisać śląskie matoły!!!
Jo jest Ślonzoczka! rykła Zocha na to
I ciepła w rechtorka zgnitom tomatom
Jo z tego dumno, pisza jak godom
I jeszcze jedno do tego dodom
Przidzie czas że zamiast polskego
To pani bydzie uczyc ślonskego
Za to żech pała na szynach dostała
I z wielgim hukym ze szkoły wyleciałach
Teroz Zocha uczy swoje dziecka ślonskego
Bydom po wos ryczeć, niy robcie sie nic z
tego
Bo przidom czasy że zamiast polskego
Bydziecie sie uczyć na Ślonsku- Ślonskego.
Janina Żoch
AMELKA
AMELKA
Gryfno, modo, jedna frelka
Nazywała sie Amelka
Chciała miec już kawalera
Ło chopcach niy wiedziała wiela
Matka wionek pilnowała
Dziołcha nikaj niy puszczała
Stoła w łoknie i wzdychała
Do Ponboczka tak rzykała
Prziśli Boże mi kawalera
Co bydzie mi pszoł kożdo niydziela
Niych bydzie gryfny i wysoły
I pokończone tyż mioł szkoły
Może być jeszcze tyż bogaty
Kejby mi nowe pokupioł szaty
Domek malutki kejby mioł
I moji matuli sie niy boł
Bo moja matula srogo jest
Na kożdym kroku pilnuje mie fest
Kolejno wiosynka już na dworze
Jo tu usychom ło moj Boże
Słychac jak koty sie mrałkajom
A mie biydno, nikaj niy puszczajom
Aż roz kominiorz co czyścioł kominy
Podstawioł pod łokno aż dwie drabiny
Na to Amelka yno czekała
Toż gibko z tego skożystała
Wzionła tobołek i slazła z drabiny
Wyrwała ze synkym co czyścioł kominy
Janina Zoch
MATKA
Przez swoje dziecka downo zapomniano
Syn kajś w Hameryce jachty se kupuje
Cera zaś w Rajchu nocami baluje
Niy miarkujom że tu staro matka majom
Łod lot tu do ni już niy zaglondajom
Siedzi staro matka, przez płaczki sie śmieje
łoglondo zdjyncia i spomino stare dzieje
Jak tuloła swoje dziecka, jak im śpiywała
Żeby boły czyste, na warzbrecie prała
Niy jedna nocka przi nich przesiedziała
Sama niy dojodała bo dzieckom łostawiała
Terozki synuś jak panisko se żyje
Wszystkego mo kupa, dobrze żre i tyje
Zapomnioł ło Ty co go urodzioła
A łobiecywoł że dobrze se bydzie żoła
Cera tyż dużo matce nałobiecywała
Jak sie ustawioła to już zapomniała
Biydno, staro matka, życiym tym styrano
Marzy że usłyszy zarozki słowo-MAMO!!!
Legła se na łożku, westchnoła w ciyrpiyniu
Ze zdjynciym dziecek w rynce,
ODESZŁA W MILCZYNIU.
Autor : Janina Żoch
Ślonsko godka
Jednym ciyngym sie spiyrali
Czy gołymbie to furgajom
Czy tyż w lufcie se lotajom
Czy sie faja kurzy czy pyko
Czy sie zawiyro czy zamyko
Czy spodnioki som połotane
Czy tyż som posztopowane
Czy dyszcz pado czy tyż leje
Czy sie hihro czy tyż śmieje
Czy sie spiyrosz abo wadzisz
Czy dosz rady czy poradzisz
Baba mo halter czy cyckonosz
Czy briftryger czy listonosz
Jedyn mo rynce a drugi rance
Czy iś potańczyć czy na tańce
Dugo sie spiyrali dwa kamraty
Nawet sie trocha targali za szmaty
Cima sie zrobioło, halba sie skończoła
Jynzyk im sie motlo, gowa zacionżoła
Jutro sie spotkomy i se pogodomy
Czy my na Ślonsku jedna godka momy.
Sprostowanie
szczewik topi sie w ciaplycie”
Tak śpiywali ło nos ,,Raki”
Jednak Kaufhaus już niy jest taki
,,Sadza sie maze na łoku
tak sie kurzy z huty ,,Pokój”
Może kedyś tak tyż boło
Jednak wszystko sie zmiyniolo
Niy yno u nos, ale wszyndzie
Ciaplyta po dyszczu jest i bydzie
Tu żodyn sadzow sie już niy boji
Bo huta ,,Pokój”niyczynno stoji
Ze sadzow już familoki umyli
Prosto droga, bez dziur zrobiyli
Gryfnie, zielono tu jest w koło
Jest terozki czysto i wysoło
Teroz jak już Kaufhaus niy jest taki
To zmiyncie śpiywka, droge ,,Raki”
ŚMIYJ SIE I TAŃCZ
ŚMIYJ SIE I TAŃCZ
Szaleć, gupieć, potańcować
Pszoć i śmioć sie fest
Kożdym dniym sie radować
Bo za krotke życie jest.
Bajtel, mody, potym stary
Take som życio koleje
Ze trudami weź sie za bary
Tyn szczynśliwy co sie śmieje.
Śmiych to zdrowy duch
Tak wszyjscy godajom
Kejby śmioć sie durch
To powody nom dowajom.
Take dajom nom wypłaty
Czy tu płakać czy sie śmioć
A jak przidom nom rachunki
To ze śmiychu idzie loć.
Śmiejesz sie że zaś jysz żur
Dziynnie chlyb ze margarinom
Ale radujesz i śmiejesz sie durch
Bo ci żodyn niy wypomino.
Co tam ziomb i głod
Lepi śmioć sie , tańcować
Inaczy zimny żeś jak lod
I cza cie bydzie pochować.
Jak już śmioć sie przestaniesz
Toś już prawie jak trup
Chercowom w żić dostaniesz
Sztyry dechy i ciymny grob.
Lepi śmioć sie i radować
Tym co teroz momy
Przi muzyce potańcować
Przeca sie rady domy.
Idź, do ludzi wyciongni rynka
Do kożdego łośmiyj sie
Łoboczysz że to niy mynka
Jak z uciechom żyje sie.
Na nos wsodź różowe brele
Zrob coś w życiu szalonego
Wciep na luz, kule bele
Kup se w sklepie coś nowego.
Przekonosz sie że dyć
Świat jest piykny, kolorowy
Wtedy chce ci sie zaś żyć
Śmioć, tańcować żeś gotowy.
Autor : Janina Żoch
Radość życio-2
Radość życio-2
Wejrzyj-jak piyknie slońce świyci
Posuchej-jak piyknie ćwiyrko ptok
Widzisz-jak piyknie bawiom sie dzieci
Łobocz-jaki piykny flidru krzok.
Wejrzyj-jako po burzy gryfno tyncza
Posuchej-jak hopafedel w trowie gro
Widzisz-karlus biere lipsta za rynka
Łobocz-na pewno ji pieszczonek do.
Wejrzyj-jaki piykny świat jest w koło
Posuchej-śmiych dziecek co goniom motyla
Widzisz-tak tysionce lot już jest wysoło
Łobocz wszystko-bo to piykno chwila.
Życie niy yno ze sobom płaczki niesie
Naucz sie paczeć, korzystej z chwili
Wygoń kajś smutki i łośmiyj sie
A los zacznie sprzijać i życie umili.
Autor : Janina Żoch
Pies
Pies
Zawdy z miłościom paczy Ci w łoczy
Wszyńdzie przi nodze za Tobom kroczy
Jak sie skalyczysz wyliże Ci rany
Niy bydzie szkamroł że niy wyspany.
Wysucho Cie jak sie chcesz wygodać
Niy poleci zarozki Cie kajś łobgodać
Niy zdradzi, do innych niy poleci
Jak cza popilnuje miyszkanio i dzieci.
Jak Ci sie ckli czyś chory jest fest
Łon kole Ciebie zawdy jest
Łogonym pomyrdo, podo Ci łapa
Zarozki wysylszo jest Twoja chałpa.
Choć niy posprzonto, pranio niy piere
To za to wszystke resztki zeżere
Wyciongnie Cie na szpacyr, uciecha mo
Bo tak ło Twoje zdrowie zawdy dbo.
Nic za to niy chce yno połno miska
Troszyczka dropanio po łebie i kole pyska
Niyktorzy jednak niy docyniajom
Jakego przyjociela przi siebie majom.
Głodzom i bijom, wyciepnom z doma
Jeszcze go kopnie jakoś pierona
Łon ciyrpi w milczyniu, sie niy poskarży
Jeno ło troszka miłości marzy.
Weźcie to ludzie se do serca
Przoliście mu kedyś przeca
Jak boł kedyś mały i gryfniutki
Łon łodpyndzoł łod wos smutki.
Teroz za wielgi, za głośno szczeko
Niy wiy borok co jeszcze go czeko
Głodowka, bicie czy tyż wygnanie
Czy kajś w lesie powolne zdychanie.
Pies i tak Ci mocno bydzie przoł
Bo za jedynego przyjociela Cie mioł
Choć skorzesz go na powolne zdychanie
Łobejrzysz yno w ślypiach prziwionzanie.
Autor : Janina Żoch
Piykny syn
dziecek tu jest kupa, połno ich tu w koło
do wszystkich somsiadow tukej zaglondajom
ło jakeś maszkyty wiecznie sie pytajom
jedna piecze kołocz taki ze posypkom
ale niy dlo siebie, bajtlom rozdo wszystko
drugo smaży placki,tarte, kartoflanne
wszystke bajtle w siyni już czekajom na nie
u inny kastrol żuru stoji już na piecu
już wszystke somsiadki ze gorkami lecom
ludzie se tu przajom, jynzorami niy melom
chocioż żyjom biydnie wszystkim sie podzielom
pomogom przi dzieckach i przi robocie
żałujcie ludzie że wy nos niy znocie
żodny niynawiści ludzie tu niy znajom
cieszy ich wszystko co tukej majom
jo jest miyndzy nimi? aż żech sie zdziwioła
łoroz dzwoni budzik-tak sie łobudziołach
siedza se na łożku i rozglondom w koło
za ścianom zaś larmo- cołkim niy wysoło
szkoda mi że to boł yno taki syn
chciała bych sie wrocić choć na jedyn dziyń
Autor : Janina Żoch


text:
Glagolica
Glagolica jo nejstarše słowjańske pismo.
Glagolicu jo w 9. stolěśiu natworił swěty Konstantin, lepjej znaty ako Ciril, aby jeje wužywaś za zapisywanja słowjańskich rěcy pla Sołuńja (něnto Saloniki w Grichiskej). Glagolica jo był prědny alfabet staro-cerkwjejno-słowjańskeje rěcy.
[wobźěłaś] Wesjie
Móžno namakaś dweju zakładnej wersijej glagolicy: kulowatu (bulgarskeju) wužywanom do 12. stolěśia a kawderatisku (chorwatskeju), kótaraž wót 14. stolěśia do źniśajšogo dnja jo wužywana w liturgiskich cilach w chorwatskeje Dalmaciji.


text:
Bałtycke Morze
Bałtycke Morze, Bałtyk – mjałke strzůdlůndowe morze na szelfje kůntynyntalnym we Ojropje Půłnocnyj. Połůnczůne ze Morzym Půłnocnym bez Ćeśńiny Důńske (Sund, Mały a Wjelgi Bełt) a Kattegat i Skagerrak. Za zachodńům grańicům Bałtyku przijmuje śe ćeśńina Sund a podwodny průg, kery ćůngńe śe na głymbokośći 18–20 m uod przilůndka Gedser (wyspa Falster) do przilůndka Darßer Ort (Darß). Dostymp do Bałtyckigo Morzo majům: Szwecyjo, Finlandyjo, Rusyjo, Estůńijo, Łotwa, Litwa, Polska, Mjymcy a Dańijo. Nojwjynkszo wyspa na Bałtyku je Zelandyjo, kero je tajlům Dańije.


text:
No i przegrali...Fajne chopcy z Espanii wygraly i dobrze:)
Qrna,jak zajs u nos gorko.Niyma czym dychac:(
Aha,Arab a wczorej gralo trzech Polokow w niymieckiyj druzynie:)
Jeronie Asia, Ty sie cieszys, że Niymce przegrały? Niy szczimia! Fajne chopce z Espanii? a mosz może ryl?
Wiym, że w reprezyntacji gro 3 Polokow, ale tyn jedyn sie niy liczy bo to gorol jes :)
No toc ze fajne chopcy:)A po co mi tyn ryl???
Witom wszyskich we tyn niedzielny poranek! (jakich wszyskich?)
Smażonka ze 4 jajec już mi sie robi :P
Witom.Downo mie sam niy boło ale widza że Asia i Arab cołki czos som aktywni.Jo mom urlop spyndzom go ze bajtlami bo moja drugo połowka niy dostała urlopu niystety.Pogoda nareszcie odpuścioła bo łod tyj chicy jobla szło dostać.Pozdrowiom.
Jo tera tyż sie czuja jak na urlopie, bo roboty momy tyla co wcale, ale jo tam niy narzykom :)
Weekend leci choby gupi, ani zech sie niy łobejrzoł a już sobota w rzici...
No i zaś momy weekynd, znaczy sie fto mo to mo, bo jo jutro na szychta musza iś :/
Chyba nigdy sam tak cicho niy było :/
No niy:(Dobrze Arabku,ze jesce Ty sam wlazisz;)Jo jutro mom wolne,ale za to weekynd musza robic:/


text: Słowa kluczowe: Tartacznictwo inż. Marek Winecki śląskie Śląsk Blachownia Wyrazów Częstochowa , tartak śląskie Śląsk Blachownia Wyrazów Częstochowa, drewno śląskie Śląsk Blachownia Wyrazów Częstochowa, drewno budowlane śląskie Śląsk Blachownia Wyrazów Częstochowa, tarcica śląskie Śląsk Blachownia Wyrazów Częstochowa, tartaki śląskie Śląsk Blachownia Wyrazów Częstochowa, więźby dachowe śląskie Śląsk Blachownia Wyrazów Częstochowa, impregnacja drewna śląskie Śląsk Blachownia Wyrazów Częstochowa, Łaty śląskie Śląsk Blachownia Wyrazów Częstochowa, deski śląskie Śląsk Blachownia Wyrazów Częstochowa, belki śląskie Śląsk Blachownia Wyrazów Częstochowa, krokwie śląskie Śląsk Blachownia Wyrazów Częstochowa, meble ogrodowe śląskie Śląsk Blachownia Wyrazów Częstochowa, tarcice liściastą i iglastą śląskie Śląsk Blachownia Wyrazów Częstochowa, wyroby z dębu buku olchy brzozy sosny świerku śląskie Śląsk Blachownia Wyrazów Częstochowa, altany drewniane śląskie Śląsk Blachownia Wyrazów Częstochowa.


text:
Bodamski jězor
Bodamski jězor (němsce Bodensee) je wodźizna w sewjernym předkraju Alpow, kotraž wobsteji poprawom z dweju jězorow - Horni jězor a Delni jězor - kaž tež rěki Jězorowy Ryn. Dźěle jězora słušeja k němskimaj krajomaj Badensko-Württembergska a Bayerska, awstriskemu kraju Vorarlberg a šwicarskim kantonam St. Gallen, Thurgau a Schaffhausen.
Jězoraj naspomni so k prěnjemu razej pisomnje w lěće 43 před Chr. jako Lacus Venetus a Lacus Acronius. W romaniskim rumje rěka jězor zwjetša Lacus Constantinus abo podobnje - mjenowany po měsće Konstanz (Constantia), kotrež při brjóze leži.
Z 473 km² je Bodamski jězor za Błótonjom a Genfskim jězorom třeći najwjetši jězor srjedźneje Europy.


text:
Szwecyjo
Szwecyjŏ (szwedz. Sverige), ôficjalniy Krōlestwo Szwecyje (szwedz. Konungariket Sverige) – nordycke państwo na Skandynŏwskim Pōłwyspie we Pōłnocnyj Ojropie. Mŏ granicã z Norwygijōm na zachodzie a Finlandyjōm na wschodzie, je tyż skuplowanŏ z Danijōm bez most Øresund.
Szwecyjõ mŏ wiyrch 450 295 km² a skiż tygo je trzeci nojwiynkszy (podle wiyrchu) krej Ojropejskij Unije. Miyszkŏ sam ōngyfer 9,4 miliōna ludziōw. Je to państwo z mŏłōm gynstościōm zaludniyniŏ – 21 per./km² – a je uōna skoncyntrowanō w połedniowyj tajli. Bez 85% populacyje żyje we miyjskich zonŏch. Stolicōm Szwecyje je Sztokholm, kery je nojwiynksze szwedzke miasto.
Jako samostanowiōny a jednolity krej Szwecyjŏ powstŏła we strzedniowiyczu. We XVII stolyciu egzystowŏło Szwedzke Imperium a patrziło uōno do nojwŏżnijszych państw Ojropy. Moc podbitych terynōw strŏciła we XVIII a XIX stolyciu, jakto Finlandyjõ lo Rusyje we 1809. Ôstatniŏ wojna, we keryj bojowała Szwecyjŏ bōła we 1814, kej naciepała Norwygiji personalnõ unijõ (do 1905). Ôd tedy je to państwo neutralne. Z Ojropejskōm Unijōm sie skuplowała we 1995, je tyż człōnym OECD.
Dzisiej je Szwecyjŏ kōnstytucyjnŏ monarchijŏ z parlamyntarnōm dymokracyjōm a fest rozwiniyntōm gospodarkōm. Mo trzeci plac w Democracy Index cajtungu The Economist a dziywiōnty we Indeksie HDI. We 2010 roku miŏła Szwecyjŏ nojrychlejszy ekonomiczny wezrost a nojwiynkszõ innowacyjõ w Ojropie. Światowe Ekonomiczne Forum uznŏło Szwecyjŏ za nojbarzi konkuryncyjny ojropejski krej.
Przipisy


text:
Kaspijske Morze
Kaspijske Morze (per. دریای خزر, rus. Kacпийckoe Mope, azer. Xəzər dənizi, kaz. Kacпий Teңiзi, turkm. Hazar deňzi) to je nojsrogsze jeźdźoro na śwjeće, kere mo ůng. 370 tyś. kwadratkilomyjtrůw wjyrchu. Uůnygo zorta to je reklitowe jeźdźoro słůne. Mo uůne fest sroge zasolyńe, uod 10‰ do aże 300‰ we ńykerych zawartych zatokach. Je rozlygowane we depresyji (28 m p.p.m.). Do Kaspijskigo Morza uchodzům m. in. Wołga, Kura a Ural. Pode dnym Kaspijkigo Morza sům sroge złoża naftowyj ropy, bez cůż uo potajlowańe uůnego wadzům śe kreje nad ńym rozlygowane: Rusyjo, Kazachstan, Azerbejdżůn, Turkmyńistan a Iran.


text:
Pozdrowienia na telefon
Drodzy Sluchacze!
Do usprawnienio audycji na telefon momy pora informacji i uwag.
- Prezynter dzwoni do Sluchaczy ino na Telefon Stacjonarny
- Prezynter NIY dzwoni na zodne Komorki / Handy
- Proszymy podac kompletny numer Telefonu ( tzn. lacznie z kierunkowym )
- Proszymy podac imie osoby do ftoryj mo sie zadzwonic
- W tekscie proszymy podac z jakiej okazji momy dzwonic
- Prezynter zadzwoni ino na jedyn numer Telefonu przez Wos podany i proszymy niy podowac wiyncy numerow bo Prezynter niy je w stanie w czasie audycji wydzwaniac i szukac danyj osoby do ftoryj mo zadzwonic.
- Czas oczekiwanio na przekozanie zyczyn na telefon moge nawet do 2 godzin trwac.
- Zyczynia telefoniczne na konkretno godzina niy zawsze som mozliwe do spelniynia.
- W czasie audycji Prezynter niy je w stanie odbiyrac eMaile.
Czymu niy dzwonimy na Komorki / Handy?
- nie mozna sie na wszystkie Komorki / Handy dodzwonic
- duze koszty polonczynia dlo Radia Slask i dlo osoby do ftoryj sie dzwoni za granica
- zlo jakosc dzwiynku ze starszych Komorek / Handy


text:
Ptoki
Ptoki (Aves) – grůmada stouoćeplnych zwjyřůnt s podtypu kryngowcůw. Je nojbarźi zrůžńicowanům spojstřrůd grůmad kryngowcůw lůndowych – na coukij Źymji je ůngyfer 10 000 gatůnkůw ptokůw, kere zamjyškujům ekosystymy na coukym śwjeće. Jejich wjelgość waho śe uod 5 cm u koliberka hawańskigo do 2,7 m u struśa. Dźou bjolůgije badajůncy ptoki to uorńitolůgijo.
Charakterystyčne lo ptokůw nowočesnych (Neornithes) sům: skůra wytwařajůnca fyjdry, předńy kůńčyny překštoucůne we křidua, ščynki uokryte růgowym dźobym, u wspůučesnych předstawićeli pozbawjůnym zymbůw, leki, mocny škelet a štyrodźouowe serce. Ptoki sům prowje zawdy zdolne do lotu, atoli ńykere gatůnki sům wtůrńy ńylotne – jejich ukuad pokarmowy a uoddechowy sům přistosowane do tej zdolnośći. Poza tym uodznačajům śe wysokům aktywnośćům metaboličnům. Rozmnažajům śe bez skuadańy a wyśadywańy uotočůnych twardům šupům jajcůw. Ńykere ptoki, ščygůlńy s řyndůw krukowatych a papůgowych noležům do nojbarźi inteligyntnych gatůnkůw zwjyřůnt, zdolnych do twořyńo a užywańo přiřůndůw půmocńičych a překazujůncych ta wjydza nastympnym pokolyńům.
Wjela gatůnkůw uodbywa dalekodystansowe wyndrůwki, inkše přymjyščajům śe myńi rygularńy na krůtše uodlyguośći. Sům zwjeřyntůma socyjolnymi, porozůmjewajům śe při půmocy wizualnych sygnouůw a zawouań kůntaktowych, jak i śpjywym, bjorům udźou we wspůlnych lyngach, polowańach, přepyndzańu drapježńikůw, zgrupowańach migracyjnych.
Wjynkšość gatůnkůw ptokůw žyje můnůgamičńy, nojčyńśći na čos jydnygo sezůnu, roz na kedy na uokres kilku lot, řodźi twořům ta samo para bez coue žyće. Inkše gatůnki twořům lyngowe systymy poligyńične – s kilkůma samicůma připadajůncymi na jydnygo samca. Řodko spotyka śe gatůnki polijůndryčne s wjelůma samcůma a jydnům samicům. Jajca sům na zwyk skuadane do gńozd i wyśodywane bez uojcůw. Cechům charakterystyčnům lo wjynkšośći ptokůw je dugi uokres uopjekůńčy nad wyklutymi pisklyntůma.
Wjela gatůnkůw ptokůw mo znočyńy gospodarče lo čowjeka, nojčyńśći kej zwjyřynta užytkowe. Sům přede wšyjskym zdřůduym požywjyńo pozyskiwanygo bez hodowlo abo polowańo. Zastosowańy gospodarče znojdujům tyž tajle pozyskiwane s ptokůw np. fyjdry. Ńykere gatůnki, ščygůlńy ptoki śpjewajůnce, jak i papůgowate, sům popularnymi zwjeřyntůma důmowymi. Krům tygo uodchody kilku gatůnkůw sům užywane kej nawůz we rolńictwje. Ůngyfer 120–130 gatůnkůw ptokůw wymoruo uod XVII w. kej rezultat ludzkij dźoualnośći, setki inkšych gatůnkůw wymaruo wčeśńij. Uobecńy uocyńo śe ůngyfer 1200 gatůnkůw kej zagrožůnych wygińyńćym bez čynńiki antropůgyńične, s drůgij strůny čowjek stara śe atoli uo jejich uochrůna. Ptoki sům tyž ylymyntym ludzkij kultury – uod religje bez poezyjo do muzyki popularnyj. Amatorsko uobserwacyjo ptokůw, kera rozwinyua śe we uostatńich dekadach do rozmjarůw masowygo hobby, je uprawjano we wjelu krajach rozwińyntych.


text: Albrychta Wojciecha, Bartłomieja z Bydgoszczy, Berlinga Zygmunta (Generała Zygmunta Berlinga), Bielawskiego Jana, Biernackiego Edmunda, Brzęczkowskiego Stanisława, Bydgoskich Olimpijczyków, Chłodzińskiego Romana, Chrzanowskiego Bernarda, Czerskiego Michała, Drygałowej Walerii, Fiedlera Konrada, Frydrycha Władysława, Gordona Wincentego, Grobelskiego Michała, Grussa Józefa, Igrzyskowa, Jasiniecka, Jędruszka Antoniego, Kaczmarczyka Romana, Kaliskiego Sylwestra Al. (Profesora Sylwestra Kaliskiego), Kleina Jana, Kocerki Teodora, Krysiewiczowej Felicji, Kulmatyckiego Włodzimierza, Kulpińskiego Henryka, Lehmana Stanisława, Licznerskiego Alfonsa, Łabendzińskiego Stanisława, Łochowskiego Wojciecha, Majtkowskiego Stefana, Matki Teresy z Kalkuty, Mielczarskiego Romualda, Nieduszyńskiego Czesława, Nowickiego Bronisława Zygfryda, Pawła z Łęczycy, Piechockiego Jana (Doktora Jana Piechockiego), Piórka Władysława, Pod Skarpą, Prejsa Juliana, Roentgena Wilhelma, Romanowskiej Izabeli (Doktor Izabeli Romanowskiej), Rupniewskiego Jerzego, Sosnowskiego Ludwika, Stamma Feliksa, Staszewskiego Wojciecha, Strzeleckiego Pawła Edmunda, Sucha, Sybiraków, Szumana Henryka (Księdza Henryka Szumana), Teski Jana, Tychoniewicza Stanisława, Wańkowicza Melchiora, Wielicza Mieczysława, Wiszniewskiego Piotra, Witeckiego Franciszka, Żemojtela Władysława


text:
Awgust
Awgust (tež: žnjenc; łaćonsce Augustus) je wosmy měsac lěta w gregorianiskej protyce. Wón ma 31 dnjow. Wón ma mjeno po łaćonskim Augustus Caesar. Prjedy měsac (kotryž prjedy měješe mjeno Sextilis, "šesty" (hlej september) měješe 30 dnjow; ale hdyž wón so dósta druhe mjeno po Augustus, so je jón wo jedyn dźeń podlěšował, zo by wón měł samsnu ličbu dnjow kaž julij, měsac mjenowany po Julius Caesar.
Awgust je lětni měsac w sewjernej hemisferje a zymski měsac w južnej hemisferje. Codiakalnej znamjeni w awgusće stej Law a Knježna.
Awgust započe ze samsnym wšědnym dnju kaž februar jenož za čas přestupneho lěta.


text:
Elvis Presley
Elvis Presley (rodz. 8 styczńa 1935 we East Tupelo, um. 16 śyrpńa 1977 we Memphis) - amerikański śpjywok a szauszpiler, powożany za jednygo ze tych, co dali anfang rokyndrolowi, jydno ze nojwożńijszych postaćůw we masowyj kulturze XX stolećo. Podug jednygo ze prezydyntůw USA, Jimmygo Cartera "cajchowoł byrkajůncego ducha amerikańskij nacyje". Do terozka fůnguje mjejsko powjarka, podug keryj nowina uo śmjyrći Presleya bůła udowano a żyje uůn dali, nale chrůńi swoja prywata a trzimje śe z daleka uode medjůw a fanůw. Mo uůn cera - Lisa Marie Presley.
[Sprowjej] Necowe uodwołańa


text:
Gůrny Ślůnsk
Gůrny Ślůnsk (gś-mjym. Oberschläsing, śl-mjym. Aeberschläsing, pol. Górny Śląsk, czes. Horní Slezsko, łać. Silesia Superior, mjym. Oberschlesien) – historyczno krajina rozlygowano na teryńe Polski a Czeskij Republiki we dorzyczu gůrnyj Uodry a poczůnkowygo bjygu Wisły, połedńowo-wschodńo tajla Ślůnska.
We uoficjalnym smjanowańu pedźano po tymu za pjyrsze we XVII stoleću. We gyszichće bůły stolicům Gůrnygo Ślůnska Uopole a Raćibůrz, a śedźibůma pjastowskich a tyz inkszych gůrnoślůnskich fysztůw bůły Bytůń, Ćeszyn (podug brańo Ćeszyńskigo Ślůnska za tajla Gůrnygo, bo tyż idźe mjeć go za uosobno wytajlowano krajina), Glywicy, Hlubczycy, Karńůw, Kojźly, Lublińec, Ńymodlin, Uopawa, Toszek. We Gůrnym Ślůnsku bůły tyż stanowe kreje, mjyndzy inkszymi we Wodźisłowju, Pszczyńe, Bogůmińe, Bjelsku (uod 1752 kśůnżynstwo) a Bytůńu.
Uośwjyńćim, Zator a Śewjerz felerńy śe mo za śedźiby gůrnoślůnskich půnůw. Mjano Gůrny Ślůnsk pojawjůło śe poradźeśůnt rokůw po powroće tych kśůnżynstwůw do Małopolski.
Nojwjynkszům gůrům we Gůrnym Ślůnsku je Pradźod, na postrzůd tych rozlygowanych we polskij tajli Gůrnygo Ślůnska - Barańo Gůra.
[Sprowjej] Mjano
Wschodńo tajla Ślůnska mjanowano we Strzedńich Storoczach Kśůnżynstwym Uopolskim a mjano te pochodźi uod tytulatury Pjastůw, uopolskich fysztůw – Dux Opoliae – erbůw Mjeszka I Motloszłapygo. Tytuła ta porůżńała jejich uod erbůw Bolesława Wysokigo, kerzi używali przede wszyjskim tytuły ślůnskich fysztůw – Dux Silesiae. We czasach uostatńigo uopolskigo Pjasta Jana II Dobrygo (um. 1532) za pjyrsze pojawjůło śe słowo Horne Slezsko. Mjano to bůło do uoznoczańo terynůw Ślůska położůne we gůrnym bjygu rzyki Uodry. Na uodwyrtka do tygo zaczyno używać mjana Dolny Ślůnsk, na uostatki ślůnske, choćoż rozlygowane bůły we strzodkowym a ńy dolnym bjygu Uodry (ta tajla rzyki przepływo już bez Půmorze). Uodra je naturalnym "krziżym" Ślůnska a stela uodńeśyńy do rzyki. Terozki mjano Gůrny Ślůnsk ńy fůnguje we żodnym szczeblu państwowygo ferwaltůngu. Źymje Gůrnygo Ślůnska zajmujům tajla uopolskigo a ślůnskigo wojewůdztwa a we Czeskij Republice. Je to prziczynům do marasu we mjanowańu. Uokryślyńym "gůrnoślůnski" fest czynsto używo śe do jednostkůw a uorgańizacyjůw uod Slůnska a Małopolski a tyż te, kere leżům we ślůnskim a małopolskim wojewůdztwje. Bez tyn przikłod:
- Gůrnoślůnski Industryjny Uokryng (ślůnske a małopolske woj.)
- Gůrnoślůnski Metropolitalny Zwjůnzek (Ślůnsk, Zogłymbje, fragmynt Chrzanowskij Źymje)
- Gůrnoślůnsko Agyncyjo Regijůnalnygo Rozwoju S.A. (ślůnske woj.)
- Państwowo Geologiczno Instytuta Gůrnoślůnski Uoddźoł (małopolske a ślůnske woj.)
- Polske Towarzistwo Przoćelůw Naukůw uo Źymji Gůrnoślůnski Uoddźoł – śedźiba we Sosnowcu.
Jednako przepůminane sům tajle woj. uopolskigo we gůrnoślůnskich jednostkach.
[Sprowjej] Galeryjo
-
Czeski Ślůnsk na ferwaltůngowyj karće Czeskij Republiki
-
Ślůnske Wojewůdztwo we lotach 1922-1945
-
-
Historyczny Gůrny Ślůnsk na żůłto-modro. Dolny Ślůnsk na bjoło-żůłto.


text:
Glasgow
Wspůłrzyndne: 55°52'12" N 04°16'12" W
Glasgow (gael.: Glaschu, scots: Glesca/Glesga) to je nojsrogsze mjasto Szkocyje. Leży uůne nad rzykům Clyde. Mjasto zaczyno śe rozwijać we XVIII stoleću skiż wzbogacyńo śe uokolicznych kupcůw na handlu tytůńym, baumwolům a růmym. We XIX stoleću jego ludność wzrosnůła 10 razůw. Powstały wuůnczas stoczńe na rzyce Clyde a ćynżko industryjo, nale tyż i srogo dźelńica slumsůw, kero istńała jeszcze po II wojńy śwjatowyj. We 1990 Glasgow dostoł titel "Ojropejskij Stolicy Kultury". Fůngujům sam dwa znůme kluby fusbalowe: Glasgow Rangers a Celtic Glagow. Rangers je kojarzůny ze protestantůma, a Celtic s katolikůma. Stadjůn Hampden Park we Glasgow je norodowym stadjůnym Szkocyje.


text:
Antonín Dvořák
Antonín Dvořák, couke mjano: Antonín Leopold Dvořák (rodz. 8 wřeśńa 1841, um. 1 maja 1904) to bůu česki kůmpozytor a dyrygynt uokresu romatyzmu. Rodzůny we Nelahozeves kole Pragi, we Pradze studjowou a mjyškou bezmaua couke žyće, krům lot 1892-1895, we kerych bůu dyrektorym kůnserwatorjum we Nowym Jorku. Wroz s Bedřichym Smetanům noležou do twůrcůw českij muzyki narodowyj. Kůmponowou symfůńije, kwartety smyčkowe, uopery, pjeśńi, mše a tyž kůncerty, s kerych nojsuynńijšy je Kůncert wjolůnčelowy h-moll o. 104.


text:
Ćěrjak (informatika)
Ćěrjaki su małe programy abo moduly, kotrež interakciju mjez zwjazanymi hardwarowymi komponentami zmóžnja. K tomu wužiwaja so komunikaciske busy abo druhe komunikaciske systemy zwjazanych interfejsow, zo bychu so regulowace signaly a daty k hardwarowej komponenće posłali abo wot njej přijimali. Zdruha su ćěrjaki interfejsy za wužiwanje hardwaroweje komponenty přez dźěłowy system abo druheje softwary. Wuměnjene přez jich funkcije su ćěrjaki we wulkej měrje wotwisni wot hardwary a dźěłoweho systema. Bjez wotpowědneho ćěrjaka njehodźa so hardwarowe komponenty wužiwać, jeli zo awtonomni njedźěłaja a na podpěru softwary pokazani su.


text:
Hůmer
Hůmer (grc. Ὅunpoς Homeros uoznačo "ślepy") (VIII vjek p.n.e.) – grecki aojda (rapsodas) čyli bard. Bůu uůn śpjywokym wyndrownym. Uwožany je za uojca poezyji epickij. Nojstaršy znůny s imjyńo ojropejski poeta, kery zapewne přejůu dźedźictvo dugij i bůgatej tradycyji poezyji heroičnyj (kerej istńyńy je nale ino důmysuym).
Hůmer je autorym poymatůw Ilijody i Uodysei. Grecko tradycyjo widźoua w ńim tyž autora epopei kůmičnyj Batrachomyomachji (podug nojnowšych teorje ńy uůn je jeji twůrcům) i Hymnůw hůmeryckych. Žodyn poeta grecki ńy přewyžšůu suawům Hůmera. Na wyspach Ios i Chjos wzńyśůno pośwjyncůne mu świůntyńy, a we Uolimpji i Delfach postawjůno jygo posůngi. Pizystrat wprowadźiu recytacyje hůmeryckych poymatůw na panatynoje.
Podug ńykerych lygyndarnych informacyji Hůmer pjyrwotńy nazywou śe Melesigenes i bůu synym bůga řyki Meles, puynůncyj kouo Smyrny, i ńimfy Kreteis. Śwjadčy to uo randze Hůmera we śwjeće greckym, gdyž zawše wybitnym ludźům připisywano tam boske abo půuboske pochodzyńy.
Ńy zachowouy śe žodne wjarygodne wjadůmośći uo jygo žyću i, jak škryflou badoč John Myres, žodne zdańy dotyčůnce Hůmera ńy je bezsporne. Ńymńij, antyčńi Grecy ńigdy ńy wůntpili w jygo istńyńy. Prawdopodobńy urodźiu śe w Smyrńy abo na wyspje Chjos w Jůńji – kraińy w Azyji Mńijšej, ale wjela mjast greckych ubjygouo śe uo tyn hůnorowy zaščyt. We spoře uo pochodzyńy Hůmera brouo udźou śedym mjast: Argos, Atyny, Chjos, Itaka, Kolofůn, Pylos a Smyrna. Podug lygyndy Hůmer bůu ślepcym. Teza ta můgům wspjerać dwa epizody ůmješčůne w hůmeryckych epopejach. W Uodysei ńywidůmy bard Dymodokos uopjewo bohaterske čyny, a autor, prawdopodobńy Hůmer, w Hymńy hůmeryckym piše do Apollina: "Pozdrawjům was wšyjstke. A uo mńy pamjyntejće, jak přijdźe jakiś čowjek uobcy, co śwjata dośwjadčůu, i zapyto: Dźouški, kery je wům nojmilšy s aojdůw, co sam přichodzům? Wuůnčas wšyjstke cuzamyn uodpowjeće: Ślepjec, kery mješko na skalistym Chjos – jygo pjeśńi bydům zawše nojgryfńijše"(...). Martin P. Nilsson w Homer and Mycynae podowo, aže we wjelu rygjůnach bardowje byli w rytualny sposůb pozbawjańi wzroku, co mjouo stymulować pamjyńć.
Autorstwo Ilijody a Uodysei wzbudzo ale do dźiś wůntpliwośći, a problym tyn nazywany je kwestjům hůmeryckům. Brak je wjarygodnych danych uo žyću Hůmera, ńykeři badače, a nawet juž antyčńi choridzontes, wysuwali hipoteza, aže Hůmer ńigdy ńy istńou. Podwaliny do tygo půglůndu, zwanygo teorjům pluralistyčnům (oba dźeua sům zlepkym pjeśńi s růžnych časůw, pouůnčůnych we Atynach w VI w. p.n.e.), dou mjymjecki filolůg F.A. Wolf we wydanyj w r. 1795 kśiůnžce Prolegomena ad Homerum. Po uokouo stu pjyńćdźeśyńću lotach dyskusyji i sporůw zwyćynžůua teorja ůńitarystyčno, kero twjerdźi, aže Hůmer istńou i bůu autorym uobu poymatůw, a jygo zasůgům je stwořyńy wybitnych dźeu w uoparću uo wjelowjeko tradycyjo pjeśńi heroičnych istńijůnco we starožytnyj Grecyji.


text:
São Paulo
Wspůłrzyndne: 23°30' S 46°37' W
São Paulo - nojsrogše mjasto Brazylije a Ameriki Pouedńowyj. Ležy we pouedńowo-wschodńij tajli kraju na řykům Tietê (dopuyw Parany), ńydoleko uod Uoceanu Atlantyckigo. Je stolicům stanu São Paulo. Zouožůne 1554 kej misyjo jezuicko św. Paula, a skiž tygo mo take mjano. Prawa mjejske erbuo we 1712. Uod 1815 stolica prowincyje. We 1822 uoguošůno sam samostanowjyńy Brazylije. Terozki je to srogi uostřodek industryje, kultury, nauki a handlu (cyntrum brazyliskigo handlu kawům). Kluby športowe: São Paulo FC, SE Palmeiras, SC Corinthians, Portugesa.


text:
Fachowa wusoka šula Łužyca
Fachowa wusoka šula Łužyca jo se w lěśe 1991 załožyła ze zastojnskim sedłom w Złem Komorowje a wukubłańskim městom w Chóśebuzu.
Z tuchylu 2.402 studentoma jo wona nejwětša fachowa wusoka šula kraja z wjelgin šyrokim porucenim inženjero-wědomnostnych studijnych směrow.
Studijne směry w Chóśebuzu:
- architektura
- twarske inženjerstwo
- zastarańska a wotporańska technika
- muzikowa pedagogika
- socialnowěda
Studijne směry w Złem Komorowje:
- chemijowe inženjerstwo / technologija
- elektrotechnika
- informatika
- gospodarske wědomnosći
- mašinotwarstwo


text:
Marlon Brando
Marlon Brando - (do bliskych 'Bud', ur. 3 kwjetńa 1924 w Omaha, Nebraska, um. 1 lipca 2004 w Los Angeles) – amerikański aktor, znony přede wšyjskym s růl w takych filmach jak Bana zwano požůndańym, Na nabřežach, Dźiki, Uojćec chřestny (prawdopodobńy jeigo nojbaři rozpoznawalno rola), abo Čas Apokalipsy. Wyrežyserowou tyž western Dwa uobliča zymsty, we kerym sům zagrou.
Je uůn uwažany za jydnygo s nojwybitńijšych aktorůw amerikańskych. Brando wypracowou wuosny styl gry aktorskij, uoparty na systymje Stańisuawskigo. Grou guůwne role w dramatach, kůmedyjach i westernach, kaj zwykle wćelou śe we postaće zbůntowanych bohaterůw uo skůmplikowanej psychice. Jygo styl aktorski mjou ajnflus na takych aktorůw jak James Dean, Paul Newman eli Robert De Niro.
Jygo žyće prywatne bůuo buřliwe. Cera popeuńiůua samobůjstwo, syna zawarli we cuchthauźe za morderstwo, a Brando mjou problymy s nouůgym alkoholowym. We bjůgrafiji The Only Contender kero bůua wydano we 1976 roku uotwarće přiznowou śe do Biseksualizmu, škryflajůnc: Jak wjelu chopůw mjoužech dośwjadčyńo hůmoseksualne, i ńy ma mje za to gańba. Uorjyntacyjo Brando jasno zostoua sprecyzowano na portalu NNDB[1].
Je laureatym wjelu prestižowych nagrůd, m.in. dwůch Uoscarůw (poza tym zdobůu ješče šeść nůminacyji) – za Uojca chřestnygo i Na nabřežach.
We 1973 roku uodmůwiyu přijyńćo Uoscara za Uojca chřestnygo, coby zaprotestować přećiwko dyskryminacyji Indianerůw i jejich zcygańůnymu předstawjańu we westernach, a tyž w geśće poparćo do Indjanerůw ze Ruchu Indianerůw Amerikańskych kere uokupowali Wounded Knee we rezerwaće Pine Ridge. Mjast ńygo na scyna wylazua modo Indjanerka Sacheen Littlefeather (Maria Cruz), kero w jygo imjyńu uodgodoua přijyńćo nagrody a wyjaśńiua tygo powody (Brando wspjerou potym m.in. přiwůdce uokupacyji Dennisa Banksa).
Krům nagrůd prestižowych mo tyž na swoim kůńće Zuoto Malina za rola we filmie Wyspa doktora Moreau a dwje nůminacyje – za Wzůr i Kolůmba uodkrywce.
[Sprowjej] Filmografja
Nojwažńijše filmy s filmografii Marlona Brando:
- 2001: Rozgrywko (The Score)
- 1998: Uatwo forsa (Easy Money)
- 1997: Śmiouy (The Brave)
- 1996: Wyspa doktora Moreau (The Island uof Doctor Moreau)
- 1996: Don Juan DeMarco
- 1992: Kolůmb uodkrywca (Christopher Columbus)
- 1990: Nowicjuš (The Freshman)
- 1980: Wzůr (The Formula)
- 1979: Čas apokalipsy (Apocalypse Now)
- 1976: Přeuůmy Missouri (The Missouri Breaks)
- 1973: Uostatńy tango we Paryžu
- 1972: Uojćec chřestny (The Godfather)
- 1967: Hrabina s Hůngkůngu (A Countess from Hong Kong)
- 1967: W zwjerćadle zuotygo uoka (Reflections in a Golden Eye)
- 1966: Uobuawa (The Chase)
- 1966: Appaloosa (The Appaloosa)
- 1962: Rebelijo na Boůnty (Mutiny on the Bounty)
- 1962: Spokojny Amerikůn (The Ugly American)
- 1961: Dwa uobliča zymsty (One-Eyed Jacks)
- 1959: Keby ptoki bez gńozdůw (The Fugitive Kind)
- 1958: Mode lwy (The Young Lions)
- 1957: Sayůnara (Sayonara)
- 1956: Herbaćarńo pod Mjeśůnčkem (The Teahouse of the August Moon)
- 1954: Désirée
- 1954: Dźiki (The Wild One)
- 1954: Na nabřežach (On the Waterfront)
- 1953: Juljuš Cezar (Julius Caesar)
- 1952: Viva Zapata!
- 1951: Bana zwano požůndańym (A Streetcar Named Desire)
- 1950: Pokuośe wojny (The Men)
[Sprowjej] Linki zewnyntřne
- Zajta důmowo (en)
- Marlon Brando we NNDB (en)
- Marlon Brando we Filmweb.pl (pl)
- Marlon Brando (en) – linia žyćo
[Sprowjej] Připisy


text: Google jo wjelike internetowe pśedewześe, kótarež jo wósebnje znate pśez swóju pytawu (pytańsku mašinu). Pśedewześe financěrujo se głownje pśez wabjenje. Wažnu rolu grajo pśi tom rědowanje wótkazow na boki, w kótarychž se wót wužywarja pytane słowa namakaju. Głowne sedło Google jo w Mountain Viewje w Kaliforniskej. Załožyło jo se pśedewześe 7. septembra 1998 wót Larryja Paga a Sergeyja Brina. Hyšći samski źeń stej pśinjasłej prědnu testowu wersiju programa na mark a samske lěto jo šła pytawa oficialnje do seśi.


text:
Zymft
Zymft (ze mjym. Synf, inakszy: mosztrich, musztrik) - zulaga, we keryj nowjyncy je źorno uogńichy (we kupje godkůw jako "zymft" je słowo "uogńicha"). Powstała we starożytnym Rzimje na poczůnku naszyj ery a uod poczůnku uznowano ja za zulaga uo kuryrujůncych cechach (załogadza bolůnczka przi rojmatyce, pobudzo trawjyńy fetu, dźało przećiw bakteryjům a uobńiżo blutdruk).
Zymft powstowo we wyńiku uůnczyńo źorno uogńichy (zauobycz mlůnych) ze uoctym. Bez dodowańy roztomajtych zulagůw, wykorzistańy roztolicznych zortůw uogńichy a sposobu ji mlyńo powstowo moc zortůw zymftu.


text:
Přezwuk
Zapřijeće přezwuk so za dwě rozdźělnej wěcy wužiwa: za wěstu družinu přeměnjenja wokalow w germanskich rěčach, kaž tež we wobchadnej rěči za wosebite pismiki w němskim alfabeće.
[wobdźěłać] Přeměnjene wokalow
Přezwuk je změna tych wokalow, na kotrež fleksiska abo wotwodna złóžka sćěhuje abo něhdy sćěhowa, kotraž wokal i abo połwokal j wobsahuje. Tuta změna wokala je typiska za młódše germanske rěče. Přezwuk dyrbi so wot ablauta rozeznawać.
[wobdźěłać] Přičina za tuta wokalowa změna
Jasny wokal i wukonja asimilowace skutkowanje připodobnjujo sej wokal předchadźeje złóžki, tuž činjo jón jašniši. W starowysokoněmčinje so to jenož na a wuskutkuje, kotryž so přez wliw wokala i we slědowacej žłóžce z jasnym wokalom stanje. W srjedźowysokoněmčinje wšak slědowacy i wšě wokale předchadźeceje wobwliwuje, kotrež wokalej i podobne njejsu (ćmowe wokale). Tak so krótke wokale a, o, u k ä, ö, ü, dołhe wokale a, o, u k ae, oe, iu, diftongi uo a ou k üe a öu wuwiwaja. Přezwuk wostawa, tež hdyž i abo j je wupadnjeny.
Přezwuki ö a ü so porno přisłušnemu wokalej z wótrišej hubu, resp. dale prědku w hubje tworjetej, to rěka ö je z kulojtymaj hubomaj artikulowany e a ü z kulojtymaj hubomaj artikulowany i.
Tak praji so w srjedźowysokoněmčinje ich valle, ale du vellest (fällst, hornjoserbsce: padaš), dokelž druha wosoba prěnjotnje měješe i (starowysokoněmsce fallis).
Pozdźiše wuwiće (přez analogiju) je wšak tworjenje werba rüemen (rühmen, pódla ruomen, hornjoserbsce: chwalić) z ruom (Ruhm, hornjoserbsce: sława); tu njemóžeše přezwuk primarnje nastać, dokelž w starowysokoněmčinje prěnjotny j infinitiwneje kóncowki bě so prjedawšeje změny -jan k -en dla hižo zhubił (germansce *hrōmjan → starowysokoněmsce hruomen, ruomen).
Tež pola substantiwow, kotrychž zdónkowy wokal so w plzuralo přezwukuje (Mann – Männer), so tuta změna přez wliw prjedawšeho i w kónčnej złóžce pluraloweje formy wujasnja.
Na druhej stronje ani zrědka njewustupuje, zo je so po zdaću ze zhubjenje zwuka i abo j tež jeho wuskutk, přezwuk, zhubił (t. mj. "wróćopřezwuk"), tak kaž na př. so w srjedźowysokoněmčinje a nowysokoněmčinje w infinitiwje za gotiski brannjan brennen praji, ale w imperfekće srjedźowysokoněmsce brante (dźensa: brannte), hačrunjež wotpowědowaca gotiska forma rěka brannida. We woprawdźitosći pak njeje so w tajkich padach (dołha zdónkowa złóžka) ženje přezwuk stał (hlej hižo starowysokoněmski brennen / branta / gi-brant !), dokelž wokal i, wobchowany hišće w w gotišćinje mjezy słownym zdónkom a kóncowku imperfekta a participa perfekta, bě hižo prjedy w zapadogermanšćinje wupadnył. Do tuteje kategorije pada mj. dr. tež denken / dachte / gedacht, bringen / brachte / gebracht, nižoněmsce sööken / sochte / (ge-)socht resp. jendźelsce to seek / sought / sought (suchen / suchte / gesucht - změny dla z germanskeho *sōkjan → suohhen we wysokoněmčinje cyle bjez přezwuka); konsonantiske změnjenje (k/g → ch/gh, strata konsonanta n) da so na zažne wupadnjenje wokala i wróćo zwjesć.
[wobdźěłać] Přezwukowe wokale w nowowysokoněmčinje
W nowowysokoněmčinje płaća zwjetša ä, ö, ü, äu jako přezwukowe wokale a diftongi ; ä, äu so zwjetša tam pisatej, hdźež přiwuzne słowo abo přiwuzna forma z a eksistuje abo so sej tež bjez historiskich rěčnych znajomosćow lochce myslić da, na př. Mann – Männer, Haus – Häuser.
Přezwuk je tež za němsku fleksiju dźeń a wjetši woznam nabył; tak wón słuži nětko k woznamjenjenju plurala, na př. Männer, k zwuraznjenju diminutiwow, na př. Häuschen. Pódla prajene wón absolutnje njeje konsekwentnje přewjedźeny, a jednotliwe narěče jón nimale docyła nimaja. W šwicarskich narěčach wšak je so přezwuk rozšěrił (přez analogije), a wustupuje husto tež tam, hdźež njebě žadyn i eksistował, kotryž by přezwuk wuskutkował (na př. Taag-Tääg abo Hund-Hünd). Wón je jara produktiwny a nałožuje so tež na młódše cuze słowa (Kurs-Kürs, Kantoon-Kantöön)
Mjeno Umlaut přińdźe wot Jacoba Grimma, kiž je tež wuraz łamanje wunamakał. W skandinawiskich rěčach ma tež u samsnu asimilowacu móc. Tež druhe rěče maja zjawy, přiwuzne přezwukej, k tym předewšěm Epenteza wot i słuša, kotrež je husto w grjekšćinje a awestišćinje.
Dalše přikłady:
- arm – ärmlich
- Hof – höfisch, auch Höfe
- barfuß – barfüßig
- alt – älter
[wobdźěłać] Přezwukowe pismiki
Z přezwukom so tež pismiki woznamjenjeja, kotrež so w němčinje za zwobraznjenje přezwukowanych wokalow wužiwaja, tuž Ää, Öö, Üü.
Přezwuki so w typografiji wot diakritiskich znamjenjow z tremu rozeznawaja, kotrež móža identiscé wupadać, ale maja rozdźělne woznamy (na přikład dźělene wurěkowanje wokalow „A“ a „e“ w „Aëlita“). Wo hdys a hdys trěbne rozeznawanje mjez přezwukom a tremu w předźěłanju datow hlej Trema.
[wobdźěłać] Artikulacija w němskej rěči
[wobdźěłać] Artikulacija w estišćinje
W estišćinje pismiki Ä, Ö a Ü na kóncu alfabeta steja a płaća jako samostatne pismiki. Přepisanje Ä jako AE, Ö jako OE a Ü jako UE njeje móžno, dokelž tute bychu w tym padźe jako diftongi płaćili.
[wobdźěłać] Artikulacija we finšćinje
We finšćinje pismiki Ä ([æ]) a Ö ([œ]) na kóncu alfabeta steja, za pismikom Y, kotryž njewurěkuje so kaž němski Ü jako [y]. Pismik Ü we finskej rěči njeeksistuje.
[wobdźěłać] Artikulacija w islandšćinje
Pismik ö je posledni w islandskim alfabeće.
- Wurěkuje so kaž: [œ], kaž ö w Löffel.
- Jeli pak před nk, ng abo gi steji, wurěkuje so wón kaž [œy], podobnje kaž w feuille (fr. za łopjeno)
- Přikład: fjallgöngumaður (krosnowar)
[wobdźěłać] Zwobraznjenje přezwukow
We frakturowych pismach buchu přezwuki z postponowanym abo nad pismik stajenym „e“ tworjene. Konwencija, zo bychu přezwuki z dwěmaj dypkomaj nad psimikom woznamjenili, so w němčinje z wertikalneje ligatury z wokala a pismika e w kurentnym pismje nad wokalom, kotryž bu kaž dwě zwjazanej smužce horje napisany (někak kaž 11). W někotrych frakturowych pismach hodźi so nadpisany e tež dźensa nadeńć. Zwobraznjenje přezwuka z e je mjeztym hač na mało wuwzaćow hišće z wašnjom, jeli wužite kodowanje wotpowědowacy pismik k dispoziciji njestaji (Přikłady: ä → ae, Ä → AE abo Ae). W němskorěčnych křižowkach pak so přezwuki zwjetša jako AE, OE a UE pisaja.
W pisanskim pismje su nimo nadstajeneju dypkow hišće druhe pisanske wašnja (alografiske warianty). Dwě najhusćišej warianće stej a) dwě krótkej wertikalnej smužce město dypkow (tohodla rěči so w Awstriskej, hdźež tute pisanske wašnje so preferuje, tež wo ü-/ä-/ö-Stricherl (ü-/ä-/ö-smužki), b) horicontalna smužka nad pismikom, kotraž je runa abo trochu dele přezhibnjena. Poslednje pisanske wašnje ma njelěpšinu, zo je u-smužce podobne, z kotrejž někotre ludźo mały pismik u wuhotuja, zo bychu jón wot pismika n rozeznawali. Potajkim je strach zaměnjenja mjez u a ü pola tutoho pisanskeho wašnja.
We wabjenskej grafice a pola stilizowaneho pisma so dypkaj přezwukow husto wotcuzbnjetej; na př. wužiwa so město naju jednotliwe dypli, smužki abo hinaše grafiske přiznamjenja, kotrež maja originelnišo skutkować a najebać toho přezwuk rozeznawać. (přir. na př. loga awstriskich partijow).
W madźaršćinje su wšak dwě formje woznamjenjenja přezwukow dyrbjetej so grafematiske přiznamjo hódnoćić, t.r. majetej woznam rozeznawacu funkciju. Wot dypkow (Trema) dyrbi so tak mjenowany dwójny akut (dwaj akutowej přizwukaj jedyn pódla druheho), kotryž kaž jednory akut na druhich wokalowych pismikach k woznamjenjenju dołheho wurěkowanja słuži.
We finšćinje hodźa so tež přizwukowe znamješka (Á, Ó) město přezwukowych dypkow wužiwać. Tute pisanske wašnje wšak maja za zestarjene a wužiwa so jenož zrědka w rukopisnych tekstach, kaž tež we wabjenju (předewšěm we swětłowej reklamje).
W naurušćinje so přezwuki z tildu zwobraznjeja (ä=ã, ö=õ, ü=ũ). Pisanje tildow wšak hižo z wašnjom njeje, tak zo so słowa z přezwukami zwjetša bjez tildow pisaja.
[wobdźěłać] Zwobraznjenje w kompjuterowych systemach
Dokelž zažna kompjuterowa technologija so husto rozwiwa njedźiwajo na narodne wosebitosće, běše zwobraznjenje přezwukow we wjele wobłukach, jeli móžno, potom jenož ze specielnymi připodobnjenjemi.
W kodowanju ASCII ze sydom bitami, přezwuki njejsu direktnje wobsahowane. Tohodla wjele staršich kompjuterowych systemow njezwobraznješe je bjeze wšeho. Dwanaće z ASCII-znamješkow pak běchu za wužiwanje narodnych specialnych znamješkow předwidźane. Z tutych bu za zwobraznjenje němskeho alfabeta do zawjedźenja rozšěrjenych kodowanjow sydom znamješkow ([\]{\}~) wužiwane, zo by němske přezwuki a pismik escet (ÄÖÜäöüß) zwobrazniło. Za ASCII-kod běše prěnjotnje tež přidatne wužiwanje ASCII-pazorkow (") jako znamjo za přezwukit, analognje k dwójnemu wužiwanju tildy (~), cirkumfleksa (^) a gravisa (`).
ASCII-rozšěrjenje ISO 8859-1 (Latin 1) wobsahuje wšě přezwuki. Nimale wšě moderne kompjutery wužiwaja tež unikodowy standard, kotryž bu najprjedy w lěće 1991 wozjewjeny a móža přezwuki předźěłać a zwobraznić. Dokelž starše ISO-kodwanja so z rozšěrjenym kodowanjom UTF-8 za Unicode njekryja, móža tež na modernych kompjuterach problemy z přezwukami wustupić.
W zapodatnej lince z Microsoft Windows so z přičinow kompatibelnosće hišće stare IBM-PC-kodowanje wužiwa, tak zo přezwuki a pismik ß tam druhe kodowe čisła dóstachu.
[wobdźěłać] Unicode
Přezwuki su w kodowanju Unicode takle definowane a kodowane:
Z linguistiskeho wida wšak tute unikodowe pomjenowanje korektne njeje, dokelž diereza (trema) dźělene rěčenje wokalow poznamjenja.
Unicode znaje dwě kanonisce ekwiwalentnej formje kodowanja přezwukow, precomposed a decomposed. Forma decomposed so ze znamješkom U+0308 (COMBINING DIAERESIS) twori.
[wobdźěłać] UTF-8
W URL-kodowanju so přezwuki po UTF-8 a ze znamješkom % před tym koduja a tež w e-mejlach měli so přezwuki jako UTF-8 kodować. Poslednje měł kóždy moderny e-mejlowy program zwoprawdźeć.
[wobdźěłać] HTML
Dokelž so w normalnym žórłowym teksće HTML spočatnje njeda kodowanje znamješkow postajić, dyrbjachu so přezwuki z pomocu tak mjenowanych pomjenowanych znamješkow (named entities) wužiwać, kotrež ze zawodneho
&, symboliskeho mjena a kónčaceho
; wobsteja. Dźensa je móžno, zo by so kóžde unikodowe znamješko zwobrazniło přez to, zo so decimalne čisło z
&# a ; resp. heksadecimalne čisło z
&#x a ; wobdawa. Nimo toho je nětko móžnosć kodowanje znamješkow z přikazom meta ( ) w HTML-dokumenće postajić, přez čo zwobraznjenje přezwukow z pomocu pomjenowanych znamješkow zwjetša trjeba njeje.
Powšitkownje płaći, zo wokal z dwěmaj dypkomaj nad sobu so po sćěhowacej šemje twori:
& plus wokal plus
uml;.
[wobdźěłać] TeX a LaTeX
TeX a LaTeX móžetej přezwukowej dypkaj nad kóždežkuli znamješko stajić. Za to stej dwaj přikazaj
- w tekstowym modusu za tekstowy sadźenje
\"apismik ä wutworja
- w matematiskim modusu
\ddot apismik jako formulowe znamješko wutworja
Z pakćikom german.sty abo z pakćikom babel so zapodaće němskich přezwukow k
"a,
"o a
"u zjednorja. Přez podaće přihódneje opcije k pakćikej inputenc je wězo tež móžno přezwuki w tekstowym modusu direktnje zapodać.
[wobdźěłać] Druhe wobłuki
W mjenach domenow dadźa so přezwuki z pomocu kodowanskeje metody IDNA wužiwać.
Pola pisanskich mašinow je nimo zwučeneje twarskeje formy ze separatnymi přezwukami tež twarske formy, pola kotrychž přezwuki so ze separatnych znamješkow za pismiki a přezwukowej dypkaj zestajeja.


text:
Azowske morjo
Azowske morjo (ukrainsce AзoBcbke Mope - Azowske more, rusce AзoBckoe Mope - Azowskoje more, krimskotatarsce Azaq deñizi) je małke morjo w juhowuchodnym dźělu Europy. Mjezuje na zapadźe z Ukrainu a na wuchodźe z Ruskej federaciju. Słuša k morjam Atlantiskeho oceana a je wažene za dźěl wjetšeho Čorneho morja, wot kotrehož je na juhozapadźe wotdźělene połkupu Krim a z kotrymž je zwjazane na juhu přez Kerčsku wužinu njedaloko Kerča.
Azowske morjo ma přestrjeń nimale 40 tysac kwadratowych kilometrow a maksimalnu hłubokosć 15 metrow. Jeho najwjetši přitok je Don. Azowske morjo ma jara nisku sólnosć.
Wuznamne přistawy su Mariupol a Berdjansk na Ukrainje a Taganrog a Jejsk w Ruskej federaciji.


text:
Epika
Epika (z grichiskego eπιkή (πoίnσις) "k eposu słušajuce basnjenje") jo pódla dramatiki a lyriki jadna z tśoch družynow literatury a wopśimjejo wulicujucu literaturu we weršowej abo prozowej formje.
Do poetiki 18./19. stolěśa jo była epika pomjenjowanje za wuměłstwo eposa. Z pśiběrajucym rozrědowanim episkego basnistwa w 19. stolěśu a wuwijanju proze jo se chopiło wšykne žanry wulicujuceje literatury do epiki licyś. Epika se rozeznawa wót dramatiki a lyriki w zakładnych pśiznamjenjach wugótowanje, komunikacija a wašni funktioněrowanja. Do tych pśiznamjenjow słušaju:
- Wulicowanje ako charakteristiska forma pósrědnjenja mjazy awtorom a cytarjom abo słucharjom, pśi comž se wulicujo z wida wulicowarja abo figury (wulicowańska perspektiwa).
- Wuwědobnjenje tšojenja ako zachadnosć abo njewězane wobchadanje z casom (wulicowarski cas).
- Wugótowanje towarišnostnych poměrow.
- Wopisowanje indiwiduelnych tšojenjow, dožywjenjow (stream of consciousness).
Do prědnych episkich formow słušaju na pśikład napisma na wěcach, kenž tu wěc rozkładu (epigram) a teke wuše formy (gnomy, gronka, elegije). W kosmogonijach a teogonijach a mystiskich wucbach wó gójenju dostanjo epika tšochu wěcej poetiski raz, pśeto se pśedstajijo pśirodne tšojenje w personifikowanych statkach a tšojenjach. Za formy bajka, powěsć a legenda płaśi to tejerownosći. Až do kóńca 18. stolěśa póstajujo epos pśiznamjenja toś tych formow.
W pśechodnej fazy wót feudalneje do byrgarskeje towarišnosći jo se epika zasadnje změniła a jo w Europje pśejšła wót weršoweje do prozoweje epiki. Aby ten diferencěrowany swět se zapśimnuł a wulicowaś dał, su byli notne nowe wulicowańske formy. K nim słuša na pśikład roman. Rownocasnje su nastali dla industrializacije lěpše móžnosći za rozšyrjowanje a twórjenje literatury. Z tym jo se póspěšyło wuwiśe literarnych formow, tak su nastali nowela, glosa, krotkopowěźeńko a short story.
Epika groni "nagrono" abo "wulicowańko". Krotkopowěźeńka, wulicowańka, nowele a romany su nejwěcej woblubowane a rozšyrjone episke formy, wó kótarychž se tež w medijach rozpšawja a diskutěrujo. Casniki a tyźeniki wobjadnawaju pšawidłownje nowe wudaśa z recensijami. W telewiziji se wusćełaju diskusijne koła wó knigłach a awtorach. Nejwěcej wuznamnej tšojeni wokoło knigłow stej Knigłowe wiki w Frankfurśe na zachopjeńku oktobra a pósćenje Nobelowego myta za literaturu.


text:
Sorby
Sorby (gůrnosorbsko godka: Serbja, dolnosorbsko godka: Serby), znůme tyż jako Łużyczany lebo Půłnocne Serby je stary zachodńosłowjański norůd, kery půmjyszkuje we wschodńij tajli Mjymcůw - mjymjeckij prowincyji Saksůńijo a Brandynburgijo na źymjach, kere sům znajůme jako Łużyca.
Godajům we dwůch fest podanych na śe godkach - gůrnosorbskij (pod ajnflusym czeskij godki) a dolnosorbskij (pod ajnflusym polskij godki) Uobje godki noleżům do grupy słowjańskij indoojropejskich godkůw. Sorbůw do kupy je kole 60 000, we wjynkszyj tajli sům protestantůma, mało tajla ś ńich wyznowo tyż katolicyzm.
[Sprowjej] Geografijo
Sorby půmjyszkujům we połedńowo-wschodńim kerůnku uod Berlina, przez teryny becyrkowe do grańice polsko-czeskij aże pod Drezno. Źymja łużycko uostała potajlowano na dwa geograficzne uobszary, kere we swojim historycznym żywobyću dycki bůły uod śe uodtajlowane, a co śe bez to chce pedźeć rozwijały śe we inkszych politycznych a społecznych warůnkach. Sům to Gůrno a Dolno Łużyca, ze kerych ta pjyrszo przinoleżała do Saksůńije (a mjała lepi we żywobyću społecznym a politycznym), a drugo do Prusůw.
Kulturalne cyntrům Gůrnyj Łużyce je Budźiszyn a Dolnyj Łużyce - Choćebuż. We ferwaltůngowym znoczyńu, Gůrno Łużyca je tajlům prowincyje Saksůńijo, a Dolno - Brandynburgijo. Sorby bůły na śyła przekludzane we becyrk Łaby, Berlina, a dźedźinowe teryny půmjyszkane uode downa uod Sorbůw půmjyńali uůńi na mjejske uobszary.


text:
Ajshokej
Ajshokej (hokej na lodźe) je to zorta szportu manszaftowygo, we kerym szpilery kjouzdajům na szlynzuchach, trzimjům we łapach hokejkryka (hokejfela) a muszům wćepować krůnżek do budy, na keryj durch stoji tormůn.
We manszafće hokejowym a tyż i na lodźe je 5 normalnych szpilerůw a jedyn tormůn.
Kożdy szpil skuodo śe ze trzech tercyjůw - kożdo po 20 minut.
Szpilplac do hokeja je roztajlowany na trzi tercyje - uoddźelůne modrymi kreskůma - a uotoczůny je bandůma s kożdyj strony. Do bojiska zaliczůmy tyż uawka rezerwowych a ławka gańby.
Nojlepsze ślůnske kluby ajshokeja to GKS Tychy a JKH GKS Jastrzębie-Zdrój.


text:
Torůń
Wspůłrzyndne: 53°02' N 18°37' E
Torůń (pol.: Toruń, mjym.: Thorn, uać.: Thorunia, Torunium, Thorvnivm) - mjasto w Polsce, we wojewůdztwje kujawsko-půmorskim, nad Wisuům, je uůne krysym grodzkim. Uobok Bydgoščy wspůustolica wojewůdztwa (śedźiba wuadz samořůndowych). Srogi uostřodek gospodarčy a kulturalny. Jedne s nojstaršych mjast w Polsce. Jygo Stare Mjasto je wpisane na Lista Śwjatowygo Dźedźictwa UNESCO. We I Řečypospolityj uostřodek protestantyzmu, we 1724 došuo sam do tumultu.
Mjasto je kojařůne s pjerńikůma, Mikouajem Koperńikym kery bůu sam rodzůny, industryjům chymičnům (Elana, TZMO) a precyzyjnům (Metron), ze sekcyjům žužlowům klubu KS Toruń a tyž s Radyjym Maryja a inkšymi uostřodkůma zwjůnzanymi s Tadeušym Rydzykem.


text:
Kuwejt
Kuwejt, Państwo Kuwejt (Daulat al Kuwajt دولة الكويت) – państwo położůne we połedńowo-zachodńij Azyje, na půłnocno-zachodńim kraju Zatoki Perskij. Grańica mo s Irakym a Arabijům Saudyjskům. 92,2% placu zajmujům sam pustyńe a půłpustyńe. Ńy mo sam stołych rzyk a teryny bauerske zajmujům jyno 0,2% powjyrzchńe kraju. Gospodarka je uoparto na wydobyću a przetworzańu ropy naftowyj. Religijům państwowům je we Kuwejće islam sůńńicki. Uod śyrpńo 1990 do lutygo 1991 Kuwejt bůł uokupowany bez Irak, co bůło sztichym ku pjyrszyj wojny we Zatoce Perskij.


text:
ДлиTeлbHocTb: 1 MиH 38 cek
ПpocMoTpoB: 62
Tэrи: tugenden Musikalität Mozart Wagner Bach Hitler Frank Holocaust Shoah Genocid Antysemityzm Antypolonizm historia łowcy felerów polityka historyczna Ruch Autonomii Śląska gorzelik RAŚ raslaska oberschlesien Górny Śląsk Schlesien Silesia Superior Niemcy Germany Deutsche Musik Opera Niemiecka muzyka Niemiecka opera muzykalność Hans Niklas Generalna Gubernia II wojna światowa WWII kultur civilisazion
ДлиTeлbHocTb: 27 MиH 0 cek
ПpocMoTpoB: 29
Tэrи: Lets Show Civilisazion IV Part 1
ДлиTeлbHocTb: 1 MиH 40 cek
ПpocMoTpoB: 90
Tэrи: Civilisazion civilisasion civ trailer oficial HQ HD juegos pc xbox 360 xbox360
ДлиTeлbHocTb: 4 MиH 25 cek
ПpocMoTpoB: 999714
Tэrи: los piojos civilizacion
ДлиTeлbHocTb: 3 MиH 2 cek
ПpocMoTpoB: 521481
Tэrи: bingo bango bongo civilization fallout congo soundtrack sound track
ДлиTeлbHocTb: 2 MиH 43 cek
ПpocMoTpoB: 147
Tэrи: Ruch Chorzów Wilimowski Geiseln Vaterlandsliebe Vaterland III Reich Wehrmacht Schlesier Antypolonizm Streicher Vőlkischer Beobachter Der Stűrmer Gorzelik Jaskółka Ruch Autonomii Śląska RAŚ Łowcy Felerów Schlesien Śląsk Silesia Awans Cywilizacyjny Wyjątkowy egalitaryzm Polityka historyczna śląska historia Germans Germany German Culture History Tugenden Deutschen Polen Deutschland deutsche Kultur Civilisazion Batalion 202 Prandella śląscy piłkarze
ДлиTeлbHocTb: 7 MиH 23 cek
ПpocMoTpoB: 854925
Tэrи: Civilization Civ Civ4 Civilization4 IV Review IGN Civilisation
CTpaHиц: 1 of 2
Дaлbшe


text:
Hůngkůng
Hůngkůng (uoficj. Špecyjolny Rygjůn Admińistracyjny Hůngkůng; ang. Hong Kong, Hong Kong Special Administrative Region of the People's Republic of China, chiń. 香港, kantońsko godka jyutping: hoeng1 gong2, standardowo godka mandaryńsko pinyin: Xiānggǎng) - špecyjolny rygjůn admińistracyjny Chińskij Republiki Ludowyj, kery ležy nad Mořym Pouedńowochińskim, we wschodńij tajli kraju. Uobejmujy Půuwysep Kowloon a 234 wyspy. Nojwyžšy ščyt, Tai Mo Shan, je na 958 m n.p.m. wysoki.
We wyńiku pjyršyj wojny uopjůmowyj Hůngkůng přeloz spod wuadańo Chin pod wuadza Wjelgij Brytańije we 1848 roku. Ńyskoři přiuůnčůno ku ńymu tyž "Nowe Terytoria", kere Chiny "douy we dźyržawa" Wjelgij Brytańije we 1898 roku na 99 lot. Bez XX wjek Hůngkůng fest a fest śe rozwinuy a pouńiu rola "půmostu" mjyndzy kůmůńistyčnymi Chinůma a śwjotym Zachodu.
We 1984 roku ugodano śe co do warůnkůw, na kerych Hůngkůng wrůći pode wuadza Chin we 1997 roku, jak mińy ukres dźeržawy. Chiny zobowjůnzouy śe pozostawić Hůngkůngowi aůtonůmijo we bezma wšyjstkich sprawach krům polityki zagrańičnyj a wojska. 1 lipca 1997 Armijo ChRL zajyna Hůngkůng.
Hůngkůng je jednym s śwjotowych cyntrůw biznesowo-handlowych a śedźibům myngi bankůw, firm a ourgańizacyji mjyndzynacyjowych. Klučowo rola we kůntaktach handlowych ze śwjotym mo Rada Rozwoju Hůngkůngu (Hong Kong Trade Development Council, 香港貿易發展局). Hůngkůng mo tyž srogo a wysoko rozwińynto industryja. Je tyž wynzuym morskim - je sam 9 hawyn.


text:
Rěc nahuatl
Rěc Nahuatl [ˈnaː.wat͡ɬ] jo indiańska rěc z uto-azteskeje rěcneje swójźby.
Nahuatl powěda 1 500 000 luźi w srjejźnej Americe, kótarež pśedewšym w mexikańskich zwězkowych statach Puebla, Veracruz, Hidalgo a Guerrero su žywe. Nejwětše su dwójorěcnje ze špańšćinu a Nahuatl wótrosli. Źinsajšny Nahuatl ma wjele narěcow.
[wobźěłaś] Fonologija
Nahuatl ma 15 konsonantiskich ale teke kuždy raz pěś krotkich a dłujkich wokaliskich fonemow.
Typiski za Nahuatl su substantiwy, kótarež se na „-tl“ skóńcyju, kaž na pś. Popocatepetl, Axolotl abo Metl (agawa), pśi comž se su „-tl“ we wjele źinsajšnych dialektach k „l“ abo „t“ wuwili.
[wobźěłaś] Konsonanty
[wobźěłaś] Wokale
[wobźěłaś] Pśizukowanje
Kužde Nahuatl-owe słowo se na pśedslědnej złožku pśizukujo. Jadnučke wuwześe jo wokatiw, kótaryž se na slědnej złožku pśizukujo.
Pśikład k wugronjenju:
Colhua Mēxihcah – [ˈkolwa meːˈʃiʔkaʔ]
[wobźěłaś] Gramatika, syntaksa
Nahuatl jo aglutinujuca, polysyntetiska rěc z wariabelnym słowoslědom, kótaryž se móžo mjaz PSO, POS a SPO pśeměnjuja.
Słowo znutśika Nahuatl-sady jo zwětšego z jadnogo abo wšakich prefiksow, cesto rozšyrjonego słownego zdonka a jadnogo abo wšakich sufiksow zestajone. Konjugacija se njewobrośuju jano pó subjekśe, ale teke – pódobnje kaž na pś. w Hungoršćinje abo w kečua – pó objekśe.
Pśikład: Nimitzittaz. – „Budu śi wiźeś.“ Toś ta sada wobstoj w Nahuatl z jadnučkego słowa, zestajone ze słownego zdonka itta („wiźeś“), prefiksa resp. prefiksowego subjekta ni – („ja“), prefiksowego objekta 2. wósoby mitz („śi“) a sufiksa z (futur), toś „Ja budu śi wiźeś.“
Pśez gromadu zastajenje wšakich słownych zdonkow a afiksow se mógu wjelgin dłujke słowa twóriś, kótarež w europskich rěcach pśez dłujke sady z wjele słowami zwuraznjaju. Tak se groni na pś. nehualmoyecastemojmolunijtzinutinemisquiöni (Tetelcingo-Nahuatl): "Wy cesći gódne cłowjeki byšćo pśiś a wam waše nose starcyś mógli, tak až kšawje, ale wopšawdu wy njejsćo to cynili[2]. Dla toś tych dłujkich słowow ale teke někotarych za Europejarjow njezwuconych zukowych kombinacijow (wósebnje wjelgin ceste tl) bu a jo rěc cesto ako zazdaśim „njedaś se wugroniś“ pomjenjowana. To se pak góźi na njeznaśe hynakšego, nic europskego rěcnego koncepta wótwóźiś.
Wažny charakteristikum rěcy Nahuatl jo rozeznawanje mjaz „pógibnymi“ a „njepógibnymi“ substantiwami. „Pógibne“ substantiwy pomjenjuju cłowjekow, zwěrjeta a někotare druge zapśimjeśa. Wše druge substantiwy su „njepógibne“ a njamaju žeden gramatiski plural. Mnogota se móžo how jano pśez doprědka sednjenje wót licbnikow resp. słowa huel („wjele“) zwuraznjaś, na pś. huel mitl („kleki, šypy“ abo pó słowje „wjele klek“).
Pluralowa kóńcowka móžo wjelgin rozdźělne byś, pśi comž eksistěrujo 8 rozdźělnych kóńcowkow.[3]
Někotare słowa zgubuju pśi twarjenju plurala drje singularow kóńcowku, pódwójuju pak pótom prědnu złožku, kaž na pś. ticitl („gójc“), titici („gójce“). Pśi někotarych słowach se kóńcowka z pódwójenju kombiněrowana, kaž na pś. citlalin („gwězda“), cicitlaltin („gwězdy“). Pśi wjele słowach na -tl, kótarež cłowjekow pomjeniju, se město togo kóńcowka -h wužywa, kaž na pś. Mexicatl („Mexikanaŕ“), Mexicah.[3]
W narěcach mógu wótchylajuce formy wustupowaś. Na pś. se jawi pótom město regularnego plurala wót calli („dom“): caltin („domy“) warianta calmeh.[3]
Na městnje pomocnych werbow a modalnych werbow se w Nahuatl substantiwy a adjektiwy kaž werby konjugěruju. W tśeśej wósobje (singular teke plural) wóstanjo substantiw njepśeměnjony. Pśikład:
pilli (princ, zemjan)
nipilli – Som princ (pó słowje „ja princ“)
tipilli – Sy princ („ty princ“)
pilli – Wón jo princ („wón princ“)
tipipiltin – Smy prince („my prince“)
anpipiltin – Sćo prince („wy prince“)
pipiltin – Wóni su prince („wóni prince“)
Wjele městnych mjenja w Mexiko kóńcy na -co, -pan abo -tlan. Pśi tom źo wó městno pokazujuce kóńcowki (lokatiwne sufikse) Nahuatl. Kóńcowka -tzinco, w městnych mjenjach źinsa zwětšego -cingo pisana, jo z Nahuatl-afiskowu -tzin (respektowa forma) a -co zestajona. Kóńcowka -tenanco (teke -tenango) wobstoj ze substantiwa tenāmitl, městna murja, a lokatiwnego sufiksa -co, póśěgujo se toś na něga wobtwarźone městno. Twórjenje z afiksow resp. zdonkow te- (wobsejźenje pokazujuce), nantli (maś) a -co (lokatiw) njejo dla notneje pozicije posesiwnego pronomena na zachopjeńka słowa móžne. Interpretacija, až toś te městne mjenja na stare bogowki abo Kněžnu Maria pokazuju, njejo togodla wobstawna.
Spócetne licbniki Nahuatl bazěruju kaž něga pśi wšych rěcach Srjejźneje Ameriki konsekwentnje na systemje na bazy dwaźastki. Źinsajšny źeń se su zwětšego licbniki wót 21 abo teke juž wót styrjoch abo pěśoch wótzabywali, tak až samo jadnorěcne zwětšego na Špańšćinje lice.
[wobźěłaś] Noty
- ↑ http://www.diputados.gob.mx/LeyesBiblio/pdf/257.pdf (špań.)
- ↑ SIL: A Long Word in Mösiehuali (Tetelcingo Nahuatl), http://www.sil.org/mexico/nahuatl/tetelcingo/14i-LongWord-nhg.htm
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Kauderwelsch Band 179, Aztekisch (Nahuatl) Wort für Wort, 1. Auflage 2004, ISBN 3-89416-355-0, boki 24-25


text:
Moskwa
Moskwa je stolica a najwjetše město Ruskeje. Z něhdźe 10,5 milion wobydlerjemi na 1.081 km² je wone na wobydlerjow najbohatše město Europy. Moskwa je kulturelne a ekonomiske srjedźišćo kraja. Přez Moskwa běža rěka Moskwa.
[wobdźěłać] Stawizny
Prěni raz naspomni so město w lěće 1147. Mjez 1328 a 1712 město bě ruska stolica. Mjez 1922 a 1991 Moskwa bě hłowne město Sowjetskeho zwjazka. Wot 1991 město je stolica Ruskeje. Wažny twarski pomnik w Moskwje je sydło ruskich carow a prezidentow Krjeml.


text:
Herodot
Herodot s Halikarnasu (gr.: Ἡpόδotoς ὁ Ἁλιkapvaσσeύς Herodotos ho Halikarnasseus) - historyk grecki rodzůny ůng. 484 p.n.e. we Halikarnaśe (za czasůw rzimskich Peronium, terozki Bodrum we Turcyje), um. ůng. 426 p.n.e. we Thurioj abo Atynach. Mjanowany "Fatrym geszychty". Jedyne jygo dźeło, kere śe uostoło do naszych czasůw, to je 9-tůmowo relacyjo s perskich wojyn, we kery uopisoł uůn tyż geografijo a historyjo Hellady, Persyje, Egiptu a inkszych krajůw nauobkoło, kero mo titel "Dźeje" (gr. Ἱσtopίaι Historiai, łac. Historiae).


text:
Jordańijo
Jordańijo (الأرد Al-Urdunn, poune mjano: Jordańske Krůlestwo Hašymidzke, المملكة الأردنية الهاشمية Al-Mamlaka al-Urdunnijja al-Haszimijja) - państwo arabske na Bliskim Wschodźe, můnarchijo kůnstytucyjno.
Grańica mo s Izraelym, Zachodńym Břegym Jordanu, Syryjům, Irakym a Arabjům Saudyjskům. Mo fest ńywjelgi dostymp do Mořa Čyrwonygo - yno 27 km.
Wjynkšość Jordańije zajmujům puaskowyže (700 - 1000 m n.p.m.), nojwyžšy ščyt Dżabal Ramm, 1754 m n.p.m. Nojnižšym půnktym je depresyjo nade břegym Mořa Martwygo (408 m p.p.m.).
Yno na půunocnym zachodźe kraju sům warunki do bauerstwa, rešta placu zajmujům půupustyńije Moab a Idumea a pustyńijo Harra na wschodźe. Je sam stouy ńydobůr wody, krům uokolic nade Jordanym a štučńy nawodńonymi rygjůnami kole tyj řyki.
Eksploatacyjo fosforytůw, ropy naftowyj a inkšych. Industryjo petrochymično, hutńictwo, wuůkyńńičo a spožywčo.


text:
Yngland
Yngland, roz za kedy mjanowano tyż Anglijo (ang. England, staroang. Englaland) - we uszłośći samodźelne krůlestwo, terozki nojwjynkszo a nojludńijszo skłodowo tajla Zjydnoczůnygo Krůlestwa Wjelgij Brytańije a Irlandyje Půłnocnyj. Zajmuje 130 395 km² placu. Yngland zamjyszkuje 83% cołkij populacyje państwa (50 714 000 ludźi we 2006). Rygjůn zajmuje dwje trzeće wyspy Wjelgij Brytańije a mo grańice lůndowe s Walijům na zachodźe a Szkocyjům na půłnocy. Wjyncy kej to uoblewano je uod Morzo Půłnocnygo, Morzo Irlandzkigo, Atlantyckigo Uoceana a Kanoł La Manche. Stolicům Ynglandu je mjasto Lůndyn. Patrůnym Ynglandu je śwjynty Jorg.


text:
Indůnezyjo
Indůnezyjo - wyspjarske państwo w Połedńowo-Wschodńij Azyje, kerygo stolicům je Dżakarta s 8,4 mln mjyszkańcůw.
Je rozlygowano na 18 108 wyspach. Ůngyfer 6 tyś. ś ńich je půmjeszkiwanych. Przinoleżům uůne do Malajskigo Archipelagu. Wyspy Indůnezyje sům rozćůngńynte śe na dugość przez 5 tyś. km wzduż růwńika a na dugośći 1750 km s połedńo na půłnoc. Jeich brzygi uopływajům Pokojny a Indyjski Uocean. Na wyspach sům liczne wulkony. Indůnezyjo je czynsto nynkano bez trzyńśyńo źymje a tsůnami. Nojwyższym wjyrchym je Puncok Jaya - na 4884 m wysoki. Indůnezyjo grańiczy s Papuům-Nowům Gwinyjům na Nowyj Gwinei, Malezyjům na Borneo i Wschodńim Timůrym na Timůrze.


text:
Lisćina serbskich hudźbnych skupinow
K serbskim hudźbnym skupinam liča wšitke hudźbne formacije kiž tworja swójske twórby a tute přednjesu abo twórby druhich wuměłcow předstajeja. Serbska lyrika, respektiwnje zasopodaće serbskich tekstow je přiwšěm sekundarny kriterij za serbsku skupinu. Hłowny kriterij je poprawom přisłušnosć sobustawow k serbskemu ludej. Tak eksistuja tež měšane formy skupinow (sobustawojo ze serbskeho luda kaž tež z němskeho).
Tež solo-hudźbnicy při wustupach ze skupinu wustupuja ale při tym je skupina jenož k přewodźenju hudźbnika na jewišću.
[wobdźěłać] Lisćina
[wobdźěłać] Aktiwne skupiny
- Berlinska dróha (Punk-Rock, Folk, Akustik) [1]
- DeyziDoxs (nu metal/metalcore) [2]
- Invisible Ink (rock)
- SG Sněhowka (pop + kabaret)
- Sprjewjan (folklora)
- Stoned Hajtzer (nihihu) [3]
- The Genious (rock)
- Widła (ancient sorbian bloodmetal) [4]
- Wólbernosće (folklora a dalše)
[wobdźěłać] Skupiny ze serbskimi sobustawami
- ashtar-DXD (breakcore) [5]
- Awful Noise (progresiwny rock/grunge) [6]
- Scavenge (death metal) [7]
- Torment of Prometheus (swedish death metal[1]) [8]
- ↑ Šwedske nima ničo z tym činić, zo su ze Šwedskeje ale dokelž ma šwedski death metal swójsku charakteristisku a dóstanje tohodla swójske pomjenowanje - Torment of Prometheus za tutym směrom klinča
[wobdźěłać] Něhdyše skupiny
- Blind Judgement (nu deathgrind)
- Severus (happy metal)
- Crying Blue (groovy-retro-hardrockfunk)
- Kadenca (šlagerpop)
- Lózy hólcy (pop + kabaret)
- Mailed Flyer (melodic metal)
- Sharp Tongue (rock)
[wobdźěłać] Stawizny serbskich skupinow
Hłownje hodźi so nastaće serbskich skupinow do 4 fazow rozrjadować resp. do 4 časowych wotrězkow.
[wobdźěłać] Faza 1: Do přewróta
Do tuteho časa přisłušeja prěnje serbske skupiny kaž Kadenca.
[wobdźěłać] Faza 2: 1990-te lěta
Prěnje serbske rockowy a metalowy skupiny nastanu, na přikład Awful Noise, najznaćiša a wuspěšniša skupina, Crying Blue z jich spěwarjom a gitaristom Istvánom Kobjelu a Stoned Hajtzer, kiž z jich kompleksno-eksperimentalno metlom bjeze přirunowanja su a z jich Nihihu dospołnje na swójskich pućach du. Tohorunja do toho časa słuša kabaretna skupina Lózy Hólcy, kotraž dla hinajšeho stila a wašnja (program z skečemi a spěwami) so přirunować njehodźa. Zhromadne maja wšitke skupiny, zo su byli tak wuspěšne, zo je so za nahrawanje profesijonelneje Cdeje hodźało (štož w tamnych fazach so wjace njejewi, nimo SG Sněhowka, je pak to naslědnik Lózych Hólcow).
[wobdźěłać] Faza 3: Přewrót do noweho lěttysaca
K spočatku nowemu lěttysacej su so załožili wjacore nowych skupin, tež pola nich je so tendenca k twjerdym zynkam dale wjedła. Dźěći tuteho časa su na přikład Mailed Flyer, kiž pak je so 2001/02 zaso rozpušćiła, DeyziDoxs, kotraž hač do dźensa znata a wuspěšna skupina je a Blind Judgement, kotraž běše hač do rozpušćenja 2006 najtwjerdša formacija we Łužice. Wot tutych skupin eksistuja wšelajke natočenja a demo-cdeje (kiž w padźe DeyziDoxs chětro profesijonelne natoćene su), ale žane alby.
[wobdźěłać] Faza 4: Wot spočatka 21. lětstotka hač k dźensa
W poslednjej fazy hač k dźensnišim, słušeja skupiny kaž Severus, Sharp Tongue (wobej hižo rozpušćenej), Widła, The Genious a Invisible Ink. Charakterizujomne za tute skupiny je, zo so hišće w nastaću přebywaja, najwjace tutych skupin nima tuchwilne hišće wjace hač 1, 2 wustupaj a zo w směrje přeco hišće rock přewahuje, k pytnjenju je pak tendenca wróćo k menje twjerdeje hudźby. Wuwzaće tworja tu SG Sněhowka a Wólbornosće, kotřiž dla nazhonjenja jednotliwych sobustałow a zabawjaceho charaktera wjace ludźi kaž tež staršu generaciju narěča.
[wobdźěłać] Situacija dźensa a wuhlad do přichoda
Hudźbna situacija we Łužicy njeje špatna, dorost je tu, by so dyrbjał jenož spěchować, a na tutym faluje. Potencial je w tutych skupinach wulki, ale trebaja móžnosć wustupować. Za młodych wuměłcow pobrachuja cyle jednorje móžnosće prezentowanja. Sami koncert na nohi stajić dla financijelnych přičinow njeje móžne a jednotliwe kluby a towarstwa so financijelneho risika tež straša, štož hladajo na to, zo přeco wjele konkurency maš, njedźiła. To by tež přičina móhła być, zo so w přichodźe hišće wjace młodych, serbskich skupinow rozpušća. Łužica je hišće chětro chuda na wšelakich hudźbnych směrach ale wšelake pohiby w serbskej hudźbnej scenje pokazaja na bórzomne polěpšenje.


text:
Bjarnat Krawc
Bjarnat Krawc (* 5. februara 1861 w Jitru; † 25. nowembra 1948 we Warnoćicach) bě serbski hudźbnik, komponist, dirigent a hudźbny wědomostnik. Skutkowaše dołhe lěta w Drježdźanach.
We wobłuku serbskeje hudźby je wosebje wuznamny jako nawoda serbskeho chóroweho hibanja w 1920tych a 1930tych lětach. Wobdźěłowaše ludowe spěwy. Ale tež jeho originarne kompozicije su hišće dźensa často spěwane, na př. „Boža mša w serbskich kěrlušach” (1938, na teksty Michała Nawki).
Přez Krawcowu twórbu "Missa solemnis" nabožna hudźba Serbow mjezynarodne připóznaće dožiwi. 1932 bu tuta prěni raz we Łužicy předstajena a hižo 1934 w Bratislawje, 1935 w Zagrebje a 1936 w Poznańje so wona spěwaše. Twórba je tež na hudźbnych medijach nahrata.
[wobdźěłać] Eksterne wotkazy
- Škowrončk ze serbskich honow Bjarnat Krawc – Viktor Velek, Rozhlad, 02/2011 (serbsce)


text:
Zambijo
Zambijo (Republika Zambije, ang.: Republic of Zambia), downij Rodezyjo Půunocno - państwo w pouedńowyj Africe, bez dostympu do mořa.
Uobšar Zambije uobejmowo lekko pofoudowany puaskowyž (1000-1400 m n.p.m.), kery stanowi znočno tajla lewobřežnygo dořeča Zambezi. Na pouedńu znojduje śe rozlygua Dolina Luangwy, s jydnyj strůny uograńičůna bez pasmo gůrske Mučinga.
Zambijo mo grańica s 8 państwůma. Coukowita dugość grańic wynośi 5 664 km s čygo na poščygůlne kraje připado:
- Angola 1 110 km
- Dymokratyčno Republika Kůnga 1 930 km
- Malawi 837 km
- Mozambik 419 km
- Namibijo 233 km
- Tanzańijo 338 km
- Zimbabwe 797 km
- Botswana < 1km


text:
Botswana
Botswana, Republika Botswany (ang. Republic of Botswana, tswana Lefatshe la Botswana) – państwo we pouedńowyj Africe, bes dostympu do mořa. Grańica mo s Namibijům, RPA a Zimbabwe. Wjynkšo tajla kraju zajmuje půupustyńijo, bezodpuywowy uobšar Kalahari. Ludźe pomjyškujům guůwńy ryjůny we pouedńowo-wschodńij tajli kraju, nade řykům Limpopo. 17% placu zajmujům parki narodowe. Gospodarka je uoparto na wydobyću djomyntůw, kerych Botswana je nojwjynkšym producyntym na śwjeće. Krům tygo sům sam tyž šichty mjedźi a ńiklu, znočyńe mo tyž uobrobjańe źymje.


text:
Keltiske rěče
Keltiske rěče tworja staru skupinu indoeuropskich rěčow. Na přewróće ličenja časa je rěčeše wobydlerstwo wulkeho dźěla zapadneje, srjedźneje a juhowuchodneje Europy. W 21. lětstotku su jenož štyri z nich přetrali, wužiwane w Bretani, w Irskej a we Wulkej Britaniskej. Wšě su na swojich teritorijach mjeńšinowe rěče, wustajene ćišćej jendźelšćiny resp. francošćiny.
[wobdźěłać] Rozdźělenje
- keltiske rěče na kupje
- goideliske (geliske) rěče
- prairšćina
- staroiršćina
- srjedźnoiršćina
- iršćina
- šotiska gelišćina
- manšćina - mortwa rěč na kupje Man
- britanske rěče
- kumbrijšćina
- piktšćina
- starowalizišćina
- srjedźnowalizišćina
- walizišćina (tež kymrišćina[1])
- britišćina
- juhozapadne britanske rěče
- bretonšćina - rěč rozšěrjena w Bretanji we Francoskej
- kornišćina - rěč na jendźelskej połkupje Cornwall
- goideliske (geliske) rěče
- keltiske rěče na twjerdźi
- gallišćina - mortwa rěč na historiskim teritoriju Galliska - dźensniša Francoska, zapadna Němska a sewjerna Italska
- keltoiberišćina - mortwa rěč, rěčana na sewjernym dźěle Pyrenejskeje połkupy
[wobdźěłać] Přikłady
[wobdźěłać] Nota
- ↑ Němsko-hornjoserbski słownik noweje leksiki, ISBN 978-3-7420-2012-3, strona 93 při hesle "Kymrisch"


text:
Uolsztyn
Wspůłrzyndne: 53°47' N 20°30' E
Uolsztyn (pol. Olsztyn, downij Holstin, mjym. Allenstein) - nojwjynkše mjasto i stolica wojewůdztwa warmińsko-mazurskigo, powjat grodzki Uolsztyn, stolica powjatu źymskigo uolsztyńskigo, archidjecezyji warmińskij, a uod 1992 r. metropoliji warmińskij. Guůwny uośrodek gospodarčy, edukacyjny i kulturowy, śedźiba wuadz i nojwažńijšych instytucyji rygjůnu, a tyž wažny wynzeu kolejowy i drůgowy.
Uolsztyn ležy w pouedńowyj tajli Warmji, historyčnyj krajiny noležůncyj w lotach 1466-1772 do Řečypospolityj. Wbrew powšechnyj uopińji, ńy je pouožůny na Mazurach.


text:
Ligurske morjo
Ligurske morjo (italsce Mar Ligure, francosce Mer Ligurienne) je małe morjo při zapadnym brjoze Apenninskeje połkupy. Bu wažene za dźěl Srjedźneho morja a słuša tuž k Atlantiskemu oceanej.
Mjezuje na wuchodźe z italskej twjerdźu a na juhu z francoskej kupu Korsika a italskej kupu Elba. Na sewjeru mjezuje z francoskej twjerdźu, z Monacom a z italskim regionom Ligurskej.
Ligurske morjo je na juhu zwjazane z Tyrrenskim morjom a na zapadźe ze šěrokim Srjedźnym morjom. Ma přestrjeń wot něhdźe 120.000 kwadratnych kilometrow a maksimalnu hłubokosć 2569 metrow.