text:
Dwa opowiadania o rodzinie i o małych dzieckach...
O ciotkach i ujcach
Tak se nieroz myślym o tych naszych downych czasach u nas w Ustróniu i na inszych dziedzinach kole Cieszyna. Posmiyniało sie przeca wszyjstko – chałupy, cesty, obchody i to człowieka musi cieszyć. Ale też sie posmiyniali ludzie, a tu nie dycki je sie czym radować. Móndrzi ludzie prawióm, że taki czasy, jaki człowiek, ale też to je aji naopak – jaki człowiek, taki czasy. Na bo też kiery smiynio tyn świat jak ni człowiek, ta potwora. Jak sie trefi porzóndny, to i świat je fajny, a jak howado, to niech Pón Bóg bróni! Pore takich to my uż dobrze poznali. Dziynka Bogu, że to nasze dziecka znajóm yny s ksiónżek... Cosik sie mi zdo, że sie nejwiyncyj posmiyniało w tych kónzumach s moresym. Bo downij to ludzie prawili, że jak kaj kiery był huncwótym, to mu trzeja pojczać, abo dokupić moresu. Jo pamiyntóm, że moresu uczyli w chałupie, we szkole i w kościele. Kiery był lepszym rechtorym, nie wiym. A możne uczyli wszyjscy rowno i tymu mores był? Jak sie kiery straciuł, to go zastympowali iknsi. Było czasym tak, że Ciotki i Ujcowie. Eszcze dzisio na ponikierych dziedzinach Ciotka i Ujec sóm w cynie. W takij Istebnej, Jaworzince, abo Kóniokowie wszyjscy sóm sobie Ciotkami i Ujcami. Żodyn panoczek czy paniczka, yny ciotka, ujec. A jak kaj kiere dziołuszysko, abo kluczysko pieknie nie pozdrowi, zaros go bieróm do gwintu. Dzisio rechtorzi prawióm, że ni ma żodnego autorytetu, żodnej powogi, je kryzys wychowawczy. To je aji prowda, ale my też żyli przeca w rostomajtych czasach – wojna, powojynno biyda, fazolónka s garkuchnie, łotane szróty. Nie było żodnych wielkich ludzi, kierzi by mógli być za muster. Wychowali nas obyczajni ludzie, starsi, zharowani na zogónach, abo we werku. To były nasze Ciotki i nasi Ujcowie. Prawiło sie na nich – ujec abo ciotka s Goji, ze Zowodzio, spod Czantoryje, s Polany, s Kympy, s Królowa, s Lipowca, Górek, Nierodzimio. Nie trzeja było dodować nazwiska – ujec Sztwiertnia, ciotka Bukowczanka. Nejczynści bywali potkami i wiesielnymi starostami. Na starych fotografijach ujcowie mieli westy s lańcuszkami od godzinek na wyrchu, ponikiedy wojskowe ancugi, wyglancowane oficyrki, fusy podkryncane do wyrchu, abo galaty na hozyntregach. Ciotki zaś piekne czepce, żywotki, jedbowne fortuchy s kwiotkami, hornodle we włosach... A znani byli s tego, co dobrze robili – Ujec od botów, pszczół, gołymbi, królików, jabłek; Ciotka od kołoczy, od grymplowanio, heklowanio, sztrykowanio, kopytek, szycio. Na tamty czasy byli od wszyjstkigo. A wszyjscy my ich mieli radzi – tyn doł na sztolwerki, doł grejcar do kapsy jak sie szło po winszu, czasym stare, a dobre godzinki na lańcuszku, piekny żywotek do frelki, sztrajfke kołocza, dobrej kiszki s póncloka. Robili to ze serca, s dobrego nawyku, bo óni też dowali, jak ich Ciotki i Ujcowie... I tak sie ty rodziny dzierżały do grómady, bo mores musioł być. Smiyniali sie cysorze i inksi panoczkowie, a ludzie sie dzierżeli swojigo porzóndku i moresu. Toż jak kaj kiery mo eszcze Ciotke i Ujca, to ich szanujcie, nie wymóndrzejcie sie przed nimi, bo to je sztrasznie szpatnie, jak je wajco móndrzejsze od kury i posdrówcie mi ich też pieknie.
W każdym kóntku po dziecióntku
Hań downij w każdej chałupie na dziedzinie było moc dziecek. Przeca ponikierzi gazdowie czy kumornicy mieli oto aji dziesiynć pociech, abo i wiyncyj, tóż nie dziwota, że było we zwyku taki powiedzyni – „Co rok to prorok, a jak przestympny to dwa”. Skyr tej dzieciarni w niejednej chałupie była wielko biyda, ale prawiło sie na to: „Bóg dół dziecka, do i na dziecka”. Z synów łojcowie byli bardzi radzi niż s cer, bo dziełchóm trzeja było przirychtować bogate posagi. Ponikierzi gazdowie dłógo czakali na chłapca, o czym świadczy downe powiedzyni: „Siedym córek ósmy Jurek”. Ku jedzyniu nie trzeja było żodnego pytać, bo każdy piyrszy chytoł za łyżke i cis sie do miski. Hań downi ludzie byli szporobliwi i robotni. A oblyczke sie nieroz nosiło po starszych dzieckach, ojcach, abo starzikach. Cosi też szło przeszyć, przerobić i było jak nowe, tymu też telkowne dziecka szło jednako w tej biydzie wychować. Gaździno, jak uż była przi nadzieji, musiała se doista dać pozór, coby jóm jaki złe moce nie chyciły, tymu sie przed roswiónzanim ani nie pokazowała sie na dziedzinie. Nie śmiała też zabyć o downych obyczajach. Oto baji ni mógła nic zawiónzować, coby poród przebiegoł bez kómplikacyji. Przi porodzie, kiery sie dycki odbywoł w chałupie, pumogała hebama, nazywano też babiculóm. Położnica ni mógła opuszczać dziecko do chrzcin, bo downij ludzie wierzili, że diobeł spruguje go podmiynić na podciepa. Małego dziecioka mama kładła do kolybki, kieróm ojciec, abo inkszy przociel ustrugoł s lipowych desek. Do nij na dno dowało sie kłónczok. Coby sie odegnało złe moce, do kolybki pod pierzinke mama dowała zieline – przytulie. Oblyczke sie szyło małymu chłapcu dycki modróm, a dziołusze rużowóm. Pokiel bajtel nie siadoł, to sie go dzierżało w pierzince, w kierej był gynsi kwap. Cyszka kole głowy była ozdobióno korónkóm. Do chrztu niyśli małego w krziżówce. Przocielki i kamratki przichodziły zozdrzić na położnice i dziecioka, prawiło sie, że idóm s nowiyckóm, abo s kawóm. Mama kormiła swojóm pocieche piersióm aspóń rok, dyć tak sie nejlepi chowała. Jak eszcze cumli po dziedzinach nie bywało, to małymu bajtlowi srobiło sie płóciynny waczek z pocukrowanym chlebym, coby mioł co cyckać i nie beczoł. Herbate s kamelków czy kopru sie podowało łyżeczkom, abo ze szklanej flaszki s cumlym. Jako jedzyni dowali hań downij małymu papinek usmażónych s mónki i masła, a potym gryzek uwarzóny we mlyku i żarnówke. Jak taki żgol mioł uż pół roku i zaczynoł siadać, dowali mu jejść wszecko to, co inksi dómownicy jedli. Takimu małymu oblykało sie srośloki, a na nogi jakisi fusekle, abo kopytka s owczej wełny. Bawidła dlo dziecka sie robiło s drzewa: jakisi kolaski, koniczki, abo mandory uszyte ze hander. Jak małymu bajtlowi dochodziuł rok, to nejprzód sie szmatłoł po delinach, chodziuł po piesku i stowoł w łóżeczku, abo kole ściany. Wtedy sie ś nim zaczynała utropa. Taki roczniok je strasznucnie dociyrny i fórt trzeja na niego dować pozór. Jak yny zacznie chodzić, to wszyndzi nuchci i szkódzi. Oto baji ściepie s blachy gorczek, co sie w nim woda warziła, abo ze stołu talyrz schynie. Tóż nie dziwota, że je dycki utoplany i wymaraszóny. A ku tymu fórt brni i jowejczy o byle co. Chodzi boskym aji po polu i ros dwa sie przeziómbi, tóż potym forsko, abo kucko i fórt mo ryme. Jak uż mu piźnie oto pore roków, to je eszcze barży przeciwny. Ani sie nie obezdrzisz, a tyn bynbyn sie bawi s jegłami i kneflami, abo odewrze dwiyrka pod blachóm, dziubie karkoszkóm do ognia i nieszczynści gotowe. Ponikiero mama myśli se, że dobrze by było, jakby ta mało usmarkano beksa aspóń kapke wyrosła. Nale ta mamulka eszcze isto nie wiy, że „małe dziecka, mało starości, a wielki dziecka...”.


c: text/html

text:
Michael Ballack
Michael Ballack (26 wrześna 1976 we Görlitz) - fusbalista, kery wystympuje we reprezentacyji Mjymcůw a we Premier League kej napodźorz. Bůł chowańcym Chemnitzer FC, kaj zagroł 49 szpilůw a trefjůł 10 torůw. We lotach 1997 - 1999 wystympowoł we 1. FC Kaiserslautern, kaj zagroł 46 szpilůw a trefjůł 4 torůw. We lotach 1999 - 2002 wystympowoł we Bayer 04 Leverkusen, kaj zagroł 79 szpilůw a trefjůł 27 torůw. We lotach 2002 - 2006 wystympowoł we Bayern München, kaj zagroł 107 szpilůw a trefjůł 44 torůw. Uod 2006 gro we FC Chelsea, kaj zagroł (do 23 lutego 2009) 41 szpilůw a wbjůł 16 tory.
We pjyrszyj reprezentacyji Mjymjcůw we fusbalu napoczůn grać we 1999 roku, a do 1 kwjetńa 2009 zagroł we ńi 62 szpilůw a wbjůł 11 torůw.
[Sprowjej] Necowe uodwołańa

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
PeцeHзия зa caйT: swjerzy-rydultowy.wiara.pl (oTBopи)
или пocTaBи бaHep Ha TBoя caйT
CaйT пperлeд Tyk MoжeTe дa изpaзиTe cBoeTo MHeHиe
Please enable JavaScript to view the
comments powered by Disqus.
MeTa иHфopMaцияTa
IP aдpec 62.89.104.170
OpraHизaция
Gosc Niedzielny
ИHTepHeT дocTaBчиk
Crowley Data Poland
ДoMeйH иHфopMaция MecToпoлoжeHиe Ha cъpBъpa Пoлшa - PL , POL PerиoH: 83 , Slaskie Гpaд: Tychy ПoщeHckи koд: ШиpиHa: 50.1333
, ДължиHa: 18.9833 Гpaдckи koд: koд:
ДoMeйH MecToпoлoжeHиe Ha kapTaTa:
ApxиB Ha caйTa BижTe kak Toзи caйT e изrлeждaл B MиHaлoTo ЛиHk kъM apxиBa Ha caйTa
DMOZ KaTeropии
Bpъзka kъM Open Directory Project
Bapиaции
ПokaзBaHe Ha BapиaцииTe
CkpиBaHe Ha BapиaцииTe
awjerzy-rydultowy.wiara.pl zwjerzy-rydultowy.wiara.pl xwjerzy-rydultowy.wiara.pl dwjerzy-rydultowy.wiara.pl ewjerzy-rydultowy.wiara.pl wwjerzy-rydultowy.wiara.pl sqjerzy-rydultowy.wiara.pl sajerzy-rydultowy.wiara.pl ssjerzy-rydultowy.wiara.pl sejerzy-rydultowy.wiara.pl s3jerzy-rydultowy.wiara.pl s2jerzy-rydultowy.wiara.pl swherzy-rydultowy.wiara.pl swnerzy-rydultowy.wiara.pl swmerzy-rydultowy.wiara.pl swkerzy-rydultowy.wiara.pl swierzy-rydultowy.wiara.pl swuerzy-rydultowy.wiara.pl swjwrzy-rydultowy.wiara.pl swjsrzy-rydultowy.wiara.pl swjdrzy-rydultowy.wiara.pl swjrrzy-rydultowy.wiara.pl swj4rzy-rydultowy.wiara.pl swj3rzy-rydultowy.wiara.pl swjeezy-rydultowy.wiara.pl swjedzy-rydultowy.wiara.pl swjefzy-rydultowy.wiara.pl swjetzy-rydultowy.wiara.pl swje5zy-rydultowy.wiara.pl swje4zy-rydultowy.wiara.pl swjerxy-rydultowy.wiara.pl swjersy-rydultowy.wiara.pl swjeray-rydultowy.wiara.pl swjerzt-rydultowy.wiara.pl swjerzg-rydultowy.wiara.pl swjerzh-rydultowy.wiara.pl swjerzu-rydultowy.wiara.pl swjerz7-rydultowy.wiara.pl swjerz6-rydultowy.wiara.pl swjerzy0rydultowy.wiara.pl swjerzyprydultowy.wiara.pl swjerzy-eydultowy.wiara.pl swjerzy-dydultowy.wiara.pl swjerzy-fydultowy.wiara.pl swjerzy-tydultowy.wiara.pl swjerzy-5ydultowy.wiara.pl swjerzy-4ydultowy.wiara.pl swjerzy-rtdultowy.wiara.pl swjerzy-rgdultowy.wiara.pl swjerzy-rhdultowy.wiara.pl swjerzy-rudultowy.wiara.pl swjerzy-r7dultowy.wiara.pl swjerzy-r6dultowy.wiara.pl swjerzy-rysultowy.wiara.pl swjerzy-ryxultowy.wiara.pl swjerzy-rycultowy.wiara.pl swjerzy-ryfultowy.wiara.pl swjerzy-ryrultowy.wiara.pl swjerzy-ryeultowy.wiara.pl swjerzy-rydyltowy.wiara.pl swjerzy-rydhltowy.wiara.pl swjerzy-rydjltowy.wiara.pl swjerzy-rydiltowy.wiara.pl swjerzy-ryd8ltowy.wiara.pl swjerzy-ryd7ltowy.wiara.pl swjerzy-ryduktowy.wiara.pl swjerzy-ryduptowy.wiara.pl swjerzy-ryduotowy.wiara.pl swjerzy-rydulrowy.wiara.pl swjerzy-rydulfowy.wiara.pl swjerzy-rydulgowy.wiara.pl swjerzy-rydulyowy.wiara.pl swjerzy-rydul6owy.wiara.pl swjerzy-rydul5owy.wiara.pl swjerzy-rydultiwy.wiara.pl swjerzy-rydultkwy.wiara.pl swjerzy-rydultlwy.wiara.pl swjerzy-rydultpwy.wiara.pl swjerzy-rydult0wy.wiara.pl swjerzy-rydult9wy.wiara.pl swjerzy-rydultoqy.wiara.pl swjerzy-rydultoay.wiara.pl swjerzy-rydultosy.wiara.pl swjerzy-rydultoey.wiara.pl swjerzy-rydulto3y.wiara.pl swjerzy-rydulto2y.wiara.pl swjerzy-rydultowt.wiara.pl swjerzy-rydultowg.wiara.pl swjerzy-rydultowh.wiara.pl swjerzy-rydultowu.wiara.pl swjerzy-rydultow7.wiara.pl swjerzy-rydultow6.wiara.pl swjerzy-rydultowy.qiara.pl swjerzy-rydultowy.aiara.pl swjerzy-rydultowy.siara.pl swjerzy-rydultowy.eiara.pl swjerzy-rydultowy.3iara.pl swjerzy-rydultowy.2iara.pl swjerzy-rydultowy.wuara.pl swjerzy-rydultowy.wjara.pl swjerzy-rydultowy.wkara.pl swjerzy-rydultowy.woara.pl swjerzy-rydultowy.w9ara.pl swjerzy-rydultowy.w8ara.pl swjerzy-rydultowy.wizra.pl swjerzy-rydultowy.wisra.pl swjerzy-rydultowy.wiwra.pl swjerzy-rydultowy.wiqra.pl swjerzy-rydultowy.wiaea.pl swjerzy-rydultowy.wiada.pl swjerzy-rydultowy.wiafa.pl swjerzy-rydultowy.wiata.pl swjerzy-rydultowy.wia5a.pl swjerzy-rydultowy.wia4a.pl swjerzy-rydultowy.wiarz.pl swjerzy-rydultowy.wiars.pl swjerzy-rydultowy.wiarw.pl swjerzy-rydultowy.wiarq.pl swjerzy-rydultowy.wiara.ol swjerzy-rydultowy.wiara.ll swjerzy-rydultowy.wiara.-l swjerzy-rydultowy.wiara.0l swjerzy-rydultowy.wiara.pk swjerzy-rydultowy.wiara.pp swjerzy-rydultowy.wiara.po wjerzy-rydultowy.wiara.pl sjerzy-rydultowy.wiara.pl swerzy-rydultowy.wiara.pl swjrzy-rydultowy.wiara.pl swjezy-rydultowy.wiara.pl swjery-rydultowy.wiara.pl swjerz-rydultowy.wiara.pl swjerzyrydultowy.wiara.pl swjerzy-ydultowy.wiara.pl swjerzy-rdultowy.wiara.pl swjerzy-ryultowy.wiara.pl swjerzy-rydltowy.wiara.pl swjerzy-rydutowy.wiara.pl swjerzy-rydulowy.wiara.pl swjerzy-rydultwy.wiara.pl swjerzy-rydultoy.wiara.pl swjerzy-rydultow.wiara.pl swjerzy-rydultowywiara.pl swjerzy-rydultowy.iara.pl swjerzy-rydultowy.wara.pl swjerzy-rydultowy.wira.pl swjerzy-rydultowy.wiaa.pl swjerzy-rydultowy.wiar.pl swjerzy-rydultowy.wiarapl swjerzy-rydultowy.wiara.l swjerzy-rydultowy.wiara.p wsjerzy-rydultowy.wiara.pl sjwerzy-rydultowy.wiara.pl swejrzy-rydultowy.wiara.pl swjrezy-rydultowy.wiara.pl swjezry-rydultowy.wiara.pl swjeryz-rydultowy.wiara.pl swjerz-yrydultowy.wiara.pl swjerzyr-ydultowy.wiara.pl swjerzy-yrdultowy.wiara.pl swjerzy-rdyultowy.wiara.pl swjerzy-ryudltowy.wiara.pl swjerzy-rydlutowy.wiara.pl swjerzy-rydutlowy.wiara.pl swjerzy-rydulotwy.wiara.pl swjerzy-rydultwoy.wiara.pl swjerzy-rydultoyw.wiara.pl swjerzy-rydultow.ywiara.pl swjerzy-rydultowyw.iara.pl swjerzy-rydultowy.iwara.pl swjerzy-rydultowy.waira.pl swjerzy-rydultowy.wiraa.pl swjerzy-rydultowy.wiaar.pl swjerzy-rydultowy.wiar.apl swjerzy-rydultowy.wiarap.l swjerzy-rydultowy.wiara.lp sswjerzy-rydultowy.wiara.pl swwjerzy-rydultowy.wiara.pl swjjerzy-rydultowy.wiara.pl swjeerzy-rydultowy.wiara.pl swjerrzy-rydultowy.wiara.pl swjerzzy-rydultowy.wiara.pl swjerzyy-rydultowy.wiara.pl swjerzy--rydultowy.wiara.pl swjerzy-rrydultowy.wiara.pl swjerzy-ryydultowy.wiara.pl swjerzy-ryddultowy.wiara.pl swjerzy-ryduultowy.wiara.pl swjerzy-rydulltowy.wiara.pl swjerzy-rydulttowy.wiara.pl swjerzy-rydultoowy.wiara.pl swjerzy-rydultowwy.wiara.pl swjerzy-rydultowyy.wiara.pl swjerzy-rydultowy..wiara.pl swjerzy-rydultowy.wwiara.pl swjerzy-rydultowy.wiiara.pl swjerzy-rydultowy.wiaara.pl swjerzy-rydultowy.wiarra.pl swjerzy-rydultowy.wiaraa.pl swjerzy-rydultowy.wiara..pl swjerzy-rydultowy.wiara.ppl swjerzy-rydultowy.wiara.pll
Дpyrи caйToBe KpaTъk cпиcъk c koMeHTapи oT дpyrи yeб caйToBe, koиTo ca B пpoцec Ha пpepaзrлeждaHe (He ce oTHacя зa koHkpeTHия caйT!!)


text:
II miejsce – Lech Kamiński
Wieczór z wierszami
Zapraszamy w Piątek 30 Marca na wieczór z wierszami Marii Kostrzewa http://www.radiobercik.eu/ w godzinach od 21 do 24
Na Mikołaja …….
Link do ksionzki….
Witom,
No i prziszedl czas publikacji naszyj piyrszyj ksionzki napisanyj przez Maria Kostrzewa pod tytulym : ” Co w sercu śpjywo ..Co w duszy mi gro”. Chcieli by my podziynkowac autorce za mozolno i ciynzko robota nad tom ksionzkom, zwlaszcza ze jest wydano w nowym i calkiym inkszym programie co wymagalo od autorki dodatkowyj roboty. Jednak po przejzyniu i zatwierdzyniu mogymy powiedziec ze warto bylo. Pani Maria Kostrzewa niy ino stanyla na poziomie tego wielkigo zadanio ale za jyj poradom pomogla nom we budowie, funkcjonalnosci i wyglondzie tyj ksionzki za co ji piyknie dziynkujymy. Warto tyz dodac ze za zgodom autorki ksionzka ta jest dostympno we formacie PDF dlo kozdyj szkoly na calym swiecie. Styknie ze napiszom do nos i zaroz im ta ksionzka poslymy.Wiyncyj na tyn tymat jest w dziale „SlonskoGodka we szkole”. Chcieli my tyz podziynkowac naszym partnerom medialnym bez ktorych reklama tyj ksionzki niy bylaby tako owocno.
A som to: Fojerman, Radio Slonske-Muszketery, Radio Bercik-Silesia, Slonskieradio HitMix, SlaskieRadio, Radio Radiolka
Dziynki naszym medialnym sponsorom jestesmy w stanie przedstawic ta ksionzka ogromnyj liczbie sluchaczy i czytelnikow. Toz proszymy zaglondnijcie tyz na ich strony jako ze SlonskoGodka wspiyro tych co wspiyrajom nasza slonsko godka a o tym przeciyz jest nasza nowo ksionzka. Zaproszom wszystkich do czytanio i podawanio linka dali do swojich znajomych, przijaciol i rodziny. A jak tyz chcesz zostac partnerym medialnym to styknie ze dodosz link do tyj ksionzki na swoji stronie abo bloga i dosz nom znac a my umieszczymy link zworotny. Dziynkujymy.
Link do ksionzki :
Co w sercu śpjywo ..Co w duszy mi gro
Happy Birthday Berbla !!!
Doloncz sie do zyczyn na linku: http://slonskogodka.com/Winszujymy/?p=437
OGLOSZOMY
!!! Witom i OGLOSZOM !!!
25-go listopada na stonie
www.SlonskoGodka.com
zostanie zaprezyntowano nasza piyrszo elektronicznie
wydano ksionzka.
Autorym jest Maria Kostrzewa.
Zaproszom wszystkich na nasze strony.
Dziynkuja Marichen za zaufanie, wytrwalosc i
pomoc przi sklodaniu.
A wszystkim zycza przijymnego czytanio.
25-11-2011 startujymy !!!
Dzień Zmarłych
Happy Halloween
Happy Birthday Nina !!!
Wszystkigo nojlepszego Ci zyczymy


text:
Encyklopedija
[wobźěłaś] Encyklopedija
Encyclopedija (ze starogrjekšćiny) jo spócetny wót Hippias von Elis w 5. stolěśu twórjone wopśimjeśe za uniwersalne kubłanje. Źinsa to słowo wóznamjenijo strukturěrowany, po móžnosći wšostroński wopis wědy luźa w za wšedne pótrjeby dosegajucej dokradnosći. Rozeznawamy pśi tom uniwersalne a pśedmjatospecifiske encyklopedije. Te prědne słuže wopisu wšyknych pólow wědy, te druge wobjadnaju jano wobgranicowane pólo, to pak zwětšego dokradnjej. wopśimjeśe "encyklopedija" se pśespytujo w encyklopedice na zakłaźe encyklopediskeje teorije.


text:
Marseille
Marseille (okcitansce Marselha, w časach Romskeho imperija łaćonsce Massallia, serbsce tež Marsilija[1]) je najwažniši francoski přistaw, po Parisu druhe najwjetše město Francoskeje a tež hłowne město historiskeho kraja Provence a dźensnišeho regiona Provence-Alpes-Côte d'Azur. Leži na sewjernym brjoze Srjedźneho morja, na wuchodnej kromje Lawjaceho zaliwa.
[wobdźěłać] Žórła
- ↑ Filip Rězak: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. L. A. Donnerhak, Budyšin 1920, LCCN 21-016343, OCLC 444808485 (PDF, DjVu).


text:
skład:
Damian Tołłoczko, Grzegorz Glinka, Marek Zając, Piotr Kubara, Paweł Dąbrowski, Artur Osmyk, Armin Bezler, Marcin Łyszczarz, Dominik Chabera, Wojciech Zieliński, Grzegorz Gosławski, Łukasz Kostrzewa, Tobiasz Sitarczyk, Michał Mielcarz, Maciej Piasecki, Jakub Kacprzak, Jarosław Kostrzewa, Wojciech Goszczyński, Mateusz Krawniak, Marcin Szczepaniak, Łukasz Mielcarz, Paweł Kowalczyk,Konrad Zawadzki, Sebastian Sokołowski, Adam Sośniak, Marcin Matela, Paweł Antkowiak, Bartłomiej Wolny, Michał Zieliński, Mateusz Pawlak, Krzysztof Wiercioch, Piotr Chruszcz.


text:
Krzisztof Kolůmb
Krzisztof Kolůmb kat. Cristòfor Colom, wuos. Cristoforo Colombo, szp. Cristóbal Colón (ur. 25 śyrpńa abo 31 paźdźerńika 1451 we Gynue, ůng. 20 maja 1506 we Valladolid) – ojropejski żyglorz a nawigator (tradycyjńy uznowany za Gynuyńczyka, podug nojnowszych uoddeknyńćůw wjerza Katalůńczyk[zdrzůdło?] ).
Kapitan wyprawy, kero płynůła na trzech statkach: Santa María, Niña a Pinta pod fanům Kastylije we poszukowańu zachodńij cesty morskij do Indyjůw. Jako pjyrszo we gyszichće nowożytnych geograficznych uoddekńyńćůw przepłynůła zwrotńikowy Uocean Atlantycki a 12 paźdźerńika 1492 dotarła do Zachodńich Indyjůw (Antylůw) u brzygu Ameriki - kůntynyntu ńyznůmygo wuůnczas we Ojropje. Mjanowany uostoł za dokůnańo admirałym a pjyrszym namjestńikym szpańelskich kolůńijůw we Strzodkowyj Americe, uorgańizatůr a kapitůn sztyrech uodkrywczych rajzůw transatlantyckych ze Szpańije do Ameriki.


text:
Rzeszów
Rzeszów (łat. Resovia, ukr. PяшiB, jid. רײַשע) jo město w Pólskej a stolica podkarpackego wójewódstwa.
Rzeszów jo dostał měśćańske pšawo w lěśe 1354. W lěśe 1910 jo how bydliło 23 700, a w 2008 - 173.287 luźi[1]. Něnto jo to 23. město w Pólskej pó wobydlarstwje.
Město lažy pśi rěce Wisłok, na něga bagnitem terenje.
Pśez Rzeszów wjeźotej zeleznicowa cera wót Wrocławja a Krakowa k Ukrainskej a droga E40 wót Zgórjelca do Korczowej pla Ukrainskej. Wokoło lěta 2012 jo planěrowana awtodroga A4 (Drježdźany-Kijow).
W Rzeszowje su wuše šule, mjazy drugim Uniwersytet Rzeszowski a Politechnika Rzeszowska. Politechnika Rzeszowska jo jadna z dwěju wusokeju šulowu w Pólskej, źož móžoš wuknuś ako pilot za ciwilne lětarstwo.
Pśed drugu swětowu wójnu w Rzeszowje jo była wuwita industrija za wójsko. Jo se producěrowało kanuny a lětanišća. Něnto firma WSK "PZL-Rzeszów" producěrujo wšakorake produkty za lětarstwo, mjaz drugim motory za wójarske lětanišćo F-16, ako jadnučka firma mimo Zjadnośonych statow Ameriki.
Pla Rzeszowa lažy mjazynarodne lětanišćo Rzeszów-Jesionka. Wót njogo lěta do Londona mjazy drugim linija Ryanair.
Rzeszowske sportowe kluby su nejwěcej wuspěšne w volleyballu (muske mustwo Asseco Resovia Rzeszów). Kopańcowej kluba stej Stal Rzeszów a Resovia Rzeszów. Popularny jo speedway; stadion kluba ZKS Stal Rzeszów jo 395 m dłujki a jaden z nejdlejšych w Pólskej.
[wobźěłaś] Nožki
- ↑ 1,0 1,1 Ludność. Główny Urząd Statystyczny Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.) ISSN 1734-6118


text:
Culture.pl Superbrands 2012 otrzymali Krzysztof Warlikowski i Grzegorz Jarzyna - 25 maja 2012, Warszawa (Grzegorz Jarzyna, Paweł Potoroczyn) fot. M. Dusza
Culture.pl Superbrands 2012 otrzymali Krzysztof Warlikowski i Grzegorz Jarzyna - 25 maja 2012, Warszawa (Grzegorz Jarzyna, Paweł Potoroczyn, Dariusz Sobkowicz) fot. M. Dusza
Culture.pl Superbrands 2012 otrzymali Krzysztof Warlikowski i Grzegorz Jarzyna - 25 maja 2012, Warszawa (K. Warlikowski, G. Jarzyna, P. Potoroczyn), fot. M. Dusza
Culture.pl Superbrands 2012 otrzymali Krzysztof Warlikowski i Grzegorz Jarzyna - 25 maja 2012, Warszawa (P. Potoroczyn, G. Jarzyna, K. Warlikowski), fot. M. Dusza


text:
Krakow
Krakow (pól. Kraków, nim. Krakau) jo město w pódpołdnjowej Pólskej, w małopólskem wójewódstwje, nad rěku Wisłu. Krakow jo stolica wójewódstwa a teke samostatny wokrejs (powiat). Toś to město jo wažny turistiski centrum.
W lěśe 2007 jo w Krakowje bydliło 756 267 luźi. Šołta města jo Jacek Majchrowski.
Wót 1296 do 1596 jo Krakow był stolica Pólskeje. W Krakowje jo w lěśe 1364 nejstarša pólska uniwersita − Uniwersytet Jagielloński − nastała.
Wót 1795 do 1809 a wót 1846 do 1918 jo Krakow pód kněžarstwom Awstrisko-Hungorskeje był.
Něnto jo w Krakowje 23 wusokošulow: 3 uniwersity (Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Ekonomiczny, Uniwersytet Rolniczy), techniskej šuli (Akademia Górniczo-Hutnicza, Politechnika Krakowska) a teke Akademia Sztuk Pięknych, Akademia Muzyczna, Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna, Adademia Pedagogiczna, Papieska Akademia Teologiczna a Akademia Wychowania Fizycznego.
Historiski centrum Krakowa (źěl pśi głownych wikach a teke źěl Kazimierza) jo na lisćinje UNESCO. W Krakowje ma sedło Narodny Muzeum w Krakowje. Biblioteka Jagiellońska jo jadna z nejwětšych w Pólskej.
Pódla Krakowa lažy mjazynarodne lětanišćo Balice.
W Krakowje grajotej nejstaršej kopańcowej kluba Pólskeje (załožonej w lěśe 1906): Cracovia Kraków a Wisła Kraków (w lětach 1999-2008 6 razow mejstaŕ). Dalšny kopańcowy klub jo Hutnik Kraków (źěl Nowa Huta).


text:
Leonardo da Vinci
Leonardo da Vinci po prowdźe Leonardo di ser Piero da Vinci (ur. 15 kwjetńa 1452 r. w Vinci we Italiji, um. 2 maja 1519 r. w Clos Lucé we Francyji) – italski, rynesansowy malyř, baumajster, filozof, muzyk, poeta, uodkrywca, matymatyk, mechańik, anatům, geolůg.
Uorodźiu śe a wychowou kole mjasta Vinci, bydůnc ńyślůbnym synym notarjuša ser Pjera da Vinci i chopki, Cateriny. W rozůmjyńu wspůučesnym ńy mjou nazwiska, čuůn "da Vinci" uoznačo bowjym "z mjasta Vińći". Jygo peune nazwisko, nadane mu při narodźinach, to "Leonardo di ser Piero da Vinci", čyli "Leonardo, syn sera Piera s mjasta Vińći"[1].
Leonardo čynsto bůu uopisywany kej archetyp "čuowjeka rynesansu", kerygo wydawouoby śe ńyspožytej ćekawośći dorůwnywoua ino śiua jygo kreatywnośći. Šyroko uwaža śe go za jydnygo s nojwjynkšych malyřy wšych časůw i prawdopodobńy uobdařůnům nojbařij wšychstrůnnům grafjkům uosobům w historyji[2].
To waśńy grajfka do malowańo přispořiůa Leůnardowi nojwjynkšej popularnośći. Dwje s jygo prac, Můna Lisa i Uostatńo Wječeřa, zajmujům čouowe mjejsca na listach nojsuawńijšych, nojčyńśći imitowanych i wspůminanych portretůw i dźeu malarstwa. Růwńy wjelge znočyńy w historii štuki mo škic Leůnarda Čuowjek witruwjański. W Polsce znůne je tyž dźeuo Dama s grůnostajym, skiž tygo, iže je jydynům pracům artysty kero znojduje śe w polskych zbjorach. Do časůw dźiśijšych přetrwouo nojprawdopodobńij 15 jygo uobrazůw[3].
Kej inžyńyr, Leůnardo twořůu projekty wypředzajůnce jygo čas, uopracowujůnc kůncepcyjo helikoptera, čougu, wykořistańo podstaw tektůńiki puyt, podwůjnygo kaduba uodźi i wjela inkšych inkšowacyji. Wzglyndńy moua ličba jygo půmysuůw zostoua wćelůna w žyće za jygo časůw[4].
Da Vinci pracowou na nojwjynkšych dworach Ojropy, m.in. do rodu Sforzůw i Medyceušy. Doprowadźiu do znočnygo wzrostu poźůmu wjydzy uo anatůmii, budowńictwje lůndowym i hydrodynamice. Zaznačůu swoja uobecność tyž w dźedźińy architektury, řeźby, filozofii i pisarstwa, nale te zajyńća uodgrywouy mńijša rola w jygo žyću. Do dźiś přetrwouo 7000 zajtůw jygo notatńikůw s rysůnkůma, škicůma naukowymi i notatkůma.
[Sprowjej] Připisy
- ↑ We Italiji nadowano wuůnwčas nazwisko podug pochodzyńo, placu porodzyńo abo profesyje
- ↑ Sům to uopińy uosůb takych jak: Gjorgo Vasari, Gjovanni Antonio Boltraffio, Baldassare Castiglione, "Anůńimo" Gaddjano, Berynsyn, Hipolit Taine, Henry Fuseli, Rio, Bortolon
- ↑ Istńije 15 znočůncych uobrazůw, kerych autorstwo připisywane je bez historykůw Leůnardowi. Guůwńy sům to uobrazy na desce, leč tyž fresk, dužy rysůnek na papjůře i dwa dźeua, kere znejdźůno we wčesnych stadjach prac. Dodatkowo istńije pewno ličba inkšych prac w růžny sposůb připisywanych Leůnardowi
- ↑ Guůwńy wyńikouo to s uůgrańičyń techńičnych epoki. Leůnardo prezyntowou nowočesne podejśće naukowe do metalurgji i inžyńyrii, kere w časach rynesansu bůuy dźedźinůma modymi. Ńykere s jygo půmńijšych půmysuůw, take jak autůmatyčno nawijarka do špul, eli mašyna do sprawdzańo wytřimouośći drutu na rozćůngańy, wešuy do śwjata techńiki bez wjynkšygo rozgosu


text:
Revisión de la página web de miasto.zawidow.sisco.info
(abrir)
O colocar un banner en su página web
Revisión del Sitio Web Aquí puedes expresar elogios, críticas u opiniones personales en este sitio web
Please enable JavaScript to view the
comments powered by Disqus.
Meta información Dirección IP 93.157.96.76 Organización
Ogicom Sp. z o.o.
Proveedor de servicios de Internet
Ogicom Sp. z o.o.
Información Localización Polonia - PL , POL Región: , Lugar: Código postal: Latitud: 52
, Longitud: 20 Metro código: Código de área:
Ubicación en el mapa:
Variaties Mostrar las variaciones
Ocultar variaciones
niasto.zawidow.sisco.info kiasto.zawidow.sisco.info jiasto.zawidow.sisco.info muasto.zawidow.sisco.info mjasto.zawidow.sisco.info mkasto.zawidow.sisco.info moasto.zawidow.sisco.info m9asto.zawidow.sisco.info m8asto.zawidow.sisco.info mizsto.zawidow.sisco.info missto.zawidow.sisco.info miwsto.zawidow.sisco.info miqsto.zawidow.sisco.info miaato.zawidow.sisco.info miazto.zawidow.sisco.info miaxto.zawidow.sisco.info miadto.zawidow.sisco.info miaeto.zawidow.sisco.info miawto.zawidow.sisco.info miasro.zawidow.sisco.info miasfo.zawidow.sisco.info miasgo.zawidow.sisco.info miasyo.zawidow.sisco.info mias6o.zawidow.sisco.info mias5o.zawidow.sisco.info miasti.zawidow.sisco.info miastk.zawidow.sisco.info miastl.zawidow.sisco.info miastp.zawidow.sisco.info miast0.zawidow.sisco.info miast9.zawidow.sisco.info miasto.xawidow.sisco.info miasto.sawidow.sisco.info miasto.aawidow.sisco.info miasto.zzwidow.sisco.info miasto.zswidow.sisco.info miasto.zwwidow.sisco.info miasto.zqwidow.sisco.info miasto.zaqidow.sisco.info miasto.zaaidow.sisco.info miasto.zasidow.sisco.info miasto.zaeidow.sisco.info miasto.za3idow.sisco.info miasto.za2idow.sisco.info miasto.zawudow.sisco.info miasto.zawjdow.sisco.info miasto.zawkdow.sisco.info miasto.zawodow.sisco.info miasto.zaw9dow.sisco.info miasto.zaw8dow.sisco.info miasto.zawisow.sisco.info miasto.zawixow.sisco.info miasto.zawicow.sisco.info miasto.zawifow.sisco.info miasto.zawirow.sisco.info miasto.zawieow.sisco.info miasto.zawidiw.sisco.info miasto.zawidkw.sisco.info miasto.zawidlw.sisco.info miasto.zawidpw.sisco.info miasto.zawid0w.sisco.info miasto.zawid9w.sisco.info miasto.zawidoq.sisco.info miasto.zawidoa.sisco.info miasto.zawidos.sisco.info miasto.zawidoe.sisco.info miasto.zawido3.sisco.info miasto.zawido2.sisco.info miasto.zawidow.aisco.info miasto.zawidow.zisco.info miasto.zawidow.xisco.info miasto.zawidow.disco.info miasto.zawidow.eisco.info miasto.zawidow.wisco.info miasto.zawidow.susco.info miasto.zawidow.sjsco.info miasto.zawidow.sksco.info miasto.zawidow.sosco.info miasto.zawidow.s9sco.info miasto.zawidow.s8sco.info miasto.zawidow.siaco.info miasto.zawidow.sizco.info miasto.zawidow.sixco.info miasto.zawidow.sidco.info miasto.zawidow.sieco.info miasto.zawidow.siwco.info miasto.zawidow.sisxo.info miasto.zawidow.sisvo.info miasto.zawidow.sisfo.info miasto.zawidow.sisdo.info miasto.zawidow.sisci.info miasto.zawidow.sisck.info miasto.zawidow.siscl.info miasto.zawidow.siscp.info miasto.zawidow.sisc0.info miasto.zawidow.sisc9.info miasto.zawidow.sisco.unfo miasto.zawidow.sisco.jnfo miasto.zawidow.sisco.knfo miasto.zawidow.sisco.onfo miasto.zawidow.sisco.9nfo miasto.zawidow.sisco.8nfo miasto.zawidow.sisco.ibfo miasto.zawidow.sisco.imfo miasto.zawidow.sisco.ijfo miasto.zawidow.sisco.ihfo miasto.zawidow.sisco.indo miasto.zawidow.sisco.inco miasto.zawidow.sisco.invo miasto.zawidow.sisco.ingo miasto.zawidow.sisco.into miasto.zawidow.sisco.inro miasto.zawidow.sisco.infi miasto.zawidow.sisco.infk miasto.zawidow.sisco.infl miasto.zawidow.sisco.infp miasto.zawidow.sisco.inf0 miasto.zawidow.sisco.inf9 iasto.zawidow.sisco.info masto.zawidow.sisco.info misto.zawidow.sisco.info miato.zawidow.sisco.info miaso.zawidow.sisco.info miast.zawidow.sisco.info miastozawidow.sisco.info miasto.awidow.sisco.info miasto.zwidow.sisco.info miasto.zaidow.sisco.info miasto.zawdow.sisco.info miasto.zawiow.sisco.info miasto.zawidw.sisco.info miasto.zawido.sisco.info miasto.zawidowsisco.info miasto.zawidow.isco.info miasto.zawidow.ssco.info miasto.zawidow.sico.info miasto.zawidow.siso.info miasto.zawidow.sisc.info miasto.zawidow.siscoinfo miasto.zawidow.sisco.nfo miasto.zawidow.sisco.ifo miasto.zawidow.sisco.ino miasto.zawidow.sisco.inf imasto.zawidow.sisco.info maisto.zawidow.sisco.info misato.zawidow.sisco.info miatso.zawidow.sisco.info miasot.zawidow.sisco.info miast.ozawidow.sisco.info miastoz.awidow.sisco.info miasto.azwidow.sisco.info miasto.zwaidow.sisco.info miasto.zaiwdow.sisco.info miasto.zawdiow.sisco.info miasto.zawiodw.sisco.info miasto.zawidwo.sisco.info miasto.zawido.wsisco.info miasto.zawidows.isco.info miasto.zawidow.issco.info miasto.zawidow.ssico.info miasto.zawidow.sicso.info miasto.zawidow.sisoc.info miasto.zawidow.sisc.oinfo miasto.zawidow.siscoi.nfo miasto.zawidow.sisco.nifo miasto.zawidow.sisco.ifno miasto.zawidow.sisco.inof mmiasto.zawidow.sisco.info miiasto.zawidow.sisco.info miaasto.zawidow.sisco.info miassto.zawidow.sisco.info miastto.zawidow.sisco.info miastoo.zawidow.sisco.info miasto..zawidow.sisco.info miasto.zzawidow.sisco.info miasto.zaawidow.sisco.info miasto.zawwidow.sisco.info miasto.zawiidow.sisco.info miasto.zawiddow.sisco.info miasto.zawidoow.sisco.info miasto.zawidoww.sisco.info miasto.zawidow..sisco.info miasto.zawidow.ssisco.info miasto.zawidow.siisco.info miasto.zawidow.sissco.info miasto.zawidow.siscco.info miasto.zawidow.siscoo.info miasto.zawidow.sisco..info miasto.zawidow.sisco.iinfo miasto.zawidow.sisco.innfo miasto.zawidow.sisco.inffo miasto.zawidow.sisco.infoo
Las últimas opiniones Los comentarios acerca de otros sitios web
(no la actual!)


text:
Stolica
Stolica to je głůwne mjasto we państwje a postrzodek jego admińistracyje, śedźiba władzůw a przedstawićelstw dyplůmatycznych inkszych państw. Ńykej we kůnstytucyji je zapisano inkszo stolica ańiżeli faktyczno śedźiba władzůw, ntp. we Ńiderlandach abo Boliwiji. Wyrůżńo śe stolice historyczne, uo dugij tradycyji, abo zuůnaczůne sztuczńy, jak Canberra we Australiji abo Abudża we Ńigeryji. Stolica godo śe tyż na postrzodek władze jakigo rygjůnu, krysu a inkszych jydnostkůw admińistracyjnygo tajlůngu.


text:
Bytůń
Wspůłrzyndne: 50°23' N 18°54' E
Bytůń (tyž Bytům, pol.: Bytom, śl-mjym. Beuthn abo tyż Beuthn Oberschläsing, ńym Beuthen Oberschlesien, čes. Bitom, uać. Bithomia, Bethania) - mjasto pouožůne we pouedńowyj Polsce, we wojewůdztwje ślůnskym. Je uůno powjatym grodzkym.
Jydno s nojstaršych mjast Gůrnygo Ślůnska, wzmjankowane we 1123, we 1179 uodůunčůne uod Mouopolski a přiuůnčůne do Kśynstwa Raćiborskigo, uod 1254 prawa mjejske. W XIX wjeku industrjalizacyjo, powstajům huty i gruby wůngla kamjynnygo. Po plebiscyće pozostouo w grańicach Ńymjec, uod 1945 w Polsce.
[Sprowjej] Necowe uodwołańa
- Mapy: Autopilot | Google Maps | Szukacz | Targeo | Zumi
- Zdjynća satelitarne: Google Maps | Wikimapia | Zumi


text:
Burkina Faso
Burkina Faso (fr.: (le) Burkina Faso) – państwo we Africe Zachodńij bez dostympu do mořa. Dowńij Gůrna Wolta (Republique du Haute-Volta), w 1984 prezydynt Thomas Sankara nadou mu nowe mjano, kere uoznačo "kraj prawych ludźi" w godkach mossi a diula, kere sům guůwnymi rdzynnymi godkůma kraju.
Burkina Faso, downo kolůńijo francusko, dostoua ńypodlygość we 1960 roku. Destabilizacyjo państwa w lotach 70. a 80. XX w. popředźiua wjelopartyjne wybory we wčesnych lotach 90.
Stolicům kraju je Wagadugu (Uouagadoůgou), mjanowane bez Burkińčykůw Úouaga.


text:
Walt Disney
Walt Disney, po prowdźe: Walter Elias Disney (rodz. 5 grudńa 1901 we Chicago, um. 15 grudńa 1966 we Los Angeles) - amerikański producynt filmůw, guůwńy ańimowanych, režysyr, scenařista, filantrop.
Jedyn s nojwjynkšych twůrcůw industryje rozrywkowyj we historji, lygynda ańimacyji a filmu. Twůrca Disneylandu a wartej milijordy dolarůw korporacyji The Walt Disney Company.
Na kůńyc 1966 zdjagnozowano u ńygo gibko postympujůncygo raka lewygo puůca, spowodowanygo čynstym kuřyńym tytůńu. Umor skuli asystoliji. Zostou pochowany, po krymacyji, na kirchofie w Glendale, w Kaliforńji, mimo aže lygynda mjejsko pado, co jygo ćouo zostouo zamrožůne, a fůnkcyje žyćowe majům zostać přiwrůcůne (po 100 lotach, čyli w roku 2066).
Walter a jygo braćik – Roy Oliver Disney – zouožyli cuzamyn Walt Disney Productions, korporacyjo znano dźiś kej The Walt Disney Company, kero uośůngo terozki ročny uobrůt we wysokośći ůng. 32 milijordůw dolarůw.


text:
Uniwersita Leiden
Leidenska uniwersita je najstarša uniwersita w Nižozemskej. Załoži so w lěće 1575. Za čas wosomdźesatlětneje wójny (1568–1648) přećiwo Španiskej bu město woblěhowane. Třećeho oktobra 1574 bu město wot tak mjenowanych "Geuzen" wuswobodźeny. Princ Wilhelm Oranski da Leidenčanam, jako myto za spjećowanje přećiwo Španičanam, uniwersitu. Hłowne twarjenje uniwersity leži na Rapenburgu, najrjeńšim kanalu Leidena. Twarjenje bě prěnjotnje klóšterska cyrkej. Pódla tutoho twarjenja leži Hortus Botanicus, botaniska zahroda. Ta zahroda eksistuje hižo štyri sta lět a ma rjanu rostlinarnju, w kotrejž rědke rostliny kćěja.


text:
Pakistan
Pakistan, Islamsko Republika Pakistanu (ang. Islamic Republic of Pakistan; urdu trl. Islāmī Jamhūriyat Pākistān, trb. Islami Dźamhurijat Pakistan) – państwo w pouedńowyj tajli Azyje, pouožůne nad Mořym Arabskym.
Wjynkše mjasta: Karači, Lahaur, Faisalabad, Rawalpindi, Pešavar, Kweta, Multan, Bahawalpur, Sakkhar, Hajdarabad.
Dugość grańic: 6 774 km, w tym:
- Indje 2 912 km
- Afgańistan 2 430 km
- Iran 909 km
- Chińsko Republika Ludowo 523 km
- wybřeže morske 1 046 km
Nojwyžšy půnkt: K2 8 611 m n.p.m., nojńižšy půnkt Uocean Indyjski 0 m Ferwaltůngowy tajlůng: 4 prowincyje, 1 terytorjům stouečne i 1 terytorjům plymjynne. Pakistan rośći pretynsyje do terytorjům Džammu i Kašmir – spornygo s Indjamůma; spůr uo tyn uobšar uod lot 50. XX wjeku stanowi zařewje powažnygo kůnfliktu mjyndzypaństwowygo. S kuli tych roščyń statystyka pakistańsko podowo wjynkšy uobšar państwa – 896 145 km².
Religje: Islam (97%, w tym 77% sůnńići i 20% šyići), wyznańa chřeśćijańske (1,6%), hinduizm (1,5%), buddyzm, śikhizm.
Skuod narodowośćowy : Pyndžabčycy (48%), Sindhowje, Beludžowje, Paštůńi, uchodźcy s Afgańistanu.


text:
Serbišćina, južnoserbska rěč je jedna z južnosłowjanskich rěčow. Rěči so w Serbiskej, Čornej Horje a Republice Srpskej, w susodnych statach a w diasporje. Wona słuša k słowjanskim rěčam, do swójby indoeuropskich rěčow a do balkanskeho areala, dokelž ma charakteristiske kajkosće, kaž wšě druhe balkanske rěče. Serbišćina je najbóle přiwuzna chorwatšćinje a bosnišćinje. Serbišćinu rěči 12 milionow ludźi.
Južnoserbska rěč ma 3 časy, tři genusy, dwaj numerusaj a 7 padow.
[wobdźěłać] Južnoserbski alfabet
Južnoserbski alfabet ma 30 pismikow.
Hlej zapisk w hornjoserbskim Wikisłowniku:
Serbišćina


text: Słowa kluczowe: usługi oraz prace wykończeniowe Śląsk Gliwice, remontowe Śląsk Gliwice, remonty Śląsk Gliwice, gładzie gipsowe Śląsk Gliwice, malowanie Śląsk Gliwice, montaż sufitów podwieszanych Śląsk Gliwice, montaż ścian działowych Śląsk Gliwice, adaptacje strychów Śląsk Gliwice, adaptacje poddaszy Śląsk Gliwice, montaż okien i drzwi Śląsk Gliwice, układanie glazury Śląsk Gliwice, instalacje elektryczne Śląsk Gliwice, usługi kanalizacyjne Śląsk Gliwice, usługi wodne Śląsk Gliwice, instalacje grzewcze Śląsk Gliwice.


text:
Gwjezdne wojny
Gwjezdne wojny (ang.: Star Wars) to je titel seryje filmůw science fiction/fantasy kero režyserowou George Lucas, a tyž roztůmajtych kůmiksůw, kśůnžek, špili kůmputrowych atp., zwjůnzanych ze ůńiwersům tyj epopeje filmowyj. Zasadńičo a pjerwotńy je to mjano dwůch trylůgiji filmowych, kere cuzamyn skuodajům śe s 6 filmůw:
- Gwjezdne wojny: tajla IV - Nowo nadźeja
- Gwjezdne wojny: tajla V - Imperjům kůntratakuje
- Gwjezdne wojny: tajla VI - Powrůt Jedi
- Gwjezdne wojny: tajla I - Mročne widmo
- Gwjezdne wojny: tajla II - Angrif klonůw
- Gwjezdne wojny: tajla III - Zymsta Sithůw
Plac a čos akcyje Gwjezdnych wojen je uokreślůny we napisach kere sům pokozywane na počůnku filmu: Downo, downo tymu, we pewnyj galaktyce fest daleko. Je to historyjo starćo dwůch śyu: Republiki a Imperjům, we keryj istotny udźou majům rycyře Jedi. We ůńiwersum Gwjezdnych wojyn je wyznowano bez ńykerych bohatyrůw a wšyjstkich rycyřy Jedi fikcyjno religijo Jedi, podug religijoznostwa uodmjana pantejizmu abo panentejizmu - wjara w Moc kero sprowjo a spajo do kupy Wšechśwjot.


text:
ДлиTeлbHocTb: 3 MиH 22 cek
ПpocMoTpoB: 454
Tэrи: Quantum takemedal notforyou s14 Kirian
ДлиTeлbHocTb: 0 MиH 30 cek
ПpocMoTpoB: 514
Tэrи: untitled
ДлиTeлbHocTb: 1 MиH 37 cek
ПpocMoTpoB: 397
Tэrи: acid drinkers sandomierz
ДлиTeлbHocTb: 5 MиH 50 cek
ПpocMoTpoB: 89
Tэrи: 1342195892313 chamstwo grach mmorpg mmorts mmo Vlog
ДлиTeлbHocTb: 1 MиH 32 cek
ПpocMoTpoB: 107
Tэrи: kurwa roxor xchuj
ДлиTeлbHocTb: 4 MиH 6 cek
ПpocMoTpoB: 633
Tэrи: sowa lemingi nigel farage pl Ojciec Tadeusz Rydzyk Radio Maryja Traktat Lizboński Janusz Palikot Korwin Mikke Jarosław Kaczyński Antoni Macierewicz Jacek Kurski Zbigniew Ziobro Polsat Tvn Państwo Państwie Czarno na Białym Szkło kontaktowe Kuba wojewódzki Monika Olejnik Tomasz Lis Wojciech Jaruzelski Lech Wałęsa Złoty Świt Bronisław Komorowski Grzegorz Napieralski Feministki
ДлиTeлbHocTb: 0 MиH 55 cek
ПpocMoTpoB: 380
Tэrи: nigel farage pl Ojciec Tadeusz Rydzyk Radio Maryja Traktat Lizboński Janusz Palikot Janusz Korwin Mikke Jarosław Kaczyński Antoni Macierewicz Jacek Kurski Zbigniew Ziobro Polsat Tvn Państwo w Państwie Czarno na Białym Szkło kontaktowe Kuba wojewódzki Monika Olejnik Tomasz Lis Wojciech Jaruzelski Lech Wałęsa Złoty Świt Bronisław Komorowski Grzegorz Napieralski Feministki
CTpaHиц: 1 of 75
Дaлbшe


text:
Gdańsk
Wspůłrzyndne: 54°22' N 18°38' E
Gdańsk (pol. Gdańsk, mjym. Danzig, łać. Gedania, Dantiscum, kaszb. Gduńsk) - mjasto w Polsce nad Mořym Boutyckym, zouožůne w 997 roku, stolica wojewůdztwa půmorskigo a archidjecezyji gdańskij. Gdańsk je tyž mjastym krůlewskym i hanzeatyckym, swygo času nojludńijšym i nojbůgatšym w I Řečypospolitej.
Uobecńy je jydnym s nojwjynkšych polskych mjast (šůste pod wzglyndym ličby ludnośći, 456 658 mješkańcůw, i śůdme pod wzglyndym placu, 262 km²).
[Sprowjej] Připisy


text:
Japůńijo
Japůńijo (日本 – Nihon abo Nippon; 日本国 – Nihon-koku abo Nippon-koku ( posuchej po japůńsku) - państwo wyspjarske ležůnce w Azyji Wschodńij na Pacyfiku. Moře Japůńske uoddźelo kraj uod kůntynyntu azyjotyckigo. Archipelag Japůński rozćůngo śe uod Wysp Nansei na pouedńu do Hokkaido na půunocy i skuodo śe s ůngyfer 4 000 wysp. Nojwjynkše s ńich to: Hůńśu, Hokkaido, Kjuśu i Sikoku.
Japůńčyki sům dźiś spouečyństwym jydnolitym pod wzglyndym narodowośćowym, godkowym, jak tyž wyznańowym i kulturowym.
Mjyškańcy uowygo kraju uod zarańo dźijůw mušům zmagać śe s śiuami přirody: třyńśyńůma źymje, wybuchůma wůlkonůw, ńiščyćelskymi falůma tsůnami i katastrofalnymi štůrmůma. Natůmjast řeźba terynu i skrůmne zuoža surowcůw mineralnych ńyzbyt spřijajům powstańu śilnygo państwa. Gůřisty charakter Japůńje sprawiu, iže wůnske ńiźiny nadbřežne stouy śe guůwnym mjejscym uosadńictwa ludnośći; sam tyž rozwinyua śe gospodarka, sam powstouy mjasta; rozkwitua cywilizacyjo. Jakby na překůr tym ńyspřijajůncym warůnkům wspůučesny Kraj Kwitnůncyj Wiśńi je nojbardźij rozwińjyntym państwym Azyje i jydnym s nojlepij rozwińjyntych na źymskym globje.


text:
Mezopotamiska
Mezopotamiska (grjeksce: Meσoπotauίa Mesopotamia, aramejsce: ܒܝܬܢܗܪܝܢ Beth Nahrin, kurdisce: Mezopotamya arabsce: بلاد مابين النهرين Bilād mā bain an-Nahrain) woznamjenja (kraj) mjez (dwěmaj) rěkomaj abo tež krótko Mjezyrěčina a woznamjenja w historiskim zmysle kónčinu dólnych runinow mjez rěkomaj Eufratom a Tigrisom, w kotrejž měšćanske staty Sumeričanow, Babylonjanow, Aramejčanow a Assyričanow ležachu.
[wobdźěłać] Zapřijeće a definicija
Dźnesniše wužiće mjena Mezopotamiska za kraj mjez rěkomaj zapřijima kónčinje wot Sumer a Akkad, kotrejuž dólne runiny su znate pod mjenom Južna Mezopotamiska.[1] Prěnjotnje so kónčina Mezopotamiskeje we wysokosći dźensnišeho Bagdada započa a rozpřěstrě so hač do regionow sewjerneje Syriskeje.[1]
[wobdźěłać] Geografija
Z Mezopotamiskej jako Mjezyrěčina su geografisce dźensniše kónčiny Iraka sewjerowuchodneje Syriskeje kaž tež južnowuchodneje Turkowskeje definowane.[2] Za přirodne mjezy maja wuchodne dólne nakromne kónčiny horinow Zagros a Taurus, pobrjóžna kónčina Persiskeho golfa a započinaca so syrisko-arabska pusćina.[3] Žórłowe regiony Eufrata a Tigrisa pak geografisce k Mezopotamiskej njesłušachu.[3] Z kóncom nowowbabylonskeho mócnarstwa tež historiske stawizniske zapřijeće Mezopotamiska. Slědowace epochi z jich nowymi politiskimi statnymi wutworami tohodla pod historiske mjeno Mezopotamiska njesłuša.[3]
[wobdźěłać] Politiske wliwowe kónčiny
Assyriska, Babyloniska a Sumer pěstowachu dalokosahace politiske poćahi k susodnym krajam, kotrež buchu tež zdźěla za prowincy mezopotamiskich jadrowych krajow deklarowane. Mjez krajemi starowěka, kotrež njesłušeja k historisce definowanym geografiskim kónčinam Mezopotamiskej, su mj. dr. Armenska, Urartu, Mittani, Mediska, Elam a zažne persiske mócnarstwo, prjedy hač wot lěta 539 př. n. l. prěni naslědny stat stareje Mezopotamiskeje tworješe.[3]
[wobdźěłać] Předstawizny
Najstarše archeologiske wobsydlenske sćěhi hodźa so za połojcu 11. lěttysaca př. n. l. při srjedźnmy Eufraće w Murejbeće dopokazać, hdźež su so pochowane byče nopy w kulojtych domach namakali. Hodźi so z wěstotu předpokładować, zo běchu podobne poměry w susodnych regionach, dokelž družina namakankow typiske znamjenja cyłkowneje Mezopotamiskeje reprezentuja.[4] Wot 10. lěttysaca př. n. l. hodźa so wumodelowane žónske figuriny namakać. Obsidian w małych mnóstwach pokazuje na wikowanje z Kapadociskej. Namakane obsidianowe brjenki su dopokaz zažneho wikowanja.
Hač do 8700 př. n. l. móžemy architektoniski pokrok wobkedźbować. Něhdy kulojte bydlišća přeměnjachu so do róžkatych domow, kotrež nětko tež nad wjacorymi rumnosćemi disponowachu. Žitne zbytki w silach pokazuja na prěnje ratarkse činitosće. Něhdźe wot 7700 př. n. l. pokazuja wšě domy, w kotrychž buchu čłowjeske nopy namkane, róžkaty stil. Specialny porjad pokazuje podobnosće na kult mortwych Jericha. Z 7. lěttysaca př. n. l. pochadźeja najstarše dokłady za keramiku. Objekty pokazuja měnjace so motiwy a techniki, kotrež pokazuja na dołhi wuwiwanski proces přez wjacore lětstotki. Wot 6. lěttysaca př. n. l. hodźi so prěni raz palena hlina z prehistoriskimi modelemi hornčerskeje tačele dopokazać.[4]
[wobdźěłać] Južna Mezopotamiska
Wobsydlenje započa so mjez 5000 a 4000 př. n. l. w Obejdskej dobje. Ratarjo wobsydlachu kraj mjez Babylonom a Persiskim golfom, wjedźechu prěnje ratarstwo. Dźělenje dźěła nasta, hornčerska tačel bu wunamakana, Temple z hlinjanych cyhelow su nastate. Wot Urukoweje doby (4000–3100 př. n. l.) namakachu města a spočatki pisma, kotrež so ze systema piktogramow k sumeriskemu klinowemu pismu wuwiwaše.
[wobdźěłać] Srjedźna Mezopotamiska
W dólnych runinach srjedźneje Mezopotamiskeje ležachu jako najwuznamniše městnosće Sippar, Dur-Kurigalzu a Opis. Kónčina bě přez rěku Dijala a horni běh Delnjeho Zaba wobmjezowana. Plahowachu hłownje žito. Najwažniša hospodarska hałza wšak bě zhotowjenje smoły a kołmaza w regionje Opis.
[wobdźěłać] Sewjerna Mezopotamiska
Wosebitu rólu hraješe w 4. a 3. lěttysacomaj př. n. l. tež sewjerna Mezopotamiska, kotrež so wobchadnje druhdy tež Hornja Mezopotamiska mjenuje. K njej słušachu kónčiny při hornim běhu Eufrata, Tigrisa a Habura. Wuznamne města su tam nastali, kaž Mari, Ebla, Hama, Hamukar, Tell Halaf/Aleppo, Nabada, Niniwa a tež Assur.
W druhej połojcy 3. lěttysaca př. n. l. da so nimo toho jednotna kultura w tutej kónčinje zwěsćić, kotraž so mjez druhim přez standardizowany załožk Akropolisa z palastom a templemi w srjedźišću sydlenskeje hórki wuznamjeni.
[wobdźěłać] Wot Sumera hač ke kóncej nowobabylonskeho mócnarstwa
Najwjetši dźěl znatych stawiznow Mezopotamiskeje je přez připućowanja po skupinach charakterizowany. Zwjetša rozpadny region do wjele měšćanskich statow, podobnje kaž w starowěkowskej Grjekskej, pod kralemi, kotřiž nachwilu jedny přećiwo druhemu wojowachu. Běchu fazy, kotrež buchu přez wulke mócnarstwa dominowane a druhe, w kotrychž mócy ze susodnych regionow dobywanske wójnske wuprawy wjedźechu.
Chronologija zepěra so na assyrisku lisćinu kralow, lisćinu eponymow a chroniku eponymow. Přez rjad synchronizmow hodźi so najwjace babylonskich kralow (po sumeriskej a babylonskej lisćinje kralow A) do systema zasunyć. W Babylonskej so lětnje mjěna (po wažnym podawkom) hač do časa knjejstwa krala Kurigalzu I. wužiwachu, po tym wužiwa so zwjetša jenož lěto knjejstwa krala jako referencu.
Nimo toho su synchronizmy znate: Šamši-Adad I. z Assyriskeje zemrě w 17. lěće knjejstwa krala Hammurabi, Ammiṣaduqa, kral Babylona knježeše 146 lět po stupjenju krala Hammurabi. Babylon připadny w lěće 31 krala Šamšu-ditana k Hetitam pod Muršili I. Z wobkedźbowanjow Wenusy w času krala Ammiṣaduqa spytachu, absolutne daty wotwodźić. Wotpowědny podawk wospjetowaše so kóžde wosme lěto. Nimo toho je rozprawa wo dwěmaj zaćmićomaj měsačka za čas UR-III-dynastiju.
Tež archelogoiske namakanki su snadne. Wjele starobabylonskich sydlišćow bu rozpušćeno. Po Gasche et al. (1998, 7) je so tutón proces wšak hižo před padom Babylona započał a zda so, zo to bě ze změnu hydrologiskeho systema w času knjejstwa Samsuiluny zwjazane. Ur, Uruk a Larsa nad Eufratom běchu potrjechene, ale tež Girsu a Lagaš buštej rozpušćenej, w 30. lěto knjejstwa Samsuiluny potom tež Isin a Nippur. Tež rozpjeće keramikowych formow jasnje woteběra (Gasche et al. 1996, 43). Zda so, zo bě kónčina na wuchod Tigrisa mjenje potrjechena.
[wobdźěłać] Sumeričenjo
Prěnje pisomne dopokazy w južnej Mezopotamiskej su w sumeriskej rěči spisane. Někotři rěčespytnicy měnja, zo sumeriska rěč móhła z mongolšćinu, finšćinu, madźaršćinu abo z turkowšćinu přiwuzna być a wotwodźeja z toho připućowanje Sumeričanow do Mezopotamiskeje z wuchoda, měnjo, zo tam su korjenja tutych rěčow. Njejsu žane archeologiske dokłady za tajke připućowanje. Teorija, zo južna Mezopotamiska w neolitikumje hišće pod mórskej hładźinu ležeše, njeda so mjeztym wjace dźeržeć, chibazo přińdźe přez eroziju w sćěwku rólniskeho wužiwanja a přepasenja w Taurusu a Zagrosu k sylnemu nanjesenju pódy.
Kónc 4. lěttysaca př. n. l. buchu technologije za efektiwniše powodźenje polow wuwite a etablěrowane, tak zo móhli so prěni raz města tworić. Rozhałžkowany kanalowy system bu wot tak mjenowanych měšniskich wjerchow zorganizowany a zhromadnje wobtwarjeny („templowe hospodarstwo“).
Rjemjesło a wikowanje nabywaštej dale a bóle wuznam a města buchu dale a bóle zamóžite. Kóžde z tutych sydlišćow bě politisce samostatne.
Přiběrace žadanja na organizaciju a tež templowe hospodarstwo wuměnjachu a spěchowaštej wuwiwanje pisma. Na spočatku słužeše pismo jenož knihiwjedstwu- Najwažniše město Sumeričanow bě Uruk, jedyn z jeho knježićelow bě Gilgameš. Epos wo tutym rjeku maja so za najstarši wobchowany literarny dokument čłowjestwa. Wokoło lěta 2700 př. n. l. bě klinowe pismo w swojich móžnosćach dospołnje wuwite.
Wot lěta 3000 př. n. l. připućowachu nomadźa ze sewjera do južneho Mezopotamiskeje. Sumeriska lisćina kralow, kotraž tež wo lijeńcy powěda, dokumentuje tute pućowanja přez mjenowanje semitiskich mjenow. Historikarjo mjenuja tutu dobu zažnodynastisku periodu, kotraž so w 23. lětstotku př. n. l. skónči.
W tutej dobje rozłama jednota duchowneje a swětneje mocy. Palasty buchu za kralow natwarjene, kotrež nic jenož reprezentaciji słužachu. Kralojo tuteje doby mjenowachu so lugal (= „wulki čłowjek“). Swój mócnarski narok pokazachu knježićeljo tež přez swoje rowy, dajo so z swojej družbinu pohrjebać. Wjacore tutych kralowskich rowow namakachu blisko města Ur.
Dalše namakanki, kotrež mějachu za hospodarstwo rozsudny wuznam, běštej koleso a hornčerska tačel (pózdnja Uruk-doba).
[wobdźěłać] Zjednoćenje a čas rozkćěwa pod Akkadom
Ze Sargonom z Akkada so nowa epocha započa (wokoło 2235-2094 př. n. l.). Załoži prěnje wulke předaziske mócnarstwo, zjednoćejo wjele měšćanskich statow. K swojemu mócnarskemu wobwodej słušeše cyłu Mezopotamisku, dźele Syriskeje, Irana a Małeje Azije. Město Akkad, kotrehož zbytki hišće njebuchu namakane, bu knježerstwowe sydło. Akkadska rěč wutłóči sumerišćinu jako rěčanu rěč; sumerišćinu wšak wužiwachu dale jako sakralnu, ceremonialnu, literarnu rěc a jako rěč wědomosće. Dobywanja Sargona wjedźechu k hospodarskim a kulturelnymi zwiskam z podćisnjenymi ludami a z nowymi susodami. Přistup k Persiskemu golfej daše florěrowace mórske wikowanje nastać.
Mócnarstwo Akkada žane dołhe wobstaće njeměješe. Mnoholičbne zběžki a předewšěm přupućowacy hórski lud Gutejčanow skónčichu tutu epochu.
Tute prěnje wulke mócnarstwo zwosta w mytach regiona žiwe. Tak wjele pozdźišo samo Assyričenjo w swojich stawiznach wo Sargonje rozprawichu.
[wobdźěłać] Nowosumeriske mócnarstwo dynastije Ur-III
Po nic cyle 100 lětach buchu Gutejčenjo wuhnaći, a sumeriske měšćanske staty dóńdźechu zaso k mocy a wulkosći. Město Ur bu znowa srjedźišćo. Sumerišćina bu zarjadniska rěč. prěnje cikuraty nastawaja.
Tuta doba wuznamjeni so přez krute zarjadnistwo a přez wudawanje prawniskich wukazow (Kodeks Ur-Nammu). Je to poslednja wot Sumeričanow charakerizowana epocha. Jich rozpad je přez zańdźenje mocy městow wuznamjeny. přez to měł dalši nomadny lud swoju šansu k postupej dóstać (hlej tež: Lisćina kralow z Ura).
[wobdźěłać] Babylonska doba
Pod kralom Hammurabi, w starobabylonskej periodźe (2000 př. n. l. - 1595 př. n. l.), so město Babylon do srjedźišća tehdyšich podawkow dósta a bu tak wuznamne za region, zo Grjekojo pozdźišo cyłu Mezopotamisku Babylonsku mjenowachu. Hammurabi je znaty, dokelž spisa jednu z prěnich traděrowanych zběrkow zakonjow, tak mjenowany kodeks Hammurabi. W 280 paragrafach prawidłowaše aspekty ciwilneho prawa, chłostanske prawo a zarjadniske prawo. Poda nam wjele rozsudźenjow jednotliwych padow, kotrež so často přez wulku krutosć wuznamjenjachu. Historikarjo njejsu sej wěsći, kak dołho so tuta zběrka zakonjow wobkedźbowaše.
[wobdźěłać] Assyriska doba
W 18. lětstotku př. n. l. knježeše Šamši-Adad I. wjetše mócnarstwo na sewjer wot Mezopotamiskeje, ale w prěnjej połojcy 17. lětstotka Assyriska zaso rozpada a staroassyriske mócnarstwo so skónči.
W 14. lětstotku př. n. l. Assyriska zaso na mocy naby. Stolica Aššur ležeše při hornim Tigrisu. Historikarjo měnja, zo tute město najprjedy bě pod knjejstwom Herrschaft Akkada, mjeztym zo prěni Assyričenjo běchu nomadźa.
Na čole Assyričanow steješe kral, kiž so tež za zastupjerja bóha Aššur měješe. Pódla kupnicy wulku móc w kraju wukonjachu. Assur, geografisce ležo při wažnych wikowanskich pućach, wikowaše z Babylonom, Anatolskej a dźensnišim Iranom.
Pod Aššur-uballit I.om (1353-1318 př. n. l.) naby Assyriska swój wliw wróćo. Mnoholičbne dobywanja wjeźechu k hospodarskemu rozmachej. Kral Tukulti-Ninurta I. zrozumi so zaso jako zastupjer boha Assur. Mjenowaše so tež "knježićel štyrjoch zemjedźělow”. Z jeho smjerću so tak mjenowane srjedźoassyriske mócnarstwo skónči.
Posledni rozmach dožiwi mócnarstwo z kralom Aššur-danom III. (935-912 př. n. l.), kiž wjele aramejske města dobywaše. Assyričenjo poněčim pismo a rěč wot Aramejčanow přejimachu.
Kralej Aššur-nasir-apli II. (883-859 př. n. l..) a Šulmanu-ašared III. (858-824 př. n. l.) rozšěrištaj assyriski mócnarski wobwod hač do Syriskeje. Po někotrych poražkach a nutřkownych wadźeńcach je so Tukulti-apil-Ešarrje III. (745-727 př. n. l.) poradźiło, Fenicisku, Palestinu a Israel dobywać. Babylon dobywachu w lěće 689 př. n. l. Dobywanska žadosć namaka swój wjeršk w dobywanju Egyptowskeje přez Aššur-ahhe-iddina (681-669 př. n. l.). Aššur-bani-apli (669-627 př. n. l.) bě posledni wuznamny knježićel. Wón bě nazhonity politikar, kiž bě jara wobčitany. Jeho knihownja je wuznamne žórło za stawizny Mezopotamiskeje.
[wobdźěłać] Nowobabylonska doba
Po spadźe Assyriskeje Babylon zaso na mocy naby. Kral Nabopolassar dobywa naposledk nad Assyriskej. 18 lět po smjerći Assurbanipala dobychu zjednoćeni Medojo a Babylonjenjo wójska Assyriskeje (609 př. n. l.). Potom bu Babylon znowa kulturelny centrum Mezopotamiskeje. Assur a Niniwa buštej dospołnje zničenej a Assyričenjo so skónčnje z pomjatka naslědnych generacijow zhubjachu, doniž so tute mjeno z politisko-socialnych přičinow znutřka assyriskeho luda na wuchodźe w 19. lětstotku n. l. zaso njewožiwi.
[wobdźěłać] Naslědnicy Stareje Mezopotamiskeje
Achejmenidźa dobywachu wot 550 př. n. l. Bliski wuchod a Mału Aziju. W Babylonje zawostaji Cyrus II. 539 př. n. l. swoju proklamaciju na Cyrusowym cylindrje a Mezopotamiska bu dźěl mócnje ekspandowaceho Persiskeho mócnarstwa. W času persiskeho knjejstwa bu aramejšćina mócnarstwowa rěč, t. mj. mócnarstwowa aramejšćina. W lěće 330 př. n. l. dobywaše Aleksander Wulki persiske mócnarstwo a po jeho smjerći přewza jeho něhdyši wójnski wjednik Seleukos móc a załoži dynastiju Seleukidow.
[wobdźěłać] Kultura a towaršnosć
[wobdźěłać] Hospodarstwo a wikowanje
W 3. lěttysacu (za Sumeričanow) knježachu měšniscy wjerchojo, kotřiž politisku a nabožnu móc w swojich rukach dźeržachu. Organizowachu tež kanalizowanje kraja a rólnistwo. Etat stata bě identiski z tym knježićela, tutón hospodarski system rěka oikosowe hospodarstwo. Organizacija trjebaše za to wulki zarjadniski aparat. Njewólnicy, kotřiž za měšniskich wjerchow dźěłachu, dóstachu za to naturalije. Priwatne swójstwo hakle w Babylonskej dobje nasta. Nadawki stata su so w běhu časa zdźěla “priwatizowali”, t. r. najenk přewza dźěła a dyrbješe za to wukon (na př. slěbro) přinjesć.
Ratarjo w 2. a 1. lěttysacu př. n. l. wšak wuměnjachu swoje produkty za trěbne žiwidła a tekstilije. Temple a jich měšnicy mějachu w Assyriskej wjele mjenje wliwa na hospodarstwo. Assyriski stat dopušći priwatne swójstwo a financowaše so přez tributy a dawki. Ležownosće běchu we wobsydstwje zemjanskich swójbow, kotrež małych ratarjow dale bóle k wotwisnym činjachu. Wulku lěpšinu měješe wobsydstwo na pódźe - wono bě bjezdawkowe. Nimo pódy wobsedźechu tute zemjanske swójby zwjetša hišće wulke wikowanske předewzaća.
Tež w Babylonje běchu wliwapołni překupcy, kotřiž ze swojimi swójbami hotowe dynastije tworjachu. Nic jenož přez wikowanje powjetšachu swoje zamóženje, ale tež přez pjenježne wobchody. Přećiwo wšemu wočakowanju njeběchu po wšěm zdaću žane wiki (bazary), kaž by so poprawom wot orientaliskeho kraja wočakowało. Ale namakane dokumenty wo tutej wikowanskej formje ničo njerozprawjeja.
Mezopotamiska wikowaše ze susodnymi krajemi. Poćahi dalokowikowanja sahachu samo wot Baltiskeho morja hač k Indusowej delće. Twory přinjesechu přez lódź abo karawanu do kraja. Karawany najprjedy swoje wikowanske twory z wosołami transportowachu, wot 1. lěttysaca př. n. l. wjelbłudy twory njesechu. W snadnej měrje su so tež konje a wozy wužiwali. Dróhi běchu hakle wot nowoassyriskeho mócnarstwa.
[wobdźěłać] Rěč, pismo a ličby
Do 4. lěttysaca př. n. l. wužiwachu wobydlerjo Mezopotamiskeje tak mjenowane ličenske kamuški za ličenske nadawki wšědneho dnja. Rozrostowace wikowanje wjedźeše w 3. lěttysacu k wuwiću klinoweho pisma. Najprjedy klinowe pismo zestaji so hłownje z wobrazowych symbolow. Pozdźišo bu wono abstrakniše. Dokelž wjele ludźi njemóžeše pisać, wužiwachu za swoje zaměry słužby pisarjow. Pisar sta so tak z nahladnej wosobu w towaršnosći.
Znamješka buchu z pisakami do hlinjanych taflow zadrapane. Najprjedy so na hlinjanej tafli padorune a wodorune linije ćahachu. Potom zapisuja symbole do nastatych kašćikow, zatłóčujo je z třiróžkatym kónčkom ćeńkeho drjewjaneho kuska do mjechkeje hlinjaneje tafle. Pisachu a čitachu wotlěwa doprawa. Klinowe pismo docpě wo 2700 př. n. l. swoju dokonjanosć. Klinowe pismo bu 2500 lět w Mezopotamiskej nałožene a namaka so tež w Syriskej a pola Hetitow kaž tež w diplomatiskich archiwach Egyptowskeje.
Pola Sumeričanow jednotliwe znamješka najprjedy cyłe słowa předstajichu, kotrež móžachu tež woznamy měć. Druhdy so znamješka kombinowachu, zo bychu činitosće předstajili. Tak zapřijeće "jěsć" předstaji so přez symbolej „huba“ a „chlěb“. Tute wobrazowe pismo dowoli ludźom, wšědne wěcy lěpje organizować.
Pismo bu w běhu časa kompleksniše, jednotliwe symbole móžachu nětko tež zwuki resp. wjacore symbole móžachu cyłe sady předstajic. To zmóžni narod literatury, kaž so tež na př. w Gilgamešowym eposu wotbłyšćowaše, kotryž je w cyłym region znaty był. Do 2. lěttysaca w Mezopotamiskej žana z wužitych rěčow dominowaše. Rěčachu sumerišćinu a akkadšćinu runoprawnje. Lětstotki dołhe zasydlowanje a rozšěrjowanje najrozdźělnišich aramejskich kmjenow po cyłym Płódnym měsačku činjachu aramejšćinu k nawodnej rěči Bliskeho wuchoda.
Sumeriska rěč wosta hač k přewrótej časow rěč zdźěłanych ludźi, podobnje kaž bě to grjekšćina za Romske mócnarstwo abo łaćonšćina w srjedźowěku. Wot Aramejčanow bu tež pismikowe pismo, kotrež su wot Feničanow přewzali, zawjedźene. Při tym pisachu jenož konsonanty, wokale so w přisłušnym pismje njepisaše (samsne płaći za prapisma Biblije kaž tež hieroglyfowe pismo Egyptowčanow). W tutej dobje pisachu na papyrusu a pergamenće.
[wobdźěłać] Žórła
- ↑ 1,0 1,1 Gebhard Selz: Sumerer und Akkader. C.H. Beck, München 2005, S. 11-13.
- ↑ Dietz-Otto Edzard: Geschichte Mesopotamiens. C.H. Beck, München 2004, S. 10.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Dietz-Otto Edzard: Geschichte Mesopotamiens. C.H. Beck, München 2004, S. 13-16.
- ↑ 4,0 4,1 Dietz-Otto Edzard: Geschichte Mesopotamiens. C.H. Beck, München 2004, S. 16-20.
[wobdźěłać] Eksterne wotkazy
- Josef Klíma, "Ludźo Mezopotamiskeje" (hornjoserbsce, přełožk ze słowakšćiny, PDF-dataja: 1.786 KB)
- Zur Frühgeschichte Mesopotamiens (PDF-dataja; 1,32 MB)
- Deutsches Archäologisches Institut: Übersicht über archäologische Grabungen in Mesopotamien
- Geschichte Mesopotamiens


text:
Josip Broz Tito
Josip Broz Tito (* 25. meje 1892 jako Josip Broz w Kumrovecu w dźensnišej Chorwatskej; † 4. meje 1980 w Ljubljanje) běše předsyda Juhosłowjanskeje a wažna figura mjezynarodneje politiki.
Wón bě sedme dźěćo Franja Broza a Marije Brozoweje. Jeho nan Franjo Broz běše Chorwat a jeho mać Słowjenka. Josip Broz chodźeše dźěl swojeho dźěćatstwa w Posredźe po prošenju a pozdźišo na zakładnu šulu w Kumrovecu. Njeje pak hižo do druheje rjadownje postupił. 1905 wopušći šulu a w lěće 1907 započa jako mašinski wučomnik w Sisaku dźěłać. Tam dósta wědomje za wažnosć dźěła a je prěni raz 1. meju jako dźeń dźěła sławił. W lěće 1910 zastupi do Socialnodemokratiskeje strony Chorwatskeje a Słowjenskeje. 1937 wuzwoli so na generalneho sekretara Komunistiskeje strony. Z lěta 1943 bě Josip Broz (z partizanskim přimjenom Tito) prezident "Antifašistiskeje rady narodneho wuswobodźenja", kotraž přewza wot 1945 prowizoriske knježerstwo we wot fašistow wuswobodźenych kónčinach. W samsnym lěće bu ministerski prezident a zakitowanski minister Zwjazkoweje republiki Juhosłowjanskeje. 1953 přewza funkciju statneho prezidenta, kotraž spožči so jemu 1963 na čas žiwjenja.


text:
Kapslowy płód
Kapslowy płód je suchi płód, kotryž wobsteji z dweju hač wjacorych płodowych łopješkow. Jeho perikarp so přez špalty abo pory wotewěra. Wón słuša k sypacym płodam, kotryž so wotewěra a tak symjo wuswobodźuje.
[wobdźěłać] Warianty
Wotewěranje so móže na rozdźělnym wašnju stać.
[wobdźěłać] Septicidna kapsla
Jeli wono so stanje přez rozdźělenje karpele w šowach, da kapsla je septicidna. Tajki płód ma křižomnik, orchidejowe rostliny, bałmowc a pózdnička (Colchicum).
[wobdźěłać] Lokucidna kapsla
Jeli so na podołhostnym špalće w jednotliwym fachu wotewěra, da kapsla je lokulicidna. Tajki płód ma hwěžkan (Ornithogalum).
[wobdźěłać] Poricidna kapsla
Jeli kapsla na porach wotewěra, da kapsla je poricidna. Tajki płód ma mak.
[wobdźěłać] Žórło
- Lehrbuch der Botanik für Hochschulen, Jena 1921, strona 517 (něm.)


text:
Kristus nauczajůncy ze gůry
Uojczynasz (ze łaćiny, Pater Noster) je mjano krześćijańskigo poćyrza, kerům doł do poznańo Jezus ze Nazarytu podle relacyje Mateusza a Łukasza Wańelisty. Roztomajte istńijůnce wersyje rzykańo bjerům śe ze tygo, co sům jake porůżńyńo mjyndzy uobyma relacyjami wańelistůw. Tyż inksze wersyje sům używane uod krześćijańskich kośćołůw.
Uojczynasz je powożane jako spůlny krześćijański poćyrz bez mołwjyńy uo głůwnych zachach religijůw. Lo Katyjmusa Katolickigo Kośćoła je podsůmowańym krześćijańskich doktrynůw a mustrym rzykańo we zgodźe ze protestantůma a poćyrzym uodpedńim lo prawosławnych.
Trza wskozać, iże ńy mo uoficjalnygo tumaczyńo uojczynasz na ślůnsko godka.
[Sprowjej] Tumaczyńy ślůnske


text:
Nó, i juzaś kiej sie ino zaszaltruje radijok abo telewizyjô sztyjc i jednym ciyngym… wojna, wojna, wojna… Ja, jô miarkuja, co to jes pierónym ważne, diosecko iste, coby ło tym boczyć ale możno niy za tela. Beztóż tyż jô dzisiôj blank ło czymsik inkszym byda sam rzóńdziół. Terôzki chnet wszyjske majóm już te mobilniôki i kaj ino kuknóńć kôżdy chop, kôżdô baba i chnet kôżde dzieciô mô tyn mobilniok przi daklu. A jô usłyszół takô jedna moc szykownistô łozprôwka Maciyja Stuhra, szauszpilera i wigyjca, kierô jô spróbuja pedzieć możno terôzki po naszymu. Dejcie pozór!
Musza sam pedzieć, co chop i baba… sie festelnie miyndzy sia rozeznowajóm. Nó, cheba, iże ftoś swôs mô jakiesik swoji inksze łobjawiyni. Dobra! Niy byda sam terôzki dogadowôł wszyjskich inkszóści a żôl, bo kciôłech sam jich pôrã pokôzać. Dóm pozór ino na jedna inkszość, kierô sie nôjbarzij ciepie w ślypia, łodznôczô ie, a pryndzyj – ciepie sie we dakle.
Jakim sztrichym baba i chop łozprawiajóm ci bez mobilniôk, bez ta łoszkliwô kómórka? Ze markiyróngu, to take same dziôłanie… ale… jak to sam zarôzki wytuplikuja – nic barzij łopacznygo.
Chop łodnosi sie do swojigo mobilniôka po ludzku… łón go… łón do niygo gôdô… bali jak i niy mô zasiyngu. Łón mu spółczuje, użôli sie kiej mu na ziym śleci… tu ci go głôskô… juzaś tu pogłôskô, ganc ajnfach… Kiejsik słyszôłech…
– Te, łochyntolu tam przi głóśniku! Bo zazwónia do cia!
Niy, tak po prôwdzie niy ma sie co gorszyć… jô móm rôd, kiej tyn pozióm u suchaczów wzrôstô bez półtoryj prómila, bo wtynczôs mómy sam lepszyjszy kóntakt. Ja, jô tyż, kiej to szkryflóm (gôdóm) móm przi sia mało halbecka i drugda cosik sie sam szlukna.
Jô kiejsik ci żech słyszôł take rzóndzynie bez telefółn, kiere terôzki byda sam próbowôł wóm przedstôwić.
– Halooo!… Nó, pyrsk… Ojgyn gôdô! Suchej ino!… Suchej ino, sam wszyjske dobrze ło cia godajóm… Nó, zicli my sie i siedzymy, nic sie niy dziyje… tak se siedzymy, słepiymy piwo, gôdómy… côłki czôs gôdómy, nó… ło nicym… tak sie rzóndzymy… ale jes przijymnie, fest frojdnie jes… ło Hanys tyż sam zicnół, pozdrôwiô cie.
Forsztelujesz sie to? Ło, i Hajna jes… tyż cie pozdrôwiô!… Jółzel jes… niy, niy łón cie niy pozdrôwiô… Siedzymy, nic sie niy dziyje… nuda… cióngnie sie jak smród po galotach… przerwa jakosik abo co…
Ale… fest przijymnie jes… siedzymy… nó, piwko jes… nó, żôl, co cie sam snami niy ma… bo byś sie tyż zicnół do kupy wrôz snami… i pogôdôł możno…
A ty co? Pewnikiym jeżeś kajsik na wsi ja? Nô, a my siedzymy… nic sie niy dziyje… nuda… jak flaki ze łolejym.
Suchejże ino! To możno zrobiymy tak, iże jak sie wróca nazôd do dóm… to zaglingóm do cia… nó, to zatym pogôdómy. Niy, sam niy kca szterować… bo tak siedzymy… nic sie niy dziyje…
Nó, suchejże! Trzim sie tam… wszyjskie cie gryfnie pozdrôwiómy… nó, króm Jółzla! Nó, tóż pyrsk, trzimej sie! Nic, siedzymy, siedzymy… nó… nó… cheba nagrôłech mu sie!
Miarkujecie, co to bóła chopskô łozprôwka bez tyn mobilniôk i terôzki możno babsko. I tu żech ci jes we sztichu, jak sie możno miarkujecie, bo niy poradza wóm przekôzać na jaki szimel gynał łozprawiajóm bez mobilniôk baby. I to ze roztomajtych gróntów. Za piyrsze… niy mómy za tela czasu… niy… ale, bali i niy ło to sie rozłajzi… ja, to bóło obdolno, poniżyj pôska. Nó, niy, niy, niy… bo przeca tak naprôwdã jô niy poradza wlyjźć we baba… niy, niy, niy… halt!… to tyż bóło poniżyj basiska… bo tak po prôwdzie, to jô poradza wlyjźć we baba… niy, niy, niy halt! Styknie!
Smówmy sie blank ajnfach, co niy bóło dzisiej tych łostatnich słówecek!
Jô wóm łodtwórza gôdka, ftorô blank bez cufal i niykcóncy usłyszôłech:
– Halooo! Krista! Pyrsk. To jô, jeżech we galeryji, niy… nó, we handlowyj… coś ty… gupiô idijółtko… tyż żeś wypokopiyła… niy, nó, bez cufal wlazłach tam ło szaroku, nó, przed połedniym… myśla sie… a kukna, co tyż tam jes dzisiôj moc interesantnego…
Nó, nó… niy, niy, już polekuśku wylazuja, bo już zawiyrajóm… Oooo! Krista, wczorej toch miała roztomajte przigody… ja, blank ajnfach leżałach we flapsie… côłkie trzi godziny. Co?… niy, niy… u kosmytyczki. Łowinyli ci mie fólijóm spóżywcóm. Nó, nó to ci Krista ino rzykna, iżech łod dôwna sie takô gryfnô niy czuła… Nó, a tukej prziszłach, przikarycyłach sie, bo tak po prôwdzie, to jô ino zuchtałach japtyki. Nó, boch sie ło rozwidnioku łocuciyła i takech ci sie fest wystrachała… ale, jak jô sie przelynkła, miałach ci blank miyntke szłapy, iżech myślała, co jô móm ganc ajnfach… hercszlak. Nó, cosik mie tak dziwocnie ikrô targało, tak ci jakosik dziwocnie… bez côłkô noc. Sie żech na isto fest zlynkła, iżech przikulwitała sie do tyj galeryji… ale majóm ci tukej tako zuper japtyka… jezderkusie, jezderkusie!… Take zuper medikamynty… lajstłach sie, kupiółach … ale take zuper… na doczkaniu mi przeszôł tyn côłki hercszlak…
Co? Niy! Niy zażywałach, niy wziynach. Niy, przeczytałach ino tyn flugblat, ulótka… „przeciwskazania”, pomyślałach… a na pieróna mi to?
Krista! A ty niy uwiyrzisz, co jô tukej znodła… nó, we tyj galeryji… jakô ci jakelka!… Niy, nó… bez cufal, cufalowo.
Suchej ino! To jes ci takô kocymajka… jak by ci to pedzieć?… Ło, kule na mole… pamiyntôsz możno?
Bóła takô impryza u Richata… nó, nó… siedym lôt tymu nazôd. I na tyj ci impryzie bół ci taki jedyn istny… Manek… nó Manek… Krista, błagóm cie… nó, Jak to kiery?Jak to kiery?
Taki, co to sie na naszô Tilda gawcół. Tak jakosik dziwucnie kukôł… Nó, jak to kiej? Nó, we podstawówce! Łón sie tak dziwucnie na nia gawcół, iże łóna fórt medikowała, co łón jes… łón ji tak diosecko przaje… nó, nó, nó, a niyskorzij sie wykôzało, iże łón miôł ino festne morzisko, laksyra…
Nó… i tyn Manek nó… gynał… i tyn Manek na tyj ci impryzie bół ze takóm jednóm istnóm, Gitóm… nó, nó, nó… i… i ta Gita łod Szymicki miała szwestra Gabi… Nó, i ta Gabi bóła we takij jakielce na „studniówce”… Nó, nó… gynał, nó szarłatnô ze… nó, akuratnie…
Cóżeś ty? Nó… coś ty? Nó?… coś ty? Nó?…
Możno jô terôzki wrajża do fuzekle tyn kónsek gôdki?
– … Nó, tóż suchej Krista! Jô ci jóm dzisiej znodła nó… nó… ta jakelka, blank do tamtyj… NIYPODANÔ !!!
I terôzki nôjlepszyjsze! Bo zrobiólech już sprawónki, zakludziółech je do kamratowego autoka. Wrôcóm sie nazôd, boch jesce małowiela przepómniôł i słysza ci cosik takigo:
– Krista! Krista, a ty blank niy uwiyrzisz, fto sam dzisiej jes… we tyj galeryji… nó… nó nasz Ojgyn sam jes… nó!
Nó, cóżeś ty ipto diosecko? Pewnikiym, na zicher mie niy słyszy!!!


text:
Ślůnsko godka
Ślůnsko godka (ślůnski, ślůnsko mołwa; roz za kedy mjanowano uod jeji używoczůw: pů naszymu; wymowa podug Mjyndzynorodowygo Fůnetycznygo Abecadła: ['ɕlonskɔ 'gɔtka]) – godka, podug keryj godajům rdzynne ludźe Gůrnygo Ślůnska a reliktowo tajla ludźůw Dolnygo Ślůnska. We Norodowym Wszechuobecnym Wykoźe we 2011 roku przez 509 tyśůncůw perzůnůw pośwjodczůło ślůnski jako důmowo godka[2][3]. Tajla ś ńich przebywo za krejůma Polski - we Mjymcach, Czeskij Republice a USA. Ślůnsko godka, podug SIL International, wrachowuje śe do grupy lechickij zachodńosłowjańskich godkůw[4]. Nojbliższe ji godki to polsko, kaszubsko, godki sorbske (gůrno- a dolno-) a tyż czesko a słowacko. Ślůnsko mołwa uodrůżńo śe uod inkszych godek słowůma, fůnetykům a uortografijům. We polskij naukowyj literaturze důminuje poglůnd, co etnolekt ślůnski je skupinům gwarůw abo djalektůw/poddjalektůw we ramach polskij godki.
[Sprowjej] Mjanowańy
[Sprowjej] We ślůnskij godce
Godka mo kupa roztůmajtych mjanůw, używanych rzodźi lebo czyńśći. W Internecu nojbarzi popularne je ślůnsko godka. Drugim używanym tyż je przimjotńik ślůnski, kery pochodźi uod wyrażyńo "jynzyk ślůnski" (samo słowo jynzyk ńy mo we ślůnskim, na uopach do polskigo, znoczyńo godki; podańy je we godce gůrno- a dolnosorbskij, kaj używo śe uokryślyńůw hornjoserbski a dolnoserbski, nale słowo godka mo śe tam jako reč a rěc, eli je babskij zorty).
Roz za kedy trefjo śe tyż pojstrzůd rodźimych ludźi używajůncych godki uokreślyńa: pů naszymu, ślůnsko rzecz, prawjyńy, rzůndzyńy, ślůnsko mowa (tyż mołwa).
[Sprowjej] We polskij godce
Skiż tygo, co ńy mo ślůnski statusa godki we przekůnańu ńykerych polskich godkoznowcůw, godo śe uo ńi dialekt śląski (ślůnski djalekt) a roz za czas tyż gwara śląska (ślůnsko gwara).
[Sprowjej] We inkszych godkach
Nojczyńśći mjano lo godki pochodźi uod łaćinskigo mjana Ślůnska - Silesia. Bestůż je na tyn przikłod Silesian language (angelsko godka), Langue silésienne (francusko godka), Sziléziai nyelv (madźarsko godka) a Ciлeзbka MoBa (ukrajińsko godka). Ńykere godki zaadaptowały mjano zy mjymjeckigo Schlesien, jako bajszpil Šlešćina (gůrnosorbsko godka), Schlesisk (norwesko godka) a Шлeзиckи jaзиk (macedůńsko godka). We czeskij godce pado śe Slezský jazyk abo Slezština.
[Sprowjej] Fůnologijo
[Sprowjej] Spůłgłoski
Systym spůłgłoskowy przedstowjo śe fest podańy na polsko godka:
[Sprowjej] Samoguoski
We godce ślůnskij do śe normalńy wyrůżńić 7 samogłoskůw, nale we ńykerych djalyktach sům tyż jake samogłoski szpecyjolne.
Podstawowo systema samogłoskowo rozrůżńo samogłoski [a], [e], [ɛ], [i], [ɔ], [o], [u], [ɨ], szkryflanych kej a, e, e, i, o, ů, u a y.
Ćeszyński djalekt, glywicki djalekt, kluczborski djalekt a uopolski djalekt mojům tyż nosowe y, uoznaczůne kej [ɨ̃].
[Sprowjej] Historyjo
Pjyrszym hanszriftym, na kery śe przistowo, iże w ńim uostała użyto ślůnsko godka, je Kśynga Henrykowsko (Hańcowy Festbuch)[5]. Padze tam wywołane zdańe dai ut ia pobrusa a ti poziwai, kere uoznoczo dej, dyć jo pobrusza, a ty poczywej (pol: daj, niech ja pomielę, a ty odpocznij). Bezto, co tyn zac barźi podany je na ślůnsko godka, pokozała śe starość, eli je to blank ślůnski abo polski, a jużći strzedńowjeczny miszůng tych godek.
Za pjyrsze, mjano ligwa Sleziana (ślůnsko godka) przekozało śe we chrůńice jydnygo żagańskygo klosztora, mjanowanyj Catalogus abbatum Saganensium a kero uostała naszkryflano za XIV wjeka (postrzůd rokůma 1392 a 1422). [6]
[Sprowjej] Ślůnski dźiśej
W teroźńich czasach zaboczyć śe do chudoba a pomjyrańy ślůnskij godki pod ajnflusym polskij[7]. Ńykere gramatikowe kůnstrukcyje charakterystyczne lo ślůnskigo, mjyńo śe na wszechuobecny polski, ntp. mjast Być na wjelaś rokůw stary godo śe czynsto Mjeć ileś lot. Ślůnsko godka rygjůnalno mo śe tyż u ńykerych kej godka ludźi bez ausbildůnga a ńyuoklanych[8].
Atoli ślůnsko godka tam, kaj je w użyću, ńy mo uoficyjalnygo statusa, to dźynki internecowi po prowdźe terozki uodżywo. Brano je tyż do ryklamůw[9]. Ze godki potocznyj uoddźylo śe typowy slang, powstajům nowe uokreślyńa, kej na tyn przikuod mobilńok (pol. telefon komórkowy) lebo szlustydźyń (pol. weekend)[10].
Na poczůnku styczńo zaczůn fungować ferajn Pro Loquela Silesiana, kery dowo se za cyl pjastowańy a průmowańy ślůnskij godki. Postrzůd jigo założyćelůw je m.in. Bogdan Kallus, autor "Słownika gůrnoślůnskij godki", Mirosław Syniawa, kery we 2007 roku narychtowoł tekst internecowego dyktanda we ślůnskij godce, a Rafał Adamus, ekůnůmista ze Chorzowa[11].
[Sprowjej] Słowńictwo
Na formowańy śe słowńictwa godki ajnflus mjały pożyczki z godek: polskij, czeskij (a rodszy morawskij, fůngůjůncygo dowńij kej uodrymbno godka), mjymjeckij (tajli s germańskigo djalyktu ślůnskigo, ńiźli ze standardowygo mjymjeckigo) a tyż słowackij. W godce ty przewożo zdrzůdłosłůw zachodńo-słowjański. Srogo tajla wyrażyńůw bliższo je rodszy godce staropolskij, a kůnkretńy sůmśedńym djalyktům wjelgopolskimu i mołopolskymu a godce dolnołůžyckij, gůrnosorbskij i morawskij, kej wspůłczesnymu standardowymu polskimu.
Krům tygo, do śe tyż nolyźć słowa s takich godek, kej francusko, laszsko, łaćina, słowacko, starowysokomjymjecko, strzedńowysokomjymjecko, strzedńońiderlandzko a italsko[12].
[Sprowjej] Słowńictwo typowo ślůnske
Choća tela godek mjoło ajnflus na ślůnski, mo uůn tyż słowa, kere sům typowo ślůnske. Ńy uobstały śe uůne we inszych godkach, djalyktach lebo gwarach, uostały śe ino we ślůnskich. Godkoznowce za taky uokryślyńa uznowajům mjyndzy inkszymi swaczyna, kopruch, starzik, dokorzůnd a inksze[13]. Co wjyncyj, do śe tyż trefić jake słowa ślůnske we inkszych godkach. Towům pożyczkům we polski godce sům uokryślyńa jodła, jako bajszpil modro kapusta, ciapkapusta a wodzionka (wodźůnka), nale sům tyż take bez polskigo uodpowjedńika, ntp. familok. Roz na kedy ajnfachowo stosuje śe tyż ślůnske gysztele, jako bajszpil po ptokach (pol. za późno). We wilamowickim majům słowo uöbroz, kere śe mo za polski ajnflus[14], nale we literackij godce ńy uokozuje śe prelabjalizacyjo, stůnd moge to być uod ślůnskigo.
[Sprowjej] Alfabyt ślůnskij godki
Już uod somygo anfangu robůt nad ślůnskům kodyfikacyjům bůły problymy jak uoddoć głoski kere ńy wystympujům we polskij godce, a gynał ů a u pochodzůnce s prelabjalizacyje. Dowańy sam ł kej we słowje uoko ńy mjało cweku, kej ńy bůło tukej zachowane starodowne prawidło uo ł jako nachfolgera l welaryzowanygo.
W Internecu, jak tyż i poza ńim[15] wywołany je nostympujůncy alfabyt[16]:
Atoli ten warjant szkryflańo je używany nojczyńśći, istńijům tyż inksze szrajbůngi, zawjyrajůnce np. v, ú, ũ a ô. Pojawjajům śe uůne atoli sporadyczńy. Uogůlńy, godka ślůnsko może być szkryflono 10 alfabytůma, co sům gorzij lebo lepij widźane[17].
[Sprowjej] Djalykty a zrůżńicowańy rygjůnalne
Godka ślůnsko ńy je wszandy jednako we wszyjskich tajlach Gůrnygo Ślůnska. Inakszy godo śe wele Ćeszyna, inakszy – wele Uopola. To, co je mjanowone u użytkowńikůw ślůnskigo djalyktůma[18][19], bez ńykerych godkoznowcůw polskich uokreślo śe kej gwary etnolektu ślůnskigo[20]. Wspůłcześńy do śe wyrůżńić 7 uodmjon godki ślůnskij: ćeszyńsko, gliwicko, jabłůnkowsko, kluczborsko, ńymodlińsko, průdńicko a uopolsko[21].
Ślůnski ńy je jydnolity a na růżnych uobszarach kulturowo-historycznych do śe trefić zarůwno roztůmajte znoczyńo tych samych słůw, jak a jejich růżno wymowo. Ńy wszyjske wjync cechy djalyktu uopisane wystympujům na wszyjskych jigo uobszarach. Czynsto ale wystympujům m.in. labjalizacyjo, mazurzyńy a jabłůnkowańy.
[Sprowjej] Kodyfikacyjo a godka literacko
Terozki trwo robota nade wytworzyńym literackij godki ślůnskij. Używany we Internecu waryjant ślůnskij godki je uoparty zauobycz na djalyktach, we kerych śe godo w becyrku Katowic a Gliwic. Uod lot 30. XX w. egzystuje już ślůnsko mikrogodka literacko – laszsko, ustandaryzowano bez frydeckigo pisorza Erwina Goja, wywołanygo kej Óndra Łysohorsky, nale zostoł uoparty na grůńće pograńicznyj ślůnsko-morawskij gwary gůrnouostrawskij, beztůż ńy je uůn reprezyntantym lo zespoła djalyktůw ślůnskych.
Bibljoteka Kůngresu USA 18 lipca 2007 wepisała ślůnsko godka we regest godek śwjata[22]. Ślůnsko godka uostała tyż zaregistrowano w Mjyndzynorodowy Uorgańizacyji Godkowyj, kaj przidano uůnyj kod ISO: "szl"[23]. Bůły to pjyrsze kroki zdatne do stworzyńo m.in. ślůnskij Wikipedyje.
[Sprowjej] Bajszpil użyćo godki
Wymowa w IPA:
Przipisy
- ↑ Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011. Raport z wyników - Central Statistical Office of Poland
- ↑ Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011. Raport z wyników - Central Statistical Office of Poland
- ↑ Podug Norodowygo Wszechuobecnygo Wykozu ze 2002 roku 56 tyśyncy Ślůnzokůw (40 tyśyncy s wojewůdztwa ślůnskigo) zadeklarowało, iże důma posuguje śe godkům ślůnskům.
- ↑ SIL International
- ↑ http://slunskoeka.pyrsk.com/gysichta.html#02.
- ↑ http://slunskoeka.pyrsk.com/gysichta.html#03.
- ↑ http://www.gornyslonsk.republika.pl/slgskg.html
- ↑ http://zdaryna.nowiny.pyrsk.com/zpuna3.php?tymat=0
- ↑ http://forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=34281&w=76959439
- ↑ http://punasymu.com/_indexs.php?id=rozmuwki/rozmuwki_nowomodne-s
- ↑ (pl)"Silesiana: Śląska mowa nie dla idiotów" Gazeta Wyborcza, 25 lutego 2008.
- ↑ Dykcjunorz polsko-ślůnski we serwiśe slunskoeka.pyrsk.com
- ↑ http://artur.czesak.webpark.pl/Stronica/Slask/index.html
- ↑ http://zakorzenianie.most.org.pl/za14/03.htm
- ↑ Je uůn tyż powszechńy używany na transparyntach RAŚ s napisym GŮRNY ŚLUNSK (relacyjo z IMA we Wikinews)]
- ↑ Wyniki sznupańo "ślůnsko godka".
- ↑ http://www.dyktando.org/?id=ortografia
- ↑ Informacyje na zajće uorgańizacyje Śląskie Centrum Dziedzictwa Kulturowego
- ↑ Zaręba Alfred, Szkice z dialektologii śląskiej; Katowice: Śląski Instytut Naukowy, 1988 - 504 s.: mapy, 1 portr.
- ↑ Uo zaliczańu gwar ślůnskich do polskij godki, uob. B. Wyderka, O wielojęzyczności Śląska, "Indeks. Pismo Uniwersytetu Opolskiego" 2004 nr 55-56.
- ↑ http://slunskoeka.pyrsk.com/farby.html
- ↑ katowice.naszemiasto.pl
- ↑ SIL International, Documentation for ISO 639 identifier: szl.
[Sprowjej] Uobejzdrzij tyż
[Sprowjej] Linki zewnyntrzne
- Uo ślůnskij godce na portalu omniglot.com
- Kurs ślůnskij godki na angleskich Wikibooks
- Pů našymu – djalykt ślůnski kodyfikowůny
- Ślůnske Nowiny – pjyrszy ślůnski serwis informacyjny
- Ślůnsko Eka – dykcjůnorz atp.
- Portal "Pro Loquela Silesiana"
- Jynzyk S'loonski
- Po naszymu - Teshen Silesian
- Slovník ponaszimu
- Pověsti slezského lidu (czes. )
- Ślůnski w katalogu ODP (czes. )


text:
Kobjyr
Wspůłrzyndne: 50°03'37" N 18°56'22" E
Kobjyr[zdrzůdło?]
(pol. Kobiór, mjym. Kobier) - wjeś we połedńowyj Polsce, we ślůnskim wojewůdztwje, we pszczyńskim kryśe. Tworzi jednowjoskowo gmina Kobjyr.
Zołożůno we XV stoleću na polańy postrzodku pszczyński kńeje. We 1870 doprowadzůno sam bana, s Kobjůra idźe śe ńům dostać do Katowicůw, Bjelska-Bjołyj a Zebrzydowicůw. Bez Kobjůr wjedźe tyż krajowo cesta nr 1.
We 2002 we czas powszechnygo wykoza bůło we Kobjyrze nojwjyncy we cołkij Polsce pośwjodczyńůw ślůnski norodowośći (21.93% - 990 ludźůw)[1].


text:
Saksůńijo
Saksůńijo (mjym. Sachsen, g-sorb. Sakska), uoficjalńy Swobodny Krej Saksůńijo (mjym. Freistaat Sachsen, g-sorb. Swobodny stat Sakska) – land we wschodńij tajli Mjymjec. Je to dźyśůnty land podle wjyrchu (18 413 km²) a szůsty podle liczby ludźůw (4,3 miljůna). Stolicům Saksůńije je Drezdyn, nale nojwjynkszym mjastym – Lajpcik. Je to land dwůch nacyj – Mjymcůw a Sorbůw.
Gyszichta kreju napoczyno sie we roku 966, kej Otto I Wjelgi na podbityj źymje Słowjanůw utworził Majzyńsko Marchijo. Uod 1089 regjyrowali ńům Wettyny, a we 1423 roku sie stoła tajlům Saksůńije (kera na poczůntku uobyjmowała dzisijszo Dolno Saksůńijo a Westfalijo). Ze czasym strzodek kreju sie przećepnył na połedńe a Drezdyn sie stoł jego stolicům. Saksůńijo bůła samostanowjůny elektorat aż do roku 1871 (skuplowańy Mjymjec).


text:
Kaszubsko godka
Kašubsko godka (kaš. kaszëbsczi jãzëk) – godka s grupy zachodńosuowjańskij godek suowjańskych, kerym posůguje śe w Polsce koždy dźyń přez 50 tys. Kašubůw. Kašubsko godka je jydnům s godek půmorskych – uo uodrymbnej godce do śe godoć juž we wjeku XIV. Za nojstarše druki kašubske uwažane sům Duchowne piesnie Dra Marcina Luthera i inszich naboznich męzow Šymůna Krofeya s roku 1586. Užywano uobecńy forma pisano kašubskij godki je ewolucyjům zapropůnowanyj w 1879 roku bez Floriana Ceynowe we wydanyj we 1879 roku w Poznańu kśůnžce Zarés do Grammatikj Kašébsko-Słovjnskjè Mòvé. Podšukowoč kašubskigo Friedrich Lorentz wyuodrymbńiu we tyj godce 47 guoskůw, kere terozki śe zapisuje 34 buchštabůma, tajla ś ńich (ch, cz, dz, dż, rz, sz) bez pouůnčeńy dwůch buchštab, podańy na polsko godka.
[Sprowjej] Užyće
Zaśyng kašubskigo uode downa bez přerwy śe půmyńšo (uobezdřij: Kašuby).
Do ńydowna panowouo, a postřůd tajli godkoznawcůw we Polsce panuje šyroko rozpowšychńůne překůnańy uo tym, co kašubski stanowi djalykt abo gwara polskij godki.
We roku 2003 dano kašubskij godce třibuchštabowy mjyndzynarodowy kod CSB podug normy ISO 639-2.
Terozki we Polsce istńije kilkadźeśůnt šuli, we kerych bajtle učům śe kašubskigo. Uod 2005 roku istńije možebność zdawańo ś ńigo ygzamina maturalnygo. We kašubskim wydawane sům kśůnžki a cajtůngi, ymitowane sům rygjůnalne průgramy radyjowe a telewizyjne.
Podug ustawy s dńa 6 styčńa 2005 r. uo myńšośćach narodowych a etńičnych a uo rygjůnalnych godkach, do śe užywać před uorganůma gminy, kole godki uřyndowyj, kašubskigo kej půmocńičo godka – pjyršo dokůnoua tygo pouožůno we kryśe bytowskym gmina Parchowo.
[Sprowjej] Uopińije
We 2005 we ůsmym tomje yncyklopedyje douůnčanyj do Gazety Wyborczyj nolozua śe nastympujůnco treść (tumačeńy na ślůnski): "kašubski djalykt, [to] djalykt užywany bez Kašubůw na Půmořu Gdańskim a we wsch. tajli Půmořa Zach.; nojbaři uodrymbny s djalektůw polslij godki (choć śilńy gynet. ś ńim zwjůnzany), uznowany tyž za godka lebo djalykt přejśćowy mjyndzy polskim a wymaruymi godkůma Ranůw, Uobodrytůw a Dřewjan [...]"
Hanna Dalewska-Gryń myśli, iže literacko godka uoparto na djalyktach kašubskich do śe uznoć za mikrogodka[1].
[Sprowjej] Alfabyt kašubski
Alfabyt kašubski mo w śe mastympujůnce buchštaby:
- Aa Ąą Ãã Bb Cc Dd Ee Éé Ëë Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Łł
- Mm Nn Ńń Oo Òò Óó Ôô Pp Rr Ss Tt Uu Ùù Ww Yy Zz Żż
We ślůnskij godce s tygo nie wystympujům
- ą [ą] (IPA: [õ]) (ó nosowe)
- ã [an] (IPA: [ã]) (tzw. a z blewiązką)
- é [yj] (IPA: [e], [ej]) (tzw. e ze striszkã)
- ë [e/a] (IPA: [ə]) (tzw. "šwa")
- ł [u] (IPA: [w]) ("u" ńyzguoskotwůrče)
- ò [łe] (IPA: [wɛ]) (tzw. labializacyjo)
- ô [o/e] (IPA: [ɞ]) (tzw. o z dakã)
- ù [łu/łi] (IPA: [wu]).
Buchštaba "u" je ńykedy čytano kej postředńo mjyndzy u a i, jak mjymjecke "ü".
Na uodwyrtka do ślůnskij godki, guoski cz, sz, ż, dż, rz wymawjo śe baři mjynko, kej [ʧ], [ʃ], [ʒ], [ʤ], [ʒ] (jak we angelskij godce).
[Sprowjej] Djalykty
Wyrůžńo śe 4 zespouy djalyktalne kašubskigo, we ramach kerych wystympuje ůngyfer 50 gwar.
- Djalykt půunocny (krys pucki a půunocno tajla wyjherowskigo)
- Djalykt střodkowy (pouedńowo tajla krysa wyjherowskigo a krys kartuski)
- Djalykt pouedńowo-wschodńi (teryny na pouedńy uod Kośćeřiny)
- Djalykt pouedńowo-zachodńi (uokolice Bořiškůw, Břeźna Šlacheckigo we kryśe chojńickym a ńylične wśe we bytowskim).
[Sprowjej] Wuaściwośći kašubskij godki
- Tajlowe utřimańy formy TarT s prasuowjańskigo TărT,: ntp. kaš: gard, parmiń, szl: grůd, průmjyń.
- Zmjynkčůno spůuguoska bez ar,ntp. kaš: cwiardi, czwiôrtk, szl: twordy, štwortek
- Ńy mo "ruchůmygo" e, ntp. kaš: pòrénk, kùńc, szl: poranek, kůńec
- Stwordńyńy ś,ź,ć,dź, ntp. kaš: swjat, zëma, zymia, rodzëc pl: śwjot, źima, źymja, rodźić
- Tajlowe utřimańy formy TłoT we plac ślůnskigo TleT, np.: młoc, płoc, szl: mleć, pleć
- Zachowańy akcyntu ruchůmygo we djalykće půunocnym
- Akcynt ińicjalny we djalyktach pouedńowych
[Sprowjej] Bajšpil (Uojče noš)
Òjcze nasz, jaczi jes w niebie,
niech sã swiãcy Twòje miono,
niech przińdze Twòje królestwò,
niech mdze Twòja wòlô
jakno w niebie tak téż na zemi.
Chleba najégò pòwszednégò dôj nóm dzysô
i òdpùscë nóm naje winë,
jak i më òdpùszcziwómë naszim winowajcóm.
A nie dopùscë na nas pòkùszeniô,
ale nas zbawi òde złégò. Amen
[Sprowjej] Literatura
- Aleksander Labuda : Słownik polsko-kaszubski/Słowôrz kaszëbskò-pòlsczi Gdańsk 1981
- Fryderyk Lorentz : Gramatyka pomorska t. 1-3 Wrocuaw 1958-1962
- Bernard Sychta : Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej. t. 1-6 Wrocuaw – Waršawa – Krakůw 1967 – 1976
- Gustaw Pobłocki: Słownik kaszubski z dodatkiem idjotyzmów chełmińskich i kociewskich, Cheumno 1887
- Hanna Popowska-Taborska, Wiesław Boryś: Słownik etymologiczny kaszubszczyzny t.1-4 Waršawa 1994 – 2002 (Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy ) ISBN 83-901394-9-9, ISBN 83-86619-81-3, ISBN 83-86619-28-7, ISBN 83-86619-74-0
- Stefan Ramułt: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego, Krakůw 1893
- Jerzy Treder : Język kaszubski. Poradnik encyklopedyczny. Gdańsk 2002 ISBN 83-7326-037-4
- Jan Trepczyk : Słownik polsko-kaszubski t. 1-2 Gdańsk 1994 ISBN 83-85011-73-0
[Sprowjej] Denkmale šrajbowańo kašubsko-půmorskigo
- 1536 Kronika T. Kantzowa o wendyjskich ludach zwanych Wendami a między nimi Kaszuby. Chronik von Pommern in Hohdeutscher, hrsg. v. G. Gaebel, Stettin 1897.
- 1586 Duchowne piesnie D. Marcina Luthera y ynßich naboznich męzow. Zniemieckiego w Slawięsky ięzik wilozone Przes Szymana Krofea... w Gdainsku: przes Jacuba Rhode, Tetzner 1896: s tumačeńo bytowskigo pastora S. Krofeja, Suowińca (?) s Důmbja
- 1643 Mały Catechism D. Marciná Lutherá Niemiecko-Wándalski ábo Slowięski to jestá z Niemieckiego języká w Słowięski wystáwiony na jáwnosc wydan..., w Gdaińsku przes Jerzego Rhetá, Gdańsk 1643. Pastor smoudźiński M. Mostnika (Michał Pontanus), rodem ze Suůpska.
- Perykopy smołdzinskie, uopracowane a wydane bez Friedhelma Hinze, Berlin (wschodńi) 1967
- Śpiewnik starokaszubski, uopracowany a wydany bez Friedhelma Hinze, Berlin (wschodńi) 1967
- Przysięgi słowińskie z Wierzchocina
[Sprowjej] Linki zewnętrzne
- Kašubsko Wikipedyjo
- Projekt swobodńy dostympnygo dykcjůnořa kašubskigo
- Kašubske Werkštaty Literacke
- Òdroda ònlajn – kašubski cajtůng internecowy
- serwis Nasze Kaszuby
- serwis Kaszubia.com
- Kašubsko katygoryjo Uodymkńyntygo Kataloga ODP
- Muzyjům Šrajbowańo a Muzyki Kašubsko-Půmorskij we Wejherowje
- Kaszubi.pl – uoficjalno zajta ZK-P
- Cassubia Slavica
- Projekt Rastko Kaszuby
- Radio Kaszëbë – pjyrše radyjo pů kašubsku
- Kašubski Linux
Przipisy
- ↑ Dalewska-Greń H., Języki słowiańskie, PWN, Warszawa 2007, ISBN 978-83-01-12391-8, str. 586


text:
Czad
Czad, Republika Czadu (fr. République du Tchad, arab. جمهوريّة تشاد [Jumhuriyat Tashad]) - państwo we strzodkowyj Africe. Granica mo uod půłnocy s Libijům, uod wschodu s Sudanym, uod połedńa s Strzodkowoafrikańskům Republikům, uod połedńowygo zachodu s Kamerůnym a Ńigeryjům a uod zachodu s Ńigrym. Jygo mjano pochodźi uod Jeźora Czad.
Půłnocno tajla kraju zajmuje Sahara, na połedńu idźe trefić sawanny. 3/4 ludnośći kero mo robota pracuje we bauerstwje. Rozpoznane, nale ńyeksploatawane sům surowce mineralne, krům wydobywanyj na pouedńu naftowyj ropy.


text:
Niy poradza
Tyn cołki miszōng w mojyj gowie zaczon herr Kaczyński, kery w myśl politycznyj poprawności miast żydo-kōmunōm poczōn straszyć Ślōnzokami, kere tak po prowdzie to sōm dlo niego Reichsdeutsche, ino sami nowet ô tym niy wiedzōm. Postraszyć przed welunkem przeca cza, coby wyszeł epny procynt. Terozki wachuja jeszcze na straszynie wschodnimi Polokami, to je tak po prowdzie Ukraińcami. Kożdy fto łaziył do szule wiy, co UPA chciała Ukrainy aż po Rzeszōw. Po 60 latach na Wschodzie pewnie dali sōm wywrotowce, kere pod portretym Stepana Bandery majstrujom zbrodnicze plany aji to ôni pewnie zônaczyli bez ôński miesiōnc Tydzień Kultury Ukraińskiej w Rzeszowie. Pieronie! Brusić kosy i stowiać je na sztorc!
Niy poradza tyż spokopić zachowanio inkszych politykōw, kerzy naroz spomnieli sie ô tym, co sōm Ślōnzokami, i co Ślōnzokōw cza przed szowinizmem brōnić. Jak jedyn mōnż wypiynli pierś ci, kerzy prezesowi pszoli, i ci keży mieli go za nojwiynkszego gizda. Widać na jesiyń Ślōnoki bydōm dźwigać supki i procenty niy jednyj partii politycznyj.
Niy poradza tyż zmiarkować co sie stało po lewyj zajcie. Przed welunkem ôńskigo roku Zbyszko z Lewicy chcioł przemalować na złoto-modro cołke wojewōdztwo, a terozki wprowdzie durś brōni ślōnskości Czynstochowy, Żywca i Zagłymbio, ale niy godo już tak gorko ô samych Ślōnzokach. Bōłoby tak bez to, że chop niy trefiył do koalicji? Eee, cheba niymożliwe.
Po tym zaś co ôdpedzioł Marcin Meller do Kaczyńskigo moga sie za to zmiarkować ślōnsko edycyjo „Playboy’a”. Cajtung musiołby sie mianować „Babiosz” i pokazywac to co we naszyj krainie je nojgyfniyjsze. Bōłyby w nij plenery z bauerkami we tajli ôpolskij i zmaraszōne frele bermōnōw na Hutach. Do tego jeszcze baby z Tychōw w jakimś szynku aji heksy z nudelkulom i sukces bardzij pewny jak coroczno pielgrzimka do Piekor. Znajōnc Mellera nosz „Babiosz” stołby na lepszym poziomie niż artyzm Ślōnskij Listy Przebojōw, choć fto wiy? Niy godajōnc gośno, może i Mirek Szołtysek skusiłby sie na mało sesyjo?
Na sōm kōniec powiym jeszcze, co niy poradza spokopić tyż tych wszysjtkich, kere padajom co gorli cza jeb... eli ônaczom na necu filmy ze ślōnskōm fanom i flintōm. Ône sōm dlo mie tak samo pogupiałe jak niekierzy. Jak znomy historyjo Ślōnska, to dobrze wiymy, co z takich pogupiałych mielimy ino fest dużo ôstudy.
Dopowdy jo tyj kuwety niy ôgarniōm.
**
Niy dom sie użnōńć gowy ani tym bardzij nic bardzij cynnego za to, co tyn tekst je richtig po ślōnsku i niy wadzi sie ze ôbsztalowanōm bez ekspertōw z „Pro Loquela” i „Dangi” składniōm, fleksjōm aji gramatykōm. Niy szczimołech jednak i musiołech pokozać mōj germōński kamuflarz. No to pyrsk ludkowie! ;)
Dodaj komentarz
zgłoś nadużycie Kristek, Utworzony: 2011-04-12 18:03:19
zgłoś nadużycie do alien, Utworzony: 2011-04-12 16:43:15
zgłoś nadużycie alien, Utworzony: 2011-04-12 11:01:00
zgłoś nadużycie "znawca mody", Utworzony: 2011-04-12 04:25:43
zgłoś nadużycie Kristek, Utworzony: 2011-04-11 22:11:53
- OGŁOSZENIA
- Zostań konsultantką polskiej firmy MARIZA
- UDZIELĘ POŻYCZKI POD ZASTAW!
- Internetowy Doradca Finansowy
- Alba komunijna
- ZAMIENIĘ MIESZKANIE NA MNIEJSZE
- Dołącz do ORIFLAME - luksusowy zegarek w nagrodę!
- Garaż w centrum
- SPRZEDAM GARAŻ
- Praca dodatkowa lub stała
- Firma Remontowa Świętochłowice
- kredyty dla małych i średnich Firm, bez BIK, środki gwarantowane z UE
- Zainwestuję w Zadłużoną Spółkę Kupię 608-146-176


text:
Za pora dni bydymy swiyntowac Wszystkich Swiyntych – swiynto tych, kerzy odeszli z tego swiata, ale kerych pamiyntomy i wspominomy.
Jak kozdego roku przed tym swiyntym pojada na kerchow, coby narychtowac grob mojich Ojcow i Brata Pyjtra, wypucowac pomnik i platy kamiynne, pozbiyrac liscie i zolyndzie, kere slecialy z dymbu, co rosnie zarozki wele grobu, postrojic zielonym, no i posadzic erika.
We same swiynto jadymy zas na kerchow, coby poswiycic znicze, postawic swiyze kwiotki, nojcznscij chyzantymy, i powspominac wszystkich Bliskich.
Jak tak stoja przi grobie mojich Ojcow i Pyjtra, to zawiyrom oczy i widza…jak jeszcze bolach malo, Mama pomywo talyrze i gorki po obiedzie a Papa siodo przi stole, nabijo fajfka tabakom, kero som suszol i takom ekstra maszynkom posiekol, a potym zapolo sztrachecla i jom podpolo we fajfce. Czuja tyn smrod, kery sie rozlazi po colkij kuchni…
Abo widza Pyjtra, jak rozklodo na dylowce mokre obrozki, swiyzo wywolane, a Mama lazi miyndzy niymi jak w jakim labiryncie, dowo pozor, coby kerego niy nadepnonc.
Czuja, jak piyknie wonio krizbaum, kery do kupy z Pyjtrym strojymy we wilijo, czuja tyz zapachy, kere dolatujom z kuchnie, kaj Mama rychtuje wieczerzo …
Otwiyrom oczy i…widza zamazane miana od Mamy, Papy i Pyjtra na pomniku…zamazane od placzkow, kere lecom mi po licach i slatujom na kamiynne grobowe platy obstrojone astami choiny. Lecom placzki, lecom bez ograniczynia…Mamo, Tato, jak jo Wom przaja! Jak mie jest tesno za Wami! Pyjtliczku Braciszku, jak mi Ciebie brakuje!
Wiym, ze jest Wom dobrze tam, u Pana Boga, juz niy musicie ciyrpiec i nic Wos niy boli…to jest pocieszynie. Mamo i Tato, tukej, na ziymi byliscie razym 52 lata, terozki bydziecie do kupy na wieki…dolonczajom do Wos Wasze dzieci, wnuki…tak, jak Wy dolonczyliscie do swojich Przodkow…
Pomalu robi sie cima.
Wyciyrom taszyntuchym oczy i lica, kere szczypiom od wiatru i placzkow, zapolom znicze i stawiom na placie miyndzy astami swiyrka. Zapolom jeszcze jedyn znicz za tych mojich Bliskich, do kerych na groby niy moga pojechac. Czimia go w rynce i glosno wypowiadom Jejich miana… dugo to trwo… potym go stowiom w pojszczodku na grobie…jeszcze krotko modlitwa i…jadymy poswiycic na inksze kerchowy, odwiedzic groby od mojich nojblizszych…
Barbara Matusiewicz


text:
A we warkoczach szlajfki Emilki
Słōnko mo żōłto wesoło maska
Fest jōm wykrziwi, jak pije kwaska
Do tego miodek, kery ber chce
Mosz graczki żōłte, wyniyń ze dwie.
Byrki ze lasu i lalki łoczka
U policmajstra uniform, czopka
Mosz tyż we klockach takigo chopka
Co jeszcze widzisz w koło modrego?
Pokoż i powiydz, dobier do tego.
Antoś już jedzie gasić fojerka
Anielka woda w kibelku niesie
Gasić poradzi, potoplać chce sie.
Paniynka w kropki tyż przileciała
- Pokoż czerwōne! – ciebie wołała.
I biołe kartki twojego hefcika
Biołe tyż chmurki, podobne do krymu
Paluszki liżesz? – wiym pojakymu.
Jeszcze do tego śmietōnka na lodach
A dali co jeszcze, to ty już mosz godać.
I szłapki w rosie mocno potoploł.
Z trowy wychylōł sie krasikōnik
- Czymu niy moga z nimi pogōnić?
Co tu zielōne jest w tym wierszyku
Powiydz mi dziołszko, powiydz bajtliku.
A głos sornika fōrt sie kajś niesie
Hazok sie skowoł ze strachu w krzoku
- Niy wychodź teraz, mōj ty boroku.
Brōnotno jeszcze skōrka na chlebie
A szokolada? – pytōm sie ciebie.