text:
Zarozki zacznie sie duuugi majowy weekynd. Niywiela czasu już ôstało, pra? Dziepiyro dzisioj dostaliście fraj w robocie? Abo kamraty padali, że muszōm ôstać ze bajtlym we chałpie i jednak niy jadōm? Abo mōno ajnfach sztyjc ni mocie planōw, bo niy było ku tymu przileżytości ani czasu? Bez strachu, zaro razym cosik wykōmbinujymy. 🙂
Szpecjalnie skuli Wos przesznupalimy nasze ôblubiōne zajty we internecy i zônaczylimy krōtko szpikcetla, z kerōm bydzie Wōm lekcyj poplanować pora nastympnych dni fraj. Dyć wszyjscy muszymy w kōńcu trocha dychnyć i nafolować bateryje, pra? Wejrzijcie jak idzie z łepōm poôrganizować majowo pauza na ôstatni mōmynt.
Prawidła
- Ni ma we tym poście ani jednego zdania ô fligrach, bo tōnie linie tak fōngujōm, że feeest rzodko idzie znojś fajno cyna jak sie sznupie pora dni naprzōd. Tōż szkoda Waszego i naszego czasu. Ale i bez tego to szafnymy.
- Rajzy planowalimy ze Ślōnska, a wszyjskie wciepane kilometry i ôpcyje transportowe sōm policzōne dlo Rybnika. Ale gupiście niy sōm – leko umicie se to wszyjsko nasztelować pod siebie, bele kaj miyszkocie.
- Przi szukaniu spania zawdy wpisywalimy, że rajzuje dwōch ludzi. Samymu idzie trefić tōńszo izba, ale już kożdy dojazd autym wyłazi drogszy. I na ôpy – jak nos jedzie wiyncyj, to za bynzyna mynij, ale za spanie wiyncyj. Spokopicie jako sie Wōm nojlepij ôpłaci – rajzować yno ze babōm/chopym abo zebrać i teściowo. 😉
- Wszyjskie ôpcyje spanio znojdlimy na Bookingu abo Airbnb. Toć, idzie tyż sprōbować wysłać pora antragōw last minute na Couchsurfingu. Jak fajnie napiszecie, to na isto keryś Wos do sia bydzie prosił. Inksze zajty przidajne przi sznupaniu za spaniym: hotel4free.pl i trivago.pl.
- Maks jaki postanowilimy udać na transport i spanie to 300PLN/łep. Ôstowōmy na jedna abo dwie nocki, kereś miyndzy 29. kwiytnia a 3. maja. Przi srogszym budżecie umicie ôstoć dużyj abo skuplować dwie idyje na rajza w jedna i richtich fajnie dychnyć bez te 5 dni.
Wszyjsko gro? Cisnymy!
Idyja 1: Cugiym do Pragi
Czeskie cugi sōm nowe, gibkie i niydrogie. Jak sie jedzie ze Ślōnska abo kajś ze połednia Polski, to werci sie podjechać autym do Bohumina, coby niy bulić ekstra yno za to, że jadymy na “trasie miyndzynarodowyj”. Jak ni mocie auta, to pogodejcie ze jakim kamratym abo wejrzijcie na zajta LeoExpress – rajza Rybnik-Bohumin już ôd 19PLN (no abo chytejcie stopa – coś sie znojdzie roz-dwa). Samo rajza cugiym ze Bohumina do Pragi zrobicie we mynij jak sztyry godziny.
Farkarty idzie kupić online na zajcie České dráhy. Majōm tam wersyje po czesku, angielsku i nimiecku, ale idzie śmiało używać translatora ôd Google i wszyjsko sie udo kupić bez problymu. Tukej spamiyntejcie, że u Pepikōw ni ma zniżek dlo sztudyntōw, ale za to jedzie sie tōnij, jak rajzuje sie cołkōm ferajnōm – kożdo nastympno persōna dostowo tōńszo farkarta.
Weekynd majowy we Pradze – plan
Wyjazd: we nidziela 30.04.2017 ô 8:08 sztartuje nasz cug ze Bohumina
We Pradze: ôd 12:00 we nidziela, cołki pyndziałek i wtorek aż ku 21:22
Nazot: w nocy ze wtorku na strzoda bydymy już zicać we ôblubiōnym zeslu
Weekynd majowy we Pradze – transport
Rybnik-Bohumin: autym, 42km, 35 minut, bynzyna kole 14PLN
Bohumin-Praga: cugiym, 3 godziny 30 minut, 315CZK (ok. 50PLN) ôd łepy
Weekynd majowy we Pradze – spanie
Cyny hoteli i hosteli we mōmyncie jak wciepujymy tyn tekst napoczynajōm sie ôd 212PLN za dwie nocki dlo dwōch ludzi. Piyrszy na liście hostel wyglōndo naprowda dobrze – fajno lokalizacyjo i ôcyna 8.7. Idzie śmiało brać.
Airbnb sie tukej za fest niy werci. Chyba, że zrobicie mały gyszynk i Wōm, i nōm. Starczy, jak na ôd nich zajta wleziecie bez keryś z linkōw w tym poście i bydzie to Waszo piyrszo rajza, w kerej Airbnb wykorzystocie. Jak jeszcze nikyj niy rajzowaliście ze tōm firmōm, to na piyrszy roz dostaniecie 35$ zniżki (gynau tera liczōm to na 141PLN). Musicie yno spamiyntać, że trza klepnyć noclegi za nojmynij 75$. Coby Wōm było lepij to pochytać, kuknijcie na te ôbrozki pod spodkiym.
Koszt weekyndu majowego last minute we Pradze
Transport Rybnik-Bohumin-Praga-Bohumin-Rybnik: 100PLN/łep
Spanie we Pradze: 106PLN/łep
Razym: 206PLN/łep (+ flaszka dlo tego, fto Wos zawiezie do Bohumina) 😉
Idyjo 2: Autobusym do Wiydnia
We Wiydniu bylimy niydowno, ô czym poczytać umicie we tym poście – Wiydyń we dyszczu – stolica Austryji na weekynd. Miasto nōm sie mega podobało i na zicher przipodobo sie tyż Wōm wszyjskim. Kożdy znojdzie tamek cosik dlo sia. Plan na majowy weekynd we Austryji wyônaczylimy ze autobusami PolskigoBusa. Je kapka hardkorowy skirz godzin ôdjazdōw, ale śmiało do szafniyncio. Kuknijcie tyż na ôferta ôd LuxExpress, bo chocioż tyn niy jeździ ze Katowic, to możnej skuplujecie to ze rajzōm do Krakowa i bydzie z tego jeszcze lepszo wycieczka.
Weekynd majowy we Wiydniu – plan
Wyjazd: we pyndziałek 1.05.2017 ô 3:35 autobus ze Katowic
We Wiydniu: ôd 12:00 we pyndziałek i cołki wtorek aż ku 23:20
Nazot: we strzoda 3.05.2016 nad ranym bydziecie już nazot – idzie śmiało rychtować smażōnka
We wercie je ôstoć na miyjscu jedyn dziyń dużyj, a pozaglōndać na wszyjsko po leku, yno bydzie w tyn czos kapka drogszyj – tukej Wy już sami wiycie nojlepij na co se umicie pozwolić.
Weekynd majowy we Wiydniu – transport
Rybnik-Katowice: autym, 50km, 45 minut, za bynzyna kole 16PLN / cugiym za 12PLN (6PLN sztudynci) / InterBusym – 12PLN cały i 9PLN sztudyncki
Katowice-Wiydyń: autobusym, po 89PLN ôd łepka
Weekynd majowy we Wiydniu – spanie
Dobry (ôcyna 7.7) hostel na za 177PLN za dwōch abo Airbnb to na tyn mōmynt nojlepsze idyje.
Koszt weekyndu majowego last minute we Wiydniu
Transport Rybnik-Katowice-Wiydyń-Katowice-Rybnik (cug + autobus): 202PLN na łep
Spanie: 88PLN za łep
Razym: 290PLN/łep
Idyjo 3: Autym do Berlina
500-600km i 5-6h w aucie. Docie rada? Jak ja, to nasze zachodnie sōmsiody tyż majōm masa uciech do zaôferowanio. Propōnujymy Berlin, bo stolica pasuje do reszty listy, ale słyszelimy już tyż pora razy, że Drezno je jeszcze gryfniyjsze. Niy wiymy eli tak richtich je, bo sztyjc niy było przileżytości na tyn byzuch, ale mōno werci sie zaryskiyrować i zajechać bez naszej dorady. 😉
Co do planu – jak sie jedzie swoim autym, to mogymy se sami nasztelować godziny wyjazdu i rajzy nazot. Wiadōmo, lepij ômijać sztauy i jakoś szprytnie to se pryndzyj rozplanować – bodej nojlepij stanyć kole piōntej i ciś wiela wlezie przed sia.
Weekynd majowy w Berlinie – transport
Rybnik-Berlin: autym, 514km, 5 godzin, bynzyna kole 160PLN plus bramki 36PLN
Weekynd majowy w Berlinie – spanie
We Berlinie je kapka ciynżyj znolyź dobry nocleg. Dobry, tōż taki, kaj wszyjsko je blisko, a pierzina, zegłōwek i dach nad łepōm niy kosztujōm za wiela. Ale HOSTELO Berlin wyglōndo dobrze. A ci, kerzi używajōm Bookingu, ôcynili tyn hostel bai na “bardzo dobry” (8.1). 127PLN we tym przipodku zdo sie uczciwe.
Koszt weekyndu majowego last minute w Berlinie
Transport Rybnik-Berlin-Rybnik: 196PLN/łep
Spanie: 64PLN za łep
Razym: 260PLN/łep
Idyjo 4: Na kole… bele kaj!
Pōmału, bo pōmału, ale drōg do rajzy na kole mōmy wele nos coroz wiyncyj. Basy i serca bydōm nōm dziynkować za trocha tego kołowego ansztryngu, a leśno-wiyjskie landszafty i zero zasiyngu zwolōm nōm ôderwać sie ôd kōmputera i mobilnioka. Na krōtki wyjazd starczōm i koła ze piyrszej kōmunii. Takie jak nasze. 🙂
Idyjo 5: W dōma. Serio!
Jerzina! Wiela by my dali za 2-3 dni we chałpie! Dużyj pospać, cosik nowego uwarzić, pozaglōndać na seriale…
Poczōntek maja w dōma to tyż umi być szpas! Przeca niy musicie nikaj jechać, niy dejcie se tego wgadować – jak chcecie siedzieć w dōma, to siedźcie. Wierzymy, że małowiela mocie w roku przileżytości, coby być ze familijōm, pogodać, zicnyć przi ksiōnżce, poszpilać ze kamratami w fusbal, pomaszkecić to, na co normalnie ni ma czasu abo ajnfach… yntlich fajnie pospać.
Dejcie yno pozōr, coby na te Wasze dōmowe dychanie tyż mieć plan. Bez ônego – mōmy we tym szprymy – ani sie wejrzicie, a już trza bydzie pakować sznity do roboty na nastympno szychta. Tu do geszeftu, tam co dokryncić, pōłek ôdcinka “19+”, godzina kukanio na wiecznie prōzno lodōwka, zaś do geszeftu i już. Kōniec. Po weekyndzie.
Nasz plan
My z wiyrchu bierymy ôpcyjo nr 5 i dociepujymy do tego nimieckie jeziorko, zōmek i pora muzeōw. Za niydugo napoczynōmy sezōn weselny, tōż szaleć za fest niy mogymy. 😉 A niyskorzij czekajōm na nos m.in. godziny ze Netflixym (wszyjsko sie pokōńczyło, ale znojdlimy nowy hit – Szefowo!), buchowanie weselnych atrakcyji, pisanie magisterek, mecz nimieckij A-klasy, Premier League we telewizorze, pora ksiōnżek (po “Krōlu” ôd Twardocha chycilimy sie za “Morfina”) i pora nowych knajp we Mōnachium. No i puzzle. Ale już niy te ze zdjyncia. Szkoda nerwōw…
To bydzie fajny czos! Masy szpasu, kusiki!


c: text/html

text: Kašecy (BŠ/SN). W sydomdźesatych lětach je Křesćan Krawža z Kašec na Drježdźanskej uniwersiće chemiju studował. A bě specialist na polu konstrukciskeje keramiki. W Mišnje je potom w kombinaće slědźił, ale hižo za čas přewróta je spóznał, zo je technologija na zapadźe prosće dale. Jemu bě jasne, zo njezměje zawod přichod. A wón měješe prawje, někotre lěta po tym firmu zawrěchu. To bě Křesćan Krawža hižo dźěło w Rüsselsheimje we wulkim zawodźe namakał. Tam slědźeše na polu powjerchow a špundowanjow, tak powěda. „Mój cil bě, tak twjerde, robustne a nječućiwe měšency betona wuwić, kaž jenož móžno. Tak hodźi so pawšalnje rjec“, 66lětny powěda.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
zwucowanje 1
rozmějuce cytanje
Cytański test ma tśi źěle. Wy cytaśo krotke informacije, dlejšy artikel a anonse. K tekstam słušaju nadawki.
Naklikniśo pšawe wótegrono!
Sćo w prědnem źělu wótrězka cytanje. Dopołniśo nadawki a klikniśo pótom na „dalej“. Za tym se zachopijo drugi źěl. Gaž sćo wšykne tśi źěle absolwěrowali, zgónijośo wuslědk.
Cytajśo nejpjerwjej nadpisma. Cytajśo pótom teksty 1 do 5. Rozsuźćo, kótare nadpismo góźi se nejlěpjej ku kótaremu tekstoju. Smějośo kužde nadpismo jano jaden raz wužywaś.
tekst 1
Chtož pšawidłownje sportujo, wě, až luź trjeba za to móc, wutrajnosć a energiju. Jadnotka za energiju – to su kalorije. W kalorijach licymy młogosć energije, kótaruž śěło za žywjenje trjeba. Wjele kalorijow luź trjeba, wótwisujo wót togo, kak wjeliki a śěžki wón jo a z cym se zaběra. Pótrjeba kalorijow móžo kradu rozdźělna byś – wót 2000 kcal do 6000 kcal na źeń. Pśi zaběrje ze sportom trjeba luź něźi 10 kcal na minutu! To groni, pśi sporśe śěło pśetrjeba bejnje wjele kalorijow. A we fazach rosćenja pśetrjebujo śěło samo wěcej kalorijow nježli źěłaśeŕ pśi śěžkem źěle.
Za strowe zežywjenje jo togodla wažne, pšawu měru pśiwześa caroby namakaś. Gaž se zežywijomy z produktami z carneje muki (Vollkorn) a ze sadom a pijomy mězgi a mineralnu wódu, dostanjomy wjele zgubjoneje energije slědk, mimo až tłuste bywamy.
Kak wjele kalorijow w kuždem žywidle jo, zwětšego stoj na produktach. Tak móžo se kuždy orientěrowaś, kaka jěza jo za njogo optimalna. Sportarje a sportaŕki pak deje wósebnje na zežywjenje glědaś, dokulaž jich casy ekstremne śělne napinanje pomina wjelgin dobru jězu.
tekst 2
Gaž comy dobru figuru źaržaś, mamy cesto někaku z tych njelicobnych tabelow w głowje, kenž nam pśedpišu, wjele smějomy wažyś. Ale wóne tabele njejsu žeden dogma, dokulaž jadno śěło njejo ako to druge. Pórucone gódnoty pak dajo weto. Standardowa měra za woblicenje wagi pódawa, kak wjele smějo luź pśi wěstej wjelikosći wažyś.
Tam njejo žedna kšuta licba zapisana, ale stej za wěstu wjelikosć górna a dolna granica pódanej, mjazy kótarymaž jo tolerancowy wobłuk. Pomjenjujo se to oficialnje Body-Mass-Index (BMI) a ten se wulicyjo tak: rod, starstwo, wjelikosć a waga – abo hynac gronjone, wjelikosć w poměrje k waze.
Jaden pśikład: Wy sćo muž, 28 lět stary, 1,83 m wjeliki a wažyśo 93 kg. Pótom jo Waš BMI 27,8 (standard jo 25). To njejo špatnje, ale teke nic ceło idealnje.
Ze strowym a wurownanym zežywjenim a pšawidłownym pógibowanim móžośo swóju wagu reducěrowaś. Gaž słušaśo k tym luźam, ako rad něco chłošće (naschen) a dla togo pśecej zasej problem ze swójimi kilogramami maśo, jo derje, se wjele a cesto pógibowaś!
tekst 3
Wjeliki źěl našeje zemje wobstoj z kamjenjow a mineralijow. Wóni nastawaju na wšakoraki part, na pśikład z magmy pód wjelikim śišćom wesrjejź zemje, abo w mórju, zasej druge su nastali pód wliwom stwórjenjow (Lebewesen) abo su rezultat erozije.
Gaž comy mineralije analyzěrowaś, dejmy pótakem ako prědne na jich chemiske zestajenje glědaś. Wóno dawa mineralijam specielne kakosći. Toś mamy kradu měke mineralije, ako gips abo pěskowc, a kradu twarde, ako diamanty. Diamanty su samo tak twarde, až móžoš z nimi druge mineralije wobźěłaś. Teke pó barwje a błyšću góźe se mineralije rozeznawaś.
Te twarde mineralije wužywaju se rowno tak ako pyšnotki, ako teke w industriji. A bźez mineralijow njeby mógali na pśikład głažk, keramiku a druge produkty zgótowaś, a samo w computerach namakajomy złoto. Tak su mineralije wjelgin póžedane.
Wót kamjeńtnjeje doby sem pytaju luźe za mineralijami, na pśikład za złotom. Z togo jo nastała wjelika industrija, ako take surowizny ako kamjenje abo mineralije wudobywa. Bóžko to se stanjo we wšakich krajach pód śěžkimi wuměnjenjami za źěłaśerjow.
tekst 4
Młoge luźe wěrje, až maju talismany wósebnu móc a až pśinjasu gluku a wuspěch. Ako talismany se nejwšakorakše pśedmjaty wužywaju, na pśikład narucniki, rjeśazki abo teke drogotne kamjenje. Luźe pak nose wěste kamuški teke dla togo, dokulaž su symbol za gwězdu, pód kótarejuž su se naroźili, abo dokulaž se groni, až pśed wěstymi chórosćami šćitaju.
Zasej druge luźe, ako na pśikład Norbert Kessler z Chóśebuza, zběraju mineralije a drogotne kamuški ako hobby. Swój prědny kamjeń jo se N. Kessler ako dowolowu dopomnjeńku sobu pśinjasł. Pótom jo se kupił knigły wó kamjenjach a wšake cytał w interneśe. Zajm za kamjenje jo tak stawnje pśiběrał. Mjaztym ma Norbert Kessler južo wokoło 100 wšakorakich kamjenjowy družynow. W jogo zběrce su na pśikład: tirkis, ametyst, marmor, górski kristal, jantaŕ, tigrowe woko a kśemjeń (Feuerstein).
Cogodla kněz Kessler zběra kamjenje? Wón to tak rozkładujo: „Za mnjo fasciněrujucy jo, kak wjele wšakich formow a barwow kamjenje maju a kak rědnje wóni se błyšće. Wósebnje se mě spódobaju w tom nastupanju geody – mineralije w kamjenjowem wobłoženju.“
tekst 5
Stonehenge jo nejlěpjej wuchowana swětnica z bronzowego casa a něźi 4000 lět stara. Wóna jo nejsławnjejša twaŕ we stawiznach Britaniskeje a pomjenijo se wótergi teke “kamjenjane kólaso wjelikanow”. Namakajomy ju w pódpołdnjowej Engelskej blisko města Salisbury.
Konstrukt wobstoj z wjelikich kwadrow, kótarež su z drugimi kwadrami pókšyte. Twaŕ zda se byś źiwna, dokulaž njejo na nic pódobne, což znajomy ze wšedneje architektury. A jano z minimalneju techniku su mógali toś tu twaŕ zrealizěrowaś. Śěžke kamjenjane kwadry su nejpjerwjej 200 km transportěrowali a pótom do kólasa zestajili. Kak su to gótowali, móžomy jano gódaś.
Głowny zaměr cełego městna južo nichten wěcej njewě. Jasnje pak jo, až jadna se wó kamjenjany kalendaŕ ze starowěka (Altertum). Na dnjach zawrośenja słyńca jawi se słyńcna kula dokradnje mjazy dwěma wjelikima kwadroma. To pokažo, kak wjele su luźe južo w bronzowem casu wěźeli. Wóni su pśirodu wobglědowali a kaznitosći wótwóźili.
Jo wjelgin rědnje, až jo kultowe městno – lěcrownož wobškóźone – až do źinsajšnego pśetrało. Wóno jo z pšawom „kulturne derbstwo cłowjestwa“ a słuša k nejwěcej woglědanym městnam Wjelikeje Britaniskeje.
Hilfestellung:
Ordnen Sie fünf Texten die passende Überschrift zu.
Sćo w drugem źělu wótrězka cytanje. Dopołniśo nadawki a klikniśo pótom na „dalej“. Za tym zachopijo se tśeśi źěl. Gaž sćo wšykne tśi źěle absolwěrowali, zgónijośo wuslědk.
Cytajśo nejpjerwjej nadawki 6 do10. Pótom cytajśo casnikaŕski pśinosk. Naklikniśo pšawe wótegrono. Slěd nadawkow njewótpowědujo pśecej slědoju teksta.
Naše susedy a pśikłady
My cesto glědamy na situaciju Serbow w Nimskej, snaź pak jo teke raz zajmne, se zaběraś ze situaciju Nimcow w drugich krajach, na pśikład w Dańskej.
Ze stawiznow jo znate, až su byli strony źinsajšneje Šleswig-Holsteinskeje dłujke stolěśa źěl dańskego kralojstwa. W lěśe 1864 pak jo Pšuska Šleswig-Holsteinsku wobsajźiła a pśibiła k Nimskej. Pó prědnej swětowej wójnje jo se pótom wótměło ludowe wótgłosowanje a jadna połojca ludnosći jo se za pśisłušnosć k Dańskej, ta druga k nimskemu statoju wugroniła. Nowa granica jo se śěgnuła a pódpołnocny źěl Holsteina jo se wrośił k Dańskej a pódpołdnjowy jo wóstał pśi Nimskej. Wót togo casa su strony pó wobyma bokoma noweje granice etniski měšane a stej nastałej dwě narodnej mjeńšynje: Dany w Nimskej a Nimce w Dańskej.
W lěśe 1955 jo se granica wobtwarźiła pśez tak pomjenjonu Bonnsko-Kopenhagensku deklaraciju.
A z něga wótergi problematiskego poměra pśez nacionalistiske tendence wobeju mjeńšynowu jo nastała pśikładna kooperacija. Powědamy někak wó licbje 50.000 Danow w Nimskej a 15.000 Nimcow w Dańskej. Wobej stata, Nimska a Dańska, stej pśilubiłej mjeńšynje na swójom teritoriumje kulturne pšawa a financielne spěchowanje, což stej teke zrealizěrowałej.
Centrum dańskeje mjeńšyny w Nimskej jo Flensburg. Město ma w młogem pódobnu rolu ako Chóśebuz abo Budyšyn za Serbow. Flensburg jo sedło dańskich kulturnych institucijow a teke narodneje organizacije Danow w Nimskej “Sydslesvigsk Forening”. Eksistěrujo samo dańska politiska partaja “Südschleswigscher Wählerverband”, ako jo tejerownosći zastupjona w krajnem sejmje w Kielu a njetrjeba za to žednu 5% klawslu. Wuznaśe dańskich wobydlarjow k swójej narodnosći jo bejnje mócne, což se wótbłyšćujo w kradu wuwitej seśi dańskich kubłanišćow. K tomu lice źiśownje, zakładne šule a dwa gymnaziuma. Dalej staraju se dańske medije a cerkwja wó zdźaržanje dańskeje rěcy, wósebnje we familijiach. Wažne jo dańskim wobydlarjam w Nimskej teke, w strowotnistwje a w komunalnych zastojnstwach dańsku rěc wužywaś móc. Tak su Dany w Nimskej – njeglědajucy na pśirodny asimilaciski śišć – žywa, aktiwna a sebjewědobna narodna mjeńšyna. Wuski kontakt k swójomu maminemu kraju toś te narodne aktiwity spěchujo.
Nimska mjeńšyna w Dańskej jo žywa w nejpódpołdnjejšem źělu połkupy Jütland. Kulturne a politiske žywjenje dańskich Nimcow jo teke derje organizěrowane a funkcioněrujo pódobnje, ako to dańskeje mjeńšyny w Nimskej. Nejwažnjejša narodna a kšywowa organizacija jo how “Bund deutscher Nordschleswiger” z głownym sedłom w Apenrade. Jich politiska partaja “Die Schleswigsche Partei” pak ma wěcej regionalny charakter, wóna se zasajźujo za nastupnosći nimskeje mjeńšyny, ale rowno tak za zmócnjenje cełego regiona. Nimske šule w Dańskej a ten jaden nimski gymnazium su priwatne šule w nosaŕstwje Nimskego šulskego a rěcnego towaristwa (DSSV). W nich jo wuwucowańska rěc nimska, dańska rěc pak se teke pódawa a pósrědnjenje dańskeje kultury a dańskich stawiznow słuša ku kubłańskemu planoju. Dalej wudawa mjeńšyna nimski źenik a ma nimske radijowe wusćełanja. Teke cerkwine a socialne žywjenje stej w nimskej rěcy zawěsćonej.
Zespominajucy móžo se groniś, až Šleswigska – rownož jo pśirědowana dwěma statoma – jo dobry pśikład za zgromadne źěło pśez granicu. Z tym ma wóna wuznam za cełu Europu.
Teke Serby mógu sebje wót how pśecej zasej inspiracije holiś. Eksistěruju teke južo dobre zwiski mjazy Serbami a wobyma minoritoma. Wósebnje což kubłanje nastupa, su se Serby wšake wótglědali, pśedewšym glědajucy na bilingualnu wucbu a metody wuwucowanja. Ceptaŕki a ceptarje z Górneje ako teke z Dolneje Łužyce su južo pśewjadli ekskursije do tych połnocnych stronow.
Šleswigski pśikład wuraznje pokazujo, až jo móžno, pšašanja, teke gaž su kontrowersne, mimo wósebnych konfliktow a na měrniwu wizu rozwězaś. Wobydlarje w pódpołnocnej a połudnjowej Šleswigskej maju dobry mjazsobny kontakt, pśez to se derje znaju a teke respektěruju wašnju žywjenja a kulturu drugego. To jo zakład za tolerantne susedske žywjenje. W pśigranicnych stronach wuměju luźe rěc drugeje ludoweje kupki. Tak jo se wuwijała ta typiska dwójna identita za ten źěl Europy.
(pó Pratyji 2013, b.147-149)
Hilfestellung:
Die Aufgabe wäre mit Antwort 1 richtig gelöst.
Šleswig-Holsteinska jo
Hilfestellung:
Wótegrono 1 by bylo korektne.
Dańska a nimska mjeńšyna
Hilfestellung:
Wótegrono 3 by bylo korektne.
Dańska mjeńšyna w Nimskej
Hilfestellung:
Wótegrono 2 by bylo korektne.
Nimce w Dańskej maju
Hilfestellung:
Wótegrono 2 by bylo korektne.
Nimska a dańska Šleswigska
Hilfestellung:
Wótegrono 3 by bylo korektne.
Sćo w tśeśem źělu wótrězka cytanje. Dopołniśo nadawki a klikniśo pótom na „dalej“. Za tym zgónijośo wuslědk wótrězka cytanje.
Cytajśo nejpjerwjej situacije 11 do 20. Pótom cytajśo znatecynjenja 1 do 12. Rozsuźćo, kótare znatecynjenje góźi se nejlěpjej ku kótarej situaciji. Smějośo kuždy tekst jano jaden raz wužywaś. Dwa teksta njebuźośo trjebaś.
znatecynjenje 1
Myto za regionalny krotkofilm
Kužde lěto wótměwa se w głownem měsće Dolneje Łužyce Pódzajtšnoeuropski filmowy festiwal. Pšawidłownje pokazuju tam teke w sekciji „Domownja“ krotkofilmy z Łužyce abo ako su z njeju zwězane. Wjacor pśed oficialnym wótwórjenim festiwala su kazane filmowce pśedstajiś swóje produkcije. Jury wuzwólijo nejlěpše filmy, ako budu pótom mytowane. Teke Załožba za serbski lud pśepódajo w ramiku teje pśeglědki filmow wósebne myto we wusokosći wót 1.000 €. Za pśiducy Filmowy festiwal napominaju organizatory, zasej nawjerśeś originelne a kreatiwne krotkofilmy wšych žanrow. Źěła mógu se zapódaś až do 15. oktobra pód: www.shortfilmaward.de
znatecynjenje 2
Něga w Bórkowach
Woglědaś se chłošćonku serbskeje filmoweje produkcije póbitujo se pětk zeger 17.00 w Domowniskej śpě w Bórkowach. Wjednicy muzeuma jo se raźiło, wobstaraś krotkofilm „Lěśe w Błotach“ z lěta 1952. Njejsu w njom jano pokazane klišeje rušujucych zapustarjow a cołnujucych źowćow, ale wopšawdne źěłowe sceny na pólu, na łukach, na gruntach a pśi groblach. Toś ten 15-minutowy barwojty film jo nawjerśeła filmowa kupka něga pód nawjedowanim Měta Nowaka-Njechorńskego.
Tegdejše awtentiske grajarje su wósebnje pśepšosone, aby w rozgronje mógali wó swójich zaśišćach a dožywjenjach wulicowaś. Tak njeskomuźćo toś tu šansu! Zazwóńśo, aby mógali se městno rezerwěrowaś: 03065 – 480337.
znatecynjenje 3
Teke filmy w Dolnoserbskej bibliotece
Produkcija filmow ma w Serbach dłujku tradiciju. Nejstaršy serbski filmowc jo był w Dolnej Łužycy faraŕ Herbert Cerna. W casu NDR a pózdźej jo filmowe studijo „Sorabia“ producěrowało grajne, źiśece a dokumentarne filmy.
Wót casa pśewrota wusćełatej telewizija mdr za Górnu Łužycu mjasecny magacin „Wuhladko“ a rbb za Dolnu Łužycu program „Łužyca“. Cejdejki dolnoserbskich nagrawanjow „Łužyca“ a wšake druge filmy w dolnoserbskej rěcy su k namakanju w Dolnoserbskej bibliotece w Chóśebuzu.
Chtož co wugótowaś filmowy wjacor abo sam film póžycyś, daś se wobrośijo na Dolnoserbsku biblioteku. Skažćo Waše žycenja pód: dsb-stiftung@sorben.com
znatecynjenje 4
Serwis kulturneje informacije LODKI
Serbska kulturna informacija LODKA w Chóśebuzu póbitujo serbskim towaristwam a Domowinskim kupkam wobšyrny serwis.
Wósebne pórucenje su tśi drogowańske wustajeńce, ako mógu se wupóžycyś: „Serby we Łužycy“, „Jatšy w Serbach“ a „Rěcywědnik a sociolog Arnošt Muka“. Kužda wustajeńca wobstoj ze 10-13 toflow z wobrazami a informatiwnymi tekstami. Wugótowali su je sobuźěłaśerje kulturneje informacije w zgromadnem źěle z grafikarjami a slěźarjami.
Ako dalšny serwis póbituju pomoc pśi wugótowanju serbskich zarědowanjow, na pśikład cytanjow, kulturnych programow abo pśedstajenju wěstych rucnikarstwow.
Wobrośćo se na LODKU z Wašymi žycenjami a wóna wopytujo je dopołniś.
Serbska kulturna informacija LODKA, mejlka: stiftung-lodka@sorben.com
znatecynjenje 5
Serbska kultura w Barlinju
Kužde lěto wótměwaju se w Barlinju nejwětše wiki za rolnikaŕstwo, zagrodnistwo a zežywjenje, tak pomjenjony „Zeleny tyźeń“. How se zmakajo tradicija z inowacijami, což nastupa surowizny, biologisku a ekologisku produkciju a źaržanje skóta.
Nimska jo zastupjona z kuždym zwězkowym krajom. Kraje pak njewustajaju jano swóje produkty, ale dawaju teke doglěd do swójeje kultury. Což Bramborsku nastupa, dej se teke lětosa zasej za Błota wabiś.
Za pśepokazanje serbskeje kultury pytaju togodla ansamble, chory, rejowańske towaristwa abo źiśece kupki, ako mógu serbski program pśedstajiś.
Pśizjawjenja su móžne až do 12. septembra na slědujucu adresu: eventliste.gruenewoche@berlin.de
znatecynjenje 6
Lušt na filmowanje?
Rěcny centrum WITAJ w Chóśebuzu jo měł pśed lětami filmowy projekt. W njom jo se nawjerśeło wósym filmow a grali su serbšćinarje wšakich šulow. Pó wobkóńcenju projekta njejsu se z wuknikami wěcej wjerśeli žedne filmy. To jo škóda. Film póbitujo wjele móžnosćow za kreatiwne pśedstajenje.
Cesćone ceptarje a wótkubłaŕki, gaž maśo zajm, nawjerśeś film a trjebaśo pomoc pśi tom, wobrośćo se na SAEK, to su sakske wukubłańske a wuproběrowańske kanale, ako wobsejźi nejmodernjejšu techniku a pśiźo rad do Dolneje Łužyce a z Wami a wuknikami nawjerśijo Waš film.
Glědajśo pód: www.medienpädagogik.de abo SAEK.de
znatecynjenje 7
Burski tykańc a wuměłstwo
Južo 10 lět ma gmejna Móst tradiciju, pśewjasć plainer (mólowanje pód gołym njebjom) za lubowarjow wuměłstwa. Wobźělniki se how zmakaju, bydle we jsy a móluju motiwy wokoliny abo wejsańskego žywjenja. Tak su južo nastali małe wuměłske drogostki. Pśecej prědnu njeźelu w oktobrje pśepšosujo gmejna na wustajeńcu tych akwarelistow a kreslarjow.
Gaž cośo sebje jich atraktiwne a regionalne wobraze woglědaś, pśiźćo 2. oktobra z. 14.00 do mósćańskeje cerkwje. Kulturny program wugótujo Mósćański duo a pó wótwórjenju móžo se kuždy pśi kafeju a burskem tykańcu rozgranjaś z wuměłcami.
znatecynjenje 8
Slěpjańske žywjenje – typiske serbske
Kulturna informacija w Slěpem ma w programje stawnu wustajeńcu k slěpjańskej drastwje. Za to jo wugótowała pupki we wšyknych wariantach serbskeje drastwy swójogo regiona. K tomu słušaju swěźeńska, źěłowa, cerkwina a žałowańska drastwa. Pśi wšyknych drastwach pokažu se warianty za nosaŕki we wšakich starstwach. How su wiźeś rozdźěle w barwach kóšule, micki ako teke cypjela. Wósebnej chłošćonce stej serbska swajźba a serbske dupjenje. Pśi Wašom woglěźe sobuźěłaśeŕki kulturnego centruma Wam kuždu drastwu wěcywustojnje rozkładuju.
Serbski kulturny centrum Slěpe, Droga měra 65, 02959 Slěpe,
Tel.: 03 57 73 - 77 230, mejlka: schleife@sorbisches-kulturzentrum.de
znatecynjenje 9
Wukniki pśespytuju
Na Humboldtowem gymnaziumje w Chóśebuzu su gótowali zajmny eksperiment. Su pśewjadli sociologiske pśespytowanje, kak luźe pśiwzeju serbske žywjenje we wšednem dnju. Za to su tśi źowća ze 10. lětnika ceły tyźeń chójźili w serbskej drastwje, w šuli, w měsće, w kupnicach, w busu, w śěgu atd. Wuknice su měli nadawk, kuždy źeń protokolěrowaś, co jo se tšojło. Z dnjownikow jo nastała wobšyrnjejša rozpšawa. W njej źowća wulicuju, kake su jich wósobinske zaśišće byli a kak su luźe reagěrowali. Toś te rezultaty kśě zjawnosći a wósebnje serbskej comunity pśedstajiś.
Termin jo 14. maj, zeger 15.00 na Drježdźańskej droze 23.
znatecynjenje 10
Zgromadnje spiwaś a rejowaś
Dolnoserbski źisecy a młoźinski ansambel jo se w slědnych lětach wjelgin derje wuwijał. Tuchylu jo jich 20 cłonkow w chorje a šesć w rejowańskej kupce. To jo w prědnem rěźe wuspěch dobrego wuměłskego nawjedowanja. Ansambel pak trjeba stawnje dorost. Znaśa w dolnoserbskej rěcy njejsu wuměnjenje, ale witane. Serbska drastwa móžo se wupóžycyś. Proby su raz wob tyźeń pśecej stwórtk z. 16.00 we wěcejzaměrowej rumnosći Dolnoserbskego internata. Chtož co sobu gótowaś, daś se pśizjawijo pla wjednika ansambla Karla Wojta z mejlku: wojtokarlo@dszian.de
znatecynjenje 11
Šykowane rucnikaŕki a rucnikarje wabje
Cas leśi, mysliśo na to, až gódy pśidu malsnje! My, rucnikaŕske towaristwo a lajske wuměłce z Husa, smy pśigótowali za Was rědny adwentny sortiment, w kótaremž su z drjewa wudreslowane janźele, górniki abo sněgowe muže, z papjery wubaslone gwězdy a ptaški, wuźate a wukokulkowane dariki, wětše a małe stykowanja a dalšne pyšnotki. Se wě teke njefelujo lubosnje wutšugany žłobik ze wšyknymi paršonami a zwěrjetami. Žeńskecy krejz jo nagótował wušej togo wjele rědnych gódownych kórtkow. Naše wuźěła móžośo skazaś za wustajeńce abo pśedawanje na Wašych gódownych wikach.
Wobrośćo se na: Gudrun Kauške pód: www.pilne.rucnikarje@hus.de
znatecynjenje 12
Picnjo pyta rědnolinku
Kužde lěto wótměwa se w awgusće w městašku Picnjo wósebna atrakcija. Jo to rybakaŕski swěźeń. Pětk wótpołdnja jo łojenje rybow a sobotu „Štapanje rybakarjow“, což se wótmějo ako srjejźowěkowy event, glich na cołnach. Chtož ako prědny padnjo do wódy, jo zejgrał. Njeźelu jo pśeśěg, mjazy drugim ze swajźbaŕskim śěgom z Mósta. Wósebne tšojenje pak jo wuzwólowanje „Gatojskeje nikse“. Za to su atraktiwne młode źowća pytane. Gaž sćo młodše ako 25 lět a cośo se pśizjawiś, wobrośćo se na towaristwo:
Picański rybarkaŕski swěźeń z.t. pód 035601-8510.
Abo glědajśo na našu homepage: www.tourismus/peitz.de


text:
Pedagogojo-wolejbulisća Serbskeho gymnazija Budyšin (SGB) su hry wokrjesneho mišterstwa šulskeho lěta 2021/2022 při wysokim saku z dobyćomaj a poražku zahajili. Wot wosom přizjewjenych wučerskich cyłkow pak běchu w Lubiju jeničce štyri přitomne.
Kaž we wšěch wolejbulowych ligach je koronawirus tež mišterstwo pedagogow při wysokim saku w minjenym šulskim lěće znjemóžnił. Chwalobne tuž je, zo stej so nětko dwaj nowej cyłkaj přizjewiłoj. Jónu je to kombinowane mustwo serbskeju wyšeju šulow Worklecy a Ralbicy kaž tež Swobodna srjedźna šula Wóspork. Wonej kaž tež kolegojo Powołanskeje šule za zežiwjenje Budyšin a bywši wučerjo 5. srjedźneje šule Budyšin pak dyrbjachu start krótkodobnje wotprajić. Tak zahajichu zahorići sportowcy zbywacych štyrjoch cyłkow najdlěje eksistowacy wolejbulowy turněr Sakskeje w Lubiju.
Zamołwići Zapadołužiskeho koparskeho zwjazka su minjeny tydźeń wobzamknyli, zo na wokrjesnej runinje w starobny klasach žony, mužojo a w młodźinomaj A a B najprjedy raz žanu kopańcu wjac hrać njesmědźa. Tuž wostanje staw w jednotliwych tabulkach na njewěsty čas bjez změny.
wokrjesna wyša liga
1. Wojerowski FC 10 35 : 11 25
2. Módro-běli Kulow 11 28 : 14 24
3. ST Horni kraj-Sprjewja 9 24 : 5 23
4. SG Großnaundorf 10 19 : 10 18
5. Biskopičanske KT II 10 18 : 19 18
6. Natwar Němske Pazlicy 10 22 : 13 17
7. Sokoł Ralbicy/Hórki 10 26 : 15 16
8. TSV Wachau 10 26 : 20 16
9. Póst Germania Budyšin 11 28 : 23 16
10. ST Hnašecy-Dobruša 11 35 : 25 15
11. ST Porchow 8 13 : 21 13
12. HZ Łaz/Běły Chołmc 10 17 : 13 11
13. SC 1911 Großröhrsdorf 10 7 : 16 8
14. ST Kinspork/Łužnica 9 7 : 30 7
15. ST Marijina hwězda 10 10 : 31 6
16. LSV Hory 12 8 : 35 6
17. TSV Połčnica 11 10 : 32 3
wokrjesna liga, stafla 1
1. TSV Wjernarjecy 7 17 : 6 19
2. FV Ottendorf-Okrilla 05 7 30 : 9 16
3. Zeleno-běli Bukecy 6 24 : 8 13
4. Arnsdorfske KT 5 12 : 6 12
5. ST Kubšicy 6 16 : 9 11
6. SV Haselbachtal 8 17 : 18 10
7. ST Wjelećin 7 18 : 17 9
8. Zeleno-běli Sepicy 9 28 : 31 9
9. HZ Kumwałd/Schönbach 8 13 : 25 9
10. Bretnig-Hauswalde 6 9 : 12 8
11. HZ Huska/Hodźij 6 10 : 16 6
12. SV Frankenthal 7 6 : 24 4
13. TSV Wjazońca 8 10 : 29 4
wokrjesna liga, stafla 2
1. ST Radwor 8 28 : 5 22
2. ST 1896 Wulka Dubrawa 9 23 : 13 19
3. Wojerowski FC II 9 28 : 20 17
4. Traktor Malešecy 9 24 : 17 17
5. HZ Wóslink/Skaskow/Kulow II
9 21 : 16 16
6. FSV Łuty 9 22 : 15 13
7. Módro-běli Minakał 9 30 : 25 13
8. ST Hlinowc 9 19 : 20 12
9. SJ Njebjelčicy 9 18 : 22 10
1.FC Lok Lipsk –
FC Energija Choćebuz 1:3 (0:2)
Zestawa hosći: Stahl – Hasse, Hildebrandt, Eisenhuth, Borgmann, Kujović (90.+3. Wagner), Erlbeck, Proničew (89. Mäder), Badu (89. Geisler), Engelhardt (90.+3 Harz), Zografakis (78. Schulz)
Cyle suwerena wopokaza so FC Energija při nachwatanskej hrě w Lipsku. Z wulkim běhanskim pensumom su Łužičenjo 1. FC Lok daloko do jich połojcy stłóčili a zas a zaso rjane kombinacije pokazali. Tak nastachu wšitke wrota hosći po wulkotnych zhromadnych hrajnych akcijach. 0:1 (26.) třěli Maksimilian Proničew, 0:2 (43.) Nikos Zografakis a 1:3 (77.) wospjet Proničew.
Lipšćanam poradźichu so srjedź druheho połčasa čestne wrota. Jonas Hildebrandt bě bul njezbožownje pozdźišemu třělcej Djamalej Zianje přihrał (66.). Na hrajnym koncepće FC Energije pak so ničo njezměni. Wšitcy koparjo běchu zwólniwi rumy wobsadźeć. Młody Arnel Kujović w srjedźnym polu a Erik Engelhardt jako rozdźěler bulow w nadběhu pokazaštaj jara dobry wukon. Muž dnja pak bě Proničew ze swojimi wrotami čisło wosom a dźewjeć. Nimo toho bě wón tajke něšto kaž křižnišćo w ofensiwnym srjedźnym polu w harmonisce agěrowacym mustwje.
Spočatk nowembra wotmě Němski wolejbulowy zwjazk (DVV) w sakskim Auerbachu mišterstwa muži starobneje klasy nad 53 lětami.
Dźesać wolejbulistow z třoch mustwow Budyskeho wokrjesa nastupi pod chorhoju Pančičanskeho sportoweho towarstwa w turněrje kwalifikowanych dźewjeć mustwow z Rostocka, Halle, Ulma, Rodheima, Lintorfa, Dürena, Bayreutha a hosćićela Göltzschtala. Třo z lětušich finalistow stejachu minjene lěta hižo na dobyćerskim podesće.
Pančičenjo sami chcychu kwalifikaciju skerje z rjanym dožiwjenjom wotzamknyć, hačrunjež běchu so w sakskim a naslědnym regionalnym kwalifikaciskim kole přesadźili. W prěnim přeběhu w Auerbachu mějachu so prěni dźeń z cyłkomaj z Lintorfa a Ulma rozestajeć. Prěnju hru přećiwo Lintorfej (wicemišter 2019) jasnje přěhrachu, zwrěšćiwši mjenje abo bóle na zmylkach při přijimanju.
W druhej partiji běše małke stopnjowanje pytnyć. Wosebje turněrowy bul firmy Mikasa je klóšterskim senioram přeco zaso ze swojej balistiku ćeže wobradźał. W Sakskej je mjenujcy bul firmy Molten hrajny nastroj.
Tež lětsa je Serbski gymnazij Budyšin (SGB) na spočatku šulskeho lěta zaso sportowe wubědźowanje přewjedł: Šulerjo 5. do 10. lětnika zwěsćichu swojich najlěpšich w atletiskim štyriboju. Z wulkim předskokom doby šuler 10. lětnika Elias Kummer ze 446 dypkami před Jarekom Schadu z rjadownje 5-3 z 348 dypkami a Cajusom Wićazom ze 7. lětnika z 325 dypkami.
Sakski šulski sportowy dźeń wotmě Budyski Serbski gymnazij w swójskej sportowej hali, a to z nowumom atletiskeho štyriboja. Šulerjo sekundarneho schodźenka I wubědźowachu so w storkanju medicinskeho bula, w trojoskoku, w seklowym běhu a w ćahanju na žerdź.
Jako prěni běchu šulerjo 5. a 6. lětnika na rjedźe. Hnydom štyrjo zaměstnichu so na kóncu w top-dźesać SGB (hlej přehlad). Aktiwny kopar Budissy Budyšin Jarek Schade z rjadownje 5-3 docpě w seklowym běhu z 11,6 sekundami wurjadne 115 dypkow. W šulskim sporće wotpowěduje 64 dypkow znamce jedyn. Jarek je tež talentowany lochkoatlet a běha z nanom hižo dźesaćkilometrowske čary. Njedawno zmištrowa wón tysacmetrowski běh na šulskej ležownosći w grandioznych 3:17 min. Tež to wotpowěduje jedynce w 10. lětniku.
Biskopičanske KT II –
Sokoł Ralbicy/Hórki 2:1 (2:1)
Zestawa hosći: Schöne – M. Matka, K. Matka, Schultz, Šewc, Rachel, Gloxyn, Korjeńk, Nuk (70. Materna), Šiman (60. Janca), Šołta
Po mjerzacych poražkach w minjenych hrach chcychu koparjo Sokoła Ralbicy/Hórki tónraz w Biskopicach z krutej defensiwu wuspěch žnjeć. Přiwšěm wědźachu, zo budźe sej Biskopičanska U 23 jako technisce dobry cyłk wšitko wot nich žadać.
Dalši raz mamy na łužiskich sportnišćach korona-přestawku, bohužel. Wšako smy wšitcy nadźiju měli, zo so tajka hižo wospjetować njebudźe. Pandemije dla pak je Zapadołužiski koparski zwjazk na wokrjesnej runinje hry we wjacorych starobnych klasach wotprajił. Wšojedne hač so nam to nětko lubi abo nic, mamy rozsud prosće respektować. Njerozumju, kak so někotři jeho dla hórša a jón kritizuja. Jeničce zamołwići maja dokładny přehlad wo tučasnej situaciji, zaběraja so wšědnje z tematiku a móža ju tuž porjadnje posudźować. Tež za koparski zwjazk je to napjata a ćežka situacija. Wosobinsce bych sej přał, zo namakaja za dźěći a młodostnych separatne rozrisanje. Pohib, sport a tak wosebje socialne kontakty su w tej starobje za strowe wuwiće ćěła a duše jara wažne. Wšojedne, kak so situacija wuwije, trjebamy dale pozitiwne nastajenje a kreatiwne ideje. Wosebje pak dyrbimy so wo zhromadne wuslědki prócować. Jeno z mjezsobnym respektom a z fairnym wašnjom móžemy napjaty čas přetrać.
Kopańca muži, regionalna liga
Auerbach – Rathenow 3:3 (3:0)
wyša liga
Martinroda – Fahner Höhe 2:1 (0:1)
Rudolstadt – Merseburg 3:0 (1:0)
Carl Zeiss Jena II – Sandersdorf 1:1 (0:0)
International Lipsk – Zorbau 1:1 (0:1)
Halle – Neugersdorf 3:0 (1:0)
Nordhausen – Arnstadt 0:0 (0:0)
krajna liga
Drježdźany-Strěžin – Taucha wupad
FC Lipsk – Riesa2:1 (0:0)
Glauchau – Pirna-Copitz wupad
Marienberg – Radebeulski BC wupad
Lößnitz – Mittweidawupad
krajny pokal
Markranstädt – Budyšin 0:3 (0:0)
Chemija Lipsk – Drježdźanski SC 6:0 (2:0)
Freital – Biskopičanske KT wupad
Oderwitz – Wilsdruffwupad
Bornaski SV – Markkleeberg 2:4 (1:2)
Rabenstein – Drježdź.-Lubohósć wupad
Koparske hry z prašakom
Kaž su medije hižo wčera wozjewili, bě předsydstwo Zapadołužiskeho koparskeho zwjazka wobzamknyło, zo tónle kónc tydźenja a nětko tež přichodnej (to je nowe) w starobnych klasach žony, mužojo a w młodźinomaj A a B žane winowatostne koparske dypkowe hry njebudu. Hinak je to na krajnej runinje. Tam smě wyši ligist Budissa Budyšin dźensa w 19 hodź. w pokalnym kole w Markranstädće hrać, a SJ Chrósćicy nastupi w krajnej klasy njedźelu doma w 14 hodź. přećiwo Rotaciji Drježdźany. Dypkowa partija mjez koparjemi z Ćiska a Rakec bu hižo wotprajena. Pola wšitkich hrow, kotrež smědźa so přewjesć, pak steji hač do zahwizdanja wulki prašak.
Worklečenjo wospjet doma hraja
Prěnje wolejbulowe mustwo muži Viktorije Worklecy přewjedźe jutře, sobotu, w swójskej hali přećiwo hosćom z Mišna a Koblic winowatostnu hru w sakskej klasy. Hrajerjo dyrbja nowe škitne postajenja dodźeržeć.
13.11. 12:00 Viktoria Worklecy –
ST Coswig-Mišno
13.11. 12:00 Viktoria Worklecy –
Volleys Koblicy
20.11. 14:00 Viktoria Worklecy –
Viktoria Worklecy II (ž)
20.11. 14:00 Viktoria Worklecy –
VV Žitawa 09 II (ž)
25.11. 19:30 ST Marijina hwězda –
Tabulka wobwodneje ligi, stafla 2
1. Viktoria Worklecy 4 12 : 2 11
2. ST Kupoj-Nowa Łuka 4 9 : 4 9
3. TSV Kundraćicy 4 11 : 5 9
4. Viktoria Worklecy II 4 6 : 10 4
5. Módro-běłe Wojerecy 4 3 : 11 2
6. VV Žitawa 09 II 4 3 : 12 1
Prěnje zastupnistwo wolejbulistkow Viktorije Worklecy poda so minjenu sobotu do ćěłozwučowarnje Lessingoweho gymnazija we Wojerecach. Tam nastupi prěni přećiwo druhemu tabulki. Hosćom njebě tón kónc tydźenja trenar poboku, tuž mějachu Worklečanki čoło tabulki same zakitować.
ST Kupoj-Nowa Łuka – Viktoria Worklecy 0:3 (10:25, 17:25, 14:25)
Za prěnje zastupnistwo Viktorije Worklecy zasadźene běchu: Anja Biela, Johanna Fieglerec, Marina Köhlerowa, Stefanie Köhlerowa, Jana Kralec, Jennifer Otto, Rejzka Rawšec, Anita Salowskec.
Započatk bě drje wurunany, poněčim pak móžachu Worklečanki swój jasny předskok natwarić. To poradźi so jim wosebje ze sylnej seriju nadaćow. Kupoj-Nowa Łuka měješe ćeže z tym wobchadźeć. Tuž njebě jim móžno nadběhi prawje natwarjeć. Tež přetorhnjenje při 4:8 a 4:16 tomu njepolěkowaše. Hosćo w swojim rytmusu dale hrajachu a zawěsćichu sej prěnju sadźbu z jasnym 25:10.


text:
Naše nowosći
-
Mój wulki wobrazowy słownik – Jězdźidła9,90 €inkl. 7% wobr. dank, k tomu librowańske kosty
Hač na awtodróze, na twarnišću, na polu, w zamkarni abo na hrajkanišću – wšudźe trubi a kwiči, šwórči a bórči. Wšojedne dokal hladaš, někajke jězdźidło stajnje wuhladaš. Wšě maja swój nadawk. Traktor trjeba so za dźěła na polu a wohnjowa wobora hašenske jězdźidło, hdyž so pali. W měšće maš jězdźidła, kiž rumuja a na twarnišću hrjebaja, storkaja, nakładuja, hładkuja a toča wulke mašiny. Pohladajće do swěta jězdźidłow a nazhońće wjele wěcow kołowokoło brunčakow.
wot 2 lět
-
Na motawych mjezach • e-book12,99 €inkl. 7% wobr. dank
Basnik Benedikt Dyrlich je přez lěta literarneho a publicistiskeho tworjenja stajnje tež krótku powědacu prozu spisał a zdźěla w swojich basniskich zběrkach, zdźěla w antologijach wozjewił. Tale jeho prěnja serbska ryzy prozowa zběrka z titlom „Na motawych mjezach“ skići nětko literaturu lubowacym zjaty dohlad do jeho pěšeje rěče z pjeć lětdźesatkow. Kniha wobjimuje nimo hižo publikowanych tekstow wosom prawozjewjenjow, mjez nimi powědku „Zelene wuchački maja so z procha“ z lěta 2018, kotraž nawjazuje na titl 2016 wuńdźeneje zběrki basnjow „Zlět zelenych wuchačkow“. Po dołhosći a formje rozdźělne, jednoći teksty nošna tema: poćah Hadama a Jěwy we wšej swojej trajnej komplikowanosći. Zdobom wěnuje so awtor w nich kritisce towaršnostnym zjawam. Titulny wobraz zběrki je wolijowa mólba Bóženy Nawka-Kunysz z lěta 1983.
-
Čas ma křidła12,90 €inkl. 7% wobr. dank, k tomu librowańske kosty
Basnje a pěsnje Handrija Zejlerja su bohate žórło žiwjenskich mudrosćow, kiž su swoju płaćiwosć do dźensnišeho wobchowali. Najpopularniše z jeho poetiskich hrónčkow kaž “Wuzwol sej pućik žiwjenja …” znajemy z poezijowych albumow. Wot grafikarki Isy Bryccyneje wuměłsce wuhotowana zběrka skići wuběr 150 najrjeńšich Zejlerjowych dopóznaćow, zo bychu čitarjow pozbudźeli, tróštowali abo prosće zawjeseleli. Wobsahowe rjadowanje do pjeć kapitlow wolóža pytanje tomu, kotryž trjeba hrónčko k wosebitej přiležnosći, na přikład do zbožopřejneje karty.
-
Paternoster 9 • e-book6,99 €inkl. 7% wobr. dank
Kóžde druhe lěto přewjedujetej Ludowe nakładnistwo Domowina a Załožba za serbski lud literarne wubědźowanje za serbski pisacy dorost. Wuběr zapodatych twórbow so w rjedźe Paternoster wozjewi. Dźewjate wudaće wobsahuje twórby mytowanych wobdźělnicow a wobdźělnikow wubědźowanja 2019. W swojich basnjach a powědančkach wěnuja so młode awtorki a młodźi awtorojo najwšelakorišim temam dźensnišeho žiwjenja. Zdźěla z humorom, zdźěla bóle chutnje, docyła pak na zabawne wašnje rysuja swět, kiž jich wobdawa abo kiž su sej wumyslili. Zešiwk wopřija hornjoserbske a delnjoserbske teksty.
Awtorki a awtorojo:
Annamaria Hadankec, Jill-Francis Ketlicojc, Patricia Kralec, Justyna Michniuk, Maks Bagańc, Clemens Bobka, Olko Derepasko, Damian Dyrlich, Pětr Dźisławk, Jakub Wowčer
-
Kultur [tagebau] Landschaft25,00 €inkl. 7% wobr. dank, k tomu librowańske kosty
Kulturlandschaften der Tagebaufolge sind durch ihre intensive Nutzung geprägt. Tagebau ist nicht nur ein technisches Vorhaben, in dem Landschaften neugestaltet werden, sondern eine umfassende gesellschaftliche Transformation. Angesichts der Wechselwirkungen zwischen naturräumlichen Gegebenheiten und menschlicher Einflussnahme nähern sich die Beiträge der Autorinnen und Autoren den Kulturlandschaften der Tagebaufolge aus unterschiedlichen Perspektiven: diese werden als Naturraum, Siedlungsraum und Kulturraum dargestellt und in überregionalen, internationalen sowie wissenschaftlichen Betrachtungen unterschiedlicher Disziplinen zusammengeführt.
Dieses Buch stellt erweiterte Perspektiven auf Tagebaufolgelandschaften zur Diskussion. Das Verständnis für die Besonderheiten dieser historisch gewachsenen Landschaften des Strukturwandels ermöglicht zukunftsfähige, partizipative Landnutzungen.
Aktualne informacije
Jill-Francis Ketlicojc powědki za dźěći předpołožiła
To drje je nowum w serbskej dźěćacej literaturje! – Pod titulom „Zaječk hłupačk a druhe powědki“ předpołoži delnjoserbska awtorka Jill-Francis Ketlicojc swoje zabawne powědki nětko tež hornjoserbsce. Loni w delnjoserbšćinje wušłe, je tute Jan Měškank přełožił.dalšne informacije»
Tagebücher Pfarrer Schwelas vollständig in deutscher Sprache erhältlich
Die persönlichen Aufzeichnungen von Bogumił Šwjela / Gotthold Schwela aus den Jahren 1897 bis 1945 sind eine einzigartige Quelle zum sorbisch-deutschen Alltag und Zeitgeschehen über ein halbes Jahrhundert. Vollständig in deutscher Sprache zugänglich gemacht hat sie die Archivwissenschaftlerin und Historikerin Dr. Annett Bresan. Als Schriften des Sorbischen Instituts sind diese jetzt unter dem Titel „Aus dem Alltag eines wendischen Pfarrers“ im Domowina-Verlag erschienen.
Buchvorstellungen:
15.07.2022, 18.00 Uhr, Schwjela-Scheune, Nochten
Es laden ein der Domowina-Verlag Bautzen, der Schwjela-Scheune-Nochten e.V. und das Sorbische Instiut Bautzen.dalšne informacije»
Nowe knigły z Pettsonom a Findusom
Starki Pettson a kócor Findus stej pla źiśi wjelgin znatej a kradu woblubowanej. Šwedski spisowaśel Sven Nordqvist jo napisał cełu seriju wó nima. W dolnoserbskem pśełožku Madleny Norberg pśedlažy něnt druge jogo wulicowańko „Findus a góńtwa za lišku“. Knigły za źiśi wót 4 lět su teke rědny dar do jatšownego gnězda.dalšne informacije»
Z nowym wudaśim su lubawki Bogumiła Šwjele zas pśistupne
Serbske prepozicije su byli Šwjelowe lubawki, pśeto wóni su trjebne za rědne serbske grono. Zezběrane wob lětźasetki w serbskich jsach a zestajane do nastawka jo Šwjela je nejpjerwjej wózjawił w Časopisu Maćicy Serbskeje w lětoma 1933/34 a ned 1934 jo je wudał ze swójim nakładom w budyšyńskej Smolerojc śišćaŕni. Z pomocu reprintowego wudaśa móžomy něnt zas wuzbadaś wósebnosći našeje rěcy.dalšne informacije»
Zasej póbitujomy ꟷ Duchowne kjarliže
Spěchowańske towaristwo za serbsku rěc w cerkwi a Ludowe nakładnistwo Domowina stej se rozsuźiłej za wudaśe 2. nakłada dolnoserbskich spiwaŕskich z lěta 2007, za tym až su se slědne eksemplary w slědnem lěśe do corony pśedali. Něnt spiwaŕske zas pśedlaže, a to zawcasa k jatšam a k 300. serbskej namšy nowšego casa 24. apryla 2022 w Dešnje.dalšne informacije»


text:
Zach Sobiech
Zachary David "Zach" Sobiech (rodz. 3 moja 1995 we Saint Paul, USA, um. 20 moja 2013) – amerikański śpjywok pop, do kupy ze Sammy Brown a Reedym Redmondym bůł we muzycznyj skupińe Firm Handshake. Kej bůł 13 rokůw stary, dochtory wykryli u ńygo osteosarcoma (zorta raka gnatůw). Mjoł przez 10 uoperacyji a przez 20 růnd chymijoterapiji. We moju 2012 dochtory pedźeli, co mo ino rok żywobyćo. Wuůnczas Zach nagroł śpjywka Clouds (chmůry), a wćepoł ja na YouTube, kaj uostoła śe viralym a mjoła bez rok bezma 3 milijůny spoźiyrań. Inksze artisty, we tym Rainn Wilson, robjili do ńij tribute'y. Na necowym serwiśe SoulPancake idźe uoglondnůńć film uo Zachu: My Last Days (moje uostatńe dńi). Zach umrził 20 moja 2013.


text:
Muž w zmysle Pücklera
Choćebuz. Pücklerowej załožbje w Mužakowje a Rogeńcu wopominatej z nekrologom krajinoweho architekta prof. Helmuta Rippla. Wón je jako slědźer a wot 1984 hladar zahrodniskich pomnikow w bywšim Choćebuskim wobwodźe, ale tež jako tworjacy krajinowy architekt Łužicu w zmysle wjercha Pücklera tworił. Rippl bě w aprylu 96lětny zemrěł, jutře budźe pohrjeb w Choćebuzu.
Komponista wopominali
Łaz. Komponist Jan Pawoł Nagel (1934–1997) ze Złyčina wostanje ze swojej hudźbu a swojim žiwjenskim skutkom njezapomnity. Tole zwuraznichu minjeny pjatk čłonojo Spěchowanskeho towarstwa Zetkanišćo Dom Zejlerja a Smolerja. Składnostnje 25. posmjertnin komponista połožichu při jeho rowje we Łazu kwěćel. Pódla bě Łazowski wjesnjanosta Thomas Leberecht (CDU).
Brunica nachwilnje dale trěbna


text:
Wokrjes Sprjewja-Nysa podpěruje młodych ludźi, kotřiž chcedźa wučerstwo za předmjet serbšćinu studować, z přidatnym stipendijom. To je wokrjesny sejmik na swojim februarskim posedźenju wobzamknył.
Baršć (HA/SN). Delnja Łužica dóstanje nětko wot wokrjesa Sprjewja-Nysa (SPN) konkretnu podpěru při zdobywanju młodych ludźi, zo bychu so na wučerku abo wučerja serbšćiny wukubłali. Frakcija Lěwicy we wokrjesnym sejmiku zapoda za to projekt, z kotrymž je so minjenu srjedu wokrjesny sejmik na swojim posedźenju w Baršću zaběrał. Lěwica namjetuje, zo bychu tych, kotřiž chcedźa studować wučerstwo za předmjet serbšćinu, z přidatnym stipendijom podpěrali. Tón wučinja měsačnje 500 eurow a płaći pjeć lět, za cyły čas studija. Wuměnjenje je, zo ma nowa serbska wučerka resp. nowy serbski wučer najpozdźišo pjeć měsacow po zakónčenju studija započeć serbšćinu wuwučować w šuli, kotruž šulski zarjad hromadźe z wokrjesom Sprjewja-Nysa wupyta. Najprjedy pjeć lět dołho dyrbi wona resp. wón potom tam dźěłać.


text:
Nie możemy przejść obok tego dnia obojętnie, gdyż żyjemy i działamy w mieście górniczym. Wielu naszych znajomych oraz przyjaciół, jak i rodziców naszych harcerzy jest Górnikami.
Tak więc w tym dniu składamy Wam drodzy Górnicy życzenia:
"Dzisiej je czwortego grudnia. Dzisiej mosz swoi świynto. Dziyń grubiorza! Chca Ci winszować szczyńscio na grubie i bezpiecznygo fedrunku.
Winszuja Ci coby sie Tobom, tam na dole durś opiekowała Twoja patronka, świynto Barbora. Niych Cie łochranio łod wszyjstkigo złego. Niych podpiyro nad Tobom fyszta, niych trzmie zola, niych wydmuchuje metan i łoddalo łod Ciebie kożde tompniyńci.
Winszuja Ci żebyś dorobiył szczynśliwie do pyndzyje. Tela wiela zjazdów, tela wyjazdów! Szczynść Boże!"


text:
Feliz navidad
Cesto słyšym: „Kak móžo cłowjek jano tak naiwny byś.” – Abo: „Ja njejsom tak naiwny, aby na to wěrił.” „Nimske kněžaŕstwo jo wjelgin naiwne, až tak rozsuźujo.” Naiwnosć jo wiźona ako wažny brach, ako śěsnosć ducha. Sada „To jo ga wjelgin naiwne” jo nejjadnorjejšy argument, za kótaryž sy zasromany a njenamakajoš wótegrono. To ma groniś: Co ga ty wěš, kak se ma na swěśe. Pjenjez jo kněz. Woko za woko. Kužda wójna ma swójog špijona. W takem swěśe jo zazdaśim naiwnosć to nejgórše, pśi drugich głuposćach móžomy drje hyšći pśez palce glědaś, wšykno pśepušćiś.
Friedrich Schiller groni, naiwnosć jo njewócakane źiśece póstajenje. A to ma byś něco špatnego, glědaś na swět ze źiśecyma wócyma? Jezus źašo: Gaž se njehobrośijośo a njebywaśo ako źiśi, ga njepśiźośo do njebjaskego kralojstwa.Mt 18,3
Źiśi njejsu pśecej wukludne. Jadno góle pak wiźi wšykno narski k prědnemu razoju. Njejo fasciněrował Jezus luźi, dokulaž njejo wótzabył, byś ako małe góle? Dla tog, až jo se jomu raźiło, na swět glědaś a jadnaś na źiśecu wašnju a stawnje znowna se drugemu bližyś mimo pśedsudkow? Ako nowo naroźony? Jadne su byli rozpalone, druge su gronili: Tak naiwnje žywe byś, to njejźo – to jo pśeśiwo měroju a pórědoju. Tak su jogo zamordowali. Źo ga my by pśišli, gaby kužde zajtšo znowa se pśijaśelnje winikoju bližyli?
Glědaś na swět z wócyma góleśa pópšawem groni, až źiśi deje wótkubłaś swójich starjejšych. Až źiśi budu raz dorosćone, to se stanjo tak a tak. Až dorosćone bywaju ako źiśi, to jo pšawa pedagogika. Som hyšći źinsa gjardy na sadu mójeje tegdy małeje źowki: „Papa, ty njejsy nic drugego ako mały gólc!“ Chto wótkubłajo kogo? Źiśi muse ten mócnjejšy bok byś. Njejo wšykno wjelgin lažko, gaž glědamy na pśichod połny dobreje naźeje? Chtož jo naroźony, dej teke naiwny ako góle wóstaś. Naroźony, to jo na łatyński nativus. Wót togo póchada francojske słowo naïf, naiwny. Komuž se spódoba byś naroźony, ten smějo teke rad naiwny byś.
Gódy su swěźeń naiwnosći. Tak se groni špański navidad, italski natale abo francojski noël, wšo póchadajuce wót naroźenja, abo wót narodnego dnja Kristusa. Kuždy gódowny dar njejo nic drugego ako dar k narodnemu dnju.
Wuženjomy wšen kitš gódownego casa, wóstanjo jědro togo swěźenja. Wóstanjo naiwita, abo pótajmstwo naroźenja togo góleśa. Bog pśiźo na naš swět ako małe góle – kak naiwnje to ga jo?
אָמֵן
Bóže słowo w serbskem rozgłosu RBB na gwězdku 2020


text:
Niybiescy po roz drugi wygrywajom szpil po torach rezyrwowych. Po szpilu momy wypowiydź Piotrka Giela, Kuby Kowalskiego i ocywiście zapis konferyncji. Wszistko po naszymu:
Wypowiydzi:
Piotr Giel: „Strzeliłech tora i to mie fest raduje, bo to je piyndziesionty mój tor we drugij lidze. Siarka dobrze sie bronioła, łatwij je sie bronić, niż atakować. Późnij pojawiały sie sytuacje i w końcu zacły wpadać tory.”
Jakub Kowalski: „Przi 1-0 szpil jesce boł otwarty, Siarka sie odkrywała. Walski wyprzedzioł zawodnika i żol, że som niy skończoł tyj kontry, ale jo bołech tam kaj żech być powinien.
Cieszy nos tako seria dwóch wygranych ze rzyndu i licza na to, że ze Radomia tyż prziwiezymy 3 punkty.”
Konferencja:
Włodzimierz Gąsior (Siarka): „Szportowo uważom, że poziom boł powyżyj średnij. Niy boło może wiela sytuacji bramkowych, ale takich bezpośrydnich starć. Wygroła drużina, kiero szczelała tory. My na łostatnich 7 szpilów szczelili 1 tora.
Niybiescy majom doświadczono drużina, wielu fusbalorzy mo za sobom przeszłość ekstraklasowo i my docieniomy ta wartość. Gratuluja gospodarzom wygranyj.”
Marek Wleciałowski (Ruch): „Boły to szibkie, dobre zawody. Goście wylyźli na tyn szpil agresywnie we znaczyniu ruchliwości, biegania. My we piyrwszyj połowie starali sie stworzić jakieś namiastki akcji, ale jedna, drugo, trzecio akcja niy kończoła sie tak jakby my tego chcieli.
We drugij połowie tyn szpil ułożoł sie juz tak, że na koniyc sie cieszymy.
We noszyj drużinie kożdy fusbalorz je ważny i chca, żeby kożdy z nich boł zawsze gotowy wlyź na szpilplac. Dzisioj sie cieszymy, ale we prziszłym tydniu juz myślymy ło nastympnym szpilu.”
własne


text:
Fusbalorze Ruchu Chorzów dzisiŏj wrócili do zajynć. Piyrwszy tryning odbōł sie na szpilplacu przi ul. Lompy we Chorzowie.
Na tryningu bōło 22 fusbalorzy, we tym 2 kierzi bydom testowani – Mateusz Kurdziel (22 lata, GKS Tychy), oskar Kasiarz (19 lŏt, Porawie Większyce). Wrócili tyż wypożyczeni – Łukasz Jaworek, Bartosz Nowakowski i Paweł Starzyński.
Kadra:
Tormany: Kamil Lech, Dawid Smug
Łobrońcy: Mateusz Bartolewski, Bartłomiej Kulejewski, Łukasz Jaworek, Paweł Starzyński, Dominik Małkowski, Mateusz Lechowicz
Pomocniki: Lucjan Zieliński, Mateusz Duchowski, Tomasz Foszmańczyk, Oskar Kasiarz, Mateusz Kurdziel, Paweł Mandrysz, Tomasz Podgórski, Mateusz Machała, Michał Mokrzycki, Bartosz Nowakowski, Jakub Rudek
Napastniki: Piotr Giel, Mariusz Idzik, Wojciech Kędziora
własne / ruchchorzow.com.pl


text: Běła Woda (AK/SN). Drjewjany móst nad Brusnikom (Braunsteich) w Běłej Wodźe dyrbja saněrować. Za to je so njedawno měšćanska rada wuprajiła. Jednohłósnje hłosowachu tam radźićeljo za próstwu frakcije Klartext, financne srědki z etata přewostajić za zwěsćenje kóštow. Tak sćěhuja radźićeljo poručenja hłowneho a socialneho wuběrka kaž tež wuběrka za twarstwo a hospodarstwo z januara. Měšćanska rada je zarjadnistwu nadawk dała, w lětušim etaće za to 10 000 eurow zaplanować. Zdobom ma wone pruwować, hač móhli wěcywustojneho ze spěchowanskich srědkow zapłaćić. Hižo před lětomaj běše rěč wo tym, móst wobnowić. Wyši měšćanosta Torsten Pötzsch (Klartext) pak bě tehdy podšmórnył, zo budźe móst hakle pozdźišo saněrowany.


text:
We Łazowskim Domje Zejlerja a Smolerja je nětko nowa wosebita wustajeńca z wutřihankami Eriki Schirmer z Nordhausena widźeć. W tym zwisku mějachu tam wóndano zajimaweho hosća.
Łaz (AK/SN). Wo swojim skutkowanju a wo swojich přichodnych planach je njedawno dr. Jörg Herrmann z Kreischa we Łazowskim Domje Zejlerja a Smolerja porěčał. Wón je po wšej Němskej posledni profesionalny producent siluetowych filmow. Něhdźe 30 zajimcam předstaji wón wurězki ze swojich produkcijow, mjez druhim z filma „Sedmy rapak“. Jörg Herrmann wabješe zahoriće za zachowanje z ruku produkowanych trikowych filmow a rozłoži wuznam animacije jako wuměłski stil.


text: Bóšicy (SN/MiR). Tykanc a nopašk kofeja do ruki, to rěka kofej „to go“ – model restawranta „Kubło Bóšicy“ bě witana alternatiwa za čas korony a přikazaneho zawrjenja hosćencow. „Dowolnosć gastronomam, ludźom něšto na puć sobu dać, njebě optimalny poskitk, mój pak chcychmoj swój hosćenc wotewrjeny wostajić wšěm tym, kotřiž rady sem přijědu“, rozłožuje mějićelka restawranta a přirjadowaneje pensije Kathleen Klümpel. Wot jutrow je sej stajnje sobotu a njedźelu wulka ličba zajimcow do Bóšic dojěła, zo bychu sej tam čerstwje pječeny tykanc popřeli. Tak staj hosćencarjej Kathleen a Reiner Klümpel na te wašnje wopytowarjow překwapiłoj. Zdobom wužiwachu woni składnosć, sej z wulkeho wuběra wobchoda na kuble twory wubrać. Jako wosebje woblubowany je so oliwowy wolij z Grjekskeje wopokazał. Tež rubiška z Indiskeje su sej ludźo rady jako dar sobu brali. Witali su poskitk tež dźěłaćerjo z Pólskeje, kotřiž tuchwilu w Budyskim wokrjesu kable za spěšny internet kładu. Woni su w pensiji přenocowali a sej hdys a hdys słódny přikusk lubić dali.


text:
Rejowanski ansambl Pśijaśelstwo z Choćebuza je so lětsa posledni raz wobdźělił na folklornym festiwalu w Chrósćicach: Hromadźe z cyłkom Stara lubosć pokaza tam reju „Jutrowna woda“. W njedźelnym programje łužiskich skupin staj Thomas Mietk a jeho partnerka posledni raz rejowałoj. Jan Kral je so Thomasa Mietka prašał za přičinami kónca kaž tež za zaćišćemi wo festiwalu w Chrósćicach.
Posledni zjawny wustup Rejwanskeho ansambla Pśijaśelstwo Choćebuz bě na folklornym festiwalu „Łužica“ w Chrósćicach. Što su přičiny toho?
T. Mietk: Mamy chutne ćeže z dorostom. Nimamy dosć abo žanych zajimcow za naš cyłk. Pobrachuja tež nazwučowarjo a wuměłscy nawodźa, kotřiž bychu dźěło našeho ansambla a tak jeho duch a wobstaće zaručili. Njeje tež nichtó, kiž by za nas programy zestajał a je potom zwoprawdźił. Dotalni zamołwići su přez powołanske winowatosće wjazani a nimaja hižo dosć chwile za woporniwe dźěło našeho cyłka.
W Chrósćicach sće jako jenički por wustupiłoj ze solom. Je to hižo wuraz toho, zo nimaće ludźi?


text:
Ruch Chorzów walczōł, ale niy stykło na to coby wygrać i prziwieźć do Chorzowa trzi punkty. Rymis trza szanować, ale zacyno uciekać szpilów. Zapraszômy do lektury zapisu wypowiydzi trynerów po szpilu, łoczywiście po naszymu:
Jarosław Skrobacz (tryner Ruchu): „Kożdy szpil chcymy szpilać ło wygrano i dzisiej ta gra niy szła nôm tak co my chcieli szpilać. Tyn szpilplac je trocha inkszy i niy ma co godać, ale to my powinni sie do niygo dostosować i inakszyj szpilać we piyrwszyj halbce szpilu. we drugij bōło lepij, ale drugi szpil kaj niy wykorzistujymy łokazji. To nôs boli bo przi prowadzyniu bōło gut i sie ukłodało i trza bōło ino lecieć za ciosym ze racji, że stwôrzali my sie łokazje, ale mômy ino punkt i zaś niydosyt ze nôszyj sztorny”.
Krzysztof Chrobak (tryner Pogoni): ” We piyrwszym rzyndzie gratuluja drużinie i wyniku i postawy. Gralimy dzisiej ze jednym ze faworytow do zajyncia placu gry we I Lidze. Łobserwowali my Ruch we dwóch łostatnich szpilach, mieli my plan na tyn szpil i drużina dzisiej realizowała nôsz plan. Trza bōło dociepnōnć jeszcze zaangażowanie i wola walki. Mielimy trudny momynt po stracie tora we drugij halbce, ale to nôs ukrzidlôło i beztō szczelili my tora na 1-1. Bez szibkie smiany za urazy niy mogli my dociś rywala, ale myntalnie mômy plus. Grali my ze bardzo dobrom drużinom i dali my rada”.
własne


text:
Desiderata
Przełaź spokojnie bez larmo a niýciyrpliwoś,
a pamiyntej, jaki pokůj idzie snojś we cichości.
Kej ýno idzie, bez ôdrzekanio siebie,
miyj dobry kůntakt ze wszyskimi.
Uosprawiej swoja prowda jaśnie a spokojnie,
a wysuchej inkszych, bali gupielokůw a ignorantůw;
Łůni tyż majům swoja uosprowka.
Chrůń sie ôd butelnych a napasztliwych,
sům łůni utropům dlo ducha.
Kej porůwnowujesz sie ze kimś inkszym,
mogesz sie stać dufny a zgůrzkniały,
bo zowdy snojdzie sie wtoś lepszy abo gorszy ôd Cia.
Raduj sie tym coś juże szafnůł,
ai tym co mosz we forplanie.
Szanuj sie swoja robota, nawet ta pomiyrno,
bo ôbojytnie coby sie miało dzioć, to Twůj fach je zowdy rýchtýczny.
Niý przepůmnij sie wachować we interesach,
toć we świecie je fol ôszklistwa.
Niých Ci to jednako niý przisłůni rýchtých wertu;
Mocka ludzi ciůngnie ku ideałům,
a we żywobyciu wszyndziý je fol heroizmu.
Bydź sobům;
Tym barzi niý udowej uczucio.
Ku tymu niý bydź cynikiym we przůniu;
Toć przi ôziymbłości a uozrzolyniu,
je łůna wiyczno choby trowa.
Przijm spokojnie dorada lot żywobycio,
a ze ôdwziynkům zrzeknij sie sprow młodości.
Uozwijej druk swojego ducha,
coby poradziůł cie ôchrůnić przi nogłym niýszczyńsciu.
Niý starej sie za tyla złym forsztelůnkym.
Chołda trwogi robi sie ze zmorzinio a ôdôsobniynio.
Przi trzimaniu dobrego ordnůngu,
Bydź dlo siebie łagodny.
Je żeś bajtlym cołkigo wszechświota,
niý myni jak strůmy a gwiozdy;
Mosz recht sam być.
A eli to je dlo Cia klar, eli niý,
Na zicher wszechświot je na dobryj drůdze.
Beztůż bydź pojednany ze PůnBůczkym,
kanyjaki Łůn dlo Cia je;
A kanyco robisz abo chcesz,
we butlowym garusie żywobycio,
zachowej pokůj ze swojům duszům.
Ze wszyskimi tymi ôszklistwůma, ciynżobům a sharatanymi marzyniůma,
to durś je piykny świot.
Bydź rod wszyskimu.
Ciůngnij ku szczyńściu.
Max Ehrmann, Desiderata
Przekłodoł: Bajslyrz


text:
1. FC Katowice
1. FC Katowice, 1. FC Kattowitz (niym: Erster Fussball-Club Kattowitz 1905 e.V.) – jedyn ze piyrszych klubōw fusbalowych Gōrnego Ślōnska. Założōny 5 lutego 1905 roku we Katowicach.
Historyjŏ[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Założōny we 1905 pod nazwōm FC Preussen 05 Kattowitz. Po prziłōnczyniu Katowic do Polski we 1922 umiyniōł miano na 1. FC Kattowitz / 1. FC Katowice. 1. FC Katowice bōł durch festelnie siekerowany ôd polskigo regyrōnku, a to skuli tego, co dŏwano ku niymu pozōr jako na blank niymieckõ skupinã[1]. We roku 1927 roku bōł po blisku krajowygo majstra - wtynczŏs zadecydowoł Szpil ze krakowskōm Wisłōm. Pod mianym 1. FC Katowice fōngowoł do 1945 roku. We skupinie grali m.in. Richard Herrmann a Ernest Wilimowski. We 2007 roku klub napoczōn nazŏd fōngować skirz tego, co bōł reaktywowany ôd RAŚ. We sezonie 2009/10 groł we A-klasie (7 lidze polskij we fusbalu), a skupina kobiyt we I lidze żynskij. 1. FC Katowice swoje szpile grŏ na szpilplacu kōmpleksu sportowygo Szopienice, a skupina żyńskŏ swoje na szpilplacu MOSiR "Rapid" przi ulicy Grażyńskigo 51 we Katowicach.
Sukcesy[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Przipisy
Linki zewnyntrzne[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- Ôficjalnŏ zajta 1. FC Katowice
- Ôficjalnŏ zajta żyńskij skupiny 1. FC Katowice
- Niyôficjalnŏ zajta 1.FCK
- Forum RAŚ
- Das Deutsche Fußball-Archiv


text:
Kamjenc (SN/MWj). Swój posledni zemski wotpočink wosrjedź přirody měć je mjeztym jedne lěto w Kamjenskim pochowanskim lěsu móžno. 38 hektarow wulki lěs zapadnje Kamjenca pola Brunowa je po swojim wotewrjenju 30. oktobra 2020 woblubowana alternatiwa k tradicionalnemu kěrchowej abo pohrjebnišću, rěka w nowinskim zdźělenju předewzaća Friedwald tzwr. Wjace hač 450 ludźi je so mjeztym za štom abo městnosć w pochowanskim lěsu rozsudźiło. Wjace hač sto zemrětych su hižo při jich štomje pochowali.
„Je dźeń a wjace wobydlerkow a wobydlerjow, kotřiž sej posledni wotpočink wosrjedź přirody přeja. W Kamjencu je so tele přeće w załoženju wobydlerskeje iniciatiwy wotbłyšćowało. Wjace hač 700 ludźi je so tehdy za to wuprajiło, pochowanski lěs wutworić. Wulki wothłós po wotewrjenju před lětom je pokazał, zo mamy z pochowanskim lěsom nětko městnosć, kotraž dawa ludźom składnosć, so dostojnje a indiwiduelnje rozžohnować, so dopominać a spominać“, praji Kamjenski wyši měšćanosta Roland Dantz (njestronjan). Město je nošer pochowanskeho lěsa.


text:
Mysle po 37. mjezynarodnym swjedźenju serbskeje poezije
To wšak je wobdźiwajomne, w Serbach wot 1979 kóždolětnje wuhotować Swjedźeń serbskeje poezije. Wot toho časa zetkawaja so tam serbscy basnicy a nawjazuja kontakty do słowjanskich krajow kaž tež k druhim ludam. Tak wuměnjeja sej swoje basniske twórby, přełožuja je – serbscy poeća wot swojich hosći-basnikow a wukrajni lyrikarjo wot swojich hosćićelow z Łužicy – do swojich maćernych rěčow. Takle je předewšěm serbska lyrika puć do swěta nastupiła a Serbja zhonichu wo lyriskim tworjenju z druhich krajow. Swjedźenje su tuž multiplikatorojo w šěrjenju serbskeje poezije. Wo tym swědča mjeztym tež z tychle zetkanjow wuchadźace antologije we wjacorych rěčach – kaž mjez druhim w čěšćinje, słowakšćinje, serbišćinje – a wozjewjenja twórbow serbskich basnikow w najwšelakorišich wukrajnych nowinach a časopisach.


text:
Transformacija bě ćežišćo Wuchodoněmskeho hospodarskeho foruma
Bad Saarow/Choćebuz (SN/at/BŠe). Wo šansach a wužadanjach Łužicy su wčera na Wuchodoněmskim hospodarskim forumje w Bad Saarowje diskutowali. Wobdźělenaj běštaj zdobom społnomócnjeny braniborskeho ministerskeho prezidenta za Łužicu dr.-ing. Klaus Freytag a nawoda předsydstwa LEAG Thorsten Kramer. Kaž předewzaće informuje, je Kramer pod hesłom „Nowe perspektiwy tworić – wo transformaciji regionow“ strategiske ćežišća nastupajo transformaciju LEAG rozjimał. Swoje předewzaće „budźe aktiwny dźěl teje transformacije“, wón rjekny. Z dwěmaj ćežišćomaj chcedźa koncern strategisce wuwiwać. „Z wobnowjomnymi energijemi a z nowym zawěsćenym wukonom našich milinarnjow wuměnjenja za nowe tworjenje hódnotow a wěstotu zastaranja zaručamy“, nawoda předsydstwa wuwjedźe.


text:
Tradicije po dwulětnej přestawce koronapandemije dla zaso rozkćěja. Jedna tajka je w Delnjej Łužicy we wobłuku Choćebuskeho měšćanskeho swjedźenja zajutřišim, sobotu, Serbski swjedźeń.
Choćebuz (SN/at). „Wšitcy, wuměłcy, kulturne skupiny a wězo tež publikum su zbožowni, zo budźe lětsa zaso Serbski swjedźeń w Puškinowym parku.“ Swojim słowam zamołwita za serbske naležnosće města Choćebuza Anna Kosacojc-Kozelowa přida, zo běchu w přihotowanskej fazy mjez někotrymi sobuskutkowacymi najebać wulke wjeselo nad so wotměwacym swjedźenjom, tež wobmyslenja. Bojachu, zo pobrachowaceho zaměrneho zwučowanja za čas korony dla wšitko hišće tak kulojće njeběži kaž je to jich narok.


text: Wudawaćel prěnjeje serbskeje ćišćaneje knihi, protykar, astronom a farar Albin Moller zemrě 26. decembra 1618 w Starej Darbni. W lěće 1441 bě so wón zastojnikej knjejstwa w błótowskim Tšupcu narodźił a bu pod němskim mjenom Mollerus wukřćeny. W ródnej wsy dopomina dźensa wopomnišćo na Mollera, kiž bě tam tež z ewangelskim duchownym. W Tšupcu přełoži wón kěrluše a Lutherowy Mały katechizm a da je jako „Serbske spěwarske a Mały katechizm“ 1574 w delnjoserbšćinje w Budyšinje pola Wolraba ćišćeć. Po wopyće Kalawskeje łaćonskeje šule bě w Frankfurće nad Wódru a we Wittenbergu teologiju studował. Sta so z magistrom a fararješe w Tornowje, Tšupcu a w dalšich delnjołužiskich wosadach. Angažowaše so za delnjoserbšćinu, kotruž wšak tehdy hišće po cyłej Delnjej Łužicy rěčachu. Dale wěnowaše so astronomiji a přirodowědźe, předewšěm botanice. Něhdźe 240 delnjoserbskich rostlinskich mjenow je wědomosći posrědkował. Zaběra z astronomiju běše zakład jeho protykarskeho dźěła.


text:
Wojerowski zwěrjenc a susodny hród stej lońšeho dwójneho nanuzowaneho zawrjenja dla nimale 20 procentow mjenje wopytowarjow měłoj.
Wojerecy (SN/MWj). Dohromady 113 468 wopytowarjow su loni we Wojerowskim zwěrjencu a na tamnišim hrodźe zličili. Kaž rěčnica coologiskeje a kulturneje towaršnosće města Stefanie Jürß zdźěli, bě to porno lětu 2019 něhdźe 19 procentow mjenje ludźi, nimale 27 000. Nanuzowaneho zawrjenja koronapandemije dla dyrbješe zwěrjenc 107 dnjow začinjeny wostać, hród a muzej samo 142 dnjow. Tójšto zarjadowanjow hromadźe słušaceju zarjadnišćow dyrbješe wupadnyć. Mjez druhim běchu to tež tajke, hdźež hewak wosebje wjele zajimcow zličeja, kaž měšćanski dźěćacy dźeń, halloweenska party, wulki swójbny swjedźeń a adwentne kuzło na hrodźe a w měšćanskim muzeju. Kubłanske a dožiwjenske poskitki zwěrjencoweje pedagogiki hodźachu so jenož we wobmjezowanej formje wotměć, projekty muzejoweje pedagogiki scyła nic.


text:
Wóndano je wušła štwórta zběrka łužiskeho basnika Volkera Sielaffa pod titlom »Barfuß vor Penelope«. Sielaff je so 1966 w Großröhrsdorfje narodźił a bydli nětko w Drježdźanach.Volker Sielaff, Barfuß vor Penelope. Gedichte, Drježdźany 2020, brošura z klapamiW tutej zběrce zaběra so mjez druhim z Łužicu, ze swojej ródnej wokolinu, tak pisa w basni »Flickenteppich«: »Die alten Wege/ der Milzener, Meißner, der ersten Bauern …«. Baseń skónči ze słowami »Auf der B6 bei Bautzen/ seh ich die Dorfjugend auf knatternden Mopeds.« Wón wě stawiznički powědać: wo kinje, korčmje na dwórnišću, swójbnych a jich žiwjenju. Wšitko je zapředźene do historiskich a tučasnych podeńdźenjow na swěće. Runje tak kaž basnje, zaběrace so z molerstwom. Mjez nimi su molerjo kaž Carl Lohse, kotryž je najdlěši čas swojeho žiwjenja w Biskopicach skutkował, abo Strawalde (Jürgen Böttcher), tón wotrosće w Strahwalde (Ochranow). Zběrka, kotraž so z mnohodźělnej a mnohohłósnej basnju »Mystische Aubergine«, zahaji, ma wjacore historiske woršty. Wot podawiznow antikskeje mytologije, nimo stawiznow Carla-Großmannoweho wustawa w jeho ródnym měsće, dowjedźe čitarja hač k durjam, hdźež wone basniske »ja« Gothic-Metal-band, software, pawk a pochmurny wabjer časopisow wočakuja.
Zběrka Sielaffa, kiž so sam jako »wjesoły skeptikar« widźi, wuńdźe loni w slědźe edition AZUR nakładnistwa Voland & Quist w Drježdźanach.
▶ Dolnoserbska platforma online
Platforma Źěłanišća za serbske kubłańske wuwijanje Chóśebuz »ABC Sorbisch/Wendisch« jo wót kóńca januara online. Wóna jo myslona za wucabnikow a wucabnice a wopśimujo wucbny material za serbšćinu ako źěłowe łopjena, pokazki za wucabnikow, rěcne pomocy a terminologije, awdijoteksty, graśa a didaktiski material za gódnośenje wugbaśow. Ministaŕstwo za kubłanje, młoźinu a sport a Statny šulski amt Chóśebuz stej na projekśe wobźělonej byłej.
▶ Němska prozowa zběrka
Loni wuńdźe w Lipšćanskim nakładnistwje poetenladen prozowa zběrka »Doppelte Lebensführung«, wudata wot Kathriny Jira a Jörga Schiekeho, w kotrejž so zastupjeni awtorojo wobsahowje z pisanjom jako wobstajnym dźěłom rozestaja. W njej z tekstom zastupjeny je tež serbski spisowaćel a publicist Benedikt Dyrlich.
▶ Wupisanje kompozitoriskeho wubědźowanja »Kocor 2.0«
Towaršnosć za spěchowanje SLA pyta serbskich twórcow hudźby, kotřiž stworja runja Korli Awgutej Kocorej (1822–1904) nowu klasisku abo modernu hudźbu na teksty basnika Handrija Zejlerja (1804–1872). Wot wuměłskeho spěwa hač k serbskemu rapej je wšitko witane. Zajimcy njech sej twórbu Handrija Zejlerja wupytaja, ju rytmisce a harmonisce wobdźěłaja a noty napisaja. Zestawu za hudźbnikow – za chór a/abo solista, za kapału a/abo orchester – móža sami postajić. Wudźěłki »Kocor 2.0« maja so hač do 30.08.2021 pola Towaršnosće za spěchowanje Serbskeho ludoweho ansambla wotedać. Najlěpše twórby so mytuja a na wosebitym koncerće w jubilejnym lěće Kocora a Zejlerja předstaja.
Za někotre dny bych jemu k 85ćinam gratulowała, nětko zwostanje nam jenož dźakowne spominanje na swěrneho słowakskeho přećela a njesprócniweho spěchowarja serbskeje literatury a kultury. Šesteho februara je Peter Čačko w Bratislavje zemrěł.
Čitarjo Serbskich Nowin znaja jeho mjeno z prawidłownych rozprawow wo politiskich a kulturnych podawkach w Bratislavje, wosobinsce znaty pak je wón nam we Łužicy hižo dlěje hač poł lětstotka.
Po zakónčenju wysokošulskeho studija słowakšćiny a srjedźowěkowskeje łaćonšćiny přeńdźe 18. apryla 1936 we wuchodosłowakskim Vranovje narodźeny Peter Čačko bórze do nakładnistwa Mladé letá. Při wuhotowanju wustajeńcy Ludoweho nakładnistwa Domowina w Bratislavje so tam spočatk 1960tych lět prěni raz ze Serbami zetka a bórze po tym so na wopyće we Łužicy do serbskeje rěče, literatury a kultury zahlada. Tuta lubosć jeho čas žiwjenja pušćiła njeje.
Ze wšeho spočatka jeho wjac hač 30lětneho skutkowanja jako redaktor a za eksport zamołwity nawjedowacy redaktor bě jemu zhromadne dźěło ze serbskim nakładnistwom wosebita naležnosć. Serbskim dźěćom wobradźi to wjac hač 50 titulow, někotre kaž »Časnik« abo »Na wsy« w šěsć nakładach. Štó drje njemóže so dopomnić na pisane papjercowe knižki, z kotrymiž so tež rjenje hrajkaše a twarješe? Kak hewak drje by LND móhło papjercowe knižki wudawać w času, hdyž dóstawaše papjeru za ćišć jenož přidźělenu? Wjacore generacije su so w běhu lět z dźěłami znatych słowakskich awtorkow a awtorow, kaž běchu to Maša Haľamová, Ľudmila Podjavorinská a Rudo Moric, zeznajomili. Słowakskim dźěćom posrědkowachu so mjez druhim dźěła kaž »Krabat« Měrćina Nowaka-Njechorńskeho, »Łučlany Pětr«, »Klinkotata lipka« a w rjedźe »Bajka« wot Bena Budarja, Jurja Kocha, Kita Lorenca, Benedikta Dyrlicha, Angele Stachoweje a dalšich znowa powědane serbske bajki. Wjetšinu z nich je Peter Čačko přełožił, nic wšak jenož te.
Mnohich – nic jenož rěčespytnikow – fascinuje, zo noša Serbja dwě mjenje: němske a serbske. Nimale emblematisce steji za to w swěće slawistiki a sorabistiki mjeno prof. dr. Schustera-Šewca, kotryž je 10. februara 2021, krótko po swojich 94. narodninach, na prawdu Božu wotešoł. Na jeho dźěła storči kóždy, kiž chce so wobšěrnišo ze serbšćinu zaběrać. 2014 ćišćana bibliografija jeho publikacijow mjez 1947 a 2013 wopřijima 511 pozicijow, w minjenych lětach je so hišće horstka nastawkow přidružiła.
Z wědomostnej karjeru drje njeje nichtó ličił, jako narodźi so 8. februara 1927 Šewcecom w Poršicach syn. Nan Ernst bě ćěsla a skałar a dźěłaše po swjatoku hromadźe z mandźelskej Johannu, rodź. Marćinkec, na pólku, zo by swójbu zežiwił. Serbšćina bě w ródnej wsy Hinca Šewca tehdy wobchadna rěč, młodźina pak mjez sobu zwjetša hižo němcowaše. Prěnje šulske lěta Šewca padnychu do časa, jako přewzachu po wšej Němskej nacionalsocialisća móc. W šuli drje bě wučer Erich Krawc šulerjam spočatnje tež do čitanki Kwětki pokuknyć dał, štož pak so bórze zakaza. Serbsce čitać a pisać Šewc w šuli tuž njenawukny. Wo druhim wučerju-kantoru pisa Šewc w swojich dopomnjenkach (Wučerjo prěnich lět, zest. Jurij Wowčer, Budyšin 1984, s. 13–26): »Naš ›serbski‹ kantor powědaše nam za to w hodźinach stawiznow, zo su tak mjenowani ›słowjanscy‹ Serbja dawno hižo Łužicu wopušćili a zo su tu wostali jenož ›Wendojo‹ z někajkej k ničemu wušnej, starej skepsanej rěču, kotruž mamy sej po přikazu wyšnosće a tež w swojim wosobinskim zajimje nanajspěšnišo wotwučić.«
Spočatk januara dóńdźe do Łužicy zrudna powěsć, zo je 27. decembra zemrěła pólska slawistka, horliwa sorabistka a přećelka Serbow prof. dr. Ewa Magdalena Siatkowska. Wjac hač poł lětstotka skutkowaše wona na Instituće za slawistiku na Waršawskej uniwersiće jako uniwersitna wučerka wjacorych generacijow pólskich slawistow, z kotrychž je mnohim zamóhła posrědkować zajim a zahorjenosć za Serbow, jich rěč a kulturu.
Ewa Siatkowska narodźi so 18. julija 1930 we Waršawje. Swój studij slawistiki na Waršawskej uniwersiće (UW) zakónči 1953, a tutomu kubłanišću wosta cyłe swoje přez poł lětstotka trajace powołanske žiwjenje swěrna. Hižo jako studentka započa skutkować jako zastupowaca asistentka w Slawistiskim seminarje. Hnydom po studiju přistaji so w Katedrje Slawistiki UW jako asistentka wuznamneho slawista a mjez druhim tež sorabista prof. Zdzisława Stiebera. Jeje zajim płaćeše předewšěm zapadnosłowjanskim rěčam, wosebje jich słownistwu a stawiznam. Tak zaběraše so jeje 1964 wozjewjena disertacija z přirunowacej čěsko-pólskej temu. Pozdźišo rozšěri swój zajim tež na hornjo- a delnjoserbšćinu – kotrejž zaběraštej w jeje 1976 wozjewjenej habilitaciji wo słowjanskich zawołanjach na domjace zwěrjata wobšěrne městno.
Tonija Bruka zeznach dnja 12. julija 2011 na swojej prěnjej jězbje do Łužicy, jako sej wón cyły dźeń chwile wza, zo by mi kulturu Łužiskich Serbow zbližił. Jědźeše ze mnu a z mojej swójbu po Budyskej wokolinje, pokaza nam chěžu Jurja Brězana a Ralbičanski kěrchow, serbske tykowane domy a hrodźišća, přeprosy nas do hosćenca ze serbskimi specialitami a Krabatowym piwom, powědajo wo swojich filmach wo mjeńšinach cyłeje Europy: wo Kašubach w Pólskej, Danach w Němskej, Bretonach w Francoskej, Molisanskich Słowjenjach w Italskej, Chorwatach w Gradźišćanskej a Słowjencach w Korutanskej, Madźarach w Słowakskej a Słowakach w Madźarskej, Polakach w Čěskej, Saterfrizach a Frizach w Friziskej, Łemkach w Pólskej a Serbach po wšěm swěće. Předewšěm pak powědaše wo serbskim wuměłstwje a kulturje na wašnje, kotrež zahorješe. Jeho powědanja běchu wuchadźišćo projekta »Přechod. Übergang. Prehod – Serbska kultura/Sorbische Kultur/Lužiškosrbska kultura«, kotryž so 2014 w Korutanskej wotmě. W ramiku projekta měješe Tonija Brukowy »Rekwiem za Mata Starika« w Měšćanskej cyrkwi w Pliberku jako sceniske čitanje swoju prapremjeru.
Toni Bruk bě přećel, skoro hižo čłon našeje małeje swójby. Krótko po mojim kwasu počeše do Bratislavy jězdźić, zběraše tu material za swoje doktorske dźěło. Mój mandźelski, Ladislav Volko, kotryž dźěłaše na słowakskim filmowym instituće, sta so z jeho fachowym mentorom. To bě kónc 1970tych lět a prěnja jězba Tonija po přichadźe w Bratislavje bě k našemu bydlenju w Petržalku. Tu, pola nas w kuchni, so při bleši wina najnowše chutne a mjenje chutne nowinki z filmoweho swěta Słowakskeje a z cyłeho swěta rozrěčachu. Tu zhonichmy wot Tonija wo žiwjenju Serbow, wo kotrychž běchmy w šuli wukli, zo su hižo wotemrěli, a wo filmach a kulturje w NDR. Mějachmy dosć domjacych chłóšćenkow ze wsy a tak staj sebi »hólcaj« ke kulturnym debatam domjacy połć a cyblu na drjewjanej desce krałoj, druhdy bu bleška domjaceje sliwowicy wočinjena. K tomu wuknješe Toni słowaksce, najradšo typiske słowakske wudma. Na tute wječory je, tež po lětach, rady spominał.
Pozdźišo je Toni z mojim mužom dokumentarnej filmaj natočił. Korjenje zeznawanja (1983) wo literarnych a kulturnych kontaktach Słowakow a Serbow a druhich a Mosty – návštevy bez protokolu (Mosty – wopyty bjez protokola) (1986) wo přećelstwje dweju městačkow – słowakskim Leopoldovom a čěskim Mostom. Mój mandźelski počeše so bliže z mjeńšinami zaběrać, wosebje ze serbskim filmom a kulturu.
»Te por hriwnow bychmoj z Bibianu po swjatoku rjadowałoj«, citat Tonija Bruka, 1999
Kaž husto w žiwjenju stawaja so wosebje zrudne wěcy we wokomikach, w kotrychž z nimi njeliču. Bych ze smjerću swojeje 100lětneje wowki ličił, kotraž je so z koronu inficěrowała, jako we Wojerowskej chorowni jeje tumor operowachu. Nic zo njeby mje smjerć mojeje wowki hnuła, ale naše wuměranje započina so z dnjom našeho poroda. Po dołhim žiwjenju z wjele dźěćimi, wnučkami a prawnučkami by směła w měrje woteńć. Wona pak, moja wowka, je wirus a tumor přetrała. W lěću budźe 101 lět stara.
Ze smjerću mojeho pućrubarja dr. Tonija Bruka njejsym ličił. A wona zlemi mje ćim bóle, dokelž sej myslu, zo bychmoj tutón puć dale hromadźe kročić móhłoj. Toni by mi hišće wjele powědać, rozkłasć a pokazać móhł. Młodźina pak chce samostatnje za pućemi pytać a ignoruje, zo su ći »stari« wjetšinu hižo dožiwili, zo móhli jej puće přikrótšić, jeli by jim młodźina kedźbliwišo připosłuchała.
Toni Bruk přistaji mje 1998 jako kameroweho asistenta, zamołwiteho za zwuk, techniku (wot bjezwědnych zwysoka jako nošer kablow pomjenowany), šofera, potajkim jako »hólca za wšitko« w filmowym studiju SORABIA. Běch wukubłany ćěsla, nachwatach runje maturu na wječornym gymnaziju a běch tohodla wšědnje wječor wot napoł šesćich do napoł jědnaćich w šuli, přetož mój cil běše medicinu studować. Jako ćěsla bě rozdźěl temperatury wot 40 stopjenjow mjez třěchu a šulskej ławku njeznjesliwy. Wusnych sej w běhu někotrych mjeńšin, tohodla so powołanja ćěsle wzdach.
▶ Mólby Fryca Latka do Serbskego muzeja
Serbski muzej w Chóśebuzu jo dostał w decembrje 2020 wósym dalšnych mólbow Fryca Latka, nejwuznamnjejšego dolnoserbskego mólarja 20. stolěśa. Wó nje procowało jo se Spěchowańske towaristwo Serbskego muzeja z jogo pśedsedaŕku Madlenu Norbergoweju, kenž jo wuspěšnje sponsorow dobyło a wšake pšosby stajiło. Nowo pśidobyte wobraze su wólejowe mólby na twardej papje, pokazujuce dolnołužyske krajiny.Madlena Norbergowa (lěwa) a Christina Kliemowa wót Serbskego muzeja z mólbu Latkego Foto: Jill-Francis Ketlicojc
▶ Archiwny zwjazk online
Premjera. Eksperiment. Schadźowanka 2.0. Tole čitachmy a słyšachmy w medijowych wozjewjenjach wo lońšej schadźowance, kiž wotmě so prěni raz w stawiznach kompletnje digitalnje. Wězo běše to nowostka za wšitkich sobuskutkowacych a digitalnje přitomnych přihladowarkow a přihladowarjow. Ale wosebje za hłownych organizatorow prěčachu so wjele nadawkow přihota přirunujo ze zašłymi lětami. Nimo režijneho teama běchu organizatorojo Załožba za serbski lud, w kotrychž zamołwitosći zarjadowanje leži, Bjaršec techniski zawod a Michał Cyž z Budyskeho studija MeKoSax, kotřiž so wo techniske wuhotowanje starachu. Małe pohladnjenčko za kulisy so nětko čitarkam a čitarjam skići.
Nowostka za organizaciski team běštaj nowej režiseraj: Hromadźe z Katku Pöpelec nastupich nadawk režije z połnej paru. Wjeselachmoj so jara, zo smědźachmoj schadźowanku přewjesć, hačrunjež bě so koronoweje pandemije dla hižo tójšto zarjadowanjow w lěće 2020 wotprajiło.
Spočatnje hišće jako po zwučenym wašnju analogny z prezencu přihladowarkow a přihladowarjow planowany event, nastajichmy hygieniske koncepty, kiž buchu tež wot hamta schwalene. Tak planowachmy spočatnje »hybridnu« wariantu schadźowanki, takrjec kombinaciju mjez prezencnym a wirtuelnym zarjadowanjom. Wěsty dźěl ludźi by potom směł live na žurli pódla być, zbytk by so přez livestream abo druhe konferencne rumy digitalnje přidružił. Ale tež tutu ideju dyrbjachmy spěšneho infekciskeho wuwića dla bórze spušćić.
Loni 22. awgusta smědźach zhromadnje ze swojej mandźelskej w Nowoslicach złoty kwas Bena Budarja a jeho Ludmile sobu swjećić, a to we wulkim kole gratulantow a z wotputanej bjesadu hač do pózdnjeho wječora. Tehdy so mnohim z nas zdawaše, zo je drač korony, kotryž bě spočatk měrca wubuchnył, mjenje abo bóle přewinjeny. Kaž dźensa wěmy, bě zezdaće z lońšeho lěća błud.
Pjatk, 19. měrca 2021 zakónči zasłužbny serbski basnik a publicist, scenarist a lektor swoje 75. žiwjenske lěto. Tónkróć drje njebudźe telko swójbnych, znatych a přećelow Benej Budarjej w bjezposrědnjej bliskosći zbožo wupřeć móc. Pandemija budźi dale žałostne strachi, žada sej přeco hišće wopory a zaraća puće k njewobmjezowanej zhromadnosći, kajkaž je w Serbach tradicionelnje z wašnjom.
Tuž so swojemu koleze a přećelej po ideelnych šćežkach bližić spytam a jemu z wotstawkom přiwołam: Luby Beno, wostań při wšěch trapjenjach dale čiły a wjesoły, z nadźiju a wěru, zo so namaj a nam zdźerža a wotewrja přichodnje zaso stare a nowe puće k zetkanjam, k literarnym předewzaćam a swjedźenjam!
Z Benom Budarjom so z młodych lět zwjazany čuju. Jeho bohate a wjelestronske literarne tworjenje a narodne skutkowanje mje hižo lětdźesatki přewodźa. Jeho sylna serbska a słowjanska wutroba mje dale jima. Jako wón w Lipsku slawistiku studowaše, ja pak teologiju w Erfurće, so z nim lěta 1969 w Kružku młodych awtorow pod nawodom Kita Lorenca bliže a wosobinsce zeznach. Wobaj so horjachmoj z dalšimi młodymi Serbami za basnjenje. Rady wo wutworach kružkarjow a docyła wo modernej poeziji diskutowachmoj, na wuradźowanjach w Serbskim literarnym muzeju a druhdźe. (Muzej w Budyskim Serbskim domje bu wot funkcionarow Domowiny w lěću 1978 z gwałtom zlikwidowany.)
W času hdyž dyrbjachmy spóznać, zo móže knihu předać być ćešo, hač zajimawu rjanu knihu zhotowić a wudać, wozjewi na zawodnej zhromadźiznje Ludoweho nakładnistwa Domowina młoda žona, zo trjeba nakładnistwo swójsku kniharnju. Běše to najmłódša sobudźěłaćerka wotrjada rozšěrjenje Annett Šołćic, kotraž runje kaž wjetšina z nas přitomnych ničo wo planach načolnistwa njewědźeše. Jednaćel dr. Pawoł Völkel, wotrjadnik Beno Kućank a šeflektorka dr. Ruth Thiemannowa prócowachu so tehdy hižo wo załoženje kniharnje, a to na tradicionelnym městnje na Pchalekowej čo. 20. Tam bě w lěće 1950 serbska kniharnja była a Arnošt Simon bě tam wot lěta 1956 hač do 1963 wěcywustojnje kupcow poradźował.
Puć k planowanej kniharni njebě lochki a tež wutrajne wojowanje njelubješe spěšny wuspěch. Tuž zarjadowa so na iniciatiwu wotrjada rozšěrjenje w pódlanskim twarjenju na Pchalekowej 24 Serbska kniharnja/Sorbische Bücherstube. We hłownej zamołwitosći Annett Šołćic tam wot 1. awgusta 1990 hač do kónca februara lěta 1991 publikacije nakładnistwa poskićowaše. 4. měrca 1991, dźeń po 175. narodninach prěnjeho serbskeho nakładnika a załožerja prěnjeho serbskeho knihikupstwa Jana Arnošta Smolerja, móžeše so Smolerjec kniharnja na wotpohladanym městnje wotewrěć. Bě to hłownje tež zasłužba dr. Ruth Thiemannoweje, kotraž na tutym dnju nawodnistwo přewza a so hromadźe z wukubłanej knihikupču Annett Šołćic z wulkim angažementom do dźěła da.


text:
Zajutřišim skónči so wustajeńca SORBIAN STREET STYLE, a tón abo tamny so praša: Što ha nětk z ideje serbskeje mody budźe? Hižo k II. festiwalej serbskeje kultury 1968 wuwiwachu designerojo Němskeho modoweho instituta w Berlinje šaty z elementami serbskeje drasty. Přesadźił pak so nowy design njeje, byrnjež so tež dźensa ludźom spodobał. Faluje nam dołhi dych za serbsku modu?
Mordarstwo w Hanauwje bě šok. Skućićel bě wočiwidnje psychisce chory a čuješe so přesćěhany wot ćmowych mocow. Tak jednorje pak njemóžemy njeskutk wotbyć. Hakle tydźeń do toho bu skupina wotkryta, kotraž chcyše z namocu přećiwo ćěkancam a muslimam byrgarsku wójnu zahajić a statny porjad přewinyć. Loni zamordowaštaj skućićelej z podobneje motiwacije hessenskeho politikarja a dweju wobydlerjow w Halle. Tajke njeskutki njenastawaja jeničce z paranoidnych fantazijow. Tež politiska atmosfera, w kotrejž wěste politiske mocy ludźi, kotřiž hinak wupadaja, rěča abo wěrja – potajkim „cuzych“ –, jako wohroženje předstajeja, ma podźěl na tym. Wopory njeběchu „cuzy“, ale su zdźěla čas žiwjenja w měsće bydlili. Što to za nas woznamjenja?
Hladajo na hospodarske wuwiće we Łužicy su wužadanja dźeń a wjetše. Tak bě minjene lěto rěč wo strukturnej změnje, dokelž ma so zmilinjenje brunicy zakónčić. Łužiska energija a milinarnje (LEAG) je jedyn z wažnych dźěłodawarjow w regionje a płaći mjez přistajenymi jako zamołwite předewzaće, hdźež zdobom dobru a wěstu mzdu dóstawaja. Tež Zhorjelske a Budyske stejnišćo koncerna Bombardier stej spušćomnej partneraj a matej mjez ludźimi dobre mjeno. Železniska sparta je w regionje z tradiciju. Zas a zaso pak překwapja kanadiski koncern ze špatnymi powěsćemi. Tak dźěše hakle njedawno wo to, sta dźěłowych městnow šmórnyć. Wulkeho ćišća sakskeho knježerstwa, dźěłarnistwa IG metal a sobudźěłaćerjow su to we wulkej měrje cofnyli. Wšitko wupadaše za tym, zo matej łužiskej stejnišći tola přichod. Wšako su hakle w decembru Budyski testowy center wotewrěli.
Wčera su w Drježdźanach na struchły podawk w stawiznach města spominali. Dokładnje wčera před 75 lětami su jendźelscy a ameriscy bombowcy z wjacorymi nalětami saksku stolicu bjezmała z karty wudrapali. Znajmjeńša woprawdźe wjac wjele k tomu pobrachowało njeje. Płomjenja wšak běchu hač do Łužicy widźeć, na čož so hišće dźensa tež mnozy Serbja dopominaja. Tysacy ludźi – mjez nimi Serbja – tehdy žiwjenje přisadźichu. Kelko jich dokładnje bě, wo tym so přeco hišće – abo lěpje prajene mjeztym znowa – hadruja.
Politiske zemjerženje, skandal, łamk nasypa, – lisćina zadźiwanja za to, štož je so wčera w Erfurće stało, je dołha. Prěni króć w stawiznach su w Durinskim krajnym sejmje noweho ministerskeho prezidenta Thomasa Kemmericha (FDP) z pomocu hłosow prawicarsko-populistiskeje AfD do zastojnstwa wuzwolili. Štož bě skerje jako taktiski manewer myslene, zo bychu dotalneho ministerskeho prezidenta Bodo Ramelowa (Lěwica) wutriksowali, je so nimokuliło. Nětko maja tam ministerskeho prezidenta, kiž bě so loni z pjeć procentami hłosow runje tak do krajneho sejma dóstał. Wón nima faktisce tež žanych politiskich partnerow, kotřiž móhli z nim knježerstwo wutworić.
Politiske strony cyle rozdźělnje reaguja, a we wukraju su tónle dotal njesłyšany podawk tohorunja na wědomje brali. Spontanje su so tysacy ludźi we wjacorych městach Němskeje zhromadźili, zo bychu přećiwo nowemu ministerskemu prezidentej Durinskeje protestowali, wumjetujo jemu, zo je so wot „fašistow“ do zastojnstwa wolić dał.
Budyšin ma zaso dwórnišćowe twarjenje, kotrež wuznamej tajkeho w měsće tež wotpowěduje. Ludźo njejsu so jenož dźens tydźenja, na dnju wotewrjenja, přewšo wćipni na wšěch poschodach rozhladowali. Runje tak bě minjene dny stajnje zajim jednotliwcow wulki, kiž chcychu ze swójskimaj wočomaj widźeć, što je so z prózdnje stejaceho wohroženeho twarjenja stało. Wuběrnje su wšitke wobdźělene přemysła, planowarjo a nadawkidawarjo-inwestorojo dźěłali.
Fungowace dwórnišćo je wobstatk zaručenja dočasneho zastaranja (Daseinsvorsorge), złožowaca so na princip socialnostatnosće, rjadowanym w zakładnym zakonju. Potajkim su statne runiny za porjadne dwórnišćo přisłušne. Zo je statne předewzaće Němska železnica runja dalšim tele Budyske twarjenje zanjechać dało, wjercholeše w zawrjenju dwórnišćoweje hale, po tym zo su jednotliwe kruchi wjercha dale padali. Wulkomyslny poskitk městu Budyšinej, wohroženy objekt za symboliski euro kupić móc, ničo druhe njebě hač wućek železnicy ze zamołwitosće. Što pak měło komuna z tak wulkim kompleksom činić?
W běhu swojeho redaktorskeho dźěła sym minjene lěta hižo někotryžkuli swjedźeń dožiwił, kotryž je po něšto lětach zaso zašoł. To běchu na přikład hoberske partyje při Bjerwałdskim jězoru, wokoło přewrótoweho časa gmejnske swjedźenje, ale tež tradicije w mjeńšich kruhach. Spočatnje běchu wone přiwabliwe, pozdźišo so snano nichtó wo nje starał njeje. Přičiny běchu wšelakore. Raz pobrachowachu pjenjezy, raz njebě dosć zwólniwych, a druhdy bě wěsty format zarjadowanja takrjec wotpřimany, tak zo njebě hižo atraktiwne dosć. Hdys a hdys pobrachowaše snano jenož raz nowa ideja, zo by so něšto trochu womłodźiło. Ale snano je to prosće přirodny zakoń, zo wěcy nastawaja a zańdu.
Sće tež tak hnući kaž ja? Smy wčera historiski wokomik dožiwić směli: Němska zawěra hač do lěta 2038 wšitke wuhlowe milinarnje, zo by klimowe zaměry Pariskeho klimoweho zrěčenja docpěła. Hižo w lěće 2028, potajkim historisce widźane zajutřišim, ma Janšojska milinarnja dźěłać přestać. Lěto pozdźišo slědujetej staršej blokaj Hamorskeje milinarnje. Najpozdźišo w lěće 2038 nima žadyn kur wjace z jedneje z němskich wuhlowych milinarnjow stupać.
Snano njejsym na nowinarskej konferency knježerstwa k časowemu planej zawrěća milinarnjow prawje kedźbował. Što su naši politikarjo poprawom rjekli, zwotkel chcedźa po lěće 2038 milinu brać? Ja znajmjeńša ničo słyšał njejsym. Město toho chcedźa nam měch pjenjez na blido połožić a zwjazać to z přećelnym „starajće so“.
Byrnjež lěto 2020 hišće jara młode było, maja ludźo na wsach ruce połnej dźěła, doma kaž při organizowanju, wuhotowanju a přewjedźenju najwšelakorišich swjedźenjow. Tajkich terminow je tež lětsa zaso dosć a nadosć. Mnozy njemóža so po zdaću podawkow kaž jutřišeho jolka-swjedźenja w Nuknicy, kapičkowych wječorow w Njebjelčicach a Kulowje dočakać. Wšudźe ludźo swoje dźěło zwjetša čestnohamtsce wukonjeja. Kaž mi hižo Jakub Brězan njedawno při přihotach w Nukničanskej Brězanec bróžni přišepta: „To je kaž doma, jeno za druhich, štož pak rady činimy.“
Wulku zahorjenosć a njewšědny zapal dožiwich 5. januara tež na Horje, hdźež su 6. zetkanje wlečakow wotměli. Kelko to prócy, sćerpnosće a wutrajnosće, tajki podawk spřihotować. Na wšo myslić a potom přez cyły dźeń za sta hosći kołbaski pražić a jim přećelnje napoje naliwać, so runje tak wo wěstotu a porjad starać. To su woprawdźita žadosć pěstować zhromadnosć, přichilnosć druhim a wjeselo nad tym, zo su wopytowarjo zahorjeni a spokojom. A hižo steja wjesne swjedźenje, koncerty a dalše kulturno-historiske wjerški na planje.
Ludźo po cyłym swěće so w nowym lěće dalšeje strowoty a zboža nadźijeja. Přeju sej, zo bychu je wosebje dźěći namakali. Byrnjež so zboža dótknyć njemóhli – je dźě to jeničce začuće –, móže sej je kóždy zawěsćić, ručež so angažuje.


text:
Lubi wěriwi, hdyž so modliće, z kotrym słowom započina so waša modlitwa? Njeje to často słowo, kiž so na sebje samoho poćahuje: Prošu će, dźakuju so ći …? Ničo přećiwo tajkemu modlenju! Zo so scyła modli, je tola hižo něšto. Ale raz chutnje: Modlitwa Jězusa wupada cyle hinaša. Krótka forma, kotruž smy runje po sćenju Lukaša słyšeli (Lk 11,2-4), to wosebje derje zwuraznja: Dźe jemu wo Boha Wótca! „Wótče, swjeć so twoje mjeno, přińdź twoje kralestwo!“ (Lk 11,2). A hdyž dźe wo nas samych, potom mamy poprawom jenož wo dwě wěcy prosyć: wo wšědny chlěb (Lk 11,3), t. r. štož woprawdźe k žiwjenju trjebamy – wjace nic! – a wo wodaće swojich hrěchow přez Boha a přez mjezsobnu zwólniwosć k wujednanju (Lk 11,4). To znajmjeńša su temy Jězusa. To prěnje, wšědny chlěb, je za nas samozrozumliwe. To druhe pak, wodaće swojich hrěchow, zdawa so, zo njeje to scyła žana tema wjac.
Čujemy, lubi wěriwi, kajke wužadanje w tutym paćerju za nas tči? Je dźě to najwuznamniša ze wšěch modlitwow. Haj, runje w swojej jasnosći a konsekwency zdawa so być kaž anti-modlitwa! Je telko modlitwow, dołhich meditacijow, derje sadźene słowa – njewěm hač Jězus to scyła hišće sćěhować móže. To je prěnje měritko za naše modlenje: činimy my pře wjele słowow – plapotać kaž pohanjo mjenuje to Jězus (Mt 6,7) –, abo wusměrjamy so na to bytostne, dokelž Bóh dźě tak a tak wšitko wě? Myslimy sej, zo dyrbjeli Boha z wjele słowami nadběhować?
A druhe prašenje budź hišće dowolene: Dźe nam při modlenju wo nas abo wo Boha? Chcu nětko z wami – zdobom jako přikład – jenož prěnju sadu Wótčenaša rozpominać: „Wótče, swjeć so twoje mjeno […]“ (Lk 11,2).
Mjeno Bože so swjeći, hdyž před nim zastanjemy a mjelčimy, najlěpje wjacore razy wob dźeń, znajmjeńša rano a wječor.
Mjeno Bože so swjeći, hdyž so z blišimi česćownje zetkawamy, runje tym napřećo, kotřiž nimaja w towaršnosći žanu nahladnosć.
Mjeno Bože so swjeći, hdyž dźakownje Bože dary přijimujemy a přez modlitwu do jědźe to hódnje wopodstatnjamy.
Mjeno Bože so swjeći, hdyž so w zjawnosći k njemu wuznawamy.
Mjeno Bože so swjeći, hdyž so za to zasadźamy, zo so jeho mjeno ze žaneje wustawy njewušmornje.
Mjeno Bože so swjeći, hdyž prawo na žiwjenje njenarodźeneho a staršehom, choreho, čłowjeka zakitamy.
Mjeno Bože so swjeći, hdyž daloko rozšěrjenej njepócćiwosći dostojnosć čłowječeje splažnosće napřećo stajamy.
Mjeno Bože so swjeći, hdyž z rozsudźenosću kompjuterowym hram napřećo wustupimy, kiž čłowjeka zacpěwaja.
Mjeno Bože so swjeći, hdyž škit stwórby stajamy nad njeskónčny hospodarski rozrost.
Mjeno Bože so swjeći, hdyž wón – Bóh – pola nas wosobinsce přeco na prěnim městnje zwostawa. Swjeć so Twoje mjeno! Amen.
GN


text:
Diplomitoporus rimosus je grzib[2], co go nojprzōd ôpisoł William Alphonso Murrill, a terŏźnõ nazwã doł mu Gilb. & Ryvarden 1985. Diplomitoporus rimosus nŏleży do zorty Diplomitoporus i familije Polyporaceae.[3][4] Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.[3]
Diplomitoporus rimosus je grzib, co go nojprzōd ôpisoł William Alphonso Murrill, a terŏźnõ nazwã doł mu Gilb. & Ryvarden 1985. Diplomitoporus rimosus nŏleży do zorty Diplomitoporus i familije Polyporaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.


text:
Drježdźany/Erfurt (B/SN). Jako prěni wuchodoněmski kraj je Sakska w lěće 1996 wosebite zrěčenje z Vatikanom wotzamknyła. Po lětdźesatkach jara wobmjezowanych móžnosćow katolskeho žiwjenja w NDR bě to wulki přełam ze symboliskej hódnotu. Artikl 10 dojednanja wobsahuje pěstowanje serbskich naležnosćow. W zrěčenju, podpisanym wot japoštołskeho nunciusa arcybiskopa dr. Giovannowa Lajolija a tehdyšeho ministerskeho prezidenta Sakskeje prof. dr. Kurta Biedenkopfa, zawjazujetej so wobě stronje katolske serbske kulturne bohatstwo wobchować a škitać. Swobodny stat Sakska ma je po swojich móžnosćach podpěrać. Lětsa swjeći Durinska 25lětne wobstaće zrěčenja z Vatikanom.
Kak dale z kardinalom?