text:
Na njekomplikowane wašnje rozrisachu nětko w Trjebinje prašenje, kotrež je někotrych wobydlerjow zaběrało. Woni chcychu wědźeć, kak maja přijězdy k swojim ležownosćam wuhotować.
Trjebin (CK/SN). Twarscy knježa smědźa přijězdy k swojim domam a garažam mjez hranicu ležownosće a zjawnej dróhu w Trjebinje sami wuhotować. To su gmejnscy radźićeljo na swojim srjedownym posedźenju jednohłósnje wobzamknyli. Po tym zo bě dale a wjac naprašowanjow do gmejnskeho zarjadnistwa dochadźało, je so techniski wuběrk z naležnosću zaběrał.


c: text/html

text:
Kajir
Spůłrzyndne: 30°03' N 31°14' E
Kajir (arab.  القاهرة; [al-Qāhirah]) je stolicům a nojwjynkšym mjastym Egiptu (214 km², ličba ludnośći 6 787 000 mješkańcůw, zespůu mjejski 15,2 mln mješkańcůw (nojwjynkše mjasto Afriki). Ńy mo dokuadnych statystyk na tyjma ludnośći Kajiru. Powodujům to ćůngue wyndrůwki mješkańcůw. Ůng. 2 mln uosůb mješko we tzw. "Mjeśće umartych".
Uoficjalne, arabske mjano mjasta to "al-Qahira".
Kajir (Al- Kahira) je ůmješčůny nad břygůma i na wjelu wyspach Ńilu, ńydaleko mjejsca, kaj řyka ta twoři delta.
Nojstaršo dźelńica mjasta ležy ńyco na wschůd uod Ńilu. Dali, mjasto rozpośćero śe na zachůd, zajmujůnc downe teryny rolńiče. Zachodńy dźelńice bůuy zbudowane we XIX w., bez co wjyncyj je tam šerokych alei, źelyńi i uotwartych přestřyńi. Natůmjast stare, wschodńy dźelńice, majům blank uodmjynny wyglůnd: gynsto zabudowa i moue, zatuočůne alejki, kůńčůnce śe čynsto ślepymi zaůukůma. Skiž tygo wjynkšość bjur i budynkůw řůndowych mjeśći śe we zachodńij tajli mjasta, a dźelńice wschodńy cechuje wjelgo ličba mečetůw.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Z Noweje Jsy/Neuendorf. „Smy až do zajtša 1. maja sejźeli pśi našom majskem bomje, za tym až smy jen stajali“, wulicujo Emily Neumannojc, jadna wót tych tśich šefowkow tudejšeje młoźinskeje kupki. „Smy zapalili wognjowu tunu, něchten jo grał na gitarje a smy wjele spiwali.“ Wóna jo spokojom, až su se pśigótowanja a stajanje teje běloneje chójce tak derje raźili. Z małeju brjazu jo ten pśisamem 23 mejtari wusoki był a stojał pśi grajkanišću, za stareju wognjoweju woboru jsy. Stwórtk, pśed stajanim 30. apryla, su źowća młoźiny a starše žeńske wili wěnk pśed młoźinskim klubom. Jen su wupyšnili z brjazowymi gałuzkami a banśikami w serbskich barwach. Jo wósebnosć w Nowej Niwje, až njewužywaju škrjokowe gałuzy za to. Teke štom majskego boma su wupyšnili z małymi brjazami. Lětosa pak su dłujko pytali, dokulaž gałuzki brjazow hyšći njejsu byli dosć zelene.
Sobotu wótpołdnja su se młodše a starše Nowsanarje zmakali, aby stajali bom z metalowymi palami. Pótom su grilowali a natocyli 50 litrow dłujki sud piwa, kótaryž jo Husański młyn špenděrował.


text:
Klub łowiecki
- Klub łowiecki (odcinek 1) premiera: 1976 reż. Pruski Andrzej Teatr Polskiego Radia
- Klub łowiecki (odcinek 2) premiera: 1976 reż. Pruski Andrzej Teatr Polskiego Radia
- Klub łowiecki (odcinek 3) premiera: 1976 reż. Pruski Andrzej Teatr Polskiego Radia
- Klub łowiecki (odcinek 4) premiera: 1976 reż. Pruski Andrzej Teatr Polskiego Radia
- Klub łowiecki (odcinek 5) premiera: 1976 reż. Pruski Andrzej Teatr Polskiego Radia
- Klub łowiecki (odcinek 6 - ostatni) premiera: 1976 reż. Pruski Andrzej Teatr Polskiego Radia


text:
Tinta
Tinta – postrzodek farbiōncy we postaci roztworu barwnika we rozpuszczalniku ze ewyntualnym dodatkym substancyji zagynszczajōncych (np. żelujōncych). Używanŏ je we rozmajtych prziborach pisarskich (filŏki, flamastry, markery, pisŏki, piōra, piōra wieczne itp.) i we durku tintowym (durkarki tintowe, plotery).
Tinta, jako postrzodek barwnikowy, mo włŏsności mynij abo barzij transparyntne, czym rōżni sie ôd pigmyntowego tuszu, stosowanego we materyjach pisarskich i maszinach durkowaniŏ tyj samyj zorty, ale co mŏ włŏsności kryciŏ.
Poprzednikym tinty jako materyje pisarskij je inkaust.


text:
Chanty-Mansijsk
Chanty-Mansijsk (rusce XaHTы-MaHcийck, chantisce ËMBoш, ËMBoҷ/Jomwoš, mansisce Aбra/Abga) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži něhdźe 1900 kilometrow wuchodnje Moskwy w Zapadosibirskej nižinje při rěce Irtyš blisko wuliwa do Oba a je najwjetše město a stolica Awtonomneho wokrjesa Chantow a Mansow.
Chanty-Mansijsk ma něhdźe 95 tysac wobydlerjow a je wažne městno ruskich a mjezynarodnych zymskosportowych zarjadowanjow.
Sydlišćo je so w lěće 1582 jako wjes Samarowskij jam załožiło a ma wot lěta 1950 měšćanske prawa.
Žórło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Wuslědki wšoruskeho ludličenja 2010. Zwjazk 1. Ličba a rozdźělenje ludnosće. Tabulki 5, str. 12–209; 11, str. 312–979


text:
Ruch mimo, że przegrywoł, to ostatycznie wygroł szpil ze Pogoniom Siedlce 2-1, a nojwiynkszy wkład do wygranyj mieli fusbalery rezerwowe. Zapraszomy do lektury wypowiydzi Jakuba Kowalskiego i zapisu konferyncji prasowyj. Ocywiście po naszymu:
Jakub Kowalski: „Prziszed nowy tryner, boł ze nami krótko, ale mioł wizja na tyn szpil. Jo musza to uszanować i właśnie włazić na te pora minut i udowodniać trynerowi, że zasługuja na miyjsce we piyrwszyj jedynostce. Dzisioj udało mi sie szczelić tora, przi czim dużo zasługa Piotrka Giela kiery mi ta bala dogroł i cieszymy sie ze 3 punktów.
Pokozali my charakter, że somy dobrom drużinom i mom nadzieja, ze za tydziyń powtórzymy to.”
Konferyncja prasowo:
Marcin Prasoł (Pogoń): „Zaczna łode gratulacji we dybiucie Marka. Co do samygo szpilu, myśla, że Ruch tukej cołki czos mioł bala, operowoł niom wiyncyj, my sie mondrze bronili. Wyszli my na prowadzynie i mieli my sytuacje coby zamknonć tyn szpil. Niystety we frajerski sposób tracymy dwa tory, zwłaszcza ta we 93 minucie i naszo sytuacjo we tabyli je bardzo ciynżko.”
Marek Wleciałowski (Ruch): „Łostatnie dni boły do mie fest dynamiczne pod wzglyndem decyzji trynerskich, rozeznanio sytuacji. Podjołech tako decyzja, dopiyro potyn życie pokoże, czy dobro, ale dzisioj moga pedzieć, że ciesza sie, że tak to sie wszistko odboło. 2 dni pracowołech ze zyspołem, chciołech wsłuchać sie we ich głos. Piyrwsze co mi przilazło do gowy to, że łone tukej cołki czos robiyli, starali sie. Boło trudno, ale we moim łodczuciu chca łoddać szacunek do tych wszistkich kiere tu do tyj pory pracowali.
Zatrzimołech sztab, a jo sie podjołech tukej roboty bo czynść mie zawsze tukej boła, jest.
Boł to trudny szpil, ze wzglyndu na to, że stracili my tora i udało nom sie we takim momyncie podniyść. Fusbalorzom pedziołech, że dzisioj sie trza cieszyć, jutro odpoczywomy, ale we pyndziałek wracomy dalyj do roboty.”
własne


text:
Wiela wskazuje na to, że we nŏszyj lidze dojdzie do zmiany drużiny. Łazi o klub ze Ślōnska.
Jak donosi sportslaski.pl, drużina Rozwoju Katowice może łostać rozwiōnzanŏ. Do dzisiŏj zawodniki niy trenowali ani rŏz razym, niy ma tyż komplytu sztabu szkolyniowygo.
Fusbalorze dostŏwajôm możliwość rozwiōnzaniŏ swoich kontraktów. Oficjalnygo komunikatu władz klubu na ta chwila niy ma.
Gdyby Rozwój sie wycofŏł, to do ligi wlyzie nŏjwyżyj sklasyfikowany spadkowicz – MKS Kluczbork. Ponoć sŏm tam gotowi na takŏ sytuacjŏ.
Cŏłki artykuł Szportu Ślōnskigo dostympny tukej => Stawka III-ligowców do zmiany? Rozwój może nie zagrać w lidze
własne / sportslaski.pl


text:
Dzisiej drużina Ruchu Chorzów wyjechała do Rybnika – Kamienia na obóz, kaj bydom 6 dni i…
Autor: Dawid Godziek
Siedmiu może szukać klubu – lista transferowo Ruchu
Po sparingu ze Odrą Opole – Klub ogłosiōł siedem nazwisk fusbalorzy, kere mogom sie szukać nowego…
[SPARING]: Ruch Chorzów – Odra Opole 3:0
Piyrwszy, solidny sparing i pewno wygrano Ruchu Chorzów! Mimo rymisu we piyrwszyj połowie, to Ruch bōł…
[PRZISZLI, POSZLI]: Kluczowe ruchy transferowe we Ruchu
We Chorzowie nikt niy odpuszczo! Tukej cały zarzŏnd cichtuje i jak sie trefio fajno okazja, to…
Ruch Chorzów gromi Andaluzja Brzozowice – Kamień we jeich 100 gyburstag!
Ledwo wrócili do tryningów, a już szpilali sparing! Na poczōntek, we Piekarach Śląskich, uświetnili 100- lecie…
Nagrody za Typera na Niebiesko!
Po szpilu Ruchu ze Motorem zakończōła sie VI edycja nŏszyj zabawy we Typera na Niebiesko! Ta…
Ceny biletów i karnetów na sezon 2022/23!
Klub przedstawiōł ceny biletów i karnetów na sezon 2022/23. Poniżyj pełno informacja ze strony Klubu: Co…
Ważny komunikat Klubu o karnetach!
Prezentujemy komunikat Klubu dotyczący karnetów i biletów na sezon 2022/2023 oraz zmian, jakie zachodzą w systemie…
Prziszli nowi, starzy poszli – karasola transferowo krynci sie dalyj!
Zanim zaczli sie przigotowania do startu syzonu 22/23 do Ruchu prziszli nŏstympni fusbalorze, kerzi we zeszłym…
[GALERIA]: „CZARNA MANIFESTACJA” we sprawie NIY budowania nowego stadionu dla Ruchu!
12 czerwca odbōła sie czworto manifestacja we sprawie obietnic prezydynta Kotali odnośnie budowy nowego stadionu dla…
Rezerwy ze awansem!
Rezerwy Ruchu Chorzów pokonały na wyjyździe Kamionkę Mikołów 4:0 i awansowały do klasy okryngowyj! Tory do…
Jak Ruch we I lidze wylondowŏł – czyli kulisy awansu!
29 maja 2022 roku zostanie we pamiynci kybiców już na zawsze! To we tyn dziyń Ruch…
Zarzŏnd niy śpi! Piyrwsze transfery już klepniynte!
Czas zarŏz po awansie zdaje sie być nerwowy u kybiców, kere zadowajōm pytania. Nŏjważniejsze ze nich…
Plan przigotowań Ruchu do syzonu 2022/2023!
Znŏmy plan przigotowań „Niebieskich” do syzonu 2022/2023 kaj bydymy szpilać we Fortuna I lidze! Wracŏmy już…
Ruch Chorzów we Fortuna I lidze! [STATSCORE]
Fenomenalny szpil we wykonaniu fusbalorzy ze Chorzowa daje nŏm awans do Fortuna I ligi! Zapraszŏmy do…


text:
Zo bychu dźěći a młodostni runje kaž jich starši a dalši wjeselo při kupanju w halowej kupjeli abo we łužiskich jězorach měli, staraja so wuchowanscy płuwarjo wo jich wěstotu.
Wojerecy (SN/mwe). Wojerowska wódna straža so čestnohamtsce wo to stara, wukubłać wuchowanskich płuwarjow. To rěka, zo so dźěći a młodostni z města a wokoliny za to zajimuja, we wodźe so tepjacym žiwjenje wuchować. Bjez tajkeho angažementa njebychu zjawne kupjele kaž w Kulowje a Porchowje, Biskopicach a Budyšinje w lěću scyła přistupne byli. To płaći runje tak za jězory, hdźež pak wuchowanscy płuwarjo nastajnosći pobrachuja.


text:
Serbja změja bórze nowy centrum w Budyšinje. Nastać ma tón na Budyskim Lawskim arealu, štož je jasne. Njejasne pak dotal hišće je, kak ma wuhotowany być, kotre institucije maja do njeho zaćahnyć abo tež nic. Na dźěłarničce jutře, 7. junija, we 18 hodź. w Budyskim Serbskim domje chce Załožba za serbski lud ze zjawnosću wo tym rěčeć a diskutować. Janek Wowčer je do dźěłarnički załožbowemu direktorej Janej Budarjej někotre prašenja stajił.
Na koho so ze swojej dźěłarničku měriće, što ma zakład diskusije być a što sej z njeje wočakujeće?


text:
Marcin Banot
Marcin Banot, ps. Silesian Spider Man[1][2] (rodz. 1988 we Śwjyntochlowicach) - ślůnski wspinocz, wideobloger. Wloz m. in. na hotel Marriot w Warszawje, Tour Montparnasse, Tour Total, Humber Bridge, wjyrch Djabelskego Młyna we Ślůnskim Wesołym Mjasteczku, 363 myjtrůw wysoki radjowy maszt we Donebach, abo na Hotel Silesia bez zicherungu[3].
Uod urodzyńo půmjyszkuje na Chropocowje (tajla Śwjyntochlowicůw). 26 listopada 2016 zaczůn kludźić wideobloga "BNT", kery publikowany je na YouTube[4]. Na sztand 3 lipńa 2021 mo sam wćepane 423 filmy, 424 tyśůnce subskrypcyji a 65 milijůnůw wyśwjytlyń[5]. Dokumyntuje sam swoje żywobyće, rajzy a wspinoczki. Godo zauobycz po ślůnsku.


text:
1.3 miliōna ludzi kożdego roku niy śmi sie ôchybiać – zōmek Neuschwanstein to hit, jedna ze nojgryfniyjszych i nojwożniyjszych atrakcyji Niymiec. Na Bajerach jednako hyrski je yno Oktoberfest. My zōmek przeciepali niydowno ze naszej listy “do nawiedzynio” na “bylimy”.
Schloss Neuschwanstein
Bōł se kedyś taki chop jak Ludwik II Wittelsbach, godali ô nim “miechym piźniynty”. Krōl tyn mioł jedyn epny cyl w życiu, a tym cylym bōł zōmek, ô kerym gynau czytocie. Nic niy było dlo niego jednako wożne. I za to włodcy musiałaby podziynkować… Nynajōnco Krōlewna! Bo skirz niego polygiwała se ôna we takim gryfnym stawiyniu – Neuschwanstein je taki gryfny, aże bōł musterym bai dlo Walta Disneya.
Skuli srogich kosztōw i tajymnego zemrzicio Ludwika II zōmek nikyj niy bōł fertich. Mioł być jak zōmki strzedniowiyczne – ze dugimi, chudymi wiyżami a bez żodnych ciynżkich szuńcōw ôbronnych. Stawianie zōmku szło dwa razy dużyj, jak z poczōntku miało, a z czasym i wysztrzigania krōla rōsły. Gynau jak i noleżności za niego. W kōńcu Ludwik II sie stracił, a zōmek ôstoł ôdewrzity dlo ludzi, coby szło wszyjskie ôpłocki poregulować. Teroźnie ta przileżytość ku nawiedzyniu Neuschwanstein wykorzystuje bez lato bai i 10k ludzi na dziyń.
Jako naszykować byzuch we Neuschwanstein?
Do zōmku nojlepij sie wybrać ferajnōm, ale bez rajzybiura, we kerym wszyjsko mōno i mocie nasztelowane, ale ani ni ma w tym szpasu, ani niy ôstanōm Wōm potym po kapsach kotloki. Jak sami rychtujecie ta rajza, to trza yno wiedzieć ô poru rzeczach, coby niy zrobić jakigo gupigo feleru. Ale luzik, z nami sie noleżycie prziszykujecie i wszyjsko szafniecie.
Dojazd i farkarty
Jak Waszo baza bydzie we Mōnachium, to nojlepij jak użyjecie tego samego knifu, ô kerym pisalimy już przi rajzie do Ulm, a mianuje sie ôn Bayern Ticket. 25€ za rajzowanie bez cołki dziyń po Bajerach fajnymi, nowoczesnymi cugami ni ma złe, pra? A co powiycie na to samo ale za 11€? Starczy wybrać sie we sztyrech – Bayern Ticket to wtynczos yno 43€ za Wos wszyjskich. Ni ma ani nad czym medykować.
Jako we praktyce wyglōndo dojazd do Neuschwanstein? Siodocie do cuga na bahnhofie głōwnym we München, ciśniecie aż ku Füssen, tamek gibko wyłazicie i… lecicie do autobusa! Numery 73 i 78 to sōm te, kere zawiezōm Wos do Hochenschwangau – dziedzinki, w kerej je wszyjsko to, skirz czego popakowaliście nad ranym rukzaki. Czamu trza lecieć? Bo egal ô kerej sie wybierecie, kōnkuryncyjo bydzie srogo, a autobus na isto bydzie już stoł. Jak mocie czos, to po leku, ale fto lubi stoć a czekać? Żodyn. (A i jakby co to wszyjscy tamek przelatujōm bez tory – jak nic niy jedzie, to sztrofy niy dostaniecie. Ale ôficjalnie ku tymu niy przigadujymy…)
Tukej mocie rozkłod autobusowy cykniynty we Hochenschwangau. Niy bōjcie nic – ôni tamek jakoś tak to majōm pochytane, że jak fol ludkōw czeko, to bus podjyżdżo czynścij (my mieli podle planu stoć 55′, a szofer bōł po 10′).
Ajntryty (abo: na co idzie wejrzeć za fraj)
Normalny ajntryt do zōmku kosztuje 13€ (idzie kupić na miyjscu – pierōnowo dugo raja, abo online tukej, ale i tak trza w ôkiynku ôdebrać). I te 13€ to niy ma żodno tragedyjo. Tela yno, że kerego by my sie niy pytali, na kerym blogu by my niy poczytali, to wszyjscy sōm zgodliwi – niy werci sie to ani trocha (rajza ze ôprowodzoczym idzie bez 35′ a pozaglōndać śmicie yno na pora naszykowanych izbōw). A że kamratōw i blogerōw trza suchać zawdy (!), to my se społym uzdali, że na zōmek kuknymy yno ze dworu. A je sie na co podziwać!
Neuschwanstein uwidzicie na gōrce zaro jak wyleziecie za autobusa. W pōł godziny ku nimu wleziecie. Piechty, busym abo pod gōra wytargo Wos kōń. Tukej mocie przidajne linki:
A tukej mapka:
Po drōdze treficie punkty landszaftowe, z kerych uwidzicie trzi jeziorka, piykne Alpy, zōmek-sōmsioda – Hochenschwangau i szlogi zielōnych łōnkōw.
Potym jeszcze jedyn ôbowiōnzkowy sztop – sztand ze magnesami, bildami i fanami, a przi nimu altanka kaj idzie dychnyć po włażyniu pod gōra i dwa balkōny, ze kerych idzie sie jeszcze poradować snōżnym gōrskim landszaftym.
Dalij już yno zōmek – stowocie gynau pod nim. Bez ajntrytu idzie se na niego pozaglōndać ze kożdej zajty, ale umicie tyż wlyź bez głōwno tōra (tamek znojdziecie hazielki) i na plac we strzodku stawiynio.
Marienbrücke
Jak sie Wōm zmierznie zaglōndanie z bliska, to kukocie na mapka i ciśniecie ku mostowi Marienbrücke. To je taki klasyk, nojlepszo sztela coby poknipsować bildy zōmkowi. Wyglōndo stamtōnd richtich jak na jakij postkarcie. Tulm bydzie pierōński, ale niy dejcie sie i po leku cykejcie. Trza twardym być, niy miyntkim.
Co ôkrōm zōmku?
Wiela czasu trza wygospodorzyć na Neuschwanstein? Nōm bez włażynio do strzodka zlecioł cołki dziyń, ale to tyż skuli tych poru dingsōw, ô kerych piszymy pod spodkiym. Wiyncyj na jedyn dziyń niy planujcie, a na Alpensee i Füssen kōniecznie zabuchujcie pora godzin.
Alpensee
Szumne, snōżne i zimne jezioro to je gynau to, czego Wōm trza bydzie po tym krōtkim gōrskim wanderze. Woda jak kryształ, a do tego te gōry wszyndzi naôkoło… Niy umielimy se ôdkozać i bai kapka my sie potaplali.
Kole Alpensee je tyż Museum der bayerischen Könige (Muzeum Krōlōw Bajerskich) – niy dlo nos, ale jak kery przaje takim atrakcyjōm, to musi wygospodarzić jeszcze 11 ojro. Same stawiynie fajne.
Hochenschwangau
Sōmsiod, abo raczyj starszy bracik – zōmek Hochenschwangau doł postawić fater ôd spōmnianego Ludwika II – Maksymilian II Bawarski. Dzioło sie to 40 lot pryndzyj jak zaczōntek robōt przi Neuschwanstein. Włodca ôbroł se sztela na gōrce skirz gryfnego landszaftu i atrakcyjnego usadowiynia. Zōmek je mynij hyrski jak sōmsiod, nawiydzo go miliōn mynij ludzi kożdego roku, ale bezma we strzodku je zwiedowny. Nastympne 13€ (abo ôba zōmki za 25€).
Füssen
Na kōniec jeszcze szuuumne Füssen. I tak tamek bydziecie, bo kajś musicie sie przesiednyć na drōdze ku Neuschwanstein, tōż ôstōńcie trocha dużyj. Richtich piykne, malućkie miasteczko, we kerym umicie poszpacyrować miyndzy farebnymi chałpkami, zicnyć w pokoju przi kafyju abo ajnfach pocykać zdjyncia. A jak trza Wōm pamiōntek, to to je dobro ku tymu sztela.
O! Ale jako to tak bez słowa ô jodle? We Füssen umicie pokosztować ôd nich szpycjału – Schneeballen (kule śniygowe). My już niy zmieścili, ale smaki były… Bezmaś jak już je kupicie to idzie trzimać 6-8 tydni i sie niy zgiżdżōm (tōż to dobro pamiōntka dlo jakigo maszkeciorza).
To jako, piszecie sie na ta niymiecko bojka? 🙂


text:
Rěcny centrum WITAJ jo wudał nowe cytańske knigły w dolnoserbskej rěcy „Cytaj z nami 1“. Wóni su pśełožk górnoserbskich knigłow „Čitaj z nami 1“ z lěta 2015. Awtorka jo Wórša Šołćic. Cytanka jo myslona za wukniki zakładnych šulow. Wóna wopśimujo pěśnasćo krotkich wulicowańkow a tśi basnje, kótarež nastupaju lětne case, zwěrjeta a wšake situacije ze žywjenja źiśi. Wulicowańka su pśiměrjone zajmam a rěcnym znaśam młodych cytarjow.
Knigły płaśe 8,90 € a se pśedawaju w Smolerojc knigłaŕni w Budyšynje a w LODCE w Chóśebuzu.


text: Kamjenc (SN). Tak mjenowana hornjołužiska „onleihe“, digitalne wupožčowanje medijow we wjacorych bibliotekach Hornjeje Łužicy, je loni w dwójnym zmysle přirost registrowała. Na jednym boku přiběraše ličba digitalnych wupožčowanjow na cyłkownje 140 833 titlow, štož woznamjenja 14 502 wjace porno lětu 2019. Na tamnym boku rozšěrichu měšćanske knihownje w Budyšinje, Biskopicach, Ebersbachu-Neugersdorfje, Zhorjelcu, Wojerecach, Kamjencu, Lubiju, Niskej, Ottendorfje-Okrilli, Radebergu, Radebeulu, Běłej Wodźe a Žitawje swoju zhromadnu wirtuelnu wotnožku z nowym poskitkom digitalneho wuknjenja, kotryž mjenuja e-learning.


text:
Nojlepsze świynta sōm wtynczos, jak do stoła siodōmy z cołkōm familijōm. Kedy kaper mo mało ôści, kōnopiotka sie niy spoli, wszyjscy sōm zdrowi a ku tymu niy ma żodnej zwady ani ôstudy – jasno sprawa. Gody w swojij chałpie to je nojpiykniyjszy czos w cołkim roku.
Gody w Nowym Jorku
Nōm sie tak przitrefiło, że sztyry lata do zadku, piyrszo roz jak żyjymy, Wilijo jedlimy kaj indzij jak w dōma. Mielimy te szczynście, że ôblatkami moglimy sie połōmać z Elōm, Martōm, Asiōm i Pyjtrym, tōż niy bylimy sami. Ale niy yno ôni nōm pocukrowali te fajrowanie pora tysiyncy kilometrōw od mutrōw, fatrōw a bracikōw. Fest pomōg nōm tyż… Nowy Jork.
Czamu podug nos te nojbardzij znane miasto świata je tyż tym nojlepszym na czos przed i po Godach? Wejrzijcie jak cudnie fajruje sie świynta w Nowym Jorku.
Ulice, gyszefty a szaufynstery – Gody w Nowym Jorku
Na zicher zdowo sie Wōm, że kożdy rok szaufynstery sōm u nos coroz bardzij farebne, a kristbaumy przi gyszeftach wiynksze, pra? Dejcie tera pozōr – sōm my sztyjc sto lot do zadku. Jednōm alejōm idzie iś w grudniu na Manhattanie i piynć godzin (sprawdzilimy). Czamu? Bo co drugi gyszeft mo w ôknie echt szauszpil, a niy yno reklama. Niy ma szans, że niy sztopniecie przi nich chocioż pora razy.
Godnie chałpy a zygrody w Nowym Jorku
Nikaj na świecie ludzie tak niy sztiglujōm swojich chałpōw przed narodzinami Jezusa jak w Nowym Jorku. A już wcale jak we dziylnicy Dyker Hights na Brooklinie. Jedni pedzōm, że świynta w USA to kicz a że ludzie tamek wiyncyj medykujōm ô gyszynkach jak ô zdrowaśkach bez adwynt. Mōno i ja, niy wiymy, żodnymu do łepy niy wlezymy. Ale widzymy, że i w Polsce, i na Ślōnsku ta proporcyjo duchowości do zakupōw je dycht tako samo jak za ôcyanym. A my ku tymu mōmy problym ze śmiociym sie w czasie rychtowania do świōnt. Chybio nōm takij ajnfachowej uciechy. I tego je żol nojbardzij, niy zdo sie Wōm?
Dobre, słuchejcie – niy godōmy, że wszyjscy ludzie na świecie sōm źli 😉 Chcymy yno pedzieć, że Amerykōny – toć, majōm swoje wady, jak i kożdo inkszo nacyjo – ale godanie, że wożniyjszy je dlo nich nusknaker jak masztolik, niy ma doporzōndku. A czynsto tako godka słyszymy. Keryś może niy przajać Godōm. Tym wszyjskim lampkōm a ketōm. Ale trza ôfyn przikwolić – pōmiyszkiwocze tych chałpōw z bildōw pod spodkiym richtich sie spragdali. No i, jerōmbel, przeca to naprowda je cudne!
Glaskugle, prōmocyje, edycyje szpecjalne
Niy wciepalimy do tego posta bildōw futru z marketōw, jaki idzie znojś w Stanach bez tyn świōnteczny czos (niy poradzymy ich znojś na dysku 😰). Ale marketingowcy w USA to richtich majōm fantazyjo: kożdy rok nowe haberfloki co smakujōm jak feferkuchy, godnie bōmbōny, nudle, kyjzy a proszki do prania z Mikołojami, ôbiod świōnteczny w kanie fertich w piynć minut a czipsy cimtowe na dobitka po wiyczerzy. A i okrōm tego wszyjskigo, w gyszeftach znojdziecie gryfne, bōntne, echt fajne glaskugle.
Nowojorsko kristbauma przi Rockefeller Center
Nojbardzij hyrskie sōm dwie kristbaumy – ta przi Rockefeller Center i ta na Radio City Building. Na isto znocie je z wiadōmości w TV abo jakigo filmu. Ludzie cykajōm zdjyncia, cisnōm sie, coby se tako kristbauma chycić, kiwajōm swojim familijōm, kere mogōm se na nich pozaglōndać bez kamerka we internecy. Fajne to wszyjsko, czuć w lufcie tako filmowo-świōnteczno atmosfera.
Parada Mikołojōw w Nowym Jorku
Parada Mikołojōw, łażynie we siwej brodzie bez cołki tydziyń, przeblykanie sie za elfa – żodyn problym. Amerykōny majōm fest wieli dystans do sia (no, możnej przi Wall Street kapka myjszy) i świynta to je dlo nich przede wszyjskim przileżytość do szpasu. Błoznujōm, ale wdycki z kerymś. To je dlo nich takie richtich fajrowanie.
Nojdrogsze loty a mało urlopu. Trza kupić wszyjsko na moczka a poschraniać izby przed kolyndōm. Wiymy, że zawdy je masa roboty przed Godami. Ale jak bydziecie kedy mogli zajechać tam na przedświōnteczny tydziyń – śmiało, ciście, to je cosik niy z tego świata!
I pora godnich chałpōw z Dyker Heights ekstra:
Mosz w zocy godni Nowy Jork? Chcesz kuknyć na wiyncyj naszych spōminkōw z NYC?
Czekōmy na Twōj kōmyntorz!


text:
Wiycie, tak sie miarkuja, co Polŏki (a terŏzki tyż hneda chned i nasze Ślōnzŏki) przijimajōm roztomajte cudze, auslynderske zwyki nikej swoji. Bali zawdy tak bōło i chichrŏł sie ci już ze tego sōm biszof Ignacy Krasicki. Jak miarkujecie mōmy sam u nŏs, fajrujymy jak sto dioskow (jŏ niy! jŏ i moje przŏciele niy!) jakiesik ichnie „walyntynki” abo tyn cołki „Halloween” skorzij Wszyjskich Świyntych. Terŏzki pomaluśku napoczynŏ sie u nŏs juzaś jakisik nowy zwyk. Ale podle raje:
Zawdy we kŏżdy trzeci szczwŏrtek listopada we Francji u żabojadōw fajrujōm taki „Beaujolais Nouveau est arrivé” co idzie przetłōmaczyć na nasze „nowe (mode) bożole akuratnie przibōło”. Jes ci to nŏjsrogszy fajer na podzim, kej wszyjskie napoczynajōm słepać blank mode, jesce niy za tela zagerowane wino. Tyn ichni jabol, te cŏłkie „bożole” to jes take gryfne szarłatne wino, kerego sie możnŏ nŏjwiyncyj na świycie słepie. Gŏdŏ sie, iże już tak wiela, co chnet moge ci go na świycie niy styknōńć dlo tych wszyjskich, kere majōm rade je słepać. I beztōż tyż terŏzki już łod kielanostuch lot napoczynŏ sie je ze srogim fajerym, ze szipc paradōm duldać, iże niyftore wōntpiōm eźli łōne bydzie dalszij take dobre, eźli niy bydzie łōne skrōny tego gorszyjsze. Ze tym „bożole” to jes gynał tak choby ze modōm dziołchōm, ze świyrgołuszkōm, dlŏ keryj jeji ristik, jeji szkowroźność jes nŏjistniyjszōm szykownościōm. Jes to po jednych pijōndzach ze dziywczycōm i modym winym, bo i jedne, i druge na isto pierōnym wartko dojzdrzywajōm a nŏjlepszij podłajżōm kej sōm richtik mode i friszne. To jes nŏjbarzij wywołane wino we krisie Beaujolais (Bożole), kery przinoleżi do Burgundii (Bourgogne) i wszyjskie, ftore chałzyrujōm, wandrujōm po tyj dziydzinie mogōm we tyn razinku dziyń coch skorzij gŏdŏł nasłepać sie tego wina we Dijon, Nevers, Auxerre, Le Creusot, Chalon-sur-Saŏne abo Montceau-Les-Mines. Nŏjwiyncyj atoli tego wina idzie nŏjść we Lyonie kaj podŏwane jes we takich dymiōnkach podanie nikiej inksze wino, łod cyzarokōw, ałstrijacki Heuriger, kerych jŏ sie miŏł przileżitość natutać we Wiydniu na Grinzigu. Niy trza tyż za dugo doczkać aże bydzie te wino fertig do słepaniŏ. Już za jakiesik kielanŏście miesiyncy jes łōne do słepaniŏ. Skuli tego tyż jes łōne tōńsze łod inkszych zortōw, ftore muszōm lygŏwać gryfnych porã lŏt.
Wiycie, tam u tych Żabojadōw na łostatek listopada to te burgundzke wino leje sie faskami. Te, ftore sie na winach rozumiōm, ftore miarkujōm, kere jes śnich nŏjlepszyjsze, to gŏdajōm, iże te „bożole” listopadowe jes ciynke, ciyrpke i gorzkowate. Niy mŏ we sia nic, coby szło wymŏwiać, kej jim leberki bydōm sztinkrować.
Nale, przeca, jakech już sam rzōndziōł, my wszyjskie Polŏki i niy-Polŏki rade przijimōmy auslynderske, cudze zwyki, i zawdy tak przecamć bōło. To jes ta naszŏ dziedzina, kaj przijmli sie take duperszwance jak Halloween, kej to dziecka polōm świycki we wydubanych, prōznych baniach, swańdajōm sie po chałpach, strŏszajōm sōmsiadōw, chichrajōm sie, larmujōm i zgobiōm wiela sie ino dŏ. Ło tych dioseckich „walyntynkach” już sam ani niy spōmna. Cosik ino mi sie zdŏ, co – jak wiym mojich landsmanōw – chycōm nasze wszyjsko, co ino capi cudzym, auslynderskim cuchym; chycymy na isto kŏżdy belakwaster.
A cōż sie to bydymy zŏwiścić ! Prŏwda ? Bydzie jedyn nowy fajer, to i dobrze!
Aha… mie tyż napytali na latośny fajer skuli tego wina, nale to niy dlō mie… pierōnym niy mōm rŏd niyzdrzałego wina!
Ojgyn z Pnioków
Dykcjónôrz:
chichrać się – śmiać się, naśmiewać się;
biszof – biskup;
ristik – dziarskość, żywotność;
szkowroźność – rześkość, świeżość;
podłajzić – tutaj: smakować;
chałzować, chałzyrować – włóczyć się, wędrować bez celu;
dymiōn, dymiōnka – baniak do fermentacji wina, gąsior szklany w koszu;
nantutać – napić się dużo, nażłopać się;
duperszwanc – bzdury, bzdety, dyrdymały, androny;


text:
Ivan Ribar
Dr. Ivan Ribar (* 21. januara 1881 we Vukmaniću w źinsajšnej Chorwatskej; † 11. junija 1968 w Zagrebju) jo był chorwatski politikaŕ a prědny prezident socialistiskeje Jugosłowjańskeje.
Ivan Ribar jo se naroźił tegdy k Awstrisko-Hungorskej słušajucej Chorwatskej. Wót 1920 do 1922 jo był z pśedsedarjom Skupštiny, sejma Kralojstwa Słowjeńcow, Chorwatow a Serbow. Wót 1937 jo był z głownikom Demokratiskeje strony. Za cas drugeje swětoweje wójny jo wójował gromaźe z komunistiskimi partizanami Josipa Broza pśeśiwo nimskim, italskim a kraloswěrnym serbiskim wójskam. Pó dobyśu pśeśiwo fašizmoju jo był mjaz 1945 a 1953 z prědnym prezidentom socialistiskeje Jugosłowjańskeje.


text:
Dzisiŏj, 17 czyrwcŏ mieli wrócić do zajynć fusbalorze Ruchu. We piuntek dowiydzieli sie, że jednak zacnŏm pôźnij.
Ło tym, że przigotowaniŏ do syzonu zacnōm sie pôźnij godało sie już łod jakigoś czasu, ale żodyn niy pedzioł tego oficjalnie. We piuntek jednak fusbalorze dowiydzieli sie, że zacnōm sie rychtować na nowy syzon dopiyro 24 czyrwcŏ.
Do przejynciŏ drużiny rychtuje sie Łukasz Bereta, kiery wymiyniany bōł we gronie faworytów na trynera Ruchu Chorzów. Tyn czas je po to, coby lepij sie wdrożōł we robota. Przinŏjmynij takie chodzôm słuchy.
Dodŏmy, że do 19 czyrwcŏ idzie skłŏdać swoje aplikacje na sztanowisko prezesa klubu, a 26 czyrwcŏ mŏ sie łodbyć Walne Zgromadzynie Akcjonariuszy i Rady Nadzorczyj Ruchu Chorzów.
własne


text: 1984 wuńdźe wot Jurja Wowčerja zestajana antologija „Wučerjo prěnich lět“ z dopomnjenkami cyłkownje 20 pedagogow wo natwarje serbskeho šulstwa w Hornjej Łužicy po 1945. Tak zrodźi Christa Brandtowa, wotrjadnica w tehdyšim ministerstwje ludoweho kubłanja NDR, plan, wudać podobnu zběrku z nazhonjenjemi wučerjow w šulach w Delnjej Łužicy wot spočatkow hakle w lěće 1952. A Brandtowa zdoby sej nahladnu ličbu awtorow. Hišće do politiskeho přewróta wuńdźe 1989 w LND z přinoškami 17 spisarjow kniha „Ako smy chopili ceptariś“. Mjeztym zo Józef Frencl, Jurij Pěčka a Marja Rječkec wo dźěle na nowej Serbskej wyšej šuli w Choćebuzu pisaja a wjacori Hornjoserbja wo swojim prócowanju w šulach mjez Picnjom a Bórkowami rozprawjeja (kaž Beno Wjacławk, Pětr Janaš a Bjarnat Rjenč), stej ze srjedźneje Łužicy wučerce zastupjenej: Erika Jahnowa (rodź. Rozmejec) a Hanka Panowa (rodź. Stoporec). Je zwjeselace, zo přimachu so pjera tež domjacy wučerjo-ceptarjo: Korla Jordan, Marjana Kulowa (rodź. Hünchenojc), Albert Tica, Wylem Lejnik, Oskar Bušak. Wosebitosć je, kak bě Elsa Möbiusowa samo na powołanskej šuli serbšćinu wučiła.


text:
Zapraszomy na kilka nowych informacji ło transferach, tym razym wiyncyj ło tych, co dołonczyli, abo majom dołonczyć do Niybieskich:
Mateusz Lechowicz i Łukasz Wiech dogodali sie ze naszym Klubem i pozostajom juz ino kwestie zwionzane ze ich obecnymi klubami. Wszistko wskazuje na to, że niybawym tyż łostanom fusbalorzami Ruchu.
———–
Ruch Chorzów dzisioj pojechoł na zgrupowanie do Uniejowa. Poniżyj podowomy kadra, kiero bydzie trynować ze Ruchem:
Tormany:Kamil Lech, Tomasz Nowak, Dawid Smug.
Łobrońcy:Mateusz Bartolewski, Konrad Budek, Lukas Duriska, Bartłomiej Kulejewski, Mateusz Lechowicz, Pawło Miagkow, Łukasz Wiech.
Pomocniki:Mateusz Duchowski, Mateusz Machała, Paweł Mandrysz, Michał Mokrzycki, Robert Obst, Tomasz Podgórski, Jakub Rudek, Michał Walski, Bartłomiej Wdowik, Lucjan Zieliński.
Napastniki:Artur Balicki, Piotr Giel, Wojciech Kędziora.
własne / ruchchorzow.com.pl / katowickisport


text:
Njedźelu, dnja 6. měrca 2022, wotmě so Dźeń archiwow w Serbskim instituće. Mnóstwo wopytowarjow njebě cyle tak wysoke kaž posledni raz w lěće 2020, jako přichwata 50 wosobow, ale tež tutón króć bě w běhu zarjadowanja 30 ludźi přišło.
Zwjeselace bě, zo informowachu so runja poslednjemu razej tež někotři němscy wopytowarjo wo dźěławosći Serbskeho kulturneho archiwa a Serbskeje centralneje biblioteki, wosebje při prěnim programowym dypku, hdźež předstaji wotrjadnik Wito Bejmak wšelake digitalizaciske projekty a poskitki. Wón rozłoži w zwisku z DFG-projektom digitalizowanja zawostajenstwa Bogumiła Šwjele wšelake techniske móžnosće, na přikład trenowanje programow, zo bychu rukopisy spóznawali a je tranksribowali.
Dalši programowy poskitk bě předstajenje Serbskeje centralneje biblioteki a Serbskeho kulturneho archiwa. Při tym zmóžni so dźělej wopytowarstwa dohlad do magacinowych rumnosćow.Wito Bejmak pokazowaše přitomnym, kak zamóže kompjuterowy program historiske rukopisy spóznawać. Foto: Maćij Bulank
Program zakónči so lětsa zaso z filmowej zajimawostku, mjenujcy z 25 mjeńšin dołhim filmom »Pjeć wobrazow (nje)wšědneho dźiwadła« režisera Olafa Rosenberga. Je to kónčne dźěło něhdyšeje Wysokeje šule za film a telewiziju NDR w Podstupimje-Babelsbergu z lěta 1976. Njeboh dr. Toni Bruk měješe při tym poradźowansku funkciju. Dokumentaciski film pokaza we hłownym wustup Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła w Konjecach pola Kulowa a dalše sceny w Njebjelčicach a Sernjanach wo swjedźenju 30-lětneho wobstaća tamnišeje lajskeje dźiwadłoweje skupiny. Při tajkich zarjadowanjach so přeco trochu nadźijamy, zo so z publikuma časowy swědk přizjewi, kotryž bě při filmje sobu skutkował. Tónraz so nadźija spjelni, něhdyša zhotowjerka maskow Budyskeho dźiwadła so spózna.
Zwjazkowu kanclerku Angelu Merkel znaje zawěsće kóždy. W decembrje 2021 je so na wuměnk podała. Mój wuměnk je so hižo w oktobrje 2017 započinał. Wjele je so w poslednich štyrjoch lětach stało. Globalna pandemija je wšědny dźeń ludźi dospołnje změniła runje tak kaž wšědny dźeń w politice. Njesćerpnosć, falowace zrozumjenje, haj, samo hida postaja skutkowanje politikarjow. Zwjazkowa kanclerka je so z tutoho kruha z wulkej kedźbnosću a dostojnosću do wosobinskeho žiwjenja rozžohnowała. Šćuwańca a wumjetowanja pak přewodźuja ju medialnje dale.
Znowazjednoćenje Němskeje je tomu přinošowało, zo smědźach ju wosobinsce zeznać a z njej wjele lět hromadźe dźěłać. Wo tym chcu tróšku powědać. Snano přinošuje k tomu objektiwny wobraz wo Angeli Merkel etablěrować.
Z wólbami do prěnjeje swobodnje woleneje Ludoweje komory NDR dnja 18. měrca 1990 buch – to bě kaž dźiw – zapósłanča CDU. Nimo někotrych kolegow z Łužicy njeznajach tehdom w Berlinje nikoho wosobinsce. Křesćansko-demokratiska unija Němskeje (CDU), Demokratiski zazběh (DA) a Demokratiska socialna unija (DSU) wustupowachu we wólbnym boju jako »Alianca za Němsku«. Tuta alianca zdoby 292 ze 400 mandatow. Z toho dósta CDU 163, DSU 25 a DA štyri mandaty. Hižo na konstituowacym posedźenju frakcije CDU dnja 27. měrca w Kamjentnej žurli tehdyšeho doma SED, dźensnišim Ministerstwje za wonkowne naležnosće, bě jasnje, zo chce DSU swójsku frakciju wutworić, mjeztym zo wutwori DA zhromadnu frakciju ze CDU. Tohorunja jasnje bě, zo ma so naš zhromadny načolny kandidat dr. Lothar de Maizière z ministerskim prezidentom stać.
Wót pětka, 12. až do njeźele, 14. nowembra 2021 jo se wótměło w Chóśebuzu zwězkowe zmakanje Lichego nimskego awtorskego zwězka (Freier Deutscher Autorenverband, dalej FDA), jadnogo z awtorskich zwězkow w Nimskej. Jo to pó někotarych lětach prědny raz było. Organizator a gósćowaŕ jo było wótźělenje Bramborskeje. W jogo mjenju jo žurnalistka a awtorka Hannelore Schmidt-Hoffmann měła głownu organizaciju na starosći a jo se pytała za toś to zarědowanje zwězkarjow a pódpěrarjow ako bramborske Ministaŕstwo za wědomnosć, slěźenje a kulturu, Nimski literarny fonds, Město Chóśebuz, Žarjabnicu Sprjewja-Nysa a Zwězk serbskich wuměłcow (ZSW). Program jo stojał pód motom HEIMAT. FREMDE. SPRACHE. »Vom Limes Sorabicus zur Schwarzen Mühle, zu Krabat, den Lutkis bis zu Fürst Pückler – Slawische Sprachinseln in Deutschland« Eine literarische Sprach-Zeit-Reise der anderen Art. Tak opulentny ako jo se titel raźił, tak wobšyrny a wšakoraki jo był program zmakanja za něźi 40 cłonkow FDA ze wšakorakich zwězkowych krajow a za dalšnych akterow. Pětk a sobotu jo teke Serbska kulturna informacija LODKA, a jeje wjednica Milena Stockowa, ze stojnicu była na zmakanju prezentna.
Na swjatočnosći buštej sobotu, 16. oktobra, na žurli Budyskeho Serbskeho muzeja lětušej Myće Ćišinskeho spožčenej. Z Mytom Ćišinskeho wuznamjeništaj so Trudla a Jan Malinkec za jeju wusahowacu publicistisku dźěławosć we wobłuku serbskeho kulturneho stawiznopisa a za jeju wosebity angažement w Maćicy Serbskej, w Serbskim ewangelskim towarstwje a na narodnostnym polu. Spěchowanske myto dóstaštaj Jadwiga a Fabian Kaulfürstec za jeju mnohostronske skutkowanje na polu serbskeje rěče a kultury, za zwoprawdźenje kreatiwnych projektow a za twarjenje mostow mjez Serbami a Słowjanami. Nimo dotěrowanja a wopisma buštej myće prěni raz z čestnej jehłu spožčenej. Tule podamy wotpowědnej lawdaciji:
Lětsa steji spožčenje Myta Ćišinskeho cyle w zmysle dwojoty. Dwójce přepoda so dźensa myto – hłowne a spěchowanske – mandźelskimaj. To rědke je w našim padźe wosebitosć a česći wusahowace kulturne a slědźerske wukony.
Prěnja kniha Trudle a Jana Malinkec běše hnydom zhromadny projekt. Jako přebywaše Jan Malink 1982 w Praze na přidatnym studiju na Fakulće ewangelskeje teologije Komenskeho, wupisowaše sej w Strahovskim archiwje teksty Mikławša Andrickeho. Na zakładźe listow, literarnych a publicistiskich spisow staj mandźelskaj zajimawu dokumentarisku knihu wo serbskim spisowaćelu a katolskim duchownym zestajiłoj. Lěta 1988 w LND wudata kniha Zrudoba to běše a nadźija skića zdobom dohlad do socialneho, narodneho a nabožneho žiwjenja w serbskich katolskich wsach na proze 20. lětstotka.
Wulka fotowa přehladka We wokomiku. Fotografija ze Sakskeje a z Łužicy, kotraž přewjedźe so 2017 w Zhorjelskej kejžorskej woborje a hdźež běchu twórby 40 awtorow widźeć, bě za Jürgena Maćija nastork, so ze skutkowanjom delnjo- a hornjołužiskich fotografow bliže rozestajić a swójsku wustajeńcu z katalogom přihotować. Tuchwilu we Wuchodosakskej wuměłstwowej hali w Połčnicy pod titulom Takle widźane. Fotografija a fotografika z Łužicy wustajene fota maja wšitke někajki poćah k łužiskemu regionej, pak dokelž su so wotpowědni fotografojo we Łužicy narodźili, tu bydla abo so fotografisce z kónčinu rozestaja.K wustajeńcy je so přewodny katalog wudał, kotryž je Isa Bryccyna wuhotowała.Tak mnohostronska kaž je tudyša krajina, tak mnohostronske su rukopisy a wobjednawane temy zastupjenych wuměłcow. Dohromady 20 fotografow wšelakich generacijow je Jürgen Maćij narěčał a jich prosył, zo bychu so z někotrymi dźěłami wobdźělili. Wuměnjenje bě, zo wustupuja profesionelnje jako fotografojo w zjawnosći a ze swojimi fotami něšto bytostne rjec maja. Při tym je Jürgen Maćij jako kurator tež na tematisku wuwaženosć dźiwał. Widźeć su krajinowe wobrazy a slědy, kotrež su ludźo w njej zawostajili, portrety, ale tež architektoniske wosebitosće. Tak skići so wopytowarjam wustajeńcy diwersny wobraz žiweho a so stajnje měnjaceho regiona, kotryž dokumentuje na swoje wašnje wuwiće zašłych lětdźesatkow. Tule zastupjeni su Sven Abraham, Maćij Bulank, Gerald Große, Bernd Hanke, Anne Hasselbach, Frank Höhler, Thomas Kläber, Matthias Körner, Georg Krause, Marcel Noack, Jan Oelker, Gerd Rattei, Evelyn Richter, Matthias Rietschel, Olaf Rößler, Matthias Schumann, Klaus-Dieter Weber, Matthias Weber, Jan Wenzel, Franz Zadniček a Jürgen Maćij sam. Zajimcy móža sej wustajeńcu w Połčnicy hišće hač do 7. nowembra wobhladać.
KATRIN ČORNAKEC
Sobotu, 4. septembra, su kazali Spěchowańske towaristwo Annahütte z. t. a organizatory wokoło Beatrix a Ton Kerstenoweju pód motom Leben auf Kohlen. LiteraturLandschaftLausitz k literariskemu parcoursoju pó nakšomnem industrijowem sedlišću Annahütte/Zdźark pla Złego Komorowa. Wótpołdnja jo mógał publikum w běgu tśich góźinow drogowaś k šesćim městnam a tam słyšaś regionalne, weto zewšym nic banalne literariske a dokumentariske teksty. Rownož njesłuša sedlišćo oficialnje wěcej do serbskego sedleńskego ruma, dopomina toflicka w sedlišću ako teke online Wikipedia na pśemjenjenje nimskego mjenja Serchen pśez nacistow. Na zarědowanju wšak jo było wjele to grono wó Serbach a jich žywjenju z wugelom.
W tśi rěcach doma – pód toś teju temu jo cytała w Henriettowej cerkwi Lenka (Christiana Piniekowa, * 1958) swóje basni a jo mimo togo pśedstajiła basni Kita Lorenca (1938–2017) wósebnje ze 1960tych lět w serbskima a nimskej rěcy wó pódrubanej a pódrězanej góli za wugel, wó jamach a wó domorodnej serbskej rěcy. Rozmysliwe a glědajucy na klimowu změnu nadalej aktualne teksty su publikum wjelgin gnuli. We wjelbje pód cerkwju jo cytała Andra Schwarz (* 1982), póchadajuca z Górneje Łužyce, kenž jo wužywała w swójich tekstach zdźěla górnoserbske rěcne pasaže ako dopomnjenje na swóju serbsku staru mamu z Michałkow/Michalken (GŁ).
Što wučinja wšědny dźeń žonow w Kamerunje? Što jich zaběra? Z čim so bědźa? To móžachu zajimcy na přehladce »Kamerun z wočemi tysac žonow« w Korzymskej galeriji FLOX dožiwić, hdźež pokazachu so fota kamerunskich maćerjow, hospozow, staruškow a młodych žonow w městach a na wsach. Wustajeńcu na starosći měłoj stej jeje majestosć Esperance Cadé, mać krala w Baffoussamje, a Aimée Nguemtchueng, doktorandka na Uniwersiće Yaoundé a na Wysokej šuli Žitawa/Zhorjelc.Aimée Nguemtchueng, jedna z iniciatorkow wustajeńcy Foto: Axel ArltWonej stej ze žonami rěčałoj, fota zhotowić dałoj a je komentujetej. Žony w Subsaharje wobsedźa jeničce jedyn procent wšeho zamóženja, produkuja pak dwě třećinje wšěch ratarskich wudźěłkow. Wone su pupk towaršnosće, sylne, angažowane a wojuja wo to, zo bychu swoje swójby zežiwili a swojim dźěćom šulske kubłanje zmóžnili. Wšelake wobrazy pokazuja diwersitu kraja, kotraž so mjez druhim w tym pokazuje, zo eksistuja po cyłym Kamerunje 240 do 320 wšelakich rěčnych skupinow. To wosebite je, zo podawaše wustajeńca wid znutřka, žadyn z cuzymi wočemi barbjeny swět – rólu žony Kameruna mjez tradiciju a modernu, jich bój, wšědny dźeń, starosće a nadźije. Wot kamerunskich, sakskich, šleskich a čěskich wysokich šulow zhromadnje přihotowana wustajeńca ma skrućenju partnerstwa z Afriku, wosebje z tamnišimi žonami słužić. Nastate fota, kotrež wuprudźeja poetisku móc, pak pohnuwachu Aimée Nguemtchueng basnje napisać, kotraž na wotewrjenju wustajeńcy přednjese. K tomu čitachu so na zarjadowanju němske přełožki. Róži Domašcynej stej so dwě wosebje zalubiłoj a je jej do serbšćiny přenjesła (hlej předchadźacej stronje).
KATRIN ČORNAKEC
W Budyskim Serbskim muzeju přewjedźe so tuchwilu wosebita wustajeńca »machot časa – wot běłeho k čornemu« z twórbami Maje Nageloweje. Wustajene su rysowanki a grafiske łopjena předewšěm zašłych lět. Njedźelu, 18. julija 2021, je wuměłča sama zajimcow po wustajeńcy wodźiła. Kaž Nagelowa rozłoži, móžeše so za čas korony na wosebite wašnje na swoje tworjenje koncentrować. Tak nasta mjez druhim wobraz »Maria«, hdźež so składnostnje konferency, kotraž so lětsa přewjesć ma, z Marju Grólmusec rozestaja. Hewak wobjednawa wustajeńca to wšědne a njenapadne. Wo tym swědči tež 44 dnjow wopřijacy dźenik, nastaty w dobje pandemije, hdźež je w ramiku koronastipendija kóždy dźeń wšědnu wěc rysowała: najprjedy cyle realistisce, potom z tušu a skónčnje w swobodnej interpretaciji. Tute dźěła so prěni króć zjawnje prezentuja. Při tym je wašnje dźěłanja wuměłče jasnje spóznać: »Wuchadźišćo je pola mje stajnje rysowanka, štož widźu a z wočomaj zapřimnu a pozdźišo do swojeje formoweje rěče přełožuju. Za to sym swoje systemowe figury wutworiła, kotrež do rysowankow zapřijam. Při molowanju jako tajkim je pak tež gestika ruki wažna.«
Kónc meje wotmě so wot Budyskeho Serbskeho instituta organizowane zetkanje sorabistiskeho dorosta – lětsa w mjeztym hižo zwučenej digitalnej formje. Chcyła pak hnydom na započatku podšmórnyć, zo widźu w tutym rozrisanju tež šansu za přichod, dokelž móže tuta forma wjace wobdźělnikow zapřijeć. Diskusije pod zdalenosću po mojim zdaću njejsu ćerpjeli. Organizaciski team (Theresa Jacobsowa, Robert Lorenc a Lubina Malinkowa) bě program na tři dopołdnja a popołdnja rozdźělił, z móžnosću so hišće po přednoškach swobodnje wuměnjeć. To bě dosć intensiwne, ale štóž je sej na wšě tři dny čas wzał a wšitko wot započatka hač do kónca naposkał, njeje so zawěsće wostudźił. Někotři su tež »jenož« jedyn dźeń pódla byli, a tež to bě witane a wurosće z toho dosć wažnych přinoškow do diskusije.
Wobdźělenje bě zwjeselace bohate: Třinaće přinoškow bě přizjewjenych, wjetšina referatow pak měješe wokoło dwaceći posłucharjow, rjad sobudźěłaćerjow Serbskeho instituta, ale tež někotři žurnalisća z Delnjeje Łužicy běchu pódla, diskutowachu a radźachu młodym slědźerkam a slědźerjam.
Młodźi slědźerjo přińdu z najwšelakorišich studijnych předmjetow – a runje tuta interdisciplinarita a tuž wšelakorosć metodow a kutow wobkedźbowanja wěcy jara tyje. Štož mje pak znowa jara zwjeseli, bě kedźbyhódna kwalita přinoškow. Bohužel njebě tónkróć literarno-wědomostny a rěčespytny dorost tak derje zastupjeny. Snadź pak bě tež tohodla tak wulka »podobnosć« centralnych prašenjow w hewak dosć wšelakorych přinoškach.
Premjera. Eksperiment. Schadźowanka 2.0. Tole čitachmy a słyšachmy w medijowych wozjewjenjach wo lońšej schadźowance, kiž wotmě so prěni raz w stawiznach kompletnje digitalnje. Wězo běše to nowostka za wšitkich sobuskutkowacych a digitalnje přitomnych přihladowarkow a přihladowarjow. Ale wosebje za hłownych organizatorow prěčachu so wjele nadawkow přihota přirunujo ze zašłymi lětami. Nimo režijneho teama běchu organizatorojo Załožba za serbski lud, w kotrychž zamołwitosći zarjadowanje leži, Bjaršec techniski zawod a Michał Cyž z Budyskeho studija MeKoSax, kotřiž so wo techniske wuhotowanje starachu. Małe pohladnjenčko za kulisy so nětko čitarkam a čitarjam skići.
Nowostka za organizaciski team běštaj nowej režiseraj: Hromadźe z Katku Pöpelec nastupich nadawk režije z połnej paru. Wjeselachmoj so jara, zo smědźachmoj schadźowanku přewjesć, hačrunjež bě so koronoweje pandemije dla hižo tójšto zarjadowanjow w lěće 2020 wotprajiło.
Spočatnje hišće jako po zwučenym wašnju analogny z prezencu přihladowarkow a přihladowarjow planowany event, nastajichmy hygieniske koncepty, kiž buchu tež wot hamta schwalene. Tak planowachmy spočatnje »hybridnu« wariantu schadźowanki, takrjec kombinaciju mjez prezencnym a wirtuelnym zarjadowanjom. Wěsty dźěl ludźi by potom směł live na žurli pódla być, zbytk by so přez livestream abo druhe konferencne rumy digitalnje přidružił. Ale tež tutu ideju dyrbjachmy spěšneho infekciskeho wuwića dla bórze spušćić.
Po tym zo běchu zamołwići Choćebuskeho filmoweho festiwala dla wobmjezowanjow w zwisku z koronapandemiju zarjadowanje najprjedy wot nowembra do decembra přestorčili, njemóžachu filmy přiwšěm w kinach pokazać, ale poskićachu je jako streaming abo online, tak zo su sej je zajimcy doma wobhladać móhli.
Zahajeny bu festiwal 8. decembra. Wječor do toho přewjedźe so po tradicionelnym wašnju Łužiska filmowa přehladka, kotraž so loni k 18. razej wotmě. Při tym zdoby sej dwanaćelětny Anton Fischer z Heideblicka z wokrjesa Dubja-Błóta ze swojim filmom »IT – ein fremder Freund« (2020) hłowne myto. W filmje dźe wo robotera z přichoda, kotryž so njejapcy w Tonijowej stwě jewi. Po prěnich stróželach Toni zwěsći, zo tajki wšitko wobknježacy roboter cyle wužitny je. Jednoho dnja pak je IT skóncowany. Jury přehladki běše překwapjena wot měšeńcy mjez wšědnosću, fantastiskim wuhotowanjom a hrajnym wjeselom. Runje tak wažeše sej rozestajenje z wažnymi aktualnymi towaršnostnymi temami a běše zahorjena wo kmanosćach młodeho filmowca, kotryž so wo wšě wobłuki nastaća filma sam staraše a za to trěbnu wědu wobsedźi. Myto je z 1.500 eurami dotěrowane.
Wirtuelnu knižnu premjeru zarjadowa srjedu, 9. nowembra 2020, Ludowe nakładnistwo Domowina. Z »dołhej ruku« přepoda jeho jednaćel Syman Pětr Cyž awtorskej eksemplaraj antologije »Susodźa« z nakładnistwa na Budyskej Sukelnskej do SAEK na Dr. Arnošta Mukowu a do Chasowa. Wottam wobdźělištaj so na literarnym wječorku Měrana Cušcyna a Pětr Dźisławk, dwaj z jedynadwaceći awtorow kónc nowembra wušłeje čitanki. Syman Pětr Cyž wjedźeše zhromadnje z lektorom Pětrom Thiemannom po zarjadowanju a podźakowa so dalšim na zwoprawdźenju knihi wobdźělenym. Nimo awtorow su to wudawaćelka knihi Ingrid Juršikowa, lektorka Marka Maćijowa a wuhotowarka Iris Brankačkowa.
Bě to prěnje wirtuelne čitanje LND, nastorčene přez kontaktne wobmjezowanja w času pandemije. K jeho poradźenju přinošowachu nimo techniskeje podpěry (SAEK, Michał Cyž) čitacaj awtoraj, flair wšelakich čitanskich městnow (wot nakładnistwowych běrowow, domjaceje stwički hač k inscenowanemu literarnemu křesłu), wćipnosć wobdźělnikow (přez cyły čas wjace hač štyrcećo) a hudźbne wobrubjenje (nahrawane wot hudźbnikow Serbskeho ludoweho ansambla).
Dwě lěće je planowanje trało, prjedy hač bě rozsudźene, zo ma Budyski Serbski muzej nowy depot za swójsku zběrku dóstać, a to na Lubijskej w Budyšinje. Za to trěbne finančne srědki zwjedźechu wokrjes Budyšin a kulturny rum Hornja Łužica/Delnja Šleska. Nimo toho je Budyski wokrjes imobiliju kupił, kotruž Serbski muzej runja druhim wotnajima. Mjez susodami su Muzej zapadneje Łužicy, dźěłarnje Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła, wokrjesny archiw a Hornjołužiske kliniki. Nowy depot je trěbny, dokelž dotalne městno w muzeju samym wjace njedosahaše, wšako dóstawa muzej nadal wěcy ze zawostajenstwow a swoju zběrku tež přez nakupy běžnje rozšěrja. Něhdźe 70 % zběrki muzeja, dohromady něhdźe 26.000 eksponatow, předewšěm keramika a wudźěłki z drjewa a metala kaž tež grafiki, mólby a dalše wuměłske twórby maja so na nowym městnje pod kmańšimi klimatiskimi wuměnjenjemi składować a škitać. W muzeju wostanje cyła tekstilna zběrka, za kotruž maja muzejownicy wšelake ideje. Jedna warianta je zarjadowanje zjawnje přistupneho drastoweho depota, hdźež móhli jednotliwcy pod dohladom za projekty slědźić abo so wot fachowcow poradźować dać.
Hižo 2019 je so Iris Brankačkowa wuměłsce z rasizmom rozestajała. Wuchadźišćo běchu rasowědne slědźenja nastupajo serbsku ludnosć mjez 1929 a 1938 w Hornjej a Delnjej Łužicy. Při tym mějachu biometriske daty teoriju wo Słowjanu jako mjenjehódnym čłowjeku dopokazać. Tak je mjez druhim Otto Reche, wodźaca wosobina na polu rasoweho slědźenja na Lipšćanskej uniwersiće, lěkarjej Wilhelmej Hilsingerej nadawk dał wot 1929 do 1932 slědźenja w Budyskej a Klóšterskej kónčinje přewjesć. Wón měješe ćěła jednotliwcow wuměrić, pigmenty kože postajić a krej přepytować. Sćěhowachu dalše přepytowanja Friedricha Merkenschlagera 1931 w Błótach, Heinricha Gottonga 1936/37 we Wojerowskej kónčinje abo Rudolfa Graua, kiž chcyše wot 1936 do 1938 cyłu Hornju Łužicu přepytować.
Mjeztym zo je so wuměłča prěnjotnje z mužemi rozestajiła, wěnuje so nětko žonam. Zakład za aktualny projekt, kiž so wot Kulturneje załožby Sakskeje spěchuje, je rasowědna disertacija Heinricha Gottonga, kotryž je wjesnu ludnosć wokoło Wojerec přepytował a za swoje slědźenja 309 wosobow, 165 mužow a 144 žonow w starobje mjez 20 a 45 lětami fotografował a zapiski zhotowił. Jeho dźěło bu 1940 wudate.
Wót załoženja spěchowańskego towaristwa stawiznow domownje »Stog« w lěśe 2004 słuša k tradiciji, až se prědny eksemplar lětnego domowniskego lětopisa »Stog« pśepódajo direktoroju bórkojskego amta. W lěśe 2020 jo Christoph Neumann, zastupujucy amtski direktor, rowno wuśišćany prědny eksemplar »Stoga« wót Ralfa Radochle, pśedsedarja spěchowańskego towaristwa, kenž jo dla korony pśedpisany wótstawk doźaržał, dostał w listowej wobalce. Aplaws pśibytnych njejo mjenjej wutšobny był.
»Domowniski lětopis ›Stog‹ słuša mjaztym k fachowej literaturje za lěpše znaśe a cesćenje domowniskich stawiznow našogo regiona«, jo gronił Christof Neumann, kótaryž co se skóro sam ako awtor pokazaś. Z tysac wuśišćanymi eksemplarami jo »Stog« nejwuznamnjejšy kalender regiona Górne Błota. Ten nowy »Stog« 2021 jo 41 awtorow, mólarjow, basnikarjow a fotografow »nakładło«, gaby to pśirownowali ze składanim stogow.
12 kalenderowych łopjenow za lěto 2021 pśiwobrośujo se stawizniskim a aktualnym wětšnikam a wódnym młynam regiona z wjele stawizniskimi informacijami a detailami. Slědkoju móžo region ze stawiznisko-techniskeju wósebnosću słužyś. W Myšynje blisko Wětošowa źěła hyšći z »Paulicks Mühle« jadnučki wódny młyn w kraju Bramborska. K tomu pasujo baseń w dolnoserbskej rěcy »Źož se wjerśi« Jill-Francis Ketlicojc z Chóśebuza, kótaraž spódobnje tu głownu lětnu temu pódkłaźo.


text:
Dzisioj je finał Beer Festu we noszym Parku Ślonskim, ale łode osiymnostyj sztartuje tyż szpil Ruchu ze Legiom! My zapraszomy Wos do śledzynio noszyj rylacji, kiero prowadzymy po naszymu – cyli po ślonsku!
Przewidywane jedynostki:
Ruch: Lech – Konczkowski, Koj, Grodzicki, Oleksy – Mazek, Urbańczyk, Surma, Lipski, Ćwielong – Arak
Legia: Malarz – Broź, Lewczuk, Pazdan, Hlousek – Kucharczyk, Vadis, Jodłowiec, Moulin, Langil – Nikolić
My sztartnymy trocha kole osiymnostyj, a znojdziecie nos tukej: Relacjo Live po naszymu: Ruch – Legia
P.S. Zapraszomy tyż do śledzynio nos na Facebooku: Nosz Fanpyjdż i na Twitterze: Nosz Twitter
źródło: własne


text:
Z wustajeńcu pokazuje w Halle rodźena fotografowka Yvonne Most, wnučka Sudetoněmki, foto-esejej ze serijow »Łužica« (2014) a »Dopomnjenja druhich« (2018). Twórby wobjednawaja koncept »domizna« a zhubjenje domizny přez brunicowu industriju abo jako dóńt Sudetskich Němcow.Čeje dopomnjenja chceće we wašej seriji »Dopomnjenja druhich« z kameru zapopadnyć?
Spočatna ideja bě ta, w mojej swójbje wo tehdyšim dóńće a z nim zwisowacymi sćěhami wućěrjenja slědźić. Po někotrych rozmołwach pak pytnych, zo sćěhuju dopomnjenja druhich a zo je z wěstym wotstawkom wobhladuju. Dokelž njejsym tute ćělne a psychiske dožiwjenja sama na sebi nazhoniła, někotražkuli błuzna pak so přez generacije dale dawa, rěču wo dopomnjenjach druhich a spytam z wobrazami na nje pokazać.Běše to takrjec wosobinski motiw, kiž je was k seriji pohnuł. Hdy sće začuwała, zo chceće tutu temu intensiwnišo wobdźěłać?
Njemějach tón znaty »wěsty wokomik«. Běše to lěpje prajene žadosć, wjele lět po smjerći mojeje wowki chcyć wědźeć, kak a hdźe je wona žiwa była. Tak dojědźech sej prěni raz do jeje ródneje wsy. Jako před jeje tehdyšej chěžku stejach, so kruh začini. Jako loni 2019 moja fotowa kniha »Dopomnjenja druhich« wuńdźe, by wona swoje stote narodniny měła. Tutón připad njebě planowany, ale začuwam to jako magiski čas.
Loni w lěću je w Ludowym nakładnistwje Domowina wušła zhromadna kniha Měrany Cušcyneje (MC), Róže Domašcyneje (RD) a Měrki Mětoweje (MM) z rjećazowej basnju »znaki pominaki kopolaki«. Kóžda awtorka je za nju třinaće třinaćelinkowych tekstow lyriskeje prozy napisała.Něšto mi w lěću, jako knihu k prěnjemu razej čitach, scyła tak napadnyło njeje, štož pak mi nětko při pancatym wjedrje za to ćim bóle do wočow bije. Mjenujcy, zo maja teksty za mnje tajki słónčny, lěćny raz, byrnjež so to přeco jasnje njewuprajiło. Bě to wotpohlad?
RD: Najskerje zwisuje to z tym, zo započnjemy z pućowanjom w słónčnym Budyšinje a tam našu kołojězbu tež zaso skónčimy. A tute słónco maš potom w pomjatku, štož so najskerje přez cyłu knihu ćehnje.
MM: Za sebje bych wšak prajiła, zo njejsym swoje teksty w žanej atmosferje melancholije pisała. Tohodla je tajka słónčna atmosfera poprawom wot samo nutřka.
MC: Mi so porno tomu njezda tajka słónčna atmosfera w mojich tekstach być. W nich jewja so wěste werby, kotrež so na ćopłotu poćahuja, kaž na přikład ›wohrěwachu poslešća‹. Ale zo słónco dominuje, njebych rjekła.
Tute »rasowědne« přepytowanja wotměwachu so w 1920tych a 1930tych lětach we Łužicy. Započachu so hižo do přewzaća mocy přez nacionalsocialistow a wotpowědowachu tehdyšemu duchej časa w antropologisko-medicinskim slědźenju. Rasowa teorija bě jedna z teorijow, z kotrymiž wědomosć tehdy dźěłaše. Započinaše so hižo w 19. lětstotku a mjez wědomostnikami jewi so tež wulke mjeno Rudolf Virchow. Znaty medicinar je rasowědne přepytowanja přewjedł a hižo Łužicu sobu wobkedźbował. Hladajo na přiběracy nacionalsocializm dóstachu přepytowanja w mjenowanych lětach přidatnu politisku dimensiju.
Lětsa so Arnošta Mukowa »Statistika Łužiskich Serbow« prěni raz w němskej rěči spřistupni – a to w digitalnej formje kaž tež jako kniha. Wo tym smój so z přełožerjom-wobdźěłarjom Robertom Lorencom z Wuježka rozmołwjałoj.Po 133 lětach je so »Statistika« prěni raz do němčiny přełožiła.
Ličby same běchu hižo w Černikowej studiji z 1950tych lět čitać. Nimo toho so přeco zaso wurězki němsce wozjewichu, na př. wot Marka Grojlicha abo wot Měrćina Wałdy. Tež Frank Förster je material tu a tam za knihu wo brunicowej kónčinje wužił. Ale dospołnje přełožiła so dotal njebě. Sym to we wobłuku wědomostneho projekta »Sorbenwissen« přewzał a zwoprědka bě tež ćišćane wudaće planowane.
Sam běch na tekst storčił, jako mějach nadawk, Försterowu knihu »Verschwundene Dörfer« znowa wudać. Bohužel dyrbjach někotre wjeski dodać. Jako čitach Mukowy zapisk wo Rogowje, pytnych, kajka fascinowaca kniha to je. Myslach sej, zo dyrbjeli ju na kóždy pad tež němskorěčni Łužičenjo a fachowa zjawnosć na wědomje brać.Čehodla je to 133 lět po wuńdźenju wažne? Wšitko, štož Muka wopisuje, je we wjetšinje wsow hižo zašło. Husto so tam scyła hižo serbsce njerěči.
Hdyž woteběra ličba ludźi, kiž serbsce rěči abo znajmjeńša rozumi, što činimy z hoberskim pokładom serbskeje literatury a publicistiki? Hižo dlěje so centralne teksty tež za němskorěčne čitarstwo spřistupnjeja, na přikład w rjedźe »Serbska biblioteka«. K tutym centralnym tekstam słuša tež »Statistika«, najskerje najbytostniši tekst, kotryž je hdy něchtó wo pózdnim 19. lětstotku we Łužicy spisał. Wona słuša jako wěda a tež studija wo nastaću a přeměnjenju identity k zakładnej wědźe kóždeho, kiž so tu na wěstym niwowje ze swojimi stawiznami zaběra. Dypk. Tući čitarjo so snadź přeco jako Němcy njedefinuja, ale na př. jako Serbja, kiž krok k rěči hišće zmištrowali njejsu. Tohodla je bytostne, zo přińdźe do teje rěče, w kotrejž wjetšina dźensniši dźeń komunikuje, hačrunjež by so Muka prawdźepodobnje mjerzał, zo je to scyła trěbne. Z teksta móžeš wučitać, kak so z Mukoweje perspektiwy kultura přeměnja, kak ludźo na industrializaciju reaguja atd. To w žanym nastupanju objektiwny tekst njeje! Ale tež to je wažne, hdyž so přeco wo »lětstotki trajacym měrliwym susodstwje Němcow a Serbow« rěči, wosebje rady tež wot němskich rěčnikow.
Wot 4. do 7. julija wotměje so 13. mjezynarodny folklorny festiwal »Łužica« w Budyšinje, Hochozy a Chrósćicach. Rozhlad je so z Markom Kowarjom rozmołwjał, kotryž organizaciju festiwala wot spočatka w lěće 1995 nawjeduje.Kotre skupiny směmy lětsa na festiwalu dožiwić?
Skupiny z Pólskeje, Georgiskeje, Čěskeje, ze Saratowa w Ruskej, Hrodowskich Chorwatow z Awstriskeje a prěni raz na našim festiwalu skupiny z Peruwa, Boliwiskeje, Algeriskeje a Nepala.Prócujeće so při planowanju wo konkretne skupiny kaž wo słowjanske abo tajke z europskich mjeńšin?
Haj, jich mamy přeco pódla. Pak nam skupiny pisaja, zo bychu so rady wobdźělili, pak namjetuja je naše serbske folklorne skupiny a my so zaměrnje naprašujemy. Zakładnu zestawu wudospołnjamy dale ze skupinami, kiž su z dalšeho kontinenta abo so po hudźbnej barbje a temperamenće wot zbytka rozeznawaja. Program ma być wotměnjawy a pod wuměłskim aspektom wuwaženy. Sylnje prócujemy so wo zastupjerjow mjeńšinow.Kak wupada powabjenje a namjetowanje skupinow?
Někotre skupiny hladaja do CIOFF-protyki a naprašuja so pola zarjadowarjow wšelakich festiwalow. Hdyž so skupina do koncepta hodźi, abo hdyž ju hišće měli njejsmy, sćelemy jej naprašnik. Z nim přepruwujemy, hač wotpowěduja wuměnjenjam organizacije CIOFF: originalny hudźbny přewod, předstajenje drastowych regionow, zapřijeće spartow reje, spěw a hudźba. Nimo toho sćelu nam skupiny wobrazowy a widejowy material. Potom rozsudźimy, hač skupinu do programa přiwozmjemy.
W Budyskim Serbskim muzeju zahaji so 26. meje projekt »Wobrazy krajiny. PŘECHOD 03«. Hač do lěća 2020 pućuje wustajeńca wizuelneho wuměłstwa po štyrjoch muzejach we Łužicy a Korutanskej. Na přihotach bě direktorka muzeja w Slovenj Gradecu dr. Andreja Hribernik wobdźělena.Nawjedujeće Korošku galeriju likovnih umetnosti (Korutansku galeriju tworjaceho wuměłstwa) w Slovenj Gradecu, muzej načasneho wuměłstwa.
Mějachmy zbožo, zo su stawizny w Słowjenskej decentralny kulturny poskitk spěchowali a zo mamy tež zwonka wulkich centrow jara dobre muzeje. Naš muzej wobsteji wot lěta 1957 a ma zajimawu mjezynarodnu a narodnu zběrku. Muzej je zjawny a spěchuje so předewšěm wot ministerstwa a zdźěla wot gmejny. Spřistupnjamy zjawnosći načasne wuměłstwo ke kompleksnym prašenjam a temam.Pokazujeće potajkim słowjenske kaž tež mjezynarodne wuměłstwo.
Haj. To je ze stawiznami muzeja zwjazane. Přez štyri mjezynarodne wustajeńcy pod patronatom Zjednoćenych narodow wot 1960tych lět docpě muzej po cyłej Juhosłowjanskej wulki wuznam. Wuměłcy a kuratorojo běchu namołwjeni, dźěła za wustajeńcy zapodać. Mjez tehdyšimi wobdźělnikami su wuznamne mjena kaž Victor Vasarely, Henry Moore a Ossip Zadkine, ale tež wažni wuměłcy z Juhosłowjanskeje. Tute wustajeńcy zaměstnichu naš muzej na juhosłowjanskej a mjezynarodnej kulturnej karće. Jeho nastaće bě jónkrótne: Muzej w małym měsće wuhotowa mjezynarodne wustajeńcy w njewšědnje wulkim wobjimje, twarjenje muzeja bu 1966 za wustajeńcu nowotwarjene, wotewrjenje přenjese so po cyłej Juhosłowjanskej w telewiziji.
Lěto 2019 je Mjezynarodne lěto indigenych rěčow. Jedna z organizatorkow lěta je Rejzka Lipičec, kotraž dźěła wot lońšeho jako projektna sobudźěłaćerka pola UNESCO w Parisu.Móžeće něšto k pozadkej tutoho UNO-projekta rjec?
W kóždym lěće proklamuje Organizacija zjednoćenych narodow (UNO) lěto pod wěstej temu. W lěće 2016 schwali Hłowna zhromadźizna UNO rezoluciju, kotraž wuwoła lěto 2019 jako Mjezynarodne lěto indigenych rěčow (IYIL 2019). Kubłanska, wědomostna a kulturna organizacija UN (UNESCO) dósta nadawk je organizować. Rezolucija bazuje na poručenju Stajneho foruma za indigene prašenja (UNPFII), kotryž je centralna koordinowaca instanca w zwisku z prašenjemi a prawami indigenych ludow swěta. Do njeho powołuja organizacije indigenych ludow a knježerstwa kóždej dwě lěće 16 njewotwisnych ekspertow.
Lětuše mjezynarodne lěto chce na kritiske rizika skedźbnić, kotrymž su indigene a domoródne rěče wustajene kaž tež na jich wuznam na polu wuwića, wujednanja, zamołwiteho knježenja a skrućenja měra w swěće.Što su konkretne naprawy?
Mjezynarodne lěto indigenych rěčow wusměrjuje so na pjeć klučowych polow a naprawow. Sprěnja je to zesylnjenje zrozumjenja wo indigenych rěčach kaž tež wujednanje a mjezynarodna zhromadnosć. Druhe ćežišćo je tworjenje přihódnych wuměnjenjow za wuměnu a rozšěrjenje wědy wo připóznatych postupowanjach na polu indigenych rěčow. Třeća naprawa je integracija indigenych rěčow do standardizacije. Štwórta naprawa je wutworjenje nowych kapacitow, na přikład přez dźěłarnički, treningi abo seminary. A pjata je róst a wuwiće towaršnosćow přez wuwiće a přiswojenje noweje wědy.
Wot lěta 2001 njebě najskerje žane wusyłanje Wuhladka bjez přinoška z filmoweho studija bratrow Pětra a Stefana Symankec. Z Pětrom Symankom so rozmołwjachmoj wo serbskim filmje a telewiziji, powołanskich pućach a dwurěčnosći. Rozmołwa je dwurěčna – redaktor rěči serbsce, filmowc němsce.Kak sy k filmowanju přišoł?
Chcych prěnjotnje biologiju abo lěsnistwo studować, dokelž sym so přeco hižo za přirodu zajimował. Sym wotrostł we Wojerecach, staršej staj pak w 1970tych lětach małku chěžku kupiłoj, blisko Łupoje wosrjedź lěsa. Pytaštaj za alternatiwu k městu, přetož tehdy tež wulce do dowola jězdźić njemóžachmy. Přez to dóstach zawěsće poćah k přirodźe. A potom mějachmoj – bratr a ja – z knjezom Natušku jara dobreho wučerja biologije, kiž je naju sylnje wobwliwował.
Studij biologije zwisowaše pak tehdy ze zastupom do strony a třomi lětami we wójsku, štož nochcych. Tuž praještaj staršej: »Studuj tola zubnu medicinu!« To je drje tež tróšku biologiske ... A tak sym 1988 w Berlinje ze zubnej medicinu započał. Přirodnu fotografiju sym tehdy hižo jako hobby činił. Po politiskej změnje mějachmoj z bratrom naraz móžnosć, sej kameru kupić.
Jako prašach so loni w dowolu swojich hosćićelow w pólskim wojewódstwje Podkarpacie w Niskich Beskidach za łemkowskej hudźbu, to mi wutrobnje doporučichu hudźbu skupiny Hudacy. Něšto pozdźišo běchu hudźbnicy po puću we Łužicy a mějach składnosć, so z jich nawodom a akordeonistom Jarekom Mazurom rozmołwjeć.Hrajeće hudźbu z Podkarpatskeje?
Naša hudźba je z Karpatow. Hačrunjež pak je so słowo Podkarpacie mjeztym přiwzało, je njewužiwamy, dokelž je kumštne a poćahuje so na administratiwne dźělenje. My pak njepowołujemy so w swojim hraću jenož na hudźbu, ale tež na prjedawši čas. Prajimy, zo hrajemy hudźbu z Galiciskeje a z Karpatow. Galiciska je trochu kaž naša mała wótčina, dźěl Pólskeje, kotryž běše něhdy pod knježerstwom Awstriskeje. Kejžor knježeše hač do 1916 a hdyž běch mały, to dopominachu so ludźo pola mnje na wsy na to, zo běše najlěpje za čas kejžora. Wšako bě daloko preč, njeje mylił a njejsmy jeho zajimowali, wšojedne hač Polacy abo Rusinojo. Hišće w šěsćdźesatych lětach wisaše pola ludźi na sćěnje portret kejžora, dokelž dopominachu so ludźo na časy před wulkimi wójnami, kotrež započachu so hakle po jeho smjerći.
Spočatk lěta 2018 je so połdralětny wědomostny projekt »SMiLE – Sustaining Minoritized Languages in Europe« zahajił. Nimo pjeć dalšich slědźerskich skupin dźěłatej dr. Nicole Dołowy-Rybińska z Pólskeje akademije wědomosćow a dr. Cordula Ratajczakowa wot Serbskeho instituta na přikładowej studiji wo serbšćinje.Što je cil projekta SMiLE Smithsonskeho kulturneho centruma za ludowědu a kulturne herbstwo?
N. Dołowy-Rybińska: Cyłkowny projekt wotměwa so na dobro rewitalizacije mjeńšinowych rěčow w Europje a přepytuje, što mjeńšiny činja, zo bychu swoju rěč wobchowali, dale dawali a jich wužiwanje rozšěrili, potajkim tež to, što činja, zo bychu rěč rewitalizowali a nowych rěčnikow wabili. Nadźijamy so, zo pokazuje studija na kóncu, kajke wašnje skutkowanja na dobro rěče w kotrym padźe funguje a što móža mjeńšiny činić, zo by rewitalizacija wuspěšniša była. Projekt ma přirunowacy charakter. Šěsć slědźerskich skupin přepytuje šěsć mjeńšinow a jich situaciju.Cyłkowny zaměr projekta je potajkim zwěsćić tuchwilny staw prócowanjow wšelakich mjeńšinow a přirunować, što funguje a što njefunguje.
N. Dołowy-Rybińska: Haj. Nimo toho kładźe Smithsonski centrum wulku wažnosć na to, zo by kóždy projekt był blisko ludźi, kotřiž wotpowědnu rěč wužiwaja abo kotřiž su potencielni rěčnicy tuteje rěče. Organizujemoj tuž nimo wědomostnych slědźenjow tež zhromadne projekty z ludźimi.
Pochadźacy ze serbskeje Zwarec swójby we Łužicy, wupućowa wěsty Michał Zwar1 w lěće 1850 do Awstralskeje a zasydli so najprjedy w staće Victoria. Jeho potomnik Kevin Peter Zwar, rodźeny w lěće 1940, je lutherski farar a zajimuje so jara za stawizny Łužiskich Serbow.W prěnjej sadźe na wašej webstronje pisaće: Zwarjecy běchu Serbja, a nic Němcy. Směm to trochu jako wuraz narodneho sebjewědomja zrozumić?
W dalokej wokolinje lutherskeje wosady, tam hdźež ja wotrosćech, běštej jenož dwě serbskej swójbje. Běch někak 20 lět, hdyž zhonich, zo su moji Zwarec prjedownicy Serbja byli. Njewobhladowach so ženje jako Němc abo Serb, ale jako jendźelsce rěčacy Awstralčan. (Prawi »Awstralčenjo« su Aboriginojo, kotřiž su tu hižo dlěje hač 60.000 lět a woni rěča w mnohich wšelakich rěčach w rozdźělnych kónčinach Awstralskeje.) Wjetšina Awstralčanow njeje hišće ženje ničo wo Serbach słyšała, mjez nimi mnozy, kotřiž ani njewědźa, zo su jich prjedownicy Serbja. Sym samo słyšał wo ludźoch w Němskej, kotřiž ani njewědźa, zo su serbskeho pochada.W dźensnišim času so mnozy Serbja z tutej temu rozestajeja. Su wšak formalnje němscy staćenjo, ale rodźeni Serbja. Jako domoródni bydla tu hižo přez lětstotki, ale wobstejnosće nuzuja jich hustohdy němsce rěčeć. Što wy k tutomu dualizmej měniće?
Moji Zwarec prjedownicy, kotřiž běchu do Awstralskeje dojěli, rěčachu doma serbsce, jeli běštaj wobaj Serbaj, ale němsce w lutherskej wosadźe, hdźež lutherske dźěći do lutherskich šulow chodźachu, doniž njebydlachu we hłownych městach, hdźež někotři jendźelskorěčne šule wopytachu.


text:
Dwěsćě lět stare kładźite twarjenje z Wochoz krok po kroku a z wulkej čućiwosću restawruja
Ćmowe kaž ebenowe drjewo abo tola radšo w měšeńcy z palizandrom? Z tajkimi nadrobnymi prašenjemi zaběraja so w Dźěwinskim (Groß Düben) ćěsliskim zawodźe Haralda Röscha. Drjewo- a třěchitwarske předewzaće ma nadawk, Šwjelowu bróžnju z Wochoz (Nochten) po pomnikoškitnych předpisach restawrować. Jako pospyt su sobudźěłaćerjo někotre deski rozdźělnje wobarbili. Tak móža sej na restawraciju specializowany planowar Dirk Böhme, farar Daniel Jordanov a čłonojo Wochožanskeho towarstwa Šwjelowa bróžnja lóšo předstajić, kak jednotliwe barby skutkuja.
Cyły rozměr škodow widźeć


text:
Wokrjesnu reformu wusadźić
Choćebuz (dpa/SN/ch). Braniborska krajna skupina BVB/Swobodnych wolerjow je sej hladajo na předstejace wužadanja při integraciji ćěkancow žadała, planowanu wokrjesnu reformu wusadźić. Předewzaće komuny Kraja Braniborskeje přidatnje poćežuje, praji wčera zapósłanča Iris Schülzke. Z próstwu chce so opoziciska skupina wo to postarać, zo so reforma najprjedy jónu njepřewjedźe. Podobne žadanja běštej w zašłosći tež hižo CDU a AfD zwurazniłoj. Potrjechene města a wjetšina wokrjesow plany čerwjeno-čerwjeneho krajneho knježerstwa tohorunja wotpokazuja.
Zarjaduja informaciski běrow
Policija praša so wobydlerjow
Grodk (dpa/SN/ch). Po wohenju w planowanej přebywarni požadarjow azyla w Grodku nadźija so policija pokiwow wobydlerjow. Zastojnicy chcedźa so jich k tomu woprašeć, rěčnik policije dźensa připowědźi. Hač za wohenjom antiwukrajny motiw tči, dotal njewědźa. Płomjenja běchu wčera rano w pincy něhdyšeje šule wudyrili. Dom dospołnje přetwarjeja, zo móhli jón jako přebywarnju požadarjow azyla wužiwać. Fachowcy krajneho kriminalneho zarjada tuchwilu slědy na městnje wohenja wuhódnoćeja. Wohnjowa wobora móžeše płomjenja po někotrych hodźinach zhašeć. W bjezposrědnim susodstwje je dalša něhdyša šula, kaž měšćanostka Christine Herntier (bjezstronska) zdźěli. Tam chcedźa ćěkancow najprjedy raz zaměstnić.
Planuje dalšu milinarnju
Solidarni z azyl pytacymi
Choćebuz (dpa/SN/ch). Wulke zwjazkarstwo chce so w Choćebuzu z azyl pytacymi solidarizować a srjedu w měsće demonstraciju z narěčemi zarjadować, zdźěli zwjazkarstwo Choćebuz bjez nacijow. Organizatorojo sej zdobom žadaja, zo so samsny dźeń wot AfD planowana demonstracija w Choćebuzu wotpraji. Tu njeknježi problem z ćěkancami, ale problem z prawicarskej namocu. Pozadk su přepytowanja statneho rěčnistwa k podawkam minjeny kónc tydźenja. Z hidy na wukrajnikow dla bě kónc tydźenja k wukročenjam přećiwo požadarjam azyla dóšło.
Wjesny swjedźeń wotměli
Mozaikowu stelu přestaja
Wojerecy (SN/ch). „Kosmosowy stołp“ na Wojerowskej Kolpingowej hasy bórze přeměstnja. To je měšćanska rada wobzamknyła. Po spotorhanju doma II Lessingoweho gymnazija a rozšěrjenju areala za swójske domy njeje tuchwilne mě- stno za pod pomnikoškitom stejacu mozaikowu stelu idealne. Zajim přizjewiła je Akademija Konrada Zusy na Šulskej. Předsyda spěchowanskeho towarstwa Hans-Peter Schreiber je sej wěsty, zo so přeměstnjenje wot bywšeho šulskeho na tuchwilne kubłanske stejnišćo derje hodźi. Mozaikowu stelu bě 1972 wuměłc z Lauchhammera wopominanju ruskeho kosmonawta Jurja Gagarina zhotowił.
Próstwu za pas zapodać
Mjezu překročace dźiwadło
Zły Komorow (dpa/SN/ch). Młodostni z Braniborskeje a Pólskeje rejuja w Złym Komorowje po spěwach Bertolta Brechta. W projekće „Njepřestawajcy ... bjez mjezow ... po puću“ jedna so wo skupinje młodych ludźi, kotřiž so w nocy w awtodróhowym wotpočnišću zetkaja, hdźež wo swojich přećach a sonach powědaja. Spěwa so we wjacorych rěčach. Premjera a zdobom jeničke předstajenje je zajutřišim, sobotu, w 15 hodź. na Złokomorowskim Nowym jewišću. Młodostni pochadźeja ze Złeho Komorowa a z pólskeje Bielsko-Białeje. Němsko-pólski młodźinski skutk projekt podpěruje. Tež město je swoju podpěru přilubiło.
Proces zahajeny
Chcedźa ćěkancow přistajić
Podstupim/Choćebuz (dpa/SN/ch). Braniborske rjemjeslniske zawody chcedźa ćěkancow za wukubłanje abo krute dźěło zdobyć. „Mamy hišće 400 swobodnych wukubłanskich městnow we wobwodźe, nimo toho so zawody wšědnje naprašuja, zo fachowcow pytaja a bychu rady ćěkancow přistajili.“ Tole rozłoži wčera Eva Gatzky, nawodnica wotrjada za powołanske kubłanje rjemjeslniskeje komory Podstupim. Zakładne wuměnjenje je, zo ludźo najprjedy raz němčinu nawuknu. Nimo rěčneho kursa smědźa woni tež praktikum w rjemjeslniskich zawodach wukonjeć. Tajki witanski kurs poskića Choćebuska rjemjeslniska komora. Wot spočatka tydźenja so tam 17 ćěkancow w starobje 20 do 30 lět na štyritydźenskim kursu němčiny wobdźěla a tež w zawodach přebywa.
Kriminalita drje woteběra
Sakske myto lajkam
Wojerecy (SN). Zetkanišćo kulturnu fabriku we Wojerecach su ze sakskim mytom za lajske dźiwadła 2014 počesćili. Spožčene bu wuznamjenjenje za projekt „Město rejuje“, načasnu nowointerpretaciju twórby Igora Strawinskeho. Z 3 000 eurami zwjazane myto spožča swobodny stat dwulětnje za wusahowace inscenacije. Pod nawodom choreografow Judith Gamm a Dirka Lieniga bě wjac hač 70 hrajerjow kruch nazwučowało. Loni w juniju bě jeho premjera na prózdnym poschodźe něhdyšeje Wojerowskeje Centrum-kupnicy. Bě to hižo pjaty projekt, kotryž je kulturna fabrika z lajkami zwoprawdźiła.
Młodostnaj zranjenaj
Přestać jamu planować
Podstupim/Choćebuz (dpa/SN/ch). Po woli Zelenych měła Braniborska přestać, nowu wuhlowu jamu Janšojce-sewjer planować. Pozadk je připowědźenje energijoweho koncerna Vattenfall, dźěło dweju blokow w Janšojskej milinarni hač do lěta 2018 zastajić. Tak wotpadnje kóždežkuli wopodstatnjenje za potrjebu noweje wuhloweje jamy. Njewěstosć ludźi před wotbagrowanjom wohroženych łužiskich wsow ma skónčnje nimo być, žadaše sej sobotu Heide Schinowsky, energijopolitiska rěčnica Zelenych w Braniborskim krajnym sejmje. Tež brunicowej koncernaj RWE a Migrag chcetej wot klětušeho krok po kroku wjacore bloki w milinarnjach ze syće wzać.
Zběraja zymsku drastu
Rěčny kurs za ćěkancow
Choćebuz (dpa/SN). Kursy němčiny a kontakty k předewzaćam: Choćebuska rjemjeslniska komora chce ćěkancow za němske dźěłowe wiki wukmanić. Cyłkownje 13 požadarjow azyla zahaji tam přichodnu póndźelu štyri tydźenje trajacy přihotowanski kurs, kaž komora w Choćebuzu zdźěli. Při tym chcedźa tež rjemjeslniske kmanosće młodych muži a žonow wupruwować. Hłowny zaměr je, wukubłanske abo dźěłowe městno za ćěkancow w regionje namakać. W nowembru planuja dalši kurs w Ranju (Großräschen), kaž rěčnik komory powěsćerni dpa rjekny.
Dalše spěchowanske srědki
Choćebuz najmjenje inwestuje
Choćebuz (dpa/SN). Hladajo na wudawki na dobro braniborskeje komunalneje infrastruktury leži město Choćebuz na poslednim městnje. Tole su fachowcy Němskeho instituta za hospodarske slědźenje wuličili. Po tym inwestuje Choćebuz runje 116 eurow na wobydlerja za pěstowarnje, šule a dróhotwar. Cyłoněmski přerězk je wjace hač dwójce tak wulki, mjenujcy 270 eurow wob lěto. Scyła su wuchodoněmske komuny ze swojimi inwesticijemi w špatnym połoženju: Tři štwórćiny wokrjesow nowych zwjazkowych krajow cyłoněmski přerězk njedocpěja, wědomostnicy zwěsćichu. Jedna z hłownych přičin su woteběrace přepokazanki ze solidarneho pakta II. Snadne dawkowe dochody so tak dźeń a negatiwnišo wuskutkuja. Spadowaca ličba wobydlerjow tomule wuwiću polěkuje.
Zarjaduja kubłanske wiki


text:
Awtor dźensa
Jurij Nuk
Wot lěta 1954 trenowach a wubědźowach so lětdźesatk w běhanju na srjedźnych a dlěšich distancach jako čłon sportoweju klubow SC Rotacija Lipsk a SC Lipsk nimo swojeho regularneho studija slawistiki w Lipsku (1953–1958) a slědowaceho pedagogiskeho skutkowanja na Serbskim wučerskim wustawje w Budyšinje (wot 1958). Za mjenowanej klubaj sym so wězo na mnohich lochkoatletiskich wurisanjach republiki kaž tež w Čěskej a Pólskej wubědźował. Tak sym direktnje w stadionach někotryžkuli wurjadny sportowy wukon abo nowy hrajny abo samo tež swětowy rekord w lochkoatletice sobu dožiwił. Wot lěta 1965 startowach potom za BSG Motor Budyšin, ale nic wjace w tak wulkim wobłuku kaž do toho w Lipsku. Wuznamne mjezynarodne wubědźowanja lochkoatletiki wopytowach nětko ze swójbnymi jako přihladowar w Drježdźanach, Lipsku a Berlinje.


text:
Łužiski cyrkwinski dźeń wot 24. do 26. junija w Zhorjelcu Serbow kruće zapřija. Serbski centrum namakaš direktnje na Delnim torhošću. Chór Łužyca z Choćebuza a Serbski superintendent Christoph Rummel z Hodźija zahajensku božu słužbu na Hornim torhošću sobu wuhotujetaj.
Zhorjelc (AK/SN). Tele aspekty stej Theresa Rinecker, generalna superintendentka w Zhorjelskej wulkowosadźe Ewangelskeje cyrkwje Berlin-Braniborska-šleska Hornja Łužica (EKBO), a Antje Pech, superintendentka w cyrkwinskim wobwodźe Lubij-Žitawa Ewangelsko-lutherskeje krajneje cyrkwje Sakskeje, wčera při prezentaciji programa podšmórnyłoj.


text: Južnosłowjanska literatura je połna přikładow za powědanski žanr „Coming of age“. To rěka, zo powědaja wo adolescency, pózdnim wotrězku młodosće. W literarnych stawiznach bě centralna tema tajkich naratiwow přewažnje wopisowanje wuwića młodostneho k idealnemu dorosćenemu staćanej, dźěłaćerjej a přikładnemu mandźelskemu. W přitomnosći je so fokus literatury, ale tež dalšich medijow, kaž na přikład telewiznych serijow abo filmow, rozšěrił. Hustodosć přisłušeja protagonisća a protagonistki k wjace hač jednej kulturje (pak migracije dla, abo dokelž přisłušeja mjeńšinam abo subkulturam), dyrbja so diskriminaciji na wšelakich polach spjećować a maja za sebje, ale tež w swojich swójbnych a towaršnostnych kruhach wujednać, što konkretnje w jich žiwjenju rěka stać so z dorosćenym abo dorosćenej.


text:
Ukrainjanka wuwučuje
Worklecy. Na Worklečanskej zakładnej šuli „Michał Hórnik“ wuwučuje wot dźensnišeho Ukrainjanka. Wučerka, kotraž dyrbješe z domizny ćeknyć, wuwučuje předewšěm štyrjoch šulerjow, kotřiž hižo na tutu šulu chodźa, w jich maćeršćinje. Wona je wukubłana pedagogowka za zakładne šule. Sama wuknje wona ze šulerjemi w regularnej wučbje němčinu.
Poda so lětsa na wuměnk
Wojerecy. Wot lěta 2000 organizuje Carmen Hoffmann Wojerowske hudźbne dny. Lětuši 55. festiwal je za nju zdobom čas rozžohnowanja. W awgusće poda so w Serbskim wučerskim wustawje w Budyšinje wukubłana na wuměnk. Jeje naslědnica je Christiane Vogel, kotraž hižo wjele lět dorostowe wubědźowanje „Młodźina hudźi“ organizuje.
Mjenje natyknjenjow


text:
Jakub Kowalski oficjalnie żegno sie ze Ruchem Chorzów. Wcoryj tyn fakt potwierdzioła oficjalno zajta klubu. My postanowiyli podpytać Kowala ło plany, oroz ło to, co tukej nojlepij bydzie spominać ze swojigo drugigo pobytu.
Kuba Kowalski: Myśla, że ja. Mom juz 31 lot i byda chyba juz za stary na gra we Ruchu po roz trzeci.
ŻNN: Co nojlepij zapamiyntosz ze tego drugigo pobytu we Ruchu?
K.K.: Myśla, że nojbarzij to derby ze GKSym Katowice we 1-szyj lidze, powitanie mie na prezyntacji, kożdy tor, asysta i spotkanie mikołajkowe we Mikołowie.
ŻNN: Kybice na pewno niy zapomnom tych łostatnich Twoich dwóch torów, kiere rzutym na taśma dowały Ruchowi 3 punkty. Co czułeś, jak skandowali Twoje nazwisko?
K.K.: To boły ważne trafiynia, kiere dowały zwyciynstwo, abo je pieczyntowały. Patrzonc terozki na tabyla, doły nom trocha spokojniyjszo zima, bo niy wylondowali my na miyjscu spadkowym. Skandowanie kybiców zawsze dodowało mi wiary i pewności siebie. Fest im za to dziynkuja.\
ŻNN: Jesteś we zainteresowaniu kilku klubów ze 1-szyj i 2-gij ligi. Możesz pedzieć coś wiyncyj ło swoich planach?
K.K.: Narazie wola niy godać. Tak na prowda, to żodyn nie wiedzioł, ze byda wolnym fusbalorzem. Jo rozmawiajonc ze menadżerem godołech, że chca łostać we Ruchu i to je priorytet. Myśla, że moga jesce pomóc na boisku i jakiś chyntny na moje usługi sie znojdzie.
ŻNN: Na som koniyc chciołbyś coś pedzieć kybicom, abo działaczom czy wszistkim zwionzanym ze Ruchym coś łod siebie?
K.K.: Przede wszistim chciołbych podziynkować za tyn kolyjny rok kybicom, fanclubom, pracownikom klubu i chopcom, ze kierymi współpracowołech.
Mom nadzieja, że we klubie sytuacja finansowo w końcu bydzie normalno. Życza szibkiego zapewniynio sie utrzimania i włonczynio sie do walki ło cosik wyżyj, a we prziszłości awansu do Ekstraklasy, bo tam je miyjsce Ruchu.
ŻNN: Tobie życymy, cobyś jesce niy roz pokazywoł swoje umiejyntności i… mimo wszistko, być może kiedyś powrotu do Chorzowa.
K.K.: Życie pisze różne scynariusze.
ŻNN: Powodzynio i dziynkyjumy za wywiad.
K.K.: Dzięki.
własne / foto: Marcin Bulanda – Niebiescy.pl


text:
We sobota, 20 kwiytniŏ, we 99 gyburstag nŏjlyprzego klubu we Polsce zagrŏmy szpil derbowy ze ROWem Rybnik.
„Humory i nastawiynie mŏmy bojowe, żodyn gôwy niy spuszczŏ” – gŏdŏł nŏm Lucjan Zieliński.
Łostatnie wiyści jednak niy sŏm fest dobre. Przewodniczōncy Rady Nadzorczyj gŏłŏł łostatnio, że tryner mŏ zaufanie zarzondu, jednoczyśnie miął sie spotkać dzisiąj ze sztabym szkolyniowym Ruchu.
Łostatycznie szpotkanie mŏ sie łodbyć jutro – 18 kwiytniŏ, zaś Stowarzyszynie Kybicôw – Wielki Ruch, wystosowało list łotwarty do wszistkich akcjonariuszy Ruchu. Tyn list znŏjdziecie tukej => List Łotwarty WR
To wszistko może źle wpłynōnć na nŏszych fusbalorzy – „Niy byda gŏdać za cŏłko drużina, ale mie ta sytuacjŏ motywuje, niy cierpia jak źle sie o mie gŏdo, beztōsz zrobia wszistko coby to zmiynić” – dodŏwo Zieliński.
Sfalone Ruchu we sumie cŏłkowicie przekreśli nŏsze szanse na utrzimanie, to do Niybieskich bydzie szpil ło być, abo niy być.
Na fanpyjdżach trwŏ wielkŏ mobilizacjŏ na derbowy szpil, zwłaszcza, że we tym dniu Ruch mŏ Gyburstag.
My licymy, że bydzie to dobry szpil we nŏszym wykonaniu i zrobiymy srogi krok ku utrzimaniu.
własne


text:
Muammar al-Kaddafi
Muammar al-Kaddafi, arab. معمر القذافـي (rodz. 13 wrześyńa abo 7 czyrca 1942 we Syrće, um. 20 paźdźerńika 2011 wele Syrty) – polityker, půłkowńik, prziwůdca a dyktatůr Libiji we rokach 1969–2011.
1 wrześyńa 1969 zrobjůł zamach stanu a odsunůł uod władzy Idrisa I, krůla Libije. Průgowoł wkludźić ustruj, kery uopisoł we swojij Źelůnyj Kśůnżeczce. Dowoł uodpora USA a Izraelowi, popjeroł islamske kreje. Uobalony uod rebelije we 2011 roku. Chycůny a zaszlachtowany wele Syrty, kaj śe skitroł.


text:
Phoma peltigerae je porostyt[2], co go nojprzōd ôpisoł Petter Adolf Karsten, a terŏźnõ nazwã doł mu David Leslie Hawksworth 1980. Phoma peltigerae nŏleży do zorty Phoma, rzyndu Pleosporales, klasy Dothideomycetes, grōmady Ascomycota i krōlestwa grzibōw.[3][4]
Phoma peltigerae je porostyt, co go nojprzōd ôpisoł Petter Adolf Karsten, a terŏźnõ nazwã doł mu David Leslie Hawksworth 1980. Phoma peltigerae nŏleży do zorty Phoma, rzyndu Pleosporales, klasy Dothideomycetes, grōmady Ascomycota i krōlestwa grzibōw.


text:
Hižo 17. króć je Domowinska župa Delnja Łužica na swoje woblubowane zarjadowanje „superkokot“ přeprosyła. Lětsa wotmě so swjedźeń zaso na Běłej Górje we wokrjesu Dubja-Błóta.
Běła Góra (HA/SN). „To bě lóštne zarjadowanje, kotrež je so nam jara lubiło.“ Takle hódnoćachu wopytowarjo lětuši swjedźeń „superkokot“ w serbsko-němskej wsy Běłej Górje. Cyłkownje 17 młodźencow ze 16 wsow, kotřiž běchu lětsa na znatym žnjowym swjedźenju, łapanju kokota, jako dobyćerjo wušli, je nětko wo titul „superkokota“ nastupił. Dwě hodźinje so wobdźělnicy na konju prócowachu, kokotej hłowu abo křidło wottorhnyć. Jako najlěpši wopokaza so při tym, kaž hižo loni, Rico Noak z Běłeje Góry. To rěka, zo budźe tež klětuši „superkokot zaso tam. Titul druheho krala zaruči sej Kevin Fritz z Hochozy, třeći bu Benjamin Trogisch z Noweje Niwy. Přewodźało je jěcharjow 19 žnjowych kralownow w serbskej swjedźenskej drasće.


text:
W juniju buźo za serbske kśesćijany bogaty program, wóte dnja 11. a 12. junija Serbski cerkwiny źeń w Bukecach (Hochkirch). Wón zachopijo sobotu zeger 14:00 w cerkwi, pó kafejpiśu powěda zeger 15:30 stawiznaŕka Lubina Malinkowa wó nabóžnem žywjenju w Bukecach. Njeźelu jo zeger 10:00 namša, pótom wobjed a zeger 14:30 pśedstajiju oratorij „Pódlěćo“ (Pśedlěśe). Cerkwiny źeń jo źěl „Lěta Kócora a Zejlera“. Rozmjej: Komponist Korla Awgust Kocor (1822–1904) a basnikaŕ Handrij Zejler (1804–1872), organizatora serbskego muzikowego žywjenja, stej pisałej cyklus oratorijow „Počasy – Die Jahreszeiten“. Kocor a Zejler stej se orientěrowałej we tych oratorijach pólětnych casach – nalěto, nazyma a zyma su dostali swóju stwóŕbu. Lěśe stej źěliłej do dweju źěłowu: Jadnomu oratorijoju se groni „Pśedlěśe“(Podlěćo), drugemu „Žni“ (Žně). To wótpowědujo žywjenjeju burow. Prědny źěł buźo dožywiś w Bukecach.
Sobotu, 25. junija, jo w cerkwi w Drjejcach zeger 18:00 koncert Siegfrieda a Olivera Fietza.


text:
Zajimawe stawizny Sokolnika – woblubowaneho areala wočerstwjenja a sportowanja
Wot lětušeho 1. januara ma hosćenc na horje Sokolnik (Valtenberg), – wona je z 587 metrami najwyša našich Łužiskich horow, noweho wobhospodarjerja. To staj najenkaj – mandźelskaj Vanessa a Romano Porsche. Tale hora a jeje wokolina přiwabjatej w kóždym počasu wjele wopytowarjow, předewšěm pućowacych a sportowcow. Hórski hosćenc ma wotydźenja, nimo póndźele a štwórtka, stajnje wot 10 hodź. wotewrjeny. W nim su nětko swjedźenje, narodniny kaž tež kwasy, móžne. Wjazońčanska gmejna je na horje tohorunja mału hórsku kapałku za bórzomne Bože słužby natwarić dała. Hosćo móža tak po kemšach w hosćencu pojěsć. Pućowarjo abo sportowcy, kotřiž su zwonka słužbneho časa na horje, móža znajmjeńša něšto pić, hosćencarka praji. „Mamy kasu dowěry, tak zo steja stajnje napoje při hosćencu, tež na wotpočnych dnjach.“


text:
Pytomy Wos piyknie na spolne kolyndowani łostatnij kolyndy! Pośpiywomy starodowne pastorałki z Żywiecczyzny! Zaśpiywony to co śpiywali nasi łojcowie, a kie znocie to se przyibocycie, a kie nie znocie to sie naucycie!
Grupa "ino po nasymu" powstała z potrzeby serca coby godaj ino po nasymu, po górolsku i spominaj starodowne casy... Grupa jes łotwarto i pyto kozdego kto mo chynć pogodaj prowdziwom, starodownom gwarom łod Żywca, abo sie jij prziucyj.
Do grupy nolezom: Dorota Gryglak, Jadwiga Jurasz, Anna Łagosz, Mariusz Harnaś Kąkol, Bożena Tyrlik, Robert Maciejowski.
WSTĘP WOLNY
31.01.2020 / godz. 18.00 / Sopki Stopki, Cięcina, ul. Św. Katarzyny 152
Źródło: Sopki Stopki


text:
Sztrahecle
Sztrahecle – krůtke kůnski drzewa abo tektury taplane we parafińe abo inkszyj substancyji podatnyj na hajcowańy, kerych jedyn kůńec je pokryty masům, kero rozhajcowuje śe uod tarćo.
Sztrahecle wynejdźůno we Chinach we 508 roku. We Ojropje pjyrsze sztrahecle zrobjůno we 1805, a jejich fabrika, we keryj pakowano je we kisty ze wysuwanům szuflodům (take kej wjymy terozki) uodymknůł we 1855 we Jonköping Szwed John Edvard Lundström.
We kulturze znůmo je bojka Dźouszka ze sztraheclůma, kero napisoł Hans Christian Andersen. Po ślůnsku śpjywo ja skupina "Ausdruk".