text:
Mały wobraz »Schmeckwitz bei Camenz« na titulu aktualneho Rozhlada je dopokaz za to, zo běše młody Ludwig Adrian Richter (1803–1884) tež w našej blišej domiznje z kedźbliwymaj wočomaj, wołojnikom a łopjenami papjery w tobołce po puću. Poměrnje dokładnje móžemy zwěsćić, hdy je młody wuměłc hdźe z kim po puću był a hdy je so wobraz wozjewił. We wobšěrnych »Žiwjenskich dopomnjenkach němskeho molerja« Ludwiga Richtera (w pokročowanjach 1909 w ewangelskim časopisu »Der Friedensbote« wozjewjenych) na swoje prěnje wobšěrne wuměłske dźěło takle spomina: »Jako běch něhdźe 12 lět, přesta mój šulski čas a wot nětka dóstach małe městno pódla nanoweho dźěłoweho blida abo při druhim woknje přikazany, hdźež molowanje zwučowach. Nihdy njebuch prašany, kotre powołanje bych sej snano wuzwolić chcył, ale samozrozumliwje so z toho wuchadźeše, zo chcył to być, štož mój nan běše, mjenujcy rysowar a kopororytwar.« A potom dopomni so na wony wječor, »jako nakładnik Johann Christoph Arnold (1763–1847) z nanom do jstwy zastupi ... a wonaj bjesadowaštaj wo prjedawšich zetkanjach. Pytnych, hdyž druhdy z mojeho dźěła k nimaj pohladach, kak mje stary Arnold wobkedźbowaše. Wón so prašeše, hač sym syn, što tam dźěłam atd. – Skónčnje so nana prašeše, hač chcył wjetši nadawk přewzać ... Měješe wjetši rjad jehłowych rytwow nastać, molowane napohlady Drježdźan a wokoliny. A rysowanki měli po přirodźe molowane być. A dokelž widźeše, zo sym k tomu kmany, tak móhł při tym sobu dźěłać a so tak cyłe předewzaće poradźić. Nanej běše nadawk witany, tak je so wšitko nanajlěpje zrjadowało. Měrny, nahladny muž poskići mi k rozžohnowanju ruku, při čimž z ćichim zadźiwanjom zwěsćich, zo měješe sylzy we wočomaj. – A jako nan po rozžohnowanju zaso do jstwy stupi, praji mi, zo bě jemu Arnold hłuboko znjeměrnjeny zdźělił, kak bě so z pohladom na mnje na jeho njedawno zemrěteho syna, kotremuž sym jara podobny, na žiwe wašnje dopominał, a zo je wón jeho prosył, hač móhł na wosebitym wječoru kóždeho tydźenja pola njeho a jeho swójby přebywać.« Richter běše bórze w »zamóžnej, ale tola jednorje byrgarsce žiwej swójbje kaž doma«. A dale wuzna: »To najpřijomniše při Arnoldowym nadawku běše, zo mje husto pósłachu, zo bych někotre wokoliny Drježdźan narysował. Haj, přez Arnoldec samych so někotre dlěše wulěty po wjacorych dnjach přewjedźechu, na kotrychž je so wón z mandźelskej a dźowku wobdźělił a kotrež nam wšitkim wulke wjeselo wobradźachu. Hromadźach pilnje wšitko, štož zdaše so za naš skutk wužitne, a Arnold běše z mojimi rysowankami spokojom.« Telko z knihi dopomnjenkow Ludwiga Richtera, hdźež wopisuje přihoty wobrazow za wosebitu wabjensku knihu, dźensa bychmy prajili za turistisku knihu.
»70 Mahlerische An- und Aussichten der Umgegend von Dresden« je titul 1820 wudateje knihi nakładnika Johanna Christopha Arnolda. W prěnim wudaću běchu wobrazy z němskim pomjenowanjom titula a w dalšim (1822) z přidatnym francoskim wuhotowane, štož na to pokaza, zo běše nakład wuspěšny a kniha požadana. A tele wobrazy wužiwachu so zdobom tež za dalše knižne wudaće »Merkwürdigkeiten Dresdens und der Umgegend« (1926), pućowansku ručnu knihu Sakskeje Šwicy wot Wilhelma Augusta Lindauwa (1774–1849). 70 litografijow je hač do lěta 1818 nastało, to rěka, zo běše Ludwig Richter tehdom 15 lět młody, z čimž je sej wjele chwalby a připóznaće zdobył, tež wot rysowarja a kopororytwarja profesora Carla Awgusta Richtera (1770–1848), swojeho nana. So wě, zo běše nan swojemu synej při prěnim tak wobšěrnym wuměłskim dźěle k pomocy. »Na kóncu dósta nan kóždu platu do rukow, zo by ju zdźěla retušěrował abo zdalenosć punktěrował a skónčnje wšitko wužrawał«, dopomni so syn.


c: text/html

text:
Lěwica
Lěwica (němsce Die Linke) je politiska strona w Němskej, kotraž nasta dnja 16. junija 2007 přez zjednoćenje dweju stronow Die Linke.PDS a WASG. Předsydce stej wot februara 2021 Janine Wissler a Susanne Hennig-Wellsow. Młodźinska organizacija Lěwicy je Linksjugend ['solid].
Wot decembra 2014 je Bodo Ramelow w Durinskej prěni zastupjer strony w zastojnstwje ministerskeho prezidenta.
W tuchwilnym 20. němskim zwjazkowym sejmje ma Lěwica 39 wot cyłkownje 736 sydłow a twori tuž najmjeńšu frakciju. Byrnjež njedocpěła 5 % při wólbach, móžeše dźakowano swojim třom direktnym mandatam znowa do parlamenta zaćahnyć.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Górnictwo i geologia inżynierska
Reprezentanci: Jan Artymiuk, Tomasz Piotr Bajda, Janusz Kazimierz Baran, Paweł Batko, Stanisław Gracjan Bednarz, Danuta Wiktoria Bielewicz, Wiesław Stanisław Blaschke, Zofia Blaschke, Jacek Zbigniew Blicharski, Kazimierz Bogacz, Władysław Adam Borowiec, Marian Jerzy Branny, Jan Wiktor Bromowicz, Roman Bromowicz, Marian Brożek, Marek Capik, Wacław Władysław Chrząszcz, Jerzy Chwastek, Bogusław Cisło, Lucyna Daniela Czekaj, Kazimierz Czopek, Karol Drzewiecki, Stanisław Józef Dubiel, Józef Antoni Dubiński, Zenon Duda, Alojzy Michał Dzierżęga, Zbigniew Józef Fajklewicz, Artur Filipowicz, Danuta Flisiak, Jerzy Flisiak, Alicja Frysztak-Wołkowska, Zdzisław Gałaś, Aleksander Jacek Garlicki, Adam Mieczysław Gawin, Andrzej Gonet, Wojciech Kazimierz Górecki, Barbara Jabłońska-Firek, Aleksandra Jamrozik, Andrzej Janusz Jarzymowski, Mieczysław Jawień, Jan Michał Jewulski, Mieczysław Kazimierz Jóźwik, Stefan Władysław Jóżkiewicz, Stanisław Franciszek Jucha, Maciej Kazimierz Kaliski, Zbigniew Kasina, Zdzisław Kłeczek, Zdzisław Bolesław Kohutek, Stanisław (Młodszy) Kontkiewicz, Piotr Kosowski, Janusz Kotlarczyk, Bogusław Wiesław Kowalczyk, Zbigniew Stanisław Kozłowski, Łucja Kraj, Stanisław Kreczmer, Piotr Krzysztof Krokoszyński, Tadeusz Aleksander Kubiczek, Szymon Kuczyński, Stefan Kukiałka, Zygmunt Kwiecień, Andrzej Leśniak, Józef Lewicki, Aleksandra Krystyna Lewkiewicz-Małysa, Mariusz Michał Łaciak, Stefan Łaciak, Stanisław Franciszek Łuczyński, Zdzisław Franciszek Machowski, Jadwiga Maria Maciaszek, Jan Macuda, Roman Magda, Tadeusz Majcherczyk, Stanisław Adam Majewski, Andrzej Manecki, Henryk Marcak, Jolanta Maria Marciniak-Kowalska, Antoni Bronisław Matysik, Jacek Matyszkiewicz, Jakub Kazimierz Mazurek, Maciej Zbigniew Mazurkiewicz, Mieczysław Józef Milewski, Zygmunt Mitera, Ryszard Morawa, Włodzimierz Jerzy Mościcki, Jacek Lucjan Motyka, Stanisław Nagy, Stanisław Tadeusz Nawrat, Bernard Nowak, Zofia Jadwiga Ociepa, Andrzej Tomasz Paulo, Tadeusz Pawlak, Barbara Sabina Peszko, Stanisław Piechota, Jan Stanisław Pielok, Kaja Maria Pietsch, Zbigniew Andrzej Piotrowski, Wiesław Piwowarski, Stanisław Porada, Adam Postawa, Jacek Tomasz Postawa, Wiktor Pudło, Robert Rado, Tadeusz Ratajczak, Tadeusz Rembielak, Czesława Ewa Ropa, Stanisław Kazimierz Ropski, Włodzimierz Roszczynialski, Czesław Rybicki, Stanisław Rybicki, Stanisław Antoni Rychlicki, Jerzy Franciszek Rydlewski, Włodzimierz Kazimierz Rymon-Lipiński, Mirosław Jan Rzyczniak, Stanisława Sanak-Rydlewska, Grażyna Czesława Semyrka, Roman Semyrka, Jacek Ignacy Sepiał, Józef Siembab, Antoni Siwiec, Krzysztof Mariusz Skrzypaszek, Jerzy Słowik, Stanisław Sobolewski, Tadeusz Solecki, Ireneusz Soliński, Andrzej Kazimierz Sołtysik, Józef Bolesław Stachurski, Jerzy Marek Stopa, Michał Bogumił Stopyra, Stanisław Antoni Stryczek, Marek Stryszewski, Bożena Strzelska-Smakowska, Adam Sucheta, Wojciech Bogusław Suwała, Stanisław Franciszek Szafran, Jadwiga Kazimiera Szczepańska-Plewa, Jacek Jerzy Szewczyk, Jan Szlązak, Nikodem Szlązak, Ludwik August Szostak, Stanisław Szpetkowski, Andrzej Bronisław Szumiński, Zygmunt Michał Śliwiński, Ryszard Piotr Ślusarczyk, Zdzisław Śmietański, Jacek Maria Traple, Kazimierz Antoni Trybalski, Alfred Zdzisław Trzaska, Tadeusz Tumidajski, Kazimierz Zbigniew Twardowski, Ryszard Henryk Uberman, Jan Walaszczyk, Stanisław Władysław Wilk, Jan Józef Winzer, Rafał Grzegorz Wiśniowski, Stanisław Lech Witczak, Józef Wojnar, Paweł Wojnarowski, Henryk Leopold Woźniak, Maciej Antoni Wójcikowski, Jacek Zabierowski, Danuta Zofia Zagrajczuk, Jan Dariusz Ziaja, Józef Znański, Andrzej Zorychta


text:
Witomy Wos bardzo serdecznie na naszyj stronie - Claudia i Kasia Chwołka!
Wiynkszo┼Ť─ç ludzi my┼Ťli, ┼╝e my siostry, to muszymy powiedzie─ç, ┼╝e niy, ale niy zaprzeczomy tymu, ┼╝e ┼éonczom nos wiynzy rodzinne. Czy┼ä┼Ť─ç z Wos na pewno wiy, ┼╝e my to cera z mamom.
Claudia na scynie ┼Ťlonskij wystympuje ju┼╝ od 2001 roku. Nagra┼éa 2 autorskie p┼éyty kere obejrze─ç idzie w zak┼éadce p┼éytoteka.
W 2011 połonczyły my swoje siły i na scynie zaczłymy wystympować jako duet. Głos Kasi je od zawsze we wszystkich piosynkach Claudii (nawet tych najstarszych). W 2016 roku do naszego zespołu dołonczył Grzegorz kery piyknie groł na cyji -  tak z duetu zrobiło sie trio! W 2019 roku w maju nasz przyjaciel i akordeonista Grzegorz nagle zmarł. Pozostawił po sobie wielko pustka niy ino na scynie. Serdeczne dziynki Grzesiu za wszystko, spoczywej w pokoju [*]
Od 2019 roku za┼Ť wystympujymy jako duet rodzinny matka z cerom i narazie tak zostanie. Zaproszomy na nasze koncerty.
Muszymy sie trocha pochwolić osiongniyńciami. Nasze wszystkie statuetki możecie łobejrzeć tukej.

MEDIA:
- idzie nos łobejrzeć we TVS, TVT, TVP 3, TV Sfera, TV Trwam
- posłuchać nos idzie we różnych radiokach internetowych ale tyż: Radio VANESSA, Radio Piekary, Radio Plus Opole, Radio Fest, Radio Silesia
- prowadzymy swoja autorsko audycja we Radiu Silesia pt. "Warzynie w starym radioku" a słuchać nos możecie w kożdo niedziela o 11:00
- som my gospodyniami muzycznego programu "Szlagieromania" w telewizji TVT. Program tyn możecie oglondać w kożdo niydziela o 17:00 wiyncyj informacji na stronie www.szlagieromania.pl albo tyż na naszyj stronie w zakładce Szlagieromania
- Claudia w latach 2018-2020 by┼éa wsp├│┼éprowadz─ůcom program "┼╗ycze┼ä Moc" czyli koncertu ┼╝yczy┼ä w telewizji TVT. Program prowadzi┼éa razym z ┼üukaszym Michalikiym z zespo┼éu Muzykanty

TELEDYSKI:
We 2011 roku nagrałymy dwa teledyski:

We 2012 roku nagrałymy jedyn:

We roku 2013 teledysków było trocha wiyncyj:
- By─ç tam
- Jodler

2014 rok to kolejne teledyski:

2015 rok i za┼Ť nowe produkcje:

We 2016 roku tyż my trocha pokrynciły

Rok 2017 tyż owocowoł w teledyski:
- Wracej - razym z Ani─ů Drabek

Rok 2018 to teledyski:

Teledyski w 2019 roku:
- Familoki

Teledyski w 2020 roku:

Teledyski w 2021 roku:

Teledyski w 2022 roku:

Na swoim koncie momy ty┼╝ teledyski o tematyce ┼Ťwiontecznyj:
- Gloria

PŁYTY:
Jak my ju┼╝ spomnia┼éy rok 2011 by┼é do nos fest robotny, bo miyndzy tymi wszystkimi koncertami, wyjazdami co┼éki czos nagrywa┼éy my ┼Ťpiywki coby my sie ty┼╝ mog┼éy pochwoli─ç naszom p┼éytkom. To marzynie uda┼éo nom si─Ö zrealizowa─ç i tako p┼éytka ukoza┼éa sie we siyrpniu. Na nij znod┼éo sie 14 utwor├│w w tym jedna spiywka po polsku, napisano specjalnie na rocznica ┼Ťmierci naszego Papiy┼╝a Jana Paw┼éa II. P┼éytka opowiado g┼é├│wnie o naszym piyknym ┼Ülonsku.... (Przijed┼║ na ┼Ülonsk) o tyj ziymi, jeji bogactwach, ale ty┼╝ o ludziach, mi┼éo┼Ťci cz┼éowieka do cz┼éowieka, do rodzinnego domu o tynskonocie, powrotach (Wspomnij sw├│j dom, Niy wyjy┼╝d┼╝ej) Nie brakuje ty┼╝ na nij tego co ┼Ülonzoki lubiom nojbardzij... czyli chy┼äci do zabawy, weso┼éo┼Ťci... (Bydymy razym ┼Ťpiywa─ç, Ino do przodku, Anio┼é i diobo┼é, Bydzie haja, Czas na zabawa) Jest tam ty┼╝ pora utwor├│w okazjonalnych i tak do mamy ÔÇô Wo┼éom cie Mamo, do taty ÔÇô Tato, Tato, z okazji ┼Ťlubu ÔÇô Weselny czar i og├│lnie do wszyskich co majom rocznice, gyburstaki ÔÇô Tela szczy┼ä┼Ťcio miyj. Teksty do wszyskich ┼Ťpiywek napisa┼éy my same i ty┼╝ do po┼éowy utwor├│w stworzy┼éy my muzyka, reszta zawdziynczomy Andrzejowi Ska┼║nikowi.
Jesiyniom 2012 roku zacz┼éymy robota nad naszom wymarzonom p┼éytkom z pastora┼ékami i kolyndami. Uda┼éo nom sie zrealizowa─ç te marzynie i tak ju┼╝ na poczontku grudnia cieszy┼éymy sie tym kron┼╝kiym. Uda┼éo nom sie ty┼╝ zrealizowa─ç pora fajnych koncert├│w kolyndowych na kerych to ludzie mogli razym z nami po┼Ťpiywa─ç piykne, tradycyjne, polskie kolyndy. Momy nadzieja, ┼╝e ta p┼éyta bydzie ┼╝y─ç wiecznie i umili Wom niyjedne ┼Üwiynta Bo┼╝ego Narodzynio.
Na poczontku kwiytnia 2013 roku sko┼äczy┼éymy przigotowania drugijj p┼éyty "Co nom w sercach gro".┬á P┼éyta ta utrzimano je w trocha innym klimacie muzycznym, nowe brzmiynia i nowe pomys┼éy na scyniczny wyglond. Teksty jak i muzyka do wszystkich piosynek napisa┼éymy same, za┼Ť aran┼╝e ┼Ťpiywek zawdziynczomy Kazikowi Sas, kery ty┼╝ czuwo┼é nad nagraniami. ┼╗yczymy mi┼éego s┼éuchanio.
We roku 2015 udało nom sie nagrać całkiym nowo płytka. Jeszcze bardzij szlagierowo i z brzmiyniym gitarowym za kere dziynkujymy Mateuszowi Szymczyk. Łon tyż spyndził z nami czas w studiu na nagraniach. Mati dziynki! Płytka została wydano w Firmie Projektomania. Pomysłów nom niy brakuje.
We 2016 roku chocioż niy było żodnyj nowyj plyty to udało sie dziynki pomocy Marcina Skalskigo (Agencja Interaktywna Projektomania) wydać na nowo i z bonusym nasza płyta z kolyndami i pastorałkami.
Na ┼Ťwiynta Wielkanocne 2017 roku uda┼éo nom sie wyda─ç kolejno p┼éyta. Tytu┼é tyj p┼éyty to "Melodia serc". Kron┼╝ek za┼Ť je inny ale po ┼Ťlonsku. Na tyj p┼éycie us┼éyszycie duuuuu┼╝o cyji a czamu? No bo razym z nami ju┼╝ teraz na ko┼╝dym koncercie wystympowa─ç bydzie Grzegorz G─ůsiorek. Co znojdziecie w najnowszym albumie? Na pewno ┼Ťpiywki kerych nom brakowa┼éo czyli takie na prziwitanie i po┼╝egnanie. Us┼éyszycie ty┼╝ piosynka dedykowano dziadkom, co┼Ť o urodzinach, rocznicy ┼Ťlubu, pora ┼Ťpiywek o mi┼éo┼Ťci, niy brakuje ty┼╝ jod┼éowanio. Piosynka "Nad brzegiem morza" to staro ┼Ťpiywka kero niyjedni z Wos na pewno pamiyntajom. Momy do Wos ty┼╝ niyspodzianka! Pamiyntocie Frelka ┼Ülonsko Ania Drabek? Za┼Ťpiywa┼éa razym z nami piosynka "Wracej"
Prziszo┼é rok 2019, du┼╝o nowo┼Ťci i du┼╝o zmian, niystety tych smutnych ty┼╝. Ni ma ju┼╝ z nami naszego akordeonisty Grzesia. Na Dziy┼ä Dziecka uda┼éo nom sie wyda─ç kolejno naszo p┼éyta. To ju┼╝ 5-ty autorski kr─ů┼╝ek, na kerym znojdziecie piosynki z trocha innym za┼Ť brzmiyniym. Som piosynki o mi┼éo┼Ťci, je nowo ┼Ťpiywka dlo mamy i pojawi┼éa sie ty┼╝ piosynka o naszym ma┼éym piesku Andre. Na koncertach pytocie nos o wi─ůzanki biesiadne, to┼╝ momy do Wos dobro wiadomo┼Ť─ç - jest na tyj p┼éycie wi─ůzanka polek, to po┼Ťpiywejcie z nami.

Oprócz tego cołki czos koncertujymy.... i to niy ino na Ślonku ale tyż i we opolskim i we cołkij Polsce (Tuchola, Siyraków, Gorzów Wlkp), a nawet już poza granicami naszego kraju:
- Bohumin - Czechy - I koncert
- Bohumin - Czechy - II koncert
- Budapeszt - W─Ögry, Sylwester
- Budapeszt - W─Ögry, kolyndowanie
- Petrovice u Karvin├ę - Czechy, kolyndowanie
Poza wspomnianymi wcze┼Ťnij autorskimi utworami chyntnie ty┼╝ ┼Ťpiywomy razym z publiczno┼Ťciom i tak w naszym repertuarze som wionzanki ┼Ťpiywek biesiadnych, takich, kere na pewno wszyscy bardzo dobrze znajom.

Pozdrowiomy!


text:
Delegacija z Minska přebywa tuchwilu w Budyskim wokrjesu. Wona chce hospodarske zwiski mjez Łužicu a Běłoruskej rozšěrić, za čož je jej dźensniši hospodarski dźeń w Lubiju wulce wuznamny. Tež kulturne styki nawjazać steji na planje.
Budyšin (CS/SN). Wot wutory hač do jutřišeho přebywa delegacija z běłoruskeho Minska we wokrjesu Budyšin. Komunalni politikarjo a předewzaćeljo reaguja na wopyt Budyskeho krajneho rady Michaela Hariga (CDU), kiž bě loni w meji w stolicy Běłoruskeje. Nětko je sej delegacija mjez druhim předewzaće Budyskeho zhotowjerja pjecow Debag wobhladała. Runje tak steještej Wojerowski zawod za wobswětoškit HLD a chorownja w sprjewinym měsće na programje. Zaměr wopytow ma być znowa styki nawjazać, kotrež su so po politiskim přewróće nimale pominyli. NDR wšak bě dobre hospodarske zwiski do Běłoruskeje w něhdyšim Sowjetskim zwjazku wudźeržowała. Tohodla je dźensniši wopyt hospodarskeho dnja w Lubiju za delegaciju z Minska wosebje wažny. Tu móže so z mnohimi mjeńšimi a srjedźostawskimi zawodami skontaktować.


text:
„Kōmisorz Hanusik” Marcin Melon
Co mo ze sobom wspólnego fuchtla Krista Połedniok, utopiec Ernest i ozim trupów na Sztauwajerach? Nie dosz wiary! Co za haje wyrobiajōm w Katowicach połednice? Ôstud i mecyjów moc a w tle… prawdziwe przajani! Jerona, wampir na Bykowinie! Umrzików moc beztuż niech sie chowie kto mo słodszo krew… I jeszcze bebok w Bojkowicach! Przelezie choby i bez dziurka od klucza coby drapnyć małych nieposłesznych rojbrów.
Ksiōnżka kiero kożdy Ślōnzok powiniyn przeczytać! A jak kiery je Gorol to tym bardzi. Autor pisze leko, z humorym a kryminalne historyjki czyto sie blank gibko. Trupy, chachary, breweryje, wartko akcyjo i nieoczekiwane zakończynia to je coś czego nie brakuje w kożdym bojaniu. A ku tymu kaj jak stworoki o kierych teroz już mało kiery pamiynto: połednice, utopce, skrzoty i beboki. Poznać że autor dobrze zno ślōnski berania! Jak kiery sie zastanawio czy „Kōmisorz Hanusik” je co we wercie to istuja że ja!
„Złuda” Carmen Laforet
Powiyść psychologiczno – obyczajowo hiszpańskij autorki kiero za swoji czytadło dostała nagroda Premio Nadal. Cóż to je to Premio Nadal? Ano jedna z nojbardzi prestiżowych i nojstarszych wyróżniyń prziznowanych w Hiszpanii już od 1944. To tak na wstympie.
Ksiōnżka przeczytałach w oryginale, po hiszpańsku. Autorka przedstawio historia Andrei, młodej frelki co przijechała do powojynnej Barcelony coby sztudyrować na uniwersytecie. Dziołcha zamiyszkuje z familijōm kiero okazuje sie być blank pofyrtanym miszōngiym ludzi, kaj niecherski haje i ôstudy dziejōm sie na co dziyń.
Ksiōnżczyna je dojś trudno i nie idzie jom czytać jednym ciyngiym. Ale z drugi strony wciągo i jak już sie zacznie to nie chce sie jom niechać. Strona za stronōm budzi sie ciekawość jako też to dali potoczōm sie losy frelki w Barcelonie. Drugo rzecz, ksiōnżka na zicher sie spodobo tym, co przajōm stolicy Katalonie. Nazwy ulic i miejsc zocnie budzōm wspomniynia kożdego kiery już był w Barcelonie i lubi szpacyrować po piyknych uliczkach tego interesantnego miasta.
„Sto lat samotności” Gabriel García Márquez
To już czworto ksiōnżka z zorty realizmu magicznego kiero trefiyła mi przed ślypia. Nie żałuja żech przeczytała ta ksiōnżczyna ale fajne to nie było – historia ciągła sie i ciągła bez wyraźnego synsu, taki mimry z mamrami. Dociągłach do ostatni zajty yny skuli tego, że nie lubia niechać ksiōnżek co już napoczłach. Kurde bele, wiela idzie szlabikować o losach jednej i tej samej familije? Co gorsza, sztyjc powtarzały imiona Aureliano i Arcadio. Prziznōm sie, że pryndko sie potraciyłach przi czytaniu kto, kiery i z kim skuli tych samych mian.
Nie za fest mi sie spodobała ta ksiōnżka i jakby kiery sie pytoł o realizm magiczny, to sztaunuja że Isabel Allende napisała ganc lepsze ksiōnżki, kiere rychtyk dobrze sie czytało. A Márquez zamiast naszlabikować aż 450 stron, mógby se darować już po 300…
Je jeszcze jedna ksiōnżka kiero przeczytałach bez ta zima. Ale że była to ksiōnżczyna wyjōntkowo, bydzie o ni osobny post.
A Ty co żeś poczytoł bez zimowe miesiōnce? 🙂


text:
Pomyśloł żech sie, że trza by sam wciepnōńć1 tyż jaki recept2 do tych, co to majōm dwie lewe rynce do warzynia.3 Coś ajnfachowego,4 a przi tym- jeszcze jak sie moł5 jajca łod szczyńśliwych kurōw- tak dobrego, że niyjedna baba abo chop bydzie chcioł łostać6 na taki frisztik.7 Dać sam idzie8 i szinka, i wōszt,9 i wyndzōnka10 abo, jak to za starego piyrwy11 bōło, kōnsek szpeku.12 Na kōniec trocha sznitlochu13 i…. prrr…, to tera łod poczôntku.
Co potrza?
jajca (umyte)- wszysko zależy łod tego, wiela14 Wołs bańdzie15 do tego jedzynia, ale idzie pedzieć,16 że tak 3 jajca na łebka
kōnsek szinki abo wyndzonki, abo szpeku
trocha sznitlochu
sōl
trocha masła klarowanego
Joł lubia sie zrobić nawet same jajca, bo jak prziwieza sie take łod kurōw, co to je chowie17 moja Muter,18 to łōne sōm19 aże słodke. Minus je taki, że jak czowiek łajzi20 po placu, to trza dać pozōr,21 kaj sie depce.22
Jak idzie o smażōnka, to niy lubia, jak biōłko je niy do końca zetniynte, ale lubia lejōnce sie żōłtka i bez to noprzōd23 oddzielōm żōłtka łod biōłek. Na łobrołzku24 je smażōnka ze wyndzōnkōm i to łona, ta wyndzōnka, idzie na patelnia za piyrszo. Jak już sie fajnie podpiecze, to wciepuja dō ni biōłka- soli nirozki wcale niy trza dołwać,25 bo wyndzōnka je słōnoł. Jak już biōłka sōm porzōndnie upieczōne, to wciepuja żōłtka. Tera już nawet idzie wyłōnczyć łogyń pod patelniōm, żeby sie żōłtka za kans26 niy zetły, trocha to pomiyszać, posuć pokrōnym sznitlochym i brać sie za jedzynie. Smacznego 🙂
1wrzucić
2przepis
3gotowania
4prostego
5ma
6zostać
7śniadanie
8można
9kiełbasa
10boczek wędzony
11dawniej
12kawałek słoniny
13szczypiorku
14ile
15będzie
16można powiedzieć
17chowa
18mama
19są
20chodzi
21uważać
22gdzie się chodzi
23najpierw
24zdjęcie
25dawać
26dużo


text:
»Je tuta naša hudźba dobra dosć za přichodne inowatiwne nadawki Serbskeho ludoweho ansambla z nowej intendantku Judith Kubicec, kotraž je zdobom dirigentka mjezynarodneho formata?«, prašachu so wuměłcy serbskeje kulturneje institucije při přihotach na premjeru noweho folklorneho programa »Naša Hanka w’ wěncu steji«. Kwasne parlički ze štyrjoch regionow předstajichu so premjernje sobotu, 29. septembra, w domje na Wonkownej Lawskej w Budyšinje. A premjera bě połny wuspěch za wšěch akterow. Přetož hudźba z pěsnjemi a rejowanskimi scenami předstaji so po zaměrnym dźěle jako přihódna za inscenowanje něšto drohotneho, lubeho a zdobom wozbožliweho. Publikum njebě jenož wot wuslědka intensiwnych přihotow pod Judith Kubicec runjewon fascinowany, ale runje tak wot jeje agěrowanja jako dirigentka. Nimo wuměłskeje zdokonjanosće wužaduje sej wjele discipliny a wuprudźuje lubosć k wěcy, štož publikum hač do poslednjeho rynka pytny. Spontane zaspěwanje »Sławy« na kóncu bě tuž zawěrno woprawnjene.Ohara Clementi a Alexander Bolk jako kwasny por w »Blunjanskim kwasnym přezpolu« po choreografiji Juraja Kubánki Foto: nowinske foto/SLA
Po zahajenju hudźbneho wječora z uwertiru Korla Awgusta Kocoroweho najbóle narodnje zapołoženeho oratorija »Serbski kwas« předstajichu so štyri serbske kwasy ze wšelakich regionow. Tu tworješe dobra dramaturgija Jěwy-Marje Čornakec a Jana Cyža hłowny zakład za wustojnu režiju Juraja Šiški. Předstajichu so kwasy a regionalne wosebitosće Delnjeje Łužicy, Slepjanskich a Wojerowskich kónčin kaž tež katolskich stron, a to tohorunja we wšelakorosći wariantow narodnych drastow. K tomu přidaštej so křinjowej drasće z Mužakowskeje hole a ewangelskeho kraja wokoło Budyšina. A kajke běchu to zaso drasty – elegantne a nadčasne. Tak běchu nimo derje přemysleneje dramaturgije runje tak wušikne ruce a zdobom wufilowana logistika ze stron drastownje z Kathleen Grunau na čole prašane. Stajnje šarmantna a wotpowědnje wšelako zdrasćena moderatorka Kristina Nerád hišće přidatnje na krasu a bohatosć drastowych wariantow pokaza.


text:
Albert Einstein
Albert Einstein (* 14. měrca 1879 w Ulmje; 18. apryla 1955 w Princetonje, New Jersey) płaći jako jedyn z najwuznamnišich teoretiskich fyzikarjow w stawiznach wědomosće a swětodaloko jako scyła najznaćiši wědomostnik nowowěka. Jeho slědźenja wo strukturje materije, časa a ruma kaž tež wo bytosći grawitacije přeměnichu do dalokeje měry do toho płaćiwy wobraz swěta po Newtonje.
Ze swojim hłownym dźělom, teoriju relatiwity, sta so po cyłym swěće sławny. W lěće 1905 wuńdźe jeho dźěło z titulom Zur Elektrodynamik bewegter Körper, kotrehož wobsah so dźensa jako specialna teorija relatiwity woznamjenja. Dźesać lět pozdźišo wozjewi 1915 powšitkownu teoriju relatiwity. „Za jeho zasłužby wo teoretisku fyziku“ spožči so jemu w lěće 1921 Nobelowe myto za fyziku. Einsteinowe dźěła hrajachu – porno daloko rozšěrjenemu měnjenju – jenož pódlansku rólu při wunamakanju atomoweje bomby a wuwiwanju jadroweje energije.
Albert Einstein płaći jako personifikacija slědźerja a ženija. Sam wužiwaše swoju nimorjadnu znatosć tež zwonka fachoweho swěta, zo by so zasadźował za dorozumjenje ludow a swětowy měr.
W běhu swojeho žiwjenja bě z asimilowaneje němsko-židowskeje swójby pochadźacy Einstein staćan wšelakich krajow: wot narodźenja měješe württembergske staćanstwo. Wot 1896 do 1901 bjezstatny, běše wón wot 1901 šwicarski staćan a 1911/12 tež byrgar Rakuskeje. Wot 1914 do 1932 bydleše w Berlinje a měješe jako byrgar Pruskeje tež staćanstwo Němskeho mócnarstwa. Po přewzaću mocy přez nacionalsocialistow swój němski pas woteda a bu 1934 wot Němskeje wotnarodnjeny. Přidatnje k šwicarskemu naby w lěće 1940 tež staćanstwo Zjednoćenych statow, hdźež hižo wot 1935 bydleše.
WotkazyWobdźěłać
-
- Albert Einstein – Literatura w katalogu Němskeje narodneje biblioteki (němsce)
- Einstein Archives Online – digitalizowane originalne dokumenty (jendź.)
- Listy a wobrazy Einsteina na webstronje Zürichskeje uniwersity (němsce)


text:
adwyntowy – adwentowy (pol.); adventní (cze.) Świycōm sie już dwie adwyntowe świyczki, hned bydōm gody. Latoś żech ani niy naszykowała adwyntowego wińca, tak jakoś wartko tyn czas przelecioł.
Archives
akuratny
akuratny – dokładny, pedantyczny, staranny (pol.); přesný (cze.) Ta szwoczka je fest akuratno, bezto trza chodzić piynć razy pasować klajd. Stolorz bōł taki akuratny, że musioł sōm wszystkiego doglōndać, a sztiyfty yno mogły sie dziwać, ale same niy mogły sie niczego chytać.
aluminiowy
aluminiowy – aluminiowy (pol.); hliníkový (cze.) Sam mosz gorczek aluminiowy, a sie bow. Z niego ci sie glyjta niy ôdbije. Podej mi sam yno wartko ta aluminiowo kelnia, bo musza zupy nabrać. To je drōt aluminiowy, tōż fest niy przikyncej, bo go urwiesz.
ańfachowy
ańfachowy – prosty, zwykły, nieskomplikowany, skromny (pol.); einfach, schlicht, gewöhnlich (ger.); jednoduchý, prostý, obyčejný (cze.) (cze.); simple, plain, ordinary (eng.) Wziōn żech se na budowa ta ańfachowo waserwoga, bo tej nowej mi je szkoda. Bōł żech se kupiōł taki ańfachowe koło a terazki żałuja, bo sie za pōł roku popsuło.
biydniejszy
biydniejszy – biedniejszy (pol.) Tata straciōł robota, tōż świynta a dzieciōnto bydōm latoś biydniejsze. Farorz wybiyro te biydniejsze familije, a zanosi im paczki na świynta.


text:
Lichota jo zamóžnosć, w swójskej zagronitosći něco cyniś, což za pšawe a wažne maš.
Zgromadnosći su kupki jadnotliwych luźi, kótarež se cuju mjazy sobu pśez tradiciju, rěc a identitu zwězane.
Praktiski jo lichota pśisamem pśecej z financielneju móžnosću zwězana, ideje a projekty na nogi stajiś, z kótarymiž jadnotliwce swóju identitu zwuraznjaju a z kótarymiž žywjenje jich zgromaźeństwa a jich wobswěta wobogaśuju.
Swobodny społk jo drustwo za financěrowanje serbskich kulturnych a wědomnostnych projektow w zgromadnosći. Wón statkujo ako zwězujuca, góspodaŕski njewótwisna platforma za wšyknych, kenž se za moderne, sebjezagronite serbske žywjenje w rownopšawnosći zasajźuju.
W zmysle kulturneje sebjepomocy, płaśe cłonki społka („społkarje“) pšawidłowne pśinoski, z kótarychž se – howacej njefinancěrujobne – serbske projekty zwopšawdniś daju. Cłonki dostanu wurědne kondicije pśi nakupach našych produktow a lichy pśistup k medijowemu wobłukoju. Wunoski budu zasej inwestěrowane.
Cłonki Swobodneho społka mógu wšykne te wordowaś, kenž kśě se za žywosć a lichotu serbskeje kultury aktiwnje zasajźowaś: pak ako pozitiwne wuznaśe k swójim kórjenjam pak ako pókłonjenje pśed kulturnymi wugbaśami serbskego ludu ako „First Nation“ w pódzajtšnej Nimskej.
Stupśo do naslědnistwa Mjertyna a Jurija Šymana z Ćemjerc, załožarjow Serbskego seminara w Praze ako teke do naslědnistwa serbskeje basnikaŕki Miny Witkojc.
W lěśe MMXXI
Waš Swobodny społk


text:
Dziynnie rano dzwoni budzik. Niechyntnie wyłączōm te moi dźwięki skowronków i przewracōm sie na drugi bok. Piernika, ale dyć trza stować! Ni ma co sie ociągać bo zaros sie zrobi za nieskoro i trza bydzie lecieć drap. Yyyy, kaj to sie szło do tej moji łaziynki? Doczkej, jaki to dzisio dziyń tydnia? I kaj je moja byrszta do zymbów? Continue Reading…
5 zalet lynu kiere trza znać
Ziarynka lynu – siymię lniane – to je coś, co mo kupa zocnych właściwości. Lyn je dobry na wszysko a ku tymu je naturalny, łacny i dostympny w roztomajtych geszeftach, choć jo polecōm tyn, bo je sprawdzony i porzōndny.
Obcyrkluj
1. Nawilżo od środka – skóra robi sie gładszo i nie trza ciaprać tela krymów. Sprawdzone i potwierdzone przezy mie!
2. Fajnie działo na włosy, wzmacnio i sprawio że sie piyknie blyszczōm. Paznokcie tyż som mocniejsze! Zaś sama potwierdzōm.
3. Mo moc błonnika beztuż nie chce sie tela jeś. Do tego błonnik poprawio trowiyni.
4. Lyn wyścielo układ pokarmowy od środka wiync jak mosz niecherski żołōndek to migiym jydz lyn!
5. Mo kupa kwasów omega o kiere ciyżko w inkszym jedzyniu chyba że kiery sztyjc pojodo ryby. Kwasy omega som dobre na serce i działajōm prociw rakowi.
Czamu nie oglondōm berichtów i nie sztudyruja onetu
Co idzie obejrzeć w typowych berichtach co to omajlant nadowajōm w Gorolowicach? Continue Reading…
Czamu tyj je dobry na wszysko
Je pora rzeczy bez kierych nie umia se wyobrazić ani jednego dnia. Na przikład… Tyj! Moooc tyju 🙂 Ziołowy, owocowy, zielony, czerwony…
Kali sie pić skuli roztomajtych walorów
1. Ciepły tyj poprawio nastrój!
2. Jak Cie spani biere a mosz już dojś kawy, zielōno i bioło herbata tyż postawi cie na szłapy.
3. Przi bolawym brzuchu – naporz se rumianku. Działo prociw bólowo i rozkurczowo.
4. Czerwiony tyj sprawio, że ubywo tłuszczu.
5. Jak Cie zmorzi i biere niecherskość – gorko herbata z miodym na zicher pomoże.
6. Nikiere zioła poradzōm zdziałać moc dobrego. Pokrziwa, czystek, nagietek… zioła som dobre na kaj jaki dolegliwości, yno opaternie trza pić!
7. Przez żołōndek do serducha! Bezmała ciepłe napoje sprawiajōm że ludzie sie do sia zbliżajōm i pryndzy Ci bydzie kto przajoł jak mu bydziesz robić gorki jedzyni i pici.
6 knifów jako sie dobrze spakować na rajza
Jo miałach sztyjc zgryzota z moimi charbołami na wyjazdy beztuż wysztudyrowałach co tu poradzić
Brunetki, blondynki… Jako to rychtyk z nami je?
Jako to je z tym kolorym szkutów? Blondynki gupiutki ale szwarne, brunetki ogarnyte ale za fest poważne, ryszawe wredne i niewierne? Pierucha, skōnd sie wziyny te dziwaczne duperszwance?
Blondi, ahhh blondi…
Zaczło sie już za starego piyrwka. Fest dawno tymu kaj jaki boginie miały blond włosy – obocz Wenus, gryfno kobitka ale z niemondrōm gymbōm, coś z rozumym choby na bakier no ni? Nieskorzi w filmach taki kobitki jak Marlena Dietrich, Marilyn Monroe czy Brigitte Bardot omajlant grały role piyknych gupków co to sie uśmiychajōm szyroko ale jak sie odzywajōm to rozumu nie uznosz.
Blondynki som uznowane za szwarne i kobiece ale gupi i zbałamoncone. Nawet lalka Barbie mo przeważnie blond włosięta ale niemōndro gymba, szykowne ksiynżniczki z bajek podobnie, co jedna blondi to szwarniejszo ale żeby to było aby trocha ogarnyte…
4 rzeczy kiere som lepsze od klamotów do chałupy
Od starego piyrwka, już pora dobrych lot starōm sie kupować jak nojmyni harbołów du dom. Tak mi sie to fajnie ukłodo w życiu że sztyjc sie kajś kludza i to miyszkōm w jednym mieście, a na dwa roki zaś w drugim. Tak se to chledōm swoigo miejsca na świecie. Continue Reading…
Co tu zrobić jak dycki ni mosz na nic czasu. Sztyry proste knify!
Miałach taki czas w życiu że sztyjc sie śpiychałach a i tak dycki mi tego czasu brakowało. Omajlant zagoniono, beztuż zmierzło a i tak nie szło wyrobić z czasym na to co sie chciało tak rychtyk robić. Co to za życi! Trza było to zmiynić bo wiela idzie lotać w takim pierzińskim kołowrocie. Continue Reading…
Mosz strach lotać fligrym?
Tak rychtyk idzie tymu zaradzić.
Co szykowno frela wiedzieć powinna
Kożdo kobitka lubi wyglōndać zocnie. Jak wyglōndo zocnie to i mo lepszy humor. A jak mo jednako dobry humor to znaczy sie, że je rada z życio! Continue Reading…


text:
Woni přińdu, woni dołho njewostanu, woni zaso du. Tak někak móhli poziciju prezidentow we wjacorych sportowych towarstwach dokoławokoło Njebjelčic wopisować. Pola Sportoweje jednotki Njebjelčicy pak je to hinak. Njesłušam do rjadu statistikarjow, kotřiž móhli tu nětko hnydom napisać, kak dołho naš dźensniši jubilar hižo Njebjelčanskej SJ předsyduje. Fakt je, zo je to jara dołho! Wšako móžu so jeničce na njeboh Křesćana Ričela jako prěnjeho muža tamnišeje sportoweje jednotki (SJN) dopomnić, a to běch hišće dźěćo a młodostny.
Z Bjarnatom Deleńkom słuša SJ Njebjelčicy dźensa k mało sportowym towarstwam na teritoriju Zapadołužiskeho koparskeho zwjazka, kotrež ma na polu koparjow-muži hišće dwě mustwje za winowatostne dypkowe hry přizjewjene a kotrejž hrajetej k tomu hišće samostatnje, potajkim nic jako hrajne zjednoćenstwo, kaž je to mjeztym dale a bóle z wašnjom. A to je definitiwnje zasłužba Bjarnata Deleńka. Hač je to prawy puć, njech kóždy sam posudźuje. W Njebjelčicach to znajmjeńša funguje.


text:
Kaž je znate, njeby čłowjek swój zmysł za humor, žort a směch zhubić směł. Tute nastajenje k žiwjenju znajachu hižo stari Słowjenjo, a to před wjace hač tysac lětami. Wo tym swědči nic naposledk wěsta ličba staroserbskich městnych mjenow. Wone steja w srjedźišću sćěhowacych wujasnjenjow.
Wo zadźerženju ludźi a wo mjezsobnych poćahach we wonych dołho zašłych časach historiske kaž tež archeologiske a dalše žórła do dalokeje měry mjelča. Tež biskop Thietmar z Mjezyborja (975–1018), kotremuž mamy so za mnohe zajimawe informacije wo starych Słowjanach dźakować, njerozprawja w swojej chronice ničo wo mjezyčłowjeskich poćahach »pohanskich« Serbow abo Wendow. Eksistuje pak rjad słowjanskich městnych mjenow, kiž poćahuja so na psychiske kajkosće čłowjeka abo na jeho charakter, na jeho poměr k susodam, k přisłušnikam druheho rodu abo k wobydlerjam najblišeje wsy. Mjenodawarjo móžachu so na swojich susodow wusmjeć, jich škrěć abo směšić, při čimž so ani před hrubym, haj samo ranjacym abo křiwdźacym pomjenowanjom njebojachu. Tole stawaše so z pomocu wěsteho archaiskeho typa městnych mjenow, kotryž so w pozdźišich dobach wjace njenałožowaše. Wotpowědna mjenowa forma steješe w pluralu a zestaji so z dweju woznam nošaceju wobstatkow.


text:
Gdynia
Gdynia (kašubsce Gdiniô, němsce Gdingen) je wulkoměsto z nimale 250.000 wobydlerjemi při Gdańskim zaliwje Baltiskeho morja w Pomorskim wojewódstwje na sewjeru Pólskeje. Mórski přistaw je najwažniši w cyłym kraju.
Hromadźe ze sudodnymaj městomaj Sopot a Gdańsk tworja Gdynia tak mjenowane Trójmiasto.
Sydlišćo je so w lěće 1253 prěni raz jako Gdine naspomniło a dósta hakle 1926 měšćanske prawo. Jako jenički wjetši přistaw mjezywójnskeje pólskeje republiki, do kotrejež słušeše wot 1919, bu w 1920tych a 1930tych lětach do wulkoměsta wutwarjene a je dźensa dwanate najwjetše město Pólskeje. Pod němskim wobsadźenjom za čas Druheje swětoweje wójny bě město pod wot nacionalsocialistow wumyslenym mjenom Gotenhafen wažne zepěranišćo němskeje floty a bu přez britisko-ameriske powětrowe nadpady ćežko wobškodźene.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Population. Size and Structure by Territorial Division. As of June 30, 2019. Główny Urząd Statystyczny (GUS) (PDF), wotwołany dnja 24. decembra 2019.


text:
Popularne rymy do
zycie
mnie
czas
ciebie
jest
dzień
zawsze
wszystko
świat
życia
świecie
siebie
wiele
serce
razem
się
domu
oczy
będzie
serca
słowa
Tobie
dobrze
więcej
urodziny
jesteś
głowie
miłości
marzenia
miłość
Rymy do polski
adampolski, adrianopolski, angolski, annopolski, antypolski, apostolski, Bawolski, białopolski, bristolski, chudopacholski, długopolski, Dobrowolski, dolski, dzwolski, eolski, etolski, filopolski, frampolski, fredropolski, Grocholski, kikolski, kolski, komsomolski, Koniecpolski, koniecpolski, końskowolski, krasnopolski, Krasnowolski, kreolski, księżopolski, Księżopolski, księżpolski, lesznowolski, liverpoolski, Małopolski, małopolski, mariupolski, młodopolski, mogolski, Molski, mongolski, Nadolski, narolski, Narolski, nieadampolski, nieadrianopolski, nieangolski, nieannopolski, nieantypolski, nieapostolski, niebiałopolski, niebristolski, niechudopacholski, niedługopolski, niedolski, niedzwolski, nieeolski, nieetolski, niefilopolski, nieframpolski, niefredropolski, niekikolski, niekolski, niekomsomolski, niekoniecpolski, niekońskowolski, niekrasnopolski, niekreolski, nieksiężopolski, nieksiężpolski, nielesznowolski, nieliverpoolski, niemałopolski, niemariupolski, niemłodopolski, niemogolski, niemongolski, nienarolski, nienorfolski, nienowopolski, nienowosolski, nieodrzywolski, nieogólnopolski, nieopolski, niepaleomongolski, niepodolski, niepolski, niepołudniowopolski, niepółnocnopolski, niepółpolski, nieprapolski, niepropolski, nieprzedpolski, niepseudopolski, nieryczywolski, nieseminolski, niesewastopolski, niesępopolski, niesokolski, niesolski, niesozopolski, niestalowowolski, niestaropolski, niestawropolski, niesuchowolski, niesymferopolski, nieszczeropolski, nieśredniopolski, nieśrodkowopolski, nietarnopolski, nieterespolski, nietereszpolski, nietobolski, nietucholski, nietyraspolski, nietyrolski, nieujsolski, niewarcholski, niewczesnopolski, niewesolski, niewielkopolski, niewielopolski, niewolski, niewschodniopolski, niewszechpolski, niezachodniopolski, niezduńskowolski, nieżabiowolski, nieżelazowowolski, Nikolski, norfolski, nowopolski, nowosolski, odrzywolski, Odrzywolski, ogólnopolski, Okolski, opolski, Opolski, Osmolski, Ostolski, Pacholski, paleomongolski, podolski, Podolski, Polski, polski, południowopolski, Postolski, północnomałopolski, północnopolski, półpolski, prapolski, propolski, przedpolski, pseudopolski, Rolski, ryczywolski, seminolski, sewastopolski, sępopolski, Smolski, sokolski, Solski, solski, sozopolski, stalowowolski, staropolski, starowielkopolski, Starowolski, stawropolski, Stodolski, Suchodolski, suchowolski, Sudolski, symferopolski, szczeropolski, średniopolski, środkowomałopolski, środkowopolski, tarnopolski, terespolski, tereszpolski, tobolski, Tobolski, Topolski, tucholski, Tucholski, tyraspolski, tyrolski, ujsolski, warcholski, wczesnopolski, wesolski, wielkopolski, Wielkopolski, wielopolski, Wierzcholski, Wilczopolski, Wolski, wolski, wschodniomałopolski, wschodniopolski, wszechpolski, zachodniopolski, Zapolski, zduńskowolski, Złotopolski, Zwolski, żabiowolski, żelazowowolski
adampolski adrianopolski angolski annopolski antypolski apostolski Bawolski białopolski bristolski chudopacholski długopolski Dobrowolski dolski dzwolski eolski etolski filopolski frampolski fredropolski Grocholski kikolski kolski komsomolski Koniecpolski koniecpolski końskowolski krasnopolski Krasnowolski kreolski księżopolski Księżopolski księżpolski lesznowolski liverpoolski Małopolski małopolski mariupolski młodopolski mogolski Molski mongolski Nadolski narolski Narolski nieadampolski nieadrianopolski nieangolski nieannopolski nieantypolski nieapostolski niebiałopolski niebristolski niechudopacholski niedługopolski niedolski niedzwolski nieeolski nieetolski niefilopolski nieframpolski niefredropolski niekikolski niekolski niekomsomolski niekoniecpolski niekońskowolski niekrasnopolski niekreolski nieksiężopolski nieksiężpolski nielesznowolski nieliverpoolski niemałopolski niemariupolski niemłodopolski niemogolski niemongolski nienarolski nienorfolski nienowopolski nienowosolski nieodrzywolski nieogólnopolski nieopolski niepaleomongolski niepodolski niepolski niepołudniowopolski niepółnocnopolski niepółpolski nieprapolski niepropolski nieprzedpolski niepseudopolski nieryczywolski nieseminolski niesewastopolski niesępopolski niesokolski niesolski niesozopolski niestalowowolski niestaropolski niestawropolski niesuchowolski niesymferopolski
nieszczeropolski nieśredniopolski nieśrodkowopolski nietarnopolski nieterespolski nietereszpolski nietobolski nietucholski nietyraspolski nietyrolski nieujsolski niewarcholski niewczesnopolski niewesolski niewielkopolski niewielopolski niewolski niewschodniopolski niewszechpolski niezachodniopolski niezduńskowolski nieżabiowolski nieżelazowowolski Nikolski norfolski nowopolski nowosolski odrzywolski Odrzywolski ogólnopolski Okolski opolski Opolski Osmolski Ostolski Pacholski paleomongolski podolski Podolski Polski polski południowopolski Postolski północnomałopolski północnopolski półpolski prapolski propolski przedpolski pseudopolski Rolski ryczywolski seminolski sewastopolski sępopolski Smolski sokolski Solski solski sozopolski stalowowolski staropolski starowielkopolski Starowolski stawropolski Stodolski Suchodolski suchowolski Sudolski symferopolski szczeropolski średniopolski środkowomałopolski środkowopolski tarnopolski terespolski tereszpolski tobolski Tobolski Topolski tucholski Tucholski tyraspolski tyrolski ujsolski warcholski wczesnopolski wesolski wielkopolski Wielkopolski wielopolski Wierzcholski Wilczopolski Wolski wolski wschodniomałopolski wschodniopolski wszechpolski zachodniopolski Zapolski zduńskowolski Złotopolski Zwolski żabiowolski żelazowowolski
adampolski, adrianopolski, angolski, annopolski, antypolski, apostolski, Bawolski, białopolski, bristolski, chudopacholski, długopolski, Dobrowolski, dolski, dzwolski, eolski, etolski, filopolski, frampolski, fredropolski, Grocholski, kikolski, kolski, komsomolski, Koniecpolski, koniecpolski, końskowolski, krasnopolski, Krasnowolski, kreolski, księżopolski, Księżopolski, księżpolski, lesznowolski, liverpoolski, Małopolski, małopolski, mariupolski, młodopolski, mogolski, Molski, mongolski, Nadolski, narolski, Narolski, nieadampolski, nieadrianopolski, nieangolski, nieannopolski, nieantypolski, nieapostolski, niebiałopolski, niebristolski, niechudopacholski, niedługopolski, niedolski, niedzwolski, nieeolski, nieetolski, niefilopolski, nieframpolski, niefredropolski, niekikolski, niekolski, niekomsomolski, niekoniecpolski, niekońskowolski, niekrasnopolski, niekreolski, nieksiężopolski, nieksiężpolski, nielesznowolski, nieliverpoolski, niemałopolski, niemariupolski, niemłodopolski, niemogolski, niemongolski, nienarolski, nienorfolski, nienowopolski, nienowosolski, nieodrzywolski, nieogólnopolski, nieopolski, niepaleomongolski, niepodolski, niepolski, niepołudniowopolski, niepółnocnopolski, niepółpolski, nieprapolski, niepropolski, nieprzedpolski, niepseudopolski, nieryczywolski, nieseminolski, niesewastopolski, niesępopolski, niesokolski, niesolski, niesozopolski, niestalowowolski, niestaropolski, niestawropolski, niesuchowolski, niesymferopolski, nieszczeropolski, nieśredniopolski, nieśrodkowopolski, nietarnopolski, nieterespolski, nietereszpolski, nietobolski, nietucholski, nietyraspolski, nietyrolski, nieujsolski, niewarcholski, niewczesnopolski, niewesolski, niewielkopolski, niewielopolski, niewolski, niewschodniopolski, niewszechpolski, niezachodniopolski, niezduńskowolski, nieżabiowolski, nieżelazowowolski, Nikolski, norfolski, nowopolski, nowosolski, odrzywolski, Odrzywolski, ogólnopolski, Okolski, opolski, Opolski, Osmolski, Ostolski, Pacholski, paleomongolski, podolski, Podolski, Polski, polski, południowopolski, Postolski, północnomałopolski, północnopolski, półpolski, prapolski, propolski, przedpolski, pseudopolski, Rolski, ryczywolski, seminolski, sewastopolski, sępopolski, Smolski, sokolski, Solski, solski, sozopolski, stalowowolski, staropolski, starowielkopolski, Starowolski, stawropolski, Stodolski, Suchodolski, suchowolski, Sudolski, symferopolski, szczeropolski, średniopolski, środkowomałopolski, środkowopolski, tarnopolski, terespolski, tereszpolski, tobolski, Tobolski, Topolski, tucholski, Tucholski, tyraspolski, tyrolski, ujsolski, warcholski, wczesnopolski, wesolski, wielkopolski, Wielkopolski, wielopolski, Wierzcholski, Wilczopolski, Wolski, wolski, wschodniomałopolski, wschodniopolski, wszechpolski, zachodniopolski, Zapolski, zduńskowolski, Złotopolski, Zwolski, żabiowolski, żelazowowolski


text:
Kamratki ze jeji szkoły, ô ni dycki pamiyntajōm, bezto kożdy rok pytajōm jōm we czyrwniu na rajza. Sjechała ś nimi społu już pōł Polski i kōnsek zagranice! Dycki sie ji podobało, ale ôstatnio byli kajś nad jeziorym i tam niy bōło aż tak tak fajnie, a Margotka jeszcze kupa gańby wyżyła! Jak yno przijechała nazod, to zaroz prziszła mi sie pouskargować.
Już jak siodali do autokaru, to zaczōn loć dyszcz, bezto nikaj po drōdze niy stowali, chocioż zamiarowali troszka świata poôglōndać. Skuli tego nad te jezioro przijechali za wczas i chałpki niy były jeszcze przirychtowane. Bezto musieli poczkać we autobusie tak ze dwie godziny. Dobrze, że kożdy jaki swōj prowijant mioł, bo do nojbliższego baru bōło fest daleko! Wygody we tych chałpkach tyż niy bōło – myci na dworze, a na kōńcu ôśrodka – dwa hajźliki. Kery był babski a kery chopski, ciynżko było rozeznać, bezto ludzie leźli do nich, jak popadło! Piyrszego wieczora Margotki we tyn ustrōnnym miejscu jakiś cudzy chop zaskoczył, a potym jōm ôgrōmnie przeproszoł, że niy wiedzioł, eli tam kery siedzi, bo cima bōło. Kamratka se to zapamiyntała i jak szła tam po drugi, to dobrze dźwiyrze zaparła! Siedziała tam już dobro kwila i nic niy zrobiyła, no to sie zamiarowała dźwignōńć, a wtynczos ji brele spadły! Kaj poleciały, niy dała jednako pozōr, ze przōdku niy było ich widać, bezto zaczła ich szukać za muszlōm i już ich praje miała, kej se spōmniała, że se galotkōw niy dźwigła, ale to już było za niyskoro! Te dziadowski dźwiyrze sie ôtwarły, a stoł w nich tyn mody praktykant ze szkoły, coby mōg być jejim wnuczkiym, a to sie synek naôglōndoł!
– Tako gańba! – lamynciyła Margotka. – A samach se to wyrychtowała, bo czasym godōm do sia! Keryś usłyszoł, jak żech tam jamrowała po naszymu, a padoł naszym dziołchōm, że jo ze hajźlika wylyź niy poradza i tyn mody praktykant przilecioł mi na pōmōc!


text:
Ligńica
Ligńica[1] (pol. Legnica, dowńi Lignica, mjym. Liegnitz, śl-mjym.: Liegnz[2]) – mjasto we dolnoślůnskim wojewůdztwje, na brzegu rzyki Kaczawa, głowne mjasto ligńickij dijecejzyje. We lotach 1975-1998 bůło to głowne mjasto ligńickigo wojewůdztwa.
Do 1945 noleżała dů Mjymcůw (głowne mjasto Regierungsbezirka Liegnitz), potym do Polski.
Przipisy
- ↑ Ślůnske mjano za: Reinhold Olesch, Der Wortschatz der polnischen Mundart von Sankt Annaberg, Berlin 1958, zajta 105. We tym dykcjůnorzu mjano uostało uoddane bez zapis l̕igńica.
- ↑ Ernst Kratz, Kunstreise durch Nord-Deutschland: Schlesien I. Seine Bewohner, Sonderburg, 1822


text:
Jako szprytnie przemycić awokado na łobiod eli na śniodani? Mom zocny przepis! Skłŏdniki som na dwie ôsoby i wyglōndo to tak:
- 2 sztuki awokado
- 2 zdrzałe tōmaty
- 1 dymka
- pynczek rukole
- pora liści szałotu rzymskigo eli inkszego co tam praje je pod rykōm
- pora gałōnzek kolendry
Zōuza:
- 2 łeżki soku z limonki eli cytrōny
- 3-4 łeżki ôleju sezamowego –> idzie zastōmpić ôliwōm z ôliwek
- 1 łeżyczka syropu klonowego
- 2 łeżki leko skwarzōnego jasnego sezamu
- zōmbek knoblocha
- krancek zezworu
- sól do szmaku jak kiery potrzebuje
Szałot, rukola i kolyndra umyj, osusz, porwej i wciep do asjetki. ku tymu dociep pokrote awokado i tōmaty. Do asjetki wlyj sok z limonki, ôlyj, syrop klonowy, zmiażdżony knobloch, drobno pokroty zezwór i sól. Pobelontej zōuza widełkōm i polyj szałatka. Na wyrch nasuj podprażonego sezamu.
Ni ma kupa roboty a je zdrowo i smacznie!
Przepis wynejdach u Iwony Zasuwy w „Smakoterapii”.


text:
Sobotu, 12. februara 2022, předstaji so publikumej na wupředatej žurli hłowneho jewišća w Budyšinje prěni króć dźiwadłowa hra »Šěrcec Hanka«. Scenarij bě swobodna awtorka a režiserka Esther Undisz napisała, złožujo so na němski přełožk nowele »Židowka Hana« Jurja Kocha z lěta 2020 kaž tež na biografiske daty časowych swědkow. Do serbšćiny přenjesła je kruch Měrana Cušcyna. Po předstawach awtorki měješe hra žiwjenje serbskeje katolskeje Hórčanki Hanki Šěrcec tak pokazać, kajkež by wone móhło być. Tohodla wužiwaše wubrane motiwy nowele a přida jednanju dalše dimensije. Zo bychu sceny w prawym swětle stali a skutkowali, kaž bě sej je Esther Undisz předstajiła, přewza wona tež režiju. Dołho a wutrajnje běchu so profesionalni dźiwadźelnicy a lajkojo přihotowali. Płody sprócniweho a nazorneho dźěła, to móžu nětko hižo přeradźić, běchu wšeje česće hódne a putachu publikum hač do poslednjeho wokomika.
Je sobotu, napoł wosmich na žurli Budyskeho dźiwadła. Z mnohich wočow rěča wočakowanja na dźensnišu prapremjeru »Šěrcec Hanka«. Premjera je stajnje z wulkej napjatosću zwjazana a zdawa so, zo rozpřestrěwa so po cyłej žurli. Tematika wo dóńće katolskeje Serbowki židowskeho pochada Hanki Šěrcec je drje kóždemu mjenje abo bóle znata. Wšako zmóžni nowela Jurja Kocha dohlad do žiwjenja přesćěhaneje Hórčanki za čas nacionalsocializma. Ale tež fota wo zasadźenju kopolaka před něšto lětami w Hórkach dopominaja na młodu Serbowku, kotraž je nam jako Židowka Hana znata. Tola štó bě wona žona? Kajke běchu wobstejnosće tehdy a kajku powěsć zawostaja Hanka nam, za naš dźensniši čas, za naš wosobinski puć?
Tematika hraje w dźensnišim modernym času a hłowny dźěl jednanja wotměwa so w jednorej dobrej stwě Haškec mandźelskeju. Regina Hašcyna sedźi na konopeju a porjedźa cholowy mandźelskeho Wernera. Tón so hórši přez hłupy kał, kiž telewizijne wusywanje a nowiny wo zjewjenjach njebohich wozjewja. Regina pak je druheho měnjenja. Wona wěri, zo so wosoba, jeli kruće na nju mysliš, zjewi. Werner so do tajkeho přiwěrkojteho činjenja wohlada a tola, jenož jako žort, zabjerje ze žonu poziciju absolutneje koncentracije. Wobaj myslitaj cyle kruće na wosobu ze zašłosće. Hižo zda so, zo je so eksperiment nimo kulił a zo měješe Werner prawje, jako so nadobo durje wotewrja a ruski wojak we wudwjernach steji. Spočatne stróžele mandźelskeju so spěšnje pozhubja, jako so wojak přećelnje jako Sergej Iwanowitsch Gribojedow předstaji. Z Wernerom spěwa ruske spěwy a Reginje čini rjane woči. Wukopa so, zo bě Sergej po sypnjenju NDRskeho režima 25 lět dołho ilegalnje w bunkeru w Tuchorskim lěsu pola Wujězda žiworił, hdźež bě so cyły čas z konserwow žiwił a sej wšědny dźeń z poskanjom radija porjeńšił. Ale čehodla? Za dołhe rozkładźenja njeje časa, přetož dźowka Silka so domoj wróći a za njej za suknju lěpjo pólcaj Erhard Laduš. Pólcaj Laduš ma wosebite wóčko na młode holcy, tak zo dźeń wote dnja do Haškec domu nutř a won chodźi. Za Haškecow bywa dźeń a ćešo, Sergeja před pólcajom chować. Wustorčić pak jeho mandźelskej tež nochcetaj, wšako nosy jimaj Sergej dźeń a rjeńše dary. Mjeztym zo so Regina intensiwnje ze swojej zašłosću rozestaja a Wernerej hižo zaprěć njemóže, zo je něhdy na rejach z ruskim wojakom za płotom stała, tež Sergejej schadźa, zo je Silka, nimale třicećilětna žona, kotraž je tak jara na jeho tehdyšu lubku podobna, jeho dźowka. Werner, wšón rozhorjeny a wobšudźeny, žada sej wot mandźelskeje wotmołwu: »Je Silka moja dźowka abo nic?« Za Haškecow je jasne: Sergej dyrbi preč. Tola na kajkežkuli wašnje to tež spytaja, dźiwny duch so přeco zaso do domu wróći a nanosy přestrjenc a jutrownu wodu a dźiwny aparat ... Tón zwyši naladu mandźelskeju a hižo sonja wo bohatstwach w přichodźe, bjez toho zo pytnu, zo je w swěće čert lós. Amerika a Ruska hotujetej so na wójnu, informacijow wo někajkim terorisće we Łužicy dla. Sergej?! Wšitko dźe naraz cyle spěšnje. Wulki wrjeskot, so čumpate sćěny domskeho a Sergej, Sergej je preč a z nim aparat. Chcyše po 25 lětach čakanja tola jenož tróšku lubosće ... Spočatna scena w bydlenskej stwě so wospjetuje a Reginje a Wernerej tak je, kaž byštaj scenu hižo raz dožiwiłoj.


text:
La Paz
La Paz (poprawom Nuestra Señora de La Paz, „Naša knjeni měra“; w aymarašćinje Chuquiyapu Marka) je z něhdźe 750.000 wobydlerjemi třeće najwjetše město Boliwiskeje a sydło knježerstwa južnoameriskeho stata. Stolica je Sucre. Nadeńdźe so na wysokoruninje Altiplano w Andach we wysokosći wot 3600 metrow w 400 metrow hłubokim kanjonje rěki Chokeyapu a je tuž najwyše ležace knježerstwowe sydło na swěće.
Na wysokoruninje zapadnje města samoho nasta – najprjedy jako dźěl města La Paz – nowe sydlišćo El Alto, kotrež je mjeztym z 850.000 wobydlerjemi druhe najwjetše město Boliwiskeje. Tam nadeńdźe so tež mjezynarodne lětanišćo La Paz-El Alto. Město leži pod druhej najwyšej horu Boliwiskeje Illimani (6.439 m).
Klima je přez cyłe lěto chětro runostajna, tak leži přerězna maksimalna temperatura pola 19 stopnjow w oktobrje a 17 stopnjow w juniju a juliju. Minimalne temperatury wučinja 1° C w juniju a juliju a 6°C mjez nowembrom a měrcom. Spadki padaja přewažnje wot oktobra do měrca.
WobrazyWobdźěłać
- Vista A La Linea Roja.png
Powjazowka zwjazuje La Paz z El Alto
ŽórłaWobdźěłać
- ↑ Ludličenje 2012


text:
Štož sej přehladnje napisaš, to ći wjac po hłowje njechodźi. Runje, hdyž su wšitcy doma, nastanje husto zaćišć, zo sy w jednym róžku hotowy a druhi je hižo zaso zamjetany. To je napinace. Fakt je, zo je domjacnosć nadawk bjez kónca a zo móhł so jej wšědnje tež bjezkónčnje wěnować – runje, hdyž su małke dźěći w domje.
Zo njeby kóždy dźeń za wšěm běhał*a, rozrjaduj sej nadawki na tydźeń. A zo ćini to znajmeńša kusk wjesela, smy ći tu mału předłohu přihotowali. Pod wobrazom je download za tebje přihotowany!


text:
Grziby
Grziby (łac. Mycota, Mycetes, Fungi) to je krōlestwo przinŏleżōnce do dōmyny jōndrowcōw (Eucaryota)[1]. Dŏwnij, w znŏleżności ôd systymatycznego ujyńciŏ, taksōn tyn mioł gradus podkrōlestwa (Fungi R.T. Moore, 1971), podtypu (Fungi Engl. 1889) i klasy (Fungi Bartling, 1830)[2].
Istniynie grzibōw zaôbserwowano było we wszyjskich cōunach klimatycznych, przede wszyjskim na lōndach, ale tyż w wodach (słodkich i słōnych). Do terŏz ôpisanych było kol. 70 tysiyncy zort grzibōw, ale brak litych kryteriōw niy przizwŏlŏ na akuratne szacowanie, w efekcie ta wielość może być wyższŏ[3]. Szacuje sie, iże co roku cechuje sie strzednio 1700 nowych zort grzibōw[zdrzůdło?]. Podle danych dostanych z terynōw, na kerych poznane były ôrganizmy żywe, trufŏ sie, iże je kol. milijōna zort grzibōw (4 razy wiyncyj aniżeli roślin nasiynnych)[4].
Wiek nojstarszych skamyniałości idyntyfikowanych za prŏwdopodobne kōnski grzibōw znŏdniyntych we arktycznyj tajli Kanady szacowany je na kole milijard lŏt[5].
Charakterystyka[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Wszyjske grziby to bez wyjōntku ôrganizmy cudzożywne, mogōm tōż wystympować ino w siedliskach zawiyrajōncych ôrganiczne zwiōnzki. Jednak mocka zort do swojigo życiŏ wymŏgŏ ino jejich minimalnych wielości. Mogōm być saprotrofami, co żywiōm sie umrzitõ materyjōm ôrganicznõ, abo pasożytami rozwijajōncymi sie utrŏtōm inkszych, żyjōncych ôrganizmōw. Zasadniczo sōm niyzdolne do aktywnego ruchu, w definicyji tyj sōm jednak niyścisłości. Prymitywne grziby wielokōmōrkowe wytwŏrzajōm mogōnce sie ruszać, jednokōmōrkowe, uwiciōne zarodniki pływkowe (zoospory). Charakterystycznõ cechōm grzibōw je ściana kōmōrkowŏ zbudowanŏ z chityny[6].
Postrzōd grzibōw nojliczniyjszõ grupōm sōm ôrganizmy wielokōmōrkowe, jednak wystympujōm tyż grziby jednokōmōrkowe, bp. drōżdże. Kōmōrka grzibu może być jednojōndrowŏ, dwujōndrowŏ abo wielojōndrowŏ – takõ wielojōndrowõ kōmōrkã nazywŏ sie kōmōrczakiem. Bazowym elymyntym budowy grzibōw sōm strzympki, porzōnd duge, nitkowate, ajnfachowe abo rozgałynziōne. Strzympki czynsto wystympujōm we skupinach i tworzōm grzibniã, a ta może tworzić jeszcze barzij słożōne struktury pełniōnce ekstra funkcyje, bp. podkłŏdki, sznōry grzibniowe, sklerocja, ôwocniki. Jednak ciało grzibōw niy wykazuje rozdziału na tkance i ôrgany – grziby sōm plechowcami[7].
Grziby mogōm dychać tlynowo abo beztlynowo (drōżdże). Dostŏwajōm tedy ynergijõ zdatnõ do życiŏ. Dychanie beztlynowe to gerowanie. W wyniku tego powstŏwajōm: alkohol etylowy i CO2[8].
Przipisy
- ↑ CABI databases [dostymp 2021-05-03].
- ↑ Index Fungorum.
- ↑ Maria Ławrynowicz, Królestwo grzybów na przełomie tysiącleci, „Wiadomości Botaniczne nr 46/2002”, 2002 [dostymp 2017-05-15] (polski).
- ↑ Znawcy grzybów walczą o własne królestwo, naukawpolsce.pap.pl [dostymp 2016-03-20].
- ↑ Corentin C. Loron i inni, Early fungi from the Proterozoic era in Arctic Canada, „Nature”, 2019, DOI: 10.1038/s41586-019-1217-0 (angelski).
- ↑ red: Selim Kryczyński, Zbigniew Weber. Fitopatologia. Tom 1. Podstawy fitopatologii. Poznań: PWRiL, 2010, ISBN 978-83-09-01-063-0
- ↑ Claude A. Villee. Biologia. Warszawa, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1973.
- ↑ Małgorzata Kłyś, Jadwiga Stawarz. Świat Biologii. Podręcznik dla gimnazjum. Warszawa: Nowa Era, 2010, ISBN 78-83-7409-711-6


text:
Na posiónku pisane: Maciejowym ku Żuruli
po 7.6.2021Michoł
Popadało i las napyncznioł wodóm. Srebrzyste girlandy ciurczków ściykajóm po ścianach wónskigo parowu, kierym sie szkrobiymy z Kolybisk w stróne Filipki.
Danka zaś dzisio przi sobocie chciała cosi dóma skludzać, ale w kóńcu sie dała namówić, coby też obuła gumocze i szła tu zy mnóm. I tóż sie teraz brodzymy spiyniónym próndym gibkigo potóczka i co chwila wyrchym przelazujymy przez spiyntrzóne pnie obalónych strómów, pod kierymi ón sie przecisko dołym. Jego zurczyni sie miyszo z szumym ptoczego „śpiywospadu", kiery sie na nas leje z mglisto-zielónej kopuły lasu nad naszymi głowami. Mech na brzegach potóczka, zpity do niemoty wodóm, prziglóndo sie spiralnym narodzinóm latosich listków swoji siostrzynice fereczyny.
W miejscu, kaj woda potóczka na chwile zwolniła swój bieg, jakisi dziwnie regularny kształt naroz popsuł doskonałość chaosu przirody. Cóż to je? Żelazne kółka i isto kónsek przewodówki tyrczóm z zielyni mchów. Zbytek maszyny je schowany pod nanosami gałynzi i szutru. Isto to był jakisi wratek, kiery sie kiejsi musioł urwać i zkulać z grapy aż tu na dół. I już tu musi leżeć pieknie dłógo. W tej naszej nydeckij na nowo stawianej drzewiónce mo powstać ekspozycja o żywocie na Ślónsku Cieszyńskiím za rewolucji przemysłowej, bo z tak zatytułowanego projektu sie gminie podarziło zyskać dotacje na odbudowe. I tóż chwile rozmyślóm, czy by nie było dobre to stare żelaztwo wycióngnyć i wystawić w jednym z przidaszków drzewiónki. Ale ni! Jakóż by my to tu z tela rwali? A po prowdzie, dyć już to tu po tych rokach aji zaczyno pasować, już sie to naszło swoje miejsce, już to prziroda obłapiła swoimi zielónymi ramiónami. Tóż niech se tu w tym potóczku pod Filipkóm je taki malutki muzeum historii techniki.
Danka zaś dzisio przi sobocie chciała cosi dóma skludzać, ale w kóńcu sie dała namówić, coby też obuła gumocze i szła tu zy mnóm. Fot. Michoł
Idymy dalij. Snoza już nima tako głymboko a brzegi taki stróme. Ukazujym Dance wónski chodniczek w poprzyg potóczka: „Tyndy tu przechodzajóm zwiyrzynta." a óna sie po chwili zgino i wycióngo z wody potwierdzyni moich słów – jelyni róg. Kónsek wyżyj sie potóczek stopniowo rozgałynzio na trzi stróny, jako kóniec tego jelynigo roga. Skryncómy w lewóm rosoche. Po jakimsi czasie woda sie traci w omszałej grzónskij młace. Dalij sie nima co ciść. Wylazujymy ze snozy do lasa a po chwilce na polane. Mijómy drzewiónke Pod Jaworym i idymy posiónkym w stróne Żuruli. Stoji se tu staro drzewióneczka, ku kierej nie kludzi żodno cesta. Jak je sucho to tu idzie z wyrchu przijechać po posiónku od cesty z Filipki ku Zimnymu. A inaczyj sie tu chodzi jyny pieszo, tak jako kiejsi hań downi. Kiela takich chałp nóm jeszcze zostało?
W zwiónzku z tóm gmińskóm drzewiónkóm teraz zganiómy po chałpach stare szkarboły, kiere by do ni pasowały. Z Padołow już mómy fajnóm malowanóm tróhłe z roku 1848, z Farki miyndzy inszymi stare łóżko i czynści ślónskich strojów, z Odmiarku obrazy, z Gróniczka kołowrotek a od naszych dobrych sómsiadów z Wyndrynie drzewianny tragacz i troki na parzyni prosioka. Jano Heczko-Pumpalik je akurat na maródce, bo sie oto ze swoim baranym pobił i rynke se przi tym złómoł i tóż gmińskim autym teraz zamiast niego jeździ i wszycki ty skarby zwożo Roman Heczko. I tyn mi oto ukazowoł fotki rzeczy, kiere naszeł w stodole na ojcowiźnie swoji szwigermamy - na Żuruli. Małóm młóckarnie, burdak, stare skije, drzewianne bróny a przede wszystkim wogi, z kierymi sie tu kiejsi nosiło wode aż z Głymbokij Doliny. Tóm doline my jeszcze do teraz nimieli zaznaczónóm na naszej nydeckij mapie pierwotnych nazw miejscowych i tóż żech go pytoł, coby mi kiedy na miejscu ukozoł, kaj to dokładnie je. I domówili my sie na zeszły pyndziałek, że tu pudóm do lasa suszki ścinać i że tu aji szwigermame prziwiezie, bo ji też trzeba na Żuruli roz za jaksi czas pierziny wywietrzić . I óna że mi to wszycko nejlepij pozopowiado. I tak było...
Stoji se tu staro drzewióneczka, ku kierej nie kludzi żodno cesta. Fot. Michoł


text:
Rozprawa dźěławosće pomnikoweho wuběrka 2013/2014
Pomnikowy wuběrk Maćicy Serbskeje je gremij, w kotrymž so projekty nastupajo serbske pomniki předstaja, diskutuja a schwala. Doporučimy Załožbje za serbski lud, kotre projekty měła wona ze swojeho fondsa za serbske pomniki, kiž wučinja lětnje 8 000 eurow, spěchować. To nastupa wobnowjenje starych kaž tež postajenje nowych pomnikow. We wuběrku dźěłaja sobu zastupjerjo z Hornjeje a Delnjeje Łužicy. Ze stron załožby skutkuje sobu knjez John Petrik, předsydka je Trudla Malinkowa.
Wuběrk je so loni dwójce zešoł – jónu w nalěću hłownje k planowanju projektow, jónu w nazymje hłownje k bilancowanju dźěławosće tutoho lěta. Čłonojo wuběrka su wobstajne dźěło wukonjeli a so zhromadnje z nošerjemi jednotliwych projektow wo realizowanje pomnikowych předewzaćow prócowali. Za wukonjane dźěło chcu wšitkim sobustawam wuběrka na tutym městnje zjawny dźak wuprajić.
W lěće 2013 móžeštaj so dwaj projektaj zwoprawdźić:
1. Na próstwu TCM je so spěchowało wobnowjenje informaciskich taflow pomnika Cyrila a Metoda pola Smochćic, kotrež běchu so tehdy wot njeznatych wobškodźili. Mjeztym – tak před něšto tydźenjemi z medijow zhonichmy – su so informaciske tafle znowa wobškodźili a tež pomnik samón bu potrjecheny.
2. Zhotowił je so nowy kamjeń na row zasłužbneho fararja a Maćicarja Wylema Noweho na połnócnym pohrjebnišću w Choćebuzu. Jeho row běchu před něšto lětami zrunali. Nowy kamjeń budźe so lětsa postajić a tak zaso hódne wopomnišćo stworić. Zhotowjeny bu kamjeń na iniciatiwu kupki Serbske pomniki, nošer projekta bě město Choćebuz jako wobsedźer pohrjebnišća.
Zaběrali smy so na swojich posedźenjach tež z dalšimi objektami. Mjez nimi nam wosebje na wutrobje leži row Jana Arnošta Smolerja a jeho swójbnych na Hrodźišku w Budyšinje. Trěbne wobnowjenje Smolerjoweho rowa, kotryž je we wobsydstwje města Budyšina, budźe nas dale zaběrać.
Kónc apryla změjemy přichodne posedźenje pomnikoweho wuběrka, hdźež chcemy sej lětuše předewzaća dorěčeć. Štóž ma nastupajo serbske pomniki namjety, što móhło abo dyrbjało so něhdźe zwoprawdźić, njech so wobroći na předsydku abo sobustawy wuběrka.
Trudla Malinkowa
předsydka


text:
Stempel, Kito Fryco (1787–1867)
Stempel, Christian Friedrich
* 29. 11. 1787 Parcow / Groß Partwitz
† 2. 4. 1867 Lubnjow / Lübbenau
Farar, basnik, přełožowar
Syn fararja; 1802–07 gymnazij w Budyšinje, 1807–10 studij teologije w Lipsku, tam 1807 sobuzałožer korpsa Lusatia, jeje prěni sekretar, pokładnik a lěto senior, 1809 zastup do Serbskeho (Łužiskeho) prědarskeho towarstwa; 1810–13 domjacy wučer, 1813–23 farar w Malinje, 1823–63 wyši farar w Lubnjowje, 1863 na wuměnk.
S. přebasni „Phaedrusowe basnički z łatynskeje do serbskeje rěcy dołojcnych Łužycow“ (Budyšin 1854) a wšě idyle basnika Theokrita. S. tež sam basnješe. Nimo někotrych mjeńšich basni, wozjewjenych we Łužičanu 1860–64, napisa w lětach 1859–63 wobšěrny epos „Te tśi rychłe tšubały“. Z wobdźiwajomnej konsekwentnosću předźěła wón tu w nahladach němskeho humanizma a klasiki korjenjacu mysl, zo je zwuk jedyn ze zakładnych elementow wěcow. Tale jednorazna twórba w europskej literaturje pokazuje S. jako swojotneho přirodoweho, kulturneho a rěčneho filozofa a jako wuznamneho serbskeho basnika. Nałožował je S. w swojej, nimo toho w serbskej literaturje najwobšěrnišej wjeršowanej twórbje, za serbsku basnisku tradiciju njezwučeny sylabiski wjeršowy system. Dźěło płaćeše 80 lět jako zhubjene, doniž je 1950 O. Wićaz znowa njewotkry. Za zničene dyrbimy měć S. folkloristiske zběrki a jeho historiski epos „Pytanje za starym mjasecom abo łužyskich Serbow potłocenje“.
DALŠE WOZJ.: „Theokritowe pěsni – Phaedrusowe fable“, Budyšin 1963 (wud. R. Jenč); „Te tśi rychłe tšubały a druge pěsni“, Budyšin 1963 (wud. R. Jenč)
ŽÓ./LIT.: R. Jenč, K. Fr. Stempel a jogo pěseń „Te tśi rychłe tšubały“ – K. Fr. Stempel, Te tśi rychłe tšubały a druge pěsni, Budyšin 1963, str. 3-78; ts., K stotym posmjertninam Kita Fryca Stempla – Rozhlad 17 (1967), 4, str. 133-141; J. Šołta, K prašenju něhdyšeje Lipsčanskeje korporacije „Lusatia“ – Rozhlad 31 (1981), 1, str. 17-21; F. Kaulfürst, Studije k rěcy Kita Fryca Stempla, Budyšyn 2005 (Kleine Reihe des Sorbischen Instituts = Mały rěd Serbskego instituta; 7)
Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow, wud. wot: Jan Šołta, Pětr Kunze a Franc Šěn, Budyšin: Ludowe nakładnistwo Domowina, 1984


text:
Poronajsk
Poronajsk (rusce ПopoHaйck; do 1905 Tichmjenjewskij post/TиxMeHeBckий пocT; do 1946 japansce 敷香 Shikuka) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w Sibirskej na kupje Sachalin w Sachalinskej oblasći něhdźe 250 kilometrow sewjernje Južno-Sachalinska.
Ma něhdźe 15 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1869 załožiło jako wjes Tichmjenjewskij post a ma wot lěta 1946 měšćanske prawa. Do Druheje swětoweje wójny słušeše wone k Japanskej.
Žórło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Wuslědki wšoruskeho ludličenja 2010. Zwjazk 1. Ličba a rozdźělenje ludnosće. Tabulki 5, str. 12–209; 11, str. 312–979


text:
Ze serbskich wósadow/Aus den wendischen Gemeinden
. Za 9. septembra jo była zaplanowana serbska šulska namša
. Wóna njebuźo, ale jo pśestarcona na februar 2023 +++ Wó pśichoźe wósadnego žywjenja
jo była wósadna zgromaźina 2. septembera w Žylowje. Taka buźo teke w Dešnje, ga 9. septembera zeger 19:00. Tema jo: „Kak wuglědaju naše wósady w pśichoźe?“ Wósadnikow ga bywa mjenjej. Toś njamaju dosć luźi, aby dopołnili wšykne nadawki ako swójska wósada. Tuchylu jo wjele zmakanjow wósadnych raźiśelow w cerkwinem wokrejsu. Wóni wobraduju, kak pójźo dalej, a teke wó pšašanju, kake wósady budu wusčej gromadu źěłaś. Pšašanje jo na pśikład, lěc mjenjej namšow buźo we tych jadnotliwych jsach. Dalšna opcija jo, až wěcej namšow a nabóžninow buźo, dokulaž cesnoamtske budu je nawjedowaś. Kak pójźo dalej z teju „bjatštundu“? Co buźo z konfirmandami, co z krejzami tych staršych? Wósadniki su pšosone, aby sobu powědali a „tichtowali“! +++ 11. september buźo zeger 10:00 Serbsko-nimska namša we Wětošowje
ako zachopk Błośańskego swěźenja ludowych drastwow „Die Tracht tanzt“.


text:
Kubłanske prašenja zaběrachu centralne městno w lětušej rozprawje społnomócnjeneje za serbske naležnosće Anny Kosacojc-Kozeloweje tele dny před zhromadźiznu Choćebuskich měšćanskich zapósłancow. Nastupajo Serbski sejm nawjaza wona na słowa wyšeho měšćanosty Holgera Kelcha (CDU).
Choćebuz (SN/at). Serbske kubłanske naležnosće wužadachu sej w minjenym lěće wobšěrne dźěło. Kaž Anna Kosacojc-Kozelowa rozprawješe, njewotpowěduje tuchwilu předležacy naćisk noweho postajenja wo serbskich šulach w Braniborskej wobzamknjenju měšćanskeho parlamenta wot měrca 2017. Za to pak ma kraj trěbny cyłkowny ramik wutworić, „ma-li so serbske šulske kubłanje hišće lěpje radźić“. Wona wučerkam a wučerjam w serbskim wobłuku wobkrući, „zo wšědnje enormne dźěło wukonjeja, za kotrež maja so wobłukowe wuměnjenja polěpšić“. Porokowała je rjadowanje wo minimalnej šulerskej ličbje w přiłoze 1 zarjadniskich předpisow k organizaciji wučby, „to so wotpohladej wobzamknjenja měšćanskich zapósłancow spřećiwja“.


text:
- Adam Mickiewicz University in Poznań Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Poznań (Poland)
- Gdańsk University of Technology Politechnika Gdańska Gdańsk (Poland)
- Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II w Lublinie Lubin (Poland)
- Lodz University of Technology Politechnika Łódzka Łódź (Poland)
- The Karol Lipiński University of Music in Wrocław Akademia Muzyczna im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu Wrocław (Poland)
- University of Economics in Wrocław Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wrocław (Poland)
- University of Warsaw Uniwersytet Warszawski Warszawa (Poland)
- Warsaw School of Economics Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Warszawa (Poland)
- Warsaw University of Life Sciences Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Warszawa (Poland)
- Wrocław University of Science and Technology Politechnika Wrocławska Wrocław (Poland)


text:
Interkulturny tydźeń we Wojerecach so z mjeńšinami zaběrał
Wojerecy (AK/SN). Wuznaće k maćernej rěči a k swójskej identiće žada sej zmužitosć, kuražu a wutrajnosć. To je facit diskusijneho wječorka, kotryž wotmě so minjeny štwórtk we wobydlerskim centrumje na Piwarskej hasy we Wojerecach. Zhromadnje ze Serbskim institutom w Budyšinje a Choćebuzu a z Choćebuskej wotnožku rěčneho centruma WITAJ bě Kulturna fabrika na zarjadowanje pod hesłom „Mjeńšiny w nacionalsocializmje“ přeprosyła. Wjace hač dwaceći zajimcow je přichwatało. Rozmołwny wječork bě jedna z cyłkownje 13 akcijow interkulturneho tydźenja we Wojerecach.
Na nim pokazachu tež lěta 2016 nastaty krótkofilm „Zmij“ Angele Schusteroweje, kotryž rozestaja so z ćežkim połoženjom Serbow w nacionalsocialistiskej diktaturje. Wot lěta 1937 bě serbska rěč w šulach a zjawnym žiwjenju zakazana. „Chcemy k filmej nětko wučbne materialije zdźěłać, kotrež móžemy dołhodobnje za projekty wužiwać. Kónc lěta maja wone hotowe być“, Angela Schusterowa rozłoži.


text: W rjedźe »Stysk za dalinu« zwoprawdźi so w minjenych lětach zhromadne dźěło mjez serbskimi hudźbnikami a komponistami kaž tež interpretami w Rostocku a druhich hudźbnych regionach Němskeje. Sakski hudźbny zwjazk ze sydłom w Lipsku kaž tež dalše zjednoćenstwa a institucije, mjez nimi Załožba za serbski lud, tute aktiwity podpěrowachu. Nimo koncertnych rjadow pak so tež druhe aktiwity přewjeduja, w kotrychž so hudźba Serbow na respektabelne wašnje pěstuje. Tak wotmě so po dlěšim planowanju 4. winowca na žurli Serbskeho muzeja w Budyšinje komorny koncert z interpretomaj, kotraž staj w serbskich hudźbnych kruhach dołho znatej. Wiolinist a komponist Malte Hübner z Rostocka koncertowaše na klasiskich kaž tež wulkich serbskich huslach a Martin Flade, kiž je solowy bračist w orchestrje Komiskeje opery w Berlinje, hudźeše na swojim instrumenće. Jako čłon ansambla UNITED BERLIN běše wón tohorunja aktiwnje na zapřijeću kompozicijow serbskich hudźbnikow do relewantnych programow wobdźěleny. Ze sobuskutkowanjom serbskeje dźiwadźelnicy Lizy Čornakowej pak dósta koncert pod hesłom »Pućowanje po hudźbnym swěće Serbow« přidatnu barbu.


text:
Już było kole dwanostej, jak Waldik wyloz ze baru, ale daleko niy zaszoł, bo mu sie loć zachciało, bezto skowoł sie za krzok, a że na nogach ustoć niy poradził, to liznōł praje w ta kałuża!
– Ô pierōna – padoł – sam musiało loć, a jo po dyszczu niyrod lotōm, bo idzie chycić jako szpetno choroba, co jōm ani gorzołkōm niy idzie wylyczyć, a kery potym bydzie robił na moji dziecka, jak jo chory leżoł byda? Sam pierōna przeczekōm a lyg se na trownik na pojstrzōdku rynku, a zaroz charczeć zaczōn. Zdało mu sie, że je we niebie. Świynty Pieter przidzielił mu do pōmōcy aże szejś aniołōw – strōżōw, a kożdy był ôd czego inkszego!
Jedyn był jak starczyn czorny paryzol, bo ôd dyszczo go ôchrōnił na kożdym kroku. Drugi – troszka hrubawy a blady wyglōndoł jak korbflasza, bo połny był nojlepszyj gorzoły a dycki był pod rynkōm. Tyn trzeci – wielgi a na gymbulce czyrwiōny dycki na krziżōwce zmiynioł światło na czyrwiōne, jak Waldik szoł bez drōga i na retōnek mu sie ciepnōł jak napraniec wlecioł pod auto! Tyn sztworty to był taki mody a cołkiym zielony i Waldik niy wiedzioł ôd czego je tyn miglanc, bo „insztrukcyje ôbsługi” wziōńć ôd Pietra przepōmnioł, ale i tak by po cimoku wiela niy poczytoł.
Piōnty anioł bioluśki był, a wszyjski słupki na drōdze pierzinami ôwijoł, coby se panoczek ôżralec grucze niy nabił! Na kōniec był szōsty, cołki złoty i nojfajnyjszy! Piykne pieśniczki mu do spanio śpiywoł anielskim głosym a haloł go po gowie jako kejś jego mamulka, no to se Waldik drzimnōł, a dobrze mu sie spało. Ale jak sie chciał ôbrōcić na drugi bok, to sie pokozoł anioł siōdmy!
– Ni ma was sam zatela, modry coś za jedyn? Czamu ludzi budzisz?! – pytoł sie wkurzony Waldik.
Jo je strōż prawa! – padoł tyn przibytny, a potym ryknōł: – Stowej ôżyroku a do izby wytrzyźwiyń s tobōm!
Choć Waldik mioł szejś aniołōw – strōżōw za sobōm, to niy dali rady tymu siōdmymu. Ale niy dziwota!
– godoł potym Waldik. – Bo to niy był żodyn aniōł, yno przebleczōny gizd!


text:
Turecke godki
Godki turecke lebo turkijske – nojličńijšo podfamilijo godek autajskych, uobejmujůnco ůngyfer 140 mln godajůncych. Zamješkujům uůńi uobšar Azyji Myńšyj (Turcyjo), Zakaukaźa (Azerbejdžan), Azyji Střodkwyj (Kazachstan, Kirgistan, Tadžykistan, Turkmyńistan, Ůzbekistan, Rusyjo a Chiny) a Syberyje (Jakucyjo), a tyž Ojropy Wschodńij (Karaimi, Tataři, Baškiři, Čuwaše). Dźelům śe na nastympujůnce grupy: bůugarsko (dźiś ino čuwasko godka), uoguzyjsko, kipčacko, karucko eli krachańidzko, půunocnosyberyjsko (ino jakucko a dougańsko godka) a pouedńowosyberyjsko.


text:
Jak żech co nawywijała, to mōgłach iś ku tatulkowi, a ȏn mie dycki wysłōchoł a zrozumioł! Tatulek na nos, bajtli nigdy niy wrzeszczoł, yno doł nōm czas, coby my to wszyjstek wyjaśniyli! Tak po prowdzie, to mōg nikedy przi nas nerwy stracić, ale ȏn godoł, że my sōm przeca jego dziecka, a ȏn nos staro sie dobrze wychować, bezto wiy, że my tego naskwol niy zrobiyli, yno cosik nōm niy poszło tak, jako my myśleli i teroz skuli tego je ta ȏstuda! Dzisio to jo nikedy żałuja, że jo niy miała tatulkowych nerwōw, a jak mie moji bajtle wkurzili, toch dycki na nich nawrzeszczała, a potym jak żech sie uholkala bōło mi ȏgrōmnie gupie!
Tatulek nos mało kwolył, ale dycki jak sie nōm co powiōdło, to godoł tak, że „trza ȏsiołkowi jasełka podnosić”! A to znaczyło, że jak my sie czego nauczyli, abo my co z bracikym dobrze zrobiyli, to ȏn może teroz ȏd nos wymogać jeszcze wiyncy! To nos dycki zachyncało do dalszyj roboty! Jak mi bōło 12 lot, to tatulek sy mnōm poważnie pogodoł, a padoł mi, że ȏn mie już nic wiyncy niy poradzi nauczyć, bezto teroz znojdzie mi takigo, kery to bydzie robiōł za niygo! Na malōnkach mōj tatulek sie niy znoł, ale rechtora mi wyszukoł i to takigo, co go do dzisio spōminōm! We familiji tatulkowi godali, że to sōm fanaberyje, coby dziołcha takich rzeczy uczyć, ale ȏn mioł swoji zdani: co sie dziołcha za modu nauczy, to bydzie miała we gowie, a to sie ani niy spoli, ani żodyn złodziyj tego niy ukradnie!
- Na wszyjstek je stosowny czas: za modu trza sie uczyć, bo niyskorzi trza robić aż sie kurzi, a na nauki czasu brakuje! Cosik ȏ tym wiym – godoł - bo moji nojlepsze lata ku tymu zebrała wojna!
Jak sie II wojna skōńczyła, mōj tatulek niy mioł jeszcze skōńczonych 21 lot. Nojlepsze je to, że ȏn sie dycki radowoł ze wszyjskigo, co mi sie powiōdło! Jak mi wydrukowali piyrszy artykuł, to se go kozoł prziniyś do szpitala (już wtynczos mioł słabe serce) a pora razy go przeczytoł. Ȏgrōmnie przeżywoł to, jak żech po piyrsze ȏstała mamulkōm, ale narodzynio mojigo drugigo bajtla już niy doczekoł. Niż poszeł do Pōnbōczka, padoł mi tak:
- Jo se myśla, że cie już teroz moga ȏstawić, boch cie wszyjskigo, co żech umioł, nauczył i teroz sama se dosz rady we żywocie!
Dziynki Ci za to Tatulku!
Twoja Cera – Grymlino


text:
Tych nadziywanych krepli to żech jeszcze niy robiōł1 (abo jak żech robiōł za bajtla, to już niy pamiyntōm), a że joł lubia eksperymynty, to żech sie za nie wziōn. Jak już czowiek robi kreple, to wiadōmo, że bydzie ich kans2, to tyż trza zawołać kogojś do pomocy przi jedzyniu. Chciołech zrobić je yno ze pó kila3 mōnki, ale moje kōmratki4 padały5: Chopie, to sie niy opłaci, rōb ze całego kila mōnki, przeca to zjymy… suchej6 czowieku babōw, to bajesz7 mioł wiyncyj roboty 😉 Moje gojście muszōm sie ale tyż niyrołz chycić za robota, a że take dwie mi kans pomołgały, to muszą je sam spōmnieć- a nojbarzi ta jedna, kero8 prziniysła z dōma kōnfitura ze róży, kero robiōła ôd9 ni ōłma10… tyn samk bōł niy do opedzynia11. Kreple wyszły richtich12 dobre i namołwiōm Wołs, cobyjście sie tyż zaprojsili swoich kamratōw na klachy13 przi robiyniu krepli.
Co potrza?
0,5 kg mōnki14
6 żōłtek
2 biōłka (te reszta biōłek mogecie sie zamrojzić15)
5-6 dkg drożdzy
pó abo 3/4 szklōnki mlyka
pó szkōnki cukru
pó łeżeczki soli
15 dkg ôzpuszczōnego16 masła
pó keliszka szpyrytusu17 abo jakego sznapsa18
ôlyj do pieczynia
pudecuker19 do posypania po wiyrchu20
Rajn21 mogecie wrojzć, co Wōm sie podobo: szokolada22, kōnfitura, marmolada abo co tam mołcie23.
Przesiōnoł24 mōnka dejcie25 do miski, na pośrodku26 zrōbcie dziura i tam wlyjcie27 ôzpuszczōne we letnim mlyku drożdze i 2 łeżki cukru. Tera trza28 poczekać, co by te drożdże zaczły robić, a jak już tego zaczynu bydzie29 rołz tela30, to mogecie sie zajś31 brać za robota. Wciepcie tam żōłtka, reszta cukru, ôzpuszczōne masło, szpyrytus i fajnie to rozrōbcie32. Pod kōniec mogecie dociepnōńć33 ubite biōłka. Jak już wszyjsko baje34 fajnie wymiyszane, to ôdstołwcie to zajś we jake ciepłe miejsce (joł ôzgrzywōm bratruła35 na 50 stopni, wyłōnczōm i tam to ôstawiam36 do wyrojśniyńcia). Jak już tego zajś baje rołz tela, to wyciepcie to na stolnica (biyrkownica), posujcie37 mōnkōm i zrōbcie z tego wałek. Niyskorzi sie wejście nōż i pokrajejcie to na ciyńke szajbki38(1cm). Wejście sie potyn takoł szajbka, do środka wrojście kōnsek szokolady abo marmolady, zaklyjcie i zrōbcie z tego takego fajnego krepla. Jak już wszyske bydōm ze nadziyniym, to zajś trza je ôstawić na chwila do wyrojśniyńcia, a jak już sie trocha dźwignōm39, to sie bierymy40 za pieczynie. We gorku rozgrzyjcie sie ôlyj (no chyba, że chcecie je piyc na fecie41) i jak już bydzie fest42 ciepły, to wciepcie tam połra krepli, dojś szybko trza je bydzie ôbrōcić na drugoł zajta43 i jak już bydōm fajnie upieczōne, to wyciōngcie je na papiyrowy ryncznik, co by tyn fet44 trocha tam wsiōnknōł, potyn posujcie leko pudecukrym i… reszty chyba już Wōm niy musza tłumaczyć 😉 Smacznego 🙂
1ō- samogłoska w wymowie między o i u
2dużo
3kilograma
4koleżanki
5powiedziały
6słuchaj
7będziesz
8która
9ô= ło
10babcia
11opowiedzenia
12naprawdę
13 na spotkanie, na plotki…
14mąki
15zamrozić
16roztopionego
17spirytusu
18alkoholu, wódki
19cukier puder
20górze
21do środka
22czekolada
23macie
24przesianą
25dajcie
26na środku
27wlejcie
28trzeba
29będzie
30raz tyle
31znów
32wymieszajcie
33dorzucić
34będzie
35piekarnik
36zostawiam
37posypcie
38plasterki
39podniosą
40bierzemy
41smalcu
42bardzo
43stronę
44tłuszcz


text:
Wokrjes Sewjerna Sakska
Wokrjes Sewjerna Sakska (němsce Landkreis Nordsachsen) je krajny wokrjes na sewjerozapadźe Sakskeje. Wobsteji w dźensnišej formje wot 1. januara 2008 a ma nimale 200.000 wobydlerjow na přestrjeni wot 2020 kwadratnych kilometrow. Sydło krajnoradneho zarjada je Hród Hartenfels w Torhowje.
Wokrjes mjezuje na sewjeru ze saksko-anhaltskim wokrjesom Wittenberg, na wuchodźe z braniborskim wokrjesom Łobjo-Halštrow, na juhowuchodźe z Mišnjanskim a Srjedźosakskim wokrjesom, na juhu z Lipskom a Lipšćanskim wokrjesom, na zapadźe ze Solawskim wokrjesom a na sewjerozapadźe z wokrjesom Anhaltsko-Bitterfeld. W srjedźnym dźělu nadeńdźe so z Dübenskej holi hoberska lěsna kónčina.
Wulke wokrjesne města su Delič, Eilenburg, Skudźicy (Schkeuditz), Torhow a Woseč (Oschatz).
Najwjetšej rěce na wokrjesnym teritoriju staj Łobjo a Modłej. Najwyša hora je Collmberg (Chołm; 312 m) zapadnje Woseča.


text:
Ślōnske wojewōdztwo
Ślōnske wojewōdztwo (pol. Województwo śląskie) to je jedne spostrzōd szesnŏstu wojewōdztw we Polsce, co powstoło we czasie administracyjnyj reformy we 1998 roku. Leży ôno na połedniu krŏju, przi granicach ze Czechami i Słowacyjōm, we weschodnij tajli Gōrnego Ślōnska a zachodnij tajli Małopolski, a je nojtyngij zaludniōnym wojewōdztwym Polski. Ônego stolicōm je miasto Katowice.
Przeciw mianu ino 48% wiyrchnie wojewōdztwa je na samym Ślōnsku, a ôstatek to teryny historycznie przinŏleżōnce do Małopolski[3]. Miano nawiōnzuje do tradycyje polskigo miyndzywojynnego (fest myńszego) ślōnskigo wojewōdztwa – tedy bōła to cołkŏ polskŏ tajla historycznego Ślōnska.
Gyszichta[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Ślōnske wojewōdztwo we ônego terŏźnyj formie powstoło we czasie reformy administracyjnego tajlōngu Polski we 1998 roku, co wkludzōne tedy bōło szesnŏście „srogich” wojewōdztw zamiast 49 „małych”, kere egzystowoły ôd 1975 roku. Zrobiōne bōło ze wiynkszości terynōw dŏwnych wojewōdztw katowskigo i czynstochowskigo a zachodnij tajli biylskigo.
Przōdzij we kōncepcyji reformy mioło być ino dwanŏście wojewōdztw. Krōm tego, co je terŏźnie, do nowego ślōnskigo wojewōdztwa mioł przinŏleżeć Ôpolski Ślōnsk, na muster ślōnskigo wojewōdztwa, kere istnioło po II wojnie światowyj ôd 1945 do 1950. Antlich, wela protestōw ôd miyszkańcōw Ôpolskigo Ślōnska a lobbowaniŏ ôd społecznych ôrganizacyji, we tym politycznyj reprezyntacyje ôpolskij niymieckij myńszości, dokludziyły do uchowaniŏ ôsobnego ôpolskigo wojewōdztwa ze wiynkszościōm Gōrnego Ślōnska we nowym tajlōngu[4][5][6]. Terŏźnie, niykere ślōnske regiōnalne ôrganizacyje, durś wołajōm do zrobiyniŏ jednego a spōlnego gōrnoślōnskigo wojewōdztwa we historycznych granicach Gōrnego Ślōnska[7][8][9].
Ôd 1922 do 1939 (de iure 1945) egzystowoło autōnōmiczne ślōnske wojewōdztwo utworzōne ze tajli Pruskigo i Cieszyńskigo Ślōnska, co po I wojnie światowyj a niyskorniyjszych terytorialnych swadźbach bōła prziznanŏ Drugij Polskij Republice. Dzisioj to terytoriōm stanowi kole ⅓ nowego ślōnskigo wojewōdztwa.
Geografijŏ[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Ślōnske wojewōdztwo mŏ wiyrchniã 12 333,09 km². Ze populacyjōm kole 4,5 mln je drugim pod wzglyndym wielości ludzi wojewōdztwym Polski po mazowieckim (kere je trzi razy srogsze i ôbyjmuje stolicã krŏju – Warszawã). Je to nojtyngij zaludniōne wojewōdztwo a jedyne, kere mŏ wiyncyj grodzkich (19) aniżeli ziymskich krysōw (17). Ônego wiyrchnia stanowi 3,9% wiyrchnie Polski[10]. Na ônego terynie funkcjōniyruje jedyny we Polsce ferajn metropolitalny – Gōrnoślōnsko-Altrajchowŏ Metropolijŏ.
Geograficznie ślōnske wojewōdztwo przinŏleży do Ślōnskij Chyże, Krakowsko-Czynstochowskij Jury, Ôświyncimskij Kotliny jak tyż Beskidōw (Ślōnski Beskid). Pōnadto we tych terynach geograficznych idzie wymiynić myńsze, jak cum bajszpil Tarnogōrski Pukel, Rybnicki Plaskowyż abo Raciborskŏ Kotlina.
Administracyjny tajlōng[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Grodzke krysy[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Ziymske krysy[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Przipisy
- ↑ Województwo śląskie w liczbach (pol.). polskawliczbach.pl. [dostymp 2021-09-25].
- ↑ Struktura narodowo-etniczna 2011 (pol.). Główny Urząd Statystyczny. [dostymp 2021-09-25].
- ↑ Tomasz Szymczyk: Województwo śląskie, a dominuje w nim Małopolska. Ale w nazwie jej nie ma (pol.). Dziennik Zachodni, 2017-09-01. [dostymp 2021-09-25].
- ↑ Krzysztof Zyzik: Brońmy swego! Czyli NTO w walce o województwo (pol.). Nowa Trybuna Opolska, 2012-06-18. [dostymp 2021-09-25].
- ↑ 7 czerwca - Święto Województwa Opolskiego (pol.). Samorząd Województwa Opolskiego, 2020-06-02. [dostymp 2021-09-25].
- ↑ Agnieszka Kuczała: Mniejszość niemiecka w życiu politycznym województwa opolskiego (pol.). Politeja, 2014. s. 395–410. [dostymp 2021-09-25].
- ↑ Szef RAŚ w Opolu: Opolskie powiększyć na cały Górny Śląsk!, Dziennik Zachodni, 5 czerwca 2012 [dostymp 2021-09-25] (polski).
- ↑ Gorzelik: Zacznijmy już dyskusję o nowym województwie, Dziennik Zachodni, 1 czerwca 2012 [dostymp 2021-09-25] (polski).
- ↑ Województwo górnośląskie jako połączenie śląskiego i opolskiego? Stanowisko RAŚ i ŚPR, Katowice Nasze Miasto, 22 lutego 2019 [dostymp 2021-09-25] (polski).
- ↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2014 r. (pol.). Główny Urząd Statystyczny, 2014-07-24. [dostymp 2021-09-25].


text:
Zwjazk 90/Zeleni
Zwjazk 90/Zeleni (němsce Bündnis 90/Die Grünen; skrótka Zeleni abo GRÜNE) je politiska strona w Němskej, kotraž bu dnja 14. meje 1993 w Lipsku ze stronow Zwjazk 90 a Zelenych załožena. Předsydaj stej wot februara 2022 Ricarda Lang a Omid Nouripour. Wot 1998 do 2005 bě strona jako mjeńši koaliciski partner na zwjazkowym knježerstwje wobdźělena. Wot decembra 2021 je wona jako mjeńši koaliciski partner dźěl amploweje koalicije. Zwjazk 90/Zeleni maja něhdźe 125.000 čłonow a zapósłancow w kóždym krajnym sejmje.
W tuchwilnym 20. zwjazkowym sejmje ma Zwjazk 90/Zeleni 118 wot 736 sydłow.


text:
Kreatiwne hłójčki pytane!
Hejda doma w dźěćacych stwach: Što da runje takle ćiniće? Wostudu pasć je strowe, smy nawukli – ale prošu nic přehnawać. Tohodla mamy nimo inspiracijow za staršich tež jedyn abo tamny nadawk za was. Wjeselće so na lute małke ideje, kiž móžeće doma přesadźić.
A štóž je hižo sam na rjane wrótnosće přišoł, hoberske LEGO-wěže twarił, pisane wobrazy stworił abo sej što tež přeco wumyslił – my wjeselimy so na wašu mejlku a wozjewimy ideje rady na tutej stronje w rubrice DŹĚĆI ZA DŹĚĆI!


text:
Anna Myszyńska
Anna Elżbieta Myszyńska (nar. 30 czyrwnia 1931 we Kōrnicy, um. 7 września 2019 we Nysie[2][3]) to bōła ślōnskŏ pisŏrka, przekłŏdŏczka, fotografistka, poetka, propagatorka ślōnskij gŏdki a tradycyje. Autorka seryje rozprŏwek Śląskie rozprawianie, idyjŏdŏwca Kōnkursu Ślōnskij Gŏdki „Śląskie Rozprawianie” we Prudniku. Zwiōnzanŏ ze Prudnikym a Biołōm.
Biografijŏ[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Narodziyła sie 30 czyrwnia 1931 roku pod mianym Schneider[2] we Kōrnicy blisko Gogōwka, ôwdy we prudnickim krysie. Bōła ôna ze ślōnskij familije. Bazowõ szkołã skōńczyła we niymieckij gŏdce we 1945 roku. Po abszlusie drugij wojny światowyj bez pŏrã lŏt robiyła we gospodarce swojich ôjcōw[4] i na żniwach we gospodarce przi pałacu we Lipach we Prudniku[5].
Niy uczynszczała do szkoły, pōniywŏż niy znała polskij gŏdki, ino ślōnskõ. Dopiyro we 1952 roku poszła do szkoły flyjgerskij we Raciborzu, kerõ skōńczyła jako autodydaktyk ze wyrōżniyniem i dostała robotã we lazarycie we Ôpolu. We 1957 roku skōńczyła Państwowõ Szkołã Hyjbam w Nysie[4].
Zamiyszkała we Biołyj kole Prudnika. Zajōnła sie fotografijōm dziynki swojimu ślubnymu Bogdanowi Myszyńskimu, z kerym ôd 1967 roku[3] kludziyła fotograficzny werk[2]. Po przejściu na pynzyjõ ôstała fotoreporterym cajtōngu „Panorama Bialska”. Wziōnła udzioł we kōnkursie ślōnskij gŏdki „Po naszymu, czyli po śląsku”, ôrganizowanym ôd Polskigo Radyja Katowice. Zaczła pisać do cajtōngu krōtke rozprŏwki po ślōnsku „Jak to piyrwej było”, co w nich spōminała swoje dzieciństwo, modość, kościelne świynta, stare zwyki a ôbrzyndy zwiōnzane ze porami roku i z robotōm w dziedzinach, przi nawiōnzaniu do terŏźnych czasōw. Niy znała żŏdnego ôsobnego szrajbōnka dlŏ ślōnskij gŏdki, skuli czego tekst jako autodydaktyk zapisowała tak, jak sama gŏdała i słyszała we polskij ôrtografiji. We 1994 roku dostała ôd Radyja Ôpole propozycyjõ spōłpracy we kludzōnyj ôd redachtora Andrzeja Russaka dlŏ niymieckij myńszości audycyje „Nasz Heimat”[4]. Spōłpracowała tyż z cajtōngym „Tygodnik Prudnicki”, dlŏ kerego przełożyła na polskõ gŏdkã treść rōmanu Sommer der toten Träume ôd Harry’ego Thürka. Bōła idyjŏdŏwcōm Kōnkursu Ślōnskij Gŏdki „Śląskie Rozprawianie” we Prudniku[2].
We Biołyj założyła skupinã pōmocy dlŏ familiji alkoholikōw, za co dostała tytuł Zasużōny dlŏ Miasta i Gminy Biołŏ[3]. Nojwiyncyj uciechy sprawiały jeji liczne autōrske trefy z młodziōm we szkołach jak tyż z czytŏczami, kaj mogła im przekŏzać, jak wielgim szacym je dziynnŏ dwugŏdkowość, ofyn trōjdwugŏdkowość we Ślōnsku i jak wŏżne je zachowanie ślōnskich tradycyji a zwykōw. Autorka zgrōmadziyła moc dyplōmōw jak tyż podziyńkowań bydōncych pamiōntkōm z tych trefōw, kere spōminała barzo ciepło i chyntnie wrŏcała do nich spamiyńciōm[4].
We samoregyrowych ôbiorach we 2018 roku bez skutku ubiygała sie ô titel radnyj prudnickigo krysu z Koalicyje Ôbywatelskij (dostała 89 gosōw)[6].
Chorowała na rozsiane stwardniynie[4]. Umrziła 7 września 2019 we hospicyjum w Nysie. Pogrzib ôdbōł sie 15 września w Biołyj. We pogrzebie uczestniczyli m.in. burmistrz Biołyj Edward Plicko i wicelandrat prudnickigo krysu Janusz Siano[7]. 3 dni po jeji śmierci, cajtōng „Nowa Trybuna Opolska” na swojij internetowyj zajcie, napisoł: „Bōła ôsobōm niysłychanie ciepłōm a ympatycznōm. Społym z Niōm umrził kōncek dŏwnego Ślōnska, ale zrobiyła wszyjsko, coby niy ulegnōł zapōmniyniu”[3]. Jeji syn, Piotr, umrził rok niyskorzij 14 grudnia (narodziōł sie 25 lipnia 1960)[8].
Twōrczość[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Myszyńska używała prudnickigo dialektu ślōnskij gŏdki.
We czasie 18 lŏt jeji spōłprace z Radyjym Ôpole powstoło bez 700 rozprŏwek we ślōnskij gŏdce. Tajlã z nich autorka ôpublikowała we latach 1999 (Śląskie rozprawianie)[9], 2006 (Śląskie rozprawianie: z okolic Białej, Głogówka i Krapkowic)[10] i 2007 (Śląskie rozprawianie: z powiatów Prudnik, Koźle i Krapkowice)[11] we trzech tōmach ksiōnżki Śląskie rozprawianie. We 2010 roku, starōnkym Historycznyj Kōmisyje dlŏ Prudnickigo Krysu z Northeim w Niymcach, ôstało ôpublikowane dwugŏdkowe wydanie (we wersyji ślōnsko-niymieckij), piyrszyj tajle Śląskigo rozprawianiŏ, pod titelym Oberschlesische Erzählungen[4].
We 2003 a we 2007 roku autorka wydała swoje prozatorske a poetycke szkryfty we dwugŏdkowym (polsko-niymieckim) tōmiku Nie tylko po śląsku/Nicht nur Schlesisch[4].
Przełożyła na ślōnskõ gŏdkã dramat „Rajmund i Julka” (ôryg. „Romeo and Juliet”) ôd Williama Shakespeare'a we 2004 roku[12].
We 2010 roku, pospōł z synym Piotrem wydała ksiōnżkã-katalog pt. Pod Wieżą, zawiyrajōncy wiersze włŏsne a ôd Piotra, a jego ôbrazy upiynkszyły to wydŏwnictwo[4].
Dlŏ swojich suchŏczy, kerym czytanie ksiōnżek we ślōnskij gŏdce sprawiŏ ciynżkość, autorka nagrała album trzech plat z 40 ôbranymi rozprŏwkami po ślōnsku. We roku 2013 wydała tyż dwypłytowy album zawiyrajōncy 26 radyjowych rozprŏwek we niymieckij gŏdce, pod titelym Oberschlesiche Erzählungen[4].
Bajszpile tekstōw ôd Myszyńskij[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Nadgrody[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- gratulacyjny list ôd Marszałka Ôpolskigo Wojewōdztwa za ôsiōngniyńcia we upowszechnianiu kultury (2000)[15]
- dyplōm ôd Ministra Kultury i Nŏrodnyj Erbowizny za zasugi we upowszechnianiu kultury (2008)[15]
- tytuł Zasużōnyj dlŏ Miasta i Gminy Biołŏ (2009)[15]
- hōnorowŏ ôznaka Zasużōnŏ dlŏ Ôpolskigo Wojewōdztwa (2016)[15]
Przipisy
- ↑ Wybory samorządowe 2018, wybory2018.pkw.gov.pl [dostymp 2021-03-16].
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Andrzej Dereń: Zmarła Anna Myszyńska (pol.). terazprudnik.pl.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Krzysztof Strauchmann, Zmarła Anna Myszyńska, pisarka, poetka, propagatorka śląskiej gwary i tradycji, Nowa Trybuna Opolska, 10 września 2019 [dostymp 2020-12-24] (polski).
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 4,8 Biografia – Anna Myszyńska, gckbiala.pl .
- ↑ Żniwa po froncie, „Panorama Bialska”, 7 (269), 2017 .
- ↑ Anna Myszyńska - kandydat na radnego kadencji 2018-2023 w: prudnicki, www.portalsamorzadowy.pl [dostymp 2021-03-16] (polski).
- ↑ Grzegorz Weigt, Ostatnia droga Anny Myszyńskiej - Teraz Prudnik!, 16 września 2019 [dostymp 2021-03-16] (polski).
- ↑ Andrzej Dereń, Nie żyje Piotr Myszyński. – Wciąż tańczę obrazem, kolorem… - Teraz Prudnik!, 14 grudnia 2020 [dostymp 2021-03-16] (polski).
- ↑ Śląskie rozprawianie, Lubimyczytać.pl [dostymp 2021-03-16].
- ↑ Anna Myszyńska, Śląskie rozprawianie: z okolic Białej, Głogówka i Krapkowic. Opowiadania radiowe autorki z audycji "Nasz Heimat" w Radiu Opole z lat 1998-2001, Agencja Wydawnicza "Śląsk" Anna Myszyńska, 2006, ISBN 978-83-923470-0-2 [dostymp 2021-03-16] (polski).
- ↑ Anna Myszyńska, Śląskie rozprawianie: z powiatów Prudnik, Koźle i Krapkowice. Opowiadania radiowe autorki z audycji "Nasz Heimat" w Radiu Opole z lat 2002-2005, Agencja Wydawnicza "Śląsk" Anna Myszyńska, 2007, ISBN 978-83-923470-1-9 [dostymp 2021-03-16] (polski).
- ↑ Dorota Wodecka-Lasota, Rozmowa o trudnych miłościach i tłumaczeniu Szekspira na śląski, opole.wyborcza.pl, 10 mŏja 2004 [dostymp 2021-04-11] (polski).
- ↑ Tygodnik Prudnicki : gazeta lokalna gmin [...]. R. 15, nr 24 (707)., FBC, 16 czerwca 2004, s. 15 [dostymp 2021-03-16] (polski).
- ↑ Andrzej Dereń, Tygodnik Prudnicki : gazeta lokalna gmin [...]. R. 15, nr 25 (708)., FBC, 23 czerwca 2004, s. 19 [dostymp 2021-03-16] (polski).
- ↑ 15,0 15,1 15,2 15,3 Anna Myszyńska – Urząd Miejski w Białej, biala.gmina.pl [dostymp 2021-02-21].
Linki zewnyntrzne[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- Anna Myszyńska (pol.). biala.gmina.pl. [dostymp 2021-03-16].
- Anna Myszyńska (96370) (pol.). lubimyczytac.pl. [dostymp 2021-03-16].
- Anna Myszyńska (pol.). w.bibliotece.pl. [dostymp 2021-03-16].


text:
»To je krótczé, to je dłudżé, to kaszëbskô stolëca« – to su prědne słowa drje nejwěcej znatego ludowego spiwa Kašubow. Jano w Kašubskej? Ně, w cełej Pólskej znaju ga »kašubski alfabet« (kašubski Kaszëbsczé nótë, pólski Alfabet kaszubski abo Kaszubskie nuty). Ale co to ma na se, w kraju, źož njepłaśe Kašuby až do źinsajšnego ako pśipóznata etniska abo narodna mjeńšyna?
Bźez cwiblowanja jo, až Kašuby južo dłujko wěcej njejsu mógali ze swójeju kulturneju identitu we takej lichośe žywe byś, ako pó padnjenju zeleznego zapowjeska w lěśe 1989. Móžomy samo wó «kašubskem wózroźenju« powědaś. Pšawniski wiźone se Kašuby jano na bazy jich rěcy šćitaju – powěda se wó »regionalnej rěcy«. Fokus stakim na rěcy lažy a to hyšći pśed woplěwanim kulturnych nałogow. Dajo wšak jaden element, z kótarymž móžomy wobej faktora šykownje ze sobu zwězaś: muziku. Wóna tak a tak jo kšuty wobstatk kašubskeje identity a jo se wopšawdu kontinuěrujucy celebrěrowała. Ironiski jo, až jo tomu tyła wobstojnosć, až jo komunistiska ludowa republika Pólska kašubsku rěc na dialekt zdegraděrowała. Su se w bogatej licbje wózjawili słowniki a publikacije wó »kašubskem dialekśe«. Dokulaž su w komunizmje folkloru pódpěrowali a propagěrowali, su se rowno dialekty mógali w spiwnej formje na jawišćach Pólskeje prezentěrowaś. Źinsa jo stojnišćo kašubskego ako dialekt wětšy źěl passé. Wucynki su pak weto hyšći do wěsteje měry dłymoko zakórjenjone – teke w kašubskej zgromadnosći samej. Pśedewšym młodej generaciji su bóžko to »kašubske byśe« z wjelikim wuspěchom zagnali. Pśeśiwo tomu slědne dwaźasća lět aktiwnje wójuju. Etablěrowanje šulskego systema wubuźujo wjeliki zajm, tak až licba źiśi, kótarež wuknu w šuli kašubski, sega pśecej bližej 20.000. Tendenca stupa lěto wob lěto! Za rewitalizaciju kultury a rěcy jo wšak jeje witalita wažna, howac grozy tšach, až se Kašuby ako wěsty part atrakcije a žywy muzej pód gołym njebjom pśenjeroźiju.


text:
Na kŏżdym fajerze1 u Tanty2 Eldzy bōły take fajne małe klopse ze rybōw, kere wartko sie traciōły3. Szło by pedzieć, że to take bratheringi4, yno trocha przemelane5 bez flajszmaszyna6. Ône tyż sōm we zalywie ze ôctu i bez to mogecie je we zimnym nawet i ze dwa tydnie potrzimać, choć mie sie zdŏ, że aż tyla to niy wytrzimiecie i za pŏra dni je zezrecie 😉
Co potrza?
500 g zielōnych śledzi (niy bōjcie sie- ône niy majōm zielōnyj farby, yno tak sie gŏdo na surowe filety ze śledzia)
1 żymła7
2 cebule
1 jajco
tarto bōłka
połra listkōw bobkowych
połra kulek ziela angelskego
sōl i pieprz
łeżka cukru
1/2 szklōnki ôctu winnego abo ze jabek (choc po tōniu bydzie z ôctym szpyrytusowym)
olyj do smażynio
łeżka masła klarowanego
liter wody
jŏ żech doł tyż poła łeżeczki gorczycy i pŏra kulek zielōnego pieprzu
Żymła zamoczcie we wodzie. Śledzie pomelejcie bez maszynka, dociepcie tam poła cebuli, a na kōniec wyciśniynto ze wody żymła. Dejcie do tego niyskorzi jajco (surowe), sōl i pieprz. Ukulejcie małe kulki i obturlejcie we tartyj bōłce. Łozgrzyjcie na patelni olyj i piyczcie na nim klopse. Jak już bydōm fajnie przibrōnołcōne8, to je przełōżcie do jaki srogi krauzy abo małego bōnclŏka9.
Terŏzki trza narychtować zalywa. Pokrejcie cebula i zeszklijcie na łeżce masła klarowanego. Niyskorzi dolyjcie tam liter wody, 1/2 szklōnki ôctu, dejcie sōl, pieprz, ziele angelske, liście bobkowe, łeżka cukru (mogecie tyż dać gorczyca abo kulki zielōnego pieprzu) i niech sie to chwila powarzi. Na sōm kōniec trza zalŏć te kulki zalywōm, na wiyrch10 dać pŏra łeżek tego oleju ze smażyniŏ i dać im sie przegryjś- aby 24 godziny. Smacznego 🙂
1uroczystości
2cioci
3znikały
4śledzie opiekane
5przemielone
6maszynka do mięsa
7bułka
8przyrumienione
9garnek kamionkowy
10górę


text:
Skrzypce /Organy / pianino cyfrowe/ wokal - profesjonalna oprawa ślubu
Katowice, śląskie
od 200 do 450 zł / występ
Skrzypce klasyczne lub elektryczne/+ pianino/+drugie skrzypce/+wokal
Rybnik, śląskie
od 300 do 600 zł / występ
Oprawa muzyczna ślubu, skrzypce i flet id:22964
Ruda Śląska, śląskie
liczba odwiedzin: 600
Wyjątkowe sale weselne w mieście Ruda Śląska
Popularne miasta w okolicy
Oprawa muzyczna ślubu Radzionków Oprawa muzyczna ślubu Koziegłowy Oprawa muzyczna ślubu Mysłowice Oprawa muzyczna ślubu Kalety Oprawa muzyczna ślubu Katowice Oprawa muzyczna ślubu Żory Oprawa muzyczna ślubu Bytom Oprawa muzyczna ślubu Jaworzno Oprawa muzyczna ślubu Rybnik Oprawa muzyczna ślubu Dąbrowa Górnicza Oprawa muzyczna ślubu Tarnowskie Góry Oprawa muzyczna ślubu Częstochowa Oprawa muzyczna ślubu Sosnowiec Oprawa muzyczna ślubu Gliwice Oprawa muzyczna ślubu Zabrze Oprawa muzyczna ślubu śląskie
Wszystkie firmy w mieście Ruda Śląska
Sale weselne Ruda Śląska Fotograf ślubny Ruda Śląska Kamerzysta na wesele Ruda Śląska Zespoły weselne Ruda Śląska DJ na wesele Ruda Śląska Atrakcje weselne Ruda Śląska Salon sukien ślubnych Ruda Śląska Dekoracje ślubne Ruda Śląska Auto do ślubu Ruda ŚląskaZobacz wszystkie kategorie
Fotobudka na wesele Ruda Śląska Animatorzy dla dzieci Ruda Śląska Barman na wesele Ruda Śląska Oprawa muzyczna ślubu Ruda Śląska Szkoła tańca Ruda Śląska Uroda, makijaż ślubny Ruda Śląska Fryzjer Ruda Śląska Wynajem namiotów Ruda Śląska Dekoracje świetlne Ruda Śląska Bukiety ślubne Ruda Śląska Wedding planner Ruda Śląska Wynajem busów Ruda Śląska


text:
Budyšin (SN/CoR). Ze zjawnym listom kritizuje Serbsko-Němska syć Łužycafilm postupowanje zastupowaceho jednaćela Domowiny Marcusa Końcarja na poslednim posedźenju Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny. „Ze spodźiwanjom a starosćenjom su łužiscy filmowcy, zjednoćeni w syći Łužycafilm, na wědomje brali, zo wotpokazuje serbski zastupnik w rozhłosowej radźe rbb, knjez Marcus Końcaŕ, pokročowanje monotematiskich wusyłanjow w rjedźe delnjoserbskeho magacina ,Łužyca‘“, w lisće rěka.
Kónc žnjenca 1947 woswjeći po zakazu nacijow 1937 wožiwjena Maćica Serbska swoje 100. narodniny. Wjeršk jubileja bě swjatočne połoženje zakładneho kamjenja 24. awgusta za nowy Serbski dom při Póstowym naměsće, kotryž měješe na městnje kónc wójny zničeneje Lessingoweje šule nastać. Dźěłowe brigady Serbskeje młodźiny – prěnja bě Serbskopazličanska – běchu w dobrowólnym njepłaćenym dźěle za to rozpadanki bywšeje Lessingoweje šule zrumowali a wotwjezli.
24. žnjenca 1947 zhromadźichu so Serbja na nowym twarnišću. Tehdyši předsyda Maćicy Serbskeje, 62lětny slawist a wědomostny bibliotekar dr. Jan Wjacsławk, porěča runje tak kaž prěni předsyda Domowiny, jeje sobuzałožer 1912 Arnošt Bart-Brězynčanski a tehdyši předsyda Serbskeje młodźiny Jurij Brězan. Prof. dr. Ota Wićaz rysowaše stawizny stareho Serbskeho domu na Lawskich hrjebjach. Wšitcy rěčnicy dźakowachu so Čerwjenej armeji za wuswobodźenje wot nacistiskeho nadknjejstwa. W nadawku Sowjetskeje wojerskeje administracije wupraji podpołkownik Fermatowič dobre přeća za natwar a wužiwanje noweho Serbskeho domu.
4. winowca 1972 zemrě w Kanecach Jan Meškank. W „Nowym biografiskim słowniku k stawiznam a kulturje Serbow“ (LND, 1984) je jeho šěroka dźěławosć z hesłami „wučer, narodny a kulturny prócowar, spisowaćel, ludowědnik, domiznowědnik, antifašist“ wupokazana.
Započatk nazymy je tradicionelnje čas wuńdźenja Serbskeje protyki a pratyje na nowe lěto. Titulnu stronu delnjoserbskeje knižneje protyki 2023 pyši napohlad Wjerbna. Wosobinsce mějach njerjane dožiwjenje w tej błótowskej wsy: Krótko po změnje běch słužbnje z knižnym blidom na swjedźenju Wjerbnjanskeje wohnjoweje wobory. Chětro podhladnaj kmótraj poskićištaj mi najprjedy, zo byštaj „mojemu staremu na frasu dali“, mějo mój přinarodźeny čerwjeny blečk mjezwoči za zranjenje – při tym steješe „mój stary“ pódla mje. Potom wupožčištaj sej wote mnje pisak a papjeru, zo byštaj stejo při knižnym blidźe serbskeho nakładnistwa planowałoj swój přichodny coup: załamać so do někajkeho domskeho. Njetrjebała drje dodać, zo tehdy lědy něšto předach.