text:
Za nas Serbow rěkaše to zwjetša, sej z němskorěčnymi synonymowymi słownikami wupomhać, sej serbske słowo najprjedy do němčiny přełožić a potom za so hodźacym słowom pytać. Serbski synonymowy słownik dotal njedawaše.
Rěčny centrum WITAJ wuda nětko zhromadnje z LND přiručku „Kak to jenož praju?“ z pjera Lubiny Hajduk-Veljkovićoweje. Je to prěnja jednorěčna hornjoserbska přiručka, w kotrejž nadeńdźe wužiwar za něhdźe 2.100 hesła wotpowědniki, z kotrymiž móže pytane słowo narunać. Dokelž so hustodosć jich woznam porno hesłowemu słowu změni, maja přikładowe sady prawe nałožowanje znazornić. Rěčne wobroty a přisłowa přiručku přidatnje wobohaćeja.
„Kak to jenož praju?“ njeje wědomostna přiručka a nima narok, być dospołna. Ma być wužiwarjej pomoc so hodźace słowo abo wobrot namakać a z tym swój słowoskład rozšěrić. Byrnjež hłownje na šulerjow wot 5. do 12. lětnika wusměrjena była, sej zawěsće tež dalši zajimcy to jedne abo druhe słowo wotkryja, kotrež jim snano w prěnim wokomiku njeby do mysli přišło.
„Kak to jenož praju?“ płaći 14,90 eurow a je w Smolerjec kniharni a w internetnym wobchodźe LND na předań.


c: text/html

text:
Wojerecy (SN). Wosebita informaciska tafla steji wot njedawna při klětce rapakow we Wojerowskej coologiskej zahrodźe. Wotkryłoj staj ju nawoda coowa Eugène Bruins a jednaćel Čornochołmčanskeho Krabatoweho młyna Tobias Čižik. Na tafli informuja wo wosebitej róli čornych rapakow w baji wo Krabaće a poručeja Krabatowy młyn wopytać a tam wjace wo dušnym serbskim kuzłarju zhonić.
Runočasnje wuhladaja wopytowarjo w Čornochołmčanskim młynje infotaflu wo rapakach a zhonja serbsce a němsce něštožkuli zajimaweho wo rozšěrjenju, picy a socialnym zadźerženju tohole ptaka. Nimo toho wopřijima tafla pokazku na to, zo móžeš žiwe rapaki we Wojerowskim zwěrjencu widźeć a zo dóstanješ so tam z kolesom a awtom runje tak kaž z direktnym busowym zwiskom měšćanskeje čary 1.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
MKS i Ruch to obycnie dwa kluby ze kompletym – 3 wygranych szpilów we nŏszyj lidze. Dzisiej spotkajôm sie we bezpośrydnim pojedynku, we Kluczborku.
MKS to mody klub, bo powstŏł dopiyro we 2003 roku i jest połonczyniem KKS-u Kluczbork, LZS-u Kuniów i Międzyszkolnego Ośrodka Sportu w Kluczborku. Ich nŏjwiynkszym sukcesem jest awans do I Ligi we syzonie 2015/16 i 1/8 finału Pucharu Polski we syzonie 2011/12.
We syzonie 19/20 gralimy ze MKSem u siã, we 5 raji zrymisowalimy 0-0. Do rywanżu niy doszło ze wzglyndu na przerwane rozgrywki. MKS zajôn miyjsce 4 i traciōł 1 punkt do Ruchu. We tym syzonie, łobok Ruchu i Polonii Bytom je wymiyniany we gronie faworytów do awansu do II Ligi.
We obecnym syzonie drużina ze Kluczborka mô 9 pkt, po 3 szpilach – tyla, co Ruch, i 7-3 we torach (wygrali ze LKSem Goczałkowice Zdrój 3-2, rezyrwami Górnika Zabrze 2-0 i ze Polonią-Stal Świdnica 2-1), co kôże wierzić, że dzisiyjszy szpil bydzie jednym, ze nôjlepszych, jakie rychtujôm sie we tym syzonie.
Ekipa trynera Łukasza Berety, ze szpilu na szpil prezyntowała sie corôz lepij i dzisiŏj na pywno tyż niy dadzôm sie zaskoczyć rywalom. Wierzymy, że bydzie fest srogie widowisko i zwyciynski bydzie właśnie Ruch. Nôsz typ: 1-4.
Poczôntek zaplanowany je na godzina 18:00
Przipominŏmy tyż ło nŏszyj zabawie. Typer Na Niebiesko pod patronatym Baru „Kinga” znŏjdziecie tukej => Typuj i wygrywej!
własne


text:
Ruch Chorzów złożōł wniosek ło licyncja na II Liga, jak tam dostanymy, to ze automatu dostanymy tyż licyncjŏ na III Liga.
Czas na rozpatrzynie wniosku mijŏ 3-4 czyrwcŏ. Jak niy dostanymy licyncji, trza bycie skłŏdać łosobny wniosek ło licyncjŏ na III Liga. Ocywiście je jeszcze odwołanie. Jakby bōło skłŏdane, ale bydzie niy skuteczne to dostanymy pora dni na złożynie wniosku ło licyncja na III Liga. Tam decyduje już Ślōnski Zwiōnzek Fussbalu. – „Jesce we kwiytniu skłŏdany bōł wniosek na II Liga. Jak łostanie uznany, to bydzie to równoznŏczne ze otrzimaniem licyncji na III Liga. Jak bydzie inaczyj, słożymy osobny wniosek na III Liga. Na razie czekŏmy na decyzjŏ PZPNu” – gŏdŏł nŏm Tomasz Ferens, Rzecznik Prasowy Klubu.
Nigdy niy idzie dŏwać 100% pywności, ale ze nŏszych źródeł wynikŏ, że we III Lidze wystōmpiymy na 100%. Czy je syns licyć, że aż 4 drużiny niy dostanōm licyncji na II Liga? Myślymy, że niy.
własne


text:
Znankstwa serbskeje žywjeńskeje a twarskeje kultury w Dolnej Łužycy
Južo někotare lěta zběraju a dokumentěruju se znankstwa serbskeje žywjeńskeje kultury w Dolnej Łužycy, a to jano na zakłaźe projektow tśeśich srědkow. To pótrjefijo wuměłske twórby wšakorakego razu w zjawnem rumje rowno tak, ako wósobiny we wótpowědnych jsach a městach, kenž su na wšaki part za Serbow statkowali. W kótarej měrje jo to serbske až do źinsajšnego žywe resp. jo wobwliwowało zgromadne stawizny ze Nimcami našeje regiony, se dopokažo teke z pomocu historiskich drastwinach wobrazow mj. dr. pśi woplěwanju nałogow a se wě na pólinowych mjenjow.
Z togo projekta su wurostli w běgu casa mań dalšnych nadawkow. Akle njedawno smy dojśpili, až se na pomnikowych lisćinach kraja Bramborskeje wótpowědne znankstwa ze zwiskom k serbskej kulturje teke ako take pómjenuju. K publikacijam, kenž su nastali w tom projekśe, glědajśo teke pla sobuźěłaśerjow resp. sobuźěłaśerki.
Na projekśe wobźělone: Alfred Rogan, Katja Atanasov, Tobias Preßler, Heiko Lobert


text:
Powěsće: póndźelu, 10.05.2022
Hauptinhalt
Hornja Łužica: Mejemjetanje kónc tydźenja
Kónc tydźenja su we wjacorych serbskich wsach meje mjetali, tak w Sernjanach, Koslowje a Radworju. W Sernjanach staj akordeonistaj jědnaće porow dźěći k rejam přewodźałoj. Holcy běchu w serbskej narodnej drasće. Sydom porow w Radworju bě tež serbske. Tam dožiwi wjacore sta ludźi pisany serbski wjesny swjedźeń, při kotrymž so meja při padnjenju samo złama. W Koslowje bě cyły areal při kulturnym domje srjedź wsy derje pjelnjeny, městna w stanje njedosahachu. Při powalenju meje je tam wjeršk w milinowodźe wisajo wostał, so pak ničo stało njeje.
Budyšin: Wubědźowanje młodych hudźbnych talentow
Wjace hač 100 dźěći je so kónc tydźenja na 12. wubědźowanju młodych talentow "Młoda serbska hudźba" w Choćebuzu a Budyšinje wobdźěliło. Prěni króć móžachu so tež rejowanske cyłki předstajić. Jury nazhonitych hudźbnikow a hudźbnych pedagogow je přinoški hódnoćała. Serbski ludowy ansambl tute wubědźowanje kóždej dwě lěće zarjaduje. Wosebje wuspěšni wobdźělnicy wustupja na zakónčacym koncerće 22. meje w Budyšinje.
Budyšin: Spominanje na wopory wójny
W Budyšinje su njedźelu tež zastupjerjo župy "Jan Arnošt Smoler" při pomnikach Při cyhelskim nasypje na padłych Druheje swětoweje wójny spominali. Na ćichim spominanju na sowjetskich wojakow je wyši měšćanosta Alexander Ahrens porěčał, wuprajo swoju nadźiju, zo so wójna mjez słowjanskimi bratrami w Ukrainje bórze skónči. Amtěrowaca županka Leńka Thomasowa je kwěćele ze serbskej seklu połožiła. Přitomni pak zwěsćichu, zo běše na pomniku za pólskich padłych pismo přemórane.
Lipsk: Serbsko-němski koncert chóra Lipa
Hromadźe z Markkleebergskimi wokalistami je chór Lipa njedźelu w Lipsku wustupił. Pod hesłom "Hudźba zwjazuje" zaklinčachu na žurli Stareje wikowanskeje bursy spěwy we wosom rěčach. Mjez připosłucharstwom bě tójšto Lipšćanskich Serbow. Z koncertom woswjećichu Markkleebergscy spěwarjo swój pjećlětny jubilej, chór Lipa zhladuje mjeztym na 115 lět skutkowanja. Kontakt mjezy ćělesomaj nawjazał bě serbski komponist Jan Cyž.
Wochozy: Mejski swjedźeń w parku błudźenkow
Serbska rejowanska skupina Smjerdźaca je njedźelu w Parku błudźenkow we Wochozach nałožk mejemjetanja předstajiła. Na serbske kulturne popołdnjo bě tamniše spěchowanske towarstwo přeprosyło. Za to su tam meju stajili, kiž rejowarjo po tradiciji mjetachu a so wo wjeršk wubědźowachu. Něhdźe 150 přihladowarjam předstajichu po tym serbske reje.
Oberammergau: Młodostni sej pasion wobhladali
90 serbskich młodostnych je sej kónc tydźenja do bayerskeho Oberammergauwa dojěło. Su sej tam šěsćhodźinske předstajenje generalneje proby pasionskeje hry wobhladali. Po dołhej tradiciji tutu tam kóžde dźesać lět předstajeja. 2020 buchu předstajenja přestorčene a su nětko lětsa wot srjedź meje hač do oktobra.


text:
Saksko-pólska kooperacija
Zhorjelc/Zgorzelec (dpa/SN/ch). Zhromadne dźěło přisłušnych srjedźneho stawa podłu němsko-pólskeje mjezy steji dźensa w srjedźišću 10. hospodarskeje konferency w Zgorzelecu. „Mamy wjace hač 300 wobdźělnikow ze zawodow a institucijow“, informuje Christian Puppe, nawoda jednaćelskeho běrowa kontaktneho centruma za saksko-pólsku hospodarsku kooperaciju IHK Drježdźany. Wot lěta 2006 IHK zhromadnje z pólskimi partnerami tele zarjadowanje organizuje. Prěni króć zetkaja so hosćo w Zgorzelecu, mjez nimi tež sakski ministerski prezident Stanisław Tilich (CDU) a pólski wonkowny minister Grzegorz Schetyna. Pólska je za sakske hospodarstwo sobu najwuznamniša na wukrajnych wikach.
Španičan wučomnik měsaca
Za přirodźe bliske ratarstwo
Bórkowy (dpa/SN/ch). Braniborska chce ratarjow w Błótach dale spěchować, jeli so za přirodźe bliske ratarstwo rozsudźa. Tak so přirodny žiwjenski rum Błótow zawěsći, zwurazni wčera braniborski agrarny minister Jörg Vogelsänger (SPD). Tak hodźa so někotre płoniny jenož po wodźe docpěć abo maja wysoki staw dnowneje wody. Sćěh toho je mjenje dochodow. Rjadowanje je na dobro ratarjow, kotrychž płoniny njejsu mjeńše hač 0,2 hektaraj a nic wjetše hač tři hektary. Mjez druhim dóstanu ratarjo 75 eurow za łuku, kotraž hodźi so po kraju docpěć, ale 180 eurow, hdyž je tole jeno z čołmom móžne.
Wnučk wowku zakłół
Dźělne wotdołženje kiwa
Mittenwalde (dpa/SN/ch). Frakcija SPD w Braniborskim krajnym sejmje chce při planowanej wokrjesnej reformje dotalne bjezwokrjesne města Brandenburg nad Habolu, Choćebuz a Frankfurt nad Wódru wotćežić. Jako wyše centry měli so wone na hospodarske a kulturne srjedźišća regiona wuwić, zdźěli frakcija pjatk na zakónčenju swojeje dwudnjowskeje klawsury w Mittenwaldźe. Mjenowane města maja so předewšěm wo swoje nadawki jako komuny a wyše centry starać. Lěta dołho zadołženym městam ma so dźělne wotdołženje poskićić. Přewostajić ma so za to 400 milionow eurow, połojca z krajnych srědkow, połojca z financneho wurunanskeho zakonja. Reformowacy plan krajneho knježerstwa předwidźi dźesać město dotalnych 14 wokrjesow.
Miliony za pomnikoškit
Skowarjo so wubědźuja
Choćebuz (dpa/SN/ch). Wot 24. do 27. septembra zetkaja so najlěpši skowarjo Němskeje w Choćebuzu, zo bychu so mjez sobu měrili. Prěni króć wuhotuje zwjazkowe wubědźowanje w južnej Braniborskej, kaž Choćebuska rjemjeslniska komora wčera zdźěli. 54 młodych ludźi w starobje 16 do 23 lět je so kwalifikowało. Pruwować budu tam štyri wšelake technologije skowanja. Dobyćerjo zwjazkoweho wurisanja „Młodźina skowa“ pojědu potom do Jendźelskeje a do Chiny.
Ćahi njejězdźa
Budyšin (dpa/SN/ch). Mjez Zhorjelcom a Žitawu wot dźensnišeho žane ćahi njejězdźa. Čara wostanje twarskich dźěłow na mosće w Zhorjelcu a dalšich twarskich naprawow dla hač do 12. decembra zawrjena, informowaše wobchadny zwjazk Hornja Łužica-Delnja Šleska ZVON wčera w Budyšinje. Zasadźene narunanske busy pak budu za tutu čaru dlěje po puću. Wone tuž zašo wotjědu, zo bychu pasažěrojo w Zhorjelcu ćah do Choćebuza docpěli.
Hłownje starši ludźo zajimowani
Na žnjowy dźakny swjedźeń
Lubij (dpa/SN/ch). Ratarjo a zwjazki wotměja kónc tydźenja w Lubiju 18. krajny žnjowy dźakny swjedźeń. Wjerški budu burske wiki, swjedźenski ćah, wuznamjenjenje najrjeńšeje žnjenskeje króny a Boža słužba w Mikławšskej cyrkwi, zdźěli ratarske ministerstwo wčera w Drježdźanach. Najebać lětuše njepřijomne wjedro běchu sakscy ratarjo ze žnjemi spokojom, zwurazni minister Thomas Schmidt (CDU). Po lońšich jara dobrych wunoškach wšak su wone něšto snadniše. Předewšěm rěpikowe žně njejsu wočakowanjam wotpowědowali. Běrny, kukurica a cokorowa rěpa hišće zrawja.
Sprjewju najručišo saněrować
Rozbuchnu wuheń piwarnje
Choćebuz (dpa/SN/ch). W Choćebuzu rozbuchnu 22. septembra 55 metrow wysoki wuheń bywšeje piwarnje Merkur, zdźěli město. Něhdźe sto wobydlerjow dyrbi nachwilnje swoje bydlenja wopušćić. Za rozbuchnjenje trjebaja 5,5 kilogramow rozbuchliny, kotruž rozdźěla na połsta točenych dźěrow. 7 000 kwadratnych metrow wulki teren słuša towaršnosći Gesa k wuwiću a saněrowanju starych stejnišćow. Zwjazkowa firma je na swojej internetnej stronje zdźěliła, zo ma so dlěje hač lětdźesatkaj prózdny industrijny twar zhubić. Płonina ma so potom za nowe wužiwanje předać.
Holčka z woknom padnyła
Wojerecy/Zhorjelc (dpa/SN/ch). Lěto stara holčka je wčera rano z woknom bydlenja na štwórtym poschodźe wjaceswójbneho domu we Wojerecach padnyła. Ćežko zranjenu dowjezechu ju z helikopterom do chorownje. Policija wuchadźa z ćežkeho njezboža, njepředleža dźě žane pokiwy na chłostajomny njeskutk, praji jeje rěčnik w Zhorjelcu. Kriminalna policija wobstejnosće přepytuje. Za čas njezboža bě 21lětna mać z holčku a dalšim dźěsćom w bydlenju.
Pódowi coologojo so zetkaja
Wowcy lěpje škitać
Rěčicy (dpa/SN/ch). Wjelki su minjene štyri tydźenje w Budyskim wokrjesu w 16 padach wowcy nadpadnyli. „Wjetšina skoćatow je mortwa, někotre su zranjene“, rozkładźe wčera rěčnica kontaktneho běrowa Wjelči region Łužica w Rěčicach. W jednym padźe su třinaće wowcow naraz zakusali. Potrjechena je kónčina wokoło Bóšic, Rakec a Kulowa. Nadpady přirjaduja Róžeńčanskej wjelčej črjódźe. W někotrych padach je wjelk samo elektriski płót přeskočił. Kontaktny běrow tuž namołwja, zo měli so płoty přidatnje z pjerchotatym banćikom zawěsćić, kotryž ma so hač do 30 centimetrow wysoko kruće nad płotom sćahnyć. Material hodźi so w Rěčičanskim běrowje darmotnje wupožčić.
Na probu bydlić
Wopory lěhwa wopominali
Jemjelnica (dpa/SN/ch). Składnostnje 70. róčnicy załoženja sowjetskeho specialneho lěhwa w Jemjelnicy (Jamlitz) je braniborski kulturny statny sekretar Martin Gorholt njeličomne wopory wopominał. „Stawizny specialneho lěhwa su stawizny potłóčowanja a přesćěhanja“, praji Gorholt sobotu na wopominanskim zarjadowanju iniciatiwneje skupiny interněrowanske lěhwo Jemjelnica. W specialnym lěhwje bě po słowach Gorholta wot lěta 1945 do 1947 wjace hač 10 000 ludźi pod najhóršimi wuměnjenjemi zajatych. Něhdźe 3 400 z nich njepřežiwi, wón praji. Sowjetska tajna słužba NKWD bě wot meje 1945 w sowjetskim wobsadniskim pasmje dźesać specialnych lěhwow zarjadować dała. Specialne lěhwo 6 bu z Frankfurta nad Wódru na teren bywšeho nacionalsocialistiskeho wonkowneho lěhwa Luboraz přepołožene. Dźensa informuja wustajeńcy w Jemjelnicy wo dwójnych stawiznach lěhwa.
Pjenjezy za młodźinske dźěło
Wustaja mólby Gröszera
Choćebuz (dpa/SN/ch). Choćebuski wuměłstwowy muzej Dieselowa milinarnja pokaza wot jutřišeje soboty něhdźe 40 twórbow Berlinskeho molerja Clemensa Gröszera (1951–2014). Přehladka rjadu „Konstelacija“ traje hač do 15. nowembra. Wustajene budu wosebje samowobrazy a portrety dźowki wuměłca. Mólby su dopokaz trajneho zajima za jedyn sujet a pochadźeja předewšěm ze zawostajenstwa Gröszera. Dieselowa milinarnja je znata za swój bohaty fundus wuměłstwa z NDRskeho časa.
Přepytować přestali
Choćebuz/Hirschfelde (dpa/SN/ch). Choćebuske statne rěčnistwo je přestało přepytować nastupajo morjeneho wjelka, kotremuž bu hłowa wotćata. „Njejsmy skućićela zwěsćić móhli“, zdźěli rěčnik zarjada Horst Nothbaum. Mortwe zwěrjo běchu loni w decembru blisko Hirschfelde na mjezy k Sakskej našli. Podobny podawk sta so hižo samsne lěto w awgusće pola Luboraza. W tym padźe pak po słowach Nothbauma hišće přeń- dźenja přećiwo družinoškitnemu zakonjej dla přepytuja. Za to zamołwity je krajny kriminalny zarjad.
Žurle hrodu restawrowane
Před paduchami so škitać
Drježdźany/Choćebuz (dpa/SN/ch). Tójšto rjemjeslniskich zawodow w namjeznym rumje Braniborskeje a Sakskeje chce so z widejowymi wobkedźbowanjemi, płotami a alarmowymi připrawami před paduchami škitać. Za to žadaja sej podpěru krajow. Rjemjeslniskej komorje Drježdźany a Choćebuz wuprajištej so wčera za krajne spěchowanske programy, kotrež maja zawodne wěstotne naprawy podpěrać. „Začuće wěstoty našich rjemjeslnikow chětro ćerpi“, rozłoži prezident Choćebuskeje rjemjeslniskeje komory Peter Dreißig. Komorje zepěratej so při swojej próstwje na swójske naprašowanje mjez firmami w južnej Braniborskej a Sakskej k namjeznej kriminaliće a k wěstotnemu połoženju.
Šulerjow wuznamjenili


text:
Mōnitoring mydiōw
Systym zbiyrŏ daty ze ôbiektu i pokŏzuje je jako czytelne wykresy. Umożniŏ nōm prōwnaniy ôdczytōw ze roztōmajtych rachowŏczōw, czujnikōw tymperatury, wilgłości, aji siyły światła ôd klary. Idzie na wykresach ôznaczyć werty progowe, po przekroczyniu kerych systym dŏ znać używŏczowi (np. bez SMS) abo zafunguje inakszyj (np. zastŏwi sztrōm we skŏzanym ôbwodzie).
Wykrywaniy stratōw
Dziynki stałymu mōnitoringowi możebne je wykryciy krapaniŏ wody i inkszych strat. Systym umożni archiwizacyjŏ zebranych informacyji we bazie datōw, eksport datōw do zbioru .csv abo wydruk ôbranych datōw abo wykresōw. Dziynki zdalnymu dostympowi do tych datōw wszyjske wykresy idzie ôbziyrać na smartfōnie, tablecie abo kōmputrze.
Wiysz, wiela elektrycznyj ynergije, wody, gazu zużywŏsz? A medykujesz sie rŏz za kedy, wiela ynergije, za kerŏ żeś zapłaciōł bōło przidajne, a wiela bōło przetyrmaniōne?
Przikłŏdowe użytki:
- Analiza strzednij, maksymalnyj i minimalnyj tymperatury/wilgłości abo inkszyj fizycznyj werty we danym czasie,
- Porōwnaniy werty tymperatury/wilgłości abo inkszyj fizycznyj werty stawiyniŏ we roztōmajtych ôkresach,
- Porōwnaniy werty tymperatury/wilgłości abo inkszyj fizycznyj werty ze pŏru czujnikōw (np. porōwnaniy zewnyntrznyj i wnōntrznyj tymperatury stawiyniŏ),
- Analiza zużyciŏ elektrycznyj energije abo inkszygo mydiōm we danym dniu/miesiōncu/roku,
- Porōwnaniy zużyciŏ elektrycznyj energije abo inkszygo mydium we dwōch roztōmajtych ôkresach,
- Prognozowaniy zużyciŏ elektrycznyj energije abo inkszygo mydium,
- Zmiana knifu reskyrowaniŏ maszinami, coby niy przekroczyć progu zużyciŏ pasywnyj energije,
- Opymalizacyjŏ zużyciŏ mydiōw we stawiyniu abo produkcyjnyj hali.


text:
We chłodny wiecór na Cichyj 6 prziszło grać Ruchowi ło kolyjne punkty do ligowyj tabyli we III grupie III Ligi. Gwarek chciôł niyspodzianka, ale tyj niy bōło.
Skład Ruchu fest niy zaskoczōł, ale coby znalyźć plac do 2 młodziyżowców, Paszka, Ecika i Winiego trza bōło przebudować ustawiynie. Ecik zacôn we środku, Wini na lewyj, Pachu na prawyj, a Fosa ze Sikorą na defensywnych pomagierach.
Poczôntek szpilu bōł spokojny, ale to barzij za sprawom aury jako dzisiej panowała we Chorzowie – zimno, kole 5 stopni, mgła i srogo wilgoć – ale łod 10 minuty bōło widać fto chce grać we fusbal, a fto bronić tora.
Nôjpiyrw kepa Idzika, potyn szczał Paszka, ale wszistko jesce chytoł torman Gwarka. Chytoł tak do 15 minuty szpilu. Bala dostôł Łukasz Janoszka – akcja zacon Fosa, kiery uruchomiōł Idzika, tyn pocis bala we poprzek szpilplacu, ta przelajzła do Paszka kiery łodegroł do Ecika, a tyn sloz na lewo noga i precyzyjnie szczelōł we długi róg. Wiśniewski wiyciōng sie jak struna ale musiôł wyciōngać bala ze tora! EINS!
Po torze bōło widać, że Ruch niy łodpuści, a juz we 22 minucie bōł efekt. Wolny, cynter Ecika we wolne pole, tam szczupakiym ciepie sie Sikora kiery kepom ładuje bala do tora! ZWEI!
Do 30 minuty szpil pod pełnom kontrolom Ruchu, ale potyn sie trocha my zastali i trocha wiyncyj mogli poszpilać goście. We 36 minucie cynter – taako świeca – we nôsz elwer, bala slatuje Bieleckiemu do łapów, ale wylatuje mu ze nich, szczylo Siwek, a bala kajś znojdła droga do tora. EINS DO GOŚCI!
Szibko zapomniyli my ło tyj sytuacji i do pauzy chcieli my przetrwać ze wynikiym 2-1. Tak tyż sie stało, bo syndzia niy dołożōł nic do tyj halbzeity i po 45 minutach mielimy 2-1.
Po pauzie nic sie niy zmiyniōło. Gra toczōła sie na połowie Gwarka, jak i we piyrwszyj połowie szpilu. Nostympny tor do Ruchu wisiôł we lufcie. We 67 minucie szpilu cynter, zamiyszanie i bala łodbijo Kawula, ta slatuje do Idzika kiery miôł pusty tor. Idziu takie bale wykorzistuje i terôzki tyż niy bōło inaczyj! DREI!
We 71 minucie ek do Ruchu. Ecik dokładnie cyntruje na kepa Kawuli, a tyn? Wali do tora! Szibko bōło juz 4-1!
Tryner gości zrezygnowany barzij starôł sie pilnować, coby niy sfalić u nôs 10-1, wiync zmienōł napastnika – kiery miôł nôjlypsze CV na szpilanie, ale komplytnie niywidoczny – i wprowadziōł fusbalorzy barzij defensywnych, a Ruch dalyj cis i szôł jak po swoje!
We 90 minucie wpuszczony wcześnij Michał Mokrzycki dostoł bala kole 17 metra. Miôł czas, plac, pomysł. Uderzôł i ustalōł we tyn sposób wynik szpilu na 5-1! Tym razym syndzia tyż niy dokłôdoł juz nic do tyj połowy i zakończōł szpil po 90 minutach szpilanio.
Trza pedzieć, że spodziywali my sie łatwyj wygranyj, ale łobstawialimy 3-0. Zamiast tego zoboczyli my aż 6 torów, ze czego 5 łod fusbalorzy Ruchu Chorzów! Pewno wygrano i kolyjny krok do awansu wykonany!
Nôsz plus szpilu: Ecik! Trza tukej wiyncyj pisać? To napiszymy! Skopany we Pucharze ze Podlesianką, dzisiej zagrôł 81 minut. 2 asysty i tor przednij klasy! To chyba jest srogo robota coby tego plusa dostać. Gratulujymy Łukaszowi udanygo wystympu i życymy kolyjnych na takim samym poziomie.
Ruch Chorzów – Gwarek Tarnowskie Góry 5-1 (2-1)
Skład Ruchu: Bielecki – Kwaśniewski, Kasolik, Kawula, Będzieszak – Sikora, Foszmańczyk, Winciersz, Janoszka, Paszek – Idzik.
Skład Gwarka: Wiśniewski – Dyląg, Dzido, Kulisz, Obuchowski – Timochina, Kuliński, K.Joachim, Siwek, Pączko – Jarka.
Tory: 16 min. Janoszka, 22 min. Sikora, 67 min. Idzik, 71 min. Kawula, 90 min. Mokrzycki – 36 min. Siwek
Szpil szło słuchać we Radiu Widzew, kaj komyntowôł je Dawid Godziek i Maciej Wojciechowski, a odsłuchać rylacja możecie tukej => Ruch – Gwarek
własne / radiowidzew.pl


text:
O śląskiej godce
Tak mi sie zdowo, że ta nasza ślōnsko godka jest już skozano na wygnani z naszej piyknej kultury, wywodzōncej sie z piastowskich korzyni. Coroz myni ludzi poradzi coś po naszymu wybeblać, a dziecka – to już ni ma ô czym godać. Wiycie, jak to boli, kiedy dziwajōm sie na nas, przeca już starych ludzi, że godōmy cołkiym inakszy, niż teraz uczōm we szkołach. Dziecka, tacy co jeszcze ôbracajōm sie miyndzy nami, tōm starōm generacjōm, coś tam rozumiōm po naszymu, ale przeca coroz bardzi ludzie gańbujōm sie tego ôdwiecznego jynzyka. Nie szkodzi, że w każdej wsi czy mieście troszka inakszy wyglōndo tyn nasz jynzyk, ale jeszcze jest i dobrze, że cołkiym nie zniknōł. U nas myni sie godało, a wiyncy rzōndziło. My, miyndzy sobōm, też se możymy porzōndzić, ale jak jyno styknie czasu. Młodzi zolytnicy, co sie galaniōm, porzōndzajōm se na łucho. Jak jaki bajtel podpadnie ôjcom, mo sie rozumieć, że chodzi ô rodzicōw, to słyszy groźba, że jak przidzie do chałupy, to se ś nim porzōndzōm. Nie ważne je czy to bydzie tako godka na gymba, czy w ôbroty pōjdzie karwacz, abo jako inkszo nohaja. Jak chdoś fest zabaluje, to też sie rzōndzi, że se ale porzōndziōł. Idzie sie też dorzōndzić, co znaczy jyno jedno, że sie dogodali miyndzy sobōm, czyli zawrzyli układ. Jak sie kieryś ôporzōndzi, to wiymy, że doprowadziōł sie do porzōndku. Idzie też ôporzōndzić chałupa i wszyjscy Ślōnzoki zrozumiōm, że tako ôporzondzono chałupa bydzie wyglōndać elegancko jak z ôbrozka. Nikierzi prōbujōm nami rzōndzić, ale nie każdy do sobōm kierować i potym z tego wychodzi, że Ślōnzoki sōm narwani i skorzi do bijatyki. Nō, nie powiym, że tak ni ma, bo po sōmsiedzku to roztōmańcie bywo. Czasym kieryś pogōnioł kogoś z kosōm abo ze sztachetōm, ale przi gorzołce na jakiś czas narzyńdzia te nie sōm potrzebne, pod wiela majōm jednakowe poglōndy. Najgorszo jest rōżnica zdań – tak to piyknie brzmi – ale prowdo musi być po ôbu strōnach, bo w inkszym przipadku, zaś na nowo sie powadzōm, ale wtedy na nogach już nie poradzōm ustoć i sztachety taki ôżyrok nie wyrwie, a kosy nie znojdzie. Kōńczy sie zwykle skulaniym do krzipopy i poleżōm se tam, aż baby z tragaczym przyjadom pō nich, ale przed tym niejedyn pies ôbejszczy ôbu. W dōma rzodko dochodziło do pijatyk, bo baby trzimały chłopōw pod pantoflym i ni ma mowy, by kiery chcioł podskoczyć. Chłop robiōł, baba warziła, prała, robiła porzōndek, dziecka wychowywała i w kōńcu to ôna miała przeważnie wszystko na głowie. Jako je dzisio, nie trza pisać, bo każdy wiy. Bardzi ciekawszy jest problym dorzōndzanio sie z ludziami z inkszych rejonōw Polski. Tako godka prawdziwego Poloka ze Ślōnzokiym, wyglōndo, jakby godoł z Serbym abo Chorwatym. Coś sie zrozumiōm. I wiycie co, roztomili ludkowie – jakby to powiedzioł Kaczmarek z downej radiowej Czelodki – Ślōnzok Poloka dycko zrozumi, ale Polok Ślōnzoka jyno piōnte bez dziesiōnte, ani tela jak Serb Poloka.
Stary Ślōnzok dnia 12.10.2012
Nawiązując do powyższego tematu wypada zaznaczyć, że w kulturze śląskiej zmienia się na lepsze. Odbywają się różnego rodzaju konkursy, festyny, spotkania z ludźmi, mającymi coś do powiedzenia o naszej przeszłości, o dawnym życiu wypełnionym ciężką pracą, ale też humorem, towarzyszącym na co dzień ludziom, których historia nigdy nie rozpieszczała. Wielowiekowa izolacja Śląska od reszty Polski przyczyniła się do innego tempa rozwoju w rożnych dziedzinach gospodarczych czy kulturowych. Język polski, po obu stronach, kształtował się niejednakowo. Na terenie Polski ulegał rozwojowi, a Śląsk zawsze pozostawał trochę w tyle, zwłaszcza wśród ludności wiejskiej, gdy natomiast niektóre miasta mogły rywalizować z liczącymi się światowymi ośrodkami kultury Polskiej. Zaletą jednak jest zachowanie słownictwa staropolskiego, wspólnego dla wszystkich słowiańskich korzeni. Duża różnorodność dialektów poszczególnych rejonów a nawet miejscowości, utrudnia, a być może nawet uniemożliwia opracowanie wspólnego języka, wspólnej śląskiej gwary. Byłoby też niekorzystne, dla samych regionów, opracowanie jakiegoś tworu, który pogrzebałby na zawsze językowe regionalizmy. Nie ma jednak powodu do zmartwień, bo Śląsk posiada ogromne rzesze wysoko wykształconych ludzi, którym zachowanie rodowodu polskości na ziemiach śląskich na pewno leży na sercu. Polskości, to nie przejęzyczenie, bo przecież ten śląski regionalizm, gwara śląska, nieraz mocno przesiąknięta obcymi naleciałościami, stanowi element naszego wspólnego rodowodu.


text:
Kmanych přistajenych nańć je dźensa wšo druhe hač lochke. Mnohe zawody pytaja za fachowcami, ale tajkich lědma namakaja. Připad je nětko we Wudworskim Krollec zahrodnistwje k tomu wjedł, zo tam wukubłana fachowča wo durje kłapaše.
Wudwor (SN/MWj). Zo su ćěslojo, blidarjo, třěchikryjerjo abo podobnje wukubłani jako wandrowscy po puću, je znate. Wšako tajkich stajnje zaso raz něhdźe wuhladaš. Zo su na přikład pjekarki na walcy, žno je rědšo, ale zo je wučena zahrodnica na te wašnje po puću, je wulke wuwzaće. Ćim bóle so mějićelka Wudworskeho zahrodnistwa Kerstin Kroll dźiwaše, jako so jej před tydźenjomaj wandrowska zahrodnica Laura předstaji a so za dźěłom prašeše. „Pochadźam z bliskosće Würzburga. Přichodnu wutoru budźe tomu runje lěto, zo sym so na puć nastajiła. Mjeztym běch w mnohich kónčinach mjez Wienom a Flensburgom ducy“, wona powěda. W Chrósćicach bě wona bywšeho wandrowskeho wopytała a tam pokiw dóstała tola raz we Wudworju pospytać.


text:
Dzisiōj, we Bielsku Białej, na sztadionie miyjskim zagrômy nôstympny ligowy szpil ło fest ważne punkty do tabyli. Rywalem Ruchu bydzie miyjscowy Rekord.
Rekord Bielsko Biała powstôł we 1994 roku, a we fusbal jedenastoosobowy szpilajom łod syzonu 99/00. We 2013 roku wywalcyli awans do III Ligi, we kieryj szpilajôm do dzisiôj.
We syzonie 2019/20 gralimy już ze Rekordem u nich. Po torach Mariusza Idzika (x2) i Mateusza Winciersza wygralimy 3-0. Rekord tamtyn sezon zakończōł na 5 placu. We tym syzonie, po 8 rozegranych szpilach Rekord zajmuje 9 plac (3 wygrane, 3 rymisy, 2 sfalone). Ich nôjlepszy szczelec to Szymon Szymański, kiery mo 7 szczylonych torów.
Tak szczerze, to obawiôm sie tego szpilu. Rekord gro niy równo. Wygrane przeplato ze sfalonymi, a łostatni roz zrymisowali miysiônc tymu (2-2 ze Pniówkiem Pawłowice Śląskie). Jak chycymy szwōng, to do pauzy szczelymy ze 3 tory i powinni my dowiyźć wygrano do końca. Kluczym do wygranyj bydzie na pewno mocno koncyntracjo i nastawiynie jak we szpilu ze Lechią. Nôsz typ: 0-3.
Szpil zacnie sie ło 18:00 na sztadionie miejskim przi ul. Rychlińskiego 21. Kybice, kierzi jadom na tyn szpil majōm zbiórka na sztadionie przy Cichyj 6 ło 14:00.
Łobowionzujom bilety ze danymi osobowymi! Fto niy mo, musi wydrukować jesce roz!
Dzisiôj, ze racji, że nosz panel do ślōnskigo LIVE zacyno sie zmiyniać, niy przeprowadzymy tradycyjnyj rylacji, ale śledźcie nôs na Twitterze i Facebooku kaj bydymy na biyżōnco, po naszymu łopisywać wydarzynia ze tego szpilu.
Przipominŏmy tyż ło nŏszyj zabawie. Typer Na Niebiesko pod patronatym Baru „Kinga” znŏjdziecie tukej => Typuj i wygrywej!
własne


text:
Żeby sie oderwać od pewnych rzeczy człowiek czasym po prostu wspomino rzeczy miłe, osoby richtich ważne… i mom tak i jo, mojo muti to tako osoba, kero wspominom z rozrzewnieniem, bo mie jej autentycznie brak, nie żyje już trocha, a dziynki m.in. Ruchowi moga ja wspominać.
Kiedyś był taki program może pamiętacie „Nauka jazdy” i my ze mojom siorom czytomy we cajtungu Rafała Musioła ogłoszenie, że szukajom do niego ludzi. I łod razu pdzieli naszyj muti zeby poszła na casting i łona sie zgłosiła i wygrała tyn casting. Miołech nadziejo, że muti bydzie jeździć ze kibicem Ruchu, prezenterm radia Fest, kere współpracuje ze Ruchem i ze Kubom Kurzelom. Ale myśla, że łone to by te auto niy wiym co by śnim zrobili … zagodali by sie na smierć, bo richtich mojo muti mioła talynt to łosprawianio, na sczynście Pani Mandryk niy … i jest takie kiedy ekipa TVN u nos i jo mioł L-4 i padajom tak, a co Ty robisz poza szkołom i jo im pokozoł te moje segregatory … i tak powstoł jedyn z najgryfniejszych łodcinków sportowych tego programu i sam pokozali lokowanie produktu pt. Ruch Chorzów. Jest żech fest z tego dumny, z tego, że mogłech na cołko Polska promować Ruch ścianami swojij izby … powiym tyla kibice GieKSy i Żaboli u mie we izbie sie źle czuli … za to jo naprowde gRyfnie. I terozki dziynki tymu właśnie moga sie tyż powspominać mojo świyntyj pamieci muti, kero bardzo mi wspierała we tym zbieraniu autografów. Brak mi jej, ale toko mom pamiontka wspomnieniowo, dlatego Ruchu Chorzów dziynki Ci, że dziynki m.in Twoim barwom moga wspomnieć najbliższo mi osoba. Mama bardzo wspierała mojo miłośc do Ruchu, dziynki jej żech poznoł ś.p. honorowo Pani Prezes Ruchu Pani Barbara Blida … teroz mi je fest żol … bo mojo muti leży od Pani Blidy jakieś 20 metrów … na jyj pogrzebie dowali my razem ze Panem Hermanowiczem wieniec łode Ruchu, czasem fajnie je po prostu powspominać ludzi kerych nom brak.
Na dole dowom link do łodcinka … mom nadziejo, że ktosik go jeszcze paminto…
http://player.pl/programy-online/nauka-jazdy-odcinki,507/odcinek-11,S02E11,9143.html
Filmik je ze playera TVN, ale myśla, że nikt sie sam niy łobrozi, że my sam to dali.
Hazok


text:
Zaczym napocznymy spōlne zwiydzanie Zurychu, zaczm wytuplikuja Wōm na co wejrzeć we nojwiynkszym mieście Szwajcaryji, jakie sōm atrakcje fraj i jako niy udać wszyjskich pijyndzy we tym szumnym miyjscu, chciołbych Wōm pedzieć, jako ku tej rajzie w ogōle prziszło. Dwa krōtkie akapity i zaro przyndymy do alternatywnego, rozwożnego i fest zwiedownego byzuchu we Zurychu.
Zurych – idyjo na weekynd
Miesiōnc, kery nojlepij spōminōm z przeszło rocznego pōmiyzkiwanio we Mōnachium, je maj. W maju Niymce sie za fest niy nagrujōm. Bez cołki miesiōnc – okrōm sobōt i nidziel – do kupy mielimy 6 dni fraj. Niy było inkszej ôpcyji, musiołech sie wybrać w jako krōtko rajza. Wciepołech na Couchsurfing magiczny tekst, kery po angielsku mianuje sie “open request”. To je taki antrag do cołkigo miasta, a niy do kōnkretnego czowieka. Wszyjscy gospodorze, kerzi włażōm na swoje kōnta na CS, widzōm wtedy, że szukōmy szteli do spania i/abo kogo, kto pōdzie z nami na kafyj abo ôbiod. Mynij roboty jak ze szkryflaniym ôsobistych antragōw, ale tyż dużo myjsze szanse na to, że znojdzie sie hosta. A takigo, co nōm spasuje, to już blank biyda (na Couchsurfingu je trocha ludzi, kerym sie ta zajta miyrwi ze placym do zolyt).
Szrajbnył żech pora zdań ô mojich planach pōmiyszkańcōm Innsbrucka i Salzburga we Austryji i Zurychu i Gynewy we Szwajcaryji. Cufal sie mie trzimie – w 24 godziny dostołech ajnladōnek z kożdego miasta. Tōż wejrzołech jeszcze roz do kalyndorza, na farplan FlixBusa i yntlich kupiłech farkarty na rajza do nojwiynkszego miasta we landzie Szwajcokōw. Pōdźcie, pokoża Wōm kōnsek Zurychu.
Eli zwiydzanie Zurychu richtich je takie drogie?
Niy lubia napoczynać tekstōw ôd pijyndzy, ale skuli tej rajzy skapowołech, że szwajcarskie cyny to niy ma żodno powiarka, yno trocha podkolorowano prowda. Podstawowe utroty miały fest wieli wpływ na mōj byzuch i jodłospis. Beztōż myśla, że takie pokozanie Wōm na gibko tyj ekōnomicznej zajty je wożne. Pod spodkiym pora bajszpili. Spamiyntejcie, że tera jedyn frank (1 CHF) to sōm sztyry złotki (4 PLN). Chocioż to już bodej wiycie, dyć tela sie godo ôstatnio ô borgach w tych pijōndzach… 😉
Idyja je tako – jadymy wejrzeć na Zurych bez wiynkszego rychtunku i chcymy tam posiedzieć yno bez jedne popołednie. Fest niy szporujymy, ale tyż niy udowōmy wiyncyj jak trza. Głōd? Nojtōńszy na mieście bydzie kebab – ôd 10 CHF. Po tym wybitnym tureckim maszkecie idymy zagosić durst zimnym piwym za sześcioka i ździebko sie pobudzić italijskim espresso za szwōrka. Po tym ôbiedzie za 80 złotkōw cisnymy po chińskie magnesy po 5 CHF i szwajcarskie zwōnki ôd 7 CHF. Fani fusbalu podjyżdżajōm bankōm za 2 CHF pod muzyum FIFA, dowajōm 18 CHF za ajntryt, dziwajōm sie na puchar majstrōw i idōm na lody (3 CHF za gołka). Na wieczōr, już na spokojnie, pizza i cola w zestowie za 15 CHF. Tōż mōmy tak: jedne popołednie, dwa ajntopfy i pora droboczyn dlo kamratōw. 280 PLN niy nasze.
Idzie zwiydzać Zurych ekōnōmicznie?
Dobre, wszyjsko co żech szrajbnył na wiyrchu, to yno tako informacyjo, cobyście niy byli w szoku jak yno wyleziecie z auta abo cuga. Toć, Zurych idzie zoboczyć łacnij. Trza yno wiedzieć kaj, co i jak. I skirz tego je tyn post.
Nojepniyjsze miasto we Szwajcaryji to idyalno idyja na weekynd. Jedyn dziyń to bydzie za mało, a po tydniu już sie bydzie mierzło. Jo se tak myśla, że te miasto to je taki mynij spresowany i bardzij kamyralny Amsterdam. No i je mynij fajerōw, a wiyncyj piyknego baukōnsztu. Ale mōno to mie sie yno tak zdo, skirz tych wszyjskich brikōw i rzyk.
Gościna gynau ze supermarketu – kaj pomaszkecić we Zurychu
Jak już tak rozprowiōmy ô pijōndzach i rzykach – Szwajcoki, chocioż mało niy zarobiajōm, tyż se uznowajōm, że cyny futru sōm u nich ze kosmosu. Beztōż te miglance rychtujōm se maszkety w dōma abo kupujōm cosik fertich we marketach (nojbardzij znane sōm Coop i Migros, kere treficie co pora metrōw). A kaj Zuryszokōm (wypokopiłech te słowo skuli tego tekstu) smakuje nojlepij? Na kraju Limmatu i Sihl, toć. Pauza ôbiodowo wyglōndo tamek tak:
Nojsrogsze atrakcyje Zurychu podug ôprowodzoczy
Sztampowymi atrakcyjami miasta sōm kościoły – Fraumünster z witrażami Marca Chagalla i Grossmünster z wiyżōm, z kerej idzie wejrzeć na miasto ze przeszło sześdziesiynciu metrōw. „Stare miasto” godo sie tamek na teryny po ôbu zajtach Limmatu, ôd kościołōw aż ku mostowi, kery sie mianuje Bahnhofbrücke. Takie blank cyntrum to jeszcze park Lindenhof na gōrce, drōgi z geszeftami i restauracyjami we wschodnij tajli miasta i Bahnhofstrasse na zachōd ôd rzyki.
Jezioro Zuryskie
Jezioro Zuryskie ciōngnie ku sia wszyjskich, jednako turystōw, co i lokalsōw, modych i starych, baby i chopōw. Tulmy dziynnie tōnkajōm sie, alajōm, szpacyrujōm, maszkecōm, śpiywajōm, kurzōm, locōm i cykajōm bildy. Niy dziwota, że te jeziorko je w rankingu TripAdvisora na piyrszym placu w mieście!
Co w Zurychu je superowe?
Piwko ze rechtōrami
Werci sie zrobić se szpacyr na wiyrch, ku stawiyniōm ôd fest dobrych szwajcarskich uczelni – politechniki ETH (Eidgenössische Technische Hochschule) i uniwersytetu UZ (Universität Zürich). Idzie uwidzieć jako sie tam sztudiyruje, ponapować sie landszaftym i… prziszporować. Ja, sztudynckie mynsy to nojlepszo sztela, do kerej idzie trefić w Zurychu jak sie mo głōd. Wszyjsko tam je ô pōłek tōńsze jak kaj indzij. Tyko sie to tyż biyru, kafyju i lukrecyji. A i bezmaś dziynnie rozdowajōm tamek cosik za fraj! Jo trefiłech na mini-kany z cydrym 🙂 (i we Szwajcaryji, i we Nimcach idzie sie napić piwka
abo piynciu abo inkszego “lekigo alkoholu” na uczelni).
Postindustryjalny Zürich-Nord
Poindustryjalno dziylnica Zürich-Nord to ni ma sztela dlo kożdego. Jo przaja takim placōm – szynki i geszefty postawiōne ze kōntynerōw abo wmurowane we ôbłōnki starego akwyduktu. Ku tymu yno lokalni sklepiorze i producynci, zero sieciōwek i… wieczerzo za free. Ja, moi couchsurfingowi gospodorze niyświadōmie wziyni mie na ôtwarty banket. Bratkartofle, kyjza ôd cigli z gymizami, grillowany kokotek i zimne prosecco abo brōnotno flaszeczka ze zuryskigo browaru. Muzyka, feeest wyluzowani ludzie i ôdewrzynie fajnej wystawy. Zaś, kery to już roz – werci sie wylyź z chałpy.
Baza FIFA i Hotel Dolder Grand w Zurychu
Z muzeum FIFA dołech se yntlich pokōj. Gyn szpyndlikorza wygroł. Ale poszlimy se z Igorym (moim gospodorzym) do wschodnij tajli miasta, coby wejrzeć chocioż na baza nojbardzij znōmej skupiny szportowej na świecie. Co my znojdli? Pora szpilplacōw ze wysztiglowanōm trowōm, masa zielōnego i paradny budōnek na strzodku. Igor – baumajster – padoł, że stawiynie je richtich gyszpant zaprojektowane i że idzie w nim znojś fol ylymyntōw, kere sie rzodko widzi. Jo sie na baukōnszcie za bardzo niy znōm, ale richtich hyrskie to majōm. Marmury, granity, czorno skōra i masa placu. Wszyjsko z klasōm, bez kiczu. Stanyłech se na chwila przi balach – wystawiōne tam majōm wszyjskie, kerymi sie grało na Miszczostwach Świota. W strzodku moja nojrodszo – Fevernova z 2002 (pamiyntocie fojerowe szusy?).
No a Hotel Dolder Grand niy ma fōrt, tōż we wercie zōnś wejrzeć kaj przi zuryskich trefach nynajōm Sir Alex Ferguson, Jose Mourinho abo Pep Guardiola. Przi hotelu je fest oryginalno rzeźba, taki richtich kōnsek “teroźnigo kōnsztu”. Żol, ale bildu tukej wciepać niy śmia, niy wypado…
Na co żech niy wejrzoł w Zurychu?
Niczego mi niy ma żol. Ale kapka mi chybiło pokosztowanio takich naprowda szwajcarskich maszketōw, ô kerych żech fol czytoł w autobusie. Rösti, Fondue i Raclette muszōm doczkać na nastympny byzuch. Znōme Luxemburgerli, Truffe du Jour oraz Grand Cru Sauvage w jeszcze znōmszym Sprüngli tyż. No ale nic, bydzie na nastympny roz 😉
To jako z tymi cynami?
Trocha żech Wos wylynkoł tymi frankami z poczōntku, pra? Tak naprowda, to niy ma z tym tak źle, ale jak kery chce pojeś w dobrych restauracyjach i spać we gryfnych hotelach, to ruby portōmel mu sie zdo. Pora knifōw ôdy mie, jako podziwać sie na piykne miasto i niy udać wszyjskigo, co sie mo:
Pora doradōw jako łacnie pozwiydzać Zurych
Rozmiyń pijōndze przed rajzōm
Niy znodłech żodnego synsownego kantōru, tōż wymiyniłech yno pora ojro na banie (kaj ôbszkubali mie z kożdego kotloka). Kaj sie yno dało, buliłech abo kartōm, abo w ojro. Nojlepij jak se kupicie jeszcze w dōma gynau tela frankōw, wiela chcecie udać. Yno niy gupnijcie, niy zwōlcie frankōm popsuć se rajzy.
Couchsurfing nojlepszy – spanie we Szwajcaryji
Jak niy rajzujecie do Szwajcaryji cołkōm familijōm, to bulynie za łōżko i dach nad łepōm to je we Zurychu… utrota, kerej być niy musi. Jo miołech pierōnowy cufal, że trefiłech na Agnieszka i drugo Agnieszka z Igorym. Wy tyż tak umicie, yno cufalowi trza pōmogać – nojlepij ôdpicowanym antragiym na Couchsurfingu. We wiynkszych ferajnach wejrzijcie na Airbnb – tyż niy ma źle.
Chlyb – żymły 1:0 – ôbiod przi rzyce w Zurychu
Dobre, terozki bydzie aż cwibla ze sztrzewikō wylazowała (abo jako sie to godo?). Z poczōntku zdało mi sie to śmiyszne, ale… żymła kosztuje we zuryskim supermarkecie kole 1 CHF. Chlyb – tyż. Spoko, to niy ma taki epny pecynek jaki my znōmy. Tyż bych sie czuł jak gupielok z pōłmetrowōm “sznitkōm” w rynce abo taszy. Chlyb we Szwajcaryji to je bardzij taki knif, coby mieć trzi żymły w cynie jednyj 😉 Ku tymu dobro szwajcarsko kyjza i ôbiod przi rzyce bydzie wiyncyj jak fajny.
Ciotka sie z ujkiym magnesym potajluje – pamiōntki w Zurychu
Magnesōw, szkartek i zwōnkōw kupcie yno tela, wiela richtich Wōm trza. Sōm prziwoża z kożdego nowego miyjsca bele co, ale w Zurychu we wercie je dwa razy pomedykować przi kożdyj pierdōłce. Trocha to gupie, ale pōła pamiōntek i tak je chińsko i idzie je znojś w internecie za 10x mynij… Tōż moja dorada (ździebko na schwol tymu postowi): dociepcie pora kotlokōw i kupcie cosik drogszego, ale wyônaczōnego na miyjscu. Abo prziwiyźcie maszkety! Bai nojtōńszo szwajcarsko szekulada je szumno.
Koła fraj – nojlepszy transport w Zurychu
Mega plus Zurychu – pożyczalnie kōł za fraj. Smolcie autobusy i banki i weźcie se koło na cołki dziyń za 0 CHF. Starczy mieć yno paszport abo auswajs i 20 CHF/EUR kaucyji, kero dostowocie nazod przi zdowaniu koła. Jak mocie cufal, to kajś wele pożyczalni treficie abcybilder “Jeżeś ruby, szpetny i biydny? Bydź yno szpetny!” – esyncyjo zuryskich kōł za fraj.
Smol ajntryty
Niy musicie łazić po atrakcyjach, ô kerych keryś Wōm powiy, że “trza tam być” abo takich, kere uwidzieliście w jakim cajtōngu. Serio. Jo mōm lekcyj, bo muzyjōm i podanym sztelōm za fest niy przaja, tōż ôsmoliłech je wszyjskie. Płaciłech yno za wiyża we Grossmünster, ale sztudyncki ajntryt bōł za 2 CHF, tōż aż żol niy wlyź 😉
Tōnie zwiydzanie? Zurych czeko!
Poplanujcie se noleżycie rajza, kuknijcie na mapki i pomedykujcie, co mocie w zocy. Na co chcecie pozaglōndać i kaj wlyź. Jak spamiyntocie pora doradōw i fajnie sie nasztelujecie na byzuch w Zurychu, to bydziecie mieli naprowda cudno rajza. Bydzie superowo!
Byliście w Zurychu? Podobo sie Wōm idyjo na byzuch we Szwajcaryji po tōniu?
Czekōmy na Wasze kōmyntorze!


text:
Šulerjo so zeznali - Kennenlernwoche [08/2018]
Nowe šulske lěto je so započało, a tak su tež we Worklečanskej wyšej šuli dźěći do 5. lětnika. Zo bychu so mjezsobu lěpje zeznali a do cyłka zrostli, přewjedźechu w prěnim šulskim tydźenju tak mjenowane zeznawanske dny. Dohromady 43 šulerjow nawjedujetej w dwěmaj rjadownjomaj wučerce Katka Bukowa a Marlena Smolina. Tydźeń bě wupjelnjeny z pučowanskimaj dnjomaj, z přebytkom na Smolic statoku w Hórkach respektiwnje na rybarskim dworje w Małym Holešowje, z přihotami za wučbu a z tójšto pokiwami a informacijemi.
Wutoru pućowachu šulerjo do Pančic-Kukowa, zo bychu so w zežiwjenskej a zelowej zahrodźe pod nawodom Raphaele Wićazoweje ze wšelakimi zelemi a jich hojenskej mocu zeznajomnili, čerstwe całty napjekli a je ze samoměšanej zelowej butru woptali.
Paralelka, kotraž přebywaše dwaj dnjej w Małym Holešowje, zhoni w bliskim Njeswačidle zajimawostki wo ptačkach a da so hnydom do jich picowanja. Dale wuspytachu hry, kotrež běchu starši, dźědojo a wowki hižo hrali. Wutoru popołdnju přimachu so tež tu ćěsta a napječechu slódny chlěb za sebje a staršich.
Šulerjow w Hórkach wodźeše wjesnjan Rüdiger Žur po skale a rozkładźe jim, kak běchu tu ludźo něhdy dźěłali. Zajimwawi běchu za dźěći tež pólscy nurjerjo, kotřiž so runje na tón dźeń do hłubiny podachu. Wróćo na łuce Smolic statoka přewjedźechu pod přewodom šulskeje socialneje dźěłaćerki wšelake hry a team spěchowace zwučowanja a počachu prěnje přećelske styki wuwiwać. Wječor přeprosychu sej staršich na grilowanje a podachu so po chowanju słónca na nócne pućowanje.
Rjadowanja knjeni Bukoweje nóžkowaše pjatk z Worklec do Hornjeho Hajnka, hdźež sej dom Jurja Brězana bliže wobhlada. Wučerka předčita jim dopomnjenki Brězana wo jeho prěnim dnju w šuli. A šulerjo so na to wo tym rozmołwjachu, kak bě so jim prěni tydźeń na wyšej šuli zešło a što sej za přichod přeja. Měrćin Kral z Chrósćic dowjeze jich z konjacym zapřahom zaso wróćo do Worklec.
Po tym, zo běštej rjadowniskej wučerce prěni tydźeń za wobě rjadowni z tójšto rjanymi aktiwitami pjelniłoj, započa so za nowačkow 5. lětnika wšědny dźeń wuknjenja. Za to pak přejemy tež wšitkim tamnym šulerjam a wučerjam wjele wjesela a wuspěcha.
Error
tekst a foće: F. Zopic


text:
Nižnjekamsk
Nižnjekamsk (rusce HижHekaMck, tatarsce TүбəH KaMa) je město w europskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w republice Tatarstan při Kamje něhdźe 230 kilometrow južnje Kazanja a ma něhdźe 235 tysac wobydlerjow. Susodne městno na wuchodźe je Nabjerežnyje Čelny.
Sydlišćo je so w lěće 1961 załožiło a ma wot lěta 1966 měšćanske prawa.
Žórło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Wuslědki wšoruskeho ludličenja 2010. Zwjazk 1. Ličba a rozdźělenje ludnosće. Tabulki 5, str. 12–209; 11, str. 312–979


text:
Kaolin z kromy Chrósćic za awtowe wobruče a samo wołojniki
Chrósćicy (aha/SN). Jědźeš-li z Jaseńcy do směra na Chrósćicy, wjedźe puć přez 216 metrow wysoku hórku, kotraž mjenuje so Šibjeńca. 31. awgusta 1804 bu tam wěsty Jakub Kmjeć z Kozarc a w Baćonju ženjeny jako posledni wotprawjeny. Dwě lěće do toho bě wón pola Wudworskeho Wróbla woheń zamiškrił, na čož so poł wjeski wotpali a wjele skotu zahiny. Chróšćanskaj kapłanaj Jakub Cyž a Michał Haška staj jeho, po tym zo bu k smjerći zasudźeny, na šibjeńcu přewodźałoj.


text:
Wót 5. do 9. maja jo Serbske šulske towaristwo organizěrowało busowy wulět pód napismom Pó słowjańskich slědach we Wendlanźe. Organizatory jězby su byli źiwadłownik Měrćin Krawc, pśedsedarka SŠT Ludmila Budarjowa a casnikaŕ a muzejownik Werner Měškank ako znajaŕ historije togo regiona, pśewažna wětšyna wobźělnikow jo była z Górneje Łužyce.
Program wěcejdnjojskego wulěta jo był wjelgin wobšyrny. Wobźělniki su woglědali žedne kulojcowe (Rundlings-) jsy a wuznamne cerkwje regiona. Mjazy drugim su wobźiwowali kapałku Lübbow a rozwaliny cerkwje w Spithalu, w kótarymaž dajo se zwěsćiś wósebny zwisk do casa srjejźnego wěka, ako su how sedlili słowjańske Drjewjanarje. Wótergi su se bóže domy w casu kśesćijanizacije połobskich Słowjanow twarili na městnach, źož jo se něga woplěwał kult tatańskich pśibogow.


text:
Serbski sejm wjednistwo Domowiny k dalšim rozmołwam bjez wuměnjenjow přeproša, zo bychu so skónčnje šansy za demokratiske samopostajenje Serbow zapřijeli
W lisće na předsydu a Zwjazkowe předsydstwo Domowiny, Zwjazk Łužiskich Serbow z. t. přeproša Serbski sejm předsydstwo Domowiny na dalše rozmołwy bjez předwuměnjenjow. „Smy w lisće hišće raz zdźělili a wopodstatnili, zo Serbski sejm njezastupi do Domowiny. Nimo toho smy jasnje pokazali, zo ani diskusija wo zastupje ani rozdźěle w měnjenjach njemóža přičina być, nuznu wotewrjenu a na fakty bazowanu diskusiju k fatalnej situaciji serbskeho ludu w někotrych wažnych wobłukach, k nutřkownym a wonkownym přičinam za to kaž tež k wjele lubjacym móžnym rozrisanjam přez samopostajenje a samozarjadowanje dale přesuwać,“ rjekny starobna prezidentka Serbskeho Sejma, Edith Pjeńkowa a doda při tym: „Domowina njeby dale wuzamknjena być dyrbjała wot sobuskutkowanja na wulkich politiskich wusměrjenjach noweho statneho zrěčenja.“


text:
Kejsik za bajtla mocka my lotali po placu a mieli roztomajte knify na granie a szpilanie. Teroski sie niý ýno przepůmino ô tym, jake kejsik bajtle miały graczki, nale tyż jako to wszysko sie mianowało. Beztuż coby choć trocha spůmnieć jako to bůło za bajtla a czym sie grało zrychtowalimy rebus. Bůła tyż ku tymu niýôbyczno sytuacjo, bo Dziyń Bajtla sbajslowany 3 czyrwnio 2018 we Śląskim Ogrodzie Botanicznym we Mikołowie.
Tuż kożdymu wto je interesant abo chce sie trocha pospůminać przedstowiůmy rebusy ze uozwiůnzaniami. Kej zaś wto bůł we ŚOB, a niý poradziůł wszyskigo pozgadywać, moge teroski uoboczyć, co ze tych ôbrozkůw a kryklanio powinno wylyź.
Ôdpowiydzi do kożdego rebusu snojdziecie sam.


text:
O, pierona, ludkowie! Ciynżkie czasy na mie przyjszli, bo sie terozki richtik od dwóch dni z doma boja wyłazić i durś ino rozmyślom co to dalij bydzie.
A to po tymu, że zowdy jak żech sie obudziła to brałach tyn smartfon i żech sie musiała kuknońć co momy za aktualno sytuacyjo we kwestiach pryncypialnych i wirusologicznych.
Bez tygo niy mogłach we ostatnie lata nic planować, bo musiałach wiedzieć kiery momy terozki wariant, jako mutacja, kiero szpryca je jeszcze ważno, a kiero już niy i sie ludzie muszom gichnońć na ta szpryca, aby sie mogli kupić fuzekle, bigelbret, abo inkszy wihajster.
Wiedziałach tyż kaj niy jechać, bo tam straszliwo je statystyka i umrziki, a zakażone i testowane ciulajom kolejne rekordy. Zowdy na Salon24 żech sie mogła spuścić, bo wiela tam boło informacjów i wywiadów ze ekspertami, na tyn przykłod z dochtorym Cyckowskim, co wiedza mo lepszo jak jasnowidz Jackowski i Kaszpirowski hipnotyzer razem wzieni.
A tu, jeronie, od dwóch dni ino tyn Władimir rzundzi, cołko titelzajta je ino o nim i jo niy mom żodnyj wiedzy o straszliwyj pandemonii, a to mie richtik szteruje i je żech nerwowo jak pieron.
Bez to mie na filozofia wzieło i zaczłach sie zastanawiać czy może tyn Władimir niy mo mocy nadprzyrodzonych i jak dupnoł z armaty to zaciuloł tygo wirusa i tela, a jo sie wiyncyj frasować nie musza i choć żech niy zaszprycowano to może mie do sklepu wpuszczom i sie te pierońskie fuzekle kupia?
Ale to je, ludkowie, ino tako mojo filozoficzno teoria i bych jo wolała lepij sie to dowiedzieć łod eksperta, bez to mom tako srogo prośba do dochtora Cyckowskiygo, aby ón niy szoł fort z Salon24 ino sam wykludził bez co terozki majom ludziska dżistać ze strachu w galoty, bo richtik niy wiadomo co je gorsze: wirus czy Władimir?


text: Žylow/Sielow. Woborniki ze Žylowa a pólske woborniki z małučkeje wjaski Koźle pla Poznanja (200 km wót Chóśebuza) su gromaźe swěśili 30lětny jubilej pśijaśelstwa. Wóni su spominali zachopjeńk w lěśe 1986. Góźba k takemu pśijaśelstwu jo tencas nastała na Nimsko-serbskem festiwalu w Žylowje. Žylojski ansambel (kótaryž jo měł to same mě: „Nimsko-serbski“) jo pśepšosył rejowarsku kupku, wu nas kradu njeznatu, z Ludoweje republiki Pólska, kótaraž pak jo publikum wjelgin rozpaliła. Wóni njejsu jano gromaźe z gósćimi rejowali, ale teke se z nimi do rozgrona dali. „Pśi tom jo se pokazało, až mjazy tymi rejowarnikami jo dało wjele, ak su doma we cesnem amtu w wognjowej woborje słužyli“, dopomina se něgajšny žylojski šołta Willi Gusor (wón jo šołtował w lětach 1970-1993). Wšykne dalšne kontakty pak, ak su dalej šli a njejsu měli wěcej z festiwalom cyniś, su byli wobśěžkne. Wina na tom jo było to wót statu pśikazane a jadnobocnje organizěrowane „internacionalne pśijaśelstwo susedneju krajowu“.


text:
Za wysoke počesćenje, Myto Domowiny, namjetowany być, to budźi rozdźělne začuća. „Ja njejsym so při tym cyle derje čuła“, přizna Lubina Dučmanowa wčera tydźenja na mytowanskim zarjadowanju narodneje organizacije w Budyskim Serbskim domje. Wona bě nadawk přewzała, so w mjenje wšitkich z Mytom Domowiny, z Mytom Domowiny za dorost a z Čestnym znamješkom Domowiny wuznamjenjenych dźakować. Za kóždym počesćenjom steja njeličene hodźiny čestnohamtskeho angažementa. Chwile sej brać a sej wuwědomić, što je jednotliwc/jednotliwča za swoju Domowinsku skupinu, za župu abo towarstwo wukonjał/a, za to je tradicionalna swjatočnosć dźeń do załoženskeje róčnicy Domowiny prawy wokomik.
Angažement jednotliwca


text:
„Daś serbstwo wobstawa”
Prědna wustajeńca Serbskego muzeja w Chóśebuzu jo se prezentěrowała zjawnosći w lěśe 1994. Wót togo casa jo se wuwiwał muzej ako zasadny centrum serbskego žywjenja w Dolnej Łužycy. Pódla stawneje ekspozicije su pregowali pšawidłowne zarědowanja a wósebne wustajeńce serbske zjawne žywjenje. Pó 21 lětach jo pak wobnowjenje notne było. Nejžpjerwjej su planowali jano źělne reparatury. Pótom jo se Město ako nosaŕ muzeja rozsuźiło, ceły muzeumowy dom dokradnje saněrowaś. K tomu su pśišli pśemyslenja wó kradu nowu koncepciju prezentacije. Póžedanja stajiś za pjenjeze a rucnikaŕske źěła teke wěsty cas trjebali su. Pśez to jo se zasejwótwórjenje dliło dlej nježli pśedwiźone.
27. oktobera 2020 jo to pak tak daloko było. Serbski muzej su zasej wótcynili ze gnujucym swětocnym zarědowani. Bóžko jo to było jano w małučkem ramiku a tuchylu jano na krotki cas – strowotniske napšawy dla pandemije njejsu dowólili wětšu zjawnosć. Wuslědk źěła 50 firmow a institucijow, pśedewšym regionalnych, za ceło nowe wugótowanje pó saněrowanju twarjenja a za nowu stawnu wustajeńcu dajo se wiźeś. Pśedewześe jo płaśeło něźi 1 milion €. Pjenjeze su pśišli głownje wót Města a wót Załožby za serbski lud.
Ako běšo to grono wó wótnowjenju muzeja, jo se w medijach a diskusijach wóspjetnje wugroniło žycenje, až muzej se dejał wuwijaś na Narodny muzej Dolnych Serbow w Bramborskej. Ta ideja njejo se mógała pśesajźiś. Weto se how pśedstajijo serbska kultura ako wusoka kultura a nic ako něco, což se wótměwa jano na jsach, pśeto se pokazujo teke serbsku bergaŕsku kulturu. Wšuźi jo zacuś gjardosć na serbojstwo, kótarež se njemusy schowaś ako něco mjenjej gódnego. Ak se słuša za Serbski muzej, stoj serbska rěc na prědnem měsće. Z wjelikimi pismikami stoj jano w serbskej rěcy slogan muzeja na sćěnje wjaže ned pśi źurjach, gaž stupiś nutś: „Daś Serbstwo wobstawa”. Serbska perspektiwa na stawizny stoj w srjejźišću. Wustajeńca njejo jano pósćona 1500lětneje zajźonosći, ale słužy teke skšuśenju serbskeje identity a dej byś zrazom wažny rěcny rum. Z tym se snaź njemusy wuzwignuś, až nowa wustajeńca jo konsekwentnje dwójorěcnje wugótowana. Dolnoserbska rěc stoj pśi tom pśecej na prědnem městnje. Na někotarych městnach jo samo wětše serbske nježli nimske pismo.
Nowa wustajeńca wugbajo nacasny, modernjejšy zaśišć. Wabjeca technika, ako na pśikład multimedialne blida ze słuchatkami, pśepšosyjo se zanuriś do interviewow a originalnych dokumentow. Technika pak njejo zaměr sam za se. Stara wustajeńca njejo jadnorje wótprošona. Dopołnje pśeźěłana wustajeńca wulicujo stawizniske linije, kenž du wót zachadnosći do pśibytnosći a dalej do pśichoda. Jědro muzeja, stawna wustajeńca, jo na prědnem nastwaŕku. Wuchadnišćo jo wjelika tofla z casowym slědom, což dajo pśistup do stawiznow a zarědowanje wažnych tšojenjow. Kužda serbska tema ma swój rum a swójo wugótowanje: nałogi w běgu lěta, historija ludoweje muziki, industrializacija a wustatkowanje na Serbow, serbske procowarje, a se wě serbska rěc a pismojstwo.
Cerkwinskemu žywjenjeju něga a źinsa se pśibližujo we wósebnej rumnosći wěry. Prědna rumnosć na lěwem boce na zwjerchnej etažy pśedstajijo w swětłych barwach a pyšnem dekorje dobry ramik za wustajone objekty. Wósebny objekt zaběra městno wesrjejź ruma. Normalnje jo striktnje zakazane, w muzeju originale pśimjeś. How stoje pak we srjejźi stare cerkwine ławki ze Serbskeje cerkwje Města, na kótarež móžoš se teke w měrje sednuś, listowaś w Nowem wósadniku abo cytaś w Duchownych kjarližach. Z pódpěru Spěchowańskego towaristwa Serbskego muzeja jo móžno było, te originalne ławki nakupiś a z pjenjezami žarjabnice Sprjewja–Nysa restawrěrowaś daś. Škóda, až cerkwja njejo kśěła ławki, kenž su rozpadali něźi w skłaźe, muzejoju pódariś abo póžycyś. Na sćěnach wokoło ławkow móžoš studěrowaś wažne wótrězki serbskeje religiozneje historije wót pśedkśesćijańskeje wěry a christianizacije pśez reformaciju a wuwiśe serbskego pismojstwa až do źinsajšnego. Medijowa stacija pokazujo z filmami a originalnymi zukami aktiwity serbskeje wósady Dolneje Łužyce w slědnych lětach.
Nowo wugótowany Serbski muzej w Chóśebuzu jo „swětlak za serbske žywjenje”, ako jo wuzwignuła Sabina Siegowa, zastupna direktorka Załožby za serbski lud, na wótwórjenju muzeja. Jo wažne městno za Chóśebuz, za Dolnu Łužycu, za wšyknych Serbow. Pokazujo na žywosć a atraktiwnosć serbskeje kultury a jo wusměrjony do pśichoda. Dalšne pśedewześe deje hyšći k tomu pśinosowaś: wěcejrěcny elektroniski guide pśez muzej, muzeumowa app a wobnowjenje internetnych bokow z pśidatnymi informacijami. Nejžwažnjejše pak jo, až muzej buźo zasej pśistupny šyrokej zajmowanej zjawnosći, tak malsnje ako situacija z pandemiju to dowólijo.
Pśinosk w Pomhaj Bóh 12/2020.
Bildka: Madlena Norbergowa


text:
Tež tónle kónc tydźenja na serbskich wsach kaž w Salowje, Chrósćicach, Sulšecach abo w Šunowje hišće meju mjetaja. Róžownik lěta 2015 je dźě potom hižo nimo, a wsy hotuja so zaso na swoje tradicionalne wjesne swjedźenje. Štož pak kóžde lěto na mejemjetanjach dožiwjamy, stej wulka horliwosć a radosć dźěći a młodostnych, tónle nałožk pěstować.
Mejske štomy drje wuhladamy tež na němskich wsach kaž w Halštrowje abo Brězni, haj samo we wjetšich městach, tež zwonka Łužicy a w Čěskej. Ale wašnje mejemjetanja, kaž my Serbja je hajimy, tam skerje njeznaja. Tole započina so nimo swjatočneho mejestajenja 30. jutrownika z tym, zo dźěći w pěstowarnjach a młodostni serbske reje nazwučuja. Zo su holcy narodnu drastu woblečene, je za nje wosebita česć. Móžach tole sam sobu dožiwić, jako w Pančicach-Kukowje a Sernjanach na akordeonje piskajo přewšo dostojne rejwanje dźěći a młodostnych přewodźach. Přeco zaso mi dušu hrěje, hdyž prócuja so hólcy a holcy při rejach „Katyržinka“, Serbske koło, „Hory módre“ a „Šewc“ tež wo to, pěsnje z hłowy a z cyłeje wutroby sobu spěwać.
Po systematiskim přesćěhanju serbskich wopytowarjow rejow ze stron prawicarjow, po přemóranju serbskich pomjenowanjow dróhow, institucijow a městnosćow na dwurěčnych taflach Łužicy a po nic naposledk napřećo cuzym njepřećelskim Pegida-hibanju wurosće mjez młodźinskimi klubami, towarstwami a wuměłcami regiona myslička, zo měł so jasny statement w formje beneficneho hudźbneho festiwala stworić. Wuslědk dožiwichmy minjenu sobotu. Pod hesłom „Wočiń woči – zhromadnje přećiwo rasizmej a fašizmej“ wuhotowa towarstwo Kamjentny dom w swójskim twarjenju kedźbyhódny a předewšěm wuspěšny wječor. Na wupředatej žurli wustupi šěsć skupin, z toho pjeć serbskich a dalša z Budyskimi korjenjemi. Berlinska dróha, Čorna kruŠwa, JKUBE a P.I.T.S. jako wuraznje tež politisce so wuprajace kapały transportowachu ideju koncerta hudźbnje, JANKAHANKA a DeyziDoxs namołwištej w připowědźach k tolerancy a protestej.
Pozitiwnje přemóženi su čłonojo wólbneho wuběrka, kotřiž staraja so wo wólby přichodneje Rady za serbske naležnosće w Braniborskej. Čehodla? Ličba próstwow wo připósłanje wólbnych podłožkow je wulka. Z tajkim připóznaćom njeje nichtó ličił. Mjeztym je wjace hač 1 200 próstwow do běrowa wólbneho wuběrka w Choćebuzu dóšło. Zawěsće budźe jich hišće wjace. Wšako je posledni termin zapodaća k zapisanju do wolerskeho zapiska přichodny pjatk, 24. meje.
Z chronistom być je čestne, ale zamołwite dźěło. Wšojedne hač dokumentuješ dźěławosć towarstwa, zawoda abo gmejny – wšo to žada sej pilnosć, wědu, přehlad a wóčko za wšitke podawki we wotpowědnym přirjadowanym wobłuku. Chroniki běchu hižo w starowěku pisali a tak podawki w časowym slědźe rjadowali. Bjez nich njebychu swětowe stawizny nastali a nazhonjenja, kotrež přeco zaso pomhaja přichod dale tworić. Kóžda chronika je tuž wěsty kamušk wulkeho stawizniskeho mozaika. Tole płaći za gmejnskich runje tak kaž za wjesnych chronistow w dwurěčnym regionje Łužicy. Derje, zo su stajnje zaso dobrowólni a zwólniwi, kotřiž swój swobodny čas a zwjetša tež priwatne srědki za tele čestnohamtske dźěło wopruja.
Hdyž dźensa před 70 lětami zastupjerjo Wehrmachty bjezwuměnitu kapitulaciju fašistiskeje Němskeje w Berlinje-Karlshorsće z ameriskim, britiskim a francoskim wójskom kaž tež z Čerwjenej armeju podpisachu, zakónči so najhrózbniši kapitl młódšich europskich stawiznow. Najwjetše wopory přinjesli běchu ludy Sowjetskeho zwjazka. To je dopokazane. Mamy so tež kóždemužkuli pospytej wobarać, tule historisku wěrnosć po aktualnym politiskim dobrozdaću přeinterpretować abo samo sfalšować chcyć – prosće respekta před milionami woporow a njesměrnymi zničenjemi dla.
8. meja 1945 je Serbam dźeń wuswobodźenja z nacionalsocialistiskeho potłóčowanja. Najpozdźišo wot lěta 1937, jako bruni mócnarjo wšu serbskosć zakazachu, tak tež Domowinu a Serbske Nowiny, bě dospołnje jasne: Planowachu naš mały lud wutupić. Rozmyslujemy dźensa scyła hišće wo tymle předpisanym dóńće? Wobaj stawizniskej podawkaj mamy sej tuž do swojeho narodneho wědomja kruće zašćěpić. Z maćernym mlokom měłoj so wonej přichodnym generacijam dale dawać.
Městno direktora Załožby za serbski lud je potajkim dale wakantne. To bě start noweje rady Załožby za serbski lud trochu hinaši, hač bě sej to někotryžkuli myslił. Załožbowa rada njemóžeše so na jednoho kandidata dojednać. Po wšěm zdaću běše tón, kiž je požadanje zašły tydźeń cofnył, runje tón, kotrehož chcyła wjetšina radźićelow w křesle direktora załožby widźeć. Spekulacije pak nětko žane njepomhaja. A nimo toho: By-li wšitko w žiwjenju runu smuhu běžało, by na swěće zawěsće tróšku wostudliwišo było. Rada a zarjad załožby dyrbitej tuž „po šuli“ wostać a swoje domjace nadawki hišće raz spjelnić. To wšak njerěka, zo je to jimaj na škodu.
Byrnjež so prěnje posedźenje noweje załožboweje rady tróšku njewočakowane skónčiło, je tola jasny pozitiwny signal do swěta šoł. Změna generacije je wočiwidna. Młodźi Serbja su skónčnje ceptar přewzali. Jasny signal za to je nowy předsyda, 40lětny Budyšan Jan Budar. Zdobom maja serbscy radźićeljo jasne předstawy, kak měło dale hić, a stajichu sej hnydom prěnje cile, kotrež móžemy jako chwalobne wobhladować.
Starši w Sakskej dyrbja so rozsudźić, hač sćelu swoje dźěćo na šulu w nošerstwje stata abo na tajku w swobodnym nošerstwje, w tym padźe na přikład jednoho towarstwa abo cyrkwje? Tónle rozsud woni cyle wědomje tworja. Wuslědk šulskeho kubłanja je na kóncu podobny. Wšitcy šulerjo maja samsne pruwowanja, hač su tu abo tam maturowali abo 10. lětnik na jednej wyšej resp. srjedźnej šuli wuchodźili. Wuslědki su po cyłej Sakskej připóznate. Argumenty, kotrež staršich wobwliwuja so za te abo tamne kubłanišćo rozsudźić, su wšelakore. Hdźe je šula? Kak dołhi je šulski puć? Na čo kubłanišćo přidatnje k spjelnjenju sakskeho kubłanskeho plana wažnosć kładźe? Je šula w swobodnym nošerstwje tam nastała, hdźež bě stat něhdyšu zawrěł? Kotru rólu hraja nabožne, wuměłske, přirodne abo sportowe aspekty? Kotre wosebite formy wuknjenja so we wučbje nałožuja?
Hłowna zhromadźizna Europskeje swobodneje aliancy (EFA) minjeny kónc tydźenja w Budyšinje bě z wida zarjadowarjow wuspěšna. Tež serbscy wobkedźbowarjo maja tam wobjednane wobsahi za jara zajimawe. Je prawje, europsku zjawnosć wo zničenju přirody w zwisku z wohroženjom kultury, žiwjenskich wašnjow a nic naposledk jónkrótneje serbšćiny w Slepjanskej wosadźe wudobywanja brunicy dla informować. To a pózdnje wuskutki hórnistwa su zastupjerjo łužiskich wobydlerskich iniciatiwow delegatam nazornje rozłožili. Byrnjež ekologiska a ekonomiska doraznosć politiska zasada EFA była, bě bjezradnosć wo słyšanym a sobotu popołdnju na městnje w Slepjanskej wosadźe widźanym ćim wjetša.
Jako běch dwanaće lět stary, je pola nas jutry jenož mało ludźo kemši chodźiło, byrnjež jeničce jedna swójba mojeje ródneje wsy Dołgi (Dollgen) w delnich Błótach ewangelska njebyła. Naši pak, kotřiž su we wobchadnej rěči jenož mało serbskich słowow zachowali, hajachu serbske tradicije a wopytowachu ze swojimi dźěćimi k jutram kmótow. Najwašniši to wopyt cyłeho lěta. Měnju, zo je pěstowanje tajkich přećelskich stykow tež křesćanski skutk. Loni k jutram je moja mótka Tereza z Hornjeje Łužicy ke mni po jejka přišła. Přednjese mi při tym serbske hrónčko, dokelž chcyše so tak za dariki minjenych dwanaće lět dźakować.


text:
Kaj idze ôroz zaliczyć dwie nojwiynksze atrakcje Rio de Janeiro i San Francisco? Yno w Almadzie – mieście na drugij zajcie Tagu, jak sie wejrzi ôd Lizbōny.
Almada – miasto podrōbek?
Przijyżdżocie do stolicy Portugalii i idziecie se cyknyć zdjyncie przi rzyce. Po drōdze siedym razy chcōm Wōm sprzedać dragi i jedynoście razy bryle. Dołazicie do kraju, tōnkocie szłapa we wodzie, dźwigocie łep, a tam – brazylijski Cristo Redentor i amerykōński Golden Gate Bridge.
Gibcyj abo niyskorzyj musicie sie wybrać za rzyka. Jak już wiycie, Lizbōna je fest gryfno, tōż dobrze je wejrzeć na nia tyż z inkszej zajty. Coby to zrobić, musicie ôbrać: szif, auto abo bus. Idzie tyż cugiym (ale ni mo to wiynkszego synsu), ale niy idzie piechty.
Ponte 25 de Abril
Most 25. Kwiytnia mo przeszło 2 kilometry na dugość i 2 poziōmy do rajzy – autostrada na wiyrchu i tory na dole – beztōż niy idzie se po nim poszpacyrować. Miano sie wziyno ôd daty Nelkowej Rewolucji (Revolução dos Cravos) z 1974r.
Cristo Rei
Coby stanōnć pod pōmnikiym Chrystusa Krōla (Cristo Rei), trza sie kōnsek przynś. Dobra, jak kukniecie na Google Maps to uwidzicie, że idzie tyż podjechać metrym. Ale jak pōdziecie piechty, to miniecie piykny park z mega landszaftym, klimatyczne chałpki z gryfnymi dźwiyrzami i fajne mikro-cyntrum tej wsi (w kerej je metro). Treficie tyż ôżartych kibicōw Bynfiki 😉
Okej, wlyźlimy. Włażymy do kościoła, kery je podstawōm rzeźby. Na lewo kasa – 7€ do automatu, ajntryt do ôkiynka. Jeszcze yno chwila w raji i aufcugiym na sōm wiyrch. 28-metrowy Jezus ze ślypiami na Lizbōna je zaro kole nos.
Co widzymy? Wiadōmo – most, miasto, rzyka. Ale sōm tyż dwie inksze tajle tego landszaftu, kere sie nōm ciepły w ôczy.
Piyrszo, to figura Maryi. Niy znōmy sie na kōnszcie, a ô gustach sie niy dysputyruje, ale… stawiōmy nojwiynkszo pizza tymu, kery nos przepre, że tymu rychtyk keryś umi przajać! No wejrzijcie sami…
Drugo rzecz – bioły celt na kraju klifu. Dwiesta ludzi na weselu. Naprowda, jak z bojki 😉
Fraj sobota abo nidziela to idealno przileżytość na wycieczka do Almady. Zapakujcie flaszka wody i szokulada do rukzaka, a 3€ (na szif tam a nazot) do kapsy. Tako cyna za miks Stanōw i Brazylii rychtych sie werci!


text:
Rěcny centrum WITAJ jo wudał dwa nowej zwucowańskej zešywka, kótarejž dejtej pomagaś pśi źěle ze słownickom “Lutk – Słownick za lětniki 1-4”.
Prědny (zeleny) zešywk z titlom “Lutk – Źěłowy zešywk k słownickoju za lětnika 1-2” koresponděrujo z teke zelenym źělom w słownicku (b. 5-58) za 1. a 2. rědownju we WITAJ-wucbje. We njom mógu se źiśi wopóznaś z alfabetom, wóni zwucuju słowa pó prědnem, drugem a tśeśem pismiku alfabetiski rědowaś a pytaju za wšakimi słowami w słownicku.
Drugemu (módremu) zešywkoju se groni “Lutk – Źěłowy zešywk k słownickoju za lětnika 3-4” a słuša k módremu źěloju w słownicku (b. 59-139) za WITAJ-lětnika 3 a 4. Ze zešywkom mógu wuknice a wukniki dalej zwucowaś alfabetiske rědowanje a pytanje za wšakimi słowami w słownicku. Pśi tom se wopóznaju z typiskimi serbskimi problemami ako zarědowanje słowow z o abo ó, słowa z pódobnym zachopnym zukom (na pśikład š abo ś) a słowa ze samskeju pśedzłožku. W zešywku mógu se źiśi teke zaběraś ze wšakimi specielnymi temami w słownicku, na pśikład: rěki, tšugi, metale a planety, kraje swěta, łužyske jsy a města, licbowe słowa.
Wobej zešywka se pśedawatej kuždy za 4,90 € w Smolerojc knigłaŕni w Budyšynje, w LODCE w Chóśebuzu a na internetowem boce Ludowego nakładnistwa Domowina. Tam dostanjośo teke pasujucy słownick.


text:
Póst Germania Budyšin –
Sokoł Ralbicy/Hórki 1:1 (0:1)
Zestawa hosći: Schöne – M. Matka, Rachela (46. Korjeńk, 65. T. Bejma), Šewc (75. Kř. Matka), Wałda, Šołta, Schultz, Rawš, Bejmak, B. Bejma, Nuk (82. Šiman)
Lońšu hru přećiwo hosćićelskemu mustwu Póst Germaniji Budyšin maja Ralbičenjo hišće derje w pomjatku, wšako dobychu ju kónc oktobra z 4:2. Potom pak slědowaše lockdown a z tym so tež sezona zakónči. Pozitiwnje w pomjatku – hladajo na rasistiske wuprajenja Wojerowskich fanow, kiž běchu tydźenja we Wojerecach njelubje napadnyli – wostanje hra přećiwo Sokołam z Ralbic. W partiji přećiwo serbskemu cyłkej njeběchu mjenujcy žane lózyske wuprajenja słyšeć.


text:
Kamjenc (UM/SN). Sakski krajny hońtwjerski zwjazk chce w bywšej Kamjenskej dróhomištrowni zarjadować stejnišćo za bój přećiwo afriskej swinjacej mrětwje (ASP). To wobkrući jednaćel zwjazka Martin Wißmann na naprašowanje. Wotpowědny projektny namjet zapodachu zastupnicy sakskemu ministerstwu za socialne a škit přetrjebarjow, hdźež jón pruwuja. Zahajić chcedźa projekt po dotalnym stawje 1. januara 2022.
„Ze stejnišćom spjelnja hońtwjerski zwjazk swój nadawk, zaměrnišu hońtwu na swinje podpěrać“, rozłoži Martin Wißmann. Hižo nětko maja za lěto 2022 cyłkownje 20 hońtwow po sobotach předwidźane. Wažne při tym je, zo přewjeduja hońtwy w zamołwitosći wotnajerjow rewěrow. „My jako zwjazk podpěrujemy jich jenož materielnje, z personalom a organizatorisce.“


text:
We wobłuku sportoweho spěchowanja je město Budyšin awtomatisku krjepjensku připrawu koparskeho wotrjada Pósta Germanije Budyšin podpěrało. Nimo su tuž na hrajnišću při Edisonowej časy sucheho trawnika w lěću.
Budyšin (SN/MWj). Wjele słónca, wysoke temperatury a mało spadkow – štož w lěću mnozy witaja, tych, kotřiž dyrbja so wo trawniki starać, kóžde lěto znowa wužaduje. Tež za koparski wotrjad towarstwa Póst Germania Budyšin. Hižo lěta so tam z wulkim angažementom prócuja, zo by jich koparski trawnik tež w lěću zeleny był. Wuslědk su na kóncu přiwšěm jenož brune blaki. Ćim bóle so tam tele dny wjesela, zo maja nětko modernu połnoawtomatisku krjepjensku připrawu instalowanu. Dohromady 14 nastrojow je pod trawnikom schowanych. Hdyž ze zemje wujědu, wone pak w połnym kruhu pak w dźělnym dosć wody na trawnik pryskaja a tak kóždy kućik kopanišća docpěwaja, rěka w nowinskim wozjewjenju měšćanskeho zarjadnistwa.


text:
Město pod Mnišoncom a domizna Pumpota
Jako biskop Bruno II. z Mišna 25. februara w lěće 1222 dźewjeć kapałkow wokoło Budyšina jako wotnožki Budyskeho tachantstwa postaji, bě drje prěnje naspomnjenje Wjelećina jako „Welintin“. W tym času pak je sydlišćo hižo někotre sta lět jako serbska wjes wobstało. Byrnjež do lěta 1222 skerje mało žórłow było, njewostachu prawdźepodobnje něhdy dobre sydlenske faktory w dołhim dole Butrowki (Butterwasser) słowjanskim kmjenam zakryte, kotrež je wužichu, zo bychu sej ratarske eksistency natwarili. Mjenowany blečk zemje drje leži runje při wuliwje ze směra z Wostašec (Irgersdorf) a do Butrowki ćečaceje Wostašanskeje wody. Wottud je so prawdźepodobnje z najdale do hór zasydleneje pózdnjoserbskeje wsy hač do dźensnišeho Wjelećin na jedne z najwuznamnišich industrijnych městow a na najwažniše hospodarske stejnišćo wuwiło. Tak móhło być, zo je zažny sakralny twar w zwisku z na ottonski twjerdźiznowy system bazěrowaca zarjadniska struktura w 11. lětstotku nastać. Archeologiske a pisomne dopokazy na to pak pobrachuja.


text:
Fotografije Rolfa Dvoraceka wo Budyšinje ze šěsć lětdźesatkow pokazuje Budyski muzej wot soboty we wosebitej wustajeńcy „Pytać za perfektnym wokomikom“. Axel Arlt je so ze znatym fotowym žurnalistom, kiž swjeći w aprylu 81. narodniny, rozmołwjał.
Je tale přehladka retrospektiwa?
R. Dvoracek: Zawěsće, wšako su fota z wjace hač 60 lět widźeć. Prěnje su z lěta 1958, poslednje wot loni. To dokumentuje puć, kotryž sym šoł. Sym cyle blisko z kameru wuwiće města dožiwił. Tak njemóžeš sej je jeno ze swójskeho pomjatka wotwołać. Pokazane fota će podpěruja so na wěste podawki znowa dopomnić, byrnjež dawno zabyte byli.
Fotowy žurnalist jako časowy swědk a dokumentarist. Kak je muzej tule koncepciju zwoprawdźił?
R. Dvoracek: Sym ze sobudźěłaćerjemi Budyskeho muzeja dosć spokojom. Woni su so jara prócowali, su při dźěle detailam swěrni wostali. Wustajeńcu wuhotowacy muzeologa Hagen Schulz je k fotam kaž tež k tam pokazanym nastrojam rešeršował a tójšto pozadkowych informacijow zezběrał, štož ja činił njejsym. To je so wulkotnje radźiło, a sym wšitkim jara dźakowny.


text:
› Serbšćina w Picnju
› Helmut Kurjo – ten slědny swójogo raza
› Ekologiske lěto w Błotach
› Nowy muzikowy wideo chora PopKon Chóśebuz
› Serbski rěcny projekt ZORJA
› Ielyzaveta Waltherowa – serbska Ukrainaŕka 2.0
› Rozžohnowanje z wjesnjanostu Francom Bruskom
› Jutrowne doškrabki a njewšědne jutrowne wužadanje
› Winfriedowy dom w Schmiedebergu – něhdy a dźensa
04.06. | 19.30 hodź.
»Són swjatojanskej’ nocy« – dźiwadło z hudźbu na hłownym jewišću Budyskeho Němsko-serbskeho ludoweho dźiwadła
»Błośańska noc powěsćow« Serbskego ludowego ansambla pśi Bismarckowem tormje w Bórkowach
Serbske dźěćace dźiwadło předstaji kruch »KUS hinak – MAŁE WAMPIRY« Andreasa Galka w Dźiwadle na hrodźe w Budyšinje. Dalše předstajenje je 08.06.
Přednošk »Narodna drasta a identita we wuchodosrjedźnej Europje« Anny Novikov w Budyskim Serbskim muzeju
76. Serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Bukecach
Přełožerjej Jana Štillerová a Pětr Šołta předstajitaj knihu Ivony Březinoveje »Bjez čriji« na Praskich knižnych wikach.
Knižna prezentacija biografije »We fokusu: Korla Awgust Kocor (1822–1904)« Zbigniewa Kościówa w Budyskim Serbskim muzeju
Wustajeńca twórbow Maje Nageloweje w Drježdźanskim statnym ministerstwje za wědomosć, kulturu a turizm (Wigardowa 17)
9. mjezynarodny festiwal dudakow w Slepom
»Gala operetow« SLA na Jakubec hrodźe w Mortkowje
Wósebna wustajeńca »Ako jo se z jaja swětło wupacyło do kraja« z fotografijami Maika Lagodzkego w Serbskem muzeju w Chóśebuzu
▶ Dnjowniki fararja Šwjele wujšli
Dnjowniki Bogumiła Šwjele z lět 1897 do 1945 su jadnorazne awtentiske žrědło k serbsko-nimskej Łužycy za cas póznego kejžorstwa, Weimarskeje republiki a nacionalsocializma. Ako Spise Serbskego instituta su něnto wujšli pód titlom »Aus dem Alltag eines wendischen Pfarrers« w Ludowem nakładnistwje Domowina. Wudawaŕka dr. Annett Brězanec jo wšykne Šwjelowe dolno- a górnoserbske zapise pśestajiła, tak až su dnjowniki dopołnje w nimskej rěcy pśistupne. Faraŕ Bogumił Šwjela (1873–1948) słuša ako redaktor, rěcywědnik a sobuzałožaŕ Domowiny k nejwuznamnjejšym wósobinam serbskich stawiznow. Mimo swójogo wobšyrnego pówołańskego a drugego statkowanja jo pśisamem poł lětstotka pak serbski pak nimski zapisował »wiźone, słyšane, myslone« wót sebje a drugich. Tak pišo wó praktikach wutłocenja serbskeje rěcy z cerkwje a šule, kótarež casniki a amtske zapise niźi a nigdy njenaspomnjeju.
▶ Lena Hauptmannojc nominěrowana
Dolnoserbska šansoneta Lena Hauptmannojc jo ze swójim duo LeDazzo nominěrowana za wuběźowanje »Women in Jazz – next generation virtuell 2022« a teke za jazzowe myto města Halle 2023. Až do 23. maja su mógli zajmce swóje tśi głose daś za dogromady 22 jazzowych muzikaŕkow z Argentinskeje, Nimskeje, Awstriskeje, Pólskeje, Ruskeje a ze Słowjeńskeje.
▶ Spěchowarje se zmakali
Zastupniki Spěchowańskego towaristwa za Serbski muzej Budyšyn a cłonki chóśebuskego Serbskego muzeja su se 5. měrca w Serbskem muzeju w Chóśebuzu zmakali a se tamnjejšu stawnu a wósebnu wustajeńcu woglědali. Zmakanje su teke za zgromadnu wuměnu wužyli.
▶ Pućowaca wustajeńca wo mjeńšinach
W Berlinskim Domje Paula Löbeho bu 16. měrca wirtuelnje pućowanska wustajeńca »Što rěka tu mjeńšina? Danojo, Frizojo, němscy Sinti a Romojo, Serbja a rěčnicy delnjoněmčiny – Twoji njeznaći susodźa?« wotewrjena. Wona je zhromadny projekt Mjeńšinoweho sekretariata štyrjoch w Němskej připóznatych awtochtonych ludowych skupin a Zwjazkoweje rady för Nedderdüütsch. Wot dr. Roberta Lorenca kuratěrowana přehladka ma wopytowarjam narodne a rěčne mjeńšiny Němskeje zbližić a dohlad do jich žiwjenja, kultury a rěče sposrědkować. Hač do lěta 2027 chcedźa wustajeńcu we wšitkich 16 zwjazkowych krajach Němskeje pokazać.
▶ Čitanje za Ukrainu
W Drježdźanskim Domje Ericha Kästnera za literaturu přewjedźe so 16. měrca wot Towarstwa Stup dale a spisowaćela Benedikta Dyrlicha organizowane »Čitanje za měr a přećiwo wójnje«. Na zarjadowanju wobdźěli so 25 wosobow z tekstami a hudźbnymi twórbami, mj. dr. Hagen Domaška, Benedikt Dyrlich, Tomasz Nawka, Jadwiga Pjacec, Cosima Stracke-Nawka, Dietrich Šołta, Dorothea Šołćina a Susanne Vogel.
▶ Iniciatiwa Lusatia Glow předstajena
W Brüsselu bu 8. februara wot Serbskeho sejma a Brüsselskeje załožby Slavonic Europe nadźěłana iniciatiwa zaeuropsku integraciju Lusatia Glow předstajena, kotraž ma europske regionalne kultury jako zwjazowacy element mjez čłonskimi statami EU zesylnić a k tomu přinošować, konfrontatiwne nacionalistiske politiske koncepty přewinyć, kotrež integritu europskeje unije wohrožuja. Iniciatorjo projekta w třikrajowym regionje mjez Pólskej, Čěskej a Němskej chcedźa mjez druhim Łužiski hospodarski a medijowy centrum kaž tež telewizijny sćelak Lusatian Arte załožić.
▶ Zmakanje Kolektiwa Wakuum
19. a 20. februara su se cłonki chóśebuskego Kolektiwa Wakuum, projekta za serbsku kulturu a wuměłstwo, zmakali a se rozgranjali ze zastupnikami wšakich młodych serbskich iniciatiwow. Głowny cil zmakanja běšo załoženje noweje seśi alternatiwnych serbskich projektow, kótaraž ma wólažcyś kooperaciju mjazy projektami w Górnej a Dolnej Łužycy a zmócniś młodu kulturu w serbskem kontekśe.
▶ Widejo popoweje opery
Serbska popowa opera »Carpe noctem – Njeskónčna nóc« předleži mjeztym jako widejo. Operu a jednotliwe hudźbne wideja je skupina Trio a kumple na swojim YouTube-kanalu wozjewiła.
▶ »Klinkotata lipka« w Zagrebje wušła
W nakładnistwje »Srednja Europa« w Zagrebje je kónc lěta 2021 wušła bajkowa kniha »Raspjevana lipa. Bajki zapadnih Slavena« w přełožku Adama a Damira Agičića. Wobšěrnu bajkowu knihu zapadnych Słowjanow pod titulom »Klinkotata lipka« kaž tež w němskim přełožku »Die gläserne Linde« bě Pawoł Nedo w lěće 1972 w Ludowym nakładnistwje Domowina wudał. W Praze su bajki čěsce wušli a w Bratislavje słowaksce. Nětko předleži wudaće w dalšej rěči, a to w chorwatšćinje.
▶ Nowa wjednica muzeja
Annemarie Zieglerowa z Derbna jo wót decembra 2021 nowa wjednica Dolnołužyskego gólnego muzeja w Grodku. Wóna jo studěrowała germanistiku a stawizny a ako ceptaŕka na Ewangelskej zakładnej šuli we Wjelikem Kólsku źěłała.
▶ Nowaj titulej hudźbneho nakładnistwa Lumir
W lěće 2021 je Budyske hudźbne nakładnistwo Lumir dalšej wulkej a wažnej twórbje serbskeho hudźbneho kulturneho herbstwa wudało a nakładowało. Je to sprěnja »Syrotka – Dramatiska scena za sola, chór a sinfoniski orchester« Bjarnata Krawca, kotrehož wudaće je Załožba za serbski lud podpěrała. Dalše dźěło je »Gebet der Kinder zu ihrem ewigen Vater« Korle Awgusta Kocora. Wobě dźěle wobsahujetej kóžde přez 300 taktow hudźby. »Syrotka« Krawca nasta zawěsće přez zaćišć, kotryž wubudźi twórba Kocora pod samsnym titulom. Krawc spyta tu dokumentować a zwoprawdźić swoje předstawy hudźbnodramatiskeho dźiwadła runje tak kaž moderne wašnje komponowanja. Kocorowa kompozicija nasta na słowa Lipšćanskeho basnika Augusta Mahlmanna (1771–1826.) Jeho tak mjenowany »Wótče naš« zhudźbništaj hižo Friedrich Heinrich Himmel (1810) a Louis Spohr (1829). Twórba za solo z přewodom klawěra namaka so w Kocorowym zawostajenstwje, njesignowana, bjez titula abo někajkimi hinašimi noticami a z tójšto korekturami. Cyle jasnje Kocorowy rukopis je skerje dźěłowa papjera, kompozicija je dokónčena, ale hišće z tójšto zmylkami. Wobě twórbje čakatej nětko na swoje hódne prapředstajenje.
▶ Potomnicy serbskich wupućowarjow róčnicu swjećili
Njedźelu, 5. decembra 2021, swjećachu potomnicy serbskich wupućowarjow w texaskim Serbinje 150lětne wobstaće swojeje Pawołskeje cyrkwje, kotraž bu 15 lět po zapućowanju serbskeje wosady do Zjednoćenych statow Ameriki natwarjena. Wona bu na prěnjej adwentnej njedźeli 1871 wot fararja Jana Kiliana poswjećena. Hač do lěta 1920 je so w njej serbsce prědowało.
▶ Słowjenska online-antologija z hornjoserbskim tekstom
Pod titulom »Sodobna slovanska kratka zgodba« (Moderne słowjanske krótkopowědančko) je wušła w septembrje 2021 w słowjenskej rěči onlineowa antologija słowjanskeje prozy (https://doi.org/10.4312/JGAT7852). Wudawaćelka je dr. Lidija Rezočnik, docentka na Filozofiskej fakulće Uniwersity w Ljubljanje, wozjewiło je so 10 tekstow z 10 słowjanskich rěčow. Za nju wuzwolichu mjez druhim tež hornjoserbski tekst Lenki (Christiany Piniekoweje) »Anonsowy dźiw« z antologije »Cyblowe suknički« (LND 2008).
▶ Wucbny film něnto online
Wšakorake projekty na Serbskem instituśe su tuchylu zabrane z temu kulturne derbstwo. We nich wšyknych grajo transfer z wědomnosći do towarišnostneje a kulturnopolitiskeje prakse centralnu rolu. Ale co zapšawym groni serbske kulturne derbstwo? Wědomnostnice instituta su gromaźe z grafikarjom Stefanom Hanušom wuźěłali źaseśminutojski film »Co jo serbske kulturne derbstwo?«, kótaryž tu temu a jogo towarišnostnu a wědomnostnu relewancu šyrokemu publikumoju rozkładujo. Wón dajo pódłožk za zgromadne diskusije a pomoga, slěźaŕske projekty a analyze aktualnego stawa, ako su tuchylu we źěle, we jich konteksće pokazaś. Wideo stoj wužywarjam k lichej dispoziciji na youtube-kanalu Serbskego instituta. Produkciju filma jo spěchował zagronity za kulturu a medije pśi zwězkowem kněžaŕstwje, pódpěrało jo ju ministaŕstwo za wědomnosć, slěźenje a kulturu kraja Bramborska – w ramiku projekta na pólu strukturneje změny »Walorizacija imaterielnego kulturnego derbstwa w nimsko-słowjańskem konteksće«.
▶ Myto Dankej Handrikej
W Brnje bu 12. nowembra přinošk Danka Handrika a Christiana Gramstadta ze sćelaka ARD »Wikowanje z chcyćiwosću – bój Čěskeje přećiwo crystalej meth« z Němsko-Čěskim žurnalistiskim mytom 2021 w kategoriji multimedia wuznamjenjeny.
▶ Hudźbne widejo Kolektiwa Klanki
Po tym zo bě loni prěni hudźbny widejo »Družki« wulki wothłós žnjał, je Kolektiw Klanki w nowembrje swój druhi wupłód »Mróčele« na swojim Youtube-kanalu wozjewił. Znowa stajeja čłonki Kolektiwa rólu serbskeje žony do prašenja a kritizuja wotpowědne naroki a žadanja towaršnosće.
▶ Holaski prěni album wozjewili
»Młody duch« rěka prěni album kapały Holaski, kotryž wuńdźe w nowembrje. Hudźbnje wěnuja so młodźi hudźbnicy folkpopej a folkrockej, při čimž pak so tež elementy jazza, reggaeja a popowe zynki 1980tych lět jewja.
▶ Serbski muzej zawrjeny
Srjedź nowembra bu Budyski Serbski muzej na njewěsty čas zawrjeny. Přičina bě, zo buchu wšitcy sobudźěłaćerjo do strowotniskeho zarjada wokrjesa Budyšin powołani, hdźež mějachu w zwisku z koronapandemiju personal zesylnić.
▶ Wustajeńca wo serbskim žiwjenju w Delnim Wujězdźe
▶ Pśedstajenje knigłow
Křesćan Krawc jo wałtoru, 12. oktobra, pśed něźi 25 gósćimi swóje knigły »Was wir ins uns tragen. Sorbische Lebenswege« w Dolnoserbskej bibliotece choćebuskego Serbskego doma pśedstajił.
▶ Premjera pratyje
Za tym až jo Škódow tenraz titelna wjas Serbskeje pratyje, stej LND a domowniske towaristwo Depsk/Majberk-Škódow zajmcow pětk, 15. oktobra na premjeru do tamnjejšeje Šyrgotojc kjarcmy pśepšosyłej. 50 luźi jo pśiśło a spódobny wjacor dožywiło.
▶ Wustajeńca Helly Stoleckojc
W galeriji Fango w Chóśebuzu jo se 16. oktobra pśewjadła wernisaža wustajeńce z twóŕbami Helly Stoleckojc, na kótaruž jo jadnab 70 luźi pśišło. Wjacor wobrubił jo muzikaliski projekt »6litch8itch«, duo z Italskeje z elektroniskeju live-muziku.
▶ Prěnja dźěćaca kniha Sabiny Žuroweje wušła
»Zhubjena kniha mudrosće« je titul prěnjeje dźěćaceje knihi Sabiny Žuroweje, kotraž je w oktobrje w LND wušła. Wona wobsahuje nimo napjateje stawizny wo princesnje Mirandźe, hornčerju Francu a holcy Anjuši tohorunja teksty a noty wosom spěwow. Stawiznu je Žurowa 2009 z dźěćimi Worklečan a Ralbičan šule na jewišću NSLDź inscenowała. Spěwy móžeja sej zajimcy zdobom na připołoženej CD abo online naposkać.
▶ Źěk za pólski roman wó Serbach
List z kenclije prezidenta Pólskeje republiki jo kóńc awgusta dostała pólska spisowaśelka Halina Barań z Bogatynje w pódpołudnjowem pólskem źělu Łužyce. W mjenju prezidenta Pólskeje republiki Andrzeja Dudy wugronijo se jej źěk za jeje roman »Ptaki ojczystych wzgórz« (Ptaški domacnych górow). Łoni w nakładnistwje Agencja Wydawnictwa ARGI we Wrocławju wudane knigły su južo źasety roman Haliny Barań. We njom spisowaśelka tematizěrujo zgubjenje domownje pśez wusedlenje Pólakow z pódzajtša, pśez wugnaśe Nimcow z Pólskeje pó Drugej swětowej wójnje a Serbow, kótarymž jo brunicowe górnistwo domownju znicyło. (lej rec. w R 05/2021, b. 26). Barań jo tuchylu jadnučka pólska spisowaśelka, kótaraž serbske temy literarnje pśeźěła.
▶ Nysowy filmowy festiwal so wotměł
Mjez 16. a 19. septembrom wotmě so Nysowy filmowy festiwal, hdźež wubědźowaše so wjace hač 60 mjezynarodnych hrajnych, dokumentarnych a krótkofilmow w třoch kategorijach. Nimo toho prezentowachu so něhdźe 50 dalšich produkcijow, tak 19. septembra w Budyskim Kamjetnym domje krótkofilmy »Serby do kina!« Knuta Elstermanna, »Jajo« Nory Wendt a Helle Stoletzki a »Libawka« Maje Nageloweje a Juliusa Günzela. Po tym wotmě so podijowa rozmołwa. »Třikrajowe filmowe myto« festiwala spožči so čěsko-słowakskemu přinoškej »Služobníci« Ivana Ostrochovskeho.
▶ Label »Sorbian Music« załoženy
Załožba za serbski lud je nowy label »Sorbian Music« załožiła, z kotrymž poskića na wšěch znatych streamingowych platformach wothrawanje serbskeje hudźby a dalšich awdijowych produkcijow, kotrež buchu wot załožby w zašłosći produkowane a spěchowane. Label zapřijima wšelake žanry wot klasiki přez rock a pop hač k słuchohram a bajkam. Dotal 20 produkcijam maja krok po kroku dalše sćěhować.
▶ Myto Ćišinskeho
Lawreataj Myta Ćišinskeho staj lětsa Jan Malink a Trudla Malinkowa z Budyšina, kotrymajž so za jeju dołholětne wobstajne skutkowanje na publicistiskim polu, na polu serbskich kulturnych stawiznow a dla jeju angažementa w Maćicy Serbskej a Serbskim ewangelskim towarstwje wuznamjenjenje spožči. Spěchowanske myto Ćišinskeho dóstanjetaj dr. Fabian Kaulfürst a Jadwiga Kaulfürstowa z Pančic-Kukowa za jeju horliwe, mnohostronske skutkowanje na polu serbskeje rěče a kultury, za zwoprawdźenje kreatiwnych projektow a za twarjenje mostow mjez Serbami a Słowjanami. Swjatočne přepodaće mytow budźe 16. oktobra w Budyskim Serbskim muzeju.
▶ Dźěćace spěwy online
Na iniciatiwu Lydije Maćijoweje je nastała internetna strona ze serbskimi dźěćacymi spěwami (www.sorbische-kinderlieder.de). Jednotliwe pěsnički su po temach a rubrikach rjadowane, teksty a noty hodźa so downloadować. Strona, kotraž je za staršich, pěstowarnje a šule myslena, so běžnje aktualizuje a rozšěrja a je wuslědk wubědźowanja »Čiń sobu«.
▶ Rozmołwa wo hrě z rěču
Pod hesłom #weiterlesen zarjaduja Měšćanske biblioteki w Drježdźanach digitalny format z čitanjemi a rozmołwami awtorow, nakładnikow a knihikupcow, kotrež su tež na YouTube přistupne. Mjez nimi staj Róža Domašcyna a Volker Sielaff. Wonaj rěčitaj w 16. wusyłanju serije wo swojich publikacijach a kotru rólu hra z rěču při basnjenju hraje.Nowa nasćěnowa protyka »Łužica – Łužyca – Lausitz 2022«▶ »Łužica 2022« wušła
W Ludowym nakładnistwje Domowina je w meji nasćěnowa protyka »Łužica – Łužyca – Lausitz« na lěto 2022 w nowym formaće wušła. Spodobne motiwy z Delnjeje, srjedźneje a Hornjeje Łužicy je za dwutydźenski kalender znaty fotograf Maćij Bulank zapopadnył.
▶ Filmowa premjera online
Składnostnje prěnjeho digitalneho foruma Serbskich Nowin dnja 8. apryla bě online-premjera krótkofilma »Sorbenkind« Lipšćanskeje režiserki Patricije Kaube, na kotrejž je so wjace hač 300 ludźi wobdźěliło. Film bu loni w decembrje we Wotrowje a wokolinje nahrawany.
▶ RBB póbitujo serbsku app
Dnja 17. apryla jo RBB nowu serbsku app startowało, źož staja wšykne serbske póbitowanja sćelaka – serbske rozgłosowe wusćełanje a teke telewizijny magacin Łužyca – k dispoziciji. App jo dermotna a póbitujo se w app-storach pód »rbb serbski«.
▶ Serbski awtor w antologiji
W Berlinskim Nakładnistwje při parku (Verlag am Park) je pod titlom »Spjacy psy VII« (Schlafende Hunde VII) antologija politiskeje lyriki wušła, kotruž je Thomas Bachmann wudał. Při tym rozestajeja so wšelacy awtorojo z načasnymi temami, kaž su to trapjenja, strachi a rozkory wokoło korony, zaničenje přirody a wobswěta abo wěnuja so stawizniskim podawkam a figuram. W njej z třomi twórbami zastupjeny je tež Benedikt Dyrlich. Knihu ilustrowała je z Kazachstana pochadźaca a dźensa w Lipsku bydlaca wuměłča Lena Inosemzewa.
▶ So wo domizniske myto požadać
Hač do 15. meje móža předewšěm čestnohamtsce skutkowacy swoje wudźěłki za slědźerske domizniske myto zapodać, kotrež je sakske ministerstwo za kultus w kooperaciji ze sakskim krajnym towarstwom Škit domizny znowa wupisało. Kiwaja myta w cyłkownej hódnoće 9.000 eurow. Při wubědźowanju steja temy kaž stawizny městow a wsow, regionow a kraja, kulturny kruh Serbow, ćěkanje a wuhnaće, migracija a mobilita, demokratija, měrliwa rewolucija, procesy transformacije, stawizny splahow kaž tež industrije a techniki, přiroda a wobswět, archeologija, wuměłske stawizny, ludowe wuměłstwo, ludowa narěč a wěda wo mjenach, wšědna kultura, swjedźenje a nałožki w srjedźišću. Dospołne wupisanje nańdu zajimcy pod www.bildung.sachsen.de/heimatpflege abo pod www.saechsischer-heimatschutz.de.
▶ Hudźbne dny zaso přestorčene
55. Wojerowske hudźbne swjedźenske dny, kotrež mějachu so wot 11. apryla do 2. meje wotměć, su zamołwići dla połoženja korony a z tym zwisowacych škitnych naprawow znowa wo lěto přestorčili. Zastupne lisćiki wostanu płaćiwe.
▶ Domowina Mikławša Joachima Wićaza spominała
▶ Dolnoserbska platforma online
Platforma Źěłanišća za serbske kubłańske wuwijanje Chóśebuz »ABC Sorbisch/Wendisch« jo wót kóńca januara online. Wóna jo myslona za wucabnikow a wucabnice a wopśimujo wucbny material za serbšćinu ako źěłowe łopjena, pokazki za wucabnikow, rěcne pomocy a terminologije, awdijoteksty, graśa a didaktiski material za gódnośenje wugbaśow. Ministaŕstwo za kubłanje, młoźinu a sport a Statny šulski amt Chóśebuz stej na projekśe wobźělonej byłej.
▶ Němska prozowa zběrka
Loni wuńdźe w Lipšćanskim nakładnistwje poetenladen prozowa zběrka »Doppelte Lebensführung«, wudata wot Kathriny Jira a Jörga Schiekeho, w kotrejž so zastupjeni awtorojo wobsahowje z pisanjom jako wobstajnym dźěłom rozestaja. W njej z tekstom zastupjeny je tež serbski spisowaćel a publicist Benedikt Dyrlich.
▶ Wupisanje kompozitoriskeho wubědźowanja »Kocor 2.0«
Towaršnosć za spěchowanje SLA pyta serbskich twórcow hudźby, kotřiž stworja runja Korli Awgutej Kocorej (1822–1904) nowu klasisku abo modernu hudźbu na teksty basnika Handrija Zejlerja (1804–1872). Wot wuměłskeho spěwa hač k serbskemu rapej je wšitko witane. Zajimcy njech sej twórbu Handrija Zejlerja wupytaja, ju rytmisce a harmonisce wobdźěłaja a noty napisaja. Zestawu za hudźbnikow – za chór a/abo solista, za kapału a/abo orchester – móža sami postajić. Wudźěłki »Kocor 2.0« maja so hač do 30.08.2021 pola Towaršnosće za spěchowanje Serbskeho ludoweho ansambla wotedać. Najlěpše twórby so mytuja a na wosebitym koncerće w jubilejnym lěće Kocora a Zejlerja předstaja.


text:
Měrćin Krawc reaguje w SN na „Zapósłane“ Marje Michałkoweje - Rozprawa dźěłarnički „zjawnoprawniska korporacija"
BMI-rozprawu dźěłarnički „zjawnoprawniska korporacija" namakaće k downloadowanju w našim dokumentarnym rjadowaku.
Měrćin Krawc z Delnjeho Wunjowa reaguje na „Zapósłane“ Marje Michałkoweje:
Knjeni Michałkowa twjerdźeše 11. meje w SN jako wotmołwu na diskusijny nastork dr. Měrćina Wałdy, zo njeje korporacija zjawneho prawa najbóle demokratiska forma zastupnistwa našeho ludu, ale towarstwo.
Čehodla knjeni Michałkowa jako politikarka, kotraž dyrbjała to poprawom lěpje wědźeć, serbsku zjawnosć takle za nós wodźi? Wšako derje wěmy, zo su lěta 2010/2011 w dźěłowej skupinje „Korporaciju zjawneho prawa“ (KöR) zastupnicy zwjazkoweho knježerstwa a wobeju krajneju knježerstwow zhromadnje ze serbskimi zastupnikami jasnje zdźěłali, kajke móžnosće su serbskemu ludej zapowědźene, hdyž dale na statusu towarstwa wobstawa. Tam rěka: „Zasadny deficit tohole modela je, zo rozsudźeja w serbskich naležnosćach dale pjenjezydawarjo a nic Serbja sami. Nimo toho wostanu Serbja, kotřiž njejsu z čłonom Domowiny, dale wot procesow rozsuda wuzamknjeni. Njedostatk tomu zadźěwa, zo so Domowina jako powšitkownje připóznata zastupnica zajimow serbskeho ludu sylni. Přetož dokelž politiska waha jenož jako zapisaneho towarstwa definowaneje organizacije napřećo Zwjazkej, krajnymaj sejmomaj a knježerstwomaj Sakskeje a Braniborskeje je wo wjele słabša, dyžli bychu serbscy zastupnicy z demokratiskich wólbow w serbskim sydlenskim rumje wušli, potajkim ze samsnym prawom za wšitkich serbskich wobydlerjow rěčeli, kaž to gmejny, wokrjesy a kraje za swojich wobydlerjow činja.“ W dokumenće naličeja hišće dalše wobmjezowanja, kotrež su wšo druhe hač zwjeselace.
Město toho pokazuja w padźe korporacije zjawneho prawa na dotal njepředstajomne zjawnoprawniske nadawki, wo kotrychž móhł serbski lud sam rozsudźić: „planowanje šulskeje syće za serbske šule, rozsud wo wšitkich dalšich prašenjach serbskeho šulstwa hač k nošerstwu serbskich šulow a institucijow w kubłanskim wobłuku (wosebje wukubłanje pěstowarkow), wo nošerstwje serbskich socialnych institucijow a wo rozdźělenju spěchowanskich srědkow wotpowědnym jednotliwym přijimowarjam pjenjez.“
Ministerialny rada w zwjazkowym nutřkownym ministerstwje, dr. Detlev Rein, sej při přepodaću kónčneje rozprawy předsydce załožboweje rady přeješe, zo měli „po přeswědčenju dźěłoweje skupiny trěbne polěpšenja nastupajo zastupnistwo serbskeho ludu intensiwnje rozjimać“. Kardinalny zmylk tehdy bě, zo su tele rozjimanje w dalokej měrje gremijam Domowiny přewostajili a zo su jeje posudk jako rozsudny akceptowali. Za kotry puć so Domowina rozsudźa, hdyž rěka jedyn z móžnych modelow zastupnistwa „sylnjenje swójskeho towarstwa“, bě jasne. Runje tak jasne je, zo by sej z tym zwjazana zajatosć Domowiny nuznje diskusiju pod neutralnym dohladom žadała. Přetož trěbna neutralita a njesebičnosć na dobro wyšeho zaměra tež najlěpše towarstwo přežada.
Bych sej přał, zo sej kóžda Serbowka a kóždy Serb citowanu nadźijepołnu kónčnu rozprawu a z njej zwjazane poručenje sam přečita, zo móhł sej swójski wobraz tworić, město toho zo da so dale wot wopačnych informacijow kaž w kritizowanym přinošku slepić. Je najwjetši čas, zapasene šansy tutoho dokumenta nutřkowneho ministerstwa skónčnje spóznać. Štóž ma zajim na přichodźe a rozkćěću serbskeho ludu, po čitanju dokumenta tym wjace njewěri, kotřiž twjerdźa, zo stat Serbam wjace samopostajowanja přizwoli. Ně, problem njeje stat, ale je bohužel w prěnim rjedźe nutřkoserbski.
Dr. Měrćin Wałda w SN: „Kak sej Serbja swoje połoženje rjane barbja“