text:
Kamjenska biblioteka planuje klětu nowy wobstatk za dźěćiKamjenc
(SN/mwe). Kamjenska měšćanska biblioteka je sej předewzała, wosebje za dźěći ze serbskich gmejnow, kotrež přińdu sej tam knihi a dalše medije wupožčować, klětu mały wobstatk ze serbskimi dźěćacymi a młodźinskimi wudaćemi natwarić. „Móhła sej předstajić, zo so tónle poskitk derje wužije, wšako tójšto Serbow prawidłownje do našeho domu załoži. Bjez poskitka žane naprašowanje“, wjednica Lessingoweje knihownje Marion Kutter našemu wječornikej praji. Rady witani su w bibliotece starši a młódši awtorojo z města a Kamjenskeje wokoliny, kotřiž su njedawno k dwójnemu jubilejej knihownje krótke stawiznički a basnje do wosebiteje „bi-bo-knihi“ zapisali. Wotćišćane su we wudaću k 350. jubilejej Kamjenskeje knihownje a k 85lětnemu jubilejej jeje zaměstnjenja w Lessingowym domje tež němske hrónčka serbskeho awtora Jandytarja Hajnka ze Smječkec ze serbskej sadu: „Tež serbscy čitarjo wołaja: ,Sława knihowni Lessinga!‘“ Knižku dóstanjeće za mały pjenježny dar w bibliotece.


c: text/html

text: W lěće 1653 natwarichu w Njeswačidle prěnju šulu. To bě hižo sto lět do zawjedźenja powšitkowneje šulskeje winowatosće w Hornjej Łužicy a sydom lět po natwarje tamnišeje fary. Dokelž běše kubłanišćo z drjewa a ze šindźelom kryta, třěcha po někotrych lětdźesatkach žadanjam hižo njewotpowědowaše. Tak natwarichu 1732 njeposrědnje při cyrkwi nowe, masiwne šulske kubłanišćo. Přiběraceje ličby šulerjow bě 1805 trjeba ju powjetšić. 1875 chodźeše w Njeswačidle 174 dźěći do šule. Mějachu tam wučerjow za holcy a wučerjow za hólcow. 1886 nasta cyle nowa šula, kotruž 1910 rozšěrichu. 1931 přińdźe serbski antifašistiski wojowar w rjadach KPD Pawoł Njek jako wučer do Njeswačidła. 1932 přesadźichu jeho do šule w Rudnych horinach, 1933 pušćichu jeho ze šulskeje słužby.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Jerusalem (dpa/SN). Plany ameriskeho prezidenta Donalda Trumpa Jerusalem jako stolicu Israela připóznać a ameriske wulkopósłanstwo tam zaměstnić, su w islamskim swěće razne protest zbudźili. Kaž rěčnik palestinskeho prezidenta zdźěli, bě Mahmut Abbas Trumpa w rozmołwje „před chutnymi wuskutkowanjemi na měrowy proces kaž tež wěstotu a stabilitu w regionje a na swěće warnował“. Israelski minister za tajne słužby Israel Katz je Palestinjanow před namócnymi protestami warnował.
Železniske njezbožo
Meerbusch (dpa/SN). Regionalny ekspress z Kölna do Krefelda je wčera wječor w Meerbuschu pola Neussa (Sewjerorynsko-Westfalska) do stejaceho nakładoweho ćaha zrazył. Po informaciji wuchowanskeje słužby bu 50 z 155 pasažěrow, w ćahu zranjenych, 41 lochko a dźewjećo ćežko. Porno tomu rěči wohnjowa wobora Meerbusch wo 33 lochko- a sydom ćežkozranjenych. Jedna wosoba je „witalne wohroženja“ poćerpiła.
Historisce niski staw BAföGa
Njedaloko Parisa bydlacy spisowaćel a basnik Peter Handke swjeći dźensa swoje 75. narodniony. Wón wudźeržuje lětdźesatki styki do Łužicy. Awstričan Handke, kotryž ma słowjanske korjenje, je na Mjezynarodnym swjedźenju serbskeje poezije 2008 na zahrodźe Budyskeho Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła čitał. Jenož lince drje, te pak zwostachu připosłucharjam w pomjatku, wšako Handkeho dźensa zjawnje čitaceho lědma dožiwiš. Jemu bliski z Łužicy bě wosebje basnik Kito Lorenc, kotrehož tworjenje swojemu nakładnistwu Suhrkamp zbližeše, kotrež na to poeziju serbskeho lyrikarja wuda. Za knihu Kita Lorenca „Die Insel, das Meer und das Schiff“ je Peter Handke předsłowo spisał, kotrež mnozy rady cituja. Tež teksty dalšich serbskich awtorow wón přełoži. Korutanskemu Słowjencej a nakładnikej Lojzy Wieserej z Celovca je wón Kita Lorenca zbližił. Škoda, zo njemóže hižo za klětu předwidźana kniha za dźěći we Wieser-nakładnistwje wuńć, dokelž je sej Kito Lorenc na přeco, nažel přezahe wusnył.
Ćeknjeny šef prowizoriskeho knježerstwa Aleksander Kerjenskij hromadźi srjedź nowembra 1917 wokoło sebje 20 000 kozakow, zo by Pětrohród wróćo zdobył. Kozakojo běchu wobrónjeni burja z wosebitymi priwilegijemi na kromje Ruskeje, kaž nad Donom, w sewjernym Kawkazu, Uralu a Altaju kaž tež swěrni wojacy carja. Ale tež mjez nimi přiběraše ličba přiwisnikow sowjetow. W běhu pochoda na Pětrohrod přeběža tuž něhdźe połojca kozakow Kerjenskeho bolšewikam, 7 000 dalšich spjećowaše so wojować a wostatnych 3 000 staremu režimej swěrnych jězdnych pobichu čerwjeni gardisća. W běhu nowembra 1917 je so rewolucija bolšewikow w mnohich městach a kónčinach Ruskeje přesadźiła, dokelž so nimo wobrónjenych dźěłaćerjow tež namórnicy a wjetšina wojakow mócnarstwu sowjetow přizamknychu abo so jako neutralni deklarowachu.
Madrid (dpa/SN). Jenož dźeń po słyšenju bywšeho katalanskeho knježerstwoweho šefa Carlesa Puigdemonta na sudnistwje w Belgiskej je španiske najwyše sudnistwo wčera europski wukaz zajeća přećiwo njemu a štyrjom dalšim bywšim ministram cofnyło. Narodne přikazy za politikarjow w Španiskej su dale płaćiwe. Wčera je so tež wólbny bój za wot centralneho knježerstwa w Madridźe postajene regionalne nowowólby w Katalonskej 21. decembra zahajił.
Sudnik Pablo Llarena rozsud po rozprawach španiskich medijow z tym wobkrući, zo njesmědźa rozsudy k tej naležnosći w rukach wjacorych sudnistwow ležeć, dokelž móhło to přepytowanja poćežić. Nimo toho chcedźa so Puigdemont a jeho zwjazkarjo do Španiskeje wróćić.
Berlin (dpa/SN). Dźeń a wjace dźěći w Němskej njemóže wopušćejo zakładnu šulu prawje čitać. Wot lěta 2001 je podźěl šulerjow 4. lětnika z jenož rudimentarnej čitanskej kmanosću wot 16,9 procentow na loni 18,9 procentow rozrostł. To je wuslědk mjezynarodneho přepytowanja wo čitanju na zakładnych šulach (IGLU), kotrež su wčera w Berlinje předstajili.
W mjezynarodnym přirunanju je so Němska nastupajo čitanski wukon zakładnych šulerjow pohubjeńšiła. Při tym pak móža šulerjo 4. lětnika w Němskej porno lětu 2001 dźensa nimale runje tak derje čitać. Hdyž su 2001 jeno štyri kraje wyše hódnoty docpěli, bě jich 2016 dwaceći. „Před tymle pozadkom je stagnacija wězo krok dozady“, rjekny prezidentka konferency kultusowych ministrow, kubłanska ministerka Badensko-Württembergskeje Susanne Eisenmann (CDU).
Drježdźany (SN/CoR). Hač je Rada Załožby sakskich wopomnišćow na swojim posedźenju zawčerawšim wobzamknyła, zo ma jeje jednaćel Siegfried Reiprich wuwićowu koncepciju předpołožić, njeje dotal znate. „Tuchwilu dźěłamy hišće na medijowej zdźělence wo posedźenju“, rjekny sobudźěłaćer załožby wčera na naprašowanje SN. Hdy móžeš z informaciju ličić, to pak po jeho słowach jasne njeje.
Na wulkim twarnišću noweho Slepjanskeho šulskeho kompleksa so mócnje twari. Wottam pak njejsu jeno zwjeselace powěsće słyšeć, kaž bě wčera na posedźenju gmejnskeje rady zhonić.
Slepo (AK/SN). Njepřijomnych wjedrowych wobstejnosćow dla je twar Slepjanskeho němsko-serbskeho šulskeho centruma tydźeń w zastatku. „Budyska twarska firma je wot póndźele do pjatka wot 7 do 18 hodź. stajnje z 25 dźěłaćerjemi na twarnišću. Jich dźěło dźe doprědka“, podšmórny nawoda twarskeho wotrjada Slepjanskeho zarjadniskeho zjednoćenstwa Steffen Seidlich na wčerawšim posedźenju Slepjanskeje gmejnskeje rady.
Budyšin/Choćebuz (SN/CoR). W nadawku koncerna Vattenfall Europe Mining zdźěła Serbski institut 2016 aktualizowany posudk wo serbskej identiće a kulturje w Prožymje. Na zakładźe toho su so tehdy z nadawkidawarjom na dalše trěbne slědźenje dojednali. W septembrje je nětko projekt „Serbska identita a kultura w Złykomorowskim-Grodkowskim regionje“ zaběžał. Łužiska energija hórnistwo a milinarnje (LEAG) přepytowanje spěchuje. Wažne je přepytowanje wosebje tež tohodla, dokelž njeje hišće jasne, hač budzé wjes Prožym Wjelčanskeje brunicoweje jamy dla wotbagrowana. Hakle 2020 chcedźa wo tym rozsudźić. Wuslědki hač do awgusta 2020 běžaceho projekta pod cyłkownym nawodom dr. Fabiana Jacobsa maja potom předležeć.
Natwar Němske Pazlicy
– SJ Njebjelčicy 2:1 (1:1)
Zestawa hosći: Hahn – Hoelzel, Hanuza, Deleńk, Hrjehor, Pawlik, Kral, Ričel (75. Čornak), Lejnart, Haška, Korjeńk
W poslednjej hrě prěnjeje połserije 2017/2018 při derbyju pola načolnika tabulki wokrjesneje ligi-stafla II su Njebjelčenjo woprawdźe dobru kopańcu pokazali. Hosćićelski trenar Handrij Krawčik bě swojich chowancow derje nastajił a kóždemu jednotliwcej prawe sebjewědomje sobu dał. Tak je mustwo ze wšeho spočatka čile a w zhromadnej bojownosći spěšne a strašne nadběhi hosćićela wotwobarało. Nimo toho poradźi so agilnemu Handrijej Korjeńkej tón abo tamny strašny nadběh. Tak bu wón w 19. min. wot Wonnebergera potorhnjeny, ale po měnjenu sudnika to za čerwjenu kartu njedosahaše. W 40. min. Korjeńk přez prawu stronu běžo kulowatu kožu k 0:1 do wótreho kuta wrotow smokny. Po tym měrjachu so Njebjelčenjo dale na domjace wrota, zhubichu pak we srjedźnym polu njezbožownje bul. Tak poradźi so domjacym do přestawki wurunanje (45.) přez špěšny konter.


text: Běła Woda (AK/SN). Ze 17 000 eurami chce město Běła Woda dźěćacy wočerstwjenski centrum Při Brusniku, tak mjenowany KiEZ podpěrać. To je měšćanska rada tele dny jednohłósnje schwaliła. 17 000 eurow pochadźeja z lětušeho dojednanja města z Vattenfallom za wosebite projektowe spěchowanje. Na te wašnje zaručeja za natwar dyrdomdejskeho hrajkanišća swójski podźěl towarstwa, kotrež so wo wočerstwjenišćo stara. Dyrdomdejnišćo płaći dohromady 74 000 eurow. 70 procentow z toho spěchuje Sakska, 30 procentow kóštow zaruna towarstwo jako swójski podźěl.


text:
Koncept wo wuwiwanju wsow z tójšto namjetami wobzamknyli
Hamor (AK/SN). Gmejna Hamor ma nětko koncept wo wuwiwanju wsow za swoje wjesne dźěle Klětno, Jamno a Delni Wujězd. Tutón ma předewšěm orientacija być a ma do přichoda orientowanemu a potrjebje wotpowědowacemu wuwiću puć runać. Hamorska gmejnska rada je tuž koncept na swojim zašłym posedźenju jednohłósnje wobzamknyła. „Je to jara konkretny a na jednanje wusměrjeny material, kotryž je za cyłu gmejnu wažny. Zdobom móžemy jón za zawjazowace zaměry wužiwać“, podšmórny radźićel Horst Jannack. Wón so dale za to wupraji, tež mjeńše sydlišća, kotrež přisłušeja Klětnom a Delnjemu Wujězdej, zapřijeć. Wšako je kóžde małe sydlišćo jónkrótne, typiske a specifiske a je hódne dalewuwića.


text:
Mjeztym 20. nazymske přirodowe wiki wotměja so sobotu, 9. septembra, wot 10 do 17 hodź. w Stróži pola Hućiny. Hižo wječor do toho dožiwja tam wopytowarjo koncert klasiskeje hudźby.
Stróža (SN). Hnydom wjacore nowosće čakaja na wopytowarjow 20. nazymskich wikow přirody w Stróži, na kotrež přeprosy sobotu, 9. septembra, zarjadnistwo biosferoweho rezerwata Hornjołužiska hola a haty a Stróžanske domizniske towarstwo Radiška. Tak dóstanje tamniši Dom tysac hatow nětko tež logo w serbskej rěči. Nimo toho poskića prěni raz nowe Hornjołužiske holanske piwo. Warili su je ze starych družin ječmjenja, kotrež hižo něšto lět w biosferowym rezerwaće plahuja.


text:
Budyšin. Na Hłownym torhošću a na Bohatej hasy swjeća zajutřišim, njedźelu, Budyski nazymski swjedźeń. Wot 13 do 18 hodź. su wobchody wočinjene. Nimo toho budźe mała přehladka domjaceho skotu Helmec ratarskeho zawoda z Jitka widźeć. Na Hłownym torhošću móža so dźěći na słomjanych walčkach wucychnować. Tež live-hudźba zaklinči. A na Bohatej budźe 190 metrow dołha kofejowa tafla spřihotowana.
Nowy termin dźěłarnički
Žuricy. Swoju rězbarsku dźěłarničku wo serbskich bajach planuje Spěchowanski kruh za serbsku ludowu kulturu 26. a 27. oktobra pola rězbarja Alojsa Šołty w Žuricach. Wobdźělenje płaći pjeć eurow za dźěći a młodostnych, 20 eurow za dorosćenych. Drjewo přewostaji rězbar, trěbny grat njech sej kóždy wobdźělnik sam sobu přinjese. Zajimcy maja so hač do 19. oktobra pod telefonowymaj čisłomaj 03591/ 550 108 (wotmołwjak) abo 0172/ 916 94 55 (Alojs Šołta) abo e-mailnje pod přizjewić.
Nazymski koncert z kofejom


text:
São Paulo
Wspůłrzyndne: 23°30' S 46°37' W
São Paulo – nojsrogsze mjasto Brazylije a Połedńowyj Ameriki. Je rozlygowane we połedńowo-wschodńij tajli kreju nade rzykům Tietê (dopływ Parany), ńydoleko uod Atlantyckigo Uoceanu. Je stolicům sztatu São Paulo. Zołożůne 1554 kej misyjo jezuicko św. Paula, a skiż tygo mo take mjano. mjejske prowa mo uod 1712. Uod 1815 stolica prowincyji. We 1822 uogłoszůno sam samostanowjyńy Brazyliji. Terozki je to srogi uostrzodek industryji, kultury, nauki a handlu (cyntrum brazyliskigo handlu kawům). Szportkluby: São Paulo FC, SE Palmeiras, SC Corinthians, Portugesa.


text:
Měrc
Měrc (tež: nalětnik; łaćonsce Martius) je třeći měsac lěta w gregorianiskej protyce. Wón wobsteji z 31 dnjow a ma swoje mjeno po Marsu, romskim bohu wójny. Do dodaća januara a februara bě měrc prěni měsac protyki.
Měrc je nalětni měsac w sewjernej hemisferje a nazymski měsac w južnej hemisferje. Jedyn z dweju runonócnosćow so za čas měrca wotměwa. Codiakalnej znamjeni w měrcu stej Ryby a Boran.
Měrc započina kóžde lěto ze samsnym dnjom tydźenja kaž nowember a – nimo přestupnych lět – tež ze samsnym dnjom kaž februar.


text:
Don
Don (rusojski ДoH) jo 1870 kilometrow dłujka rěka w pódpołdnjowej Rusojskej, kótaraž se na srjejźorusojskej plaśe blisko Nowomoskowska w Tulskej oblasći wužrědli a za Rostowom do Azowskego mórja wulewa. Don jo stwórta nejdlejša rěka w Europje.
Don jo był južo starym Gricham pód mjenim Tanais znaty a płaśi až do 17. lětstotka ako pódzajtšna granica Europy. Wót casa cara Pětra Wjelikego jo grajkała rěka za Rusojsku wažnu rolu ako pśistup k Srjejźnemu mórju.
Běg[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Žrědła pśiběgow Dona namakaju se něźi 150 kilometrow pódpołdnjownje Moskwy na srjejźorusojskej plaśe. Wót tam běžy rěka nejpjerwjej do pódpołdnjowego a pózdźej do krotkozajtšnego směra. Pśi górnem běgu lažy wjelike město Woronjež, źož se rěka ze samskim mjenim z Donom zjadnośi. Za wulewom rěki Ilowlja we Wolgogradskej oblasći wobrośi se Don do krotkowjacornego směra. Na toś tom wótrězku jo jano 40 kilometrow wót dalej na pódzajtšu běžeceje Wolgi zdalony. Něźi 300 kilometrow dłujki Zimljanski gaśeński jazor jo z lěta 1952 pśez Wolgo-Donski kanal z nejwětšeju europskeju rěku zwězany. Kanal zwězujo tak pśez rěcny system Dona Carne mórjo z Kaspiskim, Baltiskim a Běłym mórjom. Něźi 150 kilometrow za wulewom z Ukrainy pochadajucego Donjeca a za milionowym městom Rostow twóri Don 340 km² wjeliki delta a wulewa se do Azowskego mórja.
Na 1360 wót 1870 kilometrow jo Don łoźowny.
Glědaj teke: Nastawki wó pśi Donje lažecych sedlišćach


text:
Nadawki a profil
Sorabistika jako wědomostna disciplina zaběra so ze serbskimaj rěčomaj, literaturu a kulturu. Institucionelne stawizny sorabistiki w Němskej sahaja do 1950tych lět a su wusko zwjazane z wutworjenjom Instituta za serbski ludospyt w Budyšinje a ze załoženjom Serbskeho instituta w Lipsku. Slědźenje na polu sorabistiki w zwisku z fachowej didaktiku a tež dźensniši bachelorowy, masterski a wučerski studij na Lipšćanskej uniwersiće su po cyłym swěće jónkróćne.
Kwalifikowani a derje wukubłani absolwenća trjebaja so wosebje w šulach, institucijach a zarjadnišćach w Delnjej Łužicy w Braniborskej a w Hornjej Łužicy w Sakskej, dokelž ma tu serbskorěčna ludnosć zakótwjeny rěčny mjeńšinowy status. Tak wočakuje wjele staršich za swoje dźěći statnje garantowanu wučbu serbšćiny na dwurěčnych šulach. Tohodla poskićamy našim studentkam a studentam praktiske, fundowane wukubłanje, kiž kompetencu a wědomje za maćernu rěč a kulturu wuwiwa a skruća.
Ale tež zwonka Łužicy trjebamy kompetentnych absolwentow, kiž na cyłoněmskej a mjezynarodnej europskej runinje ze zastupjerjemi druhich mjeńšin hromadźe dźěłaja a na wšěch za Serbstwo relewantnych polach strategije za zdźerženje a wožiwjenje rěče a kultury wuwiwaja.
Hłowny nadawk instituta za sorabistiku je wukubłanje studentkow a studentow za předmjetaj hornjo- abo delnjoserbšćinu we wučerstwje za zakładnu a srjedźnu šulu kaž tež za gymnazij. Při tym so dźiwa na nowe koncepcije na polu didaktiki kaž team-teaching a 2plus runje tak kaž na přiběracy podźěl studentow, kiž su serbšćinu jako druhu rěč (přez WITAJ abo w šuli) nawukli.
Nimo toho wukubłamy dorost w sorabistiskich wědomostnych slědźenjach: w rěčespyće, literaturo- a kulturowědźe. Při posrědkowanju specielnych temow, na přikład serbskich stawiznow abo ludowědy, nas sobudźěłaćerjo Serbskeho instituta z.t. a druhich serbskich institucijow fachowje podpěruja. Tak zhladujemy na dolholětne nazhonjenja a dobre zhromadne dźěło při uniwersitnym wučenju a slědźenju.
Wot studija so w přiběracej měrje mjezynarodny profil žada. To zaleži na změnjenym powołanskim profilu wjetšiny powołanjow, kotryž sej dale bóle mjezynarodne kooperacije pominaja, wšojedne hač w hospodarstwje abo we wědomosći. Za sorabistiku, kotraž w tutej formje jenož w Lipsku eksistuje, je to wosebite wužadanje. Tuž dźěłamy wusko z partnerskimi uniwersitami w słowjanskim wukraju hromadźe, zo bychmy za našich studentow sorabistice wotpowědowacy mjezynarodny poskitk měli, kiž za Serbstwo relewantnej faktoraj, mjenujcy mjeńšinowa rěč a słowjanskosć, tak daloko kaž móžno wuzběhuje.


text:
Před 20 lětami sportowu a wjacezaměrowu halu „Slavia“ přepodali
Radwor (SN/MWj). Kak spěšnje čas postupuje, wuwědomjeja sej tele dny wobydlerjo Radworja. Dźensa je tomu dokładnje 20 lět, zo su tam sportowu a wjacezaměrowu halu „Slavia“ oficialnje přepodali. Wužiwali běchu ju šulerjo Radworskeju šulow hižo tydźenje do toho, zo móhli w njej program za přepodaće nazwučować.
Tehdy bě so Radworčanam dawny són spjelnił, přetož staru sportownju pódla hrodu sy lědma tajku mjenować móhł. Spjelniła je so tohorunja nadźija, zo nowa hala jeno šulskemu sportej njesłuži, ale tež najwšelakorišim sportowym a kulturnym zarjadowanjam. Tak přewjeduja w „Slaviji“ sokołske volleyballowe turněry a kóždolětny Mikławšowy koparski turněr runje tak kaž dwulětne adwentne wiki Radworskeju šulow, ptačokwasne zarjadowanja Serbskeho ludoweho ansambla a dalše podawki. Dale wotměchu tam sakske mišterstwa zbrašenych blidotenistow, sakske mišterstwa w tekwando a judo kaž tež podobne sportowe eventy, kotrež hranicy Radworskeje gmejny přesahachu.


text:
Ličba bjezdźěłnych w Hornjej Łužicy je w juliju lochce stupała. To wšak bě Budyska agentura za dźěło tež tak wočakowała.
Budyšin (CK/SN). W juliju bě w Hornjej Łužicy 18 990 žonow a muži bjezdźěłnych. To je 159 wjac hač měsac do toho. Kaž wočakowane, je tuž bjezdźěłnosć w regionje lochce přiběrała, dokelž njebuchu mnozy młodźi ludźo, kaž hižo minjene lěta tež, po wukubłanju přewzaći. Za přičinu, so znjeměrnić dać, pak to nawoda Budyskeje agentury za dźěło Thomas Berndt nima. „Dźěłowe wiki su robustne a přijimanjakmane“, wón rozłožuje. Berndt je tež wšitkim, kotřiž po wukubłanju dźěło njedóstachu, poručił na agenturu přińć. Tam móža jim aktualnje 4 567 městnow we wuchodnej Sakskej posrědkować. Z 1 134 drje je najwjace poskitkow dale z wobłuka dźěła na čas, ale tež w dalšich branšach nowych sobudźěłaćerjow pytaja. Tak maja na přikład w předźěłacym přemysle tuchwilu 893 swobodnych městnow. 420 w strowotnistwje a socialnistwje, 339 w twarstwje.


text:
Wobydlerska iniciatiwa wojuje wo zachowanje Budyskeje měšćanskeje hale, mjez druhim tež z online-peticiju. Ze samsnej temu je so wčera wječor tudyša měšćanska rada zaběrała.
Budyšin (CK/SN). Byrnjež na dnjowym porjedźe zjawneho dźěla njestała, postaješe předań měšćanskeje hale „Króna“ wčera diskusiju na posedźenju měšćanskeje hale. „Chcemy žiwu kulturu w formje niwowapołneje měšćanskeje hale“, rjekny Utta Winzer. Kultura njeje luksus, dyrbiš sej ju popřeć chcyć, rozłoži zastupjerka k zachowanju „Króny“ wutworjeneje wobydlerskeje iniciatiwy. Dyrbjało tola móžno być za to spěchowanske srědki dóstać, na přikład z milionow bywšeho zamóženstwa SED. Nimo toho je w Němskej tysac spěchowanskich horncow. Utta Winzer skedźbni na posudk, po kotrymž móhli halu dalše dwaceći lět wužiwać, parkowanišćo samo třiceći. Z dochodami 200 000 eurow wob lěto hodźała so „Króna“ hospodarsce wjesć. „Wobydlerska iniciatiwa zdźěłuje nošny koncept“, praji Utta Winzer.


text:
Ślōnskŏ Partyjŏ Regiōnalnŏ zaregistrowanŏ
Po 181 dniach ôd słożyniŏ antragu do Gyrichtu Ôkryngowego w Warszawie Ślōnskŏ Partyjŏ Regiōnalnŏ ôstała wpisanŏ do ewidyncyje partyji politycznych. To jedno z nojdugszych postympowań we sprawie registracyje partyje w historyji III Republiki.
Antrag ô registracyjõ ŚPR ôstoł posłany 13 paździyrnika 2017 roku, przidano było do niego 1300 podpisōw ôsōb, co spiyrały zgłoszynie partyje, chociŏż ôrdōnek wymŏgŏ ino 1000 klałōw. Pod kōniec stycznia 2018 roku gyricht wezwoł wnioskodŏwców ô słożynie ekstra listy podpisōw, co ôstały posłane miesiōnc niyskorzij. Warszawski gyricht poztywnie sweryfikowoł losowo ôbrane 200 podpisōw i 12 kwiytnia 2018 roku uzdoł wpisać Ślōnskõ Partyjõ Regiōnalnõ do ewidyncyje partyji politycznych.
Registracyjŏ Ślōnskij Partyje Regiōnalnyj otwarła możebność aktywnego włōnczyniŏ sie miyszkańcōw regiōnu w budowanie nowyj formacyje. We sztwŏrtek, 10 mŏja, ô godz. 12.00 wziōnła fungować elektrōnicznŏ registracyjŏ czōnkōw. Styknie wejś na zajtã partiaslaska.pl/dolacz i wypołnić deklaracyjõ czōnkowskõ. – Ôd pŏru miesiyncy zgłŏszajōm sie do nŏs ôsoby, co chcōm zapisać sie do ŚPR. Z wiynksza do tyj pory niy były swiōnzane z politykōm. W kōńcu bydōm mogły przistōmpić do projektu politycznego, na kery miyszkańcy Ślōnska czekajōm ôd lŏt – gŏdŏ Henryk Mercik, lider regiōnalistōw.
ŚPR niy marniyło czasu w czasie czekaniŏ na registracyjõ. Partyjŏ dyskutuje ze regyrōnkowym „Programu dlŏ Ślōnska” i narychowała inksze propozycyje programowe, m.in. 3×1% VAT dlŏ lokalnych regyrōnkōw, program Strzōdmieście+, projekt regiōnalnego systymu gospodarowaniŏ ściepkami, nowe rozwiōnzania w systymie edukacyje abo projekt bany aglomeracyjnyj. Dziynki zaangażowaniu lidera ŚPR Henryka Mercika, podarziło sie dokludzić do dodaniŏ banhofu PKP we Wielkich Hajdukach w nec dalekobieżnych liniji banowych. Liderzi ŚPR trefiajōm sie tyż z miyszkańcami Ślōnska (m.in. w Katowicach, Rybniku, Tarnowskich Gōrach jak tyż Rudzie Ślōnskij). Partyjŏ mŏ za sobōm tyż kōnwyncyjõ programowõ, co ôdbōła sie we Tyjatrze Ślōnskim w Katowicach.
Zdrzōdło: materyje presowe


text:
Prěnjotne mjeno tuteje bohowki – jedneje z mało bohowych słowjanskeho pantheona – klinčeše snano runja serbskemu kajkostnikej žónskeho roda. Helmold z Bosau mjenuje ju we swojej Słowjanskej chrónice Siva. Wona bě hłówna bohowa Połobjanow a měješe swój wjetši templ na Ratzeburžan kópcu, pozdźišo tak mjenowanym Polabenbergu. Snadź tam ležeše tež wulki kamjentny kruh. Po wottorhanju swjatnicy natwarichu na jeje městnje Ratzeburgsku katedralu. Bohowcyne swjatnišćo namakaše so tež w Retrje a chiba na dalšich městnach.
Žiwu zwobraznjachu jako nahu młodu žonu z wobwěnčenej hłowu a z do kolen so žołmjacymi włosami. Wona bě bohowa žiwjenja kaž tež zboža, lubosće, krasy a płódnosće. Kaž tajka stoji po boku Afrodity, Venery a Freyje, sylnišo pak wuzběhnycy bujny róst: Tak pokazuja so mnohe wobrazy z jabłukom a winowej kiću w rukomaj – su to wšak widźomnje pozdźiše ilustracije, pola kotrychž njeje jasne, kak daloko so wone na žiwe, ertne podaće zepru abo postawje připišu stereotypne přimjety płódnostneje bohowki – po antisko-humanistiskim přikładźe.
Naposlezy njeda so na prašenje, kajke da woprawdźe běchu „awtentiske“ počinki a attributy bójstwa, nihdy powšitkownje wotmołwić, dokelž so tute pře wšě časy měnjachu. W najlěpšim padźe móžemy, je-li so dosć swědčenjow zachowało, jeho předstajenje we wěstej dobje wopisać. Bohowej lubosće a płódnosće stojitej wězo blisko sebje. Słowjanske bójstwa traš jednoća wjace strónkow hač jich wotpowědniki z druhich kulturnych wobkruhow, dokelž jich ličba bě poměrnje niska, a tuž so pokazachu we wjele šěršim napohledźe; je pak tež móžno, zo bě jich wjace, hač so nam dźensa zda. Wěda wo starych bójstwach a jich česćenje běštej so jako prěnjej potłóčiłoj a potom, po někotrych lětstotkach, buštej zabytej.
Jan Arnošt Smoler spomni lěta 1843 w dodawku swojeje pěsnineje zběrki tež na bohowu z mjenom Dźiwica, kotraž jako młoda, rjana łójerka po lěsach dunda; samotna bohowa hońtwy a lěsa nas chětro na Dianu dopomni, bohowku dźiwjeje, njedótknjeneje, „knježniskeje“ přirody.
1846 rozprawi Johann Wilhelm Neumann we swojich Geſchichte der Kreis=Stadt Lübben im Markgrafthum Niederlauſitz, zo běštej tam tež swjatnica a wobraz bohowki Luby; na njón móžachu so pječa starši měšćenjo tehdy hišće dopomnić, pozdźišo bu wšak skóncowany. W lěće 1854 nastajichu w Lubinskim Wulkim haju, snano něhdyšim swjatnišću, blisko „Lubanoweho duba“ kamjentny pomnik z nadpismom Liuba. Bohowcyne lubostne mjeno by so k wobrazej Žiwy derje hodźało, wostanje pak njejasne, dźe-li wo městnu Žiwinu wariantu abo wo hinašu bohowu.
Werner Měškank, kotremuž mamoj so za tute pokiwy dźakować (Wendengötter, strona 67 a slědowacej), podótknje tež poćah k indiskemu Shivje, kiž je bóh płodźenja kaž tež ničenja. W mnohich tradicijach tohorunja muskosć a žónskosć zastupuje. Prapřiwuznosć słowjanskich a indiskich bohow je na zakładźe zhromadnych indoeuropskich korjenjow zasadnje móžna; hač pak wobsteji tež w tutym padźe, na to njejsmój kmanaj wotmołwić.


text:
Ihre Sprache: Deutsch dolnoserbski hornjoserbsce
Beschreibung
Předležaca kniha Bena Knebla wěnuje so burskemu žiwjenju na wsy w 1940-tych lětach. Při tym skići awtor na zakładźe nazorneho wopisowanja domjaceho statoka a ródneje wsy Baćoń dohlady do dźensa nimale pozabyteho wjesneho burskeho žiwjenja, kajkež běše wone tehdy we Łužicy wšudźe z wašnjom. Čitarjej wotewri so swět, kotryž je hišće sylnje wobwliwowany wot ratarstwa a wobćežneho dźěła wšědny dźeń w domjacnosći. Dojimawje wopisuje awtor mjez druhim napohlad domskeho, dwór ze šćěpowcom a kołćom a pódlanske twarjenje z rězańcu a kólnju. Zeznajemy wochěžu ze swjećatkom swjateho Floriana, dobru stwu, ze zawarjenym sadom a peklowanym mjasom pjelnjeny wjelbik, wuhotowanje najstwy kaž tež dwór wobdawacu zahrodu ze zeleninu, kwětkami a małym hatkom. Nastał je wurjadny časowy dokument z wosebitym lokalnym koloritom.


text:
Srjedźna Europa
Srjedźna Europa je dźěl Europy mjez zapadnej, wuchodnej, juhowuchodnej, južnej a sewjernej Europu. Geografisce nimamy jasnych kriterijow wobmjezowanja. We wšelakorych časach bu zapřijeće „Srjedźna Europa“ tež rozdźělnje definowane.
Přisłušace kraje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Jasna je přisłušnosć Němskeje, Awstriskeje a Šwicarskeje – potajkim cyłeho němskorěčneho ruma – k Srjedźnej Europje. Dźensa płaća tež něhdy socialistiske kraje Pólska, Čěska, Słowakska a Madźarska po powšitkownej definiciji zaso jako wobstatk Srjedźneje Europy, štož wotpowěduje tež jich geografiskemu połoženju.
Zwadne je, hač słušeja tež Słowjenska, Chorwatska, Litawska, Letiska a Estiska do Sewjerneje Europy. Prěnjej so často wobhladujetej jako wobstatk Juhowuchodneje Europy, baltiske kraje pak jako dźěl Sewjerneje Europy, hačrunjež nadeńdźe so geografiske srjedźišćo europskeho kontinenta w Litawskej.
Wobydlerstwo[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Srjedźna Europa je najhusćišo wobsydleny dźěl kontinenta. Rěča so tam zwjetša germanske (na zapadźe) a słowjanske rěče (na wuchodźe). Wuwzaće je madźaršćina, kotraž słuša k Finougriskim rěčam. Porno wuchodnej Europje wužiwa so łaćonski alfabet.
Najwjetše města Srjedźneje Europy su Berlin, Wien, Hamburg, Budapest, Waršawa, Mnichow a Praha.


text:
Hubert Wróbl z Carlom championat žrěbjatow w Moritzburgu dobył
Moritzburg/Wotrow (BeW/SN). Wyskacy to aplaws z tribunow jěchanišća sakskeje krajneje kobłarnje w Moritzburgu za žrěbjo ze serbskeho konjenca. Prěni raz móžeše Hubert Wróbl lětsa w swojim Wotrowskim konjencu žrěbjo na swět witać. Jenož něšto měsacow pozdźišo steješe wón minjenu njedźelu ze swojim Carlom před sudniskej komisiju młodych žrěbcow (Hengstfohlen) Sakskeje. A je dobył.
Hižo před dwěmaj njedźelomaj bě so Wróblec žrěbjo na regionalnej přehladce w Jěžowje wulkotnje prezentowało. Z tehdy docpětym druhim městnom so wone za championat w Moritzburgu skwalifikowa. Zo pak so tam mjez 35 najlěpšimi přesadźi, z tym Hubert Wróbl ze žanej mysličku ličił njebě. „To je naše prěnje žrěbjo. Nimamy z nim hišće žane nazhonjenja, a nětko je tak wulkotnje wotrěznyło. To njemóžeš scyła tak prawje wěrić“, powěda Hubert Wróbl.


text:
Hornje Sulšecy (SN/MWj). Štož je na druhich wsach hižo wjele lět z wašnjom, zo tam w adwentnym a hodownym času zjawny štomik swěći abo hinaša adwentna patych wjes porjeńša, maja wot lětušeho tež w hornich Sulšecach. Tam pak njeje so gmejna, w tym padźe Hodźijska, wo to postarała, ale wobydlerjo sami.
Kaž jedyn z iniciatorow Bosćij Bulank powěda, běchu hižo loni kónc lěta rozmyslowali, kak móhli sej wjes adwentnje wozdebić. „A tak smy sej myslili, zo by rjenje było, jeli móhli sej we wsy hwězdu powěsnyć“, rozprawja młody muž. Hakle měsac do adwenta pak započachu swoju akciju zwoprawdźeć. Nan Bosćija Bulanka Beno z tyzu po wsy chodźeše a prošeše wobydlerjow wo mały pjenježny dar, štož je lědma štó wotpokazał. Tak nazběrachu šwarnu sumu, z kotrejž móžachu nahladnu Ochranowsku hwězdu kupić. Za nju wobstarachu sej trěbnu žerdź a přičinichu ju při priwatnej ležownosći, kotruž jeje wobsedźer poskići.


text:
W Smječkečanskim Domje swj. Jana nětko tež pčołarja
Smječkecy (AK/SN). Pčołki zalětuja wokoło swojich kołćow a pytaja we wokoline za cyrobu. „Móžemy je tule wšědnje derje wobkedźbować a přichadźamy rady sem“, měnja Georg Rosenthal, Manfred Stenzel a Brigita Ričlec na zahrodźe Smječkečanskeho Domu swjateho Jana za duchownje zbrašenych, kotryž je w nošerstwje Křesćanskeho socialneho skutka. Hromadźe z dalšimi wobydlerjemi woni wot lońšeho decembra na pčołarskim projekće sobu dźěłaja. Mjeztym je to za nich wšědny dźeń.


text:
Horjany w swjedźenskim ćahu
Grodk. Wot dźensnišeho do njedźele wotměje so w Grodku domizniski swjedźeń. Na jewišću Bullwinkel, na Dołhej hasy, zahraje jutře, 11. awgusta, wot 11.30 do 12.45 hodź. dujerska kapała Horjany. Jedyn z wjerškow zarjadowanja je tradicionalny swjedźenski ćah, tohorunja jutře w 9.30 hodź. po nutřkownym měsće. Tež tam budu Horjany pódla.
Madstep zaso „zapyri“
Gelenau. Jutře, 11. awgusta, wotměja so w Gelenauwje pola Kamjenca wot 20 hodź. znowa Gelenauske hudźbne dny. Na wjacorych městnach, floorach, zaklinča tež šlagry. Mjez sobuskutkowacymi je młody Serb, Daniel Matka, pochadźacy z Lejna a bydlacy w Drježdźanach. Jako Madstep je wón daloko znaty a w lěću často na festiwalach prezentny.
Inka Pabst w sotrownjach
Mały Wjelkow. W Małowjelkowskich sotrownjach kulturne lěćo jutře w 17.30 hodź. po zwučenym wašnju z „yogu zboža“ dale wjedu. W 20 hodź slěduje koncert ze spěwarku Inku Pabst a akordeonistom Uwe Stegerom. Zaklinča Berlinske štučki 20- do 50tych lět. Njedźelu je w 14 hodź. „rejwanski čaj“ z Thomasom Jordanom na zahrodźe.
Literarno-hudźbne popołdnjo


text:
Litewsko godka
Litewsko godka (lietuvių kalba) je indoojropejsko godka s familije bałtyckich godkůw. Mo uůna dwa głůwne djalekty - żmudzki (dolnolitewski) a auksztocki (gůrnolitewski). Litewsko godka używo szrajbůnku uopartygo na łaćińskim abecadle, nale mo djakratyki. Litewsko godka je urzyndowo we Litwje.
Je to interesantno godka lo godkoznawcůw, beztůż co zachowała archajiczne morfologiczne zachy a typowe lo godkůw indoojropejskich. Godo śe, iże litewsko godka je nojbliższo godce praindoojropejskij. Ńykere zdrzůdła godajům, co familijo bałtyckich godkůw ewulowała uoddźelńy uode inkszych godek indoojropejskich już we 10. stoleću przed Kristusym[zdrzůdło?]. Ewolucyjo godki litewskij uode godki prajindoojropejskij ńy ma do kůńca znůmo.


text:
Utrŏpy Micyny: Wachtyrz nōm sie przidŏ
Fest żech sie radowała, kej briftryjger przismyczōł mi zaproszynie na fajer pod mianym „1000 Lŏt Ślōnskigo Jŏdła”. Na tym szumnym feście mieli my fajrować, że prawie pizło tysiōnc lŏt ôd czasu jak jedyn łŏgewnicki gospodŏrz zrychtowoł piyrszego historycznego krupniŏka. Na zicher zrobiōłby tyż żymlŏka, nale wtynczŏs ludzie na Ślōnsku niy znali jeszcze żymłōw, kere trefiyły sam dopiyro w XVIII storoczu. Zōuwizōu, kŏżdy mioł rŏd tyn jego nowy patynt, beztōż karlus zaczōn hned kludzić gospodã, kaj rychtowoł do swojich gościōw krupniŏki i inksze smakowite delikatesy. Tak napoczła sie gyszichta ślōnskigo jŏdła, a jŏ miała świyntować jego tysiynczny gyburstag.
Dalszŏ tajla artykułu niżyj
Na zaproszyniu stoło naszkryflane: „Dlŏ nojstarszyj ślōnskij blogerki Micyny”, nale myślã, co niy yno skuli mojigo bloga mie tam napytali. Pewnikiym ftoś im pedzioł, że to jŏ robiã nojlepszy żur w Łŏgewnikach, a możno i na całym Gōrnym Ślōnsku, beztōż musieliby sie potyn gańbić, kejby mie tam niy bōło.
Niy kŏżdy bōł rŏd, że planujymy tako rocznicã fajrować. Niykerzi pewnikiym mieli żŏl, że niy dostali zaproszyniŏ, nale byli tyż ludzie, kerym te świynto niy pasowało skuli powodōw politycznych. Posłanka Dziuk, bez przikłod, pedziała, co ślōnskigo jŏdła to tak po prŏwdzie ani niy ma. To wszyjsko je yno jedna ze zortōw ôd polskij kuchnie a idyjŏ tworzyniŏ na siyła sztucznego miana „ślōnskigo jŏdła” mogła sie narodzić yno w gowach niybezpiecznych ślōnskich separatystōw z RAŚ. Ôna w dōma tyż warzi, ale jak w niydziela zrobi rolady, to niy fulŏ, że to jakoś ślōnskŏ potrawa. Przeca i tak kŏżdy widzi na talyrzu tradycyjne polske zrazy wołowe.
Ślōnskigo jŏdła to tak po prŏwdzie ani niy ma. To wszyjsko je yno jedna ze zortōw ôd polskij kuchnie.
Zōuwizōu, na fajer prziszła kupa ludzi. Miarkowałach, że i tak wiynkszość śnich bōła tam yno coby se pojeść abo poôglōndać, nale tyż niyjedyn kuchŏrz chcioł na zicher pokŏzać ludziōm swoje talynta. Nojprzōd zdŏwało sie, że kŏżdy bydzie rŏd, bo zal bōł fest srogi, moc stołōw i stołkōw przi ścianach, na postrzodku kuchnia, a w nij lodōwki, ausgusy, grille, żeleźniŏki, ale tyż piece gazowe i elektryczne z bratrułami. Na tych piecach roztōmajte gŏrki, tygliki i patelnie, niystety wszyjsko prōzne, bo żŏdyn sie jeszcze niy doł do warzyniŏ. Wszyjscy czekali ciyrpliwie, aże sie tyn fajer yntlich zacznie. Ôrŏz na zal wlŏz ôrganizator, ludzie zaczli klackać, a ôn piyknie wszyjskich prziwitoł. Gŏdoł tyż, że mieli małe problymy, bo chcieli napytać na fajer poruch nojbarzij wywołanych ślōnskich majstrōw kulinarnych i gyniuszōw smaku, nale pokŏzało sie, że praje kŏżdy śnich już dŏwno umar. Jedyn jeszcze żyje, nale wykludziōł sie kajś na Kanary i niy idzie sie śnim skōntaktować, bo ani niy mŏ tam mobilniŏka. Yntlich gospodŏrz pedzioł, że krōm tego wszyjskigo niy lynkŏ sie ô powodzynie naszego trefu, bo kŏżdy z nŏs poradzi perfekt warzić i cuzamyn do kupy zrobiymy fajer jakigo świat niy widzioł. Niystety mioł karlus recht.
Nojsōmprzōd ôpowŏżōł sie jedyn mały, ruby chop ze Świyntochłowic. Mioł już taki głōd, że musioł se pojeść choć aby wodziōnki. Znŏd kajś kōncek chleba i knobloch, z lodōwki wyciōng tuste i zaczōn warzić. Nale niykerym ta jego inicjatywa blank sie niy podobała. Zaczli mu to ofyn wyciepować: „Niy rōb nōm chopie gańby. My sam świyntujymy tysiōnc lŏt ôd ślōnskij kuchnie, a ty sie asisz takōm ańfachowōm brōutzupōm? Dyć mōmy na Ślōnsku lepsze, barzij wykwintne jŏdło. Co ludzie na świecie se ô nŏs pomyślōm? Lepij sie strać i niy rōb ôstudy!” Widziałach, że poruch mu nawet do tyj zupy nacharkało.
Potyn jakŏś baba zaczła kulać karminadle. Do nij na szczyńście żŏdyn niy bōł aż taki frechowny. Niykerzi jij yno grzecznie radziyli, coby sie za fest niy wyrychlała, bo take karminadle sōm dobre w dōma na beztydziyń, a niy na tako srogo, ôficjalno imprezã. I niych se lepij warzi we włŏsnyj kuchni, jeji familijŏ na zicher bydzie rada.
Bez tyn czŏs ftoś inkszy zdōnżōł już uwarzić kapustã i zaczōn sztamfować kartofle. Niykerzi fest sie radowali na ta jego ciapkapustã, nale znŏd sie nastympny krytykant: „Ty chcesz robić panczkraut z modyj kapusty? To mŏ być ślōnskŏ kuchnia? Chyba u wŏs w gorolyji sie take warzi, bo na zicher niy u nŏs.” Kuchŏrz bōł rodzōny w Chorzowie, beztōż niy doł sie tak leko przegŏdać i wartko ôdpedzioł: „Jŏ gorol? Chyba ty! Wetnã sie, że ani niy wiysz eli ślōnske kluski to sōm te biołe abo te czŏrne!” Takigo ubliżyniŏ to żŏdyn by niy szczimoł. Zaczli sie prać, kartofle i gŏrnek z kapustōm ślecieli na zol i z całego panczkrauta psinco ôstało.
Jŏ gorol? Chyba ty! Wetnã sie, że ani niy wiysz eli ślōnske kluski to sōm te biołe abo te czŏrne!
To bōła piyrszŏ, ale niy ôstatniŏ chaja na feście pod mianym „1000 Lŏt Ślōnskigo Jŏdła”. Ludzie wadziyli sie ô wszyjsko: eli makōwki sōm lepsze na mlyku abo na wodzie, wiela mōnki sie dŏwŏ do klōskōw, eli szałot jarzynowy z jajcym to ślōnskŏ abo niymieckŏ potrawa, czym idzie filować ślōnske rolady, jakich nudlōw niy śmiymy dŏwać do tradycyjnyj nudelzupy, eli do żuru richtig niy dŏwŏ sie cukru i tak dalij, i tak dalij. Żŏdyn już do żŏdnego niy gŏdoł za dwoje, yno „Ty giździe!”, „Ty motyko!”, a nojczyńścij „Ty pierōński gorolu!”.
Wtynczŏs jedyn chop spod Ôpolŏ pedzioł: „Mŏm tego za tela! Skuli tych chajōw ludzie chodzōm głodne, a my stojymy z robotōm. Muszymy yntlich zrobić jakiś progress.” No i jak pedzioł, tak zrobiōł. Skuplowoł poruch karlusōw i wrŏz śniymi uwarzōł ańtop. Muszã pedzieć, że richtig dobry, z jednyj strōny tradycyjny, nale z drugij blank moderny, bo krōm miynsa i wszyjskich ańfachowych jarzyn wciepli tyż rajn jakesi ôwoce (potyn pedzieli, co to bōł melōn). Fto chcioł, tyn se pojŏd, nale niykerzi sie pogorszyli, że kuchŏrz kŏże im za ta zupã pŏrã złotych płacić. Skuli tego wajali głośno: „Dyć ftoś nōm doł zaproszynie na tyn fajer, tukej wszyjsko powinno być na faty! Niych sie radujōm, że my sam prziszli!”. Inksi zaś woleli udŏwać, że już blank głodu niy majōm.
Ôrŏz odymkły sie dźwiyrze, a do postrzodka wkarowoł jakiś cudŏk ze srogim, możno trzistukilowym wieprzkiym. Zwiyrzŏk musioł miarkować co go czekŏ, bo robiōł larmo wiynksze aniżeli wszyjske goście cuzamyn do kupy. Karlus chyciōł nōż i zaczōn ryczeć na cały karpyntel, że my Ślōnzŏki muszymy wrōcić do korzyni i ôdciepnōńć te wszyjske polskie i niymieckie wpływy na naszo ślōnsko kuchniã. Skuli tego zrobiymy sam zarŏz świniobicie i choby nasz zŏcny praôjciec bydymy rychtować krupniŏki jak za staryj piyrwy. Chop bōł blank pofyrtany i wierzyłach, że zarŏz richtig zaszlachtuje tego wieprzka, a nōm wszyjskim fōndnie krwawo kōmpiel. Możno inksi tyż to widzieli, nale żŏdyn niy zrobiōł nic, coby go sztopnōńć. Zwiyrzŏk już zaglōndoł śmiyrtce w ślypia, kej ôrŏz na zal wparzōł Wachtyrz. Jednym szlagiym ôbalōł gupielŏka, wziōn mu nōż, chyciōł go za kragel i wyciep na plac. A potyn pedzioł do nŏs cosik, ô czym niy śmiymy nigdy przepōmnieć: „Ludzie, ustōńcie sie yntlich wadzić! Musicie zasuć granice, co sōm w waszych gowach i znŏjść to, co wŏs łōnczy! Wiela wieprzkōw musi jeszcze stracić życie, zaczym to spokopicie?” I poszoł fōrt do cyntrum mōnitoringu.
Wtynczŏs jŏ pedziała do ludzi: „Myślã, że yntlich to kapnymy. Nale taki Wachtyrz to nōm się zōuwizōu richtig przidŏ”.
Kŏżdy tymu przikwolōł, a nojbarzij wieprzek.
Ô autōrce: Miyszkōm na Fytlu, a z tyj perspektywy świat zdŏ sie być trochã inkszy aniżeli Wy go pewnikiym widzicie. Jak chcecie sie ździybko wejrzeć bez moje brele, zaprŏszōm na blog i na fanpage fb.


text:
Rym do hanojczyki: różne rodzaje rymów do słowa hanojczyki - słownik rymów.
Rymy - 2 literykonradowski triolki azjatycki nieerefenowski niemacierzyński helpdeski akuszerski żelazowniki publiczki przewietrzniki króliczki subskrybentki rękodzielniczki niejarosławski nieibeelowski gaźniki hajnowianki górnoniemiecki okrawarki uchatki ciekawostki szpareczki zanarwiański limanowski jałowcówki zagrzebski dauhanki zatoki szczyrecki nieprostacki zdrojowniki lubartowianki garsonki kacykowski niedębieński oranjestadki kapustniki śmieszki osobówki kamedułki rozwiertarki sekciarski śliski furierowski opłotki niefryburski serduszki przyjemniaczki gwizdawki borzytuchomski triki wytłaczarki mikrorureczki kiełbiki niebakiński dziewczyneczki rękawiczniki programistki myślicielski cycki oksywiaki kruponiarki tuchowski freblówki monterski niełobzowski pejsachówki karciarki wafelki wodorówki wywrotki baskijki niemodniarski taczerystowski sajański bursztyniarski termosiki cegłowski niebieliński trietiakowski grzybowski niestarosądecki nieśniadowski renegacki radliński frysztacki ałmatki żyworódki staroruski niehomelski stereomechaniki firmantki niemarcinowicki nietiumeński klonowianki niewyrycki opylarki
Rymy - 3 literygalwanokaustyki sonorystyki kocyki bioakustyki dyptyki bitumastyki syki rutenistyki kretyki hermeneutyki kanonistyki hemofilityki astrobalistyki metamagnetyki byki analityki egzotyki polityki scyzoryki estetyki paramagnetyki półklasyki neoromantyki proklityki ksenobiotyki biurotyki heteroplastyki patyki leksyki polarystyki kusztyki psychognostyki problemistyki gestyki kosmetyki klasyki biomatematyki metodyki fircyki ezoteryki psycholeptyki robotyki półautomatyki gliptyki propedeutyki piroelektryki termoenergetyki etyki wyki neoteryki ceroplastyki artretyki kikiryki energoelektryki neurotyki archiwistyki
Rymy - 4 literyżołnierzyki bzyki umrzyki łotrzyki kszyki kałamarzyki tektonofizyki muzyki agrofizyki cebrzyki biofizyki metajęzyki bystrzyki aszyki relikwiarzyki małdrzyki moździerzyki szyki dzyndzyki dorszyki ołtarzyki sadzyki selenofizyki
Rymy - 5 liter i pozostałebombajczyki sedańczyki paramaribczyki symferopolczyki wirczyki karagandczyki bangijczyki burgasyjczyki neandertalczyki smalczyki bostończyki chartumczyki kilończyki kalkutyjczyki kończyki cesarczyki hararejczyki suezyjczyki manamczyki madrytczyki koryntczyki nantejczyki aparatczyki bejrutczyki mesyńczyki kadyksyjczyki dublińczyki sabejczyki grenadyjczyki salwadorczyki latakijczyki ankończyki amsterdamczyki pizańczyki karakaszczyki aszchabadczyki szańczyki dallasyjczyki palikirczyki nawakszutczyki psiarczyki nazareńczyki pitagorejczyki stalingradczyki luksemburczyki elżbietańczyki maputańczyki paramaribczyki kanberyjczyki dilijczyki bremeńczyki błyszczyki bandżulczyki podhalańczyki dodomczyki złowieszczyki gnieźnieńczyki kominiarczyki europejczyki chińczyki augsburczyki brukselczyki fryburczyki tangerczyki bagdadczyki sieneńczyki abudżańczyki dynarczyki erewańczyki koryntyjczyki kolombijczyki pawijczyki naturszczyki gwatemalczyki peszteńczyki askenazyjczyki nazyrejczyki wirczyki biłgorajczyki poczdamczyki szczypczyki belwederczyki santosyjczyki storczyki kororczyki tańczyki półpłaszczyki aparatczyki helsińczyki hamiltończyki tokijczyki harwardczyki ratyzbończyki kazańczyki mantuańczyki alofijczyki riazańczyki sanijczyki ufijczyki manhattańczyki płaszczyki sefardyjczyki canberczyki tunisyjczyki mbabanejczyki fatimczyki walczyki montrealczyki deszczyki kabulczyki ammańczyki phnompeńczyki filadelfijczyki erywańczyki duszanbejczyki chrząszczyki stambułczyki seulczyki hanowerczyki akwizgrańczyki oranjestadczyki dowborczyki skarbczyki willemstadczyki
Inne rymy do słówrozkrojone rzeźwiono taksofonie trysła
Reklama:


text:
Łužiske gmejny tež w přichodźe wjedrowym kapriolam wusadźene
Worklecy (JK/SN). Zjawny diskusijny forum gmejnskeho zwjazka CDU wotmě so wčera wječor w sydarni Worklečanskeje wohnjoweje wobory. Zapósłanc CDU w Sakskim krajnym sejmje Alojs Mikławšk bě k tomu přeprosył statneho sekretara w ministerstwje za ratarstwo a wobswět Herberta Wolffa. Wón přednošowaše wo ekstremnych wjedrowych wobstejnosćach a bjezposrědnich wuskutkach klimoweje změny w Sakskej. Při tym skedźbni na to, zo budu wosebje łužiske gmejny wjedrowym ekstremam přichodnje dźeń a bóle wusadźane. W ministerstwje předleža spušćomne informacije, po kotrychž njebudu sylne zliwki, njewjedra, wichory abo wulka suchota, kaž smy je w minjenych lětach nazhonili, wuwzaća, ale skerje normalita. Wosebje ratarstwo změje pod wuskutkami měnjateho a njewobstajneho wjedra ćerpjeć. Poskićenu pomoc sakskeho knježerstwa, sćěhi wjedrowych kapriolow wobmjezować abo jim zadźěwać, ratarjo dotal mało wužiwaja, Wolff podšmórny.


text:
Lěćo
Lěćo je najćopliši ze štyri počasow w měrnej a arktiskej klimowej conje. Za tym hač wono na sewjernej abo južnej połkuli knježi, rozeznawaja mjez sewjernym a južnym lěćom. Sewjerne lěćo so runočasnje z južnej zymu wotměwa. Dla pućowaceho cenitoweho stawa słónca mjez južnym a sewjernym wobrotnikom wospjetuje so lěćo w kóždej hemisferje w lětnym turnusu.
Astronomisce započina so lěćo z lětnim zawrótom słónca: časowym dypkom, na kotrymž słónco padorunje nad wobrotnikom steji a dny najdlěše su. Na sewjernej połkuli stanje so to 21. junija, na južnej połkuli 21. abo 22. decembra. Po tym bywaja dny zaso krótše a nocy dlěše. Lěćo kónči z nazymskim runonócnosću 22. abo 23. septembra w sewjerje a 20. měrca abo w nocy k 21. měrcej w juhu.
Dokelž je wobkružna čara zemje wokoło słónca lochko eliptiska, wot eksaktneho kruhoweho orbita wotchilaca, njejsu wšě štyri počasy dokładnje samsne dołhe. Sewjerne lěćo je snadnje dlěše a miliše hač južne lěćo, dokelž za čas sewjerneho lěća so směr ze zemje k słóncu tróšku pomałšo změni a zemja tróšku dalešo wot słónca zdalena je.
Fenologiski spočatk lěća móže so wot astronomiskeho njesnadnje wotchilować a so nimo krajo-morjoweho rozdźělenja (maritimny vs. kontinentalny klima) tež přez spočatne wjedrowe wulkosituacije a mnohe regionalne faktory wobwliwuje. Rozeznawa so nimo toho mjez zažnym lěćom, wysokim lěćom a pózdnym lěćom. W lodowcowych regionach wotwisuje ablacija rozsudnje wot toho, hdy (zwjetša w septembrje) prěni sněh pada.
Meteorologisce so sewjernemu lěću měsacy junij, julij a awgust přirjaduja, južnemu lěću měsacy december, januar a februar. Při geografiskich čopach knježi poł lěta dołho tak mjenowany polarny dźeń, w arktiskich regionach po tydźenjach połnócne słónco a běłe nocy.
We wjele kulturach su ze spočatkom lěća nałožki a rity zwjazane, w Němskej na přikład woheń zawróta słónca abo swjatojanski woheń.
Lěćo liči tež jako počas stopnjowaneje žiwjenskeje radosće. To so wosebje na, přez wyše temperatury wabjene, přebytkach pod hołym njebjom pokaza, přez čož čłowjek přirodu sylnišo zaznawa.


text: Kyby yno myto, powiam wiyncej golóno!, a dziys?, na autobanie! Byłach na bezuchu u mojej nefy. Jada sie jak kozdy rołs, po autobanie nómer fiyr, kunsek sie zdrzymłach, łocuciyłach, a tu bołch granica. Budki stojóm, ślabany spuscóne, yno chopów z gyweróma brachuje. Jak joł sie erśrekowałach, śe to śe cołwómy do dołwnych porzóndków, tego bych jus nie chciała. Łokołzało śe, iz w te budki trza było piynióndze wrazić, coby my mógli dalyj jechać! Ło faróna, to ledwo kunsek autobany zbudowany, to śe zarołz trza na te trocha śćepnónć. Richtig ze wsech strón yno nołs golóm. Dyć to tak jak piyrwej, jak sie jechało bez most, abo jakoł lepsoł dróga, to trza było myto płacić. Porzóndki jak piyrwej, yno słowa inkse. Byle sie nie cołwniymy do casów jak tu bory i lase były, bo by nóm przisło na zwierzina polować. Kans do tego nie trza, sołrniki casym po wsi lołtajóm.


text:
Hižo dlěši čas Ćišćanska wjesna rada spyta hrajkanišćo na tamnišej nawsy ponowić. Dotal so to poradźiło njeje, čehoždla we wsy njespokojnosć wobydlerjow přiběra.
Wojerecy (AK/SN). Swoje starosće rozłoži Ćišćanski wjesny předstejićer Jens Zahrodnik na zašłym posedźenju Wojerowskeje měšćanskeje rady. „Wjesna rada je nastupajo zhromadne dźěło z městom přewšo njespokojom“, wón rjekny. Hižo dołho wojuja čłonojo rady wo nowy nastroj za hrajkanišćo. Te dźeń a bóle rozpaduje. W zašłosći su hižo wjacore dźěle wotstronili. „Lisćina njedostatkow je při přepruwowanju lěto wob lěto wjetša. Jeno dźakowano reparaturam měšćanskeho twarskeho zawoda tu hrajkanišćo scyła hišće je“, Jens Zahrodnik rozłoži.


text:
synonim zdobyć się
odm. zdobyć, niezdobyci, niezdobycia, niezdobyciach, niezdobyciami, niezdobycie, niezdobyciem, niezdobyciom, niezdobyciu, niezdobyć, niezdobyta, niezdobytą, niezdobyte, niezdobytego, niezdobytej, niezdobytemu, niezdobyty, niezdobytych, niezdobytym, niezdobytymi, zdobądź, zdobądźcie, zdobądźcież, zdobądźmy, zdobądźmyż, zdobądźże, zdobędą, zdobędę, zdobędzie, zdobędziecie, zdobędziemy, zdobędziesz, zdobyci, zdobycia, zdobyciach, zdobyciami, zdobycie, zdobyciem, zdobyciom, zdobyciu, zdobyli, zdobyliby, zdobylibyście, zdobylibyśmy, zdobyliście, zdobyliśmy, zdobył, zdobyła, zdobyłaby, zdobyłabym, zdobyłabyś, zdobyłam, zdobyłaś, zdobyłby, zdobyłbym, zdobyłbyś, zdobyłem, zdobyłeś, zdobyło, zdobyłoby, zdobyły, zdobyłyby, zdobyłybyście, zdobyłybyśmy, zdobyłyście, zdobyłyśmy, zdobyta, zdobytą, zdobyte, zdobytego, zdobytej, zdobytemu, zdobyto, zdobyty, zdobytych, zdobytym, zdobytymi, zdobywszy


text: Wěteńca (mz/SN). Prěni škotowy turněr we Wěteńcy su njedawno přewjedli. Mikławš Zahon přeprosy sej na njón młódšich kaž tež staršich přećelow zbliska a zdaloka, zo bychu najlěpšeho škotowarja wječora zwěsćili. Cyłkownje wobdźěli so 15 kartyplacarjow. Po tym zo bě po prěnim kole ze 14 wobdźělnikami dobyćer wječora z 2 218 dypkami hižo nimale wěsty, popřachu sej přestawku z ćopłym přikuskom. Po tym napjatosć na wuslědk druheho koła widźomnje přiběraše. Nic naposledk pola pjatnateho hrajerja, kiž so hakle druhemu kołu přidruži. Jemu přiznachu přerězk dypkow prěnjeho koła ze šwarnymaj 1 002 dypkomaj. W druhim kole wotměchu za pjeć blidami ze stajnje třomi škotowarjemi 36 hrow.


text:
- opowiada Tomasz Wrona
Moje wesele (10.07.1999r)
Strój weselny na Grónym
Śląsku
[zobacz wolne
łącze] - dokumentalne nagranie zostało
zrealizowane za zgodą Autora w Suszcu podczas III Familijnego Zjazdu
Krzinkowiczów "Ślonskiego Berania" w dniu 27.04.2002 r.
Witôm wos wszyskich. Jestech Tômek.
Tômek łod Wrônôw z Kosztôw i môm 29 lot. Ja, lata mi uciekały i cołko
familijo myślała, że sie niy łożynia. Alech poznoł fajno dzioucha i latoś
sie łożyniech. Jak my sie s'mojôm mieli tak ku siebie, że my zapedzieli
wesele, zaczli my lotać po sklepach i szukać sztofôw na ślubne łachy.
Powiycie- dać uszyć firmie. Ja- ale my chcieli mieć łachy nasze, bo pedzieli
my naszym łojcôm, że ślub chcymy robić w ślônskich strojach- moja w
kecce, jo- w bruśleku.
Jak sie moji łojcowie ło tym
zwiedzieli, to pedzieli, że tysz przidôm na nasze wesele po chopsku. Tak samo
pedziała moja siostra ze swojym szacym, chociosz to jes synek z miasta i
miyszko tukej w Katowicach na Paderewskim.
Zacli my sie szykować do
weselo. Moja ciotka Môńcia- prowdziwo chopiônka uszyła nôm chopske łachy.
Wszysko było blank nowe- ino pliśborta była staro- łodpruto z kecki. My
s'mojôm- jeszcze norzycônôm malowali zopaska i szlajfy. Babka moji Edyty
zrobiła fajnisty, ruby winiec z zielônyj merty. Zrobiłech tysz drôżbôm wôniacki,
a moji siostrze- starszyj drôhnie- galanda. Bo jo poradza robić galandy- naucyła
mie tego jedna chopiônka z Kosztôw. Jak my sie szykowali do weselo-
zasztalowali my fôra i brycki.
W dziyń weselo wyszykowali my
sie piyknie w stroje, a na mojym placu zebroł sie zespôł
"Kosztowioki", ftory zacôn śpiywać ślônske weselne pieśnicki.
Po bogosławiyństwie mojich łojcôw
wsiedli my do brycek, a zespôł na fôra i pojechali my po modo pani. Nojprzôd,
jak hańdowni bywało, jechała fôra z "Kosztowiokami", ftorzi śpiywali
i grali na cyji i szczyrkowkach. Walili tysz w bymbyn aże sie niysło po cołkich
Kosztowach. Ludzie wyglôndali bes łokna, abo wyłazili na place- paczyli, co
to sie wyprowio. Za fôrôm jechała brycka, bardzo łokozało, we ftoryj
siedzioł jo, moja siostra i ji szac- moje drôżby na weselu. W nastympnyj
brycce jechali moji łojcowie, a potym reszta gości. Jak my dojechali pod chałpa
moji rostômiłyj- trefili my na zawarte wrota. Musieli my wykupować modo pani,
bo starszy drużba moji Edyty, po dobroci to nos puścić niy chcioł.
A zy mie był taki szykowny
galan, że przi tych wykupinach to niyjedna chciała sie za mie wydać. Była
tako, co wartko wziyna bioło kecka, a z gardiny zrobiła welôn i dała sie do
namowianio, cobych sie ś'niôm łożynił. Alech ji pedzioł, że niy jes po
chopsku łoblecônio, a pomyślołech se, że wola trocha modsze dziouchy i namôwić
sie niy dołech. Za to, moja norzycôno przipiyna mi rôżdżka z zielônôm
szlajfôm i piyknôm brosiôm.
Jak nos jusz puścili do dôm,
starszo druchna pedziała egzorta, a potym łojcowie dali nôm bogosławiyństwo.
Potym my siedli do brycek i do kościoła. Na wyjezdnym "Kosztowioki"
łodśpiywali "Siadej dzioucho na wôz" i "Wyjyżdżej fôrmanie".
Po drôdze robili nôm szlogi,
ale nojwiynkszo zrobili kosztowske fojermany - aże dwa wozy wyprowodzili z
rymizy. Potym to nos asystowali aże do kościoła, a jak my tam włazili- to
bucały bucki w jejich autach.
W kościele sie łokozało, że
wszyjscy nasi przociele prziśli we strojach- cheba połowa ludzi w kościele było
po chopsku. Tam tysz moja Edyta pokozała, jak jôm jedna ciotka wyszkoliła
coby zowdy było jeji na wiyrchu. Piyrszo wlazła do kościoła, jak my klynkli
przed łôntorzym to zaciepła mi kecka na nogi (a miała co zaciepować, bo
kecka była na 4 metry szyroko), a jak my wyłazili z kościoła to prasła krômflekym
w môj szczewik.
Po mszy pojechali my do dôm z
bogosławiyństwym, a potym na sala. Jak my tam włazili, na progu leżała mietła,
ftoro moja ślubno łodciepła nogôm- na znak, że bydzie dobrôm gospodyniôm.
Wesele było piykne- dobre jodło
i łorkestra, goście tysz nôm sie niy ściorali. Ło pôłnocku były łocepiny-
ale niy ściepowanie wińca abo welônu- było łocepiynie purpurkôm- tak jak
mo być.
Po weselu pisały ło nos
gazyty, nawet w "Życiu Mysłowic" byli my na łokłodce. Jo zowdy
dumoł, co trza robić, coby być tam na łokłodce- ale widzicie- rzec prosto-
trza sie ino łożynić.
Ale my tego niy robili do rozgłosu.
My chcieli mieć ino wesele po naszymu czyli po ślônsku.
Tomasz Wrona, ur.1970, Kosztowy


text:
Kulow (AK/SN). Swoje wodźizny a hrjebje chce město Kulow dale w swójskej režiji wobhospodarjeć. Při tym dowěrjeja dotalnej wupruwowanej praksy a technice. Toho bě sej měšćanska rada na swojim zašłym posedźenju přezjedna.
Budyski wokrjes bě namjetował, zwjazk za wobhospodarjenje wodźiznow 2. rjadowanje załožić, zo by so jich porjadny staw zawěsćił. „Hladać tele wodźizny je nadawk městow a gmejnow“, pisaše přirjadnica wokrjesa Birgit Weber loni nazymu komunam. Při tym dopominaše wona na sćěhi wulkeje wody 2010 a 2013. Tehdy je runje při wodźiznach 2. rjadownje tójšto škodow nastało, kotrež pak su dźakowano spěchowanskim programam mjeztym w dalokej měrje wotstronjene. Hdyž so zwjazk załoži, hodźeli so po měnjenju wokrjesa nadawki koncentrować, kóšty lutować a komunikacija zjednorić.


text:
Beschreibung
Wochłódźujo so po horcym lubowanju při błótowskej grobli storči student njejapcy na nahe ćěło čerwjenowłosateje žónskeje. Zamołwići braniborscy kriminalisća proša personelneje nuzy dla swojich Berlinskich kolegow wo hamtsku pomoc při wuswětlenju pada. Njerady poda so na to w zapadnym dźělu města wotrostły młody komisar Urban prěni raz w žiwjenju do Błótow a storči tam na ludźik, kiž je jemu přewšo cuzy a suspektny.
Z Choćebuza pochadźaca awtorka Beata Mičerlichowa je so serbskemu čitarstwu hižo z někotrymi powědančkami w Serbskej pratyji a antologijomaj poručiła kaž tež z hromadźe z Ingrid Hustetowej spisanej dźiwadłowej hru »Wodny muž«. Z napjatej a zabawnej kriminalku »Mortwa w groblach«, spisanej jako kónčne dźěło studija na Lipšćanskim literarnym instituće, předleži nětko takrjec jeje samjenički knižny debit.


text:
Nowosće a zajimawosće z lětušich křižerskich procesionow
W dźewjeć křižerskich procesionach ponjesu serbscy křižerjo jutrowničku wjesołe poselstwo do susodneje wosady. Kaž kóžde lěto smy so kantorow a nawodow procesionow za nowosćemi prašeli.
Wosebity podawk budźe to lětsa za Budyski procesion, kiž poda so po wozrodźenju 25. raz do Radworja. W swojich rjadach změje na wšěch dźesać slěbornych jubilarow, telko kaž w žanym druhim procesionje. Kantor Bosćij Čórlich wuswětla to z tym, zo su wjacori Budyscy křižerjo wšitke lěta křižerstwu swěrni wostali a su nětko runja procesionej sami slěborni jubilarojo. Jich kaž tež štyrjoch nowačkow chce potom w Radworju Drježdźansko-Mišnjanski biskop Heinrich Timmerevers witać.


text: Zhorjelc/Slepo (SN/at). Přirada za serbske naležnosće wokrjesa Zhorjelc je so minjenu srjedu w Serbskim kulturnym centrumje Slepo skonstituowała. Kaž zamołwity za serbske naležnosće Zhorjelskeho wokrjesa Manfred Hermaš zdźěli, su čłonojo přirady w zjawnym wothłosowanju wokrjesnu radźićelku Franzisku Schubert (Zwjazk 90/Zeleni) za předsydku wuzwolili. „Wona je jako zapósłanča Sakskeho krajneho sejma zdobom rěčnica swojeje frakcije za naležnosće našeho ludu. Je tuž spomóžne, zo našej přiradźe předsydari“, měni serbski wokrjesny radźićel Měrćin Nowak (CDU) z Lubija, kotremuž dowěrichu zastojnstwo naměstnika. Zestawu gremija wudospołnjataj wokrjesny radźićel a wjesnjanosta Dźěwina Helmut Krautz (SPD) a Wolfgang Kotisek z Brězowki jako wěcywustojny wobydler.


text:
Wikipedyjo:Potrzebne tumaczyńa
Sam robjůno je lista zajtůw kere by śe werćůło przełożyć ze inkszych godkůw na naszo, ślůnsko wikipedyjo. Mogesz wźůńś jaki artikel, coby nad ńim trocha porobjyć, nale tyż idźe sam przidać inksze, uod Ća pwymyślůne propozycyje. Dobrze by bůło, kej by my tumaczyli przede wszyjskim artikle wyrůżńůne - jakość ślůnskij wikipedyje by poszła wyży. Wszyjske wyrůżńůne artikle na Wikipedyjach we inkszych godkach do śe nolyźć tukej. Snadnům rzeczům mogesz sam tyż wćepować forszlagi tumaczyńo mustrůw a inkszych ńyartiklowych zajtůw.
POZŮR: Lepi ńy bjer śe za tumaczyńy jeli ńy wjysz choćoż podstowa godki, we keryj je bazowy artikel napisany. Je bez to ńybezpjeczne, co porobjysz moc felerůw, kere ńy bydźe szło łatwo dojzdrzeć.
Treść
Ze kaszubskigo do ślůnskigo[Edytuj zdrzōdło]
Ze italsko do ślůnskigo[Edytuj zdrzōdło]
Ze mjymjeckigo do ślůnskigo[Edytuj zdrzōdło]
Ze polskigo do ślůnskigo[Edytuj zdrzōdło]
- pl:Narodowość śląska --> Ślůnsko norodowość
- pl:Nizina Śląsko-Łużycka --> Ślůnsko-Łużycko Ńiżka
- pl:Panna Maria (Teksas) --> Panna Maria
- pl:Rezerwat przyrody Łężczok --> Rezerwat przirody Łynżczok


text:
Sep 29, 2011
Sep 29, 2011
40
0
http://zbc.uz.zgora.pl/publication/28559
Lechoń, Jan (1899-1956) (właśc. Serafinowicz, Leszek)
Słoński, Edward (1872-1926) - oprac.
Bartelski, Lesław M. (1920 -)
Siatecki, Alfred - oprac. Ankiewicz, Henryk Chłodnicki, Jerzy Czarczyńska-Szaflik, Irena Czarnecki, Zenon Czerniawski, Wojciech Czyż, Czesław Mieczysław Dowgielewicz, Irena Fedorowicz, Krzysztof Ferenc, Ewa Fraszewska, Maria J. Furman, Kazimierz Gross, Jan Jabłoński, Romuald Marek Jankowski, Kazimierz Jarosz-Rabiej, Katarzyna Jasiński, Tadeusz Jelinek, Zbigniew Marian Kajan, Tadeusz Kaszczyc, Romana Katarzyński, Jacek Kaziów, Michał Klępka, Władysław Koniusz, Izabella Koniusz, Janusz (1934-2017) Kopaczyńska-Moskaluk, Agnieszka Korsak, Włodzimierz Kowalczuk, Zygmunt Kuleba, Mirosław Kurowicki, Jan Kurzawa, Eugeniusz Kużel, Mirosława Kwapisiewicz, Anna Kwaśniewicz, Włodzimierz Lipnicki, Ludwik Łapszyński, Gustaw Adam Łazuka, Władysław Malicki, Kazimierz Morawski, Zdzisław Markiewicz, Czesław Muszyńska-Koza, Dorota Mystkowski, Waldemar Najdek, Bernard Niedźwiecki, Witold Nowicki, Florian Olczak, Janusz Pawłowska, Nina Pilitsidis, Telemach Plewińska, Stanisława Przybecki, Jerzy Przybylak, Maria Pytel, Jolanta Robak, Aldona Rozwadowska-Bar, Grażyna Rudiak, Robert Ryndak, Zbigniew Sauter, Wiesław (1905-1996) Siatecki, Alfred Słomka, Bronisław Sobkowiak, Czesław Sojka, Tadeusz Soliński, Bolesław Soroko, Ewa Suzanowicz, Bronisław Szmidt, Ireneusz Krzysztof Szura, Romuald Szyfer, Tadeusz Szylkin, Henryk Śmigielski, Wojciech Tokarska, Anna Trawińska, Barbara Trziszka, Zygmunt Tuchocki, Lech Urban, Aleksandra Wachowiak, Eugeniusz Wajs-Papusza, Bronisława Warszawski, Mieczysław Jan Waśkiewicz, Andrzej K. Werstler, Janusz Wiktorski, Paweł Zdziarski, Maciej Zgaiński, Marek Żuczkowski, Adam
Siatecki, Alfred - oprac. Ankiewicz, Henryk Chłodnicki, Jerzy Czarczyńska-Szaflik, Irena Czarnecki, Zenon Czerniawski, Wojciech Czyż, Czesław Mieczysław Dowgielewicz, Irena Fedorowicz, Krzysztof Ferenc, Ewa Fraszewska, Maria J. Furman, Kazimierz Gross, Jan Jabłoński, Romuald Marek Jankowski, Kazimierz Jarosz-Rabiej, Katarzyna Jasiński, Tadeusz Jelinek, Zbigniew Marian Kajan, Tadeusz Kaszczyc, Romana Katarzyński, Jacek Kaziów, Michał Klępka, Władysław Koniusz, Izabella Koniusz, Janusz (1934-2017) Kopaczyńska-Moskaluk, Agnieszka Korsak, Włodzimierz Kowalczuk, Zygmunt Kuleba, Mirosław Kurowicki, Jan Kurzawa, Eugeniusz Kużel, Mirosława Kwapisiewicz, Anna Kwaśniewicz, Włodzimierz Lipnicki, Ludwik Łapszyński, Gustaw Adam Łazuka, Władysław Malicki, Kazimierz Morawski, Zdzisław Markiewicz, Czesław Muszyńska-Koza, Dorota Mystkowski, Waldemar Najdek, Bernard Niedźwiecki, Witold Nowicki, Florian Olczak, Janusz Pawłowska, Nina Pilitsidis, Telemach Plewińska, Stanisława Przybecki, Jerzy Przybylak, Maria Pytel, Jolanta Robak, Aldona Rozwadowska-Bar, Grażyna Rudiak, Robert Ryndak, Zbigniew Sauter, Wiesław (1905-1996) Słomka, Bronisław Sobkowiak, Czesław Sojka, Tadeusz Soliński, Bolesław Soroko, Ewa Suzanowicz, Bronisław Szmidt, Ireneusz Krzysztof Szura, Romuald Szyfer, Tadeusz Szylkin, Henryk Śmigielski, Wojciech Tokarska, Anna Trawińska, Barbara Trziszka, Zygmunt Tuchocki, Lech Urban, Aleksandra Wachowiak, Eugeniusz Wajs-Papusza, Bronisława Warszawski, Mieczysław Jan Waśkiewicz, Andrzej Krzysztof Werstler, Janusz Wiktorski, Paweł Zdziarski, Maciej Zgaiński, Marek Żuczkowski, Adam
Kowalczuk, Zygmunt Koniusz, Janusz (1934-2017) Szura, Romuald Sobkowiak, Czesław Mikołajczak, Małgorzata Wesołowski, Jacek Szóstak, Anna Kania, Leszek Warszawski, Mieczysław Kamińska, Krystyna Winter, Carmen Furman, Kazimierz Balcerzakowa, Gabriela Jacob, Uta Rećko, Janusz Rösler, Alfred Kierc, Bogusław Czarnuch, Zbigniew Kufel, Sławomir Łukasiewicz, Jacek Tokarska, Anna Stachowiak, Małgorzata Myszlennik, Nadieżda Frydryczak, Beata Schliebe, Carmen Wilke, Klaus Brezan, Jurij Święch, Zbigniew Sperling, Jörg Martin, Barbara Kraft, Perdita von Czarkowski, Radosław Graczew, Agnieszka Serdeczny, Wacław Żuromski, Ryszard


text:
Jeszcze dobrze sie niý napoczyn nowy rok, a my juże dostali propozycjo sbajslowanio norychtůw ze ślůnskij godki. Tym razym ôdezwoł sie do nos Samorzůnd Sztudyncki Politechniki Śląskij, kery to bajslowoł latosi Forum Uczelni Technicznych. Je to zrzeszyniý Samorzůndůw Sztudynckich Uczelni Technicznych ze cołki Polski.
Beztuż, coby dobrze sie przirychtować do tego zadanio, ugodalimy sie na tref roboczy ze przedstowicielym Samorzůndu Sztudynckigo na Politechnice we Glýwicach. Uzdalimy tam co a jak bydymy robić, a uzgodnili forplan dziołanio.
Cołko idyjo bůła tako, coby przedstowicieli ze cołkij Polski prziwitać u nos sam na Ślůnsku tyż po ślůnsku a przedstowić im trocha ta noszo kultůra a godka. Jednako coby niý bůło to take ôklepane uzdalimy, iże przirychtujymy norychta ze umiyjyntności miynkich (z anglickigo "soft skills"). Bůła to tym barzi fajno idyjo, bo můglimy skorzystać ze materiałůw przirychtowanych juże we projekcie Silesia Skills. Dziynka tymu nortycha bůły po ślůnsku, jednako ze materiałami przitychtowanymi bez profesionalnych trynerůw (abo jako to z anglicka godajům - coach'ůw).
Dlo uczystnikůw przirychtowalimy Vademecum, kere bůło materiałami pomocniczymi do norychtůw. Vademecum dostali we wersji polskij (coby poradzili wiyncyj spokopić) ai po ślůnsku, coby zoboczyli, jako tako godka moge wyglůndać. Coby bůło im zaś lecyj poczytać, dostali tyż nodbytnio zakůny szkryflanio a czytanio po ślůnsku użyte we Vademecum.
No i prziszła sobota 27 stycznio. Tref sbajslowany uostoł we Mrowisku we Glýwicach, kaj wszyske przedstowiciele byli juże ôd rana. Nosze norychta usztalowane uostały na 17:00. Przirychtowoł żech szpecjalno prezyntacjo multimedialno po polsku, coby lecyj bůło wszyskim spokopić ô czym je godka. Bůło to ô tyla wożne, bo cołke norychta kludzůne bůły po ślůnsku.
Uczystniki nojprzůd posuchali ô kůmunikacji, cwekach we dziołaniu, formowaniu manszaftůw a uozwiůnzywaniu haji, ze zajty psychologiczno-prakticznyj. Bůła niý ýno teorio, nale tyż praktika. Nojlepij to sie chyba podoboł przikłod ze "suchaniym a przeglůndaniym facebooka jednocześnie". Tak sie wszyscy ôśmioli, co zdać sie můgło, iże kożdy wiy, ô czym je godka.
Po talij wykładowyj prziszoł czos na trocha luźniyjsze prakticzne zadaniý. Cołki łůnego cwek polegoł na tym, coby kożdo grupa (po 3 ludzi kożdo) przirychtowała jakoś krůtko uosprowka ô haji. Coby jednako niý bůło za leko, uosprowka miała być po ślůnsku. Jednako przirychtowalimy dlo ułatwiynio ekstra dykcjůnorz wyświytlůny na prezyntacji, a ku tymu mielimy jeszcze ksiůnżkowe dykcjůnorze, kej wtoś by potrzebowoł kereś słowo przetublikować.
Po kajś 15 minutach wszyscy byli fertich. Trza sam pedzieć kożdo grupa szkryfnyła cosik inkszego, kożdy tyż staroł sie jak umioł. Kreatiwności niý zabrahło żodnymu. A jako śmiało moga pedzieć, rada bůło suchać kożdyj ze tych ôsprowek. Chocioż trza tyż sam pedzieć, co bůło słychać, we keryj grupie bůł wtoś ze Ôpolo, abo cieszyńskigo.
Na kůniec, kej cołke norychta sie skůńczůły, napoczła sie jeszcze interesantno godka ze niýkerymi uczystnikami, nale to juże mono uostawiymy miyndzy nami;)


text:
temy: Serby
Wustajeński wobcerk Serby pódajo z multimedialneju staciju a eksemplariskimi wustajeńskimi objektami kulturnohistoriski pśeglěd k stawiznam a kulturje Serbow.
Wósebnje se źiwa na problematiske wustatkowanja brunicowego górnistwa na něntajšnu a historisku situaciju Serbow.
Prezentacija informěrujo wó slědujucych pšašanjach:
Chto su Serby a zwótkul wóni pśidu?
Dajo rozdźěl mjazy słowoma “Sorben” a “Wenden”?
Kake jo było kulturne wuwiśe Serbow?
Kake institucije a zjadnośeństwa su Serby wuwijali?
Kake nałogi a tradicije woplěwaju Serby?
Co su źinsajšne problemy Serbow?
Kak se wugbaju wuglowe a energijowe góspodarstwo a z tym zwězane pśesedlenja na serbsku kulturu a identitu?
Kaka jo indiwidualna nazgónjeńska perspektiwa serbskich pśesedlarjow?
Kake móžnosći a problemy wobstoje za Serbow w źinsajšnej politice narodnostnych mjeńšynow?
Nadpadnje za kuždego woglědarja:
Dwójorěcne napisma we Łužycy.
Fotograf: Horst Adam
Pśeglěd Serby
Serby – statnje pśipóznate ako narodna mjeńšyna – maju swóje kórjenje w słowjańskich rodach, kenž su w 6. stolěśu, pśichadajucy z pódzajtša, teritorium mjazy Odru a Łobjom/Solawu wobsedlili. Wóni su žywe w krotkozajtšnem źělu Nimskeje, źož se jich źinsajšny sedleński rum we krajoma Sakska a Bramborska wupśestrěwa.
Ku Serbam se licy we chyli něźi 60.000 luźi. Konfesionelnje se Serby wuznawaju w pódpołnocnej Dolnej Łužycy we wětšynje k protestantizmoju, w połudnjowej Górnej Łužycy pśedewšym ku katolicizmoju.
Nadpadna a chrakteristiska jo dwójorěcnosć togo regiona, kótaraž se, kuždemu woglědarjoju widnje, na nimsko-serbskich toflach do jsow a městow, na drogowych mjenjach, toflach pśi institucijach a hynźo zwuraznijo.
Serby maju swójsku rěc, kenž jo rozdźělona do dweju samostatneju pisneju rěcowu (do górnoserbskeje a dolnoserbskeje). W serbskem rěcnem laborje archiwa minjonych jsow namakajośo k tomu detajlěrowane informacije.
Serbske žeńske w swěźeńskej drastwje. Lipjańske drastwy w swěźeńskem pśeśěgu
Fotograf: Erich Schutt
Serby maju swójske kulturne, kubłańske a slěźeńske institucije a z Domowinu kšywowy zwězk za pśesajźenje swójich pšawow a zajmow. W krajnyma wustawoma Sakskeje a Bramborskeje su dostali Serby wósebne pšawa narodnych mjeńšynow.
W běgu swójich wótměnjatych stawiznow su wutwórili Serby bogaty kulturny spektrum na pólu literatury, muziki a twórjecego wuměłstwa ako teke wjeleserake formy zwuraznjenja swójskeje ludoweje kultury ako drastwy, nałogi, ludowe wuměłstwo a tradicije.
Serby su dostali w DDR wjelikomyslne financielne a kulturne pódpěrowanje. Rownocasnje su jich politiski za sebje měli. Delegacija Serbow woglědajo 1950 prezidentoju DDR Wilhelmoju Pieckoju.
Fotograf: archiw Nowy Casnik
Wustajeńca dokumentěrujo stawizny a kulturu Serbow pśed slězynu wótměnjatych kněstwowych wuměnjenjow a politiskich systemow ako stawnu wótměnjatosć mjazy pódtłocowanim a sebjepśesajźenim, kulturnym rozmachom a wopytami germanizacije, šćitom narodnych mjeńšynow a póstupujuceju asimilaciju.
Kulturnohistoriski wobłuk prezentacije sega wót prědnych pisnych naspomnjenjow Serbow wót 7. stolěśa sem , pśez srjejźowěk, pokazujo duchnokulkurne žywjenje a politiski klima wót casa reformacije pśez industrializaciju až k Weimarskej republice, dokumentěrujo represiwny cas pód kněstwom nacionalsocializma a dwójacnu politiku DDR napśeśiwo Serbam mjazy materielnym spěchowanim a politiskim za-sebje-měśim. Dalšny kapitel pokazujo wótměnjate, cesto kontrerne zaźaržanje cerkwje napśeśiwo Serbam w běgu stawiznow. Jaden wótrězk młodšych stawiznow dokumentěrujo Serbow ako narodnu mjeńšynu w pólu napnětosćow góspodarskich zajmow a politiki.
Protestne a wopomnjeńske zarědowanje: Domowina swěśi 1998 k prědnemu razoju
„Źeń wótbagrowanych jsow” na pśedjamowem terenje Rogowa.
Fotograf: archiw Nowy Casnik
Serby a brunica
K wósebnosćam Łužyskego brunicowego rewěra słuša, až se wudobywanje brunice ze swójimi grawěrujucymi zapśimnjenjami do wejsneje sedleńskeje struktury južo lětźasetki dłujko w tradicionelnem sedleńskem rumje Serbow wótměwa.
Jaden z tych wjele faktorow, kenž su až do źinsajšnego situaciju serbskego luda pregowali, jo dla togo industrializacija dwójorěcneje Łužyce, pśedewšym pśez górnistwo.
Brunicowe górnistwo jo pśinjasło łužyskemu wobydlarstwoju – teke Serbam – na kuždy pad wěste derjeměśe a socialnu wěstosć. Na drugem boce jo se woprowało wjele serbski pregowanych jsow brunicowym jamam, serbski sedleński rum jo se pśecej dalej reducěrował a stakim stej se teke rěc a kultura wobstawnje dalej slědk tłocyłej.
Dla togo jo teke dalej trajuce wótbagrowanje jsow ze serbskim wobydlarstwom – pódla drugich wažnych faktorow ako na pśikład asimilacije – nadalej substancielne wogrozenje serbskeje rěcy a kultury.
W spomnjeśu na wjeliku licbu serbskich jsow, kenž su se musali dla jamow minuś, a ako protest pśeśiwo dłujko zwadnemu wótbagrowanju a pśesedlenju Rogowa, swěśi Domowina wót 1998 kužde lěto “Źeń wótbagrowanych serbskich jsow”. W lěśe 2006 jo se toś to spomnjeńske zarědowanje gromadu połožyło ze swětosnym wótwórjenim “Archiwa minjonych jsow”.


text:
Niy ma nadzieje dlŏ ludzkości, 8.04.2018
- Heresztowane listki
- Polska we krwi
- Ino do chopōw
We Turynie chop do łōńskigo roku robiōł za briftrygra. Niydŏwno szandarzi zastawiyli go w aucie do rutynowyj kōntrole i ôbejzdrzeli, iże ze zadku mioł siedymdziesiōnt listkōw i nōż do jejich ôtwiyraniŏ. Pojechali tōż do jego chałpy i znŏdli tam 400 kilogramōw niydoniysiōnyj poczty. Chop im pedzioł, że dostowoł za mały geltak i beztōż bez trzi lata roboty na poczcie niy dōniōs żŏdnyj korespōndyncyje. Pamiyntŏcie, jak u wŏs w robocie mieliście kogoś, fto tak źle robiōł, iże dostoł podwyżkã i zaczōn robić lepij? Jŏ tyż niy.
Dalszŏ tajla artykułu niżyj
Zdrzōdło: The Guardian
We Holandyji Polŏk kerowoł lastautym, co miało na plandece reklamã Polski. „Polska. Made in Poland” – stoło na bokach. Jakiś inkszy kerowca zazwōniōł po szandarōw, bo lastauto jechało po cołkij drōdze. Jak przijechali, to za tyn czas chop zdōnżōł już wjechać do przikopu. Bōł tak naprany, iże sztyry razy przekroczōł limit alkoholu we ôrganizmie. No ja, żeby reklamować Polskã, trzeba jã mieć dosłownie we krwi.
Zdrzōdło: Omroep Zeeland
We Japōniji ôd wiyncyj jak tysiōnca lŏt ôrganizuje sie walki sumo. Tradycyjnie kobiyty niy mogōm wchodzić na ring, ino chopi. Burmistrz Maizuru pŏd w czasie gŏdaniŏ do publiczności w czasie turnieju Grand Sumo i zarŏz pognało do niego pŏrã ôsōb, postrzōd nich kobiyty. Bez megafōn czōnek Japōńskigo Tŏwarzistwa Sumo wziōn wołać, że majōm zejś ze ringu i zrobiyła sie chaja. Niykerzi sie niy kapli, że za nami hned 1/5 dwudziestego piyrszego stoleciŏ.
Zdrzōdło: The Mainichi


text:
Dźěl wobydlerjow Brěmjenja chce swój hašenski hat zdźeržeć
Brěmjo/Wulka Dubrawa (CS/SN). Tójšto wobydlerjow Brěmjenja bě na zašłe posedźenje Wulkodubrawskeje gmejnskeje rady přišło, dokelž jim cyle specielny problem pod nochćemi pali. Wosrjedź wsy ma so hat za hašensku wodu zhubić. Město toho chce gmejna tam cisternu do zemje zatwarić, z kotrejež móhli wobornicy w nuzowym padźe hašensku wodu klumpać. Wobydlerjam pak so to scyła njelubi. Woni nochcedźa swój hat tak jednorje z ruki dać. Naprašowanje mjez Brěmjenjanami pak bě wunjesło, zo su jich měnjenja nastupajo hat rozdźělne. Połojca wjesnjanow chce jón zdźeržeć, tamna połojca nic.


text:
Beschreibung
Wroblik Frido a jeho přećeljo su zaso po puću – w nowej stawiznje spisowaćelki Jěwy-Marje Čornakec, kiž swój wuspěšny rjad z tym dale wjedźe. »Kak su wroblik Frido a jeho přećeljo do Afriki lećeć chcyli« rěka předležaca kniha, w kotrejž so přećeljo na wulku jězbu podaja. Chcedźa z balonom přez wulke morjo lećeć. Ale što to? Přiwali so wulke njewjedro, błyski a hrimanje. Njemdry wichor njese balon do daliny. Rano wotućiwši widźa přećeljo wulke štomy, palmy a hustu kerčinu. Hdźe su jenož přizemili? Je to Afrika? Ze zabawnymi barbnymi ilustracijemi Güntera Wongla słušeja »Wroblik Frido-knihi« mjeztym k bestselleram serbskeje dźěćaceje literatury.


text:
Klaudiusz Kaufmann: Kej sie zaczynŏ eutanazyjŏ?
Bez pŏra ôstatnich miesiyncy media – a szczegōlnie te społecznościowe – ôsprawiały ô małym bajtlu z Anglije, kery sie nazywoł Alfie Evans. Fto jeszcze ô nim niy słyszoł, to tak gibko napisza, ô co w tym całym larmie szło. We 2016 urodziōło sie pŏrze nastolatkōw (ôna 18, ôn 19) dziecko. Już na drugi miesiōnc dochtory zauważyli ôd niego problymy ze zdrowiym. W 4 miesiōncu bōło już stwierdzōne, że niy rozwijo sie jak inksze bajtle. Niyskorzij prziszły drgawki i szpitale, a skōńczōło sie tak, że mały synek musioł być podłōnczōny do aparatury, kero utrzymywała go przi życiu. Lekarze ze szpitala, kaj bōł lyczōny, stwierdziyli, że ôd niego mōzg je we wiynkszyj czyńści zniszczōny i dalsze trzimanie go na tyj aparaturze niy mŏ synsu. Rodzice sie niy zgodziyli i sprawa poszła do sōndu, kery stwierdziōł, że trzeba go odłōnczyć… i sie zaczło. Rok pryndzyj tyż bōła sprawa małego Charliego Garda, we ftoryj sōnd zarzōndziōł odłōnczynie ôd aparatury. Czamu w XXI wieku doszli my do tego, że sōndy, i to kŏżdyj instancji, muszōm sie tym zajmować i bez niyftorych odbiyrane sōm jak ci, kerzy skazujōm na śmierć? Niy je leko jako rodzic abo krewny zadecydować ô tym, czy odłōnczōmy aparatura abo niy, ale czy zawsze za wszelko cyna trza to ciōngnōńć w niyskōńczōność? Keby wszyjscy tak myśleli, to niy bōłoby tyż przeszczepōw, bo przeciyż zawsze cudym sie może okŏzać, że umiyrajōncy ôzdrowieje.
Nasze opinie sōm przemaglowane bez telewizyjo i internet.
We sprawa Alfiego zaangażowoł sie tyż niyjedyn rzōnd. Italijoki chcieli go wziōnć do ichniygo szpitala i tam go dalij lyczyć, choć jak włoske dochtory przejechali do Anglii zbadać tego małego synka, to stwierdziyli, że bōł dobrze prowadzōny – tak twierdzi we oświadczyniu angelski szpital. Czy richtich by mu pomōgli, keby go zawiyźli do Rzymu abo by sie tyn mały bajtel jeszcze barzi trŏpiōł? Tak po prŏwdzie, to keby niy kampania medialnŏ, to by sie tym synkym żŏdyn niy zainteresowoł. Nasze opinie sōm przemaglowane bez telewizyjo i internet. I nawet niy je istotne to, że jakiś dochtōr abo nawet cołko ich grupa cojsik stwierdzi, bo to bydzie dlo przeciyntnego zjadacza chleba tak samo ważne, co napisze jakoś baba na facebooku i powoło sie na wymyślōne badania. Kryzys autorytetōw zbiyro swoje żniwo. W takich sytuacjach zawsze wcisnōm swoje 5 groszy antyszczepiōnkowcy i robi sie z tego chaja, z ftoryj tyn mały nic dobrego niy dostanie. Ôbrōńcy życia, kerzy protestowali przed szpitalym, pōnojś groziyli śmierciōm tym, kerzy w tym szpitalu robiōm, a dostało sie i inkszym pacjyntōm. Kaj sōm tukej ideały, ftorych brōniōm? Sōnd “dlo dobra” odłōnczŏ masziny, obrōńcy siejōm niynawiść w imie wiary i miłojści. Brōniōm życia, ale kedy ône sie tak po prŏwdzie kōńczy? Kedy my przestajymy być? Kej nasz mōzg niy robi? Czy maszyny, kere to sprawdzajōm, mogōm sie mylić?
Czy nasze odruchy to my, czy yno fizjologia?
Dzisiej medycyna dŏwo take szanse, że bez dziesiōntki lŏt szłoby utrzymywać przi życiu ludzi, kerych mōzg już dołwno umrzōł. Czy jak oddycho za nich maszyna, to poddajemy sie woli Pōnbōczka, czy z niōm walczymy? Mały Alfie mioł zarozki po odłōnczyniu umrzyć, ale ôd niego organizm chcioł powalczyć. Czy to bōło znakym tego, że sie lykarze mylyli, czy to yno odruch? Czy nasze odruchy to my, czy yno fizjologia? I czy powinni my pozwolić, żeby z tym małym wymynczōnym ciałkiym lecieć tysiōnce kilometrōw i prōbować czegojś, tak po prŏwdzie nawet niy wiadomo czego, bo diagnozy do kōńca niy bōło. Watykan chcioł pōmōc i prezydynt ze Polski, ale ô co w tyj całyj histeryji szło? Ô tego małego? Na zicher?
A co ze chorymi dziećmi, na kerych lyczynie niy ma piniyndzy – co chwila bez media społecznościowe przelatuje inkszŏ akcja charytatywnŏ? Ône sōm zdiagnozowane i je nawet na drugim kōńcu świata dochtōr, kery by to wylyczōł, ale niy lecōm, bo zabrakło piniyndzy. Czy to niy je tyż zakamuflowanoł eutanazja? Takŏ we biołych rynkawiczkach? Czamu w tamtych przipadkach prezydynt niy załatwi rzōndowego flugcojga? Bo za mało medialne? Bo za mało beznadziejne, a może jakoś przeżyje? A jak 20 chorych bajtli bydzie chciało mieć lyczynie w watykańskim szpitalu, to je weznōm i za darmo wylyczōm?
Bo fajnie je protestować, ale jak przidzie do opieki nad tymi chorymi, to ich niy ma.
Ôbrōńcy życia protestujōm przed szpitalōma abo pokazujōm swoje drastycznie zdjyńcia płodōw bajtlōm na ulicy i kŏżdy ryczy, że trza wprowadzić całkowity zakaz aborcji. I nawet jak dziecko niy mŏ kryngosłupa i pryndzyj sie wywołuje porōd, to sie wyzywo te matki od mordercōw. A mie zastanowio, wiela z tych, co tak protestujōm, je woluntariuszami w hospicjach, kaj ostatnie godziny swojego życia przeżywajōm zdeformowane dzieci? Abo wiela z nich pomŏgo niepełnosprawnym? Bo fajnie je protestować, ale jak przidzie do opieki nad tymi chorymi, to ich niy ma. Niy, jŏ niy je zwolynnikym aborcji ani eutanazji, ale nerwuje mie tyn powierzchowny katolicyzm, kery w Polsce je tak popularny. Rodźcie wszyjske dzieci, dōmy wōm rŏz 4 tysiōnce, a potyn mōmy wŏs w rzici. I mogecie sie protestować w Syjmie, ale my potrzebujemy piniyndzy, żeby przekupić Staszkōw i Wandzie, a niy żeby niepełnosprawni mōgli godnie żyć. I to niy je trocha eutanazja? I kaj je to godne życie ôd poczyńcia (naturalnego!), aż do naturalnyj śmierci? Niyrŏz idzie trocha ta śmierć prziśpieszyć, ale na nojwyższym moralnie poziōmie, bo przeca to, że sie do specjalisty czeko pŏra miesiyncy, a potyn jeszcze pŏra na badanie, a potyn już je za niyskoro, to niy je żŏdno eutanazja, to je… Ciekawe co?
W Krakowie Bronowicach je Centrum Cyklotrōnowe, we kerym je najnowocześniyjszy sprzynt za 300 mln złotych i co? Rocznie lyczy sie tam 90 ludzi, a szłoby 600! Ludzie w Polsce zbiyrajōm 200 tysiyncy dolarōw na takŏ terapia we Ameryce, a sam szło by jōm zrobić za 90 tysiyncy złotych, ale niy idzie, bo ministerstwo, kōntrakty… I niy ma tysiyncy protestujōncych na facebooku, papiyż niy prosi, żeby dać ludziōm szansa na życie, a prezydynt niy chce ich zawiyjś tam swojōm limuzynōm – choć jak sie czowiek pomyśli ô wypadkach tych rzōndowych autōw, to może i lepij, że niy zawiejzie. W XXI wieku mōmy wiedza i możliwości na wyciōngniyńcie rynki, ale i tak łajżymy cołki czas jak te barany.
foto: Alder Hey Children’s Health Park. Autōr: Rodhullandemu, licyncyjŏ Creative Commons
Klaudiusz Kaufmann – urodzōny we Gliwicach szauszpiler. We 2002 ukōńczōł warszawsko Akadymia Teatralnŏ, ôd tego czasu groł we roztomajtych filmach i serialach we Polsce i Niymcach – nojczyńścij we Polsce gro Niymcōw, a we Niymcach Polŏkōw, np. ôd 2015 jako Wiktor Król we „Polizeiruf 110”, a Schmidt we „Belle Epoque”. Cołki czas słyszeć go idzie we roztōmajtych dubbingach. Ôd niego głosym gŏdo zebra Marty we Madagaskarze i kupa inkszych animowanych postaci. Ôd 2015 pisze po ślōnsku bloga kulinarnego „Chop w kuchni”, na kerym idzie znojś i dania ze heimatu, i kuchnie świata, i ôd niego autorske wynŏkwiania kulinarne.


text:
Ralbicy (aha/SN). „Je z rjanej tradiciju, a to dyrbjeli sej naši wosadni wobchować, zo słuša k prawej kermuši dostojna Boža mša“, wuzběhny wčera po dopołdnišich kemšach w Ralbičanskej wosadnej cyrkwi 82lětny Konječan Jurij Grul. Wón chwaleše sej swjatočne wobrubjenje přez Ralbičanski pozawnowy orchester pod nawodom Joachima Dučmana kaž tež přez cyrkwinski chór Lilija z dirigentku Bognu Korjeńkowej. Farar Šćěpan Delan witaše na kermušnu Božu mšu tež bywšich wosadnych, kotřiž mjeztym za mjezami Łužicy bydla abo dźěłaja.
Dawno je w Delanach z tradiciju, zo tón kónc tydźenja reje přewjeduja. Tomu bě lětsa w Ralbicach, Konjecach a po štyrjoch lětach tež zaso w Smjerdźacej tak. Tamniši kulturny dom bě z młodymi a něšto staršimi ludźimi derje pjelnjeny a z live-hudźbu kapały Privileg tam hač do nocy swjećachu.


text:
Časopis Maćicy Serbskeje
Časopis Maćicy Serbskeje (krótko ČMS, 1848–72 Časopis Towaŕstwa Maćicy Serbskeje) bě periodiska publikacija a centralny organ serbskeho wědomostneho towarstwa Maćicy Serbskeje, kotryž be w lěće 1848 – potajkim hižo lěto po załoženju Maćicy – k prěnjemu razej wušoł. Z hłownym redaktorom časopisa, w kotrymž wozjewjachu so předewšěm ludowědne a rěčespytne nastawki, ale tež zličbowanja towarstwa, běchu přez lěta Jan Arnošt Smoler (1848–52), Jakub Buk (1853–67), Michał Hórnik (1868–94), Arnošt Muka (1894–1932) a Ota Wićaz (1933–37). Poslednje čisło časopisa (90. lětnik) wuńdźe w lěće 1937. Po Druhej swětowej wójnje přewza Lětopis w lěće 1952 rólu serbskeho wědomostneho časopisa.


text:
Szczęści pod lodym
Paweł Szarzec
Szczęści pod lodym
Stary Drzizga podeszedł do łokna, dźwignył forhang i podziwoł sie na pole. Na stary, ubity śniyg sypoł świyży. Dobre, że fujo teraz w styczniu, a ni potym kansi w aprylu, abo aji w maju, pomyśloł. Na polu widać było pore dziecek. Jedni mieli sónki, insi skije, a dwoje z nich prało sie ubitym w rynkach śniegym. Przez łokno dochodziły go wrzask dziecek. Po ich gymbach widać było, wiela uciechy sprawio im ta zabawa.
Zamyślił sie stary Drzizga. Przeca łón też kiesi był taki, jak ty dziecka tam na polu. Też, razym z inszymi chłapcami, ni móg sie doczkać na śniyg. Wielaż też tymu bydzie roków? Isto ze szejśdziesiąt, jesi ni więcyj. Też sie wtedy jeździło na sónkach, skijach i na łyżwach, kiedy Kaplica pokryto była lodym. Nikierzi jeździli aji na kworach! Z tymi laworami to było nejwięcej uciechy. Jak sie do takigo głębokigo lawora siadło, to botkami nie dostało sie do ziymi, nie szło kierować. Jechało sie potym bokym, zadkym, a nikiedy też przodkym. Że sie pysk przi tym mogło rozwalić, o tym sie ani nie myślało.
Uśmiychnył sie do swoich wspomnień stary Drzizga. Przipómniało sie mu, że łón sie też chcioł na takim laworze przejechać. Udało mu sie roz taki stary, dziurawy lawór zwielebić i poszeł na Kaplice. Po mroźnej nocy dziyń był piękny, słoneczny. Zjeżdżony i zlodowaciały śniyg fajnie sie nadawoł na takóm jazdę. Nie chcioł jednak jechać ze samego wyrchu. Kapkę sie poboł. Boł sie też, że przi wielkim szusie bydzie musioł przejechać kole płotu starej Motyczkule, a ta nie doś, że na chodnik sypała popiół, to jeszcze ku tymu szpatnie wszystki dziecka przezywała. Tak w połówce płotu Janego siednył se do lawora i ruszył. Mój Boże, co to była za jazda! Tego sie nie do łopisać. Roz sie jechało bokym do płotu, roz zadkym do miasta, a szus był taki, że sztachety migały w łoczach. Naroz sie pod lodym cosi blyskło. Trwało to mgniyni łoka, ale wszystko wskazyowało na to, że to mógł być piniądz. Tymczasym lawór śmigoł na dół, zahaltować sie nie dało. Ciekawe co też to było? Jesi to był naprowde piniądz, to ni piyć groszy, bo piyciogroszówka sie tak przeca nie świyci. Trzeba poczkać i jechać dali do końca, a potym pryndko dostać sie tam w to miejsce, kaj to uwidzioł. Insi chłapcy też to mogli spozorować. Jyny kaj to było? Pamiyntoł, że sie to blyskło przy końcu płotu i tam polecioł. Po chodniku rozważowoł co se kupi jesi to bydzie dziesiyć groszy, bo o dwacatce nie opowożył sie ani pomyśleć.
Był roz, dwa na wyrchu i zaczył hónym szukać tam, kaj to uwidzioł. Jest! Swiyci sie! Kopnył pore razy bótkym i spod lodowej szkorupy wygrzeboł 50 groszy! Co za szczęści! Nie chcioł wierzyć swoim łoczóm. Piridziesiąt groszy! Pińdziesiąt groszy to jest dziesiyć żymeł po pięć groszy. Dyby tak w szkole na łoczach dziecek jod żymłe za piyć groszy, to nie jednemu by było żol. Pińdziesiąt groszy to jest dziesiyć malcoków u Bijoka, albo pińdziesiąt sztolwerków u Drabiny, albo pińdziesiąt cygaretli „Cienkich" po groszu za sztukę. Z tymi cygaretlami to było tak, że jego wiela starszy kolega o przezwisku Megoj już trochę pokurzowoł. Na Kaplicy czasym mu doł pociągnóć z taki cygaretle z liści kasztana, jyny z tego sie strasznie krzipało, a nikiedy aji brało na rzigani. Tóż tyn Megoj sie mu roz pochwolił, że znaszeł na drodze całóm, prowdziwóm cygaretle. Ciekawe co by teraz Megoj powiedzioł, dyby mu ty znódzióne 50 groszy pokozoł? Już za dwacet groszy dostało sie u Drobika albo u Brychty schybków z wórsztu. Między nimi trefiły sie aji kąski szónki! Wiele by też tego było za 50 groszy?
Osuszony w palcach piniądz schowoł do kapsy, ale przed tym sprawdził czy ni ma dziurawo. W dóma pochwolił sie zaroz mamie, a ta uśmiychnyła sie i powiedziała Wracać tych piniyndzy ni ma ani jak, ani komu. Tóż wejś zóndź do Herra, kup pół chleba, a wydowke mi prziniyś.
Było po sztolwerkach, po schybkach. Ni móg sie ani Megojowi pochwolić. Nie uwierz iłby.
Jak se to dzisio nikiere dziecka nie umióm wożyć grosza pomyśloł Drzizga i opuścił forhang.
Kalendarium pochodzi z „Kalendarza Miłośników Skoczowa” 1996, udostępnionego dzięki uprzejmości Towarzystwa Miłośników Skoczowa.


text:
Planowany kružny wobchad w Zejicach wobydlerjam rozłožili
Zejicy/ Lejno (Žu/SN). Horstka ludźi sćěhowaše wčera wječor w Lejnje wuwjedźenja wo planowanym twarje kružneho wobchada w Zejicach. Najzašo za dwě lěće maja so tam twarske dźěła zahajić. Daniel Köhler z krajneho zarjada za dróhotwar a wobchad (LASuV) je tuchwilny staw projekta rozłožił. Wo nim rozmyslować započeli běchu lěta 2012. Přiběraca ličba njezbožow bě hłowna přičina, na městnje křižowanišća dróhow S100/S101 kružny wobchad zarjadować. Prěnjotny naćisk zwrěšći na falowacej kolesowanskej šćežce. Njedawno hakle bu nowy naćisk schwaleny, wopřijacy kružny wobchad z integrowanej kolesowanskej šćežku kaž tež separatny kolesowanski pućik mjez Zejicami a Lejnom. Nětko póńdźe wo nakup za to trěbnych ležownosćow.


text: Biosferowy rezerwat „Hornjołužiska hola a haty“ słuša k cyłoswětowej swójbje UNESCO-biosferowych rezerwatow. W lěće 1996 bu připóznaty. UNESCO je podorganizacija Zjednoćenych narodow (UNO) za kubłanje, wědomosć a kulturu. Předpokład za tute připóznaće je spjelnjenje „Kriterijow za připóznaće a pruwowanje UNESCO-biosferowych rezerwatow w Němskej“. BRHHH spjelnjuje tute kriterije, kotrež buchu dnja 18. decembra 1997 do postajenjow Sakskeho statneho ministerstwa za přirodu a wuwiće kraja a z tym do sakskich zakonjow zapřijate.


text:
Reinhold Olesch
Reinhold Olesch (ur. 24 wřeśna 1910 we Zouynžu (terozki dźelńica Katowicůw), zm. 23 čyrwca 1990 we Kolůńiji) – ślůnski godkoznawca a slawista. Bou školořym we Anabergu, a ńyskořyj we Ńiśe, kaj chodźjyu do Gizmazjům św. Marćina[1]. We lotach 30. XX wjeku študyrowou filolůgja a fůnetyka suowjańsko na Uńiwersyteće we Wjedńu. Badou a opisywou rostůmajte farby ślůnskij godki, kero uwažou za swojo uojčysto godka[2]. Opublikowou mjyndzy inkšymi: Die slawischen Dialekte Oberschlesiens ("Suowjańske djalykty Gůrnygo Ślůnska"), Beiträge zur oberschlesischen Dialektforschung – Die Mundart der Kobylorze ("Přičynek do badańo nařečo gůrnoślůnskigo - djalykt Kobylořy"). W čas II wojny śwjatowyj wćelůny do Wehrmachtu, po ńyj kontynuowou robota naukowo we Ńymcach. We 1975 přešou na pensyjo. W 1958 wydano we Ńymcach jygo dykcyonoř Der Wortschatz der polnischen Mundart von Sankt Annaberg ("Dykcyonoř polskigo djalyktu Kobylořy s uokolic Anabergu"). Krům ślůnskij, badou tyž inkše sowjańske godki, kej kašubsko a rostůmajte djalykty Ukrajiny. Bou doktorym honoris causa uńiwersytetůw: Adama Mickewiča we Poznańu, Wyžšyj Šuli Pedagogičnyj we Uopolu a uńiwesytetu we Sofiji.
Připisy[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
- ↑ Grażyna Barbara Szewczyk: Historia Górnego Śląska. Polityka, gospodarka i kultura europejskiego regionu. Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej, 2011. ISBN 978-83-60470-41-1.
- ↑ J. Rostropowicz, Gwara śląska była jego językiem ojczystym, Zeszyty Edukacji Kulturalnej, 1996, nr 12-13, s. 5 (pl)


text:
Misspell wertykakizm był odwiedzany 51 razy w internecie.
Pokrewne misspelles dla:
wertykalizm
2ertykalizm , 3ertykalizm , aertykalizm , eertykalizm , ertykalizm , ewrtykalizm , qertykalizm , sertykalizm , w3rtykalizm , w4rtykalizm , wdrtykalizm , we4tykalizm , we5tykalizm , wedtykalizm , weertykalizm , weetykalizm , weftykalizm , wer5ykalizm , wer6ykalizm , werfykalizm , wergykalizm , werrtykalizm , werrykalizm , wert6kalizm , wert7kalizm , wertgkalizm , werthkalizm , wertkalizm , wertkyalizm , werttkalizm , werttykalizm , wertukalizm , wertyaklizm , wertyalizm , wertyializm , wertyjalizm , wertykaalizm , wertykailzm , wertykaizm , wertykal8zm , wertykal9zm , wertykaliam , wertykaliizm , wertykalim , wertykalimz , wertykalism , wertykalixm , wertykaliz , wertykalizj , wertykalizk , wertykalizmm , wertykalizn , wertykalizzm , wertykaljzm , wertykalkzm , wertykallizm , wertykalozm , wertykaluzm , wertykalzim , wertykalzm , wertykaoizm , wertykapizm , wertykkalizm , wertyklaizm , wertyklizm , wertykqlizm , wertykslizm , wertykwlizm , wertykzlizm , wertylalizm , wertymalizm , wertyoalizm , wertyykalizm , werykalizm , werytkalizm , weryykalizm , wetrykalizm , wettykalizm , wetykalizm , wretykalizm , wrrtykalizm , wrtykalizm , wsrtykalizm , wwertykalizm , wwrtykalizm


text:
PRZEGLĄDAJ OGŁOSZENIA W OKOLICY
Wrocław (pow. m. Wrocław w woj. dolnośląskim), Bielany Wrocławskie (pow. wrocławski w woj. dolnośląskim), Oleśnica (pow. oleśnicki w woj. dolnośląskim), Krotoszyn (pow. krotoszyński w woj. wielkopolskim), Jelcz-Laskowice (pow. oławski w woj. dolnośląskim), Długołęka (pow. wrocławski w woj. dolnośląskim), Rawicz (pow. rawicki w woj. wielkopolskim), Wołów (pow. wołowski w woj. dolnośląskim), Oborniki Śląskie (pow. trzebnicki w woj. dolnośląskim), Jenków (pow. jaworski w woj. dolnośląskim)


text:
Z tajkim padom so Zhorjelske krajne sudnistwo kóždy dźeń njezaběra. Njeskutk – rubježny nadpad na Bukečansku wotnožku lutowarnje – sta so před 19 lětami. Podawki rekonstruować je tuž ćežko, ćim bóle, dokelž wobskorženy prěje, zo bě wobdźěleny.
Ilona B. hišće dźensa na wony dźeń mysli, jako so wo swoje žiwjenje boješe. 23. januara 1997 přijědźe wona kaž wšědnje krótko do napoł wosmich na dźěło w Bukečanskej wotnožce lutowarnje. Hromadźe ze swojej mjeztym zemrětej koleginu Christel S. staraše so tam wo pjenježne naležnosće ludźi. Tón dźeń pak bě wšitko hinak. Lědma zo bě Ilona B. durje personalneho zachoda wočiniła, ju hižo dwě ruce hrabnyštej a do twarjenja sćahnyštej.


text:
Jewišćo na Kamjenskej Pastwinej horje tež lětsa derje wućežene
Kamjenc (SN/mwe). Město Kamjenc je minjene lěta něhdźe milion eurow inwestowało, zo móhli koncerty na jewišću pod hołym njebjom na znatej Pastwinej horje dale na wysokim niwowje přewjedować a zo by areal tež wěstotnemu standardej wotpowědował. Inwestowali su za to předewšěm we wopytowarskim wobłuku. Tež při natwarje jewišća je so tójšto činiło. Polěpšenja cateringowych městnosćow dla je gastronomiske zastaranje nětko aktraktiwniše. Tučasnje koncipuja změny za wopytowarjow za jewišćom a w backstage-wobłuku. To ma so do srjedźodobneho financneho planowanja města zapřijeć.


text:
Tež w Kulowje nachila so na podawki bohate a intensiwne lěto
Kulow (AK/SN). Lětuši 15. Krabatowy swjedźeń srjedź awgusta w Kulowje bě jasne wuznaće k serbskim korjenjam a k dwurěčnosći. Tole podšmórnje měšćanosta Markus Posch (CDU) w swojim zhladowanju na lěto 2016. Serbske chóry, rejwanske skupiny a towarstwa běchu zapřijate. Dźěći Krabatoweje zakładneje šule su serbski kwasny ćah předstajili. Tež pućniki na swjedźenišću, moderacija programow, stawizniske přednoški a regionalna konferenca skedźbnjachu na serbske korjenje regiona. „Wažny impuls za mnje bě, zo měli spěchowanske móžnosće přichodnje mnohostronsce wužiwać a so jako region zhromadnišo prezentować“, w zhladowanju dale rěka.


text:
Kolorowe piosenki 1. 111 przebojów
Marek Gaszyński, Ludwik Jerzy Kern, Marek Głogowski, Edward Stachura, Agnieszka Osiecka, Leonard Cohen, Bogdan Loebl, Wojciech Młynarski, Czesław Niemen, Ryszard Ulicki, Jerzy Bronisław Braun, Włodzimierz Scisłowski, Andrzej Sobczak, Jerzy Ficowski, Leszek Aleksander Moczulski, Stanisław Sojka, Lech Konopiński, Maciej Zembaty, Bogdan Chorążuk, Marek Grechuta, Henryk Czich, Jacek Kleyff, Jerzy Kossela, Andrzej Sikorowski, Marek Dutkiewicz, Andrzej Mogielnicki, Jacek Zwoźniak, Bogdan Olewicz, Janusz Kondratowicz, Mirosław Łebkowski, Stanisław Werner, Andrzej Bianusz, Andrzej Tylczyński, Krzysztof Dzikowski, Ryszard Henryk Riedel, Krzysztof Jaryczewski, Dariusz Dusza, Włodzimierz Patuszyński, Zbigniew Zapert, Janusz Laskowski, Rudi Schuberth, Mariusz Gawrych, Marian Matuszkiewicz, Ludwik Starski, Sztaba Zbigniew, Jerzy Nel, Krystyna Wodnicka, Andrzej Woyciechowski, Wanda Sieradzka, Tadeusz Krystyn, Emanuel Schlechter, Wojciech Łuczaj-Pogorzelski, Kazimierz Gayer, Jadwiga Szczawińska, Marek Dagnan, Halina Stefanowska, Bronisław Brok, Jan Świąć, Magdalena Czapińska, Janusz Odrowąż, Adam Sikorski, Igor Czerniawski, Zbigniew Kramer, Marek Skolarski, Franciszek Leśniak, Jerzy Miller
7
(1 ocen i 0 opinii)


text:
Stary wic godo, co norodowe świynto Ślōnzokōw je piyrszego listopada, bo wtynczos gorole jadōm do dōm, na swoje smyntorze.
Roz: wic je trocha frechowny, bo po jakiymu mieliby my być rade skuli tego, co ftoś jedzie ôd nos weg? Dwa: to niy ma prowda. Te familje, kere skludziły sie sam po wojnie, majōm już na naszych kerchofach niy ino swojich ôjcōw, ale niy roz tyż i starzikōw. Nale – zouwizou - jo piyrszego listopada zowdy mōm na smyntorzu tyn maszketny gyfil, choby jakoś tajla tego Ślōnska, ô kerym durś godōmy, co ôn sie już stracił, ôblykła swoje plisz-huty, wyciōngła ze szrankōw pelc-mantle, kerych mole jeszcze niy zeżarły i wylazła na świat, coby pospōminać sie ô tym downym Ślōnsku. Widza ich łazić miyndzy umrzikami, ô kerych wiym ino tela, wiela poczytōm na dynkmalach. Ftoś mo sam leżeć ciotki Trauty, ftoś ujka Alfryda, a ftoś ōupy Alfonsa. Dyć zaroz widać, co te umrziki sōm z jakigoś inkszego świata: fto sie dzisiej tak mianuje? Tedy ôwdy jakoś familjo sztopnie wele grobu ôd Trudy, na kerym stoji, co ônyj było „Anna”, co za gupota, dyć kożdy wiy, co Trudzie było „Truda”, ja, take to były wtynczos czasy, ino żodyn już terozki gynau niy poradzi sie spōmnieć po jakiymu z Trudy zrobili Any.
Niyftorych umrzikōw znōm, chocioż możno żech ich ani niy trefił, aboch ich trefił downo tymu, za bajtla i som sie mōm terozki ciynżko ich spōmnieć. Nojwiyncyj wiym ô nich z tego, co mi ôsprowiała moja ōuma. Na zicher trocha znokwiła, trocha jij sie kićkało w gowie, dyć som wiym nojlepij, co niyftore gyszichty zmiyniały sie, kej godała je sztyrnosty abo i dziewiytnosty roz. Nale dyć znōm piyrszyj mamy ôd mojij ōumy, keryj było Rozala, a keryj umarło sie prawie we wilijo sztydziestego drugigo. Gynau ô tyj godzinie, kej boroka dychła ôstatni roz, srogo maślnica, kero mieli stoć w doma na fynsterbrecie, ôroz sjechała, pierōn wiy po jakiymu, dyć na grubie żodnego tōmpniyncio niy było, i rozczaskała sie ô zol, a starka ôd mojij ōumy pedzieli wtynczos ino: „No to Rozali sie umarło”, chocioż oficjalnie pedzieli im dziepiyro rano. Znōm mojigo starzika, keremu było Bruno i kery poradził łazić na rynkach, kej napił sie gorzołki. Jednak mu tych rynkōw niy urwało na wojnie, chocioż jedyn chop z Burowca chcioł sie wetnōnć, co ôn widzioł Bruna leżeć na furze bez rynkōw i bez nogōw. Znōm mojego ōupy i jego brata Jorga, kery szoł z Wehrmachtym na Ostfront. Szoł tyż z nimi drugi bracik, Paulek, kerymu Sowjety wybili wszyske zymby w niywoli, bo niy poradził spokopić frechownego wica i siyngnōł po cygarety, kere ciepli mu na ziymia. Niyskorzyj Paulek podoł sie za Niymca i wiyncyj już do dōm niy przijechoł, a ciotka Marika nigdy mu tego niy wyboczyła i pedziała, co ôna do Rajchu kludzić sie niy bydzie. Kajś tam leży Yjwald, piyrszy szac ôd mojij ōumy, kerego Ruse wziynli po wojnie. Pisoł do nij libesbrify, kerych ôna niy czytała, bo jeji drugo mama zaroz je poliła, ja, ta sama, kero śleciała ze schodōw, kej bombardowali i małowiela chybło, a ônyj tyż by sie umarło, ino na szczynście starzik chowali briwy, z kerych szło nawarzyć rosołu, a dyć kożdy wiy, co zupa z nudlami je dobro na kożdo niymoc. Kajś tam je ujek Edek, kery tela ino co zdōnżył sie ôżynić z ciotkōm Walerkōm, a zaroz na drugi dziyń poszoł do Volkssturmu i ani sie ciotka, ôziymnoście lot staro, niy pokapowała, a ôstała sie gdowōm. Kajś je pitomo Krista, kero sprzedowała sie Rusom na holcplacu, bo i tak by wziynli swoje bez pytanio i zachciywny Michel, kery miōł takigo smaka na kołocz z weselo, aże sie rozchorowoł i mu sie umarło. No i ujek Manek, za kerym gupiały frele, chocioż niy miōł zymbōw, a kery sie ôbwiesił prawie piyrszego listopada.
Tych poru umrzikōw znōm, nale wele nich je mocka inkszych, ô kerych hned żodyn niy bydzie godoł, bo godać ô nich idzie ino po naszymu, w tyj naszyj godce, kero bezma niy je richtiś godkōm i beztōż niy muszymy jij retować, bo żodnymu niy bydzie żol, kej już jij niy bydzie. Richtiś?
Więcej na temat#śląsk #marcin melon #felietony melona
Melon: RAŚ-u powinno downo już niy być!My, Ślōnzoki, durś muszymy wybierać.
Konieczny o Śląsku: "Mówimy o odrębności, ja bym mówił o wyjątkowości" [WIDEO]Katowicki architekt o tożsamości i o architekturze Śląska. Fragment debaty Silesion.pl
Pociągi nie przyjeżdżały tam od kilkunastu lat. To się zmieniDo Strumienia i Knurowa po wielu latach nieobecności znów zawitają pociągi.
Kierowcy: uwaga na drogi w KatowicachŚląska Policja odnotowuje kolejne kolizje.
Podczas próby zatrzymania pijany kierowca omal nie potrącił interweniującego policjanta.
Co oznaczają symbole E5 i E10?
Najlepsza Przestrzeń Publiczna Województwa Śląskiego 2018 wybrana.
Marszałek wręczył nagrody w dziedzinie kultury za rok 2018
Lepiej wybrać objazdy. Kolejne zwężenia i ograniczenie prędkości do 30km/h.
43-letni funkcjonariusz wdał się w bójkę na ul. Mariackiej. Później ruszył z patrolem i skopał jednego z uczestników.
Czytaj więcej#śląsk #marcin melon #felietony melona
Kaczyński w Katowicach: „Śląskość to wyjątkowa forma polskości”
Durczok: Co się z Panem stało, Panie Cz?
Życzenia, wierszyki na Dzień Nauczyciela 2018
Marcin Krupa zapowiada urzędniczą walkę… ze "swoją decyzją"
„Polska cierpi na deficyt różnorodności”


text:
W swojej lětušej dowolowej seriji předstajamy wosoby, kotrež na někajkežkuli wašnje stawizny zachowuja, starožitnosće zběraja a je zdźěla zjawnosći spřistupnjeja.
Znajerjam wulkich stawizniskich podawkow w našej kónčinje je znate, zo dopomina něhdźe dźesać metrow wysoki zornowcowy pomnik mjez Wysokej a Rakecami na struchły podawk w meji lěta 1813. Tehdy bě tam 9 000 Prusow a Rusow přećiwo 14 000 Francozam wojowało a 3 000 wojakow při tym zahiny. Jenož mało ludźom pak je znate, zo je wot lěta 1997 wobsedźer pomnika a něhdźe 250 hektarow lěsa na Dubiču molerski mišter Werner Sporka z Jeńšec pola Rakec. Tam je so 1954 narodźił. Jako chodzeše w Rakecach do šule, je w stawizniskej wučbje pola Ilsy Kapleroweje nadrobnosće wo surowej bitwje 19. meje 1813 zhonił.