text:
Meridian (geografija)
Słowo meridian wóznamjenja w stopnjowej seśi zemje poł dlininowego krejza na zemskem powjerchu, kótaryž źo wót jadnogo geografiskego pola k drugemu. Jo zwězujuca linija wšych geografiskich městnow, na kótarychž słyńco w jadnakem casu zabjerjo nejwuši dypk swójeje dnjoweje cery (dnjowy wobłuk) na njebju, na kótarychž jo pótakem połdnjo. Póchad słowa z łatyńskego circulus meridianus „połdnjowy krejz“ pokazujo teke na toś ten zwisk.
Wšykne dypki z jadnakeju geografiskeju dlininu, pótakem z jadnakim "stopnjom dlininy", laže na jadnom a tom samem meridianje. Zapśimjeśi 'stopjeń dlininy' a 'meridian' wóznamjenjotej pótakem jadnakej liniji na zemskem powjerchu a daju se togodla synonymnje wužywaś, pśi wužywanju zapśimjeśa 'stopjeń dlininy' wšak wuzwigujo se aspekt kutowego pódaśa a pśi wužywanju zapśimjeśa 'meridian' aspekt stawa słyńca pśezpołdnjejšego casa.
Młogi raz wužywa se toś to zapśimjeśe ze zamólenim teke ako synonym za połny dlininowy krejz.
Tšach zaměnjenja wobstoj z meridianowym zapśimjeśim astronomow, kótarež pomjenjuju njebjaski meridian skrotka teke meridian a rozměju pód tym specialny wjeliki krejz na njebjaskej kuli.
[wobźěłaś] Meridiany ako idealna linija
Meridiany maju (gaž naglědajo se zemja ako kula abo dokradnjej ako rotaciski elipsoid) wšykne jadnake rozćěgnjenje, pśeto wótstawk mjazy poloma jo pśi rotaciskem śělesu pśecej konstantny. Pótakem su dlininowe krejze na rozdźěl wót šyrinowych krejzow pśecej wjelike krejze a togodla meridiany pśecej teke poł wjelikego krejza. Dłujkosć meridiana jo na referencnem elipsoiźe WGS84 wok. 20.003,9 km.[1]
Wuchadajucy wót pola, powětša se wótstawk mjazy dwěma meridianoma pśecej wěcej, daniž skóńćnje njedojśpijo na ekwatorje swój maksimum. Wótstawk mjazy meridianami, kótarež su wó 1° wót se zdalone, pomjenjujo se wótšyrjenje. Wóno jo wótwisne wót wužywanego referencnego elipsoida. Pśi Besselowem elipsoiźe na pś. jo wótšyrjenje na ekwatorje 111,307 km a na 50. stopnju šyriny, w Srjejźnej Europje pak jano 71,687 km.
[wobźěłaś] Wósebne meridiany
Parisowy meridian jo nulowy meridian był, kótaryž jo se pśed Mjazynarodneju meridianoweju konferencu z lěta 1884 wužył a lažy 2° 20' 14.025" na pódzajtšo wót Greenwichowego meridiana, kótaryž wužywa se powšyknje akle wot togo. Parisowy meridian źo prěki pśez Parisowy obserwatorium.
Górka w Greenwichu jo stojnišćo něgajšnego Royal Greenwich Observatory (Flamsteed House), pśez kótaryž nulowy meridian źo, na kótaryž jo se w lěśe 1884 dogroniło a pó kótaremž jo se Greenwich Mean Time póstajił.
Wěste meridiany wobgranicuju casowe cony, do kótarychž zemja jo rozdźělona. Połny wobwjert zemje wó 360 stopnjow trajo jaden źeń z 24 góźin, pótakem 1.440 minutow. Z toś teje pśicyny jo casowy wótstawk mjazy dwěma meridianoma dokradnje 4 minuty (1.440 : 360). Diferenca městnego casa dweju městnowu, kótarejž matej w stopnjowej seśi zemje wótstawk wót 15 stopnjow dlininy, jo togodla dokradnje 1 góźina = 60 minutow (jolic wužywa se [srjejźna] geografiska casowa definicija).
Zgórjelc, nejwěcej pódzajtšne město Nimskeje, lažy dokradnje na 15. meridianje (geografiske połoženje: 15° 00' pz. d.) a by togodla wót Greenwicha dokradnje wó jadnu góźinu casowje pśesunjony był.
Dokulaž pśeběg casowych conow pak orientěrujo se nic jano na geografiskich, ale teke na praktiskich a politiskich směrnicach, móžo diferenca kazniskego casa mjazy dwěma městnoma teke wětša abo mjeńša ako městna casowa diferenca byś. Póstajone casowe cony rozeznawaju se zwětšego wó połne góźiny, rědko teke wó poł góźiny. Wósebnosć stej pola, dokulaž how wšykne meridiany a z nimi teke wšykne casowe cony padnu na jadno. Na polu jo móžno, z mało kšacami wšykne casowe cony pśekšocyś. Za Antarktis jo se póstajiło, až how wšuźi koordiněrowany swětowy cas płaśi.
[wobźěłaś] Meridianowa ekspedicija
W lěśe 1792 by se dejała ako pśikład tak dłujkeje ako móžno rowneje cery zdalonosć mjazy Dünkirchenom a Barcelonu eksaktnje zwěsćiś. Tak pomjenjona meridianowa ekspedicija jo se wót Jean-Baptiste Joseph Delambre, Pierre Méchain a jogo asistenta Jean Joseph Tranchot pśewjadła resp. nawjedowała. Méchain a Tranchot stej pódpołdnjowy sektor pśewzełej a Delambre jo pódpołnocny sektor pśewzeł. Ekspedicija jo głownje dla wustatkowanjow francojskeje rewolucije a wónskich tšojenjow (inwazija pśez Prusku a francojsko-špańska wójna) napóslědku sedym lět trała. Zakładnu liniju triangulacijow su wóne blisko Parisa rozměrili. Jich wuslědki su se pśez mjazynarodnu konferencu wědomnostnikow w lěśe 1799 w Parisu akceptěrowali. Direktny slěd jo woblicenje a konstrukcija prametra, kótaryž jo ako měra nejpjerwjej w cełej Francojskej płaśiwosć nabył. Jogo wótchylenje wucynijo měrjeńskeje njedokradnosći dla jano 0,2 milimetrow w pśirownowanju z póznjejšymi měrjenjami. Něgajšna nowa měra jo ako źaseśmilionty źěl cery wót pola k ekwatoroju definěrowana. Dalšne dopóznaśe pśez ekspediciju jo było, až napšawdna forma zemje njejo jadnaki elipsoid, ale jo w swójej njepšawidłownosći skerjej na powjerch kulki pódobna.
[wobźěłaś] Glědaj teke
[wobźěłaś] Film
- Axel Engstfeld: Terra X - Die Jagd nach dem Urmeter. Deutschland, Großbritannien, Frankreich, 2010, 52 min. Dokumentacija ze scenami graśa, pó źělach na originalnych městnach. Mjazynarodny geografiski institut[2] w Parisu jo za wjerśeńske źěła teke original repeticiskego krejza k dispoziciji stajił.
[wobźěłaś] Žrědła
- ↑ The Earth according to WGS 84; calculated by Sigurd Humerfelt.
- ↑ http://www.ign.fr/ Mjazynarodny geografiski institut (Institut géographique national)


c: text/html

text:
Rožnov pod Radhoštěm
Wspůłrzyndne: 49°27'35" N 18°8'17" E
Rožnov pod Radhoštěm (IPA:[ˈroʒnof ˈpodradɦoʃcɛm], mjym. Rosenau) je mjasto we Czeskij Republice, we zlinskim kreju, we kryśe Vsetín. Leży uůne nad rzykům Rožnovský Becva, wele vsetínskich vrchůw, 12 km na wschůd uode Valašskich Meziříčůw. Mjasto je znůme skiż wołoskigo skansynu, kery założyli Bohumír a Alois Jaroněk.
Pjyrsze zapisowańo uo Rožnovje pod Radhoštěm sům ze 1267 roku we dokumyntach jigo założyćela Bruna ze Schauenburku. Mjasto uod XVIII stolećo bůło zdrojym, nale we 1960 wszyjske uzdrowiska zawarli. Terozki ńy do śe ich nazod zuůnaczyć, skiż zmjyńyńo charakteru mjasta na barzi industryjalny.
Wjyrch mjasta je 39,47 km², zaś pomjyszkuje je 17 276 ludźůw. Rožnov pod Radhoštěm leży 378 m. p.p.m.
[Sprowjej] Dymografijo
Zdrzůdło: Statystyczny Urzůnd Czeskij Republiki

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ślůnske kluski
Ślůnske klůski (gůmiklyjzy, dolnośl. Schläsche Kließla) - sům to klůski robjůne s kartofli uůnčonych we czyńśćach 3:1 s kartofylmyjlym, kulane na uokrůngło s dźurkům, wařůne we uosolůny gorki wodźe. Jy śe je kej przidowka do wuštowego kustu ze zouzům (čynsto s roladům), časym kej grůndkust ze wytopjůnym špekym. Sům uůne wywołanym joduym we Wjyrchńym Ślůnzku (bez Ślůnska Ćešyńskigo), kaj sům dwje zorty ty szpajze. Jednům sům klůski bjoue, zrobjůne yno s wařůnych kartofli a kartofylmyjlu. Drůgům, to sům klůski čorne, kej do kartofli a kartofylmyjlu dodowo śe tyž w 1/3 surowe tarte kartofle.


text:
Skryszůw
Wspůłrzyndne: 49°56'55" N 18°29'20" E
Skryszůw (pol.: Skrzyszów) - wjeś położůno we połedńowo-zachodńij Polsce, we ślůnskim wojewůdztwje, we wodźisławskim kryśe, we gmińy Godůw.
Skryszůw położůny je na połedńu ślůnskigo wojewůdztwa. Leży na Rybńickym płaskowyżu, kery je tajlům ślůnskij wyżyny. We 2008 mjyszkało sam 3429 ludźůw. Bez teryn wśi je budůwano autobana A1.
[Sprowjej] Gyszichta Skryszowa
Skryszůw bůł założůny we roku 1286 - 25 lutygo biskup krakowski Poulek s Przemankowa wystawjůł wůjtowi bytůmskimu dokumynta lokacyjne na założyńy podug mjymjeckigo prowa dźedźiny Cressowica (Skryszůw). Wjoska założůno na 30 łanach kmjecych. Wystawjůne we 1301 roku bez kśynća raćiborskigo dokumynta stanowjyły, iże Skryszůw je we kśynstwje raćiborskim, a jigo właśćićel to je rycerz Adam ze Skryszůwa.
[Sprowjej] Edukacyjo
- przedszule
- podstawowo szula im. Karola Miarki
- gimnazyjo im. Powstańcůw Ślůnskich
[Sprowjej] Szport
We Skryszowje dźoło uod 1932 klub szportowy LKS "Gwiazda" Skrzyszów, kery mo sekcyjo fusbalowo (terozki gro we klaśe uokryngowej) a uod 1957, sekcyjo tyńisa stołowygo (terozki gro we III lidze).


text:
Gatojce
Gatojce (nim. Teichland) jo gmejna wót 31.12.2000, kótaraž ma tśi jsy. To su Hus (nim. Maust), Nowa Wjas (nim. Neuendorf) a Barbuk (nim. Bärenbrück). Gmejna lažy w wokrejsu Sprjewja-Nysa w Bramborskej.
Milinarnja Janšojce laža w kraju gmejny gatojce.
[wobźěłaś] Powšyknje
[wobźěłaś] Geografiske městno
Gatojce lažy w Dolnej Łužycy a stakim tam jo było sedlišćo Serbow. Wšykna płonina wunjaso 3486 hektary. Wejsny źěl Barbuk ma 857 hektary, wejsny źěl Hus 1435 hektary a wejsny źěl nowa wjas ma 1194 hektary. Aktualna licba wobydlarjow jo 1232 (staw 3/2008).
[wobźěłaś] Politika
Gatojce słuša k zastojnstwoju Picnjo (městno zastojanja jo w Picnju) a ma gmejnske zastupnistwo, kotarež ma 11 cłonkow (inkluziwnje šołśe).
- IM 93 – 4 městna
- Die Linke – 1 městno
- IW 93 – 3 městna
- WGB Bärenbrück – 2 městnje
Amtěrujucy šołta jo Helmut Geissler.
[wobźěłaś] Wopon
Wopon ma carny wobcerk ze złośane niśami pśi górjejcnej kšomje. To symbolizěrujo góspodarski charakter (Brunica). Pśi spódnjejšej kšomje jo wóda, z teje tśi rogožy se wužrědliju. Rogožy symbolizěruju tśi jsy gmejny a wóda jo symbol za gaty.
[wobźěłaś] Stawizny
[wobźěłaś] Zajmnostki
[wobźěłaś] Powšyknje na wokolnosć
[wobźěłaś] rozwjaseleński park Gatojce
[wobźěłaś] Barbucka góra
Barbucka góra jo nastała z wótsypkow wót wótwórjoneje jamy Janšojce a Chóśebuz-połnoc. Wót 1975 Vattenfall jo sajźał 4 miliony keŕe a bomy a 1994 jo twarił wětšowe kólaso pśi wjerchu. Wusoke wótsypowanišćo ma 440 hektary a wusokosć jo 33 metery. Togodla jo tam dobry wuglěd pśez kraj.
[wobźěłaś] Wósobiny z póchadom z gatojcow
Wuměłc, ilustrator a kreslaŕ Fryco Latk (Fritz Lattke, 1895 – 1980) jo se naroźił w Nowej Jsy. Won jo był prědny serbski kreslaŕ za comici pó prědnej swětowej wójnje a won jo sobuzałožował serbski zwězk wuměłcow (1923). Fryco Latk jo pśistupował źěłowej kupce serbskich kubłańskich wuměłcow, ale won jo myslił spušćiś źěłowu kupku dla socialistiskego źaržanja. 1980, krotki pśed swoju smjerśu, won jo wuznamjenjował z wuměłskejo mytoju wót Domowiny. Fryco Latk jo měł wuski kontakt ze swojeju domownju, Minu Witkojc a Bogumiłom Šwjełom. Wót 1996 jo pomnik w Nowej Jsy, kotaryž jo wot LAUBAG (Vattenfall).
[wobźěłaś] Towaristwa, lichy cas, sport
W gmejnje Gatojce dajo wjelebocne móžnosći cełolětnje,za sportowanje. Gmejna teke woplěwa nałogi, tak na pśikład zapust w februarje , jatšowny wogeń abo łapanje kokota. Hus jo twarił 2000 nowy centrum gmejny, źož wjele towaristwow su. Něgajšna šula w Nowej Jsy jo pśetwariła do źiśownje, běrowa gmejny a kluba za młodosći. Towaristwa, kaž na pśikład blidowy tenis, se zmakaju w „Haus der Vereine“ (dom towaristwow). Ty móžoš teke bowlowaś, graś balokopanje abo volleyball w Nowej Jsy. Mimo togo ty móžoš rejtowaś w Husu. Vattenfall teke organizěrujo crossowy běg na Barbuckej górje.
[wobźěłaś] Projekt do pśichoda „Chóśebuske pódzajtšne mórjo“ („Cottbuser Ostsee“)
Pojekt jo źěl rekultiwěrowanja wót Vattenfall. 2015 dej wudobywanje wugela gotowy byś a 2030 dej tam wjelike nutśikokrajne wódy byś we wobcerku chóśebuz-pódpołnoc (wobcerk Łakoma). Płonina wot 19 km² a 42 km brjog stej planowałej. “Masterplan” jo wótgłosował 2006 a wopśimjo wužywanje płoninow. Objekt dej turistiski wužyś a wótpópadnjo wobcerki, kaž sportojske aktiwnosći, wugótowanje, gastronomija a zarědowanja. Togodla dej centrum pśistawa, promenada jazora, wobcerki za wódny sport a wódny turizm, kupański pśibrjog, jawišćo jazora a campingowanišćo twariś. Barbucka góra jo zapśimowała w planje, togodla jo rozwjaseleński park Gatojce źěl wót projekta.


text:
Giskana
Giskana to przynośny zbjorńik na woda, wykůnany nojczyńśći s blachy abo ze sztucznygo tworzywa, przeznaczůny do podlewańo źelinůw.
Ksztołt giskany je podany na walec uo podstawje elyptyczny, s půłkolistym hynklym s wjerchu. S boku, przi podstawje przimocowano je kůńcůwka, bjygnůnca na sztyjc na wjyrch a słůżůnco do podlewańo. Jeji ksztołt je podany na mocno wydużůny śćynty stożek, zakůńczůny cedzitym. Mo uůno za zadańy rozdźelić mocny strůmjyń wody, tak coby fest nie gichło a ńy wypłůkiwoł uůn gleby i ńy tworzůł zagłymbjyń w zolu. Głůwny zbjorńik giskany a tyż wydużůno kůńcůwka tworzům ukłod połůnczůnych naczyń. Podlewańy uodbywa śe bez przechylańy giskany w strůna kůńcůwki, co powoduje podńyśyńy w ńij poźůmu wody a powstańy ćiśńyńo, dźynki kerymu woda wypływo bez cedzitko. Gůrno powjerzchńo giskany je zwykle tajlowo zawarto uod strůny yndůngu, tak coby zapobjegnůnć wylewańu śe wody przi przechylańu. We myńszych giskanach s sztucznych tworzyw czynsto zawarto je cołko gůrno powjerzchńo, w kerej pozostawjůny zostowo jedźińy moły uokrůngły uotwůr do filowanio. Uobjyntość giskanůw waho śe we grańicach uod kilku do kilkudźeśyńću litrůw.


text:
Lünen
Wspůłrzyndne: 51°37' N 07°31' E
Lünen - mjasto we Mjymcach, we landźe Půłnocno Nadryńijo-Westfalijo. Je uůno położůne na půłnoc uod Dortmundu, po rzyce Lippe. Je to nojwjynksze mjasto krysu Unna, a jydno ze sztadůw źylůnygo uobszaru Münster. Podug danych ze 2007 mjyszko sam 89 131 ludźůw.
We Lünen je ńydowno budowano moszeja, kero je nojwynkszo we landźe.
[Sprowjej] Szport
Zołożůny we 1945 fusbalklub SV Lünen gro terozki we Westfalijskij Landeslidze. Klub tyn nojwynksze sukcesy mjoł we 60. a 70. rokach. SV Lünen swoje szpile gro na Kampfbahn Schwansbell.
Krům tygo je waserbalowy klub SV Brambauer 50 eV, kery gro uod 2007 roku we mjymjeckij Bundeslidze.


text:
Tagi: Czarnogóra grzegorz lato piłka nożna polska PZPN
Tagi: Czarnogóra grzegorz lato media piłka nożna polska PZPN telewizja
Tagi: grzegorz lato piłka nożna polska PZPN
Tagi: grzegorz lato Jakub Błaszczykowski media piłka nożna polska PZPN telewizja
Tagi: grzegorz lato piłka nożna polska PZPN serial
Tagi: Antoni Piechniczek grzegorz lato Jerzy Engel piłka nożna polska PZPN Waldemar Fornalik
Tagi: grzegorz lato PZPN
Tagi: grzegorz lato piłka nożna PZPN Zdzisław Kręcina
Tagi: grzegorz lato Król Julian piłka nożna PZPN
Tagi: euro 2012 grzegorz lato PZPN


text:
341 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, konkurs fraszki , sowizdrzol, dyplom, nagroda, poezja, klara, slonski sowizdrzol, chlop, baba, karlik
Fraszki konkursowe
Co tu pocznyć ? Baba se już nie wjedziała co ze chłopym mjała pocznyć Dziecek mo już wjela,a łón nie doł ji łodpocznyć Klara Jedna Klara sztyjc rzykała A djobła za skóróm m
Sowizdrzoł - tak sie we wsi zwoł Mjała baba Sowizdrzoła Ło tym niy wjedziała A tyn lotoł kaj popadło Cołko wjeś klachała Bańtowoł po szynkach Flacha trzimoł w rynkach Głowa twardo mjoł
****************
Sowizdrzoł
Tyn Sowizdrzoł,chłop to łobrotowy
Choć frelkóm zawraco głowy
Jedna mu roz poradziła
I go w pole wykludziła
Nie doł łón zajś za wygrano
Poprzewracoł wszys


text:
260 dzień s temu
0 komentarze
Kategorie:
Urszula Oslislok
Tagi:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, zimowo wyliczanka, zima, mroz, zaspy, zumjynta, snieg, wiatr, dom, cieplo, zimno, hajcung, ogrzewanie, sanki, lyzwy, narty, kulig, sanna, gorki, zawjeje, zamiecie, fujawica
Zimowo wyliczanka Wyliczanka wyliczanka Ze słóweczek rymowanka Jak godómy tak piszymy Ślónskóm godkóm sie szczycymy A że zima tera mómy Na szlincuchach se kjołzómy A wy łyżwy mocie To po lodzi
Jak zima mrozym szyby maluje Jak już lod nom kałuże skuje W tyn czos Nom sie Chrystus rodzi Kejby Nos łod grzychu łoswobodzi
ć W chałpach sie festy uwijajom Warzom, piekom, kolyndy śpiywajom St
Zimowo szata łopatuloła familoki Za łoknym furgajom wygłodniał
e ptoki Zaś w izbie w kachloku łogyń buzuje Jest piyknie i ciepło, tu sie zimy niy czuje. Wele kachloka bajtle z matkom siedzom Pijo
Fujawica
Tak dzisio śniegym sypało Wszyndzi wszysko zapadało Wjater dmuchoł,sam rómplowoł Zumjynta se usypowoł Nie przeleziesz choćbyś chciała W zumjyncie bydziesz siedziała Choć łodciepje
Zima je nazotZima sie już kóńczyć mjałaA zajś nazot sam przygnałaŚniega zajś nóm napadałoChoby wjeki to twać mjałoKożdy już sam na to wajeNiych ta zima idzie w inksze kraje !Tam na północ ! hyn daleko
Kóńczy zimaRaduje sie serceJak śwjyci słóneczkoCoroz bliży wjosnyWjy to kożde dzieckoJuż sie skóńczuł lutyDo szranku pójdóm hutyKożuchy seblekymyNa bigel powjeszymyKożdy lekszy sie poczujeJak te duble


text:
Tanzańijo
Tanzańijo, Zjydnoczůno Republika Tanzańije (suah. Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, ang. United Republic of Tanzania) – państwo we wschodńij Africe powstołe ze skuplowańo dwůch downych kolůńiji: mjymjeckij (po I wojńe śwjatowyj brytyjskij) Tangańiki a brytyjskigo uostrowa Zanzibaru, co symbolizowoło mjano utworzůne s poczůnkowych sylabůw uobu krejůw. Terozki te kreje sům podmjotůma Tanzańije jako federacyjnyj republiki.
Tanzańijo je rozlygowano mjyndzy Indyjskim Uoceanym a Wjelgim Rowym Wschodńim, we srogszyj tajli na płaskowyżu.


text:
Johannesburg
Wspůłrzyndne: 26°08' S 27°54' E
Johannesburg (mjanowane ńyuoficyjolńy "Joburg" a "eBoli" - "plac kaj je zuoto") – mjasto we Republice Pouedńowyj Afriki, we zaguymbju Witwatersrand, uod 1994 stolica prowincyje Gauteng. Třeće podug ličby mjyškańcůw mjasto we Africe a nojsrogše we RPA.
Industryja chymično, metalowo, mašynowo, wuůkeńńičo a inkše. Uostřodek wydobyćo a šlifowańo djamyntůw. Wynzeu drogowy a banowo, mjyndzynarodowo hawyna lotńičo Jan Smuts International Airport. 2 ůńiwersytety.
We 2010 bydům sam grane špile we Mistřostwach Śwjata we Fusbalu.


text:
Azyjo
Azyjo (gr.: Ἀσίa, Asia) - tajla śwjata, kero wroz z Ojropům tworzi Ojroazyjo, nojwjynkszy kůntynynt na Źymji.
Sůmśaduje s Ojropům uod zachodu, s Afrikům uod połedńowygo zachodu Uoceanym Indyjskym a Australijům uod połedńowygo wschodu, a Pacyfikym uod wschodu. Akuratny przebjyg zachodńij grańicy geograficznyj przedstawjůny je we artiklu grańica Ojropa-Azyjo.
Uobszor Azyje to 44,5 mln km² placu lůndůw, tj. ~29,88% placu wszyjskich lůndůw.
Mjano kůntynyntu wywodźi śe uod staroasyryjskigo słowa acu, kere uoznaczo wejśće, mjejsce jasne, kraj wschodzůncygo słůńca. Poczůnkowo mjano to uodnośiło śe jedźińy do Azyje Myńszyj. Ůngyfer 450 r. przed narodzyńym Chrystusa uodrůżńůno Azyjo Akuratno uod Azyje Mńijszyj. Azyjo bůła mjanym ńimfy Nerejidy, żůny Japeta; tak tyż mjanowano zorta żyta. Nale je tyż rzecz uo tym, iże te mjano pochodźi uod greckigo suowa azjos uoznaczajůncygo szlům rzyczny.
Azyjo zamjyszkuje 2/3 cołkij ludnośći Źymje.


text:
Hůmer
Hůmer (grc. Ὅunpoς Homeros uoznačo "ślepy") (VIII vjek p.n.e.) – grecki aojda (rapsodas) čyli bard. Bůu uůn śpjywokym wyndrownym. Uwožany je za uojca poezyji epickij. Nojstaršy znůny s imjyńo ojropejski poeta, kery zapewne přejůu dźedźictvo dugij i bůgatej tradycyji poezyji heroičnyj (kerej istńyńy je nale ino důmysuym).
Hůmer je autorym poymatůw Ilijody i Uodysei. Grecko tradycyjo widźoua w ńim tyž autora epopei kůmičnyj Batrachomyomachji (podug nojnowšych teorje ńy uůn je jeji twůrcům) i Hymnůw hůmeryckych. Žodyn poeta grecki ńy přewyžšůu suawům Hůmera. Na wyspach Ios i Chjos wzńyśůno pośwjyncůne mu świůntyńy, a we Uolimpji i Delfach postawjůno jygo posůngi. Pizystrat wprowadźiu recytacyje hůmeryckych poymatůw na panatynoje.
Podug ńykerych lygyndarnych informacyji Hůmer pjyrwotńy nazywou śe Melesigenes i bůu synym bůga řyki Meles, puynůncyj kouo Smyrny, i ńimfy Kreteis. Śwjadčy to uo randze Hůmera we śwjeće greckym, gdyž zawše wybitnym ludźům připisywano tam boske abo půuboske pochodzyńy.
Ńy zachowouy śe žodne wjarygodne wjadůmośći uo jygo žyću i, jak škryflou badoč John Myres, žodne zdańy dotyčůnce Hůmera ńy je bezsporne. Ńymńij, antyčńi Grecy ńigdy ńy wůntpili w jygo istńyńy. Prawdopodobńy urodźiu śe w Smyrńy abo na wyspje Chjos w Jůńji – kraińy w Azyji Mńijšej, ale wjela mjast greckych ubjygouo śe uo tyn hůnorowy zaščyt. We spoře uo pochodzyńy Hůmera brouo udźou śedym mjast: Argos, Atyny, Chjos, Itaka, Kolofůn, Pylos a Smyrna. Podug lygyndy Hůmer bůu ślepcym. Teza ta můgům wspjerać dwa epizody ůmješčůne w hůmeryckych epopejach. W Uodysei ńywidůmy bard Dymodokos uopjewo bohaterske čyny, a autor, prawdopodobńy Hůmer, w Hymńy hůmeryckym piše do Apollina: "Pozdrawjům was wšyjstke. A uo mńy pamjyntejće, jak přijdźe jakiś čowjek uobcy, co śwjata dośwjadčůu, i zapyto: Dźouški, kery je wům nojmilšy s aojdůw, co sam přichodzům? Wuůnčas wšyjstke cuzamyn uodpowjeće: Ślepjec, kery mješko na skalistym Chjos – jygo pjeśńi bydům zawše nojgryfńijše"(...). Martin P. Nilsson w Homer and Mycynae podowo, aže we wjelu rygjůnach bardowje byli w rytualny sposůb pozbawjańi wzroku, co mjouo stymulować pamjyńć.
Autorstwo Ilijody a Uodysei wzbudzo ale do dźiś wůntpliwośći, a problym tyn nazywany je kwestjům hůmeryckům. Brak je wjarygodnych danych uo žyću Hůmera, ńykeři badače, a nawet juž antyčńi choridzontes, wysuwali hipoteza, aže Hůmer ńigdy ńy istńou. Podwaliny do tygo půglůndu, zwanygo teorjům pluralistyčnům (oba dźeua sům zlepkym pjeśńi s růžnych časůw, pouůnčůnych we Atynach w VI w. p.n.e.), dou mjymjecki filolůg F.A. Wolf we wydanyj w r. 1795 kśiůnžce Prolegomena ad Homerum. Po uokouo stu pjyńćdźeśyńću lotach dyskusyji i sporůw zwyćynžůua teorja ůńitarystyčno, kero twjerdźi, aže Hůmer istńou i bůu autorym uobu poymatůw, a jygo zasůgům je stwořyńy wybitnych dźeu w uoparću uo wjelowjeko tradycyjo pjeśńi heroičnych istńijůnco we starožytnyj Grecyji.


text:
Geografiska šyrina
Geografiska šyrina (něga stopjeń šyriny), φ abo B (łatyński latitudo, engelski latitude, mjazynarodnje skrotcona pśez lat. abo LAT) jo pódpołnocna abo pódpołdnjowa zdalonosć dypka zemskego powjercha wót ekwatora, pódana w kutowej měrje, pótakem w stopnju. Šyrina móžo gódnoty wót 0° (na ekwatorje) až do ±90° (na poloma) nabyś. Město pśedznamuška (tradicionelnje +pódpołnoc, −pódpołdnjo) jo teke N resp. S dowólony.
Kut, kótaryž wužywa se za geografisku šyrinu, njeměri se w zemskem srjejźišću, ale wótpowědujo kutoju mjazy (idealizěrowanym) lotowym směrom a ekwatoroweju rowninu zemje.
- Městna z samskeju šyrinu laže na jadnom šyrinowem krejzu, teke šyrinowy paralel abo paralelny krejz pomjenjony.
- Za identifikaciju dypka na zemskem powjerchu – za póstajenje jogo geografiskego połoženja – jo pśidatnje k šyrinje pódawanje jogo geografiskeje dlininy (něga stopjeń dlininy) trěbne. Definicija geografiskeje šyriny źo na Klawdiusa Ptolemeusa slědk.
[wobźěłaś] Rozrědowanje
Geografiska šyrina pódawa se seksagezimalnje w stopnjach, minutach a sekundach, pśi comž jadna minuta 60 sekundam a jaden stopjeń wótpowědujo 60 minutam (kaž w casowych pódaśach). Pśi decimalnych stopnjach, minutach a sekundach pódawaju se městna za komu.
Su rozdźělne metody zwobraznjenja, na pś.:
- Stopnje, minuty, sekundy: 66° 43′ 12″
- Stopnje, minuty, decimalne sekundy: 66° 43′ 12,0″
- Stopnje, decimalne minuty: 66° 43,20′
- Decimalne stopnje: 66,7200°
Wobłukowa minuta wótpowědujo spóromje ekwatora a spóromje meridianow cerje jadneje mórskeje mile resp. 1.852 metrow, mjaztym až cera wobłukoweje minuty na šyrinowych krejzach φ (na pódpołnoc abo na pódpołdnjo wót ekwatora) jo wó faktor cos φ mjeńša. Wótstawk mjazy dwěma stopnjoma šyriny wšak jo pśecej wok. 111 km. Ale wótstawk na poloma (111,694 km/°) jo pśez wopłonjenje zemje snadnje wětšy ako na ekwatorje (110,574 km/°), dokulaž wokłon na toś tej droze wó wok. 1 % pśiběra.
Jolic felujo pódase °N abo °S, ga stoje pozitiwne gódnoty za pódpołnocnu šyrinu a negatiwne za pódpołdnjowu šyrinu.
Pśi pódawanju městnych koordinatow musy se šyrina pśecej ako prědna pódaś, pótom akle dlinina: „B pśed L, ako w alfabeśe“. Swóju pśicynu ma toś ta konwencija w stawiznach: šyrina dajo se južo stolěśa pśed dlininu dosć eksaktnje póstajiś.
- Koordinatowe pśikłady
- München (Marienlatz): 48° 8′ 13,94″ pódpołnocneje šyriny, 11° 34′ 31,98″ pódzajtšneje dlininy
- Santa Cruz County (Kaliforniska): wok. 37° pódpołnocneje šyriny, 122° pódwjacorneje dlininy
[wobźěłaś] Zwěsćenje geografiskeje šyriny
Šyrina dajo se cele jadnorje z nejwušego słyńcnego stawa (połdnjowa šyrina) abo z wusokosći kulminěrowacych gwězdow póstajiś. Na pódpołnocnej połkuli zemje pódawa wusokosć relatiwnje swětłego polarneje gwězdy (Polaris) nad horicontom dosć dokradnjej šyrinu: Na ekwatorje pokazujo se polarna gwězda na horiconśe, na pódpołnocnem polu stoj pśisamem padorownje na njebju. Napšawdu jo Polaris nic cele 1° wót njebjaskego pola zdalony; zmólka, kótaraž nastawa pśez to, jo zemskeje rotacije dla dwojcy na źeń 0°, dwojcy wok. 0,75° a dajo se pśez jadnore formule abo woblicenje pśerězka pomjeńšyś.
Južo namórniki póznego 15. stolěśa su zamógli šyrinu za nawigaciju wužywaś. Woblicenje geografiskeje dlininy wšak jo wěcej komplicěrowane było a jo se dokradnu koplowańsku nawigaciju abo měrjenje distancow mjasec-gwězda pominało. Wót kóńca 18. stolěśa stawa se z dokradnym casom chronometrow, wót srjejźi 20. stolěśa z pomocu wšelkich metodow pód wužywanim elektromagnetiskich žwałow terestriskich sćelakow, wót 1990tych lět z GPS-pśidostawakami satelitow.
[wobźěłaś] Geodetiska, elipsoidiska, astronomiska a geocentriska šyrina
- Elipsoidiska abo geodetiska šyrina: wótpowědujo, gaž rotaciski elipsoid wužywa se ako zemski model, kutoju mjazy ekwatoroweju rowninu a elipsoidoweju normalu. Toś ta wersija geografiskeje šyriny wužywa se w rozměrjenju kraja a kartografiji.
- Astronomiska šyrina: pomjenjujo w geodeziji kut mjazy napšawdnym lotowym směrom a ekwatoroweju rowninu. Diferenca k elipsodiskej šyrinje jo komponenta lotowego wótchylenja (druga jo diferenca mjazy astronomiskeju dlininu a elipsoidiskeju dlininu).
- Geocentriska šyrina: jo směr k zemskemu srjejźišćoju. Lotowy směr a elipsoidowa normala njejźotej – mimo na ekwatorje a na poloma – pśez zemske srjejźišćo. Geocentriska šyrina rozeznawa se wót geografiskeje šyriny wó až k 0,2°.
Pśi perfektnem stabilnem (wopłonjonem) rotaciskem elipsoiźe (žedne góry resp. doły, konstantna gustosć) by elipsoidiska šyrina astronomiskej šyrinje wótpowědowała. Mimo togo by geocentriska šyrina za kužde městno pó licbje nejbližej ekwatora (t.g. nejmjeńša gódnota) była.
[wobźěłaś] Wliw na klimu
Dokulaž pśerězne słyńcne pśipromjenjenje na dypk zemskego powjercha wótwisujo wót jogo geografiskeje šyriny, póstaja toś ta bytostnje lokalnu klimu a móžo definiciji (geografiskich) klimowych conow słužyś: Tropy laže mjazy wobrotnyma šyrinoma (23° 26′) a polarskimi stronami wušej polarneju krejzowu (66° 34′), mjazy nimi subtropy a klimatiski wósrědne cony.
Klima wótwisujo teke wót dalšnych faktorow; tak su na pś. europske městna pódpołnocnoatlantiskego tšuženja dla zwětšego jasnje śoplejše ako aziske a pódpołnocnoamerikańske městna samskeje geografiskeje šyriny.
Geografiska šyrina ma wósebnje wliw na wětšowe wobstejnosći. W něgajšnych casach, gaž łoźi su hyšći nejcesćej płachtowali, su te za łoźnistwo wjelgin wažne byli. Z togo casa su se hyšći pomjenowanja ako kónjece šyriny abo Roaring Forties wobchowali, kótarež pśirěduju wótpowědujucym šyrinam wětšowe wobstejnosći.
[wobźěłaś] Stopjeń šyriny
Wuraz stopjeń šyriny wužywa se w rozdźělnem woznamje. Na jadnom boce jo z tym geografiska šyrina sama měnjona a na drugem boce šyrinowy krejz, na kótaremž wšykne městna jadnakeje geografiskeje šyriny laže; specielnje su młogi raz jano take šyrinowe krejze měnjone, kótarychž geografiska šyrina w stopnjach jo cełolicbowa.
Pśibližne woblicenje dłujkosći šyrinowego krejza, pótakem jogo wobměry, buź wótwóźone z pśikładom 48. šyrinowego krejza, kótaryž prěcy Freiburg im Breisgau: Pó zjadnorjonem měnjenju, zemja by była kula, nic k poloma wopłonjona, a zemski radius by 6.400 km był, jo radius šyrinowego krejza, jogo wótstawk k zemskej wósce (ta ako linija wót jadnogo pola pśez srjejź zemje k drugemu poloju), za 48 stopnjow
pótakem něźi 4.280 km. Wobměra toś togo krejza abo „dłujkosć 48. šyrinowego krejza“ jo
pótakem něźi 27.000 km.


text:
Keluchowe łopjenko
Kełuchowe łopjenka (sepale) twórje keluch (calyx) kwiśonki pókšytosemjenjoweje rostliny a su wenkowne, wótergi gropnjejše a wótergi zelene kwiśonkowe pśikšywne łopjenka, mógu wšak teke druge barwy měś abo kaž kronowe łopjenka wuglědaś.
Jadna se pśi tom toś wó wenkowne kwiśonkowe pśikšywne łopjenka dwójnego kwiśonkowego pśekšywa (periant), kótarež su južo pśi zacynjonem pupku widobne. Cesto zelene keluchowe łopjenka twórje pśi kwiśonkowych pupkach šćitny pśekšyw za nutśikowne drobnjejše kwiśonkowe źěle. Teke pśi zawrjenju wjele kwiśonkow za noc šćitaju druge kwiśonkowe łopjenka.
Mógu lichotne abo zarosćone byś. Pśi někotarych taksonach su teke zreducěrowane, jo pótakem mjenjej z nich až pśi pśiwójźbnych taksonach abo feluju dopołnje. Su wažne pśiznamje za zarědowanje jadnotliwych taksonow (glědaj teke: taksonomija, zarědowanje rostlinow).


text:
Atlantycki Uocean
Uocean Atlantycki, Atlantyk – drůgi pod wzglyndym wjelgośći uocean na Źymji, kery pokrywo ůngyfer 20% jeji powjeřchńi. Mjano wywodźi śe s mitolůgji greckij a uoznačo "Moře Atlasa".
Atlantyk mo kštout půgrubjůnyj a ńyco rozćůngńjyntej buchštaby "S"(abo lekko zńykštoucůnyj papůgi, uobrůcůnyj dźobym na lewo). Znojduje śe půmjyndzy: Ojropům, Afrikům, Amerikům Půunocnům, Amerikům Pouedńowům a Antarktydům. Atlantyk pouůnčůny je s Uoceanym Spokojnym bez Uocean Arktyčny na půunocy a Ćeśńina Drake'a na pouedńu.
Atlantyk wroz s přileguymi mořůma zajmuje powjeřchńo ůng. 106 450 000 km², a bes ńich 82 362 000 km². Přibližůno uobjyntość tygož uoceanu wynośi 354 700 000 km³ (z mořůma) a 323 600 000 km³. (bez můř). Středńo guymbokość: 3600 m; nojwjynkšo - Růw Puerto Rico - 9220 m. Dugość lińji břygowej: 111 855 km (nojbařij urozmaicono w tajli půunocnyj). Rozćůnguość růwnoležńikowo w nojwjynkšym přewynžyńu mjyndzy wybřežůma Ameriki Pouedńowyj a Afriki wynośi 2 800 km, a 13 500 km rachujůnc uod zachodńigo kraja Zatoki Meksykańskij do wschodńygo břygu Mořa Čornygo.
Charakterystyčnymi lo dna Uoceanu Atlantyckigo sům wzńyśyńo Gřbjetu Śrůdatlantyckigo rozćůngajůnce śe bez střodek dna. Guymbja Růmanche (7 758 m) dźeli Gřbjet Śrůdatlantycki na půunocnoatlantycki a pouedńowoatlantycki. Na wschůd uod Gřbjetu Śrůdatlantyckigo wystympujům basyny uoceańične - Hišpański, Gwinyjski, Angolski, Kapski, Afrikańsko-Antarktyčny a Źelůnygo Přilůndka, natůmjast zachodńo tajla Uoceanu Atlantyckigo zawjero basyny - Gujański, Půúnocnoamerykański, Labradorski, Brazylijski a Argyntyński.
Uogůlno powjeřchńa wysp pouožůnych na Uoceańy Atlantyckym to 8,6 mln km². Wjynkše wyspy a archipelagi: Grynlandja, Wyspy Brytyjske, Islandja, Źymja Baffina, Nowo Fůndlandja, Wjelge a Moue Antyle, Bahamy, Azory, Wyspy Kanaryjske a Wyspy Źelůnygo Přilůndka.
Myńše wyspy: Wyspa Bouveta, Georga Pouedńowo, Sandwich Pouedńowy, Tristan da Cunha, Gough, Wyspa Śwjyntej Helyny.


text:
W jednym starym familoku
Wszystko stare, wszystko krziwe
Ale żyja se tu szczynśliwie
Chaziel w siyni, łokna spruchniałe
Krziwo delina, nic niy jest całe
Jeszcze przez lata sie nic niy zmiyni
We familoku, w tyj moji siyni
Łodkond pamiyntom w tym familoku
Życie mi mijo tak rok po roku
Take życie,tak se wyeklarowałach
Tu tyż moje dziecka wychowałach
Tu sie nauczołach przoć ślonski ziymi
I żodyn pieron tego niy zmiyni
Ucza dziecka przoć godce ślonski
Pzeca to niy som gupie gonski
Ślonsko gwara dobrze znajom
I jak jo Ślonskowi przajom.
Autor : Janina Żoch


text:
Afgańistan
Afgańistan, Islamsko Rybublika Afgańistanu (dari افغانستان, trl. Afghānestān, trb. Afghanestan; جمهوری اسلامی افغانستان, trl. Dawlat-e Eslāmī-ye Afghānestān, trb. Daulat-e Eslami-je Afghanestan; pašto افغانستان, trl. Afghānistān, trb. Afghanistan; د افغانستان اسلامي جمهوریت, trl. Də Afghānistān Islāmī Dawlat, trb. Dy Afghanestan Eslami Daulat) - střůdlůndowe państwo pouožůne w Azyji Střodkowyj.
Přez 4/5 placu zajmujům gůry. S půunocnygo wschodu na pouedńowy zachůd rozpośćero śe Hindukuš s nojwjyžšym ščytym kraju (Nušaak, 7 455 m n.p.m.), přechodzůncy we surowe uobšary Wyžyny Irańskij, a nastympńy we půupustyńa Rygistanu, mjyndzy kerymi znojduje śe Wyžyna Haradžat s kilkůma přeuynčůma ůmožliwjajůncymi kůmůńikacyjo půmjyndzy rygůnůma kraju.


text:
Wikipedija:Přełožki
Tuta strona słuži koordinaciji přełožkow z druhorěčnych Wikipedijow.
W druhorěčnych Wikipedijach je wjele tysac dokónčenych nastawkow k nimale wšěm temam. Jeli móžeš derje přełožować, přełož stronu a zasuń hotowy tekst z pokiwom, zwotkelž wón pochadźa, do hornjoserbskeje wersije. Wšě strony we wšěch rěčach podleža GNU Licency za swobodnu dokumentaciju (němsce) a smědźa tuž so wužiwać. Ale zwaž sej z kedźbnosću na přełožki: Su tež argumenty přećiwo přełožkam, předewšěm, hdyž njejsu fachowsce přewjedźene.
Na lisćinje požadanych přełožkow móžeš pohladać, hač móžeš ze swojimi znajomosćemi pomhać, abo zwuraznješ swoje přeća za přełožkami.
[wobdźěłać] Pokiwy k wobsahej
Prošu posudź dokładnje swoje kmanosće za přełožowanje. Profesionelni přełožowarjo disponuja wo wjacelětnej wukubłanju a wědźa, kak móža mnoholičbne přełožowanske pasle wobeńć. Někotre pasle so lajkej docyła wotewru. Jeli sy tuž wukubłany přełožer abo disponuješ wo dobrych cuzorěčnych znajomosćach, potom pomhaj sobu!
Jeli na přikład němski tekst bu do hornjoserbšćiny přełoženy, móžeš hišće husto na čim spóznać, zwotkelž wón pochadźa. Samo jeli tekst je zrozumliwy, słowoslěd je kopolaty, wólba słowow njepřihódna a rěčne wobroty su husćišo njepřełožene. Bohužel so to husto tež na přełožki profesionelnych přełožowarjow hodźi. Dobry přełožk wuznamjenja so přez to, zo na njón pochad hižo njepytnješ. Dyrbi klinčeć - abo samo lěpje -, jako by so tekst prěnjotnje direktnje hornjoserbsce spisał.
Kedźbu: Awtomatiske přełožowanske programy wjele njedostatkow dla encyklopediskim žadanjam njewotpowěduja.
Nimo toho kedźbuj na poslednje změny originalneho nastawka, zo njeby wandalizm abo zwadne změny přewzał.
[wobdźěłać] Licencne prašenja: awtorske prawo a originalny tekst
Po prawje su přełožki wobdźěłanja prěnjotneho dźěła. Smědźa so tohodla jenož z dowolnosću mějićel prawow na originalu wozjewić. Pola tekstow z cuzorěčnych wudaćow Wikipedije bu tuta dowolnosć pod wuměnjenjemi licency de:GNU FDL data, wotpowědne zwjazowace postajenja so tam w wurězku 8 wobjednaja.
Zasuń najlěpje předłohu Předłoha:Přełožk do noweho nastawka a připodobń swoju předłohu po tamnišim přikładźe.
Přełožki tekstow, kotrež njesteja pod licencu GFDL abo kotrychž awtorske prawa hišće minjene njejsu (mjenje hač 70 lět po smjerći awtora), njesmědźa bjez wurazneje dowolnosće mějićela prawow do Wikipedije stajić.
[wobdźěłać] Kulturelne aspekty
Runje w historiskich tekstach abo w tekstach, kotrež so z kulturu zaběraja, su w rozdźělnych kulturnych wobkruhach husto rozdźělne nahlady a hódnoty. Kritikarjo widźa tohodla w jednostronskim přełožowanju, na př. z jendźělskeje Wikipedije, strach kulturneje straty.
Bjez dwěla prócy hódne je přirunanje hižo eksistowacych teksty přez rěčne mjezy, zo bychu so zmylki namakali, nowe aspekty wotewrěli a rozumili, kak rozdźělne kultury něšto wobhladuja. Tež přełožki ze zrědka rěčanych rěčow su přejomne, dokelž so tam snano cyle hinaše ideje jewja hač w němskim abo jendźelskim rěčnym rumje z wašnjom.
[wobdźěłać] Techniske pokiwy
Za přełožowanje so doporuča wobaj tekstaj runočasnje k dispoziciji dźeržeć. W padźe nowych nastawkow móžeš prosće originalny tekst do noweho wobdźěłowanskeho wokna kopěrować a tam přełožować. Kedźbuj, zo wušmórnješ pasaže hakle tam, hdyž je woprawdźe hižo njetrjebaš!.
Jeli hižo tekst eksistuje, měł sy wězo dźiwać na to, zo nowy tekst stary tekstowy běh njemyli abo připodobń stary tekst..
Wjace komforta skići paralelny napohlad wobeju tekstow. Wobhladowakaj Opera a Konqueror dowolatej poddźělenje wokna do podwoknow (Multiple Document Interface resp. panele). Tež funkcija „page holder“ wobhladowaka Shiira za Mac OS X zmóžnja paralelne wobhladowanje resp. wobdźěłowanje dweju weboweju stronow. Za Mozilla Firefox je přidatk Split Browser [1], kotryž tež dźěleny napohlad dowola.
Trochu wobćežniše su "rajtarki", podobnje kaž pola kartajnych kartkow. Rajtarki so mj. dr. přez Seamonkey a Firefox podpěruja. W Seamonkey móžeš z Strg+Bild horje a Strg+Bild dele tam a sem přeńć.
Jednora, konwencionelna móžnosć je, zo so originalny tekst w druhim woknje wobhladowaka wotewrje. Potom hodźetej so wulkosć a pozicija wobeju woknow wobhladowaka tak přiměrić, zo byštej wobě woknje wobhladowaka stej jedne pódla druheho ; tež date njeaktiwne wokno wosta potom widźomne. Nimo toho móžeš z tastowej kombinaciju STRG+Tab wužiwać, zo by z jednoho wokna do druheho přešoł.
Skónčnje je wězo móžnosć tekst offline z tekstowym editorom pisać, najwjace dobrych editorow skići wšelake móžnosće za dźělenje wokna. Tajke postupjenje je wosebje za dlěše teksty doporučomne, dokelž najwjace wobhladowakow njedowola mjezyskładowanje teksta we swójskim editorje.


text:
Šyrinowy krejz
Šyrinowe krejze su krejze na (idealizěrowanem) pówjerchu zemje z konstantneju geografiskeju šyrinu B, kótarež běže paralelnje k ekwatorowej rowninje k pódzajtšno-pódwjacornemu směroju.
Mjaztym až wšykne dlininowe krejze, kótarež běže padorownje k šyrinowym krejzam, su wjelike krejze, su šyrinowe krejze powšyknje małe krejze – mimo ekwatora, kótaryž ako nulowy šyrinowy krejz źěli zemju do pódpołnocneje a pódpołdnjoweje hemisfery. Dalšne wósebne šyrinowe krejze su wobrotnej krejza a polarnej krejza, kótarež dostawaju wuznam za staw słyńca w běgu lětnych casow pśez kśiwosć ekliptiki. Teke definicija klimowych conow póśěgujo se na wěste šyrinowe krejze.
Wótstawk dweju šyrinoweju krejzowu z rozdźělom jadnogo stopnja šyriny jo pśerěznje něźi 111 km, jo wšak wopłonjenja zemje dla w bliskosći ekwatora mjeńšy ako w ekstremnje pódpołnocnych a pódpołdnjowych šyrinach. Pódobna zmólka by było woblicenje dłujkosći šyrinowych krejzow ako 2πR·cos B z konstantnym zemskim radiusom R.
[wobźěłaś] Šyrinowe krejze ako granice
Šyrinowe krejze wužywaju se cesto ako granica mjazy krajami abo regionami, pśedewšym w Pódpołnocnej Americe.
- 49 stopnjow pódpołnoc: Źěl granice mjazy USA (Pd) a Kanadu (Pn)
- 45 stopnjow pódpołnoc: Granica mjazy Vermontom (Pd) a Kanadu (Pn), granica mjazy Wyomingom (Pd) a Montanu (Pn)
- 42 stopnjow pódpołnoc: Granica mjazy Kaliforniskeju (Pd) a Oregonom (Pn), źěl granice mjazy Pensylwaniskeju (Pd) a New York (Pn)
- 41 stopnjow pódpołnoc: Źěl granice mjazy Koloradom, Utahom (Pd), Wyomingom a Nebrasku (Pn)
- 40 stopnjow pódpołnoc: Granica mjazy Nebrasku (Pn) a Kansasom (Pd)
- 38 stopnjow pódpołnoc: Granica mjazy pódpołnocneju a pódpołdnjoweju Koreju w lěśe 1945
- 37 stopnjow pódpołnoc: Granica mjazy Utahom, Koloradom a Kansasom (Pn) ako teke Arizonu, New Mexico a Oklahomu (Pd)
- 36 stopnjow 30' pódpołnoc: Granica mjazy statami njewólnikarjow na pódpołdnju a statami ze zakazom njewólnistwa na pódpołnocy Zjadnośonych statow
- 35 stopnjow pódpołnoc: Granica mjazy Tennessee (Pn) ako teke Mississippi, Alabamu a Georgia (Pd)
- 32 stopnjow pódpołnoc: Źěl granice mjazy New Mexico (Pn) a Teksasom (Pd)
- 26 stopnjow pódpołdnjo: Źěl granice mjazy South Australia (Pd) ako teke Northern Territory a Queensland (Pn)


text:
Můnako
Můnako, Kśynstwo Můnako (fr. Monaco, Principauté de Monaco, mon. (ńy je godkům uřyndowům) Munegu, Principatu de Munegu) - ńywjelge mjasto-państwo pouožůne w Ojropje Pouedńowyj nad Mořym Śrůdźymnym w uobrymbje Riwjery francuskij. Po Watykańe je to drůge nojmńijše pod wzglyndym placu ńyzaležne państwo śwjata.
Ležy na Lazurovym Wybřežu u podnůža Alp. Klimat charakteryzuje śe uagodnymi źimůma uo středńij tymperatuře 10 °C i ćepuym lotym 24 °C. Uopady wystympujům přede wšyjstkym w źimje, a jejich ilość dochodźi do 750 mm ročńy.
Přymysu uopjero śe na produkcyji jodua, přiřůndůw precyzyjnych, wyrobůw farmaceutyčnych, spředožy brifmarkůw a turystyce. Port jachtowy a kasyno w Můnte Carlo sům suynne na coukym śwjeće. Můnte Carlo je půnadto uośrodkym badań uoceanůgrafičnych.


text:
Adolf Hitler
Adolf Hitler (ur. 20 kwjetńa 1889 w Braunau am Inn, zm. 30 kwjetńa 1945 w Berlińe) – polityk mjymjecki, kanclyř Ńymjec uod 1933, führer i kancleř Řešy uod 1934, přiwůdca Narodowo-Socjalistyčnyj Ńymjeckej Partii Robotńikůw (NSDAP), ideolůg mjymjeckej uodmjany fašyzmu zwanyj uod jygo nazwiska hitleryzmym abo narodowym socjalizmym (naźismym), twůrca i dyktator III Řešy mjymjeckij, zbrodńoř wojynny, uodpedźalny za zbrodńy přećiw ludzkośći.
Po uobjyńću uobu fůnkcyji zmjyńůno nazwa jygo stanowisko na "Führer und Reichskanzler" (Wůdz i kanclyř Řešy). Ůznowany je bez wjynkšość historykůw za uosobiśće uodpedźalnygo za polityka rasowům naźistowskych Ńymjec, Holocaust a za śmjerć miljůnůw ludźi zabitych podčas jygo řůndůw. Agresywno polityka zagrańično, kerům stosowou doprowadźiua do rozpyntańo bez Ńymcy II wojny śwjatowyj, w wyńiku keryj zginyuo 55 miljůnůw ludźi.


text:
Oslo
Wspůłrzyndne: 59°56'58" S 10°45'23" W
Oslo - nojwjynksze mjasto a stolica Norwygije. Położůne je we połedńowo-wschodńij tajli państwa, nad Oslofjordym. Oslo je nojważńijszym uostrzodkym politycznym a gospodarczym Norwygije a tyż i ważnym kulturalnym a naukowym (nojważńijszym uostrzodkym kulturalnym a naukowym Norwygije je mjasto Bergen).
W Oslo je Krůlewski Pałac, mo swůj plac parlamynt Norwegije (Storting) a inksze władze cyntralne a placůwki dyplůmatyczne - ambasady.
Kole Oslo je nojwjynkszo we państwje hawyna Oslo-Gardermoen.


text:
Egejske morjo
Egejske morjo (grjeksce AιYaίo ΠέλaYoς - Aigaio Pelagos, turkowsce Ege Denizi) je morjo mjez europskej Balkanskej połkupu a aziskej Anatoliskej, pódlanske morjo Srjedźneho morja. Słuša k morjam Atlantiskeho oceana. Mjezuje na sewjer a na zapad z Grjekskej twjerdźiznu, na juhu z grjekskej kupu Kreta a na wuchodźe z Turkowskej. Na sewjerozapad je přez mórsku wužinu Dardanele zwjazane z Marmarskim morjom (a dale přez mórsku wužinu Bosporus z Čornym morjom) a na wuchod je zwjazane přez Korintski kanal z Ioniskim morjom.
Wuznamne přistawy Egejskeho morja su na přikład Athen a Sołun w Grjekskej a Smyrna w Turkowskej.


text:
Azowske morjo
Azowske morjo (ukrainsce AзoBcbke Mope - Azowske more, rusce AзoBckoe Mope - Azowskoje more, krimskotatarsce Azaq deñizi) je małke morjo w juhowuchodnym dźělu Europy. Mjezuje na zapadźe z Ukrainu a na wuchodźe z Ruskej federaciju. Słuša k morjam Atlantiskeho oceana a je wažene za dźěl wjetšeho Čorneho morja, wot kotrehož je na juhozapadźe wotdźělene połkupu Krim a z kotrymž je zwjazane na juhu přez Kerčsku wužinu njedaloko Kerča.
Azowske morjo ma přestrjeń nimale 40 tysac kwadratowych kilometrow a maksimalnu hłubokosć 15 metrow. Jeho najwjetši přitok je Don. Azowske morjo ma jara nisku sólnosć.
Wuznamne přistawy su Mariupol a Berdjansk na Ukrainje a Taganrog a Jejsk w Ruskej federaciji.


text:
Marja Młynkowa
Marja Młynkowa (* 1. małeho róžka 1934 w Tomisławje (dźensa w polskej Łužicy); † 27. małeho róžka 1971 w Budyšinje) bě hornjoserbska spisowaćelka, literarna kritikarka a literarna historikarka. W lětach 1955 do 1960 bě najprjedy redaktorka w nakładnistwomaj Volk und Wissen a Nowa doba, po tym lektorka w Ludowym nakładnistwje Domowina. Tworješe mnoholičbne powědančki lyriskeho charaktera, zběrane w zwjazkomaj Kostrjanc a čerwjeny mak (1965) a Za płotom (1977, posmjertnje). Najwuběrniši w jej twórbje je literariski roman Dny w dalinje (1967) wo dramatiskich dóńtach serbskeje swójby w časach hitlerizma. Marja Młynkowa tworješe tež recensije literariskich wutworow w serbskich a němskich literariskich časopisach (wuběr kritiskoliterariskich tekstow awtorki wobsahuju antologija Z wótrym wóčkom, 1973) kaž tež wutwory za dźěći. Marja Młynkowa bě mandźelska literaturowědnika, basnika a kulturneho aktiwista Jurija Młynka a mać spisowaćelka Měrki Mětoweje.
[wobdźěłać] Žórło
- přeserbšćene z pólskeje wikipedije: Marja Młynkowa (24.2.2012)
[wobdźěłać] Twórby (wuběr)
- Starosće w dźewjatce. Budyšin: LND, 1964
- Kostrjanc a čerwjeny mak. Powědančka. Budyšin: LND, 1965
- Dny w dalinje. Budyšin: LND, 1967
- Z wótrym wóčkom. Wuběrk literarno-kritiskich dźěłow. Budyšin: LND, 1973
- Dundak Matej, a druhe powědančka za dźěći. Budyšin: LND, 1975
- Za płotom. Krótko-powědančka. Budyšin: LND, 1977
- Zhromadźene spisy. Zwjazk 1. Powědančka a drobna proza. Budyšin: LND, 1994
- Zhromadźene spisy. Zwjazk 2. Dny w dalinje. Budyšin: LND, 1994
[wobdźěłać] Eksterne wotkazy
- Marja Młynkowa - Literatura w katalogu Němskeje Narodnobiblioteki (něm.)
- Literatura wot a wo Marju Młynkowej w Serbskej biblijografiju (něm.)
- Literarny projekt 2007 – Serbski gymnazij Budyšin: Marja Młynkowa (hsb.)
- Ludowe nakładnistwo Domowina (LND): Marja Młynkowa (hsb.)


text:
Bjyg maratůński
Bjyg maratůński to je bjyg na dystanśe 42 kilomyjtrůw a 195 myjtrůw. Jygo mjano pochodźi uod mjasta Maraton we Grecyje, s kerygo podug powjarki grecki posuańec Filipiades po wygranej bez Grekůw bitwje s Persůma zalećou durś bjygem do Atyn, coby doć znać Atyńčykům uo zwyćynstwje a tyž uo tym, co kludźi śe ku ńim persko flota. Historyjo ta rozpropagowou we XIX wjeku brytyjski poeta Robert Browning, a za nomowům Michela Bréala, francuskigo filolůga, Pierre de Coubertin wuůnčyu bjyg dugodystansowy na dystans jak s Maratůnu do Atyn do programu pjyršych nowožytnych Igřisk Uolimpijskich. Na pjyršych Igřiskach do pokonańo buů dystans 40 km, ńimo iže s Maratůnu do Atyn je 37 km. We 1908 na Igřiskach we Lůndyńe dystans zwjynkšůno do 42,185 km takim kńifym, co přesuńynto meta tam kaj śedźoua krůlowa brytyjsko. Tradycyjńy uod uůnygo času je rozgrywany na takim dystanśe, a bjyg chopůw kůńčy koždo Uolimpjada. Bjyg babůw doćepano do průgramu Igřisk we 1984 we Los Angeles.
Bjygu maratůńskigo ńy rozgrywo śe yno na Uolimpjadach, fest popularne sům rozgrywane uod kůńca XIX wjeku masowe bjygi ulične, s kerych nojwjynkšy je tyn we Nowym Jorku.
Bjyg maratůński mo wuasno federacyjo športowo - AIMS (Śwjatowo Federacyjo Bjygůw Maratůńskich).
[Sprowjej] Linki zewnyntřne


text:
1. FC Katowice
1. FC Katowice, 1. FC Kattowitz (ńym: Erster Fussball-Club Kattowitz 1905 e.V.) - jedyn ze pjyršych fusbalklubůw Gůrnygo Ślůnska ze Kattowitz (terozki Katowicy).
[Sprowjej] Historyjo
Pjyrwoćiny mo we fusbalklubje SV Frisch Auf Kattowitz, a kerego to tajlůng doćůngnou do rychtůnka třech nowych manšaftůw, p.in. FC Preussen 05 Kattowitz / 1. FC Kattowitz. 1. FC Katowice bůu durch festelńe śekerowany bes polski heršt, a to skuli tego co dawano ku ńymu pozor jako na blank mjymjecki fusbalklub[1]. We roku 1927 roku klub tyn bůł po blisku krajowygo majstra - wtynčos zadecydowoł špil s Wisła Kraków. 1. FC Kattowitz pode telkowym mjůnym fusbalklub tyn fůngowou do 1945 roku. We 1. FCK wystempowoli m. in. Richard Herrmann a Ernest Wilimowski. We 2007 roku fusbalklub napočyno nazot fůngirować, skiž tego, co je reaktiwowany bes RAŚ. We sezońe 2009/10 bydźe grou we A-klaše (7 lidze polskij we fusbalu), a družyna babůw w I lidze žynskij. 1. FC Katowice swoje špile gro na bojisku kompleksu sportowego Szopienice, a družyna kobjeco swoje špile gro na bojisku MOSiR "Rapid" při ulicy Grażyńskiego 51 we Katowicach.
[Sprowjej] Sukcesa
- 1 wicemajster Polski ze 1927 roku
- 5 majstrůw Gůrnego Ślůnska - 1907, 1908, 1909, 1913, 1922
[Sprowjej] Připisy
[Sprowjej] Linki zewnyntřne
- Uoficjalno zajta 1. FC Katowice
- Uoficjalno zajta družyny kobjecej 1. FC Katowice
- Ńyuoficjalno zajta 1.FCK
- Forum RAŚ
- Das Deutsche Fußball-Archiv


text:
Chilska truskalca
Chilska truskalca (Fragaria chiloensis) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae). Wona je jedna ze staršeju zahrodneje truskalcy (Fragaria ananassa).
[wobdźěłać] Wopis
Chilska truskalca docpěwa wysokosć wot hač do 30 cm a šěrokosć wot 45 cm. Rostlina wutwori wjele wotnožkow.
Ćmowozelene, błyšćace łopjena su třidźělne a docpěwaja dołhosć wot 5 cm. Jich delni bok je kosmaty.
[wobdźěłać] Stejnišćo
[wobdźěłać] Rozšěrjenje
Rostlina je na brjohach Sewjerneje Ameriki a Južneje Ameriki rozšěrjena.
[wobdźěłać] Wužiwanje
[wobdźěłać] Nóžki
- ↑ Prawopisny słownik, Hornjoserbski słownik, ISBN 3-7420-1920-1, strona 525
- ↑ W internetowym słowniku: Erdbeere
[wobdźěłać] Žórła
- Botanica, Einjährige und mehrjährige Pflanzen, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4469-1, strona 358 (něm.)


text:
Bůmbůn
Bůmbůn je to maszket, kery robi śe ze stynżůnygo roztworu cukru we wodźe, do kerygo dowo śe roztomajte arůmy a barwńiki. Uůn roztwůr je warzůny aże bydźe gynsty choby syrop, abo aże śe zaczńe karmelizacyjo. Zorta bůmbůna zależy uod skłodńikůw a czasu warzyńo. Majům roztomajte smaki - mjyntowy, mandlowy, kwaskowaty, słodki, kofyjowy, uowocowy a t.p. Ńykej idźe trefić tyż bůmbůny bez cukru, w uůnygo plac dowo śe inksze słodke substancyje. Bůmbůny mogům przispjyszać pruchńica zymbůw, a dźwigajům glikemiczny indeks, bez cůż ńy powinny być jedzůne uod perzůnůw kere majům cukrzica.


text:
Tasmańijo
Tasmańijo to je wyspa kero ležy na pouedńe uod pouedńowo-wschodńigo krańca kůntynynta australijskigo a je uod ńygo uoddźelůno Ćyśńinům Bassa. Do kupy s myńšymi wyspůma we tyj ćyśńyńe a tyž wyspům Macquarie we pouedńowyj tajli Uoceanu Indyjskigo stanowi stan Tasmańijo we skuodźe Zwjůnzku Australiskigo. Je ůuna nojmyńšym stanym tygo kraju, zajmuje 90 758 km² placu a mjyško na ńi 478 400 ludźi.
S anfanga zamjyškano bez Jaborygynůw Tasmańskich, kerych mynga wytympjůno we Čornyj Wojńe we I pouowje XIX wjeku. Uostatńo Jaborygynka Tasmańsko umřyua we 1876 roku. Uosadńictwo brytyjske uod 1803. Uod 1901 mo status stanu Zwjůnzku Australijskigo.


text:
Stuart Howard je z Anglii. A łopisywany je jako chop z kierego sie niy za wiela wyciongnie. Raczyj ło sobie niy godo, chyba, że ło czasach za bajtla. Wdycki godoł ze swojimi przocielami i ta godka nagrywoł. A potym robił z tego kolaże dźwiynkowe.
Jak coś godo to ino ło swojim tworzyniu. A jak chce coś pedzieć światu, to robi to przez swoja muzyka. Zadebiutowoł w 2011 roku EPkom Many Faces Out of Focus.A była na nij dawka IDMu, podgrzono klimatem lo-fi. To dało mu, że coroz wiyncyj szpecy łod tym muzyki, zaczło sie nim interesować. A je sie czym interesować, naprowda!


text:
Slawistika
Slawistika je wědomosć słowjanskich rěčow, literaturow a kulturow. Jako wotrjady přisłušeja Slawistice mjez druhimi bohemistika (čěsce), chorwatistika, polonistika (pólsce), rusistika, serbistika (serbisce) a sorabistika (serbsce). Dalši wotrjad slawistiki je tak mjenowana staroslawistika, potajkim wědomosć cyrkwinosłowjanskeje rěče.
W Němskej je 39 uniwersitow, na kotrychž so slawistika wuči, na přikład w Berlinje (Humboldtowa uniwersita, najstarši a najwjetši institut w Němskej), Freiburgu, Gießenje, Greifswaldźe, Hamburgu, Jenje, Lipsku, Mohuču, Podstupimje, Rěznje a Tübingenje. Instituty maja wšo dohromady něhdźe 12.000 studentow.


text:
Tyka
Tyka je zorta grańo we fusbal na jednyj połowje szpilplacu. We tyka gro śe w pora (nojmyńi 3) persůny, z czygo jedyn stoji we bramce, a inksze furgajům po bojisku. Tyn jedyn tormůn to je tyn, co uůn przegroł we losowańu (nojczyńśći gro śe tak, iże trza świtnyć balům do bramki, a tyn fto świtnył nojńiży abo ńy trefjůł we bramka stoji). Nojlepi je trefić we spojyńy, potym je lata, supek a wyżki na bramce). Nojwożńijszo reguła we grańu je tako, iże jyno roz idźe tyknůnć bala, uod czygo je mjano szpilu - tyka. Reguła ta ńy je prawo, jak fto śe balům podbijo we lufće, abo wyleźe za lyńijo połowy - tedy moge uůn tykać bala wjela razy chce. Celym gry je strzylyńy tormanowi dano wjelość torůw (znoleżńy na ugodańy moge to być uod 5 do ańi 11). Czynsto tyż smołwjo śe co do tygo, iże jak ftoś slyźe ze bramki jak mu jeszcze ńy lutnyli jakij ilośći (ntp. 2 torůw) to uůne mu śe kasujům. Slyź ze bramki do śe, jak fto inkszy jaki feler zrobjůł. Take felery to sům jak fto 2 razy tykńe bala, abo po jigo tykńyńću bala wyleći na růg abo aus. Roz za czas gro śe tyż tak, iże jak fto tykńe bala rynkům to tyź idźe na bramka.
Jak fto straći ta ustalůno wjelość torůw to dostowo kara. Znoleżńy na smołwjyńy na poczůntku moge uůn uodpaść, a już bestůż ńy gro, jyno uobźyro jak inksze śe szpilajům, abo dostać kopy balům we rzić. Nojczyńśći gro śe tak, iże we pjyrszyj růndźe kożdy świto roz, nale we drugij już 2 razy, a tak dali.


text:
Serbin
Serbin je wjes w Lee County, Texas. Wona ma 90 wobydlerjow (2000). W lětach wokoło 1850 wot serbskich wupućowanych załožene městno leži něhdźe 80 km wuchodnje wot Austin. Něhdźe 550 serbske Lutherany ze Sakskeje a Braniborskeje su so tu w 19. lětstotku zasydlili. Woni běchu prěnje sobustawy ewangelsko-lutherskeje cyrkwje w Texasu.
Hačrunjež so w Serbinje Serbšćina wjace njerěči, dźerža wobydlerjo dopomnjeće na jich prjedowniki wotućene a haja kontakty do stareje domizny. W něhdyšim šulskim twarjenju Serbina je Texas Wendish Heritage Museum zaměstnjeny.
[wobdźěłać] Eksterne wotkazy
- Serbin, Texas from TexasEscapes.com
- Serbin, Texas from the Handbook of Texas Online
- Wends from the Handbook of Texas Online
- St. Paul Lutheran Church, Serbin, TX
- Texas Wendish Heritage Society


text:
Bycantinske mócnarstwo
Bycantinske mócnarstwo (starogrjeksce BuZavtιvή Autokpatopίa – Byzantine autokratoria, abo Baσιλeίa tῶv Ῥwuaίwv – Basileia ton Romaion – po słowje Romske mócnarstwo) bě historiski stat w dobje pózdnjeje antiki a srjedźowěka. Bycantinske mócnarstwo bě bjezposrědni nastupnik Romskeho imperija w jeho wuchodnym dźělu, tuž je znate tež pod mjenom Wuchodoromske mócnarstwo. Hłowny jazyk mócnarstwa bě grjekšćina město łaćonšćiny, kotraž bě wužiwana w Romskim imperiju a w tak mjenowanym Zapadoromskim mócnarstwje. Hłowna (a wot lěta 380 oficialna statna) nabožina bě křesćanstwo.
Stolica Bycantinskeho mócnarstwa bě Konstantinopel a teritorij stata bě we wuchodnym dźělu Srjedźneho morja, předewšěm w Małej Aziji.


text:
Bjarnat Krawc
Bjarnat Krawc (* 5. februara 1861 w Jitru; † 25. nowembra 1948 we Warnoćicach) bě serbski hudźbnik, komponist, dirigent a hudźbny wědomostnik. Skutkowaše dołhe lěta w Drježdźanach.
We wobłuku serbskeje hudźby je wosebje wuznamny jako nawoda serbskeho chóroweho hibanja w 1920tych a 1930tych lětach. Wobdźěłowaše ludowe spěwy. Ale tež jeho originarne kompozicije su hišće dźensa často spěwane, na př. „Boža mša w serbskich kěrlušach” (1938, na teksty Michała Nawki).
Přez Krawcowu twórbu "Missa solemnis" nabožna hudźba Serbow mjezynarodne připóznaće dožiwi. 1932 bu tuta prěni raz we Łužicy předstajena a hižo 1934 w Bratislawje, 1935 w Zagrebje a 1936 w Poznańje so wona spěwaše. Twórba je tež na hudźbnych medijach nahrata.
[wobdźěłać] Eksterne wotkazy
- Škowrončk ze serbskich honow Bjarnat Krawc – Viktor Velek, Rozhlad, 02/2011 (serbsce)


text:
Ślōnsko sztela Niych w dobroci bydzie sztela Bo nōm niy trza tu za wiela My tu rymujymy Ślōnskość promujymy Trza nōm zgody i wesela! autor Barbara Politaj
Uda cuda
Miała frela fajne uda Stanik myśloł że to cuda Kej go udym klapla Chynci yno łapła Z takom frelom żodno nuda:)
autor
Barbara Politaj
Bumelka? Do roboty zaspoł chop Co sie zowdy późno kłod Budzik klapnoł Mocno chrapnoł Wstoł w połednie niy boł rod.
autor
Barbara Politaj
KAC
Mioł chopek wielgigo kaca Ździybko go bolała glaca Napioł sie maślonki Zjod kwaśne ôgórki Co sie dzioło dali ani niy ônaca...
autor
Barbara Politaj
Fajne limeryki
Fajne limeryki piszom Kej je czytom sie wyciszom Limeryk ucieszny Nikej i grzyszny Czy jo nudle tukej wiyszom?
autor
Barbara Politaj
"Drzewne limeryki" Zadumany modrzew Duma modrzew gdzieś w ogrodzie czy znów szyszka będzie w modzie wieniec stroik śląski goik zdrowa szyszka nie pobodzie Jarzębina czerwona Grzeje słonko jarzębin
I Konkurs Limeryków Ślonskich
III - miejsce
Na grziby Poszła frela se na grziby A sam w lesie jakeś dziwy Cwergi lotajom Grziby zbiyrajom Jedyn oszydny drugi prawdziwy. -- Ślonski rym Ślonske
PARADNICA Frela jako ta ksiynżniczka Pierściyń złoty załuśniczka Ciyngym sie przeblyko Do zdrzadełka bliko Jyj kamratka puderniczka. Barbara Politaj
MASAŻ
Masowała frela ciało Dyć relaksu sie zachciało Wszysko oklepuje Oliwkom szmaruje Już tak ze dwa tydnie... ony mało !
autor
Barbara Politaj
Na grziby Poszła frela se na grziby A sam w lesie jakeś dziwy Cwergi lotajom Grziby zbiyrajom Jedyn oszydny drugi prawdziwy.
Barbara Politaj


text:
Rym a GodkaMy chcymy pamiyntać ta nasza godka Jak nóm prawioła óma , ópa ,ciotka Eli wszysko pódzie we zapómniynie Eli jak umrzymy ze godki ciynie
Pszociel szkryflanio po ślonsku
Pszajesz godce mój Ślonsoku
Klycisz strofki krok po kroku
Pszajesz ty tym piyknym rymom
Wiosnom latym i tyż zimom
Niy dej ty sie wyśmioć inkszym
Twój przyrobek bydzie wiynkszy
Tyla ludzi fest im pszaje
Po co zwady gupie haje
Uwożajóm,Ciebie, wiersze
Z życio wziynte som po piyrwsze
A po druge połne szpasu
Niy doszukosz w nich marasu
Kej mosz wyna ciyngiym pisz
Pszajom inksi teraz wiysz!
autor-Barbara Politaj


text:
Rym a GodkaMy chcymy pamiyntać ta nasza godka Jak nóm prawioła óma , ópa ,ciotka Eli wszysko pódzie we zapómniynie Eli jak umrzymy ze godki ciynie
Brif dlo mamy
Mamo niy wiym czy dońdzie do Ciebie
Tyś tak daleko tam kajś w tym niebie
Szkryflo Ci tu twoja cereczka
Sama jest matkom mo swoje dziecka
Terozki bardzij rozumi twe troski
Terozki bardzij rozumi te smutki
W zocy mo tyż wielke poświyncynie
Nad chorym dzieckym w nocy ślynczynie
Możno za mało ło tym godałach
A jo to przeca wszysko wiedziałach
Przołach ci moja mamo mocka
Terozki ślimtom yno po nockach
Ponbóćku kochany tyn list i poczytej
Czamu prawie teraz... prosza niy pytej
autor
Barbara Politaj


text:
Czamu jo wyciep sekretarka ..
Wiycie! Jô już móm swoje lata ale sztyjc mi sie mode dziołchy podobajóm, ciyngiym zaziyróm na nie i móm rôd świyrgołuszki, myjdle, frele poduk tego, co mi przikôzôł mój dochtór:
– Ojgyn, ze dziołchami musisz dôwać pozór ... mogesz sie zadôwać ino ze takimi, ftore majóm niy wiyncyj niźli dwadzieścia piyńć lôt, i to pod warónkym, iże modo ... wyglóndajóm. Ale, ale ... jô dzisiôj niy ło tym.
Móm ci takigo kamrata. Znómy sie nikiej glacate kónie już możno ze śtyrdziyści lôt. Ale łostatnio trefiómy sie mało kiej. Łón jesce bako kajsik we fyrmie i tyrô po côłkij Polsce a jô ... miarkujecie, pynzjónista, ftorego starô dziyrżi we chałupie, coby mie kajsik hercszlag na hulicy niy trefiół a możno i skuli tego, iżech zawdy bół wigyjc, hultok i bizygón. Styknie, co rzykna, iże wparzyli my na sia „an way”, znacy sie drógóm, jakech szôł na zwykowy biyr i szykownisty achtlik do mojigo szynku na Grunwaldzkij. Tref kciôł, iże i łón, i jô mielichmy mocka frajnego czasu i beztóż tyż wylandowalichmy przi szynktiszu nikiej dwa ajnfachowe chopy, richticzne chopy. Łón jedna laga, jô drugô .. łón trzeciô i ... co jô sam wóm byda tuplikowôł ...
Łorôz łón, wpatrzóny we sinô dal ... znacy sie we ściana tego szynku ... żôdnyj dali jô tam niy poradziół ujzdrzić ... króm jednego srogigo, pożółkłygo zdjyńcia sagij baby na piôsku ...
Kamrat, już deczkô ścioprany, wali:
– Ojgyn! A rzyknij ty mi, jake sóm nôjsrogsze winszbildy, marzyni zeksualne chopów we naszym wiyku?
Nó, ździebko mie sztopło, niy powiym, chop zawdy ło czymsik ci tam fantazjyruje ... ale coby tak zarôzki swojimu starymu, bo starymu ale dôwno niy widzianymu kamratowi to łozprawiać ...
– Dej pokój Prezes (tak go ci łod dôwna mianowali)! Nó, jake moge mieć chop marzynia ... przeca to jes klar ...
– Bo widzisz Ojgyn, jô to sie forszteluja zawdy ... kisiyl, mocka kisiylu ... ringowanie sie we tym kisiylu ... jesce żilyjki, wiysz, te bómbóny ... mocka tych żilyjków i ... jesce takô fólia ze bómbelkóma ... co to jak sie pó nij depce, to łóna gryfniście szczylô ... iii ... Suchôsz mie Ojgyn?
– Eee, co, ja ... co gôdôłeś?
– Nó, Ojgyn, nôjsrogsze marzyni zeksualne richticznych chopów ...
– E tam Prezes ... bo jô wiym? Tak możno 2+1 wiysz, dwie szekuladowe dziołchy ... frele, ftore i dychać majóm cym i na cym siedzieć i ... jô sóm ... miarkujesz? Robia śniymi co ci sie rzywnie zdo ...
– Nó, gôdôsz corôzki lepszij ... nó i ... kisiyl Ojgyn, kisiyl i ... mocka żilyjków ... kakałówe jesce miśki ... coby sie prziklyjbowali bele kaj ... a jô pojstrzód tych żilyjków .. we tym kisiylu i te ... frele ... miarkujesz ... Ojgyn! Suchôsz mie?
– Ja, ja ... co ... sorry, znacy wybocz mi boch sie zamyjślół ...
– Nó, tóż wystôw se ... bółech niydôwno we Berlinie ... nó ... robiyli my tam ... eeee niy ważne ...
– Nó i ... – spytołech, ale myślónkiym bółech festelnie fórt ...
– Nó, i bóła impryza ... wiysz, to sie mianuje terôzki „clubbing”, wiysz take balandrowanie we tych modernych „pubach”, diskotykach i kaj tam jesce ...
– Nó, i co ...
– Nó a niyskorzij take ze ynglicka „after party” ... miarkujesz ... to co sie dalszij robi ze szykowniście napoczniyntóm nocóm ...
– Miarkuja, miarkuja – łodrzyknółech mu, bo jesce przeca dobrze pamiyntóm moje balandrowanie ... e tam, niy byda sam głóśno spóminôł ...
– Nó, i Ojgyn, kiejech sie z rańca łocuciół we mojim hotylowym prykolu ... kole mie ... chopie ... trzi take towôry ...
– Towôr, towôr ... niy poradzisz to ajnfachowo pedzieć ... baby?
– Nó, trzi take tow ... szykowniste frele ... trzi ALE JAKE! Kiejbyś to uwidziôł!
– Aaa, Prezes, niy fandzol, niy wiyszej mi sam nudli na daklach ... ty, i trzi łorôz dziołchy ... to przeca jes niymożebne ...
– Nó, dzisz go .. niy wiyrzisz mi ... żôdyn mi niy wiyrzi ... bo jak sie niyskorzij pokôzało, króm pijyndzy, briftasi ... zachachmyńciyli, habnyli mi fotoaparat ...
– Nó ... takech Prezes myślół .. côłki ty, jakimś bół zawdy ... zawalaty ...
– Ja, ja ... a naobkoło kisiyl, mocka kisiylu i ... te szekuladowe, citrółnowe żilyjki ... te żilyjowe miśki prziklyjbowane bele kaj ... na rziciach, plycach ... na cyckach ... kisiyl, żilyjki, kisiyl, żilyjki ....
- There are no comments yet


text:
Bernard Smigala
wiersz p.t.WYŚCIG
WYŚCIG
Do dzisioj pamiyntóm to wydarzynie -
- Wyścig Pokoju przejechoł na Frynie!
Ale że Wiyrek - jak dobrze wiycie -
niy ustympowoł w niczym Fryncicie,
cołki wiyrecki światek sportowy,
chcioł tyż mieć wyścig „miyndzynarodowy”.
Dyć co rok, w maju, po pochodzie,
tak jak to bóło wtedy w modzie,
wyścigi na kołach sie łodbywały,
jednak obsady takij niy miały.
Dycki z tym bóły jakesik mecyje,
że niy sztartowały inksze nacyje.
Nareszcie nóm sie to udało
i poru „cudzych” wysztartowało.
Gorol z hotelu, Murzin z Fryncity,
nawet zagłymbiok rodowity,
kery przikludziół sie do nos z Dómbrowy,
tóż skład bół „miyndzynarodowy”.
Wele „Witole” wysztartowali,
Wiyrek dwa razy łobjechali,
wjechali na „Wawel” wele „Werdónu”,
kaj bóła meta w połowie stadionu.
Zagłymbiok Ździcho na sztarcie mioł pecha,
bo mu we szprychy ftoś wraziół brecha
i koło tak sie łosztrabowało,
że wcale sie niy łobrocało!
Niy twało dugo, a drugi z goroli,
tyż wylandowoł z hukym na zolu.
Wrambowoł w borsztajn,wywinół yntka,
jeszcze przi tymu pynkła mu dyntka!
Na rynerówie gzuł jak raketa,
Bambo z Fryncity,już widziół meta,
ale niy prziuwóżół hydrantu!
Wrambowoł w niego i wlecioł do rantu!
I tak zdarzyło sie, niystety,
że żodyn „cudzy” niy dobiół do mety!
Piyrszy sie zjawiół w wawlowyj bramce,
Richat Maślónka, na staryj damce.
Dyć na finiszu kacnół Richata,
Gerat Maślónka, jego tata!
Richat do mety piechty dolecioł,
bo mu przed metóm łańcuch ślecioł!
Na czecim placu,fest zziajany,
czeci z Maślónków, nojmodszy Hanys.
Tak skóńczół sie tyn wyścig majowy,
piyrszy na Wiyrku „miyndzynarodowy”!
Autor:B.Śmigała
- There are no comments yet


text:
Ginejski golf
Ginejski golf je tutón dźěl Atlantiskeho oceana, kotryž mjezuje z pobrjohom zapadneje Afriki w sewjeru a srjedźneje Afriki we wuchodźe. Stawiznisce rěka region při sewjernym pobrjoze Hornja Gineja a při wuchodnym pobrjoze Delnja Gineja. Přimórske staty su Ghana, Togo, Benin a Nigerija w Hornjej Gineji kaž tež Kamerun, Ekwatorialna Gineja, Gabun a republika Kongo w Delnjej.
Najwjetše kupy w golfu su k Ekwatorialnej Gineji słušace Bioko, São Tomé a Príncipe a Annobón. Nastachu - kaž tež Kamerunska hora na afriskej twjerdźi - wulkaniskeho hot spota dla.
W Ginejskim golfu překřižuje nulowy meridian ekwator.


text:
Sebnitz (město)
Sebnitz (serbsce Zebnica) je wot 1. awgusta 2008 Wulke wokrjesne město w krajnym wokrjesu Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory a sydło zarjadniskeho zhromadźenstwa Sebnitz. Do 31. julija 2008 słušeše ke krajnemu wokrjesej Sakska Šwica, kotryž wot 1. awgusta 2008 hromadźe z něhdyšim krajnym wokrjesom Weißeritzkreis zhromadnje dźensniši krajny wokrjes twori. Je statnje připóznate wočerstwjenišćo we wuchodnej Sakskej na kromje Narodneho parka Sakska Šwica. Sebnitz so tež „město kumštnych kwětkow“ abo „město židźanych kwětkow“ mjenuje.
[wobdźěłać] Geografija
Město Sebnitz leži w dole rěki Sebnitz a jeho bóčnych dołach mjez 250 a 460 m nad NN mjez Sakskej Šwicu a Łužiskimi horami. Přirodorumje leži měšćanski wobwod w Zapadołužiskej pahórčinje, mjezuje pak ze samym přirodnym rumom Hornjołužiski hórski kraj. Dokelž přirodny rum Sakska Šwica je tohorunja jara blisko, je krajina wokoło Sebnitza jara wotměnjawa. Domjaca hora Sebnitza je Tanzplan (čěsce: Tanečnice), kotraž leži hižo w Čěskej. Měšćanski dźěl Hinterhermsdorf leži nad dołom rěki Kirnitzsch něhdźe 5 km juhowuchodnje wot hłowneho wobwoda města. Wobaj měšćanskej dźělej stej přez gmejnu Kirnitzschtal dźělenej.
[wobdźěłać] Stawizny
Sebnitz je najskerje słowjanske załoženje. Mjeno dźe najskerje na mjeno Sebenica (= *Zybnica, zybjaca rěčka) wróćo. Najstarši dokumentariski dokład je w Hornjołužiskim hraničnym wopismje z lět 1223/1241, w kotrymž bu hranica mjez kralestwom Čechi a biskopstwom Mišno postajena. Tamniše naspomnjenje mjena Sebnitz poćahuje so jenož na rěčku Sebnitz. W běhu wuchodneje kolonizacije postupuja Frankojo do tutych kónčin a město wuwiwa so k městačku rólnikow a tkalcow. Jako srjedźišćo wičneho sydlišća nastawa w 2. połojcy 12. lětstotka praworóžkate torhošćo jako srjedźišćo hospodarskeho žiwjenja wičneho městna, pozdźišeho města. Měšćanski status so w lěće 1451 prěni raz dokumentarisce jako stetlin naspomnja. Radnica, natwarjena w lětomaj 1714/15 w srjedźiznje torhošća, so w lěće 1854 přez woheń zniči. Šupiznojty domčk pódla, jětki jako předawanišća rěznikow, zniči so w lěće 1804 přez wulku wodu. Wosrjedź 19. lětstotka ma město 4.000 wobydlerjow a 375 domow, w lěće 1881 je to 6.354 wobydlerjow a w lěće 1900 8.648 wobydlerjow. 15. septembra 1854 niči wulki měšćanski woheń cyłe měšćanske žro a starozwučeny srjedźowěkowski měšćanski wobraz. Dohromady padny 72 bydlenskich domow, 42 bróžnjow a zadnich domow, radnica a šula płomjenjam za wopor. Ze spadom manuelneho tkalcowstwa, předewšěm přez industrializaciju tuteje industrijneje hałuzy w Jendźelskej zawinowany a přez wulki měšćanski woheń lěta 1854 pospěšeny, při kotrymž su so nimale wšě krosna zničili, nabywa pod wliwom čěskich rjemjeslnikow zhotowjenje kumštnych kwětkow wjetši wuznam. Bě wyše 100 mjeńšich a wjetšich kwětkowych fabrikow z kruće přistajenymi dźěłaćerkami a dźěłaćerjemi a nimo toho z tysacami tak mjenowanych domjacych dźěłaćerjow. 17. měrca 1894 namjetuje domizniski slědźer Alfred Meiche w lokalnej nowinje "Grenzblatt" (Namjezne łopjeno) domizniski muzej załožić. W nalěću 1908 so přemysłowe towarstwo wo tutu wěc stara a prěnje eksponaty buchu w měšćanskej šuli při cyrkwi zaměstnjene. W lěće 1909 so natwar wustajeńcy stawa a 23. meje 1909 bu měšćanski muzej zahajeny, kotryž w lěće 1930 nowe rumnosće dósta. 11. meje 1945 so měšćanosta Dr. Steudner wotsadźa a z nowym měšćanostu sta so lěkar Dr. Muder. 30. septembra 1945 měješe Sebnitz 14.500 wobydlerjow. 12. nowembra 1945 so Karl Seewald z nowym měšćanostu sta. 1. junija 1946 měješe Sebnitz 13.203 wobydlerjow, 1304 bydlenskich domow a 183 zawodow. 16. februara 1948 wopyta 1.847 dźěći w 47 klasach z 35 wučerjemi zakładnu šulu. Na nowozałoženej fachowej šuli za hospodarstwo a zarjadnistwo bu 12. julija 1948 prěni raz abitura złožena. Za časy NDR bě VEB Kunstblume Sebnitz jedyn z najwjetšich dźěłodawarjow w regionje. Po zasozjednoćenju a wotłamanju wotbytnišćow so wšak zawody nimale dospołnje zhubichu. Dźensa so jenož w snadnej měrje a předewšěm w pokazkich dźěłarnjach "kwětkuje". W lěće 1952 so Sebnitz z wokrjesnym městom wokrjesa Sebnitz sta. Tutón status so Sebnitz přez wokrjesnu reformu w lěće 1992 zhubi. W lěće 1995 Sebnitz sta so z Wulkim wokrjesnym městom. W lěće 2003 wuhotowa Sebnitz Dźeń Saksow.
[wobdźěłać] Hospodarstwo
[wobdźěłać] Wobchad
- 1877: Zahajenje železniskeje čary Sebnitztalbahn: Bad Schandau - Sebnitz - Budyšin
- 1905: Zahajenje železniskeje čary Sebnitz - Dolní Poustevna - Šluknov - Rumburk přez Čěska sewjerna železnica, wobchad bu po kóncu wójny w lěće 1945 mjezy Sebnitzom a hraničnej městom Dolní Poustevna na čěskej stronje zastajił, nowonatwar tutoho zwiska je wotpohladany.
- wot lěta 1995 nadróžny hraničny přechod do Dolní Poustevna
- wot lěta 2003 wjedźe Oberelbische Verkehrsgesellschaft Pirna-Sebnitz (OVPS) historiski bus, kotryž je po měsće pomjenowany: Rose von Sebnitz
[wobdźěłać] Tudyše předewzaća
- Robert Bosch Elektrowerkzeuge GmbH Sebnitz, 455 dźěławych
- Tillig Modellbahn GmbH & Co. KG, 180 dźěławych
- Sebnitzer fensterbau GmbH, 110 dźěławych
[wobdźěłać] Partnerske města
[wobdźěłać] Rozčłonkowanje města
Měšćanske dźěle su Sebnitz, Schönbach, Hainersdorf, Hertigswalde a Hinterhermsdorf.
[wobdźěłać] Prawidłowne zarjadowanja
- Koncertowa serija w Ewangelsko-lutherskej měšćanskej cyrkwi Sebnitz
- Kwětkowy a hudźbny swjedźeń
[wobdźěłać] Wuwiwanje měšcanskeho terena
[wobdźěłać] Zagmejnowanja
- 1920: Hofhainersdorf
- 1935: Schönbach
- 1950: Amtshainersdorf, Hertigswalde
- 1997: Hinterhermsdorf
[wobdźěłać] Wuwiwanje ličby wobydlerjow
- 1772: 1.648 (285 domow)
- 1832: 2.843
- 1871: 5.216 (377 bydlenskich twarjenjow)
- 1892: 8.476 (549 bydlenskich twarjenjow)
- 1900: 8.649 (626 bydlenskich twarjenjow)
- 1905: 9.743
- 1914: 12.000
- 1918: 8.906
- 1990: 11.705
- 1998: 10.203
- 1999: 10.063
- 2000: 9.882
- 2001: 9.670
- 2002: 9.496
- 2003: 9.304
- 2004: 9.159
Žórła: 1444-1871: Meiche 1927 / 1892-1918: Schober 1988 / 1990-2004: Statistisches Landesamt des Freistaates Sachsen
[wobdźěłać] Kultura a zajimawosće
- Prawěkowy park Sebnitz z 400 plastikow prastawizniskich cycakow a małožiwochow. Załožer tutoho prawěkoweho parka je Franz Gruß, załožer znaćišeho prawěkoweho parka w Małym Wjelkowje
- Muzej modelowych železničkow firmy Tillig
- Westernvillage
- Wudrjeńca rěčki Kirnitzsch pola Hinterhermsdorfa z čołmikowanjom na Wyšim přepławje
- Rozhladna wěža na horje Weifberg (drjewjena wěža 36,9 m wysoka)
[wobdźěłać] Muzeje
- Muzej kumštnych kwětkow a domizniki muzej "Prof. Alfred Meiche" w byrgarskim domje natwarjenym w lěće 1731
- Dom Afriki
- Dom "Deutsche Kunstblume Sebnitz"
[wobdźěłać] Dom Afriki
Muzej Afrikahaus (Dom Afriki) w Sebnitzu je etnografiska zběrka, kotraž stawizny a přitomnosć afriskeho kontinenta předstaja. Wopřijima multimedialnu wustajeńcu a knihownju Nold-Namibia.
Stajny dźěl wustajeńcy pokazuje eksponaty ze štyrjoch zběrkow.
Zběrka Nold pokazuje eksponaty z doby němskich kolonijow a entografiske objekty z Namibije a Južneje Afriki. W druhim rumje čaka zběrka Siegfried NEUKIRCH na wopytowarjow. Tam widźa maski z Gabuna a fotodokumentaciju wo pralěsnej klinice Alberta Schweitzera. Ze zběrki Werner KÜPPER so etnofrafiske objekty předstajeja, kotrež ze zapadneje a wuchodneje Afriki pochadźeja. W rumje, hdźež so Heinrich BARTH česćuje, kotraž so ze swojimi dyrdomdejstwami a slědźenjemi w Africe zeznajomi, su objekty ze zběrki towarstwa Heinrich-Barth-Gesellschaft.
Stajnu wustajeńcu wudospołnjeja mjeńše wuměłske eksponaty, na př. fota Leni Riefenstahloweje a wo zaznaću Afriki w myslach Němcow.
Kontakt:
Afrikahaus Sebnitz
Hertigswalder Str. 14
01855 Sebnitz
Tel. 035971 - 80590
Faks 035971 - 80830
Webstrona: http://www.afrikahaus-sebnitz.de
[wobdźěłać] Twary
- Měšcanski wobraz so přez byrgarske domy a produkciske twarjenja natwarjene po měšcánskim wohenju w lěće 1854 ze załožerskeho časa twori. Twarski ansambl torhošća nowonatwarjeneho w pózdnjoklasicistiskim stilu steji pod pomnikoškitom. Chěže ze stołom a stykowane chěže, kotrež prěnjotnje běchu mnoholičbne, su so jenož w nakromnym wobwodźe nutřkowneho města zachowali.
- Wiadukt natwarjeny za Sebnitztalbahn (1874/75) bě přeni wiadukt, kotryž je so we wobłukom (radius 224 m) a w nachilnosći (nachilenje 1:50) w cyłej Němskej natwarił. Je 150 m dołhi a 21 m wysoki. Jeho prěnjotnje dźěsać kamjentnych wobłukow buchu kónc 1980ych lět při generalnym saněrowanju přez dźewjeć betonowych stołpow.
[wobdźěłać] Sportnišća
- Wot 1970ych lět je centrum za modelowy lět na započatku města (na dróze z Neustadta), hdźež so kóžde lěto w juniju Mjezynarodny Cup Sakska Šwica lětarjow sputanych modelow wotměwa.
[wobdźěłać] Wšelčizny
- Sebnitz je najwjetše statnje připóznate wočerstwjenišćo (titul wot lěta 1997) w Sakskej.
- W Sebnitzu bu najwjetša židźana róža swěta zhotowjena, z wysokosći 3,7 m, jeje kwět ma přeměr 1,5 m a waži 10 kg.
- W Sebnitzu nasta započatk 19. lětstotka ludowe wuměłstwo jónkrócne w swěće, Sebničanska sćinohra.
- Měšćanski dźěl Hinterhermsdorf doby w lěće 2002 titul "Najrjeńše sydlišćo Němskeje" a wobsadźi druhe městno w europskim přirunanju.
- W nowembrje 2000 so Sebnitz přez „pad Joseph“ do wšěch nowin dósta. Nowina Bild bě „wotkryła“, zo bu šěsćlětny Joseph Kantelberg-Abdullah pječa 13. junija 1997 w Sebničanskim kupjeli pod hołym njebjom wot rasistiskich młodźencow zatepjeny. Po mało dnjach je so wšak wupokazało, zo ta stawizna bě wot sotry a maćerje hólca wunamakana. [1]
[wobdźěłać] Sport
- BSV 68 - BürgerSportVerein 68: ma sekcije kopańca, tenis, blidotenis a kolesobul
- SRV 1897 - Sebnitzer Radfahrerverein 1897: Nadróžny a mountainbikowy sport
- Flugmodell - Club e.V. Sebnitz Centrum lětoweho modeloweho sporta a lětarjow sputanych modelow
[wobdźěłać] Čestni měšćenjo
- Alfred Meiche, stawiznar - 1946
[wobdźěłać] Literatura
- Meiche, Alfred (1927): Historisch-Topographische Beschreibung der Amtshauptmannschaft Pirna, Dresden
- Schober, Manfred (1988): Faktensammlung zur Geschichte von Sebnitz in den Jahren 1891-1918. in: Heimatmuseum Sebnitz [Hrsg.] (1988): Die Stadt und der Kreis Sebnitz in Vergangenheit und Gegenwart. Beiträge zur Heimatgeschichte Heft 5, Sebnitz, S. 10-27
[wobdźěłać] Žórła
[wobdźěłać] Eksterne wotkazy
Altenberg | Bad Gottleuba-Berggießhübel | Bahretal | Bannewitz | Dippoldiswalde | Dohma | Dohna | Dorfhain | Dürrröhrsdorf-Dittersbach | Freital | Geising | Glashüttel | Gohrisch | Hartmannsdorf-Reichenau | Heidenau | Hermsdorf/Erzgeb. | Höckendorf | Hohnstein | Kirnitzschtal | Kralowc | Kreischa | Liebstadt | Lohmen | Müglitztal | Neustadt w Sakskej | Pěrno | Porschdorf | Pretzschendorf | Rabenau | Rathen | Rathmannsdorf | Reinhardtsdorf-Schöna | Rosenthal-Bielatal | Schmiedeberg | Sebnitz | Stadt Wehlen | Stołpin | Struppen | Tharandt | Wilsdruff | Žandow


text:
Křesćanski zwjazk młodych mužow
Křesćanski zwjazk młodych mužow, mjezynarodnje znaty jako Young Men's Christian Association (YMCA), w Němskej mjenowany jako Christliche Verein Junger Menschen (CVJM) je najwjetša cyłoswětowa młodźinska organizacija, ma cirka pjećaštyrceći milionow čłonow ze 124 krajow. Je to nadkonfesionalna křesćanska organizacija. Bě załožena w lěće 1844 w Londonje.
Symbolom YMCA je čerwjeny runobóčny třiróžk.
[wobdźěłać] Eksterne wotkazy
- Oficialne stronki YMCA (jendźelsce)
- Oficialne stronki CVJM w Němskej (němsce)


text:
Rembrandt
Rembrandt Harmenszoon van Rijn (rodz. 15 lipca 1606 w Lejdźe, um. 4 paźdźernika 1669) - ńiderlandzki malyř, rysowńik a grafik. Je uůn powšechńy powožany za jydnygo s nojwjynkšych malyřy ńiderlandzkich Zuotygo Wjeku - uokresu, we kerym kultura, nauka a gospodarka Ńiderlandůw uośungnůua nojwjynkšy rozkwit; a tyž za jydnygo s nojwjynkšych malyřy ojropejskich. Realistyčńy předstowjou natura, a degradowou čowjeka bez pokazywańy jigo suabych strůn. Stou śe znůny pů namalowańu uobrozu "Lekcyjo anatůmije dochtora Tulpa" (1632 we Hadze) a tyž kej utalyntowany portrećista. Mjanowany bůu "malyřem dušy" - na uopy kej Rubens, "malyř ćoua". Pozostouo pů ńym ůng. 700 uobrozůw uolejnych, 300 grafik a ůng. 1000-2000 rysunkůw.


text:
Marron Curtis Fort
Marron Curtis Fort (* 1938) je amerikaniski-němski germanist a specialist za saterfrizišćinu a delnjoněmčinu. Fort ma němske staćanstwo a je přez spožčenje indigenata wuchodofriziskeje krajiny „zadomjeny wuchodofriz“. Bydli dźensa w Leerje (Wuchodna Friziska).
[wobdźěłać] Akademiske wuwiće
Po internatnym wopyće w New Hampshire (USA) je Marron C. Fort wot 1957 na Princeton University fachy germanistika, anglistika, nederlandistika, skandinawistika a matematika studował. W lěće 1961 je k uniwersiće wot Pensylvaniskeje (Philadelphia) přešoł. Za čas uniwersitneho wuměnoweho programa je w lěće 1963 k Alberta Ludwigowej Uniwersiće Freiburg im Breisgau přišoł. 1965 je Fort při prof. Alfred Senn na University of Pennsylvania k doktorej filozofije promowował, a to z disertaciju wo delnjoněmšćinje Vechty ("Beschreibung der Vechtaer Mundart", faksimile eksistuje w UB Vechta).
Wot lěta 1969 hač do lěta 1985 je Marron C. Fort profesuru za germanistiku na uniwersiće wot New Hampshire zastawał. W tutym času, mjenujcy 1976/77 a 1982/83, je hóstne profesury na uniwersiće Oldenburg přewzał. W tutym času je swoje studije wo saterfrizišćinje a wuchodofriziskej delnjoněmšćinje započał. Na uniwersiće Oldenburg bě Fort wot 1983 akademiski wyši rada a je hač do swojeho pensionowanja w lěće 2003 dźěłowe městno za delnjoněmšćinu a saterfrizišćinu na uniwersiće Oldenburg nawjedował. Wot lěta 1982 je w Němskej žiwy.
Prof. Dr. Marron C. Fort je wudawaćel słownika za saterfrizišćinu.
[wobdźěłać] Twórby
- Saterfriesisches Wörterbuch. Helmut Buske Verlag, Hamburg 1980. ISBN 3-87118-401-2
- Saterfriesisches Volksleben. Ostendorp, Rhauderfehn 1985. ISBN 3-921516-42-0
- Saterfriesische Stimmen. Ostendorp, Rhauderfehn 1990. ISBN 3-921516-48-X
- Dät Näie Tästamänt un do Psoolme in ju aasterlauwersfräiske Uurtoal fon dät Seelterlound, Fräislound, Butjoarlound, Aastfräislound un do Groninger Umelounde. Oldenburg 2003. ISBN 3-8142-0692-4


text:
Aleksander VII.
Aleksander VII. (z byrgarskim mjenom Fabio Chigi; * 13. małeho róžka 1599 w Siena; † 22. róžownika 1667 w Romje) bě zemjanski duchowny, wot lěta 1635 inkwizitor na Malće, wot 1639 nuncius (diplomat) w Kölnje, mjez 1644 a 1649 bamžowski pósłanc pola wuradźowanjow k Westfalskemu měrej a wot lěta 1652 kardinalny statny sekretar. Wón bu 7. jutrownika 1655 w starobje 56 lět jako naslědnik Innocenca X. wuzwoleny za 236. bamža romsko-katolskeje cyrkwje.
Jemu slědowaše w lěće 1667 Giulio Rospigliosi jako bamž Klemens IX.


text:
Ładna kostka brukowa w korzystnej cenie!!!
+48 696 341 137
KLIKNIJ TUTAJ
Od Łucyje do Wilije
Eszcze terazy ponikierzi starzi ludzie, a Górole w Beskidach dowajóm se pozór, jaki je czas przes trzinost dni – od Łucyje do Wilije. Każdy dziyń je jako jedyn miesiónc w roku. Jo żech se też pisoł, a esi sie to sprawdzi, to uwidzymy na rok.
Styczyń – bydzie suchy, bes śniega a deszczu. Bydzie pieknie, a słóneczko bydzie zaglóndać zza chmor. Bydzie dojść ciepło.
Luty – bydzie szpatny, bydzie padoł deszcz a deszcz ze śniegym, ale bydzie ciepło. Słóneczko bydzie mało świycić.
Marzec – nie bydzie padać, bydzie ciepło, słóneczko bydzie zaglóndać zza chmor.
Kwieciyń – bydzie padoł deszcz, ale słónko bydzie zaglóndać. Może być chłódnij, jako w marcu.
Moj – Bydzie piekny, słónko bydzie świycić, mało deszcza, ciepło.
Czerwiec – bydzie ciepło, bes deszcza, abo mało deszcza, słónko bydzie świycić.
Lipiec – bydzie ciepło, bes deszcza, abo mało deszcza, słónko bydzie świycić.
Siyrpiyń – ciepło, sucho, mało chmor, słóńce świyci.
Wrzesiyń – bydzie zima, bydzie padoł deszcz, słóńca mało.
Pażdziyrnik – bydzie pieknie, słóńce bydzie zaglóndać, mało deszcza, abo ganc nic. Bydzie jednako chłódno. Zacznie padać śniyg.
Listopad – bydzie zima, bes deszcza a śniega, abo mało popadze. Słónko bydzie zaglóndać zza chmory.
Grudziyń – chłódnawo, mało śniega, słóneczko bydzie zaglóndać. Godni Świynta by miały być biołe.
Wszeckigo dobrego na ty Godni Świynta, a na tyn Nowy Rok, coby był lepszy jako tyn, kiery mijo…
Tukej mocie video z youtube kany wyrzóndzóm o moji strónce po naszymu:
http://www.youtube.com/watch?v=_ufe_9i48HI
Fórt cosi na strónie robiym…
Cobyjście se nie pomyśleli, że yny tak żech cosi srobiuł, a terazy uż yny szmatłóm s rynkami w kapsach, a bambelóm sie po zogrodzie. Bo sóm tacy, co tam prawióm a aji to piszóm po forach. Baji terazy kóńczym dział o Małyszowi, a potym sie bierym za słownik, bo go chcym dopisać, bo kupa ludzi sie do mie głosi, że nie wiedzóm jako je co po naszymu, a chcieli by to skóntrolować. Majóm recht. Jak się cosi pisze po naszymu to trzeja potym ludzióm rzyc co je co, bo nie każdy umi naszóm rzeczóm rzóndzić. Terazy móm wiyncyj czasu, bo żech smiyniuł robote, a nie muszym w nij siedzieć łod rana do wieczora tóż wiyncyj bydzie nowych rzeczy na strónie. Posdrowióm was wszysjtkich pieknie. Tómek
Wszeckigo nejlepszego na ty Godni Świynta a na Nowy Rok,
Cobyjście sie s familijami po chałupach pospołu radowali,
Cobyjście na rok mieli wszeckigo moc,
Bes uroku, godnie, coby Wóm ziymeczka łobrodziła, reż, łobili, pszyniczke, łowies,
Coby sie Wóm dziecka chowały a Was posłuchały, dobre noty do chałupy se szkoły nosiły,
Coby sie Wóm krowa łocieliła, świnia łoprosiła, koza łokociła,
Coby Waszo gaździno była fórt tako kulato jako je, a dobre jodło Wóm warziła,
Coby Wasz chłop po aryndach kupa nie chodziuł, a przi chałupie robiuł,
Coby sie Wóm cera dobrze wydała, a synek se wzión szykownóm niewiaste,
Cobyjście mieli pełnóm piwnice aji na Grómnice,
Cobyjście mieli pełnóm stodołe aż do prziszłego lata,
Bożego Błogosławiyństwa, niech sie wóm wszyjstkim darzi!
To Wóm winszuje admin – Tómek Sochacki


text:
Fryco Rocha
Fryco Rocha (* 19. januara 1863 w Šejnejdźe; † 24. apryla 1942 w Załgózdzu) bě delnjoserbski wučer a spisowaćel.
[wobdźěłać] Žiwjenje
Fryco Rocha so w Šejnejdźe (ně. Schönhöhe) narodźi, hdźež swoje dźěćatstwo přežiwi a serbsku šulu wopyta. Wón so přez to wuznamjenja, zo w lětach 1891-1915 dźěći w Turjeju (ně. Tauer) serbšćinu wučeše, hačrunjež bě to zakazane. Dokelž za serbsku wučbu žane wučbne srědki k dispoziciju njestejachu, napisa Rocha něhdźe 300 powědančkow a spěwow, kotrež wón w swojej wučbje wužiwaše. Nimo toho bě redaktor delnjoserbskich nowin Serbski Casnik, doniž jón fašisća njezakazachu.
Po nim bu delnjoserbska pěstowarnja w Žylowje (ně. Sielow, dźěl Choćebuza) pomjenowana. A w lěće 2007 bu wopomnjenska deska na ródnym domje Fryca Rochi w Šejnejdźe poswjećena.
[wobdźěłać] Spis
- Wobraz mójogo žywjenja - hornjoserbsce Wobraz mojeho žiwjenja (Awtobiografija)
[wobdźěłać] Žórło
- Łužyca (rbb) wot 19.05.2007


text:
Praēa Panambi - SC
Cep: 88505-327
Joćo Antōnio Prosdócimo - Joćo Antōnio Xavier - Joćo Antōnio Zen - Joćo Antunes Branco - Joćo Argino Nogueira - Joćo Augusto Martins - Joćo Aurélio Ribeiro - Joćo Azolin - Joćo Balla - Joćo Ballin - Joćo Baptista Belinasso - Joćo Baptista Chanoski - Joćo Baptista Gabardo - Joćo Baptista Groff - Joćo Baptista Mayer - Joćo Barbosa de Almeida - Joćo Barwik - Joćo Bastianick - Joćo Batista Bettega Jśnior - Joćo Batista Burbello - Joćo Batista Carcereri - Joćo Batista Casagrande - Joćo Batista Chiarello - Joćo Batista Dallarmi - Joćo Batista Franceschini - Joćo Batista Palu - Joćo Batista Ribeiro - Joćo Batista Rossato Belinazo - Joćo Batista Rossetim - Joćo Batista Scucato - Joćo Batista Trentin - Joćo Batista Zagonel Passos - Joćo Benato Valle - Joćo Bettega - Joćo Bettega - Joćo Bettega - Joćo Bientinez - Joćo Bonat - Joćo Bonatto - Joćo Bonn -


text:
Arystoteles
Arystoteles (gr.: Ἀpισtotέλnς, Aristotelēs; ur. 384 p.n.e., zm. 322 p.n.e.) - jydyn s třech, kole Platůna a Sokratesa nojsrogšych filozofůw greckych. Stwořůu uopozycyjny do platůńismu a růwńy spůjny systym filozofičny, kery fest dźouou na filozofijo a nauka ojropejsko a tyž jygo chřeśćijańsko uodmjana mjanowano tůmismym bůua uod XIII w. a je do dźiśej uoficyjolnům filozofijům Kośćoua katolickigo.
Arystoteles pouožůu sroge zasugi we astrůnůmije, fizyce, bjologije a logice, nale tajla jygo teoryje astrůnůmičnych a fizyčnych uokazoua śe felerno. Zbyt rygorystyčno akceptacyjo uůnych teoryje bez předstawićelůw filozofije scholastyčnyj stoua śe jydnům s přičyn uopůźńyńo rozwoju uůnych nauk we Ojropje, nale s drůgi strůny myśl Arystotelesa zainspirowoua do pošukiwańo nowych hipotez we kosmologije a fizyce bez krytyčnych arystotelikůw juž we XIII a XIV wjeku (zwuašča tzw. via moderna we filozofije).


text:
Wschodńi Timůr
Wschodńi Timůr, Dymokratyczno Republika Wschodńigo Timoru (tetům: Repúblika Demokrátika Timór Loro Sa'e, portugalsko: República Democrática de Timor-Leste) je wyspjarske państwo we Azyji połedńowo-wschodńij. Bůło to pjyrsze państwo, kere usamostanowjyło śe we XXI stoleću. Jedźino lůndowo grańica Wschodńi Timůr mo ze Indůnezyjům. Wschodńi Timůr, jak godo same mjano, je rozlygowane we wschodńij tajli wyspy Timůr.
Jygo uodrymbność wźůna śe uod tygo, co bez dugi czas bůła to kolůńijo Portugalije, a skiż tygo sam wjynkszość ludźůw je katolikůma, a ńy muzułmanůma jak we sůmśedńij Indůnezyji. We 1975 Portugalczyki uopuśćůły Wschodńi Timůr, nale anektowała go Indůnezyjo. Bez dugi czas mjyszkańcy dopůminali śe uo samostanowjyńy. Dźepjyro we 1999 doszło do absztimůngu, we kerym 78,5% mjyszkańcůw welowało za samostanowjyńym.


text:
Moszeja
Moszeja (arab. مسجد masdżid; l.mn. مساجد masadżid) - je to plac kultu muzůłmańskigo. Słowo moszeja uoznoczo belejake stawjyńy, we kerym uoddowo śe hůnor Allahowi, ńyzoleżńy uod uůngo baukůnsztu.
Podstawowym cwekym istńyńo moszejůw je dowańy możebnośći muzułmanům wspůlnygo rytualnygo rzykańo (salot). Moszeje můgům być tyż wykorzistowane tyż we inkszych cylach - jako place trefůw abo edukacyjne uostrzodki. Pjyrsze moszeje, take jak Moszeja Kuba a Masdżid an-Nabawi, nastały we VII stoleću a bůły ajnfach naznoczůnymi placůma pod gołym ńebym. Dźiśo, wjynkszość mesztůw mo wyrafinowane kopuły a minarety.


text:
Japůńijo
Japůńijo (日本 – Nihon abo Nippon; 日本国 – Nihon-koku abo Nippon-koku ( posuchej po japůńsku) - państwo wyspjarske ležůnce w Azyji Wschodńij na Pacyfiku. Moře Japůńske uoddźelo kraj uod kůntynyntu azyjotyckigo. Archipelag Japůński rozćůngo śe uod Wysp Nansei na pouedńu do Hokkaido na půunocy i skuodo śe s ůngyfer 4 000 wysp. Nojwjynkše s ńich to: Hůńśu, Hokkaido, Kjuśu i Sikoku.
Japůńčyki sům dźiś spouečyństwym jydnolitym pod wzglyndym narodowośćowym, godkowym, jak tyž wyznańowym i kulturowym.
Mjyškańcy uowygo kraju uod zarańo dźijůw mušům zmagać śe s śiuami přirody: třyńśyńůma źymje, wybuchůma wůlkonůw, ńiščyćelskymi falůma tsůnami i katastrofalnymi štůrmůma. Natůmjast řeźba terynu i skrůmne zuoža surowcůw mineralnych ńyzbyt spřijajům powstańu śilnygo państwa. Gůřisty charakter Japůńje sprawiu, iže wůnske ńiźiny nadbřežne stouy śe guůwnym mjejscym uosadńictwa ludnośći; sam tyž rozwinyua śe gospodarka, sam powstouy mjasta; rozkwitua cywilizacyjo. Jakby na překůr tym ńyspřijajůncym warůnkům wspůučesny Kraj Kwitnůncyj Wiśńi je nojbardźij rozwińjyntym państwym Azyje i jydnym s nojlepij rozwińjyntych na źymskym globje.


text:
Snorri Sturluson
Snorre Sturluson (rodz. 1179, um. 23 wrześńa 1241) - islandzki poeta, historyk, polityker a prziwůdca. Je autorym "Eddy prozaicznyj", geszychty norweskich władcůw "Heimskringla" a możebne co tyż "Sagi uo Edilu". Bůł ńy yno poetům nale tyż prziwůdcům a politykerym, dwa razy bůł lögsögumaðr - przewůdńiczůncym islandzkigo parlamyntu, althinga. S anfanga popjyroł plany norweskigo krůla Haakůna IV podporzůndkowańo Islandyje norweskij władzy, nale potym uwikłoł śe we rebelijo przećiw tymu władcy a sjygo polycyńo zaszlachtowany 23 wrześńa 1241 we swoji chałpje we Reykholt. Kej historyk, postowił hipoteza, aże nordycke bogi bůły s anfanga umartymi wodzůma kerych ńyskorzi zaczynto czćić kej bogůw.


text:
Vlad Ţepeş
Vlad Ţepeş (czytej Cepesz), mjanowany tyż Wład Palowńik, Vlad Drăculea, Drakula (rodz. 1431 we Sighişoara, um. 1476) - wołoski hospodar ze dynastyje Besarabůw. Wojowoł ze Turkůma, a znůmy je skirz tygo, co wele drůgi do swojij śedźiby we Târgovişte postawjůł pale ze nabitymi na ńe Turkůma. Turecki sułtůn, kej to uobezdrzoł, zarzůńdźůł uodwyrtka swojij armije. Ńyskorzi zaczły powstować powjarki uo jygo srogij uokrutnośći, podug kerych warzůł żywcym swoje uofjary, przibijoł bajtle do pjerśi matkům, a inksze. Uůne powjarki wykorzistoł brytyjski pisorz Bram Stroker, kery napisoł růman Dracula, we kerym przedstawjůł Ţepeşa jako wampjyrza.
[Sprowjej] Necowe uodwołańa


text:
Skopje
Skopje (makedonsce Ckoпje) je stolica a najwjetše město Makedonskeje. Ze swojimi 700.000 wobydlerjemi móže so Skopje zarjadować do wulkich městow Europy. Skopje ma bohate stawizny.
[wobdźěłać] Stawizny
Město Skopje so prěni raz naspomni přez Klaudiusa Diolomeja pod swojim starym mjenom Skupi. W 3. lětstotku př. Chr. bu Skupi wot Dardancow załoženy, pozdźišo, z přijězdom Romancow, bu Skupi z dźělom Romskeho Imperija. W tutej dobje rozkćě město mócnje na wšelakich polach bu z wažnym cyrkwinskim srjedźišćom ze sydłom biskopa. W lěće 518 bu město přez wulke zemjerženje zničene. Hač do dźensnišeho dnja pak su rjane Romjanske twarjenja kaž zjawne kupjele a amfiteatry w měsće dodźeržane. Po zemjerženju běše město swoje wobličo dospołnje zhubiło a je nastało město Justiniana prima. Na kóncu 6. lětstotka zasydlichu so słowjanske kmjenje z Karpatow. Wokolina Skopje bě wot kmjenow Beregheziti wobydlana, kiž spožčichu městu nowe mjeno Skopje.
[wobdźěłać] Partnerske města
- Bradford, Wulkobritaniska, wot 1961
- Dijon, Francoska, wot 1961
- Drježdźany, Němska, wot 1967
- 1971: Tempe, Arizona, USA
- 1971: East York, Toronto, Kanada
- 1973: Roubaix, Francoska
- 1974: Waremme, Belgiska
- 1982: Nürnberg, Němska
- 1983: Ech Cheliff, Algeriska
- 1985: Nančang, Chinska
- 1985: Manisa, Turkowska
- 1985: Suez, Egyptowska
- 2001: Pittsburgh, Pennsylvania, USA
- 2003: Istanbul, Turkowska
- 2005: Lecce, Italska
- 2005: Craiova, Rumunska
- 2006: Blagoewgrad, Bołharska
- 2006: Běłohród, Serbiska


text:
Sztrům
Sztrům - kożdy uporzůndkowany (skerowany) ruch sztrůmowych ładůnkůw. Ruch tyn zauobycz je powodowany uobecnośćům sztrůmowygo pola (růżńicy potyncjołůw).
Wjelgośćům uopisujůncům sztrům je natynżyńy sztrůmu I, kere defińuje śe kej pochodna ładůnku sztrůmowygo q, kery przepływo bez poprzeczny przekrůj przewodńika, po czaśe t przepływu tygo ładůnku:
abo
Jednostkům natynżyńo sztrůmu we ukłodźe SI je amper [A].
Natynżyńy sztrůmu I idźe wyraźić tyż bez liczba ładůnkůw przepływajůncych bez powjerzchńa S, majůncych gibkość v
kaj: n - kůncyntracyjo nośńikůw sztrůmu wyrażůno bez jejich liczba na jydnostka uobjyntośći (poruszajůncych śe w ta sama strůna), q - ładůnek kożdygo s nośńikůw, v - składowe gibkośći nośńikůw w kerůnku prostopadłym do powjerzchńi S, bez kerům płyńy sztrům uo natynżyńu I.


text:
24 days ago
0 comments
Categories:
Ojgyn z Pniokow
Tags:
Ojgyn, Ojgyn z Pnioków, szpas, wice, humor, łozprowki, gyszichty, śląskô gôdka, humor śląski, gwara śląska, dowcipy po śląsku, śląskie historyjki
Nó, tóż mómy już chnet za sia te nôjlepszyjsze miesiónce ku tymu, coby sie narychtować do porzóndku forant na zima. Tak po prôwdzie to terôzki te wszyjskie mode wydane i żyniole pyndalujóm do tych ro
24 days ago
0 comments
Categories:
Ojgyn z Pniokow
Tags:
Ojgyn, Ojgyn z Pnioków, szpas, wice, humor, łozprowki, gyszichty, śląskô gôdka, humor śląski, gwara śląska, dowcipy po śląsku, śląskie historyjki
Nó, tóż mómy już chnet za sia te nôjlepszyjsze miesiónce ku tymu, coby sie narychtować do porzóndku forant na zima. Tak po prôwdzie to terôzki te wszyjskie mode wydane i żyniole pyndalujóm do tych ro
243 days ago
1 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, slonski dom w necie, dwa lata, geburstag, urodziny, slazacy, slonzoki, po naszymu, po slasku, silesia, slask, rocznica, kamraty, przyjaciele, dom, rodzina, domownicy
Ślónski Dóm w necie
Tak przelecioł wartko czas
Kożdy starszy już je s nas
Nic se s tego nie robjymy
W Ślónskim Dómje se piszymy
Na tych naszych stronkach w necie
Co jich widać w wjelkim
260 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, zimowo wyliczanka, zima, mroz, zaspy, zumjynta, snieg, wiatr, dom, cieplo, zimno, hajcung, ogrzewanie, sanki, lyzwy, narty, kulig, sanna, gorki, zawjeje, zamiecie, fujawica
Zimowo wyliczanka Wyliczanka wyliczanka Ze słóweczek rymowanka Jak godómy tak piszymy Ślónskóm godkóm sie szczycymy A że zima tera mómy Na szlincuchach se kjołzómy A wy łyżwy mocie To po lodzi
263 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, mom dojs, choroba, chory, nimocny, bol, cierpienie, lekarstwa, doktor, lyki, zastrzyki, piki, cierpienie
Móm dojś Móm dojś tego łutropjynio ! Móm dojś tyj mynczarnie ! Móm dojś ludzkigo ciyrpjynio ! Móm dojś ! ale co poradza ? Na widok ludzkigo sie mynczynio Łutropa do bliskich,do rodziny Łutropa do człe
277 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, starka i starzik, dzien babci, babcia, oma, opa, dziadek, dzien dziadka, kwiaty, radosc, wnuki, familijo, rodzina
Starka i starzik
Dzisio starka śwjynto majóm A kjej jo?-starzik sie pytajóm A my na to jim powjymy Przeca łobu wóm pszajymy Łoba żeście nas hulali Łoba dycki pjastowali A kjej mama ch
310 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, swjynto noc, aniolowie, noc, gwiazda, betlejem, zlobek, dzieciontkoswienta, boze narodzenie
Śwjynto noc
Noc sie już zrobiła Gwjozdeczki blyskajóm Jozef i Maryja W Betlejym mjyjsca szukajóm Wszyndzi je ciasnota Do nich mjyjsca ni ma Co terozki pocznóm Jak już noc i cima Kajś tam kole
Roz jedyn stary Mikołoj Śiynty Czytoł jake to dziecka, chcom mieć prezynty Ola chce misia, Marysia lalka Małego psioka chce mama dlo Darka Tomek chce ałto, take na baterie Ale nikery to mo richti
Jak zima mrozym szyby maluje Jak już lod nom kałuże skuje W tyn czos Nom sie Chrystus rodzi Kejby Nos łod grzychu łoswobodzi
ć W chałpach sie festy uwijajom Warzom, piekom, kolyndy śpiywajom St
Chnet chojinka łobstojymy
Do betlyjki Jezuska wsadzymy Potym se kolyndy pośpiywomy Ło świyntach se połosprawiomy Wszyndzie swojego Jezuska majom Rostomajcie Go przedstawiajom Jest czorny, żołty,


text:
Rudo Ślonsko, Nasza Rudo! Tyś jest jak nasza starka Kochano, syndziwo i dumno Tyś jak zlota połno miarka. Choć podzielono na dzielnice To cołko żeś jest nasza
Tyś piykniyjszo niźli Katowice Tyś
Hołdy, szole i sztomple
Kominy, maras i kurz
To som swojske klimaty
To nasz ślonski blus.
Starzik, gołomb, łogrodek
Familok, ławka tuż, tuż
Ważbret, cingowo waniynka
To nasz ślonski blus.
Starka,
Dostoł moj synek stary komputer Jo przezywała ze to darymny futer Wiela tyn klamor miejsca zabiere A wiela tyn pieron sztromu zeżere W doma larmo bo kożdy chce siedzieć Na jakoś NK zdjyncia łobej
Wznosioly sie kominy w gora wysoko stoły proste i dumne az ku obłokom niy poradzioły im nigdy żodne wichury na nasze familoki zaglondały z gory wele kominow wielke piece były niyjedna tukej famil
Stoji se z boku,familok jedyn Stary borocek, z czerwony cegły Trocha ajchniony, trocha zarwany popynkany i łodropany Łoknami łypie na wszystke strony Kolor tych łokyn krwisto-czerwony Z kominow
Pzijechoł z Polski miyszkać na Kaufhaus Bo mioł tu lipsta z żiciom jak kalfas Zamiyszkoł w ańcli na piyrszym sztoku W jednym z tych naszych ańc familokow Paczy przez łokno i ryczy "co za widoki S


text:
Czamu jo wyciep sekretarka ..
Wiycie, iże sam u nôs na Ślónsko mocka ludzi cichtuje, trzimie briwy przi chałpie lebo we zegródkach. I ze tymi briwami (szymlami, sztraserami abo jak jesce by je fto mianowôł) skuplowanô jes ta gyszichta.
Mój kamrat ze Warszawy przikludziół ci kiejsik dó nôs do Chorzowa i jak przejyżdżôł bez Katowickô uwidziôł na sztrece łoszkapiónô, fest poharatanô briwa. Zahaltowôł autok, bo mu sie żôl zrobiyło tego ptôka i uzdôł, co mu spómoże. Zadzwónioł beztóż tyż do sztadwachy, do miyjskich szucmanów i rzóńdzi:
– Witóm gryfnie! Jes taki próblym, móm poharatanego gołymbia, i potrza, coby go fto zebrôł, bo inakszij pewnikiym zdechnie.
Na to tameszny dispozitor:
– Dobra, szafnółech, zmiarkowôłech, postarómy sie kogoś tam poswać ... dużo môcie panoczku czasu?
– Nó, razinku niy za tela, jada piyrszy rółz sam do roboty, uwijô mi sie ...
– Tóż ja, zarozinki do wôs panoczku kogosik wyprôwióm ...
Zatym ablyjzowôł jesce bez mobilniok wszyjsko łod mojigo kamrata do kupy ze tóm poharatanóm briwóm i pociep suchôwka. Kamrat pomedikowôł deczko i uzdôł, iże moge pôra minutek doczkać. Wele bół tyn moderny „kebab”, tóż tyż wlôz rajn, zebrôł pôra papyndeklowych tabletów na jôdło, zbajstlowôł śnich taki treglik dlô gołymbia, coby ci mu lekszij bóło tego ptôka trzimać w gości.
Richtik, śleciało możno ze piyńć minutek i łorôz na zignale, ze piskaniym rajfów zajyżdżô autok sztadwachy z kierego wyskakuje dwiuch szucmanów, ftorzi wyglóndali tak, choby szli na gón na jakigosik ściykłygo elefanta. Łobleczóne ci łóni byli we łochrónne kómbinezóny i łopatrzóne we szpecijalne nece i norychty do chytaniô ściykłyj gadziny. Chybnyli ku mojimu kamratowi i ze srogim przejyńciym we głósie wrzeskli:
– Kaj jes ta berdyjo?
Kamrat, deczko we szoku, gôdô, iże blank przi niymu. Te pakery zlynknióne do łostatka juzaś wrzescóm:
– Wszyjskie łodyjńść! Raus! ... a wyrcy ?
Kamrat blank niy miarkuje ło co sie rozłajzi i gôdô:
– Radszi ... burgô ...
Te istne sóm już na zicher przerażóne i jedyn śnich woło:
– A w morda i nożym! Bydle musi być na isto ściykłe! Gôdocie panoczku, iże kaj ta berdyjô jes?
Na to tyn mój kamrat wycióngo zeza pleców zawiniyntego we papyndeklowe tablety na kebab gołymbia, ftory ino po cichuśku poburguje i filuje na boki jakby sóm bół zadziwióny tym côłkim rómrajym.
Szucmany śmigajóm jakesik iptowate afki, blank niy poradzóm pokapować, co sie dziyje i jedyn śnich juzaś pytô:
– To pó niygo my sam przijechali?
Kamrat ze rułóm tuplikuje, iże ja. Na co tyn szucman łostro:
– Doczkejcie sam łoka mrzik ...
Idzie ku radijokowi we autoku i ino słychać ze pojstrzodka łozprowka:
– Jorguś, k..wa, ło co idzie, co jes lółz? Miôł być srogi, ściykły rottweiler a sam jakisik kasper styrcy ze côrnóm briwóm w gości.
Na to juzaś dispozitor:
– Ja, jô wiym, wyboczcie chopy, ale tymu istnymu sie festelnie sie uwijało, i inakszij byście tak gibko niy przijechali ...
- There are no comments yet


text:
Ślonsko Oma z InternetuJo je Oma z internetu,mom swoj kanał na YouTuW naszej klasie też żech je, a i na Faceboku znejdziecie mie.Szkryflom z czatusiami na czacie,i slochom muzki w mjyndzyczasie.
434 days ago
1 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, pjykne chwile, spotkani, albatros, kamraty, przyjaciele, biesiada, muzyka, po slonsku, slonsk, slask, silesia, karlus, ameryka, serce, lezka, placzka, radosc, kolocz slonski, kawa, spotkanie, fajer
Pjykne chwilePjykne chwile już za namiTo tyn fajer s kamratamiCo po śwjecie rozciepaniPrzyjechali na spotkaniMoc łuścisków i kusioliJedyn s drugim sie pośmjoliW sercu radoś kożdy mjołHum
Szyderca
Kej trefi do niego? że serce tyż czuje Kej trefi do niego że tyż sie miłuje Zgorzkniało mo dusza a słabe ciało Niynawiść go pasiei wiecznie mu mało Pasie go zło kej inkszym wyrzondzo
Serce matki
Serduszko matki
Ciepłe i zocne
Tela mo siyły
We przociu mocne
Bije jak dzwon
Kej krzywda sie dzieje
Dobrociom przyciongo
Ciyngym sie śmieje
Struchlale z boleści
Kej dziecko choruje
Serce z kamjynia Tela zazdrości!tela zowiści! Że to sie w głowje wcale nie mjeści Serce we środku chyba z kamjynia! Ji kto takigo może pozmjyniać?! Nic nie pomoże,ni woda śwjyn
Serce
Łotwórz swoji serce do ludzi !
Łotwórz swoji serce by pszoć !
Bo w sercu je mjyjsca zatela
Co by ludzi swojim pszoćym grzoć
Miłuj ! jak yno poradzisz !
Miłowaniym ze wszyskim se po