text:
Kaszëbsczi jãzëk
Kaszëbsczi jãzëk - jãzëk z zôpôdnosłowiańsczégò karna słowiańsczich jãzëków, chtërnym gôdô wiãcy jak 50 000 Kaszëbów. Kaszëbsczi je jednym z pòmòrsczich jãzëków - ò apartnym jãzëkù mòżna rzec ju w XIV stolace. Nôstarszi kaszëbsczé knédżi to Duchowe piesnie Dra Marcina Luthera i inszich naboznich męzow Szymona Krofeja z 1586 rokù, jak téż z rokù 1643 Michôła Pontanusa Mały Catechism Niemiecko Wándalski abo Slowięski. Dzysdniowò lëterackô kaszëbizna je ewòlucëją zabédowóny przez Floriana Cenôwe, wprzód w 1848 (?) - na òsta òdnalazłô w rusczich archiwach kòl kùńca XX stalata - ë w 1879 rokù w Zarés do grammatikj kasebsko-slovjnskjé mòvé, wëdóny w Pòznaniu. Badéra kaszëbiznë Friedrich Lorentz wëapartnił w kaszëbsczim jãzëkù 47 zwãków, chtërne są dzysdniowò pisóne 34 lëterama, jich dzél (ch, cz, dz, dż, rz, sz) przez sparłãczenie dwóch lëterów. W kaszëbsczim jãzëkù wëapartniómë trzë przédné dialektë, jakno:
- nordowòkaszëbsczi (krézë: pùcczi, wejrowsczi)
- westrzédnokaszëbsczi (Kartësczi kréz)
- pôłniowòkaszëbsczi (dzélowò krézë: kòscersczi, chònicczi, tëchòlsczi)
Spisënk zamkłoscë
Miono[edicëjô | edytuj kod]
Kaszëbizna czãstô je wëmieniownô zwónô pòmòrsczim jãzëkã, chòc de facto je òna le karnã słëchających do niegò dialektów. Bëtnosc wielu mionów na òpisanié jednégò jãzëka a téż jidentifikacëjô całownégò jãzëka z jegò nômòcnészim dialektã mô czasã môl w przëmiôrze mniészoscowëch jãzëków, jaczé sã mòcno zjinaczoné ë jaczé na skùtk nieżëcznëch, pòliticznëch dzejników nie bëłë w sztądzë ùsôdzëc òglowégò, sztandardowégò jãzëka ë dobéc mòcny lëżnoscë w państwie, w jaczim są brëkòwóné.
Kaszëbizna wiedno bëła bënnowò zjinaczonô, a wicy wiédzë ò tim mómë òd czasów Floriana Cenôwë. Hilferding w pòłowie XIX w. pòdzelił kaszëbiznã na:
1. gwarã pòmerańsczich Słowińców i Kaszëbów, 2. gwarã pòmerańskich Kaszëbów, 3. gwarã kaszëbską w Zôchódnëch Prësach.
Dzelnotã tã na zôczątkù XX stalata ùnowił Lorentz, chtëren w òbrëmienim 2 przédnëch òbéńdów: norda i pôłnié (jinëch wedle iloczasu), i tak "równoleżnikòwò", wëdzelił 21 gromadów, a w nich 70 gwar. Atlas językowy kaszubszczyzny i dialektów sąsiednich (1964-1978) - òddôwô stón z pòłowë XX w. i wëapartniô: 1. archaiczniészą nordã: a) Pùcczé (Mòrzanie i òsóbno półòstrów Hél - Rëbôcë); b) Pùcczé i Wejrowsczé; pas wëstrzódkòwy to - Lesôcë; 2. innowacyjny westrzódk, m.jin. Józcë (òkòlé Strzépcza, Mirochòwa i Srôkòjc); 3. spòlaszałé pôłnié, òsoblëwò wschódné.
Juwernô stojizna jakno w pòmòrsczim jãzëkù ma môl np. w òkcytańsczim ë dolnomiemieczim jãzëkù. Òkcytańsczi czãstô biwô zwóny prowansalsczim jãzëkã, chò dialektë prowansalsczé są blos dzélã òkcytańsczégò, leno mają nômòcnészi lëteracczi zwëk. Dolnomiemiecczi (Nederdüütsch, Plattdüütsch) je czãstô zeszlachòwóny z jegò dolnosaksońsczim dialektã (Nedersassisch, Low Saxon), ga mô òn wiele mòcniészi môl òd resztë.
Pò wëmiarcém słowianiznë a téż wszëtczéch jinëch pòmòrsczich dialektów, króm kaszëbiznë w przerównaniém do jãzëka Pòmòrzanów dzysô nôczãsczi je brëkòwóny termin "kaszëbsczi jãzëk". Rodowizna mionów "Kaszëbi" ë "kaszëbsczi" a téż ôrt, na jaczi òne przëszłë òb stalata z òkrãżégò Kòszalëna na Pòrénkòwi Pòmòrskô są wcyg wëzgôdką dlô ùczałich. Niżódnô z dotëchczasnych teòrëjów nie pòtkała sã z òglowym akceptã. Nie mô równak dokôzów na to, żebë doszło do wanogów Pòmòrzanów z òkrãżégò Kòszalëna w pòrénkòwim czérënkù.
Brëkòwanié[edicëjô | edytuj kod]
Syg kaszëbiznë òd kùli lat bezùstankòwò sã zmiészô. W latach 50. XX w. Kaszëbi równo żelë jidze ò starszich, jak i starków, a téż dzece - przed jidzenim do szkòłë - na co dzéń nié miôlë leżnoscë wiele razy przëstôwaniô z pòlsczim jãzëkã. Chòc kòscół béł tej môlã, gdze szło czëc ten jãzëk. W szkòle na paùzach dzece gôdałë pò kaszëbskù. W latach 70. XX w. kaszëbizna òglowò bëła ùznôwónô za jãzëk lëdzy mało wësztôłconëch. Wiele wstidzało sã tedë kaszëbsczégò jãzëka, a w wiele szkòłach na Kaszëbach bëło robioné wnet wszëtkò, żebë dzecë nie gôdałë w rodny mòwie. Do niedôwna westrzódk pòlsczich mòwnoùczałich panowała ùdba, że kaszëbsczi je blós dialektã pòlsczégò jãzëka.
W 2003 rokù béł dóny kaszëbiznié trzëlëterowi midzënôrodny kòd CSB wedle normë ISO 639-2. W krajach Eùropejsczi Ùnii pierszą rolą w wiele rëmiach pùblicznégò żëcô państwa òdgriwają samòrządné krôjné, chtërnëch zastãpiną są naje wòjewództwa. W krãgù krôjnowy pòliticzi, jaką robią wòjewództwa, wiôldżi znaczënk mô edukacja i kùltura. W państwach EÙ przëwiãzywô sã stolemną wôgã do krôjnowégò sztôłceniô i chòwaniô, do fùlniészégò pòznaniô historii i spôdkòwiznë kùlturë nôblëższich strón, a w tim jãzëka. Jidze przece ò zakòrzenianié młodégò pòkòleniô w tradicji domôcégò kraju, ò ùswiądnienié nôrodny i eùropejsczi bòkadnoscë w rozmajitoscë, ò sztôłcenié sztaturë młodëch lëdzy jakno òbëwatelów swiądnëch swòjich mòżlëwòtów i òbòwiązków wedle tatczëznë, ale òtemkłëch na lëdzy i spòlëznë jinëch kùlturów. Dlô kaszëbsczégò jãzëka w Pòlsce òd 1 czerwińca 2009 rokù wôżnô je Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków.
Dzysdniowò w Pòlsce, a òsoblëwie na Kaszëbach je kòl 200 szkòłów, w chtërnëch dzecë ùczą sã kaszëbsczégò. 30 séwnika 2010 rokù jãzëka kaszëbsczégò ùczëło sã 10 543 młodëch lëdzy, a z tegò 8 883 w 197 spòdlecznëch szkòłach. Òd 2013 rokù zaczinô są nowi przedmiot „Włôsnô historiô i kùltura”, jaczi wchôdô do szkòłów òd séwnika. To je dodôwkòwi przedmiot dlô ùczniów zapisónëch na kaszëbsczi w piąti klasë spòdleczny szkòłë, w drëdżi klasë gimnazjum a téż w drëdżi klasë wëżigimnazjalny. Òcenã z niegò liczi sã do strzédny. Òd 2005 rokù je mòżnota skłôdaniô maturowégò egzaminu z negò jãzëka. W kaszëbsczim wëdôwóné są knéżczi, cządniczi a téż nadôwóné programë w radiu czë telewizëji. Lata 2005 - 2015 bëłë dosc brzadné dlô kaszëbiznë, wiele razy dzece ùczałë sã pòlaszëznë i kaszëbsczégò, a jedno drëdzémù nie wadzy, chòc tak czedës sã szkólnym zdôwało.
Wedle ùstawë ò nôrodnëch ë etnicznëch miésziznach i òbéndowim jãzëkù z 6 stëcznika 2005 rokù je mòżebnota brëkòwania przed ùrzãdama gminów, kòl ùrzãdniégò jãzëka, kaszëbsczëgò jakno pòmòcnégò jãzëka. Pierszą gminą jakô wprowadzeła kaszëbsczi jãzëk jakno pòmòcny bëła Gmina Parchòwò, pò ni Srôkòjce, Gmina Lëniô, Gmina Żukòwò, a pózni Gmina Lëzëno.
W 2005 r. kaszëbsczi jãzëk pierszi rôz szło bëło wëbrac na maturowim ekzaminie (kaszëbszczi wëbrało 23 ùczniów).
Kaszëbizna mia swój plac w Pólsczi Òbéńdowi Telewizëji Gduńsk (Rodnô Zemia, Tedë jo), a mô w Radiu Gduńsk (Na bôtach ë w bòrach) ë w Radiu Kaszëbë òd 18 gòdnika 2004 (ùstawòwò zazychrowóné 25% czasu). UNESCO ùznôwô, że kaszëbsczi jãzëk je we wiôldżim niebezpiekù [4], bò pò kaszëbskù prawie wcale nie gôdają dzece.
Dzysdnia kaszëbsczi jãzëk brëkòwóny je òd 90-tëch lat téż w liturgiji katolëcczégò kòscoła. Przëstãpnëch je czile dolamczënków Nowégò Testamentu, w tim kaszëbsczich runitów: Eùgeniusza Gòłąbka i Francyszka Gruczë, a téż òjca prof. dr hab. Adama Riszarda Sykòrë z Pòznania - przełożił z greczi Ewanielëje. Kròm tegò przëstãpné sã téż kazaniô ks. Mariana Miotka Swiãtim turã starków (1991) i ùsôdzk ks. profesora Jana Walkùsza Sztrądã słowa (1996).
Gramatika[edicëjô | edytuj kod]
Ùszłi prosti czas
Dialektë[edicëjô | edytuj kod]
Pòdług Friedricha Lorentza na pòczątku XX stalata to dało trzë dialektë kaszëbsczégò jãzëka: nordowòkaszëbsczi dialekt, westrzédnokaszëbsczi dialekt i pôłniowòkaszëbsczi dialekt.[2]
Dopisënczi[edicëjô | edytuj kod]
- ↑ T. Slobodchikoff, 2014, The Role of Morphosyntactic Feature Economy in the Evolution of Slavic Number [1]
- ↑ J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999, s. 128
Lëteratura[edicëjô | edytuj kod]
- Florian Ceynowa: Kurze Betrachtungen über die kaßubische Sprache als Entwurf zur Gramatik; hrsg., eingel. und kommentiert von Aleksandr Dmitrievič Duličenko und Werner Lehfeldt. Göttingen : Vandenhoeck & Ruprecht, 1998 ISBN 3-525-82501-3.
- Eùgeniusz Gòłąbk: Wskôzë kaszëbsczégò pisënkù. Oficyna Czec 1997 ISBN 83-87408-02-6.
- Aleksander Labùda: Słownik polsko-kaszubski/Słowôrz kaszëbskò-pòlsczi Gduńsk 1981
- Fridrich Lorentz : Gramatyka pomorska t. 1-3 Wrocław 1958-1962
- Bernard Zëchta: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej. t. 1-7 Wrocław - Warszawa - Krakòwò 1967 - 1976
- Gustaw Pobłocki: Słownik kaszubski z dodatkiem idyotyzmów chełmińskich i kociewskich, Chełmno 1887
- Hanna Popowska-Taborska, Wiesław Boryś: Słownik etymologiczny kaszubszczyzny t.1-4 Warszawa 1994 - 2002 (Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy ) ISBN 83-901394-9-9, ISBN 83-86619-81-3, ISBN 83-86619-28-7, ISBN 83-86619-74-0
- Stefan Ramułt: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego, Krakòwò 1893
- Sztrategijô òchronë ë rozwiju kaszëbsczégò jãzëka ë kùlturë, Gduńsk 2006
- Jerzi Tréder: Spòdlowô wiédzô ò kaszëbiznie, Gduńsk 2014
- Jerzy Treder: Język kaszubski. Poradnik encyklopedyczny. Gduńsk 2002 ISBN 83-7326-037-4
- Jan Trepczik : Słownik polsko-kaszubski t. 1-2 Gduńsk 1994 ISBN 83-85011-73-0
Zaòstałoscë kaszëbsczi (pòmòrsczi) pismieniznë[edicëjô | edytuj kod]
- 1536 Kronika T. Kantzowa o wendyjskich ludach zwanych Wendami a między nimi Kaszuby. Chronik von Pommern in Hohdeutscher, hrsg. v. G. Gaebel, Sztetëno 1897.
- 1586 Duchowne piesnie D. Marcina Luthera y ynßich naboznich męzow. Zniemieckiego w Slawięsky ięzik wilozone Przes Szymana Krofea... w Gdainsku: przes Jacuba Rhode, Franz Tetzner 1896: z dolmaczënkù bëtowsczégò pastora S. Krofeja, Słowińca (?) rodã z Dąbia.
- 1643 Mały Catechism D. Marciná Lutherá Niemiecko-Wándalski ábo Slowięski to jestá z Niemieckiego języká w Słowięski wystáwiony na jáwnosc wydan..., w Gdaińsku przes Jerzego Rhetá, Gduńsk 1643. Pastor smołdziński M. Mostnika (Michał Pontanus), rodem ze Słupska.
- Die Schmolsiner Perikopen (Smòłdzëńsczé perikòpë), òpracowóné ë wëdóné przez Friedhelma Hinze, Berlëno (pòrénkòwé) 1967
- Altkaschubisches Gesangbuch (Stôrokaszëbsczi spiéwnik), òpracowóné ë wëdóné przez Friedhelma Hinze, Berlëno (pòrénkòwé) 1967
- Przysięgi słowińskie z Wierzchocina [w:] Szkice z kaszubszczyzny: Dzieje, zabytki, słownictwo: Hanna Popowska-Taborska, Wejherowo 1987, s. 65-82


c: text/html

text:
Piyrszy rołz jołd1 żech takoł tarta we Lotaryngii (to je tyn regiōn zaroz przi Niymcach) i tak mi łōna2 zasmakowała, że musiołech sie jōm niyskorzi3 tyż narychtować4. Połra razy już żech z tōm tartōm eksperymyntowoł- rołz mi nawet śleciała5 na dylōwka6… ale i tak my jōm zjedli 😉 Joł robia zawsze ta wersja tarty dlo tych barzi zgniōłych7 kucharzy i niy czekōm godzinōma, aż mi sie ochōdzi8 ciasto, ani niy wciepuja na nie jakijś tam fasolkōw, bo by my chyba bez tyn czas z mojōm Babōm sie z godu poprzełwrołcali. We Francji robiōm tarty na słōno i słodko, a jak łona je na słōno, to gołdajōm9 na nia quiche [czyt. kisz].
Co potrza?
Spodek:10
180 g mōnki pszynny
80 g masła
trocha wody (2-3 łeżki )
pó11 łyżeczki soli
Na wiyrch:
150-200 g wyndzōnki12
2 jajca
200-250 ml śmiytōnki (joł tam lubia 36%)
100-150 g potartego żōłtego syra (we Francji robiōm ta tarta ze szwajcarskim syrym gruyère, a łon je taki barzi łostrzyjszy, ale tyż i ciynżko go kupić; joł dołwōm czynsto normalno gouda)
sōl i pieprz
ździebko gałki muszkatałowyj
Nojprzōd spodek. Wciepcie13 wszyske składniki do miski i wyrōbcie na jednolitoł masa. Potyn wejście sie 2 kōnski14 papiōru do pieczynioł, wrołźcie15 sie pomiyndzy te ciasto i nudelkulōm rozwałkujcie na łokrōngło.16 Włōnczcie sie piec na 200 stopni. Jedyn papiōr ściepcie17 i tōm sebleczōnōm18 strōnōm połōżcie na formie do tartōw (jak taki niy mołcie,19 to sie wejście wiynkszoł forma na torta abo jako inkszo łokrōngłoł20). Ta reszta ciasta, co wyłajzi21 ze formy, mogecie22 urwać i wkleić kaj23 na środku- co sie moł24 marnować. Tera wrołźcie tyn spodek do pieca na 15 minut.
Bez tyn czas25 pokrōno wyndzōnka dejcie26 na patelnia i niech sie fajnie podpiecze. Śmiytōnka ubijcie na piana, dociepcie dō ni jajca, trocha soli, pieprzu i gałki muszkatołowyj i wymiksujcie. Na sōm kōniec dociepcie tam jeszcze potarty syr.
Jak już spodek baje27 podpieczōny, wciepcie na niego ta wyndzōnka, a po wiyrchu łoblyjcie śmiytōnkōm z jajcami i syrym. Dejcie na 20-25 minut do pieca na poczōntek na 200 stopni, a potyn- jakby sie za mocno brōnołciōło- mogecie zmniyjszyć na 190 i fertich.28 Take tarty idzie jejś i na ciepło, i na zimno. Pokrejcie jōm, jak jake ciasto i… smacznego 🙂
1jadłem
2ona; ō- samogłoska w wymowie między o i u
3później
4przygotować
5spadła
6podłoga (drewniana)
7leniwych
8schłodzi
9mówią
10spód
11pół
12boczku wędzonego
13wrzućcie
14kawałki
15włóżcie
16okrągło
17wyrzućcie
18rozebraną 😉
19nie posiadacie
20okrągłą
21wychodzi
22możecie
23gdzieś
24ma
25w tym czasie
26połóżcie
27będzie
28gotowe

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pejtersburg
Wspůłrzyndne: 59°56' N 30°16' E
Pejtersburg[1] (Sankt Petersburg, rus.: CaHkT-ПeTepбypr, dowńi tyž Peterburg, rus. ПeTepбypr, rus. ПeTporpaд, Lyńingrad, rus. ЛeHиHrpaд) to je mjasto we Rusyji, druge po srogośći za Moskwům. Je pouožůne nad Zatokům Fińskům we delće Newy, jego tajla nojduje śe tyž na ůng. 40 wyspach. Zosadzůne we 1703 roku. Downo stolica Imperyjům Ruskigo we rokach 1721-1918.
Je to jedne s nojsrogšych cyntrůw muzyjalnych we śwjeće, muzyjůw je sam pora setek, nojbaři znajůmy ś ńich je Ermitaž. Sroge cyntrům wyuczyńo - 41 wyršych šulůw, wjyncy kej 170 instytucyjůw wyuczyńowo-badańowych, wjyncy kej 2000 biblijotykůw.
Srogo hawyna morsko a hawyna lotničo (hawyna lotńičo Sankt Petersburg-Půukowo).
Uostřodek industryje, m. in. stočńowyj a mašinowy.
Klub fusbalowy Zenit Sankt Petersburg.
Przipisy
- ↑ Ślůnske mjano za: Reinhold Olesch, Der Wortschatz der polnischen Mundart von Sankt Annaberg, Berlin 1958


text:
Indůnezyjo
Indůnezyjo – wyspjarske państwo we Połedńowo-Wschodńij Azyje, kerygo stolicům je Dżakarta s 8,4 mln mjyszkańcůw.
Je rozlygowano na 18 108 wyspach. Ůngyfer 6 tyś. ś ńich je půmjeszkiwanych. Przinoleżům uůne do Malajskigo Archipelagu. Wyspy Indůnezyje sům rozćůngńynte śe na dugość przez 5 tyś. km wzduż růwńika a na dugośći 1750 km s połedńo na půłnoc. Jeich brzygi uopływajům Pokojny a Indyjski Uocean. Na wyspach sům liczne wulkony. Indůnezyjo je czynsto nynkano bez trzyńśyńo źymje a tsůnami. Nojwyższym wjyrchym je Puncok Jaya - na 4884 m wysoki. Indůnezyjo grańiczy s Papuům-Nowům Gwinyjům na Nowyj Gwinei, Malezyjům na Borneo i Wschodńim Timůrym na Timůrze.


text:
Antóń na tym chycił
Jan Marek
Antóń na tym chycił
Antóń dożył już roków w kierych aji umrzić ni ma gańba. Miyszkoł w małej chałupce na kraju swoi wioski. W młodych rokach przeszeł przygód co ni miara. Wojowoł na dwóch wojnach. Piyrszy roz jak Niymcy napadli na Polske, a drugi roz jak zebrali go partyzanci do lasa. Mioł jednak w życiu kupe szczynścio. Na swoich wojaczkach poniewiyroł sie po rozmaitych fróntach. Mioł jednak takigo fuksa, że kulki go omijały, a przi tym zawsze czuł kaj sie schować w razie wiynkszej zawieruchy. Jak już jakosi skóńczył tóm swojóm poniewiyrke prziszeł do swoi chałupy i tu zaroz chycił się roboty. Robił we fabryce, a po fajrantach deptoł kole swoi zagrody. Przez lato dowoł pozór na grzóndki. Sadził kapuste, ogórki, pomidory i keleruby. Sóm se też warził, bo ni mioł nikogo dóma. Czasym jak mu ogórki czy kelerupy obrodziły czynstowoł nimi sómsiadki, a najbardzi dowoł tym, co to po każde piórko sznytloka czy pietruszki leciały do sklepu. Wtedy był z siebie dumny. Myśloł se w duchu, widzicie beskuryjski baby, nic ni mocie do roboty, a ni jednego keleruba czy sałotu se nie zasadzicie. A że był usposobiynio wesołego poradził sie radować ze wszystkigo, co go w życiu spotkało, dobrego czy aji złego. Na tyn przykłod, jak auto przejechało mu roztomiłego Burka, nie płakoł nad jego śmierciom. Rozmyśloł se jyny - nie bydzie mi chocioż dropoł po dwiyrzach, ani w nocy szczekoł pod oknym. Ni mioł wiela przocieli, ale na drugim kóńcu dziedziny miyszkali jego bratankowie i siostrzenice. Tam też dorostała dziołcha już pumału zdrzało do wydania. Chłapcy za nióm już doś dłógo poglóndali, a że była doś szwarno Antek czuł, że dłógo sie dziołcha nie obstoi. Nic też dziwnego, że za jakisi czas zaczynali po dziedzinie przebónkować,że ta szwarno przocielka isto bydzie sie wydować. Sómsiadki coroz czynści zaczynały wypytywać Antóna kiedy bydzie wielkóm łyżkóm jod na tym wiesielu. Antónowi sie to aji podobało, ale wieczór kiedy nad tym rozmyśloł zaczyna mu mina rzednóć. Toż jak był bych napytany na to wiesieli, to ni mogym sie zrobić dziadym! Muszym na prezynt cosi drogszego kupić. Na pralke co sama piere ni móm piniyndzy, bo to pudło je chrómsko drogi. Kocher mikrofalowo też przeca je drogo, a przi tym jeszcze to jodło ni ma zdrowe, jak to nie downo w gazecie pisało. Piniyndzy do koperty też ni móm i co tu z tym fantym zrobić? Ale nim z ambóny gruchły ogłoszki, uszło jeszcze kupe czasu. Dziepro na jesiyni Antek sie dowiedzioł, że siostrzynica ze swoim galanym już na całego znoszajóm na gniozdo. Już aji wszyscy wiedzóm kiedy bydzie to szumne wiesieli. Antóna coroz czynści nawiydzoły myśli o wiesielu. Pogodził sie już z tym, że bydzie trzeja ubrać cosi złotych ze szporkasy na tyn ślubny prezynt. Nikierzy sómsiedzi zaczynali już Antóna dopytować, czy już go na wiesieli napytali. Antek nie bardzo na to odpowiadoł, bo na razie jakosi żodyn go nie przichodził na to wiesieli pytać. A może ni majóm czasu na to? Z wiesielim je tyla załatwianio, a dyć jeszcze na isto przidóm! Dni ku wiesielu coros pryndzyj ubywało, a pytania jakosi fórt nie było widać. Jak już był czwortek, dwa dni przed ślubym, Antón wieczór siod se przi stole i zaczón kalkulować. Wiedzioł już, że na to wiesieli i tak nie pujdzie, bo ón ni ma żodyn dziad, żeby sie doł w ostatni dziń napytać! Siednył i myśle se tak. To wiesieli by mie moc piniyndzy kosztowało, a po piyrsze jo już tela ni móm. Musiołbych kupić jakisi prezynt, abo dać pinióndze do kuwerty. A skónd na to nabrać. Musiołbych se napytać taksówke, a to też ni ma darmo. A pojeś se? Dyć jo już takigo szmaku ni móm, jak downi to i tam wiela nie zjym. A jeszcze stego wszystkigo może mie brzuch boleć, bo teraz jakisi wrzody na żołóndku mie pobolujóm. A wypić se? Gorzołka mi już też nie szmakuje, a nie dej Boże jakbych wjyncyj wypił, móg bych jeszcze kómu naubliżać, bo mi przi pijatyce czasym rozmaite diabelski myśli nachodzóm. Jak se to wszystko do kupy policzym, to zmazoł bych na tym interesie szpatnie. A teraz se policzym wiela jo zarobiym, jak se w te sobote posiedzym w chałpie. Pojym se, napichcym placków ze ziymnioków ze szpyrkami. Bydym mioł jadło jakigoch jeszcze na żodnym wiesielu nie spotkoł. Placki popijym herbatóm i na nic wjyncyj nie bydym mioł szmaku. Jak nie pujdym na wiesieli, nie bydym musioł biglować koszule i krawatki. Nie bydym też musioł pucować bótków, ani szukać czystych zokli. A najważniejsze, że sie nie bydym musioł na to popołedni myć ani golić. Bez mycio uszporujym kupe wody i mydła. Nie trzeba bydzie aji golidła szukać. Wiela jo na tym wszystkim chycym!. A jeszcze ku tymu jutro rano nie bydzie mie głowa boleć! Na takim rozmyślaniu Antónimu przeszło do spanio. Zjod se jedyn placek, łoblizoł sie, ochlapoł kapkóm wody po gymbie i cały rod poszeł leżeć.


text:
Wikipedija:Skrotconki
Wikipedija-skrotconki (engelski „shortcuts“) su dalejpósrědnjenje k cesto wopytowanym bokam w internych mjenjowych rumach. Aby k žycanej bokoju dojšło, zapiš jadnorje wótpowědnu skrotconku (eng. shortcut) do kašćika z tekstom „pytaś“ abo adresoweje linki wobglědowaka.
Pśedłoga »skrotconka« słužy za to, na skrotconku boka pokazowaś. Syntaksa jo:
- {{Skrotconka|WP: }} w Wikipedija-mjenjowem rumje, w pomocnem mjenjowem rumje a w zwětšego drugich internych mjenjowych rumach
Juž eksistěrujuce skrotconki abo naraźenja za nowe skrotconki se mógu w paźe wót pśekšywanjow na Diskusijnem boku pśepowědaś. Nowe skrotconki pšosym do wótpowědowacych pódbokow zarěduj, paralelnje pśi tom boku za skrotconku niže wót #REDIRECT z [[Kategorija:Wikipedija:Skrotconka| ]] kategorizěruj.
Glědaj teke: Skrotconki, Glosar, Tastaturowe kombinacije, dopołna lisćina skrotconkow za mjenjowy rum "Wikipedija"


text:
Baskijsko godka
Baskijsko godka (mjana włosne, znoleżńy na djalekt: euskara, euskera, eskuara, üskara) – godka Baskůw pomjyszkujůncych pora prowincyjůw na pograńiczu Szpańije a Francyje. Posuguje śe ńim dźiśo przez milijůn perzůnůw (90% ś ńich we Szpańiji). Wyrůżńo śe 10 djalektůw baskijskigo. Skiż tygo, co sům sroge růżńice půmjyndzy ńimi, powstało usztandaryzowano uodmjana godki - Euskara batua, łůnczůnco cechy nojwjynkszych djalektůw baskijskigo, uoparto znamjyńńy na djalekće Gipuzkoa. Uodmjana ta nauczano je we szulach. Literatura we tyj godce powstowo uod XVI stolećo. Pjyrszo durkowano kśůnżka po baskijsku wydano we 1545 roku.
Jeji przinoleżność gynetyczno ńy uostała do terozki ustalůno, na zicher ńy je to godka indoojropejsko. Godano ja już przed kolůńizacyjům zachodńij Ojropy uod Indoojropejczykůw. Istńijům przipuszczyńa, co je uůna spokrewńůno ze godkůma kartwelskymi abo tyrryńskymi, je tyż wrachowowano do kůntrowersyjnyj familije dyne-kaukaskij. We baskijskym wystympujům zapożyczyńa ze łaćiny, szpańelskigo a francuskigo.


text:
Mailand
Mailand (italsce Milano) je z 1,3 milionami wobydlerjow druhe najwjetše město Italskeje a stolica Lombardiskeje. Mailandski metropolowy region ma něhdźe wósom milionow wobydlerjow a je najwjetši w Italskej.
Město leži w runinje mjez rěku Po na juhu a wuběžkami Alpow na sewjeru. Srjedźowěkowske kanale, zwjazujo Mailand z hornjoitalskimi jězorami a lombardiskimi rěkami, mějachu hač do 20. lětstotka wulki wuznam za hospodarstwo. Přez město same běžitej rěce Olona a Lambro.
Sydlišćo je keltiskeho pochada a dožiwi pod romskim knjejstwom spěšny pozběh. W běhu swojich stawiznow steješe Mailand pod wliwom němskich, francoskich a rakuskich kejžorow a wuwiwaše so po zjednoćenju Italskeje w druhej połojcy 19. lětstotka k najwjetšemu industrijnemu městu. Dźensa je wodźaca kulturna, medijowa a modowa metropola Italskeje kaž tež uniwersitne město a jako sydło italskeje bursy tež jedne z mjezynarodnych financowych srjedźišćow.
Dźakowano swojemu přijomnemu połoženju w sewjeroitalskej runinje rěki Po je Mailand tež wažne wobchadne křižowanišćo železniskeje a awtodróhoweje syće kaž tež druhi najwjetši lětarstwowy suk z třomi mjezynarodnymi lětanišćemi.
Mjeno Milano pochadźa z łaćonskeho Mediolanum, zestajenki z medio („wosrjedź“) a planum („runina“).


text:
26 maja wëstartowóné mô Szląskô Wikipedia, co sparłączoné je z przëznanim szląsczi mòwie kòdu ISO 693-3 (szl). Jak narô dérô przenoszenié artiklów z inkùbatora, téj do czasu zakùńczeniô mòże jesz nalezc drobné techniczné felë. Na przédny starnié mòże nalézc m.jin. lënczi do artiklów pòswiãcónëch szląsczi gôdce czë zasadów pisënkù.
Próbë ùsôdzeniô ti jãzëkòwi wersëji dérałë ju wicy jak 2 lata. Pòmòcnô bëła bëlna robòta wiôldżégò karna aktiwnëch szląskich wikipedistów, chtërni pòswiãcôlë swój czas na editowanié artiklów w inkùbatorze.


text:
Kwadrat
Kwadrat – prostokůnt kery mo růwne boki.
Ńykere właśćiwośći kwadrata[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Jak we prostokůnće, tyż we kwadraće:
- eki wewnyntrzne sům proste.
- Przećiwległe boki sům růwnoległe (je to růwnoległobok).
- Przekůntne sům růwnyj dugośći.
- Przekůntne przećinajům śe we połowje.
- Půnkt przećyńćo przekůntnych je strzodkym symetryji.
- Suma ekůw je 360° = (2π) rad.
Właśćiwośći kere mo ze prostokůntůw ino kwadrat:
- Przekůntne kwadratu sům uodćinkym dwuśecznych ekůw kwadratu.
- Przekůntne przećinajům śe pod ekům prostům.
- Kwadrat je sztworokůntym forymnym.
- Kwadrat je růmbym.
- Kwadrat mo sztyry uośe symetryji: proste zawjerajůnce przekůntne a symetralne bokůw.
- Uośe symetryji kwadratu tajlujům go na 8 przistajůncych prostokůntnych trziekůw.
- Kożde dwa kwadraty sům do śe podobne.
Wzory[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
- - dugość boku.
- Plac:
- Dugość przekůntnyj:
- Průmjyń uokrynga wpisanygo we kwadrat:
- Průmjyń uokrynga opisanego na kwadraće:
Geůmetryjo ńyeuklidesowo[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
We ńyeuklidesowyj geůmetryji, kwadrat je to wjeloek ze 4 růwnymi bokůma a ekůma.
Bajszpile:


text:
W Listopadzie młodzież z Mikołowa brała udział w Warsztatach Umiejętności Miękkich w ramach projektu Silesia Skills.
Wieści ze Ślůnska ze Lutego.
Je żeś Ślůnzok? Poradzisz godać, a może niý? Chcesz poszkryflać po naszymu? Abo miarkujesz sie jako cosik pedzieć abo zrobić, a niý mosz sie kogo spytać?
Tukej pogodosz a pouosprawiosz, spytosz a ôdpowiysz, poznosz nowych ludzi, a trefisz kamratůw. Zocnie zaproszůmy kożdego na Šlůnske Forum!
Zastanowiosz sie jako pedzieć po ślůnsku do swojego kamrata? Abo cery? Chopa? A może oma abo starzik jakoś padali a niý ma żeś blank pewny ô kogo łazi?
Przedstowiůmy luźne zestowiyniý mian po ślůnsku ze jejich zdrobniyniami a polskimi ôdpowiydnikami.
Dzisio przedstowiůmy tajla drugo - B.
To juże nostympny wiersz ôd nostympnego czowieka. Zocnie zaproszůmy do czytanio.
Ty żeś je můj Skowrůnek
Dostali my uostatnio wiersz. Autor chcioł być anůnimowy, beztuż przedstowiůmy go bez podszrajbowanio.
Niy mogesz pedzieć
Iże przajesz miyjscu
Jak łoboczysz te jego gryfne rzeczy
Ýno wtedy
Kej zobejrzysz tam stare flaszki
A chasie na placu
I dalij besz mu przoł
Zastanowiosz sie jako pedzieć po ślůnsku do swojego kamrata? Abo cery? Chopa? A może oma abo starzik jakoś padali a niý ma żeś blank pewny ô kogo łazi?
Przedstowiůmy luźne zestowiyniý mian po ślůnsku ze jejich zdrobniyniami a polskimi ôdpowiydnikami.
Dzisio przedstowiůmy tajla piyrszo - A.
Desiderata
Przełaź spokojnie bez larmo a niýciyrpliwoś,
a pamiyntej, jaki pokůj idzie snojś we cichości.
Kej ýno idzie, bez ôdrzekanio siebie,
miyj dobry kůntakt ze wszyskimi.
Ta bera żech naszkryfloł skiż tego, co bych můg ja połosprowiać bajtlům. Teroski chca tyż jům Wům przedstowić.
Je tako tradycjo, że zbiyro sie kůnski astůw, żeby nům fajnie zakwitły w důma.
Ta łosprowka je ło tym jak jedyn chop poszoł miyndzy strůmy, czyli do lasa, po pora takich badyli.
Dzioło sie to jakie sto lot do zadku. Żył se tyn chop wele tego lasa, mioł mało chaupka i fajny zegrůdek. Miyszkoł tam ze swojům babeczkům, keryj pszoł fest a fest. Wszysko to było we miyjscu, kere mianuje sie brzeziny, a to skiż tego, że rośnie tam dużo brzůzek.
Tůż poszoł roz miyndzy te strůmy, a było to już tak leko na wiosna, ptoszki gryfnie śpiywały, klara gorała na niebie i w ogóle świot był lepszy. Sam trza łod razu pedzieć, że kożdego roku we noszych paniowskich brzezinach je durch gynał tak samo.


text:
Ze 37 lětami hižo 38 dźěći porodźiła je Ugandźanka Mariam Nabatanzi. Tole su zamołwići kraja oficialnje wobkrućili. Trójce bě žona dwójniki porodźiła, štyri razy trójniki a trójce samo štwórniki. Dźěći pochadźeja wot samsneho nana. Najstarše dźěćo je mjeztym 23 lět, najmłódše štyri měsacy. Swójba we wsy Kabimbiri, połsta kilometrow zwonka stolicy Kampala, bědźi so z pjenježnymi problemami. Regionalni politikarjo namołwjeja ludźi, swójbu podpěrać.
Krokodila na zahrodźe namakali su awstralscy wohnjowi wobornicy, jako w Darwinje palacy so dom hašachu. Swójba dźeržeše mjeztym 70 lět stareho a štyri metry dołheho rjapnika Alberta kaž domjace zwěrjo, samo z dowolnosću zarjadnistwow. Mjeztym zemrěty wobsedźer domu bě krokodila 1958 w rěce popadnył.
Přeswědčeny, zo je w swojim bydlenju, je so pjany muž dušował. Jako wobydlerka w badensko-württembergskim Mainhardće jeho wuhlada, zamkny so z dźěćimi do druheje stwy a zawoła policiju. Na prašenje zastojnikow, hdźe bydli, jim wopity rjekny: „Nó tule.“ Poněčim jemu switaše a wón so pola žony zamołwi. Muž bydleše někotre hasy dale. Do bydlenja žony bě so dóstał, dokelž njebě zamknjene.
450 eurow pokuty dyrbi němska turistka płaćić, dokelž je so w sławnej Trevi-studni w Romje kupała. Policisća běchu ju při tym lepili. Čehodla je 60lětna do studnje zalězła, kotraž bu přez nócne kupanje Anity Ekberg w filmje „La Dolce Vita“ swětosławna, dotal njewědźa. Turisća studnju stajnje zaso wužiwaja, zo bychu so spektakularnje prezentowali. Zamołwići města spytaja, kupacych z wysokimi pjenježnymi chłostanjemi wottrašić.
Na kruwje jěchać – tole njeje w Delnjej Sakskej, hdźež maja wjele koni, runjewon samozrozumliwe. W friziskim Ellenserdammje třinaćelětna Hanna prawidłownje na chribjet kruwy Luny zalěze, zo by z njej po łuce jěchała. „To cyle derje funguje, dokelž je Luna wot naroda sem na mnje zwučena“, Hanna při sedłowanju Luny do wujěchanja rjekny. Trab, galop a skoki přez niske zadźěwki su móžne. Jako myto dóstawa Luna chłóšćenki, kaž na přikład rozkrate jabłuka.
Tysacy litrow brěčki z fabriki su ruske městačko Lebedjan na juhu kraja zapławili. Twarjenje brěčkarnje bě so wčera zdźěla sypnyło, při čimž so dźěłaćerjej zraništaj. Brěčka so do wokolnych hasow a do bliskeje rěki Don wuliny. Kaž zamołwići informowachu, maja woni połoženje pod kontrolu. Čehodla je so twarjenje zwjezło, pak hišće njewědźa.
Z wostudy na chorołožu je štyrilětna holca nakupować šła. Jako chcyše w drogeriji w frankskim Bad Kissingenje sama při kasy stejo nakup w hódnoće 50 eurow z kapsnymi pjenjezami – runje tři eura w lutych centach – zapłaćić, ju předawarka narěča. Sprawnje holčka wuzna, zo njesmě chorosće dla do pěstowarnje a zo so jej wostudźi. Přećel maćerje bě na nju kedźbował. Holčka pak so we wokomiku njekedźbnosće zminy. Policija přepoda holcu mužej, kiž bě so hižo přizjewił.
Při wobdźěłanju panochtow je kruwa Kuki w badensko-württembergskim Böblingenje ćeknyła a železniski wobchad zlemiła, po tym zo bě na kolije běžała. Skoćo njeda so ani wot wobsedźerja ani wot přećelow a policije popadnyć. Skótnej lěkarce so poradźi kruwu pohłušić. Dowjezechu ju wróćo k ratarjej. Při honjeńcy wšak bě Kuki štyri awta wobškodźiła a 5 000 eurow škody zawostajiła.
Pěši a bjez nawigaciskeho nastroja je so šofer nakładneho awta zabłudźił. 32lětny bě swój Lkw sobotu popołdnju na parkowanišću při awtodróze A 4 njedaloko Kodersdorfa wotstajił, zo by so trochu w lěsu přechodźował. Při tym pak orientaciju zhubi. Jako we wječornych hodźinach lěs wopušći, bě w šěsć kilometrow zdalenym Nieder Seifersdorfje. Wobydler informowaše policiju, kotraž šofera Lkw-ja zaso na parkowanišćo wróćo dowjeze.
Swoje New-Yorkske luksusowe bydlenje předała je hrajerka Demi Moore. Po informacijach medijow je jej njeznaty kupc za třiposchodowy apartement 45 milionow dolarow zapłaćił. Bydlenje na 28. poschodźe ma pjeć spanskich stwow a nimo toho hobersku terasu, z kotrejež město přewidźiš. Moore bě 1990 bydlenje za sydom milionow dolarow kupiła.
Dospołnje rozhorjeny, dokelž njeměješe krajnoradny zarjad w braniborskim Prenzlauwje zawčerawšim, srjedu, žane rěčne hodźiny, je muž tam wohnjowy alarm zawinował. 31lětny bě papjeru zapalił, na čož alarmowy system reagowaše, policija zdźěli. 25 přistajenych móžeše so wuchować. Woheń hasny, po tym zo bě papjera spalena. Muž chcyše po swójskich wuprajenjach swój wupokaz wotewzać. Policisća jeho ranjenja domjaceho měra dla nachwilnje zajachu.
Policija pyta dale za njeznatym, kiž bě jutry w Konstanzu sta eurow rozdźělował. Tež dźensa hišće njewědźachu, štó wony dobroćiwy darićel je. „Pytamy za tutym čłowjekom“, rěčnik policije zdźěli. Papjerjane pjenjezy w hódnoće 20 a 50 eurow tčachu při woknach awtow abo w listowych kašćikach. Ludźo běchu na to policiju informowali. Zastojnicy pjenjezy zezběrachu, zo bychu pruwowali, hač pochadźeja z njeskutka.
Pobrachowacych doktorowych a druhich titulow dla dyrbja w Münsteru něhdźe 9 000 wólbnych zdźělenkow znowa rozesłać. Při programěrowanju čišćakow je so misnjenje stało. Tak njeběchu akademiske abo zemjanske titule widźeć. Potrjecheni dóstanu nowu zdźělenku za wólby krajneho sejma 14. meje. Přiwšěm na to skedźbnjeja, zo smě kóždy jenož jónu wolić hić, byrnjež dwaj lisćikaj měł.
Z fantomowym wobrazom pyta policija w Heidelbergu za rubježnikom nohajcow. Dotal njeznaty bě minjeny tydźeń kolesowarku z nožom w ruce nuzował, jemu nohajcu přepodać. Njeznaty na to ćekny. Do toho bě wón dalšu kolesowarku wohrožował a sej nohajcu žadał. Ta pak móžeše ćeknyć. Motiwy muža njejsu znate. Policija wšak nima wěc za žortnu. Skućićel je pječa 25 lět stary.
Něhdźe 400 eurow je dotal njeznaty jutry w Konstanzu rozdźělował. Pjenjezy tčachu při woknach awtow abo w listowych kašćikach, policija zdźěli. Pjenjezy w hódnoće 20 a 50 eurow běchu ze symbolemi pomolowane, kotrež so tež w interneće wužiwaja. Policija nětko pruwuje, hač móhli pjenjezy z njeskutka pochadźeć. Dotal wšak žane pokiwy za to nimaja. W tym padźe směli wobdarjeni pjenjezy wězo wobchować, rěčnik zdźěli.
Preč ćisnjeny zbytk cigarety je w Koblencu tójšto mjerzanja zawinował. 41lětny šofer wosoboweho awta bě jón z wokna šnypnył. Myslo sej, zo je wětřik cigaretu na zadnju ławku awta stłóčił, so muž za njej wobhladowaše. Při tym zajědźe na prawy bok, zrazy do parkowaceho awta a je na před nim stejace awto suny. Wšitke tři awta dyrbjachu wotwlec. Policija trochuje škodu na 11 000 eurow.
Kotre jejko je najtwjerdše? Tole bě hesło wubědźowanja na wikach w badensko-württembergskim Leutkirchu. Prawidła při tymle zarjadowanju su cyle jednore. Dwaj wobdźělnikaj bijetaj swojej warjenej jejce na hornim a delnim kóncu hromadźe. Jejko, kotrež njeje so rozbiło, je dobyło. Mjeztym maja wobdźělnicy wubědźowanja samo wěstu strategiju, kak swoje jejka wosebje twjerde zwarja.
Wosrjedź jutrownych prózdnin su młodostni w Münsteru ludźi na spontanu party do sportoweje hale přeprosyli. Do toho pak běchu so do njeje zadobyli. Za slědowacy swjedźeń žadachu sej samo zastup. Kedźbliwemu susodej bě skónčnje napadnyło, zo so sobotu wječor a w prózdninach njewšědnje wjele młodych ludźi na šulskim dworje zetkawa a tuž zawoła policiju. Zastojnicy ilegalne zarjadowanje zakónčichu.
Z awtom nana je wosomlětny w staće USA Ohio swoju štyrilětnu sotru k McDonald’s dowjezł. Tam popřeštaj sej cheeseburger, doniž přiwołana policija njepřijědźe. Policistam hólc rozłoži, zo bě z pomocu interneta sam nawuknył z awtom jězdźić. A na Youtube je tajke filmy stajnje zaso hladał. Swědcy wobswědčichu, zo bě hólc na dwaj kilometraj dołhej čarje wšitke wobchadne předpisy dodźeržał, hdźež dyrbješe štyri křižowanišća a železniski přechod přeprěčić.
Dohromady 1,4 miliony eurow su ze sławneje Trevi-studnje w Romje wućahnyli. Telko pjenjez su turisća jenož w lěće 2016 do jednoho ze symbolow italskeje stolicy mjetali. Tole je pomocna organizacija Caritas wobkrućiła, kotrejž pjenjezy kóždolětnje přewostajeja. Namaka- li su eura runje tak kaž dolary a japanske yeny, ale tež wjele awstralskich dolarow.


text:
Luksymburg
Luksymburg, Wjelge Kśůnżynstwo Luksymburga (Lëtzebuerg) – państwo rozlygowane we zachodńij Ojropje. Grańica mo ze Francyjům uod połedńa, Mjymcůma uod wschodu a Belgijům uod zachodu a půłnoce. Ńy mo dostympu do morzo. Je to nojmńyjsze ze trzech krejůw kere wlazujům we skłod Beneluxu. Krům Beneluxu, Luksymburg noleży tyż do Ojropejskij Uńiji a NATO.
Je to krej wysoko rozwińůny, we gospodarce důminuje sektůr usugowańo, a nojbarzi - bankowość. Hůtowo industryjo (nojwyższo na śwjeće produkcyjo stali na mjyszkańca) a tyż spożywczo, cymyntowo a inksze. We bauerstwje nojwjynksze znoczyńy mo chůw bydła a uprowjańy zbożo a burokůw. Coroz srogsze znoczyńy mo turystyka.


text:
Ihre Sprache: Deutsch Niedersorbisch Obersorbisch
Beschreibung
Wucbnica słuša k 4. źěloju wuceńskeje a wuknjeńskeje serije Wuknjom serbski, Zwucujom serbski a Pórucenja. Wóna jo za wětšy źěl z teju wucbnicu a tym źěłowym zešywkom tematiski wótgłosowana. Wóna wobstoj ze slědujucych tematiskich kapitlow: Serbska ludowa kultura, Serbske nałogi w běgu lěta, W kuchni a domacnosći, Pśiroda a wobswět, Wšedne tšojeńka a dožywjenja, Serbske powěsći, Žywjenje a źěło tencas a źinsa, Z historije, Serbske wósobiny. Teksty teje zběrki su fakultatiwne pórucenje za wšakoraku rěcnu pótrjebu; wóni maju rozdźělny rěcny niwow a wšaki stopjeń śěžkosći. Pśidane su serbsko-nimske słowne lisćiny a dalšne słowne rozkładowanja w serbskej rěcy (imersiwnje). Ku kuždemu tekstoju su pokazki k móžnym nadawkam za wuknjecych abo k metodiskemu póstupowanju pódane. Zběrka njejo dla jeje wobšyrnosći za dopołne wótźěłanje myslona.


text:
Chór Serbskeho ludoweho ansambla je ze swojim mnohostronskim wobsahowym a rěčnym wusměrjenjom fenomen mjez powołanskimi chórami. Wobknježi šěroki spektrum stilistiki, a permanentna trojorěčnosć (hornjoserbsce, delnjoserbsce a němsce) zmóžnjeja tutej sparće wotměnjawe wustupy.
Tak njespjelnja chór SLA jenož naroki we wobłuku folkloristiskich jewišćowych produkcijow, ale skutkuje nimo toho w chóro-sinfoniskich twórbach sobu a wustupuje ze swójskimi koncertnymi programami. Wosebite připóznaće žněje chór w tu- a wukraju ze swojim sobuskutkowanjom w musicalach za dźěći.
Sopran:
Alt:
Tenor:
Bariton
Bas
Pianistka a asistentka chóroweho direktora:
Chor Serbskego ludowego ansambla jo ze swójimi wjelebocnymi wopśimjeśowymi a rěcnymi nadawkami fenomen mjazy powołańskimi chorami.
Stilistiski pregowane spiwanje, folkloristiska reja a permanentna tšojorěcnosć (górnoserbski, dolnoserbski a nimski) dowóluju toś tej šparśe wjelebocne zasajźenje. Tak njepołni chor SLA jano wupominanja na pólu folkloristiskich jawišćowych produkcijow, ale statkujo wušej togo w chorowych sinfoniskich twórbach a póbitujo samostatne koncertowe programy. Wósebne pśipóznaśe w kraju a wukraju dostawa chor ze sobustatkowanim na musicalach za źiśi.
sopran:
alt:
tenor:
bariton
bas
Pianistin und Assistentin des Chordirektors:


text:
Madagaskar
Madagaskar (malg. Madagasikara, franc. Madagascar, ang. Madagascar; Republika Madagaskaru - Repoblikan'I Madagasikara, République de Madagascar, Republic of Madagascar) – państwo pouožůne na wyspje Madagaskar we zachodńij tajli Uoceanu Indyjskigo, kole pouedńowo-wschodńich wybřežy Afriki. Madagaskar je štwortům co do wjelgośći wyspům na śwjeće. Na Madagaskaře přewažo hodowla a pasterstwo, wystympuje tyž prymitywne bauerstwo, plantacyje roślin tropikalnych, eksploatacyjo drewna, zbjeractwo, myślistwo, a bauerstwo śrůdźymnůmorske. Wystympujům dwje strefy roślinne: na půunocy suche lasy podrůwńikowe, a we cyntrům a na pouedńu sawanny.


text:
Wuchodoserbske narěče
Wuchodoserbske narěče su wumrěte transitiwne pólsko-delnjoserbske narěče. Su předewšěm z Noweho testamenta Mikławša Jakubicy z lěta 1548 a ze słownika Hieronima Megisera z lěta 1603 znate, a wot toho su často jako „narěče Jakubicy a Megisera“ pomjenowane[1][2].
Tuta rěč je so awtochtonje mjez Nysu a Bobrom rěčała. Originalna hranica mjez pólskimi a serbskimi narěčemi běše prawdźepodobnje podłu Bobra a Wódry, slědy (za pólšćinu typiskeho) nazalneho wurjekowanja namakaja so pak tež w městnostnych mjenach zapadnje Bobra[3]. Serbski stawiznar Frido Mětšk měni, zo běžeše tuta hranica podłu Bobra a potom přez městna Wysoka, Lipno, Trzebule, Ciemnice, Radnice, Budachów a Gola. To je hypotetiska hranica, kotraž njewuchadźa wot mjenowědneho materiala, ale wot informacijow wo „wendiskej“ populaciji. Je pak trjeba přispomnić, zo buchu tehdy tež połobske abo samo pólske dialekty rěčacy ludźo jako Wendojo pomjenowani.
Njeje móžno, něhdyšu pólsko-serbsku rěčnu hranicu dokładnje postajeć, dokelž běchu wuchodoserbske narěče transitiwne, mjenowědne informacije snadne a dokładny pochad Jakubicy a Megisera njeznaty. Wuchodoserbske narěče su so wokoło Mužakowa zdźěla hač do 20. lětstotka zdźerželi. K tutym narěčam liča někotři wědomostnicy tež mužakowske a slepjanske narěče, runjež so tutej najdale w zapadźe a najbliše serbskim rěčam namakatej. Na wuchodźe wot toho ruma su w delnjošleskich narěčach rěčeli.
Za wuchodoserbske narěče njedawaše homogeny interdialekt abo kodifikowanu formu. Mějachu pólski přizwuk na předposlednjej złóžce, pólske wuwiće złóžkotwornych sonantow, a – mjenje abo wjace – lechitiski přezwuk (konsekwentnje wužiwany w dialekće Megisera). Kaž zapadniše serbske dialekty běchu nazalne wokale zhubili, ale kaž pólske dialekty skupinu str wobchowali. Přeměšenje wot o a wo w nazwuku wjazaše wuchodoserbske narěče z delnjoserbskimi a pomorskimi. Praserbske č bě so kaž w delnjoserbšćinje z c (n.př. vecořa) zwjazało. Palatalizowanej ś a ź stej so depalatalizowałoj, a na druhim boku nastachu z ć a dź zwuki t', ď, połpalatalizowanej č, dž abo c, dz (n.př. cichy). W morfologiji knježeše kongruentny typ našo polo. Zdźěla běchu so kłonite wokale zachowali (np. dobro). Perfekt tworješe so tež w třećej wosobje z pomocnym werbom, n.př. ja sym ňo viděł. Staroserbske `a přeměnješe so přez ä do `e, n.př. smieć (smjaś (se)). Delnjoserbskej změnje ć > ś a dź > ź pobrachowaštej.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Ewa Siatkowska, "Studia łużyczoznawcze", Uniw. Warszawski,2000, s.238
- ↑ Tadeusz Lehr-Spławiński, "Plemiona słowiańskie na północno-wschodnim pograniczu Niemiec w wiekach średnich", Instytut Śląski 1939, s.23
- ↑ Hanna Popowska-Taborska, "Dawne pogranicze polsko-łużyckie w świetle danych toponomastycznych, Prace Językoznawcze PAN 44, 2005, s. 104, 123


text:
Zašćěpće sej do wutroby tute słowa: Syn čłowjeka budźe přepodaty čłowjekam do rukow. (Lk 9,44)
Knježe, to je dar Twojeje hnady, zo k Cyrkwi słušamy a podźěl na Twojim pósłanju mamy, ludźi do wěčneje zbóžnosće wjesć. Pomhaj nam, Tebje přeco lěpje póznać a Će sćěhować a Će ludźom zeznajomnić. Daj nam zmužitosć a zahoritosć, zo bychmy so ze wšěmi ludźimi w přećelstwje zetkawali a jich k Tebi wjedli. Ty sy so za to dobrowólnje za nas wšitkich na křižu zwoprował.
S. Chrystamarija
© D. Dzikiewicz, M. Nawka, D. Matik 2017


text:
Meksyk (mjasto)
Wspůłrzyndne: 19°25'10" N 99°08'44" W
Meksyk (hišp. Ciudad de México, nah. Tenochtitlán, ang. Mexico City) – stolica Meksyku, pouožůna na wyžyńy ležůncyj we środkowyj tajli kraju. Zajmuje 1479 km² placu. Populacyjo mjasta wynośi 8 720 916 ludźi, natůmjast uobšar metropolitarny zamješkuje 19 231 829 uosůb (2005 r.). Šacuje śe, aže couke mygalopolis ličy ůng. 22-25 mln mješkańcůw a je uznawano za třećo, po Tokjo a Seulu aglůmeracyjo mjejsko śwjata. Rygjůn mjasta uodznačo śe tyž jydnym s nojwjynkšych a nojšybšych přirostůw ličby ludnośći.
Meksyk zostou zouožůny we XIV w. bez Aztekůw (Tenochtitlán). W krůtkym uokreśe stou śe uośrodkym Imperjům Aztekůw. Wspůučesny Meksyk je cyntrům polityčnym, kulturalnym a gospodarčym Federacyji Meksykańskij. Mimo, aže kedyś bůu znůny kej "Mjasto pauacůw" a mjejsce s nojbardźij "přejřistym luftym", gwoutowno urbańizacyjo a rozwůj přymysuowy doprowadźiuy do přeludńyńo a zańyčyščyńo środowiska. Dali možna sam znejść bajšpile wspůúčesnygo a kolůńalnyjnygo baukunštu a lične parki a muzea. Historyčne cyntrům mjasta a ležůnce we jygo pobližu puywajůnce uůgrody Xochimilco zostouy wpisane na lista Śwjatowygo Dźedźictwa Kultury UNESCO we 1987. Do tej listy we 2004 roku dodano dům a pracowńa architekta Luisa Barragána, a we 2007 roku tyž kampus ůńiwersytecki při Universidad Nacional Autónoma de México ("Narodowym Autůnůmičnym Uńiwersyteće Meksyku")[2].


text:
Kinshasa
Kinshasa (hač do 3. meje 1966 francosce Léopoldville a nižozemsce Leopoldstad) je stolica a najwjetše město afriskeje Demokratiskeje republiki Kongo a po Lagosu druhe najwjetše cyłeho kontinenta. Leži w samym zapadźe kraja při južnym pobrjóze rěki Kongo we wysokosći wot 350 metrow a ma wokoło 10 mio. wobydlerjow. Hospodarske a zarjadniske srjedźišćo Konga namaka so w tropach, tuž je klima cyłolětnje relatiwnje ćopła - přerězne temperatury leža pola 22 do 27 °C.
Sydlišćo bu dnja 3. decembra 1881 wot jendźelskeho slědźerja Henryja Mortona Stanleyja jako wikowanske stejnišćo załožene a dósta k česći belgiskeho krala Leopold II. mjeno Léopoldville. Wot lěta 1929 bě Léopoldville stolica Belgiskeho Konga, wotměniwši město Boma při Atlantiskim oceanje. Srjedź 1930tych lět měješe město wokoło 40.000 wobydlerjow, wot toho něhdźe 2.500 Europjanow. Hač do spočatka 1950tych lět stupaše ličba na něhdźe 250.000 (15.000 Europjanow) a prěnja wysoka šula so natwari. Nimo toho bu w tym času tež najwjetši stadion kraja z 70.000 městnami natwarjeny. Po přewzaću mocy přez generala Mobutu Sese Seko přemjenowachu město w lěće 1966 do Kinshasa, zo bychu europske mjeno wotpołožili.
Kinshasa ma mjezynarodne lětanišćo z mjenom Ndjili.


text:
Bałtycke Morze
Bałtycke Morze, Bałtyk – mjałke strzůdlůndowe morze na szelfje kůntynyntalnym we Ojropje Půłnocnyj. Połůnczůne ze Morzym Půłnocnym bez Ćeśńiny Důńske (Sund, Mały a Wjelgi Bełt) a Kattegat i Skagerrak. Za zachodńům grańicům Bałtyku przijmuje śe ćeśńina Sund a podwodny průg, kery ćůngńe śe na głymbokośći 18–20 m uod przilůndka Gedser (wyspa Falster) do przilůndka Darßer Ort (Darß). Dostymp do Bałtyckigo Morzo majům: Szwecyjo, Finlandyjo, Rusyjo, Estůńijo, Łotwa, Litwa, Polska, Mjymcy a Dańijo. Nojwjynkszo wyspa na Bałtyku je Zelandyjo, kero je tajlům Dańije.


text:
Lubi wěriwi, dźensa hdyž swjećimy Jutry, by rjenje było so prašeć, kajku nowu informaciju je nam zmortwychstanjenje Jězusa Chrystusa přinjesło.
Jelizo pak chcemy to derje zrozumić, to dyrbimy najprjedy so na to dopomnić, kajke běchu interpretacije čłowječeje smjerće pola Židow a tež druhich ludow, dokelž jenož znajo stare wašnja zrozumimy hakle dospołnje te nowe.
Najstarša interpretacija čłowječeje smjerće je: Smjerć je definitiwny kónc čłowječeho žiwjenja. Čłowjek wumrěje a wěčneho žiwjenja scyła njeje. Tajke myslički nadeńdźemy tež w Swjatym Pismje. Wone běchu wosebje popularne w komunistiskim času. Ale tež dźensa mysli zawěsće wjele ludźi tak.
Nimo tuteje najstaršeje interpretacije běše hišće dalša, kotraš wučeše, zo wuměraše jenož čłowječe ćěło a duša dźěše do wěčnosće, hdźež žiwjenje dale traješe. Ale za tute žiwjenje trjebaše duša wšelake wěcy. Na přikład brónje, pjenjezy, žiwidła a samo druhdy mandźelsku abo nandźelskeho a tak dale. Zo traje žiwjenje čłowjeka po smjerći dale zhonimy tež ze Swjateho Pisma, bjez toho pak, zo trjeba hišće něšto k tomu.
Nimo tuteju dweju wujasnjenjow potajnstwa čłowječeje smjerće běše hišće jedne. Wono praji, zo přijima duša po wumrěću ćěła nowe ćěło, nic pak přeco te čłowjeske. Wšitko běše wotwisne wot prjedawšeho žiwjenja. Kajkež běše wono, tajke nowe čłowjeske ćěło dóstanje. Wosebje popularne su tajke ideje w Dalokim Wuchodźe. Ale tež pola nas tajke měnjenja pomałku přiběraja. W Bibliji wšak so scyła wo tym njerěči.
Znajemy pak hišće dalše rozjannsjenje, kotrež interpretowaše fenomen čłowječeje smjerće takle: Smjerć njeje žadyn definitiwny kónc, to je jenož přechodny staw. Na kóncu časow budźe zmortwychstanjenje ćěła, kiž so z dušu zjednoća. Takle čitamy w Swjatym Pismje. A nic jenož w Nowym Zakonju. Stary Zakoń znaje tež tajke wujasnjenje.
A nětko móžemy wotmołwu na prašenje nadeńdź. Zmortwychstanjenje Jězusa Chrystusa pokazuje, zo njejsu prěnje tři wukładowanja potajnstwa čłowječeje smjerće prawe. Smjerć njeje definitiwny kónc, duša njeje dospołny čłowjek a woprawdźity čłowjek ma jenož jedne ćěło.
A jelizo dźe wo štwórtu interpretaciju, to dyrbimy prajić, zo je wona prawa. Ma pak jednu słabu stronku. Dźe mjenujcy wo to, zo po měnjenju tuteje interpretacije by so čłowjek dyrbjał zaso do zemskeho žiwjenja wróćić.
Zmortwychstanjenje Jězusa Chrystusa pokazuje, zo njebudźe tak. Po zmortwychstanjenju budźe čłowjek scyła na nowe – bójske – wašnje žiwy.
To je mjenujcy to nowe, štož je nam zmortwychstanjenje Jězusa Chrystusa wozjewiło.
DJD
© D. Dzikiewicz, M. Nawka, D. Matik 2017


text:
Montag, 22. November 2010
Rezolucija k namjetowanemu přepołoženju Instituta za sorabistiku w mjenje studentow sorabistiki a studentskeho towarstwa Sorabija w Lipsku
Dnja 20. septembra wozjewichu so poziciske papjery dźěłowych skupin Załožby za serbski lud. Z njemałym překwapjenjom namakachmy w papjerje skupiny 5 „Muzeje a wědomosć“ tež stejnišćo, kotrež so zaběra z přichodom našeho Instituta za sorabistiku, instituta Lipšćanskeje uniwersity.
Hačrunjež rjekny rěčnica jědnaćewosoboweje skupiny (z toho jenož jedna Serbowka a ani jedyn sorabist resp. zastupjer Filologiskeje fakulty z Lipska), knjeni Katja Margarethe Miethowa, k tomu dnja 20. oktobra na zjawnym posedźenju w Němcach dosć zajimawje: „Poprawom njeběše naš nadawk, něšto wo sorabistice napisać“, čujemy so jako studenća sorabistiki winowaći, stejnišćo dźěłoweje skupiny komentować. Wěmy tola, zo padny tutón namjet pola Ministerstwa za wědomosć a wuměłstwo na płódnu pódu , a tukamy na to, zo so mjeztym hižo rozsudy přihotuja abo tworja, kotrež móža na kóncu samo k dospołnemu wotstronjenju serbskorěčneje uniwersitneje sorabistiki a z tym k wusaknjenju žórła serbskich wučerjow dowjesć.
Lipšćanscy studenća sorabistiki a čłonojo Sorabije raznje wotpokazuja namjet dźěłoweje skupiny, Institut za sorabistiku do Drježdźan přepołožić a tam na kajkežkuli wašnje ze slawistiku hromadźe ze Serbskim institutom, biblioteku a kulturnym archiwom zjednoćić abo jej při- resp. podrjadować. Slěduja argumenty:
1. W prěnim a druhim wotrězku dypka 6. rozprawy argumentuje dźěłowa skupina Muzeje a wědomosć, zo by w Drježdźanach bliskosć k słowjanskemu rěčnemu rumej a druhim serbskim a słowjanskim institutam kaž na př. k Praskej Karlowej uniwersiće přihódna a spomóžna była.
Jako prěnje ma so rjec, zo je Drježdźanska uniwersita techniska uniwersita. Spektrum duchownych wědomosćow je tam wobmjezowany a wone same maja so ćežko, štož wobkrućeja nazhonjenja serbskich studentow, kiž w Drježdźanach studuja. Byrnjež Drježdźany čisće geografisce bliže k Łužicy a Praze leželi, znajemy tola dźensa - w globalizowanym a lochko přistupnym swěće - awta, lětadła a ćahi. Moderne komunikaciske srědki wučinjeja, zo tute 100 kilometrow z Lipska do Drježdźan žadyn problem njejsu.
Ma so tohorunja na to pokazać, zo Lipšćanskim docentam pozdatna geografiska zdalenosć do Prahi a samo do Gdańska njewadźi. Institut za sorabistiku bu mj. dr. přez junioroweho profesora Tomasza Derlatku jako přednošowarja wjacekróć na wědomostnych zarjadowanjach w Praze (na př. slawistiska konferenca w oktobrje 2009, dwaj sorabistiskej přednoškaj w aprylu 2010) a w Gdańsku (10-dnjowski wědomostny pobyt w ramiku wuměny docentow w juniju 2010) zastupjeny. W januarje 2010 přebywaše dr. habil. Petr Kaleta z Instituta wuchodoeuropskich a slawistiskich studijow z Prahi w Lipsku w ramiku wuměny wučerjow Erasmus-programa „teacher mobility“. Klětu w juniju ma so podpisać dalše zrěčenje wo sobudźěle a wuměnje studentow a docentow mjez Praskej slawistiku a Institutom za sorabistiku, kooperacija předwidźi prawidłowne dźěłowe zetkanja a konferency. Hižo jako prěni płód tutoho zhromadneho dźěła wotměwa so w aktualnym semestrje kombinowany kurs hornjoserbskeje rěče a literatury w Praze, kotryž nawjedujetaj dr. habil. Timo Meškank a juniorowy profesor Tomasz Derlatka z Lipska. Institut za sorabistiku je wyše toho sobuorganizator sorabistiskeje konferency we Waršawje, kotraž so wotměje w měrcu 2011. Lipšćanska uniwersita a runje tak Institut za sorabistiku matej dołhu slawistisku tradiciju a styki ze šěrokim spektrumom slawistiskich zarjadnišćow w Pólskej, Čěskej a w druhich słowjanskich krajach.
Tuchwilu přihotuje so samocyle nowy studijny směr: serbsko-kašubski tak mjenowany „dualowy masterowy studij“, kotryž ma so přewjesć w kooperaciji z Gdańskej uniwersitu. Pismo, kotrež našu zhromadnu wolu za tajku initiatiwu formuluje a wuměnu studentow, docentow a kooperaciju předwidźi, bu 28.05.2010 w přitomnosći dekanow Filologiskeju fakultow w Gdańsku podpisane. Hižo w měrcu 2010 podpisa so mjez Institutom za sorabistiku a Kašubskim institutom w Gdańsku podobne kooperaciske zrěčenje. W zwisku z tym přednošowaštaj T. Derlatka a L. Jocz před Gdańskimi filologami wo problemach serbskeje literatury a rěče. W měrcu 2011 přewjedźe so w Gdańsku na slawistice prěni raz za studentow wšěch směrow wotewrjeny štyritydźenski kurs hornjoserbšćiny. Wón ma w přichodźe być integralny dźěl serbsko-kašubskeho dualoweho mastera. Wšě horjeka mjenowane a dalše planowane prócowanja bychu so w padźe přepołoženja instituta do Drježdźan njejapce přetorhnyli a z wulkej prawdźepodobnosću wjaznyli.
2. W druhim wotrězku dypka 6. rozprawy pokazuje skupina Muzeje a wědomosć tež na bliskosć Drježdźan k serbskemu rěčnemu rumej.
Byrnjež so tež w tutym padźe geografiska bliskosć zaprěć njedała, dwělujemy pak na woprawdźitej bliskosći k serbskej rěči. Wučba sorabistiki, kotraž so nětko kompletnje w hornjo- a delnjoserbskej rěči přewjedźe, by była w Drježdźanach přewažnje w němskej rěči dla zhromadnych wučbnych zarjadowanjow z druhimi, we wulkej měrje jenož němskorěčnymi studentami slawistiki. Hladajo na dźensnišu finančnu situaciju we wědomosći njebudźe drje so za dwójne zarjadowanja za Serbow a Němcow płaćić, hdyž móhli Serbja tola runje tak na wotpowědne němskorěčne čitanja a seminary chodźić. Na kóncu by w najhóršim padźe jenož hišće rěčna praksa w serbšćinje wostała. Zo budźe serbšćina tež w Drježdźanach zwonka wučby wobchadna rěč, je ze samsnych přičin dwělomne. Lipsk ma w tutym nastupanju skoro paradiziske poměry: Wšitcy sobudźěłaćerjo Lipšćanskeho Instituta za sorabistiku wobknježa běžnje hornjo- a/abo delnjoserbšćinu a nałožuja serbšćinu tež zwonka wučby jako wobchadnu rěč. Tež nowi studenća, kiž njejsu maćernorěčni Serbja, so w tajkej atmosferje spěšnje na serbšćinu jako wobchadnu rěč zwuča a ju nałožuja. My chcemy dale uniwersitnu wučbu a uniwersitne žiwjenje w serbskej rěči, a to so nam jenož w Lipsku garantuje.
3. Za alarmowacy signal mamy tež wuprajenje dźěłoweje skupiny, zo wědomostne publikacije w serbskej rěči njejsu dosahace (dypk 7, posledni wotrězk).
Runje tutón argument ma so jako direktny argument abo samo nadběh přećiwo Lipskej zrozumić, wšako widźimy we tym wěste wothódnoćenje prócowanjow Instituta za sorabistiku, swoje publikacije (nimo w druhich słowjanskich rěčach) přewažnje w hornjo- a delnjoserbskej rěči wozjewjeć (hlej „Sor@pis“). Na tute wašnje Institut za sorabistiku a jeho sobudźěłaćerjo serbsku rěč na wědomostnym polu direktnje spěchuja a wuwiwaja. Kóždežkuli skrótšenja w tutym wobłuku bychu awtomatisce k wochudnjenju serbšćiny a zmjeńšenju serbskeho rěčneho ruma dowjedli .
4. Dalši dypk našeje argumentacije je prašenje za zrěčenjom z Braniborskej nastupajo financowanje połojcy městna za wučerja delnjoserbšćiny. Tute zrěčenje je tuchwilu na Lipsk wjazane a wobsteji tuž woprawnjeny strach, zo Braniborska tute městno a z nim zwjazane kubłanje delnjoserbskeho wučerskeho dorosta prosće k sebi do kraja přepołoži. Tajke šćěpjenje hornjo- a delnjoserbšćiny a rozdwojenje delnjoserbskich a hornjoserbskich studentow njemóže w žanym padźe spomóžne być.
Tuž žadamy sej wobchowanje Instituta za sorabistiku na Lipšćanskej uniwersiće. Dale žadamy sej zapřijeće potrjechenych sobudźěłaćerjow a studentow Instituta za sorabistiku kaž tež zamołwitych gremijow Filologiskeje fakulty a wjednistwa Lipšćanskeje uniwersity do wšěch nětčišich a tež přichodnych diskusijow nastupajo přichod našeho instituta.
Montag, 26. Oktober 2009
Zaso jónu žurnalist
Dołho wjace njejsym chwile měł, něšto do tuteho bloga napisać.
Dźensa pak běše nowinarska konferenca w Berlinje, hdźež chcyše knjeni Merkelowa poprawom nowe němske knježerstwo woswjećić. Nižozemski žurnalist Rob Savelberg pak dobru naladu tróšku kazyše, jako so wopraša, kak móže so knjez Schäuble jako finančny minister powołać, zamołwity za pjenjezy cyłeje Němskeje, wšako je hižo raz na 100.000 hriwnow "zabył", kotryž jemu knjez Schreiber w zwisku z handlowanjom z brónjemi jako wobtykowanski pjenjez přepoda. Nó haj, cyłu situaciju inkluziwnje reakcije knjeni Merkelowej móžeće sej tu wobhladać:
http://www.youtube.com/watch?v=XaWE8K2nRVs
Knjeni Merkelowa je po wšěm zdaću zabyła, što w decembru 1999 w nowinje FAZ w zwisku z wobtykowanskim skandalom w CDU pod titulom "Die von Helmut Kohl eingeräumten Vorgänge haben der Partei Schaden zugefügt" pisaše: "Die Partei muss (…) sich zutrauen, in Zukunft auch ohne ihr altes Schlachtross (…) den Kampf mit dem politischen Gegner aufzunehmen" A njepłaćeše to tež za knjeza Schäubla?
A tak so žurnalist Savelberg dźiwa: "Wenn er dem Bundestag die Annahme und Weitergabe von 100.000 D-Mark Schwarzgeld verschweigt, dann muss man doch seine Ernennung zum Finanzminister hinterfragen dürfen".
A nětko so prašam, što dyrbimy wo němskim nowinarstwje a swobody žurnalizma w Němskej a wo němskich žurnalistach myslić, zo dyrbi runje wukrajny žurnalist tajke prašenje stajić.
Mittwoch, 17. Dezember 2008
Zmužity žurnalist
Mjeztym wšak je mjeno zmužiteho žurnalista znate - Muntadhar al-Zaid. Mjeztym zo mnozy druzy žurnalisća oficialne łžě rozšěrjeja, je al-Zaid tajke něšto kaž charakter pokazał. To je jemu wjacore złamane rjebła a nutřkowne zranjenja přinjesło, a k tomu skerje dwě lěće jatby, ale tež připóznaće a přichilenosć po cyłym swěće. Hižo su tysacy za njeho demonstrowali!
Tule je krótki film wo podawku widźeć: http://www.youtube.com/watch?v=Km3cfoZ3dmw
Mjeztym dawa w syći samo hru k podawkej! Jako Zjednoćene staty Irak nadpadnychu, mjenowachu wójnsku strategiju "shock and awe" – stróžele a strach. Nowa hra w syći rěka „Sock and awe“. Hodźi so wo tym diskutować, hač so mjetanje z črijemi jako srědk politiskeho rozestajenja hodźi (hladajo na wojersku přemóc Ameriki drje ničo druhe njezbywa), ale štóž by radlubje jónu sam z črijom na Busha mjetał, ma tule składnosć: http://www.sockandawe.com/.
Montag, 15. September 2008
Štó je wina?
Njedawno běše tomu sydom lět, zo zalećachu w New Yorku a we Washingtonje lětadła do twarjenjow swětoweho wikowanskeho centruma a zakitowanskeho ministerstwa Zjednoćenych statow Ameriki. Něhdźe třitysac ludźi zahiny při tym, a wot tuteho dnja, tak so praji, je swět hinaši.
Jara so dźiwach, jako ameriska zwjazkowa policija hižo krótko po tym kompletnu lisćinu pozdatnych skućićelow wozjewi - wšo młodźi mužojo z arabskeho ruma. Pozdźišo smědźachmy ze zadźiwanjom zhonić, zo běchu tući mužojo pječa na małych, jara małych lětadłach lećeć zwučowali, a praji so, ze špatnymi wuslědkami. Kak su tući mužojo potom zamóhli, te wulke Boing-lětadła tak dokładnje do cila dolećeć? Pječa su te lětadła z nožemi do swojich rukow dóstali, tajkimi nožemi, z kotrymiž so přestrěncy rězaja. To su dyrbjeli jara mócne nože być, zo sahachu hač dele na zemju a tam tomu zadźěwachu, zo so wojerske lětadła na puć k pohladnym lětadłam podaja. W rozdrjebjenych rozpadankach w New Yorku njeběše, kaž wohnjowi wobornicy rozprawjachu, ani wjace tastatura telefona cyła wostała. Kotry a kajki dźiw, zo namakachu pućowanski pas jedneho ze pozdatnych skućićelow we wupalenych rozpadankach! Je na zemi woprawdźe jeničkeho čłowjeka z inteligencu znajmjeńša wuschnyteho chlěbuška, kiž do tuteje bajki wěri?
A tak to dale a dale dźe. Spodźiwne twjerdźenja, wočowidne łžě, potłóćene dopokazy, a to wšo, zo by so knježerstwowa zapřisahanska teorija podpěrała, po kotrejž su 19 młodźi mužojo z afghanskeje prózdnjency wulězli, zo bychu tutón hrózbny atentat skućili. A masowe medije su kaž „runješaltowani“ a tutu zapřisahansku teoriju znowa a znowa rozšěrjerja.
Ně, ja do toho njewěrju. Nichtón njemóže abo nochce prajić, kak a što je so woprawdźe stało. Ja pak wo tym přeswědčeny sym, zo tući 19 muži, jeli atentat woprawdźe skućili su, sylnu podpěru a nawod ze kruhow ameriskich tajnych słužbow měli su.
Tutón atentat so přederje do hižo do toho wobstejacych planow ameriskich prawicarskich kruhow hodźał je, kotřiž su wšak potom tež hnydom skutkowali – na jednym boku so zesylnjace represije w nutřkownym kraju (wótriše zakonje a nowe ministerstwo za krajnu wěstotu – „homeland security“), a na druhim boku planowanej wójnje přećiwo Afghanistanej a Irakej. Sće poprawom wědźeli, zo ta komisija, kotraž přepytowaše "zwonkamandźelstwowy" poćah mjez knjezom Clintonom a Moniku Lewinskej, wjace pjenjezow k dispoziciji měješe hač komisija, kotraž přepytowaše atentaty 11. septembra? To sej hłowu drapaš a so prašeš, hač Američenjo wobłudnili njejsu.
Pola jednym z mojich přebywanjow w Americe w poslednich lětach policija moju taksu kontrolowaše, a taksijowy šofer mi po tym rjekny: „The terrorists messed up our life“. Hm, ja sebi myslach, njeby so dyrbjało lěpje rjec: „The government used the terrorist’s attack to mess up our life?“
Móžu tu jenož doporučić, zo so njech kóždy sam dokładnišo wo wšěm wobhoni, štož tute atentaty nastupa. Internet je połny informacijow! Njedawno wozjewi so na přikład slědowacy nastawk: http://www.heise.de/tp/r4/artikel/28/28690/1.html Awtor nastawka je dołhe lěta za nowinu TAZ dźełał a je so jara wobšěrnje z problematiku 11. septembra 2001 zaběrał - tak wuda tež dwě knize! Abo wobhladajće sebi jónu film „Loose change“, za to trjebaće jenož ličak a spěšny zwisk do syće. http://video.google.de/videoplay?docid=-7859909765349743827
Potajkim, njebojće so, ale pytajće za wěrnosću zwonka oficialnych łžow a njewěrnosćow!
Montag, 19. Mai 2008
Politikarjo a pjenjezy
W poslednich dnjach je zadźerženje knjeza Norberta Hansena mnoho roznjemdrjenych reakcijow mjez politikarjemi a funkcionarami dźěłarnistwow wubudźiło. Što bě so stało? Knjez Hansen běše poprawom předsyda dźěłarnistwa železnicarjow Transnet, a jako tajki ma wězo zajimy sobustawow swojeho dźěłarnistwa zastupować. W jednanjach wo priwatizaciji železnicy pak přihłosowa hniłemu kompromisej, kiž woznamjenja započatk rozkusowanja a rozdźělenja koncerna „Deutsche Bahn“ na priwatnikow. A hlej, bjezposrědnje po tym wozjewi, zo póńdźe do koncernoweje centrale železnicy - lukratiwny a „tučny“ póstn jako judašowa mzda za swoje zadźerženje.
To wšak njeje jenički abo prěni tajki pad. Hižo husto dóstawachu politikarjo abo funkcionarojo naraz derje zapłaćene městna w priwatnym hospodarstwje, po tym zo su pomhali, wěste rozsudy přesadźić.
Dopominam so hišće na rozhorjenosć swojeho bratra, kiž před lětami pola Telekom dźěłaše. Tehdyši póstowy minister Schwarz-Schilling (CDU) běše docpěł, zo smědźachu nimo Telekom tež priwatne telefonowe firmy skutkować. Ze swojej priwatnej firmu „Dr. Schwarz-Schilling & Partner GmbH“ wón potom za dobre feńki priwatne telefonowe firmy podpěraše. Nimo toho so knjez Schwarz-Schilling wo to postara, zo mamy dźensa w Němskej hustu syć priwatnych telewizijnych sćelakow. A hlej – swoja firma měješe wuske pjenježne zwiski z Leo-Kirch-koncernom (Sat.1, ProSieben, Kabel1, DSF, N24), kotrehož wulki čas móžeše so hakle započinać, po tym zo běše so Schwarz-Schilling wo to postarał, zo so do wulkeho dźěla němskich domjacnosćow kable za telewiziju połožichu. Wulki podźěl na składowaju kablow měješe firma "Projektgesellschaft für Kabel-Kommunikation mbH" (PKK) we Wiesbadenje. A nětko hódajće raz, ŠTÓ běše lěta dołho wusko z tutej firmu splećeny....
Nó haj, a našeho bywšeho kancler Schrödera (SPD) mytowachu z tučnej poziciju pola ruskeho koncera „Gazprom“, po tym zu běše wón twar płunowoda mjez Ruskej a Němskej přez Baltiske morjo z Putinom wujednał (hačrunjež tón rozsud za twar płunowoda zasadnje za dobry mam).
Dalši přikład mam za bóle zahubny. Jedna so wo bywšeho ministra za nutřkowne naležnosće, knjeza Otta Šilyja (SPD). Knjez Šily namjetowaše w lěće 2005, zo so elektroniski pućowanski pas zawjedźe, hačrunjež mnoho ekspertow warnowaše, zo ta technika chětro njewěsta je. A nětko hódajće raz – prawje! Knjez Šily je sobustaw dohladowarskeje rady (Aufsichtsrat) firmy SAFE ID Solutions AG, kotraž nastroje a computerowe programy za elektroniske pasy produkuje. Njetrjebawši rjec, zo běše tak mjenowany ePass jedyn z najlubšich projektow tehdyšeho nutřkowneho ministra. Firmje SAFE ID podpěra ministra wězo pomhaše – wona mjeztym we wjace hač 25 krajach skutkuje.
W lěće 2006 wjednistwo bajerskeje firmy byometric systems AG knjezej Šilyjej poziciju we wjednistwje da. Šef firmy chwali knjeza Šilyja, dokelž běše so tón hižo někotre tydźenje po atentatach 11. septembra 2001 za biometriske naprawy zasadźił. A firma byometric systems je za tajku naprawu specializowana – wuměrjenje irisy čłowjeskeho wóčka - a dodawaše techniku za pilotowy projekt na lětanišću w Frankfurće nad Mohanom. Nadawk za projekt je přišoł wot – zwuhódaće? – ministerstwa za nutřkowne naležnosće.
Jedna z poslednich słužbnych akcijow knjeza Šilyja w lěće 2005 běše přikaz, projekt wo dwě lěće podlěšić, hačrunjež EU tehdy tutu technologiju měć nochyše – dokelž so prosće přewjele zmylkow stachu a dokelž chcyše EU dwě hinašej biometriskej technice měć. A wulki dźiw so sta – 2007 přechłapi nutřkowny komisar EU Frattini wšěch ze swojim planom, iris wšěch staćanow EU (!!!) registrować dać. Hač do dźensnišeho dnja njeje oficielnje znate, kotry němski (ex-)politikar je tu swój wliw wukonjał...
Mittwoch, 23. Januar 2008
Drjebjenje Serbstwa
W zašłym lěću přebywach ze swójbu na Rujanach. Wězo wobhladachmy sebi tež zbytki něhdyšeho słowjanskeho hrodźišća pola Arkony. Tu hołdowachu naši prjedownicy před tysac lětami najwyšemu přibóhej połobskich a přimórnych Słowjanow, Swantowitej. W lěće 1168 zničachu Danojo hrodźišćo a swjatnicu.
Hrodźišćo steješe tehdy na kromje nahłeho pobrjoha, kajkiž jón wot kupy znajemy. W běhu přichodnych lětstotkow so wot tuteho pobrjoha přeco zaso wulke kruchi wotłamachu a so do morja sypnychu. Na tute wašnje so bywše hrodźišćo poněčim zhubi! Jako pobych w lěću tam, běše jenož hišće něhdźe jedna třećina hrodźišća spóznać. Běše wěstoty dla zakazane, na płoninu zbytneho hrodźišća stupić, dokelž wobsteji stajnje strach, zo so dalše dźěle nahłeho pobrjoha do morja sypnu, kaž so to w zašłych lětach wjacore razy na Rujanach stało je. Jenož mała skupinka archeologow ma přistup, zo by za powostankami tehdyšich słowjanskich wobydlerjow slědźić móhła.
Haj, a nětko je so woprawdźe dalši dźěl hrodźišća 30 metrow do hłubiny zwjesł (foto: dpa). Škoda! Rěči so wo něhdźe 1500 kubiknych metrow. To je hórka strata. Archeologojo chcedźa nětko tak spěšnje kaž móžno w spadanej pjeršći za namakankami slědźić, prjedy hač žołmy, dešć a wětr wšo wotnjesu.
Za mnje je zjaw, zo so přeco dalše dźěle hrodźišća do morja sypnu, makaberna symbolika za drjebjenje našeho małeho ludu. Tak kaž žołmy Baltiskeho morja poněčim hrodźišćo podrywaja, takle němske morjo naš lud přeco dale asimiluje.
Mittwoch, 5. Dezember 2007
Rozdźělenje pjenjez w Němskej
Kónc nowembra smy zhonili, zo změje Němska w přichodnym lěće wudawki we wysokosći 283,2 mrd.. Euro!
Šwarny kónc pjenjez. Ministerstwa změja 228,58 mrd. k dispoziciji. Z toho na přikład
- 5,07 mrd (2.22%) za nutřkowne naležnosće,
- 6,19 mrd. (2,71%), za hospodarski minsterij,
- 2,89 mrd. (1,26%) za strowotniski ministerij,
- 9,35 mrd. (4,09%) za slědźenje a kubłanje (prawje tak, ale přeco hišće nic dosć),
- 24,39 mrd. (10,67%) za wobchad a twarjenje (trjebamy skerje hišće wjace awtodróhow),
- 29,45 mrd. (12,88%) za "zakitowanje" (zo bychmy hišće wjace wojakow do dalokich krajow pósłać móhli), a
- 124,04 mrd. (54,27%, potajkim wjace hač połojca) za "dźěło a socialne".
Haj haj, smy bohaty kraj, ale za nas Serbow knježerstwo wjace telko wyše nima, haj, dyrbi nam samo pjenjezy krótšić.
Mittwoch, 7. November 2007
50 lět "Trabant" !
Je tomu nětko pjećdźesat lět, zo zahaji so w zapadosakskim industrijnym měsće Zwickau produkcija awta, kotrež tehdy hišće "P 50" a pozdźišo potom "Trabant", potajkim "přewodnik", rěkaše. Kelko mnoho žortow smy wo tutym awće słyšeli a powědali, a kotre přimjena smy Trabantej dawali! A tola smy jeho lubowali, zapleńčili a so wo njeho starali. W přećiwku k dźensnišim high-tech-korejtam smy móhli mnoho wěcow sami reparować, husto hdy nam ničo druhe zbywało njeje. Hdyž sy z Trabantom po dźěratej dróze jěł (a tajkich běše mnoho), to sy kóždu jednotliwu dźěru pytnył, a hdyž sy horu dele a z wětřikom do chribjeta jónu 120 km/h docpěł, sy so nutřka w awće instinktiwnje kruće dźeržał a mjelčił - rozmołwa při tej harje tak a tak móžna njeběše. Čitach dźensa, zo je so dohromady 3096099 (!) awtow naprodukowało. Spočatk lěta běchu hišće 52432 Trabantow policajsce přizjewjenych. A rady tute awto pokradnu - w statistice kradnjenych awtow leži "Trabi" na druhim městnje, hnydom za Porsche.
Dopomninam so hišće derje, kak 1995 mój Trabant w awtowym domje wotedach, zo by sebi - skónčnje - "zapadne" awto kupił, ze 115 PS! Tehdy přewjedźeše awtowy dom akciju, zo kóždy kupc noweho awta za swoje stare awto 3000 hriwnow dóstanje. Woprašach so: "Płaći tuta akcija woprawdźe za kóžde stare awto?" A wobsydnik awtoweho doma mi wotmołwi: "Haj, wězo, za kóžde!" Jako so dale woprašach "tež za Trabanta?", wón wočowidnje zblědnje, ale zmužiće rjekny: "Haj, tež za Trabanta". Nó haj, a tak to potom tež dóńdźe...
Montag, 1. Oktober 2007
Wot "płunoweje princesny" k "princesnje rewolucije“
Wupada cyle tak, zo knjeni Julia Timošenko wólby w Ukrainskej dobudźe. Naše medije tutu žonu nastajnosći chwala, jako „symbol spjećowanja“, „rjekowku opozicijie“, „princesnu rewolucije“, atd. Při tym so wo woprawdźitej wosobinje 44-lětneje politikarki wjele njepraji. Štó wona je?
Runja druhim tak mjenowanym oligarcham Ukrainy je so tež knjeni Timošenko srjedź dźewjećdźesatych lět, w prěnich lětach njewotwisnosće jeje kraja, njesměrnje wobohaćiła. Wona pochadźa ze samsnych Dnjepropetrowskich kruhow kaž dołholětny prezident Kučma. W tutym času běše wona mjenujcy šefina koncerna EESU (Zjednoćene energijowe systemy Ukrainy), a jako dźak za 72 millionow dollarow wobtykowanskich pjenjez zmóžni jeje patron a tehdyši premier Pawlo Lazarenko, zo sta so EESU z nawjedowacym koncernom Ukrainy z lětnym wobrotom we wysokosći 10 milliardow dollarow. Nó haj, jedne sudnistwo w San Francisco zasudźi knjeza Lazarenko w awgusće 2006 na dźewjeć lět jatby, dokelž je mjez druhim 613 millionow dollarow swětoweho pjenježneho fonda (IMF), kotrež běchu poprawom jako pomoc za Ukrainu myslene, pokradnył. Wiktor Jušćenko běše tehdy šef centralneje banki, a IMF so pohórši, zo je Jušćenko IMF systematisce wobełhał.
Powěda so, zo je knjeni Timošenko w času mjez 1995 do 1997 ilegalnje zemski płun z ruskeho rołowoda do zapadneje Europy wotšćěpiła a na jendźelsku wotnošku předawa – něhdźe tři milliardy kubiknych metrow za 80 millionow dollarow! Mjeztym kontroluje wona 20% bohatstwa Ukrainy, a rěči so wo njej jako tej „11-milliardow-žony“.
W lěće 1997 woteda wona nawodnistwo jeje koncerna na swojeho tehdyšeho muža, zo by so politice wěnowała. W lěće 2000 běše prěni króć w knježerstwje jako ministerka za energiju pod Wiktorom Jušćenkom. W tutej funkciji so bórze z druhimi oligarchami rozkocori, kotřiž runja jej tež z płunom a z wolijom wikowachu. Spočatk lěta 2001 ju prezident Kučma z hamta pušći, jej njepłaćenje dawkow a sfalšowanje wopismow wumjetujo. Takle přeběža knjeni Timošenko spěšnje k tehdyšej opoziciji, na čož ju Kučma do chłódy tykny. Jara wušiknje so jej poradźi, so jako „politiska jata“ prezentować, a hižo 42 dnjow pozdźišo běše mjeztym najbohatša žona ukrainy zaso swobodna.
Z toho časa dožiwimy knjeni Timošenko přeco zaso w politiskim boju wo hišće wjace mocy. A z tym sebi wězo swoje bohatstwo tež za přichodne časy zawěsćić chce. Swoje w prjedawšich časach ćmowe hłosy je sebi knjeni Timošenko barbiła. Ze swětłymi hłosami so po wšěm zdaću lěpje „rewolucija“ čini, a wokoło hłowu splećena wopuš da jej wonkowny tradicionelny wobraz „žony z ludu“, štož pak dawno hižo wjace njeje. A nowina „Tagesspiegel“ samo pisa, zo jeje swětła plećena wopuš wokoło jeje hłowy leži kaž tajka „swjatoćina“ – zawěsće z połnym wotpohladom.
Štož so za wukraj jako „bój wo demokratiju“ předawa, je we woprawdźitosći jenož bój mjez wšelakimi skupinami oligarchow, ći jedni bóle na wuchod wusměrjene, ći druzy bóle na zapad. Wšojedne kak dale póńdźe, w Ukrainje budu dale ći cyle bohaći knježić. Dwaj procentaj ludnosće wobsedźitaj 94 procentow bohatstwa Ukrainy. Mjeztym žiwori najwjetši dźěl Ukrainskeje ludnosće we wulkej bědźe, z měsačnej mzdu mjez 30 a 100 eurow. A na tym so tak spěšnje ničo njezměni.
Mittwoch, 19. September 2007
Wurjadny nuzowy staw
http://www.heise.de/tp/r4/artikel/26/26222/1.html
Nó haj, a zda so, zo dyrbimy so husćišo jónu na 4. dypk 20. artikla zakładneho zakonja dopomnić, nic wěrno? Prjedy hač jón naši politikarjo z dobrych přičin šmórnu....
Donnerstag, 6. September 2007
Njewitany wopyt... :-D
W Awstralskej maja nětko něšto k wošćěranju. Čłonojo telewizijneho programa "The Chaser's War on Everything" zesydachu so do dwejoch tołstych awtow z Kanadiskej chorhoju a dojědźechu sej k hotelu Intercontinental w Sydneju, hdźež runje prezident Zjednoćenych statow Ameriki bydli. Přewinychu dwě policajskej zawěry, prjedy hač jich tola k zastaću nućichu. Z jedneho awta wulěze telewizijny sobudźěłaćer Chas Licciardello, zdrasćeny a z wulkej brodu kaž Osama bin Laden. Nó, to dźě běše keklija! Policisća so smjeć njemóžachu a najprjedy wšěch zajachu.... Pěkna to blamaža za policistow!
Tu čitaće wjace, a mały film tu tež hišće dawa:
http://news.aol.com/story/ar/_a/comics-breach-security-at-summit/20070906085609990001
Dienstag, 26. Juni 2007
Zapadne slědy słowjanskeje rěče
Njejsym rěčespytnik abo stawiznar a tuž njewěm, kak daloko do zapada słowjanske kmjeny sydlili su. Ale hač dotal sym Smoliny přeco za ryzy němsku kónčinu dźeržał, a mjena a stawizny městow tam su tež ryzy němske - Quedlinburg, Halberstadt, Blankenburg, Wernigerode, Ilsenburg, Bad Harzburg, atd. A nětko tole - doliny wosrjedź (pozdatnje?) němskeho kraja!
Dienstag, 19. Juni 2007
Žort ze žywjenja
Donnerstag, 14. Juni 2007
Paduši, ow paduši...
Nó haj, lěpje wšak je, jeli-zo sebi ludźi lěpje wobhladaš, kotrymž so bližiš. Prezidentej so mjenujcy wot lěweje ruki časnik pokradny! To je tak směšne, zo we Washingtonje samo oficialny dementi wotedachu, oficialny drje, ale ničo prajacy. Mjeztym móže sebi kóždy w interneće tute padustwo wobhladać. Na přikład tu... http://www.livevideo.com/video/APnews/0D6ABFD0C53E4447BB07CC760747CB22/raw-video-bush-gets-albanian-.aspx
Freitag, 8. Juni 2007
Boga Popajź-Paris
Pó tśoch dnjach w popajźi jo Paris Hilton južo zasej wen ze swójeje šareje klětki.
Wulichowali su ju "z medicinskich pśicynow". Zbytk swójeje pokuty dej wóna stakim nic w popajźeństwje, ale doma w swójej wili w Hollywooźe ako domacny arest wótpokuśiś. Statny pšawiznik Rocky Delgadillo jo reagěrował wjelgin rozgniwany. Wójowaŕ za byrgarske pšawa Al Sharpton wiźi w tom paźe samo rasowu justicu. Powědaŕ policije jo gronił, až ten rozsud jo nastał pó nadrobnych póraźowanjach z gójcami.
Daś wóni se tak njamaju! Gaž sy howacej pśecej fejty a droge hotele zwucony, njejo em tak pśijomne w šerej popajźi. Jo mě napšawdu luto, až jo musała tak śerpjeś.
------------------------------------------------------------------------------
Sobota, 09. Junij
A dowol jo južo zasej mimo. Sudnik jo pó pśeśiwjenju statnego pšawiznika rozsuźił, až musy Paris zasej slědk do klětki.
Něnto mě napšawdu łdzy ronje, tak ako jej, gaž jo ten rozsud wusłyšała.
Samstag, 2. Juni 2007
Wupuć z wupućowanja?
Nó haj, to wšak njeje runjewon kompliment za tych muži, kiž bydla we wuchodźe. Ale njedźiwajcy toho přińdu mi při tym wšelake mysle.
Wupućowanje do zapada je wězo problem, kiž tež nas Serbow potrjechi – zahubnje kaž hižo wupućowanje Serbow do Ameriki w 19. lětstotku. Město toho, zo so wjeselimy abo samo hordźimy, zo mamy samo w Texasu (!) potomnikow Serbow, bychmy dyrbjeli so rudźić, zo njejsu tući Serbja wjace we Łužicy. A to přitrjechi za kóždeho Serba a kóždu Serbowku, kotryž a kotraž na přeco Łužicu wopušći. Zwjetša wšak nic dobrowólnje, ale dźěła dla. Haj, haj, kaž smy to hižo w šuli před mnohimi lětami słyšeli, narodne prašenje je tež přeco socialne prašenje.
Město zo Serbja swoje mocy broja we zwadźency wo Wětečanskej (pseudo-?) koncepciji a podobnym, by na přikład zhromadne, koncentrowane napinanje nuzne było, Serbam nawrót do Łužicy zmóžnić. Kwalifikowane dźěłowe městna wězo wšudźe trěbne a požadane su, ale we Łužicy su wosebje trěbne – nas Serbow dla!
Poslednja wěc – jeli něšto na tym je, zo we wuchodźe wosebje mjenje inteligentnych mužow mamy, by to znajmjeńša wujasniło, čehodla we wuchodźe telko wjele plěchatych prawicarjow mamy...
Wobrazowe žorty
Donnerstag, 31. Mai 2007
Pytamy awtorow
Napišćo mejlku na Bratpansen@gmx.de. Z wašeju adresu mógu ja was do bloga pśepšosyś. Krótko pózdźej krydnjośo systemowu mejlku wót "Reinhardt Mjechkiwon
Za dalšne informacije napišćo pšosym mejlku na Bratpansen@gmx.de.
------------------------------------------------------------------------------------
Wšitcy, kiž chcedźa so na tutym blogu jako awtorojo wobdźělić, dóstanu jow informacije, kak to dźe:
Napišće mejlku na Bratpansen@gmx.de. Z wašej adresu móžu ja was do bloga přeprosyć. Krótko na to dóstanjeće systemowu mejlku wot "Reinhardt Mjechkiwon
Za dalše informacije napišće prošu mejlku na
Freitag, 25. Mai 2007
Čušlaki
Nó derje, hdy so potom naš nutřkowny minister zasudźi, kiž chce ličaki po swojim měnjenju pohladnych wosobow tajnje a "on-line" přečušlić? Naša kanclerka je w diskusiji z Putinom prajiła, zo smě kóždy składnostnje G8-wjerška měrliwje demonstrować, a praji "štóž ničo skućił njeje, tón njesmě so zajeć". Derje, njech praji to tež swojemu nutřkownemu ministrej ...
A čušlenje dźe dale. Nětko přepyta policija w Hamburgu wulke mnóstwo listow. Božičkecy, to su pak wjele wot bywšeje statneje wěstoty nawukli!
A poslednje - nětko samo hromadźa wot wosebje "podhladnych" ludźi - haj, kak so to serbsce praji - "wonjowe próby". To so jenož hišće dźiwaš, dokelž tež tajke něšto smy hižo w NDRskim času měli.
Donnerstag, 24. Mai 2007
Žorćik
žórło: http://forum.jzn.pl/viewtopic.php?t=368
wobdźěłał a přełožił: Reinhardt Mjechkiwon


text:
Kuba
Republika Kuby (mjano uoficjalne República de Cuba) – państwo we Americe Střodkowyj pouožůne na Mořu Karaibskym we archipelagu Wjelgich Antyli. Państwo to skuodo śe s wyspy uo mjańe Kuba a šerygu uotačajůncych jům myńšych wysepek, s kerych nojwjynkšo je Isla de la Juventud. Stolicům Kuby je Hawana, a nojwjynkše mjasta to: Santiago de Cuba, Camagüey, Holguin, Guantánamo, Santa Clara.
Geůgrafijo[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
- Dugość grańic: 0 (ńy grańičy ze žodnym państwym, Baza Guantanamo je wydźeržawjůna USA)
- Dugość wybřeža: 3736 km
- Nojńižšy půnkt: 0 m n.p.m. (Moře Karaibske)
- Nojwyžšy půnkt: Pico Turquino 1974 m n.p.m.
Kuba to nojwjynkšo s wysp karajibskych, a na liśće nojwjynkšych wysp śwjata zajmuje 15 plac.


text:
Łozprowki, bery, szpasowne gyszichty a wszyjsko we naszyj szykownistyj ślónskij mółwie!
czwartek, 30 kwietnia 2015
Śpiywōmy...
– Kaj idziesz chopie?
– Anŏ, ida na prōba chōru.
– A to co wa tam na tyj prōbie robicie?
– Nō, szkacymy, grmy we karty, słepiymy gorzŏła i piwo...
– Nō, tōż kej wy tak na isto śpiywŏcie?
– Aaaa, to dziepiyro jak wrŏcōmy do dōm, to śpiywōmy... la, la, la, la, la....
środa, 29 kwietnia 2015
Gryjfini...
– Widzisz łochyntolu! Tak trza dziyrżić tyn kandylaber! Dzisz jak to sie robi?
wtorek, 28 kwietnia 2015
Biŏły pulwer....
Łorŏz słyszy klupanie na dźwiyrze badycimra i głōs jejigo staryj:
– Te! Chopie! A co ty tam tak dugo robisz?
– Anō, golã sie!
– Kurwa! Trzeci dziyń?!
poniedziałek, 27 kwietnia 2015
Jǒ sie niy strachōm...
– Jak jǒ sie napiera, to sie blank nikogo niy boja, nikogo sie niy lynkōm! – rzóńdzi jedyn śnich.
– He, he bali i włōśnyj baby?
– Niyy... nō, tak festelnie toch sie jeszcze nigdy niy naprǒł!
piątek, 24 kwietnia 2015
Zojla...
– Co ci to Bruno – pytōm sie go gryfnie. – Prasknōł cie fto bez łeb aboś bez cufal kopyrtka na palica zrobiōł?
– Eee tam, żŏdyn mie niy piznōł, żŏdyn by sie cheba niy łopowożōł, kiej ujzdrzi takigo srogigo chopa – pado Bruno.
– Nale, przeca widza iżeś kajsik tym łebym musiŏł prasknōńć, bo ze samości ci tak dupnŏ ojla niy wyfukła przecamć, pra?
– No, ze samości to niy, ino ze lichego weźroku i skuli tego co mōmy wiesna.
– Niy poradza spokopić co mŏ ślepota ze wiesnōm do kupy – padōm ci do kamrata.
– Anō, to bōło ganc ajnfach. Ida sztrekōm kole Parku Kultury we Chorzowie a sam ze naprzeciwka idzie dziołcha. Co jŏ gŏdōm dziołcha? Claudia Schiffer, ino... niy takŏ starŏ. Wosy czŏrne, nogi duge aże do samyj ziymi, wszyjsko co przinŏleżi, i przed sia, i za sia, łogiby choby dwa maluśkie pecynki chleba, dychanie, kierego sie niy idzie ani we śniku forsztelować. Łopŏlōnŏ, wōniōncŏ parfinami nikiej cŏłki zŏgōnek kwiŏtkōw. Nō, gŏdōm ci Ojgyn, łobrŏzek na szłapach abo baba knipsniyntŏ we plajboju. Kiejech jōm ujzdrzŏł, tōż tak ci mie chyciyło, iżech niy poradziōł ślypiōw lod łōnyj łoderwać. Gawca ci sie, ażech sie blank do zadku łobzwyrtŏł, i anich sie pozdŏł, kiejech prasknōł pycholym we zojla, we słup na anōnzy.
czwartek, 23 kwietnia 2015
Chop i baba...
Baba juzaś bez chopa, to jak błecha, skoczka bez psa – żyć procno a i użrić niy ma kogo!
środa, 22 kwietnia 2015
Weteryniŏrz...
Sumniynie: Niy idzie usnōńć spokōjnie, blank ajnfach, kej sie zdradziōło już na isto swojigo chopecka.
Filip: A po jakiymu niy? Eźli twōj chop jes sztyjc i jednym ciyngym zajimany, niy mŏ blank czasu na zeks, bo fōrt bakŏ – to przecamć i świyntŏ by ulygła. Na isto blank dobrze ‘eś zrobiōła... Nynej se spokōjnie... nynej... nynej...
Sumniynie: Ja, ale zdrada zdradzie niyrōwnŏ! Dupczyć sie ze pacijyntym – to przecamć naruszynie „etyki lekarskij”!
Filip: Jaaa? A spōmnij se swoja profesōrka ze polikliniki. Łōna rygularni śpi ze swojimi pacijyntōma i wszyjske sōm zadowolniōne, wszyjskim jes dobrze...
Sumniynie ucichło. Dochtōrka polekuśku napocznŏ nynać...
Łorŏz te jeji sumniynie łodzywŏ sie cichuśkim głōsym:
Nŏ, ale ta profesōrka... niy ma wteryniŏrzym!
wtorek, 21 kwietnia 2015
Lepszij...
Łotwiyrŏ tyn istny przimulōne ślypia, wciōngŏ friszny zimowy luft i rzōńdzi:
– I chuj z tym... tak by tak lepszij niźli we robocie!
poniedziałek, 20 kwietnia 2015
Juzaś niy nastykło...
– Pōnie ōłberlojtnancie – pedziŏł ōłbest – widza, iże pōn sztyjc i jednym ciyngym łamzi po restaurantach. Chnetki kŏżdydziyń. Mie to zawdy na to niy nastyknie pijyndzy...
– A co łŏni, panie ōłberst robiōm ze swojim gyhaltym?
– Jŏ wszyjsko łoddŏwōm mojij babie, a łōna mi na roztomajte hopsy i zojfgylagi niy kce dŏwać pijyndzy...
– Nō, bo niy poradzicie, pōnie ōłberst, postympōwać ze kobiytōma. Kej łōna niy kce dać pijyndzy, to podyjńdōm łōni ku nij łod zadku, dadzōm kusika we kark i opaternie weznōm jōm we ramiōna. Na zicher wōm niyskorzij dŏ pijōndze!
Pōn ōłberst wrŏcŏ do dōm, robi tak, jak mu przikŏzŏł jejigo ōłberlojtnant... podlazuje ku swojij babeczce, łobjimŏł ci jōm i dŏł kusika we hals. Baba tego ōłbersta przeciōngła sie ze gyfilym i błōgościōm i po cichuśku napoczła szeptłać ku niymu”
– A cōż tyż to? Juzaś skōnczyli sie wōm ōłberlyjtnancie pijōndze, ja?
piątek, 17 kwietnia 2015
Mody pōn...
– Ale, ale... pōnie wachmajster, jŏ to moga zarŏzki wytuplikować – gŏdŏ tyn istny.
– Cicho mi sam! – ciepnōł policajt. – Zamiyrzōm łochłōdzić wasz tympyramynt we hereszcie, podwiyl niy wrōci nazŏd kōmandant.
– Ale, pōnie wachmajster, jŏch ino kciŏł pedzieć, iże...
– A jŏch rzyknōł, iże mŏ być cicho! Idziecie panoczku do heresztu!
Pŏrã godzinōw niyskorzij policajt kuknōł celi i pedziŏł ze rułōm:
– Mŏcie panoczku mazel dzisiŏj, nasz kōmandant jes terŏzki na ślubie swojij cery. Na zicher bydzie miŏł dobrŏ launa, kej wrōci.
– Nō, niych łōni, panie wachmajster , na to niy rachujōm. – łodrzyknōł tyn heresztant. – Jŏch jes... panym modym!
czwartek, 16 kwietnia 2015
Już przilazła...
– Wasz synek panoczku we łodpowiydzi na moja uwŏga pod jejigo adresōm przi cŏłkij klasie pedziŏł, iże łōn mie przedupczy!
– Nōōō, zarŏzki sie śniym łozprawia – pedziŏł łojcie i podlŏz ci wartko ku łozewrzitymu łoknu.
– Hanyskuuu! Powadziōłeś sie dzisiŏj ze swojōm rechtōrkōm?
– Nōōō... tak sie jakoś przitrefiōło tatulku.
– I łobiecŏłeś, co jōm przedupczysz, ja?
– Nō ja...
– Nō, to po jakymu szwyndrŏsz sie, szlajŏsz sie po hulicy? Pōdź do dōm... łōna już przilazła!
środa, 15 kwietnia 2015
Byda mŏrtwy...
– Dobry wieczōr panoczku! A wiedzōm łōni po jakiymu żech wŏs sam zahaltowŏł?
– Ja, ja pōnie włŏdzo... Za to, iżech przekrōczōł pryntkość ale to dō mie jes sprawa życiŏ i śmiyrci!
– Ja? A po jakiymu?
– Blank sagŏ baba czekŏ na mie dōma!
– Niy poradza spokopić, po jakymu miała to by być sprawa życiŏ i śmiyrci?
– Jak jŏ dochklechtōm sie do chałpy przed mojōm babōm... byda mŏrtwy!
wtorek, 14 kwietnia 2015
Kurwa śleciała...
– Kurwa!
Maluśki Hanysek pytǒ:
– Starecko, a co to znaczy kurwa?
– Eeee, to taki piyrōżek.
Hanysek poszǒł na wiyrch i słyszy, iże jego mamulka i tatulek sie stopierōńsko wadzōm. Łojciec gǒdǒ do mamulki:
– Ty suko diosecko!
– Tatulku! A co to znaczy suka?
– Eee, to takǒ miyłŏ perzōłna.
Hanysek ślazuje na dōł ku starce, a łōnyj juzaś śleciǒł surowy piyrōżek na dyliny. Tōż tyż terǒzki Hanysek rzōńdzi na to:
– Suko! Kurwa ci na dyliny śleciała!
poniedziałek, 13 kwietnia 2015
Niy moja miara...
– Wiysz? Dzisiǒj mi sie poszczyńściōło! Ida wele hasiokōw, zaziyrōm a tam pǒra gryfnych szczewikōw styrcy. A jake szykowne! Pasuja – moja miara.
Na to chop:
– Jaaa... miałaś mazel, podarziło ci sie...
Po pǒruch dniach baba juzaś gǒdǒ do swojigo chopa:
– Suchej ino! Ida ku dōmowi, a u nǒs na łogrodzyniu przi naszym auffarcie wisi pelcmantel ze nercōw (norek). Pasuja – moja miara!
Chop kryńci gowōm ze pōdziwym:
– Szczysnǒ baba ze cia. A jǒ – kuknij ino – niy miarkuja po jakimu takigo szczyńściǒ ale niy mōm. Wystǒw se, forszteluj sie, wrażuja graca pod zegōwek, wyciōngōm farbiste batki, pasuja i kurwa... niy moja miara!
piątek, 10 kwietnia 2015
Nōmerek...
– Nōmerek? Gibki nōmerek, ja?
– Ło do sto pierōnōw! Do zymboka – nōmerek, do dochtora łod rojmatyki – nōmerek, do dochtora lód hercklekotōw nōmerek, ale coby do kurwy nōmerek, to już za tela!
czwartek, 9 kwietnia 2015
Bōnclok...
– Co ci jes Jōłzel? Fto ci tako buła przirychtowǒł ?
– Wiysz, Ojgyn, miǒłech ci tyn mōj gyburstak i trochach ze mojimi kamratōma pochlistǒł. Zatym, deczko niyskorzij, przikwanckǒłech sie do dōm, a we siyni ćma nikiej u nyjgra w dupie i takech sie zamamlasiōł, iżech cǒłke śtyry godziny medikowǒł: przeca jǒ wiym, iże stoja przed mojimi dźwiyrzami... ino sōm niy poradza zmiarkować, czych jes jesce we siyni, eźli już we antryju ?
– I łod tego mǒsz ta buła na czole ?
– Niy, ino łod tego, iże mie moja starǒ chlistła maślōnkōm !
– Maślōnkōm? Naszōm kiszkōm? I łod tyj maślōnki mǒsz tyn kalniok i ta ojla?
– Nō ja... Ino żech ci niy pedziǒł, iże ta maślōnka bōła we bōncloku!
środa, 8 kwietnia 2015
Dupa reskyruje...
– Przeca to jes klar, iże jǒ – mrōnknōł filip. – Jǒ to wszycka ruguja, łobadōm.
– Belafastry, plytnie! – szprajcli grace. – My sam na isto robiymy nǒjwiyncyj, zarǒbiōmy, przismycymy do dōm geltak...
– A, kaj tam – westchnyli szłapy. – Przeca to my tu reskiyrujymy, uzdowōmy kaj pōjńdymy, we jakim kiyrōnku i tam tyż zawdy kroczōmy.
– A psinco prǒwda! – łodezwali sie ślypia. – My sam sōm szefōma, my ino wszyjsko poradzymy ujzdrzić i tak po prǒwdzie nic nōm niy sorknie, niy śmietnie ze weźroku.
– To wszyjsko gōwno prǒwda – rzykła na to trǒwnica. – To jǒ sam byda na zicher sprawiǒła, regirowała, bo jǒ wyrǒbiōm wōm wszyjskim enyrgiǒ, procnie bakōm i wszyjsko, co wećkocie – trǒwiã. Bezy mie padniecie jak sznity na asfaldzie...
– O niy! Jǒ sam byda na isto szefym – nǒgle łodezwała sie dupa, kierǒ do terozka blank nic niy gǒdała. – Pedziałach, i tela!
Śmiych ci sie zrobiōł taki, iże cǒłke ciało niy poradziyło sie do kupy pozbiyrać, niy poradziōło ze tego chichranio przijńść do sia.
– Nō, tōż dobra – łodpedziała na te chichry rzić. – Kiej tak, kiej sie wōm to niy zdǒ, to bydzie sztrejk i tela!
Nō, i tyż ci ta rzić ustała robić, co dō nij przinoleżało. Śleciało pǒrã godzin. Filipa chyciōł fiber, dostǒł gorōnczki. Grace blank łoklapnyli. Szłapy zegli sie we kolanach. Gały wylejźli cǒłkiym na wiyrch. Trownica napoczła belować i blank łobaniała ze wysiyłku, ze ansztryngowaniǒ sie. Warto tyż wszyjskie sie dogǒdali i rozmōwiyli. Nǒjważniyszym, znacy szefym łostała DUPA!
Bo, moji roztomiyli. Tak to już na tym świycie jes, iże na isto tyn ino moge być szefym, co gōwno robi! Prǒwda? Miarkujecie to? Pewnikiym miarkujecie!
wtorek, 7 kwietnia 2015
I juzaś baba u dochtora...
– Panie dochtōr, mōm srogi problym, jǒ mōm za sroge potrzyby zeksualne...
– To wydadzōm sie łōni paniczko.
– Jǒ już jeżech wydanǒ, mōm już chopa...
– Tōż znǒjdōm se łōni jakigosik kōchanka, kōnkubynta.
– Tyż już mōm, panie dochtorze.
– To weznōm sie łōni drugigo...
– Mōm i drugigo, i trzecigo i... jesce inkszych śtyruch...
– Hmmm, zdǒ mi sie, iżeście paniczko na richtik sōm niymocnǒ... chorǒ...
– Panie dochtorze roztomiyły, dadzōm mi to łōni, panie dochtorze, na piśmie, bo mōj stary sztyjc i jednym ciyngym gǒdǒ mi coch jes stopierōńskǒ... kurwa!
piątek, 3 kwietnia 2015
Zarǒzki wyjmna...
– Ło kurwa! Aleś ty dziołcha jes żadnǒ!
Dziołcha deczko spłōszōnǒ po cichuśku sie pytǒ:
– Richtik karlusie niy ma wy mie nic gryfnego?
– Jes, jes... ale za kwilka to wyjmna!
czwartek, 2 kwietnia 2015
Tyj we tytce...
Rǒd niy rǒd tyn istny sztrekuje sie, wstowo i kulwitǒ sie do badycimra. Zapǒlǒ światło, stowo przed zdrzadłym i ze srogachnym przerażyniym i twōgōm widzi, iże wystowo mu ze gymby, zablindowany miyndzy zymbolami sznōrek.
– Ło mōj ty Pōnbǒczku! – mamrǒ pod fusiskym tyn istny. – Kciyj chocia tela sprǒwić, coby to bōł tyj... ekspresowy!
środa, 1 kwietnia 2015
Prima Aprilis...
– Hyjdla, a zwyrtnij sie kuciapkōm ździebko ku mie (wiycie ło czym jǒ gǒdōm)!
– Achimku, mōj ty roztomiyły, byś ty kciǒł mi dzisiǒj przoć? Bōłbyś taki chocia rōłz do roka dobry dlō mie i mie przedupczōł?
– Niyyyy.... – łodrzykǒ Achim – dzisiǒj jes przeca prima aprilis... a jǒ ino kca, cobyś drzistała na ściana a niy na mie !


text:
Rzykańy
Rzykańy to je jedna ze nojczynstszych form religijnygo kultu. Polego na skerowańu swojich myśli do istoty abo istot, můgůncych być abo bydůmcych przedmjotym kultu (bůgowje, śwjyńći, ańoły), do sfery sacrům. Może uůno być godane abo ino we myślach.
Rzykańy dźelymy przede wszyjstkym ze wzglyndu na jigo charakter. Może uůn być pochwalny (uwjelbjyńo), dźynkczynny abo błagalny. Roz a kedy rzykańe mo elymynty kilku ze powyższych form.
Akty rzykańo sům powszychne we wszyjstkych religjach. Choć rzykańy może przijmować forma indywidualnyj rozmowy ze istotům boskům, to we wjelu religijach uksztołtowoł śe pewjyn kanůn modlitw, kerych treść je śćiśle uokreślůno a przekazywano we takej formje wyznawcům.


text:
04 grudniai bydymy fajrowac Dziyn Górnika, abo
Barbórka jak kto woli. Niy ma to juz dzisiok takie szumne fajrowanie jak downij.
Starsi jeszcze pamiyntajom, jak bolo i trocha luto, ze sie wszystko pozmiynialo.
My z Erwinym chneda kozdego roku szli na barborkowo muzyka,
abo tyz trefiali sie u kieregos z Erwinowych kamratow. Ostatni roz tak my sie trefiyli,
jak moj chopeczek rychtowol sie na pynzyjo. Posproszali my do sia Ywalda, Stanika i
Jorgusia ze swojimi babami. Wszyjscy loni robiyli na tyj samyj grubie.Skirz tyj
przilezytosci napiyklach calo holda krepli, uwarzylach sztyry srogie golonka, galert z
ratkow i polno brytfana krupniokow. Erwin kupiyl gorzolka i pora piw. Siedzieli my wtedy
chned do rana. Kozdy z chopow za rajom osprawiol o robocie na dole i co im sie tam bez
wszystkie lata gyszpantnego przitrefiylo.
Nojprzod Jorgus pogodol nom o tym, jak kierys szychty
siedzieli w chodniku i sniodali. Loroz poslyszeli, ze cos wyrczy i butluje kajsik kole
nich. Niy wiedzieli co je lols. Przeca stoli z robotom. Jedyn z kamratow tompnyl ze zlosci
nogom o zola i w tym momyncie cosik sie pod nim rablo. Wleciol az po bas na dol. Wszyjscy
ze strachu zesztajfnieli, a tyn istny ryczol na colki karpyntel, bo poczul, ze cosik go
ciagnie za szlapy. Poczon wolac wystraszony - Skarbniku, niychej mie, dej mi pokoj,
jeszcze niy teroz, jo mom w doma male dziecka. Potym zrobiylo sie na chwila cicho i
wszyjscy naszpicowali uchole. Czekali co bydzie dalij. Loroz sleprym szkublo i straciyl im
sie blank z loczow. Poslyszeli tyz glosny smiych. Trocha niyskorzij dowiedzieli sie, ze
jejich kamrat wleciol do nizszego chodnika. Tamte gorniki z dolu tyz sie zlynkli, jak
nogle we fyszcie uwidzieli wiszonce szlapska. Bez pora dobrych lot godalo sie o tym na
grubie. Potym osprowiol Ywald, jak jego kamrat na nocnyj szychcie stol som przi pancrze i
loroz stanyl przed nim blank cudzy chop. Trzimol w rekach fest lostre swiatlo i nic niy
godol, a potym w momyncie sie straciyl. Tyn kamrat bol tak wylynkany, ze na drugi dziyn
zaroz sie z gruby zwolniyl.
Jak juz chopy pogodaly o tych wszystkich sleprach, hajerach
i zmierzlych sztajgrach, zaczlach losprawiac jo. A godalach o tym, jak w kieros Barborka
wybralach sie na zwiydznie gruby. Na tyj wycieczce boly przewaznie same baby. Wszystkie
chcialy lobejrzec kaj jejich chopy robiom. Nojprzod zwiydzaly my powiyrchnia. Zakludziyli
nos do lampowni, markowni, maskowni, pokozali cechownia, dyspozytornia i kuchnia, w kieryj
rychtujom paker zupa dlo grubiorzy. Na koncu oglondaly my laznia z badymajstrym w
pojstrzodku. Tam mi sie nojbardzij podobalo. Bola to srogo sala z bralzami, szpindami, a
konsek dalij z gibzdeki wisialo mocka hokow z czornymi lontami i charbolami. Wyglondalo to
tak, chocby colko hormijo ludzi loroz sie obiesiyla.Jeszcze dzisiok mi sie to stawio.
Potym zaszli my ku szybowi. Dostaly my loblyc drylichowe
mantlowy i helm na glowa. Ze strachym powsiodaly my do szole.Jechala na dol chocby dzik
jaki, a nom zolondek podskakowol ku mandlom. Wszystkie my rzykaly do sw.Barbary, co by ta
jazda szczynsliwie sie skonczyla. Pewnikiym nos wysluchala, bo dojechaly my w colkosci. Na
dole bolo cma, chocby u Murzina w rzici, yno z kronzyn swiyciylo swiatlo.
Czekalo tam na nos pora sztajgrow. Szly my za nimi, a loni
nom wszystko pokozywali i oznajmowali co je co.Widzialy my koloski, yndrola, sztraby,
sztice, hupcugi, trafoki i kronzyny z kniplami. Jedyn sztajger pokozol nom metrowo okorka
i pedziol, ze to je fela. Jo sie zaroz osmiola, bo spomnialo mi sie, jak Erwin wdycki
osprawiol, ze biere swoja FELA i lygo na nij.
Potym zakludziyli nos ku kombajnie i pancrowi. Bolo co
loglondac.Wszystko takie srogie. I wtedy przitrefiylo mi sie cos strasznego. Niy wiym jak
to sie stalo. Czych rziciom kajs zahoczyla, czy lokciym dugla, w kazdym razie cos nogle
loszkliwie zawyrczalo, a jo poczula, ze jada ze szlapami w gorze. Slyszalach jak baby
ryczaly wniyboglosy, ze Cila jedzie na pancrze. Dobrze, ze sztajgry to zwyrtne chopy i na
czas wylonczyli pieronstwo.
Ani bych se niy pomyslala, ze tako wycieczka mogla sie dlo
mie zle skonczyc. Potym, jak zech to w doma Erwinowi osprawiala, ryczol po mie, jak po
smarkatyj dziolsze. Pedziol, ze babska niy majom nic do szukanio na dole. Prziznalach mu
recht.
Nigdy bych sie juz niy opowozyla na dolowo wycieczka
wyprawic. Ta jedna mi stykla na colkie zycie. No, ale coch widziala, to widziala.
Wasza Cila


text:
Budapeszt
Wspůłrzyndne: 47°30' N 19°03' E
Budapešt (madź.: Budapest, cyg.: Peszta) – mjasto we Madźarach pouožůne we půunocnyj tajli kraju, nad Důnajym. Stolica Republiki Madźarskij. Do XIX wjeku tři uosobne mjasta: Buda a Óbuda na prawym břygu Dunaju a Pešt – na lewym.
Budapešt je jydnům s nojwažnijšych metrůpoliji Ojropy Střodkowyj. Wjelgi uostřodek kulturalny (Biblijoteka Narodowo, lične muzyja, galeryje, tyjatry, 2 uopery) a naukowy (Akademijo Nauk, ůniwersytet (uod 1635), politechńika (uod 1782), Akademijo Kunštůw Gryfnych, wjela inkšych učelni a instytutůw badawčych). Wožny uostřodek turystyčny (gorůnce zdřůdua mineralne). Na Wyspje Mougořaty znojduje śe wjelgi kůmpleks balnyjolůgičny.


text:
Ihre Sprache: Deutsch Niedersorbisch Obersorbisch
Beschreibung
Znajeće wy šibałca Rufusa? Je to rapak, kiž dožiwi wjele lóštneho, žortneho a napjateho. Wón chce šulerjow, kotřiž wobdźěleja so na serbskej wučbje po modelu 2plus, přidatnje pozbudźować k zaběrje ze serbskej rěču. Šibałc Rufus jewi so w jednotliwych zešiwkach čitanskeho rjadu nakładnistwa Cornelsen za zakładnu šulu. W nich pleče so stajnje jedna stawiznička kołowokoło rapaka Rufusa, kiž přebywa w swójbje z dźěćimi a z nimi žortne wěcy dožiwja. Nimo lochkich tekstow móža šulerjo doma abo w šuli wšelake zmysłapołne nadawki k čitanemu spjelnić. Su to namołwy za wudospołnjenje a wumolowanje wobrazow, wobkruženje podatych předmjetow, nakřižowanje prawych wotmołwow a za přirjadowanje słowow a sadow k wobrazam. Z tym móža so dźěći same kontrolować, hač su zmysł teksta prawje zrozumili.


text:
Do Hornjeje Łužicy dóstanjeće so cyle jednorje! Dźakowano dobrej, zwisowacej infrastrukturje móžeće cyły region bjez problemow wobjězdźić – z awtom, ćahom abo zjawnym bliskowobchadom.
Dźakowano bliskemu lětanišću Drježdźany móžeće Hornju Łužicu z lětadłom docpěć. Z lětanišća dojědźeće z ćahom abo awtom za něšto mjeńšin direktnje do regiona. Linija měšćanskeje železnicy S 2 zwjazuje terminal z dwórnišćomaj w Drježdźanach-Nowym měsće a z tamnišim hłownym dwórnišćom. Wot tam jězdźa regionalne ćahi do Hornjeje Łužicy. Na lětanišću su taksy a awta wšitkich mjezynarodnych přenajerjow awtow k dispoziciji. Dalše informacije k tomu namakaće na internetnych stronach lětanišća.
Wšitke wulke centry Hornjeje Łužicy docpějeće spěšnje a přijomnje z Němskej železnicu a Wuchodoněmskej železnicu tzwr (ODEG). Aktualne jězbne plany namakaće na wotpowědnych internetnych stronach.
Do Hornjeje Łužicy dojědźeće sej jara derje po awtodróhach A 4 (z Drježdźan do Pólskeje), A 13 (z Berlina), A 17 (z Prahi) a po zwjazkowych dróhach B 6, B 9 (z Čěskeje Lípy, Čěska), B 96 (z Choćebuza), B 97 (z Choćebuza a Drježdźan), B 156 (z Běłeje Wody), R 35/178 (z Libereca, Čěska).
Busowy wobchad organizujetej w regionje Zaměrowy zwjazk wobchadniskeho zwjazka Hornja Łužica-Delnja Šleska (ZVON) a Wobchadniski zwjazk Hornje Łobjo (VVO). Jězbne plany a dalše informacije namakaće w interneće.
Zaměrowy zwjazk wobchadniskeho zwjazka Hornja Łužica-Delnja Šleska
Wobchadniski zwjazk Hornje Łobjo
Kolesowarjo móža Hornju Łužicu nimo toho po dalokich kolesowanskich šćežkach kaž “Kolesowanskej šćežce Wódra-Nisa” abo “Sprjewinej kolesowanskej šćežce” docpěć.
Marketingowa towaršnosć Hornja Łužica-Delnja Šleska zwr
Humboldtstraße 25
02625 Budyšin
Telefon: +49 (3591) 4877-0
Telefaks: +49 (3591) 487748
Přijězd: Hlej plan města pola Google Maps