text:
aktualne/terminy
Reise ins Inland - Gastbeitrag von Marc Oliver Rühle
Der Beitrag - Reise ins Inland - wurde auf der Web-Seite "Sorbisch? Na klar" des Sächsisches Staatsministerium für Wissenschaft, Kultur und Tourismus unter nachfolgendem Link veröffentlicht:
https://www.sorbisch-na-klar.de/reise-ins-inland-gastbeitrag-von-marc-oliver-ruehle/
Nejrjańšy gódowny póstrow
Nowy casnik18. měrc 2021
Kólesko jo dobyło hubědźowanje ho nejrjańšy gódowny póstrow
To jo pólska gmejna Bogatynia rozsudźiła
Ze Slěpego/Schleife. Łoni ćed drugim lockdownom jo Slěpjańske towaristwo Kólesko reagěrowało na prostwu cerkwinskeje wósady Slěpe, nagrać wideo hako gódowny póstrow za wósadnych. To su spiwaŕki a spiwarje radźi scynili; su hubrali dwaj kerluša a tej w swójej cerkwi zaspiwali: „Na póli su šaparje“ a „Něnt chwal ty Boga, ćěsćijan“. Mjez kerlušowy jo lazowała Juliana Kaulfürstowa slěpjański gódowny póstrow Hanza Hantša-Hana swójomu pćećeloju Wilibaldoju von Schulenburg z lěta 1896.
Ten wideo, kóteryž jo nawjerćeł a zestśigał Gerald Šejn, jo był widźeć (a jěšći jo) na internetowych bokach Slěpjańskeje cerkwinskeje wósady a towaristwa Kólesko (https://www.kolesko.de/sb/projekty/weihnachtsgruss-sb-2). Januarje 2021 jo pólska gmejna Bogatynia kazała, zapósłać digitalne gódowne póstrowy za hubědźowanje „Kolęda 2021 – Na kulturnem puću ćez rožk tśoch krajow“. Serbski muzeum w Budyšynje jo srědnikował, a toć jo se ćedstajił na kanalu youtube hako pokazka ze Serbskeje Łužyce pódla widea Chóra Budyšin tež póstrow Kóleska. Jeden mjesec dlejko su mogli ludźe z kliknjenim wótgłosować, a kóńc februara jo ćišła powjesć, až su Kóleskarje to myto za nejrjańšy gódowny póstrow dobyli. Srjodu, sedymnastego mjerca, jo se ćepodało hopismo na krajnoradnym zarědźe w Budyšynje.
Juliana Kaulfürstowa
Knižna drohoćinka w Slepom wozjewjena
Pomhaj BóhJanuar 2021
Pandemije dla je so cyle zaćichim w decembru 2020 dalša kniha towarstwa Kólesko w rjedźe "Gładźarnica - Slěpjańska burska drasta" wudała. Awtorka Elwira Hančo ze Slepoho wěnuje so w knize z jeje 412 (!) stronami Slepjanskej cyrkwinskej drasće we wšěch jeje wariantach po cyłym cyrkwinskim lěće. Barbojte fota pokazuja jednotliwe drastowe dźěle a wopisuja jich zešiće a dokładne woblečenje.
Kniha je jónkrótny swědk serbskeho ewangelskeho cyrkwinskeho žiwjenja, wšako pokazuje na wusku zwjazanosć mjez wěru a drastu, mjez cyrkwju a wšědnym žiwjenjom w serbskej holi. Wona je wuslědk lěta dołheho dźěła awtorki, kiž je wšitke drasty a jeje přisłušne dźěle rešeršowała, zezběrała a zdźěla sama znowa zešiła. Zasłužba awtorki njeje potajkim jenož wudaće noweje knihi, ale tež wulki drastowy fundus, z kotrehož čerpa . Wěnowana je kniha w lěće 2020 zemrětemu Dieterej Reddej z Trjebina, kotryž je swoju wědu wo drastach a nałožkach awtorce sposrědkował. Jara dokładny a wobšěrny zawod do knihi a do Slepjanskeho cyrkwinskeho žiwjenja je bratr awtorki, Hartmut Hančo ze Slepoho, spisał. Fotografował je drastowe dźěle a jich woblěkanje Gerald Schön. Lektorat je přewzała Juliana Kaulfürstowa. Za wuhotowanje a sadźbu bě znowa Mirko Markowski z Noweho Města zamołwity.
Preju awtorce a wudawaćelej a cyłemu towarstwu Kólesko, zo by kniha wulki wothłós žnjała. Směmy wćipni być na dalše zwjazki z ruki Slepjanskeje gładźarnicy! Jadwiga Malinkowa
Jutrowne spěwanje w Slepom
Pomhaj Bóhmeja 2020
Po zwučenej tradiciji zeńdźechu so jutrowničku rano při směrkanju spěwarki na ławkach při wosadnej cyrkwi k jutrownemu spěwanju. Mjez sydom spěwarkami w narodnej drasće bě lětsa prěni króć tež wosadna fararka Jadwlga Malinkowa. Dalša lětuša nowosć bě, zo spěwarki kaž dotal serbske spěwarske njewužiwachu, ale nowy spěwnik w Slepjanskej narěči „Něnter comy Boga chwalić", kiž bě Slepjanske towarstwo Kólesko lětsa spočatk lěta wudało. T.M.
Musikalische Umrahmung Gottesdienst - Einsegnung Christkind 1. Advent
28.11.202109:30 Uhr Kirche Schleife
Musikalische Umrahmung Gottesdienst - Kirchweih
24.10.202109:30 Uhr Kirche Schleife
Po starodawnym wašnju
Serbske Nowiny02.12.2019
Po starodawnym wašnju je wčera – 1. adwentnu njedźelu – fararka Jadwiga Malinkowa na dwurěčnych kemšach w Slepjanskej cyrkwi tamniše dźěćetko wužohnowała. Cyłk „Kólesko“ bohosłužbu spěwnje a hudźbnje wobrubi. Hač do 3. adwenta je dźěćetko nětko na wsach Slepjanskeje wosady po puću, zo by wobydlerjam žohnowanje přinjesło.
Na „Spěwanje na kachlowej ławce“ běchu minjenu sobotu zajimcy ...
Serbske Nowiny15.10.2019
Na „Spěwanje na kachlowej ławce“ běchu minjenu sobotu zajimcy na Trjebinski Šusterowy statok přeprošeni a su tež mnoholičbnje přichwatali. Organizowała je zarjadowanje tamniša Domowinska skupina ze swojej předsydku Angeliku Balccynej. Podpěrali su projekt tohorunja čłonojo spěwneje skupiny Kólesko ze Slepoho. Angelika Balccyna a Juliana Kaulfürstowa čitaštej hosćom zdobom powědki ze Slepjanskich wsow, wo pokładach a mytiskich postawach.
Publikumej na nazymskim koncerće rěč a drastu zbližili
Serbske Nowiny01.10.2019
Byrnjež miłe nazymske wjedro předwčerawšim zawěsće mnohich do přirody wabiło, je w Grodku tójšto ludźi tamniši nazymski koncert wopytało, štož nichtó z nich wobžarował njeje.
Grodk (FAG/SN). Do rjadu lětušich nazymskich koncertow słušeše njedźelu popołdnju tón w Grodku. Do hosćenca „Schweizergarten“ běštej sej Załožba za serbski lud a Grodkowska Domowinska skupina jako organizatoraj hudźbnu a spěwnu skupinu Kólesko přeprosyłoj. Wopytowarjow postrowi tohorunja Grodkowska sprjewina nyksowka Cindy Ahne, kotraž so samo w serbšćinje pospyta.
Dźewjeć wosobow wopřijacu folklornu skupinu Kólesko załožichu lěta 2013. Jeje čłonojo su w starobje 17 do 72 lět. Přerěznje dwanaće razow wob lěto woni na najwšelakorišich zarjadowanjach wustupuja. Hižo dwě lěće do toho běchu towarstwo ze samsnym mjenom załožili, kotrež nawjeduje Hartmut Hančo. 17 čłonow wěnuje so dźensa hłownje Slepjanskej folklorje a rěči. Slepjanšćina njeje jenož hłowny wobstatk programa folklorneje skupiny, tež z najwšelakorišimi publikacijemi spytaja ju zachować. Tydźenske zwučowanja kulturneho cyłka nawjeduje Gerald Schön.
Na koncerće w Grodku předstaji Elvira Rathnerowa wšelaku narodnu drastu jednotliwych čłonkow. Při tym wobsteji wjele małych rozdźělow, na kotrež dyrbja hotowarniče kedźbować. Z wjele zajimawostkami wo serbskej spěwnej literaturje Slepjanskeho regiona wjedźeše Juliana Kaulfürstowa po programje. Za hudźbne a spěwne poskićenja Kóleska je so publikum z wulkim aplawsom dźakował. Sobudźěłaćerka Załožby za serbski lud Sylke Laubensteinowa-Polencojc a předsydka Grodkowskeje Domowinskeje skupiny Petra Koarkowa činještej to z kwětkami. Po programje zajimowachu so mnozy za knihu wo drasće, spěwach a powědkach Slepjanskeje kónčiny kaž tež za wosebitu protyku. Wobě bě Slepjanske towarstwo wudało a poskićeše jej wopytowarjam na předań.
Zrowastanjenje wjesele wozjewjeć
Serbske Nowiny - Předźenak18. April 2019
Tradicija jutrowneho spěwanja w Slepjanskej wosadźe přez młodu generaciju dale žiwa
Rano w pjećich, krótko do switanja, hromadźa so wone w Slepjanskej cyrkwi. Žony a holcy w połžarowanskej drasće ewangelskich Serbow wokoło Slepoho wozjewjeja symbolisce při spěwarskich ławkach wjesołe poselstwo wo zrowastanjenju Jezusa Chrystusa. Spěwaja stajnje zaso kěrluše, jutrowne pěsnje wo zrowastanjenju w slepjanšćinje kaž „Na prěnim dnju po soboće“. „Narodna drasta dyrbi trjechić. K tomu słušeja zelena suknja, běły šórcuch, tołsta čorna kapa, zelena hawba, běły čěpc, lapa – čorne wołmjane rubiško – a čorny štryntušk jako znamjo žarowanja w póstnym času. Je to přez lětstotki daledawana typiska połžarowanska drasta pola nas w Slepjanskej wosadźe“, wuswětla Elvira Rathnerowa, čłonka tamnišeho towarstwa Kólesko. Wot lěta 2014 towarstwo tradiciju jutrowneho spěwanja pěstuje.
„Hdy je nałožk docyła nastał, njehodźi so jasnje dopokazać“, praji předsyda Kóleska Hartmut Hančo. „Woprawdźitosć pak je: Jutrowne spěwanje pochadźa z časa wobchodźenja polow a zahonow. Dźěše wo wobkročenje a wottykanje polow. K prěnjemu pisomnemu dopokazej zapołoženja hranicow zahonow w Slepjanskej wosadźe dóńdźe 1864 we wobłuku regulacije knježich a burskich wobsydstwow mjez wobsedźerjom Mužakowa a burami ze Slepoho.“
Spěwanje, tak Hartmut Hančo wuzběhnje, njecharakterizuje jenož jutry, ale cyłe cyrkwinske lěto. K mnohim přiležnosćam su młode holcy spěwali. „To započa so z póstnym časom, dźěše z jutrami dale a sahaše hač do nazymy k přazy“, Elvira Rathnerowa rozłožuje. „Ke kwasam, při pólnym dźěle, wožně, ale tež při žarowanskich padach bu spěwane.“ W spěwanju je něšto hłuboke nabožne a zwjazowace. Wo tym swědči tež tradicija jutrowneho spěwanja. Matej Handrik, wot lěta 1892 do 1934 farar w Slepom, bě wokoło lěta 1900 wo tym pisał. Z 18 lětami, tak wón notěrowaše, přistupichu młode žony spěwnemu zhromadźenstwu wsy a je z 28 lětami zaso wopušćichu. Štóž bě „nječestny“ – měješe na přikład njemandźelske dźěćo – njesmědźeše sobu spěwać. We wšěch wsach wosady bě nałožk jutrowneho spěwanja kruće zakótwjeny. Mějachu krute čary a dokładnje postajeny wotběh pěsnjow. Wot połnocy hač do zažneho ranja spěwachu młode žony před kóždym domom. Při spěwarskich ławkach na kóncu pozastachu. Tam je so jutrowne spěwanje tradicionelnje zakónčiło. „Kóžda wjes měješe swójske spěwarske ławki“, Hartmut Hančo powěda. „Jenož w Slepom mějachu – wulkosće sydlišća dla – dwě małej a dwě wjetšej skupinje. Kóždu skupinu nawjedowaše kantorka. To bě ta žona, kotraž móžeše najlěpje spěwać, kantorić a je teksty wěsće wobknježiła.“ Hač do 1956 – z přestawkami we wójnskich a powójnskich lětach – bě nałožk jutrowneho spěwanja w Slepom žiwy. Wobydlerjo so stajnje na nje wjeselachu. „Při tych domach, hdźež so ‚wjesoły podawk‘ připowědowaše, su něšto wjac spěwali. W tych, hdźež mějachu žarowanske pady, njezanjesechu žane haleluja. Tak je to farar Handrik wobswědčił.“
W Rownom su nałožk 1993 wožiwili. Iniciatiwa wuchadźeše tehdy wot wučerki na wuměnku Lenki Nowakoweje. Z třinaće žonami bě wona w nowembru 1990 skupinu Slepjanske kantorki załožiła. Wot 1993 hajachu wone kóždolětnje nałožk jutrowneho spěwanja. Před něhdźe dwaceći domami w Slepom a Rownom wone w jutrownej nocy spěwachu. Krótko po doklinčenju poslednich zwukow cyrkwinych zwonow započachu wone pola Karla-Heinza Lejnika. Rano zahe zakónčichu spěwanje w Rownom při spěwarskich ławkach. Slědowaše stajnje swjećenje zrowastanjenja w Rownjanskej kěrchowskej kapałce. „Jutrowne spěwanje je žiwy ewangelski nałožk. Z jutrownymi pěsnjemi a kěrlušemi w slepjanskej narěči wozjewjamy poselstwo wo ‚woprawdźitym zrowastanjenju Jezusa Chrystusa‘“, měni Gertrud Hermašowa z Rownoho, sobuzałožerka Slepjanskich kantorkow a hač do dźensnišeho aktiwna jutrowna spěwarka. Zhromadnje z Elviru Rathnerowej stara so wona wo składowanje Slepjanskeje narodneje drasty a jeje hotowanje k jutrownemu spěwanju.
Gertrud Hermašowa znaje nałožk hižo wot časa dźěćatstwa. Z pjeć lětami bě jako holčka jutrownym spěwarkam při woknje stejo připosłuchała. To je sej hłuboko do pomjatka zaryła. „Tehdy spěwachu holcy před kóždej chěžku. Sobu spěwali su holcy-konfirmandki hač k žonam krótko do kwasa“, wona powěda. Na dobre wurjekowanje, wěstotu w melodiji a wěstotu we wustupowanju su Slepjanske kantorki stajnje wulku wažnosć kładli. Dźensa skupina bohužel wjace njewobsteji. 2013 dyrbješe jutrowne spěwanje chorosće a kruteje zymy dla wupadnyć. „2014 běchu jenož hišće štyri kantorki, kotrež móžachu jutrowne spěwanje přewjesć. Naše towarstwo Kólesko je so jim z třomi dalšimi žonami přidružiło“, dopomina so Elvira Rathnerowa. W lěće 2015 su nimo dorosćenych z Kimberly Stuckasec, Rebeccu Friemelec, Annu Bertonec a Rebeccu Rathnerec prěni raz tež štyri konfirmandki sobu spěwali. Fararka Jadwiga Malinkowa je zwisk k młodostnym nawjazała. „Po tym zwěsćich, zo dyrbimy něšto změnić, dyrbi-li nałožk žiwy a tež młodej generaciji atraktiwny wostać.“ 2016 njebě žane jutrowne spěwanje. Lěto na to pospytachu nowy spočatk.
Jutrowničku rano w pjećich, krótko do switanja, so tehdy jutrowne spěwarki direktnje při Slepjanskej cyrkwi zetkachu. Tam, hdźež stejachu něhdy spěwarske ławki, spěwachu wone tam nětko jednu hodźinu intensiwnje jutrowne pěsnje a kěrluše wo zrowastanjenju. Z Rebeccu Rathnerec ze Slepoho, Johannu Klaukec z Dźěwina (Groß Düben) a Leonie Wendelec z Rownoho běchu znowa tři młodostne mjez nimi. „Tónle nowy spočatk – na jednu hodźinu wobmjezowany – bě so poradźił. Wón je nas jara hnuł. Po jutrownym spěwanju wobdźělichmy so w Rownjanskej kapałce na swjedźenju zrowastanjenja“, rozprawja Elvira Rathnerowa. Loni běchu mjenowane tři młodostne znowa pódla. Z Lauru Bertonec ze Slepoho přidruži so jim samo dalša šulerka. „Žro nałožka – wozjewjeć poselstwo zrowastanjenja – wostanje zachowane. Z hodźinskim spěwanjom při cyrkwi móža tež zajimcy jutrowne spěwanje dožiwić.“ Elvira Rathnerowa podšmórnje: „Njeje pak to žadyn zjawny wustup. Nałožk wostanje ćicha nutrnosć wozjewjenja dobreho poselstwa wo zrowastaću. Moje wutrobne přeće je, zo my dorosćene zhromadnje z předkonfirmandkami nałožk lěto wob lěto dale hajimy. Tak wjedźemy młodostne k tradiciji. Jutrowne spěwanje ma za nje česć a dostojnosć być.“ Hišće lětsa chce towarstwo Kólesko zhromadnje ze Slepjanskej ewangelskej wosadu spěwarske z kěrlušemi wudać. Wobsahować maja wone něhdźe 50 kěrlušow, mjez druhim tež 15 póstnych a jutrownych, kotrež móža žony potom jutry rano při Slepjanskej cyrkwi zanošować.
Fararka Jadwiga Malinkowa podpěruje prócowanje, tradiciju dale wjesć. „Hdyž rano cyle zahe, hdyž je hišće ćma, hłosy jutrownych spěwarkow słyšu, so za mnje jutry započinaja. Tón dźeń je połny bohosłužbow a zetkanjow, ale nutrnosć jutrownych spěwarkow je mi najrjeńše wozjewjenje jutrowneho poselstwa, je swjatočne a hnujace“, Jadwiga Malinkowa podšmórnje. „Wjeselu so, zo so kóžde lěto tež někotre młode holcy za to horja. Tak wuknu wone zdobom serbske kěrluše swojich wowkow, a tak tradiciju dale pěstuja.“
Andreas Kirschke


c: text/html

text:
Ruszŏ IV edycja nŏszyj zabawy we typowanie szpilów! We tyj edycji bydŏm tyż szpile UKSu!
Przeprowadzili my ankieta na nŏszych profilach na Twitterze i Facebooku. Po wynikach wiymy, że wiynkszość chce typować szpile III Ligi, ale ze racji, że sporo kybiców chce sie pobawić we typowanie szpilów UKSu, to co raja wprowdzymy jedyn szpil ligowy UKSu!
Mŏmy ocywiście nagrody do nŏjlepszych typerów! Je ksiōnżka Mariusza Kowolla „Futbol ponad wszystko, je tyż treska UKSu, kieryj niy kupicie nikaj, bydzie tyż nagroda niyspodzianka.
Piyrwsze szpile idzie juz typować. Regulamin i typer znŏjdziecie pode tym linkiem => IV Edycja Typera na Niebiesko
Życymy wszistkim powodzyniŏ!
własne

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
W Chrósćicach maja hižo ideje, kak móhli gratownju pozdźišo wužiwać
Chrósćicy (JK/SN). By-li so Chróšćanskej wohnjowej woborje poradźiło, dóstać nowu wohnjowobornu gratownju, njeby to jenož wulke wudobyće za kameradow wobory było, ale za cyłu gmejnu. Tuchwilne hišće wužiwane twarjenje móhłi potom wužiwać w samsnym duchu, kaž je to zaměr wohnjoweje wobory, mjenujcy za pomoc a wuchowanje.
Na njedawnej rozmołwje wobornikow ze šefom sakskeje statneje kenclije Oliverom Schenkom (CDU) pokaza wobornik Beno Hojer na jednu móžnosć, twarjenje dale wužiwać. Kuzłarske słowo rěka „first responder“, štož woznamjenja po zmysle pomocnik na městnje. Jedna so w tym padźe wo jednoho abo tež wjacorych, kotřiž maja wukubłanje w prěnjej pomocy a zamóža w nuzowych padach prawje zapřimnyć. Tutu formu spěšneje pomocy, prjedy hač fachowa podpěra přińdźe, Slepjanska wohnjowa wobora hižo dlěši čas wuspěšnje praktikuje.


text:
Buks Fyrtok z Ruły 22.07.1920
Kochany Kocyndrze!
Chcesz, abych pisoł ô szkole i rechtorach, Ale to nie lo mnie, bo niymōm elf pod nosym i kurza se cygarety. Napisza ci za to ô ôwiyńzinie, kero jest drogo, a drożyzna jest tōnio,
Ôwiyńzina jest drogo skiż tego, iże familijo wołōw i krōw bardzo sie szanuje i trzymo sie w zocy. Godołech bez dwie godziny z wołami skiż drożyzny, ale ô tym potym. Ludzie już downo nie widzieli prowdziwego woła i prowdziwej krowy, lotego musza dziepiero ôpisać co to wōł a co to krowa. Potym dziepiero powiym, co mi taki hōnorowy wōł ô drożyźnie pedzioł.
Krowa mo mlyko, jeżeli nie ryczy, ale niekedy mo take rozwodniōne mlyko, jakby jōm bez pōmyłka z drugej strōny wydojili. Wōł nie mo mlyka. Ôd krowy mōmy masło i syr, a jeżeli jest nieuczciwo to mōmy margaryna abo kunerol, czego ô wole pedzieć nie można. Z wołu mōmy ôwiynzina, i z krowy tyż, bo jest rōwnouprawniōno.
Wōł jak bōł dzieckym, nazywoł sie cielyńciym, skiż czego ô niekerych ludziach, bez tyn przykłod ô autōmistach, padōmy: „Zapōmnioł wōł, jak cielyńciym bōł”. Ale jak wōł jest starszy, to mo rozum, bo sie nigdy nie żyni, czego ô krowie pedzieć nie można, a ô zbuczku wcale nie, bo zbuczek sie ciyngym żyni.
Rōd ôwiynzi spysznioł skiż drożyzny i z byle kim godać nie chce. Tako staro kamynba zadziero rogi i nosa, jak moja zeszłoroczno ôsimnostka, jak w ôdpust przy huśtawce paradziła sie w jedbownej zopasce – a wōł myśli, że jest strykym ministra, boczy sie i macho ôgōnym, jakby świat i ludzie byli luftym. Choć ôwiynzina jest czynsto tak twardo jak podeszwa ze starego policjanta co mioł urszwiegermuter bez zymbōw, to i krowa i woły paradzōm sie ôgōnami i z bele kim sie nie ôddowajōm. Nie dziwić sie, bo we wszystkich parlamyntach, sejmach i magistratach nojwiynksi politycy ô wołach i świniach godajōm. Bez to sie woły psujōm.
I godej tu z niymi, kedy wōł ani wejrzy na ciebie, skoro gazety kożdy dziyń ô drogej ôwiynzinie i drożyznie mlyka piszōm. Dzisiej woły majōm reszpecht jyno przed ministrym, posłym abo redachtorym, bo to sōm jejich koleksy i przyjociele, a z tobōm prostokym godać nie bydzie. Dzisiej wōł to wielki pōn, abo jaki sekretorz, abo też naôpak.
Spytołech sie woła, czymu mlyko take droge a ôn wejrzoł na mnie jak Urbanek i ôdpedzioł, iże ô take gupstwo mōm sie krowy spytać, to nie jego rzecz. Ôn sie interesuje jyno politykōm, bo bydzie kandydować do sejmu i bydzie ministrym. Wtedy bydzie dziepiero ôwiyńzina drogo i twardo. Wōł padoł, iże drożyzna to nic, a na twardej ôwiynzinie dużo sie uszporuje, I mo recht. Taki kōnsek ôwiyńziny dzisiejszej to i dwa tygodnie wyndruje po żołōndku. Joch, bez tyn przykłod, w Zielōne Świōntki, w Berlinie zjodł kōnsek ôwiyńziny, to jeszcze dzisiej nie moga patrzeć na miynso i dużoch bōł bez to uszporowoł, keby nie libsta, boch jej musioł nowo kipa kupić i taki boa. Pytołech sie też ô zielōnkōw, ale wōł z ôbrzydzynio splunōn w bok – bōł to bildowany wōł – że ślina zahaczyła mu sie ô brzuch. Toch sie go już nie mōg spytać, czy Hilger jeszcze drugi roz pojedzie po psidrek do Spaa, czy nie.
Skiż tego drożyzny bydzie co roz to wiyncej i bydzie co roz to tōńszo, bo tako jest polityka wołōw.
Trzimej sie starej czopy
Francek Fyrtok.
Wszyjske teksty muszōm być rozumiane we kōntekście historycznym i niy przedstawiajōm ôpiniji redakcyje Wachtyrza.


text:
Merkisz, Jerzy Pielecha, Jacek Markowski, Jarosław (mechanika) Kozak, Przemysław Daszkiewicz, Paweł Selech, Jarosław Rymaniak, Łukasz Ziółkowski, Andrzej Dobrzyński, Michał Jedlińska, Grażyna Andrzejewski, Maciej
Kasprzak, Jędrzej
Merkisz-Guranowska, Agnieszka
Barczak, Arkadiusz
Sowiński, Bogdan
Czechyra, Bartosz Szymański, Grzegorz Nowakowski, Tomasz Komorski, Paweł
Maciejewski, Michał Bischoff, Joschka
Merkisz, Jerzy (1947 - ) Fuć, Paweł Lijewski, Piotr
Selech, Jarosław
Kominowski, Julian
Wilczyński, Dominik
Talaśka, Krzysztof
Merkisz, Jerzy Pielecha, Jacek Fuć, Paweł Lijewski, Piotr Bajerlein, Maciej Markowski, Jarosław (mechanika) Kozak, Miłosław Daszkiewicz, Paweł Rymaniak, Łukasz Ziółkowski, Andrzej Dobrzyński, Michał Galant, Marta Siedlecki, Maciej Narbuntowicz, Eugenia Jedlińska, Grażyna Andrzejewski, Maciej Nowak, Mateusz Maciejewski, Adam
Merkisz, Jerzy (1947 - ) Pielecha, Jacek Fuć, Paweł Lijewski, Piotr Bajerlein, Maciej Markowski, Jarosław (mechanika) Kozak, Miłosław Andrzejewski, Maciej Daszkiewicz, Paweł Dobrzyński, Michał Rymaniak, Łukasz Ziółkowski, Andrzej Galant, Marta Siedlecki, Maciej Nowak, Mateusz Narbuntowicz, Eugenia Jedlińska, Grażyna Maciejewski, Adam
Merkisz, Jerzy (1947 - ) Pielecha, Ireneusz Pielecha, Jacek Fuć, Paweł Lijewski, Piotr Markowski, Jarosław (mechanika) Gadziński, Jan Jasiński, Remigiusz Karpiński, Dominik
Pawelski, Zbigniew
Merkisz, Jerzy Pielecha, Jacek Fuć, Paweł Lijewski, Piotr Narbuntowicz, Ewa Andrzejewski, Maciej Nowak, Mateusz Smolec, Rafał Gallas, Dawid Markowski, Jarosław (mechanika) Ziółkowski, Andrzej Jedlińska, Grażyna Pietrzak, Iwona
Kowalczyk, Jakub Ulbrich, Dariusz Piotr
Pielecha, Jacek Dobrzyński, Michał Ziółkowski, Andrzej Rymaniak, Łukasz Nowak, Mateusz
Merkisz, Jerzy Fuć, Paweł Pielecha, Jacek Lijewski, Piotr Ziółkowski, Andrzej Waligórski, Marek Narbuntowicz, Eugenia


text:
Co zrobić ze ślōnskōm gŏdkōm? Uczmy sie ôd inkszych
Niy ino ślōnskŏ mŏwa walczy ze zapōmniyniym. Sōm tysiōnce gŏdek, co mōgōm sie stracić przed kōńcym naszego stoleciŏ. Nad prziwrŏcaniym mŏwy ôd praôjcōw robiōm na świecie tysiōnce ludzi. My wejzdrzimy na trzi europejske, a jejich przikłŏd przełożymy na Gōrny Ślōnsk.
Bretōński ekstrymizm
We 1950 roku bretōńskõ mŏwã używało bez milijōn ludzi. Hned cołkŏ naturalnŏ transmisyjŏ gŏdki straciyła sie miyndzy 1950 a 1970 rokym, tōż tym, co używajōm tego jynzyka je z wiynksza wiyncyj jak 60 lŏt. Dzisiej wszyskich ôsōb, co mōwiōm po bretōńsku je mynij jak 200 tysiyncy.
Bretōńskŏ mŏwa je bardzo potajlowanŏ dialektalnie, ludzie znajōm ino swōj dialekt, pisać i czytać po bretōńsku (napisać prosty ôsobisty listek) poradzi 0,2-0,3%.
Ludzi, co używajōm bretōńskij mŏwy idzie podzielić na dwie grupy. Piyrszŏ to starzi ludzie, co nauczyli sie gŏdać naturalnie, w dōma. Nazwiymy ich sam Paleobretanami abo starymi. Drugŏ grupa to ci, co nauczyli abo uczōm sie tyj gŏdki ôd siebie. Tych nazwiymy Neobretanami abo modymi.
Kole 90-95% modych niy rozumiy gŏdki ôd starych. Paleobretany tak sie gańbiōm swojigo jynzyka, że niy chcōm go używać przed żŏdnym, co niy gŏdŏ perfekt jejich włŏsnym dialektym. Neobretany padajōm, iże ôryginalnŏ mŏwa je tak zdegynerowanŏ, iże jij niy ma co retować, a ôkrōm tego niyma ważne, jak felerny je jejich włŏsny bretōński, bo lepszy taki jak żŏdyn.
Modzi nowõ gŏdkã majōm w zŏcy, sōm dumni z prziwrŏcaniŏ bretōńskij tożsamości. Padajōm, że starzi zdradziyli bretōńskõ sprawã niygŏdaniym do dzieci po bretōńsku. Chociŏż ôryginalnŏ bretōńskŏ mŏwa je blank autōnōmicznŏ ôd francuskij, ôni wyciepujōm ze swojij wszysko, co sie wziōnło z gŏdki państwowyj. We tym samym czasie ta mŏwa ôd Neobretanōw je w stu procyntach rōwnoległŏ do francuskij, podmianōm słōw na francuske idzie dojś do zdań, co sōm gramatycznie perfekt po francusku. Modzi niy przijmujōm krytyki neobretōńskij gŏdki, bo podle nich jynzyki sie umiyniajōm i ewoluujōm, chociŏż neobretōński to je cołkym nowŏ forma, a niy naturalnŏ ewolucyjŏ.
Irlandzkŏ szpotlawość
Irlandzkŏ mŏwa mŏ jednã z nojstarszych literatur w Europie. Jak u nŏs były ciymne stolecia, to do irlandzkij gŏdki to je złoty czas. We drugij połowie piyrszego tysiōncleciŏ niy ino Irlandyjŏ była cyntrum europejskij nauki, ale jeji mŏwa rozchodziyła sie na inksze wyspy. To z irlandzkich kolōniji we Szkocyji i na Wyspie Man wziōnły sie szkocki gaelicki i manx. To ale niy miało znaczyniŏ bez czas panowaniŏ angelskigo. Irlandzkŏ mŏwa pōmału cŏfała sie, nojprzōd z miast, potym irlandzki głōd lŏt 40. XIX stoleciŏ wybiōł jã tyż ze wsi. W 1922 wziōnło fungować Wolne Państwo Irlandzke, co uzdało, iże irlandzkŏ gŏdka mŏ być uczōnŏ we szkołach aby jednã godzinã dziynnie i zaczło robić nad jeji rewitalizacyjōm. Idyjŏ była takŏ, iże rejōny, kaj gŏdŏ sie jeszcze po irlandzku (gaeltachtaí), miały być chrōniōne i ôd nich gŏdka miała sie rozejś po cołkim kraju. Chociŏż kōnstytucyjŏ z 1937 roku zapisała, iże piyrszōm mŏwōm państwa je irlandzkŏ, to jego administracyjŏ była nojwiynkszym agyntym angelskości. Urzyndnicy mieli wiedzieć sie rady gŏdać po irlandzku, ale żŏdyn niy sprawdzoł stopnia znajōmości tyj gŏdki, tōż z wiynksza ludzie musieli używać we rozmŏwach z państwym gŏdki angelskij. Politycy tyż dycki gŏdali po angelsku, a po irlandzku pasowało im ino we kōntekstach ôficjalnych, bez przikłŏd na dynkmalach.
Nojwiyncyj złego dlŏ sprawy irlandzkij zrobiyli sami rewitaliści. Cołki ciynżŏr prziwrŏcaniŏ jynzyka bōł położōny na systym edukacyje. Do lŏt 70., coby dostać sie do sztudyje, trzeba było przejś egzamin ze irlandzkij mŏwy. To, społym ze bardzo złymi spusobami nauczaniŏ, prziniosło niychyńć anglofōnōw dō nij. Żŏdyn ale niy prōmowoł gŏdaniŏ po irlandzku za coś użytecznego w żywobyciu. Ôczekowało sie ôd dzieci, iże nauczōm sie gŏdki w szkole i to miało jã zrewitalizować. Dzisiej je mynij ludzi z irlandzkōm mŏwōm wyniesiōnōm z dōmu aniżeli jak zaczynało fungować państwo irlandzke.
Baskijske utrŏpy i sukces
Baskijskŏ mŏwa używanŏ je we Kraju Baskōw na granicy Hiszpanije i Francyje. To je mŏwa izolowanŏ, to znaczy takŏ, co niy mŏ żŏdnyj familije, je sama. Ô Baskach (abo mōm pedzieć: ô Waskōnach, jejich praôjcach) piyrsi pisali łacińscy autorzi, postrzōd nich Pliniusz Starszy, Strabōn i Pōmpōniusz Mela.
Piyrsze prōby ustandaryzowaniŏ baskijskij gŏdki, co dycki była potajlowanŏ na dialekty, idzie trefić we XVI i XVII stoleciu ze kalwińskimi i katolickimi przekładami biblije i tekstami religijnymi. We dziele Pedro de Axulara „Gero” („Niyskorzij”) z 1643 roku mōgymy znojś fragmynt, kaj autōr mōwi ô dialekcie, co w nim pisoł:
Ale skuli tego, że we mŏwie i piśmie, kożdy mŏ swōj włŏsny za nojlepszy i nojszumniyjszy, a tyn mōj niyma taki jak wasz, niy wadźcie sie i niy gŏdejcie źle bez to. Jak wōm sie to niy podobŏ, możecie to przerobić na swoje, podle tego, jak sie u wŏs gŏdŏ. Jŏ sie skuli tego niy pogorszã.
Niy bydã sie rozpisować nad historyjōm wszyjskich wydŏwnictw baskijskich ôkrōm informacyje, iże piyrszŏ gramatyka była wydanŏ we 1729 roku.
Chociŏż Akadymijŏ Baskijskŏ fungowała ôd 1918 roku, to modernŏ standaryzacyjŏ baskijskij mŏwy zaczła sie w 1968 po tym, jak na trefie Akadymije lingwista Koldo Mitxelena zapropōnowoł swōj projekt unifikacyje, co dostoł miano euskara batua („zjednoczōnŏ baskijskŏ”). Do tworzyniŏ nowego standardu idzie użyć trzech metod: porōwnawczyj, archajizujōncyj i statystycznyj. W piyrszyj porōwnuje sie formy dialektalne i lingwistycznōm rekōnstrukcyjōm skłŏdŏ sie nowe słowo, co mōgłoby istnieć we jejich hipotetycznyj gŏdce-matce. W drugij znojduje sie ôryginalne udokumyntowane formy ze dŏwnych tekstōw, co ôd nich rozeszły sie formy dialektalne. We trzecij zbiyrŏ sie słowa, co sōm nojwiyncyj używane i mŏ nadziejã, iże nojłacnij bydōm zaakceptowane. Baskowie tōż użyli archaizacyje i statystyki.
Do czasu robōt nad standaryzacyjōm, baskijscy pisŏrze, słownikŏrze i inksi bardzo dŏwali pozōr na puryzm gŏdki. Prōbowali wyciepnōńć z nij wszyjske cudze wpływy, znojdowali rzŏdke słowa, co mōgły zastōmpić zapożyczynia abo skłŏdali neologizmy. Po latach lingwistycznego ekstrymizmu ôstoł bajzel, tōż Akadymijŏ uzdała, iże słowo winno być widziane za baskijske, jak mŏ tradycyjõ używaniŏ we baskijskij mŏwie; niy mŏ znaczyniŏ jego etymologijŏ i niy majōm znaczyniŏ jego „czyste” synōnimy.
Dzisiej edukacyjõ we Kraju Baskōw podzielōnŏ je na sztyry zorty szkōł podle tego, po jakimu sie w nich uczy. Mynij jak jedyn procynt uczy po hiszpańsku, ćwierć uczy po hiszpańsku z baskijskōm mŏwōm ôbowiōnzkowōm, ćwierć uczy czyńść po baskijsku, czyńść po hiszpańsku, połowa uczy wszyjskigo po baskijsku z hiszpańskōm mŏwōm ôbowiōnzkowōm. Nojwiyncyj ludzi, co gŏdajōm po baskijsku dzisiej je postrzōd tych, co im je mynij jak 24 lata, miyndzy 1991 a 2011 rokym liczba takich ôsōb urosła z 528 tys. do 714 tys.
A my?
We wszyjskich tych trzech przikładach widać analogije do tego, co mōmy u siebie. Neobretany skłŏdajōm swojã mŏwã na nowo bez patrzyniŏ na to, jak sie gŏdało kedyś. Jejich metoda to je gŏdać niy tela po bretōńsku, co barzij po antyfrancusku. Niy rozumiōm ôryginalnyj gŏdki bretōńskij, a starzi niy rozumiōm jejich. Po co retować starŏ bretōńskŏ, jak je zdegynerowanŏ. Tyn sōm puryzm zjŏdoł Baskōw bez lata. Znojdowało sie bele jake słowa abo tworziło nowe, bele ino inksze ôd tych zepsutych. Niy ma u nŏs tego tyż? Niy ma to gŏdaniŏ, że Ślōnzŏcy zawsze polōnizowali swojã gŏdkã, tōż trzeba z nij wyciepnōńć te polske słowa? Niy ma to wyciepowaniŏ perfekt ślōnskich słōw ino skuli tego, że po polsku tak sie trefiyło, iże tyż take sōm?
Niy ôczekujymy tyż trochã za moc ôd systymu edukacyje? Mie sie zdŏwŏ, że my myślymy, iże jak bydzie gŏdka regiōnalnŏ i dzieci bydōm sie uczyć ślōnskij mŏwy we szkołach, to sprawa bydzie zawartŏ, prziszłość naszego jynzyka bydzie bezpiecznŏ. Zawiyrōmy tyż gŏdkã we symbolice: dyrechtorka muzeum mi padŏ, iże ôni robiōm warsztaty z bajtlami, przichodzi starszŏ pani we rozbarskich szatach i uczy je gŏdać. Piszymy po ślōnsku, wychodzymy przed ludzi, coby im ô tyj ślōnskij ksiōnżce ôpowiedzieć i robiymy to po polsku.
Tōż co zrobić?
Gŏdkã trzeba profesjōnalnie zaplanować. Niy mōgymy budować bele czego, bele ino gŏdać po antypolsku. Abo ślōnskõ mŏwã chcymy ratować, abo chcymy ino łatkã inkszości. Jak chcymy prziwrōcić gŏdkã do inkszych sferōw życiŏ, to musi ôna tyż być estetycznŏ. Tak prawie je, iże nojbarzij czułe na estetykã sōm te ôsoby, co sōm tyż nojważniyjsze przi transmitowaniu mŏwy do nastympnych pokolyń, to znaczy kobiyty. Badania na cołkim świecie pokŏzały, iże jak kobiyty majōm do wyboru dwa spusoby gŏdaniŏ, to wybierōm tyn, co je barzij prestiżowy. Stōnd tyż postrzōd ślōnskich działŏczōw wierzã 90 procynt to sōm chopi. Jak my chcymy prziwrōcić prestiż ślōnskij mŏwie, to niy mōgymy jij pozbywać puryzmym cołkigo wysokigo rejestru ino bez to, że polske słowa sōm podobne do naszych. „We piyrszyj halbie nojncyjnte rokōw sztartła sie rozłazić moda na Uberszlyjzjyn.” Mōgymy take coś poskłŏdać, ale niy doś, iże to je cołkym nowŏ forma, to za trzi dekady bydymy mieć piykny jynzyk mŏrtwy.
We tym samym czasie muszymy pamiyntać, iże gŏdka pisanŏ je dycki inkszŏ ôd gŏdanyj. Jak słożymy jakeś rōmy pisanyj ślōnskij mŏwy, to niy znaczy, iże ftoś niy może używać swojich regiōnalizmōw. Ale tyż muszymy skōńczyć ze szamanizmym. Kożdy Ślōnzŏk jak indianerski szaman mŏ infolinijõ ze swojōm umartōm ōmōm, co była fachmankōm ôd ślōnskij gŏdki. Muszymy patrzeć na tych ludzi, co byli przed nami, ale muszymy na nich patrzeć globalnie, a niy indywidualnie.
Gŏdka mŏ tyż inkszõ naturã ôd polskij mŏwy, kaj je ino jedyn szimel ôdmiynianiŏ słōw, a wszyjsko inksze to feler. Beztōż muszymy być ôtwarci na wariantywność we ôdmiynianiu słōw. Pisze sie „cŏfnōńć” abo „cŏfnyć”, pisze sie „krowami”, „krowōma” abo „krowama” itd. Rozmajte formy muszōm mieć taki sōm status.
Muszymy tyż ale ôczekować profesjōnalizmu. Jak partyjŏ Nowoczesna zôrganizowała w mŏju łōńskigo roku tref, coby podyskutować ô gŏdce, to piyrsze ślōnske słowa na tym trefie, to były „Rŏd wŏs tu witōmy!” Jakby we Krakowie ftoś zôrganizowoł tref na tymat polskij mŏwy i pedzioł „Zaraz będzie dyskusja, prosimy się w ów dyskusję włanczać”, to by była kōmprōmitacyjŏ. Niy mŏ znaczyniŏ to, jak sie gŏdŏ prywatnie, ale jak sie stŏwŏ przed ludźmi, żeby prōmować ślōnskõ mŏwã, to trzeba to robić porzōndnie.
Niy mōgymy tyż ôczekować ôd dzieci, że sie nauczōm gŏdać po ślōnsku w szkole. Gŏdkã sie nabywŏ, a niy jij uczy w szkole jednã godzinã na dziyń. Jak tak zôrganizujymy edukacyjõ, to nic z tyj ślōnskij mŏwy niy ôstanie, ino ludzie, co bydōm jã spōminać jako nastympny przedmiot, co go niy ciypieli. Do dzieci trzeba gŏdać. W szkole, w dōma, lecy kaj. Ale niy na siyłã. Ône sie same nauczōm.
Beztōż krōtko moje postulaty sōm take:
- kōniec z leksykalnym rasizmym,
- gŏdka standardowŏ musi być kōntynuacyjōm tego, co je udokumyntowane,
- gŏdka musi być wariantywnŏ,
- gŏdka musi być estetycznŏ,
- gŏdka musi być prōmowanŏ profesjōnalnie,
- gŏdka niy może być łōnczōnŏ ze jakōmś symbolikōm,
- gŏdka niy może być nauczanŏ na siyłã.
Zaprŏszōm do dyskusyje.


text:
w
w
w (hornjoserbšćina)[wobdźěłać]
prepozicija[wobdźěłać]
Semantika
Woznamy:
- [1] w něčim nutřka
Dalše wujasnjenja:
- Prepozicija w trjeba so z lokatiwom; wona je zasadnje něma, tež před słowami, kiž so z wokalom započinaja (na př. "w awće").
- obligatorisce před lokatiwom singulara wosoboweho pronomena ja: we mni
- při wosebitym dorazu ("we kamoru, nic na nim")
- fakultatiwnje před słowami, kiž so z f započinaja
- obligatorisce před słowami, kiž so z w, ł, hł započinaja
Posledni dypk pak njewotpowěduje w žanym času rěčnej woprawdźitosći. Wužiwanje w abo we chabła pola wšitkich spisowaćelow a zda so hłownje wot rytma sady diktowane.
- W někotrych padach starych lokatiwow, kiž so dźensa jako adwerby začuwaja, so w njepisa (na př. hromadźe); pola podaćow časa je pisanje w fakultatiwne ("w dźewjećich" abo "dźewjećich").
Přikłady:
- [1] Hač móže so heksameter we słowjanšćinach nałožeć abo hač je so nałožował, to Ty rozsudźić njemóžeš a njesměš, dokelž žaneje słowjanskeje literatury hišće doznał njejsy. (Ćišinski)
- Plista zažehli młoduška nic tak zlě na licu, kaž we wutrobje, a čas žiwjenja jeho tak žehleše, zo jeje njezaby. (Radlubin)
- Sy ty policajska wyšnosć, to sym zakoń, twój knjez, ja, kiž móc twoju w wuzdźe dźerži, wobmjezy, hdyž překroča. (Zejler)
- Wšelacy rjemjeslnicy w łódźernjach žadaja wyšu mzdu, kotruž direktorjo jim njechadźa přizwolić. (Katolski Posoł 1912)


text:
Urdušćina
Urdušćina (Urdu) jo zastojniska rěc w Pakistanje. Lěcrownož jano mjeńšyna 10 milionow luźi urdušćinu ako maśeršćinu powěda, rosćo licba luźi, kótarež w Pakistanje toś tu rěc powědaju. Wóna se wužywa ako lingua franca mjazy regionalnymi rěcami w Pakistanje. W Indiskej jo to jadna z 23 oficialnje pśipóznatych rěcow a powěda se z njej pśedewšym w regionach Andra Pradeš, Delhi, Utar Pradeš a Utarančal. W swěśe jo Urdušćina maśeršćina 58 milionow luźi. Ako drugu rěc bu wót 150-200 milionow luźi wužywana.
Urdušćina jo blisko pśiswójźbna z Hindišćinu, ale se z arabskimi pismikami pišo.


text:
Bórkowy
Bórkowy (němsce Burg) su wjes a gmejna w Błótach, we wokrjesu Sprjewja-Nysa (Braniborska, Němska). Gmejna słuša do připóznateho sydlenskeho ruma Serbow w Braniborskej. Jedna so wo najwjetšu wjes w samych Błótach a wuznamny turistiski centrum. Bórkowy su zarjadniske sydło Bórkowskeho hamta, kotremuž přisłuša pjeć dalšich gmejnow.
GeografijaWobdźěłać
Gmejna nadeńdźe so 15 kilometrow sewjerozapadnje Choćebuza a wosom kilometrow sewjerowuchodnje Wětošowa we wuchodnym dźělu Błótow. Ke gmejnje słušeja wjesne dźěle Prizaŕske Bórkowy (Burg-Kolonie), rozbrojene Kupaŕske Bórkowy (Burg-Kauper) a Myšyn (Müschen) ze sydlišćom Pawlikojc Młyn.
StawiznyWobdźěłać
Mjeno wjeski wotwodźuje so wot staroserbskeho zapřijeća za jehlinowy lěs (bork). 1315 so Borkowy prěni raz pisomnje naspomnichu. Wo wjele starša hač sydlišćo je Hrodowa hora, kotraž hižo něhdźe we wosmym abo dźewjatym lětstotku nasta. Tež Serbja tutón nasyp wobsydlichu. W 10. lětstotku bu pak wot Němcow doskónčnje zničeny. Wo Hrodowej horje eksistuja mnoho serbskich bajkow a powědkow. Prěnjotnje wobsta jenož wjesny dźěl Wobsedne Bórkowy (Burg-Dorf). W prěnjej połojcy 18. lětstotka nasta rozbrojene sydlišćo Kuparske Bórkowy a srjedź 18. lětstotka přidružichu so Prizarske Bórkowy.
Wobydlerstwo a rěčWobdźěłać
Po statistice Arnošta Muki mějachu Bórkowy srjedź 1880tych lět 4506 wobydlerjow, z nich 4106 Serbow a štyri sta Němcow.[2] Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot hišće 41,4 %, při čimž bě podźěl w Prizarskich Bórkowach (67,4 %) a Kuparskich Bórkowach (47,2 %) wyši hač we wsy samej (29,4 %).[3]
KubłanjeWobdźěłać
Na zakładnej šuli w Bórkowach so WITAJ-wučba poskića, na wyšej šuli serbšćina jako cuza rěč.
WosobinyWobdźěłać
- Jan Kito Post (1811–1887) – wučer, zběraćel ludowych pěsnjow, kulturny prócowar
- Wylem Nowy (1870–1933) – farar, kulturny prócowar, předsyda Maśicy Serbskeje
- Hajno Nowy (1871–1941) – ratar, pěstowar ludowych tradicijow, awtor dźiwadłoweje hry
- Mina Witkojc (1893–1975) – nowinarka, wuznamna delnjoserbska basnjerka
ŽórłaWobdźěłać
- ↑ Ludnosć w Braniborskej po gmejnach dnja 31. decembra 2019 na statistik-berlin-brandenburg.de (XLS-dataja; 223 KB)
- ↑ Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954. → wšě wjeski
- ↑ Ludwig Elle: Sprachenpolitik in der Lausitz. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1995, str. 257. [4662 wobydlerjow, z nich 1448 dorosćenych z aktiwnymi znajomosćemi serbšćiny, 129 z pasiwnymi, 354 serbskich dźěći a młodostnych, 2731 bjez znajomosćow] → wšě wjeski
WotkazWobdźěłać
Baršć (Forst) |
Bórkowy (Burg) |
Brjazyna (Briesen) |
Cersk (Tschernitz) |
Derbno (Döbern) |
Derbno (Schenkendöbern) |
Dešno-Strjažow (Dissen-Striesow) |
Dolina Nysy a Małksy (Neiße-Malxetal) |
Drjenow (Drehnow) |
Drjowk (Drebkau) |
Feliksowy Jazor (Felixsee) |
Gatojce (Teichland) |
Gołkojce (Kolkwitz) |
Góry (Guhrow) |
Grodk (Spremberg) |
Gubin (Gubin) |
Hochoza (Drachhausen) |
Janšojce (Jänschwalde) |
Jemjelica-Źěwink (Jämlitz-Klein Düben) |
Kopańce (Neuhausen/Spree) |
Łukojce (Wiesengrund) |
Móst (Heinersbrück) |
Picnjo (Peitz) |
Smogorjow-Prjawoz (Schmogrow-Fehrow) |
Tśěšojce-Žymjerojce (Groß Schacksdorf-Simmersdorf) |
Turjej (Tauer) |
Turnow-Pśiłuk (Turnow-Preilack) |
Wjelcej (Welzow) |
Wjerbno (Werben)
Hamty:
Bórkowy | Derbno-kraj | Picnjo |


text:
Stara Darbnja
Stara Darbnja (němsce Altdöbern) je gmejnska wjeska we wokrjesu Hornje Błóta-Łužica w juhu Braniborskej. Wjeska leži w dole mjez ze zapada do wuchoda wupřestrěwacymaj pěskojćenymaj wysočinomaj. Mjeno wjeski pochadźa ze staroserbskeho debŕ (wudrjeńca, dolina, hrjebja, pohłubšenje), štož woznamjeni "w dole ležaca wjes". Prěnje naspomnjenje bě w lěće 1285.
Stara Darbnja je zarjadniske sydło hamta ze samsnym mjenom, kotremuž přisłušeja štyri dalše gmejny.
Wjesne dźěleWobdźěłać
Ke gmejnje słušeja wjesne dźěle Pricyn (Pritzen), Bukowinka (Peitzendorf), Gózc (Chransdorf) a samostatnej wjesce Rańšow (Ranzow) a Rědoŕ (Reddern).
WosobinyWobdźěłać
- Albin Moller (1541–1618) – farar, astronom a wudawaćel prěnjeje serbskeje ćišćaneje knihi zemrě w Starej Darbni
- Matthias Warnig (1955) - němski menedźer, kotryž přez swoje dźěło za Ministerwo statneje bjezstrašnoscé NDR a swoje zwiski do Ruskeje wusahowacu rolu w němsko-ruskich hospodarskich počahach hraje. Liči do wušeha kruha dowěrićelow Wladimira Putina.
ŽórłaWobdźěłać
WotkazajWobdźěłać
- Stara Darbnja w datowej bance delnjoserbskich městnych mjenow na dolnoserbski.de (delnjoserbsce)
Bronkow |
Bukow |
Čorna Woda |
Čorny Gózd |
Ćětowa |
Frauendorf |
Hermanecy |
Kalawa |
Kropnja |
Łuchow |
Łukajcyny doł |
Lipina |
Lubnjow |
Nowa Jazorina |
Nowe Wiki |
Rań |
Rólany |
Stara Darbnja |
Šejkow |
Wětošow |
Wjelike Chmjelny |
Wótrań |
Wudwor |
Zeleny Hózd |
Zły Komorow
Hamty:
Rólany | Stara Darbnja | Wótrań


text:
Zebrane zostały tutaj życzenia i wierszyki po śląsku na urodziny, Boże Narodzenie, Wielkanoc, Barbórkę i Nowy Rok. Na tej stronie znajdziesz życzenia po śląsku na szczególne okazje w naszym życiu. Możesz z nich korzystać do woli. W mirę możliwości będę dodawać także życzenia z innych okazji.
Jeśli chciałbyś się podzielić swoimi życzeniami to nie wahaj się i wyślij mi maila na adres [email protected].
kliknij aby przejść do wybranych życzeń po śląsku
- Święta Bożego Narodzenia
- Nowy Rok
- Święta Wielkanocne
- Urodziny
- Barbórka / dla górnika
- 50 urodziny / Abraham
- Chrzest
- Dzień babci i dziadka
- Dzień Kobiet
- Wesele
- Inne okazje
Życzenia po śląsku na Święta Bożego Narodzenia
Radosnych Godōw! Winszuja, coby Wōm nowo porodzōny Pōnbōczek błogosławiyli; cobyście znŏdli mocka gyszynkōw pode krisbaumym; mandle ze makōwkōw niy stanyły we gŏrdzielu; coby te świynta bōły richtig czasym spyndzōnym do kupy ze familijōm.
Na te Świenta kiedy Pon Buczek sie narodził
życza: coby chróbska sie Wos nie trzimały,
byście sie do sia usmiechali,
bajtlom dużo gyszynków od Dzieciontka,
Zycza tyż coby śnieguloka szło ulepić
i na szlynzuchach możno było pokiełzać
i przajcie sie wzajymnie.
Na Gody winszuja Ci, co by narodzōny dzisiej Pōnbōczek bogosławił, miyj swoja familijo i kamratōw zawdy w zŏcy, przoj wszyjskim – tyż tym kerzy Tobie niy przajōm. Znojdź pod kristbaumem kupa gyszynkōw, pamiyntej ô winszowaniu z sōmsiadami, zjydz trocha moczki i makōwek. Na sōm kōniec winszuja szczyńściŏ, zdrowiŏ i uciechy!
Autor: Łukasz Tudzierz
Na Godne Świnta winszujymy wszyjskim naszym czytelnikōm srogich gyszynkōw ôd Dzieciōntka, co byście sie niy ôbjedli makōwkami a mŏczkōm i co byście te Boskie Narodzynie przeżyli ze familijōm w uciesze i przōniu, a na Bezrok co by Wōm sie darziło jak nigdy.
Autor: Jaskółka Śląska
Wszistkygo Nojlypszygo we ty świynta Bożygo Narodzynia . Życza, coby Wom ni braklo karpfa, makowek i moczki abo i kołocza ze posypkom. I coby glaskugle na krisbaumie lśnioly blaskym zapocialym. Cobyście zowżdy byli gryfni i zdrowi.
Coby Wom pszali Wasze matule, łojce, bajtle, synki, braciki dziołchy, ołpy, omki, onkle, ciotki, teście i inksze szwigermutry. Życza tysz, coby bez cołki nastympny rok, sznity boły durchś rubo poszmarowane łomastom i coby do tego, wusztu i inkszych maszketów niy zbrakło !
No i po wilyji co by Dzieciontko trefioło do Wos z najgryfniyjszymi z gryfnych gyszynków.
Autor: Aleksandra Mazur
Niychej Dzieciontko szczyńściym Wos darzy
Zdrowie do tymu co tako marzy
A familijom pszonie na zowdy
Siył fest dołoży jako tyż prowdy.
Autor: Bronisław Wątroba
Pamiyntejcie Rostomili,
nie wyznocie sie na chwili,
kej Dzieciontko do Wos przidzie
i geszynki zoboczycie.
I miarkujcie co godajom
ludzie co sie tukej znajom:
„Jako Wilijo, taki rok”,
więc wejrzyjcie sam na blog!
Źródło: http://odkrywajacslask.wordpress.com/2011/12/23/zyczenia/
Już za chwila śwjynta sóm
Tuż życzynia wóm sam dóm
Jak tradycjo nakazuje zawsze na śwjynta
mjech z tymi winszowaniami sie rosuje
Tuż wóm życza śwjont wesołych
z familijom wilijo jejś za jednym stołym
karpja,makówki i moczka
możecie jejś z jednego gorczka
łopłatkym sie łomanio
ji z serca se winszowanio
zdrowjo ji wszyskigo nojlepszego
na kożdy dziyń życio waszego
geszynków od DZIECIONTKA małego
pod chojinkóm dlo wos kożdego
co by sie wszyskim darzyło
ji dobrze bez starości żyło
Trzi królowie Monarchowie
kaj sie uwijocie
mocie mirra i kadzidło
i skrzinka we złocie
Jezus dzisioj narodzony
raczkom błogosławi
bo tym swojym narodzyniym
prziszeł by nos zbawić
Trzi królowie monarchowie
żodyn niy łobuty
ponoś było wos aż śtyrech
czworty szoł na skróty
poloz borok se na przełaj
i łaził po krzokach
a jak prziszeł do betlyjki
to było po ptokach
Herod wściekły szarpie brodom
korona mu spadła
jak usłyszoł ło Jezusie
giymba mu opadła
lotoł po swoich komnatach
ni móg sie łopanować
bezto kozoł wszytkich bajtli
zaroz wymordować
Aż prziszła na niego kryska
i giymba mu zbladła
mysloł bydzie królym świata
śmiertka go dopadła
zaroz kosom łeb uciyna
łoberwoł kadzidłym
po tym z piekła prziszeł dioboł
i wzion go na widły
W Betlejym,we szopie-rodzi sie Jezusek
niy mo zogoweczka-niy mo tyz pieluszek
na sianeczku lezy-osiolek go grzeje
pastyrze mu grajom-jego przijociele
Maryjka i Jozef-festy sie starajom
jako to Ponboczka-w biydzie wychowajom
I dzisiej tyz momy-jednake staranie
czy czasu nom styknie-na dzieci chowanie
dzisiej nasze dzieci-prawie wszystko majom
ale durs na nuda-wszystke narzykajom
izby wyglondajom-jak z graczkami sklepy
loni znojsc niy umiom-przi niczym uciechy
Pytomy sie wszyjscy-czy to nasza wina
ze czasu niy momy-ze nos przi nich niy ma?
bestoz na te swiynta-szczyrze zycza wszystkim
znojdzcie czas dlo dzieci-od samy kolybki
znojdzcie czas na godka-na ksionzek czytanie
na szpacyr,na kino-berow osprawianie
to co my im domy-stokroc do nos wroci
zodne take dziecko-lojcow niy porzuci!
Witom ze ślonskom kolyndom.
Toż Dzieciontko sie nom rodzi
We stajynce betlejymski
Nawet Herod niy zaszkodzi
Ze Jezusa krol niyziymski
Przi bydlontkach w żłobku leży
Durś pastuszki mu śpiywajom
I trzech myndrcow drapko bieży
Pokłon Jymu dyć skłodajom
Ze Wilijom wos niy dziwo
Że sie cuda nawet dziejom
Ech – Maryjo jest szczyńśliwo
Lica jyj tyż ciyngym śmiejom
Pan nad pany choć maluśki
Wiarom wielki chnet sie stanie
Łod Dzieciontka gryfny buźki
Złu w świat leci z tym wyzwanie
Niychej Wom Dzieciontko darzy
Zyszczy tako co sie marzy.
Bronisław Wątroba
Czego winszować Wom ze Godami?
Pewnikym wiycie dobrze to sami
Dyć szkryfna tako – Serca zocnego
By bliźni zowdy trefioł do niego.
Bronisław Wątroba
Ze Godami chca winszować
Wiyncy Ślonska w naszy duszy
Z niym co rano w dzionek stować
Do roboty tako ruszyć
Ze Godami chca winszować
Zdrowio szczyńścio pomyślności
Mo Ponboczek łaski dować
Radość w familijoch gościć.
Bronisław Wątroba
Życzenia noworoczne po śląsku
Winszuja Ci wszyjskigo nojlepszego w Nowym Roku:
Pōmyślności, szczyńściŏ i zdrowiŏ,
Niych społniōm sie wszyjske Twoje plany i marzeniŏ!
Radojści mŏckã na te Świynte Gŏdy
Co by Wōm Dzieciōntko pod strōmek prziniysło
Mjyôjści, Zdrŏwio, Nadzieje a Wiary
Co by na Nowy Rŏk bes’kŏżdydziyń stykło!
Cŏłkim siercym wszyjskim winszujymy
Autor: Marek Plura
Skuli tego co to niydugo bydymy mieli Gody wiynszuja wszyskim:
Życzenia po śląsku na Wielkanoc
Srogo zima poszła w dal,
Gibko seblyccie z karku szal.
Wartko idom jak ze szlojdra ku nom,
wesołe święta Wielkiej Nocy
W Wielonoc sie fajno miyjcie:
Do kościoła se zajrzyjcie,
Pōmalujcie jajec sto.
Niych Wōm co hazoczek do,
Jydzcie co na stole leży,
Lyjcie baby jak noleży.
– Jak wōm sie zmierznie świyntowanie,
To legnijcie na tapczanie.
Hazok kuko zza krzoka na drugego hazoka. Idymy na świyncone, bier koszyk, pakuj jajca i wyndzone, wusztym bydzie woniac wszyndzie, a kapelon godać bydzie: nich w te świnta klara świci, kożdy karlus kibel wody chyci, lejom chopcy, piszczom frelki, nich te świnta tak po slonsku bydom szwarne, a po polsku wyjątkowe i po prostu zdrowe.
Wielkanoc ku nōm prziszła
Radość nōm prziniysła!
Pōn Jezus zmartwychstōn
Ludzi zaś piastuje
Hazŏk ze uciechy
Geszynki rychtuje!
Pōnbōczek rostōmiyły
Klarōm bôgōsławi
A Świynty Duch dycki
ôde’złego zbawi!
Mokrego Śmiyrgustu,
Od hazoka dużo kustu,
Gryfnych kroszonek.
Wnszujymy piynknej a bogatej Wielkij Nocy!
Źródło: http://odkrywajacslask.wordpress.com/
Wielkanoc ku nōm prziszła
Radość nōm prziniysła!
Pōn Jezus zmartwychstōn
Ludzi zaś piastuje
Hazŏk ze uciechy
Geszynki rychtuje!
Pōnbōczek rostōmiyły
Klarōm bôgōsławi
A Świynty Duch dycki
ôde’złego zbawi!
Autor: Marek Plura
Na te Świynta Wielki Nocy
Kere z wiosny nom przichodzom
Jajcym, kurkom i barankym
Maszkytami niych posłodzom
Śmingus Dyngus we pyńdziałek
Locie wodom, parfinami
Przeca dobrze ło tym wiycie
Sercym, duszombyda z Wami
Toż winszuja Wom ludkowie: baby, chopy nasze zocne
Coby w zdrowiu i radości
Przeszły Świynta Wielkanocne !
Ze świontecznym
powinszowaniym:
autor: Barbara Politaj
Kej bez świynta serce ôtworzysz
spōmnisz,
jako utropiōł Kristus..
Miarkujesz przeca,
Wiela żeś bolōnczki zadowoł
darymnie kōńcym…
I chocioż wiysz,co juże terozki
w widnyj Twojij duszōntki
ôdrodzōnym sercu
skuli ôd ônego utropiynio,
przeboczynio bolōnczkōm
Twoji żole blank ściszo…
Uśmiychnij sie,
klynknij , porzykej
… Ôn s umrzitych stanyty..
i juże s Tobōm je…
Życzenia po śląsku na urodziny
Dzisioj w dniu Twojego geburstagu
Życza Ci kupa uciechy
Aby żodne choróbsko Cie nie trzimało
Coby wszyscy Ci pszoli
Z życio boł fest zadowolony
I dostoł kupa geszynków!
Wszyskigo najlepszego
Geburstagu radosnego
Szczynścio na kożdym kroku
We wszyskich życio roków
Co by pomalutku lecioł czas
A we życiu buł tyż szpas
autor: Urszula Oślislok
Jŏ ci dzisio tela życza
Byś bōł gibki jak małpica
Zdrowy choby kōń
A udźwignyć mōg jak wōł
Co do życiŏ ci poczeba
Knebel wusztu sznyta chleba
Miłowaniŏ gryfnej frele
Co byś widziŏł wielki brele
A ku tymu halba srogŏ
I do 100 -tki żyć morowo
autor: Urszula Oślislok
Łod samego rana
Szczylajom szampany
Niych twój cołki żywot
Bydzie fest udany
A zdrowiczko nigdy
By niy szwankowało
No i w portomelu
autor: Urszula Oślislok
Co by dycki zdrowi było
Szōstka w lotka sie cylnyło
Co by żŏdyn niy nerwowŏł
Kożdy pjyknie przygadowŏł
By ci dzisio winszowali
Po słodkim dziubeczku dali
A jŏ życza nŏjlepszego
I życiŏ fest wesołego
autor: Urszula Oślislok
Życzenia po śląsku na inne okazje
Z okazji urodzin miasta Katowice:
Kej 152 lata tymu Katowice erbły prawa mjejskie, były juz na Ślonsku znacniejsze gminy. Starse i barzi łozwiniynte. Tak sie porobjoło przez te 152 lata, na ty naszy ziymi, że dzisioj somzeście stolicom Metropolji Ślonski. To przed Wami fes srogo robota do zrobjynio. Ale wjerza w to i tego Wom winszuja, że docie rada. Bo mocie na cym budować. Wasza historjo, tradycjo i ludzie to som gronta, na ftorych możecie postawić srogi i gryfny familok dlo cołki Metropolji.
Winszuja Władzom mjasta cobyście cołki cas dowali pozor na to, że rzondzynie to sużba. I cobyście poradziyli paczeć, niy na rok, dwa do przodku, ale na nastympne 152 lata.
Winszuja Wom – mjyszkańcom – cobyście sie mogli asić, skiż rozwoju Waszy gminy.
Winszuja Wom, ftorzi mocie fabryki, gyszefty, cobyście sie durś lepi mjeli. I coby skuli Wos rosła gospodarczo siyła tego regjonu.
Winszuja Wom, ftorzi ucycie modych, cobyście na grontach naszy ślonski tradycji wyucyli pokolynie, ftore sztajgnie Katowice i Ślonsk na som wjyrch w Europje.
Winszuja Wom, ludziom kultury, niych Katowice Mjasto Łogrodow bydzie takom zogrodkom kaj jes na co popaczeć, kaj jes cego posuchać, kaj sie idzie trefić, kaj ludzie przajom sztuce.
Niych tyn Jubileusz do Wom wjela radości i uciechy, niych bydzie okazjom coby sie trefić s kamratami, powspominać Waszo tradycjo i popaczeć do przodku, coby tu jesce zrychtuwać na prziszłoś.
Skiż ty rocznicy dali Wos pozdrowić wszyscy, ftorzi mjyszkajom w Radzionkowie.
autor: Gabriel Tobor
Życzenia po śląsku na Barbórkę dla górnika
Z okazji Świynta Grubiorza
winszuja Ci szczynścio na grubie,
tela wiela zjazdów tela wyjazdów,
Niych Cie Twoja patronka Świynto Barbra
łochranio łod wszystkigo złego,
A Ponbóczek Niych Cie szczynśliwie
dokludzi do pyndzyje!
Szczynść Boże!
Wielke świynto na grubie to było
We cechowni sie rzykać zaczyło
Potym śleper ze sztajgrym we zgodzie
Do kościoła szli w gryfnym pochodzie
Przodym piyknie łorkestra zagrała
We mundurach dyć maszerowała
Za niom poczty taszczyły sztandary
Dalyj reszta bergmoński szła wiary
A w kościele mioł farorz kozanie
Ło gorniczym durś godoł łon stanie
Niyjednymu naciepoł w te
By Barborka mioł zowdy we duszy
Po mszy wszyscy na gruba wrocali
Teroz tukej se zafajrowali
Nowych gwarkow przijyli do wiary
Jak łobyczoj nakozoł im stary
Richtig fajer to był po niyszporach
Piwo loli do kufli w ta pora
Mode ślepry tyż czynsto stowiali
I niy wszyscy do nocy szczimali.
Bronisław Wątroba
Patronka z bergmonym na tym dole była
Przed wielgim niyszczyńściym czynsto go chroniyła
Czasym jak mu wongel blysnoł mocno w łoczy
Myśloł że jom we nim choć ździybko łoboczy
Doczekoł sie w końcu łon pyndzyji swoji
Dyć teroz ło żywot ciyngiym sie zaś boji
Jak downiyj se rzyko ło trocha tyj mocy
Dlo swojyj Barborki – bo jom mo we zocy.
Bronisław Wątroba
Życzenia po śląsku na 50 urodziny / Abrahama
Winszujymy Ci wszyjskigo nojlepszego na Twojigo Abrahama
Niych Twoje dni bydōm cołki szczyńściŏ i radości
Winszujymy co by chorōbska sie niy trzimały
dziyci w zdrowiu chowały, a chop sie zowdy suchoł.
Pamiyntej, iże piyńćdziesiōnt to niy mŏ tak wiela:
w bojtliku na sprŏwōnki niy styknie.
Życzenia po śląsku na chrzest
Z ôkazyje Krztu Świyntego winszujymy Ci:
coby Pōnbōczek piastowali Cie bez cołki życie,
aby kożdy nastympny dziyń boł dlŏ Ciebie i Twojich Fatrōw
gryfny, szczyńśliwy a cołki w uśmiychu.
Miyj w zŏcy kożdego czowieka,
pamiyntej aby przŏć swojim bliskim.
Życzenia po śląsku na dzień babci i dziadka
Skuli Dnia Starki winszujã Ci dużo zdrowiŏ, uśmiychu na kożdy dziyń jak tyż błogosławiyństwa bożego. Niych uśmiych dycki bydzie na Twojich ustach! Przajã Ci, Twōj Jorg.
Skuli Dnia Starzika chciołbych Ci winszować wszyjskigo nojlepszego, zdrowiŏ, pōmyślności jak tyż miyłowaniŏ ôd nojbliższych. Niych kożdy dziyń bydzie dlŏ Ciebie szumnõ przigodōm!
Życzenia po śląsku na Dzień Kobiet
Z przileżytości Dnia Kobiyt winszujã Ci wszyjskigo co nojlepsze: powodzyniŏ, szczyńściŏ, zdrowiŏ, jak tyż pōmyślności. Niych Dziyń Kobiyt i kożdy dalszy dziyń bydzie dlŏ Ciebie powodym do uciechy i uśmiychu.
Życzenia ślubne po śląsku
Roztomili! W dniu Waszego weselŏ winszujã Wōm, coby społniyły sie wszyjske Wasze marzeniŏ i plany. Niych tyn dziyń bydzie nojlepszym zaczōntkym Waszego spōlnego życiŏ – jako ślubny i ślubnŏ. Pamiyntejcie ô sia, ô Waszych uśmiychach, marzeniach i uciechach. W dwōjkã je łatwij i przijymnij!


text:
Čorny Halštrow
Čorny Halštrow (delnjoserbsce Carny Halšter, staroserbsce Bystrica[1] němsce Schwarze Elster) je rěka we wuchodnej Němskej. Wón je 179 kilometrow dołhi a jeho přitočnišćo wobsahuje 5705 km². Čorny Halštrow wužórli so na Žiwinje w Zapadołužiskej pahórčinje něhdźe dwaj kilometraj južnje Halštrowa a ćeče přez Hornju Łužicu w Sakskej a Braniborskej hač do Saksko-Anhaltskeje, hdźež so do Łobja wuliwa.
Blisko Złeho Komorowa tworja Čorny Halštrow hranicu mjez Hornjej a Delnjej Łužicu.
Hlej tež: Nastawki wo při Čornym Halštrowje ležacych sydlišćach
ŽórłaWobdźěłać
- ↑ Arnošt Muka: Župy a stróžišća, rěki a rěčki w starem serbskem kraju. W: Časopis Maćicy Serbskeje, zwjazk 78 (1925), s. 64–78


text:
Kokajina za 400 tysiyncy
Katowscy policyjōny, co robiōm nad zwalczaniym przestympczości narkotykowyj zastawiyli 2 chopōw, co w aucie przewoziyli marihuanã. W garażu jednego z nich mōndurowi znŏdli srogszõ wielość marihuany i kokajinã, a tyż sprzynt i chemikalia do produkcyje niyprzizwolōnych substancyji. Czŏrnorynkowŏ cyna przejyntyj kokajiny to kole 400 tys. zł. Sprŏwcy usłyszeli już ôbskarżynie posiadaniŏ znacznyj wielości narkotykōw. Terŏz sōm w hereszcie. Grozi im do 10 lŏt.
Policyjōny z wydziału do boju z przestympczościōm narkotykowōm katowskij kōmyndy wojewōdzkij utramyntnie kludzōm działania skerowane przeciwko ôsobōm zajmnujōncym sie ôbrŏcaniym narkotykami i inkszymi niyprzizwolōnymi postrzodkami bamōncōncymi. Tym razym efektym działań mundurowych je chycynie 2 chopōw podyjzdrzanych ô posiadanie znacznyj wielości narkotykōw.
Na terynie Bytōmia policyjōny zastawiyli 29 lŏt starego zŏbrzana i 26 starego bytōmiana. Chopi w aucie przewoziyli marihuanã. W garażu nojmowanym ôd jednego z zastawiōnych, mōndurowi znŏdli za to srogszõ wielość marihuany, a tyż kokajinã. W sumie zabezpieczōno było kokajinã, z keryj idzie zrobić 10 000 dziołkōw dilerskich tego narkotyku jak tyż marihuanã, keryj wielość przizwolyłaby na narychtowanie 2 000 dŏwek.
Czŏrnorynkowŏ cyna samyj kokajiny to kole 400 tys. zł. Narkotyk posiadoł barzo wysoki stopiyń czystoty. Mōndurowi zabezpieczyli ôkrōm tego pŏrãdziesiōnt kilogramōw chymikaliōw i sprzynt do produkcyje syntytycznych narkotykōw. Substancyje chymiczne były skryte w plastikowych faskach i kanistrach. Wyznaczōny we sprawie ekspert nabadŏ, jakij zorty narkotyki abo dopalacze szło wyprodukować z chymikaliōw znŏdniyntych w garażu. Zastawiyni chopi usłyszeli już ôbskarżynia posiadaniŏ znacznych wielości narkotykōw. Grozi im do 10 lŏt heresztu.
Zdrzōdło: KWP Katowice


text:
Marcin Musiał (ur. 1988) – humanista zaangażowany, Ślązak, literaturoznawca, bloger “tylko burak nie czyta”, autor projektu ustawy o śląskim języku regionalnym i dwóch samorządowych programów dla śląskiej kultury. Współautor (razem z Moniką Rosą) książki "Kiedy umrze ślōnsko gŏdka". Na portalu Wachtyrz.eu pisze o swoich pasjach – Śląsku, literaturze, polityce i piłce nożnej. Pochodzi z Żor, mieszka w Katowicach.
Jakeście sam sōm, to mōmy małõ prośbã. Budujymy plac, co mŏ reszpekt do Ślōnska, naszyj mŏwy i naszyj kultury. Chcymy nim prōmować to niymaterialne bogajstwo nŏs i naszyj ziymie, ale to biere czas i siyły.
Mōgliby my zawrzić artykuły i dŏwać płatny dostymp, ale kultura powinna być darmowŏ do wszyjskich. Wierzymy w to, iże nasze wejzdrzynie może być tyż Waszym wejzdrzyniym i niy chcymy kŏzać Wōm za to płacić.
Ale mōgymy poprosić. Wachtyrz je za darmo, ale jak podobajōm Wōm sie nasze teksty, jak chcecie, żeby było ich wiyncyj i wiyncyj, to pōmyślcie ô finansowym spōmożyniu serwisu. Z Waszōm pōmocōm bydymy mōgli bez przikłŏd:
- pisać wiyncyj tekstōw
- ôbsztalować teksty u autorōw
- rychtować relacyje ze zdarzyń w terynie
- kupić profesjōnalny sprzynt do nagrowaniŏ wideo
Piyńć złotych, dziesiyńć abo piyńćdziesiōnt, to je jedno. Bydymy tak samo wdziynczni za spiyranie naszego serwisu. Nawet nojmyńszŏ kwota pōmoże, a dyć przekŏzanie jij to ino chwila. Dziynkujymy.
Spōmōż Wachtyrza


text:
Filozofijô
Termin "filozofijô" pòchòdô òd grecczich słów philos (miłota) ë sophia (mądrosc), ë je dolmaczony jakno "miłota mądroscë". To czim filozofijô dokładno je, abò czim darwô bëc, je samò w se filozoficzną problemą, jaką filozofòwie w historëji rozmajice rozmieli ë traktowelë.
Filozofijô mòże bëc rozmiónô jakno discëplina, co òna zajimô sã nôbarżi òglowima ë fùndamentalnyma pëtaniama, chtërné mòże człowiek pòstawic, np.:
- czim je jistnienié?
- czim je wiedzba?
- czim je dobro ë zło?
- jakô je nôtëra czasu ë rëmù?
- czim je mëslenié ë swiąda?
- To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.


text:
Na gōrnoślōnskich szportplacach, 21.06.2020
Napoczły sie szpile ô majsta i utrzimaniy we lidze polskej a czeskej. Nie bōł to za fest udany weekend dlŏ manszaftōw ze Gōrnego Ślōnska. Jejich hōnor uratowoł manszaft ze Zŏbrza, choć we 86 minucie i ôn przegrywoł u siã jeszczy 1-2.
Fusbal
Liga polskŏ
Piast Gliwice – Lech Poznań 0-2
Górnik Zŏbrze – Korōna Kielce 3-2
Po piyrszym z siedmiu szpilōw rōndy ô majstra i utrzimaniy Piast Gliwice je 2, a Górnik Zŏbrze je 9.
Liga czeskŏ
Banik Ôstrawa – Slavia Praga 1-3
Fastav Zlin – Slezsky FC Ôpawa 3-1
FK Teplice – MFK Karwinŏ 4-1
Po piyrszych szpilach ô majstra i utrziamniy Banik Ôstrawa je 6, MFK Karwinŏ 14, a Slezsky Ôpawa ôstatni.


text:
Moskwa
Moskwa (rus. MockBa) jo nejwětše město a stolica Rusojskeje. Z něźi 10,5 milion wobydlarjami na 1.081 km² jo wóni na wobydlarjow nejbogatše město Europy. Moskwa jo kulturelne a ekonomiske srjejźišćo kraja. Pśez Moskwu běžy rěka Moskwa.
Stawizny[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Prědny raz jo se spomnjeła město w lěśe 1147. Mjaz 1328 a 1712 město jo była ruska stolica. Mjaz 1922 a 1991 Moskwa jo była głowne město Sowjetskego zwězka. Wót 1991 město jo stolica Rusojskeje. Wažny twarski pomnik w Moskwje jo sedło rusojskich carow a prezidentow Kreml.
Eksterne wótkaze[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]


text: Dnja 23. septembra wotmě so na kěrchowje w Drježdźanach-Strěžinje (Striesen) swjatočnosć při wobnowjenym rowje serbskeho molerja Horsta Šlosarja (1903–1964) składnostnje jeho 116. narodnin. W přitomnosći potomnikow a přećelow měješe Jurij Łušćanski wopomnjensku narěč. Hódnoćeše wuměłca za stilistisku, tematisku a technisku wariabelnosć jeho wašnja molerstwa a jako čłona Koła serbskich wuměłcow a nošerja Myta Ćišinskeho. Šlosar bě mišterski šuler Otta Dixa, na kotrehož Nowu wěcownosć předewšěm w swojich portretach a předstajenjach cirkusa nawjazowaše. Jeho krajinowe mólby sahaja wot naturalistisko-realistisce skutkowacych mólbow industrijoweje krajiny wokoło Čorneje Pumpy hač k wuhladej z woknom Drježdźanskeho ateljeja do nimale impresionistiskeje nazymskeje krajiny. Połne barbow su jeho naturalistiske ćišna z burskimi kwěćelemi w keramikowych karanach. Z wulkim angažementom předstaješe Serbow při »natwarje noweho swěta« po wójnje, štož so tež w jeho nasćěnowych wobrazach z wosebitej ikonografiju špiheluje, kotrež pokazuja nimo měra (hołbje) a přećelstwa ludow (afriski hudźbnik) tež ratarjow, dźěłaćerjow a inteligencu w serbskej drasće hač k brašce. Tule je sej prawdźepodobnje mexiskich muralistow a Diega Riveru za přikład brał. W swojich scenach ze serbskeho ludoweho žiwjenja a w napohladach łužiskich krajinow špiheluje Šlosar najbóle mnohostronsce powójnsku dobu w serbskej kulturje. Wuznam Šlosarja hódnoćeše tež wuměłstwowy stawiznar Max Kober w swojej knize »Die Kunst der frühen Jahre 1945–1949« ze slědowacymi słowami: »Poměrnje swójske wuwiće měješe serbske wuměłstwo. Nimo Měrćina Nowaka-Njechorńskeho, kotryž z tradicije ludoweho wuměłstwa a druhich słowjanskich ludow čerpaše, ma so wot Otta Dixa wobwliwowany Horst Šlosar mjenować.«


text:
Żory: Ôszyda na niymieckõ szandarkã
83 lŏt starŏ miyszkanka Rownia straciyła uszpŏrowane bez cołke życie piniōndze. Uwierzyła, iże jeji cera sprawiyła wypadek drōgowy na terynie Niymiec i przekŏzała „kuryjerowi” 20 tys. złotych. Dopiyro jak wydała pinōndze, to spōmiarkowała, iże wziōnli je przestympcy.
Wczorej kole godziny 19.00 do żorskij kōmyndy zazwōniyła 83-letniŏ miyszkanka Żor, kerŏ wpadła w sidła ôszustōw. Kobiyta poinformiyrowała, iże ôstała ôszydzōnŏ knifym „na niymieckõ policyjōnkã”.
Nojprzōd na stacjonarny numer zazwōniyła do nij rzekōmŏ cera, kerŏ miyszkŏ w Niymcach i ôpowiydziała jij ô sprawiōnym bez siebie wypadku drōgowym. Ze płaczym wyklarowała, iże coby uniknōńć zastawiyniŏ ôd niymieckij policyje musi zapłacić ciynżko rannyj ôfierze wypadku zadośćuczyniynie i przekŏzała suchŏwkã inkszyj kobiycie. Ta za to podała sie za szandarkã i pedziała miyszkance Żor, jak mŏ przekŏzać pijōndze. Kŏzała jij porachować, co mŏ, zapakować to we pudołko i folijõ, a potym przekŏzać kuryjerowi.
Kuryjer zaniydugo ukŏzoł sie pod dōmym 83-latki, ôdebroł 20 tys. i uciyk w niyznōmym rychtōnku. Niystety dopiyro wtynczŏs starszŏ kobiyta zazwōniyła do swojij cery, a ôna zaprzeczyła cołkij historyji i pedziała matce, iże na zicher ôstała ôszydzōnŏ.
Policyjōny zajmujōm sie sprawōm i szukajōm przestympcōw. Apelujōm tyż zaś do miyszkańcōw ô pozorność i proszōm, coby przestrzec starszych przŏcieli przed takiymi ôszustwami.
Zdrzōdło: KMP Żory


text:
Polonia Nysa łobecnie walczy ło utrzimanie we III Lidze, ale rozpyndzony Ruch Chorzów zagro ło dwanoste…
Tag: #LIVE
Lechia Zielona Góra – Ruch Chorzów [ZAPOWIYDŹ]
Osłabiono brakami kadrowymi drużina trynera Berety zagro na wyjyździe szpil ze Lechią Zielona Góra, kero mocno…
LKS Goczałkowice Zdrój – Ruch Chorzów [ZAPOWIYDŹ]
Dzisiej, ło 13:00 zacnie sie szpil 18 raji szpilów III grupy III Ligi pomiyndzy LKSem Goczałkowice…
Ruch Chorzów – Gwarek Tarnowskie Góry [ZAPOWIEDŹ]
Dzisiej, na koniyc października wracômy do szpilania ło punkty do tabyli ligowyj. Do Chorzowa przijeżdżo Gwarek…
Ruch Chorzów – Zagłębie II Lubin [ZAPOWIEDŹ]
We środa – nietypowo, ale akurat dzisiej – łodrobimy straty we rozygranych szpilach. Na szczynście mômy…
Ruch Chorzów – Stal Brzeg [ZAPOWIEDŹ]
Sztartuje 13 raja szpilów we III grupie III Ligi. Do Chorzowa przijedzie dzisiej Stal Brzeg. Stal…
Poważny sprawdzian przed nami: Ślęza – Ruch
Przed Ruchem nŏstympny poważny sprawdzian ligowy, bo na wyjyździe zagrô ze drużinom kiero jeszcze szpilu niy…
Podtrzimać dobrô passa: Ruch Chorzów – Piast Żmigród
Piast Żmigród to jedyn ze niylicznych drużin, kiere majōm rozegrane komplyt szpilów na ta chwila. Po…
Piyrwszy domowy szpil Ruchu! To juz dzisiŏj!
Po 270 dniach w końcu Ruch zagrŏ szpil na Cichej 6! Rywalym Niybieskich bydzie beniaminek III…
Ślōnski LIVE: Zagłębie II Lubin – Ruch Chorzów ino u nŏs!
Wracŏmy do poważnygo szpilaniŏ! Dzisiŏj, we Lubinie zagrŏmy ze tamtyjszym Zagłębiem II. Niy może sie łobyć…
Pniówek Pawłowice Śląskie – Ruch Chorzów po naszymu ino u nŏs!
Na zakończynie rundy jesiennyj, Ruch Chorzów zagrŏ szpil na wyjyździe. We Pawłowicach Śląskich ze tamtyjszym Pniówkiem.…
Ślōnski LIVE: Ruch Chorzów – LZS Starowice ino u nŏs!
Ło siedymnŏstyj zacnie sie łostatni, domowy szpil Ruchu we tyj rundzie. Do Chorzowa przijeżdżŏ łostatniŏ drużina…
Ślōnski LIVE ze szpilu Ruch Chorzów – Polonia Bytom ino u nŏs!
Dzisiŏj, ło 19:20 mŏ być fol na sztadionie przi Cichyj 6! Ale, wiymy, że sztadion mŏ…
Ślōnski LIVE: Widzew Łódź – Ruch Chorzów ino u nŏs!
Widzew dzisiŏj podejmie Ruch u siã. Je to na pywno szpil, na kiery czekŏ cŏłko kybicowsko…
Ruch Chorzów – Elana Toruń po Slōnsku ino u nŏs!
Łod godziny 18:00 gromy dzisiŏj szpil ze Elaną Toruń. Je to już 31 raja szpilów II…
Resovia Rzeszów – Ruch Chorzów po nŏszymu ino u nŏs!
Dzisiŏj już grŏmy nŏstympnŏ raja szpilów we II Lidze! We Rzeszowie zagrŏmy ze tamtyjszôm Resovią. Szpil…
Ślōnski LIVE ze szpilu Ruch Chorzów – ROW 1964 Rybnik ino u nŏs!
Dzisiŏj, we 99 gyburstag nŏszego klubu grŏmy szpil derbowy ze ROWem 1964 Rybnik. Szpil zacynŏ sie…
Gryf Wejherowo – Ruch Chorzów po Nŏszymu ino u nŏs!
Dzisiŏj czekŏ nŏs nŏjdôlszy wyjazd we tym syzonie. Kole 550 kilomterôw drogi we jedna sztrōna. We…


text:
Towarstwo „IG dźěćace prózdniny“ we Wojerecach organizuje mjeztym nimale 30 lět prózdninske lěhwa za dźěći a młodostnych. Při tym podpěruje předewšěm socialnje słabe swójby. Silke Richter je so z městopředsydku towarstwa Beatu Möller rozmołwjała.
Z kotreje přičiny bu waše towarstwo wutworjene?
B. Möller: Wone bě wuslědk prózdninskeju lěhwow w Běłej Wodźe a Slopišćach, kotrejž běchu za NDRski čas stajnje w lěću wotměwali. Mnozy dobrowólni běchu lěhwje organizowali a přewjedli. Wosebje ći so angažowachu, kotřiž běchu sami jako dźěći w prózdninskim lěhwje přebywali. W tym času pak so zawodne prózdninske lěhwa towaršnostneho wuwića dla pominychu, zwjetša, dokelž běchu kwartěry a ležownosće dodźeržane. Tak smy 1991 towarstwo załožili, zo bychmy dožiwjenje tajkeho prózdninskeho lěhwa poskićeli.
Kelko dźěći je wot toho časa tajke prózdninske lěhwo dožiwiło?


text:
Biblija z lěta 1868 ma glědajucy na wuwiśe dolnoserbskego pismojstwa wósebnu poziciju: Jadna se wó prědne a zrazom slědne zgromadne wudaśe Starego a Nowego Testamenta. Pśi góźbje 150. jubileuma wudaśa tych knigłow jo Chóśebuska wótnožka Serbskego instituta w kooperaciji z dobrowólnikami pśigótowała internetowu ediciju. Tekst pśistupni se k prědnemu w originalnem pšawopisu a pismje. Za to jo se frakturne pismo śišćanego wudaśa zdigitalizěrowało. Dodatnje prezentěrujo se starodawny tekst w nowej drastwje: Wón jo se pśewjadł do źinsajšnego pšawopisa.
Informacije wó nastawanju digitalnego wudaśa namakajośo how.


text:
Swójski podźěl gmejny za wohnjoškit mjeńši hač planowany
Chrósćicy (JK/SN). Wo stawje přihotow, přetwarić Chróšćansku staru šulu na zetkawanske a gmejnske srjedźišćo, informowaše wjesnjanosta Marko Kliman (CDU) Chróšćanskich gmejnskich radźićelow na zašłym posedźenju w Nuknicy. Nazornje a z pomocu twarskich podłožkow je tam architekt Marko Dźisławk radźićelam planowane naprawy rozjasnił. Kaž wón zdźěli, su dźěła wupisane. Byrnjež twarske firmy tučasnje z nadawkami derje wućežene byli, gmejna po měnjenju Dźisławka dosć poskitkow dóstanje. Te wočakuja w přichodnymaj tydźenjomaj, tak zo móže gmejnska rada nadawki w oktobru rozdawać. Twarske naprawy měli so w nowembru započeć a klětu w februaru zakónčene być. Wulki dźěl trěbnych wudawkow financuje gmejna z pomocu spěchowanskich srědkow. Předpołožene plany architekta radźićelow pohnuchu, tu a abo tamnu ideju dodać abo wobmyslenja wuprajić.


text:
Prezyntacyjŏ Korpusu Ślōnskij Mŏwy – zaproszynie
19 grudnia ô piōntyj po połedniu we zalu Benedyktynka we Bibliŏtyce Ślōnskij zaprezyntowany bydzie Korpus Ślōnskij Mŏwy. Projekt to dzieło ôd Grzegorza Kulika, co dostoł na jego ôpracowanie stypyndium Marszałka Wojewōdztwa Ślōnskigo w dziedzinie kultury.
Korpus Ślōnskij Mŏwy to piyrszy taki zbiōr, co interesuje sie ślōnskōm gŏdkōm. Mŏ ôn dwa milijōny słōw tak z polskij, jak tyż z czeskij strōny Gōrnego Ślōnska. Materyje pochocdzōm z ôstatnich 450 lŏt. Skłŏdŏ sie z tysiyncy dokumyntōw ślōnskij mŏwy pisanyj i gŏdanych. Sōm w nim dzieła literacke, artykuły presowe, teksty gwarowe, religijne, pamiyntniki, eseje, korespōndyncyjŏ, a nawet kōmunikaty we formie statusōw we mydiach społecznościowych.
Ô projekcie ôpowiy Grzegorz Kulik, a cołki tref pokludzi Jerzy Ciurlok.
Stymp wolny.
19 grudnia, 17:00
Bibliŏtyka Ślōnskŏ
plac Rady Europy 1
40-021 Katowice
zal Benedyktynka


text:
wuzwol sej rěč / Sprachauswahl: Deutsch dolnoserbski hornjoserbsce
Wopisowanje
Poezijowy album je rjana wěc, što pak přećelej abo přećelce napisać? Jan-Dytar Hajnk tute starosće znaje a je někotremužkuli šulerjej z nuzy pomhał. Mjeztym je sej telko hrónčkow wumyslił, zo móže cyły album sam pjelnić. A tajki zběrnik połny dobrych přećow a lubych słowow nětko wuńdźe. Kóždy móže sej něšto wupytać. A za wšěch, kotrychž zajimuje, kelko lět abo lětstotkow ludźo poezijowe albumy hižo wužiwaja a štó wšo je tajke knižki měł, je awtor dosłowo přidał.
{STR}
{STR}


text:
Drježdźany (B/SN). Krajna cyrkej Sakskeje a biskopstwo Drježdźany-Mišno chcetej při šulskej nabožinskej wučbje wušo hromadźe dźěłać. Tohodla ma so najpozdźišo wot šulskeho lěta 2020/2021 konfesionelno-kooperatiwna nabožinska wučba poskićić, praji ewangelski krajny biskop Carsten Rentzing w Drježdźanach. Hromadźe z katolskim biskopom Heinrichom Timmereversom předstaji Rentzing prěni raz pozicisku papjeru „Konfesionelna kooperacija w nabožinskej wučbje w Swobodnym staće Sakskej“. Wučbna maćizna leži w zhromadnej zamołwitosći, při kotrejž njejedna pak so wo ekumenisku nabožinsku wučbu, podšmórnyštaj wobaj biskopaj. Konfesionelne rozdźěle maja so jasnje wuzběhnyć. Tak nastanje nimo ewangelskeje a katolskeje nabožiny třeća forma nabožinskeje wučby.
Ćežke časy za křesćanow


text:
Gitariada 40 – zaproszynie
Już hned ôsmŏ edycyjõ Gitariady 40. ôdbydzie sie we Kandrzinie-Koźlu. 30 i 31 siyrpnia 2019 r. trefiōmy sie w Parku Pojednaniŏ. Zaś trefiōm sie twōrcy i wykōnŏwcy big-beatu z cołkigo wojywōdztwa ôpolskigo. Latosi fajer bydzie podzielōny na dwie ôdsłōny.
Piyrszŏ, piōntkowŏ (30 siyrpnia), to tref wyteranōw big-beatu. Wierzimy, iże rozpŏlōm publiczność do czyrwōności, a ta ôdpłaci im sie szumnōm zabawōm. W tym dniu wystōmpiōm: „Muzozaury” z Gubczyc, SUPER OLD KASKADA, DRILL STONE, 3r12 (Niymcy) & Krystyna Brożek, Old Befa, Darek Guca i Przyjaciele, Kazik Pabiasz i Goście, Waldek Nowak Band, Karawana – 25 lecie kapele.
Sobotniŏ (31 siyrpnia) to kapele: Flying Hammer Experiment, G(h)ost, Honker, Plunkton, V-220 Band – Marek Morawiec, Watch The Fire.
Z tego zestawu wynikŏ, że czekajōm nŏs dwa dni ôkraszone szumnōm muzykōm. Ôrganizatorzi zaprŏszajōm tyż na GEŁDÃ PLAT WINYLOWYCH, co ôdbydzie sie w dōmu Kultury „Chymik”, jak tyż do roztolicznych sztandōw z wielōma niyspodziankami.
Grafiki: materyje ôrganizatora.


text:
„Při Krabatowym puću“ we Worklecach maja wosebite přebywanišćo
Worklecy (aha/SN). „Worklecy su wo dalšu zajimawostku bohatše“, wuzběhny minjeny pjatk wjesnjanosta Franc Brusk (CDU) składnostnje dnja wotewrjenych duri dnjoweje hladarnje Carity „Při Krabatowym puću“. Wón nańdźe připóznaće, zo bu zawrjena předawarnja w běhu jednoho lěta dnjowa hladarnja za staršich ludźi, kotrejež flair a wuhotowanje pyta swojeho runjeća. Z rjanym, lóštnym programom dźakowachu so Jěwje-Mariji Šnajderowej a jeje mandźelskemu Carstenej za jeju angažowane dźěło wšě dźěći Worklečanskeje pěstowarnje.
W nadawku Hornjołužiskeho zwjazka Carity z.t., kotryž je nošer dnjoweje hladarnje z 18 městnami, dźakowaše so nawodnica hladanskeje słužby Susan Kummer, kotraž je twar přewodźała a runočasnje při přewinjenju běrokratiskich zadźěwkow stajnje k pomocy była. W běhu dnja wuži něhdźe połsta ludźi, wobkedźbujo a dodźeržo předpisy hygieny, wšě rumnosće z cyłkownej płoninu, kotraž wučinja 300 kwadratnych metrow.


text:
Chěže ze stołom wohrožene
Habrachćicy (SN/ch). W třikrajowym róžku Němska-Čěska-Pólska postajeja chěže ze stołom wobraz krajiny. Mnohe z tychle historiskich twarjenjow pak rozpaduja. Za jich wuchowanje bu wčera tak mjenowana Dróha chěžow ze stołom wotewrjena. Kraj chěžow ze stołom je nowy čłon dźěłoweho zjednoćenstwa Němske dróhi tykowanych twarjenjow a tak jeho sedmy partnerski region. Za projekt je so pjeć gmejnow zjednoćiło, zo bychu chěže ze stołom zhromadnje turistisce zwičnjeli. Z projektom ma so na jónkrótnosć wosebiteho twarskeho stila w Němskej skedźbnić. Dróha chěžow ze stołom wopřijima Habrachćicy-Neugersdorf, Kotmar, Ochranow, Wódrjeńcu (Oderwitz), Großschönau a Wodowe Hendrichecy.
Myto za turizm wupisali


text:
Order Sztandaru Pracy
Odznaczeni: Jan Anioła, Tadeusz Julian Banachiewicz, Witold Franciszek Marian Biernawski, Stanisław Chrzanowski, Zygmunt Wojciech Ciechanowski, Wacław Bolesław Cybulski, Zbigniew Jasicki, Marian Kamieński, Jerzy Kolbe, Aleksander Wacław Krupkowski, Marian Książkiewicz, Władysław Kuczewski, Tadeusz Piotr Laskowski, Wacław Adam Leskiewicz, Zdzisław Kazimierz Maciejasz, Ignacy Malecki, Jan Stefan Manitius, Feliks Olszak, Aleksander Schillak, Ludomir Sleńdziński, Izydor Stella-Sawicki, Józef Wojnar, Kiejstut Żemaitis


text:
Jeszcze niy tak dołwno[1] niyftorzi[2] narzykali, że im za gorko,[3] ale już teraz paczōm[4] we niebo i wypatrujōm słońca, bo im sie miyrznie[5] tyn dyszcz. Joł[6] tyż mōm nadzieja, że jeszcze bydzie trocha tego słońca i- jak bez lato- bydzie sie szło zrobić tyn chōdny syrnik. Robi sie go szybko, a do tego je bardzo dobry. Recept[7] je od ciotki Krysi, co to po ślōnsku niby sie nazywo Krista, ale ciotka Krista- a tak richtig[8] to Christa- to je inkszo ciotka, co to miyszko w Niymcach… no i szlus[9] 😉
Co potrza?
0,5 kg syrka waniliowego
0,5 szklōnki cukru
0,5 litra śmiytōnki[10] 36%
śmietanfix (choć jak go niy dołcie, to sie nic niy stanie)
galaretka citrōłnowo[11]
skōrka ze jednyj citrōłny
sok ze połōwki citrołny
Na wiyrch[12] i na spodek:
ze 160 g biszkoptōw- nojlepsze sōm te take jynzyczki, bo idzie je fajnie pokruszyć
pó[13] kostki masła
Łozpuście[14] sie ta galaretka we niycałyj szklōnce wrzōntku i poczekejcie, aż trocha ochōdnie.[15] Śmiytonka ubijcie, pod kōniec wciepcie cuker- mogecie tyż wciepnōńć[16] tyn śmiytanfix. Pomału wciepujcie tyn syrek, ta otartoł skōrka, sok i chōdno galaretka (powinna już leko[17] tynżeć[18]).
Te biszkopty wrołźcie[19] do jaki tasie[20] abo woreczka i pokruszcie nudelkulōm abo i jakim motkym[21]– choć z tym motkym to by już boła przesada. Rozrōbcie te pokruszōne biszkopty potyn[22] ze masłym. Przigotujcie sie forma na torta. I tera zależy od Wołs, jako chcecie mieć rozsute[23] te biszkopty. Mogecie sie dać pó na pó- na dōł i na gōra, abo wiyncyj na dōł- tu już sie liczy Wasza inwyncja. Joł robiōł to w taki silikōnowyj formie i bez to dołech wiyncyj na dōł, żeby potyn- jak byda to przewrołcoł na jaki talyrz- lepi[24] mi to odeszło od tego dna.
Na dół biszkopty, na to wylyjcie ta syrnikowo masa i na wiyrch zajś biszkopty. Tera potrza[25] ciyrpliwojści, żeby to stwardło i… smacznego 🙂
[1] niedawno
[2] niektórzy
[3] za gorąco
[4] spoglądają
[5] nudzi
[6] ja
[7] przepis
[8] na prawdę
[9] koniec
[10] śmietana
[11] cytrynowa
[12] górę
[13] pół
[14] rozpuście
[15] ostygnie
[16] wrzucić
[17] lekko
[18] tężeć
[19] włóżcie
[20] torby
[21] młotkiem
[22] później
[23] rozsypane
[24] lepiej
[25] potrzeba


text:
Wraco liga, wraco tyż naszo zabawa! Typer na Niebiesko wkraczo we decydujōnco faza! Jak grać? Wystarcy,…
Tag: #Typer
Szpil na szczycie: MKS Kluczbork – Ruch Chorzów!
MKS i Ruch to obycnie dwa kluby ze kompletym – 3 wygranych szpilów we nŏszyj lidze.…
Ruch Chorzów jedzie do Świdnicy – sztart III Ligi
Dzisiŏj, 1 sierpnia sztartuje III Grupa III Ligi. Ruch Chorzów zacynŏ łod wyjazdowygo szpilu ze Polonią-Stal…
IV Edycja #TyperNaNiebiesko!
Ruszŏ IV edycja nŏszyj zabawy we typowanie szpilów! We tyj edycji bydŏm tyż szpile UKSu! Przeprowadzili…


text:
Mannheim (B/SN). Kak su katolscy a ewangelscy wěriwi Němskeje zwjazkowy sejm wolili, je wosebita slědźerska skupina zwěsćiła. Tak je so zwjazanosć křesćanow k CDU/CSU dale pomjeńšiła, na tamnej stronje je jich SPD bóle k sebi wjazać zamóhła. Katolikojo su z 35 procentami swój křižik pola CDU/CSU stajili (2017: 44 proc.), protestanća ze 24 procentami (2017: 33 proc.). Za SPD rozsudźi so 23 procentow katolikow (2017: 18 proc.) a 30 procentow protestantow (2017: 24 proc.). Ličby bazuja na 41 373 woprašanych wolerkow a wolerjow. Mjez katolikami su Zelenych 13 procentow, FDP 11 proc., AfD 8 proc. a Lěwicu tři procenty wolili. Mjez ewangelskimi wolerjemi běchu za Zelenych 15 proc., za FDP 11 proc., za AfD 9 proc. a za Lěwicu štyri procenty.
Po synodalnej zhromadźiznje
Rom (B/SN). Składnostnje 50lětneho wobstaća Rady europskeje biskopskeje konferency (CCEE) wotmě so minjeny tydźeń posedźenje w Romje. Tam su 60lětneho arcybiskopa Vilniusa a předsydu Litawskeje biskopskeje konferency Gintarasa Linasa Grusasa na pjeć lět za noweho prezidenta wuzwolili. W USA rodźeny měšnik naslěduje 78lětneho italskeho kardinala Angela Bagnasca, kiž je gremij wot lěta 2016 nawjedował. Rada europskeje biskopskeje konferency ma swoje sydło w šwicarskim St. Gallenje. Wona chce zhromadne skutkowanje biskopow na cyłym kontinenće spěchować. 1971 załoženemu gremijej přisłuša 39 čłonow. Zhromadnje reprezentuja woni katolsku cyrkej w 45 krajach Europy.
Přihotuja swětowu synodu
Berlin (B/SN). Za wěrjomnosću a statusom cyrkwjow w Němskej praša so přiběrajcy prelat a nawoda komisariata němskich katolskich biskopow w Berlinje Karl Jüsten. Tež cyrkej steji před dospołnje nowymi wužadanjemi, ale Jüsten je přiwšěm optimistiski, zo móže wona swój wid politice přeswědčiwje posrědkować. „Nimo powšitkowneje sekularizacije stej wěrjomnosć a status cyrkwje seksualnych znjewužiwanjow dla přiběrajcy do prašenja stajenej ... Mamy politice naše předstawy wo mandźelstwje a swójbje sylnišo sposrědkować“, wuzběhny 60lětny zastupjer Berlinskich biskopow napřećo katolskej powěsćerni KNA.
Nuncius namołwja k jednoće
Vatikan (B/SN). Wěšćenjam, zo rjadniske žiwjenje bórze zańdźe, je bamž Franciskus 11. septembra na zhromadźiznje generalneho kapitla karmelitow bjez črijow raznje znapřećiwił: „Žiwjenje w modlitwje škita před psychologizmami, spiritualizmami a wopačnej modernizaciju.“ 95 wot něhdźe 4 000 karmelitow schadźowaše so hač do 14. septembra w Romje, hdźež wuzwolichu mjez druhim noweho 55lětneho nawodu Miguela Margueza Callu za generalneho wyška.
Kónčna rozprawa předleži
Vatikan (B/SN). Nazymu zahaji so swětowa synoda katolskeje cyrkwje, we wobłuku kotrejež maja biskopja a lajkojo dwě lěće wuradźować. Za to su minjeny tydźeń na nowinarskej konferency přihotowanski dokument čłonam synody přepodali, zwurazni nawoda vatikanskeho sekretariata synody kurijowy kardinal Mario Grech. W oktobrje so wuradźowanja synodalneje zhromadźizny oficialnje zahaja, potom klětu w lěću bu- dźe druha kontinentalna faza. Zakónčaca synodalna zhromadźizna biskopow a lajkow ma so w oktobrje 2023 wotměć. Na synodalnym procesu chcedźa po cyłym swěće samozrozumjenje katolskeje cyrkwje sylnić a regionalnje kaž tež mjezy- narodnje wažne temy přichoda zdźěłać.
Rozprawa swětoweje cyrkwje
Vatikan (B/SN). Jezidiska nošerka Nobeloweho měroweho myta Nadia Murad je na priwatnej awdiency z bamžom Franciskusom wo tym rěčała, kak móhła katolska cyrkej podpěrać wosebje žony, etnisko-nabožnu ludowu skupinu jezidow a dalše narodne mjeńšiny w Afghanistanje. Bamž jej pomoc přilubi. 28lětnu wojowarku wo čłowjeske prawa bě teroristiska milica Islamski stat (IS) w lěće 2014 zawlekła. Na dramatiske wašnje wona terorej do Němskeje wućekny. Wot toho časa wojuje Murad jako wosebita posołka přećiwo wikowanju z ludźimi a wo to, złóstnistwa IS pochłostać. Lěta 2018 spožčichu jej a kongoleskemu lěkarjej Denisej Mukwegej Nobelowe měrowe myto. Wobeju počesćichu za wurjadny bój přećiwo seksualnej namocy w času wójnow a wojerskich konfliktow.
Ličba ateistow dale přiběra
Vatikan (B/SN). We wosebitej widejowej powěsći je bamž namołwjał so šćěpić dać, dokelž je to „akt lubosće za sebje, za swójbnych a přećelow kaž tež za wšě ludy“. Pontifeks měni, zo je to jednore wašnje, so na dobro wšěch zasadźić, wosebje najčućiwišim napřećo. Widejowa powěsć je dźěl swět wopřijaceje šćěpjenskeje kampanje powšitkownowužitneje ameriskeje organizacije Ad Council „It’s up to you“ (Zaleži na tebi).
Wjace kanonikow biskopa woli
Drježdźany (B/SN). Drježdźansko-Mišnjanski biskop Heinrich Timmerevers je spočatk awgusta nowe statuty tachantskeho kapitla swjateho Pětra Drježdźany wobkrućił. Hłowna nowosć je, zo propstaj z Lipska a Kamjenicy kaž tež farar z města Gera jako čestni tachantscy kapitularojo přez swoje zastojnstwo nimo regularnych kapitularow biskopa wola. Po statuće staj tachantskaj fararjej w Drježdźanach a Budyšinje na kóždy pad wobdźělenaj, nimo toho ma znajmjeńša jedyn Serb jako kanonik krute městno w tachantskim kapitlu. Nowy tachantski kapitl chcedźa 14. nowembra 2021 we wobłuku nyšpora w Budyskej tachantskej cyrkwi spřisahać a zapokazać.
Aachen/Berlin (B/SN). Katolski pomocny skutk missio starosći so wo sylnje wohroženych němskich staćanow a něhdyšich domoródnych pomocnikow němskeho wójska a jich přistajenych w Afghanistanje. Wosebje wohrožene su tež žony a křesćanske mjeńšiny po přewzaću mocy přez radikalnych islamistiskich talibanow. „Hnydomna pomoc a podpěra ćěkancam ma so čujomnje zwyšić, ale tež susodne kraje maja so sylnišo podpěrać, dokelž přichadźeja jim dźeń a wjace ćěkancow. Wosebje Indiska budźe prawdźepodobnje wulke syły ćěkancow z Hindukuša přijimać“, praji missio.
Nabožina wažna za towaršnosć
Münster (B/SN). Wjele wosadow je w času koronapandemije Bože słužby přez kanal Youtube wusywało. Nicole Stock-hoff z biskopstwa Münster měni: „Digitalne komunikaciske formy wobohaćeja, njemóža pak kemše na městnje narunać. Prezencne kemše maja so znowa zesylnić a so z kwalitatiwnje naročnymi swjedźenjemi stać.“ Přiwšěm běchu wosady překwapjene, kelko starych ludźi je na zakładźe internetneho poskitka Bože słužby sobu swjećiło. Docpěli su tež ludźi, kiž hewak do cyrkwje njechodźa.
Biskop Biedenkopfa wuzběhnył
Vatikan (B/SN). Po tym zo bě emeritowany bamž Benedikt XVII. kritiski přinošk w knize kardinala Roberta Saryh k měšnistwu wozjewił, dóńdźe k njeměrej a tukanju, zo je pječa prefekt a priwatny sekretar Benedikta Georg Gänswein na nastaću přinoška wobdźěleny był. Bamž Franciskus jeho na to z nadawkow prefekta wuwjaza a wobmjezowaše dźěło Gänsweina na to, so jenož hišće wo 94lětneho Benedikta XVI. we Vatikanskim klóštrje starać. Promowowany arcybiskop Gänswein bě so prawidłownje k cyrkwinskim prašenjam tež zjawnje słowa jimał, při čimž so jeho měnjenje z tym Vatikana přeco njekryješe. Žurnalistej powěsćernje KNA wón rjekny, zo „je a wostanje Franciskus jemu hódančko“.
Winfriedowy dom přeproša


text:
Rewija Toma Kühnela wabi łužiskich fanow
Wjesoła powěsć rěkaše: Gundermann je žiwy – dźakowano pisarce scenarija Laili Stieler, dźakowano filmowemu režiserej Andreasej Dresenej, dźakowano chronikarjam kaž Richardej Englerej, Hansej-Dieterej Schüttej a Grit Lemke kaž tež mudremu postupowanju jeho swójby a tak namrěwcam prawa tež něhdźe 66,6 lět po jeho narodźenju we Weimaru. Najebać wjacore hudźbne česćace předstajenja revivalbandow inkluziwnje Gundermannoweje stareje skupiny Die Seilschaft – nětko z Christianom Haasu po puću – sy so přiwšěm tróšku wo dalewobstaće jeho twórby bojeć dyrbjał. Tola nětko sadźi Drježdźanski Činohrajny dom z kruchom „Gundermann – wšitcy abo žadyn“ energiske kaž tež dynamiske znamjo a twori z „Rewiju wo rjekach, trawje a wuhlu“ Toma Kühnela dobru wotpomoc, kotruž po lońšej wuspěšnej prapremjerje tež w nowej hrajnej dobje znowa pokazuja.


text:
Michał Šrajer z Chrósćic je jedyn z wjacorych serbskich triatletow. 43lětny bywši a wjelelětny kopar Sokoła Ralbicy/Hórki bě tam jako njesebičny běhar na lěwym křidle znaty. Z kopańcu drje so přeco hišće zwjazany čuje, wšako trenuje jónu wob tydźeń najmjeńšich pjerachow-bambinije delanskeho sportoweho towarstwa. Dźensa pak triatlon dźeń a wjetšu rólu w jeho wšědnym dnju hraje. Jurij Bjeńš je so Chróšćana mjez druhim prašał, kotre wosebite cile lětsa ma.
Michale, kak sy poprawom k triatlonej přišoł?
M. Šrajer: Je to sportowa družina, při kotrejž trjebaš dobru wutrajnosć, a poněčim docpěwaš tam tež lěpše wuspěchi. Wšako swoje ćěło dale a lěpje zeznawaš a wěš, na kotrych dnjach móžeš tež najlěpše wukony pokazać. Ja so přeco hišće jara derje čuju a dźeržu so fit. Dokelž je mjez płuwanjom, kolesowanjom a běhanjom dobra wotměna, mi triatlon ekstremnje wjele wjesela wobradźa.
Kajke běchu twoje spočatki?


text: Łaz (AK/SN). W zjawnym bliskowobchadźe trjeba 15 wsow Łazowskeje gmejny dobre busowe zwiski. To podšmórny wjesnjanosta Thomas Leberecht (CDU) na wčerawšim posedźenju gmejnskeje rady. Předewšěm mjeńše wsy dyrbja porjadny busowy zwisk měć. Tuchwilu zdźěłuje Budyski wokrjes nowy koncept busowych čarow, při čimž chce Łazowska gmejna swoje přeća sobu zapřijeć. Za to schadźuja so zamołwići wokrjesa a města Wojerec přichodne tydźenje k wjacorym rozmołwam. Při tym chcedźa na jednym boku wo konkretnych busowych zastanišćach rěčeć, ale tež wo jednotliwych busowych čarach.


text:
Mecklenburg-Pśedpomorska
Mecklenburg-Pśedpomorska[1][2] (nim. Mecklenburg-Vorpommern; dolnonimski. Mäkelborg-Vörpommern) jo zwězkowy kraj Zwězkoweje republiki Nimska. Jogo stolica jo Zwěrin.
Geografija
W Mecklenburg-Pśedpomorskej lažytej nejwětšy jazor a nejwětša kupa Nimskeje. Jazor se groni nimski Müritz, kótaregož mě póchada wót słowjańskego słowa morica, a kupa jo Rujany.
Pśez Mecklenburg-Pśedpomorsku běže wjelika rěka Łobjo, a teke małe rěki Elde, Habola, Warnow a Peene. Elde a Habola do Łobja běžytej, ale Warnow a Peene do Baltiskego mórja. Łobjo běžy pśez zwězkowy kraj Šleswig-Holštejnska, pśez Hamburg a pótom zasej pśez Šleswig-Holštejnsku a skóńcnje do Pódpołnocnego mórja.
Nejwětše města su
- Rostock (blisko Baltiskego mórja pśi wulewje Warnowa),
- Zwěrin[3]; nim. Schwerin (w pódwjacorje zwězkowego kraja),
- Wismar (pśi Baltiskem mórju),
- Stralsund (blisko kupy Rujany),
- Greifswald
- Neubrandenburg.
Stawizny
Mecklenburg-Pśedpomorska jo se zasej w lěśe 1990 załožył. Toś ten zwězkowy kraj jo eksistěrował juž raz mjazy lětami 1945 a 1952. W lěśe 1952 bu rozwězał a pótom su se wobwody Rostock, Zwěrin a Neubrandenburg nastali.
W lěśe 1945 jo se nastał z Mecklenburgskeje a pódwjacorneje źěla Pomorskeje na pódwjacor źinsajšneje granicy mjaz Nimskeju a Pólskeju.
Mjenja sedlišćow
W Mecklenburg-Pśedpomorskej eksistěrujo wjele mjenjow, kótarež ze słowjańskeje rěcy póchada. Toś ta słowjańska rěc wěcej njeeksistěrujo, ale wóna jo była pśiswójźbna z Kašubšćinu, Pólšćinu, ale tež z Górnoserbšćinu, Dolnoserbšćinu, Češćinu a Słowakšćinu. Wóna słuša k lechiskej kupce pódwjacornosłowjańskich rěcow. Pak tež mjenja z nimskego póchada eksistěruju tam.
Nožki
- ↑ Starosta: Dolnoserbsko-nimski słownik, Niedersorbisch-deutsches Wörterbuch, Bautzen 1999, ISBN 3-7420-1096-4, bok 227
- ↑ W internetowem słowniku: Mecklenburg-Vorpommern
- ↑ W internetowem słowniku: Schwerin
- ↑ Die Slawen in Deuschland, Akademie-Verlag Berlin 1985
- ↑ Erwin Schulz: Ortsnamen in Mecklenburg-Strelitz, Greifswald 2004, ISBN 3-86006-218-2
- ↑ Bernd Hahn: Mirower Geschichte(n), bok 15
Eksterne wótkaze
Baden-Würtembergska | Barliń | Bayerska | Bramborska | Brema | Dolnosakska | Durinska | Hamburg | Hesseńska | Mecklenburg-Pśedpomorska | Nordrhein-Westfalska | Rheinland-Pfalcojska | Saarlandska | Sakska | Saksko-Anhaltska | Šleswig-Holštejnska
1952 k Baden-Würtembergskej fuzionowali: Südbaden | Württemberg-Baden | Württemberg-Hohenzollern


text:
Lessingowe město je nětko wo socialne zarjadnišćo bohatše. Štóž pyta poradu w najwšelakorišich socialnych a wosobinskich prašenjach, tomu móža tam z wobšěrnym poskitkom pomhać.
Kamjenc (BG/SN). Swój nowy dom je předwčerawšim Hornjołužiski zwjazk Carity na Zapadnej w Kamjencu wotewrěł. W bywšej nakupowanskej pasaži „Pastwina hora“ wosrjedź stareho města nasta po wobšěrnym přetwarje nowe srjedźišćo za ludźi, kotřiž dyrbja wšědny dźeń najwšelakoriše ćeže zmištrować. Za nich maja tam dźewjeć wšelakich pomocnych poskitkow. „Naš dźeń wotewrjenych duri na nowym městnje je jasne wuznaće k socialnemu dźěłu w Kamjencu“, zwurazni srjedu jednaćel hornjołužiskeje Carity Andreas Ošika.


text:
Najebać warnowanja prawiznikow so za měšćanske zawody rozsudźili
Běła Woda (CK/SN). Měšćanske zawody Běła Woda maja město tež po lěće 2022 z dalnoćopłotu a pitnej wodu zastarać. To je měšćanska rada nětko rozsudźiła. Na wosebitym posedźenju mějachu Běłowodźanscy radźićeljo wo tym rozsudźić, hač maja tamniše měšćanske zawody Běłu Wodu tež po lěće 2022 z pitnej wodu a dalnoćopłotu zastarać. Loni w meji běše měšćanska rada wo dalewjedźenju zrěčenjow zasadnje rozsudźiła – a to z opciju, jej wo pjeć lěta podlěšić. ZO bychu wo tym posudźować móhli, su dali nadźěłać njewotwisne eksterne dobrozdaće.
Předewzaće je mjeztym prawnisku kencliju wo radu prosyło, a ta jemu wobkrući, zo hodźi so dalewjedźenju zrěčenjow přihłosować. Na tamnym boku pak w nadawku města skutkowacy fachowi prawiznicy měnja, zo njeje to bjez wospjetneho wupisanja móžno, dokelž so hewak přećiwo prawam Europskeje unije nastupajo wubědźowanje přeńdu. A tak by riziko skóržbow wulke było.


text: Dale dojednachu so „wulcy třo“ na konferency w Jalće na wobsadniske pasma w Němskej a Awstriskej po skónčenju wójny. Roosevelt namjetowaše, Němsku do pjeć abo sydom statow rozdźělić a tak nowonastaće wulkokraja znjemóžnić, štož pak Stalin wotpokaza. Skónčnje dojednachu so na štyri wobsadniske pasma dobyćerjow w Němskej a Awstriskej a w stolicomaj Berlin a Wien po kapitulaciji Němskeje. W Berlinje měješe so kontrolna rada aliěrowanych mocow wutworić. Srjedźna Němska z krajemi Sakskej, Durinskej, Saksko-Anhaltskej, Braniborskej a Mecklenburgsko-Předpomorskej měła sowjetske wobsadniske pasmo być, Wulka Britaniska měła sewjerozapadne kraje dóstać, USA južne kraje kaž Bayersku a Hessensku, Francoska Posaarsku a Badensko-Württembergsku. Francosku su tak jako štwórtu wulkodobyćersku móc připóznali. Wobjim reparacijow postajichu na 200 miliardow dolarow, kotrež dyrbješe Němska přez wěcne hódnoty, z dźěłom swojich wójnskich jatych a ciwilnych nućenych dźěłaćerjow narunać.


text:
Dešćowy cas
Dešćowy cas jo w tropiskich a subtropiskich stronach swěta ten cas, gaž se źo wětšyna lětnych spadkow. Mjaz pódpołnocneju a pódpołdnjoweju wobrotneju šyrinu se pśibližnje pótom dešćujo, gaž stoj słyńco tam w ceniśe, pótakem w pódpołnocnych tropach mjaz aprylom a oktoberom a w pódpołdnjowych tropach mjaz oktoberom a aprylom. W někotarych krajach blisko ekwatora maju toś dwa dešćowa casa w jadnom lěśe.
Lětne casy se pótakem w tropach na temperaturach njeorientěruju. Město zymy a lěśa maju tam dešćowy a suchy cas.


text:
Salow leži něhdźe 2 km južnje Kulowa. Mjeno wsy so z tym wujasnja, zo Salow sydlerjo załožichu, kotřiž běchu z kónčiny při rěce Solawje sem přićahnyli. To běchu Serbja, kiž chcychu wuchodnej ekspansiji Němcow wućeknyć.
Salow so 1264 prěni raz pisomnje naspomnja. Klóšter Marijina hwězda bě wjes tehdom hromadźe ze susodnymi Sulšecami za 120 hriwnow kupił. Přez lětstotki su so Salowčenjo z rólnistwa a skotarstwa žiwili. Poćerpjechu bědu mnohich wójnow. 1429 husića wjes nimale cyle zničichu. W I. a II. swětowej wójnje wosta wjele muži ze wsy we wójnje, štož bě za wjesnu zhromadnosć a dalše wobstaće wsy wulke wužadanje. Serbsku rěč a kulturu ludźo w Salowje tež dźensa swěru haja.
Wot srjedź 19. lětstotka běše w Salowje cyhelnica. 1884 bu generator instalowany, kotryž mały zawod a cyłu wjes z milinu zastarowaše. Hižo dobrych 100 lět z milinu – kotra wjes móže to wo sebi prajić?
Dźensa ma zawod „Zastaranje z energiju Čorny Halštrow“ na ležownosći něhdyšeje cyhelnicy swoje sydło. Wón bě so krótko po přewróće wo to postarał, zo so energijowe hospodarstwo w gmejnje modernizuje, a to na bazy płuna.
krótka info
prěnje naspomnjenje: 1264
zagmejnowanje: 1994
ličba wobydlerjow: 172
ličba bydlenskich domow: 48
wjesna předstejićerka: Gudrun Krahl
ZAJIMAWOSTKI
Kapałka w Salowje
Dźensniše twarjenje nasta 1953. Zwón, kiž bě něhdy w Kulowskej cyrkwi wosadźe słužił, ze 16 m wysokeje wěže na pobožnosće přeprošuje.
Předchadnik Salowskeje cyrkwički bu 1956 spotorhany. W kapałce steji swjateje Marcyna postawa ze 17. lětstotka, kotruž běchu družki ze Salowa na putnikowanja do Róžanta njesli.


text:
Za Kamjensku halowu kupjel je rozrosanje wotwidźomne, kotrež je poprawom kóždy wočakował. Tohodla něchtóžkuli njerozumi, čehodla su wo tym scyła diskutowali.
Kamjenc (UM/SN). W rozestajenju wo přichodne městno haloweje kupjele w zapadnym dźělu Budyskeho wokrjesa je wotwidźeć, zo rozsudźa so za město Kamjenc, a to lědma někoho překwapja. Znajmjeńša posudk wo městnosći, kotryž zawčerawšim wokrjesnemu wuběrkej předstajichu, faworizuje, zo so Lessingowe město za tajke zarjadnišćo najlěpje hodźi.
Studija bě trěbna, dokelž je so na poslednim posedźenju wokrjesneho sejmika w hišće aktualnej wólbnej dobje diskusija wo móžnych alternatiwach jewiła. Nastorčili běchu ju předewšěm radźićeljo z Radebergskeje kónčiny. Woni měnja, zo dźě je Kamjenc hłowne zarjadniske sydło krajnoradneho zarjada. Radeberg ma jenož wotnožku wokrjesneje hudźbneje šule. Čehodla potajkim nic znajmjeńša pruwować, hač njeby tam tež halowa kupjel móžna była. Nětko předležacy posudk firmy ICL Ingenieur Consult pak to jasnje wotpokazuje.


text:
We wotměnjawym jewišćowym programje „Naša duša“ prezentuja hudźbnicy, rejwarjo a spěwarjo SLA temperamentne reje a wobkuzłace zwuki serbskeje folklory. Hižo mjena, kaž „Dwuskokowa“ abo „Třepotata“ pokazuja na intensitu ze spěšnymi kročelemi, mócnymi skokami a harmoniskimi figurami. „A ženje ja njejsym tak wjesoły był“ zasłyšiće hnydom na spočatku tutoho impozantneho folklorneho programa. Hudźba a spěwy serbskich komponistow zmóžnja publikumej swojim myslam pućować dać. Nimo teho zaklinća w programje z moderaciju tradicionalne serbske instrumenty kaž serbske husle abo dudy.
WOBSADŹENJE balet, chór a orchester Serbskeho ludoweho ansambla
MODERACIJA Kristina Nerád
CHOREOGRAFIJA Juraj Kubańka, Jan Kozelnicky, Juraj Šiška
HUDŹBA Jan Bulank, Jan Chlebniček, Detlef Kobjela u.a.
Keine weiteren Aufführungen in dieser Spielzeit.


text:
Berg
Berg to je naturalnŏ i wypukłŏ forma rzeźby terynu ô umŏwnyj wysokości wzglyndnyj ôd 100 do 300 m[1], dyć może być mynij abo wiyncyj, znŏleżnie ôd srogości form sōmsiednich, bp. bergi stanowiōnce przedgōrza wysokich gōr inakszyj mogłyby być nazywane gōrami[2].
Berg mŏ kolity cympel[1]. Je formōm terynu myńszõ ôd gōry, a srogszõ ôd pagōra.
Zobŏcz tyż[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Przipisy
- ↑ 1,0 1,1 Wojciech Jaroszewski, Leszek Marks, Andrzej Radomski: Słownik geologii dynamicznej. Warszawa: Wydawnictwa Geologiczne, 1985, s. 296. ISBN 83-220-0196-7.
- ↑ Stanisław Pietkiewicz, Stefan Żmuda: Słownik pojęć geograficznych. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1973, s. 562.


text:
14. Marsz Autōnōmije
Latosi Marsz Autōnōmije bydzie inkszy niż wszyske wczaśniyjsze. Skuli pandymije bydzie w nim szło ino 150 ôsōb, a Ruch Autōnōmije Ślōnska prawie zbiyro chyntnych.
Jeźli chcecie tyż na nim być, to trzeba napisać do RAŚ jednōm ze drōg podanych na spodku jejich strōny.
Marsz Autōnōmije je ôrganizowany ôd 2007 roku w Katowicach dycki kole 15 lipca, to znaczy rocznice nadanio statutu ôrganicznego wojewōdztwu ślōnskimu we 1920 roku. Nojwiyncyj ôsōb zebrało sie na marszu we 2012 roku, miyndzy 3500 a 5000.
Foto na wiyrchu: Grzegorz Kulik.


text:
Ôńskigo razu w Rudzie żył se mąż i żona kierzi fest chcieli mieć bajtla
Lata leciały ale jakoś im to nie szło. Kiejsik kobita dojrzała z ôkna, że u starej heksy za płotym rośnie piykno, soczysto roszpunka. Baba miała na te gymizy takigo pypcia, że aż jom zmorzyło. No to chop wziōn i zakrod sie w nocy do zegródki czarownice i urwoł szałot do swoji baby. Na drugi dziyń zaś była lajera o gymiza no to mąż uzaś poszoł zahabić roszpunka. Ale tym razym haksa go zdybała! Już miała ciepać złe czary ale chop zacznył ślimtać, że to do chorej żony co już ledwa dycho. Heksa sie ulitowała i puściyła go wolno ale musioł prziobiecać, że jak sie urodzi bajtel to oddajōm go czarownicy. I tak tyż sie stało.
Kobita urodziyła dziołszka kiero wyrosła na fest gryfno frelka. Ale zło heksa była o nia zowistno i zamkła jom we wieży podle Wirka. W baszcie nie było schódków ani dwiyrzi, yny małe ôkno. Jak heksa chciała iść we byzuch to spinała sie po długim złotym warkoczu kiery dziołcha przestyrczała przez ôkno.
Kiej dziołcha se śpiywała coby umilić samotność a praje podle wieże rajtowoł na koniu królewicz
Karlusowi tak sie przipodoboł tyn głosik że chcioł wylyź na baszta ale nikaj nie było drabiny. Skrył sie w barzołach i zacznył kukać ku wieży. Ôroz prziszła heksa i zawołała:
Roszpunko roztomiyło, ciepni mi warkocz to wyleza do cia!
I tak czarownica wdropała sie do wyrchu. To królewicz prziszoł na drugi dziyń i tyż zawołoł do frelki coby mu spuściyła złoty warkocz. Jak Roszpunka ujrzała karlusa to miała strach ale zaczli se przijaźnie pogadywać i roz dwa sie w sobie zakochali. I tak zacznył królewicz dziynnie jeździć na zolyty a heksa długo sie nie pokapowała co sie wyrobio we Wirku.
Ale jednego dnia dziołcha ganc pokopała w lelujach! Przetlapła sie czarownicy o królewiczu i motyka sie fest znerwowała. Utła dziołsze złoty warkocz i wygnała jom na pustelnia, a sama doczkała we wieży na królewicza. Jak karlus przijechoł zaś na zolyty i wdropoł sie do wyrchu, heksa ciepała sie jak mucha w taszlampie, że wieża je pusto, Roszpunki już ni ma i nigdy wiyncy jom nie ôboczy!
Królewicz w rozpaczy ciepnył sie z ôkna ale na szczyńści przeżył
Biydok wydziuboł se ôczy na ciernisku w kiere wpod i taki ślepy zacznył sie tułać z żałościōm po Zobrzu i Gliwicach i chełkoł za swojom ukochanōm.
Kiej doloz aż na pustelnia przi Pyskowicach i tam znojd Roszpunka! Jak dziołcha dojrzała swoigo galana to padła mu w ramiona i zaczła ślimtać ze wzruszynio. I jak te płaczki kapały na ôczy królewicza to karlus dostoł nazot wzrok! Wartko wziōn Roszpunka z ôszkliwej pustelnie i zamiyszkali do kupy w zomku kaj mieli moc bajtli i żyli długo a szczyńśliwie.