text:
Přistajeni LND su najwjetši producent serbskich tekstow
Budyšin (SN/JaW). Twarske naprawy w Serbskim ludowym ansamblu budu dróše hač planowane. Wo tym informowaše wčera direktor Załožby za serbski lud Jan Budar čłonow rady Załožby za serbski lud. „Za nowe hrajnišćo trjebamy přidatnje 450 000 eurow. Z tym wučinjeja po informacijach załožbowy cyłkowne kóšty za objekt nimale tři miliony, město planowanych 2,5 milionow eurow. To je so hižo loni w decembrje wotbłyšćowało. Přičina je prěnjorjadnje wuwiće płaćiznow w twarskej branši“, wujasni Budar. Dalše kóšty zawinuja tohorunja njeplanowane twarske naprawy, dokelž jedna so wo starši twar. Přidatne pjenjezy přińdu wot Swobodneho stata Sakskeje, z Kulturneho ruma Hornja Łužica-Delnja Šleska a zbytk něhdźe 200 000 eurow přida załožba sama. Kaž Jan Budar dale zdźěli, pak je saněrowanje južneho twarjenja SLA w časowym planje. „Hač do septembra chcemy twarske dźěła zakónčić, tak zo móžemy kaž planowane w oktobrje koncert k wotewrjenju noweho hrajnišća wotměć.
Z nyšporom w połnje wobsadźenej Křižnej cyrkwi je město Drježdźany 28. křižneho kantora Rodericha Kreilu minjenu sobotu oficialnje na wuměnk rozžohnowało. 65lětny je ćěleso přez štwórć lětstotka „na najwyšim niwowje nawjedował a woheń jednoho z najstaršich hólčich chórow Němskeje do přichoda njesł“, hódnoćeše sakska kulturna ministerka Barbara Klepsch (CDU) angažement rodźeneho Mnichowčana a prěnjeho ze Sakskeje njepochadźaceho w tymle zastojnstwje chórowych stawiznow. Kreile je z Křižnym chórom wuspěchi po cyłym swěće swjećił. Srjedź julija budźe hišće raz dźewjeć koncertow z nim w Němskej. Foto: Jürgen Männel
TJ Sokol Spálené Poříčí –Sokoł Ralbicy/Hórki 0:2 (0:2)Zestawa domjacych: Martin Prantner – Jaroslav Sklenář, Štěpán Kuneš, Jaromír Roj, Ondra Bláha, David Gross, Václav Homolka, Jakub Sloup, Jakub Tupý, Marek Hofman, David Šlajs, Luděk Tupý, Václav Hulec, Jan JindřichZestawa hosći: Štefan Pospíšil – Maik Brězan, Jan Hrjehor, Enrico Krawc, Michał Serbin, Markus Serbin, Fabian Pilc, Livius Frencel, Antonius Wałda, Konstantin Hrjehor, Filip Hoffmann, Lavinia Frenclec, Stella Pilcec, Linus Hrjehor
Wid wot pólskeje strony na město Frankobrod (Frankfurt) nad Wódru w Braniborskej pokazuje na tuchwilu jara niski staw rěki. Pegel rěki na němsko-pólskej mjezy wučinješe dźensa dopołdnja 1,28 metrow. Cyle hinak bě połoženje před 25 lětami. Nimale samsny dźeń su tam prěni raz před powodźenjom města warnowali. Po tym dramatiske dny a tydźenje sćěhowachu. Pegel we Frankobrodźe nad Wódru hač na 6,56 metrow stupaše. Foto: dpa/Patrick Pleul
Wočerstwjenišćo w Běłej Wodźe za 435 000 eurow wobšěrnje ponowjaBěła Woda (AK/SN). Přirodna Běłowodźanska Janska kupjel ma spočatk prózdnin wotewrěć. Tole zdźěli nawodnica měšćanskeho twarskeho zarjada Dorit Baumeister na zašłym posedźenju měšćanskeje rady. Poprawom bě start 1. junija předwidźany, ale twarske dźěła traja dlěje hač planowane.„Někotre zbywace twarske dźěła su hišće trěbne. Twarski zawod z Krušwicy je z pjeć ludźimi na městnje a dočinja wonkowne dźěła“, twarska nawodnica rozłoži. Zawod z Habrachćic (Ebersbach) je nowe zachodne twarjenje z kioskom natwarił. Gastronom Steffen Laube chce Jansku kupjel wobhospodarić. Po dlěšim času so wón z Berlina do domizny nawróći. W kupjeli chce wón nimo toho koncerty a filmowe wječory organizować. Z městom je najprjedy raz probowy čas jedneje sezony wujednany. Potom chce komuna kupjel znowa wupisać. Dohromady płaći ponowjenje kupjele 435 000 eurow. Tele wudawki financuja ze swójskimi srědkami a ze spěchowanjom z europskeho fondsa za re ...
Tuchwilu je tež w Hornjej Łužicy dale a wjace ratarskich jězdźidłow po puću. To wšak njezadźiwa, su dźě tež hornjołužiscy ratarjo mjeztym oficialnje žně žita zahajili. Tak su mjez druhim sobudźěłaćerki a sobudźěłaćerjo ratarskeho zawoda LVH Čorny Hodler tele dny na polach mjez Haslowom a Wutołčicami (na foće) nazymski ječmjeń domchowali. Kaž nimale kóžde lěto maja wodźerjo tychle hoberskich mašinow – syčomłóćawow – stajnje tež swěrnych přewodnikow. Baćony běhaja po wotžnjatym polu, zo bychu sej tam picu nazběrali. Tež wokoło Chrósćic a Njeswačidła serbscy burja tele dny nazymski ječmjeń dožněja. Přichodne dny chcedźa započeć rožku a rěpik domchować, štož wšak je wot wjedra wotwisne. Foto: Feliks Haza
7.7.–13.7.2022 Budyski filmowy palast: Thor: Love and Thunder w 3 D: wšědnje 14:30, 17:17 a 20:00 | pj a so 22:45 Thor: Love and Thunder: wšědnje 16:45 a 19:30 | pj a so 22:20 Liebesdings: wšědnje 14:40, 17:10 a 19:40 | pj a so 22:00 The Gray Man: srj 20:00 Alfons Zitterbacke – Endlich Klassenfahrt: wšědnje 14:40 a 17:00 (nimo pj) | pj 16:20 Karlchen – Das große Geburtstagsabenteuer: wšědnje 14:20 | nj 12:30 Minions – Auf der Suche nach dem Mini-Boss w 3 D: wšědnje 15:00, 17:15 a 19:20 (nimo srj) | pj a so 21:45 Minions – Auf der Suche nach dem Mini-Boss: wšědnje 14:30 a 16:50 | nj 12:45 | pj 19:20 Licorice Pizza: pj 17:00 | pó 20:00 Sneak Preview: pó 20:00 Elvis: štw, so, pó a srj 19:20 Dog: pj, nj a wu 19:20 Jurassic World: Ein neues Zeitalter: wšědnje 14:00 a 17:00 | pj, so a pó 20:00 Jurassic World: Ein neues Zeitalter w 3 D: wšědnje 19:20 (nimo pó) Die Geschichte der Menschheit – leicht gekürzt: wšědnje 20:00 (nimo pó) | so, pó a srj 16:20 | pj a so 22:30 Top Gun Maverick: wš ...
Čorny Chołmc (MBc/SN/bn). Prěni „Krabaoke“ je minjenu sobotu něhdźe 30 zajimcow – mjez nimi samo spontani hosćo, kaž cyle čerstwje zmandźelenaj a někotryžkuli wandrowski – ke Krabatowemu młynej w Čornym Chołmcu přiwabił. Zhromadnje spěwachu najwšelakoriše spěwy, kaž na přikład „Wjasele źinsa“ we wersiji skupiny Die Folksamen, předewšěm pak hity w hornjo- a delnjoserbskim přełožku, mjez druhim „Mama mója“ (ABBA) a „Pśez ten monsun“ (Tokio Hotel).Wotpowědne brošurki z tekstami kaž tež cedle z QR-kodom z linkom na nje běštej zarjadowarjej, towarstwo Krabatowy młyn a Choćebuski Kolektiw Wakuum, spřihotowałoj a wupołožiłoj. Nalada bě po jich podaću „wulkotna“. Wosebity karaoke bě projekt idejoweho wubědźowanja „Rěc zwjazuje“ Załožby za serbski lud. Tomule titulej wotpowědowachu tež wupójšane plakaty z „wažnymi wokablemi a wobrotami“ w serbšćinomaj a němčinje, kaž na přikład „Chceš ze mnu rejować?“ a „Chceš jenož hišće ze mnu rejować?“ ...
Marek Krawc rozprawja wo aktualnje rozjimanych temach w ČěskejPraha. Prěnjeho julija je Francoska Čěskej republice symbolisce staflowy štab za prezidentstwo rady EU přepodała. Krajej stej mjenujcy minjeny kónc tydźenja „běh přećelstwa“ k wopomnjeću čěskeho běharja Emila Zátopeka wotměłoj. W Brüsselskim stadionje „Tři lipy“, hdźež bě sportowc 1954 swětowy rekord na distancu 10 kilometrow nastajił, staj Philipe Leglise-Costa a Edita Hrdá, wobaj zapósłancaj EU, sportowe zarjadowanje zahajiłoj. Olympiska dobyćerka Jarmila Kratochvilová a dalši znaći atleća su so na wubědźowanju wobdźělili. „Staflowy běh je něšto cyle wosebiteho. Partneraj dyrbitaj so jedyn na druheho spušćeć móc. Kolegialita a kooperacija budźetej nam wažnej stołpaj za wuspěšne prezidentstwo EU“, rozprawješe Hrdá po přewjedźenej akciji.
Budyšin (SN). Na lětušim posedźenju poradźowaceho wuběrka za prašenja serbskeho ludu poboku zwjazkoweho ministerstwa nutřkowneho chce Domowina nimo předsydy Dawida Statnika a městopředsydow dr. Hartmuta Leipnera a Marka Hančika dwěmaj młodostnymaj z Delnjeje Łužicy wobdźělenje zmóžnić. Za to je hišće trjeba, so z předsydstwom župy Delnja Łužica dorozumić. To je prezidij zwjazkoweho předsydstwa na swojim wčerawšim posedźenju wobzamknył. Kaž třěšny zwjazk informuje, je gremij zdobom přihot wólbow serbskich zastupjerjow rady Załožby za serbski lud za wólbnu periodu 2023-2027 zahajił. Z tym ma so zwjazkowe předsydstwo na posedźenju 25. nowembra zaběrać.Z móžnej nowelu Sakskeho serbskeho zakonja je so prezidij znowa zaběrał. Po njedawnym wuradźowanju prawniskeho wuběrka chcedźa na zetkanje a dorozumjenje mjez prezidijom, wuběrkom a Radu za serbske naležnosće w Sakskej přeprosyć. Nimo toho rozjimachu kónčne wotličenje za institucionelne spěchowanje Domowiny, Rěčneho centruma WITAJ a konkretn ...


c: text/html

text:
Docker
Docker - swobodne uoprůgramowańy używane do izolacyje programůw we sztrukturach mjanowanych kůntynerůma a admińistrowańy ńimi. Izolacyjo je zapewńůno bez wirtualizacyjo na szteli uoperacyjnyj systymy, co uoznaczo, że skłodo śe na ńa uoprůgramowańy, bibljůtyki a konfiguracyjne pliki. Beztuż co wszyjske te sztruktury używajům tego samego kernela uoperacyjnyj systymy, jich wirtualizacyjo je lekszo (bjere mańi zasobůw) jak połno wirtualizacyjo.
Docker mo poczůntki swobodnego fůngowańo we marcu 2013. Fůnguje na Linukśe, Windowśe, MacOŚe a inkszych systymach.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Jak niy pōmōgło ȏstrzygani, to trza bōło bajtli bardzi postraszyć! Tych nojmyjszych straszyło sie bebokami. U nos czorne beboki ze wielgimi świycōncymi ȏczami siedziały dycki pod starczynym łōżkiym. Starka tam miała skowane we skrzince roztōmańte rzeczy po starziku Johanie, co rod szewcowoł, bezto dowała pozōr, coby my sie do nich niy dobrali. Straszyni bebokami, co porywajōm dziecka działało tak dłōgo, podwiel mōj bracik niy dorwoł tatulkowej taszylampy! A potym na pojstrzōdku izby „wylandowoł” drajfus a tasza ze dratwōm a szydłami.
Starsi porzad dzieckōm jakisi nudle na nos wiyszali, a rachowali na to, że gupie bajtle im uwierzōm! Jedni to robili, jak dziecka były za fest dociyrne, inksi, bo dzieckōm przoli a radzi bojali! Jak porobiyli miejski radiowynzły a pozakłodali we chałpach kolchoźniki, to mōj bracik, co mu ze sztyry lata wtynczos bōło, zaroz sie zainteresowoł, jak to je, że tako skrzineczka sama godo! Nasza starka, co już miała dość tyj jego ciekawości, padała mu, że we pojstrzōdku siedzi taki mały chopek, co niy śpi, yny dziyń a noc faflo, ale drogo jom potym tyn szpas kosztowoł, bo synek przi nojbliższej prziwiliji kołchoźnik rozebroł na tajle, cołki szczyńści, że niy bōł do prōndu załōnczony!
Szła żech kaj ze starkōm, to mi dycki przipōminała: dej pozōr a dziwej sie pod nogi, bo mi kaj liźniesz, abo do wody wleziesz! Jo jednako rada zaglōndała na boki, bezto kolana żech miała sztyjc poȏbijane, a czasym to i grucza na czole, bo jak mi sie co uwidziało, to żech ȏ świecie zapōminała! Jak żech ze starzikym Paulkym szła do lasa, to sztyjc słyszałach, coby dować pozōr pod nogi, bo korzyńska ze ziymie wystowajōm. Ale godoł tyż, że mōm sie dziwać po strōmach a krzokach. Ze poczōntku, to jo se myślała, że ȏn mo strach, coby na nos jaki wilk abo ber ze krzōw niy wyskoczoł, ale potym, żech sie kapła, że starzikowi szło ō to, żebych poznała leśny żywot. Dać se pozōr jednako nigdy niy zawadzi!
Roztomiłe dziecka, życza Wom piyknego a spokojnego żywota na tyn naszym umiłowanym świecie!
Grymlino


text:
Najpozdźišo 2024 chcedźa strowotniski centrum twarić započeć
Hamor (AK/SN). Medicinski zastaranski centrum jako projekt Hamorskeje gmejny we wobłuku strukturneje změny je na dobrym puću. To podšmórny wjesnjanosta Achim Junker (CDU) předwčerawšim na posedźenju gmejnskeje rady. „Smy projekt Zhorjelskemu wokrjesej zapodali. Tam su jón jako dobry posudźowali a sakskej agenturje za strukturne wuwiće (SAS) dale dali“, Junker rozłoži.
Někotre korektury měješe gmejna hač do 9. junija dodać. Při tym dźěše mjez druhim tež wo financy. Za to prošachu najprjedy wo podlěšenje termina, štož pak SAS wotpokaza. Skónčnje je so tola poradźiło, žadane korektury sčasom zapodać a do swojeho projekta zadźěłać. „To bě chětro wjele dźěła, ale dźakowano wšitkim wobdźělenym smy je zmištrowali“, so Junker wjeseli.


text:
Z beneficnymaj koncertomaj 12. a 13. měrca w Budyskej měšćanskej hali „Króna“ chce Serbski ludowy ansambl ukrainskemu ludej pomhać, a to z podpěru serbskich lajskich skupin. Cordula Ratajczakowa je so ze Stefanom Cušku z SLA rozmołwjała.
Minjeny štwórtk je wójna wudyriła, a pjatk sće hižo z namołwu reagowali – jara spěšnje hladajo na trěbne organizatoriske dźěło za koncertaj přichodny tydźeń. Kak je to wotběžało?
S. Cuška: Sprawnje prajene, je so to hižo z nadpadom štwórtk započało. W bliskosći je wójna, a my jednorje na dźěło chodźimy. Štwórtk smy započeli na socialnych medijach swoju solidaritu z ukrainskej ludnosću zwuraznić. Pjatk zrodźimy ideju, koncert solidarity za potrjechenych wójny organizować.
Hač do wčerawšeho móžachu so zwólniwi přizjewić – kajki je dotalny wothłós?


text:
Wšu zwjazkowu zahrodnu přehladku (BUGA) w Braniborskej sej lětsa na jeničkim dnju wobhladać njeje prosće móžno. Wopytowar ma sej znajmjeńša dwaj dnjej za to zaplanować, wšako dyrbi so k cyłkownje pjeć wšelakim městnosćam podłu rěki Habole podać – do Brandenburga, do Premnitza, do Rathenowa, do Stöllna a do Havelberga. Na kóncu je kóžde wustajenišćo wosebite dožiwjenje, swědčace wo fantaziji kaž tež wo prócy a pilnosći zarjadowarjow.
Wosrjedź města zapołožena je zahrodna přehladka w Brandenburgu. Wot wulkeho parkowanišća přińdźeš po zdźěla nowych mostach k přistawej, wokoło kotrehož je přehladka natwarjena. We wulkim parku su cyłkownje 33 temowych zahrodow připrawili. Wustajenišća w formje stilizowanych łódźow w něhdyšej łódźnicy wěnuja so z wjele fantaziju wšelakim temam. Tam na přikład zhoniš, kak dekoratiwne móže stare drjewo w zahrodce skutkować, je-li wotpowědnje wobdźěłane, abo kak fantazijepołnje hodźa so betonowe elementy zasadźić.
Na wulkim blidźe rozpołožene leža wšelake materialije, tež wobrazy serbskeho molerja Jana Buka. Cyła dźěłowa rumnosć z kamorami, natykanymi z kašćikami, z plakatami na sćěnje a z wulkim regalom – dźělčka wobrazoweho archiwa – wuprudźa wěstu hektisku atmosferu. Jenož wobraz delnjoserbskeho prócowarja Mata Kosyka na jednej sćěnje wisajo spožča ći wokomik wodychnjenja a dopomnjeća. „Haj na njón rady hladam. Česću sej skutkowanje Mata Kosyka na dobro delnjoserbskeje literatury. Wón je mi takrjec z přikładom“, praji 53lětna kuratorka Choćebuskeho Serbskeho muzeja Christina Kliemowa. W swojej dźěłowej stwě přihotuje wona runje přehladku wo tworjenju molerja Jana Buka. „Naš muzej je tele wobrazy pola njeho w Njebjelčicach z pomocu Domowiny nakupił a někotre sej wupožčił. Chcemy Jana Buka a jeho wuměłske skutkowanje paralelnje k wustajeńcy ,Satkula‘ Karla Vouka stajić a jeho tak počesćić.“
Hižo někotre lěta wuchadźa almanach „Podstupimske pśinoski k Sorabistice“, kotryž wudawataj dr. Madlena Norbergowa a prof. dr. Peter Kosta. Delnjoserbowka z Choćebuza je zdobom čestnohamtska hłowna redaktorka. Alfons Wićaz je so z njej rozmołwjał.
Waš almanach njeje serbskej zjawnosći w Hornjej Łužicy hišće tak znaty. Hdy bu wón prěni króć wudaty?
M. Norbergowa: Smój jón z prof. dr. Peterom Kostu załožiłoj, jako smój zdobom załožiłoj na Podstupimskej uniwersiće dalokostudij delnjoserbšćiny. To bě 1989. Pozdźišo so rozsudźichmoj, něšto trajneho we wobłuku uniwersity wuwiwać. Podstupimska bě wšak w Braniborskej jenička sorabistiku podpěrowaca uniwersita. Tak nasta tež ideja, wědomostnu seriju załožić. Pomjenowachmoj ju „Podstupimske pśinoski k Sorabistice“ a chcychmoj na to pokazać, zo so tuta uniwersita wo sorabistiku stara. Dalokostudij drje wjace njeje, ale naša serija dale wobsteji. Uniwersita a jeje nakładnistwo ju jara podpěrujetej.
Mysle ke knize serbskeho wandrowskeho
Něhdźe před měsacomaj wuńdźe w nakładnistwje Bastei Lübbe kniha Franca Čornaka. Awtobiografisce wopisuje młody Serb z Chrósćic swoje dožiwjenja jako wandrowski na 221 stronach pod titulom „Franz im Glück – Meine Wanderjahre auf der Walz“. Stawizna to pachoła, kiž sej tři lěta swět wotkrywa, při čimž rjemjeslnisce a čłowjesce zrawi a žiwjensku změnu dožiwja.
Něchtóžkuli so snano praša, čehodla njeje kniha w serbskej rěči wušła. Wona nasta na nastork němskeho žurnalista Rainera Schäfera, kiž je zdobom koawtor. Wón njeje so jenož do stawizny wandrowstwa, ale tež do wašnja serbskeho, katolskeho młodźenca z wuchodneje Němskeje zalubował. Wšako so tele aspekty na wšelakich městnach zas a zaso zapletuja.
„Dźensa so dźakowano składowanskim medijam telko wobrazow zhotowja kaž ženje do toho“, piše Jürgen Maćij w zawodnych myslach k wudaću „ Wćipni być – Neugier“. Zjawnosći spřistupnja Ludowe nakładnistwo Domowina zběrku jako „fotografiske wotkryća“. Wudawar je Jürgen Maćij, kiž bě lěta 2014 projekt „Naša Łužica“ w horšći měł.
Dźensa so telko fotow zhotowja kaž hišće nihdy. Z pódlanskim wuskutkom to kaž přeco, hdyž stanje so něšto masowy zjaw. Moda je – kak dołho, je prašenje – sebjefotografowanje z mobilnym telefonom, tak mjenowane selfieje. Nichtó njetrjeba so tuž za tym prašeć, kak z kwalitu wonych fotow wupada. Njech je to zabawa, kotraž so ludźom, wosebje młodym, lubi.
Štož běše něhdy swójbny album – tak zdobom tež swójbna chronika –, njemało wažny za identitu swójbow, chronika nic njewažna za wjesnu abo regionalnu (tež serbsku) identitu, je so – bohudźak abo bohužel – modernizowało. Instagram je uniwersalny swójbny album přitomnosće. Wšědnje so 70 milionow fotow w Community Instagram do syće dawa. Tež tu so šarm, stil a čwak ekshibicionizma spodźiwnje měšeja.
Wliwapołne skupiny, koncerny abo jednotliwi předewzaćeljo přesadźeja swoje partikularne zajimy a wosłabjeja zjawne derjeměće. Tohodla dyrbi so demokratija dale wuwiwać. Filozof demokratije Alexis de Tocqueville warnowaše hižo w 19. lětstotku před „tyranstwom wjetšiny“. Demokratija drje žada sej runoprawosć, ale logisce je „wěrnosć stajnje na boku sylnišeje wjetšiny“. Po Tocquevilleu wjedźe to do „wotročstwa a tulenja“ před wjetšinu, štož swobodu a dostojnosć čłowjeka podusy. Na to so samo Zwjazkowe wustawowe sudnistwo poćahuje, žadajo sej sylnišu participatiwnu resp. bazowu demokratiju. Dokelž staj čłowjek a towaršnosć stajnje njedokonjanej a zmylnej, njesmě so wjetšinje dowolić, wo naležnosćach a prawach mjeńšiny rozsudźeć. Z teje přičiny słuša wjetše samopostajowanje małych ludow k principam, kotrež ma statny paternalizm abo tež móc wjetšiny zwuzdźić.
Mićo Cvijetić na 37. swjedźenju serbskeje poezije
Beno Budar
Dźens so w Lwowje pochowa
našej´ rěče lubowar,
ju pěstowa a dale da
studentam Ukrainy
naš profesor Motornyj.
Za nas je to zrudoba,
zo tajki pilny prócowar
zakónči skutk žiwjenski.
Njech dale jeho šulerjo
su naši serbscy přećeljo …
(8. junija 2015)
Připóznaty slawist a literarny stawiznar Wolodymyr A. Motornyj bě dołholětny nawoda katedry slawistiki na Narodnej uniwersiće „Iwan Franko“ we Lwowje. Mnohe lěta wěnowaše so wón serbsko-ukrainskim kulturnym stykam. Swojim studentam je zaměrnje zakładne znajomosće serbskeje rěče a kultury posrědkował. Wón kaž tež jeho kolegojo a studenća su rady we Łužicy přebywali. Často přewodźach jeho na rozmołwy kaž z dr. Měrćinom Völkelom, Kitom Lorencom a prof. Pawołom Nowotnym, kotrehož bě na poslednim přebytku we Łužicy wopytał.
Benej Budarjej
W serbskim domje, při škleńčce běłeho wina,
słucham bjesadźe łužiskeho bajkarja,
powěda mi wo serbskej domiznje,
z tyšnotu w mjezwoču, wo bolostnych
stawiznach.
Widźu so pominjeć ćežite hwězdy,
pytace za domom na njebju,
přikradnjejo so zerničkomaj basnika,
tradaceho za lubosću w prózdnoće swěta.
Poslednje lisćo rozwěwa wětřik
po wusnjenych łužiskich polach,
zyma předrěwa so přez wokna a durje,
zadomi so do stwow mojich přećelow.
Z łopjenami a pěskom zasypa křižowanku,
wobrazy, smjertne nawěški a serbske
pismiki,
blěde smuhi, něme swědki powěsće,
na złotej runinje, we wěčnym přewěwje.
Prěnje sněženki nas napominaja,
w kotrej smy wosudnej hodźinje, tam a tudy,
w kajkim času, w kajkim helskim kruhu.
Budyšin, nowember 1999
(Přebasniła Dorothea Šołćina.)


text:
Hórnikecy (AK/SN). W aprylu 2012 załoženy mjezy přesahowacy turistiski zwjazk Łužiska jězorina je k zwičnjenju poskitkow kónčiny njeparujomny. Tole podšmórny jednaćelka Kathrin Winkler minjeny štwórtk na turistiskim dnju Łužiska jězorina, kotryž so w Hórnikečanskej Energijowej fabrice pod hesłom „Dale myslić, ćežišća sej stajeć, zhromadnje wuhotować“ wotmě. Něhdźe 60 zastupjerjow z wobłukow turizm, politika, hospodarstwo a kultura so wobdźěli. Turistiski zwjazk je tohorunja swoju dźěławosć bilancował a poda wuhlady do přichoda.
Budyšin (SN/MiR). W Sćijecach/Ratarjecach na kromje Budyšina njesteji drjewjana chěžka na roli njedaloko jězdnje, kotraž wjedźe do Hodźija a Biskopic, hižo samotna. Zašłe dny su sobudźěłaćerjo Domanic ratarskeho předewzaća w Hózku na dosć wulkopłoninowych truskalcowych polach wokoło njeje dźěłać započeli a su hnojiwo do rjadkow sypali. „Truskalcy trjebaja podpěru“, rjekny na naprašowanje něhdyši mějićel firmy Michał Domanja, kiž bě ju z mandźelskej w lěće 2004 swojemu synej Matthiasej přepodał, „hnojili smy z wapnom, kotrež rostliny za wuwiće trjebaja; amoniakom, kotryž jim pozdźišo móc dawa a hnydom skutkowacym salpeterom.“ Štož pak pobrachuje, zo by skutkownosć přirodnje sucheho hnojiwa wulka była, je dešć, a tón ratarjam pobrachuje.
Najdrohotniša surowizna po cyłym swěće je woda. Klimowa změna njeda so hižo zadźeržeć a jeje wuskutki začuwamy. Ćim wažniši je rozumny wobchad z wodu. W hospodarskim wobłuku móhli nowe kołoběhi nastać.
Čorna Pumpa (SN/BŠe). Woda je zakład wšeho žiwjenja za rostliny, zwěrjata a tež ludźi. Z tym je woda najdrohotniša surowizna, kotruž čłowjek trjeba. Předewšěm we Łužicy pokazaja so stajnje wulke ćeže nastupajo wodu. Klimowa změna zawostaja swoje slědy, a tež hladajo na strukturnu změnu je resursa trěbna. Tuž chcetej zaměrowy zwjazk industrijoweho parka Čorna Pumpa, kotryž Grodkowske předewzaće za hospodarske wuwiće ASG zastupuje, a Choćebuske předewzaće LWG Łužiska woda wušo hromadźe dźěłać. Tele dny stej kooperaciske zrěčenje podpisałoj. „Naš zaměr je přichodne wodohospodarske změny we wobłuku strukturneje a klimoweje změny zhromadnje zmištrować“, zwurazni techniski jednaćel LWG Marten Eger.
Wodowe Hendrichecy (SN/BŠe). W třikrajowym róžku Němska, Čěska a Pólska chcedźa zamołwići kónčiny w zwisku krajinoweho rjadowanja bóle hromadźe dźěłać. Dźensa tydźenja su zamołwići zahajensku dźěłarničku pod hesłom „Tři kraje, jedyn přichod – zhromadne dźěło němskeho, pólskeho a čěskeho ruma“ we Wodowych Hendrichecach wotměli, na kotrejž bě mjez druhim Zhorjelski krajny rada Bernd Lange (CDU) přitomny. Na zarjadowanju předstajichu mjez druhim studiju Wrócławskeho instituta za teritorialne wuwiće. Dopóznaća su nětko dźěłowy zakład za dalše zhromadne dźěło. Zaměr je zhromadnu syć wutworić a kónčiny bóle „splesć“.
Hladajo na analyzu pólskeho instituta diskutowachu wobdźělnicy dźěłarnički wo memorandumje. Bernd Lange wupraji so za tajke zhromadne stejišćo. Na zakładźe memoranduma budźe nětko dźěłowa skupina wutworjena, kotraž měła so wosom króć zetkać a krutu strukturu z prawniskim zakładom zdźěłać. Dokumenty měli zhromadne mjezy přesahowace dźěło zesylnić. Zdobom móhli přikład za tamne regiony być.
Sprjejcy (JoS/SN). Wutwar Małeje Sprjewje mjez Bórkhamorom a wuliwom do Sprjewje w Sprjejcach je nimale dokónčeny. Wot Łužiskeje a srjedźoněmskeje towaršnosće za hórnistwowe zarjadnistwo (LMBV) zrěčensce wjazana firma Hagn Umwelttechnik ze Sulzemoosa je „swoje kófry nimale spakowała“. Nadawk je spjelnjeny, jenož zbytne dźěła maja hišće zdokonjeć. Jedyn z nich je wotstronić stary rołowód z přeměrom 1 600 milimetrow, kiž trjebachu za wotwodźenje wody z Wochožanskeje jamy do přitoka bywšeje rjedźernje za jamowu wodu w Nowej Wsy (Burgneudorf). Ćežku techniku zasadźeja, zo bychu přeprěkowanje roła spody rěčnišća wotstronili. Za to pobrjohaj wubagruja, rołu wuryja, wotrězk pod Małej Sprjewju wotrězaja a wotstronja. Na to twarskej wobłukaj zaso z pódu napjelnja a tež tu běh rěki zreguluja. To ma hač do kónca meje trać. „Wšitke dźěła časowemu planej wotpowěduja“, nowinski rěčnik LMBV Uwe Steinhuber zwěsći. „Sobu wupisane zwosadźenja a zawjazowace narunanske naprawy pobrjóžnych wobłukow traja hač do klětušeho.
Drježdźany (SN/BŠe). Drježdźanska rjemjeslniska komora je wčera a dźensa cyłkownje 73 rjemjeslniskich mištrow počesćiła, kotřiž su před 50 lětami swoje mišterske pruwowanje w Drježdźanskim komornym wobwodźe złožili. Wot wóčneho optikarja hač k blidarjam abo hornčerjam su mjez jědnaće žonami a 62 mužemi najwšelakoriše powołanja zastupjene.
Na zarjadowanjomaj w Drježdźanach wobdźělichu so zdobom zastupjerjo rjemjeslniskich zwjazkow a organizacijow, kotřiž angažement wustojnych a nazhonitych mištrow hódnoćachu. „Woni su so wo to postarali, zo mišterske zawody po cyłym swěće za kwalitu a ručne dźěło steja. Jako mištrojo su přez lětdźesatki wučomnikam swoju wědu sposrědkowali a sakski hospodarski region wuspěšnje sobu wobwliwowali“, zwurazni prezident Drježdźanskeje rjemjeslniskeje komory Jörg Dittrich.
Z Budyskeho wokrjesa su dźensa 15 rjemjeslniskim mištram wosebite wuswědčenje přepodali. Wčera su hižo jědnaće mištrow ze Zhorjelskeho wokrjesa w Drježdźanach počesćili.
Choćebuz (dpa/SN). Tuchwilna strukturna změna we Łužicy staja předewšěm strowotniski sektor před wulke wužadanja. Tejle wažnej temje je so njedawno tež najwjetša chorownja kraja Braniborskeje, Carla-Thiemowy-klinikum (CTK), w Choćebuzu na wosebitym kongresu wěnowała. Ćežišćo tworješe problematika falowacych strowotniskich fachowcow a fachowčow. Po podaćach chorownje chcedźa strowotniske a hladanske poskitki posłužbowarjow we Łužicy a Braniborskeje techniskeje uniwersity (BTU) zwjazać a přichodnje stabilne zastaranje zaručić. Tak chce CTK hač do 1 000 wukubłanskich městnow w swojej akademiji poskićić, připowědźi hladan- ska direktorka Andrea Stewig-Nitschke.
Kórjeń (AK/SN). Cyrkej měła strukturnu změnu we Łužicy konstruktiwnje přewodźeć a z fundowanym kubłanjom k tomu přinošować, bě wuslědk zarjadowanja w centrumje za dialog a změnu w Kórjenju (Kahren) pola Choćebuza, hdźež zaběrachu so wobdźělnicy z temu „Kubłanje a strukturna změna we Łužicy“. Na zarjadowanje přeprosyłoj běštaj generalna superintendentka ewangelskeho Zhorjelskeho cyrkwinskeho kruha Theresa Rinecker a Zhorjelski katolski biskop Wolfgang Ipolt. Zastupjerjo šulow, wosadow, komunalneje, krajneje a zwjazkoweje politiki wobdźělichu so na dialogu, kotryž jednaćelka ewangelskeho dźěłoweho zhromadźenstwa za dorostowe kubłanje w Berlinje a Braniborskej Barbara Hackenschmidt moderěrowaše.


text:
Medal 40-lecia Polski Ludowej
Odznaczeni: Jan Artymiuk, Ryszard Benesch, Stanisław Blaschke, Zofia Blaschke, Zdzisław Jan Broda, Edward Antoni Garścia, Henryk Górecki, Jerzy Grzymek, Stefan Władysław Jóżkiewicz, Marian Kruciński, Zdzisław Kubas, Kazimierz Kusiński, Tadeusz Piotr Laskowski, Mieczysław Lasoń, Edward Bolesław Leja, Władysław Stefan Lenkiewicz, Jerzy Małecki, Stanisław Małoszewski, Eugeniusz Matula, Zbigniew Nartowski, Olga Nielubowicz, Krystyna Teresa Norwicz, Zygmunt Polek, Karol Stanisław Przybyłowicz, Stanisław Jerzy Pytko, Adam Józef Siedlar, Kazimierz Stanisław Sztaba, Adam Tokarski, Krystyna Tryuk, Stanisław Wdowiarz, Piotr Paweł Wyszomirski, Czesław Żuławski


text:
Kóńc julija jo dr. Doris Teichmanowa swěśiła swój 85. narodny źeń. Wóna źěła a jo žywa skerjej za śichem. Dokulaž jo wó serbskem pismojstwje Dolneje Łužyce slěźiła a publicěrowała, comy ju krotko pśedstajiś.
Naroźiła jo se 29.07.1933 w Grodku. Do abitury jo Doris Šwarcojc bydliła z mamu a młodšym bratšom we swójom rodnem mĕsće, we Grodku. Tam jo teke chójźiła do šule. Bydlili su w nejmjeńšem chromcyku Grodka gromadu z maminyma starjejšyma. Starše generacije familije starkeje (Krawcojc) su južo pśecej bydlili w Lĕšćoch, w małej jsy pla Grodka, we bliskosći Strittmatterowych Bošojc.
Starka jo rada enkelźowce spiwała a wulicowała wót starych casow. Pśi tom jo cesćej serbski powědała. Wóna jo na pśikład znała wšykne pomjenjenja cerkwinych tyźenjow na serbske. Tam a zas jo wšake słowa na serbski groniła. Na nje jo se enkelźowka teke pózdźej ako dorosćona dopomnjeła, což jo ju pó-gnuło, aby serbsku rěc wuknuła.


text:
Technologia chemiczna
Reprezentanci: Witold Budryk, Piotr Burmistrz, Katarzyna Cholewa-Kowalska, Małgorzata Ciecińska, Jan Deja, Anna Derdacka-Grzymek, Dominik Jacek Dorosz, Ewa Drygalska, Ryszard Jerzy Gajerski, Elżbieta Greiner-Wrona, Krystyna Gustaw, Maria Haberko, Anna Teresa Jowanowicz, Aleksander Adam Karcz, Kazimierz Jan Kling, Stanisław Komornicki, Andrzej Korta, Wiesław Kurdowski, Stanisław Łabuś, Jan Ryszard Małolepszy, Janina Milewska-Duda, Wiesława Maria Nocuń-Wczelik, Jan Partyka, Wiesław Antoni Piątkowski-Grzymała, Waldemar Pichór, Jan Pielichowski, Andrzej Piotrowski, Stanisław Porada, Bernadeta Maria Procyk, Anna Przybyłek-Boraczyńska, Zdzisław Roman Pytel, Heinz Riesenhuber, Halina Władysława Ropska, Elżbieta Jadwiga Rykiert, Stanisława Sanak-Rydlewska, Ewa Magdalena Stobierska, Ludosław Włodzimierz Stobierski, Anna Krystyna Ślósarczyk, Irena Wacławska, Edward Paweł Walasek, Jan Wasylak, Józef Widaj, Maria Marcela Wirska-Parachoniak, Krystyna Wodnicka, Janina Teresa Wolszczak, Mariusz Andrzej Wójcik, Piotr Paweł Wyszomirski


text:
Antarktyda
Antarktyda (ang. Antarctica) – kůntynynt uo wjyrchu kole 13,2 mln km² kery je ze połedńowyj půłkule Źymje, ze becyrka koło podbjygůnowygo połedńowygo. Terozki, praktyczńy cołko (98% placu) dekńůno je lůndolodym, kery je ruby na 4774 myjtry. Lůndolůd tyn mjanuje śe Antarktykům. Je to nojźimńyjszy ze kůntynyntůw. Strzedńo rokowo tymperatura je sam -55,6 stopńůw Celsyjusza. 21 lipca 1983 spisano cołke mińimům tympyratury: -89,2 stopńůw Celsyjusza na stacyji Wostok (przi -60, -70 zamarzo ćycz we uocznych gołkach).


text:
Mirosław Syniawa
Mirosław Syniawa (nar. 14 listopada 1958 we Chorzowie) to je ślōnski pisŏrz, poeta a przekłŏdŏcz poezyje[1]. Ze bildōngu chymik. Podszukowŏcz historyje przirodniczych nauk we Ślōnsku, autōr Biograficzny słownik przyrodników śląskich (tajla 1; nowe wydanie: tōm 1–2) a pŏrudziesiyńciu biograficznych szkicōw ôpublikowanych we kwartalniku „Przyroda Górnego Śląska”, spōłautōr mōnografije ô Szuli Bazowyj nr 24 we Starym Chorzowie.
Je ôn spōłzałożycielym ferajnu Pro Loquela Silesiana (2018, ôd 2009 do 2014 bōł sekretŏrzym we forsztandzie), spōłautōrym piyrszego ślōnskigo ślabikŏrza (Ślabikŏrz niy dlŏ bajtli abo lekcyje ślōnskij gŏdki).
Twōrczość literackŏ[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Rōmany[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- 2017: Nunquam otiosus
Poezyje[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- 2018: Cebulowŏ ksiynga umartych (tōm poezyje po ślōnsku)
Przekłŏdy poezyje na ślōnski[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- 2014: Dante i inksi
- 2016: Remember Tam o'Shanter's mare. Spōmnijcie se Tamowā Klaczkā. Wiersze i śpiywki Roberta Burnsa
- 2021: Dante i inksi i jeszcze inksi (poszyrzynie Dante i inksi)
Przipisy
- ↑ Daria Czarnecka, Nunquam Otiosus – Mirosław Syniawa, recenzja Darii Czarneckiej, wachtyrz.eu, 19 lutego 2018 [dostymp 2021-01-22] (polski).


text:
Ôstatnie feryje spyndzilimy w Maroku. Przōdzij ani niy myślelimy ô wczasach w Afryce – ani we popularnym Egipcie, ani wiecznie gorkij Tunezyji. Ku “rychtycznymu Czornymu Lōndowi” jak Synegal abo Kynia tyż za fest nos niy rwie. Ale Maroko łaziło nōm po łepie już ôd dobrych poru lot. Farebne kupki gewyrcōw na torgach w Fezie, larmo na szumnym Jemaa el Fna w Marrakeszu abo te wszyjskie piykne, krasiate tōry zaczły sie nōm w jednym mōmyncie śnić. A jak jeszcze my posznupali we internecy i znojdli informacyje ô gōrce Jebel Toubkal, kero mo 4167 metrōw, a na kero kożdy amator umi wlyź abo ô ôbłōnk na plaży w Legzirze, to wiedzielimy już na isto, że nasze lato bydzie echt marokańskie.
45 dni. Gynau tela bylimy w rajzie. Tōż bodej mōmy co ôpowiadać, pra? Beztōż nastympne pora(noście) postōw na blogu bydzie z tego wyjazdu. Chcymy Wōm pokozać marokańskich ludzi, futer, gyszpant sztele i pedzieć, jako se to wszyjsko pochytać, coby niy zgupieć w tym państwie piyknym, ale jednak cooołkiym iknszym jak te, kere znōmy. Ale doczkejcie! Dyć te feryje to niy było yno Maroko. Połazilimy tyż po jednych z nojgryfniyjszych miast w Europie. Tōż bydzie i ô jednej fest znanej wieży, i ô nojstarszej katedrze świata, i ô tapas, i ô meczu Realu Madryt, i ô… Nooo kapka tego bydzie. 🙂
Cołko rajza ze Ślōnska – przōd autobusowo bez Berlin i Kolōnijo w Nimcach, Paryż i Bordeaux we Francyji, Saragossa i Madryt we Hiszpaniji, dalij taksowo-autobusowo bez Maroko i potym nazot autostopowo ôd Barcelōny do ôblubiōnego Rybnika – była naprowda udano. A ô tych wszyjskich miastach po drōdze chcymy Wōm poôpowiadać. Tōż właźcie co jakiś czos na bloga i Facebooka, bo bydzie i na co pozaglōndać, i co poczytać.
45 dni, 20 szteli, przeszło 11 tysiyncy kilometrōw
Piyrszo tajla tych wczasōw, to bōł wyjazd richtich europejski, gynau taki, jakie już znōmy: piykny baukōnszt, snōżne drōgi, godki, kere kajś już my słyszeli i pora zdań umiymy w nich pedzieć, ludzie zocni, ale zdystansowani, futer z kilszrankōw i cyny nabijane na kasa. Drugo, afrykōńsko tajla to już cosik ganc inkszego: maras na bornsztajnach, kery żodnymu niy zawadzo, blank nowy jynzyk, baby pozakrywane, chopy otwarci, ale tyż czynsto niyprzijymni, maszkety wystawiōne cołki dziyń na tofli pod klarōm, nabiyrane rynkami i cyny, ô kere zawdy trza sie wadzić.
Masa roztōmaitych ludzi, przigōd i śmiychu. Tōny jedzynio i tysiōnce kilometrōw. Godziny łażynio, cykanio i poznowanio świata. Ja, to było naprowda gryfne 45 dni. 🙂
Dzisioj jeszcze yno pora informacyji takich bardzij liczbowych, jakbyście tak chcieli wiedzieć co i jak u nos wyglōndało z transportym, spaniym i piniōndzami. Zaglōndejcie, szporujcie i rychtujcie sie na rajza!
Transport na trasie Ślōnsk-Maroko-Ślōnsk
Wszyjskie cyny ôd łebka, we walutach takich, w jakich my kupowali. Megabusy, PolskiBus i Ryanair kupowane we internecy, reszta “we ôkiynku”.
Autobusy w Europie:
- Rybnik-Katowice: 9zł, 57km, InterBus, 0.16zł/km
- Katowice-Berlin: 39zł, 521km, PolskiBus, nocny, 0.07zł/km
- Berlin-Kolōnijo: 8€, 573km, Megabus*, nocny, 0.06zł/km
- Kolōnijo-Paryż: 16€, 495km, Megabus*, nocny, 0.14zł/km
- Paryż-Bordeaux: 3€, 584km, Megabus*, nocny, 0.02zł/km
- Saragossa-Madryt: 33€, 317km, Alsa, 0.45zł/km
*Megabusa już w Europie nima. Firma kupił FlixBus i to ōni ôbsługujōm teroski wszyjskie te rajzy. Beztōż – cōż poradzić – tak tōnich farkartōw już niy treficie. We Flixie bilety zaczynajōm sie ôd 15€.
Autobusy w Maroku:
- Marrakesz-Fez: 175MAD, 567km, CTM, 0.12zł/km
- Marrakesz-Essaouira: 75MAD, 184km, CTM, 0.16zł/km
- Marrakesz-Warzazat: 85MAD, 197km, CTM, 0.17zł/km
- Essaouira-Tiznit: 95MAD, 265km, CTM, 0.14zł/km
- Warzazat-Tinghir: 90MAD, 168km, lokalny, 0.21zł/km
- Tinghir-Rissani: 60MAD, 231km, lokalny, 0.10zł/km
- Merzouga-Fez: 190MAD, 467km, Supratours, 0.16zł/km
Autostop w Europie:
- Bordeaux-Saragossa: 465km (bez Piryneje, bojka!), 11 godzin
- Barcelōna-Rybnik: 2129km, 42 godziny
Fligry Hiszpanijo-Maroko:
- Madryt-Marrakesz: 17€, 1292km, Ryanair, 0.06zł/km
- Fez-Barcelōna: 178zł*, 1588km, Ryanair, 0.11zł/km
*Cyna średnio na łep, z jednōm wielkōm taszōm na spōła.
Taryfy*:
- Marrakesz-Imlil: 35MAD, 67km, 0.21zł/km
- Tiznit-Sidi Ifni: 50MAD (w nocy), 74km, 0.27zł/km
- Rissani-Merzouga: 20MAD, 40km, 0.50zł/km
*Ô grand taxi i petit taxi poczytocie niyskorzij. Tera musicie yno wiedzieć, że w Maroku siedymdziesiynciokilometrowo rajza starym mercym w siedmiu (!) ludzi je ganc normalno i robi sie ja taryfōm.
Cugi:
- Kolōnijo-Bonn
- Fez-Meknes
- Rabat-Meknes
- Bor-Praga-Rybnik
Hotel, riad, tapczan – spanie w rajzie
Ô spaniu w Maroku zrychtujymy ekstra post, bo je ô czym pogodać. Ale ogōlnie cołko rajza wyglōndała u nos tak:
- Niymcy: 2x autobus, 2x Couchsurfing
- Francyjo: 2x autobus, 1x hotel, 2x Couchsurfing
- Hiszpanijo: 4x hotel, 2x Airbnb, 1x TIR, 1x lotnisko
- Maroko: 11x hotel*, 10x riad, 1x celt na pustyni, 3x autobus, 4x Airbnb
*”Hotel” yno tak szumnie wyglōndo – roz bōł to richtich hotel, roz bardzij pynsjōnat, roz bliżyj hostelu. Tōż wcieplimy tamek wszyjsko, za co trza było bulić, a niy było miyszkaniym z Airbnb abo riadym. 😉 Wiynkszość rezerwowalimy kapka pryndzyj bez Booking, pora na miyjscu.
Kasa, pijōndze, hajs – wiela?
Nastawilimy sie na “zwiydzanie ôptymalne”, bez szporowanio na mus. Jak widzicie na wiyrchu, transport wiela nos niy kosztowoł. Spanie tyż szaflimy po tōniu, tōż kożdy nastympny dziyń udowalimy wiela my chcieli i na co my chcieli. A że Maroko naprowda nima drogie, to klamorōw my nawiyźli fol. 😉
I tak cołko rajza wyszła nos kole 1600€ za łep. Tōż już z przejazdami, spaniym, jedzyniym, pamiōntkami i cołkōm resztōm ([M]: sztyryma parami sztrzewikōw i trzema taszkami…) kole 90zł/dziyń.
Nastympne posty
Tak jak my przōdzij szrajbli – tym postym zaczynōmy marokańsko seria. Piszcie nōm w kōmyntorzach na blogu abo na Facebooku jak sie Wōm podobo, ô czym chcielibyście poczytać i co zoboczyć na naszych bildach. Tyn blog je dlo Wos. Bydymy tyż ôdwdziynczni za kożde “przaja tymu” i “podanie dalij”. 😉 Chowcie sie!


text:
Informacije maja zwjazać wotměte a planowane předewzaća
Budyšin (SN/MiR). Budyski Rěčny centrum WITAJ (RCW) sylnja swoje poskitki kubłarkam a kubłarjam. Tak chcedźa lětsa załožić regionalne kružki fachoweje wuměny serbskich kubłarkow a kubłarjow. Přewjesć chcedźa kružki za regiony Budyšin, Kulow a Wojerecy w prawidłownych wotstawkach. Je to poskitk za kubłanišća z wulkim podźělom serbskich maćernorěčnych dźěći a za serbske dnjowe maćerje. Kaž RCW w swojim prěnim newsletteru z 30. junija zdźěla, wotpowěduje poskitk přećam fachowych mocow. RCW jako zarjadowar regionalnych kružkow měri so na wšitke dźěćace dnjowe přebywanišća Sakskeje, w kotrychž kubłarki a kubłarjo dźěći intensiwnje serbskorěčnje kubłuja. „Newsletter je rezultat zetkanja z nošerjemi dźěćacych dnjowych přebywanišćow“, rjekny na naprašowanje nawodnica RCW dr. Beata Brězanowa, „tam je so wopokazało, zo maja kubłarjo a kubłarki žadosć za tym, sej nazhonjenja a wědu wuměnjeć.“
Składnostnje 150. posmjertnych narodnin fararja, spisowaćela a přełožowarja Jurja Wingera čitaše Tomaš Kliman wčera we wobłuku rjadu „Zynki a linki“ Serbskeho ludoweho ansambla na derje wobsadźenej Krawčikec žurli w Chrósćicach štyri skerje mjenje znate powědančka z jeho tworjenja, kiž buchu něhdy w Katolskim Posole kaž tež w časopisu „Łužica“ wozjewjene. Pianistka Soyoung Kim postara so z kompozicijemi Bjarnata Krawca wo hudźbne wobrubjenje. Kliman a Kim předstajitaj samsny program dźensa wječor w 19.30 hodź. w Budyskej Röhrscheidtowej bašće. Foto: Feliks Haza
Nimo zakónčacych koparskich tabulkow z mnóstwami hrow, wrotowym poměrom a ličbu dypkow jewja so w přehladach koparskich zwjazkow tež tajke z tak mjenowanym kwocientnym prawidłom (Quotientenregel). Tak na přikład we wyšej lize muži, w kotrejž hraja na přikład mustwa Biskopičanskeho KT 08, Budissy Budyšin a FC Hornjeje Łužicy Neugersdorf. Dypkowe kwocienty nastachu, dokelž mějachu cyłki koronapandemije dla rozdźělnu ličbu hrow. Jurij Bjeńš
Při prěnim ćěrjenju bykow je so dźensa w Pamplonje na sewjeru Španiskeje znajmjeńša pjeć běharjow zraniło, žadyn z nich pak ćežko. Hač do přichodneho štwórtka chcedźa wšědnje byki po dróhach stareho města do areny ćěrić. Škitarjo zwěrjatow tež lětsa přećiwo dwělomnemu zarjadowanju protestuja, kiž wotměwa so tam wot lěta 1591. Foto: dpa/Ruben Albarran
Nowu Krabatowu pěstowarnju w Čornym Chołmcu su předwčerawšim oficialnje přepodali. Někotre dźěći witachu hosći w serbskej drasće z chlěbom a ze selu. Hižo w měrcu běchu do kubłanišća z 42 městnami zaćahnyli. Inwestowało je město Wojerecy nimale dwaj milionaj eurow. 75 procentow z toho dóstachu spěchowane. Foto: Gernot Menzel
Přećeljo serbskeje dujerskeje kapały Horjany přeprošuja jutře, pjatk, při Hórčanskim sportnišću na swoje zarjadowanje „KrassBrass“. Što so za tym chowa a što wopytowarjow tam wočakuje, wo tym je so Jan Bogusz ze Symanom a Fabianom Hejdušku rozmołwjał.Što so dokładnje za zarjadowanjom „KrassBrass“ chowa?S. Hejduška: To budźe serbski dujerski swjedźeń pod hołym njebjom. Na wopytowarjow čaka w Hórkach dujerska hudźba w cyłej swojej wšelakorosći. Tak zahraje najprjedy dujerska kapała Horjany. Po tym smědźa sej přitomni tež w stilu skerje modernišu dujersku hudźbu lubić dać.F. Hejduška: Druhi dźěl budźe potom kaž party. Naš zaměr je, ze swjedźenjom wšitke fasety tuteje hudźby prezentować. Zastup płaći takrjec jako flatrate 20 eurow, w čimž su napoje sobu zapřijate. Hórčanski klub so wo ćělne derjeměće stara.Kak sće scyła ideju za tónle njewšědny event zrodźili?


text:
Popularne rymy do
zycie
mnie
czas
ciebie
jest
dzień
zawsze
wszystko
świat
świecie
życia
siebie
wiele
serce
razem
się
domu
oczy
będzie
serca
słowa
Tobie
dobrze
więcej
urodziny
jesteś
głowie
miłości
marzenia
miłość
Rymy do spotyka
Abramczyka, abwilczyka, Achajczyka, Adamczyka, adeńczyka, Afgańczyka, agańczyka, agnostyka, agryjczyka, akordyka, akryjczyka, akustyka, Amalryka, apijczyka, Aryjczyka, Asamczyka, ascetyka, aseptyka, asmarczyka, astańczyka, Ateńczyka, ateńczyka, atletyka, awiatyka, Azorczyka, Barczyka, baszłyka, befsztyka, Białczyka, Bielczyka, Bieńczyka, bioetyka, Błaszczyka, Błaszyka, błyszczyka, Bołtryka, bończyka, Borczyka, Boszczyka, Bralczyka, Bratczyka, bridżyka, brneńczyka, brydżyka, brzęczyka, Burczyka, bystrzyka, cebrzyka, cedrzyka, chińczyka, Chińczyka, chłopczyka, Ciaszczyka, Ciołczyka, cukrzyka, cyprzyka, czerwczyka, Czosnyka, Dawczyka, dioptryka, dorszyka, Drabczyka, Dubczyka, Duńczyka, Duszczyka, Dworczyka, dzierzyka, dzyndzyka, egerczyka, eklektyka, ekliptyka, elektryka, erystyka, eseistyka, Etiopczyka, Fitrzyka, Florczyka, Franczyka, Fraszczyka, Frączyka, Fronczyka, Gamdzyka, Garczyka, gastryka, Gburczyka, Ghańczyka, Gierczyka, gliptyka, Gmurczyka, gnostyka, Golczyka, gończyka, Graczyka, Gruszczyka, grzebyka, Grzebyka, Grzelczyka, Grzybczyka, Imiołczyka, Irańczyka, Iwańczyka, Jadczyka, Jajszczyka, Janczyka, Jarczyka, Jaszczyka, jaszczyka, Jażdżyka, Jenczyka, jęczmyka, Jonczyka, Jończyka, Jurczyka, Juszczyka, Kacprzyka, Kasprzyka, kaustyka, Kielczyka, Kiełtyka, Klimczyka, kloszyka, Kluczyka, kluczyka, Knapczyka, Knopczyka, kobczyka, kojczyka, kolczyka, Kołczyka, kończyka, Kopczyka, kopczyka, korczyka, Korczyka, krawczyka, Krawczyka, Królczyka, kruszczyka, krzemyka, krzyżyka, księżyka, Księżyka, Kulczyka, kulczyka, Kupczyka, kupczyka, kusztyka, kwadryka, lastryka, Laszczyka, Lenczyka, leszczyka, Leszczyka, liończyka, Łaszczyka, łotrzyka, Łubczyka, Łuszczyka, Majchrzyka, Malczyka, małdrzyka, Marczyka, Maszczyka, Mądrzyka, mądrzyka, mieczyka, Miszczyka, Młyńczyka, Nalczyka, napstryka, Niemczyka, nostrzyka, Noszczyka, obojczyka, Ogończyka, Oleszczyka, Omańczyka, Opolczyka, orańczyka, Osmańczyka, Paszczyka, Pieprzyka, pieprzyka, Pietryka, Pietrzyka, Piszczyka, plastyka, Plaszczyka, płaszczyka, płoszczyka, Popczyka, poprztyka, popstryka, Porczyka, półkrzyka, Praczyka, praktyka, pryszczyka, przełyka, Przemyka, przemyka, przetyka, przymyka, Przytyka, przytyka, przywyka, psiarczyka, puszczyka, Rajczyka, Rawczyka, Roszczyka, rozbryka, Ruszczyka, samczyka, sceptyka, scjatyka, Serczyka, seulczyka, skarbczyka, skeczyka, Słodczyka, Smoczyka, Sobczyka, sprężyka, sraczyka, stańczyka, Stańczyka, starzyka, Starzyka, Staszczyka, Stawczyka, Stopczyka, storczyka, straszyka, stróżyka, Stróżyka, strumyka, strzyżyka, Substyka, swastyka, Szalczyka, szańczyka, szaszłyka, szewczyka, Szewczyka, Szulczyka, Szymczyka, świdrzyka, tantryka, tańczyka, tarczyka, Tempczyka, Tkaczyka, Tomczyka, Traczyka, Trepczyka, trojczyka, trojszyka, tuńczyka, Turczyka, ufijczyka, Ulaczyka, Urbańczyka, walczyka, Walczyka, wałczyka, Waszczyka, Wawrzyka, Wawszczyka, Wdowczyka, Węgrzyka, wierszyka, wietrzyka, Wilczyka, wirczyka, Wołczyka, Woszczyka, wrończyka, wstężyka, wydrzyka, wyprztyka, wypstryka, zastrzyka, Zduńczyka, żubrzyka, Żulczyka, żywczyka
Abramczyka abwilczyka Achajczyka Adamczyka adeńczyka Afgańczyka agańczyka agnostyka agryjczyka akordyka akryjczyka akustyka Amalryka apijczyka Aryjczyka Asamczyka ascetyka aseptyka asmarczyka astańczyka Ateńczyka ateńczyka atletyka awiatyka Azorczyka Barczyka baszłyka befsztyka Białczyka Bielczyka Bieńczyka bioetyka Błaszczyka Błaszyka błyszczyka Bołtryka bończyka Borczyka Boszczyka Bralczyka Bratczyka bridżyka brneńczyka brydżyka brzęczyka Burczyka bystrzyka cebrzyka cedrzyka chińczyka Chińczyka chłopczyka Ciaszczyka Ciołczyka cukrzyka cyprzyka czerwczyka Czosnyka Dawczyka dioptryka dorszyka Drabczyka Dubczyka Duńczyka Duszczyka Dworczyka dzierzyka dzyndzyka egerczyka eklektyka ekliptyka elektryka erystyka eseistyka Etiopczyka Fitrzyka Florczyka Franczyka Fraszczyka Frączyka Fronczyka Gamdzyka Garczyka gastryka Gburczyka Ghańczyka Gierczyka gliptyka Gmurczyka gnostyka Golczyka gończyka Graczyka Gruszczyka grzebyka Grzebyka Grzelczyka Grzybczyka Imiołczyka Irańczyka Iwańczyka Jadczyka Jajszczyka Janczyka Jarczyka Jaszczyka jaszczyka Jażdżyka Jenczyka jęczmyka Jonczyka Jończyka Jurczyka Juszczyka Kacprzyka Kasprzyka kaustyka Kielczyka Kiełtyka Klimczyka kloszyka Kluczyka kluczyka Knapczyka Knopczyka kobczyka kojczyka kolczyka Kołczyka kończyka Kopczyka kopczyka korczyka Korczyka krawczyka Krawczyka Królczyka kruszczyka krzemyka krzyżyka księżyka Księżyka Kulczyka kulczyka
Kupczyka kupczyka kusztyka kwadryka lastryka Laszczyka Lenczyka leszczyka Leszczyka liończyka Łaszczyka łotrzyka Łubczyka Łuszczyka Majchrzyka Malczyka małdrzyka Marczyka Maszczyka Mądrzyka mądrzyka mieczyka Miszczyka Młyńczyka Nalczyka napstryka Niemczyka nostrzyka Noszczyka obojczyka Ogończyka Oleszczyka Omańczyka Opolczyka orańczyka Osmańczyka Paszczyka Pieprzyka pieprzyka Pietryka Pietrzyka Piszczyka plastyka Plaszczyka płaszczyka płoszczyka Popczyka poprztyka popstryka Porczyka półkrzyka Praczyka praktyka pryszczyka przełyka Przemyka przemyka przetyka przymyka Przytyka przytyka przywyka psiarczyka puszczyka Rajczyka Rawczyka Roszczyka rozbryka Ruszczyka samczyka sceptyka scjatyka Serczyka seulczyka skarbczyka skeczyka Słodczyka Smoczyka Sobczyka sprężyka sraczyka stańczyka Stańczyka starzyka Starzyka Staszczyka Stawczyka Stopczyka storczyka straszyka stróżyka Stróżyka strumyka strzyżyka Substyka swastyka Szalczyka szańczyka szaszłyka szewczyka Szewczyka Szulczyka Szymczyka świdrzyka tantryka tańczyka tarczyka Tempczyka Tkaczyka Tomczyka Traczyka Trepczyka trojczyka trojszyka tuńczyka Turczyka ufijczyka Ulaczyka Urbańczyka walczyka Walczyka wałczyka Waszczyka Wawrzyka Wawszczyka Wdowczyka Węgrzyka wierszyka wietrzyka Wilczyka wirczyka Wołczyka Woszczyka wrończyka wstężyka wydrzyka wyprztyka wypstryka zastrzyka Zduńczyka żubrzyka Żulczyka żywczyka
Abramczyka, abwilczyka, Achajczyka, Adamczyka, adeńczyka, Afgańczyka, agańczyka, agnostyka, agryjczyka, akordyka, akryjczyka, akustyka, Amalryka, apijczyka, Aryjczyka, Asamczyka, ascetyka, aseptyka, asmarczyka, astańczyka, Ateńczyka, ateńczyka, atletyka, awiatyka, Azorczyka, Barczyka, baszłyka, befsztyka, Białczyka, Bielczyka, Bieńczyka, bioetyka, Błaszczyka, Błaszyka, błyszczyka, Bołtryka, bończyka, Borczyka, Boszczyka, Bralczyka, Bratczyka, bridżyka, brneńczyka, brydżyka, brzęczyka, Burczyka, bystrzyka, cebrzyka, cedrzyka, chińczyka, Chińczyka, chłopczyka, Ciaszczyka, Ciołczyka, cukrzyka, cyprzyka, czerwczyka, Czosnyka, Dawczyka, dioptryka, dorszyka, Drabczyka, Dubczyka, Duńczyka, Duszczyka, Dworczyka, dzierzyka, dzyndzyka, egerczyka, eklektyka, ekliptyka, elektryka, erystyka, eseistyka, Etiopczyka, Fitrzyka, Florczyka, Franczyka, Fraszczyka, Frączyka, Fronczyka, Gamdzyka, Garczyka, gastryka, Gburczyka, Ghańczyka, Gierczyka, gliptyka, Gmurczyka, gnostyka, Golczyka, gończyka, Graczyka, Gruszczyka, grzebyka, Grzebyka, Grzelczyka, Grzybczyka, Imiołczyka, Irańczyka, Iwańczyka, Jadczyka, Jajszczyka, Janczyka, Jarczyka, Jaszczyka, jaszczyka, Jażdżyka, Jenczyka, jęczmyka, Jonczyka, Jończyka, Jurczyka, Juszczyka, Kacprzyka, Kasprzyka, kaustyka, Kielczyka, Kiełtyka, Klimczyka, kloszyka, Kluczyka, kluczyka, Knapczyka, Knopczyka, kobczyka, kojczyka, kolczyka, Kołczyka, kończyka, Kopczyka, kopczyka, korczyka, Korczyka, krawczyka, Krawczyka, Królczyka, kruszczyka, krzemyka, krzyżyka, księżyka, Księżyka, Kulczyka, kulczyka, Kupczyka, kupczyka, kusztyka, kwadryka, lastryka, Laszczyka, Lenczyka, leszczyka, Leszczyka, liończyka, Łaszczyka, łotrzyka, Łubczyka, Łuszczyka, Majchrzyka, Malczyka, małdrzyka, Marczyka, Maszczyka, Mądrzyka, mądrzyka, mieczyka, Miszczyka, Młyńczyka, Nalczyka, napstryka, Niemczyka, nostrzyka, Noszczyka, obojczyka, Ogończyka, Oleszczyka, Omańczyka, Opolczyka, orańczyka, Osmańczyka, Paszczyka, Pieprzyka, pieprzyka, Pietryka, Pietrzyka, Piszczyka, plastyka, Plaszczyka, płaszczyka, płoszczyka, Popczyka, poprztyka, popstryka, Porczyka, półkrzyka, Praczyka, praktyka, pryszczyka, przełyka, Przemyka, przemyka, przetyka, przymyka, Przytyka, przytyka, przywyka, psiarczyka, puszczyka, Rajczyka, Rawczyka, Roszczyka, rozbryka, Ruszczyka, samczyka, sceptyka, scjatyka, Serczyka, seulczyka, skarbczyka, skeczyka, Słodczyka, Smoczyka, Sobczyka, sprężyka, sraczyka, stańczyka, Stańczyka, starzyka, Starzyka, Staszczyka, Stawczyka, Stopczyka, storczyka, straszyka, stróżyka, Stróżyka, strumyka, strzyżyka, Substyka, swastyka, Szalczyka, szańczyka, szaszłyka, szewczyka, Szewczyka, Szulczyka, Szymczyka, świdrzyka, tantryka, tańczyka, tarczyka, Tempczyka, Tkaczyka, Tomczyka, Traczyka, Trepczyka, trojczyka, trojszyka, tuńczyka, Turczyka, ufijczyka, Ulaczyka, Urbańczyka, walczyka, Walczyka, wałczyka, Waszczyka, Wawrzyka, Wawszczyka, Wdowczyka, Węgrzyka, wierszyka, wietrzyka, Wilczyka, wirczyka, Wołczyka, Woszczyka, wrończyka, wstężyka, wydrzyka, wyprztyka, wypstryka, zastrzyka, Zduńczyka, żubrzyka, Żulczyka, żywczyka


text:
Wurunanske naprawy tež w gmejnomaj Njeswačidło a Bóšicy trěbne
Bóšicy (SN/MiR). Deponiju za wotpadki, kotraž wupřestrěwa so hižo nětko po honach Njeswačanskeje a Bóščanskeje gmejny, chcedźa perspektiwisce powjetšić. Nowu jamu, „hłowne polo“ připrawja mjez ležownosćemi, kotrež hižo nětko deponiju wučinjeja. W běhu přichodnych 55 lět nastanje tam hora, kotraž potom jednotliwe jamy zwjaza. Wo tym zhonichu gmejnscy radźićeljo Bóščanskeje gmejny minjenu srjedu na swojim prěnim posedźenju po lětnjej přestawce.
Wuchodne polo deponije je hižo dlěje napjelnjene a zakryte. To rěka, zo je wjace njewužiwaja. Nětko dźe wo to, płoninu rekultiwować. Kotre rostliny maja ju přichodnje pokrywać, wo tym tuchwilu diskutuja. Póda ma z połdrametrowskeje woršty wobstać, tak zo móža tam potom předewšěm kerki a mjeńše štomy rosć.


text:
Łaz/Wulke Ždźary (AK/SN). Łazowska gmejna chce we Wulkich Ždźarach wopłóčkowu syć dotwarić. Za to budźe trjeba dlěje zapřimnyć do přejězda wsy po B 96. „Nadźijamy so spěšneje realizacije bjez wulkich haćenjow za wobydlerjow a mějićelow předewzaćow přemysła. Časowy plan pak hišće wěsty njeje“, rozłoži tele dny wjesnjanosta Thomas Leberecht (CDU).
Steffen Mühl (Swobodni wolerjo Łaz) je so při dojednanju gmejnskeje rady nastupajo přejězd po B 96 we Wulkich Ždźarach hłosa wzdał. Wotpowědne zrěčenje podpisali su gmejna Łaz, wokrjes Budyšin a Ewag Kamjenc. „Wo dróhotwar stara so Budyski wokrjes, Kamjenska Ewag wo připrawu za pitnu wodu a Łazowska gmejna wo centralne wotwodźenje wopłóčkow, kaž je do předležaceho dokumenta zapisane“, Thomas Leberecht wuswětli.


text:
Chojniczanka Chojnice mioła być piyrwszom weryfikacjom drużiny trynera Skrobacza. Jak tak patrzeć, to mômy piyrwszo weryfikacjo pozytywno. Po szpilu zapraszômy do lektury zapisu konferyncji prasowyj. Po naszymu:
Tomasz Kafarski (tryner Chojniczanki): „Na poczōntek gratuluja wygranyj. Wydowo sie, ze fto łoglōndoł tyn szpil, to na pywno fest nyrwowo bo poczōntek dobry do nôs, potyn szibkie tympo i fajne łokazje. Wydowô sie, że spotkały sie dwie dobre drużiny.
My mieli we tym szpilu roztomajte fazy. Poczōntek szpilu na pywno do nôs, potyn trocha dominowoł Ruch, moja drużina fest fajnie reagowała po zmianach i trza sie pedzieć, że conojmynij jedna srogo kontrowersyjo we szpilu bôła. Jakby syndzia podjon inkszo decyzjo, a mioł tako łokazja to szpil skończōłby sie inaczyj. Kybice łobejrzeli bardzo dobrze szpilajonco Chojniczanka, ale tyż i bardzo dobrze szpilajōncy Ruch”.
Jarosław Skrobacz (tryner Ruchu): „Dziynkuja za gratulacje. Wygralimy i bez żodnyj kurtuazji godom, że ze nôjlepszom drużinom jakom gralimy do tyj pory. Poczôntek szpilu fatalny we nôszym wykonaniu i mogło sie to skōnczyć srogo, ale côłkie szczynście, ze goście niy wykorzistali łokazji wiela mieli, bo jakby my sfalali 0-2 to ino do sia bōłyby pretynsje. Potyn szpil sie wyrownôł i to nom pomogło bo na drugo halbka lepij my wylyźli, wiadomo bôło, że po nôszym torze goście musieli sie łodkryć i momyntami sytuacje sie wypracowywali.
Sytuacjo ze elwrem bōła łody mie daleko i niy chca sie wypowiadać, ale tyż łod nôs dwie łokazjie Siwka i bōłoby tyż inaczyj. Ze przebiegu szpilu bōł łon fest wyrównany i my go wygrali, a niy poradziyli my wygrywać szpilów ze srogom przewagom, niykiedy tak to jest. Mômy dzisiej 3 punkty i sie fest cieszymy.
Niy chciłbych indywidualnie łocyniać, ale Szczepan grôł dzisiej dobrze. Wygrôł pora pojedynków ze srogimi łobrońcami. Tyn tor mu sie należôł i na pywno pomoże mu myntalnie”.
własne / foto: dario


text:
Po wurunanju tola hišće dobyli
FSV Luckenwalde –
FC Energija Choćebuz 2:3 (0:2)
Zestawa hosći: Stahl – Hasse, Eisenhuth, Hildebrandt, Borgmann, Kujović, Hofmann, Proničew (59. Erlbeck), Schulz (84. Geisler), Engelhardt, Zografakis (90.+2 Böhmert)
slěd wrotow: 0:1 Proničew (22.), 0:2 Hildebrandt (29./jědnatka), 1:2 Göth (55.), 2:2 Rothenstein (59.), 2:3 Engelhardt (87.)
Po šestym dobyću w sedmej hrě je so FC Energija Choćebuz na druhe městno w tabulce regionalneje ligi-sewjerowuchod sunyła. Lok Lipsk drje móže FCE z dobyćom w nachwatanskej hrě hišće přesćahnyć, dyrbi pak najprjedy raz dobyć. Partija w Luckenwaldźe běše so z dramatiskej scenu započała. Něhdyši wrotar Energije André Thoms bu wot sobuhrajerja tak jara do hłowy kopnjeny, zo je bjez wědomja ležo wostał, a dyrbjachu 39lětneho do chorownje w Podstupimje dowjezć. Po šoku FC Energija hru dominowaše, tak zo nastachu dwoje jednore wrota. Jako pak widźeše Arnel Kujović žołto-čerwjenu kartu, mějachu Choćebuženjo z mužom mjenje wulke ćeže. Po wólnym kopje Jonasa Hofmann steješe Erik Engelhardt na prawym městnje. Z hłowu so jemu hišće 3:2 poradźi.
Za hosćićela wjac móžno było


text:
Serbski sejm: Peticiski wuběrk a plan 2021
Serbski sejm přewjedźeše 14.11.2020 swoje 18. pósedźenje a to jako wideo-konferencu. Na městnje w Krajnej centrali za politiske kubłanje w Drježdźanach organizowaše wjednistwo posedźenja techniku a přełožowanje, tamni wotpósłancy běchu online přišaltowane. Kaž bě so na poslednim posedźenju w Huštanju/Wüstenhain započało, přizamkny so plenumej wobsahowe dźěło na namjeće statneho zrěčenja.
Centralny wunošk posedźenja bě załoženje Peticiskeho wuběrka. Sćěhujo próstwje z wuběrka Prawo a wustawa diskutowachu wotpósłancy wo móžnosći, temy, prašenja polěpšowanske namjety a kritiku we formje peticijow Serbskemu sejmej přednjesć. Zaměry w zwisku ze załoženjom Peticiskeho wuběrka chcedźa skrućić zwisk wšěch Serbow ze Serbskim sejmom a spěchować w Serbskim sejmje rozestajenje z wažnymi serbskimi temami kaž tež z aktualnymi wužadanjemi. Nimo teho měła so zaběra z politiskimi serbskimi temami tež zwonka gremiuma Serbskeho sejma wuwabić. Próstwje je so jednohłósnje wotpowědowało a wuběrk so wutwori. Wot nětka móža wobydlerjo peticije z mejlku (peticija@serbski-sejm.de) a skoro tež přez web-stronu Serbskeho sejma zapodać. Trěbne formality so hišće na web-stronje wozjewja. Po formalym pruwowanju zapoda Peticiski wuběrk w dialogu ze zapodawarjemi/-kami peticiju Serbskemu sejmej. Postajichu so tež terminy a městna posedźenjow za lěto 2021. Wjele wotpósłancow wobkrući, kak wažne je so po cyłym regionje schadźować, zo bychu so z ludźimi na městnje a z tam palacymi problemami direktnje zeznali. Za to zaplanuja so na dnju posedźenjow dopołdnja wobchodźenje městnosće a kontakty z wobydlerjemi. Sćěhowace terminy a městnosće posedźenjow su planowane:
- 23.01.2021 Wojerecy/Hoyerswerda
- 20.02.2021 Njebjelčicy/Nebelschütz
- 13.03.2021 Hochoza/Drachhausen
- 17.04.2021 Běła Woda/Weißwasser
- 08.05.2021 Stróža/Wartha
- 12.06.2021 Chóśebuz/Cottbus
- 18.09.2021 Budyšin/Bautzen
- 09.10.2021 Barliń/Berlin
- 13.11.2021 Rań/Großräschen
- 18.12.2021 Sernjany/Zerna
Po prěnim dźělu posedźenja pokročowaše Serbski sejm z dźěłom a namjeće statneho zrěčenja z pomocu metodow namakanja konsensa. Dokelž je namjet jara wobšěrny a projekt tajki wuznamny, traja wuradźowanja dale a z nimi so na přichodnych posedźenjach pokročuje.
Přichodne posedźenje Serbskeho sejma wotměje so 12.12.2020 prawdźepodobnje w Rogowje/Horno (Forst). Kóžda/-y je znowa lubje witana/-y. Wotwisnje wot infekciskich podawkow a wotpowědnych naprawow wotměje so posedźenje pak na městnje z dodźerženjom hygieniskich prawidłow abo znowa jako kombinacija online a prezencneho formata.


text:
Posledni ze 24 sobudźěłaćerjow zarjadniskeho zwjazka Při Klóšterskej wodźe je tele dny do saněrowaneho běrowoweho twarjenja w Pančicach-Kukowje zaćahnył. Serbske Nowiny su sej přetwarjeny dom nětko raz bliže wobhladali.
Pančicy-Kukow (SN/MWj). Wulki serbski a němski napis, pjeć woponow sobustawskich gmejnow, žaluzije před woknami a přetwarjeny hłowny zachod su wonkowne znamjenja saněroweho twarjenja zarjadniskeho zwjazka Při Klóšterskej wodźe w Pančicach-Kukowje. Hač na maličkosće je přetwar domu wotzamknjeny, wobkruća předsyda zarjadniskeho zwjazka Měrko Domaška. Něhdźe 1,2 milionaj eurow je pjeć sobustawskich gmejnow do projekta inwestowało.


text:
Studuju dźiwadłowe wědomosće w Lipsku. Za mój pjaty a šesty semester pak so rozsudźich, so podać do Roma na uniwersitu La Sapienza. Tu mam „pisany miks“ předmjetow. Nimo dźiwadłowych wědomosćow zaběram so z literaturu, ale we wyšej měrje z „fashion studies“. Tute rozestaja so z produkciju drasty resp. kostimow, štož je tež za dźiwadło jara wažne. Wšitke kursy mam w jendźelšćinje, wšako italšćinu hišće tak derje njewobknježu, zo bych jej móhła na uniwersitnym niwowje slědować. Rozsud za Italsku je předewšěm z teje přičiny padnył, dokelž smy w studiju často dźiwadłowu formu „Commedia dell’arte“ wobjednawali, kotruž chcych live dožiwić. Nimo toho pak su w Italskej wězo kultura, jědź a drasta jara wosebite. Rom jako město studija je perfektny, kóždy dźeń móžeš sej nowy rjany blečk wotkryć. Wosebite je tež, zo leži Colloseum direktnje na puću do mojeje uniwersity.
Smječkečanski młodźinski klub
swjeći kónc tydźenja, 1. a 2. julija, swój 25lětny jubilej wobstaća. Po dwulětnej koronowej přestawce smědźa skónčnje zaso bjez hygienowych naprawow swjećić. Startować chcedźa pjatk z wulkej 1990–2000-party ze Fanta 3 (Tommy/Romano/Timmi), na kotruž su wopytowarjo zbliska a zdaloka wutrobnje přeprošeni.
Sobotu budźe wulka techno-party ze znatymi DJjemi. Tak budźe tam mainfloor wot 20 hodź. a RM-club-floor wot 21 hodź. Znaći DJjojo kaž Scala & Simplexx, DJ Charity, Halbsteiv, Lucas & Marw, DJ Romano, Klangchirurgie abo T.S.B.I.N staraja so wo rytmy k rejwanju.
Tuchwilu natwarja młodostni stanaj z rejowanišćomaj a baru. Přizamknje so wuhotowanje jewišća z techniku za DJjow. Přihoty běža po planje a klub nadźija so bohateho wopyta ludźi.
Štóž njeměješe hišće móžnosć sej kartki wobstarać, dóstanje je hišće při wječornej kasy pjatk za 5 eurow resp. 10 eurow sobotu. Wo ćělne derjeměće je postarane.
tekst a foće:
Benjamin Greger
Zašłu sobotu su w susodnym kraju raz „za čěske hranicy“ hladali. To bě mjenujcy hesło temoweho wječorka k Mjezynarodnemu folklornemu festiwalej, kiž je so w Stražnicach wotměł. Na europskim najwjetšim folklornym festiwalu bě wjac hač sto Serbowkow a Serbow pódla. Smjerdźečanska rejowanska skupina, Serbski folklorny ansambl Wudwor, Přezpólni, Sprjewjan, Serbska reja a: Lidova muzika z Chrastu, kiž je samo z Wudwórskimi a Přezpólnymi zhromadnje wustupiła. Wjacore stotki ludźi dožiwi na jednym z jewišćow pisany dwuhodźinski program. Nalada mjez publikumom bě wulkotna, wšako běchu tež mnozy čłonojo skupiny Čłonstwa za integraciju ludoweje akordeonoweje kultury pódla. Hač do ranja tam wšitcy hejsowachu. Mnozy dalši wopytowarjo festiwala su so wot hudźacych a spěwacych Serbow zahorić dali a sobu koło teptali, šewca rejowali abo tamne słowjanske spěwy zhromadnje zakantorili. Wulce poradźeny to serbski wječor při čěsko-słowakskej hranicy. tekst a foto: Matej Dźisławk
Serbske mustwo dožiwi na 4. europeadźe zhromadnje ze swojimi přiwisnikami dotal jara radźeny tydźeń. Koparjo z Łužicy njepokazachu w minjenych dnjach jenož na hrajnišću wulkotne wukony, ale tež zwonka njeho, jako mócnje spěwachu a swjećachu. Tež přiwisnicy serbskeho mustwa běchu w Korutanskej znowa 12. muž při hrajnišću a ze swojim mustwom kaž tež tamnymi cyłkami swjećachu – mjez druhim na wčerawšim kulturnym dnju. Jurij Bjeńš
Štwórtk, dnja 16.junija je so w Rěčicach hižo pjaty koparski turněr swobodnych šulow wuchodneje Sak-
skeje wotměł. 17 mustwow z Ochranowa, Rěčic,
Wóslinka, Bukec, Wósporka a ze Zhorjelca wo pokal wojowachu. Mjez nimi běchu štyri holče, a dalše hólče mustwa (rozdźělene po starobnych klasach). Za
šulerki z Wóslinka wuskoči pola holcow štwórte
městno a pola hólčeju teamow dwójce bronza. Wulki dźak słuša organizatoram z Rěčic kaž tež našimaj trenarjomaj knjeni Klausenowej a knjezej Röderej.Tekst a foto: Daniela Jawinski
Cyłkowne wuslědki Starobna klasa 3, holcy 1. L.-Foucault-Gymnazij Wojerecy (5.102 d.)
2. Serbski Gymnazij Budyšin (4.886 d.)
3. Wyša šula Comenius Mikow (4.609 d.)
4. F.-Schleiermacherowy-gymnazij Niska (4.589 d.) Starobna klasa 4, holcy 1. F.-Sauerbruchowy-gymnazij Großröhrsdorf (5.100 d.)
2. Goethe-gymnazij Biskopic (5.016 d.)
3. J.-Curie-gymnazij Zhorjelc (4.729 d.)
4. Serbski gymnazij Budyšin (4.551 d.)
5. Schillerowy gymnazij Budyšin (4.409 d.)
6. F.-Schleiermacherowy-gymnazij Niska (4.179 d.)
7. Wyša šula Comenius Mikow (4.055 d.)
Holcy pjateho do dźewjateho lětnika Serbskeho gymnazija Budyšin wubědźowachu so při rjanym słónčnym wjedreje
srjedź meje na Młynkec łuce na regionalnym finalu w lochkoatletice. Wubědźowachu so w sprinće na 50 m (starobna klasa IV) a 75 m (starobna klasa III), we wysokoskoku, dalokoskoku, mjetanju bulikow, kulostorku (starobna
klasa III), staflowym běhu
a na běhu 800 m. Holcy starobneje klasy III wudobychu sej druhe městno. Běchu to Maja Winarjec, Tabea Miethec, Emma Breuerec, Stella Pilcec, Paula Baumgärtelec, Maika Dźisławkec, Liana Krječmarjec, Mila Hejduškec a Madlenka Zimmermannec.Tekst a foto:
Gabriela Jendrewscyna
Domjacy skót je dźěćom stajnje wulka radosć.
W dźensnišim Dźěćiznaku chcemy wam někotre z nich předstajić. Dźěći Worklečanskeje pěstowarnje a Radworskeje zakładneje šule su so minjene tydźenje ze zwěrjatami zaběrali. Maće-li tež wy zwěrjo doma, podajće Dźěćiznakej w běhu lěća waše dožiwjenja z nimi!
We wobłuku swojeho fachoweho dźěła zaběra so naš kubłar we wukubłanju knjez Bulank z nami tučasnje
z temu „zwěrjata na burskim statoku”. Tydźensce wobjednawamy k tomu jedne nowe zwěrjo, kaž na přikład konja, wowcu, kruwu, kokoš abo nukla. Nawuknjemy, što kóžde zwěrjo žerje, kak je prawje pomjenujemy, hdźe je na burskim statoku namakamy abo kotre wosebite wudźěłki nam zwěrjo dawa. Wězo sej tež kóžde zwěrjo we woprawdźitosći zhromadnje wobhladamy. K tomu wopytamy přeco zaso druhi statok, hródź abo pastwu, hdźež wšelake zwěrjata namakamy. Jako skupinski wjeršk wulećachmy sej, mała skupina Worklečanskeho dźěćaceho dnjoweho přebywanišća „K wódnemu mužej“, zhromadnje
Lukaš Vcelich
Mamy doma kruwu. Sym jej mjeno Mući dał. Wona je bruna a běła. Mući žerje wows, syno, trawu, sad a zeleninu. Wona pije mloko abo wodu. Doma mamy hródź. Najradšo Mući žerje abo jenož
wokoło leži a ruje.
Psyk Marthy Wenclec rěka Venus (naprawo). A tež Leńka
Henichec ma doma psyka z mjenom Lotta, kotraž je cyle běła.Georg Cech ma doma tři nukle.Beno Šefer sej rady z psykom Fenju hrajka.
Milenka Eizeltec so doma
rady z kóčkami pleńči.


text:
W jeho stwě w Serbskim instituće w Budyšinje kopjachu so na wulkim pisanskim blidźe knihi, manuskripty a antikwariske wudaća. Sćěny pyšachu wobrazy literatow a prócowarjow za serbsku rěč. Hdyžkuli z próstwu wo někajki pozabyty nastawk abo zapisk do jstwy stupich, je mi pomhał, často z pomocu ličaka, kotryž po mojim měnjenju wšitko wokoło serbskorěčneje literatury w swojim nutřkownym chowaše, na čimž ma Franc Šěn wulki podźěl, wšako je digitalizowanje jedyn z jeho »konikow«.
Druhdy smědźach samo do rumnosće w podzemju stupić, hdźež su wosebje žadne wudaća składowane. Mnohe tute žadnostki je z »kriminalistiskim čuchom« namakał abo wuslědźił. Často tež w Pólskej abo Čěskej, přez přećelske styki.Franc Šěn Foto: archiw SN
Serbsku centralnu biblioteku a Serbski kulturny archiw měješe Franc Šěn na starosći. Wón wozjewja wobšěrne nastawki wo serbskich prócowarjach přitomnosće a zašłosće. Njeznaju nikoho, kiž telko wo serbskorěčnej literaturje a jeje wokruhu, wo wosobinach a jich žiwjenju wě kaž wón. Wšu tule wědu – nětko doma a z pomocu swójskeho kompjutera – rady dale dawa. Derje nazhoniš to tež w towarstwje Přećeljo Smolerjec kniharnje, kotrehož pokładnik lěta bě a kotrehož předsyda nětko je. Chcu jenož někotre ćežišća naličić, wo kotrež je so w towarstwje starał a so dale stara: 2011 wulět towarstwa do Sernjan a rozmołwa z Pawołom Rotu, w samsnym lěće bě 20. róčnica Smolerjec kniharnje, na čitanskej nocy porěča wón wo žiwjenju Smolerja jako přełožerja a basnika. Runje tak staraše so wo popołdnja a wječorki, kiž stejachu pod hesłom žiwjenja a skutkowanja basnicow a basnikow, kaž na přikład Herty Wićazec, prěnjeje serbskeje basnicy, Antona Nawki, Gerata Libša, Alberta Wawrika, Jurja Wingera abo literatow, kiž su w Prěnjej swětowej wójnje žiwjenje přisadźili. Wuprawu do čěskich Jabkenic chcu wuzběhnyć, hdźež Franc Šěn nam wo přebywanju Jurja Chěžki w lěće 1937 w zwisku z tamnišej wustajeńcu serbskeje kultury přednošowaše a rozjimanja čěskich hosćićelow přełožowaše. Abo wuprawu do Lubija, hdźež wědźeše nam tójšto wo duchownych prócowarjach powědać, kiž tam tež na dobro serbskorěčneje literatury skutkowachu.
Pućowanska swoboda, demokratija, swoboda měnjenja – štož je dźensa samozrozumliwe, su sej ludźo tudy před 30 lětami z měrliwej rewoluciju wubědźili. Kniha »Nowa swoboda?« přinošuje k reflektowanju časa přewróta 1989/90 ze serbskeho wida.Cordula Ratajczakowa, Nowa swoboda? – Dopomnjenki na přewrót 1989/90, čornoběłe fotografije, kruta wjazba, Budyšin: LND 2020, 148 s.
Kniha wuńdźe 9. nowembra 2020 a so na knižnej premjerje prěni raz předawa (hlej str. 40).
Noworjadowanje hospodarstwa, wužiwanje/njewužiwanje nowych šansow w serbskim šulstwje, rozpušćenje prodrustwa – rozsudy před 30 lětami maja wliw hač do dźensnišeho a postajeja towaršnostnu runje tak kaž indiwidualnu situaciju tež Serbow.
▶ Dźěćaca antologija
Serbskej awtorce Monika Dyrlichowa a Dorothea Šołćina stej zastupjenej z powědančkomaj w serbisko-němskej antologiji »Dećja radost – Kinderfreude«, wušłej w Běłohrodźe 2020. Na nimale 500 stronach prezentuje Klub lubowarjow knihow »Majdan« stawiznički, bajki a basnje za dźěći, kotrež je dwurěčna spisowaćelka Dragica Matejić Schröder (*1948) wubrała a přełožiła – pak do němčiny, pak do serbišćiny. Teksty k temje dźěćatstwo napisachu 63 awtorkow a awtorow z wjacorych europskich krajow, wone su po předmjenach rjadowane a so w dodawku z nadrobnymi biografiskimi podaćemi wudospołnjeja.
▶ Fotowy festiwal w Zhorjelcu
Wot 10. septembra do 1. nowembra wotmě so 6. Zhorjelski fotowy festiwal »Schauplätze«, kotryž wěnowaše so lětsa urbanizowanju w nas wobdawacym swěće, w industriji, ratarstwje, towaršnosći a architekturje. Nimo wšelakich wustajeńcow, kotrež so zdźěla jenož digitalnje pokazowachu, přewjedźechu so tež akcije, hdźež so zajimcy wobdźěleć móžachu. Z wustajeńcomaj zastupjenaj běštaj mjez druhim Jürgen Maćij z wobrazami łužiskich brunicowych jamow a Thomas Kläber z fotami wjesneho žiwjenja pod titulom »Land. Leben«. K tutej temje, z kotrejž so wón mjeztym wjace hač połsta lět zaběra, je lětsa publikacija w LND wušła.
Přećel a podpěraćel Serbow w Pólskej Janusz Wójcik je njeboh. Žaruju wo wurjadneho basnika, kulturnika a politikarja, kiž bě w 59. žiwjenskim lěće 28. awgusta 2020 po dołhej ćežkej chorosći w Brzegu zemrěł. Jeho mandźelskej a swójbje słuša sprawna sobuželnosć.
Janusza sym zeznał spočatk noweho lěttysaca. Tehdy běch šefredaktor Serbskich Nowin a předsyda Zwjazka serbskich wuměłcow, w kotrymž so wjacori z nas hižo wot přewróta wo womłodźenje a zesylnjenje literarnych a kulturnych stykow k swojim słowjanskim susodam prócowachu.
Na popołdnju w lěću 2003 so muž w dobrych třicetych lětach a swětłym wobleku a kłobuku w redakciji našeho dźenika zjewi a so jako »direktor departementa za kulturu, sport a turizm« wojewódstwa Opola předstaji. Rjekny, zo je jemu wopyt pola mje Jurij Łušćanski, referent za kulturu a wukraj w Domowinje, doporučił. Zdobom přepoda mi zběrku basnjow ze swojeho pjera. Z nich wučitach, zo tematizuje zahubne wójnske a powójnske časy, sćěhi etniskich wuhnaćow, lubosć k Adamej Mickiewiczej a k swojej pólskej a šleskej domiznje, w kotrejž so zetkawaja a tež kusaja njeličomne narodne a nabožne prudy.
na hłownej a wólbnej zhromadźiznje dnja 26. septembra 2020
Z poł lětom zapozdźenjom lětušu hłownu a wólbnu zhromadźiznu Maćicy Serbskeje koronapandemije dla nětko hakle přewjedźemy. A to je tež přičina, zo njejsmy po zwučenym wašnju na žurli Serbskeho muzeja, ale městna dla na wjetšej žurli Serbskeho domu tu w Budyšinje.
Za zjawne zarjadowanja płaća w mjezsobnym wobchadźenju znate předpisy, kotrymž mamy wotpowědować. Jedyn z nich rěka, zo měli zjawne zarjadowanja jenož jednu hodźinu trać a tohodla smy so w předsydstwje rozsudźili, zo wšitke rozprawy – nimo rozprawy předsydy a finančneje – dočasnje w Rozhledźe wozjewimy. (hlej 09/2020) Prěni předsyda znowazałoženeje Maćicy Serbskeje, dr. Měrćin Völkel je wjace króć a rady naspomnił, zo steji Rozhlad w tradiciji Časopisa Maćicy Serbskeje
Dźěławosć z Domowinu: Na 19. hłownej zhromadźiznje Domowiny běchmy z třomi čłonami wobdźěleni. Marka Cyžowa skutkowaše w redakciskej komisiji sobu a poda diskusijny přinošk. Předsyda rěčeše k třom naležnosćam, wospjet, zo měł Serbski dom w Budyšinje jako towaršnostne, kulturne a politiske srjedźišćo dale eksistować a zo so zjawnostne dźěło polěpšić ma. (Pokazka: Dźens na dźeń před 114 lětami bu Maćičny Serbski dom při Lawskich hrjebjach w Budyšinje poswjećeny. W ČMS z lěta 1904 čitamy pod nadpismom »Swjedźeń ›Serbskeho doma‹« mj. dr. słowa šolastika Jakuba Skale, sekretara MS: »Smy poswjećili ... swój dom, kotryž ma wot nětka być kaž widźomny pomnik swěrneho, horliweho, njewustawaceho dźěła ..., tak tež na wšě časy srjedźišćo idealnych prócowanjow, narodnych a spomóžnych skutkow našeho luda.« – »Zhromadźiznu z wutrobnymi a horliwymi słowami postrowił a ... swoju wotewrjensku rěč měješe předsyda MS, biskop dr. Jurij Łusčanski. Po ... rozprawje sćěhowaše swjedźenski přednošk redaktora Časopisa Maćicy Serbskeje knjeza profesora dra. Muki wo połobskich Słowjanach ... Swjedźenska baseń ›Serbski dom w Budyšinje‹ J. Barta-Ćišinskeho skónči ›Dom Serbam k zbožu stać a kruty budźe, Hdyž w njebjesach ma škit a zakład w ludźe.‹«)
Jako publikacija Šleskeho instituta w Opolu wuńdźe loni kniha wo žiwjenju a skutkowanju serbsko-pólskeho archeologa Wójćecha Kóčki (1911–1965). Jeje awtor je w Serbach derje a zdawna znaty historikar Piotr Pałys (*1961), profesor a wotrjadnik za stawizny w mjenowanym statnym slědźenišću. Na zakładźe wobšěrnych rešeršow je wón nětko w nakładźe 150 eksemplarow nimale dospołnu zběrku dokumentow wozjewił, kotraž hłuboki angažement we Wownjowje narodźeneho slědźerja a jeho »rólu při wuhotowanju pólsko-serbskich kontaktow w prěnich pjeć lětach po Druhej swětowej wójnje« (s. 7) nazornje wobswětla. Zastupny dźěl − něhdźe třećina 143stronskeho wudaća − wobsahuje chronologiske předstajenje aktiwitow Kóčki jako narodny prócowar w krótkej dobje do załoženja NDR.Piotr Pałys, Wojciech Kóčka w serbołużyckim ruchu narodowym (1945–1950), 143 s., ISBN 978-83-7126-346-0, 19 ZlJadro knižki tworja 52 pólsko- a serbskorěčnych dokumentow ze sydom archiwow w Pólskej a we Łužicy (wosebje ze Serbskeho kulturneho archiwa) kaž tež bohata korespondenca z wosobinskeho zawostajenstwa pra- a zažnostawiznarja, kotryž wuwučowaše pozdźišo jako nimorjadny profesor we Wrócławju a w Poznanju. Z tutych prěni raz přistupnych žórłow wujewi so překwapjaca panorama tehdomnišich politiskich a wědomostnych pospytow a přesłapjenjow po woběmaj stronomaj Nysy, předewšěm mjez pólskimi ministerstwami a wjednistwom Domowiny wokoło Pawoła Neda, Pawoła Nowotneho a Jana Šołty. Knihu wotzamknjetej bibliografija fachowych dźěłow Kóčki a historiskich studijow wo nim, kiž wuńdźechu w Pólskej a Němskej hač do přitomnosće, kaž tež indeks wulkeje ličby naspomnjenych geografiskich a wosobowych mjenow.
DIETRICH ŠOŁTA
▶ Festiwal šesćiměstow
Na 3. hudźbnym festiwalu »Přińć a woteńć«, pod patronatom sakskeje ministerki za kulturu a turizm Barbary Klepsch (CDU) organizowaneho wot spěchowanskeho towarstwa samsneho mjena, wustupichu z młodźinskim wokalnym ansamblom Studnja, swingband Kula Bula a wirtuozku na tereminje Carolinu Eyckec tež serbscy wuměłcy. Nimo toho postarachu so wot 10. do 22. awgusta w Budyšinje, Kamjencu, Zhorjelcu, Žitawje a Lubiju kaž tež w Hrodźišću, Rychbachu, Wósporku a Warnoćicach mjez druhim Kai Schumacher, duwo OMG Schubert, Konstantin Dupelius, Jerzy Owczarc, Luise Enzian a skupina Tango Misterio wo najwšelakoriše zynki wot eksperimentelneje elektroniki přez folkloru hač k rejowanskej hudźbje. Dalše programowe dypki běchu na přikład reje, performance, »muzikaliski rozmołwny salon« a čitanje ze znatym čěskim spisowaćelom Jaroslavom Rudišom. Njewěsteje situacije w zwisku z koronapandemiju dla běchu zarjadowarjo paralelnje planowali, tak zo mějachu zajimcy prěni raz składnosć, festiwal z pomocu livestreama sćěhować.
▶ Prapremjerje w Podstupimje
Braniborske towarstwo Nowa hudźba je wot 20. do 24. awgusta jubilejny 20. swjedźeń »Intersonancy« wuhotowało. W kulturnym domje «Sans titre» kaž tež pod hołym njebjom po zwukowej čarje w Podstupimskim nutřkownym měsće prezentowachu mjezynarodni komponisća swoje najnowše twórby. Mjez druhim zaklinčachu tež prapremjerje Jana Cyža a Sebastiana Elikowskeho-Winklera kaž tež rědko hraty kruch Ulricha Pogody. Nimo koncertow – jedyn z wjerškow bě naročna rekapitulacija sławneho rumo-akustiskeho eksperimenta Alvina Luciera »I am sitting in a room« – wopřijimaše festiwalowy program diskusije, stawizniski sympozij kaž tež wuměłske dźěłarnički, kotrychž wuslědki chcedźa we wobłuku lětušeje »Choćebuskeje hudźbneje nazymy« předstajić.
Sakske ministerstwo za kulturu a turizm je štwórty raz Myto Zejlerja spožčiło. Z 5 000 eurami dotěrowane wuznamjenjenje přizna lětsa publicistce, muzikologowce a cyrkwinskej hudźbnicy Chrysće Meškankowej.
»Je mi wulka česć a zdobom radosć, zo spožča mi ze stron Swobodneho stata Sakskeje Myto Zejlerja 2020 za mój angažement na polu serbskeje rěče. Myto nima hišće dołhu tradiciju. Sakske knježerstwo z tajkim počesćenjom signalizuje, zo wobhladuje serbski lud jako awtochtony narod z prawom na runoprawosć. Skutkowanje serbskeje ciwilneje towaršnosće njepřewostaja swobodny stat tuž samoběhej, ale je spěchuje a samo hódnoći.
Widźu so dźensa tu jako zastupjerka mnohich aktiwnych w zašłosći, w dźensnišej demokratiskej dobje a zdobom jako impuls dawaca přichodnym generacijam. To rěka: dźěłać za towaršnosć tam, hdźež je trjeba a dołhož mocy dosahaja; wědomje a sebjewědomje prócu nałožić na dobro serbskeho ludu. A dokelž wučinja našu identitu po mojim měnjenju w prěnim rjedźe rěč, ma kóždy z nas swoje činić, zo ju přikładnje nałožuje a njeskomoli.
Handrij Zejler, po kotrymž bu tele myto sakskeho ministerstwa za kulturu pomjenowane, je swój čas jasnje spóznał, zo ma so serbska rěč jako srědk komunikacije dale rozwiwać. Wón sta so w dobje narodneho wozrodźenja ze załožerjom serbskeje literarneje rěče. Jeho tekst serbskeje narodneje hymny njejsu ženje změnić trjebali, a wón hodźi so z prawom jako bjezčasny wobhladować. Jeho poezija wuprudźa wonu lubosć k serbskej rěči, kotrejež nałožowanje ma so wot małosće zwučować a njesmě so tež po tym zanjechać.
Lětsa 15. septembra bě tomu 20 lět, zo zemrě w Praze horliwy a jara aktiwny přećel Serbow Bohumil Malotín. Zeznach jeho w lěće 1958 w Praze. Studowach tehdy na filologiskej fakulće Karloweje uniwersity, jako wón wo mni zhoni. Bórze smój so spřećeliłoj. Jeho zajimowaše wšo we Łužicy. Wosebje horliwje lubowaše Delnju Łužicu, delnjoserbski narod a jeho rěč. Tutu rěč sam nawukny. Zawěsće pohonjowachu k tomu tež styki z fararjom Herbertom Nowakom a jeho dźěćimi, kotrež přebywachu husćišo pola njeho na Nerudowej w Praze. Bohumil Malotín njewotpokaza ženje Serba, kotryž w Praze nóclěh pytaše, hačrunjež měješe na Małej Stronje jenož małe bydlenčko pod třěchu. Naju přećelstwo so ani po studiju slawistiki w Praze njepřetorhny. Často sym jeho z mandźelskej do Łužicy přeprosył. Tu zeznajomi so tež z druhimi Serbami kaž z Jurjom Młynkom, Janom Rawpom, Janom Pawołom Nagelom a dalšimi w Delnjej Łužicy.
Jako horliwy přećel Serbow hromadźeše wšo, štož ze serbskej rěču zwisowaše. Tak móžeše hač do lěta 2000 někak 1.170 serbsce spisanych eksemplarow knižkow, brošurkow a dokumentow ze swojeho zawostajenstwa měšćanskemu muzejej w Čěskej Lípje přewostajić, wšako běše tuta institucija po přewróće jeho najwažniše skutkowanišćo. Tak je tójšto skupinow Serbow, dźěći z prózdninskich lěhwow w Kytlicach, wučerske kolektiwy abo kulturne skupiny po Praze přewodźał a jim rozkładował a pokazał historisce sławne Praske pomniki a městna. Je so nimale na wšěch zarjadowanjach Towaršnosće přećelow Serbow we hłownym měsće wobdźělił. W 1990tych lětach dopisowaše tež pilnje do »Čěsko-lužického věstnika«, wosebje wo Delnjej Łužicy.
Hanka Šěnec – Ignac Wjesela je so 22. awgusta 2020 z Anna-Rosinu Selmer z Łaza (Laasow) zmandźelił. Njewšědny bě swjatk, dokelž běchu na nim serbske narodne drasty Hornjeje a Delnjeje Łužicy widźeć. Njewjesćinsku drastu Łaza – ze wsy njedaloko Wětošowa (Vetschau) – bě sej Anna-Rosina Selmer po fotach a zdźěla hišće po originalach znowa zešić dała.
› Serby w casu korona-krize
› Wuskutki korona-krizy na NSLDź
› Nowa generacija młodych serbskich hudźbnikow
› Wjelči wědomostnik Pawl Lipič
› Interview z Gabrielu Mariju Šmajdźinej
› Woglěd błośańskeje jsy Dešno
› Farar Jan Malink rozžohnowany
› Nowy zwón za texaski Serbin
› Měrliwa rewolucija w Serbach
Lěta trajace njesprócniwe dźěło bywšeho lektora Ludoweho nakładnistwa Domowina Jana Krala je wunjesło nětko w LND předležacu knihu z titulom »Zelena radosć«. W njej poda so awtor na slědy přirodospytnikow. Přiroda před durjemi wabješe a pohonjowaše na přirodowědnym polu skutkowacych Serbow Hadama Bohuchwała Šěracha, Michała Rostoka, Jana Bohuwěra Mučinka, Michała Awgusta Krala, Jana Larasa, Korlu Bohuwěra Šěcu, Jakuba Nowaka-Horjanskeho, Měrćina Krala, Jakuba Lorenca-Zalěskeho a Juliusa Korlu Emila Rioty čas žiwjenja. Jan Kral je čitarstwu zbliži. Podawa žiwjenjoběhi a originalny tekst z jich pjera. K tomu přidruža so swójske zhladowanja na přirodne zjawy, kiž je jako wjesny hólčec, student biologije a zahorjeny zahrodnik sam nazhonił a wobkedźbował.Jan Kral, Zelena radosć. Na slědach serbskich přirodospytnikow, 232 s., wobrazy, kruta wjazba, ISBN 978-3-7420-1901-1, 19,90 €
Berlinski hudźbny label takatak records je loni digitalnje wozjewjenu EP »Halfway reveries« duwa Hara Crash nětko tež jako winylowy zynkonošak wudał. Tačel wopřijima dohromady štyri spěwy, dwaj jendźelskej a dwaj serbskej. Hudźba a teksty su z pjera spěwaceje a na keyboardźe hrajaceje Uty Šwejdźic a Mirtcha Mirschinskeho, zamołwiteho za synthesizery a programowanje rytmow. Wuwzaće je titul »Bali«, kotrehož lyriski zakład twori baseń Maksymiliana M. Nawki »Mój Bali«.Hara Crash, EP Halfway reveries, takatak records, 12,00 €
Estetisce dopominaja twórby Hara Crash nic jenož markantneho hłosa dla na dotal poslednju CD »Ćeknjenaj« skupiny Berlinska dróha. Přiwšěm wuwiwataj wuměłcaj cyle swójsku notu a dawataj swojej hudźbje dychać. Minimalny techno runje tak lochce zaplećetaj kaž opulentnje aranžowane fragmenty goth rocka resp. post-punka, decentnje jewitej so nimo toho eksperimentalna musique concrète, hypnotiski dub (žanr). Rezultat hodźał so najlěpje z hesłom indietronica wopisać. Limitěrowana tačel inkluziwnje koda za download je mjez druhim w Budyskej Smolerjec kniharni na předań.


text: Lětuše jutry budu znowa hinaše hač zwučene. A tola směmy dźakowni a spokojni być. Najlěpša powěsć lětušeho martrowneho tydźenja katolskim Serbam je, zo smědźa křižerjo wjesołe poselstwo wo zrowastanjenju Jězusa Chrystusa wozjewjeć. To, štož smy loni z ćežkej wutrobu spušćić dyrbjeli, směmy nětko ze „žohnowanjom“ statnych instancow činić –, zjawnje a swobodnje swoju wěru wuznawać. To mam za wulke dobyće, a tuž so ćim bóle wjeselu jutrowničku zaso jako křižer na konju zrowastanjenje Zbóžnika do swěta njesć.


text:
"Salome" / reż. Kuba Kowalski / Narodowy Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej
"Kurka wodna albo urojenie" / reż. Igor Gorzkowski / chor. Iwona Pasińska / Poznański Teatr Tańca
"Lalka" / reż. Radosław Rychcik / Teatr im. Aleksandra Fredry w Gnieźnie
"Balladyna" / reż. Konrad Dworakowski / Opolski Teatr Lalki i Aktora
"Cud mniemany, czyli Krakowiacy i Górale" / reż. Cezary Tomaszewski / Teatr im. Juliusza Słowackiego w Krakowie
"Srebrny glob" / reż. Michał Buszewicz / Teatr Polski w Bydgoszczy
„Odys i świnie, czyli opowieść mitomana" / reż. Agata Duda-Gracz / Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach
"Jezus" / tekst: Mateusz Górniak / reż. Olga Ciężkowska, Jan Kanty Zienko / Teatr Dramatyczny im. Jerzego Szaniawskiego w Wałbrzychu
"ALTE HAJM / STARY DOM" / reż. Marcin Wierzchowski / scenariusz: Michael Rubenfeld, Marcin Wierzchowski / Teatr Nowy Im. Tadeusza Łomnickiego W Poznaniu


text:
I ślōnske powstōnie
I ślōnske powstōnie – zbrojne wystōmpiynie zôrganizowane bez Ślōnzŏkōw majōnce na cweku prziłōnczynie Gōrnego Ślōnska do Polski. Napoczło sie z byfelu Maksymiliana Iksala abo ôsoby z kryngōw POW Gōrnego Ślōnska[1][2] przeciw woli polskigo regyrōnku a Wojciecha Korfantego we pōłnocnyj czynści pszczyńskigo krysu[3] we nocy z 16 na 17 siyrpnia 1919 r. a trwało do 24 siyrpnia tego roku. Powstōńcami kōmandyrowoł Alfons Zgrzebniok. Powstōnie ôbjōnło krysy: katowski, lubliniecki, pszczyński, rybnicki, tarnogōrski jak tyż tajle raciborskigo. Militarne zaangażowanie ôd 14 lutego 1919 r. we wojaczkã z sowieckōm Rusyjōm na weschodzie Polski niy dozwolyło regyrōnkowi sparcie powstōnia. Zakōńczyło sie ôno przegranõ i zaucieczkōm powstōńcōw przed represjami na teryn Polski. We 1920 r. wybuchło II ślōnske powstōnie.
Przed powstōniemEdytuj
- Rōżanogōrske powstōnie – piyrsze zbrojne wystōmpiynie Ślōnzŏkōw przeciwko Miymcōm, zôrganizowane we ôkolicach Rōżanyj Gōry nocōm 7/8 czyrwnia 1919 roku
- Siyrpniowy sztrejk – ślōnscy grubiŏrze a hutnicy we czasie sztrejku ôd 11 do 14 siyrpnia żōndali niydopuszczaniŏ do roboty czōnkōw miymieckich bojōwek Oberschlesisches Freiwilligen-Korps jak tyż dŏwnych grenzschutzowcōw. Fabrykŏrze wysunyli tyż take żōndaniŏ jak: zaniychaniŏ masowych zwolniyń fabrykŏrzy jak miało plac we grubach "Lithandra" i "Prinzengrube", podwyżki zasug i ôdwołanie stanu ôblynżyniŏ. Sztrejk przibroł zgolyme miary – 14 siyrpnia 1919 r. uczestniczyło w nim 140 tys. fabrykŏrzy
- Masakra we Myslowicach – we dniu 15 siyrpnia 1919 przed bramōm gruby "Myslowicy" sebrało sie kole 3 tys. ślōnskich fabrykŏrzy ze ślubnymi a dziyciami ku cylu podyjmniyńciŏ geltaku za robotã. Miymieckŏ dyrekcyjŏ cŏfała termin geltaku do mōmyntu kej kole godziny 13 zaczynto było wpuszczać na teryn gruby kole 30 ôsobowe grupy fabrykŏrzy. Wzburzony dugim ôczekowaniym tulma wtargnōł na dwōr gruby we ferajnie z czym ôddział Grenzschutzu ôtworzōł ôgyń: zabitych ôstało 7 grubiŏrzy, 2 kobiyty i 13-latowy synek, liczby rannych niy podarziło sie ôbsztalować. Masakra wywołała zgolymŏ szok i zradykalizowała launy Gōrnoślōnzŏkōw.
Abszus powstōniaEdytuj
11 siyrpnia 1919 r. we Bytōmiu na zgrōmadzyniu krysowych kōmandyrōw POW Gōrnego Ślōnska pod kerownictwym Józefa Grzegorzka, przijynto pod adresōm Kōmyndy POW Gōrnego Ślōnska we Strumiyniu na Cieszyńskim Ślōnsku, żōndanie napoczyńciŏ powstōnia. Do Strumiynia z tym żōndaniym ôddelegowano, Stanisława Mastalerza a Jana Lortza, kerzi na placu niy utrefiyli kōmandyra, Alfonsa Zgrzebnioka. Bez to szef jego sztabu Jan Wyglenda zawołoł wszyjskich kōmandyrōw POW Gōrnego Ślōnska do Strumiynia na 15 VIII a potym na 18 VIII. We tym czasie Miymcy niyspodzianie heresztowali we dniach 15-16 siyrpnia pŏru prziwōdcōw POW Gōrnego Ślōnska (cuzamyn z Józefem Grzegorzkiem) z materyjami ôrganizacyje. We tyj sytuacyji udziwniōnŏ grupa ślōnskich wychodźcōw we Piotrowicach na Cieszyńskim Ślōnsku, pod kerownictwym Maksymiliana Iksala, wydała kōmandyrōm POW Gōrnego Ślōnska we Rybniku a Pszczynie byfel napoczyńciŏ powstōnia, przi ôznaczaniu termin abszusu na 17 siyrpnia na godz. 2.00 we nocy. Udziwniōny tã oddolnõ inicjatywōm Bytōmski Wykōnawczy Kōmitet POW Gōrnego Ślōnska (Michał Wolski, Jan Przybyłek, Wiktor Rumpfeld) musioł zaaprobować tã decyzyjõ i wydoł byfel napoczyńciŏ powstōnia na 18 siyrpnia na godz. 2.00 dlŏ krysōw: katowskigo, bytōmskigo, zŏbrskiego, rybnickigo a tarnogōrskigo.
BojeEdytuj
Boje w ôkolicach Pszczyny, Tychōw, Rybnika a WładzisławiaEdytuj
We nocy z 17 na 18 siyrpnia 1919 r. z ôboza we Piotrowicach na Cieszyńskim Ślōnsku wyruszyła 40-ôsobowŏ grupa powstōńcōw, kerych kōmandyrym bōł Maksymilian Iksal. Powstōńcy po walce z partōm Grenzschutzu zdobyli folwark we Gołkowicach. We czasie boju zginyło dwōch powstōńcōw: Franciszek Panus a Franciszek Sernik jak tyż 6 Miymcōw. Powstōńcy, miymieckich zebranych ôdkludziyli do Cieszyna.
Kōmandyr pszczyńskigo krysu Alojzy Fizia na byfel Iksala tyż nakŏzoł napoczyńcie zbrojnych fungowań. We czynści pōłnocnyj pszczyńskigo krysu kōmandyrowoł Stanisław Krzyżowski, kery kole godziny 1 we nocy wymaszerował na Tychy kaj powstōńcy zdobyli banowy dworzec, folwark a pocztã. Tyj samyj nocy na powstōńcōw trzasnōł ze wsi Czułōw ôddział Grenzschutzu, jednak po zaczōntkowym wycŏfaniu sie, powstōńcy przeszli do zakōńczōnego sukcesym kontrataku.
We wsi Urbanowice kōmpanijŏ 75 powstōńcōw pod kōmyndōm Wiktora Szczygła z Urbanowic rozbroiła ôddział Grenzschutzu i wymaszerowała we richtōngu wsi Paprocany kaj stacjonował srogi ôddział miymieckigo wojska zaôpatrzōnego we artyleryjõ. We czasie boju, kery trwał do godziny 3 rano, Ślōnzŏkōm podarziło sie zdobyć wieś i ôdwach, we kerym brōniyli sie Miymcy. Zginyło 3 powstōńcōw, zdobyto sztyry polowe harmaty, 2 maszinowe gywery a 50 artyleryjskich kōni.
Z ôkolic Tychōw, ślōnscy powstańcy zaczli sie wycŏfować, skuli ukazujōnce sie niymiecke fligry i nadjechanie pancernego cugu z Glywic.
We Mikołowie 180 powstōńcōw ślōnskich pod kōmyndōm Ryszarda Bąnka po dwōch godzinach bojōw niy poradziyło ôpanować miasta. Podanie Alojzemu Ośliźlokowi niy podarziło ôpanować sie Władzisławia.
We nocy z 17 na 18 siyrpnia ôddział kole 100 powstōńcōw sformowany z wychodźcōw we ôbozie we Piotrowicach pod kōmyndōm Jana Wyglendy i Mikołaja Witczaka, zdobōł nad ranem we walce z Grenschutzem wieś Godōw (we walce zginyło 46 Miymcōw przi jednym rannym powstōńcu).
Wykōnawczy Kōmitet POW we Bytōmiu, do kerego doszły powiadōmiyniŏ ô bojach koło Pszczyny, wydoł byfel, coby powstōnie napoczło sie tyż we inkszych rejōnach Gōrnego Ślōnska, we nocach z 17 na 18 siyrpnia.
W czasie bojōw, na Ślōnsk wrōciōł z Warszawy Alfons Zgrzebniok, kery sprzeciwioł sie abszusowi powstōnia we tym mōmyncie. Jednak we zwiōnzku ze spōntanicznym abszusym, przejōn nad nim kōmynda.
18 siyrpnia Miymcy ôgłosiyli rozporzōndzynie, we kerym ôgłosiyli, iże fto ôstanie we walce pochwycony z brōniōm we rynce, bydzie na placu rozstrzelany bez gyrichtu.
We wsi Gotartowice parta powstōńcōw, kerych kōmandyrym bōł Wincenty Kopaczka, rozbroił miymieckõ placōwkã, jednak we drōdze do Rybnickij Ligoty doszło do potyczki Ślōnzŏkōw z Grenschutzem ściōngniyntym z Rybnika a Żor. Trzidziystu powstōńcōw musiało poddać sie po sturbaczyniu amunicyje, a tajla wycŏfała sie do Boguszowic, kaj po zôrganizowaniu ôbrōny, pōnieśli porażkã z atakyrujōncym Grenzschutzem.
Boje w ôkolicach KatowicEdytuj
18 siyrpnia herske boje kulały sie we katowskim krysie. We Katowicach Bogucicach a Małyj Dōmbrōwce, boje trwały bez trzi dni. Ôpanowano tyż Szopienice, Roździeń, Jōnōw, Nikiszowiec a dworzec we Ligocie, paraliżujōnc tym samym banowe transporty.
W Katowicach Bogucicach powstōńcy bez 3 godziny walczyli z atakyrujōncymi policyjōnami i wojskym. Po dolifrowaniu Miymcōm pōmocy społym z artyleryjōm, Ślōnzŏki wycŏfali sie ze wsi. Ôprōcz kilkakrotnie ponawianych szturmōw we dniu 19 siyrpnia, powstōńcy niy poradziyli ôdbić Bogucic. Niy podarziło sie tyż parcie Franciszka Deji ôpanować Siymianowic.
W dniu 20 siyrpnia powstōńcy z Katowic Bogucic i Małyj Dōmbrōwki przeformowali sie i napoczli fungowaniŏ pod kōmyndōm Henryka Miękina. We czasie dalszych bojōw pod Małõ Dōmbrōwkōm powstōńcom podarziło sie zestrzelić atakyrujōncy jejich miymiecki fliger (z trzech użytych w walce). Po tym sukcesie powstōańcom podarziło sie zmusić Miymcōw do nawrotu. A dyć 21 siyrpnia przibyły w tyn rejōn miymiecke pancerne auta, kere wyparły powstōńcōw ze zdobytego terynu. We czasie nawrotu powstōńcy wysadzili banowy most. We tym dniu powstōńcy ôpanowali jednak dzielnicã Katowic Giszowiec.
We Katowicach Szopienicach powstōńcom pod kōmyndōm Piotra Łyszczaka podarziło sie rozbroić srogi ôddział Grenzschutzu i zdobyć 100 gywer ryncznych, 7 maszinowych i spory forant amunicyje. Ôpanowano cołkõ gminã a Ślōnzŏki pod ôgniym miymieckich dzioł napoczli budować most bez Brynicã zapewniajōncego łōnczność z Sosnowcym po polskij zajcie rzyki. 20 siyrpnia Miymcy napadli powstōńcōw z Szopienic dwōma pancernymi cugami, 4 pancernymi autami a 2 kōmpanijami wojska. Miymcy we czasie zaciyntego boju straciyli bez 100 zabitych a rannych, jednak powstōńcy skirz przewŏgi wrogŏ niy poradziyli ôbrōnić swojich pozycyji.
We Katowicach Nikiszowcu niyherski ôddział powstōńcōw pod kōmyndōm Teodora Chrószcza wsparty tulmōm grubiŏrzy z gruby „Giesche” i inkszych fabryk, zdobōł bez boju na ôddziale Grenschutzu 100 ryncznych, 2 ciynżke i 2 leke gywery maszinowe i 200 hangranat.
Boje w ôkolicach BytōmiaEdytuj
W Bytōmiu skuli srogij ilosci wojska wy mieście powstōńcom 18 siyrpnia niy podarziło sie zdobyć koszar z forantym brōni, a dyć we pobliskich Łagiewnikach mały ôddział powstōńczy po walce rozbroił 100-ôsobowy posterunek Grenzschutzu. Musioł jednak go ôpuścić po przibyciu z odsieczōm pancernych aut.
We Ôrzegowie powstōńcy roztrzasli dwie miymiecke placōwki bydōnce we budōnkach gruby. Po pŏru godzinach Miymcy napadli, jednak podarziło sie powstōńcom jejich odeprzeć. Jednak po ôstrzelaniu bez artyleryjõ a skirz tego ciynżkich stratach powstōńcy musieli sie wycŏfać.
Na Bobrku kōmpanijŏ powstōńcza Jana Trzęsioka zdobyła we gmińskim hereszcie 120 gywer a 10 kastlōw amunicyje po czym tajla napadła koszary a tajla pod kōmyndōm marynŏrza Józefa Termina zajōnła most. Po ciynżkich bojach z spotrzebowaniym gywer maszinowych powstōńcy jednak ustōmpiyli pola.
We Bytōmiu Szombierkach ôddziały Grenschutzu tyż wyparły powstōńcōw i wziōnły do niywole kōmandyra powstōńcōw, kerym bōł Adolf Piontek (hned zbiegł). Powstōńcy ôpanowali tyż Godulã i Chropaczōw. W zŏbrskim krysie wydolōno wkroczyć do Biskupic i Bielszowic.
We Lipinach kōmpanijŏ powstōńcōw napadła Grenzschutz we niedalekiej kolōnije Piaśniki. Miymcy zaczli ôstrzeliwać skrytych za wałym banowych torōw powstōńcōw. Hned nadjechał tyż ôstrzeliwujacy powstōńcōw pancerny cug. Potym Grenschutz prziwstoł do ataku, kery jednak wartko sie załōmoł, po czym doszło do ślōnskigo kontrnatarcia. Boje trwały do wieczora do wystrzelania cołkij amunicyje, co sprawiyło wycŏfanie sie Ślōnzŏkōw.
Boje w ôkolicach Tarnowskich GōrEdytuj
W ôkolicach Tarnowskich Gōr powstōńcy byli kōmandyrowani bez Jana Zejera. Zdobyto Radziōnkōw a Piekary, jednak powstōńcy po trzykrotnych atakach na jednotki miymieckigo wojska niy poradziyli zdobyć Tarnowskich Gōr, we ferajnie z czym wycŏfali sie do inkszych placōw.
Boje w ôkolicach MyslowicEdytuj
We Mysłowicach we dniach 20-23 siyrpnia walczōł bataliōn powstōńczy pod kōmyndōm Ryszarda Mańki, kery po wcześniejszych utarczakch wy mieście a bojach na przedpolu miasta napoczōn natarcie bez berg Maasego ôd zajty wczaśnij ôpanowanego Janowa, we czasie kerego zdobōł połedniowõ tajlã miasta z dworcym. Zajynto tyż wieżã Bismarcka, kerŏ ôstała ôstrzelana i poprzniōnŏ bez Grenzschutz. We czasie bojōw Grenzschutz rozstrzelał przi Rynku Wiktora Czaję a Franciszka Bednorza, a w grubie Franciszka Gracę a Franciszka Magdziorza. Powstōńcom podarziło sie zestrzelić miymiecki fliger i wysadzić banowy tor coby niy dozwolić przejŏzd pancernymu cugowi. Skuli sturbaczyniŏ amunicyje powstōńcy musieli sie wycŏfać do Polski. We ferajnie z bojami na terynie Myslowic ôstało poprzniōnych 56 dōmōw i ôstało zabitych 20 ôsōb spostrzōd niy bierōncych udziału we bojach.
24 siyrpnia 1919 roku kōmandyr powstōnia, lojtnant Alfons Zgrzebniok, widzōnc iże niy mŏ szans na zdobycie srogszyj wielości amunicyje, pōmoc z Polski niy nadejdzie jak tyż, iże Miymcy ściōngajōm sroge pōmoce, wydoł byfel ustōniŏ bojōw.
Kōmandyrzy I ślōnskigo powstōniaEdytuj
- Ryszard Bąk z Wyr
- Alojzy Nikodem Fizia z Krzyżowic
- Maksymilian Iksal z Turzy
- Tomasz Janta z Prudnika
- Jan Jęczmyk z Bojszōw
- Stanisław Krzyżowski z Tychōw
- Stefan Krzyżowski z Tychōw
- Piotr Łyszczak
- Ryszard Mańka z Myslowic
- Franciszek Marszolik
- Henryk Miękina
- Wincenty Motyka
- Alojzy Ośliźlok
- Ludwik Piechoczek z Jastrzymbia Gōrnego
- Alojzy Pronobis z Bytkowa
- Wiktor Szczygieł z Urbanowic
- Mikołaj Witczak ze Wrocławia
- Jan Wyglenda
- Alfons Zgrzebniok
Zobŏcz tyżEdytuj
Przipisy
- ↑ „Gazeta Śląska” z 1925, nr 32, s. 1
- ↑ Kazimierza Popiołka, Źródła do dziejów powstań śląskich, t. I, Wrocław–Warszawa–Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1963, s. 271 .
- ↑ Andrzej Brożek (red.), Powstania śląskie i plebiscyt w procesie zrastania się Górnego Śląska z Macierzą: materiały z sesji naukowej historyków powstań śląskich i plebiscytu zorganizowanej w dniach 24–25 kwietnia 1991 roku w Bytomiu oraz na Górze Św. Anny (praca zbiorowa), Bytom: Muzeum Górnośląskie w Bytomiu, 1993, ISBN 83-901173-0-4.
BibliografijŏEdytuj
- K. Popiołek, Historia Śląska od pradziejów do 1945 roku, Śląski Inst. Naukowy 1984 ISBN 83-21-60151-0
- H. Zieliński, Pozycja Polski na arenie międzynarodowej w: Historia Polski, T.IV, cz.1, PAN, Warszawa 1984 ISBN 83-01-003865-9
- H. Zieliński, Rola powstania wielkopolskiego oraz powstań śląskich w walce o zjednoczenie ziem zachodnich z Polską (1918-1921) w: Droga przez Półwiecze, Warszawa 1969, PIW.


text:
Stambuł
Stambůu (Istambůu, tur. İstanbul - s greckigo is ten poli - do mjasta (tak godali greccy mjyškańcy w časach podboju tureckigo)), we starožytnośći Bizancjum (BuZάvtιov Byzantion), půźńij Kůnstantynopol (gr. Kwvσtavtιvoύπoλις Konstantinupolis, uać. Constantinopolis, nowogr. Kwvσtavtιvoύπoλn Konstantinupoli - mjasto Kůnstantyna), we krajach suowjańskich dowńij Carogrůd – kolůńja grecko zouožůna we 660 p.n.e. we ojropejskij tajli Bosforu, we 330 n.e. zostou stolicům Cesarstwa Wschodńořimskigo, 324-1930 Kůnstantynopol, 1453-1930 mjana Kůnstantynopol a Stambůu užywane zamjynńy, uod 18 marca 1930 uoficjalne mjano Stambůu - mjasto nad Ćeśńinům Bosfor uůnčůncům Moře Marmara s Mořym Čarnym.
Nojwjynkše mjasto Turcyje a jydno s nojwjynkšych mjast śwjata, nojwjynkšo aglůmeracyjo mjejsko we Ojropje. Stolica prowincyji (il) İstanbul. Rozwińjynty uośrodek přymysuowy, wytwařajůncy uokouo ¼ produkcyje kraju. Guůwne cyntrům finansowe Turcyje, śedźiba kilkudźeśyńću bankůw a geudy papjůrůw wartośćowych. Dužy wynzeu kůmůńikacyjny: nojwjynkšy port handlowy Turcyje; dwa mjyndzynarodowe porty lotńiče Atatürk Havalimanı a Sabiha Gökçyn Havaalanı, kůńcowo stacyjo kolei ojropejskij (dwořec Sirkeći) a počůntkowo kolei na Bliski Wschůd (banhof Haydarpasha). Śedźiba 5 ůńiwersytetůw, s kerych nojstaršy - Ůńiwersytet Stambulski - zostou zouožůny we 1453.
Ćeśńina Bosfor (šyrokość do 4 km) dźeli mjasto na tajla ojropejsko a azyjotycko (Stambůu je jydynym mjastym na śwjeće pouožůnym na dwůch kůntynyntach). We Stambule zbudowano dwa mosty uůnčůnce uoba břygi Bosforu - jydyn, mjanowany Mostym Bosforskym a ukůńčůny we 1973 mo dugość 1074 m, a drůgi - Most Mehmeta Zdobywcy ukůńčůny we roku 1988, mo dugość 1090 m. Ńyspeuna kilůmetrowo zatoka Zuoty Růg dźeli tajla ojropejsko na pouedńowo dźelńica Stary Stambůu a půunocno Beyoğlu.
Stambůu je śedźibům prawosuawnych patrjarchůw Kůnstantynopola. Katedra patrjaršo mo plac we dźelńicy Fanar. Dźelńica ta je nojwjynkšym skupiskym ludnośći greckij we mjeśće. Ze wzglyndu na lokalizacyjo śedźiby patrjarchatu zamješkujůncy Fanar Grecy ńy zostali wyśedlyńi do Grecyji we lotach 20. XX wjeku wroz s couům pozostouům greckům ludnośćům Turcyje. We Stambule we 1855 roku umor Adam Mickiewicz.


text: 18. małeho róžka 1932 zemrě na swojim šleskim hrodźe Sibyllenort blisko Wrócławja posledni sakski kral Bjedrich Awgust III. hakle 67lětny. 9. nowembra 1918 bě posledni knježacy monarch rodu Wettinow saksku stolicu wopušćił, w kotrejž bě dźeń do toho rewolucija wudyriła a kral ze zastojnstwa wuhnaty. Na hrodźe Sibyllenort bydleše Bjedrich Awgust hač do smjerće. Rozžohnował bě so ze Sakskej z wuprajenjom: „Čińće swój njerjad sami!“ Rodźeny 25. meje 1865 bě nan šěsć dźěći. Jeho mandźelska, rakuska princesna Luisa z Toskany jemu z lubowarjom ćekny, a 1903 buštaj dźělenaj. 1904 sta so Bjedrich Awgust III. z kralom a je tež wjackróć Serbow wopytał. Měješe k nim kaž tež jednoremu ludej tolerantne poćahi. Dokelž so rady mjez ludźimi wuchodźowaše a sakski dialekt rěčeše, bě jara woblubowany. Hačkuli bě generalny pólny maršal a najwyši rozkazowar sakskeho wójska, njeje so na wójnje wobdźělił. 22. małeho róžka 1932 dowjeze wosebity ćah ćěło zemrěteho do Drježdźan. 500 000 Saksow, mjez nimi tež byrgarske knježerstwo, so ze zemrětym rozžohnowachu, nic pak politikarjo SPD a KPD. W rownišću katolskeje Dwórskeje cyrkwje bu pochowany.


text:
Porokuja zarjadniske njedostatki a pobrachowacu transparencu
Ralbicy (JK/SN). Zymsku słužbu přichodneje zymy budu w gmejnje Ralbicy-Róžant dale z dotalnym traktorom wukonjeć. To je jedyn z rozsudow wčerawšeho wurjadneho posedźenja tamnišeje gmejnskeje rady. Zo móhł stary traktor swoje nadawki spjelnić, póńdźe tón přichodny tydźeń do trěbneje reparatury.
Gmejnski dźěłaćer Pětr Kokla, kiž njedostatki traktora na posedźenju radźićelow naliči, so nadźija, zo jězdźidło potom zymu přetraje. Jemu wšak by nowy a spušćomny traktor lubši był, ale misnjenja a njedostatki při wupisanju a njedosahaca zarjadniska transparenca su tomu zadźěwali, zo móhli wotpowědne wobzamknjenje wčera schwalić. Namjet, jenički poskićeny traktor kupić, sydom radźićelow wotpokaza, dwaj wzdaštaj so hłosa a jeničce třo hłosowachu za nakup noweho, cyłkownje 297 000 eurow droheho jězdźidła.