text:
Godka Klachuli, 1.06.1922
Teksty muszōm być rozumiane we kōntekście historycznym i niy przedstawiajōm ôpiniji redakcyje Wachtyrza.
Moji złoci!
Dzisiejse pisanie zaś musa napocōńć ôd tego, ize byda ganić baby, bo to, co sie teroz u nos na G. Ślōnsku dzieje, to juz jest az nie możno, wōm padōm. Niedowno tymu jakeś dziewcysko wypolyło synkowi, za to ize poszedł do inksy, ôcy, tak, iz borok jest kalykōm na całe swoje życie, a zeszły tydziyń pisały nase gazyty, iz kole Ôpolo jakoś Gabryelcycka siekyrōm zabiyła swojigo chopa, a potym mu ôbie z jeji siostrōm urznyły piyłōm głowa, noga i rynka, i wyciepły ôstatek do Ôdry. Prowda, ize to jest ani do uwierzynio? Widzicie, moji złoci, a jednak tak sie stało. A wiecie chto tymu jest winiyn, ze sie miyndzy nasymi babami znajdujōm take potwory i kalwiny? Miymce! Juz przed wojnōm, niejedna dziołcha i baba za wszystkim se brała przikłod ôd Miymcōw, bo co miymiecke to „fajne” i „etwas beseres”. Chłop noleżoł ze synym do polskego towarzistwa i cytali gazety polske, a „muterla” i jeji frelki musiały godać po miymiecku i cytać cajtōngi i rōmany miymiecke, bo to jest fajnij. Tak se ze wszystkim brały przikłod z Miymcōw, i tōz tyz teroz zaś widzōm i cytajōm, jak to ôrgesze mordujōm i katujōm Polokōw, wydubujōm ôcy i żywych ludzi zakopujōm, ucōm sie tego ôd nich, bo to jest fajnij. Tak se ze wszystkim brały przikłod z Miymcōw, i tōz tyz teroz zaś widzōm i cytajōm, jak to ôrgesze mordujōm i katujōm Polokōw, wydubujōm ôcy i żywych ludzi zakopujōm, ucōm sie tego ôd nich, bo co Miymiec robi, to jest fajnie, no i wypolajōm ludziōm ôcy, zabijajōm chłopōw i ćwiartkujōm ciało, choć tyn istny w Berlinie, co to cielyńcina i wōszty z ludzkigo ciała sprzedowoł. Jyno to jest aby dobrze, ize takich ciymnych i zdzicałych popśniołōw nie jest dużo i ze tyz sōm i porzōmni Miymce!
Mie sie zdo, ize ta cało wielko kōnferyncyjo w tej Gynuji ôzleciała sie skirz Miymcōw i bolszewikōw i skirz tego, ize za niymi tyz idzie Ynglijo, co teroz, ize na wojnie dobrze wyjechała, zdrodzo borokōw Francuzōw i trzimo z tymi, co cało wojna rzykali: „Gott strafe Yngland!” A ize ci nudlorza, co to po całym świecie łazōm z figurkami, papagajami, tyz zaś teroz na nowo popierajōm Miymcōw, tōz Francjo pierso pado: „Nie grōm, kulki nazod!” a za niōm hned pudōm i inksi, i tak sie ta Yntynta ôźleje, choćby sam u nos wesele jednej zowitki, co sie chciała wydać ze wszystkymi, a z jednym jyno wziōńść ślub. Jo zawsze padała, ize kaj niyma scyrości, tam tyz niyma miłości, i tam sie nic nie udo. Keby Lodziorz nie bōł taki fałszywy, toby sie możno bōło udało, ale tak to nie, bo dwōm panōm, Francyji i Miymcōm, naroz służyć nie idzie, aze nie!
Jeźli sie ta zgoda w tej Gynuji nie udo, to bydzie skirz tego, ize Lodziorz godo piyknie ô miłości bliźnigo i bezto chce tych drugich zamamlasić i przed świetym pokozać jako to ta Ynglijo jest dobro i zgodliwo, coby ôn ze swojymi Żydami mōgł sōm ôcherknōńć ruski petrōnel i wykiwać Belgijokōw i Francuzōw. Choćby tam cało Ojrōpa sie dała do wojny, to beleby jyno Ynglicy mogli robić ze Żydami geszeft, to ôstatek ich nic nie ôbchodzi, i ôni i aniołym i z diobłym zrobiōm koalicyjo. Tyn nas Skirmunt tam mioł abo wykopki borok, z takim starym lisym ynglickym i z inksymi fałszywcami miymieckimi, żydowskimi i rozmajtymi sierami. Az mi go żol!
Juzech kopa razy pedziała ize nie byda ô polityce pisać i widzicie, moji złoci, jakech sie to zaś dzisiej ôzchaeblała. Ale to wszystkymu jest winiyn Fyrtok, bo sam cynsto do mnie wpadnie i choćby my nie wiym ô cym godali, to ôn zawse zacnie ô libstach, a skōńcy na polityce i jo tyz potym zacna mysleć i pisać ô babach i ô tej niescynsnej i przepadłej polityce. Bardzoch tyz jest ciekawo, ludkowie, keż to ta ôbsada byńdzie, juz sam ôd nos aze dwie baby pojechały do Lubecka, do tej dziouski sie zapytać, cy ôna nie wie kej to bydzie? Ale ôna tam pōno jyno poświtała trocha nogami i plecami, kozała im rzykać i pedziała im, ize ôbsada bydzie wtedy, jak przijdzie polske wojsko. Nō i tyla wiedziały wiela przedtym.
Wesele sie, moji złoci, u mnie szykuje! Getrudzin zolytnik, chtory teroz jest w Poznaniu na praktyce za zielōnki, pisoł, ize sie zaroz po ôbsadzie chce żynić. Trocha to tam za nogle biere, ale cōz mōm zrobić? Trza pierziny i zogłowki suć, i rychtować ałsztalōnek. Nojgorzij bydzie z meblami, bo teroz nocynie do jednej izby, wiyncej kosztuje, niz przed wojnōm całe nase gospodarstwo. Cłowiek przi tych dzieciach sie musi abo ôgrzebać, i nigdy sie wyńdzie ze starości. Ta starso tyz nie downo śległa, i trza było pōmagać, nosić ôbiady i swacyny. A co cłowiek przeżył strachu – to jyno dobro matka i jedyny Bōg wie, bo sie jak to te młode baby teroz sōm niepozorne, kajńś podwigała i bardzo miała, wōm padōm, ciynżko, tak iz my juz myśleli, że nōm pojedzie. Nō ale sie na scyńście i bez dochtora ôbeszło. Mo bardzo gryfnego i szwarnego synecka i dali mu na miano Kazimierz. Ô tym radośniku to wōm tyz jesce kej napisa i ô tych chmosiach. A teroz juz z klachami skōńca, bo musa iść do kościoła na mojowe, a potym jesce musa starymu przebłōcne łachy łotać.
Tōz do widzynio
wasza
Rōźla Pyscycka.


c: text/html

text:
Perůn
Perun to je suowjański bůg grůma a tyž wojački. Jygo atrybutůma sům důmb, wůz a ńykej muot. Podug mitu, we čas buřy Perun ćepje pjorunami we žmija (smoka), kery zawar woda we skale. Kej žmij chrůńi śe pode ludzkimi důmůma, bywo, co Perun we ńe trefi, a taki uogjyń bůu śwynty a ńe wolno bůuo go gaśić. We ńykerych mitach babům Peruna je Perperuna. Perun wuado tyž puanetńikůma, sům to ludźe kerych wćůngua do ńeba danga a majům uone wuadza nad chmurůma. Guůwnym uostřodkym kultu Peruna bůu Kijůw a na Gůrnym Ślůnsku Lyndźiny (Perunowo Gůrka).
Symbole mocy Peruna to "střouki perunowe" (fulguryty) a belemnity. Suowjańe předchřeśćijańscy a terozki tyž rodźimowjercy nošům je we kaptorgach. Bůu tyž uobyčaj, coby po usuyšyńu pjyršygo na poźimku grůma klupnůńć śe we gowa kamjyńem, co mjouo ji dać twordość skouy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sócrates
Sócrates, po prowdźe Sócrates Brasileiro Sampaio de Souza Vieira de Oliveira (rodz. 19 lutygo 1954 we Ribeirão Preto, um. 4 grudńa 2011 we São Paulo) – brazylijski fusbalok, jedyn ze nojlepszych we gyszichće fusbalu - je na liśće FIFA 100. Groł kej pomager. Karjera zaczynoł we 1974 we Botafogo Ribeirão Preto, ńyskorzi przelozł do Corinthians São Paulo. Groł we italskim ACF Fiorentina a we brazylijskich Flamengo Rio de Janeiro a Santos Futebol Clube. We repryzentacyji Brazyliji we fusbalu we rokach 1979-1986 zagroł 63 szpile a trefjůł 25 torůw. Mjoł wyższe wykształcyńe a titel dochtora medycznych naukůw.


text:
Plahowarjo koni nimaja jenož w tydźenjach do jutrow wjele dźěła ze swojimi štyrinohačemi, ale wězo cyłe lěto. Jedyn z wažnych terminow bě minjenu njedźelu w Jěžowje pola Kamjenca.
Jěžow (BWe/SN). Najskerje bě to minjenu njedźelu poslednje zarjadowanje, kotrež je Moritzburgska kobłarnja na njewěsty čas přewjedła. Najebać coronawirus pak zajimowachu so tež serbscy plahowarjo za potencielnych nawoženjow swojich koni. Tych su nětko njedźelu w Jěžowje pola Grafec w jěchanskej hali za swoje kobły wupytali.
Hižo před měsacom su připušćaki z Moritzburga do konjenca w Brunowje za Kamjencom zaćahnyli. Hakle loni w juliju bě so tam cyła bróžeń wotpaliła. Mjeztym, rozłoži nawoda Brunowskeje wotnožki Moritzburgskeje kobłarnje Markus Wendt, je wšitko zaso tak daloko spřihotowane. W tym tydźenju hišće konjenc za kobły dotwarja. Kónc lěta ma potom cyle nowy konjenc hotowy być. Loni nastata škoda wučinja něhdźe 200 000 eurow.


text:
Zajś1 mie2 wziyno3 na te gruzińske klimaty. Choć tak po prołwdzie4, to tyn szałołt zrobiōłech5 do kury we ôrzechwyj zōłzie6 http://chopwkuchni.pl/?p=1185 i cuzamyn7 smakowało to richtich8 idealnie. Pieczōne bakłażany i papryka, a do tego surowe tōmaty9 i kans10 zielōw11 moge nawet ze prostego pieczōnego miysa abo ryby zrobić eleganckoł biysiada.
Co potrza?
1 kg bakłażana
1 kg tōmatōw
2 żōłte papryki
2-3 zōmbki czosku
1 czerwōnoł cebula abo szalotka (ale ta wiynkszoł)
łeżka ôctu balsamicznego
poła12 łeżeczki cukru
mały pynczek13 koperku
mały pynczek natki pietruszki
1/3 szklōnki ôleju rzepakowego
4-5 łeżek oliwy
sōl i pieprz
Bakłażana pokrejcie14 w kostka i posujcie15 solōm. Za jake 20 minut mogecie go opōkać16 i wciepnōńć17 na posmarowanoł ôlejym patelnia. Jak już sie leko przibrōnołci18, to baje19 dobry. Ze paprykōm zrōbcie to samo. Cebula tyż pokrejcie we kosteczka i na chwila zamarynujcie ôctym- mogecie do tego wciepnōńć trocha cukru. Koperek i pieruszka zmiksujcie ze ôlejym, oliwōm i jednōm małōm tōmatōm na jednolitoł zōłza. Dosmakujcie20 jōm solōm i pieprzym. Tōmaty ôbiercie ze skōry (nojprzōd nojlepi je zalołć21 na chwila wrzōntkym) i pokrajcie. Wszyjske składniki wczajście22 do jaki srogyj23 miski, wymiyszejcie i smacznego 🙂
1znów
2mnie
3wzięło
4naprawdę
5ō- samogłoska w wymowie między o i u
6sosie
7razem
8naprawdę
9pomidory
10dużo
11ziół
12pół
13pęczek
14pokrójcie
15posypcie
16opłukać
17wrzucić
18przypiecze
19będzie
20doprawcie
21zalać
22wrzućcie
23dużej


text:
NYDEK Moc piekne jasełka zagrali w niedziele w Nydku. Na scynie sie pokozali aktorzy z nydeckigo zespołu teatralnego a jejich dziecka.
Jasełka były proste, zagrane po naszymu. Role Heroda se w nich pieknie zagroł sóm prezes Miejscowego Koła PZKO Bogdan Martynek.
W przerwach im grała kapela Bezmiana, kiero wystómpiła aj po przerwie, w drugi czynści niedzielnego spotkanio. Społym z profesorym Kadłubcym a ludziami, kierych był pełny Dóm PZKO, se zaśpiywali piosynki z nejnowszej ksiónżki profesora „Śpiywo Anna Chybidziurowo a jeji sómsiedzi“.


text:
Spektakl
tytuł:
Merylin Mongoł
teatr:
Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie
utwór:
Merylin Mongoł
autor:
reżyseria:
scenografia:
pozostali realizatorzy:
światło: Prot Januszkiewicz
obsada:
Agata Kulesza
Marcin Dorociński
Dariusz Wnuk
Marcin Dorociński
Dariusz Wnuk
data premiery:
2012-04-21
Warszawska polecajka01.10.2021 Marzenia moje o bruk rozbij bezmyślnie - "Merylin Mongoł" - reż. Bogusław Linda - Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie - aut. Paulina Aleksandra Grubek05.03.2014 Żarty i gagi - "Merylin Mongoł" - reż. Bogusław Linda - Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie - aut. Łukasz Kaczyński25.09.2012 Czernucha - "Merylin Mongoł" - reż. Bogusław Linda - Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie - aut. Jacek Sieradzki25.08.2012 Nowy sezon w Ateneum - "Merylin Mongoł" - reż. Bogusław Linda - Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie - aut. (-)14.08.2012 Brutalna i prosta opowieść - "Merylin Mongoł" - reż. Bogusław Linda - Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie - aut. Maciej Krawczyk13.06.2012 Samotność jak koniec świata - "Merylin Mongoł" - reż. Bogusław Linda - Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie - aut. Tomasz Miłkowski05.06.2012 Nie chcę się ścigać z innymi aktorami - "Merylin Mongoł" - reż. Bogusław Linda - Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie - aut. (-)01.06.2012 Pożyć przed śmiercią - "Merylin Mongoł" - reż. Bogusław Linda - Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie - aut. Aneta Kyzioł11.05.2012 Bez wyjścia - "Merylin Mongoł" - reż. Bogusław Linda - Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie - aut. Kamila Łapicka09.05.2012 Wydarzenie w Ateneum - "Merylin Mongoł" - reż. Bogusław Linda - Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie - aut. Edyta Błaszczak28.04.2012 Najnowsza premiera warszawskiego Ateneum - "Merylin Mongoł" - reż. Bogusław Linda - Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie - aut. (-)06.04.2012 Bogusław Linda reżyseruje - "Merylin Mongoł" - reż. Bogusław Linda - Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie - aut. (-)05.04.2012


text:
Jeje nastaće a jeje změny
Prěnju wersiju ody »Na serbsku Łužicu« zapisa Handrij Zeler jako student w Lipsku 24. awgusta 1827 do tamnišeje rukopisneje Serbskeje Nowiny z čisłom 18. K tomu pohnuli su jeho po mojim sudźenju tři motiwy. Jako prěnje zajim jeho sobustudenta Hendricha Awgusta Krygarja za zažne stawizny Serbow, štož so w jeho elegijomaj w heksametrach »Tomu serbskemu towarstwu« a »Wěšćenje« wotražuje.1 Zdruha bě Zejler w nalěću 1827 w Lipsku wostał a wjeseleše so na wopyt domizny po jednym lěće w Michałskich prózdninach. Třeću, bjezposrědnju přičinu přeradźa sam w lisće Františekej Ladislavej Čelakovskemu samsny 24. awgust 1827: »Dokelž jedyn duchomny njedušnik ... přećiwo serskej rěči tak njezdobnje zaspěwać so zwažił je, da staj mje knjezaj protonotar Klien a Handr. Lubjenski w Budyšini žadałoj, tutemu hłupemu škrěčatemu sołobikej skerje a lěpje pósk zatykać a ’ho z toho štomika na smjeće (smetiště) sadźić. To je nětko moje najprjeńše dźěło.«2
Jedna so wo nastawk serbskeho fararja Jana Křesćana Rychtarja (1793–1856) ze Złokomorowskich kónčin we wědomostnym časopisu »Neues Lausitzisches Magazin« 1826 »Die wendische Sprache in Bezug auf Staat, Kirche und Volksbildung«.3 W nim argumentuje, čehodla měła so serbska rěč z cyrkwinskeho žiwjenja Łužicy wutłóčić a wopisuje, z kajkimi srědkami móhło so to docpěć. Šamale poniža w nim swoju maćeršćinu: »Hižo tohodla dyrbi so njedospołna mjenować, dokelž duchowny w njej wšě maćizny nabožneho přednoška wobdźěłać njemóže, hdyž jej samo słowa za proste předmjety a zapřijeća wšědneho žiwjenja pobrachuja, kak dyrbi hakle słowa dodać za wuměłstwo a wědomosć? – Nima ani swójske wurazy za ličbje sto a tysac, ani swójske mjeno za štom, ani pomjenowanje za wótčinu njeposkića, kak hakle za aritmetiku, přirodowědu, zemjepis a kóždužkuliž wyšu wědomosć.«4
Wjetšina čitarstwa znaje Marju Młynkowu (1934–1971), kotraž je před połsta lětami zemrěła, předewšěm jako prozaistku zběrkow kaž »Dny w dalinje« (1967) abo »Za płotom« (1977). Wona pak je tež serbsku literarnu kritiku na nowy schodźenk pozběhnyła. Franc Šěn je so w dosłowje druheho zwjazka Zhromadźenych spisow Marje Młynkoweje w lěće 1994 tež z jeje skutkowanjom jako literarna kritikarka rozestajił. Wurězk tule podamy:
Kritisku literarnu debatu je Marja Młynkowa sama wjacore lěta sobu postajowała. Wot spočatka lěta 1961 recensowaše wona z wobdźiwajomnej konsekwencu prawidłownje nimale wšě nowowudaća hornjoserbskeje prozy. Přeco hišće swojemu pedagogiskemu započatkej zawjazana pisaše najprjedy jenož do časopisa Serbska šula. Jeje prěnje kritiki běchu móhłrjec analytiska pomoc za wučerjow a pokazki za wužiće wobjednanych knihow w šulskej wučbje. Wotpowědujo tehdyšemu ideologiskemu zwužiwanju literatury w šuli wobchadźa tež wona spočatnje z wuměłskim słowom kaž z ilustraciju historiskich a aktualnych towaršnostnych podawkow, problemow, zjawow a procesow. Njehladajo na to rozeznawaja so hižo jeje prěnje recensije napadnje wot dotalneje literarnokritiskeje praksy, kiž wšitko serbsce pisane chwalobnje witaše. Ze swojim swědomitym a kritiskim wobjednanjom literarnowědnych prašenjow pokazowaše chětro strózbje na poradźene a na po jeje měritkach słabe stronki nowinkow serbskeje prozy, je měrjo na dotal docpětym a na přikładach z druhich literaturow. Serbscy spisowaćeljo pak njemějachu jeje ćichi hłós hišće kedźbu; wučerka a spisowaćelka Marja Kubašec skoržeše na 11. zeńdźenju Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny znowa, zo nimamy serbsku literarnu kritiku. To bě w septembrje lěta 1963. Marja Młynkowa, kiž bě z dopisanjom wobšěrneju powědančkow mjeztym wažne nazhonjenja w spisowaćelenju nazběrała, reagowaše na tajku ignorancu z wěcownym, ale zdobom sebjewědomje-energiskim přinoškom »Wo wužitku literarneje kritiki za wuwiće serbskeje literatury přitomnosće« na awtorskim schadźowanju serbskeho nakładnistwa. Wuchadźejo z trochu přeabsolutnje zrozumjeneje predestinowanosće spisowaćela za wědomostnje fundowanu literarnu kritiku chcyše rozputać »hibanje literarneho analyzowanja našich dotalnych knihow«: »Literarna kritika z wjacorych pjerow, njebojazna a sprawna we wotkrywanju sylnosćow a słabosćow, kotraž ma zdobom podźěl na přemyslowanju awtora, wučisći atmosferu, wukristalizuje jadrowe problemy, pozitiwne a negatiwne strony noweho dźěła, wona twori sobu objektiwne měnjenje wo towaršnosći a wuměłskej hódnoće knihi.« Swoju rěč, złožowacu so na »hišće na započatku wuwića« stejacu marxistisku literarnu wědomosć, zakónči z citatom wo imaginarnym we wuměłstwje z knihi »Von der Notwendigkeit der Kunst« awstriskeho spisaćela a politikarja Ernsta Fischera, wažneho rozmołwneho partnera kritiskeje čěskeje inteligency w 1960tych lětach. W Serbach bě z Fischerom lěto prjedy argumentował Jan Rawp w swojim pledoajeju za profesionalnu serbsku wuměłsku kulturu »Wo problematice serbskeho kulturneho wuwića«. Młynkoweje pospyt, »budźić zjawne literarne žiwjenje«, bě – móže być – jenička reakcija na Rawpowe rozpominanja wo dialektice kulturneho wuwića: »Mjez konkretnym spisowaćelowym dźěłom a kritikarjowej analyzu wobsteji dialektiski poměr wotwisnosće. Bjez woprawdźiteje eksaktneje analyzy spisowaćeloweho dźěła njebudźe kontinuowaceho wuwića literatury. Tohodla dźě njeje njeznaty w Serbach tamny njespokojacy zaćišć, zo tón abo tamny spisowaćel na blaku tepta, zo so prawje njewuwiwa k přeco wyšim wukonam. Runje w nětčišim stadiju literarneho wuwića, hdyž je telko młodych, kiž su startowali abo hišće chcedźa startować, je trjeba literarneje kritiki.« a »Kritika a sebjekritika stej wobstatk w produkciji, stej motor we wuwiću cyłeje towaršnosće ...«
Trochu hinaši wid na zrodźenje serbskeho nowinarstwa
Wo nastaću a rozwiću serbskeho narodneho hibanja nimamy dotal stawiznisku knihu. Poćahi mjez hłownymi akterami bychu w njej wažnu rólu hrali. Handrij Zejler (1804–1872) a Jan Pětr Jordan (1818–1891) přisłušeštaj rozdźělnymaj generacijomaj. Wobeju wjaza kopa samsnych předewzaćow – načasna serbska gramatika, hornjoserbsko-němski słownik, zběranje ludowych pěsni, wudaće antologije »Serbskich basnjow« a cyle bjezposrědnje załoženje serbskeho nowinarstwa.
Awtor stawiznow serbskeho nowinarstwa Walter Rauch bě přeswědčeny, zo sakske zarjady tajke załoženje njehaćachu, ale zo falowachu prosće serbscy iniciatorojo. Přiznawa wšak, zo měješe Budyska krajna direkcija k tomu stajnje wobmyslenja. Lokalni němscy nakładnicy zaso widźachu w nastaću serbskich periodikow konkurencu za swoje němske žurnale a na př. wudaću serbskeje protyki lětdźesatki dołho zadźěwachu. Situacija po 1836 bě přez to přihódniša, zo zasydlištaj so w Budyšinje młodaj cuzaj předewzaćelej – Friedrich August Reichel z Lubija a Gustav Adolf Schlüssel z Lipska, kotryž tradicisku Wellerec kniharnju přewza.
W Serbskim seminarje w Praze wotmě so 30. nowembra 2018 III. Praski sorabistiski sympozij, zarjadowany wot Towarstwa přećelow Serbow z podpěru magistrata čěskeje stolicy. Tema bě Jan Pětr Jordan (1818–1891), wuznamny akter serbskeho narodneho wozrodźenja a jeho doba. Na tutym mjezynarodnym wědomostnym zeńdźenju wustupichu z přednoškami ze serbskeje strony třo Maćicarjo a direktor Lipšćanskeho sorabistiskeho instituta, třo wědomostnicy z Pólskeje, z čěskeje strony zastupjerjej akademije wědomosćow, třo z Karloweje uniwersity a serbofil z Libereca.
Měrko Šołta poda k hižo husto wobjednanemu přirunanju Smoler a Jordan nowe aspekty a druhi wid na rozwiće narodneho hibanja, na př. kak Jordan jako moderny žurnalist, nakładnik a uniwersitny docent něšto staršemu Smolerjej pokaza, zo njedyrbi so kaž Zejler stać z duchownym w serbskej holi, ale móže so zežiwić jako swobodny literat a wučomc. W Lipsku w redakciji Jordanowych lětopisow přiswoji sej know-how za swoje pozdźiše redaktorske a předewzaćelske dźěło. Napjatu stawiznu poćaha mjez Zejlerjom a Jordanom wobswětli dr. Franc Šěn w zwisku z nastaćom a wudawanjom Jordanoweho serbskeho tydźenika a kulturneho měsačnika. Zamóžnosć Jordana jako literarny kritikar pokaza Šěn na přikładźe wěcywustojneje recensije Zejlerjoweje lyriki.
Tutej rukopisnej chronice wěnowaše so wustajeńca w bywšej kuriji. Na wulkich płatnach při sćěnach wjacorych rumow běchu wšě 192 stronow łaćonskeho kodeksa zwobraznjene. Tysac lět stare mjeńše a wjetše eksponaty spřitomnjachu wopisane stawizniske podawki a wobstejnosće doby. Přełožene wujimki k čitanju a słuchanju na awdijowym přewodniku zmóžnjachu so zanurić do němsko-słowjanskeho swěta před lěttysacom. Wusahowace eksponaty běchu za mnje Freisingske wučbne teksty za misionske dźěło mjez Słowjanami, fragment t. mj. Damiloweje chroniki, wulki drjewjany pohanski bójski idol z dwěmaj hłowomaj z Tollenseskeho jězora, kapsny pohanski přibóh z wokoliny Eislebena a złoćany debjenski rjećaz z kupy Hiddensee.
W lěće 1974, składnostnje 400. róčnicy wuńdźenja Albina Mollerowych spěwarskich z małym katechizmom, zestaji dr. Frido Mětšk w 9. čisle Rozhlada »Časowu tabulu k stawiznam a wo wosudach prěnjeho serbskeho ćišća«. Składnostnje lětušich 400. posmjertnin Albina Mollera poskićam podobny přehlad, kiž wobsahuje nowe fakty a nowe prašenja wokoło prěnjeje serbskeje knihi.
narodźi so Albin Moller w Tšupcu jako syn zastojnika městneho stawoweho knjejstwa.
W zapisu studowacych na uniwersiće w Frankobrodźe nad Wódru jewi so Albinus Mollerus Kalowensis. Swójba bě drje do Kalawy přećahnyła a tam wopyta wón łaćonsku šulu.
zapisa so Moller do matrikle uniwersity we Wittenbergu jako Albinus Mollerus Straupicensis.
Nimo teologije studowaše matematiku, ze studijnym předmjetom astronomija, a hudźbnu teoriju.
Moller je krótki čas farar w Hornjej Łužicy, w Hrabowej pola Njedźichowa. Zastaruje magistrat města Kalawy lětnje z protyku a dóstawa za to 12 krošow.
wuńdźe w Zhorjelcu Calendarium Ecclesiasticum & HOROSCOPVM PERPETVVM. Ein ewigwerender Calender. Erstlich mit den vnbeweglichen Festtagen der allgemeinen Catholischen Kirchen/ Sampt der Corrigirten Guelden zal ... Darnach besonder auff alle Jahr nach Christi Geburt der Sonnen Zirckel, ... Alles zu nutz vnd gebrauch gemeiner Christenheit, wehrend von Anfang der Geburt Christi biss zum Ende der Welt. Do změny časoweho ličenja w lěće 1582 přez bamža Gregorija a hišće w 17. lětstotku bě tajka cyrkwina protyka wužitna za wuličenje termina jutrow a druhich cyrkwinskich swjedźenjow – z pomocu njedźelneho pismika a złoteje ličby. Jeje spisar bě Bartholomäus Scultetus.


text:
Wustajeńca w ewangelskej cyrkwi dopomina na wuchowanje wsy 1990
Časnik na transparenće pokazuje pjeć do dwanaćich. Widźeć je ratarski statok wosrjedź zelenje. Bjez přestaća bližo so jemu hoberski brunicowy bager. „Što je wažniše? Wuhlo abo domizna?“, takle rěkaše prašenje młodeje wosady 1988 na baneru z třoch dźělow wobstejacym. W Klětnjanskej ewangelskej cyrkwi wón hišće dźensa na hrožace wotbagrowanje wsy přez Bjerwałdsku brunicowu jamu dopomina. Horjeka w loži Božeho domu pokazuje wustajeńca tuchwilu tehdyše swědki časa. „Klitten – Klětno 1990“ rěka jeje hesło. Je to fotowa a filmowa dokumentacija wo wuchowanju Klětnoho před 32 lětami a nawjazuje na dźaknu nutrnosć w tamnišej Klětnjanskej ewangelskej cyrkwi 6. februara.
Konkretne plany wobstali


text:
Dźěło z rěču w němskorěčnych basnjach Kita Lorenca
Z tym zo je Kito Lorenc w němskorěčnych tekstach přeco zaso ›serbolił‹ a swoju kulturnu identitu tematizował, zeznajomi němskich čitarjow ze serbskimi horicontami; znowa před někotrymi lětami přez wudawaćelstwo Petera Handkeho (Gedichte, 2013), jako bu Lorencej myto Petrarki spožčene. Přiwšěm je dwukulturny basnik němskemu čitarstwu – čitarstwu, kotremuž wosta imensne serbskorěčne tworjenje Lorenca zaraćene a kotrež w dalokej měrje njeznaje serbsku kulturu – mało znaty. Předmjet předležaceho zhladowanja je wašnje, kak Kito Lorenc w němskorěčnych basnjach z rěču hrajo wobsteji. Skicuje so wuchadźišćo tuteje rěčneje hry, z fokusom na basnje poslednich lětdźesatkow.
W interkulturelnych přepytowanjach dźe wo připisowanje woznama w padach kulturelneje diferency. Při tym skomplikuje so połoženje, hdyž bikulturelny awtor nic jenož teksty wo dwěmaj kulturomaj wozjewja, ale to tež w dwěmaj rěčomaj čini. Lorenc osciluje mjez kulturomaj a rěčomaj, při čimž sej na jednej stronje swójski hybridny rum twori a na druhej stronje wuchow pyta. W swojich němskich a serbskich tekstach stwori sej Lorenc we wjacorych žanrach wěstu ›Sorbisku‹, rum dopomnjeća a zaznawanja serbskosće, z kotrymž basniske tradicije, nałožki a zadźerženske wašnja husto ze słownej lochkosću hromadźe zwjedźe. Kito Lorenc bě žiwy mjez rěčnymi registrami, z kotrymiž sej hraješe a přez to tež swobodne rumy rěče pytaše a stwori. Z tym smě so pomjenować jako z domiznu zwjazany awantgardist. Chceš-li dwurěčnemu skutkej basnika wotpowědować, dyrbiš so wězo ze zwiskami mjez serbsce a němsce spisanymi tekstami zaběrać1; ale tež pohlad na němskorěčny tekstowy swět Lorenca skići potencial za analyzu.
Štóž je sej hodowny program mdr 2019 w telewiziji wobhladał, je dožiwił patoržicu wusyłanje, kotrež předstaji hody w Serbach. Filmowy team je so rozsudźił, znatu serbsku swójbu w Ćisku při přihotach na hody přewodźeć. Kak wupada scyła serbske žiwjenje w Ćisku dźensa? To chce tutón nastawk wuswětlić.
Po tym zo je tema nakrajnosć w europskej etnologiji a w druhich socialnych wědomosćach zaso jasnje skedźbnosć dobyła, steji wona tež w kulturnowědomostnych slědźenjach Serbskeho instituta zaso bóle w srjedźišću.1 Runje aktualne ekonomiske, socialne a kulturne wuwića kaž strukturna změna abo statnje planowane wróćosćehnjenje z brunicoweje industrije žadaja sej wědomostny přewod.
W slědowacym maja so slědźenja w serbskim sydlenskim rumje skicěrować, při čimž leži fokus na přepytowanju žiwjenskeho wašnja a kultury we Łužicy z lěta 1987. Daty tutoho přepytowanja z dopřewrótoweho časa so z dźensnišimi do poměra staja. Eksemplarisce ma so to na přikładźe wobchadźenja z lokalnym kulturnym herbstwom stać a na přikładźe wuwićow w Ćisku – do přewróta samostatna wjes, po přewróće dźěl města Wojerecy.
Njedawno swjećachu Serbja ptači kwas, ludowy nałožk, kotryž podarmo pytaš w kulturje druhich ludow. Je to wjesoły swjedźeń, předewšěm za dźěći, ale zdobom tež za dorosćenych. Dźěći stajeja talerje na wokno abo před durje, nadźijejo so, zo dźakuja so ptaki ze słódnym darom za picowanje w zymje. Młódše wjesela so zawěsće na wobdźělenje w »ptačokwasnych« předstajenjach. Dorosćeni pak wopytaja wot Serbskeho ludoweho ansambla přihotowany ptačokwasny program.
Ptaki su jedyn z najwažnišich elementow přirody, jewjacych so w serbskej kulturje. To pokazuja přikłady w literaturje, molerstwje abo hudźbje, to wobkrućeja zdobom rěčne wobroty.
Ptaki so často w hornjoserbskej literaturje jewja. Ćežko je tu podać wšitke přikłady, chcemy pak spytać so někotrym z tutych bližić.
Zwěrjata, a tu tež ptaki, su předewšěm rjekojo w dźěćacej literaturje. Dosaha sej wobhladać aktualny poskitk Ludoweho nakładnistwa Domowina. Tu namakamy wroblika Frida a sroku Martu w powědančkach Jěwy Marje Čornakec (Kak su wroblik Frido a jeho přećeljo do Afriki lećeć chcyli, Zakuzłana sroka), sowu Otiliju w knize Hdźe je sowa? Měrany Cušcyneje a tež někotre honačiki: tón w powědančku Findus a hara z honačom Svena Nordqvista, honač Heinrich Jana Wornarja a honač Jurko Jurja Kocha w jeho rymowanjach Honač Jurko z čerwjenym pjerom, kotrež poćahuja so na delnjoserbski nałožk łapanja kokota. Tež w knize Ptače činki Dorotheje Šołćineje a Dietricha Šołty jewja so akterojo ptačeho kwasa. W hornjoserbskej wersiji fabulow Aesopa, wozjewjene w zešiwkomaj Wróna a baćon, so ptaki tohorunja mjenuja. Serbja maja zdobom rymowane fabule Handrija Zejlera, wušłych w Bajki. Fabule1. Jich rjekojo su najčasćišo ptaki, na přikład w fabulach Paw a husyca, Baćon a wrobl, Kapon a sroka, Wrobl a sołobik, Wrobl a sknadź, Kokoš a psyk kaž tež Wroble a kraholc. W tutych nimoměry powučacych tekstach sćělesnjeja ptaki wšelake čłowječe typy, charakterne kajkosće kaž tež kontrerne nahlady. Tak so na přikład w fabuli Paw a husyca, w kotrejž paw, hordy na swój zróst, a skromna husyca, kotraž nima tajku rjanu, za to pak praktisku pjeriznu, tworitej analogiju mjez postawomaj bura a naduwaka. Z fabule je wučitać slědowaca moralka:
Krotke wopisowanje nałoga na pśikłaźe Dolneje Łužyce, Francojskeje a Chinskeje
W 21. stolěśu, gaž pśecej wěcej luźi wuzwólijo sebje žywjenje ako samotnik, kenž co byś žywy sam za se, w casu, gaž jo pśirost pórodow we wjele krajach negatiwny, a młoge šule a źiśownje se demografiskeje nižy dla zacynjaju, jo nam śěžko se pśedstajiś, až su w zachadnosći měli wósobu, kótaraž jo zamrěła bźez togo až jo měła manźelskego abo manźelsku, za njeglucnu. Jano manźelstwo a póroźenje tak wjele pótomnikow ak móžno jo było něga měritko glucnosći jadneje wósoby. Pśeznanjenje, až ten, kenž fryjny wumrějo, jo był žywy njedopołnje, šyroko propagěrowane pśez katolicizm a protestantizm, jo wjadło k nastaśu njewšednego zakopowańskego nałoga. Jo to był nałog swajźby nježenjonych zamrětych (ni. Totenhochzeit), źož su pyšnili śěła nježenjonych zamrětych z wěncami (Totenkranz), z kronami za zamrětych (Totenkrone) a nic rědko su jim woblekali swajźbaŕsku drastwu. Nałog darjenja kronow zamrětym jo znaty z pisnych žrědłow wót 12. stolěśa a jo se wobchował až do 19. stolěśa, w někotarych regionach samo až do 20. stolěśa. Lěcrownož jo wjele pśikładow z katolskich regionow znatych, zda se pak, až jo tradicija wěcej prakticěrowana w ewangelskej cerkwi, jasne dopokaze za to pak njedajo. Krona abo wěnc stej dejałej byś zamrětemu myto za žywjenje w cystosći.
Ako pśipóznata narodna mjeńšyna su Serby a Serbowki źinsa typiske wabidło regionalnego sebjerozměśa. Rowno tak ako na pólu marketinga tak teke w ramiku wósobinskich rozgronow pśedstajaju nejcesćej tematizěrowanu kulturelnu wósebnosć Łužyce. Rad wóni se zapśěguju ako pśikład za wjelerakosć regiona, jim se stakim stawnje gódnota pśiśpiwa. Rowno ze źiwanim na historiju NDR se wuwědobnja, až to njejo nowy fenomen. Pśeto: Narodne staty se wudobywaju abo konstituěruju legitimaciju pśez zapśěgnjenje etniskich a kulturelnych mjeńšynow do swójogo wótpowědnego naratiwa. Pśi tom wšak źo mjenjej wó politiske wobźělenje wótpowědnych kupkow ako skerjej wó zmysłapołne zapśěgnjenje do jadnogo pozitiwnje wobrośonego sebjerozměśa, kótarež se pó móžnosći wjele luźam spódoba. Na taki part wšak su Serby a Serbowki w Nimskej demokratiskej republice k wjele citěrowanej »mjeńšynje k pokazanju« awansěrowali, su pak rownocasnje politiske samopóstajenje pśisajźili a pśez statnje pógónjone wudobywanje brunice kaž teke pśez pśeměnjenja w rolnikaŕstwje wažne sedleńske rumy zgubili. Mjenjej jo wobchowanje pšawow serbskeje ludnosći na prědnem městnje stojało – njeglědajucy na 1948 wudanu kazń samskego mjenja –, ale skerjej zarědowanje serbskeje politiki a kultury do socialistiskego statnego wobraza.1
Jako zaběrach so před lětami ze zakładnej analyzu Hauptowych/Smolerjowych »Pěsničkow«, pytach tež za wonymi žórłami serbskeje ludowědy, kotrež wužiwaštaj snadź wudawaćelej za tekstowe dźěle. Hłownje hladach za najstaršimi, wosebje tež nastupajo wopisowanja kwasnych nałožkow. Jedne bě drje pojednanje Abrahama Frencela, wozjewjene po jeho smjerći w lěće 1754.1 Hłownje pak zepěraštaj so awtoraj na Jana Hórčanskeho.2 Pytajo dale, storčich na wjele lubjacy zapis we Wjacsławkowej bibliografiji.3 Zapis bě bjez podaća awtora a Serbski institut ćišć njewobsedźeše. Mějach tak drje titul, nic pak same žórło. Tuž podach so do wědomostneho wotdźěla Budyskeje měšćanskeje biblioteki. Tam njebě hinak. Dźensniši dźeń wšak mamy nowe móžnosće rešeršowanja. Tuž hladachmoj, bibliotekarka a ja, do wotpowědneje syće: SWB online-katalog. A tu nańdźe so pytane žórło, mjenujcy »Abhandlung von den Heyraths-Gebräuchen der Oberlausitzischen Wenden«. Je wobsedźaca institucija – SLUB w Drježdźanach – bě je tež hižo digitalizowała, ju wužiwarjam poskićujo.4 Na městnje mějach tuž móžnosć, zaběrać so bliže z publikaciju. Jako prěnje napadny mi wažny bibliografiski dodawk: Zdźěli so, zo wobsahuje knižka tež notowe přikłady.
Při babylonskich rěkach sedźimy a płakamy, hdyž my na Cion spominamy. Naše harfy powěsnjemy na wjerby teho samsneho kraja. Přetož tu kazaju nam spěwać ći, kotřiž nas jatych maja: »Spěwajće nam něšto wot Cionskeho kěrluša!« Kak bychmy móhli spěwać Knjezowy kěrluš we cuzym kraju?
Druhi dźěl oratorija započina so z tekstom, kotryž pochadźa z Ps 137. W nim powěda so wo přebywanju wuzwoleneho ludu w Babylonskim wuhnanstwje. Jedna so potajkim wo čas mjez 597 – tehdy mjenujcy započa so prěnje z dohromady třoch wuhnanstwow Židow – hač do 539, jako dowoli jim persiski kral Kyrus II. Wulki nawrót do ródneho kraja. Citowany tekst předstaja zrudnu situaciju wuhnancow. Woni sedźa a płakaja a su jeći. Nuzuja jich, zo bychu narodne a nabožne kěrluše spěwali. Woni pak to wotpokazaja.1 To je bibliska perspektiwa wuhnanstwa, kotraž akcentuje předewšěm teologiske ideje. Z tutoho wida bě situacija wuhnancow woprawdźe katastrofalna: Woni běchu w cuzym kraju, jich stat zhubi politisku njewotwisnosć, měšćanska murja Jerusalema bu zničena a Jerusalemski templ ležeše w rozpadankach. To bě zdobom wulka teologiska kriza: Wuzwoleny lud bě wójnu přěhrał. To rěkaše, zo je jich Bóh Jahwe słaby, babylonski přibóh Marduk pak sylny. Jeho lud bě dźě dobył. Z archeologiskeje perspektiwy pak situacija wuzwoleneho ludu tak bjezwuhladna njebě. Z namakanych tekstow wuchadźa, zo su so Israelića w Babylonje poměrnje derje zažiwili. Woni bydlachu předewšěm we hłownym měsće a wokolinje, mějachu swoje dźěłowe městna a załožowachu firmy a samo banki. Tohodla njejsu so wšitcy do domizny wróćili, jako su jim to dowolili. Tak nasta jedna z najwažnišich židowskich diasporow. Jedyn z najwjetšich přinoškow tuteje k wuwiću judaizma je Babylonski talmud kaž tež institucija Synagogi.2
Motiwy na jutrownych jejkach a na dalšich objektach ludoweho wuměłstwa
Wone su wšudźe: so wospjetowace geometriske mustry abo floralne wudebjenja na starych domach, meblach, sudobjach a dźěłowych gratach, na serbskej narodnej drasće a jutrownych jejkach. Druhdy wuhladaš tež ptački abo jelenje. Ludowe wuměłstwo je indiwiduelne a regionalne, a tola wužiwa mustry, kiž su po wšej Europje a tež dale rozšěrjene. Štož je za jednoho připad abo ryzy estetika, wuchadźejo z materiala, techniki a słoda, w tym widźi druhi system so wospjetowacych mustrow z něhdy jasnym woznamom a funkciju. Smy wobdaći wot archaiskich symbolow, kiž jenož wjac čitać njemóžemy?Tykowany dom w Šluknowje z křesćanskim křižom a dalšim škitnym znamjenjom Foto: Andrea PawlikowaW aprylskim čisle Rozhlada je so Alfred Roggan podał na slědy starych wudebjenjow na třěše kładźitych chěžow, tak mjenowanych kićinow. So křižowace deski maja po ludowej wěrje před błyskom a njezbožom škitać. Što pak zwěrjeće hłowy předstajeja, njeje jasne. Runje tak dźe so nam z mustrami na objektach ludoweho tworjenja zašłych lětstotkow. Słónco, hwězdy, wutroby, floralne, zwěrjeće a nabožne motiwy spóznaješ drje na prěni pohlad. Hustodosć pak maja dwójny woznam, kaž na př. kwětki, kiž symbolizuja w swojich wšelakich fazach čłowječe žiwjenje, wěste kajkosće abo tež Chrystusa a swjatu Mariju. Druhe symbole cyle přewidźiš, hdyž je njeznaješ. K tomu słuša tež wony ležacy křiž na třěše, kotryž je snano z architektury nastał. Jeho wudebjenje pak skedźbnja na to, zo móhł něhdy wosebity wuznam měć.
Něgajšne funkcije, zawiny zachadanja a pśikłady něntejšnych kontekstow wustupowanja
Narodna drastwa wulicujo wó swójom nosarju – cłowjeku z wěstymi ekonomiskimi móžnosćami, socialneju poziciju a zacuśim estetiki, wó cłowjeku, kótaryž jo był źěl we wšakich nastupanjach wjelerakego zgromaźeństwa. Njedejali pak zabyś, až jo była tradicionalna narodna drastwa praktiski wužywana, a dla togo jo musała byś wužytna, jo była pśedewšym woblekanje, nic kostim. Jo spokojła wšak pótrjebu, abo samo notnosć, se z kupku identificěrowaś a jo wuzwignuła zwězanosć cłowjeka z lokalnym zgromaźeństwom, ale rownocasnje jo była na wěsty part awtoprezentacija, wašnja zwuraznjenja bogatstwa, ekonomiskeje njewótwisnosći, socialneje pozicije, proce wó estetiku, sprocniwosći, kradosćiwosći, šykownosći. Narodnu drastwu su mody wobliwowali, lěcrownož su faze mody, wósebnje we wejsnej kulturje, něga radnje dlej trali nježli źinsa. Zawěsće su to ekonomiske wobstojnosći zawinowali, ale teke konserwatizm wejsanarjow.1 Rownocasnje jo narodna drastwa nosaŕ materielneje kultury, wón statkujo naměsće, wót prědnego póglědnjenja. Woblekanje wótcerjujo granice.2 Su to granice na dwójaki part. Na woblekanju su spóznali, chto jo swój a chto cuzy a teke z kótareje wokoliny kraja jo pśišeł. Drugi part su za cłowjeske woko njewidne, ale w mentaliśe wejsanarjow pśibytne granice, kótarež su byli źěl njematerielneje kultury našych prědownikow. Na tom městnje góźe se pomjeniś někotare pśikłady, kenž pśedstajaju, kak jo we wejsnej towarišnosći narodna drastwa cłowjeka wopisowała: Jo na jogo zamóžeństwo, familijowy staw, starstwo, pówołanje, regionalnu, etnisku a narodnu pśisłušnosć pokazowała, jo měła funkcije we wěrje a magiji, to groni, jo definěrowała pśi familijowych a cerkwinych tradicijach a w socialnem wejsnem žywjenju wugbanu rolu jadnotliwca, a drastwa jo měła teke wěste detaile, kótarež su cłowjeka pśed škódnymi statkami demonow, pśed złymi luźimi abo chórosćami šćitali, na pś. cerwjene parlickowe rjeśazki, casy jo to był symbol wugbanego pówołanja, na pś. pastyŕske pase pla wójcarjow.
Korla Awgust Kocor komponowaše wšelakore hudźbne twórby. Jedna z nich je oratorij »Israelowa zrudoba a tróšt«, kiž nasta w lěće 18611. W nim so jedna wo někotre podawki ze stawiznow wuzwoleneho ludu a jeho tekst so zepěra nimale dospołnje na perikopach Swjateho pisma, kotrež su z wěstym teologiskim wotpohladom zestajene. Wo kajke podawizny dźe a kajke teologiske ideje so tule zwuraznja? Na tutej prašeni ma wotmołwić předležacy nastawk. W prěnim dźělu póńdźe wo historiske fakty, na kotrež so oratorij poćahuje a w druhim spytamy wuslědźić w nim zapřijate teologiske ideje.
Oratorij »Israelowa zrudoba a tróšt« wobsteji z třoch dźělow, kotrež poćahuja so na bibliske stawizny wuzwoleneho ludu. Prěni dźěl wěšći Israelej njezbožo – jeho hrěcha a njeposłušnosće dla. Druhi dźěl wopisuje njezbožo same a třeći dźěl předstaja sluby Bože na lěpše časy. Wo kotre bibliske stawizny wuzwoleneho ludu so tu jedna? Poprawom wo te, kotrež wothrawachu so w 6. lětstotku do našeho ličenja časa. W lěće 605 do Chr. wotmě so bitwa pola města Karkemiša, ležaceho w bliskosći rěki Eufrata. Egyptowčenjo wojowachu přećiwo Babylonjanam. Tehdom běštej to dwě najsylnišej mócnarstwje swěta. Kóžde z njeju chcyše dominować, wosebje w Lewanće, potajkim tež na teritoriju, kiž słušeše k Israelej (2 Kral 23, 31–35). Naspomnjenu bitwu přěhra Egyptowska a Lewanta přeńdźe pod knjejstwo Babylonskeje. Za wuzwoleny lud to rěkaše, zo dyrbješe wotnětka wysoke dawki płaćić. Dołhož to činješe, knježeštej měr a pokoj. Hdyž pak to wotpokazowaše, nastawachu hnydom problemy. Babylonske wójsko interweněrowaše a nuzowaše k »porjadej«. W padźe wuzwoleneho ludu sta so to samo trójce: 597, 587 a 582. Po tutych zachadźenjach njezhubi Israel jeno swoje slěbro a złoto, ale tež swojich staćanow. Po přikładźe Asyriskeje Babylonska ludźi jenož njemorješe, ale ćěrješe tež wěsty dźěl do wuhnanstwa. To potrjechi wosebje rjemjeslnikow a elitu ludu. W kraju wostachu jeno rólnicy, kotřiž dyrbjachu wěsty podźěl swojich płodow okupantej wotedawać (2 Kral 24, 1 – 25, 30). W babylonskim wuhnanstwje přebywachu Židźa hač do lěta 539, doniž njepřemó persiski kral Kyrus II. Wulki (539–530) Babylonske mócnarstwo. Wón da Israelej swobodu, tak zo móžeše wróćo do swojeho kraja ćahnyć a tam Jerusalemski templ zaso natwarić, kotryž běchu Babylonjenjo zničili. Templ so něhdźe w lěće 516 woswjeći. Čas persiskeho knjejstwa bě čas wulkeje nabožneje, nic pak politiskeje swobody (Esra 1, 1–4; 3, 1–4, 5; 5, 1–6, 22). Tutu mějachu Israelića hakle srjedź druheho lětstotka do našeho ličenja časa (1 a 2 Makk)2. Prěni dźěl Kocoroweho oratorija poćahuje so na podawki wot bitwy pola Karkemiša do wuhnaća israelskeho ludu do Babylonskeje. Druhi dźěl oratorija wobsahuje dobu Babylonskeho wuhnanstwa hač k ediktej krala Kyrusa II. Wulkeho, kiž zmóžni israelskemu ludej nawrót do domizny. A třeći dźěl jedna runje w času wróćenja z Babylonskeho eksila do slubjeneho kraja.
Před lětami mějach składnosć za krótki wopyt w Serbinje w Texasu, hdźež zetkach so z potomnikami Łužiskich Serbow k bjesadźe. Wědźo wo mojich zajimach nastupajo staru wědu, přiwěrki, powěsće, hrónčka atd. přinošowachu hłownje stari swoje dopomnjenki na wosebje wašničkojtych rowjenkow swojich staršich a prastaršich, kotřiž móžachu wjac’ »hač chlěb jěsć«, předewšěm chorosće zaprajić a hojić. Znajachu powěsće wo błudničkach a wohnjowym mužu, kotrež zdźěla němsce, zdźěla jendźelsce přednjesechu. Naraz zanjese z wotstawkom najstarša žona prěnju a druhu štučku Zejlerjoweho spěwa »Zady našej’ pjecy« w rozumliwej serbšćinje. Dopomni so, zo měješe spěw wjace štučkow, ale je hromadźe njedósta. Jenož prěnju linku dalšeho hrónčka hišće znaješe: »Zady našoh’ gumna wjelki ruja ...«. Běch překwapjena, dokelž tajku štučku ženje hišće słyšała njeběch. Woprašach so za wjelkami w Texasu, ale nichtó prawje wotmołwić njewědźeše. Płaća tam pječa jako wutupjene. Su dźensa jenož hišće w dźiwinowych parkach žiwi. Wo wulkich wojowanjach z rubježnymi zwěrjatami w času załoženja sydlišća njebě ničo znate, štož pak njerěka, zo tehdy žane wjelki njeběchu. Prašach so, hač bě štučka hižo do wupućowanja we Łužicy znata. Mnohe ze Zejlerjowych pěsničkow su so spěšnje jako ludowe spěwy rozšěrjeli a wyše toho k dalšemu rynčkowanju animěrowali. »Zady našej’ pjecy« hodźi so po formje a rytmusu jara derje jako »wuženjenje« – po Smolerju za »Rundgesang« –, při čimž kóždy spěwar swoju štučku přibasni. Jeli bychu wjelki srjedź 19. lětstotka we Łužicy wšědnje »za gumnami ruli«, by kóždy tajke přibasnjenje rozumił. Ale wosebje hladajo na dźensnišu situaciju we Łužicy dwěluju na tym, zo móža ludźo swój strach před wjelkami na tajke wašnje do lóštneho spěwa přetworić.


text:
Rěčny kućik dr. Sonje Wölkoweje z wusyłanja 27.01.2010 Sněh
Hauptinhalt
Sněh je tema, kotraž nas w zymje njemało zaběra, ratarjo jón na polach witaja a dźěćom wobradźa wosebje w zymskich prózdninach radosć. Chcemy sej jónu wobhladać, kak hodźi so serbsce wopisać proces, hdyž tute zymske spadki pomału wšo zakryja. Najneutralnišo drje so rjeknje: sněh so dźe – to je wosebitosć porno němčinje – nichtó njeby prajił: der Schnee geht, ale der Schnee fällt. Takle tež Polacy praja: pada śnieg. W Serbach je tutón wuraz – sněg pada abo sněg se pada – wobmjezowany na dźěl delnjoserbskich narěčow a na Slepjanske kónčiny. Móžemy pak tež prajić: sněh so saje, kaž w znatym zymskim spěwje – słowjeso sać wužiwamy hewak, hdyž něšto přez křidku sajemy, na přikład muku – němsce sieben. Runje kaž přesata muka twori sněh lochku wšudźe jenak tołstu worštu, z kotrejž wšo zakryje. To je rjany a cyle specifisce serbski wobraz. Su tež po woznamje specializowane wurazy: Wo mokrym sněhu so rjeknje, zo sněh placa, wo cyle lochkim sněhowanju prajimy, zo so sněh přelětuje – jako by so jenož přechodźował. Wězo móžemy fakt tež z jeničkim słowom zwuraznić, podobnje kaž w němskim es schneit. Tu wužiwamy wotwodźenki wot słowa sněh. Najbóle znatej drje stej słowjesy so sněžić a so sněhować, njedawno pak sym tež słyšała wariantu so sněžkować, kotruž registruje tež hižo Pfulowy słownik. Cyle poetisce pak pisaše Měrćin Nowak-Njechorński, zo zymine mjetele lětaja. To wšak je wón zawěsće hižo kusk wo nalěću sonił.


text:
Kazachšćina
Kazachšćina (kazachsce қaзaқ Tiлi, қaзaқшa/qazaq tili, qazaqşa) je altajska rěč, kotraž słuša k hałuzy turkskich rěčow a rěči so předewšěm w Kazachstanje, ale tež w susodnym Uzbekistanje a w zapadnej Chinje. Kazachšćina pisa so oficielnje z kyriliskim alfabetom, při čimž so wosebje w interneće tež łaćonska warianta wužiwa. Jeje zawjedźenje jako standard je planowane. Kazachojo w Chinje, Afghanistanje a Iranje wužiwaja hišće arabski alfabet, dokelž njeběchu wot rěčnych modifikacijow w sowjetskim času potrjecheni.
Wona je wusko přiwuzna z uzbekšćinu, turkmenšćinu a kirgišćinu.
W Kazachstanje je kazachšćina prěnja hamtska rěč a rěči so wot něhdźe 65 % wobydlerstwa. Druha zarjadniska rěč je rušćina, kotruž wjace hač 80 % ludnosće wobknježa. Cyłkownje ma kazachšćina něhdźe 12 milionow rěčnikow[1].
Kazachski alfabet[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Kyriliski alfabet (wot 1940 hač 2025)[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Nimo standardnych pismikow kyriliskeho alfabeta wužiwaja so za kazachšćinu přidatnje pismiki Әә, Ғғ, Ққ, Ңң, Өө, Ұұ, Yү, hh a İi, kotrež wotpowěduja łaćonskim Ää, Ğğ, Qq, Ng ng, Öö, Uu, Üü, Hh a Ii.


text:
Usta usta
-
- Usta usta, serial TVN 2009, Paweł Wilczak © Piotr Litwic
-
- Usta usta, serial TVN 2009, Paweł Wilczak, Magdalena Różczka © Piotr Litwic
-
- Usta usta, serial TVN 2009, Paweł Wilczak © Piotr Litwic
-
- Usta usta, serial TVN 2009, Wojciech Mecwaldowski, Sonia Bohosiewicz © Piotr Litwic
-
- Usta usta, serial TVN 2009, Marcin Perchuć, Magdalena Popławska, Paweł Wilczak, Magdalena Różczka, Sonia Bohosiewicz, Wojciech Mecwaldowski © Piotr Litwic
-
- Usta usta, serial TVN 2009, Wojciech Mecwaldowski, Paweł Wilczak © Piotr Litwic
-
- Usta usta, serial TVN 2009, Marcin Perchuć, Magdalena Popławska © Piotr Litwic
-
- Usta usta, serial TVN 2009, Wojciech Mecwaldowski, Antonina Girycz © Piotr Litwic
-
- Usta usta, serial TVN 2009, Maksymilian Zając, Wojciech Mecwaldowski © Piotr Litwic
-
- Usta usta, serial TVN 2009, Anna Mucha © Piotr Litwic
-
- Usta usta, serial TVN 2011, Marcin Perchuć, Maja Najmark, Wojciech Mecwaldowski, Emilka Wudarczyk, Paweł Wilczak, Magdalena Popławska, Magdalena Różczka, Sonia Bohosiewicz © Piotr Litwic
-
- Usta usta, serial TVN 2011, Karolina Gorczyca, Magdalena Popławska, Marcin Perchuć © Piotr Litwic
-
- Usta usta, serial TVN 2011, Elena Leszczyńska, Karolina Gorczyca, Magdalena Popławska, Magdalena Różczka © Piotr Litwic
-
- Usta usta, serial TVN 2011, Magdalena Różczka, Iwo Pawłowski, Paweł Wilczak © Piotr Litwic
-
- Usta usta, serial TVN 2011, Antonina Girycz, Karolina Gorczyca © Piotr Litwic
-
- Usta usta, serial TVN 2011, Paweł Wilczak © Piotr Litwic
-
- Usta usta, serial TVN 2011, Marcin Perchuć, Paweł Wilczak, Wojciech Mecwaldowski © Piotr Litwic
-
- Usta usta, serial TVN 2011, Wojciech Mecwaldowski, Paweł Wilczak © Piotr Litwic
-
- Usta usta, serial TVN 2011, Magdalena Różczka, Paweł Wilczak © Piotr Litwic
-
- Usta usta, serial TVN 2011, Magdalena Walach, Marcin Perchuć © Piotr Litwic
-
- Usta usta, serial TVN 2011, Rafał Królikowski, Magdalena Popławska © Piotr Litwic
-
- Usta usta, serial TVN 2011, Wojciech Mecwaldowski, Karolina Gorczyca © Piotr Litwic


text:
Měrćin Renč
Korla Měrćin Renč (tež Marćin Renč, němsce Karl Martin Rentsch, * 11. nowembra 1853 w Ketlicach; † 28. oktobra 1911 we Wjelećinje) bě farar, dr. phil., serbski stawizniski slědźer a kulturny prócowar.
Žiwjenje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Měrćin Renč, bratr Jana Renča, narodźi so 11. nowembra 1853 jako syn tehdyšeho Ketličanskeho diakona a pozdźišeho fararja Jana Korle Renča a jeho mandźelskeje Hany Thusneldy rodź. Fuhrmanec a bu 1. decembra samsneho lěta wukřćeny.
Po tym zo Ketličansku wjesnu šulu wopytowaše, a zdobom šuler kantora Korle Awgusta Kocora běše, poda so wón jutry 1866 na gymnazij do Budyšina a jutry 1869 na wjerchowsku šulu swj. Afry do Mišna. Hižo tu bu Renč, přewažnje wot historikarja Heinricha Theodora Flathea (1827–1900), profesora při gymnaziju, za stawizniske studije zahorjeny. Jako gymnaziast dopisowaše hižo literarne pospyty (přełožki) do Łužičana. Wot lěta 1874 studowaše Renč teologiju w Lipsku a wopytowaše tež stawizniske a slawistiske čitanja pola Leskiena. W Lipsku běše z čłonom Łužiskeho prědarskeho towarstwa a dlěši čas podstarši jeje serbskeho wotrjada.
Po wobstaću teologiskeho pruwowanju w awgusće 1877 wobdźěli so wón na wot Imiša nawjedowanym serbskim prědarskim seminarje w Hodźiju. Po tym bu Renč krótki čas pomocnik swojeho nana w Ketlicach, doniž powołanje za fararja do Klětnoho njedósta. Za tute zastojnstwo w Pruskej měješe wón pak najprjedy wědomostne statne pruwowanje za teologow w filozofiji, stawiznach a literaturje wotpołožić, štož so 26. februara 1878 we Wrócławju sta. 27. měrca přińdźe wón za farskeho wikara do Klětnoho a sta so po wuswjećenju na duchowneho 15. decembra 1878 z tamnišim fararjom. W lěće 1881, dnja 3. awgusta, bu Renč w Jenje z disertaciju Pedagogika Augusta Hermanna Francki we swojich zasadach wědomostnje rozpisana promowowany. Po něhdźe štyrjoch lětach sta so Měrćin Renč 23. apryla 1882 jako naslědnik Korle Awgusta Kubicy z fararjom we Wjelećinje, hdźež postara so zdobom wo nowotwar cyrkwje 1901/02 a polěpšenje šulow a šulskeje wučby.
Dnja 5. septembra 1882 so wón z Theklu Domškec z Klětnoho woženi. Jenička dźowka Renča wobdźěli so 1906 při hołdowanju Serbow sakskemu kralej před Budyskim Serbskim domom w Klětnjanskej narodnej drasće. K tomu běše Renč nan třoch synow. Měrćin Renč je z awtorom nastawka Volkssitte, Brauch und Aberglaube bei den Wenden w knize Sächsische Volkskunde, kotruž Robert Wuttke 1901 w wuda, pisaše tež za Brockhausowy konwersaciski leksikon a časopis Neues Lausitzisches Magazin. Na wutrobu schorjeny Renč zemrě 28. oktobra 1911 we Wjelećinje a bu 31. oktobra z wulkim wobdźělenjom wosadnych a duchownstwa (mjez druhimi Jan Křižan z Hodźija a monsignore Skala z Budyšina) blisko cyrkwje pochowany. Narowny pomnik ze serbskim hrónčkom je wobchowany. Jeho farske městno přewza syn Jan (* 1884), kiž skutkowaše tule jako posledni serbski farar hač do swojeje smjerće w lěće 1945. Druhi syn Gerhard (1897–1982) sta so z poslednim serbskim fararjom w Bartskej wosadźe.
Wot lěta 1877 bě Měrćin Renč čłon Maćicy Serbskeje a bě dołhi čas zdobom jeje wuběrkownik. Sakski kral wuznamjeni jeho jako ryćer sakskeho Albrechtskeho rjadu prěnjeje rjadownje.
Spisy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Volkssitte, Brauch und Aberglaube bei den Wenden. W: Robert Wuttke (wud.): Sächsische Volkskunde. Drježdźany 1900, str. 331–360.
Žórle[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Jan Křižan: Nekrolog LXVI. W: Časopis Maćicy Serbskeje. Zwjazk 65 (1912), čo. 1, str. 75–80. (hsb.)
- Rudolf Kilank: Renč, Měrćin. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 467sl.


text:
Milan Hrabal ma čas pandemije za dwumjezwočny, předewšěm, hdyž na to mysli, w kotrej měrje je zjawnje dźěłać móhł. Na jednym boku wšak su mnohe, w minjenymaj lětomaj připowědźene čitanja wupadnyli. Na tamnym boku su digitalne formaty pisane słowo ćim bóle šěrili. Tak je čěski PEN-klub na YouTube čitanja awtorow šěrił. Dźakowano Towarstwu přećelow Serbow (SPL) čitaše sławny čěski dźiwadźelnik Jaromír Meduna z knihi Jurja Brězana „Geschichten vom Wasser“, kotruž běštaj Milan Hrabal a Ilona Martinovská přełožiłoj. Z ilustracijemi Isy Bryccyneje su „Příběhy o vodě“ w susodnym kraju dosć wulki zajim žnjeli.
SPL je w interneće swojim čłonam składnosć dało so prezentować, tak je tam tež Milan Hrabal čitał. „Wosebje wabjace pak bě čitanje na streamje Radio Zett w Žitawje“, čěski basnik a přećel Serbow powěda, „tam sym mjez pjeć serbskimi basnjerkami a basnikami swoje čěske přełožki jich basnjow čitał. Iniciatiwa to Benedikta Dyrlicha a Andreasa Hermanna.“ Załožba za serbski lud je projekt podpěrała. Wusyłanja su zajimcam w cloudowym archiwje Radija Zett přistupne.


text:
Ihre Sprache: Deutsch dolnoserbski hornjoserbsce
Beschreibung
Źěłowy material „Zuki pšawje słyšaś“ jo koncipěrowany za zwucowanje a skšuśenje fonetiskich zamóžnosćow we WITAJ-wucbje 1. lětnika. W prědnem źělu su pódane ilustrěrowane łopjena, kenž se pśecej jadnomu zukoju pśiwobrośuju. Wukniki maju wótpowědny zuk w słowje wusłyšaś a póstajiś. W drugem źělu mógu wukniki pśiswójonu wědu k zukam južo nałožowaś. Wóni nakśickuju do kašćikow pód ilustraciju, źo w słowje pytany zuk słyše: prězy, srjejźa abo slězy. Zukoju wótpowědujucy pismik abo kombinaciju pismikowu na kuždem łopjenje mógu źiśi do prozneje smužki zapisaś.


text:
Stachow
Stachow (němsce Stacha) je wjes z 276 wobydlerjemi[2] na juhu hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słuša wot lěta 1994 ke gmejnje Zemicy-Tumicy a leži mjez 280 a 290 m nad mórskej hładźinu na wyšinje mjez dolinomaj Klóšterskeje a Slěborneje wody. Hač do lěta 1936 bě Stachow samostatna gmejna a po tym najprjedy dźěl gmejny Palow-Stachow.
GeografijaWobdźěłać
Susodne wjeski su Lutyjecy (gmejna Hodźij) na sewjerowuchodźe, Počaplicy na juhowuchodźe, Wjelkowy na juhu, Palow na juhozapadźe a k Porchowej słušace Ledźborecy na sewjerozapadźe. Sewjernje Stachowa rozpřestrěwa so Tuchorski lěs.
StawiznyWobdźěłać
Prěnje historiske naspomnjenje jako Nicze Stachow je z lěta 1374[3]. Znajmjeńša ze 17. lětstotka bě wjes tež z knježim sydłom.
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 303 wobydlerjow, wot tych 125 Serbow (41 %).[4]
Křesćanscy Stachowčenjo přewažnje su protestanća a přisłušeja z lěta 1811 Palowskej wosadźe.
ŽórłaWobdźěłać
- ↑ staw: 9. meje 2011; Wuslědki censusa 2011 za Zemicy-Tumicy
- ↑ staw: 9. meje 2011; Wuslědki censusa 2011 za Zemicy-Tumicy
- ↑ Stachow w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)
- ↑ Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954, str. 60. → wšě wjeski


text:
Anioł na dworcu
- Anioł na dworcu premiera: 4 lutego 1965 reż. Kutz Kazimierz Teatr Polski, Warszawa
- Anioł na dworcu premiera: 26 marca 1965 reż. Witkowski Andrzej Teatr Dolnośląski, Jelenia Góra
- Anioł na dworcu premiera: 27 marca 1965 reż. Sobolewski Ryszard Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego, Katowice
- Anioł na dworcu premiera: 2 maja 1965 reż. Strokowski Aleksander Teatr Ziemi Opolskiej, Opole
- Anioł na dworcu premiera: 12 czerwca 1965 reż. Ukleja Jerzy Teatr im. Juliusza Słowackiego, Kraków
- Anioł na dworcu premiera: 17 czerwca 1965 reż. Kotas Ryszard Teatry Dramatyczne, Wrocław
- Anioł na dworcu premiera: 8 sierpnia 1965 reż. Gruda Józef Teatr im. Stefana Żeromskiego, Kielce-Radom
- Anioł na dworcu premiera: 28 sierpnia 1965 reż. Wydrzyńska Krystyna Teatr im. Aleksandra Fredry, Gniezno
- Anioł na dworcu premiera: 15 stycznia 1966 reż. Tyszarska-Skołuda Krystyna Teatr im. Juliusza Osterwy, Gorzów Wielkopolski
- Anioł na dworcu premiera: 5 lutego 1966 reż. Machulski Jan Teatr Nowy, Łódź
- Anioł na dworcu premiera: 5 marca 1966 reż. Staszewski Czesław Teatr Ziemi Łódzkiej, Łódź
- Anioł na dworcu premiera: 28 stycznia 1967 reż. Kordziński Roman Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok
- Anioł na dworcu premiera: 1 lipca 1967 reż. Bugajski Stanisław Bałtycki Teatr Dramatyczny im. Juliusza Słowackiego, Koszalin-Słupsk
- Anioł na dworcu premiera: 12 kwietnia 1970 reż. Kornecki Zbigniew Teatr Polski, Bielsko-Biała
- Anioł na dworcu premiera: 5 września 1972 reż. Przybylski Andrzej Teatr im. Stefana Jaracza, Olsztyn-Elbląg
- Anioł na dworcu premiera: 11 lutego 1984 reż. Kordziński Roman Teatr im. Wojciecha Bogusławskiego, Kalisz
- Anioł na dworcu premiera: 12 sierpnia 1985 reż. Kochańczyk Marcel Teatr Telewizji
- Anioł na dworcu premiera: 29 listopada 1991 reż. Kulczyński Jan Teatr Ochoty - Ośrodek Kultury Teatralnej, Warszawa
- Anioł na dworcu premiera: 20 maja 1995 reż. Kulczyński Jan Teatr Polski, Bydgoszcz


text:
Zo druhdy trochu dlěje traje, prjedy hač je komunalny projekt zwoprawdźeny, njeje ničo noweho. Druhdy pak su zadźěwki tajke, zo je tež měšćanske zarjadnistwo wobwliwować njemóže.
Běła Woda (CK/SN). Skónčnje připrawjene su nowe informaciske tafle na kromje Běłeje Wody. Na pjeć tajkich dypkach posrědkuja stajnje na šěsć taflach zajimawe informacije wo Běłej Wodźe a wokolinje. W měsće skleńčerjow z dźensa hišće 16 000 wobydlerjemi skedźbnjeja mjez druhim na kołopuć z dwanaće cilemi, kaž su to škleńčerski muzej, lodowa arena a lěsna železnica. Na dalšej karće je kolesowanska čara z 13 dypkami kołowokoło města rozkładźena. Tež pólske město Żary so na tajkej tafli předstaja.


text:
Po naszymu
Pora lot nazod moja modo somsiadka wykludziła sie do Niymiec. Tam jeji chop dostoł dobro robota, a gibko prziszli do swojigo pomiyszkanio. Jak jeszcze łona zaczła robić we biurze na poczcie, to ich było stać postawić se mało chałpka we nowym łosiedlu. Wielki to niy było, ale łoni łoba ze chopym niy byli pragliwi i zatym im to stykło. Jednako jejich dwie cerki, te sie niy rade przekludzały, bo w nowym miejscu żodnych kamratek ni miały, bezto łojcowie padali, że kupiom im psa abo kota! Już jednego razu mieli jechać do sklepu, kej na jejich plac prziszoł jakiś mały, czorno-bioły kot. Ze początku chycił sie niy doł, a spowoł na werandzie, ale potym go dziołszki namówiły, coby wlozł do chałpy.
Łokozało sie, że je to koczka, to i dali na miano Kicia! Niymcy, co wele nich miyszkali, mieli na ta familijo ze wiyrchowiska, bo łoni niy zawiyrali koczki, yno jom do zegrodki puszczali, jak chciała iść polotać. Jedyn roz koczka wylazła na noc, ale do rano niy prziszła i łostała na dworze, kej łojcowie do roboty a dziecka do szkoły poszli. Kole trzeci ta moja znajomo była nazod, a tu przed jejom chałpom zbiegowisko! Zaroz sie spytała, co sie stało? Chop ze czerwonego auta, co tam stoło, fest jom przeproszoł, a pokozoł i czorno-biołego kota, co go przed kwilom niychconcy przejechoł. Isto to musiała być jeja koczka, bezto już nic wiyncy niy godała, yno wziyna kota do kartona a szła śnim do dom, a tam sie dziepiyro rozpłakała, bo co dziołszkom teroz powiy, przeca to łona koczki rano niy zawrziła? Jak maluśkie prziszły, to był dziepiyro płacz a lamynt, a pod wieczor cołkom familijom, poszli kota pochować na zegrodka, a do gowy im ani niy prziszło, że tak sie niy śmi, bo nimiecki przepisy tego zakazujom.
Upłakane dziołszki poszły już spać, a łojcowie siedzieli jeszcze we kuchyni, łoroz słyszom, że cosikej dropie we dźwiyrze a głośno mrałczy. Baba sie wylynkała, a siedziała jak skamiyniało, ale chop skoczył ku dźwiyrzom, łotworził, a potym łośmioł sie na cołko gymba:
– Mamulko – padoł – Nasz kot zmartwystoł!
Do izby wlazła jejich Kicia z myszom we pysku! Zaroz łoba polecieli na zegrodka, ale tam było wszystek jako przodzi!
Grymlino


text:
Heinrich Heine
Christian Johann Heinrich Heine (* 13. decembra 1797 jako Harry Heine w Düsseldorfu; † 17. februara 1856 w Parisu) bě jedyn z najwuznamnišich němskich basnikow, spisowaćelow a žurnalistow 19. lětstotka. Wón płaći jako „posledni basnik romantiki“. Jeho twórby słušeja k najhusćišo přełožowanym němskorěčnych kónčin. Dla jeho židowskeho pochada a politiskeho přeswědčenja bu prawidłownje nadběhowany, wosebje wot antisemitow a nacionalistow.
K jeho najznaćišim twórbam słuša satiriski epos Deutschland, ein Wintermärchen, kritiske wotličenje z „wótcnym krajom“.


text:
Lotaniý juże w sobota (23 grudnio). Skiż tego, ôd 10:00 do 13:30 bydzie szterůng we ruchu.
Spůminyůmy, co jak łůńskigo roka, sztart a meta lotanio bydzie przi Szkole Podstawowyj we Stanowicach przi ceście Szkolna 17a. Same biuro zaś bydzie rajn we szkole.
Szterůng we ruchu bydzie wele trasy lotanio, czyli na cestach: Szkolno, Żorsko, Leszczyńsko ai na tretuarze wele cesty Zwycięstwa. Za cołki szterůng przeproszůmy a proszymy ô wyrozumiyniý.
Tak po prowdzie nojbarzi atrakcyjne zawody sům wtedy, kej sům kibice a je doping. Beztůż, kej ýno mogecie, przidźcie kibicować, a pokożcie, co we Stanowicach na prowda fajnie sie loto. Niych zawodniki nos zapamiyntajům. Spůminůmy tyż, co dlo nojlepszych kibicůw můmy ekstra prajs.


text:
Hižo wot lěta 2009 angažuje so wona w přiradźe za serbske naležnosće města Wojerec, a wulke rěče jej njeleža. „Sym skerje pragmatiska“, měni Brigita Šramina. Maćernorěčna Serbowka započina kóžde posedźenje gremija z krótkim rěčnym ekskursom. „Rěč a kultura słušatej hromadźe“, praji 77lětna. Wot 1964 bydli wona ze swojim mandźelskim Benom we Wojerecach.
W Pančicach-Kukowje je Brigita Šramina dwurěčnje wotrostła. „Chcych so z cyłeje wutroby z wučerku stać. Předewšěm rěče mje zajimowachu“, wona powěda. W lěće 1966 započa Šramina na Handrija Zejlerjowej wyšej šuli wučerić, podawajo serbšćinu a rušćinu. Wot lěta 1990 bě wona direktorka 4. srjedźneje šule Alberta Schweitzera. Wot 1998 do 2013 bě županka Wojerowskeje župy „Handrij Zejler“. Wot 2004 do 2009 přisłušeše jako njestronjanka frakciji CDU we Wojerowskej měšćanskej radźe. Přewodźała je wona wjacore kursy serbšćiny za sobudźěłaćerjow Wojerowskeho měšćanskeho zarjadnistwa. Dźensa wobdźěla so agilna wuměnkarka na měsačnej rěčnej dźěłarničce w měsće.


text:
Chrósćicy. Po kóncu kulturneho lockdowna smě tež Serbski ludowy ansambl zaso swoje programy předstajeć. Hakle w decembrje je SLA wšitke ptačokwasne předstajenja wotprajił. Čim bóle so jeho wuměłcy wjesela, zo dóstanu tola hišće móžnosć woblubowany program lětsa pokazać směć. „Njewěstu njewjestu“ z pjera Tomaša Cyža, kiž je tohorunja režiju wjedł, hraja z baletom, chórom a orchestrom ansambla trójce w Chróšćanskej wjacezaměrowej hali „Jednota“. Předstajenja su w serbskej rěči, simultany přełožk budźe zaručeny. Terminy su jutře, pjatk, w 19.30 hodź., sobotu, 22. januara, w 16 hodź. a njedźelu, 23. januara, w 16 hodź. w Chróšćanskej „Jednoće“.
Přistup do hale je jeničce pod prawidłom 2Gplus móžny. To rěka jenož wotchorjeni abo dospołnje šćěpjeni z přidatnym aktualnym testom maja přistup. Štóž ma boosterowe šćěpjenje, abo je před maksimalnje třomi měsacami wotchorił, ale tež dźěći a młodostni pod 18 lětami žadyn aktualny test njetrjebaja.


text: Po 19 lětach je so Chór Budyšin pod nawodom swojeho dirigenta Michała Jancy zaso zmužił a so za wurisanje wuchodosakskich chórow zapisał. Wuzwolił bě sej najćešu z wupisanych kategorijow. Sobotu, 11. junija, w 13 hodź. běše tak daloko, zo stupichmy po tydźenjach intensiwnych přihotow na žurli farskeho domu Drježdźanskeje Lukašoweje wosady před jury wubranych fachowcow. Jako prěnje zaklinča „Ubi caritas et amor“, kiž běše wuchodosakski chórowy zwjazk jako wupisowar wubědźowanja we wuzwolenej kategoriji za winowatostny přinošk postajił. Slědowachu fakultatiwne titule „Wowčer, tón wowcki“ wot Bjarnata Krawca a Jana Bulankowej spěwaj „Z wuhladkom“ a „Starosć juž pśi małych“. Z lóštom přednjesene serbske title so publikumej wočiwidnje spodobachu. Tež jury nam dobry wukon we wuhódnoćenskej rozmołwje z dirigentom a předsydku chóra atestowaše, slěbornu medalju z 0,2 pobrachowacymaj dypkomaj pak bohužel zapowě.


text:
Alfons Parczewski
Alfons Parczewski (* 15. nowembra 1849 we Wodzieradach; † 21. apryla 1933 we Wilnje) bě pólski spisowaćel, jurist, stawiznar a přećel Serbow.
Z jeho dźěłow su najwažniše "Z dolnych Łuźyc", "J. E. Smoleŕ" a "Serbja w Pruskej". Załoži "Delnjołužiski wotrjad" Maćicy Serbskeje a wuda ze swojim nakładom něšto delnjoserbskich knihow, wosebje "Cytanku" (1883) a něšto lětnikow delnjoserbskeje "Pratyje". Nimo toho napisa wjele nastawkow do Časopisa Maćicy Serbskeje, zwjetša literarnohistoriskeho razu a nastawki do hłownych pólskich nowin wo Serbach a serbskim narodnym hibanju.
ŽórłaWobdźěłać
- Josef Páta: Lužickosrbská čítanka, online


text:
Hromadźe z mandźelskej, rodźenej Smječkečanku, mějachmoj minjenu njedźelu składnosć, so na wulěće Smječkečanskeho wjesneho kluba do srjedźneje Łužicy wobdźělić. Hižo w busu nas Pětr Brězan na zajimawy program přihotowaše.
Prěnja stacija bě Njepilic statok w Rownom. Historiski ratarski statok, hdźež je Hanzo Njepila swój čas žiwy był, su po politiskim přewróće dźakowano wulkomyslnym spěchowanskim srědkam restawrowali. Nětko knježi tam žiwa kultura, wo kotruž so spěchowanske towarstwo stara a tak statok ze žiwjenjom napjelnja. W něhdyšej wutwarjenej hródźi dachmy sej kofej, pomazki a warjeny twarožk słodźeć. Tam wobhladachmy sej tohorunja fota wo Slepjanskim regionje a tamnišich nałožkach kaž tež napisy w Slepjanskej serbšćinje. Lubili su so nam tohorunja historiska dobra stwa, stwica a kuchnja z wotpowědnej nadobu. Na hornim poschodźe dožiwichmy, kak na Njepilic statoku len předźěłaja a z njeho na krosnu płat nastanje. Derje, zo horstka aktiwnych tele tradicionalne rjemjesło dale pěstuje a přichodnym generacijam dale sposrědkuje.


text:
Chrapow
Chrapow (němsce Krappe) je hornjołužiska wjeska, kotraž słuša wot lěta 2003 k Lubijej. Leži we wuchodnym dźělu Hornjołužiskich honow šěsć kilometrow sewjernje Lubijskeho stareho města a 241 m nad mórskej hładźinu při zwjazkowej dróze 178 a na sewjerowuchodnym boku Byčina (346 m).
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Prěnje naspomnjenje jako Krapicz abo Kropezz pochadźa z lěta 1390.[1] Wjeska bě wot 16. hač do 19. lětstotka we wobsydstwje Nosačanskeho ryćerkubła.
Po statistice Arnošta Muki měješe Chrapow w lěće 1884 84 wobydlerjow, mjez nimi 78 Serbow (93 %) a šěsć Němcow.[2] Rěčna změna k němčinje wotmě so hłownje w prěnjej połojcy 20. lětstotka, tak zo zwěsći Arnošt Černik srjedź 1950tych lět serbskorěčny podźěl wot jenož hišće 15 % wobydlerstwa.[3] Dźensa so we wjesce hižo njeserbuje. Ewangelscy Chrapowčenjo přisłušeja wot lěta 1679 Nosačanskej wosadźe.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Chrapow w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)
- ↑ Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954, str. 105. → wšě wjeski
- ↑ Ludwig Elle: Sprachenpolitik in der Lausitz. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1995, str. 253. [120 wobydlerjow, z nich 10 dorosćenych z aktiwnymi znajomosćemi serbšćiny, 5 z pasiwnymi, 3 serbske dźěći a młodostni, 102 bjez znajomosćow] → wšě wjeski
Literatura[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Marko Grojlich: Mjez horami a holu. Wjesne zapiski. LND, Budyšin 1998, str. 28–32
Bělecy (Bellwitz) | Dažin (Großdehsa) | Dołhaćicy (Dolgowitz) | Habrachćicy (Ebersdorf) | Hłušina (Glossen) | Chrapow (Krappe) | Karlowa Studnja (Karlsbrunn) | Ketlicy (Kittlitz) | Korecy (Georgewitz) | Łuwoćicy (Lautitz) | Luchow (Laucha) | Małe Radměrcy (Kleinradmeritz) | Mučnica (Mauschwitz) | Njechań (Nechen) | Njeznarowy (Eiserode) | Róžany (Rosenhain) | Serbske Kundraćicy (Wendisch-Cunnersdorf) | Serbske Pawlecy (Wendisch-Paulsdorf | Stara Chójnica (Altcunnewitz) | Stwěšin (Peschen) | Walowy (Wohla) | Wolešnica (Oelsa) | Wopaleń (Oppeln) | Wujer (Unwürde)


text: Pančicy-Kukow (JK/SN). Włóžna pinca zarjadniskeho twarjenja w Pančicach-Kukowje“ načinja zarjadniskemu zwjazkej „Při klóšterskej wodźe“ starosće. Wo tym je předsyda Stefan Anders radźićelow informował. Problem je hižo dlěje znaty. Po zakładnym, wobšěrnym saněrowanju domu wostanu pinčne rumnosće dale włóžne a tamniša klima njetyje tam składowanym podłožkam zarjadniskeho zwjazka. To pak njemóže zarjadniski zwjazk hižo akceptować a dyrbi spěšnje wotpowědne naprawy přewjesć, zo by so škodam na dokumentach a na twarjenju zadźěwało. Prěnje naprawy běchu na to wusměrjene, z pomocu přewětrjenja pincy powětr sušić. To pak njeje so dosć derje poradźiło. Tež nastajene sušenske aparaty njejsu powětr a klimu čujomnje polěpšili. Na minjenym posedźenju zwuraznichu wjacori radźićeljo, mjez nimi tež wěcywustojni z twarskeho wobłuka, zo njeje tutón pospyt wunošny, dokelž njeda so mnóstwo powětra tak jednorje sušić. Lěpje za klimu w pincy je porjadne přewětrjenje. Za to maja so fachowcy wo pomoc prosyć, zo bychu wobhospodarjam domu k prawym naprawam radźili.


text:
2017/18
Rozprawa předsydy Maćicy Serbskeje 2017/18
Předsydstwo MS je w tutej dobje šěsć króć wuradźowało a to na kóždym zetkanju z dobrym, jara dobrym wobdźělenjom předsydstwa. Je hižo z dobrej tradiciju, zo so jónu wob lěto w dwurěčnym regionje ze zamołwitymi zjawneho žiwjenja zetkamy, zo bychmy wo towarstwowym a wosadnym dźěle, wo aktualnej situaciji zhonili. A nawopak, zo zhonja wopytani wo nas. Po zajimawym zetkanju před lětomaj w Choćebuzu poda so předsydstwo zańdźene lěto (5.9.) na rozmołwu do srjedźneje Łužicy, do Slepoho. Tam rěčachmy z młodej serbskej fararku Slepjanskeje wosady Jadwigu Malinkowej a ze županom župy “Jakub Lorenc-Zalěski”, z Manfredom Hermašom, kotryž wšak tam jako multifunkcionar w gmejnje a wosadźe skutkuje. Zhonili smy wo wosadnym a komunalnym žiwjenju a prócowanju wuchowanja serbskeje rěče w šuli kaž w cyrkwi, hdyž so maćeršćina hižo doma w swójbach njerěči. Nimo tradicionelnych towarstwow dźěła tam lěta 2011 załožene towarstwo “Kólesko”, kotrež tele prócowanje ze zestajenjom a publikowanjom slepjanskich spěwow, bajow a narěčow knižnje a na CDjach na wosebite wašnje spěchuje.
Nadregionalny jubilej zańdźeneho lěta “500 lět reformacija” je tež nas Serbow zaběrał, a wo tym běše hižo w zašłej rozprawje rěč. Na iniciatiwu serbskeho superintendenta Jana Malinka je nastała kedźbyhódna kniha “Pjeć lětstotkow - Serbja a reformacija”, do kotrejež su nimo Trudle Malinkoweje, předsydki wuběrka za serbske pomniki tež dalše čłonki a čłonojo ze zajimawymi nastawkami přinošowali. Zawěsće njepřehnawam, hdyž mam wudaće za wusahowacy podawk lěta. Nimo wustajeńcy wotměwachu so tež wjacore zarjadowanja k tutej róčnicy. Mjez druhim je naš čłon dr. Jens Buliš so spomóžnym skutkowanju japoštołskeho administratora Jana Leisentritta (1527-1586) za čas reformacije na dobro wobeju konfesijow tu w našej bjezposrědnjej domiznje wěnował. W jeho přednošku w Měšćanskej bibliotece w Budyšinje (13.6.) kritizowaše rěčnik, zo na sławneho měšćana w měsće samym - hač na narownu taflu - ničo njedopomina. Na to je předsydstwo Maćicy napisało Wyšemu měšćanosće Alexandrej Ahrensej próstwu wo pomjenowanje dróhi, naměsta, šule abo pod. po sławnym Janu Leisentriće.
Wosebite zarjadowanje k jubilejej “500 lět reformacija” Maćicarjo žane planowali njejsmy, ale za to smy so na wjele tajkich wobdźělili a to nic jenož w Hornjej Łužicy.
W zwisku z reformaciju je naspomnjenja hódna tež prěnja tajka wustajeńca “Beno z Mišna, prěni swjaty Sakskeje” w Mišnje, kotruž je wjele našich čłonow wopytało, předsyda je k tomu rěčał a pisał.
Tež hdyž je Maćica najstarše nadregionalne serbske towarstwo, starosćimy so wo dorost a spěchujemy jón. Bywši předsyda Jan Malink je tři Maćične Myta iniciěrował a tak smy tež loni znowa myta wupisali. K tomu porěči potom dr. Ines Kellerowa. Z tutoho městna namołwjamy serbsku młodźinu, zo by so na wubědźowanju dale tež wobdźělała.
Zda so, zo towarstwa a institucije w přiběracej měrje kóždu 0 a/abo 5 na kóncu ličby swojeho załoženja bjeru za jubilej, zo móhli kóžde pjate lěto (wo)swjećić. Nic tak Maćicarjo, předsydstwo planuje swoju přichodnu jubilejnu róčnicu za štyri lět, 175. róčnicu załoženja. Prěnje mysle za přewjedźenje jubileja smy sej w předsydstwje hižo činili a wočakujemy pak tež namjety ze stron našich čłonkow a čłonow za 2022.
Maćica a Domowina - dny po našej hłownej zhromadźiznje w zańdźenym lěće wobdźělichu so třo delegaća na hłownej zhromadźiznje Domowiny dnja 23. měrca we Wojerecach. Mjeztym zastupuje Marka Cyžowa naše towarstwo w Zwjazkowym předsydstwje Domowiny a je zdobom předsydka wuběrka za zjawnostne a lobby-dźěło, prof. dr. Dietrich Šołta ju zastupuje. Wšitcy čłonojo změrcowskeho wuběrka Domowiny su Maćicarjo, předsyda je dr. Daniel J. Měrćink a čłonce dr. Annett Brězanec a Jěwa-Marja Čornakec. Marcel Braumann skutkowaše w redakciskim wuběrku. Naspomnić ma so, zo je předsyda Domowiny Marcela Braumanna za čłona do předsydu poradźowaceho wuběrka, do prezidija pomjenował. A čłonka dr. Ines Kellerowa zastupuje nas w mytowanskim wuběrku. Wšitkim čłonam přejemy spomóžne skutkowanje a wjeselo w tutych wažnych gremijach třěšneho zwjazka Serbow.
Na hłownej zhromadźiznje běše Maćicarjam wažne, stejišćo zabrać k temje, zo ma „Serbski dom w Budyšinje kulturne a politiske srjedźišćo wostać” - a nic, kaž běše wot čłonow załožboweje rady předwidźane, Serbsku kulturnu informaciju ze Serbskeho doma do Serbskeho ludoweho ansambla přesydlić, tak zo by so Serbski dom stał z běrowowym domom, čistym zarjadnistwom. Naše wołanje - po psalmje 130,1 - bu wusłyšane.
Na kóždolětnej rozmołwje, ke kotrejž předsyda Domowiny, Dawid Statnik, županow a předsydow wšitkich třěšnemu zwjazkej přisłušnych towarstwow přeprošuje, we Wojerecach(29.11.) sym so ja wobdźělił.
W předsydstwje zaběramy so tež z komunalnymi naležnosćemi, tak smy na přikład reagowali na naprašowanje zarjada města Budyšina za nowymi namjetami za “Wobraz přichoda 2020+” z krótkej wotmołwu.
Kaž je tu na sćěnowinje widźeć, smy logo Maćicy Serbskeje takrjec rozšěrili z přidatnym pomjenowanjom Maćicy a Maśicy Serbskeje. To tohodla, dokelž wužiwaja skrótšenku “MS” wjacore Maćicy, kaž Serbska, Słowakska, Słowjenska a Šleska. Tak njech so dale wobě warianće - z dwěmaj pismikomaj a wupisana - wužiwatej.
Maćica a wukraj. Kóžde druhe lěto přeprošuje Ukrainska uniwersita na sorabistiski seminar do Lwowa a kaž přeco, je so tež zańdźene lěto (12.-14.10.) čłon našeho towarstwa wobdźělił. Měrko Šołta je tam k temje “Wliw tachanstwa Swj. Pětra na wutworjenje katolskich serbskich wosadow Hornjeje Łužicy” přednošował.
Wo mjezynarodnym zhromadnym dźěle 14 Maćicow je so zańdźene lěto hižo něšto wjac prajiło. Nowa běše próstwa Mladeje Maticy Słowakskeje, jeho předsydy Mateja Ivanka, wo zhromadne dźěło z młodej Maćicu Serbskej. Dołhož tajki młodźinski wotdźěl - hišće - nimamy, smy jich na Zwjazk serbskich studentow a na towarstwo PAWK skedźbnili.
Na zakładźe próstwy ze zarjada Domowiny zaběraše so předsydstwo z Vll. Dnjemi serbskeje kultury w Żarach/Pólska, konkretnje z jubilejnym zarjadowanjom składnostnje 470. róčnicy přełoženja Noweho Testamenta Mikławša Jakubicy (6.10.) w Żarach. Na swjatku so wobdźělimy, ale smy so přećiwo postajenju pomnika tam wuprajili, dokelž je Maćica 1998 hižo na iniciatiwu tehdyšeho předsydy dr. Měrćina Völkela pomnik w bliskich Lubanicach postajiła a poswjećiła.
Składnostnje 70. róčnicy załoženja Serbskeho gymnazija w Liberecu planujetej Domowina a město Liberec přewjedźenje Serbskich kulturnych dnjow w Libereckim kraju 2019/20. Na planowanju a wuhotowanju je naše towarstwo wobdźělene.
Dwaj projektaj ze zańdźeneje rozprawy, na kotrymajž smy wobdźěleni, chcu skrótka naspomnić. Jónu, zo smy rekonstrukciju rotundy, kapałki swj. Vaclava na Małostronskim naměsće w Praze na [JK1] fakulće Karloweje uniwersity finančnje podpěrali. Ze zamołwitymi smy dale zwjazani a dóstawamy wospjet informacije wo jich dźěle.
Podobnje z projektom “1100 lět Swjata Ludmila”, kotryž su entuziasća w Tetině z pomocu Praskeho arcybiskopstwa 2015 zahajili. Projekt je so mjeztym w słowjanskich krajach dale rozšěrił a so wot nas - zhromadnje z TCM a Domowinu - podpěruje. Na kotre wašnje so Serbja na 3. mjezynarodnym zetkanju přećelow swj. Ludmile w septembrje (15.9.) w Tetině wobdźěla, njeje hišće rozsudźene.
Słowo k statistice, tuchwilu mamy 106 čłonow a z nich je 12 wukrajnych. Wustupiła je jedna wosoba, přistupili su tři wosoby a to prawiznik dr. Daniel J. Měrćink z Frankobroda nad Mohanom, Slawist, Polonist David Noack z Berlina a wot tohole tydźenja tež Ondřej Šrámek, redaktor a producent telewizije z Prahi.
Zemrěłoj staj dwaj čłonaj, dr. Siegmund Musiat z Budyšina a dr. Zbigniew Gajewski w Sochaczewje/Pólska. Jimaj dźak.
Česćimy sej skutkowanje wšitkich našich zemrětych čłonow. W tutym zmysle smy wčera, pjatk dnja 16. měrca spominali na Michała Nawku składnostnje jeho 50. posmjertninow dopołdnja při jeho rowje na Mikławšku w Budyšinje a wječor ze zarjadowanjom na farje w Radworju, zhromadnje z TCM a wosadnej radu. Dale do přichoda: Spominać budźemy tež na dr. Jana Rawpa składnostnje jeho 90. posmjertnych narodninow, dnja 17. nowembra z komornym koncertom w Serbskim ludowym ansamblu.
Na kóncu dźakuju so čłonkam a čłonomaj předsydstwa a nawodam sekcijow. Wosebity dźak słuša městopředsydce našeho towarstwa, Anji Pohončowej za wobhladniwu podpěru a Trudli Malinkowej, kotraž wukonja swěru dwě funkciji, wona je předsydka stawizniskeje sekcije a nawjeduje pomnikowy wuběrk. Wosebity dźak słuša tež čłonam wobeju Rěčneju komisijow, a to wosebje čłonkomaj, knjeni dr. Irenje Šěrakowej a Marji Elikowskej-Winklerowej, kotrejž stej swoje dźěło w komisijomaj zakónčiłoj. A dźak tež dr. Leńce Šołćic, kotraž zastupuje Maćicu w towarstwje Serbskeho instituta.
Wosebity dźak słuša knjeni Angeli Langerowej. Wona je swěru hladała row sławneho Michała Hórnika na Budyskim Mikławšku. 18 lět dołho je wona kóžde lěto wosadźowała row z kwětkami a plěwa a krjepiła. Knjeni Langerowej so z tohole městna z wutrobnym Zapłać Bóh dźakujemy.
Nic na kóncu witam nowych čłonow do našeho kruha a dźakuju so wšitkim čłonkam a čłonam našeho towarstwa za swěru a podpěru našich předewzaćow w nadźiji na dalše dobre zhromadne dźěło.
Jurij Łušćanski, předsyda
Budyšin, 17.3.2018


text:
Wužywarje 64-bitowego Windows, kótarež Firefox ześěguju, móga našu 64-bitowu wersiju pó standarźe dostaś. To groni, až wěsćejšu wersiju Firefox dostawaśo., jadnu, kótaraž se teke wjele mjenjej wowalujo. Kak wjele mjenjej? W našych dotychměstnych testach se Firefox na mašinach z 4 GB RAM abo wěcej wó 39 % wowalujospaduje.
Kótary jo rozdźěl mjazy 32-bitowym a 64-bitowym?
How jo nejwažnjejše, což musyśo wěźeś: 64-bitowe nałoženja mógu wěcje składa wužywaś a wowaluju se rědšej ako 32-bitowe nałoženja. Ze skokom wót 32 bitow do 64 bitow wěstotna funkcija z mjenim Address Space Layout Randomization (ASLR) lěpjej funkcioněrujo, aby was pśed napadowarjami šćitał. Wužywarje Linux a macOS, njetužćo se, wužywaśo južo Firefox, kótaryž jo za 64 bitow optiměrowany.
Kak móžośo 64-bitowy Firefox dostaś?
Jolic 64-bitowy Windows wužywaśo (how móžośo to zwěsćiś), maśo snaź južo 64-bitowu wersiju Firefox. Pśeglědajśo swóju wersiju Firefox (we woknje „Wó Firefox“) a pytajśo za „(32-bitowy)“ abo „(64-bitowy)“ za wersijowym numerom:
- Jolic tam „(32-bitowy)“ stoj a Firefox 56.0 abo staršy wužywaśo, dostanjośo pśi aktualizěrowanju na nejnowšu wersiju Firefox awtomatiski 64-bitowu wersiju.
- Jolic tam „(32-bitowy)“ stoj a Firefox 56.0.1 abo nowšy wužywaśo, wašo licadło snaź minimalnemu składowemu pominanjeju za 64-bitowu wersiju njewótpowědujo (3 GB RAM abo wěcej). Móžośo pótom hyšći 64-bitowy Firefox manuelnje instalěrowaś, jolic cośo.


text:
Iršćina
Iršćina (tež irska gelšćina) je goidelska (gelska) rěč ze skupiny keltiskich rěčow ze swójby indoeuropskich rěčow, blisko přiwuzna šotiskej gelšćinje. Irsce rěči wokoło 350.000 ludźi.
Irsce rěči so w Irskej a Sewjernej Irskej jako mjeńšinowa rěč pódla jendźelšćiny, ma pak status narodneje a prěnjeje hamtskeje rěče Irskeje. Irskorěčne wobydlerstwo bydli předewšěm w kónčinach Gaeltacht, kotrež leža zapadnje města Galway z bliskimi Aranskimi kupami kaž tež we wokolinje města Bangor a bliskeje połkupy. Nimo toho je iršćina jedna ze 24 hamtskich rěčow Europskeje unije.
Na zapadźe Irskeje je iršćina maćeršćina wokoło 40.000 ludźi. W Sewjernej Irskej njeje hamtska rěč, ale liči oficialnje k mjeńšinowym rěčam. Dźensa prócuje so irske knježerstwo wo zasowožiwjenje iršćiny na zakładźe wšelakich programow, na př. zawjedźenje iršćiny na zarjadach, w šulach, w telewiziji a rozhłosu. Turist móže před problemom stać, hdyž so dóstanje do kónčin Gaeltacht. Namaka jenož tafle w iršćinje, na karće su zapřijeća pak zwjetša jenož jendźelsce zapisane. Po cyłym kraju su wšě tafle dwurěčne jendźelsko-irske. Jenož mały dźěl młodeje generacije móže rěč prjedownikow rěčeć, wjetši dźěl ludnosće ju hišće rozumi. Něhdźe 30.000 šulerjow wopytaja zwonka Gaeltachta zakładne a srjedźne šule z wučbu iršćiny, při čimž jich ličba rosće. Wo tute šule stara so njeknježerstwowa organizacija Gaelscoileanna. Wobsteji móžnosć, někotre přednoški z poskitka uniwersity w iršćinje słyšeć, předewšěm při Narodnej uniwersiće w Galway (Ollscoil na hÉireann).
W Irskej eksistuje statna telewizija w iršćinje, runje tak rozhłosowa stacija. W Sewjernej Irskej je mały dźěl wusyłanjow BBC w iršćinje.
Wotkaz[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
bołharšćina | čěšćina | danšćina | estišćina | finšćina | francošćina | grjekšćina | iršćina | italšćina | jendźelšćina | letišćina | litawšćina | madźaršćina | maltašćina | němčina | nižozemšćina | pólšćina | portugalšćina | rumunšćina | słowakšćina | słowjenšćina | španišćina | šwedšćina


text:
Bamako
[[Kategorija:Sydlišćo {{Info ISO-3166-2:Předłoha:Info ISO-3166-2:ML-BKO|lokatiw}}]]
Bamako je stolica a najwjetše město Malija w zapadnej Africe. Město nadeńdźe so na woběmaj bokomaj Nigera na juhozapadźe kraja. Měješe w lěće 2009 něhdźe 1,8 milionow wobydlerjow.
Geografija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Město leži w sahelowym pasmje při srjedźnym běhu tule něhdźe kilometer šěrokeje rěki Niger, kotruž přeprěča w Bamaku tři mosty. Klima je tropiska, tuž wučinja přerězna maksimalna temperatura mjez 30,8° C w awgusće a 38,7° C w aprylu. Minimalna temperatura leži w januarje pola 17,3° C a w meji pola 25,3° C. Dešćowy čas traje wot junija do spočatka oktobra, mjeztym zo so wot nowembra do měrca lědma dešćuje.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Bamako bu kónc 16. lětstotka jako wikowanske stejišćo při brjoze Nigera załožene a měješe při dochadźe francoskeho wójska w lěće 1883 wokoło 600 wobydlerjow. Wot 1908 běše město knježerstwowe sydlišćo francoskeho guwernementa Horni Senegal a Niger. Po njewotwisnosći Malija wot Francoskeje w lěće 1960 sta so Bamako ze stolicu noweho stata.
Partnerske města[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Z lěta 1966 wobsteji tak mjenowane měšćanske přećelstwo mjez Lipskom a Bamakom. Dalše partnerske města su Angers we Francoskej, Rochester w Zjednoćenych statach a São Paulo w Brazilskej.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ INSTAT: Ludličenje 2009 (fr.)


text:
Horst Šlosar
Kurt Horst Šlosar (němsce Horst Schlossar, * 23. septembra 1903 w Drježdźanach, † 10. měrca 1964 runje tam) běše serbski moler a grafikar.
Žiwjenje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Horst Šlosar narodźi so w Drježdźanach jako syn pórclinoweho molerja Gustava Šlosarja (1875 –1961) z čěskeho Žebráka a serbskeje maćerje Liny rodźeneje Šwabic (1877–1951) z Delnjeje Kislicy pola Bjenadźic. Němske staćanstwo dósta swójba hakle w lěće 1923. Wuchodźiwši ludowu šulu w Drježdźanach 1910–1918, dźěłaše Horst Šlosar najprjedy jako metalownik a po tym jako pórclinowy moler. Zdobom dźěłaše jako tajki tež w madźarskej pórclinowej manufakturje blisko Budapesta.
Wot lěta 1927 do 1934 studowaše Horst Šlosar na Drježdźanskej Akademiji za tworjace wuměłstwo, hdźež běše mjez druhim mišterski šuler pola molerja Otto Dixa. Po studiju dźěłaše wón jako swobodny skutkowacy wuměłc w Drježdźanach. Šlosarjowy zwisk k Dixej, kotryž so jako jedyn z prěnich profesorow wuměłstwa hižo 1933 pušći, wobćeži jeho wuměłske tworjenje za čas Nacionalsocializma. Najebać toho so twórby Šlosarja mjez 1933 do 1942 w Drježdźanach dale wustajeja. Kónc lěta 1942 respektiwnje spočatk 1943 dyrbi wón do wójska a wulki dźěl jeho twórbow so při bombardowanju Drježdźan 13. februara 1945 spali. Kónc Druheje swětoweje wójny přińdźe wón 5. meje 1945 do ameriskeje jatby w Krems při Dunaju, wot tam do lěhwow w Vöcklabruck a Mauerkirchen w Awstriskej a so 30. meje 1945 zaso z jatby pušći.
Šlosar wěnowaše so nětko předewšěm motiwam znowanatwara a pohibuje so w přeco wjetšej měrje tež w serbskich kružkach. Tak běše wón wot lěta 1949 čłon a pozdźišo naměstnik Koła serbskich tworjacych wuměłcow, kotrež Conrad Felixmüller wot 1948 nawjedowaše. Tute spožči jemu 1949 stipendij, zo by 12 dnjow w Slepom molował. W Radworskim hrodźe, hdźež běše so 1946 Serbski wučerski wustaw załožił, je Šlosar 1949 jeho jenički nasćěnowy wobraz molował, zapopadny pak tež wopyt statneho prezidenta NDR Wilhelma Piecka 1950 w Budyšinje abo industrializaciju w serbskej holi. W poslednjej fazy žiwjenja předstaja Šlosar sylnišo motiwy Narodneje ludoweje armeje.
W lěće 1959 wuznamjeni so Horst Šlosar (w kolektiwje) z Mytom Ćišinskeho.
Žórle[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Jonathan Osmond: Horst Schlossar. Dix-Meisterschüler, sorbischer Volksmaler, sozialistischer Realist und NVA-Künstler. W: Lětopis. Zwjazk 60 (2013), čo. 2, str. 3–24.
- Alfred Krawc: Šlosar, Horst. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 546sl.


text:
Sucre
Sucre je oficielna stolica Boliwiskeje a z něhdźe 240.000 wobydlerjemi šeste najwjetše město južnoameriskeho stata. Wone je stejišćo Wyšeho sudnistwa, mjeztym zo je sydło knježerstwa La Paz. Nadeńdźe so na juhu kraja we wysokosći wot 2800 metrow. Město słuša z lěta 1991 do swětoweho herbstwa UNESCO.
Město załoži so dnja 30. nowembra 1538 pod mjenom Ciudad de la Plata de la Nueva Toledo a bě wot 1559 zarjadniske sydło španiskich teritorijow w dźensnišich statach Paraguay, Peru, Argentinska, Chilska a Boliwiska. Wot 1609 je wone tež sydło arcybiskopstwa. Po njewotwisnosći Boliwiskeje dósta město w lěće 1839 status stolicy a nowe mjeno po rewolucionarnym wjedniku Antonio José de Sucre. W lěće 1898 přepołoži so knježerstwowe sydło do La Paz.
W měsće knježi subtropiska wysočinska klima z přerěznej temperaturu wot 15,6 °C.
Wobrazy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Ludličenje 2012


text:
[obyczajowy
| animowany
]
pozycja archiwalna
- brak w sprzedaży
Troll w Nowym Jorku - A Troll in Central Park (1994)
Dystrybutor
: Warner
Dubbing PL
W polskim dubbingu udzia wzili: Krzysztof Kobasiuk, Mirosawa Krajewska, Krzysztof Tyniec, Piotr Baczyski, Krystyna Kozanecka, Ewa Kania, Jan Piechociski, Tomasz Grochoczyski, Mariusz Leszczyski, Wojciech Machnicki, Mieczysaw Moraski, Joanna Paucka, Anna cigalska, Stefan Kauro, Grzegorz Kucias, Wojciech Paszkowski, Wojciech Paszkowski
Dodano do bazy: 17/01/2012 godz. 13:12


text:
Wisła
Wisła (čěsce Visla, němsce Weichsel) je z 1047 kilometrami najdlěša a zdobom najwažniša rěka Pólskeje. K jeje rěčnišću słušeja tež dźěle Słowakskeje, Běłoruskeje a Ukrainy. Najdlěši wodowy běh w rěčnišću Wisły su 1213 km wot žórła Buga hač do Baltiskeho morja. Při Wisle namakaja so někotre wažne města Pólskeje, předewšěm stare kralowe sydło Krakow, dźensniša stolica Waršawa, Bydgoszcz, Toruń a hansowe město Gdańsk.
Wona wužórli so w šleskich Beskidach njedaloko městna Wisła a běži najprjedy do wuchodneho směra hač do Krakowa. Wot městačka Niepołomice hač k zjednoćenju z rěku San tworješe Wisła mjez 1815 a 1916 hranicu mjez Rakusko-Wuherskej a Ruskim carstwom. Blisko Waršawy so Bug a Narew wotprawa do Wisły wuliwatej. Pod Waršawu wobroći so rěka do zapadneho směra a přeběži města Płock, Dobrzyń nad Wisłą, Włocławek a Toruń. Wuchodnje Gdańska wuliwa so Wisła z rěčnej deltu do Baltiskeho morja, respektiwnje jeje prawe promjo Nogat do Čerstweho zaliwa.
Wisła je přez kanalowe systemy z druhimi wulkorěkami zwjazana, tak na přikład z Wódru, Njemenom a Dnjeprom.


text: Wojerecy (KD/SN). Hižo po nazymskich prózdninach je 230 dźěći Wojerowskeje zakładneje šule „Handrij Zejler“ ze swojimi 17 wučerkami a wučerjemi kaž tež kubłarkami do saněrowaneje bywšeje wyšeje šule na kromje města přećahnyło. Předwčerawšim su měšćanosta za socialne a šule Měrko Pink, šulska nawodnica Petra Šenkowa a šulerce 4. lětnika kubłanišćo takrjec oficialne přepodali a symboliski banćik přetřihali. Nowy dom z modernymi meblemi je „cool“, kaž dźěći měnja. Wone wužiwaja na kóždym poschodźe studnju z pitnej wodu. Spočatk a kónc šulskeje hodźiny njepřipowěduje stary zwučeny klinkačk, ale zwuk, podobny tomu w kinje.


text:
Praje we kwiytniu ludzie wymyśleli Dzień Rodzeństwa a po naszymu – Dziyń Braterstwa.
– Wiela mosz braterstwa? Tak sie dycki we szkole dziecka dopytowali, bo tyn, co mioł braterstwa zatela, to strach było ś nim kamracić!
Jak sie co dzioło, to sie dycki braterstwo ôd tego istnego do kupy zebrało, a tymu drugimu, co sie stawioł, fest łocupało! Sy mnōm do klasy chodziły dwie pory bliźniokōw. Jedni to byli dwa syneczki a ta drugo porka – dziołcha a synek. Te syneczki to tak doś zgodliwie żyli. Co tyn myjszy zarzōndziył, to tyn wiynkszy wykonoł. Bo ze bliźniokami to je tak, że jedyn je ôd myślynio, a tym drugi je ōd roboty. Jakby to bōła jedna dusza we dwōch ciałach. Gorzi troszka było ze tym synkiym a dziołszkōm. Ci, to sie prali na zabito! Ale jak kerymu kamraty abo kamratki chcieli łocupać, to te dwa małe gizdy zbiyrali sie dycki do kupy, a potym „wrogi” do dom ze bekym lecieli! A na drugi dziyń ôjcowie ôd tych potrzaskanych do szkoły przichodziyli ze skargōm. Roz jedyn nasza pani zawołała tych bliźniokōw, co to taki rojbry bōli. Spytała sie ich, jako to je, że jak sōm sami to sie pierōm, a jak kery im zagrozi, to sie na niego społu ciepiōm. Ôni ôroz wrzaskli, że ni może tak być, żeby im kery brata (siostry) proł na jejich ôczach! Toż już teroz wszyjstek wiycie!
Jo mōm yny jednego bracika ô dwa lata modszego, ale za bajtla to my sie tyż czasym poprali, bo ôn gibko urosnōł i jak mu było ze dziesiyńć, to bōł mocniyjszy jako jo! To tak twało ze trzi–sztyry lata, bo potym, to ôn bōł mōj wielgi kamrat. Chodziōł sy mnom do kina, a nikedy tyż na szpacyr na miasto, ale za to szpacyrowani jo mu musiała pomōgać zadanie napisać. Jak już poszoł do stredni szkoły, to jedyn roz mioł do mie ekstra zadani. Za to co uszporowoł, kupił dwa bilety do kina, a fest mie pytoł, cobych ś nim poszła. We tym kinie bōli tyż jego trzi kamraty ze szkoły. Te synki bōli ze Rybnika i mie niy znali. Bezto uznali, że jo je bracikowo lipsta, a koniecznie chcieli mie poznać. Już żech im chciała pedzieć, jako je prowda, ale bracik mi mrugnōł i jo go niy wyzdradziła, chociaż mie jynzōr świyrzbioł! Sami widzicie, że czasym starszo siostra sie przido!


text:
Gospodorze muszom przed mrozami poskludzać wszystek ze pola, coby dobytek mioł co jeś bez zima. Kartofle a kapusta zabrogować trza, a łostatni jabka posrywać ze stromow!
Potym nawiyź wonglo, abo drzewa, podle tego czym kery poli. Niy wiym, eli wiycie, że polyni drzewym tyż ni ma ekologiczne, bo do luftu sie dostanom „węglowodory aromatyczne” (zatym jeszcze na to naszego ślonskigo miana ni momy!), a mie sie dycki zdało, że to je fajnie, jak drzewym ze pieca wonio! A teroz na polyni we kominkach trza bydzie mieć pozwolyni, jako to sie tyn świat gibko zmiynio, że my, starzi już niy poradzymy za nim nastyc? No, bo co byście padali na taki tref: moj znajomy gospodorz mioł kupa pola, kaj sioł dycki obiyli, bezto mioł zatela słomy, a niy było co śniom robić. Pora lot nazod, taki dwa szpece łod ekologiji mu doradzili, coby se postawił piece na słoma, bo te obiyli przed sprzedanim musioł dosuszać. Jak mu poradzili, tak chop zrobił, yno że teroz to już ni ma ekologiczne, bo ze polyni słomom idzie do luftu zatela chloru!
Teroz to sie już chałpow niy gaci przed zimom, ale ło łokna a dźwiyrze zadbać trza, bo inakszy wiater bydzie po chałpie huloł! Ale trza tyż pamiyntać, coby niy przedobrzić, a sie potym czadym niy podusić. We tych chałpach, co plastikowe łokna majom ludzie sie uskargujom na „cofka”, bez dziura do komina kurz ze dachu leci, abo zimny luft i cołki grzoci je na nic!
Baby tyż majom kupa roboty we chałpie: łokna pomyć po lecie, gardiny a forhangi (nikerzi godajom zaciongaczki abo boki) wyprać, nowe pobiglować a powiesić, a jak sie do, to pierziny jeszcze wyluftować przed zimom i tepichy a chodniki przed Godnimi Świyntami jeszcze wyrychtować, potym ciepłe lonty wyluftować, coby kulkami na mole niy woniały! Chocioż tu tyż sie zmiynio, bo jo łostatnio taki szkartki na mole kupiła,co piyknie woniały, a skuteczne fest były!
Zaroz przidzie Adwynt, a wtynczos sie już nic na dworze niy robi!
Gospodorze muszom przed mrozami poskludzać wszystek ze pola, coby dobytek mioł co jeś bez zima. Kartofle a kapusta zabrogować trza, a łostatni jabka posrywać ze stromow!


text:
Impresum
Załožba za serbski lud
Póstowe naměsto 2, 02625 Budyšin
telefon: +49 (0) 03591 550-300
internet: stiftung.sorben.com
zastupnik:
direktor Jan Budar
pó wopśimjeśu zagronity pó § 6 MDStV:
direktor Jan Budar
pśigranjański partnaŕ:
Daniel Zoba, społnomócnjony za digitalizaciju
e-mail: digiserb@sorben.com
Załožba za serbski lud jo załožba zjawnego pšawa wótpowědnje artikeloju 1 Statnego dogrona mjazy krajom Bramborska a Lichotnym statom Sakska wó wutwórjenju “Załožby za serbski lud” z dnja 28.08.1998. Sedło załožby jo Budyšyn.
Wuzamknjenje rukowanja
Wopśimjeśa
Pó § 7 wótr. 1 Kazni wó telemedijach (Telemediengesetz – TMG) jo Załožba za serbski lud za swójske wopśimjeśa na toś tych bokach pó powšyknych kaznjach zagronita. Pó §§ 8 do 10 Kazni wó telesłužbach njejsmy pak ako póbitowaŕ słužby zawězane, pósrědnjone abo wótkładowane cuze informacije doglědowaś abo za wobstojnosćami slěźiś, kótarež pokazuju na njekazniske jadnanje.
To njedotykujo zawězkow k wótpóranjeju abo blokowanju wužywanja informacijow pó powšyknych kaznjach. Wótpowědujuce rukowanje pak jo akle wót wokognuśa móžne, gaž zgónijomy wó konkretnem pśestupjenju kaznjow. Pó wózjawjenju pśestupjenja kaznjow se pótrjefjone wpśimjeśa ned wótpóraju.
Rukowanje za linki
Našo póbitowanje wopśimjejo linki na eksterne internetowe boki tśeśich, na kótarychž wośimjeśa njamamy žeden wliw. Dla togo njamóžomy za toś te cuze wopśimjeśa rukowaś. Za wopśimjeśa pśez linki zwězanych bokow jo stawnje zagronity póbitowaŕ abo wobgóspodarjowaŕ toś tych bokow. Pśez linki zwězane boki su se pśepytowali we wokognuśu zwězanja na móžne pśestupjenje pšawniskich pśedpismow. We wokognuśu zwězanja bokow njejsu byli k spóznaśeju žedne njekazniske wopśimjeśa. Wobstawnu wopśimjeśowu kontrolu zwězanych bokow pak njejo móžno bźez konkretneho zawobmyslenja pśestupjenja kazniskich pśedpismow pominaś. Gaž zgónijomy wó pśestupjenju kazniskich pśedpismow, budu take linki ned wótpórane.
Wěcejrěcnosć wopśimjeśow
Toś ta webstrona dajo se w górno-, dolnoserbskej a nimskej rěcy wótwołaś. Pšosymy wó rozměśe, až njejo móžno, cełkowny pśełožk pódanych wopśimjeśow stajnje aktualnje zarucyś.
Awtorske pšawo
Wót nas natwarjone wopśimjeśa a twórby na toś tych bokach stoje pód nimskim auwtorskim pšawom. Za rozmnoženje, wobźěłanje, rozšyrjenje a kuždežkuli wužywanje zwenka granicow awtorskeho pšawa jo trjebna pisna dowólnosć pótrjefjonego awtora resp. zestajarja. Pla wopśimjeśow toś tych bokow, kótarež njejsu wót nas zestajane, źiwamy na awtorske pšawa tśeśich. Wopśimjeśa tśeśich su ako take wósebnje markěrowane. Jolic až wobstoj zawobmyslenje na pśestupjenje awtorskeho pšawa, pšosymy wó wótpowědujucu pokazku. Gaž zgónijomy wó pśestupjenju kazniskich pśedpismow, pótrjefjone wopśimjeśa se ned wótpóraju.
Wopśimjeśowe wugótowanje a wótwardowanje
© Załožba za serbski lud
Kritiki a pokazki pšosymy z mejlku na: digiserb@sorben.com
Projekt spěchujo se wót Załožby za serbski lud, kótaraž dostawa lětnje pódpěru z dankowych srědkow na zakłaźe etatow, wobzamknjonych wót Zwězkowego sejma, Krajnego sejma Bramborska a Sakskego krajnego sejma.