text:
Państwo
Państwo je politycznōm, suwerynnōm, terytorialnōm i ôbligatoryjnōm ôrganizacyjom społeczyństwa. Ôrganizuje i koordynuje robotã wielgich grup społecznych. Państwo mŏ tyż granice terytorialne. Je niyznŏleżne i niypodlygłe.
Prawne kryteria państwowości, przijynte na mocy kōnwyncyji we Mōntevideo ze 1933, ôkryślane sōm nastympujōnco: (artikel 1.) "Państwo jako podmiot prawa miyndzynŏrodnygo winno posiadać take elymynty:
- ôbstōnõ ludność,
- struktury sztrofowe,
- suwerynne włŏdze,
- ôkryślōne terytoriōm (wielgość państwa niy wpływo na jigo podmiotowość) ôddzielōne ôd inkszych granicōm,
- zdolność włażyniŏ we relacyje miyndzynŏrodne.
- ôkryślōne prawidła prawne
Kōnwyncyjŏ była trefym rygiōnalnym a ôgraniczyła sie ino do państw amerykańskich, ale jij prawidła sōm przikwolōne we zwyczajowym prawie miyndzynŏrodnym.
Piyrszym problymym państwowości je uznanie państwa na arynie miyndzynŏrodnyj, czyli stwierdzynie ôd podmiotu prawa miyndzynŏrodnygo faktu istniyniŏ jakigoś państwa i gotowości do respektowaniŏ zwiōnzanych z tym skutkōw prawnych. Przedmiotym uznaniŏ może być: państwo, regyrōnek, insurgynty, strōna, co walczy abo nŏrōd. Uznanie państwa może być udzielōne abo indywidualnie ôd podmiotu prawa miyndzynŏrodnygo (napoczyńcie stosōnkōw dyplōmatycznych abo podpisanie umŏwy bilateralnyj), abo kolektywnie ôd skupiny państw (na podobne, jak we przipŏdku pojedynczygo państwa) abo ôrganizacyje miyndzynŏrodnyj (przijyńcie we poczet czōnkōw). Uznanie państwa winno mieć nŏturã jednoznacznõ i niyodwracalnõ, chociŏż we praktyce trefiŏ sie przipŏdki zawieszyniŏ abo zerwaniŏ stosunkōw dyplōmatycznych abo wyłōnczynie czōnka ôrganizacyje.


c: text/html

text:
Skond sie wziyna tyta?
Wynokwianie Kadłubka – czyńść 24.
Jak Zeus był jeszcze bajtlym, ścigoł go jego łojciec Kronos, bo chcioł go zjeść. Kronos jod wszyski swoji bajtle, bo boł sie o prziszło władza. Skiż tego małego Zeusa schowali w górach na Krecie i tam dowała mu jodło ciga Amaltea. Zeus ta ciga fest poważoł. Godajom, że bogini Tyche, kero keruje losym kożdego człowieka, miała po tym jedyn z rogów kozy Amaltei, przy keryj sie tak gryfnie wyprznił Zeus, król świata. I tyn róg sztyjc sie som napełnioł nektarym i ambrozjom. Beztoż sie godo: róg obfitości abo lepij po łacinie: cornu copiae.
Na łobrozku tyż
Róg tyn nafilowany samymi maszketami stoł sie skiż tego symbolym kożdego bogacwa, dobrobytu i powodzynio w gelcie. Malyrze w downych wiekach malowali rogi obfitości, z kerych sie wysuwo wszysko, co je nojlepsze na świecie: winogrona, jabka, wiosna, piniondze, bombony, szekulady. Abo wypływo woda jak na obrazie Arnolda Böcklina z nimfom wodnom.
Maszkety muszom być
Jak na Ślonsku piyrszoki, frelki i karlusy, idom piyrszy roz do szkoły, to dostowajom tyta. Co mo znaczyć, że winszujymy im samych szostek i powodzynio. Choby mały Zeus na Krecie – majom być w tyj szkole szczyńśliwi. Kożdy piyrszok sie fest asi kiej smyczy piyrszego września rożek fol żelków, szekulad, kaugumów i czego tam jeszcze.
Tyta łod tytki
Zwyczaj tyn sie przijon już downo tymu, w XIX wieku w nikerych krajach – tyż u nos na Gornym Ślonsku. Słowo „tyta” pochodzi z jynzyka nimieckigo – Tüte abo w zdrobniyniu Tütchen – i oznaczo kożdy rodzaj torebki do pakowanio. Ale tyż rożka – takigo rożka jak tyn łod tyj cigi, co nom spomino historia o kozie Amaltei, kero piastowała Zeusa.
W tyta idzie tyż dostać
Słyszołżech tyż, jak downij godali: „Niy błoznuj, bo dostaniesz w tyta”, co chyba znaczyło, że sie dostawo klapsa, bo czasym żech dostowoł. A niy wiym czy tyż to ni ma czasym po gowie. Godało sie tyż „w tyta i na woga”, jak sie chciało powiedzieć, że sprawa skończono. Dzisiej tyta to je yno ta szkolno dumno tyta, w keryj może som bombony, ale nojwjyncyj w nij je marzyń szkoloków, kerzi zaczynajom ta swoja przigoda z naukom.
Prof. Uś dr hab. Zbigniew Kadłubek – rezkiruje Katedrom Literatury Porównawczyj. Je filologiym klasycznym, eseistom i tłumaczym. Pisze tyż po naszymu, dejmy na to „Listy z Rzymu” abo „Promytyojs przibity”.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Travel Poland Cities - click to maphome
» poland
» index Ad
Use for this game Google Chrome browser!
Data about Poland Cities, flag, coat of arms from en.wikipedia.org/wiki/List_of_cities_and_towns_in_Poland Kraków Warsaw, Łódź, Wrocław, Poznań, Gdańsk, Szczecin, Bydgoszcz, Lublin, Katowice, Białystok, Gdynia, Częstochowa, Radom, Sosnowiec (incl in USMU), Toruń, Kielce, Gliwice (incl in USMU), Zabrze (incl in USMU), Bytom (incl in USMU), Olsztyn, Bielsko-Biała, Rzeszów, Ruda Śląska (incl in USMU), Rybnik, Tychy (incl in USMU), Dąbrowa Górnicza (incl in USMU), Płock, Opole, Elbląg, Gorzów Wielkopolski, Wałbrzych, Włocławek, Zielona Góra, Tarnów, Chorzów (incl in USMU), Kalisz


text:
Alzacyjo
Alzacyjo – (fr. Alsace, mjym. Elsass, al. Elsàss) – regijůn ferwaltůngowy a gyszichtowo kraina we Francyji. Zajmuje 8 280 km² wjyrchu a na 2012 rok mjyszkało sam 1 857 477 ludźůw. Nojsrogsze mjasto a stolica je Strasbourg.
Alzacyjo je rozlygowano na půłnocnym wschodźe Francyji, mjyndzy Rynym a Wogezůma a je rozćůngńůno ze połedńo na půłnoc. Je potajlowano na 2 departamynty: Bas-Rhin na půłnocy a Haut-Rhin na połedńu.
We gyszichće pora razůw przelazywała pode władza Francyji a Mjymcůw. Kupa ludźůw używo sam alzackij godki, kero je podano na mjymjecko godka nale ze francuskim ajnflusym.


text:
Spis podmiotów
- Archiwa w Polsce - BIP
- Archiwum Główne Akt Dawnych
- Archiwum Akt Nowych
- Narodowe Archiwum Cyfrowe
- Archiwum Państwowe w Białymstoku
- Archiwum Państwowe w Bydgoszczy
- Archiwum Państwowe w Częstochowie
- Archiwum Państwowe w Elblagu z/s w Malborku
- Archiwum Państwowe w Gdańsku
- Archiwum Państwowe w Gorzowie Wielkopolskim
- Archiwum Państwowe w Kaliszu
- Archiwum Państwowe w Katowicach
- Archiwum Państwowe w Kielcach
- Archiwum Państwowe w Koszalinie
- Archiwum Narodowe w Krakowie
- Archiwum Państwowe w Lesznie
- Archiwum Państwowe w Lublinie
- Archiwum Państwowe w Łodzi
- Archiwum Państwowe w Olsztynie
- Archiwum Państwowe w Opolu
- Archiwum Państwowe w Piotrkowie Trybunalskim
- Archiwum Państwowe w Płocku
- Archiwum Państwowe w Poznaniu
- Archiwum Państwowe w Przemyślu
- Archiwum Państwowe w Radomiu
- Archiwum Państwowe w Rzeszowie
- Archiwum Państwowe w Siedlcach
- Archiwum Państwowe w Suwałkach
- Archiwum Państwowe w Szczecinie
- Archiwum Państwowe w Toruniu
- Archiwum Państwowe w Warszawie
- Archiwum Państwowe we Wrocławiu
- Archiwum Państwowe w Zamościu
- Archiwum Państwowe w Zielonej Górze


text:
We Łužicy a zwonka njeje sej jeho jako fachowca na polu fotografiki a dokumentacije chwala. Sprawom bě znaty direktor Zhorjelskich zběrkow za stawizny a kulturu dr. Jasper von Richthofen na wotewrjenju wustajeńcy „Transformacija – Zhorjelc“ Budyskeho fotografikarja loni w awgusće w tamnišim Bibliskim domje rjekł: „Mam Jürgena Maćija za dokumentarista Łužicy.“ Tam je Budyski wuměłc předstajił swoje čorno-běłe fota, kotrež bě w lětach 1980 do 1990, tehdy hišće jako amaterski fotograf, w Zhorjelcu a pólskim Zgorzelecu zapopadnył. Jim je w přehladce – nětko jako profijowy fotografikar – tehdy fotografowane motiwy w nětčišim stawje a jako barbne fota napřećo stajił.
Přispomnjenki zajimowaneho lajka k mjenowědnej nowostce
Někotry Serb asociěruje mjeno prof. Waltera Wenzela z jeničkim słowom – mjenowědnik. Wón studowaše slawistiku a anglistiku, wučeše na Lipšćanskej uniwersiće rušćinu a promowowaše a habilitowaše hižo z mjenowědnej tematiku. A mjenowědźe so hač do dźensnišeho swěrnje wěnuje. Podatosć ćěri jeho do archiwow a slědźi tam za mjenami wšelakeho razu, kotrež su słowjanskeho pochada. Namaka je w rumach, hdźež něhdy zapadosłowjanske kmjeny sydlachu a hdźež so nětko hišće serbuje. Publikuje wuslědki w studijach a mnohich přinoškach za fachowe časopisy. Čitaš, zwotkel wone pochadźeja, kak nastachu, što woznamjenjeja a kak so w geografiskim rumje rozpřestrěwachu. Smjerćpilny slědźer njeje škodu měł z procha archiwowych podłožkow.
Serbska wjes Pěskecy blisko Lessingoweho města Kamjenca nazhonja mjez druhim při wustajeńcach mjezynarodnje znateho wuměłca Georga Baselitza wulku kedźbnosć. Móža pak wopytowarjo wustajeńcy Georga Baselitza z tym něšto započeć, hdyž na přikład we Wienje abo w Londonje mjeno serbskeje wsy w titlu wobraza čitaja?
Bych-li so Pěskečanow za Georgom Baselitzom a za wobrazom „Brězowy haj pola Pěskec“ prašał, hač drje bych to někajkeje rozjasnjowaceje wotmołwy dóstał?
Što maja nětko Pěskecy we Łužicy a mjezynarodnje renoměrowany wuměłc Georg Baselitz zhromadneho?
23. januara 1938 narodźi so w Němskich Pazlicach na wjesnej šuli Hans-Georg Kern jako syn šulskeho nawody Johannesa Kerna a jeho mandźelskeje Lieselotty. Nimo staršeje sotry a njeho přińdźech tam 1941 tež ja na swět a dóstach mjeno Günter.
Knižne polcy ze spisami wo serbskej politice abo politice napřećo Serbam bywaju dźeń a połniše, přewažnje su ze zwjazkami nahladneho wobjima nastajane. Serbski institut je w rjedźe swojich Spisow jako najnowšu ediciju wudał, a to „Deutsche Parteien in der sorbischen Oberlausitz 1945–1953“ Michaela Richtera. Titul zbudźa wćipnosć, wšako jedna so wo čas, hdyž běchu so kolije za poz- dźišu narodnostnu politiku NDR kładli. Ale čini tež wćipny na to, kak abo hač je so awtorej poradźiło, sej při tajkej brizantnej tematice njezalězć do paslow pruda časa, do pruda jednostronskeho zhladowanja. Wězo chceš, sy-li hižo něšto lětdźesatkow we Łužicy žiwy, móhłrjec jako časowy swědk nakrjeslene měć, hač a kajke běchu časowe cezury w nastajenju politiskich stron napřećo Serbam. Žórłow k temje je nětkole dosć a nadosć přistupnych. Richter bě je w bohatej ličbje namakał. Tomu dodał je zapis wosobow a městnow, akterow a městnow politiskeho jednanja. Kaž často, je tež tule tak: Prašenje rěka, kak awtor wšitko do konteksta zarjaduje a tuž, kak wuwažena jeho interpretacija je.
Němsko-Serbske ludowe dźiwadło Budyšin swoju aktualnu hrajnu dobu bórze zakónči, ale wačok dźiwadłowych dźiwow za wulkich a małych přihladowarjow w přichodnej hrajnej dobje je hižo spakowany.
Prěnja premjera noweje hrajneje doby 2017/2018 budźe serbska. Wot 13. septembra budźe dźiwadło ducy po pěstowarnjach a zakładnych šulach a pokaza serbskim a serbšćinu wuknjacym dźěćom wot štyrjoch lět třeće čisło „Čmjeły Hany“, znowa z pjera a w režiji Měrka Brankačka. W prěnjej hrě 2012 powědaše čmjeła Hana wo swojim njezbožu a njenadźatym wopyće w chorowni a w lěće 2015 předstaji swojeho noweho přećela, pinguina Kurta. Tónraz wjerći so wšo kołowokoło pomhanja. „Čmjeła Hana chce pomhać“ rěka titul krucha. Zhromadnje z dźěćimi, wšako je to interaktiwna hra, pyta a praša so čmjeła za zmysłom pomhanja a čehodla to samo wjeselo wobradźa.
„Wulkeho Słowjanow splaha najmjeńši narod smy my …“ – tak bě so po wójnje spěwało a do wědomja wołało, zo smy bratřa přez zhromadnu słowjansku krej. A ja hišće dźensa husto při zetkanjach z ruskimi ludźimi praju: „Wy słušeće k najwjetšemu słowjanskemu ludej a ja k najmjeńšemu.“ Słowjansku zhromadnosć, kotraž so mjez druhim w barbach skoro wšěch słowjanskich narodow jewi, rusofobija – hida na Rusow – tuchwilu jara wohroža. Saha tak daloko, zo njedawno pólski intelektualc twjerdźeše: Pólšćina njeje słowjanska rěč, zo njeby so zhromadnosć z Rusami wujewiła.
Klětušej 500. róčnicy Martina Lutheroweje reformacije su tež wjacore knihi wušli. Chwalobne je, zo so doba reformacije w našej domiznje tež z katolskeje strony wobswětla. W Chrósćicach bydlacy dr. Jens Buliš je k tomu ze swojej přewšo zajimawej němskorěčnej knihu „Mišnjanske biskopstwo w času reformacije“ přinošował. Jeho na zakładźe wobšěrnych a dokładnych studijow wuběrnje spisana popularno-wědomostna kniha je w Lipšćanskim Nakładnistwje swj. Bena wušła. Drježdźansko-Mišnjanski starobiskop Joachim Reinelt bě za nju předsłowo spisał.
W zawodnych słowach rozłožuje awtor skrótka wobsah swojich pjeć wobšěrnych kapitlow, kotrež maja wšitke samostatne a skulojćene spisane temy. W prěnim kapitlu „Natwar wuchod“ wopisuje wón Mišnjanske biskopstwo wot nastaća w druhej połojcy 10. lětstotka a za čas srjedźowěka kaž tež skutkowanje biskopow. Wosebje skedźbnja na dźesateho biskopa, 1523 swjatoprajeneho Bena, a na jeho poćahi k Hornjej Łužicy kaž k Hodźijej a Chrósćicam.
Zo su Chrósćicy tradicionalnje wusce zwjazane ze serbskim lajskim dźiwadłom, je znate. Pawoł Kmjeć je Chróšćanske lajske dźiwadło k wyšinam wjedł, publikum zawjeselił, ze wšelakimi inscenacijemi ludźi za narodne dźěło pozbudźił a jich k rozmyslowanju wo žiwjenskich połoženjach wjedł.
Serbowka, kotraž swjećeše njedawno sydomdźesaćiny a z mandźelskim Jurjom złoty kwas, z Chróšćanskej dźiwadłowej skupinu mjeztym nowe stawizny pisa. Zetkam so ze Zalu Cyžowej w jeje domje pod pomnikom za padłych pólskich wojakow, zo bych zhonił wo jeje zahoritosći, aktiwiće a swěrje k lajskemu dźiwadźelenju.
Kak je k tomule zapalej dóšło, što je ju za kulturne dźěło takle zahoriło?
„Poprawom bě to Pawoł Kmjeć, kiž je we mni prěnju škričku za dźiwadło zbudźił“, Chróšćanka powěda. „Běch wosom lět, jako wón mje a dalše Chróšćanske dźěći narěča w hrě ,Wichor a słónčne pruhi‘ sobu hrać. Słónčna róža bě moja prěnja róla. A dopominam so, zo je mi wulke wjeselo wobradźało na jewišću stać.“
„Serbske jutry“ w Drježdźanach a Budyšinje zaklinčeli
W lěće 2013 zaklinča duchowny oratorij „Serbske jutry“ prěni raz w Chróšćanskej wosadnej cyrkwi. Twórba nasta w nadawku Towarstwa Cyrila a Metoda składnostnje 150. róčnicy załoženja zwjazka a časopisa Katolski Posoł. Prěni mejski kónc tydźenja dožiwichu připosłucharjo nětko dalšej předstajeni w Drježdźanskej katedrali a w Budyskej tachantskej cyrkwi. Koncertaj, zdobom hudźbnej nyšporaj, běštej wuběrnje wopytanej a žněještej dobry wothłós publikuma.
Kaž hižo na prapremjerje nawjedowaše Friedemann Böhme nimale 150 sobuskutkowacych. Wulki chór zjednoći spěwarjow Chróšćanskeho, Njebjelčanskeho a Wotrowskeho cyrkwinskeho chóra, chórow Budyšin, Delany, Meja, Lilija a Serbskeho ludoweho ansambla. Instrumentalisća běchu tónraz čłonojo orchestra SLA a lajscy hudźbnicy.
Po tym zo njebu na hłownej a wólbnej zhromadźiznje Zwjazka serbskich wuměłcow loni w nowembrje pobrachowacych kandidatow dla nowe předsydstwo wuzwolene, činjachu to 28. apryla w Budyšinje z wuspěchom. Hudźbnik Jan Bělk bu za noweho předsydu ZSW wuzwoleny. Alfons Wićaz je so z nim rozmołwjał.
Što je Was pohnuło za tule čestnohamtsku funkciju kandidować?
J. Bělk: Sym hižo lětdźesatki z čłonom ZSW. W NDRskim času njebě lochko so do tohole zwjazka dóstać. Tohodla je to za mnje někak logiske, zo so nětko intensiwnje angažuju, dalokož mi mocy dosahaja. Mi to wulke wjeselo wobradźa. A myslu sej, zo móžu z nazhonjenjemi, kotrež sym sej jako čłon Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny a w jeho kulturnym wuběrku nazběrał, tež dźěło ZSW wopłodźić.
Sće so zawěsće zwjeselił, zo sće nimale wšitke hłosy přitomnych na wólbnej zhromadźiznje dóstał.
J. Bělk: Haj, to trjechi. Nastupajo stare prajidmo, „Čim wjace činiš, ćim wjace móžeš tež wopačneho činić, ćim wjace tež ludźo kritizuja!“ je tole jara dobry wuslědk.


text:
Skoroszowska Wrocław na mapie
Wrocław - miasto
położone w województwie dolnośląskie, w powiecie Wrocław, w gminie Wrocław. W skład miasto
Wrocław administracyjnie wchodzi 71 części, m.in.: Wrocław, Gądów Mały, Wrocław, Lipa Piotrowska, Wrocław, Psie Pole, Wrocław, Klecina, Wrocław, Jagodno, Wrocław, Krzyki, Wrocław, Widawa, Wrocław, Sołtysowice, Wrocław, Huby, Wrocław, Bartoszewice, Wrocław, Plac Grunwaldzki, Wrocław, Biskupin, Wrocław, Księże Wielkie, Wrocław, Fabryczna, Wrocław, Polanowice, Wrocław, Żerniki, Wrocław, Kłokoczyce, Wrocław, Tarnogaj, Wrocław, Zgorzelisko, Wrocław, Gaj. Do Wrocław należy 2410 ulic, m.in.: Jana Nikliborca, Stefana Czarnieckiego, Ukryta, gen. Kazimierza Sosnkowskiego, Jajczarska, Mazepy, Sulmierzycka, Laurowa, Majerankowa, Ścinawska. W najbliższej okolicy znajdują się miejscowości: Krzyżanowice, Psary, Szymanów, Kryniczno, Cienin.


text:
Most Zaleski Wrocław na mapie
Wrocław - miasto
położone w województwie dolnośląskie, w powiecie Wrocław, w gminie Wrocław. W skład miasto
Wrocław administracyjnie wchodzi 71 części, m.in.: Wrocław, Klecina, Wrocław, Pawłowice, Wrocław, Leśnica, Wrocław, Psie Pole, Wrocław, Jarnołtów, Wrocław, Plac Grunwaldzki, Wrocław, Dąbie, Wrocław, Sępolno, Wrocław, Polanowice, Wrocław, Kuźniki, Wrocław, Biskupin, Wrocław, Księże Małe, Wrocław, Widawa, Wrocław, Brochów, Wrocław, Pracze Odrzańskie, Wrocław, Ratyń, Wrocław, Ownia, Wrocław, Ołtaszyn, Wrocław, Maślice, Wrocław, Swojczyce. Do Wrocław należy 2410 ulic, m.in.: gen. Stanisława Kopańskiego, Aliancka, Ewy i Karola Maleczyńskich, Partyzantów, Kazimierza Wielkiego, Mińska, Al. Wiązowa, Trzemeska, Krzyżowska, Pieprzna. W najbliższej okolicy znajdują się miejscowości: Wilczyce, Mokry Dwór, Krzyżanowice, Łany, Radwanice.


text:
Partyzantów Wrocław na mapie
Wrocław - miasto
położone w województwie dolnośląskie, w powiecie Wrocław, w gminie Wrocław. W skład miasto
Wrocław administracyjnie wchodzi 71 części, m.in.: Wrocław, Klecina, Wrocław, Popowice, Wrocław, Bartoszewice, Wrocław, Kowale, Wrocław, Kuźniki, Wrocław, Opatowice, Wrocław, Rędzin, Wrocław, Swojczyce, Wrocław, Stabłowice, Wrocław, Plac Grunwaldzki, Wrocław, Gaj, Wrocław, Dąbie, Wrocław, Sępolno, Wrocław, Partynice, Wrocław, Pawłowice, Wrocław, Widawa, Wrocław, Biskupin, Wrocław, Świątniki, Wrocław, Mokra, Wrocław, Karłowice. Do Wrocław należy 2410 ulic, m.in.: Ostrężynowa, Grajewska, Łopianowa, Dekarska, Krystyny i Mariana Barskich, Wandy, Ojców Oblatów, Spawaczy, Rondo 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty Armii Krajowej, Filipińska. W najbliższej okolicy znajdują się miejscowości: Wilczyce, Mokry Dwór, Łany, Radwanice, Kiełczówek.


text:
Słowińców Wrocław na mapie
Wrocław - miasto
położone w województwie dolnośląskie, w powiecie Wrocław, w gminie Wrocław. W skład miasto
Wrocław administracyjnie wchodzi 71 części, m.in.: Wrocław, Pilczyce, Wrocław, Karłowice, Wrocław, Plac Grunwaldzki, Wrocław, Dąbie, Wrocław, Ownia, Wrocław, Muchobór Mały, Wrocław, Bieńkowice, Wrocław, Brochów, Wrocław, Mokra, Wrocław, Zalesie, Wrocław, Osobowice, Wrocław, Muchobór Wielki, Wrocław, Biskupin, Wrocław, Wojszyce, Wrocław, Kuźniki, Wrocław, Strachocin, Wrocław, Jarnołtów, Wrocław, Fabryczna, Wrocław, Klecina, Wrocław, Bartoszewice. Do Wrocław należy 2410 ulic, m.in.: Szwedzka, Iwo Jaworskiego, Rzepakowa, Włodzimierza Perzyńskiego, Australijska, Jana Władysława Dawida, Tulipanowa, Czerniawska, Grodecka, Krzywa Grobla. W najbliższej okolicy znajdują się miejscowości: Bielany Wrocławskie, Zabrodzie, Ślęza, Mokronos Dolny, Wysoka.


text:
Ajnwajong
Praje kożdy sie chocioż roz w życiu przekludzoł. Wiela przi tymu je łostudy, to żodnymu niy trza godać. Wszyndy moc klamorów, niy wiadomo, co w kierej krzince, szkorupy leżom przi pierzinie. Cyrk taki, że szkoda godać. No szczyńści kiedyś przichodzi koniec przekludzki i już idzie we chałpie miyszkać. Wtynczas sproszo sie familijo i kamratów i wyprawio sie ajnwajong.
Praje jak na weselu
Ajnwajong to je rychtyk fajny fajer – niy trza sie sztiglować jak na weseli, a idzie sie rychtyk fajnie bawić, mono i potańcować. Niyroz sie tyż trefi kamratów, kierych sie downo nie widziało, abo pozno jakich nowych. Nikierzy na takim fajerze trefili swoigo chopa abo baba, beztoż sie werci na taki ajnwajong wybrać. Ino co dać w gyszynku tym, co sie wkludziyli do nowyj izby abo prawie postawiyli chałpa?
Kożdy robi po swojymu
Co je w tym wszystkim najpiykniejsze, to je to, że ni ma dwóch takich samych ajnwajongów. Bo tyż kożdy mo inkszy plac do życio. Ci, co sie wkludziyli do wielkij chałpy z zegrodom mogom zrobić jakigo grilla, ci, co se postawiyli łosobno izba do oglondanio filmów mogom zrobić maraton na cołko noc a Ci, co miyszkajom na łostatnim sztoku we kamiynicy, poradzom zrobić fajer choby na górze. Jedni sproszom cołko wieś, a inksi trzech ludzi na krziż. Wiela osób, tela fajerów. Kożdy rychtuje wedle sia a swoich gości.
Co dać w gyszynku?
Moc ludzi kupuje coś, co sie do chałpy zawdy przido – jaki szkorupy, rynczniki abo deka. I ni ma to taki gupi, bo wszystko kosztuje, a piniondze na stromie niy rosnom. Trza yno se dać pozór, coby trefić w kust gospodorzy, bo dejmy na to talyrze ze złotym rantym, jaki som niyroz w szumnych restauracyjach, mogom nie być zocne komuś, wto mo cołko chałpa we szkle a betonie. Nikierzy dowajom jaki bon, coby se nowo przekludzyni sami wybrali. A jeszcze inksi bierom coś, co gospodorze radzi by se sami sprawiyli, ale zawdy je co ważniejszego do kupiynio. Moge to być jaki szpil, gryfny bild na ściana abo ciykawo ksiożka, kiero mogom se przi fajrancie poczytać. Niy ma jednego gyszynku, kiery by szło dać kożdymu przi przekludzce, bo ludziska som roztomajte.
Doczkej na zaproszyni
Som tacy, co sie na ajnwajong wproszajom, ale je to żadne. Kiej wto cie chce u sia w doma, to cie som zaprosi. Ni ma sie co wyrychlać. Chyba, że mosz nowego szaca abo libsta i jego kamraty o cia jeszcze niy wiedzom, wtynczas jak chce cie wzionć, to idź. Wto to wiy, mono za jakiś czas to bydom tyż twoi kamraty?
Dej pozór, co godosz
Nojwożniejsze jak sie idzie na ajnwajongu je to, coby sie rychtyk radować do kupy z tymi, co sie przekludziyli. Żodyn niy chce słuchać w nowej chałpie, że to mo szpetnie, a to ekniynte, a tyn piec na eko groszek to je pierziństwo, bo jak hajcować, to yno wonglym. Nikierzy godajom to w dobrej wierze, inksi zawiszczom, bo sami remontu sto lot niy robiyli. Łoszczyńdźcie tych biydnych ludzi, już i tak sie doś naszterowali przi budowie abo rymoncie. A z resztom, jak to godajom Angole, moja chałpa to mój zomek. I niych se każdy bydzie królym we własnej chałpie.


text:
(1921–1933)
Zasej jo to był Bogumił Šwjela, ako jo wzeł tu wěc do ruki a jo pó tśilětnej pśestawce 6. januara 1921 za Serby w Dolnej Łužycy pśigótował tyźenik pód mjenim Serbski Casnik. Zachopjeńk jo był pómałkny a śěžki: Až do 2. awgusta pśiducnego lěta jo se jano šesć numerow wuśišćało.
Nowu kwalitu jo Casnik dobył akle w lěśe 1923, ako jo w redakciji chopiła źěłaś Mina Witkojc(jeje pópšawne burske mě zni Witcyc (< Witka)). Pózdźej wóna spomina: „We lěśe 1923 bu mě pisanje Serbskego Casnika dowěrjone. To njejo lažke źěło za žeńskecu głowu, ak njej na žednej hušej šuli k tomu wótštapana“. K tomu wóna dodajo, až redaktorstwo jo teke togodla za nju z wjelikeju procu zwězane, dokulž jo to „něco kradu nowego, až se žeńska na take źěło dajo, a to žeńska z chudeje swójźby, njeznatego mjenja, mimo kuždego takego pórucenja“. Witkojc pak jo se górjeła za swój nowy žywjeński nadawk a jo zwurazniła to tak:
„Ale ja som kśěła našej serbskej maminej rěcy a našomu Serbstwu słužyś
a z tym tek duchnemu žywjenju mjazy nami …“
Mina Witkojc
(* 1893 w Bórkowach,
† 1975 w Popojcach)
Srjejź maja 1923 jo se wótśišćał jeje prědny publicistiski pśinosk. Dwě lěśe pózdźej wobznanijo jeje pśedchadnik, až Serbski Casnik wuchada něnto „pisany a wugótowany wót pilneje a wustojneje dolnoserbskeje patriotki kněžny Miny Witkojc z nakładom Smolerjec knigłarni pórědnje kuždy tyźeń...“
Witcyc Mina – 1922 hyšći serbska analfabetka, kótaraž jo w młodych lětach wu bogatych bergarjow słužyła a w fabrikach śěžko z ruku źěłała – jo se za krotki cas pla Arnošta Muki w Budyšynje wuzamóžniła tak, až jo mógła wót lěta 1923 casnik wudawaś. Na wěstych pólach jo pśetrjefiła samo druge, górnoserbske casniki.
Jeje casnik jo był napśeśiwo wobstojnosćam, w kótarychž jo był serbski lud žywy, wjelgin kritiski a wjelebocny. W serbskej ludnosći jo sebje namakała pomogarje a cesnoamtske sobuźěłaśerje, a dopisowarjow jo dobyła teliko ako žeden dolnoserbski casnik njejo hyšći žednje měł. Pó cełej serbskej Dolnej Łužycy jo jězdźiła a wabiła abonenty. Wrota byśow su se jej wótcynjali, ale teke zacynjali. Towzynt raz su jej gronili „jo“ k skazanju Casnika, a licba stawnych abonentow jo rozrosła na 1.200, což jo był njewšedny statk redaktorki w historiji serbskego casnikarstwa. We tom casu jo wudawała teke wobrazowu pśiłogu k Casnikoju.
Ale razka źaseś lět njejo mógła na toś tom měsće źěłaś. Jeje kritiske pisanje, kšute serbske wědobnje a narodna linija Casnika njejsu se pjenjezedawarjam w casu nastawajucego fašizma spódobali.


text:
Aktorka Teatru im. W. Bogusławskiego w Kaliszu.
Role teatralne:
Portia; Kupiec wenecki wg Williama Shakespeare’a reżyseria: Adam Nalepa Teatr im. W. Bogusławskiego w Kaliszu, 2014
Oliwia; Wieczór Trzech Króli albo co chcecie William Shakespeare reżyseria: Jacek Jabrzyk Teatr im. W. Bogusławskiego w Kaliszu, 2013
Aileen Wuornos; Versus Rodrigo García reżyseria: Szymon Kaczmarek Teatr im. W. Bogusławskiego w Kaliszu, 2013
Sylvia; Przełamując fale Lars von Trier, Peter Asmussen, David Pirie reżyseria: Maciej Podstawny Teatr im. W. Bogusławskiego w Kaliszu, 2012
Ariane-asystentka; Plotka Francis Veber reżyseria: Norbert Rakowski Teatr im. W. Bogusławskiego w Kaliszu, 2012
Marianna, Kucharz; Marianna i smoki Cruella La Vey reżyseria: Stefan Batonik Teatr im. W. Bogusławskiego w Kaliszu, 2011
Adeptka; Mój Nestroy Peter Turrini reżyseria: Rudolf Zioło Teatr im. W. Bogusławskiego w Kaliszu, 2011
Wanda; Piotruś Pan, czyli żegnaj Nibylandio James Matthew Barrie reżyseria: Michał Derlatka Teatr im. W. Bogusławskiego w Kaliszu, 2011
Kasia; Gwałtu, co się dzieje! wg Aleksandra Fredro reżyseria: Maciej Podstawny Teatr im. W. Bogusławskiego w Kaliszu, 2011
Kasia, ich synowica; Gwałtu, co się dzieje! wg Aleksandra Fredro reżyseria: Maciej Podstawny Teatr im. W. Bogusławskiego w Kaliszu, 2011
Wanda; Piotruś Pan Wg Peter Pan Jamesa Matthew Barriego reżyseria: Michał Derlatka Teatr im. W. Bogusławskiego w Kaliszu, 2011
Pani Lebrun; Napis Gerald Sibleyras reżyseria: Norbert Rakowski Teatr im. W. Bogusławskiego w Kaliszu, 2011
Ofelia, córka Poloniusza; Ja, Hamlet według Hamleta Williama Shakespeare’a reżyseria: Marek Kalita Teatr im. W. Bogusławskiego w Kaliszu, 2010
Edyta; Pływanie synchroniczne David Drábek reżyseria: Janusz Łagodziński Teatr im. W. Bogusławskiego w Kaliszu, 2008


text:
1. Bednarczyk Czesława, 2. Bielski Anatoliusz Konrad, 3. Bzdyl Krzysztof Kazimierz, 4. Durek Krzysztof Stanisław, 5. Florjan Franciszek, 6. Gil Mieczysław Władysław, 7. Ilczyszyn Anna, 8. Korabiński Kazimierz Zygmunt, 9. Kozubek Jacek Robert, 10. Kurek Stanisław, 11. Łenyk Zygmunt Stanisław, 12. Marcinek-Marek Małgorzata Anna, 13. Mazurek Józef Kazimierz, 14. Miarecki Jan, 15. Nowak Edward Zbigniew, 16. Syryjczyk Tadeusz Andrzej, 17. Szeremeta Jacek Andrzej, 18. Ślusarek Aleksandra, 19. Torbicz Jacek Waldemar, 20. Warchoł Alojzy, 21. Wszołek Wiktor Józef, 22. Zamojski Stanisław,
pośmiertnie
23. Gizbert-Stadnicki Paweł, 24. Gwoździewicz Karol Franciszek, 25. Staszczak Aleksander.


text:
Ihre Sprache: Deutsch Niedersorbisch Obersorbisch
Beschreibung
Žabka Šnapawka se na swójej małej kupje pśemało pógibujo a pśewjele pšycow jě. Togodla wuglěda ako taka mała kulka. Kak wóna z pomocu swójich pśijaśelow treněrujo a co wóna na kóńcu z tym dojśpijo, to zgóniju WITAJ-źiśi w luštnje ilustrěrowanych kniglickach Jěwy-Marje Čornakec.
Knigły su wujšli w górnoserbskej rěcy a w dolnoserbskem pśestajenju.
Wumólowańske łopjena
Knigły su wujšli w górnoserbskej rěcy a w dolnoserbskem pśestajenju.
Wumólowańske łopjena


text:
Karpińskiego Wrocław na mapie
Wrocław - miasto
położone w województwie dolnośląskie, w powiecie Wrocław, w gminie Wrocław. W skład miasto
Wrocław administracyjnie wchodzi 71 części, m.in.: Wrocław, Ratyń, Wrocław, Nowy Dwór, Wrocław, Kłokoczyce, Wrocław, Partynice, Wrocław, Kozanów, Wrocław, Osiniec, Wrocław, Księże Małe, Wrocław, Bieńkowice, Wrocław, Księże Wielkie, Wrocław, Psie Pole, Wrocław, Krzyki, Wrocław, Wojnów, Wrocław, Jagodno, Wrocław, Swojczyce, Wrocław, Brochów, Wrocław, Zakrzów, Wrocław, Stabłowice, Wrocław, Sępolno, Wrocław, Zalesie, Wrocław, Opatowice. Do Wrocław należy 2410 ulic, m.in.: Irysowa, Antoniego Czechowa, Ludwika Nabielaka, Jerzego Józefa Smoleńskiego, Henryka Arctowskiego, Brzezińska, Henrykowska, Most Kleciński, Kurpiów, Kielecka. W najbliższej okolicy znajdują się miejscowości: Krzyżanowice, Psary, Ramiszów, Szymanów, Cienin.


text:
Zaleskiego Wrocław na mapie
Wrocław - miasto
położone w województwie dolnośląskie, w powiecie Wrocław, w gminie Wrocław. W skład miasto
Wrocław administracyjnie wchodzi 71 części, m.in.: Wrocław, Kleczków, Wrocław, Dąbie, Wrocław, Lipa Piotrowska, Wrocław, Biskupin, Wrocław, Gądów Mały, Wrocław, Stabłowice, Wrocław, Gaj, Wrocław, Muchobór Wielki, Wrocław, Nowy Dwór, Wrocław, Borek, Wrocław, Muchobór Mały, Wrocław, Wojnów, Wrocław, Polanowice, Wrocław, Strachocin, Wrocław, Zakrzów, Wrocław, Różanka, Wrocław, Osiniec, Wrocław, Strachowice, Wrocław, Ratyń, Wrocław, Bierdzany. Do Wrocław należy 2410 ulic, m.in.: Basi Wołodyjowskiej, Świnoujska, Las Leśnicki, Rychła, Cynamonowa, Składowa, Emila Zoli, Władysława Szafera, Sołtysowicka, Omska. W najbliższej okolicy znajdują się miejscowości: Krzyżanowice, Psary, Szymanów, Ramiszów, Cienin.


text:
达尼尔·奥勒布里斯基,沃捷希奇·帕斯佐尼亚克,安德烈·瑟韦林,卡里娜·谢鲁斯克,Anna Nehrebecka,Bozena Dykiel,Andrzej Szalawski,Stanislaw Igar,Franciszek Pieczka,Kazimierz Opalinski,Andrzej Lapicki,Wojciech Siemion,Tadeusz Bialoszczynski,Zbigniew Zapasiewicz,Jerzy Nowak,Piotr Fronczewski,杰里·瑟尔尼克,Maciej Góraj,Grazyna Michalska,Wlodzimierz Borunski,Danuta Wodynska,Marian Glinka,Jadwiga Andrzejewska,Aleksander Dzwonkowski,Kazimierz Wichniarz,Zdzislaw Kuzniar,Halina Gryglaszewska,Jerzy Oblamski,Marek Walczewski,Lidia Korsakówna,Emilia Krakowska,Bernard Ladysz,Boguslaw Sochnacki,Bohdana Majda,Kazimierz Kaczor,Teodor Gendera,Jerzy Przybylski,Mieczyslaw Waskowski,Jan Pawel Kruk,Alicja Sobieraj,克兹佐夫·马扎克,Janina Grzegorczyk,Janina Tur-Kirylow,Ryszard Bromowicz,Witold Dederko,Tomasz Lengren,Teresa Budzisz-Krzyzanowska,Bronislaw Pawlik,Jerzy Braszka,Antoni Byszewski,Maciej Korwin,Mariola Kukula,Jerzy Stasiuk,Lena Wilczynska,Zofia Wilczynska,Andrzej Wohl,
达尼尔·奥勒布里斯基()在福地中达尼尔·奥勒布里斯基饰演:“Karol Borowiecki”()
沃捷希奇·帕斯佐尼亚克(Wojciech Pszoniak)乌克兰人,1942-05-02生日,金牛座,演员,在福地中沃捷希奇·帕斯佐尼亚克饰演:“Moryc Welt”()
HalinaGryglaszewska(Halina Gryglaszewska)演员,在福地中HalinaGryglaszewska饰演:


text:
Beschreibung
Wroblik Frido a jeho přećeljo su zaso po puću – w nowej stawiznje spisowaćelki Jěwy-Marje Čornakec, kiž swój wuspěšny rjad z tym dale wjedźe. »Kak su wroblik Frido a jeho přećeljo do Afriki lećeć chcyli« rěka předležaca kniha, w kotrejž so přećeljo na wulku jězbu podaja. Chcedźa z balonom přez wulke morjo lećeć. Ale što to? Přiwali so wulke njewjedro, błyski a hrimanje. Njemdry wichor njese balon do daliny. Rano wotućiwši widźa přećeljo wulke štomy, palmy a hustu kerčinu. Hdźe su jenož přizemili? Je to Afrika? Ze zabawnymi barbnymi ilustracijemi Güntera Wongla słušeja »Wroblik Frido-knihi« mjeztym k bestselleram serbskeje dźěćaceje literatury.


text:
Strzůdźymne Morze
Morze Strzůdźymne – morze mjyndzykůmtynyntalne położůne půmjyndzy trzyma kůntynyntůma: Ojropům, Afrikům a Azyjům. Zajmuje ůng. 2,5 mln km² placu. Zasolyńy 38-39 ‰. Ze Uoceanem Atlantyckim mo kuplůng bez Ćyśnina Gibraltarsko. Na wschodźe bez Ćyśńina Dardanele mo kuplůng s Morzym Marmara a dali ze Morzym Czornym. Bez Kanoł Sueski mo kuplůng s Morzym Czyrwůnym a dali ze Uoceanym Indyjskim. Srogsze wyspy to Balyary, Korsyka, Sardyńijo, Sycylijo, Malta, Kreta, Rodos a Cypr. Na wybrzeżach Morza Strzůdźymnygo kwitnyły roztomajte rozwińynte cywilizacyje tyśůnce lat nazod. Pozostoły po ńich bogate pamjůntki archeolůgiczne a ńy ino.


text:
Ihre Sprache: Deutsch Niedersorbisch Obersorbisch
Beschreibung
Budestenčanski ewangelski farar Michał Frencel (1628–1706) hraješe při wutworjenju spisowneje hornjoserbšćiny wusahowacu rólu. W swojej disertaciji „Studije k rěči Michała Frencla“ analyzuje Fabian Kaulfürst rěč Frenclowych spisow, při čimž dźiwa na wuzwolene (orto)grafiske, fonetiske a morfologiske aspekty. Na jednej stronje znazornja wón interne wuwiće w jednotliwych spisach Frencla wot 1670 do 1706, na druhej stronje zarjaduje jeho rěč do šěršeho konteksta staršeje hornjoserbšćiny. Při tym pokazuje awtor tež na móžne wliwy z druhich zapadosłowjanskich rěčow a skedźbnja na inowacije Frencla, kotrež wowliwowachu wuwiće spisowneje hornjoserbšćiny.


text:
Ks. Bajda Jerzy. Barański Marek. Ks. Bartnik Czesław. Bender
Ryszard. Bożyk Paweł. Bugaj Ryszard. Cenckiewicz Sławomir.
Chodakiewicz Marek Jan. Cichocki Marek. Czarzasty Włodzimierz. Dudek
Antoni. Fedyszak-Radziejowska Barbara. Fotyga Anna. Gawin Dariusz.
Giertych Maciej. Giertych Roman. Głębocki Henryk. Gontarczyk Piotr.
Gowin Jarosław. Gudzowaty Aleksander. Jackowski Jan Maria. Janecki
Stanisław. Kaczyński Jarosław. Kamiński Mariusz. Kania Dorota.
Karłowicz Dariusz. Karnowski Michał. Korwin-Mikke Janusz. Kotecka
Patrycja. Krajski Stanisław. Krasnodębski Zdzisław. Król Marek.
Kuczyńska Teresa. Kurski Jacek. Kurtyka Janusz. Kwiatkowski Robert.
Kwieciński Jacek. Lasota Irena. Legutko Ryszard. Lepper Andrzej.
Lichocka Joanna. Lisicki Paweł. Łysiak Waldemar. Macierewicz Antoni.
Magierowski Marek. Michalkiewicz Stanisław. Michalski Cezary. Musiał
Bogdan. Nowak Andrzej. Nowak Jerzy Robert. Orzechowski Mirosław.
Paliwoda Paweł. Perzyna Łukasz. Pospieszalski Jan. Poznański
Kazimierz. Reszczyński Wojciech. Roszkowski Wojciech. Rybiński
Maciej. O. Rydzyk Tadeusz. Sakiewicz Tomasz. Semka Piotr. Staniszkis
Jadwiga. Szubarczyk Piotr. Szymański Wiesław Paweł. Śpiewak Paweł.
Świetlik Wiktor. Targalski Jerzy. Terlikowski Tomasz. Trznadel
Jacek. Urbankowski Bohdan. Wencel Wojciech. Wieczorkiewicz Piotr
Paweł. Wierzejski Wojciech. Wildstein Bronisław. Wolski Marcin.
Wyszkowski Krzysztof. Zambrowski Antoni. Zaremba Piotr. Ziemkiewicz
Rafał. Ziobro Zbigniew. Zybertowicz Andrzej. Żaryn Jan. Żukowski
Tomasz.
Wszyscy jakby walnięci trochę, jednowariantowi. Niektórych nie znam.
Odpowiedz
Link
Zgłoś
Edytor zaawansowany
Opublikuj


text:
Śliwowa Wrocław na mapie
Wrocław - miasto
położone w województwie dolnośląskie, w powiecie Wrocław, w gminie Wrocław. W skład miasto
Wrocław administracyjnie wchodzi 71 części, m.in.: Wrocław, Poświętne, Wrocław, Jarnołtów, Wrocław, Lipa Piotrowska, Wrocław, Mokra, Wrocław, Stabłowice, Wrocław, Muchobór Mały, Wrocław, Kleczków, Wrocław, Ownia, Wrocław, Brochów, Wrocław, Pawłowice, Wrocław, Grabiszyn, Wrocław, Zalesie, Wrocław, Złotniki, Wrocław, Południe, Wrocław, Nowy Dwór, Wrocław, Klecina, Wrocław, Wojszyce, Wrocław, Pilczyce, Wrocław, Bieńkowice, Wrocław, Bierdzany. Do Wrocław należy 2410 ulic, m.in.: Piotra Michałowskiego, Heinricha Lauterbacha, Odrodzenia Polski, Starogajowa, Gwarna, Bobrza, Krzyżowska, Gosławicka, Agatowa, Szara. W najbliższej okolicy znajdują się miejscowości: Szymanów, Paniowice, Szewce, Psary, Wilkszyn.


text:
Canaletta Wrocław na mapie
Wrocław - miasto
położone w województwie dolnośląskie, w powiecie Wrocław, w gminie Wrocław. W skład miasto
Wrocław administracyjnie wchodzi 71 części, m.in.: Wrocław, Psie Pole, Wrocław, Rędzin, Wrocław, Partynice, Wrocław, Pracze Odrzańskie, Wrocław, Wojnów, Wrocław, Klecina, Wrocław, Ratyń, Wrocław, Różanka, Wrocław, Grabiszyn, Wrocław, Borek, Wrocław, Osobowice, Wrocław, Brochów, Wrocław, Huby, Wrocław, Kleczków, Wrocław, Zalesie, Wrocław, Polanowice, Wrocław, Stabłowice, Wrocław, Rakowiec, Wrocław, Opatowice, Wrocław, Zgorzelisko. Do Wrocław należy 2410 ulic, m.in.: Melchiora Wańkowicza, Szarych Szeregów, Artura Młodnickiego, Wadowicka, Augustowska, Krawiecka, Stefana Szolc-Rogozińskiego, Mroźna, Hufcowa, Inspektowa. W najbliższej okolicy znajdują się miejscowości: Mokry Dwór, Łany, Wilczyce, Kamieniec Wrocławski, Kiełczówek.


text:
Merkury
Merkury – to je pjyrszo podug uodlygośći uod Słůńca planeta we Słůnecznym Ukłodźe. Tak kej Wynus, Źymja a Mars je to planeta skalisto, nojmyńszo podle masy a wjelgośći ze planet Słůnecznygo Ukłodu. Merkury je jydnům ze pjyńću planet, kere do śe uobejdrzić gołymi ślypjůma. Ńy je ajnfachowo do uobserwacyje, skuli tygo co kej planeta wewnyntrzno lo źymskigo uobserwatora je dycki kole Słůńca. Merkury je widoczny ino przed wschodym abo po zachodźe Słůńca.
Plac rozlygowańo Merkurygo je fest podany na plac Mjeśůnczka: je sam kupa kraterůw, ńy mo atmosfery a kśynżyca. Temperatura powjyrzchńi waho śe uod −183 °C do 427 °C. Merkury mo sroge żylazowe jůndro kere dowo magnetyczne pole lajchtsze uod pola Źymje.[3]. Wjelgość jůndra powoduje, aże Merkury mo jydnům ze najwjynkszych gynstośći ze planet Słůnecznygo Ukłodu[4] (kapka wjynkszo mo Źymja).
Pjyrsze udokůmyntowane uobserwacyje Merkurygo sům ze pjyrszygo tyśůnclećo p. Chr. Do IV stolećo p. Chr. grecke gwjoźdźorze uważały, co sům dwa ćoła ńybjeske: pjyrsze widźalne ino przed wschodym Słůńco (mjanowali je Apollo), druge widźalne ino po zachodźe Słůńco (mjanowali je Hermes)[5]. Bez gibki ruch planety Rzymjany mjanowali jům Merkury. Astrůnůmiczny zimbol planety to stylizowano wersyjo kaducyjusza Hermesa[6].
We porůwnańu ze inkszymi planetůma Ůkładu Słůnecznygo, uo Merkurym wjymy ino kapka. Skuli problymůw natury techńicznyj, zbadały go ino dwje sůndy. Pjyrszo - Mariner 10 - zmajstrowoła we lotach 1974-75 karty 45% powjyrzchńe. Ńyskorzi, sůnda Messenger 14 styczńa 2008 zmajstrowoła kolejne 30% powjyrzchńe planety. Messenger bůł kole Merkurego zaś 6 paźdźerńika 2008 a trzeći roz 29 wrześńa 2009. Wuůnaczas bůło sfotografowane 98% placu planety, nale przi felernym śwjetle. We marcu 2011 sůnda wlozła na uorbita coby zbajstlować cołko karta planety. 30 kwjetńa 2015 Messenger zakończůł swojo misyjo[7].
Przipisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Mercury Fact Sheet
- ↑ Margot L.J.; Peale, S. J.; Jurgens, R. F.; Slade, M. A.; Holin, I. V. Large Longitude Libration of Mercury Reveals a Molten Core
- ↑ Mercury magnetic field
- ↑ Background Science
- ↑ The Voyage of Mariner 10 — Mission to Venus and Mercury Dunne, J. A.
- ↑ Astronomy: A Textbook John Charles Duncan
- ↑ Stało się.Messenger zakończył swój „żywot”. Roztrzaskał się o Merkurego


text:
Yncyklopedyjo
Yncyklopedyjo (uać. encyclopaedia s grec. enkýklios "tworzůncy krůng" + paideía "wyksztołcyńy") – kůmpyndjům ludzkej wjedzy zapisane we formje zbjoru haseł (słůw kluczowych) s wyjaśńyńym jejich znoczyńo. Hasła sům ůłożůne we pewnym lůgicznym uordnůngu, zauobycz alfabytycznym, skuli czego mogebnůść je wartke uodnaleźyńy właśćiwyj informacyje.
Yncyklopedyjo może być powszechno, tj. starajůnco śe ujůńć cołko ludzko wjedza (tako kej np. Wjelgo yncyklopedyjo powszechno PWN), abo może być yncyklopedjům specyjolistycznům s danygo fachu (lb. Yncyklopedyjo Uodkryć a Wynolozkůw PWN). Uobecńy nojwjynkszům wirtualnům yncyklopedyjům je Wikipedyjo[1].


text:
Ihre Sprache: Deutsch Niedersorbisch Obersorbisch
Beschreibung
Na lěsnej łuce knježi hołk a tołk a wšitcy chwataja na wulki hermank. Tež žabka Šlapka a jeje přećeljo myška, jěžik a šwjerče nochcedźa tutón wažny podawk skomdźić. Napjeku tykanc, nazwučuja program a předstaja jón publikumej. Jako dźak dóstanu pisane zwěrjeće balonki. Tajki žabkacy je sej Šlapka přeco hižo přała a je wša zbožowna. Dołhož so ći tamni na hoberskim kole a při třělenskej budce zabawjeja, smě wona wšě balonki dźěržeć. Ale što to? Naraz duja wětřikec hólcy přez łuku tak mócnje, zo pozběhnje so žabka dowysoka. Šlapka wostanje w štomje wisajo, ale potom potorha wětrik wo hałzu a wona leći dale a wyše. Balonki pušćić, kaž běchu jej přećeljo radźili, nochce. Tuž leći přez kraj łužow a hatow a wjeseli so hižo na Afriku, njebyli wyše njeje škraholc zalětował. Štó móže jej nětko hišće pomhać?


text:
Cogodla w Wochozu žednogo torma njamaju
Po starych powjesćach běšo Wochoz prjedna wjas, kotraž w cełej wokołnosći pśi cerkwi torm mějašo, wót kótregož se zwónowe zuki daloko do wokołnych jsow a gólow rozlěgachu, a wěrjece kśesćijany k Bóžej słužbje wółachu. To mucašo carta wušej měry wjelgi. Togodla pśijźe wón, aby torm skóńcował. Wón stupi na górku k północy pśi jsy lažecej. Tam weze wón wjelicki kamjeń, a wuwolowašo se, aby do torma chyśił. Kamjeń pak se jomu wusunu slědk lěśecy, a padnu w góli do jadnogo doła, na kótrymž su hyšći źins depki wot cartowych palcow wuśišćane k wiźenju. — Cart weze drugi kamjeń, zapśimje jen twarźej, wuwolowa se, a chyśi jen z cełej mócu. Kamjeń pak lěśešo wušej torma dalej do póla; tam lažy hyšći źins, a ma teje rownosći znamjenja cartoweje ruki. — Cart weze tśeśi kamjeń, pśimje a chyśi jen wěsćej, trjefi torm tak jědernje, až se gned do kopicki sypnu. Kamjeń pak padnu pśi tormje do tympališća, pódmuri se w parje, źož hyšći źins lažaś dej. — Wot togo casa how njejo w Wochozu žeden torm, ale nizka wjažka pśi cerkwi, w kótrejž zwóny wise.
Po starych powjesćach běšo Wochoz prjedna wjas, kotraž w cełej wokołnosći při cerkwi torm mějašo, wót kótregož se zwónowe zuki daloko do wokołnych wsow a gólow rozlegachu, a wěrjece křesćany k Bóžej słužbje wółachu. To mucašo carta wušej měry wjelgi. Togodla přijźe wón, aby torm skóńcował. Wón stupi na górku k północy při wsy lažecej. Tam weze wón wjelicki kamjeń, a wuwolowašo se, aby do torma chyśił. Kamjeń pak se jomu wusunu slědk lěśecy, a padnu w góli do jadnogo doła, na kótrymž su hyšći źins depki wot cartowych palcow wuśišćane k wiźenju. — Cart weze drugi kamjeń, zapřimje jen twarźej, wuwolowa se, a chyśi jen z cełej mócu. Kamjeń pak lěśešo wušej torma dalej do póla; tam lažy hyšći źins, a ma teje rownosći znamjenja cartoweje ruki. — Cart weze třeśi kamjeń, přimje a chyśi jen wěsćej, trjefi torm tak jědernje, až se gned do kopicki sypnu. Kamjeń pak padnu při tormje do tympališća, pódmuri se w parje, źož hyšći źins lažaś dej. — Wot togo casa how njejo w Wochozu žeden torm, ale nizka wjažka při cerkwi, w kótrejž zwóny wise.


text:
wubjeŕ se rěc nimski dolnoserbski górnoserbski
wopisanje
Šěsnaty raz su lětsa w LND „Wšědne hesła” jako serbska kniha wušli. Ochranowske hesła so po cyłym swěće čitaja. Wone wobsahuja za kóždy dźeń krótke, jadriwe hrono ze Stareho zakonja a dalše z Noweho zakonja. Ze wšědnymi hesłami je Ochranowska bratrowska jednota z nětk hižo 286 wudaćemi zmóžniła, zo móža so wěriwi z Božim słowom na wosebite wašnje zetkawać. Ludźi najwšelakorišich wěrywuznaćow, ludźi w najwšelakorišich krajach z wjace hač 50 maćeršćinami tute krótke, jadriwe słowa narěča. Tak zwjazuje knižka z hesłami kóždy dźeń čitacu wosadu po wšěm swěće. Serbske wudaće nasta w zhromadnym dźěle ze Serbskim ewangelskim towarstwom.


text:
Wikipedija
Wikipedija (kumštne słowo: hawajan. wiki wiki, malsnje; eng. Encyclopedia) jo mjazynarodny projekt, kenž co zestajiś lichotnu encyklopediju we formje seśowego boka, kótaregož nastawki se njepósrědnje wobźěłaś mógu (Wiki, nic mark!).
Wikipedija, seśowy projekt, kenž co zestajaś encyklopediju; Zachopjeńk engelskego wudaśa 2001, z lěta 2003 w nosarstwje Wikimedia Foundation. Na zachopjeńku junija 2005 jo Wikipedija wopśimjeła wěcej ako 1 mil. nastawkow (240.000 nim.) we wěcej ako 80 rěcach.
Wikipedija jo nastała na zakłaźe tak mjenjowaneje "Wiki" (softwarowy interfejs za wužywarjow seśe za aktiwne a pasiwne wužywanje). Za pśinoski płaśijo GNU-licenca za lichotnu dokumentaciju, kótaraž dowóli změnjenja a komercielne wužywanje.


text:
Drohobycka Wrocław na mapie
Wrocław - miasto
położone w województwie dolnośląskie, w powiecie Wrocław, w gminie Wrocław. W skład miasto
Wrocław administracyjnie wchodzi 71 części, m.in.: Wrocław, Ratyń, Wrocław, Jagodno, Wrocław, Jerzmanowo, Wrocław, Różanka, Wrocław, Opatowice, Wrocław, Bartoszewice, Wrocław, Muchobór Mały, Wrocław, Lipa Piotrowska, Wrocław, Widawa, Wrocław, Dąbie, Wrocław, Huby, Wrocław, Śródmieście, Wrocław, Mokra, Wrocław, Księże Wielkie, Wrocław, Zacisze, Wrocław, Polanowice, Wrocław, Świątniki, Wrocław, Biskupin, Wrocław, Pracze Odrzańskie, Wrocław, Stabłowice. Do Wrocław należy 2410 ulic, m.in.: św. Marcina, Jugosłowiańska, Trwała, Bułgarska, bp. Ignacego Krasickiego, Szwedzka, Polanowicka, Zygmunta Noskowskiego, Marka Petrusewicza, Łaciarska. W najbliższej okolicy znajdują się miejscowości: Mokronos Dolny, Mokronos Górny, Krzeptów, Cesarzowice, Zabrodzie.


text:
Wschodńi Timůr
Wschodńi Timůr, Dymokratyczno Republika Wschodńigo Timoru (tetům: Repúblika Demokrátika Timór Loro Sa'e, portugalsko: República Democrática de Timor-Leste) je wyspjarske państwo we Azyji połedńowo-wschodńij. Bůło to pjyrsze państwo, kere usamostanowjyło śe we XXI stoleću. Jedźino lůndowo grańica Wschodńi Timůr mo ze Indůnezyjům. Wschodńi Timůr, kej godo same mjano, je rozlygowane we wschodńij tajli wyspy Timůr.
Jygo uodrymbność wźůna śe uod tygo, co bez dugi czas bůła to kolůńijo Portugalije, a skiż tygo sam wjynkszość ludźůw je katolikůma, a ńy muzułmanůma kej we sůmśedńij Indůnezyji. We 1975 Portugalczyki uopuśćůły Wschodńi Timůr, nale anektowała go Indůnezyjo. Bez dugi czas mjyszkańcy dopůminali śe uo samostanowjyńy. Dźepjyro we 1999 doszło do absztimůngu, we kerym 78,5% mjyszkańcůw welowało za samostanowjyńym.


text:
„Krzikopa” – larmo po naszymu
Przedstawiomy Wom kapela, kiero zaczła grać łod niydowna i mianuje sie „Krzikopa”, co po polsku znaczy „rów”. Majom ino trzi konski, ale jak padajom, bydzie tego wiyncyj.
Kiej byście mieli łopisać swoji grani, to ło co sie w nim rozchodzi, do kogo chcecie śnim trefić?
Rozchodzi sie ło to, żeby było richtig fajne larmo po naszymu. Larmo, kiere kajś w tych oryginalnych piosynkach jest zakodowane, ino trza je wydobyć. A trefić chcymy do kożdego, bo to som fest gryfne piosynki, a boli nos, że żodyn tego niy zno i chcymy to zmiynić!
Jak długo działocie i skuli czego żeście zaczli grać?
Działomy łod września z tymi ludziami, z kerymi teroz działomy :). A zaczli my grać skuli tego, że pora lot tymu Mateusz Dyszkiewicz wynoloz pora starych piosynek, napisoł aranżacje i niy umioł boroczek znojść muzykantów, coby to z nim zagrali. Potym na studiach (we Akademii Muzycznyj w Katowicach) poznoł Michała Paducha, pozbiyroł poru kamratów, nagrali piyrsze konski i zostawili na pora lot, bo dalij niy umieli znojść ludziów, kerzy by chcieli być w zespole. No a na wiosna 2012 znodli reszta ludziów – Dominika Skoczylas, Majka Marszałek i Pawła Tkocza, kerym sie to spodobało. No i na jesiyni my zaczli i gromy!
Jak słuchom ty pora konsków, to czuja, że tam je mocka muzyki elektronicznyj. Mom recht? Kiej byście mogli łopisać to swoji grani.
No ja, momy tam moc kompiutyrów, bo przajymy takiymu graniu, ale jest tyż hejwi metal, muzyka barokowo, trocha Igora Strawińskiego no i ślonskie szlagry na akordiómie! Robiymy to tak, że bierymy ślonski konsek i przerobiom go tak, coby było larmo :).
Wiela mocie nagranych konsków po ślonsku i czy ino po ślonsku?
Nagrane momy 3 konski, z czego jedna – Doliny – z Beskidu Żywieckiego (skuli czego ni ma to do kóńca po ślonsku), a w zanadrzu momy jeszcze dwa po ślonsku. I bydymy robić ino po ślonsku, bo jest tego masa do zrobiynio :).
Skond żeście wziyni ty konski Dolina i Hasiorki?
Kajśmy to usłyszeli, znodli melodie w śpiywnikach (Hasiorki u Adolfa Dygacza), no a robiymy tyż “nowe” konski, kiere wszyscy znajom, bo kożdy je słyszoł na wystympach na festynach (momy w przigotowaniu „Karlika” i „Gdybym to ja miała”).
A czymu sie mianujecie krzikopa?
Bo to jest richtig gryfne słowo.
To byli my – Krzikopa!
Wiyncyj ło Krzikopie tukyj:
http://www.facebook.com/pages/Krzikopa/352810184808128


text:
Wo ist Ruda Śląska?
Region (oder Kontinent): Europa. Ruda Śląska GPS-Koordinaten: 50° 15' 30.24" Norden, 18° 51' 22.75" Osten. Entfernung vom Äquator: 5588.2 km Norden. Entfernung vom Nordpol: 4418.9 km. Zeitzone (GMT): +2h. Ortszeit Ruda Śląska: 22:56 (2017-09-27).Entfernung von: Ruda Śląska, Polen. Finden Sie den Bestimmungsort:
Ist der Bestimmungsort in Nachbarland?Deutschland | Litauen | Slowakei | Tschechische Republik | Weißrussland | Ukraine | Russland |
Finden Sie den Bestimmungsort. Region (oder Kontinent):Afrika | Asien | Australien | Karibik | Mittelamerika | Europa | Mittlerer Osten | Nordamerika | Ozeanien | Südamerika | Südostasien |
Ist der Bestimmungsort in: Polen?
Finden Sie den Bestimmungsort (662 Stück). Filtrierung aufgrund der Anfangsbuchstaben der Stadt:A (4) | B (49) | C (32) | D (17) | E (2) | F (1) | G (41) | H (2) | I (4) | J (22) | K (66) | L (45) | M (35) | N (23) | O (33) | P (58) | R (28) | S (89) | T (21) | U (5) | W (47) | Z (38) |
50 größten Städte in alphabetischer Reihenfolge:
Entfernung Ruda Śląska - Białystok (Podlasie)
Entfernung Ruda Śląska - Bielany (Masovian Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Bielsko-Biala Bielsko-Biała (Silesian Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Bydgoszcz (Kujawsko-Pomorskie)
Entfernung Ruda Śląska - Bytom (Silesian Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Chorzów (Silesian Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Częstochowa Tschenstochau (Silesian Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Dąbrowa Górnicza (Silesian Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Elbląg Elbing (Warmian-Masurian Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Gdańsk Danzig (Pomeranian Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Gdynia Gdingen (Pomeranian Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Gliwice (Silesian Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Gorzów Wielkopolski (Lubusz)
Entfernung Ruda Śląska - Grudziądz (Kujawsko-Pomorskie)
Entfernung Ruda Śląska - Jaworzno (Silesian Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Kalisz Kalisch (Greater Poland Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Katowice Kattowitz (Silesian Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Kielce (Świętokrzyskie)
Entfernung Ruda Śląska - Koszalin (West Pomeranian Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Kraków Krakau (Lesser Poland Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Legnica (Lower Silesian Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Łódź (Łódź Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Lublin (Lublin Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Mokotów (Masovian Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Olsztyn Allenstein (Warmian-Masurian Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Opole Oppeln (Opole Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Płock (Masovian Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Poznań Posen (Greater Poland Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Praga Południe (Masovian Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Radom (Masovian Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Rybnik (Silesian Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Rzeszów (Subcarpathian Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Słupsk (Pomeranian Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Sosnowiec (Silesian Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Śródmieście (Masovian Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Szczecin Stettin (West Pomeranian Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Targówek (Masovian Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Tarnów (Lesser Poland Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Toruń Thorn (Kujawsko-Pomorskie)
Entfernung Ruda Śląska - Tychy Tichau (Silesian Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Ursynów (Masovian Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Wałbrzych (Lower Silesian Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Warsaw Warschau (Masovian Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Włocławek (Kujawsko-Pomorskie)
Entfernung Ruda Śląska - Wola (Masovian Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Wrocław Breslau (Lower Silesian Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Zabrze Hindenburg (Silesian Voivodeship)
Entfernung Ruda Śląska - Zielona Góra (Lubusz)
Ruda Śląska - Entfernung von den am beliebtesten Städten:
Ruda Śląska - Addis Abeba
Ruda Śląska - Almaty
Ruda Śląska - Amsterdam
Ruda Śląska - Antananarivo
Ruda Śląska - Athen
Ruda Śląska - Bagdad
Ruda Śląska - Bangkok
Ruda Śląska - Beirut
Ruda Śląska - Belgrad
Ruda Śląska - Berlin
Ruda Śląska - Bogotá
Ruda Śląska - Brüssel
Ruda Śląska - Budapest
Ruda Śląska - Buenos Aires
Ruda Śląska - Bukarest
Ruda Śląska - Caracas
Ruda Śląska - Casablanca
Ruda Śląska - Dakar
Ruda Śląska - Delhi
Ruda Śląska - Dhaka
Ruda Śląska - Dubai
Ruda Śląska - Dublin
Ruda Śląska - Havanna
Ruda Śląska - Helsinki
Ruda Śląska - Ho-Chi-Minh-Stadt
Ruda Śląska - Hong Kong
Ruda Śląska - Istanbul
Ruda Śląska - Jakarta
Ruda Śląska - Johannesburg
Ruda Śląska - Kabul
Ruda Śląska - Kairo
Ruda Śląska - Karatschi
Ruda Śląska - Kiew
Ruda Śląska - Kinshasa
Ruda Śląska - Kopenhagen
Ruda Śląska - Kuala Lumpur
Ruda Śląska - Lagos
Ruda Śląska - Lima
Ruda Śląska - London
Ruda Śląska - Los Angeles
Ruda Śląska - Luanda
Ruda Śląska - Madrid
Ruda Śląska - Manila
Ruda Śląska - Melbourne
Ruda Śląska - Mexiko-Stadt
Ruda Śląska - Minsk
Ruda Śląska - Montreal
Ruda Śląska - Moskau
Ruda Śląska - Mumbai
Ruda Śląska - Nairobi
Ruda Śląska - New York City
Ruda Śląska - Oslo
Ruda Śląska - Paris
Ruda Śląska - Peking
Ruda Śląska - Pjöngjang
Ruda Śląska - Prag
Ruda Śląska - Rangun
Ruda Śląska - Riad
Ruda Śląska - Rom
Ruda Śląska - Santiago de Chile
Ruda Śląska - Schanghai
Ruda Śląska - Seoul
Ruda Śląska - Singapur
Ruda Śląska - Sofia
Ruda Śląska - Stockholm
Ruda Śląska - São Paulo
Ruda Śląska - Taipeh
Ruda Śląska - Teheran
Ruda Śląska - Tokio
Ruda Śląska - Warschau
Ruda Śląska - Wellington
Ruda Śląska - Wien
Ruda Śląska - Zagreb


text:
Woda
Woda je chemiska wjazba, kotraž je njeparujomna za wšěch žiwochow na zemi. Wona pod normalnymi wuměnjenjemi je kapalny při temperaturach mjez 0 °C a 100 °C. Pod škrějnym dypkom bywa kruta maćizna, a to lód. Nad warjenskim dypkom bywa para.
Woda wobsteji z wodźika a kislika w poměrje 2:1. Wona wobsahuje w drobnych mnóstwach ćežku wodu.
Tři štwórćinow powjerch zemje su přikryte přez wulku kopicu wody, oceany. Cirkulacija wody mjez oceanami a powětrom zwjetša kreěruje wjedro.
Woda je hłowny napoj wšěch zwěrjatow.
Wjele maćiznow so móže we wodźe rozpušćeć, při tym rozpušćomnosć wotwisuje wot maćizny a temperatury. Rozpušćomnosć płunow wotewza z přiběracej temperaturu, mjeztym zo rozpušćomnosć selow přiběra z přiběracej temperaturu.
Wobsah
Kajkosće[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Chemija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Woda je jara jednora chemiska wjazba. Jeje formula je H2O. To woznamjenja, zo molekul wody ma 2 atomaj wodźika, a 1 atom kislika. Temperatura, při kotrejž woda bywa lód, je 0 Celsius pod normalnym atmosferiskim ćišćom; temperatura, při kotrejž woda so wari, definuje 100 Celsius při normalnym (morjoniwownym) atmosferiskim ćišćom. Wona je jenička substanca, kotraž so ćehnje, hdyž bywa lód.
Jednora ale wažna a jónkróćna kajkosć wody je, zo jeje kruta forma płuwa na kapalnej. Kruta faza je mjenje husta hač kapalna woda, dla geometrije sylnych wodźikowych wjazbow kotrež so jenož při niskich temperaturach zdźěłuja. Tohodla hłuboka woda wostanje kapalna, ćopliša hač lodowy powjerch, a wodowe organizmy (prěnje žiwe organizmy na zemi) móžeja lodowe wumjenja přežiwić.
Ćežka woda, połćežka woda a přećežka woda[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Nimo „normalneje“ woda eksistuje tež tak mjenowana „połćežka woda“, „ćežka woda“ (deuteriumowy oksid) a „přećežka woda“ (tritiumowy oksid). Při ćežkej a přećežkej wodźe normalny wodźikowy atom (protium, symbol H) so přez jeju ćežkej izotopaj deuterium abo tritium naruna. Při połćežkej wodźe, jedyn wodźikowy atom so přez deuterium naruna.
Ćežka woda so wot wšědneje wody we fyziskich a chemiskich kajkosćach rozeznawa, na př. ma wyši škrějny dypk, warjenski dypk a je husćiša. Na bazy wulkeje masoweje diferency mjez protiumom a deuteriumom a tritiumom, (kotrejž matej dwójnu a trójnu masu), kinetiski izotopowy efekt je jara akutny. Dla narunanja normalneje wody při chemiskich substancach runowahowe reakcije změnja, štož móže na př. k ćěłoškódnym sćěham w čłowječim ćěle wodźić.
Molekulowa geometrija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wodowy molekul wobsteji z dweju wodźikoweju atomow a jednoho kislikoweho atoma. Geometrisce wodowy molekul je kutny a wotpowěduje VSEPR-teoriji, AB2E2-typej. Dwaj atomaj wodźika a dwaj poraj elektronow su přesunjenej do róžkow předstajeneho tetraedra. Nuhel, kotryž dwaj O-H-wjazbaj začinitej, je 104,45°. Nastanje dla wulkeje potrjeby na rumje swobodnych porow elektronow daloko idealneho tetraedroweho nuhela (~109,47°). Dołhosć O-H-wjazbow je něhdźe 95,84 pikometrow.
Biologija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Woda je najnuzniša substanca za wšěch žiwochow, dokelž ma wjacore rědke kajkosće kotrež su jara wažne za žiwjenje. Je dobra rozpušćadło, a ma sylnu powjerchowu napjatosć. Čerstwa woda je najhusćiša při 4 °C; jeje hustosć wotewza, hdyž mjerznje abo so zhrěje. Kaž stabilny molekul w našej atmosferje, hra wažnu rólu jako absorbowadło ultrawioletneho promjenjenja. Dokelž woda ma wysoku specifisku ćopłotu kotraž stabilizuje klimu na cyłym swěće.
Woda je jara dobre rozpušćadło, a rozpušćuje wjace družinow substancow, kaž wšelake sele a cokory, a wolóžuje swoje chemiske wzajomne skutkowanje, kotrež pomha kompleksne matabolizmy. Najebać toho, někajke substancy so njederje měšeja z wodu, inkluziwnje wolijow a hydrofobnych substancow. Bańkowe membrany wužiwaja tutu kajkosć z by starosćiwje kontrolowali wzajomne skutkowanje mjez swojimi wobsahami a eksternymi chemiskimi wěcami. To bu tróšku wot powjerchoweje napjatosće wody wolóžowane.
Wodowe kapki su stabilne dla sylneje powjerchoweje napjatosće wody. So móže widźeć tute hdyž tróšku wody bu kapana na njerozpušćomny powjerch kaž škleńcu. Woda so do kapkow zwjazuje. Tuta kajkosć je trěbna za rostlinowu transpiraciju.
Geografija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Na powjerchu zemje so nahromadźuje wodowe masy běžace dele — na př. rěčki a rěki — a stajace na wěstym niwowje — na př. jězory, morja, a oceany.
-
-
Otava rěka,
Kanada
-
-
Dokelž woda je trěbna za čłowjeske, zwěrjeće a rostlinowe žiwjenje, jeje disponujomnosć ma wulku wažnosć sociusku a politisku. Pódlanska mapa pokaza w čerwjenej barbje kraje, w kotrychž steji kóždemu wobydlerjej wob lěto mjenje hač 500 m³ wobnowjeneje wody k dispoziciji. Žołta barba pokaza disponujomnosć mjez 500 a 1700 m³. Dokelž přeprěkuja někotre rěki, kotrež su wažne za wodowe zastaranje (na př. Jordan, Colorado), krajowe hranicy, su móžne mjezykrajne konflikty wo pitnej wodźe.


text:
Homeland: Sezon 2 ścieżek dźwiękowych
Epizody Spisały spis
- Epizode 1: The Smile Muzyki z filmu: 2
- Epizode 2: Beirut Is Back Muzyki z filmu: 4
- Epizode 3: State of Independence Muzyki z filmu: 4
- Epizode 4: New Car Smell Muzyki z filmu: 2
- Epizode 5: Q&A Muzyki z filmu: 3
- Epizode 6: A Gettysburg Address Muzyki z filmu: 2
- Epizode 7: The Clearing Muzyki z filmu: 3
- Epizode 8: I'll Fly Away Muzyki z filmu: 2
- Epizode 9: Two Hats Muzyki z filmu: 2
- Epizode 10: Broken Hearts Muzyki z filmu: 3
- Epizode 11: In Memoriam Muzyki z filmu: 2
- Epizode 12: The Choice Muzyki z filmu: 2


text:
W Budyšinje njejsu jenož Němcy žiwi, ale tež Serbja, přisłušnicy najmjeńšeho słowjanskeho ludu. Před wjace hač 1000 lětami wobsydlichu słowjanske kmjeny wulke dźěle srjedźneje a sewjerneje Němskeje.
Dźensa eksistuja jenož we Łužicy hišće něhdźe 60 000 Serbow, kotřiž nimaja druheho maćerneho kraja zwonka Němskeje.
Serbska rěč słuša k zapadosłowjanskej rěčnej skupinje. Při tym ma kołowokoło Budyšina rěčana hornjoserbšćina wjetše podobnosće z čěšćinu, wokoło Choćebuza rěčana delnjoserbšćina chila so bóle k pólšćinje.
Jako załožerske lěto Budissina abo Budyšina płaći lěto 1002, jako so hłowny hród słowjanskich Milčanow prěni raz dokumentarisce naspomni. Tysac lět su Serbja a Němcy potajkim tule zhromadnje žiwi. Budyšin bě a je politiske a duchowno-kulturne srjedźišćo Serbow. Tu namakamy najwažniše kulturne a politiske zarjadnišća Serbow, mamy tu šule a pěstowarnju, hdźež móžeja dźěći serbsce rěčeć a rěčeć nawuknyć. Něhdźe 5–10 % měšćanskeho wobydlerstwa su dźensa hišće serbskeje narodnosće. Město wuznawa so k swojej němsko-serbskej kulturje a k swojim stawiznam a pokazuje to najprjedy z dwurěčnymi taflemi wšěch dróhow a naměstow kaž tež zjawnych zarjadnišćow. Hłowne wustawki města Budyšina hódnoća zhromadnosć mjez Serbami a Němcami jako wobohaćenje. Měšćanska rada je tohodla Wustawki k spěchowanju serbskeje rěče a kultury wobzamknyła a dźěłowy kruh za serbske naležnosće wutworiła.


text:
Panama
Panama, Republika Panamy (szp. Republica de Panama) – państwo we Strzodkowyj Americe, rozlygowane nad Karajibskim Morzem a Pokojnym Uoceanem. Grańica mo s Kolůmbijům a Kostarykům. Znůmo najbarzi ze Panamskigo Kanału, kery skrůćůł droga s Atlantyckigo Uoceanu na Pokojny Uocean.
S anfanga zamjyszkano uod Indjanerůw, we 1501 prziłůnczono do Szpańijskich kolůńiji we Americe. Uod 1830 tajla Kolůmbije, ńypodległo uod 1903 roka. We uzyskańu ńypodległośći dopůmogły Panamje Zjednoczůne Sztaty, nale za to dostoły Sztrefa Panamskigo Kanału, nad kerům Panama uzyskała suwerynność dźepjyro we 1997 roku.
Ludność: 60% Metysy, 20% Mulaty a Negry, 10% bjoli, krům tygo Indjanery a krojcoki. Ůng. 84% mjyszkańcůw je katolikůma.
We gospodarce nojwjynkszy udźoł mo obsługa Panamskigo Kanału, krům tygo bauerstwo a industryja.
Ferwaltůngowy tajlůng[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Panama je potajlowano na 9 prowincyjůw (szp. provincias) a 3 terytoryja autochtůnůw (szp. comarcas indígenas). Krům tygo sům dwa comarcas, kere sům podporzůndkowane regjyrůnkowi prowincyjalnymu a majům sztatus růwny panamskich gminům (szp. corregimiento).
Prowincyje Panamy (wroz ze istnymi mjastůma):
- Bocas del Toro (Bocas del Toro)
- Chiriquí (David)
- Coclé (Penonomé)
- Colón (Colón)
- Darién (La Palma)
- Herrera (Chitré)
- Los Santos (Las Tablas)
- Panamá (Panamá)
- Veraguas (Santiago de Veraguas)
Terytoryja Panamy (uo sztatuśe prowincyje):
Inksze terytoryja (uo sztatuśe gminy)
- Kuna de Madugandí - tajla prowincyje Panamá
- Kuna de Wargandí - tajla prowincyje Darién


text:
Figura na Roli Jarominy
11 maj 2010 — Figura Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej stojąca przy głównej drodze w jednym z sidzińskich przysiółków. Powstała w połowie XX wieku.
Na przedniej części postumentu na którym położona jest figura znajduje się płaskorzeźba Matki Boskiej Sidzińskiej wytłoczona w metalu.
Kategoria: Kapliczki
Pobierz tapetę: 1024x768 1280x800 1280x1024 1600x900
Komentarze (9)
jes poczebne kóniecnie jakiesik mieśce coby dziywki i sybelcoki mogły sie zabawić.
Teros jes lato to i pot smreckiem mozna ale jysiyniom i zimom kas iś,no ka?
Ino stodoła zostaje. Panie Wójcie pytom Wos piyknie, nody niy zapominojcie
ło nos i zróbcie cosik zeby to zmiynić. 4 miesięce temu
niy pisoł ani nika nie godoł ze u nos teros tak sie godo.Ale downi tak sie godało.
Musis wiedzieć ze downi dziywki i te wceśni urodzone baby nosiły na gowach
smatki a i teros noso ale jus ik mało. Tak samo i s godaniym,jesce mozna
takik spotkać co tak godajo.Bo reśta to jus pany [ą,ę].
A jobyk niy kcioł zeby ta staro sizyńsko gotka cołkiym zaginyła. 4 miesięce temu
w cym zec.Som mom troche za usami,no ale tyle to sie łorientuje ze niy powinno
sie tak pisać jak Tereska, ło jedny figórce,ze to kopiec kamiyni i wyglondo jak
f Tybecie. A,có f Tybecie to Boga nima? 7 lata temu
urozmajcały klimat sizyński.Som to znaki wiary - jak to ktosik mondry pedzioł.
Óne pszypominajo nom na kazdym kroku ze jes BÓG. Bo stawiane som s wdziyn
cności,casym za łocalenie zycio a innym razem jako prośba ło zdrowie.
Mortwis sie ło wyglont kaplicki,a niy wto inny tylko óna pszypomino CI, bier sie
dziywce za łodnowiynie swoje dusy,bo akurat teros jes dobry cas. 7 lata temu
łopowiado có nowego w Sizynie.Wiys,godo as mie skrynco,pszecie pós to niy
dziwota godom.Nody Jasiu niy s głodu iny ze złości,a có takiego sie stało pytom
sie?No pocz sie có ta Monika pise,bo nimoge srozumieć,wto jes stary Matka B.
cy ta figórka?Godom,niy pszejmujcies sie,bo to nowocesne pokolynie tak mo.
Óni som wychowani na[ owsiakach],robta có kceta.Ale óna ze Sizyny niy jes i to
jes pociesajonce. 7 lata temu


text:
Žywjenje
Jurij Koch jo se naroźił 15. septembra
1936 w
Hórkach,
wokrejs Kamjenc, ako syn skałarja. Wót 1942 do 47 jo chójźił na ludowu šulu, wót 1947 do 49 na serbski gymnazij we Warnoćicach (Varnsdorf), wót 1950 do 52 na Serbsku wušu šulu w
Budyšynje a wót 1952 do 54 na Serbsku wušu šulu w
Chóśebuzu. Tam jo teke złožył maturu. Pótom jo šeł styri lěta (1956 do 60) na studij žurnalistiki na Uniwersiśe Karla Marxa w
Lipsku a jo wótzamknuł ako diplomowy žurnalist. 1965 jo hyšći dalšny diplomowy studij, dalokostudij, wótzamknuł pśi Źiwadłowej wusokej šuli w Lipsku. W běgu žywjenja jo statkował ako žurnalist a rozgłosowy redaktor a dalej statkujo ako lichotny spisowaśel a žurnalist. Tśi raze jo dostał Literarne myto
Domowiny (1964, 1969 a 1973) a dwa raza
Myto Ćišinskego (1968 w kolektiwje a 1974). Źinsa wón bydli w chóśebuskem měsćańskem źělu
Žylowje.


text:
Tuvalu
Tuvalu – państwo we Uoceańiji, na Pokojnym Uoceańe, na wyspach we zachodńij Polinezyji. Dowńi mjanowane "Wyspy Ellice" a "Lagůnowe Wyspy".
Lo Ojropejczykůw uoddekńůne we 1586 roku uod Szpańeloka Alvaro Mendana de Neyra, a zaś we 1764 uod Brytyjczykůw. Uod 1892 pod brytyjskim zarzůndym, uod 1916 jako tajla kolůńije Wyspy Gilberta a Lagůnowe, uod 1975 uosobno kolůńijo. Uod 1978 ńypodległe państwo.
Mimo iże je to ino 9 atolůw, kerych wjyrch mo do kupy 26 kwadratkilomyjtrůw, sům uůne porozćepowane po wjyrchu aże 1,3 mln km² Pokojnygo Uoceanu.


text:
Dwutlynek wůngla
Dwutlynek wůngla (CO2) – ńyorgańiczny zwjůnzek chymiczny. We tymperaturze pokojowyj je to bezbarwny, bezwůnny a ńypalny gaz, dobrze rozpuszczalny we wodźe a ćynższy uod powjytrza (kole 1,5 razy). Dwutlynek wůngla je produktym spolańo a uoddychańo. Je wykorzistywany bez rośliny we proceśe fotosyntezy. Tworzi śe przi utlyńańu a fermyntacyji substancyji uorgańicznych. Wystympuje na grubach, cukrowńach, gorzelńach, wytwůrńach win, silosach zbożowych, browarach a studźynkach kanalizacyjnych. W mouych stynżyńach ńy je trujůncy, nale we wjynkszych dwutlynek wůngla je szkodliwy do zdrowja a nawet zabijo. Jygo dźouańy powoduje powstowańy hiperkapńi, a co za tym idźe kwaśicy uoddechowyj i we nostympstwje uobrzynku můzgu.


text:
Witojcie młoji łostomili,witojcie
za łoknom cołkiem wiesna u nos,to i tys dobrze sie robi f kszokak,ryktuje sie drzewo na drugom zime, siykiry i piły posły f las i tero mom do Wos młoji łostomili takie zopytanie?
cy jak se urezem
-a nie dej Boze- giyre cy to nad kolanem cy pod kolanem,no moze nie cołkiem jeno se tak kapke pocharatom tom piłom to cy mogem zgłosić to jako wypadek i cy wypłacom mi łodszkodowanie.
problym jes f tym ze nimom papiyrof zek pszesed szkolynie na pilorza,ale jes jesce jenno pytanie,pszecio f sklepak jes masa piuł spalinowyk do amatorskigo uzycio i na takom piłe papiyra pilorza nie potrza,a jo pszecio drzewo f lesie amatorsko cioł lo siebie, nie na handel, wiync niek mi kto mondry łotpowiy ,a nie myślijcie zek jes
górol s Beskidu Wyspowego
moderatory a cy mogem załoncać ton link do strony Łotkryjbeskid wyspowy


text:
Krzisztof Kolůmb
Krzisztof Kolůmb kat. Cristòfor Colom, wuos. Cristoforo Colombo, szp. Cristóbal Colón (ur. 25 śyrpńa abo 31 paźdźerńika 1451 we Gynue, ůng. 20 maja 1506 we Valladolid) – ojropejski żyglorz a nawigator (tradycyjńy uznowany za Gynuyńczyka, podug nojnowszych uoddeknyńćůw wjerza Katalůńczyk[zdrzůdło?]).
Kapitan wyprawy, kero płynůła na trzech statkach: Santa María, Niña a Pinta pod fanům Kastylije we poszukowańu zachodńij cesty morskij do Indyjůw. Jako pjyrszo we gyszichće nowożytnych geograficznych uoddekńyńćůw przepłynůła zwrotńikowy Uocean Atlantycki a 12 paźdźerńika 1492 dotarła do Zachodńich Indyjůw (Antylůw) u brzygu Ameriki - kůntynyntu ńyznůmygo wuůnczas we Ojropje. Mjanowany uostoł za dokůnańo admirałym a pjyrszym namjestńikym szpańelskich kolůńijůw we Strzodkowyj Americe, uorgańizatůr a kapitůn sztyrech uodkrywczych rajzůw transatlantyckych ze Szpańije do Ameriki.


text:
Beschreibung
Basnje Kita Lorenca „wotkrywaja swoju subwersiwnu rjanosć mjez chutnym, dokładnym zaznawanjom swěta a samorefleksiwnej žortniwosću rěče.“ Tak rěka we wopodstatnjenju spožčenja myta Christiana Wagnera, z kotrymž towaršnosć ze samsnym mjenom, sydlaca w Leonbergu pola Stuttgarta, 78lětneho serbskeho basnika 2016 za jeho cyłkowne lyriske tworjenje wuznamjeni. Tež basnje a smorženki Lorencoweje předležaceje zběrki wo tym swědča.
W prěnich tekstach wón trochu wróćo zhladuje, přerady by hišće raz maćerny chlěb krał, jónu šće słyšał nanowy hłós. Do pomjatka woła sej dźěćace sony, młodźenca słowa lubosće. Skakajo běža wobrazki filma žiwjenja a pjelnja strony z njezwučenej sentimentalnosću, kotraž ćim bóle hnuje, dokelž hłuboko z duše pěsnjerja klinči. Ale předołho so jemu w dojatosći kupać nochce. Čiły kaž pluskawica wuskoči a wuleći sej, raz čisće, raz nječisće rymujo, do dalokeho swěta – na Falklandske kupy na přikład – abo do blišeje wokoliny. „Nowe časy – stare kwasy“ potajkim, kaž rěka jedna ze 84 twórbow mištra rěčow, kiž je po słowach jurorow „w serbsko-němskej prowincy dwurěčny poetiski skutk tworił, kotryž sej zasłuža pod swětoliterarnym aspektom zas a zaso mjenowany być.“ A jako dodawk k tekstam Lorenca něšto romantiskeje čěskeje poezije Kyrkonošow w jeho přełožku, mjez druhim baseń znateho čěskeho basnika a spisowaćela Petra Prouzy.


text:
Słowa, kiere sie tyczom przonio – konkurs
Moja ty roztomiło, Jo Ci tak fest przaja, że bych cie kompoł a ta woda piył. Mój ty dzióbeczku złoty, pódź sam ku mie. Wiela razy sie słyszy jak tak se młodzi piyknie godajom i maszkecom ku tymu. I ło to sie rozchodzi, trzeja se przoć wiela wlecie, bo życi je jedno. Tych słów, kere sie tyczom przonio je moc. Skisz tego zrychtowalimy konkurs w kierym godomy ło tym naszym ślonskim przoniu.
Zolyty
Fto z nos niy zolyciył? Na zolyty synek przychodziył sie zawsze z fanjym gyszynkym. Ale dziouszkom sie nojlepi podoboł kwiotek, kiery synek urwoł som – czasym z trownika a czasym z łgrodu abo z kwiaciarnie. A nojlepi smakowały dziubki dowane po kryjomu jak sie szło po ćmoku na szpacyr. A jak sie juz usłyszało “przaja ci” to hercklekoty były take, co az deklym ruszało. Piyknie było
/Teresa z Piekor Ślonskich/
Libsta, kawa, zista i bajtel
Bo na Ślonsku drogie Panie
Pszajać sie to jest kochanie
Szmaterloki w brzuchu mocie
Jak nawzajym sie pszajocie
A na Wasze całowanie
To sie godo zaś kusianie
Chop do dziołchy godo libsta
Na zolytach mo kawa i zista
Bo zolyty to spotkania
Łod wieczora aż do rana
Owoc tego wszystkim znany
To mały bajtel je kochany
Dziołchów na tym świecie wiele
NojGRYFNIEjsze ślonski frele.
/Marcin z Rybnika/
Kuszlować abo mamlać
U mje w chałpie zowdy godało sie “kuszlować” i “mamlać” (w znaczeniu dować sie kusiki), kere to słowa mom dzisiej fest rod.No i tak sie myśla, eli je cosik gryfniejszego łod kuszlowania sie ze libstom… To jes taki moment, w kerym synek i dziołcha rozumiejom sie bez słów, niy zaglondajom na zygor yno genisujom sie chwilom. Wtoś pedzioł, że kuszlowanie to jes takie ciche “jo Ci przaja!”. A jak som my jeszcze bajtle i zolyty nom nie w gowach, to kuszlujemy sie z mamulkom. No i słowo “mamlać się”… Czynsto słysza łod starych ludzi, co jadąc autobusem i widząc jak jakoś frelka durch yno dowo kusiki swojemu szacowi, godajom: “Kuknij sie Trudka – łoni sie yno mamlajom. Ta dziołcha mu ani dychać niy do.” Ale tak richtig, to ta oma jes zowistno, bo tyż by tak chciała.
/Oskar z Tarnowskich Gór/
Fet do boncloka
Nie starczy godać, że sie komu przaje. Fanzolić i łonaczyć kożdy umie. Trza być do kupy przez dugie lota: łod frelki i karlusa po starka i starzyka. To przajanie musi sie roztapierzać na cołki życie, na kożdy dzyń i ćmok. To przajanie nie może dać sie poszelontać łod nikogo. Toć, Łona i Łon muszą być jak yjza i przwierać do sie jak fet do boncloka. No to pyrsk ludkowie, przejcie sie blank mocno i kożdy dzyń halajcie?
/Irena z Bierutowa/
Hercklekoty i amlot
Słowa kere kojarzom się z przoniem to napewno som ZOLYTY czyli tako randka libsty z szacym (narzyczonej z narzeczonym)
Dać DZIUBKA, albo KUSIOLA czyli się pocałować. Mieć HERCKLEKOTY czyli mocne bicie serce jak się w kimś zakocho.
MASZKETY czyli słodycze dla ukochanego no i BLUMY czyli kwiatki kiedy chop daje je swojej frelce.
CICIAĆ SIĘ czyli mówić czułe słówka “jak jo ci przaja”, “ale z ciebie fajno frelka”. No i AMLOT to pierścionek kiedy szac się oświadczo libście.
/Klaudia z Mikołowa/
Kusik
Niy wiym czy znojdzie sie tukej chocioż jedyn taki, kiery nie lubi dować i dostować mocki kusikow. To je chyba nojgryfniejsze (zarozki po słowie galoty) słowo ślonskie. Jo jak prziłaża do dom po nocnyj szychcie, a lygna se kole mojij ślubnyj we zagrzonym pryku, to taki kusik smakuje lepij niż oplerki na śniodani:) bo tak ij przaja :)
/Daniel z Gostyni/
Nelki, Farbiczki, Mlycze
Tulpy, Rouze, Nelki… to sum kwiotka co dziołchy fest kochajum. Atoli jak szac natargo na polu Farbiczków, Gynsi pympków, Mlyczów i wyłunaczy gryfny bukiet z tego, to dopiyro libsta mo fest hercklekoty i takiymu chopowi bydzie kusikowała i przajała przez cołki czos… Pra?;)
/Marek z Zawadzkiym/
Jo Ci przaja
-Idziesz na plac?
-Ja.
-To łoblyc mycka, a pozapinej sie fest pod kark
-Czamu mamo, inksi niy łoblykajom…im niy kożom….
-Ale jo Ci przaja……
/Aniela z Swiyntochłowic/


text:
Jadranske morjo
Jadranske morjo (serbsce tež Adriatiske morjo[1]) je dźěl Srjedźneho morja, potajkim słuša k morjam Atlantiskeho oceana. Leži na juhu Europy a wotdźěluje Apenninsku wot Balkanskeje połkupy.
Wobsah
Mjeno[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Mjeno Jadranske morjo pochadźa wot łaćonskeho Mare Hadriaticum (abo Mare Adriaticum), kotrež ze swojeje strony wot mjena města Adria (abo Hadria) pochadźa, kotrež je něhdy na jeho brjohach ležało.
Geografija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Staty, kotrež z Jadranskim morjom mjezuja, su Słowjenska, Italska, Chorwatska, Bosniska a Hercegowina, Čorna Hora a Albanska. Na juhu je Jadranske morjo zwjazane přez Otrantsku wužinu z Ioniskim morjom.
Wjele přistawow leži na Jadranskim morju, wosebje Bjenatki a Terst, kotrejž běštej wažnej wuchadźišći rakusko-wuherskeho mócnarstwa do Srjedźneho morja.
Wosebje před wuchodnym přibrjohom Jadranskeho morja je wjele mjeńšich a wjetšich kupow, z kotrychž su najwjetše Krk, Cres, Brač a Hvar, kotrež słušeja wšě do Chorwatskeje.


text:
1. Banaś Michał Andrzej, 2. Bielicki Władysław, 3. Bodzińska Maria Julita, 4. Dunin Włodzimierz Jan, 5. Fielding Robert John, 6. Frankiewicz Barbara Zofia, 7. Grabowski Mirosław, 8. Grabowski Zygmunt, 9. Jadwiszczak Czesław, 10. Jesionek Krzysztof, 11. Jóźwiak Tadeusz Władysław, 12. Kaletowski Krzysztof Bohdan, 13. Kołakowska Anna Maria, 14. Konieczna Barbara Krystyna, 15. Kowalik Stanisław Kazimierz, 16. Krementowski Wiesław Karol, 17. Kubasiewicz-Houèe Ewa, 18. Łozicki Andrzej Zygmunt, 19. Maliszewska Barbara Ewa, 20. Maliszewski Alojzy, 21. Marczuk Witold Tomasz, 22. Masiak Kazimierz Konstanty, 23. Mielewczyk Barbara Ewa, 24. Miszewski Grzegorz Bernard, 25. Niedźwiecki Jan Rajmund, 26. Nowak Adam, 27. Pełka Bogusław, 28. Przybyszewski Jerzy Henryk, 29. Pucyk Jolanta Anna, 30. Pucyk Marek, 31. Rosiak Lech Andrzej, 32. Surowiec Zbigniew, 33. Szatkowski Andrzej, 34. Walczak Bolesław Leon, 35. Wehrstein Janina Maria, 36. Wiśliński Jan, 37. Wróblewski Wiesław, 38. Żuchowska Teresa Łucja,
pośmiertnie
39. Rycerz Zbigniew Marek, 40. Stojek Andrzej Franciszek, 41. Wycichowski Zbigniew.


text:
Hippiczna Wrocław na mapie
Wrocław - miasto
położone w województwie dolnośląskie, w powiecie Wrocław, w gminie Wrocław. W skład miasto
Wrocław administracyjnie wchodzi 71 części, m.in.: Wrocław, Partynice, Wrocław, Popowice, Wrocław, Grabiszyn, Wrocław, Wojszyce, Wrocław, Kozanów, Wrocław, Pracze Odrzańskie, Wrocław, Bartoszewice, Wrocław, Złotniki, Wrocław, Borek, Wrocław, Ołtaszyn, Wrocław, Krzyki, Wrocław, Klecina, Wrocław, Pawłowice, Wrocław, Biskupin, Wrocław, Brochów, Wrocław, Zacisze, Wrocław, Maślice, Wrocław, Księże Małe, Wrocław, Rakowiec, Wrocław, Tarnogaj. Do Wrocław należy 2410 ulic, m.in.: Bombardierska, Władysława Jagiełły, Śnieżna, Ruciana, Drohobycka, Starogroblowa, Tapicerska, Ananasowa, Park Bieńkowicki, Bolesława Ulanowskiego. W najbliższej okolicy znajdują się miejscowości: Wysoka, Ślęza, Radomierzyce, Biestrzyków, Bielany Wrocławskie.


text:
Jeżech stond #3 – Robert Talarczyk
Z Robertym Talarczykiym pogodali my ło tyjatrze po ślonsku i ło tym, jak był bajtlym.
Robert Talarczyk – reskiruje Tyjatrym Ślonskim w Katowicach, rychtuje tyjatry i som tyż gro na roztomajtych binach. Idzie go dejmy na to łoboczyć w „Cholonku” – tyjatrze po ślonsku, ło Ślonsku i ło Ślonzokach, kierego już zoboczyło moc ludzi.
„Jeżech stond” to filmy, w kierych wystympujom Ślonzoki, kierzy robiom festelnie gryfne rzeczy i przi tym poradzom godać po naszymu.
Nakryńcił: Radosław Kaźmierczak
Muzyka: Sambor Kostrzewa, Michał Lipiński
Łodwiydź nos na facebooku: facebook.com/gryfnie


text:
, Włodzimierz Jurkowski, Wiesław Kaczmarek, Ryszard Kalisz, Sulika Kamińska, Jerzy Kamiński, Tadeusz Kilian, Hanna Kiljańczyk, Janusz Kiljańczyk, Eligiusz Kisala, Jacek Kluczkowski, Jacek Kołodziejak, Bogusiaw Kott, Tomasz Kowalski, Andrzej Kozak, Jerzy Koźmiński, Andrzej Kratiuk, Kalina Krauze, Ryszard Krauze
, Włodzimierz Jurkowski, Wiesław Kaczmarek, Ryszard Kalisz, Czesław Kiszczak, Krystyna Kofta, Grzegorz Kołodko, Bogusław Kott, Wojciech Kostrzewa, Jerzy Koźmiński, Ludwik Klinkosz, Jacek Kluczkowski, Piotr Kraśko, Andrzej Kratiuk, Ryszard Krauze, Marek Król, Edward Kuczera, Jan Kulczyk, Aleksander
, Wojciech Jaruzelski, Włodzimierz Jurkowski, Wiesław Kaczmarek, Ryszard Kalisz, Czesław Kiszczak, Krystyna Kofta, Grzegorz Kołodko, Bogusław Kott, Wojciech Kostrzewa, Jerzy Koźmiński, Ludwik Klinkosz, Jacek Kluczkowski, Piotr Kraśko, Andrzej Kratiuk, Ryszard Krauze, Marek Król, Edward Kuczera, Jan
, Roman Jagieliński, Aleksandra Jakubowska, Krzysztof Janik, Grigorij Jankielewicz, Jerzy Jaskiernia, Wojciech Jaruzelski, Włodzimierz Jurkowski, Wiesław Kaczmarek, Ryszard Kalisz, Czesław Kiszczak, Krystyna Kofta, Grzegorz Kołodko, Bogusław Kott, Wojciech Kostrzewa, Jerzy Koźmiński, Ludwik Klinkosz
, Włodzimierz Jurkowski, Wiesław Kaczmarek, Ryszard Kalisz, Czesław Kiszczak, Krystyna Kofta, Grzegorz Kołodko, Bogusław Kott, Wojciech Kostrzewa, Jerzy Koźmiński, Ludwik Klinkosz, Jacek Kluczkowski, Piotr Kraśko, Andrzej Kratiuk, Ryszard Krauze, Marek Król, Edward Kuczera, Jan Kulczyk, Aleksander
Jankielewicz, Jerzy Jaskiernia, Wojciech Jaruzelski, Włodzimierz Jurkowski, Wiesław Kaczmarek, Ryszard Kalisz, Czesław Kiszczak, Krystyna Kofta, Grzegorz Kołodko, Bogusław Kott, Wojciech Kostrzewa, Jerzy Koźmiński, Ludwik Klinkosz, Jacek Kluczkowski, Piotr Kraśko, Andrzej Kratiuk, Ryszard Krauze, Marek
Jagieliński, Aleksandra Jakubowska, Krzysztof Janik, Grigorij Jankielewicz, Jerzy Jaskiernia, Wojciech Jaruzelski, Włodzimierz Jurkowski, Wiesław Kaczmarek, Ryszard Kalisz, Czesław Kiszczak, Krystyna Kofta, Grzegorz Kołodko, Bogusław Kott, Wojciech Kostrzewa, Jerzy Koźmiński, Ludwik Klinkosz, Jacek
Jakubowska, Krzysztof Janik, Grigorij Jankielewicz, Jerzy Jaskiernia, Wojciech Jaruzelski, Włodzimierz Jurkowski, Wiesław Kaczmarek, Ryszard Kalisz, Czesław Kiszczak, Krystyna Kofta, Grzegorz Kołodko, Bogusław Kott, Wojciech Kostrzewa, Jerzy Koźmiński, Ludwik Klinkosz, Jacek Kluczkowski, Piotr Kraśko
, Wojciech Jaruzelski, Włodzimierz Jurkowski, Wiesław Kaczmarek, Ryszard Kalisz, Czesław Kiszczak, Krystyna Kofta, Grzegorz Kołodko, Bogusław Kott, Wojciech Kostrzewa, Jerzy Koźmiński, Ludwik Klinkosz, Jacek Kluczkowski, Piotr Kraśko, Andrzej Kratiuk, Ryszard Krauze, Marek Król, Edward Kuczera, Jan
, Włodzimierz Jurkowski, Wiesław Kaczmarek, Ryszard Kalisz, Czesław Kiszczak, Krystyna Kofta, Grzegorz Kołodko, Bogusław Kott, Wojciech Kostrzewa, Jerzy Koźmiński, Ludwik Klinkosz, Jacek Kluczkowski, Piotr Kraśko, Andrzej Kratiuk, Ryszard Krauze, Marek Król, Edward Kuczera, Jan Kulczyk, Aleksander
Jaruzelski, Włodzimierz Jurkowski, Wiesław Kaczmarek, Ryszard Kalisz, Czesław Kiszczak, Krystyna Kofta, Grzegorz Kołodko, Bogusław Kott, Wojciech Kostrzewa, Jerzy Koźmiński, Ludwik Klinkosz, Jacek Kluczkowski, Piotr Kraśko, Andrzej Kratiuk, Ryszard Krauze, Marek Król, Edward Kuczera, Jan Kulczyk
Jurkowski, Wiesław Kaczmarek, Ryszard Kalisz, Czesław Kiszczak, Krystyna Kofta, Grzegorz Kołodko, Bogusław Kott, Wojciech Kostrzewa, Jerzy Koźmiński, Ludwik Klinkosz, Jacek Kluczkowski, Piotr Kraśko, Andrzej Kratiuk, Ryszard Krauze, Marek Król, Edward Kuczera, Jan Kulczyk, Aleksander Kwaśniewski, Jolanta


text:
Antóń na tym chycił
Jan Marek
Antóń na tym chycił
Antóń dożył już roków w kierych aji umrzić ni ma gańba. Miyszkoł w małej chałupce na kraju swoi wioski. W młodych rokach przeszeł przygód co ni miara. Wojowoł na dwóch wojnach. Piyrszy roz jak Niymcy napadli na Polske, a drugi roz jak zebrali go partyzanci do lasa. Mioł jednak w życiu kupe szczynścio. Na swoich wojaczkach poniewiyroł sie po rozmaitych fróntach.
Mioł jednak takigo fuksa, że kulki go omijały, a przi tym zawsze czuł kaj sie schować w razie wiynkszej zawieruchy. Jak już jakosi skóńczył tóm swojóm poniewiyrke prziszeł do swoi chałupy i tu zaroz chycił się roboty.
Robił we fabryce, a po fajrantach deptoł kole swoi zagrody. Przez lato dowoł pozór na grzóndki. Sadził kapuste, ogórki, pomidory i keleruby. Sóm se też warził, bo ni mioł nikogo dóma. Czasym jak mu ogórki czy kelerupy obrodziły czynstowoł nimi sómsiadki, a najbardzi dowoł tym, co to po każde piórko sznytloka czy pietruszki leciały do sklepu.
Wtedy był z siebie dumny. Myśloł se w duchu, widzicie beskuryjski baby, nic ni mocie do roboty, a ni jednego keleruba czy sałotu se nie zasadzicie. A że był usposobiynio wesołego poradził sie radować ze wszystkigo, co go w życiu spotkało, dobrego czy aji złego.
Na tyn przykłod, jak auto przejechało mu roztomiłego Burka, nie płakoł nad jego śmierciom. Rozmyśloł se jyny - nie bydzie mi chocioż dropoł po dwiyrzach, ani w nocy szczekoł pod oknym. Ni mioł wiela przocieli, ale na drugim kóńcu dziedziny miyszkali jego bratankowie i siostrzenice. Tam też dorostała dziołcha już pumału zdrzało do wydania.
Chłapcy za nióm już doś dłógo poglóndali, a że była doś szwarno Antek czuł, że dłógo sie dziołcha nie obstoi. Nic też dziwnego, że za jakisi czas zaczynali po dziedzinie przebónkować,że ta szwarno przocielka isto bydzie sie wydować. Sómsiadki coroz czynści zaczynały wypytywać Antóna kiedy bydzie wielkóm łyżkóm jod na tym wiesielu.
Antónowi sie to aji podobało, ale wieczór kiedy nad tym rozmyśloł zaczyna mu mina rzednóć. Toż jak był bych napytany na to wiesieli, to ni mogym sie zrobić dziadym! Muszym na prezynt cosi drogszego kupić. Na pralke co sama piere ni móm piniyndzy, bo to pudło je chrómsko drogi. Kocher mikrofalowo też przeca je drogo, a przi tym jeszcze to jodło ni ma zdrowe, jak to nie downo w gazecie pisało.
Piniyndzy do koperty też ni móm i co tu z tym fantym zrobić? Ale nim z ambóny gruchły ogłoszki, uszło jeszcze kupe czasu. Dziepro na jesiyni Antek sie dowiedzioł, że siostrzynica ze swoim galanym już na całego znoszajóm na gniozdo. Już aji wszyscy wiedzóm kiedy bydzie to szumne wiesieli. Antóna coroz czynści nawiydzoły myśli o wiesielu. Pogodził sie już z tym, że bydzie trzeja ubrać cosi złotych ze szporkasy na tyn ślubny prezynt.
Nikierzy sómsiedzi zaczynali już Antóna dopytować, czy już go na wiesieli napytali. Antek nie bardzo na to odpowiadoł, bo na razie jakosi żodyn go nie przichodził na to wiesieli pytać. A może ni majóm czasu na to? Z wiesielim je tyla załatwianio, a dyć jeszcze na isto przidóm! Dni ku wiesielu coros pryndzyj ubywało, a pytania jakosi fórt nie było widać.
Jak już był czwortek, dwa dni przed ślubym, Antón wieczór siod se przi stole i zaczón kalkulować. Wiedzioł już, że na to wiesieli i tak nie pujdzie, bo ón ni ma żodyn dziad, żeby sie doł w ostatni dziń napytać! Siednył i myśle se tak. To wiesieli by mie moc piniyndzy kosztowało, a po piyrsze jo już tela ni móm. Musiołbych kupić jakisi prezynt, abo dać pinióndze do kuwerty. A skónd na to nabrać. Musiołbych se napytać taksówke, a to też ni ma darmo.
A pojeś se? Dyć jo już takigo szmaku ni móm, jak downi to i tam wiela nie zjym. A jeszcze stego wszystkigo może mie brzuch boleć, bo teraz jakisi wrzody na żołóndku mie pobolujóm. A wypić se? Gorzołka mi już też nie szmakuje, a nie dej Boże jakbych wjyncyj wypił, móg bych jeszcze kómu naubliżać, bo mi przi pijatyce czasym rozmaite diabelski myśli nachodzóm.
Jak se to wszystko do kupy policzym, to zmazoł bych na tym interesie szpatnie. A teraz se policzym wiela jo zarobiym, jak se w te sobote posiedzym w chałpie. Pojym se, napichcym placków ze ziymnioków ze szpyrkami. Bydym mioł jadło jakigoch jeszcze na żodnym wiesielu nie spotkoł.
Placki popijym herbatóm i na nic wjyncyj nie bydym mioł szmaku. Jak nie pujdym na wiesieli, nie bydym musioł biglować koszule i krawatki. Nie bydym też musioł pucować bótków, ani szukać czystych zokli. A najważniejsze, że sie nie bydym musioł na to popołedni myć ani golić.
Bez mycio uszporujym kupe wody i mydła. Nie trzeba bydzie aji golidła szukać. Wiela jo na tym wszystkim chycym!. A jeszcze ku tymu jutro rano nie bydzie mie głowa boleć! Na takim rozmyślaniu Antónimu przeszło do spanio. Zjod se jedyn placek, łoblizoł sie, ochlapoł kapkóm wody po gymbie i cały rod poszeł leżeć.


text:
Nowoseelandska
Nowoseelandska (jendźelsce New Zealand, maorisce Aotearoa) je njewotwisny stat, kotryž leži zwjetša na dwěmaj wulkimaj kupomaj w juhozapadnym dźělu Ćicheho oceana. Ma štyri a poł miliony wobydlerjow a přestrjeń wot nimale 270.000 kwadratnych kilometrow, potajkim je wjetša hač Wulka Britaniska, ma pak jenož dźesaćinu jeje wobydlerstwa. W lěće 1947 bu njewotwisna wot Zjednoćeneho kralestwa, wostanje pak hač do dźensnišeho z čłonom Commonwealtha.
Dwě najwjetšej a hłownej kupje stej Južna a Sewjerna kupa. Južna kupa ma wjetšu přestrjeń, ale Sewjernu kupu wobydla wjace ludźi. Najwjetše město Sewjerneje kupy je Auckland z wjace hač 400.000 wobydlerjemi, mjeztym zo ma na samsnej kupje ležaca stolica Wellington jenož wokoło 200.000 wobydlerjow. Najwjetše město Južneje kupy je Christchurch z něhdźe 350.000 wobydlerjemi. Powšitkownje je Nowoseelandska jara rědko wobsydlena, čehoždla ma tež přimjeno Zelena kupa.


text:
Zwjazkowe předsydstwo Domowiny ma płaćiwy dźěłowy plan. Jón su čłonojo gremija pjatk wječor w Choćebuzu wobzamknyli.
Choćebuz (SN/JaW). Dźěłowy plan Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny za lětsa je schwaleny. Wón wobsahuje nimo terminow a městnosćow zetkanjow tež temy, kotrež chcyli rozjimować.
Tohorunja schwalili su pjatk w Choćebuskim delnjoserbskim internaće lětuši hospodarski plan zarjada Domowiny. Kaž zdźěli jednaćel třěšneho zwjazka Marko Kowar, je plan wurunany a Załožba za serbski lud je jón přizwoliła. W diskusiji zwurazni Jan Nuk, zo ma ćeže, dokelž njesteji w materiji a wšitko prawje njerozumi. Předsyda Dawid Statnik poskići přewjesć klawsuru a sej naležnosć rozjimać dać. Manfred Hermaš skedźbni na to, zo „měli so na ludźi w zarjedźe spušćeć“. Nuk měnješe, zo njeńdźe wo dowěru, ale „dyrbimy rozumić, wo čim rěčimy“. Předsyda skedźbni na to, zo tež prezidij plany w předpolu rozjimuje.


text:
Kinofilok
Do czego my, dorosłe tynskniymy nojbardzij?
Jaróm sie łostanio kinofilióm. Tym pojyńciym i sposobym paczynio na filmy, kiere - co ciekawe - mo tyż cosik spólnego z bojkami.
Poszoł żech sie nawet skuli tyj cołkij kinofilii posznupać do Biblioteki Ślónskij i tam znod żech 81 nr. KWARTALNIKA FILMOWEGO (wiosna 2013), w kierym Rafał Koschany czasnół tekst ło dzieciyncyj kinofilii. Bo wto jak wto, ale to bajtle sóm nojwjynkszymi kinofilami, jakich zno świot.
Po jakiymu?
Ano bezto, że umióm sie w 100 procyntach skupić i utożsamić z tym, co widzóm na ykranie. Im czowiek starszy, tym mu to ciynżyj idzie. Niy paczy na bojki, czy filmy, choby był zaczarowany. A bajtel ja. Pochłóniynty jes syansym tak, choby zewnynczny świot dó niego niy istnioł.
Ale ymocje to jedno. Drugo rzec, to wszysko to, co potym te bajtle (a tyż ich łojce czy, matki) robióm z tym, co paczały. Maszkyty, graczki, rzecy do łobleczynio, gry planszowe i kómputerowe, kolorowanki, ksiónżeczki do czytanio i wyklejanio, meble, pościel, plakaty... Tak naprowdy bajtle żyjóm we świecie filmu, do kierego potym my, jak już my sóm dórosłe, mnij abo bardzij świadómie tynskniymy i cni nóm sie dó niego łokropnie.
Koschany biere tyż teorio Bruno Bettelheima (ta ło bojkach, kiero opisoł w knidze CUDOWNE I POŻYTECZNE) i godo, że tak samo, jak baśnie wpływajóm na bajtli, tak tyż filmy potym łodziałujóm na dorosłych. Podobnie czujymy, tak samo sie zachowujymy, ino że trocha mnij intynsywnie niż małe dzieci.
Ciekawe, pra?


text:
Szport
Szport to sům roztomajte formy fizycznyj a filipowyj aktywnośći, kere sům podejmowane lo szpasu abo lo rywalizacyje. Uode rekreacyje uodrůżńo śe tym, co jygo dyscypliny majům richtich uokryślůne regle. We ńykerych dyscyplinach rywalizuje śe samymu ze sobům (alpińizm, ekstrymalne szporty). Szporty idźe potajlować na indywidualne a manszaftowe, a podug inkszygo kryteryjům szport tajluje śe na amatorski a zawodowy. Uosobliwe dyscypliny sům zuorgańizowane we krajowe a mjyndzynorodowe federacyje, kere uorgańizujům szportowe zawody. Ibůngi a szkolyńa uorgańizujům szportowe kluby, abo szportowe szule.


text:
Wawrzyniaka Wrocław na mapie
Wrocław - miasto
położone w województwie dolnośląskie, w powiecie Wrocław, w gminie Wrocław. W skład miasto
Wrocław administracyjnie wchodzi 71 części, m.in.: Wrocław, Żerniki, Wrocław, Psie Pole, Wrocław, Popowice, Wrocław, Wojszyce, Wrocław, Plac Grunwaldzki, Wrocław, Krzyki, Wrocław, Brochów, Wrocław, Księże Małe, Wrocław, Opatowice, Wrocław, Dąbie, Wrocław, Pawłowice, Wrocław, Kleczków, Wrocław, Stabłowice, Wrocław, Kozanów, Wrocław, Ołtaszyn, Wrocław, Nowy Dwór, Wrocław, Biskupin, Wrocław, Kuźniki, Wrocław, Widawa, Wrocław, Huby. Do Wrocław należy 2410 ulic, m.in.: Jaśkowicka, Melchiora Wańkowicza, Romana Dmowskiego, Jasielska, Sorkwicka, Zawiszy Czarnego, Aleja Śląska, Witolda Wojtkiewicza, Nowogródzka, Rogowska. W najbliższej okolicy znajdują się miejscowości: Wysoka, Ślęza, Mokronos Dolny, Bielany Wrocławskie, Radomierzyce.


text:
Beschreibung
W najnowšim wudaću woblubowaneje Serbskeje protyki zabjeru tutón króć Bukecy wosebite městno a narańši Serbja steja w srjedźišću. Thomas Haenchen rozprawja mjez druhim wo stawiznach Bukečanskeje wosady, Arnd Matthes rysuje nazornje podawki wokoło zahubneje bitwy 1758, Arnd Zoba wěnuje so wjesnemu muzejej, Manfred Laduš rozkładuje, čehodla su Bukecy zepěranišćo Serbow a Trudla Malinkowa zbliži čitarjam zamórske sydlišća ze samsnym mjenom. Ale tež druhich awtorow je redaktor Pětr Šołta do pisanja pohonjować zamóhł. Tak zhladuje Michał Kokla na zajimawu a wotměnjawu słužbu Chróšćanskeho zwóńka, wopisuje Milan Pohonč, kak je tomu dóšło, zo je so w Rocky Mountains zasydlił, přeradźa Lydija Maćijowa, što so za zapřijećom wwoofowanje chowa, a rozprawja Šćěpan Ričel wo sporušku, tajnym přewodźerjom čłowjeskich stawiznow. A za praktisku rubriku je Erwin Hanuš do wjelbika pokuknył, zo by kajkosće zežiwidłow bliže předstajał.


text:
Chińskŏ Ludowŏ Republika
Chińskŏ Ludowŏ Republika, skrōt CHLR (People's Republic of China > P.R.C. Angelsko godka, chiń. trad. 中華人民共和國, uleksz. 中华人民共和国; pinyin: Zhōngguó, Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó; posuchej po chińsku) – państwo we Azyji wschodnij, kere ôbjymuje historyczne Chiny (bez Tajwanu) a Tybet i inksze ziymie we Azyji Postrzodkowej zamiyszkane społym ôd 56 skupin etnicznych. Chiny to je nŏjludniyjsze państwo świata, jejich populacyjŏ je wiynkszŏ jak 1,3 mld ôsōb. Wiyrchniowo sōm 4. na świecie, a ekōnōmicznie (PKB nōminalny) – 3. (w 2007 r., po USA i Japōniji) abo tyż 2. (PKB realny) po USA.
Państwa, kere graniczōm ze ChLR to: Afganistan, Bhutan, Birma, Indie, Kazachstan, Kirgistan, Koryjŏ Pōłnocnŏ, Laos, Mōngolijŏ, Nepal, Pakistan, Rusyjo, Tadżykistan, Wietnam.
Chociŏż za kōntynuatora tradycyje politycznyj Chin widzi sie tyż Republikã Chińskõ na Tajwanie, ôd lot 70. za przizwolyniym USA to ChLR reprezyntuje nŏrōd chiński we ôrganizacyjach miyndzynŏrodnych, tj. ÔNZ abo WHO.
Władza we ChLR sprŏwuje ôd 1949 r. Kōmōnistyczno Partyjŏ Chin. Do kōńca lot 70. Chiny były państwym totalitarnym na wzōr stalinowski, a we latach 60. nasiliły sie we kraju tyndyncyje izolacjōnistyczne. Po śmiyrci Mao Zedōnga i fiasku maoizmu, we latach 80. partyjŏ napoczła ale reformy ekōnōmiczne, tj.: Ôdchōd ôd gospodarki planowyj a ôdwarcie na świat, a ustrōj zaczōn przenosić sie we strōna autorytaryzmu. We latach 80. i 90. prziszła liberalizacyjŏ życiŏ społecznygo i kulturalnygo, bez m.in. wkludzynie swobody rajzowaniŏ. Społym ze reformami ekōnōmicznymi zaczła sie terŏźnie nŏjwiynkszŏ migracyjŏ we historyji świata - ze wsi do miast przekludziyło sie już 140 mln Chińczykōw.
Terŏźny ustrōj Chin je nōminalnie socjalistyczny (tm. socjalizmus ô chińskych włŏsnościach), we praktyce je to ale kapitalizmus, bez typowych np. do UE rozlygłych zabezpieczyń socjalnych, co absztichuje sie lekim zafarbiyniym nōmynklaturowym i srogim woluminym inwestycyji zagranicznych a eksportu. W sferze polityki, partyjŏ kōmōnistyczno regyruje autorytarnie, a przi tym ôdwołuje sie do nacjōnalizmu, banuje ruchy ôpozycyjne i prōbuje budować gospodarkã ôpartõ na wiydzy na muster krajōw sōmsiednich m.in. Japōnije, Koryje Płd., a tyż Singapuru.
Chiny to tyż jedyn ze nŏjstarszych ôstrzodkōw cywilizacyjnych świata, ô ôsobnyj i bōgatej tradycyji muzycznyj, tyatralnyj, literackij, filozoficznyj a historycznyj, a tyż naukowyj. Po zakōńczyniu rewolucyji kulturalnyj chińskŏ kultura poleku sie ôdrŏdzŏ, chociŏż podle krytykōw szkody wyrzōndzōne za czasōw Mao Zedōnga sōm zbyt wielge, coby możebne było jij połne ôdrodzynie. Bezprecedynsowe we dzisiyjszych Chinach je tyż terŏźne ôdymkniyńcie tygo kraju na świat i jigo wartkŏ okcydyntalizacyjŏ.


text:
Ewanieliô wedle swiãtégò Mateùsza
Ewanieliô wedle swiãtégò Mateùsza (Mt) – to je jedna z sztërzëch Ewanielów Nowégò Testameńtu, chterne Kòscół ùznôł za natchnioné ë wprowadzył do knégów Swiãtëch Pismión. W kanonie Nowégò Testameńtu òna je jakno pierszô.
Òbaczë téż[edicëjô | editëjë zdrój]
Lëteratura[edicëjô | editëjë zdrój]
- Ewanielie na kaszëbsczi tołmaczoné. Z greczi przełożił na kaszëbsczi jãzëk ò. Adam Ryszard Sikora OFM. Gdańsk 2010; ISBN 9788387258399
- To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.


text:
-
Znamy zwycięzców I GP Wodzisławia Śląskiego
Kategoria: Turnieje w Polsce - Pozostałe turnieje / 06 Września 2016
Krzysztof Marciniec, Mariusz Głowacki, Roman Wiża, Zbigniew Siódmok, Aneta Trętowska i Robert Klafczyński wygrali pierwszy turniej z cyklu XXVI GP Wodzisławia Śląskiego w tenisie stołowym.
Tagi: Roman Wiża, Krzysztof Marciniec, Wodzisław Śląski, Zbigniew Siódmok, Robert Klafczyński, Aneta Trętowska, Mariusz Głowacki, XXVI GRAND PRIX Wodzisławia Śląskiego
-
Znamy zwycięzców GP Wodzisławia Śląskiego
Kategoria: Turnieje w Polsce - Pozostałe turnieje / 07 Października 2015
Krzysztof Pawłowski, Mariusz Głowacki, Roman Wiża, Zbigniew Siódmok, Bogusław Balawajder i Aneta Trętowska wygrali czwarty, finałowy turniej z cyklu Grand Prix Wodzisławia Śląskiego w tenisie stołowym.
Tagi: Roman Wiża, Bogusław Balawajder, Wodzisław Śląski, Krzysztof Pawłowski, Grand Prix Wodzisławia Śląskiego, Zbigniew Siódmok, Aneta Trętowska, Mariusz Głowacki


text:
Czymu je tak, że dzisio corozto wiyncyj ludzi, tak gibko wyproszczo szłapy? Jedyn powiy, że to skuli luftu, drugi, że to skuli tego zwiyrza, co chyci czowieka w swoji klyszcze i fest zacisko, aż na Amyn. To je wszyjstko prowda!
Chned dziyń frelek, babów i dziołchów. Trzeja jim bydzie sprawić jaki bombony, szokulada abo tulpy. Wzoś na jako kawa, abo do tyjatru i podziynkować za to, że som. Bo powiydzcie sami, coby te chopy bez nich zrobili?
Kożdy tak mo, że sie pyto samego siebie co by tu sprawić na gyszynk mamulce, bracikowi, ślubnymu abo kamratce. Juzaś jak to mo, to kaj to sprawić, za wiela i czy to bydzie mioł rod. Jak mocie taki sromoty durś, to kuknijcie sam ino.


text:
Dżakarta
Wspůłrzyndne: 6°10'30" S 106°49'33" E
Džakarta (ind. Jakarta; dowńij: Batawia) – stolica a nojwjynkše mjasto Indůnezyje, 9,0 mln mieszkańców (2004), aglůmeracyjo 18,2 mln (2004). Mjasto je pouožůne we pouedńowo-zachodnij tajli państwa, we půunocno-zachodńij tajli wyspy Jawa.
Zouožůne we XVI wjeku pod mjanym Sunda Kalepa. We 1619 zdobyte bez Holyndrůw kere postowili sam twjerdza "Batavia". Bůua uůna śedźibům Kůmpańije Wschodńoindyjskij a stolicům Ńiderlandzkich Indji Wschodńich. We lotach 1942-1945 mjasto bůuo uokupowane bez Japůńijo. Uod 1949 wlazuje we skuod Indůnezyje, uod 1950 zmjyńůno jygo mjano na Džakarta.


text:
Priština
Koordinaty: 42°40′0″N 21°10′0″E /  42.66667, Wurazowy zmylk: Njewočakowany operator *[[Kategorija:Sydlišćo {{Info ISO-3166-2:Předłoha:Info ISO-3166-2:RS-KS|lokatiw}}]]
Priština (kyrilisce ПpишTиHa; albansce Prishtina/Prishtinë) je stolica a sydło knježerstwa Kosowa. Je z 550.000 wobydlerjemi we wulkogmejnje najwjetše město kraja a jeho politiski, kulturny a hospodarski centrum. Měšćanosta je Isa Mustafa (KDL).
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Priština bě jedne wot srjedźišćow srjedźowěkowskeho serbiskeho stata a rezidenca pod kralom Milutinom (1282-1321). Sewjerozapadnje města so 15. smažnika 1389 Bitwa na Kosowym polu wotmě. Po osmaniskim dobyću serbiskeje stolicy Smederevo w lěće 1459 započnje turkowske knjejstwo.
W prěnjej Balkanowej wójnje 1912 móžeše Serbiska Prištinu dobywać. W Juhosłowjanskej bě město wot lěta 1974 stolica awtonomneje prowincy Kosowo a Metochija. W Kosowskej wójnje 1999 jara wobškodźena; je Priština wot 2008 hłowne město Republiki Kosowo, kotraž mjezynarodnje připóznata njeje.


text:
-
Leszek Piotrowski, Mirosław Warzecha i Cezary Pawlik wygrali IX Grand Prix Gorzowa Śląskiego
Kategoria: Turnieje w Polsce - Pozostałe turnieje / 14 Kwietnia 2016
Leszek Piotrowski, Mirosław Warzecha i Cezary Pawlik wygrali IX Grand Prix Gorzowa Śląskiego w tenisie stołowym.
Tagi: Cezary Pawlik, Mirosław Warzecha, Grand Prix Gorzowa Śląskiego, Leszek Piotrowski
-
Znamy zwycięzców III GP Gorzowa Śląskiego
Kategoria: Turnieje w Polsce - Pozostałe turnieje / 15 Marca 2016
Jerzy Ciekański, Mirosław Warzecha, Cezary Pawlik i Piotr Piasecki wygrali III Grand Prix Gorzowa Śląskiego w tenisie stołowym.
Tagi: turniej, Cezary Pawlik, Mirosław Warzecha, Gorzów Śląski, Jerzy Ciekański, Piotr Piasecki
-
Leszek Piotrowski, Mirosław Warzecha i Krzesimir Kleszcz wygrali II GP Gorzowa Śląskiego
Kategoria: Turnieje w Polsce - Pozostałe turnieje / 10 Lutego 2016
Leszek Piotrowski, Mirosław Warzecha i Krzesimir Kleszcz wygrali drugi turniej z cyklu Grand Prix Gorzowa Śląskiego w tenisie stołowym.
Tagi: Mirosław Warzecha, Gorzów Śląski, Krzesimir Kleszcz, Leszek Piotrowski
-
Zbigniew Nocuń, Mirosław Warzecha i Cezary Pawlik wygrali I GP Gorzowa Śląskiego
Kategoria: Turnieje w Polsce - Pozostałe turnieje / 21 Stycznia 2016
Zbigniew Nocuń, Mirosław Warzecha i Cezary Pawlik wygrali pierwszy turniej z cyklu Grand Prix Gorzowa Śląskiego w tenisie stołowym.
Tagi: Cezary Pawlik, Mirosław Warzecha, Grand Prix Gorzowa Śląskiego, Zbigniew Nocuń