text:
Wydanŏ bez Charlesa Dickensa w 1843 roku nowela to je jedna z nojbarzij reszpektowanych ôsprŏwek we historyji literatury. Autōr napisoł ja w szejś tydni i ôstatnie strōny skōńczōł w piyrszych dniach grudnia. Ôpublikowanŏ była 19 grudnia, a do Wilije cołki szejściotysiynczny nakłŏd bōł wyprzedany. Continue reading →
Ślabikŏrz
Chwila z gŏdkōm: Ruby abo hruby?
Chwila z gŏdkōm: Brzidke słowa
Chwila z gŏdkōm: Śniŏdanie
Ślabikŏrzowy E-book
We ôstatnim ôdcinku “Chwile z gŏdkōm” ôbiecołch Wōm, że wciepna na strōna teksty ślabikŏrzowe dlŏ tych, co chcōm co wiyncyj we tyj pisowni poczytać. Bez ôstatnie dni publikowołch je jako posty na strōnie, a dzisiej dŏwōm Wōm je sebrane jako ksiōnżeczka do wziyńciŏ ze sobōm na e-readerze, tablecie abo mobilniŏku. Ôkrōm tych ôźmiu tekstōw, co już żeście czytali, je w nij dziewiyńć inkszych.
Teksty tykajōm sie roztōmajtyj tymatyki. Je sam historyjŏ, architektura, etnografijŏ, je artikel ô fusbalu, a na kōniec mōj przekłŏd bojki ô Czerwōnyj Kapucy. Mōm nadzieja, że dobrze sie Wōm to bydzie czytać, i że tym, co jeszcze do ślabikŏrza niy prziwykli, przidŏ sie we ôswojyniu sie z tymi trzyma literami, ô kerych żech gŏdoł we wideo.
Jeźli Wōm sie ksiōnżeczka spodobŏ, to prosza Wŏs, cobyście pedzieli familiji i kamratōm abo dociepli mi pŏra groszy bez PayPal (abo jedno i druge), bo sōm dwie rzeczy, co kożdego czowieka zachyncajōm do roboty: zainteresowanie inkszych i geld. 😉
Jeszcze ani razu żech niy skłŏdoł EPUB-a ani ksiōnżki, beztōż jak ftoś z Wŏs w tym robi i chce mi pokŏzać, kaj żech coś zrobiōł źle, to niych dō mie napisze.
Cołkŏ robota je na licyncyji Creative Commons. Możecie kopiować i rozsyłać po kamratach, możecie tyż używać tych tekstōw (kōmercyjnie tyż) i je przerŏbiać, jeźli podŏcie autora ôryginału i skŏżecie, co było zmiyniōne.
Jak to wyglōndŏ:
Sebiyrōmy sam:
EPUB na e-readery, tablety i mobilniŏki
Teksty ślabikŏrzowe: Zōmek w Starych Tarnowicach i Walyntynki
Zōmek w Starych Tarnowicach
Zōmek w Starych Tarnowicach postawiōł miyndzy 1520 a 1570 rokym Pyjter z familije Wrochymōw z Ksiynstwa Bytōmskigo, skuli czego mŏ ôn natura rynesansowo. Pyjter ułożōł sie w 1528 roku z fyrsztym Janym II Dobrym, że za trzecio tajla daniny miejskij ôddŏ tajla swojich ziym, na keryj ulokuje sie nowe miasto. Tak zaczła sie historyjŏ Tarnowskich Gōr, kerych dzielnicōm sōm dzisiej Tarnowice.
Zōmek piyrwyj mioł ôtwarty plac ôd strōny pōłnocnyj. Do stawiyniŏ użyto było kamynia, wszyjske krzidła miały dwa poziōmy. W pōłnocno-weschodnij tajli stoji trzisztokowŏ, zmocniōnŏ wieża.
Bez swoja historyjo bōł włŏszczyznōm ôd mocki ludzi, miyndzy inkszymi starosty bytomskigo Balcera Ohma i szkockigo szlachcica Kaspra Huntera z Grandon. Dlŏ Donnersmarckōw zōmek w Starych Tarnowicach kupiōł ôd Gottlieba von Büttnera Karol Łazŏrz w 1820 roku, a w kōmplecie wziōn tyż wtedy Ôpatowice.
W XIX stoleciu dostawiōne ôstało pōłnocne krzidło, kere zawarło plac postrzodku zōmku. Zamurowano było tyż krużganki, a elewacyjo przerobiōno było na klasycystyczno.
Po wojnie zōmek i ziymie naôbkoło wziōn PGR. W tym zabytkowym stawiyniu ôd tego czasu były biōra i pōmiyszkania. Jak to zawdy bywŏ, jak coś je ôd wszyjskich, to je ôd żŏdnego i zōmek z roku na rok wyglōndoł corŏz to gorzij.
W 2000 roku kupiōł cołki teryn Rajner Smolorz, kery nojprzōd ôdnowiōł masztalnia i zrobiōł tam Gospoda u Wrochyma. We staryj ôborze je terŏzki sztyrogwiŏzdkowy hotel, a w zōmku mogymy ôbejzdrzić zbiory muzeōm, ale je tam tyż bibliŏtyka ze starymi ksiyngami, kere pōn Smolorz kolekcjōnowoł dwadziścia piyńć lŏt. Na kożdym kroku we zōmku wydŏwŏ sie, że za chwila zza winkla wylyzie Maciej Korwinus abo Ludwik Jagellōński. Tela roboty i piniyndzy, wiela wraziyli Smolorze w swoja włŏszczyzna to je coś niy do przerachowaniŏ. Werci sie tam pojechać i ôbejzdrzić.
Walyntynki
Sztyrnŏstego lutego we kościele katolickim mōmy spōmniynie świyntego Walyntego – patrōna ôd kochankōw. Skuli amerykanizacyje naszyj kultury prziszło mi beztōż pisać ô Walyntynkach i kochankach.
Tajla 1. Skōnd sie wziōnły te Walyntynki?
Żŏdyn niy poradziōł pokŏzać, co Walyntynki majōm co spōlnego z Grekami abo Rzimianami, ale we antycznych wierzyniach idzie trefić sie z podanymi na Walyntynki tradycyjami.
Wedle starowiecznego greckigo kalyndŏrza, czas miyndzy pōłowōm stycznia i pōłowōm lutego, mianowoł sie gamelion i bōł miesiōncym poświyncōnym manżelstwu Zeusa i Hery. Na ta przileżytość Greki dycki rychtowali fajer, ale niy wiymy, jak ôn wyglōndoł.
Starowieczne Rzimiany ôd idōw lutowych (trzinŏstego lutego) bez trzi dni fajrowali luperkalia. Plutarch tak ô nich pisoł: Modzi ze rzimskij arystokracyje lŏtajōm pō mieście pō nagu […] i pierōm wochatymi rzymiyniami ludzi, z kerymi sie trefiōm. Mocka zŏcnych kobiyt na schwŏl stŏwŏ im na drōdze i […] wyciōngajōm rynce, coby dostać pō nich, pōniywŏż wierzōm, co brzymiynne skuli tego prościj urodzōm, a niybrzymiynnym bydzie prościj zastōmpić. Fajrowaniŏ luperkaliōw zakŏzoł papiyż Gelasius I (492–496).
Nojstarsze teksty ô Walyntynkach
Wedle mocki ludzi nojstarszy tekst ô Walyntynkach to „Ptŏsi Syjm” napisany ôd Geoffreya Chaucera w 1382 roku na jubileusz manżelstwa krōla Anglije Richarda II i Anny Czeskij, kaj autōr pisze: „Tak to w kożdy Dziyń świyntego Walyntego / Kożdy ptŏk ôbiyroł kochanka swojigo.” Postrzodek lutego to je ale trocha cudaczny czas dlŏ ptŏkōw we Angliji na zŏlyty. Barzij racjōnalne je spōmniynie świyntego Walyntygo z Gynuy, biskupa, kery umrził kole 307 roku. We kalyndŏrzu liturgicznym je ôno 2 mŏja i tyż w tyn dziyń bōł podpisany traktat manżelski Richarda i Anny.
Nojstarszŏ znōmŏ walyntynka była napisanŏ ôd Karola Orleańskigo do swojij żōny kejś miyndzy 1416 a 1435 rokym. Karol ôd batalije pod Agincourt (1415) siedzioł zawarty we lōndyńskij Tower i napisoł: „Je żech już chory z miyłości, / Moja nojsłodszo Walyntynko”. Chociŏż po 25 latach zawarciŏ bōł nazŏd wolny, to niy prziszło mu sie trefić ze żōnōm, pōniywŏż umrziła ôna podwiela go Anglijŏki puściyli.
Na isto ciekawe je to, że nasz zimowy krōl, Fridrich V, żyniōł sie z Elżbiytōm Stuart w Angliji 14 lutygo 1613 roku, a na ta przileżytość John Donne napisoł dlō nich epitalamiōm (śpiywka weselnŏ), kere Anglijŏki uznŏwajōm za przikłŏd nojwyższego kōnsztu. Autōr bez cołko śpiywka gŏdŏ do świyntego Walyntego, ale zacytuja ino piyrszy wers: „Chwoła ci, biskupie Walynty, ôd kerego dziyń to je”. Fridrich bōł korōnowany na krōla Czech 4 listopada 1619, a panowoł ino rok i sztyry dni.
Zŏlyty we naszyj tradycyji
Skuli tego, że przinŏleżymy do strzodkowyj tajle Europy, nigdy niy mieli my tradycyji fajrowaniŏ Walyntynek. Do Niymiec były ône prziniesiōne ôd amerykōńskich wojŏkōw po drugij wojnie światowyj, a we Polsce i Czechach pokŏzały sie we 90. latach XX stoleciŏ.
Dycki mieli my za to tradycyjo sobōtki abo świyntego Jana. Pogańskŏ sobōtka fajrowanŏ była z 21 na 22 czyrwca jeszcze dugo po chrystianizacyji Ślōnska. Pawoł Jasienica pisoł, że biskup wrocławski zakŏzoł fajrowaniŏ sobōtki na Ślynży kole 1928 roku, a ôstatni rŏz richtich po pogańsku fajrowano było tam we 1937 roku, kej widzioł to niymiecki badŏcz Fritz Geschwendt.
Noc świyntojańskŏ przitrefiŏ sie dycki we wilijo świyntego Jana – z 23 na 24 czyrwca. Kościōł złōnaczōł tako tradycyjo, coby ludzie skōńczyli fajrować sobōtka. Podarziło sie to niy do kōńca, bo terŏzki jedna i drugŏ noc sie motlajōm i niykerym sie zdŏwŏ, co sobōtka i noc świyntojańskŏ to je jedno i to samo. Nojważniyjsze ale, że już za starego piyrwyj mieli my lepszo tradycyjo fajrowaniŏ miyłości. Pojakymu? Nasza tradycyjŏ je starszŏ aniżeli Walyntynki ô pŏraset lŏt – to rŏz. We czyrwcowõ noc je dycki kole dwadziścia stopni cieplij aniżeli w lutowy dziyń – to dwa. No i snadnōm rzeczōm noc była dycki lepszōm kamratkōm dlŏ kochankōw aniżeli dziyń (no niy gŏdejcie, że niy) – to trzi.
Tajla 2. Rōmantycznie po ślōnsku piyrwyj
Trza prziznać, co niy mōmy tradycyje pisaniŏ ani gŏdaniŏ pō naszymu ô tym, co czujymy, bo ôd tego była gŏdka niymieckŏ, polskŏ abo czeskŏ. Nigdy tyż niy byli my rōmantyczni, a gibko przełaziyli my do kōnkretōw. Nojlepij to pokŏzuje Tyjater Korez we swojij adaptacyji „Cholōnka”. Stanik z Michciōm siedzōm sie na trŏwie, ôn jij ôtwiyrŏ knefle we klajdzie, a ôna zgańbiōnŏ padŏ Te, a co ty robisz? Stanik na to: No lygej!
Jak sie wejrzeć do ksiōnżek ze ślōnskimi śpiywkami, to tyż w nich za czeski rōmantyzmu niy ma. Durch ino ô ôbrŏcaniu za stōdołōm i tracyniu wianka. Nojleksze, co żech poradziōł znŏlyźć, to A jak pōdziesz na zŏlyty, niy syjmuj ty mycki, / Coby dziouchy niy padały, iże to tak wdycki. / A jak pōdziesz na zŏlyty, niy syjmuj ty galŏt, / Coby dziouchy niy padały, iżeś sie niy najŏd.” (u Malinowskigo).
Rōmantycznie po ślōnsku dzisiej
Autorōw, co piszōm rōmantycznie po ślōnsku idzie porachować na palcach jednyj rynki. Naprŏwda to na jednym palcu, bo rozchodzi sie ô Karola Gwoździa. Możno to skuli tego, że w nŏs tyż je jakŏś blokada do gŏdaniŏ ô uczuciach pō naszymu. Ôd razu przełażymy na polski, a dyć we naszyj gŏdce je mocka słōw i fraz, kere majōm na isto srogi ladōnek ymocyjōnalny: „kusik”, „przŏć”, „kochanka”/„kochanek”, „miyłować”, „gryfnŏ frelka”, „szwarny synek”, „ôstōń przi mie”… Źle to brzmi? Po polsku ani by niy szło takij rōmantycznyj atmosfery złōnaczyć, jak idzie pō naszymu.
Chociŏż niy podobajōm mi sie Walyntynki, bo niy sōm my Anglijŏki abo Amerykōny, to wyużyjmy tyn dziyń do tego, coby drugij pōłōwce pedzieć pō naszymu, co czujymy.
Czytej dalij:
Piyrszŏ tajla: Polterabynd i Tarnogōrski Karłuszowiec
Drugŏ tajla: Klŏsztōr Kamilianōw i Rebelijŏ czeskŏ
Trzeciŏ tajla: Sami i Pałac we Rybnyj
Wiyncyj ô ślabikŏrzu:
Teksty ślabikŏrzowe: Sami i Pałac we Rybnyj
Sami
We pōłnocnyj tajli Skandynawije miyszkajōm ludzie Sami (abo Saami) – lud, kery je tam ôd piyńciu tysiyncy lŏt.
Ludzie Sami i ôd nich kultura
Wszyjskich Sami je kole 160 tysiyncy. Nojwiyncyj żyje we regiōnie Sápmi we pōłnocnyj Skandynawiji.
Sami ôd stoleci majōm swoje knify tworzyniŏ roztōmajtych produktōw do używaniŏ bez tydziyń. Mianuje sie to duodji, a mŏ natura kōnsztowo. Duodji to taszki, noże, szolki, szachtelki, niykere tajle ôblyczyniŏ atp. Używŏ sie do tego takich sztofōw, jak drzewo, rogi ôd ryniferōw abo skōra. Tradycyjnie używane farby to czyrwōnŏ, zielōnŏ, modrŏ i żōłtŏ.
Tradycyjne ôblyczynie ôd Sami mianuje sie gákti. Piyrwyj było robiōne ze skōry ôd ryniferōw, ale terŏzki używŏ sie wołny, baumwole abo jedbŏwu.
Mŏwa
Gŏdka ôd ludzi Sami, a radszyj gŏdki, przinŏleżōm do skupiny uralskij. Je ich jedynŏście, a jeszcze pŏra lŏt do zadku we nauce było padano, co sōm nojbliższe gŏdce fińskij. Analizy niykerych lingwistōw ale pokŏzały, iże to, że gŏdki Sami sōm podane na fińsko wziōnło sie z tego, że ône sie ôd dugigo czasu miynszały, a niy ôd tego, że wziōnły sie ôd jakij spōlnyj bezpostrzednij protogŏdki.
Rachuje sie, co gŏdkami Sami bez tydziyń gŏdŏ kole trzidziści tysiyncy ludzi we Norwegiji, Szwecyji, Finlandyji i Rusyji.
Muzyka
Nojbarzij znōmŏ zorta muzyki ôd Sami mianuje sie joik. Podle badŏczōw muzyki je to jedna ze nojstarszych muzycznych tradycyji we Europie, a gyszpant je to, że ôd nij źwiynk je podany na muzyka ôd amerykōńskich Indianerōw.
Tradycyjnie joik śpiywŏ sie a capella, chociŏż terŏzki mocka artystōw używŏ bymbna abo inkszych insztrumyntōw. Skuli tego, że joik mŏ natura szamańsko i przedchrześcijańsko, bez pŏra stoleci śpiywanie jego było zakŏzane.
Sam możecie sie posuchać. Po prŏwdzie je to barzij moderny knif, ale wedle mie taki je nojfajniyjszy dlŏ ucha.
Historyjŏ
Niyjedyn może sie spytać, pojakymu pisza ô Sami. Skuli tego, że ôni majōm take same szprymy jako myńszość, co my.
Kole pōłowy XIX stoleciŏ ze strōny norweskigo regyrōnku zaczła sie presyjŏ, coby Sami sie znorwegizowali, a ôd poczōntku XX stoleciŏ używanie Sami w kościołach, szkołach i urzyndach było zakŏzane. Po strōnie szwedzkij i fińskij niy było takigo czegoś, ale progres ekōnōmiczny skandynawskij pōłnocy zrobiōł swoje.
Miyndzy 1900 a 1940 rokym Norwegijŏ wydała mocka piniyndzy, coby wytympić kultura Sami. Kożdy, co chcioł kupić ziymia we Finnmarku, musioł pokŏzać, że poradzi gŏdać pō norwesku, a norweskŏ i ruskŏ polityka dokludziyła aji do tego, że mocka ludzi było wyciepniyntych ze swojij ziymie. Gŏdka i kultura norweskŏ były pokŏzowane jako moderne, a wszyjsko, co ôd Sami, jako stare, bez kultury, śmiyszne, aji jako coś ôd niższyj rasy.
We Rusyji stare knify życiŏ były zniszczōne ôd kolektywizacyje. Bezma wszyjscy Sami byli ôd wtedy wrażyni do jednego kołchozu, a sowiety durch robiyli na rozwōj tego ważnego strategicznie regiōnu i narŏz naôbkoło sjechała sie mocka ludzi ze cołkij Rusyje.
Batalije we drugij wojnie światowyj przitrefiały sie akuratnie we samym postrzodku ziym ôd Sami. We 1945 roku ze Sápmi ôstały ino ruiny, a cołkŏ widzialnŏ historyjŏ znikła.
Po wojnie piyrsze radiowe wiadōmości w gŏdce ôd Sami szło posuchać ôd 1946 roku, ale cołkŏ kultura i ludzie byli durch ignorowani, a ôficjalnŏ polityka norwegizacyje była kōntynuowanŏ.
Wszyjsko sie zaczło zmiyniać na kōniec 70. i na poczōntku 80. lŏt. Bōł to czas, kej zrobiyła sie srogŏ chaja skuli planu postawiyniŏ wodnyj elektrykownie na rzyce Alta we Finnmarku. Skuli tego jedna wieś i smyntŏrz ôd Sami by musiały być zalōne i cołkŏ Norwegijŏ narŏz zaczła ôsprŏwiać ô tych ludziach. Narŏz ôd nich kultura i gŏdka zaczły sie robić gyszpant i chociŏż na kōniec elektrykownia była postawiōnŏ, to prziszły inksze efekty. Norwegijŏ skōńczyła z politykōm norwegizacyje, a zaczła prōmować Sami. Mało tego: we 1997 roku krōl Norwegije Harald V przeprosiōł Sami za tako polityka i pedzioł, co Norwegijŏ je na terytoriach dwōch ludōw – Norwegōw i Sami.
Myntalność ludzi ale jeszcze niy zmiyniyła sie do kōńca. We 2011 roku miasto Tromsø – nojwiynksze miasto we pōłnocnyj Norwegiji i historyczny dōm ôd Sami – chciało przistōmpić do Regiōnu Gŏdki Sami. Skuli tego wszyjske tabule w mieście by były we dwōch gŏdkach, a Sami by mogli w urzyndach gŏdać po swojimu. Prawicowcy zaczli ale skuli tego chaja i gŏdali, że to je norweskŏ ziymia, a Sami to coś cudzego (sic!). Zrobiyli z tego swoje hasło na welōnek, wygrali go i cŏfli wszyjsko.
Widać niy ino w Polsce sōm ludzie, co sie urwali z dŏwnych lŏt.
Pałac we Rybnyj
Posiedzicielami statku w Rybnyj w XVIII stoleciu ôstali Warkocze, kej kupiyli je ôd Jana Kotulińskigo. Pałac w Rybnyj postawiyli w 1796 roku, a coby być barzij akuratnym, zrobiyła to Antōnina Warkocz z Bujakowskich, gdowa po Karolu Antōnim Warkoczu. Stawiynie było w baukōnszcie niyskororenysansowym i klasycystycznym. Fōndatorka umrziła w 1829 roku i ôbiekt erbli pō nij Chrzōnszczewscy, kerzi przedali go w 1856 von Koschützkim.
Koschützcy byli familijōm szlacheckōm polskigo pochodzyniŏ. Nojdŏwniyjszy czōnek ôd nij to bōł Maciej – warszawski podstarosta kole 1530 roku. W XVII stoleciu przekludziyli sie na Gōrny Ślōnsk i dorobiyli sie sam mocki dōminiōw. W czasach krōla Stanisława Augusta Paweł i Maciej von Koschützki przekludziyli sie nazŏd do Polski, kaj dostali indygenat i jedyn ôstoł kanōnikym w Gniyźnie, a drugi kapitanym Wojska Korōnnego. Potōmni ôd Macieja ôstali po rozbiorach na polskich ziymiach.
A co do linije ślōnskij: w 1811 Karol von Koschützki dostoł przizwolynie na skuplowanie miana Koschützki z mianym Larisch (moc barzij znanym; Karol bōł erbym ôd Gustawa von Larisch) i ôdtōnd pisoł sie von Koschützki-Larisch. Uwŏżoł sie za Niymca, chociŏż bōł polōnofilym. W latach 1851-1853 wydŏwoł “Poradnik dla ludu Górnośląskiego”, w 1859 przekŏzoł gminie 1000 talarōw, coby były piniōndze na sztwŏrtego rechtora, ale mioł jedyn warōnek: w szkole majōm być sztyry godziny polskigo w tydniu. Mioł dwōch synōw – Adalberta i Alfreda i to prawie tyn drugi kupiōł pałac w Rybnyj i sie tam przekludziōł. Pō nim miyszkoł tam syn ôd jego brata Richard, a niyskorzij syn ôd Richarda, Egōn.
Egōn pōnoć welowoł za Polskōm. Po wytyczyniu granicy znŏd sie po polskij strōnie kole kilōmetra ôd granicy. Mylynie patriotyzmu z nŏrodowym szowinizmym – dōmyna aktywistōw z cyntrale – dokludziyło do tego, iże Egōn, dyć Niymiec, mioł już zatela. W 1922 roku przedoł Rybno i wyjechoł z familijōm do Wrōnina.
Ôd 1935 pałac bōł siedzibōm Skupiny Strzeleckij, a w czasie drugij wojny światowyj familijŏ Donnersmarck trzimała w nim swoje dokumynty. W 1945 stawiynie przerobiōno było na pōmiyszkania kōmunalne. Jak to bywŏ przi pōmiyszkaniach kōmunalnych – ôbiekt ôstoł doimyntnie zdewastowany. Szczyńściym w latach 1974-1980 strzybnicki Zamet społym z krakowskōm Prŏcowniōm Kōnserwacyje Zabytkōw ôdnowiyli pałac. Ôd 1983 używało go Stŏwarziszynie Polskich Artystōw Muzykōw, w 1991 zmiyniōł sie na Regiōnalne Cyntrōm Kultury, a ôd 1998 fōnguje jako Pałac w Rybnyj spōłka z o.o. Je tam dzisiej hotel, restauracyjŏ i cyntrōm kōnferyncyjne. Ôrganizuje sie tyż kōncerty kameralne.
Ô pałacu idzie posuchać na strōnie Radia Katowice. Ôsprŏwiŏ ô nim Arkadiusz Kuzio-Podrucki, nojwiynkszy szpec ôd ślōnskij szlachty i arystokracyje.
Czytej dalij:
Piyrszŏ tajla: Polterabynd i Tarnogōrski Karłuszowiec
Drugŏ tajla: Klŏsztōr Kamilianōw i Rebelijŏ czeskŏ
Sztwŏrtŏ tajla: Zōmek w Starych Tarnowicach i Walyntynki
Wiyncyj ô ślabikŏrzu:
Teksty Ślabikŏrzowe: Klŏsztōr Kamilianōw i Rebelijŏ czeskŏ
Klŏsztōr Kamilianōw we Tarnowskich Gōrach
Nowogotycki klŏsztōr Kamilianōw w Tarnowskich Gōrach stoji przi bytōmskij ceście ino pŏraset metrōw ôd starego miasta. Nojprzōd mioł być postawiōny w Popielowie wele Ôpolŏ, a niyskorzij Miechowicach. Bez cufal ale dwa ôjce na ôdpuście w Nŏkle trefiyli sie z Łazŏrzym Henckel von Donnersmarckym, a ôn jak sie przewiedzioł, że durch szukajōm placu pod stawiynie, pedzioł im, że może im dŏć swōj grunt blisko stacyje w Tarnowskich Gōrach. Po połedniu wszyjscy poszli tam zobejrzeć i Kamiliany stwierdziyli, że plac je dobry na lazaryt i klŏsztōr.
W paździyrniku do ôjcōw prziszło dwōch chopōw z Bobrownik i pedzieli, że keby Kamiliany postawiyli w takim placu, że ludzie ôd nich by mogli mieć bliżyj na mszo, to gmina dociepnie 30 tysiyncy marek. Ta informacyjŏ wartko doszła do Łazŏrza, a tyn pedzioł, że zrobi co może. Niydugo niyskorzij spōlnie z Arturym Henckel von Donnersmarckym, bratym ôd niego (to była włŏszczyzna ôd nich ôbu), doł im gynau tyn plac, w kerym dzisiej stoji klŏsztōr.
Robota zaczła sie w kwietniu 1906 i po prŏwdzie była niylegalnŏ, bo zwōl na nia prziszoł po sztyrech miesiōncach. W czyrwcu 1907 wszyjsko było fertich. Cołkŏ inwestycyjŏ kosztowała 297335 marek i 74 fynigi, z tego 181 tysiyncy dali ludzie jako ôfiara (Łazŏrz doł 40 tysiyncy), a reszta sfinancowały pożyczki.
Nojprzōd bōł sam lazaryt dlŏ alkoholikōw, kaj ôjce prŏcowali spōlnie z pacjyntami nad wylyziyniym ze złego zwyku. W 1914 skuli wojny Kamiliany przirychtowali rezerwowy lazaryt dlŏ wojŏkōw, krōtko bōł sam tyż sierociniec wojynny. Ôd wielgigo kryzysu ôtwarto ôstrzodek dlŏ psychicznie chorych.
W 1949 roku regyrōnek zabroł klŏsztōr zakōnowi i ôd tego czasu bōł sam Miejski Lazaryt nr 2. W 1998 Kamiliany dostali nazŏd swoja włŏszczyzna.
Rebelijŏ czeskŏ i lisowczyki
Na poczōntku lutego 1620 roku Korōngew Elearskŏ, kero znōmy tyż pod mianym Lisowczyki stanyła na Ślōnsku. Czego sam szukali?
Ôd 1526 roku krōlami Czech byli Habsburgi, kerzi byli katolikami. Skuli tego podle zŏpisōw pokoju augsburskigo mogli przemiynić Czechy, a tyż Ślōnsk, Morawy i Łużyce w państwo blank katolicke. Przeciw tymu stoła tradycyjŏ niyciśniyńciŏ sie do gōw poddanych.
We 1609 roku cysŏrz Rudolf II wydoł dokumynt mianowany Rudolfowym Majestatym, w kerym zapisano było, że żŏdyn niy może być przimuszōny do żŏdnyj religije na ziymiach czeskich. Po Rudolfie prziszoł w 1612 roku Maciej. Chociŏż chcioł kōntynuować liberalno polityka, to dużo do pedzyniŏ mioł jego brat – Maksymilian. Bōł ôn twardym katolikym i chcioł dokludzić do tego, coby nŏstympnym cysŏrzym bōł blank antyprotestancki arcyprinc Ferdynand.
Ferdynand bōł korōnōwany na krōla Czech we 1617 roku i zaczōn dysputyrować ze czeskimi panami eli Rudolfowy Majestat fōnguje ino na ziymiach ôd panōw abo we cołkim czeskim państwie, a w lutym 1618 roku cysŏrz kŏzoł strzimać robota na bausztelach protestanckich kościołōw. 6 marca grupa nojbarzij radykalnych protestantōw napisała petycyjo do namiestnikōw ôd cysŏrza, coby dostać potwierdzynie religijnych swobōd. Dostali ôdpowiydź negatywno, zatym wysłali drugi brif, ôd razu do cysŏrza. Cysŏrz ôdpisoł to samo i tak ciepnōł protestantōm handszuła.
23 mŏja we zōmku na Hradczanach trefiyli sie namiestniki ôd cysŏrza ze panami protestanckimi. Zrobiyła sie chaja i protestanty wyciepli namiystnikōw bez ôkno, ale ôba ino sie trocha potrzaskali i uciykli.
W marcu 1619 roku umrził cysŏrz Maciej i dlŏ krōla czeskigo doszoł jeszcze problym przejyńciŏ cołkigo Cysarstwa, pōniywŏż chociŏż była to mōnarchijŏ elekcyjnŏ, to tak na isto korōna cysŏrskŏ była erbowiznōm Habsburgōw, a Ferdynand bōł piyrszy we raji do trōnu. We mōmyncie, kej krōm Karniole, Styryje i Tyrolu, wszyjske ziymie habsburske były we fermyncie abo ôtwartyj rebeliji, ziymia sie zaczła Ferdynandowi pod nogami suć.
We czyrwcu 1619 armijŏ czeskŏ stała pod murami Wiednia. Kōmandyr wojsk rebelianckich, grŏf von Thurn pewnikym mioł nadzieja, co stolica Cysarstwa skapituluje ze strachu, bo niy mioł tela ludzi, coby weznōńć take sroge miasto. Wojska było kole 10000 ludzi, a moc z nich to była ziymskŏ gotowość (zemská hotovost – czeskŏ forma pospolitego ruszyniŏ). Thurn po pŏru dniach, kej widzioł, co miasto sie niy poddŏ, poszoł z armijōm nazŏd do Czech.
Czechy szukali koalicjantōw i skuli tego uzdali sie, co zdetrōnizujōm krōla i ôbiyrōm nowego. Kej Ferdynand bōł we Frankfurcie na welōnku cysarskim w siyrpniu 1619 roku, stany czeske, morawske, łużycke i ślōnske zdetrōnizōwały go i poprosiyły Fridricha, elektora Palatynatu, kalwinisty i gowa Unije Protestanckij, coby wziōn czesko korōna. Fridrich przijōn forszlag i 4 listopada korōnowoł sie na krōla Czech. Efekt bōł blank ôpaczny ôd tego, co chcieli Czechy. Krōl Anglije Jakōb I, teść ôd Fridricha, bōł ściykły skuli tego, co robi nowy krōl Czech, a dlŏ Hiszpanōw i Bajerŏkōw Elektorat Palatynatu bōł atrakcyjnym strategicznie kōnckym ziymie.
3 lutego 1620 roku na Ślōnsk weszli lisowczyki, kerzi zaciōngli sie do sużby cysŏrzowi. Nojprzōd stanyli pod murami Tarnowskich Gōr, kaj prziwitano ich kanōnami. Na noc ôstali we pŏru wiŏskach na połednie ôd Bytōmia, a sztwŏrtego lutego złupiyli Strumiyń i Skoczōw. 8 lutego byli już pod Wiedniym i skuli tego kōmandyry ôd Cysŏrza nojprzōd miarkowali, co majōm przed sobōm wroga, bo niy poradziyli spokopić jak wojsko może iś 60 kilōmetrōw na dziyń.
20 września armijŏ cysŏrskŏ weszła do Czech i zaczła iś na Praga. Wtynczŏs wojsko rebeliancke było na Morawach i niy mogło zrobić inakszyj, ino wartko iś, coby brōnić stolicy. Jedni i drudzy trefiyli sie wele Rokycanōw, ale katoliki ôbeszli protestantōw i poszli dalij. Czechy musieli zaś desperacko gōnić, coby stanōńć miyndzy armijōm katolickōm i stolicōm.
8 listopada wojsko cysŏrske stanyło pod Pragōm, kaj byli już tyż rebelianty, kerzi ufortyfikowali sie na Biołyj Gōrze. To, co sie niyskorzij stało, ciynżko mianować batalijōm, bo w godzina cołkŏ czeskŏ armijŏ była rozniesiōnŏ na tajle. Rebelijŏ była skōńczōnŏ.
Ślōnsk mioł dziepiyro we dalszych latach być zniszczōny i chociŏż szkody niy były take, jak bez tyn przikłŏd we Wirtymbergiji, kerŏ straciyła trzi ćwierci populacyje, to zdŏ sie, co zmiany dymograficzne i rekatolizacyjŏ zmiyniyły ôbrŏz naszyj ziymie nojbarzij we naszyj historyji.
Czytej dalij:
Piyrszŏ tajla: Polterabynd i Tarnogōrski Karłuszowiec
Trzeciŏ tajla: Sami i Pałac we Rybnyj
Sztwŏrtŏ tajla: Zōmek w Starych Tarnowicach i Walyntynki
Wiyncyj ô ślabikŏrzu:
Teksty ślabikŏrzowe: Polterabynd i Tarnogōrski Karłuszowiec
Polterabynd
Do dzisiej pamiyntōm, jak za bajtla słyszołch trzaskanie szkła przed godami u sōmsiadōw. Wtedy myślołch, co je to normalnŏ tradycyjŏ we cołkij Polsce. Polterabynd niyma ale polski, a ślōnski tyż niy do kōńca.
Żŏdyn niy poradzi pedzieć, skōnd wziōnło sie trzaskanie szkła przed godami. Jedni wierzōm, co biere sie to ze zwykōw germańskich plymiōn, kere ciepały szplitry, coby ôdgōnić złe mŏry. Inksi padajōm, co zdrzōdłym je trzaskanie gliniannych nŏczyń po pogańskij ôfiarze. Je tyż możebne, co polterabynd mŏ tyż motyw blank psychologiczny: chopcy, kerzi chcieli ôżynić sie z dziouchōm, kerŏ wydŏwŏ sie za inkszego, mogli przijść i puścić ze siebie nerwy.
Słowo „polterabynd” wziōnło sie z niymieckigo „Polterabend”, a to zaś ôd „poltern” (robić larmo) i „Abend” (wieczōr).
Piyrszy rŏz pisano było ô tym we 1517 roku we strzodkowych Niymcach i tam tyż sie polterabynd festuje, ale niy we cołkich – na Bajerach, a tyż we Austryji i Szwajcaryji żynich i modŏ pani majōm ôsobne fajry ino dlŏ synkōw abo dziouch. Trzaskanie fajrujymy tyż my, Kociewiŏki, Kujawiŏki i Kaszuby. We Daniji za to polterabend to je miano kożdego fajru przed godami, chociŏż niy ma tam tradycyje trzaskaniŏ niczego.
W Niymcach trzaskać we polterabynd idzie wszyjsko krōm szkła i zdrzadeł. Wierzi sie tam, co strzaskane szkło przinosi pecha, a strzaskane zdrzadło to już blank niyszczyńście. W niykerych regiōnach ô pōłnocy hajcuje sie galŏty ôd żynicha, a strzewiki ôd modyj pani przibijŏ sie kajś gwoździami. Hasie po spŏlōnych galŏtach sie zbiyrŏ i społym ze flaszkōm gorzoły wrażŏ do ziymie, a rok niyskorzij sie flaszka wykopuje i wypijŏ.
A jak u nŏs sie fajruje polterabynd? Dziyń abo pŏra dni przed godami przŏciele i ci, co niy sōm zaproszyni na wesele prziłażōm przed chałpa ôd modyj pani. Po prŏwdzie zaproszynie na polterabynd niyma nic przidajne i przijść może kożdy, fto chce. Polterabyndu sie tyż niy anōnsuje. Porzōnd modzi padajōm kōmu, co fajer bydzie w tyn a tyn dziyń i informacyjŏ sie sama rozłazi po ludziach.
Goście sōm ôblyczyni na krasiato, a niyrŏz ôdstawiajōm kōmedyjo ze cyganiōnōm modōm pŏrōm. Modzi tyż majōm niyrŏz ôblyczōne treski ze śmiysznymi hasłami. Niyskorzij goście na zygrōdka zaczynajōm ciepać roztōmajte rzeczy, a prawi modzi niy mogōm sie gorszyć ô nic, chociŏż bydōm musieli cołki rojmōng skludzić. W lufcie furgŏ wszyjsko – ôd ausgusōw, bez dōnice, aże po sztepsliki i zdrobiōny styropian. Inakszyj aniżeli w Niymcach, u nŏs idzie tyż trzaskać szkło, zdrzadła ale sōm zakŏzane skuli tych samych prziwiarek, co tam. Wierzi sie, co im wiynkszy krōm bydzie do skludzyniŏ, tym wiyncyj szczyńściŏ bydōm mieć modzi. Tak to ôkludnŏ zygrōdka na jedyn wieczōr stŏwŏ sie nojgorszym bajzlym. Modzi muszōm wszyjsko skludzić, a to skuli tego, co majōm sie przewiedzieć, co skōńczyło sie leke życie i terŏzki czekŏ ich moc roboty. Inkszōm ważnōm wiadōmościōm je to, co jeźli skludzajōm społym, to i społym poradzōm sie z kożdōm niyprzileżytościōm.
Werci sie tyż pedzieć, co niy wszyndy trzaskŏ sie bele co. Na Ślōnsku porzōnd trzaskŏ sie ino porcelana.
Snadnōm rzeczōm trzaskanie i larmo to ino jedna strōna cołkigo polterabyndu. Po trzaskaniu zaczynŏ sie gościna, a we myni idzie znojść roztōmajte maszkety. Idzie trefić kartŏfelzalat, bigos, smażōny wuszt, żymlŏk abo krupniŏk, a jak sie już dobrze pojy, to idzie sie jeszcze dociś kołŏczym. Drużba co chwila polywŏ gościōm, co tam mŏ we flaszce, ale tyż sōm brauzy i inksze napoje.
Niy idzie niy spōmnieć, co „Polterabend” to je tyż tytuł dziwŏdła Stanisława Mutza. Zaczynŏ sie na ôstatku piyrszyj światowyj wojny, a kōńczy we nowyj Polsce. Jak idzie przeczytać na strōnie internetowyj Ślōnskigo Tyjatru, je to poetycki fresk, kery ôsprawiŏ ô pōmotlanyj historyji Ślōnska i Ślōnzŏkōw.
Dzisiej polterabynd sie corŏz to mynij fajruje. Corŏz to wiyncyj trefiajōm sie gody na moda zachodnio ze sztandardowym fajrym choby z filmu. Niy wiym eli to skuli tego, co na kożdo tradycyjo sie u nŏs dziwŏ choby na relikt dŏwnych lŏt, eli je to skuli cołkij globalizacyje. Zdŏ sie ale pedzieć, co przeca nasze tradycyje to je to, co nŏs definiuje. Niy pozwōlmy na to, coby ze wszyjskigo, co ślōnske, ôstała nōm ino gŏdka.
Tarnogōrski Karłuszowiec
Jak bydziecie w Tarnowskich Gōrach, to niy możecie zapōmnieć ô tym, coby sie przeszpacyrować bez ulica Miarki, kerŏ kludzi ôd Piastowskij do Legiōnōw. Mŏ ôna swōj włŏsny klimat, mocka przi nij piyknych stawiyń stoji, a to, że je wyflostrowanŏ, to dopołniŏ cołkości. Na kōńcu, tam, kaj je krziżōwka z Legiōnōw stoji pałac Karłuszowiec abo Carlshof, w kerym terŏzki je Edukacyjne Cyntrōm Ôbleczyniŏ i Rzymiosła, a przōdzij szło tam trefić same sroge perzōny.
Wszyjsko zaczło sie kole 1650 roku, jak Aleksander Cucher kupiōł ziymie naôbkoło i zrobiōł tam gospodarka. Niycołke sto lŏt niyskorzij, przi przileżytości drugij ślōnskij wojny swobodny pōn stanowy Bytōmia Karol Jōzef Erdmann Henckel von Donnersmarck wziōn strōna Maryje Teresy, eli Austryjŏkōw. Prusŏki wojna wygrali i skuli tego wszyjske dōminia ôd bytōmskich Donnersmarckōw ôstały skōnfiskowane i przekŏzane protestanckij liniji familije, a Karol musioł przeniyś sie do Wiednia, kaj umrził w 1760. Nojstarszy syn ôd niego, Franc Ludwik, poradziōł ôdzyskać włŏszczyzna, ale musioł znojś sie nowy dōm, bo zawczasu Donnersmarcki miyszkali we bytōmskim ratuszu. Beztōż kupiōł statek po Cucherze i doł mu miano Carlshof ku erze swojigo fatra.
Stawiynie trocha przebudowoł, coby pomiyściyła sie tam familijŏ i rzōndzicielstwo ôd niego dōminiōw. Umrził w 1768 roku, a Leopoldyna, żōna ôd niego, żyła jeszcze dalsze dwadziścia sztyry lata w Karłuszowcu. Skirz tego, że była z niōm skuplowanŏ francuskŏ familijŏ grŏfōw La Valette d’Uclaux, w pałacu miyszkali ôni ôd kōńca XVIII stoleciŏ. Możliwe, iże trefiyli tam skuli Francuskij Rewolucyje.
Na poczōntku XIX stoleciŏ wele pałacu zrobiōno park landszaftowy, a w pōłowie tego samego przekludziyli sie tam byamtry bytōmskich dziedzin Donnersmarckōw. Po piyrszyj światowyj wojnie w Karłuszowcu prŏcowoł zarzōnd polskij tajle The Henkel von Donnersmarck-Beuthen Estates Limited (w Bytōmiu bōł zarzōnd tajle niymieckij). W 30. latach miyszkoł tam z żōnōm i cerōm kuzyn ôd Donnersmarckōw fyrszt Paweł Sapieha, kery niyskorzij bōł podpukownikym amerykōńskigo wywiadu. Żōna ôd niego to była Virgilia Peterson, żurnalistka.
Tak, jakech na poczōntku napisoł, ôd 1959 do dzisiej w pałacu je szkoła. Niyma ôn jakiś ekstra z wyglōndu, atoli w tych murach siedzi ślōnskŏ historyjŏ, a dyć keby jij niy było, toby niy było i nŏs.


c: text/html

text:
Mapa kodów pocztowych ulica HurtowaUlica: Hurtowa
Miejscowość: Konin
Gmina: Konin
Powiat: Konin
Województwo: wielkopolskie
Kod pocztowy: 62-510
Kody pocztowe
Rzeszów kody pocztowe
Działoszyn kod pocztowy
Adwentowicza Karola 6 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 7 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 8 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 9 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 10 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 11 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 12 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 13 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 14 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 15 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 16 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 17 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 18 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 19 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 20 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 21 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 22 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 23 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 24 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 25 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 26 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 27 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 28 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 29 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 30 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 31 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 32 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 33 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 34 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 35 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 36 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 37 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 38 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 39 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 41 Katowice kod pocztowy
Adwentowicza Karola 42 Katowice kod pocztowy
Mapa strony

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Szyńdźelńa
Szyńdźelńa (pol. Szyndzielnia, dowńi Szędzielnia, mjym. Kamitzerplatte) – gůra Ślůnskigo Beskidu, 1028 metry wysoko. Położůno je půmjyndzy dolinůma Uolszůwki, Wapjyńiki a Bjołki, we grańicach mjasta Bjelska-Bjołyj, we grańicach Landszaftowego Parku Ślůnskigo Beskidu.
Pod wjyrchym, na wysokośći 1001 m n.p.m, stoji turystyczne schrůńisko, kere wybudowała mjymjecko uorgańizacyjo Beskidenverein we 1897 roku. Je to pjyrsze schrůńisko we polskij tajli Ślůnskigo Beskidu, kere dźoło do dźiśej. Kole schrůńiska je mało zygroda botańiczno.
Na Szyńdźelńa prowadźi moc cestůw turystycznych - ze Bjelska-Bjołyj, Klimczoka, Bystryj (a gynau ze Koźyj Gůry) a Uolszůwki Gůrnyj. Fest popularno je tyż zajlbana (dźoło uod 1953).


text:
Geografijo
Geografijo (gr. ΓewYpaφίa, Yῆ geos – "źymja" i Ypάφw grapho – "pisza") – nauka uo zrůżńicowańu powjyrzchńi Źymji, a dźałalnośći i ajnfluśe ludźi na ja i na środowisko przirůdńicze. Za autůra mjana "geografijo" uznowo śe greckigo matymatyka, astrůnoma a filozofa - Eratostenesa s Cyreny.
Zorty geografji[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Geografijo je naukům, kero mo dwa kerunki badań (tzw. dualism):
- Geografijo fizyczno - zajmuje śe bezma ino środowiskjym przirůdńiczym
- Geografijo społeczno-ekůnůmiczno - zajmuje śe wszelkům dźałalnośćům ludźi i strukturům żyća społycznygo a gůspůdarczygo


text:
Mapa kodów pocztowych ulica UroczaUlica: Urocza
Miejscowość: Orzesze
Gmina: Orzesze
Powiat: mikołowski
Województwo: śląskie
Kod pocztowy: 43-186
Kody pocztowe
Włocławek kod pocztowy
Włodawa kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 9 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 13 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 14 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 15 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 18 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 19 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 22 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 23 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 25 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 27 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 32 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 33 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 34 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 38 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 39 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 41 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 42 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 45 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 46 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 47 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 52 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 54 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 55 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 58 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 59 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 60 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 62 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 63 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 65 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 66 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 67 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 68 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 72 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 73 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 74 Katowice kod pocztowy
Grzyśki Jakuba 77 Katowice kod pocztowy
Mapa strony


text:
Nie możemy przejść obok tego dnia obojętnie, gdyż żyjemy i działamy w mieście górniczym. Wielu naszych znajomych oraz przyjaciół, jak i rodziców naszych harcerzy jest Górnikami.
Tak więc w tym dniu składamy Wam drodzy Górnicy życzenia:
"Dzisiej je czwortego grudnia. Dzisiej mosz swoi świynto. Dziyń grubiorza! Chca Ci winszować szczyńscio na grubie i bezpiecznygo fedrunku.
Winszuja Ci coby sie Tobom, tam na dole durś opiekowała Twoja patronka, świynto Barbora. Niych Cie łochranio łod wszyjstkigo złego. Niych podpiyro nad Tobom fyszta, niych trzmie zola, niych wydmuchuje metan i łoddalo łod Ciebie kożde tompniyńci.
Winszuja Ci żebyś dorobiył szczynśliwie do pyndzyje. Tela wiela zjazdów, tela wyjazdów! Szczynść Boże!"


text:
Feryje, weekyndy i świynta to czos, kedy nojwiyncyj ludzi ciśnie dychnyć. Jadōm bele kaj, kajś fōrt ôd swojij chałpy, coby niy dziwać sie na te same gymby co na beztydziyń. Podug nos rajza je zawdy dobrōm idyjōm. Tak samo jak zmiynianie. Tōż poczytejcie dzisioj ô Airbnb i możnej tyż cosik zmiynicie. A kōnkretnie to myślynie, że spanie w rajzie to musi być zawdy hotel, hostel abo celt na polu.
Mosz już kōnto na Airbnb ale niy wiysz jak zabuchować izba? Wlyź TUKEJ
Airbnb – zabuchuj se ôd kogoś chałpa
A keby tak zabuchować se izba… u kogoś w dōma? Abo garaż przi chałpie przeônaczōny na szlafsztuba? Jako by sie zwiydzało Italijo, keby za ścianōm ryczeli liryczne Ho fame!, a na schodach wōniało nudlami? I to wszyjsko ganc tōnij jak łōżko w hostelu ze siedmiōma cudzymi ludziami. Wziynibyście, pra?
Wartko, akuratnie i po tōniu
Airbnb to je zajta, na kerej umicie se znojś wyśniōno sztela do nynanio. Wpisujecie miasto i pora jak przi sznupaniu za hotelami, a potym sztelujecie wiela mocie do udania za nocka i eli chcecie cołkie miyszkanie abo yno izba. Jak już wszyjsko Wōm spasuje, to wysyłocie antrag ô rezerwacyjo. Jak gospodorz ôdpisze “ja”, to śmicie pakować tasze, a ôn po leku szykuje łōżka, coby Wasze pōłrzitki se mogły na nich wygodliwie legnyć.
Tukej akuratnie wytuplikowane jako sie to wszyjsko buchuje (po polsku): Jak zarezerwować nocleg przez Airbnb?
Bezpieczyństwo na Airbnb
Czamu to je lepsze jak ôgłoszki znolyziōne bele kaj we internecie? Bo Airbnb ubezpieczo i Wos, i gospodorza. Okrōm tego umicie poczytać akuratny ôpis kożdej szteli, kuknyć na bildy a referyncyje ôd kożdego hosta. Po rajzie Wy tyż bydziecie go ôcyniać: za snōżność, lokalizacyjo a za to, eli ôpis bōł po prowdzie napisany. Tak, coby nastympni wiedzieli jako je na miyjscu.
Airbnb abo Couchsurfing?
Ciynżko pedzieć co je lepsze – Airbnb abo Couchsurfing. Wszyjsko zależy ôd szprymōw. Przi spaniu bez Couchsurfing lepij poznowo sie ludzi, ale Airbnb mo jedyn wieli plus – niy ma za darmo. Ja, tukej to naprowda je plus! Bo jak już płacicie, to sōmeście kliyntami, tōż śmicie sie dopōminać. Inkszo sprawa, że znolyziynie hosta z CS niy ma już takie lekie i trza swoje przi mōnitorze ôdsiedzieć. A wiadōmo – czos to je pijōndz.
Sniżki, rabaty, dobrota
Jak zaregistrujecie sie z linka: belekaj.eu/airbnb, to na piyrszo rezerwacyjo dostaniecie 100 złotkōw sniżki (to sie zmiynio co jakiś czos, ale jak piszymy tyn tekst, to je tego 24€). Skuli tego, że Wy sie zapisujecie z naszego linka, to jak już zabuchujecie, zajedziecie, przijedziecie nazod i szrajbniecie recynzyjo, to my tyż taki rabat na prziszłość zebierymy.
Na jako rajza idzie sie wybrać tōnij? Jechać umicie bele kaj i wszyjsko jedno na wiela nocek, ale coby sie Wōm liczyło do rabatu, to buchōng musi być na nojmynij 210zł (krōm ôpłocki serwisowej i za schranianie). Bajszpil:
„A ja, zachwolocie coby zebrać 24€!”
Niy. Zachwolōmy, bo Airbnb je dobre. Wiymy, bo rajzowalimy śnimi już przeszło 20 razy. A nasz link wciepujymy, bo jak firma dowo tako ôpcyjo, to żol niy brać, pra? A co je nojlepsze – jak sie już zaregistrujecie, to Wy tyż taki swōj kod bydziecie mieli. Tōż umicie sie nim potym potajlować ze familijōm abo kamratami i sztyjc rajzować tōnij.
Minusy Airbnb
My widzymy we Airbnb yno jedyn minus, ale taki, kery dlo inkszych umi być plusym. Firma kapka za fest sie rozfechtowała i tera ôkrōm izby idzie tamek wystawić tyż inksze dingsy choby ôprowodzki po mieście abo spōlne warzynie regiōnalnych dań. Wielce fajne, ale skuli tego, że je to dociepane do samego Airbnb, to na tej zajcie je już trocha za dużo sztofu. Ale kuknijcie na te nowe atrakcyje, możnej dlo Wos to bydzie cosik zwiedownego 😉
Airbnb lepsze jak hotele?
Airbnb we wiynkszości miast, w kerych my byli, kalało sie lepij jak inksze spanie. Niy wszyndzie je tōnij, bo czasym ôfert je stosunkowo mało (choby we Lipsku) abo je masa dobrych hoteli, kere ku tymu dowajōm śniodani (np. we Floryncyji). My lubiymy mieć niy yno swoja izba, ale cołkie miyszkanie abo i chałpa. Beztōż zajty Airbnb używōmy czynsto a chutnie.
Pora bajszpili naszych buchōngōw bez Airbnb:
- U Joan w Essaouirze – epno chałpa, 5 sypialek i 3 łaziynki dlo siedmiu ludzi po 8€ za nocka
- U Eleny w Barletcie – nocka we superowym apartamyncie za 20€
- U Alessandro w Neapolu – moderne miyszkanie dlo siedmiu ludzi i 15€ za nocka
To jako, prōbujecie? A możnej już buchowaliście cosik bez Airbnb? Fajnie bōło?
Dejcie znać na FB!


text:
Bez1 lato niy chce nōm2 sie włōnczać pieca i nojbarzi3 lubiymy, keby4 jake maszkyty5 sie prawie bez roboty znodły6 same na stole. Na tyn syrnik- niy- syrnik potrza7 15 minut, ale potyn kans8 maszkycynia… i do tego fajnie chōdny9, i fetaminy10, i niy za słodki 🙂 Co potrza? 250 ml krymōwki 800 g jogurtu naturalnego […]
Tag: #słodke
Syrnik koko-wiśnia (Sernik kokosowo- wiśniowy)
Piyrsze1 skojarzynie ze koko to je kura i po prołwdzie2 tyn syrnik tyż ze kurōma3 moł4 co wspōlnego, bo dołwo5 sie rajn6 ôziym7 jajec. Te inksze8 znaczynie koko- dzisiaj może by my to napisali coco- wiedzie nołs do kōłkōsraszpli9. Sōm10 ludzie co ich niy ciyrpiōm, sōm take co sie zarozki11 na nie ciepnōm12 i sōm […]
Banany ze grilla (Grillowane Banany)
Ôstatnio1 pogoda bōła2 łaskawoł i żech sie mōg3 aby trocha pogrillować. Jak czowiek miyszko we srogim4 mieście bez zygrōdki5, to kołżdo chwila przi grillu cołkym inakszyj sie docynio. A że joł lubia roztomajte6 eksperymynty, to jak żech w dōma ôbejrzoł7 banany, to cojsik mie podkusiōło, żeby je wciepnōńć8 na grilla. Ōłma9 ôd moji Kobiyty10 klupała11 […]
Beza ze mango (Po polsku nic innego nie wymyślę)
Poczamu1 lubia mango? Bo je fajnie arōmatyczne2, bo żech go za bajtla3 niy znoł, bo niy je za słodke, … no i całe szczyńście4 idzie dobre mango kupić we Polsce. Choć te ludzie, kerym5 mango rośnie na zygrōdce6, jak widzōm te owoce, kere idzie kupić u nołs7 we sklepie , to sie śmiejōm, że takich […]
Gruszka na szokoladowyj piance (Gruszka na czekoladowym musie)
Niyrołzki1 niy chce nōm2 sie piyc, a moł3 dō nołs przijś4 bezuch5. Wtedy moge sie Wōm przidać recept6, kery7 w połra8 minut Wōm wyczaruje elegancki deser. Tych, co niy lubiōm szokolady, niy ma za kans9, wiync we gusta gojści10 na zicher11 udo sie Wōm wpasować. Co potrza? połra gruszek 250 g maskarpōne 100 ml śmiytōnki […]
Szpajza edberowoł (Pianka truskawkowa)
Na roztomajtych1 fajerach2 połno3 bōło4 zortōw5 szpajzōw, a dlo niyftorych6 trzi nojważniyjsze to: citrōłnowoł7, szokoladowoł i edberowoł, choć je na Ślōnsku kans8 ludzi, kerzi9 na nia by pedzieli10 pozimkowoł abo i ze truskawkami. Mōj jedyn kolega ze szkoły mi padoł11, że kole12 Świbia gołdali13 na nia edberowoł i jakosik tak mie sie te miano14 spodobało, […]
Kulki ze mlyka w proszku (Mleczne trufle ;) )
Piyrwy1 na kołżdym2 wiynkszym fajerze3, a już na zicher4 na weselu, szło trefić5 take fajne małe kulki. Robi sie je ajnfachowo6 i dojś gibko7, besto8 jak mołcie9 mlyko w proszku, to idzie sie je narychtować10, jak bezuch11 już je w drōdze12. Nojlepi jeszcze do nich tak dać kapka13 jakego sznapsa14, ale jak mołcie bajtle15, to […]
Kreple (Pączki)
Tych nadziywanych krepli to żech jeszcze niy robiōł1 (abo jak żech robiōł za bajtla, to już niy pamiyntōm), a że joł lubia eksperymynty, to żech sie za nie wziōn. Jak już czowiek robi kreple, to wiadōmo, że bydzie ich kans2, to tyż trza zawołać kogojś do pomocy przi jedzyniu. Chciołech zrobić je yno ze pó […]
Szokoladowe kulki ze prosym (Trufle czekoladowe)
Nojbarzi1 lubia take maszkyty2, co sie gibko3 rychtuje4 i te szokoladowe kulki sōm5– idzie pedzieć6– idealne. Kupiōłech sie jakiś czołs7 tymu espandowane proso (teke dmuchane). Proso uprawiali nasze pra-praōłpy8 i ōłmy, potyn ô9 nim zapōmnieli, a ôno moł kans10 fetaminōw11, biōłka i zdrowego fetu12. Do tego jeszcze dołech13 mielōne ôrzechy laskowe, co to i fajnie […]
Makōwki (Śląskie danie wigilijne zawierające duże ilości maku ;) )
Receptōw1 na makōwki je na zicher2 tyla, co chałpōw3 na Ślōnsku i kołżdy zawdy4 baje gołdoł5, że ôd niego muter6 abo ōłma7 robi nojlepsze. Tyn recept, co go sam terozki8 czytołcie, dała mi moja Muter, a ônyj kedyjś moja Ōłma i idzie pedzieć, że to już je takoł wielopokolyniowoł tradycja. Co potrza? 25 dkg zmielōnego […]


text:
Popularne rymy do
zycie
mnie
czas
jest
ciebie
dzień
zawsze
wszystko
świecie
życia
świat
wiele
siebie
się
oczy
razem
inie
będzie
serce
serca
słowa
domu
Tobie
urodziny
miłości
marzenia
świata
lat
miłość
głowie
Rymy do zorientuje
absentuje, afrontuje, akcentuje, alimentuje, birbantuje, buntuje, cementuje, dekantuje, dementuje, demontuje, desantuje, diamentuje, domontuje, dyskontuje, elegantuje, eskontuje, fantuje, fermentuje, gruntuje, gwarantuje, gwintuje, implantuje, inkantuje, kantuje, komentuje, kontentuje, kontuje, lamentuje, montuje, nabuntuje, nagwintuje, okantuje, opatentuje, orientuje, patentuje, plantuje, pobuntuje, podbuntuje, pointuje, prezentuje, procentuje, puentuje, remontuje, rentuje, rozmontuje, scementuje, segmentuje, skomentuje, splantuje, spointuje, spuentuje, szpuntuje, tentuje, ugruntuje, wcementuje, wmontuje, wykantuje, wymontuje, wypointuje, wypuentuje, zagruntuje, zamontuje, zbuntuje, zdementuje, zdemontuje, zgruntuje, zmontuje, zorientuje
absentuje afrontuje akcentuje alimentuje birbantuje buntuje cementuje dekantuje dementuje demontuje desantuje diamentuje domontuje dyskontuje elegantuje eskontuje fantuje fermentuje gruntuje gwarantuje gwintuje implantuje inkantuje kantuje komentuje kontentuje kontuje lamentuje montuje nabuntuje nagwintuje okantuje opatentuje orientuje
patentuje plantuje pobuntuje podbuntuje pointuje prezentuje procentuje puentuje remontuje rentuje rozmontuje scementuje segmentuje skomentuje splantuje spointuje spuentuje szpuntuje tentuje ugruntuje wcementuje wmontuje wykantuje wymontuje wypointuje wypuentuje zagruntuje zamontuje zbuntuje zdementuje zdemontuje zgruntuje zmontuje zorientuje
absentuje, afrontuje, akcentuje, alimentuje, birbantuje, buntuje, cementuje, dekantuje, dementuje, demontuje, desantuje, diamentuje, domontuje, dyskontuje, elegantuje, eskontuje, fantuje, fermentuje, gruntuje, gwarantuje, gwintuje, implantuje, inkantuje, kantuje, komentuje, kontentuje, kontuje, lamentuje, montuje, nabuntuje, nagwintuje, okantuje, opatentuje, orientuje, patentuje, plantuje, pobuntuje, podbuntuje, pointuje, prezentuje, procentuje, puentuje, remontuje, rentuje, rozmontuje, scementuje, segmentuje, skomentuje, splantuje, spointuje, spuentuje, szpuntuje, tentuje, ugruntuje, wcementuje, wmontuje, wykantuje, wymontuje, wypointuje, wypuentuje, zagruntuje, zamontuje, zbuntuje, zdementuje, zdemontuje, zgruntuje, zmontuje, zorientuje


text:
Ô tym, iże kůmunikacjo je wożno, wiy kożdy. Żodnego tyż chyba niý trza przekůnywać, jak wożno kůmunikacjo je we biznesie. Beztuż, coby lepij sie kůmunikować a nawiůnzać nowe kůntakty, sbajslowany je cykel trefůw „Jej wysokość komunikacja”.
Roztomajte wykłody, sposobnoś do trefiynio roztolicznych biznesmynůw ai poznanio niýkerych s nich. Tyla, a nawet wiyncy moge dać cykel trefůw zmianowany „Jej wysokość komunikacja”. Idyjo tych trefůw je blank prosto. We wszyskich łazi ô to, coby wywiedzieć sie ô kůmunikacji jak nojwiyncyj, a potrynować ja we żywobyciu. Przi tymu mono jeszcze załatwić pora sprow, abo poznać kogo nowego.
Cołko ta idyjo je na prowda dobro, bo ô tym, iże kůmunikacjo je na prowda potrzebno, przekůnywać niý trza chyba żodnego. Tym barzi wożno je we biznesie. Beztuż sbajslowany uostoł tyn tref. Tref, na kerym kůmunikować sie mioł świot biznesa, nauki, kultůry a sztuki.


text:
Wotstup wjesnjanosty mnohim krótkodobny a njewočakowany
Łaz (AK/SN). Po wšěm zdaću 24. apryla 2016 wola wobydlerjo Łazowskeje gmejny noweho wjesnjanostu. Njedóstanje-li žadyn z kandidatow trěbnu wjetšinu hłosow, dyrbja 8. meje hišće raz wolić. Nowy šef gmejny měł po móžnosći 1. junija swoje zastojnstwo nastupić. Tole podšmórny wčera dotalny wjesnjanosta Udo Wićaz (CDU) na krótkodobnje zwołanym posedźenju Łazowskeje gmejnskeje rady.
Po tym zo je Budyski wokrjesny sejmik Wićaza minjenu póndźelu za noweho prěnjeho přirjadnika wuzwolił, wón 4. januara tónle nadawk přewozmje. Wot awgusta 2001 bě wón Łazowski wjesnjanosta. Wčera so Wićaz gmejnskim radźićelam za wotewrjene a fairne zhromadne dźěło dźakowaše. „Naše diskusije běchu stajnje wěcowne. Nadźijam so, zo sej radźićeljo tele wašnje wobchowaja“, Wićaz rjekny.


text:
Popularne rymy do
zycie
mnie
czas
jest
ciebie
dzień
zawsze
wszystko
świecie
życia
świat
wiele
siebie
się
oczy
razem
inie
będzie
serce
serca
słowa
domu
Tobie
urodziny
miłości
marzenia
świata
lat
miłość
głowie
Rymy do przywódczyni
albertyni, androgyni, asasyni, bernardyni, biorczyni, blondyni, Bogatyni, budyni, bywalczyni, Cedyni, celestyni, ciotczyni, córczyni, czyni, Dagmarzyni, dawczyni, Deborzyni, doradczyni, dozorczyni, dyni, Elwirzyni, Esterzyni, Filistyni, Franczyni, gazdyni, Gdyni, gospodyni, hodowczyni, hospodyni, jedyni, kabotyni, kalikstyni, kapucyni, karmazyni, Kcyni, klaretyni, krawczyni, kretyni, krojczyni, Krutyni, kuzyni, lalczyni, libertyni, Lutyni, łochyni, łowczyni, mamertyni, mandaryni, Maryni, matczyni, mistrzyni, mówczyni, murzyni, Murzyni, nabywczyni, nadawczyni, najemczyni, niańczyni, niejedyni, obmówczyni, obrończyni, odczyni, oddawczyni, paladyni, palatyni, pallotyni, palotyni, piewczyni, poczyni, półpustyni, przyczyni, pustyni, radczyni, rajczyni, rozczyni, rządczyni, saletyni, skrzyni, skurwysyni, smrodyni, sprawczyni, Sterdyni, sukinsyni, szatyni, świadczyni, świątyni, teatyni, twórczyni, uczyni, uszyni, władczyni, Wodyni, wtryni, wybawczyni, wyborczyni, wyczyni, wydawczyni, zabójczyni, zaczyni, zbawczyni, zdrajczyni, znawczyni, Żołyni
albertyni androgyni asasyni bernardyni biorczyni blondyni Bogatyni budyni bywalczyni Cedyni celestyni ciotczyni córczyni czyni Dagmarzyni dawczyni Deborzyni doradczyni dozorczyni dyni Elwirzyni Esterzyni Filistyni Franczyni gazdyni Gdyni gospodyni hodowczyni hospodyni jedyni kabotyni kalikstyni kapucyni karmazyni Kcyni klaretyni krawczyni kretyni krojczyni Krutyni kuzyni lalczyni libertyni Lutyni łochyni łowczyni mamertyni mandaryni Maryni matczyni mistrzyni mówczyni
murzyni Murzyni nabywczyni nadawczyni najemczyni niańczyni niejedyni obmówczyni obrończyni odczyni oddawczyni paladyni palatyni pallotyni palotyni piewczyni poczyni półpustyni przyczyni pustyni radczyni rajczyni rozczyni rządczyni saletyni skrzyni skurwysyni smrodyni sprawczyni Sterdyni sukinsyni szatyni świadczyni świątyni teatyni twórczyni uczyni uszyni władczyni Wodyni wtryni wybawczyni wyborczyni wyczyni wydawczyni zabójczyni zaczyni zbawczyni zdrajczyni znawczyni Żołyni
albertyni, androgyni, asasyni, bernardyni, biorczyni, blondyni, Bogatyni, budyni, bywalczyni, Cedyni, celestyni, ciotczyni, córczyni, czyni, Dagmarzyni, dawczyni, Deborzyni, doradczyni, dozorczyni, dyni, Elwirzyni, Esterzyni, Filistyni, Franczyni, gazdyni, Gdyni, gospodyni, hodowczyni, hospodyni, jedyni, kabotyni, kalikstyni, kapucyni, karmazyni, Kcyni, klaretyni, krawczyni, kretyni, krojczyni, Krutyni, kuzyni, lalczyni, libertyni, Lutyni, łochyni, łowczyni, mamertyni, mandaryni, Maryni, matczyni, mistrzyni, mówczyni, murzyni, Murzyni, nabywczyni, nadawczyni, najemczyni, niańczyni, niejedyni, obmówczyni, obrończyni, odczyni, oddawczyni, paladyni, palatyni, pallotyni, palotyni, piewczyni, poczyni, półpustyni, przyczyni, pustyni, radczyni, rajczyni, rozczyni, rządczyni, saletyni, skrzyni, skurwysyni, smrodyni, sprawczyni, Sterdyni, sukinsyni, szatyni, świadczyni, świątyni, teatyni, twórczyni, uczyni, uszyni, władczyni, Wodyni, wtryni, wybawczyni, wyborczyni, wyczyni, wydawczyni, zabójczyni, zaczyni, zbawczyni, zdrajczyni, znawczyni, Żołyni


text:
FC Energija Choćebuz – VfB Auerbach 1:1 (0:0)
Zestawa domjacych: Spahić – Starcew (90.+1 Broschinski), Karbstein, Kruse, Schlüter, Gehrmann, Weidlich, de Freitas, Siebeck (80. Graudenz), Viteritti, Mamba (67. Scheidhauer)
Po dospołnje přesłapjacej hrě načolnika regionalneje koparskeje ligi sewjerowuchod přećiwo VfB Auerbachej dyrbi FC Energija Choćebuz na kóncu z dypkom spokojom być. Nimale přez cyły čas paleše so před wrotami hosći, kotřiž běchu před nimi škitnu twjerdźiznu natwarili, zo bychu so před nadběhami Energije škitali. Tak běchu hłójčkowane wrota Malte Karbsteina w 57. min. po wólnym kopje Lasse Schlütera to jeničke ličomne, tež hdyž měještaj Streli Mamba a nowopřichad Alexander Siebeck dobre móžnosće, dalše wrota třělić. Hakle třeći róžk w nadběhu absolutnje njestrašnych hosći postara so wo 1:1. Marcel Schlosser třěli róžk do šěsnatki, a tam přetwori něhdyši Choćebuski kopar Marc-Philipp Zimmermann (78.). Wrotar Avdo Spahić njeměješe žanu šansu.


text: Radwor (BB/SN). Njewšědnu starosć drje změje bórze Radworska Serbska wyša šula. Za přichodny 5. lětnik je so tam 59 šulerjow přizjewiło. Zo bychu dwě rjadowni wutworili, je to přewjele, za tři rjadownje pak po zakonju přemało. Zawčerawšim dyrbješe wjesnjanosta Wincenc Baberška (CDU) naležnosć gmejnskej radźe rozkłasć. Fakt je, zo dyrbi wot tychle 59 dźěći wot nazymy šěsć do Budyskeje Serbskeje wyšeje šule chodźić. Koho budźe to potrjechić? Wjesnjanosta je hižo dołhu lisćinu kriterijow wudźěłał, na zakładźe kotrychž maja so zhromadnje z kubłanskej agenturu a šulu woni šesćo wupytać. Hišće před 13 lětami za tym scyła njewupadaše. W lěće 2005 běše Radworska Serbska srjedźna šula poprawom hižo zawrjena, dokelž bě přemało šulerjow. Jenož z wuspěšnej juristiskej bitwu móžeše gmejna docpěć, zo Radwor hišće dźensa swoju wyšu šulu ma.


text:
Tyn hańdyk (abo jakby to inksi1 padali2: puta) je richtich3 prosty we rychtowaniu4. Połra5 składnikōw6 sie wciepuje7 do gorka i fertich8, nawet niy idzie pedzieć9, że to je jake wynołkwiane10 danie, ale smak moł11 wyjōntkowy. Co potrza? 1 kg piersi ze hańdyka gorść12 listkōw bazyli gorść pistacjōw zōmbek czosku 3 łeżki whisky abo kōniaku sōl […]
Tag: #do makaronu
Szpinat sie zakurzōł ;) (Kurczak ze szpinakiem)
Je to jedna ze tych zōłzōw1, kere2 idzie raz-dwa-trzi uwarzić3 i je tak ajnfachowo4, że nawet te ludzie, kere w kuchni umiōm narychtować yno pizza ze zamrażalki, dajōm sie z niōm rada. Szpinat je zdrowy, a w taki zōłzie zjedzōm go nawet te ludzie, kere myślōm, że go niy lubiōm 😉 Co potrza? 500 g […]
Ryba lubi pływać- nojlepi we tōmatach (Dorsz w tomacie ;) )
Ryba je dobroł niy yno na piōntek1, a jak je dobrze narychtowano2, to sie może przed niōm sklōdzić3 niyjedne miyso4. Na tyn recept5 żech prziszoł, jak my mieli mieć bezuch6 we piōntek- czowiek myśli, myśli i… tak żech prziszoł na ta ryba we tōmatach7. Podoł8 żech jōm ze nudlami9 i to je chyba nojlepszy dō […]


text:
Čapajew (Film)
Čapajew (rusce ЧaпaeB) je sowjetski film pod režiju bratrow Sergej a Georgij Wasiljew. Film, wozjewjeny w Sowjetskim zwjazku 7. nowembra 1934, je rjekej Ruskeje byrgarskeje wójny Čapajew wěnowany.
Jednanje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Film bazěruje na materialu Dmitrija a Anny Furmanoweje a powěda wo rjeku byrgarskeje wójny Čapajew (1887–1919). W Ruskej zahaji so byrgarska wójna. 25. kawalerijowa diwizija wojuje při srjedźnej Wolze a w Ural (horiny)Uralu přećiwo běłogardistam. Wojowarjo diwizije su njedawno wolili noweho komandanta – Čapajewa. Sława jeho bojowych wuspěchow jemu doprědka chwata. Hdyž słyšeja Kozakojo a Běłogardisća, zo Čapajew jich přesćěhuje, dóstawaja so do paniki. Wšako njebě Čapajew hišće žanu bitwu přěhrał.
Myta[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Na I. Moskowskim kinowym festiwalu w lěće 1935 wuznamjeni jury pod wjednistwom Sergeja Eisensteina tworićelow filma z prěnim mytom.
Jako "Best Foreign Film" bu wón w lěće 1935 přez US National Board of Review 1935 wuznamjenjeny. W lěće 1937 dósta Grand Prix na Pariskim swětowym wustajenju.
- Stalinowe myto I. schodźenk w lěće 1941
- Bronzowa medalja na Filmowym festiwalu we Venedigu w lěće 1946
Recepciske stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
W kino "Saturn" běžeše tutón film přez dwě lěće kóždy dźeń, štož je rekord w stawiznach kinowstwa.
Do dźensnišeho je film jara popularny w Ruskej, někotre rěčne wobroty z filma su so stali z "skřidlenymi słowami". Hłowni rjekojo filma – Čapajew, jeho adjutant Petjka a třělča mašinskeje třělby Anna – su předmjet mnoholičbnych anekdotow.
W ruskim kinowym wuměłstwje so aluzije a direktne pokazy na film "Čapajew" namakaja. Dźěćacy film, na přikład, jedna wo kinowym wopyće pioněrskeje skupiny, pokazuje emocije dźěći při wobhladowanju filma "Čapajew", kaž wone chcedźa mrějacemu rjekej pomhać.
Spěw "Čorny rapak" ("ЧëpHый BopoH") z filma "Čapajew" bywaše po kinowym wuspěchu w cyłym ZSSR znaty, we filmach Aleksandra Rogoškina «OcoбeHHocTи HaциoHaлbHoй oxoTы» (1995), «OcoбeHHocTи HaциoHaлbHoй pыбaлkи» (1998), «OcoбeHHocTи HaциoHaлbHoй oxoTы B зиMHий пepиoд» (2000) bu tón spěw jako filmowa hudźba wužity.


text:
Misspell h3glizm był odwiedzany 423 razy w internecie.
Pokrewne misspelles dla:
heglizm
beglizm , eglizm , ehglizm , geglizm , h4glizm , hdglizm , heblizm , heeglizm , heflizm , hegglizm , hegilzm , hegizm , hegkizm , hegl8zm , hegl9zm , hegliam , hegliizm , heglim , heglimz , heglism , heglixm , hegliz , heglizj , heglizk , heglizmm , heglizn , heglizzm , hegljzm , heglkzm , hegllizm , heglozm , hegluzm , heglzim , heglzm , hegoizm , hegpizm , hehlizm , helgizm , helizm , hetlizm , hevlizm , heylizm , hgelizm , hglizm , hheglizm , hrglizm , hsglizm , hwglizm , jeglizm , neglizm , ueglizm , yeglizm


text: Miłoćicy (AK/SN). Přirodne, socialne a kulturne zajimy runohódnje wobkedźbować chce Njebjelčanska gmejna podłu Jaworskeje rěčki. W lěće 2014 wuwity ekologisko-wuměłski projekt „Njebjesa“ ma so tam po směrnicach permakultury zaměrnje dale wjesć, rozłoži geologa Thomas Noack na zašłym posedźenju Njebjelčanskeje gmejnskeje rady. Dotal nastachu hižo městno za chodojtypalenje, łuka z 55 sadowcami a biotop z kerkami a štomami. Přichodnje chcedźa baćonjace hnězdo nastajić. Dale planuja pjeć hektarow ratarskeje přestrjenje, kotraž ma po terasach nastać. Tak móže ju młody Chróšćanski ekoratar Ignac Wjesela z mašinami wobdźěłać, praji Thomas Noack. Skłoniny z kerkami a štomami maja jednotliwe terasy wotdźěleć. Zaměr je komercielne permakulturne wobhospodarjenje.


text:
Stanisław Lanckoroński
- Stanisław Lanckoroński (marszałek) (zm. 1489) – marszałek nadworny koronny
- Stanisław Lanckoroński (wojewoda sandomierski) (zm. 1535) – wojewoda sandomierski, starosta kamieniecki
- Stanisław Lanckoroński (kasztelan halicki) (zm. 1592) – kasztelan halicki
- Stanisław Lanckoroński (zm. 1617) – kasztelan halicki, wojewoda podolski
- Stanisław Lanckoroński (starosta małogoski) (zm. 1650) – starosta małogoski
- Stanisław Lanckoroński (hetman) (zm. 1657) – hetman polny koronny, wojewoda ruski


text:
Neretva
Neretva (kyrilisce HepeTBa, italsce Narenta) je najwuznamniša rěka Hercegowiny. Wot cyłkownje 225 kilometrow běži wona 203 kilometry přez Bosnisku a Hercegowinu a 23 kilometrow přez Chorwatsku.
Rěka so wužórli južnje horin Zelengora w bliskosći narodneho parka Sutjeska a čornohórskeje hranicy na teritoriju gmejny Gacko a běži najprjedy zwjetša do sewjerozapadneho směra. Na woběmaj bokomaj rěki nadeńdu so horiny, kiž su zdźěla wyše hač 2100 metrow. Za městom Konjic nadeńdźe so we wudrjeńcy Neretvy Jablanički spjaty jězor. Blisko Jablanicy wobroći so rěka do juha a docpěje Mostar, stolicu Hercegowiny. Blisko chorwatskeho městačka Ploče wuliwa so z płódnej rěčnej deltu do Jadranskeho morja. Neretva je jenička wulka rěka Bosniskeje a Hercegowiny, kotraž běži bjezposrědnje do morja, mjeztym zo wotběža tamne rěki přez Sawu a Dunaj do Čorneho morja. Wona je zdobom jenička wjetša rěka, kiž předrěwa Dinariske horiny ze sewjera do juha.
Wudrjeńca Neretvy słuži hižo ze starodawna jako wažny wobchadny koridor mjez Jadranskim pobrjohom a Sarajewom.


text:
Gůrny Ślůnsk
Gůrny Ślůnsk (gś-mjym. Oberschläsing, śl-mjym. Aeberschläsing, pol. Górny Śląsk, czes. Horní Slezsko, łać. Silesia Superior, mjym. Oberschlesien) – historyczno krajina rozlygowano na teryńe Polski a Czeskij Republiki we dorzyczu gůrnyj Uodry a poczůnkowygo bjygu Wisły, połedńowo-wschodńo tajla Ślůnska.
We uoficjalnym smjanowańu pedźano po tymu za pjyrsze we XVII stoleću. We gyszichće bůły stolicům Gůrnygo Ślůnska Uopole a Raćibůrz, a śedźibůma pjastowskich a tyz inkszych gůrnoślůnskich fysztůw bůły Bytůń, Ćeszyn (podug brańo Ćeszyńskigo Ślůnska za tajla Gůrnygo, bo tyż idźe mjeć go za uosobno wytajlowano krajina), Glywicy, Hlubczycy, Karńůw, Kojźly, Lublińec, Ńymodlin, Uopawa, Toszek. We Gůrnym Ślůnsku bůły tyż stanowe kreje, mjyndzy inkszymi we Wodźisłowju, Pszczyńe, Bogůmińe, Bjelsku (uod 1752 kśůnżynstwo) a Bytůńu.
Uośwjyńćim, Zator a Śewjerz felerńy śe mo za śedźiby gůrnoślůnskich půnůw. Mjano Gůrny Ślůnsk pojawjůło śe poradźeśůnt rokůw po powroće tych kśůnżynstwůw do Małopolski.
Nojwjynkszům gůrům we Gůrnym Ślůnsku je Pradźod, na postrzůd tych rozlygowanych we polskij tajli Gůrnygo Ślůnska - Barańo Gůra.
Gůrny Ślůnsk spostrzůd inszych krajin mo srogo zorta kůnsztownych drewńanych kośćůłůw a kaplic rozlygowanych we wjelu wśach a mjastach. Nojczyńśćij baumajstry, ftorzy je stworzili uostali anońimowi. Nojstarsze kośćůły połażům ze XV stolećo kej lb. we Pońiszowicach (1404), a Kśynżym Leśe (1494). Wśe na Gůrnym Ślůnsku rozlygowane sům nojczyńśćij na reglach cyntralnygo, dugego placu, na kerygo jednym ze kůńcůw nojdźi śe kośćůł (nojlepij do śe to uobrzirać we bycirku Raćibůrza a Pszczyny)[1].
Mjano[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Wschodńo tajla Ślůnska mjanowano we Strzedńich Storoczach Kśůnżynstwym Uopolskim a mjano te pochodźi uod tytulatury Pjastůw, uopolskich fysztůw – Dux Opoliae – erbůw Mjeszka I Motloszłapygo. Tytuła ta porůżńała jejich uod erbůw Bolesława Wysokigo, kerzi używali przede wszyjskim tytuły ślůnskich fysztůw – Dux Silesiae. We czasach uostatńigo uopolskigo Pjasta Jana II Dobrygo (um. 1532) za pjyrsze pojawjůło śe słowo Horne Slezsko. Mjano to bůło do uoznoczańo terynůw Ślůska położůne we gůrnym bjygu rzyki Uodry. Na uodwyrtka do tygo zaczyno używać mjana Dolny Ślůnsk, na uostatki ślůnske, choćoż rozlygowane bůły we strzodkowym a ńy dolnym bjygu Uodry (ta tajla rzyki przepływo już bez Půmorze). Uodra je naturalnym "krziżym" Ślůnska a stela uodńeśyńy do rzyki. Terozki mjano Gůrny Ślůnsk ńy fůnguje we żodnym szczeblu państwowygo ferwaltůngu. Źymje Gůrnygo Ślůnska zajmujům tajla uopolskigo a ślůnskigo wojewůdztwa a we Czeskij Republice. Je to prziczynům do marasu we mjanowańu. Uokryślyńym "gůrnoślůnski" fest czynsto używo śe do jednostkůw a uorgańizacyjůw uod Slůnska a Małopolski a tyż te, kere leżům we ślůnskim a małopolskim wojewůdztwje. Bez tyn przikłod:
- Gůrnoślůnski Industryjny Uokryng (ślůnske a małopolske woj.)
- Gůrnoślůnski Metropolitalny Zwjůnzek (Ślůnsk, Zogłymbje, fragmynt Chrzanowskij Źymje)
- Gůrnoślůnsko Agyncyjo Regijůnalnygo Rozwoju S.A. (ślůnske woj.)
- Państwowo Geologiczno Instytuta Gůrnoślůnski Uoddźoł (małopolske a ślůnske woj.)
- Polske Towarzistwo Przoćelůw Naukůw uo Źymji Gůrnoślůnski Uoddźoł – śedźiba we Sosnowcu.
Jednako przepůminane sům tajle woj. uopolskigo we gůrnoślůnskich jednostkach.
Szkarty[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Czeski Ślůnsk na admińistracyjnyj karće Czeskij Republiki
Ślůnske Wojewůdztwo we lotach 1922-1945
Przipisy
- ↑ Maria Lipok-BierwiaczonekHistoria Górnego Śląska. Polityka, gospodarka i kultura europejskiego regionu. Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej, 2011. ISBN 978-83-60470-41-1. z. 378-379


text:
ŚLĄSK - mała ojczyzna
Roba i Śląsk-tekst napisany po śląsku...
Ślůnsk (pol.: Śląsk, mjym. Schlesien, czes. Slezsko, dolnośl.: Schläsing, łać. Silesia) – regijůn a historyczno krajina położůno we Strzodkowyj Ojropje, na teryńe Polski, Czeskij Republiki a Mjymjec. Ślůnsk położůny je we dorzyczu gůrnyj a strzodkowyj Uodry a poczůnkowygo bjygu Wisły. Terozki skiż uodmjynnych geograficznych, historycznych, ekůnůmicznych a etńicznych warůnkůw, na cołkość Ślůnska kuplujům śe dwa regijůny – Gůrny Ślůnsk a Dolny Ślůnsk.
Nojwjynkszům gůrům Ślůnska je Śńyżka.
Za pjyrsze, krejym regijůnu bůł wodny tajlůng Gůrnyj Uodry. Poza Ślůnskym rozlygowany bůł Bytůń, kery leżoł we dorzyczu Wisły (małopolski grůd). Ślůnsko-wjelgopolso grańica bůła uoznoczano uod lyńijo wodnygo tajlůngu Uodry a Warty, a połedńowym krejym bůły gůrske wjyrchy. Podle kůncepcyje ruchu ludnośći rzykůma, do Ślůnska wrachowowała śe kłodzko źymja we dorzyczu Uodry. Wjerza nojstarszo grańica Ślůnska a Łużyce bjygła wzduż Łużyckij Nyse.ź
Na połedńowym wschodźe tradycyjnům grańicům je rzyka Bjoło (krej mjyndzy downymi djecezyjůma – wrocłowskům a krakowskům, choćoż uod 1179 roku do stolećo źymje Uośwjyńćimskigo Kśůnżynstwa, Zatorskigo Kśůnżynstwa a Śewjerskigo Kśůnżynstwa noleżały do ślůnskich Pjastůw). Na połedńowym wschodźe krej bjygńe wjyrchůma Ślůnskigo Beskidu, jak: Klimczok, Kotorz, Malinowsko Skała, Barańo Gůra a Uochodźita. Na wyżce sztadůw Czechowicy-Dźydźicy, Pszczyna a Bjerůń grańicowům rzykům je Wisła (do ujśćo Przymsze), a potym Przymsza. We Gůrnoślůnskim Industryjnym Uokryngu krejym je Bryńica.
We mjymjeckij tradycyji grańice prowincyje Ślůnsk spamjyntane sům jako tradycyjne kreje Ślůnska, przi czym wrachowujům dů ńigo m.in. teryny rozlygowane na zachůd uod Kwise, przi tym we polskij tradycyji na zachodźe to gynau Kwisa je krejym. Te porůżńyńa dajům baza na spjyrki uo tyn krej. Problymym je tyż połedńowo grańica Dolnygo Ślůnska, kreo bjygńe wjyrchůma Sudetůw – podle ńykerych kłodzko źymja je uosobnům historycznům krajinům.


text:
Poradźene zarjadowanja směš runjež wospjetować. Tohodla wotměje so lětsa w Hózku znowa wubědźowanje blackbirdrun. Porno lońšej premjerje su lětušu čaru samo podlěšili.
Hózk (SN/MWj). Běhać, krosnować, łazyć, jachlić – njedźelu, 4. septembra, zaso tak daloko budźe. Potom kołowokoło Hózka zaso po błóće łaža, přez zadźěwki krosnuja a po Čornym Halštrowje płuwaja. Po lońšej premjerje powjedźe druhi blackbirdrun wobdźělnikow znowa prěki a podłu po krajinje wokoło Kulowskeho měšćanskeho dźěla. Chrobli a wušikni běharjo dyrbja so dwójce přez parcours bědźić, zdźěli organizator Roland Salowsky. Po puću čaka na nich 15 nic runjewon lochkich zadźěwkow.


text:
W Biskopicach započachu so wokrjesne wurisanja we volleyballu w ramiku “Młodźina trenuje za olympiju”. Pola holcow kaž tež pola hólcow běchu pjeć šulow pódla a to w starobnej skupinje II (9. do 11.lětnik). Naše volleyballistki, třeće sakskeho finala minjeneho šulskeho lěta, so we wšitkich partijach suwerenje z 2:0 přesadźichu a pojědu nětko 11. 01.2018 na regionalne finale do Rychbacha pola Lubija. Tež naši hólcy tam pojědu, dokelž dobychu finale přećiwo Goethowemu gymnazijej Biskopicy z 2:1 (16:14, 13:15, 15:13). Před lětom přěhrachu wobej sadźbje snadnje z 23:25. Tak bě wjeselo wokoło kapitana Dawida Wowčerja wosebje wulke. Přejemy našim volleyballistam we wuchodosakskim finalu wjele wuspěcha.
K foće: Naši wuspěšni volleyballisća pojědu spočatk januara na regionalne finale do Rychbacha pola Lubija, hdźež budu wo jednu medalju wojować.