text:
Paralotniowy kurs bezpieczyństwa chodziył za mnōm już ze dwa lata ale sztyjc coś inkszego sie porobiało i czas uciekoł. Latoś sie wziōnach za sia i noreszcie zapisałach sie na wyjazd. Padło na czesko szkoła el Speedo beztuż że majōm cołkiem dobre opinie.
Potym yny spakować sie roztropnie na rajza i jada!
A jakby kiery był dociyrny to tu szlabikuja o tym jako zaczłach moi przigody z furganiem: Jako sie to wszysko zaczło z tymi paralotniami.
Czechy
Piyrszy dziyń my mieli teoria bo pogoda nie dopisywała i nie było co nosa wyściubiać na dwór. Na drugi dziyń my pojechali na Javorovy Vrch na podstawowe manewry typu front, klapa, huśtawka i epne uszy. Wtajemniczyni wiedzōm o co sie rozchodzi 😉
Austria
W nocy my sie przemieściyli do Austrie i zaczły sie konkrety nad wodōm. Czamu nad wodōm? Ano skuli tego, że jakby kiery sie zaplontōł w swoja paralotnia przy kierymś niecherskim manewrze i by wpod do jeziora to szło by go gibko wyłowić. Wszyjscy my mieli ze sobōm kamizelki ratunkowe w razie takigo umfala.
Nad jeziorym ćwiczyli my spirale, jednostronne przeciągnięcia, full stalle, negatywki, klapy i fronty na speedzie no i wing overy do ochotników (w tym do mie! Super rzecz!). Moc było emocji i strachu tyż. Jezderkusie, jak ech roz za fest skrzidło przeciągła to mi sie zdało że już po mie 😀
Ale w końcu wszysko poszło dobrze i ani jo ani żodyn inkszy pilot nie plōmpsnył do wody. Łajba stoła na pogotowiu podle kraja jeziora ale na szczęści sie nie przidała i wszyjscy na sucho skończyli kurs.
Jedyn dziyń po połedniu za fest wioło to my se poszli pozwiedzać Halstat. Znajdlimy fajne nieuczęszczane dróżki i szło se dychnyć od turystów blisko natury, tak jak nojbardzi lubia 🙂
Moc sie nauczyłach i ciesza sie że w końcu sie zebrałach na taki wypad. Teroz… bele do jakigo nastympnego!


c: text/html

text:
Keluchowe łopjenko
Kełuchowe łopjenka (sepale) twórje keluch (calyx) kwiśonki pókšytosemjenjoweje rostliny a su wenkowne, wótergi gropnjejše a wótergi zelene kwiśonkowe pśikšywne łopjenka, mógu wšak teke druge barwy měś abo kaž kronowe łopjenka wuglědaś.
Jadna se pśi tom toś wó wenkowne kwiśonkowe pśikšywne łopjenka dwójnego kwiśonkowego pśekšywa (periant), kótarež su južo pśi zacynjonem pupku widobne. Cesto zelene keluchowe łopjenka twórje pśi kwiśonkowych pupkach šćitny pśekšyw za nutśikowne drobnjejše kwiśonkowe źěle. Teke pśi zawrjenju wjele kwiśonkow za noc šćitaju druge kwiśonkowe łopjenka.
Mógu lichotne abo zarosćone byś. Pśi někotarych taksonach su teke zreducěrowane, jo pótakem mjenjej z nich až pśi pśiwójźbnych taksonach abo feluju dopołnje. Su wažne pśiznamje za zarědowanje jadnotliwych taksonow (glědaj teke: taksonomija, zarědowanje rostlinow).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
W ródnym měsće Domowiny
Ze swjedźenskim aktom woswjeći Domowina dnja 13. oktobra 2012 we Łužiskej hali we Wojerecach 100. jubilej swojeho załoženja. Na tutym zarjadowanju zhromadźichu so Serbja ze wšěch dźělow Łužicy, zastupjerjo župow a čłonskich towarstwow kaž tež ministerskaj prezidentaj Sakskeje a Braniborskeje, politikarjo Zwjazka, zastupjerjo za mjeńšiny zamołwitych zarjadow w Němskej a mnozy dalši hosćo z tu- a wukraja. 100 lět po załoženju třěšneho zwjazka prezentowachu so Serbja z narodnej hordosću kaž lědma hdy prjedy.
Pomjatna tafla na domje, w kotrymž bu Domowina załožena, dopomina na 13. oktobra 1912. Dokelž biješe hodźina załoženja Domowiny we Wojerecach, je tamniša župa najwušo z jeje stawiznami zwjazana. Tohodla hódnoćeše župa załoženje třěšneho zwjazka z wustajeńcu a swójskim swjedźenskim zarjadowanjom. Župa sama wobsteji wot 24. julija 1921. Ma mjeno po serbskim ewangelskim fararju a basniku Handriju Zejlerju, kotryž bě we Łazu pola Wojerec skutkował; tam ma tež swój posledni wotpočink. W oktobru 1991 bu we Łazu Załožba za serbski lud załožena.
Dźensa ma župa „Handrij Zejler“ něhdźe 980 čłonow, kotřiž we 8 Domowinskich skupinach a 13 towarstwach sobuskutkuja. W zašłych lětach je so Domowina we Wojerowskej kónčinje womłodźiła. Župje so poradźi, młodych ludźi za aktiwne pěstowanje tradicijow na wsach zahorić, byrnjež rěč swojich prjedownikow wjace njewobknježili. Tola w towarstwach přiběrajcy dopóznawaja, zo słušatej rěč a kultura hromadźe. W běhu wukubłanja zwonka Łužicy su mnozy młodźi ludźo nazhonili, kajku wulku rólu hajenje tradicijow druhdźe za zhromadnosć hraje. Domoj so nawróćiwši, začuwaja hordosć na naše serbske nałožki. Angažuja so na přikład na domchowance na Krabatowym dworje, w towarstwje Krabatowy młyn abo direktnje w župje.
Přez přirady za serbske naležnosće města Wojerec a Łazowskeje gmejny kaž tež přez čestnohamtskich zamołwitych za serbske prašenja w gmejnach Halštrowska Hola, Łaz, Sprjewiny Doł a w Kulowje a Wojerecach wowliwuje Domowina dwurěčnosć a tójšto dalšich serbskich naležnosćow. Internetne strony Wojerec, Kulowa a Łaza kaž tež klinikuma „Łužiska jězorina“ a Łužiskeje hale strowja wužiwarjow tež w serbšćinje.
Domoródni a turisća dožiwjeja serbšćinu jako žiwu rěč. Jónu wob měsac wotměwa so w Ćiskowskim kulturnym centrumje serbske blido; tam móža zajimcy swoje rěčne znajomosće wožiwjeć. Rěčne kursy w Domje Domowiny, w měšćanskim zarjadnistwje a na wsach sposrědkuja wobdźělnikam zakładne znajomosće serbšćiny resp. spěchuja konwersaciju. Župa prócuje so wo rěčne hnězda. Zetkanja po Božej słužbje na přikład su dobra składnosć k serbskej bjesadźe. W katolskich wsach wokoło Kulowa su mnozy ludźo Serbja, kotřiž serbšćinu we wšědnym žiwjenju hdźežkuli móžno nałožuja. Přez lětstotki běchu wosebje katolscy serbscy duchowni nałožowanje serbskeje rěče a kultury spěchowali. Porno tomu pokazuje wot pruskeho knjejstwa wot 1815 zaměrne zasadźenje němskich duchownych w ewangelskim cyrkwinskim wokrjesu Wojerecy do dźensnišeho swoje wuskutki. W swójbach so serbšćina lědma nałožuje. Ćim bóle staraja so kulturne towarstwa tuž wo hajenje nałožkow a tradicijow. 2004 iniciěrowaše ewangelski farar serbske domizniske swjedźenje, kotrež so nětko kóžde lěto w druhej wsy a porjadnje w serbskich barbach swjeća. Za tójšto młódšich žonow je mjeztym jasna wěc, zo so k wěstym składnosćam serbsku drastu wobleku.
Dźěćom a młodostnym župa ze wšelakimi projektami serbsku rěč a kulturu zbliža. Druhdy so samo šulska wučba k tutej temje hnydom w Domje Domowiny wotměje. Ze Serbami zaběraše so Uniwersita dźěći we Wojerecach, kotruž město za spěchowanje wosebje wobdarjenych zarjaduje. Čłonojo župneho předsydstwa su kmótřistwo za dwurěčne pěstowarnje přewzali. Tak dźěći pytnu, zo nimo kubłarkow tež dalši ludźo wšědny dźeń serbuja. We Witaj-pěstowarnjach a -skupinach wuknu dźěći wot mała serbsce, z čimž móža we wjacorych zakładnych a wyšich šulach a na gymnaziju pokročować. To budźi nadźiju za přichod serbskeho ludu we Wojerowskej kónčinje.
Region bě w zwisku ze socialistiskej industrializaciju Łužicy fundamentalne narodne straty poćerpjeł. Wulkotwarnišća energijoweho hospodarstwa NDR přiwabjowachu tysacy dźěłaćerjow ze wšeho kraja do Čorneje Pumpy. Tam drje bě najprjedy tež něhdźe 2000 serbskich dźěłaćerjow a přistajenych, kiž so w serbskich aktiwach zjednoćichu. Tola nadwaha připućowanych twarskich dźěłaćerjow a hórnikow wuskutkowa přeněmčenje, tak zo so serbska rěč a kultura pominy. Wotbagrowanje 13 wsow a sydom dalšich dźělow wsow a přesydlenje 2.500 ludźi dla brunicy tohorunja to swoje za serbsku substancu wuskutkowa. To je wosebje wobžarujomne, dokelž běchu so we Wojerowskej kónčinje w zašłych lětstotkach wosebity dialekt, wosebita warianta narodneje drasty a zdźěla specifiske nałožki wuwili. Z posylnjenej narodnej hordosću w zwisku z jubilejom Domowiny so župa „Handrij Zejler“ nadźija, zo wšitcy ći, kotřiž nětko ze zahoritosću na wučbu serbšćiny w šuli chodźa, tež pozdźišo serbstwu swěru wobchowaja, zo budu aktiwnje w towarstwach sobuskutkować a tak k zachowanju serbskeje rěče a kultury we Wojerowskej kónčinje přinošować.
tekst: Constanze Knappe, přełožk: Božena Braumanowa
News
Kontakt
Župa "Handrij Zejler" Wojerecy / Domowina-Regionalverband Hoyerswerda
Drježdźanska/Dresdener Str. 18
02977 Hoyerswerda/Wojerecy
Telefon: 03571 - 418028
Telefax: 03571 - 418027
E-Mail: zupa.hz@domowina.de


text:
Jōn
Jōn (gr.: ἰόv ion „idōnce, biygnōnce [ôd elektrody do elektrody]”[1]) – atōm abo grupa atōmōw połōnczōnych chymicznymi wiōnzaniami, kerŏ mŏ niydomiar abo nadbytek elektrōnōw we relacyji do protōnōw. Ôbojyntne elektrycznie atōmy i tajleczki chymicznych zwiōnzkōw posiadajōm rōwnõ wielość elektrōnōw a protōnōw, jōny za to sōm elektrycznie naładowane dodatnio abo ujymnie.
Naładowane dodatnio jōny nazywŏ sie kationami, za to ujymnie – anionami. Jōny mogōm wystympować przed siebie, we swobodnym stōnie (porzōnd we gazowyj fazie) abo tworzōm tm. pŏry jōnowe, kere mogōm być luźno ze sobōm zwiōnzane abo ôpacznie – tworzić herske wiōnzaniŏ. Fest zwiōnzane pŏry jōnowe tworzōm chymiczne jōnowe wiōnzaniŏ, terŏźne we mocka chymicznych zwiōnzkach.
Powstōnie jōnu z ôbojyntnego atōmu abo tajleczki nazywōmy jōnizacyjōm.
Symbol jōnu podŏwŏ sie we formie symbolu atōmu abo grupy atōmōw z nakładym wrażōnym we prawym wiyrchnim indeksie, bp. dodatnie: Na+, Ca2+, Al3+ a ujymne F-, S2-.
Przipisy
- ↑ ion - Origin and meaning of ion by Online Etymology Dictionary, archive.is, 24 siyrpnia 2020 [dostymp 2021-03-03].


text:
Kluczborek
Kluczborek (pol. Kluczbork, mjym. Kreuzburg) – mjasto we Gůrnym Ślůnsku, we uopolskim wojewůdztwje, we kluczborskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskij gminy. Bez mjasto płyńe rzyka Stobrawa. Kluczborek je we odleguości ůng. 40 km uod Uopola, 96 km uod Wrocłowja, 205 km uod Poznańa a 120 km od Katowicůw[1].
Szport[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Już we 1910 powstoł klub FC National Kreuzburg. Uod 2003 roku istnieje szportklub MKS Kluczbork, kery gro we fusbalu we II lidze.
We mjeście je tyż "Kluczborski Klub Karate", kerego chowankem je m.in. Krzysztof Neugebauer.


text:
Zašłej lěće su wuměłcy parowali móžnosće zjawnje wustupić. Milenka Rječcyna a Jan Bogusz staj so ze 18lětnym šulerjom Weimarskeho hudźbneho gymnazija „Hród Belvedere“ Matteom Hórnikom rozmołwjałoj.
Chodźiće we Weimarje na gymnazij. Při wšěm sće z Budyšinom zwjazany. Na kotre wašnje to aktualnje zdokonjeće?
M. Hórnik: Tež hdyž w Durinskej do šule chodźu, sym z Łužicu zwjazany. Planuju 7. awgusta koncert w Budyskim Serbskim muzeju. Njebudu pak samlutki hudźić, ale přinjesu někotrych młodych hudźbnikow, swojich přećelow z gymnazija sobu. Zastup je bjezpłatny. Jeli so publikumej spodoba, móža nas rady z pjenježnym darom podpěrać.
Je tuchwilu scyła dosć móžnosćow za Was zjawnje wustupić?
M. Hórnik: Składnosće zaso přiběraja. Sym pak w prěnim rjedźe sam zamołwity za to, so starać wo wustupy. Runje tak wabju za nje sam. Koncert w Budyšinje tajka składnosć je, hudźić a z tym nadźijomnje publikum zawjeselić. Wužiwam socialne syće kaž Instagram abo Facebook, zo bychu zajimcy zaćišć dóstali, kak to klinči. Tež na mojim YouTubowym kanalu hudźbu wozjewjam.


text:
Wikipedyjo
Wikipedyjŏ to je miyndzynŏrodowŏ a wielogŏdkowŏ internetowŏ yncyklopedyjŏ, co fōnguje podle prawidła ôdewrzōnyj treści. Fōnguje na softwarze MediaWiki ôd Wikimedia Foundation (haw. wiki – „wartki”), wywodzōnce sie ôd kōncepcyje WikiWikiWeb, dozwolajōnce edycyjõ kożdymu używŏczowi wchodzōncymu na zajtã a aktywnõ aktualizacyjõ ônyj treści. Ausdruk Wikipedyjŏ to je neologizm, zrobiōny skuplowaniym ausdrukōw wiki i yncyklopedyjŏ. Szlagwortym ôd Wikipedyje je „Swobodnŏ yncyklopedyjŏ, co jōm kożdy może edytować”.
Wikipedyjŏ powstoła 15 stycznia 2001 roku i zarŏz zrobiyła sie popularnŏ. Przōdzi bōła za projekt spōmocny dlŏ pisanyj ôd fachmanōw i niyegzystujōncyj terŏźnie Nupedyje. Ôd 2003 roku ônyj posiedzicielym je ôrganizacyjŏ non-profit Wikimedia Foundation.
Ôd sztartu Wikipedyje zdobyła ôna fest popularność, a Wikimedia Foundation sztartła roztōmajte spokrewniōne projekty. Wikipedyjŏ to je jedna ze nojczyńścij nawiydzanych neczajt, a moc inkszych neczajt sztartło ônyj mirrory abo forki.
Wersyje gŏdkoweEdytuj
Wikipedyjŏ mŏ mockã wersyji gŏdkowych ôd 2004 roku. Ôziymnŏście ze nich mŏ już bez milijōn artikli. Wersyje gŏdkowe ze nojsrogszōm wielościōm artikli to (na 29 paździyrnika 2021):
- Ynglandzkŏ: 6,401 milijōna
- Cebuano: 6,038 milijōna
- Szwedzkŏ: 2,909 milijōna
- Niymieckŏ: 2,627 milijōna
- Francuskŏ: 2,370 milijōna
- Niderlandzkŏ: 2,069 milijōna
- Ruskŏ: 1,765 milijōna
- Szpanielskŏ: 1,726 milijōna
- Italijańskŏ: 1,723 milijōna
- Polskŏ: 1,494 milijōna
- Egipskŏ arabskŏ: 1,353 milijōna
- Japōńskŏ: 1,297 milijōna
- Wietnamskŏ: 1,269 milijōna
- Waray-Waray: 1,265 milijōna
- Chińskŏ: 1,238 milijōna
- Arabskŏ: 1,141 milijōna
- Ukrajińskŏ: 1,120 milijōna
- Portugalskŏ: 1,076 milijōna
...
94. Ślōnskŏ: 54 tysiōnce
Spokrewniōne projektyEdytuj
Wikipedyjŏ mŏ nastympujōnce spokrewniōne projekty:
- Wikcjōnorz (Wiktionary) – wielogŏdkowy dykcjōnorz (ślōnskŏ gŏdka - inkubatōr)
- Wikinowiny (Wikinews) – zerwis ze nowinami
- Wikizdrzōdła (Wikisource) – swobodnŏ bibliŏtyka (ślōnskŏ gŏdka)
- Wikiksiōnżki (Wikibooks) – darmowe podrynczniki
- Wikicytaty (Wikiquote) – kolekcyjŏ cytatōw (ślōnskŏ gŏdka - inkubatōr)
- Wikiwerzytet (Wikiversity) – spōlnota swobodnyj wiedze
- Wikispecies – katalog zort (ślōnskŏ gŏdka)
- Wikimedia Commons – repozytorium mydiōw (ślōnskŏ gŏdka)
- Meta-Wiki – koordynacyjŏ projektōw
- Wikirajzy (Wikivoyage) – ôkludzŏcz turystyczny
- Wikidata (repozytorium danych)


text:
Čorny Šepc
Čorny Šepc (němsce Schwarzer Schöps)[1] je hornjołužiska rěčka, kotraž běži přez Zhorjelski wokrjes we wuchodnej Sakskej. Wona je 67 kilometrow dołha, wužórli so blisko Załomja pod Hrodźišćom zapadnje Zhorjelca a wuliwa so wotprawa do Sprjewje zapadnje wot Sprjowjow. Přestrjeń jeho přitočnišćo wučinja 675 km².
Po swojim hornim běhu přeběži rěčka mjez druhim wsy Měrjow, Nieder Seifersdorf a Němske Jenkecy. Za Jenkecami ćeče do Kwětanečanskeho spjateho jězora, natwarjeneho w lěće 1972. Za rěčnej zawěrje leži wjeska Sprjojcy, hdźež zastupi Šepc do hornjołužiskeje holanskeje a hatoweje krajiny. Pola Chrjebje wužiwa so woda Čorneho Šepca za zastaranje tamnišich rybnikow. Pola Rychwałda wuliwa so z wuchoda pochadźacy Běły Šepc. Prěnjotnje bě zjednoćenje wobeju Šepcow hakle za Rychwałdom, tamle bu pak běh wobeju rěkow dla Rychwałdskeje brunicoweje jamy přepołoženy. W poměrnje přirodnym stawje ćeče zjednoćeny Šepc přez Krynhelecy a Hamor, doniž so pola Sprjowjow do Sprjewje njewuliwa.
LiteraturaWobdźěłać
- Schwarzer Schöps. W: Oberlausitzer Heide- und Teichlandschaft (= Werte der deutschen Heimat. Zwjazk 67). 1. nakład. Böhlau, Köln/Weimar/Wien 2005, ISBN 978-3-412-08903-0, str. 160sl.
ŽórłaWobdźěłać
- ↑ Kral, Jurij: Serbsko-němski słownik hornjołužiskeje rěče, Budyšin (1920)


text:
Home / 9. SPORT I REKREACJA / Park Nowych Mieszkańców Chrząstówka Jaworzno 21 maja 2017 88
- park nowych mieszkancow jaworzno-23
- park nowych mieszkancow jaworzno-24
- park nowych mieszkancow jaworzno-26
- park nowych mieszkancow jaworzno-27
- park nowych mieszkancow jaworzno-29
- park nowych mieszkancow jaworzno-30
- park nowych mieszkancow jaworzno-31
- park nowych mieszkancow jaworzno-32
- park nowych mieszkancow jaworzno-33
- park nowych mieszkancow jaworzno-34
- park nowych mieszkancow jaworzno-35
- park nowych mieszkancow jaworzno-36
- park nowych mieszkancow jaworzno-37
- park nowych mieszkancow jaworzno-38
- park nowych mieszkancow jaworzno-39
- park nowych mieszkancow jaworzno-40
- park nowych mieszkancow jaworzno-42
- park nowych mieszkancow jaworzno-43
- park nowych mieszkancow jaworzno-44
- park nowych mieszkancow jaworzno-45
- park nowych mieszkancow jaworzno-46
- park nowych mieszkancow jaworzno-48
- park nowych mieszkancow jaworzno-49
- park nowych mieszkancow jaworzno-51
- park nowych mieszkancow jaworzno-52
- park nowych mieszkancow jaworzno-54
- park nowych mieszkancow jaworzno-55
- park nowych mieszkancow jaworzno-56
- park nowych mieszkancow jaworzno-57
- park nowych mieszkancow jaworzno-58
- park nowych mieszkancow jaworzno-59
- park nowych mieszkancow jaworzno-60
- park nowych mieszkancow jaworzno-61
- park nowych mieszkancow jaworzno-62
- park nowych mieszkancow jaworzno-63
- park nowych mieszkancow jaworzno-64
- park nowych mieszkancow jaworzno-65
- park nowych mieszkancow jaworzno-66
- park nowych mieszkancow jaworzno-67
- park nowych mieszkancow jaworzno-68
- park nowych mieszkancow jaworzno-69
- park nowych mieszkancow jaworzno-71
- park nowych mieszkancow jaworzno-72
- park nowych mieszkancow jaworzno-73
- park nowych mieszkancow jaworzno-76
- park nowych mieszkancow jaworzno-77
- park nowych mieszkancow jaworzno-78
- park nowych mieszkancow jaworzno-79
- park nowych mieszkancow jaworzno-80
- park nowych mieszkancow jaworzno-81
- park nowych mieszkancow jaworzno-82
- park nowych mieszkancow jaworzno-83
- park nowych mieszkancow jaworzno-84
- park nowych mieszkancow jaworzno-85
- park nowych mieszkancow jaworzno-86
- park nowych mieszkancow jaworzno-87
- park nowych mieszkancow jaworzno-88
- park nowych mieszkancow jaworzno-89
- park nowych mieszkancow jaworzno-90
- park nowych mieszkancow jaworzno-91
- park nowych mieszkancow jaworzno-92
- park nowych mieszkancow jaworzno-93
- park nowych mieszkancow jaworzno-94
- park nowych mieszkancow jaworzno-95
- park nowych mieszkancow jaworzno-96
- park nowych mieszkancow jaworzno-98
- park nowych mieszkancow jaworzno-99
- park nowych mieszkancow jaworzno-100
- park nowych mieszkancow jaworzno-101
- park nowych mieszkancow jaworzno-102
- park nowych mieszkancow jaworzno-103
- park nowych mieszkancow jaworzno-104
- park nowych mieszkancow jaworzno-105
- park nowych mieszkancow jaworzno-112
- park nowych mieszkancow jaworzno-2
- park nowych mieszkancow jaworzno-3
- park nowych mieszkancow jaworzno-7
- park nowych mieszkancow jaworzno-8
- park nowych mieszkancow jaworzno-9
- park nowych mieszkancow jaworzno-11
- park nowych mieszkancow jaworzno-12
- park nowych mieszkancow jaworzno-13
- park nowych mieszkancow jaworzno-16
- park nowych mieszkancow jaworzno-17
- park nowych mieszkancow jaworzno-18
- park nowych mieszkancow jaworzno-19
- park nowych mieszkancow jaworzno-20
- park nowych mieszkancow jaworzno-22


text:
Zły Komorow/Senftenberg. W Serbskej cerkwi w Złem Komorowje, w Domje bergarjow, jo swěśiło 28. julija 80 namšaŕkow a namšarjow zbliska a zdaloka 10. jubilejnu serbsko-nimsku namšu. Namša jo była zgromadnje z cerkwinym chorom katolskeje górnoserbskeje wósady Chrósćicy pód nawjedowanim dirigenta Michała Cyža.
Iniciator a organizator namšow, Günter Pawliš, jo wšyknych wutšobnje wuwitał. Wósadny faraŕ Manfred Schwarz jo pśewzeł liturgiju w serbskej a nimskej rěcy, faraŕ n. w. Dieter Schütt jo we wobyma rěcoma prjatkował wjelgin naglědniwje a troštnje wó tom, až njedej se luź starosćiś wó pśiducy źeń, ale z dowěru we Boga pśiwześ kuždy nowy źeń a wjacor wšykno statkowanje zasej do Bóžych rukow scyniś. Namšy cytali su Hanka Markec, Madlena Norbergowa a Christiana Piniekowa a namšu na klawěrje pśewóźował jo Dieter Gebauer. Z mócnym pśiklaskom su namšarje a namšaŕki mytowali kšasne spiwanje 20 cłonkow chora.


text:
Poczōntkym lutego dycki ôbchodzymy świynto tych wszyjskich ludzi, co im godōmy po naszymu : przedowocze. To sōm te ludzie, co niy yno we sklepach, ale tyż we roztōmańtych "salōnach" robiōm.
Moja kamratka, co je jeszcze przed pynzyjōm robi we takim salōnie, kaj telefōny przedowajōm, ale leko tam ni mo! Ze poczōntku szef sie krziwiōł, że je za staro, a wszyjskigo niy pochyto, ale to niy bōło nojgorsze. Ôn chcioł coby sie jakoś modnie ôblykła, ale ôna we tych szatach, co mu sie widziały, czuła sie jak afa we klotce, a jedyn kōntman padoł, że staro hyrpa ôblyko sie jak szesnostka , a sie ś ni wyśmioł! Teroz to ôna ôblyko sie normalnie, a mo wiela kōntmanōw, bo starsi ludzie, jak chcōm se telefon kupić to idōm ku ni, bo rachujōm na to, że tako stateczno baba dobrze im poradzi. Jak kamratka czego niy wiy to modych woło, bo to przeca ni ma żodno gańba czegosik niy wiedzieć! Jedyn roz miała takigo kōntmana, co mioł wielgi wymogania. Chcioł taki aparat: leki we ôbsłudze, ale taki troszka wiyncy wypasiōny, coby sie wnuki ze starzika niy śmioły! Jak je dobry przedowocz, to tyż do sie to załatwić!
Tak ze dwa lata nazōd mōj synek przijechoł ze zagranice, a szukoł sam roboty. To bōło przed świyntami i nojprzōd sprzedowoł kapry na dworze przed marketym, a potym mieli mało ludzi a wziyni go do pojstrzōdka ku rybōm. Robota bōła ciynżko, rynczyska umarzały, bo świyże ryby dycki sōm we lodzie, ale nojwiyncy starości mioł ze ludziami. Co drugi sie pytoł, jako ta ryba smakuje, a synek ni mioł o tym pojyncio! Bo to były taki drogi gatōnki, że ni mōg se kupić taki ryby ani na polizani. Porzad musioł ludzi objaśniać, że niy do sie kupić pōł wyngorza ani jednej krewetki, jako to chciała jedna frelka.
Moji ôjcowie ôba we handlu robiyli, ale szef (dzisio by my padali menager) dycki doł im kożdo rzecz do jodła a picio skosztować. Łacni je co przedać, jak wiysz, jako smakuje, a umisz kōntmanowi doradzić. Dzisio tego jednako brakuje! Do sklepu bierōm ludzi prosto "ze drogi", a ôni niy poradzōm nic doradzić! Bezto nikere kōntmany se myślōm, że te mode przedowocze sōm jakiś ôbeszłe, ale to ni ma prowda! Ôni we tym sklepie tyż sie czujōm potracyni jak te kōntmany.
Grymlino
P.S. Szczyre podziynkowani do panoczka Alojza Zimōńczyka za pōmōc we ślōnski korekcie.


text:
Před třomi lětami je kniha „Serbske pomniki“ Trudle Malinkoweje wušła, nětko předleži jeje němskorěčny přewodnik po serbskich wopomnišćach. Cordula Ratajczakowa je so z awtorku rozmołwjała.
Čehodla sće so za němsku wersiju knihi rozsudźiła?
T. Malinkowa: Při swojich slědźenjach za serbskimi pomnikami přebywach w tójšto kónčinach Łužicy, hdźež serbšćina dźensa hižo do wšědneho žiwjenja njesłuša. Mnozy tam wobžarowachu, zo jim moje wuslědki w serbskej knize přistupne njejsu. Jim kaž tež komunam, wosadam, towarstwam, wučerjam, chronistam abo žurnalistam chcu z přiručku zakładny material wo jednotliwych serbskich wopomnišćach do ruki dać. Dale su do knihi tež druhe kónčiny Němskeje a hinaše kraje zapřijate, hdźež je zajimcam němski tekst lóšo přistupny hač serbski.
Něhdźe 200 wopomnišćow w serbskej knize wopisujeće. Němske wudaće je wobšěrniše. Kelko objektow sće hišće zapřijała?


text:
Grüba
Views: 1543
C4D + V-ray + Photoshop
Gruba to je po polsku kopalnia.
Na grubie robiom grubiorze, bergmony abo gwarki. Gruba kojarzy sie ze ślonskim krajobrazym przemysłowym. Jak sie downij stawało na jakij górce, to zawdy szło zoboczyć szyby kopalniane. Było widać hołdy z wonglym i furmanki, kiere tyn wongiel rozwoziły.
Podstawowym narzyndziym wydobywczym je hercówa, czyli łopata. Łona je w kształcie serca. Łopatom ładowało sie do wagonu, jechało sie potym pod szyb, to było wciongane na wiyrch. Taki urobek znajdowoł sie na powierzchni. Jak sie idzie chodnikiym pod nogami momy spong, kole momy ocios a nad nami je trop. Godo sie tyż, że robi sie w ścianie a niy na ścianie.
Kole gruby i werku czyli huty toczyło sie życi na Ślonsku. Tukyj budowało sie całe osiedla domów – familoków razym z kościołym i pocztom.


text: Składnostnje finisaže 3-krajoweho wuměłskeho projekta »Wobrazy krajiny. Podobe pokrajne. Bilder einer Landschaft« w Serbskim muzeju w Budyšinje poskići so na tamnišej swjedźenskej žurli dnja 25. žnjenca komorny koncert, kiž zbudźi wulki zajim za hudźbu Serbow klasiskeje moderny a postmoderny. Z wjele respektom přijachu so předewšěm šěsć prapředstajenjow z pjera Ulricha Pogody, Jana Cyža a Sebastiana Elikowskeho-Winklera, kotrež wučinjachu połojcu čisłow dosć wobšěrneho programa. Załožbje za serbski lud jako zarjadowarce běše so tež poradźiło, za interpretaciju zawěrno njelochkich kruchow w modernym stilu kompetentnych hudźbnicow a hudźbnikow zdobyć. Nimo serbskeje jazzoweje spěwarki Walburgi Wałdźic, skutkowaceje předewšěm w Lipsku, a w Berlinje zadomjeneje koncertneje pianistki Heidemarie Wiesnerec słušeše saksofonowy kwartet modernsax berlin do kruha sobuskutkowacych. Tutomu w europskim měritku sobu načolnemu saksofonowemu kwartetej přisłušeja nimo w Serbach hižo dawno derje znateho Gerolda Gnauscha Miriam Dirr, Petra Sauerwein a Rico Wolf.


text:
Bjezdźěłnosć snadnje wjetša
Nürnberg. Lětnjeje přestawki w mnohich zawodach a mnohich šulskich wotchadnikow dla je so ličba bjezdźěłnych w Němskej w juliju wo 61 000 na nětko 2,773 milionow powjetšiła. To je přiwšěm 99 000 mjenje hač loni w juliju, kaž Zwjazkowa agentura za dźěło dźensa zdźěli. Kwota bjezdźěłnosće rozrosće wo 0,1 dypk na 6,3 procenty.
Łódź njemóže dale jěć
Drježdźany. Dale trajacy niski staw wody Łobja je dowolowu łódź „Clara Schumann“ w Mišnje zadźeržał. Łódź chcyše poprawom do čěskeho Mělníka jěć, kaž jeje kapitan zdźěli. Z Mišna pak dyrbjachu pasažěrojo z busami zaso domoj jěć. Łódź trjeba znajmjeńša 1,60 metrow wody pod sobu. Mišnjanski pegel pokazowaše dźensa rano runje 1,16 metrow.
Indianski hosćenc w Čěskej
Praha. Zastupnicy indianskeho splaha seminolow, pochadźacy z Floridy w USA, su tež w čěskej stolicy aktiwni. Hižo štyri lěta wobsteji w centrumje Prahi wot indianskich předewzaćelow nawjedowany hosćenc Hard Rock Cafe. Nětko chcył mějićel James Billie tam tež hišće hotel wotewrěć. Seminolojo su wot lěta 1979 w Čěskej jako hosćencarjo aktiwni.


text:
Internet a jeho ludźi hotuja so dźeń a bóle na čas, w kotrymž mamy tójšto parować. Sotře Löwenstein designujetej z lubosću a wjele wjeselom kóždy dźeń nowe swěty k paslenju a hraću.
Kóžde ranje we 8:00 hodź. stajitej nowu ideju na swoju internetowu stronu a darujetej tak domjacnosćam z dźěćimi předwjeselo a lóšt na paslenje. Z mało materialom nastanu małe dźiwy. Dźěći su aktiwne a tworja sej sami swoju hru abo hrajku za dopołdnjo. Špatne wjedro? Žadyn problem. Wšitko hodźi so tež za nutřka. Žana paslenska domjacnosć? Žadyn problem. Wzmiće sej předłohi, barbjenčki a nožicy sobu won na zahrodu.
Kotru lěpšinu ma tutón poskitk? Mać a nan mataj tróšku časa za domjacnosć, warjenje wobjeda abo dźěło. Tuž započinajće a wužiwajće tute časowe woknješko! Klikńće za waše dźěći na tutón link:


text:
Kaszëbskô klawiatura dlô Linuksa
Kaszëbskô klawiatura je we wszëtczich nowich distribùcëjach ju bënë . Òsta òna zrëchtowónô ë zgłoszonô do freedesktop.org, przez naju (Michôła Òstrowsczégò ë Marka Kwidzińsczégò) w pòłowie 2006 rokù. Òd tegò czasu (przez aktualizacëjã nôslédnëch distribùcëjów) sta òna sã prakticzno ju dzélã wszëtczich ùniksowich sytemów. Aktiwòwanié ji taczé sómé jakno dlô kòżdegò jinegò jãzëka – wëdowiédzé ò tim dô baro wiele w sécë.
Przëmiôrë pòpùlarnëch linuksowich distriùcëjów zamëkającëch w se kaszëbska klawiaturã: Debian GNU/Linux – òd 4.0 (etch), Fedora – òd wersëji 8, OpenSUSE òd wersëji 10.2, Ubuntu (Edubuntu, Kubuntu, Ubuntu, Xubuntu) òd wersëji 7.04.


text: Za lětsa smój sej z mandźelskej dowol tak zarjadowałoj, zo móhłoj koparsku europeadu w Awstriskej wopytać. Wšitko bě přihotowane, ale w měrcu bě jasne, zo europeada njebudźe. Što nětko? Termin dowola bě zwjazowacy. Nochcychmoj pak w dowolowym času woprawdźe doma wostać! Při rumowanju namakach w kamorje prospekt „Hornjołužiski hórski puć“. Tón wjedźe wot Wjazońcy (Neukirch) do Žitawy. Na wjacorych etapach poskićeja přenocowanje ze snědanju, zastaranje na puć a transport wačokow k přichodnemu nóclěhej. To bě tola něšto za naju!


text:
Mongolske rěče
Mongolske rěče tworja w Aziji (předewšěm w Mongolskej, w Chinje a Ruskej, jednotliwa rěč tež w Afghanistanje) rozšěrjenu rěčnu swójbu wot něhdźe 15 poměrnje blisko přiwuznych rěčow z něhdźe 7,5 milionami rěčnikow. Wone so po słowoskładźe jara njerozeznawaja, přećiwo tomu sylnišo po morfologiji a syntaksy.
Mongolske rěče jako podskupina altajskich rěčowWobdźěłać
Mongolske rěče buchu často do genetiskeho zwiska z tunguziskimi a turkowskimi rěčemi stajene a z tymi jako „altajsku rěčnu swójbu“ zjimane. Bjezdwěla wobstajace typologiske a leksikaliske přezjednosće mjezy mongolskimi, tunguziskimi a turkowskimi rěčemi so móžeja tola tež přez wzajomne wobwliwowanje dla rěčnych kontaktow město přez genetiku přiwuznosć wujasnjować. Prašenje genetiskeje jednosće altajskich rěčow je w historiskej linguistice dale dwělomne.
Wažne rěčeWobdźěłać
Jenička mongolska rěč z wjace hač milionom rěčnikow je
- Mongolšćina z 5–6 milionami rěčnikow: (Wonkowa) Mongolska (z toho 2,5–3 miliony Chalcha-dialekt), China (Znutřkowna Mongolska)
Dalše wjetše mongolske rěče su:
- Burjatišćina 450 tysac: Ruska, Mongolska, China
- Ojratišćina 350 tysac: Mongolska, China
- Sarta (Santa, Dongxiang) 250 tysac: China
- Kalmykšćina (Kalmyk) 180 tysac: Ruska
- Mangghuer (Monguor, Tu) 150 tysac: China
- Dagur (Daur, Dahuren) 100 tysac: China
- Ordos (tež Urdus) 100 tysac: China
KlasifikacijaWobdźěłać
Genetika jednosć mongolskich rěčow je cyle njezwadna, wězo bu nutřka struktura tuteje rěčneje swójby – předewšěm tež dla relatiwnje wulkeje podobnosće najwjetšich rěčow, kotrež k wotmjezowanskim problemam wjedźu - na kóždy pad žiwje diskutowana. Tradicionelna klasifikacija do zapadneho a wuchodomongolskeho hłowneje hałuzy, kaž tež do zbytnej kategorije tak mjenowanych nakromnych rěčow bě bjezwuwzaćnje arealnje město genetisce motiwizowana, při tym aktualnej pak nic historiske rozšěrjene rěčow buchu za zakład brało.
Předležeca sylnišo genetisce orientowana klasifikacija bazuje předewšěm na V. Rybatzki, Intra-Mongolic Taxonomy. z J. Janhunen (ed.), The Mongolic Languages. (2003). Ke klasifikaciji bu wobjim leksikaliskich zhromadnosćow jednotliwych rěčow wobkedźbowany.
- Mongolske (15 rěčow, 7,5 Mio rěčnikow)
- Dagur (Sewjerowuchodne Mongolske)
- Burjat (Sewjerne Mongolske)
- Chamnigan (Mongol-Chamnigan) (2–3 tysac) (bilingual mongol.-tungus.)
- Burjatšćina (Buryat, Buryaad) (450 tysac)
- Chalcha-Ojrat (Centralne Mongolske)
- Chalcha-Ordos
- Mongolšćina (5–6 Mio)
- Džerim-dialektowa skupina: Chorčin, Džasagtu, Džarut, Džalajt-Dörbet, Gorlos
- Džuu-Uda-skupina: Aru Chorčin, Baarin, Ongniut, Najman, Aochan
- Džosotu-skupina: Charačin, Tümet
- Ulaan-cab-skupina: Čachar, Urat, Darchan, Muumingan, Dörben Chüüched, Chešigten
- Šilingol-skupina: Üdzümčin, Chuučid, Abaga, Abaganar, Sönöd
- Dialektowa skupina wonkowneje Mongolskeje: Chalcha, Chotogojt, Darchat, Congol, Sartul, Dariganga
- Ordos (Urdus) (100 tysac)
- Mongolšćina (5–6 Mio)
- Oirat-Kalmyk
- Ojratišćina (Oirat, Oyirad) (350 tysac)
- Kalmykšćina (Kalmyk) (180 tysac)
- Chalcha-Ordos
- Shira Yugur (Juho-centralne Mongolske)
- Shira Yugur (Sarygh Yughur, Dongbu Yugu, Ost-Yughur, Nggar) (3 tysac, etnisce 6 tysac)
- Monguor-Santa (Juhowuchodne Mongolske)
- Moghol (Juhozapadne Mongolske)
- Mogholi (Moghol) (200 rěčnikow, etnisce tři tysac)
Geografiske rozšěrjenje po statachWobdźěłać
Mongolske rěče su w Mongolskej, Chinje, Ruskej a Afghanistanje rozšěrjene. Slědowaca tabela pokaza rozšěrjenje rěčow z aktualnymi ličbami rěčnikow w jednotliwych krajach.
Leksikaliske přirunanjeWobdźěłać
Zo najwjetše mongolske rěče relatiwnje blisko hromadźe přiwuzne su, pokazaja slědowace słowne runicy ze zakładneho słowoskłada najwažnišich modernych mongolskich rěčow. Přidatnje je protomongolska abo staromongolska forma a forma literariskeje Mongolšćiny (wot 12. lětstotka w ujguriskim wertikalnym pismje traděrowana, w 17. lětstotku fiksěrowana). Formy dźensnišich mongolskich rěčow su date w fonetskej transkripciji.
Rěčne periody a pismowe systemyWobdźěłać
Rozdźěluja so Mongolske rěče historisce do slědowacych periodow:
- Staromongolska rěč – Mongolska rěč před 13. lětstotkom
Staromongolšćina steji hišće blisko Proto-Mongolšćiny, konstrukta protorěče, z kotrychž su wšě mongolske rěče wuchadźałe. Wobsahuje mnoholičbne turkowske a mongolske (?) požčonki a bu tež wot Chinšćiny Tang-dynastije wobwliwowana. W tutym času bu wot mongolskich Khitanow, kotrež Liao-dynastiju załožowana, swójske pismo wuwiwała. Tute słužiłe potom jako bazu za samostatne pismo tunguziskich Dźurdźenow (němsce Dschurdschen) a tež jako bazu Mandźurskeho pisma. Na kóncu staromongolskeje periody bu wertikalne ujguriske pismo wot Mongolow přejimałe.
- Srjedźomongolska rěč – Mongolska rěč wot 13. hač do spočatka 17. lětstotka
Srjedźna Mongolšćina je w tekstach w chinskej transkripciji wobchowowana (najwažniši tekst je „Tajne stawizny Mongolow“, něhdźe 1240), ale tež w tibetiskim Phags-Pa-pismje a dwurěčnych glosarach. Najstarši wobchowowany pismowy dopokaz wot něhdźe 1225 je tola kamjeń Yisüngge, nefy Tšingis Chana. Na kóncu tuteje periody so konwertowanje Mongolow k (tibetiskim) buddhizmej (w 17. lětstotku) stało. Tohodla bu wjele přiłožkow z Tibetišćiny abo Sanskrita publikowane a buddhistiske terminusy do Mongolšćiny přijimane abo přiłožene.
W srjedźomongolskim času započina diferencowanje mongolskich narěčow, kotrež so su pozdźišo k dźensnišim mongolskim rěčam wuwiwałe.
- Moderne Mongolske rěče – Mongolske rěče wot 17. lětstotka
W 17. lětstotku so stało přechod k modernej rěčanej rěči, ale tež fiksěrowanje klasiskeje pismoweje rěče, kotraž na staro- a srjedźomongolskich stopjenja wróći. Rěčane formy Mongolšćiny so su wot pismoweje rěče jara daloko zdalowachu.
Rěčna charakteristikaWobdźěłać
Typologiske přiznamjenjaWobdźěłać
Typologisce maja mongolske rěče wulku podobnosć z woběmaj druhimaj skupinomaj altajskich rěčow (Turkowske a Tunguziske). Tute přiznamjenja su tuž do dalokeje měry hromadźe altajske a so zdźěla tež pola uralskich a paleosibiriskich rěčow (hlej Altajske rěče) namakaja.
Najwažniše typologiske charakteristiki mongolskich rěčow su:
- Srěnjowulke foneminwentary a jednora złóžkowa struktura, lědma konsonantowe clustery. Regularnje sydom wokalow („turkowski“ *ï je z *i spadnył). Wokale so móžeja po jich městnje artikulacije (prědku/zady), kulojćenje (kulojćeny/njekulojćeny) a wysokosći (wysoki/hłuboki) rozdźělować. Tuta klasifikacija je za wokalnu harmoniju wot rozsudneho wuznama.
- wokalna harmonija mjez poslednim wokalom kmjena a slědowacym sufiksom, kotraž na rozdźělne wokalne opozicije wotpočuje, předewšěm na městno artikulacije „prědku/zady“ („Palatalna wokalna harmonija“). Přikładaj: mal-iyar „ze skotom“ (instr.), köl-iyer „z nohu“ (instr.). Někotre mongolske rěče, na př. Mogholi a Monguor, su wokalnu harmoniju zhubili.
- pospochi aglutinowacu słowotwórbu a fleksiju, a to nimale bjez wuwzaća přez sufiksy. Kóždy morfem ma specifiski woznam a gramatisku funkciju a je – wothladane wot žadanjow wokalneje harmonije – njepřeměnjomny.
- adjektiwy so w modernych mongolskich rěčach njeflektěruja, njepokazaja žanu konkordancu z jich wobmjezowacym słowom, kotremuž wone předchadźa. Wězo maja starše rěčne stopjenja zbytki konkordancy w numerusu a genusu.
- při wužiću kwantificěrowadłow (ličbniki, podaća mnóstwa) wupadnje pluralowe markěrowanje.
- njeeksistuja žane artikle.
- njeeksistuje žadyn gramatiski genus, ani při pronomenach.
- wažny za mongolske rěče je koncept konwerbow (poprawom participy), kotrež so jako narunanje za pódlanske sady wužiwaja. Při tym deleka přikłady z Chalcha.
- werb steji na kóncu sady, normalny sadoslěd je SOV (subjekt-objekt-werb).
Nominalne tworjenjeWobdźěłać
Nomina mongolskich rěčow maja kategoriji numerusa (singular/plural) a pada (sydom padow), kotrejž so přez přiwisowane pluralowe resp. padowe markěrowadłaj markěrujetej. Pluralowe markěrowadła steja před padowymi markěrowadłami. Wobaj sufiksaj podležitej wokalnej harmoniji.
Pluralowe tworjenje so na přikładźe klasiskeje spisowneje rěče pokaza. Pluralowe markěrowadła su -nar/-ner (jenož ludźo a bohojo), -ud,-üd a -čud/-čüd a warianty z tych, k tomu bóle zrědka hišće -d a -s.
Slědowaca tabela pokaza padowe markěrowadła a deklinaciju słowa Maл mal „skót“.
Adjektiwy
Njepřewjedu žanu změnu w numerusu a padźe a njeeksistuje žana konkordanca z wobmjezowacym słowom.
- ulaYan nom „čerwjena (ulaYan) kniha (nom)"
- ulaYan nom-ud „čerwjene knihi"
- ulaYan nom-un „čerwjeneje knihi"
Personalne pronomeny
Pronomeny třećeje wosoby pochadźeja wot demonstratiwneho pronomena a rozeznawaja so po tym, hač je wotpowědna wosoba daloko abo blisko rěčnika: ene abo tere steji za „wón/wona/wono“ (njeeksistuje ani při pronomenje žane genusowe markěrowanje). W prěnjej wosobje plurala mjezy ekskluziwnej a inkluziwnej formu „my“ rozeznawatej.
Werbalna morfologijaWobdźěłać
Tempus
Pola finitnych formow werba eksistuja jedyn tempus za njezańdźenosć a tři za zańdźenosć, kotrež so přez slědowace sufiksy markěrowaja (serbske přełožki su jenož přibližne):
Tute formy nimaja žane rozeznawanje wosoby. Přikładaj:
- tere irebei „wón/wona/wono je přišoł/přišła/přišło" (perfektiw, zańdźenosć)
- bida nom-i ungši-mui „čitamy knihu“ abo „budźemy knihu čitać"
Negacija
Negacija so pola finitnych formow werba zwjetša přez negacisku partiklu ese zwuraznjuje, kotraž před formu werba steji: tere ese irebei „wón/wona/wono njeje přišoł/přišła/přišło". Pola werbalnych nomenow so partikla ügei wužiwaja, kotraž formje werba slěduje: Manu baYši iregsen ügei „Naš wučer njeje přišoł“.
Imperatiw
Poprawny imperatiw so přez samón kmjen tworja. Nimo toho eksistuja hišće druhe formy, kotrež schodźenki zdwórliwosće a dźerženja zwuraznjuja. Přikłady: yabu „dźi“, yabuYtun „dźi prošu“, yabuYarai „budź tak dobry a dźi“, yabutuYai „njech dźe“.
Werbalne nomeny
Werbalne nomeny z wjetšeho dźěla so wužiwaja k wurazej stawa. Wone so móžeja deklinować a jako predikat hłowneje, atributiwneje abo komplementoweje sady wužiwać. Přikłady: Tere kümün öčügedür iregsen bayina „Tón čłowjek je wčera přišoł“, Bi edür büri miqa idedeg „Ja jěm mjaso kóždy dźeń“, miqa idegči „mjasojědźk“.
Konwerby
Konwerby so we wšěch mongolskich rěčach při koordinaciji abo subordinaciji wjacorych sadow wužiwaja. Móžěja so je jako participy wobhladować. Hdy po funkciji maja rozdźělne formy:
Jednora sekwenca so přez converbum imperfecti započina, jenož posledni werb w tajkej slědźe steji we finitnej formje, na přikład Bi doluYan čaY-tur bos-ču, örlüge-yin qoYula ide-ǰü, nom ungši-ba. „Stańši z łoža sedmich, snědach a (potom) čitach knihu“
Předčasnosć so přez converbum perfecti wupraje. Přikład: Bida qubčas emüsü-ged, nom-i-ban ungši-mui „Zdrasćiwši, budźemy swoju knihu čitać“
Hlej težWobdźěłać
ŽórłaWobdźěłać
- Juha Janhunen: The Mongolic Languages. Routledge, London 2003, ISBN 0-7007-1133-3.
- Nicholas Poppe: Grammar of Written Mongolian. Harrassowitz, Wiesbaden 1974, ISBN 3-447-00684-6.
- Nikolaus Poppe et al.: Mongolistik [= Hdb. der Orientalistik 1:V:2]. Brill, Leiden 1964.
- Jan-Olof Svantesson et al.: The Phonology of Mongolian. Oxford University Press, Oxford 2005, ISBN 0-19-926017-6.
- Hans-Peter Vietze: Lehrbuch der mongolischen Sprache. Enzyklopädie, Leipzig 1974.


text:
Solawski wokrjes
Solawski wokrjes (němsce Saalekreis) je krajny wokrjes w juhu Saksko-Anhaltskeje. Wobsteji wot 1. julija 2007 a ma wokoło 195.000 wobydlerjow na přestrjeni wot 1433 kwadratnych kilometrow.
Wokrjes mjezuje w sewjeru z wokrjesom Anhaltsko-Bitterfeld, we wuchodźe ze sakskomaj wokrjesomaj Sewjerna Sakska a Lipsk, w juhu z Hrodowskim wokrjesom, w juhozapadźe z durinskim Kyffhäuserskim wokrjesom, w zapadźe z wokrjesom Mansfeld-Južne Smoliny a w sewjerozapadźe ze Selowym wokrjesom. Wosrjedź teritorija Solawskeho wokrjesa leži bjezwokrjesne město Hala nad Solawu.
Najwjetše město a zarjadniske sydło je Mjezybor.
Wažne rěki su nimo Solawy tež Běły Halštrow, Luppe, Geisel, Laucha a Salza.


text:
Tłumacz z polskiego na marathi
Bezpłatny polsko-marathi tłumacz do tłumaczenia wyrazów, fraz i zdań. Dla polsko-marathi tłumaczenia wprowadź polski tekst do okna w górze. Następnie, naciśnij zielony przycisk "Tłumacz" a tekst zostanie przetłumaczony.
Zobacz także: Tłumacz albańsko polski, Tłumacz amharsko polski, Tłumacz azersko polski, Tłumacz baskijsko polski, Tłumacz bengalsko polski, Tłumacz białorusko polski, Tłumacz birmańsko polski, Tłumacz bośniacko polski, Tłumacz cebuańsko polski, Tłumacz chichewa polski, Tłumacz esperanto polski, Tłumacz filipińsko polski, Tłumacz fryzyjsko polski, Tłumacz galicyjsko polski, Tłumacz gruzińsko polski, Tłumacz gudżarati polski, Tłumacz hausa polski, Tłumacz hawajsko polski, Tłumacz hmong polski, Tłumacz igbo polski, Tłumacz irlandzko polski, Tłumacz islandzko polski, Tłumacz jawajsko polski, Tłumacz jidysz polski, Tłumacz joruba polski, Tłumacz kannada polski, Tłumacz katalońsko polski, Tłumacz kazachsko polski, Tłumacz khmersko polski, Tłumacz kirgisko polski, Tłumacz korsykańsko polski, Tłumacz haiti kreolsko polski, Tłumacz kurdyjsko polski, Tłumacz laotańsko polski, Tłumacz luksembursko polski, Tłumacz łacińsko polski, Tłumacz macedońsko polski, Tłumacz malajalamsko polski, Tłumacz malgasko polski, Tłumacz maltańsko polski, Tłumacz maorysko polski, Tłumacz mongolsko polski, Tłumacz nepalsko polski, Tłumacz ormiańsko polski, Tłumacz paszto polski, Tłumacz pendżabsko polski, Tłumacz samoańsko polski, Tłumacz serbsko polski, Tłumacz shona polski, Tłumacz sindhi polski, Tłumacz somalijsko polski, Tłumacz sotho polski, Tłumacz suahili polski, Tłumacz sundajsko polski, Tłumacz syngalesko polski, Tłumacz szkocko gaelicki polski, Tłumacz tadżycko polski, Tłumacz tajsko polski, Tłumacz telugu polski, Tłumacz urdu polski, Tłumacz uzbecko polski, Tłumacz walijsko polski, Tłumacz xhosa polski, Tłumacz zulu polski


text:
Hajno Jordan
Fryco Hajno Franc Jordan (němsce Heinrich Jordan; * 24. nowembra 1882 w Popojcach, † 28. měrca 1917 w Villers-devant-le-Thour w Francoskej) běše serbski wučer, mjenowědnik a kulturny prócowar.
Hajno Jordan, bratr Karla Jordana narodźi so w Popojcach jako druhi syn Hendricha Jordana a jeho mandźelskeje Emilije rodź. Pjatarjec z Wjerbna. Wón wopyta šulu swojeho nana w Popojcach a po tym gymnazij w Choćebuzu. Mjez 1901 do 1904 chodźeše na wučerski seminar w Starej Darbni a skutkowaše po tym jako wučer w Gołbinje. Wot lěta 1913 běše wučer w Slepom a wot 1916 wojak w prěnjej swětowej wójnje, hdźež we wojowanjach při rěce Somme zemrě.
W Časopisu Maćicy Serbskeje wozjewi Hajno Jordan nastawki wo ležownostnych mjenach w Delnjej Łužicy a w Bramborskim Casniku dalše mjeńše přinoški. Wón běše čłon serbskeho towarstwa w Starej Darbni a 1910 bu jako naslědnik nana předsyda Błótowskeho wučerskeho towarstwa. Hajno Jordan běše čłon Maśicy Serbskeje a wot 1910 tež jeje pismawjedźer a pokładnik.
ŽórłoWobdźěłać
- Gerat Hančka: Jordan, Hajno. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 235.


text:
Kujawsko-Pomorskie
Powiaty: aleksandrowski(Aleksandrów Kujawski), brodnicki(Brodnica), bydgoski(Bydgoszcz), chełmiński(Chełmno), golubsko-dobrzyński(Golub-Dobrzyń), grudziądzki(Grudziądz), inowrocławski(Inowrocław), lipnowski(Lipno), mogileński(Mogilno), nakielski(Nakło nad Notecią), radziejowski(Radziejów), rypiński(Rypin), sępoleński(Sępólno Krajeńskie), świecki(Świecie), toruński(Toruń), tucholski(Tuchola), wąbrzeski(Wąbrzeźno), włocławski(Włocławek), żniński(Żnin) Lubuskie
Powiaty: gorzowski(Gorzów Wielkopolski), krośnieński(Krosno Odrzańskie), międzyrzecki(Międzyrzecz), nowosolski(Nowa Sól), słubicki(Słubice), strzelecko-drezdenecki(Strzelce Krajeńskie), sulęciński(Sulęcin), świebodziński(Świebodzin), wschowski(Wschowa), zielonogórski(Zielona Góra), żagański(Żagań), żarski(Żary) Łódzkie
Powiaty: bełchatowski(Bełchatów), brzeziński(Brzeziny), kutnowski(Kutno), łaski(Łask), łęczycki(Łęczyca), łowicki(Łowicz), łódzki wschodni(Łódź), opoczyński(Opoczno), pabianicki(Pabianice), pajęczański(Pajęczno), piotrkowski(Piotrków Trybunalski), poddębicki(Poddębice), radomszczański(Radomsko), rawski(Rawa Mazowiecka), sieradzki(Sieradz), skierniewicki(Skierniewice), tomaszowski(Tomaszów Mazowiecki), wieluński(Wieluń), wieruszowski(Wieruszów), zduńskowolski(Zduńska Wola), zgierski(Zgierz) Mazowieckie
Powiaty: białobrzeski(Białobrzegi), ciechanowski(Ciechanów), garwoliński(Garwolin), gostyniński(Gostynin), grodziski(Grodzisk Mazowiecki), grójecki(Grójec), kozienicki(Kozienice), legionowski(Legionowo), lipski(Lipsko), łosicki(Łosice), makowski(Maków Mazowiecki), miński(Mińsk Mazowiecki), mławski(Mława), nowodworski(Nowy Dwór Mazowiecki), ostrołęcki(Ostrołęka), ostrowski(Ostrów Mazowiecka), otwocki(Otwock), piaseczyński(Piaseczno), płocki(Płock), płoński(Płońsk), pruszkowski(Pruszków), przasnyski(Przasnysz), przysuski(Przysucha), pułtuski(Pułtusk), radomski(Radom), siedlecki(Siedlce), sierpecki(Sierpc), sochaczewski(Sochaczew), sokołowski(Sokołów Podlaski), szydłowiecki(Szydłowiec), warszawski zachodni(Ożarów Mazowiecki), węgrowski(Węgrów), wołomiński(Wołomin), wyszkowski(Wyszków), zwoleński(Zwoleń), żuromiński(Żuromin), żyrardowski(Żyrardów) Podlaskie
Powiaty: augustowski(Augustów), białostocki(Białystok), bielski(Bielsk Podlaski), grajewski(Grajewo), hajnowski(Hajnówka), kolneński(Kolno), łomżyński(Łomża), moniecki(Mońki), sejneński(Sejny), siemiatycki(Siemiatycze), sokólski(Sokółka), suwalski(Suwałki), wysokomazowiecki(Wysokie Mazowieckie), zambrowski(Zambrów) Pomorskie
Powiaty: bytowski(Bytów), chojnicki(Chojnice), człuchowski(Człuchów), kartuski(Kartuzy), kościerski(Kościerzyna), kwidzyński(Kwidzyn), lęborski(Lębork), malborski(Malbork), nowodworski(Nowy Dwór Gdański), gdański(Pruszcz Gdański), pucki(Puck), słupski(Słupsk), starogardzki(Starogard Gdański), sztumski(Sztum), tczewski(Tczew), wejherowski(Wejherowo) Warmińsko-Mazurskie
Powiaty: bartoszycki(Bartoszyce), braniewski(Braniewo), działdowski(Działdowo), elbląski(Elbląg), ełcki(Ełk), giżycki(Giżycko), gołdapski(Gołdap), iławski(Iława), kętrzyński(Kętrzyn), lidzbarski(Lidzbark Warmiński), mrągowski(Mrągowo), nidzicki(Nidzica), nowomiejski(Nowe Miasto Lubawskie), olecki(Olecko), olsztyński(Olsztyn), ostródzki(Ostróda), piski(Pisz), szczycieński(Szczytno), węgorzewski(Węgorzewo) Wielkopolskie
Powiaty: chodzieski(Chodzież), czarnkowsko-trzcianecki(Czarnków), gnieźnieński(Gniezno), gostyński(Gostyń), grodziski(Grodzisk Wielkopolski), jarociński(Jarocin), kaliski(Kalisz), kępiński(Kępno), kolski(Koło), koniński(Konin), kościański(Kościan), krotoszyński(Krotoszyn), leszczyński(Leszno), międzychodzki(Międzychód), nowotomyski(Nowy Tomyśl), obornicki(Oborniki), ostrowski(Ostrów Wielkopolski), ostrzeszowski(Ostrzeszów), pilski(Piła), pleszewski(Pleszew), poznański(Poznań), rawicki(Rawicz), słupecki(Słupca), szamotulski(Szamotuły), średzki(Środa Wielkopolska), śremski(Śrem), turecki(Turek), wągrowiecki(Wągrowiec), wolsztyński(Wolsztyn), wrzesiński(Września), złotowski(Złotów) Zachodniopomorskie
Powiaty: białogardzki(Białogard), choszczeński(Choszczno), drawski(Drawsko Pomorskie), goleniowski(Goleniów), gryficki(Gryfice), gryfiński(Gryfino), kamieński(Kamień Pomorski), kołobrzeski(Kołobrzeg), koszaliński(Koszalin), łobeski(Łobez), myśliborski(Myślibórz), policki(Police), pyrzycki(Pyrzyce), sławieński(Sławno), stargardzki(Stargard Szczeciński), szczecinecki(Szczecinek), świdwiński(Świdwin), wałecki(Wałcz)


text:
Slōnsko godka to bōła piyrszo mowa, w keryj wyszkolyli mie moje ôjce. Niyskorzij po ślōnsku godołech tyż na placu i na pauzach we szkole. Nasza godka bōła dō mie fest wertowno, beztōż chciołech, coby inksi tyż mieli możność sie z niōm ôbznajōmić. Skuli tego sprowiōłech (do kupy
z kamratym) facebookowy fanpage Slōnski suchar na dzisiej, poczōn żech tyż rychtować teksty po ślōnsku do lokalnych cajtōngōw. Yntlich zaczōn żech przekłodać na ślōnski. Robota przi ślōnskij godce dowo mi kupa uciechy, tym barzij, co bez to ślōnskigo je wszyndy coroz wiyncyj.
A to je do mie fest ważne.
Beztōż ôdewrziłech piyrsze na świycie biōro przekłodōw, kere szpecyjalizuje sie we ślōnskij godce. Zaproszōm Cie do spōłprocy z naszym zespołym. To filologi, fachmany ôd nowych technologijōw, ale zaôbycz ludzie, kerzi przajōm ślōnskij godce. Kej ôbieresz nasze usugi, to mosz gwarancyjo, co dostaniesz przekłod wielgij jakości.


text:
Diskusija k předłoze:Stat
Problemy dla wariable mjenoWobdźěłać
Dobry dźen, ludźo. Wariabla mjeno čini problemy. Tohodla ja namjetuju, zo my měnimy resp. dźělimy wono do wariable narodne mjeno a serbske mjeno. Štó chce pomhać měnić tón w nastawku? Wutrobny postrow --Tlustulimu 17:13, 21. dec. 2006 (CET)
Tři wariable maja nowe mjenaWobdźěłać
Dobry wječor, ludźo. Wužiwar:Dundak změni mjena tři wariablow do lěpšich formow. Ja dwě nowej wariablej dodach. My mamy změnić nastawkow wo statach. Prašenja wo teknikowych problemach prošu pisać tu. Ja tež rozumju němčinu, jendźelsku rěč a rěč Esperanto. Dźakuju so za wašu pomoc. Wutrobne postrowy --Tlustulimu 22:53, 26. dec. 2006 (CET)
Parametry za mjenaWobdźěłać
Dobry dźeń, ludźo. Dźensa sym předłohu tak změnił, zo nětko parameter mjeno abo mjeno serbske definuje mjeno, kotrež so w hłownej lince tabele jewi, mjeztym tekst parametra mjeno swójske so kaž druhe parametry w tabeli jewi. To ma lěpšina, zo mjeno swójske móže wjace hač jedneho mjena definować a so přidate CSS-formaty za hłownu linku wjace njeskomola. Postrowy --Tlustulimu 16:25, 22. dec 2008 (CET)
StolicaWobdźěłać
Dobry dźeń. Runje přidach alternatiwny parameter za "stolica", a to "hłownje město". Nětko we wšěch nastawkach, kotrež stary parameter "hłowne město" hišće wobsahuja, so stolica jewi. Postrowy --Tlustulimu 11:23, 30. jun 2011 (CEST)


text:
RÓŽA DOMAŠCYNA
W zběrce tekstow »Stop a stup« rěči k nam basnica. A njeńdźe jej wo ničo druhe hač wo »wułušćenje jadra« storyjow, słowow a złóžkow. To je maksimalny narok. Hač jedna so při tym wo lyriku, prozu abo esejistiku, je druhorjadne. Dobry přikład za běžne wobeńdźenje kategorijow je tuta nowa kniha Měrany Cušcyneje.Měrana Cušcyna, Stop a stup. Powědki, miniatury, eseje, titulna ilustracija Iris Brankačkowa, Budyšin: LND 2021, 152 s., kruta wjazba ze škitnej wobalku
Basniska rěč wottraša čitarjow literatury, wóndano słyšach. Tute nastajenje je stary lac. Basniska rěč čitarjow rjaneje literatury skerje do čitanja wabi. Chcedźa wužadanje a hódančko, chcedźa sobu myslić, wšako je to na literaturje powabliwe. Wězo njejsu tajke printmedije měnjene, kotrež »knižna wačka« basnicy »w knižnych nižinach« zetka.
Mój dudlowak
Literarne teksty k twórbam Jana Buka
zechce so mi baseń pisać
laptop přimnyć na nim wisać
pódla dudak na mnje hlada
kedźbnosć cyłu sebi žada
za mnu woči wjerći luby
posměwk w prawym róžku huby
dudeldumdaj dudako
hladaj z wokna wotchil so
hudźbnik na to njemysli
a kaž wrótny zahudźi
jazyčkowa pišćel drišći
zwuk so mi do mozow lišći
měchawa kaž cybnjena
dycha dych mi wotraža
póčnu kózły pocybać
spěwać hižo rejować
serbsku reju pospytać
katalansku nawjazać
jendźelsku francosku drje
wěsće sobu skakać chce
do rejki so zestupać
snano ze mnu didlować
muzikant bjez dlijenja
kus po kusu słyšeć da
potom kłobuk zejmuje
we wobrazu wostanje
stup a krok a jako by
sama steju wosrjedź stwy
wobraz wisa na sćěnje
laptop wěko zaprasnje
RÓŽA DOMAŠCYNA
Jan Buk – Dudak, 1960, sepia-rysowanka z tušu, 26 × 35 cm, priwatne wobsydstwo
mašina twój spar hižo njewobstražowaše twój dych
słaby a rědki bywaše twojej ruce hornčk
hižo dodźeržeć njemóžeštej twój rjap će hižo
wudźeržeć njezamó a ty so wo mnje zepěraše
z trójnej ćežu
zo zastonach a će k sebi tłóčach sekundy
ličo w kotrychž će wudźeržeć zamóch
a će wotpołožich
njeporadźi so mi ani bulik do twojeje prawicy
stłóčić wšako so porsty zadźernychu dołhož
so wokoło mojich spinachu kaž porsty ćěšenka
ćopłe zaćekłe porsty kiž dodźeržeć spytachu
to wo čimž přemyslować sej zakazach hdyž tam ležeše
swěčkběła a dych
lědy hišće łójić zamó do ćěła kotrež zymica třaseše
sej pomyslich zo budźe wšo lěpje hdyž tole zastanje –
hdyž tole zasta a twojej brjowce tej rjanej
čornej łastojčej křidlešce machotać přestaštej
chcych jej zahibać
RÓŽA DOMAŠCYNA
ze: »Štož ći wětřik z ruki wěje«, Budyšin 2012
Wóndano je wušła štwórta zběrka łužiskeho basnika Volkera Sielaffa pod titlom »Barfuß vor Penelope«. Sielaff je so 1966 w Großröhrsdorfje narodźił a bydli nětko w Drježdźanach.Volker Sielaff, Barfuß vor Penelope. Gedichte, Drježdźany 2020, brošura z klapamiW tutej zběrce zaběra so mjez druhim z Łužicu, ze swojej ródnej wokolinu, tak pisa w basni »Flickenteppich«: »Die alten Wege/ der Milzener, Meißner, der ersten Bauern …«. Baseń skónči ze słowami »Auf der B6 bei Bautzen/ seh ich die Dorfjugend auf knatternden Mopeds.« Wón wě stawiznički powědać: wo kinje, korčmje na dwórnišću, swójbnych a jich žiwjenju. Wšitko je zapředźene do historiskich a tučasnych podeńdźenjow na swěće. Runje tak kaž basnje, zaběrace so z molerstwom. Mjez nimi su molerjo kaž Carl Lohse, kotryž je najdlěši čas swojeho žiwjenja w Biskopicach skutkował, abo Strawalde (Jürgen Böttcher), tón wotrosće w Strahwalde (Ochranow). Zběrka, kotraž so z mnohodźělnej a mnohohłósnej basnju »Mystische Aubergine«, zahaji, ma wjacore historiske woršty. Wot podawiznow antikskeje mytologije, nimo stawiznow Carla-Großmannoweho wustawa w jeho ródnym měsće, dowjedźe čitarja hač k durjam, hdźež wone basniske »ja« Gothic-Metal-band, software, pawk a pochmurny wabjer časopisow wočakuja.
Zběrka Sielaffa, kiž so sam jako »wjesoły skeptikar« widźi, wuńdźe loni w slědźe edition AZUR nakładnistwa Voland & Quist w Drježdźanach.
Knižka ze škitnej wobalku leži w mojimaj rukomaj: němskorěčne přełožki wubranych basnjow Mata Kosyka. Wudaće je k jeho 80. posmjertninam wušło. Pětš Janaš a Roland Marti staj wudawaćelej a zdobom přełožerjej do němčiny. Pjeć »Albionskich štučkow« a 52 basnjow, mjez nimi epos, su tu w šěsć tematisce rjadowanych wotrězkach zhromadźene. Dołhe lěta je so Pětš Janaš z basnistwom Mata Kosyka zaběrał, jeho basnje přełožował, wšelake z tule publikowanych basnjow tež hižo druhdźe wozjewił. A tola je tale wubrana zběrka něšto wosebite. Wona da dohlad do wobšěrneho literarneho dźěła basnika, při tym nochce zdobom wědomostne dźěło być. Basnje skutkuja ze sebje. A je čitajo nazhoniš tola tójšto biografiskeho wo wonym basniku.Mato Kosyk, Traute Heimat Fremde Ferne, 125 str., kruta wjazba, edicija Blumbawka 2020
W prěnim dźělu »Poet na burskim dworje« su zapřijate basnje wo Błótach a wobwarnowanym dźěćatstwje na wsy. Wo žiwjenju w Božej stwórbje, ale tež wo žedźbje za měrliwym swětom. Swójbni, dźěd, mać, nałožki, mytiske postawy, lubosć a zachodnosć so w jeho basnjach jewja, tola tež rozžohnowanje a wotchad. Sylne impulsy basniskeho tworjenja. Abo, zo bych to ze słowami ruskeje poetki Mariny Zwetajeweje rjekła: »Kóždy basnik je w swojej bytosći emigrant.« W druhim dźělu »Poezija prerije« so Kosykowy přichad do Ameriki wobjednawa, začuće cuzby, ale tež swobody. Wón pisa, što jeho při pomniku Lincolna zaběra, što w pólskim Chicagu, w Albionje abo při zetkanju z Indianku. W mócnym prudźe rěki Mississippi, howrjenju wichorow a cyklonow spóznaje bjezmóc čłowjeka. Často wotewrja so Kosykowe basnje zapřijećam domizna a cuzba, zo bychu w kombinaciji domizna = swět wjercholili. Žedźba za domiznu w Błótach a w njebjesach, to rěka nadźija na wobě, bě Kosykej wažny nastork do pisanja. Tutomu slědujetaj přełožerjej: »Sym so chcył bližić z němskimi słowami tehdomnišeho časa basnikej kaž čitarjej. A při tym wostać při ›słowje‹ basnika, jemu na hubu hladajo«, pisa mi Pětš Janaš k swojemu dźěłu. Tola kóždy přełožer zawostaji swój rukopis w přełoženej basni. Toho so tež dowěch, hdyž přirunach Kita Lorencowe přenjesenje basnje »Gefangenes Vögelein« (Singvogel im Käfig). Čim wjace přełožerjow, ćim wjace hladanišćow. Čitach raz baseń Puškina a 15 jeje přebasnjenjow do němčiny. Žadyn přełožk so tamnemu njerunaše, a tola běchu wšitke přenjesenje originala.
rady njerady koronady
wobwija lěto po swojim
*
zymničkow zwónčki zadrišća
hłowa pod krónu njezaboli jenož krala
*
hdyž chce žona jenož króna hłowy muža być
njech jeho runjež pyši
*
pócćiw žerje zwěrina
ty žiw so ze sokom
*
w lěsu na nahlencu ležo
kozyradku žwjenkać je strowe
*
hólčik kaž palčik wysoki kaž kralik
ale nutřkowny čólny kruh kaž ekwator
*
přińć a woteńć twori koło monady
to je štož wostanje
RÓŽA DOMAŠCYNA
kaleny kćěja běłe bule wisaja
so kolebajo w kerkach na Mikławšku
z woknow blisko padnu hrimajo ličby
woporow mrětwy a strach
runja wutřělam napoleonskich kanonow
něhdy jich stany podłu hrodu tam
hejsowachu a młode měšćanki so wječor
šćěkajo skok do stana sunychu
žane fisimatenty wołachu maćerje
što to pomhaše wjele pozdźišo
wuchodźowachu so rjanki zaso
nimo blokow Kubačanow kiž za nimi
hwizdachu doniž holcy njepřestupichu próh
žane fisimatenty wołaše wowka
ćahajo wnučku za sobu nimo parkowych
ławkow hdźež běchu so wusydnyli
njepřewodźeni kadlički te na holčki
mikotachu doniž so holčki njezasmějkotachu
a jim pip njepósłachu: wječor w dźewjećich?
kaleny kćěja běłe bule kolebaja
so wothladajo wot mrětwy
zetkawaja so na Mikławšku poriki
zezad kerka so wobjimajo zabudu
RÓŽA DOMAŠCYNA
W jeho stwě w Serbskim instituće w Budyšinje kopjachu so na wulkim pisanskim blidźe knihi, manuskripty a antikwariske wudaća. Sćěny pyšachu wobrazy literatow a prócowarjow za serbsku rěč. Hdyžkuli z próstwu wo někajki pozabyty nastawk abo zapisk do jstwy stupich, je mi pomhał, často z pomocu ličaka, kotryž po mojim měnjenju wšitko wokoło serbskorěčneje literatury w swojim nutřkownym chowaše, na čimž ma Franc Šěn wulki podźěl, wšako je digitalizowanje jedyn z jeho »konikow«.
Druhdy smědźach samo do rumnosće w podzemju stupić, hdźež su wosebje žadne wudaća składowane. Mnohe tute žadnostki je z »kriminalistiskim čuchom« namakał abo wuslědźił. Často tež w Pólskej abo Čěskej, přez přećelske styki.Franc Šěn Foto: archiw SN
Serbsku centralnu biblioteku a Serbski kulturny archiw měješe Franc Šěn na starosći. Wón wozjewja wobšěrne nastawki wo serbskich prócowarjach přitomnosće a zašłosće. Njeznaju nikoho, kiž telko wo serbskorěčnej literaturje a jeje wokruhu, wo wosobinach a jich žiwjenju wě kaž wón. Wšu tule wědu – nětko doma a z pomocu swójskeho kompjutera – rady dale dawa. Derje nazhoniš to tež w towarstwje Přećeljo Smolerjec kniharnje, kotrehož pokładnik lěta bě a kotrehož předsyda nětko je. Chcu jenož někotre ćežišća naličić, wo kotrež je so w towarstwje starał a so dale stara: 2011 wulět towarstwa do Sernjan a rozmołwa z Pawołom Rotu, w samsnym lěće bě 20. róčnica Smolerjec kniharnje, na čitanskej nocy porěča wón wo žiwjenju Smolerja jako přełožerja a basnika. Runje tak staraše so wo popołdnja a wječorki, kiž stejachu pod hesłom žiwjenja a skutkowanja basnicow a basnikow, kaž na přikład Herty Wićazec, prěnjeje serbskeje basnicy, Antona Nawki, Gerata Libša, Alberta Wawrika, Jurja Wingera abo literatow, kiž su w Prěnjej swětowej wójnje žiwjenje přisadźili. Wuprawu do čěskich Jabkenic chcu wuzběhnyć, hdźež Franc Šěn nam wo přebywanju Jurja Chěžki w lěće 1937 w zwisku z tamnišej wustajeńcu serbskeje kultury přednošowaše a rozjimanja čěskich hosćićelow přełožowaše. Abo wuprawu do Lubija, hdźež wědźeše nam tójšto wo duchownych prócowarjach powědać, kiž tam tež na dobro serbskorěčneje literatury skutkowachu.
Wosrjedź wšědnych hrow wo kraje a raje, hdyž bě nad wětrom hnězdo baćonow hišće bliske a kondensowe linije zetkawachu so kaž hłosy na kulowcu z postrowom Smjertnicy ja će widźu, bu postajene, zo mam tónle čwak zemje wopušćić.
Tyknych sej špihel hata za wěko wóčka. Widźach třěchi wobroćene, wokna ke mni nachilene kaž domske domoj so wróćacemu.
Puć, na kotrymž běchmy nanowy kašć njesli, wzach sobu, zo bych jón wotnjesła. Chcych swoje wuchować: kusk wutrobitosće susoda, ćeńke postrowy dźěći, štyriłopješkaty dźećel (kiž za tebje namakach), te połsta lět našeje jabłučiny a pod lěwym wutrobnom maćerne wokołošijace rubiško.
Tajka podach so na puć, wupokazana a zapokazana. Woteńdźech nimo Smjertnicy, nimo jeje płachćički, pod kotrejž so mi čłowjek być zdaše. Moja nakopjena hłowa nygaše w rytmje kročelow po wjesnym puću. Dopomnjenki zalětowachu. Před mojimaj wočomaj pryskachu barby kaž wohnjostroj. Hdyž k wysokim sćěnam dóńdźech, wzach starosćiwa wutrobitosć a přibich ju k durjam, za kotrymiž so hospody nadźijach.
Tola ludźom, kotřiž tam chodźachu, drje njesłušeše. Postrow dźěći połožich do wokna – bjez wothłosa. Na połsta lět jabłučiny so nichtó dopomnić nochcyše, a štyriłopješkaty dźećel wuschny a so roztorhny. Jenož wokołošijace rubiško maćerje bě mi mjez rjebłami přirostło. Wlečech je po sćěnach.


text:
Składnostnje 45. posmjertnin Wilibalda von Schulenburga (1847–1934) – molerja, spisowaćela, ludowědnika a němskeho přećela Serbow, pisaše Pawoł Nedo w Předźenaku 1979: »Serbski lud měješe we wšěch dobach swojich struchłych stawiznow tež jednotliwych přećelow ze srjedź knježacych klasow němskeho ludu, wurjadnje sprawnych a humanistisce zmyslenych ludźi, kotřiž so za nas zajimowachu a nam po swojich mocach pomhachu. My sej tutych jednotliwcow a jich skutkowanje wysoko wažimy.« A tajki běše Schulenburg, kiž je so před 175 lětami narodźił.
Schulenburg pochadźeše ze stareje zemjanskeje a oficěrskeje swójby a načolnika Krajneho lěsnistwa w Braniborskej. W Berlinje wopyta gymnazij a po abiturje nastupi, mějo so po tradiciji, tež oficěrsku karjeru. W Němsko-francoskej wójnje 1870/1871 bu ćežko zranjeny a zhubi lěwu ruku. Tutoho zbrašenja dla njemóžeše we wójsku wostać a nahladne městno we wokolinje kejžora, kotrež jemu poskićichu, wotpokaza. Chcyše swobodny wostać a so ludowědźe a wuměłskemu molerstwu wěnować, za kotrež bě so přeco hižo zajimował. W lěće 1870 poby krótki čas w Błótach a 1876 přesydli so potom na dlěši studijny přebytk do Bórkowow, kiž traješe wjac hač tři lěta. W Kuparskich Bórkowach bydleše pola rybaka a małoratarja Badaraka. Do jeho stwički so tež w pozdźišim žiwjenju přeco zaso nawróći. Tam nawukny delnjoserbsku rěč tak derje, zo mějachu ludźo jeho samo za rodźeneho Serba a jeho bórze po hospodarju Badarakojc molaŕ mjenowachu.
K 200. narodninam Jana Bartka
Jan Bartko słuša do koła serbskich doprědkarjow-wučerjow, kotřiž wojowachu wosebje w času rewolucije 1848/1849 za prawa Serbow a kotřiž běchu dosć doprědkarsce zmysleni. Ze swojimi swěrnymi přećelemi Janom Radyserbom-Wjelu (1822–1907), Janom Bohuwěrom Mučinkom (1821–1904) a Janom Jurjom Meldu (1814– 1894) podpěrowaše tež stajnje politiske, socialne a narodne žadanja swojeho ludu.
Jan Bartko narodźi so 16. nowembra 1821 jako syn małeho žiwnosćerja w Drobach pola Minakała. Po wopyće domjaceje ludoweje šule poda so 1836 tři lěta na wučersku preparandu na Židowje. Ju wuchodźiwši, bu wón jutry 1839 jako šuler do Krajnostawskeho wučerskeho seminara w Budyšinje přijaty, hdźež sedźeše w samsnym lětniku z Mučinkom. Po wuspěšnym złoženju pruwowanja na tutej kubłarni wučerjow bu 1843 dwě lěće wikar w Delnjej Hórce a 1845 zasadźi so jako wučer w Chwaćicach, hdźež wosta dwanaće lět. W lěće 1857 přesydli so do Nosaćic, hdźež skutkowaše hač do 1890 33 lět jako wučer. Wjeska ležeše tehdy na narańšej hranicy Serbstwa. Po tym zo bě swoju šulsku a cyrkwinsku słužbu złožił, poda so na wotpočink k swojej dźowce do Budyšina. Njeběše pak to wotpočink: Je so hišće swěru jako pokładnik wo nowu serbsku nalutowarnju w Małym Wjelkowje starał a měješe wulke zasłužby jako zarjadnik Maćičneho doma, hdźež je pjenjezy za twar hromadźił a jako sobustaw twarskeho wuběrka stajnje dobry poradnik był.
K 200. narodninam Jana Bohuwěra Mučinka
Jan Bohuwěr Mučink słuša do rjada aktiwnych serbskich prócowarjow narodneho wozrodźenja kaž jeho přećeljo a kolegojo Jan Radyserb-Wjela, Jan Bartko, Jan Jurij Melda, Korla Awgust Kocor a Michał Rostok.
Mučink pochadźeše ze swójby chudeho serbskeho nadróžneho dźěłaćerja w Njechanju pola Lubija, hdźež so 12. septembra 1821 narodźi. Lědma 13lětny dyrbješe nanej pomhać twjerde ćmowe bazaltowe kamjenje klepać, zo by něšto přizasłužił. W mnohich nastawkach je lětdźesatki pozdźišo na krasnu horatu krajinu swojeje ródneje wokoliny spominał. W skałach horow a w pěskowych jamach tuteje kónčiny je tež za žadnymi kamuškami pytał a sej počasu rjanu zběrku nazběrał.
Do šule chodźeše do Wulkeho Dažina k wučerjej Jakubej Ryćerjej (1807–1875), kotryž běše syn serbskeho tkalca z Hodźija. Tutón pohnuwaše Mučinkec nana, zo by swojeho syna na Krajnostawski wučerski seminar do Budyšina pósłał. Nan tole najprjedy kruće wotpokaza měnjo, zo njewě, kak měł tajke wukubłanje zapłaćić. Po stajnym naprašowanju swojeho syna a dołhim přemyslowanju nan skónčnje do toho zwoli, zo smě Jan Bohuwěr tři lěta k swojemu wučerjej chodźić a so pola njeho na wopyt seminara přihotować.


text:
Přinošk k 250. narodninam Augusta Bergta
»Štó zhubi hdy dostojnišeho, lubosćiwišeho wučerja dyžli šulerjo, kotřiž mějachu zbožo, pola njeho wuknyć?« Tak prašeše so seminarny direktor Johann Gottlieb Dreßler1 při rowje Augusta Bergta, kotrehož 250. narodniny w lěće 2021 woswjećimy.
Christian Gottlob August Bergt narodźi so 17. junija 1771 w Oederanje pola Freiberga.2 Jeho nan běše měšćanski herc Johann Christian Bergt, kiž swojich synow zahe na wšelakich instrumentach wuwučowaše. K tomu přińdźe wučba na pišćelach pola Oederanskeho kantora Johanna Christopha Willischa. Tež šulske wukony hólčeca běchu jara dobre. Ze zapalom nawukny na př. łaćonsku rěč.
Na poručenje kantora Willischa dósta stipendij za wopyt Křižneje šule w Drježdźanach. Wot lěta 1785 njedóstawaše tam jenož wobšěrne humanistiske kubłanje, ale móžeše pod wjednistwom křižneho kantora Christiana Ehregotta Weinliga swoje hudźbne znajomosće rozšěrjeć. 25. meje 1791 rozžohnowachu Bergta čestnje z Křižneje šule. Jenož pjeć dnjow pozdźišo zapisa so do matrikle Lipšćanskeje uniwersity jako student teologije.
Hanka Šěnec – Po tym zo njebě Budyski Serbski muzej měsacy dołho za zjawnosć přistupny, móža jón zajimcy nětko zaso z přizjewjenjom wopytać. Nawodnica muzeja Christina Boguszowa je 30. meje hišće raz wopytowarjow po wosebitej wustajeńcy »Barby daliny – Moler Ante Trstenjak a Łužiscy Serbja« wodźiła.
Klasifikowanje abo z hinašimi słowami rozdźělenje wěcow do kategorijow zda so něšto bytostne w čłowjestwje być. Rozdźělujemy žiwe wěcy do zwěrjatow a rostlinow. Pola zwěrjatow mamy cycaki, łažaki, ptački atd. Cycaki zaso rozdźělujemy do primatow, mjasožračkow atd. Samo we wšědnym žiwjenju chilamy k tomu wšo klasifikować. Rjadujemy w našej kuchni nadobu, horncy atd. A kamor w našej spanskej rozrjadujemy po dźělach drasty, na př. cholowy, šaty, črije.
Britiski sociolinguist a fachowc za mjeńšinowe rěče Paul White, emeritowany profesor Sheffieldskeje uniwersity we Wulkobritaniskej, namjetowaše 1987 šemu za klasifikowanje mjeńšinowych rěčow.2 Profesor White, kotrehož fachowe polo su mjeńšinowe rěče w Italskej, rozłožuje, zo je »formulacija ›mjeńšinowa rěč‹ po zdaću jednora a zrozumliwa, byrnjež powšitkowne naprašowanja wo mjeńšinowych rěčach w zapadnej Europje ze zapřijećom dotal přezjedni njejsu«.3 White definuje »tradicionelne« mjeńšiny jako regionalne abo wjesne mjeńšiny.4 Na přikład nastachu přez młódše zapućowanja do zapadneje Europy, Kanady, Awstralskeje a Zwjazkowych statow Ameriki zhromadźenstwa ludźi z Bliskeho wuchoda. Přiwšěm njebychmy wo turkowšćinje jako mjeńšinowej rěči w Němskej rěčeli, znajmjeńša nic na te wašnje, kaž wo tutym zapřijeću tule diskutujemy. By pak korektnje było prajić, zo je turkowšćina mjeńšinowa rěč w Bołharskej, wšako turkowska mjeńšina tam hižo lětstotki eksistuje.


text:
Z Barlinja. Wušćipane gałuzy, rozmjatany list, pśewobrośone wobchadne znamjenja, pó Nimskej dujo rowno Henrik. Pó Barlinju a Bramborskej jo teke wjał a duł a rowno tek dalej wujo. Toś glědaj: Mjazy chromami nimskego głownego města něźi na granicy mjazy Lichtenbergom a Friedrichshainom jo Henrik samo dwě tycy stwórił. Z twarjenim w stilu sociorealistiskeje architektury a tycu z kachlickow wótmolujucy, jo se stał źiw: Lej, dwě. Ně, tola tśi paralelne tyce su krotko wupyšnili naglěd w dali. Wokognuśe tśich tycow jo Olko Derepasko do nimjernosći zapisał.
V. Zakar


text:
2018 móžeše so Serbski muzej zaso přez mnohe dary wjeselić. Dekoratiwnje wjazanej serbskej ewangelskej spěwnikaj z lětow 1907 a 1920 z inicialemi konfirmandow přiwzachu so do bibliofilneje zběrki muzeja.
W 1960tych lětach wuwiwachu so ručnje pomolowane nasćěnowe talerje z motiwami bajkow, powěsćow a narodnych drastow jako wudźěłki wuměłskeho přemysła. Johannes Schlaffke wudźěła nasćěnowe talerje w swojich Kamjenskich dźěłarnjach po přikładźe serbskeho wuměłca Měrćina Nowaka-Njechorńskeho. Tři talerje z tuteje zběrki přepodachu so muzejej. Talerjej srjedźneje wulkosće pokazujetej serbskej powěsćowej postawje Krabata a Pumpota, tamny rejowacy por w Slepjanskej drasće.
Wuměłc Steffen Lange wěnowaše so w 1980tych a 1990tych lětach zaškleńčnemu molerstwu. Tuta technika je wužadanje za kóždeho wuměłca. Wšitke motiwy a napisma maja so nawopak molować, spočinajo z konturami, strafurami, chłódkami, napismami a detailemi, naposledk wumoluja so motiwy a pozadk. Muzejej přepodata zaškleńčna mólba ma titul »Swjaty Měrćin«, kotraž nasta 1994 składnostnje 65. narodnin stawiznarja a něhdyšeho direktora Serbskeho instituta Měrćina Kašpora. Na zadnjej stronje mólby je wěnowanje wuměłcow, mandźelskeju Wórše a Steffena Langi, widźeć.


text:
Dźěćina a młodźina
Spěchuje so dźěło z dźěćimi a młodostnymi kaž wubědźowanja talentow abo popowe koncerty kaž tež naprawy zhromadneho wočerstwjenja dźěći a młodostnych.
Załožba za serbski lud přizwola nošerjam swobodneje młodźinskeje pomocy a nošerjam zjawneje młodźinskeje pomocy w Kraju Braniborskej přiražki za WITAJ-skupiny ze zaměrom, dwurěčne kubłanje dźěći w delnjoserbskej rěči z pomocu dospołneje rěčneje imersije praktikować a cyłodnjowske serbskorěčne hladanje dźěći zaručić. Spěchujomne su jeničce personalne kóšty za serbskorěčne fachowe mocy.
KEDŹBU! Załožbowa rada je dnja 08.12.2020 wobzamknyła, zo so wotrězk II pismik H ("Přiražki nošerjam swobodneje młodźinskeje pomocy a nošerjam zjawneje młodźinskeje pomocy z dwurěčnymi (serbsko-němskimi) skupinami w Kraju Braniborska") směrnicy Załožby za serbski lud z dnja 04.04.2017 na njewěsty čas wusadźi.
Załožba za serbski lud spěchuje přebywanje šulerjow serbskeju gymnazijow w Budyšinje a Choćebuzu w internatomaj Serbskeho gymnazija w Budyšinje resp. Delnjoserbskeho gymnazija w Choćebuzu. Wobě zarjadnišći stej w nošerstwje WITAJ-Rěčneho centruma.
Trěbne formulary za stajenje próstwy namakaće we wobłuku download, za Budyšin hlej tule (hornjoserbsce-němsce) a za Choćebuz hlej tule (delnjoserbsce-němsce).


text:
Před sto lětami, 1919, postaji měrowa konferenca powójnski porjad w Europje. Na rozpadankach starych imperijow nastachu wosebje na wuchodźe kontinenta nowe staty, tež w bjezposrědnim susodstwje serbskeje Łužicy. Někotři zastupjerjo Serbow widźachu w njewěstym času jónkrótnu składnosć, samostatnosć swojeho ludu zwoprawdźić, při čimž běchu wosebje njespokojom ze stawom serbskeho kubłanja. Kajku podpěru w serbskim ludźe mějachu, njebě tehdy a njeje hač do dźensnišeho jasne. Zo bychmy na tutu dobu spominali, zběramy w přichodnych čisłach skrótšene wurězki ze serbskich medijow toho časa, kotrež za sebje rěča.
Serbske Nowiny, 01.02.1919:
Dźělenje Łužicy wot Němskeje.
Přećiwo protestam sakskich łužiskich wyšnosćow staj předsyda Serbskeho narodneho wuběrka, Bart, a jeho sekretar Bryl, slědowace wozjewiłoj: [...] Zjednoćenje hornjołužiskich a delnjołužiskich Serbow w přichodnym so sam zarjadowacym serbskim kraju [...] je tak derje kaž dokonjana njepřeměnliwa woprawdźitosć. [...] My jenož wulkotnu hodźinu swětoweho wobroćenja wužijemy. [...] Jenož ći, kotřiž žałoznu časowu chutnosć njerozumja, njech wěrja, zo móža ze šćerćacymi słowami a papjernymi protestami swětowy časnik wróćo stajić. [Bart, Bryl; w Budyšinje, 25. januara 1919]


text:
Wszyjskich rechtorōw Fojt mioł już prziôbiecanych, ale brakowało mu yno historyka. We kuratorium mu poradziyli, coby se na tyn czos wziōn jakigo starego rechtōra na pynzyji, a na drugi rok isto jakigo modszego mu znojdōm. Fojtowi spōmniało sie, że zno taki jednego belfra ze Ôpolo. Tyn chop bōł już keryś rok na pynzyji, ale ze gowōm dali u niygo bōło we porzōndku, bezto mōg jeszcze dziecka uczyć! Starzik Kowalczuk, co bōł rodym ze wschodu, rod na to przistoł, bo nic go we Ôpolu niy trzimało, a już we czyrwniu zameldowoł sie we N. Zatym cicho siedzioł, ale ōgrōmnie rod szpasy robiōł i po dwōch miesiōncach nadarziła mu sie tako przileżitoś.
Jechoł cugym ze Ôpolo do Nysy kej sie ku niymu przisiod jedyn taki modziok, co tyż do N. mioł jechać. Tyn mody rod se po naszymu pogodoł, bezto sie radowoł, że na krajana trefiōł! Bo jak go starzik wyczuł, że mody je Ślōnzok, to zaczōn ś nim godka po ôpolsku. Synkowi ani do gowy niy prziszło, że tyn chop co ś nim godo, sie tyj naszyj ślōnski godki po wojnie wyuczōł! Tak se berali aż dojechali do Nysy. Tam sie przesiedli na drugi cug, a mody wyzdradziył starzikowi, że jedzie yno do R. a potym pōdzie piechty do N., bo tam cug jeszcze niy jedzie! Wiedzioł to ōd swojigo starzika, co bōł tam jeszcze za staryj Polski. Chłopy sie rozłōnczyli we R. a mody mioł nadziejo, że sie jeszcze kejś potkajōm, yno niy prziszło mu do gowy, że bydzie to tak gibko! Tyn modziok poszeł bez las a za trzisztwierci godziny bōł we N. Tam zaroz poszukoł szkoła, a panoczka kerownika. Tyn chop akuratnie cosik robiōł we hinterhausie, a ze daleka wrzeszczoł: Pōjdōm ku mie! Mody prziszoł bliżyj, a tym chop dali głośno na niygo wołoł! W kōńcu modziok spytoł sie kerownika czamu porzad tak wrzeszczy?
– To ôni niy sōm gusi? – Dziwowoł sie tyn chop, co tyż bōł ze naszych strōn, a trefiył tam za nakazym pracy.
Za kwilka sie wszyjstek wyjaśniyło, że to wymajstrowoł starzik Kowalczuk. Ôn wiedzioł, że cug jedzie terozki już do N., ale tymu modymu tego niy padoł. Bezto we szkole bōł przed nim, a kerownikowi nagodoł, że jedzie sam jedyn modziok ze Katowic, ale ôn je cołkym guchy i starzik sie ôgrōmnie staroł. jako tyn istny bydzie sam te dziecka uczyć. Taki to bōł wigyjc!


text:
Spěwarka delnjołužiskeho jazzoweho duwa LeDazzo, Choćebužanka Lena Hauptmann, bu za wubědźowanje „Women in Jazz – Next Generation“ nominowana. Bosćan Nawka je so z młodej hudźbnicu rozmołwjał.
Knjeni Hauptmann, što Wam nominacija woznamjenja?
L. Hauptmann: „Women in Jazz“ słuša k najwuznamnišim festiwalam žanra w srjedźnej Němskej, na kotrymž so prawidłownje mjezynarodne wuměłče, kaž na přikład Silje Nergaard, Julia Hülsmann a Judith Hill, w Halle nad Solawu prezentuja. Šansa, z tajkimi koryfejemi na samsnym jewišću stać móc, je wulke wuznamjenjenje! Nažel je podźěl žonow w jazzu runje tak kaž w tamnych hudźbnych žanrach přeco hišće dosć małki, předewšěm w tak mjenowanych wodźacych pozicijach. Často so publikum dźiwa, wuhlada-li mojedla bubnarku na jewišću. Samo na Lipšćanskej wysokej šuli Felix Mendelssohn Bartholdy, hdźež tuchwilu jazzowy a popowy spěw studuju, su žony we wěstych instrumentalnych předmjetach skerje wuwzaće. Festiwal chce na tym něšto změnić, štož podpěruju.


text:
#eksperymyntalene
Tōmatynzupa, jakyj żejście jeszcze niy jedli (Wyjątkowa zupa pomidorowa)
Kole1 mie na handelku kupiōł żech sok ze tōmatōw2, kery pōnojś3 bōł wyciskany z tych nojlepszych we siyrpniu. I musza Wōm pedzieć4, że takego dobrego […]
Cieciorkowe ajerkuchy ze miysym (Cieciorkowe naleśniki z mięsem)
Przijechała1 dō2 mie na bezuch3 moja Muter4 i niy dojś5, że musiała czekać na ôbiołd6 do wieczora, to jeszcze na talyrzu dostała wynołkwiane7 ajerkuchy. Przi […]
Kiszōnoł cukinia (Kiszona cukinia)
Wejrzoł1 żech sie na cukinia i pomyśloł: a czamu2 by jyj3 tak niy zakisić? Jak sōm4 kiszōne ôgōrki5, to mogōm być i inksze6 warzywa. Niyskorzi7 […]
Baniowoł inspiracja- zupa (Dyniowa inspiracja- zupa)
Niyrołz jak mie cojsik wejźnie, to we tyj kuchni tworza, choby jaki malyrz na ôbrołzku1: chyca jaki pōmysł, potyn miyszōm2, kōmbinuja, prōbuja… yno marasu3 trocha […]
Dorsz we kokosie (Z bananowym sosem ;) )
Na poczōntku chciołech wszyskim tym, co niy lubiōm wiórkōw kokosowych (kōłkōsraszpli), pedzieć, żeby sie niy nerwowali, bo w tym daniu ich niy znojdōm. Te ciasto, […]
Tuste ze jabkym i śliwkōm (Smalec z jabłkiem i śliwką)
Niyrozki dostana1– a to łod sōmsiada2 od moji Mutry, a to łod jyj kōmratki3– kōnsek4 szpeku5, ale to niy byle jaki szpek, bo łod świnie, […]


text:
Gmin
Gmin (uod mjym. Gemeinde - komuna, społeczyństwo) – wspůlnota samorzůndowo ludziůw kerzy zamjyszkujům jakiś teryn, istńejůnco we admińistracyjnym tajlůngu we Polsce i Fracyji.
Uokreślenie "gmin" uobstowo tyż inkszych wspůlnot lb. "gmin krześćijański", "gmin szulny".
Uorgany władzy gminy we Polsce[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- władza ustawodawczo a kontrolno:
- władza wykonawczo:
- wůjt (gmina wjejska)
- burmistrz (gmina mjejska, gmina mjejskowjejska)
- prezydent mjasta (gmina mjejska, gmina mjejska na prawach krysu)


text:
Mailand
Mailand (italsce Milano) je z 1,3 milionami wobydlerjow druhe najwjetše město Italskeje a stolica Lombardiskeje. Mailandski metropolowy region ma něhdźe wósom milionow wobydlerjow a je najwjetši w Italskej.
Město leži w runinje mjez rěku Po na juhu a wuběžkami Alpow na sewjeru. Srjedźowěkowske kanale, zwjazujo Mailand z hornjoitalskimi jězorami a lombardiskimi rěkami, mějachu hač do 20. lětstotka wulki wuznam za hospodarstwo. Přez město same běžitej rěce Olona a Lambro.
Sydlišćo je keltiskeho pochada a dožiwi pod romskim knjejstwom spěšny pozběh. W běhu swojich stawiznow steješe Mailand pod wliwom němskich, francoskich a rakuskich kejžorow a wuwiwaše so po zjednoćenju Italskeje w druhej połojcy 19. lětstotka k najwjetšemu industrijnemu městu. Dźensa je wodźaca kulturna, medijowa a modowa metropola Italskeje kaž tež uniwersitne město a jako sydło italskeje bursy tež jedne z mjezynarodnych financowych srjedźišćow.
Dźakowano swojemu přijomnemu połoženju w sewjeroitalskej runinje rěki Po je Mailand tež wažne wobchadne křižowanišćo železniskeje a awtodróhoweje syće kaž tež druhi najwjetši lětarstwowy suk z třomi mjezynarodnymi lětanišćemi.
Mjeno Milano pochadźa z łaćonskeho Mediolanum, zestajenki z medio („wosrjedź“) a planum („runina“).


text:
W Budyskim Serbskim muzeju zahaji so 26. meje projekt »Wobrazy krajiny. PŘECHOD 03«. Hač do lěća 2020 pućuje wustajeńca wizuelneho wuměłstwa po štyrjoch muzejach we Łužicy a Korutanskej. Na přihotach bě direktorka muzeja w Slovenj Gradecu dr. Andreja Hribernik wobdźělena.
Nawjedujeće Korošku galeriju likovnih umetnosti (Korutansku galeriju tworjaceho wuměłstwa) w Slovenj Gradecu, muzej načasneho wuměłstwa.
Mějachmy zbožo, zo su stawizny w Słowjenskej decentralny kulturny poskitk spěchowali a zo mamy tež zwonka wulkich centrow jara dobre muzeje. Naš muzej wobsteji wot lěta 1957 a ma zajimawu mjezynarodnu a narodnu zběrku. Muzej je zjawny a spěchuje so předewšěm wot ministerstwa a zdźěla wot gmejny. Spřistupnjamy zjawnosći načasne wuměłstwo ke kompleksnym prašenjam a temam.
Pokazujeće potajkim słowjenske kaž tež mjezynarodne wuměłstwo.
Haj. To je ze stawiznami muzeja zwjazane. Přez štyri mjezynarodne wustajeńcy pod patronatom Zjednoćenych narodow wot 1960tych lět docpě muzej po cyłej Juhosłowjanskej wulki wuznam. Wuměłcy a kuratorojo běchu namołwjeni, dźěła za wustajeńcy zapodać. Mjez tehdyšimi wobdźělnikami su wuznamne mjena kaž Victor Vasarely, Henry Moore a Ossip Zadkine, ale tež wažni wuměłcy z Juhosłowjanskeje. Tute wustajeńcy zaměstnichu naš muzej na juhosłowjanskej a mjezynarodnej kulturnej karće. Jeho nastaće bě jónkrótne: Muzej w małym měsće wuhotowa mjezynarodne wustajeńcy w njewšědnje wulkim wobjimje, twarjenje muzeja bu 1966 za wustajeńcu nowotwarjene, wotewrjenje přenjese so po cyłej Juhosłowjanskej w telewiziji.


text:
Jeji ôjciec już po cołki ôkolicy rozgadowoł, że jak sie Katla wydo, to ôn modym swoja gospodarka przepisze, ale ani taki ôbiecki niy pōmōgły! Jakby Katla gryfno bōła, toby sie hnet znod jaki karlus do żyniaczki, cōż kej tyj boroczce wiela brakowało! Bōła niywielgo, hrubo a chrōmo na prawo noga, chocioż pyszczysko miała doś gryfne, a warkoczōw hrubych jak baty niyjedna piykniyjszo frela mōgła by ji pozozdrościć!
Jednako na podzim zaczōn ku ni chodzić taki jedyn Jōnek ze dwora, co tam robiōł za cieśle. Synek niy bōł nasz, bo ze gōrōw prziwandrowoł, ale Katli to niy wadziyło, bo i tak ni miała we czym przebiyrać. Ôn dycki sie meldowoł u swoji frele we niydziela po niyszporze. Posiedzioł ze ôjcami a ze dziołchōm, trocha pogodoł, swaczyna zjod, a jak sie zećmiyło, to broł sie ku chałpie. Za kożdym razym wyglōndalo to tak samo.
Jak roz dziołcha pytała go, coby szoł ś niōm do kościoła na suma, to sie wykrynciōł, że tyn roz niy moge po nia prziś, bo musi jechać ze swojim panoczkym do wedlejszego dwora, kaj tamtyjsze gospodorze wyrychtowali wielgo gościna. Jak zaś Katla chciała, coby ś niōm poszpacyrowoł po wsi, to dycki godoł, że we jejich chałpie je mu tak dobrze, że sie ani mu nikaj ruszać niy chce, bo sie cołki tydziyń narobiōł! Na muzyka tyż iś niy chcioł, bo sie bezmała gańbowoł jejich kamratek! A taki godki to sie już Katli myni widziały i zaczła swojimu karlusowi niydowiyrzać.
Jak roz Jōnek sie niy pokozoł, chocioż mioł na isto być, wtynczos padała se, że dowiy sie noreście prowdy! We wieczōr zapolyła świyczka, wsadziyła jōm do flaszki ze szyrokim karkym a poleciała gibko ku dworu. Wiydziała we kerej chałpie miyszkajōm dworski robotniki, co swoji familije niy majōm. Prziszła ku ôknu a podziwała sie do pojstrzodka, a tam Jōnek ściskoł sie ze jakōmś frelōm! Katla przicisła świyczka ku szybie, bo jeszcze miała nadziejo, że to wszyjstek sie ji zdało, ale ôroz poczuła, że cosik sie zaczyno kopcić. Bezto rykła: Gore! Bo ôd jeji świyczki chyciył sie słōmianny dach na tyj dworski chałpie! Bōło s tego potym kupa butlu, ôstudy a gańby!
A za rok Jōnek sie ôżyniōł ze jednōm bogatōm wdowōm, a Katla poszła do klosztora.


text:
Předstajenje Słowjanow w prastawizniskich muzejach w NDR
Městno zarjadowanja: Muzej Budyšin – žurla Žitne wiki 1 02625 Budyšin
W nacionalsocialistiskim času bě z Germanami prašenje za etniskim pochadom Němcow jasnje wotmołwjene. Muzeje prastawiznow sposrědkowachu wobraz njepřetorhnjeneje kontinuity mjez “němskim narodom” a daloko wróćo sahacym “germanskim prawěkom”. Słowjanske wobsydlenje wuchodneje Němskeje w zažnym srjedźowěku bu porno tomu jako ćmowa doba wopisana, jako njewažne intermeco we wobstajnych germanskich stawiznach wobsydlenja.
Po lěće 1945 dyrbjachu so muzeje w swojich wustajeńcach dospołnje nowo orientować. Ze zasadu antifašizma a ze zwjazkarstwom z druhimi wuchodoeuropskimi słowjanskimi statami za čas zymneje wójny njebě hižo politisce oportune, Germanow wokrasnjacy a antisłowjanski naratiw dale pěstować.
W swojim přednošku wopisuje Arne Lindemann, kak a pod kotrymi wuměnjenjemi so wobraz wo Słowjanach w prastawizniskich muzejach NDR přeměnjowaše. K tomu prezentuje Lindemann wjele fotow z wustajeńcow wulkich prastawizniskich muzejow NDR.
Zhromadne zarjadowanje Budyskeho muzeja a Serbskeho instituta.
K wosobje
Arne Lindemann studowaše pra- a zažne stawizny kaž tež stare stawizny na Humboldtowej uniwersiće w Berlinje. W lěće 2020 promowowaše na Techniskej uniwersiće w Berlinje pola prof. Bénédicte Savoyja we fachowym předmjeće wuměłske stawizny moderny, na temu “Wot herbstwa Germanow k prakomunizmej. Wobrazy wo prastawiznach w muzejach Sowjetskeho wobsadźenskeho pasma a NDR“. Wot lěta 2008 skutkuje jako wědomostny referent Zwjazka muzejow kraja Braniborska z.t.


text:
"..."szkółka" Ekologoczno-Zdrowotna...". fot. FJD
"...fachman łod sprawowanio łoczy...". fot. FJD
Dzisio Wóm zaś poczytóm po naszymu opowiadanie "Na festynie" Henryka Jasiczka, z książki "Humoreski Beskidzkie". fot. FJD
"Gdo sie za swój jynzyk wstydzi takim niech sie każdy brzidzi".
cd. słownika:
blajsztyft - ołówek
Kiejsi blajsztyft trzeja było zastrugać coby lepszyj pisoł.
blajwas - ołówek ciesielski
SZPACYRKYM PO CIESZYNIE
"Moja ty słodko cieszyńsko mowo
Blajwasym trzeja zrobić sztrajfke na desce coby w dobrym miejscu jóm urznóć.
być zawsze do prawjynio gotowo
a jak cie uż żodyn nie bydze rozumioł
to jyny wiater bydzie po naszymu szumioł"
Ekologicznóm wóń
Dalij jak pujdymy ku światłóm to tak samo jak wszyndzi indzij nie bydzie płota na kierym nie wisi jakisi chwolidło. Zaroz za tym autowym elektrykorzym je tako boczno cesta na kóńcu kierej urzynduje zbiyrocz rozmajtego zielaznego capartu. Mo łón isto moc tych zbiyroczy i wyglóndo na to, że mu nie zoleży coby insi do niego też prziszli, bo tabulka na kierej mo być napisne co wiela kosztuje je s jednej stróny poszkryfano a s drugi wszecki informacyje słóńce uż downo wygumowało. Zaroz zaś wedla, ganc przi ceście kierysi uż pore miesiyncy ze starej chałupy chce zrobić szkółke dlo małych dziecek. Kaj jyno łóni wrażóm zogródke dlo tych dziecek tego nie wiym, bo ze zadku nima na to placu a s przodku je za blisko cesta po kierej fórt jeżdżóm auciska i rozganiajóm proch na wszecki stróny s niepozamiatanej cesty. Na chwolidle kiere wisi na tym starym płocie pisze, że bydzie to szkółka “ekologiczno-zdrowotna”, ale jako to bydóm robić tego tego nima napisane. Moc to je dlo mie zaimawe co bydóm s tymi dzieckami wydziwiać i jako sie im to mo podarzić coby ta ekologija nie była yno na papiórze. Możne, że tyn proch co poleci s cesty do jejich łokiyn bydzie miyszany s lyftym chycónym kansi w lesie kole Barani i dostanie inszej ekologicznej wóni. Ekologicznóm wóń idzie też chytać na rajczulach abo na posiónkach w Istebnym, abo eszcze takóm smrodlawóm idzie łapnóć kole Trzynieckich Żelezarni. Na prociw tej szkółki mogymy se cosi porychtować s naszymi łoczami, bo je tam isto uż dziesiónty w Cieszynie fachman łod sprawowanio łoczy. Kapke yny cosi sie im pomiyszało, bo za auslagami majóm same fotki paniczek i chłopów w łokulorach jako u zdjyńciorza, a samych łokulorów i rómek nie idzie tam nónś.
Zaproszenie
Zybrzidowice zaproszajóm na "Biesiade Cieszyńskóm" kaj miłośnicy naszej pieknej rzeczy znóndóm cosi dlo siebie - baji szumne pieśniczki, tańce, bojki i wice, a dziecka podrzistajóm też cosi fajnego baji o takim starym fachu kierego dzisio isto uż ni ma, a mianowoł sie bednorz. Wszecko to bydzie w Zómku kiery soji na postrzodku Zybrzidowic. Zaczynómy tyn hałdamasz 25.10.2013 r. o godzinie 17.00 - wstymp je zdarma ale pinindzy se możecie przibrać do kapsy, bo przijadóm ku nóm handlyrze s regiónalnymi wiecami, a łod tego nie idzie patrzałek oderwać.
Zaproszómy eszcze roz!
Ewelina Szuścik
A teraz zaś fajny wic:
- Francek rzeknij mi jako trzeja dzisio żyć przi taki małej pyndzyji i takich wielgucnych cynach?
- Na krótko chłopie - żyj krótko!
Mjyjcie sie wszedcy dobrze i wiesiołego popióntku.
Dzisio Wóm zaś poczytóm po naszymu opowiadanie "Na festynie" Henryka Jasiczka, z książki "Humoreski Beskidzkie".


text:
ELTE SMART from Poland is European company offering innovative and certified solutions for waste management industry. Thanks to cooperation with ELTE SMART, customers gain the possibility to optimise their services, control the process and save time and costs. This proposition applies to both software and hardware solutions. We design dedicated systems and equipment. We are open to partnerships with local companies, which we are currently developing successfully in European countries.
G
M
T
Y
Wykryj język
Wykryj językAfrikaansAlbańskiAmharskiAngielskiArabskiAzerskiBaskijskiBengalskiBiałoruskiBirmańskiBośniackiBułgarskiCebuańskiChiński tradChiński uprChorwackiCzeskiCziczewaDuńskiEsperantoEstońskiFilipińskiFińskiFrancuskiFryzyjskiGalicyjskiGreckiGruzińskiGudżaratiHausaHawajskiHebrajskiHindiHiszpańskiHmongHolenderskiIgboIndonezyjskiIrlandzkiIslandzkiJapońskiJawajskiJidiszJorubaKannadaKatalońskiKazachskiKhmerskiKirgiskiKoreańskiKorsykańskiKreolski (Haiti)KurdyjskiŁacińskiLaotańskiLitewskiŁotewskiLuksemburskiMacedońskiMalajalamMalajskiMalgaskiMaltańskiMaoriMarathiMongolskiNepalskiNiemieckiNorweskiOrmiańskiPasztoPendżabskiPerskiPolskiPortugalskiRosyjskiRumuńskiSamoańskiSerbskiShonaSindhiSłowackiSłoweńskiSomalijskiSothoSuahiliSundajskiSyngaleskiSzkocki gaelickiSzwedzkiTadżyckiTajskiTamilskiTeluguTureckiUkraińskiUrduUzbeckiWalijskiWęgierskiWietnamskiWłoskiXhosaZulu
Polski
Polski-------- [ Wszyscy ] --------AfrikaansAlbańskiAmharskiAngielskiArabskiAzerskiBaskijskiBengalskiBiałoruskiBirmańskiBośniackiBułgarskiCebuańskiChiński tradChiński uprChorwackiCzeskiCziczewaDuńskiEsperantoEstońskiFilipińskiFińskiFrancuskiFryzyjskiGalicyjskiGreckiGruzińskiGudżaratiHausaHawajskiHebrajskiHindiHiszpańskiHmongHolenderskiIgboIndonezyjskiIrlandzkiIslandzkiJapońskiJawajskiJidiszJorubaKannadaKatalońskiKazachskiKhmerskiKirgiskiKoreańskiKorsykańskiKreolski (Haiti)KurdyjskiŁacińskiLaotańskiLitewskiŁotewskiLuksemburskiMacedońskiMalajalamMalajskiMalgaskiMaltańskiMaoriMarathiMongolskiNepalskiNiemieckiNorweskiOrmiańskiPasztoPendżabskiPerskiPolskiPortugalskiRosyjskiRumuńskiSamoańskiSerbskiShonaSindhiSłowackiSłoweńskiSomalijskiSothoSuahiliSundajskiSyngaleskiSzkocki gaelickiSzwedzkiTadżyckiTajskiTamilskiTeluguTureckiUkraińskiUrduUzbeckiWalijskiWęgierskiWietnamskiWłoskiXhosaZulu
Funkcja mowy jest ograniczona do 200 znaków
Opcje : Historia : Opinie zwrotne : Donate Zamknij
AddressGromadzka 71
Krakow
Krakow
30719
Poland


text:
8. oktobra 2020 wotewri so w Oblastní galerie Liberec wustajeńca z twórbami Maje Nageloweje. Katrin Čornakec je so z njej do toho wo wustajeńcy a wo jeje wuměłskim tworjenju docyła rozmołwjała.Maja Nagelowa (* 1959) Foto: archiw LND/Maćij BulankW oktobrje wotewri so w Oblastní galerie Liberec wustajeńca z Wašimi twórbami. Kak je tomu dóšło?
Christina Boguszowa ze Serbskeho muzeja ja namjetowała, we wobłuku »Serbskeho lěta w Liberecu« tež serbske načasne tworjace wuměłstwo prezentować a mje tamnišemu direktorej oblastni galerie LAZNĚ Janej Randáčekej jako wuměłču namjetowała. Poprawom běše za měrc, apryl zetkanje na městnje planowane, zo bych sej rumnosće wobhladała. Koronoweje krizy dla pak dotal tomu dóšło njeje. Wopyt na městnje pak je wažny za mnje, zo bych ideju za rumnostny koncept konkretizowała.
Hanka Šěnec – Ignac Wjesela je so 22. awgusta 2020 z Anna-Rosinu Selmer z Łaza (Laasow) zmandźelił. Njewšědny bě swjatk, dokelž běchu na nim serbske narodne drasty Hornjeje a Delnjeje Łužicy widźeć. Njewjesćinsku drastu Łaza – ze wsy njedaloko Wětošowa (Vetschau) – bě sej Anna-Rosina Selmer po fotach a zdźěla hišće po originalach znowa zešić dała.
› Serby w casu korona-krize
› Wuskutki korona-krizy na NSLDź
› Nowa generacija młodych serbskich hudźbnikow
› Wjelči wědomostnik Pawl Lipič
› Interview z Gabrielu Mariju Šmajdźinej
› Woglěd błośańskeje jsy Dešno
› Farar Jan Malink rozžohnowany
› Nowy zwón za texaski Serbin
› Měrliwa rewolucija w Serbach
Lěta trajace njesprócniwe dźěło bywšeho lektora Ludoweho nakładnistwa Domowina Jana Krala je wunjesło nětko w LND předležacu knihu z titulom »Zelena radosć«. W njej poda so awtor na slědy přirodospytnikow. Přiroda před durjemi wabješe a pohonjowaše na přirodowědnym polu skutkowacych Serbow Hadama Bohuchwała Šěracha, Michała Rostoka, Jana Bohuwěra Mučinka, Michała Awgusta Krala, Jana Larasa, Korlu Bohuwěra Šěcu, Jakuba Nowaka-Horjanskeho, Měrćina Krala, Jakuba Lorenca-Zalěskeho a Juliusa Korlu Emila Rioty čas žiwjenja. Jan Kral je čitarstwu zbliži. Podawa žiwjenjoběhi a originalny tekst z jich pjera. K tomu přidruža so swójske zhladowanja na přirodne zjawy, kiž je jako wjesny hólčec, student biologije a zahorjeny zahrodnik sam nazhonił a wobkedźbował.Jan Kral, Zelena radosć. Na slědach serbskich přirodospytnikow, 232 s., wobrazy, kruta wjazba, ISBN 978-3-7420-1901-1, 19,90 €
Berlinski hudźbny label takatak records je loni digitalnje wozjewjenu EP »Halfway reveries« duwa Hara Crash nětko tež jako winylowy zynkonošak wudał. Tačel wopřijima dohromady štyri spěwy, dwaj jendźelskej a dwaj serbskej. Hudźba a teksty su z pjera spěwaceje a na keyboardźe hrajaceje Uty Šwejdźic a Mirtcha Mirschinskeho, zamołwiteho za synthesizery a programowanje rytmow. Wuwzaće je titul »Bali«, kotrehož lyriski zakład twori baseń Maksymiliana M. Nawki »Mój Bali«.Hara Crash, EP Halfway reveries, takatak records, 12,00 €
Estetisce dopominaja twórby Hara Crash nic jenož markantneho hłosa dla na dotal poslednju CD »Ćeknjenaj« skupiny Berlinska dróha. Přiwšěm wuwiwataj wuměłcaj cyle swójsku notu a dawataj swojej hudźbje dychać. Minimalny techno runje tak lochce zaplećetaj kaž opulentnje aranžowane fragmenty goth rocka resp. post-punka, decentnje jewitej so nimo toho eksperimentalna musique concrète, hypnotiski dub (žanr). Rezultat hodźał so najlěpje z hesłom indietronica wopisać. Limitěrowana tačel inkluziwnje koda za download je mjez druhim w Budyskej Smolerjec kniharni na předań.
Maćica Serbska dyrbješe koronapandemije dla swoju za 21. měrca 2020 planowanu hłownu a wólbnu zhromadźiznu krótkodobnje wotprajić. Předwidźane je, ju sobotu, 26. septembra 2020, ze skrótšenym programom nachwatać. Předsydstwo je rozsudźiło, zo matej so jenož rozprawa předsydy a financna rozprawa na zhromadźiznje čitać. Rozprawy sekcijow wozjewja so tohodla lětsa wuwzaćnje w Rozhledźe.
29.5.2019 jo se wótměła głowna zgromaźina Maśice Serbskeje w Serbskem domje w Chóśebuzu. Pśednosował jo René Šusteŕ k temje »Kóńc brunice we Łužycy – aktualne tšojenja a perspektiwa«. Pó žywej a teke mjazy Serbami kontrowersnej diskusiji su se dalšne pśedewześa tematizěrowali, ako na pś. wobnowjenje rowa dolnoserbskego literata a ceptarja Frycha Rochy. Cesne zarědowanje na połdnjowem kjarchobje jo było 30. septembra 2019 w zagronitosći pomnikoweje kupki pśi měsće Chóśebuz. Maćica Serbska jo to financielnje pódpěrała.
Někotare z našych cłonkow su pomagali pśi knigłowem projekśe k žywjenju a statkowanju něgajšnego ceptarja Kita Šwjele. Chronikaŕ w Skjarbošcu (Schorbus) a cłonk tamnjejšego domowniskego towaristwa, kněz Dietmar Schulze, jo woluminozne knigły 27. februara 2020 w Serbskem domje w měsće prezentěrował. Wón jo teke wjeliki późěl na tom měł, až jo se stela za něgajšnego redaktora »Bramborskego Serbskego Casnika« a serbskego kantora w tej jsy nastajił. Teke how su cłonki Maśice pśi spisanju dolnoserbskego teksta wobradowali.
Hanka Šěnec – Performance serbskich maturantkow składnostnje němskeje premjery inscenacije »Greta« NSLDź
▶ Kocorowy oratorij »Israelowa zrudoba a tróšt« wušoł
Njedawno wuńdźe w nakładnistwje »LUMIR« K. A. Kocorowy duchowny oratorij »Israelowa zrudoba a tróšt«. Z tym spřistupni »LUMIR« zajimowanej zjawnosći doskónčnje wšitke wulkotwórby komponista a załožićela serbskeje wuměłskeje hudźby. Za cyły čas NDR njebě so poradźiło ani jednu tutych twórbow, a byrnjež jenož jako faksimile, wozjewić.
▶ Wozrodźenje Hórnikoweje knihownje
Po tym zo bu najwjetša zběrka serbskeje a sorabistiskeje literatury zwonka Łužicy w Serbskim seminarje w Praze wot wulkeje wody 2002 ćežko wobškodźena, su so z pomocu spěchowanskich srědkow Swobodneho stata Sakskeje prěnje objekty restawrowali, mjez druhim prěnja ćišćana hornjoserbska gramatika Jakuba Xavera Ticina, kniha wo stawiznach Róžeńčanskeje swjatnicy a magacin manuskriptow časopisa Serbowka. Planowana wustajeńca prěnich restawrowanych knihow pak bu koronakrizy dla přestorčena.Zestajerka knihi »Dźesać mojich porsćikow« Lydija Maćijowa składnostnje přepodaća awtorskich eksemplarow z nowym jednaćelom LND Pětrom Symanom Cyžom a lektorku Janinu Mikławškowej, dnja 4. junija 2020 Foto: Hanka Šěnec
▶ 10. zetkanje łužiskich filmowcow
Jürgen Maćij – Na demonstraciji w Klětnom, 6. januara 1990


text:
Katolski Posoł – 25. septembra 2022
deutsch >>> W aktualnym wudaću nańdźeće mjez druhim tole: Wo dźensnišim Lacarusu pisa awtor zawodneho nastawka. A wón rozłoži, zwotkel wšo dobre na zemi přińdźe. Towarstwo Cyrila a Metoda z.t. (TCM), Sportowa jednotka 1922 Radwor kaž tež tamniši młodźinski klub přeprošuja sportowcow wšěch starobnych skupin wot šěsć lět na běh […]
Katolski Posoł – 18. septembra 2022
deutsch >>> W aktualnym wudaću nańdźeće mjez druhim tole: Koho njeměli ženje z wočow zhubić a z čim njeměli so ženje stać, wo tym pisa awtor w swojim zawodnym nastawku. Poćahujo so na ewangelij tuteje njedźele wón rozłoži, na koho a što měł křesćan twarić a kak měł słužbu Bohu […]
Katolski Posoł – 11. septembra 2022
deutsch >>> W aktualnym wudaću nańdźeće mjez druhim tole: Kotre wobrazy móhli so wužiwać, jeli měła so cyrkej jako wosada na geografiskich kartach woznamjenić? Wo tym rozmysluje awtor w swojim zawodnym nastawku. Mjez druhim wón pisa, što móhłoj nošnej mostaj w cyrkwi być a što móhłoj wuskutkować. Towarstwo Cyrila a […]
Katolski Posoł – 4. septembra 2022
deutsch >>> W aktualnym wudaću nańdźeće mjez druhim tole: Što woznamjenja mudrosć? Z tym zaběra so awtor w swojim zawodnym nastawku. Při tym rozmysluje wón wo starozakonskim čitanju tuteje njedźele a pisa tež wo słowach, kotrež njejsu po waze přećežke. Dwaceći duchownych je bamž Franciskus we Vatikanje ke kardinalam katolskeje […]


text:
Pyrenejska połkupa
Pyrenejska połkupa (tež Iberiska połkupa)[1] je wulka połkupa na juhozapadźe Europy, najzapadniša z třoch wulkich juhoeuropskich połkupow – Pyrenejskeje, Apenninskeje a Balkanskeje. Ma přestrjeń wot něhdźe 580.000 km² a je tuž po Skandinawiskej połkupje druha najwjetša połkupa Europy.
Pyrenejska połkupa mjezuje na wuchodźe ze Srjedźnym morjom a na zapadźe z Atlantiskim oceanom. Z Europu je wona na sewjerowuchodźe zwjazana, hdźež tworja Pyreneje jeju hranicu. Na juhu Pyrenejskeje połkupy leži Gibraltarski přeliw, kotryž wotdźěluje Europu wot Afriki. Najwažniše rěki su Tajo, Duero a Ebro.
Na Pyrenejskej połkupje leža Španiska, Portugalska, Andorra, mały dźěl Francoskeje a tež Gibraltar, kotryž je zamórski teritorij Zjednoćeneho kralestwa.
NóžkiWobdźěłać
- ↑ Serbski institut: Datowa banka geografiskich eksonymow na serbski-institut.de


text:
Interview z Tadejom Cyžom, trenarjom Drježdźanskeho koparskeho dorosta starobneje klasy U 13
Loni smy čitarki a čitarjow w Serbskich Nowinach wo tym informowali, zo je Tadej Cyž z Njebjelčic městno jako nawoda koparjow-juniorow pola Jednoty Kamjenc přewzał. Po jeničkim lěće pak je tam zastojnstwo złožił a, štož kopańcu nastupa, do Drježdźan šoł. Wón je nětko mjenujcy trenar pola U 13 Dynamo Drježdźany. Kak je k tomu dóšło, chcyše Jurij Bjeńš wot njeho wědźeć.
Tadejo, přeradźće nam tola, kak je zwisk do Drježdźan nastał?


text:
Fjodor Dostojewskij
Fjodor Michajlowič Dostojewskij (rus. Фëдop MиxaйлoBич ДocToeBckий, *30. 10. 1821 w Moskwje, † 28. 1. 1881 w Sankt Petersburgu) jo był jaden z nejwuznamnjejšych rusojskich spisowaśelow.
Dostojewskij póchada z wochudnjonego zemjaństwa. Jogo nan jo był gójc. Po smjerśi maśerje (1837) jo Dostojewskij ze swójim bratšom šeł do Petersburga a jo tam wót 1838 do 1843 studował twarske inženjerstwo na militarnej akademiji. 1839 su bónarje zamordowali nana na domacnej žywnosći.
Ako 24-lětny jo wózjawił z wjelikim wuspěchom swój debut Chude luźe (dajo górnoserbski pśełožk toś tych knigłow wót Katy Malinkoweje).
W zwisku z jogo aktiwitu w krejzu rewolucionarjow jo był denuncěrowany a k smjerśi zasuźony. Akle na katowišću jo jogo wobgnaźił car Nikolai I na styri lěta nuźone źěło w Sibirskej. W popajźi w Omsku su diagnosticěrowali prědny raz jogo epilepsiju. Styri lěta pó wróśenju z popajźi jo se wón wóženił. 1860 su byli wozjawjone jogo knigły Zapiski z marłego doma - dokument jogo wugnanja w Sibirskej.
W šesćźasetych lětach jo Dostojewskij drogował młogi raz do Europy. Jogo nejlubše město su byli Drježdźany. W lěśe 1864 su wumrěli zasobu jogo žona, bratš a pśijaśel Apollon Grigorjew. W Nimskej jo teke zachopił ruletu graś. Toś te dožywjenja jo pśeźěłał w romanje Grac (wudaty 1866), kótaryž jo napisał za jano 26 dnjow.
1867 jo se wóženił z 20 lět młodšeju žeńskeju. Pótom jo styri lěta we wukraju žywy był. Wuběgnuł je pśed póžycarjami dla sypnjenja wót njogo załožonego casnika. W eksilu jo zachopił źěło na romanje Demony - politiski roman wó tšašnej mócy anarchizma a nihilizma.
1868 jo wujšeł roman Idiot. Jo to tragikomiska stawizna wjercha Myškina, kótaryž jo swójeje spšawnosće, dobrośi a pócnosćiwosći dla w petersburgskej towaršnosći kamsy šeł. Bratšy Karamasow jo slědny roman Dostojewskogo, dopisany lěto do jogo smjerśi 1881.