text:
Andy
Andy (špański Cordillera de los Andes, kečwa Anti) su z dłujkosću wót 7.500 km nejdlejšy górski rjeśaz na Zemi a namakaju se podłu pobrjoha Śichego oceana w Pódpołdnjowej Americe, dokładnej we Venezuelje, Kolumbiskej, Ekuadorje, Peru, Boliwiskej, Chilskej a Argentinskej.
Z wětšego źěla wobstoje Andy z dweju paralelneju rjeśazowu. Nejwušy dypk wulkaniskich zropjonych górinow jo Aconcagua (6.962 m) pśi granicy mjaz Chilskeju a Argentinskeju, kenž jo nadobo nejwuša góra cełeje Ameriki. W Andach wužrědli se teke Amaconas, nejwětša rěka na swěśe.


c: text/html

text:
Rzimskokatolicki kośćůł
Kośćoł rzimskokatolicki (katolicki, zachodńi, rzimski, łaćiński) — właśćiwe mjano winno brzmjeć Kośćůł katolicki uobrzůndku łaćińskigo; nojwjynkszo liczebńy tajla Kośćoła katolickigo, kero uopjero liturgije na uobrzůndku łaćińskym (czyli wg Mszołů Rzimskigo) i liturgijach bliskych a pochodnych. Głowům Kośćoła je papjyż (biskup Rzimu) kej gowa Kośćoła Powszychnygo.
Wspůłcześńe mjano Kośćoł rzimskokatolicki ńy uodnośi śe do cołkego Kośćoła katolickigo (choć potoczńy je stosowano i we takym znoczyńu), pjyrwotńy nazywano tak coły Kośćoł katolicki, zaś przedrostek rzimsko- uodnośiu śe ńy do uobrzůndku, nale do jydnośći s biskupym Rzimu.
Podug sůmygo Kośćoua rzimskokatolickigo, jego zołożyćelym je Jezus Chrystus, a powstoł uůn we I wjeku n.e. Inkszům czynsto spotykanům we zdrzůduach datům powstańo Kośćoła rzimskokatolicki je rok 1054 - data rozłamu na Kośćoł Zachodńi i Kośćoł Wschodńi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Saksofonowe Szlagry, Taniec, Melodie, Parti, Zabawa, Instrumentalne Melodie
Captain Cook – Saksofonowe Szlagry 1
Kolybusia
Kolybusia ❤ Leży w kolybusi Malućko dziecinka Huśto jōm mamulka Ta ślimto co kwilka ❤ Zegōweczki, deczka Krauzkami ôbszyte Krasiate, miynkućke Ze barchetu szyte ❤ Zwōneczki, kasperki Miś brōnotny, lalki Wszysko to przipniōne Do drzewianny sztangi ❤ Melodyjki lecōm Szczyrkoweczka szczyrko A ty ciyngym ślimtosz Malućko dziecinko ❤ Kolybusia piykno Jako dlo krōlewny Pojakimu frelko […]


text:
Pływok Ze Fryncity szwarny Tyjo Tyn to wody niy ômijo Basyn w zocy Dowo mocy Blyndzi mu sie Otylijo. Murchla Ze Kaufhausu staro Klara Z klachōm loto durś na fara Iże Lidka Je zowitka Klara , Klara z ciebie mara. Wieża wodno Kaj nojwyży siyngo ôko Tam kaj yno cimpel skoko Na Fryncicie Przeca wiycie […]
Nowobytōmske limeryki
I Konkurs Rudzkich Limerykōw
Na wesoło: Zolytnik Majster w swojim fachu ze Fryncity w Rudzie chocioż je żyniolym przaje gryfny Trudzie Rymōnt u nij robi przi kokotkach zgobi Siedzi tam już tydziyń ,uwierzycie ludzie? — Nowiny Szwarnotka Anka ze Ôrzegowa zamiast kwiotuszkōw zasioła trowa Sprowi se truśki dyć wiym ôd Uśki Klarka ze Chebzio […]


text:
Katowicke limeryki W Katowcach wele „Spodka” Francik knipsnoł tako fotka: Frela z kwiotkym Chopa z motkym Afa w tresie i galotkach. – – – Fajno frelka z Panewnika W myślach miała durś Zeflika Śnik tyż miała Dziubka chciała Za te serce co z piernika. – – – Jako wojok stoł na warcie Na Nikiszu we […]
Katowicke limeryki
Zoziyrok
Zoziyrok Szynkosz Felek świtnoł z rana kej loł piwo Anie – w kana Siodme poty hercklekoty Kecka mini miała Ana. Barbara Politaj
Placki
Placki Przismyczoła baba kartofle na placki chop przi komputerku sie prosi ô facki Ty pierōński lyniu niy poleżysz w „ciyniu” Jo smycza kartofle, a ty trzij na placki. Barbara Politaj
Szporobliwy
Szporobliwy Franc Posypa ze Walcwerka Kukoł dziynnie do koferka Dyć szporowoł Ojro chowoł Wszysko przechlastała Werka Barbara Politaj
Laureaty we konkursie ślōnskich limerykōw „Ze Wiyrka”
Wiyrecke limeryki – – – Kolanijo Ficinus Na Ficinus sie wybrala Na deptaku podeptała Wele płotka Kościōł z przodka W „Kuźni Smaku” pośniodała. – – – Handlyrz z Wiyrka Jedyn handlyrz ze torgu na Wiyrku Bez cołko szychta myśloł ô biyrku Smola kokoty Ziylōne szałoty Ni ma jak laba po biyrku we „wyrku”. – – […]
„Szyb Andrzyj”
„Szyb Andrzyj” Siupnoł se synek przi” Szybie Andrzeja” Dosz mi sam ciynia? Durś mōm nadzieja Starziku mocny Zabytku zocny Kej przidzie ta bryza jo nikaj niy zwieja. Barbara Politaj
Handlyrz z Wiyrka
Handlyrz z Wiyrka Jedyn handlyrz ze torgu na Wiyrku Bez cołko szychta myśloł ô biyrku Smola kokoty Ziylōne szałoty Ni ma jak laba po biyrku we „wyrku”. Barbara Politaj
Kolanijo Ficinus
Kolanijo Ficinus Na Ficinus sie wybrala Na deptaku podeptała Wele płotka Kościōł z przodka W „Kuźni Smaku” pośniodała. Barbara Politaj
Wiyrecke limeryki
Wiyrecke limeryki – – – Kolanijo Ficinus Na Ficinus sie wybrala Na deptaku podeptała Wele płotka Kościōł z przodka W „Kuźni Smaku” pośniodała. – – – Handlyrz z Wiyrka Jedyn handlyrz ze torgu na Wiyrku Bez cołko szychta myśloł ô biyrku Smola kokoty Ziylōne szałoty Ni ma jak laba po biyrku we „wyrku”. – – […]
ŁOSZCZEŻYNIE
ŁOSZCZEŻYNIE Zność haziel na Wiyrku – to istno mynka. Zawarli łostatni – jes ło co stynkać. Na karteczce naszkryflali: „Pozór! Gipsdeka sie wali! Załatwiać sie możno na własno rynka!” B.Śmigała


text:
Kludzi jich gwjŏzdeczka Bez pustyniŏ w dziyń i w nocy Na kamelach wandrowali Trzy Krōle s daleka Jasnŏ gwjŏzda jich kludziła Swojim srogim blyskym drōga cechowała Dzieciōntka szukali ô kjerym s dŏwna czytali Pytali sie wszyndzi,znŏjś niy poradzili W pałacu niy było bezto sztyjc błōndzili Dyć gwjŏzdeczka dali na niebje blyskała Cechowanŏ drōga kajś sie […]
Kludzi jich gwjŏzdeczka
Ło trzech królach
Ło trzech królach Na kamelach, aż trzi króle w rajza sie wybrały Narodziół sie Król Nojwiynkszy, tak gwiozdy padały Szukali Go we pałacach, we dworach i zómkach I nikaj niy poradzili zność tego Dziecióntka A kludziła ich cołki czos, złocisto gwiozdeczka Aż stanóła nad Betlejem, tam, kaj stajyneczka Kacper, Melchior i Baltazar stanyli we wrotach […]


text:
Adolf Hitler
Adolf Hitler (ur. 20 kwjetńa 1889 we Braunau am Inn, zm. 30 kwjetńa 1945 we Berlińe) – polityk mjymjecki, kanclyrz Mjymjec uod 1933, führer i kanclerz Rzeszy uod 1934, prziwůdca Narodowo-Socjalistycznyj Mjymjeckej Partii Robotńikůw (NSDAP), ideolůg mjymjeckej uodmjany faszyzmu zwanyj uod jygo nazwiska hitleryzmym abo narodowym socjalizmym (naźismym), twůrca a dyktator III Rzeszy mjymjeckij, zbrodńorz wojynny, uodpedźalny za zbrodńy przećiw ludzkośći.
Po uobjyńću uobu fůnkcyji zmjyńůno nazwa jygo stanowisko na "Führer und Reichskanzler" (Wůdz i kanclyrz Rzeszy). Ůznowany je bez wjynkszość historykůw za uosobiśće uodpedźalnygo za polityka rasowům naźistowskych Ńymjec, Holocaust a za śmjerć miljůnůw ludźi zabitych podczas jygo rzůndůw. Agresywno polityka zagrańiczno, kerům stosowoł doprowadźiła do rozpyntańo bez Ńymcy II wojny śwjatowyj, we wyńiku keryj zginyło 55 miljůnůw ludźi.


text:
Mérida (Wynezuela)
Santiago de los Caballeros de Mérida – mjasto we Wynezueli, głowne mjasto sztatu Mérida a gminu Libertador, jedne s głownych mjast wynezuelskich Andůw.
Założůne uod Juana Rodrígueza Suáreza we 1558 roku, jygo mjano pochodźi uod uůnygo placu narodzyńo - mjasta Mérida we Szpańije. Wlazowało we skłod Wicekrůlestwa Nowyj Granady, a ńyskorzi Wynezuele. Mjoło sroge znoczyńe we walce uo ńypodlygłóść Wynezuele.
Mo sam śedźiba Universidad de Los Andes (Uńiwersytet Andyjski, ULA).
Je znůme skirz drugij na śwjeće podug dugośći luftowyj banki.
Je rozlygowane we niżce rzyki Chama, na wysokośći ůng. 1600 m n.p.m.


text:
Botswana
Botswana, Republika Botswany (ang. Republic of Botswana, tswana Lefatshe la Botswana) – państwo we pouedńowyj Africe, bes dostympu do mořa. Grańica mo s Namibijům, RPA a Zimbabwe. Wjynkšo tajla kraju zajmuje půupustyńijo, bezodpuywowy uobšar Kalahari. Ludźe pomjyškujům guůwńy ryjůny we pouedńowo-wschodńij tajli kraju, nade řykům Limpopo. 17% placu zajmujům parki narodowe. Gospodarka je uoparto na wydobyću djomyntůw, kerych Botswana je nojwjynkšym producyntym na śwjeće. Krům tygo sům sam tyž šichty mjedźi a ńiklu, znočyńe mo tyž uobrobjańe źymje.


text:
Reunion.com > Teresa Dottle - Brita Drake > Donnetta Dowdy - John Dowdy
Classmates from Donnetta Dowdy to John Dowdy
Donnetta Dowdy Donnie Dowdy Donovan Dowdy Dora Dowdy Doris Dowdy Dorothy Dowdy Dorva Dowdy Doug Dowdy Douglas Dowdy Dowdy Dowdy Duane Dowdy Dujuan Dowdy Duncan Dowdy Dustin Dowdy Dwayne Dowdy Dyshuntrae Dowdy Earl Dowdy Earline Dowdy Ebony Dowdy Ed Dowdy Eddie Dowdy Edgar Dowdy Edna Dowdy Ednalee Dowdy Edward Dowdy Edwin Dowdy Eileen Dowdy Elaine Dowdy Elata Dowdy Eleanor Dowdy Elinor Dowdy Elizabeth Dowdy Ella Dowdy Ellen Dowdy Eloise Dowdy Elsie Dowdy Emanuel Dowdy Emily Dowdy Emma Dowdy Emmett Dowdy Era Dowdy Eric Dowdy Erica Dowdy Erik Dowdy Erika Dowdy Erin Dowdy Erma Dowdy Ernest Dowdy Ernestine Dowdy Ervin Dowdy Esther Dowdy Ethel Dowdy Euell Dowdy Eugene Dowdy Eugenia Dowdy Eunice Dowdy Eva Dowdy Evan Dowdy Evans Dowdy Evelyn Dowdy Evey Dowdy Farris Dowdy Faye Dowdy Felicia Dowdy Felisha Dowdy Flora Dowdy Florence Dowdy Floyd Dowdy Forrest Dowdy Fran Dowdy Frances Dowdy Francine Dowdy Francis Dowdy Frank Dowdy Frankie Dowdy Franklin Dowdy Fred Dowdy Freddie Dowdy Freddy Dowdy Frederick Dowdy Gabriel Dowdy Gabrielle Dowdy Gail Dowdy Garland Dowdy Garlon Dowdy Garrett Dowdy Gary Dowdy Gay Dowdy Gayle Dowdy Gene Dowdy Geneva Dowdy Genevieve Dowdy Geni Dowdy Gennette Dowdy George Dowdy Georgette Dowdy Georgia Dowdy Gerald Dowdy Geraldine Dowdy Gerri Dowdy Geta Dowdy Gilbert Dowdy Gilbren Dowdy Gina Dowdy Ginger Dowdy Ginny Dowdy Glade Dowdy Glen Dowdy Glenda Dowdy Glenn Dowdy Glenna Dowdy Gloria Dowdy Goldie Dowdy Gordon Dowdy Grace Dowdy Gracie Dowdy Grayson Dowdy Greg Dowdy Gregg Dowdy Gregory Dowdy Greta Dowdy Gretchen Dowdy Grover Dowdy Guy Dowdy Gwen Dowdy Gwendolyn Dowdy Hal Dowdy Hannah Dowdy Harold Dowdy Harris Dowdy Harry Dowdy Harvey Dowdy Hattie Dowdy Hazel Dowdy Heath Dowdy Heather Dowdy Heidi Dowdy Helen Dowdy Henry Dowdy Herbert Dowdy Herman Dowdy Hester Dowdy Hilary Dowdy Hollie Dowdy Hollis Dowdy Holly Dowdy Homer Dowdy Hope Dowdy Horace Dowdy Hosea Dowdy Houston Dowdy Howard Dowdy Howdy Dowdy Hubert Dowdy Huey Dowdy Hugh Dowdy Hunter Dowdy Ian Dowdy Ida Dowdy Ilene Dowdy Ines Dowdy Ingrid Dowdy Irene Dowdy Iris Dowdy Isaac Dowdy Isabel Dowdy Ishmael Dowdy Ivan Dowdy J'len Dowdy J. Dowdy Jack Dowdy Jackie Dowdy Jackson Dowdy Jacob Dowdy Jacqueline Dowdy Jacquelyn Dowdy Jad Dowdy Jai Dowdy Jake Dowdy Jalal Dowdy Jamal Dowdy Jamar Dowdy Jameel Dowdy James Dowdy Jamie Dowdy Jan Dowdy Jana Dowdy Jane Dowdy Janeen Dowdy Janell Dowdy Janet Dowdy Janette Dowdy Janice Dowdy Janie Dowdy Janine Dowdy Janna Dowdy Jannie Dowdy Jared Dowdy Jarian Dowdy Jasmine Dowdy Jason Dowdy Jasper Dowdy Jay Dowdy Jayme Dowdy Jaynie Dowdy Jean Dowdy Jeanette Dowdy Jeanie Dowdy Jeannette Dowdy Jeff Dowdy Jefferson Dowdy Jeffery Dowdy Jeffrey Dowdy Jen Dowdy Jennifer Dowdy Jennifer (Jennie) Dowdy Jenny Dowdy Jeremiah Dowdy Jeremie Dowdy Jeremy Dowdy Jeri Dowdy Jerome Dowdy Jerrod Dowdy Jerry Dowdy Jess Dowdy Jesse Dowdy Jessica Dowdy Jessie Dowdy Jewel Dowdy Jewell Dowdy Jill Dowdy Jim Dowdy Jimmie Dowdy Jimmy Dowdy Jo Dowdy Joan Dowdy Joann Dowdy Joanna Dowdy Joanne Dowdy Jocelyn Dowdy Jodi Dowdy Jodie Dowdy Jody Dowdy Joe Dowdy Joel Dowdy Joellen Dowdy Joey Dowdy John Dowdy


text:
Dešt'ová víla
Klasyczno bojka, zahaczajónco ło mit
Kolejno czesko pohadka, kiero wpadła mi w łoko to "Dešt'ová víla". Wyreżyserowoł jóm w 2010 roku Milan Cieslar, a w głównyj roli wystómpiła Vica Kerekes.
Ta słowacko Wyngierka (abo jak sie tyż u nos czasym godo - Uheroczka) gro sam Květuška - dziołcha, kiero musi iś na kóniec świata. Wszysko po to, coby uprosić żywioły (Słóńce, Łogiyń, Dyszcz, Wiater), żeby już skóńczyła sie susza nynkajónco jyj kraina. A przi łokazji jes to tyż próba dló nij i jyj szaca - wyczimióm ta rozłónka? Jedne poświyńci sie za drugie? Bydzie na kóncu weselisko?
Bydzie, bydzie - wiadómo, przeca to bojka. Ino, że zanim dó niego dójdzie, nałoglóndómy sie na ekranie rzecy niy z tyj ziymi, a nawet... niy z tyj bojki.
Czymu? Bo "Dešt'ová víla" to film, w kierym to, co ludowe, w przedziwny sposób miyszo sie z tym co mityczne, downe, łodległe...
Jak już Květuška zawyndruje na kraj świata, znojdzie sie na łoriyntalnym pustkowiu, kiere mómyntalnie skojarzyło sie mi z łokolicóm, w kieryj miyszkała gilgameszowo Siduri - bosko szafarka, abo karczmarka, ło kieryj wspómino epos ło Gilgameszu.
Pisołek ło tym w tamtym roku (na przikłod tukej), a terozki mi sie to spómniało. Tyn sóm klimat, atmosfera, motywy...
Mityczno realita jak nic!


text:
Gołombki Piykne ptoszki to gołymbie Znak pokoju ducha Już niy godom ło tych flugach Tam Ślonzoka duma Bo tradycjo jest Ślonzoka Gołymbnik w zegrodzie Tyn kto serce mo dlo ptoszków Gołomb go niy bodzie Kto gołymbie fest szkaluje Bez serca czowiekym? Nawet starzik ci to powiy Ty doświadczysz z wiekym Ach gołymbie mieć serduszko Marzy […]
GOŁĄBKI
Robota dlo Francika -bojka dlo starszych
Robota dlo Francika- bojka dlo Tych starszych Umrzyło sie Francikowi Ponboczek go wzion do nieba mosz tu heft blajsztift i szkryflej po naszymu kej tak trzeba Raj to ciynżki konsek chleba to niy to co je na ziymi tam żeś sie łobijoł chłopie tu niy zniesa takich lyni Bo jo godka mom we zocy jo […]
Złoto-modrŏ fana
Złoto- modrŏ fana Złoto-modrŏ ślōnskŏ fano Takŏś nōm ôd wjekōw danŏ Ty pasujesz do Ślōnzŏka Inkszych bodziesz fest po ôkach Jak na marsze cie bjerymy Kjej na sztilu tobōm fechtujymy Ty se furgŏsz w lufcie leko Ślōnzŏk bjere cie we śwjat daleko Chce pokŏzać ,że sie niy gańbuje Że fana mŏ w zocy a […]
DZIYN KOBIYT – wspominom fajne czasy…
DZIYN KOBIYT – wspominom fajne czasy… Tak se siedza i spominom, jak zaczlach robic we moji firmie, to co roku na Dziyn Kobiyt przijyzdzol z derekcji jakis fetryjter i wszystke kobiyty dostowaly szekulada i kwiotek. Nojczynscij bol to nelka abo tulpa. Wele polednia szef naszego oddzialu , jego zastympca i magazynier urzondzali nom fajer. […]
Nasza slonsko ziymia
Nasza slonsko ziymia Piykno je cołko ziymia piykno je polsko mowa ale najlepi wpadajom do gowy ślonski słowa Tych kerych nas uczyli mamulka łod małego starali sie nas wychować na ślonzoka szczyrego Takigo kery pamiynto to miejsca kaj sie urodził kaj łojciec ze kamratym na gruba piechty chodzioł Kaj starka za starzika różaniec sztyjc rzykali […]
Nasza fana
Nasza fana Fano ślónsko moja fano jo ciebje móm w zocy Jak furgosz na lufcie niebo s słónkym mrugo w łoczy Dumny Ślónzok fana niesie na rozmajte marsze Nie gańbuje sie tyż ciebje kjej żeś s nim je w rajzie Fano ślónsko złoto-modro łodznako ślónskości Ślónzok mo cie w zocy już łod malyńkości Urszula Oślislok
Dwa Slonzoki
Dwa Slonzoki Jak poleca za ocean zaproszyni w kapsie mom dlo Karlusa z ślonski godki jakiś geszynk wieza stond Chciołech mu prziwiyź goś ziymi czornej ze rodzinnych stron kaj żyli łojciec i matka kaj za bajtla mioł swoj dom Ref….I jo Ślonzok i Łon Ślonzok w żyłach jedna płynie krew w Ameryce czy we Nimcach […]
Ślonzok
Ślonzok. Ślonzok tak mje wolajom Ludzie niy z tego miasta Niy ulepiyni z tego ciasta Co mje wcale niy znajom No bo my som ze Ślonska I swoja godka sam momy Ci co tego niy rozumiejom I czasym sie z nos smiejom Niych dbajom o swoj nos Bo przykry spotko ich los Bo kej sie […]


text:
Wagina
Wagina je primarny splažny organ žónskich cycakow a tuž tež žony. Ma formu rozćahujomneje hadźicy a zwjazuje maćerničnu wotwěru z předdwórom waginy. Při splažnym wobchadźe wona penis a muski sperma přijimuje, nimo toho je wagina dźěl rodźeńcoweje wotwěry. Jeje dołhosć wučini w normalnym stawje někak 8-12 cm pola dorosćenych žonow.
Wonkowny, widźomny kónc čłowječeje waginy słuša k wulwje, kotraž ma - zhromadnje z łoskotakom - zasadny wuznam za seksualne rozhorjenje žony, zwjetša bóle hač nutřkowny dźěl waginy.
We wobchadnej rěči wužiwa so zapřijeće wagina husto za cyłu wulwu, što pak prawje njeje. Słowo pochadźa z łaćonšćiny a woznamjenješe poprawom „nóžnje (mječa)“. Wot toho pochadźa tež němske zapřijeće „Scheide“.


text:
Winston Churchill
Winston Churchill (rodz. 30 listopada 1874 we Blenheim Palace, um. 24 styčna 1965 we Lůndyńy) – brytyjski polityk, stratyg, pisoř a historyk. Dwa razy bůu prymjerym Wjelgij Brytańije. We 1953 erbnyu Nagroda Nobla we literatuře, za uopracowańo historyčne, kej The Second World War, The World Crissis a A History of the English–Speaking Peoples. We 2002 wygrou we abštimůngu na nojwybitńyjšygo Brytyjčyka we gešychće. Brou udźou we kůnferencyje můnachijskij a kůnferyncyjach we Teherańy, Jouće a Počdamje, kaj wlazowou we skuod Wjelgij Trůjki. Jymu je připisywane autorstwo kůncepcyji Stanůw Zjydnočůnych Ojropy.


text:
TROCHA ZA WYSOKO! Antek bół karlus postawny i sztram, ani za ruby, ani za chudy. Łoroz przibyło mu tukej i tam, jak sie zalycać zaczón do Trudy! Truda tyż dziołcha postawno była, możno by pedzieć-przi kości frela! W szkole kucharstwa sie wyuczyła i z matkóm warzyła po weselach. „Chopu trza dycko dobrze jeść dować”- – […]
TROCHA ZA WYSOKO!
Przestroga!
Przestroga! Elwra, pewno frelka poznała Dała mu wszystko, tak ci mu przała. A kiej boło tak daleko Co sie dali już niy czeko Do żyniacki prziszła pora To skusiyła „Elwra” zmora Niy chcioł skalić swyj wolności Szukoł kożdy sposobności Coby uciyc łod tyj frelki Kero miała brzuchol wielki Teroz inkszy sowizdrzoli Ciepie łocka gupie smoli […]
DEJCIE POZÓR NA DZIECI!
DEJCIE POZÓR NA DZIECI ! W kożdym małżyństwie sóm take chwile, że nóm przichodzi smak na „gyfile”. Dobrze, jak dziecek jeszcze niy mómy, wtedy na wiyncyj sie pozwolómy. Dyć jak my w dóma już niy sóm sami, trza dować pozór z tymi figlami! Bo sie nóm taki fal zdarzyć może, jak myj kamratce, co […]


text:
Mark Twain
Mark Twain, po prowdźe Samuel Langhorne Clemens (ur. 30 listopada 1835 we uosadźe Florida, Monroe, stan Missouri, zm. 21 kwjetńa 1910 we Redding, stan Connecticut) – amerykański pisoř pochodzyńo škockigo, satyryk, hůmorysta, wolnůmulař. Wygetarjańin.
Mark Twain bůu jydnym s pjyršych wjelgich prozaikůw Stanůw Zjydnočůnych. Jygo charakterystyčny styl mjou dužy ajnflus na kštoutowańy śe stylu coukej literatury amerykańskij.
Wjynkšy rozgos přińosuo mu uopowjadańy The Celebrated Jumping Frog of Calaveras County (1865, Uo suownyj skačůncyj žabje s Calaveras).
W zwjůnzku s tym sukcesym we 1867 roku Twain zostou zaangažowany kej reporter i korespůndynt při grupje amerykańskych turystůw uodbywajůncych rajza do Ojropy na pokuadźe statku Mjasto Kwakrůw. Jygo udźou we wyprawje, kera uodwjydźiua ńymal wšyjstke nojwažńijše historyčńy mjejsca Starygo Kůntynyntu, spůnsorowany bůu bez cajtngi Alta California a New York Tribune. Twain uopisou podrůž we kśiůnžce Prostačkowje za grańicům (The Innocents Abroad, 1869), kera zyskoua dužy rozguos a stoua śe nojbardźij počytnům kśiůnžkům we Americe po Chaupje unkla Toma.
Nojbardźij znůnymi utworůma Twaina sům te, kere wešuy we skuod Eposu řyki Missisipi, napisane we uokreśe 1876-1882, a wjync Přigody Tomka Sawyera (The Adventures of Tom Sawyer, 1876) a Přigody Huckleberry Finna (The Adventures of Huckelberry Finn, 1884), kere šybko znolazuy śe we uůgůlnośwjatowym kanůńy literatury modźežowyj, a uodbjygajůnce uod ńich charakterym, autobjůgrafične Žyće na Missisipi. Twain realistyčńy předstawjo we tych dźeuach uobroz Ameriki drůgij pouowy XIX wjeku.
Dwa utwory - Krůlewič a fechtoř (The Prince and the Pauper, 1882) a Jankes na dwoře krůla Artura (A Connecticut Yankee In King Arthur's Court, 1889) – rozgrywajům śe we Angliji. Pjyršy to historyčno powjeść do modźežy, uo zamjańy růl bliźńačo podobnych chopcůw s přećiwstawnych bjygůnůw drabiny spouečnyj. Drůgo powjeść to satyra na zakořyńůne mity ojropejskij poezyji średńowječnyj a podwaliny ustroju spouečnygo krajůw zachodńij Ojropy.
Twain škryflou tyž - zwašča po 1897 roku - coroz wjyncyj mouych form, we kerych uostro krytykowou amerikańsko řečywistość. Wytykou Amerikonům raśizm, zapyndy imperjalistyčne, hipokryzyjo, wyśmjewou gupota patrjarchalnyj edukacyji, dezynwoltura dźynńikaři, skorůmpowańy wuadz. Stou śe wrynč autorym ńywygodnym, tym barźij, aže uostře jygo artykuůw i uopowjastek čynsto skerowane bůuo přećiw kůnkretnym uosobům. S tygo uostatńygo uokresu pochodzům satyry antymješčańske, take kej Čowjek, kery zdymoralizowou Hadleyburg (The Man Who Corrupted Hadleyburg, 1899) abo Tajymńičy přibyš (The Mysterious Stranger, 1916). W 1904 Twain zařućiu Teodorowi Rooseweltowi, aže wygrou wybory skutkym překupstwa.


text:
CO TO ZA ZIMA DZISIO MOMY?
Dyć momy Grudziyń, za chwila zima,
A tu jak ni ma, tak śniega ni ma.
Dziecka już wszystki, sanki szykujom,
No i tyż narty świyczkom szmarujom.
Kerzi szlińcuchy powyciongali,
Ci chocioż na lodowisku pokiyjzali.
Dycki to we Mikołaja już było bioło,
Śniegym sypało, no i fest wioło.
To tyż wesoło tym dzieckom było,
Co kery mioł, to na tym siy jejżdziyło.
Jedni mieli pantofle ze klamrami,
Inksi, beczołki z beczki, a nazywali to nartami.
Pamiyntom, jak na zamarznytym stawie we hokeja siy grsło,
A zamiast kronżka, biksy po konzerwach UNRY siy łużywało.
Dyć było że i tak siy przidarzyło.
Lod siy zarwoł i caluśki mokry siy było.
A żodyn niy płakoł i niy nażykoł,
Jyno żeby niy zmarznył, gibko do chałupy zmykoł.
No a robioł to tak co by Łojcowie tego niy załuważyli,
Bo by mu jeszcze i karwaczym prziłożyli.
Tak my siy to za bajtli hartowali,
To tyż my i dochtorow za bardzo niy znali.
Hubert Mojżesz


text:
Mały princ
Mały princ, francosce Le Petit Prince, je najbóle čitana francoska kniha na swěće. Spisał bě ju francoski pilot a spisowaćel Antoine de Saint-Exupéry. Wona bu do wjace hač 170 rěčow přełožena. W oktobrje 2006 wuńdźe prěni přełožk do serbšćiny. Kniha nasta 1943 – za čas Druheje swětoweje wójny – po tym zo bě Saint-Exupéry do USA emigrował. Tam předstaji so prěni raz w New Yorku. 1950 wuńdźe němski přełožk. Original wobsahuje tójšto pisanych akwarelow, kiž bě awtor sam rysował.
Wobhladuješ-li sej knihu zwjeršnje, móhł měnić, zo jedna so tu wo jednoru dźěćacu knihu. Ale woprawdźe namakaš w njej wotmołwy na prašenja za zmysłom žiwjenja a k poćahej mjez ludźimy – kniha je potajkim filozofiski spis.


text:
Nowy Rok Nowy Roczek sie szykuje yno kroczek przywandruje A tyn Stary wykamany Już se idzie ubeczany Urszula Oślislok
Nowy Rok
Stary Rok
Stary Rok Nasz Stary Rok ku końcu idzie Nowy depto Starymu po piyntach Jo tak po prowdzie niy bołach w biydzie Dyć dołeś mi radość i piykne świynta Wyna mie wtynczos richtig darzoła Wiersze, rymeczki i gryfno szpaska We zocność ludkōw żech uwierzoła Możno to boła Pōnbōczka łaska? Ech Stary Roku płaczka sie krynci Co […]
Rok ucieko
Nowy Roczek sie szykuje Stary zaroz wywandruje Czas mu przeszoł Za to Nowy Roczek już nadeszoł
Idzie Nowy Rok
Idzie Nowy Rok Nowy Roczek sie szykuje Zaroz do nas przywandruje Stary taki zastarany Że bydzie już wyganiany Chocioż mo dopjyro roczek Tyn nasz Stary nieboroczek Ale łodynś chneda musi Nowy na nim to wymusi Jak w Sylwestra północ wybije Kożdy bydzie szczyloł i szampana wypije Ludzie bydóm sie winszowali Nowy Rok z radościom witali […]


text:
-
Paulina Knyszewska i Tomasz Klag wygrali II WTK seniorów w Małopolsce
Kategoria: Turnieje w Polsce - WTK / 11 Listopada 2013
Paulina Knyszewska (KS Bronowianka Kraków) i Tomasz Klag (KS Gorce Nowy Targ) wygrali II WTK seniorów w woj. małopolskim.
Tagi: WTK, Małopolska, małopolskie, seniorzy, Paulina Knyszewska, Tomasz Klag
-
Izabela Godlewska i Tomasz Klag wygrali III WTK seniorów w Małopolsce!
Kategoria: Turnieje w Polsce - WTK / 23 Stycznia 2012
Izabela Godlewska (KS Gorce Nowy Targ) i Tomasz Klag (PKS Opoka Trzebinia) wygrali III WTK seniorów w woj. małopolskim.
Tagi: WTK, Małopolska, małopolskie, Izabela Godlewska, seniorzy, Tomasz Klag


text:
Nowoseelandska
Nowoseelandska (maorišański Aotearoa, engelski New Zealand a nimski Neuseeland) jo njewótwisny stat, kótaryž zwětšego na dwěma wjelikima kupoma w krotkowjacornem źělu Śichego oceana. Ma styri a poł miliony wobydlarjow a pśestrěń wót pśisamem 270.000 kwadratnych kilometrow, pótakem jo wětša ako Wjelika Britaniska, ma pak jano źaseśinu jeje wobydlarstwa. W lěśe 1947 bu njewótwisna wót Zjadnośonego kralojstwa, wóstanjo pak až do źinsajšnego z cłonkom Commonwealtha.
Dwě nejwětšej a głownej kupje stej Pódpołdnjowa a Pódpołnocna kupa. Pódpołdnjowa kupa ma wětšu pśestrěń, ale Pódpołnocnu kupu wobedla wěcej luźi. Nejwětše město Pódpołnocneje kupy jo Auckland z wěcej ako 400.000 wobydlarjami, mjaztym až ma na samskej kupje lažeca stolica Wellington jano wokoło 200.000 wobydlarjow. Nejwětše město Pódpołdnjoweje kupy jo Christchurch z něźi 350.000 wobydlarjami. Powšyknje jo Nowoseelandska wjelgin rědko wobsedlona, cogoždla ma teke pśimě Zelena kupa.


text:
Josip Broz Tito
Josip Broz Tito (* 25. meje 1892 jako Josip Broz w Kumrovecu w dźensnišej Chorwatskej; † 4. meje 1980 w Ljubljanje) běše juhosłowjanski komunistiski politikar, partizanski wjednik, předsyda Juhosłowjanskeje a wažna figura mjezynarodneje politiki.
Wón bě sedme dźěćo Franja Broza a Marije Brozoweje. Jeho nan Franjo Broz běše Chorwat a jeho mać Słowjenka. Josip Broz chodźeše dźěl swojeho dźěćatstwa w Posredźe po prošenju a pozdźišo na zakładnu šulu w Kumrovecu. Njeje pak hižo do druheje rjadownje postupił. 1905 wopušći šulu a w lěće 1907 započa jako mašinski wučomnik w Sisaku dźěłać. Tam dósta wědomje za wažnosć dźěła a je prěni raz 1. meju jako dźeń dźěła sławił. W lěće 1910 zastupi do Socialnodemokratiskeje strony Chorwatskeje a Słowjenskeje.
1937 wuzwoli so na generalneho sekretara Komunistiskeje strony.
Z lěta 1943 bě Josip Broz (z partizanskim přimjenom Tito) prezident "Antifašistiskeje rady narodneho wuswobodźenja", kotraž přewza wot 1945 prowizoriske knježerstwo we wot fašistow wuswobodźenych kónčinach. W samsnym lěće bu ministerski prezident a zakitowanski minister Zwjazkoweje republiki Juhosłowjanskeje. 1953 přewza funkciju statneho prezidenta, kotraž spožči so jemu 1963 na čas žiwjenja.


text:
Lěśe
Lěśe jo nejśoplejšy ze styri lětnych casow w měrnej a arktiskej klimowej conje. Za tym až wóno na pódpołnocnej abo pódpołdnjowej połkuli kněžy, rozeznawaju mjaz pódpołnocnym a pódpołdnjowym lěśim. Pódpołnocne lěśe se rownocasnje z pódpołdnjoweju zymu wótměwa. Dla drogujucego cenitowego stawa słyńca mjaz pódpołdnjoweje a pódpołnocneju wobrotneju šyrinu wóspjetujo se lěśe w kuždej hemisferje w lětnem turnusu.
Astronomiski zachopina se lěśe z lětnim zawrośenim słyńca: casowym dypkom, na kótaremž słyńco padorownje nad wobrotneju šyrinu stoj a dny nejdlejše su. Na pódpołnocnej połkuli stanjo se to 21. junija, na pódpołdnjowej połkuli 21. abo 22. decembra. Pó tom bywaju dny zasej krotše a nocy dlejše. Lěśe kóńcy z nazymskim rownonocnosću 22. abo 23. septembra w pódpołnocy a 20. měrca abo w nocy k 21. měrcoju w pódpołdnju.
Dokulaž jo wobběgowa cera zemje wokoło słyńca lažko eliptiska, wót eksaktnego drogi do krejza wótchyleca, njejsu wše styri lětne case dokładnje samske dłujke. Pódpołnocne lěśe jo snadnje dlejše a zmilnjejše ako pódpołdnjowe lěśe, dokulaž za cas pódpołnocnego lěśa se směr ze zemje k słyńcu pitśku pómałčej změni a zemja pitśku dalej wót słyńca zdalona jo.
Fenologiski zachopjeńk lěśa móžo se wót astronomiskego bejnje wótchylaś a se mimo krajo-mórjowego rozdźělenja (maritimny vs. kontinentalny klima) teke pśez zachopne wjedrowe wjelikosituacije a wjeleserake regionalne faktory wobwliwujo. Rozeznawa se mimo togo mjaz ranym lěśim, srjejźlěśim a póznym lěśim. W lodojcowych regionach wótwisujo ablacija rozsudnje wót togo, ga (zwětšego w septembrje) prědny sněg pada.
Meteorologiski se pódpołnocnemu lěśu mjasece junij, julij a awgust pśirěduju, pódpołdnjowemu lěśu mjasece december, januar a februar. Pśi geografiskich polach kněžy poł lěta dłujko tak mjenjowany polarny źeń, w arktiskich regionach pó tyźenjach połnócne słyńco a běłe nocy.
We wjele kulturach su ze zachopjeńkom lěśa nałožki a rity zwězane, w Nimskej na pśikład wogeń zawrośenja słyńca abo swětojański wogeń.
Lěśe licy teke ako lětny cas stopnjowaneje žywjeńskeje radosći. To se wósebnje na, pśez wuše temperatury wabjone, pśebytkach pód gołym njebjom pokaza, pśez což cłowjek pśirodu mócnjej zaznawa.
Glědaj teke[wobźěłaś]
Eksterne wótkaze[wobźěłaś]
nalěśe (nalěto) | lěśe | nazyma (nazymje) | zyma (zymje)
dešćowy cas | suchy cas


text:
Katolski Posoł
Katolski Posoł je časopis katolskich Serbow, kotryž tydźensce w hornjoserbšćinje wuńdźe. Časopis wudawa Towarstwo Cyrila a Metoda z.t. a ma nakładowu sylnosć něhdźe 2.200 eksemplarow (staw 2008). Wot 1. julija 2013 je Michał Anders šefredaktor Katolskeho Posoła.
Na iniciatiwu Michała Hórnika wuńdźe w lěće 1863 prěnje čisło Katolskeho Posoła, wudawane wot 1862 załoženeho Towarstwa swjateju Cyrilla a Methoda. Za čas nacionalsocialistow so cyrkwinska nowina w lěće 1939 zakaza. Katolski Posoł wuńdźe po wójnje hakle 1950 zaso, podleži pak statnej nowinarskej censury.
Wotkaz[wobdźěłać]
- Webstronki Katolskeho Posoła (hsb.) (něm.)
Katolski Posoł | Nowy Casnik | Łužyca | Płomjo | Rozhlad | Serbske Nowiny | Serbski rozhłós | Wuhladko


text:
*****
Jak “Strugawka” na “Łołówek” na sia cekajom
- a jedyn bez drugego niy poradzi być.
Tak tyż Berciki sam do nos zaglondajom
- bo bez Bercika przeca niy idzie żyć.
RBS & KVBS, – jak karlus ze frelkom,
po internecie sie wszyndzie smykajom
i kożdymu do dzwierza tyż zaklupajom,
a kery im yno łotworzy tymu to pedzom tak:
Ślonsko godko, keroś wieki nom przetrwala,
my sie ło cia staromy, co byś sam zowdy łostała.
Tyś mie, jak żech na Boży świat prziszoł, -prziwitała,
jo tobom byda godoł, bo to mi do kolybki matka dała.
Już starzyki, Fater i Muter tobom ciyngym godali,
jak jesce sam inksi na nasym Ślonsku panowali.
Choć terozki nowe, inksze i moderne casy momy,
ale o ciebie zapomnieć nigdy, ale to nigdy niy domy.
Ślonsko godko, tyś nom sam do dzisioj przetrwała,
Żodno zawjerucha cie nom z serca niy wyrwała.
My bydymy sie dalyj ło cia zowdy festy starali,
by cie tyż inksi poznali – i tobom tak jak my godali.
Pójdymy z tobom daleko w inksze niyznane kraje,
niych poznajom nasze dzieje i swojskie łobycaje.
Wszyndzie tam kaj Ślonzoki na świecie miyskajom,
tyj nasyj kochanyj godce już dzisioj festy pszajom.
Możno kjeś we szkołach bydom cie nase wnuki miały,
by nastympne pokolynia cie nigdy niy zapomniały.
My sie już terozki we urzyndach ło cia mocka staromy,
zapomnieć cie nigdy, tak jak sam my somy, -niy domy.
© Copyright Radio Bercik – Silesia (Berni)
*****
*****
Radyjok 10.10. we roku 2007 my zakłodali i Bercik – Silesia go nazwali,
a sam pod http://www.radiobercik.eu/bercik.asx bydymy dlo Wos grali.
Rozmaite śpiywki, te ze hajmatu na radyjoku puscomy i tyż wszyscy po
nasymu sam godomy. Jak cie kajś za chlebym poniosło w dalekie światy,
a w sercu łostala ci rodzina i ślonske hajmaty, tynskonota za domem
dowo ci sie we znak, znajomych i bliskich brakuje ci festy tak. Toz
spomnij, że je coś tak fajnego na tym Bożym świecie, to jest nase “Radio
Bercik – Silesia“ we internecie. My som ślonsko rodzinka byśta wiedzieli,
gromy dlo Wos fajniste śpiywki, tak łod poniedziałku aż do niydzieli.
Ze chynciom sam kożdego dzionka zowdy nazod wrocomy i tak na
bezdziyń durch Bercika dalyj suchomy. Na “Muzyczno Ruletka”, “Torg”,
“Horoskop” abo “Niedzielny Koncert Zyczeń” kożdy tydziyń na nowo
filujymy, – tak, co żodnego abo nicego sam u Bercika niy przepasujymy.
Ale tego wszystkiego boło nom przeca za mało i wiyncyj do nasyj
ślonskyj godki zrobić sie chciało. Toz 05.07.2009 my sie ze przyjaciołmi
spotkali i ferajna “Kulturvereinigung Bercik – Silesia e.V.” zakłodali.
Terozki staromy my sie ło naso godka wszyndzie, w doma, we szkole,
na ulicy i nawet we urzyndzie. Narazie “Ślonsko Godka” jesce “gwarom“
nazywajom, ale my momy tako cicho nadzieja, że nom to jako własny
jynzyk kejś uznajom. Godomy jak godomy, tak jak nos łod kolybki Fater
i Muter naumieli, a my chcymy byśta to wasym dzieciom i wnukom dalyj
pedzieli.
Zapolynców sam u nos takich momy, kerzy to po nasymu i do rymu
strofki ukłodajom i na kożdo okazyjo nom cosig fajnego naśkryflajom.
Ślonske Beranie je u nos nazywomy, a Wom sam taki mały przedsmak
domy. Kuknijcie yno gibko – na strona Bercika, kaj to zowdy fajnisto gro
muzyka. Tukej pocytos “Bery i Bojki“ z łołowka nasyj Kredko-Blajdorki.
Sam mogecie “Dingsować”, “Łonaczyć”, ło “Wihajstrze” i “Rytliku” sie
poinformować – a ku tymu jesce ślonsko godka dali z nami promować.
Chcecie dołoncyć do nasyj ślonskyj rodziny, toż niy rób żodnyj krziwyj
miny. My cie przijmnymy łotwartymi rynkoma, a bydzies sie u nos mioł
jak w doma. Sam Wom Kontakt gibko podowomy i na Ciebie już cekomy.
Kulturvereinigung Bercik-Silesia e.V. KV.BERCIK-SILESIA@t-online.de
Radio Bercik – Silesia durch nom piyknie gro, – fto mu przaje tyn go zno.
Cas nom sam tyż gibko przeleci, – a rodzina, – to niy som yno dzieci.
Karluse te Frelki podpuscajom, – tak dokupy downe casy wspominajom.
Cosig sam naśkryflomy, gupoty pofulomy, – fajnych śpiywek posuchomy.
Spomnij o tyj godce, o zwycajach, – niy zapomnij o weselach i o chajach.
My łosprawiomy fto co yno woli, ale bydymy sie wszyscy festy pszoli,
Tak sam siedzom starka, siedzi starzyk, żodyn niy zaglondo na zygaryk.
Ło downych casach pogwarzymy, i na wieki sam z Wami już łostaniymy.
U nos znojdzies cosig, – co ci twoje serce rozgrzeje, a my łosprawiomy
Wom roztomajtne stare dzieje. My som wesoło ślonsko rodzinka byśta to
wiedzieli, poradzimy razym fajrować, balować sie śmioć i płakać, tak łod
poniydziałku do niydzieli. Cas z wami spyndzony, tego je nom durch za
mało, by sie te nase życie dalyj tak fajnie, jak dzisioj kulało. Zaproszomy
Wos wszystkich na www.radiobercik.eu a kożdy znojdzie do siebie -coś
i tak sam dostanies ślonskyj godki – do serca cios. My Berciki dali berać
byndymy, tak jak my sam zowdy berali, – bo my sie na Ślonsku urodziyli
i tam tyż wychowali. Co za szczynście, że znejdli my te Radyjko Bercik
Silesia we necie, drugygo takygo nikaj niy znojdziecie, na cołkim świecie!
© Copyright Radio Bercik – Silesia
Zarząd: RBS & KV-BS e.V. (Berni)


text:
Rěcywěda
Rěcywěda (linguistika) se zaběra ze systematiskim pśeslěźowanim pśirodnych rěcow a kak je luź wužywa. Rěcywěda ma wěsty system, w kótaremž móžomy wšakorake discipliny rozeznawaś. Linguistika wobstoj z fonetiki, fonologije, morfologije, syntakse, semantiki a pragmatiki. W sorabistice rědujomy do toś togo systema teke etymologiju a leksikografiju. Rěc ako system znamjenjow ma wšakorake kakosći, kenž móžoš na jadnotliwych rowninach rěcy pśepytowaś.
1. fonetika
We fonetice pśepytujomy produkciju, kakosć a recepciju rěcnych zukow abo fonow. To groni, fonetika pśeslěźijo zuki ako móžne produkty cłowjeskego rěcnego aparata njewótwisnje wót rěcy, ku kótarejž słušaju. Togodla stoj fonetika pópšawem zwenka rěcywědy, jo pak wažna ako zakład rěcow.
2. fonologija
We fonologiji pśepytujomy zukowe mustry abo fonemy ako nejmjeńše wóznam rozeznawajuce jadnotki w rěcnych systemach. To groni, fonologija pśeslěźijo zuki pśi pósrědnjenju informacijow we wobłuku (jadneje) specifiskeje rěcy.
3. morfologija
W morfologiji pśepytujomy słowa a jich źěle, kótarymž se groni morfemy. Morfologija pótakem pśeslěźijo, kak morfemy ako nejmjeńše wóznam nosece jadnotki słowa twórje.
4. syntaksa
W syntaksy pśepytujomy fraze a sady. To groni, syntaksa pśeslěźijo formalnu strukturu sadow. To jo, kak słowa twórje fraze a kak fraze twórje sady. Pśispomnjeśe: starogrichiske słowo "syntaxis" wóznamjenijo "pśirědowanje".
5. semantika
W semantice pśepytujomy rěcny wóznam. To groni, semantika pśeslěźijo wóznam morfemow, słowow, frazow a sadow.
6. pragmatika
W pragmatice pśepytujomy póžywanje rěcy. To groni, pragmatika pśeslěźijo wóznam, kenž jo zwězany z konkretnym wužywanim rěcnego znamjenja.


text:
Institut za sorabistiku
Institut za sorabistiku na Filologiskej fakulśe Lipsčańskeje uniwersity jo se załožył 1951 ako wusokošulska kubłańska a slěźeńska institucija na Uniwersiśe w Lipsku (Alma Mater Lipsiensis, załožona 1409). Wón se zaběra wědomnostnje z górno- a dolnoserbskeju rěcu a jeju wariantami, z literaturu a kulturu Serbow kaž teke z kulturno-historiskimi, etnologiskimi a mjeńšynopolitiskimi pšašanjami. Ako jadnučke uniwersitne kubłanišćo w Nimskej (a teke na cełem swěśe) póbitujo institut kompletne směry studija na pólu sorabistiki a ceptarstwa serbšćiny (ze zakóńcenim Bachelor of Arts, Bachelor of Education; Master of Arts, Master of Education). Mimo togo jo móžno, how pód fachowym nawjedowanim disertaciju ze sorabistiskej temu zeźěłaś.


text:
Běła Serbiska
Běła Serbiska - pózdatna pradomownja Serbow pśed jich wandrowanju na pódpołudnjo w VII stolěśu našeje ery.
Pśez VI stolěśe n.e. Łužyski Serby su wobkněžyli ceły region mjazy rěkami Bobr, Kwisa a Odra na pódzajtšu, a rěkami Solawa a Łobjo na pódwjacorje. Na pódpołnocy su žyli samo do Barlinja.
Fredegarowa chronika pišo wó Derwanje - wójwoźe rodu Surbjow a kněžarju połobskich Słowjanow. W 30. lětach VII stolěśa Franki su proběrowali wobkněžyś sebje rody Surbjow, pak pó pórazce Frankow pód Wogastisburgom, Derwan jo pśizamknuł swój kraj k Wjerchojstwu Sama.
Konstantin Porfyrogenitus pišo wó mjenju Běła Serbiska w wuźěle De administrando imperio[1]. Groni how, až wóna jo lažała w zemi Boika, kenž jo identificěrowanja z Bohemiu, zemju Bojow. Twarźi tek, až jo granicowała z Běłeju Chorwatsku a Kralojstwom Frankow. Dla togo až Běła Chorwatska jo wótźělowała ju wót Hungorskeje, toś Běła Serbiska jo musała lažaś dalej na pódpołnocny pódwjacor. Dokulaž Konstantin groni, až su byli Běłe Serby tatanje, toś jich domownja jo musała byś w cas jogo žywjenja wen bliskosći kśesćijaństwa.
Nestor Kijewski pišo w swojej Powěsći zachadnych lět z 1113 lěta w drugem źěle Wó słowjańskich rodach, až su w ranem srjejźowěku Běłe Chorwaty, Serby a Chorutany (snaź how źo wó źeł tych rodow, nje cełosć), dokulaž su jich napadnuli Franki, wóni su pśejšli z swójich zemjow nad Dunajom. Zazdaśim su sedli nad Wisłu, a su se pomjenjowali Lachy. Te su se pón pomjenjowali Polany, Lutice, Mazowšany, Pomorjany.
Žrědła[wobźěłaś]
- ↑ Konstantin VII Porfyrogenitus, De administrando imperio, źěl 32.


text:
Němsko-Serbske ludowe dźiwadło (krótko NSLDź) w Budyšinje je jeničke dwurěčne powołanske dźiwadło w Němskej a zdobom wažna institucija serbskeje, němskeje a serbsko-němskeje kultury.
2013 swjećeše NSLDź 600 lět dźiwadźelenje w Budyšinje, 65 lět serbske powołanske dźiwadło, 50 lět zjednoćenje Měšćanskeho dźiwadła a Serbskeho ludoweho dźiwadła na Němsko-Serbske ludowe dźiwadło a dźesaćlětne wobstaće dźiwadła na hrodźe.
Kćenje družiny Crocus vernus
- Wěš ty hižo, zo …
- nakładowaše spěchowar serbskeje literatury Jakub Herman dwaceći lět dołho beletristiski časopis „Łužica“?
- běše tež Franc Kral mjeze sobuzałožerjemi Domowiny?
- bě na Sedle pola Zhorjelca prawdźepodobnje hłowne městno słowjanskeho kmjena Bjezunčanow?
- je samo Goethe krajinowe rysowanki Hendricha Božidara Wjele wobdźiwał?
- su w Mezopotamiskej hižo wokoło 4.000 do Chr. piwo znali?


text:
Serby
Serby su pódwjacornosłowjański lud. Pó doněntejšnych dopóznaśach wědomnostnikow su w 6. stolěśu do stronow źinsajšneje Łužyce pśidrogowali. Tam su bagnišća wusušyli, kraj zdobyli a zachopili rolu wobźěłowaś.
Mjazy 9. a 12. stolěśim jo jich Nimske mócnarstwo w tak pomjenjonych "Wendenkreuzzügen" póbiło. Tak su Serby něnto južo wokoło 1000 lět pód cuzym kněstwom a źinsa jadna ze styrich pśipóznatych narodnych mjeńšynow Nimskeje.
Wóni maju dwě spisownej rěcy: dolnoserbšćinu a górnoserbšćinu. Ale eksistěrujo mimo togo ceła kopica narěcow, ako na pśikład slěpjańska.


text:
Za to że pszajesz Ty we cechowni łostałaś sama i możno markotno Ci trocha bydzie to wiydz że berkmon Francik z Rybnika sztwortego grudnia s pukietym przidzie Za to że wspiyrosz i prziwachujesz no i pomogosz jak je w potrzebie nie miarkuj yno że to łod świynta bo Łon sztujc myśli przeca ło Ciebie Chociożby […]
Barborka
Barbōrka
Gruba
Wiersze Barbórkowe
Tydziyń bergmōna
Tydziyń bergmōna Kjej dziynnie rano na szychta stŏwŏsz swoji babeczce dziubeczka dŏwŏsz Łōna krajiczki ciebje pakuje szczynśliwej szychty – tak ci winszuje Tam już na grubje na cia czekajōm wartko do szole bo zawjyrajōm Fedrujesz na ścianie,cŏłkiś zmazany klocek za szychta już naszykowany I zajś do szole do chałpy wrŏcŏsz cŏlutki tydziyń tak sie ôbracŏ […]
Ginter pyndzyjonista
Ginter pyndzyjonista Ginter kjejby jeszcze móg To sztyjc by na grubje cióng Ale na pyndzyji w dóma Bezto czasu mo do gróma Sztyjc poglóndo tam ku grubje Czy zajś cosik tam nie rómbje ? Czy koła we szybje zwyrtajóm ? Czy go jeszcze pamjyntajóm ? Szterdzisci lot tam przerobjół Tera młodym mjyjsce zrobjół Niych se […]
Górnicy
Górnicy Na tym naszym Śląsku górnicy mieszkają, codziennie do kopalni pod ziemię zjeżdżają. Ryją tam chodniki, i węgiel ko-pają, i na powierzchnię ziemi go wysyłają. Górnicy, górnicy , lekko wy nie macie, w czarnych chodnikach słonka nie widzicie. Nieraz górotwór tąpnie czy chodnik zawali, wtedy dziękujecie Bogu żeście uszli cali. Przed zjazdem św, Barbarze się […]
Barbórka – patrónka berkmónów
Barbórka – patrónka berkmónów Barbórka śwjynto berkmónóm dano Patrónka jejich fest miłowano Na kożdej grubje stoji w cechowni I łopatruje sie nimi tera jako było ji downi I jeji pszoci berkmony czujóm Jak tam pod ziymjóm wóngel fedrujóm Łóna je s nimi furt tam na dole Co by pokludzić jich nazot do szole Bo ciynżko […]
Stary pjernik
Stary pjernik
Stary pjernik
Stary pjernik Górniku górniku ty stary pjerniku na dole fedrujesz na wjyrchu błoznujesz A w dóma babeczka łobjod przyszykuje pjyknie cie przywito za piwo ci wsuje Bo żeś z kamratami do szynku pocióngnół i zajś po stóweczce z geltaku wycióngnół Utropisz sie na to ciynżko nafedrujesz ale na to piwo nigdy nie żałujesz Łucichy tyż […]


text:
Borowo Wjeś
Borowo Wjeś (pol.: Borowa Wieś, mjym.: Neudorf) – szołtystwo rozlygowane we půłnocno-zachodnij tajli Mikołowa, wjelość ludźůw - ůng. 2000.
Zabytki[Sprowjej]
Kośćůł je uorjentowany (prezbiterijum je zwyrtńynte na wschůd). Nawa postawjůno uostała na planie prostokůnta. Przilego do ńij wynższe prezbiteryjum zawarte trzijboczńe, do kerygo uod půłnocy przilygo prostokůntno zakrystyjo, a uod połedńa – czworoboczno kaplica zawarto trziboczńe. Do nawy uod połedńa przilygo prostokůtno kruchta, a uod zachodu wjeża – stowjono ůng. 1720-1730 r. na plańe kwadrata, uo słupowyj kůnstrukcyji. Wjeża je zakůńczůno izbicům a dekńynto cwiblastym hełmym ze latarńům. Dach nawy uozdabjo barokowo wjeżyczka ze ńyfůngujůncům sygnaturům dekńůno bańatym hełmym. Cołke stowjyńe kośćoła jest uotoczony sobotůma.
- Stowjyńe szuli
Stowjano we rokach 1937-1939 we moderńistycznym stylu. Terozki śedźiba Zespołu Szuli nr 2 im. Jana Pawła II, we skłod kerygo wlazujům Podstawowo Szula nr 6 a Gimnazyjům nr 3.
Literatura[Sprowjej]
- Noparlik Przemysław, Historia szkoły w Mikołowie - Borowej Wsi na tle dziejów miejscowości, Mikołów 2009.


text:
Mój kamrat Ecik łod Pytlicki to sie łostatnio jakisik łoklapniynty i na fresie posmorszczany zrobiół. Na isto, niymocny. I to niy coby go łorôz cosik targało. To niy. Ino wiycie, mu sie ciyngiym zdo – a prawiół mi to na słodach we naszyj siyni – iże na co ci wejzdrzi, to sztyjc widzi babskie cycki.
Widza, iże sie karlus tropi – bo to idzie ło rozum przińść – tociech go smówiół, coby poszôł do dochtora.
Pokwanckôł sie Ecik do lazarytu i môcie anóng? Trefiół choby na łostuda na gryfnô dochtórka. Ta mu sie kôzała zicnóńć na taki skórzanny hoker, wybadała co i jak, i zacynô:
– Panie Pytel, a pedzóm mi Łóni – a pokazuje mu apluzina – co łóni widzóm ?
– Anó, dochtórko – pado Ecik – to je jedyn cycek babski.
– Hm, ... a terôzki coście panie Pytel dojzdrzili? – pytô sie ta dochtórka i pokazuje mu gryfnó, zowcitô birna.
– Tyż babski cycek – pado côłkiym na richtik Ecik.
Dochtórka sie tak ździebko zgańbióła, lica ji sie zacerwiyniyli, filuje tak naobkoło po tyj izbie i łorôz pokazuje Ecikowi taki epny weker, kiery tyczół we winklu izby.
– Mogóm mi łóni pedzieć co jim sie przipóminô?
Ecik luknół ze zadku, kuknoł z przodku, robi sie cerwióny na pysku i tak côłkiym po cichuśku – a ciyngiym sie gawcy na tyn pyndel łod zygara, kiery kiwô sie rółz w lewo, rółz we prawo – kiwô gowóm nikiej tyn pyndel ze tego srogigo zygôra.
Kuś-kuś, kuś-kuś, kuś-kuś, tak choby kuskowoł dwa babskie cycki.


text:
BRUNOTNY BER
Po cieplym lecie prziszly zas dugsze, jesiynne wieczory. Na dworze wczas sie robi cima, jest zimno, dyszcz padze, niy chce sie z chalpy wylazic, toz zas nachodzom czlowieka wspomniynia. Prawie mi sie przipomnialo, jak mi bolo tak z osiym lot, to moj bracik Jorgus kupiol mi takego brunotnego, wielgego bera. A bolo to tak:
niydaleko naszego domu, zarozki za winklym stola budka „Ruch”. Downij te budki boly male, take sztyrorogate, ze trzech stron boly szyby, a z przodku male okynko, bez kere budkorz sprzedowol cigarety, strachecle, blajsztifty, cajtongi i inksze bzdziny. Jak bolach blank malo, to Mama kupowala mi w tyj budce dycki hefty dlo dziecek „Mis” i „Swierszczyk”, we wieczor mi czytala i pokazowala obrozki, a jo musialach Ji osprawiac, co na nich jest. A potym, jak juz laziolach do szkoly, to sama tyralach i kupowalach se te hefty. Do tyj budki lotalach z uciechom, bo moglach se aby pozaglondac na takego wielgego bera, kery siedziol za szybom z prawy strony. Fest mi sie podobol, bol brunotny i taki richtig do przitulanio. Ale bol drogi, kosztowol 80 zlotych. Niy poradziolach uszporowac se tela piniyndzy, choc dycki ktosik wciep pora kotlokow do moji szpardolzy. A na dodatek moja kamratka Hanka, kero miyszkala we tyj samyj chalpie co jo, na tym samym sztoku i we miyszkaniu naprzeciwko, miala zoltego bera, kery bol taki stary jak ona, juz niy miol jynzyka ani uszow, ale ona mu fest przola, ze nawet z nim spala. Toz dycki, jak lecialach po cos do budki, toch se aby trocha pozaglondala na tego brunotnego bera.
Roz szlach z moim bracikym Jorgusiym do Omy i Opy na Wojtula. Jorgus, kery juz robiol na grubie, stanol przi budce i kupowol cigarety, a jo skorzystalach i poszlach se pojrzec na „mojego” bera. Stanolach na palcach i …niy slyszalach, jak Jorgus mie wolo. Nogle moj bracik mie tyknol i sie spytol, co jo tak oglondom. Mie sie zrobiolo gupie, bo on juz dugszo chwila mi sie prziglondol, toz prziznalach mu sie, ze yno se patrza na tego bera. I wiycie, co moj bracik zrobiol? Poszol jeszcze roz ku okynku i pedziol:
- Pani, dejcie mi sam yno tego BUHAJA!
Zdowalo mi sie, ze spia i mi sie to sni. Ale niy, niy spalach i niy sniolo mi sie, to bola nojprawdziwszo prowda! Przodzi ta sprzedowaczka probowala przecisc tego karabonia bez te male okynko, ale to niy szlo, bo zaklyszczol sie w pojszczodku, toz wyciongla go, otwarla dzwiyrze z boku i … srogi ber wylondowol w moich rynkach. Ludzieeee…! Jako jo bola szczynsliwo! Bez colko droga do Starzikow i nazod nioslach go i sciskalach, jakby to bol nojwiynkszy skarb. A na dodatek bol o wiela wiynkszy, niz tyn od Hanki!
Tyn ber towarzyszol mi bez colke lata, potym bawioly sie z nim moje bratanice, a na koncu moj synek Adas, w kerego ryncach dokonczol zywota.
Niy ma juz brunotnego, „pluszowego niedzwiedzia”, ale naszyj wnuczce – cereczce od Adasia, kupiyli my takego srogego, zoltego bera. Dala mu na miano: „Tata ber” i fest mu przaje. Tak, ja jo przola mojymu „buhajowi”.
Barbara Matusiewicz


text:
Dni sie wypełniły Na Ciebie kamracie tera prziszoł czas idziesz do Ponboczka bo Cie potrzebuje, w zapolonej świyczce płomjyń życio zgos, yno kurz jak ptok w niebo ulatuje. Nie rajzuj po ziymi przocieli nie szukej, że ich łostawiołeś z tym sie pogodzili, nie wracej sie z drogi do dźwiyrzi nie klupej, łoni z […]
Dni sie wypełniły
Przemijanie
Przemijanie Trzimej sie tato Dekom usnytych liści przikryty idzie spać kiyrchow ćmokiym kolybany, chocioż tu pusto przi świyżym grobie stoji som jedyn fest zastarany. I wto mu tera wczas rano podo gorkigo tyju szolka na śniodani, i ciepłe żymły prosto łod piekorza, powiy: stary stowej doś tego spanio . Łostoł som jak ta sztacheta w […]


text:
Poleku prziłazi ciepłota na placu to i tyż wyłażymy coroz chytnij na dwůr. Coroz wiyncy tyż robiymy na noszych zegrůdkach. Jednako eli chcymy jaki strům ôbulić, tuż muszymy sie dać pozůr. Czamu? Posuchejcie sami. Niýkerzi s nos na Godne Świynta majům we důma taki rýchtých naturalny krisbaun. Kej dobrze ô niego zadbůmy, to tako chojna poradzi nům strzimać bez pora tydni, a kej juże ja můmy to czosym zakopiymy sie ja przi haupie.
We marcu mieli my ôdymkniynty dziyń na Wiyrku we Podstawowy Szkole nr 8 na Wiyrku we Rudzie Ślůnski. Jako tam je? Uoboczcie sami. Jako je ta szula?
Po słożyniu ôniychanio eks Wicymarszołka Ślůnski Rejyncji bez Mariusza Kleszczewskigo na tyn plac zapropůnowani uostali Aleksandra Skowronek. We połowie marca Rajce Syjmika ukwolili ta kandydotura a bezto teroski můmy juże nowego Wicymarszołka we Reskiyrze Rejyncji.
Kej miynszkůmy we takim klimacie, to normalne je, iże trza ôgrzoć haupa. Beztůż trza napolić we piecu. Latośi zima bůła jednako na tyla leko, iże niý trza bůło za fest hajcować. To jednako niý zmiynio faktu, iże durś do luftu idzie za dużo smůndu.
We Bytůniu wele cesty Olimplijski mo być postawiůny nowy szport kůmpleks, na kerym bydzie wyrychtowany fusbal plac ai szport-widowiskowo hala. Za wszysko mo być zabulůne bezmać 50 mln zł. Takij inwestycyje jednako doczkać sie juże niý poradzili niý ýno szportowce, nale tyż same miynszkańce.
28 januara sztyry sztady: Kings Huta, Świyntochlowice, Ruda Ślůnsko a Zobrze szkryfnyły dorzůndek na utrzymianiý Drogowej Trasy Średnicowej. Piyrwy Ruda Ślůnsko chciała sie ôde tego blank cofnůńć, jednako Krajowa Izba Odwoławcza uzdała, iże kożdo gmina mo tam być.
„Ciekawe czasy. Ludziom odbija z dnia na dzień. Gość powinien teraz zapłacić za całą akcję z własnej kieszeni” - tako jedyn ze internautůw na nec zajcie SferaTV szrajbnůł po tym, co sie dzioło na Halymbie we Rudzie Ślůnskij. Tam to 3 Februara po połedniu, skiż – jako sie potyn uokozało – uoszydnego alarmu bůmbowego, retůngowe służby musiały przekludzić ewakuacyjno akcjo dwůch siyni ze tamtych blokůw.
Ślůnzoki w kůńcu napoczyni sie skapować, iże samI nům nic niý dajům. To my muszymy sie wziůńś do roboty a zrobić, coby Poloki unali noszo nacyjo. Jedna tako inicjatywa juże ruszůła.
We Szkole Podstawowyj nr 18 we Rudzie Ślůnskij - Kochlowicach szkolorze pokozali po Ślůnsku jako to bůło ze tymi Godami. Wszysko to szafnynte bůło wespůł ze Regiůnal Ôszczodkym Doskonalynio Rechtorůw WOM ze Katowic.
Kej juże poleku kůńczůło sie babranie przi harmoziowyj ukwole, zaś můmy nowe gyzece. Tuż polski Trybunał Konstytucyjny uzdoł, iże tajla s tych gyzecůw, kere sům we ukwole, niý sům podle Kůnstytucyje. Co s tego przidzie? Co my s tego bydymy mieli? To sprowdzůmy.


text:
Elba
Elba (italsce Isola d'Elba) je kupa w Srjedźnym morju a po Sicilskej a Sardiniskej třeća najwjetša Italskeje. Leži mjez Ligurskim a Tyrrenskim morjom, dźesać kilometrow zapadnje italskeje twjerdźe a pjećdźesat kilometrow wuchodnje francoskeje kupy Korsiki.
Přestrjeń kupy je cirka 224 kwadratnych kilometrow a jeje wobjim cirka 147 kilometrow.
Najwjetše město Elby je Portoferraio z dwanaće tysac wobydlerjemi.
W lětomaj 1814 a 1815 bě prjedawši francoski kejžor Napoleon Bonaparte po wuhnanstwje z Francoskeje wjerch Elby.


text:
Gorko noc Kaj żeś była frelko Kej w duszy mi grało Kej płaczki leciały We gowie aż wrało Chciolżech ci pedzieć W tyn czos w ta nocka Że przaja ci gorko I wejrzeć w te ôczka Chycić za rynce Pognać przed siebie Pedzieć ci w uszko Że mōm jak w niebie Miołżech ta siyła I […]
Gorko Noc
Ze wiosny
Moda na godka?
Moda na godka? Przaja ech przaja ty naszyj godce Fraszki wierszyki ukłodōm Je ôna dlo mie ta nojmiylejszo Niy yno na ślōnskość modōm Bioło szkartynka i kōnsek blaja A zowdy uciecha czuja Już drobnym maczkym literki lecōm Zaś cosik tam ôpisuja I jeszcze jakiś w tym pomyślunek By rymek wyloz szykowny Coby bōł […]
Zachciywno
Zachciywno Jorguś kamrat z familoka mioł ze babom fest utropa Bo zachciywne babsko bōło wszysko , wszyskim zowiściło Przeca fajno mioł pyndzyjo ale z babom durś mecyjo Dyć niy stykło jim piniyndzy z baby ponoś bōł kyns jyndzy Już ôd rana larma kupa Trzynsła sie cołko chałupa Ludzie w ôkna zaglondali Juzaś larmo sie dziwali […]
Krokusek
Krokusek W śniygowo zumiynta Słōnko blade blysko A tam spode śniyga Łebek sie wycisko Wycisko sie łebek W śniygowym kragliku Tako chce już luftu We słōnku ôdychu Marzec sie znerwowoł Śniygym jeszcze sypnōł Aże nasz krokusek Mało co niy zipnōł Nale sie spamiyntoł Malućki rufijok Stoł we zimnym śniygu Prosty jako kijok Wychynōł ze śniyga […]
Rok ucieko
Nowy Roczek sie szykuje Stary zaroz wywandruje Czas mu przeszoł Za to Nowy Roczek już nadeszoł
Słowo…
Słowo Czytałach kejsik o dobrym Słowie Kere we nocka cichutko ślimtało Tak poczytane ôstało w gowie Ech tak po prowdzie cudym sie zdało Kajsik daleko, we lichy stajynce Nad kerom gwiozdka jasno błyszczała Pastyrze i Krōle skłodali rynce A Bożo Dziecinka na sianku leżała Prawdziwe Słowo ciałym sie stało Dej pozōr czowieku co je niy […]
VIII Edycja Regionalnego Konkursu Poetyckiego w gwarze śląskiej im. ks. Norberta Bonczyka
Konkurs Sowizdrzoła Ślonskij Fraszki – V edycjo
Co za dziołszyska Krōtko jaczka,pympek sagi z załośniczkōm Tak paradzōm frelki kjej idōm uliczkōm Dyć modne być chciały ,na nic nie zwŏżały Yno co by synkōm sie fest podobały Co to za dziołszyska! choby Sowizdrzoły ! Mamulka padali – dyć chore bydziecie A ône sie śmjoły Łutropa Sztyjc po sklepach loto Ana Wszysko ciasne , […]
Serce warcij bije
Serce warcij bije Mŏsz ôczy jak heksa Kej na mie filujesz Ôfiary szukosz? Czy richtig miyłujesz? Rod mōm ta launa Kej serce mi bije Wartko , festelnie Jak we bymbny kije Zachabia ci kusik Zaś trowi mie fiber Dyrgōwki chytajōm A ruby mōm cwiter Mŏsz ôczy jak heksa A liczko janioła Dej pozōr i niy […]


text:
Zeami Motokiyo
Zeami Motokiyo, jap. 世阿弥 (1363 - 1443), znony tyż kej Kanze Motakyo to bůł japůński aktor a pisorz uod szpili tyjatralnych. Napisoł menga s nojważńijszych szpili we japůńskym tyjatrze.
Chowoł go uojćec, tyż aktor, Kanami. Cuzamyn uoba uodymknyli tyjater Noh, kery potym zaczůn wystawjać szpile do Ashikagi Yoshimitsu, szůgůna Japůńje. Kej Zeami zastůmpił uojca cołkym, uopracowoł włosny styl, kery dziśej znomy kej Nah - miszůng pantůńimy a gimnastyki słownyj.
Kole 50 szpili tyjatralnych je jymu przipisywane, m.in. Izutsu, Hagoromo ("Mantel z pjůr"), Koi no omoni ("Ładunek kochańo") a Takasago. Napisoł łůn tyż podryncznik lo aktorůw Fūshi kaden (風姿花伝) znony tyż kej Kadensho (花伝書).
To łůn je uwożany za chopa kery s Noh zrobił poważno forma tyjatralno.


text:
Ślōnski Dom 100 lŏt 100 lŏt piykno strōnko Chociŏż wiek twōj mody Pomyślności Ci winszuja Na bok wszyske kłody Ludzi kupluj tyż ku siebie Co Ślōnzkowi przajōm Niychej wprawy we pisaniu Ciyngym nabiyrajōm Ślōnzek piykny nōm pokazuj Chwol go wierszym , pieśniczkami Wspiyrej naszo piykno godka Być na zŏwdy z Ślōnzokami! Barbara Politaj
Ślōnski Dom mo 4 lata!
Grudniowe Świynto
Grudniowe Świynto Nutki lecōm jedna za drugom Grudniowy dzionek niesie nōm Świynto Pieśniczki bergmōńske ô strofach przepiyknych Ô Świynty Barbarze kożdy pamiynto Trombki ,werbelki, bymbny i tuby Tak nōm że ranka gro swojsko muzyka Piōra na czako fest sie kiwajōm Za rok bergmōński potrza nōm rzykać Zwōny kościelne dowajōm znać Iże Barborka kwieciym ôkryto Niyroz […]


text:
Encyklopedija (grjeksce eYkukλoπaιδeίa, egkyklopaideia, sformowana ze starogr. enkýklios kružny a paideía wučba, kubłanje). Zapřijeće, z kotrymž běše w 5. lětstotku př. n. l. uniwersalne kubłanje měnjene, dźe na Hippiasa z Elisa wróćo. Dźensa so pod encyklopediju strukturowane, po móžnosći wobsažne zwobraznjenje čłowjeskeje wědy rozumi, kotrež je dosć podrobne za wšědne wužiće. Nimo uniwersalnych encyklopedijow su tež fachowe encyklopedije z wobmjezowanjom na wěsty temy.
Powšitkowne charakteristikaWobdźěłać
Encyklopedije hodźa so z pomocu kajkosćow předmjet, zaměr, metoda, rozrjadowanje a proces nastaća definować.
- Encyklopedije móža powšitkowne być; tajke hesła z rodźělnych předmjetow wobsahuja (Brockhaus, Encyclopaedia Britannica a pod.), abo so na wěsty předmjet abo wobłuk hesłow specializować; potom so zwjetša jako leksikon abo słownik woznamjenjeja (na př. kompjuterowy leksikon, leksikon rěčespyta, realny leksikon assyriologije a pod.), na wěste geografiske, kulturne polo abo na stawiznisku periodu (leksikon antiki, leksikon zažnych kulturow).
- Encyklopediske dźěła maja za cil, wažne zhromadźene znajomosće z wěsteho předmjeta přinjesć; w tutym zmysle so přez podrobnosće a rozpjeće rozeznawaja. Zaměr dźěła móže tež cilowy kruh čitarjow; dźěćaca encyklopedija so z tema hinak rozestaja hač powšitkownja encyklopedija abo fachowe leksika.
- Historisce eksistujetej dwaj rozdźělnej typaj ćišćanych encyklopedijow: z alfabetiskim porjadom a hierarchiskim porjadom po kategorijach. Elektroniske encyklopedije zwjetša wobě metodźe zwjazuja, nimo toho zmóžnjeja přepytowanje, indeksowanje a mjezsobne wotkazy w měrje, kotraž je při ćišćanych dźěłach njepředstajomna.
- Encyklopediske dźěła so tež we wólbje swojich awtorow a editorow, we wašnju zhromadźowanja, w spušćomnosći a w spisowanju jednotliwych hesłow rozeznawaja. Awtorojo encyklopediskeho dźěła móža renoměrowani fachowcy we wotpowědnych předmjetach być, druhe moderne encyklopedije (mjez nimi tež Wikipedija) so přez wo wjele šěršeho kruha awtorow tworja.
Eksterne wotkazyWobdźěłać
- Serbske online-encyklopedije:


text:
Albanijŏ (Shqipëria, Republika Albańije – Republika e Shqipërise) – państwo we połedniowo-wschodnij Ojropie, na Bałkanach, nad Morzym Adriatyckim. Granicã mŏ ze Grecyjōm, Macedōnijōm, Syrbijōm a Czŏrnogōrōm. 3/4 wiyrchnie Albanije zajmujōm gōry, ze kerych nŏjwyższy je Korab (2764 m n.p.m.). We latach 1946 - 1992 we Albaniji bōł ustrōj kōmōnistyczny, ôd 1992 dymokracyjŏ. Poza granicami Albanije żyje wiyncyj kej 2 milijōny Albańczykōw, nŏjwiyncyj we Kosowie, Macedůńiji, Italiji a Grecyji.
Uobocz galeryjo na Wikimedia Commons:
Albańijo


text:
Jezus Kristus
Jezus z Nacareta jo se wěrjepódobnje mjazy lětoma 7 a 4 do Chr. w Betlehemje naroźił a jo wumrěł w lětach 30, 31 abo 33 pó Chr. w Jeruzalemje.
Nowy testament wózjawijo Jezusa ako Kristusa (Messias, Syn Bóžy). Nowy testament jo zrownju głowne žrědło za historiske informacije wó Jezusu mimo někotarych apokryfow a noticow zwenka kśesćijaństwa. Z toś tych rekonstruěrujo historiske slěźenje plawsibelne fakty jogo statkowanja.
Pó toś tych jo był Jezus Žyd z Galilejskej, kótaryž jo někak wót lěta 28 zjawnje wustupował ako drogowański prjatkaŕ na teritoriumje źinsajšnego Israela a pódwjacornego brjoga Jordana. Glědajucy na pśichad Bóžego kralojstwa jo wón swój lud k nawrośenju napominał. Mało lět pózdźej bu wón wót Romarjow kśicowany.
Jezus jo wobgranicował swójo statkowanje na Israel (Mt 10,5; 15,24), jo pak wugbał wutwórjenje noweje swětoweje nabóžniny, kśesćijaństwa. Teke zwenka kśesćijaństwa ma Jezus nabóžninski, kulturelny, politiski a wósobinski wuznam.
Wopśimjeśe
- 1 Žrědła a jich wugódnośenje
- 2 Póchad
- 3 Statkowanje
- 4 Pasion
- 5 Wěra wó górjejstawanju
- 6 Žrědła
Žrědła a jich wugódnośenje[wobźěłaś]
Jezus njejo žedne pisne twórby zawóstajił. Skóro wšykno, což wó njom wěmy, jo z antiknych žrědłow, kótarež su se nejjěsnjej 10 lět pó jogo smjerśi napisali. Z pśepytowanim a wugódnośenim toś tych zaběra se historisko-kritiske slěźenje Nowego testamenta.
Njekśesćijańske znanjenja[wobźěłaś]
Někotare žydojske, romske a grichiske chronisty antiki naspomnjeju Jezusa, ale skóro jano jogo wótkatowanje a nic jogo statkowanje a jogo wucbu. K tomu pśiźo, až su toś te rědke notice pla fachnikow wobzwadne.
Žydojski historikaŕ Flavius Josephus rozpšawja w swójich Antiquitates Judaicae (20,200) wó wótkatowanju Jakobusa a pomjenijo jogo ako bratša Jezusa, „kótaryž se Chrystus pomjenijo.“
Notice mamy teke wót Pliniusa młodego a z rabbinskich žrědłow zgromaźonych w Talmuźe. Awtory pak se jano na kšomje a polemiski wó kśesćijaństwje wugroniju.
Kśesćijańske znanjenja[wobźěłaś]
Informacije se dobywaju primarnje z analyze styrich ewangeliumow, listow Pawoła a někotarych apokryfow. Pisma su wót kśesćijanow, kótarež su do Jezusa wěrili a kótarež njejsu kśěli biografiju napisaś, ale Jezusa ako Messiasa zapowědaś (n. pś. Mk 16,6, Apg 2,32). Historiska zwěrnosćiwosć pismow jo wót zachopjeńka slěźenja Nowego testamenta wobzwadna.
Listy Pawoła su mjazy lětoma 50 a 64 nastali. W nich se namakajo jano mało biografiskich datow a słowow Jezusa, citěruju pak se někotare wěrjeńske formule Jeruzalemskeje prawósady.
W tśich synoptiskich ewangeliumach (ewangelium Mateja, Lukasa a Marka) se namakaju pokazki na znicenje Jeruzalemskego templa (Mk 13,2; Mt 22,7; Lk 19,43). Togodla su se wěsće akle pó žydojskem zběgu (66-70) pisnje fiksěrowali. Pó źinsajšnem slěźeńskem stawje njejo słušał žeden z awtorow k prědnym wuknikam Jezusa.
Spisarjoma ewangeliumow pó Mateju a Lukašu jo južo pśedlažał ewangelium pó Markusu. Wót togo stej pśewzełej kompoziciju a wětšynu tekstow. Wušej togo stej wužywałej tak pomjenjone žrědło Q (žrědło logijow), zgromaźeńka gronow a gronkow Jezusa, kótarež su se wěrjepódobnje mjazy lětoma 40 a 70 pisnje sfiksěrowali. Pódobne a druge gronka Jezusa su se teke w Syriskej gromaźili a pózdźej w ewangeliumje pó Tomašu pisnje fiksěrowali. Toś te gronka a grona su se lětźasetki wustnje dalej dawali (Lk 1,2). Nejjěsnjejše wobstatki mógu byś wót wuknikow Jezusa a mógu z tym originalne grona Jezusa wopśimjeś.
Až se maju wšykne ewangeliumje pó zaśěgu Jezusa do Jeruzalema pó toś tom samsnem wótběgu, płaśi ako mócny indic za starobu a zwěrnosćiwosć pasiońskich rozpšawow.
Ewangelium pó Janje wopśimjejo pó měnjenju źinsajšnych slěźarjow njewótwisnje dalejdawane historiske maśizny, lěcrownož jo nastał akle pózdźej wokoło 100 – 130.
Dokulaž su ewangelisty swóje žrědła pó swójej wašni teologiski wugótowali a je do swójich misiońskich a wuceńskich wótglědanjow zarědowali, móžo se z jich zgromadnosćow śim lěpjej na realne, historiske jědro suźiś.
Slěźenje žywjenja Jezusa[wobźěłaś]
Wót něźi 1750 jo nastało akademiske slěźenje wó žywjenju Jezusa, kótarež jo se zachopiło zdalowaś wót cerkwinskego wjeźenja. Jo se wopytowało pó wědomnostnych kriteriumach rozeznawaś historiske informacije wót teologiskich wukładowanjow Nowego testamenta.
Źěkowano znajobnosćam z archeologije, socialnych stawiznow, orientalistiki a judaistiki wó palestinskem žydojstwje za cas Jezusa a stawnje dokradnjejšym historisko-kritiskim tekstowym analyzam, wuchadaju źinsa teke njekśesćijańske historikarje z togo, až jo Jezus wopšawdu žywy był a až se relatiwnje derje daju zwěsćiś wobstojnosći jogo žywjenja a smjerśi, głowne wopśimjeśa jogo zapowědanja a jogo poměr k drugim žydojskim kupkam.
Póchad[wobźěłaś]
Městno naroźenja, lěto naroźenja a wumrěśa[wobźěłaś]
Historikarje pósuźuju tšojenja źiśetstwa Jezusa w Nowem testamenśe (Mt 1–2/Lk 1–2) ako legendy, dokulaž feluju wóni w žrědle logiow (žrědle Q) a w nejstaršym ewangeliumje a dokulaž se wóni mjazy sobu wjelgin rozeznawaju. To płaśi teke za apokryfiski ewangelium wó Jezusowem źiśetstwje pó Tomašu, kótaryž powěda wó źiwach gólacka Jezusa.
Mt 1-2 a Lk 1-2 cotej Jezusa ako Messiasa zapowědaś a stajijotej jogo narod do ramika bibliskich wěsćenjow. Njewobwěsćone mórjenje źiśi pśez Herodesa (Mt 2,13) dopomina na mórjene źisi pśez farao pśed wuśěgom Israela z Egiptowskeje (Ex 1,22): Tak buźo Jezus ako wulichowaŕ Bóžego luda pśedstajony. Gwězda wót Betlehema, kótaraž jo wjadła orientaliskich astrologow k městnoju jogo naroda (Mt 2,2), pśipowěźejo Jezusa ako kosmiskego wumóžnika. Wobzwadne jo, lěc jo se dał wopšawdu wósebny stelarny fenomen w tom casu wobglědowaś.
Lěto a źeń Jezusowego naroda stej byłej južo prakśesćijanam njeznatej. Pó Mt 2,1 jo se wón pó smjerśi Herodesa Wjelikego (4 pśed Chr. ) naroźił, pó Lk 2,2 za cas jadnogo prědnego romskego ludlicenja pód Publius Sulpicius Quiriniusom. Toś ten bu pak akle 6 pó Chr. bogot Syriskeje a Judeje. Jěsnjejše wuběranje dankow w tom regionje njejo znate, ale njedajo se teke wuzamknuś. Kśesćijańske licenje casa, kótarež se zachopijo z narodom Jezusa, bazěrujo pótakem na liceńskej zmólce.
Toś te styri ewangeliumy rozpšawuju jano wó Jezusowych slědnych žywjeńskich lětach. Pó Lk 3,1 – jadnučkem eksaktnem lětowem pódaśu w Nowem Testamenśe – njejo Jezusowe smjertne lěto w amtskem casu Pontiusa Pilatusa ako bogota Judeje (26-36) dalejdawane. Za wětšynu historikarjow jo lěto 30 nejwěcej wěrjepódobne smjertne lěto, dokulaž jo se Pawoł z Tarsusa južo mjazy 32 a 35 wobrośił. Jezus jo pótakem nanejmjenjej 30 a maksimalnje 40 lět stary był.
Familija[wobźěłaś]
Jezus jo był pó Mk 6,3 a Lk 1,27 prědne góle Marije. Toś tej teksta wuzwigujotej, až jo Jezus wót Swětego Ducha spłoźony. Pó Mk 6,3 jo Jezus měł styrjoch bratšow – Jakobus, Joses (= Josef, Mt 13,55), Judas, Simon – a někotare sotšy, kótarychž licba a mjenja se njejsu dalej dawali. Dokulaž mógu z bratšami a sotšami w bibliskem wužywanju togo słowa teke bliske pśiswójźbne měnjone byś, njejo jasnje, lěc se wó rodne bratšy a sotšy jadna.
Stwórta ze źaseś kaznjow – cesć nana a maś (Ex 20,12) - jo se tegdy pominała, až se nejstaršy syn wó swóju familiju stara. K naslědnistwoju Jezusa jo pak słušało, až se rozpušćiju familiarne wězby. (pśirunuj Mt 10,37, Lk 14,26) Z jogo prjatkowanim a gójśim jo drje licba jogo pśiwisnikow stupała, ale to jo teke prowocěrowało někotare konflikty z pśiswójźbnymi. Wóni su wopytali jogo zaźaržaś a su jogo za błudnego rjaknuli (Mk 3,21). To togo konteksta słušaju grona ako Mk 3,33-35:
- Chto jo mója maś a móje bratšy? A wón glědnu wokoło sebje na te [pósli] luźi, kótarež na kolěsko wokoło njogo sejźechu a źěšo: Glědaj to jo mója maś, a móje bratšy. Pśeto chtož Bóžu wólu cyni, ten jo mój bratš a mója sotša a mója maś.
Z tym njejo wón stwórtu kazń wótpórał, ale ju wukładł kontrernje k žydojskej tradiciji: Jano te su twóje pśiswójźbne, kótarež cynje wólu Bóžu. Na to jo Jezus swójo ródne město wopušćił a njejo se južo tam wrośił. Ale žony z jogo wokoliny su pśi njom wóstali, kaž teke jogo maś (Jan 19,26). Lěcrownož se groni w Jan 7,5: Jogo bratšy njewěrjachu w njogo, su někotare z jogo pśiswójźbnych, teke jogo maś, słušali k prědnym kśesćijanam pó jatšach ( Japsk 1,14 1Kor 9,5 ). Pawoł je wósobinski zeznał Jakobusa (bratša Jezusa) a drugich swójźbnych Jezusa, ako jo wopytał prědny raz Jeruzalem. (Gal 1,19).
Rěc, wukubłanje, pówołanje[wobźěłaś]
Ako galilejski Žyd jo Jezus powědał na wšedny źeń aramejski. To wobkšuśiju někotare aramejske citaty Jezusa w Nowem testamenśe. Lěc se mógu grichiske gronka a rěcne wobroty do aramejskego slědk pśestajiś, jo wažny kriterium pśi pytanju za „wopšawdnymi“ Jezusowymi słowami, kótarež su se zaprědka wustnje dalej dawali. Tak se wopytujo Jezusowe zapowědanje wót prakśesćijańskich wukładowanjow rozeznawaś.
Hebrejšćina, rěc Swětego pisma Israela, jo se w Palestinje za cas Jezusa lěbda hyšći powědała. Jezus jo pak nejskerjej hebrejsku rěc znał, dokulaž jo w synagogach Galileje cytał a wułožował. Jezusowy stil prjatkowanja a argumentowanja jo rabbinski. Jogo gójśe na sabaśe a prědnosć lubosći k blišemu pśed wšyknymi drugimi kaznjami su pódobnje jěsnjejšym wucbam Hillela, jogo pomoc chudym a jogo gójeńske źiwy su pódobne na pózdźejše wustupowanje Chanina Ben Dosy (40-70), nejsławnjejšego zastupnika galilejskego Chassidizma. Togodla zarěduju slěźarje Jezusowe wukładowanje thory dospołnje do tegdejšego žydojstwa. Žydojske eksegety kaž Pinchas Lapide z togo slěduju, až jo wón chójźił do thora-šule.
Prědne wukniki Jezusa su jomu „rabbi“ gronili (Mk 9,5; 11,21; 14,45; Joh 1,38.49; Joh 3,2; 4,31 a druge). To jo dało jomu samsku poziciju ako Farizejarjam. Rabbije njejsu žywe byli wót wucenja, ale wót wugbaśa normalnego rucnikarstwa. Ako prědny syn póbóžneje žydojskeje familije jo Jezus wuknuł pówołanje swójogo nana. (Mk 6,3; Mt 13,55 ) Józef jo był twarski rucnikaŕ (grichiski tektwv), pótakem jo źěłał pśi twari łoźi a domow. Až jo wopšawźe ako twarc źěłał, njejo wobwěsćone.
Statkowanje[wobźěłaś]
Pó wšyknych ewangeliumach jo se Jezusowe zjawne statkowanje zachopiło z dupjenim pśez pokutnego prjatkarja Jana. To wułožyju synoptikarje tak, až jo Bog pówołał Jezusa ako swójogo z duchom wobdarjonego „syna“ (Mk 1,11).
Pó Lk 1,5 jo Jan póchadał z mjeršniskeje familije a jo žywy był ako asket w njewobydlonej pusćinje. Jogo dupjenje jo pódało wódaśe grěchow, joli su luźe do togo swóje grěchy pśiznali. Wšykne ewangeliumy wuzwiguju rolu Jana ako pśedchadnika Jezusa. Wiźe w njom slědnego profeta starego zwězka pśed pśichadom z duchom wobdarjonego Messiasa (n. pś. Mk 1,7; Lk 3,16; Mt 3,11; Joh 1,7f; 3,28 a druge).
Pó Janu 3,22 jo Jezus chylu paralelnje k Janoju dupił. Ewentualnje su někotare z Janowych wuknikow Jezusoju slědowali: Tak jo Jezus póznał bratšowu Symana Pětša a Andreasa (Jan 1,35-42). Z togo se slědujo bliskosć a wuměna toś teju dweju kupkowu. Su pak byli rozdźěle mjazy tyma kupkoma: Jezus jo wót Jana pśewzeł dokóńcne wołanje za wrośbu, jo pak wótpokazał spót a askezu za swóje wukniki a jo sejźeł z kupkami za blidom, kótarež su płaśeli ako „njecyste“ pó płaśiwem wukładowanju thory.
Městno statkowanja[wobźěłaś]
Jezus jo se wiźeł jano słany k „zgubjonym wójcam doma Israela“ (Mt 10,5 Mt 15,24 ). Pó prědnych cesćej pomjenjonych městnych mjenjach jo Jezus drogował nejpjerwjej pśi pódpołnocnem brjogu jazora Genezaretha mjazy Kafarnaumom, Magdalu, Bethsaidu a Chorazimom. Dale na pódpołdnjo ja statkował w Nacereśe, Kanje a Nainje. Statkował jo teke w źinsajšnem wjacornem jordanskem kraju a w źinsajšnem pódpołdnjowem Libanonje. Pó Nowem testamenśe njejo Jezus stupił do městow, kótarež su byli wót Romjanow a Herodianarjow natwarjone ako Sepphoris, Tiberias a Cäsarea Philippi (Mk 8, 27).
Nejskerjej dla togo až su póbóžne Žydy wobsejźarjow wótpokazowali a dokulaž su Herodianarje jogo pśegónjowali (Mk 3,6). To móžo wujasniś, až tegdejše žydojske a romske žrědła jogo njepóspomnjeju.
W Kafarnaumje jo Jezus pó Mk 1,21 a Lk 4,23 ako njepjerwjej wustupował. Pó Mt 4,12-13 jo wón na zachopjeńku zaśěgnuł do tamnego doma Pětša (Mk 1,29) a se cesto tam wrośił. Mt 9,1 pomjenjujo městno togodla „swójo město“. Archeologi su namakali w zbytkach chudych domow z 1. lětstotka napise w kalku, kótarež pomjenjuju Jezusa z wšakorakimi titelami wusoknosći a Pětša, a kótarež na slědy kultiskich zgromaźenjow pokazuju.
Zapowědanje Bóžego kralojstwa[wobźěłaś]
Jezusowe pósołstwo wó Bóžem mócnarstwje jo stojało w centrumje jogo zapowědanja (Mk 1,14-15) a jo nawězało na biblisku profetiju wósebnje Deuterojesaje a apokalypsy Daniela. Ewangeliumy njewujasnjuju toś te zapśimjeśe bližej, ale ilustrěruju jo pśez konkretne wugbanja, pśirownowanja a pówuceńske rozgrona.
Gójśe[wobźěłaś]
W ewangeliumach se wó wjele wšakorakich źiwach Jezusa pišo: mjazy drugimi źiwy wugójśa, darow, wumóženjow, normow a wócuśenje njabogich. Pla Marka se namakajo wjele eksorcistiskich tekstow, z kótarychž dajo se suźiś, až jo se wó tegdy njewugójobne chóroby ako wusajź (lepra), wócny star, epilepsija, šicofrenija a głuchonimosć jadnało. Take chóry su płaśeli ako wót njecystych duchow wobsajźone (Mk 1,23). Wóni su se wobijali, cesto su se teke ze sedlišćow wustarkowali a z tym jo se jich žywjenje do tšachoty spórało (Adolf Holl).
Nowy testament rozpšawja cesto, až jo se Jezus pśiwobrośił wuzamkowanym. Z wugójśim jo pśicynu jich wugranicowanja wótpórał. Wugójł jo jich pśez swóju bliskosć, dotykowanje, z tym, až jo ruku na nich kładł, a z pomocu slinow (Mk 7,32f Joh 9,6f).
Cesto su to jadnore pśikaze a gesty, kótarež wustatkuju wugójśe a demonow wugóniju. W ramikowych tekstach se źiwy Jezusa cesto ako pśepšosenje a napominanje k wěrje a wrośenju wukładuju. Pó cesto ako wěrnje płaśecych słowach Jezusa su to znamjenja za zachopjeńk Bóžego mócnarstwa a kóńc kněstwa złego (Mk 3,22).
Rowno gójeńske wuspěchy su Jezusoju pśinjasli zawidu, njedowěru a woboranje (Mk 3,6; Jan 11,53). Slěźarje wuchadaju źinsa z togo, až maju nanejmjenjej eksorcizmusowe a therapijowe teksty historiske žrědła. Wjele tekstow wó źiwach su se pak w prakśesćijaństwje pó ludowych a pójatšnych motiwach dodali.
Pó Gerd Theißenu njejo se pak tegdy niźi wó telicko źiwach rozpšawjało ako pla Jezusa. Jano wón jo wucynk gójśa wěrje wugójonym pśigranjał („Twója wěra jo śi wumóžyła.“: Mk 5,34; 10,52).
Wukładowanje thory[wobźěłaś]
Prjatkowanje na górje (Mt 5-7) se ako „wucba“ Jezusa zawjedujo. Jeje zachopjeńk dopomina naslědowarjow Jezusa na Israelowy nadawk, ako Bóžy lud byś „swěca ludow“ (Mt 5,14ff ;Jes 42,6 ) w tom, až Israel thoru pśikładnje dopołnijo. Mt 5,17-20 wuzwignjo, až njejo Jezus kśěł wšykne dalejdawanje kazni wótpóraś, ale je dopołniś. Lěc jo to Jezus sam teke tak wiźeł, jo wobzwadne. Někotare kazni jo pśiwóstśił, druge wótwóstśił a zasej druge tak relatiwěrował, až su se wóni w prakśesćijaństwje wótpórali. Źinsa płaśi to ako nutśikowno-žydojske wułožowanje, a nic ako wótryśe ze žydojstwom.
Ako druge rabbinarje jo Jezus dał lubosći k blišemu samsku gódnotu ako bógabójaznosći a jo ju z tym wuškownym kaznjam thory nadrědował (Mk 12,28-34). Wón jo se wiźeł k toś tym pósłany, kótarež buchu dla pśestupjenja kaznjow zajśpjone (Mk 2,17):
- Te mocne njepoderbe togo gójca, ale te chore. Ja som pśišeł te grěšniki k pokuśe wołat, a nic te pšawne.
Měnjone su žydojske „cłonikarje“, kótarež su za Romjanow danki wuběrali a cesto pśi tom swójich krajanow wobšuźowali. Togodla buchu wóni gramowane a wobijane. Jezus jo je do źělenja z chudymi pśepšosył (Lk 19,8) a jo wukładł kopjenje maška ako pódłamanje prědneje kazni (Mt 6,19 – 24). Akle z tym, až kaznjow se źaržecy bogaty spušćijo swójo wobsejźenje za chudych, dopołnijo wšykne źaseś kaznjow ako trjeba, aby był lichotny za naslědnistwo (Mk 10,17-27).
„Antiteze“ wukładuju wažne kazni dekaloga a zarownańsku kazń (Eks 21,23). Jezus jo wuzwignuł nutśikowne nastajenje ako pśicynu pśejźenja: zakazanje mórjenja jo južo ten złamał, kótaryž se gniwa na swójogo bliskego, jogo wuchytujo abo jogo zaklina. Togodla muse se luźe nejpjerwjej wujadnaś, nježli du do templa woprowaś (Mt 5,21-26).
Ten jo južo łamał manźelstwo, kenž ako zmanźelony muž drugu žonu póžeda.
Naslědniki Jezusa muse se pśemócnej namócy z njewócakowanym wótrjaknjenim namócy stajaś (Mt 5,39 - 41).
- Ja pak źeju wam, až wy se zewšym njederbiśo stawiś tomu złemu / ale ja źeju wam, gaž śi něchto na pšawe lico deri, tomu podaj teke to druge. A źož něchto stobu co pšawowaś a śi twoju suknju ześ, tomu wostaj tež ten wobaleńc. A źož śi něchto póra na miliu drogi, ga źi z nim dwě.
Njepśijaśelow wobstarosćiś, jim dobrowólnje napśeśiwo pśiś a je z tym pśechwataś a je z tym „wótznjepśijaśeliś“ („wótbroniś“ - wujadnaś se z nimi).
Z tym jo Jezus Israel na jogo nadawk dopomnjeł, wšykne ludy žognowaś, aby je teke wulichował wót namócnego kněstwa.
Te w tekstach se pomjenjone pśikłady wóbłyšćuju towarišnosć, kótaraž jo wobgrozona wót głodu, namócy a wuklukowanja. Za Jezusa jo mógało jano pśetergnjenje spirale namócy, wótrjaknjenje napśeśiwneje namócy kněstwo złego zakóńcyś a Bóže mócnarstwo pśiwołaś. Drugich zajśpiś a zasuźiś ma samske slědy ako wugbanje namócy (Mt 7,1-3):
- Njesudźćo, až wy tež suźone njebuźośo! Pśeto z kakimž sudom wy suźiśo, buźośo tež suźone, a z kakejuž měru wy měriśo, buźo wam tež měrjone. Kak wiźiš ty pak ten špjeńc w twojogo bratša woce, a njejapiš tu grědu w twojom woce?
Tak jo Jezus wuchował žeńsku, kótaraž jo manźelstwo łamała, pśed zakamjenjowanim, z tym až jo wuwědomił skjaržbarjam jich winu (Jan 8,7):
- Mejstaŕ, ta žeńska jo w statku togo ebracharstwa namakana. Mójzas pak jo nam w kazni pśikazał ju kamenjowaś, co ty k tomu groniś? Take źachu pak wóni k njomu k spytowanju, aby jadnu winu k njomu měli. Ale Jesus pochili se dołoj a pisašo z palcom na zemju. Ako pak wóni njepśestachu jogo pšašaś, zwignu wón se gore a źašo k nim: Chtož mjazy wami bźez grěcha jo, ten chyś ten prědny kamjeń na nju!
Lěcrownož felujo toś ta sada w někotarych z nejstaršych rukopisow, płaśi wóna ako wopšawdna: detaile ako to pisanje abo kreslenje na zemi njedaju se wumysliś. Toś to wugrono maka se z wopšawdnymi Jezusowymi słowami. Tejerownosći se to ako wótchylenje smjertneje kazni wukładujo.
Pśiwisniki[wobźěłaś]
Wót zachopjeńka swójogo wustupowanja jo Jezus naslědnikow zwołał, aby wopušćili wobsejźeństwo a familiju ako wón a bźeze srědkow a bronjow śěgajucy zapowědali Bóže mócnarstwo (Mt 10,5-15). Wóni su zwětšego słušali ako wón k jadnoremu ludoju, kótaryž jo był wochudnjony a wót głodu wobgrozony. Wóni buchu wupósłane, aby gójili chórych, wuganjali demonow a dalej dawali Bóže žognowanje. Gaž su zastupili do jadnogo chromu, su dejali z měrowym póstrowjenim „šalom“ cełu swójźbu pód šćit Boga stajiś. Gaž njejsu byli witane, su dejali městno wopušćiś, bźez wrośenja a jo pśewóstajiś Bóžemu sudoju.
Žeńske[wobźěłaś]
Jezusowe zaźarženja napśeśiwo žeńskim jo było něco nowe a njezwucone w patriarchaliskem žydojstwje. Wón jo gójł cesto socialnje wugranicowane prostitutki, wudowy, wukrajniki abo chóre.
Wustrowjone žeńske su jomu wót zachopjeńka slědowali a se wó njogo a wó wuknikow starali. Jezus jo pó Mk 10,1-12 pśiwóstśił zakaz łamanja manźelstwa a jo zakazał rozwěrowanje (Mt 5,27-32).
Pó Mt 19,12 njejo wón swójim wuknikam kazał, aby se wóni wóženili, ale jo dowolił, aby fryjne wóstali jich nadawka dla.
Manźelstwo Jezusa Nowy testament niźi njenaspómnijo; Maria Madlena jo jomu pó Janu 11 a Janu 20,16 wósebnje blisko stojała. Jano pózdźejšy apokryfny ewangelium Philippusa pomjenjujo jadnu partnarku Jezusa.
Žony graju w Nowem testamenśe teke howacej wažnu rolu: Žeńska jo Jezusa pśed smjerśu žałbowała (Mk 14,3-9); manźelka Pilatusa jo napśeśiwo wótkatowanju Jezusa protestěrowała (Mt 27,19). Pó wšyknych ewangeliumach su byli žeńske mjazy Jezusowymi naslědnikami slědne znanki jogo smjerśi a jogo połoženja do rowa (Mk 15, 40). Wóni su najšli jogo prozny row a su wopóznanili ako prědne jogo zrowastawanje (Lk 24,10 a Jan 20,18).
Farizejarje[wobźěłaś]
Pó Mk 2,23 su wukniki Jezusa teke na sabaśe zběrali kłose na pólach. Toś to łamanje sabatoweje kazni jo Jezus dowólił ako wuwześe pla tšachoty žywjenja.
Gójenja teke na sabaśe su pó Mk 3,6 wuwołali pla herodianow a farizejarjow plany za zabiśe Jezusa . Ale rowno Farizejarje z Hillelskeje šule su tegdy dowólowali wumóženje žywjenja a dobrośiwosć chudym teke na sabaśe a su wucyli z tym wěcej fleksibelne nałožowanje kaznjow thory. Wušej togo su rowno Jeruzalemske farizejarje Jezusowemu na lubosći k Bogoju a blišemu koncentěrowanemu wukładowanju thory pśigłosowali (Mk 12,32 ff), a toś to njejo w jogo procesu rolu grało.
Togodla ma wětšyna eksegetow farizejarski plan wó zabiśu Jezusa za njehistoriske; nejskerjej jo ten plan dejał pokazaś na Jezusowy pasion w Jeruzalemje a z tym te tšojenja w Galileji redakcionelnje zwězaś. Jezus jo stojał rowno farizejarjam z wšyknych tegdejšych žydojskich kupkow nejbližej. Až su se wóni ke głownym njepśijaśelam stilizowali, wujasniju historikarje Nowego testamenta ze situacije pśi nastaśu ewangeliumow pó znicenju templa, ako su farizejarje wjeźeńsku funkciju w žydojstwje pśewzeli a Žyźi a kśesćijany se pśiběrajucy wótgranicowali.
Herodianerje a sadducejarje[wobźěłaś]
Wětšy źěl Žydow jo kralow z dynastije Herodesa wótpokazał ako wót Roma pódpěrane „połžydojske“ cuze kněžarje. Z Idumeje (pódpołdnjowa Judeja), jěsnjejšego Edoma, póchadajucy Herodes Wjeliki jo Žydow z wusokimi wótedankami wobśěžował.
Jogo wót Roma zasajźony syn Herodes Antipas jo za cas Jezusa kněžył nad Galileju a Judeju. Jan dupjaŕ jo kritizěrował jogo druge manźelstwo z jadneju južo do togo wóženjeneju sotšyneju źowku a bu na jogo rozkaz popajźony a wótkatowany (Mk 6,17-29).
Pó Flawiusu Josephusu bu Jan wótkatowany, aby se zběg wótchylił.
Pśiwisniki Herodesa su byli pó Lk 13,31 teke winiki a pśegónjowarje Jezusa.
Jezusowe głowne njepśijaśele pak su byli Sadducejarje. Ako derbniki Lewitow su směli zaprědka tempelowy kult w Jeruzalemje pód Romskeju wobsadu dalej zastojaś. Wóni su stajali wušego mjeršnika. We wobkraju jo był jich wliw wšak mjeńšy, tola z pomocu Romskeje wobsadoweje mócy su teke tam pśesajźili tempelowe danki a doźaržanje bibliskich kaznjow cystoty a woprowanja.
Zeloty[wobźěłaś]
Jezus jo wustupował w kraju, źož su byli mócne politisko-religiozne napněśa. Glědajucy na jogo kśicowanje pśi nejwušem žydojskem swěźenju su politiske wucynki jogo wustupowanja wěste. Nimske Nowotestamentlarje su wuzwignuli pjerwjejšnje njepolitiski charakter jogo wustupowanja. Jogo wótkatowanja ako kral Žydow jo płaśeło za Rudolfa Bultmana ako justicne zamólenje a „njedorozměśe jogo statkowanja ako politiske“. Martin Hengel a Oscar Cullmann pak pokazujotej parcielne pśezjadnosći Jezusa ze žydojskim woborańskim gibanim a wujasnijotej jogo kóńc ako logiski slěd jogo jadnanja.
Z Galileje jo pśišło wjele generacijow žydojskich wójowarjow wó lichotu napśeśiwo cuzym mócam. Pó tem, až jo 6. pó Chr. Herodes Archelaos póbił dankowy boykott Judasa Galilejusa, su „Zeloty“ ako swójska kupka wustupowali, aby romske cuze kněstwo wótpórali. Za cas Jezusa su se wóni wobgranicowali na protesty a někotare atentaty na romske zastojniki. Romarje su zelotiske atentatniki pomjenjowali „Sikarierje“ (kótarež kałak nose) abo jadnorje „mordarje“, aby jich wopěranje kriminalizěrowali.
Jezus jo rozměł swójo statkowanje ako aktiwne zawinowanje Bóžego mócnarstwa, kótarež w konstrasće k namócnym kněžarjam bźeze namócy se rozpśestrějo. Kaž Zeloty jo teke wón pomjenjował Herodesa Antipasa ako „lišku“ (Lk 13,32). Gójśe wót demonow wobsejźonych z garnisońskego města Gerasy (Mk 5,1-20) ironizěrujo romske militarne kněstwo: Pśedstajony demon, z łatyńskeju póžyconku za „legion“, napadujo swinjece stadło, kótarež se pón same wót samego zalajo. Žydam ako njecyste zwěrje płaśeca swinja jo była tegdy ako romske woprowańske zwěrje a znamje legiona znata.
Mjazy wejsańskim wochudnjonym a wót romskego namócnego kněstwa pótrjefjonym ludom su byli messiańske wócakowanja daloko rozšyrjone. Až su słowa Jezusa a jogo statki wubuźili pla nich naźeje na jěsne změnjenje jich połoženja, wótbłyšćujo wjele tekstow z Nowego testamenta: ako chwalospiw Marije (Lk 1,46) a jusk putnikowarjow pśi Jezusowem pśichaźe do Jeruzalema (Mk 11,9). Togodla wuzwiguju wjele eksegetow indirektnu politisku dimensiju jogo statkowanja. Zazdaśim jo to było teke za Zelotow atraktiwne: Nejmjenjej jaden z prědnych wuknikow Jezusa, Syman Zelotes, jo jěsnjej k nim słušał.
Winakšy ako Zeloty jo Jezus wołał teke „njecyste“ a wogramowane cłonikarje, kótarež su źěłali z Romarjami gromaźe, do swójogo naslědnistwa a jo z nimi gromaźe jědł, se wě, aby změnili jich zaźaržowanje napśeśiwo chudym (Lk 19,1-10).
Napśeśiwnje zelotiskej teologiji, kótarež su se myslili, až mógu Bóžy slědny sud na luźach drugeje wěry južo doprědka wześ, jo Jezus napominał swójich słucharjow winika lubowaś (Mt 5,38-48). Ako kritika na Zelotach płaśi teke Jezusowe słowo Mt 11,12 wót „namócnych, kótarež se Bóže kralestwo wunuzuju a se z namócu jogo zmócuju.“
Romski pjenjez z głowu kněžarja jo płaśeło Zelotam ako pśejźenje napśeśiwo bibliskemu zakazu wobrazow (Ex 20,4) a z tym ako pśicyna, Romej wótedanki njepłaśiś. W dankowem pšašanju Jezusowych Jeruzalemskich njepśijaśelow (Mk 12,13-17) se pokazujo, až dej se Jezus ako Zelot dopokazaś. Jezusowe wótegrono se wuwinujo paslam:
- Ga dawajśo tomu Kejžorowi, což Kejžorowe jo, a Bogu což Bogowe jo!
Pasion[wobźěłaś]
Ze zaśěgom Jezusa do tempelowego města krotko do Passah-swěźenja zachopiju se we wšyknych ewangeliumach jogo stawizny śerpjenja. Wótběg wót popajźenja, pśesłuchowanja Jezusa w chromje wušego mjeršnika, pśepódaśe na Pilatusa, pśesłuchowanje pśez Pilatusa, šwikanje, wusměšowanje, wótkatowanje pśez romske wójaki a połoženje do rowa pśez Jozefa z Aritmeje se we wšyknych ewangeliumach až na někotare detaile maka.
Pasionske rozpšawy su teke pśez zwenka bibliske znajobnosći pódprěte a płaśe togodla w modernem slěźenju ako historiske.
Zaśěg do Jeruzalema[wobźěłaś]
Jezus jo pó Mk (11,1-13) na wósole do města jěchał, witany wót putnikarjow ze stareju Passahliturgiju. Z tym se zaspomnjejo na messiańsku profetiju w Sach 9,9-11: Tam jo se pśipowěźił bźezmócny Messias na wósole jěchajucy, kótaryž pśigronijo wšyknym ludam znicenje bronjow a z tym swětnych mócow.
Tempelowa kritika[wobźěłaś]
Jeruzalemski tempel grajo w ewangeliumach wažnu rolu. Južo ako góle jo Jezus tam dny dłujko pśebywał (Lk 2,42). Pó Mk 1,44 jo wón wugójenych pósłał k mjeršnikam, aby wóni jich wustrowjenje zwěsćili a jich zasej do towarišnosće pśiwzeli.
Jogo wukładowanje thory njejo wopory direktnje wótpokazało, ale je lubosći k blišemu pódrědowało (Mt 5,23). Z tym až jo w templu wucył, jo toś ten ako Bóžy dom pśipóznał.
Kśicowanje[wobźěłaś]
Ze zjawnym šwikowanim jo se zachopiła romska katowańska procedura (Mk 15,15-19). Toś te drěcowanje jo było pla Romarjow źěl kśicowanja a bu cesto z takeju wjelikeju brutalitu pśewjadło, až jo zasuźony južo docasnje na to wumrěł.
Jezusa su nuźili swóju kśicu sam k městnoju wótkatowanja pśed murjami města njasć. Pó synoptiskich ewangeliumach (Mk 15,21) bu jaden Žyd, kótaryž jo był ze swójimi synami hyšći lětźasetki prakśesćijanam znaty, nuzkany, jomu śěžu wótewzaś: „Šyman z Cyrenee“ z pódpółnocneje afrikańskeje eksiloweje wósady Kyrenaika.
Kśicowanje jo było w romskem mócnarstwje nejsurowša wótkatowańska metoda, kótaraž jo se zwětšego nałožowała pśeśiwo zběžkarjam, wuběgnjonym njewólnikam a wobydlarjam bźez romskego bergarskego pšawa. Žydam jo wóna płaśeła ako zaklinanje pśez Bóga (Gal 3,13; Dtn 21,23). Mrěśe na kśicy jo mógało cełe dny traś. Pśedmarkiniska pasiońska rozpšawa njepomjenijo žedne detaile a pódajo jano, až bu Jezus „wokoło tśeśeje góźiny“ kśicowany a až jo„wokoło źewjeteje góźiny“ wumrěł.
Pó Mt 27,46 a Mk 15,34 jo wuměrajucy Jezus wołał pó aramejsku słowa z psalma 22,2:
- Mój Bóže, mój Bóže, cogodla sy mje spušćił?
Se wóspjetujuce zaspomnjeśa na toś ten psalm, na spiw Bóžego celaźina a na psalm 35,19 staju Jezusa do rěda njepšawnje pśeslědowanych, wót namócy njepśijaśelow wobdatych a na spšawnosć Bóga apelěrujucych śerpjecych.
Pó tom, až jo Jezus wumrěł, jo Pilatus Žydam dowólił Jezusa zakopaś. Pó Mk 15,46 jo dał „naglědany“ farizejaŕ Jozef z Arimatheje śěło hyšći na samskem wjacorje pó žydojskej wašni balsaměrowaś a do nowego skałowego rowa połožyś. Jezusowy row bu ze śěžkim kamjenjom zacynjony, ako jo to tegdy pla fromnych Žydow z wašnju było. Jano někotare žeńske z Galileje, kótarež su Jezusa až do jogo smjerśi pśewóźowali, su byli znanki toś togo (Mk 15,47).
Wěra wó górjejstawanju[wobźěłaś]
Prakśesćijańske wěrowe wuznaśe zni (Apg 2,32):
- Toś togo Jezusa jo Bog k žywjenju zbuźił!
Toś ta wěra jo žrědło a wuchadnišćo prakśesćijańskego pósołstwa wót wujadnanja Boga ze swětom. Historiski pak njedajo se górjejstawanje a z tym zwězujuce nazgónjenja werificěrowaś.´
Žrědła[wobźěłaś]
- Nimska Wikipedija


text:
Teksas
Teksas (ang.: Texas) – stůn we pouedńowyj tajli USA, nad Zatokům Meksykańskům. Grańica mo uod wschodu s Luizjanům a Arkansas, uod půunocy s Uoklahomům a uod zachodu s Nowym Meksykym. Je we wjynkšyj tajli wyžynny (Wjelge Růwńiny), na pouedńowym zachodźe mo trocha wjyrchůw a na pouedńowym wchodźe Niźina Zatokowo. Nojsrogše mjasta: Houston, Dallas, San Antonio, Austin a El Paso.
We 1519 Alonso Alvarez de Pineda uoguośiu zajyńce Teksasu bez Hišpańijo. Jak Meksyk we 1821 uzyskou ńypodlyguość, Teksas s anfanga wlazowou we jygo skuod. Bez lota 20. XIX wjeku uośedlili śe sam Amerikůny, guůwn Negry s poedńowych stanůw, kaj bůuo ńywolńictwo. Řůnd Meksyku dou wuůnčas autůnůmijo lo Taksasu. We 1829 řůnd Meksyku zakozou ńywolńictwa a tyž dolšyj imigracyje s USA, bez cůž jygo stosůnki s Teksasym śe fest pogoršyuy. 1 marca 1836 uoguošůno pwstańy Republiki Teksasu, na co Meksyk zareagowou interwencyjům armije, keryj kulminacyjům bůua bitwa pode Alamo. We 1836 po pokanańu armije meksykańskij Teksas uostowo republikům. Gowům państwa uostowo Sam Houston a kraj lygalizuje ńywolńictwo. We 1845 John Tyler, prezydynt Teksasu, podpisou rezolucyjo uo aneksyje Teksasu bez USA. 29 grudńa 1845 Teksas uostou přijynty do Ůńije kej 28. stan. We 1861 Teksas wystůmpiu s Ůńije a přistou do Kůnfederacyje. Bůu tymu přećiwny Sam Houston, nale ńy skiž tygo co bůu zwolyńńikym Ůńije abo wrogym ńywolńictwa, nale chćou přiwrůcyńo ńypodleguośći.


text:
Szanghaj
Wspůłrzyndne: 31°12' N 121°30' E
Šanghaj to nojwjynkše mjasto we Chińskij Republice Ludowyj, pouožůne we delće řyki Jangcy. Mjasto je nojwjynkšym chińskym uośrodkym gospodarčym, finansowym a kůmůńikacyjnym, a tyž třećům co do wjelgośći (po Rotterdamje a Singapurze) hawynům morskům na śwjeće.
Mjano mjasta skuodo śe ze znokůw "na" a "moře" (ńy znočy nale "na mořu" - "na mořu" to po chińsku 海上 hǎi shàng), čynsto interpretuje śe je kej "Nojdalšy zaśyg mořa" abo "(Napřůd) w moře". Skrůcone mjano to 滬 (uprošč. 沪, Hù) abo 申 (Shēn). Šanghaj mjou tyž lične přidůmki, nadane bez přibyšůw s zachodu, m.in. Paryž Wschodu, Krůlowo Uorjyntu a Azyjotycko Prostytutka (chodźi sam uo lota upadku Šanghaju - dwadźeste a třidźeste - kedy šeřůua śe přestympčość a prostytucyjo).


text:
Ulicha Słóneczko już wyśwjyciło Pjyknie wszyndzi sie zrobiło Naroz chmury skonś sie wźyny I s ulichóm przywaliły Cima,mrok sie sam rozcióngo Wody ziymja już nie wcióngo Przebjyrajóm fest krzykopy We chałpach sóm podtopy Leje,leje nie przestowo Niebo nóm kiblami dowo Ulicha sam zaszolała Już wszysko pozalywała Do chałpów sie wcisko woda Robi wszyndy wjelko szkoda […]
Ulicha
BURZA
BURZA Słóneczko parzy, kożdy spocony, parno i duszno, dychać niy idzie. Wjater sie skowoł kajś prziczajóny i kożdy szepce – chyba coś przidzie? Blyskło sie roz i drugi nad nami, wiatrzycho nogle skondś przileciało i groźnie zahuśtało strómami, wywjoło z hasioków co sie dało. Już bónte chmury sie przewolajóm, dyszcz już rubymi siecze kroplami, […]


text:
Kjeś a tera Kożdo starka młodo była I za młodu sie strojiła W synkach se tyż przebjyrała Niż chłopeczka se wybrała Potym w dóma sie schodzili Nie jak tera moji mili Dziołchy se tam kanś lotajóm Mamulce nic nie padajóm W tym sie moda też zmjyniła Dziołcha na zolytach była Kjeś by zżarli jóm z […]
Kjeś a tera
Maryjka
Maryjka Tako Maryjka mjyszko w Rybniku Co łazi z kryczkóm se po chodniku Idzie i godo sama do siebje Że żodyn nie widzi jak łóna w potrzebje Roz tak se sama w dóma siedziała Naroz na krepla smaka dostała Bjere Maryjka taszka na pleca Łoj ty pjedronie–zaro po cia poleca Poszła na rynek do cukernika […]
NK – szwankuje
NK – szwankuje Kedy NK -a nom szwankuje Czowiek zowdy sie nerwuje Niy wiysz potym co sie dzieje Czy na forum wiater wieje? Czy jest słonko czy tyż burza Komu Zosia dała róża? Kto ci posłoł zaproszynie Czy sie wpisoł chop łod Gynie? Czy zaś trolle niy zubrujom i zaś komuś krwi niy psujom? Kto […]
Jesiynny deszcz
Jesiynny deszcz Deszcz padze Cupje po szybach I na dworze je zima Strómy łopłakane Gałynzie z liści łoblecane Wjater podmuchuje Liści rozwaluje Chocióż deszczym pokropjone To furgajóm jak szolóne Brzimy jegły straciły Wszyndzi naśmjeciły A deszcz padze Niy przestowo Na jesiynne kwjotki Tyż kapeczki dowo Szare chmury rozcióngnione Niebo cołki zachmurzóne Yno ciyrlipki ćwjyrkajóm W […]
Fajny dzionek
Fajny dzionek Chocioż mglisto rano było Słóneczko już wyśwjyciło Ptoszki fajnie zajś śpjywajóm Nowy dzionek s nami witajóm Mokro trowa jeszcze je Rosa na ni blyszczy sie Mynteloki już furgajóm I na kwjotkach se siodajóm Brzynczóm czmjyle no ji pszczoły I dziyń robi sie wesoły Chocioż lato kóńczy sie To dzisio tak pjyknie je Urszula […]
Jsiynno paniczka
Jesiynno paniczka Dorodno paniczka już zawitała S jarzymbiny załośniczki mjała Szaty liściami sie mjyniły Rozmajte farby na nich były Brónotny i złoty,najwjyncyj tego Nie brakuje tyż czerwonego Na karku póciorki s dybjónek A s kasztanów mo pjeszczónek Na głowje liściaty winiec,kwjotki wpjynte Astry i dómbki z zegródki wziynte Słómjoki jeszcze do włosów dała Co by […]


text:
Serbski institut z. t. ze sedłom w Budyšynje a z wótnožku w Chóśebuzu jo se wutwórił ku 1. januaroju 1992 wót Lichotnego stata Sakska zgromadnje z krajom Bramborska. Wón kontinuěrujo źěło Instituta za serbski ludospyt, kenž jo se 1951 załožył a jo pśisłušał wót 1952 do 1991 Nimskej akademiji wědomnosćow (wót 1972: Akademiji wědomosćow NDR).
K nadawkam instituta słuša pśespytowanje rěcy, stawiznow a kultury Serbow w Górnej a Dolnej Łužycy w zachadnosći a pśibytnosći. Integrěrowanej stej Serbski kulturny archiw a Serbska centralna biblioteka.
W instituśe pśewjeduju se teke interdisciplinarne slěźenja wó aktualnem połoženju a wósebnosćach Łužyskich Serbow w pśirownanju z tamnymi małymi rěcami a kulturami w Europje.
W dolnoserbskem wótźělenju w Chóśebuzu wobźěłuju se głownje słownikarske projekty, ale teke slěźenja k stawiznam Dolneje Łužyce.
Serbski institut kooperěrujo z drugimi wědomnostnymi institucijami w tu- a wukraju. Jogo fachowce wuwucuju teke na uniwersitach a wusokich šulach. Kužde druge lěto wugótujo institut mjazynarodny ferialny kurs za serbsku rěc a kulturu.


text:
- Wielkopolskie = 1975
- Łódzkie = 624
- Dolnośląskie = 301
- Śląskie = 295
- Zachodniopomorskie = 285
- Kujawsko-pomorskie = 239
- Mazowieckie = 237
- Lubuskie = 214
- Pomorskie = 139
- Opolskie = 72
» Top Global
» Ranking
The popularity rank in Poland is #100
Worldwide there are 6224+ people named Wawrzyniak
» Popular firstnames for surname Wawrzyniak
Jan Wawrzyniak (140) Andrzej Wawrzyniak (117) Stanislaw Wawrzyniak (113) Maria Wawrzyniak (101) Jozef Wawrzyniak (97) Krystyna Wawrzyniak (92) Anna Wawrzyniak (88) Elzbieta Wawrzyniak (85) Henryk Wawrzyniak (83) Jerzy Wawrzyniak (78) Barbara Wawrzyniak (75) Danuta Wawrzyniak (73) Zbigniew Wawrzyniak (73) Janina Wawrzyniak (72) Ewa Wawrzyniak (71) Marek Wawrzyniak (70) Tadeusz Wawrzyniak (68) Ryszard Wawrzyniak (68) Kazimierz Wawrzyniak (65) Marian Wawrzyniak (64) Krzysztof Wawrzyniak (64) Irena Wawrzyniak (62) Halina Wawrzyniak (61) Teresa Wawrzyniak (59) Jadwiga Wawrzyniak (56) Piotr Wawrzyniak (54) Roman Wawrzyniak (54) Zofia Wawrzyniak (51) Bozena Wawrzyniak (48) Czeslaw Wawrzyniak (47) Helena Wawrzyniak (46) Malgorzata Wawrzyniak (45) Eugeniusz Wawrzyniak (44) Grzegorz Wawrzyniak (44) Grazyna Wawrzyniak (42) Urszula Wawrzyniak (39) Jacek Wawrzyniak (39) Wieslawa Wawrzyniak (39) Zdzislaw Wawrzyniak (39) Mieczyslaw Wawrzyniak (38) Dariusz Wawrzyniak (38) Pawel Wawrzyniak (37) Jolanta Wawrzyniak (34) Marianna Wawrzyniak (33) Agnieszka Wawrzyniak (32) Miroslaw Wawrzyniak (32) Edward Wawrzyniak (31) Zygmunt Wawrzyniak (30) Wladyslaw Wawrzyniak (30) Wanda Wawrzyniak (30) Katarzyna Wawrzyniak (30) Stefan Wawrzyniak (29) Jaroslaw Wawrzyniak (29) Wojciech Wawrzyniak (28) Tomasz Wawrzyniak (28) Beata Wawrzyniak (27) Dorota Wawrzyniak (27) Iwona Wawrzyniak (26) Joanna Wawrzyniak (25) Franciszek Wawrzyniak (24) Leszek Wawrzyniak (24) Wieslaw Wawrzyniak (23) Bogdan Wawrzyniak (23) Alicja Wawrzyniak (22) Mariusz Wawrzyniak (22) Waldemar Wawrzyniak (22) Genowefa Wawrzyniak (21) Ireneusz Wawrzyniak (21) Adam Wawrzyniak (20) Aleksandra Wawrzyniak (20) Stanislawa Wawrzyniak (20) Kazimiera Wawrzyniak (20) Zenon Wawrzyniak (19) Slawomir Wawrzyniak (19) Bronislaw Wawrzyniak (18) Robert Wawrzyniak (17) Maciej Wawrzyniak (17) Renata Wawrzyniak (16) Michal Wawrzyniak (16) Monika Wawrzyniak (16) Aniela Wawrzyniak (16) Magdalena Wawrzyniak (16) Wlodzimierz Wawrzyniak (15) Regina Wawrzyniak (15) Rafal Wawrzyniak (15) Antoni Wawrzyniak (15) Edmund Wawrzyniak (15) Henryka Wawrzyniak (14) Jozefa Wawrzyniak (13) Alina Wawrzyniak (13) Stefania Wawrzyniak (13) Lech Wawrzyniak (12) Sylwester Wawrzyniak (12) Mariola Wawrzyniak (12) Bogumila Wawrzyniak (12) Lucyna Wawrzyniak (12) Bernard Wawrzyniak (12) Marzena Wawrzyniak (12) Miroslawa Wawrzyniak (12) Leon Wawrzyniak (12) Gabriela Wawrzyniak (11) Hanna Wawrzyniak (11) Leokadia Wawrzyniak (10) Waclaw Wawrzyniak (10) Wladyslawa Wawrzyniak (9) Hieronim Wawrzyniak (9) Lidia Wawrzyniak (9) Arkadiusz Wawrzyniak (9) Bronislawa Wawrzyniak (9) Boleslaw Wawrzyniak (9) Sabina Wawrzyniak (9) Sylwia Wawrzyniak (9) Cecylia Wawrzyniak (8) Zdzislawa Wawrzyniak (8) Feliks Wawrzyniak (8) Radoslaw Wawrzyniak (8) Marcin Wawrzyniak (8) Bogumil Wawrzyniak (8) Zenona Wawrzyniak (8) Czeslawa Wawrzyniak (8) Karol Wawrzyniak (8) Witold Wawrzyniak (7) Agata Wawrzyniak (7) Aleksander Wawrzyniak (7) Przemyslaw Wawrzyniak (7) Izabela Wawrzyniak (7) Daniela Wawrzyniak (7) Eugenia Wawrzyniak (7) Aneta Wawrzyniak (7) Boguslaw Wawrzyniak (7) Justyna Wawrzyniak (7) Artur Wawrzyniak (6) Ignacy Wawrzyniak (6) Wioletta Wawrzyniak (6) Krystian Wawrzyniak (6) Teodor Wawrzyniak (6) Felicja Wawrzyniak (6) Liliana Wawrzyniak (6) Romuald Wawrzyniak (5) Karolina Wawrzyniak (5) Szczepan Wawrzyniak (5) Roza Wawrzyniak (5) Boguslawa Wawrzyniak (5) Apolonia Wawrzyniak (5) Ilona Wawrzyniak (5) Marta Wawrzyniak (5) Julian Wawrzyniak (5) Ludwik Wawrzyniak (4) Natalia Wawrzyniak (4) Longina Wawrzyniak (4) Antonina Wawrzyniak (4) Leslaw Wawrzyniak (4) Alfred Wawrzyniak (4) Emilia Wawrzyniak (4) Benedykt Wawrzyniak (4) lukasz Wawrzyniak (4) lucja Wawrzyniak (4) Zenobia Wawrzyniak (4) Florian Wawrzyniak (4) Konrad Wawrzyniak (4) Lucjan Wawrzyniak (4) Eleonora Wawrzyniak (4) Ewelina Wawrzyniak (4) Arleta Wawrzyniak (4) Aldona Wawrzyniak (3) Szymon Wawrzyniak (3) Weronika Wawrzyniak (3) Alojzy Wawrzyniak (3) Donata Wawrzyniak (3) Daria Wawrzyniak (3) Nina Wawrzyniak (3) Kamila Wawrzyniak (3) Olga Wawrzyniak (3) Paulina Wawrzyniak (3) Wiktor Wawrzyniak (3) Honorata Wawrzyniak (3) Wirginia Wawrzyniak (3) Klemens Wawrzyniak (3) Adela Wawrzyniak (3) Bartosz Wawrzyniak (3) Marlena Wawrzyniak (3) Pelagia Wawrzyniak (2) Alfreda Wawrzyniak (2) Mieczyslawa Wawrzyniak (2) Odon Wawrzyniak (2) Gabriel Wawrzyniak (2) Edyta Wawrzyniak (2) Albert Wawrzyniak (2) Cezary Wawrzyniak (2) Romualda Wawrzyniak (2) Ryszarda Wawrzyniak (2) Lilianna Wawrzyniak (2) Kinga Wawrzyniak (2) Franciszka Wawrzyniak (2) Juliusz Wawrzyniak (2) Ludmila Wawrzyniak (2) Lechoslaw Wawrzyniak (2) Gerard Wawrzyniak (2) Maksymilian Wawrzyniak (2) Ludwika Wawrzyniak (2)


text:
Fonem
Fonemy su předmjety rěčewědneje discipliny fonologija. Wone su najmjeńše woznam rozeznawace, nic pak woznam nošace jednotki rěčneho systema. To rěka, zaměnimy-li w słowje jedyn fonem na druhi, změni so woznam słowa, na př. boł – poł abo hraj – hrał, abo so woznam dospołnje zhubi, na př. bramaty – pramaty.
Fonemy njesměmy pak zaměnić ze zwukami (grj. fonami). W słowomaj Hana [hana] – Hanka [haŋka] njejedna so w padźe ŋ wo samostatny fonem, ale wo zwukowu wariantu fonema n. Zwukowe warianty jednoho fonema, tak mjenowane alofony, su wotwisne wot fonetiskeje wokoliny, to rěka wot předchadźaceho a/abo sćěhowaceho zwuka, a wot indiwidualneho abo regionalneho wurěkowanja. Fonem je potajkim abstraktna jednotka skupiny přiwuznych zwukow (alofonow).
Jeli chcemy zwěsćić, hač stej dwaj zwukaj pak alofonaj samsneho fonema pak rozdźělnej fonemaj, dyrbimy namakać tak mjenowany minimalny porik: słowje, kotrejž so jenož w tutymaj zwukomaj rozeznawatej, na př. kutlić – wutlić.
Rozeznawamy fonemy wot grafemow, kotrež pismikam wotpowěduja. W padźe „w“ a „ł“ jedna so wo jedyn fonem, ale wo dwaj grafemaj.


text:
21 LUTY Dziyń ślonski godki Pytom sie po co Kej godka świynto mo W kożdy dziyń i nocom Jak słyszysz że godajom To dlo uszow świynto Bo przeca ślonsko godka Mało fto pamiynto Jak mały bajtel godo To serce sie śmieje Robi ci sie ciepło Spominosz stare dzieje Starzikow co godali Tak jak Bog nakozoł […]
21 LUTY
Nasza chałpa – Ślōnski Dōm
Nasza chałpa – Ślōnski Dōm Pjyrszŏ była Ślōnskŏ Gŏdka Nie pomjeściła nŏs do pōjszczodka Karlus za chałpy wziōn sie stawjani Bo budowani to jego zadani Pjykny Dōm Ślōnski w necie zmajstrowŏł Wszyskim izby tam wyszykowŏł My se tam pjyknie mjyszkali S kamratami po ślōnsku berali Cōż kjej za mały tyn dōm buł Tuż za budowani […]
Trofny sprawunek
Trofny sprawunek Kupia se wyna Byda jom miała Niy byda ślimtać Niy byda szkamrała Kej mi jom braknie Kupia sie nowo Do rymowanio Bydzie gotowo Wierszyki sklyci Limeryk ,fraszka Kupia zaś nowo Na piykno szpaska Kejby tak szło Nale niy idzie Kej braknie wyny Poeta w biydzie. Barbara Politaj
sąsiadka !!!
sąsiadka do sąsiadki: – ale ona to ma szczęście, ma męża, kochanka i jeszcze ją wczoraj zgwałcili. Haaaaaaa((♥␣♥))