text:
Balet Gala - Fajer Szkoły
Ogólnoksztalcąca Szkoła Baletowa im. Ludomira Różyckigo we Bytůniu kożdy rok bajsluje te niýôbyczne wydorzyniý. Na Balet Gali poradzi sie uoboczyć tancyn manszafty, absolwyntůw ai szkolorzy bytůńskij szule.
Juże 9 roz bytůńsko balet szula przi spůłarbajcyniu ze Ôperům Ślůnskům sbajslowała Balet Gala. Take spůłarbajcyniý dowo profity niý ýno przi tyj gali. Szula ze Bytůnio bajslůje ze Ôperům ô co wiyncy rzeczůw. Pokozujům bez to, iże jak sie chce, to sie do.
Przi ôkazji Balet Gali bůł fajrowany tyż Miyndzynacjůnalny Dziyń Tańcowanio. Beztuż bůła tam rewio roztomajtych stylůw, technikůw a zortůw tańcowanio. Szło tam tyż uoboczyć roztoliczne, niý roz nojlepsze tancyn manszafty a profesiůnalnych tancyrzy baletowych. Beztuż byli miyndzy inkszymi tancyrze ze Gliwickigo Muzik Tyjatra, Tyjatra Rozrywki we Chorzowie, Bytůńskigo Tyjatra Tańcowanio a Ruchu "Rozbark". Bůły tyż tyjatry ze polskich sztadůw, choby ze: Warszawy, Łodzi, Poznanio, Bydgoszczy abo Krakowa. Bůły tyż wystympy szkolorzy ze bytůński balet szule.
Po drapku sam idzie spokopić, iże do sbajslowanio taki gale, to trza hołdy energie a zaangażirowanio. Dziynka tymu co rechtory ze Ogólnokształcącej Szkoły Baletowej im. Ludomira Różyckiego majům tyla we siebie tyj pasje a poradzům przekozać ja szkolorzům, szło ta cołko Gala tak gryfnie wyrychtować. A trza sam prziznać, iże na binie Ôpery Ślůnski we Bytůniu szło uoboczyć widowisko na nojwyższym poziůmie. Fajer Miyndzynacjůnalnego Dnio Tańcowanio a cołko Balet Gala to na prowda szykowny efekt ciynżkigo tryniowanio a roboty potrzebnyj do przirychtowanio wszyskigo.
Tyjatromaniu - we Bytůniu
Juże 18 roz we Bytůniu bůła Tyjatromanio. Je to miyndzynacjůnalny fest dlo ludzi uobmiłowanych we tyjatrze. I to we tyjatrze roztojatyj zorty.
Szpektakel „Król Gaspar” cołki můgli uoboczyć ýno niýkerzi. Jednako wto chcioł, to kůnsek poradziůł zobejrzeć na rynku we Bytůniu, kaj bůły ôdgrywane niýkere akcje. A wszysko skuli tego, co tyn espański szpektakel to tajla 18. juże Miyndzynacjůnalnego Festiwala Teatromani we Bytůniu.
Sům szpektakel ai cołki fest je inkaszy ôd reszty a bezto niýłobyczny. Sům roztomajte zorty tyjatru a poradzi sie uoboczyć tyjatry ze Espanie, Wielgi Brytanie abo Niýmiec. Sům tyż tyjatry ze Polski ai nasze. Beztuż werci sie zainteresancić nostympnym festym Tyjatromani.
Cyrk bez zwiyrzokůw - Szpera we Rudzie Ślůnski
Coroz wiyncy sztadůw we Polsce ai u nos uzodow, coby zaszperować wystowianie u nich cyrkůw ze zwiyrzokami. Jako je we Rudzie Ślůnski a Bytůniu?
Niýkerzi ludzie ze Bytůnio jakiś czos tymu sie sztrabli, coby we Bytůniu niý bůły wystowiane cyrki ze zwiyrzokami. Bajslowane bůło rostomajte trefy, happeningi a inksze akcyje. Jednako we sztadzie uzdali, iże Bytůń niý bydzie szperować takich cyrkůw, a bezto bydům łůne můgły do Bytůnio przijechać. Blank inakszy wyglůndo to juże we Rudzie Ślůnski. Tukej niý poradzi sie uobejrzeć zwiyrzokůw we cyrku.
Bibliosy uozdane - Dziyń Bibliotykorza we Rudzie Ślůnski
Jak kożdego roka 10 maja we Rudzie Ślůnski fajrowany bůł dziyń bibliotykorzy a uobmiłowanych we ksiůnżkach. Skiż tego uozdowane bůły Bibliosy, czyli prajsy dlo ludzi, kerzi ksiůnżki majům fest we zocy.
10 maja we Rudzie Ślůnski fajrowany bůł Dziyń Biliotykorza. Skiż tego we kościele św. Wawrzyńca na Wiyrku ôdprowiůno bůła nawet Mszo Świynto we intyncji ludzi ze ksiůnżkami swiůnzanymi. Potyn na Bykowinie we fili nr 21 Sztad Publik Bibliotyki, bůł ekstra tref, na kerym uozdane uostały prajsy Bibliosy.
Jako padali nům Krystian Gałuszka – dyrehtor Sztad Publik Bibliotyki we Rudzie Ślůnski – Bibliosy majům być prajsym dlo ludzi, kerzi na prowda majům ksiůnżki we zocy a kerzi dziynka swoij robocie dbajům tyż ô czytelnictwo we Rudzie.
Beztuż latosi taki prajs dostali Joanna Filipiak, dlo kerych ksiůnżka to rzecz festelnie wożno. Jako sami nům padali, czytali ôd bajtla a bezmaś kożdy dziyń rada coś nowego poczytajům. Beztuż ksiůnżka majům przi sia zowdy a wszandy.
Taki fajer werci sie tyż spůminać, bo co roz słyszy sie, iże coroz myni ludzi czyto. Eli to je prowda, eli niý, to trza sam pedzieć, iże we Rudzie Ślůnski dali sům ludzie, kerzi lubiům spyndzić trocha czasu przi dobryj ksiůnżce.
Jako spůminajům Bronisław Wątroba, pamiyntajům łůni jeszcze czos, kej niý bůło tych wszyskich kůmputrůw, a we bibliotykach szło trefić na prowda mocka ludzi. Łůni sami łazili do bibliotyki na Wiyrku, kero wtedy bůła kludzůno jeszcze bez gruba.
Jednako teroski bibliotyki to juże niý tyn sům plac co kejsik. Teroski tyż tam sům kůmputery, poradzi sie snojś jakeś interaktiw rzeczy a bajslowane sům we nich ekstra fajery. Starajům sie tyż być ôstrzodkiym kultůry we swoij tajli sztada. I tego wszyskim bibliotykorzům winszujymy. Coby jak nojwiyncy ludzi dů nich po te ksiůnżki prziłaziło, a mieli s nimi ô czym pogodać.
Woda na bady - Kůntrol we Aquadrůmie
Na placu je juże coroz ciepli, nale na bady pod dachym ludzie durś rada prziłażům. Jednako eli woda je tam przirychtowano na tyla ludzi bez cołki rok? To sprowdzo ekstra kůntrol.
Doś drap we Rudzie Ślůnski napoczło sie godać ô bakteryjach grůnkowca, kere miały być we wodzie na Aquadrůmie. Nawet niýkerzi s Wos sie noszy redakcje pytali, eli co wiymy. Jednako po sprowdzyniu wszyskigo wyszło, iże woda we rudzkim bady je juże nazod dobro.
Jako padali nům rzycznik prasowy Aquadrůmu, fýrma dbo ô to, coby ta woda bůła czysto, zdrowo a bezto zicherno do wszyskich, kerzi dů nij włażům. Je to dlů nich wożne tym barzi, iże sům ekstra zakůny prowa, kere godajům jako kůntrolować woda na bady. Tyn stan badajům tyż stacje sanitarno-epidemiologiczne.
Sam trza jednako spůmnieć ô jedny festelnie wożny rzeczy. Regůlamin Aquadrůmu godo klar, iże nim sie wlezie na bady, trza iś sie ôszpluchtać pod prysznicym. Toć je to dlo dobra nos wszyskich. Toć niý kożdy moge wiedzieć, iże mo na siebie jako ôszkliwo bakteryjo, kero za chwila moge sie przeniyś do wody na cołkim bady a bezto i na inkszych ludzi.
Sztolnia Krůlowo Luiza- Atrakcjo we Zobrzu
Sztola Krůlowo Luiza we Zobrzu je rychtowano, coby ludzie zaś tam můgli sjechać. Jednako tera majům to być turisty.
Juże ôd 2009 roka we Sztoli Krůlowo Luiza we Zobrzu kludzůne sům bauroboty, coby wyrychtować ja na nowo. Dziynka tymu turisty bydům můgli przyńś bez ponad 5 km na dole, poôglůndać dwa grubske szyby a zobejrzeć mocka inkszych interesantnych rzeczůw. Wszysko ôdsłůniane bydzie po kůnsku. Dejmy na to na latośny Industriadzie pokozany juże mo być Park 12 C, kery je tajlům cołki sztole.
Potyn przidzie czos na reszta. Do kůńca 2016 czynno mo być tyż trasa na dole ôd Szybu Carnall do Szybu Wilhelmina. Po drůdze bydzie szło przyńś miyndzy inkszymi chodnikym we pokładzie 510, kaj zobejrzeć sie půdzie ôriginalne kůnski 200-letnij grubskij ôbudowy. Pudzie sie tyż szpůngym we rýchtých twardy skale.
Na ôstatnio tajla cołki trasy trza bydzie jeszcze trocha doczkać, ale jako godajům nům same robotniki, kerzi to robiům, bydzie sie werciło. Bydzie to kůnsek na kůńcu sztreki. Piyrwy bydzie jeszcze sie szło trocha po suchu, a potyn juże łůdkům po wodzie 1100 metrůw furt aże do wychodni sztole we cyntrum Zobrzo przi ceście Miarki.
Cołko inwestycjo to zaś tyż piniůndze. Utratra skiż tyj roboty przidzie na 182 mln zł, a bydzie łůna finansowano ze piniyndzy unijnych, rzůndowych, wojewůdzkich, ai sztadnych. Jednako dziynka tymu we Zobrzu mo być wele dwa razy wiyncy turistůw, kej Sztola Krůlowo Luiza uostanie uodestarto.
Industriada 2016- Sztart a finoł
Na dniach bydymy mieli Industriada. Je to nostympny juże u nos fajer zobytkůw techniki. Jako mo to wyglůndać latosi? Jaki bydzie finoł?
Juże niý dugo, bo za pora dni sztartnům maszýny a inksze industryjne zobytki na Ślůnsku. Tyn czos to u nos srogi fajer, przi kerym mocka ludzi rada interesanci sie industryjům.
Coby jednako wszysko ruszůło jako noleży, zowdy dziyń pryndzy maszýny sům juże sztartowane. Latosi bydzie to 10 czyrwnio, kej we 8 placach we 6 sztadach puści sie je we ruch. Piyrsze we 2016 sztartniynte uostanům zymbatki maszýn ze Galerii Sztuki Współczesnej „Elektrownia” w Czeladzi. Bydům tam tyż inksze atrakcje na tyn czos.
Jednako rýchtých fajer bydymy mieli 11 czyrwnio, kej to juże wszyske maszýny půdům pełnům parům a bydzie je szło uoboczyć. Na Industriada przirychtowane tyż sům ekstra szpektakle, kůncerty, wystowki, norychta ai nocne zwiydzaniý. A pudzie uobejrzeć niý ýno te place co zowdy, nale tyż nowe, przirychtowane na tyn rok.
Cołki finoł fajeru ułůnaczůny je we Katowicach, kaj bydzie mocka rostomajtyj muziki. Na downy grubie KWK Katowice pudzie posuchać kůncertu „Rasa. Pieśni antracytu”. Tak po prowdzie bydzie to muzik-wizualno ôsprowka ô duchu grubůw, miyndzynacjůnalny spůlnocie, wirtualnym państwie grubiorzy ze cołkigo weltu a ekůnůmicznych nomadach, kerzi uostali tam, kaj we ziymi je czorne złoto.
A chocioż Industriada sztartnůła juże pora lot do zadku, to durś sie uozwijo a je coroz barzi interesantno. Latosi tyn fajer bůł nawet průmowany niý ýno u nos, nale tyż kajniýkaj we Polsce, choby dejmy na to we krakowskich muzeach a na Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego.
Karta ŚKUP - Elektrůniczne bilety za papiůrzane
Śląska Karta Usług Publicznych dali niý przijyna sie na dobre u pasażyrůw. Co roz słychać jak godo sie ô plusach a minusach takij karty. Teroski ŚKUP bydům musieli mieć Ci, co chcům mieć bilet ôkrysowy.
Niýwtorzi Śląską Kartę Usług Publicznych juże majům. Inksi zaś dali wolům papiůrzane bilety. Jednako juże ôd 1 maja niý sům sprzedowane papiůrzane bilety: 4-godzinne, 48- godzinne, 5-, 7- a 14-dniowe, kwartalne, szkolorske, wakacyjne ai miesiynczne na ôkaziciela. Te bilety sům teroski dostympne ýnoś elektrůnicznie bez Karta ŚKUP. A jako padali Komunikacyjny Związek Komunalny Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego je to pozitiwno pomiana dlo samych pasażyrůw.
Jednako juże same pasażery roztomajcie sie ô takij idyji myślům. Łoskargowuje sie tyż przi tymu KZK GOP, iże przimuszo pasażyrůw do kupowanio biletůw elektrůnicznych a niý papiůrzanych, coby piniůndze ze Unie na tyn projekt niý bůły wziynte nazod. A to na zicher by sie ôdczůło, bo ze unijnyj kasy ŚKUP dofinansowany uostoł na 78,4 mln zł. Jednako ôd razu we KZK GOP ôdpedzieli, co to blank niý ma prowda. Tym barzi, iże coby te dofinansowaniý uostało cofniynte, to musi być ô co wiyncy roztolicznych prziczyn.
Beztuż wycofane papiůrzane bilety ôkresowe bydům teroski we wersjach elektrůnicznych i to we dwůch zortach: ze limitym przejozdůw abo li bez. Jako sie to przełoży na pasażyra? Dejmy na to kej wtoś mioł bilet papiůrzany 30-dniowy na autobusy a banki bez limitůw na terynie wiyncy niźli 2 gminůw, to musioł za niego zabulić 150 zł. Za taki sům bilet ýno że ŚKUP, to trza zabulić 144 zł. Kej zaś wtoś jeszcze sie uobsztaluje bilet we karcie ŚKUP ze limitym przejozdůw do 80, to za 30 dni bydzie musioł zabulić ýno 132 zł.


c: text/html

text:
Sobotu, 4. septembra, su kazali Spěchowańske towaristwo Annahütte z. t. a organizatory wokoło Beatrix a Ton Kerstenoweju pód motom Leben auf Kohlen. LiteraturLandschaftLausitz k literariskemu parcoursoju pó nakšomnem industrijowem sedlišću Annahütte/Zdźark pla Złego Komorowa. Wótpołdnja jo mógał publikum w běgu tśich góźinow drogowaś k šesćim městnam a tam słyšaś regionalne, weto zewšym nic banalne literariske a dokumentariske teksty. Rownož njesłuša sedlišćo oficialnje wěcej do serbskego sedleńskego ruma, dopomina toflicka w sedlišću ako teke online Wikipedia na pśemjenjenje nimskego mjenja Serchen pśez nacistow. Na zarědowanju wšak jo było wjele to grono wó Serbach a jich žywjenju z wugelom.
W tśi rěcach doma – pód toś teju temu jo cytała w Henriettowej cerkwi Lenka (Christiana Piniekowa, * 1958) swóje basni a jo mimo togo pśedstajiła basni Kita Lorenca (1938–2017) wósebnje ze 1960tych lět w serbskima a nimskej rěcy wó pódrubanej a pódrězanej góli za wugel, wó jamach a wó domorodnej serbskej rěcy. Rozmysliwe a glědajucy na klimowu změnu nadalej aktualne teksty su publikum wjelgin gnuli. We wjelbje pód cerkwju jo cytała Andra Schwarz (* 1982), póchadajuca z Górneje Łužyce, kenž jo wužywała w swójich tekstach zdźěla górnoserbske rěcne pasaže ako dopomnjenje na swóju serbsku staru mamu z Michałkow/Michalken (GŁ).
Što wučinja wšědny dźeń žonow w Kamerunje? Što jich zaběra? Z čim so bědźa? To móžachu zajimcy na přehladce »Kamerun z wočemi tysac žonow« w Korzymskej galeriji FLOX dožiwić, hdźež pokazachu so fota kamerunskich maćerjow, hospozow, staruškow a młodych žonow w městach a na wsach. Wustajeńcu na starosći měłoj stej jeje majestosć Esperance Cadé, mać krala w Baffoussamje, a Aimée Nguemtchueng, doktorandka na Uniwersiće Yaoundé a na Wysokej šuli Žitawa/Zhorjelc.Aimée Nguemtchueng, jedna z iniciatorkow wustajeńcy Foto: Axel ArltWonej stej ze žonami rěčałoj, fota zhotowić dałoj a je komentujetej. Žony w Subsaharje wobsedźa jeničce jedyn procent wšeho zamóženja, produkuja pak dwě třećinje wšěch ratarskich wudźěłkow. Wone su pupk towaršnosće, sylne, angažowane a wojuja wo to, zo bychu swoje swójby zežiwili a swojim dźěćom šulske kubłanje zmóžnili. Wšelake wobrazy pokazuja diwersitu kraja, kotraž so mjez druhim w tym pokazuje, zo eksistuja po cyłym Kamerunje 240 do 320 wšelakich rěčnych skupinow. To wosebite je, zo podawaše wustajeńca wid znutřka, žadyn z cuzymi wočemi barbjeny swět – rólu žony Kameruna mjez tradiciju a modernu, jich bój, wšědny dźeń, starosće a nadźije. Wot kamerunskich, sakskich, šleskich a čěskich wysokich šulow zhromadnje přihotowana wustajeńca ma skrućenju partnerstwa z Afriku, wosebje z tamnišimi žonami słužić. Nastate fota, kotrež wuprudźeja poetisku móc, pak pohnuwachu Aimée Nguemtchueng basnje napisać, kotraž na wotewrjenju wustajeńcy přednjese. K tomu čitachu so na zarjadowanju němske přełožki. Róži Domašcynej stej so dwě wosebje zalubiłoj a je jej do serbšćiny přenjesła (hlej předchadźacej stronje).
KATRIN ČORNAKEC
▶ Label »Sorbian Music« załoženy
Załožba za serbski lud je nowy label »Sorbian Music« załožiła, z kotrymž poskića na wšěch znatych streamingowych platformach wothrawanje serbskeje hudźby a dalšich awdijowych produkcijow, kotrež buchu wot załožby w zašłosći produkowane a spěchowane. Label zapřijima wšelake žanry wot klasiki přez rock a pop hač k słuchohram a bajkam. Dotal 20 produkcijam maja krok po kroku dalše sćěhować.
▶ Myto Ćišinskeho
Lawreataj Myta Ćišinskeho staj lětsa Jan Malink a Trudla Malinkowa z Budyšina, kotrymajž so za jeju dołholětne wobstajne skutkowanje na publicistiskim polu, na polu serbskich kulturnych stawiznow a dla jeju angažementa w Maćicy Serbskej a Serbskim ewangelskim towarstwje wuznamjenjenje spožči. Spěchowanske myto Ćišinskeho dóstanjetaj dr. Fabian Kaulfürst a Jadwiga Kaulfürstowa z Pančic-Kukowa za jeju horliwe, mnohostronske skutkowanje na polu serbskeje rěče a kultury, za zwoprawdźenje kreatiwnych projektow a za twarjenje mostow mjez Serbami a Słowjanami. Swjatočne přepodaće mytow budźe 16. oktobra w Budyskim Serbskim muzeju.
K 200. narodninam Jana Bohuwěra Mučinka
Jan Bohuwěr Mučink słuša do rjada aktiwnych serbskich prócowarjow narodneho wozrodźenja kaž jeho přećeljo a kolegojo Jan Radyserb-Wjela, Jan Bartko, Jan Jurij Melda, Korla Awgust Kocor a Michał Rostok.
Mučink pochadźeše ze swójby chudeho serbskeho nadróžneho dźěłaćerja w Njechanju pola Lubija, hdźež so 12. septembra 1821 narodźi. Lědma 13lětny dyrbješe nanej pomhać twjerde ćmowe bazaltowe kamjenje klepać, zo by něšto přizasłužił. W mnohich nastawkach je lětdźesatki pozdźišo na krasnu horatu krajinu swojeje ródneje wokoliny spominał. W skałach horow a w pěskowych jamach tuteje kónčiny je tež za žadnymi kamuškami pytał a sej počasu rjanu zběrku nazběrał.
Do šule chodźeše do Wulkeho Dažina k wučerjej Jakubej Ryćerjej (1807–1875), kotryž běše syn serbskeho tkalca z Hodźija. Tutón pohnuwaše Mučinkec nana, zo by swojeho syna na Krajnostawski wučerski seminar do Budyšina pósłał. Nan tole najprjedy kruće wotpokaza měnjo, zo njewě, kak měł tajke wukubłanje zapłaćić. Po stajnym naprašowanju swojeho syna a dołhim přemyslowanju nan skónčnje do toho zwoli, zo smě Jan Bohuwěr tři lěta k swojemu wučerjej chodźić a so pola njeho na wopyt seminara přihotować.
Z Italskeje docpě nas zrudna powěsć wo smjerći rěčespytnika a slawista prof. dr. Andrea Trovesi. Profesor Trovesi je był nimoměry rěčnje wobdarjeny wědomostnik, kotryž je wjetšinu słowjanskich rěčow wobknježił a so tež ze słowjanskimi mjeńšinowymi rěčemi zaběrał.
W Serbskim instituće wobdźěli so na lětnim kursu serbšćiny w lěće 2000. Po studiju rušćiny, čěšćiny a němčiny w swojim ródnym měsće Bergamo a dlěšich studijnych přebywanjach w Praze je w Mailandźe 2002 zakitował disertaciju wo wuwiću definitnych artiklach w čěskej, serbskej a słowjenskej rěči. Jako docent a profesor je dołholětnje na Instituće za słowjansku filologiju uniwersity w Bergamje skutkował, prjedy hač přewza 2015 profesuru za slawistiski rěčespyt na uniwersiće »La Sapienza« w Romje (z ćežišćom słowjenskeje rěče).Andrea Trovesi (1971–2021) Foto: Thomas Menzel
Trovesi měješe šěroke wědomostne zajimy a je přeslědźił stawizny, struktury a rěčnu politiku słowjanskich a balkanskich rěčow. Publikowaše wšelake dźěła, mjez druhim wo wokatiwje w słowjanskich rěčach, wo etymologiskich prašenjach, na přikład wo přirunanju turkowskich požčonkow w bołharšćinje a bosnišćinje, wo sociolinguistiskich zjawach, kaž wo nastaću a kodifikowanju čornohórskeje rěče. Wo didaktiskich kompetencach wědomostnika swědči sobuawtorstwo gramatiki čěšćiny za italskich wuknjacych (Grammatica ceca: fonetica, morfologia e sintassi con esercizi e soluzioni, Milano 2019). 2003 je organizował sorabistisku konferencu w Bergamje z wobdźělenjom rěčespytnikow a literarnych wědomostnikow Lipšćanskeje uniwersity a Serbskeho instituta. Wuskutk konferency běše zwjazk I serbi-lusaziani. Storia, letteratura, lingua (Milano 2007), kotryž předstaja čitarjam w italskej rěči najwažniše fakty wo stawiznach, rěčomaj a kulturje Serbow.
W Budyskim Serbskim muzeju přewjedźe so tuchwilu wosebita wustajeńca »machot časa – wot běłeho k čornemu« z twórbami Maje Nageloweje. Wustajene su rysowanki a grafiske łopjena předewšěm zašłych lět. Njedźelu, 18. julija 2021, je wuměłča sama zajimcow po wustajeńcy wodźiła. Kaž Nagelowa rozłoži, móžeše so za čas korony na wosebite wašnje na swoje tworjenje koncentrować. Tak nasta mjez druhim wobraz »Maria«, hdźež so składnostnje konferency, kotraž so lětsa přewjesć ma, z Marju Grólmusec rozestaja. Hewak wobjednawa wustajeńca to wšědne a njenapadne. Wo tym swědči tež 44 dnjow wopřijacy dźenik, nastaty w dobje pandemije, hdźež je w ramiku koronastipendija kóždy dźeń wšědnu wěc rysowała: najprjedy cyle realistisce, potom z tušu a skónčnje w swobodnej interpretaciji. Tute dźěła so prěni króć zjawnje prezentuja. Při tym je wašnje dźěłanja wuměłče jasnje spóznać: »Wuchadźišćo je pola mje stajnje rysowanka, štož widźu a z wočomaj zapřimnu a pozdźišo do swojeje formoweje rěče přełožuju. Za to sym swoje systemowe figury wutworiła, kotrež do rysowankow zapřijam. Při molowanju jako tajkim je pak tež gestika ruki wažna.«
Kónc meje wotmě so wot Budyskeho Serbskeho instituta organizowane zetkanje sorabistiskeho dorosta – lětsa w mjeztym hižo zwučenej digitalnej formje. Chcyła pak hnydom na započatku podšmórnyć, zo widźu w tutym rozrisanju tež šansu za přichod, dokelž móže tuta forma wjace wobdźělnikow zapřijeć. Diskusije pod zdalenosću po mojim zdaću njejsu ćerpjeli. Organizaciski team (Theresa Jacobsowa, Robert Lorenc a Lubina Malinkowa) bě program na tři dopołdnja a popołdnja rozdźělił, z móžnosću so hišće po přednoškach swobodnje wuměnjeć. To bě dosć intensiwne, ale štóž je sej na wšě tři dny čas wzał a wšitko wot započatka hač do kónca naposkał, njeje so zawěsće wostudźił. Někotři su tež »jenož« jedyn dźeń pódla byli, a tež to bě witane a wurosće z toho dosć wažnych přinoškow do diskusije.
Wobdźělenje bě zwjeselace bohate: Třinaće přinoškow bě přizjewjenych, wjetšina referatow pak měješe wokoło dwaceći posłucharjow, rjad sobudźěłaćerjow Serbskeho instituta, ale tež někotři žurnalisća z Delnjeje Łužicy běchu pódla, diskutowachu a radźachu młodym slědźerkam a slědźerjam.
Młodźi slědźerjo přińdu z najwšelakorišich studijnych předmjetow – a runje tuta interdisciplinarita a tuž wšelakorosć metodow a kutow wobkedźbowanja wěcy jara tyje. Štož mje pak znowa jara zwjeseli, bě kedźbyhódna kwalita přinoškow. Bohužel njebě tónkróć literarno-wědomostny a rěčespytny dorost tak derje zastupjeny. Snadź pak bě tež tohodla tak wulka »podobnosć« centralnych prašenjow w hewak dosć wšelakorych přinoškach.
▶ Dźěćace spěwy online
Na iniciatiwu Lydije Maćijoweje je nastała internetna strona ze serbskimi dźěćacymi spěwami (www.sorbische-kinderlieder.de). Jednotliwe pěsnički su po temach a rubrikach rjadowane, teksty a noty hodźa so downloadować. Strona, kotraž je za staršich, pěstowarnje a šule myslena, so běžnje aktualizuje a rozšěrja a je wuslědk wubědźowanja »Čiń sobu«.
▶ Rozmołwa wo hrě z rěču
Pod hesłom #weiterlesen zarjaduja Měšćanske biblioteki w Drježdźanach digitalny format z čitanjemi a rozmołwami awtorow, nakładnikow a knihikupcow, kotrež su tež na YouTube přistupne. Mjez nimi staj Róža Domašcyna a Volker Sielaff. Wonaj rěčitaj w 16. wusyłanju serije wo swojich publikacijach a kotru rólu hra z rěču při basnjenju hraje.Nowa nasćěnowa protyka »Łužica – Łužyca – Lausitz 2022«▶ »Łužica 2022« wušła
W Ludowym nakładnistwje Domowina je w meji nasćěnowa protyka »Łužica – Łužyca – Lausitz« na lěto 2022 w nowym formaće wušła. Spodobne motiwy z Delnjeje, srjedźneje a Hornjeje Łužicy je za dwutydźenski kalender znaty fotograf Maćij Bulank zapopadnył.
▶ Filmowa premjera online
Składnostnje prěnjeho digitalneho foruma Serbskich Nowin dnja 8. apryla bě online-premjera krótkofilma »Sorbenkind« Lipšćanskeje režiserki Patricije Kaube, na kotrejž je so wjace hač 300 ludźi wobdźěliło. Film bu loni w decembrje we Wotrowje a wokolinje nahrawany.
▶ RBB póbitujo serbsku app
Dnja 17. apryla jo RBB nowu serbsku app startowało, źož staja wšykne serbske póbitowanja sćelaka – serbske rozgłosowe wusćełanje a teke telewizijny magacin Łužyca – k dispoziciji. App jo dermotna a póbitujo se w app-storach pód »rbb serbski«.
▶ Serbski awtor w antologiji
W Berlinskim Nakładnistwje při parku (Verlag am Park) je pod titlom »Spjacy psy VII« (Schlafende Hunde VII) antologija politiskeje lyriki wušła, kotruž je Thomas Bachmann wudał. Při tym rozestajeja so wšelacy awtorojo z načasnymi temami, kaž su to trapjenja, strachi a rozkory wokoło korony, zaničenje přirody a wobswěta abo wěnuja so stawizniskim podawkam a figuram. W njej z třomi twórbami zastupjeny je tež Benedikt Dyrlich. Knihu ilustrowała je z Kazachstana pochadźaca a dźensa w Lipsku bydlaca wuměłča Lena Inosemzewa.
Před połsta lětami, 16. junija 1971, zemrě w chorowni w Drježdźanach 44lětny dr. phil. Jurij Młynk, serbski literarny wědomostnik, hibićiwy kulturny organizator, basnik a bibliograf. Młynk narodźi so jako syn skałarja a chěžkarja 13. apryla 1927 w Šunowje. Jako běchu němscy fašisća runje na móc přišli, zastupi wón do tehdyšeje ludoweje šule w ródnej wsy. Po wopyće wobchodneje šule w Kamjencu a wot lěta 1943 na njej jako překupc přistajeny, dyrbješe 1944 jako sydomnaćelětny pachoł hišće do wojakow.
Jako jedyn z prěnich serbskich nowowučerjow bu w lěće 1945 we Worklecach zasadźeny. Na spočatk januara 1946 załoženym Serbskim wučerskim wustawje w Radworju, kotrehož direktor běše Michał Nawka, wopyta dwuměsačny kurs wukubłanja na wučerja. Bórze po tym wučeše w Ralbicach, hdźež běše tež hnydom direktor šule.Dr. Jurij Młynk (1927–1971) Foto: archiw LND
Za studij a po nim trjebachu za šulsku wučbu wotpowědny serbskorěčny material. Wo tym pisaše Jan Suchi (1922–1983) ze Sulšec, něhdyši šulski towarš Młynka, w knize »Wučerjo prěnich lět«: »Z Młynkom běchmoj so na hotoweju hońtwjerjow za serbsku literaturu wuwiłoj. Nic zo bychmoj jeno pjelniłoj knižny kamor, ale zo bychmoj so zeznajomiłoj ze serbskim pismowstwom a z toho dźěćom a dorosćenym powědałoj. Požadane běchu zwjazki Zejlerja a Ćišinskeho, Radyserba-Wjele, Časopis Maćicy Serbskeje, Krajana, Protyki a dźiwadłowe hry. Najspomóžniši fundus nadeńdźechmoj w nowym sydle Domowiny na Sukelnskej, hdźež Arnošt Simon po Łužicomaj hromadźe zwožene zbytki serbskeje literatury rjadowaše, składy stražowaše a zajimcam na předań poskićeše.«
K 75. posmjertnym narodninam tworjaceje wuměłče Boženy Nawka-Kunysz (1946–2000)
Jubileje su dobra składnosć spominać na wusahowace wosobiny, kotrež njejsu hižo mjez nami. Přez swoje žiwjenske dźěło su zawostajili kedźbyhódne slědy, kiž njeměli so z našeho wědomja pozhubić a so tež młódšim generacijam spřistupnić. K nim słuša bjezdwěla serbsko-pólska tworjaca wuměłča Božena Nawka-Kunysz.
Božena Nawkec narodźi so 20. junija 1946 w Radworju jako prěnje dźěćo Antona Nawki (1913–1998) a jeho mandźelskeje Heleny Nawcyneje (1917–2010) rodźeneje Juraszek. Jeje mać běše po pochadźe Pólka. Staršej běštaj so srjedź 1930tych lět w Berlinje zeznałoj, hdźež studowaše Anton Nawka wot 1933 žurnalizm, stawizny a ekonomiju. Prěnje tři lěta swojeho žiwjenja wotrosće Božena w Poznanju, dokal běše so młoda swójba dalšeho studija nana dla mjez 1946 a 1949 přesydliła. W tutym času přidružichu so swójbje dalšej dźěsći Milena (1947–2008) a Tomasz (*1949). Někotre lěta pozdźišo narodźi so hišće syn Stefan (*1953). Po nawróće do Łužicy a zasydlenju w Budyšinje, hdźež skutkowaše Anton Nawka spočatnje jako wučer na Serbskej wyšej šuli a jako docent na Serbskim wučerskim wustawje – prjedy hač so politiskich přičin dla z wučerskeje słužby njewuwjaza –, nastupi Božena Nawka-Kunysz šulske wukubłanje na serbskich kubłanišćach. Hižo za šulski čas horješe so za wuměłstwo, molowaše a skicěrowaše, hdźežkuli bě jej to móžno, a wopytowaše wšelake molerske kružki. Hižo zahe pokazowaše so jeje wulka nadarjenosć. W pozdźišim interviewje naspomni, zo je hižo srjedź šulskeje wučby husto na swoje zešiwki rysowała1. Jeje nachilnosć k tworjacemu wuměłstwu njezadźiwa, wšako skićeše jej jeje staršiski dom wonu muzisku atmosferu, kotraž polěkowaše wuwiću jeje talenta a pozbudźowaše Boženu Nawka-Kunysz tež powołansce do tutoho směra kročić. Wobaj, nan a mać, staj w swojim wólnym času přewšo rady rysowałoj. Hižo jeje mać je so z myslu nosyła so z wuměłču stać, štož jej pak wšelakich přičin dla móžno njebě. W lěće 1965 złoži Božena Nawka-Kunysz maturu na Serbskej rozšěrjenej wyšej šuli w Małym Wjelkowje. Po maturje požada so wona na Lipšćanskej Wysokej šuli za grafiku a knižne wuměłstwo, hdźež chcyše so na polu grafiki, ilustracije a knižneho wuhotowanja wukubłać dać. K tomu pak politiskich přičin dla njedóńdźe. Tak nastupi w samsnym lěće 1965 studij na Krakowskej Akademiji tworjaceho wuměłstwa (Akademia Sztuk Piȩknych im. Jana Matejki w Krakowie). Sta so ze studentku na jeje wotnožce w Katowicach, na kotrejž wuwučowaše so grafika a nałožowana grafika. Wróćo zhladujo praji Božena Nawka-Kunysz: »... mějach zbožo, smědźach so do Pólskeje na studij podać.«2 Hižo přez staršiski dom zezna so wona z aktualnej politiskej a kulturnej situaciju w susodnym kraju, tak tež přez pólske časopisy, kaž běchu to »Panorama« a »Przekrój« (Přehlad).3 Wone běchu swojim čitarjam kaž wokno přez železny zawěšk do zapadneho swěta a wozjewichu přinoški wo načasnych wuměłcach a wuměłskich prudach na zapadźe, wo čimž so w tehdomnišej NDR lědma něšto wozjewješe. Prawdźepodobnje je so přiwzaće młodeje Serbowki na ASP z pomocu přećela Serbow, spisowaćela, publicista, literarneho wědomostnika a wuběrneho znajerja němskeje a serbskeje literatury Wilhelma Szewczyka (1916–1991) poradźiło. Szcewczyk haješe wuske zwiski k serbskim spisowaćelam a publicistam a přebywaše často tež w duchownje liberalnym a wuměłstwu přichilenym Nawkec domje w Budyšinje. Nimo toho měješe Szewczyk jako čłon Pólskeje zjednoćeneje dźěłaćerskeje strony PZPR a zapósłanc sejma Ludoweje republiki Pólskeje wotpowědny politiski wliw. Na Katowickim kubłanišću absolwowaše Božena Nawka-Kunysz najprjedy wukubłanje w zakładnym studiju w molerstwje, grafice, w rysowanju a w pismje kaž tež na polu rězbarstwa. W běhu studija specializowaše so na swobodnu a nałožowanu grafiku. Jeje wučerjej běštaj tu prof. Andrzej Pietsch (1932–2010) na polu grafiki a litografije a prof. Gerard Labus (1934–1988) we wobłuku nałožowaneje grafiki. Wobaj běštaj tohorunja absolwentaj Krakowskeje ASP. Wosebje twórby Andrzeja Pietscha, kotryž wěnowaše so primarnje raděrowance a křidowemu ćišćej, zawostajichu widźomny stilistiski wliw na tworjenje Boženy Nawka-Kunysz. Předewšěm pak wotbłyšćuja so w jeje pozdźišim tworjenju elementy rukopisa Jaceka Gaja (1938–2021), wuznamneho Krakowskeho ilustratora a grafikarja, kotryž nawjedowaše na kubłanišću tehdom dźěłarnju za rysowanje. Diplom złoži Božena Nawka-Kunysz 1972 na polu swobodneje grafiki z rjadom litografijow. We wobłuku nałožowaneje grafiki je za swoje zakónčace dźěło kompletnu seriju produktow za kosmetisku firmu wuwiła. Mjeztym bě so 1971 na architekta Janusza Kunysza (*1942) wudała a jimaj narodźi so jeju syn Marek (*1971). Wotnětka bydleše ze swójbu w Katowicach, hdźež skićachu so wuměłči mnoho kulturnych móžnosćow we wokolinje ideologisce a kulturnopolitisce wotewrjenišeje atmosfery hač znaješe to ze swojeje domizny kaž tež kontakty do awantgardistisce zmysleneje wuměłskeje sceny Katowic a Krakowa. K swětowotewrjenosći a k zaznaću načasneho wuměłstwa přinošowachu bjezdwěla tež Mjezynarodne bienale grafiki – z lěta 1992 wuhotowane jako trienale –, kotrež so wot 1966 w Krakowje organizowachu. Tam wustajowachu wusahowacy grafikarjo z cyłeho swěta. Móžnosće njewobmjezowaneho pućowanja poboku swojeho mandźelskeho do njesocialistiskich krajow kaž do Italskeje, Šwicarskeje, Rakuskeje, Francoskeje abo do Zapadneho Berlina wužiwaštaj mandźelskaj zaměrnje za zeznaće muzejow a galerijow kaž tež swětoweho kulturneho herbstwa.
▶ So wo domizniske myto požadać
Hač do 15. meje móža předewšěm čestnohamtsce skutkowacy swoje wudźěłki za slědźerske domizniske myto zapodać, kotrež je sakske ministerstwo za kultus w kooperaciji ze sakskim krajnym towarstwom Škit domizny znowa wupisało. Kiwaja myta w cyłkownej hódnoće 9.000 eurow. Při wubědźowanju steja temy kaž stawizny městow a wsow, regionow a kraja, kulturny kruh Serbow, ćěkanje a wuhnaće, migracija a mobilita, demokratija, měrliwa rewolucija, procesy transformacije, stawizny splahow kaž tež industrije a techniki, přiroda a wobswět, archeologija, wuměłske stawizny, ludowe wuměłstwo, ludowa narěč a wěda wo mjenach, wšědna kultura, swjedźenje a nałožki w srjedźišću. Dospołne wupisanje nańdu zajimcy pod www.bildung.sachsen.de/heimatpflege abo pod www.saechsischer-heimatschutz.de.
▶ Hudźbne dny zaso přestorčene
55. Wojerowske hudźbne swjedźenske dny, kotrež mějachu so wot 11. apryla do 2. meje wotměć, su zamołwići dla połoženja korony a z tym zwisowacych škitnych naprawow znowa wo lěto přestorčili. Zastupne lisćiki wostanu płaćiwe.
▶ Domowina Mikławša Joachima Wićaza spominała
Jako krótko po přewróće na teologiskej fakulće Lipšćanskeje uniwersity ze studijom započach, słyšach, zo maja na spřećelenej instituciji, na teologiskim seminarje, wosebiteho docenta. Wón da swojim studentam prěnich semestrow stajnje nadawk, małe domjace dźěło wo swojich ródnych městach resp. wsach napisać, wo jich přirodnych wobstejnosćach, jich połoženju, wobydlerjach a předewšěm: wo jich stawiznach. To zdaše so tež mi powabne a putace. Dokelž sej našej instituciji mjez sobu wopyty wučbnych zarjadowanjow připóznawaštej, podach so na seminar, ale přińdźech přepozdźe. Docent bě hižo dale ćahnył, wostała bě legenda wo jeho bohatych idejach, jeho wědźe, wosebje pak wo jeho krutosći. Jeho mjeno bě Karlheinz Blaschke. W přichodnym času běše husto składnosć, so z nim zetkać, wosebje w literaturje: Nimale kóžde standardne dźěło NDR k sakskim stawiznam bě z jeho mjenom zwjazane. A po přewróće přiběrace publikacije k Sakskej mějachu jeho jako awtora abo referencu.Prof. dr. Karlheinz Blaschke (1927–2020) Foto: www.isgv.de
1927 w čěskej Krásnej Lípje rodźeny Blaschke běše wot 1969 na teologiskim seminarje Ewangelsko-lutherskeje krajneje cyrkwje Sakskeje docent za cyrkwinske stawizny. Historikar a archiwar bu pola Rudolfa Kötzschkeho promowany a dźěłaše wjele lět w Sakskim hłownym statnym archiwje. Byrnjež 1962 w Lipsku habilitowany, njedósta Blaschke dowolnosć wuwučować a tak přińdźe kónc 1960tych lět na teologiski seminar. Kaž naspomnjene wopušći jón po wjace hač 20 lětach jako docent a přewza wučbny stoł za sakske krajne stawizny na Drježdźanskej uniwersiće, w starobje, hdyž so druzy na wuměnk podadźa. Zo jeho tam powołachu, běše wjace hač jenož pospyt wotrunanja za někoho, kiž bě w NDRskim systemje njeprawdu nazhonił. Běše to připóznaće za to, štož do toho zdokonjał bě, a zdobom předpłatk za to, štož hišće zdokonjeć měješe.
(19.11.1933–18.2.2021)
Nekrolog pisaś za Pětša Janaša njejo pśeliš śěžko, jo jano notnje, jogo žywjeńske statki nalicyś, a južo su někotare boki połne. Staram se wó to, to nejwažnjejše wufiltrowaś.
Pětš Janaš jo se naroźił 1933 w Chóśebuzu, źiśecy cas jo był cas wójny a nan jo wóstał we njej. Wótrosł jo mały Pětš pla stareju starjejšeju maminego boka w srjejźnej Łužycy, w Hórnikecach, a lěśojski cas pśebywa pla stareju starjejšeju nanowego boka w Krosnje nad Odru. Pó naraźenju tamnego fararja Zyguša slědujo wucba na Serbskem gymnaziumje w Budyšynje, což wóznamjenijo nawuknjenje górnoserbskeje rěcy a prědne zmakanje z Fridom Mětškom, direktorom gymnaziuma, kenž jo dejał hyšći měś wjeliki wliw na žywjeńske rozsudy Pětša Janaša. Rownocasnje jogo wuwucujotej Michał Nawka a Jurij Wjela, pśisłušnika serbskeje inteligence stareje šule, což wopśimjejo kubłanje k serbskemu patriotizmoju! Teke I. serbska kulturna brigada, źož jo grał trompetu, jo lubosć k serbstwu zmócniła. Tak rosćo młody Janaš ako wótnabocnik nutś do serbskego žywjenja.
Pó naraźenju Mětška pódajo se na studij do Lipska, a to nic sorabistiki, ale germanistiki. Mětšk běšo měnjenja, až w sorabistice dajo pśemało literarnych wědomnostnikow. Janaš jo był pósłušny, jo ga literaturu a lyriku južo wót źiśetstwa lubował. Za pózdźejše zaběranje ze serbskeju literaturu jo było toś to zakładne wukubłanje wjelgin wužytne.
Loni kónc lěta je w starobje 81 lět zemrěła serbska dźiwadźelnica a režiserka Hanka Mikanowa. Zhoniwši wo jeje smjerće so zrudźich, přetož znajach Hanku Mikanowu wjele, wjele lět, a stajnje hdyž so poslednje lěta něhdźe zetkachmoj, běchu to zwjeselace wokomiki. Radowachmoj so zetkanja a bjesadowachmoj wo tym abo tamnym.
Zeznał sym Hanku Mikanowu, hdyž započa 1973 skutkować jako režiserka Serbskeho pioněrskeho dźiwadła. Běch tam, wosomlětny, runje swoju prěnju rólu hrał, jako wona wužadowacy nadawk přewza, z nami šulerjemi dźiwadłowe hry nazwučować. Prěnja hra, kotruž inscenowaše, bě »Dr. Bolito a bandića«. Mje wobsadźi z rólu jednoho z třoch banditow, za čož běch jej jara dźakowny, wšako mějach tehdy hrać njedušnika so wě za zboha naročniše dyžli hrać dušneho. Proby a předstajenja na wjesnych žurlach po wšej serbskej Hornjej Łužicy, nimale 30 króć smy inscenaciju hrali, běchu za mje wulkotne dožiwjenje. Z radosću a z njesměrnej sćerpnosću je Hanka Mikanowa z nami dźěłała, w nas budźiła lubosć k dźiwadłu – lubosć, kotruž sama wot dźěćatstwa sem we sebi nošeše.
Tež wona běše hižo jako holčka a pozdźišo na šuli dźiwadło hrała a chcyše so rady z dźiwadźelnicu stać. Po šuli pak so rozsudźi studować wučerstwo. Najskerje je tehdy wuknyła dźěći zahorić, přetož to je zawěrno móhła. Tola wučerske powołanje njebě za nju dopjelnjenje, přeće, na jewišću stać, bě sylniše. 1960 bu přiwzata do dorostoweho studija Serbskeho ludoweho dźiwadła a hraješe po tym w Němsko-Serbskim ludowym dźiwadle njesnadnu ličbu rólow a wjedźeše tež režiju.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
PIES NA KRÓLIKI
Ôdwiecznōm łutropōm na Ślōnsku były ôstudy miyndzy sōmsiadami. Jak ni klachy, zowiść, to jaki inksze przipadki. Tacy Kolorze mieli suka Lotka, fest szprytno jak na takigo czornego kyrczka, co sie bez przerwy plōntoł pod szłapami. Ale czuch miała ganc dobry. Ćwikowoł jōm Ludwas, jeszcze nieżyniaty, kierymu w łepie bez przerwy coś szumiało. Łubzduroł se, że wyćwiczy Lotka na hazoki, kierych pełno gōniło po naszych hōtniokach (łōnkach na starych stawach, kaj kiesi wytopiano rudowa na zielazo) i łudało mu sie jōm wytresować. Ale Lotka, jak to pies, było ji jedno czy gōni zajōnca, czy krōlika. Znodła se krôliczok u sōmsiadōw, takigo Ôfilka i tam ôbzajtowała i czakała, aż gdoś nie dōmknie dwiyrek ôd kloty. I Lotka miała szczyńści. Staro krōlica kańś wymloła, ale młode wszystki wychytała i poprzinosiła se do swojij budy.
Pech chcioł, że z tym ôstatnim krōlikym ujrzoł jōm sōmsiod. Psa nie dogōniōł, bo ledwa trzimoł sie na nogach; taki chudzielec, skōra i kości. Ale przeca Lotka była znano z rabczykowanio miyndzy sōmsiadami. Poszoł z pyskiym nazdać do rozumu Ludwasowi. A tyn sie jyno wyśmioł z chłopa i w żywe ôczy zaprzōł. Padoł, że jego pies utropkōw na zdechniyniu nie chyto.
– Wiysz, Ludwas, jo cie jeszcze dopadna we swoji pazury i wtedy mie popamiyntosz!
– Na cōż byście mi zrobili, poklepali po ramiyniu, bo ciepnōć sie na mie ni mocie szans. Trza dopowiedzić, że Ludwas też bōł cherlokiym, prawie takim jak Ôfil, jyno dużo młodszym.
– Jeszcze łuwidzymy. Na zwierzyńciu nie byda sie mściōł, bo grzych znyncać sie na stworzyniach boskich.
Ludwas zaśmioł sie na cały pysk jak Jantōniōw kōń, kiery łuwidzioł rukzak z ôwsym.
– Jyno nie rzej zawczasu
– ôdgryzł sie mu Ôfilek
– bo jo cie dopadna.
– Wiycie, musicie se szpary miyndzy deskami krōliczoka pozatykać, bo wōm wasze cherloki na pewno wymloły do Stanikowej kōńczyny sie napaść. Tam jich szukejcie!
– Na ty smarkoczu bydziesz sie z mojich krōlikōw wyśmiywoł. Jak cie mazna krykōm, to ci ziebra połōmia.
Ludwas rychtyk zarzoł jak straro szkapa, kiero ̉ôwies wyczuła, a sōmziod poszoł wściekły ku chałpie.
Na codziyń, jak sie spotykali, Ludwas wystrzyrzoł zymby i śmioł sie szyderczo ha, ha, ha!
A Ôfilek krziwiōł wtedy macha i zgrzitoł ôstatnimi zymbami, aż z piyńciu metrōw było słychać. I tak nadeszoł grudziyń. Ôfilek by mōgł se teraz zbijać krōliki na świynta, a tu nic. Samica trza zostawić na plymia na prziszły roku.
Świynta coroz bliży na karku. Ludwas ze szwagrym spuszczali stowek z rybami. Te piykniejsze kapry ôdkłodali do ôsobnej waniynki, by potym puścić nazod do stowka na sztrych. Jeszcze kasarkiym wybiyrali karaski i roztōmańte mintrusy i ani nie dali se pozōr, jak zza krzokōw wylozł z wiadrym Ôfilek i matki ôdłożone na sztrych wpakowoł do niego.
Tu łujrzoł go Ludwas i bōłby mu nakopoł do zadku, ale dyć bōta nie poradziōł ze szlomu wyciōngnōć, jyno boso noga, bo hōnuca została w pojszodku.
– Szwagier, chytej tego złodzieja, kiery nōm kapry podwyndziōł!
– wołoł na pōmocnika.
– Jakigo złodzieja – przypytowoł sie szwagier.
Ale Ôfilek ani sie nie krōł. – Powiedzioł żech ci, że cie jeszcze dopadna. To je za te krōliki, kiere wasza Lotka mi wychytała! – wystyrczōł łeb zza młodej wiyrzby i ze śmiychym poszoł ku chałpie.
– Na ty szwobie, za twoji myszy żeś wiadro kaprōw łukrodł!
– Do dzisiejszego dnia by ś nich kormiki urosły. Niech ci ćwikowano Lotka kaprōw w rzyce nachyto.
I tak to było z tymi sōmsiedzkimi konszachtami. Dzisio już ni ma ani Ôfilka, ani Ludwasa, a na ryby sie na torg jedzie. Ale to ni wszystki przigody z Ôfilkym.
– Na ty szwobie, za twoji myszy żeś wiadro kaprōw łukrodł?
– Niech ci ćwikowano Lotka kaprōw w rzyce nachyto!


text:
Serbska tworjaca wuměłča Iris Brankačkowa wustaja w Drježdźanach
Drježdźanska galerija Himmel ma mjez lubowarjemi našočasneho wuměłstwa dobre mjeno. Štóž tam wustaja, móže so bjezdwěla mjenować profilowany tworjacy wuměłc. Angela Hampel, we Worklecach rodźena, Volker Stelzmann, Uwe Peschel, Siegfried Klotz Wieland Förster abo Klaus Drechsel su tam w nowšim času swoje twórby pokazowali. A nětko čini to znowa Iris Brankačkowa z dwaceći mólbami pod hesłom „Rohodź“. Hižo před pjeć lětami běchu jeje wobrazy w Drježdźanach widźeć. „Špihelowanja“ wona tehdy swoju kolekciju mjenowaše. „Rohodź“ nětko abo „Špihelowanja“ tehdy – tematisce wobkruža Brankačkowa wodu a so zdobom zanurja do hatow Malešanskeje kónčiny. Tehdy jej recensenća wobkrućichu, zo je to „njewšědne molerstwo krajiny“, a to na swoje wašnje tež nětčiša wustajeńca podšmórnje: Njewšědna je Iris Brankačkoweje wuměłska, molerska zaběra z hatnej krajinu, njewšědny je tež jeje předmjet: Malešanske haty.


text:
W poszczególnych odcinkach prezentujemy pokonkursowe prace Regionalnego Konkursu Literackiego „Ze Śląskiem na ty”. Imprezę od 27 lat organizuje Łubniański Ośrodek Kultury.
Iwona Rybol, studentka IV roku fizjoterapii UM Wrocław
– Zębowice 2013
Witejcie! Witejcie!
Witóm sie sam z Wami jak ze starymi znajómymi, bo nierołz zejch w Ugiónonach bóła i fajne chwile z Wami przezóła.
Nojprzód musam łodpejdzieć sie na pytanie: co to znacy być z kimś na „ty”? Podug mie jes to takoł integracja z kimś, z kiym chce sie być blizej, a kierej sie nie łodciepuje. Bes to myślam, ize z tym konkórsym jes zejch na „ty”, bo swój udział i wkład w niego móm. Napisałajch połra rozprołwek ło mojych gryfnych przodkach i rozmajte stare dzieje.
Latoś na tyn jubileus chcam Wóm łopejdzieć trocha ło sobie, bo zejch jes jyno zdziebko starsoł jak tyn konkurs i swoja historyja tes jus móm.
Nie tak dołwno jesce w jednyj z mojych rozprołwek, rozwołzałajch nad tym, kaj sie móm iś ucyć dalyj i jaki wybrać fach, zeby potym nie załować w życiu, a jesce przi tym być szczyńśliwóm i spełniónóm.
Ło mojych marzeniach gośno zejch nie goldała, bo do jych spełniynia to dalekoł droga pod górka przed dziołcha ze wsi z prostej familiji, kaj nazwisko nic nie znacy. Co tu kanc gołdać, licejum tes końcołajch w Oleśnie, a nie na przikład w Opolu. Na zołde korepetycje zejch nie chodzióła, jyno sama zejch sie ucóła. Joł jus takoł jes upartoł dziołcha, ize jak musam pokonać wiynkse schody, to potym móm wiynksoł radość z tego, ize mi sie udało osióngnónć cel.
Gołdajóm, ize cym się dziecko za modu bawi, tym potym w zyciu bandzie. U mnie to tes tak bóło, bo joł bardzo rada pomagałajch drugiym, lubiółajch robić rozmajte zabiegi, a jak zejch ołmie na spaniu ziymny okład prziłozóła, to się zarołz łobudzióła. Nas farołrz, Paweł Zając, cansto przestrzegoł modych, zeby nie byli jak te łowce gnane łowczym pyndem, jyno kołzdy sed swojóm drógom. Jako przikład podoł, ize jak jednoł dziołcha idzie za frizerka, to pół klasy za nióm, a potyn tak jes, ize co drugoł to frizerka, a nie ma kaj zrobić porzóndnyj frizury. Ale joł jes blank innoł, słowa farołrza zejch sie wzióła do serca i choć niewtórzy radziyli mi, ze móm iś abo za polonistka, abo za aptekorka, to joł siebie tam nie widziała. Lyków sprzedołwać nie banam, ani siedzieć za biurkiym. Joł musam cojś robić, bo inacej to sie dusam. Bes to tes złozółajch papiery na fizjoterapia do Akadamii Medycznej do Wrocławia i bes nicego zejch sie dostała. Jak zejch widziała, ize na jedyn plac bóło 9 chantnych, to zejch jus sama nie wiedziała, cy móm szczyńście, abo tes ołma mi to wymodlóła. A moze jedno i druge.
Ale to bół dopiero pocóntek. Terołz moje prziygody wspóminóm ze śmiychem, ale wtedy to wcale mi tak wesoło nie bóło.
Jak sie idzie w srogi świat z kimś, to jes o wiela lżej, ale przeca joł tak nie umiam. Durch musam mieć jakeś problemy. Piyrsym z nich bóło miyszkanie. Zgołdałajch sie z dwóma frelami i zacłyśmy sukać jakejś izby, zeby mieć dach nad gowóm. W tym wszystkiym bół tyn fejler, ize miasto to znały tak samo jak i joł, to znacy wcale, bo prandzej we Wrocławiu bółach moze ze 2 razy. Z mapóm lołtały my po całym mieście, jak te gupie, as udało nóm sie znojś izba na 3 osoby. Wtedy to joł jesce nie wiedziała, co to znacy miyskać w trzi dziołchy, kaj nie ma za kanc placu, a na dodatek jes jyno jedyn śrank. Dziołchy zajonły jus na pocontku cały, bo myślały chyba ize skoro zejch jes ze wsi to chodzam jak mie Pon Bócek stworziył i nie potrzebujam placu. Ło sprzóntaniu, to tes skoda gołdać. Łóne bóły jyno srogie panie, wtore ubierajóm markowe ciuchy i sprzóntać nie musóm. A zrobi to za nich blondynka ze wsi, ale nie ze mnóm take numery! Zrobiołajch grafik, bo choć bajzlu nie znosza, to za kogoś robić nie banam. Tam mi sie dopiyro łocy łotworzyły, ize nie kozdy wto sie miyni srogóm panióm na take miano zasługuje.
Jak to gołdajóm, co sie z dóma wyniesie to sie dalyj w świat poniesie. I tak to zy mnóm jes. W dóma naucóła zejch sie nie jyno porzóndku, ale tes rozmaitych zasad i nikt mie nie przerobi na swoje kopyto, choć nierołz bes to zejch miała pod górka. Ale co mi tam!
Łopowiym Wóm jesce jak zejch ze śwóngiym zasła na uczelnia. Piyrsego dnia miałajch skolenie i wymyślołajch, ize pójdam 3 kilometry piechty, przi tym poznóm trocha miasto, a z drugiej strony to tes nie znałajch sie na tych tramwajach i autobusach. Jak zejch zasła na plac, to sie łokazało, ize zajyncia sóm blank kaj indziej. Pani w biurze mi pejdziała kerym autobusym móm jechać, ale ize te same numery jadóm w dwie rozmajte strony, to zapómniała dodać. I wyjechałajch w blank drugiym kierunku. Jak sie moł pecha to i w drewnianym kościele sie cegłom dostanie, tak tes i wtedy desc zacón lołć jak gupi, wiater porwoł mi i połomół mój śyrm. A co joł tu biydnoł. Nojprzód nasły mie take myśli, ize to zły znak, ize to mi się to tak źle zacynoł. W końcu zejch dosła skonanół na plac. Co z tygo, ize do końca zajyńć pozostało jyno 15 minut, a joł jakby nigdy nic włazam do środka auli i siadom w piyrsej ławce. Nie chcam nic gołdać, ale tam bóło chyba z dwiesta ludzi. Co to dało, ize przed wyjściem zejch sie bes godzina śtiglowałach, jak terołzki wyglondałajch jak mokroł kacka.
Ale jak to jus kiedyś starzy ludzie gołdali, ize nie ma tego złego co by na dobre nie wysło, tak tes i te moje „efektowne” wejście wszyscy spamiyntali i na drugi dziyń miałajch jus kanc znajomych, bo joł to bóła ta co tak kanc nieskoro przisła.
Pocontek to mialajch richtig do spłaczu, ale potym to bóło jus jyno lepiyj. Pomału poznowałajch miasto, corołz wiyncej nowych ludzi z całyj Polski i co tu kanc gołdać – studynckie zycie. Nauka wciongała mie corołz barzyj i jus wtedy wiedziałajch, ize zejch dobrze wybrała tyn mój fach. A to zejch bóła na całym roku sama Ślónzacka nic mi to nie robioło. Wcale zejch sie tym nie przejmowała, ale tes nik mi nie dokucoł z tego powodu.
Wiadomo, kaj by sie nie bóło to pocontek nigdy nie jes fajny. Tak tes i bóło z nasymi zajyncioma w prosektorium. Jak my tam przisli, to my bóli tacy wystrasyni na całego, a potym to my sie nie umieli docekać na nastypne zajyncia. Co ciekawe, to nie wiam camu, ale po nich zawse to my wszyscy mieli taki gód, ize kołzdy z nołs by zjodł kónia z kopytoma. A nojlepiyj to sie śtalowały te moje france z izby (bo łóne sie ucóły kaj indziej). Łóne nie mogły ani patrzyć na tyn mój bioły fortuch z praktyk w prosektorium, bo tak sie brzydzióły, abo tes wierzam sie boły ize jym jakiś duch z tygo śranku wylyzie.
Na studiach to nojbarzyj podobały mi sie praktyki. Bes rozmajte oddziały my musieli przejś, ale to bóła richtig skoła zycia. Tam dopiyro cowiek nauczy sie pokory, cierpliwości i tej zasady, ize nojważniyjsze w zyciu jes zdrowie. A wszystko inne nie moł takiygo srogiygo cweku. Jedni ludzie walcóm ło zycie do samygo końca, a innym wcale sie nie chce zyć. Ale kozdy z tych ludzi ciyrpi i do kozdego trza mieć inne podejście. To nie jes wcale takie einfach.
Take moje piyrse chwile zwóntpiynia mie nasły jak zejch miała praktyka w hospicjum. Tam barzyj nis kaj indziej moł sie kontakt ze śmierciom. Choć kołzdy chorzik inacej reaguje na swoje cierpiynie, to jedno jes pewne, kozdy z niych jes bezbronny jak bajtel.
Po jakimś casie ta moja chandra mi przesła, na spokojnie zejch sie wszisystko przemyślała i dosłajch do wniosku, ize w zyciu cowieka jes i taki etap odchodzynia. Jyno trza to umieć godnie przejś. Goldajom, ize ciyrpiynie uszlachetnioł cowieka. Bes to wsziystko zacłajch docyniać kozdoł chwila zycia, keroł jes srogiym darym łod Boga i jóm trza dobrze wykorzystać.
Porozprawióm Wóm jesce trocha ło mojyj praktyce, bo tam nigdy nie wiam na kogo trefiam, a jes to richtig rozmajcie. Rołz przisłajch do chopa, kiery mioł złómanoł noga i pytom sie go, co sie stało, a łón mi gołdoł, ize dziołcha go zamkła w chałpie, a ze łon bół na kacu i strasnie chciało mu sie pić. A ze łón sroce spod łogona nie wylecioł, to próbowoł wyjść łoknym trzimajonc sie prziwionzanych do kaloryfera śnurówek. A ze łone nie strzimały, to zlecioł z piyrsygo piyntra.
Innym razym trefiołach na chopa, kiery bół tak upierdliwy, ize nikt nie chciół z nim ćwiczyć. Łon do kozdego coś mioł i durch mu sie coś nie widziało. Joł jus wiedziałach co ło nim gołdajom i nie dałach sie sprowokować. A mie to nawyt zdziwiło, ize robioł wsziystko, co zejch mu kozała. Na kóniec zajynć pejdzioł mojymu łopiekunowi, ize w swojyj grupie studyntów mół kaprala. Kołzdy chcioł wiedzieć kogo łon mioł na myśli, a tu sie łokazało, ize chodziło ło mie – ta cicho blondynka. Jesce mu pedzioł, ize móm takiego pałera w rynkach, a wcale tego po mie nie widać!
Joł jus chyba móm szczyńscie do chopów, bo jak mój wykładowca poszoł zrobić zabieg jednymu, to po chwili przisoł nazod taki wesoły, bo pacjynt woli śtudyntka (a bółach wtedy na piyrsym roku) niż szanowanygo pana magistra. Nie powiam, zrobióło mi sie wtedy richtig przyjemnie.
Bardzo rada zejch jes jak mi sie trefi pacjynt, kery po rozmaitych łoperacjach lezy i nie umie chodzić, a pomału dziynki nasej współpracy wstowół z łózka. Nojlepsoł motywacja jes, jak sie mu powie, ize terołz moge jus sam iś sie zakurzić cigareta. Gorzyj jak trza dugo, dugo ćwiczyć, a nie widać zołdnyj poprawy. Bes to tes w tym fachu trza mieć kanc cierpliwości i wiary, ize sie udoł. Ale tes trza być upartym jak tyn łosioł i motywować pacjynta. A nojlepse jes to, ize trza umiyć gołdać z pacjyntym ło wsziystkim – łod pogody, bes piłka nożnoł, po jakeś politycne rzeczy.
Jak joł sie ciesam, jak pacjynci wracają do zdrowia, jak zaś sie śmiejom, bierom mie za rynka, dziynkujom. Nieraz nie umióm gołdać, ale jich blik gołdoł mi wsziystko. Zdarzoł sie, ize familja pacjynta przichodzi podziynkować. To sóm richtig fajne chwile, szczególnie, ize jes zejch ino śtudyntkóm. Bardzo przeżywóm te chwile, kiedy starzi, spracowani, chorzi ludzie potrzebujóm rozmaitych zabiegów na jus, a tu sie dowiadujóm, ize limit sie wyczerpół i mogóm ino priwatnie sie zapisać. A dyć ich na to nie stać! Najgorse, ize łodpowiedzialni za to ludzie sie tym nie śtresujóm.
Przede mnóm jesce 2 lata studiów magisterskich na tyj samyj uczelni, a co bandzie potyn, to as sie bojam myśleć. Najgorse jes to, ize nie wiym czy znojda robota abo banam musiała sukać jej za granicóm. Co tu kanc gołdać, w mojym fachu idzie tam kanc łosióngnónć i sie cegoś dorobić, a tu w Polsce banam siedzieć w dóma, abo robić jak tyn doktor Judym.
Kanc mojych rówieśników ze studiów jus wyjechało za granica abo tes to planujóm i szkolóm jynzyk. Mie sie tu podoboł, żeby zostać musam mieć robota, bo nie po to sie tyle ucam, zeby być ino kuróm domowóm. Jak by tego bóło mało, to kołzdy zarobióny bes wakacje piyntołk inwestujam w rozmajte kursy, zeby corołz wiyncej umieć i być dobrym w tym co robiam.
A co do blondynki w srogiym mieście, to piyrse koty za płoty, terołz jes mi tu bardzo dobrze. Trefiólach na cudownych, dobrych ludzi, na kerych durch mogam licyć. A bes wakacje mogam jeździć po całyj Polsce, bo w kozdym mieście mom terołz znajómych. We Wrocławiu cujam się jak ryba w wodzie, wiym kaj sie łobrócić. I chyba wyglóndóm jus na miastowóm, bo durch sie wtoś mie ło droga pytoł. Ale zawse chantnie pomagóm insym, bo sama wiym jak to pierwyj bóło ze mnóm.
Latoś móm jus trzecie mieszkania z blank innymi ludźmi, swoja ławka w kościele i znajome sklepowe na osiedlu. Po prostu jes mi dobrze i ani nie chcam myśleć, jak to bandzie jak skóńcam studia. Po tych trzech latach spyndzonych we Wrocławiu, wiym ize nie trzeba sie bóć iś w świat, bo łón nołlezy do łodważnych ludzi. Wszandzie sóm dobrzi i źli, a to łod nołs tes zależy kerych do siebie przycióngomy. Jak bych miała jesce rołz wybierać, to bych wybrała ta sama droga, bo w zycia sie słowami papieża Jana Pawła II „ Musicie od siebie wymagać choćby inni od Was nie wymagali”.


text:
Ukrainskich šulerjow z wulkej wutrobitosću na šuli přiwzali
Pančicy-Kukow (SN/MiR). Kontingent městnow w rjadownjach zakładneje „Šule „Ćišinskeho“ w Pančicach-Kukowje njeje wučerpany. Tuž je nawodnica Jadwiga Čižankowa posrědkowała na naprašowanje Budyskeje wotnožki Sakskeho krajneho zarjada za šulu a kubłanje ličbu swobodnych šulerskich městnow. Na te wašnje su swoje durje wotewrěli dźěćom, kotrež su dyrbjeli z Ukrainy ćeknyć. Tak su dotal přiwzali tři dźěći, bydlace tuchwilu we Wotrowje w serbskich swójbach. Přizjewili su swobodne městna, hačrunjež budu na šuli w přichodźe tójšto wučerskich hodźinow pobrachować, dokelž wučerjo njejsu. Swobodne wučerske městno nadźijeja so z nowym šulskim lětom wobsadźić móc. Tuž je ćim bóle chwalobne, zo je so Jadwiga Čižankowa rozsudźiła, dać ukrainskim dźěćom šansu na kubłanišću wuknyć. „Wuknjenje samo na sebi je jenož jedyn argument za to, dźěćom dać z pomocu šule perspektiwu“, wona zwuraznja, „na druhim boku dźe wo to, zo so spěšnje a bjez wulkich problemow do žiwjenja w swojej nachwilnej domiznje zaměstnja.


text:
Kazimir Malewicz
Kazimir Siewjerinowicz Malewicz (ros. KaзиMиp CeBepиHoBич MaлeBич; rodz. 23 lutego 1879 we Kijowje, um. 15 maja 1935 we Lyńingradźe) – ruski malyrz a znowca sztuki.
Porodźůł śe we Kijowje, jigo fater Siewjeryn bůł Polokym a robjůł we fabrice zukru. Kazimir bůł pjyrszy ze sztyrnostu rodzyństwa. Jigo familijo czansto sie przekludzała, za bajtla mjyszkoł na roztůmajtych Ukrajińskich dźedźinach ze gryfnym landszaftym, kery joł ajnflus na jigo uobrozy. Sztudjyrowoł rysowańi we Kijowje we rokach 1895-1896. Uod 1896 půmjyszkiwoł we Kursku, kaj chajtnył sie we 1899.
We rokach 1905-1910 sztudjyrowoł sztrajchowańi u Iwana Rerberga we Moskwje. We tym czaśe przekludźůł śe do Moskwy a chajtnył drugi roz. Uod 1910 malowoł ze moskewskům awangardům, ntp. ze skupinami Bubnowyj Walet, Gołubaja rosa, Oslinnyj chwost. Za pjyrwa przi ajnfluśe Paula Cézanne'a, ruskich postimpresjůnistůw, fowismu, ekspresjůńismu a kubismu. We 1915 we Pyjtergrodzie zaczůn suprematysm, nojbardzi radykalno forma abstrakcjůnismu. Uznowoł prosto lyńijo a kwadrat za symbole wygrany czowjeka nade chaosym, a skirz tego to uůnych poużywoł na uobrozach.
Po oktobrowyj rewolucyje rzůńdźůł Państwowym Insztytutym Artystyczny Kultury we Pyjtergrodźe. Ńyskorzi mjyszkoł we Warszawje a Berlińe. Tedy uopublikowoł traktat Bezprzedmiotowy świat, skirz czego stoł sie autoritetym ojropejskij awangardy. Ńyskorzi rozwijoł suprematism a sznupoł zastosowańo swoij teoryje we urbańistyce. Przi krańcu żywobyćo skůńczoł ze absztrakcjůńismym a wrůćůł do sztrajchowańo pejzażůw, uobrozůw ze figurami. We podźim 1930 haresztowało go NKWD za bycie mjymjeckym szpjegym. We hareszcie bůł aże do 1930. Umrził 15 maja 1935 we Lyńingradźe.
Malyrz ten mjoł epny ajnflus na kůnstruktywistów a polsko awangarda.
Do jigo nojbardzi znůmych uobrozůw wrachowuje sie Czorny kwadrat na bjołym tle, pokozany pjyrw roz we 1915 roku we Sankt Petersburgu. Ajnfal na tyn uobroz powstoł we 1913, wczas roboty przi scynografiji do uopery.
Nedowe uodwołańa[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- "Shishanov V.A.Vitebsk museum of the modern art history of creation and collection. 1918-1941. - Minsk: Medisont, 2007. - 144 p.[1]
- Bjografijo po rusku
- DA Collection


text:
Budyšin (SN/JaW). Twarske naprawy w Serbskim ludowym ansamblu budu dróše hač planowane. Wo tym informowaše wčera direktor Załožby za serbski lud Jan Budar čłonow rady Załožby za serbski lud. „Za nowe hrajnišćo trjebamy přidatnje 450 000 eurow. Z tym wučinjeja po informacijach załožbowy cyłkowne kóšty za objekt nimale tři miliony, město planowanych 2,5 milionow eurow. To je so hižo loni w decembrje wotbłyšćowało. Přičina je prěnjorjadnje wuwiće płaćiznow w twarskej branši“, wujasni Budar. Dalše kóšty zawinuja tohorunja njeplanowane twarske naprawy, dokelž jedna so wo starši twar. Přidatne pjenjezy přińdu wot Swobodneho stata Sakskeje, z Kulturneho ruma Hornja Łužica-Delnja Šleska a zbytk něhdźe 200 000 eurow přida załožba sama. Kaž Jan Budar dale zdźěli, pak je saněrowanje južneho twarjenja SLA w časowym planje. „Hač do septembra chcemy twarske dźěła zakónčić, tak zo móžemy kaž planowane w oktobrje koncert k wotewrjenju noweho hrajnišća wotměć.
Bon (B/SN). Najnowše statistiki katolskich wěriwych w Němskej podšmórnu dale trajacy proces wustupow z cyrkwje. Straty dowěry su wosebje znjewužiwanskich skandalow dla we wobłuku cyrkwje hoberske. W lěće 2021 wopušći 359 338 katolikow swoju cyrkej, to je dotal najwyša ličba. Prěni raz přisłuša mjenje hač połojca zwjazkowych wobydlerjow jednej z wulkich cyrkwjow. Kriza je so hižo wjele zašo započała. W dobje do 1. swětoweje wójny něhdźe 50 procentow katolikow njedźelne Bože mšě wopytowaše, dźensa je jich jenož hišće 4,3 procentow. Wědomostnicy warnuja před wotcuzbnjenjom młodych ludźi wot cyrkwje. Za fachowcow je jasne, zo ma cyrkej swoje struktury změnić. Sylnišo ma wona nazhonjenja a mysle młodych ludźi zapřijeć.
Medijowa kritika
Praha. Prěnjeho julija je Francoska Čěskej republice symbolisce staflowy štab za prezidentstwo rady EU přepodała. Krajej stej mjenujcy minjeny kónc tydźenja „běh přećelstwa“ k wopomnjeću čěskeho běharja Emila Zátopeka wotměłoj. W Brüsselskim stadionje „Tři lipy“, hdźež bě sportowc 1954 swětowy rekord na distancu 10 kilometrow nastajił, staj Philipe Leglise-Costa a Edita Hrdá, wobaj zapósłancaj EU, sportowe zarjadowanje zahajiłoj. Olympiska dobyćerka Jarmila Kratochvilová a dalši znaći atleća su so na wubědźowanju wobdźělili. „Staflowy běh je něšto cyle wosebiteho. Partneraj dyrbitaj so jedyn na druheho spušćeć móc. Kolegialita a kooperacija budźetej nam wažnej stołpaj za wuspěšne prezidentstwo EU“, rozprawješe Hrdá po přewjedźenej akciji.
CDU žada sej plan za Łužicu
Podstupim (dpa/SN). Opoziciska CDU w braniborskim sejmje je krajne knježerstwo namołwiła, strukturnu změnu we Łužicy pjenježnje podpěrać. „Štož pobrachuje, je plan za Łužicu“, wobžarowaše hospodarskopolitiski rěčnik CDU, Dierk Homeyer wčera w aktualnej hodźinje parlamenta. „Trjebamy spěšnu a njeběrokratisku pomoc za předewzaća, kotrež so na nowe wobłuki zwaža.“ Přiwšěm je jasne, zo je brunica hišće dołho za spušćomne a zapłaćomne zastaranje ludźi z milinu trěbna, Homeyer rozłoži. Braniborske knježerstwo pak měło wotwidźomneho kónca zmilinjenja dla strukturnu změnu zahajić. „Dźe wo industrijny zakład wšeho kraja“, wón napominaše.
Ochranowske hesła zestajane
Wobsedźiće ležownosć ze swójskim domom, swójske bydlenje, ratarski zawod abo hinaše ležownosće? Da sće minjene tydźenja runja mi přećelny list financneho zarjada dóstali. W nim skedźbnichu na reformu wobličenja ležownostneho dawka a što to za potrjecheneho jednotliwca woznamjenja. Dźe wo to, zo dyrbi wobsedźer ležownosće financnemu zarjadej najwšelakoriše daty sposrědkować. Za to ma so wón po móžnosći na internetnym portalu přizjewić. A wot dźensnišeho je na tymle portalu formular přistupny, do kotrehož maš wšitke požadane daty zapisać.


text:
Při Brězowskim jězoru maja móžnosće přenocowanja nastać
Dźěwin (AK/SN). Městnosć za dźesać domčkow ma při stanowanišću na južnym boku Brězowskeho jězora nastać. Twarić ma je zaměrowy zwjazk Brězowski jězor. To su čłonojo Dźěwinskeje gmejnskeje rady na swojim zašłym posedźenju wobzamknyli a zapodate stejišća wobydlerjow a zarjadnistwow wotwažowali. „Zaměr je, při jězoru wjace wočerstwjenja zmóžnić. Zaměrowy zwjazk chce swój poskitk přenocowanskich móžnosćow rozšěrić“, rozłoži twarski nawoda Slepjanskeho zarjadniskeho zjednoćenstwa Steffen Seidlich. „Teren je wupisany jako kónctydźenska bydlenska kónčina. Dźesać domčkow je dowolenych.“


text:
Na tyn szpil wsziscy kybice czekali barzij niż na piyrwszŏ gwiŏzdka we wilijo. Atmosfera czuć bōło juz kole 13:00 jak zacły sie zbiyrać poleku grupki kybiców na Batorym, coby razym iść na Cichą na szpil.
Kolyjny rŏz drużina rywali chcŏła szibko wlyźć na nŏs pressingiem i grać swoja bala, ale Ruch ze szpilu na szpil już pochytŏł te knify i tym razym rywalom tyż sie niy udało.
Warta pograła dobre osiym piyrwszych minut, potyn to ze kepy szczylŏł Idzik, to prôbowŏł Winciersz, ale jeszcze efektu niy bōło. We 22 minucie nŏjlepszŏ łokazjŏ mieli goście. Zakrzewski łoddŏł taki szczał – niyspodzianka, ale czujnie bala wybijŏł Tomasz Nowak.
We 30 minucie Idzik miŏł bala we środku pola, przi polu karnym łodegrŏł ja do niy pilnowanygo Ecika, a tyn przimierzōł i… uderzōł we łokiynko tora Kosiorka. Torman wyciōng sie jak drut, ale niy dŏł rady chycić tyj bali. Eins! Trza pedzieć, że Ecik szczelōł piyrwszego tora na Cichej łod… 7 lŏt!
Potyn goście chcieli cosik poszpilać, ale niy mieli wcale miyjsca, to tyż zaostrzōła sie nŏm gra i syndzia trochã wiyncyj użiwŏł gwizdka. Do pauzy we zasadzie Warta może ze trzi razy bōła kajś kole 25-30 metra przed nŏszym torem.
We drugij połowie gra zrobiōła sie szarpanŏ, syndzia gwizdŏł faule to nŏszych, to fusbalorzy gości. We 50 minucie Idzik łodegrŏł bala do Daniela Paszka, kiery bōł już we łokolicy elwra, zanim dobrze przijŏn bala zostŏł kopniōny. Syndzia wskazŏł na jedynŏstka. Do bala poszôł Mariusz Idzik i zanim torman sie zoriyntowŏł, że ciep sie nie we ta strona co poszōł szczał bala bōła już we necu. Zwei! Po tyj sytuacji trochã zrobiōło sie gorko, bo Daniel Paszek niy grŏł już na pełnych łobrotach, a trochã potyn zmiyniōł go Duchowski.
Gra zaś bōła szarpanŏ, zaś faule, zaś gwizdki i tak do 86 minuty. Na szpilplacu pojawiyli sie Kacper Będzieszak i Tomasz Neugebauer. Tyn drugi chwila po tym, jak wlŏz już miŏł łokazjŏ, ale szczylŏł trochã za słabo i torman chyciōł bala.
Łosobny akapit zostawiŏm na sytuacjŏ ze okolic 90 minuty… łobrońca Warty zagrywŏ bala do tormana, a tyn łapie bala we rynce! Syndzia? Nic… niy wiym na wiela zmiyniōły sie przepisy we fusbalu, ale zasada, że nie chytŏ sie bala do łapy po podaniu kolygi łobowiŏnzuje chyba i na C Klasach!
No nic… we 90 minucie Tomasz Neugebauer fajnie wypuściōł Idzika, a tyn, sŏm na sŏm wiedziŏł co musi zrobić. Minŏł tormana zwodem i do pustego tora wpakowŏł bala ze cŏłkim impetym! Drei!
Chwila potyn goście ciepli sie na jedyn atak, po cyntrze we nŏsz elwer bala otarła sie ło rynka Kacpra Kawuli i syndzia tym razym błyndu niy popełniōł. Elwra na tora we 94 minucie zamiyniōł Dawid Ufir. Chwila potyn syndzia zakończōł szpil.
My prowadziyli ślōnski LIVE ze tego szpilu, a zapis znŏjdziecie tukej => Ślōnski LIVE: Ruch – Warta
Nŏsz plus szpilu: Tym razym prziłożyli my już fest mocno uwaga na nŏszych fusbalorzy. Nŏszym zdaniem, niy ino za tora, ale za cŏłki szpil we biegu i nŏjwiyncyj kontaktôw ze balym dostŏwŏ Łukasz Janoszka. Ecik niy ino miŏł nŏjwiyncyj kontaktôw ze balym, ale tyż za kŏżdym razym jego podania i szczały robiōły zamiyszanie we szeregach gości. Fest dobry szpil Janoszki kolyjny rŏz przekładŏ sie na końcowy wynik. Życymy mu, coby we kŏżdym szpilu grŏł tak fajnie jak dzisiŏj.
Ruch Chorzów – Warta Gorzów Wlkp. 3-1 (1-0)
Skład Ruchu: Nowak – Kasolik, Kawula, Kulejewski – Kwaśniewski, Sikora, Mokrzycki, Janoszka, Winciersz – Idzik, Paszek.
Skład Warty: Kosiorek – Stawikowski, Siwiński, Gołdyn, Szałas, Ławniczak, Posmyk, Krauz, Poniedziałek, Śledzicki, Dominik Zakrzewski.
Tory: 30 min. Janoszka, 51 min. Idzik (k), 90 min. Idzik : 94 min. Ufir
Kartki do Ruchu: Kawula – 93 min. (żk)
Kybiców: 4348
własne


text:
Hirschioporus versatilis je grzib[3], co go nojprzōd ôpisoł Miles Joseph Berkeley, a terŏźnõ nazwã doł mu Imazeki 1945. Hirschioporus versatilis nŏleży do zorty Hirschioporus i familije Polyporaceae.[4][5] Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.[4]
Hirschioporus versatilis je grzib, co go nojprzōd ôpisoł Miles Joseph Berkeley, a terŏźnõ nazwã doł mu Imazeki 1945. Hirschioporus versatilis nŏleży do zorty Hirschioporus i familije Polyporaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.


text:
Psalm 119
Cytamy wót kšasnosći słowa Bóžego w psalmje 119: „Twójo słowo jo mójeje nogi swěśałko a swětło na mójej sćažce (נֵר-לְרַגְלִי דְבָרֶךָ וְאוֹר לִנִיבָתִי).“Ps 119,105* Ako kuždycka štucka w tom psalmje ta sada njejo śěžko rozměś. Dietrich Bonhoeffer jo notěrował, až psalm 119 jo jomu wjelgin luby. Weto jo pśiwdał, až tekst móžo cytarjeju wobuza byś dłujkosći a jadnakosći dla. Ceły psalm jo ze 176 weršami tak dłujki, až lěbda móžomy jen cytaś na mše. Město togo jo Bonhoeffer pórucył, až cytamy pómałku a śicho sćerpnje słowo pó słowje, sadu pó saźe. Tak móžomy póznaś, až pózdatne wóspjetowanja pópisuju pśecej zasej tu jadnu wěc: lubosć k słowje Bóžemu. Ako ta lubosć njama žednogo kóńca, teke słowa póznaśa njamaju. Wóni kśě nas pśewóźowaś pśez cełe žywjenje.
Koncentrěrujmy se – ako Bonhoeffer jo pórucył – na jadnučke gronko: „Twójo słowo jo mójeje nogi swěśałko”. W hebrejskem originalu jo prědne słowko נֵר, což jo lampa, swěśałko, laterna, abo swěcka w nocy. W jězyku Biblije jo Bog sam měnjony: Wón nam swěśi w śamnosći. Tu Bóžu lampu mamy rozměś ako swěśałko za nogu, aby namakali pšawu drogu a njetrětoli se pó jśmě.
Charakteristiski za psalmy jo poetiske wóspjetowanje. Kužde wugronjenje se wobkšuśujo abo wariěrujo hyšći raz z drugimi słowami. Z tym, až smy słyšali, až Bóže słowo jo naša lampa we jśmě, słyšymy pótom, až Bog jo našo swětło na wšyknych našych drogach. W originalu njestoj jadnorje droga דֶּרֶךְ, ale poetiska warianta נְתִיבָה, kótaruž móžomy pśełožyś ako puś abo sćažka. To móžo pópisaś realnu drogu, pó kótarejž źomy, abo powšyknje našo cełe žywjenje a wobchadanje. Na žywjeńskej droze mamy se orientěrowaś na Bóže słowo, na jogo kazń. Wótergi to nam wjelgin śěžko padnjo. Mamy se za mudrjejše. Cesto njerozmějomy, až Bóže kazni njejsu pominajuce a pórokujuce, ale naša wěrna droga k wulichowanjeju a k strowjeju. W lisće na swójogo kmótśika jo Dietrich Bonhoeffer citěrował z Bibliskich knigłow pśisłowow: „Pšawego droga swěśi se ak swětło, kenž górjej źo a pśecej pśiběra až na połdnjo.”Pśisł 4,18
Zwisk mjazy swětłom (אוֹר), našeju žywjeńskeju sćažku (נְתִיבָה) a Bóžym słowom (דֵבֵר to jo תּוֹרָה) jo za nas kśesćijanow dany w Jezusu Kristusu. Pó ewangeliju swětego Jana Jezus groni: „Ja som swětło togo swěta, chtož za mnu źo, ten njebuźo chójźiś we śamnosći, ale změjo swětło žywjenja.“Jan 8,12
Módlimy se:
Zmilny Bog, twóje słowo jo cesto lažko rozměś. Ty nam groniš, co wót nas wócakajoš. Daj, až dowěru do twójeje kazni namakajomy a až w twójom swětle naša noga se njewobsunjo na našej sćažce. אָמֵן
Bóže słowo w serbskem rozgłosu RBB na 18. njeźelu pó swětej Tšojosći, 2020-10-11.
*Serbski pśełožk wót Ps 119,105 se orientěrujo na: M. Buber, F. Rosenzweig: Das Alte Testament. 1929.
Bibliske citaty pó: Biblija abo to zełe Sswėte Pißmo Starego a Nowego Teʃtamenta, do ßerʃkeje rėzy pcheʃtawjone, wot nowotki pilṅe pʃcheglėdane a pʃcheporėżane. Hala: Kanʃtein (1868).


text:
Před połsta lětami, 16. junija 1971, zemrě w chorowni w Drježdźanach 44lětny dr. phil. Jurij Młynk, serbski literarny wědomostnik, hibićiwy kulturny organizator, basnik a bibliograf. Młynk narodźi so jako syn skałarja a chěžkarja 13. apryla 1927 w Šunowje. Jako běchu němscy fašisća runje na móc přišli, zastupi wón do tehdyšeje ludoweje šule w ródnej wsy. Po wopyće wobchodneje šule w Kamjencu a wot lěta 1943 na njej jako překupc přistajeny, dyrbješe 1944 jako sydomnaćelětny pachoł hišće do wojakow.
Jako jedyn z prěnich serbskich nowowučerjow bu w lěće 1945 we Worklecach zasadźeny. Na spočatk januara 1946 załoženym Serbskim wučerskim wustawje w Radworju, kotrehož direktor běše Michał Nawka, wopyta dwuměsačny kurs wukubłanja na wučerja. Bórze po tym wučeše w Ralbicach, hdźež běše tež hnydom direktor šule.Dr. Jurij Młynk (1927–1971) Foto: archiw LND
Za studij a po nim trjebachu za šulsku wučbu wotpowědny serbskorěčny material. Wo tym pisaše Jan Suchi (1922–1983) ze Sulšec, něhdyši šulski towarš Młynka, w knize »Wučerjo prěnich lět«: »Z Młynkom běchmoj so na hotoweju hońtwjerjow za serbsku literaturu wuwiłoj. Nic zo bychmoj jeno pjelniłoj knižny kamor, ale zo bychmoj so zeznajomiłoj ze serbskim pismowstwom a z toho dźěćom a dorosćenym powědałoj. Požadane běchu zwjazki Zejlerja a Ćišinskeho, Radyserba-Wjele, Časopis Maćicy Serbskeje, Krajana, Protyki a dźiwadłowe hry. Najspomóžniši fundus nadeńdźechmoj w nowym sydle Domowiny na Sukelnskej, hdźež Arnošt Simon po Łužicomaj hromadźe zwožene zbytki serbskeje literatury rjadowaše, składy stražowaše a zajimcam na předań poskićeše.«
Lětsa wopominamy 25. posmjertniny kubłarja generacijow serbskich wučerjow, wyšeho wučerja, ludowědnika a domiznowědnika Ericha Krawca. Wón słušeše k tym kubłarjam, kotrehož skutkowanje studentow wučerstwa sobu najbóle motiwowaše. Jeho wurunanosć charaktera a jeho stajnje z praksu zwjazana zajimawa wučba wo łužiskej domiznje bě jim najwjetši dobytk. Wot lěta 1958, jako běch po studiju na tutym wustawje přistajeny, bě mi jako nowačkej wulki přikład a přeco z pomocu a dobrej radu poboku.Erich Krawc (1907–1995) Foto: SKAErich Krawc narodźi so 11. měrca 1907 jako syn žiwnosćerja a ćěsle w Bóšicach pola Njeswačidła, hdźež je tež wot 1913 do 1920 ludowu šulu wopytał. Na bliskej Wětrnikowej horje na kromje Wětrowa, hdźež měješe přiwuznych, jara rady přebywaše. Po ludowej šuli zmóžništej staršej swojemu wobdarjenemu synej wukubłanje w Budyšinje na Krajnostawskim wučerskim seminarje, hdźež běše tež čłon Serbskeho towarstwa seminaristow »Swoboda«. W lěće 1927 nastupi swoje prěnje wučerske městno we Worcynje. Samsne lěto zastupi do Maćicy Serbskeje. Jeho žadosć za wyšej zdźěłanosću wjedźeše Krawca 1930 na Pedagogisku wysoku šulu do Drježdźan, hdźež studowaše tři lěta pedagogiku a ludowědu. Tu zetkawaše so z horstku Serbow kaž Jurjom Winarjom, Pawołom Nowotnym, Kurtom Pětšom a Maksom Rječku. Wutwori sobu Serbske akademiske towarstwo »Bjarnat Krawc« a bu 1931 jeho starši. Wo tutym času pisaše sam: »Wokoło lěta 1930 zetkawaše so w Drježdźanach mała horstka Serbow, kotřiž so měrjachu na wučerstwo. Znajachmy so zdźěla hižo ze schadźowankow a běchmy so bórze hromadźe namakali. Naše zetkanišćo bě mała korčmička blisko hłowneho dwórnišća, kotraž Serbej słušeše. Tam bě kóždy měsac jónu schadźowanje. Sedźachmy při karančku piwa, spěwachmy a wuwučowachmy so w serbšćinje. A naš poradźowar a dobry přećel Bjarnat Krawc, kotryž nas husto wopytowaše, běše ćěrjaca móc, so na polu serbowědy dale wuwiwać. Na Pedagogiskej wysokej šuli njebě tehdy wězo žana móžnosć k tomu. Tuž słyšachmy na kóždym zeńdźenju přednošk, kotryž bě jedyn student z nas přihotował, diskutowachmy potom a skrućachmy našu wědu a našu lubosć k domiznje.«
Zahori so tak jara za wuznamneju ludowědnikow Adolfa Spamera a Oskara Seyfferta, zo jeho slědźerske a zběraćelske dźěło na polu serbskeje ludowědy hižo njepušći. W lěće 1933 přeswědči eksaminand Krawc ze swojim eksamenskim dźěłom wo drjewjanych serbskich narownych křižach na kěrchowach sewjerneje Hornjeje Łužicy. Wone bu potom 1983 w Lětopisu wozjewjene. Dalšemu studijej pak nacionalsocialisća dla jeho skutkowanja w Serbskim akademiskim towarstwje zadźěwachu. Wón smědźeše hišće krótke lěta na ludowych šulach we Wjelećinje, w Hućinje a Poršicach wuwučować. Wottam zwołachu jeho bórze do wojakow na wuchod, hdźež bu jako infanterist w sowjetskej Ruskej zranjeny. Wot 1943 bě we Veronje w sewjernej Italskej zamołwity za transport. Na kóncu wójny dósta so do ameriskeje jatbje w Bozenje, z kotrejež so 1946 domoj nawróći.


text:
Inżynieria i ochrona środowiska
Reprezentanci: Jan Andrzej Adamczyk, Krzysztof Leon Bahranowski, Tomasz Piotr Bajda, Janusz Kazimierz Baran, Paweł Batko, Danuta Wiktoria Bielewicz, Wiesław Bogacz, Władysław Adam Borowiec, Zdzisław Jan Broda, Marian Brożek, Piotr Burmistrz, Marek Capik, Jerzy Andrzej Chojnacki, Jerzy Chwastek, Bogdan Cianciara, Lucyna Daniela Czekaj, Józef Stanisław Dańko, Jan Wincenty Dobrowolski, Stanisław Józef Dubiel, Józef Antoni Dubiński, Tadeusz Zbigniew Dworak, Teresa Eckes, Stanisław Franciszek Marian Fertig, Edward Antoni Garścia, Janusz Maria Gołaś, Andrzej Gonet, Wojciech Kazimierz Górecki, Piotr Paweł Izak, Aleksandra Jamrozik, Jerzy Klich, Łucja Kraj, Piotr Krzysztof Krokoszyński, Wojciech Krzaklewski, Iwona Maria Kuczyńska, Szymon Kuczyński, Aleksandra Krystyna Lewkiewicz-Małysa, Mariusz Michał Łaciak, Stefan Łaciak, Jan Macuda, Grzegorz Malina, Maciej Zbigniew Mazurkiewicz, Włodzimierz Jerzy Mościcki, Jacek Lucjan Motyka, Krystyna Teresa Norwicz, Zofia Jadwiga Ociepa, Andrzej Jan Olajossy, Barbara Sabina Peszko, Zbigniew Andrzej Piotrowski, Wiktor Pudło, Stanisław Rybicki, Stanisław Antoni Rychlicki, Stanisława Sanak-Rydlewska, Zbigniew Tadeusz Sitek, Krzysztof Mariusz Skrzypaszek, Tadeusz Solecki, Stanisław Antoni Stryczek, Wojciech Bogusław Suwała, Stanisław Franciszek Szafran, Nikodem Szlązak, Maria Szymańska-Czaja, Ryszard Piotr Ślusarczyk, Maria Władysława Trafas, Jacek Maria Traple, Tadeusz Tumidajski, Kazimierz Zbigniew Twardowski, Krystyna Tymińska-Zawora, Jerzy Walerian Wiciak, Rafał Grzegorz Wiśniowski, Stanisław Lech Witczak, Henryk Leopold Woźniak, Jan Dariusz Ziaja


text:
Njeźela zamrětych
We Wusokem kjarližu Salomona, w tom małem, ale pśeliš poetiskem źělu Starego testamenta wó zagóritosći, stoj: „Lubosć jo mócna kaž smjerś”. To jo jadna sada, kenž se cesto wužywa pśi wěrowanju – abo na zakopowanju. Lubosć a smjerś stej zwězanej z nejmócnjejšymi emocijami, kótarež móžomy měś w žywjenju. Połny naźeje cesto hyšći pówušujomy: Lubosć jo mócnjejša ako wšykno. Móžo lubosć teke smjerś pśewinuś? Gaž wumrějo cłowjek, kenž běšo mě blisko, nazgónijom tšašnosć a górkosć pśisuda. Cłowjek, z kótarymž som rowno wjasele žortował, wěcej njejo. Zacujom, až som kśěł jomu hyšći tak wjele wulicowaś. Dominěrujotej pak bólosć a proznota. Zrazom se mě swita, až jo bóžemje na pśecej. Smjerś jo nejwětša distanca, kótaraž jo móžna. Som sam, cujom se ako w pusćinje. Trjebam cas a śichosć. Musym wšykne drogi w pusćinje wobegnaś, aby se wrośił k žywjenjeju. Lubosć jo pak mócna kaž smjerś. Pó nazgónjenjach w pusćinje samoty ga wopśimjejom, až něco mě wóstanjo. To jo ta lubosć, kótaraž njewumrějo. Móžom rozměś, až cłowjek jo wěcej ako jogo wšykno śělnego, což zginjo. Dokulaž to tak jo, mamy ako bóli tak teke gluku dopominanja. Dokulaž to tak jo, naju rozgrono se njedokóńcyjo ze smjerśu. Dokulaž to tak jo, smjerś mě wzejo wjele – njewugronjecy wjele, ale njamóžo mě wześ nigdy móju lubosć k lubowanemu cłowjekoju a nigdy móju zwězanosć z nim. Nikula zgubjone njejo, což ten cłowjek jo za mnjo raz był. Rana wóstanjo, ale lubosć pśemóžo smjerś pśetraś. Ze śamnosći wumrěśa móžo mě lubosć wukšuśiś, aby ja mógał swójo žywjenje wótnowiś a rozměś. Noc měwa nowe swětło. W nowšych ewangelskich kalendarjach stoj slědna njeźela cerkwinego kalendarja ako njeźela nimjernosći. Na tom dnju pójźomy na kjarchob k našym zamrětym lubowanym, aby z nimi powědali. Z lubosću njewumjelknjomy pśed smjerśu. Pśeto lubosć jo nimjerna a pśewinjo našu zachadnosć. Smjerś njama slědne słowo. Lubosć Boga źo pśez smjerś. Gaž žałujomy wó swójich zamrětych, co Bog nam daś naźeju na swóju nimjernosć. Jogo pšosymy: Daj, až dojźomy ze wšymi, kenž pśed nami su wótejšli do njebjaskego kralojstwa, tam, źož smy wulichowane wót wšeje tužyce.
(za Bj. Rj.)
Bóže słowo w Nowem casniku, nowember 2018.


text:
Wukubłanske wiki su dobra přiležnosć so wo powołanskich móžnosćach informować. Přichodnu sobotu wotměja so wiki Insidertreff w Lubiju, hdźež změje něhdźe 150 wustajerjow najwšelakoriše poskitki přihotowane.
Lubij (SN/BŠe). Koronapandemija je tež na wukubłanskich wikach swoje slědy zawostajiła. Wšelake praktikumy k powołanskej orientaciji njemóžachu přewjesć a tež zwučene wukubłanske wiki su organizatorojo wotprajili. Přiwšěm pak je zwisk mjez zawodami a předewzaćemi k šulerjam a šulerkam bytostny. Po dwěmaj lětomaj přestawki wotměja so nětko zaso wiki Insidertreff w Lubiju. Zarjadowanje je zhromadny projekt Zhorjelskeho wokrjesa, Drježdźanskeje industrijneje a wikowanskeje komory, Drježdźanskeje rjemjeslniskeje komory, Budyskeje agentury za dźěło kaž tež Zhorjelskeho joboweho centera.


text:
Popieluszka, t. 1
Gyszichta ô Popieluszce to jedna ze nojbarzij znōmych ludowych bŏjek we zachodnij kulturze. Nojstarszy znōmy ôpis wariantu tyj ôpowieści pochodzi ze Strabōnowyj Geografije, co była napisanŏ miyndzy 7 rokym p.n.e. a 24 rokym n.e. i prawi ô greckij niywolnicy Rodopis:
Ôpowiadajōm szumnõ historyjõ, iże kedy sie kōmpała, to ôrzoł wyrwoł sużōncyj jedyn ze jeji zandalōw i zaniōs go do Mymfis; a kej krōl wymiyrzoł sprawiedliwość na dworze, to ôrzoł, kedy sie znŏd nad jego gowōm, ciep mu zandal na klin; Krōl, poruszōny takōm piyknōm formōm ôd zandala, jak tyż dziwnościōm zdarzyniŏ, wysłoł ludzi we wszyskich kerōnkach w poszukowaniu kobiyty, co nosiyła tyn zandal; a kej jã znaleziōno we mieście Naucratis, to jã prziwiyziōno do Mymfis i ôstała żōnōm krōla.
Idzie ale pedzieć, że ô Popieluszce ôpowiadŏ cołki świat. We Chinach Duan Chengshi kole 860 roku spisoł gyszichtã ô Ye Xian i jeji złotym strzewiku, Wietnamiŏcy ôpowiadajōm ô Tam i Cam, a inksze warianty idzie znojś we arabskich Tysiōncu i jednyj nocy.
Piyrszŏ literackŏ wersyjŏ spisoł we Europie po neapolitańsku Giambattista Basile we swojim Pyntamerōnie wydanym we 1634 roku. Charles Perrault napisoł swojã wersyjõ we 1697, a Braciŏ Grimm ôpublikowali jeszcze inkszõ we 1812. Z tych trzech do przekładu wybroł żech wersyjõ ôd Perrault, bo ôna je nojlepij znōmŏ. To Perrault dodoł do gyszichty m.in. baniã, pŏtkã-wrōżkã i szklōnne pantŏfelki. Perrault pisoł do francuskigo salōnu kōńca siedymnŏstego stoleciŏ, co ôznaczŏ, iże pisoł do majoryntnych. Dzisiej, bez to, że dŏwne ludowe bŏjki widzi sie za przeznaczōne do dzieci, ta wersyjŏ zdŏwŏ sie nojbarzij zgodnŏ ze wrażliwościōm XXI wieku. Na zicher niy je ś niōm zgodnŏ wersyjŏ ôd Bratōw Grimm, ze jeji ôbcinaniym palcōw i pōmstōm na siostrach.
Szło by spytać, czymu za miano żech wybroł „Popieluszka”, jeźli po ślōnsku je słowo „hasie”. Czymu tōż niy coś, co by pochodziyło ôd tego? We swojim słowniku Der Wortschatz der polnischen Mundart von Sankt Annaberg Reinhold Olesch notuje take miano ôd bohaterki tyj bŏjki, bez to niy mioł żech zamiaru wymyślać nic nowego. Jak by niy patrzeć tworzynie ślōnskij literatury wynikŏ z tego, że chcymy trzimać sie mŏwy ôd naszych praôjcōw, a niy wymyślać jã na nowo.
Mōm nadziejã, że ślōnski przekłŏd bydzie sie Czytŏczowi podobać tak samo jak wersyje we inkszych jynzykach.
Grzegorz Kulik
Popieluszka
Charles Perrault, przekłŏd Grzegorz Kulik
Za starego piyrwyj jedyn pōn sie ôżyniōł po druge ze nojpyszniyjszōm i nojbarzij wyniosłōm kobiytōm, jakõ widziano. Ôna miała dwie cery swojij launy, co we wszyskim były na niã podane. Mōnż mioł ze swojij strōny modõ cerã, ale ô bezprzikładnyj dobroci i łaskawości, co je erbła po matce, co była nojlepszōm ôsobōm na świecie.
Godnie uroczystości jeszcze sie niy skōńczyły, jak drugŏ matka wybuchła swojōm złōm launōm. Niy mogła ściyrpieć dobrych cych ôd tyj dziouchy, co sprawiały, iże jeji włŏsne cery zdŏwały sie jeszcze barzij ôszkliwe. Zatrudniyła jã do nojzelżywszych robōt w dōmu. To ôna myła nŏczynia, słody, skludzała cymrã ôd pani i paniczek, jeji cer. Spała na samyj gōrze dōmu na lichym strōżaku, kej jeji siostry spały we izbach ze parketym, na łōżkach nojnowszyj mody i miały take sroge zdrzadła, iże mogły sie widzieć cołke ôd stōp do gōw.
Biydnŏ dzioucha ciyrpiała to wszysko zetrwale i niy śmiała sie pożałować fatrowi, co by jã sprzezywoł, bo jego żōna rzōńdziyła nim cołkowicie. Kej kōńczyła swojã robotã, to szła do zŏpiecka i siŏdała tam we popiele, bez co nazywali jã Popieluch. Ino modszŏ siostra, co niy była takŏ niyuczciwŏ jak starszŏ, gŏdała na niã Popieluszka. Popieluszka ale, ze swym misternym ôblyczym, ôna była stokroć piykniyjszŏ ôd swych siōstr, choć były spaniale ôblyczōne.
Trefiyło sie, iże krōlōw syn wydoł bŏl i zaprosiōł na niego wszyske znakōmite ôsoby. Nasze dwie paniczki tyż były zaproszōne, bo we kraju dowali na nie wielki pozōr. Ône były zachwycōne tym zaproszyniym i zajynte wybiyraniym klajdōw i frizur, co by nojlepij im pasowały. To była nowŏ turbacyjŏ dlŏ Popieluszki, bo to ôna biglowała siostrōm pranie i umŏjała jejich manżety. Cołki dziyń było ôzprawiano ino ô tym, jak powinny być ôblyczōne.
— Jŏ — prawiyła starszŏ — ôblykã moje czerwōne zamtowe ôblycze ze francuskim umŏjyniym.
— Jŏ — prawiyła modszŏ — bydã mieć mojã ajnfachowõ spodnicã; ale za to ôblykã mōj mantel we złote kwiŏtki i mōj dyjamyntowy szteker, co niy je ze nojzwyklyjszych.
Posłali po dobrego golŏcza, coby zrobiōł im kipy i napasowoł frizury, i kupiōno nojlepszy parfim.
Zawołały Popieluszkã, żeby im dała dorady, bo miała dobry gust. Popieluszka dała im nojlepsze na świecie dorady, zaôferowała sie nawet, że je uczesze, na co barzo rade sie zgodziyły. Kej to robiyła, ône dō nij pedziały:
— Popieluszko, niy chciała byś pōjś na bŏl?
— Ach! — ôdpedziała. — Ino mie wyśmiywŏcie; mie tego niy potrza.
— Mŏsz recht — prawiyły. — Ludzie by sie smiŏli, kej by ôbŏczyli Popieluchã iś na bŏl.
Kożdy inkszy niż Popieluszka by im krziwo wosy zrobiōł, ale ôna była moc dobrŏ i uczesała je wybornie. Były tak poruszōne ôd radości, iże bez hned dwa dni nic niy jadły. Bez dwanŏście szplŏtek było przerwano skirz ściōnganiŏ ich, żeby miały ciyńsze talije, i durch stoły przed zdrzadłym. W kōńcu prziszoł tyn szczyńśliwy dziyń. Ône poszły, a Popieluszka filowała za niymi tak dugo, jak mogła. Kej je straciyła z ôczōw, to wziōnła płakać.
Jeji pŏtka, co jã ôbŏczyła cołkõ we płaczkach, ôna jã spytała, co sie stało.
— Moc bych chciała… Moc bych chciała… — Tak ciynżko płakała, iże niy była w sztańdzie skōńczyć.
Pŏtka, co była wrōżkōm, prawiyła dō nij:
— Chciała byś pōjś na bŏl, pra?
— Niystety! Ja — pedziała Popieluszka ze wielkim zdychniyńciym.
— Dobre! A bydziesz grzecznŏ? — rzekła pŏtka — Poślã cie tam.
Powiedła jã do swojij izby i pedziała dō nij:
— Bieżej do zygrody i prziniyś mi baniã.
Popieluszka poszła niyzawodnie sebrać nojlepszõ, jakõ mogła znojś, i prziniosła jã pŏtce, choć niy umiała sie wyforsztelować, jak ta bania mŏ jij pōmōc pōjś na bŏl. Pŏtka wyszkrobała ś nij cołki postrzodek, niy ôstawiyła nic ôkrōm skōrki. Trzasła rōżdżkōm w baniã, a ta zarŏz sie umiyniyła w piyknõ kolasã, cołkõ pozłŏcanõ.
Potym poszła wejzdrzeć do swojij szłapki na myszy, kaj znŏdła sześ myszy, wszyske żywe, i kŏzała Popieluszce leko dźwignōńć szłapkã i kożdõ mysz, jak wychodziyła, ôna tykała rōżdżkōm, a mysz sie umiyniała niyzawodnie we piyknego kōnia, co w sumie dało moc dobry forszpōng sześciu jabkowitych szymli.
Bez to, że niy miała kuczera, Popieluszka prawiyła:
— Pōdã i ôbŏczã, eli we łapce na szczury niy ma szczura. Zrobiymy ś niego kuczera.
— Mŏsz recht — ôdpedziała jij pŏtka. — Idź i ôbŏcz.
Popieluszka prziniosła łapkã, a w nij były trzi sroge szczury. Wrōżka wybrała tego, co mioł nojsrogszõ brodã, tykła go rōżdżkōm i umiyniyła go w rubego, szpaśnego kuczera, co mioł nojpiykniyjsze wōnsy, jake ôczy widziały.
Potym prawiyła dō nij:
— Idź zaś do zygrody, a za giskanōm znojdziesz sześ jaszczurek. Prziniyś je dō mie.
Zarŏz jak to zrobiyła, to pŏtka umiyniyła je we sześciu bedyntrōw, co niyzawodnie sie wdrŏpali na zadek ôd kolasy we swojich piyknych liwryjach i trzimali sie, choby bez cołke życie niy robiyli nic inkszego. Wrōżka pedziała tedy do Popieluszki:
— I co? To styknie, żeby pōjś na bŏl, niy je żeś kōntyntŏ?
— Ô toć — prawiyła — ale pōdã jŏ tak? We tych ôszkliwych kwantach?
Jeji pŏtka tykła jã ino rōżdżkōm i w tyj samyj chwili jeji ôblyczynie umiyniyło sie we ôblycze ze złota i strzybra, cołke wysadzane klejnotami. Na kōniec dała jij pŏrã szklannych pantŏfelkōw, nojfajniyjszych na świecie. Tak wysztiglowanŏ wsiadła do kolasy, ale pŏtka przikŏzała jij, by we żŏdnym przipŏdku niy ôstŏwała dużyj aniżeli do pōłnocy, i ôstrzegła jã, iże jeźli ôstanie chwilã dużyj, to kolasa sie umiyni nazŏd we baniã, kōnie w myszy, kuczer we szczura, bedyntry we jaszczurki, a jeji ôblyczynie wrōci do swojij dŏwnyj formy.
Ôbiecała pŏtce, iże wyjdzie z bŏlu przed pōłnocōm, a potym ôdjechała, cołkŏ fōrt ôd radości. Krōlōw syn, co mu pedziano, iże przibyła szumnŏ princesa, co jij żŏdyn niy znoł, wybieżoł, żeby jã przijmnōńć. Podoł jij rynkã, kej wysiŏdała z kolasy, i prziwiyd jã do zalu, kaj było cołke tŏwarzistwo. Niyzawodnie zapadła głymbokŏ cisza. Wszyscy przestali tańcować, a skrzipka przestała grać, tak moc wszyscy byli ôczarowani niyôbyczajnōm szumnościōm ôd niyznōmyj.
Niy było słychać nic, ino zmiyszany szum:
— Je, jakŏ ôna piyknŏ!
Przekłady tyj i inkszych bŏjek znojdziecie we Bibliŏtyce Silling.


text:
Wětrow/Bóšicy (SN/MiR). Wjacegeneraciske zetkanišćo we Wětrowje čaka nětko na hosći. Jutře, 14. julija, w 16 hodź. móža so zajimcy prěni króć po domskim rozhladować a sej snadź hižo termin za zetkanje ze swójbnymi knihować. Wužiwać móža zetkanišćo předewšěm Wětrowčenjo a wobydlerjo dalšich wsow Bóščanskeje gmejny. Wětrowčanka Ingrid Konschakowa, kotraž ma zetkanišćo čestnohamtsce nawjedować, pak je tež dalšim ludźom poruča.
Wulce zajimawa budźe wopytowarjam biblioteka. Tydźensce srjedu, stajnje wot 16 do 18 hodź., móža sej tam wćipni čitarjo knihi wupožčić, abo tež na městnje čitać. Wšako maja w domje čitanski róžk z přijomnym konopejom. Tež za blidom sedźo móža čitać abo so bjesadować. „To wšak běše wotmysł, tele zetkanišćo wutworić“, wuswětla wjesnjanosta Stanij Ryćer (Rjemjesło Bóšicy). „Wobydlerjo přejachu sej městnosć, hdźež móža so zetkać a zhromadnje swjećić.“


text:
Bon (B/SN). Najnowše statistiki katolskich wěriwych w Němskej podšmórnu dale trajacy proces wustupow z cyrkwje. Straty dowěry su wosebje znjewužiwanskich skandalow dla we wobłuku cyrkwje hoberske. W lěće 2021 wopušći 359 338 katolikow swoju cyrkej, to je dotal najwyša ličba. Prěni raz přisłuša mjenje hač połojca zwjazkowych wobydlerjow jednej z wulkich cyrkwjow. Kriza je so hižo wjele zašo započała. W dobje do 1. swětoweje wójny něhdźe 50 procentow katolikow njedźelne Bože mšě wopytowaše, dźensa je jich jenož hišće 4,3 procentow. Wědomostnicy warnuja před wotcuzbnjenjom młodych ludźi wot cyrkwje. Za fachowcow je jasne, zo ma cyrkej swoje struktury změnić. Sylnišo ma wona nazhonjenja a mysle młodych ludźi zapřijeć.
Medijowa kritika
Vatikan/Drježdźany (B/SN). Njedawno je bamž Franciskus ministerskeho prezidenta Sakskeje Michaela Kretschmera na awdiencu přijał. Staj mjez druhim rěčałoj wo wójnje w Ukrainje a wo synodalnym puću w Němskej. Přewodźała je ministerskeho prezidenta předsydka Rady katolikow w biskopstwje Drježdźany-Mišno Martina Breyer. Čłonojo delegacije zetkachu so tež z ekspertom za škit dźěći Jezuitom Hansom Zollnerom. Drježdźanski biskop Heinrich Timmerevers słušeše tohorunja k delegaciji. Biskop Timmerevers připowědźi medijam po rozmołwje z Zollnerom, zo so hišće w tutym lěće zhromadna komisija za znowawobdźěłanje padow znjewužiwanja za biskopstwa Drježdźany-Mišno, Zhorjelc a arcybiskopstwo Berlin skonstituuje.
Wumjetowanje katolikam
Drježdźany/Erfurt (B/SN). Jako prěni wuchodoněmski kraj je Sakska w lěće 1996 wosebite zrěčenje z Vatikanom wotzamknyła. Po lětdźesatkach jara wobmjezowanych móžnosćow katolskeho žiwjenja w NDR bě to wulki přełam ze symboliskej hódnotu. Artikl 10 dojednanja wobsahuje pěstowanje serbskich naležnosćow. W zrěčenju, podpisanym wot japoštołskeho nunciusa arcybiskopa dr. Giovannowa Lajolija a tehdyšeho ministerskeho prezidenta Sakskeje prof. dr. Kurta Biedenkopfa, zawjazujetej so wobě stronje katolske serbske kulturne bohatstwo wobchować a škitać. Swobodny stat Sakska ma je po swojich móžnosćach podpěrać. Lětsa swjeći Durinska 25lětne wobstaće zrěčenja z Vatikanom.
Kak dale z kardinalom?
Bonn/Vatikan (B/SN). Bamž Franciskus je sej na swjatkownej njedźeli z jasnymi słowami přiměr w Ukrainje a měrliwe skónčenje wójny žadał. Hižo sobotu wječor je so wón próstwu přez widejoprezentaciju „wo inwaziji Ukrainy“ zwuraznił. Wón tematizowaše „wójnu mjez bratrami a wójnu mjez křesćanami“. Při tym wón zwurazni, zo chce z ukrainskimi zastojnikami wo móžnosći wopyta Ukrainy rěčeć. Tež katolscy biskopja žadachu sej w swjatkownych prědowanjach skónčenje wójny w Ukrainje.
Žiwjenje profetki hódnoćił
Vatikan (B/SN). Hłowa katolskeje cyrkwje je před tydźenjom 21 nowych kardinalow powołał, zo by jich kónc awgusta oficialnje na wosebitej zhromadźiznje, kotraž so konsistorium mjenuje, pomjenował. Nominowani pochadźeja ze wšěch kontinentow swěta. Tale šěroka zestawa je bamžej wosebje wažna, dokelž woli nětko 131 město dotalnych 116 kardinalow noweho bamža, naslědnika Franciskusa. Z rozsudom chce bamž decentralizaciji cyrkwje přinošować. Mjez nominowanymi njeje žana wosoba z Němskeje. Prěni raz je z Anthonyjom Poolom jedyn k najnišej socialnej woršće přisłušacy Indičan nominowany.
Wot Moskwy so dźělili
Kijew (B/SN). Vatikanski zamołwity za wonkowne naležnosće arcybiskop Paul Gallagher je njedawno Buča, małe to předměsto Kijewa, wopytał. „Dźensniši wopyt bě złe dožiwjenje. Budźe dołho trać tele rany hojić, wodaće namakać a na procesu wujednanja dźěłać“, praji wón powěsćowemu portalej Vatican News. W rozmołwje z komunalnymi politikarjemi w Lwiwje podšmórny wón, zo so Vatikan za teritorialnu integritu Ukrainy zasadźuje. Dale poskići vatikanski diplomat ukrainskemu wonkownemu ministrej Dmytrej Kulebje pomoc Swjateho stoła při jednanjach mjez Ukrainu a Ruskej.
Institut oficialnje wotewrjeny
Vatikan (B/SN). Pontifeks je přiwzał přeprošenje indigenych zjednoćenstwow w Kanadźe. Wot 24. do 30. julija wopyta wón města Edmonton, Quebec a Iqaluit. Jedna z přičinow jězby je, zo wočakuja zjednoćenstwa zamołwjenje bamža za skutkowanje katolskeje cyrkwje nastupajo njeskutki w Residential Schools w Kanadźe. W 19. a 20. lětstotku su indigenym dźěćom wótcowsku kulturu rubili. Dźěći su čwělowali a znjewužiwali. Nošerjo zarjadnistwow běchu zwjetša cyrkwje. Na wopyće wjacorych indigenych delegacijow kónc měrca w Romje je bamž hižo wo wodaće prosył, ale zjawnje w Kanadźe njeje so hišće zamołwił, štož potrjecheni wočakuja.
Wosady patriarchat wopušćili
Vatikan (B/S). K dnjej maćerjow je bamž Franciskus zasłužby tutych wysoko hódnoćił a sej njedźelu po připołdnišim modlenju na Pětrowym naměsće přiklesk za nich wuprosył. „Myslimy połni lubosće a přichilnosće na swoje maćerje. Myslimy tež na maćerje, kotrež wjace na zemi njepřebywaja, ale nas z njebjes podpěraja.“ Dźeń maćerjow swjeća stajnje na 2. mejskej njedźeli we wjace hač 40 krajach. Ameriska metodistka Ann Jarvis běše so 12. meje 1907 prěni raz wo wopomnjensku Božu mšu za swoju zemrětu mać starała, kotraž bě zwjazana z „Memorial Mother’s Day Meeting“.
Nabožina tež w politice wažna
Vatikan (B/SN). „Česću sej žurnalistow, kotřiž so wosobinsce za nowinarsku swobodu wopruja,“ praji bamž Franciskus na njedźelnym modlenju na Pětrowym naměsće. Wón pokaza na mjezynarodny dźeń nowinarskeje swobody 3. meje, na kotruž na swěće hižo 20 lět spominaja. Minjene lěto bu 47 žurnalistow morjenych a stotki buchu, swoje dźěło wukonjejo, zajeći. Za wobydlerjow Mariupola, kotřiž su sej wójnskeho stracha dla do wocloweho zawoda wućekli, žada sej bamž móžnosć wućeka z města. „Ćerpju a płakam, hdyž na ukrainski lud, wosebje na dźěći a słabych, myslu. Smy swědkojo makaberneho wospjetowanja surowosće čłowjestwa. Njedajmy so wot spirale brónjenja sobu storhnyć“, bamž na kóncu paćerjow apelowaše.
Wosebje ludnosć ćerpi
Jerusalem (B/SN). Po dwěmaj lětomaj přestawki swjećachu 24. apryla zaso ortodoksne jutry w swjatym kraju. Israelska policija pak postaji w starym měsće Jerusalema, wosebje w Cyrkwi Božeho rowa, krućiše přistupne wobmjezowanja hač samo za čas koronapandemije. Město dotalnych 10 000 wobdźělnikow, smědźeše so jenož 4 000 ludźi na centralnych swjatočnosćach wobdźělić. Wo wjele mjenje putnikow wobdźěli so z Ukrainy a Ruskeje, za to wjace koptiskich křesćanow z Egyptowskeje. Wjeršk ortodoksnych jutrow, kotrež so po starym Julianskim kalendrje lětsa tydźeń po jutrach w zapadnych cyrkwjach woswjeća, bě jutrownu sobotu wječor prastara liturgija „Swjateje swěcy“.
Žiwa ekumena


text:
Za nowe twarske ležownosće měli dobru argumentaciju zdźěłać
Pančicy-Kukow (SN/MWj). Hižo dlěši čas zaběra so zarjadniski zwjazk Při Klóšterskej wodźe z dalšej změnu plana wužiwanja ležownosćow. Změnić dyrbi so plan mjez druhim tohodla, dokelž chce na přikład gmejna Pančicy-Kukow mjez tankownju a Srjedźnym pućom płoninu zapisać dać, na kotrejž móhli nowe jednoswójbne domy nastać. Tak jednore, kaž so to na prěni pohlad być zda, pak to njeje. To zhonichu zastupjerjo pjeć sobustawskich gmejnow zarjadniskeho zwjazka na swojim zašłym posedźenju wot krajinoweho planowarja Ernsta Pansy. Wón rozłoži, zo stej regionalny planowanski zwjazk a krajna direkcija napominałoj hišće raz wo tym rozmyslować, kak měli so nowotwarske ležownosće přichodnje wuwiwać. Po słowach Pansy budu nowe twarske płoniny jenož potom dowolene, hdyž wone swójskemu wuwiću jednotliwych wsow słuža. Při tym dyrbi dopokazane być, zo su tajke nowe płoniny trěbne. A bjez dopokaza njehodźi so tež žana změna plana wužiwanja ležownosćow dowolić, rjekny krajinowy planowar.


text:
Tež lětsa je Serbski gymnazij Budyšin (SGB) na spočatku šulskeho lěta zaso sportowe wubědźowanje přewjedł: Šulerjo 5. do 10. lětnika zwěsćichu swojich najlěpšich w atletiskim štyriboju. Z wulkim předskokom doby šuler 10. lětnika Elias Kummer ze 446 dypkami před Jarekom Schadu z rjadownje 5-3 z 348 dypkami a Cajusom Wićazom ze 7. lětnika z 325 dypkami.
Sakski šulski sportowy dźeń wotmě Budyski Serbski gymnazij w swójskej sportowej hali, a to z nowumom atletiskeho štyriboja. Šulerjo sekundarneho schodźenka I wubědźowachu so w storkanju medicinskeho bula, w trojoskoku, w seklowym běhu a w ćahanju na žerdź.
Jako prěni běchu šulerjo 5. a 6. lětnika na rjedźe. Hnydom štyrjo zaměstnichu so na kóncu w top-dźesać SGB (hlej přehlad). Aktiwny kopar Budissy Budyšin Jarek Schade z rjadownje 5-3 docpě w seklowym běhu z 11,6 sekundami wurjadne 115 dypkow. W šulskim sporće wotpowěduje 64 dypkow znamce jedyn. Jarek je tež talentowany lochkoatlet a běha z nanom hižo dźesaćkilometrowske čary. Njedawno zmištrowa wón tysacmetrowski běh na šulskej ležownosći w grandioznych 3:17 min. Tež to wotpowěduje jedynce w 10. lětniku.


text:
Radźićeljo dohlad do kooperacije dźěłarničkow dóstali
Njebjelčicy (JK/SN). Wotnajenske zrěčenje mjez Njebjelčanskej gmejnu a Kamjenskej kubłanskej towaršnosću KaBi wo wužiwanju socialneje dźěłarnje w Njebjelčicach hač do kónca lěta podlěša. To su gmejnscy radźićeljo na swojim zašłym posedźenju wobzamknyli. Tam hižo dlěši čas wuspěšnje azyl pytacych do towaršnosće integruja, sposrědkujo jim prěnje kroki do dźěłoweho swěta w móžnej nowej domiznje. Po wopyće sakskeje ministerki za runostajenje a integraciju Petry Köpping (SPD) lětsa w meji matej KaBi a gmejna woprawnjenu nadźiju, zo dobre dźěło w socialnej dźěłarni tež klětu dale powjedu. Wosebje gmejna liči z tym, zo ministerka swoju slubjenu podpěru zwoprawdźi a socialne dźěło w gmejnje dale póńdźe. Za image gmejny by tale integraciska móžnosć była składnosć, dale dźěłać a slědy zawostajić tež w dźěle na socialnym polu, tež hdyž jenož wonkowne wuměnjenja za to stworja.