text:
Vatikan/Hannover (B/SN). Delegacija zastupjerjow Lutherskeho swětoweho zwjazka (LWB) je so 4. junija na priwatnej awdiency z bamžom Franciskusom zetkała. Zwjeseliła je jeho wuměna myslow, kak hodźi so duch reformaciskeho jubileja dale njesć, rozłoži nawoda delegacije a předsyda Němskeho narodneho komiteja LWB, Schwerinski krajny biskop Gerhard Ulrich, w Hannoveru. „Dźeržimy so zhromadźenstwa a chcemy jako lutheranojo k tomu přinošować.“ W Romje wotměchu so dalše rozmołwy z kurijowym kardinalom, z prezidentom bamžowskeje rady k spěchowanju jednoty křesćanow a z prefektom kongregacije wěry.
Móža so z Alexu modlić
Vatikan (B/SN). Bamž Franciskus je pomjenowanje 14 nowych kardinalow připowědźił. Woni maja wotbłyšćować „uniwersalitu cyrkwje“, rjekny swjaty wótc. Mjez druhim dóstanjetaj patriarch Louis Raphael I. Sako z Bagdada a arcybiskop Joseph Coutts z Pakistana 29. junija purpur kardinala. Kandidat z němskorěčneho ruma tónkróć žadyn pódla njeje.
Za mjezynabožinsku wučbu
Erfurt (B/SN). Durinska krajna frakcija CDU je mjezynabožinsku wučbu zakitowała. Předmjet ewangelskim kaž tež katolskim šulerjam zhromadnje podawać móže pedagogisce płódne być, rjekny nabožinsko-politiska rěčnica frakcije Gudrun Holbe. To pak njesměło k tomu wjesć, zo so stat ze swojeje zamołwitosće wuwinje, poskićeć na konfesiju wjazanu wučbu nabožiny.
Sadźby Hartza IV hinak wobličić
Lipsk (B/SN). Pod třěchu noweho wosadneho swójbneho centra (GEZ) chcedźa zamołwići diakoniske skutkowanje Lipsk-Lindenau-Plagwitz zjednoćić a na potrjeby ludźi znowa wusměrić. Na to skedźbnja Ewangelska młodźina Sakskeje w swojim Newsletteru. Cyrkej ma zaso městnosć być, hdźež su zetkanja móžne. Axel Zimmermann koordinuje dźěło hłownohamtskich a čestnohamtskich kaž tež dźěło z druhimi iniciatiwami w měšćanskim dźělu a wuwiwa hromadźe z teamom GEZ nowe ideje a konkretne plany.
Mało měšniskich swjećiznow
Bonn (B/SN). Ličba měšniskich swjećiznow wostanje po naprašowanju katolskeje powěsćernje dale mała. Lětsa stanje so po cyłej Němskej 61 młodych muži z diecezanskim měšnikom. Loni bě jich 74, najmjenje měšniskich swjećiznow bě dotal w lěće 2015 z jenož 58 swjećiznami.
Rozmołwy połne respekta
Lipsk (B/SN). Předsydstwo ewangelskeho cyrkwinskeho wobłuka Lipsk je zarjadowało nowe klawsurne posedźenje na temu „Dźěło w nowych cyrkwinskich dźělach“. To zdźěli superintendentura Lipsk. Při tym su sej situaciju w Lipsku z planowanymi twarskimi předewzaćemi wuwědomili a zhromadnje rozjimali ćežišćowe pola cyrkwinskeho jednanja. Při tym dźěše wo dalše kročele we wuhotowanju duchowneho a socialneho kaž tež kubłanskeho zastaranja w přichodnych lětach.
Suma pjenjez dawno njedosaha
Brüssel (B/SN). Za wopory konflikta w Syriskej su na Brüsselskej konferency darićelow zwěsćili, zo zezběrachu za běžne lěto 4,4 miliardy dolarow. To pak je wjele mjenje, hač bě so Europska unija nadźijała. Němska je najwjetši dźěl pjenjez připrajiła a chce za 2018 a za slědowace lěta miliardu k tomu přewostajić. Zwjazk njeknježerstwowych organizacijow kritizuje: „Tale konferenca njeje ani docpěła, zo by tym milionam potrěbnych Syričanow wotpowědna pomoc k dispoziciji była.“
Žane biblije přez internet
Mnichow (B/SN). Kardinal Mnichowa Reinhard Marx wobzamknjenje bayerskeho kabineta nastupajo připrawjenje křižow w słužbnych twarjenjach swobodneho stata kritizuje. Wumjetuje ministerskemu prezidentej Markusej Söderej (CSU) „pačenje, njeměr, konfrontaciju“, kotrež je wón zbudźił. Hdyž wobhladujemy křiž jenož jako kulturny symbol, njejsmy naležnosć zrozumili“, praji předsyda biskopskeje konferency nowinje Süddeutsche Zeitung. „Statej pak njepřisteji wujasnić, što křiž woznamjenja.“
Nadźijeja so pomocy Vatikana
Moskwa/Rom (B/SN). Rusko-ortodokski patriarch Kyril I. chce z bamžom Franciskom w Syriskej za měr wabić. Moskowski nawoda cyrkwje je z bamžom telefonował, zo by wo iniciatiwach z nim rěčał. Wón wjedźe „měrwuskutkowacy dialog“ bjez politiskich zajimow, rjekny Kyril. Z konsultacijemi chcetaj bamž a patriarch pokročować, zo by so połoženje wobwliwowało.
Přećiwo testej samodruhich
Berlin (B/SN). Wjacore katolske zwjazki – mjez nimi Socialna słužba katolskich žonow a Němski zwjazk Carity – su planowane rozšěrjenje profylaktiskeho přepytowanja samodruhich krejneho testa dla kritizowali. Po jich měnjenju je tajka kročel pokiw na to, „zo njejsu zbrašene dźěći w našej towaršnosći přiběrajcy witane“. Z krejnym testom hodźa so genetiske defekty hižo wot 9. tydźenja samodruhosće zwěsćić.
Podpěra ewangelskej cyrkwi
Berlin (B/SN). Ewangelska cyrkej Berlin-Braniborska-šleska Hornja Łužica zasadźuje so za wjace hodźin nabožinskeje wučby. Wona namołwja krajnu cyrkej w Berlinje, Braniborskej a Sakskej, „spěchować židowsku, křesćansku a muslimsku nabožinu, zo by so dialog w šuli na tutu temu zawjedł a dale pěstował“.
Towaršnosć LEO w kritice
Magdeburg (B/SN). W zwisku ze znowa w kritice stejacym towarstwom za žiwjensku orientaciju (LEO) w SakskoAnhaltskej wujasnja Ewangelska cyrkej Srjedźoněmskeje (EKM), zo njejedna so na posedźenjach wo poskitk cyrkwinskeho razu. Towarstwo steji w kritice, dokelž poskićuje seminary k wuhojenju homoseksualnych, zdźěli Zwjazk lesbow a homoseksualnych (LSVD) Saksko-Anhaltskeje. Před štyrjomi lětami su zwjazkej LEO nastajenja k homoseksualiće dla zjawne spěchowanje šmórnyli. Předsyda LEO, farar Bernhard Ritter, bě wuspěšnje přećiwo tomu skoržił, tak zo je LEO nětko zaso jako swobodny nošer Pomocy dźěćom a młodostnym we wokrjesu Mansfeld-Južny Harz připóznaty.
EU chce deeskalaciju
Bonn/Trier (B/SN). Nowe diagnostiske móžnosće do poroda móža žony a poriki pod wulki ćišć stajić, pisataj předsyda rady EKD Heinrich Bedford Strohm a předsyda katolskeje Biskopskeje konferency, kardinal Reinhard Marx w předsłowje zhromadneho zešiwka „Woche für das Leben“. Akciski tydźeń (14. do 21. apryla) ewangelskeje a katolskeje cyrkwje w Němskej za potrjebu škita čłowjeskeho žiwjenja rozestaješe so lětsa kritisce z prenatalnej diagnostiku. Zdźěla namakaja so starši w towaršnostnej mentaliće, zo chore a kipre narodźene dźěćo „dźensa“ hižo trěbne njeje. Cyrkwi datej staršim zmužitosć, přijimać dźěćo bjez wobmjezowanja, a poskićitej jim móžnosće podpěry, poradźowanja a přewodźenja.
Kardinal Beran pochowany
Vatikan (B/SN). Bamž Franciskus namołwja křesćanow k zmužitosći do duchowneho žiwjenja. W tydźenja wozjewjenym 48stronskim pismje jedna so wo praktisku směrnicu za dobre křesćanske žiwjenje w modernym swěće konsuma a wulkeje spěšnosće. W nim wabi za „swjatosć srjedźneje woršty“. Kóždy móhł z Božej pomocu swjaty być: hač měšnik abo dźěłaćer, staršej abo mandźelskaj, rjadnicy abo politikarjo. K orientaciji doporuča bamž prědowanje Jězusa na horje: „Štož sće najmjeńšemu z mojich bratrow činili, to sće mi sčinili.“
Přećiwo jałmožnam AfD
Halle/Saale (B/SN). Diakonija Srjedźoněmska je cyrkwinske zarjadnišća před tym warnowała, brać jałmožny wot AfD. Nochcemy měć pjenjezy wot tuteje strony, „hdyž wona spyta, naš nadawk přeměnić, křesćansku lubosć hinak definować a hranicy ćahać při darowanju druhemu“, rjekny Christoph Stolte, předsyda předsydstwa. To so na přikład stawa, hdyž smědźa so pjenjezy jeničce za potrěbnych Němcow wužiwać. „Potom wona hižo njesłuži wšitkim potrěbnym.“
Nalětnje rjedźenje za dušu
Wermsdorf (B/SN). Na koncerće spěwneho cyłka „Chór swětła spěwa chórale Bacha“ we Wermsdofskej cyrkwi su wjace hač 400 eurow za powšitkownowužitnu organizaciju Christoffelowa misija slepych zběrali. Z nimi ma so klinika w Indiskej sobu natwarić. Chór nasta před dźewjeć lětami z cyrkwinskich chórow regiona a ma mjeztym 40 spěwarjow. Nawodnica je kantorka a cyrkwinska hudźbnica Sigrid Schiel. Tradicija spěwarjow je, jónu w lěće přeprosyć na beneficny koncert na dobro Christoffeloweje misije.
Zakoń online


c: text/html

text: Po wójnje namakachu mnozy młodźi Serbja dźěłowe městno w Rumburku, Jiříkovje, Šluknovje a wosebje we Varnsdorfje/Warnoćicach. Tam so woni hižo wot meje 1946 prawidłownje pod nawodom Pawoła Kmjeća w hotelu Stalingrad w centrumje města schadźowachu. W pozdźišo zwottorhanym hotelu załožichu 22. wulkeho róžka 1947 Domowinsku skupinu města. Za předsydu wuzwolichu Bjarnata Rachela, za městopředsydu Pawoła Kmjeća, za zapisowarku Hanu Kowcec a za jeje zastupjerku Moniku Justec. Na tehdyšej Stalinovej (dźensa Národní) dóstachu Serbja swójski dom. W pjeć měšćanskich dźělach přeprošachu dowěrnicy na zarjadowanja. Čłon skupiny, pater Michał Rab, je ze Serbami hač do februara 1948 (po tym bu wot komunistow nachwilnje zajaty) prawidłownje kemše swjećił, organizowaše tež putnikowanje. Serbscy dźěłaćerjo mějachu koparske mustwo, hrajachu přećiwo čěskim mustwam, ale zetkachu so tež z juhosłowjanskim mustwom dźěłaćerjow a nastupichu wjackróć přećiwo wubrance serbskich studentow/šulerjow. Skupina Warnoćicy měješe měšany chór, dźiwadłowu kaž tež rejwansku skupinu.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kolyjne odyjścia ze Ruchu stajōm sie faktym. Bartłomiej Wdowik i Marek mandla odłażōm ze Ruchu.
Wdowik we Ruchu zagrŏł 20 szpilów, dzisiŏj klub poinformowŏł, że niy przedłuży umowy kiero wygasŏ 30 czyrwcŏ tego roku. Bartek bydzie grŏł we prziszłym syzonie we barwach Odry Opole. Dziynkujymy za gra do Ruchu i życymy powodzyniŏ we dalszyj karierze!
Dyryktor szportowy – Marek Mandla – słożōł dzisiŏj dymisjŏ na rynce prezesa Jana Chrapka. Dymisjŏ łostała przijyntŏ.
Kybice Ruchu głośno domŏgajōm sie jesce jednyj dymisji, prezesa Chrapka.
własne / ruchchorzow.com.pl / foto: Dariusz Grabiński


text:
Na proze do noweho lěta je zwjazkowy wolejbulowy ligist Drježdźanski SC na swojich internetnych stronach tři krótke interviewy z hrajerkami Sinu Stöckmann, Maju Storck a Jennifer Janiska wozjewił. Za sportowe strony Serbskich Nowin je David Matik někotre zajimawe wotmołwy trójki hromadu zestajał.
Nadběhowarka Sina Stöckmann je rodźena Drježdźanjanka a započa loni pola profijow hrać. Wona je sej tři prašenja wupytała, na kotrež tule wotmołwja.
Kotry film w hodownym času hladaće?
S. Stöckmann: To je pola nas wězo, znajmjeńša jónu „Tři worješki za popjelawku“. To je mjenujcy film, kotryž su w Moritzburgu wjerćeli. Wón dyrbi přeco w tym času być.
Kotre nazhonjenja sće w lěće 2021 zběrała?
S. Stöckmann: Mějach prěni raz zranjenje, kotrehož dla sym woprawdźe dlěši čas wupadnyła. Nawuknych sćerpliwa ze sobu być abo lěpje prajene na kóždy pad sćerpliwišo ze sobu wobchadźeć (so směje), sej chwile brać a so nad tym zwjeselić, štož hižo zaso dźe.
Kotry wulět je na Was najbóle skutkował?


text: Kamjenc (SN/MiR). Donětka su sej šulerjo serbskich a serbšćinu podawacych šulow wulećeli mjez druhim na pućowanskim dnju do Sakskeje Šwicy. Tuchwilu pak to móžno njeje. Sakski krajny zarjad za škit přirody LaNu pak poruča swójbam sej tam dojěć, wobkedźbujo wobmjezowanja korony dla. Wotnětka hač do 15. meje maja tam wosebitu akciju centruma Narodny park Sakska Šwica. Wona zestaja so z wubědźowanja wobrazow a powědančkow, kwisa kaž tež přewodnika za ekskursije. Kóždemu wobdźělnikej je přewostajene, kotry kamušk z małeho mozaika sej wubjerje abo hač kóždy poskitk wužije. Wobdźělnicy móža wobrazy zhotowić, sej powědančka wumyslić a na prašenja w kwisu wotmołwić. Přewodnik ekskursije w formje z wobrazami wuhotowaneho lista njeje jeničce dźěćom zajimawy, ale tež dorosćenym sobupućowacym a tuž zajimawa literatura wšitkim, kotřiž so za přirodu zajimuja.


text: Brězowka (AK/SN). Gmejna Dźěwin chce dźěło z dorostom w swojich wjesnych wohnjowych woborach skrućić. To podšmórny wjesnjanosta Helmut Krautz (SPD) na wčerawšim prěnim wuradźowanju tamnišeje gmejnskeje rady w nowym lěće w Brězowce. „W decembru na adwentničce Dźěwinskeje dźěćaceje wohnjoweje wobory móžachmy nowe jězdźidło VW T 5 přepodać. Wone słuži přichodnje jako podpěra wukubłanja a za jězby na wubědźowanja“, wón wuswětli. Financowali su awto z wulkeho dźěla z pawšale Swobodneho stata Sakskeje za skrućenje wjesneje kónčiny.


text:
Budyske nalěćo tysacy wopytowarjow do sprjewineho města wabiło
Budyšin (CS/SN). Wobydlerjo Budyšina a jich hosćo su dawno hižo na to čakali, zo móža na naměstach a hasach sprjewineho města zaso swjećić. 1018. Budyske nalěćo je kónc tydźenja tysacy ludźi do města přiwabiło. Prěni wulki wjeršk bě pjatk wustup kapały Jolly Jumper.
Na wšitkich třoch dnjach skićachu na třoch jewišćach wotměnjaty program. Hudźbna paleta sahaše wot metal přez rock a samba hač k šlagrej. Tež serbske akcenty njepobrachowachu. Tak je sobotu popołdnju rejwanska skupina Łužičanka ze wšelakimi poskićenjemi wšěch starobnych skupin wopytowarjow zawjeseliła. Mjez druhim pokazachu reju lutkow a Božich słónčkow. Dujerska kapała Horjany je tradicionalnje njedźelu na rańše piwko morawsku a serbsku dujersku hudźbu zahudźiła. Wčera popołdnju dožiwi předewšěm serbski publikum premjeru noweho pisaneho programa Smjerdźečanskeje rejwanskeje skupiny.


text:
Dzisioj zrobjymy mały ykspyrymynt - felietón z cyklu "Okiem regionalisty" (abo raczyj "Łokiym regiónalisty") bydzie tak richtich po ślónsku. Skónd tako zmiana?
A bo łostatnio coroz czyńscij nagrywómy audio-wersje roztómajtych tekstów na Wiara.pl. Godo sie, że ludzie już trocha doś majóm gafcynio sie w ykrany kómputerów i kómórek, że łoszczyndzajóm łoczy, że wolóm podcasty. Beztóż i u nos tak trocha testujymy, jak to bydzie. No a jak sie pisze ło Ślónsku, a w dóma (a i tyż w robocie) w sumie godo ino po ślónsku, to trocha gupio by potym bóło udować i nagrywać ślónski felietón literackóm polszczyznóm.
Nagrywóm te wsziskie moje audioki (audioki! Widzicie, zaś mómy nowe, ślónskie słowo! Tak jak "tekilok". Bo łostatnio jedyn kibic GKS-u Tychy, jak usłyszoł, że mo u nich grać jedyn chop z Meksyku, ryknół w szoku: - Co? Tekilok?!). Nale nazot do felietónu...
Nagrywóm te wsziskie moje audioki we studiu Radia eM, z kierym Wiara.pl sónsiaduje. Ale jak sie tak pómyśla ło radiu i ło ślónskości, to pjyrsze co prziłazi mi do gowy, to... Radio Katowice. Czymu akurat te?
W dóma, za bajtla, tak po prowdzie Radio Katowice leciało durch. To samo u babki na Bogucicach (jedne z moich pjyrszych spómniyń jes takie, że siedza w babcynyj kuchni na ryczce, kocica Kiti skoko po byfyju, a na wjyrchu, nad lodówóm, leci Radio Katowice).
Terozki, za kożdym razym, jak ida do Biblioteki Ślónskij, mijóm ich siedziba. Karlik z Kocyndra wito mie ze swoij ławeczki i przipómino ło dwóch filarach ślónskości - berach i bojkach. Downo, downo tymu napisoł przeca tako kniga, kiero - wto wjy - może jes nawet nojwiynkszym ślónksim bestselerym w dziejach, a dzisioj trefiła na jego pómnik.
Bojki móm rad - skuli tego prowadza przeca Bojkobloga. Ale bery, abo inaczyj wice, trocha nóm sie łostatnio tracóm. Chocioż, wto wjy, może, internetowy mym to tyż wic?
Nale zaś móm te szczyńscie trefić łod czasu w Radiu eM Jerzego Ciurloka - a to przeca łón, w latach łosiymdziesióntych, zasłynół w Radiu Katowice jako Ecik z Masztalskich - wicman nad wicmany.
Ale idymy dalij - Dezember Palast, plac Syjmu Ślónskigo, w kóńcu cmyntorz na Francuskij. Jak ino - w dródze do Ślónskij - zbliżóm sie do łogrodzynio cmyntorza, pjyrsze co widza, to grób Feliksa Netza. Miszcza radiowych felietónów ymitowanych (no kaj? kaj???) - w Radiu Katowice.
Terozki, jak sie tak czasym siedza w studiu Radia eM, i pod czujnym uchym i łokiym Michała Michnika nagrywóm akurat co ło knigach abo filmach, to w gowie tak choby słysza Netzowy głos. A potym kómbinuja: jakby to tyn chop pedzioł, nagroł, przeczytoł...
Jo takigo głosu niy móm. Dykcji tyż pewnie nigdy mieć niy byda - nale przinajmij trocha żech tyj magii radiowości już posmakowoł. A w życiu by mi to do gowy niy prziszło, jak za bajtla, we wakacje (ze siorkóm, abo z kuzynkami), na tyskim łosiedlu H, samymu nagrywało sie roztómajte wice na kasety magnetofónowe, bo udowali my... "Radiowy Klub Masztalskigo".
Ha! To bóły czasy...
*
Felieton z cyklu "Okiem regionalisty"


text:
Zetkanje ze chocebuzkemu gornym soltara knez Kelcha
Zetkanje ze chocebuzkemu gornym soltara knez Kelcha jo bylo konstruktifne, smy hobradowali wo wjele wažne aktuelne dypki (tworenje, rěc, kultura). mamy nadźeju na pćichodne dobre dźělo wšyckemi institutiami a domowiny lužicy za naš serski lud a wšycke co how žiwy su.
Wutrobny džak hišći raz za pčeprošenje do radnicu we choćebuzu a za poskićenje, ten městny dom wužiwać za posejźenjow serbskego sejma a gromadne dźělo we fachowych wuběrkow a na lětne pćewjenźone dźělowe rozgrono serskich gremijow a instuticijow.


text:
Ôbsztaluj przekłod
Ślōnsko godka widzōm niy ino wielge fyrmy, ale tyż lokalni gyszefciorze, dyrechtōry państwowych instytucyjōw i towarzistwa non-profit. Przistōń dō nich i ôstōń tajlōm rynesansu ślōnskij godki.
Narychtujymy dlo Ciebie przekłod:
- internetowyj zajty
- papiōrōw ryklamowych
- ôprogramōwanio
- zaproszyń i powinszowań
- menu
- insztrukcyjōw ôbsugi
- godki z filmōw
- ksiōnżek
- i kożdego inkszego projektu, ô kerym pomyślisz!
Dziynki naszym przekłodōm:
- bydziesz ôryginalny i barzij widoczny
- cylniesz w nowo skupina kliyntōw
- Ślōnzoki bydōm mieli Cie w zocy
- pōdziesz za nojnowszymi tryndami
- bydziesz tajlōm ôdrodzynio ślōnskij godki
Doradzymy Ci tyż, jako trza rychtować skuteczno ryklamowo kampanijo do ślōnskego kliynta. Poradzymy Ci tyż zrychtować prōmocyjo na fanpage „Ślōnski suchar na dzisiej”, kerymu przaje bezma 90 tauzynōw ludziōw na Facebooku.
Dej nōm znać, co Ci sie zdo. Skōntaktujymy sie wartko i dōmy Ci ôdpedzynie na wszyjske Twoje pytania.


text:
Sokoł Ralbicy/Hórki II
– Módro-běli Njeswačidło 2:3 (1:3)
Zestawa domjacych: Měškank – M. Matka (59. Bogusz), Kř. Matka, Zynda, Róbl, Rawš (32. Bejmak), Wałda, Šołta, Šmit, Kobalc (73. Šěn), Bejma
Kak je druhe mustwo Sokoła Ralbicy/Hórki hru přěhrało, wone same tak prawje njewě. Z Bosćijom Bejmu, Antoniusom Wałdu, Křesćanom Matku a Křesćanom Bejmakom wupomhachu hnydom štyrjo potencielni koparjo prěnjeho zastupnistwa Sokoła. Zažne nawjedowanje Módro-běłych w 15. min. hosćom jara tyješe. Woni stupichu so hłuboko do swójskeho pola a spytachu přez kontery wuspěch žnjeć. Tale taktika so tež połnje wudani. Po poł hodźinje foulowaše sokołski kapitan Heiko Zynda hóstneho nadběhowarja w šěsnatce, štož wjedźeše k jědnatce. Denis Meier ju wěsće přetwori a hižo steješe 0:2. Sokoł pak dale wojowaše a docpě hnydom na to přez Matku 1:2. Při tym so Tomaš Rawš njezbožownje zrani. Za njeho zaskoči hižo mjenowany Bejmak, kiž postara so wo sylne nadběhi na Njeswačanske wrota. Faktisce z wothwizdanjom pak ležeše bul znowa w Měškankowej klětce, a hosćo dźěchu z wěstym předskokom 1:3 do kabiny.


text:
Lětuša bičwolejbulowa tura Radija Satkula je so 2. julija zahajiła. Hač do kónca awgusta hišće so mustwa na potom dohromady dźewjeć stacijach wubědźuja. W małej seriji tu jednotliwe hrajnišća předstajamy.
Miłoćicy (SN/pdź). W Budyskej Sprjewinej kupjeli wubědźowaše so minjenu póndźelu zaso 16 mustwow w bičwolejbulu. Běše to poslednja stacija Satkula-bičtury do wulkeho finala w Miłoćicach. Přesadźił je so na kóncu cyłk Škit Budyšin, bjezdwěla jedyn z faworitow na cyłkowne dobyće. Dołhož so bičwolejbulowa tura Radija Satkula po Łužicy wotměwa, zarjaduja jeje finalne wubědźowanje w Miłočanskej Bobkec jěchanskej hali. Tam wubědźuje so stajnje 20 mustwow na dwěmaj hrajnišćom wo pokal młodeje žołmy Satkula.


text:
Jan Šěca
Jan Šěca (němsce Johannes Schütze, pseudonym Jan Šur; * 2. nowembra 1883 w Rachlowje, † 8. julija 1949 w Budyšinje) bě serbski wučer, ludowy spisowaćel a přełožowar.
ŽiwjenjeWobdźěłać
Narodźi so jako prěnje dźěćo Rachlowskeho wučerja a přirodospytnika Korle Bohuwěra Šěcy a jeho žony Anny Emilije rodź. Albertec a wopytowaše wot 1898 do 1904 Krajnostawski wučerski seminar w Budyšinje. Potom bě najprjedy wjesny wučer na Sokolcy a pozdźišo wučer a kantor w Bukecach a Malešecach. Za čas nacionalsocialistiskeho knjejstwa bě wot 1934 do 1945 mały překupc w Pěrnje.
Po Druhej swětowej wójnje zastupi znowa do šulskeje słužby a wučerješe wot 1945 do 1947 w Bošecach. 1947 so na wuměnk poda a do ródneho Rachlowa pod Čornobohom přesydli.
SkutkowanjeWobdźěłać
Šěca bě jedyn z hłownych zastupjerjow serbsko-słowjenskeje wzajomnosće za čas Weimarskeje republiki. 1928 wozjewi pućowansku reportažu Nazaj, nazaj, v planinski raj (Serbske Nowiny 213–223/1928, přiłoha), w kotrejž wustupi mjez druhim přećiwo germanizaciji. Serbam předstaji klasiskeho słowjenskeho basnika Prešerena a přełožowaše do serbšćiny powědančka Franca Ksavera Meška a episku baseń Rudolfa Baumbacha Zlatorog. Alpska baja. (Budyšin 1931), kotraž wobspěwa słowjenske horiny wokoło Triglava, jich přiroda a ludnosć. Jako wuměnkar dźěłaše wot 1947 w nadawku Domowiny na němsko-serbskim słowniku, kotryž hižo njedokónči.
W lěće 1920 bě Jan Šěca mjez załožerjemi Serbskeho sokołskeho zwjazka a hižo wot 1912 z čłonom Maćicy Serbskeje.
ŽórłoWobdźěłać
- Jurij Młynk: Šěca, Jan. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 535


text: Ze Žylowa/Sielow. Pěś lět zdrjajo a na kóńcu wuzdrjała jo ideja, teren wokoło cerkwje teje jsy pśegótowaś. Něco dejało se změniś za młodu a staršu generaciju. Doreen Kobeltowa, wósadna pedagogowka a cłonk wósadneje rady, jo ten projekt pśewóźowała až do swětocnego pśepódaśa. Wóna se spomnjejo: „Někak som była njespokojom, až na gruntach wokoło Bóžego domu su jano byli te drogi ku tym tśim zachodam cerkwje, pón hyšći stojak za kólasa a kólnja. Tak rědne teke njejsu te konifery byli. Toś som se rozglědowała, w Chóśebuzu a wokolinje, kak tam wuglěda.“ Wšake inspiracije jo na taki part dostała, a jo teke kśěła wěźeś wót źiśi w nabóžninskej wucbje (Christenlehre), co se jim spódoba. Faraŕka Katharina Köhlerowa jo hyšći kontaktěrowała Mat-thiasa Oswalda Sauera we Würzburgu, kótaryž twari wětše grajne rědy. Nastał jo plan z modelom, źož domy w bomach su byli pśedwiźone, ławki a městno za grilowanje a wogeń. Teke na naturu su glědali, městna su nastali, źož ptaški mógu swójo gnězdko twariś a hotel za insektow.


text:
We niydzielne połednie zagrŏmy szpil ostatnij raji eWinner II ligi. Do Chorzowa przijedzie ekipa Hutnika Kraków.
Hutnik już jest pewny, że slatuje ze ligi ale niy idzie im odebrać ambicji, bez kero wygrali szpil ze Ruchem u sia. Umiejyntności to jedne, ale jak jest ambicjo to idzie poradzic sie ze kŏżdym, a dodatkowo na nich niy ma żŏdnyj presji.
Co inkszego Ruch, kery niy wygrŏł już ode 6 szpilów (ostatni rŏz ze Stalą wygrali my 2:1) i na 5 ostatnich szpilów szczelili my 1 tor. Presja utrzimania trzeciego placu we lidze i spokojnyj gowy na baraże jest we klubie priorytetowo i wszistko pozostaje we nogach nŏszych fusbalorzy.
Telewizja pokoże szpil o 6 plac (Stal Rzeszów – Lech II Poznań) wiync wsziscy, co niy mogom przijść na szpil na Cicho 6 bydom mogli śledzić nŏsz Ślōnski LIVE.
Piyrwszy gizdek mo być o 12:30, a my zacznymy szkryflać już kole 11:40 i znŏjdziecie nŏs tukej: Ślōnski LIVE: Ruch – Hutnik.
Zapraszōmy do nŏs!
własne


text:
Paris/Lourdes (B/SN). Předsyda Francoskeje biskopskeje konferency Eric de Moulins-Beaufort je institucionalnu zamołwitosć cyrkwje za seksualne znjewužiwanje małolětnych na nazymskej konferency w Lourdesu přiznał a „systemisku dimensiju w globalnym konteksće“ wuzběhnył. Wosebita studija je wot lěta 1950 něhdźe 216 000 woporow wumocowanja přez měšnikow a rjadnikow wujewiła. W tym zwisku bu hač do 3 200 potencielnych skućićelow zwěsćenych. Hdyž do statistiki tež lajkow a sobudźěłaćerjow w cyrkwinskich zarjadnišćach, šulach, wosadach a katechezach zapřijimaja, trochuje studija samo 330 000 woporow znjewužiwanja.
Wjace žónskich we Vatikanje


text:
Serbski sejm podpěruje serbskich křesćanow při zdźerženju a wuwiću jich wosebiteje situacije a jich rěčnych rumow w cyrkwinskich wosadach při planowanych sturkturnych reformach
Na próstwu serbskich wosadnych z Hodźija wobroći so Serbski sejm na wjednistwo Ewangelskeje krajneje cyrkwje Sakskeje. W lisće na zastupjerja krajneho biskopa, wyšeho krajneho cyrkwinskeho radu dr. Thila Daniela, synodalneho prezidenta Otto Guseho a prezidenta zarjada krajneje cyrkwje Hansa-Petera Vollbacha prosy Hajko Kozel, rěčnik sejmoweho wuběrka „Wustawa/prawo“ wo to, zo bychu so při prócowanjach wo strukturne reformy w Sakskej krajnej cyrkwi wosebite potrjeby ewangelskich Serbow a serbskich cyrkwinskich wosadow wšostronsce wobkedźbowali.
„Jara so starosćimy, słyšimy-li wo straše, zo by přez nastawace wjetše struktury, sahace přez serbski sydlenski rum a přeměsćejo wažne rozsudy z dodalnych wosadow w nowych, hišće sylnišo němsce dominowanych strukturach chcyjo nochcyjo woteběrała relewanca serbskeho cyrkwinskeho žiwjenja, a zo bychu rewitalizaciske wuspěchi při wužiwanju serbskeje rěče w kemšach a we wosadym žiwjenju poslednich lět, kiž witamy, mócnje wohrožene byli“, tak Kozel.
Nimo toho dopomina so w lisće na připrajenja w serbskim zakonju krajneje cyrkwje, kiž so tam serbskim čłonam cyrkwinskich wosadow w serbskim sydlenskim rumje wo zachowanju swojich wosebitych cyrkwinskich naležnosćow dawaja kaž tež na „Cyrkwinski zakoń wo regionalnym zhromadnym dźěle cyrkwinskich wosadnych zwjazkow, cyrkwinskich wosadow, parochijow a poměrow sotrowskich cyrkwjow“, w kotrymž so žada wobkedźbowanje historiskich, krajinowych a socialnych rumow.
Na kóncu lista dopomina so na historisku zamołwitosć runje tež cyrkwjow za asimilatoriske a germanizatoriske procesy a z tym nětko tež za zdźerženje, wožiwjenje a zmócnjenje serbskeho cyrkwinskeho žiwjenja a prosy so wo zahajenje rozmołwow.
Zo by so za naležnosć dócpěła po móžnosći šeroka podpěraćelska baza rozmołwja so Serbski sejm z dalšimi akterami kaž ze Serbskim ewangelskim towarstwom, Serbskim wosadnym zwjazkom a Domowinu.


text:
Kwalitu šmrěkowych zdónkow na přirodne wašnje zachowaja
Hamor (CK/SN). Při Hamorskej milinarni woža tuchwilu šmrěkowe zdónki do wulkeje zemskeje wužłobiny, w kotrejž hewak procesowu wodu z milinarnje rjedźa. Na kóncu pušća telko wody do wužłobiny, doniž njeje wšo drjewo pod wodu. Póckowske (Putzkau) předewzaće Sachsen Timber International, kotrež je na zwičnjenje drjewa a hladanje lěsniskich rewěrow specializowane, ma hižo wot časa přewróta nazhonjenja z tutej formu składowanja drjewa. Ale kapacity we wubagrowanym haće pola Póckowow su mjeztym wučerpane.


text:
- Pippi Långstrump (po ślōnsku) - Astrid Lindgren + audiobook
- H. Buchner - Ciotka Flora
- Underground. Rebelia - František Kotleta
- H. Buchner - Hanyska
- Kanał Kłodnicki - nieznany świadek śląskich dziejów - Piotr Zdanowicz
- Niebieska walizka. Pożegnanie z Breslau - Marianne Wheelaghan
- Ciulandia - Henryk Waniek
- Reisememoiren – Adam Pe(j)ter Kubik
- H. Buchner - Dzieci Hanyski
- Mały Princ + audiobook - Antoine de Saint-Exupery
Mecynas ślōnskij gŏdki - szczegóły i donatorzy
Nasze książki w Google Books oraz Google Play
Bojki Fojermana - Stanisław Neblik
towar niedostępnydodaj do przechowalni
Opis
Zbiór 28 wierszowanych bajek Stanisława Neblika napisanych po śląsku.
Książka wydana w pełnym kolorze, bogato ilustrowana przez Szymona Porwoła.
Ksiōnżka „Bojki Fojermana” je to 28 roztomańtych wierszykōw po ślōnsku ze ôbrozkami dlo dziecek. Bojki te majōm namowiać dziecka do czytanio po ślōnsku, ale tyż jejich starzików a ôjcōw, coby czytali a bojali tym myńszym dzieckōm w tym naszym piyknym jynzyku ślōnskim.
Strony: 36 kolorowych stron
Oprawa: miękka
Stanisław Neblik "Fojerman" - ur. 1965 we Rybniku. Fojermōn na penzyji. Miłośnik ślōnskij godki a czeskigo trzikołowego Velorexa. Wydoł ksiōnżka "Do rymu po naszymu, abo ślōnski miszmasz" (2016). Wygroł w 2015 roku Ślōnski Diktand.
Autor internecowej "Giskany Fojermana" (www.fojerman.pl) a spōłautor "Dykcjōnorza Ślōnskij Godki" (www.dykcjonorz.eu). Człōnek DURŚ i SONŚ.
Opinie o produkcie (3)
Przociel
Ksiunżka 10/10 opus magnum nale pora rzecy trza barzij po Ślunsku napisać: wypisza ino kardynalne felery jynzykowe we jynyzku Ślunskim, wtore możno trefić, kej sie godo po Ślunsku, wtore som w ty ksiunżce: 1) że, jes iże po Ślunsku 2) przikład str. 7, łobsiadły całego, to po polsku, po Ślunsku jes łobsiadły cołkigo; 3) str. 7 aż mo być aże; 4) str. 7 chwilka - kwila sie godo po Ślunsku, chwilka jes po polsku; 5) str. 8, nas - nos 6) str. 9 łod dziecka - mo być łod bajtla; 7) str. 9 łod taty - mo być łod łojca; 8) str. 9 tukej akurat germanizm stety niestety - geltag sie godało, wypłata jes po polsku; 9) str. 9 już jes po polsku, po Ślunsku jes juzajś; 10) str. 10 i majom za wielko woga - mo być za srogo wogo, po Ślunsku wielki to srogi, wielki to je po polsku; 11) str. 10 szif utopić, utopić jes po polsku, po Ślunsku jes unorkać, a kogoś utoplać; Broń Boże jes po polsku, po Ślunsku Pon Buczku uchowej 12) str. 11 keby nie jo, to hned byś spod - spod jes po polsku, po Ślunsku mo być to hned byś ślecioł. Dalij str. 11, prosto na łep, prosto jes po polsku, po Ślunsku jes ślecioł derekt na łep/gowa, germanizm stety niestety; 13) str. 12, łoroz jes tyż wroz, sie im wszystko (po polsku) po Ślunsku wszyjsko pomotlało, a nie pomatlało - literowki; P. S. kej sie cosik robi, to sie robi do porzondku, to som kardynalne felery jynzykowe we Ślunskim, wierza, iże szło ino ło to, coby polskie bajtle tyż mogły to spochopić, abo iże szło ło rymowanki, nale wtynczos som to rymowanki polsko-ślunskie a nie Ślunskie...
Przociel
str. 12 chłopu mo być chopu, choćby mo być choby miecze, już mo być juzajś; str. 13 jes tyz gałynź u nos drzewo, nie ino strom, płacze mo być ślimto, str. 14 jes ok; str. 15 chorować jes po polsku, po Ślunsku jes zachornonć, łóżko polonizm, po Ślunsku jes lyże. str. 16 idealnie; str. 17 mysz łostrożno polonizm, po Ślunsku jes pozorno, łod dować pozór; głośne tompani, mo byc gośne, w Ślunskim bez Ł jak cowiek, gowa, wos zamias włos etc. str. 18 pies jes po polsku, po Ślunsku jes psiuk, abo blank mały to molik, głośno szeczko mo byc, juzajś feler, gośno, por. wyżej. str. 19 Boże drogi mo być, szacowny Pon Buczku str. 20 jes ok; str. 21 jes fenomenalno, richtik po Ślunsku; str. 22 teraz polonizm mo być tera abo terozki, chocby - choby str. 23 jes perferkcyjno
Przociel
str. 24 swietno str. 25 szmaterlocku nale to zalezne łod regionu brzmi smieszniej bez c. str. 28 ktoś polonizm mo być wtoś wciep str. 28 nadto bardzo wzruszająca. Idzie nom wszyskim ło to, coby Ślunski zrekonstrułować, odtworzyć :)) Wszyskigo nojlepszego życza :)


text:
Serbski sejm k sakskemu koaliciskemu zrěčenju
Serbski sejm reaguje optimistisce na dźensniše wozjewjenje koaliciskeho zrěčenja, widźi pak tež kritiske dypki:
„Wjeselimy so jara, zo su so z ewaluaciju serbskich kubłanskich poskitkow, z připóznaćom serbšćiny jako druheje cuzeje rěče nimo dalšeho serbskrěčneho kubłanja na maćernorěčnym niwowje a z eksplicitnym wobkedźbowanjom wosebitych potrjebow a zajmow Serbow při strukturnej změnje we Łužicy tři našich konkretnych žadanjow zapisali do koaliciskeho zrěčenja. Runje tak witamy wuprajeny poskitk k dialogej za wjace soburěčenja, sobuwuhotowanja a za wjace prawow samopostajowanja za serbski lud. To jara rady přiwzamy a budźemy spěšnje rozmołwu pytać z nowym knježerstwom kaž tež postorčić nutřkoserbsku diskusiju po puću ke kulturnej a kubłanskej awtonomiji našeho luda“, hódnoći Edith Pjenkowa, starobna prezidentka Serbskego sejma wotpowědne pasaže.
„Zo pak runje Sakska, kiž staja sej zaměr zwoprawdźić wjace demokratije a skrućenje prawniskeho stata, Domowinje zapowědźi prawo zwjazkow na skóržbu, je jara přesłapjace. Tu je Braniborska dale. Tuž Domowinje jako wažnej zastupnicy zajmow w Sakskej nadal njeje móžno, wuskoržić sej serbske kolektiwne a indiwidualne prawa, kiž chcemy jako ludowe zatupnistowo w přichodźe krok po kroku hišće wutwariś. Prawa, kiž njesměš sebi wuskoržić, žane prawa njejsu“, kritizuje Hajko Kozel, rěčnik sejmoweho wuběrka „wustawa/prawo“ a dodawa: „Tež, zo njeje so zapisała za serbsku wjes Miłoraz/Mühlrose tak kaž za Pödelwitz w Lipsćanskim rewěrje garantija wobstaća a zo je tuž KENIA-koalicija defacto pasiwnje zwólniwa, dopušćić wotbagrowanje dalšeho serbskego sydlenskeho ruma, njemóžemy akceptować a wótrje kritizěrujemy. Na zakładźe prawniskich ramikowych wuměnjenjow smy wšak tež bjez knježerstwoweho připrajenja pśeswědčeni, zo so tuta wjes brunicoweje jamy dla njezniči, a pśilubimy nadal našu podpěru tym, kiž chcedźa preč ćahnyć a tym, kiž chcedźa wostać.“


text:
Prawdziwo walka o awans zaczyno sie szpilem barażowym ze Radunią Stężyca! Szpil ode 17:45 na Cichyj 6, a do wszistkich co niy bydom mogli być zrobiymy Ślōnski LIVE szkryflany.
We syzonie zasadniczym, na jesieni, Ruch wygrŏł we Stężycy 2:1, a tory szczylali Michał Mokrzycki i Przemysław Szkatuła. Zaś na rywanżu, we Chorzowie lepszo bōła ekipa Raduni kero wygrała 1:0 po torze Kuby Lizakowskiego.
Dzisiej już wiemy, że ze klubu odlezie Michał Mokrzycki, kery przeniesie sie do Wisły Płock, ale „Mokry” sŏm godo, że mo tu jeszcze robota do wykonanio i niy odpuści do ostatnij minuty.
Radunia sie rychtuje ostro na tyn szpil. Po problymach dostała licencjo na gra we piyrwszyj lidze i idzie myśleć, że łatwo niy odpuści, a ze zadku wiedzom sami, że już roz na Cichyj 6 wygrali.
Szpil zapowiado sie ekstraklasowo bo syndziować bydzie Jarosław Przybył i we Chorzowie piyrwszy rŏz we historii bydzie używany system VAR.
Na tyn szpil niy obowiązujom karnety, a bilety (pora sztuk ostało) możecie kupić TUKEJ.
Fto niy bydzie móg być na szpilu, ani patrzeć we TVP Sport to bydzie móg śledzić naszo Ślōnsko relacja szkryflano, kero zacznymy kole 16:50, a znŏjdziecie jŏm tukej: Ślōnski LIVE: Ruch – Radunia.
WSZYSCY NA BARAŻ!!!!
własne


text:
Mój lubšy, pśed wšyknymi wěcami ja pšosym, aby se tebje derje šło a strowy był, rowno ako twójej dušy se derje źo. (3. Jan 2)
Kake lube žycenja! Take słowa wugroniju swójźbne abo dobre pśijaśele swójim lubym k narodninam, jubilejam abo drugim wósebnym góźbam. Luź by pak teke mógał se mysliś na rozžognowanje. Gaž něchten z familije pódajo se na dlejšu drogu abo samo śěgnjo pšec abo docełego spušćijo domownju a pśeśěgnjo do drugego kraja, pón wšykne jomu abo jej žyce derjeměśe, strowotu a Bóže žognowanje.
A pón su mě pśišli wše te boge wuběgańce z Ukrainy do mysli, ako se z łdzami rozžognuju wót swójich mužow, bratšow abo nanow. Kuždy wjacor wiźimy take wobraze w telewiziji. A smy kuždy wjacor znowa wuźěsone, až taku wójnu mamy w Europje a hyšći k tomu mjazy bratšojskimi słowjańskimi ludami. How se jaden diktator a wjelicaŕ a złosnik pśegrěšyjo nad drugim ludom. Ale take pódejśpjenje a namóc žednje njamatej žognowanje. Stawizny budu to pokazaś.
Kontekst našogo gronka jo ale teke góspódliwosć. Pór linkow dalej cytamy:


text:
Kerstin Nicolaus
Kerstin Nicolaus (* 8. februara 1961 w Kirchbergu) je sakska politikarka Křesćansko-demokratiskeje Unije Němskeje a wot lěta 1994 zapósłanča wólbneho wokrjesa 7 (Šwikawski kraj 1) w sakskim krajnym sejmje. Nimo toho je wona wot lěta 1990 wjesnanostka gmejny Hartmannsdorf, do 1994 hłownohamtska a wot toho čestnohamtska.
Nicolaus bu 2009 jako direktna kandidatka swojeje strony z 43,4 % hłosow wolena.
Wona je ewangelska, dźělena a mać dweju dźěsćow.
WotkazajWobdźěłać
- Oficielna webstrona
-
- Krótka biografija na webstronje krajneho sejma (němsce)


text:
Hromak a truskalcy, kórki a tomaty – płody za kupcow zrawja
Budyšin (SN/MiR). W Sćijecach/Ratarjecach na kromje Budyšina njesteji drjewjana chěžka na roli njedaloko jězdnje, kotraž wjedźe do Hodźija a Biskopic, hižo samotna. Zašłe dny su sobudźěłaćerjo Domanic ratarskeho předewzaća w Hózku na dosć wulkopłoninowych truskalcowych polach wokoło njeje dźěłać započeli a su hnojiwo do rjadkow sypali. „Truskalcy trjebaja podpěru“, rjekny na naprašowanje něhdyši mějićel firmy Michał Domanja, kiž bě ju z mandźelskej w lěće 2004 swojemu synej Matthiasej přepodał, „hnojili smy z wapnom, kotrež rostliny za wuwiće trjebaja; amoniakom, kotryž jim pozdźišo móc dawa a hnydom skutkowacym salpeterom.“ Štož pak pobrachuje, zo by skutkownosć přirodnje sucheho hnojiwa wulka była, je dešć, a tón ratarjam pobrachuje.


text:
Abchasko Kůnstytucyjo
Abchasko kůnstytucyjo – dokůmynta ze 26 listopada 1994 roku, zatwjyrdzůno bez władze Abchazyje 3 paźdźerńika 1999 roku. Dokůmynta ta je nowelizacyjům ustawy zasadńiczyj s 1925 roku prziwrůconyj 23 lipca 1992, jako uodwyt za dowańy Abchazyje gruźińskij kůnstytucyje ze 1921 roku.
Teroźńo kůnstytucyjo podowo Abchazyjo jako suwerynne państwo, proponujůnce atoli ukłod ze Gruzyjům na warůnkach federacyjnych (żodyn kraj ńy uznowo Abchazyjo we tym formaće). Kůnstytucyjo uostała napisano we abchaskij godce kero uodtyndy je uoficjalno we kraju. Kej stolica uokryślo śe mjasto Aҟәa (Suchůmi).
Biblijografijo[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- KONFLIKTY ZBROJNE NA OBSZARZE POSTRADZIECKIM. STAN OBECNY. PERSPEKTYWY UREGULOWANIA. KONSEKWENCJE, čyrwjec 2003
- Abchazja-problemy ze zajty "Stosunki międzynarodowe"


text:
Ličbu fakultow redukować
Choćebuz (dpa/SN/ch). Braniborska techniska uniwersita Choćebuz-Zły Komorow (BTU) chce ličbu swojich fakultow znižić. Z tuchwilnych wosom ma so šěsć nowych wutworić, zdźěli wysokošulski prezident Jörg Steinbach wčera w Choćebuzu na předstajenju wysokošulskeho wuwićoweho plana. Na kóždej fakulće maja so nimo toho uniwersitne kaž tež fachowe wysokošulske studijne směry pokićeć. Z tym chce BTU hromadźerosćenje bywšeje Choćebuskeje uniwersity z Fachowej wysokej šulu Łužica (FH) w Złym Komorowje doprědka ćěrić. Wysokej šuli stej před dwěmaj lětomaj fuzioněrowałoj.
Jubilej wobchadneje straže


text:
Pólska wadźi so z Brüsselom wudawkow za ukrainskich ćěkancow dla
Waršawa. Pólska ma z Europskej uniju nowe mjerzanja – pjenjez dla. Hłowna přičina je najnowše připowědźenje z Brüssela, pjeć krajam, kotrež su najwjace ukrainskich wójnskich ćěkancow přiwzali – Pólskej, Čěskej, Słowakskej, Madźarskej a Rumunskej – dohromady 248 milionow eurow přepokazać, zo móhli wudawki ćěkancow dla wurunać. Minister za infrastrukturu Andrzej Adamczyk je raznje reagował, rěčo wo „fatalnje snadnej sumje“. Wón na to skedźbni, zo je Pólska dotal 3,4 miliony ukrainskich ćěkancow na mjezy kraja zličiła. Někotři su dale na zapad jěli, dalši so tež do Ukrainy wróćili. Minister trochuje, zo stej něhdźe dwaj milionaj ludźi w kraju wostałoj.


text:
Zły Komorow (SN). Z Łužiskim transferowym mytom je Łužiska hospodarska iniciatiwa (WiL) najlěpše z wosom zapodatych projektow wčera w Złym Komorowje wuznamjeniła. 1. myto spožči jury firmje Attomol molekularne diagnostiki Bronkow a BTU za tam wuwite testowe graty za medicinsku diagnostiku, z kotrymiž maja so mutacije, rozbudźaki chorosćow a awtoimunowe schorjenja dopokazać. W kooperaciji z BTU chcedźa po płaćiznje přihódne diagnostiki z wjetšim medicinskim wužitkom poskićeć.
Za Projekt „Optimowane wodźenje zasadźenja a samokontrola jězbneho wašnja decentralnych energijowych připrawow“ počesćichu Žitawske předewzaće Use my energy a tamnišu wysoku šulu z 2. mytom. Z nowym saněrowanskim jednanjom, złožowacym so na włokniny, maja so wobškodźene betonowe šachty we wopłóčkowych systemach njewotwisnje wot počasa saněrować. Za to dóstaštej towaršnosć Łužiska rjedźenska technika Łukow a fachowy wobłuk BTU za lochkotwar 3. myto.
We wobłuku swjatočneje ceremonije přepodachu předewzaću Hamburger Rieger tzwr minjeny pjatk w Čornopumpskej papjercowni certifikat EMAS za papjercowu mašinu 2, kotruž firma tuchwilu planuje. Za skrótšenku EMAS chowa so dobrowólny wobswětowy management Europskeje unije.
Grodk (JoS/SN). „Wobswětowa certifikacija je wšitkim sobudźěłaćerjam nowe wužadanje“, podšmórny zawodny nawoda Arno Liendl. Certifikat EMAS je najwyši hódnotny zyglyšk za zawodny wobswětowy škit a wopřijima wyše žadanja hač normalne zakonitosće. Firmje Hamburger Rieger zmóžnja to njekomplikowany přistup k europskim spěchowanskim srědkam kaž tež wolóženja we wobłuku přizwolenskeho jednanja nastupajo planowanu druhu papjercowu mašinu.
Nalěćo witać chce lětsa znowa biosferowy rezerwat Hornjałužiska hola a haty a přeprošuje ludźi na mjeztym 16. nalětne wiki do Stróže, hdźež změja zaso wulki wuběr přirodnych wudźěłkow.
Stróža (SN/BŠe). Wjac hač 80 wikowarjow, rjemjeslnikow a towarstwow z regiona wobdźěli so lětsa na 16. nalětnich wikach w Stróži. Na nje přeprošujetej zarjadnistwo biosferoweho rezerwata z kooperaciskim partnerom domizniskim towarstwom Radiška. Sobotu 29. apryla wabja tam znowa rjemjeslnicy z blišeje wokoliny z wulkim wuběrkom rostlinow, drjewjanymi a hornčerskimi wudźěłkami kaž tež kulinarskimi poskitkami. Kaž je to hižo mnohe lěta z wašnjom, budu wone hnydom na městnje swoju wušiknosć pokazować, wudźěłki zhotowjeć kaž tež kupcow poradźować.
Dokelž njewabi nalěćo jenož ludźi won do přirody, ale tež tójšto wužitnych insektow, steja poskitki we wowčerni na dworje rezerwatneho zarjadnistwa lětsa pod hesłom „Mrowje, pčołki a podobne – ludytworjace insekty“, hdźež móža so wopytowarjo wobšěrnje informować.
Frank Čornak z Konjec je předwurisanje powołanskeho wubědźowanja ratarstwa a skotarstwa Němskeje krajneje młodźiny dobył. 28lětny bě so w februaru zhromadnje ze swojim skupinskim towaršom Andreasom Winzijom přećiwo tamnym wobdźělnikam z Budyskeho a Zhorjelskeho wokrjesa přesadźił. Z dobyćom staj wobaj přichodne koło docpěłoj a smětaj so dźensa na krajnym wurisanju w sewjerosakskim Köllitschu pola Torgauwa wobdźělić.
Pjekar je wot ratarja wotwisny. Bjez žitnych wudźěłkow njemóže žane chlěby, całty a tykancy pjec. Grodkowski pjekar Jörg Sperling wobě powołani zwjazuje. Wodnjo dźěła na polu, po nocach steji w swójskej pjekarni.
„Sym z ratarstwom kaž z pjekarstwom wusko zwjazany“, praji Jörg Sperling, kiž ma swójsku pjekarnju na Mužakowskej dróze w Grodku. Jeho staršej měještaj hižo pjekarnju a staj tohorunja spytałoj, kaž běše to za čas NDR z wašnjom, so ze swójskimi wudźěłkami zežiwić. Tak měještaj zdobom „swójski ratarski zawod.“ Sotra Jörga Sperlinga bě staršisku pjekarnju přewzała. Skónčnje sej tež wón tajku nańdźe a je w běhu krótkeho časa naslědnistwo přewzał.
Njeje to jenož na nimale lětnim wjedrje zaležało a tež nic na dale woteběracej ličbje wopytowarjow, zo wozjewi hłowny organizator Kamjenskich wikow WIR Andreas Heinrich na kóncu lětušich wikow, zo běchu to definitiwnje poslednje w tej formje.
Zarjadowarjo, hospodarstwo, ale tež wustajerjo běchu dopóznali, zo su so wobstejnosće w regionje wosebje w hospodarskich strukturach zasadnje změnili. Běchu-li na spočatku wikow informacije a wabjenje ze stron hospodarstwa a rjemjesła trěbne, žada sej čas interneta a digitalneho swěta nowe wotmołwy a nowe formy prezentacije.
Z najwšelakorišimi zarjadowanjemi po cyłej Hornjej a Delnjej Łužicy wabitej lětsa Dnjej łužiskeje jězoriny 22. a 23. apryla. Wonej matej sezonu oficialnje zahajić.
Rań (AK/SN). Wodźenja, kolesowarske tury, čołmikowanje a dalše zarjadowanja tež lětsa poskitki Dnjow łužiskeje jězoriny wobohaćeja. Oficialny start sezony budźe tónkróć w Ranju (Großräschen). 22. apryla připołdnju chcedźa tam přistawnu mištrownju poswjećić. Hač do kónca lěta 2018 ma přistaw z wodu pjelnjeny być. Rański fanfarowy ćah poswjećenje hudźbnje wobrubi a překwapi wopytowarjow z wurězkami swojeje show „Fanfaronada“.
Choćebuz (SN/at). Na dźewjeć prašenjow k rewěrowemu konceptej LEAG žada sej wobswětowy zwjazk Zelena liga wotmołwy wot dr. Helmara Rendeza, nawody předsydstwa. Kaž wjelelětny zastupjer wobswětowych zwjazkow w braniborskim brunicowym wuběrku Renej Šuster zdźěli, „wostanje rewěrowy koncept w mnohich dypkach njejasny“. Ma-li so Janšojska milinarnja po wuběženju susodneje jamy maksimalnje wosom do dźesać lět z wuhlom z juha rewěra zastarać, „móže to 18 do 180 milionow tonow emisije CO2 woznamjenjeć. Z tajkim difuznym wuprajenjom njemóžeš ani wudobywanske pola kaž Wjelcej-juh potwjerdźić, ani njeje to zakład strukturneho a stejnišćoweho wuwića“.
Dalše wotewrjene prašenja měrja so na přikład na kónc Janšojskeje jamy před Dubojcami (Taubendorf), na škit Braniborskeje před zniženjom dnowneje wody Wochožanskeje jamy a na to, hač LEAG w Slepjanskej gmejnje abo we wjace njewotpohladanej wudobywanskej kónčinje kupjene płoniny zaso předa.
Budyšin (SN/at). Pjeć sakskich wólnočasnych parkow je minjeny pjatk w Budyšinje zajimowe zjednoćenstwo „Sakske wólnočasne a swójbne parki“ wutworiło. Na te wašnje chcedźa Małowjelkowski prazwěrjenc, vogtlandski wólnočasny park Plohn, Słónčny kraj Lichtenau pola Kamjenicy, Kulturna kupa Einsiedel nad Nysu kaž tež swójbny wólnočasny park Belantis w Lipsku swoje zajimy zhromadnje zastupować. Za rěčnika zjednoćenstwa pomjenowachu jednaćela parka Belantis Erwina Linnenbacha.
Kaž Volker Bartko, jednaćel Budyskeje Zawodoweje a wobdźělenskeje towaršnosće (BBB), kotraž prazwěrjenc wobhospodarja, rozłoži, chcedźa wobdźělene předewzaća hospodarski wobłuk dnjoweho turizma bóle do srjedźišća stajić. „Wšitcy rěča wo ličbach přenocowanja. Wuměnjenje za to pak su přiwabliwe poskitki, kaž te našich parkow. Za to druhdy připóznaće pobrachuje.“ Nimo toho chcedźa zhromadne marketingowe akcije přewjesć, politiske a prawniske wužadanja zmištrować a jedyn wot druheho wuknyć.


text:
s. Michaela Wołowska ABMV, s. Eugenia Teresa Szweda ABMV, s. Krystyna Szweda SSpS., s. Adelajda Murlowska SSpS.
Poprzedni duszpasterze
ks. Andrzej Rams, ks. Rudolf Myśliwiec, ks. Norbert Kałuża, ks. Zygmunt Hupka, ks. Stanisław Jóźwiak, ks. Jan Szweda SVD, ks. Roland Klose SVD, ks. Jerzy Młynek CM, o. Piotr Kwoczała OFM, o. Paschlis Kwoczała OFM, o. Piotr Lepich OMI, o. Michał Lepich OMI, ks. Wojciech Lippa, ks. Marek Sobotta br. Paweł Malkusz.
Pochodzący kapłani
ks. Fryderyk Czernik, ks. Alfons Kuska, ks. Antoni Komor, ks.Ryszard Michalik
Proboszczowie po 1945 r.
ks. Henryk Tukay, ks. Józef Pitera, ks. Joachim Friedek, ks. Rufin Grzesiek, ks. Józef Gurba, ks. Marek Trzeciak, ks. Edmund Sachta, ks. Rudolf Golec, ks. Krystian Kusz, ks. Andrzej Smieszek, ks. Joachim Woźny, ks. Marek Stecko, ks. Ryszard Hanaczewski, ks. Karol Gąsior, ks. Marek Pawlica, ks. Józef Ibrom, ks. Zygfryd Lesz, ks. Fryderyk Styla, ks. Jarosław Staniszewski, ks. Dariusz Świerc, ks. Jacek Polek, ks. Ryszard Kościelny, ks. Leszek Waga, ks. Adam Welthe, ks. Tomasz Struzik, ks. Grzegorz Kubilin, ks. Jarosław Ostrowski, ks.Piotr Janaszczyk, ks.Mariusz Pełechaty, ks. Krzysztof Drzewiecki, ks. Krzysztof Kozimor, ks. Łukasz Florczyk, ks. Mariusz Drygier, ks. Damian Staniek, ks. Arkadiusz Książek, ks. Adam Łotocki, ks.Piotr Kierpal, ks. Tomasz Maintok, ks. Dawid Górniak, ks.Grzegorz Świecarz, ks. Jan Ciomperlik


text:
Šule w Sakskej su mjeztym hižo druhi tydźeń koronawirusa dla zawrjene. Přiwšěm maja kubłanišća tak mjenowane nuzowe zastaranje zaručić. Tak je tomu tež na Wóslinčanskej Křesćanskej zakładnej šuli.
Wóslink (DJ/SN/MiR). Wšitcy wučerjo su do nuzoweho zastaranja šulerjow zapřijeći. Woni zawěsćeja zastaranje dźěći w horće, a to wšědnje wot 6 do 15 hodź. Wučerka Daniela Jawinski wuwučuje poprawom šulerjow wot jědnaće lět na Ewangelskej srjedźnej šuli Wóslink. Z wulkim wačokom hrajkow pak poda so wona zańdźeny štwórtk na słužbu w zakładnej šuli. Z nazhonitej kubłarku staraštej so wonej wo pjeć šulerjow. Mjez druhim su zhromadnje za jutry paslili, so dołho wuchodźowali a sej w gmejnskim centrumje hrajkali.


text:
Je-li někajka mašina skóncowana, daš ju porjedźeć, abo trjebaš nowu, zo by swoje dźěło zmištrować móhł. Tež w gmejnje Ralbicy-Róžant so tuchwilu z tajkim prašenjom zaběraja. To pak je z ćežemi zwjazane.
Ralbicy (JK/SN). Zyma so bliži a komuny přihotuja naprawy za zymsku słužbu. Přewažnje činja to w swójskej zamołwitosći a z wotpowědnej techniku. To běchu dotal tež w gmejnje Ralbicy-Róžant tak činili. Gmejnski traktor pak, mjeztym nimale 20 lět stary, dyrbi znowa do reparatury. Hač pak budźe hač k prěnjemu sněhej zaso zasadźomny, je njejasne. Tohodla su so w gmejnskej radźe hižo w juliju na to dojednali, kupić nowy, wšitkim načasnym žadanjam komunalneho dźěła wotpowědowacy traktor. Tež wudawki we wysokosći 285 000 eurow su při nastajenju lětušeho hospodarskeho plana za to zaplanowali. Ale traktor dotal hišće žadyn nimaja.


text:
Wilamowšćina
Wilamowšćina - je germanska rěč, kotraž so w měsće Wilamowice blisko města Bielsko-Biała rěči. Ale so jenož wot něhdźe 70 maćernorěčnikow rěči, tak zo je wohrožena rěč.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Originalnje, wilamowšćina so zda pochadźeć wot srjedźnowysokoněmskeje rěče XII. lětstotka, z wulkim wliwom delnjoněmčiny, nižozemšćiny, frizišćiny, pólšćiny a anglosakskeje rěče. Mysla so zo wobydlerjo Wilamowic su potomnicy němskich, nižozemskich a šotiskich sydlerjow, kotřiž su přišli do Pólskeje za čas XIII. lětstotka. Na kóždy pad, wobydlerjo Wilamowic přeco negowachu někajku zwjazk z Němsku a woni přeco insiste asertis zo woni maja nižozemski pochad.
Wilamowšćina bě wobchadna rěč Wilamowic do 1939–1945. Po Druhej swětowej wójnje, městni komunisća zakazowachu wužiwanje tutu rěč. Hačrunjež zakaz so skónči po lěta 1956, wilamowšćina bu poněčim narunana přez pólšćinu, hłownje mjez młodostnymi.
Po namjeće wot Tymoteusz Król, dekkvarjarulo w tutym času, Biblioteka kongresa přida wilamowšćinu k registrej rěčow 18. julija 2007. Rěč bu tež registrěrowana při Mjezynarodna Organizacija za Normowanje, kotraž daše jej ISO-wy kod wym.[1]
Wilamowšćina je rěč, kotraž basnik Florian Biesik wužiwaše zo by swoje basnje za čas XIX. lětstotka pisał.
Wilamowski alfabet[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Słownik[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
To je małki słownik wilamowskich słowow z němskim, nižozemskim a jendźelskim přełožkom. Wilamowsce pismik ł klinči kaž němski w a pismik w klinči kaž v w čěšćinje:
Nóžki[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Eksterne wotkazy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Přinošk wo narěči Wilamowšćinje w telewiznym wusyłanju Schlesien Journal


text:
Księżopolski, Bogdan ; Kotulski, Zbigniew
Artykuł z : Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Sectio AI, Informatica, Vol. 10, 1 (2010), s. 131-144
Wydaw. Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej (Lublin)
Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio AI, Informatica. Vol. 10,1 (2010)
Biblioteka Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej
Jun 20, 2016
Oct 15, 2014
71
71
http://bc.umcs.pl/publication/18342
Szałachowski, Paweł Księżopolski, Bogdan Kotulski, Zbigniew Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej (Lublin)
Księżopolski, Bogdan Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej (Lublin)
Księżopolski, Bogdan Lafourcade, Pascal Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej (Lublin)
Księżopolski, Bogdan Dziurda, Adam Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej (Lublin)
Księżopolski, Bogdan Łuka, Paweł Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej (Lublin)
Rusinek, Damian Księżopolski, Bogdan Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej (Lublin)
Oryńczak, Grzegorz Kotulski, Zbigniew Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej (Lublin)
Kucharzewski, Łukasz Kotulski, Zbigniew Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej (Lublin)


text:
Palana
Palana (rusce ПaлaHa; korjaksce KaMэpaH) je sydlišćo měsćanskeho typa w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w Sibirskej na połkupje Kamčatka při brjoze Ochotskeho morja w Korjakskim wokrjese Kamčatskeho regiona něhdźe 950 kilometrow sewjernje Petropawlowska-Kamčatskeho.
Ma něhdźe tři tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1867 załožiło.
Žórło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Wuslědki wšoruskeho ludličenja 2010. Zwjazk 1. Ličba a rozdźělenje ludnosće. Tabulki 5, str. 12–209; 11, str. 312–979


text: Wšitcy štyrjo kandidaća w druhim kole wólbow Budyskeho krajneho rady znowa nastupja. To je pozitiwna powěsć. Za koho měli hewak ći hłosować, kotřiž za najlěpje wotrěznjeneju Uda Wićaza abo Franka Peschela njejsu? Połoženje njehodźi so z tym při wólbach wyšeho měšćanosty 2019 w Zhorjelcu přirunać. Tam su demokratiske strony kandidata CDU, připóznateho zapósłanca krajneho sejma, přećiwo požadarjej AfD podpěrali. Tudyša situacija je cyle hinaša. W Budyskim wokrjesu nětko znowa njenastupić, by rěkało rozhněwanosć mjez ludźimi chcyjo nochcyjo stopnjować. Nimale třećina dotalnych wolerkow a wolerjow njeby na hłosowanskim lisćiku žaneje alternatiwy našła.


text:
Stracōne ślōnske miasta: Ôsobłoga
Naprzōd zacznymy z małym ôbjaśniyniym, aby mi za tyn titel żŏdyn morawski patryjot niy wklupoł. Zawitōmy dzisiŏ na Gōrny Ślōnsk, ale aji we tyn sōm czas na Morawy. Za piyrszõ strzedniowiecznõ ślōnsko-morawskõ granicã sie biere granicã miyndzy wrocławskōm i hołomuckōm djecezyjōm, kerŏ przebiegała czynściowo pozdel rzyki Cyny a na pōłnoc ôd Baborowa i Gubczyc aże ku Prudniku. Dziepro we sztyrnŏstym stoleciu było Ôpawske Ksiynstwo z dynastycznych wzglyndōw skuplowane z Raciborskim i tym zaczła jego stopniowŏ integracyjŏ ze Ślōnskym, co trwała aże do siedymnŏstego stoleciŏ. Nale były sam take teryny, co aji potym były tajlōm Morawskigo Margrafszaftu, bo były majōntkym hołomuckich biskupōw. Idzie ô tak mianowane morawske ynklawy na Ślōnsku. Po piyrszyj ślōnskij wojnie jedna ś nich – miasto Kietrz i szejś dziedzin naôbkoło – trefiła do Prus, zbywajōnce piyńć ôstało sie przi Habsburgach. Nojwiynkszōm bōł prawie ôsobłoski krej, co sie ôstrŏ wciskŏ miyndzy Prudnik i Gubczyce ze sztyrnŏstōma gminami, a pojstrzōd nich miasteczkym Ôsobłoga – Hotzenplotz – Osoblaha. W modernych czasach, ôd roku 1783 aże do 1928, kej czechosłowiŏckŏ reforma zlikwidowała administracyjnõ ôdrymbność Ślōnska, te ynklawy fōngowały tak, iże były regiyrowane ôd ślōnskich amtōw, ale podug morawskich zakōnōw, i podatki wybieroł tyż ślōnski financamt, ale posyłoł je do Brna. Dzisiŏ majōm już znaczynie ino historyczne, no i jako dobry pretekst do haj ô ur-ślōnskość abo ur-morawskość tego czy ônego katastru.
Ôsobłoga była w dŏwnych wiekach małym miasteczkym, kere wyrōżniała przede wszyjskim żydowskŏ społeczność. W roku 1616 sam żyło 135 żydowskich familiji, w roku 1834 na trzi i pōł tysiōnca miyszkańcōw było 16,5 % Żydōw. Nŏleżały dō nich dōmy przi dwōch uliczkach we pōłnocnyj tajli miasta. Do naszych czasōw dochowoł sie kirkut ze 313 macewami, z kerych nojstarszŏ pochodzi z roku 1694 a ôdpoczywŏ pod niōm isty Meszulam Żalman, „syn Isaaka Marburga, wygnańca ze Widnia“. Fachmańskŏ literatura pisze ô tak mianowanym „ślōnskim typie“ żydowskich grobōw, co je idzie trefić tyż na smyntŏrzu w niydalekij Biŏłyj. Co je zajimawe, kōniec żydowskij społeczności Ôsobłogi niy prziniōs holokaust, ale ganc dobrowolnŏ ymigracyjŏ. Już w dziewiytnŏstym stoleciu miasteczko było „krajym świata“ bez perspektyw, z kerego sie uciekało za lepszym. Kej w roku 1834 miało trzi i pōł tysiōnca, to ô sto lŏt niyskorzij dwa tysiōnce sztyrysta, z tego już jyny trzinŏst ludzi izraelickigo wyznaniŏ. Demograficznego boomu typowego do stoleciŏ pary tukej żŏdnego niy było. Synagogã zbulali skuli jejigo złego sztandu w roku 1933, przōdzij niż wiynkszość mieszkańcōw zaczła welować Sudetoniymieckõ Partyjõ Konrada Henleina a na podzim 1938 sie radowała ze przikuplowaniŏ do Rzesze.
Jedzinym industryjalnym werkym zbudowanym we dziewiytnŏstym stoleciu była cukrownia. Jeji posiedziciele chcieli miasteczko skuplować ze pruskōm ajzynbanōm, bo dyć sztreka Nysa–Kandzierzin bez Rasławice kludzi ino piyńć kilometrōw stōnd, ale rakuske urzyndy sie na to niy zgodziły. W roku 1898 za to powstała banka z Ôsobłogi bez Rudolcice do Trzymesznyj, kandy kludzi sztreka Ôpawa–Karniōw–Guchołazy. Dzisiŏ je to jedzinŏ na cołkim Ślōnsku i jedna ze trzech w Czeskij Republice wōnskoglajzowych sztrek (rozchōd 760 mm), po kerych jeżdżōm regularne, a niy ino turystyczne, cugi. Podug latosigo farplanu kożdy dziyń sztyry tam i sztyry spatki, cesta ze Trzymesznyj trwŏ piyńdziesiōnt minut. Dziynki wiejskimu landszaftowi, malućkim stacyjkōm, co sōm czynsto jyny drzewianōm budkōm kajsi w polu i aże 102 skryntōm je fest malowniczŏ, chocia trza prziznać, że niy moc praktycznŏ. We kwietniowy pyńdziołek nŏs było we wagōnie, co przipōmino barzij tramwajkã aniżeli rychtyczny cug, wszyjskigo cuzamyn ze szafnerym trzech, a szafner prawiōł, iże aji w normalnych czasach bez tydziyń wiyncyj jak dziesiyńć ludzi trefiŏ rzŏdko. Autobus je niy ino gibszy, ale stŏwŏ przi dōmach, kedy stacyje banki sōm ôd cyntrum wiynkszości wsi doś daleko. Trasa ma przede wszyjskim turystyczne znaczynie. We sobotã i niydzielã bez lato idzie sie przejechać tyż blank turystycznymi cugami ciōngniōnymi dampfmaszynōm, co je ôrganizuje prywatnŏ firma Slezské zemské dráhy.
Banka i kirkut to sōm poprŏwdzie jedzine dwie atrakcyje Ôsobłogi do ańfachowego turysty. Nale joch niyma ańfachowy turysta a przijechołech sam prawie skirz tego, co chybiŏ. Rok 1945 ôbeszoł sie z miasteczkym ôsobliwie tragicznie. Je fest ciynżke dojś do tego, co gynau sie wtedy stało. To je wōbec problym siyły ślōnskich miast. Niydŏwno chciołech napisać artikel z takim porōwnaniym, kere miasta były ôzajst zniszczōne przi działaniach wojynnych, kere spoliła Czerwōnŏ Armijŏ już po „ôswobodzyniu“, a kere prziszły ô swoje historyczne cyntra niyskorzij przi demolicyjach blank niyzwiōnzanych z wojnōm. Snadno szło sie przewiedzieć, że do piyrszyj kategoryje nŏleży bez przikłŏd Głogōw, do drugij Ôleszno, a Lignica je kōmbinacyjōm drugij i trzecij. Jyny że czym głymbij żech we tyn temat wchodziōł, tym wszyjsko stŏwało sie wiyncyj zamotlane i niyjasne i pokŏzało sie, że abych poznoł prŏwdã tyż ô Namysłowie, Kietrzu abo Przewozie (Priebusie), to bych musioł dostać porzōndny grant i piyńć lŏt podszukować. Bezto żech pisanie artikla pociep i mōm terŏz nowy śnik – atlas miast zachodnich ziym z wynikami takigo podszukowaniŏ, co sie naprowdy z kerym miastym stało. Spatki ku Ôsobłodze. Lokalny historyk Rostislav Brada padŏ: „Sōm dwie wersyje, czamu to skończyło tak szpatnie. Podug piyrszyj sowiecke wojsko rozbombardowało Ôsobłogã przi powtŏrzajōncych sie nalotach i angrifach artyleryje. Podug drugij, jak sie frōnt przesuwoł tam i nazŏd, to przi jednym z rukcugōw krasnoarmiejcy miasto wypŏlili.“ Kajś indzij natrefiōm na informacyjõ, iże bitwa ô Ôsobłogã trwała dwa dni i były sam ciynżke walki uliczne, baji „czeski Stalingrad“. No, ô nic mōndrzejszy żech z tego niy je. Jedzinym istym faktym ôstŏwŏ, że 22 marca 1945 Ôsobłoga była wōbec piyrszym miastym na terynie Czechosłowacyje zajyntym ôd Czerwōnyj Armije. Istym faktym ôstŏwŏ tyż zdjyńcie lotnicze ze piyńdziesiōntych lŏt, na kerym cyntrum Ôsobłogi wyglōndŏ ganc choby Hiroshima abo Kostrzin.
Inakszy jak Polska, Czechosłowacyjŏ niy straciła żŏdne teryny, skany by szło wziōnś przesiedlyńcōw, bezto takzwane „dosiedlanie pograniczŏ“, co ś niego wypyndzili Niymcōw, było ôsobliwie ciynżke. Karniowski krys (potym siedzibã przeniyśli do Bruntalu), kaj leży Ôsobłoga, stoł sie po wojnie prawym kōnglomeratym nacyjōw. Prziszli sam czescy reymigranciŏ z Wołynia, Madziary z połedniowyj Słowacyje, kerych prōbowali „rozpruszyć po republice“ we akcyji podanyj na polskõ Akcyjõ Wisła, roztōmajci ôsadnicy z Czech i Moraw, co hladali szczyńście na „pōniymieckim“ abo byli kaj indzij niepożōndani z politycznych powodōw, a kōniec kōńcym tyż nojbarzij charakterystycznŏ myńszość – fluchciŏrze z greckij wojny dōmowyj. Walki miyndzy kōmunistycznymi partyzantami a prawicowym regiyrunkym podpiyranym ôd Wielgij Brytanije i USA wygnały z dōma sto tysiyncy Grekōw. Dwanŏst tysiyncy przijōna Czechosłowacyjŏ i rozlokowała przede wszyjskim we wyludniōnym pograniczu. We Karniowie tworzili swego czasu trzeciŏ czynść miyszkańcōw. Aji popularnõ Kofolã produkuje prawie tam firma greckij familije Samaras. Ô tukejszym miszōngu piyknie wypowiadŏ ôsobłoski kyrchōw przi kościele świyntego Mikołaja na pōłnocnym kraju miasteczka, kiejsi filjalnym, terŏz jedzinym. Typowo czeske miana jak Dobeš, Havlíček abo Červínková miyszajōm sie z pochodzōncymi ze Słowacyje (Gajdoš), madziarskimi (Karaczony), pisanymi polskim szrajbōnkym (Jasiok, Zawada, Wójtowicz), niymieckimi (Raiman, Schurmann, Kornfeld) i tymi fest egzotycznymi: Dimitris Liolias, Gironis Zisis, Varvara Liaku, Tachir Mendis. Je tyż grōb, w kerym społym ôdpoczywajōm Marie Tischlerová i Ilias Vlachopulos. Że by Niymka autochtōnka, co ôstała sam po wojnie i wydała sie za Greka? Bōł by to piykny symbol zamotlanyj historyje tego regijōnu. Ze terŏźnōm tajlōm kyrchowa przi samym kościele kōntrastuje ôd niego zbytek – srogi trŏwiaty areoł ze zaniydbanymi resztkami starych niymieckich grobowcōw.
Tak by tak sie ale Ôsobłogã nikej dosiydlić niy podarziło. Miast wiyncyj jak dwōch tysiyncy przed wojnōm miała w roku 1947 ino 421 miyszkańcōw. W roku 1961 – 770. 1980 – 828. Dzisiŏ miyszkŏ sam trochã wiyncyj jak tysiōnc ludzi. Po wojnie straciła ôficjalnie sztatus miasta. We szejśdziesiōntych latach ôdstrzelili ruiny starego kościoła, a kole rynku i ulice Hlavní (Głōwnyj) powstało szejś blokōw, kōnzum i dōm kultury – nowe cyntrum.
Stawiyń, co pamiyntajōm, jak miasteczko było formalnie miasteczkym podpisanym na kartach Hotzenplotz, ôstało sie gynau szejś. Piyńć prywatnych dōmōw w zadnich uliczkach i dŏwnŏ szkoła na Töpfergasse (ulica Hrnčířská – Garczarskŏ), nad keryj wchodem pyszni sie ganc friszny szyld MUZEUM i wapyn Ôsobłogi, ôziym keglōw. Niy było by w tym snŏdź nic podziwnego, keby niy to, że chałpa mŏ pozbijane ôkna, a godziny ôtwarciŏ (sobota i niydziela miyndzy 13 a 15) sōm naszkryflane na dźwiyrzach markerym aji z nōmerym telefōnu. Je pyńdziołek i covid, tōż sie niy dowiã, czy we tyj pajcie naprowdy jake muzyjum je. Za siōdme stawiynie szło by powŏżać dŏwny klŏsztōr, ale po przebudowie na altershajm w roku 1996 bezma nic ze swojigo starego kształtu niy mŏ. Jakimsi cudym ôstoł sie żydowski smyntŏrz, terŏzki piyknie ôdnŏwiōny i ôtwarty za darmo dlŏ nŏwiydzajōncych. Ôbtŏczajōm go zegrōdki. Ôkrōm zidlōngu przi rynku robi dŏwne cyntrum Ôsobłogi fest ajndruk przedmieściŏ. Zegrōdki, trochã dōmōw-kostek ze siedymdziesiōntych lŏt, wele szkoły-muzeum sie baji buduje jedyn taki nowy z katalogu…
Drugim cudym je żeliwnŏ fōntanna na postrzodku rynku ôdlotŏ na przełōmie 19. i 20. stoleciŏ, co wyglōndŏ we tym miejscu choby ze alternatywnego kosmosu. Po cołkim cyntrum sōm porozciepowane supki z wybladniōnymi historycznymi fotkami – aji zbłōndzōny turysta może sie snadno przewiedzieć, co ze fōntannōm, smyntŏrzem i szejściōma stawiyniami niy sztymuje, kaj sie straciōł ôd nich naturalny urbanistyczny kōntekst. Na kraju placu stoji drzewianŏ figura Rojbra Hotzenplotza. Miano sudetynlandzkigo miasteczka bezma dwie dekady po ônego rozsōndku śmierci przipōmnioł światu (abo aspōń Niymcōm) Otfried Preußler, lancmōn ze Liberca, kerymu sie za bajtla strasznie spodoboł klang zasłyszanego miana Hotzenplotz. Roki niyskorzij już jako majoryntny autōr ksiōnżek do dzieci spōmnioł sie na nie i w roku 1962 wydoł piyrszy part przigōd Rojbra Hotzenplotza (Der Räuber Hotzenplotz). Nale rojber ôkrōm miana nic z miasteczkym spōlnego niy mŏ, tōż chocia w Ôsobłodze sōm hyrni, w Niymcach sie żŏdnymu ś niōm niy kojarzi i turysty z Rajchu sam skuli literackigo bohatera niy przijadōm.
Trochã wiyncyj ryminescyncyji staryj Ôsobłogi nōndymy na dŏwnych przedmieściach Gogōweckim, Gubczyckim i Prudnickim i pozdel ulice Zahradní (Zegrodnij) w dolinie Lyśnego potoka, nad kerymi se na kopcu rozłożyło staronowe cyntrum. Niykere paradne bauerhofy z przełōmu dziewiytnŏstego i dwadziestego stoleciŏ naszły dobrych gospodŏrzy, inksze sie rozpŏdajōm. Ku Ôsobłodze nŏleży tyż Studnica abo Stubendorf. Ta leży na samiuśkim kraju czeskigo terytorjum przi ujściu Prudnika. We 1930 roku miała 25 dōmōw i 146 miyszkańcōw. Jeszcze na zdjyńciu z piyńdziesiōntych lŏt jã cołkõ widać. Pewnikym już ôpuszczōnŏ, bo w roku 1971 była wyszkyrtniyntŏ ze listy dziedzin. Latoś żech tam znod gynau dwa dōmy, kōncek ściany ôd trzecigo, jednã zegrōdkã, zabytkowŏ kapliczka świyntego Lyjonarda i ruinã waserturmu.
Ôsobłoske multi-kulti rozwinyło sie po roku 2010 we dości specyficznym rychtōnku. Bloki przi rynku i ulicy Głōwnyj kupiōł isty David Kotásek, jak padajōm Czesi: obchodník s chudobou, handlyrz chudoby. Do miasteczka zaczōni kupami przichodzić Rōmowie z cołkigo regijōnu. „Dobry pōn, ôn jedyn nŏs chcioł“ – kwolōm posiedziciela. Do socjalnie wykluczōnych je to czynsto jedzinŏ szansa na kwatyr, a do wōntpliwych biznysmynōw jak Kotásek fest szumny geszeft – bierōm lichwiarske kōmorne bez ôglōndu na to, że cisnōm chudobnych corŏz głymbij do paści dugōw, a we tyn sōm czas nadużywajōm systym miyszkaniowych dotacyji ôd sztatu. Zidlōng w cyntrum Ôsobłogi umiyniōł sie we, jak sie to ôficjalnie nazywŏ, „socjalnie wykluczōnõ lokalitã“, a w miasteczku rośniy napiyńcie miyndzy „minoritōm“ i „majoritōm“. Ôjcowie bajtli z majority zaczli ich przenosić na szkołã we Mieście Ôlbrachcicach, co ôznaczŏ dojyżdżanie po dwadziścia kilometrōw w jednã strōnã, a starzi miyszkańcy urzykajōm nad szyrzōncym sie złodziejstwym i narkōmanijōm (fachmōńske ôpracowania padajōm ô „moresach miejskij kryminality“ przinŏszōnych do podtela spokojnego wiejskigo strzodowiska ôd Rōmōw eksmitowanych z Ôstrawy, Karwinyj abo Karniowa), z kerymi policyjŏ sie niy poradzi, gor kej w gminie zlikwidowali policyjnõ wachã i nojbliższŏ je terŏz dziepro dziesiyńć kilometrōw dalij w Rudolcicach… czynnŏ w pyńdziołki i strzody ôd 7 do 15. Smutnym symbolym upŏdku „ôd Boga przepōmnianego“ regijōnu było, jak fojtowie swego czasu zbiyrali piniōndze na byncin dlŏ szandarōw, bo krysowŏ dyrekcyjŏ policyje uzdała, że niy majōm na to, aby tam jyny tak jeździli patrolować.
Do Ôsobłogi sjyżdżajōm reportery z cołkij republiki. „Pojakymu w Ôsobłodze niyma błogo“ (Proč v Osoblaze není blaze), „Ôsobłoga niy buduje, niy tańcuje, niy śpiywŏ“ (Osoblaha nebuduje, netančí, nezpívá), „Reportaż ze zdziczałyj ziymie: nojchudobnijszygo czeskigo kraju“ (Reportáž ze zdivočelé země: nejchudšího kraje Česka) – take title potym swojim tekstōm dŏwajōm. Do reportera je to fest wdziyncznŏ ôkolica – mało nōndymy miejsc z tak ôgrōmnym nagrōmadzyniym socjalnych problymōw jak tukej. I niy idzie ino ô rōmski zidlōng. Ôsobłoga dzierżi sie na wyrchu roztōmajtych negatywnych sztatystyk. 30 % miyszkańcōw starszych jak piytnŏst rokōw je w egzekucyji, z tego połowã ś nich ścigajōm za trzi abo wiyncyj dugōw. Bezrobocie w marcu 2021 wynŏszało 15,4 % przi cołkoczeskij strzednij sztyry procynta. Cołki ôsobłoski mikroregijōn, „ôsobłoski miech“ tak zmianowany skuli wciśniyńciŏ miyndzy Polskã, blyszczy sie nojćmawszymi farbami na mapach pokazujōncych „wielość ôsōb czerpiōncych pōmoc socjalnõ“, „nojmyńszy strzedni gehalt“ i tak dalij. Je sam tyż dycki jedna ze nojniższych we republice frekwyncyj przi welōnku a przi tym nojwiynkszŏ podpiyrka dlŏ populistōw. Nacyjōnaliści Tomiego Okamury dostali w Ôsobłodze w 2017 roku dwadziścia procynt sztimōw i byli drudzy hned po reskiyrujōncyj partaji ANO Andreja Babiša. Trzeci plac ze siedymnastōma procyntami podpiyrki nŏleżoł Kōmunistycznyj Partyji Czech i Moraw. Przedstŏwiciele liberalnyj proeuropejskij ôpozycyje – Piraciŏ, TOP 09, Zielōni abo Starostowie i Niyzawiśli – skōńczyli ze podobnym wynikym jak niszowe ekstrymistyczne efemerydy typu „Rozumni – stop migracyji i dyktatowi EU“. Dagmar Válková, fojtka niydalekij dziedziny Divčí Hrad, padała we wywiadzie z roku 2001: „granica sztatōw nŏs blokuje“. „Kej zlikwidujymy granice, zlikwidujymy pogranicze i bydymy choby interjor“ – ôbiecowała sie. Dwadziścia lŏt niyskorzij wiymy, że tak sie niy stało. Transgranicznŏ turystyka i to, że terŏzki styknie zajechać dwanŏst kilometrōw do Kauflanda w Prudniku miast trzidziści do Karniowa, losu mikroregijōnu niy ôdmiyniło. Ani po trzech dekadach sie niy podniōs po swojij drugij hekatōmbie – likwidacyji PGR Bruntal (Státní statek Bruntál), kery ôd roku 1960 do 1994 zatrudnioł wiynkszość miyszkańcōw.
Na spateczniõ cestã wybiyrōm autobus. We socjalistycznym pawilōnie wedla przistanku mieści sie szynk Nostalgie. Niy poradzã sie wyforsztelować trefnijszygo miana do szynku w Ôsobłodze. Z ôkyn autobusu zwiedzōm resztã ôkolice. W kożdyj dziedzinie mijōm ôpuszczōne zrujnowane statki, ciynżko pedzieć, kere tak stojōm już ôd wojny, a kere jyno trzi dekady. Spōminŏ mi sie wtynczŏs jeszcze jedna mapa, na keryj sie ôsobłoski miech hned ciepie na ôczy. „Rōżnica miyndzy wielościōm zameldowanych a naprowdy przebywajōncych“. Bo stela sie porzōnd uciykŏ, jak Żydy we dziewiytnŏstym stoleciu, jak w roku 1964, kej reporter Rudego práva napisoł: „wiynkszość modych twierdzi, iże niy chce w Ôsobłodze umrzić“. Historyjŏ przewalcowała tyn krej do imyntu, nale to jedno sie niy umiyniło. Osoblažsko – projekt ôd wiekōw fatalny.
Historyczne fotografije i grafiki pochodzōm z niymieckij Wikipedyje, zajty fotohistorie.cz i infotabulek rozmieszczōnych w Ôsobłodze, a terŏźne i historyczne lotnicze zdjyńcia ze zajty geoportal.gov.cz.


text:
Arrows Ôstrawa zajś majstrym!
Baseballŏrze ze Arrows Ôstrawa ôstali zajś majstrym ligi czeskej. We finale wygrali trzi szpile z Eagels Praga i ôbrōniyli majstra z łōńskygo roku. We niedziela we Ôstrawie wygrali 5-2, a cołki finał 3-0! Piyrsze dwa szpile wygrali 6-3 i 10-1.
Liga czeskŏ skōńczōła latoś tak wartko skuli tego, co 7 wrzejśnia napoczynŏ sie Europejski Majsterszaft, kery je tyż eliminacyjōm do Ôlimpijskich szpilōw we Tokio.
Przipōmnijmy: Arrows mŏ swōj szportplac we ślōnskej tajli Ôstrawy, a gynau we Porubie. Manszaft ze ślōnskej Ôstrawy bōł założōny we 1973 roku. Nojpiyrw grali pod mianym Plamen Poruba, a ôd 1997 roku grajōm już jako Arrows Ôstrawa.


text:
Hamorska gmejna chce nastupajo strukturnu změnu we Łužicy wobkedźbowana być a w naležnosći tež jasne słowa sobu rěčeć.
Hamor (AK/SN). Gmejna Hamor chce strukturnu změnu we Łužicy dołhodobnje sobu postajeć a wuhotować. Wona chce při strukturnej změnje wobkedźbowana być. Tole podšmórny wjesnjanosta Achim Junker (CDU) na zašłym wuradźowanju gmejnskeje rady. Najwjetšu prioritu ma za komunu při tym krute pisomne zakótwjenje rósta a dźěła do zakonja. Tak měli pozdźišo předewšěm industrijne stejnišća milinarnjow a wuhlowe jamy zmysłapołnje dale wužiwać.


text:
Klub zaprezyntowŏł dzisiŏj nowy herb, kiery bydzie obowiŏnzywŏł cŏłki 2020 rok, łod styczniŏ do grudniŏ. Dodatkowo bōły informacje jak bydzie łobchodzone 100-lecie Klubu.
Klub i Stowarzyszynie Wielki Ruch zamierzajōm złorganizować festyn, koncert i turniyj fusbalerski. Bydŏm tyż wystawy historyczne i srogo gala jubileuszowŏ. Klub poinformowŏł tyż, że razym ze Polonią Bytom, trwŏ staranie ło rozygranie ligowygo szpilu na Sztadionie Ślōnskim.
Dodatkowo majōm być wydane łokolicznościowe gadżety, mŏ być tyż film łorŏz znaczek pocztowy.
Razym ze Stowarzyszyniem Wielki Ruch, Klub dzisiŏj przedstawiōł nowy herb, (zaprojektowany bez Jakuba Malickiego ze zajty polskielogo.net) kiery bydzie sie przewijŏł bez cŏłki 2020 rok. Poniżyj opis:
Wszistkie szczegóły bydŏm podŏwane na biyżonco.
własne / Ruch Chorzów


text:
Škit Budyšin za mnohich faworit
Před krótkim wulosowachu čłonojo Serbskeho Sokoła kaž tež koparski trenar Tomaš Henčl skupiny za Sokołski volleyballowy turněr wo pokal Domowiny, kiž wotměje so 10.měrca na Budyskim Třělnišću. Z napjatosću čakaja tež stajnje hrajerjo na njón, wšako wuliča sej hižo prěnje šansy, kak daloko bychu lětsa přińć móhli. Jurij Bjeńš, sam hrajer pola Bratrowstwa Róžant, je so někotrych akterow naprašował.Beno Šołta z Miłoćic:Kaž nimale kóžde lěto hrajemy z našim mustwom Bratrowstwo Róžant tež lětsa zaso přećiwo Škitej Budyšin. Tutón duel je so w minjenych lětach k wěčnemu dwubojej wuwił, tohodla so přewšo jara na njón wjeselu. Tohorunja sym wjesoły, zo hrajemoj w skupinje hišće přećiwo wučerjam Serbskeho gymnazija a Mustwje 12/96. Tam hraje tójšto přećelow sobu a tohodla budźetej tež to rjanej duelej. Mojej faworitaj staj Škit Budyšin a Handicap Pančicy – z Róžantom pak bych tohorunja zaso rady raz w finalu stał.Pedro Libš z Kamjenca:Z mojim mustwom Handicap Pančicy běch poprawom w skupinje D, kotruž widźach tež jako najsylnišu. Nětko pak budźemy hišće dalše mustwo k tomu dóstać, tuž njemóžu skupiny nětko wjac tak prawje hódnoćić. Primarny cil pak wostanje, skupinsku fazu na prěnim městnje wobzamknyć, potom změjemy tež dobre šansy na cyłkowne dobyće.Andre Kober ze Sernjan:Hladajo na mjena mustwow mamy w našej skupiny A jara sylnych přećiwnikow. A nětko přińdźe tež hišće dalše mustwo k tomu. W zašłosći pak smy z 12/96 pokazali, zo móžemy wosebje na sylnych přećiwnikow derje hrać. Tohodla sym to měnjenja, zo je wšitko móžne. Faworita žanoho nimam, zawěsće pak budźa znowa mustwa prědku sobu hrać, kiž w minjenych lětach tež w štwórć – a połfinalach widźachmy. Naš primarny cil w mustwje stajnje je, z wjeselom wolejbul hrać. A hdyž smy potom hišće wuspěšni, je ćim lěpje.Tilo Žur z Róžanta:W minjenych lětach sym raz tam a raz druhdźe sobu hrał. Lětsa budu zaso za Mustwo 12/96 wojować. Swój wosobinski cil je wězo prědku sobu hrać. Hladajo na ćežku skupinu pak njebudźe to lochka naležnosć. Faworit na pokal je za mnje Škit Budyšin. Jakub Langa ze Serbskich Pazlic:Hraju pola noweho teama Smečomłóćawa. Smy potajkim poměrnje njezahrate mustwo a budźe tuž ćežko, na započatku dobru konstelaciju namakać. Nadźijam pak so tohodla, zo přewinjemy skupinsku fazu znajmjeńša na druhim městnje. A štó budźe cyłkowny dobyćer je wězo tež wotwisne wot dnjowskeje formy. Najlěpše karty pak matej za mnje Škit Budyšin a Bratrowstwo Róžant.


text:
Z Chóśebuza/Cottbus. W klubowni Serbskego domu stej slědny stwórtk šlodaŕce burskeje drastwy Doris Heinzowa a jeje źowka Delija E. Münchowa byłej gósća a stej ze swójich knigłow „Pyšnje woblacone – Schön gekleidet“ wšake cytałej. We nich stej wopisowałej, což słuša k rejowaŕskej drastwje a kak se pšawje woblacoš. Wónej wjeźotej juž wjele lět w Žylowje jadnučku dwójorěcnu šlodaŕnju we Łužycy. Tam dawatej swóju wědu teke we wšakorakich kursach dalej.
Knigły deje pódpěra pśi zaběrje z teju drastwu doma byś, pśeto wobźělnice kursow su se taku praktisku radu žycyli. Pśizjawjone gósći njejsu jano wjele wó dolnoserbskej rejowańskej drastwje kśěli wuknuś a wótergi na luštne anekdoty słuchaś, ale su se na kóńcu zarědowanja teke eksemplar kupili. Pśi tom su se luźe hyšći rozgranjali wó serbskich drastwach, projektach w pśichoźe a situaciji Serbow.


text:
Amsterdam – nojbardzij hyrskie miasto we Niderlandach. Dzisioj pokożymy Wōm tyn plac trocha inkszyj jak wdycki, bo bez… zolyty! Niy nasze, yno ogōlnie – pora doradōw jako karlus mo wszyjsko narychtować, coby dziołcha bōła rada i ôstoła ôd niego lipstōm. Zaro chycicie idyjo. I nauczycie sie masy nowych wortōw. (Bildy niy majōm wiela spōlnego z tekstym, tōż niy sznupejcie czasym za tymi nowymi wyrazami po ôbrozkach.)
A
Zolyty w Amsterdamie to ni ma bele co. Absztyfikant ôblecze se ancug, coby niy wyglōndać jak jako afa. Może sie potym leko aufryjgować, bo wszyjscy tam majōm farebne koszulki, ale przeca dziołcha może prziś na abzacu! Tōż niy rōb synek gańby i weź se jeszcze do kapsy pora amolokōw.
B
Galoty z bizami, gynał z bigla i do tego binder. Dej pozōr na babrokōw przi beszōngu!
C
Jak sie już treficie, to wejrzij jaki mo cycynhalter! chyć sie roboty. Yno niy bier baby do coffeeshopu! Być chop i trzimej jōm daleko ôd cygaretōw. Idźcie dalij, mono przi drōdze kery Wōm zagro na cyji.
D
Downij szło dotachać deka nad kanał i tam se szło duldać wino. Tera dziołchy trza brać kajś indzij. Kaj?
E
Pytanie ‘kaj?’ to je tera esync kożdych zolyt. Kaj w Holandii zjeś epne golōno? Kaj za ekiym idzie se fajnie zicnyć? I nojgorsze… “kaj robisz?” – “je żech elwer“…
F
Pamiyntej – jak Ci sie trefi ôtwiyrać flaszka, to dej pozōr na frōp. I niy fandzol.
G
Bez Amsterdam ni ma co gzuć. Tōż niy kōmbinuj z rajzōm na gypku (chocioż kołōw tam je w pierōny), yno zrōbcie se szpacyr. Gyszynk, jak na gyburstag, to tyż dobro idyja. Niy wiysz co kupić? Znojdź jakie gryfne glazyjki. Żodnej gorzoły!
H
Holandia – myślisz se – to alkohol sie mo loć? Niy bydź gupi. Je tam pora imprezowych szteli, ale przijyżdżajōm tyż cołkie familije, tōż trza sie sprawować. Hut na łepie i halba w rynce? A chcesz coby dostała hercklekotōw? Abo i zaro hercszlagu? Inno sprawa, że choby yno trocha sie napijesz, to bydzie Ci sie hepać abo i zaczniesz szukać haźla, coby heftować. Żodno Cie niy bydzie halała, a o hajtaniu to już w ogōle zapōmnij!
I
Z dziołchōm do izby pōdzie inkszy…
J
Jak dziołcha skuli zimna zacznie jamrać “jezderkusie! juzać żech se yno jakla wziyna!”, to jōm ôgrzyj, bo Ci tam zamarznie. I pochwol jōm za ta piykno ôblyczka!
K
Kabot symnij, tyż dej freli. Boroka w samej kiecce łazi na isto. Myślała, że w maju bydzie co cieplij, a tam +12oC i same mrokwie. A jak jij tyn kabot dowosz, to niy śmisz jij kilać! Chyba, że chcesz mieć krōmflek na kroku… Być fajny karlus!
L
Dobra, nazot, do kōnkretōw. Nimaś leber ani leluja, tōż mosz jakieś szanse. Pōmału kludź dziołszka drōgami Amsterdamu. Niy zahoczcie o jako linkera. Wejrzij na baba, mo fajny lajbik lipynsztift? Jak ja, to już je połek sukcesu.
Tajla drugo – Amsterdam: ôd M do Z


text:
Ani Hollywood, ani Beverly Hills nos za serce niy chyciło. Tōż kożdymu, fto nawiydzo Los Angeles doradzōmy, coby nojwiyncyj czasu
przesiedzieć przełazić fōrt ôd miasta, we blank inkszych sztelach jak te dlo gwiozd i celebrytōw. Pōdźcie lepij na sztrand – na Hermosa i Venice Beach!
Hermosa Beach
Na Hermosa Beach trefilimy bez cufal. Sznupalimy za hostym we Los Angeles i gynau tamek nos ciepło. John sōm do nos szrajbnył, jak yno wciepalimy informacyjo ô tym, że niy mōmy szteli do nynanio we “Mieście Anniōłōw”. Z poczōntku medykowalimy se, że Hermosa je fest daleko ôd wszyjskich miyjskich atrakcyji. Niyskorzij kaplimy se, że to L.A. je fōrt ôd takij cudnej atrakcyji jak Hermosa. Dostalimy swoja izba, mielimy pokōj, dwie minuty do sztrandu i dwie deski do surfowanio. No bojka.
Sztyjc Los Angeles, ale już bardzij jak taki urlopowy kurort. Starziki, turyści i surferzy, ale ci “mynij wysztiglowani”. Ci, co lepij se już radzōm ze welami, cisnōm na Venice. Na Hermosie je cicho bez dziyń i kapka wiyncyj larma po cimoku. Pojeś, legnyć se, smolić robota i sztudia – to my tamek ôpanowali do perfekcyji.
Surfowani – nauka spory i pokory
Surfing niy ma łatwy. A taki sie zdo, jak wejrzicie na tych wszyjskich ôpolōnych ludkōw, kerzi cisnōm po welach i wywijajōm roztōmaite triki. Ustoć na tym pierōństwie je biyda, forgot. A co tam ustoć, ciynżko to sie w ogōle pływie ze tōm deskōm szczypiōnym do szłapy! Ale richtich je w tym cosik magicznego. Sce sie stować po kożdym szlagu i prōbować zaś i zaś, i zaś…
Venice Beach
Sōmsiodka bardzij hyrsko. Venice Beach to je klasyk, hit, cudo i perełka! Bohatyrka masy filmōw i teledyskōw, kero – gynau jak Katedra we Mediolanie abo autobus ze Sosnowca do Katowic – retuje miasto we ôczach turystōw. Venice Beach niy yno uratowała Los Angeles, ale tyż ôstała sztelōm, do kerej fest chutnie cisnymy nazod. Terozki już yno na ôbrozkach, ale sztyjc.
Zrobilimy tamek zakupy! Spōntaniczne, pod wpływym klary, piosku i dobrego jodła. Skuli farebnych ludzi i pakerni Weidera. Tōōōż… mōmy swoje wyśniōne deski!
Ale Venice to niy yno geszefty i duuugo, gryfno prōmynada. Idze i fajnie pomaszkecić, wejrzeć na “nojdziwniyjszych ludzi świata” i dostać pora skryntōw. Naturalnie i lygalnie – u doktōra, na recept.
Kōniecznie trza we tej tajli Los Angeles doczkać do zachodu klary, podziwać sie na triki na kołach i deskorolkach choby ze “Grinda” abo “Lords of Dogtown”, potrynować na spōmnianej pakerni i sie potōnkać. A potym ciiiś szpecjalnōm sztrekōm dlo kołōw aż ku nastympnymu cudnymu miyjscowi, ku Santa Monica!
Nawciepujcie nōm skirz tego tekstu na FB!
Kōmyntowanie, lajkowanie i podowanie dalij je fest fajne 😉


text:
Dzisiej dogrywomy 17 raja szpilów we III grupie III Ligi. Do Chorzowa przijeżdżo drużina Pniówka Pawłowice Śląskie.
Pniówek to łobycnie czworto drużina ligi, a po 15 szpilach mo 27 punktów, cyli ło 11 mynij niż Ruch.
Ze wzglyndu na łobostrzynia dzisiej szpil na Cichyj 6 łodbyndzie sie bez udziału kybiców, ale idzie kupić RYLACJA TV zaś Radio Widzew za darmo zrobi radiowy LIVE => Ruch – Pniówek kiery poprowadzi nôsz rydaktor naczelny.
Szpil sztartuje ło godzinie 18:00, rylacje zacnom sie kole 17:50!
Przipominŏmy tyż ło nŏszyj zabawie. Typer Na Niebiesko pod patronatym Baru „Kinga” znŏjdziecie tukej => Typuj i wygrywej!
własne


text:
Serbska Delnja Łužica je šokowana wuslědkow ewaluacije wučby serbšćiny w Braniborskej dla. Z ludźi, kiž połoženje znaja, drje njeje nichtó woprawdźe překwapjeny był, chiba, zo je staw hišće hórši, hač by sej čłowjek myslił. Připóznaće słuša prof. Edwardej Wornarjej a ludźom, kotřiž su prócu wědomostneho přepytowanja na so wzali a wuslědki bjez róžojteho barbjenja sformulowali. Njejsmy tola wjace w NDR žiwi. Zo móža serbšćinarjo w 6. lětniku mjenje serbsce hač w pěstowarni, je hižo překwapjace. A štó móže mi rozkłasć, kak dźěći a młodostni dwanaće lět w šuli delnjoserbšćinu wuknu a na kóncu rěč tola njewobknježa? Ja mějach w NDR jeničce štyri lěta B-delnjoserbšćiny na SRWŠ, hewak ničo ...
Krimi za dźěći, na Kochowe wašnje powědany, njeje jeno za dźěći zajimawy, ale runje tak za maćerje a wowki. A hdyž sym ja jón čitał jako dźěd mjeztym zwyšeneho schodźenka, budu mi kolegojo-dźědojo wěrić, zo w tej knize tež něšto za nas starych knotow nutřka steji. Ja so při čitanju dopominach na wuprajenje swětosławnych spisowaćelow, kotřiž měnjachu: Kniha za dźěći je hakle potom dobra, hdyž ju dorosćeni runje tak rady čitaja.
Hańžka Wjeselic
Rozsud je čłowjekam tajny škit
wohniwy wěšćerski poradnik.
Z rozdźělnym storkom wutroby
je jedyn druhemu podobny.
Tak kaž kudźerje po wutřělu spaduja,
so kiprota k přećelstwu wuznawa.
Njewidźomna chuduška
chabłaca njeskedźbnosć so zasmyka.
Směšk samodruhe šibałstwo,
po stopach wjechlojće dundajo.
Šwižny zdónk mjez starymaj,
z měnjacym wjedrom njepřewzaj.
Šerpatku wurěčow přinošuje,
kiž wopiłstwo kepnjenja nadběhuje.
Njewěstosć wě sebi na hubomaj kusać
a předsudnosć pod miłym měsačkom huškać.
Hańžka Wjeselic
Njejsće mje z bliskoh daloka spóznali,
waka krutu wolu krasnje pohosći.
Jenož – njehódajmy, štó za tym tči,
hdyž ruka znaty klin wopušći.
Hdźež so gracilna słódkosć zakaza,
tam so krawna raznosć womaza.
Styki styska suche płomjo wupali,
wša sylnosć wosłabi krupički.
Błudnowěrc wě nawopak,
zo slěbro zlětuje kaž ptak.
Strowy rozum jadriwje kichota,
mjez płachtami šćipa nahota.
Přez připad swójski wosud nadešli -
pedantisku woprawdźitosć wobešli.
Čas z překlepanosće skakota,
tak, kaž kostrjanc překćěwši třepota.
Chwalobne basniske pospyty młodeje Serbowki
Je zwjeselace, zo so w Serbach młodźi ludźo na literarnym polu wupruwuja. Naš mały lud trjeba młodych, do přichoda zhladowacych a do duše rěčacych ludźi. Na tym so wočiwidnje něšto pohibuje. To pokazachu dotalne zběrki „Paternoster“. Tale literarna hałužka počina znowa kćěć, wšako ma w aprylu/meji wosmy „Paternoster“ z prozu a lyriku młodych Serbow wuńć. Mjez młodymi prozaistami a lyrikarjemi „Paternostra“ jewja so woprawdźite talenty. Jedyn tajki wosebity je 23lětna Chróšćanka a w Lipsku sorabistiku studowaca Hańžka Wjeselic, kotraž z wutrobu a dušu basni. Wona je hižo k „Paternostrej“ přinošowała, byrnjež w najnowšim zešiwku zastupjena njebyła. Přiwšěm pilnje dale basni.
Znata serbska poetka Róža Domašcyna widźi w młodej žonje za přichod wjele lubjacu basnicu. Basnje Hańžki Wjeselic rozestajeja so hłuboko z mjezyčłowjeskimi poměrami a towaršnostnymi problemami. W swojich twórbach zhladuje kritisce na swět; wone su sprawne, zo je wjeselo je čitać. Tule dwě jeje basni z manuskripta jako pokazka. Alfons Wićaz
Wón je zbožowny, zo wot 1. oktobra lěta 2018 jako swobodny sobudźěłaćer w hudźbnym wotrjedźe Serbskeho rozhłosa RBB w Choćebuzu dźěła. Zetkam 28lětneho Gregora Kliema w jeho dźěłarni na štwórtym poschodźe domu RBB w centrumje Choćebuza, hdźež zestaja hudźbny program za přichodne delnjoserbske rozhłosowe wusyłanje. „Nětko mam dźěło, kotrež wotpowěduje mojemu lońšemu studijnemu zakónčenju jako master na polu etnomuzikologije, a při tym hišće pjenjezy zasłužam. Lěpje sej njemóžu měć“, wón w bjezporočnej delnjoserbšćinje z posměwkom praji. Zrazom začuwaš, zo so młody Delnjoserb za swoje dźěło hori, zo so w redakciji delnjoserbskeho rozhłosa woprawdźe derje čuje. Hižo za čas studija je připódla jako awtor za Choćebuski rozhłós dźěłał, tež za Lipšćanski swobodny rozhłós. Tuž je hižo wjacore lěta z tutym dźěłom zwjazany. Nětko pak njeje wjace jenož awtor wěstych přinoškow, ale swobodny sobudźěłaćer z konkretnymi nadawkami we wobłuku hudźbneho wotrjada.
Wosebita wustajeńca w Budyskim Serbskim domje
Skerje připadnje je přehladka „Płachta pełna wulicowańkow“ nastała. We wochěži Budyskeho Serbskeho domu móže sej ju tuchwilu kóždy zajimc wobhladać. Je jich dohromady dźesać taflow, kotrež su wěnowane Slepjanskim ludźom a jich rěči. Natočenje a ludospytne předźěłanje porno tomu njebě připad, ale je so zaměrnje a přez dlěšu dobu wotměwało; wustajeńca pak bě zbožowny připad.
Juliana Kaulfürstowa, lubowarka a znajerka slepjanšćiny, bě fotografa Karstena Nitscha prosyła, zo by foto za cover předwidźaneje cejdejki z natočenjemi slepjanšćiny zhotowił. „Ja pak sym namjetował, zo bychmy tež interviewowanych portretowali, rěčacym wobličo dali. A tak je so potom stało“, praji Karsten Nitsch. „Dokelž sym nimo toho spytał wěste wobsahi z toho, štož su sobuskutkowacy powědali, do wobrazow přetworić, bu material wo wjele wobšěrniši, hač běchmy sej zwoprědka myslili. Stało je so to w lětomaj 2013/2014.“
Tekst a hudźba Měrćin Weclich
Hdyž wěje wětřik napřemo
a wozyba ći mjezwočo,
to zymne je a struchłe wšo.
Njeboj so a stup napřećo!
Praj, štó sym ja!
Praj, štó sy ty!
Praj, štó smy my!
Haj, štó smy my?
To prašenje je čłowjeske
při pytanju identity.
A při sebi, to pytnu ja,
mi wětr dušu wohrěwa,
hdyž wěm, što darić mam,
prjed hač čas zabiwam.
(nowy spěw serbskeho komponista)
Twórby serbskeho komponista, spěwarja a producenta Měrćina Weclicha su mjez staršimi kaž tež młodymi ludźimi w Serbach woblubowane. Alfons Wićaz je so z hudźbnikom rozmołwjał.
Što je Wam lěto 2018 na hudźbnym polu wobradźiło?
M. Weclich: Mój druhi oratorij „Hrodźišćo“. To rěka, zo smy kónc minjeneho lěta tež sadźby za chór dokónčili. Wot kónca januara nětko partitura cyłeje twórby předleži. To bě wulki čwak dźěła. Teksty za oratorij spisała je Madlena Nasticcyna, dohromady pjatnaće spěwow. Wone wopisuja pućowanje Słowjanow před 1300 lětami.
Zajimawe wobrazy fotografa Helfrieda Straußa
Tróšku dźiwnje drje to běše kołowokoło wustajeńcy, kotruž pokazachu w něhdyšej Dieselowej milinarni w Choćebuzu, kotraž je dźěl Braniborskeho muzeja za moderne wuměłstwo w Frankobrodźe nad Wódru a w Choćebuzu. Tam běchu hač do januara 2019 wustajene fotografije wo křesćanskim nałožku w katolskich Serbach w Hornjej Łužicy – wo křižerjach. Fotograf Helfried Strauß z Lipska chcyše poprawom wšitke wobrazy tam pokazać, hdźež su wone nastali. To pak so jemu bohužel njeje poradźiło. Je ze wšitkimi wo tym rěčał, samo to poskićił, ale njeje ničo konkretneho wuskočiło. Bohužel! Přiwšěm njeje mysličku spušćił, swoje fota tam wustajić, hdźež je zajim za to wěsće jara wulki. Jedna móžnosć by była Budyski Serbski muzej.
Wšojedne, kak publikum wo lětušim wječornym ptačokwasnym programje Serbskeho ludoweho ansambla „To tla wěrno njej’!“ sudźi: Cyle strózbje hladane su wuměłcy dokładnje to zwoprawdźili, štož bě libretistka Jěwa-Marja Čornakec připowědźiła. Mjenujcy časowu jězbu, sebjeironisce a -referencielnje stawizny wopřijacu, w šaće sobotnišeje telewizijneje zabawy. Konsekwentny tuž rewijowy charakter inscenacije, kotraž je jednotliwe, ze sobu na kóždy pad njezwisowace čisła do skerje lochkeho ramikoweho jednanja zapletła. Logika hraje podrjadowanu rólu. Zo so inscenacija hdys a hdys chětro rozwleče – zahajaca filmowa sekwenca na přikład předołho traje –, je někotremužkuli přihladowarjej wjeselo trochu skazyło. Přiwšěm je tež to naposledk konsekwentne. Lubowarjo sporta běchu dźě so tež na to zwučili, zo so „jich“ wusyłanje pozdźišo započnje, dokelž knjez Gottschalk zaso raz dlěje trjeba. Što je publikum putało, dlěje hač tři hodźiny na wobrazowku sutać, je hinaše prašenje.


text:
Ludmila Budarjowa
Ludmila Budarjowa (rodź. Nawkec; * 7. apryla 1949 we Wotrowje) je serbska slawistka a sorabistka, rusistka a pedagogowka. Wona bě wot załoženja Serbskeho šulskeho towarstwa w lěće 1991 hač do januara 2021 jeho předsydka.
Wona studowaše wot 1967 do 1971 slawistiku, sorabistiku, rusistiku a pedagogiku při Karla Marxowej uniwersiće w Lipsku kaž tež we Woronježu. Po studiju dźěłaše wot 1971 do 1974 jako wučerka w Hodźiju. Za čas přewróta angažowaše so hromadźe z Janom Nukom, Benediktom Dyrlichom, Janom Malinkom a druhimi w iniciatiwnej skupinje za Serbsku narodnu zhromadźiznu za přestrukturowanje a demokratizaciju serbskich institucijow. Wot 1990 běše zastupowaca jednaćelka a wotrjadnica w Ludowym nakładnistwje Domowina a wot 1995 do 2003 jeho jednaćelka. Wot 2004 hač do 2012 dźěłaše jako wědomostna sobudźěłaćerka w rěčespytnym wotrjedźe Serbskeho instituta a zaběraše so hłownje z temami dwurěčnosće, stawiznow serbskeho šulstwa po 1989 a wuknjenskimi cilemi za serbšćinu porno němčinje.
Budarjowa je wot 1971 čłonka hornjoserbskeje rěčneje komisije, bě wot 1991 do 1995 předsydka załožboweje rady a wot 2010 do 2015 čłonka Rady za serbske naležnosće w Sakskej.
Wona je zmandźelena ze serbskim spisowaćelom Benom Budarjom; jeje syn je direktor Załožby za serbski lud Jan Budar.


text:
Iniciatiwa Sejma předstaji frakcijam Braniborskeho krajneho sejma jězbny plan k serbskemu parlamentej
Dnja 28.2.17 bě delegacija „Iniciatiwy za demokratisce legitimowane ludowe zastupnistwo – Serbski sejm“ z hosćom frakcijow CDU, Lěwicy, Zwjazka 90/Zeleni a SPD w Braniborskim krajnym sejmje.
Čłonojo iniciatiwy Hannes Wilhelm Kell (delnjołužiski rěčnik), dr. Handrij Kluge (Drježdźany) a dr. Měrćin Krawc (Budyšin) podachu hosćićelam ze swojeho wida přehlad k pozadkej, zasadnemu prawej jedneho luda na parlament tež njewotwisnje wot aktualnych problemowych połoženjow kaž tež k aktualnemu stawej etablěrowanskeho procesa. Wulotowane buchu móžnosće kooperacije z braniborskimi instancami při přewjedźenju wólbow.
Wšitke frakcije přihłosowachu unisono njewobmjezowanym zakładnym prawam Serbow na parlament jako institucionalnu platformu tworjenja měnjenja a na samopostajenu prawólbu. Slěduješ-li wosebje přikładej wólbneho modusa prěnich demokratiskich wólbow serbskeho luda k braniborskej Serbskej radźe 2015, njewobsteja na legitimaciji wólby a woleneho pralament žanežkuli dwěle.
Runjetak dócpě wulke zrozumjenje zaměr, parlamentej serbskeho luda dać samemu rozsudźić wo zaměrnym zasadźenju wot zwjazkoweho etata a krajoweju etatow k dispoziciji stajenych załožbowych srědkow, zo by so takle w zmysle subsidarity dócpěła lěpša skutkownosć zasadźenych srědkow.
Naprašowanja měrjachu so hłownje na to, kotre kompetency měł Sejm dale we wobłuku kulturneho a kubłansko-politiskeho samopostajowanja dóstać kaž tež na planowany poměr k wažnym wobstejacym institucijam (Serbskej radźe, Załožby za serbski lud, Domowinje z. t.) a kak měło mjez nimi wupadać rozdźělenje nadawkow. Dokelž njeje hišće demokratiski wuwićowy proces k Serbskemu sejmej zakónčeny, ma so rozmołwa ze wšěmi wobdźělnikami dale wjesć. Zastupjerjo iniciatiwy wopušćichu zesylnjeni wuradźowanja a dźakuja so hosćićelam za zajimawe a tež za iniciatiwu jara płódne rozmołwy kaž tež za zwuraznjene wysoke hódnoćenje za wobšěrny čestnohamtski angažement Sejm-iniciatiwy.


text:
19.06.2022 - Aktualne informacije / Aktuelle Informationen
Naraźenje za změny w bramborskich wustawkach
Głowny wuběrk bramborskego krajnego sejma jo srjodu schwalił naraźenje za změny w bramborskich wustawkach. Tak dej se do wustawkow pśiwześ w artiklu 7a zakšocenje pśeśiwo anticyganizmoju. Spěchowanje dolnonimskeje rěcy dej se zapisaś do artikla 34, a teke serbski artikel 25 pśedwiźi změnu. Tam dej se dla genderowanja pisaś “serbski lud” město “Serbow”, dokulaž su z tym jano muske pómjenjone. Debata w krajnem sejmje wó změnach buźo pśiducu srjodu w parlamenśe. Źeń pózdźej by dejał parlament změny wustawkow wobzamknuś. To źo ale jano, gaž dwě tśeśinje wótposłańcow pśigłosujo.
+++++++
Wjelike znjeměrnjenje w Dolnoserbskem gymnaziumje
Wjelike znjeměrnjenje jo kněžyło ten tyźeń ned dwa raza w Dolnoserbskem gymnaziumje w Chóśebuzu. Stwórtk połdnju su wuknice namakali na toaleśe napisane na sćěnje pisanje “Ankündigung Amoklauf”. Na to jo šulska wjednica wołała ned policiju. Pó intenziwnem pśepytowanju a pógódnośenju situacije su zwěsćili, až jo to nejskerjej žort. Něnto pśepytujo kriminalna policija ten pad, dokulaž jo take pśipowěźenje pókuśeńskego statka wšo druge ako žort. Južo wałtoru jo dejała wjednica tych něźi 450 wuknicow a wuknikow zasej domoj pósłaś, dokulaž njejo šula žednu wódu měła hawarije dla.
+++++++
Serbska plaketa za Nowe Wiki
Dwójne wjasele su měli ten tyźeń srjodu w gmejnje Nowe Wiki/Neupetershain. Referent bramborskego zagronitego za serbske nastupnosći, Měto Nowak, jo gmejnje pśepódała plaketu z napisom “Nimsko-serbska gmejna”. Toś tu plaketu dostanjo kužda gmejna, kótaraž słuša do serbskego sedleńskego ruma. Druga zawina za wjasele jo był wjeliki pakśik ze serbskimi medijami. Su to serbske knigły a druge śišćane medije ako teke CD, DVD-je a graśa za źiśi. Toś te medijowe pakśiki spěchujo Bramborska za spěchowanje serbskeje rěcy a kultury.
+++++++
Pśedstajenje drastwowych knigłow
Rědko su byli nowe dolnoserbske knigły tak spěšnje wupśedane, ako publikacija “Pyšnje woblacone – schön gekleidet” wót serbskeje šlodaŕki Doris Heincoweje. Stwórtk jo wóna zgromadnje z jeje źowku Delija E.-Münchowa w dolnoserbskej bibliotece w Serbskem domje knigły pśedstajiła. W rozgronje z pśibytnymi jo Doris Heincowa wustajiła, až słušaju serbska drastwa a nałogi gromaźe a až su teke most k serbskej rěcy za młodu generaciju. Wujšli su knigły w Serbskem ludowem nakładnistwje Domowina, a to južo w drugem nakłaźe. Prědnych 300 eksemplarow su wjelgin malsnje pśedali. We nich jo na 70 bokach wšo to wopisane a z fotami ilustrěrowane, což pótrjefijo dolnoserbsku drastwu.
+++++++
Naša wjas ma pśichod
Z wjelikeju rozpalonosću su běłogórjańske wobydlarje ten tyźeń stwórtk swóju wjas prezentěrowali bramborskej komisiji za wuběźowanje “Naša wjas ma pśichod”. Zastupniki gmejny a towaristwow su prezentěrowali wuwiśe jsy, aktiwity a zgromadne žywjenje wšych generacijow. Potom až jo se we wokrejsnem wuběźowanju wokrejsa Dubja-Błota wudobydnuła prědne městno, wójujo něnto z Dolneje Łužyce zgromadnje z Rogoznom, měsćańskim źělom Chóśebuza a Zelezneju we wokrejsu Sprjewja-Nysa w krajnem wuběźowanju wó dobyśe. Dogromady jo se 14 jsow za krajne wuběźowanje kwalificěrowało. Nejskerjej w awgusće buźo komisija dobaśaŕsku gmejnu znatu cyniś.


text:
Vatikan (B/SN). Statny prezident Kuby Raul Castro je so we Vatikanje z bamžom Franciskusom zetkał. Rozmołwa traješe hodźinu, štož je njewšědne. „Sym so swjatemu Wótcej za jeho přinošk k přibliženju Kuby a Zjednoćenych statow Ameriki dźakował“, Castro na kóncu rjekny. Dalšej temje běštej dwudnjowski wopyt Kuby bamža w septembrje a ćežke połoženje cyrkwje w kraju samym.
Syn měšnika wuswjećeny
Hamburg (B/SN). Syna katolskeho fararja su kónc meje w Hamburgu na měšnika wuswjećili. Jeho nan, skutkowacy hač do lěta 2000 jako ewangelski farar, je hromadźe ze swójbu ke katolskej cyrkwi přestupił. Studowaše na to katolsku teologiju a bu štyri lěta pozdźišo na měšnika wuswjećeny. Zmóžniła bě tónle přestup dušepastyrja wuwzaćna dowolnosć (dispens) bamža. Ewangelski farar bě w tym času woženjeny a měješe tři dźěći. Hinak je jeho syn nětkole jako katolski duchowny winowaty, po celibaće žiwy być.
Na woprawdźitosć reagować


text:
wopisanje
Knigły dostanjośo teke ako e-book: buecher.de hugendubel.de libreka.de weltbild.de.
Pó górucem lubowanju w hotelu wochłoźujo se młody pórik pśi cołnowanju – a namakajo w tšuze nage śěło cerwjenowłosateje žeńskeje. Zagronite bramborske kriminalisty pšose personelneje nuze dla swójich Barlinskich kolegow wó pomoc. Wjelgin njerad póra se z pódwjacornego źěla města póchadajucy komisar Urban prědny raz w žywjenju do Błotow a starcyjo tam na luźik, kenž jo jomu pśeliš cuzy a suspektny. Beata Mičerlichowa, absolwentka Serbskeje rozšyrjoneje wušeje šule w Chóśebuzu a promowěrowana psychologowka, jo se serbskemu cytarstwu južo z někotarymi wulicowańkami w Serbskej pratyji a antologijoma pórucyła ako teke z Ingrid Hustetoweju spisanym źiwadłowym graśim »Wódny muž«. Z kriminalku »Njaboga nymfa«, spisaneju ako skóńcne źěło studiuma na Nimskem literarnem instituśe w Lipsku.
Cytański wurězk z kriminalki »Njaboga nymfa«
„How, źěło za tebje. Seksualne mordarstwo w Błotach, njaboga nymfa z cerwjenymi włosami, naga w tšuze, glědaj raz, njejo to rědne foto?“ Sabina Braunowa, jogo kolegowka, jo jomu wjelgin zapalona wóspjetowała, co jo w akśe stojało. Ako kužde pónjeźele zajtša jo wóna była połna elana a wócywidnje wjasoła, až jo swójomu cłowjekoju a tśim abo styrim źiśam – tak dokradnje njejo mógał se to Urban markowaś – wuběgnuła, kótarež su jej ceły kóńc tyźenja na nerwy šli. „Take něco njejsmy dawno wěcej měli. Njejo to nic za tebje?“ Urban njejo mógał jeje zapalonosć rozměś. Jo wzeł se kafej, póglědnuł krotko na foto a jo stergnuł z ramjenjoma: „A co nas to stara? Njezwónoźiju wóni to sami ze swójimi pór wumarlikami? Mam źěłowe dogrono w Barlinju a nic w prowincy.“ „K prědnemu jo ta nymfa z Barlinja, k drugemu su nas tamne kolegi oficialnje wó amtsku pomoc pšosyli a k tśeśemu: Co by mógło rědnjejše byś, ako w takem wjedrje w Błotach pśepytowaś. Wšykno jo zelene ...“ „Suzana Jankojc – njejo to pólski?“ Urban jo grěbał w pódłožkach. „Za seksualne mordarstwo jo tšošku pśestara … Jo how na Oranienburgskej bydliła, wuměłstwowědnica! Wótkul ga wóni to wšykno wěźe, gaž jo była naga?“


text: Athelstone/Awstralska, Giddings/Texas (SN/CoR). W srjedźišću měrcowskeho wudaća časopisa awstralskeho serbskeho towarstwa Wend/Sorb Society of South Australia steji spožčenje Myta Ćišinskeho Trudli a Janej Malinkec. Pod hesłom „Trudla receives Honour“ (Trudla počesćena) informuja wo tym, zo staj Malinkec mandźelskaj loni najwyše wuznamjenjenje serbskeje towaršnosće za swój wjelelětny angažement za nju wot Załožby za serbski lud dóstałoj. Dale dopominaja na wopyt Trudle Malinkoweje w Južnej Awstralskej, Victoria a New South Wales 2018, hdźež bě so wona z mnohimi serbskimi potomnikami rozmołwjała. Zdobom skedźbnjeja na to, zo je Trudla Malinkowa znata jako awtorka knihi „Shores of Hope“ wo serbskich wupućowarjach do Ameriki a Awstralskeje. Slěduje połdrastronski wobšěrny portret Trudle a Jana Malinkec wot Andreasa Kirschki z detailowymi informacijemi wo jeju žiwjenskich stacijach, angažemenće a zasłužbach. Artikl kónči so z dźakom a gratulaciju „tež wot nas wšitkich w Awstralskej“.