text:
To ju dobri rok zlécôł òd slédnegò wpisënka ò sprzątaniém. Tã całowną robòtã móm ju za sobą, terô mëszlã kąsk ò tim, żebë aktiwòwac starnë dlô dwóch/trzëch ùdbów przë jaczich mómë robioné, to ju le jakno archiwa tegò co bëło. Jesz mùszã sã równak z tim czile razë przespac…
Jedna ze starnów, chtërné jô trzëmôł na serwerze, mô na zymkù samô sã „pòzamiatóné“ (mô sã przeniosłé na nowi plac). Tak pò prôwdze to mie słów felëje na to jak je do tegò doszłé ë nie jidze ò to, że ni mògã przë tim ju „grzebac“ – z tegò wëgrónegò czasu jem prawie baro rad. Ti co mie znają wiedzą, że nie żëjã z internetu, a to co robiã to robiã z gwësnegò pòczëcô òbòwiązkù do mòji kaszëbsczi kùlturë. Równak ôrt w jaczi, na kùlturalnô jinstitucëjô z Nordë, to zrobia, je pòniżi wszëtczégò co mòże le zdrowi człowiek pòmëszlec. Jinstitucëjô, chtërny starnë móm spòlëzniano przez cos kòl szesc lat trzëmóné, dozéróné ë przë nich robioné (wëzdrzatczi, różné cms-ë ë jich zaktualneinia), nie bëła w sztãdze za nen wpakòwóny czas a (doch) dëtczi zwëczajno pòdzãkòwac. Ò nick wicy w spòlëzniany robòce doch nie jidze. Przikré doznanié òbnażającé gwësną arogancëjã – nie mòjé pierszé tikającé sã spòlëznianégò angażowaniô na kaszëbsczim gónie.
Nimò tegò Avanti!
Jidąc stegna przëbliżaniô wama mni, abò też wcale, znónëch mùzycznëch karnów, ze słabòscą do rockòwi francësczi mùzyczi, mëszlã dzysô waji òdesłac do parisczégò karna Les Wampas (nie mëszlita, że to fejn zwãczné miono je?). Les Wampas grają ju ze sobą òd 1983 rokù, jich mùzyka je przëpisëwónô do punka ë téż do psychobilly.
Zamdlëwóm mòże na zôczątk słëchanié Les Wampas òd sztëczka “Never trust a guy who after having been a punk, is now playing electro” (w wòlnym dolmaczënkù: “Nigdë nie dôwôj wiarë chłopù, chtëren pò bëcô Punkã, terô elektroniczną mùzyka graje“) to fejn przëmiôr ùsôdztwa tegò rokòwégò karna, jaczi pòchôdô z singla z 2003 rokù. Sztczk nen je kritiką dzéjaniô Manu Chao, chtëren to pòdle mùzyków Les Wampas pòddôł sã systemie.
Czëtając, ju jaczic czas temù nazôd, wiadło Michôła ùsôdzoné pò kòncercé Cockney Rejects w Gdini móm sã ù niegò natkniãté na klip Dead Kennedys “Nazi Punks Fuck Off“. Sztëczk je pëszny ë je téż jednim z tich sztëczków co mie baro lubią, jakno ë karno co gò graje.
Jo … – przë ti leżnoscë przëszed mie ma mëszlã jinszi klip jaczi mòże òbôczëc na YouTube: Mano Negra z Jello Biafrą ë Sidi’H’B – klôrowny przekôz wespółdzejaniô lëdzi z róznëch placów Zémi.
Szëkôjta za tim na przëmiôr na youtube.com.
Bôczënk: Òbkłôdka platë pòdlégô ùsôdzczim prawòm ë pòchôdô ze starnów ot-vinta.com
Wczora to szło pò prôwdzé mie blós abò zaspiewac “He Maлa Бaбa kлoпoTy kyпилa Пopocя” abò wzyc sã do robòtë, bò przistãpù do nowëch kaszëbskòjãzëcznëch starnów nie bëło.
Z tima bitama ë bajtama to jakòs tak je, że rôz òne są, a rôz jich nie ma. Wczora prawie bëło nót je wëszëkac, a to doch nôlepszô robòta dlô Sznëpòrznika 😉 . W tim sznëpòrzeniém towarzëszëła mie ta frantówka He Maлa Бaбa kлoпoTy kyпилa Пopocя ùkrajińsczégò karna Ot Vinta, jaką mie drëch pòdesłôł (jesz rôz dzãka).
Nie bãdã ji trzëmôł blós dlô se, bò mëszlã, że czéj wa bãdzéta kòmùdni, to mòże òna wama téż hùmòr pòprôwi. 🙂
Frantówczi karna Ot Vinta (móm czëtë, że miono nie mô nick bëlnëgò òznôczac 😉 ) nalezeta tuwò .
Jeżlë òbôczôta jesz jaczi felë to proszã napisac ò nich do mie, nôlepi cëtëjąc to co sã wama wëskrzëniło – bãdzé to dlô mie wiôlgô pòmòc .


c: text/html

text:
Knigły su na njewócakowany a fryšny part wěcejrěcne: Glědajucy na pó móžnosći šyroku celowu kupku cytarjow jo głowna rěc wopisowanja nimšćina. Generelnje dwójorěcne (serbske a nimske) su nadpise. Pśi tom jo layout taki, až serbska wersija bijo wěcej do wócowu. To se stawa subtilnje, pśez pozicioněrowanje na boce resp. w smužce a nic pśez grafiske wuzwignjenje. Pśez to, až numerěrowanje jo zwězane ze serbskimi nadpismami, statkujo nimski pendant ako »dodany pśełožk«. To pśewrośijo zwuconosći. Cesto dosć źe jo tak, až statkujo serbski pśełožk ako (alibijowy) pśidank. W recensěrowanem słowniku pak matej dolnoserbšćina a nimšćina rowne pšawo. To lažy teke na tom, až pódawaju se w słownikowem źěłu jano serbske wejsańske mjenja, kótarež móžo se cytaŕ – jo-li trjeba – slězy z pomocu registra pśestajiś do nimšćiny. Pśez strukturu jadnotliwych artiklow serbšćina na wjele bokach dominěrujo.
Mnohich – nic jenož rěčespytnikow – fascinuje, zo noša Serbja dwě mjenje: němske a serbske. Nimale emblematisce steji za to w swěće slawistiki a sorabistiki mjeno prof. dr. Schustera-Šewca, kotryž je 10. februara 2021, krótko po swojich 94. narodninach, na prawdu Božu wotešoł. Na jeho dźěła storči kóždy, kiž chce so wobšěrnišo ze serbšćinu zaběrać. 2014 ćišćana bibliografija jeho publikacijow mjez 1947 a 2013 wopřijima 511 pozicijow, w minjenych lětach je so hišće horstka nastawkow přidružiła.
Z wědomostnej karjeru drje njeje nichtó ličił, jako narodźi so 8. februara 1927 Šewcecom w Poršicach syn. Nan Ernst bě ćěsla a skałar a dźěłaše po swjatoku hromadźe z mandźelskej Johannu, rodź. Marćinkec, na pólku, zo by swójbu zežiwił. Serbšćina bě w ródnej wsy Hinca Šewca tehdy wobchadna rěč, młodźina pak mjez sobu zwjetša hižo němcowaše. Prěnje šulske lěta Šewca padnychu do časa, jako přewzachu po wšej Němskej nacionalsocialisća móc. W šuli drje bě wučer Erich Krawc šulerjam spočatnje tež do čitanki Kwětki pokuknyć dał, štož pak so bórze zakaza. Serbsce čitać a pisać Šewc w šuli tuž njenawukny. Wo druhim wučerju-kantoru pisa Šewc w swojich dopomnjenkach (Wučerjo prěnich lět, zest. Jurij Wowčer, Budyšin 1984, s. 13–26): »Naš ›serbski‹ kantor powědaše nam za to w hodźinach stawiznow, zo su tak mjenowani ›słowjanscy‹ Serbja dawno hižo Łužicu wopušćili a zo su tu wostali jenož ›Wendojo‹ z někajkej k ničemu wušnej, starej skepsanej rěču, kotruž mamy sej po přikazu wyšnosće a tež w swojim wosobinskim zajimje nanajspěšnišo wotwučić.«
Zachopjeńk decembra 2019 jo w Barlinju do nimjernosći wujšeł Měto Pernak, luź, ako jo z njewšednym angažementom se zasłužył nejwušu cesćownosć a toś su jogo w casnikach a casopisach južo słušnje wopomnjeli. Pśi tom su znosyli radnu licbu kamuškow do mozaika žywjenja, kótarež jo se zachopiło 1938 a jo wóstało do kóńca połne dožywjenjow a njewomucnego źěła. Kśěł tomu wobrazoju dodaś někotare wósobinske dopomnjeśa.Měto Pernak Foto: Madlena NorbergowaGaž spomnjejom se slědk na rane źiśetstwo, ga myslim se wótergi na serbske ewangelske cerkwine dny. Te su byli kužde lěto w drugej górnoserbskej jsy a naša familija jo była pśipódla. Za nas źiśi jo to było něco wósebnego. Duchowne su byli hynac woblacone nježli pla nas katolskich, kjarliže su byli hynakše a samo rěc namšarjow jo pak jano se wótchyliła. My pak smy ceło wułykowali za jadnym wujkom z Barlinja ... Tomu jo se spódobało, kak smy serbski grajkali – a toś jo pak raz wuśěgnuł za kuždego z nas bananu. Jo powědał tšochu hynacej ako my Budyšynarje. Až to jo była zewšym druga rěc, dolnoserbšćina, som zbadał akle lěta pózdźej, 1996, rowno na swětego Mjertyna (pótakem Měta). Som był sedymnasćolětny kjarlik a su mě pśepšosyli na Swěźeń serbskeje poezije, kenž jo był pósćony Minje Witkojc. W pśestawce jo Měto Pernak mě a žednym bórkojskim žeńskim kazał na mlince do šenki. Tam za blidom jo se warkotało a šwarkotało, chejkało a smjejkało! Njejsom tencas hyšći wuměł dolnoserbski powědaś a som toś zaprědka jano wušy natśěgał. Pó chylce pak som jo teke wopytał. A to jo šło! Wótněnta som se cesćej wupórał do Dolneje Łužyce, aby rěc pšawje nawuknuł. Źinsa se źeńk ak źeńk z njeju zaběram a mam bejne wjasele na tom. Gaž něcht mě pšaša, ga som chopił dolnoserbski powědaś, ga mógu z cysteju wutšobu groniś, až wšo jo se zachopiło z tymi mlincami, ako jo »naš Martin« w bórkojskej kjarcmje za mnjo skazał. Jogo som pó tom cesćej zmakał: na serbskich namšach, doma pla luźi – pjerwjej na swěźenjach, pózdźej na zakopowanjach, na zarědowanjach Maśice Serbskeje w Górnej a Dolnej Łužycy. Wšuźi jo glědał za tym, aby luźe něco zgónili. Gaž som 2004 chopił w Serbskem instituśe źěłaś, som markował, kak akribiski jo se wědu naźěłał, kótaruž jo drugim pósrědnjał. Kuždycku drogu do Budyšyna jo wužył, aby w kulturnem archiwje a centralnej bibliotece rešeršěrował. Jo znał tam młogu drogotku, mjaz drugim rukopisnu agendu z Noweje Niwy, jogo rodneje jsy. Zgromaźonu wědu njejo jano w njeliconych pśednoskach dalej dawał, ale teke w knigłach a kniglickach, brošurkach a łopjenach, kótarež jo pisał, zestajał a pó źěłach sam wudawał. Jogo swěźeński spis k cesći Jana Bjedricha Fryca z lěta 1997 słuša k prědnym dolnoserbskim publikacijam, ako som wobsejźeł. Njejsom se jen ako abiturient trjebał kupiś. »How maš«, jo se pśijaznje wusmjejknuł.
Zamrěty pak njejo se zaběrał jano z kulturu a stawiznami, ale teke z rěcu. Swóju wědu wó serbšćinje, wósebnje wó tej pódwjacornej, błotojskej, jo mjazy drugim ako pśedsedaŕ Maśice Serbskeje, cłonk źěłoweje kupki »Serbske perikopy« a Dolnoserbskeje rěcneje komisije dalej dawał. Ako źinsajšny powědaŕ togo slědnego gremiuma som jomu za to z cełeju wutšobu źěkowny. Pódla teoretiskego źěła z rěcu pak jo Měto Pernak, laureat myta Ćišinskego, lubował kreatiwne wobchadanje z njeju. 1966 jo chapjał swětowu poeziju do dolnoserbšćiny pśestajaś: Rutebeufoju a Baudelairoju jo rowno tak ako Žukowskemu a Puškinoju serbski jězyk pśispórał. A kaki ten jo był lasny, wiselny a chytšy! Wó tom znanje młoge wudaśa casnikow a casopisow a wót Kita Lorenca zestajony zešywk rěda Serbska poezija.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Što su wuměnjenja a wuslědki serbskeho stawiznopisa w druhej połojcy 20. lětstotka? Mały rjad přinoškow zaběra so z nastaćom štyrizwjazkowych »Stawiznow Serbow« a ze stawiznopisom w šěršim zmysle. Chcemy nowe slědźenske wuslědki předstajić a zdobom přeprošujemy ke kritiskej debaće wo zakładach načasneje serbskeje kultury.
Zahoritosć za předstawizny a zažne stawizny, wosebje za srjedźowěk, namakamy w Němskej w nimale wšěch worštach wobydlerstwa a we wšěch starobnych klasach.
Archeologiske muzeje su jara woblubowane a »srjedźowěkowske wiki« kaž tež zarjadowanja »living history« so prócuja, ludnosći srjedźowěk z pomocu dožiwjenjow zbližić. »Histotainment« je za to hesło. A byrnjež na cyłym teritoriju nowych zwjazkowych krajow a zdźěla zwonka nich wot spočatka zažneho srjedźowěka lětstotki dołho kmjeny Słowjanow sydlili (t. mj. Germania Slavica), njejsu wone we wědomju a zaznaću wulkeho dźěla worštow wobydlerstwa eksistentne. Wikingojo a ryćerjo popularny wobraz srjedźowěka dominuja. Nimo šulskich knihow a medijow su wosebje muzeje, kiž tutón wobraz produkuja a ludźom předstawu wo stawiznach jich domizny posrědkuja.


text:
Pōniywŏż rachujymy sie z potrzebami tych z Państwa, kerzi niy chcōm, niy mogōm bydź niy majōm potrzeby sprŏwōnku na stałe maszin kserograficznych, bydź maszin produkcyjnych, propōnujymy wynajem masziny na barzo atrakcyjnych warōnkach zawartych w jednyj ugŏdzie.
Wynajem masziny w naszyj fyrmie zapewniŏ przede wszyjskim:
Szporobliwość
Szporobliwości na sprŏwōnku sprzyntu. Dziynki użyciu z dzierżawy płacicie Państwo za eksploatacyjõ ôbranego sprzyntu tedy, kedy chcecie i jak dugo chcecie.
Szyroki ôbiōr
Sōm jednym z nojsrogszych w Polsce importerōw kserokopiarek, bez to modele mogōm Państwo ôbiyrać z ganc impōnujōncyj ôferty.
Bezpiyczyństwo
Zapewniōmy gibkõ ryakcyje serwisowa jak tyż połne podpora techniczne
Porynka
W razie potrzeby wymiyniōmy masziny na gibsze i lepij wyposażōne, lifrujymy materyje eksploatacyjne (za wyjōntkym papiōru) i zapewniōmy stały bedynōng serwisową.
A to wszyjsko… nieodpłatnie.


text:
Ihre Sprache: Deutsch dolnoserbski hornjoserbsce
Beschreibung
Ćežišćo třećeje zběrki literarnych přełožkow je literatura južnych Słowjanow. Něhdźe 10 lět po wudyrjenju wójny na Balkanje su so dožiwjenja hłuboko zaryli do generacije chorwatskich, serbiskich a słowjenskich awtorow. Tak stanu so wójnske tragedije z hłownej temu pola Draga Jančara, Slavenki Drakulić abo Srečka Kosovela. Tež mjeńšinowa literatura, tónkróć zastupjena ze samišćinu a ladinšćinu, je so zaso zapřijała runje tak kaž wurězki W. Shakespearoweje dramy »Romeo a Julija« abo basnje D. H. Lawrenca. A prěni króć skići Wuhladko tež wid na amerisku literaturu.
Přełožowali su mj. dr.
Róža Domašcyna, Helmut Faska, Lubina Hajduk-Veljkovićowa a Dorothea Šołćina.
Přełožowali su mj. dr.


text:
Help stolicka do sprchy s podruckami
Nalezeno: 3 produkty
Podobné fráze:
help madlo do sprchy brus • help stolicka do sprchy • help stolicka do sprchy s operadlem • help stolicka do sprchy s podruckami • kulata stolicka do sprchy vitea care • modom stolicka do sprchy otocna kp101 • plastova stolicka do sprchy • plastova stolicka do sprchy s operkou • stolicka do sprchy • stolicka do sprchy 130 kg •
Podobné fráze:
stolicka do sprchy 150kg • stolicka do sprchy 537b • stolicka do sprchy az 4 • stolicka do sprchy do 100 kg • stolicka do sprchy do 120 kg • stolicka do sprchy dsf 130 • stolicka do sprchy kulata nastavitelna • stolicka do sprchy levne • stolicka do sprchy na zed • stolicka do sprchy nizza • stolicka do sprchy nosnost 130kg • stolicka do sprchy profilo • stolicka do sprchy skladaci • stolicka do sprchy turin • stolicka do sprchy umela •


text:
Rabarbar ze Azji do Europy przikludziōł1 pōnojś2 we XVI wieku Marko Polo. Tyn rabarbar moł kans roztomajtych3 fetaminōw, ale i moł tyż kwas szczawiowy, co to wypłukuje wapń ze łorganizmu i bez to niy idzie go za kans jejś. Ale dyć jak sie rołz4 za jaki czas czowiek szczeli jake ciasto ze rabarbarym, to sie przeca nic niy stanie- no chyba, że idzie nōm ło te połra kalorii, jak wpierymy5 pó6 blachy 😉
Co potrza?
Spodek:
100-150 g masła (zależy, jak chcecie mieć to maślane we smaku)
250 g mōnki pszynny
2 żółtka
50 g cukru
Środek: 1 kg rabarbaru
keliszek czerwōnego wytrawnego wina
3 łeżki cukru
Beza:
2 biołka
100 g cukru (pó szklōnki)
łeżka kartofylmyjlu7
Łobiercie rabarbar i potnijcie na 1 cm kōnski8. Wciepcie go na patelnia, dejcie cuker, wino i podgrzywejcie tak dugo, aż wyparuje woda i zrobi sie z niego takoł gynstoł kōnfitura.
Piec rozgrzyjcie na 180 stopni. Do jaki miski wciepcie składniki na spodek i wyrōbcie na jednolitoł masa. Wejście sie forma na tarta i wyłōżcie jōm ciastym. Na kōniec mogecie je jeszcze podzióbać widołkōm9 i wrojście do pieca na 15-20 minut, żeby się leko przibrōnołciōło10.
Bez tyn czas ubijcie biołka na piana, dejcie tam cuker i dali ubijejcie. Na sōm kōniec wmiyszejcie11 1 łeżka kartofylmyjlu.
Na upieczōny spodek wyłōżcie rabarbar, a na wiyrch dejcie piana. Mogecie tyż nożym abo jakōm łyżkōm porobić tam take szpice (podźwigać ta piana do gōry), bo bydzie to potyn fajnie wyglōndać.
Potyn wrojście to do bratruły12 na 15 min na 180 stopni, a niyskorzi13 zmniyjszcie na 60 stopni, uchylcie leko drzwiczki i niech sie to tak ze pó godziny posuszi14.
Ta tarta je idealno: trocha słodkoł, trocha kwaśnoł… smacznego 🙂
1sprowadził
2podobno
3dużo różnych
4raz
5zjemy
6pół
7mąka ziemniaczana
8kawałki
9widelcem
10zrumieniło
11wmieszajcie
12piekarnika
13później
14posuszy


text:
Swjedźenje a naÅožki
SpÄwy
PtaÄi kwas 25. wulkeho róžka
Na ptaÄim kwasu 25. januara so ptaÄki pola dźÄÄi podźakuja za to, zo su wone je w zymje picowali. Taler, kotryž su wjeÄor do toho na woknjacu desku stajili, napjelnja ptaÄki ze sÅódkej sroku a sÅódkosÄemi.
W pÄstowarni zapoÄnu so krótko po hodźoch pÅihoty na ptaÄi kwas. Wulosujetaj so nawoženja a njewjesta, tež kmótÅa a hosÄo so wuzwola. Sroka a hawron pÅedrasÄa so jako kwasny porik. MÅódše dźÄÄi noša pysk mjezwoÄi a kÅidleška. PÅedšulske dźÄÄi woblÄkaja so serbsku drastu. Holcy so z wjele prócy wot hotowaÅÄow zdrasÄa. Wažny je tež braška. Wón hosÄi pÅeprosy, wjedźe kwasny Äah a stara so wo dobru naladu. Kóžde dźÄÄo dóstanje hrónÄko abo spÄwÄk, kiž haÄ do ptaÄeho kwasa nawuknje. Tež reje so nazwuÄuja. DźÄÄi jako ptaÄki pÅedrasÄeni abo w narodnej drasÄe prezentuja so z programom hordźe publikumej.
Mejemjetanje
Mejemjetanje je tradicionelny swjedźeÅ z rejemi w zelenej meji. Wjesna mÅodźina staji meju na nawsy a wobstražuje ju pÅed nadpadom z tamnych wsow. Jeli so meja doÄasnje podrÄza, so sydom lÄt žana wjace stajiÄ njesmÄ.
Na zbožo je to w pÄstowarni a w šuli hinak. Tam so meja zwjetša wot domownika staja a njetrjeba so stražowaÄ. DźÄÄi nazwuÄuja reje, hrónÄka, basnje a spÄwy. Na swjedźeÅ pÅichwataja starši a hosÄo. SpoÄatnje rejuja holcy w narodnej drasÄe wokoÅo meje. Dźerža módre, Äerwjene a bÄÅe banty, kotrež so wokoÅo zdónka wija. Na wjeršku meje je maÅa brÄza pÅiÄinjena. Wona je z pisanymi seklemi pyšena. NÄtko su hólcy na rjedźe, dyrbja meju spowaleÄ. Po tym so wubÄdźowanje zapoÄnje. Å tóž je najspÄšniši a haÅužku brÄzy w ruce dźerži, je mejski kral. Wón smÄ sej swoju kralownu wupytaÄ. W nÄkotrych wjeskach je z wašnjom, zo jÄcha mejski por na konju po wsy. SpÄw âHdźež so módrja, zelenja …â njesmÄ pobrachowaÄ.
Kermuša
Kermuša je swójbny swjedźeÅ, na kotrymž so rady spÄwa. Dobry tykanc njesmÄ pobrachowaÄ a horncy poÅne dobrych jÄdźow so nanoša. PÅi tym móže so tež raz nÄšto nimo kuleÄ â kaž w spÄwje âRozbita šklaâ. Wosebje wulke je wjeselo dźÄÄi, hdyž móža do wsy na Äumpjele hiÄ.
DobyÄerjo we wubÄdźowanju sakskeho fondsa âÄiÅ sobuâ w kategoriji âŽiwa dwurÄÄnosÄâ


text: Zhromadnje z wokrjesnym sportowym zwjazkom a z podpěru krajneho zarjada za šule a kubłanje (LaSuB) přewjedu nowiny Wochenkurier štwórtk, 13. oktobra, tak mjenowane swětowe mišterstwa w kopańcy. Narěčane buchu wšitke zakładne šule Budyskeho wokrjesa. Cyłkownje je so 20 kubłanišćow za tute wubědźowanje přizjewiło, kotrež wotměje so na Budyskej Młynkec łuce. Mjez wobdźělnikami stej tež serbskej zakładnej šuli z Radworja a Worklec. Radworčenjo zastupuja na turněrje Japansku a Worklečenjo reprezentuja Uruguay. Wobaj koparskej zwjazkaj wobdźělitaj so tež na woprawdźitych swětowych koparskich mišterstwach w Katarje. Dalše wobdźělnicy su mjez druhim šule z Budyšina, Wojerec, Rakec, Kamjenca a Radeberga. Zo bychu młodźi serbscy koparjo tež derje přihotowani byli, trenuja hižo pilnje. Štóž chce sej turněr wobhladać, móže sebi rady do Budyšina dojěć. Zakop budźe dopołdnja w 10 hodź. Po předkole sćěhuje wot někak 13 hodź. finalne koło. Dobyćerjej kiwa wobdźělenje na sakskim finalu w Lipsku.


text:
21st Polish Gomoku Open
Place: Kraków, Poland
Rule: Gomoku - Swap 2 Rated: Yes
Date: 2009-03-08 - 2009-03-08
Players:
Czech Republic: Aleš Rybka
Hungary: Attila Demján, Zoltán László, Attila Szentpéteri, Gergő Tóth
Poland: Łukasz Białkowski, Marcin Bohdankiewicz, Krzysztof Boratyński, Filip Godlewski, Marek Gorzecki, Marcin Gruca, Elżbieta Hankiewicz, Michał Kozielski, Szczepan Kozielski, Michał Kozimor, Michał Leszko, Marcin Majczyk, Tomasz Matyja, Piotr Małowiejski, Paweł Nowak, Dominik Pawela, Kamil Pawela, Karol Podwyszyński, Paweł Puszkarewicz, Artur Tamioła, Paweł Tarasiński, Michał Wileczek, Michał Żukowski
Information:
Organizer: PSGRiP
System: Swiss
Time control: 20 minutes


text:
Jan Bjedrich Fryco
Jan Bjedrich Fryco (nimski Johann Friedrich Fritze; * 20. septembera 1747 w Gołkojcach, † 15. januara 1819 w Gołkojcach) - dolnoserbski faraŕ, pśełožowaŕ a rěcywědnik.
Jan Bjedrich Fryco jo se w Gołkojcach ako syn faraja naroźił. Wót 1752 až do 1757 jo wón we Wjerbnje pśi pjatkarju žywy był. Nejpjerwjej až do 1761 jo wón był wuknik na gymnaziumje w Chóśebuzu a potom w Lubinje. W lětach 1766–1769 jo wón studěrował teologiju w měsće Halle. Tam jo wón źěłał teke ako informator (wucabnik) we Franckowej syrotowni. Po studiumje jo se wón do Łužyce wrośił (01.03.1768). We Wětošowje jo wón źěłał až do 1773 ako rektor a archidiakon. 1773–1778 jo wón był faraŕ w Korjenju a wót 1778 až do 1808 w Gołkojcach. W 1791 jo wón skóńcył pśełožk Starego Testamenta do serbskeje rěcy, ale toś ten pśełožk jo mógał byś wótśišćany akle 5 lět pózdźej w lěśe 1796.
Z 61 lětami jo se Fryco w lěśe 1808 na wuměńk sednuł. 15.01.1819 jo wón wumrěł.
ŽrědłaWobdźěłać
- Frido Mětšk: Fryco, Jan Bjedrich, [w:] Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow, Budyšyn 1984, s. 146.


text:
We wobłuku 2. hornjołužiskeho festiwala dźěćaceje hudźby, kotryž su dźensa na dworje Budyskeho Kamjentneho domu zahajili, koncertuje jutře na samsnym městnje serbski spěwytwórc Bernd Pittkunings (Serbske Nowiny rozprawjachu). Bosćan Nawka je so z nim rozmołwjał.
Knježe Pittkuningso, festiwal je předewšěm na dźěći wusměrjeny. Kak sće so na to přihotował?
B. Pittkunings: Wuhotuju na hižo 40 lět programy za dźěći. To potajkim žadyn problem njeje. Wužadanje w tym zwisku stajnje je rozdźělne staroby wopytowarjow wobkedźbować. Wšako mam před sobu pěstowarske dźěći runje tak kaž šulerjow w starobje hač do dwanaće lět. To móže chětro dificilne być. Jutřiši program wopřijima tójšto němskich pěsnjow a wjacore serbske, wšitke z mojeho pjera. Tele rozdźělenje mam za wažne, dokelž wotpowěduje to publikumej. Wotmysł je, zo němscy připosłucharjo serbske spěwy poněčim tež sobu spěwaja, za čož pak trjebaja takrjec sćoplenje w „zwučenej“ rěči.
Po dołhej přestawce budźeće zaso před publikumom hrać. Sće nerwozny?


text:
Wokrjes Łobjo-Halštrow
Wokrjes Łobjo-Halštrow (němsce Landkreis Elbe-Elster) je krajny wokrjes w južnej Braniborskej. Jeho wuchodny dźěl słuša k Delnjej Łužicy. Ma něhdźe 110.000 wobydlerjow (2011). Najwjetše města su Grabin, zarjadniske sydło Herzberg nad Halštrowom, Rukow, Dobrjoług-Góstkow a Wikow.
Wokrjes mjezuje na sewjeru z wokrjesomaj Teltow-Fleming a Dubja-Błóta, na wuchodźe z wokrjesom Hornja Błóta-Łužica, na juhu ze sakskim wokrjesom Mišno, na juhozapadźe ze Sewjerosakskim wokrjesom a na sewjerozapadźe z Wittenbergskim wokrjesom (Saksko-Anhaltska).
Najwjetša rěka na wokrjesnym teritoriju je Łobjo při zapadnej hranicy wokrjesneho teritorija. Dalšej naspomnjenja hódne rěčce staj Čorny a Mały Halštrow.
Města a gmejnyWobdźěłać
StawiznyWobdźěłać
Hač do kónca 19. lětstotka rěčeše so we wuchodnym dźělu dźensnišeho wokrjesa Łobjo-Halštrow hišće delnjoserbsce. Wjele městna ma prěnjotnje serbske městnostne mjena.


text:
Przestało uż marznóć i idzie przeca ku lepszymu, a mantle, kiere grzoły nóm krziża bydymy mógli wrazić do odmaryje. Latoś tej zimy śniega w Cieszynie nie było wiela i możne skyrs tego ty dwa szure stromy, kierech dzisio spozdrził, sie eszcze na tustelokow nie obaliły. Kiery chodzi piechty do miasta s Osiedla Liburni ulicóm Moniuszki, to isto nad tym rozmyślo, kiedy i na kogo obali sie ta ogiynto nad tretuarym brzoza. Tak rosmyślóm, że jakby sie ji to obalyni podarziło to na zicher s pół tej tej szkarpy na kierej łóna mo korzynie zustało by wytargane i zasuło by całóm cestem. Coby sie nieskorzij robiło to uż nima ani co rozmyślać, bo dzisio każdy mo auto i cosi by musioł wyszpekulyrować, kieróm cestóm jechać do roboty. Nejgorzij na tym by isto wyszły ty nasze żółte autobusy, kiere dycki dziynnie pełne sóm starek i starzików. Nikierzi co im klepło uż siedymdziesiónt roków, to jeżdżyni tymi żółtkami majóm s darma i skyrs tego, uż downo łodwykli łod chodzynio pieszki. Isto s pół dnia, by trwało to skludzani tej rozrażónej brzozy, kiero i tak na zicher kiejsi sie obali na tyn trotuar. Bydzie to możne skyrs napadanego ciynżkigo mokrego śniega, kiery na nióm nasuje, abo isto rychlij jak przidzie jakosi wielko szudera. Moło dzisio isto gdo wiy co to je szudera, ale posunióni w rokach tustelocy dobrze wiedzóm, że je to moc wody kiero naroz gichnie na nas s nieba. Kiejsi jak nie było asfaltowych cestów, betónwych tretuarów i inkszych wykostkowanych parkingów, to ta woda kiero roz dwa gichała s nieba na ziym, wartko sie straciła na wszeckich trownikach i na łoraczynach. A dzisio jak ta woda gichnie s nieba to ni mo sie kaj podzioć i rzynie wartko po tych spadzistych cieszyńskich cestach do naszej Bobrowki i aji do Olzy. Tyn drugi ognióny stróm kiery nieskorziłj ciepnył sie mi na łoczy idzie uwidzieć na nejstrszej cieszyński krziżowadce na kierej uż dłógi roki rożygajóm sie trzi barwy świateł, kiere poradzom nóm wyłoślić, czy mómy sie zastawić, czy walić durch przez cestem. Jako tyn strom sie mianuje tego nie wiym, bo w zimie ni mo żodnych listków, a yno po nich strom idzie poznać. Nie wiym też czymu podarziło sie tymu krziwulcowi tak dłógo tam obstoć i żodyn nie kozoł go skantrzić. Możne, że tustelocy kierzi pod nim szpacyrujóm do dzisia eszcze nie zaździoli czepanióm o żodyn kónor i skyrs tego łón im nie zawadzo. Tyn stróm ganc tak samo jak jego przibuzny s ulice Moniuszki może sie wartko obalić jak naroz przidzie wiosynno szudera. Tak rozmyślóm, czy tego żodyn nie widzi, czy możne uż ni ma tego kómu kozać, coby s tym zrobić porzondek i chronić zdrowi tustelokow. Eszcze dzisio jak zawrzili tyn chodnik s drugi strony cesty, skyrs tej budowy naszej “Steli”, to kolem niego szmtle sie dziynnie roz tela ludzi co kiejsi. Za socjalizmu egzystowała w naszym mieście Zielyń Miejsko i na zicher taki szury stróm dłógo by sie tam nie obstoł, bo podeprzili by go wartko jakimsi hrubym drzewianym kulikym, coby go naprościć. Możne, że jak ganc legnie na trotuarze to sie przeca gdosi skapnie, że trzeja cosi s tym zrobić, a nieskorzij tam posadzić nieogibacy chrost s zielónymi jegłami, kiere by aji w zimie na nim sie dzierżały.
Na kóniec spómniołech se fajnego wica i wóm go moji szykowne tusteloki napiszym: “Naprany Gustlik szmatle sie przez las do chalupy. Idzie, idzie i co pore kroków łup głowskym do stroma. Jak uż mu to zabyło gupi, siod se pod bukym i siedzi. Naroz prziszeł ku niymu gojny i pyto sie go – Czumu tu siedzisz ? – Na raczy se panie gojny, poczkóm, aż tyn pochód przyndzie, bo ludzie fórt do mie sturkajóm”.
Tóż miyjcie sie wszedcy dobrze i potkómy sie zaś za miesiónc
SŁOWNIK
mantel – płaszcz,
wrazić – włożyć,
odmaryja – szafa,
latosi – tegoroczna,
szure – ukośne,
strom – drzewo,
podarziło – udało się,
zicher – na pewno,
cesta – droga,
nieskorzij – później,
dycki – ciągle,
skludzić – posprzątać,
rychlij – szybciej,
szudera – ulewa,
gichnie – chluśnie,
szluchła – połknęła,
rzynie – gna,
ciepnył – rzucił,
obstoł – utrzymał,
rożygać – zapalać,
walić durch – przejść przez,
zaździoł – zahaczył,
obalić – przewrocić,
zawrzić – zamknąć,
kulik – kołek,
szury – krzywy,
nieogibacy – nie giętki,
chrost – krzak


text:
VfB Běła Woda –
SJ Chrósćicy 2:2 (2:1)
zestawa hosći: Králíček – Janca, F. Cyž, Sentiwan (12. Rätze (75. Wencel), Hawš (46. Kreuz), L. Zahrodnik, M. Zahrodnik, G. Zahrodnik, Młynk, Krawc (68. Wornar), Bogusz
Lodowe lawy Regensburg –
Łužiske lodohokejowe liški 3:1
(2:0, 0:1, 1:0)
Liški su wospjet z 1:3 přećiwo Regensburgej přěhrali. To je strózby facit po wonkownej hrě w Hornjej Pfalcy. Słabej prěnjej třećinje Liškow sćěhowaše sylniša druha a přerosćena třeća. Jónu bóle pokazachu so słabosće w hrě z hrajerjom wjac na lodźe, přetož štyri móžnosće wostachu njewužite. Regensburg porno tomu wuži jednu z dweju składnosćow a staji z tym wuhibki na dobyće. Wrota za domjacych docpěštaj Corey Trivino a dwoje Constantin Ontl. Jeničke wrota za Běłu Wodu přetwori Clarke Breitkreuz, a to samo z hrajerjom mjenje na lodźe. Jako běštaj so wrotar a škitar Lawow njedorozumiłoj, suny čisło 71 Liškow puk přez wrotowu liniju. Tak dyrbi so Běła Woda znowa na njedźeli přećiwnikej snadnje zbita dać, byrnjež běštaj bój a nastajenje zwjetša trjechiłoj.
W poslednej sekundźe dobyli
Łužiske lodohokejowe liški –
EC Kassel Huskies 4:3 p. p.
(0:0, 3:1, 0:2 - 1:0)
Brazilska steji po suwerenym dobyću 4:1 přećiwo Južnej Koreji w štwórćfinalu WM w Katarje. Bě to wot wšeho spočatka demonstracija mocy Brazilčanow. Južnoameričenjo nawjedowachu hnydom ze swojim prěnim pospytom. Raphinha přesadźi so na prawej stronje, přinjese bul nisko a wótrje do šěsnatki. Neymar jón hišće skomdźi, ale Vinícius Júnior bě na městnje (7.). Brazilska hraješe dale z wjele wjeselom doprědka, Kim Young-Gwon přińdźe w šěsnatce přećiwo Richarlisonej přepozdźe. Jědnatku přetwori Neymar (13.). Hra bě rozsudźena, prjedy hač bě so prawje započała. Richarlison (29.) a Lucas Paquetá (36.) postaraštaj so wo połčasny staw 4:0. Čestne wrota poradźichu so něhdyšemu hrajerjej SV Darmstadta Paikej Seung-Ho, kiž z distancy trjechi (76.). Přećiwnik za štwórćfinale je so w hrě mjez Japanskej a Chorwatskej wuhrał. W tutej partiji słušeše prěnja połojca Japanjanam. Najprjedy misny Shogo Taniguchi z hłójčkowanym bulom wrota. Potom skomdźištaj Daizen Maeda a Yuto Nagatomo dobru flanku. Najlěpšu móžnosć za Chorwatsku wuwostaji Ivan Perišić. Ćišć Japanjanow pak měješe so hišće w prěnjej połojcy wupłaćić.
HZ Łaz/Běły Chołmc –
Sokoł Ralbicy/Hórki 1:1 (1:1)
zestawa hosći: Ch. Gloxyn – An. Wałda, Al. Wałda, Korjeńk, Rachela, Nuk (86. Matka), D. Gloxyn, Šewc, Šołta, Domaška, Kurjat
Zašłu sobotu so hrajerjo Sokoła prašachu, hač budźe docyła móžno hru přewjesć, dokelž běše so přez nóc trochu sněha našło. Hosćićel běše pilny a wustorka pobóčne linije a tež šěsnatku. Tak zahwizda sudnik poslednju wonkownu hru lěta dypkownje. Do toho pak dyrbješe trenar Christoph Gloxyn w škiće a nadběhu hrajerjow wuměnić. Andy Schultz a Michał Matka pobrachowaštaj. Tak škitaše w nutřkownym škiće Fabian Korjeńk a nalěwo Pawl Rachel. Wot spočatka nadběhowaše Měrćin Kurjat.
lodohokej, DEL 2
1. EC Kassel Huskies 24 54
2. ESV Kaufbeuren 24 48
3. Krefeldske pinguiny 25 47
4. EC Bad Nauheim 24 45
5. Ravensburg Towerstars 24 41
6. EHC Freiburg 23 36
7. Lodowe lawy Regensburg 23 35
8. Lodowe lawy Drježdźany 25 36
9. Łužiske liški 24 33
10. EV Landshut 24 31
11. Selbske wjelki 24 30
12. Heilbronske sokoły 24 28
13. Lodowe piraty Crimmitschau 24 25
14. Bayreuthske tigery 24 15
Jendźelska steji po dobyću 3:0 přećiwo Senegalej w štwórćfinalu WM w Katarje. Jendźelčenjo přewzachu spočatnje hru, dachu bulej kružić a spytachu sćerpnje senegalski škit přewinyć. Pas do hłubiny dóńdźe k Jude Bellinghamej, kiž so nalěwo přesadźi a nisko na Jordana Hendersona prěki połoži. Liverpoolski profi dokónči akciju z dwanaće metrow bjez problemow (39.) a trjechi k 1:0. Hišće do połčasa Jendźelčenjo přez Harryja Kanea na 2:0 zwyšichu (45. + 3.). W druhej połojcy so potom Bukayo Saka ze swojimi třećimi wrotami na WM wo kónčny staw postara (57.). Za Jendźelsku dźe sobotu w 20 hodź. z duelom přećiwo Francoskej dale. Teamaj trjechištej při swětowych mišterstwach hakle dwójce jedyn na druheho, 1966 a 1982. Wobaj razaj přesadźi so Jendźelska. Francozojo wostajichu přećiwo zmužitym Polakam we wosmifinalu tójšto ležo, přesadźichu pak so na kóncu suwerenje z 3:1.
Awtor dźensa
Beno Šołta
Što je so w předpolu přez swětowe mišterstwa diskutowało, tež hišće jako su so zahajili? Mjeztym pak je měrnišo. Haj, nimo sportowych wuslědkow so wjele mjenje wo wobstejnosćach dokoławokoło rěči. A što budźe po turněrje? Najskerje zabyte, hdys a hdys budźe so jednotliwje hišće na zarjadowanje w Katarje zhladować. Wulku kritisku bilancu, kiž sprawnje wšitko wuhódnoći, pak najskerje ženje dožiwjeć njebudźemy. Při wšěm sym sej wěsty, zo maja mnozy dale brjušebolenje při tym. Ale tež to słyšiš: Njezaměń politiku ze sportom! Sprawnje prajene je sport dawno hižo politiski. Hižo na tym městnje, hdyž praji sej šef swětoweho koparskeho zwjazka FIFA Gianni Infantino, zo su to krasne hry, haj najrjeńše hry wšěch časow tu w Katarje. Jako njeby druhdźe krasnych koparskich duelow dawało. Abo dobrych městnow za turněry.
Thomas Tuchel – Stefan Kuntz – Per Mertesacker, tak by na přikład nowe sportowe wjednistwo němskeje narodneje wubranki wupadać móhło. Struktury a wusměrjenje DFB dyrbjeli so dospołnje předźěłać a zdźěla změnić. Tajkeho kaž Thomasa Tuchela, kiž ma charakter z róžkami a kantami, pak njebudźe sebi DFB tučasnje do swójskeho hnězda sadźić. Přewulki je strach, zo narěča so njedostatki pře jasnje, a zo sćěhuja z toho tež personelne změny. Podobna je situacija wokoło Stefana Kuntza. Tež wón je za swój čas jako trenar němskeje U21 husto na negatiwne wuwiće pokazał. Znajmjeńša Bierhoff pak by sam pytnyć dyrbjał, zo je jeho čas, w kotrymž swjećachmy 2014 w Brazilskej tež wulki triumf, jako teamowy manager nimo. Wo Hansiju Flicku so jara kontrowersnje diskutuje. Hłosy a měnjenja přiběraja, zo je wón Joachimej Löwej přepodobny, a zo njeje so z tym prawy nowozapočatk zešlachćił. Hłowne brachi w cyłku tež wón hač dotal wotstronić njemóžeše.


text:
Sulkowski djalekt
Sulkowski djalekt – jedyn ze djalektůw ślůnskij godki, kery uostoł wytajlowany uod Feliksa Steuera we swojim dźele Dialekt sułkowski (1934). Noleży do djalektůw pograńiczo ślůnsko-laszskigo, a swoje mjůno bjere ze rodźimyj wśi Steuera - Sulkowa.
We tym djaleće powstoły dźeła take kej Ostatńi gwojźdźaurz (Uostatńi gwoźdźorz) a Z naszej źymjy ślůnskej (Ze naszyj źymje ślůnskij).
Sulkowski djalekt charakteryzuje śe:
- przelyźyńym downygo ajchńůnygo a we dyftůng au, kery śe wymołwjo [ɑw];
- zachowańym twardygo k a g we kuplůngach ky a gy, ntp. okynka, pługy;
- antycypacyjům mjynkośći, ntp. kujźńa;
- przelyźyńym wygłosowyj samogłoski nosowyj we am, ntp. cebulam.


text:
Klětnjenjo chcedźa w juniju na wuchowanje wsy 1990 spominać
Klětno (AK/SN). Před 30 lětami wosta Klětno před wotbagrowanjom přez Wochožansku brunicowy jamu zachowane. Na to chcedźa wjesna rada, towarstwa, wobydlerjo a cyrkwinskej wosadźe hódnje spominać. „Składnostnje tohole podawka chcemy w juniju swjedźenski tydźeń organizować, kotrehož wjeršk a wukónc ma domizniski swjedźeń być“, pisa wjesna předstejićerka Annemarie Bahlo w aktualnym wudaću Hamorskeje gmejnskeje nowiny.
Hač pak so swjedźenski tydźeń scyła abo we wobmjezowanej formje wotměje, je aktualnych naprawow coronawirusa dla njejasne. Přiwšěm je so přihotowanska skupina hižo wo zasadnych wobsahach dojednała. Swjedźenski tydźeń ma so wot 21. do 28. junija wotměć. Zahajić chcedźa jón 21. junija z wopomnjenskej nutrnosću w Klětnjanskej ewangelskej cyrkwi. Na sportnišću matej so sportowy swjedźeń a dźěćaca olympiada wotměć.


text:
Caissa
Caissa to je mityczno drijada, terozki przedstowjane jako bogini szachůw, ńimo iże takigo mitu we antycznych kulturach ńy bůło. Pjyrszy Caissa przedstawjůł we tyj roli William Jones we gydichće Caissa or the games of chess ("Caissa abo szachowy szpil"), wydanym we 1772 roku we Oxfordźe. We tyj gydichće zolyći ś ńům Mars, nale ńy ma napisane, iże co u ńi uzyskoł eli ńy. Terozki mjano Caissa je używane uod szachowych cajtůngůw a samych szpilerůw jako mjano fortuny abo cufla we szpilu; godajům, co Caissa jejim sprzijała abo ńy. Mjano Kaissa mjoł ruski kůmputrowy szachowy program, kery we 1974 wygroł mistrzostwa śwjata kůmputrowych szachowych programůw we Sztokholmje.


text:
Sławomir Olszewski, Piotr Mosór, Kazimierz Węgrzyn, Maciej Stolarczykbookmark, Jacek Bednarz, Leszek Pokładowski (87' Rafał Piotrowski), Radosław Biliński, Bartosz Ławabookmark (76' Rafał Andruszko), Piotr Dubielabookmark (45' Jacek Kosmalski), Robert Dymkowski, Maciej Kaczorowski
trener: Mariusz Kuras
Grzegorz Szamotulski, Bartosz Bosacki, Marek Bajor, Dariusz Dudka, Tomasz Sokołowski II (82' Ireneusz Kościelniak), Mariusz Kukiełka, Dariusz Gęsiorbookmark, Jerzy Podbrożny, Marek Zieńczuk, Jacek Dembiński (59' Tomasz Dawidowski), Grzegorz Król (76' Remigiusz Sobociński)
trener: Mirosław Jabłoński


text:
Eszcze porem młodych tusteloków poradzi u nas wyrzóndzać, gwarzić i fulać po naszymu, ale se trzeja dać zoleżeć i kapkem czasu zmitrynżyć, coby na takigo trefić. Dycki na zicher to mi sie podarzi, jak zozdrzym do Kóniokowa abo do Istebnego, bo łóni tam sie nie gańbióm gwarzić i wyrzóndzać dziynnie po naszymu. Dzisio w tym pińdziesióntym sztwortym nomerze naszego TRAMWAJA CIESZYŃSKIGO dómy sie do rzeczy s takim jednym szykownym młodym panczkym s Kóniokowa. Je to gdosi, kiery sie zawziył i pokozoł inszym, że jak sie mo prowdziwóm chyńć, to idzie aji s dobrze uschniónego smreka wystrugać hóśle, kiere pieknie grajóm.
DOMINIK ŁUPIEŻOWIEC – Utalentowany rzemieślnik z Koniakowa, który swoją wieloletnią pracą osiągnął perfekcję w zakresie budowy instrumentów strunowych. Jego kariera jest potwierdzeniem tej starej prawdy, że nie zawsze długoletnia szkolna edukacja w określonym zawodzie prowadzi do sukcesu. Pan Dominik wprawdzie legitymuje się dyplomem mistrzowskim z zakresu murarstwa i budownictwa podstawowego, ale łatwiej mu było i jest zajmować się drewnem w szerokim tego znaczeniu. Przez szereg lat świadczył usługi stolarskie w zakresie budowy i montażu mebli na miarę, a obecnie jego warsztat wyspecjalizował się w budowie skrzypiec i wiolonczeli. W tym zakresie uzyskał uznanie wielu polskich i niemieckich lutników. Obecnie jego wytwórnia kooperuje z warsztatami w Niemczech, w zakresie produkcji elementów dla różnych instrumentów strunowych. Jego pracownia ma także w ofercie gotowe do grania instrumenty, które
w całości od podstaw wykonywane są w jego koniakowskim warsztacie, łącznie z doborem lakieru na życzenie klienta.
Fryderyk Dral – Coby rzeknóć ło tym jako wy panoczku pieknie poradzicie wyrzóndzać po naszymu, nejprzód musiołech dać sie s wami do rzeczy. Przeogrómnie mi sie spadobała ta waszo rzecz, bo łóna je ganc do dzisia tako samo, jakóm kiejsi hańdownij ze sebóm gwarzili wszedcy gorole s Kóniokowa. Jak byście panoczku byli tacy szykowni i całe to swoji żywobyci rzekli po naszymu, to czytmiorze TRAMWAJA CIESZYŃSKIGO, kiery każdy miesiónc gzuje po sztrece do przodku, dłógo wóm tego nie zapómnóm.
Dominik Łupieżowiec – Tóż dobre, jak sie wóm panie redaktorze ta nasza kóniokowsko gwara spodobała i jak żeście mie tu do waszej gazety pozwali, to poprugujym wszecko to coch do dzsio przeżył rzeknóć po naszymu.
Witóm Was wsieckich serdecznie ! Panoczka redaktora i wsieckich co to bedóm citać tyn Wasz TRAMWAJ CIESZYŃSKI. Łokropnie wóm dziyńkujym żeście sie zainteresowali mojóm łosobóm, bo beje to dlo mnie zaścit cosi ło sebie łopowiedzieć. Zaćnijmy łod pocióntku- urodziłech sie w 1980 roku, w Istebnej, bo kiejsi tam na Dzielcu była porodówka i skyrs togo nasi ludzie s Trójwsi mieli blizij do ni dojechać, a teraz zanim sie doklepiymy do Ciesina to by nie jedna mama swoji dziecko urodziła w aucie.
Móm sztyrzóch rodzyństwa, trzóch braci i jednóm siostrym. Jak rzech mioł dopiyro 5 roków, to nieszczynśliwie zginół mój Tata. Łod tego czasu było nóm dóma ciynżko, nie było 500+, a Mama nigdzi nie robiła, ale podarziło sie ji jakosi nas wsieckich łodchować. Jako wsiecy wiymy, że kiejsi było ganc inacyj. Wtedy mielimy jeście gospodarkym, ale jyny krowym, świniym, kury i gyńsi, ale uś wtedy trza było sie naucić doić krowym, a przi tym nieroz trza było iść wartko wykidać aji gnój s chlywa. Jo był jeście młody kluk i starsi bracio wiyncyj pomogali. Kupa ciasu miołech rod grywać w balon i skyrs tego nieroz jak żech przisieł do chałpy ze śkoły to jyny cosi zjeść i wio nazot na pole, a jak żech nie zdąził pojeść, to kajsi żech urwoł jabko albo gruśkym z drzewa i do pola grać w piłkym, bo chłapcy uż ciakali na mie. Ni mieli my swojigo boiska i dycki grali my s balónym na ceście, po kierej wsiecko jeździło. Chybali my lotkami nad drótami w kierych szeł sztróm i jeździli my tam a chaw na rowerach. W zimie zaś wiodómo spuściali my sie na skijach, a zie pod chałpóm je grapa do lasa, to tam my nejwyncyj przesiadywali. Porym razy sie udało kajsi wygónić grosia, to aji byłech na wycióngu na Łochodzitej i tam żech sie doprawił. My tam nie jeździli jako wsiecy normalni ludzie cili slalómym, jyny na prosto na piskym po muldach, kierych tam było strasznie moc. Moja lewo noga tego nie zdzierżała i sie złómała. Dziynka bogu s czasym sie dobrze zrosła i dziśka je silno jako dómb. Tak mi podstawówka przeleciała i przisieł czas na nastympnóm śkołym. Poszełech do zawodówki w Istebnej, kiero była kiejsi kaj teraz jest GOK- tam na placu kościelnym.Tam jo sie ucił za murorza i po skónczyniu tej śkoły zostołech cieladnikiym a dziepro we 2016 roku wziyno mie natchniyni i zrobiłech se majstra murarstwa. Tu musim kapkem w tym swojim żywobyciu pokroczyć do zadku, boch zabył rzeknóć, że jedyn rok po zawodówce sztudyrowołech w Ciesinie we szkole kieróm wsiecy mjanujóm „Rolibudóm”.Jakosi ni miołech za bardzo chyńci w tej murarce robić, bo we krwie żech mioł fórt stolarkym. Mój starzik Jan Michałek był rzeżbiorzym, a Tata Antoni stolorzym w Kóniokowie, kaj postawił stolarniym, kiero do dziśka tam stoji i jo sie tam wychowoł. Starzik mioł pracowniym w chałpie i tam my też ku niymu dycki chodzili, żeby cosi podubać w drzewie. W 1997 roku jak mój brat Janek założył firmym, to jeszcze żech chodził do śkoły, ale uś jo zación cosi sie ucić u niego rozmajtej stolarki. Był to też czas, kiedy brat zación robić z instrumyntami, do kierych my łoba robili czyńści do hóśli i wiolónczeli. Nieskorzij jak jo uś był kapkym starsi to chciało sie lepsigo grosia i skyrs tego żech sie kapkym poponiewiyroł po świecie. Do roboty za piynióndzym pojechołech do Anglii, Szwecji i Niymiec. Mama mi umrzyła w 2008 roku, to tak my uś ni mieli ani Mamy ani Taty. Starzikowie teś poumiyrali wciaśnij. Nikierzi na kierchów ni majóm do kogo iść, a jo uś łod 5 roku życio do Taty na grób chodził. W 2006 roku ziech sie łoziynił z przepieknóm dziywkóm z Jaworzinki Basióm, kiero urodziła nóm trzi piekurnioki- Natalkym, Adasia i Joasiym. Mogym sie ło nich też cosi pochwolić, bo Natalka z Adasiym nalezióm do klubu Wiślańskigo WSS Wisła i tam pod okiym wytrawnych trynerów Jana Szturca, Wojtka Tajnera i Rafała Śliża skocióm na skijach. A do tego Natalka po 6 rokach uczynio sie skóńczyła Państwowóm Szkołym Muzycznóm we Wiśle w klasie fortepianu. Zaś nasz Adaś zaczón sie ucić grać na skrzypcach, pod łokiym wielkigo muzyka Zbyszka Wałacha. Joasia mo dziepro śtyry roki, to ze dwa musi jeście poćkać na skokani abo grani. Kapkym nóm to biere ciasu, bo porym razy w tydniu trza ich wozić ku Wiśle, abo do Szczyrku na tryningi. Porym razy my sie przekludzali, a to do Kóniokowa, a to zaś nazot do Jaworzinki, a dzisio łostatecznie bywóm w Jaworzince. Każdy dziyń jeździm właśnie do Kóniokowa do moij pracowni, kany robiymy skrzipce. A wsiecko zaciyło sie to tak, zie jak brat Janek w 2007 roku pojechoł do Norwegii to jo po nim załoził firmym i robiłech dalij ty czynści do instrumyntów. Pocióntki w moji firmie były ciynżki i skyrs tego w 2010 roku pojechołech bratu do Norwegii cosi chelfnóć, a łokazyjnie chciołech se dorobić grosia. Moji chłopi w tym ciasie robili na warsztacie wsiecki towor, a jo ziech to co trzi tydnie musioł wsiecko popakować do rozmajtych kiśniczek i zawiyść do Niymiec. Wtedy moja żónka i dziecka mie łokropnie mało widzieli. Nawet ziech sie zastanowioł coby sie tam razym z rodzinóm wykludzić, bo wiycie, że tam w tej Norwegiji je lepsi piynióndz. Jak ziech tam robił, to roz ło mało co pozbył bych przi rzezaniu drzewa rynkem, bo bakielitka wyślizgła mi sie i narobiła sy mnóm moc łostudy. Krwie było wszyndzi pełno jak przi zabijaczce, ale wsiecko dobrze sie skońciło i dzisio rynkym móm zdrowóm. Nawet roz rzech był uś zdecydowany, coby to wsiecko zostawić w Polsce i pojechać tam na zawsze. Całe szczynścii, że moja żónka nie przistala na to i wybiła mi ty gupoty s głowy. Dzisio ji łokropnie za to dziynkujym, zie bywómy w nejpiekniyjsim terynie jako je ta moja Trójwieś. Po sześciu rokach tej poniewiyrki zjechołech na dobre do chałupy. Łostro ziech sie chycił za stolarkym i lutnictwo. Zaciyni my robić meble pod wymiar, kuchynie, odmaryje i wsiecki insze wieca, kiere potrzebne sóm w każdej chałupie. Było s tym kupa roboty i zaciyło mi chybiać czasu na skrzipce, co było dycki mojim marzynim. Skyrs tego ty meble trzeja było poniechać i łostro ziech sie za wsiecko zabroł i zaciyni my sami skłodać skrzypce łod podstaw. Nie było to taki leki do zrobiynio, ale całe ściynści miołech wielki doswiadczyni z tych downych roków, bo co kany ziech sie naucił, to zapisywołech, coby nic nie zabyć. Nieskorzij trzeja było kupić rozmaite masiny w Niymcach, co sóm przidajne jyny do tej roboty. Łokropnie kosztowało to moc czasu, coby do wsieckigo dónś samymu, ale i tak czasym trzeja było się pytać rozmaitych fachowcow jako to zrobić, coby było bez błyndu.Teraz trzeja było nakupić drzewa, coby było z ciego zrobić. To wsiecko drzewo co jo materiałym mianujym móm kupióne w Niymcach i cosi aji też w Polsce. Wsiecko to musi jednakowóż ciakać porym roków, coby było wysezónowane. Po tym jak my nakupili wsiecko, to s tego podarziło sie mi sie zaroz poskłodać piyrsi skrzipce. Zaś coby nie być po zadku to wdrożali my wartko nowe modele altówek i hóśli. W tym czasie robili my fórt na bioło, aż roz kiejsi taki miły panociek naucił mie malowac ty instrumynty i do dzisio mi jeście pomogo, a zie jest dobrym fachowcym w tej dziedzinie to poradził mi to dobrze wytukać. Nastympnym krokiym było uzbrojić instrumenty i to zaś trzeja sie było kapkym za tym nachodzić, coby znojść kogosi coby mie tego dobrze naucił. I to też zaś sie mi podarziło, boch trefił na bardzo dobrego fachmana, kiery mi to krok po kroku wsiecko pokozoł. No i łod tego ciasu robimy w nasiij pracowni gotowe hośle, altówki i wiolonczele, a roz za kiedy sie nóm trefi też aj kóntrabas do zrobiynio. Miesiyńcznie robimy kolem sztyrycet skrzypiec, porym altówek i kolem dziesiyńć do dwacet wiolónczeli. To je dlo nas dość kupa roboty, bo wsiecy we warsztacie mómy jyny po dwie rynce, kierych żodno masina nie zastómpi. Na dziyń dzisiejszy współpracujym z firmami, kiere produkujóm instrumynty w Niymcach i jeżdżym tam s mojimi wyrobami łod Saksonii azie do Bawari. Podarziło sie mi też poznać porem lutników w Polsce s kierymi do dzisia współpracujym.
I tak, jo se dzisio nie wyobrażóm co bych w życiu poradził robić co inszego. Je to dlo mnie tako przijymność, zie aż sie radujym jak jadym dziynnie do Kóniokowa do moji pracowni, bo wiym, zie w każdy nowy dziyń powstanie s pod naszych rónk zaś jakisi nowy pieknie grajóncy insztrumynt.
Czytmiorzi TRAMWAJA CIESZYŃSKIGO serdecznie zaproszóm do moji pracowni, a ci co mie nawszczywióm bydóm sie mógli podziwać i dowiedzieć, jako s ganc surowego drzewa robi sie cosi, co nieskorzij pieknie gro. Je to w Kóniokowie-Dachtónach 295 przi głównej ceście do Milówki.


text:
Jan Rychtar
Jan Rychtar (němsce Johann Richter; * 24. januara 1732 w Klukšu, † 14. januara 1802 w Nosaćicach) bě serbski ewangelski farar, wučer a pedagogiski prócowar.
Narodźi so jako syn wowčerja na Klukšanskim knježim dworje a wopytowaše seminar w Delnim Wujězdźe. Wot 1746 do 1750 bě chowanc syrotownje w Hali nad Solawu a wot 1750 studowaše teologiju, najprjedy w Lipsku (1750/51) a potom w Hali (1751–56). Za čas studija bě čłon Serbskeho prědarskeho towarstwa a wuwučowaše při łaćonskej šuli syrotownje w Hali. Wot 1756 do 1760 bě z wučerjom na realce we Wittenbergu. 1760 nawróći so do Łužicy a nastupi farske městno w Nosačanskej wosadźe. Po jeho smjerći w lěće 1802 přewza Rychtarjowy syn Ernst Bohachwał tamnišu wosadu.
Jan Rychtar wobstara w lěće 1773 nowe wudaće Noweho zakonja w hornjoserbskej rěči, kotrež bu wot Pětra Eliasa Šěracha w Rudolstadće ćišćene.
Žórło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Rudolf Kilank: Rychtar, Jan. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 488


text:
Budyšyn/Bautzen. Dla takego naglěda buźo kuždemu lubowarjeju serbskeje rěcy wutšoba skokaś: We Serbskem muzeju w Budyšynje su něnto, pśi góźbje wósebnego rozpokazowanja „Pěś stolěśow. Serby a reformacija“, nejwětše historiske drogotki dolnoserbskego pismojstwa we witrinach wustajone. To su: 1. Prědny, rukopisny pśełožk Nowego testamenta do serbskeje rěcy z pjera Mikławša Jakubice z lěta 1548, wjelgin derje zeźaržany. 2. Prědne śišćane knigły w serbskej rěcy: Spiwarske z małym katechizmusom, pśestajone do serbskeje rěcy wót tšupcańskego fararja Albinusa Mollerusa z lěta 1574. 3. Lubnjowski Sarski Zambuch Johanna Gottlieba Hauptmanna z lěta 1769 – te slědne serbske spiwarske knigły Lubnjojskeje wósady, kótarež su se w Lubnjowje až do slědneje serbskeje namše w lěśe 1863 wužywali.
Wušej togo namakaju se tam znanki ludoweje fromnosći: toflicki ze špruchami na sćěnu, kaž teke wopismo górjejbranja z lěta 1908 w serbskej rěcy.


text:
Turystyczne schrůńisko
Turystyczne schrůńisko – uobjekt lo uobsłůgi turystůw, kerzi můgům tukej przekimać abo jodać. We ńykerych schrůńiskach dźołajům informacyjne půnkty a dyżurki ratůwńikůw GOPR (Gůrske Uochotnicze Pogotowje Retůngowe).
Nojwjyncy turystycznych schrůńisk we Polsce je we gůrach, kaj we wjynkszości noleżům do PTTK (Polske Towarzistwo Turystyczno-Krajoznawcze).
Do schrůńiskůw zarachowuje śe tyż bacůwki, kere sům myńsze. Inkszy zorty turystycznych uobjektůw to schrůny a celtowe bazy (uotwarte ino bez lato).


text:
Hród
Hród je wjetše wobtwjerdźene a wobydlomne twarjenje, kotrež słuži wobstražowanju a škitanju strategisce wuznamnych dypkow kaž na přikład přechodow přez rěki, hórskich přesmykow a horow abo wažnych wikowanskich městnow. We wušim zmysle steji zapřijeće za srjedźowěkowske twjerdźizny w Europje, kotrež běchu husto tež rezidency krajneho knježićela, na přikład krala, wójwody abo markhrabje.
Hrody so zwjetša na strategisce přihódnje połoženych městnach natwarichu, kaž na přikład na horach abo kopcach („hórske hrody“), na kupach abo při skałach a wudrjeńcach kaž w Budyšinje. W kónčinach, hdźež tutych městnow njebě, připrawjachu so kumštne zadźěwki, kaž na přikład wodowe hrjebje pola wodowych hrodow.
Serbske resp. słowjanske wobtwjerdźenja, kotrež so zwjetša jenož w padźe nadběha wužiwachu, mjenuja so hrodźišća.
Znate hrody w Hornjej Łužicy a wokolinje su na přikład Budyski hród, Körse w Korzymju, Ojbin abo Stołpin. Wodowe hrody běchu předewšěm w nišich kónčinach, kaž w Njeswačidle, Minakale abo Barće.
SłowoWobdźěłać
Serbski hród pochadźa ze starosłowjanskeho słowa „*gordъ“, přiwuzneho z germanskim „gard“ abo „gart“ w zmysle wobtwjerdźeneho městna, kaž pola Stuttgarta. Na někotrych (němskich) městnostnych mjenach wosebje w sewjerowuchodnej Němskej a sewjernej Pólskej je derje spóznać, zo wužiwachu tamniši Słowjenjo formu gard znajmjeńša hač do přichada Němcow w 10. lětstotku, tak na přikład pola Gartz při Wódrje w Braniborskej abo Stargard Szczeciński blisko Šćećina. W rušćinje, chorwatšćinje a južnoserbšćinje sta so słowo gorod resp. grad samo z powšitkownym zapřijećom za města.
W serbšćinje njeje porno němčinje a čěšćinje žadyn rěčny rozdźěl mjez hrodami, słužacymi jenož reprezentaciji (němsce „Schloss“) a hrodami, słužacymi tež wojerskim zaměram. Tak prajimy w serbšćinje tež knježim domam „hród“, hačrunjež husto žanu zakitowansku funkciju njemějachu. Tež němčina tute krute rozdźělenje hač do 17. lětstotka njeznaješe.


text:
Mysliš-li tam na wukonowy sport w sakskej stolicy, da mjenuješ zawěsće mustwje Dynamo Drježdźany abo Drježdźanski SC. Wonej běštej hižo po cyłej Němskej wuspěšnej. Mustwo Drježdźany Monarchs, kotrež hraje w najwyšej footballowej lize Němskeje, je wšak jeničce woprawdźitym ekspertam zapřijeće. Młody Serb Jan Pjetaš w nim hraje. Stephan Möller je rodźenemu Chróšćanej někotre prašenja k tróšku eksotiskemu sportej stajił.
Předstajće so prošu najprjedy čitarjam SN. Što činiće powołansce resp. we wólnym času?
J. Pjetaš: Sym 24 lět stary a bydlu tučasnje w Drježdźanach, hdźež studuju na techniskej uniwersiće we wosmym semestrje techniku powětroweho a swětnišćoweho lětarstwa. W swobodnym času podawam kursy za wutworjenje muskulatury w fitnesowym centrumje našeje uniwersity. Fitnesowy sport je zdobom mój wulki hobby.
Njejsće jenož w fitnesowym studiju aktiwny. Hrajeće tež za Drježdźany Monarchs w najwyšej footballowej lize Němskeje. Kak sće runje na tule w kraju jara njepopularnu sportowu družinu přišoł?


text:
C
Cc – trzećo buchsztaba łaćińskigo alfabetu a wjynkszośći alfabetůw stworzůnych na jego baźe. Mjyndzy inkszymi je trzećo we: Steuerowyj, Tadzikowym a «fůnetycznyj» uortografijach a sztworto we: Wjeczorkowyj a ślabikorzowyj. Uoznoczo uůna roztomajte dźwjynki: uod [ʦ] (ntp. we ślůnskij godce), bez [ʤ] (we tureckij), [ʕ] (we sůmalijskij), [ʧ] (we italskij), [ʃ] we godce Zhuang, po nawet [ǀ] (we godce xhosa). We wjynkszośći ślůnskich uortografijůw uoznoczo źwjynk [ʦ], nale we ńykerych forszlagach zopisu (ślabikorzowy, Wieczorkowy, Tadzikowy) przed literům   je zauobycz wymołwjano jak [tɕ].
Historyjo[edytuj | edytuj zdrzōdło]
«C» pochodźi uod tyj samyj litery co «G». Symity mjanowali ja gimel. Znok můg być adaptowany ze egipskich hjeroglifůw.


text:
Zachodnioukrajińskŏ Ludowŏ Republika
Zachodnioukrajińskŏ Ludowŏ Republika (tyż Zachodnioukrajińskŏ Nacyjnŏ Republika, ukr. ЗaxiдHoykpaïHcbka HapoдHa Pecпyблika, po 22 stycznia 1919 roku Zachodni Ôbwōd Ukrajińskij Ludowyj Republiki, ukr. ЗaxiдHa OблacTb ykpaïHcbkoï HapoдHoï Pecпyблikи) – gyszichtowŏ republika położōnŏ we Ojropie, na terynach dzisiyjszyj Ukrajiny, Polski, Rōmōnije a Słowacyje. Kōnstytucyjŏ tyj republiki ôstała uzdanŏ 13 listopada 1918, a tworziła ôna zachodnioukrajiński ferwaltōng na ukrajińskich landach dŏwnych Austro-Madziarōw. 22 stycznia 1919 ôstała szrajbniyntŏ ugoda miyndzy niōm a Ukrajińskõ Ludowõ Republikã, bez kerõ ZULR wlŏzła we skłŏd ULR, a ôstała stworzōna jednŏ ukrajińskŏ republika. We lipniu 1919 polskŏ armijŏ zajōnła wiynkszość terynōw ZÔULR, bezto tyż tedy bōł szlus ukrajińskich regiyrōw na weschodnich terynach dŏwnego Krōlestwa Galicyje a Lodōmeryje.[1]
Przipisy
- ↑ Vasyl Markus, Matvii Stakhiv: Western Ukrainian National Republic (ang.). Internet Encyclopedia of Ukraine. [dostymp 2022.05.29].


text:
Irlandyjŏ, abo jak niy retować gŏdki
Andrew Carnie, kanadyjski lingwista, dzisio profesōr na arizōńskim uniwerzytecie, zanalizowoł we 1995 roku*, po jakimu Irlandyjŏ niy poradziyła ôdnowić swojij tradycyjnyj, celtyckij gŏdki. Niy szafła tego, chociŏż ta mŏwa mŏ piykno, dugo tradycyjo, spōmŏganie systymu edukacyje, a ku tymu robi za ôficjalno, państwowo. We 1995 roku po irlandzku gŏdało relatywnie mynij ludzi jak we 1914, jak jeszcze niy było swobodnyj Irlandyje. Czymu tak sie podzioło? Werci sie wejrzeć na tyn fal, bo moc padŏ ô retowaniu kożdyj jednyj myńszościowyj gŏdki.
Jedynŏście powodōw, skuli kierych sie niy podarziło
1. Emigracyjŏ z gaeltacht
Gealtacht – regiōny z durś żywōm irlandzkōm gŏdkōm – sōm ekōnōmicznie płōne, bez wielgich miast i przemysłu. Coby poukłŏdać se życie, mode ludzie wyjyżdżajōm tam, kaj dōminuje angielsko: do irlandzkich miast abo do USA a Australije. Angielski jynzyk robi do modych za bilet do ekōnōmicznyj swobody.
2. Imigracyjŏ anglofōnōw
Użytkowniki angielskigo, co przikludzajōm sie do gealtacht, majōm wysoki status we społeczności; ôsobliwie jak to sōm szpecjalisty: inżyniery, fachmōny, rechtōry. Status ôd nich przełazi tyż na status gŏdki, kieryj używajōm. Ku tymu we pokrojcowanych małżyństwach tyż porzōnd gŏdŏ sie i chowie dziecka w tyj mŏwie, co mŏ wiynkszy prestiż – angielskij.
3. Turystyka
Gealtacht to jedne z nojpiykniyjszych kōnskōw Irlandyje. Skuli tego ściōngŏ tam fol turystōw – zaôbycz anglojynzycznych. W usugach nojsnadnij je używać angielskij gŏdki, tōż w sezōnie blank wypiyrŏ ôna z użyciŏ irlandzko. Ta blank sie niy nadŏwŏ do ôbsugi wielgij tulmy turystōw.
4. Przidajność
Same Irlandczyki majōm jōm za niyprzidajno. To angielskŏ je dō nich gŏdkōm ôd nauki, geszeftōw, techniki i modernyj technologije. Irlandzkŏ wrażajōm do sfery tradycyje, starych ôsprŏwek a poezyje. Niy ma to dō nich mŏwa na beztydziyń.
5. Stereotyp gŏdki ôd biydŏkōw
Tradycyjnie po irlandzku gŏdali siodłŏki: biydne a niyszkolōne. Tyn stereotyp rōs nojwiyncyj we XIX wiyku. Ku tymu angielskŏ polityka patrzyła wyrojmować nisko, barbarzyńsko gŏdka ôd irlandzkich autochtōnōw.
6. Przimusowo edukacyjŏ
Aże do lŏt 70. XX stoleciŏ kożdy, fto kōńczōł wyższo szkoła we Irlandyji, musioł zdŏwać egzamin z irlandzkigo. Skuli negatywnych spōmniyń moc Irlandczykōw niy chce mieć nic spōlnego z ôdnowōm irlandzkij gŏdki.
7. Porozciepowane gaeltacht
Niy ma łōnczności miyndzy naturalnymi jij użytkownikami z roztōmajtych regiōnōw. Trzi dialekty – dōnegalski, z Connacht a z Munstru – niy ino sōm dalekie ôd siebie geograficznie, ale tyż majōm inkszo leksyka, składnia i fōnologijo: słowa, prawidła skłŏdaniŏ zdań a wymŏwa. Ku tymu dochodzi jeszcze czwŏrty, ôficjalny muster, inkszy jak te trzi. Fto by sie zaczynoł uczyć, musi sie ôbrać abo ôficjalno irlandzko gŏdka, kiero wszyńdzie je “sztucznŏ”, abo jedyn, lokalny dialekt.
8. Stereôtyp ciynżkij gŏdki
Irlandzkŏ gŏdka mŏ stereotyp ciynżkij do nauczyniŏ. Prŏwda – jeji wymŏwa i składnia je fest inkszŏ jak we popularnych europejskich jynzykach, tak co wyglōndŏ przi nich bezmała egzotycznie. Ale przi ćwiczyniu i praktyce idzie sie jōm nauczyć, choby kożdyj inkszyj. Skuli tego stereotypu ale moc potyncjalnych użytkownikōw mŏ strach aby sprōbować.
9. Nauczanie ino we szkole
Rewitalizatory dali szkołōm cyl nauczyniŏ Irlandczykōw irlandzkij gŏdki. Dziecka miały sie nauczyć gŏdać we szkołach, coby sie ôdrodziyła. Ale żywŏ gŏdka to niy ma przedmiot, kierego idzie kogo nauczyć za godzina dziynnie. To je systym, kiery potrzebuje ciōngłego wkładu, rozwoju i doskōnalynio. W gŏdce trza chować, a niy jij nauczać.
10. Felernŏ metodologijŏ
Aże do niydŏwna w nauczaniu rozchodziyło sie ô przekłŏdanie a czytanie tekstōw. Ciynżko było znojś w nim plac na normalne gŏdanie: kōnwersacyje a używanie dziynnie.
Coby ôżywić gŏdka, trza jij używać w dōma i we społecznościach, a niy izolować jōm w systymie edukacyjnym.
11. Gŏdki niy ma we massmydiach
Irlandzkij gŏdki mało wiela niy było we massmediach: telewizyji, radyju, cajtōngach. Jak już co sie znodło, to narychtowane wiyncyj do starszych użytkownikōw jak do modych, na kierych trza nojwiyncyj nabrusić przekŏz. Przegrywŏ ôna we kożdyj dziydziynie: po angielsku je wiyncyj programōw, audycyji i ksiōnżek; a ku tymu niy ino wiyncyj, ale tyż lepszych: lepij narychtowanych i wyprodukowanych.
Co idzie zrobić, coby uretować irlandzko gŏdka? Je taki spusōb: trza by zrychtować jednogŏdkowe społeczności, w kierych ludzie by używali ino ônyj i patrzyli przekazować jōm nastympnym pokolyniōm. Ino – jak padŏ sōm Carnie – tyn knif niy nadŏwŏ sie do wkludzyniŏ. Rŏz, co Irlandczyki niy ôdciepnōm ôrŏz angielskij mŏwy. Dwa – takie prōby kōńczyły sie katastrofōm: tam kaj dziecka na siyła były chowane w irlandzkij gŏdce, same jōm ôdciepowały, jak ino zaczynały decydować za siebie. I trzi – coby takŏ sytuacyjŏ richtich prziszła dran, trza by srogij społecznyj zmiany, a takij niy ma bez rewolucyje, wojny abo masowyj migracyje. Beztōż…
Co trza zrobić, coby (irlandzkŏ) gŏdka ôżyła
- Trza jij używać w mocce roztōmajtych kōntekstōw.
- Musi być kōniecznŏ, bez inkszyj, prestiżowyj gŏdki, co by fōngowała za nia.
- Musi niōm gŏdać za tela ludzi i tak, coby poradziyły sie jij nauczyć dziecka.
- Musi mieć dobry ôdbiōr. Kreowanie pozytywnego ôbrazu to je piyrsze zadanie do rewitalizatōrōw.
- Trza inwestować we atrakcyjno i profesjonalno ôbecność tyj gŏdki w modernych mydiach. Ôbecność ta mŏ być nakierowanŏ ôsobliwie na modych.
Trzi słowa kōmyntŏrza
Tekst ôd profesōra Carnie je fest pesymistyczny i niy dŏwŏ wiela nadzieje do myńszościowych gŏdek. Sōm Carnie ale zmiarkowoł w nim zmiana we Irlandyji, kaj ôrŏz gŏdać po irlandzku zaczło być modne. Bo jynzyk niy robi ino za nŏrzyńdzie do kōmunikacyje, ale dźwigŏ tyż kultura, idyntyfikacyjo, tożsamość. Podug profesora Carnigo kole 1995 roku Irlandczyki pōmału zaczynali mieć swoja gŏdka w zŏcy. Tyn muster, w kierym było ônych za nia gańba, zaczynoł sie tracić (abo chociŏż przestowoł być za jedyny). Corŏz czyńścij szło trefić nowe myślynie – “To je nasze i sōm my z tego dumni”. Trza tyż pedzieć, co tekst ôpublikowany bōł dwajścia lŏt do zadku, na progu ery internetu, kierŏ dała nowe życie mocce myńszościowych gŏdek (miyndzy nimi tyż ślōnskij) i ôdewrziła dō nich blank nowe przestrzyństwo do fōngowaniŏ.
Chociŏż sytuacyjŏ ôd irlandzkij i ślōnskij gŏdki je cołkiym inkszŏ, niy idzie niy pochytać analogiji, jak rozchodzi sie ô retowanie naszyj gŏdki. Werci sie wejrzeć, jak to robiyli inksi. Niy sōm my piyrszōm nacyjōm, co sie starŏ ô swoja mŏwa. Dziwejmy sie naôbkoło, uczmy sie i patrzmy niy robić tych felerōw, kiere porobiyli ôni.
* Andrew Carnie: Modern Irish: A Case Study in Language Revival Failure. Tekst je dostympny tukej.
Dziynkuja profesōrowi Tomaszowi Wicherkiewiczowi za to, co doł znać ô tym artiklu.


text:
Wokrjes Hornja Habola
Wokrjes Hornja Habola (němsce Landkreis Oberhavel) je braniborski krajny wokrjes sewjernje Berlina, kiž wobsteji wot 6. decembra 1993 a ma něhdźe 200.000 wobydlerjow na přestrjeni wot 1.808 km². Sydło krajnoradneho zarjada je Oranienburg.
GeografijaWobdźěłać
Wokrjes Hornja Habola mjezuje z wokrjesom Mecklenburgska jězorina na sewjeru, na wuchodźe z wokrjesomaj Uckermark a Barnim, na juhu z Berlinom a wokrjesom Habolski kraj a na zapadźe z wokrjesom Ostprignitz-Ruppin. Najwjetša rěka wokrjesa je Habola, kiž přeprěkuje teritorij wot sewjera do juha.


text:
Howard Zieff
Howard Zieff (rodz. 21 paźdźerńika 1927 we Los Angeles, um. 22 lutygo 2009) -amerikański reżyser, dyrechtůr uod reklamy we telewizyje a reklamowy fotograf. Bůł szkolorzym fotografije we Naval Photography School we Pensacola a ńyskorzi we Art Center College of Design we Pasadyńe. We lotach 50. XX stoleća uostoł zawodowym fotografym, a 10 lot ńyskorzi stoł śe fest znůmy a ceńůny jako fotograf uod reklamůw. Pracowoł m. in lo nowojorskigo cajtunga "Daily News", Polaroida a Volkswagyna. Uod kůńca lot 70.sprůbowoł swojich śiłůw jako reżyser filmowy. Jygo filmůma sům m. in.: The Main Event (1979), Private Benjamin (1980), Unfaithfully Yours (1984), The Dream Team (1989), My Girl (1991) a My Girl 2 (1994). Po My Girl 2 wycofoł śe ze reżyserowańo skiż wykryća u ńigo ńymocy Parkinsůna.


text:
Mocie czasym taki śniczek kajś ze zadku łepy? Ô kerym niy myślicie za wiela, ale jak je przileżytość, coby je spełnić, to sie trzynsiecie jak pies przi wōszcie? Takim moim śniczkiym bōł byzuch na Estadio Santiago Bernabeu – cyntrum Realu Madryt, nojwiynkszego klubu fusbalowego na świecie. Bylimy tam! 🙂
Bernabeu Tour – kasa
Przijymność łażynio po Bernabeu to – jak sie już w Madrycie je – utrota 100zł. Myśla, że jak za spełniōny śniczek, to sie werci. Inkszo sprawa, że w takich mōmyntach sie niy szporuje. No i sama Julia pedziała żebymy poszli! :O
- 3.2€ transport (tam i nazot metrym z cyntralnego przistanku Sol pod same dźwiyrze stadiōnu)
- 19€ ajntryt (ni ma zniżek dlo sztudyntōw)
Rajza po stadiōnie je bez ôprowadzocza. Turystōw we cołkij hiszpańskij stolicy za wiela niy było, tōż i na Bernabeu tyralimy bez presy. W rajach my niy stoli – ani po ajntryty, ani coby już wlyź do strzodka. Rundka po cyntrum Realu je policzono na 1.5h. Nōm zleciało kapka wiyncyj – jak wdycki – skuli bildōw. Tam trōwka, tukej tōra… Niy szło gibcyj skōńczyć.
Bernabeu Tour – plan
We planie wycieczki je siedym wożnych przistōnkōw:
- Stadiōn z wiyrchu – panorama ze nojepniyjszego punktu stadiōnu, leko idzie aparatym chycić cołkie trybuny.
- Izba “nojlepszego klubu świata” (take miano) – multimedialne prezyntacyje, filmiki i nojgryfniyjsze tōry bez pauzōw. Na drugij zajcie stare koszulki, bale i sztrzewiki ze handszriftami m.in. Raula, Di Stefano, Zidane’a.
- Historyjo nojnowszo – złote bale i sztrzewiki (nagrody dlo nojlepszego fusbalera i lojfra sezōnu w Europie) ôd Zizou i Owena, Raula i Figo, Ronaldo i Ronaldo plus mega prziszykowane kōmputerowo statystyki teroźnych szpilerōw – sprinty na mecz, udane fiksy, ôdebrania, asysty itd.
- Film zmōntowany z kōnskōw akcyji meczowych z godkōm szpilerōw – tyngi, sklejōny pod ymocje (szlagi serca we tle i epny triumf na kōńcu). Ku tymu Bynzyma, Pepe i Casillas ôdpowiadajōm na pytanie “Czym je dlo ciebie szpilanie w Realu Madryt?”.
- Trybuna VIP – dobro sztela do zaglōndanio, bo gynau na strzodku. Stołki ôbite skōrōm. Tela.
- Szatnie i tunel – szranki z nazwiskami poustawiane podle numerōw na koszulkach, a dalij drōga na szpilplac (goście i godpodorze ôddzielyni gitrōm).
- Banki dlo rezerwowych – niy dziwia sie ani trocha Jorgowi Dudkowi, że sie pisoł na zicanie tam bez pora lot. Na takich to i posiedzieć gryfnie.
Po drōdze jeszcze dwa photo rooms – pozujesz ze ścianōm, a ôni doklejajōm Cristiano Ronaldo kole Ciebie i sprzedujōm za pora ojro. Słaby patynt z rōmli i inkszych parkōw rozrywki. Liczyłech, że w takim miyjscu niy bydōm sie wygupiać.
Wiadōmo, nojlepij by było wejrzeć na mecz. Z Barcelonōm, Atletico abo Walyncjōm. Ale skuli Rayo, Getafe abo Las Palmas tyż byłbych rod. Ale meczu żodnego niy było. Na szczynście. Chyba musielibymy jeś suche żymły i popijać luftym bez nastympne dwa miesiōnce. A szkoda by było, bo już czekoł na nos dorsz, świńskie uszy, francesinha i szekulada z wiśniami w gorzole. Starczyło chycić auto i przejechać 630km.


text:
Brazylijo
Brazylijo (połne mjano: Federacyjno Republika Brazylije; port.: Brasil, República Federativa do Brasil) – nojwjynksze podug wjyrchu a wjelośći ludźi państwo we Połedńowyj Americe.
Zaludńůno uod Indjanerůw uod ńy myńi kej 6000 rokůw przed jeji uodkryćym bez Portugalczykůw kole 1500 roku. Jeji kolůńizacjo bůła bez nostympne 300 lot. Uod poczůnku stolećou naśilůły śe důnżyńo do samostanowjyńo, aże we 1822 princ-rygynt Pyjter I uogłośůł samostanowjyńy Brazylije. Na kůńec XIX stolećo a we poczůnkach stolećou bůł sam wjelgi napływ ymigrantůw ze Ojropy.


text:
Z rozdźělnych přičinow nastupajo naše wikowanske znamjo, prosymy, jeli chceće sydło wo WordPress abo nastupajo jón započeć, zo njedyrbiće słowo „WordPress“ w domenowym mjenje wužiwać. Spytajće „wp“ město toho wužiwać, abo druhu wariantu. Njejsmy prawiznarjo, ale jara dobri su nam zdźělili, zo dyrbimy to činić, zo bychmy naše wikowanske znamjo škitali. Wjele wužiwarjow ma tež prajiło, zo to za zamylace ma.
Jeli hižo maće domenu, kotraž słowo „WordPress“ wobsahuje, je dalejsposrědkowanje k ekwiwalentej „wp“ w porjadku, dołhož wužiwarjo to widźa a waše wabjenje słowo „WordPress“ njewobsahuje a na dołhu dobu wy měł rozwažić, staru domenu na załožbu přenošować.
„WordPress“ w poddomenach je w porjadku, na přikład
wordpress.přikład.com, mamy jenož při domenach najwyšeje runiny wobmyslenja.
Smy to kóždemu prajili, kotryž hdy je so nas za tym prašał, zo chcychmy to wozjewić, zo by wjace ludźi tute prawidła znało.
Druhe domeny słowo WordPress wužiwaja!
Jeli wone WordPress.com, WordPress.net, WordPress.org, WordPress.tv abo WordPressFoundation.org njejsu, dowolene njejsu, wy měł so z wobsedźerjemi z pokazom na tutu stronu do zwiska stajić. Widźimy to zwjetša pola spamowe sydła, kotrež tykače a drasty rozšěrjeja, kotrež škódnu softwaru wobsahuja, z kotrymiž nochceće so najskerje do zwiska přinjesć.


text:
Rzoondzynie w Kamioonie uo Prowdzie i mitah.
Posted by Antoni Respondek on 10/07/02 at 7:39 PM
Subject: Rzoondzynie w Kamioonie uo Prowdzie i mitah.
Rzoondzynie w Kamioonie uo Prowdzie i mitah.
W mojih ukohanyh Uogewnikah S’loonskih wiela jest rzeczoow zrobioonyh z kamiynioow.
Nojstarszy uogewnicki krzyrz, krzyrz pokutny, zrobioony z jednego kooncka twardego kamiynia stoji na kamiynnym podwyrzszyniu jak na uoltorzu. Uoltorzu zrobioonym z inkszyh, wopiynnyh kamiynioow. Przypoomino wieczno Prowda, jakos’ tragedjo, czyjes’ przewijny i ludowy mit uo nawiedzinah s’wiyntyh Cyryla i Metodego.
Z takih samyh wopiynnyh kamiynioow boou budowany Stary Dwoor, po kerym uostaua ino nazwa miyszkaniowyj wspoolnoty gospodarzooncyj uod niydowna doomami na Moskwie.
I Nowy Dwoor - nowy ino z nazwy. Bo jego stodoua, resztki staryj zabudowy
i uokroonrzajooncy joom mur soom dzisioj hyba nojstarszymi kamiynnymi budowlami
w Uogewnikah.
Jeszcze do niydowna przy Krzyrzowyj, a downiejszyj Bohateroow Stalingradu, stouo pora staryh familokoow zrobioonyh w coukos’ci z wopiynnyh kamiyni. Ale rozbuloone uostauy pod potrzeby „autostrady suoon’ca”, uo keryj do dzisioj ani widu ani suyhu.
Wiela tyrz inkszyh doomoow i uogrodzyn’, fundamyntoow i piwnicoow pobudowanyh uostauo
z jejih poomocoom i udziauym.
W nih to uostaua materialno Prowda i pamiyn’c’ uo tamtyh Uogewnikah i uogewczanah.
Wszystke uoone soom rodzime, nasze, miejscowe i swojske.
Wopiynne kamiynie zdowajoom sie byc’ przez to naszymi - uogewnickymi.
Rzodyn nigdy niy uodpoworzoou sie ih urzyc’ przeciwko inkszym.
Hoc’ wiela przeca boouo kaj indzi, we downyh latah, wypadkoow ciepanio kamiyniami
w drugih.
Coby ih niymi ukamioonowac’. Znoomy to ze Biblije i rzywotoow s’wiyntyh.
Dziouo sie tak skirz Prowdy kero mieli uodwaga te druge guosic’, a kero wedle inkszyh booua ino mitym.
Bo Prowda uodbiyraua wielu spokooj sumiynio!
Uogewnicke wopiynne kamiynie mioueh i moom za nasze, s’loonske.
Soom uoone czoonstkoom piyrwotnyj skauy - s’loonskyj Opoki.
Bez to ciekawi mie korzde miejsce, kere z toom Opokoom mo zwioonzek.
Pewnikym takym miejscym jest Kamiyn’ S’loonski.
A w niym Zoomek - Schloss Gross Stein.
Tam mioueh szczyn’s’cie byc’, hoc’ ino jedyn dziyn’, na VII Syminaryjoom S’loonskym
i posuhac’ Prowdy uo s’loonski torzsamos’ci.
Tam tyrz udauo mi sie dostouc’ Pollokowe „S’loonske tragedje” i pora heftoow Koonwersatorjum do poczytanio i przemys’lynio.
Usuyszou`eh uo Kos’ciele i ludziah Kos’cioua.
Uo ksiyn’ciu-arcybiskupie Wrocuawia, kardynale Adolfie Bertramie, uo biskupie Stanisławie Adamskim i kardynale Auguście Hlondzie.
Uo roli Kos’cioua w Polsce we utrzymaniu polski torzsamos’ci i jego stosunku do narodowyh myn’szos’ci. Przipoomniane tam uostauy tyrz niykere mity, uod kadubkowyh poczynajoonc.
Uo Nauce i Wierze, skrzyduah duha korzdego Norodu. Jego Opoce - moralnos’ci.
Uo zadaniah duszpastyrzoow wzglyndym idyjoow Unje Europyjskyj.
Keby niy rzoondzynie arcybiskupa Alfonsa Nossola i kuluarowe s’loonske godki inkszyh ksiynrzoszkoow, to intus by mi podpowiadou (a morzno ino mie zwodzioou, bo mi sie zdowao), irze S’loonsk i S’loonzoki dali jeszcze soom mieloone miyndzy narodowymi muyn’skymi kamiyniami, jak te ziorka pszynicy czy rzyta przeznaczoone na moonka.
Wiadoomo irze bydzie z nih porzytek i dobry hlyb, ale ino wtynczos jak sie dajoom przemloc’.
Jak pozwoloom ze siebie zrobic’ ciyn’ko, s’ciyrano poleku warstwa.
Jak tyn znak dzielynio pomiyndzy nazwami miejscowos’ci: Kamień Śląski / Gross Stein
na tabuli z tymatym Syminaryjoom: „ŚLĄSK ŻYJĄCY EUROPĄ wczoraj - dziś - jutro”.
Czy by tako miaua byc’ naszo historyczno rola?
Uagodzynie tarcio miyndzy polskymi i niymieckymi kamiyniami w muynie historyje?
Co do samyj nazwy Kamień Śląski, tyrz rzeh niy je jyj pewny.
Bo jak rzeh porzykou we miejscowym kos’ciele, u s’wiyntego Jacka, trefiou`eh w niym na kamiynno tabula:
„Pamiątka złotego jubileuszu probostwa ks. proboszcza Józefa Szołtyssek w Kamionie postawiona przez wdzięczną parafię w Marcu 1889.
Ks. proboszcz Józef Szołtyssek urodził się w Paniowkach 23 Marc. 1812. wyświęcony 27 Marca 1837. przyszedł jako duszpasterz do Kamiona 6 Marca 1839.
W Tobie, Panie ufałem, dla tego nie zginę na wieki. PS. XXII ”
Pamioontka po farorzu, uo kerym na kamiynnym krzyrzu przy kos’ciele napis guosi:
„Herr Erzpriester Josef Scholtyssek 23.03.1812 14.02.1895 Hier ruht der hochw. R. i p.”.
Kaj jo rihtig boou? W Gross Stein, w Kamieniu Śląskim czy w Kamioonie?
Co je Prowdoom, a co mitym?
http://www.republikasilesia.com/AntoniRespondek/forum/messages/141.html
1 CHF = 4,76 PLN
1 USD = 4,45 PLN


text:
Mjymcy
Mjymcy (mjym.: Deutschland abo Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo we strzodkowyj Ojropje, noleży do Ojropejskij Uńiji a NATO. Mo dostymp do Bałtyckigo Morza a Půłnocnygo morza. Mo nojwjynkszo liczba ludźi we cołkij Ojropejskij Uńiji - przez 82 miljůny. Ńymcy sům państwem federalnym a skłodajům śe ze zwjůnzkowych krejůw. Stolica majům we Berlińe.
Po II wojńe śwjatowyj wschodńo tajla Mjymcůw prziłůnczůno do Polski a SSSR, a pozostołe terytorjům potajlowano mjyndzy zachodńich alijůntůw (trzi uokupacyjne strefy) a SSSR (jednoł uokupacyjno strefa). Stolica, Berlin, tyż podźelůno na sztyry zony. Ńyskorzi ze trzuch zachodńich zonůw utworzůno państwo uo mjańy Republika Federalno Mjymjcůw, a ńyskorzi ze zony radźeckij Mjymjecko Dymokratyczno Republika, ze stolicům we wschodńij tajli Berlina. Berlin Zachodńi mjoł uodrymbny status.
Zjydnoczyńy Mjymcůw nastůmpiło we 1990 bez prziłůnczyńy MRD do RFM. Stolica RFM przećepano potym s Bonn do Berlina.
Kreje zwjůnzkowe Mjymjcůw[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Mjymcy śe skłodajům ze 16 zwjůnzkowych krejůw, kere sům pokazůne na tej karće:


text:
Delnja Hórka
Delnja Hórka (němsce Niedergurig) je hornjołužiska wjes w Budyskim wokrjesu, kotraž słuša wot lěta 1994 k Malešecam.
GeografijaWobdźěłać
Wjes leži w Hornjołužiskich honach na južnej kromje hatoweje krajiny na lěwym brjoze Sprjewi někak pjeć kilometrow sewjernje Budyšina a hnydom sewjerowuchodnje Budyskeho spjateho jězora. Susodne wjeski su Brězynka na sewjeru, Dobrošecy na juhowuchodźe a Ješicy na zapadźe. Wuznamny je tak mjenowany „Delnjohórčanski hoberski dub“ blisko wsy, kotryž je wokoło 800 lět stary.
Přez Delnju Hórku wjedźe zwjazkowa dróha 156 z Budyšina do Běłeje Wody, kotraž ma so přichodnje ze wsy won połožić a přez wobjězdku wjesć. Wot njeje wotbočuje statna dróha S107 do Radworja.
Ležownostne mjenaWobdźěłać
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Křič = na Křiču, Pod Křičom, Hrodźiško, Kopačk, W Ščawnu, Čertownja (rěčka), Cyhelski hat, Wulki dub, Pastwišća, Přesady, W lodowej jamje, Spadnjeny móst, Na haleji, Kruwjacy móst, W Žurowach, Ščawny móst, Křudowy, Trawnik, Trjebjeny, Šibjeńca, Na chopu, Šěroki puć, Goliatowy kamjeń (kamjeń z nožicami a naporstnikom), Kopany, Pod Wosykom, Radowcy, Šonowc, Hajki, W Wosyku, Cyhelčiny, Módra skała, Zrěčišćo, Kolesko, Wjelča hora, Mała rěčka, Dučmanec truhi, Wosowy hat, Brancelec jězor, Korčmarjec hory, Bukičany, Šwejske, Šołćic łuže, Křižowy kamjeń, Kunowcy, Hajšoc, Bukowc, Mały Wosyk, Hrjebja, Luboz, Při Lubozu, Lubozna hora, Lubozny hat, Łukowy hat, Dźěłošća, Hantl, Hrodźišćo, Wisate, Běłe kamjenje, Zezady Wjeńka, Ruselcy?, Mjedawka, Deleńči móst, Hilbjeńcec hory, Sekera.[2]
StawiznyWobdźěłać
Prěnje historiske naspomnjenje jako Gorg je z lěta 1349.[3]
Na hórce Křič južnje wsy poswjećichu ewangelscy Serbja w lěće 1883 pomnik składnostnje 400. narodnin Martina Luthera.
Wobydlerstwo a rěčWobdźěłać
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 389 wobydlerjow, mjez nimi 364 Serbow (94 %).[4] Arnošt Černik zwěsći 1956 serbski podźěl wobydlerstwa wot hišće 48,7 %.[5] Ewangelscy wobydlerjo słušeja do Malešanskeje wosady.
Na Křiču južnje Delnjeje Hórki nadeńdźetej so serbskorěčny Lutherowy pomnik z lěta 1883 a wojerski pomnik za padłych Prěnjeje swětoweje wójny z němskim a serbskim napisom. Na Delnjohórčanskim pohrjebnišću bu serbski prócowar a sobuzałožer Domowiny Arnošt Bart-Brězynčanski pochowany.
Po ludličenju w lěće 2011 bydlachu we wsy 355 wobydlerjow w přerěznej starobje wot 47 lět (Sakska: 46,4).[6]
WosobinyWobdźěłać
- Jan Bohumił Junghänel (1753–1810) – farar a ludowědnik; 1778–83 katechet w Delnjej Hórce
- Herman Sykora (1870–1927) – serbski bur a załožer Łužiskeho burskeho zwjazka; rodźeny w Delnjej Hórce
LiteraturaWobdźěłać
- Niedergurig/Delnja Hórka mit Doberschütz/Dobrošecy. W: Oberlausitzer Heide- und Teichlandschaft (= Werte der deutschen Heimat. Zwjazk 67). 1. nakład. Böhlau, Köln/Weimar/Wien 2005, ISBN 978-3-412-08903-0, str. 246–249.
ŽórłaWobdźěłać
- ↑ staw: 31. decembra 2016; gmejnske zarjadnistwo Malešecy
- ↑ Michał Rostok: Ležownostne mjena. W: ČMS 40 (1887), str. 3–50, tu str. 10sl. (digitalizat).
- ↑ Delnja Hórka w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)
- ↑ Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954, str. 57. → wšě wjeski
- ↑ Ludwig Elle: Sprachenpolitik in der Lausitz. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1995, str. 245. [1027 wobydlerjow, z nich 331 dorosćenych z aktiwnymi znajomosćemi serbšćiny, 65 z pasiwnymi, 104 serbske dźěći a młodostni, 527 bjez znajomosćow] → wšě wjeski
- ↑ Wuslědki ludličenja 2011 za Malešecy (pdf)


text:
Boliwiska
Boliwiska (oficielnje Plurinacionalny stat Boliwiska) jo nutśikokrajny stat w pódpołdnjowoamerikańskich Andach.
GeografijaWobdźěłać
Boliwiska granicujo z Chilskeju, Argentinskeju, Paraguayom, Brazilskeju a Peru. Nejwušy wjeršk w boliwiskich Andach jo : Sajama (6.520 m nad normalneju nulu). Ku geografiskim zajmnostkami słuša wjelicki słony basenk Salar de Uyuni, kótaryž jo z pśestrěnju wót 12.000 kwadratnych kilometrow nejwětšy słony jazor swěta.
MěstaWobdźěłać
Nejwětše města su :
- Santa Cruz - 1 115 391 wobydlarjow
- La Paz - 792 611 wobydlarjow
- Cochabamba - 778 554 wobydlarjow
- El Alto - 695 243 wobydlarjow
- Oruro - 202 010 wobydlarjow
- Sucre - 194 888 wobydlarjow
WótkazWobdźěłać
Argentinska |
Boliwiska |
Brazilska |
Chilska |
Ekuador |
Guyana |
Kolumbiska |
Paraguay |
Peru |
Surinam |
Uruguay |
Venezuela
Druge teritorije: Falklandy | Francojska Guyana | Pódpołdnjowa Georgiska a kupy Pódpołdnjowy Sandwich


text:
Nowe Město (AK/SN). Bywše fabrikowe twarjenje předźernje za drjewjanu wołmu na kromje Noweho Města nad Sprjewju chcedźa na wobswětowy kubłanski a zetkawanski centrum wuwić. To připowědźa towarstwo „Předźernja za naslědne žiwjenje z.t.“. „W běhu třoch lět su za to wobšěrne twarske dźěła planowane. Wosebitosć je, zo sej wuraznje přejemy, zo so z alternatiwnymi twaršćiznami a rjemjeslniskimi technikami eksperimentuje“, wuzběhnjetaj iniciatoraj Friederike Böttcher a Adrian Rinnert. Z hlinu, drjewom a dalšimi přirodnymi twaršćiznami chcedźa rumnosće a fasadu wuhotować. Za to zasadźuje so tohorunja bywša zapósłanča Lěwicy w Sakskim krajnym sejmje Kathrin Kagelmann.
Mjeztym je towarstwo tež zwjazkowe wobswětowe ministerstwo přeswědčiło. Wottam dóstanu přichodne tři lěta spěchowanje we wobjimje nišeje pjećcyfroweje sumy. Na tak mjenowanym „twarnišću k sobu činjenju“ chcedźa nětko stare rjemjeslniske techniki wuspytać, domjacu nadobu reparować a hižo raz wužiwane resursy znowa zasadźeć, rjekny Adrian Rinnert.


text:
Jak żech szoł1 do sklepu (abo jak by to niyftorzi pedzieli2 : do kaufhauzu), to kupowołech te miyso na trocha inksze danie, ale jak żech napoczōn3 warzić, to mie cojsik naszło. Czowiek kōmbinuje, ale tak po prołwdzie4 nawet niy wiy, co to z tego wszyskego wyjdzie. Jak żech opiykōł miyso, to żech prziszoł na to, że we lodōwce sie chōdzi5 flaszka cydru i łon aże sie prosi, żeby go dolołć do brytfanki. Jak miyso sie dusiōło ze grincojgym,6 to żech sznupoł7 po befyju8 (choć te nasze befyje, to już niy sōm take jak piyrwy), coby znojś cojsik, co by szło dać do szałołtu9 i tak sie sam wziyna ta soczewica. Jabko? Leżało na fynsterbrecie10– co sie miało marnować. I tak sie z tego wziyno cołke niy-byle-jake danie.
Co potrza?
1 kg schabu
1 cebula
szklōnka cydru (niy wytrawnego!)
1 zōmbek czosku abo trocha czosku niedzwiedziego
połra liści bobkowych11
ze 2 łeżki masła klarowanego
1 porcja grincojgu (marchew, pietruszka, zeler i boryj12)
szklōnka zielōnyj soczewicy
1 jabko
połra łeżek mojōnezu
150 ml gynstyj13 śmietōnki (moge być 12%)
połra łeżek mōnki pszynny
sōl i pieprz
Na patelnia żech wciep mało łeżeczka masła klarowanego, tela, żeby niy bōła za sucho, ale tyż żeby niy bōło go za kans14, bo żech sie pomyśloł, że jak go dōm mani15, to przi podpiykaniu schabu (w całojści) niy bydzie to tak pierzińsko pyrskać.16 I to sie nawet udało, na srogim17 łogniu żech go podpiyk ze kołżdyj strōny, a kuchnia niy bōła zmaraszōno.18 Niyskorzij19 żech tyn schab łodstawiōł na chwila, żeby te soki z miysa trocha wlazły nazod rajn.20 Bez tyn czas na reszcie masła klarowanego we brytfance żech zeszklōł pokrōno21 cebula i wlołech dō ni szklōnka cydru i szklōnka wody. Wciepłech do tego miyso, dołech tam pieprzu, liście bobkowe i posułech22 trocha czoskym niydźwiedzim. Sōl dołech dopiyro na sōm kōniec, do zōłzy. Przikrōłech brytfanka i to sie tak ze godzina pykało na małym łogniu- co jakiś czas idzie23 tyż łobrōcić te miyso na drugo strōna.
Po godzinie dociepłech do tego marchew, pietruszka i zeler- boryj żech sie łostawiōł do szałołtu.
W tym czasie uwarzōłech tyż zielōno soczewica- tak ze 20-25 minut, żeby fajnie zmiynkła.
Jak grincojg bōł miynki, to żech go wyciōng na deska, pokrajōł i wciep do miski. Miyso żech odłożōł na chwila na talyrz, żeby ochōdło i lepi sie je krajało.
Do zōłzy dołech ze 2 łeżki mōnki rozfyrlanyj24 ze zimnōm wodōm i śmietōnka ( wymiyszejcie jōm pryndzyj ze 1 kelniōm25 zōłzy, żeby sie niy ściekła26). Dosmakowoł żech jōm solōm i pieprzym i wyciepnōł bobkowe liście.
Miyso pokrajoł żech na plastry i wciep do zołzy, żeby sie podgrzoło i przegryzło.
Idymy nazod do szałołtu: boryj i jabko pokrołech na małe kōnski27 i dołech do miski, we ftoryj bōła już reszta grincojgu. Dociepnōł żech do tego łodcedzōno soczewica, połra łeżek majōnezu, trocha pieprzu, soli i porzōndnie żech wymiyszoł.
Nareszcie prziszoł czas na jedzynie. Na talyrz idzie szałołt, kōnsek schabu łoblōny28 zōłzōm i… smacznego 🙂
1szedł
2powiedzieli
3zacząłem
4naprawdę
5chłodzi
6włoszczyzną
7myszkować po szafkach
8dawniej był w kuchni jeden uniwersalny mebel a’ la kredens, dziś bardziej w znaczeniu mebli kuchennych
9sałatka
10parapet
11laurowe
12por
13gęstej
14dużo
15mniej
16pryskać
17dużym
18pobrudzona
19później
20do środka
21pokrojoną
22posypałem
23można
24roztrzepanej
25chochlą
26zwarzyła
27kawałki
28oblany


text:
Hyšći comy něco pśipisaś wó cesćenju za Hermanna Worcha dnja 6. oktobera na janšojskem kjarchobje. Někak na tom městnje, źož jo był row togo něgajšnego ceptarja a kantora teje jsy, ako jo tak źěłał za to serbske.
Pśi pomniku jo powědała Rosi Tšukowa (pśedsedarka janšojskeje Domowinskeje kupki), jo wuwitała gósći a pśiswójźbnych, a to w serbskej rěcy. Žeńskecy chor jo spiwał wšake serbske štucki, a faraŕ Kśenka jo powědał. Rědna licba něgajšnych wuknicow a wuknikow jo pśišła na cesne zarědowanje.
Hermann Worch jo zwětšego statkował w Janšojcach, ale kantorił jo teke w Rogoznje (a jo chwalił głose tamnych źowćow). Ako Ingolf Kśenka jo gronił, jo to (a wjele drugego) zgonił w Bramborskem Casniku. Kito Šwjela jo to pisał – stakim jo Hermann Worch južo w lěśe 1905 był tema za dolnoserbski tyźenik. Až jo nawjedował wšake chory, jo respektěrował serbsku rěc a jo z njeju wucył, a to teke we śěžkich casach, wšakim štuckam melodiju dał a njejo wuknikam puki dał, gaž su serbski powědali, njamóžomy dosć cesćiś.


text:
Worklečanki doma
Prěnje wolejbulowe mustwo žonow Viktorije Worklecy nastupi we wobwodnej lize stafla dwaj jutře prěni raz doma a hraje najprjedy přećiwo poslednjemu tabulki CVJM Zhorjelc a po tym přećiwo načolnikej ST Kupoj/Nowa Łuka. Njedźelu změje Worklečanska wolejbulowa rezerwa muži swój druhi hrajny dźeń we Wojerecach a Budyscy Sokoljo hraja potom póndźelu dwójce.
10.12 14:00 Viktoria Worklecy I –
CVJM Zhorjelc II
10.12 14:00 Viktoria Worklecy I –
ST Kupoj/Nowa Łuka
11.12. 10:00 2. hrajny dźeń
Worklecy II (mužojo)
12.12. 19:30 Sokoł Budyšin –
TSV Wóspork
12.12. 20:30 Sokoł Budyšin –
ST Budyšin sewjer
Druhe městno skrućić
W prěnjej wokrjesnej lize, skupina I nastupi prěnje blidotenisowe mustwo DJK Konjecy dźensa wječor doma w Konjecach přećiwo ST Wallroda. Prěnja hra dwójkow započina so na wjesnej žurli w 19 hodź.
Koparjo na cilowej čarje
kopańca, krajna klasa
B. Drježdźany – Rakečanske ST 5:0 (3:0)
SV Wesenitzal – Droh. Ramnow wupad
Drježdźanski SC – Sebnica 4:0 (1:0)
Wojerecy – Nowosólc-Hródk 1:2 (1:1)
Přezjed. Niska – TSV Cossebaude 4:2 (2:1)
VfB Běła Woda – SJ Chrósćicy 2:2 (2:1)
Rot. Drježdźany – SG Weixdorf 1:0 (1:0)
1. Borea Drježdźany 14 47 : 15 35
2. FV Přezjednota Niska 13 44 : 11 31
3. Rotacija Drježdźany 13 24 : 13 28
4. SJ Chrósćicy 14 21 : 13 21
5. FSV Nowosólc-Hródk 13 28 : 19 19
6. Drježdźanski SC 14 21 : 19 19
7. SG Weixdorf 14 27 : 30 18
8. Běła Woda 14 29 : 34 18
9. Rakečanske ST 13 25 : 32 16
10. SV Wesenitzal 11 24 : 21 15
11. Wojerowski FC 14 24 : 25 15
12. TSV Cossebaude 14 24 : 34 13
13. Radebergerske ST 14 27 : 46 13
14. Drohotka Ramnow 13 23 : 39 8
15. Sebnica 14 17 : 54 8
16. VfB Žitawa zg. 0 0 : 0 0
wokrjesna wyša liga
Hnašecy-Dobruša – Něm. Pazlicy 3:0 (1:0)
Łaz/Běły Chołmc – Sokoł1:1 (1:1)
ST Ćisk – SG Großnaundorf 1:3 (0:1)
Ottendorf-Okrilla – M.-b. Kulow 0:3 (0:2)
Wachau – Póst Ger. Budyšin 0:6 (0:2)
Kinspork/Łužnica – ST Radwor 1:4 (0:2)
ST Porchow – SC Großröhrsdorf 3:1 (2:1)
1. Biskopičanske KT II 13 41 : 10 34
2. Módro-běli Kulow 14 29 : 10 32
3. Natwar Němske Pazlicy 14 31 : 15 29
4. Póst Germania Budyšin 14 35 : 20 28
5. ST Hnašecy-Dobruša 14 41 : 23 27
6. SG Großnaundorf 14 22 : 20 24
7. ST Horni kraj-Sprjewja 12 36 : 23 22
8. Sokoł Ralbicy/Hórki 14 33 : 21 22
9. FV Ottendorf-Okrilla 14 32 : 30 21
10. HZ Łaz/Běły Chołmc 14 22 : 21 19
11. SC Großröhrsdorf 14 20 : 22 13
12. TSV Wachau 14 19 : 41 13
13. ST Radwor 13 19 : 36 12
14. ST Porchow 14 20 : 47 10
15. ST Ćisk 14 15 : 48 6
16. ST Kinspork/Łužnica 14 16 : 44 5
wokrjesna liga, stafla I
Wjernarjecy – Wjazońca 1:5 (1:1)
Po 17 hrajnych dnjach koparskich swětowych mišterstwow (WM) běše wčera prěni dźeń přestawki bjez hry, doniž njepóńdźe jutře dale ze štwórćfinalomaj. Tak hodźi so prěni mjezyfacit sćahnyć.
Zo pjenjezy při swětowych mišterstwach w srjedźišću steja, to dyrbjachu přiwisnicy sporta tež hižo w zašłosći akceptować. Tola lětsa je to hišće raz na cyle nowym niwowje. Dokelž je WM w Katarje z hoberskim wotstawkom dotal w přirunanju najdróša, njezadźiwa, zo dyrbi přihladowar lětsa prěni raz pjenjezy płaćić, hdyž chce wšě hry live widźeć. Tak so w minjenych tydźenjach wjele ludźi prašeše, hdźe so hry pokazaja, hdyž nic pola ARD abo ZDF? „Pjenježny“ sćelak Magenta TV je sej mjenujcy prawa za wšitke partije zawěsćił. Tak je hižo jasne, zo so štwórćfinalna hra mjez Brazilskej a Chorwatskej jutře w 16 hodź. jeničce na Magenta TV pokaza.
Čerwjeno-běli Erfurt –
Energija Choćebuz 2:2 (0:1)
Zestawa Energija Choćebuz: Bethke – Hasse, Slamar, Hildebrandt, Borgmann, Kujović, Hofmann, Oesterhelweg (78. Eisenhuth), Badu (93. Abu-Alfa), Hottmann, Wähling.
Načolnu hru pola Čerwjeno-běłych Erfurt njemóžeše FC Energija dobyć, a z tym nic kaž po přeću prěnje městno w tabulce regionalneje ligi sewjerowuchod wobsadźić. Načolnik tabulki Erfurt wuruna nawjedowanje 2:0 Energije mjenujcy w běhu pjeć mjeńšinow. Tak wostanje na čole regionalneje ligi wšitko při starym. Erfurt je dale dypk před druhim Choćebuz.
ST Marijina hwězda –
ST Łuty 2:1 (1:0)
zestawa domjacych: Matik – L. Hoge (74. Pi. Lugge), Zynda, K. Pakoßnick, Wróbl, Pa. Lugge (46. Zelnak), Eldor, Ch. Cyž, F. Langer, J. Pakoßnick (84. Čornak), Bulank (65. Clausen)
Přez nóc bě sněh hrajnišći w Pančicach-Kukowje z běłymaj płachtomaj pokrył. Sudnik Frank Schulze pak njewidźeše žane přičiny partiju wotprajić. Trawnik njebě zmjerznjeny. Nimo toho postara so domjace mustwo, zo běchu linije porjadne widźeć. Tak móžeše so horcy bój wo kulowatu kožu započinać.
Španiska bě wčera we wosmifinalnej hrě swětowych koparskich mišterstwow dominantne mustwo, wrota pak w regularnym a přidatnym hrajnym času žane njetřěli. A tež w třělenju jědnatkow zaprajichu mjenujcy superstaram čuwy. Marokkočan pohlada, krótki zaběh, cyle wólny chip dosrjedź wrotow, potom bě sensacija perfektna. Achraf Hakimi rozsudźi třělenje jědnatkow we wosmifinalu mjez Marokkom a Španiskej na dobro Afričanow. Do toho bě Španiska swoje prěnje tři pospyty rozdała. Pablo Sarabija trjechi žerdź, potom parěrowaše wrotar Bono přećiwo Carlosej Solerej a Sergijej Busquetsej. Hakimi přetwori rozsudnu jědnatku a postara so wo wurjadnu kulisu w stadionje. Španiska měješe 77 procentow hrajneho časa bul, ale w kopańcy liča jenož wrota a tute wone po 120 mjeńšinach njedocpěchu. Marokkočenjo steja prěni króć w swojich stawiznach we WM štwórćfinalu. Tam nastupja sobotu w 16 hodź. přećiwo Portugalskej.
kopańca, wokrjesna liga stafla II
ST Marijina hwězda – FSV Łuty 2:1 (1:0)
ST Lubuš – LSV Hory3:3 (0:1)
1. ST Hlinowc 13 56 : 7 39
2. ST Němske Pazlicy II 13 39 : 13 31
3. LSV Hory 13 45 : 28 28
4. ST Marijina hwězda 13 30 : 20 26
5. Łuty 13 25 : 19 23
6. ST Lubuš 13 35 : 22 21
7. Módro-běli Minakał 13 33 : 29 19
8. Wóslink/Ska./Kulow II 13 22 : 32 17
9. ST Wulka Dubrawa 13 22 : 27 16
10. SJ Chrósćicy II 13 19 : 37 11
11. Wojerowski FC II 13 20 : 28 10
12. Rakečanske ST II 13 25 : 56 8
13. SJ Njebjelčicy 13 14 : 37 5
14. Zeleno-běli Sepicy 13 17 : 47 5
VfB Běła Woda –
SJ Chrósćicy 2:2 (2:1)
zestawa hosći: Králíček – Janca, F. Cyž, Sentiwan (12. Rätze (75. Wencel), Hawš (46. Kreuz), L. Zahrodnik, M. Zahrodnik, G. Zahrodnik, Młynk, Krawc (68. Wornar), Bogusz
Lodowe lawy Regensburg –
Łužiske lodohokejowe liški 3:1
(2:0, 0:1, 1:0)
Liški su wospjet z 1:3 přećiwo Regensburgej přěhrali. To je strózby facit po wonkownej hrě w Hornjej Pfalcy. Słabej prěnjej třećinje Liškow sćěhowaše sylniša druha a přerosćena třeća. Jónu bóle pokazachu so słabosće w hrě z hrajerjom wjac na lodźe, přetož štyri móžnosće wostachu njewužite. Regensburg porno tomu wuži jednu z dweju składnosćow a staji z tym wuhibki na dobyće. Wrota za domjacych docpěštaj Corey Trivino a dwoje Constantin Ontl. Jeničke wrota za Běłu Wodu přetwori Clarke Breitkreuz, a to samo z hrajerjom mjenje na lodźe. Jako běštaj so wrotar a škitar Lawow njedorozumiłoj, suny čisło 71 Liškow puk přez wrotowu liniju. Tak dyrbi so Běła Woda znowa na njedźeli přećiwnikej snadnje zbita dać, byrnjež běštaj bój a nastajenje zwjetša trjechiłoj.
W poslednej sekundźe dobyli
Łužiske lodohokejowe liški –
EC Kassel Huskies 4:3 p. p.
(0:0, 3:1, 0:2 - 1:0)


text:
Knižna premjera wosebiteho razu wotmě so minjeny kónc tydźenja w Delnim Wujězdźe. Wjace hač 130 wopytowarjow chcyše tam njewšědny podawk sobu dožiwić.
Delni Wujězd (JoS/SN). Tajke něšto Delnjowujězdźanska čitanska zyma w 20 lětach swojeho wobstaća hišće dožiwiła njeje. Na połnje wobsadźenej žurli hosćenca „Tři lipy“ nastajene stólcy njedosahachu. Burkhard Unterdörfer, syn legendarneho Delnjowujězdźanskeho hajnika a pisarja Gottfrieda Unterdörfera, předstaji dotal njewozjewjeny manuskript swojeho 1992 zemrěteho nana. Wobsahowje wjedźe „Lěto hajnika“ čitarja do druheje połojcy 1980tych lět a dawa dohlad do tehdyšeho wšědneho dnja ludźi wosrjedź hornjołužiskeje hole a hatow. Dotal stej dwě knize Gottfrieda Unterdörfera po jeho smjerći w nakładnistwje Lusatia wušłej. Najnowšu je Kinsporske nakładnistwo Via Regia wudało.


text:
Wydawnictwo Silesia Progress jest współtwórcą nowego portalu informacyjnego dotyczącego Śląska: wachtyrz.eu
Portal będzie prowadzony głównie w języku śląskim i polskim, ale nie zabraknie także artykułów po czesku czy niemiecku.
Współtworzą go Oschl.blog oraz Chwila z gŏdkōm. Poniżej misja portalu.
Redakcyjŏ
Redaguje zespōł:
Pejter Długosz, Grzegorz Kulik, Rafał Szyma
Nasza misyjŏ
Informacyjŏ mŏ siyła. Siyła pokazowaniŏ prŏwdy. Siyła zmiynianiŏ świata naôbkoło nŏs. Siyła łōnczyniŏ ludzi. Beztōż ôtwiyrōmy Wachtyrz.eu – ślōnski serwis z informacyjami.
Wachtyrz.eu je lokalny. Dŏwŏ plac, coby sie trefić. Dŏwŏ nŏrzyńdzia, coby znojś partnyra do geszeftu, usugi, do spōlnego działaniŏ sam-tukej, u nŏs.
Wachtyrz.eu je regiōnalny. Zasuwŏ granice, co sōm w gowach. Niy zaglōndŏ na wojewōdztwa i kraje. Stŏwŏ na pozycyji ślōnskij – i żŏdnyj inkszyj.
Wachtyrz.eu je globalny. Toć, dōm je ważny, ale niy idzie durch siedzieć w dōma. Wachtyrz spōminŏ, co sōm my czyńściōm Europy i świata. Co Ślōnsk to je Europa i świat.
Wierzymy, iże potrzebny je ślōnski serwis z informacyjami – ciekawy, przidajny, po blisku – beztōż ôtwiyrōmy Wachtyrz. Patrzymy, coby była sam siyła informacyji, ale tyż coby zrobić ś niego sroge nŏrzyńdzie, co poradzi postarać sie ô lokalne, regiōnalne i globalne ślōnskie sprawy.
Bydź z nami. Spōlnie użyjymy dobryj siyły ôd informacyje.


text: Smochćicy (CRM/SN). Symboliske słowo biblije wo składowanju młodeho wina w starych kožancach (Lederschläuche) wusuny so minjenu póndźelu při witanju na druhi wječor póstneho seminara w Smochčanskim Domje biskopa Bena čłonej předsydstwa TCM runje nawopak, mjenujcy: stare wino w nowych kožancach chować. Přitomni wšak to z humorom přiwzachu. Budyski kapłan Przemek Kostorz mjenowaše w swojich zawodnych duchownych słowach samo hišće dalšu wersiju: nowe kožancy z młodym winom pjelnić. Tak so wón z rěču sej hrajkajo a poprawne wuprajenje na hłowu stajejo, prašeše, hač drje so stare kožancy njepuknu, hdyž w nich młode wino zrawi a wěko překruće sedźi.


text:
Klóšterska stwička chce solidnu kuchnju a zabawne wječory poskićeć
Pančicy-Kukow (SN/MWj). Wot spočatka oktobra budu wopytowarjo klóštra Marijineje hwězdy w Pančicach-Kukowje móc zaso do Klóšterskeje stwički załožić, wobydlerjo ze wsy a wokoliny tam powječerjeć a swójby swoje swjedźenje přewjesć. „2. oktobra změjemy wječor za prošenych hosći, nazajtra dźeń wotewrjenych duri z hudźbnym wječorom ze spěwarjom Gunterom Emmerlichom“, připowědźi nowa wotnajerka Milena Vettrainowa. Hromadźe ze swojej wobchodnej partnerku Jěwu-Mariju Šołćinej a šefkucharjom Domingom Colónom je wona swój hosćencarski koncept Serbskim Nowinam rozłožiła.


text:
Stolica
Stolica abo głowne město jo politiski, gusto teke stawizniski centrum kraja abo stata a toś zwětšego sedło nejwušych politiskich institucijow, kaž n. pś. kněžaŕstwa, sejma abo monarcha. W někotarych krajach na zemi njejo stolica rownocasnje teke sedło kněžaŕstwa, n. pś. w Nižozemskej (stolica: Amsterdam, sedło kněžaŕstwa: Den Haag), Boliwiskej (La Paz/Sucre) a Tansaniji (Dodoma/Daressalam). W zwězkowych statach kaž w Nimskej su wažne institucije cesto we wšakich městach zasedlone. Stolica njejo pśecej nejwažnjejšy góspodaŕski, kulturny abo wobchadny centrum kraja.
Dajo teke kraje, kótarež de jure žednu stolicu njamaju, a to su Monaco, Nauru, Šwicaŕska, Liechtensteinska a Vatikańske město.


text:
Jihlava
Jihlava (němsce Iglau) je město w Čěskej, kotrež nadeńdźe so při historiskej hranicy mjez Čechami a Morawu. Wone je najwjetše město a zarjadniske sydło kraja Vysočiny a najstarše hórniske město w čěskich krajach.
GeografijaWobdźěłać
Město leži na Čěsko-morawskej wysočinje při wuliwje rěčki Jihlávki do Jihlavy, kotraž twori staru čěsko-morawsku mjezu, něhdźe 80 kilometrow sewjerozapadnje Brna. Přez město wjedźe europska dróha 59 a w bliskosći tež awtodróha D 1 z Prahi do Bratisławy.
StawiznyWobdźěłać
Jihlava je stare morawske hórniske město, w kotrejž zarjadowa kral Otakar I. hórnisku kencliju a pjenježny zarjad. Město měješe hižo zahe daloko sahace priwilegije a dósta wokoło 1250 wot krala Wjacława I. status kralowskeho města.
Za čas Husitskich wójnow bě Jihlava – nimo Pilzenja a Mosta – centrum katolikow. Město same njebu wulce wobškodźene. Tak mjenowane Jihlawske kompaktaty dnja 5. julija 1436 woznamjenjachu kónc Husitskich wójnow.
W lěće 1900 wučinichu katolscy Němcy wjetšinu wobydlerstwa. Město a jeho wokolina tworještej druhu najwjetšu němsku rěčnu kupu na Morawje. Wot lěta 1918 słušeše město do nowozałoženeje Čěskosłowakskeje a podźěl čěskeje ludnosće poněčim stupaše. Němskorěčne wobydlerstwo bu po kóncu Druheje swětoweje wójny wuhnate, zwjetša do Awstriskeje.
Měšćanske dźěleWobdźěłać
- Antonínův Důl (němsce Antonienthal),
- Červený Kříž (Rothenkreuz),
- Henčov (Heinzendorf),
- Heroltice (Hilbersdorf),
- Horní Kosov (Obergoß),
- Hosov (Hossau),
- Hruškové Dvory (Birnbaumhof),
- Jihlava (Iglau),
- Kosov (Gossau),
- Pávov (Pfauendorf),
- Pístov (Pistau),
- Popice (Poppitz),
- Sasov (Sachsenthal),
- Staré Hory (Altenberg),
- Vysoká (Hochdorf) und
- Zborná (Waldhof).
ŽórłaWobdźěłać
WotkazajWobdźěłać
- Oficielne webstrony města (čěsce)


text:
Nutřkowny wutwar
Běrowowe meble
Wot aktoweho kamora přez pisanske blido hač k funkciskim meblam zhotowjamy běrowowe meble runje tak, kaž je trjebaće. Při tym je nam wosebje wažne, zo dźiwamy runočasnje na Waš corporate design, na funkcionalnosć a na wudokonjowanje materialijow.
Wuhotowanje předawarnjow a wobchodow
Hromadźe z Wami, z architektami a planowarjemi Waše ideje zaměrnje a profesionelnje zwoprawdźamy. Při tym móžeće mjez najwšelakorišimi materialijemi wot praweho drjewa hač k MDF wolić, zo byšće potrjebam swojeho wobchoda wotpowědowali.
Bydlenske meble
Idealne móžnosće za składowanje skića zatwarne meble pod nakósne třěchi, kamory za spanske a předrasćenske stwy a za biblioteki. Husto so róžki, kuty a wysokosće idealnje njewužiwaja a zatajeja hišće swój potencial. Ale tež kamorowe sćěny, garderoby, blida a mnohe dalše meble móžemy tak wuhotować, zo maće w swojim bydlenju wjace ruma.


text:
Skopje
Skopje jo głowne město Pódpołnocneje Makedońskeje. Skopje lažy pśi górnem źělu rěki Wardara. Ze swójimi 700.000 wobydlarjami móžo se Skopje zarědowaś do wjelikich městow Europy. To jo politiski, kulturny, góspodaŕski a akademiski centrum kraja. W romskem casu jo było Skopje znate ako Scupi. Město jo se wuwiło pó drugej swětowej wójnje, ale ten trend jo se skóńcył w lěśe 1963, z mócnym zemjerdžanim. Źinsa jo Skopje moderny centrum.
Stawizny[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Městno modernego Skopje jo było zasedlone 3500 pśed Christom. Neolitiske sedlišća su se namakali teke na starej twardnicy Kale. W 3 stolěśu su tam južo Pajonce byli. Scupi jo pó pórazce generala Andriscusa macedona w lěśe 148 prědny raz było źěl Romskeje prowince Makedońskeje.
Bycantiniski mócnaŕ Justinian 1 jo se naroźił blisko Scupi, w Tauresium, w lěśe 483. W lěśe 518 jo było pśisamem znicone pśez jadnogo zemjerdžanje. Justiniam jo pomagał luźam natwariś nowe sedlišćo z mjenim Justiniana Prima pódpołnocnje wót Scupi. Howacej Justiniana Prima jo teke była znicona pśi zasedlenju słowjáńskich rodow na kóńcu sedymego stolěśa. Słowjany su město pomjenili Skopje.
W běgu casa jo město było pśecej zasej wopor mjazy Bycantiniskim a Bulgaŕskim mócnarstwom.
Do 1905 jo měło Skopje 32.000 wobydlarjow. W lěśe 1910, jo se w Skopje naroźiła romokatoliska sotša Agnes Gonxha Bojaxhiu, znata ako Maś Tereza. Skopje jo był centrum rewolty pśeśiwo Otomańskemu mócnarstwoju.
Pózdźej Serbiska a Bulgaŕska stej se wótměnjałej pśi wobkněženju Skopje. W lěśe 1944 jo było póstajone Skopje ako głowne město nowonatwarjoneje Narodneje republiki Makedońskeje a teke Jugosłowjańskeje socialistisikeje republiki Makedońskeje. W lěśe 1963 jo wjelike zemjerdžanje Skopje znicyło. 1000 njabogich a 120.000 bźez doma. Pó pśewrośe w lěśe 1991 jo Skopje głowne město samostatneje Makedońskeje.
Partnaŕske města[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- Bradford, Wjelikobritaniska, wót 1961
- Dijon, Francojska, wót 1961
- Drježdźany, Nimska, wót 1967
- 1971: Tempe, Arizona, USA
- 1971: East York, Toronto, Kanada
- 1973: Roubaix, Francojska
- 1974: Waremme, Belgiska
- 1982: Nürnberg, Nimska
- 1983: Ech Cheliff, Algeriska
- 1985: Nančang, Chinska
- 1985: Manisa, Turkojska
- 1985: Suez, Egyptojska
- 2001: Pittsburgh, Pennsylvania, USA
- 2003: Istanbul, Turkojska
- 2005: Lecce, Italska
- 2005: Craiova, Rumuńska
- 2006: Blagoewgrad, Bulgaŕska
- 2006: Běłogrod, Serbiska


text:
Z dowola běchu sej Nowoměšćenjo iniciatiwu sobu přinjesli wozrodźić swój wjesny swjedźeń. Krótko po towaršnostnym přewróće nawjazachu woni zwisk do Taxenbacha w Zillertalu.
Nowe Město (JoS/SN). Předsyda sportoweho towarstwa w Nowym Měsće Jörg Woschick dopomina so derje na NDRski čas, jako běchu we wsy wulke wjesne swjedźenje wuhotowali, čerpajo z mnohich atrakcijow. Po přewróće pak sej wšitko wusny. Wjesne wosebitosće njeběchu hižo wulce wažne, skerje wabješe wulki swět. W Nowym Měsće tuž chětro woćichny. Wěčnje pak njeměješe tomu tak być. Někotři wjesnjenjo započachu wo tym rozmyslować, kak móhli najlěpje na stare tradicije nawjazać.