text:
Prěnja swětowa wójna
Prěnja swětowa wójna wjedźeše so wot 1914 do 1918 w Europje, Bliskim wuchodźe, Africe, wuchodnej Aziji a na swětowych morjach a sebi něhdźe 17 milionow smjertnych woporow žadaše.[1] Wójna započinaše so po atentaće w Sarajewje z wójnskim připowědźenjom Rakusko-Wuherskeje Serbiskej 28. julija 1914 a skónči so 11. nowembra 1918 z přiměrom w Compiègne, kotryž dobyće mocow Triple-Entente a zwjazkarjow woznamjenješe. Hłowni wobdźělnicy wójny běchu Němska, Rakusko-Wuherska, Osmaniske mócnarstwo a Bołharske carstwo na jednej stronje kaž tež Třeća francoska republika, Wulka Britaniska a Britiski imperij, Ruske kejžorstwo, kralestwo Serbiskeje, Belgiska, kralestwje Italskeje a Rumunskeje, Japanske kejžorstwo a USA na tamnej stronje. 40 statow[A 1] wobdźělichu so na hač do teje doby najwobšěrnišej wójnje w stawiznach – cyłkownje běchu přibližnje 70 milionow ludźi wobrónjeni.[2]
Přehlad podawkow[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Při atentaće w Sarajewje 28. junija 1914 so rakuski naslědnik na trónje, arcywójwoda Franc Ferdinand wot čłonow ilegalneje rewolucionarneje organizacije Mlada Bosna morješe, kotraž w zwisku z oficielnymi instancami Serbiskeje steješe respektiwnje so z nimi do zwiska staješe. Hłowny motiw běše wuswobodźenje Bosniskeje a Hercegowiny wot rakusko-wuherskeho knjejstwa ze zaměrom zjednoćenstwa južnych Słowjanow pod wjednistwom Serbiskeje.
Za postupowanje přećiwo Serbiskej, štož móžeše Rusku na plan zwołać, pytaše Rakuska z misiju Hoyos (Alexander Hoyos, 1876–1937) škit přez Němske kejžorstwo. Kejžor Wilhelm II. a kancler Theobald von Bethmann Hollweg slubištaj Rakusko-Wuherskej spočatk julija 1914 bjezwuměnitu podpěru a wupisachu z tym tak mjenowany blankošek. Z pokročowanjom julijskeje krizy staješe Rakusko-Wuherska po třoch tydźenjach 23. julija ultimatum na kralestwo Serbiskeje. W nim kazaše sebi wot Serbiskeje mj. dr. sudniske přepytowanje wobdźělnikow komplota wot 28. junija, zwisowace ze žadanjom, zo so kejžorsko-kralowske organy při tym wobdźěleja. Tuto so wot serbiskeho knježerstwa, posylnjene wot ruskeho připrajenja wojerskeje podpěry w konfliktowym padźe, jako njepřijimajomne pomjeńšenje suwerenity wotpokaza. Ruske wot panslawizma sobupostajowace stejišćo so přez statny wopyt Francoskeje w Pětrohrodźe (20. do 23. julija) skrući, kotraž z francosko-ruskej aliancu Ruskej w padźe wójny z Němskej podpěru garantowaše.
Dnja 28. julija 1914 připowědźi Rakusko-Wuherska kralestwu Serbiskeje wójnu. Zajimy wulkomocow a němske wojerske plany (Schlieffenowy plan) dachu lokalnu wójnu z wobdźělenjom Ruskeje (wójnske připowědźenje Němskeje wot 1. awgusta 1914) a Francoskeje (wójnske připowědźenje Němskeje wot 3. awgusta 1914) eskalěrować. Politiske konsekwency Schlieffenoweho plana – wuhibujo so francoskich twjerdźiznow mjez Verdunom a Belfortom nadpadnychu němske wójska Francosku ze sewjerowuchoda a zranichu při tym neutralitu Belgiskeje a Luxemburgskeje – bě wobdźělenje Wulkobritaniskeje, garantijoweje mocy Belgiskeje z přisłušnymi dominionami (britiske wójnske připowědźenje wot 4. awgusta 1914).
Postup Němskeje so w septembrje při Marne zahaći, mjez nowembrom 1914 a měrcom 1918 fronta w zapadźe sprostny. Dokelž so Ruska hač k Oktoberskej rewoluciji 1917 a separatnemu měrowemu zrěčenju w Brjest-Litowsku dale na wójnje we wuchodźe wobdźěli, běše Němska dołhi čas přećiwo planam w dwufrontowej wójnje. K typiskim znamjam wojowanja bu zakopowa wójna a materialowe bitwy z wulkej škodu při snadnym dobyću krajiny. To potrjechi na přikład Bitwu wo Verdun, Bitwu při Somme, Bitwy při Soči w dźensnišej Słowjenskej a štyri Flandernske bitwy. Jako wosebite stopjenja eskalacije płaća płunowa wójna, njewobmjezowana wójna z podnurjakami – kotraž wuskutkowa 1917 zastup USA přećiwo srjedźnym mocam – a w zwisku z wójnskim jednanjom stejacy genocid Armenjanow w Turkowskej.
Ruski wustup z wójnskeho jednanja po separatnym měrje z Bolšewikami zmóžni drje ofensiwu Němskeje w nalěću 1918, ale tež tuta zwosta na kóncu bjez wuspěcha. Falowace zastaranje přez britisku mórsku blokadu, rozpad zwjazkarjow a wuwiće na zapadnej fronće za čas stodnjowskeje ofensiwy aliěrowanych wjedźeše k posudźowanju němskeje wojerskeho wjednistwa, zo bu němska fronta njedźeržomna. Dnja 29. septembra 1918 informowaše Najwyše wójskowe wjednistwo přećiwo wšěm dotalnym wozjewjenjam němskeho kejžora a knježerstwo wo bjezwuhladnym połoženju wójska a sebi přez Ericha Ludendorffa ultimatiwnje žadaše přiměrske jednanja přewzać. Mócnarski kancler Max von Baden poprosy 4./5. oktobra 1918 aliěrowanych wo přiměr. Z flotowym rozkazom wot 24. oktobra 1918 chce mórske wójnske wjednistwo w zmysle „čestneje smjerće“ dotal wobeńdźenu rozsudnu bitwu z britiskej Grand Fleet pytać, zbudźi pak spjećowanje namórnikow, kotřiž w přiběracej ličbje přikazy zapowědźa a jako sćěh Nowembersku rewoluciju wubudźa. Dnja 11. nowembra 1918 naby přiměr w Compiègne płaćiwosć. Měrowe wuměnjenja so w lětach 1919 do 1923 w Pariskich předměšćanskich zrěčenjach, do kotrychž tež Versailleske zrěčenje liči postajowachu. Přěhrawarske mocy móžachu jeničce Bołharsku konstituciju dowójnskeho časa zdźeržeć, Osmaniske mócnarstwo a Rakusko-Wuherska rozpadnyštaj, w Ruskej so carstwo powali, w Němskej kejžorstwo.
Prěnja swětowa wójna tworješe zakład za fašizm w Italskej kaž tež nacionalsocializm w Němskej, bu z tym pak tež k předchadnikej Druheje swětoweje wójnje. Zasudźenjow, kotrež Prěnja swětowa wójna budźeše, a sćěhow hač do najmłódšeje zašłosće dla płaći wona jako „prakatastrofa 20. lětstotka“. Z njej skónči so doba (wysokeho) imperializma a započinaše so hač do dźensnišeho trajace rozestajenje prašenja wójnskeje winy. Tež na kulturnym polu twori Prěnja swětowa wójna cezuru. Remarqueowe wjelekróć wuznamjenjene frontowe dožiwjenja w zakopach, mrěće masow a nuzowy přewrót wšědneho dnja tež ciwilneho wobydlerstwa změni měritka a perspektiwy wuměłcow a spisowaćelow nic jenož w porewolucionarnych towaršnosćach Sowjetskeho zwjazka a Weimarskeje republiki.
Ze serbskich kulturnych prócowarjow padnychu Jan Rječka, Franc Kral-Rachlowc, Hajno Jordan a Jurij Delenk.
Wotkaz[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Žórle[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Spencer Tucker (wud.): The Encyclopedia of World War I. A Political, Social and Military History. Verlag ABC-Clio, Santa Barbara 2005, ISBN 1-85109-420-2, str. 273.
- ↑ Gerhard Hirschfeld, Gerd Krumeich a Irina Renz (wud.): Enzyklopädie Erster Weltkrieg. Paderborn 2009, ISBN 978-3-506-76578-9, str. 664 sl.
Přispomnjenje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Z britiskimi dominionami. Ćeže při definowanju statneje samostatnosće někotrych wobdźělnikow dla so po zdaću wšelake ličby w literaturje jewja; mnoho awtorow so tuž podaća dokładneje ličby wobdźělnikow wzda.


c: text/html

text:
Praktikumowa rozpšawa Lejny Lünnemanjoc
Ja som swój praktikum wót 06.02.2017 – 24.02.2017 w zakładnej šuli w Žylowje absolwěrowała.
Jo mě wjele wjasela napórało, źiśam pomagaś a som pśecej měła rozdźělne nadawki, teke w rozdźělnych starstwowych schójźeńkach. Nejlěpjej jo za mnjo było, ako som směła poł góźiny sama wuwucowaś. Teke jo mě kontrolěrowanje krotkich kontrolow w pśedmjatoma matematika a engelšćina dało wjasele. Wósebne frejdy stej mě napórałej wósobinski zagronite wugótowanje wucbnego materiala a indiwidualne wobstaranje jadnotliwych wuknikow a wuknicow pśi cytanju tekstow pśi spěchowańskej pótrjebje.
Teke pśi wobstaranju pśi domacnych nadawkach wuknikow a wuknicow su mě casy aktiwnje zapśěgnuli a som pomagała pśi rozměśu stajenja nadawkow. Ceptaŕki su wjelgin wótwórjone byli, tak až som dobry doglěd dostaś mógała a se wjelgin derje cuła. Ja som pówołanje ceptaŕki, tak ako som sebje to teke pśedstajiła, póznała a wjelgin dobry pśeglěd wó pśedstajenju pówołanja dostała.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Jak gdo na kerego wyrczy, tego mu Pon Bog styrczy!
Istoście już te przisłowie słyszeli, a jo wom dzisio powiym skond sie wziyno, bezmała to było tak:
We jednej wsi mieszkali łogromne bogocze. Mieli yny jedna cera, Gustla ji było na miano, po tatulku! Ta dziołcha była niy yno bogato, ale ku tymu jeszcze gryfno a mondro! Moja ciotka Hyjdla dycki godała, że tego je zatela na jednego czowieka, bo potym skuli tego tym istny mo żywot cołki popieprzony! I stom Gustlom richtik to tak było. Łona jedna we wsi paradziła sie we miejskich szatach.
Synczyska sie dycki śni śmioli, żeby ji szło gyńś na zadku posadzić, bo miała pod keckom taki zegłowek, co mu szwoczki ze miasta tiurniura godały! We szkole sie Gustla łogromnie dobrze uczyła. Robiła dwie klasy za rok. Potym jom łojcowie do klosztornych paniyn łoddali, kaj sie dali szkoliła. Nauczyła sie tam warzić roztomańte wymyślate jodła, co we mieście możnej by dobre były. Ale we jeji chałpie sie ich żodyn niy chycił, bo łojciec godoł , co som za fest napaprane. Łon woloł normalne chopski jodło. Bezto musiała se dać stym pokoj!
Chcioł ku ni chodzić Jonek
– synek łod rechtora, ale dziołsze sie niy widzioł, że to niby je za mały, za chudy, glacaty, pogodać ło przociu niy poradzi, a na koniec jeszcze za mało wykształcony, bo yno kowolym był, a rynce mioł czorne łod roboty! A łona by tak chciała panoczka we biołej koszuli, coby mioł bieluśki sztulpy, a rynce, jak niy przimierzajonc farorz abo jaki doktor!
Jak dziołsze było bez dwaścia lot,
łojce chcieli jom koniecznie wydać, ale z tymi broczami, to niy było tak łaps! Łoni wiyncy na tatulkowe piniondze lecieli niż na dziołcha, a Gustel dycki godoł, że za swojego żywota nic żodnymu (ani swoji cerze!) niy zapisze, bo niy myśli na wymowie siedzieć u ziyńcia!
I tak dziołsze zleciało do trzidziestki! Teroz sie i oczy otwarły, że sama łostanie, bezto jak spotkała Jonka we kościele, to rada śnim przegodała, coby sie do nij wiyncy łośmielił. Już i niy wadziło, że gowa mo jak kolano, a na pakra niy wyglondo! Kwoliła go za to, że je fest robotny. A jak i jedna kamratka cosikej spomniała ło czornych, kowolowych rynkach to padała, że kupi mu dobre mydło!
Grymlino. ( Nowiny Wydanie: 2015/06 (3002))
Słowniczek:
Biołe sztulpy – białe mankiety.
Zapraszam do przeczytania innych opowieści z serii po naszymu.


text:
REIKI
wupraji so »rejki«; je stare energetiske wuměłstwo hojenja, pochadźace ze shintoistiskeje a buddhistiskeje tradicije a kiž so w Japanskej spočatk 20. lětstotka přez Mikao Usui, Sensei znowa do zjawnosće dósta. Wot toho časa je reiki swojeje jednorosće a skutkownosće dla tež w zapadnym swěće dale a znaćiše.
Z reiki so uniwerselna žiwjenska energija, kotraž přez nas ćeče, posylnja a so zaměrnje při hojenju wužiwa.
Reiki na ćělnej a emocionalnej kaž tež na duchowno-dušinej runinje skutkuje. Na tute wašnje móže čłowjek přez reiki na přikład wušu zwjazanosć sam ze sobu začuwać, k spokojnosći a jasnosći dóńć, so wotputać, lěpje spać, intuiciju pohłubšić, »wupalenosći« zadźěwać, ćělne blokady rozpušćeć, bolosće wowliwować, žiće ranow pospěšić, imunowy system skrućić.
Terapiju začuwaja pacienća husto jako ćopłu, wotputacu a wolóžacu. Reiki ma šěroko zapołožene wuskutki, hodźi so same za so přewjesć, ale tež z druhimi wašnjemi hojenja zwjazać.


text:
Nowa wolontarka a nowy praktikant w muzeju
Ja rěkam Rebecca Wöppelowa a wopytach Serbski gymnazij w Budyšinje. Po maturje studowach w Heidelbergu stawizny. Nětko sym nowa wolontarka w Serbskim muzeju a so jara wjeselu, zo sym zaso w domiznje. Ja rěkam Maurice Effenberger a sym 16 lět stary. Moje realnošulske zakónčenje złožich na Serbskej wyšej šuli w Budyšinje. Tučasnje wopytam Powołanski […]
Wotewrjenje wosebiteje wustajeńcy, njedźelu, dnja 4.11.2018 w 15 hodź.
Witajće do serbskeho srjedźowěka! Wustajeńca poda so na slědy Łužičanow a Milčanow, kotrež so něhdźe 700 po Chr. we Łužicy zasydlichu.Wustajeńca zahaji so na žurli z narěčemi a hudźbnym přewodom Marion Kwicojc & skupiny Media Noctis. Wopytowarja wočakuja wšelake překwapjenki! Zastup je bjezpłatny. WOTEWRJENSKI PROGRAM Postrow: Christina Boguszowa, direktorka wotewrjenska narěč: prof. dr. Matthias Hardt, Leibnizowy […]
Poskitki k jutram
Wot wulkeho pjatka hač do jutrowneje póndźele, dnja 30.3. 2018 do 2.4.2018, wotměwa so wot 10 do 18 hodź. debjenje a předań serbskich jutrownych jejkow w muzeju. Nimo jutrownych wikow předstaji so sobotu jutrowny koncert w 15 hodź. “Chór Budyšin” zanjese na žurli Serbskeho muzeja nalětnje twórby. Wopytajće tež wosebitu wustajeńcu “KRABAT. Muž. Mytos. Marka”! […]
Spominamy na Kita Lorenca
Počesćenje Kita Lorenca składnostnje jeho 80. posmjertnych narodnin zarjaduja wjacore serbske institucije a dalši wobdźělnicy štwórtk, dnja 22. měrca 2018. W 14.00 hodź zahaji so w Serbskim muzeju w Budyšinje sympozij Serbskeho instituta a Instituta za slawistiku Drježdźanskeje Techniskeje uniwersity na temu „Kito Lorenc, basnik a literarny wědomostnik“. Tam předstaji mjez druhim slawist Walter Koschmal […]
Dźěłarnička debjenja jejkow
W dojutrownym času a k jutram wustajeja a předawaja kóždu sobotu a njedźelu ludowi wuměłcy swoje dźěła. We wobłuku dźěłarničkow wot 3.3.18 do 25.3.18 wobsteji móžnosć, wšelake techniki debjenja jutrownych jejkow pod wěcywustojnym nawodom nawuknyć. Wobdźělenje płaći za dorosćenych 4,50 € a za dźěći 3,00 €. Kóždy wobdźělnik dóstanje jedne jejko k debjenju. Kóžde dalše […]
Kino w muzeju „Die Rote Zora”
W měrcu stanje so žurla Serbskeho muzeja k poslednjemu razej z kinom w ramiku Krabatoweje wustajeńcy! Sobotu, dnja 10.3.2018 pokazamy film „Die Rote Zora“ (premjerne lěto 2008) režisera Peter Kahane po knize Kurta Helda. Tutón film z rjada kino w muzeju je po wobsahu kaž tež po městnje jednanja najbóle zdaleny wot tamnych Krabatowych filmow. […]
KRABAT-přednošk 14.3.2018 „Kroatische und osmanische Militaria in der Krabat-Ausstellung des Sorbischen Museums in Bautzen“
„Kroatische und osmanische Militaria in der Krabat-Ausstellung des Sorbischen Museums in Bautzen“ Wustajeńca „KRABAT. Muž. Mytos. Marka.“ wobjednawa žiwjenski čas a pozadnu dobu Janka Šajatovića, němsce Johann von Schadowitz, kotryž ze Žumberka blisko Agrama (Zagreba) pochadźeše a, kak wón so z „Krabatom“ sta. Von Schadowitz běše Uskoka a pochadźeše z bliskosće wójskeje hranicy, tak mjenowaneje […]
„Mjez škitnym listom a swjećatkom – žohnowančka a přiwěrki“
Kofej w třoch, srjedu, dnja 7.3.2018 Kak přiwěrkojći běchu naši prjedownicy je prašenje, kotrež tematizuje so na „Kofeju w třoch” srjedu, 7. měrca w Budyskim Serbskim muzeju. Hač katolscy abo ewangelscy wěriwi, pola wobeju rozšěrichu so něhdy tak mjenowane njebjeske abo škitne listy, z ruku wotpisane abo ćišćane. Wosebje w časach wójny a nuzy sej […]
Dźěłarnička z Reginu Herrmann 17.2.18
Sobotu, dnja 17.02.2018 móža so dźěći a dorosćeni na dźěłarničce „Rjekojo z filca“ wobdźělić. Pod nawodom knjenje Reginy Herrmannoweje zhotowiće w běhu soboty wot 10.00 – 17.00 hodź. swójskeho rjeka respektiwnje swójsku powěšćowu postawu jako ručnu klanku. Regina Herrmannowa je diplomowa designerka z wosebitym zajimom za figuriny a bajkowe postawy. Pod jeje nawodom nastanu pyšne […]
Poskitki w zymskich prózdninach
Dźěćacy program Zyma je jedyn wosebity počas. Pokazamy w programje „Zymske wjeselo“, kak dźěći před wjac hač sto lětami při sněhu a zmjerzku hejsowachu a kotre nałožki pěstowachu. Na wosebity wuběrk z “łubje” móžeće wćipni być: Kak drje su so tehdy na lodźe a w sněze pohibowali? Na kóncu rysujemy sej zymsku krajinu. terminaj: srjedu […]


text:
Obwód mohylewski (biał. Mariлëўckaя Boблacцb, trb. Mahilouskaja wobłasć; ros. MorилëBckaя oблacTb) – obwód Białorusi leżący we wschodniej części przy granicy z Rosją. Stolicą obwodu jest Mohylew. Rejony: Białynicki (Białynicze) БялыHiцki (Białynicki) Bobrujski (Bobrujsk) Бaбpyйcki (Babrujski) Bychowski (Bychów) Быxaўcki (Bychauski) Chocimski (Chocimsk) XoцiMcki (Chocimski) Czauski (Czausy) ЧaBycki (Czawuski) Czerykowski (Czeryków) Чэpыkaўcki (Ćzerykauski) Drybiński (Drybin) ДpыбiHcki (Drybinski) Hłuski (Hłusk) Глycki (Hłuski) Horecki (Horki) Гopaцki (Horacki) Kirowski (Kirowsk) Kipaўcki (Kirauski) Kliczewski (Kliczew) Kлiчaўcki (Kliczauski) Klimowicki (Klimowicze) KлiMaBiцki (Klimawicki) Kościukowicki (Kościukowicze) KacbцюkoBiцki (Kaściukowicki) Krasnopolski (Krasnopole) KpacHaпoлbcki (Krasnapolski) Kruhelski (Kruhłe) KpyrляHcki (Kruhlanski) Krzyczewski (Krzyczew) Kpычaўcki (Kryczauski) Mścisławski (Mścisław) Mcцicлaўcki (Mscisłauski) Mohylewski (Mohylew) Mariлëўcki (Mahilouski) Osipowicki (Osipowicze) AciпoBiцki (Asipowicki) Sławogradzki (Sławograd) Cлaўrapaдзki (Słauharadzki) Szkłowski (Szkłów) Шkлoўcki (Szkłouski)
53.7254147, 30.3863145


text:
Spis treści
Autorzy Sztambucha:
Anna Bolecka, Józef Borzyszkowski, Izabela Cywińska, Oskar Stanisław Czarnik, Edward Dębicki, Piotr Dobrołęcki, Janusz Dreczka, Piotr Drożdż, Marek Grzesiak, Teresa Jabłońska, Tomasz Jaworski, Włodzimierz Kalicki, Bogdan Kocurek,
Janusz Konieczniak, Andrzej Kostenko, Monika Krajewska, Stanisław Krajewski, Maciej Krupa, Jan Krzysztof, Zbyszek Ładygin, Stanisław Łubieński, Jan Malicki (Biblioteka Śląska), Magdalena Skóra, Jan Malicki (Studium Europy Wschodniej UW)
Adam Marasek, Jarosław Mikołajewski, Piotr Mitzner, Waldemar Michalski, Rafał Monita,Stanisław Opiela sj, Mieczysław Orski, Wacław Oszajca sj, Anna Piwkowska, Janusz Poniewierski, Apoloniusz Rajwa, Jan Gąsienica Roj (senior), Tadeusz Serkowski, Bogusława Sochańska, Leszek Szaruga, Małgorzata Szpakowska, Adriana Szymańska, Józef Tejchma, Tadeusz M. Trajdos, Magda Vášáryová, Henryk Węglarz, Jan Widacki, Krzysztof Wojnarowski, Wiesław A. Wójcik


text:
Deep Purple
Deep Purple – brytyjsko skupina hard rockowo ze miszůngym heavy metala a prog rocka. Powstoła we 1968 roku we Hertfordshire. Kole Led Zeppelin a Black Sabbath je uważano za nojbarzij wpływowo skupina lo rocku a metalu[zdrzůdło?]. Tryfjili tyż do Guinessowyj kśyngi rekordůw skiż srogigo larma jejich lajery.
Gyszichta[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Pjyrwy skupina tworzili: Rod Evans (śpjyw), Jon Lord (uorgany Hammonda), Ritchie Blackomre (gitara), Nick Simper (basowo gitara) a Ian Paice (szlagcojg). Bez rok nagrali trzi albůmy, ńyskorzi Blackmore chćoł, co by zauostrzyli zorta muzyki a zwolńůł Evansa i Simpera. Na jich plac przilyźli: Ian Gillan (śpjyw) i Roger Glover (basowa gitara). Uostali znůmi grajůnc ze uorkestrům i nagrali albům Deep Purple In Rock (zawjyroł uůn Child In Time, śl. tum. Bajtel we czaśe), kery stoł śe sukcesym. Bez trzi lata nagrali ńyskorzi Fireball, Machine Head a Who Do We Think We Are. Chnet stali śe fest znůmi. Ńyskorzi przilozło do haje půmjyndzy Blackmore'ym a Gillanym. Skuli tego Gillan wylećoł, a zarozki tyż Glover. Do Deep Purple prziszoł David Coverdale i Glenn Hughes. Uoba spjywali, a krům tego Hughes tyż groł na basowyj gitarze. Wydali Burn i Stormbringer, a dalij Blackomore ńy mjoł lustu a uodloz. Na gitara wźůnli Tommy'ego Bolina. Tako grali bez rok, potym śe rozwjůnzali. We 1984 roku zaśik śe tryfjyli we klasycznym skłodźe: Gillan, Blackmore, Lord, Glover a Paice. Wydali Perfect Strangers a The House of Blue Light i skiż haji Gillan zaś wylećoł. Nowym spjywokym uostoł Joe Lynn Turner, ze kerym Blackmore groł we skupińe Rainbow bez 1980-84 rok. Dwa roki ńyskorzi wrůćůł Gillan, ino Blackmore zaś uodloz. Na gitara prziszoł Steve Morse. Jeszcze ino Jon Lord we 2002 poszoł na pynzyjo i na jigo plac prziszoł Don Airey. Na sztand 4 kwjetńa 2014 szpilajům we takim skłodźe:
- Ian Gillan - śpjyw
- Steve Morse - gitara
- Don Airey - uorgany
- Roger Glover - basowa gitara
- Ian Paice - szlagcojg
Dyskografijo[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
- Shades of Deep Purple(1968)
- The Book of Taliesyn (1968)
- Deep Purple (1969)
- DeepPurple In Rock (1970)
- Fireball (1971)
- Machine Head (1972)
- Who Do We Think We Are (1973)
- Burn (1974)
- Stormbringer (1974)
- Come Taste The Band (1975)
- Perfect Strangers (1985)
- The House Of The Blue Light (1987)
- Slaves And Masters (1991)
- The Battle Rages On... (1993)
- Purpendicular (1996)
- Abandon (1998)
- Bananas (2003)
- Rapture of the Deep (2005)
- Now What?! (2013)


text:
Fjodor Dostojewskij
Fjodor Michajlowič Dostojewskij (rus. Фëдop MиxaйлoBич ДocToeBckий, *30. 10. 1821 w Moskwje, † 28. 1. 1881 w Sankt Petersburgu) jo był jaden z nejwuznamnjejšych rusojskich spisowaśelow.
Dostojewskij póchada z wochudnjonego zemjaństwa. Jogo nan jo był gójc. Po smjerśi maśerje (1837) jo Dostojewskij ze swójim bratšom šeł do Petersburga a jo tam wót 1838 do 1843 studował twarske inženjerstwo na militarnej akademiji. 1839 su bónarje zamordowali nana na domacnej žywnosći.
Ako 24-lětny jo wózjawił z wjelikim wuspěchom swój debut Chude luźe (dajo górnoserbski pśełožk toś tych knigłow wót Katy Malinkoweje).
W zwisku z jogo aktiwitu w krejzu rewolucionarjow jo był denuncěrowany a k smjerśi zasuźony. Akle na katowišću jo jogo wobgnaźił car Nikolai I na styri lěta nuźone źěło w Sibirskej. W popajźi w Omsku su diagnosticěrowali prědny raz jogo epilepsiju. Styri lěta pó wróśenju z popajźi jo se wón wóženił. 1860 su byli wozjawjone jogo knigły Zapiski z marłego doma - dokument jogo wugnanja w Sibirskej.
W šesćźasetych lětach jo Dostojewskij drogował młogi raz do Europy. Jogo nejlubše město su byli Drježdźany. W lěśe 1864 su wumrěli zasobu jogo žona, bratš a pśijaśel Apollon Grigorjew. W Nimskej jo teke zachopił ruletu graś. Toś te dožywjenja jo pśeźěłał w romanje Grac (wudaty 1866), kótaryž jo napisał za jano 26 dnjow.
1867 jo se wóženił z 20 lět młodšeju žeńskeju. Pótom jo styri lěta we wukraju žywy był. Wuběgnuł je pśed póžycarjami dla sypnjenja wót njogo załožonego casnika. W eksilu jo zachopił źěło na romanje Demony - politiski roman wó tšašnej mócy anarchizma a nihilizma.
1868 jo wujšeł roman Idiot. Jo to tragikomiska stawizna wjercha Myškina, kótaryž jo swójeje spšawnosće, dobrośi a pócnosćiwosći dla w petersburgskej towaršnosći kamsy šeł. Bratšy Karamasow jo slědny roman Dostojewskogo, dopisany lěto do jogo smjerśi 1881.


text:
We publikacyji “Deficyty badań śląskoznawczych” profesorka Tamborowŏ, kerŏ je jednōm z ôsōb, co alfabet ślabikŏrzowy poskłŏdały pisze coś takigo:
[Ślōnzŏki] utożsamiajōm swoja gŏdka po prŏwdzie ino ze słownictwym, a i sam porzōnd niy poradzōm skŏzać richtich silezyzmōw.
Ô co sie rozchodzi? Że my niy wiymy, co to ta gŏdka je. Jak nŏs spytać, co to znaczy gŏdać po ślōnsku, to nōm sie zdŏwŏ, że gŏdka to ino słowa. Że klopsztanga, ôstuda i aszynbecher to je esyncyjŏ gŏdki. Jŏ bych pedzioł ôpacznie. Te słowa to je nojmynij ważnŏ rzecz we gŏdce.
Jak powiymy “Jadłem klapsznitę i piłem tyj”, to kożde z tych słōw je ślōnske, bo jeś, klapsznita, i, pić, i tyj to sōm słowa ślōnske, ale zdanie je po polsku. To samo bydzie, jak powiymy “Jedl jsem klapšnitu a pil jsem tyj”, zaś wszyjske słowa sōm ślōnske, ale zdanie je po czesku. To niy słowa sprŏwiajōm, że naszŏ mŏwa je takŏ, a niy inkszŏ, ino nojważniyjszy je kod, kerego my używōmy. Kod, znaczy gramatyka: jak ukłŏdōmy te słowa we zdaniu i jak je ôdmiyniōmy.
Jak powiymy “Jŏd żech krōmka chleba i piōł żech herbata”, to chociŏż krōmka i herbata to niy sōm take gynau ślōnske słowa, to zdanie je po ślōnsku, bo je we ślōnskim kodzie. Abo inkszy przikłŏd: “Nojlepij jak zjym cheeseburgera i chipsy. Wczorej po takim fast foodzie wartko postawiōłch nowy filter spamu u nŏs na serwerze maila”. We tych dwōch zdaniach je dwadziścia jedyn słōw, a siedym, jedna trzeciŏ, z nich to sōm słowa angelske. Ale to je durch po ślōnsku, pra?
Bez to, że my dziwōmy sie na słowa, mōmy problym tyż ôd inkszyj strōny. Kożdŏ gŏdka skłŏdŏ sie z rejystrōw. Rejystr to je zbiōr słōw, kerych sie używŏ we jakijś sytuacyji. Dōm wōm przikłŏd ze polskij gŏdki:
“atrakcyjna kobieta”, “fajna babka”, “niezła dupa”
Wszyjske trzi znaczōm tak naprŏwda to samo, pra? Piyrsze to je rejystr wysoki. Używŏ sie go we kōntaktach ôficjalnych. Jak bydymy gŏdać ze profesorym na uniwersytecie, to niy bydymy używać takich ôkreślyń, jak te dwa inksze. Druge to je rejystr niski. Takigo rejystru sie używŏ we kōntaktach prywatnych, miyndzy kamratami. Trzecie to je rejystr wulgarny. Jego sie używŏ we kōntaktach z kamratami, co sōm ôpici. A tak na isto, to sami możecie sie ôdpedzieć, fto takich słōw używŏ.
I nasz problym przi używaniu gŏdki je taki, że my na siyła prōbujymy wkludzić do zdaniŏ jak nojwiyncyj słōw, co nōm sie zdŏwajōm ślōnske i niy patrzimy na to, z jakigo rejestru słōw używōmy. Bez to mie już ftoś poprawiōł, że niy gŏdŏ sie “stopy” ino “szwaje”. A ślōnskŏ Wikipedyjŏ mŏ take hasło ô tym, co chopy noszōm miyndzy nogami (na ôbrŏzku).
I wrŏcōmy do tego pytaniŏ, kere żech postawiōł na poczōntku. Co to je ślōnskŏ gŏdka?
To sōm słowa, ale nojważniyjsze we ślōnskij gŏdce sōm prawidła, podle kerych te słowa fōngujōm. Jak powiy sie “krōmka” zamiast “sznita”, to to niyma wielki problym. Ale jak sie ôdmiyniŏ słowa podle polskigo abo czeskigo mustra, to wtynczŏs to przestŏwŏ fōngować.
Bez to we nastympnym ôdcinku pogŏdōmy sie ô tym, jak Ślōnzŏki ôdmiyniajōm słowa we rōżnych miyjscach we Ślōnsku.


text:
Lazaryt
Lazaryt to je fest ważno jydnostka uorgańizacyjno we systymje zdrowotnygo pjastůnku. We lazaryće dowo śe śwjadczyńo zdrowotne we warůnkach zawartych. Nojważńijszym cwekym dźołańo lazarytůw je kuryrowańy pacjyntůw, nale lazaryty dowajům tyż pjastůnek do ludźi zdrowych, jako np. lazaryty położńicze.
Wele lazarytůw czynsto sům tyż przichodń ambulatoryjne a zakłady djagnostyczne. We lazaryće pacjyntům dowo śe lekarski a uopatrůński pjastůnek bez cołki dźyń. Ńykere lazaryty, uosobliwje akadymicke lazaryty, zajmujům śe prowadzyńym dydaktyki przed- a podyplůmowyj.


text:
Starożytny Rzim
Starożytny Rzim (łać. Imperium Romanum, oficjalne mjano Senatus Populusque Romanus (S.P.Q.R.) [„Senat i rzimsko nacyjo“]) – cywilizacyjo rozlygowano wele Strzůdźymnego Morza. Ji przodńim mjastym bůł Rzim rozlygowany na Apyńińskim Půłwyspje. Mjasto Rzim napoczyło śe ksztołtować we VIII st. p.n.e., zaś kůńec stworzonygo bez ńe państwa nostůmpjůł formalńy we 1453 n.e. (wroz ze upadkym Bizantyjskego Cesarstwa), atoli tyż wjela razy za rok upadku Starożytnygo Rzimu uznowo śe rok 476 n.e., kedy to upadło Zachodńorzymske Cesarstwo. Rzimsko cywilizacyjo, fest podatno na grecko, wroz ze krześćijaństwym stworzůła podstawy půźńyjszyj ojropejskij cywilizacyji.


text:
- Szczegóły
- Jasiek
- Opublikowano: 18 listopad 2009
Dziadek roz namyśloł przybrać Janikca ze sobom ku łoraniu w pole. W chałpie nie było komu daj na niego pozor bo łojcowie pojechali z babkom do powiatu a wiynkse dziecyska poślosowały do skoły . Dziadek pocynć na woz słozył, do futraśki łowsa nasuł , babka im rano naryktowała jakomsik śwacyne no i zabrali się rafiokym jechaj po borach do Brejkowa. Ino ujechali kawołek łod chyzow to dziadek dopatrzoł ze Gniadkowi bo tak sie ik koj nazywoł, podkowa uleciała na co się zatrzymali u kowola. Dziadek Gniadka wyprzągnoł, rafiok na drodze kole kowola łostawił Janickowi pod łopieke i poseł podkuć konia. Zakim poseł to Janickowi pedzioł ze wnet przidzie i coby z rafioka ani nie ślazowoł. Janicek ceko , ceko, a ło dziadku ani słychu ani dychu, za to sie do rafioka przikludził piesek nojprzod jeden pote drugi i trzeci … i tak się ty pieski łamuzgały i śkucały co się Janickowi ik zrobiło zol no i torbe ze śwacynom łozwionzoł. Chynoł im kawołek spyrki, co była miyndzy skibkami chleba a wkole wozu sie ino zawarziło. Dziadek nie przichodził a kundli kole rafioka nazganiało sie moze i z dziesiynć. Janicek się im dziwował i spyrke ze wsytkik skibek wyfutrowoł. Jak juz nic nie było to chynoł im chleba ale une sie chleba nie celiły ze koncu się zabrały i poleciały dalij wsiom. Dziadek się tam u kowola walnie zbawił, nale po jakisik godzinie weselsy niźli posed, z podkutym koniym przised. Przypion konia do wozu, pokwolił Janicka ze rafioka tak piyknie przipilnowoł no i wio dalij.
Jadom, jadom rafiokym na kamiyniak tyrpie to se Janicek na futraście z łowsym siadnoł i mu było miynko. Dopatrzoł tez ze futraśka mo takom dziurke i jak ino wozkym na kamieniu chynie to się ta śnij krapke łowsa usuje to zaś Janicek nogom miyndzy deski w skrzyni i tak się mu to widziało ze se znacy droge bez wieś.
Kie dojechali na pole dziadek Janicka poucył hetta,cija,wio, lyce i bat z lyski do ręki doł i tak mu piyrsy roz w zyciu mioł Gniadka zapoganiać. Sło im walnie koj był stary i usłuchliwy ze nim dziadek i samymu łorowoł. Nale Janicka z lycami i z tom lyskom to tak jaby go na sto koni wsadził, tak się podnios do rangi bo to juz jak starzi furmanie na Gniadka wiokoł. Ułorali wnet poł skłodu kie słychać łod potoka jak dzwoniom w kościele na Anioł Pajski. Dziadek robote przerwoł za wsytkik przodkow co na tym polu robili modlitwe łodmowił. Konia bo się walnie zgrzoł dekrom przikrył i myśli coby sie cosik zafutrowali. Nale chyto za futraśke z łowsym a una do krzpiynia pusto, na to dziadek godo „jakik stary takik gupi zabocyłek nasuć łowsa a myślołek ze mom wsytko ! ” No nic dziś Gniadek ło samej siecce bydzieś musioł zwłodać tom rote i zawiesił koniowi futraśke z sieckom na łusak. Pote siod se na wołku z Janickiem i zabiyrajom się za śwacyne. Dziadek po kromce podzielił i jedzom, nale się szybko zreflektował ze to cosik suche i staje w czkoniu . Patrzy kromki puste w środku i godo „ Jako staro tako gupio bestyjo zabocyła daj chłopom do chleba spyrki !” No nic bydymy musieli sie załobyjś samym chlebym i maślonkom.
A Janicek nic nie godoł ino chlyb przepijał tom maślankom i trufoł cy to dziadek mo takom słabom pamiynć cy nic nie godze bo go nie kce ganić. Jyno mu było Gniadka zol.
Tak sie Janicek naucył co to znacy wyprawka w pole. Niwke jakośik zwłodali a na wiecor w chałpie były kloski buncole :)
c.d.n.


text:
Wydanŏ bez Charlesa Dickensa w 1843 roku nowela to je jedna z nojbarzij reszpektowanych ôsprŏwek we historyji literatury. Autōr napisoł ja w szejś tydni i ôstatnie strōny skōńczōł w piyrszych dniach grudnia. Ôpublikowanŏ była 19 grudnia, a do Wilije cołki szejściotysiynczny nakłŏd bōł wyprzedany.
Autorym ilustracyji bōł John Leech. Dlŏ wydaniŏ zrychtowoł sztyry ryncznie farbowane akwaforty i sztyry czŏrno-biołe drzeworyty.
Translacyjŏ była ciynżkŏ. Niy ino piyrszy rŏz przekłŏdołch proza na ślōnsko gŏdka (chyba że zarachujymy Czerwōno Kapuca), ale je to baji piyrszy przipŏdek przekłŏdu cołkigo dzieła beletrystycznego na ta gŏdka. Prōbowołch znojść jakoś rōwnowŏga miyndzy pisaniym swojōm gwarōm miyjscowōm a wynojdywaniym kożdego słowa ślōnskigo z kożdyj wsi i miynszaniŏ ich w jednym zdaniu. Beztōż mŏwa tekstu to mŏwa ôkolic Bytōmia z rŏz za kedy wrażōnymi wstŏwkami z inkszych miyjsc.
Niy mōg żech znojść porzōndnych, czystych ilustracyji ôd Johna Leecha z piyrszego wydaniŏ, tōż ekstra żech ôczyściōł te pożōłkniynte skany z Wikimedia Commons (efekt widzicie na spodku).
Niych Wōm ta historyjŏ prziniesie moc radości.
Radosnych Godōw!
Aktualizacyjŏ 30.10.2017:
Wydŏwnictwo Silesia Progress uzdało wydać przekłŏd na papiōrze. Jŏch siŏd do korekty i po wielu przemyślyniach zmiyniōł żech moc we tekście, beztōż źle by było trzimać sam ta wersyjo, co podle mie niyma nojlepszŏ. Ksiōnżka idzie kupić sam: klik.


text:
Ihre Sprache: Deutsch dolnoserbski hornjoserbsce
Beschreibung
Swójba w Paradizu – što móhło rjeńšeho być! Paradiz, bajkojty kućik přirody, pjeć domow na kromje hole, je žiwjenske srjedźišćo swójby serbskeho twarskeho mištra Pawoła Šewca z třomi dźěćimi. Pola nich je wšo, kaž ma być, tak najmłódši z nich, Jan-Pawoł husto mysli. Ale je to woprawdźe? Čehodla Pawoł Šewc na kóncu swojeho žiwjenja konstatuje: Wšo wopak činił? Inflacija, serbstwo w hitlerskim času a po wójnje, z propagowanjom jeho bujneho rozkćěwa a jeho dóńt we wuchodnych kónčinach Budyskeho kraja, mjez holu a Čornobohom, z wiziju wo přichodźe su wažne mězniki w stawiznach swójby. Awtor podawa žiwy dohlad do žiwjenja Serbow w 20. lětstotka.


text: Prof. Marian Gorynia – Uniwersytet Ekonomiczny w PoznaniuProf. Teresa Starzyńska – Pomorski Uniwersytet Medyczny w SzczecinieProf. Krzysztof MikulskiProf. Marek RatajczakProf. Wojciech BudzyńskiProf. Tomasz TrojanowskiProf. Zbigniew FlorjańczykProf. Roman BarlikProf. Andrzej BanachowiczWłodzimierz Krzysztof AniołAndrzej AntoszewskiUrszula Anna AugustyniakJerzy Marian BrzezińskiMichał Janusz BuchowskiAndrzej BukoWojciech Michał ChlebdaKrystyna Anna ChojnickaTadeusz Antoni DolaBogdan DolnickiZofia Małgorzata DuniewskaBeata Anna GlinkaKrzysztof GóźdźMirosława Stanisława Hanusiewicz-LavalleeRoman Marek HauserMarek JabłonowskiZbigniew Andrzej JanczewskiTomasz Kazimierz JasińskiWaldemar Aleksander KaczmarekAgnieszka Maria KijewskaKrzysztof KłosińskiAnna LegeżyńskaHanna Elżbieta LitwińczukIrena MachajElżbieta Mańczak-WohlfeldMirosława Renata MarodyZbyszko MelosikKrzysztof Jan MikulskiAndrzej MisiukZbigniew PasekJacek PaśniczekJan Franciszek PerszonWojciech PopiołekRemigiusz Józef PośpiechGrażyna Prawelska-SkrzypekTomasz SchrammBronisław Włodzimierz SitekMarian StalaJerzy Stanisław SupernatMarek Stanisław SzczepańskiTadeusz Stefan SzubkaWładysława SzulakiewiczBogusław Marian ŚliwerskiWojciech Krzysztof ŚwiątkiewiczBogdan WojciszkeMaria WojtakKonstanty Adam WojtaszczykMałgorzata Woźna-StankiewiczBogdan Włodzimierz ZawadzkiAnna Magdalena Zeidler-JaniszewskaElżbieta Barbara ZybertTadeusz Józef ŻuchowskiPiotr Maciej AndziakJędrzej AntosiewiczAndrzej BręborowiczTomasz Michał BrzozowskiAdam Janusz DzikiZbigniew Antoni GaciongPaweł Piotr JagodzińskiAndrzej JanuszewiczBarbara JarząbWiesław Wiktor JędrzejczakMarian KlingerTomasz Piotr KonopkaElżbieta Krajewska-KułakMaciej Jerzy KrzakowskiJózef Ignacy LangfortPiotr Stanisław LassAndrzej Krzysztof LewińskiAndrzej MackiewiczJolanta MałyszkoElżbieta Wiesława Mikiciuk-OlasikJanusz MoryśGrzegorz OpolskiWiesław Jan OsińskiMansur Rahnama-HezavahMarek Marian RuchałaWiesław Stanisław SawickiHenryk SkarżyńskiTeresa StarzyńskaKrzysztof Aleksander StrojekMichał TenderaTomasz TrojanowskiJerzy Michał WaleckiGrzegorz Tadeusz WallnerAnna Katarzyna Wiela-HojeńskaAndrzej WojtowiczDariusz Stanisław WołowiecJacek WysockiJanusz Bujnicki- przewodniczący 2.06.2016 r.-1.12.2016 r.Beata Czarnacka-Chrobot;Janusz Gołaś;Wiesława Grajkowska;Piotr Gutowski;Jolanta Jabłońska-Bonca;Andrzej Jajszczyk- przewodniczący 2.12.2016 r.-1.06.2017 r.Barbara Klajnert-Maculewicz;Jacek Łęski;Jerzy Szwed;Grzegorz Wrochna;Tomasz Żylicz.imię i nazwisko Google ScholarScopusWoSInneProf. Bronisław Sitek - SWPS Uniwersytet Humanistycznospołeczny z siedzibą w Warszawie


text: Pamiyntom, że Opa, fater abo kieryś z ich kamratow zawsze mieli przi sobie pora bombonów w kapsie. I to niy byle jakich, ale prawdziwych KOPALNIOKÓW. Czorne jak wongel, smakowały anyżym, miyntom, dziurawcym i melisom. Taki maszkety dostowali na grubie, żeby trocha pocyckać i odkrzipać kurz po ciynżkij robocie i żeby se poprawić humor. Przeca, jak godali Oma, każdo ślonsko baba wiedziała, że kopalniok to balsam i ochrona gardła górnika. Chopa ciynżko na picie ziółek namówić, ale jedyn abo dwa bombony kożdy wycycko. I my, dziecka, zawsze też pora dostali.


text:
Woda
Woda, (tlynek dwuwodoru) – zwjůnzek chymiczny uo wzorze H2O, wystympujůncy we warůnkach standardowych (pokojowych) we stańy ćekłym. W stańy gazowym woda uokreślo śe mjanym pary wodnyj, a we stołym stańy skupjyńo - lodym. Słowo woda kej nazwa zwjůnzku chymicznygo może śe uodnośić do kożdygo stanu skupjyńo.
Woda je fest dobrym rozpuszczalńikjym do substancyji polarnych. Wjynkszůść wystympujůncyj we przirodźe wody je "słůna" (ůngyfer 97,38%), tzn. zawjero mocka rozpuszczůnych soli, głůwńy chlorku sodu. We naturalnyj wodźe rozpuszczůne sům gazy atmosferyczne, s kerych we nojwjynkszym stynżyńu znojduje śe dwutlynek wůngla.


text:
Bycantinske mócnarstwo
Bycantinske mócnarstwo (starogrjeksce BuZavtιvή Autokpatopίa – Byzantine autokratoria, abo Baσιλeίa tῶv Ῥwuaίwv – Basileia ton Romaion – po słowje Romske mócnarstwo) bě historiski stat w dobje pózdnjeje antiki a srjedźowěka. Bycantinske mócnarstwo bě bjezposrědni nastupnik Romskeho imperija w jeho wuchodnym dźělu, tuž je znate tež pod mjenom Wuchodoromske mócnarstwo. Hłowny jazyk mócnarstwa bě grjekšćina město łaćonšćiny, kotraž bě wužiwana w Romskim imperiju a w tak mjenowanym Zapadoromskim mócnarstwje. Hłowna (a wot lěta 380 oficialna statna) nabožina bě křesćanstwo.
Stolica Bycantinskeho mócnarstwa bě Konstantinopel a teritorij stata bě we wuchodnym dźělu Srjedźneho morja, předewšěm w Małej Aziji.


text:
Słowyńijo
Słowyńijo, Republika Słowyńije (słowyń. Slovenija, Republika Slovenija) – państwo te leży we Strzodkowyj Ojropje, kere na mały tajli mo dostymp do Adryjatyckigo Morzo. 83% jeji půmjyszkańcůw je Słowyńcůma.
We srogszyj tajli je to kraj wyżynny a gůrski, nojsrogszym wjyrchym je Triglav, kery je srogi na 2864 m n.p.m. Bezma poła placu zajmujům lase, beztůż je to jedyn sy nojbarzi zaleśůnych krajůw we Ojropje. Wystympůjům sam krasowe zjawiska - podźymne rzyki a jaskińe, s kerych nojbarzi znůmo je Postojma.


text:
Pozōr: Instrukcyjŏ instalacyje je niżyj.
Trochã mi to wziōnło, ale antlich idzie pedzieć, że piyrszŏ etapa je za nami. Ôd dugszego czasu robiã nad przekłŏdym Mozilla Firefox na gŏdkã i wczorej skōńczōłch przekłŏd samyj przeziyrŏczki (bez to nŏczynia deweloperske i inksze ekszpercke rzeczy sōm po angelsku).
Na razie idzie używać Firefoksa po ślōnsku ino we wersyji beta; paket gŏdki niy bydzie fōngować ze terŏźnōm.
Przekłŏdanie prziniosło moc problymōw do rozwiōnzaniŏ. Bez przikłŏd potocznie i na webpage, i na website idzie pedzieć strōna abo zajta. Przeziyrŏczka ale niy może pokŏzować takich samych kōmunikatōw na jedno i druge, bo jak sie jij kŏże szukać na strōnie, to sie niy wiy, eli sie jij pedziało, coby szukała ino na tyj jednyj strōnie, abo na wszyjskich we danyj dōmynie. Przikłŏd:
Używŏcz: Szukej na strōnie “Firefox”.
Przeziyrŏczka: Na tyj strōnie niy szło nic znojść http://grzegorzkulik.pl/slowniki
Używŏcz: Aha, niy ma sam nic http://grzegorzkulik.pl
W inkszych gŏdkach wyglōndŏ to tak:
angelskŏ – website – plac necowy
hiszpańskŏ – sitio web – plac necowy
katalōńskŏ – lloc web – plac necowy
francuskŏ – site web – plac necowy
niymieckŏ – Website – plac necowy (używajōm angelskigo słowa)
polskŏ – witryna internetowa/serwis internetowy – internetowŏ auslaga/internetowy zerwis
czeskŏ – używajōm angelskigo słowa
Bez to ślōnski Firefox na page gŏdŏ zajta, a na site gŏdŏ plac.
Druge wŏżne słowo to file. Wielu ludziōm zdŏwŏ sie, co bez problymu idzie pedziećplik, ino że plik po ślōnsku to je sztos, ale zaś sztos niy sztymuje, coby nim mianować zbiōr datōw przetwŏrzanych bez kōmputer. Skuli tego tropym Czechōw (soubor) i staryj polskij terminologije (dŏwnij sie na plik gŏdało zbiór) we programie znŏjdziecie zbiory.
Trzeci problym to terminologijŏ ôperowaniŏ zbiorami: save, copy, move, delete, a nŏjbarzij dwa ôstatnie. We samsungowym Androidzie move to przeciepować, adelete to wyciepować. Jŏ wiym, że to mŏ fajny klang, ino że rośnie wtynczŏs problym, jak sie to wrazi do fraz Cancel moving i Cancel deleting. Cancel we Androidzie to Pociep, tōż we efekcie mielibymy Pociep przeciepowanie i Pociep wyciepowanie. Krōm tego wkludzŏ to niyprzidajnõ biydocinã terminologicznõ. Beztōż ino jedno słowo bazuje we Firefoksie na ciepaniu: Pociep. A zbiory sie spamiyntuje, kopiyruje, przenosi i wychrōniŏ.
A terŏz nojwiynkszŏ dobrota. Instrukcyjŏ, jak mieć już dzisiej Firefoksa po ślōnsku.
Windows i Mac: ze nightly.mozilla.org sebiercie wersyjõ ôdpedniõ do Waszego systymu i zainstalujcie.
Ubuntu: przidejcie ppa ppa:ubuntu-mozilla-daily/ppa zainstalujcie Firefoksa.
Po zainstalowaniu Firefoksa Nightly sebiercie paket gŏdki ôdy mie. Idzie go tyż sebrać bezpostrzenio ôd Mozille, ale wolołbych, cobyście im niy ôbciōnżali serwera.
Ôdewrzijcie firefoksowe myni, i ôbiercie Add-ons:
Kliknijcie Languages we bocznym panelu, ôdewrzijcie myni na wiyrchu ze prawyj strōny i kliknijcie Install Add-on From File…
Skŏżcie na zbiōr, kery żeście ôdy mie sebrali. Firefox sie spytŏ, jeźli mŏ zainstalować. Kliknijcie Install.
Zawrzijcie Firefoksa i ôdewrzijcie go nazŏd. Winszujã! Ôd dzisiej mŏcie ślōnskigo Firefoksa!
A terŏz pŏrã ôbrŏzkōw, jak to wyglōndŏ:
Snadnōm rzeczōm znojdōm sie felery. Beztōż jeźli bydziecie używać Firefoksa po ślōnsku, to bōłbych ôdwdziynczny za uwŏgi. Wiela szpasu!


text:
Nepal (nep.trl.Nepāl, přijynto we 2007 roku nowa tymčasowo kůnstytucyjo ńy wprowadzo do kraju dugij formy mjana) – dymokratyčno republika federalno we Azyji Pouedńowyj, we środkowyj tajli Himalajůw, grańičůnca na půunocy s Chinůma a na pouedńu, wschodźe we zachodźe s Indjůma; bez dostympu do mořa.
Přez 80% placu pokrywajům sam gůry uo středńij wysokośći ůng. 6000 m n.p.m.
Pouedńowo tajla kraju zajmujům wyžyny a teryny pagůrkowate pokryte džůnglům, a půunocny kraj Ńiźiny Hindustańskij (tzw. Teraj). Na půunocy rozćůngo śe gůuwny uańcuch Himalajůw (Himalaje Wysoke) s nojwyžšym ščytym śwjata, Čůmolůngmům (Moůnt Everest) – 8850 m n.p.m. a śedmjůma inkšymi uośmjotyśynčńikůma. W środkowyj tajli kraju ležům Himalaje Moue uo středńij wysokośći 2400–4300 m n.p.m. s ličnymi kotlinůma (Dolina Katmandu je wśrůd ńich nojwjynkšo).


text:
Roman Labiak: "KWYRLOK"
Ło Eciku
Kiej żech Ecika, spotykoł w Chorzowie
Staro ziokera, nosiōł na gowie
Szaket za mały, za krōtke rynkowy
A to niy jego, yno Antka z Dōmbrowy
Galoty sztrajfki, łozdarte w kroku
Kere, to erbnōł, po Zefku Ptoku
Śnuptychla w kabzi, nigdy niy prano
Łod wiyrchu do spodka, blank łosmarkano
Szczewiki za małe, beztōż lezie krziwo
Tyro bez ulica, kożdy mu sie dziwo
Zygarek na gracy, mo namalowany
Kiej na niego wejrzi, czas mu jest niyznany
W kożdym siedzioł szynku, łod rana samego
Popijoł sie piwo - ale niy za jego.
Autor : Roman Labiak


text:
Zadar
Zadar (italsce Zara) je město při Jadranskim morju w Chorwatskej a z něhdźe 75.000 wobydlerjemi pjate najwjetše město w kraju. Přistawne město nadeńdźe so w sewjernej Dalmaciskej něhdźe 270 kilometrow južnje Zagreba a 130 kilometrow sewjerozapadnje Splita při jadranskim brjoze napřećo kupje Ugljan.
Zadar je zarjadniske sydło Zadarskeje županije, sydło romsko-katolskeho arcybiskopstwa, w lěće 2003 załoženeje uniwersity a woblubowany turistiski cil.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Na městnje dźensnišeho Zadara běše hižo w ilyriskim času sydlišćo. Romske žórła naspomnja je jako Iader abo Iadera, pola Konstantinoas Porphyrogennetosa w 10. lětstotku rěka město Diadora.
Hižo Romjenjo natwarichu tule w druhim lětstotku do Chrystusa kapitol, měšćanske murje, kupjele a akwedukt. Po rozpadźe Zapadoromskeho mócnarstwa sta so Zadar ze stolicu bycantinskeje prowincy Dalmacija. Po nadpadach namórskich rubježnikow poda so Zadar wokoło lěta 1000 pod škit bjenatskeje republiki. W lěće 1069 přińdźe pod kralom Petrom Krešimirom IV. k prěnjemu razej ke Chorwatskej. W lěće 1202 zdobychu Bjenatčenjo město wróćo.
Jako přewzachu Osmanojo w běhu 16. lětstotka zadni kraj, wutwarichu Bjenatčenjo Zadarske wobhrodźenja. Hač do lěta 1797 wosta Zadar stolica bjenatskeje dwójneje prowincy Dalmazia e Albania. Po padźe Bjenatkow přeńdźe Zadar k Rakuskej a wosta tež po Napoleonowych wójnach hač do kónca Prěnjeje swětoweje wójny jako stolica Dalmaciskeho kralestwa w jeje wobsydstwje. W druhej połojcy 19. lětstotka bě ze srjedźišćom chorwatskeho narodneho hibanja w Dalmaciskej. Po poražce Rakusko-Wuherskeje w Prěnjej swětowej wójnje přeńdźe město hromadźe z nimale wšěmi dalmaciskimi kupami k Italskej a po Druhej swětowej wójnje k znowa załoženej Juhosłowjanskej. W Chorwatskej wójnje 1990tych lět bu město wot 1991 do 1993 wot juhosłowjanskeho wójska woblěhowane a bu přez nadběhi a bombardowanja wobškodźene.


text:
Google jo wjelike internetowe pśedewześe, kótarež jo wósebnje znate pśez swóju pytawu (pytańsku mašinu). Pśedewześe financěrujo se głownje pśez wabjenje. Wažnu rolu grajo pśi tom rědowanje wótkazow na boki, w kótarychž se wót wužywarja pytane słowa namakaju. Głowne sedło Google jo w Mountain Viewje w Kaliforniskej. Załožyło jo se pśedewześe 7. septembra 1998 wót Larryja Paga a Sergeyja Brina. Hyšći samski źeń stej pśinjasłej prědnu testowu wersiju programa na mark a samske lěto jo šła pytawa oficialnje do seśi.
Zur Navigation springen Zur Suche springen


text:
Mōm1 nadzieja, że sie Marcin Melon- tyn ôd2 „Kōmisorza Hanusika”- niy baje3 bōł4, że ftojś5 go pokraje6 do szałołtu, ale jakbyjście sie chcieli, to ta ôd niego ksiōnżka mogecie7 sie poczytać abo posuchać do jedzynia (sōm żech nagroł piyrszy tōm)… Bajecie mieć melōna do kwadratu 😉
Szałołt to jedne, ale ta zōłza8 ze awokado to wyszła takoł dobroł, że trza bydzie jōm tyż wyprōbować przi inkszych9 receptach10.
Co potrza?
ćwierć melōna (joł11 żech doł żōłtego)
pó12 gowki szałołtu masłowego abo pó paczki miszōngu13 szałołtōw
2 gorści14 roszpōnki
1 gruszka
2 jabka
3 tōmaty15
Zōłza ze awokado:
jedne awokado
sok ze poły citrōłny16
1 łeżka ôctu winnego
8 łeżek oleju (rzepakowy abo słōnecznikowy)
4 łeżki oliwy
sōl i pieprz
Melōna ôbiercie17 ze skōry i pokrejcie18 we kostka. Gruszka, jabka i tōmaty niech idōm19 tōm20 samōm drōgōm (choć tōmatōw żech ze skōry niy ôbiyroł- ja, ja, je żech zgniōły21 😉 ). Do miski wciepcie22 potargane na mańsze23 kōnski24 liście szałołtu i fajnie je wymiyszejcie ze inkszymi składnikami.
Tera sie bierymy 25za zōłza. Awokado, jak je fajnie dojrzałe, to prawie same ôdyńdzie26 Wōm ôd skōry. Wciepcie je ze resztōm składnikōw do miski i zmiksujcie. Terozki czekoł Wołs już yno27 nałożynie szałołtu na talyrz, polōnie28 zōłzōm i… smacznego 🙂
1ō- samogłoska w wymowie między o i u
2ô= ło
3będzie
4bał
5ktoś
6pokroi
7możecie
8sos
9innych
10przepisach
11ja
12pół
13mieszanki
14garście
15pomidory
16cytryna
17obierzcie
18pokrójcie
19idą
20tą
21leniwy
22wrzućcie
23mniejsze
24kawałki
25bierzemy
26odejdzie
27tylko
28polanie


text:
Zarozki1 na poczōntku2 Wōm powiym, że we mianie3 niy idzie ô4 nazwa składnika, ale wiejś ze keryj5 żech tyn recept6 dostoł7. Kamrat8 ôd moji Mutry9 mi padoł10, że tam majōm nojfajniyjesze abgeryjty i do tego jeszcze spaczoł11 mi na nie recept. Joł żech musioł tyż troszka pozmiyniać i nawciepowoł12 żech tam bakaliōw richtich13 na bogato, ale Wy mogecie sie jōm zrobić yno ze skōrkōm ze citrōłny i rodzynkami abo i bez dodatkōw. Recept je trocha podobny, do moji „Babki ze starego receptu” ( http://chopwkuchni.pl/?p=421 ), ale aby widać, że te stare recepty sie niy tracōm, a my cołki14 czas lubiymy maszkycić.15
Co potrza?
500 g mōnki pszynnyj
250 g masła
5 jajec
150-250 g cukru (joł żech doł mani16, ale jak lubicie barzi słodke…)
cuker waniliowy (joł żech doł arōmat, bo to tera trudno znojś cuker waniliowy, bo yno wszyjske sōm wanilinowe- jedna literka, a rōżnica srogoł17)
szklōnka mlyka
15 g proszku do pieczynia
Bakalie: joł żech doł płatki ze mandli18, rodzynki, morele, kandyzowane wiśnie i kandyzowany citrōnat19, ale mogecie sam wciepnōńć20 jake yno21 bakalie lubicie i baje22 to już Wasza wersja tyj abgeryjty ze Paniōwek
Masło, cuker, cuker waniliowy i żōłtka (wciepowane po jednym) pouciyrejcie na gładkoł masa- joł to robioł mikserym i wciep żech wszyjske żōłtka na rołz23, bo żech je zgniōły24 😉
Do tego przidzie mōnka, proszek do pieczynioł, mlyko i ubite na piana biołka. Pomału sie to rozmiyszejcie, wlyjcie do formy- mogōm być 2 mańsze25 podłużne, jedna wiynkszoł abo ôkrōngłoł26.
Bratruła27 rozgrzyjcie na 180 stopni i wrojście28 tam nasza abgeryjta na godzinka. Pod kōniec mogecie jōm dziubnōńć jakōm29 wykałaczkōm i ôbejrzeć, czy sie niy kleji dō ni jeszcze surowe ciasto. Jak bydzie niyôbklejōno, to wiycie, że mogecie abgeryjta wyciōngać ze bratruły, ôchōdzić30 i brać sie za jedzynie. Smacznego 🙂
1zaraz
2ō- samogłoska w wymowie między o i u
3nazwa
4ô= ło
5której
6przepis
7dostałem
8kolega
9mamy
10powiedział
11załatwił
12nawrzucałem
13naprawdę
14cały
15jeść słodycze
16mniej
17duża
18migdałów
19to kandyzowana jedna z odmian cytryny
20wrzucić
21tylko
22będzie
23raz
24leniwy
25mniejsze
26okrągła
27piekarnik
28włóżcie
29jakąś
30ostudzić


text:
Reprezyntacyjo Mjymcůw we fusbalu
Reprezyntacyjo Mjymjec we fusbalu chopůw je fusbalowy pjyrszy manszaft Mjymcůw, kerygo trynerym je Joachim Löw[1].
Powstała uůna we 1900, we 1904 stała śe ferajńistkům FIFA, zaś we 1954 douůnczůła śe do UEFA. Sztyry razy byli majstrůma śwjata (1954, 1974, 1990 a 2014).
Ślůnzoki we Reprezyntacyji Mjymjec[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
- Michael Ballack
- Paul Freier
- Walter Hanke
- Richard Herrmann
- Miroslav Klose
- Richard Kubus
- Fritz Laband
- Richard Malik
- Josef Piontek
- Ernst Plener
- Lukas Podolski
- Reinhard Schaletzki
- Lukas Sinkiewicz
- Dariusz Wosz
- Ernst Willimowski
Przipisy
- ↑ Sztand na 2 lipca 2017.


text:
Barliń
Barliń (nim. Berlin) jo głowne město a stolica Nimskeje, a ma wěcej wobydlarjow a wěcej płoni ako kužde dalšne nimske město. Wón jo měsćański stat a stakim jaden tych krajow Nimskeje zwězkoweje republiki. Barliń jo jadno z nejwětšych městow pó wobydlarjach w EU.
Wopśimjeśe
Kultura
Ako jaden tych centrow z nejwětšym politiskim wliwom w Europskej uniji a ze swójim kulturnym derbstwom, jo Barliń jadna tych nejwěcej wobglědowanych metropolow kontinenta. Město jo wuznamny wobchadny suk a wažny góspodarski, kulturny a kubłański centrum Nimskeje. Institucije ako uniwersity, slěźeńske institucije, źiwadła, muzeje ale teke festiwale, nocne žywjenje a architektura Barlinja su swětosławne.
Stawizny
Historiski Barliń jo był wěcej raz głowne město nimskich statow ako markgrobojstwa/kurwjerchojstwa Bramborskeje, kralojstwa Pšuskeje, Nimskego rajcha abo Nimskeje demokratiskeje republiki (jano pódzajtšny źěl města). Wót nimskego zjadnośenja, dnja 3. oktobra 1990, jo Barliń głowne město cełeje Nimskeje, a z głownoměstnem wobzamknjenim Nimskego zwězkowego sejma wót 1991 město jo wót 1999 teke sedło nimskego parlamenta a kněžarstwa.
Rozdźělenje města
Wót 1 januara 2001 w Barlinju jo 12 měsćańskich źěłow.
Eksterny wótkaz
Baden-Würtembergska | Barliń | Bayerska | Bramborska | Brema | Dolnosakska | Durinska | Hamburg | Hesseńska | Mecklenburg-Pśedpomorska | Nordrhein-Westfalska | Rheinland-Pfalcojska | Saarlandska | Sakska | Saksko-Anhaltska | Šleswig-Holštejnska
1952 k Baden-Würtembergskej fuzionowali: Südbaden | Württemberg-Baden | Württemberg-Hohenzollern


text:
- Szczegóły
- Opublikowano: 08 kwiecień 2009
Wielgi Tydziyj tak na dobre, to sie zacynało we Wielgi Cwortek.
Ło świyntak, to ta jus wcas myśleli, bo to ji trzeja było ponaprawiać co kany kole chałpy, chałpe wybielić, jak sie dało to z pola, bo łu nas, to chałpy były bielone, łozka wyparzyć z poscek ji zmiynić słome. Tak na dobre, to sie zacynało w dni Mynki ji Śmierci Pana Jezusa, we Wielgi Cwortek, Wielgi Piontek ji Wielgom Sobote.
We Wielgi Cwortek śli my do kościoła, bo było nabozyjstwo jak Pana Jezusa dawali do ciymnicy. Na pocontku tego nabozyjstwa, to zawionzowali dzwony ji dzwonki, ktore dopierz łozwionzywali wiecor we Wielgom Sobote. Ciymnica to zawse w starym kościele była ji jes do dzisiok na łontorzu św. Józefa.
We Wielgi Piontek, to skoro rano zacyno sie jino sarzyć, to kany jaki haśnik lecioł do rzyki abo jakiego potocka co by sie umyć. A to jes bez to tak, bo jak we Wielgi Piontek rano prowadzili Pana Jezusa z ciemnicy do Kajfasa, to Go sturzyli do takij rzyki co sie nazywo Cedron. Lecieli my do tej rzyki w bosu, łoć casym to jesce był śniyg, bo botow było skoda, a trepy to by sie potraciło. Rzykom, to zawse nazywali ji nazywajom Ciyncinke. Downij z rzyki brało sie wode do picio ji do warzynio. Tak ludzie sanowali wode, łoć ta nik w tyn cos nie słysoł, ze jes jakosik ekologia. A jak kto by łoć napluł do wody, to był to grzych, bo woda to dar Boski. Kozdy kcioł sie łumyć piyrsy, co by byś szykownym, bo w tyn cos, to jesce dzieci kciały sie sykować. Jo, to s tego, to mom na nodze śrame jak zek sie wykopyrtnoł lecyncy do tej rzyki. Myci, to ta było taki, ze jino sie cłowiek kapke łochlapoł ji lecioł nazod, bo było zima w nogi. Ze był post ji niewiele sie jadło, to nima nawet co pisaj. We Wielgi Piontek nic sie nie robiło w polu ze ziymiom, kowole nie grzoli zielaza, baby nie presowały, a jak kto nie łobiylił wceśnij chałpy, to we Wielgi Piontek jus nie biylił. Godali, ze jak by kto we Wielki Piontek łoroł, to tam sie pokoze woda, bo to tak jak by zywe ciało kroł, to leci krew. Po połedniu śli my do kościoła na Stacje, bo tak sie godało ło Drodze Krzyzowej. Stacje jak jino bocym, to łodprawiali Kubicek, ktorzy byli śpiywokiem nad śpiywokami, bo takom mieli piyknom nute. A jak sie jim umarło, Panie świyć ta nad jejik dusom, to Morcin Hyla, co tez był śpiywokiym, Panie łodpuś jim ta grzychy. Po Stacjak śpiywali w kościele Gorzki Żole, wszyśki trzy cynści. Po Gorzkik Żolach, Pana Jezusa przenieśli do Grobu, co tez zawse był ji jes w kaplicy św. Franciska. Przy Grobie ludzie mowili pociyrze bez całom noc, jino za Niymca nie było wolno w nocy chodzić, to ji kościoł musoł byś zawarty.
No ji przysła Wielgo Sobota, łuwijacka była łod samiuśkiego rania. Baby brały sie do piecynio buktow ji barankow, jak była jako monka, bo za Niymca to po monke chodzili na Orawe, bo dlo Polokow były kartki nale jino na troche marnej monki. Chłopi brali sie dopołudnia do pola, bo dobrze było we Wielgom Sobote co zasioć, no a dziecyska zaganiali do sprzontanio, malowanio jajek, no ji co ta jesce. A jajka na Wielkanoc, to zbierali cały post, bo w poście nik sie nie łozpuscoł co by se jeś jajka. Nie wiym jako to ta było, ze kur to bywało walnie, a jajek to ani na Świynta ni mogli nazbieraj. Jajek nie łozbijali, ba wyduchowali, a ty wyduchane skorupki, to my nadziywali na gałonzki jabłoni, co by jabka były piykne ji łokrongluśki. Tak se dzisioj myśle, ze przece, to tez było dobre na tyn cos jak jesce przyseł mroz, co by ty łozwijajonce sie poncki nie zmarzły. Ci co ni mieli daleko do kościoła, to w połednie śli z kosyckami świyncić baranki ji malowane jajka. Casym, to ta nic wiyncyj nie było. We Wielgom Sobote, to pościli jino dopołednia. Po połedniu zaś śli my do kościoła z głowiynkami zeby jik łopolić w świynconym łogniu ji po świynconm wode. Casym to tak sie ciśli z tymi głowiynkami, ze jaz rozgrzebali i zagasili łogiyj, nale godali ze wystarcy zeby jom jino wciś do popiołu ze swiynconego łognia ji to tez sie rachowało. Z tyk głowiynek, to sie robiło krzyzycki ji w drugi dziyj Zielonyk Świontek łoznosiło po niwkak.
No ji tela mi sie to zbocyło ło Wielgim Tydniu. Jak by ta Pon Bocek daji jesce co pozyć, to napisym ło samyk Świyntak, jino nie wiym cy se wiyncyj zboce, cy tez zaboze. Miyjcie sie ta zdrowo na Świynta.
P.S. Hej chłopiontka, widzym, ze to co ta casym naśkrobie, to sie poniektorym widzi, a nojbardzyj tymu, co to se wymyśloł śpicmiano Harnaś. A jego babka, to tez walnie jesce bocom jako to bywało. No ji dobre Harnasicku, jak jino mozes, to ta nukoj, coby babka jak nojwiyncyj se zbocowali, ji ci łopowiadali, bo tak jak widze, to walnie jes takik, co to kcom wiedziej jako to łoni bywało ji jako sie godało. No to moze se pozbocujym jako to było przed samom Wielkanocom.
dziadek Staś
Komentarze
Naso gwara ,tradycja ,stroj to cosik takigo co momy ino my.A ci co ni majom swoi tradycje,gwary i stroju to ni majom korzyni bo ślązoki majom swojom ziymie i swojom godke ,górole swojom ,kaszuby swojom i kozdy jako moze dbo ło to zeby to nie zaginyło. Kiesik jo pamiyntom jak ześ u nas w podstawowce przegodoł gwarom to naucycielki jeno wyziu wyziu po tobie a jesce ktory sie upiroł przy gwarze to po pazurak dostoł . I powiydzcie cy to było mondre?? Wszystki naucycielki były ze wsi i jak sie to godo przy kupie gnoja wychowane ale juz lizły cosik z pajskigo gorka to sie im gwara zdała plugawo.
Pewnie ze trza umieć godaj i mówić ale mi sie zdo ze kozdy górol powiniyn umieć i to i to. Ale coz ta wiela na godomy, co sie stało to sie juz nie łodstanie i spomnicie moje słowa ze jak tak dali pójdzie w nasej wsi jako to teraz idzie to za dziesiynć rokow mało kany usłysymy nasom piyknom dzwiyncnom gware w Ciyncinie.
Jo na ty świynta życe wsyćkim Ciyncinianom zdrowio bo jak jes zdrowi to jes wszystko ale życe tez powrotu do tradycje i wiynksej sanobliwości gwary i zwykow górolskik bo jak przestanymy godaj a zacnymy jeno mówić to bydom z nos juz het dziady:-) Pozdrowiom!!
straśnie mi sie to podobo,teraz na stare roki,mom wjyncyj casu
i dopjyro teraz cujym ze jo był jes i bydym górolym z Ciynciny.
Niewiela zek łyknoł tej nasej gwary, bo babka Aniela i dziadek
Władek poumjyrali jak zek był chłopcym,ale cujym jom i straśniek rada jak piecie we gwarze.
Pozdrowjo wszyćkik Ciyncinianów a w scegulności
Dziatka Staska , Harnasicka ..
Na ty śwjynta zycym Wom syćkim wszystkigo nojlepsego.
Mjyjcie sie ta ...
Brodas ....


text:
Po raz kolejny co dziesiąty student architektury na Politechnice Śląskiej to nasz kursant. Gratulujemy!
Nikola Musiolik Politechnika Śląska, Politechnika Wrocławska
Katarzyna Foszcz Politechnika Śląska, Politechnika Wrocławska
Anna Capińska Politechnika Śląska, Politechnika Wrocławska
Emilia Jaromin Politechnika Śląska
Katarzyna Korus Politechnika Śląska
Paulina Kluska Politechnika Śląska
Anna Czapla Politechnika Śląska
Wiktoria Kuzia Politechnika Śląska
Dagmara Fisior Politechnika Śląska
Karol Pieter Politechnika Śląska
Jagoda Cieślik Politechnika Śląska
Patrycja Piotrowska Politechnika Śląska
Monika Ociepka Politechnika Śląska


text:
Berlin
Wspůłrzyndne: 52°31'07" N 13°24'30" E
Berlin[1] – stolica a nojwjynksze mjasto Mjymjec, na prawach kraju zwjůnzkowygo (landu). Zajmuje 890 km² placu, zamjeszkuje sam blisko 3,5 mln uosůb. We czaśe uode 13 śyrpńa 1961 do 9 listopada 1989 mjasto bůło potajlowane na dwje zorty (Berlin Zachodńi a Wschodńi) bez Berliński mur.
Berlin leży we půłnocno-wschodńij tajli Mjymjec. Położůny je nad rzykůma Szprewům a Hawelům a jejich dopływůma. Rzyka Szprewa we dźelńicy Spandau wpado do Haweli, prowygo dopływu Łaby. Berlin znojduje śe mjyndzy płaskowyžůma Barńim a Teltow. Leży ůng. 70 kilůmetrůw uod grańicy s Polskům.
Przipisy
- ↑ Ślůnske mjano za: Reinhold Olesch, Der Wortschatz der polnischen Mundart von Sankt Annaberg, Berlin 1958


text: Teatr Narodowy in Warsaw • Opera Krakowska • Opera Wrocławska • Opera Bałtycka in Gdańsk• Teatr Wielki im. Stanisława Moniuszki in Poznań • Teatr Muzyczny im. Danuty Baduszkowej in Gdynia • Teatr Muzyczny CAPITOL in Wrocław • Teatr Muzyczny Roma • Teatr "Bagatela" im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego in Kraków • Teatr Dramatyczny M.St. Warszawy im. Gustawa Holoubka • Bałtycki Teatr Dramatyczny im. Juliusza Słowackiego in Koszalin • Teatr Syrena in Warsaw • Lubuski Teatr in Zielona Góra • Teatr im. Aleksandra Fredry in Gniezno • Opera na Zamku in Szczecin • Teatr im. Wilama Horzycy in Toruń • Ogólnokształcąca Szkoła Baletowa im. Janiny Jarzynówny Sobczak in Gdańsk • Ogólnokształcąca Szkoła Baletowa im. Olgi Sławskiej-Lipczyńskiej in Poznań • Ogólnokształcąca Szkoła Baletowa im. Romana Turczynowicza in Warsaw • Ogólnokształcąca Szkoła Baletowa im. Ludomira Różyckiego in Bytom


text:
Mysłowice – Gerad
Mysłowice rynek
Historyczne miasto nad Czornom Przymszom w Trójkoncie Trzech Cysorzy. Fest znane tyż ze Stacji Emigracyjnyj kaj we XIX wieku ludziska z Polski, Rosji, Wengier i Galicji wyjyżdzali „za chlebym” do Hameryki i Zachodnij Europy. Tukej tyż sie urodzioł piyrszy prymas Odrodzonyj Polski – ksiondz kardynał August Hlond. Łoboczyć idzie tyż nojwiynksze Muzeum Pożarnictwa a i blank blisko s tond na Giszowiec i Nikiszowiec.
Rybnik – Baba, Fojerman, Rynia i Roman.
Tychy – Johanek
Johanek – Wszyjsko co mi wiadomo o mojim mieście!
Miastow wybudowanych cołkiym od nowa jest wiela.
Do takich tyż przinoleżom Tychy, w kierych pomiyszkuja od 70-tych rokow minionego wieka. I chocioż kaj sie niy obroca trefiom Gorola, to „mojigo miasta”, bo mi sie zdo, iże tak moga już go mianować, niy pomiyniołbych na rzodne inksze.
Kaj, nikaj do sie jeszcze słyszeć „Nowe Tychy”, jednako takich nima, som same Tychy, zaś łatka „nowe” przilepili kej miasto napoczło sie prowdziwie rozrostać.
Ale po kolyjce!
We 2014 r. Tychy obchodziły 80 rokow od nadanio jim bez Ślonsko Rada Wojewodzko praw gminy miyjskij. Od tego czasu za naszymi miedzami stoły gminy: Paprocany, Urbanowice, Jaroszowice i Wilkowyje. Downi nasi rzondziciele, za sia wziyni taki herb:
Prowdziwe prawa miyjskie Tychy dostały dopiyro ze Nowym 1951 r., ftynczos tyż ku nom doszlusowały: Paprocany i Wilkowyje. A od roku 1973 do Tychow napoczły nadto przinoleżeć: Cielmice, Jaroszowice, Urbanowice i konsek orżniyntego Bieronia Starego, o kiery do dzisiaj jes chaja.
A czamu?
Politycznie lepsij boło, iże nowo fabryka autokow we Tychach powstowo, a niy kajś we Bieroniu.
Ze Szopynic, do Tychow przekludzili my sie wiosnom 1977 roku. Zaś dziyń jak’ech moja ślubno poroz piyrszy tukej prziwlok keby ji pokozać nowo wystawiono wysoko chałpa, spoinom jak dziś.
Ze autobusa wyleźli my we pojstrzodku miasta, bo dalij nic niy jeździło, a ostoł nom jeszcze doś konsek. Dzisioj to ino trzi przistanki, jednako ftynczos to boło hen za torami, za nowym kościołym Jona Krzściciela, kery se stoł som we polu na krańcu Tychow.
I kej my tak leźli, zatroskano ślubno pedziała mi coś, co mi do dzisioj dudni we ucholach: „kajś ty mje chopie wywlok”.
Osiedle na kerym teroski pomiyszkujymy stanyło jeszcze dali ku Kobiorze na placu mianowanym skałkom, tj. na zasutych dołach po downym kamieniołomie. Dobrych noście rokow za nami stoł ino kobiorski las, zaś za niydugo mo stanońć nojnowszy „park wodny”, kaj pudzie sie we prowdziwym piwsku obulać.
Naugatuckwidokw glab jednej z glownych_ulic
Hameryka – Tereska ze Świyntochłowic.
Miyjscowość,w kieryj żyja, mo miano NAUGATUCK.Jest łona w stanie Connecticut na wschodnim wybrzeżu,w tzw.Nowyj Anglii.
To małe miasto,w kierym miyszko niycałe 32 tys miyszkańców.Klimat tukej jest subtropikalny,latym momy srogi upały ,z jeszcze wiynkszom wilgotnościom i niy ma czym dychać.Zima zaś jest fest mroźno i czynsto fest śnieżno,jak latoś.
Miasto jest położone po lobu stronach rzyki Naugatuck.Miyjsce to ludziska pieszczotliwie nazywajom „Naugy”.Miyjscowość istnieje lod 1702 roku.Kiedys w czasach prosperity było to przemysłowe miasto,ale terozki jest tzw „sypialniom” dlo klasy średniyj.Nałokoło jest dużo lasów.My z mojim chopym miyszkomy na łosiedlu condominiów ło fajnyj nazwie” Lantern Park”,czyli Latarynkowy Park.To spokojne miasto,żyje sie bezpiecznie.Moji miasteczko w naszym stanie jest unikatowe,bo jest razym skonsolidowane miasto i gmina,mo podwojnych urzyndników ale jedyn zarząd.
W Naugatuck,jak wszyndy w USA poza metropoliami, komunikacjo jest ino po mieście,i aby kajs dojechać trza mieć auto.Auto,to piyrwszo rzecz,jako tu trza mieć,to niy jest żodyn luksus.
W naszyj miyjscowości jest polski kościół pod wezwaniem św.Jadwigi Ślonskij,kaj jest msza po polsku.Szkryflom polski kościół,bo budowali go Poloki i zawdy jest tam ksiondz,kiery godo po polsku.W całym stanie Connecticut przyznowo sie do polskigo pochodzynio 8,3% ludności ale jo myśla,że jest ich wiyncyj.W naszym stanie jest sporo polskich sklepów,wkierych z mojim chopym robiymy sprawunki.


text:
Akademia Animatora – Szkolenia z Licencją na Zabawianie™
Kurs Animatora
Kurs Animatora Katowice, Akademia Animatora, Kurs Animatora Czasu Wolnego Katowice, Kurs Animatora Zabaw dla Dzieci Katowice, Animator Katowice, Animator Czasu Wolnego Katowice, Animator Zabaw dla Dzieci Katowice, Kurs Animatora Zabaw Katowice | Kurs Animatora Katowice, Akademia Animatora, Kurs Animatora Czasu Wolnego Katowice, Kurs Animatora Zabaw dla Dzieci Katowice, Animator Katowice, Animator Czasu Wolnego Katowice, Animator Zabaw dla Dzieci Katowice, Kurs Animatora Zabaw Katowice | Kurs Animatora Katowice, Akademia Animatora, Kurs Animatora Czasu Wolnego Katowice, Kurs Animatora Zabaw dla Dzieci Katowice, Animator Katowice, Animator Czasu Wolnego Katowice, Animator Zabaw dla Dzieci Katowice, Kurs Animatora Zabaw Katowice | Kurs Animatora Katowice, Akademia Animatora, Kurs Animatora Czasu Wolnego Katowice, Kurs Animatora Zabaw dla Dzieci Katowice, Animator Katowice, Animator Czasu Wolnego Katowice, Animator Zabaw dla Dzieci Katowice, Kurs Animatora Zabaw Katowice | Kurs Animatora Katowice, Akademia Animatora, Kurs Animatora Czasu Wolnego Katowice, Kurs Animatora Zabaw dla Dzieci Katowice, Animator Katowice, Animator Czasu Wolnego Katowice, Animator Zabaw dla Dzieci Katowice, Kurs Animatora Zabaw Katowice | Kurs Animatora Katowice, Akademia Animatora, Kurs Animatora Czasu Wolnego Katowice, Kurs Animatora Zabaw dla Dzieci Katowice, Animator Katowice, Animator Czasu Wolnego Katowice, Animator Zabaw dla Dzieci Katowice, Kurs Animatora Zabaw Katowice | Kurs Animatora Katowice, Akademia Animatora, Kurs Animatora Czasu Wolnego Katowice, Kurs Animatora Zabaw dla Dzieci Katowice, Animator Katowice, Animator Czasu Wolnego Katowice, Animator Zabaw dla Dzieci Katowice, Kurs Animatora Zabaw Katowice |


text:
- Szczegóły
- HARNAŚ
- Opublikowano: 12 styczeń 2010
Komentarze
Cyja to wina to jo do kojca nie wiym. Bo jak chłpcom starzy nie pokozom jako sie to mo wszystko łodbywaj to uni to robiom tak jako umiom .
Ale mi sie tak cosik zdaje ze to piykne kolyndowani do Ciynciny wroci...Widaj ze sie młodzi chłopcy do roboty bierom.Dwie bandy dziadow w Ciyncinie i pockojcie jak ci młodzi nabierom doświadcynio to bydom na godak jesce nie roz piyrsi .Jo tam z całej siły jes za nimi chłodź z Baciarami gonie to kcioł byk zeby sie ci nasi młodzi tes kie wybili i zdobywali wysoki miyjsca na godak.
A co do kolyndowanio za trzek kroli i w scepana to pasowało by coby w chałpak łojcowie pokozali dziecyskom jako sie to mo robij ,jak mo wyglądaj stroj i jako sie mo winsowaj i kolyndy śpiywaj zeby sie za nik nie było trza wstydzij.A jak starzy w chałpie nie wiedzom to niek ik do mnie poślom to jo im pokoze jako to mo wsyćko wyglądaj:-)
Pozdrowiom piyknie:-)
(...)
Za kolynde dziękujemy .............
O kłymkbu nici już nie wspomnę....
Godzina dziewionto wiecor dzwoni dzwonek w chłpie,
ide poparzej co sie dzieje , łotwiyrom dźwiyrze,
stoi dwok młodziyńcow takik ze gimnazyjom i cosik
śkomlom ,patrze na nik i pytom sie ło co im chodzi
a jedyn godo to neiwys ze dzisioj trzek kroli.
No dobre chłopcy godom ,nale nie doś ze zeście sie
nie przebrali za kroli to ka mocie trzecigo.
Godajm ,nie przyseł sku .... No to dobre godom
jakeście juz przyśli no to zaśpjywijcie chocioz godnie
to kolynde dostaniecie , zacyni cosik burceć pod nosami,
zrozumiołek ino "powjydźcie nom trzej krolowie "
Godom im tak chłopcy , no marnie dołbyk wom dwajścia złotyk
ale po pjyrse marnie śpjywocie po drugi nimocie strojow a po trzeci jes wos ino dwok , mocie tu dyche i za rok
przyćcie jak nolezy , zaśpjywali za kolynde ....i pośli.
Ale to nie koniec,za jaki pjetnoście minut ,dzwonek zaś dzwoni ,patrze do łokna widze rower ,lece na doł,stoi jedyn
łodzity prześciyradłym i zaś cosik wajcy.
Chyciłek za cube tego prześciyradła patrze a to jedyn z tyk co przed kwilom byli , myślołek ze nie utrzimjym sie ze śmjychu , dolek mu te drugom dyche za łodwage .
Do ranna śmioć mi sie kciało ,co ci młodzi jesce nie wymyślom.
Pozdrowisko ........


text:
Stary gazda patrzoł z łozka przez małe łokiynecko na te migotliwom gwizdecke i dumoł nad roznymi rzecami z młodości i nad teraźniyjsymi casami . Jego usom dolatywało roz po razie pioci kochota a stary zygor miarowym cykanim łodmiyrzył bezustanku lecący do przodu niemiłosiernie cas. Gazda lezoł jak by uśpiony tym miarowym cykanim zygara a jego myśli wyndrowały po nieznanyk dlo nikogo miyjscak. Nogle z tej zadumy wyrwało go rownie miarowe uderzyni tego samego zygara ktory wte łodbijoł pełnom godzine. Chłop wzdrygnył sie na łozku i pocon licyć mimowoli dzwiycne stukania . Nalicył piynć razy i pocon sie rusać z pościeli. Wstoł i piyrse co zrobił coby dobrze dziyj zacąć przezegnoł sie i klyknył przed łobrazym Matki Boski coby wyśpiywaj godzinki. Bez tego dziyj nimog sie zaconć. Zanim zaroz pocyni sie rusaj baba i dzieci . Un głośno śpiywoł naucone jesce łod swoich łojcow słowa modlitwy a dzieci i baba tez jus klynceli i mruceli z cicha nabozne słowa godzinek. Kie kojcyli poranne witani dnia z Panym Bogiym, na polu wstawoł juz na całego rześki poranek . Ptoski wyśpiywowały swoje modlitwy juz pełnym głosym a dziyj zapowiadoł sie przecudny.
Gazda wstoł z kolon i pocon sie łoblykaj i sykowaj sie ku łoporządzaniu gowiedzi. Jedyn z synow juz klyncoł przy piecu i składoł łogiynek. Po malućki kwilce z pomiyndzy blachow zacyna sie snuć chybotliwo smuzka dymu a po izbie cuć było miłom woń polonego drewna. Mama naloli do gorckow mlyka i ukroli po bogatej skibce chleba coby se syćka pojedli, chłopcy skocyli ku stole ale zanim chycili sie jedzynio zaś piyknie sie przezegnali i dopiyro pocyni jeś.
Gazda nie patrzoł jedzynio ba porwoł skopiec i wyseł do pola . Kie ino zaskrzypiały dźwiyrze łod siyni to jak by na przywitani zacyny sie łodzywaj głosy gowiedzi co cuła ze i dlo nik śniodani idzie. Za becały łowiecki a krowy i cielynta pomogały im do wtóru. Duzy siwy woł burtoł łajcuchym i łobziyroł sie kie uwidzi swoigo gazde z kłackiym siana i skopcym wody. Zaskrzypioł kołowrot przy studni i skopiec za skopcym gazda roz sie pojawioł a roz znikoł w ciymnej sopie. Kie juz napoił cały dobytek pocon schybowaj wonne sianko a łowiecki i krowy z cielyntami zarły ze smakiym zielny przysmak co pachnioł maciyrzankom i dziurawcym . Kie juz jaśla były pełne a krowy spokojnie chrustały siano wzion sie chłop za dojyni . Krowicki stoły spokojnie a un sprawnie wartkimi ruchami napełnioł skopce ciepłym pachnoncym mlyckiym . Nie było go duzo bo co dopiyro sie wiosna zrobiła i na suchym futrze krowy tez przysusyły ale wdy starcyło coby sie napić i syrka masełka swoigo narobić .
Kie juz nadoił gazda mlyka, wloz do chałpy ze skopcami a baba wziyna mlyko cedzić do gorkow. Chłopcy poskocyli z gorckami coby im mama naloli a łojciec dopiyro teroz zasiod do jedzynio, kie ranny obrządek koło bydła był zrobiony. Kroł skibki z duzego łokrągłego chleba i zaś zanim siod i zacon śniodać przezegnoł sie poboznie. Jod chlyb ze świyżym masłym i przypijoł ciepłe jesce mlyko co go kwilke tymu udoił . A mrucoł przy tym jedzyniu z lubosciom bo nic mu tak nie smakowało jak chlyb z mlykiym , bo po prowdzie to i tak co innego nie było. Kie pojod zacon sie zbiyrać do polnej roboty bo wiosna juz doś długo gościła na Beskidzie a przyłogi i niwecki łobeskły juz piyknie i mozna było łorać. Tak tez pozbiyroł ździorty na rafiocka a ze sopy wywiod swoigo wiernego pomocnika . Wielkigo siwego woła co go jaze kiesik z łorawy przywiod coby w robocie ulzył. Zawołoł na chłopcow i pojechali coby polnom robote zacąć .
Zaprzągnoł wołu do pługa i dawaj przyłog łoraj. Starsy syn woła poganioł łociec za pugiem chłodził a młody skiby chytoł kie sie waliły ,bo we walnej kympce łorali. Woł niby to lyniwym krokiym seł spokojnie tam a na zod. Skiby sie łodwalowały a wilgotno ziym woniała wiosnom. Saro pliszka co jo tom górole nazywali pastyreckom skokała ze skiby na skibe i zbiyrała robocki co sie z pod ziymie za pługiem ukazowały. Tak łorali jaze kasik w łoddali usłyseli dzwiynk dzwonka na kościelnej wieży . Chłopiec co woła poganioł na tyn dźwiynk zaroz wstrzymoł łorani i copke sjon z głowy za nim tak samo zrobiła resta. To Janioł Pajski dzwonek na wieży łoznajmił i trza było robote wstrzymać i modlitwe wiernie łodmowić. Dali juz pote do popołednia łorali jaze skojcyli i zjechali ku hyzom. W chałpie na stole już dymiła miska z masconymi ziomniockami a w gorku stoło kwaśne mlyko. Chłopcy wziyni sie za jedzyni a łociec poseł zaś na popołedni zafutrować bydłu i woła po robocie łodfutrować i na poić bo wdy to było na pirsym miejscu a pote dopiyro som jod . I tak sie gazdowsko robota ściągała jaze ku wiecoru. I po ciynzkim ale łowocnym dniu zaś przysła cicho spokojno beskidzko noc. Zmordowani robotom siedzieli na ławach a ciotka co to wiecorami przychodzili na pogodki łopowiadali ło staryk casak jeji młodości i ło roznyk dziwak co widzieli w zyciu.
Kie sie juz pogodki skojcyły a ciotka pośli to syćka klynkli do wiecornej modlitwy a pote pokładli sie spaj. Gazda jesce długo ni mog usnyj i zaś patrzoł w łokiynko na łozgwiezdzone niebo a na myśl przychodziły mu casy kie razym ze swoim łojcym te ziym łobrobiali i kie som sie ucył gazdowskigo zwyku . W piecu tlił sie dogosajoncy łogiynek a zygor wybijoł nieustannie swoje sekundy co małymi krokami wiedły syćkik do wiecności...Mariusz "Harnaś" Kąkol


text:
Asunción
Asunción je stolica a z něhdźe 550.000 wobydlerjemi zdobom najwjetše město južnoameriskeho stata Paraguay. Jeho mjeno (španisce za donjebjeswzaće) poćahuje so na Marije donjebjeswzaće, dokelž bu město na tutym dnju w lěće 1537 załožene. Połne španiske mjeno je La Muy Noble y Leal Ciudad de Nuestra Señora Santa Maria de la Asunción. W guaranišćinje rěka Asunción Paraguaŷ, mjeztym zo je mjeno kraja Paraguái.
Město nadeńdźe so při lěwym, wuchodnym pobrjoze rěki Paraguay při hranicy z Argentinskej.
W měsće knježi tropiska klima. Najhorcyši měsac je januar z přerěznymi temperaturami mjez 23 a 33 stopnjemi, najzymniši je julij (13–23° C).
Asunción je so dnja 15. awgusta 1537 wot španiskeho dobywarja Juan de Salazar y Espinosa załožił a je tuž jedne z najstaršich španiskich městow w Južnej Americe.
Wobrazy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wotkazaj[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Oficielne webstrony města (špan.)


text:
21 listopada PKW podała wreszcie ôficjalne wyniki w wyborach do Syjmiku. I chociŏż jŏ akurat tam niy wlŏz, to fest żech rŏd, co inksze z Ruchu Autōnōmie Ślōnska sie tam znŏdli i to nawet wiyncyj jak sztyry lata do zadku (w 2010 bōło 3 radnych ze RAŚ, terŏzki 4). Dziynkuja wszyjskim co na mie ôddali głos bo to bōły tyż głosy na cōłko lista RAŚ i skuli tego niy bōły to głosy stracōne.
Dlŏ nŏs, w RAŚ, niyma cyl coby erbnōńć wielaś radnych, ale coby dolyź do autōnōmie. A wybory co sztyry lata abo nŏs na chwila przisztopujōm, abo dajōm nōm szwōngu. Ale na zicher nŏs niy wrōcōm nazŏd z rŏz ôbranyj drogi.
Terŏzki czekŏ nŏs kupa roboty przed wyborami za sztyry lata. Jŏ tyż już sie rychtuja do tego i sam bydziecie mogli poczytać, posuchać abo ôbejrzeć to co bych chciōł Wōm pedzieć. Tōż zaglōndejcie sam.


text:
Niy gŏdōm ze ślōnskim akcyntym
Tytuł je trocha przewrotny. Bo niy idzie ô to co jŏ niy poradza tak gŏdać abo niy chca. Idzie ô to co czegoś takigo jak ślōnski akcynt niy ma. Przinojmnij w tym znŏczyniu co wiynkszość ludzi se forszteluje. Bo – sam trza wejrzeć do słownika – akcynt to „wyróżnienie sylaby w wyrazie za pomocą nasilenia głosu”. A dyć w jynzyku ślōnskim akcynt je dokładnie taki sōm jak w polskim. Padŏ na przedostatnio sylaba. Bez to niy idzie rozróżniać ôbu jynzykōw skuli rōżnic we akcyncie. No to skōnd sie biere ta gŏdka ô ślōnskim akcyncie? Dyć kŏżdy sie z czymś takim trefiōł.
Ślōnzŏki gŏdajōm inakszyj
Trza prziznać co gŏdka Ślōnzŏka, nawet jak sie starŏ gŏdać „czysto po polsku”, brzmi trocha inakszyj. No ale wcześnij my już pedzieli co niy ma ślōnskigo akcyntu. No to skuli czego jak Ślōnzŏk cosik powiy to ôd razu wiadōmo co to je Ślōnzŏk a niy Warszawiŏk czy Poznaniŏk? Ano skuli tego co Ślōnzŏki używajōm tzw. pochylōnych samogłosek. Take samogłoski były kejsik tyż w jynzyku polskim. Dyć ôba jynzyki wyszły z tego samego starosłowiańskigo asta. Nawet w polskij ôrtografii zachowōł sie ślad po jednyj takij pochylōnyj samogłosce. To szkryfa „ó” czyli „u zamknięte”. Ôd 1936 r. niy zaznaczŏ sie już w piśmie inkszych pochylōnych samogłosek (pochylōnego a i e). Ôstało jyno „ó”, choć terŏzki czytŏ sie jōm tak samo jak „zwykłe u”. No to Polŏki zapōmnieli jak sie wymŏwiŏ pochylōne samogłoski. Ale Ślōnzkŏki niy. I dalij ich używajōm nawet jak gŏdajōm po polsku. I zamiast pedzieć „góra” gŏdajōm „gōra”, zamiast „ból” gŏdajōm „bōl”. I z inkszymi pochylōnymi samogłoskami je to samo. Rōżnica niywielkŏ, ale jednak je. I bez to wziyna sie gŏdka ô ślōnskim akcyncie.
Dŏwać pozōr na swoja gŏdka czy niy?
Prŏwda je takŏ, że dopōki wtoś niy wiy ô pochylōnych samogłoskach to gŏdŏ po polsku z „akcyntym”. Może ô tym wiedzieć abo niy. Ale niy wiy jak złōnaczyć co by bez tego „akcyntu” gŏdać. Dopiyro jak już wiy ô tych pochylyniach to wiy tyż jak tego „akcyntu” może uniknōńć. Bo wiy żeby gŏdać wyraźne „u” w tam kaj w jynzyku polskim je „ó”. Wiy, że trza gŏdać wyraźne „ą” abo „ę” kere w jynzyku ślōnskim niy wystympujōm. Ale to tyż działŏ w drugŏ strōna. Jak jakiś Polŏk, kery niy poradzi wypedzieć samogłosek pochylōnych prōbuje coś gŏdać po ślōnsku to brzmi to – co nŏjmynij – dziwacznie. Gŏdŏ wyraźne „o”, „a” czy „e” tam kaj te głoski powinny sie pochylać. A zdŏ sie tyż, że powiy wyraźne „ą” abo „ę”. Niydŏwno jeszcze niy bōło takich problymōw, ale jak zrobiyła sie moda na Ślōnsk i ślōnskość, to niykere prōbujōm np. śpiywać ślōnske szlagry chociŏż wcale niy poradzōm gŏdać pō naszymu.


text:
Ausflug!
Ana i Zefek, wybiyrajōm sie nad woda
Bo, już cołki tydziyń, majōm fajno pogoda
Nad woda autym, daleko niy mieli
Jeszcze tam niy byli, to pokozać sie chcieli
Ana, warzi jajca, tomaty pucuje
Robi klapsznity i w papiōr pakuje
Herbata z cytrynōm, kawa w drugi kanie
Maszkety i kołoc, jak kery chyńć dostanie
Ana, na wiyrchu już tasie pakuje
Zefek, myje auto i sie pogwizduje
Auto musi być czyste i wypucowane
Inacy na łosiedlu, bydōm łobgodane
Sōmsiedzi z bloku w łoknach już siedziōm
Kaj tyż łōni jadōm, ciyngym sie biedzōm
Auto bōło nowe, ratami spłacajōm
Inkszi na łosiedlu takigo niy majōm
Ana, targo na dōł, to co spakowała
Za piōntym razym, fest sie zasapała
Zefek, do auta wszystko ładuje
Ciyngym kryńci gowōm, bo placu brakuje
Już ze dwie godziny, tak sie tu pakujōm
Sōmsiedzi ciekawi - kedy wysztartujōm
W kōńcu za kołkym, w aucie Zefek siod
Ana zaś łobok, bo plac sie tam znod
Wyjechali z łosiedla nadciōngła chmura
Leje jak z cebra, szarpie wichura
Przijechali nazod, pod blokym stanyli
Zrobiōł sie wieczōr we aucie usnyli.
Autor: Roman Labiak


text:
Baleary
Baleary (katalański Illes Balears, špański Islas Baleares) su k Špańskej słušeca kupka kupow a špańska awtonomny region w pódwjacornem źělu Srjejźnego mórja. Awtonomny region wopśimjejo pěś wobsedlonych kupow Mallorca, Menorca, Ibiza, Formentera a Cabrera kaž teke 146 njewobsedlonych kupow. Nejwětša kupa jo Mallorca z płoninu wót 3.620 km²; cełkowna płonina jo 4.992 km². Kupy su mjaz 90 a 200 km zdalone wót špańskeje twardej zemi.
Amtskej rěcy stej katalańšćina a špańšćina, mjaztym až eksistěrujo na kuždej kupje domorodny dialekt katalańšćiny, kaž na pśikład Ibizenk na Ibizi.


text: Adventure in Mythology Walkthrough: (You can move using the arrow keys) N = UP ARROW S = DOWN ARROW W = LEFTARROW E = RIGHT AROW S W W W W S S GET KEY E E E E E E N N E CLIMB TREE GET FEATHER GO DOWN W W S S S E E E GO SCULPTOR KISS GALATEA N N N N E GET ROCK S S E E E UNLOCK DOOR OPEN DOOR GO DOOR GO DINNER GET APPLE GO DOOR S E GET KNIFE W U U GET TORCH S W W W W W GO ENTRANCE W STRIKE KNIFE ROCK GO ENTRANCE W S W S E S S W [Ariadne appears and give sword] W N N W N E N E N E N E N E KILL MINOTAUR W S W S E S E N N E E S S E S E N N N N GO EXIT GIVE FEATHER GET WINGS GO STEPS FLY W W GO TRACK TOSS APPLE


text:
Bez lato trza kōmbinować1 take maszkyty2, żeby niy trza3 bōło dō ich włōnczać bratruły4. Ta szpajza to je tak po prołwdzie5 barzi6 syrnik na zimno, ale mi te miano7 jakosić pasowało, a jeszcze jak sie jōm narychtuje8 we srogyj9 misce, to już normalno szpajza sie z tego robi. Mogecie jōm tyż dać do formy na torta- uważejcie, żeby Wōm niy wypłynōła- i wtedy baje10 richtich11 syrnik na zimno.
Co potrza?
30 dkg malin
600 ml syrka waniliowego
300-400 ml śmiytōnki
3 łeżki żelatyny
2 łeżki cukru
pakyt12 ôkrōngłych biszkoptōw
Maliny przetrzyjcie bez sitko- ôstołwcie13 połra do strojynia. Te ziorka14, kere15 ôstały na sitku, wciepcie16 do jakego gorka, dolyjcie trocha wody (pó17 szklōnki) i uwołrzcie18. Keby maliny bōły kwajśne, to mogecie dociepnōńć 2 łeżki cukru. Jak sie to chwila powarzi19, przecedźcie tyn „kōmpot”, zawarzcie jeszcze rołz i ôzpuśćcie20 w nim żelatyna. Śmiytōnka ubijcie, dociepcie syrek, przetarte maliny i ochōdzōnoł21 żelatyna. Pomiksujcie to dobrze cuzamyn22 i narychtujcie sie jako miska abo forma. Poukłołdejcie tam warstwami biszkopty, poprzelywejcie masōm, postrojcie i fertich23. Kebyjście chcieli to dać do tortownicy, to lepi niech już ta masa napocznie trocha tynżeć, żeby sie niy wyloła. Jak już leko stynżeje, to niy bydōm nōm tyż wypływać biszkopty. Wszyjsko zależy, wiela mołcie czasu i jako kōncepcja. Na kōniec trza to na połra24 godzin dać do lodōwki, a potyn już yno maszkycynie. Smacznego 🙂
1ō- samogłoska w wymowie między o i u
2łakocie
3trzeba
4piekarnika
5naprawdę
6bardziej
7nazwa
8przygotuje
9dużej
10będzie
11prawdziwy
12paczka
13zostawcie
14pestki
15które
16wrzućcie
17pół
18zagotujcie
19pogotuje
20rozpuśćcie
21ostudzoną
22razem
23gotowe
24kilka


text:
Botswana
Botswana, Republika Botswany (ang. Republic of Botswana, tswana Lefatshe la Botswana) – państwo we pouedńowyj Africe, bes dostympu do mořa. Grańica mo s Namibijům, RPA a Zimbabwe. Wjynkšo tajla kraju zajmuje půupustyńijo, bezodpuywowy uobšar Kalahari. Ludźe pomjyškujům guůwńy ryjůny we pouedńowo-wschodńij tajli kraju, nade řykům Limpopo. 17% placu zajmujům parki narodowe. Gospodarka je uoparto na wydobyću djomyntůw, kerych Botswana je nojwjynkšym producyntym na śwjeće. Krům tygo sům sam tyž šichty mjedźi a ńiklu, znočyńe mo tyž uobrobjańe źymje.


text:
MASAŽE
MASAŽA PO BREUßU
je specielna masaža chribjeta, kotraž je idealne wudospołnjenje terapije rjapa, ale móže so tež jedotliwje nałožować.
Přijomna masaža z ćopłym janskim zelom a hojensko-magnetiskimi přimkami chribjet łahodnje wotpina a naćehnje, dušine a ćělne přepinanja (Verspannungen) so rozpušća, regeneracija mjezytačałkow (Bandscheiben) so spěchuje.
CYŁOTNA MASAŽA
je klasiska masaža, při kotrejž so na energetiske aspekty dźiwa. Kedźbliwe dótkanje, žiwne wolije a měrne, łahodne přimki wjedu k wotputanju, polěkuja dowěrje a derjeměću, polěpšeja překrawjenje, ćečenje lymfow (Lymphfluss) a přeměnu maćiznow. Čłowjek móže swoje ćěło wědomišo začuwać.
INDISKA BABY-MASAŽA
bu přez lěkarja Frédéricka Leboyera w Europje znata. Přiměrja so potrjebje ćěšenka za rytmiskim pohibom, něžnym dótknjenjom a ćopłotu a rozpušća ćělne a emocionalne přepinanja (Verspannungen). Přez něžne pohiby rukow nastawa w měrnej atmosferje dialog z dźěsćom.
TERAPIJA REFLEKSOWYCH CONOW NA NOZE
Tłóčenje wěstych dypkow na noze je terapeutiska móžnosć, kotraž so hižo 5 000 lět dołho w Indiskej a Chinje nałožuje a kotruž w Egyptowskej, pola sewjeroameriskich Indianow a hač do srjedźowěka tež w Europje praktikowachu. Hanne Marquardt terapiju modifikowaše a tajka je wona nětko hižo něšto lětdźesatkow tež w Němskej znata.
W systemje refleksiologije je cyłe čłowječe ćěło ze wšěmi swojimi organami na noze zwobraznjene. Poćeženja ćěła su tam wotčitajomne a zaměrnje wowliwujomne. Přez łahodny abo tež sylny ćišć z palcom so čuwowe dypki na noze stimuluja, zo bychu organizm w jeho samoregulaciji podpěrowali.


text:
Uchwały II Synodu. Spis treści
2018-01-11
Wprowadzenie do Uchwał II Synodu Archidiecezji Katowickiej
I. Wspólnota (koinonia) Kościoła katowickiego
- Duszpasterstwo w Kościele katowickim
- Świeccy w Kościele katowickim
- Duszpasterstwo rodzin w Kościele katowickim
- Duszpasterstwo młodzieży w Kościele katowickim
- Duchowieństwo Kościoła katowickiego
- Powołania i formacja do prezbiteratu w Kościele katowickim
- Życie konsekrowane w Kościele katowickim
- Dziedzictwo Kościoła katowickiego
II. Świadectwo (martyria) Kościoła katowickiego
- Przepowiadanie w Kościele katowickim
- Katecheza i wychowanie katolickie w Kościele katowickim
- Nowa ewangelizacja w Kościele katowickim
- Misje Kościoła katowickiego
- Kościół katowicki wobec kultury
- Media w Kościele katowickim
III. Liturgia Kościoła katowickiego
- Wstęp
- Duszpasterstwo sakramentów i sakramentaliów
- Czas i przestrzeń sakralna
- Formacja liturgiczna duchownych i świeckich
- Muzyka sakralna


text:
KARCZMA PIWNAKarczma piwno to jest fest fajno impreza. To jest tak jak śląska biesiada, ino na karczmie som stosowane roztomajte tradycje z niom związane. Karczma piwno po śląsku, to przede wszystkim nasza godka kiero służy do prowadzynio tyj karczmy, ale tyż do łopowiadanio śląskich kawałów. Oprócz tego som śpiywane razym ze wszystkimi gwarkami śląskie szlagiery, i piosynki takie co sie śpiywo na biesiadach. Prowadzymy karczmy kaj jest Prezydium, a w nim Prezes w sprawach piwnych nigdy nieomylny i wiceprezesi, kontrapunkty, policja piwno i inne figury, no i my gromy i śpiywomy, a cało sala sie bujo jak trza. Sóm tyż konkursy, zabawy, ale tyż rygor, żeby był porządek, jak tradycjo nakazuje. Prowadzymy tyż karczmy, kaj nima tych łobrzędow,
ino wiyncyj jest śpiywanio i kawałow, i tyż jest piyknie - nojważniyjsze, żeby sie ludzie dobrze bawili i zapamiyntali jak ślązoki sie bawiom.


text:
Ojropa
Ojropa – tajla śwjata, zauobycz uokryślano (ńyakuratńy) kej kůntynynt. Leży na půłkuli půłnocnyj, na půgrańiczu půłkul wschodńij a zachodńij. Wroz ze Azyjům tworzi kůntynynt: Ojroazyjo.
Ojropa mo 10,5 mln km² placu. Mo festylńy rozwińynto lyńijo brzygowo, kero je dugo na kole 38000 km (bez wyspůw). 25% jeji powjyrzchńe zajmujům půłwyspy, a 7,5% wyspy. Nojdugszům rzykům je Důnaj. Wjynkszo tajla powjyrzchńe je ńiźinno, nojwyższy wjyrch: Mont Blanc (4808 m n.p.m.) we Alpach.
Pjyrsze istoty czowjekowate mjyszkały sam 800 000 lot nazod. czowjek wspůłczesny prziloz sam ze Afriki 40 000 lot nazod i śe tu krojcowoł. We II tyśůncleću p.n.e. zaczůn śe uokres historyczny. Na terozki půmjyszkuje sam kole 712 milijůnůw ludźi.


text:
Šěrokopasmowy internet w Budyskim wokrjesu wutwarić, to su wčera w Smochćicach zahajili. Sobu wobdźěleny bě šef Telekom Tim Höttges, kiž přeje sej wjace wubědźowanja.
Smochćicy (UM/SN). Přichod je digitalny. Prjedy hač pak je tak daloko, maja tež něšto „paslić“. „Prosty škleńčnonićowy kabl by so hnydom złamał. Tohodla dyrbimy jón ze škitom wobdać.“ Dokładnje to je sobudźěłaćer Telekom Michael Wagner wčera na dworje Smochčanskeho Domu biskopa Bena činił. To je přewšo analogne dźěło z klěšćemi a tójšto zručnosću, kotrež steji na spočatku najwjetšeho infrastrukturneho projekta w stawiznach Budyskeho wokrjesa: wutwar spěšneho interneta.
Budyšin (SN/bn). „Zymska jězba“ je titul wosebiteje wustajeńcy twórbow Ulriki Mětškoweje, kotruž su zawčerawšim w kabineće Muzeja Budyšin wotewrili. Přehladka pokazuje cyłkownje 24 mólbow, kotrež bě wuměłča na zakładźe sławneho spěwneho cyklusa Franza Schuberta z tekstami basnika romantiki Wilhelma Müllera stworiła. Wobrazy, wšitke w měšanej technice acryla a krydy na papjercu zhotowjene, wobjednawaja temu „na našočasne wašnje, byrnjež sej zažnoromantiski raz předłohi wobchowali“, rozłoži direktor muzeja dr. Jürgen Vollbrecht a dźakowaše so Mětškowej, zo „je nam wobrazy dariła. Jako nam je poskići, smy je rady přiwzali. Wjeselimy so jara, zo móžemy je wotnětka pola nas muzealnje wobchować.“Město lawdacije poda na to Budyski financny měšćanosta dr. Robert Böhmer někotre mysle wo dobje romantiki a recitowaše baseń Josepha von Eichendorffa „Napominanje“.
ST Marijina hwězda– Wojerowski FC 1:2 (0:0)Zestawa domjacych: D. Matik – R. Cyž, Škoda, Rab, Ch. Cyž, Pjetaš, Kuring, Hawš (49. Bělk), Peschmann, P. Schmidt (71. Winkler/80. Lipič)Z dotalnej wuspěšnej seriju w chribjeće chcychu chowancy trenarja ST Marijineje hwězdy Erwina Kleinmanna faworitej ze Zusoweho města we wokrjesnym pokalnym kole paroli skićeć. To so tež přez dołhe fazy hry poradźi. Wobčuchanska faza na spočatku partije pak nastała njebě, dokelž mějachu hosćo po někotrych sekundach hnydom prěnju móžnosć. Nadběhowar pak třěli nimo wrotow, kotrež škitaše Dawid Matik. Wobaj cyłkaj sej wosebje w srjedźnym polu ničo njedarištej, škitaj steještej wěsće a tak nasta jenož mało móžnosćow. Wólny kop Jakoba Pakoßnicka w 13. min. ze zdalenosće 20 metrow bě hižo šibjeńcu wrotow docpěł, w poslednim wokomiku pak wrotar hosći Florian Rang bul z kuta škrabny. Najwjetšu šansu na nawjedowanje měješe w 24. min. Feliks Pjetaš, jako wón po přihrawce Pakoßnicka sam na wrota běžeše. We wrotarj ...
Horst Seehofer a Roland Wöller kompetencny centrum wotewrěłojBudyšin (SN/JaW). W přitomnosći Budyskeho wyšeho měšćanosty Alexandera Ahrensa (SPD), Budyskeho krajneho rady Michaela Hariga (CDU) kaž tež zapósłancow Sakskeho krajneho sejma Patricije Wissel, Marka Šimana a Alojsa Mikławška (wšitcy třo CDU) staj zwjazkowy nutřkowny minister Horst Seehofer (CSU) a sakski nutřkowny minister prof. Roland Wöller (CDU) wčera w Budyšinje zhromadny Slědźenski a kompetencny centrum zwjazkoweje a krajneje policije oficialnje wotewrěłoj. Je to prěni z cyłkownje třoch w Sakskej. Marko Šiman je ministra Seehofera serbsce witał a jemu někotre fakty wo Serbach podał. Zdobom skedźbni wón jeho na to, zo je Seehoferowe ministerstwo tež sobu zamołwite za financowanje Załožby za serbski lud.
Dźeń pozdźišo hač zwučene je w Radworju wčera lampionowy ćah na swj. Měrćina z přewodom dujerjow po wsy ćahnył. Po nyšporje staj najprjedy Pětr Hantuš jako swj. Měrćin a Kajus Wićaz jako prošer znatu scenu dźělenja płašća předstajiłoj. Po lampionowym ćahu zhromadźichu so dźěći a starši na farskej zahrodźe při wohenju a ćopłym čaju. Foto: Bosćij Handrik
Jako swjećeše w Lipsku bydlaca Angela Stachowa 18. awgusta sydomdźesaćiny, njebě w Serbach ničo wo dźěle jubilarki čitać a słyšeć. Ma tuž čěski přećel Serbow Leoš Šatava prawje, hdyž w čisle 7-8/2018 Praskeho časopisa Česko-lužický věstník wo „zapomnjenej“ serbskej awtorce pisa? Při tym mjenuje Stachowu „nowotarku moderneje serbskeje literatury“. Šatava naspomnja jeje dźěła „Sobotu wječor doma“ (1978), „Nahła zyma“ (1984) a w němskej rěči „Stunde zwischen Hund & Katz“ (1975) a „Geschichten für Majka“ (1978). Rěči tež wo „literarnym narodnym skandalu“, nastatym po wozjewjenju nowelki „Dótknjenje“ ze zběrki „Tři kristalowe karančki“ (1980). Stalinistisce zmysleni Serbja wumjetowachu Stachowej „pesimizm, negatiwnosć a dekadentnosć“. (Přispomnjenje: Jednaše so wo fiktiwny podawk, zo na turneji Serbskeho ludoweho ansambla w lěće 2025 žane serbske słowa słyšeć njeběchu. – M. K.) Kaž Šatava na kóncu nastawka znjeměrnjeny pisa, „je wjac hač mjerzace, zo su jeje twórby dźensa poměrnje mało ...
Praha (dpa/SN). Čěska stolica Praha dóstanje prěni króć měšćanostu z rjadow Piratow. Strowotniski politikar Zdeněk Hřib je wčera koaliciske zrěčenje z wobydlerskej iniciatiwu a jednej z konserwatiwnych stron podpisał. „Stejimy dźensa woprawdźe na proze wulkich změnow“, rjekny 37lětny.Strona piratow bě při komunalnych wólbach spočatk oktobra w Praze 17 procentow hłosow zdobyła, złožujo so po měnjenju wobkedźbowarjow na bonus „nowačka“. Liberalno-populistiske hibanje ANO ministerskeho prezidenta Andreja Babiša njemóžeše zastojnstwo měšćanosty zakitować, byrnjež Babiš stajnje zaso připowědźał, zo je jemu čłon ANO w tutym zastojnstwje w stolicy hižo z prestižnych přičin jara wažny. Strona bě nimale dwaj milionaj eurow za wólbny bój w Praze wudała.Nowowoleny měšćanosta stolicy Prahi Hřib je studowany medicinar, njeje pak nihdy jako lěkar dźěłał. Město toho zaběraše so z digitalizowanjom w strowotnistwje. Wón chcył mjez druhim nowu čaru metro twarić dać. Runje tak chce so wón za twar bydl ...


text:
Piwo
Piwo je alkoholiski napoj, kiž nastawa přez fermentaciju přetworjenych zornješkow (zwjetša w formje ječmjenjoweho słoda). Nětko jako dodaće do piwa wužiwa so chmjel, kiž daje hórkosć, móžne su tež druhe wobstatki jako na přikład korjeniny, płody abo měd. Fermentacija bu typisce wot piwarskich droždźow wuwabjena.
W Němskej ma wjetšina sortow piwa mjezy 4,5% a 6% alkohola.
Słowo "piwo" je wuznamjeniło w prasłowjanskej rěči jednorje "piće", potom je so přeměniło k zapřimnjenju alkoholiskeho napoja.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Piwo je jedne z najstaršich alkoholiskich pićow. Namakanki z Mezopotamiskeje wot wokoło 4.000 lět před Chrystusowym narodźenjom pokazuja, zo su tam znali piwo.
W srjedźowěku piće piwa je było powšitkowne; tehdy piwo je samo dźěćom dawali. Tehdyše piwo je pak měło mjenje alkohola hač nětko, piće wody je při tym było strachotne dla bakterijow w njej. Dla słoda je so dodawało do piwa wšelake přičinki. W kóncu srjedźowěka chmjel je započał być najpopularniši přičink.
Pjerše šěroko nałožowane prawo za piwo je było Bayerske prawo čistosće (Reinheitsgebot) z lěta 1516. Je wono prajiło, zo piwo ma so přihotować jenož z ječmjenjoweho słoda, wody a chmjela. Nětko hóda so, zo přičina tajkich wobmjezowanjow je była, zo by z jednoho boka pšeńca a rožka je słužili jenož k přihotowanju chlěba, a z druheho boka, zo by do piwa njeje so dodawało strachotne zela. Piwo z pšeńcy je móhli pak přihotować w klóštrach.
Před 18. wěkom słód su sušili nad wohnjom z drjewa abo wuhla, tohodla piwa toho časa je měli jako so zda aroma dyma. Pozdźišo z nowu techniku je so dało dóstać čisćiši jasny słód, ale tež ćěmny słód bjez aroma dyma za piwa tipa porter a stout. Nětko je słód z aroma dyma rědki a wužiwany jenož w specialnych piwach.
W 19. wěku su nastali wjele nowosći za piwo: delnja fermentacija a piwo typa "lager", wužiće pasteurizacije, slědźenje a sadźanje droždźow. W 20. wěku jasne piwo tipa "lager" je nastało najpopularniše piwo na swěće.
Nětko wjetšina šěroko předawanych piwow je pasteurizowana a filtrowana. Pasteurizacija daje piwu dołhu čerstwosć, dokelž zabija bakterije a druhe mikroorganizmy. Filtrowanje daje piwu čistu barbu. Su pak kraje, hdźež wěsty podźěl maja piwa z žiwymi droždźemi, to rěka bjez pasteurizacije a filtrowanja. Stej to na přikład Belgiska a Wulka Britaniska (hdźež tajkim piwam rěka "real ale").
Rozdźělenje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Je wjele metodow rozdźělenja piwow. W němskej jedna z nich je po zakładnej korjenini, na přikład połne piwo ma mjezy 11% a 15,9%, sylne wjace hač 16% a tak dale.
Piwo dźěle so tež mjezy druhim po sorće słoda (na př. jasny a ćěmny), sorće droždźow, kiž fermentuju piwo (na př. delnjeje a hornjeje fermentacije).
Jendźelski spisowaćel Michael Jackson je w lěće 1977 wudał knihu The World Guide To Beer, hdźež je jako prěni kategorizował piwa na cyłym swěće. Jeho próca je so měła wliw na wuwiće slědźenja piwowych stilow.
Wotbywanišća[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Najwjetše piwo produkowace předewzaće je belgisko-brazilske Anheuser-Busch InBev, wobsedźer markow (US-ameriski) Budweiser, Corona, Beck's, Leffe a Stella Artois. Na druhim městnje steji SABMiller, wobsedźer markow Grolsch, Miller, Pilsner Urquell a Tyskie. Třeće najwjetše předewzaće je nižozemske Heineken, wobsedźer markow Amstel, Heineken, Moretti, Zagorka a Żywiec.
Najwjetši importer piwa na swěće je USA, najwjetši eksporter je Mexiko. Němska je třeći najwjetši eksporter na swěće.
Najwjetše konsumowanje po ličbje wobydlerjow je w Čěskej, na druhim městnje slěduje Němska.[1]


text:
Mianujã sie Grzegorz.
Kole 1995 roku pojechołch na rajza ze szkołōm do Warszawy. Nic niy pamiyntōm z tyj rajzy ôkrōm tego, że starsi chopcy wziōnli ze sobōm sprej, wyszli z tego ôśrodka, kaj my nocowali i kajś we Warszawie naszmarowali na ścianie „Rojca”. Niy „Siwy to gupek”, niy „Ruch Radziōnkōw”, ino „Rojca”. Bo to byli chopcy z Rojec (tak sie tam gŏdŏ: „Rojca”, ale „z Rojec” i „na Rojcach”).
Ta rojcowskŏ idyntyfikacyjŏ to je takŏ myńszŏ wersyjŏ tego ślōnskigo regiōnalizmu i to tam żech sie go nojbarzij nauczōł, chociŏż żech ani tego niy wiedzioł.
Pōnoć zawdy żech mioł ucho do gŏdek. Niy wiym, jak to tak richtich je z tym uchym, ale fakt, że dycki żech rŏd czytoł ô inkszych gŏdkach i je przirōwnowoł do siebie. Prziszoł ale jedyn taki dziyń, że spōmiarkowołch sie, że je takŏ jedna gŏdka, nad kerōm żech ani razu niy siŏd i żech jij niy przemyśloł. To była ta nojbliższŏ gŏdka, keryj sie używo na Rojcach. Prziznōm, że gŏdōm trocha inakszyj niż tam, bo niy syca. Jakoś tak mi sie tyn szalter ze sycyniym nigdy niy przełōnaczōł. Możnŏ skuli tego, że familijŏ je z Bytōmia.
Ta moja czynno znajōmość gŏdki ôd pŏru lŏt prōbuja pożynić ze swojōm wiedzōm ô lingwistyce i programowaniu.
Portfolio:
Lipiec 2012: Skrypt ślōnskij wersyje Facebooka
Paździyrnik 2012: ślōnskŏ lokalizacyjŏ Euro Truck Simulator 2
Ôd paździyrnika 2012: fanpage Ślōnski suchar na dzisiej
Paździyrnik 2013: ślōnske nŏpisy do Gwiezdnych Wojyn
Ôd mŏja 2015: Translatōr we ponaszymu.pl
Ôd stycznia 2016: Blog grzegorzkulik.pl
Wrzesiyń 2016: ślōnske lokalizacyje WordPressa i Firefoksa
Ôd Paździyrnika 2016: „Chwila z gŏdkōm”, kanał edukacyjny na YouTube.
Paździyrnik 2016: Ślōnski korektōr ôrtografije
Listopad 2016: E-book ze tekstami do ôczytaniŏ sie we ślabikŏrzu
Mōj profil na LinkedIn znojdziecie sam (po angelsku).


text:
- 2 nd Prize
- Investor: Zarząd Terenów Publicznych
Team:
Urban and architecture:
dr arch. Krzysztof Domaradzki, arch. Katarzyna Bazylewicz-Maj, arch. Renata Jóźwik, arch. Dorota Sawicka, arch. Diana Polkowska, arch. Marek Sawicki, arch. Piotr Sawicki, arch. Rafał Wysocki, arch. Dariusz Śmiechowski, arch. Klaudiusz Przedmojski, arch. Włodzimierz Sypniewski
Landscape Architecture:
arch. kraj. Dorota Rudawa, arch. kraj. Patryk Zaręba, arch. kraj. Jan Biernawski, arch. kraj. Michał Czech, arch. kraj. Anna Szewczak
Communication: Zygmunt Użdalewicz


text:
Stephen King
Stephen Edwin King (ur. 21 wřeśńa 1947 we Portland) – amerikoński pisoř, autor guůwńy literatury grozy. Pjyrwyj wydowou kśůnžki pod pseudůńimym Richard Bachman a jydyn roz kej John Swithen.
Je autorym horrorůw, kere přešuy do klasyki gatůnku, kej lo bajšpila: Lśńyńy, Mjastečko Salem, Carrie. Ńy uůgrańičo śe ale do jydnygo gatůnku, čygo přikuodym sům: Štyry pory roku, Źelůno mila, Ślypja Smoka, Bastjůn a 7-tůmowy cykl powjeśći fantasy Mročno Wježa.
W 2003 zostou uodznačůny prestižowům nagrodům DCAL (Medal za wybitny wkuod we literatura amerikańsko) bez National Book Foundation.


text:
Francusko Polinezyjo
Francusko Polinezyjo (fr. Polynésie française) – zamorsko spůlnota Francyji rozlygowano na Pokojnym Uoceańe, we Polinezyji. Uobejmuje 5 archipelagůw a przez 150 wyspůw. Ferwaltůngowo je potajlowano na pjyńć podjednostek, podug głůwnych archipelagůw:
Dowńij admińistracyjńy podlegała Francuskij Polinezyji wyspa Clipperton, nale uod 2007 roku podlego bezpostrzedńo francuskimu Ministrowi uod Zamorskich Terytoryjůw.
Nojbarźi znůmo ze wyspůw je Tahiti, kero mo tyż nojwjynkszy ruch uod turystůw.


text:
Putniske městno Róžant
Róžant je putniske hnadowne městno, wo kotrež staraše so hač do lěta 2007 rjad cisterciensow. W bliskosći cyrkwje žórli so ze studnički woda.
Lětnje putnikuja wěriwi do Róžanta, mjez druhim tež studenća wysokošulskich katolskich zjednoćenstwow.
Hnadowny wobraz je z lipoweho drjewa z lěta 1480. Wosebitosć je Jězusdźěćatko, kotrež dźerži krušwu w ruce.
Po dźělenju cyrkwje w 16. lětstotku přinošowaše putniske městno k zdźerženju katolskeje wěry w tutej kónčinje. W druhej połojcy 17. lětstotka dožiwi Róžant w přiběracej měrje dźeń a wjac putnikowarjow z Hornjeje a Delnjeje Łužicy, Sakskeje, Čěskeje, ale tež lutheranojo pytachu pomoc pola Maćerje Božeje Róžeńčanskeje. Z dowěru do mocy wody Marijineje studnički posylnjeny so někotryžkuli nawróći, praji so, zo woči zaso widźeštej a bolosće přestachu.
Pater Xaverius Jacobus Ticinus SJ, Jesuit serbskeho pochada, napisa stawiznu wo hnadownym městnje. Z toho nasta tež zwada mjez klóštrom Marijinej hwězdu a Budyskim tachantstwom, kotraž so 1730 za rjad cisterciensow rozsudźi. Putnikowanje so na to přez cisterciensow z Ossegga a Neuzelle rjadowaše.
Dźensa so putniske městno wosebje wot katolskich Serbow derje wopytuje.
Putniske městno Róžant je jedne z pjeć městnow, kotrež su w “Srjedźnoeuropskich putniskich městnach” z lěta 2000 zjednoćene.


text:
Hopla!
Sće pola poslednjeho URL dolěwa wotbočił město doprawa? Žadyn problem. Tu su někotre pokiwy, kak so wróćo na swój puć dóstanjeće:
- Jeli sće swoju adresu zapodał, kontrolujće swój prawopis. To je snano jenož pisanski zmylk.
- Jeli sće na problem z jednym z našich websydłow storčił, bychmy so wjeselili, jeli byšće w Bugzilla wo tutym problemje rozprawjał, to je naš zrjadowak programowych zmylkow. Jedyn z našich wuwiwarjow sej to tak bórze kaž móžno wobhlada.
- Jeli sće wotkazej slědował, je wón najskerje njepłaćiwy.
- Jeli sej wěsty njejsće, za čimž pytaće, započńće na mozilla.org.