text:
Łozprowki, bery, szpasowne gyszichty a wszyjsko we naszyj szykownistyj ślónskij mółwie!
poniedziałek, 30 listopada 2015
Niy boli...
– Niy, Jorguś, jŏ niy kca w dupa!
– Niy strachej sie dziołcha, niy bōj sie, to blank nic niy boli.
– A Rōłza gŏdała, iże to boli.
– Bo ta Rōłza sie festelnie fōmlowała i tyrpała sie, to możno i bolało.
– Jorguś... ale jŏ sie gańbia...
– Erna, nale przecamć znōmy sie już mocka lŏt... przecamć mie sie niy musisz gańbić Erna!
– Nō, tōż... nō... zawrzij łoczy Jorguś.
– Kurwa, kej zawrza ślypia, to niy trefia tam kaj mōm trefić...
– Jorguś, to weź to jakosik... inakszij!
– Inakszij, inakszij... Łozewrzij gymba. Weź to do gymby i społyknij! Dobra...
– Łykła...
– A terŏzki idź do wartyncimra, do poczykalni i rzyknij, coby wlazła nastympnŏ baba... Pierdolne babska! Jak łōne strachajōm sie tyj szczypiōnki na gripa! Ino pile, pile i pile...
piątek, 27 listopada 2015
Dorady dlô chopów...
Festelnie ważne jes, coby być ze babōm, kerŏ czasym cosik uwarzi a tyż i drugda posprzōntŏ dōma.
Festelnie ważne, coby być ze babōm, na keryj mogesz spolygać, i kerŏ nigdy cie niy łocygani.
Festelnie ważne, coby być ze babōm ze ftorōm mogesz sie mocka pochichrać.
Festelnie ważne, coby być ze babōm moc wizgyrnōm we prykolu, i kerŏ jesce ku tymu jes rada być ze cia.
Festelnie ważne, nŏjważniyjsze, coby te śtyry baby blank sie niy znali !!!
czwartek, 26 listopada 2015
Piestrzōnek...
– Nō ja! Miarkujm łōni, pōnie Mosiek, jŏ musza wōm na isto dać nazŏd tyn wasz piestrzónek zrynkowinowy, kerych łod wŏs panoczku dostała.
– A to po jakymu? – pytŏ Mosiek.
– Anō jŏ przaja inkszymu i niy moga łostać waszōm babōm. – łodrzykŏ Salcia.
– A ftōż tyż to je tym szczysnym wybrankym paniczko Salcia? – pytŏ Mosiek.
– A rzyknōm mi łōni, jake to tak prŏwdōm mŏ znaczyni dlŏ wŏs panoczku Mosiek? Niy kcecie cheba pōjść śniym na duaela, na „pojedynek”, prŏwda?
– Pōnbōczku brōń, kajtyż tam! Jŏ bych ino łōnymu kciŏł skalić tyn mōj... piestrzōnek!
środa, 25 listopada 2015
Świynty Mikołôj...
– A cōż ty tak beczysz, tak ślimtŏsz choby nŏjynty – pyto sie tyn Mikołŏj. – Stało sie co, dostŏłeś za mało bōmbōnōw abo niy ta gracka, kerŏ kciŏłeś?
– Niy, niy świynty Mikołŏju, to ino skuli tego, iże mi żeście sōm blank podany do mojij kozy, co jōm tatulek musieli łōńskigo tydnia zatrzaś, bo ci już nōm blank mlyka niy dŏwała!!!
wtorek, 24 listopada 2015
Riter...
Nō, kej jes turm – medikuje tyn riter – to pewnikym bydzie jakosik gryfnŏ ksiynżnicka. Jak jŏ byda przejyżdżŏł to tyż łōna pewnikym wyjzdrzi bez łokno, a kej wyjdrzi tōż tyż pewnikym spytŏ:
– Sztramski riterze! A kaj to tyż jedziesz?
a jŏ łōnyj łodrzykna:
– Kaj jada, tam jada, nale podupczyć, to bych rŏd podupczōł.
Riter, festelnie rŏd ze swojigo plyjnu, chutnie, chyntliwie sztartnōł ku tyj wiyży. Jednakowōż, kej już przejyżdżŏł, ta ksiynżnicka niy wyjzdrzała bez łokno. Tyn riter napocznōł medikować:
– Pewnikym tyn mōj kōń niy za tela dobrze sie prezyntowŏł, a i pewnikym tyn mōj rynsztōnek tyż niy za tela blyskŏ, mechci sie.
Niy kciŏł ale przetyrmanić, popśnić tak gryfnego plyjnu, tōż tyż tyn riter wrōciōł sie nazŏd, coby jesce rōłz przejechać wele tyj wiyży. Wypucowŏł i uczosŏł kōnia, swoja zbrōja tyż wyglancowŏł i medikuje juzaś: Nō, terŏzki jak byda przejyżdżŏł kole tego turmu ta ksiynżnika na zicher kuknie bez łokno i spytŏ sie mie:
– Sztramski riterze! A kaj tyż to ty jedziesz?
a jŏ łōnyj wartko łodrzykna:
– Kaj jada, tam jada, ale podupczyć, to bych rŏd podupczōł!
Przejyżdżŏ wele wiyży i juzaś nic. Pewnikym fōrt i jednym ciyngym niy za tela dobrze sie prezyntuja – medikuje tyn riter. Zaciepnōł tōż tyn na tego swojigo kōnia zdōbnŏ płachta, sōm zamōntowŏł fyjderpusz do swojigo chelmiska, wziōn dugo lanca i medikuje: Nō, terŏzki już na zicher, kej byda przejyżdżŏł wele turmu, to ta ksiynżnicka wyjzdrzi ze tego łokna i spytŏ:
– Hej! Sztramski riterze! A kaj tyż to jedziesz?
a jŏ łōnyj łodrzykna wartko:
– Kaj jada, tam jada, ale podupczyć to bych rŏd podupczōł!
Przejyżdżŏ tyn riter kole tyj wiyży, ta ksiynżniczka wyglōndŏ ze tego łokna i libeźnie ku niymu gŏdŏ:
– Sztramski riterze! A podupczōł byś mie, ja?
A tyn riter na ro:
– Podupczōł, niy podupczōł, ale... kaj jŏ jada???
piątek, 20 listopada 2015
Sklinani...
– A fto tyż cie, synecku, tak łoszkliwie naumiŏł sklinać, mogesz mi pedzieć?
– A ja, moga. To bōł świynty Mikołŏj.
– Świynty Mikołŏj?
– Ja, świynty Mikołŏj. Kej mi wrażowŏł we nocy gyszynki do fuzeklōw i prasknōł sie giyrōm ło szrank!
czwartek, 19 listopada 2015
Hazok...
– Nō, tōż łōni prziznŏwajōm sie, iże nałōnczŏs gōnu (polowaniŏ) praskliście ze swojij flinty gojnego?
– Ja, ja... prziznŏwōm sie do tego!
– A możno majōm łōni cosik na usprawiydliwiyni, jakesik łokolicznōści łagodzōnce?
– Nōōō... możno to, iże tyn gojny mianowŏł sie: HAZOK!
środa, 18 listopada 2015
Wercity szimel...
– Hanysku! Gŏdŏsz ino tela: „Znōm cŏłkŏ prŏwda” i kŏżdy dorōsły fimluje, gupieje, bo na zicher mŏ jakosik tajymnica, keryj niy kciŏłby ujawnić, ukŏzać... Łozgzukany stopierōńsko Hanysek uzdŏł, co wyprōbuje ta świyżo szafniyntŏ wiydza w dōma. Prziszŏł ku mamulce i pedziŏł:
– Znōm na isto cŏłkŏ porŏwda!
Erbnōł cŏłke 50 złociokōw.
Łocałbrowany pogzuł wartko ku łojcowi i tyż rzyknōł:
– Znōm cŏłko prŏwda!
Łod łojca erbnōł 100 złociokōw, ale pod warōnkym, iże niy rzyknie nic mamulce.
Łozkokocōny jesce barzij uzdŏł, co wyprōbuje tyn szimel na jakimsik cudzym. Trefiōła sie przileżitōść, kej briftryjger prziniōs poczta.
– Znōm cŏłkŏ prŏwda! – pedziŏł ze fałesznym uśmiychym Hanysek.
Briftryjgez zblŏd, zatym poczerwiyniŏł, ciepnōł brify na ziym, rozpostrził rynce i łozrzywniōnym głōsym wyszeptłŏł:
– Tōż synek, uściskej... tatulka!
wtorek, 17 listopada 2015
Normalny...
– Pewnikym radujōm sie łōni festelnie, prŏwda? – pytŏ jesce dochtōr.
– Eee, tam, pōnie dochtorze! Ze czego sie sam radować? Trzi lata tymu bōłech przecamć Napolyōnym a terŏzki jeżech już blank... nikim!
poniedziałek, 16 listopada 2015
Briftryjger...
– Tatulku! Jak mi dŏsz dziesiyńć złociokōw, to ci rzykna gynał, co nasz briftryjger gŏdŏ ku naszyj mamulce, kej ty jeżeś we robocie!
Łojciec wartko wyciōngŏ ze portmaneja 10 złociokōw i dowo je synkowi.
– Nō, tōż gŏdej co tyż to tyn briftryjger gŏdŏ naszyj mamulce!
– Anō... gŏdŏ: Dziyń dobry! Mōm dlŏ wŏs paniczko ... poczta!
piątek, 13 listopada 2015
Przi żynaczce...
– Nō, Philip Morris, British Tobacco i jesce Scandinavian Tobacco. – wartko łodrzyknōł tyn mody.
– Nō, dobra. A terŏzki rzyknij mi chopie chocia trzi brōwary, ftore warzōm dobre piwo.
– A to je blank ajfach. – łodrzykŏ żynich. – Kōmpania Piwowarskŏ, Grupa Żywiec, Browar Perła...
– Gynał. Tōż tyż terŏzki chopie rzyknij mi miana trzech fyrmōw, ftore robiōm dobre szipy, dobre łopaty?
– Nōōō... niy mōm anōngu, na isto niy miarkuja!
– Widzōm łōni, moje wy wiesielne byzuchanty. Słepie, kurzi ale ło robocie to niy mŏ nŏjmyńszego anōngu!
czwartek, 12 listopada 2015
Co gŏdŏł...
– A cōż tyż to ci gŏdŏł tyn twōj łojciec?
– A pierōn go tam wiy! Przecamć gŏdōm, iżech go ci blank niy suchŏł!
środa, 11 listopada 2015
Meter...
– E, chopie, co ty robisz?
– Anō, wiysz, wczorej dostŏłech brif łod kamrata ze Warszawy. Pisŏł ci mi łōn, iże do roboty dojyżdżŏ... metrym. Blank ci niy poradza zmiarkować jakōż tyż to łōn robi?
wtorek, 10 listopada 2015
Dwiōch kamratōw...
– Te! Stary! A jakeś ty to zrobiōł? – migŏ palcyskōma tyn drugi.
– Anō, blank ajnfach. Poszŏłech do takigo łostrzodka.... ło, tam za winklym. Zabulōłech cosik wele siedym stōwek, to do kupy za kŏżdy dnioszek i... jak widzisz, już piyknie gŏdōm.
Połozprawiali jesce pŏra minutek i kŏżdy poszŏł we swoja zajta. Na drugi dziyń, tyn, kery jesce niy gŏdŏł, poszŏł do tego kanpszaftu ło ftorym mu kamrat łozprawiŏł. Wlazuje rajn, moderny szrajbtisz, szykownistŏ zekretarka, kerŏ po pobraniu łopłaty pokŏzała mu dźwiyrze wele. Tyn istny wlazuje rajn, trefiŏ na dugŏ siyń, na kōńcu ftoryj sōm juzaś dźwiyrze. Wlazuje przez nie a tu łorŏz łapie ci go dwiōm srogachnych nyjgrōw. Jedyn przikrymplowŏł ci go do stołka a drugi napoczyno go łod zadku dyupczyć swojim myjtrowym chnet ciulikym.
– AAAAAAAA! – drzi sie na cŏłki karpyntel tyn istny.
– Ja, ja... brawo! Dzisiŏj A, jutro B, a za tydziyń bydziesz gŏdŏł cŏłkimi zdaniōma – łodrzykŏ ty nujger.
poniedziałek, 9 listopada 2015
Bandwurm...
Baba wrōciyła sie do dōm we pojstrzodku nocy. Blank cichuśko wlazła do izby i łoboczōła, iże tyn jeji chop śpi. Niy cuciōła ci go ino wyjmła ta swoja piscŏłka i napoczła cichuśko na łōnyj grać. Po jakisik kwilce sztepdeka dyrgła, a zatym napoczła sie po maluśku, opaternie unōsić, sztrekować corŏzki wyżij i kolybać sie na wszyjske zajty. Po jakimsik czasie baba niy strzimała, niy zdziyrżōła, ustała grać, ściepła prziłodziynie, serwała ze tego chopa ta sztepdeka i uwidziała naszpanowanygo, chne myjtrowygo... bandwurma (tasiymca).
czwartek, 5 listopada 2015
U dyrechtora...
– Co, poduk wŏs panoczku, jes nŏjgibciyjsze we świycie?
Tyn istny pomedikowŏł ździebko i gŏdŏ:
– To pewnikym jes.... pomyślónek, myśl. Przeca nic łōnyj niy poprzydzŏ, tyn pomyślōnek ganc ajfach już je!
– Nō, gynał – łodrzykŏ zadowolniōny dyrechtor i zarŏzki swrocŏ sie ku drugimu ze tym samym pytaniym:
– A mie sie zdo, co myrgniyńcie łokym – łodrzykŏ kandidat na byamtra. – Myrgŏ sie przecamć łokym bez cŏłki czŏs a bali tego czowiek ani niy zmiarkuje.
– Bardza dobrze – gŏdŏ dyrechtor i pytŏ zarŏzki trzecigo chopa ło te same.
Tyn miŏł wiyncyj czasu niźli te przed niym, tōż tyż narychtowŏł sie dugszŏ łodpowiydź:
– Nō, tōż tak. W chałpie mojigo łojca, kej sie wylejzie na dwōr przed chałupa, je srogi mur. Jes ci na niym knefel i kej sie go druknie, to we tym łoka mrziku zaszaltruje sie światło we cŏłkij dziydzinie, we cŏłkim posiedle. Tōż tyż mienia, iże niy ma nic gibciyjszego łod zaszaltrowania światła.
– Czyście, piyknie ‘eście to panoczku wyeklerowali łodrzyknōł dyrechtor i pytŏ łostatnigo, szczwŏrtego frica.
– Poduk mie panoczku, nŏjgibciyjszy je... drabszajs, znaczy sraczka.
– Co? Jakōż to? – pytŏ zadziwany dyrechtor.
– Ruła, pokōj panoczku, już tuplikuja. Widzōm łōni dyrechtorze, łōnegdaj źlech sie poczuł i wartko kacnōłech sie, pogzułech ku haźlikowi. Ale nimech sie spobōg, nimech sie pomyślŏł, niemech myrgnōł łokym, nimech zaszaltrowŏł światło... zesrŏłech sie we galoty!
środa, 4 listopada 2015
Ło czym łozprawiajōm...
– Wiedzōm łóni, mój świekrze, joch już jes trzeci dziyń po żyniaczce a waszŏ cera mie ani do prykola niy wpuszczŏ.
– Wiysz synek, mie niy lza ło tym gŏdać ale rzykna to mojij babie, coby łóna pogŏdała ze swojōm cerōm... przecamć to baby...
Szwigermuter, mamulka, kej jōm chop poprosiōł łozprawiŏ na łosōbnōści ze swojōm cerzickōm:
– Suchejk ino! Czamu niy dowosz dupy swojimu chopowi?
– Mamulko! Bo łōn myśli, iżech jŏ je jōngferōm... dziywicōm. A jŏch miała jednego karlusa, drugigo, trzecigo...
– Nō wiysz gupiŏ cipo. Niy miarkujesz, co mŏsz robić? Przecamć twōj tatulek tyż tak myślŏł, iżech jŏ bōła jōngferōm, a joch tyż miała jednego dupczoka, drugigo, trzecigo...
Bez tyn czŏs szwigerfater podsuchowŏł, a jejigo ziynciōszka mory bierōm i pytŏ:
– Nō, i co, nō i co?
Ło czym łōne łozprawiajm?
– Synek! ło czym, ło czym... a ło czym mogōm łozprawiać dwie kurwy!
wtorek, 3 listopada 2015
Jurista....
– Jak ty to chopie robisz, iże żŏdyn niy kce wykorzystać przileżitōści, coby dostać łod cia darmōwŏ dorada prŏwnŏ?
– Anō, wiysz! Wszyjscy ustali mie napasztować, nastować, kej po takich łozprŏwkach kajsik na impryzie, napocznōłech łōnym posywać rechnōngi za porady prawne. Sprōbuj tyż tak zrobić.
Na drugi dziyń tyn dochtōr wybiyrŏł sie na poczta, coby poswać rechnōngi tym istnym, kerzy go wczorej nagabowali.
– Yntlich na isto ustanōm ci łŏni mie mynczyć, tropić! – pomyślŏł tyn dochtōr.
Nŏjprzodzij ale kukōł do swojij brifkastli, a tam... znod rechnōng łod tego swojigo kamrata kuristy!
poniedziałek, 2 listopada 2015
Przipierdolōł sie...
– Bo to niy ma mōj psiok!
– Jakōż to niy wasz pies, panoczku?
– Bo niy mōj, i tela!
– Przecam gynał widza, co to jes wasz psiok!
– Niy, niy mōj!
– Nie? To przyjńdōm łōni na drugo zajta hulicy!
Tyn istny przelazuje... psiok za niym...
– I co? Poszŏł za wami panoczku! To wasz psiok!
– To niy ma mōj pies, i tela!
– To przyjńdōm łōni jesce rōłz na drugŏ zajta hulicy!
Tyn istny przelazuje.... psiok za niym...
– Tyn psiok wszandy za wami panoczku deptŏ, niy skminicie mie panoczku – to wasz pies!
– Suchejcie ino! Łōn sie przipierdolōł dŏ mie gynał jak wy panoczku!


c: text/html

text:
„Węgiel BOOM!” – wystawa z wonglym
Wongiel, nasz nojwiynkszy ślonski skarb. Dziynki niymu moc ludzi mo robota. Dziynki niymu tyż moc ludzi mo bez zima gorko w doma.
Niyroz znoloz łon tyż swój plac na roztomajtych łobrozkach, ksiożkach, łopowieściach.
Łod jakigoś już czasu przajom wonglowi tyż projektańci. Bierom go i łonaczom śnim wszyjstko, co ino majom w gowach. I niy myśloł by czowiek, że tela idzie z wonglo zrobić. A wiela? Idzie sie to wszyjstko łoboczyć, jak sie przidzie na wystawa, kiero sie mianuje „Węgiel BOOM!”
Na wystawie som pokozane dizajnerski projekty w kierych wongiel mo swój plac. I tak, idzie sie łoboczyć mydło choby wongiel, lampa, załuśniczki i pieścionki z wonglym, łobleczyni i inksze rzeczy ło kierych niy bydymy tukyj godać, cobyście przyszli i sami połoglondali, pra.
Toż zapraszomy Wos gryfnie na wernisaż dzisio – 14 września ło godz. 18 – kierego prowodirym je Marta Frank. Już jom znocie, bo my ło nij już godali.
Bydzie tyż szło posłuchać, jak śpiywo Brynica. Niy wyleziecie tyż stamtond z głodym bo bydzie szło zmaszkecić ślonski żur.
A wto mo teroz pełniyjszy portmanyj bydzie móg ty pokozane rzeczy se sprawić i przy łokazji wesprzić Fundacja “Choice to Choose”.
A wto mo tela roboty, że niy do rady przyjechać, to wystawa bydzie jeszcze se szło łoboczyć do 3 października 2013.
Kiej byście sie chcieli jeszcze czego wiyncyj dowiedzieć, to tukyj mocie oficjalny profil internetowy:
https://www.facebook.com/WegielBOOM
Toż ciście na „Węgiel BOOM!”
Kiedy i kaj?
Wernisaż: 14 września godz. 18:00, Galeria Miasta Ogrodów w Katowicach, ul. Stanisława 4.
Wystawa: 14 września – 3 października 2013.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Jadranske morjo
Jadranske morjo (serbsce tež Adriatiske morjo[1]) je dźěl Srjedźneho morja, potajkim słuša k morjam Atlantiskeho oceana. Leži na juhu Europy a wotdźěluje Appeninsku połkupu wot Balkanskeje połkupy.
Wobsah
Mjeno[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Mjeno Jadranske morjo pochadźa wot łaćonskeho Mare Hadriaticum (abo Mare Adriaticum), kotrež ze swojeje strony wot mjena města Adria (abo Hadria) pochadźa, kotrež je něhdy na jeho brjohach ležało.
Geografija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Staty, kotrež z Jadranskim morjom mjezuja, su Słowjenska, Italska, Chorwatska, Bosniska a Hercegowina, Čorna Hora a Albanska. Na juhu je Jadranske morjo zwjazane přez Otrantsku wužinu z Ioniskim morjom.
Wjele přistawow leži na Jadranskim morju, wosebje Bjenatki a Terst, kotrejž běštej wažnej wuchadźišći rakusko-wuherskeho mócnarstwa do Srjedźneho morja.
Wosebje před wuchodnym přibrjohom Jadranskeho morja je wjele mjeńšich a wjetšich kupow, z kotrychž su najwjetše Krk, Cres, Brač a Hvar, kotrež słušeja wšě do Chorwatskeje.


text:
Blubry zez Kościana
Gnociu
Gnociu abo tyż Kościa, to buły łod zawsze przezwiska naszygo najmłodszygo bracholka - Zbyszka. Zez kyndyk sie rychtyg takie nojdły? Anu zez tyndy, że buł ło pore lot od nos młodszy i jako gzubek to buł zez niego straszno parzynga, żeli szło mu wszystkie gnotki na krybunkach porachować. Buł dziebko mrzywa do jedzy i co my szpycli na tego chuderlokato zez gymby samo wylatywało przezwisko Kościa abo Gnociu. Tak wołali my na niego, nawet jak wyrósł na fest szczuna i kawoł chłopa.
Onegdaj nie buło takich długich urlopów macierzyńskich i rodzice oba musieli pracować, to jak akurat byli u roboty, a Kościa jeszczyk lotoł wew pieluchach, to czynsto musieli my, starsze brachole, zaopiekować sie Gnociym, a nawet łoporzundzić go, jak sie tymu bymbasowi co przytrafiuło, rychtyg jak so fest spucnuł jedzy. Po prowdzie nojbarzy to ty zojchy nikt ni móg spiłować, ale nie buło rady, szak to buł nasz mały bracholek, Gnocio, wiync trza so buło kluber zatkać i ciyngiym biydzie zaradzić. Ino zez tym radzyniym buło niekiedy tak, co my mieli cołkiym porumbane pomysły jak jakie nadrachy.
Jednygo razu, wew ciepły wiosynny dziyń, wew południe, matka wroco łod roboty, my so wew najlepsze grajymy zez kumplami wew kitowanygo na podwórku, a Gnociu siedzi na wystawiuny do klary ryczce i co by nie spod, to jezd przywiunzany śnurkiym i paskiym łod portek do ryczki i do drzewa, pod którym tum ryczke my ustawili. Gapi sie na nos jak grajymy, nic so nie robi zez tego zniewolynia, nie dudlo wcale, ino papa mu sie śmieje a giyrkami i pazurkami wywijo, jak jaki kibol. Gnociu ciyngiym buł kochany bymbas i jak mioł co do cyckaniu abo obglundaniu, to za doś nie dudloł i wielkigo ambarasu zez nim my ni mieli. Aby wew tyn czas, jak rychtyk matka szpycła tego biydoka na ryczce, to zaro nos przywołała i łobsztorcowała, że synek sum bidula siedzi i może sie zesmyknuńć i zleci na zimie, bo wew piyrszy chwili nie jorgła sie, co un jest przywiunzany, zaś jak to ekła, to jum tak zatkło, że ino sznupka jej poczerwiniała, zaś po tym, jak sie na nos nie wydarła: „Czy wy żeście do reszty zgłupli, wy osły patyntowe, żeby dziecko przywiunzać do ryczki i, o Boże!!! Do tegu drzewa tyż! Gorzy jak jakigo kejtra? Wy hycle! Czy wos pomojtało cołkiym łod ty piółki? Już wcale ni można wos zez bratym zostawić, co byście czegu głupiygo nie wystworzyli. A na dodatek un mo mokro i tego żeśta tyż sie nie kapli? Ni mogliście tymu zaradzić? Nieznośne bymbny! Aby wum piółka wew łbach. Żeby tak brata sponiewiyrać! Przyńdzie ojciec, to sie zez wami policzy”. Na to my cołkiym poważnie i zez wielgiym zdziwiyniym, co ta matka łod nos kce? Co wszyćko jezd jak sie należy.
- „My sie zaro kapli, co un mo mokro. Nawat my tymu zaradzili. Przeciyż chebać widać, co łyn sie suszy, bo już mu ciyngiym zez papci nie kapie. Na to my go przywiunzali, co by nie sprys zez ryczki i sie ganc migiym wysuszuł na słuneczku jak tak fest klara daje...”
Po tym, jak num sie zdało, prostym i rzeczowym objaśniyniu, co jest lołs, mamie cołkiym łodebrało mowe. Widać, co skuńczuły sie mamie argumynty na naszum zaradność i logike. Rynce jei opadły, zaś rug, cug łodpluntała Gnocia zez tych śnurków i przysiadła zez nim na ty ryczce, co my jum mieli za solarium wew plenerze dla Gnocia. Tero już dziebko ciszyj, grożunc aby palcym, wycedziuła bez kielichy:
- „Niech wos rynka bosko bruni, co byście jeszczyk roz taki numer wywinyli.
A Gnocio, jakby kapował, o co idzie tyn jubel, tylko zamachał łapkami i coś po swojymu pogwarzuł. Może kcioł powiedzieć, co jak przyńdzie czas, to sie na nos łodkuje, ale chybać nie, bo po ty cały aferze aby naszo mama buła fest wkurzuno. Jednakoż, nim łojciec wróciuł, to jej przeszło, bez co num tyn gnociowy ekszperymynt uszed na sucho, bo bez suszynio, którygo czasym potrzebowały nasze portki po porzundnym laniu łod ojca.
A i rychtyg Gnociowi nasze suszynie na zdrowiu nie zaszkodziuło, wedle tego, co klara jest zdrowo jak grzeje, aby czasym wyjuntkowo na łeb i ekszperymynty nie. Zaś na drugi dziyń, to żym przypadkiym usłyszoł, jak matka zez sumsiadkum sie chichrały, kiedy matka jej te klejdry łopowiadała, jak to my Zbyszka suszyli.


text:
Skond sie wziyna żymła?
Wynokwianie Kadłubka – czyńść 22.
Żymła kożdy rod jy, na śniodani i na wieczerzo. Był taki wic: Oma godo do małego Hanka: „Skocz yno do piekorza i kup do nos sztyry żymły i dwie bułki do tego Gorola, co u nos miyszko”. Czyli idzie z tego wywnioskować, że żymła to je bułka. I przybysze na Ślonsk niy rozróżniajom żymły od bułki (skład tyn som, ale kulturowo trocha coś inkszego). Na bułka godajom żymła Ślonzoki, Słowaki (žemľa), Czechy (žemle) i Wyngry (zsemle). Ale Ślonzoki, Słowaki, Czechy i Wyngry erbli te słowo z nimieckigo. Żymła nazywo sie po nimiecku „die Semmel”, chocioż dzisiej słyszy sie te słowo yno na połedniu Nimiec i w Austrii. Reszta nimieckojynzycznych godo „Brötchen”.
Ślonzoki z Asyrie
Wto by pedzioł, że wyraz „żymła” mo wielko historia i pochodzi z jynzyka asyrijskigo, od słowa „samidu”, kere oznaczało bioło monka. Ślonzoki ze starożytnymi Asyryjczykami ni majom wiela wspólnego. Ale z dzisiejszymi Asyryjczykami łonczy ich dużo, chocioż z Katowic do Niniwy jest kyns drogi. Rzymianie tyż mieli słowo podobne, chyba gynau wziynte z asyryjskigo – słowo „simila” oznaczało monka przynno fest drobno zmleto. We Szwecji, Estonii i Finlandii jedzom, jak sie kończy karnawał, w Tusty Czwortek „semle”. Jest to mało żymełka nafilowano krymym abo szlagzanom, czyli bitom śmietanom. Przipomino to trocha krepla. Niy dziwia sie skuli tego, że jedzom semle we Tusty Czwartek.
Od żymły do sznity
Moja oma wołała kole połednio, jak żech za bajtla lotoł po placu: „Poć do dom, poszmaruja ci żymła”. Niy kożdy wiy, że posmarować żymła to znaczy zrobić z żymły sznita – abo nawet coś na podoba hamburgera. Ze żymły idzie zrobić sznitka do roboty, ale tyż idzie zrobić żymloki. Żymloki to som lepszego sortu krupnioki – kajś żech słyszoł. Do sie tak pedzieć, bo żymła jest delikatniyjszo niż krupy. I bez to żymloki som – tak mi sie zdo – ekskluzywnymi krupniokami.
Żymły, lyngi i ciabaty
Na długo żymła godało sie kiedyś lynga. Ale teraz niy wiym, czy som jeszcze lyngi do kupiynio, raczyj jakeś ciabatty, bo w tyj sferze piekarniczyj dużo sie zmiynio. Sucho żymła rozmoczono w wodzie abo tyż w mlyku dodowo sie do karminadli. I wcale to ni ma drugorzyndny dodatek!
Nikerych je gańba pedzieć w sklepie, że chcom kupić żymła. Ludzie, prosza wos, kupujcie żymły, a niy bułki. Bydziecie zdrowsi!
Prof. Uś dr hab. Zbigniew Kadłubek – rezkiruje Katedrom Literatury Porównawczyj. Je filologiym klasycznym, eseistom i tłumaczym. Pisze tyż po naszymu, dejmy na to „Listy z Rzymu” abo „Promytyojs przibity”.


text:
Šuaditšćina
Šuaditšćina (šuadit, שואדית, druhdy tež Shuadit, Chouhadite, Chouhadit, Chouadite, Chouadit abo Shuhadit pisane) běše romanska rěč, kotruž wosebje w srjedźowěku židowscy wobydlerjo Okcitanskeje wužiwachu. Kaž ladino (lengua djudeo-espanyola) słušeše wona k židowskim rěčam, kotrež běchu so z romanskich rěčow křesćanskeje wokoliny wuwili. Zakład šuaditšćiny bě potajkim okcitanski. Mjeno šuadit bu wotwodźene z hebrejskeho słowa jehudit (יהודית), to rěka židowska (rěč). Okcitanscy Židźa mjenujcy j kaž š wurjekowachu, h pak woni docyła njewurjekowachu. We francoskich tekstach je šuaditšćina znata tež jako "židowska prowensalšćina" (Judæo-Provençal), Judéo-Comtadin abo Hébraïco-Comtadin.
Wobsah
Šuaditske teksty[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Šuaditske teksty dźěla so do nabožinskich a swětnych. Nabožinske teksty wužiwachu wjele hebrejskich, aramejskich, grjekskich, łaćonskich a starofrancoskich słowow, rěč swětnych tekstow pak běše bliska městnej prowensalskej narěči. K nabožinskim tekstam słuša poem wo kralownje Ester ze 14. lětstotka, kotryž bě Crescas de Caylar napisał. Ze samsneho lětstotka pochadźa modlitwowa kniha (sidur) za žonow, kotraž je zajimawa nic jenož za rěčespytnikow, ale tež za religionistow, kiž so z judaizmom zaběraja. Tuta kniha mjenujcy wobsahuje žohnowanje, w kotrymž žona dźakuje so Bohu, zo wón ju jako žónsku stwori. (Hewak ortodoksny Žid kóždy dźeń dźakuje so Bohu, zo wón jeho jako muskeho stwori, dokelž muž ma wjace nadobnych nabožinskich nadawkow hač žona.) Najstarše swětne teksty pochadźeja ze 16. lětstotka. K nim słuša komedija Harcanot et Barcanot a tež komiski poem Lou sermoun di Jusiou (Židowa přisaha), tón pak bě najskerje křesćanski awtor napisał, dokelž tekst židowsku rěč wusměšuje.
Wosebitosće wurjekowanja šuaditšćiny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Štož wurjekowanje okcitanskich słowow nastupa, wurjekowachu rěčnicy šuaditšćiny /ʎ/ kaž /j/. Dale woni konsonanty /ʒ/, /ʃ/, /dʒ/ a /tʃ/ kaž /ʃ/ wurjekowachu. Tohodla prowensalske słowa plus (wjace), filho (dźowka) a juge (sudnik) klinčachu w šuaditšćinje pjüs, fejo a šüše. We słowach hebrejskeho pochada pismiki samech (ס), śin (ש), cade (צ) a taw (ת) čitachu so kaž fe (פ), pismik chet (ח) čitaše so kaž reš (ר). Hebrejske słowa cura (wobraz, podoba), chochma (mudrosć), emet (prawda), mesila (dróha), śechel (rozum) wurjekowachu so potajkim fura, rorma, emef, mefila, fechel.
Dóńt rěčnikow šuaditšćiny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
W lěće 1498 buchu Židźa z južneje Francoskeje wućěrjeni, woprawdźe pak dyrbjachu domiznu hakle w lěće 1501 wopušćić. Wjele rěčnikow šuaditšćiny rozpjeršichu so do sewjerneje Italskeje (Genoa) a do němskich krajow. Židźa smědźachu zwostać jenož w prowensalskim kraju Comtat Venaicin (francosce Comtat-Venaissin) we wokolinje Avignona, kotryž bamž kontrolowaše. Tam woni dale šuaditsce rěčachu. Hdyž francoska rewolucija da Židam prawo, hdźežkuli we Francoskej so zasydlić, započa ličba rěčnikow šuaditšćiny spěšnje woteběrać.
Šuaditšćina dospołnje so zhubi w čase holocausta. Powšitkownje so měni, zo posledni rěčnik šuaditšćiny bě francoski spisowaćel Armand Lunel (1892–1977), kiž we swojich knihach wo žiwjenju Židow w Prowensalskej swojeje młodosće pisaše. Zda so wšak, zo po druhej swětowej wójnje znajmjeńša dwě dalšej wosobje šuaditsce móžeštej: knjeni Blanche Mossé, kotraž w synagozy w měsće Carpentras dźěłaše, a knjeni Amado (rodźena Nasquet). Wot jeje syna Pierra Amada pak Haim Vidal Sephiha, profesor na uniwersiće Sorbonne, hódnotne informacije zhoni.
Literatura[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Banitt, M. 1963. Une langue fantôme: le judéo-français. Revue de linguistique romane 27: 245-294.
- Blondheim, D. S. 1928. Notes étymologiques et lexicographiques. Mélanges de linguistique et de littérature offerts à M. Alfred Jeanroy par ses élèves et ses amis. Paris: Champion. 71-80.
- Iancu, D. et Iancu, C., Les juifs du Midi, une histoire millénaire, éd. A. Barthélemy, Avignon, 1995.
- Pansier, P. 1925. Une comédie en argot hébraïco-provençal de la fin du XVIIIe siècle. Revue des études juives 81: 113-145.
Eksterne wotkazy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- SZAJKOWSKI, Zosa; WEINREICH, Max, Dos loshn fun di Yidn in di arbe ḳehiles̀ fun Ḳomṭa-Ṿenesen, zarys šuaditšćiny nałožowaneje w štyrjoch gmejnach Okcitanskeje (w jidišćinje, z jendźelskim rezumej)


text:
„Jako je prowda?”
Lazaryt Bonifratrōw w Bogucicach to bōła jedna z tych chaupōw na Ślōnsku, ô kerych gyszichcie tyż szło by godać i godać… Kożdy, fto zno Katowice, a na zicher kożdy z Zowodzio i Bogucic zno ta chaupa z czerwonyj cegły wele eki Markiefki i Katowickij. Markiefka to bōł farorz z parafie ôd świyntego Szczepana, kery w dziewiytnostym storoczu fest dowōł pozōr, coby Ślōnzokom dobrze sie żyło i coby gorzoły mocka niy słepali. Tyn Markiefka, po kerym miano erbła cōłko ta cesta, ciyngiym starōł sie, co tukej w Bogucicach niy bōło lazarytu do hajerōw, kerych niy stykać, coby iść do dochtora na priwat. I yntlich taki lazaryt sam postawili, w tysiōnc ôziymset siedymdziesiōntym czwortym.
Richat „Sznupok” Poliwoda mocka czytōł ô tym lazarycie, ino że terozki, jak sam przijechōł, to gyszichta Ślōnska to bōła ôstatnio rzecz, ô keryj myślōł. Gibko wyloz z taksy i popylōł ku lazarytowi. Wele dźwiyrzy ôboczył stoć kōmisorza Hanusika. Policaj kurzył cygareta.
– Godejcie, co z niōm? Kaj jom znojda? – Sznupok dychōł tak ciynżko, choby cōłko droga ze Świerklańca leciōł piechty.
– Dochtory padajom, że niy trzeba sie starać, nic jij niy bydzie – uholkōł go trocha Hanusik – Fest sie wylynkała, kej ftoś jij wloz do chaupy. Na zicher już przōdzij bōła wylynkano, skiż tych naszych godek, a terozki szpana ôkozała sie za srogo…
– Moga do nij iść? Na kerym sztoku leży? – spytōł sie Poliwoda.
– Dochtory kozali mi wom przekozać, co byście niy byli takie nogłe i poczkali trocha. Za chwila bydziecie mogli do nij iść, terozki muszōm roztomajte badania zrobić – tuplikowōł policaj.
– Ja, mocie recht… Poczkom tukej z wami… Niy śmia być taki nogły… Borgniecie mi cygarety?
Hanusik dōł mu cygareta, a Richat zapolił rynkami, kere trzynsły mu sie choby galert.
– Suchejcie… – zagodōł yntlich do policaja – Jo tak sztaunowōł… Wiycie, ô tyj Blance de Paiva… Aż mi sie śmioć zachciało, że my ku takij balakwestrze prziszli. Katać by richtich duch markizy pozbijōł tych sztyrech starzikōw, a terozki prziszōł napasztować mojij muter. To je blank gupota, pra? Jak godocie?
Hanusik stōł i filowōł ku kościołowi na ece.
– Jo je ôstatni chop na Ślōnsku, kery bydzie wom godoł, co je gupota, a co niy. Za dużo żech widziōł, co by wiedzieć, że tukej sie ftedy ôwdy wyrobiajōm rzeczy, kerych za pieron niy do sie na rozum wyerklerować. Nale wierza, że terozki to niyduch markizy łazi i pocho.
– Ja? Jo tyż tak godom! – dychnōł sie Sznupok.
– Roz: poru sōmsiodōw ôd waszyj muter godało, co widzieli jakigoś chopa wyłazić z chaupy. Myśla, co to ôn jōm napasztowōł. Dwa: cosik mi tukej niy sztimuje. Nawet jakby my pedzieli, że duch Blanki de Paivy miōł skuli czego nerwować sie na waszego fatra i jego kamratōw, to do waszyj matki nic niy miōł, pra?
– Hmm… Tak po prowdzie, to mōj fater i jego kamraty tyż psinco napochali, co by mogło Blanki znerwować…. – sztaunowōł durś Poliwoda. Szło sie pomiarkować, co teoryjo ô duchu ciyngiym siedziała mu w gowie – Jakby my już mieli iść w ta strona, to ôna raczyj mści sie na familji, bo przeca to fatry ôd tych umrzikōw zbulili jij tyn zomek…
– Ja, nale wasza muter przeca żodno familjo ôd waszego oupy niy bōła, tela ino, że sie wydała za fatra waszego… – tuplikowōł Hanusik, kej ôroz sztopnōł – Sznupok, a ôna, wasza matka, to skōnd tak naprowdy znała tych umrzikōw? Ino skiż tego, co ône byli kamraty ôd jeji chopa?
– Poczkejcie, niech jo sie ino spomna… – sztaunowōł chwila Poliwoda – Aaa, jużech sie spomniōł! Stanik Pluta, Pyjter Musioł i Zefel Sojka sztudiyrowali wroz z mojōm muter chymijo na Uniwersytecie Ślōnskim! Przeca to wtynczos ôna piyrszy roz trefiła sie z mojim fatrem i zaczli zolycić. Ja, to bōło tak: Pluta, Musioł i Sojka znali mojigo fatra ôd bajtla, bo ich ôjce wroz działali we partyji. Kej już bōli majerantne to mōj fater poszli sztudiyrować historyjo, a tamtych trzech napoczło sztudiyrowaniy chymii. Tam trefili sie z mojōm muter i, wiycie, jak to miyndzy sztudyntami, na kerymś jublu, wierza, że u Pyjtra Musioła, moja mamulka trefili mojigo fatra. Co to bōło za wielgie przoniy…
– Godocie, że wasza muter sztudiyrowali z nimi wroz chymijo na Uniwersytecie Ślōnskim?
– Ja, ja! Skiż tego idzie pedzieć, że Zefel Sojka, Stanik Pluta i Pyjter Musioł to bōły jednako kamraty mojigo fatra – ôd bajtla, jak i ôd mojij muter – ze sztudynckich czasōw. Niy roz ône prziłazili do nos poszpilać w szkata z mojimi ôjcami…
– Richat Poliwoda? – glacaty i puklaty dochtōr w brylach wyloz z lazarytu i prziszōł ku ôbu chopom.
– Ja? To jo – pedziōł Sznupok i gibko wyciep cygareta do hasioka, kerego miōł stoć wele sia.
– Wasza muter już je monter. Na szczynście, to niy bōł hercszlag. Jak chcecie z niōm pogodać, to mogecie, ino jij za fest niy szterujcie. A co do wos, panie policaj…
– To je mōj kamrat, wierza, że moja mamulka tyż go rada ôboczy – wytuplikowōł Richat Sznupok Poliwoda i kiwnōł gowōm na Achima, co by tyn poszōł z nim rajn.


text:
Staćanstwo
Staćanstwo je juristiska přisłušnosć přirodneje wosoby k jednemu statej, z kotrejež wuchadźa wěste byrgarske prawa a winowatosće. Jednotliwc přisłuša potajkim prawniskemu zhromadźenstwu staćanow. Staćanstwo je we wjetšinje krajow njewotwisne wot etniskeje přisłušnosće abo narodnosće, na přikład su Serbja zwjetša němscy staćenjo, potajkim Němcy w prawniskim zmysle.
Kóždy stat ma swójske zakonje, kotrež rjaduja dobyće a zhubjenje swojeho staćanstwa. W Němskej spožčuje so staćanstwo zwjetša přez narodźenje a wotwisnje wot staćanstwa staršeju, abo tež přez zadomjenje wukrajnikow.
Staćan ma wosebite prawa, kaž na přikład prawo na swobodne pućowanje abo w demokratijach wólbne prawo. Na tamnym boku ma tež wěste winowatosće, kaž na přikład wobornu winowatosć abo dawkownosć.
Staćanstwo dokumentuje so na oficielnych dokumentach, na přikład na pućowanskim pasu abo na personalnym wupokazu. W někotrych krajach – předewšěm w něhdyšich socialistiskich statach – je tež narodnosć do dokumentow zapisana.
Jednotne němske staćanstwo wobsteji hakle z lěta 1934. Před tym mějachu němske kraje – na přikład Sakska a Pruska – swójske staćanstwa. Hačrunjež měješe NDR tež swójske staćanstwo, płaćachu wšitcy byrgarjo z perspektiwy zwjazkoweje republiki jako němscy staćenjo.
Při rozpadnjenju statow (na přikład Sowjetskeho zwjazka abo Juhosłowjanskeje) móže w někotrych padach k problemam dóńć, njedóstanu-li wšitcy něhdyši staćenjo staćanstwo jednoho z naslědnich statow. To je so w juhosłowjanskim přikładźe předewšěm Romam stało, z kotrychž běchu potom mnozy bjezstatni.
Napřećiwny pad su ludźo z wjacorymi staćanstwami – zwjetša jedna so wo dwójne staćanstwo něhdyšich připućowarjow, potomnikow tych připućowarjow abo byrgarjow Europskeje unije, kiž su so w druhim kraju zasydlili. Za byrgarjow druhich čłonskich statow EU je dwójne staćanstwo w Němskej zasadnje dowolene, za tamnych (na přikład Turkow w Němskej) wobsteja wěste wobmjezowanja.


text:
Rusinšćina
Rusinšćina (rusinsce pycиHbckый языk) rěči so jako mjeńšinowa rěč we wjacorych wariantach w Pólskej (łemkowšćina), Słowakskej, w zakarpatskich kónčinach Ukrainy a we Wójwodźinje. Nimo toho bydla mjeńše skupiny rěčnikow tež w Madźarskej a Rumunskej. Etniske skupiny, kotrychž přisłušnicy zwjetša rusinsce rěča, su nimo Rusinow tež Lemkojo, Bojkojo a Huculojo. Rusinojo we Wójwodźinje pochadźeja wot wupućowarjow, kiž přińdźechu we 18. lětstotku z Karpatow do po turkowskich wójnow nimale njewobsydlenych kónčin Banata a Bački.
Rusinšćina liči do wuchodosłowjanskich rěčow, ma pak sylne zapadosłowjanske (we Wójwodźinje tež juhosłowjanske) wliwy.
Za grafiske podaće Rusinšćiny wužiwa so zwjetša kyrilica, druhdy tež łaćonske pismo po wašnju jednotliweho kraja.
Standardizowanje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wot wšelakorich wariantow rusinšćiny stej so dotal jenož dwě poměrnje wuspěšnje standardizowałoj, a to Wojwodźinska rusinšćina wot lěta 1923 a Karpatska rusinšćina w swojej słowakskej formje w lěće 1995. Za čas komunistiskeho knjejstwa so na Ukrainje kaž tež w Słowakskej, Madźarskej a Pólskej wo rusinšćinje jako rěči oficielnje njerěčeše. Wona płaćeše jako narěč ukrainšćiny a rusinscy šulerjo dóstachu jenož ukrainsku wučbu, štož so pak wosebje w Słowakskej wot wjele staršich njeakceptowaše. Hakle po přewróće započachu we wuchodnej Słowakskej, hdźež w lěće 2011 něhdźe 55.000 ludźi rusinsce rěčeše, rěč zaso w šulach podawać. Dźensa je rěč tam tež oficielnje připóznata, hinak hač na Ukrainje, hdźež so hač do dźensnišeho křiwje na prócowanja k skrućenju rusinšćiny hlada abo je samo jako separatizm pomjenuje.


text:
Kody pocztowe Częstochowa
Największa miejscowość o nazwie Częstochowa jest miejscowością o populacji 246800 mieszkańców i zagęszczeniem 1504 os./km², znajduje się 257 m n.p.m., a zajmowana powierzchnia to 160km². Miejscowość znajduje się w województwie śląskie w powiecie Częstochowa gmina Częstochowa. Identyfikator SIMC (System identyfikatorów i nazw miejscowości) to 0930868, TERC: 2464011. Tablice rejestracyjne właścicieli pojazdów to SC , a przydzielone kody pocztowe to 42-200, 42-202, 42-203, 42-205, 42-207, 42-208, 42-209, 42-210, 42-211, 42-213
Adresy i kody pocztowe na tej stronie Kod pocztowy 42-209 UP Częstochowa 9 Częstochowa ul. Norwida Cypriana Kamila 11/15 województwo Śląskie powiat Częstochowa gmina Częstochowa, Kod pocztowy 42-208 UP Częstochowa 8 Częstochowa ul. Mireckiego Józefa 31 województwo Śląskie powiat Częstochowa gmina Częstochowa, Kod pocztowy 42-207 UP Częstochowa 7 Częstochowa Al. Pokoju 7 województwo Śląskie powiat Częstochowa gmina Częstochowa, Kod pocztowy 42-205 UP Częstochowa 5 Częstochowa ul. Popiełuszki Jerzego (Księdza Jerzego Popiełuszki) 10/12 województwo Śląskie powiat Częstochowa gmina Częstochowa, Kod pocztowy 42-203 UP Częstochowa 3 Częstochowa ul. Katedralna 6 województwo Śląskie powiat Częstochowa gmina Częstochowa, Kod pocztowy 42-229 UP Częstochowa 29 Częstochowa ul. Orkana Władysława 56A województwo Śląskie powiat Częstochowa gmina Częstochowa, Kod pocztowy 42-228 UP Częstochowa 28 Częstochowa ul. Mościckiego Ignacego (Prezydenta RP Ignacego Mościckiego) 12 województwo Śląskie powiat Częstochowa gmina Częstochowa, Kod pocztowy 42-227 UP Częstochowa 27 Częstochowa ul. Witosa Wincentego 1B województwo Śląskie powiat Częstochowa gmina Częstochowa, Kod pocztowy 42-226 UP Częstochowa 26 Częstochowa ul. Kordeckiego Augustyna (Ojca Augustyna Kordeckiego) 49 województwo Śląskie powiat Częstochowa gmina Częstochowa, Kod pocztowy 42-225 UP Częstochowa 25 Częstochowa ul. Kordeckiego Augustyna (Ojca Augustyna Kordeckiego) 2 województwo Śląskie powiat Częstochowa gmina Częstochowa, Kod pocztowy 42-224 UP Częstochowa 24 Częstochowa ul. Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 6 województwo Śląskie powiat Częstochowa gmina Częstochowa, Kod pocztowy 42-221 UP Częstochowa 22 Częstochowa ul. Świętego Rocha 250 województwo Śląskie powiat Częstochowa gmina Częstochowa, Kod pocztowy 42-280 UP Częstochowa 21 Częstochowa ul. Orzechowa 14 województwo Śląskie powiat Częstochowa gmina Częstochowa, Kod pocztowy 42-271 UP Częstochowa 20 Częstochowa Pl. Walecznych 1 województwo Śląskie powiat Częstochowa gmina Częstochowa, Kod pocztowy 42-202 UP Częstochowa 2 Częstochowa ul. Orzechowskiego Stanisława 7 województwo Śląskie powiat Częstochowa gmina Częstochowa,
Adresy i kody pocztowe na tej stronie Kod pocztowy 42-209 UP Częstochowa 9 Częstochowa ul. Norwida Cypriana Kamila 11/15 województwo Śląskie powiat Częstochowa gmina Częstochowa, Kod pocztowy 42-208 UP Częstochowa 8 Częstochowa ul. Mireckiego Józefa 31 województwo Śląskie powiat Częstochowa gmina Częstochowa, Kod pocztowy 42-207 UP Częstochowa 7 Częstochowa Al. Pokoju 7 województwo Śląskie powiat Częstochowa gmina Częstochowa, Kod pocztowy 42-205 UP Częstochowa 5 Częstochowa ul. Popiełuszki Jerzego (Księdza Jerzego Popiełuszki) 10/12 województwo Śląskie powiat Częstochowa gmina Częstochowa, Kod pocztowy 42-203 UP Częstochowa 3 Częstochowa ul. Katedralna 6 województwo Śląskie powiat Częstochowa gmina Częstochowa, Kod pocztowy 42-229 UP Częstochowa 29 Częstochowa ul. Orkana Władysława 56A województwo Śląskie powiat Częstochowa gmina Częstochowa, Kod pocztowy 42-228 UP Częstochowa 28 Częstochowa ul. Mościckiego Ignacego (Prezydenta RP Ignacego Mościckiego) 12 województwo Śląskie powiat Częstochowa gmina Częstochowa, Kod pocztowy 42-227 UP Częstochowa 27 Częstochowa ul. Witosa Wincentego 1B województwo Śląskie powiat Częstochowa gmina Częstochowa, Kod pocztowy 42-226 UP Częstochowa 26 Częstochowa ul. Kordeckiego Augustyna (Ojca Augustyna Kordeckiego) 49 województwo Śląskie powiat Częstochowa gmina Częstochowa, Kod pocztowy 42-225 UP Częstochowa 25 Częstochowa ul. Kordeckiego Augustyna (Ojca Augustyna Kordeckiego) 2 województwo Śląskie powiat Częstochowa gmina Częstochowa, Kod pocztowy 42-224 UP Częstochowa 24 Częstochowa ul. Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 6 województwo Śląskie powiat Częstochowa gmina Częstochowa, Kod pocztowy 42-221 UP Częstochowa 22 Częstochowa ul. Świętego Rocha 250 województwo Śląskie powiat Częstochowa gmina Częstochowa, Kod pocztowy 42-280 UP Częstochowa 21 Częstochowa ul. Orzechowa 14 województwo Śląskie powiat Częstochowa gmina Częstochowa, Kod pocztowy 42-271 UP Częstochowa 20 Częstochowa Pl. Walecznych 1 województwo Śląskie powiat Częstochowa gmina Częstochowa, Kod pocztowy 42-202 UP Częstochowa 2 Częstochowa ul. Orzechowskiego Stanisława 7 województwo Śląskie powiat Częstochowa gmina Częstochowa,


text:
Czowiek leci gibko1 z roboty do dōm narychtować jaki mitag2, bo za chwila zajś moł jaki termin i co tu uwarzić? W gowie robiymy przeglōnd tego, co mōmy we lodōwce i okolicach… sōm jakeś banany… ,a moge by tak szczelić miyso ze bananōma?…, ze curry?…, to jeszcze szybko po miyso…, kura?…, niy…, hańdyk? Moge być…, […]
Tag: #curry
Kryjmzupa ze zelera (Selerowa zupa krem)
Moja Baba1 zamarzōła2 sie zupa ze pasternakym, ale jako żech go niy mōg3 nikaj znojś4, a moje ślypia5 we sklepie sie zatrzimały na zelerze, zrobiōła sie z tego zupa ze zelerym- niy bojcie sie, ta ze pasternakym jeszcze sam kedy przidzie 😉 Wciepowołech do gorka składniki jak jako heksa6, ale jak żech już ta zupa […]
Curry ze kury (Nie ma co tłumaczyć ;) )
Te Europejczyki we Indiach na wszyske gynste1 zōłzy2 gołdali3 curry- bo sami Hindusi kołżdo4 mianowali5 inaczyj. To trocha tak, jakby na wszysko, czym sie hajcuje6 we piecy, gołdać wyngel7 😉 Anglikōm- bo ich tam przeca bōło nojwiyncyj- tak te prziprawy zasmakowały, że sie chcieli je zawiyś8 do dōm i tak sie narodziōła prziprawa curry, co […]
KRUPNIOK RAJZUJE. Czyńść 2: Krupniok lołce po Indiach (Curry z kaszanką)
Tyn krupniok to już dołwno1 nikaj2 niy lotoł3 i trza to nadrobić. Joł4 po Indiach już żech sie smykoł5 dwa razy, a tyn borołk6 krupniok yno na tym grillu siedzi. Jak eksperymyntować, to na całego, a jak Indie, to curry [czytej: kary]. Kebyście7 się boli aż takich eksparymyntōw, to Wōm mogą pedzieć we tajymnicy, że […]
Gibki szałołt ze curry (Szybka sałatka z curry)
Po wakacjach to czowiekowi sie jakosić tak ciynższo chycić za te garce, a jak na dworze jeszcze je hic, to chciałoby sie raz dwa cojś mieć na talyrzu. Wtedy sie moge przidać taki szałołt, co to po prołwdzie[1] idzie sie szczelić[2] i bez lato, i bez zima. Yno pamiyntejcie, że to curry (czytejcie: kary) niy […]
Zupa kryjm ze bani i ryby (Zupa krem dyniowo-rybna)
To bōł[1] piyrszy przepis, co to żech go sprōbowoł napisać po ślōnsku. Jak żech go pisoł, to jeszcze bōło połno baniōw, a terozki to już trza by trocha pokōmbinować- chyba, że fto[2] mōł jeszcze zamrożōnoł:) Co potrza? 0,5 kg bani 30-50 dkg ryby (jo żech robiōł z tiliapii, ale mogecie sprōbować tyż jakoś […]


text: 10.04.16 Katowice Duathlon22.05.16 1/8 Triathlon Pszczyna12.06.16 1/8 Triathlon Świerklaniec12.06.16 1/4 Triathlon ŚwierklaniecImię i nazwisko \ ImprezaBrembor TomaszDamentka KamilNeuman MarcinBratek MariuszCombik MarcinMarmol ŁukaszOdróbka StanisławKostrzewski KrzysztofPikorski DominikKułynczyn DariuszKotas PawełGryglik TomekMaliszewski MieszkoKot RemigiuszKosmowski MichałKotas MarekKuśka AdamCzajka KrystianKotas MaciejBłaszczyk MarcinCaputa SzymonSzydłowski MarcinSikora AdamAmborski RafałStefaniak GrzegorzPietryja ŁukaszWróblewski PrzemysławRadecki MaciejJasnoch MarcinKraski StanisławGorczyca JakubGamza AndrzejMirocha MariuszZugaj RobertSiemieński MarcinCieślik PiotrTronina GrzegorzStec MariuszDygdoń PawełSkrzynkowski PiotrKobel RadosławŻok FilipDziubek JakubDuch EmilPieróg MarekRatajczak RafałKuczyk SzymonMielke RaphaelŁukowski DariuszBogus RafałRadczuk DariaKwaśkiewicz OliwiaMachowska JoannaJarawka NataliaSowa KatarzynaSowińska AgataFeć AgnieszkaJanowska MagdalenaHalska AnnaPiech MarzenaWoźniak JakubSzurek SławomirKorzuchowski GrzegorzMadej RafałUlatowska AlicjaStwora DawidNowak KrzysztofOwczarek KrzysztofKapela MariuszKornes JanuszCzuba AdamWeron BartoszPodsiadło ŁukaszŻelikowski ArturSzczotka MariuszDybek MateuszBoral PiotrKwiecień KrystianLigocki MichałFiluś StanisławKarwala ŁukaszRadomski KamilSzarek MichałŚwida AdamMazur MarcinChołda KrzysztofMałysz KarolKruczek RadosławWidlarz SebastianPater WojciechMokrzycki DariuszDykszak FilipWojciechowski BartoszGibas IreneuszLitwin AgataGiet MagdalenaWoźniak JustynaKozak DominikaPolczak JoannaOrwat KatarzynaKrzemińska MariolaCzechowska-Madej KatarzynaZdun KonradJuskowiak JakubLigocki TomaszSobota KrzysztofLewandowski MarcinUrbańczyk PawełDudek MirosławNir ŁukaszGałuszka DawidChrószcz MarekSzweda BenjaminMatras DanielFryda MarekChwaja MichałTomczyk TomaszMaleńczyk JacekPlewnia SzymonSejnota GrzegorzLigocki SzymonKłosowski MichałMazurek PiotrNowok MaciejCoś MirosławSambor RafałBlicharski MaciejFajferek MichałMaciejewski RafałGoli GrzegorzGrzegorzŁusiak MariuszMrzygłodzik MarcikTronina TomaszNiziołek PawełKoczy SzymonGajewski DariuszBiedrawa TomaszChonisz AndrzejTrybała AdamEszyk JerzySkorek MagdaGamza-Błaszczyk BogusławaHamera WeronikaSkrabel MagdaMyszkowska MonikaNiedzielczyk JolantaReplińska MagdalenaLizis BarbaraKisiel AnitaKwiecień KatarzynaBartecka SabinaWłosek IzaMaciejowska-Bączek KatarzynaRycyk MaciejGórka PiotrBorek MateuszKrupiński MaciejPikorski DawidCiupka PatrykŁugowski ArkadiuszMikoś MarcinKiełbasa BłażejChyliński AdamŻmudziejewski JakubCekiera MarcińKubasiak KrzysztofSzostak PiotrNajuch WojciechKarasiński ŁukaszGadaj GrzegorzKubasa KrzysztofHerda BartłomiejBroda TomaszGiba GrzegorzTrus MariuszBielański TyberiuszRybak PawełKurek DawidDomagała PiotrCzłonkowski KrzysztofHryszko KazimierzSumaBobryk Łukasz


text:
W naszym antryju wisi staro fotografia z roku 1942, na keryj piynć pokolyn pozuje we Foto-Atelier "Maron" w Zoborzu. W pojszczodku siedzi Josefa, starka moji mamy. Po lewyj stoji jyj cera Marcellina, oma moji mamy z jyj cerom Agnysom, mojom omom, mamom moji mamy. Po prawy moja mama, kero trzimje mje na rynkach, akurat trzi tydnie na swiecie.
Wszystke moje przodki trefiyli do Konczyc z rostomajtych stron. Moj opa Franz z czeskyj strony a staroszek moji mamy spod Opola. Jego przodki byli Hugonotami. Downi żodyn niy pytoł: Polok, Czech abo Niymiec? Zyło sie z tego, co dała ziymia a niskorzy z roboty na grubach. Boło ciynżko, ale swojsko, bo wszyscy w gryźli sie w ta ziymia miyndzy Czarnawkom i Kanarym, w swoje, w Heimat-ojcowizna. Wiymy, że bogaty żyje z biydnego a biydny z roboty. Tak boło zawdy, tak jest i tak bydzi dali. Moj opa Johann, łojciec mojego papy szporowoł tak dugo, aż wybudowoł jednosztokowy, ajnfachowy dom, kery stoji do dzisiok na ul. Sitki nr.5
No a potym wielko polityka zaczła przewracać ludziom w gowach wszystko ku frojdzie tych w Warszawie i tych w Berlinie. Piyrszo wojna, powstania, w kerych brat strzylol do brata, bo dali im gywery do ronk. Alianty podzielyli swojich na pół. Wto pytoł ło recht? Granica szła przez rodziny i somsiadów. Niy boło ajnfach, ale żyć trzeba dali. Każdy drugi boł elwrym, biyda i głód. Szmugel przez Czarnawka boł normalny, jak amen w kościele. Z czegos musioł czowiek żyć.
Tak szło, aż niyjaki Adolf w Berlinie padoł: to wezna se nazot. Po jednyj i drugiyj stronie łoblykli zaś chopów w uniformy i zaczła sie drugo wojna. Krew, lagry i miliony zabitych. Nasze mamy płakały ło łojców i bratów, ciotki ło ujków a dziołchy ło jich karlusów. Jak sie ta wojna skonczyła, prziszli Rusy i ludowo władza. Tych, co zostali przi zyciu wywiyźli do lagrów. No ja, sztrafa musi być. Wiela z nich prziszło nazot? Wiela przeżyło? W lagrach po okupancie boło dużo miejsca na ta reszta, na tonio siyła do łodbudowy. Wto niy uciyk na czas, tego wygnano. Na nasze prziśli inksi. Naroz wszysko boło "łod wieków polske". Hanysowo tragikomedyjo zaczła sie na nowo.
Ci, co przeżyli, prziszli z lagrów nazołt do dom - somsiedzi, krewni a niyskorzy i mój papa. Z dalekego Magdeburga przyjechali opa Franz i oma Agnysa. Wszyscy prziszli nazot, do Konczyc, na swoje. "Na swoje" niy istnialo. Co boło nasze, boło poniymiecke - pech, kosa.
Calo rodzina, jedynoście ludzi musiała miyszkac "komorom", jak sie to downi godało - kuchnia i izba u Bochynka. My wszyscy byli bez praw łobywatelskich. Wto chcioł przeżyć, musioł iść na szaber. Wodzionka, knobloch, cebula, kartofle a z cukerriby syrop - mały luksus. MO i UB robioło swoje a głod swoje. Bele kedy, ło bele psinco szło sie "za szwedzke gardiny" a gumiknypel przipominoł, wto teraz mioł do godki.
Życie szło dali. Dowano zaś listy do podpisanio: Polok, abo Niymiec? Moj papa napisol "Slonzok". Na tym szpasie niy znali sie ale ci z wiyrchu. Trzi tydnie siedzioł za gitrami. Jak prziszoł z milicji nazot, pedziol: Dej mi spokój z tom pieronskom politykom. Zdziebko niyskorzy opa Franz i papa dostali robota na dole, na makoszowskiyj grubie a ciotka mamy, moja tanta Truda na hołdzie w Bielszowicach. Zaczlimy życ - starczoło na omasta, chlyb, kartofle, sledzie i to, co boło na kartki - piyrszy dobrobyt.
Potym z przidziału dostalimy miyszkania: na Beskidzkiej opa i oma, starka, oma i ciotka mamy tyz a my na Oswięcimskiej, u Kwalka. Jak opa Johann umarł, przekludziylimy sie "na swoje", ale za płat, bo dom nalezoł downo do panstwa, boł przeca poniymiecki. Kuchnia, izba i mało komora. Haźle boły na zadku w placu, woda w siyni. Lepszy pimpel w rynce, niż briwa na dachu, myśloł downi papa.
Wto urodzioł sie na Adolf-Hitler-Strase 5 a teroz musioł miyszkać na Oświęcimskiej 5 mioł tuplowanego pecha.
Joch mioł siedym lot, jak musiołżech sciyrpiećc wołanie w szkole tak a w doma tak. Dekretym gen. Aleksandra Zawadzkiego zamiyniyli nom nasze miona na inksze i to "na własna prośba". Tyn dokumynt mom do dzisiok. Z Schöfera zrobiyli Wilczka, z Palmera Paprotnego, z Wernera Antoniego a z Horsta Jozefa. Szpas musi być, pedziol papa. Zamiast godać, musielimy mówic. Konopnicka, Prus, Sienkiewicz, Słowacki, Mickiewicz - literatura obowionzkowo zrobioła swoje. Trzi lata niyskorzy wstydziołżech sie juz za Annela i Vichtora, mojich rodzicow. Nasza rechtorka przezywała nos łod gupich krowów, abo hitlerowskich synów. Za bele co bioło sie nołs po rzici, abo po rynkach. Czasym wołała mje pani Genowefa do tabuli "konina", bo myślala, że moje miano pochodzi łod "Horse", angelske konserwy. Jak żech niy stanoł, to w dziynniku napisała dwója ze sprawowanio. Wiela gorzi boło z tymi, co nazywali sie kedyś Hermann, Adolf, abo Kurt. Papa i mama godali w doma cicho po niymiecku a gośni po naszymu. Tako inkszo godka niy śleci przeca narołz komu z nieba, abo?
Tyż w tym czasie ujek Emmanuel napisoł nom z Niymiec list, w kerym boło coś, czego do dzisiok niy umia spokopić. Szło zaś ło polityka i konczycki dom. Potym ujek Willibald i ciotka Erna dololi łoleju do łognia i wszyscy wadziyli sie ło jakejś papiory - swada w cały familyji. Papa klon a mama beczala po nocach.
W roku 1951 szołżech do piyrszy komuniyji św. Tanta Truda podarowala mi rożaniec, św. Antonika i "Droga do nieba". Opa i oma kupiyli mi swiyczka i taszyntuch, papa kupioł kajś na lewo czeske, czorne szczewiki a mama usztrikowała mi biołe kniesztrymfy. Pożyczony komunionanzug boł dwa numery za srogi.
Dwa dni przedtym: Vichtor, weś koło i jedż za bana do Olbricha po ta łobiecano gynś, pedziała mama. Za kwila z dworu papa nazot: Annela, kery pieron chachnoł mi ta nowo luftpumpa? Mama: niy snokwiej, gibej sie trocha, bo muszymy iść jeszcze do Kuczery z kołoczym. Jak pojedziesz nazot, weś tyż łod omy te kreple. W doma pucowało sie łod tydnia a w sobota łod połednio chodzioło sie po delówkach ino po wyłożonych gazetach. W lufcie czuć boło na lepsze mydło i wanilja. Po połedniu szołżech z papom jeszcze do golacza Korszewskego, na ul.Paderewskiego, kery zrobioł mi fajny szajtel. Na wieczór wyciongła mama z komory cynkowo wanna, do kery wloła srogi kastrol wrzoncy wody i dwie konewki zimnyj. Joch musioł sie w tym czympnoć tak dugo, az bołżech "richtig czysty".
No a potym bół fajer - kościoł, procesyjo, skrziwiono łod slonca swiyczka i fleki na cudzym ancugu. Łobiod ważoła nom Wichtora Bonczka. Boła nudelsupa, biołe klóski modro kapusta a we srogiyj bratfanie gynś i tusto sołza. Joch dostol cało kitka. Prziszła cało rodzina, moja połtka Anna z jyj chopym i mój potek Jorg, kery groł na swojym banjo rostomajte stare szlagry. Chopy grali w szkata, baby klachały a jo jołd po kryjomu szokolada. Do kołocza i krepli boła bonkawa. Moja potka zrobioła piyrszy szluk, łotwarła gymba, jakby wypioła liter zoftu z citrony, jyj łoczy wylazły na wiyrch a potym wystynkala: Vichtor, pieronie, skond mosz tyn kafyj? To boł szpas. Przedtym mielyli w mlynku korzynie i razym z kafejem wciepli wszysko do gornka. Boło richtig fajnie, pedzieli na wieczór moja starka Marcellina, joch umiałaby z radości teroz płakac.
Szoł rok za rokym - szkoła, kościół, gruba i robota w doma. Łod maja ażz na podzim chodziyli my do szkoły boso. Na placu grali my we fusbal a na wieczór na szukanie. Czasym jakoś baba wrzeszczała z łokna: wy gizdy, wy beskurcyje, wy najduchy, niy róbcie tela larma, mój Alois mo na noc i musi sie wyspać. Stary Heinzel wadzioł sie gośno z jego babom aż Lota, ich pies szczekoła, jak fyrtniynto. A jak w siyni boła ło coś swada, to pieroniyło sie, abo leciały rostomajte ausdruki: ty motyko, ty lebrze, ty ciarachu, ty hekso, ty sołroniu, ty afo, ty... A potym wszysko grało zaś na stodwa. Do starego Rojka przyjyzdzoł na kole rołz w miesioncu skórkorz po skóry łod królikow. Erich gwizdoł na swoje briwy, baby klachały w siyni a hopy grali w laubie przed domym w karty. Niykedy przyjyzdzoł tyż z wozkym haderlok po stare szmaty, abo szlajfiyrz, kery wołoł gośno: noże, nożyczki, siykyry do bruszynio. Kury szukały w gnojoku za chrobokami a z pilyntami szło sie na szachta. W chlywie boł tyż mały wieprzek, kerego futrowalimy z rostomajtymi abfalami po jedzyniu. Jak boło tak daleko i prziszoł masołrz, to każdy czekoł na trocha wursztzupy, na krupniok i zymlok. Potym zaprawiało sie w krauzach leberwurszt, miynso, z kerego robioło sie tyż "krakauer" i tajlowało dlo rodziny i somsiadów.
My mieli tyż "nasza" żebroczka, niyjako Klara Foltin z Rokitnicy, kero przichodzioła do nołs roz na miesionc, ale ino w piontki. Przinosioła nom rostomajte zioła na tyj. Za to mogła być u nołs na łobiod. Chwoloła sie zawsze nasze buchetki i zaprawiane jagody, abo pelkartofle i sledzie. Na droga dała jyj mama jeszcze żymła z hauskyjzom i łobnoszone rzeczy po nołs. Czasym dostała coś z łogrodu abo z forantu w pywnicy.
Latym szlimy sie kompać na szachta, na pioski, na Wera do Makoszow, abo na bager, tam kaj dzisioj jest hołda. Całe rodziny siedziały na dekach, dzieci pluskały sie we wodzie, boło wesoło i fajnie. W "zagrodzonym" wele gruby i koksów (las) gralimy w indianerów a na bazołach prziglondalimy sie salamandrom i małym, zielonym żabom na liściach. Kożdy z nołs mioł swój szlojder, z kerych strzylalimy kizlokami do flaszek. Grziby, jagody i łostrynżyny zbiyrało sie w lasach za banom. Każdy mioł swój chlywik, kaj trzimoł wongel i drzewo. Bergmany przinosiyli pod pażom z gruby po szychcie do dom klocek. W zima chodzioło sie do Pawłowa na bergownia na sonki abo na szije kere robiyli my z beczek po sledziach. Czasym jechalimy na szlynzuchach do Halemby łoglondać betlyjka. Po dobry chlyb szło sie do Webera, do Bielszowic a do kina, do Pawłowa. Do tego kina "Swit" musielimy tyż iść ze szkoły na propagandowe, ruske filmy a potym w doma chwolołżech sie, jak gieroj Aljosza bez nogów i z jednom rynkom pokozoł faszystom z pepechy wto jest lepszy. Papa pedziol ino: w rzici bół, gówno widzioł.
Jak boł w Konczycach łodpust, to ślimy karyzołl abo na zusce próbowali cosik wygrać. Jak boła fajnoł pogoda szlimy tyż na romel do Pawłowa, do Makoszow, abo do Paniowek. Wiela z nołs chodzioło na hołda, aby zbiyrać wongel, co niy boło take ajnfachowe, jak przewrocali te wagony. Na Wilijo stoło sie w raji za karpiym abo po apfluziny. Na podzim połlylimy nać na polach a we fojerkach piykło sie kartofle. Wto boł chory, szoł do dochtora, do Żyda Weinluisa, kery mioł swoja przichodnia wele kościoła. Łon pojechoł potym do Izraela.
Roz na rok wylywol papa z haźli gnojówka na pole. Papiór toaletowy znało sie ino z kina. Gazeta, kero sie przedtym czytało trzeba boło potargac na konski i ... Joch zawsze zaczytany zapomniol przi wyłażyniu, że ta klapa boła łotwarto (przedtym pedzioł mi jeszcze papa bych doł pozór) i prask aż po pympek. Smierdziało, jak pieron. Po zopłóciu, przez pole na szachta do wody. Trzi godziny myli mje z rubom byrsztom. Roz jechalimy z Bytomio bankom nr. 5 nazot do dom. To boło na wieczór. boła srogo ciśba tak, że szafnerka musiała zduchać nołs na bok, by umieć kasować. Naroz przed Biskupicami rukło jak diobli i dwa wagony wyskoczoy ze glajzów. Przi tym manewrze wiela praskło flach na ziymia. Retunku, zaczon wtoś wrzeszczec a wszyscy byli łonmazani ze krwiom. Retunku, o Jezuuu, jezderkusie pryntko po pogotowie... Jak my sie niyco spamiyntali, i postowali na nogi, i spokopiyli, że przeca żodnymu nic sie niy stało, pedzioł wtoś: łod kogo jest ta blachówka? Na ziymi boła wylono krew, przynajmi pora litrów. Na pewno wtoś wióz ze świniobicio, aby w doma zrobić krupnioki. Żodyn niy prziznoł sie do tego. Pora tydni niyskorzy na grubie przez cufal dowiedzioł sie papa, ze ta blachówka ze krwiom należała do niyjakego Reinholda Gebauera z Maciejowa.
5-go marca 1953 roku, w geburtstag mojego papy fajerowalimy ino cicho - umar Stalin. To boł mój nojlepszy gyszynk, pedzioł papa i wypioł cało halba som. Mama niy pedziała ani słowa. We szkole boła minuta ciszy za tego wielkego wodza i "naszego dziadka Józefa", jak z wielkom powagom godała ło niym nasza pani Genowefa.
Opa Franz i papa suchali po kryjomu RIAS Berlin abo "Wolno Europa". Łobydwa zyndry boły szterowane przez srogo antyna w Rudie Sl. Na geburstagu omy Agnysy pedziol naroz papa: wiyncy tego niy sciyrpia, jo mom tego dość, jadymy do Niymiec. To boły te czasy, kaj całe familie wyjyzdżały do "Reichu". Oma zaczła ślimtać i dyrgotać, bo jyj młodszy syn, mój ujek Ernst boł zaciongnionty do SP (Służba Polsce), coś jak wojsko a po prowdzie tonie robotniki w uniformach. Jego starszy brat Josel, niy prziszol z wojny nazot. Vichtor, niy rób gupot, pedziała oma a starka Marcelina: kaj indzi waży sie tyż ino na wodzie. Nasz heimat jest tukej, w Konczycach.
Prziszła wiosna, wielkanoc i lato. Na podzim rombało sie drzewo na zima, zaprawiało kompot, kisiyło kapusta i łogórki. Baby chodziyły tyż na szkubki. Czasym szło sie kajś dali na klachy: do Walachow, "na finske" do Bielszowic, na Rymera do Garusa, abo do Schygullow powróżyc z kartów. Tam wszyndzie godało sie cicho ło polityce, abo gośno ło inkszych duperelach. Wszyndzie boło ajnfachowo, tak jak w doma. Wszyndzie jedli to samo: żur, ajntopf, kiszka i sztampfkartofle, mejlka a łod niydzieli konsek miynsa i klóski. Biyda, ale porzondek musioł być. W sobota pucowało sie siyn, zamiatało plac i myło łokna. Mama biglowała a na wieczór wynosioło sie z komory zaś cynkowo wanna... Ja, ja, niy dej Boże, jak wtoś przepasowoł abo zapomnioł, że boła jego raja na pucowanie - łostuda wisiała w lufcie.
Niy wiym, czy boła to ludzko zowiść abo normalno gupota, ale cosik zaczło sie psuć i przestało być normalne. Wtoś zaczon kraść z łogrodu, deptali nom po grzondkach, łomali sztachety w płocie a z pola kradli kapusta i kartofle. Papa klon, mama boła richtig choro a jyj nerwy, jak sie to godo "blank". Skuli tego i nom dzieciom niy boło lekko. Moja łoziym lot młodszo siostra i jo musieli patrzeć na ta zgryzota. Czasym dostalimy szmary za nic - życie.
Na Janku zaczli budować nowe osiedle. Annela, co powiysz, jakbych wynajon z gruby takoł mało hałupa, spytol roz papa naszoł mama. Ach, Vichtor, to bołoby richtig fajnie, pedziała nazot mama.
I stało sie. W roku 1958 zaczlimy jeszcze roz wszysko łod nowa. Kuchnia, badyzimer, trzi izby na dole i dwie na wiyrchu, pywnica i łogród - frojda na stodwa! Papa malowoł ściany, łokna i delówka. Cało przekludzka z Konczyc boła na furze łod jednego znajomego koniorza. Joch dostoł na wiyrchu jedna izba. Trzi czerwone i jedna czorno sciana chiołech mieć, na co papa: a może chcesz na gibsdece pora ruskich gwiozdów, co? Boł kompromis - bordo.
Na ajnwajung prziszli wszyscy. Łod rana schodzioła sie cało rodzina - oma, opa, starka, ciotka Truda, kamraty i kumple papy z gruby. Prziszoł tyż jedyn wojok, niyjaki Władek Pawlak rodym z Gdanska, kery robioł z papom na dole. Kuzynka papy Hilda Jeske z hopym, Fröhlich, Polczyk, i i i... Mój potek Jorg przyniós zaś swoje banjo i staro cija, akordyjon marki "Honer" - życ niy umiyrać.
Ważóła zaś Wichtora Bonczka. Wele połednio zaklupoł wtoś do drzwiyrzy - z Ostropy przyjechała Maria, kuzynka mamy z jyj chopym i nojstarszom cerom Gerdom. Wichtora, wlyj liter ciepłyj wody do zupy, bo inaczy niy styknie, pedziała cicho mama. Lecioł wic za wicym, rostomajte kunsztiki a mój potek groł ło weta. Szakety wisiały downo na stołkach, bindry boły loker, bo sznaps zaczon robić swoje. Baby pióły ajerliker. Łod smiychu leciały im płaczki z łoczów a co kwila pedziała kero: Walter, przeston, jo juz mom mokre szlipfry łod tych gupot, wiyncy tego niy smoga. Dwie torty, miska krepli i kołocz z makym boły na stole. Tym razym dali pozór, jak parzyli bołnkawa. Moja siostra Maria próbowała jegliczkom, w kerym kreplu jest nojwiyncy marmelady a jo pociongoł po kryjomu czyjś sztomel z aszynbechra, co widzioł papa w w żdżadle. Jo niy kurza, ale jego rynka czuja na rzici do dzisiok.
Przi wieczerzy kuzynka papy naroz zbladła i pedziała: pieronie, joch złykła moja złoto korona, na co Richard Dressler: no to teraz Hilda musisz zamiast do haźla iść do łogrodu za krzoki, tak dugo, aż ci tyn złociok wylezie. "Anna, Anna, Anna, jo cie zowizoł dostana. Choćbyś wlazła aż pod stoł, jo cie hyca zowizoł..." spiywoł moj połtek. Tak szło aż do niydzieli rana. Po sniodaniu szli wszyscy na "wielke" do kościoła.
Na wiosna kwitły w łogrodzie piyrsze tulpy, potym gladiole i astry. Boła tyż pietruszka, ołberiba, sznitloch i markew. Na podzim w pywnicy boł mały forant: w grudzy piynć cetnorów kartofli, beczka kapusty i sześdziesiont krauzów z kompotym. W komorze gerowało swojske wino - życ niy umiyrać. Piyrszy roz w życiu pojechoł tyż papa z mamom i mojom siostrom na urlop, do Gdanska, na zaproszynie do tego wojoka, z kerym skamracioł sie papa na makoszowski grubie.
Ta mało frojda trwała jyno krótko.
Joch robioł już jako dekorator w glywickym MHD. Panie Pyka, prosze natychmiast pojechać do domu, pedziała mi sekretarka. To boł tyn momynt, kedych wiedzioł, iże wszysko boło podarymnie, że, że, że... Papa żoł ino cztyrdziysciłoziym lot. 26. 8. 1960 zabioło go na grubie. Boł srogi pogrzyb - cało familijo, kamraty, kumple, somsiady i fana z Barborkom.
Mje zaczło gnać w świat, ale to jest juz całkym inkszo gyszichta.
Teroz tu nad Renem i Moselom warzymy z mojom familjom dwadziyściadziewiynć lot nasza zupa, tyż ino na wodzie.
Moji siostrze Marii, kero do dzisiok miyszko w Zobrzu.


text:
Terozki1 je coroz to wiyncyj ludzi, co im szkodzi glutyn- niy śmiōm2 jejś3 pszynicy, żyta ani jyńczmiynia4. A jak sie tak czowiek pomyśli, że te wszyske kołołcze, ciasta i kyjkse, co je robiōły5 nasze ōłmy,6 miały tyn glutyn, no to na takim fajerze7 by sie te ludzie niy pojedli. Bez8 to żech prziszoł tyż na […]
Miesiąc: Październik 2016
Ciasto ze cukiniōm (Ciasto cukiniowe)
Cukinia je dobroł na wszysko… to czamu by sie niy narychtować z ni1 ciasta? Muter2 mi pedziała3, że ciotka Eldza moł4 recept na ciasto ze cukiniōm5, to dzwonia i sie pytōm. Potyn trocha sie tam zmiyniōm i robia eksperymynty na moji Babie6 (yno żeby mie feministki nie chyciōły 😉 ) Robiōł żech je już- abo […]
Zapiekanka profesorskoł (Zapiekanka profesorska)
Już za połra1 dni bydzie Dziyń Nauczyciela i bez to czowiek sie tak barzi myśli ô2 tych roztomajtych rechtōrach3 i profesorach, co to ich na tyj swoji drōdze spotkoł. Jak żech sztudiyrowoł4 we Warszawie, to poznoł żech tam take dwie profesorki, co to im do dzisiej nojbarzi pszaja5. I ta jedna niy dojś6, że nauczoła […]


text:
Cojsik mie korciōło1, żeby sie szczelić na szybko jakoł zupa. We zamrażalce bōła jeszcze staro bania2, na handlu żech kupiōł take fajne małe cukinie, no i jeszcze mioł żech flaszka z włoskimi tōmatami3. Czasu bōło mało, bo zajś trza bōło lecieć na jake nagranie i musza pedzieć, że chyba mi sie udało szczelić ta zupa we 15 minut- niy bōło źle. Jak bania sie rozmrojzi, to łōna4 już je miynkoł5 i bez to niy trza ji tak dugo warzić, ale jak mołcie trocha wiyncyj czasu, to mogecie sie łobrać tōmaty ze skōry i wciepnōńć je do gorka razym ze świyżōm baniōm, a bajecie mieć jeszcze lepszoł zupa. Ło tyj zupie idzie nawet pedzieć, że je wegańskoł- terozki to je przeca modern6 😉
Co potrza:
0,5 kg łobranyj bani
0,5-0,7 kg tōmatōw (abo jedna flaszka pasaty- takigo przeciyru ze tōmatōw, abo i soku)
1 mało cukinia
1 cebula
2 zōmbki czosku
gorść słōnecznika
połra łyżek oliwy
2-3 łeżki oleju kokosowego
połra gałōnzkōw bazylii
sōł i pieprz
2 szklōnki wody
Do gorka wlyjcie oliwa, wciepcie czosnek, pokrōno byle jak cebula i trocha jōm zeszklijcie. Potyn wlyjcie tam flaszka przeciyru abo pokrōne, łobrane ze skōry tōmaty i łobrano bania. Wlyjcie tam trocha wody, dejcie trocha soli, pieprzu, listki bazyli i niech sie to powarzi.
Bez tyn czas na suchoł patelnia dejcie na chwila nasiōna słōnecznika, a za chwila wlyjcie tam trocha łoleju kokosowego (pōnoś łon je nojlepszy do smażynia), a jak go niy mołcie, to moge być tyż oliwa i wciepcie tam pokrōno na małe kōnski cukinia- jak je małoł, to niy trza jyj łobiyrać ze skōry. Jak cukinia zmiynknie, to tyn dodatek już mōmy fertich.
Idymy nazod do gorka ze baniōm i tōmatami. Jak bania je miynkoł, to wejście blynder i wszysko fajnie wymiksujcie, dosmakujcie i fertich. Do talyrza nalyjcie zupa, po wiyrchu7 posypcie cukiniōm i słōnecznikym… i smacznego 🙂
Nojfajniyjsze je w tym to, że ta zupa kryjm mōmy połōnczōno ze chrupiōncōm cukiniōm i słōnecznikym. Je delikatnoł we smaku, ale jak już sie jōm sprōbuje, to ciynżko sztopnōńć8 😉
1korciło; ō- samogłoska w wymowie między o i u
2dynia
3pomidorami
4ona
5miękka
6modne
7na wierzchu
8przestać


text:
Kōmratka[1] łod[2] moji Mutry[3] pożyczōła mi ksiōnżka, co jōm dostała łod swoji Mutry i to zarozki[4] po swoim ślubie. Skōnd[5] ta drugoł jōm miała, nie wia,[6] ale wiym, kedy bōła wydanoł… w 1921 roku we Breslau. I jak to ze takimi starymi ksiōnżkami niyrołzki[7] je[8], je napisanoł gotykym- bo to, że je po niymiecku, to je chyba normalne do ksiōnżek ze Breslau. Jako, że moł tyn kochbuch[9] tera swōj 95 gyburtstag, to żech sie pomyśloł, że trza by to jakosik pofajrować.[10] Jako pirszy recept[11] wezna sie co słodkiego i cojś do czego niy trza dołwać[12] 15 abo 20 jajec- niy ma leko[13] znojś tam taki recept. Powia yno jeszcze, że nazywo sie łōna „Schlesisches Kochbuch” („Kuchnia śląska”), ale jak tak człowiek wejrzi[14] na te recepty, to to bōła tako ksiōnżka barzi do takich pańciōw ze Breslau, niż do kobiytōw ze familoka 😉
Co potrza?
6 jajec
125 g cukru
60 g mōnki[15] pszynnyj
60 g mōnki kartołflanyj[16]
120 g masła
trocha pokrōnych[17] pistacji
Filowanie:[18]
200 g masła
100 g cukru pudru (we recepcie bōło 200 g, ale to wyszło take słodke, że jedna moja kōmratka padała,[19] że już tera bez cały tydziyń niy bydzie musiała cukrować[20] tyju[21])
200 g rozpuszczōnyj[22] szokolady
aromat waniliowy abo wydropany ze środka laski waniliowyj miōnższ
Nojprzōd[23] trza narychtować[24] tyn filung. Rozpuśćcie sie szokolada w jaki misce nad wrzōncōm wodom. Masło rozrōbcie mikserym na smiytōnka- normalnie trza by to uciyrać i jak mołcie[25] za kans[26] czasu, to sie mogecie wziōńć jako miska, warzecha i to bez pó[27] godziny uciyrać. Inksi niech włōnczōm mikser i nawet zaroz mogōm do tego dodać tyn cuker i to fajnie rozmiyszać. Potyn yno dodejcie tam ta szokolada, trocha pomiksujcie i fertich.[28]
Tera sie bierymy za ciasto. Jajca ubijcie ze cukrym na garcu, we wtorym[29] wrze woda, ale dejcie pozōr,[30] żeby ta miska niy wlazła Wōm całoł do tego garca i żeby niy bōło za ciepło, bo sie te jajca zetnōm i po robocie. Potyn ściōngcie miska z tego gorka, dejcie przesiōne mōnki i łozpuszczōne masło. Piec rozgrzyjcie na 160 stopni. Wejście sie tako wiynkszo blacha- tako, co to je na wyposażyniu pieca. Rozciōngcie na ni[31] papiōr do pieczynia i wylyjcie na niego te ciasto. To, że we recepcie niy ma proszku do pieczynia, to niy je fyjler,[32] bo w tamtych czasach jeszcze niyftorzi go niy używali, a i bez tego proszku mie to fajnie wyrosło. Wrojście[33] blacha do pieca na 20 min- jak sie ciasto zrobi take barzi złote, to wyciōngejcie. Potyn rozciōngcie sie na stole ryncznik do naczyń, przeciepcie na niego upieczone ciasto i ściōngcie z niego papiōr do pieczynia. Tera posmarujcie je po wiyrchu[34] tym filungym i spróbujcie zawinōńć je jak rolada- yno niy okryncejcie ji[35] niciom 😉 Dobrze by bōło przełożyć te ciasto na papiōr do pieczynia, bo bydymy je za chwila całe smarować szokoladowōm kryjmōm. Nim to zrobiymy, oberznijcie na szryjk[36] kōńcōwki tyj rolady i bierymy sie za szmirowanie.[37] Jak już nasz cały piyniek bydzie szokoladowy, to po wiyrchu posujcie[38] go jeszcze pokrōnymi pistacjami, dejcie go na trocha do lodówki, żeby ta kryjma nōm stwardła i fertich. Smacznego 🙂
[1] koleżanka
[2] od
[3] mama
[4] zaraz
[5] skąd
[6] wiem
[7] nieraz
[8] jest
[9] książka kucharska
[10] uczcić
[11] przepis
[12] dawać
[13] lekko
[14] popatrzy
[15] mąki
[16] ziemniaczanej
[17] pokrojonych
[18] nadzienie
[19] powiedziała
[20] słodzić
[21] herbaty
[22] stopionej
[23] najpierw
[24] przygotować
[25] mają Państwo
[26] dużo
[27] pół
[28] gotowe
[29] którym
[30] uważajcie
[31] niej
[32] błąd
[33] włóżcie
[34] górze
[35] jej
[36] ukośnie
[37] rozsmarowywanie
[38] posypcie


text:
Real Madryt
Real Madrid Club de Fútbol je szpańelski fusbalklub ze Madrytu, kery gro we nojwyższyj szpańelskij fusbalowyj lidze - La Liga. Je to jedyn ze nojpopularńijszych klubůw we gyszichće fusbalu. Real bůł zołożůny we 1902, nale prowa do noszyńo titlůw Real (Krůlůw) prziznoł uůnym dźepjyro Alfonso XIII we 1920. Real Madrid swoje szpile gro na stadjůńe Santiago Bernabéu[1], na kery wleźe 80 400 ludźůw a zuůnaczyli go we 1947.
Tyn klub przebywo moc sukcesůw. Dźewjyńć razůw wygroł UEFA Champions League, 32 razy bůł majstrym Szpańije, 18 razy dostoł ji puhar a 8 dostoł ji superpuhar.
Terozki trynerym Realu je Jose Mourinho, a jigo prezesym Florentino Pérez. Farby Realu sům bjołe.
We Realu groł tyż jedyn Ślůnzok - Jerzy Dudek, kery urodźůł śe we Rybńiku.


text:
Kanada
Kanada[1] (ang., fr.: Canada) – państwo pouožůne we Americe Půunocnyj, rozćůngajůnce śe uod Uoceanu Atlantyckigo na wschodźe do Uoceanu Spokojnygo na zachodźe a Uoceanu Arktyčnygo na půunocy. Na pouedńu a půunocnym zachodźe grańičy ze Stanůma Zjydnočůnymi. Drůge państwo śwjata pod wzglyndym powjeřchńi (po Rusyji) a 36. pod wzglyndym ludnośći. Kanada je čuůnkym ONZ, NAFTA, Wspůlnoty Narodůw, Frankofůńije, NATO, G8, APEC.
Uobšar uobecnyj Kanady zamješkiwouy uod tyśyncy lot ludy tubylče (plymjůna Indjanerůw a Inuitůw). Rozpočynte pod kůńec XV w. brytyjske a francuske ekspedycyje zbadouy couke atlantycke wybřeže Kanady, co spowodowouo stopńowe jeich zaśedlyńy bez brytyjskych a francuskych uobywateli. We 1867 r. štyry kolůńije wlazujůnce we skuod Brytyjskij Ameriki Půunocnyj uchwoliuy Kůnfederacyjo Kanady a powououy do žyćo nowe państwo - Kanada. Stopńowy proces ůńyzaležńańo śe uod Wjelgij Brytańji uośiůgnůu půnkt kulminacyjny we 1982 r., kej uchwalůno nowo Kůnstytucyjo Kanady (ang. Canada Act 1982), co zerwouo uostatńy wjyńźi zaležnośći uod parlamyntu brytyjskigo.
Kanada do dźiśej pozostowo můnarchjům kůnstytucyjnům, s Elžbjetům II kej gowům państwa a utřimuje dymakracyjo parlamyntarno. Kej federacyjo zuožůno s dźeśyńću prowincyji a třech terytorjůw, Kanada pozostowo krajym dwujynzyčnym i wjelokulturowym, we kerym na poźůmje federalnym uobowjůnzujům dwje godki uoficjalne: angelsko a francusko (w jejich kanadyjskych uodmjanach). Kanada je państwym upřymysuowjůnym a zaawansowanym techńičńy, uo zrůžńicowanyj gospodarce we znočnym stopńu uzaležńůnyj uod wasnych bůgactw naturalnych a wymjany handlowyj - zwašča ze Stanůma Zjydnočůnymi, s kerymi Kanada pośado trwoue a zuožůne zwjůnzki.
Przipisy
- ↑ Ślůnske mjano za: Reinhold Olesch, Der Wortschatz der polnischen Mundart von Sankt Annaberg, Berlin 1958


text:
Harry Potter
Harry Potter to je mjano seryje kśůnżek kerych autorkům je J. K. Rowling. Sům ůune fest popularne postřůd bajtli a modych, majům tyż czytoczůw postrzůd dorosłych.
Seryjo Harry Potter uopisuje przigody modygo czarodźeja bez sześć lot, bez kere bůł ůun szkolorzym we Szule Magije a Czornokśynstwa we Hogwarće. Autorka pado, co idyja seryje wlozła jeij do gowy kej mjoła rajza cugym.
Pjyrszo kśůnżka, Harry Potter a Filozoficzny Kamjyń, bůła wydano we 1997 roku, nale jeij akcyjo mo plac we roku 1991. Nostympne tajle majům anfang przed anfangym roku we szule a kůńczům śe na anfangu wakcyji letńich. Choć uopisujům roztomajte przigody, ńy sům ůune uodrymbymi cołośćůma, ino tajlůma seryje uo wspůlnyj fabule. Zwjyńczyńy cołkigo cyklu mo być jygo uostatńi, śůdmy tům.
Tůmy cykla[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
- Harry Potter a Kamjyń Filozoficzny
- Harry Potter a Kůmnata Tajemńicůw
- Harry Potter a wjyńźyń Azkabanu
- Harry Potter a Czara Fojyry
- Harry Potter a Zakůn Fyńiksa
- Harry Potter a Kśůnże Půłkrwi
- Harry Potter a Insygńa Śmjyrći
Filmy a inksze[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Krům kśůnżek, s kuli "Poteromańije" a srogigo zainteresowańo fanůw (we 2007 podug stanu na lipjec sprzedano 325 mln. egz. růmanůw uo Potterze), powstoły tyż adaptacyje filmowe, szpile kůmputrowe a inksze. Do terozki sfilmowano pjyńć tajli cyklu, prymjera kinowo szůstyj tajle je planowano na 2009, a śůdmyj we dwůch tajlach na 2010 a 2011.


text:
Heksa
Heksa – we ńykerych wjerzyńach ludowych: baba zajmujůnco śe czornům magjům, ćepjůnco prziroki, kojarzůno s śiłůma ńyczystymi - czynsto s szatanym. Mynskym uodpowjydńikym je czarowńik. We folklorze pojawjajům śe tyż dobre heksy, kere zajmujům śe tam czystům i dobrům magjům. Postaće heksůw mogymy trefić m. in. we ojropejskij mitolůgji ludowyj, jydnokże tam fůnguje raczyj pod mjanym wjydźmy i mo trocha myńi pejoratywne znaczyńy.
W 1484 papjyż Innocynty VIII wydoł bullym Summis desiderates bydůmcům podsůmowańym wcześńijszych uchwoł potympjajůncych czary i zezwolyńym karańo śmjerćům heksůw a czarowńikůw. Innocynty VIII powołoł śe we ńij na słowa Bibliji Ńy pozwolisz żyć hekśe. (Wj.,22,17.)
Motyw heksy je uobecny tyż we kulturze ojropejskij růżnych epok, m.in. we Makbeće W. Szekspira. Poymat symfůńiczny Antonína Dvořáka s 1896 mo titel Heksa połedńa.


text:
Chymijo
Chymijo (gr.: xnueίa – chemeia) to je nauka, kero bado natura i wuasnośći substancyji, a zwuašča přymjany tych substancyji, kej śe je cuzamyn zmješo[1]. Terozki wjadůmo, co přymjany substancyji wyńikajům s prow, wedle kerych atůmy uůnčům śe bez wjůnzańo chymične we myńi abo baři trwoue zwjůnzki chymične, a tyž prow wedug kerych wjůnzańo pynkajům i twořům śe půnowńy prowadzůnc do přymjan jydnych zwjůnzkůw we drůge, co śe mjanuje reakcyjůma chymičnymi. Chymijo zajmuje śe tyž roztůmajtymi wasnośćiůma substancyji wyńikajůncymi bezpośredńo s jejich budowy atůmowyj.


text:
Boryj mo niy yno fajny smak, ale tyż mało kalorii, kans fetaminōw1 i roztomajtych minerałōw. Moł działanie przeciwbakteryjne, a do tego jeszcze pomołgo wyciepnōć2 ze organizmu toksyny, a to przeca tera take modne. Ze hańdykym smakowoł richtig3 dobrze, a jak żech sie go zrobiōł jeszcze ze dzikim ryżym- co to tak po prołwdzie niy je ryżym, yno nasiōnym trołwy- to sie z tego zrobiōło danie, jak z jaki restauracji do snobōw 😉
Co potrza?
800-1000 g hańdyka
1 boryj (około 500 g)
1 marchew
1 keliszek biołego wina
3 keliszki wody
0,5 łeżeczki kozieradki
0,5 łeżeczki majeranku
0,5 łeżeczki lubczyku
sōl i pieprz
1-2 łeżki mōnki kukurydzianyj abo pszynnyj do zagynszczynia zołzy
Nojprzōd4 na suchyj patelni (leko mogecie jōm yno natrzyć masłym klarowanym abo kapnōńć łoleju) na srogim łogniu podpiyczcie hańdyka w całojści ze kołżdyj strōny. Jak sie to robi na suchyj patelni, to tak niy pyrskoł5 i niy marasi6 kuchni. Potyn wciepcie go do brytfanki, wlyjcie tam wino i woda, dejcie boryj, marchew i przyprawy- bez soli, bo ta nojlepi dać na sōm kōniec- i niech sie to tak pomału dusi bez godzina abo półtora. Potyn wyciōngcie miyso, zmiksujcie ta zōłza blynderym i dosmakujcie. Łona7 je fajnie gynstoł8, ale żeby nōm sie niy łoddzielała ze ni9 woda, to nojlepi jeszcze rozfyrlać10 sie we zimnyj wodzie łeżka abo 2 mōnki i dać do tyj zōłzy, żeby bōła11 gładszoł. Pokrejcie miyso na kōnski i wciepcie jeszcze na chwila do zōłzy, żeby sie łogrzoło i mogecie wyciōngać talyrze. Takego hańdyka idzie zjejś ze ryżym, klōskami, kartołflōma i ze czym sie tam jeszcze niy wymyślicie… smacznego 🙂
1dużo witamin
2wyrzucić
3naprawdę
4najpierw
5pryska
6brudzi
7ona
8gęsta
9niej
10roztrzepać
11była


text:
Lidová muzika z Chrástu je folklorna kapała, z wjetšeho dźěla wot šulerjow a absolwentow statneje hudźbneje šule w Chrástu pola Plzenja w zapadnej Čěskej tworjena. Skupina běše w lěće 1996 załožena, wot lěta 2005 wjedźe ju Vojtěch Kouba.
Lidová muzika z Chrástu prócuje so wo spřistupnjenje tradicionalneje kultury dźensnišemu přihladowarstwu. Kapała nima zaměr, technisce perfektnje „ludowe wuměłstwo“ interpretować, ale chce awtentisku ludowosć kóždeho čłona a cyłeje skupiny wuprudźeć. Kapała piska typiske instrumenty, inkluziwnje čěskich dudow, ale tam a sem tež moderne instrumenty a njetypiske bijadła. Wustupuje w stilizowanej drasće, kotraž je tym Plzeňskeho kraja na kóncu 19. lětstotka podobna. Zakład repertoira tworja ludowe spěwy z južnych a zapadnych Čech w tradicionalnym kaž tež modernym wobdźěłanju.
Lidová muzika z Chrástu je dźensa jenička folklorna skupina w Čěskej, kotraž prawidłownje serbske ludowe spěwy piska a wo Łužicy a Łužiskich Serbach rozprawja. Wona wobdźěli so na festiwaloch Łužica 2011, 2013 a 2015 kaž tež na Mjezynarodnym dudakowym festiwalu w Slepom 2012, 2014 a 2016.
Našu hudźbu móžeće słuchać pod Ukázky
Móžeće nam mailku napisać E-mail ( chrlis[at]seznam.cz )


text:
Czasowo strefa
Czasowo strefa – wytyczůny wjyrch powjyrzchńi Źymje uo szerokośći 15° dugośći geograficznyj, kery rozćůngo śe połedńikowo mjyndzy bjygůnůma, we kerym urzyndowo uobowjůnzuje jednoki czas (czas strefowy). Je uůn słůnecznym czasym strzedńim postrzedńygo połedńika tej strefy, kery růżńi śe uo cołkowito liczba godźin uod uńiwersalnygo czasu.
Wszyjske půnkty położůne na tym samym połedńiku majům tyn sům lokalny czas (mjejscowy). Kożdo zmjana dugośći geograficznyj powoduje zmjana lokalnygo czasu - we uokreśe, kej ludźe zaczyńi przekludzać śe coroz czyńśći a gibći, stowało śe to fest ńywygodne. Cołko Źymja potajlowano na 24 strefy czasowe. Uńiwersalny czas a czasowe strefy zostoły zapropůnowane we 1878 roku uod kanadyjskigo wynalazce Sandforda Fleminga, zaś wkludzůno je we 1884 roku.
Strefy czasowe we ńyzmjyńůnym ksztołće uobowjůnzujům na morzach a uoceanach. Na lůndach jejich ksztołt zostoł zmodyfikowany tak, coby małe a strzredńe państwa znodły śe we uobrymbje jednyj czasowyj strefy, czyli uobowjůnzywoł we ńich jedyn czas. Wjynksze państwa, take kej Zjednoczůne Sztaty, Kanada, Brazylijo, Rusyjo abo Australijo, znojdujům śe we kilku czasowych strefach. Nojwjynkszym krajym na śwjeće, we kerym na cołkim terytorjům uobowjůnzuje ta sama czasowo strefa sům Chiny i to půmimo, aże růżńice we suůnecznym czaśe mjyndzy wschodńimi i zachodńimi prowincyjůma wynoszům przez 3 godźiny.


text:
Rakusko-Wuherska
Rakusko-Wuherska (němsce Österreich-Ungarn, madźarsce Osztrák-Magyarország) běše historiski multietniski kraj w srjedźnej Europje, ke kotremuž słušachu teritorije dźensnišich statow Awstriska, Madźarska, Čěska, Słowakska, Słowjenska, Chorwatska a Bosniska a Hercegowina (1908–1918) a dźěle Pólskeje (Krakow), Ukrainy (Lwiw), Rumunskeje (Sedmihródska), Serbiskeje (Wojwodina), Čorneje Hory (Kotor) a Italskeje (Južny Tirol).
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Rakusko-Wuherska eksistowaše w statnoprawniskej formje dwójneje monarchije wot 21. hodownika 1867 hač k wustupej Madźarskeje z unije dnja 31. oktobra 1918. Wobsteješe z historiskeju dźělow Cisleithanska (Rakuske kejžorstwo) a Transleithanska (Madźarske kralestwo). K tomu přińdźe wot lěta 1908 přez aneksiju dobyta Bosniska-Hercegowina.


text:
Stolica
Stolica abo hłowne město je politiski, husto tež stawizniski centrum kraja abo stata a tuž zwjetša sydło najwyšich politiskich institucijow, kaž n. př. knježerstwa, sejma abo monarcha. W někotrych krajach na zemi njeje stolica runočasnje tež sydło knježerstwa, n. př. w Nižozemskej (stolica: Amsterdam, sydło knježerstwa: Den Haag), Boliwiskej (La Paz/Sucre) a Tansaniji (Dodoma/Daressalam). W zwjazkowych statach kaž w Němskej su wažne institucije často we wšelakorych městach zasydlene. Stolica njeje přeco najwažniši hospodarski, kulturny abo wobchadny centrum kraja.
Monaco, Nauru, Šwicarska, Liechtenstein a Vatikanske město su kraje, kotrež de jure žanu stolicu nimaja.
Srjedźowěkowscy kralojo njemějachu stajne stolicy, ale pućowachu po kraju a rezidowachu w tak mjenowanych pfalcach.


text:
FC Bayern München
FC Bayern München to je mjymjecki szportklub ze Můnachijům. Je to jedyn ze nojbarzi utitlowanych klubůw we gyszichće fusbalu. Klub tyn dwa razy wygroł Interkůntynyntalny Puhar, pjyńć rozy UEFA Champions League, roz Puhar UEFA a Puhar Zwyćynzcůw Puharůw. 21 razy bůł majstrym Mjymjec, a 14 razy wygroł jich puhar.
Farby klubu sům czyrwjůno-bjołe. Bayern szpile gro na Allianz Arena, na kery wleźe 69 901 ludźůw. Bayern je jednym ze trzech zawodowych fusbalklubůw we Můnachjům. Jigo nojwjynkszy spůrńik to TSV 1860.
Krům sekcyje fusbalowyj mo tyż szachowo, handbalowo, korbbalowo, turnowańo, krynglůw a stołowygo tyńisa.
Wapyn[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Od 1900 wapyn Bayernu München bůł aż pjetnoście razy pomjyńany. Farby Bawarji bůły wykorzistane pjyrszy roz we 1954[1].
Terozki (uod roku 2008) wapyn Bayernu mo na strzodku bawarske farby, a wele wapyn je czyrwjůny ze bjołům szrajbům FC Bayern München. Cołki je otoczůny bjołům a modrům lińům.


text:
Tym daniym to żech sie piyrszy rołz zainteresowoł, jak żech łoglōndoł tako bajka, we ftoryj małe zwierzynta- co to normalnie ich niy lubiymy, ale we bajkach nawet ja- robiōły we restauracji za kuchorzy i narychtowały jednymu ważnymu chopowi właśnie take danie. Potyn żech pojechoł do Prowansji, a to właśnie stamtōnd pochodzi te danie i żech […]
Tag: #ratatouille
KRUPNIOK RAJZUJE. Czyńść 1: Krupniok ratatuje (Podróże z kaszanką. Część 1: Ratatuj wspomagany kaszanką)
Jak żech bōł[1] we radiu, to sie mie jedyn chop zapytoł, co by szło zrobić ze krupniokym. Połra[2] receptōw[3] prziszło mi do łeba[4] w czasie audycji, ale potyn niy dało mi to spokoju i tak żech prziszoł[5] na tako całoł[6] seria, co to sie baje[7] nazywać: KRUPNIOK RAJZUJE. Jako, że mie w te wakacje ciōngnie[8] […]


text:
Szkocko gaelicko godka
Szkocko gaelicko godka (Gàidhlig) – jedno ze godek celtyckich, we keryj godo bezma 58 000 (2001)[1] ludźi, lo kerych je to godka uojczysto, uosobliwje na Půłnocnych Wyspach, Wyżyńe a myńszych wspůlnotach we Glasgow a Inverness. Poza Szkocyjům je używano we małych grupach we Kanadźe, USA a tyż i Australiji.
Szkocko gaelicko godka je bliżno spokrywńůno ze godkům irlandzkům, atoli separacyjo uod XVI wjeku je trocha porůżńůła.
Alfabet[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Alfabet zawjyro ino 18 buchsztabůw, nale bez kůmbinacyjo a leńicyjo/aspiracyjo (půmjyńańy słůw na anfangu bez buchsztaba h) robi śe 76 roztůmajtych dźwjynkůw.
Aa, Bb, Cc, Dd, Ee, Ff, Gg, (h*) Ii, Ll, Mm, Nn, Oo, Pp, Rr, Ss, Tt, Uu
- ńigdy na poczůnku suowa
Aspiracyjo (bajszpil)[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
m -> czyto śe m
mh -> czyto śe kej ńyzgłoskotwůrcze u
Przipisy
Linki zewnyntrzne[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
- Škocko galelicko Wikipedyjo
- Radyjo gaelicke (naćiś na Èist beò/Èist a-rithist)
- Dykcjůnoř online


text:
Am Kreuzberg 10,
Romski Brewěr
środa, 17 kwietnia 2013
Jawerničanska Boža mša
Am Kreuzberg 10,
Jawerniska namša
środa, 6 lutego 2013
wo přebójstwjenju abo deifikaciji
Ale jeli (Knjez) woprawdźe sta so z synem čłowjeka, čini z tebje wěrno syna Božeho. Hdy by woblekł mjaso jenož po zdaću, to dóstali bychmy ducha jenož w zaměrje. Ale we křćeńcy woblečech so w Chrysta nic na zmysłowe (ćělne), ale na duchowne wašnje. Kak tón, kiž je so syna Božeho woblekł, njeby měł stać so z bohom přez hnadu a přiwzanje, wo wědomju, w znajomosći a kontemplaciji? Hby by Bóh-Słowo stał so z čłowjekom w njewědomju, tohorunja ja bych so stał z bohom w njewědomju... Woprawdźe, jak Bóh sta so z čłowjekom w (Jeho) ćěle bjez změny a widźomny za wšěch, tak na podobne wašnje rodźi mje njezwuraznjomno, duchowno. Tak jak Wón w ćěle njebu wot črjódy jako Bóh spóznany, tak tohorunja wšitcy ludźo widźa, štož smy – wšědni ludźo. Kajki dźiwokrasny podawk! Črjóda pak njeje w stawje wohladać, štož smy so přez Božu hnadu stali. To je rezerwowane jenož za tych, kotrychž woči bu derje wučisćenej – woni widźa nas jako přez powjetšowace čóčki. Za nječistych pak ani Bóh, ani my sami njejsmy widźomni. Woni njewěra, njemóža wěrić, zo smy so hižo tajcy stali.


text:
Skond sie wzion chachor?
Wynokwianie Kadłubka – czyńść 23.
Ha! Ha! Ha! Chachor mo kożdego za nic. Bo jak wtoś co zakosi, to co dobrego do sie o nim pedzieć? Chachor to ni ma zwykły gizd, kery sie rod trocha pochichro i pogodo przi piwie wice. Chachor to tyż niy jest taki yno chuligan. O, niy! Z chachorym ni ma błoznow! To je rojber i lomp nojgorszego sortu.
Skond sie bierom chachory?
Niy umia pedzieć, skond sie wzion „chachor”. Możno ślonske słowo „chachor” abo „chachar” (bo tyż sie tak godo i pisze) mo co posopołu z łacińskim słowym „carceralis”, czyli taki, co wyloz z wiynziynio, wiyńziyń. Jak mi wtoś niy wierzi, to niych przeczyto na głos: „chachary” i „carcalis”… Bo po łacinie „carcer” to je wiynziynie. Od kedy byli ludzie i miasta, od wtedy były tyż chachory. To znaczy, że już downo tymu były chachory na świecie i zamykali ich we wiynziyniach, żeby niy było jeszcze wiynkszyj łostudy miyndzy ludziami.
Schacharzyni do potyngi yntej
Chachor bez cołki życi poradzi yno chachrzić. Tak sie nikerym zdowo: „To je taki chachor, już nic z niego niy bydzie”. Niy musi to być prowda. Kożdy chachor mo swoja szansa. I niy wolno mu dować kryski. I do sie tyż o chachorach pedzieć inakszyj: Jak bajltle chacharzom, to możno niy robiom wiynkszyj sromoty ludziom, yno kurzom cygarety w krzokach i popijajom gorzoła. W krzokach, za chlywikami i na hołdach robiom tyż inksze rzeczy… i to tyż je chacharstwo, niy mogymy o tym zapominać. Yno niy wolno przesadzać: bo z chacharzynio czasym som przijaźnie na cołki życi, a nawet małżyństwa. Chacharzynie – pedziołby wtoś – mo tyż dobre strony. Chachor przaje wolności i nic niy robiyniu. To może być w naszych czasach – kedy kożdy tyro jako gupi i nic niy widzi– wielko cnota.
We wszyjstkim trza mieć umiar
Godo sie o kimś, że mo schacharzono gymba. To znaczy, że trocha za dużo kurził i trocha za dużo pił piwa i gorzoły. Niy szanowoł sie – yno sztyjc dziyń za dniym chacharził, łaził po szynkach i klubach i tak zniszczył se niy yno gymba, ale całe zdrowie. Beztoż nawet w chacharzyniu musisz, człowieku, mieć umiar!
Tako nojbardzij chacharsko ulica w Katowicach to je ulica Mariacko. Od downa miała tyn chacharski charakter. Niy byda sam reklamował Mariackij. Yno zapytołbych sie niyśmiało: komu sie dzisiej niy podobo na Mariackij? Wto w piontek wieczór niy rod mo to chacharski larmo?
Prof. Uś dr hab. Zbigniew Kadłubek – rezkiruje Katedrom Literatury Porównawczyj. Je filologiym klasycznym, eseistom i tłumaczym. Pisze tyż po naszymu, dejmy na to „Listy z Rzymu” abo „Promytyojs przibity”.


text:
Antarktyda
Antarktyda (ang. Antarctica) – kůntynynt uo wjyrchu kole 13,2 mln km² kery je ze połedńowyj půłkule Źymje, ze becyrka koło podbjygůnowygo połedńowygo. Terozki, praktyczńy cołko (98% placu) dekńůno je lůndolodym, kery je ruby na 4774 myjtry. Lůndolůd tyn mjanuje śe Antarktykům. Je to nojźimńyjszy ze kůntynyntůw. Strzedńo rokowo tymperatura je sam -55,6 stopńůw Celsyjusza. 21 lipca 1983 spisano cołke mińimům tympyratury: -89,2 stopńůw Celsyjusza na stacyji Wostok (przi -60, -70 zamarzo ćycz we uocznych gołkach).


text:
Kerala
Kerala (Malayalam: കേരളം, Keralam, po słowje: „Kraj kokosnikow“) je zwjazkowy stat w juhozapadźe Indiskeje. Ma 33,3 miliony wobydlerjow na přestrjeń wot 38.863 km², potajkim wjace hač 850 wobydlerjow na kwadratnym kilometru. Statna stolica je Thiruvananthapuram. Kerala ma drawidski Malayalam jako jeničku zarjadnisku rěč, ale tam so tež Tamil (1,9%) a dalše rěče rěči.
Tropiski stat Kerala mjezuje z Karnataku na sewjeru a Tamil Nadu na wuchodźe. Na zapadźe je pobrjóh Arabskeho morja přirodna hranica. We wuchodnym dźělu so horiny zapadnych Ghatow namakaja.
Kerala ma wot lěta 1957 komunistiske knježerstwo a bě prěni kraj na cyłym swěće, hdźež je komunistiska strona swobodne wólby dobyła.
Wotkazy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Webstrony Keralskeho knježerstwa (jendźelsce)
- Turistiske informacije (němsce, jendźelce, francosce)


text:
Sztokholm
Wspůłrzyndne: 59°20' N 18°03' E
Sztokholm (szw.: Stockholm) – stolica a nojsrogsze mjasto we Szwecyje. Mo sam śedźiba rzůnd, parlamynt a familijo krůlewsko. We samym mjeśće pomjyszkuje 798 715 ludźi, nale couki zespůu mjejski mo 1 949 516 mjyszkańcůw (dane za 2008).
We starodownych skandynawskich sagach je wspůminane kej Angafit, co je nawjůnzańym do mitycznygo krůla Agne. We szrajbowanych dokumyntach pjyrszy roz je wymjeńůne we 1252 kej wożny uostrzodek handlu żylozym. Stolicům Szwecyje uostoł we 1436. Stare Mjasto we Sztokholmje, Gamla Stan, uodbudowano we 1754 po tym kej stare, s drzewa, shajcowoło śe we wjelgyj fojyrze. Postawjůno tyż wuůnczas Zomek Krůlewski.
We 1912 rozgrywano sam zawody Igrzisk Uolimpijskich.