text:
Jošt Morawski
Jošt Morawski (tež Jošt Luxemburgski, němsce Jobst von Mähren, čěsce Jošt Moravský; * 1351 w Brnje; † 18. januara 1411 tež tam) běše morawski markhrabja z dynastije Luxemburgčanow, luxemburgski wójwoda, braniborski markhrabja a wot 1. oktobra 1410 romsko-němski kral. Wón běše syn morawskeho markhrabju Jan Hendrich Luxemburgski (bratr Korle IV.) a Margarety z Opawy z dynastije opawskich Přemyslidow.
Jošt Morawski bě na kralowskim dworje w Brnje (1351–1410) žiwy a knježeše mjez 1388 do 1411 tež w Delnjej Łužicy jako markhrabja Braniborskeje.


c: text/html

text:
Ioniske morjo
Ioniske morjo[1] (grjeksce Iόvιo ΠέλaYoς – Ionio Pelagos, italsce Mar Ionico , albansce Deti Jon) je dźěl Srjedźneho morja a potajkim tež dźěl Atlantiskeho oceana.
Leži mjez Italskej, Albanskej a Grjekskej. Na sewjeru mjezuje z Jadranskim morjom. Na zapadźe mjezuje z Sicilskej a je zwjazane přez Messinsku wužinu z Tyrrenskim morjom. Ma wuchodźe je zwjazane přez Korintski kanal z Egejskim morjom.
Ioniske morjo ma přestrjeń 169 000 kwadratnych kilometrow a maksimalnu hłubokosć 5121 metrow.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Strům
Strůmy to je grupa źelinůw, do keryj zaliczo śe nojsrogsze źeliny lůndowe. Ńy je taksůnym, yno grupuje źeliny uo podanyj na śa morfologiji a funkcyjach. Tajla botańiki, kero zajmuje śe strůmůma je mjanowano dendrologijo. Ńykere nojstarsze a nojsrogsze strůmy sům chrůńůne bez prawo jako przirodńicze denkmale.
Morfologijo[Sprowjej]
Strůmy majům zrůżńicowano budowa nadźymnyj tajli. Ze zola wyrasto jeim pjyń, kery uod pewnyj wysokośći uobtoczůny je bez korůna kero skłodo śe s rozdźelajůncych śe gałynźůw pokrytych liśćůma. Pjyń a starsze, rube gałynźe sům zdrzewjałe, mode drzewjejům na kůńec wegetacyjnygo uokresu. Ze pńa mogům wyrastać kůnary abo cołki może uůn iść pjonowo we gůra - tako budowa je mjanowano "strzała" abo "kłoda". Strůmy mogům růść pojedyńczo abo we grupach (parki, losy). Uogůlny ksztołt nadźemnyj tajli strůmu mjanuje śe pokrojym strůmu a wyrůżńo jygo zorty: stożkowaty, kolumnowy, uokrůngławy abo paryzolowaty.
Zastosowańy[Sprowjej]
Strůmy połńům ważno rola we przirodźe jako producynty tlynu . Pozyskujy śe ś ńich drzewo s ńykerych gatůnkůw inksze substancyje - kauczuk, żywica a inksze. Ńykere strůmy majům zjodliwe uowoce, kora (zinamůnowjec), naśůna a ańi kwjoty (goźdźikowjec). Jeich skupiska uosłabjajům wjatry a powstrzimujům erozyjo.


text:
Uopatůw
Wspůłrzyndne: 50°48'18" N 21°25'29" E
Uopatůw (pol. Opatów) – mjasto we śwjyntokrziskim wojewůdztwje, śedźiba uopatowskigo krysu a mjejsko-wjejskij gminy Uopatůw. Je rozlygowane na Sandomjyrskij Wyżce, na wyżce uod 200 do 300 m n.p.m., nad rzykům Uopatůwkům. Pjyrszy roz we pisanych zdrzůdłach spůmńany we 1189 roku, mjejske prawa mo uod 1282. Je fest możebne, co we Uopatowje bůła pjyrszo na polskich źymjach kůmturyjo zakůna Tymplarjuszůw. Ze dynkmalůw je sam Kolegjata św. Marćina a klasztůr Bernardynůw we Uopatowje.


text:
Syberyjo
Syberyjo (rus. Cибиpb) je geograficzno kraina rozlygowano we azjatyckij tajli Rusyji. Je zwada uo uůnyj grańice - podug ńykerych wlazuje do ńij tyż ruski Daleki Wschůd. Kej uůnygo wrachowywać, grańice Syberyji to Ural na zachodźe, Arktyczny Uocean na půłnocy, Pokojny Uocean na wschodźe a Kazachstan a Můngolijo na połedńu. Ferwaltůngowo je potajlowano na:
- Jakucyjo (Republika Sacha)
- Burjacyjo
- Tuwa
- Ałtajsko Republika
- Chakasyjo
- Ałtajski Krej
- Krasnojarski Krej
- Zabajkalski Krej
- Chanty-Mansyjski Autůnůmiczny Uokryng - Jurga
- Jamalsko-Ńyńecki Autůnůmiczny Uokryng
- Tjumyński Uobwůd
- Uomski Uobwůd
- Nowosybirski Uobwůd
- Tomski Uobwůd
- Irkucki Uobwůd
- Kemerowski Uobwůd,
ze kerych wszyjstke krům Jakucyji wlazujům do Syberyjskigo Federalnygo Uokryngu, a kej by wrachować Daleki Wschůd, tyż:
- Amurski Uobwůd
- Magadański Uobwůd
- Sachaliński Uobwůd
- Żydowski Autůnůmiczny Uobwůd
- Czukocki Autůnůmiczny Uokryng
- Chabarowski Krej
- Kamczacki Krej
- Nadmorski Krej


text:
Nowy Jork
Wspůłrzyndne: 40°42' N 74°00' W
Nowy Jork abo Mjasto Nowy Jork (ang. New York, New York City abo City of New York, uoficjalńe The City of New York) – mjasto we stańy Nowy Jork, nojwjynkše pod wzglyndym ličby ludnośći mjasto we Stanach Zjydnočůnych. "Mjasto, kere ńigdy ńy zasypjo", zwane tyž "Wjelgim Jabkym" ("Big Apple"). Ležy na wschodńim (atlantyckym) wybřežu USA, při ujśću řyk Hudson i East River do Zatoki Nowojorskij.
Ůwožany za śwjatowe cyntrům m.in. reklamowe i medjalne (do ńydowna tyž finansowe). W Nowym Jorku mjeśći śe guůvno śedźiba UoNZ.
Historyjo[Sprowjej]
Novy Jork zouožůny zostou we 1614 bez Holyndrůw na wyspje Manhattan kej faktorja handlowo, we 1625 zouožůno uośedle Nieuw Amsterdam (Nowy Amsterdam), guůwny port kolůńji Nowe Ńiderlandy. Prawa mjejske Nowy Amsterdam zyskou we 1653. We 1664 wroz s kolůńjům zostou zdobyty bez Anglikůw i přemjanowany na Nowy Jork. W roku 1673 Holyndři uodzyskali mjasto, nale na mocy pokoju we Westminster 19 lutygo 1674 uoddali mjasto Anglikům we zamjan za uznańy holynderskych praw do Surinamu. W XVIII stolećo podčas wojny uo ńypodleguość USA (1775–83) brytyjske wojsko prowadźiuo uokupacyje mjasta. W lotach 1785–90 bůu śedźibům wuadz USA. We 1929 krach na geudźe nowojorskij započůntkowoú wjelgi śwjatowy kryzys gospodarčy. 11 wřeśńa 2001 přeprowadzůno zamach terrorystyčny na World Trade Center, wskutek kerygo zginyuo ůng. 3000 ludźi, we tym 343 stražokůw FDNY (Fire Department New York City abo Fire Department New York) a zńiščůny zostou couky kůmpleks WTC.


text:
From the Wikimedia Foundation
(Redirected from Donate/hsb)
Podpěrajće Wikipediju!
DARĆE NĚTKO »
Miliony ludźi wokoło swěta budu dźensa něšto nowe wo Wikipediji zhonić. Jako powšitkownosći wužitna organizacija, kotraž globalne zhromadźenstwo dobrowólnikow podpěruje, prócujemy so wjace informacijow a lěpše informacije we wšěch rěčach za wšěch ludźi k dispoziciji stajić, darmo a bjez reklamy. Waš dar budźe nam pomhać z dźěłom na Wikipediji pokročować a ju za was wužitnišu činić.
— Wikipedija podpěruje so přez załožbu Wikimedia Foundation, zhromadźenstwo, wuswobodźene wot dawka po postajenju 501(c)(3) ze sydłom w San Francisce, Kaliforniskej. W Zjednoćenych statach móžeće dary wot swojeho dawka wotćahnyć. Wšě dary přez kreditne karty přewjedu so z pomocu słužby PayPal.
Wotnožki
Załožba Wikimedia Foundation podpěruje so přez swětodaloku syć 41 wotnožkow z dobrowólnikami. » Zhońće wjace


text:
Amatl
Amatl (godka Nahuatl: āmatl, hišp.: amate abo papel amate) – zorta papjůru, kero bůua užywano we Americe Střodkowyj we časach prekolůmbijskich. Šykowany bůu ze wařůnyj wewnyntřnyj strůny (tyj uode pńa) kory ńykerych gatůnkůw strůmůw, nojčyńśći ze familije figowcůw. Uotřimany s wařyńo matyrjou bůu ńyskoři přećerany bez kamjyńe. Gotowy amatl mjou farba jasnobrůnzowo a bůu delikatny. Užywany bůu jednako do celůw religijnych a śwjyckich. Gotowe dokůmynta třimane bůuy we zwojach. Terozki amatlu uůnačonygo rynčńy užywajům ńykere artysty we Meksyku.


text:
Fana Chicago
Fana Chicago to je puot bjouyj tkańiny s dwůma jasnomodrymi pasůma s kerych koždy je wysoki na 1/6 coukij fany. Jasnomodre pasy sům umješčůne trocha nižyj kej 1/6 wysokośći uod wjyrchu a od douů fany. Mjyndzy ńymi na bjouym polu sům štyry čyrwůne gwjozdy šeśćoromjynne.
Symbolika[Sprowjej]
- Bjoue a modre pasy, cuzamyn pjyńć, uoznačajům:
- tři bjoue, kolejno uod wjyrchu: puůnocno, zachodńo a pouedńowo tajla Chicago
- jasnomodry pas na wjyrchu uoznačo Jeźoro Michigan a půunocny břyg řyki Chicago
- jasnomodry pas na spodku uoznačo pouedńowy břyg řyki Chicago a Kanou Illinois-Michigan
- čyrwůne gwjozdy uoznačajům, kolejno uod lewyj:
- pjyršo Fort Dearborn, s kerygo rozwinyuo śe mjasto Chicago
- drugo wjelgi požar Chicago we 1871, podug podańo spowodowany bez krowa kero kopua we petronelka
- třećo gwjozda symbolizuje World's Columbian Exposition - Wystawa Śwjatowo we Chicago we 1893
- čworto gwjozda uoznočo inkšo śwjatowo wystawa kero mjoua plac we Chicago we lotach 1933-1934: Wystawa Śwjatowo Stuleće Postympu
Proponowane je dodańy pjůntyj gwjozdy, jeli Chicago dostańe prawo do uorgańizowańo Uolimpjady we 2016.


text:
Wikipedija:Běrokraća
Běrokrat we Wikipediji je administrator kotryž ma přidatne wosebite prawa. Móže wužiwarjow skupinomaj administratorow abo běrokratow přirjadować, hdyž su so wólbam stajili a zhromadźenosć je jich woliło. Spjelnja potajkim jenož zhromadny rozsud wikipedistow. Wón pak tute prawa zaso cofnyć njemóže – to móže jenož steward.
Dale móže běrokrat robotkam (bots) bot flag dawać. Z tym hodźa so změny tutych awtomatiskich programow we wobkedźbowankach jednotliwych wužiwarjow schować.
Běrokrat je tež kmany, wužiwarske konty přemjenować. To móže so stać, hdyž je mějićel wěsteho konta wo to prosył abo hdyž su wužiwarske mjena ranjace.
Běrokraća w hornjoserbskej Wikipediji[wobdźěłać]
Tuchwilu njeje nichtó z běrokratom.


text:
True Jesus Church
"True Jesus Church" je njewotwisna cyrkej, kiž bu załožena w Pekingu (Chinska) w lěće 1917. Dźensa ma něhdze 1,5 milionow čłonow w 45 krajach a na šěsć kontinentach. Cyrkej słuša k Swjatkownej hałzy Křesćanstwa, kiž je w zažnym 20-tym lětstotku nastała. Jich zaměr je, wšitkim ludam Swjate sćenje prědować, prjedy hač přińdźe Jězus druhi raz na zemju. Dźesać hłownych elementow wěry tuteje cyrkwje su:
- Swjaty duch
- wukřćenje dorostłych
- wumywanje nohow
- swjate woprawjenje
- sabat
- Jězus Chrystus
- wumóženje
- cyrkej
- sudny dźeń


text:
Chlyb
Chlyb to je pjeczywo, kere je uotrzimywane bez wypjykańy ćasta kere je kuplůngym můnki uobjylowyj s wodům, ćasto te poddowo śe nojczyńśći gyrowańu alkoholowymu abo mlykowymu (bakteryjnymu) a we efekće dostowo śe bochny roztůmajtych ksztołtów a srogośći. Sům tyż uodmjany chlyba kere ńy sům spulchńane wyrobjane s ćosta kruchygo. Chlyb we starożytnośći ńy bůł podany na teroźńi, a barzi na podpłůmyki, maca abo spůd uod pizzy. Taki chlyb barzi łatwo bůło łamać kej rżnůńć a bestůż we downych czasach chlybum śe łůmano, co mo do terozki uodńeśyńy we krześćijaństwje a je dali praktykowane we kulturze strzůdźymnůmorskij.


text:
Bjarnat Krawc
Bjarnat Krawc (* 5. februara 1861 w Jitru; † 25. nowembra 1948 we Warnoćicach) bě serbski hudźbnik, komponist, dirigent a hudźbny wědomostnik. Skutkowaše dołhe lěta w Drježdźanach a je čestny wobydler města Warnoćicy.
We wobłuku serbskeje hudźby je wosebje wuznamny jako nawoda serbskeho chóroweho hibanja w 1920tych a 1930tych lětach. Wobdźěłowaše ludowe spěwy. Ale tež jeho originarne kompozicije su hišće dźensa často spěwane, na př. Boža mša w serbskich kěrlušach (1938, na teksty Michała Nawki).
Přez Krawcowu twórbu Missa solemnis nabožna hudźba Serbow mjezynarodne připóznaće dožiwi. 1932 bu tuta prěni raz we Łužicy předstajena a so hižo 1934 w Bratisławje, 1935 w Zagrebje a 1936 w Poznanju spěwaše. Twórba je tež na hudźbnych medijach nahrata.
Wotkazy[wobdźěłać]
- Škowrončk ze serbskich honow Bjarnat Krawc – Viktor Velek, Rozhlad, 02/2011 (serbsce)


text:
Wiôlgòlëstny lëpin
Wiôlgòlëstny lëpin (Lupinus polyphyllus L.) – to je roscëna z rodzëznë bòbòwatëch. W ògardach terô seje sã miészańce z farwnyma kwiatama. Jegò je 5 rozmajitich zortów. Òn wërôstô do 150cm i mô sztiwné, dosc grëbé, prosté chłądë, a na nich rãkòwaté lëstë. Òn kwitnie w czerwińcu i lëpincu. Ten lepin mô grądkò złożony z drobnëch kwiôtów. Òn rosce w dosc sëchi zemi, a lubi słunôszkò. Gò mòże sôc na zôgónkach na strzëgłé kwiatë. Òn rozrôdzô sã pòprzez zôrno. Wëséwac gò mòże na zymkù. Jegò zôrno mòże bëc kąsk trëjący.
- To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.


text:
Fernando Gago
Fernando Rubén Gago (rodz. 10 kwjytńa 1986 we Ciudadela) je argyntyński fusbalista, kery gro ze nůmerům 8 jako půmager we Realu Madrid. Przeloz do tygo klubu ze Club Atlético Boca Juniors, a Real zabecyjlowoł tedy za ńigo 20 mln ojro. Jygo przidůmek je El Pintita.
Jygo pjyrszy szpil we Realu bůł 7 styczńa 2007, kej grali ze Deportivo La Coruña. We argyntyńskij reprezyntacyji jygo debjut bůł przećiwko Francyje na Stade de France we Paryżu. Do kupy we norodowym manszafće zagroł 19 razůw. We 2008 tryner Sergio Batista wźůn go do reprezyntacyji U-23 na Uolimpijske Igrziska we Pekińe. Jygo skupina zajyna tedy pjyrszy plac.


text:
Skůrzica
Skůrzica (łać. Cinnamomum Scheffer) je zorta źelinůw ze familije wawrzinowatych. S anfanga rosły uůne ino we wschodńij a połedńowo-wschodńij Azyji, terozki uprowjo śe je wszandy we subtropikalnyj klimje. Wszyjske jeich gatůnki majům gruczołki, we kerych zbjyrajům śe eteryczne yjle.
Ze jeich kory robi śe kuchynno culaga, uobyczńe ze cejlońskij skůrzicy (nojbarzi wertno). Uůna culaga idźe kupić we dwůch zortach: we laskach abo mlano. Dowo śe ja do ryżu, gryśiku, pjerńikůw, jabłeczńika a inkszych.


text:
Wikipedyjo:Potrzebne tumaczyńa
Sam robjůno je lista zajtůw kere by śe werćůło przełożyć ze inkszych godkůw na naszo, ślůnsko wikipedyjo. Mogesz wźůńś jaki artikel, coby nad ńim trocha porobjyć, nale tyż idźe sam przidać inksze, uod Ća pwymyślůne propozycyje. Dobrze by bůło, kej by my tumaczyli przede wszyjskim artikle wyrůżńůne - jakość ślůnskij wikipedyje by poszła wyży. Wszyjske wyrůżńůne artikle na Wikipedyjach we inkszych godkach do śe nolyźć tukej. Snadnům rzeczům mogesz sam tyż wćepować forszlagi tumaczyńo mustrůw a inkszych ńyartiklowych zajtůw.
POZŮR: Lepi ńy bjer śe za tumaczyńy jeli ńy wjysz choćoż podstowa godki, we keryj je bazowy artikel napisany. Je bez to ńybezpjeczne, co porobjysz moc felerůw, kere ńy bydźe szło łatwo dojzdrzeć.
Treść
Ze kaszubskigo do ślůnskigo[Sprowjej]
Ze italsko do ślůnskigo[Sprowjej]
Ze mjymjeckigo do ślůnskigo[Sprowjej]
Ze polskigo do ślůnskigo[Sprowjej]
- pl:Narodowość śląska --> Ślůnsko norodowość
- pl:Nizina Śląsko-Łużycka --> Ślůnsko-Łużycko Ńiżka
- pl:Panna Maria (Teksas) --> Panna Maria
- pl:Rezerwat przyrody Łężczok --> Rezerwat przirody Łynżczok


text:
Armyńijo, Republika Armyńije (Հայաստան - Hajastạn, Հայաստանի Հանրապետություն - Hajastani Hanrapetutjun) – państwo na Zakaukaźu. Grańica mo s Gruzyjům, Iranym a Azerbejdžanym - jygo guůwnům tajlům a tyž azerskům eksklawům Nachiczewan. Ńy mo dostympu do mořa. Kraj je gůřysty, ůng. 90% jygo powjyřchńe ležy powyžyj 1000 m n.p.m. Nojwyžšym ščytym je wygosuy wulkůn Aragac (4090 m n.p.m.). Podug uormjańskij powjarki, Uormjany pochodzům uod Togarma, prawnuka Noego. Přijyńy uůńi chřeśćijaństwo na anfangu III wjeka. We lotach 1895 a 1915 mjouy plac dwje wele ludobůjstwa we kerych uod Turkůw poginyuo ůng. 1-1,5 mln. Uormjanůw. We lotach 1922 -1991 Armyńijo bůua wćelůno do SSSR.
Uobocz galeryjo na Wikimedia Commons:
Armyńijo


text:
Bruksela
Wspůłrzyndne: 50°50' N 04°21' E
Bruksela (fr. Bruxelles, niderl. Brussel, mjym. Brüssel) – mjasto a stolica Belgije a Uńje Ojropejskij, pouožůne we střodkowyj tajli kraju nad řykům Senne.
Krům mjasta na prawach gminy, mjanym Bruksela uokreślo śe tyž rygjůn stouečny Bruksela, kery skupjo tyž 18 inkšych gmin (mjyndzy inkšymi Anderlecht, Etterbeek, Sint-Gillis, Uokkel, Schaarbeek) a mo ůngyfer 1 mln. mjyškańcůw. Aglůmeracyjo brukselsko (w syńśe geůgrafičnym) uobejmowo tyž pewno ličba gmin flamandzkych.


text:
Ceuta
Ceuta jo špańske město a špańska enklawa na pódpołnocu Afriki. Lažy na pódpołdnjowem brjoze Gibraltarskego pśelewa pśeśiwo Gibraltaroju. Granicujo na pódzajtšu ze Srjejźnym mórjom, na dłujkem wjacorje z Atlantiskim oceanom a na pódwjacorje z Marokkom. Ceuta ma dobry pśirodny pśistaw.
Źinsa jo Ceuta awtonomne město, ale až do lěta 1995 jo była z źělom prowincy Cádiz. Ceuta ma něźi 75 tysac wobydlarjow a cełkowna pśestrěń enklawy jo 18,5 km², gustosć wobydlarstwa jo togodla něźi 4000 wobydlarjow na kwadratny kilometer. Nejwuša góra enklawy jo Monte Hacho (starowěke mě Mons Abila) z wusokosću 204 metrow nad mórskej głaźinu. Monte Hacho lažy nad pśistawom na połkupje Peninsula de Almina a na jeje wjeršku jo wójarske zepěranišćo špańskego wójska.


text:
Stary Górnik
ul. Oławska 1B
55-200 Oława
woj. dolnośląskie
Grupa: Dom
Branża: Kominki i piece
Słowa kluczowe: kominki Andrzej Słoninka, wyroby z kamienia Andrzej Słoninka, kominki Wrocław Dolny Śląsk, wyroby z kamienia Wrocław Dolny Śląsk, montaż kominków dolnośląskie, montaż kominków Wrocław Dolny Śląsk, schody kamienne dolnośląskie, schody kamienne Wrocław Dolny Śląsk, parapety dolnośląskie, parapety Wrocław Dolny Śląsk, blaty kuchenne Wrocław Dolny Śląsk, blaty kuchenne dolnośląskie, kamienne portale kominkowe Wrocław Dolny Śląsk, kamienne portale kominkowe dolnośląskie, blaty łazienkowe dolnośląskie Wrocław Dolny Śląsk, płytki kamienne dolnośląskie, projektowanie kominków, kominki marmurowe, kominki granitowe, grille ogrodowe
Ostatnie odwiedziny vCarda: 2015-02-28.
vCard odwiedzono 8090 razy.


text:
Mišnjo
Mišnjo (nim. Meißen, górnoserb.: Mišno, čes.: Míšeň, pól. Miśnia, łatyński: Misena) jo stare město pśi Łobju w Sakskej a wokrejsne město wokrejsa Mišnjo.
Mišnjański grod jo załožył se pód mjenim Misnia w lěśe 929 na pódwjacornem brjoze Łobja. Toś słuša Mišnjo k nejstaršym znatym městam na teritoriju źinsajšneje pódzajtšneje Nimskeje. Tegdy jo słužyło město ako twardnica nimsko-frankojskich dobywarjow w kraju połobskich Słowjanow. Wót lěta 968 jo było Mišnjo sedło biskupstwa; tu jo statkował teke sławny biskup Beno. Pózdźej załožonemu Mišnjańskemu markgrobojstwu su pśisłušali teke źěle źinsajšneje Górneje Łužycy.
Dla jogo wjelikego wuznama płaśi Mišnjo ako stawizniske jědro moderneje Sakskeje.


text:
Murmańsk
Wspůłrzyndne: 68°57' N 33°04' E
Murmańsk (rus.: MypMaHck) – mjasto we Rusyje, hawyna nade Zatokům Kolskům. Ležy ńydaleko uode grańicy s Norwygijům a Finlandyjům. Je stolicům uobwodu murmańskigo. Mjasto zouožůno 4 paźdźernika 1916 kej Růmanow nade Murmamjym. Murmań to je downe ruske mjano na Moře Barentsa. Po 1917 mjano zmjyńůno na Murmańsk. We lotach 1918-1920 mjasto bůuo uopanowane bez alijůntůw zachodńich, kere wspomogouy stůnd Bjouych we walce s bolšewikůma. We 1940 we wyńiku umowy s III Řešům hawyna we Murmańsku stoua śe bazům lo mjymjeckich U-bootůw. Po napaśći III Řešy na SSSR, hawyna we Murmańsku bůua placym kaj kůńčyuy trasa kůnwoje ze zachodńům půmocům lo Armije Čyrwůnyj. We lotach źimnyj wojny bůua sam baza sowjeckich uokryntůw podwodnych. Terozki je sam baza Ruskij Floty Půunocnyj.


text:
Kašubojo
Kašubojo su słowjanski lud we wokolinje pólskeho město Gdańsk.
Kašubojo maja swoju chorhoj a swoju rěč, kotraž je podobna pólšćinje a tež druhim zapadnosłowjanskim rěčam.
Wosobiny[wobdźěłać]
- Florian Ceynowa
- Konstantyn Dominik
- Günter Grass
- Aleksander Majkowski
- David Shulist
- Bernard Sychta
- Donald Tusk
Literatura[wobdźěłać]
- J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999.
- Friedrich Lorentz, Geschichte der Kaschuben, Berlin 1926 (nim.)
- Aleksander Majkowski, Historia Kaszubów, Gdańsk 1991, ISBN 83-85011-37-4 (pól.)
- Ostrowska, R. a Trojanowska, I., Bedeker kaszubski, Gdańsk 1978 (pól.)
- Pomorze - mała ojczyzna Kaszubów : (historia i współczesność) = Kaschubisch - Pommersche Heimat : (Geschichte und Gegenwart) / red. Józef Borzyszkowski, Dietmar Albrecht ; [tł. Piotr Żwak, Burkhard Ollech i in.] Gdańsk ; Lubeka : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, Instytut Kaszubski, Ostsee Akademie 2000 (pól.,nim.).


text:
Keluchowe łopjenko
Kełuchowe łopjenka (sepale) twórje keluch (calyx) kwiśonki pókšytosemjenjoweje rostliny a su wenkowne, wótergi gropnjejše a wótergi zelene kwiśonkowe pśikšywne łopjenka, mógu wšak teke druge barwy měś abo kaž kronowe łopjenka wuglědaś.
Jadna se pśi tom toś wó wenkowne kwiśonkowe pśikšywne łopjenka dwójnego kwiśonkowego pśekšywa (periant), kótarež su južo pśi zacynjonem pupku widobne. Cesto zelene keluchowe łopjenka twórje pśi kwiśonkowych pupkach šćitny pśekšyw za nutśikowne drobnjejše kwiśonkowe źěle. Teke pśi zawrjenju wjele kwiśonkow za noc šćitaju druge kwiśonkowe łopjenka.
Mógu lichotne abo zarosćone byś. Pśi někotarych taksonach su teke zreducěrowane, jo pótakem mjenjej z nich až pśi pśiwójźbnych taksonach abo feluju dopołnje. Su wažne pśiznamje za zarědowanje jadnotliwych taksonow (glědaj teke: taksonomija, zarědowanje rostlinow).


text:
Chicago
Wspůłrzyndne: 41°54' N 87°39' W
Chicago – mjasto we USA, pouožůne nad jeźorym Michigan we stańe Illinois. Chicago je třećym co do wjelgośći a zaludńyńo mjastym we Stanach Zjydnočůnych zarozki po Los Angeles a Nowym Jorku.
Chicago wroz s předmjeśćůma twoři guůwno metropolijo mjejsko pouožůno na střodkowym wschodźe Stanůw Zjydnočůnych. Je tyž guůwnym cyntrům biznesowym, kulturalnym a naukowym, a samo mjasto a uokolice přežywajům uokres gwoutownygo rozwoju a ekspansyje. Nojbližšymi a nojwjynkšymi předmjeśćůma sům mjasta Niles, Elmhurst, Melrose Park, Franklin Park, Cicero, Joliet, Addison, Evanston, Schaumburg i Wood Dale.
Chicago je uokreślane mjanym "Wjetřne mjasto" (ang. Windy City).
Nojwjynkše poza Polskům skupisko Poloków a ludnośći pochodzyńo polskigo (ůng. 1,1 mln osůb polskigo pochodzyńo, we tym ůngyfer 250 tyś. godajůncych na co dźyń we polskij godce). Uobezdřij tyž: Jackowo.


text:
Ślůnsko-Morawski Beskid
Ślůnsko-Morawski Beskid (czes. Moravskoslezské Beskydy, słow. Moravskosliezske Beskydy) – gůry we půłnocnyj tajli Czeskij Republiki a půłnocno-zachodńij tajli Słowacyje. Położůne sům we Czeskym Ślůnsku a Morawije.
Nojwjynkszym wjyrchym Ślůnsko-Morawskigo Beskidu je Gigula (czes. Lysá hora, 1324 metry n.p.m.), na keryj dźało turystyczne schrůńisko Bezručova chata na Lysé hoře. Pjyrszy taki uobjekt wybudowała tukej mjymjecko uorgańizacyjo Beskidenverein we 1895.
Do 1968 Ślůnsko-Morawski Beskid bůł tajlům Ślůnskigo Beskidu, dźiśej to uosobne pasmo gůrske.
Inksze wjelge wjyrchy:
- Smryk (Smrk) 1276 m n.p.m.,
- Kněhyně 1256 m n.p.m.,
- Malchor 1219 m n.p.m.,
- Djobelski Młyn (Čertův mlýn) 1205 m n.p.m.
- Trowny (Trávný) 1203 m n.p.m.


text:
Kuwejt
Kuwejt, Państwo Kuwejt (Daulat al Kuwajt دولة الكويت) – państwo położůne we połedńowo-zachodńij Azyje, na půłnocno-zachodńim kraju Zatoki Perskij. Grańica mo s Irakym a Arabijům Saudyjskům. 92,2% placu zajmujům sam pustyńe a půłpustyńe. Ńy mo sam stołych rzyk a teryny bauerske zajmujům ino 0,2% powjyrzchńe kraju. Gospodarka je uoparto na wydobyću a przetworzańu ropy naftowyj. Religijům państwowům je we Kuwejće islam sůńńicki. Uod śyrpńo 1990 do lutygo 1991 Kuwejt bůł uokupowany bez Irak, co bůło sztichym ku pjyrszyj wojny we Zatoce Perskij.


text:
Šmrěčiny
Šmrěčiny (němsce Fichtelgebirge; čěsce Smrčiny) su srjedźne horiny w sewjerowuchodźe Bayerskeje, južnje Dwórca a wuchodnje Bayreutha. Mały dźěl słuša tež k Čěskej. Wulki podźěl horin je jako přirodny park škitany. Najwyša hora je Schneeberg (1051 m). W horinach wužórla so mjez druhim Běły Mohan, Solawa, Naab a Ohře (Eger).
Wažne sydlišća w Šmrěčinach su Wunsiedel, Marktredwitz a Selb.
Wotkazy[wobdźěłać]
Bayerski lěs | Čorny lěs | Durinske šćěpjelowe horiny | Durinski lěs | Eifel | Frankska alba | Frankski lěs | Hessenske hory | Hornjopfalcowski lěs | Hunsrück | Łužiske hory | Odenski lěs | Pfalcowski lěs | Połobske pěskowčiny | Rhön | Rudne horiny | Sauerland | Smoliny | Spessart | Šmrěčiny | Šumawa | Šwabska alba | Taunus | Vogelsberg | Westerwald | Žitawske horiny


text:
Strzedńe Storocza
Strzedńe Storocza (tyż Strzedńe Stoleća, Strzedńe Wjeki) je uokres gyszichty Wschodńij Cywilizacyje uokryślůny mjyndzy V a XV stolećym.
Jejich anfang śe rozlygowuje zauobycz we roku 476 do kupy ze Upodkym Rzimiskigo Imperyjům a jejich szlus śe datuje na 1492, kej to Krzisztof Kolůmb uoddeknył Amerika. Tyż śe ńykej mjast tygo bjere 1453, skuli tygo, co we tym roku do kupy bůły trzi wożne wydarzyńa - Upodek Bizantyjskigo Imperyjům, wynokwjyńy durku (Gutenbergowa Biblijo) a kůńec stoletńij wojny.


text:
Salzburg
Salzburg (serbski teke Solnogrod[1][2]) jo město w Awstriskej a głowne město zwězkowego kraja Salzburg. Salzburg ma něźi 150 tysac wobydlarjow a jo toś stwórte nejwětše město cełeje Awstriskeje.
Salzburgske stare město (Altstadt) z barokowu architekturu słuša wót lěta 1997 oficielnje k swětowemu namrěwstwu UNESCO.
Geografija[wobźěłaś]
Salzburg lažy nad rěku Salzach blisko granicy mjaz Awstriskej a Nimskej, pśi pódpołnocnej kšomje Alpow. Bliske wuznamne europske města su München něźi 150 kilometrow na pódwjacor, Ljubljana něźi 280 kilometrow na krotke zajtšo a Wien něźi 300 kilometrow na pódzajtšo.
Žrědła[wobźěłaś]
- ↑ W internetowem słowniku: Salzburg
- ↑ Starosta: Dolnoserbsko-nimski słownik, Niedersorbisch-deutsches Wörterbuch, Bautzen 1999, ISBN 3-7420-1096-4, bok 458


text:
Himalaja
Himalaja je hórski rjećaz w južnej Aziji, w kotrymž so najwyše hory swěta namakaja.
Rozpřestrěwa so na dołhoće wot něhdźe 3.000 kilometrow mjez Afghanistanom a Burmu a twori hač do 350 kilometrow šěroku geografisku barjeru mjez indiskim subkontinentom w juhu a Tibetskej wysočinu w sewjeru. W Himalaji steja dźesać wot cyłkownje štyrnaće wosomtysačnikow, mjez nimi Mount Everest (8.848 m), najwyša hora na swěće.
Jako zapadny kónc Himalaje płaći Khyberski přesmyk njedaloko afghanisko-pakistanskeje hranicy. W sewjernej Pakistanje namaka so Karakorum, kotryž je druhi najwyši dźěl Himalaje z druhej najwyšej horu swěta, K2. Dale běži Himalaja přez sewjernu Indisku, Nepal, Tibet, Bhutan a sewjernu Burmu.
Mjeno Himalaja pochadźa ze Sanskrita a wobsteji ze słowow hima (sněh) a alaja (městno, bydlenje).
Himalaja je sfałdowane horiny, kotrež nastachu přez koliziju Indiskeje platy z Euraziskej před něhdźe 40–50 milionami lětami.


text:
Bralin (wojewůdztwo wjelgopolske)
Bralin – wjeś we Polsce pouožůno 7 km na zachůd uod Kympna, we wojewůdztwje wjelgopolskym, we powjeće kympińskym, we gmińy Bralin. Po raz pjyrwšy wzmjankowano we roku 1136. Uośrodek usůgowy, řymjeślńičy, zakuad metalowy.
Uod počůnkůw swygo istńyńo mjejscowość noležoua do Ślůnska. W lotach 1540 - ůng. 1875 pośadoua prawa mjejske. W 1919 Bralin wroz s tzw. Krajym Rychtalskym zostou uobsadzůny bez wojsko polske, a nastympńy, na mocy Traktatu Wersalskigo (10 styčńo 1920r.) bez plebiscytu, wůuůnčůny s mjymjeckej Prowincyji Ślůnskij (powjatu sycowskigo) i wůunčůny (w wyńiku prac Mjyndzysojušńičej Kůmisyji Grańičnyj - 19 styčńo 1920 r.) do wojewůdztwa poznańskigo.
Ludność Bralina i uokolic posůguje śe gwarům sycowskům noležůncům do istńijůncych juž dźiś yno ščůntkowo gwar dolnoŚlůnskych bydůncych tajlům dolnoślůnskij godki. Ślůnzoki - mjyškańcy downygo "Kraju Rychtalskigo" zachowujům počuće uodrymbnośći we stosůnku do ludnośći "polskij" downygo powjatu kympińskigo.


text:
Pódwjacornosłowjańske rěcy
Pódwjacornosłowjańske rěcy su pódkupka słowjańskich rěcow w Europje.
Pódwjacornosłowjańske rěcy něnto powěda 56 milionow luźi na cełem swěśe. W 7. stolěśu jo była jadna pódwjacornosłowjańska rěc, kótaraž do 10. stolěśa južo jo była źelona na tśi kupki: lechisku, serbsku a česko-słowaksku. Wóne se wuznamjenjaju pśez refleksa c, (d)z za prasłowjańskej *tj, *dj.
- lechiske rěcy
- połobske rěcy †
- pomorske rěcy (200 tys)
- kašubska rěc (200 tys)
- słowińska rěc †
- pólska rěc (42,5 mln)
- serbske rěcy (70 tys)
- dolnoserbska rěc (7 tys)
- górnoserbska rěc (20 tys)
- slěpjańska narěc (1 tys)
- česko-słowakske rěcy
- česka rěc (10 mln)
- morawska rěc (? tys)
- słowakska rěc (5 mln)
- česka rěc (10 mln)


text:
Australijo
Australijo, Zwjůnzek Australijski – państwo uobejmujůnce cołki kůntynynt australijski, leżůnce nade Uoceanym Indyjskym a Spokojnym. Je uůne szůste pod wzglyndym wjyrchu rozlygowańo państwym śwjata.
Pochodzyńy nazwy[Sprowjej]
Mjano Australijo uodnoszůnce śe do kůntynyntu pochodźi uod uokreślyńo Terra Australis, kerygo używali Ojropejczyki aż do połowy XVIII w. Je to uokreślyńy uaćińske a znoczy: terra - źymja, australis - połedńowy.
Przipisy
- ↑ Dane szacůnkowe za CIA The World Factbook [1], World Gazetteer szacuje liczba mjeszkańcůw w 2007 roku na ůngyfer 20 985 000 [2]


text:
Zenwalk Linux
Zenwalk Linux to francëskô linuksowô distribùcëjô, jakô ùsôdzanô je na spòdlém Slackware ë czérëje sã na barżi awansowónëch brëkòwników. Rechli wëdôwôna bëła òna jakno Minislack. Minislack òstôł zainicjowóny jakno 0.1 w maju 2004 rokù. Z tim mionã bëła na distribùcëjô rozwijanô do wersëji 1.1. Zmiana na Zenwalk przëszła razã z wersëją 1.2. W lëstopadnikù 2005 doszłô je do ti ùdbë wersëjô Zenwalk-core, jakô wëchôdô bez graficznégò òkrãżô X11 ë graficznëch programów. Te dwie wersëje są rozwijóné paralelno, a w lëpińcu 2006 rozszérzonô je ò LiveCD ZenLive.
Òpis[edicëjô | edytuj kod]
Zenwalk to distribùcëjô, jakô zamëkô w se blós nóterną soft-wôrã ë przez to ji miara jakno òbrôz ISO je kòł 400 MB wiôlgô, a w wersëji core kòl 230 MB. Doszłé je do tegò prze to, że w kòżdi soft-wôrowi kategòrëji je le jednô programa ë tak n.p. jedinczëm przezérnikã je tuwò Firefox.
Filozofijô ti distribùcëji je dosc zblëżonô do Slackware, kònfigùracëjo je nót w wikszëm dzélu przeprowdzëc rãczno. Paczétë soft-wôrë są tipiczno instalowóné w fòrmace *.tgz. Zenwalk ùżëwô, do zladënkù z sécë ë sprôwdzniô zanôleżnotów, programë netpkg, a môlową instalacëjã paczétów robi sã przez installpkg - jakno w Slackware.


text:
Mjeśůnc
Mjeśůnc to je jydnostka czasu. S anfanga bůł zwjůnzany s cyklym mjeśůnczka, kerygo uokres synodyczny mo 29 a půł źymskij doby. Skiż tygo co roka ńy idźe potajlować gynał růwno na mjyśůnce synodyczne (uokres zwrytńyńćo śe Źymje naobkoło Klary ńy je podźelny bes reszty bez mjeśůnc synodyczny), nojprzůd wkludzano do kalyndorza dodatkowe dńi, ńy przipisane do żodnygo mjeśůnca. Ńyskorzi potajlowano rok na mjeśůnce we sposůb umowny, bes zwjůnzku s fazuma mjeśůnczka. Terozki momy jeich dwanoście a sům uůne roztůmajtyj dugośći:
- styczyń - 31 dńi
- luty - 28 dńi, a we lotach przestympnych 29
- marzec - 31 dńi
- kwjećyń - 30 dńi
- moj - 31 dńi
- czyrwjec - 30 dńi
- lipjec - 31 dńi
- śyrpjyń - 31 dńi
- wrześyń - 30 dńi
- paźdźerńik - 31 dńi
- listopad - 30 dńi
- grudźyń - 31 dńi


text:
Bala
Bala, inakšy tyš bal – kulisty předmjot nojčyńśći užywany we roztůmajtych športach. Bale sům zwykle kuliste, nale můgům mjeć inkšy kštout. Wjynkšość bali je elastyčno, a we postřodku nafilowano luftym. Športowcy kopjům bala nůgůma, uodbijajům rynkůma, gowům eli tuowjym. We wjynkšośći ger zespoůwych bala (bal) je překazywano mjyndzy čuůnkůma družyny we celu ůmjyščyńo jeji we toře, košu eli tyž na polu přećiwńika. Ńykere bale sům štajfne a sprynžyste, co pozwalo jejim na uodbijańy śe uod twardych powjyřchńi stouůw eli raketek. Inkše bale sům nafilowane sprynžůnym luftym, co pozwalo na walyńy we uůne s wjelgům śiuům bez ryzyka uraza a posůuańy jejich na sroge uodlyguośći. Cylne šlagńyńće bali (bala) tak, coby zmylić přećiwńika je podstawům sukcesu we kupje grůw.


text:
Adrianus Eversen
Adrianus Eversen (rodz. 13 styčńa 1818, 1 grudńa 1897) – ńiderlandzki malyř mjejskigo baukůnštu.
Studjowou malyrstwo kej školoř Cornelisa de Kruyffa. Mjyškou a robota mjou we Amsterdamie. Wystowjou swoje uobrozy we Hadze a Leeuwarden, a tyž poza grańicůma Ńiderlandůw m.in. we Bremje, Dreźńe, Berlińy a Wjedńu. Naležou do stowařyšyńo Arti et Amicitiae a tyž do ńiderlandzkij elity artystyčnyj.
Prace Eversena uodznačajům śe topografičnům akuratnośćům, a uoroz dowajům poznać poetycko wražliwość jeich autora a sům jygo uodpowjedźům na atmosfera zwykuygo žyćo we ńiderlandzkich mjastach. Ščygulno rola we jygo uobrozach mo śwjotuo, kere bůuo środkym wyrazu a budowouo nastrůj[1].


text:
Jadranske morjo
Jadranske morjo (serbsce tež Adriatiske morjo[1]) je dźěl Srjedźneho morja, potajkim słuša k morjam Atlantiskeho oceana. Leži na juhu Europy a wotdźěluje Appeninsku połkupu wot Balkanskeje połkupy.
Wobsah
Mjeno[wobdźěłać]
Mjeno Jadranske morjo pochadźa wot łaćonskeho Mare Hadriaticum (abo Mare Adriaticum), kotrež ze swojeje strony wot mjena města Adria (abo Hadria) pochadźa, kotrež je něhdy na jeho brjohach ležało.
Geografija[wobdźěłać]
Staty, kotrež z Jadranskim morjom mjezuja, su Słowjenska, Italska, Chorwatska, Bosniska a Hercegowina, Čorna Hora a Albanska. Na juhu je Jadranske morjo zwjazane přez Otrantsku wužinu z Ioniskim morjom.
Wjele přistawow leži na Jadranskim morju, wosebje Venedig a Triest, kotrejž běštej wažnej wuchadźišći Rakusko-wuherskeho imperija do Srjedźneho morja.


text:
30 listopada
30 listopada – trzidźysty dźyń listopada, a 334. dźyń roku podug używanygo na Ślůnsku grygůrjańskego kalyndorza. Do kůńca roku uostoło 31 dńi.
Śwjynta
- Szkocyjo - dźyń św. Andrzeja, patrůna Szkocyji
Wydarzyńa na śwjeće
- 1966 - państwo Barbados uodzyskoło samostanowjyńy
- 2006 - uůngyfer 300 umrziło bez zlyżće błotnyj lawiny ze wulkůnu Mayon na Filipinach
Rodźili śe
- 1835 - Mark Twain, amerykański pisorz pochodzyńo szkockigo
- 1864 - Andrzej Mielęcki, polski dźołocz społyczny na Ślůnsku, dochtůr
- 1874 - Winston Churchill, brytyjski polityker a pisorz, dwukrotny prymjer Wjelgej Brytańije.
- 1976 - Tomasz Rożek, ślůnski naukowy dźynńikorz a fizyker
Styczyń • Luty • Marzec • Kwjećyń • Moj • Czyrwjec • Lipjec • Śyrpjyń • Wrześyń • Paźdźerńik • Listopad • Grudźyń


text:
Belgijo
Belgijo, Krůlestwo Belgije (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne we zachodńij Ojropje, we pouedńowych Ńiderlandach. Grańičy uod zachodu s Francyjům (620 km), uod pouedńo s Luksymburgjym (148 km), uod wschodu s Ńymcůma (167 km) a uod půunocy s Holandjům (450 km). Uůnčno dugość grańic lůndowych wynośi 1 385 km, půnadto istńije 64-km fragmynt wybřeža Mořa Půunocnygo. Podźelůno je uůna na tři strefy godkowe: francusko, ńiderlandzko i mjymjecko. Bruksela, stolica Belgije, je jydnočeśńy "stolicům" Uńje Ojropejskij.


text:
Krzyżanowice
4 miejscowości w Polsce:
- Krzyżanowice — wieś w woj. dolnośląskim, w pow. trzebnickim, w gminie Wisznia Mała
- Krzyżanowice — wieś w woj. małopolskim, w pow. bocheńskim, w gminie Bochnia
- Krzyżanowice — wieś w woj. mazowieckim, w pow. radomskim, w gminie Iłża
- Krzyżanowice — wieś w woj. opolskim, w pow. oleskim, w gminie Gorzów Śląski; dawniej Krzyżańcowice
- Krzyżanowice — wieś w woj. śląskim, w pow. raciborskim, w gminie Krzyżanowice
Zobacz też: Krzyżanowice Dolne, Krzyżanowice Średnie


text:
Horni jězor
Horni jězor (jendźelsce Lake Superior, francosce Lac Supérieur) je najwjetši jězor Sewjerneje Ameriki a druhi najwjetši cyłeho swěta. Wón je jedyn z pjeć „wulkich jězorow“ (Great Lakes) a namaka so na hranicy mjez Zjednoćenymi statami a Kanadu. Jězor leži 184 metrow nad mórskej hładźinu a je z přestrjenju 82.103 km² tak wulki kaž Awstriska.
Sewjerny pobrjóh jězora słuša ke kanadiskej prowincy Ontario a k US-ameriskim statej Minnesota; južny pobrjóh k zwjazkowymaj statomaj Wisconsin a Michigan. Najwjetša kupa w jězoru je Isle Royale. Horni jězor ma wjace hač 200 přitokow a wuliwa so do Huronskeho jězora.
Při Hornim jězoru leža města Duluth a Superior w Zjednoćenych statach a Thunder Bay w Kanadźe.
Wotkaz[wobdźěłać]
Koordinaty: 48°0′0″N 87°0′0″W /  48, Wurazowy zmylk: Njewočakowany operator *


text:
SALONY KOSMETYCZNE KATOWICE
KATOWICE : ZDROWIE I URODA
-
salony kosmetyczne w Katowicach
Lista salon kosmetyczny Katowice, mapa salonów kosmetycznych w Katowicach, ranking 47 katowickie salony kosmetyczne, katalog 47 salonów kosmetycznych w Katowicach, kosmetyczka
salon kosmetyczny, Katowice, Paderewskiego 65
salon kosmetyczny, Katowice, Witosa 22a lok. 7
salon kosmetyczny, Katowice, ul. Stawowa 3
salon kosmetyczny, Katowice, Staromiejska 10/8
salon kosmetyczny, Katowice, ul. Mariacka 7, 40 – 014
salon kosmetyczny, Katowice, Młyńska 17
salon kosmetyczny, Katowice, ul. Kormoranów 40
salon kosmetyczny, Katowice, ul. Jordana 19
salon kosmetyczny, Katowice, ul. Wesoła 3
salon kosmetyczny, Katowice, Sandomierska 10a
salon kosmetyczny, Katowice, Poleska 30
salon kosmetyczny, Katowice, Al. Korfantego 70/7
Centrum DER-MED TO WIĘCEJ NIŻ GABINET...
Centrum DER-MED TO WIĘCEJ NIŻ GABINET...
salon kosmetyczny, Katowice, Katowicka 39
salon kosmetyczny, Katowice, Teatralna 10/1a
salon kosmetyczny, Katowice, Al. Korfantego 70/7
salon kosmetyczny, Katowice, Sokolska 80
salon kosmetyczny, Katowice, Mariacka 7
salon kosmetyczny, Katowice, Rolna 43
salon kosmetyczny, Katowice, Al. Korfantego 18
salon kosmetyczny, Katowice, Skargi 6
salon kosmetyczny, Katowice, Warszawska 38
salon kosmetyczny, Katowice, Mickiewicza 14
salon kosmetyczny, Katowice, Kościuszki 49
salon kosmetyczny, Katowice, Słowackiego 10
salon kosmetyczny, Katowice, Al. Korfantego 9
salon kosmetyczny, Katowice, Dyrekcyjna 9
salon kosmetyczny, Katowice, Świdnicka 21
salon kosmetyczny, Katowice, Strzelecka 19
salon kosmetyczny, Katowice, Chorzowska 7
salon kosmetyczny, Katowice, Mroźna 32


text:
Rovaniemi
Wspůłrzyndne: 66°30' N 25°43' E
Rovaniemi (lap. Roavenjarga) – mjasto we Finlandyji, stolica regijůnu Lapůńijo. Na 2010 rok mjoło 59 845 mjyszkańcůw. Je rozlygowane bezma gynau na půłnocnym podebjegůnowym kole (ino pora km na połedńe).
Znůme skiż tygo co bajtle szrajbujům na uůnygo adresa brify do Santa Klausa (adresa je: FIN-96930 Napapiiri).
Je sam fusbalklub Rovaniemen Palloseura.
Kamracke mjasta[Sprowjej]
- Ajka, Madźary
- Cadillac, Michigan, USA
- Drvar, Bośńa a Hercegowina
- Frederikshavn, Dańijo
- Grindavík, Islandyjo
- Harbin, Chiny
- Kassel, Mjymcy
- Kiruna, Szwecyjo
- Murmańsk, Rusyjo
- Narwik, Norwygijo
- Neustrelitz, Mjymcy
- Uolsztyn, Polsko
- Sankt Johann in Tirol, Austrijo
- Veszprém, Madźary


text:
Amsterdam
Wspůłrzyndne: 52°22' N 04°54' E
Amsterdam ( Amsterdam we Ńidyrlandzkej godce) – nojsrogsze mjasto we Ńiderlandach rozlygowane nad rzykůma Amstel i Ij a ůng. 160 kanałůma. Konstytucyjno stolica tygo państwa, nale wszyjske insztytucyje rzůndowe a zgromadzyńa uobcych państw sům we Hadze. We Amsterdamje je drugi (po Rotterdamje) nojsrogszy port handlowy we Ńiderlandach. Je tyż mocka muzyjůw (m.in. Rijksmuseum, Muzyjům Vincenta van Gogha, Rembrandthuis, Muzyjům Tropiku). Mjasto je tyż znůme ze nojbarzi utitlowanygo we Ńiderlandach fusbalferajnu Ajax Amsterdam.


text:
Bohotski wokrjes
Bohotski wokrjes (němsce Vogtlandkreis) je krajny wokrjes w juhozapadźe Sakskeje. Wobsteji w dźensnišej formje wot 1. januara 2008 a ma wokoło 242.000 wobydlerjow na přestrjeni wot 1412 kwadratnych kilometrow.
Wokrjes mjezuje z durinskim wokrjesom Greiz na sewjeru, z wokrjesom Šwikawa na sewjerowuchodźe, z Rudnohórskim wokrjesom na wuchodźe, z Čěskej na juhu a na zapadźe z wokrjesomaj Dwórc (Bayerska) a Solawa-Orla (Durinska).
Wulke wokrjesne města su Auerbach, Oelsnitz, Pławno a Reichenbach w Bohotskej.
Najwjetšej rěce na wokrjesnym teritoriju staj Šwikawska Modłej a Běły Halštrow. Najwyša hora je Schneehübel (974 m) blisko Morgenröthe-Rautenkranz.
Města a gmejny[wobdźěłać]
Wotkaz[wobdźěłać]
Bohotski wokrjes | Budyšin | Drježdźany | Kamjenica | Lipsk (město) | Lipsk | Mišno | Rudnohórski wokrjes | Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory | Sewjerna Sakska | Srjedźna Sakska | Šwikawa | Zhorjelc


text:
Ćeszyński Ślůnsk
Ćeszyński Ślůnsk – historyczno krajina, połedńowo tajla Gůrnygo Ślůnska, atoli pora zdrzůdył podowo Ćeszyński Ślůnsk kej ekstra rygjůn. Po I śwjatowyj wojńy uostała potajlowano na tajla polsko a czechosłowacko (terozki czesko).
Pomjyszkujůncych sam charaktyryzuje festelno uobrymbność, kero je skuli stabilnyj grańicy ferwaltůngowyj bez wjela stolećůw. Ćeszyński Ślůnsk skłodo śe ze tajli ńiźinnyj, zamjyszkanyj bez plymjůna Lachůw a Wałachůw, a tajli gůrskij (Ślůnski Beskid) zamjyszkanych bez ślůnskij gůroli.
Bibljografijo[Sprowjej]
- Historia Górnego Śląska. Polityka, gospodarka i kultura europejskiego regionu. Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej, 2011. ISBN 978-83-60470-41-1. z. 374


text:
Parafia Rzymsko-Katolicka p.w. Najświętszej Maryi Panny Wspomożenia Wiernych w Aleksandrowie Kujawsk87-700 Aleksandrów Kujawski (kujawsko-pomorskie), ul. Szczygłowskiego 5
Parafia Rzymsko-Katolicka p.w. św. Andrzeja Boboli - Jezuici85-033 Bydgoszcz (kujawsko-pomorskie), ul. Pl. Kościeleckich 7
Parafia Rzymsko-Katolicka p.w. św. Apostołów Piotra i Pawła85-007 Bydgoszcz (kujawsko-pomorskie), ul. Reja 3
Parafia Rzymsko-Katolicka p.w. bł. Michała Kozala86-050 Solec Kujawski (kujawsko-pomorskie), ul. Kościelna 2
Parafia Rzymsko-Katolicka p.w. św. Jana Apostoła i Ewangelisty85-790 Bydgoszcz (kujawsko-pomorskie), ul. Gen. Sikorskiego 8
Parafia Rzymsko-Katolicka p.w. św. Wincentego a Paulo85-093 Bydgoszcz (kujawsko-pomorskie), ul. Al. Ossolińskich 2


text:
Bejdżing
Wspůłrzyndne: 39°55' N 116°23' E
Bejdžing (chiń. 北京, pinyin: Běijīng) to stolica Chińskij Republiki Ludowyj a mjasto wydźelůne, podlygajůnce bezpostředńo wuadzům kraju. Uod půunocy, zachodu i pouedńo grańičy s prowincyjům Hebei, a uod wschodu s mjastym wydźelůnym Tjyńćin.
Bejdžing je drůgim, po Šanghaju, mjastym ChRL pod wzglyndym ličby ludnośći. Pouńi tyž fůnkcyjo nojwjynkšygo uostřodka polityčnygo, uośwjatowygo a kulturalnygo kraju. Křižujům śe sam wažne lińy kolejowe i drůgi lo autůw.
Mjano "Bejdžing" uoznačo dosuowńy "Půunocno stolica".
Bejdžing je gospodořym Letńich Igřysk Uolimpijskich 2008.


text:
Andrej Zaliznjak
Andrej Zaliznjak (rusojski AHдpeй AHaToлbeBич ЗaлизHяk, Andrej Anatoljevič Zaliznjak) (naroźony 29. apryla 1935 w Moskwje) jo rusojski rěcywědnik a cłonk Rusojskeje akademije wědomnosćow (pśedmjat literatury a rěcy).
Wopśimjeśe
Wědomnostna biografija[wobźěłaś]
Zaliznjak jo filologisku fakultu Moskowskeje statneje uniwersity skóńcył, a pótom studěrował na Pariskej Sorbonje pla francojskego stukturista André Martinet.
Wuknjo něnto na filologiskej fakulśe Moskowskeje statneje uniwersity (wósebnje w pśedmjaśe teoretiskeje a nałožowaneje rěcywědy) a w uniwersitach Aix-en-Provence, Parisa a Genfa. W lěśe 1987 sta se z korespondowacym cłonkom Akademije wědomnosćow Sowjetskego zwězka, w lěśe 1997 jo bywał cłonk akademije. Wón źěła w Instituśe za slawistiku Rusojskeje akademije wědomnosćow.
Źěła wó synchronistiskim wopisanju rusojskeje morfologije[wobźěłaś]
Prědna monografija Zaliznjaka, Rusojska substantiwowa a adjektiwowa fleksija (Pycckoe иMeHHoe cлoBoизMeHeHиe, 1967), jo był wopyt deklinaciju substantiwow, adjektiwow, pronomenow a numeralow w pisanej formje rusojskeje rěcy konsekwentne algoritmiski wopisaś. Studij rozpowěda wažne teoretiske problemy morfologije, dawa kšute definicije wopśimjeśow słowna forma, gramatiski wóznam, gramatiska kategorija, akord-klaso, genus, akcentowa paradigma a druge. Wó gramatiskich kategorijach pad, cysło, genus a akord-klaso jo Zaliznjak wósebne nastawki pisał, źož se toś te fenomeny z typologiskeje perspektiwy rozpowědaju.
Ako pokročowanje idejow Rusojskeje substantiwoweje a adjektiwoweje fleksije jo se jawiła Gramatiski słownik rusojskeje rěcy (1977, stwórty nakład w lěśe 2003), źož jo za sto tysac rusojskich słowow precizny fleksijowy model daty (a klasifikacija toś tych modelow naraźona). Słownik, kótaryž jo Zaliznjak z ruku gromaźe nosył, jo bywała baza za praktiski wše kompjuterowe programy awtomatiskeje morfologiskeje analyzy rusojskeje rěcy (inkluziwnje programow za pytanje informacijow a awtomatiskego pśestajenje).
Monografija Zaliznjaka a jogo nejwažnjejše źěła wó powšyknej a rusojskej morfologiji se su zasej w lěśe 2002 nakładowali.
Źěła w rěcy wopismow na brjazowych škórach[wobźěłaś]
Wót lěta 1982 jo A. A. Zaliznjak systematiski rěc wopismow na brjazowych škórach z Velikego Nowgoroda studěrował. Wón jo źěła wó namakanju wósebnosćow stareje nowgorodskeje narěcy wózjawił, wó jeje wósebnosći na rozdźěl k nadnarěcnej starorusojskej rěcy, wó ortografiji a paleografiji wopismow na brjazowych škórach a wó metodach jich datěrowanja. W lěśe 1995 jo wón spowšyknjowany studij Stary Nowgorodski dialekt wózjawił (drugi nakład jo se w lěśe 2004 wózjawił). Źěło wopśimjejo gramatiski wopis dialekta a komentěrowane teksty pśisamem wšych znatych nowgorodskich wopismow na brjazowych škórach.
Analyza Rěcy wó wójarskem śěgnjenju Igora[wobźěłaś]
Knigły Rěc wó wójarskem śěgnjenju Igora: doglěd rěcywědy (2004) jo gusto diskutěrowanemu problemoju awtentiskosći teksta Rěc wó wójarskem śěgnjenju Igora (CлoBo o пoлky ИropeBe) pósćona. Zaliznjak dopokaza, až by-li něchten tekst w 18. lětstotku falšował, by wjelicku mań preciznych znajobnosćow měś musał, kótarež jo rěcywěda faktiski akle w 19. a 20. lětstotku nadejšła. Eksistěruju kritiski wótwažowane rěcywědne argumenty pśeśiwo awtentiskosći teksta, naraźowane wót rozdźělnych awtorow. Pó powšyknej konkluziji Zaliznjaka jo wjelgin njewěrjobne, až jo Rěc wó wójarskem śěgnjenju Igora falšowana.


text:
Maurytańijo
Maurytańijo(arab. موريتانيا Muritanija, uoficjolne mjano Islamsko Republika Maurytańsko arab. الجمهورية الإسلامية الموريتانية Al-Dżumhurija al-Islamija al-Muritanija) – państwo we půłnocno-zachodńij Africe, nad Atlantyckim Uoceanem. Grańica mo s Synegalem, Mali, Algeryjům a Zachodńům Saharům. Wjynkszo tajla kraju to pustynne teryny Sahary.
Prawo sam je miszůngem islamskigo prawa a francuskigo Cywilnygo Kodeksu.
Maurytańijo je ubogim krajym, kerygo gospodarka je uoparto o bauerstwo (we dolińe rzyki Synegal) a łowjyńy rybůw, dochody dowo tyż fedrowańy rudůw żyloza. Krům żyloza, dobywo śe sam naftowo ropa (ze podmorskich złożůw), złoto, mjydź a gips.


text:
Rio de Janeiro
Wspůłrzyndne: 22°54'30" S 43°11'47" W
Rio de Janeiro (port. Styczńowo Rzyka) – mjasto we połedńowo-wschodńij tajli Brazylije nad Atlantykym. Rozlygowane na kraju wyżki, postrzůd wjyrchůw, m. in. znůmo "Gowa Cukru" - Pão de Açúcar, nad zatokům Guanabara. Głowne mjasto sztatu Rio de Janeiro. Uod 1808 do 1821 roku prawe głowne mjasto Portugalije - krůlewsko familijo ze Jůnym VI na przodku schrůńůła śe tukej przed inwazyjům armije napoleůńskych. We lotach 1822-1960 Rio de Janeiro bůło głownym jastym ńypodlygłyj Brazylije, podwjela powstała Brasilia.
Mjasto je znůme skiż gryfnych plażůw (l.b. Copacabana, Ipanema), srogigo dynkmala Kristusa Zbawićela (Cristo Redentor) na gůrze Corcovado, nale przede wszyjskym ze kożdoroczńy uobchodzůnygo bakusa.
We 2016 roku bydźe gospodorzym Uolimpijskich Igrziskůw.


text:
Průntki
Průntki (tyž: štryknadle, jeguy ku štrykowańy) to ćynke prynty suůžůnce do rynčnygo přerabjańo růžnych zort ńići a wůček na wyroby dźańinowe. S jydnyj strůny znojduje śe guůwka, zabezpječajůnco robůtka před zsuwańym śe, s drůgij špic uproščajůncy přerabjańy uočkůw.
Průntki wykůnywane sům guůwńy ze stali (moue rozmjary) a s alůmińjům, a tyž s plastiku a dřewa, ščygůlńy bambusowygo, kere je wytřimoue a sprynžyste. Gyneralńy preferowane sům matyrjouy lekke, gdyž we inkšym připadku uatwo mynčům śe rynce.
Podstawowe uočka wykůnywane na průntkach to uočka prawe a uočka lewe.


text:
Katowicy
Katowicy[2] (pol. Katowice, mjym. Kattowitz) – mjasto we Gůrnym Ślůnsku, we kerym mjyszko 317 000 ludźůw. Pjyrszo spůmńyńy uo Katowicach je ze XVI stolećo. Katowicy mjejske prawa dostały we 1865 roku. Katowicy sům nojwożńyjszym gůrnoślůnskym cyntrům fedrowańo wůngla a głownym mjastym Gůrnoślůnskygo Metropolitalnygo Zwjůnzku. Sům tyż wożnym biznesowo-handlowo-usugowym cyntrům.
Przipisy
Mapy[Sprowjej]
- Mapy: Autopilot | Google Maps | Szukacz | Targeo | Zumi
- Zdjynća satelitarne: Google Maps | Wikimapia | Zumi


text:
Wadim Abdraszytow
Wadim Abdraszytow (ros. BaдиM ЮcyпoBич AбдpaшиToB, tatar. BaдиM Йocыф yлы ГaбдepәшиToB, Vadim Yosıf uğlı Ğabderəşitov; ur. 19 styczńa 1945 we Charkowie) – ruski reżyser filmowy pochodzyńo tatarskigo, pedagog, wyucził śe na inżyńera chemije, a potym zostoł reżyserem.
Czynsto wspůłpracowoł ze pisorzym a scenarzistům Aleksandrym Mindadze. Tworzi dramaty o tyjmach społecznych a uobyczajowych. Zdoboł moc nadgrůd we Rusyji i za granicům.
Jego żoną jest Natella Toidze. Majům dwoje bajtli (Oleg i Nana).
Filmografijo[Sprowjej]
- 1976 - Głos ma obrona
- 1979 - Obrót sprawy
- 1980 - Ochota na lis
- 1984 - Parad płaniet
- 1986 - Plumbum, czyli niebezpieczna gra
- 1988 - Sługa
- 1990 - Armawir
- 1995 - Pjesa dla passażyra
- 1997 - Czas Tancerza
- 2003 - Burze magnetyczne
Nadgrody i wyrůżńyńo na MFF w Berlińe[Sprowjej]
- 1989 - Ekstra Nadgroda za film Sługa:
- Nadgroda Interfilm - wyrůżńyńe
- Nadgroda im. Alfreda Bauera
- 1995 - Strzybny Ńydźwjedź za wybitne uośůngńyńća za film Pjesa dla passażyra


text:
Adolf Hitler
Adolf Hitler (* 20. apryla 1889 w Braunau am Inn, Awstriska; † 30. apryla 1945 w Berlinje přez suicid) bě wot lěta 1921 stronski šef NSDAP, wot lěta 1933 mócnarstwowy kancler a wot lěta 1934 (po smjerći němskostatneho prezidenta Paul von Hindenburg) kaž „Führer a Reichskanzler“ zdobom knježerstwo šef a hłowa stata Němskeho reicha.
Pod wjednistwom Hitlera su nacionalsocialisća zawjedowali w Němskim reichu diktaturu „Třećeho reicha“. Woni dachu wšě opoziciske strony zakazować, politiske přećiwnicy přesćěhać a zamordować. Rozputachu Druhu swětowu wójnu a systematisce wšitke prawa rubachu a zamordowachu europskich Židow kaž tež hinaše religiozne, etniske a towaršnostne skupiny. Přez tutu politika zahinychu w Europje něhdźe 30–35 milionow ludźi. Němska a Europa buštej we wulkich dźělach rozbiwanej. Bě čas bipolarneho swětoweho porjada a horceje wójny započał.


text:
Florida
Florida je ( [ˈflɒrɪdə] IPA) je zwjazkowy stat Zjednoćenych statow Ameriki. Leži na połkupje ze samsnym mjenom. Florida mjezuje na sewjeru z Georgiu, na sewjerozapadźe z Alabamu, na zapadźe z Mexiskim zaliwom a na wuchodźe z Atlantiskim oceanom.
Hłowne město je Tallahassee, kiž ma jenož 180 tysac wobydlerjow. Wjetše města su Jacksonville, Miami, Tampa, St. Petersburg, Orlando a Hialeah. Je tu tohorunja najstarši město Sewjerne Ameriki załožene z europskimi kolonizatorami, St. Augustine.
Eksterne wotkazy[wobdźěłać]
- Oficialne stronki (jendźelsce)


text:
Bośńa a Hercegowina
Bośńa a Hercegowina (BiH, bośńacko godka a chorwacko godka: Bosna i Hercegovina, syrbsko godka: БocHa и XepцeroBиHa) – państwo we połedńowo-wschodńij Ojropje, na Bołkanach. Powstoło po rozpańyńću śe Jugosławiji. Grańica mo s Chorwacyjům, Syrbijům a Czornům Gůrům. Skłodo śe s Federacyji Bośńe a Hercegowiny a Syrbskij Republiki.
Je to krej gůrzisty, przez 90% placu je położůne wyżyj kej 200 m n.p.m. Nowyższe wjyrchy na teryńe Bośńe a Hercegowiny sům we Dynarskich Alpach (Maglić, 2386 m n.p.m.).
Bośńa Hercegowina uostała srogo zniszczůno we důmowyj wojńe. Terozki gospodarka je sam uoparto na leśńictwje, bergmaństwje a ynergetyce.


text:
Harry S. Morgan
Harry S. Morgan, po prowdźe: Michael Schey (rodz. 29 śyrpńa 1945 we Essen, um. 30 kwjetńa 2011 we Düsseldorfje) to je mjymjecki producynt, režyser a aktor filmůw pornografičnych, a tyž dźyńńikoř.
Na anfangu studjowou fotografijo we Essen. Pjyršy film pornografičny zuůnačyu we 1986. Zwjůnzany a kojařůny ze wytwůrńům Videorama. Zrealizowou wjyncyj kej 400 filmůw ze zorty hardcore, we tym seryje "Happy Video Privat", "Teeny Exzesse" a "Maximum Perversum".
Nagrody[Sprowjej]
- 1997: Nagroda Venus – Nojlepšy Režyser Seryje
- 1997: Bruksela – Nojlepšo Seryjo -> Happy Video Privat: Locker vom Hocker a Happy Video Privat: Zuckerbrot und Peitsche
- 1997: Austryjo – Nojlepšy Režyser Ńymjecki
- 1998: Barcelůna – Nojlepšy Režyser Ńymjecki
- 2001: Nagroda Venus – Nojlepšy Režyser Ńymjecki
- 2003: Ekstra Nagroda Venus


text:
Himačal Pradeš
Himačal Pradeš (Hindi: हिमाचल प्रदेश, Himachal Pradesh, po słowje: „Kraj Himalaje“) je zwjazkowy stat Indiskeje. Ma 6,7 milionow wobydlerjow a přestrjeń 55.673 km², potajkim 120 wobydlerjow na kwadratnym kilometru. Statna stolica je Shimla. Himačal Pradeš ma Hindišćinu jako jeničku zarjadnisku rěč, ale tam so tež Pandźabi (6,0%) rěči.
Stat leži w Himalaji a mjezuje z Dźamu a Kašmirom na sewjeru, Chinu na wuchodźe, Utarančalom na juhowuchodźe, Harjanu na juhu a Pandźabom na zapadźe. W zwjazkowym staće so tež McLeodGanj, sydło Dalai Lama, namaka.
Zaćišće[wobdźěłać]
Eksterne wotkazy[wobdźěłać]
- Webstrony knježerstwa Himačal Pradeša (jendźelsce)


text:
Plaskato Źymja
Plaskato Źymja to bůło forsztelowańy uo Źymji jako uo płaszczyźńe lebo plaskatym dysku. We ńykerych forsztelowańach uůnyj zorty Źymja pływoła po Wszechuoceańe, lebo bůła postawjůno na puklu żůłwja abo inkszyj gadźiny. We inkszych ze wjyrchu bůła dekńynto bez Ńebo, a uod spodku bez pjekło.
Forsztelowańy uo Źymji jako uo kugli lebo sferze mjoło anfang we starożytnyj Grecyji we VI stoleću p.n.e. Forsztelowańy uo plaskatyj Źymji bůło uobyczne lo wszyjskich kulturůw ńim prziszły do jakigo poźůmu we nauce. We Chinach do XVII stolećo forsztelowano śe aże Źymja je plaskato.
Terozki fůnguje czelodka Flat Earth Society (Towarzistwo Plaskatyj Źymji), założůno we 1956 roku, nale już jino jako neczajta.


text:
Aralski jazor
Aralski jazor (kazachiski Apaл Teңiзi Aral teñizi; usbekiski Orol dengizi; rusojski Apaлbckoe Mope/Aralskoje more) jo bźezwótběgowy słony jazor w Srjejźnej Aziji, kótaryž wobstoj wusušenja dla mjaztym z tśich źělow. Z 1960-tych lět dowjeźo wužywanje wódy Amudarje a Syrdarje za pówóźowanje wjelickich kubłańskich stronow bałmy k wuschnjenju a z pěskom zanosowanju něgajšnego stwórty nejwětšego jazora swěta. Toś te wuwiśe słuša k nejwětšym kumštnym wobswětowym katastrofam w stawiznach cłowjestwa.
Pówóstanki Aralskego jazora se namakaju w Turanskej nižynje, kótaraž pśisłuša Aralsko-Kaspiskej dłymi a laže w Kazachstanje a Usbekistanje. Kontinentalneje klimy dla wobstoj wokolina jazora z pusćinow a połpusćinow. Wjeliki źěl něgdy 68.000 km² wjelikeje swětliny wódy bu źinsa pomjenjowana ako nowa pusćina Aralkum.


text:
2 Girls 1 Cup
2 Girls 1 Cup (śl. Dwje dziołszki, jedna szolka) to je ńyuoficjolne mjano lo trailera ze pornograficznygo filma Hungry Bitches, kery wyprodukowoła brazylijsko wytwůrńa MFX Media we 2007 roku[1]. Idźe we ńym uobejrzeć dwje dziołchy kere uoddowajům śe erotycznyj zabowje, jedna ś nich wyprůżńo śe do szolki, a ńyskorzi uobjedwje lizajům fekalija ze uůnyj szolki, trocha jeich żerům a dowajům śe kuśiki ze uobmazanymi gymbami, dali zaś wywołujům u śebje rzigańy a rzigajům jedna drugij do gymby. We trailerze słychać śpjywka "Lovers Theme" keryj autorym je Hervé Roy a bůła uůna uoryginalńe napisano lo filma Delusions of Grandeur[2].
Uůn trailer, kery mo ůng. 1 minuta, uostoł internecowym memym, a na myndze neczajtůw zaczło śe dodowańe kńipśńyńć a filmůw ze ludźami kere uoglůndnyli uůn trailer pjyrszy roz[3]. Idźe uůne zobejzdrzeć tyż i dziśej, n t.p. na YouTube.
Mjoł uůn tyż roztomajte parodyje, jako "2 Guys 1 Cup", "2 Girls, 1 Cup: The Show" abo "1 guy 1 lunchable".


text:
Łužiske hory
Łužiske hory (němsce: Lausitzer Bergland, čěsce Šluknovská pahorkatina) je hórkata srjedźohorinska krajina w sakskej Hornjej Łužicy mjez Sakskej Šwicu na zapadźe a Łužiskej Nysu na wuchodźe. Na juhu přechadźeja do Łužiskich horin. Jich němski dźěl - Žitawske horiny - so zwjetša k Łužiskim horam přiličuje. Po krajinje słušeja tež Šluknowski wuběžk (němsce Schluckenauer Zipfel, Böhmisches Niederland, čěsce Šluknovsko) k Łužiskim horam. Łužiske hory su dźěl horinskeho pasma Sudetow.
Geologija[wobdźěłać]
Łužiske hory su najwjetša granitowa kónčina w srjedźnej Europje. Tuta saha tež hišće dźensa hač do pólskeho teritorija Hornjeje Łužicy na wuchod wot Łužiskeje Nysy. Byrnjež kamjenizny poprawom geologisce granodiority byli, je so tola pomjenowanje Łužiski granit zadomił. Wottwarjowachu a wottwarjuja so jón we wjacorych skałach a su jako přirodne dźěłowizny daloko rozšěrjne.
Jasnje młódše hač granity su zbytki staršich wulkanow z terciera. Dołhi rjećaz wulkaniskich horow wot Čěskich Srjedźohorin přez Łužiske horiny pokročuje so we Łužiskich horach hač k Łužiskej Nysy. Tajke bazaltowe hory su na př. Kotmar, Lubijska hora a Sedło.
Najwuznamniše geologiske dislokaciske pasmo je Łužiske přesunjenje, při tutym přesunjenju je so granitowa plečica Łužicy nad pěskowc na juhu sunyła. Hórnistwowe pospyty we Łužiskich horach běchu njedostatka na rudach dla mało wuspěšne. Město toho bě tuta kónčina něhdy centrum granitoweje industrije w Němskej. We formje plesternakow, chódnikowych plečicow, płotowych stołpow, elementow fasadow a m.w. so tutón material w cyłkownym srjedźoněmskim rumje namaka.
Topografiske wopisanje[wobdźěłać]
Powjerchowe formy su jasnje rozčłonkowane. Łužiske hory zestajeja so z třoch hórskich pasmow, kotrež běža wot wuchoda do zapada. Mjez nimi ležetej dwě šěrokej dólnej wani. Najsewjerniši hórski rjećaz stupa nahle z Łužiskich honow horje. Najmarkantniše hory wot wuchoda do zapada su Rubježny hród pola Dažinka (541 m), Čornobóh (556 m), Lubin (432 m), Mnišonc (447m), Wulki Pichow (499 m), Honak (němsce: Hoher Hahn) pola Trjechowa (446 m) a Pinč (němsce Klosterberg) pola Zemic-Tumic (394 m).
Na juhu wot jich leža w dólnej wani: Kumwałd, Wjelećin a Wjazońca. Druhi hórski rjećaz rozpřestrěwa so wot Běłoboha (499 m) přez Pikowsku horu (486 m), Chołmy (487 m), Weifaer Höhe (505 m) do Sokolnika, kotryž je z 589 metrami najwyše wuhorbjenje Łužiskich hór.
Na juhu wot tutoho hórskeho rjećaza leža zaso w dole: Nowosólc-Hródk, Wopaka, Hołbin, Załom nad Sprjewju a Wołbramecy. Třeći hórski rjećaz twori zdźěla statnu mjezu z Čěskej a započina so při Kotmarju (583 m), pokroči přez Schlechteberg (486 m), Taubenberg (458 m), Brandbusch (443 m), Hutberg pola Wołbramec (503 m), Hoher Hahn pola Langburkersdorfa (528 m) hač k Ungerej (538 m).
Hohwald, ze swojimaj wjerškomaj Sokolnik a Hoher Hahn pola Langburkersdorfa, je najwjetše zwisowace lěsnišćo (na 30 km²) we Łužiskich horach, tu pada tež najwjace spadkow a w zymje su tu najwjetše sněhowe wysokosće tuteje kónčiny. Hłowna rěka we Łužiskich horach je Sprjewja, kotraž so pod Kotmarjom wužórli a najprjedy wot wuchoda do zapada přez Habrachćicy, Nowosólc-Hródk, Hołbin hač do Załomja běži. Wottud wobroća so na sewjer a twori mjez Chołmami a Weifaer Höhe pola Šěrachowa jako šumjaca horinska rěka wuski předrjeńčny doł přez srjedźny hórski rjećaz. W meandrach přeprěkuje potom sewjernu dólnu wanju pola Korzyma, Rozwodec a Jiłoc. Tu so w šěršim dole předrěw přez sewjerny hórski rjećaz započina, a skónčnje docpěwa Budyšin.
Doły Łužiskich hór a južneje Hornjeje Łužicy su husće wobsydlene a zatwarjene. Hdyž so wot Wjazońcy po B98 a B96 přez doły do Žitawy jědźe, da wostawaš na něhdźe 60 km dołhej čarje faktisce stajnje w zwisowacym sydlišću, dokelž tu sydlišća kaž na parlowu šnóru stykane leža a jedne do druheho přechadźa.
Łužiske hory su tež hłowna kónčina Hornjołužiskeje narěče z typiskim jazykowym Rrr, praja, zo ludźo maja "a Radl a dr Gurgl" (serbsce koło w kyrku) a tu je tohorunja wjele chěžow ze stołom – domy, kotrež słowjanske kładźite twarstwo a němske tykowane twarstwo w sebi zjednoćeja.
Bayerski lěs | Čorny lěs | Durinske šćěpjelowe horiny | Durinski lěs | Eifel | Frankska alba | Frankski lěs | Hessenske hory | Hornjopfalcowski lěs | Hunsrück | Łužiske hory | Odenski lěs | Pfalcowski lěs | Połobske pěskowčiny | Rhön | Rudne horiny | Sauerland | Smoliny | Spessart | Šmrěčiny | Šumawa | Šwabska alba | Taunus | Vogelsberg | Westerwald | Žitawske horiny


text:
Skate punk
Skate punk (téż: Skatepunk, Skate-punk, Sk8 Punk) je baro chùtczi ë energiczny ôrt punk rocka.
Doszłi do tégò miona je przez wiôlgą pòpularnotã ti mùzyczi w skaterowsczi scenié. Nôbarżi znônym karnã jaczé grô skate punka je Suicidal Tendencies - zdobëlë pòpùlarnotã wëdónym w 1983 rokù albùmie z tim chùtczim punkã.
Jinszima znônëma karnama tegò sztélu sã: Bad Religion, Pennywise, NOFX, The Vandals, Lagwagon, SNFU, MxPx, The Offspring, Millencolin czë Guttermouth, chòc trza pamiãtac ò tim, że Bad Religion jakno ë Pennywise barżi do hardcorowégò zôrtu przënôlëżą.
Platowi wëdowizne z skate punka to m.jin. Epitaph Records czë téż Fat Wreck Chords.
- To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.


text:
"Na Starym Rynku" to tytuł autorskiego programu Jacka Babiela.
Program można było oglądać w Telewizji Łomża od maja 2006r. do lutego 2009r.
Zobacz zdjęcia.
Gośćmi programu "Na Starym Rynku" byli:
Jerzy Engel jr, Marek Przeździecki, Jarosław Cholewicki, Jan Jarota, Lech Antoni Kołakowski, Tomasz Wysocki, Jan Miłosz Zarzycki, Artur Filipkowski, Bronisław Komorowski, Anna Ogrodnik-Wycik, Henryk Trojanowski, Maciej Zajkowski, Sławomir Szulc, Stanisław Kaseja, Elżbieta Gadomska, Leszek Taborski, Wiesław Jemielity, Mieczysław Bieniek, Wojciech Winko i Zenon Piechociński, Zygmunt Zdanowicz, Roman Borawski, ks. biskup Stanisław Stefanek, Jerzy Brzeziński i Lech Antoni Kołakowski, Andrzej Kiełczewski, Jerzy Brzeziński, Teresa Steckiewicz, Andrzej Chojnowski, Jolanta Supińska, Marek Olbryś i Jacek Piorunek, Krzysztof Sychowicz, Marcin Brunon Sroczyński, Stefan Kwiatkowski, Tadeusz Zaremba, ksiądz Andrzej Święciński, Krzysztof Kozicki, Robert Tyszkiewicz, Krzysztof Babiński, Maciej Zajkowski, Stanisław Kaseja i Andrzej Supryniuk, Tadeusz Zysik, Aleutyna Kołos i Janusz Żebrowski, Jacek Saryusz Wolski, Janusz Korwin-Mikke, Gniewomir Rokosz Kuczyński i Janusz Wojciechowski, Jarosław Schabieński, Marcin Wiliński, Jerzy Dołęgowski, Jan Rokita, Andrzej Lepper, Leszek Kołakowski, Krystyna Hoffman, Henryk Krajewski, Marek Olbryś, Władysław Tocki, Barbara Porwoł, Lech Antoni Kołakowski, Jacek Nowakowski, Marian Jaszewski, ks. Marian Mieczkowski, Mieczysław Czerniawski, Maciej Zajkowski, Jan Miłosz Zarzycki, Krzysztof Choiński, Józef Staniaszek i Andrzej Kraszewski, Mariusz Kamiński, Mirosław Skawski, Robert Tyszkiewicz, Leszek Kołakowski, Jerzy Dołęgowski, Jerzy Brodziuk i Bogumiła Olbryś, Roman Borawski, Roman Engler, Donata Godlewska, Katarzyna Patalan, Sławomir Zgrzywa, Maciej Andrzej Borysewicz, Mieczysław Mazur, Andrzej Grzymała, Kamila Łada, Grzegorz Mackiewicz, Marek Olbryś i Jacek Piorunek, ks. Andrzej Święciński, Edward Łada i Jacek Albin Nowakowski, Marcin Brunon Sroczyński, Arkadiusz Kułaga, Krzysztof Kozicki, Irena Zwornicka, Adam Ołdziejewski, Maciej Żywno, Teresa Steckiewicz, Jerzy Robert Nowak, Kazimierz Pieńkowski, Jerzy Kierażyński, Kazimierz Pawczyński, Jacek Piorunek, Wojciech Staszewski, Mirosław Oliferuk, Bogumiła Olbryś, Wacław Jastrzębski, Henryk Gała, Wojciech Dzierzgowski, Jadwiga Korytkowska Eryng, Jacek Szymański, Leszek Gołaszewski, Krzysztof Jankowski, Anna Ogrodnik-Wycik i Emilia Balik, Jarosław Zieliński, Urszula Kuczyńska, Dariusz Sipowski, Jan Miłosz Zarzycki, Maciej Zajkowsk, Marzena Rafalska, Zygmunt Zdanowicz, Roman Borawski, Marcin Sroczyński i Marian Nieciecki, Jacek Piorunek, Marian Jaszewski, Jarosław Antoniuk, Piotr Grabani, Henryk Piekarski, Krystyna Michalczyk-Kondratowicz i Mariusz Chrzanowsk, Jerzy Brzeziński Lech Antoni Kołakowski i Maciej Głaz, Krystyna Sobocińska, Maciej Zajkowski, Rafał Boguski, Krzysztof Sychowicz i Remigiusz Fabiański, Maciej Żywno, ks. Andrzej Godlewski, Kazimierz Dąbrowski, Janusz Nowakowski, Wiesław Jagielak i Sacita Chumaidova, Mieczysław Czerniawski, Jarosław Kaczyński.
- Jacek Babiel


text:
Dymokratyczno Republika Kůnga
Dymokratyčno Republika Kůnga (République démocratique du Congo) – třeće pod wzglyndym wjelgośći państwo Afriki, pouožůne we jeji střodkowyj tajli, we dořeču řeki Kůngo, u kerej ujśćo pośado 37 km dostympu do Uoceanu Atlantyckigo. Nazwa, uoznačajůnco "myśliwy", pochodźi uod ludu Bakůngo. W uokreśe kolůńalnym DR Kůnga wystympowoua kej Wolne Państwo Kůngo (do 1908) i Kůngo Belgijske (do 1960), a po uzyskańu ńypodlygośći we lotach 1971-1997 kej Zair. Do uodrůžńyńo uod sůmśadujůncyj Republiki Kůnga (Kůngo-Brazzaville), DR Kůnga wystympowoua tyž kej Kůngo-Léopoldville, a uobecńy po zmjańy nazwy stolicy, kej Kůngo-Kinšasa.
Nojwjynkše mjasta kraju: Kinšasa, Lubůmbashi, Mbuji-Mayi, Kisangańi, Kananga. Kraj zamješkuje 250 grup etńičnych. Nojwjynkše to Kůngo, Luba i Můngo.


text:
Komjaki
Komjaki, ńykej Komi-Zyrjany to nacyjo ze ugrofińskij grupy, kero żyje we Republice Komi we Rusyji, a tyż na Kolskim půłwyspje a we zachodńij Syberyji. Je uo to zwada, aże Komjaki prawe a Komi-Permjaki je to jedno nacyja abo dwje, kej uůnych rachować do kupy je ich 418 tyś., we tym 293 tyś. Komjakůw prawych. Komjaki godajům we godce komi, roz za kedy tyż we ruskij godce. Uůnych religijo je prawosławje, nale majům we swoji duchowośći tyż elementy kultu przirody. Uod XIV-XV stolećo krej Komjakůw wlazuje we skłod Rusyji.


text:
Mjymjecko godka
Mjymjecko godka (tyż: ńymjecko, mjym. Deutsch, deutsche Sprache) – godka ze grupy zachodńij familije godek germańskich. Je fest zrůżńicowano rygjůnalńy, a ńykere djalekta – take kej djalekt używany we "mjymjeckogodkowyj" tajli Szwajcaryje (Schweizerdeutsch albo Schwyzerdütsch/Schwiizertüütsch, noleżůncy do grupy djalektůw alymańskich) – sům roz za czas klasyfikowane jako uosobne godki. Nojbliży spokrewńůno je ze godkům ńiderlandzkům, kero ale cechůje barzi uproszczůny gramatyczny systym.
Mjymjecko godka dała kupa ausdrukůw a gramatycznych strukturůw do ślůnskij godki. Bajszpil takich słůw to: aszymbecher (uod Aschenbecher), cug (uod Zug), bajszpil (uod Beispiel) a moc inkszych. Do 1945 bůła uůna důminujůncům godkům we Ślůnsku.


text:
Prostokůnt
Prostokůnt – we plańimetryji je czworokůnt, kery mo wszyjstke eki proste (skiż tygo mo take mjano). Prostokůnt je ekstra růwnoleguobokiem. Ekstra prostokůntym je kwadrat, kery mo wszyjske boki tyj samyj dugośći. Przekůntne prostokůnta sům take same a przerzynajům śe we połowje. Prostokůnt kery ńy je kwadratym mo dwje uośe symetryje růwnoległe do bokůw a przerzynajůnce śe we půnktach przerzynańo przekůntnych. Suma ekůw we prostokůnće je dycki 360° = (2π) rad.
Wzory[Sprowjej]
- - dugośći bokůw.
Dugość przekůntnej:


text:
Świnoujśće
Wspůłrzyndne: 53°55' N 14°15' E
Świnoujśće (pol.: Świnoujście, mjym.: Swinemünde, kaš.: Swina; we 1945 pol. Świnioujście) – mjasto, krys grodzki we Polsce, we wojewůdztwje zachodńopůmorskim. Ležy u ujśćo Świny do Mořa Boutyckigo, na wyspach Uznam, Wolin, Karśibůr a 44 mjyńšych wyspach. Je mjastym grańičnym nade grańicům s Ńymcůma. Industryjo stočńowo a obsuga ruchu turystyčnygo. Mjyndzy wyspůma Wolin a Uznam puywo darmowy prom. Promy kursujům tyž do Šwecyje (Ystad a Trelleborg), Dańije (Kopynhaga a Rønne na wyspje Bornholm), we sezońy tyž stotki bjouyj floty do Ńymjec. Fůnguje sam klub športowy Flota Świnoujśće, kerygo fusbalowy feerajn we sezońe 2008/09 gro we I lidze polskij we fusbalu.


text:
Rwanda
Rwanda, Republika Rwandy – ńywjelge państwo we střodkowo-wschodńij Africe, pouožůne mjyndzy Dymokratycznům Republikům Kůnga (dowńij Zajirym) na zachodźe a Tanzańijům na wschodźe. Krům tygo granica mo s Ůgandům na půunocy a Burůndi na pouedńu. Je pouožůna na fest pofoudowanym teryńe, skiž tygo mo přidůmek Kraj tyśůnca wzgůř (fr. Pays des Mille Collines /ˈpei də mil kolin/; Igihugu cy'Imisozi Igihumbi we godce kiniarwanda). Jydna s nojsrogšych gynstośći zaludńyńo we Africe, uzaležńyńy uod bauerstwa, felerńy uprowjano źymja a suchy klimat sprowjajům, co Rwanda durś mo ńydostatek jodua a je sam bjyda.
Kraj je nojbaři znajůmy s ludobůjstwa we 1994 roku, we kerym zginyuo ńy myńi kej 800 000 ludźi.


text:
Kanada
Kanada[1] (ang., fr.: Canada) – państwo pouožůne we Americe Půunocnyj, rozćůngajůnce śe uod Uoceanu Atlantyckigo na wschodźe do Uoceanu Spokojnygo na zachodźe a Uoceanu Arktyčnygo na půunocy. Na pouedńu a půunocnym zachodźe grańičy ze Stanůma Zjydnočůnymi. Drůge państwo śwjata pod wzglyndym powjeřchńi (po Rusyji) a 36. pod wzglyndym ludnośći. Kanada je čuůnkym ONZ, NAFTA, Wspůlnoty Narodůw, Frankofůńije, NATO, G8, APEC.
Uobšar uobecnyj Kanady zamješkiwouy uod tyśyncy lot ludy tubylče (plymjůna Indjanerůw a Inuitůw). Rozpočynte pod kůńec XV w. brytyjske a francuske ekspedycyje zbadouy couke atlantycke wybřeže Kanady, co spowodowouo stopńowe jeich zaśedlyńy bez brytyjskych a francuskych uobywateli. We 1867 r. štyry kolůńije wlazujůnce we skuod Brytyjskij Ameriki Půunocnyj uchwoliuy Kůnfederacyjo Kanady a powououy do žyćo nowe państwo - Kanada. Stopńowy proces ůńyzaležńańo śe uod Wjelgij Brytańji uośiůgnůu půnkt kulminacyjny we 1982 r., kej uchwalůno nowo Kůnstytucyjo Kanady (ang. Canada Act 1982), co zerwouo uostatńy wjyńźi zaležnośći uod parlamyntu brytyjskigo.
Kanada do dźiśej pozostowo můnarchjům kůnstytucyjnům, s Elžbjetům II kej gowům państwa a utřimuje dymakracyjo parlamyntarno. Kej federacyjo zuožůno s dźeśyńću prowincyji a třech terytorjůw, Kanada pozostowo krajym dwujynzyčnym i wjelokulturowym, we kerym na poźůmje federalnym uobowjůnzujům dwje godki uoficjalne: angelsko a francusko (w jejich kanadyjskych uodmjanach). Kanada je państwym upřymysuowjůnym a zaawansowanym techńičńy, uo zrůžńicowanyj gospodarce we znočnym stopńu uzaležńůnyj uod wasnych bůgactw naturalnych a wymjany handlowyj - zwašča ze Stanůma Zjydnočůnymi, s kerymi Kanada pośado trwoue a zuožůne zwjůnzki.
Przipisy
- ↑ Ślůnske mjano za: Reinhold Olesch, Der Wortschatz der polnischen Mundart von Sankt Annaberg, Berlin 1958


text:
Mały krejz
Pód małym krejzom rozměju se te krejze na kulowem powjerchu, kótarychž rowniny njewopśimuju srjejźišćo kule.
Mě „małe krejze“ jo se ako napśeśiwne k „wjelikim krejzam“ napórało, kótarychž rowniny wopśimuju srjejźišćo kule a kótarež wopśimuju wšykne tak wjelike ako móžno krejze na kulowem powjerchu.
Nejwažnjejše małe krejze su
- šyrinowe krejze (konstantna geografiska šyrina) a
- krejze zdalonosći (krejze z jadnakeju zdalonosću k datemu dypkoju).
Ale njegóźe se za trigonometriske woblicenja. Za jich formule muse se bźez wuwześa wjelike krejze wužywaś – na pśikład meridiany abo „ortodromy (nejkrotše zwězujuce linije mjazy kulowymi dypkami)“. Tśirožk z takich wjelikich krejzow groni se pó swójich nejwažnjejšych nałoženjach astronomiski abo nawtiski tśirožk, pomjenjujo se pak teke pó swójich rožkowych dypkach tśirožk pol-cenit-gwězda.
Sferiska trigonometrija wužywa małe krejze jano za póstajenje měrjeńskich wjelikosćow a kutowych wótstawkow. Wóne su geometriske městna jadnakich zdalonosćow wót jadnogo wuchadnišća – na pśikład pśi analyzy žwałow zemjerdžanjow, w nawigaciji abo za měrjenje wusokostnego kuta gwězdow. Na pśikład laže wšykne dypki zemskego powjercha, na kótarychž pokazujo se gwězda w tej samskej wusokosći h, na małem krejzu wokoło „wobrazowego dypka“ gwězdy (źož stoj w ceniśe). Mały krejz, kótaryž słuša k toś tej měrjeńskej wjelikosći h ma radius 90° − h, což teke wótpowědujo cenitowej distancy. Toś ta wjelikosć wustupujo ako bok (w stopnjach pódana distanca) w nawtiskem tśirožku, a to mjazy gwězdu a cenitom (městno wobglědowarja).


text:
Ślůnzoki
Ślůnzoki (śl-mjym. Schläsinger, pol. Ślązacy, czes. Slezané, mjym. Schlesier, ang. Silesians) – mjano skupiny ludnośći, kero mjyszko na Ślůnsku.
We tym artiklu uomawjo śe Ślůnzokůw we znoczyńu perzůnůw kere deklarujům narodowość ślůnsko, abo kere zachowujům poczuće pewnyj uodrymbnośći kulturalnyj, godkowyj a etnicznyj, nale deklarujům narodowość polsko, mjymjecko abo czesko. Roz na kedy tyż mjanym Ślůnzokůw uokryślo śe mjyszkańcůw Ślůnska, bez wzglyndu na jejich zwjůnzki s kulturům ślůnskům abo jejich brak.
Podug roztůmajtych szacůnkůw, we Polsce a Czeskij Republice mjyszko uod 800 tyś. do 1 250 tyś. Ślůnzokůw. Je tyż djaspora ślůnsko we Mjymcach, Zjednoczůnych Sztatach, Australiji a inkszych krejach, uo kerej numerze ńy ma wjarygodnych danych.
Ślůnzoki posůgujům śe ślůnskům godkům a ślůnskům mjymjeckům godkům. Ślůnsko godka kero ńykere uznowajům za djalykt polskij abo czeskij godki a Ślůnsko mjymjecko godka kero ńykere uznowajům za djalykt mjymjeckij.
Narodowość[Sprowjej]
Do zgody s wyńikůma Nacyjowego Wszechuobecnygo Wykozu s 2011, ślůnsko nacyjo we polskij tajli Gůrnygo Ślůnska deklarowało 817 000 perzůnůw, we tym 362 tyś. kej jedźino, 56 tyś. kej pjyrszo ze dwůch, a 391 tyś. kej drugo.[1] Do zgody s wyńikůma Nacyjowego Wszechuobecnygo Wykozu s 2002, narodowość ślůnsko we polskij tajli Ślůnska zadeklarowouo 173 200 uosůb[2], guůwńy mjyškańcůw Gůrnygo Ślůnska. Na we czeskim spiśe powszychnym s 2001 roku do narodowośći ślůnskij prziznoło śe 10 878 uobywatelůw Czeskij Republiki, głůwńy mjyszkańcůw morawsko-ślůnskigo kreju (we wykoźe s 1991 roku ta nůmera bůła 44 446 perzůnůw). We ślůnskim wojewůdztwje 148,5 tyś perzůnůw deklarowało narodowość ślůnsko, a we uopolskim wojewůdztwje deklarowało 24,2 tyś uosůb.
Dane uoficjalne ńykere ślůnske uorgańizacyje, lo bajszpilu Ruch Autůnůmije Ślůnska abo Zwjůnzek Ludnośći Narodowośći Ślůnskij uznowajům za fest zańiżůne. Podug uůnych, rachmistrze spisowe we wjelu przipadkach wpisywali do formularza nacyjo polsko mimo aże anketowańe podowali ślůnsko, abo wpisywali narodowość blajsztiftym, coby můc ja ńyskorzi zmjyńić. Zasadność zarzutůw potwjerdźili ńyzależne uobserwatory s Helsińskij Fůndacyje Prow Czowjeka[3].
Narodowość ślůnsko ńy je prawńy uznowano we Polsce ańi we Czeskij Republice. Polski gerycht uokreślůł Ślůnzokůw kej "grupa rygjůnalno zamjeszkujůnco Ślůnsk".


text:
Azerbejdżůn
Azerbejdżůn, Republika Azerbejdżanu – państwo we Azyji nad Kaspijskim Morzym. Grańica mo ze Rusyjům, Gruzyjům, Armyńijům, Iranym a Turcyjům.
Jigo pjyrszymi mjyszkańcůma bůły Kaukaske Albańczyki, ńyskorzi pojawjali śe sam Persy, Rzimjany, Uormjany, Araby, Turki, Mongoły a Rusy. Przodkůma uobecnych Azerůw bůły Seludżycke Turki. We uokreśe moj 1918 - kwjećyń 1920 formalńy ńypodległy, ńyskorzi we skłodźe SSSR aże do 1991. Uod uogłoszyńo ńypodległośći durch wadźi śe ze Armyńijům uo Gůrski Karabach.
Azery to 78% populacyje kraju, s myńjszośći nojwjyncy je Ruskůw. Podug wyznańo důminuje szyjicki islam.
We gospodarce sroge znoczyńy mo wydobyćy naftowyj ropy, dobywo śe tyż mjydź a kamjynno sůl. Do tygo dochodźi bauerstwo. Nojsrogszy uostrzodek industryje a kultury, nauki a t.p. to stolica kraju - Baku.
Przipisy


text:
Stolica
Stolica abo hłowne město je politiski, husto tež stawizniski centrum kraja abo stata a tuž zwjetša sydło najwyšich politiskich institucijow, kaž n. př. knježerstwa, sejma abo monarcha. W někotrych krajach na zemi njeje stolica runočasnje tež sydło knježerstwa, n. př. w Nižozemskej (stolica: Amsterdam, sydło knježerstwa: Den Haag), Boliwiskej (La Paz/Sucre) a Tansaniji (Dodoma/Daressalam). W zwjazkowych statach kaž w Němskej su wažne institucije často we wšelakorych městach zasydlene. Stolica njeje přeco najwažniši hospodarski, kulturny abo wobchadny centrum kraja.
Monaco, Nauru, Šwicarska, Liechtenstein a Vatikanske město su kraje, kotrež de jure žanu stolicu nimaja.
Srjedźowěkowscy kralojo njemějachu stajne stolicy, ale pućowachu po kraju a rezidowachu w tak mjenowanych pfalcach.


text:
Mały kruh
Pod małym kruhom rozumja so te kruhi na kulowym powjerchu, kotrychž runiny srjedźišćo kule njewobsahuja.
Mjeno „małe kruhi“ je so jako napřećiwk k „wulkim kruham“ wutworiło, kotrychž runiny kulowy centrum wobsahuja a kotrež wšě tak wulke kaž móžno kruhi na kulowym powjerchu wopřimuja.
Najwažniše małe kruhi su
- šěrokostniki (konstantna geografiska šěrokosć) a
- kruhi zdalenosće (kruhi z jenakej zdalenosću k datemu dypkej).
Ale njehodźa so za trigonometriske wobličenja. Za jich formle dyrbja so bjez wuwzaća wulke kruhi wužiwać – na přikład meridiany abo „ortodromy (najkrótše zwjazowace linije mjez kulowymi dypkami)“. Třiróžk z tajkich wulkich kruhow rěka po swojich najwažnišich nałoženjach astronomiski abo nawtiski třiróžk, mjenuje so pak tež po swojich róžkowych dypkach třiróžk čop-cenit-hwězda.
Sferiska trigonometrija wužiwa małe kruhi jenož za postajenje měrjenskich wulkosćow a kutowych wotstawkow. Wone su geometriske městna jenakich zdalenosćow wot jednoho wuchadneho dypka – na přikład při analyzy žołmow zemjerženjow, w nawigaciji abo za měrjenje wysokostneho kuta hwězdow. Na přikład leža wšitke dypki zemskeho powjercha, na kotrychž so hwězda w samsnej wysokosći h jewi, na małym kruhu wokoło „wobrazoweho dypka“ hwězdy (hdźež w ceniće steji). Mały kruh, kotryž k tutej měrjenskej wulkosći h słuša ma radius 90° − h, štož tež cenitowej distancy wotpowěduje. Tuta wulkosć wustupuje jako bok (w stopnjach podata distanca) w nawtiskim třiróžku, a to mjez hwězdu a cenitom (městno wobkedźbowarja).


text:
Můnotejizm
Můnoteizm (s greckigo uόvoς) monos – "jedźiny" + θeός theos – "bůg"; jydynobůstwo) – wjara we istńyńy jedźinygo Bůga, we přećiwjyństwje do hynoteizmu wyklučajůnco istńyńy jakychkolwjek inkšych istot boskych. Přećiwjyństwym můnoteizmu je politeizm. Můnoteiśći zazwyčej připisujům Bůgu cechy doskůnouośći take kej ůmńipotyncyjo, ůmńiscyjyncyjo, ůmńiprezyncyjo i nojwyžšo dobroć we rozůmjyńu etyčnym.
Wyznańůma můnoteistyčnymi sům tři religje uokreślane kej abrahamične: judajizm, chřeśćijaństwo we islam, a tyž nowe religje powstoue na jejich grůńće, take kej śikhizm, rastafari, babizm a bahajizm. Idyjo jedźinygo Boga znajůmo je tyž we zaratuštrjańizmje (Ahura Mazda) i we wjynkšośći uoduamůw hindujizmu (Brahman, Iśwara).


text:
Lěto
Lěto (łatyński annus) jo casowa měrjeńska jadnota. Wóno wótpowědujo casoju jadnogo dopołnego wobběga zemje wokoło słyńca.[1]
Jo móžno rozeznawaś mjazy:[1]
- pśirodnym (słyńcnym abo tropiskim) lětom, kótarež jo cas mjazy dwěma pasěrowanjoma słyńca pśez nalětny dypk a trajo 365,2422 dnjow.[1]
- sideriskim lětom, kótarež jo cas mjazy dwěma wrośenicoma słyńca do samskeje gwězdy a trajo 366,2422 dnjow.[1]
Mimo togo jo cas někak wulicony, kótaryž se oficialnje za datěrowanje wužywa a na definěrowanem dnju zachopina.[1]


text:
Sojusz Socjalistycznych Sowjeckich Republik
Sojusz Socjalistycznych Sowjeckich Republik (ros. Coюз CoBeTckиx CoциaлиcTичeckиx Pecпyблиk, CCCP, trb. Sojuz Sowjetskich Socjalističeskich Rjespublik, trl. Soûz Sovetskih Socialističeskih Respublik) inakszy SSSR, Sojusz Sowjecki – historyczne, totalitarne państwo socjalistyczne we Ojropje půłnocnyj a wschodńij a Azyje půłnocnyj a strzodkowyj.
Uobjymowoło plac kole 22 mln km² uod Bałtyckego Morza a Czornygo do Pacyfiku (nojsrogsze we historyji nowożytnyj śwjata), istńoło uod 30 grudńa 1922 do 26 grudńa 1991.
Republiki sojuszu[Sprowjej]
S kůńcym swojigo istńyńo, we 1991, SSSR mjoł do kupy pjyntnośće republik (Zakałkasko FSSR we 1936 roku podźelůno na Armyńsko SSR, Azyrbejdżańsko SSR a Gruźińsko SSR; Karelo-Fińsko SSR wklůdzono do Ruskij FSSR we 1956 roku). Nojsrogszo s republik, tako skuli ludnośći, placu, jako śyły polityczno-ekůnůmicznyj, bůła to Rusko FSSR. S kůńcym istńyńo tygo państwa we SSSR kole uůnych 15 republik bůuo tyż 20 republik autonomicznych, 8 uobwodůw autonomicznych, 10 uokryngůw, a jeszcze 6 krajůw a 123 uobwodůw.


text:
Wino
Wino jo alkoholiski napoj ze z droždźejami pśeźěłaneje mězgi winowych jagodow. Jagody rostu w granojtych kisćach na winowem pšuśe. Toś te póchadaju zwětšego wót europskego dobrego winowego krja (Vitis vinifera subsp. vinifera), kótaryž pak njejo rezistentny pśeśiwo winowej šmicy. Togodla se na druge družyny, kaž na pś. brjogowy winowy keŕ (Vitis riparia, nimski Uferrebe), Vitis rupestris, kalkowy winowy keŕ (Vitis berlandieri, nimski Kalk-Rebe) a jich hybridy našćěpi.
Etymologija[wobźěłaś]
„Wino“ jo klasiske drogowańske słowo, kótarež jo było w cełem mediteranem rumje rozšyrjone. Arabske wayn, łatyńske vinum, grichiske oἶvoς [oínos] resp. *ϝoῖvoς [woínos] – wót myk. wo-no – su jaden z drugim pśiswójźbne, bźez togo až se móžo konkludowaś, z kótareje rěcy originalnje póchada. Nejskerjej se móžo pódobny póśěg k georgiskemu słowu ღვინო [ghwino] měniś.
Wusokonimske słowo Wein, starowusokonimske wîn abo winam, francojske słowo vin a engelske słowo wine su wše z łatyńskego słowa vinum wupóžycone. Teke waliziske słowo gwin ale teke irske fion su samskego póchada. To se pśez fakt wujasni, až Germany ale teke Kelty su prědny raz pśez Romarjow we wětšem rozměrje z winje do dotyknjenja pśišli a z tym łatyńske słowo pśewzeli.
Pśez pózdźejše wikowańske póśěgi se dosta zapśimjeśe wina wót Germanow až do Słowjanow (glědaj serbske zapśimjeśe wino a rusojske słowo vinó) a až do Baltow, pśi comž na pś. w Litawskej zapśimjeśe vynas a w Letiskej słowo vins stej znatej.
Glědaj teke[wobźěłaś]
- winowa jagoda (płod)
- winowa grana (płodnistwo)
- winowy keŕ (rod)
- winowy pšut (družyna)
- dobry winowy keŕ (nejwažnjejša póddružyna)
- winowy pšut (družyna)


text:
Połedńowo Uosetyjo
Uosetyjo Pouedńowo (gruź. სამხრეთ ოსეთი – trl.: Samkhret’ Oset’i, trb.: Samchret Oseti; uoset.: Xyccap ИpыcToH – trl.: Hussar Iryston, trb.: Chussar Iryston; rus. ЮжHaя OceTия – trl.: Južnaja Osetija, trb.: Južnaja Osjetija) – rejůn we půunocnyj Gruzyje kery uobejmuje teryny istńijůncygo uod 1991 roku Pouedńowouosetyjskigo Uobwodu Autůnomičnygo wlazujůncygo we skuod ůwčesnyj Gruzińskij SRR. W 1991 lokalne wuadze utwořiuy Republika Pouedńowej Uosetyje, kero uoguośiua ńypodleguość. Jeji ńyzaležność ńy zostoua uznano bez spouečność mjyndzynarodowo, a Pouedńowo Uosetyjo je traktowana kej integralno tajla Gruzyje. We tajle kero pomjyškujům we wjynkšości Gruźiny mo kontrola Gruzyjo, kero powououa we kwjetńu 2007 swoje wuadze lo Uosetyje: Tymčasowo Admińistracyjo Uosetyje Pouedńowyj (gruz.: სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაცია – trl.: Samkhret’ Oset’is Administrats'ia, trb.: Samchret Oseti Administracia). We śyrpńu 2008, po tym kej godka ze separatystůma ńy doua efektu, Gruzyjo začua zajmować rygjůn zbrojńy. Starća začuy śe 7 śyrpńo, 8 śyrpńo Gruzyjo zajyua Cchinwali. Separatysty sům wspjerane bez ruske fligry a wojokůw-uochotńikůw ze Rusyje.


text:
Bana
Bana – zorta transzportu lůndowygo uo sztraśe wytyczůnyj glajzům banowům abo linům, kerům poruszajům śe cugi abo pojydyncze wagůny/kabiny. Bano je zortům transzportu sztywnoglajzowygo, tzn. jeji pojazdy mogům poruszać śe ino przirychtowanym lo danyj technologiji torym.
W szerokym znoczyńu mjano "bana" uobjymuje cołko infrastruktura – lińy banowe, stacyje (banhofy, przistanki), zaplecze techńiczne; tabor banowy – pojazdy a instytucyje banowe – przewoźńikůw banowych, admińistratorůw infrastruktury (zarzůndy banowe). Potoczńy mjano to może śe uodnośić do kożdygo s uůnych elymyntůw, szczygůlńy lińi banowyj abo firmy banowyj.
Nojszerzij rozpowszychńůno we krajach rozwińyntych je bano na torze dwůglajzowym (bano kůnwyncjůnalno), zwykle uo przeświće 1435 mm, mjanowano tyż normalnotorowům. Bano kůnwyncjůnalno uo napyńdźe mechańicznym rozwijoła śe uod II ćwjerći XIX wjeka a je to forma transzportu, kerej rozwůj poprzedźiu upowszychńyńy śe wszyjskych inkszych mechańicznych środkůw transzportu.
Zobocz tyż[Sprowjej]


text:
Rudnohórski wokrjes
Rudnohórski wokrjes (němsce Erzgebirgskreis) je krajny wokrjes w juhozapadźe Sakskeje. Wobsteji w dźensnišej formje wot 1. januara 2008 a ma wokoło 350.000 wobydlerjow na přestrjeni wot 1828 kwadratnych kilometrow. Sydło krajnoradneho zarjada je Annaberg-Buchholz.
Wokrjes mjezuje z městom Kamjenica na sewjeru, z wokrjesom Srjedźna Sakska na wuchodźe, z Čěskej na juhu, z Bohotskim wokrjesom na juhozapadźe a z wokrjesom Šwikawa na zapadźe.
Wulke wokrjesne města su Annaberg-Buchholz, Aue, Marienberg, Sapawa (Zschopau), Schwarzenberg a Stollberg.
Najwjetša rěka na wokrjesnym teritoriju je Šwikawska Modłej. Najwyša hora wokrjesa a cyłeje Sakskeje je Šmrěčnik (1215 m) blisko Oberwiesenthala.
Města a gmejny[wobdźěłać]
Wotkaz[wobdźěłać]
Bohotski wokrjes | Budyšin | Drježdźany | Kamjenica | Lipsk (město) | Lipsk | Mišno | Rudnohórski wokrjes | Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory | Sewjerna Sakska | Srjedźna Sakska | Šwikawa | Zhorjelc


text:
Ńy můmy zajta uo takij titli. Mogesz wćepać artikel Kategoryjo:Přodńo zajta abo sznupać Přodńo zajta we inkszych.
Kategoryjo:Přodńo zajta
Ta zajta zostoła wyćepńynto. Rejer wyćepań tyj zajty je pokozany půńiżyj.
- 17:37, 13 śyr 2014 Krol111 (dyskusyjo | ajnzace) usunął stronę Kategoryjo:Přodńo zajta (Bezpotrzebne: zawartość zajty „{{Kupluj|Przodńo zajta}} To je kategorja ze tajlůma przodńij zajty. {{Commonscat|Topics}} Kategoryjo:Przodńo zajta”)
Zajty we katygoryji "Přodńo zajta"
W katygoryji sům ukozane 4 zajty ze cołkij wjelośći 4 zajtůw.


text:
Vlad Ţepeş
Vlad Ţepeş (czytej Cepesz), mjanowany tyż Wład Palowńik, Vlad Drăculea, Drakula (rodz. 1431 we Sighişoara, um. 1476) – wołoski hospodar ze dynastyje Besarabůw. Wojowoł ze Turkůma, a znůmy je skirz tygo, co wele drůgi do swojij śedźiby we Târgovişte postawjůł pale ze nabitymi na ńe Turkůma. Turecki sułtůn, kej to uobezdrzoł, zarzůńdźůł uodwyrtka swojij armije. Ńyskorzi zaczły powstować powjarki uo jygo srogij uokrutnośći, podug kerych warzůł żywcym swoje uofjary, przibijoł bajtle do pjerśi matkům, a inksze. Uůne powjarki wykorzistoł brytyjski pisorz Bram Stroker, kery napisoł růman Dracula, we kerym przedstawjůł Ţepeşa jako wampjyrza.
Necowe uodwołańa[Sprowjej]


text:
Suchi čas
Suchi čas je w tropiskich a subtropiskich kónčinach swěta tón počas, kotryž je bjez abo nimale bjez spadkow. Mjeze sewjernym a južnym wobrotnikom so přibližnje potom njedešćuje, hdyž steji słónco nad druhej połkulu w ceniće, potajkim w sewjernych tropach mjez oktobrom a aprylom a w južnych tropach mjez aprylom a oktobrom. W někotrych krajach blisko ekwatora maja tuž dwaj suchej časaj w jednym lěće.
Počasy so potajkim w tropach na temperaturach njeorientuja. Město zymy a lěća maja tam suchi a dešćowy čas.


text:
Zyma
Zyma je najzymniša ze štyri počasow w měrnej arktiskej klimowej conje. Za tym hač wón na južnej połkuli abo sewjernej połkuli knježi, rozeznawaju mjez sewjernej a južnej zymu. Dla pućowaceho cenitoweho stawa słónca mjez južnym a sewjernym wobrotnikom wospjetuje so zyma w kóždej hemisferje z lětnym turnusom.
Astronomisce so započina sewjerna zyma ze zymskim zawrótom słónca – časowym dypkom, na kotrymž słónco padorunje nad južnym wobrotnikom steji a dny su najkrótše:
- na sewjernej hemisferje 21. abo 22. decembra a
- na južnej hemisferje 21. junija.
Potom bywaja dny zaso dlěše a nocy krótše. Zyma kónči so z nalětnjej runonócnosću
- 20. měrca abo w nocy k 21. měrca na sewjernej połkuli a
- 22. abo 23. septembra za južnu połkulu.
Wón traje potajkim 89 dnow na sewjernej połkuli a 93 dnow na južnej połkuli.
Dokelž wobkružna čara zemje wokoło słónca wokoło 1,7 % wot idealneho kruhoweje čary so wotchili, štyri počasy njejsu cyle runje dołhe. Nimo toho su sewjerne zymy dla bliskosće słónca (perihel 3. januara) tróšku krótše a miliše hač južne zymy.
Meteorologisce widźane započina (sewjerna) zyma 1. decembra. Meteorologojo přirjaduja počasy połnym měsacam. (Sewjerna) nazyma so kónči za meteorologow 30. nowembra. Meteorologiska (sewjerna) zyma wobsahuje měsacy december, januar a februar.
Fenologisce móže spočatk zymy wot astronomiskeho njesnadnje wotchilować a so nimo krajo-morjoweho rozdźělenja (maritimny vs. kontinentalny klima) často přez spočatk trajneje sněhowe wodźěće markěruje. Přiběranje abo wotebranje wot lodowcow wotwisuje pak mjeńše wot zymskeho sněhoweho połoženja hač wot prěnjeho noweho sněha w nazymje, kotryž ablaciju haći. Bližene přidźěluja zymje měsacy december, januar a februar a w južnej hemisferje junij, julij a awgust. Na geografiskich čopach knježi poł lěta „polarna nóc“; blisko čopownika traje někotre dny hač tydźenje.
Kaž w lěću su tež w zymje stare nałožki, kotrež zdźěla přežiwjachu abo buchu znowa wožiwjowane: na př. zawrót słónca jako hody, Alban Arthuan (keltisce), Julowy swjedźeń (nordisce/ germansce), karnewal/ póstnicy/ fašing, maskowy bal a zymske palenje.
Zapřijeće zyma so pak tež w pomjenowanjach wužiwa, kotrež wjace hač poł lěta traja, kaž na př. zymske połlěto, zymski jězdny plan, zymski semester, zymski tarif, zymski spar (při zwěrjatach), zymski čas a. d.


text:
Podstupim
Koordinaty: 52°24′0″N 13°04′0″E /  52.4, Wurazowy zmylk: Njewočakowany operator *
Podstupim (němsce Potsdam) je stolica zwjazkoweho kraja Braniborskeje a wědowe město Němskeje. Z nimale 160.000 wobydlerjemi na 187 km² je wone na wobydlerjow najbohatše město zwjazkoweho kraja. Podstupim leži nad Habolu a mjezuje z Berlinom na sewjerowuchodźe.
Stawizny[wobdźěłać]
Prěni raz naspomni so město w lěće 993 jako město "Poztupimi". Wot 17. lětstotka Podstupim bě lětna rezidenca wšelakich regentow: Hród Sanssouci z jeho parkom, kotryž je twarjeny wot 18. lětstotka z Friedrich der 2. von Preußen, nětčišo je wažna zajimawostka města. Po Druhej swětnej wójnje, w lěće 1945, aliěrowani su w hrodźe Cäcilienhof wo přichodźe Němskeje rozsudźili.
Žórła[wobdźěłać]


text:
Alzacyjo
Alzacyjo – (fr. Alsace, mjym. Elsass, al. Elsàss) – regijůn ferwaltůngowy a gyszichtowo kraina we Francyji. Zajmuje 8 280 km² wjyrchu a na 2012 rok mjyszkało sam 1 857 477 ludźůw. Nojsrogsze mjasto a stolica je Strasbourg.
Alzacyjo je rozlygowano na půłnocnym wschodźe Francyji, mjyndzy Rynym a Wogezůma a je rozćůngńůno ze połedńo na půłnoc. Je potajlowano na 2 departamynty: Bas-Rhin na půłnocy a Haut-Rhin na połedńu.
We gyszichće pora razůw przelazywała pode władza Francyji a Mjymcůw. Kupa ludźůw używo sam alzackij godki, kero je podano na mjymjecko godka nale ze francuskim ajnflusym.


text:
Měrc
Měrc (tež: nalětnik; łaćonsce Martius) je třeći měsac lěta w gregorianiskej protyce. Wón ma 31 dnjow. Wón ma mjeno po Marsu, romski bóh wójny. Před dodaćom januara a februara, měrc bě prěni měsac protyki.
Měrc je nalětni měsac w sewjernej hemisferje a nazymski měsac w južnej hemisferje. Jedyn z dweju runonócnosći so za čas měrca wotměwa. Codiakalnej znamjeni w měrcu stej Ryby a Boran.
Měrc započe ze samsnym wšědnym dnju kaž nowember w kóždych lětach, a kaž februar nimo za čas přestupneho lěta.


text:
Smyntorz
Smyntorz (abo kyrchof, kerchůw) to je mjejsce wydźelůne do gracańo umartych. Mjano te pochodźi uod łaćińskigo słowa coemeterium, uo gynau tym znoczyńu, kere je zlatyńizowanům formům greckigo koimeterion = plac (wjecznygo) spoczynku (we inkszych wersyjach Kirchof uod uokreślyńo mjymjeckigo). Na ksztołt a ůmjejscowjyńy smyntorza mjoła zawdy ajnflus tradycyjo religijno, wzglyndy sańitarne, położyńy geograficzne, skłod lokalnyj społecznośći. Smyntorz bywo traktowany kej mjejsce uśwjyncůne a mjejsce kultu, bywo tyż placym uopuszczůnym a takim, kere budźi przestrach.
Tradycyjńy uobowjůnzek gracańo umartych spoczywo na barkach jejich familijůw, a kej umarty familije ńy mo, to na władzach lokalnych.


text:
Serbisko-chorwatska rěc
Serbisko-Chorwatska rěc abo chorwatsko-serbiska rěc słuša do kupki pódpołdnjowosłowjańskich rěcow.
Serbisko-chorwatska rěc jo była oficielna rěc Jugosłowjańskeje gromaźe z makedońskeju a słowjeńskeju rěcu. Prědny raz jo se zapśimjeśe serbisko-chorwatska rěc naspomniło w lisće słowjeńskego rěcywědnika Jerneja Kopitara. Oficielnje jo se zachopiło wužywaś wót 1921 do lěta 1993 ako termin, kótaryž wopisujo dialekty powědane w Serbiskej, Chorwatskej, Carnej Górje a w Bosniskej a Hercegowinje. Zakład toś teje rěcy jo štokawski dialekt ale su teke ekawske, jekawske a ikawske wugranjanja dopušćone.
Gaž jo se Jugosłowjańska rozpadnuła, su dostali serbiska, chorwatska, bosniska a na kóncu carnogórska rěc status samostatneje rěcy. Źinsa jo słowo serbisko-chorwatska rěc kontrowersne pšašanje dla stawiznow, politiki a měnjatego wóznama słowa rěc. Někotare mysle až jo to jadna rěc, druge až stej to rozdźělnej samostatnej rěcy. Mjazy sobu rozmějobne formy toś teje rěcy wužywaju se z drugimi mjenjami w źinsajšnej Serbiskej, Carnej Górje, Chorwatskej a Bosniskej a Hercegowinje a teke se derje rozměju w Makedońskej a w Słowjeńskej.
Stawizny[wobźěłaś]
W drugej połojcy 19 stolěśa, serbiske spisowaśele na cole z Wuk Stefanowićom Karadźićom a chorwatske spisowaśele na cole z Ljudewitom Gajom a Dźurom Danićićom, su se rozsuźili wužywaś štokawski nejwěcej rozšyrjony dialekt ako zakład standardneje formy serbisko-chorwatskeje rěcy. Wuk jo reforměrował serbiski cyriliski alfabet a Gaj a Danićić łatyński chorwatski alfabet.
Z pódpisanim wienskego dogrona w lěśe 1850, mjazy serbiskimi a chorwatskimi spisowaśelami a rěcywědnikami, jo se stwóriła jadna rěc na zakłaźe dialektow: serbisko-chorwatska abo chorwatsko-serbiska rěc. To jo była kumštnje zjadnośona rěc.
W Kralojstwje Serbow, Chorwatow a Słowjeńcow jo jugosłowjańšćina była oficielna rěc. W drugej komunistiskej Jugosłowjańskej stej Matica srpska a Matica hrvatska pódpisałej Novosadske dogrono z prědnym artiklom:
Narodna rěc Serbow, Chorwatow a Carnogórjańcow jo jadna rěc. Literarna rěc wuwita na zakłaźe dweju zakładneju centrowu Beograd a Zagreb jo togodla zjadnośona, z dwěma wugranjanjoma, jekawskim a ekawskim.
Nowosadske dogrono jo było zakład rěcneje politiki w Jugosłowjańskej. Howacej su Chorwaty byli pśeśiwo tomu dogronoju, dokulaž su wobglědowali ako wopyt serbizacije chorwatskego idioma. Po napnětosćach w lěśe 1970 a pó rozpaźe Jugosłowjańskeje wětšyna powědajucych pomjenjujo swóju rěc serbiska, pak chorwatska, pak bosniska, pak carnogórska rěc.
Narěcy[wobźěłaś]
Serbisko-Chorwatska rěc ma cełu mań narěcow, kótarychž granice njemakaju sez granicami krajow. Su tśi głowne narěcy :
- štokawska (Serbiska, Bosniska, Carnogórska a Chorwatska) - město co se groni što , a kótaraž ma tśi wersije:
- ekawska (Serbiska a pódzajtšna Chorwatska) - město starosłowjanskego *ě (jać) se groni e
- jekawska (Chorwatska, Bosniska, Carnogórska) - město starosłowjanskego *ě (jać) se groni je abo ije
- ikawska (Chorwatska, Bosniska) - město starosłowjanskego *ě (jać) powědajo se i
- kajkawska (pódpołnocna Chorwatska) - město co se groni kaj a město starosłowjanskego *ě (jać) se groni e
- čakawska (pódwjacorna Chorwatska) - město co se groni ča, hejnak štokawski ma teke wersije: ekawsku, jekawsku a ikawsku.
Serbisko-chorwatski alfabet[wobźěłaś]
W serbisko-chorwatskej rěcy w Bosniskej-Hercegowinje, Carnogórskej a Serbiskej stej wužywane łatyńske pismiki a cirylica. W Chorwatskej jano łatyńske.
Pśikład[wobźěłaś]
Zastojnstwowy komunikat z Bosniskeje-Hercegowiny:
- bosniski: SAOPŠTENJE ZA JAVNOST: Bosna i Hercegovina očekuje povećanje kreditnog rejtinga. U martu 2004. godine, Agencija Moody's dodijelila je Bosni i Hercegovini prvi suvereni kreditni rejting, B3 sa pozitivnim izgledima. U svjetlu značajnog napretka u izgradnji države od dodjele prvog kreditnog rejtinga, Moody's razmatra moguće povećanje rejtinga Bosne i Hercegovine.
- chorwatski: PRIOPĆENJE ZA JAVNOST: Bosna i Hercegovina očekuje povećanje kreditnog rejtinga. U ožujku 2004. godine, Agencija Moody's je dodijelila Bosni i Hercegovini prvi suvereni kreditni rejting, B3 sa pozitivnim izgledima. U svjetlu značajnog napretka u izgradnji države od dodjele prvog kreditnog rejtinga, Moody's razmatra moguće povećanje rejtinga Bosne i Hercegovine.
- serbiski (łatyński): SAOPŠTENJE ZA JAVNOST: Bosna i Hercegovina očekuje povećanje kreditnog rejtinga. U martu 2004. godine, Agencija Moody's dodelila je Bosni i Hercegovini prvi suvereni kreditni rejting, B3 sa pozitivnim izgledima. U svetlu značajnog napretka u izgradnji države od dodele prvog kreditnog rejtinga, Moody's razmatra moguće povećanje rejtinga Bosne i Hercegovine.
- serbiski (cyrylica): CAOПШTEЊE ЗA JABHOCT: БocHa и XepцeroBиHa oчekyje пoBeћaњe kpeдиTHor pejTиHra. y MapTy 2004. roдиHe, AreHциja Moody's дoдeлилa je БocHи и XepцeroBиHи пpBи cyBepeHи kpeдиTHи pejTиHr, Б3 ca пoзиTиBHиM изrлeдиMa. y cBeTлy зHaчajHor HaпpeTka y изrpaдњи дpжaBe oд дoдeлe пpBor kpeдиTHor pejTиHra, Moody's paзMaTpa Moryћe пoBeћaњe pejTиHra БocHe и XepцeroBиHe.


text:
Utopek
Utopek, Utoplec lebo Wasermůn – morcha wodno podug berybojek, godek, uosprowek, powjarek, zawjeřyńůw a wicůw, kero ukozuje śe we Gůrnym Ślůnsku, idyntiko s polskym Wodńikym. Uosprowki uo Utopku sům uobstůnům tajlům ślůnskij kultury. Lyjbysraumym Utopka mjały by być barzoły, barziny, rybńiki, rzyki, plosa, a stawy.
Podug wszyjskich uosprowek, Utopek kwatyruje se we stawje, roz za czas weksluje pomjyszkańy na inksze, coby go kery ńy ukatrupjůł. Kożdy Utopek je zgobńikym, bywo jarny, kej ńy strzimje.
Kożdo powjarka mo inkszo wersyjo, co do pochodzyńo Utopka. Jedno pado, choby Půnbůczka ńykere jańoły suchać ńy chćały, Uůńi śe pogorszyli a pośćepowali je ś ńyba. Te jańoły, kere poślatowały na źymja, uostały jancykrystůma, te kere do lasa - ńyherskyma morchůma, a te kere do zyja a rzyki - Utopkůma.


text:
Stambuł
Stambůu (Istambůu, tur. İstanbul - s greckigo is ten poli - do mjasta (tak godali greccy mjyškańcy w časach podboju tureckigo)), we starožytnośći Bizancjum (BuZάvtιov Byzantion), půźńij Kůnstantynopol (gr. Kwvσtavtιvoύπoλις Konstantinupolis, uać. Constantinopolis, nowogr. Kwvσtavtιvoύπoλn Konstantinupoli - mjasto Kůnstantyna), we krajach suowjańskich dowńij Carogrůd – kolůńja grecko zouožůna we 660 p.n.e. we ojropejskij tajli Bosforu, we 330 n.e. zostou stolicům Cesarstwa Wschodńořimskigo, 324-1930 Kůnstantynopol, 1453-1930 mjana Kůnstantynopol a Stambůu užywane zamjynńy, uod 18 marca 1930 uoficjalne mjano Stambůu - mjasto nad Ćeśńinům Bosfor uůnčůncům Moře Marmara s Mořym Čarnym.
Nojwjynkše mjasto Turcyje a jydno s nojwjynkšych mjast śwjata, nojwjynkšo aglůmeracyjo mjejsko we Ojropje. Stolica prowincyji (il) İstanbul. Rozwińjynty uośrodek přymysuowy, wytwařajůncy uokouo ¼ produkcyje kraju. Guůwne cyntrům finansowe Turcyje, śedźiba kilkudźeśyńću bankůw a geudy papjůrůw wartośćowych. Dužy wynzeu kůmůńikacyjny: nojwjynkšy port handlowy Turcyje; dwa mjyndzynarodowe porty lotńiče Atatürk Havalimanı a Sabiha Gökçyn Havaalanı, kůńcowo stacyjo kolei ojropejskij (dwořec Sirkeći) a počůntkowo kolei na Bliski Wschůd (banhof Haydarpasha). Śedźiba 5 ůńiwersytetůw, s kerych nojstaršy - Ůńiwersytet Stambulski - zostou zouožůny we 1453.
Ćeśńina Bosfor (šyrokość do 4 km) dźeli mjasto na tajla ojropejsko a azyjotycko (Stambůu je jydynym mjastym na śwjeće pouožůnym na dwůch kůntynyntach). We Stambule zbudowano dwa mosty uůnčůnce uoba břygi Bosforu - jydyn, mjanowany Mostym Bosforskym a ukůńčůny we 1973 mo dugość 1074 m, a drůgi - Most Mehmeta Zdobywcy ukůńčůny we roku 1988, mo dugość 1090 m. Ńyspeuna kilůmetrowo zatoka Zuoty Růg dźeli tajla ojropejsko na pouedńowo dźelńica Stary Stambůu a půunocno Beyoğlu.
Stambůu je śedźibům prawosuawnych patrjarchůw Kůnstantynopola. Katedra patrjaršo mo plac we dźelńicy Fanar. Dźelńica ta je nojwjynkšym skupiskym ludnośći greckij we mjeśće. Ze wzglyndu na lokalizacyjo śedźiby patrjarchatu zamješkujůncy Fanar Grecy ńy zostali wyśedlyńi do Grecyji we lotach 20. XX wjeku wroz s couům pozostouům greckům ludnośćům Turcyje. We Stambule we 1855 roku umor Adam Mickiewicz.


text:
Budapeszt
Wspůłrzyndne: 47°30' N 19°03' E
Budapešt (madź.: Budapest, cyg.: Peszta) – mjasto we Madźarach pouožůne we půunocnyj tajli kraju, nad Důnajym. Stolica Republiki Madźarskij. Do XIX wjeku tři uosobne mjasta: Buda a Óbuda na prawym břygu Dunaju a Pešt – na lewym.
Budapešt je jydnům s nojwažnijšych metrůpoliji Ojropy Střodkowyj. Wjelgi uostřodek kulturalny (Biblijoteka Narodowo, lične muzyja, galeryje, tyjatry, 2 uopery) a naukowy (Akademijo Nauk, ůniwersytet (uod 1635), politechńika (uod 1782), Akademijo Kunštůw Gryfnych, wjela inkšych učelni a instytutůw badawčych). Wožny uostřodek turystyčny (gorůnce zdřůdua mineralne). Na Wyspje Mougořaty znojduje śe wjelgi kůmpleks balnyjolůgičny.