text:
Popularne rymy do
zycie
mnie
czas
ciebie
jest
dzień
zawsze
wszystko
świat
życia
świecie
siebie
wiele
serce
razem
się
domu
oczy
będzie
serca
słowa
Tobie
dobrze
więcej
urodziny
głowie
jesteś
miłości
marzenia
miłość
Rymy do yki
abadańczyki, abakańczyki, abdominoplastyki, abidżańczyki, Abisyńczyki, Abramczyki, Abruzyjczyki, abudżańczyki, abudżyjczyki, Abuzabijczyki, abuzabijczyki, abwilczyki, Achajczyki, Adamczyki, adeńczyki, Adygejczyki, adżyki, aeroakustyki, aeroenergetyki, aerokinetyki, aeronautyki, aerostatyki, afatyki, Afgańczyki, aforystyki, afrykanistyki, Afrykańczyki, afryki, Afryki, Aftyki, agadirczyki, agańczyki, agnostyki, agonistyki, agrarystyki, agroekonometryki, agrofizyki, agroturystyki, agryjczyki, Akadyjczyki, akordyki, akrobatyki, akryjczyki, aksjomatyki, aktorzyki, akustooptyki, akustyki, akwanautyki, akwarystyki, Akwitańczyki, akwizgrańczyki, Alabamczyki, Alaskijczyki, Albańczyki, aleatoryki, alegoryki, aleksandryjczyki, Algierczyki, algierczyki, alkierzyki, alloplastyki, alofijczyki, aloplastyki, alpejczyki, Alpejczyki, alpinistyki, Alzatczyki, ałmaatczyki, ałmatczyki, Ałtajczyki, ambiwertyki, amerykanistyki, Ameryki, ameryki, ammańczyki, amsterdamczyki, anakreontyki, analeptyki, analgetyki, analityki, anastatyki, Anatolijczyki, Andaluzyjczyki, andorczyki, Andorczyki, Andrearczyki, Andryszczyki, Andrzejczyki, anestetyki, angielczyki, angioplastyki, anglistyki, Angolczyki, Angolijczyki, animalistyki, ankarczyki, ankończyki, annalistyki, anorektyki, antananarywczyki, Antarktyki, Antiguańczyki, Antończyki, Antoszczyki, antroponomastyki, antwerpijczyki, antybiotyki, antyestetyki, antyferroelektryki, antyferromagnetyki, antyki, Antylczyki, antymitotyki, antyperystaltyki, antypoetyki, antyromantyki, antyseptyki, aparatczyki, apatyki, apijczyki, apokaliptyki, apologetyki, apoplektyki, aporetyki, Apulijczyki, arabistyki, Aragończyki, Aramejczyki, archangielczyki, archiwistyki, Arendarczyki, Argentyńczyki, Arizończyki, Arkadyjczyki, Arktyki, Armeńczyki, artretyki, Arubijczyki, Aryjczyki, aryki, arytmetyki, Asamczyki, ascetyki, aseptyki, asmarczyki, Asnyki, astańczyki, astmatyki, astrachańczyki, astralistyki, astroaeronautyki, astrobalistyki, astrofizyki, astronautyki, Asturyjczyki, astygmatyki, asuańczyki, asunciończyki, Asyryjczyki, aszchabadczyki, aszkenazyjczyki, aszyki, ateńczyki, Ateńczyki, atletyki, atmosferyki, atomistyki, Attyki, attyki, augsburczyki, Australijczyki, autentyki, autocharakterystyki, autodydaktyki, autokosmetyki, autokrytyki, automatyki, autoplastyki, autyki, awiatyki, awiniończyki, azdyki, Azorczyki, babilończyki, Babilończyki, Badeńczyki, bagdadczyki, Bahamczyki, Bahrajńczyki, bajończyki, Bakalarczyki, bakijczyki, Balearczyki, Balijczyki, balistyki, balneodietetyki, baltimorczyki, bałkanistyki, Bałtroczyki, bałtystyki, bałyki, bamakijczyki, Banaszczyki, bandażyki, Bandyki, bandżulczyki, bangalurczyki, bangijczyki, bangkokijczyki, Banglijczyki, Bantamczyki, Barbadosyjczyki, Barbadoszczyki, barbizończyki, barcelończyki, Barczyki, barszczyki, Bartłomiejczyki, Bartoszczyki, Baryki, basałyki, basryjczyki, baszłyki, batalistyki, Bawarczyki, bazylejczyki, Bazylejczyki, Bączyki, Bednarczyki, befsztyki, bejrutczyki, beletrystyki, belgradczyki, belizeńczyki, Belizeńczyki, belmopańczyki, belwederczyki, Bendyki, Bengalczyki, Benińczyki, berlińczyki, Bermudczyki, Berneńczyki, berneńczyki, betlejemczyki, Bhutańczyki, Biafrańczyki, Białczyki, biblistyki, biczyki, Bielczyki, Bieńczyki, Biharczyki, biharczyki, bijatyki, biłgorajczyki, bioakustyki, bioastronautyki, biocenotyki, biocybernetyki, bioelektryki, bioenergetyki, bioetyki, biofizyki, biografistyki, bioinformatyki, biokosmetyki, biokosmonautyki, biomatematyki, biomedyki, biometryki, biostatyki, Birmańczyki, birminghamczyki, birofilistyki, bissauczyki, biszkekańczyki, bitumastyki, biuralistyki, biurotyki, bizantyjczyki, Bizantyjczyki, bizantynistyki, bizantyńczyki, Bizantyńczyki, Blecharczyki, bluszczyki, Błaszczyki, Błaszyki, Błażejczyki, błyszczyki, Bobryki, Bochaczyki, Bogaczyki, bohemistyki, Bojańczyki, Boliwijczyki, bolończyki, boltończyki, Bołtryki, bombajczyki, bombastyki, bonistyki, bończyki, Borczyki, Borneańczyki, Bornholmczyki, Borowczyki, bostończyki, Boszczyki, Botswańczyki, Bożyki, Brabantczyki, Bralczyki, Brandenburczyki, brandenburczyki, brasilijczyki, Bratczyki, Brazylijczyki, brazzawilczyki, bremeńczyki, Bremeńczyki, Bretończyki, bridżyki, brneńczyki, Browarczyki, brukselczyki, Brunejczyki, brydżyki, Bryki, bryki, Brytyjczyki, brzęczyki, budapesztańczyki, budapeszteńczyki, Budryki, Budzyki, Bugajczyki, bukaresztańczyki, bukareszteńczyki, Bukowińczyki, bułgarystyki, Burczyki, burgasyjczyki, Burgundczyki, Burundyjczyki, burzyki, bużumburczyki, byki, Byki, bystrzyki, bzyki, cadyki, canberczyki, capstrzyki, cebrzyki, cedrzyki, Cejlończyki, ceroplastyki, cesarczyki, Chaldejczyki, chałturszczyki, charakterystyki, charlestończyki, chartumczyki, charyzmatyki, chemioterapeutyki, chemoterapeutyki, Chilijczyki, chimeryki, Chińczyki, chińczyki, chiropraktyki, chłopczyki, Chmielarczyki, choleryki, chopinistyki, chóralistyki, chrabąszczyki, chromatyki, chronogenetyki, chrząszczyki, Ciaszczyki, ciemiężyki, Ciesielczyki, Ciołczyki, cmentarzyki, cukrzyki, cybernetyki, cyki, Cykladyjczyki, cyklistyki, cynestetyki, Cypryjczyki, cyprzyki, cytodiagnostyki, cytogenetyki, cytostatyki, cywilistyki, Czadyjczyki, czerwczyki, czerwończyki, Czosnyki, czyżyki, Czyżyki, Dagestańczyki, dakarczyki, dakijczyki, dakkijczyki, Dakotyjczyki, dallasyjczyki, dalmatyki, dalmatyńczyki, Dalmatyńczyki, damarzyki, damasceńczyki, Danielczyki, dauhańczyki, Dawczyki, Dawidczyki, deklamatoryki, Delhijczyki, delhijczyki, delmoplastyki, Demarczyki, demotyki, dentystyki, denwerczyki, dermatoplastyki, dermokosmetyki, dermoplastyki, deszczyki, dezynfektyki, dhakijczyki, diabetyki, diagnostyki, diakaustyki, diakrytyki, dialektyki, diamagnetyki, dianetyki, diarystyki, dielektryki, dietetyki, dikaustyki, dilijczyki, dioptryki, diuretyki, Długajczyki, dodomczyki, dogmatyki, dokumentalistyki, Domeyki, Dominikańczyki, Domińczyki, dorszyki, dortmundczyki, dotyki, dowborczyki, Drabczyki, Drążyki, dreszczyki, drezdeńczyki, Dryki, Dubajczyki, dubajczyki, Dubczyki, dublańczyki, dublińczyki, duisburczyki, Duńczyki, duszanbejczyki, duszanbijczyki, Duszczyki, Dworczyki, dydaktyki, dyftyki, Dyki, Dymarczyki, dynarczyki, dyplomatyki, dyptyki, dyslektyki, dysplastyki, dywdyki, dziedzińczyki, dzierzyki, dzyndzyki, dżajpurczyki, dżakartczyki, dżibutczyki, Dżibutczyki, dżibutyjczyki, edmontończyki, edynburczyki, egerczyki, egocentryki, egzegetyki, egzotyki, ejdetyki, eklektyki, ekliptyki, ekonometryki, ekopolityki, ekoturystyki, ekscentryki, ekstatyki, ekstrawertyki, Ekwadorczyki, ekwilibrystyki, elastooptyki, elastyki, Elbańczyki, elektroakustyki, elektroautomatyki, elektrodiagnostyki, elektrodyki, elektroenergetyki, elektrokaustyki, elektrokinetyki, elektrooptyki, elektrostatyki, elektryki, elżbietańczyki, emblematyki, Emeryki, emetyki, empiriokrytyki, empiryki, energetyki, energoelektryki, enkaustyki, enklityki, epigramatyki, epikurejczyki, epileptyki, eratyki, erewańczyki, erfurtczyki, erotyki, Eryki, erystyki, Erytrejczyki, erywańczyki, eseistyki, esseńczyki, estetyki, Estończyki, Estremadurczyki, Etiopczyki, etiopistyki, etnolingwistyki, etyki, Eubejczyki, eubiotyki, euforyki, euretyki, eurocentryki, eurokrytyki, europeistyki, europejczyki, Europejczyki, europocentryki, eurosceptyki, Eurydyki, eutanatyki, eutektyki, ezoteryki, Fabiańczyki, Fabijańczyki, fabryki, fabulistyki, falerystyki, Falklandczyki, fanatyki, fantastyki, fantomatyki, fantomistyki, farmaceutyki, farmakogenetyki, farmakokinetyki, fatimczyki, faunistyki, Fedorczyki, Fedyki, felietonistyki, feloplastyki, fenetyki, fenogenetyki, ferraryjczyki, ferrodielektryki, ferroelektryki, ferromagnetyki, Fidyki, Fidżyjczyki, filadelfijczyki, filatelistyki, filigranistyki, Filipczyki, Filipińczyki, filipińczyki, filogenetyki, filokartystyki, filumenistyki, Finlandczyki, fircyki, firlejczyki, fitosemiotyki, Fitrzyki, fizjoplastyki, fizyki, Flamandczyki, Flandryjczyki, flegmatyki, Florczyki, florentczyki, florentyńczyki, florystyki, folklorystyki, fonematyki, fonetyki, fonostatystyki, fonotaktyki, fonotelistyki, formalistyki, Fornalczyki, fotoplastyki, Franczyki, frankfurtczyki, Frankończyki, Fraszczyki, frazematyki, Frączyki, Fronczyki, frunzeńczyki, Fryburczyki, fryburczyki, Fryderyki, Frygijczyki, fryzjerczyki, fryzyjczyki, ftyzjoplastyki, fudżyjczyki, Fularczyki, Furmańczyki, Gabończyki, gaborończyki, Gabryelczyki, galaktyki, Galaktyki, Galilejczyki, Galisyjczyki, galwanoakustyki, galwanokaustyki, galwanoplastyki, Gambijczyki, Gamdzyki, Gancarczyki, gandawczyki, Garbarczyki, Garczarczyki, Garczyki, garibaldczyki, garybaldczyki, Gaskończyki, gastryki, Gawełczyki, Gburczyki, generyki, genetyki, genewczyki, genueńczyki, geoakustyki, geoanalityki, geodetyki, geoelektryki, geoenergetyki, geofizyki, geoplastyki, geopolityki, geostatyki, germanistyki, geroprofilaktyki, gestyki, Ghańczyki, gibraltarczyki, Gibraltarczyki, Gierczyki, gimnastyki, gliptyki, glossemantyki, glossematyki, glottodydaktyki, Gmurczyki, gnieźnieńczyki, gnostyki, gnyki, Golczyki, Gontarczyki, gończyki, Gorzelańczyki, Gospodarczyki, Gotlandczyki, gotyki, Góralczyki, góralczyki, Grabarczyki, Graczyki, grafostatyki, gramatyki, granadyjczyki, grdyki, grecystyki, Gregorczyki, Grenadyjczyki, grenadyjczyki, Grenlandczyki, Gruszczyki, Grygierczyki, Gryki, gryki, grzebyki, Grzebyki, Grzegorczyki, Grzejszczyki, Grzelczyki, Grzeszczyki, Grzybczyki, grzybieńczyki, Guamczyki, guantanamczyki, Gujańczyki, gumelastyki, Gwadelupczyki, Gwatemalczyki, gwatemalczyki, Gwinejczyki, haczyki, Haitańczyki, hajfańczyki, halerczyki, hallerczyki, halucynatyki, hamburczyki, hamiltończyki, hanojczyki, Hanowerczyki, hanowerczyki, hararczyki, hararejczyki, harcerzyki, harlemczyki, harwardczyki, Hawajczyki, hawańczyki, hawryjczyki, hebraistyki, hebrajczyki, Hebrajczyki, hebrończyki, heidelberczyki, hektyki, helioenergetyki, heliofizyki, helioplastyki, hellenistyki, helsińczyki, hemofilityki, Henryki, heraldyki, Hercegowińczyki, heretyki, hermeneutyki, hermetyki, Hesyjczyki, heteroplastyki, heteryki, Hetmańczyki, heurystyki, hieratyki, hinduistyki, hiperborejczyki, Hiperborejczyki, hiperkrytyki, hipnotyki, hipochondryki, hipokorystyki, hiponautyki, hiroszimczyki, hispanistyki, histeryki, historyki, hodegetyki, hodogetyki, holarktyki, Holarktyki, homiletyki, Hondurasczyki, Honduraszczyki, Hongkończyki, honiarańczyki, honiarczyki, honolulczyki, houstończyki, hubalczyki, humanistyki, humorystyki, Hunańczyki, hungarystyki, hydroakustyki, hydroenergetyki, hydrokinetyki, hydromagnetyki, hydronomastyki, hydrostatyki, hyletyki, iberystyki, idiomatyki, Illinojczyki, iluzjonistyki, imbryki, Imiołczyki, immunogenetyki, impetyki, indianistyki, indoeuropeistyki, indoiranistyki, Indonezyjczyki, Indyki, indyki, Inflantczyki, informatyki, inkunabulistyki, innowatyki, introwertyki, inwentyki, Irakijczyki, iranistyki, Irańczyki, Irlandczyki, Irzyki, islamabadczyki, islamistyki, Islandczyki, italianistyki, Iwańczyki, Izraelczyki, Izydorczyki, Jachimczyki, Jadamczyki, Jadczyki, Jagiellończyki, Jajszczyki, Jakimczyki, Jakóbczyki, Jakubczyki, Jamajczyki, jamusukryjczyki, Janczyki, Januszczyki, japonistyki, Japończyki, Jarczyki, jareńczyki, jarłyki, Jasieńczyki, jaszczyki, Jaszczyki, jaundejczyki, Jawajczyki, Jażdżyki, Jemeńczyki, jenajczyki, Jenczyki, jerozolimczyki, jerychończyki, Jerzyki, jerzyki, jeżyki, Jeżyki, jęczmyki, Jędraszczyki, Jędryki, Jędrzejczyki, języki, johannesburczyki, jokohamczyki, Jonczyki, Jończyki, Jordańczyki, Jorubijczyki, Józefczyki, judaistyki, Judejczyki, jugosłowianistyki, Juraszczyki, Jurczyki, jurydyki, Juszczyki, kabalistyki, Kabardyjczyki, kabulczyki, kachektyki, Kachetyjczyki, Kacperczyki, Kacprzyki, kacyki, Kaczmarczyki, Kaczmarzyki, kadyksyjczyki, kairczyki, kajeńczyki, Kajmańczyki, Kalabryjczyki, kalanetyki, Kalbarczyki, Kaledończyki, kalendarzyki, kaletańczyki, Kalifornijczyki, kaliningradczyki, kalkutyjczyki, kallanetyki, kałamarzyki, kambryki, kameralistyki, Kameruńczyki, Kamieńczyki, kampalczyki, Kampańczyki, Kamyki, kamyki, Kanadyjczyki, Kananejczyki, Kanaryjczyki, kanberyjczyki, kaneńczyki, kanonistyki, Kantabryjczyki, kanterberyjczyki, kantończyki, kantyki, kapsztadczyki, kapturzyki, kapuańczyki, karabińczyki, karagandczyki, karakasczyki, karakasyjczyki, karakaszczyki, Karczmarczyki, kardifczyki, Karolczyki, Karolińczyki, Kartagińczyki, Karyntyjczyki, Kasperczyki, Kasprzyki, Kaspszyki, Kastylijczyki, Kaszgarczyki, Kaszmirczyki, katakaustyki, kataleptyki, Katalończyki, Katangijczyki, Katarczyki, katechetyki, katmanduańczyki, katoptryki, kaustyki, kazańczyki, Kazimierczyki, kazuistyki, Kaźmierczyki, Kenijczyki, Keralczyki, keratoplastyki, keroplastyki, Kielczyki, Kiełtyki, kigalijczyki, kikiryki, kilończyki, kinematyki, kinetostatyki, kinetyki, kinezyki, kingstończyki, kinszasyjczyki, Kirejczyki, Kiribatyjczyki, kladystyki, klasyki, kleryki, kleszczyki, Klimczyki, kloszyki, Kluczyki, kluczyki
abadańczyki abakańczyki abdominoplastyki abidżańczyki Abisyńczyki Abramczyki Abruzyjczyki abudżańczyki abudżyjczyki Abuzabijczyki abuzabijczyki abwilczyki Achajczyki Adamczyki adeńczyki Adygejczyki adżyki aeroakustyki aeroenergetyki aerokinetyki aeronautyki aerostatyki afatyki Afgańczyki aforystyki afrykanistyki Afrykańczyki afryki Afryki Aftyki agadirczyki agańczyki agnostyki agonistyki agrarystyki agroekonometryki agrofizyki agroturystyki agryjczyki Akadyjczyki akordyki akrobatyki akryjczyki aksjomatyki aktorzyki akustooptyki akustyki akwanautyki akwarystyki Akwitańczyki akwizgrańczyki Alabamczyki Alaskijczyki Albańczyki aleatoryki alegoryki aleksandryjczyki Algierczyki algierczyki alkierzyki alloplastyki alofijczyki aloplastyki alpejczyki Alpejczyki alpinistyki Alzatczyki ałmaatczyki ałmatczyki Ałtajczyki ambiwertyki amerykanistyki Ameryki ameryki ammańczyki amsterdamczyki anakreontyki analeptyki analgetyki analityki anastatyki Anatolijczyki Andaluzyjczyki andorczyki Andorczyki Andrearczyki Andryszczyki Andrzejczyki anestetyki angielczyki angioplastyki anglistyki Angolczyki Angolijczyki animalistyki ankarczyki ankończyki annalistyki anorektyki antananarywczyki Antarktyki Antiguańczyki Antończyki Antoszczyki antroponomastyki antwerpijczyki antybiotyki antyestetyki antyferroelektryki antyferromagnetyki antyki Antylczyki antymitotyki antyperystaltyki antypoetyki antyromantyki antyseptyki aparatczyki apatyki apijczyki apokaliptyki apologetyki apoplektyki aporetyki Apulijczyki arabistyki Aragończyki Aramejczyki archangielczyki archiwistyki Arendarczyki Argentyńczyki Arizończyki Arkadyjczyki Arktyki Armeńczyki artretyki Arubijczyki Aryjczyki aryki arytmetyki Asamczyki ascetyki aseptyki asmarczyki Asnyki astańczyki astmatyki astrachańczyki astralistyki astroaeronautyki astrobalistyki astrofizyki astronautyki Asturyjczyki astygmatyki asuańczyki asunciończyki Asyryjczyki aszchabadczyki aszkenazyjczyki aszyki ateńczyki Ateńczyki atletyki atmosferyki atomistyki Attyki attyki augsburczyki Australijczyki autentyki autocharakterystyki autodydaktyki autokosmetyki autokrytyki automatyki autoplastyki autyki awiatyki awiniończyki azdyki Azorczyki babilończyki Babilończyki Badeńczyki bagdadczyki Bahamczyki Bahrajńczyki bajończyki Bakalarczyki bakijczyki Balearczyki Balijczyki balistyki balneodietetyki baltimorczyki bałkanistyki Bałtroczyki bałtystyki bałyki bamakijczyki Banaszczyki bandażyki Bandyki bandżulczyki bangalurczyki bangijczyki bangkokijczyki Banglijczyki Bantamczyki Barbadosyjczyki Barbadoszczyki barbizończyki barcelończyki Barczyki barszczyki Bartłomiejczyki Bartoszczyki Baryki basałyki basryjczyki baszłyki batalistyki Bawarczyki bazylejczyki Bazylejczyki Bączyki Bednarczyki befsztyki bejrutczyki beletrystyki belgradczyki belizeńczyki Belizeńczyki belmopańczyki belwederczyki Bendyki Bengalczyki Benińczyki berlińczyki Bermudczyki Berneńczyki berneńczyki betlejemczyki Bhutańczyki Biafrańczyki Białczyki biblistyki biczyki Bielczyki Bieńczyki Biharczyki biharczyki bijatyki biłgorajczyki bioakustyki bioastronautyki biocenotyki biocybernetyki bioelektryki bioenergetyki bioetyki biofizyki biografistyki bioinformatyki biokosmetyki biokosmonautyki biomatematyki biomedyki biometryki biostatyki Birmańczyki birminghamczyki birofilistyki bissauczyki biszkekańczyki bitumastyki biuralistyki biurotyki bizantyjczyki Bizantyjczyki bizantynistyki bizantyńczyki Bizantyńczyki Blecharczyki bluszczyki Błaszczyki Błaszyki Błażejczyki błyszczyki Bobryki Bochaczyki Bogaczyki bohemistyki Bojańczyki Boliwijczyki bolończyki boltończyki Bołtryki bombajczyki bombastyki bonistyki bończyki Borczyki Borneańczyki Bornholmczyki Borowczyki bostończyki Boszczyki Botswańczyki Bożyki Brabantczyki Bralczyki Brandenburczyki brandenburczyki brasilijczyki Bratczyki Brazylijczyki brazzawilczyki bremeńczyki Bremeńczyki Bretończyki bridżyki brneńczyki Browarczyki brukselczyki Brunejczyki brydżyki Bryki bryki Brytyjczyki brzęczyki budapesztańczyki budapeszteńczyki Budryki Budzyki Bugajczyki bukaresztańczyki bukareszteńczyki Bukowińczyki bułgarystyki Burczyki burgasyjczyki Burgundczyki Burundyjczyki burzyki bużumburczyki byki Byki bystrzyki bzyki cadyki canberczyki capstrzyki cebrzyki cedrzyki Cejlończyki ceroplastyki cesarczyki Chaldejczyki chałturszczyki charakterystyki charlestończyki chartumczyki charyzmatyki chemioterapeutyki chemoterapeutyki Chilijczyki chimeryki Chińczyki chińczyki chiropraktyki chłopczyki Chmielarczyki choleryki chopinistyki chóralistyki chrabąszczyki chromatyki chronogenetyki chrząszczyki Ciaszczyki ciemiężyki Ciesielczyki Ciołczyki cmentarzyki cukrzyki cybernetyki cyki Cykladyjczyki cyklistyki cynestetyki Cypryjczyki cyprzyki cytodiagnostyki cytogenetyki cytostatyki cywilistyki Czadyjczyki czerwczyki czerwończyki Czosnyki czyżyki Czyżyki Dagestańczyki dakarczyki dakijczyki dakkijczyki Dakotyjczyki dallasyjczyki dalmatyki dalmatyńczyki Dalmatyńczyki damarzyki damasceńczyki Danielczyki dauhańczyki Dawczyki Dawidczyki deklamatoryki Delhijczyki delhijczyki delmoplastyki Demarczyki demotyki dentystyki denwerczyki dermatoplastyki dermokosmetyki dermoplastyki deszczyki dezynfektyki dhakijczyki diabetyki diagnostyki diakaustyki diakrytyki dialektyki diamagnetyki dianetyki diarystyki dielektryki dietetyki dikaustyki dilijczyki dioptryki diuretyki Długajczyki dodomczyki dogmatyki dokumentalistyki Domeyki Dominikańczyki Domińczyki dorszyki dortmundczyki dotyki dowborczyki Drabczyki Drążyki dreszczyki drezdeńczyki Dryki Dubajczyki dubajczyki Dubczyki dublańczyki dublińczyki duisburczyki Duńczyki duszanbejczyki duszanbijczyki Duszczyki Dworczyki dydaktyki dyftyki Dyki Dymarczyki dynarczyki dyplomatyki dyptyki dyslektyki dysplastyki dywdyki dziedzińczyki dzierzyki dzyndzyki dżajpurczyki dżakartczyki dżibutczyki Dżibutczyki dżibutyjczyki edmontończyki edynburczyki egerczyki egocentryki egzegetyki egzotyki ejdetyki
eklektyki ekliptyki ekonometryki ekopolityki ekoturystyki ekscentryki ekstatyki ekstrawertyki Ekwadorczyki ekwilibrystyki elastooptyki elastyki Elbańczyki elektroakustyki elektroautomatyki elektrodiagnostyki elektrodyki elektroenergetyki elektrokaustyki elektrokinetyki elektrooptyki elektrostatyki elektryki elżbietańczyki emblematyki Emeryki emetyki empiriokrytyki empiryki energetyki energoelektryki enkaustyki enklityki epigramatyki epikurejczyki epileptyki eratyki erewańczyki erfurtczyki erotyki Eryki erystyki Erytrejczyki erywańczyki eseistyki esseńczyki estetyki Estończyki Estremadurczyki Etiopczyki etiopistyki etnolingwistyki etyki Eubejczyki eubiotyki euforyki euretyki eurocentryki eurokrytyki europeistyki europejczyki Europejczyki europocentryki eurosceptyki Eurydyki eutanatyki eutektyki ezoteryki Fabiańczyki Fabijańczyki fabryki fabulistyki falerystyki Falklandczyki fanatyki fantastyki fantomatyki fantomistyki farmaceutyki farmakogenetyki farmakokinetyki fatimczyki faunistyki Fedorczyki Fedyki felietonistyki feloplastyki fenetyki fenogenetyki ferraryjczyki ferrodielektryki ferroelektryki ferromagnetyki Fidyki Fidżyjczyki filadelfijczyki filatelistyki filigranistyki Filipczyki Filipińczyki filipińczyki filogenetyki filokartystyki filumenistyki Finlandczyki fircyki firlejczyki fitosemiotyki Fitrzyki fizjoplastyki fizyki Flamandczyki Flandryjczyki flegmatyki Florczyki florentczyki florentyńczyki florystyki folklorystyki fonematyki fonetyki fonostatystyki fonotaktyki fonotelistyki formalistyki Fornalczyki fotoplastyki Franczyki frankfurtczyki Frankończyki Fraszczyki frazematyki Frączyki Fronczyki frunzeńczyki Fryburczyki fryburczyki Fryderyki Frygijczyki fryzjerczyki fryzyjczyki ftyzjoplastyki fudżyjczyki Fularczyki Furmańczyki Gabończyki gaborończyki Gabryelczyki galaktyki Galaktyki Galilejczyki Galisyjczyki galwanoakustyki galwanokaustyki galwanoplastyki Gambijczyki Gamdzyki Gancarczyki gandawczyki Garbarczyki Garczarczyki Garczyki garibaldczyki garybaldczyki Gaskończyki gastryki Gawełczyki Gburczyki generyki genetyki genewczyki genueńczyki geoakustyki geoanalityki geodetyki geoelektryki geoenergetyki geofizyki geoplastyki geopolityki geostatyki germanistyki geroprofilaktyki gestyki Ghańczyki gibraltarczyki Gibraltarczyki Gierczyki gimnastyki gliptyki glossemantyki glossematyki glottodydaktyki Gmurczyki gnieźnieńczyki gnostyki gnyki Golczyki Gontarczyki gończyki Gorzelańczyki Gospodarczyki Gotlandczyki gotyki Góralczyki góralczyki Grabarczyki Graczyki grafostatyki gramatyki granadyjczyki grdyki grecystyki Gregorczyki Grenadyjczyki grenadyjczyki Grenlandczyki Gruszczyki Grygierczyki Gryki gryki grzebyki Grzebyki Grzegorczyki Grzejszczyki Grzelczyki Grzeszczyki Grzybczyki grzybieńczyki Guamczyki guantanamczyki Gujańczyki gumelastyki Gwadelupczyki Gwatemalczyki gwatemalczyki Gwinejczyki haczyki Haitańczyki hajfańczyki halerczyki hallerczyki halucynatyki hamburczyki hamiltończyki hanojczyki Hanowerczyki hanowerczyki hararczyki hararejczyki harcerzyki harlemczyki harwardczyki Hawajczyki hawańczyki hawryjczyki hebraistyki hebrajczyki Hebrajczyki hebrończyki heidelberczyki hektyki helioenergetyki heliofizyki helioplastyki hellenistyki helsińczyki hemofilityki Henryki heraldyki Hercegowińczyki heretyki hermeneutyki hermetyki Hesyjczyki heteroplastyki heteryki Hetmańczyki heurystyki hieratyki hinduistyki hiperborejczyki Hiperborejczyki hiperkrytyki hipnotyki hipochondryki hipokorystyki hiponautyki hiroszimczyki hispanistyki histeryki historyki hodegetyki hodogetyki holarktyki Holarktyki homiletyki Hondurasczyki Honduraszczyki Hongkończyki honiarańczyki honiarczyki honolulczyki houstończyki hubalczyki humanistyki humorystyki Hunańczyki hungarystyki hydroakustyki hydroenergetyki hydrokinetyki hydromagnetyki hydronomastyki hydrostatyki hyletyki iberystyki idiomatyki Illinojczyki iluzjonistyki imbryki Imiołczyki immunogenetyki impetyki indianistyki indoeuropeistyki indoiranistyki Indonezyjczyki Indyki indyki Inflantczyki informatyki inkunabulistyki innowatyki introwertyki inwentyki Irakijczyki iranistyki Irańczyki Irlandczyki Irzyki islamabadczyki islamistyki Islandczyki italianistyki Iwańczyki Izraelczyki Izydorczyki Jachimczyki Jadamczyki Jadczyki Jagiellończyki Jajszczyki Jakimczyki Jakóbczyki Jakubczyki Jamajczyki jamusukryjczyki Janczyki Januszczyki japonistyki Japończyki Jarczyki jareńczyki jarłyki Jasieńczyki jaszczyki Jaszczyki jaundejczyki Jawajczyki Jażdżyki Jemeńczyki jenajczyki Jenczyki jerozolimczyki jerychończyki Jerzyki jerzyki jeżyki Jeżyki jęczmyki Jędraszczyki Jędryki Jędrzejczyki języki johannesburczyki jokohamczyki Jonczyki Jończyki Jordańczyki Jorubijczyki Józefczyki judaistyki Judejczyki jugosłowianistyki Juraszczyki Jurczyki jurydyki Juszczyki kabalistyki Kabardyjczyki kabulczyki kachektyki Kachetyjczyki Kacperczyki Kacprzyki kacyki Kaczmarczyki Kaczmarzyki kadyksyjczyki kairczyki kajeńczyki Kajmańczyki Kalabryjczyki kalanetyki Kalbarczyki Kaledończyki kalendarzyki kaletańczyki Kalifornijczyki kaliningradczyki kalkutyjczyki kallanetyki kałamarzyki kambryki kameralistyki Kameruńczyki Kamieńczyki kampalczyki Kampańczyki Kamyki kamyki Kanadyjczyki Kananejczyki Kanaryjczyki kanberyjczyki kaneńczyki kanonistyki Kantabryjczyki kanterberyjczyki kantończyki kantyki kapsztadczyki kapturzyki kapuańczyki karabińczyki karagandczyki karakasczyki karakasyjczyki karakaszczyki Karczmarczyki kardifczyki Karolczyki Karolińczyki Kartagińczyki Karyntyjczyki Kasperczyki Kasprzyki Kaspszyki Kastylijczyki Kaszgarczyki Kaszmirczyki katakaustyki kataleptyki Katalończyki Katangijczyki Katarczyki katechetyki katmanduańczyki katoptryki kaustyki kazańczyki Kazimierczyki kazuistyki Kaźmierczyki Kenijczyki Keralczyki keratoplastyki keroplastyki Kielczyki Kiełtyki kigalijczyki kikiryki kilończyki kinematyki kinetostatyki kinetyki kinezyki kingstończyki kinszasyjczyki Kirejczyki Kiribatyjczyki kladystyki klasyki kleryki kleszczyki Klimczyki kloszyki Kluczyki kluczyki
abadańczyki, abakańczyki, abdominoplastyki, abidżańczyki, Abisyńczyki, Abramczyki, Abruzyjczyki, abudżańczyki, abudżyjczyki, Abuzabijczyki, abuzabijczyki, abwilczyki, Achajczyki, Adamczyki, adeńczyki, Adygejczyki, adżyki, aeroakustyki, aeroenergetyki, aerokinetyki, aeronautyki, aerostatyki, afatyki, Afgańczyki, aforystyki, afrykanistyki, Afrykańczyki, afryki, Afryki, Aftyki, agadirczyki, agańczyki, agnostyki, agonistyki, agrarystyki, agroekonometryki, agrofizyki, agroturystyki, agryjczyki, Akadyjczyki, akordyki, akrobatyki, akryjczyki, aksjomatyki, aktorzyki, akustooptyki, akustyki, akwanautyki, akwarystyki, Akwitańczyki, akwizgrańczyki, Alabamczyki, Alaskijczyki, Albańczyki, aleatoryki, alegoryki, aleksandryjczyki, Algierczyki, algierczyki, alkierzyki, alloplastyki, alofijczyki, aloplastyki, alpejczyki, Alpejczyki, alpinistyki, Alzatczyki, ałmaatczyki, ałmatczyki, Ałtajczyki, ambiwertyki, amerykanistyki, Ameryki, ameryki, ammańczyki, amsterdamczyki, anakreontyki, analeptyki, analgetyki, analityki, anastatyki, Anatolijczyki, Andaluzyjczyki, andorczyki, Andorczyki, Andrearczyki, Andryszczyki, Andrzejczyki, anestetyki, angielczyki, angioplastyki, anglistyki, Angolczyki, Angolijczyki, animalistyki, ankarczyki, ankończyki, annalistyki, anorektyki, antananarywczyki, Antarktyki, Antiguańczyki, Antończyki, Antoszczyki, antroponomastyki, antwerpijczyki, antybiotyki, antyestetyki, antyferroelektryki, antyferromagnetyki, antyki, Antylczyki, antymitotyki, antyperystaltyki, antypoetyki, antyromantyki, antyseptyki, aparatczyki, apatyki, apijczyki, apokaliptyki, apologetyki, apoplektyki, aporetyki, Apulijczyki, arabistyki, Aragończyki, Aramejczyki, archangielczyki, archiwistyki, Arendarczyki, Argentyńczyki, Arizończyki, Arkadyjczyki, Arktyki, Armeńczyki, artretyki, Arubijczyki, Aryjczyki, aryki, arytmetyki, Asamczyki, ascetyki, aseptyki, asmarczyki, Asnyki, astańczyki, astmatyki, astrachańczyki, astralistyki, astroaeronautyki, astrobalistyki, astrofizyki, astronautyki, Asturyjczyki, astygmatyki, asuańczyki, asunciończyki, Asyryjczyki, aszchabadczyki, aszkenazyjczyki, aszyki, ateńczyki, Ateńczyki, atletyki, atmosferyki, atomistyki, Attyki, attyki, augsburczyki, Australijczyki, autentyki, autocharakterystyki, autodydaktyki, autokosmetyki, autokrytyki, automatyki, autoplastyki, autyki, awiatyki, awiniończyki, azdyki, Azorczyki, babilończyki, Babilończyki, Badeńczyki, bagdadczyki, Bahamczyki, Bahrajńczyki, bajończyki, Bakalarczyki, bakijczyki, Balearczyki, Balijczyki, balistyki, balneodietetyki, baltimorczyki, bałkanistyki, Bałtroczyki, bałtystyki, bałyki, bamakijczyki, Banaszczyki, bandażyki, Bandyki, bandżulczyki, bangalurczyki, bangijczyki, bangkokijczyki, Banglijczyki, Bantamczyki, Barbadosyjczyki, Barbadoszczyki, barbizończyki, barcelończyki, Barczyki, barszczyki, Bartłomiejczyki, Bartoszczyki, Baryki, basałyki, basryjczyki, baszłyki, batalistyki, Bawarczyki, bazylejczyki, Bazylejczyki, Bączyki, Bednarczyki, befsztyki, bejrutczyki, beletrystyki, belgradczyki, belizeńczyki, Belizeńczyki, belmopańczyki, belwederczyki, Bendyki, Bengalczyki, Benińczyki, berlińczyki, Bermudczyki, Berneńczyki, berneńczyki, betlejemczyki, Bhutańczyki, Biafrańczyki, Białczyki, biblistyki, biczyki, Bielczyki, Bieńczyki, Biharczyki, biharczyki, bijatyki, biłgorajczyki, bioakustyki, bioastronautyki, biocenotyki, biocybernetyki, bioelektryki, bioenergetyki, bioetyki, biofizyki, biografistyki, bioinformatyki, biokosmetyki, biokosmonautyki, biomatematyki, biomedyki, biometryki, biostatyki, Birmańczyki, birminghamczyki, birofilistyki, bissauczyki, biszkekańczyki, bitumastyki, biuralistyki, biurotyki, bizantyjczyki, Bizantyjczyki, bizantynistyki, bizantyńczyki, Bizantyńczyki, Blecharczyki, bluszczyki, Błaszczyki, Błaszyki, Błażejczyki, błyszczyki, Bobryki, Bochaczyki, Bogaczyki, bohemistyki, Bojańczyki, Boliwijczyki, bolończyki, boltończyki, Bołtryki, bombajczyki, bombastyki, bonistyki, bończyki, Borczyki, Borneańczyki, Bornholmczyki, Borowczyki, bostończyki, Boszczyki, Botswańczyki, Bożyki, Brabantczyki, Bralczyki, Brandenburczyki, brandenburczyki, brasilijczyki, Bratczyki, Brazylijczyki, brazzawilczyki, bremeńczyki, Bremeńczyki, Bretończyki, bridżyki, brneńczyki, Browarczyki, brukselczyki, Brunejczyki, brydżyki, Bryki, bryki, Brytyjczyki, brzęczyki, budapesztańczyki, budapeszteńczyki, Budryki, Budzyki, Bugajczyki, bukaresztańczyki, bukareszteńczyki, Bukowińczyki, bułgarystyki, Burczyki, burgasyjczyki, Burgundczyki, Burundyjczyki, burzyki, bużumburczyki, byki, Byki, bystrzyki, bzyki, cadyki, canberczyki, capstrzyki, cebrzyki, cedrzyki, Cejlończyki, ceroplastyki, cesarczyki, Chaldejczyki, chałturszczyki, charakterystyki, charlestończyki, chartumczyki, charyzmatyki, chemioterapeutyki, chemoterapeutyki, Chilijczyki, chimeryki, Chińczyki, chińczyki, chiropraktyki, chłopczyki, Chmielarczyki, choleryki, chopinistyki, chóralistyki, chrabąszczyki, chromatyki, chronogenetyki, chrząszczyki, Ciaszczyki, ciemiężyki, Ciesielczyki, Ciołczyki, cmentarzyki, cukrzyki, cybernetyki, cyki, Cykladyjczyki, cyklistyki, cynestetyki, Cypryjczyki, cyprzyki, cytodiagnostyki, cytogenetyki, cytostatyki, cywilistyki, Czadyjczyki, czerwczyki, czerwończyki, Czosnyki, czyżyki, Czyżyki, Dagestańczyki, dakarczyki, dakijczyki, dakkijczyki, Dakotyjczyki, dallasyjczyki, dalmatyki, dalmatyńczyki, Dalmatyńczyki, damarzyki, damasceńczyki, Danielczyki, dauhańczyki, Dawczyki, Dawidczyki, deklamatoryki, Delhijczyki, delhijczyki, delmoplastyki, Demarczyki, demotyki, dentystyki, denwerczyki, dermatoplastyki, dermokosmetyki, dermoplastyki, deszczyki, dezynfektyki, dhakijczyki, diabetyki, diagnostyki, diakaustyki, diakrytyki, dialektyki, diamagnetyki, dianetyki, diarystyki, dielektryki, dietetyki, dikaustyki, dilijczyki, dioptryki, diuretyki, Długajczyki, dodomczyki, dogmatyki, dokumentalistyki, Domeyki, Dominikańczyki, Domińczyki, dorszyki, dortmundczyki, dotyki, dowborczyki, Drabczyki, Drążyki, dreszczyki, drezdeńczyki, Dryki, Dubajczyki, dubajczyki, Dubczyki, dublańczyki, dublińczyki, duisburczyki, Duńczyki, duszanbejczyki, duszanbijczyki, Duszczyki, Dworczyki, dydaktyki, dyftyki, Dyki, Dymarczyki, dynarczyki, dyplomatyki, dyptyki, dyslektyki, dysplastyki, dywdyki, dziedzińczyki, dzierzyki, dzyndzyki, dżajpurczyki, dżakartczyki, dżibutczyki, Dżibutczyki, dżibutyjczyki, edmontończyki, edynburczyki, egerczyki, egocentryki, egzegetyki, egzotyki, ejdetyki, eklektyki, ekliptyki, ekonometryki, ekopolityki, ekoturystyki, ekscentryki, ekstatyki, ekstrawertyki, Ekwadorczyki, ekwilibrystyki, elastooptyki, elastyki, Elbańczyki, elektroakustyki, elektroautomatyki, elektrodiagnostyki, elektrodyki, elektroenergetyki, elektrokaustyki, elektrokinetyki, elektrooptyki, elektrostatyki, elektryki, elżbietańczyki, emblematyki, Emeryki, emetyki, empiriokrytyki, empiryki, energetyki, energoelektryki, enkaustyki, enklityki, epigramatyki, epikurejczyki, epileptyki, eratyki, erewańczyki, erfurtczyki, erotyki, Eryki, erystyki, Erytrejczyki, erywańczyki, eseistyki, esseńczyki, estetyki, Estończyki, Estremadurczyki, Etiopczyki, etiopistyki, etnolingwistyki, etyki, Eubejczyki, eubiotyki, euforyki, euretyki, eurocentryki, eurokrytyki, europeistyki, europejczyki, Europejczyki, europocentryki, eurosceptyki, Eurydyki, eutanatyki, eutektyki, ezoteryki, Fabiańczyki, Fabijańczyki, fabryki, fabulistyki, falerystyki, Falklandczyki, fanatyki, fantastyki, fantomatyki, fantomistyki, farmaceutyki, farmakogenetyki, farmakokinetyki, fatimczyki, faunistyki, Fedorczyki, Fedyki, felietonistyki, feloplastyki, fenetyki, fenogenetyki, ferraryjczyki, ferrodielektryki, ferroelektryki, ferromagnetyki, Fidyki, Fidżyjczyki, filadelfijczyki, filatelistyki, filigranistyki, Filipczyki, Filipińczyki, filipińczyki, filogenetyki, filokartystyki, filumenistyki, Finlandczyki, fircyki, firlejczyki, fitosemiotyki, Fitrzyki, fizjoplastyki, fizyki, Flamandczyki, Flandryjczyki, flegmatyki, Florczyki, florentczyki, florentyńczyki, florystyki, folklorystyki, fonematyki, fonetyki, fonostatystyki, fonotaktyki, fonotelistyki, formalistyki, Fornalczyki, fotoplastyki, Franczyki, frankfurtczyki, Frankończyki, Fraszczyki, frazematyki, Frączyki, Fronczyki, frunzeńczyki, Fryburczyki, fryburczyki, Fryderyki, Frygijczyki, fryzjerczyki, fryzyjczyki, ftyzjoplastyki, fudżyjczyki, Fularczyki, Furmańczyki, Gabończyki, gaborończyki, Gabryelczyki, galaktyki, Galaktyki, Galilejczyki, Galisyjczyki, galwanoakustyki, galwanokaustyki, galwanoplastyki, Gambijczyki, Gamdzyki, Gancarczyki, gandawczyki, Garbarczyki, Garczarczyki, Garczyki, garibaldczyki, garybaldczyki, Gaskończyki, gastryki, Gawełczyki, Gburczyki, generyki, genetyki, genewczyki, genueńczyki, geoakustyki, geoanalityki, geodetyki, geoelektryki, geoenergetyki, geofizyki, geoplastyki, geopolityki, geostatyki, germanistyki, geroprofilaktyki, gestyki, Ghańczyki, gibraltarczyki, Gibraltarczyki, Gierczyki, gimnastyki, gliptyki, glossemantyki, glossematyki, glottodydaktyki, Gmurczyki, gnieźnieńczyki, gnostyki, gnyki, Golczyki, Gontarczyki, gończyki, Gorzelańczyki, Gospodarczyki, Gotlandczyki, gotyki, Góralczyki, góralczyki, Grabarczyki, Graczyki, grafostatyki, gramatyki, granadyjczyki, grdyki, grecystyki, Gregorczyki, Grenadyjczyki, grenadyjczyki, Grenlandczyki, Gruszczyki, Grygierczyki, Gryki, gryki, grzebyki, Grzebyki, Grzegorczyki, Grzejszczyki, Grzelczyki, Grzeszczyki, Grzybczyki, grzybieńczyki, Guamczyki, guantanamczyki, Gujańczyki, gumelastyki, Gwadelupczyki, Gwatemalczyki, gwatemalczyki, Gwinejczyki, haczyki, Haitańczyki, hajfańczyki, halerczyki, hallerczyki, halucynatyki, hamburczyki, hamiltończyki, hanojczyki, Hanowerczyki, hanowerczyki, hararczyki, hararejczyki, harcerzyki, harlemczyki, harwardczyki, Hawajczyki, hawańczyki, hawryjczyki, hebraistyki, hebrajczyki, Hebrajczyki, hebrończyki, heidelberczyki, hektyki, helioenergetyki, heliofizyki, helioplastyki, hellenistyki, helsińczyki, hemofilityki, Henryki, heraldyki, Hercegowińczyki, heretyki, hermeneutyki, hermetyki, Hesyjczyki, heteroplastyki, heteryki, Hetmańczyki, heurystyki, hieratyki, hinduistyki, hiperborejczyki, Hiperborejczyki, hiperkrytyki, hipnotyki, hipochondryki, hipokorystyki, hiponautyki, hiroszimczyki, hispanistyki, histeryki, historyki, hodegetyki, hodogetyki, holarktyki, Holarktyki, homiletyki, Hondurasczyki, Honduraszczyki, Hongkończyki, honiarańczyki, honiarczyki, honolulczyki, houstończyki, hubalczyki, humanistyki, humorystyki, Hunańczyki, hungarystyki, hydroakustyki, hydroenergetyki, hydrokinetyki, hydromagnetyki, hydronomastyki, hydrostatyki, hyletyki, iberystyki, idiomatyki, Illinojczyki, iluzjonistyki, imbryki, Imiołczyki, immunogenetyki, impetyki, indianistyki, indoeuropeistyki, indoiranistyki, Indonezyjczyki, Indyki, indyki, Inflantczyki, informatyki, inkunabulistyki, innowatyki, introwertyki, inwentyki, Irakijczyki, iranistyki, Irańczyki, Irlandczyki, Irzyki, islamabadczyki, islamistyki, Islandczyki, italianistyki, Iwańczyki, Izraelczyki, Izydorczyki, Jachimczyki, Jadamczyki, Jadczyki, Jagiellończyki, Jajszczyki, Jakimczyki, Jakóbczyki, Jakubczyki, Jamajczyki, jamusukryjczyki, Janczyki, Januszczyki, japonistyki, Japończyki, Jarczyki, jareńczyki, jarłyki, Jasieńczyki, jaszczyki, Jaszczyki, jaundejczyki, Jawajczyki, Jażdżyki, Jemeńczyki, jenajczyki, Jenczyki, jerozolimczyki, jerychończyki, Jerzyki, jerzyki, jeżyki, Jeżyki, jęczmyki, Jędraszczyki, Jędryki, Jędrzejczyki, języki, johannesburczyki, jokohamczyki, Jonczyki, Jończyki, Jordańczyki, Jorubijczyki, Józefczyki, judaistyki, Judejczyki, jugosłowianistyki, Juraszczyki, Jurczyki, jurydyki, Juszczyki, kabalistyki, Kabardyjczyki, kabulczyki, kachektyki, Kachetyjczyki, Kacperczyki, Kacprzyki, kacyki, Kaczmarczyki, Kaczmarzyki, kadyksyjczyki, kairczyki, kajeńczyki, Kajmańczyki, Kalabryjczyki, kalanetyki, Kalbarczyki, Kaledończyki, kalendarzyki, kaletańczyki, Kalifornijczyki, kaliningradczyki, kalkutyjczyki, kallanetyki, kałamarzyki, kambryki, kameralistyki, Kameruńczyki, Kamieńczyki, kampalczyki, Kampańczyki, Kamyki, kamyki, Kanadyjczyki, Kananejczyki, Kanaryjczyki, kanberyjczyki, kaneńczyki, kanonistyki, Kantabryjczyki, kanterberyjczyki, kantończyki, kantyki, kapsztadczyki, kapturzyki, kapuańczyki, karabińczyki, karagandczyki, karakasczyki, karakasyjczyki, karakaszczyki, Karczmarczyki, kardifczyki, Karolczyki, Karolińczyki, Kartagińczyki, Karyntyjczyki, Kasperczyki, Kasprzyki, Kaspszyki, Kastylijczyki, Kaszgarczyki, Kaszmirczyki, katakaustyki, kataleptyki, Katalończyki, Katangijczyki, Katarczyki, katechetyki, katmanduańczyki, katoptryki, kaustyki, kazańczyki, Kazimierczyki, kazuistyki, Kaźmierczyki, Kenijczyki, Keralczyki, keratoplastyki, keroplastyki, Kielczyki, Kiełtyki, kigalijczyki, kikiryki, kilończyki, kinematyki, kinetostatyki, kinetyki, kinezyki, kingstończyki, kinszasyjczyki, Kirejczyki, Kiribatyjczyki, kladystyki, klasyki, kleryki, kleszczyki, Klimczyki, kloszyki, Kluczyki, kluczyki


c: text/html

text:
Pierniki na świynta musóm być. Jak mojy dziejci były małe, to mi we kalyndołrzu znacyły data piyrsego wypieku. To tak zawse trefiyło rubo przed Św. Mikołajym. Nie wiam śe wiycie, ale jak pierniki śe piece, to je richtig świóntecnoł wóń we chałpie. To śe nie doł porownać ze zołdnym parfimym szanel. Nie dejcie śe mamónić tymi nowymi modóma, wedle chtorych na świynta trza roztomajtne ekskluziwne rzecy cy urlołpy kupować, stroić śe i parfimować niewiadómo jak. Na świynta tak richtig, trza trocha swojskich wypieków i pośpiywanioł z bliskimi kolynd. Bez to posuchejcie krok po kroku, jako joł pieka pierniki. Nołprzód, wciepcie do garca pu kila margariny, 40dkg cukru i pu kila miodu(joł uzywóm śtucnego bo tuńsy, ale nie bróniam wóm uzyć prawego ze ula). Do tego dociepujam packa pomołtego anysku(ziołrka anysku kupójam we haptyce, a mela we młynku, we chtorym melałach kafej za peerelu), packa skórzice, packa kakał, srogoł łeska bónkafeju, do tego kupcowatoł małoł łezecka nelków i małoł łezecka wónióncego korzynioł(pomelane we tym samym młynku co anyzek). Warzam to ołze zawrze. Potym dóm tymu łostudzić. Potyn nabiera małoł łezecka natrunu, przesujam tyn natrun na srogoł łezka, dolejam łoctu, wymiynsóm i wlejam do łostygniyntej mase korzynnej. Do tego wsujam 1,70kg mąki, putora packi prosku do piecynioł, 6 jajec, śklónka kwaśnej śmietunki, łolejek waniliowy i łolejek citrynowy i wymiynsóm to wsystko. Łostawiam to stołć coby śe cutaty przezarły, ale lepyj we kuchni, bo jak we zimnym, to nie idzie łozkulać. Na drugi dziyń, bieram nudelkula i łozkulujam,wyrzinóm forymkóma i na blacha. Kozdy śup pieka 12 minut we piekarniku na 180(w takej hicy – 180 pieka zawse kołołc). Upiecóne trza jescy pomazać, nołlepyj biołko łozmiynsać ze pudercukrym i na pierniki. Jak chcecie być chnet fertig, to musicie do piecynioł, jake mode dziołski zwerbować co prawie banóm w dóma, na fejsbuku śe unterhaltować.
Tuz zycam richtig świóntecnych wóni w dóma i smacnego.
Truda Pietrzikowa

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kaszëbsczi jãzëk
Kaszëbsczi jãzëk - jãzëk z zôpôdnosłowiańsczégò karna słowiańsczich jãzëków, chtërnym gôdô wiãcy jak 50 000 Kaszëbów. Kaszëbsczi je jednym z pòmòrsczich jãzëków - ò apartnym jãzëkù mòżna rzec ju w XIV stolace. Nôstarszi kaszëbsczé knédżi to Duchowe piesnie Dra Marcina Luthera i inszich naboznich męzow Szymona Krofeja z 1586 rokù, jak téż z rokù 1643 Michôła Pontanusa Mały Catechism Niemiecko Wándalski abo Slowięski. Dzysdniowò lëterackô kaszëbizna je ewòlucëją zabédowóny przez Floriana Cenôwe, wprzód w 1848 (?) - na òsta òdnalazłô w rusczich archiwach kòl kùńca XX stalata - ë w 1879 rokù w Zarés do grammatikj kasebsko-slovjnskjé mòvé, wëdóny w Pòznaniu. Badéra kaszëbiznë Friedrich Lorentz wëapartnił w kaszëbsczim jãzëkù 47 zwãków, chtërne są dzysdniowò pisóne 34 lëterama, jich dzél (ch, cz, dz, dż, rz, sz) przez sparłãczenie dwóch lëterów. W kaszëbsczim jãzëkù wëapartniómë trzë przédné dialektë, jakno:
- nordowòkaszëbsczi (krézë: pùcczi, wejrowsczi, lãbòrsczi,)
- westrzédnokaszëbsczi (krézë: kartësczi, dzélowò bëtowsczi)
- pôłniowòkaszëbsczi (dzélowò krézë: kòscersczi, chònicczi, tëchòlsczi)
Miono[edicëjô | editëjë zdrój]
Kaszëbizna czãstô je wëmieniownô zwónô pòmòrsczim jãzëkã, chòc de facto je òna le karnã słëchających do niegò dialektów. Bëtnosc wielu mionów na òpisanié jednégò jãzëka a téż jidentifikacëjô całownégò jãzëka z jegò nômòcnészim dialektã mô czasã môl w przëmiôrze mniészoscowëch jãzëków, jaczé sã mòcno zjinaczoné ë jaczé na skùtk nieżëcznëch, pòliticznëch dzejników nie bëłë w sztądzë ùsôdzëc òglowégò, sztandardowégò jãzëka ë dobéc mòcny lëżnoscë w państwie, w jaczim są brëkòwóné.
Kaszëbizna wiedno bëła bënnowò zjinaczonô, a wicy wiédzë ò tim mómë òd czasów Floriana Cenôwë. Hilferding w pòłowie XIX w. pòdzelił kaszëbiznã na:
1. gwarã pòmerańsczich Słowińców i Kaszëbów, 2. gwarã pòmerańskich Kaszëbów, 3. gwarã kaszëbską w Zôchódnëch Prësach.
Dzelnotã tã na zôczątkù XX stalata ùnowił Lorentz, chtëren w òbrëmienim 2 przédnëch òbéńdów: norda i pôłnié (jinëch wedle iloczasu), i tak "równoleżnikòwò", wëdzelił 21 gromadów, a w nich 70 gwar. Atlas językowy kaszubszczyzny i dialektów sąsiednich (1964-1978) - òddôwô stón z pòłowë XX w. i wëapartniô: 1. archaiczniészą nordã: a) Pùcczé (Mòrzanie i òsóbno półòstrów Hél - Rëbôcë); b) Pùcczé i Wejrowsczé; pas wëstrzódkòwy to - Lesôcë; 2. innowacyjny westrzódk, m.jin. Józcë (òkòlé Strzépcza, Mirochòwa i Srôkòjc); 3. spòlaszałé pôłnié, òsoblëwò wschódné.
Juwernô stojizna jakno w pòmòrsczim jãzëkù ma môl np. w òkcytańsczim ë dolnomiemieczim jãzëkù. Òkcytańsczi czãstô biwô zwóny prowansalsczim jãzëkã, chò dialektë prowansalsczé są blos dzélã òkcytańsczégò, leno mają nômòcnészi lëteracczi zwëk. Dolnomiemiecczi (Nederdüütsch, Plattdüütsch) je czãstô zeszlachòwóny z jegò dolnosaksońsczim dialektã (Nedersassisch, Low Saxon), ga mô òn wiele mòcniészi môl òd resztë.
Pò wëmiarcém słowianiznë a téż wszëtczéch jinëch pòmòrsczich dialektów, króm kaszëbiznë w przerównaniém do jãzëka Pòmòrzanów dzysô nôczãsczi je brëkòwóny termin "kaszëbsczi jãzëk". Rodowizna mionów "Kaszëbi" ë "kaszëbsczi" a téż ôrt, na jaczi òne przëszłë òb stalata z òkrãżégò Kòszalëna na Pòrénkòwi Pòmòrskô są wcyg wëzgôdką dlô ùczałich. Niżódnô z dotëchczasnych teòrëjów nie pòtkała sã z òglowym akceptã. Nie mô równak dokôzów na to, żebë doszło do wanogów Pòmòrzanów z òkrãżégò Kòszalëna w pòrénkòwim czérënkù.
Brëkòwanié[edicëjô | editëjë zdrój]
Zwiksza wëższé sferë Prësôków mało dbałë ò kaszëbsczi jãzëk w XIX w. Syg kaszëbiznë òd kùli lat bezùstankòwò sã zmiészô. W latach 50. XX w. Kaszëbi równo żelë jidze ò starszich, jak i starków, a téż dzece - przed jidzenim do szkòłë - na co dzéń nié miôlë leżnoscë wiele razy przëstôwaniô z pòlsczim jãzëkã. Chòc kòscół béł tej môlã, gdze szło czëc ten jãzëk. W szkòle na paùzach dzece gôdałë pò kaszëbskù. W latach 70. XX w. kaszëbizna òglowò bëła ùznôwónô za jãzëk lëdzy mało wësztôłconëch. Wiele wstidzało sã tedë kaszëbsczégò jãzëka, a w wiele szkòłach na Kaszëbach bëło robioné wnet wszëtkò, żebë dzecë nie gôdałë w rodny mòwie. Do niedôwna westrzódk pòlsczich mòwnoùczałich panowała ùdba, że kaszëbsczi je blós dialektã pòlsczégò jãzëka.
W 2003 rokù béł dóny kaszëbiznié trzëlëterowi midzënôrodny kòd CSB wedle normë ISO 639-2. W krajach Eùropejsczi Ùnii pierszą rolą w wiele rëmiach pùblicznégò żëcô państwa òdgriwają samòrządné krôjné, chtërnëch zastãpiną są naje wòjewództwa. W krãgù krôjnowy pòliticzi, jaką robią wòjewództwa, wiôldżi znaczënk mô edukacjô i kùltura. W państwach EÙ przëwiãzywô sã stolemną wôgã do krôjnowégò sztôłceniô i chòwaniô, do fùlniészégò pòznaniô historii spôdkòwiznë kùlturë nôblëższich strón, a w tim jãzëka. Jidze przece ò zakòrzenianié młodégò pòkòleniô w tradicji domôcégò kraju, ò ùswiądnienié nôrodny i eùropejsczi bòkadnoscë w rozmajitoscë, ò sztôłcenié sztaturë młodëch lëdzy jakno òbëwatelów swiądnëch swòjich mòżlëwòtów i òbòwiązków wedle tatczëznë, ale òtemkłëch na lëdzy i spòlëznë jinëch kùlturów. Dlô kaszëbsczégò jãzëka w Pòlsce òd 1 czerwińca 2009 rokù wôżnô je Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków.
Dzysdniowò w Pòlsce, a òsoblëwie na Kaszëbach je kòl 200 szkòłów, w chtërnëch dzecë ùczą sã kaszëbsczégò. 30 séwnika 2010 rokù jãzëka kaszëbsczégò ùczëło sã 10 543 młodëch lëdzy, a z tegò 8 883 w 197 spòdlecznëch szkòłach. Òd 2013 rokù zaczinô są nowi przedmiot „Włôsnô historiô i kùltura”, jaczi wchôdô do szkòłów òd séwnika. To je dodôwkòwi przedmiot dlô ùczniów zapisónëch na kaszëbsczi w piąti klasë spòdleczny szkòłë, w drëdżi klasë gimnazjum a téż w drëdżi klasë wëżigimnazjalny. Òcenã z niegò liczi sã do strzédny. Òd 2005 rokù je mòżnota skłôdaniô maturowégò egzaminu z negò jãzëka. W kaszëbsczim wëdôwóné są knéżczi, cządniczi a téż nadôwóné programë w radiu czë telewizëji.
Wedle ùstawë ò nôrodnëch ë etnicznëch miészëznach i òbéndowim jãzëkù z 6 stëcznika 2005 rokù je mòżebnota brëkòwania przed ùrzãdama gminów, kòl ùrzãdniégò jãzëka, kaszëbsczëgò jakno pòmòcnégò jãzëka. Pierszą gminą jakô wprowadzeła kaszëbsczi jãzëk jakno pòmòcny bëła Gmina Parchòwò, pò ni Srôkòjce, Gmina Lëniô, Gmina Żukòwò, a pózni Gmina Lëzëno.
W 2005 r. kaszëbsczi jãzëk pierszi rôz szło bëło wëbrac na maturowim ekzaminie (kaszëbszczi wëbrało 23 ùczniów).
Kaszëbizna mia swój plac w Pólsczi Òbéńdowi Telewizëji Gduńsk (Rodnô Zemia, Tedë jo), a mô w Radiu Gduńsk (Na bôtach ë w bòrach) ë w Radiu Kaszëbë òd 18 gòdnika 2004 (ùstawòwò zazychrowóné 25% czasu). UNESCO ùznôwô, że kaszëbsczi jãzëk je we wiôldżim niebezpiekù [4], bò pò kaszëbskù prawie wcale nie gôdają dzece.
Dzysdnia kaszëbsczi jãzëk brëkòwóny je òd 90-tëch lat téż w liturgiji katolëcczégò kòscoła. Przëstãpnëch je czile dolamczënków Nowégò Testamentu, w tim kaszëbsczich runitów: Eùgeniusza Gòłąbka i Francyszka Gruczë, a téż òjca prof. dr hab. Adama Riszarda Sykòrë z Pòznania - przełożił z greczi Ewanielëje. Kròm tegò przëstãpné sã téż kazaniô ks. Mariana Miotka Swiãtim turã starków (1991) i ùsôdzk ks. profesora Jana Walkùsza Sztrądã słowa (1996).
Gramatika[edicëjô | editëjë zdrój]
Ùszłi prosti czas
Dialektë[edicëjô | editëjë zdrój]
Pòdług Friedricha Lorentza na pòczątku XX stalata to dało trzë dialektë kaszëbsczégò jãzëka: nordowòkaszëbsczi dialekt, westrzédnokaszëbsczi dialekt i pôłniowòkaszëbsczi dialekt.[2]
Dopisënczi[edicëjô | editëjë zdrój]
- ↑ T. Slobodchikoff, 2014, The Role of Morphosyntactic Feature Economy in the Evolution of Slavic Number [1]
- ↑ J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999, s. 128
Lëteratura[edicëjô | editëjë zdrój]
- Florian Ceynowa: Kurze Betrachtungen über die kaßubische Sprache als Entwurf zur Gramatik; hrsg., eingel. und kommentiert von Aleksandr Dmitrievič Duličenko und Werner Lehfeldt. Göttingen : Vandenhoeck & Ruprecht, 1998 ISBN 3-525-82501-3.
- Eùgeniusz Gòłąbk: Wskôzë kaszëbsczégò pisënkù. Oficyna Czec 1997 ISBN 83-87408-02-6.
- Aleksander Labùda: Słownik polsko-kaszubski/Słowôrz kaszëbskò-pòlsczi Gduńsk 1981
- Fridrich Lorentz : Gramatyka pomorska t. 1-3 Wrocław 1958-1962
- Bernard Zëchta: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej. t. 1-7 Wrocław - Warszawa - Krakòwò 1967 - 1976
- Gustaw Pobłocki: Słownik kaszubski z dodatkiem idyotyzmów chełmińskich i kociewskich, Chełmno 1887
- Hanna Popowska-Taborska, Wiesław Boryś: Słownik etymologiczny kaszubszczyzny t.1-4 Warszawa 1994 - 2002 (Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy ) ISBN 83-901394-9-9, ISBN 83-86619-81-3, ISBN 83-86619-28-7, ISBN 83-86619-74-0
- Stefan Ramułt: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego, Krakòwò 1893
- Sztrategijô òchronë ë rozwiju kaszëbsczégò jãzëka ë kùlturë, Gduńsk 2006
- Jerzi Tréder: Spòdlowô wiédzô ò kaszëbiznie, Gduńsk 2014
- Jerzy Treder: Język kaszubski. Poradnik encyklopedyczny. Gduńsk 2002 ISBN 83-7326-037-4
- Jan Trepczik : Słownik polsko-kaszubski t. 1-2 Gduńsk 1994 ISBN 83-85011-73-0
Zaòstałoscë kaszëbsczi (pòmòrsczi) pismieniznë[edicëjô | editëjë zdrój]
- 1536 Kronika T. Kantzowa o wendyjskich ludach zwanych Wendami a między nimi Kaszuby. Chronik von Pommern in Hohdeutscher, hrsg. v. G. Gaebel, Sztetëno 1897.
- 1586 Duchowne piesnie D. Marcina Luthera y ynßich naboznich męzow. Zniemieckiego w Slawięsky ięzik wilozone Przes Szymana Krofea... w Gdainsku: przes Jacuba Rhode, Franz Tetzner 1896: z dolmaczënkù bëtowsczégò pastora S. Krofeja, Słowińca (?) rodã z Dąbia.
- 1643 Mały Catechism D. Marciná Lutherá Niemiecko-Wándalski ábo Slowięski to jestá z Niemieckiego języká w Słowięski wystáwiony na jáwnosc wydan..., w Gdaińsku przes Jerzego Rhetá, Gduńsk 1643. Pastor smołdziński M. Mostnika (Michał Pontanus), rodem ze Słupska.
- Die Schmolsiner Perikopen (Smòłdzëńsczé perikòpë), òpracowóné ë wëdóné przez Friedhelma Hinze, Berlëno (pòrénkòwé) 1967
- Altkaschubisches Gesangbuch (Stôrokaszëbsczi spiéwnik), òpracowóné ë wëdóné przez Friedhelma Hinze, Berlëno (pòrénkòwé) 1967
- Przysięgi słowińskie z Wierzchocina [w:] Szkice z kaszubszczyzny: Dzieje, zabytki, słownictwo: Hanna Popowska-Taborska, Wejherowo 1987, s. 65-82


text:
Pomhaj Bóh
Pomhaj Bóh je měsačnje wuchadźacy časopis ewangelskich Serbow w Hornjej Łužicy. Wudawa so w hornjoserbšćinje, składnostnje wozjewja tež přinoški w delnjoserbskej rěči. Pomjenowany je po starodawnym postrowje ewangelskich Serbow „Pomhaj Bóh“. Časopis wobsahuje hłownje přinoški wo přitomnosći a stawiznach ewangelskich Serbow w Hornjej a Delnjej Łužicy. Nimo aktualnych rozprawow z dwurěčnych wosadow wobjednawa powšitkowne nabožne, kulturne a kulturnostawizniske temy. Zamołwita redaktorka je Trudla Malinkowa. Zhromadnej wudawaćelej stej Serbski wosadny zwjazk a Serbske ewangelske towarstwo z.t.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Z Rujan pochadźacy Chrjebjanski farar Friedrich Selle (1858–1931), kiž bě tam za krótki čas serbsce nawuknył, załoži Pomhaj Bóh jutry 1891 jako tydźensce wuchadźace njedźelske łopjeno za serbske ewangelske wosady Hornjeje Łužicy. Časopis słužeše nabožnemu natwarjenju, powučenju, informaciji a zabawje. Hromadźe z druhimi serbskimi ćišćerskimi wudźěłkami jón nacionalsocialisća 1937 zakazachu.
Znowawuchadźenje bě wot decembra 1950 jako měsačnik móžne. Jako přiłoha Pomhaj Bóh wuńdźeštej wot 1988 do 1990 wob lěto dwě čisle nowozałoženeho delnjoserbskeho nabožneho časopisa Pomogaj Bog. Tutón wuchadźa wot 1991 jako měsačna wosebita strona delnjoserbskeho tydźenika Nowy Casnik.
Zamołwići redaktorojo[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Literatura[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Werner Měškank, 150 lat czasopisma „Pomogaj Bog”. 50 lat Radia Łużyckiego, Łużyczanie w europejskich kontekstach, UNIWERSYTET WARSZAWSKI INSTYTUT SLAWISTYKI ZACHODNIEJ I POŁUDNIOWEJ, Zeszyty Łużyckie, TOM 39/40, Warszawa 2006, p. 147 - 159
Wotkazaj[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Webstronki časopisa Pomhaj Bóh
- Archiw zašłych wudaćow
Katolski Posoł | Łužyca | Nowy Casnik | Płomjo | Pomhaj Bóh | Rozhlad | Serbske Nowiny | Serbski rozhłós | Wuhladko


text:
Rozpšawa Maśice Serbskeje 2012/2013 na głownej zgromaźinje dolnoserbskego wótźělenja w Chóśebuzu, 7. junija 2013
Wjerašk našogo statkowanja w lěśe 2012 jo był głowna wólbna zgromaźina Maśice Serbskeje, 8. junija, w Chóśebuzu. Tam stej se wótnowotki wobtwarźiłej ako pśedsedaŕ dr. Pětš Šurman a Antje Kellowa ako cłonk pśedsedarstwa. Słyšali smy pśednosk pśedsedarja Maśice k temje „Wuznam Dolneje Łužyce w historiji Domowiny“ w ramiku 100-lětnego jubileuma Zwězka Łužyskich Serbow. Mimo togo jo samski pśibytnym (9 cłonkam a 6 gósćam) swóje pśemyslowanja k statkowanju našogo wědomnostnego towaristwa w Dolnej Łužycy pśednjasł. To jo zajmnu a konstruktiwnu diskusiju wubuźiło. Głowny rezultat jo był, až by dejała Maśica wěcej do zjawnosći stupaś, a to pó móžnosći w kooperaciji z drugimi institucijami, załožbami atd.
W nowembrje 2012 jo prědny raz na zarědowanju Maśice dolnoserbski student, Till Vogt z Lipska, něgajšny absolwent Dolnoserbskego gymnaziuma (DSG), w Chóśebuzu pśednosował, a to k temje „Historiske zwiski mjazy indiskeju a europskeju kulturu, religijowědomnostne a linguistiske pśirownowanja”. We wětšynje su sobuźěłaśerje a sobuźěłaśerki Chóśebuskeje wótnožki Serbskego instituta a cłonki Maśice Serbskeje pódla byli, bóžko pśemało luźi zwenka teju wobłukowu. Snaź dejmy w pśichoźe teke na to źiwaś,źo my naše zarědowanja pśewjeźomy.
Hyšći w samskem mjasecu jo se pósćiło zasłužonemu měsćanarjoju Pětšoju Janašoju – serbski wucabnik na wuměńku, publicist a Maśicaŕ – cesna medalja města Chóśebuza, a to za jogo zasłužby wósebnje k lěpšemu serbskeje a wósebnje dolnoserbskeje rěcy. Zwězane z tym jo było, až jo se wón mógał teke zapisaś do Złotych knigłow města.
K dalšnym aktiwitam
K drugemu razoju jo se w awgusće 2012 Myto Bogumiła Šwjele wupisało. Wuběźowanje se wobrośijo na doněntejšnych gymnaziastow, kenž deje źěło k serbskej tematice w dolnoserbskej abo nimskej rěcy pśedpołožyś. Informacija jo se z boka pśedsedarja Maśice Serbskeje wjednistwoju DSG a dalšnym wucabnikam pśipósłało, aby mjazy wuknikami za to wabili. Teke dalšnym potencielnym zajmowanym jo se wupisanje myta spśistupniło. Zapódaśe trajo až do 30. junija 2013. Mógu južo pśeraźiś, až dostanjomy něco z boka wuknikow a wuknicow DSG. Pšašanje jo, lěc jo raźobne a wužytne, se teke na dalšne gymnazije w Dolnej Łužycy z takeju pšosbu wobrośiś.
W nowembrje 2012 jo zastupił pśedsedaŕ Maśice našo wědomnostne towaristwo pśi słyšanju pśed głownym wuběrkom krajnego sejma Bramborskeje. W Podstupimje jo šło wó „Gesetz zur Änderung von Rechtsvorschriften über die Rechte der Sorben/Wenden im Land Brandenburg”. Stojnišćo a ceła diskusija stej w interneśe pśistupnej (Drucksache 5/5401).
W februarje 2013 smy z boka pśedsedarstwa Maśice wěcejbokowe pśiźěło za naš internetowy bok wótedali. Z tym dej se późěl w dolnoserbskej rěcy a rownocasnje informacija wó nas dalej pówušyś. Myslimy pśi tom na to, až my wšake zakładne informacije teke w nimskej rěcy, to groni, dwójorěcnje zapodajomy.
Doněnta běžy bok Maćicy/Maśice na Domowinskem serweru. Změny změjo jano kněni Knoblochec wót Domowiny zapódaś. Wuměnjenje jo, až my pšosbu na Domowinu stajimy a jeje jadnaśel to źěło swójej sobuźěłaśerce pśikaza. Glědajucy na wótwisnosć jo se cełkowne pśedsedarstwo za to wugroniło, z drugim partnarjom nowy internetowy bok zestajiś. Na tom se hyšći źěła.
Serbske pomniki
6. junija 2013 jo socialny wuběrk města Wětošowa wobradował, kak wobchadamy z pšosbu wót serbskego boka w pšašanju pśipóznaśa cesnego rowa (Ehrengrab) za Benjamina Běgarja, slědnego serbskego fararja w měsće, a ako druge cesnego měsćaństwa (Ehrenbürgerschaft) za serbskego molarja Wylema Šybarja.
Jo to móžno było pśez źěłabnosć źěłoweje kupki Znankstwa serbskeje rěcy, kultury a žywjeńskich wašnjow w Dolnej Łužycy. Ako pśedsedarka a ako městopśedsedaŕ stej se tam z boka župy Dolneje Łužyce wobtwarźiłej Sylka Polencojc-Laubensteinowa a dr. Pětš Šurman. Slědny jo był pódla na wobradowanju socialnego wuběrka we Wětošowje a jo – mimo kněza Lischewskego, tamnego fararja na wuměńku – wo fararju Běgarju powědał. Něnto źo diskusija do frakcijow. Snaź móžomy hyšći lětosa z rozsudom licyś.
Z boka źěłoweje kupki Serbske pomniki města Chóśebuz se pśigótujo cesny kamjeń (Pultstein) za fararja Wylema Nowego na pódpołnocnem kjarchobje w Chóśebuzu.
Južo w zachadnem lěśe nagótowana cesna tofla za serbskich fararjow w Lubnjowje (Choinanus, G. Hauptmann, K. Stempel) jo se teke lětosa pśed cerkwju cestnje wótwóriła.
Co njejo se zwóniźiło, a co jo hyšći lětosa planowane?
Wót apryla togo lěta jo se dejało pśewjasć w Chóśebuzu rěd zarědowanjow gromaźe z Rěcnym centrumom WITAJ (RCW). Projekt k temje „Tak jo pšawje – serbske pšawa w praksy” jo pśigótował jogo wjednik Měto Nowak, kenž jo teke cłonk Maśice. Dolnoserbske wótźělenje Maćice jo pšosbu pśi Bramborskej krajnej centrali za politiske kubłanjew Podstupimje stajiła, spěchowańske srědki su byli pśizwólone. Bóžko jo se musał projekt krotko do togo z wšakorakich pśicyn wótgroniś. Zapódaśe pódobnego projekta w lěśe 2014 jo planowane.
Cełkowne pśedsedarstwo Maćice/Maśice pśewjeźo 10. septembra 2013 zasej swójo pósejźenje w jadnej dolnoserbskej instituciji w Chóśebuzu, lětosa w redakciji Serbskego programa pśi rbb, aby se wopóznało z jeju źěłabnosću.
dr. Pětš Šurman
pśedsedaŕ Maśice Serbskeje
7. junij 2013


text:
Tež w aprylu pokročowaše Serbski narodny wuběrk z ludowymi zhromadźiznami po cyłej Hornjej Łužicy, nětko zapřijachu so tež pruske kónčiny na sewjeru. Dokelž bě so Arnošt Bart zaso do Parisa wróćił, přewzachu hłownje Słodeńk, Dobrucki a Dučman přednoški. Z Jakubom Hicku, kotrehož běchu stražnicy při překročenju saksko-čěskeje hranicy lepili a zajeli, dósta serbske hibanje prěnjeho »martrarja«.
Serbske Nowiny, 05.04.1919:
Z Łaza. [...] Na zhromadźiznu, kiž [...] Jan Haješ nawjedowaše, bě so naš znaty přećiwnik, wučer Hoffmann ze Šćeńcy, zaběžał, a k swojemu »wosobinskemu škitej« na 15 Němcow z »namjezneho škita« sobu přiwjedł. [...] Wosebje wupěraše so njepřistojnje njezrałc, kiž ani próška wojerskeje discipliny na sebi njeměješe. [...] Tutón wojerski »škit«, z kotrymž tamny njekmany młodušk samo rěčnikej hrožeše, je dawno za serbski lud z wosebitej ćežu. Elita němskeho wójska tajka njeje, kazy jenož naš lud [...] Chrobły woječk podawaše přitomnym njepřećelske lećace łopjena, kiž bě jemu znaty wučer potyknył. Ludźo pak je njemdri roztorhachu a je njekmanikej mjezwoči ćiskachu. [...] Šćeńčanski wučer so na zhromadźiznach wuchwaluje, zo w šuli serbski wuči. Wot kotreho časa pak? Hakle někotre měsacy, pohnuty přez naše narodne hibanje. Tež druzy wučerjo du do so a chcedźa to zaso dobre sčinić, štož su na serbskich dźěćoch a ludu zanjechali a zhrěšili. Ale přepozdźe. Z wotmachom je potłóčowany serbski narod swój dóńt sam do rukow wzał, njewotwisny wot bjezwutrobnych knježerstwow a parlamentow, na kotrychž słowa so spušćeć njemóžemy. [...]


text:
Časopis Maćicy Serbskeje
Časopis Maćicy Serbskeje (krótko ČMS, 1848–72 Časopis Towaŕstwa Maćicy Serbskeje) bě periodiska publikacija a centralny organ serbskeho wědomostneho towarstwa Maćicy Serbskeje, kotryž be w lěće 1848 – potajkim hižo lěto po załoženju Maćicy – k prěnjemu razej wušoł. Z hłownym redaktorom časopisa, w kotrymž wozjewjachu so předewšěm ludowědne a rěčespytne nastawki, ale tež zličbowanja towarstwa, běchu přez lěta Jan Arnošt Smoler (1848–52), Jakub Buk (1853–67), Michał Hórnik (1868–94), Arnošt Muka (1894–1932) a Ota Wićaz (1933–37). Poslednje čisło časopisa (90. lětnik) wuńdźe w lěće 1937. Po Druhej swětowej wójnje přewza Lětopis w lěće 1952 rólu serbskeho wědomostneho časopisa.


text: Wuznamny podawk w našich kulturnych stawiznach bě před 175 lětami prěni serbski spěwny swjedźeń, kotryž wotmě so 17. oktobra 1845 w Budyskej „Třělerni“. 80 serbskich wučerjow ze sakskeje Hornjeje a pruskeje srjedźneje Łužicy, mjez nimi dźewjeć chowancow wučerskeho seminara, zanošowaše pod dirigatom Korle Awgusta Kocora (1822–1904), kiž tehdy w Stróži pola Hućiny wučerješe, rjad serbskich spěwow. Za 22 z nich bě 22lětny Kocor sam melodije skomponował. Jeho „Serbska meja“ žněješe wulke připóznaće zahorjeneho publikuma. Wučerjo zanjesechu wosebje wot Łazowskeho fararja Handrija Zejlerja (1804 –1872) spisane spěwy, mjez nimi nětčišu narodnu hymnu „Rjana Łužica“. Dale „Sto lět, kaž mi dźens je“, „Njepušćamy rjanu nadźiju, zo so wróća złote časy“. Zaklinča tež dołho jako narodna hymna spěwane „Hišće Serbstwo njezhubjene“ spisanej wot Zejlerja, po pólskej narodnej hymnje, „Lubka lilija“ kaž tež wot Kocora skomponowany „Zawod k prěnjemu serbskemu swjedźenjej“, zahraty na klawěrje. Wothłós na poskićene twórby bě přewšo wulki, wosebje tež mjez tójšto wosobnymi němskimi měšćanami.


text:
K njedźeli zaso pomoc za planowanje swójbneho tydźenja doma. Drje so jutrowne prózdniny bliža, ale hišće zwostanje domjacy šulski tydźeń a tež prózdniny budu spodźiwne – hinaše.
Mamy za was blanco-plan přihotowany. Tutón hodźi so pjelnić z małymi symbolami – tak móža tež mjeńše dźěći plan čitać a jón sobu wuhotować. Nadźijamy so jara, zo njebudźe wužadaca organizacija wšědneho dnja doma po prózdninach wjacy dale trěbna abo zo je plan potom skerje podpěra za planowanje zhromadnych popołdnjow . Download namakaće tule:


text:
Serbski muski chór Delany
Na iniciatiwu literarneho wědomostnika a basnika dr. Jurja Młynka Šunowskeho wozrodźi horstka horliwych delanskich muži spěwarske tradicije a załoži 1971 musku spěwnu skupinu w Konjecach. Wodnjo wukonjachu swoje dźěło jako ratar, dźěłaćer, wučer abo přistajeny, wječor pak zwjedźeštej jich lóšt a lubosć k spěwej do zhromadneho zwučowanja. Jich prěni dirigent bu Alfons Hrjehor, młody wučer na wjesnej Ralbičanskej šuli. Wušiknje zamó muske hłosy kubłać a formować.
Hižo z prěnimi koncertami w domjacej wokolinje zdobychu sej mužojo přichilnosć ludnosće. Dale a bóle so do wutrobow ludnosće zaspěwachu. Woblubowany chór wuhotowa tradicionalne nazymske koncerty po wšej Łužicy a bu kruće zapřijaty do kulturnych programow na wokrjesnych a centralnych festiwalach serbskeje kultury. Jedyn z wjerškow bě sobuskutkowanje na předstajenju oratorija Handrija Zejlerja a Korle Awgusta Kocora „Serbski kwas“ na župnym festiwalu 1978 w Ralbicach.
Składnostnje swojeho 10lětneho wobstaća da sej chór mjeno „Serbski muski chór Delany“. Hižo 1974 poda so spěwny cyłk na prěnju wukrajnu turneju do susodneje Pólskeje. 1979 wobdźěli so chór na Mjeńšinowym festiwalu w městačku Sanct Gotthard w Madźarskej. Dožiwjenja pola w třikrajowym Madźarsko-Awstrisko-Južnosłowjanskim róžku sydlacych wobydlerjo narodneje mjeńšiny Słowjeńcow su nam njezapomnite. Pozdźišo, w lěće 1985, nawjazachmy styki k měšanemu chórej „Křižkovski“ do susodneje Słowakskeje. W kulturnym domje „Petra Bezruča“ w Opavje mějachmy runje tak njezapomnite zhromadne koncerty kaž w Šunowskej Fabrikskej hospodźe w našich łužiskich Delanach.
Njezapomnity je spěwarjam je tež wustup chóra 1991 w Narodnym muzeju w Praze.
Po nahłej smjerći našeho dirigenta Alfonsa Hrjehorja přewza 1990 wušikny a nazhonity wučer za hudźbu Pawoł Šołta – Kulowski wuměłstwowe nawodnistwo chóra.
Bórze po politiskim přewróće nawjazachmy přećelske styki k dujerskemu orchestrej w Saerbecku njedaloko Münstera. Tak mějachmy wurjadnu składnosć, našu serbsku spěwnu kulturu prěni króć tež w starych zwjazkowych krajach Němskeje reprezentować. Lěto pozdźišo hižo móžachmy partnerski Kolpingowy orchester pola nas w Delanach witać. Na zhromadnym koncerće w Šunowskej Fabrikskej hospodźe a při wobrubjenju swjedźenskeje božeje mšě w Róžeńčanskej putniskej swjatnicy Swjateje Marije na Lipje nas serbscy a němscy wobydlerjo ze zahoritosću dožiwichu.
Za swoje zasłužbne ludowuměłske skutkowanje bu Serbski muski chór Delany 1984 z Mytom Ćišinskeho a 1989 z Wuměłskim mytom Domowiny wuznamjenjeny.
W lěće 2005 so dirigent Pawoł Šołta – Kulowski ze słužby rozžohnowa a přepoda taktowy kij Wolfgangej Fristerej. Jeho běchu mužojo wuspěšnje za noweho wuměłstwoweho nawodu nawabili. Swoju 15lětnu słužbu jako hłowny dirigent Serbskeho muskeho chóra Delany zakónči Pawoł Šołta – Kulowski ze swojim mišterskim dźěłom. Delanscy mužojo předstajichu na koncerće k zazběhej swjedźenskeho lěta k 35lětnmu wobstaću spěwneho cyłka w nowembru 2005 w Šunowskej Fabrikskej hospodźe swoju prěnju CD. Na zarjadowanju so Pawoł Šołta – Kulowski oficialnje z chórom rozžohnowa, slubjo mužam wupomhać, hdyž je nuza wulka. Swój slub wón dźensa hišće swěru dodźeržuje. Wot lěta 2006 do 2009 dirigowaše chór Wolfgang Frister. Wot lěta 2009 do 2012 wukonješe to chórowy spěwar Serbskeho ludoweho ansambla Michał Janca. Jemu slědowaše Handrij Henčl, kotryž je kaž jeho předchadnik spěwar Serbskeho ludoweho ansambla. Lěta 2019 wopušći henčl na swójske přeće muski spěwny cyłk. Dołho je wjednistwo chóra na to za to nowym dirigentom pytało. Samo Pawoł Šołta–Kulowski je dirigentstwo hišće raz na poł lěta přewzał muži chětro wužadał. Mjeztym ma Serbski muski chór Delany wot lěta 2020 z Matejom Kowarjom młodeho a agilneho wuměłstwoweho nawodu. 30lětny wučer hudźby chórej tyje a zamóže cyłk do nowych runin wjesć. Serbski muski chór Delany ma tuchwilu 35 čłonow. Z nich je 26 aktiwnych spěwarjow w starobje 30do 80 lět z cyłkownje 14 wjeskow podłu Klóšterskeje wody.
Wutrobnje strowi předsydstwo Serbskeho muskeho chóra Delany.


text:
Uwielbiōm mango i jak żech sie przeszoł do Lidla i ôbejrzoł we zamrażalce mrożōne mango, to aż żech sie ucieszōł, bo przeca dojrzywało na drzewie i to na zicher1 we jakim ciepłym landzie2. Wciepuja do koszyka, ida do dōm, ôtwiyrōm, wyglōndo super, wōniōm3 i… śmierdzi rybōm. Masakra, jak ôni mi mogli to zrobić! Łozmroziōło4 sie, sprōbowołech…i aż mi sie płakać chciało, że take dobre mango tak zepsuli. Na tym pakecie5 zapōmnieli napisać, że ôni chyba pakowali to na tyj samyj taśmie, co makrele. Jak lubicie owoce, kere6 wōniajōm rybōm, to sie mogecie to kupić, a jak niy, to uciekejcie 😉
PS Zmarnowane 8,39 zł 🙁
1na pewno
2kraju
3wącham
4rozmroziło się
5opakowaniu
6które


text:
Lipsk (dpa/SN). Zwjazkowy prezident Frank-Walter Steinmeier je dźensa Lipsk wopytał a rěčeše mjez druhim ze zastupjerjemi powołanskich zwjazkow a dźěłarnistwow wo prašenjach připućowanja. Po tym wobhoni so wón w uniwersitnym klinikumje, hdźež dźěłaja ludźo ze 60 narodnosćow, wo wužadanjach přidružnikow z najwšelakorišich krajow. Popołdnju chcyše so zwjazkowy prezident za kofejowej taflu k rozmołwje z wobydlerjemi města zetkać, hdźež běštej migracija a zhromadne žiwjenje tema.
Dołh pomjeńšili
Wiesbaden (dpa/SN). Dołh Zwjazka, krajow, komunow a socialnych zawěsćernjow bě kónc lěta 2018 wo 2,7 procentow mjeńši hač lěto do toho. Po dotalnych wobličenjach Zwjazkoweho statistiskeho zarjada we Wiesbadenje wučinješe suma 1 914,3 miliardy eurow. Mjenje dołha registrowachu fachowcy we wšěch zjawnych etatach. Hač na zwjazkowe kraje Hamburg, Schleswigsko-Holsteinsku a Bremen móžachu wšitke tamne kraje swój dołh pomjeńšić.
Dotal so njedorozumili


text:
Diskusija wužywarja:Mahagaja
Dobry wjacor, Angr. Witaj we toś tej Wikipediji. Wutšobny postrow --Tlustulimu 17:54, 12 januara 2008 (UTC)
BabelWobdźěłać
Dobry wjacor, Angr. Juž sym někótare Babelowe pśedłogi z górnoserbskeje wikipedije portěrował. Jolic trjebaš dalše pśedłogi, to informuj pšosym mnjo tu. Wutšobny postrow --Tlustulimu 22:24, 12 januara 2008 (UTC)
Wólba administratorowWobdźěłać
Dobry źeń, Angr. Juž sy bok Wikipedija:Administratory wiźeł? Tam tuchylu se wólba administratorow wótměwa, a to wót slědujucych wužywarjow - Pe7er ako iniciator toś teje wikipedije, ja dla nazgónjenja z górnoserbskeje wikipedije a cesteje aktiwnosći a Nepl ako maminorěcny dolnoserbšćiny. Maš lušt wótgłosowaś? Wutšobny póstrow --Tlustulimu 10:58, 24 januara 2008 (UTC)


text:
Orbit
Orbit – marka ńycukrowych gum do żućo firmy Wrigley Company. Dostympno je we roztomajtych smakach a uopokowońach. Guma Orbit powstoła we Zjednoczůnych Sztatach we 1944. W czas II śwjatowyj wojny, skiż racjonowańo skłodńikůw skłod gumy bůł uproszczony. Mjano Orbit powstoło uod słowa sorbitol (skuplowańy alkoholu ze cukrym).
Na kůńec 2007 roku, American Dental Association wydało uośwjadczyńe, aże żuće ńykerych gum Orbit, bez ńy myńi kej 20 minut po jedzyńu, poprowjo zdrowje jamy ustnyj[1].
Przipisy


text:
Kruty wobstatk dźěławosće Domowinskeje skupiny Pančicy-Kukow je kóžde lěto zhromadna wuprawa z busom. Minjenu sobotu wjedźeše naš puć do srjedźneje Łužicy. Jako prěnje witaše nas Silwija Panošina z chlěbom a selu w narodnej drasće w Serbskim kulturnym centrumje w Slepom. Tu poskići nam wulkotny přehlad wosebitosćow narodnych drastow, nałožkow a powědkow Serbow. Stajna wustajeńca pokaza wobšěrnu drastowu klankowu zběrku w Slepjanskej drasće a filigrane, pisane ornamenty serbskich jutrownych jejkow kaž tež wšelake figury z powědkow. Tež regionalni wuměłcy z dźěłami molerstwa, grafiki a fotografowanja poskićeja dohlad do Slepjanskeho regiona. Dalša stacija bě Njepilic dwór w Rownom. Při šalce kofeja a po wobhladanju statoka a wustajeńcy w bróžni zhonichmy mnoho wo stawiznach regiona a wo spěchowanju narodneje drasty a zo ma jeje nowozhotowjenje za wobydlerjow wulki wuznam.
Róžant (JK/SN). Towarstwo „Naša Knjeni na Lipje“ w Róžeńće je poměrnje mało znate a lědma so wo nim w medijach pisa. Załožili su je w lěće 2012 tehdyši čłonojo Ralbičanskeje wosadneje rady ze zaměrom, so prócować wo to, zo so putniska cyrkej w Róžeńće zaso ze žiwym putniskim městnom stanje. Hłownje měło so to stać přez zhromadnu modlitwu a zhromadne prócowanje wšitkich česćowarjow Maćerje Božeje. K tomu je towarstwo zarjadowało měsačne modlenje na kóždej poslednjej wutorje měsaca. Tute modlenje je so wuwiło k dobrej tradiciji a dźeń a wjace ludźi so wobdźěla. Nimo toho wěnuja so čłonojo towarstwa přihotam putnikowanjow w Róžeńće a su hłowny organizator za wuhotowanje sobotnišich Božich słužbow w Róžeńće pod hesłom „Za naš lud a kraj“.
Kulow (aha/SN). Před 75 lětami załožichu w Budyšinje Serbsku wyšu šulu. 1958 złožichu tam šulerjo 12. lětnika abiturne pruwowanja. Bě to tehdy 45 maturantow dweju rjadownjow, a to 12 B/1 z rjadowniskim wučerjom Měrćinom Wornarjom a rjadownja 12 B/2 z rjadowniskim wučerjom Jurjom Pěčku.
Přihotowanski tydźeń za nowe šulske lěto 2022/2023 zahaji dźěl wučerkow a wučerjow Kulowskeje wyšeje šule „Korla Awgust Kocor“ z wopytom swjedźenskeho ćaha šulerkow a šulerjow minjenu póndźelu we wobłuku Kamjenskeje Boršće.
Zetkachmy so w bjezposrědnjej bliskosći Lessingoweho gymnazija, kiž bu po wobšěrnym ponowjenju kaž tež po při- a wutwarje hakle minjenu njedźelu znowa wotewrjeny. Smědźachmy samo skrótka do noweho kubłanišća nutř pokuknyć. Šulerjow a wučerjow wočakuja tam wuběrne wuknjenske a dźěłowe wuměnjenja, tak facit nas Kulowskich pedagogowkow a pedagogow.
Na njedawnych šachowych mišterstwach w Budyšinje dožiwich dosć wuspěšne popołdnjo před tamnišim Měšćanskim muzejom. Móžach sej swój wulki són spjelnić: Jónu přećiwo jednomu z wulkich mištrow partiju šacha hrać.
Tež, hdyž čujach jenož snadnuški wuspěch, běše partija w sprjewinym měsće tola přemóžaca. Něhdźe 16 hrajerjow šacha nastupichmy tuž 12. awgusta, zo bychmy partiju w simultanym šachu přećiwo wulkomištrej Grigorijej Šofčenkej hrali. Spočatnje wupadaše derje. Na třoch blidach trjebaše Šofčenko stajnje trochu dlěje, zo by dokładnje rozmyslował, kotru figuru dokal pohibuje. To nas wězo pohonjowaše, ale skónčnje so tola elita přesadźi. Dźiwam so stajnje znowa, što tónle čłowjek zamóže a kak so wón wot jednoho wokomika na druhi do wšelakich situacijow zanuri. Škoda jenož, zo so tak mało dźěći z tutej zajimawej hru zaběra. Křesćan Sćapan, Kamjenej
Kónc minjeneho měsaca wuleća sej Serbska pčólnica z busom Šmitec wozydłownistwa na krajnu wustajeńcu do Beelitza blisko Podstupima. To bě wulkotne dožiwjenje widźeć pychu kwětkow a sej wobhladać, kak je w Beelitzkim kraju nastała produkcija hromaka. Wosebje žonam běše to wulkotna kubłanska jězba, wšako su zeznali jim dotal njeznate družiny rostlinow a su sej wotkryli informacije za domjacu zahrodku. Najbóle zajimawy pak bě wopyt tamnišeje cyrkwje z bohatym wuhotowanjom najwšelakorišich družin rostlinow, hdźež wot meje do winowca žane Bože mšě njewotměwaja, ale w bliskej kapałce.
Wosrjedź lěća póstnicy swjećić? W Lipsku je tež to móžno. Minjeny pjatk swjećachu studenća lěćne póstnicy, kotrež mjenuja SoFa (Sommer Fasching) we „Werk2“. Běchu to mjeztym dźesate lěćne póstnicy, kotrež Lipšćanske studentske rady jědnaćoch hromadźe wuhotowachu. K tymle radam słušeja fyzikarjo, chemikarjo, biologojo, sportowcy, medicinarjo, weterinarni medicinarjo, hospodarscy wědomostnicy a wězo tež Sorabija. Korony dla dyrbješe swjedźeń 2020 a 2021 wupadnyć. Ćim wjetše běštej wjeselo a angažement, zo móžeše so lětsa zaso wotměć.
Budyšin. Šulske lěto so nachila a posledni tydźeń do prózdnin je mnohim šulam dobra móžnosć čas wučby raz trochu hinak wužić. W tym tež Budyski Serbski gymnazij njeje hinaši a tuž wuhotowachu tam za swój 6. lětnik wutoru projektny dźeń.
Z Delnjeje Kiny do Myšec wjedźeše tele dny lětuša čara wopjeršćenjenja baćonow w Budyskim wokrjesu. Ornitologa Stefan Siegel z Rudnych horin je lětsa šesty raz tele dźěło přewzał. Kaž hižo w zašłych lětach je firma Lift Manager zaso darmotnje zběhadło ze šoferom přewostajiła. Puć wjedźeše mjez druhim přez Wjesel, Trupin, Ralbicy a Nuknicu. Prěni króć běchu tež Němske Pazlicy cil wuprawy. Na 17 hnězdach dósta kóžde młodźato dwě rynce přityknjenej, jednu mjeńšu wot ptačernje Hiddensee a druhu chětro wulku wyše kolena. Tuta hodźi so z dalokowidom wotčitać. Tak móže so žiwjenjoběh jednotliweho ptaka sćěhować. Na wotpowědnej internetnej stronje su wozjewjene wšitke stacije, hdźež bu baćon widźany.


text:
Hórnikečanska Energijowa fabrika wuwi so najpozdźišo z wotewrjenjom noweje trajneje wustajeńcy w nazymje 2020 k najwažnišej muzealnej městnosći zwobraznjenja stawiznow łužiskeho rewěra. Tole zapřijima stajnje zaso tež wosebite wustajeńcy tworjaceho wuměłstwa kaž na př. přehladku »Wuměłstwo a brunica« w lěće 2018, kotraž bu šěroko wobkedźbowana. W tutej sezonje wěnuja so ze »Změna. Łamki w rewěrje« eksplicitnje fotografiji. Z přehladom twórbow skića štyrjo čłonojo z lěta 2008 eksistowaceje ASA-skupiny, wobstejaceje z Franka Höhlera, Thomasa Kläbera, Georga Krauseho a Jürgena Maćija, dźěła, kotrež wopřijeja dobu štyrjoch lětdźesatkow a dweju němskeju statow. Štyrjo renoměrowani fotografojo dźěla sej wjacore dypki w swojich biografijach: Woni narodźichu so srjedź 1950tych lět w NDR a wotrosćechu w sylnje industrializowanych resp. wot hórnistwa potrjechenych južnych wobwodach kraja. Wšitcy štyrjo absolwowachu diplomowy studij fotografije na Wysokej šuli za grafiku a knižne wuměłstwo w Lipsku, kotryž wotzamknychu w 1980tych lětach. A skónčnje pokazuje »Změna« tež, zo je za wšitkich čłonow skupiny temowe polo »hórnistwo« resp. »brunica« zdźěla ze spočatka swójskeho fotografiskeho tworjenja so wospjetowacy sujet, kotryž hodźi so w padźe Jürgena Maćija samo jako nošny element cyłkowneho tworjenja zrozumić.
Čehodla měł so w serbskim kulturnym časopisu němski přełožk přewodnika wo serbskich pomnikach recensować? Tute prašenje by drje woprawnjene było, by-li so wo ryzy přełožk w lěće 2019 wušłeho originala wodźaceje serbskeje pomnikarki Trudle Malinkoweje jednał. »Sorbische Denkmale – Handbuch sorbischer Gedenk- und Erinnerungsstätten« je pak wjace hač jenož to.
Malinkowa je składnosć wužiła a skići w nowym nakładźe wobšěrniše přidatne informacije, jasnje wjace wobrazow k jednotliwym pomnikam (tež historiskich) a nimo toho tójšto pomnikow a městnosćow, kotrež w prěnim serbskim wudaću scyła zastupjene njeběchu. Cyłkownje je kniha z 370 město 218 stronow wo tójšto tołša a tež kusk wjetša hač jeje serbska předchadnica.
Trudla Malinkowa, Sorbische Denkmale. Handbuch sorbischer Gedenk- und Erinnerungsstätten, Budyšin 2022, kruta wjazba
Kaž w originalu zmóžnja wobšěrny register wosobowych a městnych mjenow zaměrne pytanje za wěstymi pomnikami. Wšitkim, kiž trjebaja k jednotliwym objektam hišće dokładniše informacije, słuži zapis literatury na kóncu kóždeho wotrězka.
Ako som słyšała, až maju nowu mini-seriju (nimska telewizija groni Dramedy Serie) wó Serbach, teke z Górneje Łužyce, som kśěła ten film na kuždy pad wiźeś. Tak jo teke było w zajźonem lěśe, ako som wiźeła reklamu za film Sorbenkind. Wjaselim se pśecej na nowy film wó Serbach. Ale kuždy raz som na kóńcu wobtužona. Něnto zasej.
Straight Outta Crostwitz ga wóspjetujo negatiwne stereotypy wó Serbach. W momentach, gaž druge njeserbske (abo njewěźece nic wó Serbach) luźe se smjeju, ja njewěm, lěc dejm se smjaś abo skerjej źe płakaś. Film co byś cool, moderny a za młodych luźi. Ja pak se sromam dla luźi, kótarež se mysle, až serbski swět jo napšawdu taki carnoběły.
Rowno tak se gniwam, až w takem filmje muse byś luźe z carneju abo zeleneju abo rožojteju kóžu a homoseksualne luźe, aby film był nacasny. Mě se njelubi, až filmarje kśě kumštnje dopokazaś, až nowocasny film musy měś woblico carnego cłowjeka. Kaž by měli z tym dopołniś někaku kwotu.
Ako cłowjek, kenž se žywi w młogorakosći kulturow a rěcow, njedajom se pśeznaniś, až na pśikład jano Serbowka, kótaraž lubujo rap abo HIP HOP, jo moderna. Lubujom ludowe spiwy, njepasujom pak do žednogo stereotypa wó Pólakach. A njok, až mě druge luźe jano pśez prismu mójogo póchada wiźe. Togodla se mě Straight Outta Crostwitz njelubi.
K zahajenju festiwala Noweje hudźby w Brandenburgu
Notowe linije z fantaziju jako girlandy wuhotowane, na to přičinjene wurězki partiturow kruchow, kotrež mějachu zaklinčeć, kaž tež wulkej łžicy pódla dweju gitarow překwapichu wopytowarjow koncerta na Bože spěće w Potsdamskim wuměłstwowym domje sans titre. Hižo prjedy hač jimaše so nawoda Thomas Gerwin do zahajenja pjećdnjowskeho festiwala Noweje hudźby słowa, bu přez originalnu atmosferu ruma jasnje, na čo je so k 22. razej wotměwacy rjad zarjadowanjow z pomjenowanjom »intersonanzen« wusměrjeny: na prezentaciju šěrokeje wuměłskeje kreatiwity z mjezynarodnym wuprudźenjom, tutón króć z widom na Pólsku a Awstrisku. Hižo přeprošenje ekskluziwneho gitaroweho duwa Stefana Conradija – Bernda Gehlena k »preludijej« hudźbnych dnjow dokumentowaše tutón wotpohlad přez zrědka dožiwjenu wobsadku, kotraž žada sej šěroku bohatosć idejow.
Gitarowy duwo Stefan Conradi a Bernd Gehlen z komponistom Janom Cyžom (srjedźa) Foto: Sebastian Rausch
Tole bě hižo při prěnjej twórbje, wjelewoznamoweje kompozicije »sait᾿ an sait᾿ – gegensaitig« serbskeho komponista Jana Cyža pytnyć. Cyž wobhladuje wobeju interpretow jako přewodnikow, kotrajž spytataj so wjace razow čućiwje přibližować. Poněčim so hudźbne napřećiwki rozpušćeja, na př. nastupajo wašnja hraća a sylnosće zwuka kaž tež rozwólnych improwizowanych pasažow. Při tym hodźa so tež optisce powabne akcije wobkedźbować kaž zasadźić smyčki při hraću na trunach abo zwjertnyć instrumenty na koleno. Bóle tradicionelnje skutkuja na kóncu melodiske floskle, kotrež wjedu hač k spóznajomnemu citatej spěwa, tak zo pokazuje wjesoła kónčna štučka cyle jasnje na hłuboko sahacy humor awtora.
W ruce dźeržu tirkisnu knihu. Na njej sadźa rysowanki małe akcenty. W jednym róžku je hwězda namolowana, w kotrejž »crash!« steji, na druhim blečku je mała žołma, snadź je tež sněh, kiž so nabok wěje. »Bjez čriji« steji tam w čornym podšmórnjenym pismje.Ivona Březinová, Bjez čriji, z čěšćiny přełožiłoj Jana Štillerová a Pětr Šołta, ilustrował Jakub Troják, Budyšin 2022Jedna so wo serbski přełožk čěskeho romana »www.bez-bot.cz« Ivony Březinoveje. Jana Štillerová a Pětr Šołta staj jón do serbšćiny přełožiłoj. W stawiznje so předstaji, kak Ben po ćežkim njezbožu na sněhakach z nowej situaciju wobchadźa, jako w chorowni wotući a zhoni, čehodla tam leži, kajke sćěhi je njezbožo zawostajiło a kak wuknje je za sebje přiwzać. To je wšak dołhi proces z horami a dołami. Podobnje kaž wobalka knihi su tež kapitlowe strony wuhotowane. Kniha ma 13 kapitlow, kotrež wobsteja z jednozłóžkowych słowow. To dopomina na tak mjenowane hashtags abo na krótke nadpisma, kajkež so na internetowych stronach a w socialnych syćach wužiwaja. Tak rěka prěni kapitl »1 # BEN« a předstaji čitarjej hłownu wosobu, woneho Bena, 15-lětneho Benjamina Brauna. Je sportowy typ a so rady a wjele pohibuje. Kaž sam praji, je »wjele z kolesom po puću, płuwa […] a najradšo […] ma sněhakowanje« (str. 46).
Jako čitarka přewodźam Bena rady, kak po njezbožu w chorowni wotući, so tam najprjedy raz orientuje, a to wosebje dušinje. Ben wjele spi, jemu so dźije wo sněze a sněhakowanju, mjez wobrazami su hłosy słyšeć, kotrež z nim abo wo nim rěča, ale »zawołany wobdźělnik njeje docpějomny« (str. 8), kaž powědar zdźěli. Tutón powěda z Benoweje perspektiwy. Traje wěsty čas, doniž Ben njewotući. Tak zhoni wón a z nim tež čitar hakle po někotrych stronach, hdźe je. Tak mysli, zo je wosoba w běłej drasće konditorka, a je wšón zadźiwany, jako jemu něšto wo chorowni a lěkarju powěda. Jako přichodny raz wotući, steji jeho swójba wokoło njeho: mać, nan, sotra Vendy a młódši bratr Damik. Jim je ćežko wokoło wutroby a njezamóža Benej wo njezbožu a jeho zranjenjach ničo rjec. Tuž přewozmje to lěkar a praji Benej, zo su jemu po njezbožu ze sněhakami noze wotewzać dyrbjeli. Ben so rozmjerza, nochce to wěrić.
»…na kóncu módry dym.« Heinrich Heine – Z třoch dźělow zestajena zběrka prozy a esejow »Stop a stup« Měrany Cušcyneje započina so z rjadom powědančkow, kiž su tematisce a poetisce jara mnohostronske, ale přeco hłuboko we wšědnym dnju zakótwjene.Měrana Cušcyna, Stop a stup. Powědki, miniatury, eseje, titulna ilustracija Iris Brankačkowa, Budyšin 2021, 152 s., kruta wjazba ze škitnej wobalkuKrótke, jadriwe sady, napjate wašnje powědanja, jara čućiwe přibliženje figuram, něžnje napředźene charakterizowanje figurow a jich poćahow, woznam druhich ludźi za nas a kak wažnej stej stabilny wšědny dźeń a stabilna wokolina, su prěnje zaćišće, kiž napadnu na spočatku lektury. Zetkamy figury (Danielu ze »Zawostajenstwo«), kiž so swojim nostalgiskim začućam a dopomnjenkam podawaja: Wulkotne wobrazy serbskeho dźěćatstwa w NDR, nadrobnosće, kiž běchu tak wjele biografijow wučinili, fota wubudźeja přeco dalše dopomnjenki na nana a wuja, na mać, na swjedźenje. A přeco zaso njewočakowany wobrot. Tu je tež pytanje za uniwersalnej spiritualnosću (»Jandźelina«), za zwjazanjom z njeznatymi, bójskimi mocami, kiž w nas skutkuja, něžne, dokładne wopisowanje a hłuboke dohlady do psychi, nadal hłuboko zanurjeneje do wšědneho dnja ludźi, z wjele zrozumjenjom za wšitke jich słabosće a sylnosće. Njehladajo skerje nabožneho zakładneho tona a z tym relatiwnje wuskeho ideologiskeho a wozjewjensko-techniskeho ramika poradźi so Měranje Cušcynej w jeje powědančkach (»Hodowny štom«, »Drohotny dar«, »Zhubjeny syn«), tute wobmjezowanje přez efektowe pointy přewinyć, so powučacemu patosej a pobožnej sentimentalnosći wuhibnyć. Připódla prajene by Měrana Cušcyna jedna z mało awtorkow była, wot kotrejež móžemy wuknyć, kak hodźi so spiritualnosć skutkownje předstajić a z lochkej ironiju a přichilnosću łamać.
Powědki »W Hodźanach«, »Nohaty wosušk«, »Dr. Frido Fumlofak« su duchapołne, žortne, z wjele rěčnymi hrami a rěčnymi žortami, stilistisce jednotne, bajkojte, hrajkaja sej z předsudkami a klišejemi, za kóždym róžkom łaka žortne zwjertnjenje. W powědkach Měrany Cušcyneje njeskuzła so hłuboka dramatika a tragika, w tym zmysle je wona přeco po swójskich rěčnych a poetiskich pućach kročiła. Tež multiperspektiwisce so jednanske nitki pletu (»Židźana nitka«). Dźe wo njewšědnu rozžahłosć, wo wobraz dźensnišeho indiwidualizma a samo woleneje samoty, wo falowacu komunikaciju, strach před bliskosću, ale tež wo strach, zo so žona tebje zmocuje, će šlapnje.
Zakładna ideja tych knigłow »Was wir in uns tragen. Sorbische Lebenswege« jo, žywjeńske drogi Serbow wšakorakich generacijow zezběraś, wót luźi, ako se z tym serbskim wusko zwězane cuju a se – na ceło wšakoraku wašnju – za to angažěruju. Su drje to w prědnem rěźe knigły za nimskich cytarjow – pśeto w Serbach jo nejwětšy źěl tych wósobow derje znaty. Procowarje by jich něga pomjenili, wótere ceptarje a ceptaŕki su mjazy nimi, ale teke serbski skótny gójc, zegeraŕ, student mediciny a wótkubłaŕka powědaju. Wšykne maju wjelgin wuski poměr k serbskej rěcy a kulturje a wopytuju jej w swójom žywjeńskem wobswěśe pśi žywjenju zdźaržaś.
Křesćan Krawc jo pśewjadł interviewy a jo je wobźěłał, pśi comž jo wopytał, tu typisku wašnju powědanja zdźaržaś – teke z nimskego teksta jo wusłyšaś (a na někotarych městnach jo teke wucytaś) ta serbšćina, kótaruž nejwětšy źěl interviewowanych – nanejmjenjej z Górneje Łužyce – na swójom wšednem dnju a w swójej familiji powěda. Su to knigły z nutśikownego serbskeje kultury, ze wšyknych regionow a wšyknych generacijow. Pśedstajonych jo dogromady 13 wósobow, pśi comž jo w dwěma interviewoma hyšći wjele pśidatnych głosow, 14. tekst se pśiwobrośijo Chróšćańskemu šulskemu zběžkoju – wón twóri šarněr a klucowe wulicowańko tych knigłow.
W zběrce tekstow »Stop a stup« rěči k nam basnica. A njeńdźe jej wo ničo druhe hač wo »wułušćenje jadra« storyjow, słowow a złóžkow. To je maksimalny narok. Hač jedna so při tym wo lyriku, prozu abo esejistiku, je druhorjadne. Dobry přikład za běžne wobeńdźenje kategorijow je tuta nowa kniha Měrany Cušcyneje.Měrana Cušcyna, Stop a stup. Powědki, miniatury, eseje, titulna ilustracija Iris Brankačkowa, Budyšin: LND 2021, 152 s., kruta wjazba ze škitnej wobalku
Basniska rěč wottraša čitarjow literatury, wóndano słyšach. Tute nastajenje je stary lac. Basniska rěč čitarjow rjaneje literatury skerje do čitanja wabi. Chcedźa wužadanje a hódančko, chcedźa sobu myslić, wšako je to na literaturje powabliwe. Wězo njejsu tajke printmedije měnjene, kotrež »knižna wačka« basnicy »w knižnych nižinach« zetka.
Sobotu, 12. februara 2022, předstaji so publikumej na wupředatej žurli hłowneho jewišća w Budyšinje prěni króć dźiwadłowa hra »Šěrcec Hanka«. Scenarij bě swobodna awtorka a režiserka Esther Undisz napisała, złožujo so na němski přełožk nowele »Židowka Hana« Jurja Kocha z lěta 2020 kaž tež na biografiske daty časowych swědkow. Do serbšćiny přenjesła je kruch Měrana Cušcyna. Po předstawach awtorki měješe hra žiwjenje serbskeje katolskeje Hórčanki Hanki Šěrcec tak pokazać, kajkež by wone móhło być. Tohodla wužiwaše wubrane motiwy nowele a přida jednanju dalše dimensije. Zo bychu sceny w prawym swětle stali a skutkowali, kaž bě sej je Esther Undisz předstajiła, přewza wona tež režiju. Dołho a wutrajnje běchu so profesionalni dźiwadźelnicy a lajkojo přihotowali. Płody sprócniweho a nazorneho dźěła, to móžu nětko hižo přeradźić, běchu wšeje česće hódne a putachu publikum hač do poslednjeho wokomika.
Je sobotu, napoł wosmich na žurli Budyskeho dźiwadła. Z mnohich wočow rěča wočakowanja na dźensnišu prapremjeru »Šěrcec Hanka«. Premjera je stajnje z wulkej napjatosću zwjazana a zdawa so, zo rozpřestrěwa so po cyłej žurli. Tematika wo dóńće katolskeje Serbowki židowskeho pochada Hanki Šěrcec je drje kóždemu mjenje abo bóle znata. Wšako zmóžni nowela Jurja Kocha dohlad do žiwjenja přesćěhaneje Hórčanki za čas nacionalsocializma. Ale tež fota wo zasadźenju kopolaka před něšto lětami w Hórkach dopominaja na młodu Serbowku, kotraž je nam jako Židowka Hana znata. Tola štó bě wona žona? Kajke běchu wobstejnosće tehdy a kajku powěsć zawostaja Hanka nam, za naš dźensniši čas, za naš wosobinski puć?
Knigły wó narodnych drastwach wudaju se z rozdźělnymi wótmyslenjami a intencijami. Zwětšego su to wědomnostne dokumentacije, kenž zepěraju se na archiwalije. To groni awtor/ka wobźěłajo a wugódnośijo wobstatk originalnych drastwinych źělow a fotow, pisne žrědła ludowědnikow a/abo wustnu dalejdawanu wědu nosaŕkow narodnych drastwow. Pórědko wudaju se drastwine knigły, kenž dokumentěruju aktualnu situaciju jadnogo regiona narodnych drastwow, na pśikład teke wobrazowe zwězki a pśerědko wózjawiju se pśirucne knigły, kenž nosaŕkam a gótowaŕkam a gótowarjam drastwow daju rozpokazanje pśi zgótowanju a woblekanju narodnych drastwow.
Lětźasetki dłujko póceramy wědu wó serbskich narodnych drastwach ze starych drastwinych atlasow zasłužbnych serbskich ludowědnikow, kaž Měrćin Nowak-Njechorński, dr. Lotaŕ Balko a Albrecht Lange. Což dolnoserbsku narodnu drastwu wokoło Chóśebuza nastupa, su wósebnje knigły »Die Tracht der Sorben um Cottbus / Drastwa wokoło Chośebuza«, 4. zwězk drastwinego atlasa »Serbske narodne drastwy / Sorbische Volkstrachten« za wšyknych zajmcow, tak teke za mnjo a mójo źěło w Serbskem muzeju ako teke priwatnje, až do źinsajšnego głowny a wažny zakład. Institut za serbski ludospyt w Budyšynje jo toś te knigły w lěśe 1991 wudał, to groni pśed 30 lětami. Głowny awtor a redaktor knigłow jo był wědomnostny sobuźěłaśeŕ Serbskego instituta, dr. Lotaŕ Balko. Slědne drastwine knigły, kenž jo Ludowe nakładnistwo Domowina za Dolnu Lužycu wudał, su knigły »Lübbenauer Trachtenbuch« Uty Hentšeloweje, wudane w lěśe 1999, pótakem pśed wěcej ako 20 lětami. W lěśe 2003 wudane knigły awtorki Brunhilde Miehe »Der Tracht treu geblieben – Studien zum regionalen Kleidungsverhalten in der Lausitz« njezepěraju se jano na Dolnu Łužycu, ale teke na druge regiony serbskich narodnych drastwow a pśedstajiju skerjej subjektiwne zaźaržanje woblekanja na pśikłaźe jadnotliwych nosaŕkow serbskeje narodneje drastwy.
W nazymje lońšeho lěta wuda serbska kapała Holaski swój prěni album »Młody duch«. Wobsadka młodeje serbskeje skupiny z Chrósćic hodźi so lochce zjimać. Štyrjo Donatec bratřa: Józef, Michał, Bosćan a Tadej, wšitcy z lubosću při hudźenju, komponowanju a wuspytanju wšelakich instrumentow. K pomocy na bijadłach přidruži so jim pozdźišo Kito Mark.
Skupinu znajemy mjez druhim ze serbskich rejow a swjedźenjow, ale tež ze Serbskeho rozhłosa, hdźež słyšimy hdys a hdys swójsku kompoziciju młodych hólcow.Holaski, Młody duch, CD, 2021
Wuskutki nanuzowaneje přestawki wuměłskeje branše koronoweje pandemije dla su hižo měsacy dołho po cyłym swěće začuwać. Dźeń wote dnja so nowe albumy produkuja a wozjewja a spěwytwórče a spěwytwórcy bjez zastaća tekstuja a komponuja, wšako njemóža so w času doma druhim wěcam kaž na přikład koncertam tak prawje wěnować.
Po skoro dwulětnej abstinency swójskeho direktneho kulturneho live-dožiwjenja wjeselach so jara, jako wudobych sej kartku za jedne z třoch požadanych předstajenjow lětušeho ptačokwasneho programa Serbskeho ludoweho ansambla.
Njesćerpliwje podach so do Chróšćan »Jednoty« a njebuch přesłapjena. Najprjedy radowach so nad tym, zo wopyta njedźelniše popołdniše zarjadowanje wjele swójbow z dźěćimi. Zrudna tola to wěcka, zo hižo druhe lěto wšě dźěćace předstajenja SLA wupadnu abo so jenož w snadnej ličbje na digitalne wašnje pokazaja. Bych rady hišće lěto dočakała, jeli bychu so na tutym městnje serbske a dwurěčne dźěći ze swójskim dźěćacym ptačokwasnym programom zawjeselili. Tež w Delnjej Łužicy bychu sej zawěsće tajki lóštny program wobhladali. Čehodla rozsud takle jenož za dorosćenych přihladowarjow w Hornjej Łužicy padnył je, bohužel njewěm.
Publikum wočakowaše krótko před tradicionelnym 25. januarom ptačokwasny program, lětsa we formje tak mjenowaneho burskeho dźiwadła pod titulom »Njewěsta njewjesta«. Dobra to ideja, brašćenje a prawy serbski kwas do srjedźišća jednanja stajić! Libreto napisa a režiju derje w horšći měješe serbski dźiwadźelnik Tomaš Cyž, a nic jenož tohodla přeswědči tež w róli korčmarja. Jeho kontakt k Berlinskemu komponistej Wolfgangej Böhmerej so tohorunja wudani, wšako napisa Böhmer spomóžnu hudźbu, napodobnjenu musicalej a zapopadnywši serbske ludowe spěwy a wurězki z oratorijow »Žně« a »Serbski kwas«.
Pućowanska fotowa wustajeńca »5 x Němska po cyłym swěće« pohnuwa perspektiwu změnić a zwaži sej wid wotwonka
W fotowej přehladce Hamburgskeho fotografa Jörga Müllera widźi wopytowar w prěnim wokomiku wosoby a motiwy we wšědnej wokolinje. Někotři direktnje do kamery hladaja, někotři su zanurjeni do wuknjenja abo dźěła. A tola tworja protagonisća fotow wizuelny móst k wobhladowarjej, dokelž wuhlada často něšto znate. Što to je a štó su tući ludźo?
Hromadźe z Goethowym institutom wustaja Serbski muzej w Budyšinje cyłkownje 99 fotow, kotrež portretuja wšědne žiwjenje potomnikow něhdyšich němskich wupućowarjow, a to nimale jónu wokoło globusa. Započinajo w Litkowce (Ruska) slěduja wobrazy z Wartburga (Južna Afrika), mennonitiskeje wosady Blumenauwa (Mexiko), Pomerody (Brazilska) a Oberwischauwa (Rumunska).
Ze swojej kameru zapopadny Jörg Müller mjez lětami 2014 a 2018 wosoby a motiwy tutych němskorěčnych mjeńšinow we wukraju. Jeho motiwy zdadźa so być we wokomiku zapopadnjene a tak ma wobhladowar móžnosć, koncentrowanych šulerjow wučby němčiny w Litkowskej šuli při wuknjenju wobkedźbować abo so do němskeje Božeje słužby w mennonitiskej wosadźe Blumenau w Mexiku zanurić. Nimo šule a cyrkwje dokumentuja wobrazy tež kulturu jako móžnosć wobchowanja němskich korjenjow. W Pomerodźe, hdźež rěči starša generacija hišće nižoněmsku rěč plat, zetkawaja so wobydlerjo k němskim swjedźenjam z tradicionalnej ludowej hudźbu z bayerskim charakterom a noša při tym dirndl abo kožane cholowy.
Na 192 bokach pósćijo Ludowe nakładnistwo Domowina Pratyju 2022 serbskej jsy spóromje Sprjewje mjazy měsćańskima běrtyloma (Nowy) Chmjelow a Depsk – Škódow. Škódow jo jaden ze zagmejnowanych chóśebuskich běrtylow, kótaryž jo wobchował swój wejsański charakter. Pratyja k Škódowoju jo ta prědna Serbska pratyja nowego šefredaktora Gregora Wieczoreka, za tym ak jo se dłujkolětny šefredaktor Horst Adam w Běłej Wóźe kóńc 2019 rozžognował z pisanim wóneje tradicionelneje serbskeje lětneje publikacije. Na rozdźěl wót Běłeje Góry, źož jo Pratyja 2020 była na woglěźe a źož jo serbska rěc pśisamem womjelknuła, ma Škódow źaseśinu powědajucych a rozmějucych serbskeje rěcy.Serbska pratyja, redakcija Gregor Wieczorek, Ingrid Hustetowa, Bernd Pittkunings, Budyšyn: LND 2021
Ku głownemu śěžyšću teje Pratyje słušaju lokalne temy ako rybaŕstwo na Sprjewi w Škódowje, kuriozumy ako kónjecy indianaŕski teater, stare casnikaŕske powěsći ze Škódowa, rědke serbskorěcne narowne kamjenje a škódojska architektura. Teke wulicujo se w mjasecowych knigłach 2022 wót teje cynitosći, až su se škódojske Serby we Weimarskej republice jadnogo serbskego ceptarja na šuli pla zastojnstwow pominali. Pódla jsy w srjejźišću namakajoš tenraz drogowańske pokazki, źiśecu pratyju (tšojeńka, basni, žorśiki a słowne graśe), ewangelsku kśesćijańsku pratyju a wóswěśijotej se jubileje – 150 lět wót naroźenja serbskeje spisowaśelki Marjana Domaškojc, 200. burstak komponista Korla Awgust Kócor, 70. jubilej Serbskego ludowego ansambla a jubilejnej spomnjeśi na Mata Riza a Kita Šwjelu. Dalšne ekskurse su woglědy do wukraja (Kreta, Thailandska) a temy, kótarež pak se póśěguju na druge jsy (Janšojce, Móst), na stawizniske tšojenja abo wósoby ako Wilhelm Brasse, kótaryž jo statkował ako fotograf w Auschwitzu.
Předležace dźěło je edicija rukopisneje disertacije Maxa Jänecke.1 Ju 1922 zapoda a spočatk lěta 1923 zakitowaše. Z Drježdźan pochadźacy Jänecke bu za čas Prěnjeje swětoweje wójny ranjenja dla do Łužicy k hraničnej woborje přesadźeny, štož wubudźi w nim zajim za stawizny krajiny. Analytiski wid na topografiju wěsteje kónčiny bě sej hižo we wójsku přiswojił. Wěstu chwilu po tym dźěłaše jako wučer, ale bu ke kóncej wójny zaso pušćeny a dósta mału pensiju, kotraž jemu dalši studij zmóžni.
W Lipsku smědźeše dla dobrych wukonow do toho a dobreho wotzamknjenja na wučerskim wustawje uniwersitny studij stawiznow nastupić.2Max Jänecke. Die Oberlausitzer Herrschaften spezielle und allgemeine Probleme aus ihrer Geschichte und ihrer Topographie, wobdźěłane a wudate wot Lars-Arne Dannenberga, Gerharda Billiga, karty: Uwe Ulrich Jäschke, Zhorjelc 2019, Beihefte zum Neuen Lausitzischen Magazin, zwjazk 21 Sta so ze šulerjom tehdomnišeho nawody seminara za krajne stawizny a sydlensku wědomosć, Rudolfa Kötzschkeho, pod kotrymž wón mjenowanu disertaciju złoži. Po tym pak běše znowa bjezdźěłny. Dokelž pak běchu po wudyrjenju Druheje swětoweje wójny wučerjo trěbni, dósta wučerske městno na hospodarskej šuli w Drježdźanach. Po Druhej swětowej wójnje bu kaž wšitcy wučerjo, kiž běchu čłonojo NSDAP abo wučerskeho zwjazka, pušćeny a nadal žane krute dźěło njenamaka. Hdys a hdys dósta wobmjezowane nadawkowe zrěčenja w Měšćanskim archiwje w Drježdźanach. Nimo geografisko-stawizniskeho dźěła zajimowaše so tež za hornjosakske narěče.
Jänecke widźeše so sam jako »stawizniski geograf« a přistup, kotryž wón za rozkładźenje teritorialneho wuwića w markhrabinstwje Hornjeje Łužicy měješe, běše zhladowanje na zwiski mjez terenom a wodowej syću. Na druhim boku sćěhowaše premisy, zo so wuwiće wšelakich knjejstwow přez stajny wutwar w kolonizaciskim procesu stawaše. Při tym z toho wuchadźeše, zo měješe najwyši knjez nad krajom zasadne wobsydstwo nad lěsnymi a »dźiwimi« kónčinami (Wildlandgrenze). Kartowy material, kotryž wužiwaše Jänecke za swoje dźěło, běchu generalne karty za sakski a pruski dźěl Hornjeje Łužicy, analognje k dźensnišim TK 25.


text:
Rědnučke góry, wjelicne skały a góla – taku idylu pśedstajamy se, gaž myslimy na Dolomity. A taki jo tež mój prědny zaśišć, gaž pó wěcejgóźinskej jězbje skóńcnje stojm na campingowanišću w gmejnje Campitello di Fassa. Lěcrownož som tam južo raz w dowolu był, cuju se pitśku zgubjony a du do recepcije campingowanišća, se naźejucy, až dostanu tam dalšne turistiske informacije. W recepciji gronim »Buonasera! Deutsch? English?« a cakam na reakciju žeńskeje, kenž sejźi za tejku. Žeńska mě wótegronijo, až móžomej powědaś pómałem nimski. W běgu naju rozgrona zgóniju, až žeńska znajo ladinšćinu a ja wulicuju jej krotko wót Serbow a serbšćiny pla nas w Nimskej. Pśi tom jo nastało slědujuce rozgrono, kótarež jo stwóriło zakład za žywe zeznaśe a kótaregož wopśimjeśe směju něnto z Wami źěliś …
Móžośo se nam pšosym krotko pśedstajiś? Chto Wy sćo, źo bydliśo a co źěłaśo?
Mě se groni Marika Favé, oficielnje Marica. Som 48 lět stara a bydlim w Campitello di Fassa w rědnych Dolomitach. Som sněgakowaŕska wucabnica a górska wjednica. Mam jadnasćo lět staru źowku a som Ladinaŕka.
Wy sćo Ladinaŕka. Ladinarje su etniska kupka ze swójskimi tradicijami a swójskeju rěcu w Dolomitach. Kak wjele Ladinarjow zapšawym eksistěrujo a kak derje su Ladinarje zorganizěrowane?


text:
Mogecie1 sie pomyśleć, że mie zajś trocha pofyrtało2, ale jŏ Wōm zarozki całŏ ta nazwa wytłumacza. Angliki do Indii przysmyczyli3 cheddar i inksze4 syry, a nazod5 wziyni6 połno roztomajtych7 prziprawōw i tak mi sie te klopsy jakosik z tōm starōm epokōm skojarzōły. Ône niy majōm żŏdnyj paniyrki, a piyk żech je na grillu, kaj sie tyn syr zrobiōł z wiyrchu tyż tak fajnie chrupiōncy.
Przi jakim byzuchu8 mogecie sie trocha poszpanować 😉
60 dkg miysa mielōnego ( jŏ żech mioł wieprzowe, ale i inksze sie sam mogecie tyż dociepnōńć)
20 dkg potartego cheddara
poła łeżeczki garam masala (sam znojdziecie na nia recept: https://chopwkuchni.pl/?p=315)
poła łeżeczki jaki inkszyj indyjskyj masali- jŏ żech dostoł tako do kurczaka, choć jak takyj niy mŏcie, to moge być i ajnfachowe curry
sōl
1 jajco
zōmbek czosku
trocha pokrōnyj natki pietruszki
Wymiyszejcie we jaki misce wszyjske skłŏdniki (dlo tych, kerzy9 piyrszy rŏz sōm w kuni- jajca bez skorupkōw) i formujcie ze tyj masy klopsiki. Potyn sie biercie za pieczynie. Jŏ żech je grillowoł, ale mogecie je i na blank normalnyj patelni upiyc na maśle klarowanym abo oleju.
A potyn już yno smacznego 🙂
1możecie
2pomieszało
3przywieźli
4inne
5z powrotem
6wzięli
7różnych
8gościach
9którzy