text:
Vatikan (B/SN). Po tym zo bě emeritowany bamž Benedikt XVII. kritiski přinošk w knize kardinala Roberta Saryh k měšnistwu wozjewił, dóńdźe k njeměrej a tukanju, zo je pječa prefekt a priwatny sekretar Benedikta Georg Gänswein na nastaću přinoška wobdźěleny był. Bamž Franciskus jeho na to z nadawkow prefekta wuwjaza a wobmjezowaše dźěło Gänsweina na to, so jenož hišće wo 94lětneho Benedikta XVI. we Vatikanskim klóštrje starać. Promowowany arcybiskop Gänswein bě so prawidłownje k cyrkwinskim prašenjam tež zjawnje słowa jimał, při čimž so jeho měnjenje z tym Vatikana přeco njekryješe. Žurnalistej powěsćernje KNA wón rjekny, zo „je a wostanje Franciskus jemu hódančko“.
Winfriedowy dom přeproša


c: text/html

text:
Barbórka, inaczej Świynto Górników to naszo tradycyjo, świynto górnicze,
kere obchodzymy w Polsce 4 grudnia.
Je to jedyn z ważniyjszych dni dla Ślązoków z Górnego Śląska.
Grubiorze, kerzy kożdo szychta, przez cołki rok fedrujom głęboko pod ziemiom, oddowajom swój los świyntej Barborze patronce dobryj śmiyrci i cinżkyj pracy, od kieryj imienia powstoła nazwa tego fest ważnego dla nos świynta.
W Rudzie Śląskiej górniczo tradycyjo je fest silno, tutejsi mieszkańcy przywiązujom ogromno waga do obchodów Barbórki i starajom się żeby zwyczaje były durś pielęgnowane.
Nie tak downo temu, w siyrpniu Barbórka została wpisano na krajowo lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego, kero je ratyfikowano przez Polską Konwencję UNESCO. Lista ta mo charakter informacyjny i jak już sie na nią coś wpisze to trza to potym realizować i pielęgnować, co się potym dokumentuje.
Wszystkim Grubiorzom, tym kerzy jeszcze ferdujom winszujemy coby sie Wami, tam na dole durś opiekowała Waszo patronka, świynto Barbora. Niych Wos łochranio łod wszyjstkigo złego. Niych podpiyro nad Wami fyszta, niych trzmie zola, niych wydmuchuje metan i łoddalo łod Wos kożde tompniyńcio. Winszujemy Wom żebyście dorobiyli szczynśliwie do pyndzyje.
Tela wiela zjazdów, tela wyjazdów! Szczynść Boże!
Kożdy Grubiorz kiery dzisioj przidzie do noszego
Biura Obsługi Klienta dostonie bombona!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mobilńok
Mobilńok to je zorta aparatůw telefůńicznych, we kerych do kůmuńikacyje sům używane wele radjowe (nojczyńśći we zakreśe mikrowelowym). We terminolůgiji telekůmuńikacyjnyj "kůmůrka" uoznaczo zaśyng pojydyńczyj stacyje przekaźnikowyj, a uod tygo je druge mjano urzundzyńo: telefůn kůmůrkowy. Kej użytkowńik wylazuje ze zaśyngu jydnyj "kůmůrki", je automatyczńy przećepany do zaśyngu nostympnyj. Terozki wjynkszość mobilńokůw dźoło we systymach cyfrowych (GSM, DCS, PCS, UMTS). Pjyrwyj bůły tyż stosowane systymy analogowe, kej l.b. NMT.


text:
Bolgar
Bolgar (rusce Бoлrap, tatarsce Бoлrap) je město w Ruskej federaciji. Leži při lěwym pobrjoze Wolgi w republice Tatarstan něhdźe 200 kilometrow južnje Kazanja a ma něhdźe wosom tysac wobydlerjow.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Bolgar bě wot 8. hač do 15. lětstotka stolica Wolgaskich Bołharow. W lěće 922 měješe po arabskim pućowacym Ibn Fadlan něhdźe 10.000 wobydlerjow a 500 chěžow. Město słužeše jako wuznamne wikowanske stejišćo mjez Ruskej, Srjedźnej Aziju a Kawkazom.
Wot lěta 1781 měješe Bolgar měšćanske prawa. Pod ruskim resp. sowjetskimknjejstwom rěkaše wot 1781 do 1926 Spassk (Cпacck), wot 1926 do 1935 Spassk-Tatarskij (Cпacck-TaTapckий) a wot 1935 do 1991 Kujbyšew (KyйбышeB). Po rozpadźe Sowjetskeho zwjazka dósta swoje prěnjotne mjeno wróćo.
Žórło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Wuslědki wšoruskeho ludličenja 2010. Zwjazk 1. Ličba a rozdźělenje ludnosće. Tabulki 5, str. 12–209; 11, str. 312–979


text:
Selbstanzeige
W zwisku ze sudniskim procesom něhdyšeho prezidenta koparskeho zwjazka FC Bayerska Mnichow jewješe so husćišo wuraz „Selbstanzeige“. W Serbskich Nowinach čitach za to sebjedenunciacija. Tež w němskich nowinach wužiwa so zdźěla město „sich selbst anzeigen“ „sich selbst denunzieren“. Werb denuncěrować ma dźensa negatiwny abo samo wothódnoćacy přisłód. Rěka to, zo něchtó někoho druheho z moralisce niskich motiwow pola policije wozjewi. W času diktaturow su knježićeljo ludźi zdźěla namołwjeli, zo bychu přiwuznych, susodow abo cuzych hinašeho zmyslenja denuncěrowali, potajkim něhdźe oficialnje wozjewili. Wužiwać wuraz sebjedenunciacija w zmysle ‚sebjewozjewjenje‘ móže k tomu wjesć, zo so zapřijeće a woznam słowa denunciacija złahodni a naposledk hižo něchtó žane skruple wjace nima, tež druhich ludźi denuncěrować. Za němske „Selbstanzeige“ je tohodla po mojim měnjenju wuraz sebjewozjewjenje lěpši serbski wotpowědnik.
A. Pohončowa
temy: serbske wotpowědniki za němske słowa
klučowe słowa: substantiw
hesła: Selbstanzeige, selbst, Selbst-, sebje


text:
Berlin (dpa/SN). K zakónčenju tři dny trajaceje debaty zwjazkoweho sejma předewzaća noweje amploweje koalicije SPD, Zelenych a FDP nastupajo je zwjazkowy financny minister Christian Lindner (FDP) dźensa swoje plany předstajił. Znowa su kontrowersnje wo dodatnym etaće 2021 diskutowali. Z nim chce Lindner za přewinjenje koronakrizy předwidźane, ale njewužiwane srědki za klimu škitace naprawy wužiwać. Opozicija ma to za wustawu ranjace.
Imunitu Hilsy zběhnyli
Berlin (dpa/SN). Dobre lěto po swojim wobdźělenju na demonstraciji tak mjenowanych prěkimyslerjow hroža Budyskemu zapósłancej AfD w zwjazkowym sejmje Karstenej Hilsy juristiske konsekwency. Přećiwo hłosam AfD je parlament wčera wječor wobzamknył, imunitu zapósłanca zběhnyć a chłostanske jednanje přećiwo njemu zmóžnić. Hilse bě so na kromje demonstracije přećiwo statnym naprawam policiji spjećował.
Wukaz Bidena zběhnjeny


text:
Karlovac
Karlovac je město w srjedźnej Chorwatskej a zarjadniske sydło Karlovačkeje županije. Nadeńdźe so při štyrjoch rěkach Korana, Kupa, Mrežnica a Dobra, něhdźe 55 kilometrow juhozapadnje Zagreba a 130 kilometrow wuchodnje Rijeki. Nimo města wjedźe awtodróha A1 Zagreb–Rijeka.
Najwjetšej etniskej skupinje stej Chorwaća (88 %) a Južni Serbja (8 %).
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Dźewjate najwjetše město Chorwatskeje je jedne z najmłódšich. Załoži so hakle w lěće 1579 wot štyrskeho arcywójwody Korle II. jako twjerdźizna w bahnojtej wokolinje a słužeše potom jako sydło guwernera nowozałoženeje prowincy Vojna Krajina (wojerska hranica). Srjedź 17. lětstotka bu twjerdźizna modernizowana a płaći dźensa jako jedyn z derje zdźeržanych přikładow tak mjenowaneho „idealneho města“ renesansy. Jako wobchadny suk mjez Pannonskej runinu a Jadranskim morjom naby we 18. lětstotku dalši wuznam. W Chorwatskej wójnje 1991–95 bu stare město zdźěla wobškodźene, je so pak mjeztym zaso restawrowało.
Karlovac je nadregionalnje znaty dla piwa Karlovačko, kotrež so tule wari.


text:
Wichor wulke škody načinił
Praha. Sylny wichor je tež w Čěskej wulke škody načinił. Pola Opavy je ćah do powróćeneho štoma zajěł a z kolijow skočił. Wohnjowych wobornikow wołachu nimale 2 100 razow na pomoc. Kaž zastaraćel ČEZ zdźěli, měješe so wjele milinowodow wuporjedźeć. Hašenje wohenja w cyrkwi w južnej Čěskej je sylny wichor poćežował.
Jězbu z drezinu dróša
Hórnikecy. Jutře zahaji so sezona drezinow w Hórnikečanskej energijowej fabrice z nowymi płaćiznami. 2,6 kilometrow dołha čara wokoło muzeja płaći 45 eurow za wulku drezinu (10 wosobow) resp. 30 eurow za mjeńšu ručnu drezinu (7 wosobow). Přičina zwyšenych płaćiznow je zawjedźena minimalna mzda za wodźerjow drezinow.
Saksojo maja wjac w móšni
Kamjenc. Po zdźělenju Sakskeho statistiskeho zarjada w Kamjencu je so bruttozasłužba w swobodnym staće wo nimale tři procenty zwyšiła. Tak zasłuža přerězny dźěławy na lěto něhdźe 25 800 eurow. Najebać to leži zasłužba w Sakskej přeco hišće jenož pola něhdźe 82 procentow zwjazkoweho přerězka.
Portugalčenjo so blamowali


text:
„Hrjehor Jan a Eiselt Jan rańše kemše, cyły tydźeń, njedźelu w dźewjećich a nyšpor tež hišće.“ Tele abo podobne słowa smój wobaj a hišće wjacori Róžeńčanscy ministranća před wjac hač 30 lětami w Róžeńčanskej administraturje wot njeboh patra Cyrila Jana Kindermana OCist. abo patra Ubalda Marije Kansy OCist. słyšeli. Cyły tydźeń rano w šesćich stawać, w zymskim času štwórć hodźiny pozdźišo póćmje a při zmjerzkach a sněze a lodźe do Róžeńčanskeje sakristije nóžkować a wot napoł sedmich z patrom a někotrymi kemšerkami a kemšerjemi „rańše“ swjećić. Krótko po sedmich běch zaso doma, wzach sej šulsku tobołu a wospjet běžach do směra na Róžeńčansku swjatnicu, nětko pak na busowe zastanišćo pola Eiseltec, wšako dyrbjach do šule.
Zhladuju na lěto 2021 móžu rjec, zo běše wone kaž jězba na seklowej čarje. Štó z nas je hižo móhł z wěstostu prajić, kak poběži lěto za sportowe towarstwa? Pandemije dla njebě znowa ničo po zwučenym wašnju. Njewěstosć hač a po kotrych wuměnjenjach so sportować hodźi, steješe na prěnim městnje. Smědźa so dypkowe hry přewjesć? Hdy póńdźe dale? Kotry hygieniski koncept je prawy? Štó je za čo zamołwity/a? Husto bě wjac prašenjow, hač wotmołwow. Ćim bóle su so koparki a koparjo, wolejbulistki a wolejbulisća wjeselili, hdyž přewjedźechu so winowatostne hry po skerje zwučenym wašnju. A kajke to nětko wupada? Znowa nasta stop w amaterskim sporće. Nic pak pola profijow. Woni smědźa dale za bulom honić abo na parkeće hrać. Tak tež Drježdźanske mjetelčki. Woni běchu do hód wuspěšne. Tak kwalifikowachu so za pokalne finale w Němskej a tež na mjezynarodnej runinje w champions league wuwojowachu sej prěnje dobyće. Chowanče trenarja Alexandera Waibla přesadźichu so přećiwo ukrainskemu teamej SC Prometey Dnipro z 3:2 po sadźbach.
Poprawom bychu koparjo ST Marijineje hwězdy sobotu zhromadnje hejsowali. Wšako mějachu tón dźeń swoju adwentničku planowanu. Swjedźeń pak běchu čłonojo a čłonki wotprajili! Štó da chce w tuchwilnej situaciji koronoweje pandemije swjećić! Zawěsće njepotrjechi to jenož koparjow z Pančic, ale tež wšitke tamne serbske sportowe towarstwa, kotrež mějachu abo maja tajke zarjadowanja planowane. Njehladajo na to běše to za aktiwnych ST Marijineje hwězdy tak a tak hižo ćežke lěto. Hačrunjež zhladuje towarstwo lětsa na 100. róčnicu wobstaća, jemu sudnicy a nazwučowarjo we wšěch sportowych sekcijach faluja. Tež hrajnišćo chcyli prawje bórze přetwarić. Wšako tam na zastaranju z wodu hižo dlěši čas klaca, kaž mi rjeknychu.
Cyły zašły tydźeń wjeselach so kaž małe dźěćo na pjatk. To podach so po dwěmaj lětomaj zaso raz do Stadiona přećelstwa w Choćebuzu. Poprawom wšak žołto-čornym koparjam z Dortmunda palcy tłóču, prěnju hru we wulkim stadionje pak dožiwich 6. apryla 2002 w Choćebuzu. Wot toho časa moja wutroba tež za Energiju bije. Hišće jara derje wěm so na swoju runje naspomnjenu prěnju profijowu hru w stadionje dopomnić, wšako słuša duel FC Energije přećiwo Borussiji Mönchengladbach k jednomu z najkurioznišich minjenych 20 lět. Tehdy bě so mjenujcy kultowy wrotar Tomislav Piplica wo njesměrnje směšne samowrota postarał, jako bul na liniji stejo do swójskich wrotow zhłójčkowa a so při tym hišće na zadk sydny.
„Wjele zboža přejemy a so pěknje prašamy, njej’ tu swjaty Mikławš był, njej’ tu ničo wostajił.“ Takle klinčeše abo klinči hišće nětko w Radworskej wosadźe. Cyle wěsće so dźěći z połnymi titami domoj nawróćeja a so nad naspěwanym wjesela. Spěwali drje wčera Drježdźanscy Dynamowcy njejsu, ale za to trójce do wrotow přećiwnika trjechili. Haj, bychu-li wšě swoje móžnosće koncentrowanišo abo měrnišo dohrali, móhli woni snadź hišće wjace wrotow třělić. Tola najprjedy raz su dalše tři dypki na konće, a jeli w přichodnych třoch hrach dale tak wustupuja kaž w druhim połčasu, su dalše wažne dypki bjezdwěla móžne. Přichodny tydźeń steji sakski derby na programje, a koparjam z Rudnych horin tež runjewon derje njeje, hdyž na tabulku hladaja. A potom dźe za Dynamo do Ingolstadta, a jeli tam dypkuja, potom hišće lěpje wupada – jeli, jeli jeli ...
Zymskosportowa sezona bu minjenej kóncaj tydźenja w mnohich disciplinach zahajena. Znajmjeńša něšto, nad čimž móžeš so wjeselić w času, hdyž w amaterskim sporće runje zas wšo na nulu jědźe. Dobre wuslědki za němskich sportowcow, hač při běhanju a skakanju w finskim „mróžaku“ Ruka, hač w Östersundskim biatlonowym stadionje, w Innsbruckskim lodowym kanalu abo na alpinych čarach, lubja wuspěšnu sezonu, kotraž změje w februaru swój wjeršk na olympiskich hrach w Pekingu.
Dalši raz mamy na łužiskich sportnišćach korona-přestawku, bohužel. Wšako smy wšitcy nadźiju měli, zo so tajka hižo wospjetować njebudźe. Pandemije dla pak je Zapadołužiski koparski zwjazk na wokrjesnej runinje hry we wjacorych starobnych klasach wotprajił. Wšojedne hač so nam to nětko lubi abo nic, mamy rozsud prosće respektować. Njerozumju, kak so někotři jeho dla hórša a jón kritizuja. Jeničce zamołwići maja dokładny přehlad wo tučasnej situaciji, zaběraja so wšědnje z tematiku a móža ju tuž porjadnje posudźować. Tež za koparski zwjazk je to napjata a ćežka situacija. Wosobinsce bych sej přał, zo namakaja za dźěći a młodostnych separatne rozrisanje. Pohib, sport a tak wosebje socialne kontakty su w tej starobje za strowe wuwiće ćěła a duše jara wažne. Wšojedne, kak so situacija wuwije, trjebamy dale pozitiwne nastajenje a kreatiwne ideje. Wosebje pak dyrbimy so wo zhromadne wuslědki prócować. Jeno z mjezsobnym respektom a z fairnym wašnjom móžemy napjaty čas přetrać.
Na lětušich Olympiskich lětnich hrach w Tokiju steješe w modernym pjećiboju Němka po štyrjoch disciplinach cyle prědku. Pjata disciplina je stajnje jěchanje z konjom, kotrehož hakle 20 mjeńšin do wubědźowanja zeznawaš. To je wulke wužadanje a zdobom wěste riziko. Jedyn z najnjepřijomnišich wuslědkow tajkeje kombinacije je Němka Anika Schleu dožiwiła. Kóń njeje na nju słuchał a skepsa jej dobry předskok za złotu medalju. Haj, wjedźeše samo tak daloko, zo je so Schleu hač na 31. městno sunyła. Žana medalja, ničo. Tajke něšto so nětko najskerje wjace njestanje. Minjenu srjedu su prěnje jendźelske nowiny mjenujcy pisali, zo njebudźe jěchanje wjace wobstatk wubědźowanja. A štwórtk je to swětowy zwjazk UIPM oficialnje wozjewił. Nowiny z Wulkeje Britaniskeje tukaja na to, zo město toho kolesowanje do discipliny wozmu. To rěka, zo sportowcy potom nimo płuwanja, tesakowanja a kombinacije běhanje/třělenje tež kolesuja. To klinči tak zajimawe, zo bych to sam rady raz wuspytał. Dajmy so překwapić, hač kolesowanje woprawdźe přiwozmu.
Ničo njeje tak wobstajne kaž změna. To dožiwjamy wězo tež we wobłuku motorsporta. Změny wobkedźbujemy tu wosebje na techniskim polu. Techniske inowacije wuwitych awtow wupruwuja fachowcy zwjetša w motorsportowych wubědźowanjach. To bě hižo před wjace hač sto lětami tak, jako wotměwachu so prěnje jězby na dołhich distancach, kaž na přikład 24hodźinske wužadanja w francoskim Le Mans abo na němskim Nürburgringu. To stej jenož najznaćišej čarje, hdźež tute ekstremy hišće dźensa namakamy. Wjele tajkich dyrdomdejstwow so zhubi, dokelž čary hižo naročne dosć njeběchu abo wjace stupacym wěstotnym standardam njewotpowědowachu. A wězo pozhubi so tójšto producentow z najwšelakorišich přičin. Jedyn přikład je po cyłym swěće znata němska serija DTM. W zašłych lětach wobdźělichu so jenož hišće tři producenća na seriji: Audi, Mercedes a BMW. Ale wšitcy třo skónčichu do kónca zašłeho lěta swój angažement. Serija steješe tak před swojim dospołnym kóncom.
Jako pytach w swětodalokej syći za zajimawym jubilejom z poćahom k dźensnišemu datumej, wo kotrymž móhł po zwučenym wašnju za swoju kolumnu trochu dokładnišo slědźić, so mi to tónkróć pod sportowymi nastawkami njezešlachći. Pola wčerawšeho datuma pak storčich skónčnje we „Wikipediji“ pod nadpismom „sport“ na krótki zapis, kiž nablaku mój zajim zbudźi. Dnja 24. winowca 1901 je 63lětna wučerka Annie Taylor jako prěni čłowjek w drjewjanym sudźe wuspěšnje přez swětosławne Niagarske wodopady jěła. Njebě drje prěnja wosoba, kiž bě so na tutón žiwjenjastrašny pospyt zwažiła, ale prěnja, kotraž to přežiwi. Njejsym sej cyle wěsty, hač słuša tajka wólbernosć woprawdźe do rjadu sportowych podawkow, ale, hdyž ju pod tutej rubriku we wuznamnym digitalnym leksikonje mjenuja, da drje je we wěstej měrje naspomnjenjahódna.


text:
Eröffnung: 01.04.2022 um 18:00 Uhr
Wšych luźi zjadnośujo w nalěśu wjasele wó nowo zachopjonem casu swětła a kóńcu śamnoty. Pśiroda wócuśujo a z prědneju zelenju pśiběraju naźeja, motiwacija a energija.
Wó ten cas pśědu se wjelerake nałogi tatańskego a kśesćijańskego póchada, kenž se až do źinsa woplěwaju. W nalětnych a jatšownych nałogach graju jajo, zeleń, kaž swětło a słyńco centralnu rolu. Wóni su symbole za nastawanje a zachadanje, płodnosć, górjejstawanje a naźeju na nowe žywjenje.
Fotodesigner Maik Lagodzki wobglědujo toś te motiwy z noweje, njekonwencionelneje perspektiwy. Z wótšyma wócyma za detail a za kulisami prezentěrujo Lagodzki swój indiwidualny – njewšedny, njepśiměrjony, njezatwarźony a kreatiwny – wid na serbske nałogi.


text:
Accra
Accra je stolica a z wjace hač dwěmaj milionomaj wobydlerjow zdobom najwjetše město Ghany kaž tež jedne z najwjetšich metropolow zapadneje Afriki. Nadeńdźe so na samym juhu kraja při brjoze Ginejskeho golfa.
W měsće knježi tropiska klima z přerěznymi maksimalnymi temperaturami mjez 28,0° C w awgusće a 32,7° C w februarje. Suchi čas traje wot nowembra hač do februara.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Sydlišćo je so w 15. lětstotku załožiło wot luda Ga, kotryž chcyše tule z Europjanami wikować. Prěnje, wot Portugalčanow natwarjene zepěranišćo bu pak bórze wot domoródnych zničene. W běhu 17. lětstotka załožichu wjacore europske mócnarstwa dla přihódneho połoženja při přirodnym přistawje swoje sydlišća: Nižozemjenjo w lěće 1605 Fort Ussher, Šwedojo w lěće 1657 Christiansborg, kotryž bu bórze wot Danow přewzaty a Jendźelčenjo w lěće 1673 James Fort. Tak měješe Accra w 19. lětstotku nižozemski, danski a britiski měšćanski dźěl.
Město z europskimi fortami bu 1862 přez wulke zemjerženje zničene. Njehladajo na to přepołožichu Jendźelčenjo w lěće 1877 stolicu swojeje kolonije Złoty pobrjóh z Cape Coast do Accry a natwarichu planowe město po europskim přikładźe.


text:
Prěnje wodźenje pod hesłom „dźeń dźiwich zelow“ je zańdźenu sobotu na Žiwjenske kubło w Pomorcach zajimcow přiwabiło. Uwe Haspel bě zarjadowanje přihotował.
Pomorcy (CS/SN). Uwe Haspel běše jara spokojom z wothłosom na zarjadowanje. „Zańdźene měsacy sym wodźenja wo dźiwich zelach wospjet w Budyšinje poskićał, štož je stajnje wjele zajimcow přiwabiło. Tak so rozsudźich, wotpowědne zarjadowanje tež w Pomorcach přewjesć. Prawdźepodobnje pytaja mnozy ludźo móc z přirody jako wurunanje k industrielnje produkowanym žiwidłam a medikamentam.“


text:
Wóslinčanska cyrkej
Wóslinčanska cyrkej je ewangelsko-lutherska cyrkej we Wóslinku w Budyskim wokrjesu. Wona słuži ewangelskej wosadźe Wóslink w cyrkwinskim wobwodźe Budyšin-Kamjenc ewangelskeje krajneje cyrkwje w Sakskej. Hač do 20. lětstotka je so tu tež serbsce prědowało.
Stary Wóslinčanski kěrchow wokoło cyrkwje je zrunany; jenož někotre historiske narowne pomniki su so wobchowali, mjez nimi žadyn ze serbskim napisom. Nowe pohrjebnišćo nadeńdźe so wot lěta 1876 kusk zdalene do južneho směra. Nad cyrkwinskimi durjemi je dwurěčna serbsko-němska sada napisana, runje tak nad wołtarjom. W zachodnej hali spomina kamjentna tafla w němskej rěči na padnjenych Prěnjeje swětoweje wójny.
Ewangelska cyrkej we Wóslinku steji jako kulturny pomnik pod škitom.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Po w lěće 1646 namakanym wopismje je so w lěće 1410 wot Mišnjanskeho biskopa kapałka we Wóslinku poswjećiła, w kotrejž mějachu měšnicy z Chrósćic a Kulowa kemše. Hižo 1438 naspomni so prěni raz farar we Wóslinku. Stara cyrkej je so w lěće 1803 wottorhnyła a nowa so wot 1803 do 1805 kusk dale na sewjeru natwariła. Wona słuša ze swojimi třomi emporami k najwjetšim wjesnym cyrkwjam Budyskeho kraja.
Wosada[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Do Wóslinčanskeje wosady słušeja nimo Wóslinka samoho tež wjeski Ćisow, Debricy, Jitro, Lěska, Pisany Doł, Skaskow, Tradow a Wysoka kaž tež ewangelscy wobydlerjo někotrych přewažnje katolskich wsow we wokolinje.
Fararjo[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Farar Wićežk bě posledni serbski we Wóslinčanskej wosadźe. Wón dźeržeše kóždu njedźelu serbsku Božu słužbu, samo za čas nacionalsocialistiskeho knjejstwa.
Wobrazy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Literatura[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Cornelius Gurlitt: Oßling. W: Beschreibende Darstellung der älteren Bau- und Kunstdenkmäler des Königreichs Sachsen. 35. Zwjazk: Amtshauptmannschaft Kamenz (Land). C. C. Meinhold, Dresden 1912, str. 258–268.
Wotkazaj[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Wopisanje Wóslinčanskeje wosady w Statistice Łužiskich Serbow Arnošta Muki (digitalizat)
Bart | Bukecy | Budestecy | Budyšink | Budyšin, swj. Pětr | Budyšin, swj. Michał | Halštrow | Hodźij | Horni Wujězd | Hrodźišćo | Hućina | Huska | Chwaćicy | Klukš | Korzym | Kotecy | Kumwałd | Łupoj | Malešecy | Minakał | Njeswačidło | Palow | Porchow | Poršicy | Protecy | Rakecy | Smělna | Smječkecy | Wjelećin | Wóslink | Załom


text: Bě to w lěće 1975, před 45 lětami, běch młoda studentka. Tež tehdy so za dorostom hladaše. Šefredaktor Cyril Kola so mje wopraša, hač nochcyła něšto wo prěničce Angele Stachoweje »Halo Kazek« napisać. Připrajich, ale potom so njesměrnje dračowach. Něšto wšak napisach a wotedach. Njetraješe dołho a dóstach list. Takle njemóže Rozhlad přinošk wozjewić, dyrbjała bóle do hłubokosće hić. Někak běch to hižo při wotedaću začuła. Tuž dračowach so dale a hlej, nadobo so mi lěpje pisaše. Pozdźišo slědowachu dalše přinoški, ale dopominam so derje, zo dyrbjach so stajnje napinać. Recensiju napisać traješe dołho: sej sam měnjenje wo knize abo dźiwadłowym předstajenju wutworić, je wopodstatnić, za formulacijemi pytać, čerwjenu nitku za tekst namakać a potom hišće wšo na pisanskej mašinje wotpisać a termin tež tłóči ... Honorara dla to nječiniš. Snano dla duchowneho wužadanja? Zo něšto trajneho zawostajiš? Z dobrej recensiju stworiš wšak sam čwak literatury. Njepisaš hoły posudk wo wuměłskej twórbje, ale powědaš swoju stawiznu wo twórbje, zawjedźeš čitarja do njeje, zahoriš jeho w najlěpšim padźe za nju a druhdy jeho tež wottrašiš sej knihu kupić, předstajenje wobhladać abo koncert naposkać.


text:
Póžywamy politiski cas, w kótaremž serbska mjeńšyna wěcej njejo diskriminěrowana abo samo pódtłocona, ale jo wažony źěl našeje towarišnosći. Až rowno něnto smy tak blisko k zgubjenju našeje rědneje dolnoserbšćiny, jo jadnorje tragiski. Ewaluacija dolnoserbskich zakładnych šulow nas njejo pśechwatała, ale nam tužnu wěrnosć carnu na běłem pokazała. Njesmějomy se pak daś zdušyś dla togo, ale dejmy to wiźeś ako slědnu móžnosć našu drogu skóńcnje změniś. Imersiwna, dolnoserbska zakładna šula jo za mójim zdaśim jadnučke zmysłapołne rozwězanje za dłujkodobnu rewitalizaciju rěcy a jo se na pśikłaźe drugich mjeńšynow (na pś. Manx na Isle of Man) ako wuspěšne pokazało. W slědujucem cu někotare swójich myslow a idejow k takej potencielnej šuli rozkładowaś, kótarež bazěruju na mójich nazgónjenjach a zewšym njedeje byś wědomnostne fakty. Ako něgajšne WITAJ-góle wiźim słabosći, ako zadoraju dojśpiśeju pópšawnego zaměra rewitalizacije: wótkubłanje nowych »quasimaminarjow«.
W zajźenju wšych wěcow se namakajotej žałosne sćerpnjenje a wěrna rědnosć. My sami pak rozsuźijomy, lěc k njebju glědajucy cakamy abo pśetrajomy bóli póroźenja a znowego stawamy. Ow njeśerp, ale zakwiś ze žoratkow, ty naša rědna, woprějuca serbska rěc!


text:
Bob Dylan
Bob Dylan, po prowdźe Robert Allen Zimmermann (rodz. 24 moja 1941 we Duluth na Minnesota, Zjednoczůne Sztaty) folkowy śpjywok a autůr tekstůw. Powożany za jydnygo ze nojbarzi popularnych śpjywokůw popularnyj muzyki we gyszichće, autor m. in. szlagrůw "Blowin’ in the Wind", "The Times They Are A-Changin’", "Like a Rolling Stone", "Mr. Tambourine Man" abo "Knockin’ on Heaven’s Door".
Necowe uodwołańa[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- Bob Dylan, literatura.hu
- Bob Dylan Lyrics, lyrics2search.com


text:
Swoju poziciju wobkrućili
Wojerecy. Předsydstwo župy „Handrij Zejler“ je wčera na swojim doprózdninskim posedźenju we Wojerecach poziciju wobkrućiło, zo njeměli žane wuwzaća być, kotrež bychu zjawnosć hłownych zhromadźiznow Domowiny wobmjezowali. Gremij bě wurjadnu hłownu zhromadźiznu třěšneho zwjazka 3. junija w Choćebuzu wuhódnoćił, hdźež wjetšina delegatow wotpowědny namjet župy za změnu wustawkow sćěhowała njebě.
Pawołska šula mytowana
Drježdźany. Rakečanska Ewangelska Pawołska šula słuša z projektom „Pawołska šula sej historisku biblioteku w Rakečanskej ewangelskej cyrkwi wotkrywa“ k dohromady 26 lawreatam krajneho programa „Pegasus – šule pomniki adoptuja“ za šulske lěto 2022/2023 a změje za to premiju. Wo tym je sakske kultusowe ministerstwo wčera informowało.
Wobornicy w zymowej komorje


text:
Půłnocno Koryjo
Koryjańsko Republika Ludowo-Dymokratyczno, (kor. 조선민주주의인민공화국, hancha 朝鮮民主主義人民共和國, MCR. Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk, Půłnocno Koryjo, we skrůće KRLD) – państwo kůmůńistyczne powstołe we půłnocnyj tajli Koryjańskigo Půłwyspu po II wojńe śwjatowyj na terynach zajyntych uod Czyrwjůnyj Armiji. Totalitarno władza sprawuje uoparta na idei dżucze můnopartyja, Partja Roboty Koryje. KRLD grańica mo ze: Rusyjům na půłnocnym wschodźe, Chinůma na půłnocy, Republikům Koryje (Połedńowům Koryjům) uod połedńa. We Chinach a we samej Půłnocnyj Koryje krej mjanowany je Pukchosŏn ("Půłnocny Chosŏn"; 북조선; 北朝鮮). Bukhan ("Han Půłnocny"; 북한; 北韓) to mjano popularne postrzůd mjyszkańcůw Połedńowyj Koryje.


text:
Po tym, zo dyrbješe Němska pasus wo prawach narodnych mjeńšin podpisać, swjećeše Serbski narodny wuběrk swój wuspěch. Wo njewotwisnosći hižo nichtó njepisaše. Za to so předstawy wo organizaciji narodneho žiwjenja w nowej Němskej konkretizowachu.
Serbske Nowiny, 05.07.1919
Wo rozrěčenju w Sakskim sejmje wo nowym šulskim zakonju pisa farar Dobrucky:
A němsko-narodna strona praji [...]: »My so wjeselimy, zo chceće Serbam něšto dać« [...], ale božedla nic tak wjele, zo je woprawdźe Serbam pomhane. Přetož Serbja njesmědźa so swojeje narodnosće wjeselić, předewšěm njesmědźa za tym přińć zo su Słowjenjo, a kóždy wobchad jeneho wučeneho Serba z druhimi Słowjanami so hnydom jako strašna přerada wukładuje […]. A tehodla dyrbja so wjednicy serbskeho hibanja nješkódni sčinić, tehodla njesmě sakska wyšnosć přewjele lubosće Serbam wopokazać. [...] Wšoněmski són, serbski lud do rowa storčić a serbske wašnje jenož w muzejach hajić, je so do hromadki sypnył a z nim wšoněmska krasnosć. Njech naš serbski lud jenož nětko swojich starych wšoněmskich přećelow wottřasy a so zjednoći mjez sobu sylnje a twjerdźe a zwisk pyta ze swojimi druhimi słowjanskimi bratrami, kiž nětko politisku swobodu maju a ženje swojeho najmjeńšeho bratra njewopušća. [...] Božidar Dobrucky.


text:
Malećicy
Malećicy (němsce Maltitz) su hornjołužiska wjes z 265 wobydlerjemi[2] we wuchodźe Budyskeho wokrjesa, kotraž słuša z lěta 1993 k městu Wóspork.
Leža w hornjołužiskich honach na lěwym boku Lubaty něhdźe dźesać kilometrow sewjernje Lubija a 18 kilometrow wuchodnje Budyšina při hranicy mjez Budyskim a Zhorjelskim wokrjesom. Susodne wsy su Křišow na sewjerowuchodźe, Łuwoćicy a Nosaćicy na juhu kaž tež Žarki za Wósmužowej horu na zapadźe. Na sewjerozapadźe namaka so Wósporske stare město.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wjes naspomni so k prěnjemu razej w lěće 1245 jako sydło knjeza Fridericus de Maltiz. W lěće 1364 bu wodowy hród naspomnjeny. Ležownostne knjejstwo měješe tamniše ryćerkubło. Ewangelscy wěriwi přisłušeja hižo ze 16. lětstotka Křišowskej wosadźe, tak zo dyrbjachu mjez 1815 a 1945 přeco ducy kemši prusko-saksku hranicu přeprěkować. Wot lěta 1895 mějachu Malećicy zastanišćo při železniskej čarje Lubij–Wóspork, kotraž so 1903 hač do Barta a 1906 hač do Radworja podlěši, hdźež bě z čaru Budyšin–Wojerecy zwjazana. W lěće 1972 bu wosobowy wobchad zastajeny a 1973 so čara mjez Lubijom a Bartom zawrě.
Po Mukowej statistice mějachu Malećicy we 1880tych lětach 373 wobydlerjow, mjez nimi 188 Serbow (50 %) a 185 Němcow.[3] Arnošt Černik zwěsći 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa Malečanskeje gmejny wot jenož hišće 7,1 %.[4]
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ staw: 31. decembra 2016; podaća Wósporskeho měšćanskeho zarjadnistwa
- ↑ staw: 31. decembra 2016; podaća Wósporskeho měšćanskeho zarjadnistwa
- ↑ Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954, str. 105. → wšě wjeski
- ↑ Ludwig Elle: Sprachenpolitik in der Lausitz. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1995, str. 245. [435 wobydlerjow, z nich 22 dorosćenych z aktiwnymi znajomosćemi serbšćiny, 4 z pasiwnymi, 5 serbskich dźěći a młodostnych, 404 bjez znajomosćow] → wšě wjeski
Wotkazaj[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Malećicy w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)


text:
Muzeje su w prědnem rěźe institucije, źož se systematiski zběra na dobro cełeje ludnosći, dokulaž objekty, kótarež se do muzeja dawaju a se w njom wobchowaju, njejsu wěcej priwatne. Wóni su towarišnosći pśistupne, teke pón, gaž njejsu we wustajeńcach wiźeś.
Eksponaty pśidu pak pśez nakupi abo ako dar a pśepodaśe do muzealneje zběrki. My howko w chóśebuskem Serbskem muzeju mamy tu wjeliku gluku, až se pśecej zasej drogostki do muzeja darje, dokulaž wiźe swój dar eksplicitnje ako wobogaśenje dolnołužyskeje kultury. To smy nazgónili wósebnje pó wótwórjenju našogo muzeja w lěśe 1994 a wušej togo se to stanjo cesto pó wósebnych wustajeńcach, źož se wěsta kulturnohistoriska tema bližej pśedstajijo. Luźe pak teke mimo wósebneje góźby objekty do muzeja dawaju, dokulaž wěźe, až se porědnje wobchowaju a zjawnosći pśistupne wóstanu.
Tak běšo to tež pla źiśisyna Bogumiła Šwjele, kněza dr. Dietera Šwjele (lětnik1941) z Essena. Wón jo se rozsuźił, drogotne eksponaty z derbstwa Bogumiła Šwjele do Chóśebuza, do Serbskego muzeja dariś, dokulaž muzeje su žywe pśez to, až originale wobsejźe a pokazuju. W lěśe 2016 jo nam fyzikaŕ dr. Šwjela pśepódał wólejowu mólbu wót Fryca Latka »Portret Bogumiła Šwjele«, (kenž som se pśed lětami za Latkowu wustajeńcu wupóžycyła). Nastaśe togo wobraza smy tencas hyšći na lěto 1936 wótšacowali. W rozgronje z nim jo se dopomnjeł, až ma we zawóstajonem derbstwje něźi hyšći to foto, pó kótaremž jo mólaŕ Latk portret mólował. Zajmowana nad originalnym fotom, jo dr. Šwjela naraźił, tež za dalšnymi fotami pytaś, ako by do chóśebuskego muzeja se góźeli. Tak jo drugi wjelicny dar do muzeja pśinjasł: fotowy album ze 60 originalnymi fotografijami ako na pś. wšake portrety Bogumiła Šwjele, familijowe fota, portrety rownikow ako wót Mata Kosyka z pósćenim, Arnošta Muki, Wylema Nowego, Oty Wićaza, ceptarja Fryca Knochy, dešańskich wejsanarjow a dalšnych serbskich wósobinow. Do albuma słušaju teke póglědnice, kenž jo B. Šwjela na źiśisyna pisał. Wjelgin wužytne su pśipiski k fotografijam, aby mógali je pšawje zarědowaś. Wurědna drogostka jo tež originalna jězdna dowólnosć B. Šwjele z lěta 1911.


text:
»To, což sy w źiśetstwje wót starjejšeju a stareju starjejšeju sobu dostała, až domownja ma něco cyniś z wutšobnosću, tebje pregujo«
Rozgrono z wjednicu Domowniskego muzeja Dešno Babette Zenkeroweju wó pśedstajenju domownje w muzeju, wuznamje stawiznow a nałogow a źo se doma cujo
Wy nawjedujośo Domowniski muzej Dešno a sćo sebje – wěsće nic jano w ramiku Wašogo źěła – mysli gótowali k temje domownja. Co jo domownja za Was wósobinski a kak wóna se pśedstaja w muzeju a se luźam zbližujo?
Ze wšakimi projektami ako z pśigótowanim butry abo pjaconych jabłukow, z mólowanim serbskich jatšownych jajow wopytujomy źiśi a dorosćonych naglědniwje ze žywjenim prědownikow našogo regiona wopóznawaś. Rozmjej jo to teke rozestajenje z temu domownja a póchad. Zajm woglědowarjow, nawuknuś jatšowne jaja pó serbskem nałogu mólowaś, jo wjeliki. Za mnjo jo to było motiwacija, wótpowědne kurse do programa muzeja pśiwześ. Ja som južo ako góle jajkamólarjam pśez ramje glědała na tradicionalnych wikach jatšownych jajow w Slěpem a Wórjejcach. Se wě, až som doma to teke sama wuproběrowała. Rezultaty pak su tegdy žałosne wuglědali. Myslim se, až źo se luźam źinsa wěsće pódobnje. Togodla som sebje groniła, až cu móju naźěłanu wědu našym woglědowarjam dalej dawaś.


text:
▶ Dnjowniki fararja Šwjele wujšli
Dnjowniki Bogumiła Šwjele z lět 1897 do 1945 su jadnorazne awtentiske žrědło k serbsko-nimskej Łužycy za cas póznego kejžorstwa, Weimarskeje republiki a nacionalsocializma. Ako Spise Serbskego instituta su něnto wujšli pód titlom »Aus dem Alltag eines wendischen Pfarrers« w Ludowem nakładnistwje Domowina. Wudawaŕka dr. Annett Brězanec jo wšykne Šwjelowe dolno- a górnoserbske zapise pśestajiła, tak až su dnjowniki dopołnje w nimskej rěcy pśistupne. Faraŕ Bogumił Šwjela (1873–1948) słuša ako redaktor, rěcywědnik a sobuzałožaŕ Domowiny k nejwuznamnjejšym wósobinam serbskich stawiznow. Mimo swójogo wobšyrnego pówołańskego a drugego statkowanja jo pśisamem poł lětstotka pak serbski pak nimski zapisował »wiźone, słyšane, myslone« wót sebje a drugich. Tak pišo wó praktikach wutłocenja serbskeje rěcy z cerkwje a šule, kótarež casniki a amtske zapise niźi a nigdy njenaspomnjeju.
▶ Lena Hauptmannojc nominěrowana
Dolnoserbska šansoneta Lena Hauptmannojc jo ze swójim duo LeDazzo nominěrowana za wuběźowanje »Women in Jazz – next generation virtuell 2022« a teke za jazzowe myto města Halle 2023. Až do 23. maja su mógli zajmce swóje tśi głose daś za dogromady 22 jazzowych muzikaŕkow z Argentinskeje, Nimskeje, Awstriskeje, Pólskeje, Ruskeje a ze Słowjeńskeje.


text:
Medijowe wózjawjenja (archiw)
Směrnicy załožby k spěchowańskemu programoju “Serbska rěc a kultura w casu strukturneje změny” schwalonej
Směrnicy Załožby za serbski lud k spěchowańskemu programoju “Serbska rěc a kultura w casu strukturneje změny” za projekty w Sakskej a Bramborskej stej byłej pśespytanej a w pśeglědanej wersiji na wurědnem pósejźenju Załožboweje rady schwalonej. Pósejźenje jo zwołała pśedsedaŕka Załožboweje rady, Susann Šenkec, cora, 1. měrca 2022.
Směrnicy stej toś wót 02.03.2022 płaśecej a na webboce załožby wózjawjonej. Teke wótpowědne formulary za stajenje pšosbow stoje how k dispoziciji. Pšosby za to lěto mógu se hyšći až do 31.03.2022 w załožbowem zastojnstwje zapódaś.
Dla nachylnego góspodarjenja Zwězka 2022 njejo tuchylu hyšći jasne, ga trjebne spěchowańske srědki k dispoziciji stojaś budu. Zastojnstwo załožby wuchada z togo, až buźo to wót 1. julija 2022. Krotkocasnego wózjawjenja směrnicowu dla licy se z tym, až zapódaju se něnto prědne koncepcionelne pśedewześa. Za projekty wót 2023 maju zapódawarje pšosbow cas do 30. septembra 2022.
Dalej jo wobzamknuła Załožbowa rada strukturelnu zestawu pśirady k spěchowańskemu programoju. Mjenja deje se hyšći w měrcu pśez internu woběgowu proceduru wobkšuśiś.
2021 jo wobzamknuł Zwězkowy sejm w ramiku Kazni za strukturnu změnu, až mógu se serbske nastupnosći ze strukturnych srědkow spěchowaś. Srědki wótpowědnje § 17 numer 31 InvestKG deje se pśez Załožbu za serbski lud wobgóspodariś. Za Łužyski rewěr w Sakskej stoje až do 2038 lětnje 2,5 mio. eurow k dispoziciji, w kraju Bramborska jo až do 2031 cełkownje 19 mio. eurow etatizěrowanych.
Link k směrnicy k spěchowańskemu programoju “Serbska rěc a kultura w casu strukturneje změny”
W dalšnem dypku dnjownego pórěda jo se rada ze stawom koncepcije „Serbski forum wědy pśi Lawskem arealu“ zaběrała. W planowanem twaŕskem pśedewześu w centrumje města Budyšyn deje se Serbski institut ze Serbskim kulturnym archiwom a Serbskeju centralneju biblioteku a Serbski muzej zaměstniś. Projekt se spěchujo ze strukturnych srědkow we wusokosći 44,5 mio. eurow.
Załožbowa rada jo wobzamknuła, až buźo załožba projektowy nosaŕ teje krajneje napšawy Lichotnego stata Sakska. Rada wujźo z togo, až pórucyjo Sakska w kuždej fazy planowanja a pśewjeźenja projekta trjebnu pódpěru.
Dalej jo rada wobzamknuła, až se pšawidłownje wó projekśe a mrocnikach informěrujo. Wó naslědnych projektowych fazach jo trjeba, se separatnje wótgłosowaś.
“Jadnogłosne wobzamknjenje smy se z wjelikeju procu naźěłali. Wšako jo pśedewześe nadměru wuznamne za Serbow, město a wokrejs Budyšyn, Łužycu a Saksku. Załožbowa rada jo něnto pśewzeła zagronitosć“, jo zespominała pśedsedaŕka rady Załožby za serbski lud Susann Šenkec. Rownocasnje se tomu wjaseli, až jo se financěrowanje foruma pśi Lawskem arealu ze strukturnych srědkow Sakskeje raźiło.
Jan Budar, direktor załožby, jo wudopołnił: „Z twaŕskim pśedewześim stojmy pśed nejwobšyrnjejšym wupominanim w 30-lětnych stawiznach statkowanja załožby. Źěkujomy se za pśilubjonu pódpěru Lichotnego stata Sakska, bźez kótarejež njeby se projekt zwopšawdniś góźeł.“
Za zwopšawdnjenje wjelikoprojekta jo personelne zmócnjenje załožbowego zastojnstwa trjebne. Městno za jadnu źěłowu móc projektowego wjednistwa jo mjaztym južo wupisane.


text: Tonija Bruka zeznach dnja 12. julija 2011 na swojej prěnjej jězbje do Łužicy, jako sej wón cyły dźeń chwile wza, zo by mi kulturu Łužiskich Serbow zbližił. Jědźeše ze mnu a z mojej swójbu po Budyskej wokolinje, pokaza nam chěžu Jurja Brězana a Ralbičanski kěrchow, serbske tykowane domy a hrodźišća, přeprosy nas do hosćenca ze serbskimi specialitami a Krabatowym piwom, powědajo wo swojich filmach wo mjeńšinach cyłeje Europy: wo Kašubach w Pólskej, Danach w Němskej, Bretonach w Francoskej, Molisanskich Słowjenjach w Italskej, Chorwatach w Gradźišćanskej a Słowjencach w Korutanskej, Madźarach w Słowakskej a Słowakach w Madźarskej, Polakach w Čěskej, Saterfrizach a Frizach w Friziskej, Łemkach w Pólskej a Serbach po wšěm swěće. Předewšěm pak powědaše wo serbskim wuměłstwje a kulturje na wašnje, kotrež zahorješe. Jeho powědanja běchu wuchadźišćo projekta »Přechod. Übergang. Prehod – Serbska kultura/Sorbische Kultur/Lužiškosrbska kultura«, kotryž so 2014 w Korutanskej wotmě. W ramiku projekta měješe Tonija Brukowy »Rekwiem za Mata Starika« w Měšćanskej cyrkwi w Pliberku jako sceniske čitanje swoju prapremjeru.


text:
Wot 1. oktobra 2019 skutkuje Mila Zachariasowa tři dny wob tydźeń jako fachowa poradźowarka za žłobiki, pěstowarnje a horty ze serbskorěčnym poskitkom w Delnjej Łužicy. Milenka Rječcyna je so z kubłarku rozmołwjała.
Što je Was wabiło nadawk přewzać?
M. Zachariasowa: Wo tym wobłuku dźěła bě hižo rěč w lěće 2013, a to ze Serbskim šulskim towarstwom, Rěčnym centrumom WITAJ w Choćebuzu kaž tež z braniborskim ministerstwom za młodźinu, kubłanje a sport. Pohnuło k tomu bě prašenje, kak ludźi na bazy podpěrać. W lěće 2015 so Serbskemu šulskemu towarstwu poradźi mje jónu wob tydźeń z dźěła jako kubłarka wuswobodźić. Tak móžach do druhich skupin w dalšich dźěćacych dnjowych přebywanišćach hić, zo bych tam projekty a didaktiske dźěło podpěrała.
Što běše zakład wo tym rozmyslować, fachowe poradźowanje zawjesć?


text:
Móžeće pytanske polo na stronje noweho rajtarka wužiwać abo móžeće web z adresoweho pola přepytać. Móžeće tež swoje pytanske nastajenja w Firefox změnić, zo byšće wosebite pytanske polo pódla adresoweho pola přidał.
Přewjedźe slědowace kroki, zo byšće swojej symbolowej lajsće Firefox pytanske polo přidał:
Klikńće w menijowej lajsće horjeka na wobrazowce na a wubjerće .Klikńće na menijowe tłóčatko a wubjerće .
- Klikńće na w lěwym wobłuku.
- Klikńće na
- Začińće stronu about:preferences. Wšě změny, kotrež sće přewjedł, budu so awtomatisce składować.


text:
Dźiwoćicy
Dźiwoćicy (němsce Siebitz) su wjeska ze 77 wobydlerjemi[2] w hornjołužiskim wokrjesu Budyšin. Słušeja ke gmejnje Hodźij a leža 221 metrow nad mórskej hładźinu. Ze starodawna su Dźiwoćicy wjesny dźěl Małeje Boršće.
Susodne wjeski su Mała Boršć w sewjerowuchodźe, Družkecy w juhu a Žičeń ze Žičenkom w zapadźe.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Po sydlišćowej formje jedna so wo rozšěrjeny kulowc. Prěnje historiske naspomnjenje jako Dewecicz pochadźa z lěta 1374. Ležownostne knjejstwo wukonješe přez lětstotki ryćerkubło w susodnej Małej Boršći. Cyrkwinsce słušeja Dźiwoćicy ze starodawna do Hodźijskeje wosady.[3].
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 121 wobydlerjow, z nich 108 Serbow (89 %).[4]
Dźiwoćicy běchu ze sydłom Serbskeho ewangelsko-lutherskeho misionskeho towarstwa pod nawodom ludoweho basnika Pětra Młónka, kotrež so měsačnje w domje kublerja Łonjerja (Lehnert) w Cokowje zetkawaše.
Wosobiny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Serbski ludowy basnik Pětr Młónk bydleše přez lětdźesatki na statoku čo. 3 w Dźiwoćicach. Domske je so jako kulturny pomnik hač do dźensnišeho wobchowało.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ staw: 31. decembra 2019; Podaća gmejnskeho zarjada Hodźij
- ↑ 31. decembra 2019; Podaća gmejnskeho zarjada Hodźij
- ↑ Dźiwoćicy w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)
- ↑ Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954, str. 59. → wšě wjeski


text:
Szpajza szokoladowoł (Deser czekoladowy a’la Silesia 😉 )
Piyrwy1 niy bōło2 fajeru3 bez szpajzy, terozki zrobiōł sie z ni taki trocha syntymyntalny deser, ale joł tam lubia do niego wrołcać. Przepis na ta szpajza dostoł żech łod kucharki, co to tyla ich w życiu zrobiōła, że keby4 za kołżdo5 szpajza dostała złotek,6 to miałaby z tego niy nojgorszoł rynta.7 Podstawōm takego deseru sōm dobre jajca i keby żeśjcie sie chcieli jōm zrobić ze takich tōnich8 jajec ze sklepu, to dejcie sie pokōj.9 Do tego nojlepsze sōm take łod szczyńśliwych kurōw, co to sie mogōm polołtać10 po placu,11 podzióbać trołwy12 i od czasu do czasu znojś sie w ziymi13 jakego chrobołka.14 Jak mołcie take jajca, to bierymy sie do roboty 😉
Co potrza?
4 jajca
4 łeżki15 cukru
2 łeżki kakao
3 łyżeczki żelatyny
połra16 łeżek wody
50 g rodzynek (nojlepi je łoblołć17 wrzōntkym i na noc zamoczyć we rumie)
100 płatkōw ze mandli18 (piyrwy na wiyrchu sypało się kokosym, ale moja Baba go niy lubi i bez to joł dołwōm19 migdały)
Jajca umyjcie- joł do pewności jeszcze je łoblywōm wrzōntkym. Uwarzcie sie w gorczku20 połra łeżek wody i łozmiyszejcie21 w tym żylatyna. Oddzielcie biōłka od żōłtkōw. Ubijcie biōłka, pod kōniec wciepcie tam cuker. Potyn zmniyjszcie pryndkość i wciepujcie22 po jednym żōłtka, kakao i wlyjcie23 ochōdzōno24 żylantyna. Na kōniec wciepcie tam rodzynki i pó25 paczki mandli. Przełożcie sie to do jaki fajny miski i na gōrze posypejcie26 tōm resztōm mandli. Wrołźcie27 to do lodōwki, poczekejcie, aże stwardnie i …smacznego 🙂
1 dawniej
2 było
3 imprezy
4 gdyby
5 każdą
6 złotówkę
7 emerytura
8 tanich
9 odpuście sobie
10 pobiegać
11 podwórku
12 trawy
13 ziemi
14 robaka
15 łyżki
16 kilka
17 oblać
18migdałów
19 daję
20 garnuszku
21 rozmieszajcie
22 wrzućcie
23 wlejcie
24 ostudzoną
25 pół
26 posypcie
27 włóżcie


text:
Muzyka
Muzyka – kōnszt ôrganizacyje struktur klangowych w czasie. Jedna z dōmyn kōnsztōw piyknych, kerŏ wpływŏ na psychikã czowieka bez klangi.
Struktury klangowe skłŏdajōm sie z zestŏwōw welōw akustycznych ô naschwŏl ôbranych frekwyncyjach i amplitudach jak tyż ciszyny pōmiyndzy niymi. Jednym z cwekōw muzyki je samoekspresja jak tyż przekŏz subiektywnych ôdczuć kōmpozytora abo sprŏwiŏrza, kery mŏ wpływ na ôdczuciu, ryakcyje i świadōmość suchŏcza przetwŏrzajōncego te doznaniŏ w knif doimyntnie indywidualny. Ôd mŏwy ludzkij roztōmajci sie znacznie srogszym rozdziałym przekazowanych treści jak tyż spotrzebowaniym, ôkrōm głosu ludzkigo, insztrumyntōw muzycznych jak tyż wszelich klangōw elektrōnicznych, naturalnych i nieartykułowalnych.
Muzyka je jednym z przejŏwōw ludzkij kultury. Idzie przijmnōńć, iże muzyka ôd dycki tŏwarziszyła czowiekowi w robocie, graczce, raście jak tyż w ôbrzyndach, pewnie tyż ôd zaczōntku łōnczona była z tańcym i słowym. Z zaczōntku muzyka sużyła cylōm praktycznym – pōmŏgała w robocie zespołowyj, była formōm kōmunikacyje, niyskorzij stała sie tyż elymyntym tożsamości zbiorowyj. Z czasym wykształciyła sie za jedna z asty kōnsztu.
ZaczōntkiEdytuj
W czasach prehistorycznych grano było na muszlach i piskołkach wykōnanych z kostyry. Muzyka tŏwarziszyła tańcōm i cerymōnijōm religijnym. A w antycznych państwach: Mezopotamije, Egipcie, Indyji, Chinie i Grecyje suchano było muzyki tyż dlŏ uciechy. Muzykã zaczynto było zapisować w antycznyj: Mezopotamije, Egipcie i Grecyje, a szpecyjalisty uwŏżajōm nawet, iże znŏdli zapisany fragmynt muzyczny hymn, bydōncy z Sumeru z ôkresu 5000-3000 lŏt p.n.e.
Snŏdź za nojstarszy wiernie ôdtworzōny terŏźnie wytwōr muzyczny uwŏżany je Hymn do Nikkal, kerego szkryft datowany je na 1400 rok p.n.e.[1][2] Szkryft je z państwa Hurytōw; ôdnŏdniynto było go w chycie XX stoleciŏ w Ugarit na wybrzyżu Morza Śrōdziemnego, za to muzykã ôdtworzōno było po piytnŏstu latach robot na Uniwerzytecie Kalifornijskim (Berkeley)[3]. Piyrszy kōmpletny wytwōr muzyczny, kery zachowoł sie do naszych czasōw, datowany je na IX stolecie[4].
Mitologiczne zaczōntkiEdytuj
Podle mitologije rzimskij wynojdywŏczym muzyki bōł Merkury, kery ze szupy żōłwia zrobiōł lirã[5].
Podle przekazōw biblijnych wynojdywŏczym muzyki bōł Jubal, bo w Ksiyndze Zorty 4, 21 ôkryślōny ôstoł za fater wszyjskich tych, kerzi grajōm na „cytrach i ôrganach”[6].
Elymynta dzieła muzycznego[7]Edytuj
W tradycyjnym i nojbarzij rozpowszechnionym ujyńciu, struktury muzyczne skłŏdajōm sie z taktu, melodyje jak tyż harmōnije. Przi rozwŏżaniu ta niyprzileżytość barzij szczegōłowo, straciōł tyn idzie przedstawić dalij pokŏzano (sōm to tm. elymynta dzieła muzycznego):
- melodyka
- rytmika
- harmōnika
- dynamika
- agogika
- artykulacyjŏ
- kolorystyka
W muzyce terŏźnyj tyż akustyka.
KlasyfikacyjeEdytuj
Muzykã euroatlantyckiego kryngu kulturowego idzie klasyfikować na mocka knifōw, bp.:
Forma przekazu:
- muzyka rozrywkowŏ – przekazowanŏ bez postrzodki masowego przekazu
- muzyka chopskŏ – przekazowanŏ bez naśladownictwo
- muzyka profesjōnalnŏ – przekazowanŏ bez notacyjõ muzycznõ
Wielość sprŏwiŏrzy:
Przeznaczynie:
- muzyka funkcjonalnŏ
- muzyka autōnōmicznŏ
- muzyka scynicznŏ – ôpera, balet, muzyka tyjatralnŏ, muzyka filmowŏ
- muzyka liturgicznŏ
Znaku formalne i gynetyczne:
Przipisy
- ↑ Michael Levy, The Oldest Written Musical Notation, The Oldest Written Melody & The Oldest Complete Written Melody So Far Discovered In History, www.ancientlyre.com (angelski).
- ↑ Giorgio Buccellati, Hurrian music, urkesh.org (angelski).
- ↑ The Oldest Song In The World, amaranthpublishing.com (angelski).
- ↑ Encyklopedia pytań i odpowiedzi (Brian Williams)
- ↑ Leopold Mozart: Gruntowna szkoła skrzypcowa. Poznań. s. 32-33.
- ↑ Leopold Mozart: Gruntowna szkoła skrzypcowa. Poznań. s. 27.
- ↑ Bohdan Muchenberg, Literatura muzyczna PWM


text:
Strzelcy JUNIORZY w latach 2009-2015 w oficjalnych meczach ligowych
64 Klohs Radosław
49 Sablewski Maciej
38 Szafrański Szymon;
29 Brandt Karol; Kalinowski Michał
28 Stachowicz Bartosz;Lewandowski Samuel
24 Wojcicki Krzysztof
21 Kukczyński Kamil; Kowalski Waldemar;Citkowski Maciej;Szoska Maciej
15 Meller Michał;
14 Sablewski Kamil;
13 Szopiński Kacper; Mistelski Paweł;
12 Wojcicki Mateusz
10 Choszcz Karol
9 Połomski Kamil
8 Mikulska Emilia; Bieliński Dariusz; Ćwikliński Rafał;Knurowski Cezary
7 Kordowski Bartosz; Kwaśniak Dawid; Malinowski Dawid; Mokwa Przemysław;Fluder
Krzysztof
6 Wilma Andrzej; Krajewski Radosław;
5 Raczek Krzysztof; Guta Kacper; Bochenek Mateusz; Jamróg Damian
4 Skalski Marek; Kata Patryk; Klohs Karol;
3 Jeschke Wojciech;; Kowalski Daniel; Szafrański Jacek; Gierszewski Robert
2 Gackowski Krzysztof; Landowski Karol; Mokwa Przemysław; Draszanowski Mikołaj;
1 Sobolewski Filip; Szczodrowski Szymon; Górka Wojciech; Jasiński Arkadiusz; Goczkowski
Sylwester; Seidowski Paweł;; Cichocki Jakub; Cisewski Kasper; Jamróg Kamil.; Ciosek
Marcin;; Jurczyński Aleksander; Klinkusz Mateusz; Reinholz Wiktor; Kaszubowski
Marcel; Jurczyński Sylwester; Tryka Martyna


text:
Noclegi » Beskid Śląski
Beskid Śląski noclegi
Wybierz lokalizację:
Brenna (32) Kamesznica (3) | Szczyrk (60) | Ustroń (51) | Wisła (118)
Szukaj noclegu
Logowanie
Znajdź noclegi na mapie
Noclegi w Beskidzie Śląskim
- Agroturystyka Beskid Śląski (10)
- Apartament Beskid Śląski (5)
- Kemping / Pole namiotowe Beskid Śląski (6)
- Gościniec / Dom wczasowy Beskid Śląski (6)
- Hotel Beskid Śląski (32)
- SPA Beskid Śląski (3)
- Pokoje gościnne Beskid Śląski (69)
- Ośrodek wypoczynkowy Beskid Śląski (40)
- Pensjonat Beskid Śląski (87)
- Schronisko Beskid Śląski (6)


text:
Polonia Bytom
Polonia Bytom to je fusbalowo skupina ze Bytůmja. Ńy ma pewne a je uo to zwada, eli rachować jygo fůngowańy uod 1920 roku, eli uod 1945. Klub uo takim mjańy fůngowoł we lotach 1920 - 1922, nale ńyskorzi uostoł rozwjůnzany, we 1945 uogłoszůno jygo reaktywacyjo, nale powojynny klůb nawjůnzywoł do tradycyje Pogůńi Lwůw, a tygo ńy bůło we downyj Polůńije. Uod Pogůńi Lwůw mo tyż farby we wapyńe. We sezůńe 2009/2010 bydźe grać szpile we Polskij Ekstraklaśe.
Sukcesy:
- Puhar Intertoto we 1965 roku
- Puhar Ameriki we 1965 roku
- Majster Polski we 1954 a 1962 roku


text:
Pśedłoga:Smjertny datum
Wužyśe
Wrośa smjertny datum wósoby a jeje starstwo za toś ten datum.
Wužywanje toś teje pśedłogi źiwa pla jadnorego zapódaśa datuma zapśimjeśe zakšytych metadatow wó datumje. Toś te metadaty góźa se pśez browserow a druge programy wužywaś, až bychu se pódrobnosći ekstrahowali a jo z pomocu drugich websedłow abo zwobraznjenski program zwobraznili, indicěrowali abo pśepytali.
- Syntax:
- {{Smjertny datum|smjertne lěto|smjertny mjasec|smjertny źeń}}
- Pśikład:
{{Smjertny datum | 1993 | 2 | 24}}
wrośi februara 24. 1993
Opcionalny parameter, df, móžo se nastajiś (na pśikład na "j" abo "jo"), aby se źeń pśed mjasecom zwobraznił. To se zwjetšego w nastawkach wó wósobach z takich źělow swěta wužywa, źož pódaśe dnja mjasecoju w datumje pśedchada. Nawopak da se (njeimplementowamy) parameter mf wužywaś, aby mjasec na prědnem městnje stojał, což jo tuchylu standardne zaźarženje.
- Pśikład:
{{Smjertny datum | 1993 | 2 | 24 | df=jo}}
wrośi "24 . februara 1993 "
Glědaj: Pśedłoga se wobškóźona pokazujo, gdyž se parametry prozne wóstajeja (glědaj górjejce).
Glědaj teke
Pśedłoga:Smjertny datum a starstwo


text:
W januarje přednošowaše Leoš Šatava w Budyskim Serbskim instituće wo noworěčnikach w konteksće mjeńšinowych rěčow a rewitalizaciskich hibanjow. Wo tym bě Šatava tež w Rozhledźe 6/2018 pisał. Tu slěduja někotre dodatne prašenja.
W zwisku z nowo- a maćernorěčnikami wobkedźbuje so wěsta dichotomija. Maće přikłady, kak rozeznawaja so ći, kotřiž su rěčnje z dźěćatstwa socializowani, wot tych, kotřiž su rěč na hinaše wašnje nawuknyli?
Hłowna dichotomija, kotraž płaći mjenje abo bóle powšitkownje, je, zo wužiwaja ći tak mjenowani tradicionelni abo stari maćernorěčni rěčnicy husto wobchadne abo dialektalne formy, kotrež su často přez majoritnu rěč wobwliwowane. Nawopak je rěč noworěčnikow, kotřiž su rěč w šuli nawuknyli, z linguistiskeho stejišća bóle čista, ale tež kusk sterilna a nima duch we sebi, kajkiž ma stara rěč. Rěč rozeznawa so tež po słowoskładźe. Tradicionelni rěčnicy wužiwaja husto požčonki abo kalki z majoritneje rěče a nawopak su nowi wužiwarjo husto purisća. Druha wěc je, zo sej tradicionelni husto njewaža, zo rěč wobknježa abo so samo za nju hańbuja; noworěčnicy su husto hordźi a samo trochu militantni rěč nastupajo. A hišće něšto třeće: Teritorialnje móžemy tradicionelnych rěčnikow husto na wěsty region wobmjezować. Noworěčnicy njejsu tak z wěstym regionom abo městnom zwjazani, su wšudźe žiwi.


text:
K 200. narodninam Jana Bartka
Jan Bartko słuša do koła serbskich doprědkarjow-wučerjow, kotřiž wojowachu wosebje w času rewolucije 1848/1849 za prawa Serbow a kotřiž běchu dosć doprědkarsce zmysleni. Ze swojimi swěrnymi přećelemi Janom Radyserbom-Wjelu (1822–1907), Janom Bohuwěrom Mučinkom (1821–1904) a Janom Jurjom Meldu (1814– 1894) podpěrowaše tež stajnje politiske, socialne a narodne žadanja swojeho ludu.
Jan Bartko narodźi so 16. nowembra 1821 jako syn małeho žiwnosćerja w Drobach pola Minakała. Po wopyće domjaceje ludoweje šule poda so 1836 tři lěta na wučersku preparandu na Židowje. Ju wuchodźiwši, bu wón jutry 1839 jako šuler do Krajnostawskeho wučerskeho seminara w Budyšinje přijaty, hdźež sedźeše w samsnym lětniku z Mučinkom. Po wuspěšnym złoženju pruwowanja na tutej kubłarni wučerjow bu 1843 dwě lěće wikar w Delnjej Hórce a 1845 zasadźi so jako wučer w Chwaćicach, hdźež wosta dwanaće lět. W lěće 1857 přesydli so do Nosaćic, hdźež skutkowaše hač do 1890 33 lět jako wučer. Wjeska ležeše tehdy na narańšej hranicy Serbstwa. Po tym zo bě swoju šulsku a cyrkwinsku słužbu złožił, poda so na wotpočink k swojej dźowce do Budyšina. Njeběše pak to wotpočink: Je so hišće swěru jako pokładnik wo nowu serbsku nalutowarnju w Małym Wjelkowje starał a měješe wulke zasłužby jako zarjadnik Maćičneho doma, hdźež je pjenjezy za twar hromadźił a jako sobustaw twarskeho wuběrka stajnje dobry poradnik był.


text:
Harynki, choć niyftorzi1 na nie gołdajōm2 śledzie, sōm3 zdrowe i werciōło4 by sie je jejś5 niy yno6 skuli7 postu. Jo żech prziszoł na tyn recept8 bez cufal9 i musza pedzieć10, że jabka idealnie pasujōm11 do śledzi, a jak do tego dodōmy12 ździebko13 koperku i jogurtu, to sie już nōm robi przegryzka14 choby15 do jakego grołfa16.
Co potrza?
40-50 dkg harynek
3 jabka
trocha soku ze citrōłny17
1 cebula
2 łeżeczki cukru
1 łeżka ôctu18
łeżka pokrōnego19 koperku
3-4 łyżki jogurtu greckego
trocha pieprzu
Harynki żech kupiōł we ôleju- joł wie, żech je niyrołz20 zgniōły21, ale jakby sie Wōm chciało, to mogecie i bez całoł noc moczyć solōne śledzie we wodzie abo mlyku. A jak już je bydziecie22 mieć wymoczōne, to mogecie sie brać dali za robota. Cebula pokrejcie we kostka , wciepcie23 do jaki miski, posujcie24 cukrym i kapnijcie na nia ôctu- za chwila puści sok i baje25 miała całkym inakszy26 smak. Jabka tyż pokrejcie we kostka, przeciepcie do miski i polyjcie sokym ze citrōłny, co by niy ôczorniały27. Pokrajane na mańsze28 kōnski29 harynki niech sie przefurgnōm30 do jabek, dołōżcie do tego ta cebula, kero fajnie puściōła sok, pieprz, jogurt, wymiyszejcie i fertich31. Take śledzie mogecie sie zjejś na ôbiołd32 ze kartołflōma33 abo i podać na przegryzka na jakim fajerze34. Smacznego 🙂
1niektórzy
2mówią
3są; ō- samogłoska w wymowie między o i u
4opłacało
5jeść
6tylko
7z powodu
8przepis
9przypadek
10powiedzieć
11pasują
12dodamy
13trochę
14przekąska
15jakby
16hrabiego
17cytryny
18ô= ło
19pokrojonego
20czasem
21leniwy
22będziecie
23wrzućcie
24posypcie
25będzie
26inny
27ściemniały
28mniejsze
29kawałki
30przefruną
31gotowe
32obiad
33ziemniakami
34imprezie


text:
Cyntralny ukłŏd nerwowy
Cyntralny ukłŏd nerwowy (łac. systema nervosum centrale) to je nojwŏżniyjszŏ tajla układu nerwowego u kryngowcōw. Chrōniōm go kostyry czaszki i krziż. Je zbudowany z istoty siwyj i biołyj.
TajlōngEdytuj
W skłŏd cyntralnego układu nerwowego wchodzōm:
- drzyń przedużōny (łac. medulla oblongata)
- tyłōmōzgowie (łac. rhombencephalon)
- strzodmōzgowie (łac. mesencephalon)
- miyndzymōzgowie (łac. diencephalon)
- krysōmōzgowie (łac. telencephalon)
- drzyń kryngowy (łac. medulla spinalis)


text:
Gorzoła to je wysokoprocyntowy napŏwek alkoholowy dostany ôd zmiynszaniŏ we ôdpednich proporcyjach szpyrolu rektyfikowanego z wodōm. Może być snŏżny, bez przidŏwkōw abo smakowy. Zawartość alkoholu etylowego w gorzole wynosi powyżyj 37,5% ôbjyntości, zaôbycz 40%. Sztofami do produkcyje gorzołōw sōm produkty byciŏ bauerskigo, tradycyjnie ôbiyle abo kartŏfle.
Gorzoła stanowi srogi elymynt kultury, ôsobliwie w krŏjach tm. pasa gorzoły, w tym Polski i Rusyji – państwach, kere rywalizujōm ô miano jeji hajmatu[1].
Napŏwek alkoholowy podany do gorzoły produkowany ze szpyrolu destylowanego, ale bez rektyfikacyji, nazywŏ sie bimber.


text:
Używacz:Jaceknow/Łynżczok
Rezerwat Przirody Łynżczok- je to rezerwat przirody pora kilometrów za Raciborzym. Na Ślonsku je to unikat fauny i flory. Żyje tam i lynguje połowa zortów ptoków, kere żyjom w całej Polsce.[1]
Wszyskich zortów roślin i zwiyrzont je fest moc. Idzie tam spotkać borsuka, żmija zygzakowato, rybitwy i perkozy, czornygo bociana, oreła bielika i wiela inkszych.
Cołki rezerwat mo wele sztyrysta hektarów. Sześćdziesiont procynt to som stawy. Je ich osiym i każdy mo inne miano. Cołko reszta to lasy i łonki.[1]
Bez Łynżczok przechodzom dwa szlaki turystyczne i droga po kierej se idzie pojeździć na kole.
Gyszichta[edytuj | edytuj zdrzōdło]
To wszysko powstało wele trzinostego wieku, jak zakonniki zaczły robić szlojzy i groble w starorzeczu Odry.
Moc stromów, kere rosnom w rezerwacie mo przeszło sto lot, a wiela śnich (przeważnie dymby) majom trzista, sztyrysta lot.
Bez Łynżczok jechoł tyż na Wiedyń Jan III Sobieski i posadziył, jak legynda niesie, pora dymbów na pamiontka. Polowoł tyż na tych terynach cysorz niymiecki Wiluś II.[1]


text:
w wykonaniu Hanny Banaszak i Mirosława Czyżykiewicza
zespół muzyczny w składzie:
Tadeusz Czechak
Henryk Miskiewicz
Piotr Stawski
Wojciech Zieliński
Reżyseria, muzyka i scenografia: Jerzy Satanowski
Na podstawie utworów Jana Kochanowskiego, Franciszka Villon, Przemysława Borkowskiego, Bolesława Leśmiana, Endy St Vincent Millay, J.L. Borgesa (w tłumaczeniu Krystyny Rodowskiej - Wiesiałowskiej), Doroty Czupkiewicz, Jana Wołka, Zbigniewa Herberta, Tymoteusza Karpowicza, Stanisława Balińskiego, Edwarda Stachury, Jonasza Kofty, Ryszarda Krynickiego
Instrumentacje:
Jerzy Satanowski
Tadeusz Czechak
Wojciech Zieliński


text: Prawdźepodobnje běchu so hižo w pradomiznje Słowjanow, přiběrajcy pak na wulkich pućowanjach a wosebje po zasydlenju w nowych sydlenskich kónčinach, z jednotliwych rodow a rodowych zhromadźenstwow mjeńše a wjetše kmjeny wutworili. Pod kmjenami rozumimy pochadowe zhromadźenstwa, politisce a wojersce agěrowace skupiny, pozdźišo sydlerske zhromadźenstwa, kotrež zwjazuje přiwuznistwo, zhromadny kult, samsny dialekt a samsnu tradiciju, nic naposledk tež prócowanje wo zdobyće noweho sydlenskeho kraja, kotrež bě za přežiwjenje wažne. Jedyn ze staršich rodu wusahowaše ze swojimi nawjedowanskimi kajkosćemi, ze zmužitosću, žiwjenskimi a wojowanskimi nazhonjenjemi kaž tež ze swojej charismu a móžeše tuž na čoło kmjena stupić. Bytostnu rólu hrajachu při tym přiwuzniske poćahi, kotrež sobu wo daledaću wodźaceje pozicije, funkcije *županъ abo *kъnędzb, wot generacije ke generaciji rozsudźachu. Mjeno wjednika móžeše so tak z mjenom kmjena stać. Tute přinošowaše jako rěčne znamjo k tomu, zo zawěsći so zwjazanosć skupiny runje tak kaž jeje reprezentacija porno druhim cyłkam w tehdomnišich wójnskich časach. Jako přikłady njech so tu naspomnja wone w Bayerskim geografje (850–870) mjenowane kmjeny Bjezunčanow a Milčanow, w druhich žórłach su to Choćimjenjo, Chutyčenjo, Neleticojo, Susłojo a dalše, kotrež wuńdźechu z wosobowych mjenow *Běžunk, *Milk, *Chocim, *Nelet, *Žužel(a) atd.


text:
Čłowjeska njedospołnosć a žadosć za zbožom natwarjeja na rozsudy čłowjeka w běhu žiwjenja. Rady bychu mnozy čas wróćo wjerćeli a so hinak rozsudźili. To je tež wobsah noweje powědki wo Krabaće w Čornym Chołmcu.
Połni wočakowanjow a z wěstymi předstawami čaka tójšto lubowarjow Čornochołmčanskich Krabatowych swjedźenskich hrow kóžde lěto na zahajenje hrajneje sezony w tamnišim Krabatowym młynje. Lětsa, po dwěmaj lětomaj bjez Krabata, su wočakowanje ćim wjetše. Na to běštej so tež cyłk lajskich a powołanskich wuměłcow kaž tež mustwo wokoło režisera Alexandera Siebecke nastajiłoj. Wužadanje bě wulke, na dobry wothłós hry lěta 2019 nawjazać, a přihladowarjam skićić napjatu a zabawjacu stawiznu wokoło Krabata.


text:
Kóždy čłowjek zawostaji na tutym swěće slědy, tež w druhich čłowjekach. Wječor steješe cyle w znamjenju pytanja za slědami, kotrež bě zwjazowacy element programa. Hižo 23 lět dołho so koncertny rjad na proze noweho lěta wotměwa. W lětušim jubilejnym lěće Clary Schumann bě to pjeć koncertow, posledni zaklinča 23. februara w Lipsku w Schumannowym domje. Beethovenowy klawěrny kwartet C-dur wotewri z rozmachom derje wopytany wječor. Beethoven komponowaše jón hižo z 15 lětami. Hižo tehdy bě w nim ženij spóznać, kajkiž měješe so pozdźišo jónu stać. Pomałka 2. sadźba wuwi so w dalšim k wulkemu wokřewjenju z nutrno-lubosćiwymi melodijowymi linijemi. Beethoven sćěhowaše w tutym klawěrnym koncerće slěd Mozarta, štož bě wosebje w 3. sadźbje pytnyć: Wjesoły rejowanski spočatk po wašnju Mozarta da mnohim noham w publikumje čumpotać. Bohužel běchu smyčkarjo tróšku wot wotewrjeneho koncertoweho křidła zakryte, kotrež mały rum dominowaše.
Z jednym ze spěchowarjow koncertneho rjadu, z loni w Budyšinje zemrětym serbskim komponistom Detlefom Kobjelu, so dźěl ze serbskimi kompozicijemi wotewri. Kobjela zawostaji mnohostronske dźěło, mjez druhim twóbu »Nenia«, kotruž wěnowaše dwustotym posmjertninam Mozarta a kotraž předstaji so tu we wobdźěłanju za braču a klawěr. Swjatočne, pomałe smjertne hrona w brači – jara rjenje hrate wot Waltraut Elvers – so w swojej tragice dale bóle stopnjowachu, doniž klawěr z choralom njezasadźi, kotryž brača cunjo komentowaše. Měrne wuklinčenje wobeju wubudźi zaćišć tróšta a měra.


text:
Wodōr
Wodōr (łac.: hydrogenium) – je to elymynt chymiczny ô numerze atōmowyj 1, niymetal ze bloku s tabule Mendelejewa. Je ułożōny we grupie 1, ôkresie 1.
Je ôn nojczyńścij wystympujōncym elymyntym chymicznym we wszechświecie, nojczyńścij wystympujōncym jego izotopem je prot (izotop z 1 nukleonym). Wŏga atōmu wodoru wynosi 1,00794 u. We warōnkach normalnych wystympuje za bezfarbiaty, bezwōnny, bezsmakowy, barzo lekopŏlny gaz. Wystympuje w formie dwuatōmowych molekułōw.
Wystympowanie[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Wodōr wystympuje w cołkim wszechświecie. Na ziymi idzie trefić go miyndzy inkszymi w:
- skołach
- gazach wulkanicznych
- lufcie
Zastosowanie[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Industryjŏ spożywczŏ[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Wodōr w industryji spożywczyj używŏ sie zaôbycz do utwardzania ziylinowych fetōw, bez co powstŏwŏ margaryna.
Izotopy wodoru[edytuj | edytuj zdrzōdło]
W cołkości wystympuje 7 izotopōw wodoru. Sztabilne izotopy to prot (0 neutronów) i deuter (1 neutron). Niysztabilne izotopy to ³H, ⁴H, ⁵H, ⁶H, i ⁷H. ³H (inakszyj tryt) to nojsztabilny z nich.


text:
Serbske Nowiny, 06.09.1919
Přechodny zakoń za ludowe šule w Sakskej. Ludowa komora w Drježdźanach je přechodny šulski zakoń dowuradźiła. Hižo z 22. julijom t. l. měješe do skutka stupić. Chwatne dźěło je so z tym dokonjało, tak z chwatkom, zo hakle Weimarske wobzamknjenja wo tutej maćiznje njedočaka. Njedźiwajo na to je w sakskich ludowych šulach nabožina wuzamknjena. Na jeje město stupi někajke moralne wuwučowanje, kiž so w runej měrje tak derje přihodźa za pohanow a muhamedanow. Poslednje słowo njeje hišće wo tym rěčane. Ma so hakle wujasnić, štó wjace płaći, hač Weimar abo Drježdźany. W přechodnym zakonju su tež »nowe puće« za serbšćinu w šulach pokazane. § 2, kiž so ze šulskim planom zaběra, rěka w 5. přestawce: »W ryzy serbskich a po rěči naměšanych šulach ma so za to starać, zo šulerjo němsku rěč ertnje a pisomnje prawje trjebać nawuknu. Dźěćo serbskeho luda ma mjez šulskim planom so serbski čitać wučić a k wuwučowanju w pisomnym trjebanju serbskeje rěče, kaž tež k přiswojenju serbskich dźěćacych a ludowych spěwow so přiležnosć poskićić. Wučerjo w [tutych] šulach maja na wšěch schodźenkach tež serbsku rěč nałožować. Při přiwzaću dźěći [...] ma so pochod postajić. Šulski wodźer móže so wot serbskeho wuwučowanja wuswobodźić, hdyž sebi ći žadaju, kiž maja prawo na woćehnjenju dźěći.«


text:
Szałot
Jak Ci wto powiy na Ślonsku, że by zjod szałot, to sie go nojprzód spytej ło co mu sie rozchodzi. Bo po piyrsze szałot to je inaczyj sałata tako zielono co rośnie we zogrodzie a po drugi, to je tako sałatka ino że z kartofli i inkszych gymizów. I mie łazi ło ta drugo.
Co je w nij takigo mmmmm? Po piyrsze idzie jom jeść samom, bez żodnego miysa abo ryby i dobrze bydzie smakować, ale lepij smakuje jak tyn konsek tego kotleta abo dorsza je na talyrzu, wiadomo.
Prziszła łona do nos z Niymiec i w oryginale mianuje sie Kartoffelsalat. I jak to je z wszyjskim idzie jom robić na wiela sposobów. I warzić bez cołki tydziyń jak i na łodpust. Pamiyntom, jak moja starka rychtowała jom na kożdy łodpust i ino sie wlazło do siyni, a już jom było czuć.
Co nom bydzie trza do szałotu?
- kartofle – 500 g
- łogórki kiszone – ze 5 szt.
- korzyń pietruszki – 3 szt.
- marekwia – 5 szt.
- korzyń selera – 1 szt.
- cebula – 1 szt.
- majonez – 3 łyżki
- mostrich – 1 łyżka
- sól, pieprz
Jak to sie robi?
- Kartofle trzeja tak uwarzić, coby ani niy były za twarde, bo sie bydzie źle jich kroć ani niy za miynki, bo sie zrobi ciaplyta. I jak sie już uwarzom to pokroć jich w tako fajno rowno kostka. Im myjszo, tym lepszo. Som tacy, co warzom kartofle całe, niy szkrobiom jich ino nojprzód dobrze umyjom. Tak tyż idzie.
- Wzioś jak nojwiynkszo miska i wciepnyć do nij ty wszyjstki pokrone gymizy – cebula i łogórek tyż w kostka. I teroz nojważniyszo rzecz. Zrobić tako zajzojera.
- Majonez wymiyszać z mostrichym i do tego kapka soli i pieprzu cyknyć. I teroz fest poleku i z wyczuciym to miyszać, coby sie niy zrobiła ciaplyta. Zamiast majonezu i mostrichu idzie dać szkwarki. A tako wersja fit, to idzie zrychtować z jogurtym naturalnym.
- Idzie tyż jeszcze dociepnyć jajco uwarzone na twardo, majs, rukola, sznitloch, radiski. Tak naprowda co sie Wom nawinie.
- Łona lepij przyńdzie i bydzie szmakować jak sie jom wrazi na pora godzin do lodówki. Czasym sie z tym niy zdonży bo pryndzyj wtoś przidzie z dworu i jom zjy. Fajne je w nij to, że idzie jom zrobić se pryndzyj i jak weźnie Wos głód to zawdy wyciongnyć i wszamać! Ino trzeja se dać pozór, że jak sie dowo do nij majonez, to łona niy może za dugo siedzieć we lodówie, bo może skwaśnieć. Toż możno lepij ty szkwarki :)


text:
Pětr Šěrach
Pětr Šěrach (němsce Peter Schirach; * 29. junija 1656 w Křidole, † 21. oktobra 1727 w Chrjebi) bě serbski ewangelski farar, magister a zakitowar serbskeje rěče.
Narodźi so jako syn Křidołskeho bura a šołty a wopytowaše wšelakore šule w Kamjencu, Drježdźanach, Mišnje, Kamjenicy a Schneebergu kaž tež gymnazij w Šwikawje. 1678 zahajeny studij teologije w Lipsku dyrbi dla bližaceho so mora wopušćić. Po nawróće do Łužicy dźěła najprjedy jako domjacy wučer w zemjanskich swójbach a wot 1686 jako farar w Chrjebi.
W lěće 1717 wuda Warichiusowy katechizm znowa a wuzběhny w předsłowje Von der wendischen Sprach wuznam serbšćiny za wědomosć.
Šěrach wobknježeše hebrejšćinu a zaběraše so přidatnje z astronomiju a matematiku.
SwójbaWobdźěłać
Jako nan Hadama Zachariasa a Křesćana Bohuchwała Šěrachec płaći jako wótc a prěni znaty čłon Šěrachec fararskeje swójby, kotraž so z jeho wnukom Bohuchwałom Benediktom do zemjanstwa pozběhny. Tamny wnuk Hadam Bohuchwał płaći jako załožer pčołarskeje wědomosće we Łužicy. Dalšej potomnikaj Pětra Šěracha staj nacionalsocialistiski politikar Baldur von Schirach (1907–74) a prawiznik-spisowaćel Ferdinand von Schirach (* 1964).
ŽórłoWobdźěłać
- Błažij Nawka: Šěrach, Pětr. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 541


text:
Wikow
Wikow[1] (nimski Elsterwerda) jo bramborske město we wokrejsu Łobjo-Halšter pśi Carnym Halšterje a Połčnicy, lažy něźi 140 km na pódpołdnjo wót Barlinja, něźi 70 km na dłujki wjacor wót Drježdźan, na krotki wjacor wót Chóśebuza a něźi 80 km na pódzajtšo wót Lipska. Na pódpołnoc dosega do narodnego parku dolnołužyskej góli[trjebne žrědło] a na pódzajtšu do Chrjonijm[trjebne žrědło].
Měsćańske a wejsne źěle[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- Biehla – Běła
- Kotschka – Kóčka
- Kraupa – Křupač
- Krauschütz – Kružwica
- Mitte – Srjedźišćo
- West – Zapadnišćo


text:
Stephen Hawking
Stephen William Hawking (rodz. 8 śyrpńa 1942 we Oxfordźe, um. 14 marca 2018 we Cambridge) - brytyjski astrofizyk a kosmolog. Mjoł sclerosis lateralis amyotrophica, skiz kerygo mjoł paraliż srogszyj tajle ćoła. Bůł profesorym matymatyki a teoretycznyj izyki na University of Cambridge. Zajmowoł śe czornymi dźurami a kwantowům grawitacyjům. Bůł członkem Royal Society. Napisoł mocka kśůnżkůw, uůnygo A Brief History of Time: From the Big Bang to Black Holes bůła bez 237 tydńi na liśće bestsellerůw Sunday Timesa.


text:
▶ Nowy nowinski rěčnik
Wot 1. januara je Marcel Brauman nowinski rěčnik a referent za zjawnostne dźěło Domowiny a naslěduje Borboru Felberowu. Wot 2000 je tutu funkciju za frakciju Lěwicy w Sakskim krajnym sejmje wukonjał.
▶ Serbske nastupnosći we wokrejsu Dubja-Błota
Wót januara jo Sabrina Kušy z Běłeje Góry głownoamtska zagronita za serbske nastupnosći wokrejsa Dubja-Błota a naslědujo cesnoamtskemu zagronitemu Dieteru Freihoffoju, kótaryž jo amt slědnych pěś lět wugbał. Kušy jo dotychměst źěłała ako zastojnica za turizm we wokrejsu. Za nowe źěło zachopijo wuknuś serbski.
▶ Změna w referaće za serbske naležnosće
Wot 1. januara dźěła stawiznarka Madlena Malinkec w Sakskim statnym ministerstwje za wědomosć, kulturu a turizm jako referentka za serbske naležnosće. Tři lěta dźěła hromadźe z dotalnym referentom Stanijom Brězanom, doniž nadawk dospołnje njepřewozmje.
▶ Statnik 2020 předsyda mjeńšinoweje rady
Lětsa přewozmje předsyda Domowiny Dawid Statnik třeći raz předsydstwo mjeńšinoweje rady Němskeje. Loni bě Dana Jon Hardon Hansen z Južneje Šleswigskeje jeje předsyda. Mjeńšinowa rada chce so lětsa wosebje wo přiwzaće narodnych mjeńšinow do němskeho zakładneho zakonja prócować. Nimo toho přihotuje dale pućowacu wustajeńcu wo narodnych mjeńšinach w Němskej.
▶ »Wendentag 2020«
Pó wuspěšnem prědnem swěźenju »Wendentag« we Wendlanźe 23. junija 2019 planuju organizatory dalšny taki swěźeń na tenraz dwěma dnjoma sobotu, dnja 22.08., a njeźelu, dnja 23.08.2020, zasej w kulojcowem muzeju w Lübelnje. Głowne zarědowarje su towaristwa »Wendischer Freundes- und Arbeitskreis«, »Rundlingsmuseum Wendlandhof Lübeln« a »Rundlingsverein. Verein zur Förderung des Wendlandhofes Lübeln und der Rundlinge«. W źinsajšnem wokrejsu Lüchow-Dannenberg w Dolnej Sakskej jo něga sedlił rod Drjewjanarjow, kótaregož pódwjacornosłowjańska rěc jo srjejź 18. stolěśa wumrěła. Wót jogo kultury su zwóstali wšake nałogi a powěsći, kulojcowe formy jsow, narodne drastwy, někotare zběrki drjewjańskich słowow a jaden spiw. Módlitwa »Wóścenaš« bu 1691 w tej narěcy Obodritow zapisana.
▶ Nowostku předstajiła
Dorothea Šołćina je swoju nowostku, hodownu stawiznu »Jank a Majka w njebjesach« za dźěći wot štyrjoch lět, ze sydom čitanjemi dźěćom w šulomaj w Chrósćicach a Pančicach-Kukowje, w Budyskimaj pěstowarnjomaj »Jan Radyserb-Wjela« a »Kraj pjerachow« kaž tež na adwentničce a w dźěłowej skupinje Serbšćina towarstwa Stup dale w Drježdźanach předstajiła. Premjera běše 13. nowembra 2019.
Zo by so Mukowe dźěło šěršej wědomostnej a powšitkownej zjawnosći we Łužicy a zwonka njeje přistupniło, je etnologa Robert Lorenc twórbu přełožił a kritisce hódnoćace předsłowo napisał. Přidał je Mukowe dodawki z lět 1896 a 1900, kotrež wudospołnjeja wopisowanja někotrych delnjo- a hornjołužiskich wosadow, a jeho kartu serbskeho rěčneho teritorija.
Gerald Große – »Nachtschicht« (»Nócna změna«) 1978; »... es bewegt sich ...« (»... pohibuje so ...«) 1974
Nejwuspěšnjejšy dolnoserbski chor wobstoj mjaztym dlej ako 25 lět. Duo »Słowjańske barwy«, to stej dirigentka chora »Łužyca« Lubina Žurec-Pukačowa a Jaroslav Pukač. Ako duo stej měłej swóje prědne wustupy pśed 15 lětami. Na folklornych festiwalach, koncertach a wšakorakich zarědowanjach grajotej a spiwatej wobźěłane dolno- a górnoserbske, słowakske a druge słowjańske pěsni. Jeju swójorazne instrumenty su słowakska pastyŕska flejta fujara, dudlawka, brumejza a mimo togo fidle a dudy.
Zwjazk wotzamknje rjad přepytowanjow, kotryž wopřija zwjazki »Namen und Geschichte« (2014), »Slawen in Deutschland« (2015) a »Die slawische Frühgeschichte Sachsens im Licht der Namen« (2017).
▶ Michałej Lorencej k wosomdźesaćinam
K česći serbskeho dźiwadźelnika, režisera a awtora Michała Lorenca, kiž swjećeše 18. septembra swoje wosomdźesaćiny, bě prěnje zarjadowanje w 17. sezonje rjada »Łužiske literarne dopołdnja« w Budyskim Dźiwadle na hrodźe dnja 27. oktobra jemu wěnowane. Nimo awtora samoho čitachu intendant Lutz Hillmann a dźiwadźelnicy Marian Bulank, Měrko Brankačk, Gabriele Rothmann, Erik Dolata a Torsten Šlosar dotal njewozjewjene teksty Lorenca.
▶ Wo žiwjenju w industrijowych krajinach
W Leopolda Hoeschowym muzeju města Düren w Sewjerorynsko-Westfalskej bu 27. oktobra fotowa wustajeńca »Wo žiwjenju w industrijowych krajinach« wotewrjena, kotraž budźe tam hač do 16. februara 2020 přistupna. Muzej kooperuje při tym z Braniborskim krajnym muzejom za moderne wuměłstwo w Choćebuzu. Regionaj stej wot strukturneje změny brunicy dla wosebje potrjechenej. We wustajeńcy wopisuja so nazhonjenja z industrijowymi krajinami na wsy, identifikacija, distanca abo kritika žiwjenskich rumow. Mjez 14 fotografami a widejowymi wuměłcami su klasikarjo kaž August Sander, Albert Renger-Patzsch a Bernd a Hilla Becher zastupjeni. Nimo toho je mjez 1985 a 1990 nastaty cyklus fotografa Jürgena Maćija wo wotbagrowanju serbskeje wsy Liškowka widźeć.
▶ Čitanska turneja
Nimo druhich knižnych premjerow předstaji LND we wobłuku nazymskeje čitanskeje turneje tež nowu Protyku a delnjoserbski přełožk knihi Svena Nordqvista »Findus a kokot-spiwarik«. Premjera Protyki steješe 21. septembra w Njeswačidle w srjedźišću 25. literarneje kermuše. Na premjerje dźěćaceje knihi čitaše Madlena Norbergowa 23. septembra šulerjam zakładneje šule w Brjazynje a samsny dźeń šulerjam Wětošowskeho horta. Přełožowarka bě knihu ze šwedskeho originala přełožiła. Diana Šołćina bě knihu do hornjoserbšćiny přełožiła a předstaji ju we Worklečanskej zakładnej šuli. Na dalšich čitanjach zetkachu wopytowarjo awtorow Křesćana Krawca z knihu »Sej statok stajili« w Ralbicach a Trudlu Malinkowu z knihu »Serbske pomniki« w Radworju. W oktobrje słyšachu Radworscy šulerjo wot Andreje Chěžcyneje předstajene wurězki z antologije »Hura, prózdniny« a Worklečanscy wurězki z knihi Jěwy-Marje Čornakec »Łójerjo sonow«.
▶ Łužiska protyka
W oktobrje je w Kinsporskim nakładnistwje Via Regia nowy lětnik protyki »Neues Oberlausitzer Hausbuch« wušoł, kotraž naslěduje protyku nakładnistwa Lusatia. Wona wobsahuje mjez druhim přinošk Trudle Malinkoweje wo serbskich slědach w Malešecach a rozmołwu z etnologu Robertom Lorencom wo jeho disertaciji wo »šleskosći« Zhorjelca.


text:
Zarozki1 trza2 pedzieć3, że tak po prołwdzie4 to żech niy sprawdzoł, czy w tym mojim gorku bōła5 kura abo kokot, ale jakosik mi te miano tak lepi pasowało- niyftorzi6 by pedzieli: licentia poetica.
Apfylziny już na same spōmniynie7 nos8 rozgrzywajōm bez te dyszczowe9, jesiynne abo zimowe dni. A zołza10 je tak dobro, że nawet talyrz ôd11 moji Baby12 bōł wypucowany13 do ôstatniyj kropelki 😉
Co potrza?
0,5 kg piersi ze kurczaka
sok ze jednyj apfylziny14
keliszek biołego wytrawnego abo pówytrawnego wina
1 małoł15 cebula
łeżka masła klarowanego
ze 2 łeżki oliwy
ze 3 ślizyki16 zezworu (barzi17 go znołcie jako imbir)
śmiytōnka18 (moge być 12%)
sōl i pieprz
Robi sie to richtich19 wartko20, a jak sie bydzie dusić, to mogecie sie nawet ôbejrzeć 2 odcinki Waszego serialu 😉
Kurczaka pokrejcie21 na rubsze22 połski23. Na leko24 natłuszczōnyj patelni na srogim25 hicu26 przipiyczcie kurczaka- jak niy docie za kans27 tustego28, to niy baje29 Wōm tak pryskało. We brytfance abo jakim gorku30 na maśle klarowanym zeszklijcie pokrōnoł cebula, dolyjcie do tego ździebko31 oliwy i dociepcie32 przipieczōnego kurczaka. Na patelnia mogecie wlołć wino, co by Wōm zebrało tyż te prziklejōne, fajnie przibrōnołcōne kōnski, kere ôstały po naszym „kokocie” i zlyjcie33 to do brytfanki, we keryj już na te wino czekajōm kurczakowe piersi. Dolyjcie do tego sok, dociepcie zezwōr, sōl, pieprz i niech sie to tak na mały ôgniu ze godzinka popykoł34. Potyn wyciōngcie miyso i wlyjcie do zōłzy śmiytōnki- mogecie jōm pryndzyj zahartować, co by Wōm sie niu zwarzōła (dejcie dō ni połra łeżek zōłzy). Wymiyszejcie, mogecie dosmakować, wyciōngcie kōnski zezworu, wciepcie tam jeszcze na chwila „kokota” i już mōmy nasze danie fertich. Joł żech do tego mioł dziki ryż (kery po prołwdzie je nasiōnami trołwy) i potarte jabko ze marchwiōm. Nic wiyncyj tymu niy trza… nō, może jeszcze lampka wina 😉 Smacznego 🙂
1zaraz
2trzeba
3powiedzieć
4naprawdę
5była; ō- samogłoska w wymowie między o i u
6niektórzy
7wspomnienie
8nas
9deszczowe
10sos
11ô= ło
12żony
13wyczyszczony
14pomarańczy
15mała
16plasterki
17bardziej
18śmietana
19naprawdę
20szybko
21pokrójcie
22grubsze
23paski
24lekko
25dużym
26wysokiej temperaturze
27dużo
28tłuszczu
29będzie
30garnku
31trochę
32dorzućcie
33zlejcie
34 wolno pogotuje


text:
▶ »Klinkotata lipka« w Zagrebje wušła
W nakładnistwje »Srednja Europa« w Zagrebje je kónc lěta 2021 wušła bajkowa kniha »Raspjevana lipa. Bajki zapadnih Slavena« w přełožku Adama a Damira Agičića. Wobšěrnu bajkowu knihu zapadnych Słowjanow pod titulom »Klinkotata lipka« kaž tež w němskim přełožku »Die gläserne Linde« bě Pawoł Nedo w lěće 1972 w Ludowym nakładnistwje Domowina wudał. W Praze su bajki čěsce wušli a w Bratislavje słowaksce. Nětko předleži wudaće w dalšej rěči, a to w chorwatšćinje.
▶ Nowa wjednica muzeja
Annemarie Zieglerowa z Derbna jo wót decembra 2021 nowa wjednica Dolnołužyskego gólnego muzeja w Grodku. Wóna jo studěrowała germanistiku a stawizny a ako ceptaŕka na Ewangelskej zakładnej šuli we Wjelikem Kólsku źěłała.
▶ Nowaj titulej hudźbneho nakładnistwa Lumir
W lěće 2021 je Budyske hudźbne nakładnistwo Lumir dalšej wulkej a wažnej twórbje serbskeho hudźbneho kulturneho herbstwa wudało a nakładowało. Je to sprěnja »Syrotka – Dramatiska scena za sola, chór a sinfoniski orchester« Bjarnata Krawca, kotrehož wudaće je Załožba za serbski lud podpěrała. Dalše dźěło je »Gebet der Kinder zu ihrem ewigen Vater« Korle Awgusta Kocora. Wobě dźěle wobsahujetej kóžde přez 300 taktow hudźby. »Syrotka« Krawca nasta zawěsće přez zaćišć, kotryž wubudźi twórba Kocora pod samsnym titulom. Krawc spyta tu dokumentować a zwoprawdźić swoje předstawy hudźbnodramatiskeho dźiwadła runje tak kaž moderne wašnje komponowanja. Kocorowa kompozicija nasta na słowa Lipšćanskeho basnika Augusta Mahlmanna (1771–1826.) Jeho tak mjenowany »Wótče naš« zhudźbništaj hižo Friedrich Heinrich Himmel (1810) a Louis Spohr (1829). Twórba za solo z přewodom klawěra namaka so w Kocorowym zawostajenstwje, njesignowana, bjez titula abo někajkimi hinašimi noticami a z tójšto korekturami. Cyle jasnje Kocorowy rukopis je skerje dźěłowa papjera, kompozicija je dokónčena, ale hišće z tójšto zmylkami. Wobě twórbje čakatej nětko na swoje hódne prapředstajenje.


text:
Skjaržba dla njefinancěrowanja Serbskego sejma hobtwarźona
Spěchowańske towaristwo SMY z.t. jo swóju skjaržbu pśeśiwo wótpokazanjeju spěchowanja běrowa za Serbski sejmy něnto hobšyrnje hobtwarźiło pśed zastojnstwowym sudnistwom.
Pśi tom se huwjeźo, až jo źěło Serbskego sejma jano doslědne zhopšawdnjenje dopóznaśow, kótarež jo statna Załožba za serbski lud hudobydnuła z pósudkow a źěłowych kupkow. Ze Serbskim sejmom pózwigujo se statkownosć srědkow za serbske huměłstwo, kulturu a rěc a wótpóraju se pśez pósuźowanja zwěsćone deficity demokratije; toś to lažy njepósrědnje w zmysle załožarjow załožby, ako w statnem dogronje wó załožbje se hugranja. Statne knězaŕstwo jo južo do lěta 1998 hobstarała pósudk pšawiznika za ludowe pšawo prof. Kotzura, załožba jo w lěśe 2010 zwołała źěłowu kupku „Zjadnośeństwo zjawnego pšawa“ pód wjednistwom Zwězkowego ministaŕstwa za nutśikowne. Huslědk jo był, až reprezentanca luda sama pśez jadno towaristwo njamóžo docynjaś ludo- a hustawo-pšawniskim hupominanjam. Togodla jo se ako minimalne rozwězanje załožyła załožba zjawnego pšawa. Ako se pak z tym njejsu dali deficity pópšawiś, jo źěłowa kupka w l. 2011 hobkšuśiła pśigódnosć zjadnośeństwa zjawnego pšawa ze swójskim parlamentom. Njejo-li take něco politiski žycone, ga jo wóna z raznosću pominała nuzne strukturelne reformy załožby a Domowiny. Wót l. 2011 jo se wó tom powědało, stało pak se až do huzwólenja Serbskego sejma 2018 a pótom nic njejo. Tomu huzwólenju pak jo Domowina hopytała zadoraś.
Pšawiznik Baumann-Hasske zastupujo SMY z.t. a jo hukazał: „Z togo źe rezultěrujo ten konflikt. Pó spěchowańskem nadawku statnego dogrona ma załožba winowatosć, we wěcy hobtwarźiś, cogodla wóna njoco źěło Serbskego sejma pódpěrowaś.“


text: Mnozy znaja Clemensa Eckerta w Lipsku jako personalneho trenarja, dźěłaja z nim hromadźe na swojej fitnesy, zo bychu tež swoje sportowe cile realizowali. Wot spočatka februara pak je 33lětny młody Serb, kiž je w Smječkecach wotrostł, znajmjeńša po cyłej Němskej znaty. Wšako wobdźěli so w tydźenju wot 28. januara do 1. februara jako jedyn z pjeć kandidatow na warjenskim wubědźowanju „Perfektny diner“, kotrež je sej wšědnje tež wjele Serbow w priwatnym telewizijnym sćelaku VOX wobladało. Zhromadnje z Lipšćanku Sophie je Eckert wubědźowanje dobył, a dźěli sej z njej nětko premiju 3 000 eurow.


text:
Gaž taka recensija wujźo, jo cas pśedstajenjow ptaškoswajźbnych programow Serbskego ludowego ansambla (SLA) za lěto 2020 mimo. Togodla njamógu za program: »Chtož se zwažyjo, tomu se raźijo« narskosć wubuźiś, ale jano drugim recensijam jajko dodaś.
Lětosna tema, pśestrukturěrowanje Łužyce, wóstanjo zawěsće hyšći tśiźasća lět aktualna, což »wuspěchy« na tom pólu w Poruhrskej pokazuju. Ale program njebudu wóspjetowaś, dokulaž serbski publikum wócakujo kužde lěto něco nowego, chóśebuska młoda generacija zazdaśim mało wócakujo. Na plakatach za program SLA jo se wabiło z fotom młodych žeńskich w pseudorebeliskich drastwach punkeroweje resp. wójarskeje mody. Weto njejo razka źaseś procentow tych wósymźaset pśiglědarjow dnja 18. januara w Komerowem jawišću młodšych ako tśiźasća lět było. Móžno jo pak teke, až młoźina źinsa njejo taka rebeliska ako młoźina něga, ale wěcej bergarska. Generacija 50+ jo se zwětšego wjaseliła na program SLA z ludowymi spiwamy a z rejowarjami w drastwach abo kostimach ptaškow. Zachopił jo se wopšawdu ze spiwom Handrija Zejlera: »Gaž bóžemje ptaški kśě dawaś«, spiwany wót chora a Johanny (Heleny Bětnarjec), kótaraž jo głowna figura programa. Toś ten spiw ma něco z ptaškami cyniś, ale chtož tekst znajo, wě, až basnikarjeju se styska pó raju na njebju, aby měł tam pokoj wót žywjenja how na swěśe. To jo zacuśe stotysacow luźi w Nimskej, kenž śerpje na depresiju, ale za dobry pśichod to njepowěda. Johanna pśiźo pak z cuzby slědk do Łužyce, aby se w domowni nowu eksistencu natwariła. How wužywa inscenacija móžnosći techniki, dokulaž witanje do starjejšynego doma pokažu na sćěnje w slězynje jawišća ako film. Tak móžo SLA teke w małych zalach wustupiś, dokulaž licba trjebnych kulisow jo minimalna. Johanna »skocyjo« ako se groni z filma do jadnanja na jawišćo, což pomina se wjelgin kradosćiwe graśe źiwadłownice. Taki efekt jo mógał publikum w běgu wjacora hyšći někotare raze wobźiwaś. Wósebna dobrota togo graśa z filmom jo była, až balet jo rejował rownocasnje na jawišću a w filmje, což dawa za choreografiju Kornela Kolembusa wjele móžnosćow za kreatiwnosć. »Carnoběła reja«, kótaraž symbolizujo konflikt neoliberalnego towaristwa mjazy profitom a šćitom pśirody, jo za to dobry pśikład. Za wideowe filmy mamy se źěkowaś Michałoju Cyžoju. Wósebnje kreatiwny jo pak libreto Wita Bejmaka. Zwětšego jomu se raźijo, kabaret z tradicionalnym źiwadłom a tradicionalnymi spiwami zgromaźiś, a mimo togo pśechwataś. Tak groni Johanna raz: »Musym bamža zazwóniś«, pón zwóni smartfon dirigenta a muzikaliskego wjednika pśedstajenja, Andreasa Pabsta, a wón se rozgranja pó nimsku z Johannu. Pśipódla: Andreas Pabst spušćijo SLA. Togodla how: Wutšobny źěk za Wašo źěło w Serbach!


text:
Dżul
Dżul – jednotka roboty, ynergije i ciepła we układzie SI, ôznaczanŏ J.
Jedyn dżul to robota wykōnanŏ ôd siyły ô wercie 1 N przi cŏfniyńciu pōnktu prziłożyniŏ siyły ô 1 m w rychtōnku rōwnoległym do rychtōnku fungowaniŏ siyły.
Zwiōnzek ze siyłōm:
Miano dżul je ôd miana angelskigo fizyka Jamesa Joule'a.
Przerachowanie 1 dżula na inksze jednotski roboty, ynergije i ciepła:
- kaloryjŏ (cal), 1 J = 0,238846 cal,
- erg, 1 J = 107 erg,
- elektrōnowolt (eV), 1 J = 0,62415Muster:E eV,
- kilogramōmeter (kGm), 1 J = 0,10197 kGm,
- kilowatogodzina (kWh), 1 J = 1/3600000 kWh ≈ 0,278Muster:E kWh.
Dżul a niutōnometer[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Jednostka mōmyntu siyły to N · m. Iloczyn niutōna i metra to w układzie SI dżul, jednak – coby niy wkludzać nieporozumiyń – jednostkã mōmyntu siyły była nazwanŏ niutōnōmeter (N · m) i niy zastympuje sie jij dżulym.
Tyn problym wiōnże sie z tym, iże robota je definiownŏ za iloczyn skalarny siyły i cŏfniyńciŏ, za to mōmynt siyły to iloczyn wektorowy siyły i ramiynia.
Przedrostki SI[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Wielokrotności i podwielokrotności jednostki (porubiōne sōm nojczyńścij używane):


text:
Ihre Sprache: Deutsch dolnoserbski hornjoserbsce
Beschreibung
Pśedslědny zwězk cełkownego wudawka wopśimjejo 57 wuchowanych listow Kosyka z jogo slědneje žywjeńskeje a twórjeńskeje faze, adresowanych wósebnje Arnoštoju Muce, Bogumiłoju Šwjeli a Minje Witkojc. Listowanje njewjeźo cytarja jano pó žywjenju fararja a farmarja na wuměńku w Oklahomje. Zrownju zgónijo Kosykowe kradu zajmne mysli wó tšojenjach tam w USA a how w Europje za cas Weimarskeje republiki, Tśeśego rajcha a Drugeje swětoweje wójny. Jeje wukóńc njejo lěta 1940 zamrěty Kosyk wěcej dožywił.


text:
Pesto, jak chyba wszyjscy wiycie, prziciōngło1 dō nołs2 ze Włoch. We sklepie sie je idzie kupić we małyj krauzce3, ale jak fto sie rołz sprōbuje je zrobić sōm, to na te kupne niy bydzie chcioł ani wejrzeć. Robi sie je gibko4, a potyn idzie trzimać we lodōwce i zjejś sie je ze nudlami5 abo i na sznicie6 chleba. Italioki7 dołwajōm do tego orzeszki piniowe i jak niy mołcie co robić ze piniyndzmi, to tyż sie je mogecie kupić. Joł dołwōm słōnecznik, je podobny we smaku i 10 razy tōńszy. Sam żech jeszcze wciep trocha kolyndry i smak wyszoł idealny.
Co potrza?
1 pynczek szparglu
Pesto:
1 srogi8 pynczek bazylii
połra gałōnzek kolyndry
2 zōmbki czosku
3 łeżki prazōnego słōnecznika
30-40 g parmezanu
1/4 szklōnki oliwy
2/4 szklōnki łoleju słōnecznikowego abo rzepakowego
sōl i pieprz
Joł niy robia tego yno ze samōm oliwōm, bo łona moł aże za łostry smak, a łolyj to wszysko trocha łagodzi. Pamiyntejcie, że nojlepszoł oliwa je ta extra virgin, bo je ze piyrszego tłoczynia i to jeszcze na chōdno9.
Szpargle umyjcie, kołżdego sie wejście do rynkōw, wygnijcie go jak łuk i jak pynknie, to ta gōrnoł czyńść je do jedzynia, a dolnoł do wyciepniyńcia. Rozgrzyjcie sie patelnia do grillowanioł abo i grilla, wciepcie tam szpargle i niech sie tam pomału bez 10-15 min przipiykajōm- pamiyntejcie, że trza je tyż połra razy przewrōcić na drugoł zajta10.
Wszyske składniki pesto wciepcie do blyndera- ze bazylii yno same listki, a kolyndra we całojści- i go włōnczcie… i fertich11. Trza pedzieć, że żołdnyj filozofiji to sam12 niy ma.
Jak szpargle bydōm miynke, to je dejcie na talyrz, łoblyjcie pesto i smacznego 🙂
Jak Wōm tego pesto łostanie, to dejcie je do lodōwki, do jaki krauzki, a na wiyrch nalyjcie jeszcze kapka oliwy i to tam moge tak trocha sie poczekać na drugi rołz 😉
1przybyło
2nas
3słoiku
4szybko
5makaronem
6kromce
7Włosi
8duży
9zimno
10stronę
11gotowe
12tutaj


text:
Bukowc
Bukowc (němsce Bocka) je mała hornjołužiska wjeska z dwanaće wobydlerjemi w Budyskim wokrjesu, kotraž słuša k Porchowskej gmejnje.
GeografijaWobdźěłać
Sydlišćo nadeńdźe so južnje Wotrowa wyše Klóšterskeje wody na jeje zapadnym boku. Při rěčce samej nadeńdźe so Kamjentny młyn. Susodne wsy su Nowe Městačko a Wotrow na sewjeru, Jědlica na wuchodźe, Horni Wujězd na juhowuchodźe, Hłupońca na juhozapadźe a Kašecy na zapadźe.
Přez Bukowc wjedźe kolesowarska a pućowanska šćežka přez Nowe Městačko ke klóštrej Marijina hwězda.
StawiznyWobdźěłać
Wjeska naspomni so prěni raz w lěće 1357 jako Buckow.[2] W lěće 1670 a znowa 1858 mjenuje so Bukowčanske ryćerkubło jako mějićel ležownostneho knjejstwa.
Hač do lěta 1932 běše wjeska samostatna gmejna, doniž njebu zagmejnowana do Hłupońcy. Wot 1957 słušeše ke gmejnje Kašecy-Hłupońca, kotraž bě wot lěta 1974 dźěl Wotrowskeje gmejny. Jako so tuta w lěće 1994 do Pančic-Kukowa zagmejnowa, bu Bukowc do Porchowskeje gmejny přerjadowany.
WobydlerstwoWobdźěłać
We 1880tych lětach měješe Bukowc po Statistice Łužiskich Serbow wot Arnošta Muki cyłkownje 43 wobydlerjow, z nich 32 Serbow (74 %) a jědnaće Němcow.[3] W lěće 1925 běchu wot tehdy 33 wobydlerjow 26 ewangelskich a sedmjo katolskich. Ewangelscy wobydlerjo přisłušeja Wujězdźanskej wosadźe a katolscy Wotrowskej.[2]
ŽórłaWobdźěłać
- ↑ staw: 9. meje 2011; Wuslědki censusa 2011 za Porchowsku gmejnu
- ↑ 2,0 2,1 Bukowc w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)
- ↑ Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954. → wšě wjeski
WotkazajWobdźěłać
- Informacije wo Bukowcu na webstronje Porchowskeje gmejny (němsce)
Bukowc (Bocka) | Horni Wujězd (Uhyst a. T.) | Jědlica (Jiedlitz) | Ledźborecy (Taschendorf) | Mały Wosyk (Kleinhänchen) z Njeradecami (Neraditz) | Nowy Dwór (Neuhof) | Panecy (Pannewitz) | Wučkecy (Auschkowitz) | Wulki Wosyk (Großhänchen)


text:
Dźens před 200 lětami narodźi so w staromarkowskim Schönhausenje Otto von Bismarck, kiž sta so z najwuznamnišim němskim statnikom 19. lětstotka. Po studiju prawa bě wón wot lěta 1847 zapósłanc w pruskim sejmje.
W rozestajenjach krala Wylema I. z liberalnym byrgarstwom pomjenowa monarch Bismarcka 23. septembra 1862 za ministerskeho prezidenta Pruskeje, štož wosta wón hač do lěta 1890. Zaměr wjetšiny němskeho byrgarstwa – wutworić jednotny narodny kraj bjez Rakuskeje – sčini sej Bismarck za hłowny cil swojeje politiki. Z němsko-danskej wójnu 1864 a z wójnu 1866 přećiwo Rakuskej zjednoći wón němske kraje pod knjejstwom Pruskeje a doby z nimi w lětomaj 1870 a1871 wójnu přećiwo Francoskej, kotruž bě sam naškarał. 18. januara 1871 wuwoła we Versaillesu němske kejžerstwo z pruskim kralom Wylemom I. jako němskim kejžorom. Bismarck bu wšehomócny reichski kancler. 1871 zahaji wón wótry „kulturny bój“ přećiwo stronje Zentrum a katolskej cyrkwi a zawjedźe ciwilne stawnistwa.


text:
Himačal Pradeš
Himačal Pradeš (Hindi: हिमाचल प्रदेश, Himachal Pradesh, po słowje: „Kraj Himalaje“) je zwjazkowy stat Indiskeje. Ma 6,7 milionow wobydlerjow a přestrjeń 55.673 km², potajkim 120 wobydlerjow na kwadratnym kilometru. Statna stolica je Shimla. Himačal Pradeš ma Hindišćinu jako jeničku zarjadnisku rěč, ale tam so tež Pandźabi (6,0%) rěči.
Stat leži w Himalaji a mjezuje z Dźamu a Kašmirom na sewjeru, Chinu na wuchodźe, Utarančalom na juhowuchodźe, Harjanu na juhu a Pandźabom na zapadźe. W zwjazkowym staće so tež McLeodGanj, sydło Dalai Lama, namaka.
ZaćišćeWobdźěłać
Eksterne wotkazyWobdźěłać
- Webstrony knježerstwa Himačal Pradeša (jendźelsce)


text:
Piyrsze1 skojarzynie ze koko to je kura i po prołwdzie2 tyn syrnik tyż ze kurōma3 moł4 co wspōlnego, bo dołwo5 sie rajn6 ôziym7 jajec. Te inksze8 znaczynie koko- dzisiaj może by my to napisali coco- wiedzie nołs do kōłkōsraszpli9. Sōm10 ludzie co ich niy ciyrpiōm, sōm take co sie zarozki11 na nie ciepnōm12 i sōm take jak moja Kobiyta, kero13 kōłkōsraszpli niy je, ale mlyko kokosowe i te biołe wybrane prosto ze ôtwartego ôrzecha to już ja… ludzie sōm roztomajte14 😉
Joł żech tyn syrnik robiōł ze wiśniami kandyzowanymi, ale jak tera na zygrōdce15 sōm take fajne świyże, to mogymy sie brać za pestkowanie i pieczynie.
Co potrza?
Spodek16:
1,5 szklōnki mōnki pszynny
1 szklōnka kōłkōsraszpli
2 żōłtka
1 łeżeczka proszku do pieczynia
łeżka śmiytōnki17
15 dkg masła
0,5 szklōnki cukru
Syrnik:
1 kg syra (joł żech doł taki presowany, ale mogecie dać i taki ze wiaderka- chyba, że wolicie ze ajmra18 😉 )
1 szklōnka cukru
0,5 szklōnki ôleju
2 szklōnki mlyka
1 kisiel wiśniowy
4 żōłtka
2 jajca
2 paczki kandyzowanych wiśni abo ze 20 dkg świyżych (wypestkowanych)
ździebko19 chili
Wiyrch:
6 biōłek
1 szklōnka cukru
ździebko soli
1 szklōnka kōłkōsraszpli
Bierymy sie za spodek: wszyjske składniki wciepcie20 do jaki miski i fajnie wyrōbcie. Na blacha (sztyrogato21) dejcie22 papiōr do pieczynioł i na niego wyłōżcie rozrobiōne ciasto- przi rantach23 mogecie24 je dać trocha wyżyj.
Tera w kolyjce25 je syrnik. Jajca trza26 utrzyć ze cukrym (yno niy smōlcie27 sie z tym za kans28, bo przeca29 tyn cuker sie rozpuści niyskorzyj30 we mlyku), potyn wlyjcie31 tam ôlyj, syr, chili, mlyko ze rozpuszczōnym kisielym i wszyjsko cuzamyn32 wymiyszejcie (joł to robia mikserym). Na kōniec dociepcie tam wiśnie i mogecie to wymiyszać warzechōm. Bratruła33 nagrzyjcie na 180 stopni, syrnik wylyjcie na blacha i wrojście rajn na 50 minut- dejcie pozōr34, bo niyftore35 piece lubiōm przipołlać36.
Bez tyn czas ubijcie biōłka ze cukrym na sztywnoł piana (dejcie dō nich tyż ździebko soli), na kōniec wciepcie rajn kōłkōsraszple. Jak syrnik bydzie upieczōny, to wyłōżcie ta piana na wiyrch i wrojście do pieca na 15 minut.
Jak już piana sie fajnie przibrōnołci37, to wyciōngcie tyn nasz syrnik, ochōdźcie38 i… smacznego 🙂
1pierwsze
2naprawdę
3kurami; ō- samogłoska w wymowie między o i u
4ma
5daje
6do środka
7osiem; ô= ło
8inne
9wiórki kokosowe
10są
11zaraz
12rzucą
13która
14różni
15ogrodzie
16spód
17śmietany
18wiadra
19szczyptę
20wrzućcie
21prostokątną
22dajcie
23brzegach
24możecie
25kolejka
26należy
27trudźcie
28bardzo
29przecież
30później
31wlejcie
32razem
33piekarnik
34uważajcie
35niektóre
36przypalać
37przypiecze
38ostudźcie


text:
Pó drogowanskej wustajeńcy awstriskich, nimskich, serbskich a słowjeńskich wuměłcow a wuměłcowkow “WOBRAZY KRAJINY. PODOBE POKRAJINE. BILDER EINER LANDSCHAFT. WOBRAZE KRAJINY. – PŘECHOD. PREHOD. ÜBERGANG. PŚECHOD 03”, kótaraž jo njedawno była publikumoju w Chóśebuzu pśistupna a na kótarejž su se pśedstajili mjazy drugim mólby Helle Stoletzki, pśedstaja toś ta Chóśebuzaŕka swóju nowu wustajeńcu w galeriji Fango w Chóśebuzu.
Mimo wobrazow ze zachadneje wustajeńce “Pśechod – wobraze krajiny” budu teke mólby wiźeś, kótarež budu źěl społkoweje pratyje 2022, kenž wujźo w pśedgódownem casu pla zapisanego drustwa Swobodny społk. Wernisaža noweje wustajeńce Helle Stoletzki jo 16. oktobra zeger 20 z muziku wót SO BEAST A 6litch 8itch. Wšykne zajmowane ze Łužyce a zdaloka su wjelgin witane.
Hella Stoletzki jo južo bejnje w serbskem swěśe znata, móžo serbski, jo wuknuła na Dolnoserbskem gymnaziumje a něnto studěrujo na Akademiji twórjecych wuměłstwow we Wienje a na Wušej šuli za grafiku a knigłowe wuměłstwo w Lipsku. Mimo wobdarjonosći na pólu twórjecego wuměłstwa jo młoda wuměłcowka teke filmaŕka. Jeje film Wódny muž jo był njedawno pśedstajony publikumoju w Měsće. Dalšne jeje filmy su “Źiwa žeńska”, “Letargija niksow a nyksa” ako teke na filmje “Jajo” (režija: Nora Wendt 2021) ako producentka, pśi koncepciji a set-designu.
V. Zakar


text:
Euantennaria mucronata je grzib[4], co go nojprzōd ôpisoł Jean François Montagne, a terŏźnõ nazwã doł mu S. Hughes 1972. Euantennaria mucronata nŏleży do zorty Euantennaria i familije Euantennariaceae.[5][6] Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.[5]
Euantennaria mucronata je grzib, co go nojprzōd ôpisoł Jean François Montagne, a terŏźnõ nazwã doł mu S. Hughes 1972. Euantennaria mucronata nŏleży do zorty Euantennaria i familije Euantennariaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.


text:
Tak po prołwdzie1 to tych libstōw2 je sam połra3: 4 marchwie, 2 papryki i ôni wszyjscy razym w jednym gorku… Orgia!… Możno to niy je zupa dlo tych świyntobliwych 😉
Co potrza?
1 srogi4 batat
4 marchwie
2 czerwōne papryki
1 cebula (tyż moge być czerwōno)
sōl i pieprz
łeżka masła klarowanego
połra łeżek oliwy
łeżeczka czosku niydźwiedziego
Mogecie tyż dać- jak mołcie:
łeżeczka czubrycy
na wiyrch trocha uprażōnych ziorek słōnecznika
połra łeżeczek wody, we keryj sie kisiōła citrōłna5 (joł żech mioł tako, kero żech dostoł w gyszynku6, ale byda musioł sie tyż narychtować7 takyj sōm8, smak moł blank9 inkszy niż tako normalno citrōłna i je richtich dobroł jako prziprawa do roztomajtych10 daniōw)
We gorku zeszklijcie na oliwie i maśle cebula. Dociepcie do tego inksze pokrōne11 warzywa, prziprawy i niech sie to chwila podpieke- bydzie tyż przi okazji richtich fajnie wōniać12.
Potyn zalyjcie to wodōm, ale niy lyjcie ji za kans13 i niech sie powarzi, aż nōm zmiynknōm te wszyjske warzywa. Terołzki jeszcze yno zblyndować i mogecie sie brać za jedzynie. Smacznego 🙂
1naprawdę
2narzeczona, ukochana, dziewczyna, kochanka
3kilka
4duży
5cytryna
6prezencie
7przygotować
8sam
9całkiem
10różnych
11pokrojone
12pachnieć
13dużo


text:
Autobana A4 (Polsko)
Autobana A4 (pol. Autostrada A4) – nojdugszo autobana we Polsce. Bjygńe we jeji połedńowyj tajli uod grańice ze Mjymcůma bez dolnoślůnske, uopolske, ślůnske, małopolske wojewůdztwo a podkarpacke wojewůdztwo, do grańicy ze Ůkrajinům.
Je dugo na 672,75 km.
Nojbarzi znůme mjasta bez kere abo wele kerych bjygńe autobana A4 we 2013 roku to Zgorzelec, Bolesławjec, Ligńica, Wrocław, Uopole, Glywicy, Zobrze, Ruda Ślůnsko, Chorzůw, Katowicy, Myslowicy, Jaworzno, Krakůw, Tarnůw, Dymbica, Rzeszůw.
A4 je tyż tajlům mjyndzynarodowyj cesty E40.


text:
Karpacz
Karpacz (němsce Krummhübel) je městačko w pólskim dźělu Kyrkonošow při rěčce Łomnica. Słuša k wokrjesej Jelenia Góra w Delnjošleskim wojewódstwje a ma něhdźe pjeć tysac wobydlerjow. Centrum městačka leži 630 metrow nad mórskej hładźinu. Njedaloko Karpacza, při pólsko-čěskej hranicy, nadeńdźe so Sněžka (1602 m), najwyša hora w Kyrkonošach.
Sydlišćo naspomni so prěni raz hakle w lěće 1599 jako stejišćo wołojowych a železowych podkopkow. Kónc 19. lětstotka wuwiwaše so wjes Krummhübel k turistiskemu cilej w šleskim dźělu Kyrkonošow. Po Druhej swětowej wójnje přińdźe Karpacz kaž nimale cyła Šleska k Pólskej. W lěće 1960 dósta měšćanske prawa. Dźensa je jedne z najwažnišich srjedźišćow turizma w pólskich Sudetach a wuchadźišćo za wulěty do Kyrkonošow.
K partnerskim městam Karpacza słušatej mjez druhim Kamjenc a Rychbach.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Population. Size and Structure by Territorial Division. As of June 30, 2019. Główny Urząd Statystyczny (GUS) (PDF), wotwołany dnja 24. decembra 2019.


text:
DOLNO ŁÓMNO Vozatajské závody sóm ważnóm imprezóm ni jyny dlo gminy, ale aji do Miejscowego Koła PZKO w Dolnej Łómnej.
„Dzisio już tradycyjne Vozatajské závody to je jedna z nejwiynkszych imprez, w kierych nasze Koło biere udział. Przy organizacji współpracujymy z gminóm,” mówi sekretarz MK PZKO w Dolnej Łómnej Adam Kolasa. „Sprzedujymy dobre piwko, fajnóm miodulke Starke ze Starzikym, bigos a aji bachora,” wymiynił sekretarz.
Przigotowania do sobotni imprezy przebiygajóm pore dni. „Przez tydziyn kupimy, co potrzebujymy, w pióntek szkrobiymy ziymnioki a warzimy bigos. Bachora my pełnili a piykli aż w sobote, aby były świyże. Roboty my sie chycili uż o pół ósmej. Bigosu było isto tak sto porcji, na bachora my zetrzili sztyrycet kilo ziymnioków,” poinformowoł Kolasa.
Pomału sie zbliżo Gorolski świynto. „W sobote bedymy mieć zbojeckóm a nasze tradycyjne stryki, w niedziele bedóm stryki, zbójecko a aji bachora, kiere sprzedujymy uż trzi roki. Je to kapke skómplikowane, musimy ich piyc w łómniański piekarni, dziepro potym ich wiezymy do Lasku Miejskigo,” dodoł Vozatajské Kolasa.