text:
Dyskusyjo:Przodniŏ zajta
Drugo przodńo zajta[edytuj zdrzōdło]
Pyrsk :) momy terozki feler beztuż co funguje tyż staro Przodńo_zajta (we steuerowym szrajbůnku) i uůna je pjyrwyj nojdowano bez Google. Myśla coby dobrze bůło je skůplować, na ftoroś dać przekerowańy do drugij i ew. przećepać inhalt. @User:Lajsikonik @User:Uostofchuodnego Krol111 kontakt 18:14, 18 sty 2020 (CET)
Co je louz!?[edytuj zdrzōdło]
Mjeli'my fajno, normalno przodńo zajta. Jedyn admin postanowjůł, iże je źle, bo muśi być we ślabikorzu, wszyjsko pozamjyńůł... i je taki bajzel, jaki widźiće. Ńy idźe prziwrůćić to tak, jak bůło?
"Wyngerskŏ"[edytuj zdrzōdło]
Pyrsk! Pojakymu na przodnij zajcie mōmu madziarskõ Wikipedyjõ za "wyngerskŏ" a na inkszych zajtach mōmy za madziarskõ? Niy bydã sie mianowoł za jakigoś fachmōna ôd ślōnskij gŏdki (czynsto sōm robiã niystety felery), atoli zdŏwŏ mi sie iże haj winno być "madziarskŏ" a niy "wyngerskŏ". Na wszyjskich inkszych zajtach naszych je miano ôd "Madziary", i sōm sie dziwujã kej widzã miano "Wyngry". Mogã sie mylić, atoli poczekōm na inksze perzōny, coby ftoś mi wytuplikowoł to. Chowcie sie! Mises2020 (dyskusyjŏ) 02:20, 7 lut 2022 (CET)
- Recht. Poprowiōne. Lajsikonik (dyskusyjŏ) 09:22, 7 lut 2022 (CET)
- Sōm pisza "madziarskŏ" coby niy robić sam jakigoś miszōngu, ale z tego co widza, to "wyngerskŏ" je barzij używane poza Wikipedyjōm. Dej pozōr na wyniki szukanio na Wachtyrzu: "Wyngersk" a "Madziarsk" (felerny tekst ôd Jerczyńskigo prosza zignorować). Ôbie formy wydajōm sie być prawidłowe. Ale miyjmy już Madziary. Psiŏczek (dyskusyjŏ) 10:21, 7 lut 2022 (CET)


c: text/html

text:
Co potrza?
1 brokuł
kartołfle[1]– tyla samo, wiela brokuła
250 gr abo i trocha wiyncy biołego syra
1 cebula
połra[2] łeżek majōnezu (to już zależy łod tego, wiela[3] majōnezu lubicie)
łyżeczka cukru i kapka łoctu[4]
sōl i pieprz
Cebula pokrejcie, wciepcie do jaki miseczki, posypcie cukrym i polyjcie łoctym- nabiere takego fajnego smaku (to tyż je dobre przi inkszych szałołtach, kaj[5] je cebula). Kartołfle łobiercie[6], pokrejcie na mańsze kōnski[7] i wciepcie do garca ze wrzōntkym[8] i warzcie, aż bydōm[9] miynke. Brokuła tyż pokrejcie i uwołrzcie. Syr dejcie do miski i trocha go rozgniyćcie widelcym. Wciepcie uwarzōne kartołfle, brokuła i cebula. Dejcie soli, pieprzu i nojprzōd z 3 łeżki majōnezu i pomiyszejcie. Jak bajecie widzieć, że jeszcze za mało tego majōnezu, to sie go tam jeszcze dociepcie[10]. No i fertich.[11]
Super smakuje z kołżdym miysym[12], dobre do grillowanego wōsztu[13] i do ryby- na drugi dziyń tyż je dobry. Smacznego:)
[1] ziemniaki
[2] kilka
[3] ile
[4] octu
[5] gdzie
[6] obierzcie
[7] mniejsze kawałki
[8] garnka z wrzatkiem
[9] gotujcie aż będą miekkie
[10] dorzućcie
[11] gotowe
[12] każdym mięsem
[13] kiełbasa

robotstxt: allowed

filter: keep


text: Róžant (JK/SN). Towarstwo „Naša Knjeni na Lipje“ w Róžeńće je poměrnje mało znate a lědma so wo nim w medijach pisa. Załožili su je w lěće 2012 tehdyši čłonojo Ralbičanskeje wosadneje rady ze zaměrom, so prócować wo to, zo so putniska cyrkej w Róžeńće zaso ze žiwym putniskim městnom stanje. Hłownje měło so to stać přez zhromadnu modlitwu a zhromadne prócowanje wšitkich česćowarjow Maćerje Božeje. K tomu je towarstwo zarjadowało měsačne modlenje na kóždej poslednjej wutorje měsaca. Tute modlenje je so wuwiło k dobrej tradiciji a dźeń a wjace ludźi so wobdźěla. Nimo toho wěnuja so čłonojo towarstwa přihotam putnikowanjow w Róžeńće a su hłowny organizator za wuhotowanje sobotnišich Božich słužbow w Róžeńće pod hesłom „Za naš lud a kraj“.


text:
Připućowacy Słowjenjo přińdźechu do njewobdźěłaneho, wot hoberskich pralěsow a bahnišćow pokryteho kraja. Něhdyše sydlenske rumy Germanow, kotřiž běchu hač na někotre wostatne skupiny hižo dawno wotpućowali, běchu so zaso do pusteho kraja z kerčinami a lěsami přeměnili. Prěnja a najwažniša kročel při wobsydlenju teritorija bě wuběr noweho sydlenskeho městna. Z dotalnych sydlerskostawizniskich přepytowanjow staroserbskeho rěčneho ruma – mjez Bobrom a Kwisu we wuchodźe a Solawu na zapadźe – wuchadźa, zo běchu za zasydlenje we wěstej kónčinje sćěhowace geografiske wobstejnosće bytostne wuměnjenja: Słowjenjo njesydlachu zwjetša na wysokosćach nad 300 metrow, na pódach pod hódnotu 50 dypkow na skali wot 1 do 100, při přerěznej lětnej temperaturje pod 8 °C, při spadkowym wobjimje pod 600 mm wob lěto. Twjerde, kamjenjate a jenož ćežko wobdźěłajomne pódy woni wobeńdźechu. Wěste wotchilenja do plusa abo minusa běchu móžne. Wjeski załožichu při mjeńšich a wjetšich běžitych abo stejacych wodźiznach a w škitanych połoženjach.
Z připućowanjom započa so za Słowjanow jako rólnikarjow a plahowarjow skotu agrikulturne wotkrywanje kraja, wutworjenje materielnych zakładow za zežiwjenje, załožowanje sydlišćow, natwar prěnich bydlišćow, trjebjenje pralěsow. Z tym zahaji so tež rěčne wopisowanje ležownosćow, jich geografiskich wosebitosćow, jich wodźiznow, horow, lěsow ze swojim rozdźělnym štomowym wobrostom, nowonastawacych sydlišćow, potajkim wšeho toho, štož bě za žiwjenje a přežiwjenje w nowej wokolinje bytostne. Hakle tute we wulkim stilu přewjedźene pomjenowanje wažnych objektow garantowaše orientaciju w dotal njeznatych teritorijach. Tajkule akciju směmy za tehdomniši čas jako hoberski rěčno-kulturelny wukon hódnoćić. Wona budźe w tutym přinošku w srjedźišću stać, mjeztym zo změje jedna z přichodnych studijow za předmjet wutrjebjenje lěsa jako bytostne wuměnjenje za wužiwanje kraja.


text:
Połra miesiyncy do zadku1 żech Wōm ôbiecoł recept na ta torta. Trocha to trwało, ale żejście sie doczekali.
Jedna kōmratka2 padała mi, że przi niyftorych biszkoptach nojlepi je ubijać nawet 15 minut i niyskorzyj nawet niy trza dŏwać do tego proszku do pieczynia. Trocha żech sam pozmiynioł, ale efekt bōł richtich3 dobry.
6-7 jajec
100 g cukru
30 g kakao
135 g mōnki4
100 g szokolady deserowyj
gorść suszōnych śliwek
małŏ krauzka5 powideł
330 ml śmiytōnki 30% (choć 250 ml tyż styknie6)
250 g mascarpone
Kebyjście sie kedy chcieli kupić jaki gyszynk7, bo go jeszcze niy mŏcie, to sie kupcie robota kuchynnego, kery bydzie Wōm sōm ubijoł jajca. A Wy mogecie sie wypić kawa abo ôbejrzeć trocha serialu.
Tyn biszkopt nojlepi upiyc dziyń pryndzyj8.
Wciepcie jajca ze cukrym do miski i ubijejcie (abo niech tyn robot ubijŏ). Nojprzōd chwila na niskich ôbrotach, potyn pŏra minut na średnich, a na kōńcu aby 8 minut na nojszybszych.
Potyn wmiyszejcie tam pomału kakao i mōnka.
Łozgrzyjcie bratruła na 175 stopni. Wciepcie ciasto do tortownicy (na dōł dŏwōm papiōr do pieczynia). Niech sie piecze bez 30 minut.
Potyn wyciōngcie, ôbrōćcie forma do gōry nogami i ściepcie na jakŏ deska.
Jak biszkopt ochōdnie, to go przekrejcie tak, żeby mieć 3 placki (nojlepi dopiyro na drugi dziyń).
Łozpuśćcie szokolada we kōmpieli wodnyj (miska nad gorkym ze wrzōncōm wodōm).
Ubijcie śmiytōnka (mogecie dać na kōńcu tyż trocha śmiytanfixu).
Na piyrszy placek dejcie powidła, tera połōżcie na nie drugi blat, posmarujcie na nim śmietōnka (ale łostŏwcie sie trocha do strojynio) i na wiyrch przidzie tyn trzeci placek.
Terŏzki bierymy sie za szokolada. Wymiyszejcie jōm mikserym ze mascarpōne i posmarujcie tōm kryjmōm całŏ torta.
Na wiyrchu mogecie poukłŏdać kōnski suszōnyj śliwki, do szpricy dejcie śmiytōnka i zrōbcie niōm jake fajne ornamynty 😉
Tera dejcie ta torta do lodōwki, a potyn już yno „sto lat, sto lat…”.
Smacznego 🙂
1kilka miesięcy temu
2koleżanka
3naprawdę
4mąki
5słoiczek
6wystarczy
7prezent
8wcześniej


text:
Humboldtowa uniwersita
Humboldtowa uniwersita w Berlinje (skrótka HU Berlin, němsce Humboldt-Universität zu Berlin, 1828–1945: Friedrich-Wilhelm-Universität) bu 1809 wot pruskeho krala Bjedricha Wylema III. jako uniwersita w Berlinje załožena a zahaji w lěće 1810 wučbu. Najwjetša a najstarša wysoka šula w němskej stolicy je wot 1949 po wučencomaj Wilhelmje a Alexanderje von Humboldće pomjenowana. Wona ma swoje hłowne sydło w palaisu princa Heinricha na dróze Pod lipami w měšćanskim dźělu Mitte.
HU Berlin słuša k 20 najwjetšim wysokim šulam w Němskej a najsławnišim uniwersitam po wšěm swěće. 2019 bu we wobłuku strategije ekscelency jako zarjadnišćo Berlinskeje University Alliance (hromadźe z FU Berlin, TU a Charité) Zwjazka a krajow do druheje spěchowanskeje linije přiwzata, po tym zo bě hižo 2012 za ekscelentnu uniwersitu pomjenowana.
Hač do lěta 2020 buchu cyłkownje 56 nošerjow Nobeloweho myta z Humboldtowej uniwersitu asociěrowani. Mjez nimi su absolwenća uniwersity kaž tež dołholětni akademiscy čłonojo fakultow abo z HU zwjazanych slědźenskich organizacijow.
W lěće 2018 měješe Humboldtowa uniwersita wjace hač 43.000 studentow a nimale 4.000 sobudźěłaćerjow, mjez nimi 461 profesorow.
K serbskim studentam a doktorandam Humboldtoweje uniwersity słušachu mjez druhim Alfred Krawc, Jan Rawp, Hinc Šewc, Měrćin Kasper, Detlef Kobjela a Dietrich Šołta. Frido Mětšk tu habilitowaše a Pawoł Nedo bě wot 1964 tuhdyši profesor za ludowědu.


text:
Kito Fryco Stempel
Kito Fryco Stempel jo był serbski duchowny, spisowaśel a pśełožowaŕ.
Wón jo se naroźił 29. nowembera 1787 w Parcowje. Wót 1802-1807 jo chójźił na gymnazium w Budyšynje, źož jo se zeznał teke z Bjedrichom Wylemom Mičku. W lětach 1807-1810 jo studěrował teologiju na uniwersiśe w Lipsku. Ned pó prědnem studijnem lěśe jo załožył sobu tak pómjenjony Korps Lusatia. 1809 jo zastupił do Serbskego prjatkarskego towaristwa, pśedchadnego zjadnośeństwa źinsajšneje Sorabije Lipsk.
W lětach 1810-1813 jo był domacny ceptaŕ, nježlic až njejo był powołany 1813 za fararja w Malinje. W toś tej wósaźe jo statkował źaseś lět, nježlic až njejo se stał 1823 wušy faraŕ w Lubnjowje. Wjelicku wósadu jo zastarował někotare lětźasetki, nježlic až njejo se pódał 1863 na wuměńk. Pó nim njejo se wěcej žeden serbski faraŕ w Lubnjowje pśistajił, což jo na kuždy pad malsnjejšu asimilaciju Serbojstwa w toś tych stronach pódpěrało.
Stempel jo wumrěł 2. februara 1867 w Lubnjowje.
W běgu mnogich lět swójogo statkowanja za swóje wósadne, jo napisał Stempel teke ceły rěd originalnych basni, mj. dr. epos Te tśi rychłe tšubały - nejdlěšu znatu serbsku baseń. W njezwuconem sylabiskem systemje komponěrowany epos jo płaśił něźi 80 lět ako zgubjony. Ota Wićaz jo jen 1950 zasej namakał. Rudolf Jenč jo jen zjawnosći spśistupnił w rěźe Pomniki serbskego pismojstwa ako diplomatiske wudaśe. Dalšny epos, Pytanje za starym mjasecom abo łužyskich Serbow pótłocenje njejo se bóžko wěcej namakał a płaśi dalej ako zgubjony.
Mimo swójogo basnjenja jo wustupował Stempel teke ako pśestajaŕ antikskich basnikarjow. To pótrjefijo wósebnje Fedrusowe fabule (z łatyńskeje rěcy a Theokritowe idyle.
LiteraturaWobdźěłać
- Stempel, K. Fr., Te tśi rychłe tšubały a druge pěsni. Zezběrał, za śišć pśigotował a zawod napisał Rudolf Jenč (= Pomniki serbskeho pismowstwa čo. 1). Budyšyn, 1963 [diplomatiske wudaśe].
- Stempel, K. Fr., Theokritowe pastyrske pěsni. Phaedrusowe fable. Za śišć pśigótował, pśedgrono a komentar napisał Rudolf Jenč (= Pomniki serbskeho pismowstwa čo. 4). Budyšyn, 1963.
- Kaufürst, F., Studije k rěcy Kita Fryca Stempla, Budyšyn, 2005.


text:
Ralbicy (mbr/SN). Po dwulětnej přestawce, koronapandemije dla, wjeselachu so delanscy wobydlerjo zaso na třidnjowske babylěćo w Ralbicach. Wjesne towarstwo, wjesna rada, wohnjowa wobora a dalši pomocnicy běchu swjedźeń organizowali. Pjatk wotměchu wubědźowanje wohnjowych woborow pod swětłomjetakami. Najspěšniše mustwo mjez dwanaće cyłkami běše Sulšečanske, druhe najlěpše bě Salowske. Třeće městno wobsadźichu wobornicy ze Sernjan/Róžanta. Planowany wohnjostroj njehodźeše so płaćiwych wustawkow w zarjadniskim zwjazku Při Klóšterskej wodźe dla bohužel přewjesć.
We wjac hač wobsadźenym stanje postrowištaj moderatoraj Denny Gloxyn a Maik Brězan sobotu hosći. Wšitke generacije běchu zaso do programa zapřijate. Tak prezentowachu mjez druhim Ralbičanske žony reju, z kotrejž seniorow napodobnjachu. A mužojo zbudźichu posměwk z widejom, zaběracym so z koronu zaběra. Hač do zažneho ranja rejowachu wopytowarjo w stanje po hudźbje DJja Rafaela Krala.


text:
Sri Lanka
Sri Lanka, Dymokratyčno Socyjalistyčno Republika Sri Lanki – państwo we Azyje Pouedńowyj, na wyspje Cejlůn (pod mjanym Cejlon znone do 1972) wroz s myńšymi přibřežnymi wyspůma. Uoddźelůne uod Půuwyspu Indyjskigo ćeśńinům Palk a zatokům Mannar. Uod wschodu uoblewane bez Zatoka Byngalsko, uod pouedńo uotwartym Uoceanym Indyjskym. Nojwjynkše mjasta kraju to: Kolůmbo, Dehiwala, Moratuwa, Džafna, Kandy, Galle.
We 1983 wybucho wojna důmowo s Tamilůma, twořůncymi srogo myńšość skupjůno na půunocy wyspy, keři důmagajům śe swojygo, ńypodlyguygo państwa. Wojna ta, s myńšym abo wjynkšym natynžyńym, točy śe do dźiśej. Uod 2001 utřimuje śe zawješyńy brůńi, a śiuy Tamilůw kůntrolujům uobšary na půunocy a wschodźe wyspy.


text:
Kej1 Wōm sie zdo, że niy ma ajnfachowych2 receptōw3, ze kerych4 wyńdzie5 elegancke danie, to joł Wōm powia, że sōm i ten sam6 tyż taki właśnie je. Połra minut i mogecie zaskoczyć swōj bezuch7 delikatnym smakym kury i sezamu.
Co potrza?
1 kg piersi ze kury
10 dkg sezamu
1 jajco
sōl i pieprz
olyj do smażynia
trocha soku ze citrōłny8
Kura pokrejcie9 na mańsze10 kōnski11, posōlcie i popieprzcie, jajco łozfyrlejcie12 we jakim talyrzu (mogecie do niego kapnōńć trocha mlyka), na drugi talyrz wysujcie13 sezam- niy dołwejcie zaroz całego, bo możno niy wszyjsko użyjecie, a jak już bydzie zmaraszōny14 jajcym, to go przeca15 niy skludzicie16 do szranku17. Łozgrzyjcie18 na patelni olyj, kura tōnknijcie19 we jajcu, potyn pokulejcie20 we sezamie (nojlepi robić to dwōma widołkami21, bo sie tak niy pomarasicie palcōw) i do smażynia. Jak sie fajnie przibrōnołci22, to jōm przełōżcie na talyrz, kapnijcie na ta kura trocha citrōłny i fertich23.
Tako kura bydzie idealno do jakego szałołtu24 abo i uwarzōnych kartołfli25, abo pure.
1gdyby
2prostych
3przepisōw
4których
5wyjdzie
6tutaj
7gości
8cytryny
9pokrójcie
10mniejsze
11kawałki
12roztrzepcie
13wysypcie
14zabrudzony
15przecież
16schowacie
17szafy
18rozgrzejcie
19zamoczcie, obtoczcie
20obtoczcie
21widelcami
22przypiecze
23gotowe
24sałatki
25ugotowanych ziemniaków


text:
We wobłuku swjedźenskeho lěta „1 700 lět židowske žiwjenje w Němskej“ je njedawno znaty dźiwadźelnik Roman Knižka hromadźe z dujerskim kwintetom Opus 45 literarno-komorny hudźbny program „Ich hatte einst ein schönes Vaterland“ w Budyšinje předstajił. Něhdźe 130 ludźom poda wón w tamnišim wopomnišću dohlad do žiwjenskich poměrow Židow mjez Němcami wot 18. lětstotka hač do přitomnosće. Cordula Ratajczkowa je so z 51lětnym rodźenym Budyšanom wo dźensnišich politiskich poměrach rozmołwjała.
Knježe Knižka, na kóncu zarjadowanja sće wuzběhnył, zo je Wam tale literarno-koncertna tura naležnosć wutroby, wosebje předstajenje w Budyšinje. Čehodla?


text:
▶ Potomnicy serbskich wupućowarjow róčnicu swjećili
Njedźelu, 5. decembra 2021, swjećachu potomnicy serbskich wupućowarjow w texaskim Serbinje 150lětne wobstaće swojeje Pawołskeje cyrkwje, kotraž bu 15 lět po zapućowanju serbskeje wosady do Zjednoćenych statow Ameriki natwarjena. Wona bu na prěnjej adwentnej njedźeli 1871 wot fararja Jana Kiliana poswjećena. Hač do lěta 1920 je so w njej serbsce prědowało.
▶ Słowjenska online-antologija z hornjoserbskim tekstom
Pod titulom »Sodobna slovanska kratka zgodba« (Moderne słowjanske krótkopowědančko) je wušła w septembrje 2021 w słowjenskej rěči onlineowa antologija słowjanskeje prozy (https://doi.org/10.4312/JGAT7852). Wudawaćelka je dr. Lidija Rezočnik, docentka na Filozofiskej fakulće Uniwersity w Ljubljanje, wozjewiło je so 10 tekstow z 10 słowjanskich rěčow. Za nju wuzwolichu mjez druhim tež hornjoserbski tekst Lenki (Christiany Piniekoweje) »Anonsowy dźiw« z antologije »Cyblowe suknički« (LND 2008).
▶ Wucbny film něnto online
Wšakorake projekty na Serbskem instituśe su tuchylu zabrane z temu kulturne derbstwo. We nich wšyknych grajo transfer z wědomnosći do towarišnostneje a kulturnopolitiskeje prakse centralnu rolu. Ale co zapšawym groni serbske kulturne derbstwo? Wědomnostnice instituta su gromaźe z grafikarjom Stefanom Hanušom wuźěłali źaseśminutojski film »Co jo serbske kulturne derbstwo?«, kótaryž tu temu a jogo towarišnostnu a wědomnostnu relewancu šyrokemu publikumoju rozkładujo. Wón dajo pódłožk za zgromadne diskusije a pomoga, slěźaŕske projekty a analyze aktualnego stawa, ako su tuchylu we źěle, we jich konteksće pokazaś. Wideo stoj wužywarjam k lichej dispoziciji na youtube-kanalu Serbskego instituta. Produkciju filma jo spěchował zagronity za kulturu a medije pśi zwězkowem kněžaŕstwje, pódpěrało jo ju ministaŕstwo za wědomnosć, slěźenje a kulturu kraja Bramborska – w ramiku projekta na pólu strukturneje změny »Walorizacija imaterielnego kulturnego derbstwa w nimsko-słowjańskem konteksće«.
Wót pětka, 12. až do njeźele, 14. nowembra 2021 jo se wótměło w Chóśebuzu zwězkowe zmakanje Lichego nimskego awtorskego zwězka (Freier Deutscher Autorenverband, dalej FDA), jadnogo z awtorskich zwězkow w Nimskej. Jo to pó někotarych lětach prědny raz było. Organizator a gósćowaŕ jo było wótźělenje Bramborskeje. W jogo mjenju jo žurnalistka a awtorka Hannelore Schmidt-Hoffmann měła głownu organizaciju na starosći a jo se pytała za toś to zarědowanje zwězkarjow a pódpěrarjow ako bramborske Ministaŕstwo za wědomnosć, slěźenje a kulturu, Nimski literarny fonds, Město Chóśebuz, Žarjabnicu Sprjewja-Nysa a Zwězk serbskich wuměłcow (ZSW). Program jo stojał pód motom HEIMAT. FREMDE. SPRACHE. »Vom Limes Sorabicus zur Schwarzen Mühle, zu Krabat, den Lutkis bis zu Fürst Pückler – Slawische Sprachinseln in Deutschland« Eine literarische Sprach-Zeit-Reise der anderen Art. Tak opulentny ako jo se titel raźił, tak wobšyrny a wšakoraki jo był program zmakanja za něźi 40 cłonkow FDA ze wšakorakich zwězkowych krajow a za dalšnych akterow. Pětk a sobotu jo teke Serbska kulturna informacija LODKA, a jeje wjednica Milena Stockowa, ze stojnicu była na zmakanju prezentna.
▶ Myto Dankej Handrikej
W Brnje bu 12. nowembra přinošk Danka Handrika a Christiana Gramstadta ze sćelaka ARD »Wikowanje z chcyćiwosću – bój Čěskeje přećiwo crystalej meth« z Němsko-Čěskim žurnalistiskim mytom 2021 w kategoriji multimedia wuznamjenjeny.
▶ Hudźbne widejo Kolektiwa Klanki
Po tym zo bě loni prěni hudźbny widejo »Družki« wulki wothłós žnjał, je Kolektiw Klanki w nowembrje swój druhi wupłód »Mróčele« na swojim Youtube-kanalu wozjewił. Znowa stajeja čłonki Kolektiwa rólu serbskeje žony do prašenja a kritizuja wotpowědne naroki a žadanja towaršnosće.
▶ Holaski prěni album wozjewili
»Młody duch« rěka prěni album kapały Holaski, kotryž wuńdźe w nowembrje. Hudźbnje wěnuja so młodźi hudźbnicy folkpopej a folkrockej, při čimž pak so tež elementy jazza, reggaeja a popowe zynki 1980tych lět jewja.
▶ Serbski muzej zawrjeny
Srjedź nowembra bu Budyski Serbski muzej na njewěsty čas zawrjeny. Přičina bě, zo buchu wšitcy sobudźěłaćerjo do strowotniskeho zarjada wokrjesa Budyšin powołani, hdźež mějachu w zwisku z koronapandemiju personal zesylnić.
▶ Wustajeńca wo serbskim žiwjenju w Delnim Wujězdźe
▶ Pśedstajenje knigłow
Křesćan Krawc jo wałtoru, 12. oktobra, pśed něźi 25 gósćimi swóje knigły »Was wir ins uns tragen. Sorbische Lebenswege« w Dolnoserbskej bibliotece choćebuskego Serbskego doma pśedstajił.
▶ Premjera pratyje
Za tym až jo Škódow tenraz titelna wjas Serbskeje pratyje, stej LND a domowniske towaristwo Depsk/Majberk-Škódow zajmcow pětk, 15. oktobra na premjeru do tamnjejšeje Šyrgotojc kjarcmy pśepšosyłej. 50 luźi jo pśiśło a spódobny wjacor dožywiło.
▶ Wustajeńca Helly Stoleckojc
W galeriji Fango w Chóśebuzu jo se 16. oktobra pśewjadła wernisaža wustajeńce z twóŕbami Helly Stoleckojc, na kótaruž jo jadnab 70 luźi pśišło. Wjacor wobrubił jo muzikaliski projekt »6litch8itch«, duo z Italskeje z elektroniskeju live-muziku.
▶ Prěnja dźěćaca kniha Sabiny Žuroweje wušła
»Zhubjena kniha mudrosće« je titul prěnjeje dźěćaceje knihi Sabiny Žuroweje, kotraž je w oktobrje w LND wušła. Wona wobsahuje nimo napjateje stawizny wo princesnje Mirandźe, hornčerju Francu a holcy Anjuši tohorunja teksty a noty wosom spěwow. Stawiznu je Žurowa 2009 z dźěćimi Worklečan a Ralbičan šule na jewišću NSLDź inscenowała. Spěwy móžeja sej zajimcy zdobom na připołoženej CD abo online naposkać.
»Kaž kóždy z nas wšědnje swoje puće chodźi a wróćo zhladujo z pomjatka swojich žiwjenskich wobstejnosćow čerpa, tak wobsedźi kóždy lud swoju topografiju. Tajka karta je žiwa z jeho zhromadneho pomjatka.« Tole napisa Alfons Frencl w předsłowje swojeje knihi »Daloko preč a cyle blisko« (2004). Na rysowanju a wudospołnjenju tajkeje serbskeje a zdobom łužiskeje karty je čas žiwjenja dźěłał. Lětsa by 14. decembra woswjećił swoje 75. narodniny.
Alfons Frencl narodźi so 1946 w Róžeńće. Nan měješe ratarstwo a rěznistwo, mać zastarowaše domjacnosć a korčmičku. Wón maturowaše na Serbskej rozšěrjenej wyšej šuli w Małym Wjelkowje a studowaše w Lipsku slawistiku a pedagogiku. Wot lěta 1970 skutkowaše jako wučer w Ralbicach. Spočatk lěta 2007 poda so na wuměnk. Wjele lět njebě jemu hižo popřate. Wón zemrě 27. nazymnika 2015 w Drježdźanach.
W domjacym Róžeńće njebě za njeho swět ke kóncej. Nawopak, přeco zaso ćehnješe jeho do swěta won. Poby na nimale wšěch kontinentach. Zwěrju sej prajić, zo bě krute zakorjenjenje w domjacym swěće wuchadźišćo žedźby za dalokim swětom. Ale to njedosaha. Je chcył serbskemu čitarjej přewodnik do ruki dać, kiž móhł wobohaćić jeho stawizniske wědomje a wědu wo skutkach a slědach serbskich a łužiskich krajanow. Takle je pisał na topografiji serbskeho luda geografisce: »Derje je wědźeć, na kotrej zemi a w kotrym susodstwje generacijow smy žiwi. Nic mjenje nam a druhim tyje wědźenje wo wšelakorych splećenjach z dalšim swětom. A tón započina so hnydom wokoło róžka.« A stawiznisce: Wona karta »je woznamjenjena přez wosebite podawki, kiž wučinjeja poćahi kraja a jeho ludźi ze zašłosće do přitomnosće.« Ze swojimi knihami, přednoškami, rozhłosowymi a nowinskimi přinoškami je swoju wědu a swoje dopóznaća dale dawał tym mnohim, kiž wo nje rodźachu.
Je nimale lěto, zo je moja mandźelska Kathinka zemrěła, ale kóždy dźeń čuju znowa ból žarowanja. Přeco hišće dóstanu pisma sobužarowanja lubych kolegow, sobuwojowarjow a dołholětnych přećelow, kotřiž, podobnje mi, njewopřimnu, zo Kathinka wjac njeje a zrudnu powěsć zwjetša hakle z interneta zhonichu. Dla pandemije njeběše bohužel móžno žarowansku swjatočnosć přewjesć, kotraž by wšitkim tutym lubym čłowjekam móžnosć dała so z njej rozžohnować. Tež hdyž buchu dla pandemije, njezboža Kathinki a jeje dołheho přebywanja w chorowni čitanja k serbskej hudźbje spočatnje přetorhnjene, tak móžu dźensa rjec, zo móžemy na zbožo ze zarjadowanjemi pokročować. Předwidźane je, zo w přichodnym lěćnym semestrje pjećhodźinski čitanski cyklus přewjedu a wšitke moje prócowanje su na to wusměrjene, zo by so hudźbnoslědźerske zawostajenstwo mojeje mandźelskeje čestnje dale wjedło. Hižo w zymskim semestrje 2001/2002, potajkim runje před dwaceći lětami, je wona mje namołwjała, čitanja k serbskej hudźbje tež na Humboldtowej uniwersiće w Berlinje přewjesć, štož sym potom w zwisku kubłanskeho nadawka přewzał. Tak chcu ze wšitkimi čłonami krok po kroku akademiske dźěło Instituta za zapadosłowjanske hudźbne slědźenje z. t. w zmysle mojeje mandźelskeje zaso wožiwić a sym sej wěsty, zo z pomocu wjele zajimowanych nowe a dobre ideje nastanu.
Prof. dr. Kathinka Rebling, wiolonistka a hudźbna wědomostnica, je po Serbach mało znata, tež hdyž je wona přez lětdźesatk wobšěrnje za słowjansku a wosebje serbsku hudźbu skutkowała. Wona je so ze serbskimi hudźbnymi stawiznami zaběrała, je wědomostnje přeslědźiła, wědomostne konferency přewjedła a wo tym we fachowych časopisach rozprawjała. Nimo toho je so swěru wo młodźinski dorost starała.
Kathinka Rebling je so 8. awgusta 1941 w Den Haagu narodźiła a 23. nowembra 2020 w Berlinje zemrěła. Kruta koronapandemija je sej bohužel jara ćiche pochowanje w najwušim swójbnym kruhu žadała, tak zo so zrudna powěsć pozdźe w zjawnosći rozšěri. Mějach wotpohlad, za nju składnostnje jeje 80. narodninow zjawnu gratulaciju napisać. Nětko je to pospyt, na jeje wobšěrne hudźbnowědomostne skutkowanje spominać.
Hudźbnica a hudźbna wědomostnica dósta swój talent hižo ze staršiskeho doma. Nan, prof. Eberhard Rebling, běše připóznaty pianist a wědomostnik za hudźbu a reje. Jako młody 26lětny wón 1937 z fašistiskeje Němskeje, z ródneho Berlina do Den Haaga emigrowaše. Tam w Nižozemskej zezna so ze swojej pozdźišej mandźelskej, spěwarku, rejowarku a dźiwadźelnicu Židowku Lin Jaldati. Po Druhej swětowej wójnje, w lěće 1952, wróći so swójba Rebling-Jaldati z dwěmaj dźěsćomaj, holcomaj Kathinku a Jaldu, do Berlina. W NDR běše Eberhard Rebling nimo swojeho wuměłskeho dźěła tež politisce angažowany, běše z čłonom Ludoweje komory, skutkowaše w předsydstwje měroweje rady, kulturnym zwjazku NDR a druhdźe. K wosebitosćam kulturneho žiwjenja słušachu tehdom koncerty mandźelskeju Rebling-Jaldati z jidiskimi spěwami a rejemi w tu- a wukaju.
Měranje Cušcynej k 60ćinam
»Wobrazaj napřećo/ dótknjetej so prašenja časa/ kak dołho lěto chodźi/ so komdźi a so dlije/ so pospěši a blědnje/ barbojty sćin swój zhubi/ abo zesylnja ...«, tole so prašeć drje je legitimne po šěsć lětdźesatkach. Wjele zboža, luba přećelka, Ći z wutroby přeju, Bože žohnowanje a wosebje wjeselo na zhusćenju mysličkow a zaćišćow do basniskich twórbow a prozowych formow a radosć na wupjelnjenym žiwjenju. Te wšak je, kajkež je. Pjatk do hód 1961 sy so takrjec jako předčasne Bože dźěćo Rajšecom w Budyšinje narodźiła. Dwě sotřičce hižo na Tebje čakaštej. W Mješicach pod Čornobohom teptaštaj dźěd, kiž »najradšo comaše cigary wonjate« a wowka, kiž z Tobu pozdźišo »wječor kamuški suwaše«. A »nowu suknju fałdatu/ dźěd w špihelu [Ći] přiměri«, Ty »... radšo wšak sej wućahny/ prastare cholowy pumpate/ za wonka ...«. Hač ma Twój zajim za žiwu přirodu a daloke łuki tam swoje korjenje?
Po studiju wučerstwa za serbšćinu a rušćinu w Lipsku sy so potom jako wučerka a młoda mać nawróćiła ze swójskej swójbu do Budyšina. Wot nazymy přewrótoweho lěta 1989 steješe Ty za wučerskim blidom na tej šuli, na kotrejž sy sama maturowała.
Na swjatočnosći buštej sobotu, 16. oktobra, na žurli Budyskeho Serbskeho muzeja lětušej Myće Ćišinskeho spožčenej. Z Mytom Ćišinskeho wuznamjeništaj so Trudla a Jan Malinkec za jeju wusahowacu publicistisku dźěławosć we wobłuku serbskeho kulturneho stawiznopisa a za jeju wosebity angažement w Maćicy Serbskej, w Serbskim ewangelskim towarstwje a na narodnostnym polu. Spěchowanske myto dóstaštaj Jadwiga a Fabian Kaulfürstec za jeju mnohostronske skutkowanje na polu serbskeje rěče a kultury, za zwoprawdźenje kreatiwnych projektow a za twarjenje mostow mjez Serbami a Słowjanami. Nimo dotěrowanja a wopisma buštej myće prěni raz z čestnej jehłu spožčenej. Tule podamy wotpowědnej lawdaciji:
Lětsa steji spožčenje Myta Ćišinskeho cyle w zmysle dwojoty. Dwójce přepoda so dźensa myto – hłowne a spěchowanske – mandźelskimaj. To rědke je w našim padźe wosebitosć a česći wusahowace kulturne a slědźerske wukony.
Prěnja kniha Trudle a Jana Malinkec běše hnydom zhromadny projekt. Jako přebywaše Jan Malink 1982 w Praze na přidatnym studiju na Fakulće ewangelskeje teologije Komenskeho, wupisowaše sej w Strahovskim archiwje teksty Mikławša Andrickeho. Na zakładźe listow, literarnych a publicistiskich spisow staj mandźelskaj zajimawu dokumentarisku knihu wo serbskim spisowaćelu a katolskim duchownym zestajiłoj. Lěta 1988 w LND wudata kniha Zrudoba to běše a nadźija skića zdobom dohlad do socialneho, narodneho a nabožneho žiwjenja w serbskich katolskich wsach na proze 20. lětstotka.
▶ Źěk za pólski roman wó Serbach
List z kenclije prezidenta Pólskeje republiki jo kóńc awgusta dostała pólska spisowaśelka Halina Barań z Bogatynje w pódpołudnjowem pólskem źělu Łužyce. W mjenju prezidenta Pólskeje republiki Andrzeja Dudy wugronijo se jej źěk za jeje roman »Ptaki ojczystych wzgórz« (Ptaški domacnych górow). Łoni w nakładnistwje Agencja Wydawnictwa ARGI we Wrocławju wudane knigły su južo źasety roman Haliny Barań. We njom spisowaśelka tematizěrujo zgubjenje domownje pśez wusedlenje Pólakow z pódzajtša, pśez wugnaśe Nimcow z Pólskeje pó Drugej swětowej wójnje a Serbow, kótarymž jo brunicowe górnistwo domownju znicyło. (lej rec. w R 05/2021, b. 26). Barań jo tuchylu jadnučka pólska spisowaśelka, kótaraž serbske temy literarnje pśeźěła.
▶ Nysowy filmowy festiwal so wotměł
Mjez 16. a 19. septembrom wotmě so Nysowy filmowy festiwal, hdźež wubědźowaše so wjace hač 60 mjezynarodnych hrajnych, dokumentarnych a krótkofilmow w třoch kategorijach. Nimo toho prezentowachu so něhdźe 50 dalšich produkcijow, tak 19. septembra w Budyskim Kamjetnym domje krótkofilmy »Serby do kina!« Knuta Elstermanna, »Jajo« Nory Wendt a Helle Stoletzki a »Libawka« Maje Nageloweje a Juliusa Günzela. Po tym wotmě so podijowa rozmołwa. »Třikrajowe filmowe myto« festiwala spožči so čěsko-słowakskemu přinoškej »Služobníci« Ivana Ostrochovskeho.
K 200. narodninam Jana Bartka
Jan Bartko słuša do koła serbskich doprědkarjow-wučerjow, kotřiž wojowachu wosebje w času rewolucije 1848/1849 za prawa Serbow a kotřiž běchu dosć doprědkarsce zmysleni. Ze swojimi swěrnymi přećelemi Janom Radyserbom-Wjelu (1822–1907), Janom Bohuwěrom Mučinkom (1821–1904) a Janom Jurjom Meldu (1814– 1894) podpěrowaše tež stajnje politiske, socialne a narodne žadanja swojeho ludu.
Jan Bartko narodźi so 16. nowembra 1821 jako syn małeho žiwnosćerja w Drobach pola Minakała. Po wopyće domjaceje ludoweje šule poda so 1836 tři lěta na wučersku preparandu na Židowje. Ju wuchodźiwši, bu wón jutry 1839 jako šuler do Krajnostawskeho wučerskeho seminara w Budyšinje přijaty, hdźež sedźeše w samsnym lětniku z Mučinkom. Po wuspěšnym złoženju pruwowanja na tutej kubłarni wučerjow bu 1843 dwě lěće wikar w Delnjej Hórce a 1845 zasadźi so jako wučer w Chwaćicach, hdźež wosta dwanaće lět. W lěće 1857 přesydli so do Nosaćic, hdźež skutkowaše hač do 1890 33 lět jako wučer. Wjeska ležeše tehdy na narańšej hranicy Serbstwa. Po tym zo bě swoju šulsku a cyrkwinsku słužbu złožił, poda so na wotpočink k swojej dźowce do Budyšina. Njeběše pak to wotpočink: Je so hišće swěru jako pokładnik wo nowu serbsku nalutowarnju w Małym Wjelkowje starał a měješe wulke zasłužby jako zarjadnik Maćičneho doma, hdźež je pjenjezy za twar hromadźił a jako sobustaw twarskeho wuběrka stajnje dobry poradnik był.
Wulka fotowa přehladka We wokomiku. Fotografija ze Sakskeje a z Łužicy, kotraž přewjedźe so 2017 w Zhorjelskej kejžorskej woborje a hdźež běchu twórby 40 awtorow widźeć, bě za Jürgena Maćija nastork, so ze skutkowanjom delnjo- a hornjołužiskich fotografow bliže rozestajić a swójsku wustajeńcu z katalogom přihotować. Tuchwilu we Wuchodosakskej wuměłstwowej hali w Połčnicy pod titulom Takle widźane. Fotografija a fotografika z Łužicy wustajene fota maja wšitke někajki poćah k łužiskemu regionej, pak dokelž su so wotpowědni fotografojo we Łužicy narodźili, tu bydla abo so fotografisce z kónčinu rozestaja.K wustajeńcy je so přewodny katalog wudał, kotryž je Isa Bryccyna wuhotowała.Tak mnohostronska kaž je tudyša krajina, tak mnohostronske su rukopisy a wobjednawane temy zastupjenych wuměłcow. Dohromady 20 fotografow wšelakich generacijow je Jürgen Maćij narěčał a jich prosył, zo bychu so z někotrymi dźěłami wobdźělili. Wuměnjenje bě, zo wustupuja profesionelnje jako fotografojo w zjawnosći a ze swojimi fotami něšto bytostne rjec maja. Při tym je Jürgen Maćij jako kurator tež na tematisku wuwaženosć dźiwał. Widźeć su krajinowe wobrazy a slědy, kotrež su ludźo w njej zawostajili, portrety, ale tež architektoniske wosebitosće. Tak skići so wopytowarjam wustajeńcy diwersny wobraz žiweho a so stajnje měnjaceho regiona, kotryž dokumentuje na swoje wašnje wuwiće zašłych lětdźesatkow. Tule zastupjeni su Sven Abraham, Maćij Bulank, Gerald Große, Bernd Hanke, Anne Hasselbach, Frank Höhler, Thomas Kläber, Matthias Körner, Georg Krause, Marcel Noack, Jan Oelker, Gerd Rattei, Evelyn Richter, Matthias Rietschel, Olaf Rößler, Matthias Schumann, Klaus-Dieter Weber, Matthias Weber, Jan Wenzel, Franz Zadniček a Jürgen Maćij sam. Zajimcy móža sej wustajeńcu w Połčnicy hišće hač do 7. nowembra wobhladać.
KATRIN ČORNAKEC
Sobotu, 4. septembra, su kazali Spěchowańske towaristwo Annahütte z. t. a organizatory wokoło Beatrix a Ton Kerstenoweju pód motom Leben auf Kohlen. LiteraturLandschaftLausitz k literariskemu parcoursoju pó nakšomnem industrijowem sedlišću Annahütte/Zdźark pla Złego Komorowa. Wótpołdnja jo mógał publikum w běgu tśich góźinow drogowaś k šesćim městnam a tam słyšaś regionalne, weto zewšym nic banalne literariske a dokumentariske teksty. Rownož njesłuša sedlišćo oficialnje wěcej do serbskego sedleńskego ruma, dopomina toflicka w sedlišću ako teke online Wikipedia na pśemjenjenje nimskego mjenja Serchen pśez nacistow. Na zarědowanju wšak jo było wjele to grono wó Serbach a jich žywjenju z wugelom.
W tśi rěcach doma – pód toś teju temu jo cytała w Henriettowej cerkwi Lenka (Christiana Piniekowa, * 1958) swóje basni a jo mimo togo pśedstajiła basni Kita Lorenca (1938–2017) wósebnje ze 1960tych lět w serbskima a nimskej rěcy wó pódrubanej a pódrězanej góli za wugel, wó jamach a wó domorodnej serbskej rěcy. Rozmysliwe a glědajucy na klimowu změnu nadalej aktualne teksty su publikum wjelgin gnuli. We wjelbje pód cerkwju jo cytała Andra Schwarz (* 1982), póchadajuca z Górneje Łužyce, kenž jo wužywała w swójich tekstach zdźěla górnoserbske rěcne pasaže ako dopomnjenje na swóju serbsku staru mamu z Michałkow/Michalken (GŁ).
Što wučinja wšědny dźeń žonow w Kamerunje? Što jich zaběra? Z čim so bědźa? To móžachu zajimcy na přehladce »Kamerun z wočemi tysac žonow« w Korzymskej galeriji FLOX dožiwić, hdźež pokazachu so fota kamerunskich maćerjow, hospozow, staruškow a młodych žonow w městach a na wsach. Wustajeńcu na starosći měłoj stej jeje majestosć Esperance Cadé, mać krala w Baffoussamje, a Aimée Nguemtchueng, doktorandka na Uniwersiće Yaoundé a na Wysokej šuli Žitawa/Zhorjelc.Aimée Nguemtchueng, jedna z iniciatorkow wustajeńcy Foto: Axel ArltWonej stej ze žonami rěčałoj, fota zhotowić dałoj a je komentujetej. Žony w Subsaharje wobsedźa jeničce jedyn procent wšeho zamóženja, produkuja pak dwě třećinje wšěch ratarskich wudźěłkow. Wone su pupk towaršnosće, sylne, angažowane a wojuja wo to, zo bychu swoje swójby zežiwili a swojim dźěćom šulske kubłanje zmóžnili. Wšelake wobrazy pokazuja diwersitu kraja, kotraž so mjez druhim w tym pokazuje, zo eksistuja po cyłym Kamerunje 240 do 320 wšelakich rěčnych skupinow. To wosebite je, zo podawaše wustajeńca wid znutřka, žadyn z cuzymi wočemi barbjeny swět – rólu žony Kameruna mjez tradiciju a modernu, jich bój, wšědny dźeń, starosće a nadźije. Wot kamerunskich, sakskich, šleskich a čěskich wysokich šulow zhromadnje přihotowana wustajeńca ma skrućenju partnerstwa z Afriku, wosebje z tamnišimi žonami słužić. Nastate fota, kotrež wuprudźeja poetisku móc, pak pohnuwachu Aimée Nguemtchueng basnje napisać, kotraž na wotewrjenju wustajeńcy přednjese. K tomu čitachu so na zarjadowanju němske přełožki. Róži Domašcynej stej so dwě wosebje zalubiłoj a je jej do serbšćiny přenjesła (hlej předchadźacej stronje).
KATRIN ČORNAKEC
▶ Label »Sorbian Music« załoženy
Załožba za serbski lud je nowy label »Sorbian Music« załožiła, z kotrymž poskića na wšěch znatych streamingowych platformach wothrawanje serbskeje hudźby a dalšich awdijowych produkcijow, kotrež buchu wot załožby w zašłosći produkowane a spěchowane. Label zapřijima wšelake žanry wot klasiki přez rock a pop hač k słuchohram a bajkam. Dotal 20 produkcijam maja krok po kroku dalše sćěhować.
▶ Myto Ćišinskeho
Lawreataj Myta Ćišinskeho staj lětsa Jan Malink a Trudla Malinkowa z Budyšina, kotrymajž so za jeju dołholětne wobstajne skutkowanje na publicistiskim polu, na polu serbskich kulturnych stawiznow a dla jeju angažementa w Maćicy Serbskej a Serbskim ewangelskim towarstwje wuznamjenjenje spožči. Spěchowanske myto Ćišinskeho dóstanjetaj dr. Fabian Kaulfürst a Jadwiga Kaulfürstowa z Pančic-Kukowa za jeju horliwe, mnohostronske skutkowanje na polu serbskeje rěče a kultury, za zwoprawdźenje kreatiwnych projektow a za twarjenje mostow mjez Serbami a Słowjanami. Swjatočne přepodaće mytow budźe 16. oktobra w Budyskim Serbskim muzeju.


text:
Przodniŏ zajta
Wyrōżniōny artykuł
Anna Elżbieta Myszyńska (nar. 30 czyrwnia 1931 we Kōrnicy, um. 7 września 2019 we Nysie) – ślōnskŏ pisŏrka, fotografistka, poetka, propagatorka ślōnskij gŏdki a tradycyje. Narodziyła sie 30 czyrwnia 1931 pod mianym Schneider we Kōrnicy blisko Gogōwka, ôwdy we prudnickim krysie. Bōła ze ślōnskij familije. Bazowõ szkołã skōńczyła we miymieckij gŏdce we 1945. Po abszlusie II światowyj wojaczki bez pŏrã lŏt robiyła na gospodarce swojich ôjcōw i na żniwach we gospodarce przi pałacu we Lipach we Prudniku.
Czytej dali...
Wiedzioł żeś...
... kaj sie narodziōł i chowoł szauszpiler Franciszek Pieczka (na zdjyńciu)?
... ftore 16 krejōw uznŏwało Elizabeth II za gŏwa jich państwōw?
... wjela krajōw mo potwierdzōnŏ seryjŏ zachorowań na zakaźnŏ niymoc COVID-19?
Jak idzie pōmōc
Wikipedyjõ kożdy może edytować! Kliknij zŏkłŏdkã Edytuj nad strōnami (abo [edytuj] nad sekcyjami), żeby poprawiać felery abo sprawiać czerwōne linki. Mōmy tyż pŏrã krōtkich poradnikōw, co w 10 minut przigotujōm Cie do pisaniŏ.
Pōmoc ôd inkszych używŏczōw dostaniesz sam:
- Kwestyje techniczne – tukej dyskutujymy ô problymach ze mustrami, botami itp.
- Prawidła – dyskusyjŏ ô prawidłach ślōnskij Wikipedyje
- Propozycyje – jeźli mŏsz jakõ propozycyjõ
- Artykuły – dyskusyjŏ ô artykułach
- Ôgōlne – sprawy ôgōlne
- Ambasada (Embassy) – pōmoc dlŏ ôsōb, co niy gŏdajōm po ślōnsku (help for users who do not speak Silesian)
Wyrōżniōny ôbrŏzek
Rannŏ mgła na Gōrnym Ślōnsku. Fotografijŏ zrobiōnŏ kole Prōszkowa we ôpolskim wojewōdztwie kaj funguje tuplowane, polsko-niymiecke urzyndowe nazewnictwo.
Ślōnskŏ Wikipedyjŏ
Ślōnskŏ Wikipedyjŏ to internetowŏ yncyklopedyjŏ ze familije Wikipedyje, co je pisanŏ po ślōnsku.
Piyrszy wniosek ô uruchōmiynie ôsobnego projektu dlŏ ślōnskij godki bōł słożōny na Wikimedia-Meta we marcu 2006 roku. Ôstoł wtynczŏs ôdciepniynty, głōwnie skirz braku kodu ISO 639-3 dlŏ godki. Po dostaniu ôd ślōnskij godki kodu ISO szl nazod bōł dany forszlag zrobiyniŏ Ślōnskij Wikipedyje. Tym razym przeciwnych głosōw, ani tyż przeszkōd formalnych niy było. Ślōnsko godka dostała status „eligible”, tzn. ôstała uznanŏ za ôdpedniŏ do stworzyniŏ we nij ekstra projektu. Po tym postanowiyniu zaczła sie robota nad przekładym interfejsu MediaWiki na ślōnskõ gŏdka, a 31 marca 2008 była stworzōnŏ testowŏ wersyjŏ Wikipedyje we Inkubatorze. Przekłŏd interfejsu MediaWiki skōńczōł sie 26 kwietnia 2008. Dalszym warōnkym akceptacyje projektu było stworzynie projektu we Inkubatorze i utrzimanie jego aktywności. To zadanie było na ôstatku uznane za wykōnane 3 mŏja 2008.
Projekt ôstoł zaakceptowany 23 mŏja 2008. Dōmyna szl.wikipedia.org była uruchōmiōno 26 mŏja 2008. Podle sztandu na 28 września 2022 ślōnskŏ Wikipedyjŏ mŏ 55 895 artykułōw, 21 964 używŏczōw i 3 administratorōw.


text:
Witajće do wokrjesa Zhorjelca
Česćene wobydlerki a wobydlerjo,
wutrobnje witajće do Zhorjelskeho wokrjesa. Wot 1. awgusta 2008 su něhdyše wokrjesy Lubij-Žitawa, wokrjes Delnja Šleska/Hornja Łužica a město Zhorjelc, kiž je so statusa bjezwokrjesneho města wzdało, zjednoćene.
Naš wokrjes je mjez dźesać nowymi wokrjesami w Sakskej třeći najwjetši a słuša z wěstosću sobu k najzajimawšim, wšako je jara mnohostronski a wotměnjacy. Ma wulkotnu krajinu, města z bohatymi stawiznami a wsy z jónkrótnymi zajimawostkami, hdźež bydla ludźo, kiž pěstuja lětstotki stare tradicije a nałožki.
Wosebitostki su mjez druhim Park wjercha Pücklera w Mužakowje – kiž je swětowe kulturne herbstwu UNESCO –, Wulki póstny rub z lěta 1472 w Žitawje a za Hornju Łužicu typiske tykowane domy ze stołom, wuskokolijata železnica w Žitawje a lěsna železnica w Mužakowje. W turizmje, hospodarstwje a kubłanju móžemy potajkim wjele poskićić.
Maće-li přeća, prašenja, přispomnjenja abo namjety nastupajo dźěło zarjadnistwa wokrjesa Zhorjelca, napišće mi prosće na mailowu adresu landrat@kreis-gr.de
Waš
Bernd Lange
krajny rada


text:
Ochrona środowiska
Reprezentanci: Tadeusz Jan Bachleda-Curuś, Bogusław Kazimierz Bieda, Stanisław Borkacki, Władysław Adam Borowiec, Jerzy Buzek, Teresa Eckes, Zbigniew Krzysztof Fąfara, Alicja Frysztak-Wołkowska, Stanisław Gruszczyński, Mariusz Andrzej Holtzer, Wacław Janusz, Zofia Kalicka, Dariusz Knez, Zbigniew Stanisław Kozłowski, Henryk Kucha, Jan Lech Lewandowski, Andrzej Manecki, Jacek Matyszkiewicz, Ryszard Morawa, Nguyen Khoi Pham, Stanisław Porada, Czesław Rybicki, Stanisław Słupek, Ireneusz Soliński, Jadwiga Kazimiera Szczepańska-Plewa, Andrzej Szczepański, Henryk Szwed, Jerzy Antoni Ślebodziński, Jerzy Walerian Wiciak, Mariusz Andrzej Wójcik, Jan Dariusz Ziaja, Emil Zieliński


text:
fachowa rozmołwa na temu "Pedagogiska architektura"
z hłownym referentom Walterom Heilmannom a ze šulskimi nošerjemi,
šulskimi nawodami a dalšimi zajimcami
pjatk, dnja 6. nowembra 2020
19:30 hodź.
we wjacezaměrowej hali Jednota
w Chrósćicach
.
Walter Heilmann
Walter Heilmann je pedagoga a něhdyši nawoda šule “Rosenmaarschule” w Kölnje, kotraž je inkluziwna cyłodnjowska zakładna šula. Hižo 1980 započa tuta tak mjenowana Jenaplanska šula (tehdy rěkaše wona hišće “Peter-Petersen-Schule”), zbrašene a strowe dźěći zhromadnje wuwučować. W nadawku załožbow, kiž buchu po Carlu Friedrichu Montagu jako Montagowe załožby pomjenowane, přewodźuje Walter Heilmann jako poradźowar šulotwara “Pilotowy projekt Inkluziwne šule planować a twarić” na Statnej zhromadnej šuli we Weimaru. Wón poradźuje šule a nošerjow šulow w tu- a wukraju w prašenjach wuwića šule a šulotwara. Ćežišća při tym su procesy a struktury nastupajo wobdźělenje a sobupostajowanje kaž tež multiprofesionalne zhromadne dźěło.
Rěčny centrum WITAJ
fachowy wotrjad
Domowiny - Zwjazka Łužiskich Serbow z.t.
WITAJ-Sprachzentrum
eine Fachabteilung der
Domowina - Bund Lausitzer Sorben e.V.
Póštowe naměsto 2 / Postplatz 2
02625 Budyšin / Bautzen
Tel.: 03591 550 400
Fax: 03591 550 375
E-Mail: witaj-bautzen@sorben.com


text:
JABŁONKÓW Witaczka była, ludowo kapela na drabinioku pomuzykowała, seminarium etnograficzne już też było. Była aji Kawiarenka pod Pegazem, przebiygła uroczysto Inauguracja festiwalu a aji przekozani symbolicznego klucza do bram miasta. Inaczyj powiedziawszy, w pióntek zaczło 75. Gorolski Święto.
Wszystko sie zaczło od Witaczki. Kapela ludowo na drabinioku jeździła po Jabłónkowie i wszeckich pozywała do Miejskigo Lasku.
Jak już kapela ludowo dograła, tak starosta Jabłokowa Jiří Hamrozi przekozoł symboliczny klucz od miasta prezesowi MK PZKO Janu Ryłce i zaczło sie 75. Gorolski Święto.
W tym czasie w PZKO przebiegła Kawiarenka pod Pegazym, kiero było poświyncóno Ludwiku Cienciałowi, kierego wiynkszość zno jako „Macieja“. W tym roku by mioł 100 roków.
Tradycyjnie wystómpili Trombitáši Štefánikovci.
Śpiywały a grały zespoły Lipka, Polana, Skoblicka.
Wystympowali laureaci konkursu „Po cieszyńsku po obu stronach Olzy”.
Ludowy rok obrzędowy pokozoł zagraniczny zespół Folkloren Ansambl Etnos, kiery do Jabłonkowa przijechoł aż z Macedonii.
Jak słóńce zaszło, tak wszecy podziwiali autorski program Z życia drzew, kiery napisoł i wyreżyserowoł Chrystian Heczko
A potym już wszycy śpiywali w tradycyjnej „Muzykuli”, czyli muzykowani przi watrze, w Lasku Miejskim.
Jako było na Gorolu w piónte, pooglóndejcie na fotkach.


text:
Bujumbura
Bujumbura (hač do lěta 1962 Usumbura) je najwjetše město a bě hač do lěta 2018 tež stolica srjedźoafriskeho kraja Burundi. Leži w zapadźe kraja při Tanganjikaskim jězorje we wysokosći wot 780 metrow a ma wokoło 1,1 mio. wobydlerjow. Hospodarske a zarjadniske srjedźišćo Burundija namaka so něhdźe 370 kilometrow južnje ekwatora, tuž je klima cyłolětnje relatiwnje ćopła - přerězne maksimalne temperatury leža pola 28 do 31 °C; minimalne pola 17 do 19 °C.
W lěće 1889 załožichu němscy kolonialisća na městnje burskeje wsy wojersku stražu Marienheim, kotraž wuwiwaše so k małemu městačku. Hač do lěta 1916 bě Bujumbura dźěl Němskeje wuchodneje Afriki, po prěnjej swětowej wójnje bywaše k stolicy belgiskeho mandatneho kraja Ruanda-Urundi. Wot njewotwisnosće stata Burundija w lěće 1962 je Bujumbura jeho stolica.
Bujumbura ma mjezynarodne lětanišćo a wot lěta 1960 tež uniwersitu.


text:
Guarisco, Sara ; Carboni, Tiziana ; Benyskiewicz, Krzysztof ; Wasilkiewicz, Kamil ; Korczyńska, Agnieszka ; Wojewódzki, Ireneusz ; Wesołowska, Aleksandra ; Nodzyńska, Ewa ; Łukasiewicz, Sergiusz ; Brasse, Rafał ; Trojanowski, Michał ; Patrzylas, Artur ; Husar, Wioletta ; Szott, Mirosława ; Szpaczyński, Przemysław ; Mikołajczak, Małgorzata ; Rawski, Jakub ; Kietlińska, Joanna ; Saja, Krystian
Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego
Biblioteka Uniwersytetu Zielonogórskiego
Mar 12, 2021
Jun 1, 2017
3 520
3115
https://zbc.uz.zgora.pl/publication/51116
Dolański, Dariusz (1966 - ) - red.
Gillmeister, Andrzej - red. Mróz, Tomasz Appel, Hanna Olędzki, Marek Dziuba, Agnieszka Kluczek, Agata Aleksandra Pigoń, Jakub Karczewska, Joanna Konopnicka, Małgorzata Skobelski, Robert Adamek-Pujszo, Katarzyna Ostrowski, Grzegorz Budniak, Marek Brasse, Rafał Szott, Mirosława Szpaczyński, Przemysław Steciąg, Magdalena Meller, Katarzyna Marciniszyn, Joanna Droś, Anna Majewska, Lucyna Turonek-Ostrowska, Katarzyna
Dudziński, Andrzej Bednarczuk, Arkadiusz Budzanowska-Weglenda, Dominika Szoka, Andrzej Iwo Dung, Nguyen Tien Borysławska, Magda Sobański, Piotr Michalak, Hubert Hozakowska, Marta Woźniak, Jesica Półtorak, Mateusz Jankowski, Krzysztof Szpaczyński, Przemysław Dudek, Jarosław Kalwara, Przemysław Skobelski, Robert Domke, Radosław Okoński, Krzysztof Morys-Twarowski, Michael
Dolański, Dariusz (1966 - ) - red. Nitschke, Bernadetta (1964 - ) - red. Janiszewska-Sieńko, Daria Lubik, Maciej Wasilkiewicz, Kamil Polak, Alina Jabłońska, Anna Winter, Alix Gotowicz, Aleksander Wnętrzak, Grzegorz Świder, Małgorzata Pieńkowski, Cezary Glinka, Kamil Kasztelan, Marta Szpaczyński, Przemysław Piechowiak-Topolska, Maria Barbara Drzewiński, Piotr Oracki, Tadeusz Wyder, Grażyna
Győri, Victoria Rogińska, Justyna Świderska-Włodarczyk, Urszula Bąk, Justyna Ziober, Aleksandra Chojak, Jarosław Skobelski, Robert Jureńczyk, Łukasz Madej, Małgorzata Arkuszewska, Daria Górnicka, Weronika Chodorowska, Anna Saja, Krystian Szott, Mirosława Rawski, Jakub Krysińska, Katarzyna Madejski, Paweł Dudek, Jarosław Szpaczyński, Przemysław Jakuć, Joanna Domke, Radosław Gondek, Paweł
Twardowska, Kamilla Wasilkiewicz, Kamil Satora, Magdalena Benyskiewicz, Krzysztof Kargul, Michał Strese-Gassiev, Larisa Miszewski, Dariusz Hładkiewicz, Wiesław Koteluk, Daniel Glinka, Kamil Krystians, Piotr Potocki, Robert Kessler, Ryszard Drzewiński, Piotr Mielnik, Tomasz Szpaczyński, Przemysław Domke, Radosław
Schreiber, Agnieszka Streit, Henryk Miżdal, Agata Smoluk, Marek Miszewski, Dariusz Asienkiewicz, Dariusz Dudra, Stefan Pochyły, Piotr Krystians, Piotr Krzyżanowski, Sławomir Korcz, Iwona Flakowski, Jarosław Gillmeister, Andrzej Szpaczyński, Przemysław Woźniak, Sylwester Wasilkiewicz, Kamil
Franczak, Aneta Dutkiewicz, Dorota Świt, Mirosław Piasecki, Andrzej Wyder, Grażyna Woźniak, Sylwester Bernacka, Ewa Domżał, Urszula Anna Szpaczyński, Przemysław Dudra, Stefan Michalak, Ryszard Pochyły, Piotr Domke, Radosław


text:
Spěwy Boda Wartki zaklinča
Budyšin. Dźiwadźelnik Tomaš Cyž prezentuje jutře, 20. nowembra, swój program „Herzensangelegenheiten“ na małej žurli Budyskeho Dźiwadła na hrodźe. Něhdźe dwuhodźinski program započnje so w 19.30 hodź. a wopřijima spěwy kabaretista Boda Wartki. Cyž interpretuje je po wašnju šansoniera spěwajo a na klawěrje hrajo. Hudźbne přinoški zwjazuje wón z krótkimi, často satiriskimi scenami. Zastup płaći 14 eurow.
Cyłotny wuměłstwowy proces
Wojerecy. We wobłuku wosebiteje wustajeńcy Wojerowskeho Zusoweho kompjuteroweho muzeja ZCOM „A bit of art“ chce bywši docent Wuměłstwoweje wysokeje šule Burg Giebichenstein w Halle nad Solawu Tom Witschel zajimcam pozadki, zasady a rjemjesło wašnja tworjenja penplotter zbližić. Tale technika wopisuje zdźěłanje ručneje grafiki a jeje mechanisku reprodukciju z ploterom; kónčna twórba a proces nastaća stej po tejle filozofiji wobstatk zhromadneho kreatiwneho cyłka. Wotpowědnu dźěłarničku přewjedźe Witschel jutře, sobotu, wot 14 do 17 hodź. Přizjewjeće so pod .
Film z Domröse a Šmajdźinej
Pjatk 19. a 20.11. Nowa rytmusowa dźěłarnička za nawodne wosobiny pod hesłom „Při pulsu žiwjenja“ w Smochčanskim kubłanišću swj. Bena
Pjatk 19.11. 17:30 Zwjazkowe předsydstwo Domowiny
18:00 Kamjenska nakupowanska nóc
19:00 Wotewrjenje wustajeńcy k „Tu żyjemy – Hier leben wir“ k němsko-pólskemu cyklusej dźěłarničkow z Kulturnym centrumom Jelenia Góra w Budyskim Kamjentnym domje
19:30 Koncert z IC Falkenbergom w Budyskim Dźiwadle na hrodźe
19:30 Gala operetow „Sy swět za mnje“ SLA w šwicarskim Vispje
Sobotu 20.11. 14:00 Paslenje adwentneje pychi z přirodnych materialijow w Njeswačanskej přirodnoškitnej staciji
17:00 Gala operetow „Sy swět za mnje“ SLA w šwicarskim Schwadenje
19:30 147. schadźowanka, livestream z Budyskeje „Króny“ pod
Njedźelu 21.11. Smjertna njedźela
Kermuša w Ralbicach
Wólby wjesnjanosty w Bóšicach
14:00 Młodźinski nyšpor z wobrazami fotografki Kerstin Kacmar z Berlina na temu „Družki“ w Chrósćicach
Póndźelu 22. do 25.11. Towarstwo swj. Filomeny w Smjerdźacej zběra hodowne pakćiki za potrěbnych w Čěskej a Bołharskej (stajnje wot 17 do 18 hodź.)
Wolejbul dale hraja
We wobłuku Sakskeho wolejbuloweho zwjazka smědźa cyłki při wysokim saku najprjedy raz dale hrać. Wšudźe pak płaći prawidło 2G. Negatiwny test wjace njedosaha.
20.11. 14:00 Viktoria Worklecy
– Viktoria Worklecy II (žony, we Worklecach)
20.11. 14:00 Viktoria Worklecy
– VV Žitawa 09 II
(žony, we Worklecach)
25.11. 19:30 ST Marijina hwězda
– Schönbachske VV
(w Pančicach)
25.11. 19:30 ST Marijina hwězda
– TSV Wóspork
(w Pančicach)
25.11. 19:30 MSV Budyšin III
– Sokoł Budyšin
(w Budyšinje)
25.11. 19:30 Sokoł Budyšin
– Sokolnik Wjazońca
(w Budyšinje)
Na krajnej runinje žana kopańca
We wobłuku Sakskeho koparskeho zwjazka kaž tež wokrjesnych koparskich zwjazkow tónle kónc tydźenja najprjedy raz žanu kopańcu hrać njesmědźa. Dowolene su jenož partije w regionalnych a zwjazkowych ligach, tak na přikład w regionalnej lize sewjerowuchod a we wyšej lize. Duel FC Hornjeje Łužicy Neugersdorf doma přećiwo mustwu FSV Martinroda je hižo wotprajeny.
Regionalna liga muži
19.11. 19:00 Germania Halberstadt
– SV Babelsberg
19.11. 19:00 VSG Altglienicke
– FSV 63 Luckenwalde
20.11. 13:00 Kamjeničanski FC
– VfB Auerbach
20.11. 13:00 FC Eilenburg
– SV Lichtenberg 47
Za přichodne wusyłanje telewizijneho magacina Łužyca je so moderator Christian Matthée do Berlina podał. W němskej stolicy wobhoni so wón wo tym, kotru rólu narodne mjeńšiny w zwjazkowej politice hraja. Pytajo za wotmołwami je so z tójšto wosobinami zjawneho žiwjenja rozmołwjał. Mjez druhim porěča z bywšej nawodnicu mjeńšinoweho sekretariata štyrjoch awtochtonych narodnych mjeńšin Němskeje Judit Šołćinej a jeje naslědnikom w zastojnstwje Göstu Nissenom. Nimo toho rozmołwješe so z nowej čłonku zwjazkoweho sejma Maju Wallstein (SPD, direktnje woleneje kandidatki wo-krjesa Choćebuz-Sprjewja-Nysa. Tež z jeničkim narodnej mjeńšinje přisłušacym sobustawom tele dny konstituowaceho so aktualneho parlamenta Stefanom Seidlerom (Južnoschleswigski wolerski zwjazk/SSW) je so Matthée zetkał.
Telewizija RBB wusyła Łužycu jutře, sobotu, w 13.35 hodź. Wospjetowanje na samsnym sćelaku slěduje srjedu, 24. nowembra w 1.45 hodź. W mediatece RBB spřistupnja magacin wot zajutřišeho cyłe lěto, a to kóždy čas.
Ralbicy (SN/MWj). Přirjadowanju zaměroweho zwjazka za wopłóčki Při Klóšterskej wodźe (AZV) ke Kamjenskemu zaměrowemu zwjazkej za pitnu wodu njebudźe gmejna Ralbicy-Róžant přihłosować. To je wjetšina radźićelow na swojim wčerawšim posedźenju w Ralbicach wobzamknyła. Po njejapkej smjerći jednaćela AZV Hansa-Jochena Schöny pytaja za móžnosćemi, zarjadniske a techniske dźěła wot wjetšeho partnera wobstarać dać. Tajki partner móhło předewzaće Ewag być, kotrež tež za Kamjenski zaměrowy zwjazk za pitnu wodu skutkuje. Kajke móhło tajke zhromadne dźěło wupadać, je jednaćel Ewag Torsten Pfuhl wčera rozłožił.
Slepo (CK/SN). Mjeztym zo na Slepjanskej přesydlenskej městnosći za nowy Miłoraz jednoswójbne domy kaž hriby ze zemje rostu, nastawa tam nětko tež nowe srjedźišćo. Minjenu wutoru bě symboliski prěni zaryw za wjesny towarstwowy dom. Něhdźe sto Miłoražanow tónle termin sobu dožiwi. Twar je wobstatk zrěčenja energijoweho koncerna LEAG z gmejnomaj Slepo a Trjebin. Za towarstwowy dom běchu wubědźowanje architektow wupisali, a dobył je Drježdźanski běrow Schubert & Horst. Tež wobydlerjo móžachu swoje předstawy zapřijeć. Tak změja na dohromady 800 kwadratnych metrach nimo žurle tež kehelnišćo a tradicisku rumnosć wohnjoweje wobory. Cyły dom nastanje po wašnju tak mjenowanych drjewjanych stejakow.
W septembru bě Zhorjelski wokrjes za towarstwowy dom twarsku dowolnosć dał. Krótko do zarywa přepodachu nadawk za prěnje dźěła Rakečanskej firmje Böpple. Hišće lětsa maja fundamenty hotowe być. Na to móža hišće raz wšitko na centimeter dokładnje wuměrić, jednotliwe dźěle domu z drjewa zhotowić a je potom na twarnišću nastajić.
Rakecy (JK/SN). Jedne z najkrótšich posedźenjow přewjedźechu wčera Rakečanscy gmejnscy radźićeljo. Hižo při zahajenju přez wjesnjanostu Swena Nowotneho (CDU) čakachu na dweju fachowcow z planowanskeje firmy Panse, kotrajž chcyštaj k dwěmaj dypkomaj dnjoweho porjada porěčeć. Wonaj pak njejstaj přijěłoj, a tak je wjesnjanosta radźićelam hišće raz zaměr a pozadk za změnu přizwolenskich a wupołoženskich wustawkow za ryćerkubło w Psowjach rozjasnił. Wšako běchu so z tej naležnosću hižo zaběrali. Podobnje su hladajo na změnu wustawkow k wobtwarjenskemu planej za ležownosće w Rakečanskej gmejnje postupowali. Změnjene wustawki nětko na gmejnskim zarjedźe wupołoža, hdźež móža sej je wobydlerjo wobhladać a znapřećiwjenja zapodać. We wustawkach su móžne wobtwarjenske ležownosće na sewjeru Rakec, w Psowjach při ryćerkuble a při Pstruhowym puću kaž tež při Komorowskim Młynskim haće wobkedźbowane.
Budyšin (SN/bn). „Mjenje hołkota – wjace dialoga!“ bě hesło zarjadowanja, kotrež stej Medijowa syć Łužica a Sakska krajna centrala za politiske kubłanje wčera wuhotowałoj. Aktualneho pandemiskeho połoženja dla njewotměštej je na doporučenje krajnoradneho zarjada kaž planowane w Budyskim Kamjentnym domje, ale ryzy digitalnje.
Zazběh tworješe prezentacija dr. Benjamina Bigla a Markusa Schuberta, kotrajž rozłožištaj aktualnu studiju „Medijowa kompetenca w Sakskej“. Po jeju słowach přepytowanje mjez druhim wujewja, zo něhdźe třećina wobydlerjow swobodneho stata njewě, kak žurnalisća dźěłaja. Runje telko ludźi je tež přeswědčenych, zo su medije „zasadnje we wobsydstwje stata“ a zo „zajimam industrije a kapitala“ polěkuja.


text:
18.1.2015 - MFL - Florbal Stonava - Ropice Wolves 2:4 (0:2, 1:1, 1:1)
Jak to viděl Fuckala:
Chciołech napisać jaksióm uwodnióm godke, co se stało przed zapasym, ale tymrazym se wlastnie nic nie stało. Po pióntkowo/sobotni akcji uż byli wszyscy krziźbi, także my se inym dohodli, że te Ropice tymrazym rozbijmy.
A wlastnie nóm ani moc nie chybiało. Hned z kraja my jich kapke przicisli, jyny że my dostali gol… 3 my tam byli... a stejnie to tam spadło, taki gol na guwno, ale co uż. Zaś my jich troche zaciśli, jako fakt, w tej piyrszej a snad aj drugi trzecinie my byli u miczku o dość wiyncyj niż my czakali… ale nakóniec my zaś dostali. Ropica zagrała wartkom akcje a po strzele z piyrszej mi to przepoliło rynke a od brzewna spadło do brany (pry – jo to moc nie widzioł, iny czuł). To był zhruba prubieh tej piyrszej czynści – my grali, oni dowali goly. We drugi to było podobne, typek wystrzelil z celkem chytatelnej wzdalenosti, ale trefił to przesnie do wika (toch uż aj widziou). Na szczynści my celkem wartko sniżyli a to, o cudo, w przesilowce. Ja, fakt my grali przesilowke a fakt my gol dali, ni dostali! Dowoł go Marty po pieknym tukesu z kierymsi z utoczników – z kierym nie wiym, bo mi Adaś nie posłoł farplan ze zapasu a przihrawki se pamiyntom iny swoje a od Sztefana (bo to se dycki dobrze rachuje)… ścigli my eszcze 1 gol, dou go Juris, o wiynksze cudo! – z przimaku. Wyużył, że se Ropica moc nie ścigła sformować (ocziwidnie zkoumali nasze przimaki, bo fakt nie czakali, że by my z niego mógli dać gola). Niestety dalszóm trefe my uż nie przidali a naopak inkasowali z brejku dwa na żodnego...
Tak my zaś kolektiwnie przegrali, i kdyż my grali dobry zapas a podali wykon hodny Florbalu Stonawa. Teda eszcze je możne, że to całe spiskou Michał Gąsior, bo prawił, że 5x razy nie trefił próznom branke a to je fakt dość… ale jo też móg chycić ty 4 goly a wygrali by my aj z nulóm, że…
No escze se nie odpuszczym jednom poznamke ku rozhodczim, Lukasz v pohodzie jak dycki (Luky, výjimečně tě chválím, tak doufám, že si to přečteš), ale tyn drugi typek… Renek (nazwisko raczy pisać nie bydym)... to je teda dareczek, po połowinie sezony jako grocz a rozhodczi nie wiedzieć, że se stopujóm ostatni 3 minuty a eszcze se hadać ze zasloużilym golmanym, że iny 1… na to mogym rzyc jyny jedno – synku spamiyntej se a jak uż to piskosz, tak se aspóń przeczytej ty prawidla MFL (a jak uż w tym bydziesz, przibier aj florbalowe, też tam urczicie nóndziesz pore nowych wiecy…).
Statistika zápasu:
06:48 - Ropice Wolves - 0:1
09:19 - Ropice Wolves - 0:2
21:13 - Ropice Wolves - 0:3
26:17 - Wróbel Martin (Gąsior Michal) - 1:3
38:45 - Wawrzyk Jiří (bez asistence) - 2:3
41:20 - Ropice Wolves - 2:4
Vyloučení: 0:2. Využití: 1:0. Oslabení: 0:0.
Sestava týmu:
Daniel Fukala (B)
Pavel Blus (O), Adam Nalewajka (O) - Martin Wróbel (O), Michal Kozieł (O)
Michal Gąsior (Ú), Jerzy Gąsior (Ú), Jiří Wawrzyk (Ú) - Filip Junga (Ú), Marek Kožusznik (Ú), Adam Gabzdyl (Ú)


text:
»Za naju je domizna tež tam, hdźež bychmoj so pochować dałoj. Hdźe to je, pak njewěmoj.«
Rozmołwa z fararjom dr. Robertom Malinkom a wědomostnicu dr. Lubinu Malinkowej wo wuznamje domizny a serbskeje rěče a žiwjenju jako ewangelska farska swójba
Farar dr. Robert Malink a wědomostnica dr. Lubina Malinkowa Foto: Jürgen Maćij
Po tym zo sće w Spitzkunnersdorfje z fararjom był, sće mjeztym hižo wjace hač dwě lěće w Rakecach. Běše serbska wokolina přičina za změnu?
Robert Malink: Haj, na kóždy pad. Za Lubinu běše to wažne. Wona je přeco prajiła, kak rjenje by było, hdy bychu naju dźěći na Serbski gymnazij chodźić móhli. Jej je to serbske w Spitzkunnersdorfje falowało. A potom běše to tajke wjedźenje, zo smy telefonat dóstali, hdźež smy zhonili, zo pyta Rakečanska wosada serbskeho fararja respektiwnje serbsku farsku swójbu. Tu su ludźo, kotrymž je to serbske cyle wažne.
»Tuta zwjazanosć je přez wšitke lěta wostała«
Rozmołwa z dr. Hyncom Rychtarjom, bywšim wědomostnym sobudźěłaćerjom sorabistiki Lipšćanskeje uniwersity, wo pochadźe, hódnoće serbšćiny a hdźe so doma čuje.
Kak daloko su Was serbske wašnja, kotrež sće za čas dźěćatstwa w Slepom w swójbje nazhonili, w žiwjenju přewodźeli a kotru hódnotu su za Was měli?
To je jara wulku hódnotu měło. Smy wšak z tym wotrostli, jako dźěći smy kóždy dźeń žony w serbskej drasće widźeli a słyšeli, kak wone a wězo tež mužojo mjez sobu serbuja. A serbske tradicije kaž molowanje jutrownych jejkow a serbske swjedźenje ze serbskim spěwom běchu tež w našej swójbje z wašnjom. Wot wowki sym slepjanšćinu nawuknył, jeje powědanje na paski nahrawał a sej słowa, wobroty a gramatiske formy zapisował. Wosebity wliw měješe na mnje to, štož je mi wona ze swojeho žiwjenja powědała, z młodych lět a kajke je žiwjenje tehdy w Slepom było. Wona wšak bě so spočatk 20. lětstotka narodźiła a wysoku starobu 90 lět docpěła. Pola njeje běštej husto tež susodka a wowcyna sotra a stej runje tak rady powědałoj. Sym hodźiny dołho pola nich sedźał z pomazkami, tykancom, palencom a piwom. A sym wjele žiwjenskich mudrosćow wot nich nazhonił, wo ratarskim žiwjenju a wašnjach, serbske zapřijeća za wšě móžne graty, dźěła a zela, a tohorunja mnohe moraliske pokiwy. Tak je ćichi pjatk woprawdźe ćichi pjatk, tež dźensa hišće za mnje w Lipsku. Serbske tradicije a serbske jědźe warić – to sym sej wot nich wotposłuchał a wothladał. Tak je pozdźišo k tomu dóšło, zo sym hromadźe z Iris Brankačkowej a Manfredom Starostu knihu »Naš dom hostliwe blido« napisał. A jěm tež dźensa hišće twaroh z lanym wolijom, prampany kał a kisałe běrny po našim wašnju. Hdyž přijědu domoj, da mi mój bratr přeco něšto dobre po maćernym wašnju nawari.
Witriny běchu zarjadowane, přewodny program přihotowany a nowe karty dypkownje z ćišćernje dóšłe a potom to – wobmjezowanjow koronakrizy dla bu Budyski Serbski muzej w měrcu zawrjeny a jedyn z wjerškow lěta padny do wody. Wustajeńca »Jutry w Serbach« přiwabi kóžde lěto mnoho domoródnych, wosebje pak wopytowarjow z cuzby, zo bychu so wo jutrownych nałožkach ewangelskich a katolskich Serbow ze wšěch kónčin Łužicy wobhonili. Zhonja něšto wo pozadkach jutrow, wo přihotach a wšelakich nałožkach wot debjenja jejkow we wšelakich technikach, přez jutrowne spěwanje hač ke křižerjam. Tak so dźěłarnička, hdźež bychu so zajimcy w bosěrowanju jejkow wuspytać móhli, njewotmě a Smjerdźečanska rejowanska skupina na žurli muzeja sobotu do jutrow njezarejowa. Dźěło a próca muzejownikow běštej nimale podarmo a tež hospodarske straty falowacych wopytowarjow dla su wulke.Wustajeńca »Jutry w Serbach« z twórbami Maria Ošiki bu hač do 23. awgusta 2020 podlěšena Foto: Serbski muzej, Budyšin
Serbski muzej je wot spočatka meje pod wobkedźbowanjom škitnych naprawow zaso přistupny a jutrowna wustajeńca bu hač do 23. awgusta 2020 podlěšena. Tež hdyž su jutry nimo, wopyt so přiwšěm wudani. Přetož lětsa wobrubja wuměłske twórby Maria Ošiki (* 1970) z Worklec přehladku. Su to předewšěm wolijowe mólby ze sakralnymi motiwami. Tak wuhladamy na wobrazu »Znamjo wěry« (2003) swjaty křiž wosrjedź zeleneje krajiny a mólba »Rańše kemše« (2012) ilustruje na intimne wašnje kemšerjow, kotřiž we ławkach sedźo a klečo nutrnje na duchowne słowo słuchaja. Jako přihot na jutry wězo křižowy puć falować njesmě. W muzeju wustajena je čorno-běła rysowana warianta wuměłca. Z mólbu »Jutry« (2002/2011) hodźi so wopytowarjam jutrowne jěchanje derje rozkłasć, scenisce je nałožk nazornje wot přihotow, přez wužohnowanje křižerjow hač k jěchanju předstajeny. Tematisce wěnuje so Ošika w swojim skutkowanju wosebje blišej domiznje, rozestaja pak so tež z wosobinskimi dožiwjenjemi a stratami. Wo tym swědčitej wobrazaj »Wopyt jandźelow« (2014), hdźež je wosoba, so po domjacych zahonach wuchodźujo, nahle wot smjerće domapytana, a »Posledni puć« (2015), hdźež je kěrchow zwobraznjeny. W pozadku su jako fotowy ćišć mjezwoča štyrjoch wosobow widźeć, kotřiž běchu wuměłcej wosobinsce bliscy a hižo žiwi njejsu. Jednotliwe wobrazy su na předań. Zajimcy móža so za nimi w muzeju naprašować.
Dźensa njeje Krabat jenož powěsćowa postawa, kotruž zwjazujemy ze spodobnymi ilustracijemi Měrćina Nowaka-Njechorńskeho abo z romanom Jurja Brězana. Krabat steji tež za zwičnjenu marku a jeho mjeno kmótři zelowemu palencej abo kolesowarskej šćežce. A hdyž rozmyslujemy wo pěstowanju serbskich nałožkow, dyrbimy so sčasami prašeć, hač dźe nam při tym jenož wo wobchowanje ludoweho herbstwa abo hač su wone mjeztym woblubowany srědk k přiwabjenju turistow?
W Sakskim zastupnistwje, w domje Łužiskeho seminara w Praze wotměwa so tuchwilu wustajeńca »Wukładne wokno II: Zapopadnjene wokomiki. Fotografije ze Sakskeje a Łužicy«. Je to kooperacija z wuměłskim fondsom statneje wuměłskeje zběrki Sakskeje. Přehladka nawjazuje na w Zhorjelcu přewjedźenej wustajeńcy »We wokomiku. Fotografije ze Sakskeje a Łužicy« z lětow 2017/2018. Kaž nawodnica wuměłskeho fondsa Silke Wagler zdźěli, je to dobra składnosć, někotre ze 36.000 objektow, kotryž fonds wobsedźi, pokazać a tak wuměłstwo zjawnje spřistupnjeć, wšako nimaja žane swójske rumnosće za wustajeńcy. Při tym leži ćežišćo w Praze pokazanych twórbow na fotografiji z powědacymi wobrazowymi sujetami a saha wot dokumentariskich fotow přez portrety hač k inscenowanej fotografiji.


text:
Moroni
Moroni (arabsce موروني) je stolica a ze 54.000 wobydlerjemi zdobom najwjetše město Komorow w Indiskim oceanje před juhowuchodnej Afriku. Nadeńdźe so při zapadnym brjoze najwjetšeje kupy Njazidja, kotraž je tež znata pod swojim francoskim mjenom Grande Comore. Město leži pod aktiwnym wulkanom Karthala, kotryž wot 19. lětstotka hižo dwaceći króć wubuchny, dotal posledni raz w lěće 2016.
W měsće knježi włóžna, tropiska klima z přerěznymi temperaturami wot 14 do 31° C w juliju a 19 do 36° C w decembrje. Monsun traje wot nowembra hač do měrca. Dla bliskosće kupow k ekwatorej su tež cyklony huste.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Sydlišćo je so prawdźepodobnje w 10. lětstotku wot arabskich sydlerjow załožiło a wuwiwaše so w 15. lětstotku pod wliwom arabskich a persiskich překupcow k wikowanskemu stejišću. Moroni bě stolica sultanata Bambao, kotryž sta so w lěće 1886 z dźělom zjednoćeneho stata Ngazidja. Wot lěta 1962 je stolica Komorow.


text:
Zebrane zostały tutaj życzenia i wierszyki po śląsku na urodziny, Boże Narodzenie, Wielkanoc, Barbórkę i Nowy Rok. Na tej stronie znajdziesz życzenia po śląsku na szczególne okazje w naszym życiu. Możesz z nich korzystać do woli. W mirę możliwości będę dodawać także życzenia z innych okazji.
Jeśli chciałbyś się podzielić swoimi życzeniami to nie wahaj się i wyślij mi maila na adres [email protected].
kliknij aby przejść do wybranych życzeń po śląsku
- Święta Bożego Narodzenia
- Nowy Rok
- Święta Wielkanocne
- Urodziny
- Barbórka / dla górnika
- 50 urodziny / Abraham
- Chrzest
- Dzień babci i dziadka
- Dzień Kobiet
- Wesele
- Inne okazje
Życzenia po śląsku na Święta Bożego Narodzenia
Radosnych Godōw! Winszuja, coby Wōm nowo porodzōny Pōnbōczek błogosławiyli; cobyście znŏdli mocka gyszynkōw pode krisbaumym; mandle ze makōwkōw niy stanyły we gŏrdzielu; coby te świynta bōły richtig czasym spyndzōnym do kupy ze familijōm.
Na te Świenta kiedy Pon Buczek sie narodził
życza: coby chróbska sie Wos nie trzimały,
byście sie do sia usmiechali,
bajtlom dużo gyszynków od Dzieciontka,
Zycza tyż coby śnieguloka szło ulepić
i na szlynzuchach możno było pokiełzać
i przajcie sie wzajymnie.
Na Gody winszuja Ci, co by narodzōny dzisiej Pōnbōczek bogosławił, miyj swoja familijo i kamratōw zawdy w zŏcy, przoj wszyjskim – tyż tym kerzy Tobie niy przajōm. Znojdź pod kristbaumem kupa gyszynkōw, pamiyntej ô winszowaniu z sōmsiadami, zjydz trocha moczki i makōwek. Na sōm kōniec winszuja szczyńściŏ, zdrowiŏ i uciechy!
Autor: Łukasz Tudzierz
Na Godne Świnta winszujymy wszyjskim naszym czytelnikōm srogich gyszynkōw ôd Dzieciōntka, co byście sie niy ôbjedli makōwkami a mŏczkōm i co byście te Boskie Narodzynie przeżyli ze familijōm w uciesze i przōniu, a na Bezrok co by Wōm sie darziło jak nigdy.
Autor: Jaskółka Śląska
Wszistkygo Nojlypszygo we ty świynta Bożygo Narodzynia . Życza, coby Wom ni braklo karpfa, makowek i moczki abo i kołocza ze posypkom. I coby glaskugle na krisbaumie lśnioly blaskym zapocialym. Cobyście zowżdy byli gryfni i zdrowi.
Coby Wom pszali Wasze matule, łojce, bajtle, synki, braciki dziołchy, ołpy, omki, onkle, ciotki, teście i inksze szwigermutry. Życza tysz, coby bez cołki nastympny rok, sznity boły durchś rubo poszmarowane łomastom i coby do tego, wusztu i inkszych maszketów niy zbrakło !
No i po wilyji co by Dzieciontko trefioło do Wos z najgryfniyjszymi z gryfnych gyszynków.
Autor: Aleksandra Mazur
Niychej Dzieciontko szczyńściym Wos darzy
Zdrowie do tymu co tako marzy
A familijom pszonie na zowdy
Siył fest dołoży jako tyż prowdy.
Autor: Bronisław Wątroba
Pamiyntejcie Rostomili,
nie wyznocie sie na chwili,
kej Dzieciontko do Wos przidzie
i geszynki zoboczycie.
I miarkujcie co godajom
ludzie co sie tukej znajom:
„Jako Wilijo, taki rok”,
więc wejrzyjcie sam na blog!
Źródło: http://odkrywajacslask.wordpress.com/2011/12/23/zyczenia/
Już za chwila śwjynta sóm
Tuż życzynia wóm sam dóm
Jak tradycjo nakazuje zawsze na śwjynta
mjech z tymi winszowaniami sie rosuje
Tuż wóm życza śwjont wesołych
z familijom wilijo jejś za jednym stołym
karpja,makówki i moczka
możecie jejś z jednego gorczka
łopłatkym sie łomanio
ji z serca se winszowanio
zdrowjo ji wszyskigo nojlepszego
na kożdy dziyń życio waszego
geszynków od DZIECIONTKA małego
pod chojinkóm dlo wos kożdego
co by sie wszyskim darzyło
ji dobrze bez starości żyło
Trzi królowie Monarchowie
kaj sie uwijocie
mocie mirra i kadzidło
i skrzinka we złocie
Jezus dzisioj narodzony
raczkom błogosławi
bo tym swojym narodzyniym
prziszeł by nos zbawić
Trzi królowie monarchowie
żodyn niy łobuty
ponoś było wos aż śtyrech
czworty szoł na skróty
poloz borok se na przełaj
i łaził po krzokach
a jak prziszeł do betlyjki
to było po ptokach
Herod wściekły szarpie brodom
korona mu spadła
jak usłyszoł ło Jezusie
giymba mu opadła
lotoł po swoich komnatach
ni móg sie łopanować
bezto kozoł wszytkich bajtli
zaroz wymordować
Aż prziszła na niego kryska
i giymba mu zbladła
mysloł bydzie królym świata
śmiertka go dopadła
zaroz kosom łeb uciyna
łoberwoł kadzidłym
po tym z piekła prziszeł dioboł
i wzion go na widły
W Betlejym,we szopie-rodzi sie Jezusek
niy mo zogoweczka-niy mo tyz pieluszek
na sianeczku lezy-osiolek go grzeje
pastyrze mu grajom-jego przijociele
Maryjka i Jozef-festy sie starajom
jako to Ponboczka-w biydzie wychowajom
I dzisiej tyz momy-jednake staranie
czy czasu nom styknie-na dzieci chowanie
dzisiej nasze dzieci-prawie wszystko majom
ale durs na nuda-wszystke narzykajom
izby wyglondajom-jak z graczkami sklepy
loni znojsc niy umiom-przi niczym uciechy
Pytomy sie wszyjscy-czy to nasza wina
ze czasu niy momy-ze nos przi nich niy ma?
bestoz na te swiynta-szczyrze zycza wszystkim
znojdzcie czas dlo dzieci-od samy kolybki
znojdzcie czas na godka-na ksionzek czytanie
na szpacyr,na kino-berow osprawianie
to co my im domy-stokroc do nos wroci
zodne take dziecko-lojcow niy porzuci!
Witom ze ślonskom kolyndom.
Toż Dzieciontko sie nom rodzi
We stajynce betlejymski
Nawet Herod niy zaszkodzi
Ze Jezusa krol niyziymski
Przi bydlontkach w żłobku leży
Durś pastuszki mu śpiywajom
I trzech myndrcow drapko bieży
Pokłon Jymu dyć skłodajom
Ze Wilijom wos niy dziwo
Że sie cuda nawet dziejom
Ech – Maryjo jest szczyńśliwo
Lica jyj tyż ciyngym śmiejom
Pan nad pany choć maluśki
Wiarom wielki chnet sie stanie
Łod Dzieciontka gryfny buźki
Złu w świat leci z tym wyzwanie
Niychej Wom Dzieciontko darzy
Zyszczy tako co sie marzy.
Bronisław Wątroba
Czego winszować Wom ze Godami?
Pewnikym wiycie dobrze to sami
Dyć szkryfna tako – Serca zocnego
By bliźni zowdy trefioł do niego.
Bronisław Wątroba
Ze Godami chca winszować
Wiyncy Ślonska w naszy duszy
Z niym co rano w dzionek stować
Do roboty tako ruszyć
Ze Godami chca winszować
Zdrowio szczyńścio pomyślności
Mo Ponboczek łaski dować
Radość w familijoch gościć.
Bronisław Wątroba
Życzenia noworoczne po śląsku
Winszuja Ci wszyjskigo nojlepszego w Nowym Roku:
Pōmyślności, szczyńściŏ i zdrowiŏ,
Niych społniōm sie wszyjske Twoje plany i marzeniŏ!
Radojści mŏckã na te Świynte Gŏdy
Co by Wōm Dzieciōntko pod strōmek prziniysło
Mjyôjści, Zdrŏwio, Nadzieje a Wiary
Co by na Nowy Rŏk bes’kŏżdydziyń stykło!
Cŏłkim siercym wszyjskim winszujymy
Autor: Marek Plura
Skuli tego co to niydugo bydymy mieli Gody wiynszuja wszyskim:
Życzenia po śląsku na Wielkanoc
Srogo zima poszła w dal,
Gibko seblyccie z karku szal.
Wartko idom jak ze szlojdra ku nom,
wesołe święta Wielkiej Nocy
W Wielonoc sie fajno miyjcie:
Do kościoła se zajrzyjcie,
Pōmalujcie jajec sto.
Niych Wōm co hazoczek do,
Jydzcie co na stole leży,
Lyjcie baby jak noleży.
– Jak wōm sie zmierznie świyntowanie,
To legnijcie na tapczanie.
Hazok kuko zza krzoka na drugego hazoka. Idymy na świyncone, bier koszyk, pakuj jajca i wyndzone, wusztym bydzie woniac wszyndzie, a kapelon godać bydzie: nich w te świnta klara świci, kożdy karlus kibel wody chyci, lejom chopcy, piszczom frelki, nich te świnta tak po slonsku bydom szwarne, a po polsku wyjątkowe i po prostu zdrowe.
Wielkanoc ku nōm prziszła
Radość nōm prziniysła!
Pōn Jezus zmartwychstōn
Ludzi zaś piastuje
Hazŏk ze uciechy
Geszynki rychtuje!
Pōnbōczek rostōmiyły
Klarōm bôgōsławi
A Świynty Duch dycki
ôde’złego zbawi!
Mokrego Śmiyrgustu,
Od hazoka dużo kustu,
Gryfnych kroszonek.
Wnszujymy piynknej a bogatej Wielkij Nocy!
Źródło: http://odkrywajacslask.wordpress.com/
Wielkanoc ku nōm prziszła
Radość nōm prziniysła!
Pōn Jezus zmartwychstōn
Ludzi zaś piastuje
Hazŏk ze uciechy
Geszynki rychtuje!
Pōnbōczek rostōmiyły
Klarōm bôgōsławi
A Świynty Duch dycki
ôde’złego zbawi!
Autor: Marek Plura
Na te Świynta Wielki Nocy
Kere z wiosny nom przichodzom
Jajcym, kurkom i barankym
Maszkytami niych posłodzom
Śmingus Dyngus we pyńdziałek
Locie wodom, parfinami
Przeca dobrze ło tym wiycie
Sercym, duszombyda z Wami
Toż winszuja Wom ludkowie: baby, chopy nasze zocne
Coby w zdrowiu i radości
Przeszły Świynta Wielkanocne !
Ze świontecznym
powinszowaniym:
autor: Barbara Politaj
Kej bez świynta serce ôtworzysz
spōmnisz,
jako utropiōł Kristus..
Miarkujesz przeca,
Wiela żeś bolōnczki zadowoł
darymnie kōńcym…
I chocioż wiysz,co juże terozki
w widnyj Twojij duszōntki
ôdrodzōnym sercu
skuli ôd ônego utropiynio,
przeboczynio bolōnczkōm
Twoji żole blank ściszo…
Uśmiychnij sie,
klynknij , porzykej
… Ôn s umrzitych stanyty..
i juże s Tobōm je…
Życzenia po śląsku na urodziny
Dzisioj w dniu Twojego geburstagu
Życza Ci kupa uciechy
Aby żodne choróbsko Cie nie trzimało
Coby wszyscy Ci pszoli
Z życio boł fest zadowolony
I dostoł kupa geszynków!
Wszyskigo najlepszego
Geburstagu radosnego
Szczynścio na kożdym kroku
We wszyskich życio roków
Co by pomalutku lecioł czas
A we życiu buł tyż szpas
autor: Urszula Oślislok
Jŏ ci dzisio tela życza
Byś bōł gibki jak małpica
Zdrowy choby kōń
A udźwignyć mōg jak wōł
Co do życiŏ ci poczeba
Knebel wusztu sznyta chleba
Miłowaniŏ gryfnej frele
Co byś widziŏł wielki brele
A ku tymu halba srogŏ
I do 100 -tki żyć morowo
autor: Urszula Oślislok
Łod samego rana
Szczylajom szampany
Niych twój cołki żywot
Bydzie fest udany
A zdrowiczko nigdy
By niy szwankowało
No i w portomelu
autor: Urszula Oślislok
Co by dycki zdrowi było
Szōstka w lotka sie cylnyło
Co by żŏdyn niy nerwowŏł
Kożdy pjyknie przygadowŏł
By ci dzisio winszowali
Po słodkim dziubeczku dali
A jŏ życza nŏjlepszego
I życiŏ fest wesołego
autor: Urszula Oślislok
Życzenia po śląsku na inne okazje
Z okazji urodzin miasta Katowice:
Kej 152 lata tymu Katowice erbły prawa mjejskie, były juz na Ślonsku znacniejsze gminy. Starse i barzi łozwiniynte. Tak sie porobjoło przez te 152 lata, na ty naszy ziymi, że dzisioj somzeście stolicom Metropolji Ślonski. To przed Wami fes srogo robota do zrobjynio. Ale wjerza w to i tego Wom winszuja, że docie rada. Bo mocie na cym budować. Wasza historjo, tradycjo i ludzie to som gronta, na ftorych możecie postawić srogi i gryfny familok dlo cołki Metropolji.
Winszuja Władzom mjasta cobyście cołki cas dowali pozor na to, że rzondzynie to sużba. I cobyście poradziyli paczeć, niy na rok, dwa do przodku, ale na nastympne 152 lata.
Winszuja Wom – mjyszkańcom – cobyście sie mogli asić, skiż rozwoju Waszy gminy.
Winszuja Wom, ftorzi mocie fabryki, gyszefty, cobyście sie durś lepi mjeli. I coby skuli Wos rosła gospodarczo siyła tego regjonu.
Winszuja Wom, ftorzi ucycie modych, cobyście na grontach naszy ślonski tradycji wyucyli pokolynie, ftore sztajgnie Katowice i Ślonsk na som wjyrch w Europje.
Winszuja Wom, ludziom kultury, niych Katowice Mjasto Łogrodow bydzie takom zogrodkom kaj jes na co popaczeć, kaj jes cego posuchać, kaj sie idzie trefić, kaj ludzie przajom sztuce.
Niych tyn Jubileusz do Wom wjela radości i uciechy, niych bydzie okazjom coby sie trefić s kamratami, powspominać Waszo tradycjo i popaczeć do przodku, coby tu jesce zrychtuwać na prziszłoś.
Skiż ty rocznicy dali Wos pozdrowić wszyscy, ftorzi mjyszkajom w Radzionkowie.
autor: Gabriel Tobor
Życzenia po śląsku na Barbórkę dla górnika
Z okazji Świynta Grubiorza
winszuja Ci szczynścio na grubie,
tela wiela zjazdów tela wyjazdów,
Niych Cie Twoja patronka Świynto Barbra
łochranio łod wszystkigo złego,
A Ponbóczek Niych Cie szczynśliwie
dokludzi do pyndzyje!
Szczynść Boże!
Wielke świynto na grubie to było
We cechowni sie rzykać zaczyło
Potym śleper ze sztajgrym we zgodzie
Do kościoła szli w gryfnym pochodzie
Przodym piyknie łorkestra zagrała
We mundurach dyć maszerowała
Za niom poczty taszczyły sztandary
Dalyj reszta bergmoński szła wiary
A w kościele mioł farorz kozanie
Ło gorniczym durś godoł łon stanie
Niyjednymu naciepoł w te
By Barborka mioł zowdy we duszy
Po mszy wszyscy na gruba wrocali
Teroz tukej se zafajrowali
Nowych gwarkow przijyli do wiary
Jak łobyczoj nakozoł im stary
Richtig fajer to był po niyszporach
Piwo loli do kufli w ta pora
Mode ślepry tyż czynsto stowiali
I niy wszyscy do nocy szczimali.
Bronisław Wątroba
Patronka z bergmonym na tym dole była
Przed wielgim niyszczyńściym czynsto go chroniyła
Czasym jak mu wongel blysnoł mocno w łoczy
Myśloł że jom we nim choć ździybko łoboczy
Doczekoł sie w końcu łon pyndzyji swoji
Dyć teroz ło żywot ciyngiym sie zaś boji
Jak downiyj se rzyko ło trocha tyj mocy
Dlo swojyj Barborki – bo jom mo we zocy.
Bronisław Wątroba
Życzenia po śląsku na 50 urodziny / Abrahama
Winszujymy Ci wszyjskigo nojlepszego na Twojigo Abrahama
Niych Twoje dni bydōm cołki szczyńściŏ i radości
Winszujymy co by chorōbska sie niy trzimały
dziyci w zdrowiu chowały, a chop sie zowdy suchoł.
Pamiyntej, iże piyńćdziesiōnt to niy mŏ tak wiela:
w bojtliku na sprŏwōnki niy styknie.
Życzenia po śląsku na chrzest
Z ôkazyje Krztu Świyntego winszujymy Ci:
coby Pōnbōczek piastowali Cie bez cołki życie,
aby kożdy nastympny dziyń boł dlŏ Ciebie i Twojich Fatrōw
gryfny, szczyńśliwy a cołki w uśmiychu.
Miyj w zŏcy kożdego czowieka,
pamiyntej aby przŏć swojim bliskim.
Życzenia po śląsku na dzień babci i dziadka
Skuli Dnia Starki winszujã Ci dużo zdrowiŏ, uśmiychu na kożdy dziyń jak tyż błogosławiyństwa bożego. Niych uśmiych dycki bydzie na Twojich ustach! Przajã Ci, Twōj Jorg.
Skuli Dnia Starzika chciołbych Ci winszować wszyjskigo nojlepszego, zdrowiŏ, pōmyślności jak tyż miyłowaniŏ ôd nojbliższych. Niych kożdy dziyń bydzie dlŏ Ciebie szumnõ przigodōm!
Życzenia po śląsku na Dzień Kobiet
Z przileżytości Dnia Kobiyt winszujã Ci wszyjskigo co nojlepsze: powodzyniŏ, szczyńściŏ, zdrowiŏ, jak tyż pōmyślności. Niych Dziyń Kobiyt i kożdy dalszy dziyń bydzie dlŏ Ciebie powodym do uciechy i uśmiychu.
Życzenia ślubne po śląsku
Roztomili! W dniu Waszego weselŏ winszujã Wōm, coby społniyły sie wszyjske Wasze marzeniŏ i plany. Niych tyn dziyń bydzie nojlepszym zaczōntkym Waszego spōlnego życiŏ – jako ślubny i ślubnŏ. Pamiyntejcie ô sia, ô Waszych uśmiychach, marzeniach i uciechach. W dwōjkã je łatwij i przijymnij!


text:
Hanamarja Šěrcec
Hanamarja Šěrcec (němsce Maria Schierz (Kreidel); * 15. awgusta 1918 w Hórkach, † 1943 we Łódźi) bě serbska ratarska dźěłaćerka a wopor nacionalsocializma. Wo jeje dóńće pisa Jurij Koch w powědančku Židowka Hana.
Holca židowskeho pochada bu w lěće 1924 wot Marje Šěrcec w Hórkach na swoje mjeno přiwzata a 1925 wukřćena. Jako młoda žona dźěłaše w ratarstwje a w domjacnosći. Za čas fašizma bu jej zakazane, w serbskej narodnej drasće chodźić a cyrkej wopytać. Dnja 6. awgusta 1942 skazachu ju nacionalsocialisća do Drježdźan, zajachu ju a zawlečechu ju do koncentraciskeho lěhwa we Łódźi, hdźež zemrě w starobje 25 lět.
W Hórkach wopomina kopolak-plesternak na nju.
LiteraturaWobdźěłać
- Jurij Koch: Židowka Hana. LND, Budyšin 1963.
ŽórłoWobdźěłać
- Beno Ela: Šěrcec, Hanamarja. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 543


text:
Podsumowanie
Chwiałka Hockey Team vs Davos Toruń 5:4 (1:1,3:1,1:2)
1:0 Jagielski Łukasz
1:1 Kowalski Krzysztof
2:1 Jagielski Łukasz – Smelczyński Wiktor
3:1 Smolich Dawid
4:1 Schramm Ivo – Kotrysiak Jakub
4:2 Luberadzki Mirosław – Barciński Kamil
4:3 Kowalski Krzysztof
4:4 Greń Bartłomiej – Luberadzki Mirosław
5:4 Jagielski Łukasz – Schramm Ivo
Kary: 8-14
Chwiałka Hockey Team:
Waliszewski Mateusz, Socała Dawid – Hirsch Mikołaj, Koćmierowski Tomasz, Jagielski Łukasz, Smelczyński Wiktor, Krysiński Tomasz, Żak Dariusz, Błaszak Grzegorz, Koziński Jarosław, Schramm Ivo, Cukierski Jacek, Świerczek Witold, Nowacki Marek, Górecki Leszek, Smolich Dawid, Każmierczak Paweł, Kapela Robert, Kotrysiak Jakub
Davos Toruń:
Dobysz Przemysław – Łoś Dariusz, Dulkiewicz Mariusz, Jaworski Piotr, Kalinowski Paweł, Banach Dawid, Barciński Kamil, Tomaszewski Zbigniew, Galasiński Łukasz, Luberadzki Mirosław, Topolski Krystian, Greń Bartłomiej, Kowalski Krzysztof


text:
Kůnfucyjus
Kůnfucyjus (łać.: Confucius, chiń.: 孔子, 孔夫子, pinyin: Kǒng zǐ, Kǒng Fūzǐ, podle tradycyje rodz. 28 śyrpńa 551 p.Kr., um. 479 p.Kr.) bůł chińskim myślićelym a społecznym filozofym, kerygo nauczańy a filozofijo mjały fest srogi ajnflus na chińsko, koreańsko, japůńsko a wjetnamsko kultura, myśl a żyće.
Uůnygo filozofijo dowała druk na ludzko a państwowo moralność, prawość relacyjůw ludźi, sprawjedliwość a szczyrość. Te werty nadwyrosły przez inksze filozofije we Chinach, take kej legalizmus eli taojizmus we czas dynastyje Han[1] (206 p.Kr. – 220). Myśl Kůnfucyjusa rozwijały śe we systym filozofije znůmy jako kůnfucjańizmus (儒家). Bůł uůn wprowadzůny do Ojropy uod italskigo jezujity Matteo Ricci, kery bůł pjyrszy, co uůn przetumaczůł mjano filozofa jako "Confucius".


text:
Saar
Saar (francosce la Sarre) je srjedźoeuropska rěka, kotraž běži přez francoskej regionaj Elsasku a Lothringsku kaž tež přez němskej zwjazkowej krajej Posaarsku a Porynsko-Pfalcu. Wona je z 235 kilometrami najdlěši přitok Mosele a ma přitočnišćo wot 7431 km², wot toho 3.826 km² we Francoskej a 3.605 km² w Němskej.
Wona nastawa južnje města Sarrebourg we francoskej Lothringskej z Čerwjeneje a Běłeje Saary (la Sarre rouge a la Sarre blanche) a běži najprjedy na něhdźe 121 kilometrach přez francoski teritorij. Mjez městačkomaj Saargemünd a Saarbrücken-Güdingen twori na jednaće kilometrach němsko-francosku mjezu, běži dale 68 kilometrow přez Posaarsku a wuliwa so po dalšich 31 kilometrach w Porynsko-Pfalcy blisko Konza do Mosele. W Porynskich šćěpjelowych horinach běži rěka we wuskim, hłubokim dole a twori charakteristiske meandery.
Wot Saargemünd sem je rěka pławna. Přez Saarski kanal je z francoskim kanalowym systemom zwjazana. Najwjetše město při jeje brjohach je Saarbrücken, krajna stolica Posaarskeje. Přitočnišćo Saary je sławne za plahowanje wina.


text:
Łazowska cyrkej
Łazowska cyrkej je ewangelsko-lutherska cyrkej we Łazu w Budyskim wokrjesu. Wona słuži ewangelskej wosadźe Łaz w cyrkwinskim wokrjesu Šleska Hornja Łužica ewangelskeje cyrkwje Berlin-Braniborska-šleska Hornja Łužica. Hač do 20. lětstotka je so tu tež serbsce prědowało.
Łazowski kěrchow z rowami fararjow Handrija Zejlerja a Jurja Malinka kaž tež komponista Jana Pawoła Nagela nadeńdźe so za cyrkwju. Nimo mjenowaneju su so tež někotre dalše narowne kamjenje ze serbskim napisom wobchowali. Pomnikaj za padnjenych Prěnjeje a Druheje swětoweje wójny namakatej so napřećo cyrkwje a nimatej serbski napis.
Ewangelska cyrkej we Łazu steji jako kulturny pomnik pod škitom.
WosadaWobdźěłać
Do Łazowskeje wosady słušeja nimo Łaza samoho tež wjeski Běły Chołmc, Bjedrichecy, Drěwcy, Lipiny, Mortkow, Tři Žony a Złyčin. Dźěl wosady běchu tež wotbagrowane wjeski Kisylk, Nydej, Radska a Šiboj.
FararjoWobdźěłać
WobrazyWobdźěłać
WotkazajWobdźěłać
- Wopisanje Łazowskeje wosady w Statistice Łužiskich Serbow Arnošta Muki (digitalizat)


text:
Arabske morjo
Arabske morjo je dźěl Indiskeho oceana mjez Aziju a Afriku. Na wuchodźe mjezuje z Indiskej połkupu, na sewjeru z Iranom a Pakistanom, a na zapadźe z Omanom a Jemenom na Arabskej połkupje a ze Somaliju w Africe. Arabske morjo je přez Adenski zaliw z Čerwjenym morjom zwjazane (a dale přez Suezski kanal ze Srjedźnym morjom) a přez Omanski zaliw z Persiskim zaliwom.
Morjo ma přestrjeń wot nimale štyrjoch milionow kwadratowych kilometrow a maksimalnu hłubokosć wot 4 625 metrow.
Wuznamne města a přistawy Arabskeho morja su na přikład Bombay w Indiskej, Maskat w Omanje a Karači w Pakistanje.


text: W lěće 30lětneho wobstaća Załožby za serbski lud směm Serbam gratulować. A to za nowe financne zrěčenje. Připóznaće wosebiteje róle Serbow we Łužicy pokazuje so w zakótwjenju w Zakonju k sylnjenju strukturow we wuhlowych regionach. To je wuslědk postupowanja na wšelakich politiskich a towaršnostnych runinach. Přeju sej, zo tutón zhromadny duch při zeskutkownjenju projektow w Hornjej, srjedźnej a Delnjej Łužicy dale knježi, zo so nam „to Łužicu přesahowace“ wuspěšnje zešlachći, zo wotpowědne komunikatiwne a interaktiwne formaty nańdźemy a zo zamołwići srědki wosebje tam zasadźeja, hdźež je wotškódnjenje za nastate – předewšěm rěčne straty – najbóle trěbne.


text:
Wladimir Nabokow
Wladimir Wladimirowicz Nabokow (rus.: Bлaди́Mиp Bлaди́MиpoBич HaбókoB, yng.: Vladimir Vladimirovich Nabokov; rodz. 22 aprila 1889 we Pejtersburgu, um. 2 lipjyńa 1977 we Montreux, Szwajcaryjo) bůł wjelogodkowy ruski dichter. Naszrajbowoł piyrsze dziywiyńć růmanůw po rusku, a niyskorzi stoł sie pojstrzůdnorodowym majstrym angelskij prozy. Krům tego bůły interesantne do ńigo yntomologijo a szachy.
Lolita Nabokowa (pisano we 1955) je jedna ze nojbarzi znůmych ksiůnżek na świecie, je tam mocka słownych grůw. Do kupy napisoł 18 růmanůw a nowelůw, trzi dramaty a mocka gydichtůw. Przetůmaczoł tyż pora kśůnżek.


text: 29. apryla 1945 dóńdźe k nowemu wohrožacemu połoženju na fronće w Hornjej Łužicy. 2. pólska armeja a jednotki 52. sowjetskeje armeje wojowachu přećiwo z juha a wuchoda nadběhowacym diwizijam němskeje wójnskeje skupiny Srjedźa pod komandom generalneho pólneho maršala Ferdinanda Schörnera. Jeho jednotki běchu sej Kinspork a Kamjenc wróćo zdobyli. Zakitowanska linija lěweho křidła 1. ukrainskeje fronty započa so pola Němskich Pazlic a wjedźeše přez Pěskecy, Nowoslicy, Koslow a Šešow na Kaponicu a wottam přez Łomsk pola Njeswačidła do Minakała. Dokelž běchu so pólscy wojacy tankow a pancerowanych bojowych jězdźidłow dla wot 25. apryla na sewjer wróćo sćahnyć dyrbjeli, přikaza maršal Konjew 5. gardowu armeju z dalšimi jednotkami zesylnić. Zdobom poda so sowjetski 4. tankowy korps do Delan a do wokoliny Njeswačidła.


text:
Münster (B/SN). Wjele wosadow je w času koronapandemije Bože słužby přez kanal Youtube wusywało. Nicole Stock-hoff z biskopstwa Münster měni: „Digitalne komunikaciske formy wobohaćeja, njemóža pak kemše na městnje narunać. Prezencne kemše maja so znowa zesylnić a so z kwalitatiwnje naročnymi swjedźenjemi stać.“ Přiwšěm běchu wosady překwapjene, kelko starych ludźi je na zakładźe internetneho poskitka Bože słužby sobu swjećiło. Docpěli su tež ludźi, kiž hewak do cyrkwje njechodźa.
Biskop Biedenkopfa wuzběhnył


text:
Žitawske horiny
Žitawske horiny (němsce Zittauer Gebirge, čěsce Žitavské hory) stworja k Sakskej słušacy dźěl Łužiskich horin w samym juhu Hornjeje Łužicy, při čěskej hranicy. Najwyši dypk k Sudetam słušacych horin je Łysa (792,6 m).
Najznaćiše wsy w Žitawskich horinach su Waltersdorf, Jonsdorf, Ojbin a Lückersdorf. Při stopje horinow leža wsy Wulki Šunow, Hainewalde, Bertsdorf-Hörnitz a Olbersdorf kaž tež Olbersdorfski jězor. Město Žitawa je něhdźe sydom kilometrow wot kromy horin zdalene. Horinske rěčki běža zwjetša do Mandawy, lěweho přitoka Łužiskeje Nysy. Přez horinski hrjebjeń běži němsko-čěska hranica a wódny rozwod mjez přitočnišćomaj Sewjerneho a Baltiskeho morja.
Wotkaz[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Bayerski lěs | Čorny lěs | Durinske šćěpjelowe horiny | Durinski lěs | Eifel | Frankska alba | Frankski lěs | Hessenske hory | Hornjopfalcowski lěs | Hunsrück | Łužiske hory | Odenski lěs | Pfalcowski lěs | Połobske pěskowčiny/Sakska Šwica | Rhön | Rudne horiny | Sauerland | Smoliny | Spessart | Šmrěčiny | Šumawa | Šwabska alba | Taunus | Vogelsberg | Westerwald | Žitawske horiny


text:
Eröffnung: 08.10.21 um 18:00 Uhr
Als Gäste/ako gósći/jako hosćo: Steffi und Stefan Hannusch, Firma „SerbskiKonsum“, Berlin
Musikalische Umrahmung/muzikowe rozwjaselenje/hudźbne přinoški: Gruppe „Kula Bula“
Znajaŕ serbskich stawiznow póznajo w titlu noweje wustajeńce prědne pómjenjenje Serbow ako „Surbi“ w chronice Fredegara na lěto 631. A howacej jo to napšawdu kradu pisana zběrka ako wótegrono na głowne pšašanje: Źo nadejźomy serbske motiwy wšedny źeń wokoło nas? Žeńske w burskich drastwach ga njesłušaju wěcej do wšednego wobraza města Chóśebuza a wokolnych jsow, kaž běšo to hyšći pśed někotarymi lětźasetkami. Ale we wuměłskem rucnikaŕstwje, na suwenirach a se wě na póglědnicach je nadejźomy. Dalej su žedne wósebne produkty pód modoweju marku „SerbskiKonsum“ a „Wurlawy“. Nejcesćej pak wužywaju se serbske motiwy, za wětšy źěl narodne drastwy, na etiketach za žywidła našogo regiona. Serbska rěc rědko wustupijo. Pśisamem pśecej jo to něco regionalnego, což njejo sta kilometrow daloki transport dožywił, ale póchada wóttud a jo fryšne. Wěcej nježli dwaźasća producentow, kótarež tuchylu wužywaju serbske motiwy we wabjenju za produkty, mamy w Dolnej Łužycy. To jo samo za znajarjow serbskich stawiznow pśechwatajuce.
We Weimarskem casu jo we Wětošowje pśekupc Fryco Awgust Neumann póžywadła ze serbskimi mjenjami póbitował, na pśikład cigary „Serbski kral“, „Wendentreue“ a jadnu „Wendische Geheimratszigarre“. Jaden špicel nimskeje pótajmneje słužby jo starosćiwje rozpšawił, až Neumann swójich kupcow serbski pósłužujo, a jo měnił, až to wužywanje “des Wendischen in der Werbung” a jogo wobźělenje na tych „alle Jahre wiederholten wendischen Trachtenfeste“ wobgrozujo Nimsku a nimcojstwo.
Wótergi wabje teke producenty zwenka Łužyce ze serbskimi motiwami na wórach. Nejdalej zdalone su Berlin, Neuruppin w pódpołnocnej Bramborskej, Hannover w Dolnej Sakskej,
Offenbach nad Rynom a Nohfelden w połnocnej Pozarskej na pódwjacoru Nimskeje. To wšykno wšak pśetŕjefijo jadna cigarowa wobwězba z Holandskeje, kótaraž pokazujo dwě źowći w dolnoserbskej swěźeńskej drastwje. Samo pśez Atlantik plěł pak jo serbski cołn z Błotow: Nowy Casnik jo w septembrje togo lěta rozpšawił wó wobchoźe za delikatesy w Iowje w Zjadnośonych statach Ameriki. Tam pśedawaju górki w głažkach a na etiketach jo wótmólowana Serbowka w błośańskem cołnje. Pśedewześaŕ z Los Angelesa póchada z Błotow. Dokłady wšak Serbski muzej dotychměst hyšći žednych njama w swójich zběrkach. – Wósebna wustajeńca “Sammelsurbium“ prezentěrujo se až do 13. měrca 2022.
Werner Měškank


text:
Serbja mjez žohnowanjom a poklećom brunicy
Nimale wšitke aktiwity Domowiny a jeje čłonskich towarstwow měrja so na zachowanje serbšćiny. Historisce zrosćeny Slepjanski dialekt móže so nětko jako připóznata rěč certifikować dać. Hdyž so to poradźi, změje slepjanšćina w Slepjanskej wosadźe a Mužakowskej holi přichod.
Župa „Jakub Lorenc-Zalěski“ je wot 28. oktobra 2013 naslědnica dotaleje župy Běła Woda/Niska. Hižo dołho so w rozmołwach ze sakskim statnym knježerstwom wo serbšćinu prócuje kaž tež wo to, zo by garantije za šule docpěła. Tole je jenož jeje předewzaće, kiž je w „Koncepciji k pozbudźenju a wožiwjenju serbskeje rěče a kultury w Slepjanskej wosadźe“ zakótwjene. Na wobzamknjenje župy 2011 smy wšitke serbske towarstwa do wudźěłanja tuteje koncepcije w zmysle tutych zaměrow přichoda zapřijeli.
Najwažniši nadawk župy pak je zachowanje serbskeho sydlenskeho ruma. Rozestajenje z brunicowej industriju wopokazuje so jako žohnowanje a pokleće w jednym: Chcemy na jednej stronje kulturnu a rěčnu substancu našeho ludu zachować, na druhej stronje pak ma so ludźom dźěło w poměrnej bliskosći poskićić.
Čim dale su rozsudźacy ludźo wot našeho regiona zdaleni, ćim snadniše je jich zrozumjenje za jednanje Slepjanskich Serbow, kotřiž běchu hižo z toho wuchadźeli, zo je so tema brunica z politiskim přewrótom za nich wotbyła. Tola wona wostanje znajmjeńša hišće dalšich 35 lět aktualna. Energijowy koncern drje skića młodym ludźom powołanske perspektiwy, spěchuje kulturne a sportowe aktiwity na wsach, ale na zakładnym problemje to ničo njezměni. Hórnistwo eksistencu Serbow w tutym regionje wohrožuje. Domowina w procesu rozsudow nastupajo brunicowy plan Wochozy II intensiwnje sobudźěła. Hač so tute plany z přesydlenjom serbskich wsow abo bjez njeho zwoprawdźa – dyrbimy so na wobaj padaj přihotować.
Stejišća gmejnow k naležnosći su rozdźělne, ani serbske towarstwa našeje župy njesteja wšitke jenak k tomu. Dwě hłownej zhromadźiznje Domowiny stej wobzamknyłoj, zo njebudźemy so jedyn přećiwo druhemu stupić a zo so w prašenju přesydlenja rozsudej wjetšiny přizamknjemy. To najwažniše je, zo so zhromadnosć mjez ludźimi zachowa. Z přesydlenjom bychu nowe wjesne dźěle nastali. Dotalni Slepjenjo bychu nowych susodow dóstali. Tohodla dyrbimy hižo nětko akceptancu za serbske zajimy budźić. Žiwe serbske tradicije su za region přidatna hódnota. Za to je angažowane lobby-dźěło na europskej, zwjazkowej a krajnej runinje a předewšěm tu pola nas trěbne.
Župa Běła Woda/Niska nasta 1991 po zjednoćenju hač do toho časa samostatneju župow. 1945 bě so w Niskej župa załožiła. 1957 bu struktura Domowiny administratiwnemu rozrjadowanju teritorija NDR přiměrjena. Z nowymi wobwodami nastaštej župje w Běłej Wodźe a Niskej. Za čas přewróta ličba čłonow widźomnje spadny. Zjednoćenje župow měješe zaměr, wšitke mocy na zachowanje serbskeho ludu wusměrić. Za Domowinu to rěkaše, při wšitkich přemyslowanjach Swobodneho stata Sakska nastupajo administratiwne noworjadowanje dalše pačenje serbskeho sydlenskeho ruma njedopušćić. Hranicy nowych politiskich zarjadniskich cyłkow njesmědźachu štyri historiske regiony serbskeje narodneje drasty – Slepo, Klětno, Wochozy a Mužakow – dźělić. Hewak bychu so prócowanja župneho dźěła wohrozyli.
Župje „Jakub Lorenc-Zalěski“ přisłuša běhdźe 500 čłonow, kiž skutkuja w 22 Domowinskich skupinach a towarstwach. Młodych ludźi zapřijamy přez młodźinske kluby, wosebje pak přez towarstwa, kaž 1973 załoženy Serbski folklorny ansambl Slepo abo Brězowske domizniske towarstwo.
Hdyž so nowe kulturne towarstwa załožeja, steji w přiběracej měrje serbskosć w srjedźišću. Towarstwo kólesko je wudało Slepjanski spěwnik, spěchowanske towarstwo Njepilic dwór Slepjanski słowničk. Nahrawachmy w slepjanšćinje rěčane přinoški a wudachmy je na dwěmaj CD hromadźe z knihu. Tež mnozy Němcy w našich kulturnych towarstwach sobudźěłaja.
Po změnje našich wustawkow w lěće 1999 móža wjetše towarstwa swojeho zastupjerja do župneho předsydstwa pósłać. Tuta šěrša baza je trěbna, zo bychmy bohatu kulturu Slepjanskeje kónčiny a našu slepjanšćinu zachowali. To tež młodźinu k tomu pozbudźuje, so na swjedźenje Slepjansku drastu woblěkać. Serbski kulturny centrum Slepo je za ludowych wuměłcow, folklorne skupiny a turistow wjace hač jenož partner, wón je wuraz serbskeje identity našeho regiona.
Serbske nałožki, drasty a tradicije bychu bjez serbskeje rěče lědma awtentiske byli. Wot spočatka projekta Witaj 1997 w Rownom móžachmy tójšto staršich za dwurěčne kubłanje jich dźěći w pěstowarni zdobyć. Bjez serbšćiny njebyštej zakładna a srjedźna šula na sewjernej kromje Swobodneho stata Sakska perspektiwy měłoj. Dźakowano serbšćinje jako šulski předmjet je šula w Slepom tež za staršich z južneje Braniborskeje zajimawa. Při wšěm angažemenće Serbow wo zachowanje rěče a kultury měła pak Sakska dale zamołwiće a wotpowědnje zakonskim winowatosćam škit mjeńšiny we Łužicy skutkownje podpěrować.
Kontakt
Regionalverband der Domowina Jakub Lorenc-Zalěski im Landkreis Görlitz
Župa Jakub Lorenc-Zalěski z. t.
we wokrjesu Zhorjelc
Měrowa dróha/Friedensstraße 65
02959 Schleife/Slepo
Tel.: 035773 76-154
Fax: 035773 76-155


text:
Auto
Auto to je motōrowe wozidło sużōnce do przewoza ôsōb abo tŏwarōw. Miano auto je ôd słowa automobile.
Historyjŏ[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Nad wozidłami napyndzanymi pŏrōm ludzie myśleli już we 17. stoleciu. We 1678 roku Ferdinand Verbiest mioł zadymōnstrować take wozidło chińskimu cysŏrzowi, jednak niy mŏ na to żŏdnych wykazōw. Bez to za piyrszego kōnstruktora – wynojdywŏcza mechanicznego wozidła – uznŏwŏ sie Francuza ô mianie Nicolas-Joseph Cugnot, kery zaprezyntowoł swoje piōniyrske dzieło napyndzane motorym parowym we roku 1769.
We 1870 roku Siegfried Marcus z Austryje zbudowoł, niy nadŏwajōncy sie do wszeôbecnego użytku, prototyp mechanicznego wozidła z bynzynowym motorym ô iskrowym zapłonie. Inkszy kōnstruktōr, Miymiec Carl Benz, zbudowoł swōj trzikołowy automobil we roku 1885 (we 1886 dostoł patent). We tych samych latach roboty we dōmynie spalinowych motorōw jak tyż wozideł napyndzanych takimi motorami kludziyli pospōł Wilhelm Maybach i Gottlieb Daimler. Niy wiadōmo jednak akuratnie, fto, jako piyrszy, zbudowoł zastosowany do napyndu aut motōr ô wnyntrznym spŏlaniu.
Napynd[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Napynd auta stanowi motōr. Nojczyńścij spotrzebowowanym we autach zortōm motora je spalinowy tłokowy motōr. Produkowane sōm tyż auta wyposażōne jyno we elektryczny motōr, to znaczy elektryczne auta. Inkszõ zortōm napyndu pasowanym we aucie je hybrydowy napynd, bydōncy połōnczyniym spalinowego motora i elektrycznego motora.


text:
weitere Themen der Sendung
Was wuwitajomy tenraz z muzeja pód gołym njebjom na Lědach. Moderator Christian Matthée jo se pśepšosył ako partnarja za rozgrono pśedsedarja Domowiny - Zwězka Łužyskich ...
Diskussionsstoff
Maćica Serbska, wědomnostne towaristwo Serbow, jo pśepšosyło na Serbske blido do Serbskego muzeja w měsće, aby tuchylu góruco diskutěrowanu temu stajili na dnjowny pórěd. ...
Sorabistin
Ielyzaveta Waltherowa jo wědomnostna sobuźěłaśeŕka a doktorantka w Instituśe za sorabistiku na uniwersiśe w Lipsku. Wóna póchada z Ukrainy, z Luganska, jo ale južo wěcej ako ...
Protestresolution
Serbske institucije w Chóśebuzu su se wobrośili z protestneju rezoluciju na město. W měsćańskem źělu Chmjelowje jo se wótpórało slědne znankstwo serbskeje twaŕskeje kultury. ...
Förderprojekt
Digitalizacija jo tema a nadawk wšuźi. Małe ludy ako Serby pak njamógu te notne źěła sami wugbaś. Na pśikład digitalizěrujo Serbski institut cełe zawóstajeństwo Kita a ...
Notizen
Onlinezapust +++ Marjana Domaskojc 150 lět/Jahre +++ jubilej-Jubiläum: 20 lět/Jahre BUBAK +++ Serbske źiwadłowe graśe/Sorbisches Theaterstück
Konstanze ...
Kurzporträt
W januarje jo było tomu 20 lět, ako jo wuznamny serbski komponist zemrěł. Łužyca awtor Sebastian Elikowski-Winkler jo se dał do pytanja za slědami a pśedstajijo togo ...
Making of
W měrcojskem magacinje prědny raz pokazujomy muzikowu produkciju w kooperaciji mjazy chóśebuskima filmarjoma Erik a Clemens Schiesko a rbb. We wideo wulicujo spiwaŕ, kak se ...


text:
Dokelž mějach w zašłych lětach husćišo móžnosć z Geraldom Stonom hromadźe dźěłać, buch prošeny něšto wo nim napisać. Bojach so, zo tomu wotpowědować njemóžu a zo njenańdu prawe słowa, kotrež zwuraznja moju česćownosć a dźakownosć za jeho přećelnu zwólniwosć, mje při mojich prócowanjach w serbskich naležnosćach podpěrać a jeho wědu ze wšěm swětom dźělić. Hdyžkuli jeho prošach něšto přełožić, tute nadawki zwólniwje a bjez předsudkow přewza. Praji jenož: »Połožu to na swój běžaty pas!«Slawist a sorabist dr. Gerald Stone (1932–2021) Foto: archiw SN Na prašenje, što ma so po jeho měnjenju jako přichodne přełožić, namjetowaše spěšnje biografiju Jana Awgusta Sykory, z kotrejež nasta fascinowaca kniha »Malschwitz – A Wendish Village« (Malešecy – serbska wjes). Dźěłachmoj hromadźe na aktualizowanju hornjoserbskeho słownika za jendźelsce rěčacych. Jako poslednje přełoži knihu »Serbske pomniki« Trudle Malinkoweje z hornjoserbšćiny do jendźelšćiny. Cyły serbski swět, wosebje jendźelskorěčny dźěl, je wěrneho přećela zhubił. Štó ponjese jeho płomjo dale?
WELDON MERSIOVSKY