text:
Wikipedija:Skrotconki
Wikipedija-skrotconki (engelski „shortcuts“) su dalejpósrědnjenje k cesto wopytowanym bokam w internych mjenjowych rumach. Aby k žycanej bokoju dojšło, zapiš jadnorje wótpowědnu skrotconku (eng. shortcut) do kašćika z tekstom „pytaś“ abo adresoweje linki wobglědowaka.
Pśedłoga »skrotconka« słužy za to, na skrotconku boka pokazowaś. Syntaksa jo:
- {{Skrotconka|WP: }} w Wikipedija-mjenjowem rumje, w pomocnem mjenjowem rumje a w zwětšego drugich internych mjenjowych rumach
Juž eksistěrujuce skrotconki abo naraźenja za nowe skrotconki se mógu w paźe wót pśekšywanjow na Diskusijnem boku pśepowědaś. Nowe skrotconki pšosym do wótpowědowacych pódbokow zarěduj, paralelnje pśi tom boku za skrotconku niže wót #REDIRECT z [[Kategorija:Wikipedija:Skrotconka| ]] kategorizěruj.
Glědaj teke: Skrotconki, Glosar, Tastaturowe kombinacije, dopołna lisćina skrotconkow za mjenjowy rum "Wikipedija"


c: text/html

text: Čorny Chołmc (UH/SN). Tež we Wojerowskim regionje so tele dny w mnohich pěstowarnjach a zakładnych šula z połnej paru na ptači kwas hotuja. Dźěći zhromadnje za njón pasla, lěpja a šija a wězo ptačokwasne pěsnje zwučuja. Tak je tomu tež w Čornochołmčanskej pěstowarni „Krabat“. Wot lěta 2008 tam kubłarka Silvia Stephanowa stajnje dwulětnje z holcami a hólcami něhdźe połhodźinski ptačokwasny program za zjawne předstajenje nazwučuje. Jeho wjeršk je serbski kwasny ćah w drasće Wojerowskich ewangelskich Serbow. 25. januara su hosćo tuž na žurlu Čornochołmčanskeho towarstwoweho domu přeprošeni, hdźež jim wot 15.30 hodź. kulturny program předstaja.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Misspell 9berystyka był odwiedzany 397 razy w internecie.
Pokrewne misspelles dla:
iberystyka
8berystyka , berystyka , bierystyka , ib3rystyka , ib4rystyka , ibberystyka , ibdrystyka , ibe4ystyka , ibe5ystyka , ibedystyka , ibeerystyka , ibeeystyka , ibefystyka , iber6styka , iber7styka , ibergstyka , iberhstyka , iberrystyka , iberstyka , ibersytyka , ibertstyka , iberustyka , iberyatyka , iberydtyka , iberyetyka , iberys5yka , iberys6yka , iberysfyka , iberysgyka , iberysryka , iberysstyka , iberyst6ka , iberyst7ka , iberystgka , iberysthka , iberystka , iberystkya , iberysttka , iberysttyka , iberystuka , iberystya , iberystyak , iberystyia , iberystyja , iberystyk , iberystykaa , iberystykka , iberystykq , iberystyks , iberystykw , iberystykz , iberystyla , iberystyma , iberystyoa , iberystyyka , iberysyka , iberysytka , iberysyyka , iberytsyka , iberytyka , iberywtyka , iberyxtyka , iberyystyka , iberyztyka , ibetystyka , ibeyrstyka , ibeystyka , ibreystyka , ibrrystyka , ibrystyka , ibsrystyka , ibwrystyka , iebrystyka , ierystyka , igerystyka , iherystyka , iiberystyka , inerystyka , iverystyka , jberystyka , kberystyka , oberystyka , uberystyka


text:
Witaj-wucba
Witaj jo serbska słowo a znani „Willkommen“. Z lĕta 1999 źiśownja „Vier Jahreszeiten“ w Strjažowje póbitujo móžnosć bilingualnego wuwiśa. Toś ta źiśownja jo naš partnaŕ kooperacije. W šulskem programje našeje šule su pósrĕdnjenje tradicijow a regionalne stawizny wobstatk šule. We wucbje a zwenka šule su temy wó Serbach zapśĕgnjone.
W srjejźišću našogo źĕła su:
– nawuknjenje a nałoźowanje rĕcy
– wobźĕlenje na serbskich olympiadach
– wobźĕlenje na wubĕžowanjach temy „Serby“
– pśewjeźenje šulskeje ptaškoweje swajźby gromadu z Witaj-kupku Strjažowa
– woglĕd zarĕdowanja / programa Serbskego ludowego anambla Budyšyn
– woplĕwanje serbskich jatšownych nałogow (jatšowny projekt)
– wobźĕlenje serbšćinarjow 5. lĕtnika na „šuli w zelenem“ w Bórkowach
– woglĕd serbšćinarjow 3. lĕtnika na projektowem dnju „gódownicka“ w Serbskem muzeju
– pśewód małych serbskorĕcnych programow we Witaj-kupce Strjažow pla „Kokota“ a „Stajanje meje“
– póstrowjenje w serbskej drastwje pśi zašulowanju
Starjejše pódpĕruju pśecej toś te aktiwity a su na dobrem, zrgomadnem źĕle interesĕrowane. W konferencach ceptarjow, starjejšow a wuknikow se wjeraški pśigótuju a stwórje. Naše šulske prócowanja na tom pólu namakaju pśi wšych domorodnych towarstwach positiwny wótgłos. Zamĕr źĕła jo pódpĕrowanje pśi woplĕwanju, zdźaržanju a rozšyrjanja serbskeje rĕcy w Dolnej Łužycy.
Dokulaž toś ta rĕc jo rĕc minority, trjebamy wósebne napšawy a procowanja, aby njenastanjo žeden brach we wšakowosći rĕcow pla luźi dla zgubjenja tradicijow a rĕcy. Luźe trjebaju identifikaciju. Dokulaž rĕc se powĕda wót mało luźi, ma nałožowanje rĕcy wjeliki wuznam. Za šulu znani to pódnurjenje do słowjańskeje rĕcy a dožywjenje bilinguality wšednego wobswĕta. Wóni rozmĕju lĕpjej, až to druge njejo to cuze. Wóni se wuwiju tolerantnjej napśeśiwo drugim luźam. Wóni mógu z drugimi kulturami tolerantnje wobchadaś. Pśez nawuknjenje serbšćiny ako mamina rĕc nawuknu malsnjej abstraktnje mysliś a mogu techniki wuknjenje na druge rĕcy pśenjasć.


text:
Myto serbskej wědomostnicy
St. Louis. Concordia Historical Institute w ameriskim St. Louisu mytuje serbsku wědomostnicu Trudlu Malinkowu za wudawaće knihi „Jan Kilian (1811–1884) – Pastor, Poet, Emigrant“. Předmjet slědźenišća su stawizny Lutherskeje cyrkwje w Sewjernej Americe. 12. nowembra jej w St. Louisu myto spožča.
Nowum w LND
Budyšin. Znaty Towaršny spěwnik předleži nětko jako app. Tak je móžno, teksty spěwow spěšnje na wobrazowce měć. App hodźi so w Google Play Store jako light-wersija darmotnje downloadować, połna wersija płaći 3,99 eurow. Při zwoprawdźenju projekta je LND podpěrało Böhmak it-poradźowanje, technisku realizaciju přewza develAPPers UG.
Nowa čara za lěsnu železnicu
Běła Woda. Ze symboliskim prěnim zarywom zahajichu wčera nowotwar nimale štyri kilometry dołheje čary Mužakowskeje lěsneje železnicy k wěži při Ćežkej horje w Běłej Wodźe. Nowe kolije maja narunać dźěl tych, kotrež dyrbjachu Wochožanskeje brunicoweje jamy dla wotstronić. Šef lěsneje železnicy Friedemann Tischer naprawu wita, dokelž so techniski pomnik tak zachowa.


text:
Opublikowano 29 marca, 2018 | przez Radio Kaszëbë
Kùrs kaszëbsczégò jãzëka w Kòscérznie – to dô wòlné place
W Kòscérznie rëgnie kùrs kaszëbsczégò jãzëka. Do ùdzélu ju sã zgłosëło 17 lëdzy, a lësta dërch je ôpen. Pierszé zajmë mdą w czwiôrtk 5 łżëkwiata.
Kùrs je czerowóny do ùstnëch i młodzëznë jaczi chcą sã naùczëc gadac pò kaszëbskù. Zajmë mdą sczerowóné na kòmùnikacjã i dzysdniową kùlturã. Pòprowadzy je naja redachcjowô kòleżanka Ana Cupa-Dzemińskô. Kùrs mdze dérowôł òd łżëkwiata do czerwińca, zajmë mdą rôz na tidzéń przez dwie gòdzënë.
Zajinteresowóny mògą sã jesz zgłaszac w Kòscérsczim Dodomù Kùlturë. Pierszé zajmë mdą5 łżëkwiata ò 6:00 wieczór.
Klëka Radia Kaszëbë, 29.03.2018
Podcast: Play in new window | Download


text:
Godka Klachuli, 20.09.1920
Wachtyrz prezyntuje ślōnske artykuły ze starych cajtōngōw przepisane do alfabetu ślabikŏrzowego. Trzeba je rozumieć we kōntekście historycznym i niy przedstawiajōm ône ôpiniji ôd redakcyje.
Moji Złoci!
Tak mi wesoło i robota tak sama ôd rynki mi idzie, że ani sie spostrzega i juz mōm wszystko porobiōno. A wiecie cymu mi tak teraz dobrze jest na sumiyniu i lżej na sercu? Że juz tych zielōnych żob z tymi śramami na pysku nie widza i ze ci zrobiōni niymcy (co polsko matka cyckali) trocha spokornieli. Synek moj padoł: Mamulko! kebyście widzieli, jak my do jednego takego judasa prziśli, coby ôddoł lewolwer, to ôd strachu (choćmy jyno kryki mieli) zaroz popuścił do galot; i drzoł jak ôsika a przisiōngoł, iże ôn tyz jest rodzōny polok, jyno nie mioł roboty, tōz go miymcy najynli do agitacyje. I cōz my z takym ôgłupiōnym jandrōm mieli robić? Wziyni my mu brōń i pośli, bo tyz już zacło śmierdzieć w izbie a na te przisiyngi i ślimdranie my juz nie mogli słuchać.
Jak mi to synek padoł, toch se pōmyślała jak tyn sōm „miymiec” (abo Bōg go tam wie co ôn jest) łaził po wsi i wrzescoł „Ueberalles” tak, ze wszystke psy mu pōmogały bo juz było nieskoro w nocy. Ale wtedy mioł ôparcie na tych zielōnych i jakby mu był wto co powiedzioł, to zaroz połny autōmobil żob przijechało go brōnić. Jak majōm ôpiekunōw z gwerami i grantami, ô majōm pyski jak wrota, ale jak sōm sami to choć lewolwer mo w rynce, to mu ôdwaga ucieknie do galot. Dość sie juz tych cudzych smykōw ze wsi wyniosło i zaroz jest wesoło i zgoda miyndzy ludzmi.
Synkōm mojim ech w niedziela upiekła kołoca do kawy, a na ôbiod ech im narobiła karminadli, bo je chłopcy bardzo radzi jedzōm. Kej świynto tōz świynto, a jak kto tak wymiato śmieci i tak wachuje wsi jak moji chłopcy, tyn se zasłużył nic ino na kołoc z posypkōm i na dobry ôbiod, ale nawet na ôrder. To tez chłopcy aze sie ôblizowali po ôbiedzie, i jak wypieli po lagerce i zakużyli potym po cygarecie, to mi dopiero ôpowiadali ô tej „strasnej” ôdwadze miymcōw.
Mnie aze kolki źgały ôd śmiechu, a mōj Pietrek to sie przi fajfce aze zakrztusił. Jo jyno padōm: teraz my sie trzimej tak, jak my sōm, tych głupich a ôbałamōncōnych trzeba jesce trocha ôświecić, a potym jak przijdzie plebiscyt, to dopiero bydzie wielke świynto i wesele, bo my tych pora miymcōw to kartkami polskymi zaciepiymy. Bydzie tez kupa smrodu, bo jeżli juz teraz niektōrzi ôd strachu popuscali, to potym ci pyskaci szwobi a nojbardziej te polske judase ôd strachu i ôd złości za reśpechtym „laks…” (chciałach pedzieć „lotacki”) dostanōm.
Padała mi tez chmosia, co przisła w niedziela na wysiady, ze tam u nich jedyn wielki miymiec, taki basok co mo polske nazwisko i co zawsze przijezdzoł ôzarty z miasta na brycce, do ktōrej zawsze narzigoł, i jak jechoł bez wieś ôtwieroł swōj ześlimtany i zerzigany pysk i wrzescoł „Ich bin ein Preusse” (w co mu tez wszyscy, co go widzieli wierzyli), jak przisło do niego dwōch chłopcōw z krykami po brōń, to bez ôkno uciekł i do terazka jesce nazod nie przisoł, a jego baba mu śniodanie, ôbiod i swacyna kajś do miasta nosi.
Bardzoch jest ciekawo jake mi tez nowiny prziniesōm moje kamratki z inkszych wsi, bo tam tez wszyńdzie wymiatali. Takoch, wōm padōm ludkowie, jest teraz zdrowo i wesoło, że wōm tego ôpedzieć ani nie moga. A przedtym to mnie zawsze coś truło i zawsze miałach jakiś jankōr, jak ech patrzała na tych cudzych gizdōw, co sie tu u nos ôspościerali choćby we swojym. Jesce kaj niekaj taki strup łazi, ale jak idzie drōgōm, to sie ôglōndo jak złodziej na wszystke strōny. No, ale pōno i ci juz tez kufry i koszyki pakujōm bo im teraz bardzo u nos ciasno. Jo wōm padōm: my tu bydymy mieli świynty spokōj i zgoda, jyno sie musimy wszystkich tych cudzych smykōw pozbyć, a na judasōw wcale nie patrzeć jyno sie z daleka wypluć, coby wiedzieli ize nie sōm ani wort, ze ich ta nasza świynto ziymia nosi. Kara na nich sama ôd siebie przijdzie po plebiscycie.
Tōz do widzynio!
Roźla Pyscycka.


text:
Nō, tōż mōmy już tyn gryfny marzec na karku. Czamu gǒdōm gryfny? Anō, bo to już chnet bydzie ta diosecko zima forbaj i napocznie sie chnet kalyndǒrzowǒ wiesna. Chocia, czy jǒ wiym eźli idzie na latośno zima jamrować? Cheba niy, bo i śniyga latoś blank niy bōło, i mrozu tyż niy… takǒ ci bōła wiesiynnǒ zima.
Ale skuli tego marca idzie sam terǒzki ździebko połozprawiać ło takim gryfnym marcowym zwyku, ło tym, iże chnet bydymy fajrować, jak kǒżdego roka, tyn gryfny „Dziyń Kobiyt”, dziyń freli, samotnych, wydanych, zowitek eli tyż klǒsztornych pannōw. Znǒcie już to? Znǒcie! I, co z tego? Byda juzaś dzisiǒj ło tym berǒł a to skuli tego, co jǒ tak po prǒwdzie pierōnym ci niy mōm rǒd tych dioseckich Walyntynkōw, do kierych niyftore iptowate modziǒki kcōm ci mie przeprzić, co to jes ci terǒzki już na isto nasz starodǒwny polski zwyk. A psinco prǒwda! Nō ja, ale jakech niydǒwno tuplikowǒł jednymu śpikolowi, co byli czasy kej we sklepach na fachach bōł ino łocet i mosztrich, to tyn ci mi rzeknōł:
– A niy mōgliście sie tego kajsik we zupermarkecie lajstnōńć???
He, he a jǒ ci kajsik naszǒł, co bezmać tyn dziyń, tyn ”Dziyń Kobiyt” napocznōł sie łod tyj egipcjańskij krōlowyj Kleopatry, kierǒ we marcu kǒzała sie zrolować, zawinōńć do takigo srogigo, szykownego tepicha a niyskorzij sużōnce mieli jōm podciepnōńć cysǒrzowi Cezarowi.
A przidarzōło sie to jesce przed Pōnbōczkiym. Tak ci łōna, Kleopatra poradziōła tego cysǒrza wyszwindlować i zbamōńcić, iże łod tego czasu zawdy jakiesik gryfne „marcowe idy” tam we tym Rzymie bajstlowali i łodprǒwiali. Wteda tyż przi marcowych idach tego Cezara zażgali pitwokiym, a iże to bōło trzinǒstego marca, to łod tego czasu trzinǒsty (a ku tymu piōntek) jes diosecko niyszczysny.
Nō, i miarkujecie, co ze tymi babami napoczło sie to wszyjsko metlać jesce za starego piyrwyj i niy idzie tego ściepnōńć na ta łoszkliwo „kōmuna”, chocia tak po prǒwdzie napoczli my tyn dnioszek fajrować dziepiyro po wojnie.
A mie sie sam terǒzki spōmniało jak to łōńskigo roka trefiōłech jake dwa dni po tym babskim fajerze na słodach mojigo sōmsiada Edka. Cǒłko fresa ci miǒł fest podropano, poharatano choby go fto tarłym po nij przejechǒł.
– Edek, boroku, jak ty wyglōndǒsz? Fto ci to tak ta fresa poharatǒł?
– E… tam Ojgyn, to skuli kwiǒtkōw – pado mi na to Edek.
– Jak to skuli kwiǒtkōw? Co majōm blumy do twojij fresy?
– Nō, wiysz przeca, iże we sobota bōł „dziyń kobiyt”?
– Nō wiym, ale dzisiǒj jes już wtorek – padōm do Edka, bo widza iże mu sie cosik we kalyndǒrzu pometlało.
– Nō ja, ale sie dej pozōr. Jakech we sobota fest niyskoro na łodwieczerz prziszǒł do dōm po tym cǒłkim sobotniym „dniu kobiyt”, to jedzine kwiǒtki kiere byli we kwiǒciarni na Krojcce, to byli kaktusy. I terǒzki już miarkujesz czym mi ta fresa moja starǒ tak wybiglowała?
Jake to dǒwnij bōło sroge i gryfne świynto, to wszyjskie baby, kiere majōm wiyncyj niźli trzidziyści lǒt gynał pamiyntajōm. Szumne to bōło świynto, i wszyjskie – a nǒjbarzij chopy – fest fajrowali. To niy to, co terǒzki, iże styknie, co jedyn z drugim modziok glingnie tym jejigo mobilniokiym, szkyrtnie możno jakiegosik „esemesa” ze kwiǒtkiym, afkōm i fertik. Dziołcha mǒ świynto a tyn karlus łodpinkolōł je za piytnǒście fynikōw (we promocji!).
Piyrwyj to bōło tak. Kǒżdy dyrechtōr, kyrownik, majster abo fto tam jesce, już tydziyn skorzij sztalowǒł we kwiǒciarni tela tulpōw, wiela kobiyt kole niygo robiōło. Tulpōw, bo inkszych kwiǒtkōw to wteda za tela niy bōło (możno jesce nelki, ale to już byli i szykowniyjsze, i drogsze blumy).
Nǒjlepszij bydzie kiej połozprawiōm jak to u mie we werku bōło. Mōj szef, a bōł ci to srogi chop, Polok, ale łod Stanisławowa, kresowiok znacy sie, już za wczasu kǒzǒł mi łobsztalować kajsik ze trzidziyści mieteł, bo tela kobiyt u nǒs robiōło. Wszyjskie chopy (a byli to same byamtry) na tyn dziyń wysztiglowali sie choby ficywyrty we Boże Ciało, pod bindrami (choby i do futerbachowyj hymdy). Co bōło do zrobiynio, do strzaśniyńcio, to sie wartko majtło, a zatym, deczko niyskorzij to już ino fajer aże szoł kurz i wiater naobkoło!
My ze szefym we śtyruch takich gryfnych plastikowych kibelkach miyszali, chechlali taki miszōng, kiery mōj dyrechtor wypokopiōł. Brało sie dwie flaszki czystyj gorzǒły, jedna flaszka jakiegosik wermutu, flaszka jałowcōwki i ze dwa litry apluzinowego zaftu. Nō, i to wszyjsko razy tela, wiela my mieli kibelkōw. Dziołchy zasik rychtowali roztomajtǒ zagrycha, kołoczki, zisty, tyj i kafyj. We nǒjsrogszyj izbie zestawiali my do kupy pǒra tiszōw, snosiyli wszyjskie stołki. Ślazowali sie niyskorzij wszyjskie byamtry do tyj izby, dźwiyrze sie zawiyrało i jedyn sztram wachowǒł (taki, co to już mu leberki wysiedli), coby żǒdyn cudzy, niy napytany niy wlazowǒł. Nō, i napoczynǒł sie fajer.
Roztomajcie to bywało, ale kiej mōj szef brǒł sie do śpiywaniǒ takij fajnyj śpiywki:
„Drōtym go, drōtym kolczastym po jajach…”
i zarǒzki po tym drugo sztrofka (dlǒ śmiychu):
„Kochejmy sie, kochejmy sie…”
to wszyjskie gynał miarkowali, co to już jes szlus piyrszyj tajli tego fajeru. Napoczynali sie we myńszych klikach łozłajzić kaj fto sie przodzij namōwiōł, fto z kim i kaj. A wybiyrać szło, bo chocia to bōło za „kōmuny”, to pǒra jesce dobrych szynkōw we Chorzowie bōło. Szło sie abo do „Bałtyku”, „Pod Dzwon”, do „Ratuszowyj” abo „Pod Flota” na łobiǒd. Niyskorzij zasik te, co mieli rade tańcować i byli jesce na tela mōnter deptali do „Magnolii”, „Goplany” abo do „Merkurego”. Niyftorych ciōngło do „Łani” lebo do „Parkowyj”, nō ale tam bōło gyferlich, bo jak we marcu bōło deczko mroza, to niyjedyn łostoł ci we fuzeklach we przikopie. Tela ino rzykna, iże u nǒs bōł ci jesce jedyn taki fraucimer we kierym robiōło ze dwiesta babeczkōw, wiynkszōściōm samotnych. Nō, gǒdōm wōm chopy: bōło w czym przebiyrać!!!
Wicne i szpasobliwe to bōło świynto, chocia nikedy bōło ździebko łostudy przi tym. Na tyn bajszpil.
– Suchej ino, Jorg, fest cie tam wczorej, po tym dniu kobiyt, jakeś ło drugij w nocy przikwanckǒł sie do chałpy, twoja starǒ przijyna? – pytōm sie kamrata, bo wiym, iże jejigo baba zawdy pierōnowe larmo robi.
– Niyyyy, nic mi niy gǒdała. – łodpedziǒł kamrat.
– Nic ci niy gǒdała? Przecamć to jes niymożebne. Niy nazdała ci jak kormikowi do grotka ?
– A dyć niy, bo… łōna przilazła dziepiyro ło szczwǒrtyj nad ranym!!!!
Nō, bo kuknijcie ino. Po prǒwdzie jest we Polsce wiyncyj babōw jak chopōw, ale do fajrowaniǒ to sie wszyjskie niy nadǒwajōm, a chopōw kierym ci sie wydowo, iże sōm samymi Leonardo di Caprio, abo chocia Johnym Weinym, to ci jes dosik pǒrã. I beztōż nasze baby, chocia by my gǒdali cosik inkszego, tyż ze inkszymi chopami musieli fajrować. Prōwda?
Ojgyn z Pnioków
przeprzić kogo – przekonać kogoś, przeciągnąć na swoją stronę;
lajstnōńć sie – sprawić sobie, kupić, zafundować sobie;
wyszwindlować – otumanić, podpuścić;
zbamōńcić – skusić, zbałamucić;
zażgać – zakłuć, zasztyletować;
pitwok – nóż, tępy nóż;
metlać – plątać;
fresa – twarz;
fest niyskoro – bardzo późno;
wybiglować – wyprasować;
mobilniok – telefon komórkowy;
łodpinkolić – odbębnić, odfajkować;
afka – obrazek, emotikon;
sztalować – (tu) zamawiać;
tulpy – tulipany;
nelki – goździki;
wysztiglować sie – wystroić się, ubrać się elegancko;
ficywyrt – dozorca;
futerbachowǒ hymda – koszula flanelowa;
leberki – wątroba;
bóło gyferlich – było niebezpiecznie;
fraucimer – zbiorowisko kobiet;


text:
Tragiczny wypadek w Tarnowskich Gōrach
Tarnogórscy szandarzi społym ze prokuratorym klarujōm prziczyny tragicznego wypadku, co trefiōł sie wczorej na ulicy Wyszyńskigo w Tarnowskich Gōrach. Kerujōncy autym ôsobowym chop, przi wyjyżdżaniu z ulice bez piyrszego prawa, strzasnōł sie z nadjyżdżajōncym autym. Chociŏż reakcyjŏ ôd dinstōw mōndurowych i medycznych była wartkŏ, po pŏrudziesiynciu minutach ôd zdarzyniŏ 73-latek umar w lazarycie.
Dalszŏ tajla artykułu niżyj
Do zdarzyniŏ doszło we wtorek kole godz. 12:30 na ulicy Wyszyńskigo w Tarnowskich Gōrach. 73-letni kerujōncy ôsobowym audi 80, przi wyjyżdżaniu z ulice Litewskij na ulicã Wyszyńskigo, strzasnōł sie ze audi A4, co jechało w strōnã ulice Pyskowickij. Chociŏż reakcyjŏ ôd dinstōw mōndurowych i medycznych była wartkŏ, po pŏrudziesiynciu minutach ôd zdarzyniŏ 73-latek umar w lazarycie. Badanie alkōmatym wykŏzało, co 18-latek, co jechoł audi A4 we chwili zdarzyniŏ bōł trzyźwy. W miyjscu wypadku pracowali szandarzi jak tyż fojermany. Ôkoliczności zdarzyniŏ klarować bydzie miyjscowŏ prokuratura społym z tarnogōrskōm jednostkōm policyje.
Policyjŏ apeluje ô pozornõ i mōndrõ jazdã. Pamiyntejmy, iże lepij dojechać niyskorzij, ale bezpiycznie.
Fotografije: KPP Tarnowske Gōry


text:
Ôpera we strzybrnym mieście UNESCO
W dniach 12-13 mŏja w Tarnowskich Gōrach raja kōncertōw „Ôpera we strzybrnym mieście UNESCO” narychtowanych ôd Kamiliańskij Kapele Dyntyj pod batutōm Olka Königa. Zaprezyntowane bydōm nojpiykniyjsze uwertury, aryje i suity ôperowe. Kōncert ôdbydzie sie pod patrōnatym Ôpery Ślōnskij w Bytōmiu, z udziałym jeji solistów, w tym Macieja Komandery i Włodzimierza Skalskiego. Kōncerty pokludzi Violetta Rotter-Kozera (TVP 3).
Zaprŏszōmy do Tarnogōrskigo Cyntrum Kultury. Tam tyż idzie kupić bilety, jak tyż na www.tck.net.pl.
Wachtyrz.eu trzimie patrōnat medialny nad kōncertami.
Cołki program znojdziecie na profilu FB.


text:
Ôżarty wytrzas szybã w autobusie
Policyjōny zastawiyli ôżartego wandala. 20-latek wybiōł przodniõ szybã w miyjskim autobusie. Bytōmiōn mioł bezma 2 prōmile alkoholu w ôrganiźmie. Chop usłyszoł już ôbskarżynie. Terŏz ôdpowiy przed prokuratorym. Grozi mu do 5 lŏt heresztu.
W niydzielã po połedniu kerowca autobusu miyjskigo w czasie kursu ulicami Bytōmia powiadōmiōł policyjōnōw ô chopie, co robiōł breweryjõ. Mody chop wysiŏd na przistanku w cyntrum miasta. Trzimanõ w rynce flaszkã ciepnōł w przodniõ szybã autobusu, kerŏ ôstała poprzniōnŏ. W tym czasie mōndurowi z kōmisariatu przi ul. Chrzanowskiego dojyżdżali do autobusu. 20-latek wziōn uciykać, jak ôbejzdrzoł policyjōnōw. Po krōtkim pościgu wachtyrze prawa chyciyli wandala. Podszukowanie alkōmatym wykŏzało u niego bezma 2 prōmile alkoholu w ôrganiźmie. 20-latek trefiōł do izby wytrzyźwiyń. Z ôbsztalowań śledczych z kōmisariatu wynikŏ, iże mody chop bōł pasażerym autobusu i zachowywoł sie za głośno co szterowało inkszych pasażerōw. Kerowca napōmnioł 20-latka, co prziniosło agresyjõ. Kerowca zawołoł policyjōnōw. Po wytrzyźwiyniu bytōmiōn usłyszoł już ôbskarżynie. Cyna szyby porachowano na kole 8 tysiyncy złotych. Terŏz 20-latek ôdpowiy przed prokuratorym. Grozi mu do 5 lŏt heresztu.
Zdrzōdło i fotografijŏ: KMP Bytōm


text:
Budyska měšćanska rada je nětko rozsudźiła, w přichodnych lětach 13 přidatnych wohnjowych wobornikow přistajić. Hewak wěstota wobydlerjow zaručena njeje.
Budyšin (CK/SN). Z jednohłósnje wobzamknjenym wohnjowobornym planom je Budyska měšćanska rada na swojim zašłym posedźenju tomu přihłosowała, wjace personala za powołansku wohnjowu woboru města přistajić. W 20 procentach wšitkich zasadźenjow njeje zaručene, zo su wobornicy w běhu wosom mjeńšin po alarmje na městnje wohenja abo njezboža, rozłoži měšćanski wohnjowy mišter Markus Bergander. Budyskich wobornikow wołaja w běhu lěta k 550 zasadźenjam. Při tym jedna so zwjetša wo technisku pomoc, na přikład po wobchadnym njezbožu, abo hdyž maja so něhdźe w nuzowym padźe durje wočinić.


text:
2016
Stefan Bednarek, Piotr Jakub Fereński, Konrad Górny, Rafał Kleśta-Nawrocki, Łukasz P. Michoń, Iwona Morozow, Marek Pawlak, Wojciech Piasek, Michał Rauszer, Izolda Topp-Wójtowicz
2015
Monika Baer, Piotr Jakub Fereński, Robert Klementowski, Leszek Kleszcz, Izabela Kowalczyk, Małgorzata Kozubek, Aleksandra Kunce, Bartłomiej Lis, Magdalena Matysek-Imielińska, Adam Nobis, Ivan Peshkov, Krzysztof Rutkowski, Celina Strzelecka, Jarosław Syrnyk, Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska, Krystyna Wierzbicka-Trwoga, Dorota Wolska
2014
Klaus Bachmann, Ewa Bal, Lilianna Bieszczad, Krzysztof Chodasewicz, Karol Chwedczuk-Szulc, Piotr Jakub Fereński, Barbara Forysiewicz, Robert Frei, Magdalena Grenda, Jelena Guga, Krzysztof Jaskułowski, Stanisław Kamykowski, Aleksandra Kil, Dariusz Kosiński, Artur Kozłowski, Wojciech Kruszelnicki, Małgorzata Kozubek, Arkadiusz Lewicki, Krzysztof Łukasiewicz, Mirosław Marczyk, Michał Mokrzan, Magdalena Matysek-Imielińska, Aleksandra Moroska-Bonkiewicz, Joanna Ostrowska, Łukasz Ostrowski, Marek Pawlak, Bożena Płonka-Syroka, Renata Tańczuk, Izolda Topp-Wójtowicz, Anna Wiatr, Dorota Wolska
2013
Andrzej Dębski, Piotr Jakub Fereński, Marta Klekotko, Katarzyna E. Kość-Ryżko, Małgorzata Kozubek, Wojciech Kruszelnicki, Anna Kubczak, Arkadiusz Lewicki, Anna Nacher, Marek Pawlak, Tadeusz Sozański
2012
Piotr Badyna, Piotr Jakub Fereński, Łukasz Kaczmarek, Leszek Kleszcz, Katarzyna Emilia Kość-Ryżko, Małgorzata Kozubek, Wojciech Kruszelnicki, Amanda Krzyworzeka, Jan Galant, Zbigniew Kopeć, Tomasz Rakowski, Elżbieta Rybicka, Patrycja Trzeszczyńska, Piotr Zwierzchowski
2011
Łukasz Afeltowicz, Ewa Banasiewicz-Ossowska, Sławomir Barć, Stefan Bednarek, Wojciech J. Burszta, Wojciech Charchalis, Dariusz Czaja, Wioleta Dąbrowska, Piotr Jakub Fereński, Michał Januszkiewicz, Marcin Kafar, Andrzej M. Kaniowski, Mirosław Kocur, Zbigniew Kopeć, Małgorzata Kozubek, Andrzej Małkiewicz, Michał Mokrzan, Bożena Muszkalska, Waldemar Okoń, Barbara Ostafin, Petr Skaník, Antoni Smuszkiewicz, Łukasz Smyrski, Radosław Sojak, Piotr Stankiewicz, Roch Sulima, Joanna Szalacha, Tomasz Tomaszewski
2010
Stefan Bednarek, Wioleta Dąbrowska, Barbara Fatyga, Katarzyna Kaniowska, Leon Miodoński, Barbara Ostafin
2009
Marek Abramowicz, Stefa Bednarek, Włodzimierz Wysoczański
2008
Stefan Bednarek
2007
Bożena Płonka-Syroka


text:
Ja, do tyj, co jom przedzi Projzyn nazwali. Było to blank prawie jak szli kole tyj gruby Elżbiyty (dzisiaj już nieistniejąca) cołkiym tam, kaj po jei lewyj strónie sóm te dwa małe stawy. Jak tak szli to im nogle coś po łocach zablikowało. Patrzom, a na kraju stawu, na rancie, leży cołki złoty taszynur, taki fajny mały zygor, prosto do kabzy westy łod kościelnego ancuga. Jorguś chciał go podnieś, ja, ale kej łóni bliżyj przęśli i się mu lepij podziwali, to ich strach trocha chyciył, bo jego wajzry się cołkiym dziwnie błyskali. Po tym wele tego zygora cołkiym jak na Świentym obrosku tako aureola się zrobióła, a i blank wielgie światło bióło łod niego. Jak zygor zaczón rosnąć, i był taki wielki jak krepel na podstolnicy, to Markefka go ciepnół na trowa i pedzioł:
- Ty Jorguś! Łostow go leżeć. To je tyn waserman, Utoplec, kiery kutej miyszko w wodzie w kierymś stawie! Jorguś padoł tyż, że jedyn hajer z Karbia, kiery tyż tóm samiutkóm sztrekóm szoł na gruba w Miechowicach, jak na banie pizło gynał dwanoście, to tyż naszeł taki zygor. Lostawiył go leżeć w tym samiuśkim miejscu, na rancie stawu, bo wiedzioł, że w tym stawie miyszko utoplec, a niy chcioł go szterować, móg se biydy napytać.
[Chrobok L.: Sagen von Miechowitz, Miechowitz 1926, s. 19-20]


text:
Pódzajtšnoserbske dialekty
Pódzajtšnoserbske dialekty su wumrěte transitiwne pólsko-dolnoserbske dialekty pódwjacornosłowjańskich rěcy. Su pśi wšom znate z Nowego testamenta Mikolaja Jakubicy z 1548 lěta a słownika Hieronima Megisera z lěta 1603, a wót togo su cesto pomjenjowane dialekty Jakubicy a Megisera[1][2].
Tu rěc su gronili awtochtony mjazy rěkami Nysu a Bobrom. Originelna granica mjazy pólskimi dialektami a serbskimi dialektami jo snaź šła spóromje Bobra a Odry, pak slědy nazalnego wugrona su tež w toponomastiskem materialu na pódwjacor wót Bobra[3]. W XVI-XVII stolěśu jo ta granica se mógła pógnuś. Serbski stawiznaŕ Frido Metsk jo gódał, až ta granica była spóromje Bobra, pón pśez městna Wysoka, Lipno, Trzebule, Ciemnice, Radnice, Budachów a Gola. Pón by granica šła spóromje Pliški samo pó Urad. To jo hypotetiska granica, kenž wuchada ně wót toponomastiskego materiala, ale wót informacijow wó wendiskej populaciji. Trjeba pak markowaś, až ako Wendy byli su ranjej pomjenjowani teke luźe, kenž gronili połobske abo samo pólske dialekty, toś tu hypotezu trjeba braś wobglědniwje.
Dokulaž su pódzajšnoserbske dialekty transitiwne, toponomastiske informacije snadne, a dialekt Jakubicy a Megisera njemóžny k lokalizěrowanju, njemóžno akuratnje pśeslěźiś pólsko-serbsku granicu. Pódzajtšnoserbske dialekty su pó źělach wuźaržali do XX stolěśa wokoło Mužakowa. How pó młogich pśipadaju teke mužakowske a slěpjańske narěcy, rownož su wóne lokalizěrowane nejdalej na pódwjacor a nejbliše serbskim rěcam. Na pódzajtšu wót togo ruma su byli pśetrjebowane dolnošlazyńske narěcy.
Te narěcy su byli wjelgin młogorake. Njejo było homogenego interdialekta abo kodificěraneje formy. Měli su pólski pśizuk na pśedposlědnej złožce, pólske wuwiśe złožkotworiśelskich sonantow, a - mjenjej abo wěcej - lechiski pśezuk (konsekwentnjej pśewjeźeny w dialekśe Megisera). Te dialekty, ako teke serbske dialekty, su zgubili nazalne wokale, a ako pólske dialekty su wobchowali kupku str. Pśeměšanje zazukowego o a wo jo zwězowało pódzajtšnoserbske dialekty z dolnoserbskimi a pomorjanskimi. Praserbske č jo se zwězało z c (np. vecořa) ako w dolnoserbskej rěcy. Palatalizěrowane ś, ź su se depalatalizěrowali, a na drugem boce ć, dź pśejšli w t', ď, połpalatalězerane č, dž abo c, dz (np. cichy). W morfologiji jo se kněžył typ našo polo. Po źěłach jo se zachowali kłonite wokale (np. dobro). Wokali e, o pśed nazalami su wordoli zwuscone, pódobnje górnoserbskim dialektam (np. sym). Zachadny cas jo był tworjony z pomocnym werbom tež w 3. wósobje, np. ja sym ňo viděł. Staroserbske `a jo pśejšło pśez ä w `e, np. smieć (smjaś (se)). Felujo dolnoserbska změna ć > ś a dź > ź.
Žrědła[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- ↑ Ewa Siatkowska, "Studia łużyczoznawcze", Uniw. Warszawski,2000, s.238
- ↑ Tadeusz Lehr-Spławiński, "Plemiona słowiańskie na północno-wschodnim pograniczu Niemiec w wiekach średnich", Instytut Śląski 1939, s.23
- ↑ Hanna Popowska-Taborska, "Dawne pogranicze polsko-łużyckie w świetle danych toponomastycznych, Prace Językoznawcze PAN 44, 2005, s. 104, 123


text:
Szkolorze! Mocie cufal, wiycie? Przed Wami nowy rok nafolowany szpasym a nowymi zwiedownymi informacyjami. Bydzie gryfnie!
ŚLŌNSKO GODKA
-
Miałem okazję usiąść na kanapie “Dzień Dobry TVN” i porozawiać o śląskiej mowie w serialu “Diagnoza”. Jak do tego doszło? O co tu w ogóle chodzi? O spełnianie marzeń!
-
Idzie po ślōnsku porozprowiać ô wszyjskim? A ô przōniu? Je naszo godka fertich ku tymu, coby pedzieć, co czujymy? I eli przelezi nōm to bez ta naszo rubo skōra?
-
Tyż sie Wōm czasym ckni za bojkami? Wejrzijcie na Cartoon Network po ślōnsku. Fajnie by było se na takie pozaglōndać, pra?
-
Piyńć zdań po ślōnsku, kere kożdy bajtel słyszoł w dōma. Wlazły do łepy tak fest, że za pierōna już ich wyciś niy idzie. Znocie je na zicher!
-
Co pochocie jak mocie fraj? My siodōmy do Netflixa! Szpecjalnie dlo fanōw szpasu i ślōnskij godki, narychtowalimy ôpisy 10 syriali ôd Netflixa po ślōnsku.
-
Halastra Fryszniokōw je we cołkij internecy. Ludzie sie pierōm, coby zebrać te grincojgowe bestyje. Poznejcie “Gang Świeżaków” po ślōnsku!
-
Jaki je spōłczesny Ślōnzok? Co je w nos inkszego, jak we naszych prôjcach? Wszyjskich nos zmiynił czos – na lepsze abo na gorsze? Pōdźcie kuknymy…
-
Mōj żywot je lekszy skirz tego, że jeżech Ślōnzokiym. I mōm ku tymu trzi kōnkretne powody.
-
Ślōnzok z Gorolym umiōm być kamratami, ale umiōm sie i ganc wartko powadzić. Choby yno skuli poru podanych wortōw.
Ślōnsko interneca, tōż zajty, fanpejdże i kanały, na kerych noleżycie prōmuje sie nasz hajmat i godka – modernie, bez gańby i na dobrym poziōmie.
Jaki je spōłczesny Ślōnzok? Co je w nos inkszego, jak we naszych prôjcach? Wszyjskich nos zmiynił czos – na lepsze abo na gorsze? Pōdźcie kuknymy…


text:
Skład: Krawczyk Igor, Klein Marcel, Sobieszek Cyprian, Komasa Kamil, Młodszych Wiktor, Stasiak Dawid, Mielcarek Krzysztof, Pietek Alan, Perz Bartłomiej, Leśny Aleksander, Wojciechowski Oskar
Rezerwa: Piotrowski Patryk. Dratwiński Bartosz.
Bramki :
0-1 Pietek asysta Komasa.
0-2 Leśny asysta Wojciechowski
1-3 Wojciechowski asysta Komasa
1-4 Dratwiński asysta Stasiak
1-5 Stasiak asysta Perz
1-6 Pietek asysta Stasik
Skład: 1 Krawczyk Igor, Piotrowski Cezary, KLEIN Marcel, Sobieszek Cyprian, Stasik Dawid, Komasa Kamil, Perz Bartłomiej, Pietek Alan, Wojciechowski Oskar, Tomiak Kamil, Młodystach Wiktor
Rezerwa: Mielcarek Krzysztof, Piotrowski Patryk, Siputa Marcin
Bramki:
0-1 Piotrowski
Skład: Krawczyk Igor, KLEIN Marcel, Sobieszek Cyprian, Stasik Dawid, Matysik Jakub, Mielcarek Krzysztof , Perz Bartłomiej, Pietek Alan, Wojciechowski Oskar, Tomiak Kamil, Młodystach Wiktor
Rezerwa: Piotrowski Patryk, Siputa Marcin.
4-1 Tomiak Kamil asysta Stasik.
5-2 Wojciechowski asysta Klein Marcel
5-3 bramka samobójczą
6-4 Pietek
Bramki:
Siputa Marcin asysta Sobieszek Cyprian
Perz Bartłomiej asysta Wojciechowski Oskar
Wojciechowski Oskar asysta Siputa Marcin
bramki:
Piotrowski Cezary asysta Sobieszyk Cyprian,
Matysik Jakub asysta Tomiak Kamil,
Piotrowski Cezary asysta Tomiak Kamil,
Wojciechowski Oskar asysta Perz Bartłomiej,
Piotrowski Cezary asysta Komasa Kamil,
Stasik Dawid asysta Perz Bartłomiej,
Siputa Marcin asysta Stasik Dawid,
Piotrowski Cezary asysta Stasik Dawid,
Wojciechowski Oskar asysta Piotrowski Cezary ,
Tomiak Kamil karny
Skład: Krawczyk Igor, Klein Marcel, Sobieszek Cyprian, Stasik Dawid, Matysik Jakub, Mielcarek Krzysztof , Perz Bartłomiej, Pietek Alan, Wojciechowski Oskar, Tomiak Kamil, Młodystach Wiktor, Piotrowski Patryk, Siputa Marcin, Piotrowski Patryk, Siputa Marcin, Komasa Kamil, Piotrowski Cezary.


text:
Ôd soboty do soboty: 26.05.2018
21-05-2018: Szwedy rychtujōm sie na wojna
Szwedzki regiyrōnek posyło kożdymu ôbywatelowi – do 4,8 milijōnōw statkōw – broszura, w kieryj stoi, co trza robić, jakby zaczła sie wojna. Idzie sie ś nij przewiedzieć, jak zabezpieczyć nojważniyjsze potrzeby: jŏdło, woda a ciepłota, co znaczōm jakie sygnały, a jak reagować i poznŏwać takie zagrożynia jak cybernetyczne a terrorystyczne ataki abo scyganiōne nowiny (fake news).
Dalszŏ tajla artykułu niżyj
Szwecyjŏ niy miała wojny już wiyncyj jak dwiesta lŏt. Przōdzij Szwedy dostali taki tekst we 1943, we postrzodku drugij światowyj wojny. Na przileżytość ataku na kraj we broszurze stoi: “My sie niy poddōmy. Kożdŏ infōrmacyjŏ, w kieryj rozchodzi sie ô skōńczynie naszego ôporu, to je cygaństwo”.
Źrōdło: The Guardian
23-05-2018: Podwodny szac za 17 milijardōw dolarōw
Podwodny robot znŏd na dnie morza karaibskigo wrak hiszpańskigo szifu z szacym, co może być wert 17 milijardōw dolarōw. Szif “San Jose” utopiyły Brytyjczyki w 1701 roku, a ś nim cołki towŏr: złoto, strzybro a drogie kamiynie.
Akuratnŏ lokalizacyjŏ wraku je tajymnŏ. Wiadōmo ino, co robot Remus 6000 znŏd go bezmała 700 metrōw pod wodōm, kajś przi kolumbiańskim brzegu. “Z technologijōm poradzisz wiyncyj zaryzykować i zōńś tam, kaj niy byłoby bezpiecznie abo mōndrze posłać człowiyka” – pedzioł Jeff Kaeli, inżinier z Woods Hole Oceanographic Institution, co kludzi tyn projekt.
Źrōdło: CBS News
24-05-2018: MH117 – Kōmisyjŏ pokŏzuje na Rusōw
Szustym, co we 2014 zestrzelōł fliger ôd Malaysia Airlines, strzelały ruskie wojŏki z ruskigo sprzyntu – pedziała ôfyn duńskŏ kōmisyjŏ we swojim ôswiadczyniu. Chociŏż Rusyjŏ niy prziznŏwŏ sie do tego, Duńczyki prziszli ku tymu, co wszyskie auta z konwoju, kiery wiōz insztalacyjŏ Buk, przinŏleżały do ruskij armije. Jeji ôddziały w tym czasie były na terytoriōm ôd Ukrainy pod kōntrolōm rebelije.
Na drugi dziyń, w piōntek 25. mŏja, regiyrōnki Australije a Holandyje ôficjalnie dały znać, co skuli ônych za katastrofa ôdpowiedzialno je Rusyjŏ. “Apelujymy do Rusyje, coby wziyna ôdpowiedzialność a blank spōłpracowała we procesie znojdowaniŏ prŏwdy i przichodzyniu ku sprawiedliwości do ôfiar flugu MH117 a bliskich ôd nich” – pedzioł holynderski minister sprŏw zagranicznych, Stef Blok.
25-05-2018: Putin regiyruje do 2024 roku?
Wladimir Putin doł znać, co we 2024 richtich przestanie być prezydyntym, gynau podug ruskij kōnstytucyje, kierŏ zakŏzuje tyj sużby na wiyncyj jak dwie kadyncyje z raje. Niy musi to dō niego ale być kōniec regiyrowaniŏ krajym. Putin już rŏz tak ranżyrowoł, jak we 2008 roku ôstoł premierym na czas, kiej za prezydynta bōł Dmitrij Miedwiediew.
Putin w Marcu wygroł welōnek, kiery doł mu władza do 2024 roku. “Jak w kōnstytucyji ôfyn stoi, co żŏdyn niy śmiy sużyć wiyncyj jak dwie kadyncyje z raje, to chca robić tak, jak przikŏzuje te prawidło” – pedzioł dziynnikarzōm na forum ekōnōmicznym w Sankt Petersburgu.
Źrōdło: Reuters


text:
Grigoł Orbeliani
Grigoł Orbeliani (gruz. გრიგოლ ორბელიანი; ჯამბაკურ-ორბელიანი, (2 paździyrnika 1804 - 21 marca 1883) bōł gruzińskim dichterym, poetōm, pisŏrzym a wojŏkym armije Carskigo Imperyjōm. We swojij poezyji a rōmanach szrajbowoł ô hajmacie a dŏwnyj gyszichcie Gruzyje.
Familijŏ[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Grigoł narodziył sie we arystokratycznyj familiji we Tbilisi (wônczas: Tyflis) na trzi lata przed tym, jak Rusy ôbalili gruzińskõ dynastyjõ Bagratydōw z zajynli jejich krōlestwo. Jego fater, Dimitr, bōł pryncym ze dynastyje Bagratydōw, a starzik ôd niygo matki to bōł krōl, Irakli II, ô kerym niyskorzi Orbeliani pisoł.
Mioł mockã kamratōw we arystokracyji a "wyższych sferach" Gruzyje, dlŏ bajszpilu hajtniynty z jigo siostrōm bōł nŏjwiynkszy poeta gruzińskigo romantyzmusu - Nikoloz Barataszwili. Grigoł krōm tego przoł cerze Aleksandra Czewczewadze, a dwa jigo kuzyny to bōły gynerały - Aleksander i Wachtang Orbeliani.


text:
Jak Wōm sie trefi jaki geburtstag[1], to takoł torta mołcie jak znaloz[2]. Niy powia, że niy ma z niōm[3] roboty, ale jak fajer[4], to fajer.
Co potrza?
6 jajcōw
100 g łorzechōw
50 g mōnki pszynny[5]
50 mōnki kartołflanyj
140 g cukru
10 g proszku do pieczynioł
1 apfylzina[6]
kapka wōdki
Kryjma:[7]
3 śmiytany 36% (po 200 g)
200 g szokolady (mogōm być 2 gorzke abo jedna takoł, a drugo mlyczno)
1 łeżka cukru pudru
1 śmietanfix- żeby nōm te dekoracje ze torty sie niy rozleciały
dżym apfylzinowy (pomarańczowy)- nojlepi taki ze skōrkami tych apfylzinōw, bo bydzie mioł tako fajno goryczka
Łozgrzyjcie sie piec na 165 stopni. Łoddzielcie biōłka łod żōłtek. Biōłka ubijcie (wciepcie tam tyż troszka soli). Pod kōniec wsujcie[8] tam tyż cuker. Cały czołs[9] miksujcie, ale na wolniyjszych łobrotach i wciepujcie żōłtka (ale niy wszyske na rołz[10]). Potyn[11] wsypcie do tego przesiōnoł mōnka, proszek i łorzechy, miksujcie (niy za szybko) i fertich[12]. Wylyjcie to do łokrōngłyj formy na torta- na dōł mogecie dać papiōr do pieczynioł. Chyba, że mołcie całoł silikōnowoł forma, to mogecie jōm yno trocha posmarować masłym. I jak już te ciasto je w ty[13] formie, to dejcie je do pieca na 40-45min.
Jak sie upiecze, to wyciōngcie jōm z pieca, łobrōćcie do gōry dnym i ściepcie na stół z jakich 20 abo 30 cm i łostołwcie- niy baje nōm opadoł.
Apfylzina wyciście[14], tyn sok wlyjcie do gorka i trocha odparujcie. Jak ochōdnie[15], to kapnijcie tam trocha wōdki.
Jak biszkopt ochōdnie- nojlepi sie go upiyc dziyń naprzōd[16]– wyciōngcie go ze formy i przekrejcie na 3 placki. Polyjcie je tym sokym, żeby fajnie nasiōnkły.
Rozpuście ta szokolada- w gorku abo misce, co byndzie nad wrzōntkym. 1 śmiytōnka ubijcie, dejcie dō ni[17] cuker puder i śmietanfix- łona bydzie do strojynia[18]. Dwie inksze[19] ubijcie i pomału[20] wlywejcie dō nich ta rozpuszczōnoł szokolada.
Placek na samym spodku[21] posmarujcie tym dżymym. Jakbyjście chcieli, to mogecie jeszcze na tym dżymie dać takoł ciynkoł warstwa tyj kryjmy z szokoladōm. Wciepcie na gōra drugi placek i posmarujcie tak porzōndnie szokoladowōm kryjmōm. Na to wciepcie łostatni placek. Gōra i boki posmarujcie tōm szokoladowōm kryjmōm- nojlepi wejście sie do tego taki srogi[22] nōż. Potyn sie wejście jako szprica[23], nałōżcie dō ni tyj biołyj ubityj śmiytany i pokołżcie swōj talynt[24]– powodzynia:)
[1] przytrafią jakieś urodziny
[2] znalazł
[3] nią
[4] uroczystość
[5] mąki pszennej
[6] pomarańcza
[7] krem
[8] wsypcie
[9] czas
[10] wszystkie na raz
[11] później
[12] gotowe
[13] tej
[14] wyciśnijcie
[15] ostudzi się
[16] dzień wcześniej
[17] do niej
[18] ozdabiania
[19] inne
[20] powoli
[21] na samym dole
[22] duży
[23] szpryca lub rękaw do ozdabiania
[24] talent


text:
Wojerecy (AK/SN). Město Wojerecy chce zhromadne dźěło z wokolnymi gmejnami zesylnić. Tole podšmórny wyši měšćanosta Stefan Skora (CDU) na zašłym posedźenju měšćanskeje rady. Jeje čłonojo jednohłósnje wobzamknychu, zo ma Stefan Skora „interkomunalnu dźěłowu skupinu“ wutworić. Tak sćěhowachu radźićeljo namjet frakcijow CDU, SPD a Lěwicy kaž tež Łutowskeho měšćanosty Franka Lehmanna. Wopřijimać ma skupina měšćanostow a wjesnjanostow Wojerec, Njedźichowa, Kulowa, Łaza, Sprjewineho Doła, Halštrowskeje Hole a Łutow kaž tež stajnje jednoho do třoch gmejnskich radźićelow.
„Chcemy so jónu w kwartalu zetkać“, rjekny wyši měšćanosta. Najwažniše temy budu wutwarić zwjazkowu dróhu B 97 do směra na Drježdźany, zachować železniski zwisk z Wojerec do Drježdźan a Zhorjelca, Šibojski jězor turistisce wotkryć a wuwiwać, šěrokopasmowu syć za spěšny internet rozšěrić a infrastrukturu na Wojerowskej industrijnej přestrjeni polěpšić.


text:
Wszyjski „ślōnski” drużyny wlazły do 1/8 Ligi Majstrōw z piyrszych placōw w swoich grupach i ôd niydowna znajōm już swoich rywali w 1/8 finału. UEFA zafyrlała kulkami gynał ô 12 w połedni 12 grudnia. Nas nojbardzij interesujōm trzi wylosowane pory. Borussia vs Benfica, Monaco vs Manchester City i w kōńcu szlagier szlagrōw Napoli vs Real.
Kieby niy cudzysłōw przi tych “ślōnskich” drużynach zdani na poczōntku brzmiałoby forgot piyknie, pra? Telkich cudōw poradzymy chyba jednak sie niy doczkać, ale i tak latoś mōmy z czego być radzi. W 1/8 zagro trzech synkōw ze Ślōnska, Łukasz Piszczek, Kamil Glik a Arek Milik. Telkij reprezyntacji na tym poziōmie w Lidze Majstrōw jeszcze my ni mieli ôd poczōntku nij istniynio!
Ôd sezōnu 2003/2004, kej po roz piyrszy szpilało sie bez drugij fazy grupowej, trzech reprezyntantōw w 1/8 mielimy yno 2 razy. Ôstatnio 3 sezōny tymu. Byli to Łukasz Piszczek (Borussia), Łukasz Podolski (Arsenal) i Sebastian Boenisch (Bayer). Pewnym do szpilanio w podstawie bōł jednak yno Piszczek. Lepij wyglōndało to 5 lot pryndzyj. Sezōn 2008/09 to tyż trzech naszych w 1/8. Jurek Dudek w Realu Madryt co prowda yno grzoł ława, ale za to ślōnski Bajeroki mōgli sie już wykozać. Podolski i Klose siekli we dwōch szpilach ze Sportingiym po dwie bramy i ekipa z Mōnachium rozklupała Lizbōńczykōw 5:0 a 7:1.
Terozki po roz trzeci mōmy trzech Ślōnzokōw w 1/8, ale sytuacjo je durś inkszo. Tym razym kożdy ś nich je fest ważnym groczym swojij drużyny. Piszczek ôstatnio chyto zaś życiowo forma, Glik rzōndzi defynsywōm w Monaco, a jak trza to klupnie ważno brama, a wiela we werci je Milik w Neapolu kapli sie chyba dopiyro jak poszoł na rewiyr, wcześnij po dwōch szpilach w Lidze Majstrōw mioł już 3 bramy. Do Glika i Milika to piyrszo ôkazjo pokopanio do bala na telkim poziōmie. Piszczek w 1/8 LM zagro już po roz czworty, dogōni beztōż Łukasza Podolskigo. Przed nim ze Ślōnzokōw już yno Klose i Dudek. A kaj tam pyndzyjo…


text:
Wisła, 22 marca 1998
Zomeczek
Pana Prezidynta
Moi Roztomili
Jak jusz bydziecie
we Wiśle, a znocie cyntrom, czos łoglondnonć inksze fajne konty.
Dzisioj wyjedźcie autym na Kubalonka (jakesik 6 km łod cyntrom Wisły na
Istebna). Tam mogycie wypić piwo "Brackie" we "Beczce", kero tam
przed wojnom pastawiyli, abo zjeść cosik we nowyj gospodzie "U Michoła".
Potym jedźcie drogom na "Czorne". Wele lewyj strony mocie zawrzito gospoda
"Kubalonka", kejsik barzyj modno. Dom tysz boł piykniyjszy kej dzisiok, ale
bydzie dziesiynć lot tymu kej sie wypoloł i wiyrchu jusz nie łodbudowali. Dali droga
idzie na doł (dejcie pozor na auta ze drugej strony, bo ciynszko idzie sie wyminonć). We
poł drogi na doł, na lewyj stronie łoboczycie zomeczek. Jedźcie na prawo na parking,
łostowcie auto a idźcie sie podziwać (jak to godajom po wiślańsku) na som zomeczek.
Downymi czasy stoł tu zomeczek ze brzinu we kerym miyszkali ksionżynta ze
Cieszyna kej tu wele Baraniyj Gory gon robieli. We rokach miyndzy wojnami chcieli tyn
zomeczek podarować polskiemu prezidentowi, ale jak go naprowiali to sie hajcnoł -
spoloł. Wartko zrobiyli nowy projekt (prof. Szyszko-Bohusz) i pobudowali inkszy zomeczek,
tom razom murowany. We rokach trzidziestych nowy zomeczek łoddali Prezidentowi
Mościckiemu na rezydencyjo. Czynsto tam siedzioł ze rożnymi gościami. Po wojnie
zrobiyli ze niego "Ośrodek Wypoczynkowy Urzędu Rady Ministrów" a premier
Cyrankiewicz zadoś tu bywoł.
Łod 1981 roku zomeczek noleży do jakisik gruby i do gornikow. Ostatnio idzie
godka, co kancelaryjo Prezidenta RP mo chynć tyn zomeczek przejonć. Fajnie by boło keby
pon Prezidynt do nos na besuch zjechoł, mono by drogi poprawiyli i obwodnica łod
Ustronia by szybciyj pokończyli.
Za zomeczkiem je kapliczka ze brzinu ze roku 1909 (klucze trza wyprosić we
zomeczku). Co niydziela je tam mszo ło 11:30.
Jak pojedziecie dalij szosom na doł, to łoboczycie jeszcze drugo czyńść
zomeczku (do szoferow i łobsugi).
We dole, tam kaj sie dwie Wisełki schodzom, je Jezioro Czerniowskie, ale ło
tym potym.
Pozdrawiom Wos
Francik
Pyrsk!


text:
Njebjelčicy (aha/SN). Na Lipowym puću njeposrědnje za Njebjelčanskim kěrchowom napadnje na lěwej stronje wulki štyristronski statok z nahladnym wulkim domom. Pjećdźesathektarske Majerec kubło bě druhe najwjetše we wsy a bu před 60 lětami zestatnjene. Po přewróće přeńdźe zamóženje znowa do rukow mjeztym w zapadźe bydlaceho wobsedźerja, kotryž kubło přiwuznym přepoda. Tola Körberec swójba je hižo wobhospodarić njemóžeše a kubło bjez polow předa. Na to so w minjenych 27 lětach wobsedźer dalšej razaj změni.
Gmejnskej radźe a wjesnjanosće Tomašej Čornakej (CDU) je zachowanje burskeje struktury wsy wažne. Wón sobu pomhaše, zo móžeše Julia Wroblewski ze swojimaj staršimaj z Čorneho Chołmca štyristronski statok a k tomu třištwórć hektara pódy kupić. Dalšu pódu by gmejna po potrjebje k wotnajenju přewostajiła.


text:
Dlúgùszkò ë njecerzplëvje żdóni Kamerdinér, kinovi fylm Fjilëpa Bajona, vëwolëje rozmajité emòcëje. Njiżé Czëtôrz/Czëtôrka naléze subiektivnõ spjiskã plusóv ë mjinusóv wobrazë, jacjé zavjérajõ tak vjele spoileróv, że zalécô sã nje czëtac przed séansã.
Ceż sã vjidzi?
Vjidzõ sã wodjimcji, dbalosc wo detal ë aktorskô gra. Na fylmòvé landszaftë, stroje z epòcji ë zachji zdrzi sã z przëjemnotõ, Kamerdinér mô svój klimat ë je to v pjerszi rédze klimat Nordë. Cjéjbë fylmòvce zrobjilë lepszi risercz, móże bë sã mjelë wustrzëglé przed dosc banalnima felama, na jacjé jú dôl bôczenjé Róman Drzéżdżón: kaszëbscjé svjetlëcové rúchna ë spjévóné ve fylmje pjesnje sõ anachronismã v przedwojnnim kònteksce.
Vjidzi sã próba pòkôzanjô vjelenôrodnéwo ë vjelejãzëkòvéwo, chòc kùlturno blëzcjémù sobje wuniversum przedwojnovëch Kaszëb, Pòmòrzô, Zôpadnëch Prësóv. V Bajonovim fylmje Kaszëbji ë Njemce to sõsadze, jacji sã dobrze znajõ ë pòspòle żëjõ. V tim przipôdkú je to simbjoza szlacheccjé njemjeccjé rodzëznë z kaszëbskõ gbúrzëznõ, co wod té dzél nalôżô robòtã v panscjim palacú jakò jizdebné, kùcharze abò titlovi kamerdinérovje. Na plus gvës vëchôdô wodvôżné jak na pòlscji fylm pòkôzanjé njeletcjéwo kavla tútésznëch Njemcóv: nacionalizacëjô majõtkù przez Pòlskã, zamòrdovanjé sëna przez hyclerzi v rezultace bútenparijnëch kònfliktóv NSDAP (sóm bél nôleżnjikã Sturmabteilung, chòc reszta famjilëjé nje pòpjéra nazëstóv), na wostatk barbarzinstvò Czerzvjoné Armeje. Dzélã te vjelenôrodnéwo wuniversum je téż vjelosc jãzëkóv. Tú ceszi ta czãstosc, z jakõ móżemë czëc kaszëbjiznã. V Kamerdinérze kaszëbscji pò prôvdze je – kòl pòlszczëznë – drëdzjim jãzëkã fylmù, a njé blós   dlô dodanjô farvjistosce przedstôvjonéwo svjata. Takõ rolã mô zó to njemjeccji, jacji wuczëjemë blós v pôrã frazach, chòc mòglo bëc wo përzinkã vjicé. Brava sã nôleżõ Januszovi Gajosovi (Bazyli Miotke) ë Sebastianovi Fabijańskémù: chòcô ten, chto gôdô pò kaszëbskú, zarô zmerkô akcenjt, a Gajos próbùje téj-séj nadrobjic njevëraznõ vimòvõ, je czëc, że wobadvaji varkòvno pòdeszlë do spravë ë robjilë, co mòglë. Cjéj chto pamjãtô np. Gajosóv njemjeccji v Psach, ten znaje mòżlëvòsce ne aktora.
Filip Bajon vzõn do té produkcëjé gvjôzdë pòlscjéwo kina: Gajos, Olbrychski, Szyc, Woronowicz. Aktorskô gra vësocjé klase ë barzo zaslúżonô nôdgroda za rolã Adama Woronowicza na festivalú ve Gdinje. Tim barżé, że aktorzë mùszëlë sã përznã nagimnastikòvac, bò dialodzji samë ze se bëlë dosc strzédné. Ë tú przechôdômë do te, co cignje kónjecznõ notã fylmù v dól.
Co sã nje vjidzi?
Jeżlë chto je nastavjoni na genjalné dialodzji abò tekstë, jacjé vpôdajõ v wuchò ë flot vchôdajõ do slãgù abò wostôvajõ rozpòznôvalnëmi memami, zavjedze sã Kamerdinérã. Dialodzji tam zdôvajõ sã bëc blós temù, że vëpadô ve fylmje cos gadac. A cjéj co je jú rzeklé, nôczãszczé vëchôdô sztivno, banalnje, czasã pateticzno. Jak mie njic, tobje njic pateticznô vëpòvjesc stôréwo kamerdinéra wo mjilosci Matéùsza ë Maritë ë jewo roli v palacú. V svòji roli njé do kònca sã nalôz Janusz Gajos, móże téż temù, że vnetka tã calõ rolã zagrôl v njeznónim so jãzëkú?
Chòcô fylm mjôl pòkazac pòmachconõ historëjõ Kaszëbóv ë rozmajité żëcové vibjorë, zrobjil to czôrno-bjôlo. Propòlscji Kaszëbji sõ tú charaktérama czëstima jak lza (Miotke, téż Matéùsz, jeżlë njikòmù nje vadzi kazirodczi zvjõzk ze żenjalõ Maritõ), Kaszëbji, co bëlë za Njemcamë sõ v Bajonovim wobrazú co do jednewo banjditamë, zdrôdcamë a hytlerovcamë. Chùtczé zavjedzenjé vjele Kaszëbóv pòlscjima pòrzõdkama dôvô sã vëczëc blós v jedni scenje, chòcô ë tam Miotke bronji môlovëch Njemcóv ë skarżi sã na nacionalizacëjõ majõtkù von Kraussóv, a njé na tôkle svòjincóv. Za Pòlscji Miotke wostaje starostõ, chòcô II RP nje chca dopùszczac Kaszëbóv do tak vësocjich wurzãdóv.
Lúbjã fylmë, jacjé dôvajõ do mëszlenjô ë zadôvajõ pitanja, a njé vcëskajõ wobzérajõcim wodpòvjesce. Kónjecznô nota dlô fylmù bë bëla wo pùnkt vëższô cjéjbë njé ta fatalnô slédnô kvestia Matéùsza pò ti slédni scenje, przë czôrnim ekranje. Pòdsëmòvanjé, chtërno brzëmji jak: dobra, nje vjémë, co Va so donëchczas pòmëslëlë wo Kaszëbach, ale më vama terô richtich rzeknjemë, chto wonji sõ. Ale vjidzec tacjé czase, tacji spònsorzë. 6/10.


text:
Meridian (geografija)
Słowo meridian (tež: połodnica) woznamjenja w stopnjowej syći zemje poł dołhostnika (połdołhostnik) na zemskim powjerchu, kotryž wot jednoho geografiskeho čopa k druhemu běži. Je zwjazowaca linija wšěch geografiskich městnow, na kotrychž słónco w jenakim času najwyši dypk swojeje dnjoweje čary (dnjowy wobłuk) na njebju zaběra, na kotrychž je potajkim připołdnjo. Pochad słowa wot łaćonskeho circulus meridianus „připołdniši kruh“ tohorunja na tutón zwisk pokazuje.
Wšě dypki z jenakej geografiskej dołhosću, tuž z jenakim "stopnjom dołhosće", leža na jednym a tym samym meridianje. Zapřijeći 'stopjeń dołhosće' a 'meridian' woznamjenjetej tuž jenakej liniji na zemskim powjerchu a hodźa so tohodla synonymnje wužiwać, při wužiwanju zapřijeća 'stopjeń dołhosće' wšak so aspekt kutoweho podaća a při wužiwanju zapřijeća 'meridian' aspekt słónčneho stawa připołdnišeho časa podšmóruje.
Druhdy so tute zapřijeće mylnje tež jako synonym za połny dołhostnik wužiwa.
Strach zaměny wobsteji z meridianowym zapřijećom astronomow, kotřiž njebjeski meridian skrótka tež meridian mjenuja a pod tym specialny wulki kruh na njebjeskej kuli rozumja.
Wobsah
Meridiany jako idealna linija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Meridiany maja (hdyž so zemja jako kula abo dokładnišo jako rotaciski elipsoid wobhladuje) wšě jenaki rozsah, přetož wotstawk mjez čopomaj je při rotaciskim ćělesu přeco konstantny. Potajkim su dołhostniki na rozdźěl wot šěrokostnikow přeco wulke kruhi a tohodla meridiany přeco tež poł wulkeho kruha. Dołhosć meridiana je na referencnym elipsoidźe WGS84 wok. 20.003,9 km.[1]
Wuchadźejo wot čopa, so wotstawk mjez dwěmaj meridianomaj přeco wjace powjetša, doniž naposledk na ekwatorje swój maksimum njedocpěje. Wotstawk mjez meridianami, kotrež su wo 1° mjez sobu zdalene, pomjenuje so wotšěrjenje. Wono je wotwisne wot wužiwaneho referencneho elipsoida. Při Besselowym elipsoidźe na př. je wotšěrjenje na ekwatorje 111,307 km a na 50. stopnju šěrokosće, tuž w Srjedźnej Europje, wšak jenož 71,687 km.
Wosebite meridiany[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Pariski meridian je nulowy meridian był, kotryž bě so do Mjezynarodneje meridianoweje konferency z lěta 1884 wužił a leži 2° 20' 14.025" na wuchod wot Greenwichoweho meridiana, kotryž so hakle wot toho powšitkownje wužiwa. Parisowy meridian dźe prěki přez Pariski obserwatorij.
Hórka w Greenwichu je stejnišćo něhdyšeho Royal Greenwich Observatory (Flamsteed House), přez kotryž nulowy meridian běži, kotryž bu w lěće 1884 dojednany a po kotrymž je Greenwich Mean Time postajeny.
Wěste meridiany wobmjezuja časowe pasma, do kotrychž zemja je rozdźělena. Połny wobwjert zemje wo 360 stopnjow traje jedyn dźeń z 24 hodźin, tuž 1.440 mjeńšin. Z tuteje přičiny je časowy wotstawk mjez dwěmaj meridianomaj dokładnje 4 mjeńšiny (1.440 : 360). Diferenca městneho časa dweju městnow, kotrejž matej w stopnjowej syći zemje wotstawk wot 15 stopnjow dołhosće, je tohodla dokładnje 1 hodźina = 60 mjeńšin (jeli so [srjedźna] geografiska časowa definicija wužiwa).
Zhorjelc, najwuchodniše město Němskeje, leži dokładnje na 15. meridianje (geografiske połoženje: 15° 00' w. d.) a by tohodla wot Greenwicha dokładnje wo jednu hodźinu časowje přesunjeny był.
Dokelž so přeběh časowych pasmow wšak nic jenož na geografiskich, ale tež na praktiskich a politiskich směrnicach orientuje, móže diferenca zakonskeho časa mjez dwěmaj městnomaj tež wjetša abo mjeńša hač městna časowa diferenca być. Postajene časowe pasma rozeznawaja so zwjetša wo połne hodźiny, zrědka tež wo poł hodźiny. Wosebitosć stej čopaj, dokelž tu wšě meridiany a z nimi tež wšě časowe pasma hromadźe padaja. Na čopje je móžno, z mało krokami wšě časowe pasma překročić. Za Antarktis je so postajiło, zo tu wšudźe koordinowany swětowy čas płaći.
Meridianowa ekspedicija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
W lěće 1792 dyrbjała so jako přikład tak dołheje kaž móžno prosteje zdalenosć mjez Dünkirchenom a Barcelonu eksaktnje zwěsćić. Tak mjenowana meridianowa ekspedicija je so wot Jean-Baptiste Joseph Delambre, Pierre Méchain a jeho asistenta Jean Joseph Tranchot přewjedła resp. nawjedowała. Méchain a Tranchot přewzaštaj južny a Delambre přewza sewjerny sektor. Ekspedicija traješe hłownje dla wuskutkow francoskeje rewolucije a wojerskich podawkow (inwazija přez Prusku a francosko-španiska wójna) naposlědk sydom lět. Zakładnu liniju triangulacijow su woni blisko Parisa rozměrili. Jich wuslědki su so přez mjezynarodnu konferencu wědomostnikow 1799 w Parisu akceptowali. Direktny sćěh je wobličenje a konstrukcija prametra, kotryž jako měra najprjedy w cyłej Francoskej płaćiwosć naby. Jeho wotchilenje wučinja měrjenskeje njedokładnosće dla jenož 0,2 milimetrow porno pozdźišim měrjenjam. Něhdyša nowa měra bě jako dźesaćmilionty dźěl čary wot čopa k ekwatorej definowana. Dalše spóznaće přez ekspediciju běše, zo woprawdźita forma zemje runoměrny elipsoid njeje, ale je w swojej njeprawidłownosći skerje je na powjerch běrny podobna.
Hlej tež[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Film[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Axel Engstfeld: Terra X - Die Jagd nach dem Urmeter. Deutschland, Großbritannien, Frankreich, 2010, 52 min. Dokumentacija z hrajnymi scenami, zdźěla na originalnych městnach. Mjezynarodny geografiski institut[2] w Parisu staji za wjerćenske dźěła tež original repeticiskeho kruha k dispoziciji.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ The Earth according to WGS 84; calculated by Sigurd Humerfelt.
- ↑ http://www.ign.fr/ Mjezynarodny geografiski institut (Institut géographique national)


text:
Gerda Pachow w Drěwcach ma trójce wob tydźeń swój wobchod wotewrjeny
Ze Spytečanskeho Rätzec młyna dóstawa wona wowsnu muku. Trěbne zorno za to dodawaja młynej wokolni ratarjo. Z něhdźe 50 procentow wowsneje muki a 50 procentow pšeńčneje muki, ze sele a droždźow pječe Gerda Pachow w Drěwcach we Łazowskej gmejnje wowsne całty. „Wupruwuju rady něšto nowe“, měni mějićelka Drěwčanskeho dworoweho wobchoda. Stajnje wutoru, pjatk a sobotu jón wona hižo rano zahe wotamka. Do toho něhdźe w třoch, sobotu hižo w dwěmaj, so jeje dźeń z přihotami ćěsta započina.
Dobry chlěb trjeba chwile
„Droždźe za całty trjebaja chwile. Dyrbja so najprjedy hibać“, praji Gerda Pachow. „Droždźowe ćěsto dyrbi wolumen měć. Hakle potom móžu za sobu całty wotpjec.“ Gerda Pachow pječe bjez přidatnych a barbnych maćiznow, dodawkow a bjez zesylnjakow słoda kaž glutamata. Wona ma so po přirodźe a jeje kaznjach, wužiwa recepty swojich prjedownikow. „Naše ćěło je přirodnu jědź zwučene. Wone je ze strowej jědźu žiwe a ju trjeba“, 65lětna wuzběhuje. „Najlěpši je stajnje hišće normalny rožkowy měšany chlěb.“


text:
Móst měra
Móst měra je po awtodróhowym mosće druhi najwjetši móst přez Sprjewju w Budyšinje. Kamjentnowobłukowy móst zestaji so ze štyrjoch wobłukow, kiž su wjace hač 20 metrow wysoke. Cyły móst je 181 metrow dołhi. Panorama stareho města wot mosta měra je najsławniši wobraz Budyšina.
Před wotewrjenjom Budyskeje zapadneje tangenty w decembru 2013 wjedźeštej zwjazkowej dróze 6 a 96 po Mosće měra.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Stawizniskej zajězdaj do města běštaj mostaj na Židowje a pod Lipowej horu. Industrializacije a přiběraceho wobchada dla dyrbješe so nowy móst natwarić. W lěće 1909 bu tutón pod mjenom Krónprincowy móst poswjećeny. Wot toho časa nastawaše zapadnje Sprjewje zapadne předměsto Budyšina.
Na kóncu Druheje swětoweje wójny bu móst dnja 20. apryla 1945 hromadźe ze 16 druhimi mostami rozbuchnjeny. Hižo w lěće 1949 bu jako Móst měra znowa wotewrjeny.


text:
Za stejnišćo w Budyšinje
Drježdźany. Sakski społnomócnjeny za podłožki stasi Lutz Rathenow nochce swój zarjad pomjeńšić. Rozmysluje samo wo tym, w Budyšinje dalše stejnišćo wotewrěć, kaž rjekny wón dźensa sćelakej MDR. Tak móhli ludźo w bjezposrědnjej wokolinje do swojich aktow hladać. W Budyšinje móhł sej Rathenow tež serbskorěčne poradźowanje předstajić.
Wjac skóržbow dóšło
Drježdźany/Budyšin. Na sakskich zarjadniskich sudnistwach, mjez druhim w Budyšinje, je nimale 6 400 skóržbow přećiwo wotpokazanju próstwow wo azyl dóšło. Tole zdźěli dźensa sakski justicny minister Sebastian Gemkow (CDU) w Drježdźanach. Ličba skóržbow je porno tamnym lětam jasnje wjetša.
Dźiwje swinje wosrjedź města
Ústí nad Labem. Magistrat w sewjeročěskim Ústíju nad Labem pyta za móžnosćemi, ličbu přewjele dźiwich swini pomjeńšić. Wone přebywaja mjeztym tež hižo w měšćanskich parkach a samo we wobydlenych štwórćach města. Hońtwjerjo su nětko namołwjeni je třěleć – za kóžde w měsće zatřělene dźiwje swinjo dóstanu pjenježne myto.
Z běłym lacom do finala


text:
Wikipedija:Rěčny kućik/Wo ćělnym a psychiskim derjeměću
Wo ćělnym a psychiskim derjeměću[žórłowy tekst wobdźěłać]
We wobłuku toho, wo čimž so w nadpismje rěči, smy w minjenymaj lětdźesatkomaj tójšto nowosćow zeznali. Zo by so ćělnje trenował, móžeš chodźić do fitnessoweho cent(e)ra abo fitnessoweho studija; wobě nowotwórbje stej jako přełožkaj němskeju wotpowědnikow derje zrozumliwej. Tež samón substantiw fitness je za nas poměrnje nowy; wón je žónskeho rodu, potajkim na přikład: swoju fitness přez joggowanje zdźeržeć. Město słowa fitness móžeš wězo tež wužiwać staroznaty synonym dobra kondicija. Mnozy ludźo su lubowarjo wellnessowych poskitkow, eksistuja samo wellnessowe hotele a poruča so cyły wellnessowy dowol. To je něšto za wosebje stresowanych ludźi; serbske słowo stresowany steji za němski particip gestresst, ale tež za adjektiw stressgeplagt, kotryž wěc hišće stopnjuje. Štož so přez fitness abo wellness docpěwa, za to ma němčina tohorunja nowe słowjeso jendźelskeho pochada: relaxen. Serbsce da drje so tež prajić relaxować, ale je to samo na sebi njetrěbny anglicizm. Skerje chcemy tu wužiwać tradicionelny werbowy porik so wočerstwić, so wočerstwjeć.
Za psychiske derjeměće wobsteji cyły rjad nowych móžnosćow. To mamy na přikład tak mjenowane zabawjenske parki abo parki za zabawjenje abo tež zabawnišća, němsce Vergnügungsparks. Druhdźe wone rěkaja Freizeitparks, serbsce wólnočasowe abo wólnočasne parki. Substantiw park tu wustupuje w nowym zmysle: nic hižo jako wulka přestrjeń w přirodźe ze starymi štomami, hdźež so wuchodźuješ, ale jako tohorunja wulka přestrjeń ze zaměrom wočerstwjenja na hinaše wašnje, přez zabawu. Wšelacy pytaja zabawu a wočerstwjenje tež w objektach, kotrež so němsce mjenuja Spielothek. Je to dźiwne słowo, w prěnim dźělu němske, w druhim dźělu cuzeho pochada. My Serbja mamy drje biblioteki, diskoteki, filmoteki a podobne, twórby potajkim, hdźež je cyłe słowo cuzeho pochada - při němskej Spielothek wšak so přełožk z druhim dźělom -teka njehodźi. Dyrbimy rozeznawać: Hdyž je měnjena městnosć, hdźež móžeš sedźeć a hrać, je to hrajny salon abo hrajna hala. Hdyž pak sej tam jenož hry wupožčuješ, je to wupožčernja abo wupožčowarnja hrow.
K ćělnemu derjeměću słuša rozumne zežiwjenje. Orientuje so na to, zo je čłowjek na kalorije dźiwajo žiwy, štož wotpowěduje němskemu kalorienbewusst leben. Tomu zaměrej słuža po kalorijach redukowane zežiwidła abo zežiwidła z mjenje kalorijemi, němsce kalorienreduzierte Lebensmittel. Nawopačny přistup k wěcy - a to pola wšelakich wočiwidnje tež słuša k derjeměću - eksistuje w zarjadowanjach typa Schlemmerwochen. Serbsce su to tydźenje za chłóšćakow abo kulinariske tydźenje. Schlemmerlokal, Schlemmermeile atd. přełožujemy potom wotpowědnje jako lokal za chłóšćakow, kulinariski lokal a dróha/mila za chłóšćakow, kulinariska mila a podobnje. Štož němsce rěka genmanipulierte Lebensmittel, da so najlěpje wuprajić z wotpowědnikom genetisce manipulowane zežiwidła.
Skónčnje tež njechamy kosmetiku zabyć jako polo, přinošowace k derjeměću. Studije za nochće, Nagelstudios, su hižo něšto starše. Dźensa maš na přikład beautyfarmy, wjetše zarjadnišća zwjetša w hotelach, kiž so wěnuja kosmetiskemu hladanju; wužiwamy najlěpje tohorunja tute słowo jendźelskeho pochada. Hdyž so němsce trjeba pomjenowanje Schönheitssalon, da so to derje přełožić jako kosmetiski salon. Tež wšelake srědki, kotrež so w kosmetice nałožuja, zasłužeja sej rěčne rozpominanje. Němske słowo Lotion wurjekuje so po Dudenje po němskim wašnju, ale dowolene je tež jendźelske wurjekowanje. Serbsce činimy to analogisce: pisamy a prajimy locija abo lotion; druha warianta je tohorunja žónskeho rodu, ale indeklinabelna, w konteksće klinči to na přikład tak: kožu z lociju/z lotion namazać. Prěnja warianta je wězo praktikabelniša a dawamy jej předprawo. Druhdy dyrbimy wěc tróšku komplikowanišo pomjenować hač Němcy. Za kompozitum Nagelhautentferner trjebamy přełožk z třoch słowow: wotstronjak nochćoweje kóžki. Runje tak je to pola Nagellackentferner, za kotruž wužiwamy tohorunja wotstronjak abo tež wotmywak nochćoweho laka. Zo hodźi so nawopak němska třidźělna zestajenka Augenbrauenstift rjenje krótko z wotwodźenku brjowkowc wuprajić, smy zhonili hakle z najnowšeho „Němsko-hornjoserbskeho słownika noweje leksiki“; hodźi wšak so tež rjec brjowkowy pisak.
Zo by so čłowjek derje čuł, tomu słuži dale přihódna drasta. Nowosće wokoło toho njech nas druhi króć zaběraja.
Dr. Helmut Jenč – najprjedy wozjewjene w Serbskich Nowinach dnja 14. oktobra 2010
Serbska wikipedija wužiwa teksty dr. Helmuta Jenča w swojim rěčnym kućiku z přećelnej dowolnosću awtora a Serbskich Nowin.


text:
Antologia nowej poezji polskiej 1990 - 1999
Krzysztof Jaworski, Krzysztof Koehler, Andrzej Stasiuk, Zbigniew Dmitroca, Rafał Witek, Tomasz Majeran, Tadeusz Pióro, Wojciech Bonowicz, Andrzej Sosnowski, Sławomir Matusz, Paweł Huelle, Wojciech Kuczok, Jarosław Klejnocki, Jacek Podsiadło, Krzysztof Siwczyk, Jacek Gutorow, Darek Foks, Piotr Maur, Marcin Świetlicki, Bartłomiej Majzel, Mariusz Grzebalski, Marta Podgórnik, Jarosław Mikołajewski, Piotr Kępiński, Dariusz Suska, Jolanta Stefko, Dariusz Bugalski, Grzegorz Wróblewski, Jakub Winiarski, Adam Kaczanowski, Adam Wiedemann, Tomasz Różycki, Marzena Broda, Janusz Szuber, Karol Maliszewski, Krzysztof Ćwikliński, Anna Piwkowska, Krzysztof Śliwka, Artur Grabowski, Grzegorz Kociuba, Radosław Kobierski, Roman Honet, Wojciech Wencel, Tadeusz Dąbrowski, Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki, Maria Cyranowicz, Marzanna Bogumiła Kielar, Ewa Sonnenberg, Mirosław Gabryś, Maciej Melecki, Piotr Czerniawski, Andrzej Niewiadomski, Dariusz Sośnicki, Arkadiusz Kremza, Marcin Kurek, Marcin Baran, Marcin Sendecki, Miłosz Biedrzycki, Marek K. E. Baczewski, Artur Szlosarek, Agnieszka Wolny-Hamkało, Grzegorz Kaźmierczak, Wojciech Wilczyk, Filip Zawada, Stanisław Dłuski, Robert Tekieli, Jakub Ekier, Jarosław Lipszyc, Marcin Hamkało, Mateusz Wabik, Zbigniew Chojnowski, Maciej Woźniak, Robert Mielhorski, Marian Kisiel, Klara Nowakowska, Jarosław Ślęzak, Mariusz Czyżowski, Robert Adamczak, Agata Balowska, Mariusz Baryła, Marek Chorabik, Roman Dziadkiewicz, Mirosław Dzień, Krzysztof Fedorowicz, Anna Fidecka, Jarosław M. Gruzla, Tomasz Hrynacz, Mariusz Kalandyk, Szymon Kantorski, Piotr Klimczak, Janusz Kotara, Robert Krajewski, Norbert Kulesza, Józef Kurylak, Piotr Wiktor Lorkowski, Paweł Marcinkiewicz, Adam Michajłów, Waldemar Mogielnicki, Lesław Nowara, Grzegorz Olszański, Piotr Pawlak, Rafał Rżany, Agnieszka Sobol, Hieronim Szczur, Przemysław Szubartowicz, Grzegorz Tomicki, Marcin Wieczorek, Piotr Zazula, Michał Kaczyński
7,19
(52 ocen i 5 opinii)


text:
Piekary Śląskie - Brzeziny Śląskie
Piekary Śląskie - Brzeziny Śląskie : wszystkie kategorie : było do 14 października
Będzin Będzin-Grodziec Bielsko-Biała Brenna Bytom Chorzów Chybie Cieszyn Czechowice-Dziedzice Czeladź Czerwionka-Leszczyny Częstochowa Dąbrowa Górnicza Gliwice Goczałkowice-Zdrój Goleszów Gołkowice Górny Śląsk Imielin Jastrzębie Zdrój Jaworze Jaworzno Jaworzyna Śląska Katowice Katowice Giszowiec Katowice-Nikiszowiec Kleszczów Knurów Kobiór Kochcice Krzanowice Krzepice Krzyżanowice Kuźnia Raciborska Łaziska Górne Lędziny Łodygowice Lubliniec Miedary Międzybrodzie Żywieckie Mikołów Mysłowice Nakło Śląskie Ogrodzieniec Olza Orzesze Osiny Piekary Sląskie Piekary Śląskie - Brzeziny Śląskie Pszczyna Pyskowice Racibórz Radzionków Ruda Śląska Rudniki Rybnik Rycerka Górna Rydułtowy Siemianowice Śląskie Skoczów Sosnowiec Starachowice Strumień Suszec Świętochłowice Szczyrk Tarnowskie Góry Toszek Tychy Ustroń Wisła Wisła Mała Włodowice Wodzisław Śląski Wojkowice Zabrze Zabrze-Maciejów Żarki Zawiercie Zbrosławice Złoty Potok Żory Żywiec
Alternatif Turistik - piknik
2 maja 2009 - 13:00
hałdy w Brzezinach Śląskich
Siemianowicka Piekary Śląskie - Brzeziny Śląskie
3 950muzyka


text:
Katolëcczi Kòscół
Katolëcczi Kòscół (rzimsczégò òbrządkù) - nôwikszô na swiece chrzescëjańskô wëzaniowô zrzesznica, głoszącô regle wiarë ë żëcô zwóné katolëcëzną. Pierszi w nim je Biskùp Rzimù - Papiéż. W spòleznie z nim je kòlegium biskùpów z nim zrzeszonych. Dzysô Papiéżã je Frãcëszk.
Katolëcczi Kòscół je dzysô na Kaszëbach dominëjącą religiją, wikszosc Kaszëbów je wëznaniô rzimskò-katolecczégò. Pamiãtné słowa ò ùtrzëmanié swòji wiarë ë kùlturë wëpòwiedzôł do Kaszëbów, papiéż Jan Paweł II w Gdini i Sopóce. Swégò czasu nimò cëskù na germanizacjã prësczich władzów, Katolëcczi Kòscół béł ùznôwóny za òbstojenié pòlskòscë. Bëło tak nimò ùległoscë niechtërnëch biskùpów, bãdącëch – przë znajomòscë pòlsczégò czë kaszëbsczégò jãzëka – z rodowiznë Miemcama. Kaszëbsczi jãzëk do rzimskò-katolëcczegò òbrzãkù wprowôdzony òstôł w latach 90-tëch XX stalata. Wiele Kaszëbów i ni leno òni - w tim kòscele - mòdlą są ò jak nôchùtszé wëniesenié Słëdżi Bòżégò Kònstantina Dominika na wôłtôrze. Krziże na rozchódnëch drogach zrosłë są z widzënkã zemi Kaszëbów.
- To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.


text: Budyšin (CK/SN). Młodźi Arabojo maja rytmus w kreji. Tole bě minjenu sobotu w hudźbnej rumnosći Budyskeho Kamjentneho domu pytnyć. Pod nawodom Andreasa Krampfa, projektoweho managera młodźinskeho centruma, wuspytachu so na instrumentach. Rytmiske instrumenty so jim wosebje spodobachu, štož bě tež za wopytowarjow putace. Knježeše wulkotna nalada, runje tak we wšitkich druhich rumnosćach, hač při blidotenisu abo karaoke. Nimo toho móžeše sej kóždy ruku z wobrazami pomolować dać a při tym swoju kreatiwnosć dopokazać. To samsne płaćeše při zhotowjenju t-shirtow abo při improwizaciskim dźiwadle. Na dworje zetkachu so skaterojo k wuměnje nazhonjenjow.


text:
Blunjanska dobrowólna wohnjowa wobora je k zahajenju sezony minjeny kónc tydźenja hnydom dwě wubědźowani organizowała. Tež mnozy wopytowarjo běchu přišli.
Bluń (JoS/SN). Na čłonow Blunjanskeje dobrowólneje wohnjoweje wobory čakaja lětsa wulke wužadanja. Minjenu sobotu su prěnje tajke zmištrowali, přetož jako lońši dobyćer wuhotowachu woni lětuše wubědźowanje wo jězorinowy pućowanski pokal. Nimo toho maja Blunjenjo Sakski wohnjowoborny cup zakitować. Hač so to poradźi, pokaza so hakle po štwórtym hódnoćenskim wubědźowanju w septembru. Jězorinowy pokal pak dyrbjachu sobotu kameradam z Cerkwicy wotedać. Cerkwica je měšćanski dźěl Lubnjowa w Błótach a tak steji jězorinowy pokal prěni raz na lěto w Braniborskej.


text:
Uostalimy ôstatnio zaproszyni do programu "Zoom przi kawie", coby pouosprowiać ô noszyj Ślůnskij Godce. Beztuż musielimy przijechać do Niýborowic do Kaczmy Wrazidlok, kaj cołke zdjyncia do barbůrkowego ôdcinka programu bůły kryncůne. Jako my padali godać niý ma gańba, a ślůnskość je coroz barzi we modzie teroźnie. Posuchejcie sami, co jeszcze my uosprowiali;)
Chcymy dbać ô naszo godka a przi tymu ô to, coby bůło ij coroz wiyncyj we mediach. Ôprůcz rychtowanio kożdy miesiůnc Wydarzyń po Ślůnsku dlo SferaTv, tublikujymy tyż teksty na Ślůnsko Godka.
Ôstatnio przetublikowali my cołko nec zajta nojlepszego lotanio na cołkim Ślůnsku - Biegu po Moczka a Makůwki. Idzie ja znolyźć sam: http://biegpomoczkeimakowki.pl
Przi tym lotaniu pomogůmy tyż we wszyskich inkszych tekstach, coby bůły akruatnie pedzane po ślůnsku. Zrychtowalimy regulamin lotanio a kůnkursa dlo kibicůw, wszystke posty na Facebook'u i wiela inkszych.
Dziynkujymy bajslyrzům - Grupie Biegowyj Luxtorpeda - za zaufaniý i powiyrziniý tyj role gynau noszyj Ferajnie.
Widziołś naszo galerio Ślůnskich Noblistůw?
Chciołbyś, coby Twoje kamraty a ludzie ze ôkolicy mieli ôkazjo tyż ja uoboczyć?
Znosz plac kaj szłoby ta galerio wystowić?
Ô wystowce:
Šlůnsk to land ze kultůrům, roztolicznymi trodycjami a naturalnům iściznům. Jednako ôd zowdy nojwiyncy we wercie byli na Šlůnsku ludzie. To łůni grůntowali a formowali Šlůnsk a niý roz nawet cołki welt. Niýkerzi s nich uostali świadůmie (abo niý) przepůmnieni a łůnych dorobek potraciůł sie fůrt kejsik tam. Jednako coby tak dali niý bůło, przedstowiůmy Wům sam Galerio Šlůnskich Noblistůw.
Napisz do nos a razym postarůmy sie ta wystowka sbajslować we Twoij ôkolicy.
Co musisz zrobić?
1. Szkryfnyć do nos (wlyź we zakładka Kůntakt).
2. Zrychtować ze nami ta wystowka.
3. Pedzieć kamratům, kaj mogům ja uoboczyć.
Wystowka skłodo sie ze 12 tabul ô wymiarach 70x50 cm. Mogům być postawiůne na sztalugach.
Ôd stycznio wystowka przirychtowano bez modych, kerzi brali udział w projekcie "Silesia Skills" wandruje po roztomajtych instytucjach we powiecie Mikołowskim.
Szło ja juże uoboczyć miyndzy inkszymi:
- we Liceum Ôgůlnokształcůncym nr 2 we Mikołowie,
- we Gimnazjum nr 1 we Mikołowie,
- we Miyjskij a Powiatowyj Bibliotyce Publicznych we Łaziskach Górnych.
Terozki idzie ja uoboczyć we bibliotykach sołeckich Mikołowa.
Zocnie zaproszůmy do zwiedzynio galeryjki.
W dniu 5 grudnia 2016 roku, w Miejskim Domu Kultury w Mikołowie, odbyła się Gala Wolontariatu zorganizowana przez Mikołowskie Centrum Wolontariatu działające przy nim Mikołowskim Hufcu ZHP. Nam przypadł zaszczyt współtworzenia tego wspaniałego wydarzenia.
Je żeś mikołowskim licealistům, a ku tymu szukosz nowych możliwości uozwijanio sie a wyzwań?
Chcesz sie dobrze dobrze bowić a przi tymu nabiyrać doświadczynio?
Forsztelujesz ô wkludzaniu swojich idyj we żywobyciý?
Przajesz Ślůnskowi a chcesz go pomiyniać?
Jak chocioż jedna ze ôdpowiydzi na te fragi to JA, to gynau Ciebie szukůmy. To gynau TY powiniyn żeś sie zgłosić do noszego nowego Programa dlo ludzi, kerzi chcům wziůńś coś przedsia.
We Silesia Skills dowůmy Ci:
- intynsywnie prakticzno nauka słůnczůno ze zdobywaniym doświadczynio we bajslowaniu społycznych projektůw,
- uozwojowe norychta kludzůne bez doświadczůnych trynerůw,
- możebnoś dolszego dziołanio po skůńczyniu projekta.
Przi noszym progamie zrobisz rýchtých projekt społyczny a na prowda uozwiniesz swoje miynke umiyjyntności.
Tuż wyfiluj zgłoszyniowo deklaracjo a juże dzisio ôbsztaluj sie udzioł we noszym projekcie!
Czekůmy na Wos ýno do 23.10.2016!
Wiyncyj informacyj ô projekcie znojdziesz na skills.szkryfka.eu . Mogesz tyż szrajbnyć do Koordyntora Projekta Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript..
Dofinansowano ze środków Programu „Działaj Lokalnie IX” Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności realizowanego przez Akademię Rozwoju Filantropii w Polsce oraz „Centrum Społecznego Rozwoju”.
Nie masz planów na nudne deszczowe popołudnie? Nie wiesz co ze sobą zrobić?
Mamy dla Ciebie wspaniałą propozycję. Zainwestuj swój wolny czas w swój rozwój, rozwijaj swoje umiejętności i zbieraj doświadczenie. A jednocześnie wesprzyj naszą misję.
Ferajna "Szkryfka" dostała dofinansowaniý w ramach projektu "FIO - Śląskie Lokalnie 2016" na uozwijanie ferajny. Dziynka tymu udało nům sie sprowić nowy sprzynt, kery przido sie nům do roboty, jako robiymy juże ôd downa a tyj, kero dopiyro planirujymy. Ze dofinansowaniym kupilimy miyndzy inkszymi: szpecjalistkik mikrofůn ze kablami do nagrywanio wysokij jakości materiałůw audio, kůmplyt mikrofůnůw bezkablowych, biurowy wielofunkcyjny wichajster ai szpecjalistik program do kludzynio finansůw.


text:
Jamajsko godka
Jamajsko godka (po jamajsku Patois abo Patwa) – je kreol używany we Jamajce. Powstowoł przi ynglickij godce, nale mo sroge anflusy godki akan a skupiny godek bantu użiwanych we Africe.
Pjyrszo kśůnżka we ty godce szrajbnůł Claude McKay we 1912 a bůła to Songs of Jamaica (po naszymu: Śpjywki Jamajki). Je nale problyma za abecadłem, bo Patois ńy mo jednygo ustalony alfabetu. Do bajszpilu słowo sam (sztandardowy angelski: there) idzie zapisować de, deh abo dere. Nojbarzi popularno je zistyma Cassidy-LePage


text:
Stŏwarzyszyniy Ôsobōw Narodowości Ślōnskij zbiyrõ do siã ludzi, kerzi sami uznŏwajōm, że sōm narodowości ślōnskij. W grudniu 2011 roku, sztyrnoście lŏt ôd czasu, jak ôsoby narodowości ślōnskij piyrszy rŏz chciały sie stŏwarziszyć, udało sie ôd sōndu dostać zgodã na legalne działaniy.
Na Ślōnsku trefić idzie roztŏliczne grupy ludzi, kere roztŏmajncie widzōm tã swojã narodowość. Sōm sam Ślōnzoki polski, niymiecki i czeski. Miyszkajōm sam tyż tacy, co gŏdajóm o siebie, że sōm yno Polokami, Niymcami, abo Czechami. Miyszkŏ tyż sam ale dużo ludzi, kerzi padajōm o siebie: „Jŏ je Ślōnzŏk” i majōm se to w zŏcy. To prawie dlō nich je te stŏwarzyszyniy.
Człōnkami naszyj ôrganizacyje mogōm być niy yno ci, kerzi deklarujōm, że sóm Ślōnzŏkami. Człōnkami wspiyrajōncymi mogōm tyż być ci, kerzi niy głoszōm sie Ślōnzŏkami, ale im przajóm i chcōm im pōmŏgać.
Fest ważne je dlō nŏs dbać o tã naszã „inkszość” norodowõ. Chcymy dŏwać pozōr przede wszyjskim na nasz jynzyk, tradycyje a kultura.
Chcymy zebrać do kupy wszyjskich ludzi ze Ślōnska, co by mōgli ōni sie ze sobōm dogŏdŏwać, czuć sie sam u sia i co by przijyni te tradycyje i kulturã za swojã.
Zaprŏszōmy wszyjskich do pōmocy przi realizacyji cylōw Stŏwarzyszyniõ i pokŏzaniŏ z dobryj strōny Ślōnska i Ślōnzŏkōw.


text:
Budapeszt
Wspůłrzyndne: 47°30' N 19°03' E
Budapeszt (madź.: Budapest, cyg.: Peszta) – mjasto we Madźarach położůne we půłnocnyj tajli kraju, nad Důnajym. Stolica Republiki Madźarskij. Do XIX wjeku trzi uosobne mjasta: Buda a Óbuda na prawym brzygu Dunaju a Peszt – na lewym.
Budapeszt je jydnům s nojważnijszych metrůpoliji Strzodkowyj Ojropy. Wjelgi uostrzodek kulturalny (Biblijoteka Narodowo, liczne muzyja, galeryje, tyjatry, 2 uopery) a naukowy (Akademijo Nauk, ůniwersytet (uod 1635), politechńika (uod 1782), Akademijo Kunsztůw Gryfnych, wjela inkszych uczelni a instytutůw badawczych). Wożny uostrzodek turystyczny (gorůnce zdrzůdła mineralne). Na Wyspje Mołgorzaty znojduje śe wjelgi kůmpleks balnyjologiczny.


text:
Mapa kodów pocztowych ulica TurniowaUlica: Turniowa
Miejscowość: Bielsko-Biała
Gmina: Bielsko-Biała
Powiat: Bielsko-Biała
Województwo: śląskie
Kod pocztowy: 43-310
Kody pocztowe
Bielsko-Biała kody pocztowe
Bojanowo kod pocztowy
Matejki Jana 2 Ruda Śląska kod pocztowy
Matejki Jana 3 Ruda Śląska kod pocztowy
Matejki Jana 6 Ruda Śląska kod pocztowy
Matejki Jana 15 Ruda Śląska kod pocztowy
Matejki Jana 25 Ruda Śląska kod pocztowy
Matejki Jana 31 Ruda Śląska kod pocztowy
Matejki Jana 39 Ruda Śląska kod pocztowy
Matejki Jana 65 Ruda Śląska kod pocztowy
Matejki Jana 77 Ruda Śląska kod pocztowy
Matejki Jana 79 Ruda Śląska kod pocztowy
Matejki Jana 85 Ruda Śląska kod pocztowy
Matejki Jana 87 Ruda Śląska kod pocztowy
Matejki Jana 88 Ruda Śląska kod pocztowy
Matejki Jana 94 Ruda Śląska kod pocztowy
Matejki Jana 99 Ruda Śląska kod pocztowy
Matejki Jana 102 Ruda Śląska kod pocztowy
Matejki Jana 110 Ruda Śląska kod pocztowy
Matejki Jana 111 Ruda Śląska kod pocztowy
Barbary 1 Ruda Śląska kod pocztowy
Barbary 2 Ruda Śląska kod pocztowy
Barbary 3 Ruda Śląska kod pocztowy
Barbary 4 Ruda Śląska kod pocztowy
Barbary 5 Ruda Śląska kod pocztowy
Barbary 6 Ruda Śląska kod pocztowy
Barbary 7 Ruda Śląska kod pocztowy
Barbary 8 Ruda Śląska kod pocztowy
Barbary 9 Ruda Śląska kod pocztowy
Barbary 10 Ruda Śląska kod pocztowy
Barbary 11 Ruda Śląska kod pocztowy
Barbary 12 Ruda Śląska kod pocztowy
Barbary 13 Ruda Śląska kod pocztowy
Barbary 14 Ruda Śląska kod pocztowy
Barbary 15 Ruda Śląska kod pocztowy
Barbary 16 Ruda Śląska kod pocztowy
Barbary 17 Ruda Śląska kod pocztowy
Barbary 18 Ruda Śląska kod pocztowy
Mapa strony


text: Opis: 1. kaplica św. Marcina; 2. kaplica św. Józefa; 3. kaplica św. Cecylii; 4. kaplica św. Franciszka Ksawerego; 5. kaplica Najświętszego Sakramentu (Górków); 6. zakrystia prałacka; 7. zakrystia wikariuszowska; 8. Złota Kaplica; 9. kaplica Matki Boskiej Częstochowskiej i św. Stanisława Kostki; 10. kaplica Serca Jezusowego; 11. kaplica Matki Boskiej i Świętych Aniołów (Szołdrskich); 12. kaplica Świętej Trójcy; 13. kaplica św. Jana Kantego; 14. kruchta południowa; 15. kaplica św. Stanisława bp. Plan zamieszczony w Katalogu zabytków sztuki w Polsce, T. VII, cz. 1.


text:
Rentnar a što potom – wuměnkarsku swobodu wužiwać abo wužadanje přiwzać (19)
Někotři njemóža so tohole časa dočakać, tamni zaso nochcedźa scyła na njón myslić – na zastup do renty. Kajke maja wuměnkarjo wjesela abo starosće, to ze seriju „Rentnar a što potom?“ bliže wobswětlamy.
Hač wotydźenja wutoru abo štwórtk abo po Božej mši njedźelu – w tachantskej cyrkwi w Budyšinje słyšiš kemšerjow často tež wo swojim hibićiwym zwóńku Handriju Njeku so rozmołwjeć. Jednohłósnje słyšiš stajnje zaso chwalbu a připóznaće. Rozdźělne pak su měnjenja, „hač je mjeztym wuměnkar“ abo „hišće njeje“. Prawje je, zo bu hižo před lětomaj wot generalneho wikara Andreasa Kutschki, tachantskeho fararja Wita Sćapana a z dźaknym listom biskopa Heinricha Timmereversa na wuměnk rozžohnowany.


text:
Bantuske rěče
Bantuske rěče su rěčna swójba w srjedźnej a južnej Africe.
Wone tworja podskupinu Volta-Kongo-hałuzy afriskich Niger-Kongo-rěčow. Eksistuje něhdźe 500 bantuskich rěčow, kotrež so wot něhdźe 200 milionow ludźi rěča. Wone su po cyłej srjedźnej a južnej Africe rozšěrjene a tam we wšěch statach najhusćišo rěčane rěče, tež hdyž so jako hamtska rěč najčasćišo hišće jendźelšćina, francošćina abo portugalšćina wužiwa.
Na sewjerozapadźe mjezuje Bantu-teritorij ze zbytnymi Niger-Kongo-rěčemi, na sewjerowuchodźe z nilosahariskimi a afroaziatiskimi (dokładnišo kušitiskimi) rěčemi. Na juhozapadźe tworja Khoisan-rěče enklawu Bantu-teritorija (hlej kartu).
Wědomosć wo banturěčach a z nimi zwjazanych kulturach a ludach so bantuistika mjenuje. Wona je dźěl afrikanistiki.
Wobsah
- 1 Słowo bantu
- 2 Na rěčnikach najbohaćiše rěče
- 3 Stawizny slědźenja a dźensniša pozicija Bantuskich rěčow
- 4 Pradomizna a rozšěrjenje
- 5 Přehlad Bantuskich rěčow
Słowo bantu[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Słowo „bantu“ woznamjenja „ludźo“ w rěči kongo. Wono bu wot W. H. I. Bleeka w lěće 1856 do rěčespytneje diskusije jako pomjenowanje za daloko rozšěrjenu afrisku rěčnu skupinu zawjedźene, kotrychž rěče maja wjele zhromadnych přiznamjenjow. K tomu słuša předewšěm wurazny system nominalnych klasow (hlej deleka), ale tež wobšěrne leksikaliske zhromadnosće. Slědowaca tabela pokaza słowo za „čłowjek“ – singular a plural – z wubranych wažnych bantuskich rěčow:
Singular a plural tworitej so najskerje přez prefiksy mu- resp. ba-. Jedna so wo prěnjej nominalnej klasy (hlej deleka) nimale wšěch Bantuskich rěčow, kotrež wosoby w singularje resp. pluralu woznamjenja. Dźělenske smužkii so při normalnym pisanju Bantuskich słowow njepisaja, w tutym nastawku so pak za wujasnjowanje stajnje stajeja.
Na rěčnikach najbohaćiše rěče[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Najbóle znata a jako wobchadna rěč (němsce de:Verkehrssprache) najčasćišo rěčana bantuska rěč je swahilšćina . Slědowaca tabela wobsahuje wšě bantuske rěče ze znajmjeńša 3 milionami rěčnikow a poda ličbu jich rěčnikow, jich zarjadowanje znutřka Guthrie-systema (hlej deleka) a jich hłowne rozšěrjenske teritorije. Někotre z tutych rěčow su tak mjenowane wobchadne rěče (němsce de:Verkehrssprachen), kotrež so njenawuknu jenož jako maćerna rěč (jako prěnja rěč), ale so wot wjele rěčnikow jako druha abo třeća rěč přiswoja, zo by sokomunikacija we wjetšim teritoriju po rěčnych hranicach jednotliwych ludowych skupinow zmóžniła.
Bantuske rěč ze znajmjeńša 3 milionami rěčnikow
Kongo steji za Demokratiska republika Kongo, Kongo-Brazzaville za Republika Kongo). Klasowe prefiksy za rěčne mjena (na př. ki-, kinya-, chi-, lu-, se-, isi-) so w rěčespytnej literaturje dźensnišo kaž stajnje wjace njewužiwaja. Tež w tutym nastawku so krótka forma bjez prefiksa wužiwa, potajkim na př. Ganda město Luganda.
Stawizny slědźenja a dźensniša pozicija Bantuskich rěčow[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Přehlad stawiznow slědźenja[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Hižo so je w lěće 1659 wot Giacinto Brusciotto łaćonsce pisana gramatika rěče Kongo wudawała. Wilhelm Bleek wopisa prěni raz w lěće 1856 nominalne klasy Bantuskich rěčow (hlej deleka) a tworješe zapřijeće Bantu. Carl Meinhof nadźěłał jich prěnju přirunowacu gramatiku (1901). Malcolm Guthrie je je 1948 klasifikował a 1967–71 do 16 geografiskich skupinow („cony“) rozdźělował, kotrež wón z pismikami A–S (bjez I, O, Q) woznamjenił. Znutřka tutych conow su rěče do dźesatkowych jednotkow grupěrowane a přenumerowane (hlej: rozdźělenje Bantuskich rěčow po Guthrie). Guthrie je tež Proto-Bantu jako hypotetisku předchadnikowu rěč wšěch dźensnišich Bantuskich rěčow rekonstruowana. Joseph Greenberg klasifikował Bantuskupinu jako pod-pod-jednotku Niger-Kongo-rěče (hlej deleka). Prjedy buchu Bantuske rěče, wosebje wot Carl Meinhof a jeho wučomcow, jako samostatnu rěčna swójba wobhladowałe, kotrež so su w rozšěrjenskim teritoriju čornoafriskich rěčow Sudanrěče napřećo stajiłe.
Wuwiće teorijow wo pochadźe Bantuskich rěčow[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Z problemom pochada (pradomizna) a nastaća Bantuskich rěčow dłzěłali wot lěta 1860 mnoholičbne rěčne slědźerjo. Někotre historisce wažne hypotezy su tu mjenowane, zo by ćežki proces hač do dźensnišeho rozjasnjenja Bantu jako podjednotku Niger-Kongo-rěčow wujasnjował.
Richard Lepsius[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Egyptologa Richard Lepsius je w lěće 1880 we zachodźe k jeho Nubiskej Gramatice w Africe wot tři rěčnych conow wuchadźał, při tym wón Khoisan-skupinu njewobkedźbował: (1) Bantuske rěče w južnej Africe, rěč woprawdźitych (němsce „Neger“), (2) měsane „Negerrěče“ mjez ekwatorom a Saharu, Sudan-rěče, (3) hamitiske rěče (egyptišćina, kušitiske rěče, berberske rěče) w sewjernej Africe.
Primarne přiznamjenja tutych rěčnych skupinow by klasowy system Bantuskich a genusowy system hamitow był, kotrež bychu wot zapadneje Azije do Afriki zapućowali. Přez jich předobywanje wottłóčachu dźěle prawobydlerstwa k južnej Africe (dźě Bantu, kotrež su jich „čistu“ rěčnu formu wobchowowali); druhe skupiny naměšachu so z hamitami a wutworjachu měšane rěče – Sudanrěče –, kotrež ani wurazny klasowy ani genusowy system nimaja. Jich gramatika woznamjenićł jako „bjezformna“, „zurückgegangen“ a „entblättert“.
August Schleicher[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Indogermanista August Schleicher mějach cyle druhe předstajenje, kotrež je wón w lěće 1891 publikował. Po jeho měnjenju Afrika bě najprjedy njewobydleny a bu wot juhozapadneje Azije w štyri wulkich walach wobsydlowana: (1) Buschmänner a Hottentotten (dźensnišo Khoisan mjenowane), (2) „Neger-ludy“ Sudana, „Nigrity“, (3) Bantu a (4) Hamity.
Při tym je z toho wuchadźał, zo su sudanske Nigrity hižo rudimentarny, njedospołny klasowy system měli, kotrež su to Bantuske ludy wudokonjeli a wurazyli. Za jeho běchu potajkim Nigritiske abo Sudanske ewolucionarny předchadnik Bantuwa, a nic wuslědk rozpada kaž při Lepsiusu.
Carl Meinhof[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Afrikanista Carl Meinhof so je mjez 1905 a 1935 wjace króć wo nastaću Bantuskich rěčow jewił; wón steji w jasnym přećiwku k hypotezam wot Lepsiusa a Schleichera. Za jeho nic su Bantuske rěče, ale Sudanske rěče pra-nigritiske. Bantu by měšana rěč z nigritiskej „maćerju“ (Substrat) a hamitiskim „nanom“ (Superstrat). Wobsydlenje Afriki so stało po Meinhof potajkim w tři rěčnych worštach: (1) nigritiske Sudanske rěče, (2) hamitiske rěče a (3) Bantuske rěče jako měšana forma Nigritiskich a Hamitiskich.
Diedrich Westermann a Joseph Greenberg[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Diedrich Westermann je najprjedy jako Meinhof-wučomc wot zhromadneho nigritiskeho substata Sudanskich a Bantuskich rěčow wuchadźał. Wot lěta 1948 so je pak přiběrajo wot genetiskeje prapřiwuznosće zapadnych Sudanskich rěčow a Bantuskich rěčow přeswědčował, kaž je w wjacorych publikowanjach rozkładował. Při tym je zakład za Niger-Kongo-nasadu Greenberga tworił.
Joseph Greenberg je nasady Westermanna konsekwentnje dale sćěhował a etablěrował 1949 Niger-Kongo-fylum jako wulku rěčnu swójbu w zapadnej a južnej Africe, kotrež Bantuske rěče sobu zapřijimaja a kotrež z zapado-sudaniskeho „nigritiskeho“ jadra wuchadźał. Struktura tuteje swójby je wot tuteje prěnjotneje nasady hišće wjace króć změnił; poslednja wersija Greenberga je jeho twórba „Languages of Africa“ wot lěta 1963.
Tež po Greenbergu so je interna struktura Niger-Kongo-fyluma hišće wjace króć změniła (hlej Niger-Kongo-rěče), wězo sej wšě wersije – tež aktualne (na př. Heine-Nurse 2000) – při tym wotpowěduja, zo Bantuske rěče pod-pod-jednotka Niger-Kongo su, kotrež su najbliže z tak mjenowanymi Bantoidiskimi rěčemi wuchodneje Nigerije a zapadneho Kameruna přiwuzne.
Pozicija Bantuskich rěčow znutřka Niger-Kongo[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wulki wuznam Bantuskich rěčow znutřka Niger-Kongo-rěčow (a z tym w konteskće afriskich rěčow generelnje) pokaza slědowace ličby:
- Wot něhdźe 1400 Niger-Kongo-rěčow słuša 500 k Bantuskej skupinje; to je wjace hač třećina.
- wot něhdźe 350 milionow rěčnikow Niger-Kongo-rěče rěča 200 milionow – potajkim nimale 60 % – Bantusku rěč.
Tola je po dźensnišich spóznaćach, kotrež předewšěm na dźěłach wot Joseph Greenberg bazuja, Bantuska skupina jenož pod-pod-jednotka Niger-Kongo. Dokładna pozicija Bantuskeje skupiny znutřka Niger-Kongo-rěčow pokaza slědowace tróšku zjednorjeny genetiski diagram:
rodoštom Bantuskich rěčow
- Niger-Kongo
- Kordofaniski
- Mande
- Atlantiski
- Dogon
- Ijoid
- Volta-Kongo
- Sewjerno-Volta-Kongo
- Kru
- Gur (Woltaiski)
- Senufo
- Adamawa-Ubangi
- Južno-Volta-Kongo
- Kwa
- Benue-Kongo
- Zapadno-Benue-Kongo
- Wuchodno-Benue-Kongo
- Platoid (centralno-Nigerianiski)
- Bantoid-Cross-River
- Cross-River
- Bantoid
- Sewjerno-Bantoid
- Južno-Bantoid
- někotre mjeńše skupiny
- Grasland
- Bantu
- Sewjerno-Volta-Kongo
Kompleksna pochadowa linija Bantuskich rěčow je potajkim ze wšěmi mjezyčłonami:
- Niger-Kongo > Volta-Kongo > Južno-Volta-Kongo > Benue-Kongo > Wuchodno-Benue-Kongo >
Bantoid - Cross River > Bantoid > Južno-Bantoid > Bantu.
Pradomizna a rozšěrjenje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wšě teorije wo pochadźe Bantuskich rěčow činja eksplicitnje abo implicitnje wuprajenja wo jich pradomiznje a pozdźišim rozšěrjenju hač do dźensnišich sydlerskich teritorijow Bantuskich ludow.
Pradomizna Bantuskich rěčow[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Po jeho klasifikaciji – Bantu jako podskupina hewak w Nigeriji a Kamerunje rozšěrjene Bantoidske rěče – je Joseph Greenberg pradomiznu Bantuskich rěčow w srjedźnym Benue-dole (wuchodna Nigerija) a w zapadnym Kamerunje wobličował. To je dźensnišo wot najwjetšich slědźerjow akceptowane a zastupowane měnjenje.
Malcolm Guthrie přećiwo tomu wuprajił hišće 1962 na bazy słowo-wěc-argumentacije (zwisk mjezy archeologisce greifbaren wěcami abo plahowanymi družinami rostlinow a rěčnymi pomjenowanjemi za te), Proto-Bantu by w teritoriju juhowuchodnje ekwatorialneho tropiskeho dešćikoweho lěsa nastał. Z tutoho jadroweho teritorija so bychu w hwězdnej formje migracije do dźensnišich sydlerskich teritorijow stałe. Problem přiwuznych Bantoidiskich rěčow w daloko zdalenej zapadnej Africe rozrisował přez přijeće, zo někotre Pre-Bantuske skupiny bychu pralěsa z pomocu łódźemi do sewjera předrěwałe. Tuta pozicija Guthrie w dźensnišim slědźenju žanu rólu wjace njehra; w cyłku so pradomizna Bantuwow sewjernje tropiskeho dešćoweho lěsa přijima, wulka wjetšina přihłosuje nasadu Greenberga wuchodna Nigerija-zapadny Kamerun.
Rozšěrjenje Bantuskich ludow[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Zapadne a wuchodne ruty rozšěrjenja
Rozšěrjenje Bantuskich ludow z jich zapadoafriskeje pradomizny do cyłeje subsaharaniskeje Afriki je jedne z najwjetšich pućowanskich pohibowanjow čłowjestwa. Kotre puće su tuž Bantuske skupiny wot jich pradomizny nastupiłe? Eksistujetej dwě teoriji, kotrejž so pak nic wzajomnje wuzamkuja, ale jenož rozdźělne ćežišća sadźa. Prěnja wupraji (na př. Heine-Hoff-Vossen 1977), zo su zažne Bantujo wosebje blisko pobrjoha „zapadnje nimo dešćoweho lěsa“ do juha přećahowałe, dalša grupěrowanje na sewjernym kromje dešćoweho lěsa najprjedy do wuchodneho, to južneho směra pućowało. Zapadna hłowna skupina potom je nowy nukleus na delnim běhu Kongowa tworiła, z kotrehož wjetšina Bantuskich kmjenow w sawanje a w wuchodoafiskej wysočinje nastała. Druha teorija wuchadźa wosebje wot sewjerneho wuhibowanja dešćoweho lěsa. Tute skupiny su to pozdźišo wot teritorija wulkich wuchodoafriskich jězorow do juha pućowałe a bychu to Kongo-nukleus tworjeny (abo so z jim zjednoćowałe), wot kotrehož so dalše wobsydlenje juhowuchodneje a južneje Afriki stało. Generelnje wo wuchadźa wot zažnych zapadnych a wuchodnych Bantuskich skupinow, kotrež wobě hłownymaj pućowanskimaj pućomaj wotpowěduja.
Chronologija rozšěrjenja
Po Vansina (1995) a Iliffe (1995) so móže z rekonstruowaneho Proto-Bantuskeho wokabulara (ratarstwo, produkowanje keramiki), archeologiskich namakankow (předewšěm keramiki) a wot zažnich Bantuskich skupinow ratarsce wužiwanych produktow (wolijowa palma, Yams, ale hišće žane žito) konkludować, zo prěnje wupućowanje z zapadoafriskeje pradomizny w wuchodnej Nigeriji po zawjedźenju ratarstwa a hornčerstwa so stało dyrbjało. Z tym wuchadźa z archeologije wuchodneje Nigerije a zapadneho Kameruna jako prawdźepodobny časowy wotrězk něhdźe 3000–2500 v. Chr. jako spočatk wupućowanja. Najprjedy pućowałe zažne Bantujo do Kamerunowych łukow, hdźež su dalše zapřijeća za ratarstwo, skotarstwo (koza, howjado), plahowanje rybow a čołmotwarstwo wokabular wobohaćiłe.
1500–1000 v. Chr. potom so stało wotpućowanje Bantuskich skupinow zapadnje so sušaceho dešćoweho lěsa do juha hač do delnjeho běha Kongo. Tam nastanja Bantuske kultury archeologisce něhdźe 500–400 v. Chr. dopokazujomne. Wone njeznajachu hišće žane předźěłanje metalow. Někotre tutych skupinow su pućowałe dale do juha hač do sewjerneje Namibije, druhe wotbočiłe do wuchoda, sćahnychu přez wulke rěkowe doły a zjednoćichu so z wuchodnej skupinu w Kongo-nukleusu (hlej deleka).
(najskerje wjetša) wuchodna skupina sćahny wot 1500 v. Chr. wot Kameruna na sewjernej kromje podłu dešćoweho lěsa hač do teritorija wulkich jězorow wuchodneje Afriki. Tam eksistuja wot 1000 v. Chr. dokłady za prěnje plahowanje žita (sorghum), intensiwne skotarstwo a – wot 800 v. Chr. – prěnje archeologiske dokłady za předźěłanje metalow a produkowanje železa (wuškrěwanske pěcy w Ruanda a Tansanija). Přijeća za metale a předźěłanje metalow so tež rěčnje w Proto-zapadnej-Bantušćinje wotbłyšćuja, mjeztym zo Proto-Bantušćina je hišće njeznajachu. Snano so stało tute kulturelne rozwiće Bantuskich ludow w ratarstwje, skotarstwje a předźěłanju metalow přez wliw nilosahariskich skupinow z hornjeho Niloweho doła, hdźež so je tutón kulturny schodźenk jasnje prjedy docpěł. Bantuske ludy předstaja po zdaću jadro železočasoweje Urewe-kultury, kotraž bě w regionje wulkich wuchodoafriskich jězorow rozšěrjena. Z bóle intensiwnym ratarskim wužićom přez palne rodowanje a potrjebu na palnym drjewje za produkowanje železa je daloko sahace pobiwanje lěsow we wuchodoafriskim regionje jězorow zwjazane, potajkim prěnje wulkopłoninowe přeformowanje natury Afriki přez čłowjeka.
Wot regiona wulkich jězorow sćahnychu Urewe-Bantujo (po dokładu jich specifiskeje keramiki) něhdźe wot 500 v. Chr. sčasom do wšěch regionow wuchodneje a južneje Afriki. Na Sambesi je Urewe-keramika wot 300 v. Chr. dopokazujomna. W prěnim pokřesćanskim lětstotku so Angola, Malawi, Sambia a Simbabwe docpěja, w 2. lětstotku Mosambik, skónčnje wokoło 500 n. Chr. Južna Afrika. njemobilne žiwjenske formy (z rekultiwowanjom lada) su Bantuske ludy hakle wot 1000 n. Chr. wuwiwałe, před tym je je technika palneho rodowanja k stajnym dalećahnjenju a wotedaće wutrjebanych płoninow nuzowałe.
Ćišćej Bantuskich ludow dyrbja Khoisanjo so zdalować, kotřiž tehdy hišće wjele wjetše teritorije južneje Afriki wobsydlowali hač dźensnišo. Jich wotchadowy teritorij nasta pusćinowe a stepowe cony južneje Angole, Namibije a Botswany, kotrež za plahowanje wot Sorghum njepřihódne a z tym za Bantujo njewužiwajomne běchu.
Přehlad Bantuskich rěčow[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
W tutym přehledźe su Bantuske rěče, kotrež su relatiwnje derje znate:
- w centralnej a wuchodnej Africe
- w južnej Africe


text:
W Njezdašecach w Hodźijskej gmejnje je plahowarka pstruhow nimale swój dospołny wobstatk rybow zhubiła. Přičina je njeznata maćizna, kotraž bě so tam do wody dóstała.
Njezdašecy (SN/MWj). Štož dyrbješe wobsedźerka plahowanskeje připrawy za pstruhi w Njezdašecach minjeny pjatk wječor wuhladać, je jej najskerje dych wotrazyło. W bazenkach při Čornicy, w kotrychž ryby hewak wjesele zaskakuja, płuwachu wone mortwe na powjerchu wody. Přičina pak njeběchu lětnje temperatury. Po wšěm zdaću bě něchtó dale horjeka njeznatu maćiznu do rěčki sypnył abo kidnył, kotraž dósta so pozdźišo do plahowanskich bazenkow, w kotrychž wobstatk rybow nimale dospołnje zniči.


text:
Pjaty tydźeń wotměwa so při Němskopazličanskim wulkohaće prózdninske dyrdomdejske lěhwo. Biskopičanska syć za dźěćace a młodźinske dźěło je tam wjacore přechody organizowała.
Němske Pazlicy (SN/mwe). „Nam je wažne, zo so dźěći a młodostni tež kreatiwnje zaběraja. Skićimy jim nimo dyrdomdejskeje zaběry kaž krosnowanja w Sakskej Šwicy abo padlowanja po Sprjewi tež móžnosće, wšelake ručne dźěła wuspytać“, zdźěli sobudźěłaćerka syće Birgit Pietrobelli našemu wječornikej. Tak su sej holcy a hólcy sami drjewjane łžicy wurězbowali, wšelake wudźěłki kowali a so tež z płatom a módroćišćom zaběraja. Nazhonići fachowcy jich přewodźeja pokazujo jim wšelake rjemjesła.


text:
IV Piekarskŏ Noc Ślatujōncych Gwiŏzd
W niydzielã, 12 siyrpnia, już po sztwŏrty rŏz na terynie naôbkoło Kopca Wyzwolyniŏ w Piekarach Ślōnskich zôrganizowanŏ bydzie Piekarskŏ Noc Ślatujōncych Gwiŏzd. Prawie we tã noc padŏ maksimum roju perseidów – meteorōw, mianowanych potocznie ślatujōncymi gwiŏzdami.
Podle szpecyjalistōw, jeźli dopisze pogoda, we tã bydzie szło ôbejzdrzeć nawet do 110 ślatujōncych gwiŏzd na godzinã. Już po piyrszych minutach ôbserwacyje nieba, idzie dozdrzeć piyrsze ślatujōnce gwiŏzdy. Im ciymniyjszy plac ôbserwacyje, tym barzij klarowne sōm ślatujōnce meteory. Kopiec Wyzwolyniŏ w Piekarach Ślōnskich, ôddalōny ôd chałpōw i wygaszony na tã ôkoliczność, to je idyalnym plac do przepyndzyniŏ tego wieczora. Coby ôgraniczyć sztuczne światło, we tã noc zagaszōne bydōm latarnie na sōmsiednij ulicy Jōna Pawła II (kōncek ôd krziżōwki z ul. Bytōmskōm do krziżōwki z drōgōm nr 911). Dobrze je weznōńć ze sobōm podryncznõ taszynlampã.
Ôkrōm spōlnego wypatrowaniŏ ślatujōncych meteorōw, ôrganizatory narychtowali tyż siyłã inkszych atrakcyji. Dlŏ wszyjskich gości udostympniōne bydzie mobilne planetarium, co przizwŏlŏ poszyrzać swojã wiedzã ô świecie gwiŏzd i planet. W programie je tyż wykłŏd multimydialny ô astrōnōmiji. Dalszōm atrakcyjōm bydzie Fire Show – pokŏz tańca z ôgniym. Na terynie naôbkoło Kopca Wyzwolyniŏ bydzie szło pojeś we strefie gastrōnōmicznyj, wziōńć udzioł w ciekawych kōnkursach jak tyż wejzdrzeć w gwiŏzdy ze pōmocōm profesjōnalnych maszin astrōnōmicznych.
Noc zaczynŏ sie ô ôsmyj na wieczōr.
Zdrzōdło: UM Piekary


text:
Tadżykistůn
Tadžykistan, Republika Tadžykistanu – państwo we střodkowyj Azyje, grańica mo s Ůzbekistanym, Kirgistanym, Chinůma a Afgańistanym. Stolicům kraju je Dušanbe. Je to kraj bes dostympu do mořa, bezma couko jygo powjeřchńa zajmujům gůry, pouowa kraju ležy wyžyj kej 3000 m n.p.m. Nojwjynkše pasma gůrske sam to Autaj a Pamir. Nojwyžšy je Wjyrch Ismaila Samańijego, wysoki na 7495 m n.p.m. Yno we půunocnyj tajli kraju je nižyj puožůno, urodzajno Kotlina Fergańsko. Klimat sam je kůntynyntalny a skrajńy suchy.
Problymym kraju je kůmůńikacyjo, skiž fest ćynžkich warůnkůw naturalnych nec drogowy je fest suabo rozwińynty, a s ńykerych wyžyj pouožůnych drogůw idźe kořystać yno bez lato. Srogi je sam potyncjou we hydroynergetyce, terozki wykořistywany yno we ůng. 5%. Ńywjelge wydobyće surowcůw: zuota, ůrůnu, boksytůw, industryja wuůkeńńičo a spožywčo. Bez Tadžykistan prowadzům cesty přemytu narkotykůw.
Ludność sam to we wjynkšośći Tadžyki (79,9%) a Ůzbeki (15,3%); 85% wyznowo islam sunńicki, 54% šyicki.


text:
Hornja Łužica leži w němsko-pólsko-čěskim třiróžku krajow a z tym wosrjedź Europy. Do metropolow Berlina, Prahi, Wrocławja a Drježdźan wottud njeje daloko.
Hač za wulět abo dowol – Łužica je powabliwa kónčina:
Europske město Zhorjelc/Zgorzelec – wrota do wuchoda – wita swojich hosći z kedźbyhódnej architekturu. Drohoćinki pózdnjeje gotiki, renesancy a baroka hač k młodźinskemu stilej namakaće tu bjezposrědnje pódla so - kaž parlički na rjećazu.
Ausflug mit dem Rad in Wehrsdorf
„Zeleny wjerch“ Pückler bě ze swojim parkom w Mužakowje krajinowy park w jendźelskim stilu stworił, kiž pyta w swěće runjeća. Wot lěta 2004 słuša wón do pokładow Swětoweho kulturneho herbstwa UNESCO. Pólski a němski dźěl parka, kotryž bu jako cyłkowna wuměłska twórba před nimale 200 lětami załoženy, zwjazuje rěka Nisa
Wosebite přiznamjo Hornjeje Łužicy su jeje mnohotne kulturne korjenje: serbske, čěske, šleske, sakske. Dźakowano serbskej hospodliwosći, serbskim nałožkam a tradicijam znaja Łužicu daloko přez mjezy jako domiznu Serbow, kotraž swojoraznosć tuteje kónčiny do wulkeje měry wučinja.
Typiske za ludowu architekturu Hornjeje Łužicy pak su wobwjazane domy, w kotrychž něhdy tkalcy bydlachu a dźěłachu. Dźensa je hišće něhdźe 20 000 tutych architektoniskich drohoćinkow wobydlenych abo so na druhe wašnje wužiwa.
A podaće-li so na sewjer směr Braniborska, móžeće sej nastawacu Łužisku jězorinu wotkrywać – najwjetšu wot čłowjeka stworjenu wódnu krajinu a zdobom wočerstwjenišćo Europy.
Holcy w serbskej drasće


text:
Misspell Przwsnysz był odwiedzany 19 razy w internecie.
Pokrewne misspelles dla:
Przasnysz
P4zasnysz , P5zasnysz , Pdzasnysz , Pezasnysz , Pfzasnysz , pprzasnysz , Praasnysz , prasnysz , prazsnysz , prrzasnysz , Prsasnysz , Prxasnysz , Przaanysz , przaasnysz , Przadnysz , Przaenysz , przansysz , przanysz , Przasbysz , Przashysz , Przasjysz , Przasmysz , Przasn6sz , Przasn7sz , Przasngsz , Przasnhsz , przasnnysz , przasnsyz , przasnsz , Przasntsz , Przasnusz , Przasnyaz , Przasnydz , Przasnyez , przasnys , Przasnysa , Przasnyss , przasnyssz , Przasnysx , przasnyszz , Przasnywz , Przasnyxz , przasnyysz , przasnyz , przasnyzs , Przasnyzz , przassnysz , przasynsz , przasysz , Przawnysz , Przaxnysz , Przaznysz , Przqsnysz , przsanysz , przsnysz , Przssnysz , przzasnysz , Przzsnysz , Ptzasnysz , pzasnysz , pzrasnysz , rpzasnysz , rzasnysz