text:
Minjeny měsac je basnik a narodny prócowar Benedikt Dyrlich swjećił swoje sydomdźesaćiny. Jeho žiwjenski puć hač k jubilejej njebě płony, bě skerje kamjenjaty. Husto je dyrbjał njesměrnje wojować, zo móhł jón dale kročić, dokelž jemu kamjenje do puća walichu, kaž to Dyrlichowa awtobiografija »Doma we wućekach«, wušła 2018/2019 w dwěmaj zwjazkomaj, nazornje dokumentuje. Z trajnym bojowniskim duchom je so za přichod serbstwa, serbskeje literatury a serbskeho wuměłstwa zasadźował, po přewróće 1989/90 wosebje tež za njewotwisnosć medijow a demokratiju w Serbach – a je při tym njerědko njehnadu žnjał. Jeho awtobiografija pak tež znazornja, zo njebě samotny bojownik, zo je wojował bok po boku z druhimi.
Jedna z nich je Marka Maćijowa, kotraž přewodźowaše jako lektorka Dyrlichowy literarny puć. Jako jednaćelka LND steješe z nim často w zhromadnym boju přećiwo pospytam, samostatnosć serbskeho nakładnistwa podrywać, kaž sćěhowace wujimki z 2. zwjazka awtobiografije pokazuja.
Wobaj, prócowar Benedikt Dyrlich a prócowarka Marka Maćijowa, kotraž so kónc měsaca na wuměnk poda, staj sej za swoju narodnu angažowanosć zasłužiłoj dźak, připóznaće a česćownosć.
Přećeljo su sej, na přeće zajaca Wuchača, wosebitu překwapjenku za małe zaječki wumyslili. Zaječki su staršimaj w dojutrownym času pilnje pomhali jeja pomolować. Tuž chwataja jutrońčku wćipni na zelenu łuku k wroblikej, myšce, žabce a jěžikej. Wroblik Frido, myška Pip-pip, žabka Šlapka kaž tež jěžik Kałačik staja jedyn po druhim zaječkam nadawk. Hnydom so wulke pytanje za jutrownymi jejemi započnje. Tola što to? Pytanje so dlije a dlije. Hdźe nož wostanu zaječki? Po dołhej chwili so skónčnje nawróća. Ale što dźerži kóždy zaječk w swojimaj packomaj?
»Haleluja! Zwońće zwony!«, je jutry po honach serbskich katolskich wosadow słyšeć, hdyž so křižerjo na puć podadźa, zo bychu do susodneje wosady jěchajo jutrowne poselstwo wozjewjeli. Maćij Bulank je jich ze swojej kameru přewodźał wot přihotow w domjacych konjen-cach přez jěchanje same hač k dźaknym kemšam křižerjow w Róžeńće a tak dostojny a za katolskich Serbow wažny nałožk dokumentował. Čućiwym wobrazam su přidate nalětnje a jutrowne literarne teksty, kiž je Rejza Šěnowa zestajiła.
▶ Serbske nastupnosći w nowych rukach
Wót februara jo Hanka Rjelcyna zagronita za serbske nastupnosći we wokrejsu Górne Błota-Łužyca. Wóna naslědujo ako głownoamtska sobuźěłaśeŕka wokrejsnego zastojnstwa cesnoamtskej zagronitej za serbske nastupnosći Waltraud Ramotowej z Wětošowa, kótaraž jo amt źaseś lět wugbała. Rjelcyna jo dotychměst ako grajaŕka w złykomorojskem źiwadle źěłała a póchada z Górneje Łužyce.
▶ Přechod 3 w Celovecu
W Muzeju moderneho wuměłstwa Korutanska w Celovecu su 22. januara wustajeńcu »Wobrazy krajiny. Podobe pokrajine. Bilder einer Landschaft. Wobraze krajiny« wotewrěli, kotraž budźe tam hišće do 12. apryla widźeć. Po stacijomaj třikrajoweho projekta w Budyšinje a Slovenj Gradecu w Słowjenskej, je stacija w Awstriskej předposlednja před zakónčenjom w Choćebuzu. Na wotewrjenju wobdźělichu so wšitcy dwanaćo wuměłcy.
▶ Wo lyrice diskutowali
Ćežišćo rjadu tracTare Zwjazka serbskich wuměłcow bě nowa kniha Róže Domašyneje »W času zeza časa«. 26. februara diskutowachu w Budyšinje z awtorku mjez druhim Měrana Cušcyna – wona bě nimo toho wobšěrnu analyzu tekstow předstajiła –, Marka Maćijowa, Rejza Šěnowa a Měrćin Wjenk.
My wuprajamy swójbnym našu nutrnu sobuželnosć.
▶ Nowy nowinski rěčnik
Wot 1. januara je Marcel Brauman nowinski rěčnik a referent za zjawnostne dźěło Domowiny a naslěduje Borboru Felberowu. Wot 2000 je tutu funkciju za frakciju Lěwicy w Sakskim krajnym sejmje wukonjał.
▶ Serbske nastupnosći we wokrejsu Dubja-Błota
Wót januara jo Sabrina Kušy z Běłeje Góry głownoamtska zagronita za serbske nastupnosći wokrejsa Dubja-Błota a naslědujo cesnoamtskemu zagronitemu Dieteru Freihoffoju, kótaryž jo amt slědnych pěś lět wugbał. Kušy jo dotychměst źěłała ako zastojnica za turizm we wokrejsu. Za nowe źěło zachopijo wuknuś serbski.
▶ Změna w referaće za serbske naležnosće
Wot 1. januara dźěła stawiznarka Madlena Malinkec w Sakskim statnym ministerstwje za wědomosć, kulturu a turizm jako referentka za serbske naležnosće. Tři lěta dźěła hromadźe z dotalnym referentom Stanijom Brězanom, doniž nadawk dospołnje njepřewozmje.
▶ Statnik 2020 předsyda mjeńšinoweje rady
Lětsa přewozmje předsyda Domowiny Dawid Statnik třeći raz předsydstwo mjeńšinoweje rady Němskeje. Loni bě Dana Jon Hardon Hansen z Južneje Šleswigskeje jeje předsyda. Mjeńšinowa rada chce so lětsa wosebje wo přiwzaće narodnych mjeńšinow do němskeho zakładneho zakonja prócować. Nimo toho přihotuje dale pućowacu wustajeńcu wo narodnych mjeńšinach w Němskej.
Serbski institut wuhotuje prawidłownje Institutny dźeń, zo by šěrša zjawnosć wo slědźerskich projektach wědomostnikow zhoniła. Lońše zarjadowanje wusměri so na serbskich zajimcow a wotmě so w serbskej rěči 13. decembra w Serbskim domje w Budyšinje. Štyri přednoški wěnowachu so wubranym projektam. Lechosław Jocz a Jan Měškank rozłožištaj zhromadny pjećlětny projekt z Astrid Schmiedelowej, w kotrymž wuwiwaja serbsku předčitansku funkciju za internetne strony. Jana Piňosová, Jana Šołćina, Thomas Menzel a Pětš Šurman předstajichu projekt »Generacija Warnoćicy – wulki mały swět łužiskich dźěći w Čěskej«. Wito Bejmak poda dohlad do digitalnych poskitkow Serbskeje centralneje biblioteki a Serbskeho kulturneho archiwa, Theresa Jacobsowa a Ines Kellerowa reflektowaštej móžnosće, kotrež skići imaterielne kulturne herbstwo za widźomnosć Serbow.
Předčitanska funkcija wuwiwa so we wobłuku spěchowaneho projekta na dobro inkluzije a ma bjezbarjerny přistup k serbskim internetowym stronam zmóžnić. Nimoměry wuznamny pak je poprawom pódlanski efekt projekta. Za jeho zwoprawdźenje su slědźenja na polu serbskeje fonetiki a ortoepije trěbne. Kaž slědźerjo rozłožichu, njepředleži dotal ani za delnjo- ani za hornjoserbšćinu kompletne wopisowanje načasneho wurjekowanja.
Čłowjek kaž Jurij Grós, a nic mjenje tež wšitcy, kotřiž su za čas zańdźeneho stata prawdźepodobnje na dobro serbskeho ludu skutkowali, su husto njewoprawnjenym wumjetowanjam abo podsunjenjam wustajani. W telewizijnym wusyłanju Wuhladko rěkaše po smjerći Jurja Grósa němsce, zo bě zemrěty »dwělomna wosobina«, w serbskim originalu so »kontrowersna« mjenowaše. Runje pola Jurja Grósa je dowolene so prašeć, kajke su měritka za skutk Serba, hdy je prawy, hdy dobry, hdy dwělomny Serb? Z Ćišinskim mamy pak wysoke a stajnje płaćiwe měritko: pozitiwne dźěło.
Jurij Grós, Nowe lěto 1931 jako syn serbskeje skałarskeje swójby narodźeny, zastupi połdra lětdźesatka po tym do Noweho časa, do časa serbskeho wozrodźenja a serbskeje zahoritosće. Zahoriće wobdźěli so na brigadowanju na twarnišću Serbskeho domu pod nawodom swojeho wjesnjana, legendarneho Pawoła Šenkerja. A hdyž dóńdźe do Łužicy z Juhosłowjanskeje přeprošenje na brigadowanje we wukraju – prěni raz w serbskich stawiznach –, poda so wón z 44 dalšimi młodostnymi na brigadowanje při twarje awtodróhi »Bratrowstwojednota«. Połsta lět pozdźišo wopyta wón z dalšimi Serbami skutkowanišća młodeho časa. Spisowaćel Křesćan Krawc bě jězbu do mjeztym wot wójny krjudowaneho kraja organizował. Na moje prašenje na juhosłowjanskej zemi, kak so čłowjek čuje, hdyž wopyta městna produktiwneje młodosće, mi rjekny: »Njewěm, hač bych telko mocy a mysli w pozdźišim žiwjenju měł, hdyž njebych tu začuwał, što wuska bratrowska zhromadnosć zdokonja.« Powědaše hnujace epizodki, sposrědkowa dožiwjenja. Njeběch Jurja Grósa tajkeho hdy zeznał.
Zemrěł je dnja 10. nazymnika 2019 w starobje 91 lět wučer a komponist Hinc Roj z Klětnoho. Nawróćiwši so hnydom po skónčenju Druheje swětoweje wójny domoj, do kotrejež běchu jeho jako 17lětneho gymnaziasta sćahnyli, sta so wón z nowowučerjom. W tym powołanju kubłaše so z wjele energiju zaměrnje dale a wuwučowaše wšelake předmjety. Na uniwersiće w Halle nad Solawu docpě kwalifikaciju jako wučer hudźby za wyši schodźenk. Po politiskej změnje bě hišće štyri lěta nawoda Klětnjanskeje šule.
Wučerstwo bě potajkim jeho prěnje a hłowne powołanje wot młodosće hač do wuměnkoweje staroby. Tola ćěrješe jeho tohorunja ke komponowanju. Priwatnje wukmanjowaše so wón, kiž bě hižo jako šuler swoju prěničku předpołožił a kotraž so tehdy tež zjawnje předstaji, w pjećlětnym studiju wuspěšnje pola renoměrowaneho komponista a wysokošulskeho wučerja Fritza Reutera w Drježdźanach a Berlinje. Tež w tym nastupanju bě wón nimoměry agilny. Spisa přibližnje 200 twórbow wšelakich žanrow. Tak wopřija jeho tworjenje nimo komorneje hudźby, wuměłskich spěwow a chóroweje hudźby tež sinfoniku.
Wulki dźěl Hinca Rojowych kompozicijow je Budyski Serbski ludowy ansambl prěni króć předstajił. Hižo z jeho załožićelom Jurjom Winarjom je so wón, kiž bě sej jako wnuk wjesneho herca Jana Wujca z Cympla swojeho serbskeho pochada jara wědomy, hižo w młodych lětach spřećelił. Jako čłon Koła serbskich hudźbnikow a pozdźišeho Zwjazka serbskich wuměłcow přiličowaše so kruhej serbskich hudźbytwórcow
Mój nan jo zemrěł. Wón jo był pśecej tudy – něnto wěcej nic. Njok to za wěrno měś, pak musym. Wón ga jo pśecej hyšći pśibytny. W źěłańskej śpě na stołowem jabriku wisy jogo źata jaka, na pisańskem bliźe notice, pisak bźez kapki, škla z wórjechami. Jogo njelicobne manuskripty rozłožone pó cełem rumje, kótarež jano na to cakaju, až zachopijo na nich zasej dalej źěłaś. W kuchni – jogo městno. Do myslow zanurjony – kaž samorozmějucy – stoj za njogo talaŕ, kótaryž wóstanjo prozny. Wón ga jo pśecej tudy był – něnto pak wěcej nic.
Myslim se, jo trjeba wjele casa, aby wurozměł, což njamógu zapśimjeś.
Mój nan wšuźi pśibytny, jogo slědy, jogo drogi. Zacynijom wócy a wiźim jogo pśiźecego mě napśeśiwo, malsnje hyšći pśed slědnym wuproznjenim listowego kašćika listy wótpósłaś. Skóro kuždy wjacor. Wón jo był njewomucny, do pózneje nocy som jogo wiźeł w jogo źěłańskej śpě spózy swětła lampy, pśi njewopśestajucem klapotanju pisańskeje mašiny. Pótom jo wuśěgnuł łopjeno, se za pisańske blido sednuł a z ruku diakritiske znamuška pśipisał, kótarež su byli wósebne wupominanje. Pón malsnje na post. Casy jo testował z kamuškom, kótaryž jo do listowego kašćika chyśił, lěc njejo juž pśepózdźe był.
▶ »Wendentag 2020«
Pó wuspěšnem prědnem swěźenju »Wendentag« we Wendlanźe 23. junija 2019 planuju organizatory dalšny taki swěźeń na tenraz dwěma dnjoma sobotu, dnja 22.08., a njeźelu, dnja 23.08.2020, zasej w kulojcowem muzeju w Lübelnje. Głowne zarědowarje su towaristwa »Wendischer Freundes- und Arbeitskreis«, »Rundlingsmuseum Wendlandhof Lübeln« a »Rundlingsverein. Verein zur Förderung des Wendlandhofes Lübeln und der Rundlinge«. W źinsajšnem wokrejsu Lüchow-Dannenberg w Dolnej Sakskej jo něga sedlił rod Drjewjanarjow, kótaregož pódwjacornosłowjańska rěc jo srjejź 18. stolěśa wumrěła. Wót jogo kultury su zwóstali wšake nałogi a powěsći, kulojcowe formy jsow, narodne drastwy, někotare zběrki drjewjańskich słowow a jaden spiw. Módlitwa »Wóścenaš« bu 1691 w tej narěcy Obodritow zapisana.
▶ Nowostku předstajiła
Dorothea Šołćina je swoju nowostku, hodownu stawiznu »Jank a Majka w njebjesach« za dźěći wot štyrjoch lět, ze sydom čitanjemi dźěćom w šulomaj w Chrósćicach a Pančicach-Kukowje, w Budyskimaj pěstowarnjomaj »Jan Radyserb-Wjela« a »Kraj pjerachow« kaž tež na adwentničce a w dźěłowej skupinje Serbšćina towarstwa Stup dale w Drježdźanach předstajiła. Premjera běše 13. nowembra 2019.
Zo by so Mukowe dźěło šěršej wědomostnej a powšitkownej zjawnosći we Łužicy a zwonka njeje přistupniło, je etnologa Robert Lorenc twórbu přełožił a kritisce hódnoćace předsłowo napisał. Přidał je Mukowe dodawki z lět 1896 a 1900, kotrež wudospołnjeja wopisowanja někotrych delnjo- a hornjołužiskich wosadow, a jeho kartu serbskeho rěčneho teritorija.


c: text/html

text: Adamczak Stanisław (1) Adamczak Stanisław, Makieła Włodzimierz (2) Adamczyk Zbigniew, Jemielniak Krzysztof, Kosmol Jan (1) Andrzejewski Ryszard (2) Antal Ludwik, Janta Tomasz, Zieliński Piotr (1) Antos Dorota, Kaczmarski Krzysztof, Piątkowski Wojciech (1) Anuszczyk Jan (1) Anuszczyk Jan Wojciech, Pluta Wojciech Antoni (1) Aoki Mikiharu (1) Ashby Michae, Shercliff Hugh, Cebon David (1) Awrejcewicz Jan Krysko A.Wadim (1) Awrejcewicz Jan, Andrianov Igor V. (2) Awrejcewicz Jan, Krysko Vadim A. (2) Awrejcewicz Jan, Krysko Vadim A., Misnik Mariya P. (1) Bakun Maciej (1) Bansal Roop Chand, Goyal Meenakshi (1) Baran Marek (1) Baranowski Jerzy, Czajkowski Grzegorz (1) Baranowski Jerzy, Kalinowski Bogusław, Nosal Zbigniew (1) Baranowski Rafał (1) Bartkiewicz Bronisław, Umiejewska Katarzyna (1) Bartkiewicz Witold (1) Bartnik Ryszard (2) Bartyś Michał (1) Bauer Albert, Dietze G., Mueler W. (1) Bąk Roman, Burczyński Tadeusz (2) Bąkowski Konrad (4) Bednarski Włodzimierz, Fiedurek Jan (1) Bełdowski Tadeusz, Markiewicz Henryk (1) Białasiewicz Jan T. (1) Białecka-Florjańczyk Ewa, Włostowska Joanna (1) Biały Witold (1) Białynicki-Birula Iwo (1) Białynicki-Birula Iwo, Białynicka-Birula Iwona (1) Bielecki Zbigniew, Rogalski Antoni (1) Bieszk Henryk (1) Billewicz Krzysztof (1) Binder Robert V. (1) Biruk Sławomir (1) Biruk Sławomir, Jaworski Kazimierz M., Tokarski Zbigniew (1) Bismor Dariusz (2) Blicharski Marek (9) Błaszczyński Tomasz (1) Błaszczyński Tomasz, Ksit Barbara, Dyzman Bogumił (1) Błażejowski Krzysztof, Styk Stanisław (1) Boczkowska Anna, Kapuściński Jerzy, Lindemann Zdzisław, Witemberg-Perzyk Danuta, Wojciechowski Stefan (1) Bodaszewski Witold, Szczepiński Wojciech (3) Bogucka Hanna (1) Bogucki Władysław, Żyburtowicz Mikołaj (1) Bohdal Tadeusz, Charun Henryk, Czapp Marian (1) Bolkowski Stanisław (5) Bolkowski Stanisław, Brociek Wiesław, Rawa Henryk (1) Bolle Ruud M., Connel Jonathan H., Pankanti Sarath, Ratha Nalini K., Senior Andrew W. (1) Borecki Józef, Stosur Mariusz, Szkółka Stanisław (1) Branowski Bogdan (1) Brosius J., Koch R. (1) Bródka Jan, Broniewicz Mirosław (1) Bryński Maciej, Dróbka Norbert, Szymański Karol (1) Brzezińska Sylwia (1) Brzeżański Marek (1) Buczkowski Wiesław (1) Bull Stephen (1) Burakowski Tadeusz, Wierzchoń Tadeusz (1) Burcan Jan (1) Butryn Wojciech (1) Bylka Henryk, Ciszewski Łukasz, Krzyszczak Mirosław (1) Cencini Amedeo (1) Chant Chris (1) Chmielniak Tadeusz (1) Chodkiewicz Ryszard (1) Chomczyk Włodzimierz (2) Chrzan Krystian Leonard (1) Chwaleba Augustyn, Poniński Maciej, Siedlecki Andrzej (2) Cichocki Jacek, Kołakowski Jerzy (1) Cichosz Piotr (3) Ciemnoczułowski Tomasz (1) Ciszewski Andrzej, Radomski Tadeusz, Szummer Andrzej (1) Clarkson Jeremy (1) Cockburn Alistair (1) Cook David (1) Cygański Andrzej (3) Czapliński Kazimierz (2) Czarczyński Wojciech (2) Czarnecki Leszek S. (1) Czarny Ryszard (1) Czech Michał, Sielamowicz Irena (1) Czekaj Janusz (1) Czemplik Anna (1) Czerwiński Andrzej (1) Czudek Henryk, Wysokowski Adam (1) Danilecki Stanisław (1) Danilewicz Grzegorz, Kabaciński Wojciech (1) Dąbrowa-Bajon Mirosława (1) Dąbrowski Zbigniew (1) Dębowski Andrzej (2) Dmowski Rafał (1) Dobrołowicz Witold (2) Dobrowolski Andrzej, Komur Piotr, Sowiński Adam (1) Dobrowolski Janusz (1) Dobrucki Andrzej (1) Dobrzański Leszek A. (1) Dobrzański Tadeusz (4) Dojlido Jan, Zerbe Jerzy (1) Dołęga Waldemar, Klajn Antoni, Kobusiński Mirosław (1) Domański Marek (1) Domański Piotr (2) Dominas Przemysław (3) Dondolewski Henryk, Januszewki Mariusz (1) Drobiec Łukasz, Jasiński Radosław, Piekarczyk Adam (3) Dudik Karol, Górski Eugeniusz (3) Dudzikowski Piotr (1) Dusza Jacek, Gortat Grażyna, Leśniewski Antoni (1) Dyląg Zdzisław, Jakubowicz Antoni, Orłoś Zbigniew (4) Dylewski Adam (1) Dzierżanowski Grzegorz (1) Dzierżewicz Zbigniew, Starosolski Włodzimierz (1) Dziubiński Marek, Prywer Jerzy (1) Dziurski Andrzej, Kania Ludwik, Kasprzycki Andrzej (2) Ejsmont Jerzy A. (3) Emmerich Roman (1) Etzold Hans-Rudiger (4) Everest Alton F. (1) Everest F. Alton, Pohlmann Ken C. (1) Felba Jan (1) Feld Mieczysław (2) Ferenc Kazimierz (4) Ferenc Kazimierz, Ferenc Jarosław (5) Ficoń Krzysztof (1) Filipowicz Krzysztof, Kowal Aleksander, Kuczaj Mariusz (1) Fodemski Tadeusz R. (3) Fraś Edward (1) Frutiger Adrian (1) Furtak Kazimierz, Śliwiński Jacek (1) Furtak Kazimierz, Wrana Bogumił (1) Futak Kazimierz, Wołowicki Witold (1) Gabryszewska Barbara, Pszonka Andrzej (1) Gaca Stanisław, Suchorzewski Wojciech, Tracz Marcin (1) Garyszewski Zdzisław (1) Gąćkowski Roman (1) Gieras Marian (1) Giergiel Mariusz J., Hendzel Zenon, Żylski Wiesław (1) Gilbert William J., Nicholson Keith W. (1) Glabisz Wojciech (1) Gleick James (1) Gładyś Henryk (1) Gnutek Zbigniew (1) Gnutek Zbigniew, Kordylewski Włodzimierz (1) Godzimirski Jan (1) Gołda Adam, Kos Andrzej (1) Gosowski Bronisław (1) Gosowski Bronisław, Kubica Ernest (2) Górecki Piotr (2) Górski Eugeniusz (2) Grabarczyk Czesław (2) Griffiths David J. (2) Grobicki Jan, Germata Marian (2) Gruza Lidia, Krzeczyński Andrzej, Lipski Zygmunt (1) Grzesik Wit (1) Grzesik Wit, Niesłony Piotr, Bartoszuk Marian (2) Grzyl Beata (1) Gundlach Władysław R. (1) Gutkowski Kazimierz M. (1) Gutkowski Kazimierz M., Butrymowicz Dariusz J. (1) Gwizdała Kazimierz (4) Haberle Gregor, Haberle Heinz, Kilgus Roland (1) Hajduk Piotr (1) Halicka Anna, Franczak Dominika (3) Hall D. O., Rao K. K (1) Heimann Bodo, Gerth Wilfried, Popp Karl (1) Hempowicz Paweł, Kiełsznia Robert, Piłatowicz Andrzej (1) Hennel Jan (1) Hering Mieczysław (1) Hermanowicz Witold, Dojlido Jan, Dożańska Wiera (1) Holtzer Mariusz (1) Hoła Jerzy, Pietraszek Piotr, Schabowicz Krzysztof (1) Honczarenko Jerzy (6) Horowitz Paul, Hill Winfield (1) Hotloś Halina, Mielcarzewicz Edward (1) Hough David L. (1) Jabłoński Witold (1) Jakubiec Władysław, Malinowski Jan (1) Jamroży Zygmunt (2) Janicki Aleksander, Izydorczyk Adam (1) Janowicz Krzysztof (1) Janowicz Krzysztof, Wieliczko Leszek A. (1) Janowska Grażyna, Przygocki Władysław, Włochowicz Andrzej (1) Janusz Leszek, Madaj Arkadiusz (1) Januszewski Jacek (2) Jańczewski Dominik, Różycki Cezary, Synoradzki Ludwik (1) Jaśniewicz Zygmunt (1) Jaworska Lucyna (1) Jaworski Kazimierz M. (6) Jezierski J., Kowalik M., Siemiątkowski Z., Warowny R. (1) Jezierski Józef (1) Jędrzejewski Stanisław (1) Jóźwicki Romuald (1) Juliszewski Tadeusz (1) Kacejko Piotr, Machowski Jan (2) Kacprzyk Janusz (1) Kaczorek Tadeusz (1) Kaczorek Tadeusz, Dzieliński Andrzej, Dąbrowski Włodzimierz (1) Kaczorek Tadeusz, Dzieliński Andrzej, Dąbrowski Włodzimierz, Łopatka Rafał (1) Kalembasa Stanisław (1) Kalisz Józef (1) Kałużny Paweł (1) Kamiński Mieczysław, Pędziwiatr Janusz, Styś Dariusz (1) Kamiński Zbigniew, Kamiński Wincenty (1) Karabon Bohdan (1) Karpierz Mirosław, Weinert-Rączka Ewa (1) Karpiński Tadeusz (2) Kasprzak Wacław A. (1) Kasprzyk Jerzy (4) Kazimierowicz-Frankowska Krystyna (1) Kelm Teresa, Długosz-Nowicka Dorota (1) Kiciak Przemysław (1) Klasztorny Marian (3) Klimpel Andrzej (1) Kłosowska-Wołkowicz Zofia, Penczek Piotr, Królikowski Wacław (1) Kłosowski Paweł, Ambroziak Andrzej (1) Knauff Michał (1) Knauff Michał, Golubińska Agnieszka, Knyziak Piotr (1) Knosala Ryszard, Gwiazda Aleksander, Baier Andrzej (1) Kobielak Sylwester, Hutnik Edward (1) Kobielak Sylwester, Hutnik Edward, Mądry Gabryel (1) Kollek Wacław (1) Komor Zygmunt (1) Konkol Dariusz, Perka Tomasz (1) Konopka Katarzyna (1) Korzyński Mieczysław (2) Kościelnik Dariusz (2) Kotełko Maria (1) Kotłowska Maria, Kozak Asja (1) Kotwica Janusz (1) Kowalik Ryszard, Pawlicki Cezary (1) Kozłowski Krzysztof, Dutkiewicz Piotr, Wróblewski Waldemar (1) Krajewski Jerzy (1) Krupa Krzysztof (1) Krupa Tadeusz (1) Krupka Jerzy, Miękina Andrzej, Morawski Roman, Opalski Leszek (1) Kruszewski J. (1) Kruszewski Janusz (1) Krzysiak Zbigniew (1) Ksit Barbara, Monczyński Bartłomiej (2) Kubacki Roman (1) Kubowski Jerzy (3) Kucharczuk Witold, Labocha Sławomir (1) Kucharski Tomasz (2) Kula Sławomir (1) Kulas Stanisław (1) Kulczycki Piotr (1) Kulisiewicz Maciej, Piesiak Stanisław (1) Kurczyński Zdzisław (1) Kurnik Włodzimierz (1) Kurtyka Michał (1) Kurtz Karolina, Gawin Dariusz (1) Kuźniewski Bolesław (1) Kysiak Andrzej (1) Larose Daniel T. (3) Lawrowski Zbigniew (1) Lazar Jon (1) Leblanc Yves (1) Ledakowicz Stanisław (1) Leitner Roman (1) Leitner Roman, Matuszewski Wojciech, Rojek Zdzisław (1) Lejdy Brunon (2) Leśniewska-Komęza Elżbieta (1) Levy Steven (1) Lewandowski Roman (1) Lewandowski Witold M., Ryms Michał (1) Lewicki Piotr (1) Lewicki Piotr P., Lenart Andrzej, Kowalczyk Roman (1) Lotko Wincenty, Górski Krzysztof (1) Lubośny Zbigniew (4) Lyons Richard G. (1) Łasak Fryderyk (2) Łazarski Jan (1) Łęski Jacek (1) Łobos Tadeusz, Łukaniszyn Marian, Jaszczyk Bogusz (1) Łubiński Mieczysław, Filipowicz Andrzej, Żołtowski Wojciech (1) Łubiński Mieczysław, Żołtowski Wojciech (1) Łuksza Janusz, Skołyszewski Andrzej, Witek Franciszek, Zachariasz Władysław (1) Łyczko Kazimierz (3) Łyp Bohdan (1) Łyszkowicz Sabina (1) Machelski Czesław (4) Machelski Czesław, Lewandowski Marcin (1) Madryas Cezary, Przybyła Bogdan, Wysocki Leszek (1) Magiera Janusz (1) Majewski Władysław (1) Maksymiuk Jan, Pochanke Zbigniew (1) Malinowski Jan, Jakubiec Władysław, Płowucha Wojciech (2) Maloberti Franco (1) Maranda Andrzej, Gołąbek Barbara, Kasperski Johann (1) Marciniak Tadeusz (1) Marecki Jacek (1) Markiewicz Henryk (11) Martinek Włodzimierz, Tokarski Zbigniew, Chojnacki Kazimierz (1) Masłowski Eugeniusz, Spiżewska Danuta (1) Mazanek Eugeniusz, Kania Ludwik, Dziurski Andrzej (2) Mendera Zbigniew, Szojda Leszek, Wandzik Grzegorz (1) Michalak Hanna (1) Michalak Hanna, Pyrak Stefan (1) Michalczyk Jerzy (1) Michalski Andrzej (1) Michalski Andrzej Jacek (1) Michałowski Stanisław, Wańkowicz Kazimierz (1) Miernik Marek (1) Misiak Jan (9) Miśniakiewicz Elżbieta Skowroński Wojciech (1) Mizerski Jerzy (1) Mizielińska Krystyna, Olszak Jarosław (2) Mizieliński Bogdan (1) Mizieliński Bogdan, Kubicki Grzegorz (2) Morawski Edward (1) Morawski Tadeusz, Gwarek Wojciech (2) Morecki Adam, Knapczyk Józef (1) Mysłowski Janusz, Kołtun Józef (1) Namieśnik Jacek, Konieczka Piotr, Zygmunt Bogdan (2) Narkiewicz Janusz (1) Nawrocki Waldemar (1) Nawrot Cezary, Mizera Jarosław, Kurzydlowski Krzysztof Jan (1) Niewczas Andrzej (1) Niezgoda Tadeusz, Małachowski Jerzy, Szymczyk Wiesław (1) Niezgodziński Michał E. (1) Niezgodziński Michał E., Niezgodziński Tadeusz (6) Niezgodziński Michał Edward, Niezgodziński Tadeusz (2) Niezgodziński Tadeusz (4) Nison Steve (1) Nita Piotr (1) Nizielski Mirosław, Urbaniec Krzysztof (1) Niziński Stanisław, Żurek Józef (1) Nizioł Józef (4) Nosal Zbigniew, Baranowski Jerzy (1) Nowacki Jerzy (4) Nowak Mieczysław, Barlik Roman (1) Obłój-Muzaj Maria, Świerz-Matysia Barbara, Szabłowska Beatrycza (1) Ochelski Stanisław (1) Ochęduszko Kazimierz (7) Oczoś Kazimierz E., Kawalec Andrzej (1) Olszak Wiesław (1) Olszyna Andrzej R. (1) Orłowski Zygmunt (2) Orzechowski Zdzisław, Prywer Jerzy (1) Osiecki Andrzej (1) Osiński Jerzy, Żach Piotr (1) Osiowski Jerzy, Szabatin Jerzy (3) Ostapski Wiesław (1) Paluch Marian (1) Pałkowski Szymon (3) Paulish Daniel J. (1) Pawlik Maciej, Strzelczyk Franciszek (3) Perlicki Krzysztof (2) Perzyk Marcin, Waszkiewicz Stanisław, Jopkiewicz Andrzej (1) Perzyk Marcin, Waszkiewicz Stanisław, Kaczorowski Mieczysław (2) Pędziwiatr Janusz (1) Piechna Janusz (1) Piecuch Tadeusz (1) Pieczonka Kazimierz (1) Pihowicz Włodzimierz (1) Piotrowski Janusz (1) Piotrowski Janusz, Kostyrko Krystyna (1) Pipkin Donald L. (1) Pisarczyk Stanisław (2) Pisarek Marek (1) Pliński Edward Franciszek (1) Płonka Stanisław (2) Płuciennik Paweł (1) Podniało Alfred (1) Podsędkowski Leszek (1) Pohl Zbigniew (1) Pokojski Jerzy (1) Pokropiński Bogdan (5) Posadała Bogdan, Cekus Dawid, Wilczak Roman (1) Praca zbiorowa (3) Pracki Piotr (1) Priest Cherie (1) Prince (1) Pronobis Marek (2) PrzewĹĂłcki JarosĹaw, GĂłrski JarosĹaw (1) Przewłocki Stefan (3) Przeździecki Franciszek (1) Przybylski Włodzimierz, Deja Mariusz (1) Przybyłowicz Karol (1) Puła Olgierd (2) Pyrak Stefan, Szulborski Kazimierz (1) Rak Remigiusz J. (1) Ratajczyk Florian (1) Rawska-Skotniczny Anna (2) Read Richard (1) Rettelbusch Ernst (1) Riley Peter (1) Rokosch Uwe (1) Romaniuk Ryszard S. (1) Rosołowski Eugeniusz (1) Różycki Marek (1) Rup Kazimierz (1) Rusek Mirosław, Pasierbiński Jerzy (1) Rusiński Eugeniusz, Czmochowski Jerzy, Smolnicki Tadeusz (1) Rusowicz Artur, Ruciński Adam, Grzebielec Andrzej (1) Rychter Tadeusz, Teodorczyk Andrzej (1) Rychter Witold (1) Rydzanicz Igor (2) Rydzewski Jerzy (1) Rykaluk Kazimierz (3) Rząsa Mariusz R., Kiczma Bolesław (1) Sado Danuta (1) Saechtling H. (1) Sałasiński Krzysztof (1) Sałat Robert, Korpysz Krzysztof, Obstawski Paweł (1) Sądowski Robert (1) Schabowicz Krzysztof, Gorzelańczyk Tomasz (1) Seeley Alan (1) Sibigtroth James M. (1) Siemińska-Lewandowska Anna (2) Sikora Zbigniew (1) Simmons Jason (1) Sipser Michael (1) Siuzdak Jerzy (1) Skoczowski Stanisław, Osypiuk Rafał, Pietrusewicz Krzysztof (1) Skoć Antoni, Spałek Jacek (1) Skoć Antoni, Spałek Jacek, Markusik Sylwester (1) Skorek Janusz, Kalina Jacek (1) Skorupski Andrzej (1) Skowroński Marek (1) Słyś Daniel (1) Smardzewski Jerzy (2) Smyczek Marek (1) Smyrak Beata (1) Snopek Kajetana M., Wojciechowski Jacek M. (1) Sobczyk Tadeusz (1) Sobolewski Jerzy Z. (1) Sosiński Aleksander (5) Sroka Jan (1) Stańba Jerzy (1) Starosolski Włodzimierz (23) Stasiak Maciej, Głąbowski Mariusz, Zwierzykowski Piotr (1) Staszewski Paweł, Urbański Wojciech (1) Steele Philip (1) Stefańczyk Bogusław, Mieczkowski Paweł (2) Stępień Rafał (1) Stryczek Stefan (4) Strzałka Jan (1) Strzelecki Tomasz, Kostecki Stanisław, Żak Stanisław (1) Strzyżewski Jacek, Strzyżewski Janusz (1) Sutton Roger J. (1) Synowiec M.Piotr (1) Szabatin Jerzy (1) Szafran Janusz, Wiszniewski Andrzej (1) Szafran Rafał (1) SzĂłstka JarosĹaw (1) Szarawara Józef (1) Szczerski Ryszard (1) Szcześniak Wacław E., Nagórski Roman T. (1) Szelichowski Stanisław (1) Szenajch Wiesław (1) Szkarowski Aeksander, Łatowski Leszek (1) Szkarowski Aleksander, Łabno Jarosław (1) Szkarowski Aleksander, Łatowski Leszek (2) Szóstka Jarosław (1) Szpindor Adam (1) Szwedowski Andrzej, Romaniuk Ryszard (1) Szwedowski Paweł (3) Szymkiewicz Romuald, Gąsiorowski Dariusz (1) Ściślewski Zbigniew (1) Śliwiński Tadeusz (2) Taczała Wiesław (1) Talar Jan, Duda Piotr (1) Tarnawski Marek (1) Tejchman Jacek (1) Tietze Ulrich, Schenk Christoph (2) Timbrell John (1) Tobis Witold (1) Tomaszewski Jerzy (2) Tomczyk Jerzy (1) Tomków Jan (1) Tschichold Jan (1) Tumański Sławomir (2) Turowski Janusz (1) Ufnalski Waldemar (1) Urbaniak Miron (1) Vazirani Vijay V. (1) Wacławek Maria, Rodziewicz Tadeusz (1) Wajand Jan A. (1) Waldemar Magda (1) Wałowski Grzegorz (1) Warmiński Jerzy (1) Waszewski Wojciech (1) Wawryn Krzysztof (1) Weiss M. David, Lai Robert Tau Chi (1) Werszko Danuta (1) Weyna Stefan (1) Wicher Jerzy (1) Wiłun Zenon (1) Winkler Wilibald, Wiszniewski Andrzej (3) Wiśniewski Adam (1) Wiśniewski Andrzej (1) Wiśniewski Krzysztof (2) Wiśniewski Stefan (4) Wiśniewski Stefan, Wiśniewski Tomasz S. (2) Witkiewicz Zygfryd, Kałużna-Czaplińska Joanna (4) Witkowski Czesław (3) Wojciechowski Jacek M. (1) Wojewódzki Wiesław (1) Wolski Antoni, Pazdro Kazimierz (2) Wróblewski Zbigniew (1) Zając Marek (2) Zając Mariusz (1) Zając Piotr (1) Zakrzewski Bogusław (1) Zalewski Paweł, Siedlecki Piotr, Drewnowski Arkadiusz (1) Załęski Henryk (1) Zarzycki Roman (1) Zasieczny Andrzej (1) Zawada Bernard (1) Zelczak Andrzej (1) Zembowicz Józef (1) Zielińska Teresa (2) Zieliński Andrzej (2) Zieliński Ryszard J. (1) Zieniuk Eugeniusz (1) Zieniutycz Włodzimierz (1) Zimmermann Werner, Schmidgall Ralf (1) Ziółko Jerzy (1) Ziółkowski Stanisław (1) Zwoliński Mark (1) Zybura Adam, Jaśniok Mariusz, Jaśniok Tomasz (1) Żagan Wojciech (1) Żakowska-Henzler Helena (1) Żmuda Jan (1)

robotstxt: allowed

filter: keep


text: Trjebin (AK/SN). Měła so Trjebinska gmejnska rada wot dwanaće na dźesać radźićelow pomjeńšić? Prašenje to, wo kotrymž diskutowachu jeje čłonojo na swojim zašłym posedźenju a rozjimachu při tym naležnosć, hač dyrbjeli so hłowne wustawki gmejny změnić. „Sakski gmejnski porjad poruča pod paragrafom 29 za gmejny hač do tysac wobydlerjow dźesać gmejnskich radźićelow. To by za Trjebin přitrjechiło“, rozłoži nawodnica hłowneho zarjada Marion Mudra. Wona skedźbni na Slepjanski přikład. Tam běchu so radźićeljo dojednali, gmejnski parlament wot 16 na 14 čłonow pomjeńšić. Při tym poćahowachu so na aktualnu ličbu wobydlerjow 2 700.


text:
Priwatny němski sćelak Radio PSR wusyła stajnje poslednju njedźelu měsaca nabožne powěsće w serbskej rěči. Projekt zwoprawdźa z redaktorom časopisa za katolskich Serbow Katolski Posoł Rafaelom Ledźborjom. Janek Wowčer je so z nim wo naležnosći rozmołwjał a so mjez druhim prašał:
Kak dołho projekt běži a kelko króć je sćelak hižo serbskorěčne powěsće wozjewjał?
R. Ledźbor: W aprylu budźe dwě lěće, zo nabožne powěsće serbsce w Radiju PSR wusyłamy. 24 króć sym mjeztym na sćelaku był. Prěni pospyt bě w aprylu 2018. Přichodne wusyłanje budźe njedźelu, 26. apryla, něhdźe w 20.30 hodź.
Štó je mysličku za to zrodźił?


text: Zrudna powěsć docpě nas z Čěskeje, zo je František Vydra 29. małeho róžka 2020 w starobje 86 lět zemrěł. Naša generacija a wosebje my něhdyši serbscy šulerjo na gymnaziju w Liberecu (1949/50) znajachmy jeho jako wuběrneho šulerja a přećela Serbow. Narodźił bě so 1933 w Branjowe w Rakosnikskim wokrjesu, z jeho druhej domiznu sta so Chrastawa blisko Libereca. Studowaše pedagogiku a pozdźišo filozofiju na Karlowej uniwersiće w Praze, hdźež tež promowowaše. Skutkowaše jako profesor na gymnaziju w Frydlandźe a podawaše cuze rěče. Wobknježeše samo chinšćinu a perfektnje serbšćinu w słowje a pismje. Wulki zajim wopokaza za nas Serbow, za naše stawizny, rěč a kulturu. Publikowaše w Nowej Dobje respektiwnje Serbskich Nowinach, w Rozhledźe, Płomjenju, Protyce a Nowym Casniku. Wšě tute nastawki wobjednawaja stawizny połobskich Słowjanow a dóńt Serbow w morju Němcow. Pućowaše po bywšich sydlišćach Słowjanow we Wendlandźe, na Rujanach a wězo po našej domiznje, hdźež bě wšudźe witany. Jeho konik bě tež mólba a drjeworězba. Přez sto króć wjedźeše jeho puć do našich wjeskow a do Budyšina. Organizowaše zajězdy za wobydlerjow Liberecskeho kraja, zo njebychu zabyli na mały susodny słowjanski lud. W jeho domiznje přenošowaše w šulach, w kulturnych domach wo byću a traću Serbow. Wón bě čłon towarstwa přećelow Serbow a pisaše za měsačnik Českolužýcki Věstnik. Swoje nazhonjenja je w knižkomaj »Tonoucí ostrovy« [Tepjace so kupy] a »Lužice má lásko« [Łužica moja lubosć] dokumentował. Tež čěsko– serbski słownik je w samonakładźe wudał. Organizował je tež wustajeńcu wo Serbach we muzeju w Liberecu. Za swoju aktiwitu a tež za swoje regionalne historiske slědźenja bu z najwyšim wuznamjenjenjom regiona Poctata hejtmana Libereckého kraje počesćeny. Bohužel bu jemu wotpowědna česć ze stron Serbow wot našich funkcionarow zaprajena.


text:
Wittenberg
Wittenberg, wot lěta 1938 oficialnje Lutherstadt Wittenberg (hornjoserbsce Běła Hora[2] abo Wytpark[3]) je město we wuchodźe němskeho zwjazkoweho kraja Saksko-Anhaltska a wokrjesne město wokrjesa Wittenberg. Město leži při Łobju, zapadnje zliwa z Čornym Halštrowom, něhdźe 25 kilometrow wuchodnje Dessau-Roßlau, 100 kilometrow juhozapadnje wot Berlina a 70 kilometrow sewjerowuchodnje wot Lipska.
Dźensa je Wittenberg z něhdźe 50 000 wobydlerjemi poměrnje małe město. Stawiznisce wuznamne běše jako sydło sakskich kurwjerchow a tež jako centrum skutkowanja wažneho teologa a reformowarja Martina Luthera w 16. lětstotku.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Statistiski krajny zarjad Saksko-Anhaltskeje, ludnosć gmejnow dnja 31. decembra 2021 (PDF)
- ↑ Kral, Jurij: Serbsko-němski słownik hornjołužiskeje rěče Donnerhakec ćišćeŕnja. Budyšin 1927.
- ↑ Fakty wo Sakskej → Politika a towaršnosć → Stawizny na sachsen.de


text:
Receptōw na moczka je tyla,1 co zortōw2 piwa abo modeli szczewikōw3 (nojważniysze to do kołżdego znojś odpowiednie porównanie 😉 ). Kołżdo4 familia5 sie bez lata wyrobiōła6 swoja tradycja, a nastympne pokolynia dokłołdały7 do ni8 swoje składniki. Moja Ōłma9 robiōła jōm yno ze suszōnych śliwkōw, jabek i gruszek. Moja Muter dołożōła do tego figi i daktyle. Kedyjś robiyli to na wywarze ze warzyw abo nawet na łebach10 łod karpia, dzisiej pryndzy na ciymnym piwie. Jako bydzie11 moczka za 100 lołt12? Tego niy wiy żołdyn.13
Co potrza?
po 10 dkg suszōnych: śliwek (choć jōł żech ich doł akurat 20 dkg, bo te wyndzōne śliwki miały taki fajny arōmat), jabek, gruszek,moreli, figōw, daktyli
10 dkg mandli14 (płatki abo jake inksze15– nojważniyjsze, żeby bōły obrane)
10 dkg rodzynek
15-25 dkg piernika do moczki (jak takego niy mołcie, to mogecie dac tyż normalnych piernikōw- bez nadziynia!)
0,5 litra ciymnego piwa (takego bezalkoholowego), co to Ōłma gołdała16 na nie malcbir17
1 citrōłna18
Suszōne owoce (bez rodzynek) wciepcie19 do gorka, zalyjcie wodōm i trocha powarzcie20, żeby fajnie zmiynkły. Piernik pokrejcie21 i zalyjcie piwym. Jak już owoce bydōm uwarzōne, to je przecedźcie- ale niy wylywejcie tego wywaru, bo go przeca22 tyż bydymy23 używać- i pokrejcie na małe kōnski24. Kedy25 te jabka i gruszki miały pestki abo i szypułki, te je wykrejcie i wytrzajście.26 Potyn wciepcie te suszōne owoce nazod27 do wywaru, dodejcie piernik ze piwym, rodzynki, mandle i wszystko powarzcie razym. Keby Wōm to bōło za mało słodke, to dejcie28 tam trocha cukru. Jak już sie wszysko fajnie wymiyszo, to na kōniec wyciście tam sok ze jednyj citrōłny i fertich. Przijymnego świyntowania i smacznego 🙂
1tyle
2rodzajów
3butów
4każda
5rodzina
6wypracowała
7dokładały
8niej
9babcia
10głowach
11będzie
12lat
13nikt
14migdałów
15inne
16mówiła
17niem. Malzbier- piwo słodowe
18cytryna
19wrzućcie
20pogotujcie
21pokrójcie
22przecież
23będziemy
24kawałki
25gdyby
26wyrzućcie
27z powrotem
28dodajcie


text:
აფხაზეთი Aбxaзия AҧcHы Abchazyjŏ
Fana Abchazyje
Wapyn Abchazyje
Kůnstytucyjo
Abchaskŏ Kōnstytucyjo
Uoficjalno godka
abchaskŏ gŏdka, ruskŏ gŏdka 1
Stolica
Suchumi
Gowa państwa
Prezydynt Abchazyje Aleksander Ankwab³
Przikludziorz regjyrunku
Prymier Leonid Lakerbaja³
Rozlygowańy
• cołkowity • strzůdlůndowe wody
8600 km² 0%
Liczba ludźi (
2000) • cołkowito • gynstość zaludńyńo
250 000 29 osůb/km²
Jednostrōnnŏ deklaracyjŏ niypodlygłości
ôd Gruzyje 4 23 lutygo 1992
Religijo (głůwno)
Waluta
Rubel (RUB)
Czasowo zůna
UTC +3
Necowo důmyna
Autůnůmiczne terytoryja
1Godki stosowane ôd separatystycznygo regyrōnku. Podle kōnstytucyje Gruzyje ôficjalne gŏdki to abchaskŏ a gruzińskŏ 2 ³Włŏdze separatystyczne niyuzdŏwane ôd Gruzyje. Jako autōnōmicznŏ republika Gruzyje mŏ tyż legalne włŏdze na wygnaniu (Temur Mżawia, Malchaz Akiszbaja) 4Niy mŏ uznaniŏ miyndzynŏrodnygo, de iure podle prawa miyndzynŏrodnygo je tajlōm Gruzyje.
Abchazyjŏ ( abch. AҧcHы Apsny, gruz. აფხაზეთი Apchazeti abo Abchazeti, rus. Aбxáзия Abchazija) – podle prawa miyndzynŏrodnygo republika autōnōmicznŏ we skłŏdzie Gruzyje. Na isto je kōntrolowanŏ ôd Rusyje a je państwym niyuzdŏwanym. Jedyne państwa, co uzdŏwajōm niyznŏleżność Abchazyje to Rusyjŏ (ôd 26 siyrpnia 2008) a Nikaragua (ôd 3 września 2008).
Abchazyjŏ leży we pōłnocno-zachodnij
Gruzyji, we rejōnie Kaukazu, a zajmuje 8550 km² placu. Pomiyszkuje we nij kol. 250 tys. ludzi. Ôd 1992 roku Abchazyjŏ je de facto niyznŏleżnŏ, cołkym poza kōntrolōm włŏdz cyntralnych Gruzyje. Włŏdzã a kōntrolã nad cołkim terytoriōm republiki sprawuje separatystyczny regyrōnek podporowany militarnie, politycznie a ekōnōmicznie ôd Ruskij Federacyje.


text:
Bruce Lee
Bruce Lee, po prowdźe czyt. Li Siaolann , za bajtla Li Dżenfan ang. szrajbůnek Lee Siao-lung, Lee Jun-fan (chiń. , szrajbůnek pinyin) 李小龍 Lǐ Xiăolóng , 李振藩 Lǐ Zhènfān; rodz. 7 listopada 1940 we San Francisco, um. 20 lipca 1973 we Hůngkůngu) – amerikański szauszpiler chińskigo pochodzyńo, mistrz sztukůw walki. Jedna ze nojbarzi znůmych postaći we kińe akcji a popularnyj kulturze. Zginůł we ńywyjaśńůnych uokolicznośćach a na tyjma jygo śmjyrći powstoły mjejske powjarki, autopsyjo - uczulynie ze pile na kopfszmerc beztoż uobrzynk můzgu. Uůnygo syn, Brandon Lee, tak samo bůł szauszpilerym we filmach uo sztukach walki. Mistrz mjoł tyż cera Shannon Lee kero tyż gro we filmach a żůna Linda Lee s chałpy Emery (terozki je Linda Lee Cadwell, hajtła sie s Bruce Cadwellym we 1991). Bruce Lee trynowoł szauszpilyrów ze Hollywood np. Jamesa Coburna, Stevea McQueena. Opracowoł nowo sztuka walki Dżit Kun Do.


text:
Przi keluszku czas im gibko zlecioł! Na niebo wyloz już ôkrōngły jak bania miesiōnczek, a ôni zamiast iść do dōm, dali siedzieli we kaczmie! Fest podpity Kuba już drugo godzina podrzimōwoł na stole, a Jakōbik porzad sie jeszcze kiwoł nad praje połnōm flaszkōm, ale do keluszka już trefić niy poradził. Isto by tak siedzieli do rana, ale szynkorzowo baba zaczła ich wyganiać:
– Idźcie ôchlapusy do dōm, baby na wos czakajom!
– wrzaskła na nich, a pogroziła im mietłōm. W końcu sie pozbiyrali i wyleźli przed kaczma, ale daleko niy zaszli, bo Kuba uwalił sie pod jakimś strōmym a zaczōn charczeć,
a szandara, co już troszka wyczyrstwioł siod se wele niego, a zaczōn myśleć, co teroz poczōnć: śpiychać sie ni mioł po co, bo chałpa isto zaparto bydzie, a spać we chlywie społu ze baranami mu sie niy uśmiychało! Te niywesołe myśli przerwoł mu Kuba, bo na spaniu ryknoł na cołki głos:
– Coch ci padoł Zuzka, ôkna majōm być pozaciōngane na noc! Sam świyci miesiōnczek a ôn mie wyzdradzi!
We starym Jakōbiku zaroz ōbudziła sie szandarsko dusza
a nastawił ûcha.
– Czamu by cie mioł wyzdradzić? – spytoł sie słodziuśkim głosiczkiym.
Kuba był tak nażgany, że mu niy prziszło do gowy, że niy godo ze swojōm babōm, bezto coś tam zaczōn miōnkać:
– Coo... ci... byda godoł, a zresztōm mosz wiedzieć... te talarki, co sōm skowane we szranku... to jo zabił tego chopa, co sie kludził nazod ze jarmarku...
– Jaki żeś to zrobił? Niy wierza... – prōbowoł go dali szandara i wiōnzoł mu
nogi poskym ôd swojich galot.
– Jedyn mocny szlag mu niy styknōł... niż umrził, jeszcze wystynkoł, że miesiōnczek mie wyzdradzi... śpi lepi, coś ty tako... Jezusie, Maryjo... kaj jo je...to przeca ni ma... – i Kuba ôroz wyczyrstwioł a chcioł uciekać, ale liznōł jak dugi, bo nogi mioł swiōnzane!
Sprawiedliwości sie niy wywinōł, znodli na niego taki mocne paragrafy, że niy pomogły mu ani adwokaty, co jego baba na nich ôstatni grosz wydała. Siedzioł potym bez szterdziyści lot we hereście, a jak go wypuścili, to już wiela niy pożył.
Przi keluszku czas im gibko zlecioł! Na niebo wyloz już ôkrōngły jak bania miesiōnczek, a ôni zamiast iść do dōm, dali siedzieli we kaczmie! Fest podpity Kuba już drugo godzina podrzimōwoł na stole, a Jakōbik porzad sie jeszcze kiwoł nad praje połnōm flaszkōm, ale do keluszka już trefić niy poradził. Isto by tak siedzieli do rana, ale szynkorzowo baba zaczła ich wyganiać:


text:
Wodźenje a přednošk, dnja 28.11.2018
Srjedu, dnja 28.11.2018 we 18 hodź. přeprošuje kuratorka Andrea Pawlikowa do wosebiteje wustajeńcu „Stary lud. Ze žiwjenja Łužičanow a Milčanow”. Podamy so na slědy našich prjedownikow, kotrež so něhdźe 700 po Chr. we Łužicy zasydlichu. Wustajene su něhdźe 400 wurywankow, rekonstrukcijow a předstajenjow słowjanskeho žiwjenja před wjac hač 1000 lětami. Přizamknje so w 19 hodź. […]
Kofej w třoch, 5.12.02018
Srjedu, dnja 5.12.2018 w 15 hodź. wotměła so dalši KOFEJ W TŘOCH. Składnostnje wosebiteje wustajeńcy přednošuje Werner Měškank z tamnišeho Serbskeho muzeja w Choćebuzu wo „Słowjanskich slědach we Wendlandźe a w něhdyšim kraju Obodritow“.


text:
Stolica
Stolica to je głůwne mjasto we państwje a postrzodek jego admińistracyje, śedźiba władzůw a przedstawićelstw dyplůmatycznych inkszych państw. Ńykej we kůnstytucyji je zapisano inkszo stolica ańiżeli faktyczno śedźiba władzůw, ntp. we Ńiderlandach abo Boliwiji. Wyrůżńo śe stolice historyczne, uo dugij tradycyji, abo zuůnaczůne sztuczńy, kej Canberra we Australiji abo Abudża we Ńigeryji. Stolica godo śe tyż na postrzodek władze jakigo rygjůnu, krysu a inkszych jydnostkůw admińistracyjnygo tajlůngu.


text:
Synōnim (taksōnomijŏ)
Synōnim (skrōt syn.) – w taksōnōmiji nierōwnowŏżne ôkryślynie, co sie ôdnosi do taksōnu, co mŏ tyż inksze miano.
Wyrōżniŏ sie synōnimy nōmynklatoryczne (hōmotypowe) i taksōnōmiczne (heterotypowe). Taksōny ôpisane synōnimami piyrszyj zorty sōm ôparte na tyj samyj zorcie nōmynklatorycznyj. Podle miyndzynŏrodowych kodeksōw nōmynklatorycznych ino jedne miano może być ważne, to znaczy zgodliwe z tymi prawidłami. Jeźli dwa miana abo wiyncyj ôpisujōm tyn sōm taksōn, to ôbsztalowuje je miano ważne (piyrsze nŏleżnie ôpisane), a dalsze stŏwajōm sie synōnimami nōmynklatorycznymi. Synōnimy taksōnōmiczne powstŏwajōm, jak w wyniku rozrostu wiedzy niykere taksōny sōm dzielōne, kuplowane abo przenoszōne. Miana ôkryślane za synōnimy taksōnōmiczne ôdnoszōm sie do taksōnōw, co majōm roztōmajte zorty nōmynklatoryczne i stŏwajōm sie synōnimami w wyniku taksōnōmicznego ôsōndu[1].
- ↑ Clive A. Stace: Taksonomia roślin i biosystematyka. Warszawa: Wydawnictwa Naukowe PWN, 1993. ISBN 83-01-11251-4. (pol.)


text: Jako sobotu při miłym nazymskim wjedrje Stanij Ryćer ze swojimi pomocnikami rybjacy swjedźeń přihotowaše a Hojerecy so na kwasnu hosćinu syna Bena hotowachu, so pola Floriana Rynča w Jaseńcy znaći a přećeljo zetkachu. W něhdyšej bróžni, hdźež tež spočatk decembra tradicionalne beneficne koncerty přewjeduja, bě wšitko k tołkanju kała a k zhotowjenju kisykała přihotowane. Bratr Jurij bě wulke mnóstwo čerstwych kałowych hłójčkow sobu přiwjezł. Florian we wotměnje z druhimi na mašince běły kał na šlebjerdy kraješe. Sotra Lejna rozkraty kał ze selu a kimjelčku měšeše a někotři z něhdźe dwaceći přitomnych na to kał rozdźělichu, tak zo móžeše sej jón kóždy w swojim sobupřinjesenym wjetšim abo mjeńšim horncu tołkać. Při tym lóštnje bjesadowachmy, žortowachmy a sej wězo tež škleńčku sekta abo blešku piwa popřachmy.


text:
Starożytny Rzim
Starożytny Rzim (oficjalne mjano Senatus Populusque Romanus (S.P.Q.R.) [„Senat i rzimsko nacyjo“]) – cywilizacyjo rozlygowano wele Strzůdźymnego Morza. Ji przodńim mjastym bůł Rzim rozlygowany na Apyńińskim Půłwyspje. Mjasto Rzim napoczyło śe ksztołtować we VIII st. p.n.e., zaś kůńec stworzonygo bez ńe państwa nostůmpjůł formalńy we 1453 n.e. (wroz ze upadkym Bizantyjskego Cesarstwa), atoli tyż wjela razy za rok upadku Starożytnygo Rzimu uznowo śe rok 476 n.e., kedy to upadło Zachodńorzymske Cesarstwo. Rzimsko cywilizacyjo, fest podatno na grecko, wroz ze krześćijaństwym stworzůła podstawy půźńyjszyj ojropejskij cywilizacyji.


text:
Na swojej lětušej wuprawje su sej wobdźělnicy serbskeho seniorskeho škota z mandźelskimi, partnerkami a dalšimi přećelemi tradicionalnych jězbow minjenu wutoru Drježdźany wobhladali. Alojs Langa a Měrćin Nowak běštaj wšitko přihotowałoj, šofer Radworskeho Šmitec busoweho předewzaća je wobdźělnikow wěsće po kraju wozył.
Na jězbje z parnikom po Łobju zhonichu wulětnikarjo wjele zajimaweho wo Drježdźanskim parnym łódźnistwje a wobhladachu sej saksku stolicu raz z hinašeje perspektiwy. Wosebje rjany napohlad skićachu skłoniny při Łobju, hdźež wino plahuja. Nimo wjele dalšeho zhonichu tohorunja wo skutkowanju Serbow w Drježdźanach.
Wězo so škotowarjo tež po baroknym centrumje sakskeje stolicy wuchodźowachu. Tak nóžkowachu wot parnika přez hasku z tójšto hosćencami hač k cyrkwi Našeje knjenje, dale nimo hrodu z ćahom wjerchow, nimo Dwórskeje cyrkwje a Semperoweje opery hač k Zwingerej. Tam wobdźiwachu w Galeriji starych mištrow wustajene drohotne mólby 15. do 18. lětstotka.


text:
Bělecy
Bělecy[1] (němsce Bellwitz) su hornjołužiska wjeska, kotraž słuša wot lěta 2003 k Lubijej.
GeografijaWobdźěłać
Wjeska leži w hornjołužiskich honach, 4,5 kilometry sewjerowuchodnje stareho města a mjez 225 a 250 m nad mórskej hładźinu njedaloko Lubaty, kotraž je tule hłuboku skału tworiła. Susodne wsy su Małe Radměrcy na sewjerowuchodźe, Róžany na wuchodźe, Korecy na juhu, wosadna wjes Ketlicy zady skały na tamnym brjoze rěki a Wopaleń na sewjerozapadźe.
StawiznyWobdźěłać
Sewjerozapadnje wsy, na lěwym brjoze Lubaty, nadeńdźe so stare hrodźišćo, kotrež so tež wot serbskich Milčanow wužiwaše. Jenož někotre sta metrow dale na juhu, na kromje Korec, steji dalše mjeńše hrodźišćo. Prěnje naspomnjenje wsy sameje jako Belenwitz pochadźa pak hakle z lěta 1312.[2] Wjes bě wot 14. hač do 19. lětstotka we wobsydstwje tamnišeho ryćerkubła.
Po statistice Arnošta Muki mějachu Bělecy w lěće 1884 159 wobydlerjow, mjez nimi 140 Němcow a 19 Serbow (12 %), kiž rěčachu Lubijsku narěč.[3] Dźensa so we wsy hižo njeserbuje. Ewangelscy Bělečenjo přisłušeja wot 16. lětstotka Ketličanskej wosadźe.
ŽórłaWobdźěłać
- ↑ Jurij Kral: Serbsko-němski słownik hornjołužiskeje rěče. Maćica Serbska, Budyšin 1927.
- ↑ Bělecy w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)
- ↑ Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954, str. 103. → wšě wjeski
WotkazWobdźěłać
Bělecy (Bellwitz) | Dažin (Großdehsa) | Dołhaćicy (Dolgowitz) | Habrachćicy (Ebersdorf) | Hłušina (Glossen) | Chrapow (Krappe) | Karlowa Studnja (Karlsbrunn) | Ketlicy (Kittlitz) | Korecy (Georgewitz) | Łuwoćicy (Lautitz) | Luchow (Laucha) | Małe Radměrcy (Kleinradmeritz) | Mučnica (Mauschwitz) | Njechań (Nechen) | Njeznarowy (Eiserode) | Róžany (Rosenhain) | Serbske Kundraćicy (Wendisch-Cunnersdorf) | Serbske Pawlecy (Wendisch-Paulsdorf | Stara Chójnica (Altcunnewitz) | Stwěšin (Peschen) | Walowy (Wohla) | Wolešnica (Oelsa) | Wopaleń (Oppeln) | Wujer (Unwürde)


text:
Dżakarta
Spůłrzyndne: 6°10'30" S 106°49'33" E
Džakarta (ind. Jakarta; dowńij: Batawia) – stolica a nojwjynkše mjasto Indůnezyje, 9,0 mln mieszkańców (2004), aglůmeracyjo 18,2 mln (2004). Mjasto je pouožůne we pouedńowo-zachodnij tajli państwa, we půunocno-zachodńij tajli wyspy Jawa.
Zouožůne we XVI wjeku pod mjanym Sunda Kalepa. We 1619 zdobyte bez Holyndrůw kere postowili sam twjerdza "Batavia". Bůua uůna śedźibům Kůmpańije Wschodńoindyjskij a stolicům Ńiderlandzkich Indji Wschodńich. We lotach 1942-1945 mjasto bůuo uokupowane bez Japůńijo. Uod 1949 wlazuje we skuod Indůnezyje, uod 1950 zmjyńůno jygo mjano na Džakarta.


text:
»Přewjele ze swojich wunamakankow a wudobyćow přeradźić,
je jedne a to same, kaž so wupłodow swojeje wunamakarskeje
bohatosće wzdać.«Filippo Brunelleschi (1377–1446)
Čerwjeny štom
Literarne teksty k twórbam Jana Buka
njeměr lěha na swětlinje
drjewo jaskrawe
chila so
k žołmam zdychnjenja
we wokomiku bliženja
je čerwjeń njesćerpna
sćinuje wobličo holiny
moch zastona
hat so zatorhnje
w šumje mikoce wjeršk
łoskotaja łopješka pótne
do stwjelcow huškaja
dźiwje sony barbiča
štomy znazdala
blady šěrja
scena w lěsu
žada kulisu
MĚRANA CUŠCYNA
ýýýý3. STRONA WOBALKI:
Jan Buk – Čerwjeny štom, 1998, tempera, 56 x 76 cm, priwatne wobsydstwo
»Přewjele ze swojich wunamakankow a wudobyćow přeradźić,
je jedne a to same, kaž so wupłodow swojeje wunamakarskeje
bohatosće wzdać.«Filippo Brunelleschi (1377–1446)
Sada kaž kaskada
Literarne teksty k twórbam Jana Buka
Sada kaž kaskada: Doniž přepozdźe njeje. A swět jenož hišće pusćina z pěska a plastika. Wot wusmahnjeneje čłowječeje kreje wočerwjenjeny pěsk a rozpadanju so spjećowacy plastik. Twórba zmylkow žiwjenja, hódna wěčnoh wopomnjeća, ale prošu njewospjetowanja.
Je to sada kaž kaskada, hdyž so polarne kónčiny pozhubja a z nimi energiju słónčnych pruhow wróćo mjetace běłe płoniny. Jenož běła plastowa třěska zwostawa.
Je to sada kaž kaskada, hdyž lodowcy roztawaja a jich słódku krej do selowych morjow wuliwaja, zo motor so přewalacych wodźiznow zakašluje a wjaznje. Jenož módra plastowa třěska zwostawa.
Je to sada kaž kaskada, hdyž trajnje zmjerznjene bahnja roztawaja a z nich njehaćene dalše płunojte woćoplenje twocha. Jenož bruna plastowa třěska zwostawa.
Je to sada kaž kaskada, hdyž suche wětry kerki a lěsy zamiškrja a składowany wuhlik zaso z kislikom woženja. Jenož čerwjena plastowa třěska zwostawa.
zynk něhdyšich domow nošu we sebi
drjewo wrotow majka mój słuch
a běłosć škleńčanych wočow jelenja
kotryž nad zachodom wisa wupjelnja
přeco časćišo moje sony
wopojenosć njezapomniteho procha
šćipa kwětki w staromódnych zahrodach
w kotrychž kročele křipja
kaž na drjewjanych špundowanjach skromnje wuhotowanych
kóždy raz hdyž sym sam
wobkružu swój něhdyši dom
w kotrymž bych će rady widźał jenički raz
poměrnje a woměrje
zo by mi na přeco dosahało
mój něhdyši dom
natwarić njeje dosahało
kaž twojim pohladnjenjam njedosahaše
mje widźeć
mój něhdyši dom
w kotrymž swoje dźěćatstwo schowach
prjedy hač woteńdźech
a do kotrehož wjace nutř njepřińdźech
ženje wjac
Temeswar, 1977 Traian Pop Traian
do serbšćiny přebasniła: Dorothea Šołćina
»Přewjele ze swojich wunamakankow a wudobyćow přeradźić,
je jedne a to same, kaž so wupłodow swojeje wunamakarskeje
bohatosće wzdać.«Filippo Brunelleschi (1377–1446)
Jan Buk – wuměłc a wučer
Literarne teksty k twórbam Jana Buka
Serbska šulska zhromadnosć w Budyšinje 1960-tych lět njebě mała, tola poměrnje přewidna. Přez to, zo mějach w třoch rjadownjach nad sobu sotře a bratra, znajach tež jich sobušulerjow a sobušulerki. Sobušuler Pětr w rjadowni bratra bě syn Bukec mandźelskeju, Jana a Marki. Wuměłc Jan Buk zasłužeše swój wšědny chlěb tehdy hišće ze swojej fachowej kompetencu w šulskej słužbje. Wón bě naš wučer za rysowanje. Na tutym polu nječujach so wosebje talentowana. Zdobom mje poćežowaše, zo trjebachmy za wučbu wšelake wosebite materialije, kiž bychu móšeń wjeledźěćneje Malinkec swójby snano přećežili – za jednu šulsku hodźinu wob tydźeń. Ale na jeho wučbu so tež po wjace hač poł lětstotka hišće rady dopominam. Naša serbska, tak mjenowana A-rjadownja měješe w přizemju Serbskeje polytechniskeje wyšeje šule pod Bohatej wěžu (dźensa Dźěćaca a młodźinska biblioteka) rysowanje w małej rumnosći. Tam běchu ławki hišće stare: jednotliwe, při zadnim pulće přičinjene drjewjane sydadła stajnje horje prasnychu, dyrbjachmy-li stanyć.
Mje njezajimuje,
z čim swoje pjenjezy zasłužiš.
Chcu wědźeć,
za čim so žedźiš
a hač sej zwěriš sonić,
zo so twoje najnutrniše spjelni.
Mje njezajimuje,
kak stary sy.
Chcu wědźeć,
hač so zwažiš
kaž błazn wupadać,
za lubosć
za swój són
za dyrdomdej, žiwy być.
Mje njezajimuje,
kotre planety křižuja
twój měsačk.
Chcu wědźeć,
hač sy so dótknył
žra swójskich bolosćow,
hač su će wotewrěli
přerady žiwjenja
abo hač sy zeschnyty a zawrjeny
ze strachom před dalšim horjom.
Chcu wědźeć,
hač móžeš horjo znjesć,
moje abo twoje,
bjez toho zo by je zakrywał
abo zamazał
abo sporjedźał.
Chcu wědźeć,
hač móžeš z radosću być
z mojej abo ze swojej
hač móžeš dźiwje rejować
a so cyle z wopojenosću napjelnić
hač ke kónčkam swojich porstow a palcow
bjez namołwy,
zo mamy być kedźbliwi
a strózbi,
zo mamy so na swoje wobmjezowanja
jako čłowjekojo dopominać.
Mje njezajimuje,
hač je stawizna, kotruž mi powědaš,
wěrna.
Chcu wědźeć, hač móžeš
druheho přesłapić,
zo by sebi samomu swěrny wostał.
Hač móžeš znjesć
wumjetowanje přerady
a swójsku dušu njepřeradźić.
Hač móžeš być njeswěrny
(za Jiříja Grušu)
Dobry wječor
powěda smjerć.
Wšak je dobry
powěda kral.
Tebi dobry
powěda smjerć.
Wšak ze mnu je
powěda kral
a powěda: njechodźće
po fararja.
A hdyž přiwjedu fararja,
powěda: njechodźće
po krawca.
A hdyž přiwjedu krawca,
powěda: njechodźće
po blidarja.
A hdyž přiwjedu blidarja,
powěda: nochcu hudźbu.
Hudźba přichadźa
a mortwy prosy:
njehašujće swěčki.
Hudźba dóńdźe
a tón z husličkami
porazy stólčk.
IVAN WERNISCH
z čěšćiny přebasniła RÓŽA DOMAŠCYNA
IVAN WERNISCH narodźi so 18. junija 1942 w Praze. Wón je basnik, prozaist, přełožowar a nowinar. Za swoje dźěło dósta mjez druhimi Statne myto za literaturu (2012). Jeho dźěła su w mnohich rěčach wušli, tak w jendźelšćinje, francošćinje, pólšćinje a němčinje. Sam přełožuje z francošćiny, rušćiny, łaćonšćiny, italšćiny a němčiny.
Baseń »Marionety« je wuwzata z knihi samsneho titula, wudatej 2019 w Praze.
Sejźim na ławce pśi pśibrjoznej droze města Bordeaux a do myslow zanurjona glědam na Garonne, ako se něnto zasej na swěśecem słyńcu błyskoco.
Pśed njewjele minutami som pśišła z cerkwje Saint Louis, do kótarejež běšo mě mócna lejawa zagóniła. Jo se zdało, ako njeby ceły źeń kśěło wěcej pśestaś se dešćowaś.
W cerkwi Saint Louis su swěśili namšu, na dnju 15. awgusta, na swěźenju Marije do-njebja-stupjenja. Ja, njewěrjeca, som wuběgnuła pśed toś tym póstrowom lubego Boga togo Kněza pód jogo šćitajuce kšywo a som była ned pśejmana.
Mója maś jo teke tam. By dejała se tam z njeju zmakaś – na spirituelnej rowninje? Wóna, ako jo na kóńcu swójogo žywjenja, abo samo južo z młodych lět, to dokradnje njewěm, jano hyšći zajśpjenje a zgórkosćone słowa za togo Kněza wušej měła, se mě cesto pokazujo, gaž se w cerkwjach rozglědujom, se chylcycku we wobmysliwosći zgubujom abo na górucych dowolowych dnjach chłodnosć pytam, něźi na swěśe. Ale how, w cerkwi Saint Louis w měsće Bordeaux, swěśe namšu. A wšykno jo hynac ako pśi powšyknych wótpócywańskich pśestawkach, ako howac w cerkwjach póžywam.
Toś take spiwanje! Kšasnje! Zacuśiwe, pśejmjece a pitśku bólece. Kak by móžno było, se tej imaginaciji na wutšobu a dušu njepowdawaś? Do togo zapśimjeś a zacuśa dopušćiś. Zacuśa dopušćiś – to ga se žycym wjelgickan. Za žedne minuty wumějom wšo pušćiś – žywjenje wence, zwenka cerkwinych murjow, wótkulž wšak monotone šumjenje dešća w slězynje meditatiwnje zni. Pśeto cerkwine źurja su wótcynjone.
»Přewjele ze swojich wunamakankow a wudobyćow přeradźić,
je jedne a to same, kaž so wupłodow swojeje wunamakarskeje
bohatosće wzdać.«Filippo Brunelleschi (1377–1446)
Blaki
Literarne teksty k twórbam Jana Buka
Njemóžeš rjec, zo njejsym ći swěrny był. Běch ći přeco swěrny a to tež nětko hišće sym. A hdyž tak wupada, jako bych so přećiwo tebi pozběhnył, potom je to jenož zwjeršny, naiwny wid ludźi, kotřiž wo naju poćahu žane zdaće nimaja. Přezměru horliwa konkluzija diletantow. Nichtó njemóže so přećiwo tebi zběhać. Tež hdyž cuze polo woramy, hdyž će přeradźimy, wostanjemy ći wěčnje swěrni, přetož sy přeco něhdźe w pozadku. Naju poměr njehodźi so prosće tak wupowědźić. Sy mje rjemjesło nawučiła, sy mje do potajnstwow wuměłstwa zawjedła. Sy lětdźesatki dołho moja jenička wučerka była. Moja jenička knjeni. Přetož sym dobrowólnje swoju pozdatnu swobodu z twojej kašćikatej syću zaměnił. Sym swět lětdźesatki dołho jenož přez twojej woči widźał, njebě za mnje hinašeje perspektiwy hač twojeje. A běchmoj wuběrny team. Wědźach, zo mje ženje sedźo njewostajiš. Hdźežkuli tež běch – na twarje, w lěsu, na polu, w zahrodźe, w mojim ateljeju – ty sy přeco při mni była.
Žołta dalokosć rapsowišćow jo spalona
Dowuměrajucy horicont pokazujo złosnosćiwe frace
Warcanje brjucha warnujo dla na nic se njemyslecych grajucych źiśi
Łdzy se wěcej kaž diamanty njebłyskotaju
Wótgłos wójnskich spiwanjow zalěga wušy
Njeskóńcnosć swětnišća rozpadujo do wjele milionow bombowych škórbinow
Jadnonogate wójaki gramuju skokotanju
Zymnicowe fantazije zadušuju dodychnjenje
Bijuca, derkotata wutšoba swójogo zakśika dla dowuměrajo
Bajki wó lažkosći njejsu wěrne
W Ó J N A wupłoźijo tšachotne wuźěsenje
W naźeji na M Ě R pókšajźu sobu dunjo wugnata lažkosć
INGRID HUSTETOWATekst se indirektnje póśěgujo na tekst »Wó njeśěžkosći lažkosći«; Rozhlad oktober 2021, b. 28.
W pražniku
Literarne teksty k twórbam Jana Buka
złote kłosy a kłóski
na wjeršku lěća
zybolaca so horcota
mjez nimi
hłódne dźěći žurka
na kromje
a wšudźe druhdźe tež
klepanje jězdźenje hara
syčomłóćawa suwa so
w runych smuhach
po žołtym žitnišću
kłosy połne
do rynkow zestupane
kłonja so nožam
zawleku so do mašiny w słužbje
z namocu dźěla so
pluwy a zorno a słoma
so syće a młóći
pjerje a bije
bjez cypow w bróžni
huna su puste a čiste
wšě serpy připołdnicy
tajne lubki w snopach
njewoža so domoj
zorno so wubluwa
na čeladne nakładne awta
z napřemo chwatacych hobrow
wumjeta so słoma
na zhusćenu pódu
zwostanu
brune šćernišća
žurkow žně
SYLWIJA ŠĚNOWA
ýýýý3. STRONA WOBALKI:
Jan Buk – Syčomłóćawy w słužbje, něhdźe 1970/71, wolij na płatnje, Serbski muzej, Budyšin
Njebozowy ropot Pawlinu ze spara torhnje. Młoda žona z poslešća wujědźe a styknywši ruce we łožu sedźo hač na smjerć wustróžena wustorči: »Božičkecy, što tu činiće?«
Zadwělne słowa měrja so na muža, kiž w ćmowomódrej dźěłanskej monturje na metalowym rěblu a z chribjetom k Pawlininemu łožu stejo nad woknom spanskeje stwy dźěru do sćěny toči.
Njeskazany dźěłaćer wustork Pawliny wězo njesłyši, nawopak, z pozběhnjenymaj ramjenjomaj a rukomaj tłóči ze wšej mocu wjerćacy so njeboz bićoweje točenskeje mašiny do betona. Na folijowu płachtu na špundowanju padaja proch a kruški z twjerdeje murje.
Zatrašena so Pawlina hromadźe bjerje, zo njeby za rěblom sahnyła a cuzbnika z njeho torhnyła. Dyrkotajo pak sej wuwědomja, zo ju nawalny hósć njewidźi a njesłyši. A zo su rańše zerja zeschadźeli.
Pawlina na budźak pohladnje, kiž na nócnym kamorčku pódla łoža pokojnje tikota, štož pak pod haru točenja tohorunja słyšeć njeje.
Wona widźi, zo je krótko do wosmich. To ju hišće bóle rozšeršenja hač grawoćiwa hara, wšako ma w dźewjećich termin pola swojeje frizerki a přećelki Hilže, kotraž ma swój salon hnydom wokoło róžka blisko cyrkwje Našeje lubeje Knjenje. Pawlina je so z dźiwadźelnikom a swojim lubuškom Lukašom wotrěčała, zo chcetaj wječor party molerja Litwina wopytać, w schowanym a chětro zanjerodźenym ateljeju na zadnjej hasce nakupowanskeje mile. Tam wuhotuje wuměłc, kiž ma sam sebje za prěkulu a zakitowarja swobody, hižo cyłe lěto kóždu sobotu wječor tajne hejsowanja, njedźiwajo na postajenja a zakazy korony dla.
W skale
Literarne teksty k twórbam Jana Buka
Módrin njebja špihelowaše so na hładźinje wody. Wanda połoži swoje trjenje na nahi kamjeń. Wokoło njeje sahachu skalizny do wyšiny. Čuješe so wot nich škitana, runočasnje bě to hoberska błuzna w zemi. Něhdy běchu kamjenje tu schowane pod trawu leželi. Nětko dźeržachu wone sćěny a třěchi, zo bychu ludźo w nich bydlić móhli.
Wona so zeslěka a tykny jednu nohu do zymneje wody. Ju huškaše, zdobom bě to wjeselo na horcym dnju. Hišće bě tu sama, měješe skału za sebje. Cyle skedźbliwje stupaše wona po kamjenju dale do wody. Běše hładki, wona so nimale wobsuny a móžeše hišće runje tak runowahu dźeržeć. Njewidźeše hižo dno a tasaše so pomału z nohomaj dale. Kamjeń so nahle skónči a wona zjědźe njenadźicy do hłubiny. Njezamó ani zakřiknyć, tak spěšnje bě wona preč.
Ruce ju wotdeleka podeprěwaštej a njeseštej ju horje k hładźinje. Lochke žołmički wokoło njeje zejhrawachu. Wanda kašlowaše, so zhraba a poča płuwać. Z mócnymi storkami přepłuwa skału a dźeržeše so kamjenja. Hakle nětko bu jej wědome, zo bě jej něchtó pomhał. Zo bě tu hišće něchtó druhi.
»Halo?«, wona zawoła. Jeje hłós bu wot sćěnow wotraženy. Nadobo wujědźe pódla njeje młody muž z wody. Jeho zelenkojtej woči so šibale na nju směještej.
Pod Čornobohom/Unterm Czorneboh. Historische Begebenheiten und Geschichten aus der Gegend rund um Hochkirch, wudał a z hornjoserbšćiny přełožił Marko Grojlich, 2. nakł. 2022
Bukecy swjeća lětsa 800. róčnicu prěnjeho naspomnjenja. Składnostnje jubileja je wušoł dalši nakład čitanki »Pod Čornobohom – Unterm Czorneboh« z historiskimi powěsćemi a stawizničkami z Bukečanskich kónčin, kotruž je před dźesać lětami wudał Bukečan Marko Grojlich. Kniha je tehdy jara dobry wothłós našła, wosebje w tamnišej němskej ludnosći, wšako je čitanka přezcyłna dwurěčna. Wudawaćel sam je wubrane serbske teksty do němčiny přednjesł, w nadźiji, zo so ludźo we wsach pod Čornobohom na swoje serbske korjenje dopomnja, zo je njeprěja, zo so snadź samo k nim přiznaja. Kniha skića zajimawy dohlad do žiwjenja ewangelskich Serbow na ranje a na połnóc Budyšina w druhej połojcy 19. a prěnjej połojcy 20. lětstotka.
Ja wumru ...
A hdyž ja wumru,
to zelenej woči mojej
přerostu znjeměrnjene trawy
a horcej dłóni mojej,
kiž woraja kłosy,
a moju rozbudźenu wutrobu
– přerosće štom, čerwjena kalina,
hej, z čerwjenej kalinu
nad mojej Ukrainu.
W trawach budu holiča so kupać,
hosći budu z chlěbom, selu witać
a za čerwjenu kalinu
a za moju Ukrainu
poeća zbasnja hišće basnje,
kajkež sam wjac njenapisach ...
ROMAN KUDLYK
do serbšćiny přebasnił: BENO BUDARze zběrki »Wokomiki słónca«, Budyšin 2001
Woknowy wobraz
Literarne teksty k twórbam Jana Buka
To čini wokno, zo »wonka« prajimy ‒
a dokelž sami nutřka smy.
Wolfgang Borchert
Wokomik a dlěje traje wobraz, doniž njestupi z ramika. Wotwonka chceš nutř do swětła woknow hladać. Što by był dom bjez woknow? Směrki padaja a do zawěška ćahaja wšědne chowanki. Pišpot sćinow a sćěnow. Wokna sahaja do so. Pismiki je zdźěla dźerža abo młowojće dźěla. Raz cunjo, raz raznišo. Pismikuja te wono za woknami. Zhromadnje z barbami zwukuja poćahi. Hdys a hdys komponuja melodiju. Potom žedźa so wotnutřka won do daliny a wotwonka nutř do jstwy. Pismiki tworja potajnosćiwe zwiski. Hdyž wobraz wjerćiš, so wobrazliwosć pismikow měnja.
Čerwjenosć wjedźe će dosrjedź wokna k na hłowje stejacemu F, kotrež njenapadnje dale do E saha. Smuhi šwižneho I přeńdu do čorneho a dótkaja so fijałkojteho susoda. Srjedźišćo je křižowanišćo fragmenta. Wabi do rozwólneho zetkanja myslow a začućow. Samozwuki jako wukřiki. Te su pola kóždeho hinak. Je wotwisne, zwotkel přińdźeš a dokal dźeš. Čim dlěje hladam, ćim bóle so do wobrysow sobuzwukow zanurjam. Wone tworja sćinojte poćahi ze samozwukami.


text:
Ihre Sprache: Deutsch dolnoserbski hornjoserbsce
Beschreibung
Kaž nichtó druhi před nim, tež žadyn politikar, je bamž Jan Pawoł II. Serbow a serbsku rěč mjezynarodnje powyšił. Katolscy Serbja budu stajnje z dźakownosću a česću na jeho pontifikat wot nazymy 1978 do nalěća 2005 spominać, předležaca wobrazowa kniha staja jemu wopomnjeće. W knize wopisuje so žiwjenje a skutkowanje bamža Jana Pawoła II. (1920 –2005), podawaja so rozpominanja z jeho pjera a rozprawy serbskich putnikow. K tekstam přirjaduje so přez 80, znatych a mjenje znatych fotow, kiž wučinjeja wobrazowy raz knihi.


text:
Sztrasbana
Sztrasbana (mjanowano tyż banka abo sztrasynbana) – glajzowy pojazd przirychtowany do mjejskigo transzportu, kery poruszo śe po ceśće abo na szpecyjolnym uosobnym placu do glajzůw. Teroźńe sztrasbany sům zauobycz napyndzůne śilńikůma na sztrům zaśilanymi s trakcyjnygo neca, atoli spotyko śe tyż hybrydowe kůnsztrukcyje, kere majům spalinowy śilńik abo akůmulotory kere dozwalajům na jazda bez zewnyntrznygo zdrzůdła zaśilańo. Dowńi używano tyż sztrasbanůw kere ćůngły kůńe, abo napyndzůnych parowym śilńikym abo spalinowym, kej tyż systymůw ze stacyjůnarnym napyndym (San Francisco), cugůw akůmulotorowych abo napyndzůnych śilńikůma pneumatycznymi.
Gyszychta[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Pjyrszo sztrasbana pojawůła śe we Nowym Jorku we 1832 roku. Bůła uůna wzorowano na powszychnych już we tych czasach kůnnych banach używanych we industryje. Uod lot 60. XIX stolećo banki rozpowszychńjůły śe we Ojropje, kej we uůnym czaśe we Francyje pojowjůły śe pjyrsze sztrasbany na para.
Pjyrszo ekszperymyntalno sztrasbana na sztrům skůnstruowoł Werner Siemens a ruszůł ja we Groß-Lichterfelde (terozki tajla Berlina) we 1881. Do wybuchu I wojny śwjatowyj bezma wszyjske nece sztrasbanůw we Prusach zelektryfikowano. Pjyrszo we Ślůnsku sztrasbana na sztrům pojawůła śe we Wrocławju we 1893 roku (wůunczas we Prusach) – bůła to tyż pjyrszo sztrasbana na sztrům na terynach uobecnyj Polski. We mjastach Gůrnygo Ślůnska sztrasbany na sztrům powstoły 5 lot ńyskorzi.
Nojbarźi rozlygły nec sztrasbanůw mo we Polsce kůnurbacyjo mjast ślůnsko-důmbrowskych. Pjerwotno nec lińije sztrasbanůw gůrnoślůnskych na para a ůńikalnyj szyrzki toru 785 mm powstoła starańym spůłki Uoberschleisische Dampfstrassenbahnen we 1894 r. Kuplowała uůna Pjekary s Bytůmjym a Bytům, bez Krůlewsko Huta (Chorzůw), Śwjyntochłwicy-Lipiny, Ruda a Zobrze ze Gliwicůma. We 1896 do neca włůnczůno teryn teroźnich mjast Katowicy a Śymjanowicy. We 1898 r. lińije uostoły zelektryfikowane. W Bytůmju a Katowicach s anfangem XX stolećo zbudowano krům tygo normalnotorowe sztrasbanowe lińije. W mjyndzywojynnym uokreśe rozpoczynto uńifikacyjo a kuplowańe necůw (tory wůnske przekuwano na uobyczne). Uostatńům linijům sztrasbany 785 mm bůła przebudowano we 1952 r. trasa lińiji 12 Chorzůw-Śymjanowicy. Lińije bankůw przedużůno tyż za downo grańica mjymjecko-polsko, na teryn Důmbrowskigo Zogłymbjo.


text:
Mo sie rozumieć zdrowy ale w umiarze! Cało flaszka na wieczór to je niecherski pomysł. Ale już kieliszek wina to blank zocno rzecz.
Najzdrowsze je czerwone skiż tego że biere sie z gniecionych winogron wroz ze skórkōm i ziorkami kiere to majōm nojwiyncy cennych składników. Biołe wino produkuje sie yny z samego soku beztuż je trocha myni wartościowe.
Co procnego nom dowo trunek Bachusa?
- W małych dawkach rozluźnio ciało i umysł, dodowo odwagi nieśmiałym.
- Już sōm widok wina w piyknym kieliszku działo nastrojowo.
- Wino wspomogo przepływ krwie beztuż zmniejszo ryzyko hercklekotów i udaru mózgu.
- W winie je też małowiela zocnych mikroelementów jak żelazo, fosfor i potas. Ku tymu witaminy C, A, z grupy B i H.
- Wino wspomogo trowiyni, gynał sie nado po ciężkim ôbiedzie.
Lubisz se też nikiedy wypić lampka wina? Pyrsk!


text:
Karta
Karta to je graficzny ôbrŏz wiyrchnie Ziymie abo jeji czynści (tyż nieba, planety abo inkszego astrōnōmicznego ôbiektu), wykōnowany na szkarcie, w skali, podle prawideł kartograficznych mustrōw, przi użyciu umŏwnych cech graficznych. Karta stanowi bazowe nŏczynie podszukowań i prezyntacyje wynikōw we historyji, geografiji i geodezyji.
Przeniesiynie wiyrchnie ze sfery (Ziymia to niy je idyalnŏ kugla, mŏ niyregularny kształt geoidy, nale przi rychtowaniu karty przijmuje sie założynie ô jeji kulistości, abo iże je ôbyrtnōm elipsoidōm) na plaskatõ wiyrchniã karty wymŏgŏ:
- zastosowaniŏ ôdpednigo ciepu, to znaczy ôdwzorowaniŏ kartograficznego,
- zmyńszyniŏ ôbrazu do żōndanyj skali,
- zastosowaniŏ przijyntych cech umŏwnych (legynda),
- uproszczyniŏ przedstawiōnego ôbrazu.
Nauka ô kartach to je kartografijŏ, za to znaki kartograficzne to symbole, za pōmocōm kerych wyrażŏ sie treść karty.


text:
Inwesticije Rakečanskeje gmejny tež wot eksternych faktorow wotwisne
Rakecy (JK/SN). Złožujo so na dobre wuslědki konsolidowanja a spokojacy staw likwidnych srědkow planuje Rakečanska gmejna w přichodnymaj lětomaj wjetše inwesticije. Wosebje tak mjenowane klučowe produkty maja při tym prioritu.
Při planowanju wobkedźbuje gmejna hižo tuchwilu chětro stupace kóšty za energiju a material a liči ze spěchowanskimi srědkami ze stron Swobodneho stata Sakskeje abo tež z wulkeho hornca srědkow za strukturnu změnu.
Zo je gmejna zlutniwje hospodariła, za to rěči fakt, zo je so dołh gmejny wot 2,3 miliony eurow w lěće 2013 na 780 000 eurow w lěće 2024 pomjeńšił. Tute eficientne hospodarjenje a wobkedźbowanje datych poměrow a wuwiwacych so kóštow su wuchadźišćo za naročne nadawki gmejny, kaž wjesnjanosta Swen Nowotny (CDU) zwurazni. Tuž ma gmejna na to dźiwać, zo wostanje runowaha mjez dochodami a wudawkami zawěsćena, zo móhł etat po planje kónc lěta 2024 wurunany być.


text:
Na lipę17 września 2022
Urokliwa śląska wersja jednego z najbardziej klasycznych i popularnych wierszy Jana Kochanowskiego.
W hyc pod moimi liściami dychnąć se możesz.
Prosza, siednij se tukej, witom cie: Szczynść Boże!
Bo choć słoneczko gynał ze nieba blynduje,
To sie na moich liściach ukrop tyn sztopuje.
Tukej dycki fajnisty wiaterek zawiywo,
A we liściach szpok abo słowik piyknie śpiywo.
Powoniej tyż moje kwiotki. To z nich spijają
Pszczoły, kere potym złociutki miód dowają.
Legnij se tu ku mie! Niych listek mój opowiy
Ci jako bojka, cobyś lepij społ na zdrowie.
Widzisz tera, wiela poradza dać uciechy,
Choć niy rosną na mie jabka ani łorzechy.
(https://slaski.pl.tl/NA-LIP%26%23280%3B.htm)


text:
w zwisku z rasowymi slědźenjemi němskich wědomostnikow w lětach wot 1929 do 1938
W Rozhledźe z oktobra 2019 (str. 16–21) wozjewi so rozmołwa z dr. Friedrichom Pollackom, kotruž je wjedła Sara Mičkec, tehdyša šefredaktorka tohole časopisa. Rozmołwa poćahuje so na antropologiske (rasowědne) přepytowanja w Delnjej a Hornjej Łužicy, kotrež přewjedźechu němscy antropologojo a zastupnicy druhich wědomosćow w lětach wot 1929 do 1938. Nadpismo rozmołwy, poćahowace so na wědomostnu dokumentaciju, je ekspresiwne: »Hdyž tute dokumenty widźiš, će zyma woběhuje.«
Antropologam wšelakich krajow swěta, kotřiž zaběrachu so z rasowědnymi přepytowanjemi, dźěše hłownje wo čisto wědomostne dopóznaća, pokazowace na podobnosće a rozdźěle mjez wšelakimi rasami kaž tež jich změšenja w prehistoriskich procesach. Někotři slědźerjo spytachu (z rasowymi nahladami) přiwšěm dopokazać nadhódnotu běłeje rasy nad rasami Azije, Afriki, Awstralije a indianskeje ludnosće Južneje kaž tež Sewjerneje Ameriki. Mnohim němskim antropologam bě wažne, potwjerdźić rasowe rozdźěle mjez Germanami a słowjanskimi ludami, a z tym tež Serbami. Jim njeńdźeše mjenujcy scyła wo wuslědźenje objektiwnych antropologiskich wosebitosćow, ale wo wužiwanje rozdźělow jako dopokaz rasoweje mjenjehódnoty Serbow. Z tymle přinoškom podam swoje nahlady k wobsahej rozmołwy z Pollackom. Sym sej pak toho wědomy, zo njemóžu wobeńć wěste zjednorjenja wobmjezowaneho předstajenja měnjenja wědomostnika dla.
Jaroměr Hendrich Imiš (1819–1897) a jeho »Der Panslawismus, unter den sächsischen Wenden (...)« před pozadkom słowjanofilstwa 19. lětstotka1Hodźijski farar Jaroměr Hendrich Imiš (1819–1897) je awtor derje přemysleneho pojednanja, w kotrymž chcyše němsku zjawnosć ze serbskim narodom zeznajomić.Wo započatkach wutworjenja wšosłowjanskeho wědomja hodźi so hižo wot druheje połojcy 9. lětstotka rěčeć, to rěka wot časa misionstwa Cyrila a Metoda, hdyž wuwichu so chětro žiwe kontakty mjez dźělom zapadnych a dźělom južnych Słowjanow. Pozdźišo formowaše wšosłowjanske začuće we wěstej měrje cyrkwinosłowjanšćina, kotrejež jednotliwe teritorialne wobwody dołho funkciju pisomneje rěče prawosławnych Słowjanow wobwliwowachu.
W mnoho srjedźowěkowskich chronikach stej etniska bliskosć Słowjanow a jich rěčna přiwuznosć naspomnjenej. W 16., 17. a 18. lětstotku zastupowachu w słowjanskim swěće spisowaćeljo, chronikarjo, historikarjo, słownikarjo a gramatikarjo ideju słowjanskeje zhromadnosće.


text:
Lube wsykne,
bozko njamam swoj licak a togodla njamgu nento serbske pismiki pisas, ale mozoso weto wucytas, coz napisom. Psepsosyjom was wutsobnje na digitalnu ptaskowu swajzbu a to dnja 25.01.2022 wot zeg. 16.30. Wuzywamy za to sledujucy link:
https://meet.jit.si/SerbskeFamilije
A co comy psi njej cynis? Comy gromaze sroki wupjac. Ja wzejom psecej tos ten recept z kniglow " Sorbische Küche - Serbska Kuchnja" wot Guntera Trägera a Andreje Ryćeroweje/Ryćerojc. Mozoso teke jano polojcu psicynkow wzes.
Sroki
- 1000 g psenicneje muki
- 200 g mekeje butry
- 200 g (abo mjenjej) cukora (abo pitsku mjoda abo drugeje slodkowiny, jano xylit njamaju drozdzeje tak rad)
- 40 g drozdzeje
- wodu
- sol
- rozynki (za wocy)
Z psicynkow mimo rozynkow gotujoso sesto, kenz dej se nekak pol goziny (abo dlej) gibas. Gaz se zmakamy online, mozomy gromaze sroki ze sesta sformowas. Sroki deje jano za krotki cas do pjaca, gaz su swetlobrune abo zlotobrune, mogu juzo wen a se zjesc :-)


text:
26 września, 2020
Intergrupa uod Tradycyjnych Myńszośći, Norodowych Spůlnot i Godkůw na przileżytość Ojropejskigo Dńa GodkůwGodki defińujům Ojropa. Godki uokryślajům, fto my sům, kształtujům nasz rozwůj i wjůnżům nos ze państwami a regjůnami, w kerych żyjymy. Kożdo godka mjeśći w śebje uńikalno wjedza uo historyji, społeczyństwje a kulturze, ńeśe ńypowtorzalne ludzke szprymy i wejzdrzyńy na śwjat. Godki sům cynnům erbiznům. 26. wrześńa je Ojropejski Dźyń Godkůw.
Je to můmynt, coby fajrować kulturalne bogajstwo i roztůmajtość Ojropy, kluczowo cynność, na keryj ojropejski projekt je pobudowany. Tyn dźyń podkryślo zalety uczyńo śe inkszych ojropejskich godkůw,uodkrywańo nowych, zawartych wńich kultur i zdobywańo nowych perspektyw w patrzyńu na śwjat. Ńic lepij jak wjelogodkowość ńy sprzijo wzajymnymu pokopjyńu i integracyji, ńic lepij ńy uwolńo kreatywnośći a innowacyjnośći.Tyn dźyń to tyż przileżytość, coby dać pozůr na czynsto słabo i ńypewno sytuacyjo myńszośćowych irzodźij używanych godkůw we Ojropje, na potrzeba jejich uznańo, uochrůny i rewitalizacyje.Pandymijo korůnawirusa tyż pod tym wzglyndym uodsłůńyła nům nowo wjedza –pokozała ekstra wyzwańa do ludźi, co śe takimi godkami posugujům. Badańa pokazujům, iże ńy myńij jak połowa norodowych i godkowych myńszośći ńy mjała przistympu do podstawowych zdrowotnych informacyji we swojij rodńij mowje. Bajtle ze takich społecznośći mjały ekstra problymy we przistympje do edukacyje we rodńij godce, jeźli porůwnować do bajtli, co przinoleżům do wjynkszośći. Uokrům tego, skirz jejich myńszego rozmjaru, pandymijo ńyproporcjůnalńytyknyła medjalno i kulturalno dźałalność we godkach uod myńszośći. Te ńyrůwnośći dokazujům, iże durch je moc do zrobjyńo na poźůmje Ojropejskij Uńije, jak tyż na poźůmach państwowych, coby garantyrować uochrůna i průmocyjo myńszośćowych godkůw a kultur.My, człůnki Intergrupy Ojropejskigo Parlamyntu uod Tradycyjnych Myńszośći, Norodowych Spůlnot a Godkůw, podkryślůmy, jak wożno je możebność używańo rodńij godki, ńyzoleżńy uod trudnych czasůw. Sům’my zicher, iże kożde człůnkowske państwo Ojropejskij Uńije winno garantyrować recht do używańo godki uod rdzynnych myńszośćowych spůlnot i godkowych grup we kůntaktach ze władzami, we edukacyji i we kulturalnym żyću –tak we normalnych, jak i we ekstra uokolicznośćach. Yno wtynczos mogymy rzeknůńć, iże ojropejske godki richtig majům ta zoca, na jako zasugujům.
Źródło:Biuro Krajowe Posła do Parlamentu Europejskiego Łukasza KOHUTA
Najpopularniejsze


text:
Pyreneje
Pyreneje (španisce Pirineos, francosce Pyrénées, baskisce Pirinioak a katalansce Pirineus) su něhdźe 430 km dołhi hórski rjećaz w juhozapadnej Europje, kiž so wupřestrěwaja mjez Atlantiskim oceanom na zapadźe a Srjedźnym morjom na wuchodźe a wotmjezuja Pyrenejsku połkupu z wostatneje Europy. Na hrjebjenju Pyrenejow běži statna hranica mjez Španiskej a Francoskej; wosrjedź horin namaka so wyše toho małostat Andorra.
Najwyši dypk Pyrenejow je Pico de Aneto (3.404 m) nimale dokładnje w srjedźišću hórskeho rjećaza, něhdźe 170 kilometrow sewjerozapadnje Barcelony.


text:
Mapa miasta - Katowice
Rodzaj mapy
Wyznaczanie TrasyZdjęcia
Wyszukaj ulicę
- Okoliczne miejscowości
- Ulice w Katowicach - Jury
- Noclegi w Katowicach - Jury
- Trasy dojazdu z Katowic - Jura
Grabowa Katowice Ziembowa Katowice Chmielna Katowice Batalionów Chłopskich Katowice Mieroszewskiego Katowice Rataja Katowice Górnicza Katowice Poziomkowa Katowice Musialika Katowice Sezamkowa Katowice Leśnego Potoku Katowice Ofiar Katynia Katowice Trojoka Katowice Przekopowa Katowice Fredry Katowice Beskidzka Katowice Podgórna Katowice Kasztanowa Katowice Łabędzia Katowice Włodzimierza Majakowskiego Katowice
Trasa Katowice-Kraków Trasa Katowice-Karpacz Trasa Katowice-Gorzów Wielkopolski Trasa Katowice-Opole Trasa Katowice-Białystok Trasa Katowice-Częstochowa Trasa Katowice-Wrocław Trasa Katowice-Warszawa Trasa Katowice-Lublin Trasa Katowice-Szczecin Trasa Katowice-Poznań Trasa Katowice-Bydgoszcz Trasa Katowice-Rzeszów Trasa Katowice-Kielce Trasa Katowice-Gdańsk Trasa Katowice-Zakopane Trasa Katowice-Toruń Trasa Katowice-Olsztyn Trasa Katowice-Łódź Trasa Katowice-Zielona Góra
Polub nas!
Zobacz także
Mapa Anglii Mapa Austrii Mapa Belgii Mapa Białorusi Mapa Bułgarii Mapa Chorwacji Mapa Czarnogóry Mapa Czech Mapa Estonii Mapa Finlandii Mapa Francji Mapa Grecji Mapa Hiszpanii Mapa Holandii Mapa Irlandii Mapa Litwy Mapa Łotwy Mapa Polski Mapa Portugalii Mapa Rumunii Mapa Słowacji Mapa Słowenii Mapa Szwecji Mapa Ukrainy Mapa Węgier Mapa Włoch Wszystkie państwa


text:
Beza je słodkoł, kryjm cirtōłnowy kawaskowaty, a razym smakujōm idealnie. Za wartko1 sie tego niy robi, ale tyn czas sie werci2 😉
Co potrza?
Beza:
8 biōłek3
2 szklōnki cukru
ździebko4 soli
2 łeżki soku ze citrōłny5 abo ôctu
Kryjm:
3 citrōłny
0,5 szklōnki cukru
80 dkg masła
3 jajca
250 g syrka mascarpōne
Biōłka ubijcie ze cukrym i solōm na sztywnoł piana, a na sōm kōniec wmiyszejcie tam 2 łeżki soku ze citrōłny abo ôctu. Niyskorzi mogecie zrobić jak joł: na blasze ze bratruły6 położōł żech papiōr do pieczynia, narysowoł żech sie tam dwa prostokōnty, posmarowoł je masłym i potyn nałożōł na nie ubitoł piana. Na tyn kōnsek, kery bydzie na gōrze, mogecie tyż czyńść piany wycisnōńć szpricōm7, coby nōm to gryfniyj8 wyglōndało abo zrobić fajne wzorki warzechōm. Bratruła sie rozgrzyjcie na 120 stopni i wrojście9 dō ni te bezy. Jak minie pó godziny, to mogecie zmniyjszyć tymperatura na 100 stopni i niech sie ône tam siedzōm tak ze 1,5- 2 godziny. A potyn dejcie10 tyj bezie chwila na ochōdzynie11.
Bazōm12 kryjmu do przekłodania je kryjm citrōłnowy, kerego zrobicie przi okazji trocha wiyncyj i druge poła sie zjycie ze ajerkuchami13 abo… jak go skosztujecie, to już na zicher14 bajecie15 wiedzieć, jak go zjejś.
Kryjm citrōłnowy: we jaki misce abo gorku nad wrzōntkym ôzpuście16 masło, dodejcie tam starto skōra ze citrōłnōw (bez biołego), sok i cuker. Jak sie to wszyjsko fajnie wymiyszo, to wciepcie tam żōłtko i ubite biōłka i tak dugo miyszejcie (mikserym, trzepaczkōm abo warzechōm), aż fajnie Wōm zgynstnieje – połra minut na to zleci.
Potyn poła przełōżcie do jaki krauzy17 abo inkszego pojymnika i wrojście18 do lodōwki, a druge pó wymiyszejcie ze mascarpōne i przełōżcie tōm kryjmōm dwie warstwy bezy. Wrojście ta beza niyskorzi19 na chwila do lodōwki, żeby nōm ta masa trocha stwardła20 i… smacznego 🙂
1szybko
2opłaca
3białek
4szczypta
5cytryny
6piekarnika
7szpryca, rożek do dekorowania
8ładniej
9włóżcie
10dajcie
11ostudzenie
12bazą
13naleśnikami, racuchami
14na pewno
15będziecie
16rozpuśćcie
17słoika
18włóżcie
19później
20stężała


text:
Sōm1 ludzie, kere2 na kokos niy mogōm nawet wejrzeć i ôni by pryndzyj ze godu padli, jak sie jedna zmaszkyciyli3… całe szczyńście jŏ kokos lubia. Yno mi sam niy gŏdejcie, że makrōłny to yno te ciastka ze ôdpustu ze bōłkōm tartōm, kero miała udŏwać mandle 😉 Jak chcecie, to mogecie do tyj ubityj piany dać i szpyrki4… to by bōły take makrōłny do piwa 😉
Recepty5 na kokosanki sōm prawie wszyndzie take same, ône sōm take trocha za słodke i mdłe, a mie korciōło, zeby sam co zmiynić… i dodołech startŏ skōrka ze citrōłny6. Już nigdy niy byda robić inkszych, bo te sōm dlō mie idealne.
Bierymy sie za robota.
4 biołka
pó szklōnki cukru
200 g kōłkōsraszpli
skōrka ôbtartŏ ze jednyj citrōłny
łozpuszczōnŏ łeżka masła
Ubijcie na sztywno piana te biołka ze cukrym. Potyn wmiyszejcie do tego kokos, dejcie masło i potartŏ skōrka ze citrōłny. Nagrzyjcie bratruła7 na 160 stopni. Na blacha łeżeczkōm wykłodejcie take małe abo wiynksze kōłka tyj masy, mogecie je tyż robić na takich małych opłatkach. Niyskorzi8 wrojście blacha do bratruły na 15-20 minut. Tak po 5 minutach mogecie ta tymperatura zmniyjszyć na 150 stopni. A jak już bydōm fajnie przibrōnŏcōne, to lekko uchylcie drzwi ôd bratruły i niech sie jeszcze te makrōłny trocha posuszōm.
Bydōm chrupiōnce po wiyrchu9 i fajnie miynke driny10… Biercie sie za nie… Smacznego 🙂
1są
2którzy
3jeść słodycze albo inne smakołyki
4skwarki
5przepisy
6starta cytrynowa skórka
7piekarnik
8później
9z góry
10w środku


text:
Na jutrownym seminarje
Åbenrå/Apenrade. Nimale 70 młodostnych ze wšeje Europy přebywa hač do pjatka na lětušim jutrownym seminarje Młodźiny europskich narodnych mjeńšin MENS. Třo čłonojo młodźinskeho towarstwa Pawk zastupuja tam Serbow. W srjedźišću seminara pola němskeje mjeńšiny w Danskej na Knivsbergu steja stawizny němsko-danskeje namjezneje kónčiny a kritiske myslenje młodostnych. Pjatk wotměja tam hłownu zhromadźiznu MENS.
Snadnje zwyšena incidenca
Budyšin. Přez kónc tydźenja je incidenca w Hornjej Łužica znowa snadnje stupała. Roberta Kochowy institut (RKI) je dźensa za Budyski wokrjes hódnotu 974,1 podał a zdobom wo 408 natyknjenjach z koronawirusom informował. Incidenca we wokrjesu Zhorjelc je po RKI 795,0. Tamniši strowotniski zarjad je minjeny pjatk wo dalšich 348 infekcijach a smjertnymaj padomaj rozprawjał.
Potuńši so bencin w Čěskej?
Bórze nowa wersija app Sotra
Budyšin. Nowa wersija serbskeje přełožowanskeje app Sotra ma w meji přistupna być. To bě wčera we wobłuku online-zarjadowanja Załožby za serbski lud wo wužiwanju aktualnych móžnosćow, serbske teksty do druhich rěčow přenjesć, zhonić. Nowy system změje neuronalny zakład, tak je eficientniši hač dotalny na statistiskej bazy. Hišće w běhu lěta app wo delnjoserbšćinu rozšěrja.
Kampanja za wučerjowy dorost
Drježdźany. Pod hesłom „LEHRERIN SACHSEN – eine Klasse für sich“ je sakske ministerstwo za kultus nowu kampanju zahajiło. Z njej chcedźa nuznje trjebany dorost za powołanje wučerja wabić. Woprašowanja su zwěsćili, zo 18- do 25lětni w Sakskej skeptisce na wučerstwo hladaja. Woni widźa tam skerje mało postupnych šansow, mało česćenja, stres a karjeru bjez wulkeho wuwića hač do renty.
Incidenca woteběra
Na dźeń wotewrjenych duri
Budyšin. Koronapandemije dla přetorhnjenu tradiciju dnja wotewrjenych duri w domje Měrćina Nowaka Njechorńskeho Domowinska župa „Jan Arnošt Smoler“ Budyšin lětsa 9. julija dale wjedźe. Župne předsydstwo je na wčerawšim wuradźowanju termin wobkrućiło a wšitke župy a towarstwa na wopyt do Njechornja přeprosyło.
Niwow lědma změnjeny
Budyšin. Roberta Kochowy institut (RKI) je za Budyski wokrjes dźensa incidencu 925,1, 856 natyknjenjow z koronawirusom a dwaj smjertnej padaj wozjewił. Aktualna incidenca we wokrjesu Zhorjelc je po RKI 802,2. Wokrjes bě wčera wo 457 infekcijach, mjez nimi je 73 dźěći, a wo třoch w zwisku z koronu zemrětych pacientach z doby 24. a 25. měrca rozprawjał. Budyski strowotniski zarjad je zastał, kontakty pozitiwnje testowanych telefonisce slědować.
Čěske pancery za Ukrainu
Noweho předsydu wolili
Drježdźany. Albrecht Koch, kantor a organist Freibergskeje ewangelskeje wosady kaž tež prezident Towaršnosće Gottfrieda Silbermanna, nastupi spočatk oktobra zastojnstwo předsydy Sakskeho kulturneho senata. Dotalna nawodnica gremija Friederike Koch-Heinrichs, direktorka Kamjenskeho muzeja zapadneje Łužicy, zastojnstwo turnusej wotpowědnje kónc septembra złoži.
Z nowej kartu do Berlina
Zły Komorow. Do zahajenja noweje kolesowanskeje sezony prezentuje so turistiski zwjazk Łužiska jězorina na kolesowarskim festiwalu VELO Berlin, kotryž so přichodny kónc tydźenja wotměje. Tam změja tež nowu kartu z kolesowanskimi šćežkami kónčiny sobu. Mjeztym je dosć a nadosć zajimawych pućow, kotrež móža sej kolesowarjo wotkryć.
Incidenca dale woteběra
Ukrainjanka wuwučuje
Worklecy. Na Worklečanskej zakładnej šuli „Michał Hórnik“ wuwučuje wot dźensnišeho Ukrainjanka. Wučerka, kotraž dyrbješe z domizny ćeknyć, wuwučuje předewšěm štyrjoch šulerjow, kotřiž hižo na tutu šulu chodźa, w jich maćeršćinje. Wona je wukubłana pedagogowka za zakładne šule. Sama wuknje wona ze šulerjemi w regularnej wučbje němčinu.
Poda so lětsa na wuměnk
Wojerecy. Wot lěta 2000 organizuje Carmen Hoffmann Wojerowske hudźbne dny. Lětuši 55. festiwal je za nju zdobom čas rozžohnowanja. W awgusće poda so w Serbskim wučerskim wustawje w Budyšinje wukubłana na wuměnk. Jeje naslědnica je Christiane Vogel, kotraž hižo wjele lět dorostowe wubědźowanje „Młodźina hudźi“ organizuje.
Mjenje natyknjenjow
Angela Stachowa zemrěła
Lipsk. W starobje 74 lět je serbsko-němska spisowaćelka a politikarka Angela Stachowa 29. měrca w Lipsku zemrěła, kaž swójbni zdźělichu. Wona bu wuznamjenjena z wjacorymi mytami. Jednotliwe jeje twórby buchu do čěšćiny, pólšćiny, rušćiny, šwedšćiny, chorwatšćiny a jendźelšćiny přełožene. Wot 1990 do 1994 bě wona zapósłanča PDS/Lěweje lisćiny w zwjazkowym sejmje.
Wokrjes dlěje njeinformuje
Budyšin. Wot dźensnišeho płaći w Němskej nastupajo koronu jenož hišće bazowy škit. Po Roberta Kochowym instituće je aktualna incidenca w Budyskim wokrjesu 1 375,5 a w Zhorjelskim 1 125,6. Wokrjes Budyšin je minjeny pjatk wo 606 natyknjenjach a sydom smjertnych padach informował, wokrjes Zhorjelc wo 812 infekcijach. Nimo toho wokrjes Budyšin wot dźensnišeho wjace wšědnje wo wuwiću pandemije na swojej internetnej stronje njerozprawja.
Wo delnjoněmčinje
Snadnje woteběraca tendenca
Budyšin. Z incidencu 1 416,7 w Budyskim wokrjesu a 1 248,8 w Zhorjelskim je Roberta Kochowy institut dźensa snadnje woteběracu tendencu za Hornju Łužicu potwjerdźił. Wokrjes Budyšin je wčera wo 846 zwěsćenych nowych natyknjenjach z koronawirusom rozprawjał. Wokrjes Zhorjelc mjenowaše štwórtk 739 infekcijow, mjez nimi bě 140 dźěći, a dalši smjertny pad z 21. měrca.
Nalětnje wožiwjenje
Budyšin. Wo nalětnim wožiwjenju na wuchodosakskich dźěłowych wikach je Budyska wotnožka Zwjazkoweje agentury za dźěło wčera informowała. Wjace hač 1 100 wosobow je so zaso do dźěła dóstało, štož je stopnjowanje wo pjećinu porno předměsacej. W regionje bě w měrcu 17 481 bjezdźěłnych, 343 mjenje hač w februarje. Tudyša kwota bjezdźěłnosće aktualnje 6,3 procenty wučinja.
Luksusowy hotel nastanje
Zaručenje dorosta wužadace
Budyšin. Načolnicy serbskich institucijow rozjimachu na wčerawšim zeńdźenju zhromadnu starosć serbski dorost nastupajo. Namakać fachowje a rěčnje kmany dorost je dźeń a bóle wužadace, zdźěli Załožba za serbski lud. Podate ideje chcedźa hač do přichodneho zetkanja dale wuwić a kwalifikować. Nimo serbskich dźěłowych poskitkow měł dorost zhonić wo tym, kajke móžnosće w serbskich institucijach scyła wobsteja.
Wuznamjenjenje na dobro dźěći
Wojerecy. Dźěćaca klinika Wojerowskeho jězorinoweho klinikuma je kwalitny pječat „wuběrnje“ za medicinu dźěći a młodostnych přijała. Lěkarjo a sobudźěłaćerjo su je z wulkim wjeselom přiwzali. Mjeztym sedmy króć je Towaršnosć za chorownje a wotrjady za dźěći w Němskej z.t. klinice tele wuznamjenjenje spožčiła. Wona wuměnjenja kwality wot 2018 lěto wob lěto spjelni.
Postup a spad incidency
18. čitanske wubědźowanje
Budyšin. Pod hesłom „Knihi su zastupny lisćik do raja fantazije“ zarjaduje Rěčny centrum WITAJ w kooperaciji ze Serbskim muzejom wospjet čitanske wubědźowanje za šulerjow 3. lětnika. Najlěpši čitarjo wšěch serbskich zakładnych šulow wubědźuja so sobotu w dwěmaj rěčnymaj skupinomaj w Serbskim muzeju. Je to mjeztym 18. tajke zarjadowanje.
Moderatne zniženje
Budyšin/Zhorjelc. Po Roberta Kochowym instituće je so incidenca w Hornjej Łužicy dźensa moderatnje znižiła a wučinja w Budyskim wokrjesu 1378,8. Tamniši krajnoradny zarjad informuje wo 720 zwěsćenych nowoinfekcijach z koronawirusom. We wokrjesu Zhorjelc zličichu 875 nowych natyknjenjow, 15 schorjenych je zemrěło. Incidenca tam je na 1270,0 woteběrała.
Wědomostne dźěło wo Serbach
Přećah šule wobzamknyli
Budyšin. Wyša šula w Malešecach přeměstni so do Barta. To je Budyski wokrjesny sejmik na wčerawšim posedźenju wobzamknył. Z planowanym přepodaćom noweho twarjenja wot šulskeho lěta 2025/2026 budźe stejnišćo wyšeje šule we wjesnym dźělu Bart. Nětčiša Bartska zakładna šula do Malešec přećehnje. Nošer wyšeje šule je wokrjes, za zakładnu je gmejna zamołwita.
Kolekcije jejkow zapodać
Budyšin. 69. wubědźowanje wo najrjeńše serbske jutrowne jejko za dźěći a młodźinu do 24 lět je zahajene. Hač do 20. apryla móža młodźi ludowy wuměłcy kolekcije z dwěmaj wudutymaj kokošacymaj jejkomaj wotedać. Mytuja so w štyrjoch znatych technikach z tradicionelnymi mustrami a gratami zhotowjene wudźěłki. Tučasnych wobstejnosćow dla maja so kolekcije z póštu zapodać.
Wolóženje pytnyć njeje


text:
Karlheinz Blaschke
Karlheinz Blaschke (* 4. oktobra 1927 w Krasnej Lipje, Čěskosłowakska; † 25. decembra 2020 w Moritzburgu) bě němski archiwar a stawiznar, kiž płaći jako nestor sakskeho stawizniskeho slědźenja po Druhej swětowej wójnje.
Wón wotrosće w Lipsku a studowaše tam wot lěta 1946 stawizny, germanistiku a latinistiku. W decembrje 1950 promowowaše jako šuler Rudolfa Kötzschka wo „Lipšćanskich uniwersitnych wsach“ w 15. lětstotku. Za čas jeho wědomostneje dźěławosće w Krajnym hłownym archiwje w Drježdźanach (1951–68) nasta 1957 wozjewjeny štyrizwjazkowy Stawizniski zapis městnow Sakskeje (HOV), kotryž je hač do dźensnišeho najwažniši historiski přehlad wo sakskich wsach a městach.
Wot lěta 1969 bě Blaschke docent při teologiskim seminarje w Lipsku, dokelž njedósta dla swojich politiskich nahladow žane wučbne dowolenje za Karla Marxowu uniwersitu. Wot 1990 skutkowaše nimo toho jako honorarny profesor w Marburgu. Wot 1992 do 1998 měješe profesuru za sakske krajne stawizny při Techniskej uniwersiće w Drježdźanach. Wot 2000 do 2004 bě předsyda Hornjołužiskeje towaršnosće wědomosćow (OLGW).
Za swoje zasłužby na polu sakskeho stawizniskeho slědźenja spožčichu jemu w lěće 1997 Saksku wustawowu medalju a 1999 Zwjazkowy zasłužbowy křiž I. rjadownje.
WotkazyWobdźěłać
-
- Karlheinz Blaschke – Literatura w katalogu Němskeje narodneje biblioteki (němsce)
- Wosobinska strona při Sakskej akademiji wědomosćow
- Wosobinska strona při Sudetskoněmskej akademiji wědomosćow a wuměłstwow
- Digitalne wudaće Stawizniskeho zapisa městnow Sakskeje


text:
Žane dojednanje pomjenowanja dróhow w Dobrošicach dla
Njeswačidło (JK/SN). Pomjenowanje wjesnych pućow w Dobrošicach Njeswačanska gmejnska rada wčera wobzamknyć njemóžeše. Po tym zo běchu tamniši wjesnjenjo mjena namjetowali a na wobydlerskej zhromadźiznje gmejnskej radźe a wjesnjanosće Gerdej Schusterej (CDU) předstajili, njemóžachu so radźićeljo wčera dojednać, mjenje dróhow Lipa a Janska přiwzać. Wobě móhłoj po měnjenju wjetšiny radźićelow k njedorozumjenjam wosebje pola logistiskich předewzaćow a cuzych wjesć. Wjesnjenjo běchu mjenje namjetowali, dokelž hodźitej so němsce a serbsce wužiwać. Tomu njemóžachu so radźićeljo přizamknyć. Dojednachu pak so na to, z wjesnjanami w Dobrošicach hišće raz wo móžnych alternatiwach rěčeć a hinašej, we woběmaj rěčomaj hódnej pomjenowani namakać. Wčera mějachu znajmjeńša hižo jedyn nowy namjet za Jansku, kotryž poćahuje so na něhdyše ležownostne pomjenowanje. Kaž wjesnjanosta Schuster zdźěli, měli pak wjesnjenjo na kóncu měć poslednje słowo.


text:
Z Města/Cottbus. Alfred Roggan jo julija pśednosk žarźał w Serbskem muzeju, wó Herrnhutskej bratšojskej wósaźe a jeje źěłu we Łužycy, na zachopjeńku zwětšego duchownym publikumom. Wujšło jo jogo slěźenje we wósebnym zešywku w seriji Cottbuser Blätter pód titlom „Diaspora - źěło Herrnhutskeje bratšojskeje wósady w serbskej Dolnej Łužycy (1751–1858)“.
Góźba jo był 300. jubilej górnołužyskego městaška Herrnhut, kenž jo słušał tencasnemu kněžkoju, Nikolausoju groloje von Zinzendorf. Wón jo wuběgnjonym Českim bratšam z Morawskeje asyl pśizwólił na gruntach swójeje jsy Berthelsdorf a bratšojstwo jo pódla teje jsy koloniju Herrnhut („Obhut des Herrn Jezus“) załožyło. Z pódpěru Zinzendorfa jo se z togo reformaciskego bratšojstwa wuwijało pietetiske duchowne gibanje Herrnhutskich, kenž jo w běgu casa špjeńc we wócyma sakskeje lutherskeje cerkwje wordował. Zinzendorf bu ze Sakskeje wugnany, druge bratšy su wuběgnuli do Böhmisch-Rixdorfa pla Barlinja.


text:
Stwórtego apryla jo se w literarnej kafejowni lipsčańskego Doma knigłow lyriski wjacor pód temu »Erdkunde« wótměł. »Zemjepis« jo se how ako lyriske wusměrjenje pśedstajił. Pśeto – ako moderator wjacora, germanist Peter Geist, jo wuzwignuł – wót někotarych lět jo to pśedewšym lyrika, kótaraž namakajo wósebnje se góźecu rěc za wuzgónjenje našogo se malsnje změnjajucego swěta, za refleksiju póměra mjazy indiwiduumom a towarišnosću, za nowe zwězowanje zazdaśim rozrytego banta mjazy zachadnosću, pśibytnosću a pśichodom. Nowe synergije twóri lyrika źinsa rowno glědajucy na pśechady (»transicije«) na wšakoraku wašnju, z tym teke glědajuca na globalizaciju, globalny kapitalizm, wuklukowanje planeta a znicenje pśirody.
Pśistupy k takemu su wšakorake, teke mjazy europskeju lyriku pśibytnosći. To su publikumoju zwobraznili tśi basnikaŕki a jaden basnikaŕ z cytanim ze swójich basnjow. Ako »Schwergewichte der deutschen Gegenwartslyrik« jo moderator jich nejpjerwjej pśedstajił, a pón jo precizěrował. Na jaden part stej tam ako gósća byłej Kerstin Hensel a Marcel Beyer (»Erdkunde« ako tema togo zarědowanja jo librowała titel jogo zběrki basnjow wót 2002), kótarejuž twóŕby w nimskej rěcy su. Na drugi part jo tam teke była Olga Martynova, w Nimskej bydleca Rusowka, kótaraž ako ruski teke nimski pišo. A mimo togo jo samo Serbowka, naša Róža Domašcyna, pśibytna była, kótaraž, to se wě, serbski a nimski pišo.


text:
Serbja – w Europje regionow
W lěće 2018 je so we Łužicy wolił »Serbski sejm«, demokratisce legitimowane serbske ludowe zastupjerstwo. Tónle přez swobodne, tajne a direktne wólby nastaty parlament wojuje nětkole za serbski lud wo status samopostajowanskeje korporacije zjawneho prawa. Z tymle połnje wuwitym gratom indigeneho samopostajowanja přewinje serbski lud status něčeho »mjeńšeho«. Při tym njeje zaměr, hranicy wokoło kraja tworić, ale wuwiwać na zhromadne derjeměće wusměrjene zhromadne skutkowanje přewidnych socialnych a kulturnych jednotkow za do přichoda kmaneje Europy. W tymle zmysle wotewrěje serbski parlament diskusijowy rum, kiž měł daloko nad Łužicu wusahować. Jĕdne hesło Serbskeho sejma je tuž doslědnje: My, lud Serbow, móžemy něšto dawać!
Serbja bydla w dwěmaj zwjazkowymaj krajomaj, rěča dwě swójskej rěči – delnjo- a hornjoserbšćinu – a matej dwě konfesiji. Serbski lud njewobsedźi žadyn swójski statny teritorij; Łužica je swoja regionalna domizna. Serbski sejm maja jako zaměr na zhromadne derjeměće wusměrjene cyłkowne skutkowanje město politiki mocy a centralizma. Podobnje kaž Słowakojo w Serbiskej abo kaž Samojo we Finskej chcedźa Serbja tež sobu postajować při wobhospodarjenju swojeho kraja, wodźiznow a zemskich surowiznow, nic, zo bychu kraj wobsedźeli, ale zo bychu jón prawnisce po swojich tradicijach a do přichoda wusměrjenych předstajenjach wužiwali a přichodnym generacijam zachowali.
Wotewrjeny lud
Wotewrjenosć serbskeho ludu ma cyle wosebite znamjo: Serbowka resp. Serb móže kóždy być přez wuznaće, nic přez samy pochad. Separatizm a nacionalizm ze zwučenymi srědkami wutworjenja naroda - zhašenja a wuhnaća konkurěrowacych etnijow - su Serbam cuze. Jich domizna, tule jednorje »sydlenski rum« mjenowana, njewobsedźi žane narodne hranicy; wona wopřija jenož gmejnske krajiny serbskich komunow.
Serbski lud je jara ćežke stawizniske wotrězki přežiwił. Feudalistiska, kejžorska, fašistiska a stalinistiska Němska su ze wšěmi móžnymi formami wojowali přećiwo dostojnosći Serbow. Pótłočowanje, nanuzowanu asimilaciju a namócne politiske wusměrjenje je dyrbjał znjesć. Ani w času po II. swětowej wójnje njeporadźi so žadyn chutny diskurs wó dificilnych němsko-serbskich poćahach. Njedźiwajcy zakońskeho hódnoćenja a rosćaceho začuća za indiwidualne prawa zdaše so zwoprawdźenje samopostajowanja Serbow njedocpějomne.
Jednota w mnohotnosći
Staw so změni, jako so ludowe zastupjerstwo, Serbski sejm, swobodnje wuzwoli a swoje parlamentariske dźěło zahaji. Tohodla hladaja Łužiscy Serbja dźensa do přichoda a pomhaja, zo by so bjez předsudkow z rozdźělemi mjez wulkej a małej towaršnosću wobchadźeć nawuknyło. W swojim wosebitym, centralnym połoženju móža woni jako přikład za wjele druhich małych etnijow wosebje na europskich hranicach posrědkować, zo by so wulki potencial rozdźělnych kulturow jako wobohaćenje wuwiwało. Nětkole je wažnje, zo tónle wjelehłósny chór kulturnych a etniskich identitow započina klinčeć a ludźo wšelakorych rěčow, kulturow a idejow so na tym wobdźěluja. Dynamika globalneje moderny trjeba za swoje trajne powšitkowne derjeměće regiony kaž serbsku Łužicu – jako zwjazowacy element mjez krajemi a regionami, za rosćacu zwjazanosć w nutřkownej Europje.
Znamjo Serbskeho sejma je płód lipy
Swjaty štom słowjanskeje mytologije je lipa. Wona symbolizuje srjedźišćo zhromadźenstwa a steji za swobodu a zbožo. W mnohich serbskich zwiskach jewi so třiłopjenjata lipa abo tež jednotliwe lipowe łopjeno. Smy měnjenja, zo je nam čas zrałosće dóšoł. Serbska kultura ma swětej něšto dawać, štož ma runje dźensa esencielny woznam: měrowa wola, zhromadźenstwo, zwjazanosć z přirodu. Tohodla pokazuje znamjo płody lipy. Tři worješki, kotrež wisaja na zhromadnej šišce, steja za wolu, pytać zhromadne dźěło ze wšěmi serbskimi zeskupjenjemi a zesylnjeć zwjazanosć pluralistiskeje towaršnosće we woběmaj Łužicomaj. Křidło płoda njech spožči našim prócowanjam lóchkosć a Serbstwu »nošnosć«!


text: Rakojdy (CS/SN). Najebać nazymske temperatury knježeše w Malešanskej gmejnje wčera wosebite wjeselo. W Rakojdach su wokrjesnu dróhu K 7219 přez wjes zaso wobchadej přepodali. Hromadźe z Malešanskim wjesnjanostu Matthiasom Seidelom dźakowaše so Budyski krajny rada Michael Harig (wobaj CDU) wobydlerjam za jich sćerpliwosć. Nimo toho wuzběhnyštaj wonaj dobre zhromadne dźěło jednotliwych twarskich firmow a dalšich wobdźělenych. Wot septembra 2016 běchu dróhu po dołhosći 1,5 kilometrow dospołnje ponowili. Wona zwjazuje kromu wsy do směra na Skanecy z přijězdom na sportnišćo a wjedźe hač k wotbóčce na statnu dróhu S 111, kotraž tohorunja k awtodróze A 4 wjedźe.