text:
Josef von Eichendorff – Bojka o Hasermōnie
Był se kiejś rycerz, kiery żył we swojim starym zōmku, głymboko w lesie, kaj czas lecioł mu na pobożnych rozważowaniach a surowym tropiyniu sie. Żodyn cudzy nie ôdwiedzoł pobożnego rycerza, wszyjski cesty do jego zōmku zarosły usz wielkōm trowōm, a yno dzwōneczek, kierym dzwōniył roz za czos przi rzykaniu, przerywoł ciszo i dowoł klang bez jasno noc, daleko pojszōd lasōw. Rycerz mioł młodo cera, kiero robiyła mu moc starości, beztōż, że była cołkiym inkszego usposobiynio niż jeji Foter, a jeji myśli szły ku ziymskim rzeczōm. Kiej na wieczōr siedziała przi szpindlu, a ôn czytoł ji ze starych ksiōnżek cudne historyje ô świyntych, myślała se dycki po cichu: „Dyć to były rychtyczne gupieloki”, i sama miała sie za bardzij mōndrzejszo niż jeji Foter, kiery we wszyjski te cuda wierził. Mocka razy, kiej jeji Foter był weg, dziwała sie do ksiōnżek a doszkryflowała tym świyntym, kierzi tam byli namalowani wielki fōnsy. Była fest piykno a mōndrzejszo niż wszyjski inksze bajtle w jeji latach, beztōż dycki było ji gańba sie ś’nimi bawić, a jak kiery ś’niōm godoł, tymu sie zdowało, ani by godoł dō niego gdo majerantny, tak były jeji słowa kōnsztownie a mōndrze poskłodane. Przi tymu chodziyła bez dziyń a noc cołkiym sama po lesie, ni miała przi tymu strachu, a pośmiywała sie dycki ze starego wachtyrza, kiery ji rozprowioł srōmotne historyje o Hasermōnie. Nawet mocka razy stowała w tym lesie przi modrym potoku a pośmiywała sie i wołała: „Hasermōn mo być mojim chłopym! Hasermōn mo być mojim chłopym!”
Kiej usz prziszło jeji Fotrowi ku umrzyciu, zawołoł ôn swoja cera ku swojymu łōżku a doł ji wielki pierszczōnek, ciynżki a zrobiōny ze czystego złota. Przi tymu ji padoł: „Tyn pierszczōnek je zrobiōny bez kōnsztowno rynka we starodownych czasach. Jedyn ze twojich starzikōw znojd go we Palestinie, we pōjszodku bitewnej zawiyruchy. Tam leżoł na ziymi, pode krwiōm a kurzym, ale nie zmarasiył sie i blyszczoł tak przeraźliwie jasno, aż sie wszyjski kōnie przed nim zlynkły a żodyn nie chcioł go przidepnyć swojōm podkōwōm. Wszyjski twoji starki nosiyły tyn pierszczōnek a Pōnbōczek pożegnoł ich pobożnymu życiu po wydaniu sie. Na, weź go a ty, a rozważuj nad nim słōsznie kożdy dziyń, tak co jego blysk ôrzyźwi a zmocni twoji serce. Ale kiej ôbrōcōm sie twoji myśli a siyły ku złymu, tak zgośnie jego blysk z pogodōm twoji duszy, a bydzie ci sie ôn zdoł nawet kalny. Miyj go wiernie na twojim palcu, aż znojdziesz słōsznego chłopa. Bo kiery chłop go choć roz weźnie we swoji rynki, tyn nie bydzie umioł cie usz ôdyńść a bydzie twojim chłopym”. Przi tej godce stary rycerz umrzył.
Tak terōz Ida ôstała sama. Usz dłōgo boła sie a lynkała w tym starym zōmku, tōż jak znojdła straszne skarby we pywnicach jeji Fotra, tak smiyniyła zaroz swoji życi. Ôbulōno ciymne łuki, wrota a place starego zōmku, a hned postawiōno nad starymi kamjyniami nowy jasny zōmek z blyndujōnco biołymi murami a przewjywnymi wieżyczkami. Kole niego porobiyli wielko, piykno zegrōdka, bez kiero szoł modry potok. Były tam tysiōnce wielkich, kolorowych kwiotkōw, miyndzy nimi pyrskały fōntanny a ôswojōne sorniki szpacyrowały miyndzy tym. Zōmkowy plac był fol kōni a bogato nastrojōnych pańskich synkōw, kierzi śpiywali wesołe pieśniczki do swoji pannice. Ôna sama była usz wielko a fest piykno. Ôde wschodu a zachodu ściōngały do nij teroz bogate a młode panoczki, kiere chciały jōm mieć za swoja baba, a cesty, kiere kludziyły ku zōmku, blyszczały wyglancowanymi rycerzami, jejich helmami a piōropuszami.
To zdało sie tej pannicy nawet przijymne, ale jak miała tych wszyjskich kawalyrōw rada, tak ze żodnym nie chciała zamiynić sie pierszczōnkami, bo kożdo myśl o wydaniu sie była dō nij śmiyszno a nie do ściyrpiynio. Co, miała bych – pedziała sama do sia – za piyknej młodości mieć starości, co by ôdsunytej, mierzło by mi sie samej, nyndznej gospodyni, zamiast tak jak teroz być wolno ani ptok we lufcie. Przi tymu zdały sie ji wszysjki te chłopy nawet mamlasiate, bo abo były za klipiate, coby dorōwnać ji w wicach, abo były dumne z inkszych ważnych rzeczy, w kiere ôna nie wierziła. I tak miała sie we swoji ślypocie za jako fajno heksa miyndzy poczarowanymi berōniami a małpicami, kiere na ôd nij zachciywka musiały tańczyć abo czekać. Pierszczōnek stowoł sie beztōż z dnia na dziyń coroz to bardzij kalny.
Kieregoś dnia wystawiyła wielgo zabawa. Pod szumnym celtym, kiery był rozłożōny w zegrodzie, siedziały naôkoło stoła młode rycerze a dziołchy, a w pōjszodku miyndzy nimi dumno pannica, rowno krōlowej. Jeji wesołe godki blyszczały nad glanc pereł a drogich kamjyni, kierymi nastrojōne były jeji kark a dekolt. Jak sie na nia dziwało, to była ani taki piykne a czerwōne jabko, kiere tak doprowdy było pocyganiōne a chrobaczywe. Złote wino sie wesoło loło naokoło, rycerze dziwali sie ôpowożnie, a letni luft nosiył po zegrodzie rod śpiywane pieśniczki. Wtedy Ida podziwała sie bez cufal na swōj pierszczōnek. Tyn naroz ściymnioł i jak zgaszōny blysk żażił sie eszcze yno dziwnie w jeji strōna. Gibko stanyła i poszła na kraj zegrōdki. „Ty, ajnfachowy kamjyniu, nie bydziesz mie szterowoł!” – pedziała bez śmiych bez zocy do niego, syjmnyła pierszczōnek z palca i wyciepała go na dōł w potok. Ôn, jak lecioł, to namalowoł jasno tyncza i bulknył zaroz głymboko na dno. Potym prziszła nazot do zegrody, z kierej roztōmańte klangi usz sie za niōm ôglōndały.
Inkszego dnia siedziała Ida sama w zegrodzie a dziwała sie w dōł na potok. Było to kajś kole połednia. Wszyjscy goście poszli fōrt, cołko ôkolica była cicho a parno. Po ciymno-modrym niebie pomału ciōngnyły po jednej dziwne chmury, nikiedy srywoł sie naroz wiater nad ôkolicōm, a potym zdowało sie, choby stare kamjynie a stare strōmy schylały sie nad potokym a ô nij klachały. Idy przeszła zima. Naroz uwidziała szwōrnego wysokigo rycerza, kiery na blank biołym kōniu rajtowoł pozdłōż cesty. Jego zbroja a jego chelm były błynkitne, błynkitno ôpaska lotała mu na wietrze, mioł kryształowe ôstrogi. Pozdrowiył jōm przijaźnie, śloz a prziloz ku nij. Ida ryczała głośno z wylynkanio, bo ujrzała na jego palcu stary cudowny pierszczōnek, kiery wczora wciepała do potoka i spōmniała se zaroz ô tym, co ji przepowiedzioł jeji Foter na łożu śmierci. Piykny rycerz wyciōngnył potrōjno sznōra z pereł a obiesiył jōm pannicy na kark; przi tym doł ji kusku na usta, smianowoł jōm swojōm żōnōm a przirzeknył weznyć jōm dzisio na wieczōr do chałpy. Ida ni mōgła nic ôdpowiedzieć bo zdało ji sie, choby leżała we śnie a jednak słyszała rycerza, kiery nawet przijymnie do nij godoł, cołkiym wyraźnie a i słyszała miyndzy tym potok, ani by cołki czos wirowoł a nad niōm szumioł. Potym uwidziała rycerza, kiery kolyboł sie zajś na swojim siwku a tak gibko rajtowoł do lasa, aże wiater za nim gwizdoł.
Jak prziszło ku wieczorowi, stanyła w swojim zōmku przi ôknie i dziwała sie w gōry, kaj sie usz zaczło ściymniać. Rozwożowała tak a owak kim mōg by być tyn szykowny rycerz, ale nic nie umiała wymyśleć. Niepokōj a strach jakich nigdy eszcze nie czuła napadły jeji duszyczka, kiere coroz to bardzij przibiyrały, im bardzij robiyło sie na dworze cima. Wziyna citra, coby sie uspokojić. Przipōmniała se staro pieśniczka, kiero za bajtla mocka razy słyszała śpiywać ôd Fotra, kiej sie ôbudzała w nocy. Zaczła śpiywać: „Chocioż słōńce usz nie świyci, po cimoku być muszymy, a dyć śpiywać mogymy, ô Pōnbōczka siyle a dobroci, żodno noc nie bydzie nōm zawadzać, coby go chwolić”.
Płaczki roźloły sie ji z ôczōw a musiała dać citra na bok, tak ji było ciyżko na duszyczce.
W kōńcu, kiej na dworze zrobiyło sie usz ganc cima, usłyszała naroz wielki larmo kopyt kōńskich a cudzych głosōw. Zōmkowy plac zrobiył sie fol pochodni, przi kierych blysku zejrzała moc wozōw, kōni, rycerzōw a bab. Weselni goście rozleźli sie hned po cołkim zōmku i poznała wszyjskich znajōmych, kierzi ostatnio byli u nij na zabawie. Szwarny żynich ôbleczōny po cołku we błynkitny jedwob prziszoł do nij a rozweselył ganc gibko jeji serce przez jego gryfno a słodko godka. Muzykanty wesoło grały, pański synki rozdowały naôkoło wino, a wszyjsko tańczyło a bawjyło sie przi dobrych dźwjynkach.
Na zabawie Ida z chłopym podleźli do ôkna. Ôkolica była w pozdłōrz a w poprzek cicho jak grōb, yno potok szumjoł na ciymnym gruncie. „Co to sōm za czorne ptoki”, spytała sie Ida, „kiere w dłōgich rajach tak pomału ciōngnōm po niebie?” – „Ône cisnōm cołko noc fōrt”, padoł żynich, „sōm symbolym twojigo ślubu”. „Co to sōm za cudzi ludzie”, pytała dalij, „kierzi tam na dole, przi potoku, siedzōm na kamjyniach, a sie nie ruszajōm?” – „to je moja słōżba”, padoł chłop, „kiero na nas czako”. W miyndzyczos zaczło sie usz trocha jaśnić na niebie, a ze dolin słyszało sie pjocie kokotōw. „Zima sie robi”, padała Ida i zawrzyła okno. „W mojji chałpie je eszcze zimnij”, ôdpowiedzioł chłop, kiej Ida zaczła sie trzepać.
Na to chyciył jōm za rynka i pokludziył pojszōd wesołej kupy do tańcowanio. Rano było coroz to bliżyj, świyczki we sali migały yno blado a nikiere usz cołkiym wygorały. Kiej Ida ze swojim chłopym tak tańcowała, skapnyła sie źlynknyto, że robi sie ôn coroz to bledszy im jaśnij się robiyło. Na dworze, za ôknami zejrzała coroz to bliżyj wysokich chłopōw z dziwnymi gymbami, kierzi dziwali sie do sali. Gymby inkszych gości a znajōmych też smiyniały sie coroz to bardzij, a wszysjscy zaczli wyglōndać ani umrzyki. „Pōnboczku, z kim żech to tak dłōgi czas tu była?” – zawrzeszczała. Ida ze słabości ni mōgła usz dalij tańcować ale jeji chłopp trzimoł jōm fest i durch tańcowoł, aż usz niedychawo ôbyulyła sie na ziymja.
Wczas rano, kiej słōńce świyciyło rade nad gōrami, szło uwidzieć na gōrce poniszczōno zamkowo zegroda, w zōmku nie szło znōjść żodnych ludzi, a wszyjski ôkna były szyroko odewrzyte. Wandrusy, kiere przi jasnym blyszczyniu miesiōnczka abo we połednie łaziyły kole potoka, mocka razy widziały w nim młodo dziołcha, kiero ôd pōłowy wystowała z wody. Była fest piykno, ale śmiyrtelnie blado.
Bojka je tajlōm opowiadanio Eichendorffa „Ahnung und Gegenwart”. Przekłod z nimieckigo: Kamil Kotas – historyk, regiōnalista, autōnōmista, swiōnzany ze Chałupkami we powiycie raciborskim. Je to jego debiut we tłōmaczyniach na ślōnski – piyrszy roz przetłōmaczył se to do szpasu we roku 2010, poleżało mu to we szuflodzie, aż latoś poprawiył tekst i sam se go możecie poczytać 🙂


c: text/html

text:
Chorownja maltezow přeproša
Zhorjelc (SN/ch). Składnostnje dnja Karolusa 2015 wotměje Zhorjelska chorownja maltezow swj. Karolusa 12. septembra dźeń wotewrjenych duri. Tón bě w minjenymaj lětomaj stajnje něhdźe tysac ludźi wužiwało, zo bychu so wo strowotniskich prašenjach a wo chorowni wobhonili. Lětsa steji tema „črjewo a zežiwjenje“ na programje. Za dźěći wutworja chorownju za bariki, w kotrejž smědźa wone swoje lubuški přepytować. Lěkarjo chorownje maltezow přednošuja wo profylaksy přećiwo rakej črjewa. Loni smědźachu wopytowarjo přez model wulkich płucow kročić, lětsa přez model črjewa. Wone je z dwanaće metrami najdlěši organ čłowjeka. Młodostni dóstanu informacije wo hladanskich powołanjach. Tež partnerojo chorownje so předstaja.
Móst zaso cyle wobjězdźomny

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Polak, Jarosław Grabowski, Damian Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Nowosielski, Mirosław Bartczuk, Rafał P. Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Zarzycka, Beata Ziółkowska, Dominika Śliwak, Jacek Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Gołąb, Andrzej Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Chaim, Władysław Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Śliwak, Jacek Wiechetek, Michał Zarzycka, Beata Bartczuk, Rafał P. Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Gorbaniuk, Oleg ; Kapinos, Anna ; Chodara, Magdalena ; Chochoł, Paweł ; Kazanowski, Kamil ; Kliszcz, Tomasz ; Mroczek, Kamil ; Kot, Przemysław ; Kolańska, Magdalena Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Riess, Marta ; Janoszczyk, Katarzyna ; Niedźwieńska ; Rendell, Peter G. Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Studen, Stanisława ; Brudek, Paweł ; Izdebski Paweł Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Zawadzka, Anna Maria ; Iwanowska, Magdalena Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Szubielska, Magdalena ; Niestorowicz, Ewa ; Marek Bogusław Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Ogińska-Bulik, Nina Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Szymańska, Agnieszka ; Dobrenko, Kamila ; Grzesiuk, Lidia Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Studen, Stanisława ; Janowski, Konrad Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Czabała, Jan Czesław Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Drat-Ruszczak, Krystyna Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Brzeziński, Jerzy Marian Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Cierpiałkowska, Lidia ; Sęk, Helena Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Brygoła, Elwira Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Pilarska, Aleksandra Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Stemplewska-Żarkowicz, Katarzyna Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Gościniak, Jerzy ; Mocek Michał Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Nowak, Robert Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Zieliński, Piotr Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Stepulak, Marian Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Śliwak, Jacek Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Paluchowski, Władysław Jacek Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Marchwick,i Piotr Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Ślaski, Sławomir Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Oleś, Maria Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Skarżyńska, Krystyna Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Piotrowski, Jarosław ; Skrzypińska, Katarzyna ; Żemojtel-Piotrowska, Magdalena Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Sosnowski, Tytus Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Ledzińska, Maria Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Strus, Włodzimierz ; Cieciuch, Jan ; Rowiński, Tomasz Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Czyżowska, Dorota Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Zarzycka, Beata Ziółkowska, Dominika Śliwak, Jacek Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Nosal, Czesław S. Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Chmielnicka-Kuter, Elżbieta Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Oleś, Piotr Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.


text:
Kśynga Powtůrzůnygo Prawa
Kśynga Powtůřůnygo Prawa [Pwt], Pjůnto Kśynga Mojžešowo [5 Mojž] zawjyro Tora, je růwnočeśńy pjůntům kśyngům Starygo Testamyntu a Biblije. Mjano kśyngi we hebrajskij godce to Dvarim דברים, eli "suowa", uod pjyršygo wyrazu tyj kśyngi, we grece (Septuaginta - Aeutepovόuιov) a uaćińy (Wulgata - Deuteronomium) mjano tumačy śe kej "powtůřůne prawo". Pwt zawjero moc nawjůnzań do půpředńich šterech kśůng, we tym l.b. powtůřyńy Dekalůgu a inkšych přepisůw. W kśyndze tyj ůmješčůny je tyž hymn Mojžeša.


text:
COP24 we Katowicach
W Katowicach zacznōn sie dzisiej szczyt klimatyczny COP24. Media na świecie nojbarzij skuli tego dŏwajōm pozōr na to, iże ôrganizowanie takigo trefu we postrzodku regiōnu, co wydobywŏ wōngel i we krŏju, co durch 80 procynt swojij ynergije elektrycznyj biere z wōnglŏ, ône je leko irōniczne.
Na szczycie bydzie hned trzidziści gōw państw, siedmiu ministrōw spraw auslyndzkich i 82 ministrōw strzodowiska. Wszyjskich delegatōw bydzie bez 20 tysiyncy.
Do nŏs, ludzi stōnd ale nojważniyjsze je to, jake problymy bydymy mieć bez nojbliższe dwa tydnie. Ôkrōm problymōw ze transportym, do 16 grudnia we Katowicach je zakŏz zgrōmadzyń spōntanicznych. Do 15 grudnia we cołkim wojewōdztwie mōmy tyż stopiyń Alfa zagrożyniŏ terrorystycznego. Ô inkszych ôgraniczyniach mogymy sie dowiedzieć ze ekstra infolinije, co jã Policyjŏ ôtwarła dlŏ miyszkańcōw: 32 200 11 11.


text:
GKS Jastrzymbie ôdpadło – pōłfinały stojōm fest
Dzisiej we hokeju na lodzie po karnych ôdpŏd manszaft GKS Jastrzymbie. Przegrali cołko rywalizacyjŏ ze Podhalym Nowy Targ 3-4 i to dopiyro po karnych. Bōł to ôstatni szpil we ćwierćfinale ligi hokeja ô Majstra Polski.
Ôd 10 marca czekajōm nŏs pōłfinały, a w nich dwa manszafty ze Gōrnego Ślōnska:
GKS Tychy zagrŏ z Podhalym Nowy Targ
Taruon KH GKS Katowice zagrŏ ze Cracoviōm Krakōw
Majstra brōni manszaft ze Krakowa.
Ô utrzymanie bandzie też grać Naprzōd Janōw, kery mierzi sie ze Automatykōm Gdańsk.
Manszaftōm ze Ślōnska wiynszujymy wartkich szlynzuchōw i pōlomanych kijōw.
Foto: www.snappygoat.com


text:
Sōm take dni, kej1 niy chce nōm sie stoć przi piecu, a chciałoby sie zjejś cojsik dobrego i bestōż2 Chop sam wciepuje te recepty, co by Wołs trocha odciōnżyć łod tego myślynia: co by tu uwarzić?
Te danie sie robi połra minut, ale tyn delikatny smak to bydzie dobry nawet dlo rozbestwiōnych3 degustatorōw.
Co potrza?
2 małe cukinie
20 dkg kurek
10- 15 dkg wyndzōnki4
trocha wōsztu- joł żech doł 2 frankfurterki
sōl, pieprz
trocha majeranku
łeżka masła klarowanego
Wyndzōnka i wōszt pokrejcie i na jaki patelni je przismołżcie5– mogecie do tego tyż wciepnōńć trocha masła klarowanego. Kurki wyczyśćcie- jōł tam je trocha umōł, choć sōm i take ludzie, co to grziby yno czyszczōm pyndzlym6 😉 Grziby i cukinia pokrejcie, wciepcie ze prziprawōma na patelnia i tak dugo je podpiykejcie, aże cukinia bydzie miynkoł (we łopolskim7: bandzie8 😉 ). No i fertich.9 Dlo 2 ludzi tako porcja styknie, a przi okazji mołcie tyż na tyla dietetycznie, że sie potyn mogecie zjejś kōnsek kołołcza10 😉 Smacznego 🙂
1kiedy
2dlatego
3rozpuszczonych
4boczku wędzonego
5przysmażcie
6pędzlem
7opolskim
8będzie
9gotowe
10kołacza


text:
Lista transferowo Ruchu Chorzów skurczoła sie do zera. Kożdy ze znajdujoncych sie na nij fusbalorzy znaloz…
Tag: #transfery
Fidziukiewicz nie dla Ruchu, Lech testowany w Bełchatowie, Mamis z kontraktem i kolejne testy
Dzisiaj Ruch Chorzów rozegrał kolejny sparing przed rundą rewanżową, a wśród piłkarzy byli też testowani. Bartłomiej…
Michał Biskup piłkarzem Ruchu!
23-letni napastnik GKSu Tychy został nowym piłkarzem Ruchu Chorzów. Michał ma na swoim koncie 8 występów…
[PRZISZLI – POSZLI]: Fto zagrôł we szparingu? Duchowski może zmiynić klub. Niy wykluczone kolyjne testy fusbalorzy
Dzisiej, 23 stycznia Ruch zagrôł piyrwszy szparing we tym roku. Na poczōntek pywnie wygralimy ze Śląskiem…
Piotr Wyroba nowym fusbalorzem Ruchu!
Piyrwszym zimowym transferem Ruchu jest 20-lytni Piotr Wyroba ze Rekordu Bielsko – Biała. Wyroba to środkowy…
„Wini” w Gliwicach!
Piyrwszy transfer ze Chorzowa we tym łokiynku należy do Mateusza Winciersza. 20-lytni pomagier przeszed na podstawie…
Winciersz pójdzie do Piasta? Czas pokoże
5 stycznia redaktor Maciej Grygierczyk podoł informacja, że Mateusz Winciersz jest we zainteresowaniu Piasta Gliwice. Jak…
Piyrwsze ruchy transferowe za nami!
Na dziyń dzisiyjszy ze Ruchem pożygnało sie 5 fusbalorzy, ale tyż niykiere przedłużyli swoje kontrakty. Tomasz…
Co we trŏwie pisko? – Cyli piyrwsze transferowe godki
Ledwo zakończōła sie runda, a juz wiela sie gŏdo ło tym, fto odlyzie ze Ruchu, a…
Nŏstympne odejścia ze Ruchu!
Transfery we Ruchu wyglŏndajōm tak samo łod pŏru lŏt. Nŏjprzôd sie odłazi, potyn ftoś prziłazi. To…
Budek wypożyczony, Lechowicz i Wiech blisko Ruchu
Zapraszomy na kilka nowych informacji ło transferach, tym razym wiyncyj ło tych, co dołonczyli, abo majom…
Co we trowie pisko? – Nostympne wieści transferowe
Zapraszomy na pora informacji ło transferach zwionzanych ze Ruchem Chorzów:
Bogusz i tak odlyzie? – Agent fusbalorza je ło tym przekonany
Niy do sie ukryć, że nojwynkszo saga transferowo dotyczy Mateusza Bogusza. Czy łodlyzie terozki, czy po…
Co we trowie pisko – transferowo karuzela
Łokno we noszym kraju otwiyro sie dopiyro 1 lutego, ale juz terozki trocha sie dzieje na…
Nowak we Stali, Lech we Ruchu
Bartosz Nowak podpisoł trzi – lytnio umowa ze Stalom Mielec. Niyoficjalnie klub móg zarobić kole 260…
Cichecki i Peda pojadom ze Ruchem do Kamienia – Rybnika
Na zgrupowanie do Kamienia – Rybnika ze Ruchem pojedzie dwóch pomagierów – Szymon Cichecki i Krystian…
Wojciech Kędziora i Tomasz Podgórski fusbalorzami Ruchu!
Dzisioj roczne kontrakty ze opcjom przedłużynio ło kolyjny rok podpisali Tomasz Podgórski i Wojciech Kędziora. Podgórski…
Kolyjne odyjścia ze Ruchu
Klub poinformowoł, że rozwionzoł kontrakt ze tormanym – Nikolajem Bankovem, za porozumiyniym sztron. Santiago Villafane niy…


text:
Awgust
Awgust (tež: žnjenc; łaćonsce Augustus) je wosmy měsac lěta w gregorianiskej protyce. Wón ma 31 dnjow a dósta swoje mjeno po łaćonskim Augustus Caesar. Prjedy měješe měsac (pod starym mjenom Sextilis, "šesty" (hlej september) jenož 30 dnjow; ale jako dósta swoje dźensniše mjeno po Augustus, je so wo dźeń podlěšił, zo by měł samsnu dołhotu kaž julij, měsac mjenowany po Julius Caesar.
Awgust je lětni měsac w sewjernej hemisferje a zymski měsac w južnej hemisferje. Codiakalnej znamjeni w awgusće stej Law a Knježna.
Awgust započina w přestupnych lětach ze samsnym dnjom tydźenja kaž februar.


text:
Niy ma nadzieje dlo ludzkości, 28.07.2019
- astrōnautōw niy bydzie,
- roz Adler, a roz niy,
- ôwca na sterydach.
Niydowno była piyńćdziesiōnto rocznica lōndowanio na miesiōncu, tōż LEGO zrobiyło małe badanie postrzōd bajtli we USA, Wielkij Brytaniji i we Chinach, i spytało je, za kogo chcōm sie uczyć, jak urosnōm. We Chinach 56% chce być za astrōnautōw, a 52% za rechtorōw. We USA i Wielkij Brytaniji ale za astrōnautōw chce sie uczyć ino 11% bajtli, a trzi razy tela chce być youtuberami abo vlogerami.
Chciało by sie pedzieć, że ôstowo ino nadzieja, że nasze bajtle sōm mōndrzejsze, ale dyć artykuł mo we tytule, że tyj nadzieje niy ma.
Zdrzōdło: Business Insider
Koalicja Polski Śląsk to sōm richtich łowcy ludzi, co niy majōm reszpektu do gōrnoślōnskigo ôrła. Detektywi Koalicyje miesiōnc tymu pisali, iże Łukasz Kohut, nowy europoseł, chodzi we koszulce ze „ymblymatym RAŚ”, ale jak ino Grzegorz Kulik postawiōł tyn sōm „ymblymat” kole dyngi, to zaroz to już podle nich bōł „ôreł gōrnoślōnski”, co noleży dō nich, i ôstoł „sprofanowany”. Jak ftoś im napisoł we kōmyntorzu, że dyć pisali, że to je znak ôd RAŚ, to ze interpōnkcyjōm majstrōw ôdpedzieli, że ôni tak dyć niy pisali.
Fajnie, że sie przekōnujōm do Adlera, ale z tego łganio to już na zicher nosym mōnitōr wyciyrajōm.
Jak już godōmy ô łowcach, to ôwca we USA wygrowała wszyjske kōnkursy i kożdy bōł niōm zachwycōny. Aż na dożynkach we grofstwie Logan we Ohio weterynorze znodli we jij ôrganiźmie sterydy. Wyglōndo na to, że ôwca była futrowano ekstra lykami, co skuli nich muskle ôd ôwce zdowajōm sie, jakby było w nich mynij fetu.
Widzicie? Dzisiej sterydy, a za 20 lot metalowe szłapy. I bydzie ôwca androjidōw.
Zdrzōdło: Fox News
Seems PED’s transcend human sport into livestock even, people willing to do whatever to have an advantage over the competition #kin110summer https://t.co/MER36wZ5U2
— Hudson Paul (@hudsonkin110) July 21, 2019


text:
Józef Porwoł: Czymu sztartuja z Ślōnskij Partyji Regijōnalnyj?
Długo żech czekoł na tako partyjo. Inszo ôd tych ôgōlnopolskich, kere wiela ôbiecujōm nōm Ślōnzokōm przy welowaniu i na tych ôbietnicach wszyjsko sie kōńczy, partyje kere chcōm yno coby Ślōnzok robiōł a podatki z jego roboty szły do cyntrali we Warszawie,
Sztartuja ze ŚPR, bo żech sōm z mojimi kamratkami i kamratami jōm tworzył, ze pomyślōnkiym ô mojim hajmacie, wolnym ôd wszelkich uprzedzyń w tym rasowych.
Ślōnsko Partyjo Regijōnalno dowo mi możliwość i szansa pełnyj realizacyji tego, co robia ôd ponad 15 rokōw. Ôdkōnd pamiyntōm mojim celym je zachowani kultury, sztuki, jynzyka ślōnskigo i prowdy historycznej, kero przekozali mi moji starziki i ôjcowie… a nade wszyjsko dobrobyt mojigo hajmatu dlo mojich dziecek i wnukōw.
Józef Porwoł


text:
Świnoujśće
Spůłrzyndne: 53°55' N 14°15' E
Świnoujśće (pol.: Świnoujście, mjym.: Swinemünde, kaš.: Swina; we 1945 pol. Świnioujście) – mjasto, krys grodzki we Polsce, we wojewůdztwje zachodńopůmorskim. Ležy u ujśćo Świny do Mořa Boutyckigo, na wyspach Uznam, Wolin, Karśibůr a 44 mjyńšych wyspach. Je mjastym grańičnym nade grańicům s Ńymcůma. Industryjo stočńowo a obsuga ruchu turystyčnygo. Mjyndzy wyspůma Wolin a Uznam puywo darmowy prom. Promy kursujům tyž do Šwecyje (Ystad a Trelleborg), Dańije (Kopynhaga a Rønne na wyspje Bornholm), we sezońy tyž stotki bjouyj floty do Ńymjec. Fůnguje sam klub športowy Flota Świnoujśće, kerygo fusbalowy feerajn we sezońe 2008/09 gro we I lidze polskij we fusbalu.


text:
Miroslav Lajčák
Miroslav Lajčák (* 20. měrca 1963 w Popradźe, Čěskosłowakska) je słowakski diplomat a bjezstronski politikar. Wón bě wot 2009 do 2010 a znowa wot 2012 hač do nowembra 2018 z wonkownym ministrom a wicepremierom Słowakskeje pod premierom Robertom Ficom.
Lajčák studowaše při Comeniusowej uniwersiće w Bratisławje a při Moskowskim instituće za mjezynarodny poćahi. Wot lěta 1988 dźěłaše jako jurist za čěskosłowakske wonkowne ministerstwo a wot 1991 do 1993 w čěskosłowakskim resp. słowakskim wulkopósłanstwje w Moskwje. Wot 1994 do 1998 bě z wulkopósłancom Słowakskeje w Japanskej a wot 2001 do 2005 w Běłohrodźe. Mjez 2007 a 2009 skutkowaše jako Wysoki reprezentant mjezynarodneho zhromadźenstwa w Bosniskej a Hercegowinje.
Dnja 28. nowembra 2018 złoži swoje zastojnstwo jako wonkowny minister, protestujo přećiwo wotpokazanju migraciskeho pakta Zjednoćenych narodow ze strony słowakskeho knježerstwa.


text:
Krok po kroku chce gmejna Hodźij tež dalše twary saněrować.
Hodźij (CK/SN). Gmejnska rada Hodźij je na swojim njedawnym posedźenju nadawk za planowanske dźěła k zwuporjedźenju mosta w Běčicach (Pietzschwitz) přepodała. Na jězdnej su jasne škałoby rozpukanjow widźeć a wobłoženje chětro zerzawi. „Te a dalše škody pohubjeńšeja wěstotu wobchada. Twarska wěstota pak wohrožena njeje“, rjekny nawoda techniskeho zarjada Hodźijskeje gmejny André Laue. Přez móst wjedźe dróha z Běčic do Čěškec (Zischkowitz). Twarske kóšty za ponowjenje mosta trochuja zamołwići na něhdźe 46 000 eurow. 90 procentow z toho móhli ze spěchowanja zarunać. Próstwu wo spěchowanje z programa k sporjedźenju komunalnych dróhow a mostow pak móže komuna jenož hišće hač do 31. oktobra zapodać. Tohodla a nazymskich prózdnin dla su wuradźowanje gmejnskeje rady prjedy hač planowane přewjedli.


text:
Polsko godka
Polsko godka (pol. język polski, [ˌjɛ̃zɨk ˈpɔlskʲi], polszczyzna) to je godka zachodńosuowjańsko, užywano bez ůngyfer 42,5 miljůnůw ludźi na coukym śwjeće, guůwńy we Polsce.[1] Zarozki po ruskim, je drůgům pod wzglyndym ličby užytkowńikůw godkům suowjańskům, na růwńi s ůkrajińskům.
Uobecńy polski je godkům uřyndowům we Polsce a je lo 37-38 miljůnůw ludźi godkům uojčystům. Wjela godojůncych we ńij mjyško tyž we zachodńij Bjouoruśi, Ůkrajińe uoroz na wschodńij Litwje ščygůlńy nauokouo mjasta Wilno. Ze wzglyndu na migracyje Polokůw, po polsku godo śe tyž we Stanach Zjydnočůnych, Australiji, Kanadźe, Brazylije, Irlandji a Wjelgij Brytańji.
Polsko godka je guůwnym přydstawićelym grupy lechickich godek, oduomu zachodńosuowjańskych. Wykštoućiuy śe uůne na terytoryjům uobecnyj Polski s pjyrwotnych djalyktůw, we kerych śe godouo we Wjelgopolsce a Mouopolsce. Godki te mojům podane na śebje suowńictwo, ščegůlńy do suowackigo (nojbarźi), českigo, kašubskigo, ślůnskigo, bjouoruskigo a ůkrajińskigo.
Zwjůnzane godki[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Polsko godka zaličano je do grupy godek suowjańskich, mjanowano lechickům. Uobejmuje uůna take godki kej půmorsko (uobecńy martwo, pozostouo po ńij ino kašubsko a tyž pouabsko godka (wymaruy we XVIII wjeku). Bliskimi krewnymi polskij godki sům godka česko, suowacko, gůrno- a dolnouůžycko. Inkše godki suowjańske tyž majům jake wspůlnośći s polskům, sům uůne atoli řodše.
Skuli tygo, co polsko godka noležy do godek indoojropejskich, bezmauaś wšyjske godki Ojropy majům co wspůlnygo ś ńům. Wyjůntkym sům tukej godki kerych śe ńy wuůnčo do familije indoojropejskij.


text:
Zhorjelc (AK/SN). Wokrjes Zhorjelc planuje tuchwilu dwójny etat za lěće 2019/2020 z jasnje lěpšimi wuměnjenjemi hač w zašłosći. „Financny wurunanski zakoń mjez Swobodnym statom Sakskej a komunalnymi wodźacymi zwjazkami běchu zamołwići w podlěću znowa wujednali“, zdźěli komornik wokrjesa Thomas Gampe na posedźenju wokrjesneho sejmika předwčerawšim w Zhorjelcu. „Z komunalneho wida docpěchmy dobry jednanski wuslědk. We wažnych dypkach smy so přesadźili.“
W lětomaj 2019 a 2020 móže Zhorjelski wokrjes z jasnje wjace powšitkownymi klučowymi připokazankami sakskeho knježerstwa ličić. Lětsa dósta 628 706 eurow. Klětu ma to 670 670 eurow być, w lěće 2020 samo 705 080. „Dale pozitiwne je, zo Sakska pawšalu wokrjesam za zastaranje požadarjow azyla zwyši. Lětsa wučinješe pawšala 9787 eurow na wosobu, klětu budźe to 12 551 eurow. Jako wurunanje wulkeho poćežowanja w lěće 2016, w kotrymž je wjele ćěkancow do Zhorjelskeho wokrjesa přišło, dóstanje wokrjes nětko tři miliony eurow.


text:
Šulerjo so zeznali - Kennenlernwoche [08/2018]
Nowe šulske lěto je so započało, a tak su tež we Worklečanskej wyšej šuli dźěći do 5. lětnika. Zo bychu so mjezsobu lěpje zeznali a do cyłka zrostli, přewjedźechu w prěnim šulskim tydźenju tak mjenowane zeznawanske dny. Dohromady 43 šulerjow nawjedujetej w dwěmaj rjadownjomaj wučerce Katka Bukowa a Marlena Smolina. Tydźeń bě wupjelnjeny z pučowanskimaj dnjomaj, z přebytkom na Smolic statoku w Hórkach respektiwnje na rybarskim dworje w Małym Holešowje, z přihotami za wučbu a z tójšto pokiwami a informacijemi.
Wutoru pućowachu šulerjo do Pančic-Kukowa, zo bychu so w zežiwjenskej a zelowej zahrodźe pod nawodom Raphaele Wićazoweje ze wšelakimi zelemi a jich hojenskej mocu zeznajomnili, čerstwe całty napjekli a je ze samoměšanej zelowej butru woptali.
Paralelka, kotraž přebywaše dwaj dnjej w Małym Holešowje, zhoni w bliskim Njeswačidle zajimawostki wo ptačkach a da so hnydom do jich picowanja. Dale wuspytachu hry, kotrež běchu starši, dźědojo a wowki hižo hrali. Wutoru popołdnju přimachu so tež tu ćěsta a napječechu slódny chlěb za sebje a staršich.
Šulerjow w Hórkach wodźeše wjesnjan Rüdiger Žur po skale a rozkładźe jim, kak běchu tu ludźo něhdy dźěłali. Zajimwawi běchu za dźěći tež pólscy nurjerjo, kotřiž so runje na tón dźeń do hłubiny podachu. Wróćo na łuce Smolic statoka přewjedźechu pod přewodom šulskeje socialneje dźěłaćerki wšelake hry a team spěchowace zwučowanja a počachu prěnje přećelske styki wuwiwać. Wječor přeprosychu sej staršich na grilowanje a podachu so po chowanju słónca na nócne pućowanje.
Rjadowanja knjeni Bukoweje nóžkowaše pjatk z Worklec do Hornjeho Hajnka, hdźež sej dom Jurja Brězana bliže wobhlada. Wučerka předčita jim dopomnjenki Brězana wo jeho prěnim dnju w šuli. A šulerjo so na to wo tym rozmołwjachu, kak bě so jim prěni tydźeń na wyšej šuli zešło a što sej za přichod přeja. Měrćin Kral z Chrósćic dowjeze jich z konjacym zapřahom zaso wróćo do Worklec.
Po tym, zo běštej rjadowniskej wučerce prěni tydźeń za wobě rjadowni z tójšto rjanymi aktiwitami pjelniłoj, započa so za nowačkow 5. lětnika wšědny dźeń wuknjenja. Za to pak přejemy tež wšitkim tamnym šulerjam a wučerjam wjele wjesela a wuspěcha.
Error
tekst a foće: F. Zopic


text:
Niy kożdŏ ōma je fajnŏ
Wachtyrze prawa z bytōmskigo komisariatu przi ul. Rostka chyciyli 61-latkã, jak ôna włōmowała sie do pōmiyszkaniŏ przi ul. Miarki. Policyjōnōw powiadōmiyli świŏdkowie zdarzyniŏ. Bytōmianka usłyszała już ôbskarżynie. Terŏz ôdpowiy przed prokuratorym. Grozi jij do 10 lŏt heresztu.
We wtorek przed połedniym miyszkańcy budōnku przi ulicy Miarki dozdrzeli, iże w jednym z pōmiyszkań może być złodziyj. Zarŏz powiadōmiyli szandarōw. Na plac dojechali policyjōny z kōmisariatu przi ulicy Rostka. W pōmiyszkaniu znŏdli 61-latkã. Kobiyta włōmała sie do pōmiyszkaniŏ i narychtowała do wyniesiyniŏ drobne przedmioty. Bytomianka trefiyła do policyjnego heresztu. Śledczy ôbsztalowali, iże zastawiōnŏ latoś w mŏju włōmała sie już do tego samego pōmiyszkaniŏ. Wtynczŏs porwała flachã gazowõ, nŏczynia jak tyż inksze drobne przedmioty. Policyjōny ôdzyskali flachã i nŏczynia. 61-latka usłyszała już ôbskarżynia. Terŏz ôdpowiy przed prokuratorym. Grozi jij do 10 lŏt heresztu.


text:
Jedyn połny felerōw post na Facebooku nic niy zmiynio
Pod śląskim tekstem można znaleźć polskie tłumaczenie.
Wiycie, że intōnacyjo płaczu ôd nowo narodzōnych dzieci zależy ôd jynzyka, co go jejich matki używajōm? Pora lot tymu miyndzynorodowo grupa naukowcōw zrobiyła take badanie i na jego podstawie stwiyrdziyła, że ludzie sie zaczynajōm uczyć jynzyka już przed narodzyniym.
Wiycie tyż, że chocioż niy ma gorszych ani lepszych dialektōw, to ze kożdym ś nich je zwiōnzany jakiś prestiż? Prestiż może być wysoki abo niski. Na cołkim świecie nauka dojzdrzała moc stabilne prawidło: jak kobiyty żyjōm we strzodowisku wiyncyj jak jednego dialektu, to wybiyrajōm tyn, co mo srogszy prestiż. Teoryje, czymu tak sie dzieje, sōm rozmajte i niy byda sie ô nich sam rozpisować.
Na te dwa fakty trzeba ale dować pozōr, jeźli sie chce jakoś utrzimać jynzyk, co sie traci. Jak by my niy ułożyli świata, to biologije niy przeskoczymy: piyrsze zdrzōdło nauki jynzyka do dziecka to jego matka. Jeźli matka niy chce używać jynzyka swojich przodkōw, to dziecko mo mało szansa nauczynio sie go. Tak dochodzi do tego, co nauka nazywo przerwaniym miyndzypokolyniowego transferu jynzyka.
Bez to fest mie udziwiōł wczorejszy facebookowy post Ôgōlnopolskigo Strajku Kobiyt (Tukej >>>). Udziwiōł mie, bo jeźli kobiyco ôrganizacyjo zaczyno deklaratywnie używać ślōnskigo jynzyka, to znaczy, że jego prestiż rośnie. Zdowało by sie, że super, ale trochach je sceptyczny.
Po piyrsze bez to, że ślōnsko wersyjo była przepuszczōno bez mōj translatōr na Sillingu, ale potym była ôbrobiōno niyudolnie. Stōnd we wielu miyjscach tyn tekst sie czyto tak, choćby sie po angelsku czytało „thank you from the mountain” abo „Denmark from chicken” (zwrócić uwagę – swrōcić upōmniynie). Widać tyż, że tam, kaj we polskim ôryginale były literōwki (tegoroczym) abo słowa, co ich translatōr niy zno (przysporzyć), ôsoba, co siedziała nad tym tekstym, ôstawiyła je tak, jak były. Zmiyniyła za to inksze słowa, ale mało kōmpetyntnie, co prziniosło felery ôrtograficzne (starunku, genau, regiyrunek) i jynzykowe (bab, namawiajōncej). Dowo to – chocioż stoły za tym dobre chyńci – cudaczny polsko-ślōnsko-autorowy miszōng, co ino nōminalne je po slōnsku. Bez to niy wiym, czy to przijōńć i pedzieć „first cats behind fences”, abo jednak „already after birds”.
Musza wierza jednak być miyrny ze swojōm radościōm, bo my na Ślōnsku mōmy w zocy akuratność (radzi aby tak ô siebie myślymy) i ciynżko nōm przijōńć bele jako robota. Toć, cieszy intyncyjo, ale tyn łōmany ślōnski naprowda psuje cołki efekt.
Po druge nōm sie ôd lot dostowo z kożdyj strōny politycznego spektrum. „Zakamuflowano niymiecko ôpcyjo” to je ino mały kōnsek tego, jak Polocy nos widzōm. Ślōnske inicjatywy ô dopisanie nos do ustawy ô myńszościach norodowych i etnicznych i ô jynzyku regijōnalnym były ôdciepowane piyńć abo sześć razy, kej tym krajym regyrowała PO. Pamiyntōmy ô tym, jake bery wygadowoł Grzegorz Napieralski we Polskim Radiu we 2010 roku. „PO zawiōnzała koalicyjo ze ugrupowaniym, co chce ôderwać Ślōnsk ôd Polski”, „Mōwmy prostym jynzykym. Rozchodzi sie ô to, żeby tajla państwa polskigo niy była tajlōm państwa polskigo”. We 2013 roku warszawski sōnd mu to doł za prowda. Argumynt ôd sōndu bōł taki, że autōnōmijo to państwo w państwie, tōż to znaczy, że rozchodzi sie ô ôderwanie Ślōnska ôd Polski. Pamiyntōmy tyż inkszy skandaliczny rozsōndek SN ô delegalizacyji SONŚ, co we uzasadniyniu cytowoł pōnkty, co ich ani niy ma we statucie tyj ôrganizacyje. Niy zapōmnymy tyż Waldemara Pawlaka, co stanōł przed walōncymi sie dōmami we Karbie i pedzioł miyszkańcōm, że Polska niy może zrezygnować z wydobycio. Taki je stosōnek Polokōw do Ślōnska i Ślōnzokōw. Ślōnzokōw w Polsce ôd lot sie bije jak sōma. Traktowanie nos we nojlepszym przipodku polygo na lekcewożyniu, a we nojgorszym na rozsōndkach bez podstawy. Ino że rozsōndkami w naszych sprawach Polska niy żyje bez wielaś miesiyncy.
Tōż z jednyj strōny fajnie, że jakeś kobiyty chciały pokozać sie po ślōnsku, ale z drugij strōny sory, ale jedyn połny felerōw post na Facebooku nic niy zmiynio. Uwierza jak naprowda ôbocza jakoś zmiana.
———
Wiecie, że intonacja płaczu nowo narodzonych dzieci zależy od języka, jakiego używają ich matki? Kilka lat temu międzynarodowa grupa naukowców zrobiła takie badanie i na jego podstawie stwierdziła, że ludzie się zaczynają uczyć języka już przed narodzinami.
Wiecie też, że chociaż nie ma gorszych ani lepszych dialektów, to z każdym z nich jest związany jakiś prestiż? Prestiż może być wysoki albo niski. Na całym świecie nauka zauważyła bardzo stabilną regułę: jeśli kobiety żyją w środowisku więcej niż jednego dialektu, to wybierają ten, który ma większy prestiż. Teorie, dlaczego tak się dzieje, są różna i nie będę się o nich tu rozpisywać.
Na te dwa fakty trzeba zwracać uwagę, jeśli się chce jakoś utrzymać język, który zanika. Jakkolwiek byśmy nie ułożyli świata, to biologii nie przeskoczymy: pierwsze źródło nauki języka dla dziecka to jego matka. Jeśli matka nie chce używać języka swoich przodków, to dziecko ma małą szansę nauczenia się go. Tak dochodzi do tego, co nauka nazywa przerwaniem międzypokoleniowego transferu języka.
Dlatego bardzo mnie zaskoczył wczorajszy facebookowy post Ogólnopolskiego Strajku Kobiet (Tutaj >>>). Zaskoczył mnie, bo jeśli kobieca organizacja zaczyna deklaratywnie używać języka śląskiego, to znaczy, że jego prestiż rośnie. Wydawałoby się, że super, ale trochę jestem sceptyczny.
Po pierwsze dlatego, że śląska wersja była przepuszczona przez mój translator na Sillingu, ale potem została obrobiona nieudolnie. Stąd w wielu miejscach ten tekst czyta się tak, jakby się po angielsku czytało „thank you from the mountain” albo „Denmark from chicken” (zwrócić uwagę – swrōcić napōmniynie). Widać też, że tam, gdzie w polskim oryginale były literówki („tegoroczym”; bez literówki translator przełożyłby to na „latosim”) albo słów, których translator nie zna („przysporzyć”), osoba siedząca nad tym tekstem, zostawiła je tak, jak były. Zmieniła za to inne wyrazy, ale mało kompetentnie, co przyniosło błędy ortograficzne („starunku”, „genau”, „regiyrunek” zamiast „starōnku”, „gynau”, „regyrōnek”) i językowe („bab”, „namawiajōnej” zamiast „babōw”/„bob”, „namowiajōncyj”). Daje to – chociaż stały za tym dobre chęci – dziwaczną polsko-śląsko-autorową mieszaninę, będącą tylko nominalnie po śląsku. Dlatego nie wiem, czy to przyjąć i powiedzieć „first cats behind fences”, czy jednak „already after birds”.
Muszę chyba jednak być wstrzemięźliwy ze swoją radością, bo my na Śląsku cenimy sobie dokładność (a przynajmniej lubimy tak o sobie myśleć) i trudno nam przyjąć byle jaką pracę. Oczywiście, że intencja cieszy, ale ten łamany śląski naprawdę psuje cały efekt.
Po drugie nam się od lat dostaje z każdej strony politycznego spektrum. „Zakamuflowana opcja niemiecka” to tylko mały kawałek tego, jak Polacy nas widzą. Śląskie inicjatywy o dopisanie nas do ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych i o języku regionalnym były odrzucane pięć albo sześć razy, gdy tym krajem rządziła PO. Pamiętamy o tym, jakie brednie wygadywał Grzegorz Napieralski w Polskim Radiu w 2010 roku. „PO zawiązała koalicją z ugrupowaniem, które chce oderwać Śląsk od Polski”, „Mówmy prostym językiem. Chodzi o to, żeby część państwa polskiego nie była częścią państwa polskiego”. W 2013 warszawski sąd przyznał mu rację. Argument sądu był taki, że autonomia to państwo w państwie, więc to znaczy, że faktycznie chodzi o oderwanie Śląska od Polski. Pamiętamy też inny skandaliczny wyrok SN delegalizujący SONŚ i cytujący w uzasadnieniu punkty, których nawet nie ma w statucie tej organizacji. Nie zapomnimy też Waldemara Pawlaka, który stanął przed walącymi się domami w Karbiu i powiedział mieszkańcom, że Polska nie może zrezygnować z wydobycia. Taki jest stosunek Polaków do Śląska i Ślązaków. W Ślązaków w Polsce od lat bije się jak w bęben. Traktowanie nas w najlepszym wypadku polega na lekceważeniu, a w najgorszym na bezpodstawnych wyrokach sądowych. Tylko że wyrokami w naszych sprawach Polska nie żyje przez ileś miesięcy.
Dlatego z jednej strony fajnie, że jakieś kobiety chciały pokazać się po śląsku, ale z drugiej strony sory, ale jeden pełen błędów post na Facebooku nic nie zmienia. Uwierzę, gdy naprawdę zobaczę jakąś zmianę.


text:
Azerbajdźanska demokratiska republika
Azerbajdźanska demokratiska republika (azerbajdźansce Azərbaycan Demokratik Respublikası abo Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti, „Azerbajdźanska ludowa republika“) bě wot 1918 do 1920 wobstejacy stat na dźensnišim teritoriju Azerbajdźana a někotrych susodnych teritorijach dźensnišeje Georgiskeje, Ruskeje, Turkowskeje a Armenskeje.
Wona bu po rozpadźe Ruskeho mócnarstwa w meji 1918 załožena a bě jedyn z prěnich demokratisce fungowacych statow w islamskim swěće a scyła prěni zwjetša muslimiski stat, w kotrymž mějachu žony wólbne prawo.
Stolica republiki bě w prěnich měsacach Gandźa (Gəncə) na zapadźe a wot septembra 1918 hač do rozpušćenja stata dnja 28. apryla 1920 Baku.


text:
Čłonojo Budyskeje měšćanskeje rady běchu na swojim wčerawšim posedźenju prěni, kotrymž předstaji direktor Załožby za serbski lud Jan Budar koncept za nowy Serbski zetkawanski centrum na Lawskich hrjebjach.
Budyšin (SN/MWj). Po rozsudźe rady Załožby za serbski lud, zo ma w Budyšinje na arealu mjez Hošic hasu a Lawskimi hrjebjemi nowotwar za Serbski institut nastać a zo ma so tohorunja stara póštownja do njeho sobu zapřijeć, póčnu kontury za to dokładniše być. Koncept z tuchwilnym titulom „Serbski zetkawanski centrum“ je direktor załožby Jan Budar wčera Budyskim měšćanskim radźićelam předstajił. Byrnjež to jako samostatny dypk na dnjowym porjedźe njesteješe, je zjawnosć na te wašnje prěni raz wo wobsahach, zaměrje a financowanju projekta zhoniła.


text:
W Popjcach (Papitz) w gmejnje Gołkojce maju wobydlarje něnto wjelgin wjele k cytanju. Nic pak w cajtunze a teke nic w někakich knigłach. Ně, wót 27. awgusta togo lěta ga maju w młogich domach bejnje tłustu a „śěžku“ wejsnu chroniku, w kótarejž su na pśisamem 230 bokach wjelgin šyroko a rědnje wopisane historija a źinsajšne žywjenje w Popojcach. Kradu pśed 675 lětami – 1346 – su toś tu serbsku wjas docełego prědny raz w starej urkunźe wobspomnjeli a tak jo chronika k tomu jubilejoju napšawdu nejrědnjejšy dar. Na tych tśi dnjach, źož su tam ten historiski jubilej swěśili (wót 27. do 29. awgusta), jo była premjera, prědna prezentacija wejsneje chroniki „Papitzer Geschichte und Geschichten“ za wobydlarjow a wobydlaŕki wósebnje gódny wjerašk rowno tak ako wuswěśenje renowěrowanych orgelow.
Na pśedstajenje wejsneje chroniki (wóna jo docełego ta prědna w Popojcach a za wejsny źěl Rabenau) 27. awgusta wjacor we wejsnej cerkwi su popojske luźe, to se wě, pśichwatali w bogatej licbje. Wšykne ga su byli wjelgin narske, a młoge běchu se te knigły južo do togo skazali.


text:
Sorbischer Rundfunk - Serbski rozgłos
Dopomnjeńki serbskeje žurnalistki
Erinnerungen einer Journalistin
"Słyšćo našo wusćełanje w maminej rěcy!"
Tak a pódobnje zni něnt južo wokoło 50 lět teke pó dolnoserbskem z radija. Njedajo se groniś, kak wjele luźi jo w tom casu južo do rozgłosowego mikrofona powědało abo teke spiwało. Wěste pak jo, za pśecej mjenjej z nich jo dolnoserbska rěc hyšći mamina rěc. Pśiběra licby tych, ako su ju wuknuli a nawuknuli a to teke z pomocu rozgłosa.
Dopomnjejom se na jadnu gromadu redakciskich sobuźěłaśerjow za wjelikim blidom archiwoweje rumnosći w rozgłosowem domje na Wilhelm-Külzowej 11 w Chóśebuzu. Kołowokoło nas regale až k wjerchoju a w nich lute kartony z paskami. Gaž se pšawje domyslijom, rozgranja wó tyźeńskem programje. Naraz prasnjo do sekundy śichego pśemyslowanja głosne pšašanje: "Co by było, gaby něnt wšykne te głose z tych paskow, teke wót južo zamrětych luźi, se naraz z nami rozgranjaś kśěli?" Tšochu wulěkane smy wuźěrali na te kartony, wšykno pak jo wóstało śicho. Som wót togo dnja z wětšeju cesćownosću stupiła do teje rumnosći dopomnjeśow a som se domysliła na togo abo drugego "partnarja" pśed rozgłosowym mikrofonom - pśed 5, 10, 20 abo wěcej lětami. Jim by kśěła se wuźěkowaś za jich dowěru, zmužnosć a wólu a wšyknym pśisłucharjam serbskego radija za jich zwěrnosć pśez wěcej ako 60 lět.
Kak jo se to něnt z tym dolnoserbskim słowom w radiju zachopiło?
Kaž z rozgłosowego archiwa wěmy, jo póstark za to dało pśigótowanje na zjězd Serbow w lěśe 1950 w Budyšynje. Jaden wěsty kněz Mahling wót Potsdamskego sćelaka jo pśišeł na Domowinu z pšosbu, aby jomu tam pomagali pśinjasć serbske słowo do radija. Wón jo se to myslił tak, což se pśigótujo za nimske wusćełanje wó zjězdźe, by se mógało teke serbski wusćełaś. A Domowina jo pomagała. Nagranjali su młodu sobuźěłaśerku Margitu Krawcojc ze Žylowka, kótaraž jo se akle krotko do togo wrośiła z Ludoweje uniwersity w Chrósće, źož jo pla ceptarja Jordana pśinawuknuła serbskemu powědanju to pisanje. Nejpjerwjej su to byli pśełožki z nimskego.
Za wěsty cas pak jo Margita Krawcojc z Chóśebuskeju rozgłosoweju techniku teke wobjězdźiła jsy Dolneje Łužyce a nagrała rozgrona z luźimi, pśigótowała pśinoski, wósebnje wó burskem źěle, wejsnem žywjenju a wóžywjenju serbskich nałogow. Ceptaŕ Karlo Jordan njejo jej jano był rěcny pomocnik, ale teke wustojny partnaŕ, na pśikład gaž su dejali pśisłucharje něco zgóniś wó dolnoserbskich literatach.
Něźi połtera lěta su se z Chóśebuskego studija serbske wusćełanja na ten part pśigótowali a z Potsdama wusćełali. A pśispomnjeś by hyšći kśěła: Margita Krawcojc, pózdźej Heinrichowa, jo wóstała až do swójeje smjerśi 2002 z dolnoserbskim rozgłosom zwězana.
Ako su se potom kraje pśerědowali do wobwodow, njejo słušało Chóśebuske studijo wěcej do kompetence Potsdamskego sćelaka a stakim jo teke nejpjerwjej raz womjelknuło to dolnoserbske w radiju.
Serbska redakcija rozgłosa, zarědowana 1953 na kšomje Łužyce w Zgórjelcu, njejo ga měła zaprědka dolnoserbskego redaktora. Akle wót 1. apryla 1956 su zasej byli słyšaś dolnoserbske zuki pśez radijo a to kuždu njeźelu 20 minutow. Roža Wěrikojc z Rownego jo była ta prědna dolnoserbska rozgłosowa žurnalistka pśi Serbskej redakciji. Samolutka jo te pśinoski naźěłała, kótarež su se wusćełali z Chóśebuskego studija Radio DDR. Žurnalistisku teoriju jo Roža Wěrikojc-Šenkarjowa studowała na rozgłosowej šuli we Weimarje, praktiske rozgłosowe źěło pak jo sebje pśiswojiła w Chóśebuskem studiju. Wót how jo se wudała z mikrofonom do dolnołužyskego kraja a teke do Slěpjańskich stron a jo młoge zajmne ze žywjenja a kultury Serbow nagrała, wó comž njeby źinsa južo nicht nic wěcej wěźeł a zgónił, dokulaž by se sobu do rowa wzeło. Tak wiźone jo rozgłos pó swójich móžnosćach teke pśinosował k serbskemu stawiznopisoju.
W lěśe 1957 jo Serbska redakcija ze Zgórjelca pśeśěgnuła do Chośebuza, źož su potom pśisamem něźi tśi lětźasetki górno- a dolnoserbske redaktory źěłali pód jadnym kšywom a jadnym redakcijnym wjednistwom. Dłujki cas jo diplomowy žurnalist Ludwig Kola z Chóśebuza redakciju nawjedował. Pó casu su se do njeje pśinamakali dalšne redaktory a teke wusćełański cas jo se rozšyrił, wěcej za górnoserbski program, mjenjej za dolnoserbski. Pśi tom dej se na to mysliś, až jo serbska situacija w dolnych stronach hynakša była ako w Górnej Łužycy. Narodne wědobnje luźi tudy jo mócnjej śerpjeło pód diskriminaciju w pšuskem a fašistiskem casu. Serbska rěc jo była w powójnskich lětach we wjele jsach jano rěc za dom a dwór abo snaź hyšći za rozgrono ze susedom. Ze źiśimi jo se južo nimski powědało. Ten tšach, až móžo jim serbska rěc škóźeś, "gaž zasej raz hynac pśiźo", jo był hyšći dłymoko zakórjenjony.
To smy my dolnoserbske rozgłosowniki cesto nazgónili, tak teke raz w Žylowje, źož ga su w šuli měli južo serbsku wucbu. Ceptarka jo nam napisała list z pšosbu, až by Žylojske serbšćinarje raźi swójich starjejšych a swójźbnych ku gódam pśez radijo póstrowili. Dogronjone a wucynjone! Rozgłos pśiźo na nagrawanje do Žylowa. Źiśi su se wjaselili a to doma wupowědali. Ako smy z našeju rozgłosoweju techniku do Žylojskeje šule pśijěli, su wšykne kradu pótužone sejźeli w swójich ławkach, pśeto starjejše su jim zakazali do "serbskego" mikrofona powědaś a spiwaś.
Ale jo dało teke druge pśikłady, źož su starše luźe se źiwali, až take młode ako my tencasne redaktorki serbski wuměju. Wóni su se wjaselili a se raźi z nami rozgranjali. Z pšawom móžo se groniś, až jo Serbski rozgłos wósebnje za Dolnych Serbow był gójaŕ zranjonych serbskich wutšobow a pódušonego narodnego wědobnja. Pśez wusćełanja rozgłosa jo se dopórucyła teke tym luźam wěda wó swójom naroźe, kótarež njamógu serbski pisaś a cytaś, dokulaž jo jim to było w šuli zakazane, a teke tym, ako jano hyšći pasiwnje rěc wobkněže.
Měnim, až jo togodla za dolnoserbski program wósebnje wažne pódla aktualnych informacijow a rozwjaseleńskich wusćełanjow šyriś wědu wó stawiznach, literaturje a nic naslědku wó muzice našogo luda w cełej šyrokosći. Rozgłosowy medij z radijom a telewiziju ga se derje góźi za dalejdawanje a stakim spěchowanje kultury. Wuměłce we swójej wjelebocnosći namakaju toś swój podium, z kótaregož mógu se serbskej zjawnosći sobuźěliś.
To how wugronjone konkretizěruju w dolnoserbskem programje na pśikład literarne wusćełanja, stawizniska serija, rozgłosowe graśa, featury, źiśece a młoźinske programy, nagrawane namše, teke wejsne wobraze, originalne wusćełanja ze jsow a swěźenjow, koncerty, reportaže a komentary k wšakim temam, spódobnym a teke bolosnym.
Wjele z togo namakajo se w rozgłosowem archiwje. Jogo wopśimjeśe jo zrazom dokumentacija wuwiśa našogo luda, teke z glědanim na rěcnu situaciju pśez 60 lět. Nadejźomy w njom na pśikład reportaže ze jsow, kótarež južo wěcej njedajo. Myslim se na Čelno, Liškow, Liškowk, Tšawnicu a teke na Rogow a tych zmužnych wobydlarjow teje jsy, kótarež su dejali w lěśe 2003 swóju domownju wugloweje jamy dla wopušćiś. Ale teke głose a měnjenja serbskich wósobinow ako Miny Witkojc, Wylema Bjera, Karla Jordana, Fryca Kitlarja a wjele drugich namakaju se w rozgłosowem archiwje, rowno tak ako rozgrona z luźimi skóro z kuždeje jsy wusćełańskego teritorija. Originalne głose kantorkow z ludowymi spiwami, ako su na pśězach zazněli, abo jastrowne spiwanje w Rownem su tejerownosći zachowane w archiwje.
Naspomnjeś pak cu teke muzikowy archiw, w kótaremž drje se hyšći wěcej ako w słownem pokazujo zgromadna serbska redakcija ze swójim górnoserbskim a dolnoserbskim źělom, kaž smy ju měli až do lěta 1991.
Nic razka z jadnym serbskim muzikowym titelom su redaktory 1953 zachopili. Źinsa se chowa w dolnoserbskem muzikowem archiwje wěcej ako 6500 titelow wšakorakich žanrow muziki, wót wětšych twórbow ako oratorije a sinfoniska muzika pśez wuměłske a ludowe spiwy až k popularnym štuckam jo wšykno zastupjone. A kužde lěto pśidu dalšne nagrawanja w nadawku Chóśebuskego a Budyšyńskego studija k tomu.
Na tom městnje teke słowko k prědnemu serbskemu muzikowemu redaktoroju, bóžko južo njabogemu Benoju Njekeli, kótaryž jo natwarił serbski a teke nimski muzikowy archiw w Chóśebuskem studiju. Wón njejo był jano muzikowy redaktor, ale teke slěźaŕ za muzikowym derbstwom, komponist, muzikaŕ ako teke organizator koncertow a nagrawanjow z wuměłcami w kraju a wukraju a k tomu hyšći pomocnik kulturnym kupkam ako tej na Serbskej wušej šuli w Chóśebuzu.
To drje jo było to wósebne na tych prědnych redaktorach a redaktorkach Serbskego rozgłosa, až su dejali wšake powołanja wupołniś. Z nuze pak jo wurosł teke wužytk. Tak su se pokazali talenty, kótarež drje njeby se howac žednje nadejšli abo by w śichem zginuli.
We 80tych lětach, ako jo se wutwariło Budyšyńske studijo w Serbskem domje, jo ga se Serbska redakcija nejpjerwjej jano rumnostnje źěliła. Pó někotarych iritacijach 1990/91 jo dojšło ze załoženim nowych rozgłosowych stacijow pód kšywom ARD k dopołnemu źělenju Serbskego rozgłosa do Budyšyńskego studija MDR a do Dolnoserbskeje redakcije ORB. Pór lět pózdźej jo pśez strukturne změny z Dolnoserbskeje redakcije nastał "Serbski program ORB" - źinsa Bramborskego Serbskego Radija rbb.
Pódla swójogo radijowego programa jo chopił ORB wót apryla 1992 teke wusćełaś mjasecny połgóźinski telewizijny program. Stakim jo se wótpowědowało rozgłosowej kazni kraja Bramborska, w kótarejž jo pó nimskem formulěrowane: "Der regionalen Gliederung und der kulturellen Vielfalt des Landes Brandenburg ist im Programm Rechnung zu tragen." Toś tomu nadawkoju stajijo se teke kazń wó zjawno-pšawniskem rozgłosu krajowu Barliń a Bramborska. Rozgłosowa rada rbb ma se teke pó tym: ako w raźe ORB jo teke w tej raźe za rbb zastupjony Serb.
Hyšći raz pór lět slědk: Źělenje Serbskego rozgłosa 1991 jo nas dolnoserbskich rozgłosownikow starcyło do njezwuconeje situacije. Smy dejali naraz sami za sebje mysliś, powědaś a rozsuźiś. To jo za nas dolnoserbskich žurnalistow juž nowe było. Jo nam było ako wopušćonym kurjetkam. Smy se pak do togo nowego namakali a sebje gronili: Strukturna změna njesmějo a njebuźo zadoraś zgromadnym serbskim zajmam! Z tym nastajenim smy pótom teke pśewinuli młoge problemy, kótarež su se nam do drogi stajili. Smy na pśikład zgubili pśez docasny wuměńk nazgónitych redaktorow, nowych njejsmy měli ned k dispoziciji. Akle pomałem jo se nam raźiło redakciju zasej personelnje natwariś. Pśinamakali su se teke druge starosći ako rozestajenja wó frekwencu. Z našogo dłujkolětnego domicila na Külzowej droze smy dejali pśeśěgnuś do nowego doma srjejź města. Z tym jo było zwězane teke pśestajenje na kradu nowu digitalnu techniku. Smy se jej pśiwucyli, z jeje słabosćami njejsmy se hyšći wótnamakali, jeje lěpšyny pak wužywamy.
Wušej 11 góźinow wob tyźeń w dolnoserbskej rěcy su źinsa z radija słyšaś. Jo to pisany program, w kótaremž se chowa za kuždego něco, za staršego pśisłucharja rowno tak ako za młodšych a něnt teke za tych kradu małkich, ako chójźe do WITAJ-źiśownjow.
Južo k 20. razoju pśepšosyjo Serbski program rbb (ako do togo ORB) na koncert z młodymi talentami a wuměłcami. Jo to zarědowanje, kótarež wugótujo se gromaźe z Chóśebuskim konserwatorijom. Južo tśi raze stej ORB/rbb a Załožba za serbski lud wuwołałej mjazynarodne wuběźowanje komponistow za nowy serbski spiw. Pśi tom su nastali spiwy pó tekstach Mata Kosyka a Miny Witkojc a muzika k 850-lětnemu jubilejoju města Chóśebuz.
Chwalbu jo se teke zasłužyło koncert z wuměłcami popularneje muziki nazymu 2002 w Žylowje. Z togo jo se wuwijał nowy rěd koncertow - serbske njeźelske koncerty rbb.
A teke na swójske CD-edicije móžo pokazaś ORB/rbb, tak na CD z ludowymi spiwami z titulom „Damdalija”. Dalšnej stej slědowałej: "Naš dom" ze serbskeju popularneju muziku a jubilejna edicija "10 lět rozgłosowe koncerty serbskeje muziki".
Jo, informěrowaś, wědu rozšyriś a ze słowom a muziku rozwjaseliś, to jo nadawk Serbskego rozgłosa. A ten, tak měnim, jo w tych wušej 60 lětach swójogo wobstaśa derje społnił a z tym bejnje k tomu pśipomagał, až se serbska rěc teke w Dolnej Łužycy hyšći rozmějo a powěda.
Jutta Kaiserowa, dłujkolětna redaktorka Serbskego programa a něgajšna wjednica Dolnoserbskeje redakcije


text:
Rembrandt
Rembrandt Harmenszoon van Rijn (rodz. 15 lipca 1606 we Lejdźe, um. 4 paźdźernika 1669) – ńiderlandzki artysta. Je uůn podle wjelu powożany za jednygo ze nojwjynkszych malerůw ńiderlandzkich Złotygo Stolećo - abszńitu, we kerym kultura, nauka a gospodarka Ńiderlandůw uośungnůła nojwjynkszo wartość; a tyż za jednygo ze nojsrogszych malerůw ojropejskich. Realistyczńy przedstowjoł natura, a degradowoł czowjeka bez pokazywańy jigo gorszych zajt. Stoł śe znůmy po namalowańu uobrozu "Lekcyjo anatůmije dochtora Tulpa" (1632 we Hadze) a tyż kej utalyntowany portrećista. Mjanowany bůł "malerym duszy" - na uopy kej Rubens, "maler ćoła". Pozostoło po ńym uůn. 700 uobrozůw uolejnych, 300 grafik a ůng. 1000-2000 rysunkůw.


text:
Via regia
Via regia (łaćonsce; „kralowska dróha“) je zapřijeće za stare mócnarstwowe dróhi w Europje. Njejedna so potajkim wo wěstu dróhu, ale wo družinu dróhow, kotrež běchu prawnisce kralej přirjadowane.
Najznaćiša kralowska dróha w Swjatym romskim mócnarstwje wjedźeše wot Ryna přez Frankobrod, Lipsk a Budyšin do Šleskeje. Tutón historiski puć je hač do dźensnišeho pod mjenom Via regia znaty.
Wysoka dróha wot Ryna do ŠleskejeWobdźěłać
Via regia, kotraž wjedźeše přez Łužicu, bu w lěće 1252 k prěnjemu razej we wopismje Mišnjanskeho markhrabja Hendricha III. jako strata regia naspomnjena, eksistowaše pak hižo wot 8. abo 9. lětstotka. W hornjołužiskim hraničnym wopismje wot 1241 je wona hižo jako antiqua strata („Stara dróha“) naspomnjena. Po rozpadźe kralowskeje centralneje mocy w srjedźnej Němskej spočatk 14. lětstotka zhubješe swoju funkciju jako kralowska dróha, tak zo njehodźi so wot tutoho časa prawnisce hižo wo „Via regiji“ rěčeć. Najebać toho wobsteješe mjeno dróhi we wěstych kónčinach dale, zwjetša jako „Wysoka dróha“. Dróha steješe nětko pod dohladom krajnych knjejstwow, kaž na přikład čěskich kralow w Hornjej Łužicy a sakskich kurwjerchow w srjedźnej Němskej. Dla dróhowych předpisow bě Wysoka dróha priwilegowana, tak zo smědźachu so wěste produkty jenož na tutej dróze přewožować.
Dróha měješe wulku hospodarsku wažnosć za nadregionalne wikowanje a wuměnu tworow. Ze zapada přińdźechu flandriske płaty, z wuchoda drjewo, kožuchi, wósk a měd a ze srjedźnych kónčin mjez druhim durinska sywina, sól z Hale nad Solawu a sakske hórnistwowe produkty. Via regia běše tež direktny zwisk mjez wažnymaj němskimaj wulkowikowymaj městomaj Lipsk a Frankobrod. Často wužiwachu tež wójska tutu nadregionalnu dróhu, tak zo dóńdźe w jeje wokolinje k wjacorym wulkim bitwam, kaž na přikład w Třicećilětnej wójnje abo w Napoleonskich wójnach. Po Napoleonowej poražce a Wienskim kongresu zhubješe dróha swój hospodarski wuznam, dokelž njeběchu priwilegije sakskeho wotstupjenja teritorijow dla hižo zdźeržomne.
Dalšu funkciju měješe Via regia za putnikowanje, wšako je husto identiska z Jakubowym pućom.
W lěće 2005 pomjenowaše Europska rada kralowsku dróhu za „europsku kulturnu dróhu“. 2011 wuhotowaše swobodny stat Sakska w Zhorjelcu krajnu wustajeńcu pod titlom „Via regia – 800 lět hibanje a zetkanje“. Lěto do toho organizowaše towarstwo Cyrila a Metoda na Chróšćanskej farskej łuce dźiwadłowy kruch z mjenom „Via regia woła“.
Přeběh Wysokeje dróhiWobdźěłać
Wysoka dróha wjedźeše wot Ryna přez Frankobrod, Hanau, Gelnhausen, Steinau an der Straße, Neuhof, Fuldu, Eisenach, Jarobrod, Naumburg, Lipsk, Grimu, Wulki Hojn, Kinspork, Kamjenc, Budyšin, Lubij a Zhorjelc do Wrócławja a dale přez Šlesku do wuchoda.
Pódla Wysokeje dróhi wuwiwachu so pobóčne puće, na kotrychž spytachu překupcy popłatki a cła zalutować, kaž na přikład „Delnja dróha“, kotraž wjedźeše wot Lipska přez Torhow, Rukow, Zły Komorow, Grodk a Mužakow do Šleskeje. Z tak mjenowanymi přewodnymi stacijemi pak spytachu, překupcow k wužiwanju Wysokeje dróhi nuzować.
Wysoka dróha w SerbachWobdźěłać
Wot Kamjenca wjedźeše Wysoka dróha přez lěs k Marijinej hwězdźe a do Swinarnje, hdźež běše wotpočnišćo. W Prěčecach přeprěkowa rěčku Čornicu. Dale wjedźeše přez Smolicy dele do Židowa a na dźensnišej Garbarskej dróze zaso horje, hdźež móžachu překupcy přez Šulerske wrota do města přińć abo přez Hornčersku hasu dale do wuchoda ćahnyć.
We wjacorych městnach spominaja dróhowe mjena hač do dźensnišeho na staru kralowsku dróhu, kaž na přikład Wysoka dróha w Kamjencu.


text:
VEGA, Patryk
Hans Kloss. Stawka Większa niż śmierć [Hans Kloss. A Stake Greater Than Death]
Amercom, with the co-operation of Barrakuda Film Studio, EM Studio, 2012
Producer: Przemysław Woś
Executive producers: Jolanta Dobosz, Krzysztof Dobosz, Wojciech Smoczyński
Screenplay: Władysław Pasikowski, Przemysław Woś
Photography: Mirosław Brożek
Production design: Agata Stróżyńska
Music: Łukasz Targosz
Hans Kloss AND Stanisław Kolicki, agent J23 Stanisław Mikulski Hans Kloss Tomasz Kot Hermann Brunner Emil Karewicz Hermann Brunner Piotr Adamczyk Gauleiter Erich Koch Jerzy Bończak Captain Socha Janusz Chabior Scharführer Marcus Piotr Garlicki Major Czubak Piotr Głowacki Obersturmbannführer Ringle Wojciech Mecwaldowski Oberführer Gunther Werner Daniel Olbrychski Standartenführer Lau Adam Woronowicz Elsa Krause Marta Żmuda Trzebiatowska Ingrid Heiser Anna Szarek Doctor Krause, Elsa's father Michał Breitenwald Johann Mischke Grzegorz Kowalczyk Martin Bormann Maciej Ferlak Baum Marek Kossakowski Rudolf Marcin Perchuć Hauser Jerzy Ciszewski Kurt Bartosz Porczyk Russian officer Wojciech Machnicki Sergeant Major Grzegorz Mostowicz-Gerszt Morozow Błażej Pieczonka osiłek Wernera Dariusz Juzyszyn "Wilk" Grzegorz Stelmaszewski Boatswain Tomasz Oświeciński Departmental Officer Edmund Tokarz Dariusz Odija Stasi Officer Jacek Labijak Colleague Zbigniew Dziduch Obergruppen Andrzej Precigs Civilian Liwiusz Falak SS Man Klaudiusz Kaufmann Officer in hospital Tomasz Sobczak Lipke Grzegorz Milczarczyk Brunner's thugs Mikołaj Osiński, Roman Bugaj, Radosław Tropisz, Paweł Bodych Sentries Grzegorz Sierzputowski, Sebastian Mańkowski, Cezary Krajewski, Sławoj Jędrzejewski Counter-intelligence employee Jakub Mazurek Manfred Patryk Vega Doctor Tomasz Krupa Nurse Witold Bieliński Paramedics Łukasz Brzeziński, Rafał Kosiński Lieutenants Piotr Grabowski, Tomasz Pawlak TV Presenter Anna Iberszer Sisters of Mercy Koryna Titowa, Żaneta Leszczyńska Russians Robert Pamięta, Rafał Iwaniuk, Robert Martyniak, Tomasz Breński Hippie on the road Robert Kierp Driver of the Studebacker Andrzej Grigoriew Jew Jerzy Mąkosa Radio Announcer Alberto Hernandez Radio Announcer on Moscow Radio Jan Szlagowski104 minutes


text:
Pyrenejska połkupa
Pyrenejska połkupa (teke Iberiska połkupa) jo wjelika połkupa na krotkem wjacorje Europy, nejwěcej pódwjacornje z tśich wjelikich pódpołdnjowych europskich połkupow – Pyrenejskeje, Apenninskeje a Balkańskeje. Ma płoninu wót něźi 580 000 km² a pótakem jo pó Skandinawiskej połkupje druga nejwětša połkupa Europy.
Pyrenejska połkupa granicujo na pódzajtšu z Srjejźnym mórjom a na pódwjacorje z Atlantiskim oceanom. Z Europu jo zwězana na dłujkem zajtšu, źož jeju granicu twórje góry Pyreneje. Na pódpołdnju Pyrenejskeje połkupy lažy Gibraltarski pśelew, kótaryž wótźělujo Europu wót Afriki.
Na Pyrenejskej połkupje laže Špańska, Portugalska, Andorra, mały kusk Francojskeje a teke Gibraltar, zamórski teritorij Zjadnośonego kralojstwa.
Eksterne wótkaze[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- Commons: Pyrenejska połkupa – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow


text: Na Ye Dada Na Ho (GMS Dance Mix) Dj Saurabh Jonny X Dj Sagar Download, Na Ye Dada Na Ho (GMS Dance Mix) Dj Saurabh Jonny X Dj Sagar Mp3 Song 2021, Na Ye Dada Na Ho (GMS Dance Mix) Dj Saurabh Jonny X Dj Sagar DJ Song 2021, Na Ye Dada Na Ho (GMS Dance Mix) Dj Saurabh Jonny X Dj Sagar DJ Remix Songs, Na Ye Dada Na Ho (GMS Dance Mix) Dj Saurabh Jonny X Dj Sagar DJ Remix Mp3 Songs, Na Ye Dada Na Ho (GMS Dance Mix) Dj Saurabh Jonny X Dj Sagar DJ Remix Mp3 Song 2021 Download, Na Ye Dada Na Ho (GMS Dance Mix) Dj Saurabh Jonny X Dj Sagar DJ Remix Mp3 Song Download


text:
Ślōnzoki1 jeżdżōm po cołkim2 świecie, chodzōm do roztomajtych3 restauracji, to czamu4 niy mogōm sie w dōma narychtować5 takyj ajnfachowyj6 tajskyj zupy rybnyj. Dorsz je delikatny, ôd niego smak fajnie wzbogaco pasta curry. Jabko, banan i mlyko kokosowe dajōm tymu trocha słodyczy, a i dziynki nim całoł zupa bydzie nōm na talyrzu fajnie wōniać.
Co potrza?
50 dkg dorsza
2-3 łeżki soku ze citrōłny7
1 srogoł8 cebula abo 2 mańsze
1 banan
1 wiynksze jabko
500 ml buliōnu
400 ml mlyka kokosowego
łeżka9 masła klarowanego
łeżka oliwy
2 łeżki pasty curry (zielōnyj abo i jaki inkszyj10), a jak taki11 niy mołcie, to dejcie12 łeżka łagodnego curry (kebyjście niy wiedzieli, czy niy bydzie za ôstre, to dejcie naprzōd13 yno małoł łeżeczka, a potyn dosmakujcie14)
połra łeżek pokrajanego15 sznitlochu16 abo dymki
sōl i pieprz
Pokrejcie17 ryba na 2 cm kōnski18, posypcie leko19 solōm, pieprzym, ôblyjcie sokym ze citrōłny i niech ôna chwila tak postoji.
We gorku na maśle i oliwie zeszklijcie pokrōnoł cebula, wciepcie pasta curry, a jak zacznie fajnie wōniać, zalyjcie to buliōnym i mlykym kokosowym. I niech sie to aby 5 minut na małym ôgniu powarzi20, żeby się te smaki mōgły połōnczyć. Tera wciepcie tam ryba, a 5 minut niyskorzi21 potarte na rubych ôczkach jabko i pokrajanego na pó-talarki banana. Terozki mogecie już rychtować22 talyrze, nalywać, na wiyrch23 wciepnōńć24 trocha dymki i… Smacznego 🙂
1ō- samogłoska w wymowie między o i u
2 całym
3różnych
4dlaczego
5przygotować
6prostej
7cytryny
8duża
9łyżka
10innej
11takiej
12dajcie
13najpierw
14doprawcie
15pokrojonego
16szczypiorku
17pokrójcie
18kawałki
19lekko
20pogotuje
21później
22przygotowywać
23górę
24wrzucić


text:
Dom zarjadniskeho zwjazka Při Klóšterskej wodźe w Pančicach-Kukowje změje dwurěčny napis. Serbšćina a němčina budźetej při tym runohódnej.
Pančicy-Kukow (SN/JaW). Hnydom dwě wurjadnej posedźeni zhromadźizny zarjadniskeho zwjazka bě jeho předsyda Měrko Domaška za wčera w awli Šule Ćišinskeho zwołał. Na prěnjej dyrbjachu zastupnicy zwjazkej přisłušnych pjeć gmejnow wobzamknjenje ze zašłeho wuradźowanja sporjadkować. Tak cofny gremij swój rozsud, na domje zarjadniskeho zwjazka dwurěčny napis tak připrawić dać, zo steji serbski nad němskim. Dyrbjachu tuž w naležnosći znowa rozsudźić, a to formalneho zmylka předsydy zarjadniskeho zwjazka Měrka Domaški dla. Tež gmejna Pančicy-Kukow bě spřećiwjenje zapodała. Wotpowědnje předpisam dyrbješe zhromadźizna tuž w běhu třoch tydźenjow wobzamknjenje znowa rozjimać.


text:
Idzie to tyz posuchać na www.ojgyn.blog.onet.pl
Jedyn ze mojich przocieli mŏ szykownŏ chałpecka kajsik driny naszyj Puszczy Białowiyskij, znaczy take letnisko we dzikōści. Te łodludzie je festelnie farbiste, kōmsztowne, i na isto szykowne, prima zort na wywczasy ale... deczko możno zadupiaste, zaprane dechōma! Do nŏjbliższygo sklepu trza festelnie pyndalować naobkoło jyziōra bez trzi kilomyjtry. Wy tyj chałpeczce tego mojigo przociela zbajstlowali my fajnisty kamracki tref we cylu łodpoczynkowym. Skuli tego, co uczystniki, przibytnie byli ze ci roztomajtych strōn Polski, tōż tyż na miyjsce posjyżdżali sie dziepiyro niyskoro na łodwieczerz. Na tela niyskoro, iże tameszny sklep bōł już na fest zawrzity. A żŏdyn snŏs niy pomyślŏł, coby ze sia chlyb zebrać. Nō, uzdali my, co to sie zrobi ło szaroku a pokiel co, rest klapsznitōw dali my naszym babeczkōm, coby niy byli głōdne i beztōż fest – zmiyrzłe. Same pożywiyli my sie... biyrym, bo tego przeca żŏdyn snŏs na isto niy zapōmniŏł.
Dŏwnochmy sie już niy widzieli, tōż tyż łozprŏwki przeciōngli sie kajsik niyskoro w noc i ani my sie spodzioli, a sam już szarok i nowy dziyń nastŏł.
Jako, iże my sōm „dżyntylmyny” umiyniyli my sie, iże naszym babōm dokludzymy na śnŏdanie friszny chlyb, nō i wypuściyli my sie do wsi. Piwa nōm jesce ździebko łostało, tōż tyż szło nōm sie blank dobrze. Na miyjscu pokŏzało sie, iże tyn sklep łotwiyrajōm dziepiyro za jakosik możno godzina.
Uburdalichmy sie, co wrŏcać sie nōm niy werci... doczkōmy. Zicli my sie na bance przed tym składym i czekalichmy... ale niyprzespanŏ noc, te pŏranŏście piw i gorkŏ klara, kerŏ już napoczła blyndować, wszyjsko to do kupy smōgło ci nŏs i przisnyli my sie ździebko na tyj bance.
Ło pōł łōsmyj łobudziōł ci nŏs klang klucy – sklep łotwiyrajōm! Ze niyjakōm biydōm zwlykli my sie ze tyj banki i stanyli my gymba w gymba ze Paniczkōm Przedowaczkōm, ftoro razinku syjmowała ze dźwiyrzy srogŏ ocelowŏ sztanga.
Paniczka Przedowaczka zmiyrzōła nŏs fachowym weźrokiym, łoświdrzōła nŏs, pokiwała gowōm i łodezwała sie ku nōm:
– Niy, niy Panoczki... Jabola jesce niy ma, niy dowiyźli!!!


text:
Ôd soboty do soboty: 17.03.2018
Łōńskigo tydnia świat żōł ruskimi zabōjstwami dysydyntōw we Wielgij Brytaniji a żegnoł sie z fizykiym Stephenym Hawkingiym. U nŏs dŏwōmy ale pozōr na te wydarzynia, ô kierych werci sie wiedzieć, a niy ma ô nich tak głośno.
11-03-2018: Marsjański kosmoszif hneda bydzie fertich
Miyndzyplanetarny kosmoszif już na bezrok mŏ sie nadŏwać do piyrszych, krōtkich rajzōw kosmicznych – pedzioł Elōn Musk. Space X, muskowa fyrma, rychtuje sie do piyrszyj marsowyj misyje we 2022 roku. Bydzie to rajza transportowŏ, fōndamynt do prziszłyj kolōnizacyje Czerwōnyj Planety.
Systym rakietowy BFR ze Space X rychtowany je tak, coby poradzić lŏtać miyndzy planetami, a ku tymu być do wielokrotnego używaniŏ.
Źrōdło: CNBC
12-03-2018: Schwarzenegger kōntra petrōnelowe kōncerny
Podug byłego gubernatōra Kalifōrnije petrōnelowe kōncerny już we 1959 znały wyniki podszukōnkōw, co padały, iże pŏliwa kopalne szkodzōm środowisku i majōm zły wpływ na klimat. Dō niego je to blank to samo co polityka ôd kōncernōw tabakowych, kiere sprzedŏwały ludziōm cygarety i niy dŏwały znać, co szkodzōm na zdrowie.
Beztōż Arnold Schwarzenegger patrzi ôbskarżyć petrōnelowe giganty. Prawie dogŏduje sprawa ze fyrmami prawniczymi i rychtuje sie do terminōw.
Źrōdła: Off Message podcast, The Hill
16-03-2018: Chińskŏ bana niy do kożdego
Ôd piyrszego mŏja w Chinach pudzie dostać sztrŏfa, skuli kieryj ôbywatel niy bydzie śmioł lŏtać fligrym abo rajzować cugiym. Chiński regiyrōnek wkludzŏ ôgraniczynia używaniŏ publicznego transportu do tych, kierzi znojdōm sie na ekstra wykŏzie.
Takŏ sztrofa czekŏ na tych, co łōmiōm prawidła rajzowaniŏ – jeżdzōm bez biletu abo kurzōm we wagōnach – ale tyż za wykroczynia z inkszych zortōw, bez przikłŏd za fałeszne alarmy ô atakach terrorystycznych i chaje bez czas rajzy. Niy porajzujōm sie tyż te, co niy płacōm za ubezpieczynie społeczne.
Kożdy ôbywatel mŏ być na wykŏzie zaufaniŏ społecznego, kiery kludzi państwo. Podug tego wykŏzu może mieć ôdkŏzane rajzowanie strzodkami publicznego transportu.
Źrōdło: Reuters
16-03-2018: Fińskie szkolŏrze niy chcōm sie uczyć szwedzkij gŏdki
Bez ôstatnie 10 lŏt ô połowa zmyńszyła sie liczba szkolŏrzy, co ôbierajōm sie szwedzko gŏdka do zdŏwaniŏ na maturze.
Status szwedzkij gŏdki to je gorki tymat na politycznyj binie we Finlandyji. Robi ôna za drugo ôficjalno gŏdka w tym kraju. Trza zdać ś nij egzamin, coby robić za urzyndnika abo zdŏwać na uniwerzitet. We 2005 roku ale egzamin z tyj gŏdki przestoł być ôbowiōnzkowy do fińskich szkolŏrzy i corŏzki mynij chce sie jij uczyć. Bez to mogōm mieć problymy przi zdobywaniu pōniykieryj roboty.
Źrōdło: Yle


text:
Żory: Chop prziszoł na kōmyndã sie prać
Wczorej siōdmyj rano do poczekalnie na kōmyńdzie policyje w Żorach weszoł 34 lata stary chop. Ôd samych dźwiyrzi przezywoł i padoł szandarōm, żeby wyszło dō niego dwudziestu.
Jak policyjōny prōbowali go uspokŏjać, ôn im padoł, iże ich „załatwi”, bo znŏ ludzi we prokuraturze. W kōńcu prōbowoł ich szarpać, tōż zarŏz bōł ôbezwładniōny.
Chop niy przizwolōł na badanie alkōmatym i z kōmyndy trefiōł na policyjõ izbã zastawiyń. Hned stanie przed gyrichtym. Może mu grozić do roku heresztu.
Zdrzōdło: KMP Żory


text:
Myto Michała Hórnika
Myto Michała Hórnika wupisujo so za wukniki a wuknice Serbskego gymnazija Budyšyn a dalšnych górnołužyskich gymnazijow na pólu serbskeje rěcy a literatury, sociologije, pedagogiki/didaktiki, serbskich stawiznow, serbskego kulturnego slěźenja, wuměłstwa abo žurnalizma.
Wupisanje 2021
Předsydstwo Maćicy Serbskeje přeprošuje šulerjow a šulerki hornjołužiskich gymnazijow so wobdźělić na wupisanju wo Myto Michała Hórnika na lěto 2021. Wuznamjenić ma so dźěło na polu serbskeje rěče a literatury, serbskich stawiznow, serbskeho kulturneho slědźenja abo wuměłstwa. Jako myto wupisa Maćica Serbska 150 eurow za najlěpše zapodate dźěło. Hdyž je tute w serbskej rěči napisane, zwyši so myto na 250 eurow.
Dźěło dyrbjało měć minimalny wobjim šěsć stronow połdralinkowskeho teksta w 12 pt. (TimesNewRoman). Ilustracije su jako přidawk witane. Zapodać smědźa so rady dźěła, kotrež su nastali za šulske zaměry (w šulskimaj lětomaj 2019/20 a 2020/21). Připołoženy być ma list, w kotrymž steji mjeno awtora/awtorki, adresa, narodny dźeń, šula, rjadowniski schodźenk, titul zapodateho dźěła a wobkrućenje, zo je dźěło samostatny wudźěłk, kotryž njezrani awtorske prawo. Na dźěle samym so njesmě mjeno awtora/awtorki jewić, zo by so hódnoćenje stało bjez znajomosće wosoby. Wšitcy zapodawarjo dóstanu certifikat wo wobdźělenju.
Dźěło ma so w pisomnej formje hač do 30.11.2021 na sćěhowacu adresu zapodać:
Maćica Serbska Maćične myto 2019
Postplatz 2/Póštowe naměsto 2
02625 Bautzen/Budyšin
Předsydstwo rozsudźi hač do 31.01.2022 wo spožčenju myta. Přećiwo rozsudej njeje prawniski puć móžny. Zakład za spožčenje myta su wustawki.


text:
We łostatnich dniach doszło do smiany trynera nŏszych Juniorów! Dotychczasowy tryner – Ireneusz Psykała bydzie terŏz…
Tag: #CLJ
Ruch, Elana, Widzew, Wisła, Atletico, KPR itp. – Szportowe podsumowanie minionygo weekendu
Zapraszomy do lektury szportowygo podsumowanio minionygo weekendu we Ruchu Chorzów i inkszych:
Ruch, Elana, Widzew, Wisła, Atletico, KPR itp. – Podsumowanie minionygo weekendu
Zapraszomy do lektury podsumowanio minionygo weekendu we Ruchu Chorzów i inkszych:
CLJ U`18: Ruch – Pogoń (1:2). Galeria „Ze murawy”
Dzisioj byli my na szpilu Cyntralnyj Ligi Juniorów U`18. Ruch Chorzów sfaloł szpil ze Pogoniom Szczecin…
Galyria ze szpilu CLJ U`18: Ruch Chorzów – Korona Kielce
Ruch Chorzów przegroł na inauguracjo we Cyntralnyj Lidze Juniorów ze Koronom Kielce 0-3. Zapraszomy na zdjyncia…


text:
Chemia
Reprezentanci: Karol Wiesław Adwentowski, Adam Jan Bielański, Andrzej Brückman de Renstrom, Zbigniew Było, Józef Chojnacki, Antoni Ciembroniewicz, Andrzej Czapliński, Jerzy Dereń, Edward Cyprian Drozdowski, Ryszard Dziubalski, Ewa Maria Fryt, Włodzimierz Gosławski, Teresa Grzybek, Mirosław Józef Handke, Magdalena Hasik, Mariusz Andrzej Holtzer, Barbara Hołyńska, Jurgen Michael Honig, Maria Ihnatowicz, Stanisław Janiczek, Zofia Kalicka, Stanisław Komornicki, Jerzy Konarzewski, Harold W. Kroto, Zdzisław Kubas, Mieczysław Lasoń, Andrzej Lewenstam, Aleksandra Krystyna Lewkiewicz-Małysa, Władysław Jan Limanowski, Barbara Maria Małecka, Andrzej Lesław Małecki, Jusuf Mamedalijew, Władysław Michalik, Ignacy Mościcki, Stanisław Zygmunt Mrowec, Roman Kazimierz Pampuch, Antoni Piotrowski, Aleksandra Podgórecka, Wiesław Stanisław Ptak, Paweł Schleifer, Adam Stanisław Skąpski, Marek Sobieski, Andrzej Witold Staronka, Leszek Marek Maria Staronka, Wilhelm Alojzy Staronka, Tadeusz Sucheni, Jerzy Sulikowski, Apolonia Szwaja, Bohdan Szyszkowski, Zbigniew Tajchman, Piotr Aleksander Tomczyk, Tadeusz Władysław Zarosły, Zdzisław Zembura, Emil Zieliński, Stanisław Franciszek Żeromski


text:
13. septembra
13. septembra abo 13. požnjenca je 256. dźeń gregorianiskeje protyki (257. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 109 dnjow hač do kónca lěta.
PodawkiWobdźěłać
NarodninyWobdźěłać
- 1660: Matej Jan Józef Vicki – serbski duchowny, magister filozofije, awtobiograf
- 1778: Jan Michał Haška – serbski farar, spisaćel nabožinskich spisow
- 1898: Pawoł Krječmar – serbski pismikistajer, Domowinski prócowar, ludowy spisowaćel
- 1923: Arnošt Kowar – serbski ludowědnik a muzejownik
- 1931: Pawoł Völkel – serbski slawist, słownikar, wudawaćel a přełožowar
WumrěćeWobdźěłać
- 1755: Jan Bohuwěr Šołta – serbski filozofiski spisowaćel, magister
- 1956: Jakub Šajba – serbski pismikistajer, nakładnik, starosta Sokoła a Domowinski funkcionar
- 2007: Jan Rawp – serbski komponist a hudźbny wědomostnik
- 2019: György Konrád – madźarski spisowaćel
Swjate dnyWobdźěłać
- katolski/ewangelski: Jana Chryzostoma


text:
Multikulturowo “Kornelōwka” – Jak mode Szpanioki i bajtle ze Litwy trefiyły utopce we Tychach
– Teacher, can I go to toilet? (Rechtorze, moga iś do haźla?) – pyto sie syneczek. – Yes, you can go (Ja, idź) – pado rechtor i bajtel ciśnie weg. Nale za nim drałujōm już sztyry utopki. Za chwila bydzie ino słychać bajtla ryczeć na siyni, a niyskorzyj utopki przismyczōm nazod krauza, w keryj zawarto bydzie dusza ôd tego boroka. Na cōłko ta scyna filujōm bajtle ze Bułgarii, Hiszpanii, Litwy, Portugalii i Rumunii. Kaj? We Szkole Podstawowyj nr 37 im. Kornela Makuszyńskigo we Tychach. Filujōm i już wiedzōm, co na tym pofyrtanym Ślōnsku psinco ich zdziwuje. Pora minut przōdzij dwie połednice ciepły sie na bajtla, kerego brało spanie. A za chwila bydōm wiedzieć, co to sōm beboki i trefiōm prawego jaroszka.
– Uczniowie z pięciu państw partnerskich przybyli do nas w celu wspólnej realizacji projektu programu Erasmus Plus (Te bajtle z piyńciu krajōw przijechały do nos skuli projektu Erasmus Plus, kery spōlnie bajstlujymy) – pado Patrycja Lampart, rechtorka, kero koordynuje cōłki projekt – Naszą intencją było pokazanie im realiów naszego życia, stąd zaproszenie na lekcje m.in. WOS, chemii czy edukacji regionalnej, prowadzone po angielsku. A zaraz po nich wycieczka do Nikiszowca, Giszowca oraz Muzeum Śląskiego. (Chcieli my, coby zoboczyli jak to richtiś żyje sie u nos, beztōż pokozali my im roztōmajte lekcje po angelsku, miyndzy inkszymi WOS-u, chymii i edukacyji regionalnyj. A za chwila bierymy ich na Nikisz, Giszowiec i do Muzyjum Ślōnskigo.)
Ftoś możno by sie dziwowoł: co to je za maszketno szkoła, kaj wszyske bajtle poradzōm godać po angelsku za tela, co niy ma im ciynżko wziōnć i pytać modych Szpaniokōw, Portugalokōw abo Litwinōw? Ino we „Kornelōwce” to sōm blank ańfachowe lekcyje. Jejich rechtory już ôd hań downa aszōm sie swojōm klasōm dwujynzycznōm, kero niy ino mo wiyncyj lekcji ôbcyj godki, nale tyż niykere inksze lekcje sōm ino po angelsku.
– Sądzę, że to jeden z powodów popularności naszej klasy dwujęzycznej (Myśla, co skirz tego bajtle rade cisnōm do tyj klasy) – tuplikuje Patrycja Lampart –Uczniowie wiedzą, że w niej nie tylko nabędą solidnych umiejętności językowych, ale będą mieć też okazję poznać przyjaciół z najodleglejszych części świata. (Wiedzōm, co u nos niy ino poradzōm sie nauczyć richtiś godać po angelsku, nale tyż trefiōm nowych kamratōw z roztomajtych tajlōw świata.)
Kej bajtle z erasmusowego projektu pojadōm weg do dōm, do „Kornelōwki” przijadōm dwa karlusy z Kanady i Malezji, kere tyż bydōm poznować naszo kultura i ôsprowiać ô swojij. Idzie pedzieć, co Szkoła Podstawowo nr 37 we Tychach durś je wierno wizji multikulturowego Ślōnska, bōntnego choby danga.
Adam Papierniok


text:
Berlin (dpa/SN). Tak mjenowana korona-app je wot dźensnišeho darmotnje wužiwajomna. Kaž zwjazkowe knježerstwo wčera zdźěli, ma wona pomhać rozšěrjenju koronawirusa w Němskej zadźěwać, dokelž hodźa so z njej w nuzowym padźe kontakty inficěrowanych wosobow zwěsćić. Tuž je wažne, zo telko ludźi kaž móžno app za mobilne telefony wužiwa. Při tym njeńdźe wo to zwěsćić, hdźe je štó hdy był, ale wo to, ludźi, kotřiž su blisko natyknjeneje wosoby byli, warnować, zo su so snano sami z wirusom natyknyli.
Warnowanska app njemóže tomu zadźěwać, zo so sam z wirusom natyknješ. Wona njenaruna ani płaćiwe směrnicy nastupajo dodźerženje wotstawka ani prawidła hygieny. Wona ma dotalne naprawy přećiwo wirusej wudospołnić, z tym zo kontaktne rjećazy pozitiwnje testowanych wosobow přetorhnje.
Nikoho w Němskej njenuzuja korona-app na swojim mobilnym telefonje instalować. To je ryzy dobrowólny rozsud. Zasadnje pak płaći: Čim wjace ludźi app na swojim smartfonje instaluje, ćim wjace z nich móže tónle přidatny škit wužiwać a ćim dokładnišo a wobšěrnišo hodźa so kontakty wuslědźić.


text:
Čitamy tuchwilu wjele wo aktualnej zhubjenej generaciji. Tak činja zhubjene prezencne časy za šulerki a šulerjow na šulach a z tym falowaca wučbna maćizna z aktualnych lětnikow zhubjenu generaciju. Woni njenawuknu cyle jednorje wjace dosć w za wobsahi předwidźanym času. To, štož so nětko zakomdźi, ma so potajkim w přichodnych lětach hišće někak zasunyć. Ale nachwatać drje so ničo wjace njehodźi – čitamy dale. Přěhrate je přěhrate. Tući ludźo maja wulku njelěpšinu za swoje cyłe dalše žiwjenje. A lětniki, kotrež su loni abituru abo srjedźnu zrałosć złožili abo to lětsa činja, změja wotzamknjenje z připisom „korona-wotzamknjenje“. Budźe to kołk, woznamjenjenje, kašćik. Snano tež pola někotrych kaž sebjewědomje nošene znamješko, wšako su woni to najebać wšeho zdokonjeli. Ale chceš-li pisarjam wěrić, změja tući młodźi ludźo cyłe žiwjenje niše dochody hač bychu je měć móhli – bjez korony.wjace čitać
sprócnosć
Dopóznaće z poslednjeho artikla je, zo maja so wšitke rozrisanja za někak rjadowane swójbne žiwjenje inkluziwnje dźěło a šula, w swójbje samej namakać. Snano woznamjenja to, zo móžemy so na kóncu momentanje jenož na sebje samych a najwušu swójbu spušćeć.
Dźědojo a wowki, přećeljo a dalši nam bliscy ludźo maja swoje kontakty na absolutny minimum redukować a njesmědźa nam hižo aktiwnje pomhać. Runje tak, kaž wšak tež swójby same. Wšitko wothrawa so jenož hišće w najmjeńšim kruhu. To přinošuje k přiběracej napjatosći w swójbach. Hižo w prěnim lockdownje dyrbjachmy nazhonić, zo přiběra domjaca namóc. Přećelstwa so rozłamaja, čwěle psychisce schorjenych so sylnje stopnjuja. Runočasnje su městna za kuru wobmjezowane, zdźěla su wotpowědne domy samo zawrjene. Online-poskitk šulow prawje njefunguje – wosebje we wjesnych kónčinach. Tuž steja dźěći, młodostni a starši před horami nadawkow bjez resp. ze snadnym přewodom. Wězo dawaja tež pozitiwne wuwzaća.
swójba dźensa. swójba jutře?
Swójba dźensa woznamjenja:
Swójba zrozumi so dźensa zasadnje pod wuměnjenjemi pandemije. Swójba dźensa je lědma hišće přirunajomna ze swójbu do měrca 2020. Zwólniwosć šěrokeje ludnosće za krute naprawy njebě drje w nazymje 2020 hišće data. Druhi kruty lockdown nas trjechi hakle w decembru. Dźěći a šulerjo su doma. Ale podzemske železnicy a wulke běrowy su mjenje abo bóle połne a słužbne wuradźowanja wotměwaja so dźensa husćišo analognje hač hišće w nalěću. Hospodarstwo njesmě so sypnyć. Za system relewantne je, štož je za system relewantne. A štož je za system relewantne, ma so škitać. Okay.
Je swójba za system relewantna? Su dźěći a młodostni, su šule a pěstowarnje, su starši za system relewantni? Hdźe pohibuje so pod tutym za system relewantnym pucherjom nětko swójba? Kak běži tu pod wuměnjenjemi pandemije?wjace čitać
nowolětne słowo – Swět steji na hłowje
Swět steji po zdaću na hłowje. Mnoho je hinak, hač smy to zwučeni. Jenož někotři su to přińć widźeli. Minjene lěto je wjele změniło. A nowe lěto započina so tak, kaž je so stare skónčiło. Wuskutki mało politiskich rozsudow su daloko sahace a potrjechja kóždeho. Mnozy ludźo čuja so jara wobmjezowani a njesu tute stejišćo jara wěsće na dróhu. Přirunanja z 2. swětowej wójnu přeco zaso słyšimy. Štož mamy tu runje wutrać, njeje zdźěla samo za čas 2. swětoweje wójny dawało – rěka potom.wjace čitać
Swójbne wulěty ze spřećelenej swójbu
Dołho dosć dyrbjachu wšitcy čakać, doniž njesmědźa so zwonka swójskich štyrjoch sćěnow abo swójskeje ležownosće oficialnje zaso z přećelemi a spřećelenymi swójbami zetkawać. Nětko je čas přišoł. Wužiwajće tutu parcielnu swobodu a zrěčće so z wašimi lubymi.Wjace čitać
Emocionalny čas – tež za dźěći
Wjetšina z naše je hižo wosmy tydźeń w zakonsce postajenej domjacej šuli – štož wšak je poprawom kruće zakazane – a w domjacej pěstowarni – štož wšak je hewak poprawom jenož hač do maksimalnje 1 ½ lět žiwjenskeje staroby dźěsća towaršnostnje akceptowane. Připódla běži pola mnohich chcyjo nochcyjo home-office abo cyle normalne powołanske žiwjenja z krótkodźěłom, kołwrótnymi słužbnymi planami abo dospołnje změnjenymi dźěłowymi wotběhami po snano wobšěrnym přetwarje dźěłoweho městna. Frizerojo smědźa zaso wotewrěć a kupnicy swoje twory poskićeć. Ale dźěći njesmědźa swojich přećelow wopytać, byrnjež wobaj hižo tydźenje izolowanej doma sedźałoj.
Někotre wěcy njejsu nam snano zrozumliwe. Někotre rozsudy nimamy snano tež za dobre. Pytamy za wućekom abo kritizujemy naprawy při rozmołwach ze susodom přez płót. Cyle z prawom. Je to diskutabelna situacija, w kotrejž swět je. Štó z nas drje njebě w tutym zašmjatanym času tež hižo raz emocionalnje poraženy?wjace čitać
Starši su tež jenož čłowjekojo
Wšudźe čitamy, kak mamy nětko najlěpje ze swojimi dźěćimi wobchadźeć, što mamy z nimi zhromadnje činić a što wostajić. Z njeličomnymi poskitkami chcedźa nam dobroćelske zwjazki, institucije, internetowe předewzaća a priwatni ludźo pomhać, naše dźěći jednorje a clewernje zaběrać. Dobre rady so jenož tak sypaja: kelko měli dźěsću tuchwilu dowolić, wo čo dźe, zo měli sej starši husćišo prajić moje ćěło je pěskowy nawěw a při tym hłuboko předychać. Tu dawaja pokiwy, tam samozrozumliwe žadanja.wjace čitać
Online pomoc za čłowjekow z depresijemi
Mnohim čłowjekam njewjedźe so tež bjez coronawirusa derje. Woni trjebaja medicinisku abo psychologisku pomoc. W nětčišej nowej situaciji mamy tež na tych myslić, kotřiž njemóža hižo posedźenske terminy wužiwać. Tuta wobstejnosć a potencielne wohroženje přez wirus pohubjeńša symptomy husto.wjace čitać
Download za was – tydźenski přehlad za cyłu swójbu
K njedźeli zaso pomoc za planowanje swójbneho tydźenja doma. Drje so jutrowne prózdniny bliža, ale hišće zwostanje domjacy šulski tydźeń a tež prózdniny budu spodźiwne – hinaše.wjace čitać
Konkretne pokiwy k zmištrowanju wšědneho dnja
Poprawom klinči wšitko jara jednorje. Tola husto mamy my dorosćeni ćeže, to swoje přinošować. Haj, něštožkuli traje pola dźěći dlěje, wšako nimaja hišće we wšěm samsnu rutinu kaž my a druhdy činja snano tež něšto „wopak“. Poradźi-li pak so nam naš narok spušćić, zo ma so wšitko prawje spěšnje a efektiwnje zrjadować, změjemy bórze małych pomocnikow w domjacnosći, kotrež nas z wjeselom podpěruja. Dźěći wobkedźbuja dokładnje – woni widźa stonacych staršich, kotřiž dyrbja HIŽO ZASO tutu HŁUPU KUPJEL rjedźić. Abo woni hrajkajo pomhaja a dóstanu dobre začuće za wěc. Jónu bóle, jónu mjenje – spytajće to cyle jednorje přeco zaso.wjace čitać


text:
Wikipedyjo:Czym Wikipedyjo ńy je
Wikipedyjo je to yncyklopedyjo internecowo, we kerej swe sprowjyńa moge dowoć kożdy. Ńykej atoli sprowjorze mogům ńy wjedźeć, co to uoznoczo. Skiż tygo dali my sam pora bajszpilůw, czym tyn projekt ńy je.
Wikipedyjo ńy je yncyklopedyjům papjůrowům
Uoznoczo to, iże ńy můmy uograńiczyń techńicznych jakimi sům uobjyntość eli tymatyczność. Informacyje muszům być atoli weryfikowalne a ńy do śe tyż cołkjym wszyjskigo dodować - kożdy artikel muśi społńić regle pjyńću filorůw. Poza tym, sprowjańy Wikipedyje ńigdy śe ńy skůńczy.
Wikipedyjo ńy je dykcjůnorzym
Ńy je to zdrzůdło wjydzy uo żargońe szpycjolistycznym eli podezdrzńik słůw ślůnskich. Ńy do śe sam wćepać artikla jak ntp. Ajzynbańok - to je po polsku kolejarz. Uod tygo typa defińicyji je ślůnsko katygoryjo we polskim Wikisłowniku. Ńy możno tyż dowoć list słůw, ntp. jakigo djalykta lebo gwary.
Wikipedyjo ńy je placym pod publikacyjo własnyj twůrczośći
Ńy noleży sam tyż takich zdrzůdłůw wykorzistywać. Ańi kedy mosz jake badańy naukowe złůnaczůne bez ća, sům uod publikacyji buchy a cajtůngi lebo jake inksze neczajty. Nowe słowa, kere żeś wymyślił tyż sam ńy pasujům (wyjůntkym sam może być ntp. sytuacyjo, kedy ńy mo ślůnskigo worta a trza taki złůnaczyć bez zastosowańy śe do reglůw słowotworzyńo we ślůnskij godce; tedy, jeli je to możebne, wyprowadzosz słowo ze uoryginalnyj godki).
Wikipedyjo ńy je můwńicům
Wikipedyjo ńy je můwńicům ze zorty Hyde Park, forům internecowym, placym chaje, abo zajtům uod propagandy abo reklamy. Skiż tygo zakozane je:
- Propaganda abo agitacyjo kożdyj zorty. No toć, co we artiklach idźe uopisywać poglůndy, trzimjůnc śe atoli prawidłůw neutralnygo wezdrzyńo. Ńy je dozwolůne przekůnywańy inkszych użytkowńikůw do jakij idyjolůgije, uod tygo sům fora dyskusyjne a ńy Wikipedyjo.
- Autopromocyjo je zakozano. Ńy je zakozane szkryflańy uo samym śebje, nale noleży dać pozůr na to, co kożdy artikel muśi trzimać śe prawidłůw, a je to fest ćynżko utrzimać jak fto uopisuje śebje, swoja uorgańizacyjo, firma a t.p. Wkludzańy myngi linkůw do swojij zajty abo podowańe kaj ino wlyźe titla swojij kśůnżki tyż bydźe traktowane kej autopromocyjo.
- Reklama. Kożdy artikel powińyn być uoparty na zdrzudłach ńyzależnych uod podmjotu, kery je w ńym uopisany. Nojbarzi dotyczy to artikli uo przedśymwźyńćach kůmercyjnych.


text:
Państwo
Państwo je politycznōm, suwerynnōm, terytorialnōm i ôbligatoryjnōm ôrganizacyjom społeczyństwa. Ôrganizuje i koordynuje robotã wielgich grup społecznych. Państwo mŏ tyż granice terytorialne. Je niyznŏleżne i niypodlygłe.
Prawne kryteria państwowości, przijynte na mocy kōnwyncyji we Mōntevideo ze 1933, ôkryślane sōm nastympujōnco: (artikel 1.) "Państwo jako podmiot prawa miyndzynŏrodnygo winno posiadać take elymynty:
- ôbstōnõ ludność,
- struktury sztrofowe,
- suwerynne włŏdze,
- ôkryślōne terytoriōm (wielgość państwa niy wpływo na jigo podmiotowość) ôddzielōne ôd inkszych granicōm,
- zdolność włażyniŏ we relacyje miyndzynŏrodne.
- ôkryślōne prawidła prawne
Kōnwyncyjŏ była trefym rygiōnalnym a ôgraniczyła sie ino do państw amerykańskich, ale jij prawidła sōm przikwolōne we zwyczajowym prawie miyndzynŏrodnym.
Piyrszym problymym państwowości je uznanie państwa na arynie miyndzynŏrodnyj, czyli stwierdzynie ôd podmiotu prawa miyndzynŏrodnygo faktu istniyniŏ jakigoś państwa i gotowości do respektowaniŏ zwiōnzanych z tym skutkōw prawnych. Przedmiotym uznaniŏ może być: państwo, regyrōnek, insurgynty, strōna, co walczy abo nŏrōd. Uznanie państwa może być udzielōne abo indywidualnie ôd podmiotu prawa miyndzynŏrodnygo (napoczyńcie stosōnkōw dyplōmatycznych abo podpisanie umŏwy bilateralnyj), abo kolektywnie ôd skupiny państw (na podobne, jak we przipŏdku pojedynczygo państwa) abo ôrganizacyje miyndzynŏrodnyj (przijyńcie we poczet czōnkōw). Uznanie państwa winno mieć nŏturã jednoznacznõ i niyodwracalnõ, chociŏż we praktyce trefiŏ sie przipŏdki zawieszyniŏ abo zerwaniŏ stosunkōw dyplōmatycznych abo wyłōnczynie czōnka ôrganizacyje.


text:
Wokrjes Teltow-Fleming
Wokrjes Teltow-Fleming (němsce Landkreis Teltow-Fläming) je braniborski krajny wokrjes južnje Berlina, kiž wobsteji wot 6. decembra 1993 a ma něhdźe 160.000 wobydlerjow na přestrjeni wot 2.104 km². Sydło krajnoradneho zarjada je Łukowc.
GeografijaWobdźěłać
Wokrjes Teltow-Fleming mjezuje z Berlinom w sewjeru, we wuchodźe z wokrjesom Dubja-Błóta, w juhu z wokrjesom Łobjo-Halštrow, w juhozapadźe ze saksko-anhaltskim wokrjesom Wittenberg a w zapadźe z wokrjesom Podstupim-Srjedźna marka.


text:
Szkat
Szkat – szpil karćany, szczygůlńy rozpowszychńůny we Ńymcach a na Ślůnsku i Kaszubach. W Polsce czynsto nazywany "ślůnskym brydżym". We szpilu bjorům udźoł trzi uosoby, przi czym we kożdej rozgrywce 2 uosoby grajům przećiwko jydnyj, kero wygroła licytacyjo poprzedzajůncům dano rozgrywka. We szkaće szportowym partja, czyli pojydynczo sesyjo, na kerej zbjerajům śe gracze we szkata, skłodo śe s 24 rozgrywek. We szkaće uotwartym ńy ma tygo typu limitu a istńijům uodrymbne zasady liczyńo půnktůw, a wystympuje tzw. kůntrowańy.


text:
10.03.2008
Na nim namakaće zapis načasnych serbskich spisowaćelow a spisowaćelkow, basnikow, přełožowarjow a wudawaćelow, kiž chcemy w přichodźe rozšěrić … ale tež za literarny dorost je na konopeju městna. Tu móžeće swoje twórby zjawnosći předstajić a je wot lektorow z kritiskim wóčkom posudźować dać. Waši čitarjo su ke kritice lubje přeprošeni!
Pod hesłom čitanka namakaće tři wobłuki, w kotrychž so literarne wupłody cyle wosebitych tematiskich žanrow zhromadźa. Najpowabliwiša je drje erotika. Pokukće raz nutř a „šukotajće“ sobu! Znajeće wy „tón serbski krimi“? Ně? zwotkel tež. Tale literarna hałžka je hač dotal w serbskej literarturje skerje drobnuška mała wostała. Tež tu – pod kriminalkami – móža so bórze dotal njesłyšane wěcy stawać … Što měniće? Zo je humor wažny, za někotrehožkuli samo najwažniši eliksěr w zbožownym byću a traću, drje dalšeho rozrisanja njetrjeba.
Pod słuchatkom namakaće literaturu k słyšenju, słuchoknihi a słuchohry. W terminach zapišće waše literarne a literarno-hudźbne wječorki a zarjadowanja a hižo budźe was wjac na „literanym konopeju“ – hdźežkuli přeco!
Dobra wěc –chce chwilu měć! Tohodla dajće so do pisanja a čitanja, zo njeby tele předewzaće hižo tak skromne wostało a naš/waš „literarny konopej“ móhł rosć.
P.S.: Zawěsće Was zajimuje, štó chowa so za tutym „my“ - pohladajće do impresuma!


text:
Chicago
Spůłrzyndne: 41°54' N 87°39' W
Chicago – mjasto we USA, pouožůne nad jeźorym Michigan we stańe Illinois. Chicago je třećym co do wjelgośći a zaludńyńo mjastym we Stanach Zjydnočůnych zarozki po Los Angeles a Nowym Jorku.
Chicago wroz s předmjeśćůma twoři guůwno metropolijo mjejsko pouožůno na střodkowym wschodźe Stanůw Zjydnočůnych. Je tyž guůwnym cyntrům biznesowym, kulturalnym a naukowym, a samo mjasto a uokolice přežywajům uokres gwoutownygo rozwoju a ekspansyje. Nojbližšymi a nojwjynkšymi předmjeśćůma sům mjasta Niles, Elmhurst, Melrose Park, Franklin Park, Cicero, Joliet, Addison, Evanston, Schaumburg i Wood Dale.
Chicago je uokreślane mjanym "Wjetřne mjasto" (ang. Windy City).
Nojwjynkše poza Polskům skupisko Poloków a ludnośći pochodzyńo polskigo (ůng. 1,1 mln osůb polskigo pochodzyńo, we tym ůngyfer 250 tyś. godajůncych na co dźyń we polskij godce). Uobezdřij tyž: Jackowo.


text:
Jan Laras narodźi so w lěće 1845 w Lejnje pola Chrósćic. Jako syn žiwnosćerskeje swójby poda so hižo jako młodostny do Prahi, zo by so na studij teologije přihotował. Tohole studija pak so wzda a promowowaše na doktora filozofije. Jako čłon Praskeje Serbowki a Maćicy Serbskeje so na wšelakorych polach spisowaćelenja pospyta. Mjez druhim wón pilnje za rukopisny žurnal “Kwětki” pisaše a w časopisu Maćicy Serbskeje wozjewi 1870 swoje rěčespytne dźěło “Serbske pluralia tantum”. Zeserbšći tež Psalmy a spisa powědki a reportaže. Z twórbow Jana Larasa čita w hudźbno-literarnym programje ansambla młoda dźiwadźelnica Božena Bjaršec ze Smječkec. Wo hudźbu postara so njewšědny muzikaliski duet. Marie-Luisa Fryčec z fletu a Benedikt Sauber při bijadle dopokazataj, zo zamóžetej instrumentaj harmonować. Wuměłcaj předstajitaj tři kruchi za fletu a bijadło z pjera Jana Pawoła Nagela “Wodźan”, “Připołdnica” a “Pumpot” a dalše twórby.
WOBSADŹENJE Božena Bjaršec (čitarka)
Marie-Luisa Fryčowa - flejta
Benedikt Sauber - bijadło
Keine weiteren Aufführungen in dieser Spielzeit.


text:
Pětr Šěrach
Pětr Šěrach (němsce Peter Schirach; * 29. junija 1656 w Křidole, † 21. oktobra 1727 w Chrjebi) bě serbski ewangelski farar, magister a zakitowar serbskeje rěče.
Narodźi so jako syn Křidołskeho bura a šołty a wopytowaše wšelakore šule w Kamjencu, Drježdźanach, Mišnje, Kamjenicy a Schneebergu kaž tež gymnazij w Šwikawje. 1678 zahajeny studij teologije w Lipsku dyrbi dla bližaceho so mora wopušćić. Po nawróće do Łužicy dźěła najprjedy jako domjacy wučer w zemjanskich swójbach a wot 1686 jako farar w Chrjebi.
W lěće 1717 wuda Warichiusowy katechizm znowa a wuzběhny w předsłowje Von der wendischen Sprach wuznam serbšćiny za wědomosć.
Šěrach wobknježeše hebrejšćinu a zaběraše so přidatnje z astronomiju a matematiku.
SwójbaWobdźěłać
Jako nan Hadama Zachariasa a Křesćana Bohuchwała Šěrachec płaći jako wótc a prěni znaty čłon Šěrachec fararskeje swójby, kotraž so z jeho wnukom Bohuchwałom Benediktom do zemjanstwa pozběhny. Tamny wnuk Hadam Bohuchwał płaći jako załožer pčołarskeje wědomosće we Łužicy. Dalšej potomnikaj Pětra Šěracha staj nacionalsocialistiski politikar Baldur von Schirach (1907–74) a prawiznik-spisowaćel Ferdinand von Schirach (* 1964).
ŽórłoWobdźěłać
- Błažij Nawka: Šěrach, Pětr. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 541


text:
Detroit
Spůłrzyndne: 43°20' N 83°03' W
Detroit (uod francuskigo ćyśńina) – mjasto we USA, we stůńy Michigan, na půłnocnym brzygu rzyki Detroit, przi grańicy ze Kanadům. Założůne we 1701 uod Francuzůw, we 1783 przekozane USA, uod 1802 mo mjejske prawa. Srogi uostrzodek industryje, znůmy znamjyńńy skiż produkcyje autůw (majům sam śedźiby trzi kůncerny: Ford Motor Company (zał. 1903), General Motors (zał. 1916) a Chrysler (zał. 1925). Krům tygo inkszo industryjo, we tym chymiczno a zbrojyńowo, a śedźiba finansowych insztytucyjůw. Uostrzodek naukowy a akadymicki (3 uńiwersytety). 18 lipca 2013 sztad uogłośůł plajta.