text:
Filtruj wyniki:
Filtruj wyniki:
Praca Nauczyciel Angielskiego Gorzów Wielkopolski- 1 oferta pracy
- przedwczoraj
Nauczyciel języka włoskiego z orzeczeniem o niepełnosprawnościBPO NETWORK Sp. z o.o. (293 opinie)Gorzów WielkopolskiRekrutacja zdalna
Znajdź pracę w lubuskim
Najpopularniejsze stanowiska w mieście Gorzów Wielkopolski
Kierowca - Gorzów WielkopolskiNauczyciel - Gorzów WielkopolskiSprzątanie - Gorzów WielkopolskiSezonowa - Gorzów WielkopolskiKsięgowa - Gorzów WielkopolskiPsycholog - Gorzów WielkopolskiKasjer - Gorzów WielkopolskiOpiekun Klienta - Gorzów WielkopolskiPrzedstawiciel Handlowy - Gorzów WielkopolskiElektryk - Gorzów WielkopolskiDoradca Klienta - Gorzów WielkopolskiMagazynier - Gorzów WielkopolskiSprzedawca - Gorzów WielkopolskiSpawacz - Gorzów WielkopolskiInformatyk - Gorzów WielkopolskiArchitekt - Gorzów WielkopolskiSpedytor - Gorzów WielkopolskiFizjoterapeuta - Gorzów WielkopolskiLogistyk - Gorzów WielkopolskiPedagog - Gorzów WielkopolskiTelemarketer - Gorzów WielkopolskiKosmetolog - Gorzów WielkopolskiDostawca - Gorzów WielkopolskiStolarz - Gorzów WielkopolskiBarman - Gorzów WielkopolskiPrawnik - Gorzów WielkopolskiKosmetyczka - Gorzów WielkopolskiRatownik Medyczny - Gorzów WielkopolskiVisual Merchandiser - Gorzów WielkopolskiMechanik Samochodowy - Gorzów Wielkopolski
Podobne stanowiska w mieście Gorzów Wielkopolski
Często wyszukiwane
Dorywcza - Gorzów WielkopolskiW Przychodni - Gorzów WielkopolskiOchrona - Gorzów WielkopolskiBhp - Gorzów WielkopolskiDla Niepełnosprawnych - Gorzów WielkopolskiInżynier - Gorzów WielkopolskiHandlowiec - Gorzów WielkopolskiW Domu - Gorzów WielkopolskiDekorator - Gorzów WielkopolskiNiania - Gorzów WielkopolskiGorzów Wielkopolski - DodatkowaGorzów Wielkopolski - Zdalna


c: text/html

text:
Budyšin (WL/SN). Drje mjeńši dźěl ludźi je sej hižo raz sam kapsnu lampu paslił, z chorobnym stołom twarjenje přeprěčił abo samo hozdźik skowarił. Sobotu bě w Powołanskošulskim centrumje (BSZ) při Budyskich Schillerowych zelenišćach składnosć k tomu.
Spěchowanske towarstwo technologije a BSZ běštej k tomu šulerki a šulerjow wot 5. lětnika přeprosyłoj, so we wobłuku 2. akciskeho dnja „Rjemjesło & technika“ jónu sami wuspytać. Nimo toho měještej powołanska fachowa šula kaž tež serbska fachowa šula za socialne durje zajimowanym wopytowarjam šěroko wotewrjene. Dale předstaji so šulerski labor „DeltaX“ Helmholtzoweho centruma Drježdźany-Rossendorf a sobudźěłaćerjo Drježdźanskeje Techniskeje uniwersity wabjachu tohorunja za swoje poskitki. Dohromady bě sydom stacijow, hdźež móžachu so młodostni do wšelakich rjemjeslniskich a techniskich powołanjow kaž tež do socialnych wobłukow zanurić. Dokelž bě ličba wobdźělnikow za kóždu hodźinu so znowa započinacy poskitk „čiń-sobu“-stacijow wobmjezowana, běchu organizatorojo wo přizjewjenje prosyli.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Marek SQ9KPD wczora fajerowoł, beztoż tradycjo klubowo wymago klubowyj celebry. No i dzisioj wjechały maszkety 🙂
STO LOT! Zdrowio i pomyślności Marek!
Naroz zadryndoł telefon, we kierym Szeryf Stasiu doł wszystkich pozdrowić ze tych swoich wczasów. Dziynkujymy.
Wiesiek SQ9V, manager łod roztomajtych dyplomów, przisłoł dyplomy SN0HQ 2022. We klubie dostało go ino trzech muszketerów: Zbyszek SP9GMI i dwóch Pyjtrów SP9TPV i TPZ. Na jesiyń sie mony bydom asić extra koszulkami. Łoboczymy.
Wczora Mirek SP9MF (ex SP9MRT) trynowoł z małym balonym. Balon polecioł ale geryjt cosik niy chcioł fungować.
To tela na tera. Jak na tyn letni czas niyźle.
Knipsy mogecie łobadać we GALERII.
73 de Pyjter SP9TPZ


text:
Reakcije na planowanu atomowu milinarnju rozdźělne
Waršawa. Kaž je pólski kabinet zdźělił, da wón w kraju prěnju atomowu milinarnju natwarić (SN rozprawjachu). Na srjedownej nowinarskej konferency ministerski prezident Mateusz Morawiecki zaruči, zo budźe wona wěsta a milina čista. Samsny dźeń bě sejm projekt wobzamknył. Inwesticiju miliardow złotych zwoprawdźa w kooperaciji z ameriskim koncernom Westinghouse Nuclear.
Wonkowny minister USA Antony Blinken Pólskej gratulowaše, zo bě so za jich technologiju rozsudźiła. „To je hoberski krok do přichoda w boju přećiwo klimowej změnje. Tale milinarnja dźě zmóžni, wustork wuhlikoweho dioksyda wo 26 milionow tonow wob lěto pomjeńšić“, wón potwjerdźi. Morawiecki wobhladuje předewzaće jako „historiski wokomik“ za swój kraj. Wobaj politikarjej rěčeštaj wo nimale stotysac nowych dźěłowych městnach za inženjerow a atomowych fachowcow we woběmaj statomaj. Z hesłom „Milina z atoma w kóždym domje“, a to hižo za dźesać lět, spyta knježerstwo towaršnosć za projekt přeswědčić. Reakcije su přiwšěm chětro rozdźělne.


text:
Wojerecy (AK/SN). Po poł lěće twarskeho časa je Wojerowska bydlenjotwarska towaršnosć bydlenski blok čo. 69 do 75 na Budyskej aleji dosaněrowała. Dohromady jedna so wo 32 bydlenjow z třomi abo štyrjomi stwami. Mnozy z podružnikow bydla tam hižo dlěje hač 20 lět. Bydlenjotwarska towaršnosć je 525 000 eurow inwestowała a sumu dospołnje ze swójskich srědkow zapłaćiła.
Bydlenski blok na Budyskej aleji nasta w 1960tych lětach. Tuž běchu nětko někotre twarske naprawy trěbne. Na swislach přitwarichu wosom balkonow. Tepjenje přestajichu wot płuna na milinu. „Wobšěrne dźěła wopřijachu dale nowe městno za milinowe časniki w pincy, rozdźělowanske kašćiki a dalše techniske připrawy“, praji Christian Frank z bydlenjotwarskeho předewzaća. „Dale smy tójšto metrow kablow z pincy hač do jednotliwych bydlenjow kładli.“


text:
Rozprawa sekcije hudźba 2015/2016
W minjenej dobje smy jako sekcija hudźba Maćicy Serbskeje přewjedli přednoškowy a diskusijny wječork na temu: Wudaće „Podlěća“ a z tym zakónčenje projekta: wudaće a nakładowanje „Počasow“ K.A. Kocora/H. Zejlerja. Wuznam za praktisku serbsku hudźbnu kulturu kaž tež za zběhnjenje jeje prestiža w njeserbskim susodstwje. A w tutym lěće mamy tež hišće předwidźane, so zaběrać ze Smolerjowymi "Pěsničkami".
Trěbne přispomnjenje: Přeprosył běch na mjenowany přednošk tež zjawnje, mjez druhim přez Serbske Nowiny. Prosych wo to, zo by so zarjadowanje přiwzało tež do pjatkowneje „Protyki“. Tam pak mějachu na wažniše skedźbnić kaž „Wodźenje po Wojerowskim měšćanskim muzeju“; „Wodźenje po Budyskim měšćanskim muzeju“ abo hišće nuznišo: „Kulturny konwent we Wojerowskej kulturnej fabrice“ a kónčichu wozjewjenja z wutoru, 24.2., potajkim dźeń do Maćičneho přednoška. A to so mi njesta prěni raz tak! Tež w Pjatkownych (19.2.) „Pokiwach“, hdźež samo na „Natwarjacy kurs serbšćiny za póndźelu 29. februara“ skedźbnichu, njemějachu za zarjadowanje Maćicy pjeć dnjow prjedy toho žane městno. Skónčnje so přeprošenje ani póndźelu, ani wutoru njejewi. Tuž tam srjedu rano zazwonich, hač maja docyła hišće wotpohlad wozjewjenja. To njeje žane přistojne wašnje!
Měrko Šołta, předsyda
Budyšin, 5.3.2016


text:
Móst měra
Móst měra je po awtodróhowym mosće druhi najwjetši móst přez Sprjewju w Budyšinje. Kamjentnowobłukowy móst zestaji so ze štyrjoch wobłukow, kiž su wjace hač 20 metrow wysoke. Cyły móst je 181 metrow dołhi. Panorama stareho města wot mosta měra je najsławniši wobraz Budyšina.
Před wotewrjenjom Budyskeje zapadneje tangenty w decembru 2013 wjedźeštej zwjazkowej dróze 6 a 96 po Mosće měra.
StawiznyWobdźěłać
Stawizniskej zajězdaj do města běštaj mostaj na Židowje a pod Lipowej horu. Industrializacije a přiběraceho wobchada dla dyrbješe so nowy móst natwarić. W lěće 1909 bu tutón pod mjenom Krónprincowy móst poswjećeny. Wot toho časa nastawaše zapadnje Sprjewje zapadne předměsto Budyšina.
Na kóncu Druheje swětoweje wójny bu móst dnja 20. apryla 1945 hromadźe ze 16 druhimi mostami rozbuchnjeny. Hižo w lěće 1949 bu jako Móst měra znowa wotewrjeny.


text:
Krzysztof Tomczyk
Krzysztof Tomczyk koncerty
Artyści podobni do Krzysztof Tomczyk
Minione koncerty Krzysztof Tomczyk
NOSPR kameralnie w Katowicach
Arkadiusz Adamski, Karolina Nowak-Waloszczyk, Aleksander Mazanek, Krzysztof Tomczyk, Krzysztof Fiedukiewicz, Lucyna Fiedukiewicz, Dawid Jadamus
27-10-2022
Katowice
NOSPR kameralnie / Lachner, Krommer & Gounod w Katowicach
Bartosz Pacan, Cezary Rembisz, Krzysztof Tomczyk, Damian Lipień, Joanna Dziewior, Maksymilian Lipień, Urszula Lipień, Zbigniew Kaleta, Marcin Wosiński
28-10-2021
Katowice
NOSPR kameralnie / Kwintet dęty blaszany NOSPR w Katowicach
Piotr Nowak, Krzysztof Tomczyk, Benedykt Matusik, Jakub Urbańczyk
11-02-2021
Katowice
NOSPR kameralnie / Grupa dęta blaszana NOSPR w Katowicach
Zdzisław Stolarczyk, Tomasz Hajda, Dariusz Brauhoff, Michał Żymełka, Piotr Połaniecki, Piotr Nowak, Krzysztof Tomczyk, Damian Walentek, Benedykt Matusik, Jakub Urbańczyk, Karol Gajda, Michał Mazurkiewicz, Mariusz Ziętek, Paweł Cal, Néstor Bayona, Antoni Adamus, Piotr Pyda, Stanisław Dziewior
07-01-2021
Katowice
NOSPR kameralnie / Lachner, Krommer i Gounod w Katowicach
Bartosz Pacan, Cezary Rembisz, Krzysztof Tomczyk, Damian Lipień, Maksymilian Lipień, Urszula Lipień, Zbigniew Kaleta, Wiesław Grochowski, Maria Grochowska
19-11-2020
Katowice


text:
Udo Wićaz wuzwoleny
Połčnica. Na zjězd Budyskeho wokrjesneho zwjazka CDU je wjace hač 90 čłonow minjeny pjatk do Połčnicy přichwatało. Woni wuzwolichu za noweho předsydu Uda Wićaza, kotremuž zastojnstwo ze 94,25 procentami hłosow dowěrjachu, a nowe wokrjesne předsydstwo. Dotalny předsyda Michael Harig rozžohnowaše so z rozprawu dźěławosće zwjazka, kotryž bě 13 lět dołho nawjedował.
Bahno znowa wožiwić
Ćisk. W Ćiskowskim holanskim bahnje zahaja dźensa rewitalizaciju. Do hrjebjow připrawja fachowcy pochowe plomby z bahnowych płoninow. Je to dźěl projekta krajneho zarjada za wobswět, ratarstwo a geologiju (LfULG) a statneho zawoda Sakski lěs. Z projektom areal po wjacorych krokach sensibilizować a znowa powłóžnjeć.
Žurnalistow nadběhowali


text:
Michael Jackson (spisowaćel)
Michael James Jackson (* 27. měrca 1942 we Wetherby; † 30. awgusta 2007 w Londonje) bě jendźelski nowinar a spisowaćel. Wón bě eksperta za piwo a whisky a je znate knihi wo tych temach napisał. Jackson je po swěće pućował, zo by lokalne sorty piwa a jich pochad zeznał. Jeho knihi su so předali we wjace hač 3 milionach eksemplarow na cyłym swěće a buchu přełožene do wósomnaće rěčow.
Jeho Michael Jackson's Malt Whisky Companion z lěta 1989 bě dotal najpopularniša kniha wo whisky. Nětčiša teorija piwowych stilow bazěruje předewšěm na knihach Jacksona The World Guide To Beer z lěta 1977.
Jackson je pisał za britiskej nowinje The Independent a The Observer. W lěće 1990 je dźěłał při dokumentariskej seriji The Beer Hunter w britiskej telewiziji Channel 4; serija měješe wosebje w Zjednoćenych statach wulki wuspěch.[1]
W lěće 2006 wozjewješe, zo bě wot něhdźe dźesać lět parkinsonowu chorosć měł. Wumrě doma wot ataki wutroby.


text:
Zaběrajo so z přichodnym financowanjom dźiwadłow w Zhorjelcu a Žitawje je Zhorjelski wokrjes wobzamknył dźěłowu skupinu wutworić. Ta ma konkretne namjety zdźěłać.
Zhorjelc (AK/SN). Sejmik Zhorjelskeho wokrjesa wuznawa so k tomu, wobstejace struktury za Gerharta Hauptmannowe dźiwadło w Zhorjelcu a Žitawje zachować. Financna wěstota za wobaj domaj ma dołhodobnje zaručena być. Tohodla wutworja dźěłowu skupinu, kotraž konkretne namjety zdźěłuje. Předwidźane je, zo wokrjesny sejmik klětu w aprylu k tomu stejišćo schwali. To su wokrjesni radźićeljo na swojim srjedownym posedźenju při jednym přećiwnym hłosu a jednym hłosawzdaću z wjetšinu wobzamknyli.


text:
Przemysław Norko, Tomasz Romaniuk, Leszek Pokładowski, Admir Adžem, Piotr Dubiela (45' Rafał Witkowskibookmark), Rafał Pawlak, Dariusz Dźwigała (74' Bartosz Ława), Radosław Bilińskibookmark, Edin Šaranović, Ferdinand Chi Fon, Jacek Kosmalski (45' Paweł Sobczakbookmark)
trener: Albin Mikulski
Grzegorz Szamotulski, Paweł Skrzypek, Marek Bajor, Veselin Đoković (45' Grzegorz Królbookmark), Marek Zieńczuk (70' Marcin Burkhardt), Dariusz Gęsior, Mamia Dżikiabookmark, Jarosław Bieniuk, Tomasz Sokołowski II, Jacek Dembiński, Tomasz Dawidowski (84' Remigiusz Sobociński)
trener: Mirosław Jabłoński


text:
Budyšin (MiR/SN). Medijowa etaža w Serbskim domje skića zajimcam dohlad do wužiwanja wšelakich medijow za zwobraznjenje swójskich idejow. Poskitk su wukubłacy Budyskeje Serbskeje fachoweje šule za socialnistwo pod nawodom wučerki Leńki Thomasoweje póndźelu minjeneho kaž tež tydźenja do toho wužiwali. Pod nawodom medijoweho pedagogi Serbskeho šulskeho towarstwa (SŠT) Michała Cyža je nimale 30 žonow a mužow nazhoniło, zo njeje runjewon lochko, ale přewšo wudospołnjace, medije produkować. W studiju so za tym rozhladować a informacije wo tym zběrać, kak móhli techniku za nahrawanje z pomocu digitalnych medijow wužiwać, pak běše jenož dźěl wopyta.
Serbske šule stejachu w srjedźišću rozmołwy sakskeho kultusoweho ministra Christiana Piwarza (CDU) ze zastupjerjemi Domowiny a Serbskeho šulskeho towarstwa wčera w Drježdźanach.
Drježdźany (SN/at). Wuměnili su so wosebje wo pedagogiskim koncepće za serbsko-němsku dwurěčnosć „2plus“ a prawidłownym zhromadnym dźěle mjez kultusowym ministerstwom a serbskimi parterami. Rozjimali su dale wobsadźenje wučerskich městnow na serbskich šulach z „přidružnikami“ a situaciju serbšćiny na Serbskej fachowej šuli za socialnu pedagogiku w Budyšinje. Kaž Serbske Nowiny zhonichu, bě tež šulerski transport k serbskim šulam tema.
Za Katharinu Jurkowu bě to prěnja wosobinska rozmołwa jako předsydka SŠT z ministrom Piwarzom. „Wón je jara wotewrjeny za zhromadne dźěło ze SŠT a Domowinu, tež hdyž je trjeba, zo wosebitu situaciju na serbskich šulach hišće bliže zeznaje“, wona našemu wječornikej rjekny. Při ewaluaciji 2plus ma předsydka SŠT „za wosebje wažne, staršich sobu zapřijeć, to smy ministrej hišće raz zbližili“.
Budyšin (JK/SN). Hižo wjacore lěta wotewri Serbski gymnazij zhromadnje z tamnišej serbskej wyšej šulu zajimowanemu publikumej na předwječoru pokutneho dnja durje kubłanišća. Tež lětsa tomu tak bě. Hdyž běchu dopołdnja šulerjo a wučerjo hišće mjez sobu, njemějachu po wučbje hač do zažneho wječora wjele chwile, sej raz wotpočink popřeć. Stajnje zaso přichadźachu zajimowani starši abo přiwuzni šulerjow, zo bychu sej přehlad wo kubłanju swojeho dorosta kaž tež wo metodach a móžnosćach sposrědkowanja wědy stworili. Načasne metody zbudźichu wulki zajim, wosebje, hdyž šulerjo sami tute předstajichu a z wučbnej wědu w cyłku prezentowachu. Wučerjo běchu w tym padźe jenož dohladowacy personal, ale mějachu na mnohe prašenja staršich wotmołwjeć.
Budyšin (WL/SN). Drje mjeńši dźěl ludźi je sej hižo raz sam kapsnu lampu paslił, z chorobnym stołom twarjenje přeprěčił abo samo hozdźik skowarił. Sobotu bě w Powołanskošulskim centrumje (BSZ) při Budyskich Schillerowych zelenišćach składnosć k tomu.
Spěchowanske towarstwo technologije a BSZ běštej k tomu šulerki a šulerjow wot 5. lětnika přeprosyłoj, so we wobłuku 2. akciskeho dnja „Rjemjesło & technika“ jónu sami wuspytać. Nimo toho měještej powołanska fachowa šula kaž tež serbska fachowa šula za socialne durje zajimowanym wopytowarjam šěroko wotewrjene. Dale předstaji so šulerski labor „DeltaX“ Helmholtzoweho centruma Drježdźany-Rossendorf a sobudźěłaćerjo Drježdźanskeje Techniskeje uniwersity wabjachu tohorunja za swoje poskitki. Dohromady bě sydom stacijow, hdźež móžachu so młodostni do wšelakich rjemjeslniskich a techniskich powołanjow kaž tež do socialnych wobłukow zanurić. Dokelž bě ličba wobdźělnikow za kóždu hodźinu so znowa započinacy poskitk „čiń-sobu“-stacijow wobmjezowana, běchu organizatorojo wo přizjewjenje prosyli.
Wojerecy (KD/SN). Hižo po nazymskich prózdninach je 230 dźěći Wojerowskeje zakładneje šule „Handrij Zejler“ ze swojimi 17 wučerkami a wučerjemi kaž tež kubłarkami do saněrowaneje bywšeje wyšeje šule na kromje města přećahnyło. Předwčerawšim su měšćanosta za socialne a šule Měrko Pink, šulska nawodnica Petra Šenkowa a šulerce 4. lětnika kubłanišćo takrjec oficialne přepodali a symboliski banćik přetřihali. Nowy dom z modernymi meblemi je „cool“, kaž dźěći měnja. Wone wužiwaja na kóždym poschodźe studnju z pitnej wodu. Spočatk a kónc šulskeje hodźiny njepřipowěduje stary zwučeny klinkačk, ale zwuk, podobny tomu w kinje.
Smječkečanaj Alwin a Albert Cyž staj loni na Serbskim gymnaziju w Budyšinje maturowałoj. Za zahajenje studija so hnydom njerozsudźištaj. Jako dwójnikaj měještaj samsny zaměr, w kulturnej instituciji Dobrowólne socialne lěto (FSJ) absolwować. Chrysta Meškankowa je so z młodostnymaj rozmołwjała.
Při zarjadowanjach składnostnje Łužiskeho hudźbneho lěća 2022 widźach Waju wospjet w akciji. Kak je k tomu dóšło?
Alwin: Po abiturje běchmoj njerozsudnaj kak dale. Tuž padny z bratrom zhromadny rozsud, najprjedy jónu we Łužicy wostać a tu za něšto zmysłapołnym pytać. Naju powabjenje w Kulturnym běrowje Budyskeho měšćanskeho zarjada běše wuspěšne.
Kajki mataj poćah ke kulturje a předewšěm k hudźbje?
Projekt kulturneho kubłanja zaběra tuchwilu serbskich medijowych skawtow w Serbskim domje. Zaměr projekta SŠT a Budyskeho Serbskeho muzeja je, eksponaty a wuměłske twórby wustajenišća optisce zwobraznić.


text:
Čěšćinarjo so wubědźuja
Marijiny doł. Šulerjo Budyskeho Serbskeho gymnazija wobdźěla so na 5. bohemiadźe. Wurisanje najlěpšich zjednoći jutře a pjatk w zetkawanskim centrumje Marijiny doł 46 wuknjacych 6. do 10. lětnika sakskich wyšich šulow a gymnazijow, kotřiž čěšćinu jako cuzu rěč wuknu. Z Hornjeje Łužicy budu tam tež šulerjo ze Žitawy, Ochranowa, Habrachćic-Neugersdorfa a Wodowych Hendrichec.
Minister Baaske wotstupił
Podstupim. Braniborski kubłanski minister Günter Baaske (SPD) je wčera priwatnych přičin dla připowědźił, zastojnstwo złožić. Naslědować ma jeho bywša kubłanska ministerka ze Schleswigsko-Holsteinskeje Britta Ernst (SPD). Wona je so wčera frakciji SPD hižo předstajiła. Swój mandat za Braniborski krajny sejm chce Baaske zdźeržeć.
Nima prawo na azyl


text:
Bodej kożdymu Ślōnsk kojarzi sie z szumnym jodłym, pra? Dobre maszkety a srogie dowki sōm tajlōm historyji naszego hajmatu. Ale czasy sie zmiyniajōm, prziwyki tyż. Niy jymy już bele yno pojeś abo coby nabrać mocy do roboty. We dzisiyjszym świecie, kaj je tako masa szynkōw a restauracyji, ôcynio sie wszyjsko – fryszność, smak, sposōb dowania, ôbstrojynie a fol inkszych tajli.
Ślōnsko jakość to już za starej piyrwy bōła gwaranycjo uciechy. Tōż umiynilimy se, że kuknymy jako roztōmaite knajpy na Ślōnsku umiōm szafnyć zocny bedynōng we spōłczesnym świecie. Je to wszyjsko na srogim poziōmie? Je tamek wszyjsko fajnie narychtowane a krōm epnych dowek dostanymy pasownie dosmakowane szpajzy? Napoczynōmy ôd znanego a ôbmiyłowanego bez masa ludzi szynku wegetariańskigo we Katowicach – Złotego Yjzla.
Szynk wegetariański Złoty Yjzel we Katowicach
Złoty Yjzel we Katowicach to je lokal wegetariański z szyrokōm ôfertōm jodła wygańskigo. Poranoście frysznych, fest fajnych ôbiadōw sztyjc cieszy ślypia, nosy a gymby byzucherōw. Kożdy dziyń umicie tamek posmakować m.in. zapiykanek, lazanie, smażōnych nudli, quiche’a abo tarty.
Ôkrōm głōwnych maszketōw, kere idzie uwidzieć na szklannym bufecie, do jedzynio idzie se dobrać zupa, słodko szpajza abo bar szałotowy bez limitu (jysz wiela umisz). Wartko my spokopili, że ta trzecio ôpcyjo je fest czynsto welowano bez kliyntôw Złotego Yjzla.
I chocioż sztyjc nōm gańba, że trza u nos ô tym spōminać, to muszymy pedzieć jeszcze ô jednym. Yjzel je fōrt na przodku jak sie go przirōwno do kōnkuryncyji a dowo cosik, co już downo miało być u nos sztandardym – fraj woda z kranu dlo kożdego. Dejcie na to pozōr jak nastympny roz bydziecie na mieście. Sztyjc niywiela je takich knajpōw, kere dajōm Wōm szklōnka “kranōwki” (kero czynsto je lepszo jak woda z flaszki).
Złoty Yjzel we Katowicach – kere jodło brać
Wziynimy se trzi ôbiady. Julia pokosztowała szpinatowej lazanie z mascarpone (wegetariańsko), Matis tarty z kyjzōm, ôrzechami, rukolōm a figami (tyż wegetariańsko), a społym dobralimy se ku tymu smażōne nudle po azjatycku z paprykōm, fandzolōm, markwiōm, ôrzechami a granatym (wygański). Do kōmpletu dwa bary szałotowe a jedna zupa z grincojgu.
Ofyn – wszyjskie dania były naprowda szumne. Fajnie dane, dobre a pasownie dosmakowane (co przi jodle ôpartym na flancach niy ma takie lekie). Fest srogie dowki, echt fryszność a przileżytość ku zapakowaniu tego, czego my niy szafli (niywiela, ale jednak). Keby tego bōło mało – za cołki tyn fajer dalimy niycałe 30 złotkōw. Szok.
Złoty Yjzel we Katowicach – recynzyjo
Katowicki Złoty Yjzel – jako sie potum ôkozało po wciepaniu bildōw na Facebooka a Instagrama – to je już sztela kultowo. Niy my ani kapki przipodku w tym, że masa lokalsōw je tak ôbmiyłowanych w tym miyjscu. Tōz jak niy trza Wōm do szynścio kotleta abo kitka z kurzika, abo ajnfach chcecie pokosztować czegoś nowego – kuknijcie do Złotego Yjzla. Wyleziecie nafolowani a z uśmiychami na gymbach, a Wasz portōmel sztyjc bydzie sie mioł dobrze. I to je gynau szczynście.
PS. Zaczym pokosztujecie dań w tym szynku, podziwejcie sie na ôd nich zajta. Je naprowda cudno!
Złoty Yjzel, Katowice – zajta firmowo
Złoty Yjzel, Katowice – Facebook
Chcesz cosik dociepać do recynzyji Złotego Yjzla we Katowicach?
Skōmyntuj na Facebooku!


text:
Město Běła Woda chce wuskutki koronakrizy za lokalne hospodarstwo z wosebitej akciju trochu wolóžić. Wikowarjo a hosćencarjo pak najprjedy raz zdźeržliwje reaguja.
Běła Woda (CK/SN). Dotal 17 wotmołwow wikowarjow a pjeć hosćencarjow je město Běła Woda na swoju akciju dobropisow dóstało. Wyši měšćanosta Torsten Pötzsch (Klartext) so nadźija, zo budźe jich hišće wjace. Akciju běchu spočatk meje zahajili, zo bychu wikowarjow a hosćencarjow města podpěrali, kotřiž dyrbjachu swoje domy nachwilnje zawrěć. Ideja bě, zo kupi město w kóždym wobchodźe abo hosćencu hač do dźesać dobropisow po dźesać eurach. Dobropisy chcedźa towarstwam přewostajić, kotrež tohorunja pod krizu ćerpja.


text:
Wuspěšny spěwny swjedźeń
Poršicy. Na 60 ludźi je wčera wječor přišło na serbski spěwny swjedźeń do Poršic, kotryž wotmě so jako zazběh swjedźenskeho tydźenja składnostnje 800teho jubileja wsy. Skupina Přezpólni zanošowaše z wopytowarjemi hač do pózdnich hodźin jednu štučku po druhej. To budźeše w někotrymžkuli wopytowarju dopomnjenki na dźěćacy čas, jako w Poršicach a wokolnych wsach na tójšto kwasach hišće serbsce spěwachu.
Prastare swětłožołmowe signale
Paris. Swětnišćowe agentury ESA (wjacore europske kraje), NASA (USA) a CSA (Kanada) su dźensa prěni regularny wobraz, sfotografowaneho wot kosmosoweho teleskopa „James Webb“, wozjewili. Dotal „najbóle detailěrowane foto swojeho razu“ pokazuje mólički wurězk uniwersuma, kajkiž před něhdźe 4,6 miliardami lětami wupadaše.
Wraki ruskich tankow w Praze


text:
Delegacija towarstwa Societas Amicuum Liberec (SAL), kotrež organizuje Serbske kulturne lěto w čěskim měsće, bě wčera z hosćom w Budyšinje, mjez druhim pola Domowiny. Cordula Ratajczakowa je so z čłonku SAL, zamołwitej za program lěta Janu Vančatovej a z intendantku SLA Judith Kubicec rozmołwjała.
Po přestawce koronakrizy dla nětko Serbske lěto SAL – što planujeće?
J. Vančatová: Smy za nalěto planowane zarjadowanja w Liberecu na nazymu přesunyli. To bohužel za procesiony křižerjow, kotrež chcychmy sej wobhladać, móžno njebě. Zakładnje nimamy jenož wotpohlad, našim ludźom serbsku kulturu zbližić, ale chcemy ju tež na městnje we Łužicy dožiwić. Dwě ekskursiji mamy lětsa planowanej. Za meju předwidźanu třidnjowsku do Hornjeje a Delnjeje Łužicy chcemy w septembru nachwatać, a srjedź awgusta podamy so tři dny do Delnjeje Łužicy, do Choćebuza, Grodka, Bórkow a Raduša. Tam dotal scyła hišće byli njejsmy. Lětušej wjerškaj budźetej w Liberecu přehladka Maje Nageloweje 9. oktobra a 11. nowembra wustajeńca wo stawiznach Serbow. Tajki wupada hruby koncept.
Kak wobdźěli so SLA?


text:
Swójbne mjena su přeco zaso zajimawe swědčenja rěče našich prjedownikow. W serbšćinje maja wone wosebitu hódnotu, dokelž pochadźeja z časa, z kotrehož hišće žane pisomne pomniki njewobsedźimy. Kak su naši prjedownicy před wjele lětstotkami myslili a so rěčnje zwuraznili, wo tym nam wone mjena znajmjeńša něšto přeradźeja.
Chcemy so zaso wěnować někotrym serbskim prócowarjam zańdźenosće, kotřiž maja lětsa kulojtu abo połkulojtu róčnicu narodnin abo posmjertnin, a so zamyslić do jich mjenow. Swójbne mjena nastachu často z mjenow powołanjow, kotrež běchu prěni nošerjo mjenow wukonjeli. Tak je to na přikład pola Šewčika, takrjec „małeho šewca“. Jakub Šewčik, rodźeny w Baćonju a farar mjez druhim w Chrósćicach, wěsty čas předsyda Domowiny, předewšěm pak awtor basnjow patriotiskeho charaktera, změje 6. septembra 150. róčnicu narodnin.
Korla Awgust Fiedler, znaty hudźbnik a sobuwuhotowar spěwanskich swjedźenjow, zemrě 16. meje 1917. Swójbne mjeno Fiedler pochadźa tohorunja z mjena powołanja; w tym padźe wšak je wone němskeho pochada, měnjeny je wězo „husler“.


text:
Peru
Peru (španisce República del Perú) je njewotwisny stat w Andach při zapadnym přibrjoze Južneje Ameriki. Stolica a najwjetše město je Lima. Peru ma něhdźe 30 milionow wobydlerjow.
GeografijaWobdźěłać
Mjezuje z Ekwadorom a Kolumbiskej na sewjeru, z Brazilskej na wuchodźe, z Boliwiskej na juhowuchodźe a z Chilskej na juhu. Zapadnu hranicu Peruwa twori pobrjóh Ćicheho oceana. Na wuchodźe ma kraj podźěl na Amaconasowej nižinje, hdźež běži druha najdlěša rěka swěta, Amaconas.
ŽórłaWobdźěłać
WotkazWobdźěłać
Argentinska |
Boliwiska |
Brazilska |
Chilska |
Ekwador |
Guyana |
Kolumbiska |
Paraguay |
Peru |
Surinamska |
Uruguay |
Venezuela
Druhe teritorije: Falklandske kupy | Francoska Guyana | Južna Georgiska a Južne Sandwichowe kupy


text:
Dziynnie rano dzwoni budzik. Niechyntnie wyłączōm te moi dźwięki skowronków i przewracōm sie na drugi bok. Piernika, ale dyć trza stować! Ni ma co sie ociągać bo zaros sie zrobi za nieskoro i trza bydzie lecieć drap. Yyyy, kaj to sie szło do tej moji łaziynki? Doczkej, jaki to dzisio dziyń tydnia? I kaj je moja byrszta do zymbów?
Śniodani – sie zdąży lebo sie nie zdąży zjeść
W taki poniedziałek to sie na zicher nie zdąży. Trza bydzie zjeść przi biurku ale to nic, już prziwykłach. Klucze som w dwiyrzach, ufff, nie trza chledać. Fajnie mi sie przidarzyło i do roboty se chodza piechty, pół godziny szpacyru i żech je. Przichodza i odpalōm kompa. Mejle, dużo mejli… O, nastympne przichodzōm… trza iść na kawa 🙂
Potym spotkani, trza by sie wykozać
Robia mondre miny i godōm jeszcze mondrzejrze duperszwnace. Jakoś poszło, szef zadowolony, monej bydzie prymia na koniec roku. Kupia se za nia zapas magnezu i melisy bo co sie nasztresuja przi tych kańtyczkach to moi.
Po spotkaniu ôbiod. Jeee, firma stawio wiync ni ma źle. Pogodōm se ze znajomkami, posłuchōm jako sie to ożrali na grillu bez weekend i wracōm do roztomiyłego biurka.
Uzaś maile, uzaś kawa
Jakiś zmierzluch dzwoni z pretynsjami, kieryś dzwoni z podziękowaniami… i tak to zleci fascynujōnco szychta. Wtorek, środa, czwortek i piontek bydōm wyglōndać gynał tak samo. Nastympny tydzień bydzie taki som. I potym z tygodni zrobiōm sie miesiące i w końcu lata. Ale rychtyk??


text:
Tyn krupniok to już dołwno1 nikaj2 niy lotoł3 i trza to nadrobić. Joł4 po Indiach już żech sie smykoł5 dwa razy, a tyn borołk6 krupniok yno na tym grillu siedzi. Jak eksperymyntować, to na całego, a jak Indie, to curry [czytej: kary]. Kebyście7 się boli aż takich eksparymyntōw, to Wōm mogą pedzieć we tajymnicy, że jak zamiast krupnioka wciepniecie kurczaka, to bajecie mieć curry ze kury.
Co potrza?
5 małych krupniokōw (sebleczōnych8 ze skōry)
1 cebula
3 zōmbki czosku
2 krauzki kōncyntratu z tōmatōw9
3-4 łeżki10 klarowanego masła
kapka11 oliwy
0,5 szklônki wrzōntku
4 łeżki mlyka skōndynsowanego (abo ze 8 normalnego- niy musi być świyżo dojōne, moge być ze sklepu 😉 )
Prziprawy:
2 łyżeczki garam masala *
1 łyżeczka zmielōnych goździkōw
1 łyżeczka cynamōnu
1 łyżeczka mielōnych nasiōn kolyndry
1 łyżeczka kminu rzymskego
1 łyżeczka kurkumy
trocha pieprzu i chili
Na patelnia dejcie12 łeżka abo dwie masła i zeszklijcie pokrōno13 cebula. Dociepcie14 wyciśniynty czosnek i prziprawy- kapnijcie do tego jeszcze trocha oliwy. Jak już prziprawy napocznōm15 fajnie wōniać,16 przeciepcie17 to do wiynkszego gorka,18 a na patelnia wciepcie 2 łeżki masła i pokrōne krupnioki. Jak sie trocha podpiekōm, to rajn19 ze nimi do garca. Tera bierymy20 sie za gornek. Postołwcie21 go na piec, wciepcie kōncyntrat i fajnie wymiyszejcie. Dolyjcie wrzōntek, przikryjcie i niech sie chwila podusi. Na koniec wlyjcie22 mlyko, wymiyszejcie i fertich.
Tyn jasny placek na zdjyńciu to je pappadam. Idzie23 je kupić we sklepie oriyntalnym. Wciepuje sie je na chwila na gorki24 łolyj i wychodzōm take sroge chrupiōnce czipsy. Te curry mogecie sie zjejś tyż z jakōm dobrōm bōłkōm. Smacznego 🙂
*Takoł garam masala mogecie sie narychtować25 sami. Zrōbcie sie ji26 wiyncyj, a bajecie27 mieć jōm28 na dugo.
Na patelnia wciepcie:
6 łeżek pieprzu, 5 łeżek kminu rzymskego, 2 łeżki cynamōnu, 1,5 łeżki goździkōw, 2,5 łeżki kardamonu, 6 łeżek nasiōn kolyndry, 2 łeżki pokruszōnych bobkowych29 liści i łyżeczka zmielōnyj gałki muszkatołowyj. Podpiyczcie ze 30 sekund na średnim łogniu i łodstołwcie do ochōdzynia.30 Tera zmielcie i zawrzyjcie31 w jaki krauzce.32 Niech Wōm dugo pomołgo33 we warzyniu 🙂
1dawno
2nigdzie
3podróżował
4ja
5włóczyć
6ktoś bez szczęścia
7gdybyście
8rozebranych
9pomidorów
10łyżki
11odrobinę
12dajcie
13pokrojoną
14dorzućcie
15zaczną
16pachnieć
17przerzućcie
18garnka
19do środka
20bierzemy
21postawcie
22wlejcie
23można
24rozgrzany
25przygotować
26jej
27będziecie
28ją
29laurowe
30ostudzenia
31zamknijcie
32słoiczku
33pomaga


text:
Frywołdůw
Spůłrzyndne: 50°13' N 17°12' E
Frywołdůw (śl-mjym. Freiwaale, mjym. Freiwaldau, cze. Jeseník, do 1947 Frývaldov) – sztad we půłnocnyj tajli Czeskij Republiki, we olmickim kreju, we kryśe Frywołdůw (historyczny Dolny Ślůnsk).
Położony je na grańicy Jeśůńikůw (Jeseníky) a Złotych Gůr (Rychlebské hory). Tajla sztadu (Lázně Jeseník) to znůme uzdrowisko.
Cyntrům Frywołdu je od 1992 mjejskům zabytkowům sztrefům (Městská památková zóna).
Geszichta[edytuj | edytuj zdrzōdło]
We 1910 bezma wszyske mjyszkańce bůły Mjymcůma (99,5%), a we 1930 mjyszkało tukej 8959 Mjymcůw a 1281 Czechosłowakůw. Po wjynkszość 1945 Mjymcůw wyćepano ze Ślůnska do uokupacyjnych sztrefůw alijantůw.


text:
Słony
Słony (łaćonsce Elephantidae) su swójba rydłojtych cycakow, kotraž je přirodnje jenož hišće w Africe a Aziji domjaca. Wone su najwjetše zwjěrjata na kraju, kiž su hač do dźensnišeho žiwe. Hižo při porodźe waži słonowe ćelo wokoło 100 kilogramow. Čas sućelnosće je z 20 do 22 měsacami najdlěši wot wšěch krajnych cycakow. Wotwisne wot družiny docpěja słony wahu ćěła wot 2 do 5 tonow a wulkosć wot hač do štyrjoch metrow. Dotal najstarši znaty słon bě w coo na Taiwanje žiwy a zemrě w starobje 86 lět.
Tuchwilu eksistuja jenož tři družiny: afriski, pralěsny a indiski słon.


text:
Finisaža – Wjedźenje 24. apryla 2022 w 15 hodź.
Finisaža – “5 x Němska po wšěm swěće. W špihelu migracije”
Fotowa wustajeńca wobswětluje potomnikow němskich wupućowarjow na 5 kontinentach swěta, kotřiž běchu w zašłych lětstotkach Němsku wopušćili. Su to Němcy w Brazilskej, Mexiku, Rumunskej, Ruskej a w Južnej Africe. Za to poda so Hamburgski fotograf Jörg Müller na jězbu, zo by ludźi a jich žiwjensku stawiznu dokumentował. Wustajeńca sposrědkuje wobhladowarjej zaćišć wo tym, na kotre wašnje so dźensa hišće němska rěč a kultura pěstujetej. Přizjewjenja pod ticket@sorbisches-museum.de abo 03591 270 8700.


text:
Knižka ze škitnej wobalku leži w mojimaj rukomaj: němskorěčne přełožki wubranych basnjow Mata Kosyka. Wudaće je k jeho 80. posmjertninam wušło. Pětš Janaš a Roland Marti staj wudawaćelej a zdobom přełožerjej do němčiny. Pjeć »Albionskich štučkow« a 52 basnjow, mjez nimi epos, su tu w šěsć tematisce rjadowanych wotrězkach zhromadźene. Dołhe lěta je so Pětš Janaš z basnistwom Mata Kosyka zaběrał, jeho basnje přełožował, wšelake z tule publikowanych basnjow tež hižo druhdźe wozjewił. A tola je tale wubrana zběrka něšto wosebite. Wona da dohlad do wobšěrneho literarneho dźěła basnika, při tym nochce zdobom wědomostne dźěło być. Basnje skutkuja ze sebje. A je čitajo nazhoniš tola tójšto biografiskeho wo wonym basniku.
W prěnim dźělu »Poet na burskim dworje« su zapřijate basnje wo Błótach a wobwarnowanym dźěćatstwje na wsy. Wo žiwjenju w Božej stwórbje, ale tež wo žedźbje za měrliwym swětom. Swójbni, dźěd, mać, nałožki, mytiske postawy, lubosć a zachodnosć so w jeho basnjach jewja, tola tež rozžohnowanje a wotchad. Sylne impulsy basniskeho tworjenja. Abo, zo bych to ze słowami ruskeje poetki Mariny Zwetajeweje rjekła: »Kóždy basnik je w swojej bytosći emigrant.« W druhim dźělu »Poezija prerije« so Kosykowy přichad do Ameriki wobjednawa, začuće cuzby, ale tež swobody. Wón pisa, što jeho při pomniku Lincolna zaběra, što w pólskim Chicagu, w Albionje abo při zetkanju z Indianku. W mócnym prudźe rěki Mississippi, howrjenju wichorow a cyklonow spóznaje bjezmóc čłowjeka. Často wotewrja so Kosykowe basnje zapřijećam domizna a cuzba, zo bychu w kombinaciji domizna = swět wjercholili. Žedźba za domiznu w Błótach a w njebjesach, to rěka nadźija na wobě, bě Kosykej wažny nastork do pisanja. Tutomu slědujetaj přełožerjej: »Sym so chcył bližić z němskimi słowami tehdomnišeho časa basnikej kaž čitarjej. A při tym wostać při ›słowje‹ basnika, jemu na hubu hladajo«, pisa mi Pětš Janaš k swojemu dźěłu. Tola kóždy přełožer zawostaji swój rukopis w přełoženej basni. Toho so tež dowěch, hdyž přirunach Kita Lorencowe přenjesenje basnje »Gefangenes Vögelein« (Singvogel im Käfig). Čim wjace přełožerjow, ćim wjace hladanišćow. Čitach raz baseń Puškina a 15 jeje přebasnjenjow do němčiny. Žadyn přełožk so tamnemu njerunaše, a tola běchu wšitke přenjesenje originala.


text:
Taj Mahal
Taj Mahal[zdrzůdło?] (Hindi: ताज महल korůnny pałac) – Mauzolyjům we Agrze, we Indyjach. Zbudowoł je Szahdżahan[1]. Taj Mahal uostało pobudowane lo pamjyńći umartyj kobjyty Szahdżahana - Mumtaz Mahal. Skiż tygo Taj Mahal je roz za kedy mjanowane śwjůntyńům przůńo. Przi jeji budowje robjůło podug roztůmajtych danych uode 20 do 25 tyśůncůw bauerůw, a budowano ja 22 roki (1632 - 1654). Taj Mahal je wpisane na lista śwjatowygo dźedźictwa Unesco a bůło uznane za jedyn s 7 Nowych Cudůw Śwjata.


text:
Liboń
Liboń (němsce Liebon) je jednotliwe kubło w sakskim wokrjesu Budyšin, kotrež přisłuša Hodźijskej gmejnje. Leži njedaloko Kamjenskeje dróhi we wysokosći 210 metrow nad mórskej hładźinu a měješe w lěće 2009 wósom wobydlerjow.
GeografijaWobdźěłać
Liboń nadeńdźe so na poł puću mjez Kamjencom a Budyšinom něhdźe 12 do 15 kilometrow zdalene wot wobeju. 150 metrow sewjernje sydlišća běži statna dróha S 100, něhdźe kilometer južnje zwjazkowa awtodróha 4. Susodne wsy su Čornecy na sewjerowuchodźe, Čěškecy na juhu a Pozdecy na sewjerozapadźe.
StawiznyWobdźěłać
W lěće 1953 wurywachu so pod nawodom Drježdźanskeho Krajneho muzeja za prastawizny při sobudźěle Jurja Knebela mjez Libonjom a Čornecami staroserbske rownišća z 10. a 11. lětstotka.
Prěnje historiske naspomnjenje sydlišća samoho jako Leubobel pochadźa z lěta 1332. Ležownostne knjejstwo wukonješe w 16. kaž tež we 18. lětstotku Klóšter Marijina hwězda.[2]
Po Mukowej statistice měješe Liboń we 1880tych lětach 21 wobydlerjow, kiž běchu bjez wuwzaća Serbja.[3] Dla přisłušnosće ke klóštrej wostachu Libonjenjo tež po reformaciji katolscy, tak zo wobsteješe ludnosć w lěće 1925 z 18 katolikow a dweju protestantow. Woni chodźachu do Chrósćic kemši.[2]
ŽórłaWobdźěłać
- ↑ staw: 31. decembra 2019; Podaća gmejnskeho zarjada Hodźij
- ↑ 2,0 2,1 Liboń w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)
- ↑ Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954, str. 55. → wšě wjeski
WotkazajWobdźěłać
- Priwatna webstrona „wobsedźerja“ Libonja (němsce)


text:
Nimo wulkich nadregionalnych serbskich towarstwow, kotrež su často w medijach prezentne, mamy w dwurěčnej kónčinje njeličomne mjeńše a małe towarstwa, kotrež runje tak pilne dźěło wukonjeja, wo nich pak wjele njezhoniš. W swojej lětnjej seriji lětsa tajke aktiwne cyłki předstajamy, dźensa Wjesnu zhromadnosć z.t. Nowa Wjeska (2).
Zo haja Nowowješćenjo mjeztym lětdźesatki dobru zhromadnosć, to stajnje znowa dopokazuja. Tak běchu to hižo w 1970tych lětach přewjedźene koparske turněry, sportowe wubědźowanja a zhromadne swjedźenje w bywšej tobakowej hali prodrustwa. Tradiciju po politiskim přewróće dale hajić bě agilnej wjesnej trójce – Křesćanej Korjeńkej, Jurjej Pěčce a Měrćinej Hicce – přewšo wažne. A to wosebje tež tohodla, zo bychu tradicionalne nałožki dale pěstowali. Tež młodostni – na jich čole Stefan Hicka, Marko Pjech, Stefan Kunath a Tomaš Klimant – so zaměrnemu nadawkej z wulkim elanom wěnowachu.


text:
Bůg Uojćec
Bůg Uojćec (tyż Půnbůczek, łać. Deus Pater) – jedna ze uosůb Śwjyntyj Trůjcy, kero je czczůno uod wjynkszośći krześćijańskich wyznań. Je tůżsamy ze JHWH ze Starego Testamyntu. Je uojcym wćelůnego słowa (gr. logos) – Jezusa Kristusa. Uod ńego (uod Uojca a Syna abo uod Uojca bez Syna – dyskusyjo na tyn tymat je zdrzůdłym teologicznych kůnfliktůw) pochodźi trzećo perzůna Trůjcy - Śwjynty Duch. Z poczůntku bůł uznowany za śylnego, nale sprawjedliwego syńdźe. Podug interpretacyje we tryńitarnych wyznańach trzi boske uosoby to je jedna sybstancyjo, nale trzi uoddźelne uosoby hipostazy.


text:
„Při wšej fascinaciji za prawobydlerjow swěta zabywamy, zo mamy direktnje před nosom indigeny lud.“ A lědma štó w Němskej wo tym prawje wě. Tak započnje rozhłosownik dr. Geseko von Lüpke swoje hodźinske wusyłanje wo Serbach w Bayerskim rozhłosu, kotrež móžemy 22. měrca słyšeć. Zajimawe wšak je, z kotreje perspektiwy wón na Serbow zhladuje. Von Lüpke je wjele serbskich politikarjow, institucijow a komunow wopytał. Sam wón praji, kak njeznate jemu to wšo je, ale jeho fascinuje, kajku skedźbnosć Serbja naraz wubudźeja.
Jako wuńdźe před dźesać lětami prěni zwjazk, fotografam w serbskej Łužicy wěnowany, njeby sej čłowjek myslił, zo nam Ludowe nakładnistwo Domowina mjeztym hižo šesty a sedmy tajki poskića. LND je šansu za tónle swojorazny ediciski rjad spóznało. Dźakować ma so čitarstwo tež Jürgenej Maćijej, kiž bě sej namakanje, wupytanje, rjadowanje a přihot fotow nabrěmjenił. Wón ma za debjenki tohole žanra wótre wóčko, wušiknu ruku a nimo toho wutrajnosć, w zawostajenstwje fotografow a archiwach wone negatiwy wuhrjebać, kotrež knihu na kóncu debja. Ćim bóle płaći to za najnowšej zwjazkaj „Wotmolowane – Mit Licht gemalt“. Štóž njeje sej hač do spočatka měrca w Budyskim Serbskim muzeju pokazanu wustajeńcu před wjace hač sto lětami „wotmolowanych“ – kaž Serbja tomu rjeknychu – serbsko-łužiskich fotow wobhladał, je něšto zakomdźił; a ćim bóle tón, kiž sej listowanje, wobhladanje fotow a čitanje tekstow w nowostkomaj njepopřeje.
Jutrowne spěwanje je rjany nałožk w ewangelskich kónčinach Łužicy. Tak zetkachu so minjene tydźenje hižo někotre žony k probam tež w Slepjanskim farskim domje. Dźěl z nich su čłonki towarstwa Kólesko. „Nam pak so hišće dalše žony a holcy přidruža“, zdźěla čłonka towarstwa Elvira Rathner. Nazwučować chcedźa kěrluše wo zrowastanjenju. Juliana Kaulfürstowa bě je zašłe lěta z hornjoserbšćiny do slepjanšćiny přenjesła.
Po lěće přestawki přewjedu jutrowne spěwanje lětsa po nowym wašnju. Tak zetkaja so žony jutrowničku rano napoł šesćich na wosebitych ławkach před Slepjanskej cyrkwju, hdźež chcedźa hač do schadźenja słónca něhdźe hodźinu kěrluše zanošować.
Kaž kóžde lěto přizamknje so nutrnosć zrowastanjenja w kapałce na Rownjanskim kěrchowje. Tam zaklinča potom tež spěwy towarstwa Kólesko a holcow ze Slepoho a wokoliny.
Bianka Šeferowa
Často so praji: Najrjeńše su jutry w Serbach. Njezadźiwa tuž, zo přijědu mnozy Serbja, kotřiž zwonka Łužicy bydla, rady domoj, zo bychu so ze swójbnymi kaž tež z dalšimi znatymi na najwažnišim swjedźenju cyrkwinskeho lěta zetkali. Wjetšinje Serbow, ewangelskim abo katolskim, su jutry wjace hač wodychnjenje. Je to swjaty tydźeń spominanja, hdźež stej smjerć a žiwjenje wosebje wusko zwjazanej. Tuž tónle wjeršk lěta na swoje wašnje swjeća a haja jón z mnohimi sta lět starymi nałožkami. Hladajo na to je jasne, zo su mnohe přihoty za dostojny swjedźeń zrowastanjenja trěbne.
Jutrowne spěwarki na ewangelskich wsach posrědkuja wobydlerjam w jutrownej nocy poselstwo. Wone tuž pilnje za to zwučuja. W Delnjej a srjedźnej Łužicy budu zaso jutrowne wohenje po krajinje sapać, za čož ludźo hižo nětko drjewo hromadźa.
Štóž ma hród, ma něšto wosebite. Druhdy pak su – nastupajo politiske wichory časa a za zdźerženje trěbne pjenjezy – z tajkim knježacych reprezentowacym twarjenjom tež wosebite problemy zwjazane. Tak su w socializmje Běłowodźanski hońtwjerski hród wjercha Pücklera blisko Miłoraza 1972 spotorhali. W NDRskim času runje tak wottorhany Berlinski hród pak, na kotrehož městnje nasta 1973 Palast republiki, tam nětko znowa natwarjeja. Tajke hrozne časy Drježdźanski hród dožiwił njeje.
Znowanatwar – sakska naležnosć wutroby
Wětřik kitl zymski z hole drěje,
wšitko zelene so z role směje,
słónco honi strachoty a stony,
rěka radosć pušći, z lodom spjatu,
z juskom přez kraj jutrowne du zwony
– Serbja, přimajće so gratu!
Jandźel kwětki rozsywa na dorny,
dupjeć fifolak sej pyta čorny,
baćon wróćił so na swoju chěžku,
hola črjódku wita šćebjetatu,
łastojčka sej sćele w lońšim hněžku
– Serbja, přimajće so gratu!
Štomy z družčej pychu wšě so třasu,
zemi dźije so wo wulkim kwasu.
Wšitko radosćow sej statok staja,
pěseń spěwa sebi juskotatu.
Zbožo njebjesa na zemju saja
– Serbja, přimajće so gratu!
Serbja, nalěćo je přićahnyło,
je nam sylzu zrudnych časow zmyło.
Bóh, kiž z mócnej ruku wšitkich škita,
wumóžił nam zemju, w putach spjatu;
rjeńše ranjo Łužicomaj swita
– Serbja, přimajće so gratu!
Serbja, čińće wšitcy Božu wolu!
Kiž wy dźěłaće nam z płuhom rolu,
dźěłaće nam z płatom, z drjewom,
z kožu,
wužiće nam młodosć njewin’watu,
wułožujeće nam kaznju Božu:
Serbja, přimajće so gratu!
Hajće mjeno serbowskeho rodu,
zemju škitajće před wšitkej škodu!
Z nalěća njech Serb móc młodu bjerje!
Wojerecy hrajachu w stawiznach serbskeho ludu a Domowiny wospjet wažnu rólu, wo čimž swědča w měsće nad Čornym Halštrowom tež mnohe twarjenja, pomniki a městnosće. 25. měrca schadźuja so tam delegaća třěšneho zwjazka druhi króć k hłownej zhromadźiznje Domowiny, a to na žurli lutowarnje na Hrodowej hasy.
Napřećo schadźowanišću wuhladamy lěta 2015 rjenje dowobnowjene dwuposchodowe twarjenje, kotrež je w našich stawiznach wuznamnu rólu hrało. Na přeprošenje zapósłanca Sakskeho krajneho sejma Arnošta Barta-Brězynčanskeho zeńdźe so 13. oktobra 1912 w tehdyšim towarstwowym domje 60 delegatow z 31 serbskich towarstwow Hornjeje a Delnjeje Łužicy, kotřiž zastupowachu 2 890 sobustawow, a wobzamknychu Zwjazk serbskich towarstwow załožić. Na namjet Wochožanskeho fararja Bogumiła Šwjele dachu jemu mjeno Domowina. 9. februara 1913 zetkachu so tam znowa zastupnicy serbskich towarstwow, zo bychu Domowinu dozałožili.
Na łužiskich jutrownych wikach zetkawaš zwjetša ludowych wuměłcow, kotřiž jejka wuměłsce pyša. Tu a tam na wsach pak mamy tež ludźi, kiž dopokazuja swoju wušiknosć při debjenju jejkow. Jedna z nich je Adelheid Pjacyna z Konjec. W dojutrownym času syda wona přewšo rady w swojej komorce w pincy domskeho, zo by jejka wóskowała. Tam přińdźe k měrej a móže wodychnyć. Často přichadźeja tež zajimcy, zo bychu z njej zhromadnje pisane debjenki zhotowili. „Chcu jim techniku spřistupnić a dale dać“, mać třoch dźěći rozkładuje. Tež lóštna zhromadnosć so jej lubi. „Cyłe lěto so na tónle wosebity čas wjeselu“, wona wuzběhnje. Tak přebywachu pola Pjacec w Konjecach hižo Američenjo runje tak kaž přećeljo z bliskeje wokoliny. Tež wnučki z Berlina abo Drježdźan su so na wóskowanju wuspytali a při tym swoje wjeselo měli.
Pohladnicy powědaja wo dawnych časach, rěča wo podawkach a swědča wo ludźoch. Alfons Handrik wotkrywa nam swět, na kotryž smy w minjenych lětach husto pozabyli.
Čim starša je pohladnica, ćim wjace wona wo zašłosći přeradźa. Horliwy zběraćel němych swědkow stawiznow, Šunowčan Gerat Šmeling, ma w swojej wobšěrnej zběrce tajku z lěta 1909, kotraž powěda wo žiwjenju w Bušence – małym sydlišću wosrjedź lěsa sewjernje Smjerdźaceje. Prěnjotnje naspomnjene bu tele sydlišćo 1782 w cyrkwinskich knihach Ralbičanskeje wosady jako Nowa Smjerdźaca, štož pokazuje na pochad prěnich sydlerjow. Tehdy wjedźechu wottam puće přez Róžant do směra na Njeswačidło, přez Pěskecy do Halštrowa, dale do Kamjenca kaž tež do Wóslinka a Kulowa. Njezadźiwa tuž, zo bě tam trěbna hospoda, kotraž njeskićeše klóšterskim wóznikam a wikowarjam jenož pohosćenje, ale tež zastaranje konjow.
Kóžde poł lěta přewjeduja modowu přehladku Fashion Week. Što pak wona je a hdźe so wotměwa? Wězo, w Berlinje. Přiwšěm tam dožiwiš, zo so žony po puću druhich prašeja, dokal drje dźe na sławnu Fashion Week.
Z tym so wšitko započina. Fashion Week je zapřijeće za mnohe wiki a eventy, kotrež so runočasnje na wjacore dny trajacym zarjadowanju wotměwaja. Wone su zasadnje jeno za fachowych wopytowarjow a za wosoby, kotrež wuprudźeja sylnu prezencu a wulke připóznaće w socialnych syćach. To su tak mjenowani influencerojo. Zjawnosć dožiwja modowu přehladku jako glamuroznu, ze swojimi wosebitymi designerowymi robami a wokomikami na čerwjenym přestrjencu. Woprawdźitosć, kotruž fachowy wopytowar dožiwja, je skerje trochu wostrózbjaca a ze stresom zwjazana. Na kóncu pak wšěm wjeselo wobradźa.


text:
Ajnlauf
W ślonskij chałpie w niedziela zawdy je nudelzupa! I czasym sie zdarzo, że sie nawarzi do nij za mało nudli a zupy je tela, żeby szło pół chałpy wykarmić tyż w poniedziałek. I rozchodzi sie tyż ło to coby sie nic niy zmarnowało, pra. Skisz tego idzie zrobić coś takigo fest dobrego co u nos nazywomy ajnlauf a kaj indzyj lane ciasto.
Jak bajtle niy chcom jeść jajca, to idzie jim go dać w tym ajnlaufie. I jo go tak dowom niy ino do nudelzupy, ale do prawie kożdyj i takij z gymizami i tyż łogórowej.
A potym jeszcze idzie sie z bajtlami podziwać na to co wyńdzie i znojść w nij pieska, abo jakigo konika. Jak tak sie zrobi to żodny syropy niy bydom potrzebne coby dziecka zaczły jeść. A takom zupom z ajnlaufym se idzie na prowda pojeść i zatkać!
Co nom bydzie trza do ajnlaufu?
- 2 jajca
- 3 łyżki mołki
- wody tak „na łoko”
Jak to sie robi?
- Jajcami trzeja trzasnyć ło stół coby sie potrzaskały.
- Wloć jich do szolki abo jakij salaterki.
- Dać do nich ta mołka i rozfyrlać. Nojlepij to sie robi widełkom. Idzie tyż łeżyczkom.
- Kiej sie łokoże że je to za gynste trzeja kapnyć trocha zimnyj wody i dalij fyrlać. Rozchodzi sie ło to coby sie taki grudki niy porobiły.
- Jak już to bydzie, taki jak mo być, czyli niy za gyste ani niy za rzodki wlywomy go bez widełka na zupa, kiero sie musi wreć.
- Bydziecie widzieć, że jak sie bydom robić na tyj zupie taki żółty pierzinki, to żeście som w doma i to je to!
- Na som koniec trzeja to jeszcze trocha wymiyszać łyżkom, coby sie niy pozlepiało.
A u Wos w doma sie robi ajnlauf?


text:
Skond sie wzion krepel?
Wynokwianie Kadłubka – czyńść 49
Wjym, Amerykony pryndzyj na krepla pedzom „donut”. Ale przeca kreple som znane łod IX wjeku, a wtedy jeszcze Amerykonow niy było. Abo jeszcze wcześnij kreple już jedli, zaroz cos ło tym powjym. Bo bezma w downym Rzymje, dwa tysonce lot tymu, jodali kreple – yno musiały być trocha inksze: kożde ciasto ze drożdżami smażone na łoleju głymbokim abo szmalcu. Krepel – po łacinie „crepis” abo „crespellae”. Co we słownikach po angelsku eklerujom: „small flat bread or cake”.
Kreple ślonske som z marmeladom!
Moja starka poradziła nasmarzić kreplow w tłosty czwortek. Tradycyjnie kreple ślonske som z marmeladom. Ale jedyn krepel był z synftym z tych, kere starka rychtowała. Mioł trefić do tego, co bydzie mioł szczyńście (abo pecha, som niy wjym). Słowo marmelada – tak samo jak słowo krepel – mo swoj smak. Ni ma gryfniejszych słow ślonskich łod „krepla” i „marmelady”, dyć! Szkoda byłoby zapomnieć ło kreplach. Zrobjymy z kreplow donutsy? Dyć dałoby sie! Bydom przedowane po całym śwjecie i kożdy bydzie wjedzioł, jak krepel wyglondo, co to je krepel i jak sie go jy. W dialektach gornonimieckich krepel nazywoł sie „das Kräppel” (czytej: das Krepel), czyli idyntycznie, jak we ślonskim.
Kreple kiere mianujom fritkami!
W jednyj fest staryj średniowiecznyj ksionżce, czyli kodeksie, stoji napisane: „Matrona quaedam per nuntium requisivit, ut crespellas ex herbis et farina commixtas, quas vulgo fritellas vocant, pro ejus prandio cum oleo præpararet. / Jedna baba łostała wezwano do nucjusza, żeby mu na łobiod narychtowała z wymjyszanych razym przipraw i monki kreple na łoleju, kere publicznie mianujom fritkami”.
Podbił cołki Ślonsk!
Profesor Johann Christoph Adelung (1732-1806), bibljotykorz i jynzykoznawca, napisoł gryfno definicja krepla we swjim słowniku: „rodzaj okrongłego ciastka abo z nadziyniym abo bez, pjeczony we szmalcu”. Łokrongłe ciastka pieczone na drożdżach we fecie podbiły Gorny Ślonsk i cały śwjat. W roztomajtych wersjach smakowych. Majom nazwa swoja kreple bretońsko (północno Fracyjo) i bawarsko (połednie Nimiec). Ale prziszły do nos tak samo z Bretonii, jak i z Krakowa, kaj koniec czasu karnawałowego hucznie śwjyntowali.
Krepel mo dusza!
Krepel je słodki, krepel mo słodki filung z marmelady abo ze szokulady. Tak jak człowiek– krepel mo dusza.
dr hab. prof. UŚ Zbigniew Kadłubek, pracownik Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Śląskiego, dyrektor Biblioteki Śląskiej we Katowicach.


text:
Skond sie wzion podzim?
Kożdego roku zawdy powtarzo sie to samo. Oroz prziłazi podzim, liście lecom z drzew na zola, durś dyszcz leje, wiater wieje. Piździ. Czasym nawet sie tak stanie, że wylezie klara zza zamroczónego nieba i poblynduje. Z podzimym je tak, że zawdy był przi nos. To ni ma tak, że oroz prziszoł ku nom. Boł, je i bydzie myśla jeszcze fest dugo nos odwiedzioł. Z nim je tak, że jedni mu przajom, a jedni zajś ni lubiom wcale.
Co to je tyn podzim?
Jedyn wiy, inkszy niy. To je tako pora w roku, co śmiatomy po leku chabazie na placu przed zimom. Tako późno jesiyń bych pedziała. Jo wom powiym, że niy przepadom za tym czasym. Jeszcze kiej dyszcz leje to już wcale. No chyba że bych mogła ostoć w chałupie no to ja! Ale kiery se może na to pozwolić?
Idzie zima, gibko cima
Ja, to je gynał tyn czas, zygorki momy przesztelowane ło godzina do zadku. Kiej stuknie tako godzina 16, zaczyno sie ćmić za łoknym, robi sie zima. Kiej wiater wieje i dyszcz leje to niy ma ani chynci coby z chałupy wylyź. Nojlepij ostoć pod pierzinom, łobabulić sie i łyknońć se szolka wrawego kakao abo szekulady, chocioż kiej kiery lubi tuż mono i grzańca? Niy dojś, że rozgrzeje tuż jeszcze uśmiych na gymbie sie pojawi.
Trza sie łobabulić
Bez paryzola lepii nie wyłaź. Terozki pogoda lubi robić nos za błozna. Z rana klara blynduje, a w połednie już leje. To je ta pora, że we szranku trza poszukać mycki coby nom w gowa niy piździało, glazyjki na rynce, pelcmantle, kufaje, rube cwitry. Wszyjstko czego nom trzeja, coby sie łobabulić. Dyć żodyn nie chce rymy chycić!
Kachlok, żeleźniok
Powiym wom, że mono jo niy mom dużo lot, ale pamiyntom jeszcze kiej moja starka miała w chałupie ino kachlok we kuchni, a żeleźniok we izbie. Niy miała czegoś takigo jak cyntralne łogrzywani. Spominała zawdy jako to było, kiej starzik prziłaził z roboty z czerwionym kicholym i piyrsze co, to musioł sie łogrzoć wrawom zupom, kiero już na niego czekała. Dyć jakoś trzeja se było poradzić. Choby by my niy chcieli, podzim i tak przidzie. Pytani, kiery z wos lubi tyn czos? Jo niy byda za fest wynokwiać, bo kiej klara blynduje to je przijymnie, ale kiej kido dyszcz? Brr. Szpetnie jak do mie. Mono kiery mo jaki sposób coby se umilić jako tyn czos?


text:
Malkorb
Malkorb – wihajster zakuodany na sznupa zwjyrzyńćo (nojczyńśći psa) coby ńymożebne bůuo harńjyńće czowjeka abo inkszygo zwjyrza. Nojczyńśći spawjůny we patrůńe metalowych abo skůrkowych gitrůw, s przerwůma mjyndzy pryntůma abo paskůma coby zwjyrzy můguo dychać. W ńykerych zortach malkorbůw uotwarće bez zwjyrza sznupy ůńymożliwjo gůrt ze skůry abo mocnygo sztofu, krymplujůncy sznupa takym kńifym co ale dowo możebnoś dychańo a fuczyńo.
Zakuodańy malkorba moge być nakozane zakůnym, lo bajszpila we Polsce uobowjůnzuje uůne we publiczny kůmůńikacyji.


text:
Awtor dźensa
Pětr Šołta
Awtor dźensa
Měrko Korjeńk
Za něhdźe pjeć tydźenjow je tak daloko. Skónčnje! Potom zahaja so w pusćinowym staće Katar swětowe mišterstwa w kopańcy.
Zo so wo tutym sportowym wulkopodawku nic hakle nětko njediskutuje, absolutnje witam. Ćim mjenje mam zrozumjenje, hdyž něhdyši prezident Bayerow z Mnichowa za tute mišterstwa „politiku čini“, a to z dwělomnymi metodami.
Tak bě to před tydźenjomaj w telewizijnym wusyłanju „Doppelpass“. Uli Hoeneß bě so móhłrjec sam wot doma do wusyłanja přišaltował, twjerdźo při telefonje, zo so situacija ludźi w Katarje zhladujo na čłowječe prawa samo polěpši. Zo je situacija skerje nawopačna, wo tym su wjacore medije hižo rozprawjeli. A jako wo wonym telefonaće přichodny dźeń čitach, sej jenož prajich: „Hoeneßo, ty sprawna duša!“
Pjatk wječor pobychmy po dołhim času zaso raz w Běłej Wodźe, zo bychmy sej Łužiske lodohokejowe liški wobhladali. Lodohokejowa sezona je wšak so před třomi tydźenjemi zaso zahajiła a tuž tłóčachmy druhemu zwjazkowemu ligistej z Łužicy w lodowym stadionje palcy, zo domjacu hru přećiwo Bad Nauheimej dobudźe. Tola hosćo z Hessenskeje běchu na kóncu zbožowniše mustwo a duel z 1:0 za sebje rozsudźichu. Byrnjež jenož jedne wrota padnyli, běše duel na lodźe chětro horcy, emocionalny a hač do poslednjeje sekundy napjaty. Tójšto sylnych čekow při bandźe, mnoho šansow na woběmaj stronomaj a tři mjeńše rozestajenja mjez hrajerjemi běchu přičina, zo so tež w fanowym bloku Łužiskich liškow chětro warješe. Tón wšak je tak a tak jedyn z najwótřišich cyłeje ligi. A to bě pjatk wječor zaso raz pytnyć. Tež 10 hóstnych fanow, kiž stejachu pódla nas, přeco zaso swoje šmóratko ze zaka wućahnychu a łužiski fanowy blok filmowachu. Móžu kóždemu doporučić, sej tež raz do Běłeje Wody dojěć a tónle sportowy event live dožiwić. Domjace hry su tam stajnje pjatk abo njedźelu wječor.
Quo vadis, łužiski triatlonje? Znajerjam sceny je zawěsće napadnyło, zo na wšelakich blakach runje klaca. So wě, wčera wotmě so prěni raz Ironman 70.3 Drježdźany. Ale tajku premjeru sej organizatorojo zawěsće přeli njeběchu. Prěnjotnje wšitko derje wupadaše, polo bě z 2 700 startowymi městnami wuknihowane za wubědźowanje srjedź julija. Tola potom stajichu so hamty na prěki a so na kolesowej čarje postorkowachu. Po wjacorych pospytach změnow dyrbješe so wubědźowanje najprjedy wotprajić. Po chwilce drje so poradźi z 18. septembrom nowy termin namakać, ale mjeztym běchu mnozy sportowcy swoju sezonu přeplanowali. Tak dźeše wčera jenož hišće něhdźe tysac wobdźělnikow do wubědźowanja, kotrež smědźeše Budyšan Maik Petzold jako wosebity hósć startować. A jako njeby to dosahało, činješe zymne, pancate wjedro sportowcam sylnje klubu, samo płuwanska čara dyrbjachu wo skoro połojcu skrótšić. Wuslědki běchu tuž jenož druhorjadne. W socialnych medijach wuprajichu so mnozy, zo ma Drježdźanski ironman najebać wšě ćežew wulki potencial.
Awtor dźensa
Andre Strelow
Awtor dźensa
Tadej Cyž
Awtor dźensa
Beno Šołta


text:
Jan Mrózek ze Śmiłowic: Jak sie chytały pstróngi
To sie kupowało wóntrobe. W lecie niechało sie jóm na słóńcu, na jesiyń albo w zimie dało sie jóm ku piecu, a jak zasmerdziała, to sie jóm dało do roszczypca, a tyn roszczypiec sie wraziło do dziury do muru ku młyńskimu kołu. Z tej wóntroby spadowały do wody chroboki. Na ty chroboki sie z daleka ścióngały pstróngi. To sie jich tam naścióngało, jak kiedy, sto, dwiesta aji trzista. Na jedzyni sie wybiyrało jyny wielki, a ty małe sie brało do stawów.
W Tyrze w jednym miejscu idzie spod Jaworowego potok. Blisko Starego Rzyczyska był tam taki łogrómny plaziok. Ze trzi metry go było widać, a co go nie było widać, to djasek tam wiy, kieli był. Pod tym plaziokym tam był łogrómny pstróng, a nie szło go nijako chycić. Było tam strasznie moc wody. Feszter go chcioł dostać, tak doł przekopać do Starego Rzyczyska przikope, ale wyszło jyny mało wody, a pstróng, tyn zustoł pod plaziokym. Tak go potym dycki ku wieczoru chodził strzylać. Ale sie mu to nie łudało.
Mychmy, pachołcy, wczas rano jyżdżowali do lasa po drzewo. Jadymy dwo, a idymy tak wedle kóni, a tu widzymy, cosi na Rzyczysku szplucho we wodzie. To tyn pstróng wylóz przikopóm, a na tym Rzyczysku było mało wody, tóż sie nimóg dostać spadki. Joch porwoł kamiyń i buch go po głowie, potym skoczym do wody i drap go za łuszy. Tysiónc djasków, jak mie szasnył tym chwostym tuki kansi popod nogi, tak my chned łoba z tym pstróngym byli we wodzie. Tyn pstróng był wielki jak młode dziywcze, tak meter dziesiynć był dłógi.
Potym zabitego wyciónglimy z wody, dali do pokrziw, potym my go wziyni do chałupy, dali do kosza i zawiyźli do Cieszyna „Pod Gorola“. Tam my za niego dostali piyńć ryńskich, a kielo my zjedli i wypili, to jeszcze ku tymu. To nóm dali sami łod siebie.
Feszter jeździł tam potym co chwila, ale pstrónga nie było. Tych pstróngów tam wachowali gojni, tak feszter broł tych gojnych, kany sie tyn pstróng podzioł. Żodyn ale nie wiedzioł, że już je w Cieszynie.
Vyprávění z knihy Śląskie opowieści ludowe Józefa Ondrusze (nakladatelství Wydawnictwo Okręgowe, Ostrava, 1963, I. vydání).
O autorovi publikace: Józef Ondrusz (1918 Darkov-1996 Stonava) byl učitelem, spisovatelem, kulturním expertem, etnografem, redaktorem a bibliofilem. Je autorem nebo spoluautorem 17 učebnic pro polské základní školy. Byl rovněž sběratelem živých lidových textů z celého našeho regionu (od Bohumína po Mosty u Jablunkova) – více jak 120 z nich najdeme právě ve zmíněné výše publikaci Śląskie opowieści ludowe.


text:
Rakusko-Wuherska
Rakusko-Wuherska (němsce Österreich-Ungarn, madźarsce Osztrák-Magyarország) běše historiski multietniski kraj w srjedźnej Europje, ke kotremuž słušachu teritorije dźensnišich statow Awstriska, Madźarska, Čěska, Słowakska, Słowjenska, Chorwatska a Bosniska a Hercegowina (1908–1918) kaž tež dźěle dźensnišeje Pólskeje (Krakow), Ukrainy (Lwiw), Rumunskeje (Sedmihródska), Serbiskeje (Wojwodina), Čorneje Hory (Kotor) a Italskeje (Južny Tirol).
StawiznyWobdźěłać
Rakusko-Wuherska eksistowaše w statnoprawniskej formje dwójneje monarchije wot 21. decembra 1867 hač k wustupej Madźarskeje z unije dnja 31. oktobra 1918. Wobsteješe z historiskeju dźělow Cisleithanska (Rakuske kejžorstwo) a Transleithanska (Madźarske kralestwo). K tomu přińdźe wot lěta 1908 přez aneksiju dobyta Bosniska-Hercegowina.


text: Před lětami mějach składnosć za krótki wopyt w Serbinje w Texasu, hdźež zetkach so z potomnikami Łužiskich Serbow k bjesadźe. Wědźo wo mojich zajimach nastupajo staru wědu, přiwěrki, powěsće, hrónčka atd. přinošowachu hłownje stari swoje dopomnjenki na wosebje wašničkojtych rowjenkow swojich staršich a prastaršich, kotřiž móžachu wjac’ »hač chlěb jěsć«, předewšěm chorosće zaprajić a hojić. Znajachu powěsće wo błudničkach a wohnjowym mužu, kotrež zdźěla němsce, zdźěla jendźelsce přednjesechu. Naraz zanjese z wotstawkom najstarša žona prěnju a druhu štučku Zejlerjoweho spěwa »Zady našej’ pjecy« w rozumliwej serbšćinje. Dopomni so, zo měješe spěw wjace štučkow, ale je hromadźe njedósta. Jenož prěnju linku dalšeho hrónčka hišće znaješe: »Zady našoh’ gumna wjelki ruja ...«. Běch překwapjena, dokelž tajku štučku ženje hišće słyšała njeběch. Woprašach so za wjelkami w Texasu, ale nichtó prawje wotmołwić njewědźeše. Płaća tam pječa jako wutupjene. Su dźensa jenož hišće w dźiwinowych parkach žiwi. Wo wulkich wojowanjach z rubježnymi zwěrjatami w času załoženja sydlišća njebě ničo znate, štož pak njerěka, zo tehdy žane wjelki njeběchu. Prašach so, hač bě štučka hižo do wupućowanja we Łužicy znata. Mnohe ze Zejlerjowych pěsničkow su so spěšnje jako ludowe spěwy rozšěrjeli a wyše toho k dalšemu rynčkowanju animěrowali. »Zady našej’ pjecy« hodźi so po formje a rytmusu jara derje jako »wuženjenje« – po Smolerju za »Rundgesang« –, při čimž kóždy spěwar swoju štučku přibasni. Jeli bychu wjelki srjedź 19. lětstotka we Łužicy wšědnje »za gumnami ruli«, by kóždy tajke přibasnjenje rozumił. Ale wosebje hladajo na dźensnišu situaciju we Łužicy dwěluju na tym, zo móža ludźo swój strach před wjelkami na tajke wašnje do lóštneho spěwa přetworić.


text:
Gmina
Gmina (serbski gmejna) jo zastojnska jadnotka w Pólskej, kótaraž jo pśirownajobna z nimskimi gmejnami. Wóna stoj pód powiatom (wokrejsom), ale nad sołectwom (šołtowstwom). W lěśe 2006 jo Pólska 2478 gminow měła, kótarež su pśisłušali tśom gmejnskim typam. Rozeznawa se mjaz měsćańskimi gmejnami (Gminy miejskie), měsćańsko-wejsańskimi gmejnami (Gminy miejsko-wiejskie) a wejsańskimi gmejnami (Gminy wiejskie).
Głowa wětšych měsćańskich gmejnow se groni prezydent miasta („prezident města“), póla mjeńšych měsćańskich gmejnow a měsćańsko-wejsańskich gmejnow jo to burmistrz („šołta“) a póla wejsańskich gmejnow zwětšego wójt (wót „fojt/Vogt“).


text:
Tym daniym to żech sie piyrszy rołz zainteresowoł, jak żech łoglōndoł tako bajka, we ftoryj małe zwierzynta- co to normalnie ich niy lubiymy, ale we bajkach nawet ja- robiōły we restauracji za kuchorzy i narychtowały jednymu ważnymu chopowi właśnie take danie. Potyn żech pojechoł do Prowansji, a to właśnie stamtōnd pochodzi te danie i żech sie pomyśloł, że trza by sam na miejscu sie szczelić takego prawdziwego ratatuja. Narychtowoł żech go cały srogi1 gar i wszysko my tam wmōciyli2. Niy ma sam nic skōmplikowanego, a prziszpanować ze nazwōm przi bezuchu3 idzie 😉
Co potrza?
2 cukinie
2 bakłażany
2 papryki
2 cebule
2-3 zōmbki czosku
6 tōmatōw4
12 łeżek5 oliwy
4 łeżki łoctu6
1 łeżka cukru
Prziprawy:
jak niy mołcie ziōł we łogrōdku ani dōniczce, to mogecie wciepnōńć 4 łeżki zielōw prowansalskich, ale nojlepi jakbyjście sie do tego dociepli tyż trocha świyżyj bazylii abo tymianku, oregano, majeranku, szałwi, gałōnzka rozmarynu abo i trocha miynty 🙂
Bakłażana- tymu to trza by wymyślić jake ślōnsko miano7– pokrejcie8 ze skōrōm we kostka, posypcie solōm i łodstołwcie,9 żeby puściōł sok i bez10 to niy bōł gorzki. Tōmaty łobiercie ze skōry. Do gorka wlyjcie oliwa, wciepcie wyciśniynty czosnek, pokrōno cebula i nich sie tam łona11 fajnie zeszkli. Bakłażana opukejcie12 i osuszcie. Pokrejcie we kostka cukinia, papryka, tōmaty i wszyske te warzywa (razym ze bakłażanym) wciepcie ze prziprawōma do gorka. Na sōm poczōntek papryka, bo je nojtwardszo, a potyn nastympne13 i niech sie to tera fajnie podusi, aże zmiynknie. Na koniec wlyjcie tam łocet, niech sie to połra razy bluknie14 i fertich.15
Takigo ratatuja abo francuski ajntopf16, bo to przeca wszysko we jednym gorku sie warzi, idzie sie zjejś samego, ze jakim wōsztym abo i bōłkom… smacznego 🙂
1duży
2zjedliśmy
3goście
4 pomidorów
5 łyżek
6 octu
7 nazwę
8 pokrójcie
9 odstawcie
10 przez
11ona
12 opłuczcie
13 następne
14 zabulgocze
15 gotowe
16danie jednogarnkowe


text:
Hdyž su ludźo pjatk město wopušćili, zaćahnu do njeho zwěrjata. Čakaja pod najězdom na awtodróhu, doniž so tež posledni awtomobil w křiwicy njezhubi, z lochkej rozhorjenosću přestupuja hranicu mjez pasmom přirody a ciwilizaciju. Dundaja po dróhach a prěča tunle, wobhladuja sej zadźiwane wustajene twory a wobčuchaja bankomaty w nadźiji, zo su to mechaniske rěblizny. Naměsto je połne spěwanja a klepota kopytow. Měł bych so raz truhać, rjeknje jeleń swojemu špihelowemu wobrazej we wukładnym woknje.
W samsnym času přityknu ludźo při jězorje tykačkam swoje handyje, kuchinske kachle a elektriske časniki. Jich kupanske wobleki zybola so we wšěch barbach. Tale ćišina, mysla sej spokojni. Tajkale ćišina tule ...
TOMÁŠ PŘIDAL
z čěšćiny: RÓŽA DOMAŠCYNATOMÁŠ PŘIDAL narodźi so 1968 w Brnje. Wón wuda dotal wósom knihow. Ilustrowaše je a doda tež ilustracije ke kniham druhich awtorow, kaž Ivana Wernischa. Wón je swobodny wuměłc, zarjaduje mini-happeningi a zhromadnje ze swojej žonu wustupujetaj jako duwo.


text:
Cyrkej swjateju Pětra a Pawoła
Cyrkej swjateju Pětra a Pawoła (němsce Stiftskirche St. Peter und Paul) je ewangelska wosadna cyrkej w Hodźiju, kotraž słuša k ewangelsko-lutherskej krajnej cyrkwi Sakskeje. Wona steji wosrjedź wsy na wyšinje nad Dołhej wodu a je dla toho połoženja hižo wotdaloka widźeć. Charakteristiske znamjo Hodźijskeje cyrkwje je jeje dwójna wěža.
Tuchwilny farar Hodźijskeje wosady je Krystof Rummel, kiž poskića sčasami tež bože słužby w serbskej rěči. Wot awgusta 2020 je wón zdobom serbski superintendent. Z Hodźijskim fararjom běchu w zašłosći mj. dr. Wjacław Warichius (1589–1618), Jaroměr Hendrich Imiš (1858–97) a Jan Pawoł Křižan (1897–1923).
StawiznyWobdźěłać
Jako přeńdźe dźěl Hodźija w lěće 1006 jako załožba do wobsydstwa Mišnjanskeho biskopstwa, wuzwoli so najwyše ležace městno we wsy za twar noweje cyrkwje, planowaneje jako nowy duchowny centrum tutoho dźěla Hornjeje Łužicy. Na zbytnej ležownosći mjez cyrkwju a Dołhej Wodu mějachu kěrchow a bydlenja duchownych nastać. Cyłkowna ležownosć mjenowaše so „wustawowa štwórć“ (wustaw = załožba). Prěnja kapałka, pozdźiše wołtarnišćo, nasta po lěće 1010.[1]
Biskop Beno z Mišna załoži w lěće 1076 prěnju kamjentnu cyrkwju swjateju Pětra a Pawoła. Druhi romaniski twar nasta w běhu 13. lětstotka. Wot teje druheje cyrkwje je so mjez 1220 a 1230 nastaty podtwar dźensnišeje dwójneje wěže wobchował, kaž tež wokna na prědnim boku wěže.[1]
Krótko do reformacije dožiwi Hodźij mjez 1505 a 1517 pod biskopom Janom VI. ze Saalhausena dalšu fazu cyrkwinskeho twarjenja. Za tutón čas nasta pózdnjogotiski twar jako chódbowa cyrkej. Tehdyši twarski mišter Wolff Hrabisch napisa swoje mjeno při kónčnym kamjenju wołtarnišća, při klětce, myjnicy, krjepjeńcy a wšelakorych stołpach, podobnje kaž tehdomniši farar Jan z Jabłońca.[1]
Posledni katolski farar Hodźijskeje wosady bě Jan Jurij Temler (1500–1573), kiž dyrbješe swoju faru w lěće 1559 wopušćić, po tym zo bě Mišnjanski biskop Stołpin a Hodźij sakskemu kurwjerchej přepodał.[2]
W lěće 1589 wobškodźi so cyrkej přez woheń. W běhu znowanatwara natwarichu masiwnu dwójnu wěžu.[1]
Mjez 1702 a 1714 přetwari so cyrkej swj. Pětra a Pawoła wotnutřka po barokowym stilu. Započatk 19. lětstotka dyrbješe so cyrkwina wěža zakładnje wobnowić, při čimž so wěžowy časnik připrawi. 1862 přetworichu cyrkwinu třěchu z wysokeje šindźeloweje třěchi do sedłoweje. Nutřkownje so cyrkej w lěće 1892 nowogotisce wuhotowa, runje tak dóstaštej wěži wot architekta Christiana Gottfrieda Schramma swoju tuchwilnu nowogotisku podobu.[3]
TwarWobdźěłać
Cyrkej je nahladny wobmjetowany twar z łamaneho kamjenja ze zwonkownymi podpěrami a rjapnymi woknami w fasadźe. Při južnej stronje wjedu gotiske dwójne wrota do cyrkwje, hłowny portal so při zapadnym boku wěže namaka.[4] Při južnej sćěnje wisa słónčny časnik z lěta 1515.[3]
Połkulojte wołtarnišćo ma přitwaraj na južnym a sewjernym boku. Přikryw wołtarnišćo wobsteji z hwězdoweho wjelba a pokaza pózdnjogotiske wumolowanje z lěta 1505. Na sewjernej stronje wołtarnišća namaka so barbite wokno z lěta 1892, zwobraznjace modlenje pastyrjow. Přikryw w sewjernym přitwarje wobsteji z pomolowaneho syćoweho wjelba, mjeztym zo ma južny přitwar ze sakristiju jednory drjewjany přikryw.[4]
W nutřkownym wobsteji cyrkej z hale z třomi cyrkwinskimi łódźemi a třomi kwaklemi. W syćowych wjelbach pokaza so ornamentalne pomolowanje zažneje renesansy z lěta 1515.[3] Cyrkwiny rum steji na kwadratiskim podrysu a noša so wot štyrjoch šwižnych, oktagonalnych zepěrow.[4]
Wěža je 62,5 metrow wysoka. We wysokosći zwonoweho poschoda namakaja so noworomaniske dwójne arkady pod wysokimaj, husće pódla so stejacymaj wěžowymaj helmomaj.[3]
WuhotowanjeWobdźěłać
Cyrkej wobsahuje slědowace předmjety wuhotowanja (wuběr):
- dupa ze zornowca, 13. lětstotk[4]
- swjaty křiž, wokoło 1500 wot Mišnjanskeho mištra stworjeny[4]
- pěskowcowy wołtar z lěta 1512 ze swjećenskimaj křižomaj a dźěru w mensy, w kotrejž běše do reformacije porstowa relikwija swjateho Leonharda[3]
- klětka wot 1513, pomjenowana po fararju Jana z Jabłońca[3]
- cyrkwiny projekt Drježdźanskeho architekta Friedricha Pressa z temu „Gehet hin in alle Welt …“ (Mt 28,18-20)[4]
ByrgleWobdźěłać
Byrgle, natwarjene w lěće 1988 wot Budyskeho byrgletwarskeho zawoda Eule (tehdy VEB Orgelbau Bautzen) jako Opus 542, wobjimuja 1814 pišćelow w 27 registrach na dwěmaj manualomaj. Prospekt, to je wonkowne wuhotowanje pišćelow, je so wot Friedricha Pressa stworił.[5][4]
ZwonyWobdźěłać
W zwonowym poschodźe dwójneje wěže běchu wot lěta 1832 tři zwony, w lěće 1951 přida so štwórty zwón:[3]
WosadaWobdźěłać
Do poměrnje wulkeje Hodźijskeje wosady słušeja nimo wosadneje wsy tež slědowace wjeski: Běčicy, Błohašecy, Bolborcy, Brěza, Čerwjene Noslicy, Čěškecy, Ćěchorjecy, Darin, Debrikecy, Delni Wunjow, Dobranecy, Dźiwoćicy, Horni Wunjow, Hornja Boršć, Chanecy, Janecy, Koblicy, Lešawa, Lutyjecy, Mała Boršć, Myšecy, Njezdašecy, Počaplicy, Praskow, Prěčecy, Spytecy, Sulšecy, Zemichow a Žičeń.
Hodźij je sobu najstarša wosada Hornjeje Łužicy a wobjimowaše do reformacije hišće wo wjele wjetši teritorij.
Wubrani fararjoWobdźěłać
Z wotchadom fararja Lazarja do Bukečanskeje wosady serbska rěč w Hodźijskej cyrkwi za nimale 50 lět womjelkny. Hakle farar Rummel, kiž je serbšćinu nawuknył, zaso sčasami serbsce prěduje a w awgusće 2020 tež zastojnstwo serbskeho superintendenta wot Jana Malinka přewza.
LiteraturaWobdźěłać
- Cornelius Gurlitt: Göda. W: Beschreibende Darstellung der älteren Bau- und Kunstdenkmäler des Königreichs Sachsen. 31. Zwjazk: Amtshauptmannschaft Bautzen (I. Teil). C. C. Meinhold, Dresden 1908, str. 61–77. (wobšěrne wopisanje)
- Klaus Theodor Henke: Kirchenbau und Sakralkunst in der Oberlausitz. Oberlausitzer Verlag, Spitzkunnersdorf 2011, ISBN 978-3941908-28-4, str. 189–192
- Peter Lieschke: Zur Geschichte des Ortes und der Parochie Göda bei Bautzen. Schmaler, Bautzen 1876 (digitalizat)
ŽórłaWobdźěłać
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Klaus Theodor Henke: Kirchenbau und Sakralkunst in der Oberlausitz, str. 189.
- ↑
- Jan Meškank: Temler, Jan Jurij. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 565
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 Klaus Theodor Henke: Kirchenbau und Sakralkunst in der Oberlausitz, str. 190.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 Klaus Theodor Henke: Kirchenbau und Sakralkunst in der Oberlausitz, str. 192.
- ↑ Orgeldatenbank Sachsen: Göda, St. Peter-und-Paul (němsce)
WotkazajWobdźěłać
- Christoph Rummel: Evang.-Luth. Kirchgemeinde und Stiftskirche St. Peter und Paul zu Göda na webstronje Hodźijskeje gmejny.
Bart | Bukecy | Budestecy | Budyšink | Budyšin, swj. Pětr | Budyšin, swj. Michał | Halštrow | Hodźij | Horni Wujězd | Hrodźišćo | Hućina | Huska | Chwaćicy | Klukš | Korzym | Kotecy | Kumwałd | Łupoj | Malešecy | Minakał | Njeswačidło | Palow | Porchow | Poršicy | Protecy | Rakecy | Smělna | Smječkecy | Wjelećin | Wóslink | Załom