text:
Naš projekt
Naš team
Lydija MaÄijowa
rodź. 1984 w Budyšinje, bydli a dźÄÅa we Åužicy.Â
W Ludowym nakÅadnistwje Domowina so na medijowu pÅekupÄu wukubÅa. Bydli ze swójbu a štyrjomi dźÄÄimi w HrubjelÄicach. Z lÄta 2015 je swobodna redaktorka w Serbskim rozhÅosu. SpÄwa z Äasa dźÄÄatstwa w chórach a je tež jako spÄwotwórÄa wustupiÅa
Frieder Zimmermann
rodź. 1972 w Lipsku, studowaše kompoziciju na Wysokej šuli za hudźbu w Drježdźanach a wuknješe gitaru pola Guitar Craft. Wón je komponist a hudźbnik za dźiwadÅo, film a sÅuchohry a zwukowy technikar. Je woženjeny, nan tÅoch dźÄÄi a bydli z wjacorymi generacijemi w Quohrenje blisko Drježdźan.
W swojim zwukowym studiju aranžuje a produkuje Frieder serbske dźÄÄace spÄwy a hraje na gitarje a na dalšich instrumentach.
Maria Maccyna
nar. 1984 w Budyšinje, bydli a dźÄÅa w serbskim sydlenskim rumje. Z dźÄÄatstwa sem je spÄwanje dźÄl jeje wosobiny. Wuknješe gitaru, klawÄr a spÄw. Zapal za hÅós a spÄwanje dowjedźe ju k powoÅanju logopedki.
Wot 2009 je wona samostatna w swójskej praksy w PanÄicach-Kukowje. Fenomen hÅosa je jeje wšÄdny chlÄb. Jako interpretka je mnoho titulow za Serbski rozhÅós produkowaÅa.
Christian Schütz
rodźeny a wotrostÅ w Drježdźanach, zbÄraše wjele lÄt powoÅanske nazhonjenja jako grafikowy designer pola Stuttgarta. Dźensa bydli ze swójbu w Kreischa a dźÄÅa samostatnje. Je wusmÄrjeny na naslÄdne a ekologiske temy, pÅedewzaÄa a projekty.
Wón podpÄruje âSerbske dźÄÄace spÄwyâ wosebje we wobÅuku designa â je logo a internetowu stronu wuwiwaÅ.
DobyÄerjo we wubÄdźowanju sakskeho fondsa âÄiÅ sobuâ w kategoriji âŽiwa dwurÄÄnosÄâ


c: text/html

text:
Na gōrnoślōnskich szportplacach, 15.11.2020
Napoczynŏ grać corŏz wiyncej lig, ale durch je to fest nieregularne. Rewelacyjny tydziyń mioł HC Oceláři Trziniec, kery wygroł 4 szpile za rajōm i je ôstatniym manszaftym we lidze, kery jeszcze nie przegroł.
Fusbal
Liga polskŏ chopōw
Pogoń Szczecin – Podbeskidzie Biylsko-Biołŏ 1-1
Po 9 szpilach Górnik Zŏbrze je 3, Podbeskidzie Biylsko-Biołŏ 14, a Piast Gliwice 16.
Liga polskŏ babōw
Czarni Sosnowiec – GKS Katowice 1-1
Po 11 szpilach GKS Katowice je 5, Rolnik Biedrzichowice 11, a ROW Rybnik 12.
Hokej na lodzie
Liga czeskŏ chopōw
Energie Karlovy Vary – HC Oceláři Trziniec 2-7
Bili Tigri Liberec – HC Oceláři Trziniec 1-3
HC Oceláři Trziniec – HC Olomouc 5-2
HC Oceláři Trziniec– PSG Berani Zlin 5-2
Po 10 szpilach HC Oceláři Trziniec je 3, ale mŏ zagrane 3 szpily maniyj niż manszafty przed nim.
Liga polskŏ chopōw
JKH GKS Jastrzymbiy – Stoczniowiec Gdańsk 6-0
GKS Katowice – Podhale Nowy Targ 2-0
GKS Tychy – KS Toruń 4-1
JKH GKS Jastrzymbiy – Podhale Nowy Tŏrg 7-1
KH Sanok – GKS Katowice 0-5
Zagłębie Sosnowiec – GKS Tychy 5-8
Podhale Nowy Tŏrg – GKS Katowice 4-2
Cracovia Krakōw – JKH GKS Jastrzymbiy 2-3
Po 17 szpilach liderym je GKS Tychy przed JKH GKS Jastrzymbiy, GKS Katowice je na 5 placu.
Voleybal
Liga polskŏ chopōw
AZS Stal Nysa – MKS Byndzin 2-3
Czarni Radōm – GKS Katowice 0-3
AZS Stal Nysa – MKS Ślepsk Malow Suwałki 1-3
Jastrzębski Węgiel – Cuprum Lubin 3-0
Po 11 szpilach ZAKSA Kandzierzin-Kojźly je na piyrszym placu, choć grała ô 3 szpile maniyj. Za niōm Jastrzębski Węgiel, GKS Katowice je 9, a Stal Nysa 14.
Handbal
Liga polskŏ chopōw
Górnik Zŏbrze – Gwardia Ôpole 23-24
Gwardia Ôpole – SPR Tarnōw 31-30
Zagłębie Lubin – Górnik Zŏbrze 20-26
Po 8 szpilach Gwardia Ôpole je 2, a Górnik Zŏbrze 5.
Liga polskŏ babōw
SPR JKS Jarosław – Ruch Chorzōw 30-28
KPR Ruch Chorzōw – KPR Gminy Kobierzyce 22-31
Po 7 szpilach Ruch Chorzōw je 8.
Liga czeskŏ chopōw
Pepino SKP Fridek-Mistek – Cement Hranice 24-30
Po 6 szpilach HC Banik Karwinŏ je 4, a Pepino SKP Fridek-Mistek 5.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wojerecy (KD/SN). Wučerjo zakładneje šule „Handrij Zejler“ we Wojerecach sposrědkuja swojim šulerjam w koncepće 2plus wobšěrnje serbsko-němsku dwurěčnosć. Tole nječinja pak jenož w rjadowniskej rumnosći. Šulerjo 2plus a němsce wuknjacy šulerjo třećeho lětnika pobychu njedawno we Wojerowskej měšćanskej bibliotece, zo bychu tam knižny rjad „Dolina při rěce“ Lubiny Hajduk-Veljkovićoweje w hornjoserbskej a němskej rěčnej wersiji zeznali. Spisowaćelka, maćernorěčna wučerka hornjoserbšćiny w dalekubłanju dorosćenych, je někotre swojich stawiznow z myškomaj Mirka a Kiki, zajacom Ferdijom, šwincom Dorianom a sowu Lunu předčitała a z dźěćimi serbski alfabet zdźěłała.
Cyłkownje dźewjeć rěčow, w kotrychž je knižna serija dotal wušła, přeprošuja k pućowanju po swěće, kaž Lubina Hajduk-Veljkovićowa rjekny. Wurězki słuchoknižneje wersije w hornjoserbšćinje, němčinje, jendźelšćinje a španišćinje su Artur, Marta a druzy šulerjo spóznali. Lubina Hajduk-Veljkovićowa je šulerjam tež pomhała, rozdźěle mjez serbišćinu, serbšćinu a pólšćinu namakać.


text:
Francek Fyrtok 20.03.1921
Wachtyrz prezyntuje ślōnske artykuły ze starych cajtōngōw przepisane do alfabetu ślabikŏrzowego. Trzeba je rozumieć we kōntekście historycznym i niy przedstawiajōm ône ôpiniji ôd redakcyje.
Kochany Hanysie!
Choć baba, jak to ludzie padajōm, jest dwa razy brzidko, to jo padōm, iże baba jest mōndrym stworzyniym. Mie bez tyn przikłod, wszystke libsty i znajōmki pisały, iże głosować bydōm za Polskōm. Bo nasze dziouchy i kobiety sōm mōndre nie jyno lo siebie ale lo całego narodu. Lo ôjcōw, braci i szacōw. To jes po chrześcijańsku.
Zaś Niymki sōm mōndre, ale jyno lo siebie. Ône sōm take samojedniki i robiōm polityka samolubno. Teroz yntynta wziyna Niymcōm kyns landu i wielke miasta jak Düsseldorf, Dujisburg i insze, bo nie chcōm zapłacić 226 miliardōw w złocie. Yntynta zabiere im jeszcze wiyncej landu. Ale kto to sprawił tego nie wiesz. Sprawiły to Nimki. A było to tak:
Pamiyntosz jak przed wojnōm Niymki chciały sie wydać jyno z murzinami. Lo Niymki dostać murzina za chłopa jest nojwiynkszym szczyńściym. Ale teroz po wojnie zabrakło na Niymcach murzinōw, bo Niymcy już nie majōm nic do szukanio w Afryce, tōż chytre Niymki medykowały tak: nojlepiej zbuntować cały narōd nimiecki, co by nie zapłacił yntyncie, to yntynta ôbsadzi murzinami niymiecki land. Tak sie też stało. Yntynta ôbsadziła wojskiym inglickim i francuskim niymiecki kraj, a bez lato bydōm murzini, bo tak było bez wojna i po wojnie. I tak chytr Niymki dostanōm sie do swojich murzinōw.
A wojok murziński jest fajny wojok, bo jak mo urlop to se chodzi in civil.
Niymcy już zwożōm ymigrantōw, jyno nie prziwieźli jeszcze żodnej ymigrantki. Ulitzka skiż tego sie gorszy na Urbanka, a Urbanek na ks. Nieborowskego, co już ksiyndzym nie jest, bo sie już wypisoł. Kedy sie Ulitzka wypisze tego nie wiym, ale pojedzie sie do Nieborowskego poradzić.
Jo bych sie też gorszył jakby nasze ymigrantki nie przijechały. Nasze ymigrantki muszōm tu ôstać aż po Wielkanocy bo muszōm z tobōm Hanysie i zymnōm iżś na starczyne weselisko.
Lysecki farorz chciołby być Fyrtokiym, ale już jest stary. Bo ci w klosztorze lyseckim chcioł robić polityka plebiscytowo z naszymi kobietami i kołoczym i kawōm. Nasze dziouchy i kobiety sōm jednak mōndrzejsze i głosować bydōm za Polskōm. Lysecki farorz też mo lewo rynka. Jest niōm Jantōnia Mielimōnka ze Suminy z pod lasu. Ôna już teroz lepsze prawi kozanie ôd farorza. Co to bydzie za rok! To farorz bydzie jej lewōm rynkōm. Ôna wyzywo na Polsko i pado iże głosować bydzie jyno z Manusiym Kosteczkōm. Czy se pojdōm na głosowanie per klinke, tego nie wiym. Downiej, kedy Jantōnia miałōm jeszcze wszystke zymby, to se tak z Maniusiym K. czynsto chodzili. Downiej padało sie tak: nie ma lot nie ma rozumu, a teroz: lata poszły, rozum w… gymbie. Jak sie nie mysli ô Jantōnie M. to w Suminie wszystke dziouchy sōm gryfne jak raszki. Jyno niekedy chłopcy sōm tak mōndrzi jak ceglorz. Bez tyn przikłod Alojs Tōmiczek jak z Wejissym kurzi cygara, myśli iże skoro bydzie przi Niymcach, cegły bydōm mu rōść na ôlszach. Tak samo Jantōń Burda. Jo bych tam za Wejissowa cygara nie głosowoł za Niymcami. Tak pewnie mysli i Karlik Tōmiczkōw, bo to porzōndny karlus. – I w Gōrkach sōm porzōndni ludzie choć hajimatrojōw majōm. W pszynicy zawdy sōm plewy. Te plewy sie wyrzuci po plebiscycie. Postarajōm sie ô to dziouchy. – We Pstrōnżnej farorz se wystrzelił sōm na wiwat i potym padoł iże Polocy zrobili na niego zamach. Ôn to zrobił, bo chcioł mieć ferye. To miglanc jak wtedy z tym rewolwerym pod westōm, a padoł iże nie mo rewolweru. W Golejowie dostali Niymcy na golizna i niejedyn przewrōcił sie dopiero w Rybniku.
Po plebiscycie i po poście pojda do kożdej wsi na Ślōnsku i wytańcza wszystke dziouchy bo to bydzie lo nos wielki rok. Wezna se tyn kapudrok co na głosowanie, ażeby nasze ślōnske dziouchy godnie uczcić. Moja nowo fotografio, jak widzisz, jest dobro, jyno bartpōmady na niej nie widać. Moje dziouszki też sōm dobrze sfotografowane. Tak se pojdziymy głosować za Polskōm.
Francek Fyrtok.


text:
Gerald Große – »Nachtschicht« (»Nócna změna«) 1978; »... es bewegt sich ...« (»... pohibuje so ...«) 1974
Nejwuspěšnjejšy dolnoserbski chor wobstoj mjaztym dlej ako 25 lět. Duo »Słowjańske barwy«, to stej dirigentka chora »Łužyca« Lubina Žurec-Pukačowa a Jaroslav Pukač. Ako duo stej měłej swóje prědne wustupy pśed 15 lětami. Na folklornych festiwalach, koncertach a wšakorakich zarědowanjach grajotej a spiwatej wobźěłane dolno- a górnoserbske, słowakske a druge słowjańske pěsni. Jeju swójorazne instrumenty su słowakska pastyŕska flejta fujara, dudlawka, brumejza a mimo togo fidle a dudy.
Zwjazk wotzamknje rjad přepytowanjow, kotryž wopřija zwjazki »Namen und Geschichte« (2014), »Slawen in Deutschland« (2015) a »Die slawische Frühgeschichte Sachsens im Licht der Namen« (2017).
▶ Michałej Lorencej k wosomdźesaćinam
K česći serbskeho dźiwadźelnika, režisera a awtora Michała Lorenca, kiž swjećeše 18. septembra swoje wosomdźesaćiny, bě prěnje zarjadowanje w 17. sezonje rjada »Łužiske literarne dopołdnja« w Budyskim Dźiwadle na hrodźe dnja 27. oktobra jemu wěnowane. Nimo awtora samoho čitachu intendant Lutz Hillmann a dźiwadźelnicy Marian Bulank, Měrko Brankačk, Gabriele Rothmann, Erik Dolata a Torsten Šlosar dotal njewozjewjene teksty Lorenca.
▶ Wo žiwjenju w industrijowych krajinach
W Leopolda Hoeschowym muzeju města Düren w Sewjerorynsko-Westfalskej bu 27. oktobra fotowa wustajeńca »Wo žiwjenju w industrijowych krajinach« wotewrjena, kotraž budźe tam hač do 16. februara 2020 přistupna. Muzej kooperuje při tym z Braniborskim krajnym muzejom za moderne wuměłstwo w Choćebuzu. Regionaj stej wot strukturneje změny brunicy dla wosebje potrjechenej. We wustajeńcy wopisuja so nazhonjenja z industrijowymi krajinami na wsy, identifikacija, distanca abo kritika žiwjenskich rumow. Mjez 14 fotografami a widejowymi wuměłcami su klasikarjo kaž August Sander, Albert Renger-Patzsch a Bernd a Hilla Becher zastupjeni. Nimo toho je mjez 1985 a 1990 nastaty cyklus fotografa Jürgena Maćija wo wotbagrowanju serbskeje wsy Liškowka widźeć.
▶ Čitanska turneja
Nimo druhich knižnych premjerow předstaji LND we wobłuku nazymskeje čitanskeje turneje tež nowu Protyku a delnjoserbski přełožk knihi Svena Nordqvista »Findus a kokot-spiwarik«. Premjera Protyki steješe 21. septembra w Njeswačidle w srjedźišću 25. literarneje kermuše. Na premjerje dźěćaceje knihi čitaše Madlena Norbergowa 23. septembra šulerjam zakładneje šule w Brjazynje a samsny dźeń šulerjam Wětošowskeho horta. Přełožowarka bě knihu ze šwedskeho originala přełožiła. Diana Šołćina bě knihu do hornjoserbšćiny přełožiła a předstaji ju we Worklečanskej zakładnej šuli. Na dalšich čitanjach zetkachu wopytowarjo awtorow Křesćana Krawca z knihu »Sej statok stajili« w Ralbicach a Trudlu Malinkowu z knihu »Serbske pomniki« w Radworju. W oktobrje słyšachu Radworscy šulerjo wot Andreje Chěžcyneje předstajene wurězki z antologije »Hura, prózdniny« a Worklečanscy wurězki z knihi Jěwy-Marje Čornakec »Łójerjo sonow«.
▶ Łužiska protyka
W oktobrje je w Kinsporskim nakładnistwje Via Regia nowy lětnik protyki »Neues Oberlausitzer Hausbuch« wušoł, kotraž naslěduje protyku nakładnistwa Lusatia. Wona wobsahuje mjez druhim přinošk Trudle Malinkoweje wo serbskich slědach w Malešecach a rozmołwu z etnologu Robertom Lorencom wo jeho disertaciji wo »šleskosći« Zhorjelca.
▶ Naša serbska kniha
Pod tutym hesłom je LND lětsa projekt za serbskich šulerjow nastorčiło, kotryž so 23. awgusta w Serbskej wyšej šuli Ralbicy zahaji. Šulerjo tamnišeho 7. lětnika budu awtorojo swójskeje knihi a smědźa z nowymi fabulemi a rysowankami swoju kreatiwnu žiłku wuspytać a proces nastaća knihi wot spisanja tekstow a nadźěłanja rysowankow přez wuhotowanje hač k ćišćej a knižnej premjerje sobu dožiwić. Na te wašnje zeznajomja so tež z powołanjemi w nakładnistwje.
▶ Wot kruha k dypkej
23. awgusta wotewrě so w Galeriji Roy w Felanitx na Mallorcy wustajeńca »Imaginar un círculo – Pintura y Objetos« (Kruh myslić – Wobrazy a objekty) z twórbami w Klětnom rodźeneho Reinharda Royja. Zawod do wustajeńcy poda wuměłska stawiznarka Dorothea van der Koelen. Wustajeńca je jako VR-film na stronje galerije www.galeria-roy.com přistupna. Galeriju za konstruktiwne a konkretne wuměłstwo nawjeduje syn Reinharda Royja Daniel Roy, kotryž je zdobom hudźbnik kaž tež nakładnik Edicije Roy, kotraž wudawa tež noty a zynkonošaki ze serbskej hudźbu.
▶ Pomocnikaj na puću k zjawnej dwurěčnosći
▶ Wućek wuměłcow
We Wuježku pod Čornobohom dopominaja wot julija wubrane wobrazy fotografa Christiana Borcherta (1942–2000) na kulturnohistoriski wuznam wjeski jako wućek skupiny spisowaćel(k)ow w NDRskim času. Wot zažnych 1970tych lět běchu so Adolf Endler, Elke Erb, Kito Lorenc a Heinz Czechowski we łužiskej wsy zasydlili, zo bychu tam – zdaleni wot oficielneho kulturneho žiwjenja socialistiskeho stata – woměrje dźěłać a bydlić móhli. Fota su hač do 26. januara 2020 při muri dźěćaceho doma widźeć.
▶ Muzejowa app
Wót julija maju łužyske muzeje wokrejsa Sprjewja-Nysa app, kótaraž kuždy z muzejow krotko pśedstajijo, mjazy drugim z filmikom. App jo w nimskej rěcy, wopśimjejo ale teke muzeje a temy, kótarež se ze Serbami zaběraju. K dostaśu su pód: https://www.lausitzer-museenland.de/service/hearonymus-audio-videoguide/.
▶ Michałska wosada swjeći
Z wjacorymi zarjadowanjemi a wudaćom noweje knihi wo swojich stawiznach swjećeše Michałska wosada w Budyšinje w awgusće swój 400lětny jubilej. W němskorěčnej knize »St. Michael Bautzen. Kirche – Gemeinde – Dörfer«, (LND), wěnuja so awtorojo mjez druhim twarskim stawiznam cyrkwje, wuwiću wosady hač do přitomnosće, wosadnym wsam a wosobam, kiž su z wosadu zwjazani. Na knižnej premjerje dnja 22. awgusta zahrachu wosadni instrumentalisća Consonare spěwy a reje z Kraloweho huslerskeho spěwnika, kiž nasta w Michałskej wosadźe.
Gano kazašo se z tym pówabnym gronom na kabaretowy program. Snaź by jasnjej było Jaden tikujo tak – drugi znak. Ale to njeby dosć pókšajźne było, pokazujo ga južo na to, což na kóńcu kuždy wě. A to by Pinkelojc starki rozměł, ale te słowa nadpisma njerozmějašo. Co to ma groniś? Tik dej tikowaś? A wón grypsnjo sebje słowniki a šwyrnjo z palcom pó pismiku »t«. Což namakajo, njespokojni a njepasujo:
tik – ›der Tick‹; tikotaś – ›ticken (rhythmisch, monoton ticken und klicken wie die Ticktack an der Wand)‹; tikowaś – ›killekille machen‹; tikaś – ›kitzeln‹. Taki njerozym, ten tikotajucy zeger ga njamóžo nikogo tikowaś!
Nět wěm: To jo ortografiska zmólka, to ma byś tyk – ›Tunke, Stippe‹. Teke njerozym: Co dej ten zegarik do tyka tunkaś? A tykowaś? – Znajom jano ruce stykowaś. A to žeden zegarik njamóžo.
Póglědnjom raz pla syna, ako ma górnoserbski słownik. Te njamaju žeden tyk, jano rucnikarske słowo tykować – ›ausfachen‹; a tykać jo pla nich ›duzen‹ abo ›[hinein]stecken‹. Bźezradnosć. Pón wiźi na pólicy tłuste knigły. Ned ma ten Duden w ruce, a we głowje zaklinkoco a pótikoco (nic rytmiski): Te Francozarje su nam to napórali a te Nimce sfalšowali: Tic – ›wiederkehrende, unwillkürliche Gesichtsmuskelzuckungen‹; Tick – ›lächerlich oder befremdend wirkende Eigenheit, Angewohnheit, sonderbare Einbildung‹; ticken – ›nicht richtig ticken, nicht ganz richtig sein‹.
▶ Kongres Maćicow
Wot 4. do 7. junija wotmě so w srjedźosłowakskim Martinje 4. mjezynarodny kongres Maćicow a słowjanskich institucijow. Město Martin je srjedźišćo Słowakskeje Maćicy. Nimo rozprawow wo swojej dźěławosći diskutowachu zastupjerjo Maćicow tež wo polěpšenju zhromadneho dźěła wšitkich 14 Maćicow. Marka Cyžowa a Jurij Łušćanski zastupowaštaj Maćicu Serbsku a Łušćanski rozprawješe mjez druhim wo prócowanjach Domowiny wo zapisk serbskich nałožkow do lisćiny imaterielneho kulturneho herbstwa UNESCO, kotrež Maćica Serbska podpěruje.
▶ Planuja wustajeńcu wo wobchowanju serbstwa
6. junija wotmě so w Budyskim Serbskim muzeju sympozij »Land am Klosterwasser/Kraj při Klóšterskej wodźe«. Idejowa konferenca Serbskeho muzeja, Křesćansko-socialneho kubłanskeho skutka Sakskeje (CSB) a Centruma za kulturu a stawizny w Niederjahna zahaji přihoty na wustajeńcu a publikaciju wo kónčinje při rěčce, kotraž ma so 2023 pokazać. Wustajeńca ma tamniše wjeski wobswětlić, předstajić, w čim so wone wot susodnych gmejnow rozeznawaja a so z prašenjom rozestajić, čehodla tworja wone dźensa tak mjenowanu serbsku jadrowu kónčinu. Zazběh do temy ze stawizniskeje, cyrkwinsko-nabožneje, socialneje a towaršnostno-politiskeje perspektiwy podachu Lars-Arne Dannenberg, Jens Buliš, Robert Lorenc a Marja Michałkowa.


text:
Kraj Morawskoslōnski: nojlepsze hotele ze Ślōnska
Latoś we 9. edycyji kōnkursu Czech Hotel Awards na nojlepsze hotele zajś piyrsze 3 place we kategoryji hotelōw 3-gwiazdkowych szafły ôbiekty ze ślōnskej strōny. Piyrszy plac zajōn Horský hotel Excelsior we Gōrnej Łōmnej wele Jablōnkowa, drugi plac hotel Pod Zeleným Dubem we Starym Bohuminie, a trzeci Hotel & Caffe Silesia we Fridku-Mistku.
Hotel Pod Zeleným Dubem, kaj łōnczōm dwa brzegi Ślōnska, je dobrze znany dlŏ wielu ślōnskich turystōw, kaj ôkrōm hotelu znojdziecie jeszczy restauracyjŏ a piwne i muzyczne SPA. Łōńskego roku przijechało sam na bezuch przeszło 5 tysiyncy gości.
Latoś we kōnkursie wziōnło udział 1.200 ôbjektōw, skuli czego Adam Wowra – gospodŏrz hotelu a restauracyji Pod Zeleným Dubem, mŏ ta nagroda fest w zŏcy: “Sōm my fest radzi, bo cyniymy zaufaniy naszych klijyntōw i robiymy wszystko, coby je utrzimać. Ale miast fajerować liczymy durch straty. Korōnawirus fest zaszkodziōł hotelōm i restauracyjōm. My sōm do tego blank przi granicy na rzyce Ôdrze, kerŏ je durch zawartŏ, a klijynci ze pōłnocnej tajli Ślōnska to srogŏ czynść naszych gości.”
Redakcyjŏ Wachtyrza radzi zapamiyntać ta adresa i przijechać sam na bezuch, jak yno ôtworzi sie granica. A już tera idzie pojechać do Zamku Chałupki, kery je blank blisko Hotelu Pod Zelenym Dubem, ale po drugej strōnie Ôdry, a prowadzi go tyż Adrian Wowra. Wiyncej ô ôbu ôbjektach poczytŏcie sam.
Foto tytułowe: hotel Pod Zeleným Dubem


text:
Mariusza Urbanka rajza bez życi na trzech kōłkach
Bez internec idzie trefić ludzi z drugigo kōńca świata a idzie tyż… sōmsiada. Jo żech trefiōł praje ôtok nowego kamrata, panoczka Mariusza Urbanka ze Jōnkowic. Miyszkali my blisko siebie, a dziepiyro jak żech sie wykludziōł z Radzijowa, to udało mi sie poznać pana Mariusza. To możno skuli tego, że piyrwej niy rajzowoł ôn tela na tym swojim trzikołowym kole? Ô Mariuszu Urbanku czytoł żch już pora razy we gazetach, we internecu, ale nigdy żech niy wiedzioł, że miyszko tak blisko mie. Poczytoł żech ôtok, że Mariusz Urbanek sprzedowo kalyndorze, a ôdezwoł żech sie dō niego, tōżtak my sie zgodali, a ugodali my sie na kawa. Dziepiyro, jak żech sie spytoł, kaj mōm na ta kawa przijechać, to sie pokozało, że na Podlesi, jaki kilometer ôd mojij starej chałupy. Po tej wiadōmości niy ôstało mi nic inkszego, yno siednyć do auta (naVelorexa już je trocha za zima) a zajechać do tych Jōnkowic.
Mariusz Urbanek ôd urodzynio choruje na porażyni mōzgowe, mo problymy z godaniym, chodzyniym, ale zamias „normalnego” siedzynio w dōma, abo jeżdżynio na kole, ôn wycisko z garażu swoji ekstra koło ô trzech kōłkach a ruszo we świat. To je sposōb pana Mariusza na rehabilitacyjo, ruszani sie. Latoś zajechoł ôn aże nad polski morze, a przejechoł na tym kole ôd Świnoujścio aże do Gdańska bez Hel. Nō ja, dyć na tako rajza niy wybiere sie chłop sōm, do Wisły by możno doł rady, ale niy nad Bałtyk, tōż keryś musi jechać z nim. A tako rajza tyż kosztuje. Kosztuje tyż lyczyni, a rehabilitacyjo. Dyć panoczek Urbanek niy halace, yno chyto sie roboty, a na kōmputerze projektuje kalyndorze, wizytōwki, a inksze strōny, bo Mariusz Urbanek je infomatykym.
Jak treficie kaj na drōdze Mariusza Urbanka, tōż dejcie pozōr na jego koło, a pozdrōwcie go ôdy mie. Dyć, jakbyście kto chcieli pōmōc Mariuszowi Urbankowi, to idzie wlyź na strōna ô kalyndorzach a kupić jaki kalyndorz, abo zamōwić jako strōna we internecu. Styknie sie ôdezwać, a na pewo znojdziecie u Mariusza coś dlo sia. Idzie tyż dać Mariuszowi Urbankowi swōj 1 % ze podatku.
Pamiyntej! Mariusz Urbanek – chłop, co rajzuje bez życi na trzech kōłkach.
Fojerman
https://www.facebook.com/mariusz.urbanek1


text:
Stróna główno
Przylećcie no, wiaruchna, ale tag ino roz, roz, tutej sa dó nos! To wóm zrobiymy takóm pokozke, jak sie tyż piecze, rychtyczne rogale świyntomarcińskie, że łoż kalafy poroztwiyrocie i powiycie: Ja, to sóm ale szpece łod rogalów! To sóm ale tyż echt pipole! Zdradzymy wóm szyskie knyfy (znaczy sie tajymne sposoby pieczynio, nie). A jag bydymy tetrać te rogale, to bydymy tyż wos uczyć godać po naszymu i łopowiymy Wóm szczype ło historii Poznanio. A szysko to bydzie wew taki pinkny renesansowy kaminicy wizawis ratusza. A nojważniejsze, że so bydziecie mogli spucnóńć rychtycznygó rogola, nie! No!? To dzieście sóm? Czekómy, tej!


text:
Na gōrnoślōnskich szportplacach, 20.03.2022
Trzeci tytuł latoś trefiōł na Gōrny Ślōnsk. Tera je to Majster Polski dlŏ hokeistek z Polonii Bytōm. Fest gratulujymy.
Zebrali my rezultaty 23 szpilōw ze miniōnego tydnia.
Fusbal
Liga polskŏ chopōw
Cracovia Krakōw – Piast Gliwice 0-1
Górnik Zŏbrze – Bruk-Bet Termalica Nieciecza 1-1
Po 26 szpilach Piast Gliwice je 6, a Górnik Zŏbrze 7.
Liga czeskŏ chopōw
Banik Ôstrawa – MFK Karwinŏ 1-3
Po 26 szpilach Banik Ôstrawa je 5, a MFK Karwinŏ 16 (ôstatniŏ).
Liga polskŏ babōw
APLG Gdańsk – GKS Katowice 1-4
Po 14 szpilach GKS Katowice je 4, a Rekord Biylsko-Biołŏ 12 (ôstatnie).
Hokej na lodzie
Liga polskŏ babōw – finał
Polonia Bytōm – Stoczniowiec Gdańsk 3-2 (po dogr.)
Po dwōch szpilach 8-4 dlŏ Bytōmia i jedynasty majster dlŏ hokeistek Polonii.
Cołki finałowy szpil idzie ôbejrzeć na YT:
Liga czeskŏ chopōw – 1/4 finału play-off
HC Oceláři Trziniec – Vitkovice Ridera 3-0 i 2-1
Grane je do 4 wygranych szpilōw, stan 2-0.
Liga polskŏ chopōw – 1/4 finału
JKH GKS Jastrzymbiy – KH Toruń 4-3
Po 7 szpilach 4-3 dlŏ Jastrzymbiŏ i awans do halbfinału
Halbfinały play-off
GKS Katowice – GKS Tychy 2-0 i 2-3 (po dogr.)
Unia Ôswiyncim – JKH GKS Jastrzymbiy 3-2 (po dogr.) i 4-2
Grŏ sie do 4 wygranych szpilōw.
Handbal
MOL-Liga (czeskp-ślowacko-ślōnskŏ liga babōw)
KPR Ruch Chorzōw – Iuventa Michalovce 18-32
HK Hodonin – Sokol Poruba 28-32
KPR Ruch Chorzōw – Slavia Praga 29-29
Po 21 szpilach Sokol Poruba je 10, a Ruch Chorzōw 11.
Necbal/Voleybal
Liga polskŏ chopōw
ZAKSA Kandzierzin-Kojźly – PGE Skra Bełchatōw 1-3
Projekt Warszawa – GKS Katowice 0-3
Stal Nysa – Czarni Radōm 3-1
Jastrzębski Węgiel – Cuprum Lubin 3-1
Indykpol AZS Ôlsztyn – ZAKSA Kandzierzin-Kojźly 0-3
Po 22 szpilach ZAKSA Kandzierzin-Kojźly je piyrszŏ, Jastrzębski Węgiel 2, GKS Katowice 8, a Stal Nysa 14 (ôstatniŏ).
Europejskŏ Liga Majstrōw – 1/4 finału
ZAKSA Kandzierzin-Kojźly -Dynamo Moskwa (awans ZAKSY skuli wycofania ruskich manszaftōw ze rozgrywek)
Jastrzębski Węgiel – Cucine Lube Civitanova 3-2
Po 2 szpilach 6-2 dlŏ Jastrzymbiŏ i awans do halbfinału.
Korbbal/Basketbal
Liga czeskŏ chopōw
BK Kolin – BK Ôpawa 67-87
Po 31 szpilach BK Ôpawa je na drugim placu.
Liga polskŏ chopōw
GTK Gliwice – Astoria Bydgoszcz 77-82
Po 25 szpilach GTK Gliwice je 16 (ôstatnie).


text:
Hůngkůng
Hůngkůng (uoficj. Špecyjolny Rygjůn Admińistracyjny Hůngkůng; ang. Hong Kong, Hong Kong Special Administrative Region of the People's Republic of China, chiń. 香港, kantońsko godka jyutping: hoeng1 gong2, standardowo godka mandaryńsko pinyin: Xiānggǎng) – špecyjolny rygjůn admińistracyjny Chińskij Republiki Ludowyj, kery ležy nad Mořym Pouedńowochińskim, we wschodńij tajli kraju. Uobejmujy Půuwysep Kowloon a 234 wyspy. Nojwyžšy ščyt, Tai Mo Shan, je na 958 m n.p.m. wysoki.
We wyńiku pjyršyj wojny uopjůmowyj Hůngkůng přeloz spod wuadańo Chin pod wuadza Wjelgij Brytańije we 1848 roku. Ńyskoři přiuůnčůno ku ńymu tyž "Nowe Terytoria", kere Chiny "douy we dźyržawa" Wjelgij Brytańije we 1898 roku na 99 lot. Bez XX wjek Hůngkůng fest a fest śe rozwinuy a pouńiu rola "půmostu" mjyndzy kůmůńistyčnymi Chinůma a śwjotym Zachodu.
We 1984 roku ugodano śe co do warůnkůw, na kerych Hůngkůng wrůći pode wuadza Chin we 1997 roku, kej mińy ukres dźeržawy. Chiny zobowjůnzouy śe pozostawić Hůngkůngowi aůtonůmijo we bezma wšyjstkich sprawach krům polityki zagrańičnyj a wojska. 1 lipca 1997 Armijo ChRL zajyna Hůngkůng.
Hůngkůng je jednym s śwjotowych cyntrůw biznesowo-handlowych a śedźibům myngi bankůw, firm a ourgańizacyji mjyndzynacyjowych. Klučowo rola we kůntaktach handlowych ze śwjotym mo Rada Rozwoju Hůngkůngu (Hong Kong Trade Development Council, 香港貿易發展局). Hůngkůng mo tyž srogo a wysoko rozwińynto industryja. Je tyž wynzuym morskim - je sam 9 hawyn.


text:
Jakub Bart-Ćišinski
Jakub Bart, po 1884 Jakub Bart-Ćišinski (* 20. awgusta 1856 w Kukowje; † 16. oktobra 1909 w Pančicach) bě wuznamny hornjoserbski basnik, spisowaćel, redaktor a romsko-katolski duchowny. Wón płaći jako „klasikar“ serbskeje literatury.
Žiwjenje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Jakub Bart narodźi so jako syn Kukowskeho žiwnosćerja a małobura Michała Barta a jeho mandźelskeje Marje, rodź. Delanec z Wěteńcy.[1] Po wopyće Kukowskeje klóšterskeje šule 1862 do 1869, tachantskeje šule a preparandy katolskeho wučerskeho wustawa w Budyšinje 1869 do 1871, kubłaše so Bart na němskim Małostronskim gymnaziju w Praze. Po tym, zo wotpołoži 1878 abituru studowaše hač do lěta 1881 teologiju na Praskej uniwersiće. W Praze běše Bart chowanc Serbskeho seminara a zdobom čłon studentskeho towarstwa Serbowka, kotrejež starši wot lěta 1877 běše. Bart załoži zhromadnje z Arnoštom Muku a Janom Arnoštom Holanom 1875 w Chrósćicach tradiciju Schadźowanki a nastorči wudawanje zhromadźenych spisow Handrija Zejlerja. Wot lěta 1877 do 1881 běše wón z redaktorom młodoserbskeho časopisa Lipa Serbska.
W lěće 1881 dyrbješe Bart swoju jednolětnu wojersku słužbu w Budyšinje wotsłužić a bu 27. měrca 1883 na měšnika wuswjećeny. Jako kapłan skutkowaše na wjacorych městnach, spočatnje w Ralbicach, 1884 w Radworju, 1887 w Šěrachowje a 1888 w Drježdźanach, hdźež běše za serbskich, čěskich a pólskich wobydlerjow při Dwórskej cyrkwi zamołwity. Nawróćiwši so z pokutneho přebywanja w klóštrje w Zákupach w Čěskej, dokal jeho cyrkwinska wyšnosć 1896 pósła, přińdźe Bart za kapłana do Kamjenicy. 1901 bu wón farski administrator w Radebergu, njedósta pak swójsku wosadu. Po tym, zo dyrbješe 1901 w hojerni za čuwy a pičkow we Waldernbachu we Westerwaldźe přebywać, poda so wón dočasnje na wuměnk a nawróći so do Kukowa.
Jakub Bart-Ćišinski běše mjez literariskimi wosobinami, kotrež so wokoło mecena Jakuba Hermana hromadźachu a zetkachu. Herman wuda wjacore zběrki basnjow Ćišinskeho w swójskim nakładźe a běše zdobom nakład kulturneho časopisa Łužica, kotryž Ćišinski jako wuměnkar mjez 1904 a 1909 redigowaše, přewzał. Jeho twórby přełožowachu so do němčiny, čěšćiny, pólšćiny a ukrainšćiny.
Po přesydlenju 1907 do Pančic a pobyću 1909 we Worklečanskej chorowni zemrě Jakub Bart-Ćišinski 16. oktobra 1909 w Pančicach a bu 19. oktobra we Wotrowje pochowany.
Wot lěta 1875 běše wón sobustaw Maćicy Serbskeje a wot 1900 čłon Koła serbskich spisowaćelow.
Česćowanja[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Za „wusahowace wukony na polu serbskeje kultury, wuměłstwa a wědomosće” spožči Załožba za serbski lud dwulětnje, po móžnosći na předwječoru posmjertnin Ćišinskeho (15. oktobra) Myto Ćišinskeho w klóštrje Marijina hwězda.[2]
Wot lěta 2021 eksistuje kubłanska „Šćežka Ćišinskeho”, kotraž zwjazuje wjacore wsy gmejny Pančicy-Kukow a posrědkuje informacije wo Ćišinskim, kotrež hodźa so z pomocu QR-koda z internetowych stronow wotwołać.
Twórby[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Moje serbske wuznaće
- Narodowc a wotrodźenc (1879)
- Na hrodźišću (1880)
- Slubowanje ze zadźěwkami (1881)
- Słowjanam (1884)
- Kniha sonetow (1884)
- Formy (1888)
Wotkazy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Žiwjenorys Jakuba Barta-Ćišinskeho na webstronje serbskeje zakładneje šule „Šula Ćišinskeho“ w Pančicach-Kukowje
- Zawostajenstwo Jakuba Barta w Serbskim kulturnym archiwje (pdf-dataja)
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Pětr Malink: Bart-Ćišinski, Jakub. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 39sl.
- Dietrich Scholze: Bart-Ćišinski (Barth), Jakub (Jacob) (Pseudonyme: Ćišinski, J. B. Kukowski, Łužičan, Miliduch). W: Sächsische Biografie. Institut für Sächsische Geschichte und Volkskunde e.V. (wud.), wobdźěłała Martina Schattkowsky. (hsb.)
- Serbski institut: Biografien zur sorbischen Volkskunde (Biografije k serbskej ludowědźe) na serbski-institut.de (němsce)
- ↑ Křćenska kniha Chróšćanskeje wosady; zapisk 73/1856
- ↑ Wustawki Myta Ćišinskeho Załožby za serbski lud. Webstrona Załožby za serbski lud. Wotwołana 17. septembra 2013. (hsb.)


text:
Běła Woda (CK/SN). Po nimale dwěmaj lětomaj twarskeho časa je towarstwo Mužakowska lěsna želznica nětko do swojeje noweje zamkarnje lokomotiwow přeprosyło. Wona je šěsć metrow wysoka a 23 metrow dołha. Dokelž su pod njej stare podkopki, natwarichu halu na 18 betonowych sćežorach, kotrež dwanaće metrow hłuboko do zemje sahaja. Dokelž wone po połojcy we wodźe steja, dyrbja je přidatnje před włóžnotu škitać, štož płaći přidatne 100 000 eurow. Dohromady płaćeše hala z třomi nowymi wuhibkami a 160 metrami kolijow poł miliona eurow. Swobodny stat Sakska drje přida 75 procentow ze spěchowanskich horncow, swójski podźěl towarstwa pak je jeho hranicy překročił, měni předsyda Olaf Urban. Trěbne běchu tuž dary.
Hala ma płunowe tepjenje, tak zo móža ju tež w zymje za reparatury wužiwać. Tak mjenowana přepytowanska jama zmóžnja, sej lokomotiwy wotdeleka dokładnje wobhladać. Pódlanska rumnosć budźe zamkarnja za wobdźěłanje metala, dalša archiw. 24 lět bě so towarstwo wo swójsku zamkarnju prócowało. Hakle z nowymi směrnicami za wuskočarowe železnicy móžachu swój són spjelnić.


text:
Institution
07.10.2019
Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych
Home institution: SWPS Uniwersytet Humanistycznospołeczny z siedzibą w Warszawie
Information
Participants:
Joanna Afek | Lucyna Aleksandrowicz-Pędich | Eliza Dorota Borkowska | Piotr Borkowski | Wojciech Józef Burszta | Karolina Joanna Charewicz-Jakubowska | Marta Cichocka | Mariusz Maciej Czubaj | Grzegorz Dąbkowski | Magdalena Domeradzka | Aleksandra Anna Drzał-Sierocka | Bohdan Dziemidok | Adam Elbanowski | Joanna Esquibel | Mirosław Grzegorz Filiciak | Agnieszka Zofia Gadomska | Krzysztof Michał Gawlikowski | Piotr Paweł Gibas | Barbara Giza | Wiesław Godzic | Włodzimierz Waldemar Gruszczyński | Joanna Agnieszka Hryniewska | Karol Jerzy Jachymek | Marcin Jacoby | Maciej Paweł Jaskot | Joanna Paulina Jeśman | Agnieszka Wioletta Kamińska | Małgorzata Irena Kłos | Marek Konrad Kochan | Hanna Komorowska-Janowska | Jarosław Grzegorz Krajka | Kazimierz Krzysztofek | Jadwiga Linde-Usiekniewicz | Witold Maciejewski | Piotr Grzegorz Majewski | Joanna Mańkowska | Kamila Miłkowska-Samul | Maciej Wacław Mrozowski | Paulina Nalewajko | Agnieszka Anna Pantuchowicz | Marian Płachecki | Paula Pustułka | Tadeusz Rachwał | Mateusz Maciej Skrzeczkowski | Piotr Skurowski | Jerzy Sobieraj | Lech Andrzej Sokół | Sylwia Hanna Stano-Strzałkowska | Andrzej Krzysztof Strzałecki | Roch Sulima | Oliwia Szymańska | Anna Warso | Jacek Wiśniewski | Mikołaj Wiśniewski
Added on:
7 October 2019; 11:44
Edited on:
7 October 2019; 11:44


text:
Mustafa Kemal Atatürk
Mustafa Kemal Atatürk (rodz. 19 moja 1881 we Salonikach zm. 10 listopada 1938 we Stambůle) - Turecki polityker a wojskowy, we stopńu generała.[1]
Wojsko[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Walczył we uobu Bałkańskich Wojnach a tyż we I wojńe śwjatowej. Gynau uo zachowańy Gallipoli przed Ententům. Uostateczńe Uosmańske Imperjům wygroło.
Polityka[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- Pjerwszy prymjer Turcyji (1920-1923).
- Pjyrwszo gowo państwa tureckigo (1923-1938).
- Zmjana tragicznygo lo Turcyji traktatu ze Sèvres (1920) na traktat we Lozanńe (1923).
- Bůł we Republikanskij Ludowyj Partyji.
- Anfang uotwartyj na Zachůd Turcyji.
Je bohaterem narodowym Tureckij nacyji.


text:
12. januara 2020 “Pućowanje přez modowe doby” – swójbne popołdnjo wot 13 hodź. do 18 hodź.
přehladka
- wot 13-18 hodź. kreatiwne paslenje za wšě starobne skupiny
- 14 hodź. wjedźenje po wustajeńcy SORBIAN STREET STYLE w serbskej rěči
- 15 hodź. “Mode(rne) časy”, historiska drastowa pokazka za sobuskutkowanje z Anju Köhler, Šlesko-Hornjołužiski muzejowy zwjazk t.z.w.r.
- 16 hodź. wjedźenje po wustajeńcy SORBIAN STREET STYLE w němskej rěči
- 17 hodź. “Petticoat a SORBIAN STREET STYLE”, łužiska moda něhdy a dźensa


text:
W Sakskej a Braniborskej stupa strach hrožacych lěsnych wohenjow
Drježdźany/Podstupim (SN/bn). Stupace temperatury, podpřerězne spadki minjenych dnjow a z toho wuchadźaca suchota su přičiny zwyšenja warnowanskich schodźenkow lěsnych wohenjow w Sakskej a Braniborskej. Sakske statne ministerstwo za energiju, škit klimy, wobswět a ratarstwo zwěsća za nimale cyły kraj znajmjeńša 3. stopjeń, woznamjenjacy „srjedźny strach“. W sewjeru hrozy wot jutřišeho „wulki strach“, druha najwyša hamtska klasifikacija (stopjeń 4). W Budyskim wokrjesu potrjechi to wosebje gmejnje Halštrowska hola a Sprjewiny doł, nastupajo wokrjes Zhorjelc wuprošuja sej wosebje w Trjebinje, Slepom, Dźěwinje, Jabłońcu a Mužakowje „wyšu kedźbnosć“.


text:
Wojerecy (SN). Na woběmaj stronomaj statneje dróhi S 108 stejitej nětko w němskej a serbskej rěčnej popisanej tafli na wotbóčce k zapadnemu přibrjohej Šibojskeho jězora. 30. apryla bě Wojerowski wyši měšćanosta Stefan Skora (CDU) nowu čaru k jězorej přepodał.
Lutz Mörbe derje wobstał
Wulka Dubrawa (HN/SN). Swoje prěnje posedźenje w techniskim wuběrku Wulkodubrawskeje gmejny je nowy wjesnjanosta Lutz Mörbe (njestronjan) suwerenje zmištrował. Problem ma komuna z alejemi mjez Kupojom-Komorowom a Lichanjom-Komorowom. Tam maja so schorjene kastanije a krušwiny na aleji do Lichanja podrězać.
Čornje jězdźić budźe dróše
Budyšin (SN). Štóž budźe wot 1. awgusta z busom a ćahom bjez płaćiweho lisćika po puću, dyrbi 60 eurow pokuty za to płaćić. Na to su so wšitke wobchadne zwjazki Sakskeje dojednali.
Tři awta do so zrazyli
Zejicy. W Pančicach-Kukowje wuješe dźensa rano wokoło šesćich sirena, dokelž běchu w Zejicach tři awta do so zrazyli. Pančičanska wohnjowa wobora bě hnydom na městnje, rjadowaše wobchad a staraše so wo wuběžace ćěriwo. Dokelž njebě z Chrósćic jěducy wodźer Opela na křižowanišću předjězbu z Pančic-Kukowa přijěduceho VWja wobkedźbował, awće do so a do dalšeho jězdźidła, Renaulta, zrazyštej. Při tym so jedna wosoba ćežko zrani. Ju dyrbjachu do chorownje dowjezć.
Biskopicy. Na statnej dróze S 111 mjez Biskopicami a Budyšinom je wčera dopołdnja wodźer Renaulta z dotal njeznateje přičiny w Čerwjenych Noslicach kontrolu nad swojim jězdźidłom zhubił, zjědźe nalěwo z dróhi, po tym do kerkow a so přećisny. Wón a sobujěducy so při njezbožu zraništaj a wobeju dowjezechu do chorownje. Wohnjowe wobory z Čerwjenych Noslic, Zemic-Tumic a Mjedźojca (Medewitz) městnosć njezboža wurjedźichu. Policija nětko za tym slědźi, čehodla je starši muž při ampli do wopačneho směra jěł. Za čas rumowanja wosta dróha dospołnje zawrjena.
Konjace sportowe towarstwo Při Klóšterskej wodźe ze swojimi nic cyle 40 čłonami je kónc tydźenja znowa přewjedło podawk wosebiteho razu, wulce přiwabliwe jěchanske wubědźowanje.
Hórki (aha/SN). Štož bywa za wopytowarja hustodosć samozrozumliwe, je z njesměrnje wjele organizatoriskim a bjezwuwzaćnje čestnohamtskim dźěłom zwjazane. Předsyda jěchanskeho towarstwa Matej Korjeńk drje je z wotběhom mjeztym 6. mjezynarodneho skakanskeho a jěchanskeho turněra – do toho wšak je towarstwo hižo nimale 20 turněrow bjez wukrajneho wobdźělenja přewjedło – přewšo spokojom.
Jaseńca (SN/mwe). Kónc tydźenja swjećeše Jaseńca 650lětne wobstaće. K tomu je něhdźe 50 čłonow wopřijace towarstwo Bjesada z mnohimi pomocnikami wot pjatka do njedźele na sportnišću wjesny swjedźeń wuhotowało. Hižo pjatk wječor knježeše tam krasna nalada, jako hraješe při horcym wjedrje w chłódku pod štomami kapała Fünf an der Feier. Nimo hercow Carstena Šnajdra z Worklec (akordeon), Heika Mittaga z Róžanta (cajon), Petera Michlera (klarineta, tenorsaksofon) ze Strawaldy a Gernota Schweitzera z Worklec (gitara) bě to tež z Jaseńcy pochadźacy Jan Hórnik (kontrabas), kiž ze swójbu w Měrkowje bydli. Bjez zwukoweje techniki su mužojo publikum z lóštnymi swingowymi melodijemi, z kubaskimi, portugalskimi a grjekskimi rytmami kaž tež ze serbskimi štučkami k sobuplacanju wabili a zahorili.
Wukrančicy (SN/CoR). Bohosłužbu wosebiteho razu je sobotu Wukrančanska wosada Swjateje Trojicy tamnišeje samostatneje ewangelsko-lutherskeje cyrkwje dožiwiła: złoty kwas mandźelskeju Raymonda a Sandry Matthijetzec z Texasa. Wosadny farar Benjamin Rehr a superintendent Jan Malink swjećeštaj hromadźe z něhdźe 60 přitomnymi trojorěčne kemše w němčinje, jendźelšćinje a serbšćinje. Synaj Michael a Scott běštaj staršeju-złoteju jubilarow druhi raz na jězbu do kraja jeju předchadnikow přewodźałoj. Hižo lětdźesatki pěstuja Matthijetzecy intensiwne styki z Łužicu. Tež Wukrančanska wosada jako maćerna cyrkej wot Jana Kiliana w Texasu załoženeje ewangelsko-lutherskeje cyrkwje haji prawidłowny kontakt k tamnišim wěriwym. Mjez hosćimi běchu tež mnozy Serbja.
Lubowarjo pišćelow so zetkaja
Drježdźany. Sakska stolica a města w jeje wokolinje stanu so ze zetkanišćom přećelow pišćelow. Wot přichodneje njedźele hač do 1. awgusta zeńdźe so 350 čłonow towaršnosće lubowarjow pišćelow ke koncertam, přednoškam a ekskursijam. Zapřijate su tež pišćele w Zhorjelcu, Žitawje, Wodowych Hendrichecach a Delnim Wujězdźe, kaž zdźěleja.
Lětanišćo Drjejce insolwentne
Choćebuz. Lětanišćo Choćebuz-Drjejce je próstwu wo insolwencu stajiło. Choćebuske hamtske sudnistwo je dźensa wotpowědne insolwencne jednanje w swójskej zamołwitosći wukazało, kaž rěčnik sudnistwa zdźěli. Wot sudnistwa zasadźeny wěcywustojny ma financny koncept zdźěłać. Pozadki insolwency njejsu dotal znate. Zamołwići lětanišća njejsu so hišće k tomu wuprajili.
Praski coo mjez najlěpšimi
Vattenfall: Hač do 2016 předać
Picnjo. Energijowy koncern Vattenfall chce swoje brunicowe jamy a milinarnje we Łužicy hač do kónca lěta 2016 předać. Hišće lětsa chcedźa noweho kupca namakać, rěčnik koncerna dźensa zdźěli. Za łužisku brunicowu spartu maja pječa dweju zajimcow. Hač do septembra chce Vattenfall podłožki za móžneju kupcow dopřihotowane měć.
Pomoc za energijowu fabriku
Hórnikecy. Za přerjadowanje energijoweje fabriki w Hórnikecach přewostaji Zwjazk 2,5 milionow eurow spěchowanskich srědkow. Wo tym informowaše wčera zapósłanc zwjazkoweho sejma Thomas Jurk (SPD). Po tym zo bě loni prěnja próstwa wo spěchowanje zwrěšćiła, su nětko wokolinu fabriki do próstwy zapřijeli.
Žiwidła w Sakskej w porjadku
Drježdźany. W Sakskej su loni 23 000 probow žiwidłow přepytowli. Jenož dwanaće procentow njebě w porjadku. To wuchadźa z aktualneje lětneje rozprawy krajneho přepytowanskeho zarjada. Jako za strowotu strašne abo strowotu wohrožace zastopnjowachu 44 probow. Přičina toho pak bě njedosahace pak wopačne woznamjenjenje.
Špatny dźeń za Škit
Połčnica. Někotružkuli kurioznu situaciju žno policisća dožiwjeja. Zo pak nakładne awto na prawym boku awtodróhi parkuje, zo by šofer swoje předpisane přestawki dodźeržał, to bě raz něšto nowe. Dožiwili su to zawčerawšim na A 4 pola Połčnicy. 36lětnemu šoferej kazachu na přichodne parkowanišćo jěć. Nimo toho ma wón 70 eurow pokuty płaćić a dóstanje dypk w Flensburgu.
Kubšicy. Njeměrnu nóc mějachu wčera wobydlerjo Sewjerneho puća w Kubšicach. Blisko bydlenskeho domu bě so z dotal njeznateje přičiny hromada składowaneho drjewa zapaliła. Zasadźene wohnjowe wobory z Bukec, Pomorc, Błócan, Wujezda (Breitendorf) a Mješic z dohromady 41 kameradami płomjenja na zbožo spěšnje zhašachu, tak zo njemóžeše so woheń na susodne twarjenja wupřestrěć. Policija nětko přepytuje, hač bě drjewo snano něchtó zapalił.
Wojerecy. Dźěći a młodostni w starobje wosom do 16 lět móža so hišće za cirkusowu a warjetejowu dźěłarničku wot 17. do 21. awgusta na Wojerowskej dźěćacej a młodźinskej farmje přizjewić. Stajnje wot 9 do 16 hodź. móža tam wobdźělnicy potom do swěta cirkusa a warjeteja ponuchać a swoje kmanosće kreatiwnje zapřijeć. K zakónčenju prezentuja swój program staršim a přećelam. Přizjewjenja přijimuje farma pod telefonowym čisłom 03571/ 979 164.
Poskića šulersku protyku
Kamjenc. Darmotnu šulersku protyku Sakskeho krajneho sejma za šulske lěto 2015/2016 dóstanu zajimcy nětko zaso w Kamjenskim běrowje zapósłanca Sakskeho krajneho sejma Alojsa Mikławška (CDU) na Zapadnej čo. 4. Nimo poskitka šulerskich zarjadowanjow a nimo informacijow wo sakskim parlamenće maja šulerjo w protyce dosć městna za wosobinske zapiski. Wot póndźele, 20. julija, hač do 4. awgusta wostanje běrow Alojsa Mikławška dowola dla zawrjeny. Wot 5. awgusta budźe wón zaso wot 8 do 16 hodź. za wšitke naležnosće wobydlerjow přistupny. Tež protyku móža sej tam zajimcy potom wotewzać.


text:
Wykaz Sołectw
1. Chojny - Naruszczki
Sołtys : Bożena Korytkowski
Rada Sołecka: Tomasz Korytkowski, Zofia Chojnowska, Andrzej Korytkowski
2. Czartoria
Sołtys : Krzysztof Ciemniewicz
Rada Sołecka : Regina Gołębiewska, Barbara Popławska, Grzegorz Skrodzki
3. Drogoszewo ( Drogoszewo, Osetno )
Sołtys : Janina Małkowska
Rada Sołecka : Wojciech Romanik, Teresa Kaczyńska, Halina Bonus
4. Gałkówka
Sołtys : Monika Bednarczyk
Rada Sołecka: Anna Kopeć, Magdalena Nurczyk, Urszula Skrodzka
5. Kaliszki
Sołtys : Tadeusz Bielacki
Rada Sołecka: Eugeniusz Openchowski, Andrzej Glinka, Jerzy Peczyński
6. Korytki Leśne
Sołtys : Piotr Korytkowski
Rada Sołecka : Elżbieta Korytkowska, Marek Mieczkowski, Barbara Romanik
7. Kuleszka
Sołtys : Iwona Pawlińska
Rada Sołecka : Paweł Grużewski, Elżbieta Kowalczyk, Halina Kruczyk
8. Kraska
Sołtys : Iwona Nizik
Rada Sołecka : Grażyna Witecki, Zbigniew Pieczywek, Irena Piotrowska
9. Leopoldowo
Sołtys : Zbigniew Długozima
Rada Sołecka : Łukasz Just, Emilia Kalinowoska, Ewa Kuczyńska
10. Łuby - Kurki
Sołtys : Agnieszka Pietrzak
Rada Sołecka : Stanisław Chojnowski, Marzena Łozińska, Stanisław Mierzejewski
11. Łuby - Kiertany
Sołtys : Jolanta Czaplicka
Rada Sołecka : Katarzyna Chojnowska, Hanna Kadłubowska, Małgorzata Kurpiewska
12. Podosie
Sołtys : Zbigniew Cwalina
Rada Sołecka : Piotr Pazik, Stanisław Długozima, Robert Kaszuba
13. Miastkowo
Sołtys : Rafał Bąkowski
Rada Sołecka : Łukasz Iwaniak, Antoni Prażych, Zofia Wojtkowska
14. Nowosiedliny
Sołtys : Maria Kamińska
Rada Sołecka : Leszek Jurkowski, Maria Konopka, Mariola Konopka
15. Rydzewo
Sołtys : Ewa Przyborowska
Rada Sołecka : Renata Piaścik, Łukasz Grabowski, Wojciech Popławski
16. Rydzewo Gozdy
Sołtys : Justyna Kazimierczyk
Rada Sołecka : Dariusz Kałętek, Stanisław Stepnowski, Bożena Kleszczewska
17. Rybaki
Sołtys : Grażyna Ciecierska
Rada Sołecka : Anna Ciecierska, Andrzej Sadowski, Marcin Zajkowski
18. Sosnowiec
Sołtys : Michał Zacharczyk
Rada Sołecka : Przemysław Dasiak, Iwona Szymańska, Kazimierz Mieczkowski
19. Sulki
Sołtys : Zofia Mleczek
Rada Sołecka : Marianna Dłużniewska, Aneta Mleczek, Jadwiga Sulkowska
20. Tarnowo ( Tarnowo , Łubia)
Sołtys : Wojciech Bałazy
Rada Sołecka : Jan Kozłowski, Zdzisław Rydelski, Marian Śliwieski
21. Zaruzie
Sołtys : Maria Włodarska
Rada Sołecka : Andrzej Dąbrowski, Konstanty Wilk, Katarzyna Rolka-Karasińska


text:
Smyntorz
Smyntorz (abo kyrchof, kerchůw) to je mjejsce wydźelůne do gracańo umartych. Mjano te pochodźi uod łaćińskigo słowa coemeterium, uo gynau tym znoczyńu, kere je zlatyńizowanům formům greckigo koimeterion = plac (wjecznygo) spoczynku (we inkszych wersyjach Kirchof uod uokreślyńo mjymjeckigo). Na ksztołt a ůmjejscowjyńy smyntorza mjoła zawdy ajnflus tradycyjo religijno, wzglyndy sańitarne, położyńy geograficzne, skłod lokalnyj społecznośći. Smyntorz bywo traktowany kej mjejsce uśwjyncůne a mjejsce kultu, bywo tyż placym uopuszczůnym a takim, kere budźi przestrach.
Tradycyjńy uobowjůnzek gracańo umartych spoczywo na barkach jejich familijůw, a kej umarty familije ńy mo, to na władzach lokalnych.


text:
Saint Lucia
Saint Lucia jo kupowy stat w Karibiskem mórju, kótaryž słuša k Pódwjacornoindiskim kupam a jo z cłonkom Commonwealtha. Dnja 22. februara 1979 bu njewótwisny wót Zjadnośonego kralojstwa.
GeografijaWobdźěłać
Kupa St. Lucia słuša k Małym Antilam a namaka se mjaz St. Vincentom a Grenadinami na pódpołdnju a francojskej kupu Martinique na pódpołnocy. Na krotke zajtšo wót St. Lucije w Atlantiskim oceanje lažy Barbados.
Stolica a nejwětše město kupy jo Castries na pódpołnocy z jano něźi 9.000 wobydlarjami, což jo mjeńše ako wobydlaŕstwo Biskopic. Nejwušy wjeršk jo 950 metrow wusoki Mount Gimie. Na kupje maju mimo togo dwa inaktiwnej wulkana, kótarejž stojtej na UNESCO-lisćinje pśirodnego derbstwa.
WobydlaŕstwoWobdźěłać
Wjeliki źěl źinsajšnego wobydlaŕstwa wobstoj z pótomnikow něgajšnych afrikańskich njewólniskich. Mimo engelskeje amtskeje rěcy powěda se teke patois, kreolski dialekt. Dwě tśeśinje wobydlaŕstwa stej romsko-katolskej.
Saint Lucia jo rodna kupa dweju nosarjow Nobelowego myta: W lěśe 1979 jo dostał William Arthur Lewis Nobelowe myto za góspodaŕske wědomnosći a w lěśe 1992 spisowaśel Derek Walcott Nobelowe myto za literaturu. Toś jo Saint Lucia pó Ferejskich kupach kraj z nejwětšej licbu Nobelowych mytow na wobydlarja.
GóspodaŕstwoWobdźěłać
Nejwažnjejša góspodaŕska gałuz jo rolnikaŕstwo, pśi comž jo mjaztym banana cukorinu ako głowny produkt wótměniła.
WótkazWobdźěłać
Antigua a Barbuda |
Bahamy |
Barbados |
Belize |
Dominika |
Dominikana |
El Salvador |
Grenada |
Haiti |
Honduras |
Jamaika |
Kanada |
Kosta Rika |
Kuba |
Mexiko |
Panama |
Saint Kitts a Nevis |
Saint Lucia |
Saint Vincent a Grenadiny |
Trinidad a Tobago |
Zjadnośone staty Ameriki
Druge teritorije: Amerikańske kněžniske kupy | Anguilla | Aruba | Bermudy | Britaniske kněžniske kupy | Grönlandska | Guadelupa | Kajmany | Martinique | Nižozemske Antile | Puerto Rico | Saint Pierre a Miquelon | Turks a Caicos


text:
18.11.2022 - Serbske blido wó magacinje "Łužyca" / Gesprächsrunde im Wendischen Museum
Jadna tema w swójskej nastupnosći. Serbski telewizijny magacin "Łužyca" stoj w zjawnej diskusiji. Teke na corajšnem Serbskem bliźe w Chóśebuzu. Pśiglědarje su wuraznili swóje žycenja a swóju kritiku na magacinje.
Gósć na corajšnem wjacoru, cłonk Rozgłosoweje rady rbb, Markus Kóńcaŕ, jo wótegronił na pšašanja, kak to źěło w tom gremiumje pópšawem funkcioněrujo, kak wón se zasajźujo za serbske zajmy napśeśiwo sćelakoju. Pó ekskursiji do historije serbskego filma a magacina "Łužyca" jo diskusija se wjerśeła teke wokoło wótcakowanjow pśiglědarjow. Pódtitel magacina jo "Sorbisches aus der Lausitz / Serbske z Łužyce". Žycyli su se pśibytne wósebnje wěcej aktualnego rozpšawjenja ze jsow. Cłonk filmoweje seśi Łužycafilm, Sabina Siegowa, jo rozpšawiła wó pśigótach peticije seśi, až serbske filmy teke městna w nimskem programje dostanjo. Awtory a zagronite magacina njejsu se wobźělili na diskusiji. Serbske blido jo myslone ako wótwórjony, pśedewšym pak serbskorěcny forum. Wěcej wó Serbskem bliźe słyšyśo w pśinosku njeźelu w Serbskem programje wót zeger 12:30.


text:
Dzisio zaś cosi mołoś nie wiela zwekslujymy i w tym sztyry a trzicatym nomerze naszego TRAMWAJA dómy sie do rzeczy s takóm jednóm szykownóm cieszynioczkóm, kiero wychwolo kaj się yno do, tyn nasz piekny Cieszyn. Fórt cosi mo naporynczóne, coby pieknie łopisać wszecki nasze cieszyński atrakcyje dlo lufciorzi i letnikorzi, kierzi przijadóm tu do nas s nawszczywóm. Mo łóna to isto we krwie, bo lekuśko poradzi w tych czytadłach, kiere pisze, dać snadno do kupy wszecki cieszyński fotki i inksze wieca.
Renata Karpińska – Główny specjalista ds. produktów turystycznych w Urzędzie Miasta Cieszyna. Twórca wielu projektów promujących nasze miasto
w kraju i za granicą. Miłośniczka muzyki, od klasycznej aż po rock i metal, oraz dobrych książek i podróży. Koneserka szeroko pojętej sztuki, oraz specjalistka od opracowywania koncepcji produktów turystycznych.
Fryderyk Dral: Pani Renato, cieszyniocy o was prawióm, że poradzicie, jak mało gdo, tak pieknie zachwolać nasze miasto, coby jak poczyto gdo tóm waszóm chwolbe, to zarozinko wrazi swoji pinkle do ruksaka i pyndym jedzie ku Cieszynu. Myślym se, że poradzicie to całe swoji żywobyci rzeknóć po naszymu, coby czytmiorze mojigo TRAMWAJU se pospóminali, jako ta naszo rzecz je piekno i że eszcze nikierzi poradzóm sie ś nióm dorzóndzić.
Renata Karpińska: Nie wiym panie redaktorze, czy mi to pudzie snadnie, bo przeca dobrze wiycie, że w rotuzie w kierym robiym, muszym s ludziami rzondzić czysto po polsku. Robiym tu uż też przeca jak dobrze widzicie kapke roków i niewiym czy to co móm na sumiyniu do waszego TRAMWAJA wlezie. Ale jak uż mie tak fest pytocie to przi waszej pumocy na zicher isto sie mi to podarzi.
Rodzóno żech je Cieszynie tak samo jak moc inszych tusteloków, kierzi w tym waszym Tramwaju pletóm rozmajte wieca. Wiycie dobrze, że żodno paniczka nie rzeknie wóm jak było to downo, bo każdo by se tych roków rada ubrała. Dycki żech moc rozmajtych czydadeł brała do rynki, bo czytani i poznowani nowych wiecy miałach to za mojigo kóniczka. Jak byłach dziywczyńciym
i poczytałach ksiónżke „Egipcjanin Sinhue” to zaroz prziszłach na to, że dobre by było zustać archeologym. Skyrs tego fórt mi je luto, że nie idzie sie curiknóć w czasie i podziwać na tych co kiejsi plyntali sie po naszej ziymi. Dycki też posłóchałach rozmajtej muzyki i to może skyrs tego, że byłach uspowano, jak mój tatulek groł na trómpce, a łoczy otwiyrałach jak ustowoł do ni duchać. Do dzisia posłóchóm różnorakij muzyki, bo przeca jak gdo chodził do szkoły muzycznej, to mu to na całe żywobyci zustanie. Łod młodu wszelijako sztuka była dlo mie fest ciekawo i tymu żech też skończyła średnióm szkołe plastycznóm w Biylsku. Nieskorzij sztudyrowałach
w AGH, kaj uczyłach się ceramiki. Coby na kóniec tego sztudyrowanio dostać papiór, że uż żech je wyuczóno, toch musiała wyszpekulyrować to, czy i skyrs czymu nikiere czorne farby bez kobaltu po wypolyniu sóm dalij czorne. To była ciynżko robota boch se ich musiała piyrsze sama zrobić. Jak żech sztudyrowała to była moda na swetry s gobelinowymi wzorkami i jo sie chyciła ich sztrykowanio. Szło na tym cosi utarżyć, bo sprzedowani tych swetrów w krakowski galeryji dowało mi jakisi dobry grosz. Nieskorzij dostałach eszcze chynci do inszego sztudyrowanio, bo tego coch wiedziała było mi fórt mało i regirowani a ku tymu zachwalani i przedowani rozmajtych wiecy, sie mi zaczło moc podobać. Ale jak eszcze potym poznałach dwie insze szkoły, boch zaczła sztudyrować delsze wieca na politechnice łódzki, a nieskorzij skóńczyłach to w biylski ATH – choć było to w tej samej chałupie – toch uznała, że uż tego bydzie doś. Sama żech je ciekawo, czy to nie było skyrs tymu, że kiejsi żech trefiła na ojca od moji kamratki s podstawówki i łón sie mie spytoł co robiym – a jo, że fórt sztudyrujym. A jego cera, kiero była mojóm kamratkom uż downo robiła i łón mi powiedzioł: „jak gdo gupi- niech się uczy”. Nieskorzij chyciłach sie roboty w krakowski Unitrze, a najlepi mi prziszło napisani rozmajtych insztrukcyji dlo tych co w tym werku robili. Tak sie mi to podarziło, a mojim szefóm podobało, to mie za to chwolili i dołożyli mi kapke piniydzy do wyplaty. Ale dłógoch tam nie wydzierżała, bo każdy dziyń robić ganc to samo, to nie było na moji nerwy.
Jako to w życiu bywo, naroz zaświyci s inszej stróny słóneczko i trzeja się brać ku niymu. Mie łóno zaświyciło w Lóndynie i jak żech tam pojechała, toch sie tam poczuła jak ryba we wodzie. Byłach tam prawie sześć roków i do dzisia fórt se to dobrze spóminóm. Moc żech sie tam rozmajtych wiecy nauczyła, ale chocioż zawsze byłach robotno to tam dziepro żech prziszła na to, wiela to idzie wszectkigo zrobić za jednóm godzine. Tam żech też we szkole moc ludzi s wszelijakich strón świata spotkała i prziszłach na to, że moc ludzi mo recht i ni ma jednej prowdy i nigdy nie bydzie. Nieskorzij zaś dostałach nawszczywe do Paryża, kaj żech, naprowde przipadkym, spotkała kuzyna s Cieszyna. Łón mie zakludził do Pałacu Inwalidów, i pokozoł mi naszóm flinte, kiero cieszynkóm sie mianuje. Ón też mi rzeknył, że w Londynie sóm eszcze insze nasze cieszynki. I były – w Tower of London. Jo tam rychlij byłach, ale ich nie poznała, bo żech chledała siykiyrki, kieróm uciupali czepóń babie łód angielskigo króla. I wtedy prziszło na mie, żech ni ma yno Polkóm, ale też i cieszynioczkóm.
Jak żech sie w roku 1998 wróciła spadki ku Cieszynu, to dostałach posade w cieszyńskim rotuzie, kaj mi dali robotem przi chwolyniu sie naszym miastym, a nazywo sie to promocyja. Nie było to lekuśko, bo s tóm prmocyjóm to je tak jak s medycynom – wszedcy sie na ni znajóm. To był czas w kierym musiałch wszecko sama wyszpekulyrować i wychledać rozmajte obrozki i stare fotki s Cieszyna. Rozchodziło sie ło to, coby rozmajci lufciorze i letnikorze i aji jejich dziecka, mógli se poczytać w ulotkch i ksiónżeczkach ło tym, co je pieknego w naszym mieście. A tego je strasznie moc, bo nasza historyja je przeca ciekawo. Muszym sie wóm też prziznać Panie redaktorze, że jak eszcze nie było mody na rzóndzyni po naszymu to jo popytałach panióm Anielę Kupcową ze Zaolzio, coby przełożyła na nasze rozmajte cieszyński bojki, co ich nóm redaktor Głosu Robert Danel pisoł. Wydowani tych rozmajtych ksiónżek móm kapke na swojim sumiyniu, a nejwiynkszo była „Monografia Dziejów Cieszyna”, kiero była na jubileusz, jak sie to trzo bracio potkali 1200 roków tymu przi źródle s kierego ciurczała woda. Mieli my ksiónżki roztomajcie tak pisane, coby szło tyn nasz Cieszyn fórt a fórt oglóndać i za każdym razym cosi inszego uwidzieć i cosi sie eszcze inszego dowiedzieć. Czasym żech sama cosi napisała – pore folderów i przewodników, jedyn aji był taki co mioł być do dziecek, ale go radzi aji starzi czytajóm. Razym kiejsi też z prowdziwóm kucharkom ze szkoły napisały my o cieszyńskim jedzyniu. Joch przedtym przepytować musiała znóme i nieznóme paniczki i czytać starucne szlabikorze s Ksiónżnicy Cieszyński. Muszym rzeknóć, że i mojóm mame i moji ciotki pytałach sie o jedyn taki recepis co każdo miała inakszy, a wszecki trzi prawiły, że łón je od moji starki i je nejprowdziwszy. Na promocyje ksiónżki przijechoł Robert Makłowicz i opowiadoł o … kminku. Festiwale kulinarne też robiłach – jedyn „Śląski Smaki” ze Ślónskóm Organizacyjóm Turystycznóm, a nieskorzij Cieszyński Smaki. Z tym drugim to musiałach cyganić że sóm dwie imprezy w jednym dniu, boch chciała na kóniec, żeby wieczór zespół Myslowitz nóm zagroł. I zagroł,
a że nie chcioł przi jedzyniu, to my przerwe zrobili.
I była to zaroz inszo impreza, ale mi tlało, boch sie boła, że sie tyn manadżer kapnie i nie zagrajóm. Robili my też piekne kalyndorze, mapy i moc inszych wiecy. Jedyn belfer historyji narzykoł, że choć tela móndrych ksiónżek napisoł to nejbardziej w cynie była ta, co jóm dlo mnie napisoł, o downych cieszyńskich pinióndzach. No była – bo wszedcy co zbiyrajóm stare pinióndze jóm chcieli mieć. A mie dycki zależało, coby nasze ksiónżki były tak napisane, żeby s tego aji normalny człowiek cosi kapowoł i jeszcze cosi sie nauczył – a to nima taki leki. Radach miała chledać stare obrozki i pokazować jak kiejsi wyglóndoł nasz Cieszyn. Dłógi czas regirowałach też Wiadomościami Ratuszowymi, w kierych pisalimy wszecko to, co tustelocy majóm radzi czytać i coby eszcze były piekne dlo łoka. Muszym sie eszcze pochwlić, że latoś nasze województwo na Międzynarodowych Targach
w Opolu zustało pochwolóne i dostało dyplóm za to, że my napisali i wydrukowali całóm seryje o Cieszynie, kiero się mianuje „Cieszyn robi wrażenie”. Spómniałach se też ło tym jak ksiónżka ło cieszyńskich żydach rozeszła się po świecie i tymu łodezwała się z Angliji prawnuczka od Moritza Fasala, co je pochowany na kierchowie
w Cieszynie. Chledała swoich kuzynów i moc ich nalazła, rozciepanych … naprowde wszyndzi. Posyłała mi moc rozmajtych adresów jego przibuznych, a jo im posyłała ksiónżki ło Cieszynie. Ponikierzi nieskorzij aji skyrs tego nawszczywili nasz Cieszyn i żech sie mógła ś nimi trefić . Miałach też moc radości s tego jak jedyn panoczek s Australiji posłoł mi recepis na prowdziwy sznycel cieszyński, kiery znaszeł w szlabikorzu łod swoji starki. Srandowne w tym recepisie je to, że je tam napisane, że jak chybi kómusi cielynciny to może se go zrobić z miynsa…. od kangura.
Móm też we starości kamracyni sie s inszymi miastami w kierych i z kierymi robiymy koncerty, wystawy, festiwale sztuki i insze kónferencyje, u nich i u nas. Dłógi roki nasze miasto kamraci się s Puckym, robiymy tam imprezy, a Puck się pokazuje u nas. To je też robota co mi robi moc radości choć rozmajte sie przytrofiajóm historyje. Spómniała mi sie też tako jedna wiec, a było to uż dość downo tymu, jak jedyn muzykant wartko przejechoł pół Europy, a dziepro czeski wojok nie chcioł go puścić do Polski, bo ni mioł przi siebie żodnych papiórów. W końcu my to przemógli, że móg prziść do nas na tyn koncert – ale nie powiym jako my ku tymu prziszli. Jak sie robi fórt s rozmajtymi ludziami to skyrs tego co chwile idzie na cosi srandownego trefić. Roz jedyn nawszczywnik chcioł po mie co bych mu przełóżyła na jego mowe jak się nazywo to co jod na obiod – a była to ”Rzić w kapuście” bo to było w goralski gospodzie
i miałach s tym kapke ostudy. Inszy sie mie pytoł czy to je prowda, że my pijymy gorzołke co w ni pływie trowa pojscano przez bizóna. Latoś co sie przitrefiło naszym nawszczywnikóm s Bułgaryji, to sie ani nie do łopowiedzieć, Bo proszym se przedstawić Panie redaktorze, że łóni jechali do nas aże trzi dni: dwóma autobusami, bo sie fórt psuły, a ku tymu eszcze musieli się wracać po papióry, bo ich kansi na granicy rumuński czy madziarski niechali. Zdało sie, że nie dojadóm, a tu insze delegacyje uż czakały i co cztyry godziny musieli my wekslować program, przekłodać jejich spani, zwiedzani i insze wieca. Ale zdónżyli na wystymp i to jaki ! Teraz sie s tego mómy móc uciechy, ale wtynczos Panie redaktorze do śmiychu nóm nie było. Ale jak człowiek rajzuje po świecie to dycki sie czegosi dowiy i czegosi sie nauczy i tak też było ś nimi i je sy mnóm. Planujymy też na prziszły rok fajnóm impreze i może przijadóm ludzie jeszcze z dalsza. Podarziło sie mi też regirować rozmajtymi napadami na kiere Europa dała swoji piniódze i kiere miały we starości internety, filmy, kóncerty, strategije i eszcze moc inszych wiecy. Rozmyślałach też ło tym, coby zaś na sztreke postawić wyciepany s Cieszyna tramwaj, kiery by gzuł przez Olzem tam a spadki. Tu muszym rzeknóć, że to co prawiym nie robiłach ganc sama, ale do kupy s całym manszaftym. Niedowno prziszlimy uż na kóniec s Open Air Museum, kiery mi fest leży na sercu, bo podarziło sie dać cieszyniokóm i lufciorzóm cosi nowego do oglóndanio, jak bydóm szpacyrować wedla Olzie i czegosi aji sie tam nowego dowiedzóm. Tu je prowdziwe powiedzyni co cieszyniocy majóm radzi prawić, że Cieszyn to je taki mały Wiydyń. Uż też bydzie kóniec tej roboty, przi- „Kaj indzi inakszy – u nas po naszymu” kaj żech robiła ksiónżke, mapy i insze wieca. Zrobiłach też aji takóm aplikacyje na telefon, s kieróm każdy bydzie poradził przynś po Cieszynie rozmajtymi cestami , kiere my dłógi roki wymyślali, coby szło dóńść do każdej atrakcyje i coby sie nikaj nie stracić. I też eszcze mogym sie pochwolić, że wymysliłach też cosi, co się fachowo nazywo „koncepcja produktu turystycznego” i całóm promocyje do wielkigo projektu „Szakiem Cieszyńskiego Tramwaju”. Je to o naszym cieszyńskim tramwaju, kiery chciałabych żeby zaś był „żywy” i jak sie to podarzi, to bydzie to naprowde cosi zajimawego. I na koniec jeszcze roz o cieszynce: ze dwa roki tymu bylimy w Brukseli na promocyji Śląska i pón Wałga, co robi cieszynki – pojczoł mi jednóm –
i Panie redaktorze – jo ło tej cieszynce tak opowiadała w tej Ambasadzie, że aż sie mie jedyn panoczek, a był to jakisi konsul z Afryki, spytoł, wiela za nióm chcym…!
I tak ta robota, kieróm uż tu w rotuzie robiym dwacet roków, dowo mi moc uciechy i prziszło mi sie prziznać do tego, że to co robiym to je mojóm radościóm, do kierej dziynnie chodzym, coby zaś nad czymsi nowym porozmyślać i cosi nowego wyszpekulyrować.
Myślę, że najważniejsze, że przez wszystkie lata pamiętam, co mówił mi zawsze mój starzik: „dziołuszko, jak cosi robisz, to rób to nejlepi jak umiysz, inaczyj sie tego wcale nie chytej”.


text:
Zwëczajny słuńcownik
Zwëczajny słuńcownik (Helianthus annuus L.) – to je ôrt roscënë z rodzëznë astrowatëch (Asteraceae) ze szlachù słuńcownik. Kaszëbi mògą na niegò gadac leno słuńcownik. Òn terô rosce m. jin. na Kaszëbach, ale czedës òn rosł le w amerikańsczich stronach. Z jegò zôrna mòże robic jôdny òléj.
Rozmajitoscë[edicëjô | editëjë zdrój]
Aleksander Majkòwsczi w swòi ksążce "Żëcé i przigodë Remusa. Zvjercadło kaszubskji" pisôł, że m. jin. zôrna słonecznjika bëłë dóné do pòswiãceniô w Matkã Bòską Zelną.


text:
December
December[1], zestarjete: zymski[2] (górnoserbski hodownik) - jo dwanasty mjasec lěta w gregorjaniskem kalendarju. Ma 31 dnjow.
Mě zymski póchada wót mjenja zymy, dokulaž to jo zymski mjasec.
W něgajšnej romskej kalendarju jo december pópšawem źasety mjasec był (pśir. łat. decem = źaseś) 304 dnjow trajucego mjasecowego kalendarja. W lěśe 153 do Kristusa wšak jo se zachopjeńk lěta wó dwa mjaseca doprědka sćěgnuł, tak až póśěg mjaz mjenim a licenim wótpadnuł.
December zachopina se ze samskim dnjom tyźenja kaž september.
Gaž padnjo 29., 30. abo 31. december na pónjeźele, ga pśilicujo se dny wót pónjeźele prědnemu kalenderowemu tyźenju pśichodnego lěta.


text:
Szkat
Szkat – szpil karćany, szczygůlńy rozpowszychńůny we Ńymcach a na Ślůnsku i Kaszubach. W Polsce czynsto nazywany "ślůnskym brydżym". We szpilu bjorům udźoł trzi uosoby, przi czym we kożdej rozgrywce 2 uosoby grajům przećiwko jydnyj, kero wygroła licytacyjo poprzedzajůncům dano rozgrywka. We szkaće szportowym partja, czyli pojydynczo sesyjo, na kerej zbjerajům śe gracze we szkata, skłodo śe s 24 rozgrywek. We szkaće uotwartym ńy ma tygo typu limitu a istńijům uodrymbne zasady liczyńo půnktůw, a wystympuje tzw. kůntrowańy.


text:
Ekwador
Ekwador (španisce República del Ecuador, kičwa Ecuador Mamallakta) je njewotwisny stat při Ćichim oceanje w sewjerozapadźe Južneje Ameriki. Mjezuje z Kolumbiskej w sewjeru a z Peruwom w juhu. Stolica je město Quito, kotrež leži w Andach we wysokosći wot 2850 metrow. Najwjetše město je pak w runinje při pobrjoze Pacifika ležacy Guayaquil (2,2 milionaj wobydlerjow). Mjeno dósta kraj po ekwatorje, kotryž přeběži stat ze zapada do wuchoda. K Ekwadorej słušeja tež 1000 km wot pobrjoha zdalene Galapagoske kupy z jónkrótnej fawnu a floru.
W Ekwadorje knježi zasadnje tropiska, włóžna klima, wosebje w přimórskej runinje a w Amaconasowej nižinje we wuchodźe. Na wysočinje w srjedźišću kraja je pak zymnišo a chětro sucho. Najwyši wjeršk Ekwadora je wulkan Chimborazo (6.310 m), kotryž je – ze srjedźišća zemje ličene – najwyše wuhorbjenje na swěće.
Najwjetše města su :
- Guayaquil – 2.196.800 wobydlerjow
- Quito – 1.648.100 wobydlerjow
- Cuenca – 277.000 wobydlerjow
- Machala – 216.000 wobydlerjow
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wotkazaj[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Argentinska |
Boliwiska |
Brazilska |
Chilska |
Ekwador |
Guyana |
Kolumbiska |
Paraguay |
Peru |
Surinamska |
Uruguay |
Venezuela
Druhe teritorije: Falklandske kupy | Francoska Guyana | Južna Georgiska a Južne Sandwichowe kupy


text:
Kornwalijo
Kornawalijo (ang. Cornwall IPA: /ˈkɔrnwɔːl/; kor. Kernow IPA: /ˈkɛ(r)nɔʊ/ abo /ˈkɛ(ɹ)nɔʊ/) – gyszichtowo-geograficzny kraj, a tyż nojbarzi na zachůd położůne hrabstwo Ynglandu. Je uůno położůne na Kornwalijskim Půłwyspje, na zachůd uod rzyki Tamar. Ferwaltůngowe cyntrům a tyż jedźine mjasto uo katedralnym (city) sztatuśe je Truro. Wjyrch Kornwalije (do kupy ze wyspůma Scilly je 3 563 km². Gynstość zaludńyńo hrabstwa je 144 ludźi na km².
Kornawlijczyki to je jedyn ze sześću celtyckich norodůw. Ńykere ś ńich uodporujům uobecnymu politycznymu sztatusowi regijůnu a fantujům uo wjynkszo autůnůmijo.
Ferwaltůngowy tajlůng[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Kornawlijo tajluje śe na 7 dystryktůw. Tyn tajlůng ukozuje karta.
Mjano[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Mjano Kornawlije (Kernow) wźyno śe uod celtyckigo plymjyńa, kere kejśik pomjyszkiwało teroźno Kornwalijo, a kere Rzimjany zmjanowali Cornovii. Uůne słowo wźyno śe uod jeszcze wcześńijszygo mjana plymjyńa Brytůw - Corneu. Celtycki zdrzyń cern abo łacińske mjano cornu - uoba uoznoczajům winkel abo půłwysep[1] - mogům pokozować, co mjano uodnośi śe do kształtu Kornwalije [2]. Podańy na to używane uod ůng. 700r. p.n.e. mjano Cornubia uoznaczo ludźůw winkla[3] a nawjůnzuje do kształtu půłwyspa.
We VI a VII stoleću mjano bůło pomjyńane skiż ewolucyje staroangelskij godki[4]. Anglosasy dodali przirostek -wealas (auslyndery), kery we przikuplowańu do jednyj ze nowszych form stworził mjano Corn-weales[5].
Symbole[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Fana[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Fana Kornwalije (fana św. Pirana) to je czorny prostokůnt ze bjołym krziżym, kery je prostopadły do podstow a bokůw. Powjarka godo, co tworzićel fany, śwjytny Pirůn (patrůn kornwalijskich grubjorzůw cyny) stworził ja, kej widźoł erc cyne, kery rozpuszczoł śe we uogńu. Jeji pochodzyńy ńyma ale do kůńca ustalůne. Terozki je coroz czyńści używano, choćoż dali je powożano za nacjonalistyczny symbol.
Fana ta jest podano na fana św. Dawida.
Patrůny[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Patrůnym Kornwalije je śwjynty Piran, kery je tyż patrůnym grubjorzůw cyny. Je uo ńim kupa kornwalijskych powjarkůw[6]. Kornwalijczyki fajrujům uůnygo dźyń 5 merca[6].
Krům tygo roz za kedy godo śe, co patrůny Kornwalije to tyż św. Petroc a św. Michał. Nale tyn pjyrszy czyńśći kojarzůny ze sztadym Padstow a drugi ze gurům St Michael's Mount.
Korńijsko godka[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Korńijsko godka przinoleży do skupiny celtyckich godkůw a je fest spokrewńůno ze walijskům a bretůńskům, myńi ze irlandzkům, szkockům gaelickům a manx. Korńijski fůngowoł jako godka społecznośći do kůńca XVIII stolećo. We 1904 wydany uostoł "Porynczńik korńijskij godki", kery napisoł Henry Jenner. Podszukůnki ze 2002 pokozały, iże po korńijsku poradźi godać do porzůndku wele 300 perzůnůw, a 3 000 poradźi po korńijsku jyn trocha pogodać[7]. We Wjelgij Brytańiji ńy mo uůna uokreślůnygo prownygo sztatusu, nale uczům jeji we 12 kornwalijskich podstawowych szulach. Używo śe ji na przileżytość religijnych a śwjeckich śwjůnt[8]. We 2002 korńijski uostoł uoficjalńy uznany za godka norodowyj myńszośći we Wjelgij Brytańije[9], a we 2005 lokalny regjyrůnek dostoł pjyńůndze uod cyntralnygo rejyrůnku na jeji průmocyjo a uochrůna[10]. Sztandardowo forma godki przijyli we 2008[11]. Dwa człůnki brytyjskigo parlamyntu: Andrew George, deputowany ze St Ives a Dan Rogerson, kery reprezyntowoł Půłnocno Kornwalijo, złożyli parlamyntarno prziśynga po kornijsku.
Dymografijo[edytuj | edytuj zdrzōdło]
We Kornwaliji pomjyszkuje 513 527 perzůnůw[12], co dowo 144 ludźe na km2. Bestoż pod zglyndym gynstośći zaludńyńo Kornwalijo je 41 na 47 hrabstwůw Ynglandu. Strzedńi stoleće je 42roki. Kornwalijo mo zatela wysoki wzrost populacyje - 11,2% we dźyśyńćoleću 80. a 5,3% we dźyśyńćoleću 90. co dowo ji zaś pjůnty plac pojstrzůd hrabstwůw[13].
Regijůn tyn ńy ma zaludńony růwno. Połedńowo tajla Kornwalije je wjyncyj zaludńono kej půłnocno, zaś wschodńo wjyncyj kej zachodńo.
Nojmyńszo gynstość mo půłnocne wybrzeże a Wyspy Scilly. Jedźińy dystrykt Restormel je mo gynstość zaludńyńo wjynkszo ańiżeli cołki regijůn South West England.
Podug uůńskigo wszechuobecnygo wykozu (2001) nowjyncyj we Kornwaliji je Ynglanderůw, zaś Kornwalijczykůw je ino 7%. Godo śe, iże wele 50% mo richtig celtycke korzyńe.
Klimat[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Kornwalijo je rozlygowano na nojbarzi wysůńůnyj na połedńe tajli Wjelgij Brytańije, skuli czygo jeji klimat je ćopły a słůneczny. Źimy sům łagodne a śńyg ślatuje fest rzodko. (krům wyżki we postrzodkowyj tajli Kornwalijskigo Půłwyspa). Strzedńo roczno tymperatura je mjyndzy 9,8 a 12°C. We Kornwaliji je moc łagodnych zachodńich wjatrůw uod Atlantyckigo Uoceanu a je sam trocha deszczůw, nale myńi kej we inkszych tajlach zachodńigo wybrzyżo Wjelgij Brytańije. Rocznych uopadůw je kole 1100mm[15].
Przipisy
- ↑ Cornwall – Online Etymology Dictionary (en)
- ↑ Cornwall (en)
- ↑ Michael Newton: Cornish (Cornwall)
- ↑ Cornubia (en)
- ↑ Cornubia – Corniu – Cerniw (en)
- ↑ 6,0 6,1 St. Piran's Day
- ↑ The Cornish language in education in the UK
- ↑ European Comission: Cornish in United Kingdom
- ↑ Cornish gains official recognition
- ↑ Cash boost for Cornish language
- ↑ An Outline of the Standard Written Form of Cornish
- ↑ Population Change in England by County 1981-2000
- ↑ 200 years of the Census in Cornwall and the Isles of Scilly
- ↑ Cornwall and the Isles of Scilly: Total Population
- ↑ Average rainfalls


text:
Olympia 2022 w Pekingu
Kuala Lumpur. Olympiske zymske hry 2022 wotměja so w Pekingu. To je Mjezynarodny olympiski komitej dźensa w Kuala Lumpuru rozsudźił. Chinska stolica je so přećiwo najwjetšemu městu Kazachskeje, Almaty, přesadźiła. Peking je tak prěnje město w olympiskich stawiznach, kotrež po lětnjej w lěće 2008 nětko tež zymsku olympiadu wuhotuje.
Ludmila Dvořáková njeboh
Praha. Operowa spěwarka Ludmila Dvořáková je njeboh. 92lětna zemrě wohenja w swojim bydlenju w Praze dla, powěsćernja ČTK dźensa rozprawja. Dvořáková bě swój čas Wagnerowe a Straussowe opery spěwała. Wona skutkowaše mjez druhim w Berlinje, Mnichowje, Londonje, New Yorku a Parisu. 1972 spožčichu jej Narodne myto NDR.
Nowa internetna terapija
Lipsk. Internetnu terapiju za přiwuznych suicidnych woporow chce Lipšćanska uniwersita poskićić. Kaž direktorka kliniki za psychosomatisku medicinu a psychoterapiju Anette Kersting zdźěla, ma internetne lěkowanje wosebje pomocne być, dokelž je anonymne. Program traje dwě lěće. Loni bě sej w Sakskej 664 ludźi žiwjenje wzało.
BVB zbožownje dobył


text:
Tu nadeńdu wučerjo a wučerki přidatne, wučbu wudospołnjace materialije a srědki. Wone hodźa so jara rozdźělnje při přiswojenju serbskeje rěče we wučbje zasadźić a šěrja na lóštne a zajimawe wašnje wědu wo Serbach, wo serbskich stawiznach a wo serbskej kulturje. Su to w prěnim rjedźe zynkonošaki, wideja, zběrki materialijow a mapy, přiručki za wučerjow a wšelake hry. Předstajeny material móžeće sej w Rěčnym centrumje WITAJ skazać a kupić. Maće-li prašenja, přispomnjenja abo namjety, wobroćće so prošu w RCW na wotrjad wuwiwanje rěče/pedagogika.
Artikl bu do nakupowanskeho košika połoženy.dale pytać naprašenje produktow


text:
Złoty kwas dožiwić směć je kóždemu mandźelstwu wulka hnada. Tónle jubilej swjećeštaj minjeny tydźeń Ludwig Zahrodnik a jeho mandźelska Rejza w Jaseńcy.
Ludwig Zahrodnik narodźi so 10. oktobra 1939 we Wotrowje a wotrosće w Chrósćicach pod skromnymi wuměnjenjemi. Nan bě we wójnje zhubjeny a mać so wo třoch synow z lubosću staraše. Po zakónčenju šulskeho časa 1953 w Chrósćicach chodźeše nadarjeny pachoł dwě lěće na Serbsku wyšu šulu w Pančicach. Po dwulětnym studiju na Serbskim wučerskim wustawje złoži w Małym Wjelkowje wuspěšnje statny eksamen. Na to nastupi w septembru 1957 swoje dźěło w redakciji serbskich wučbnicow. Njehladajo dźěłowych wužadanjow jako redakciski asistent za předmjetaj stawizny a geografiju zmištrowa runočasnje štyrilětny listostudij za předmjet serbšćina a na to 1966 dalši štyrilětny dalokostudij w předmjeće stawizny. Njeličomne serbske wučbnicy za stawizny, geografiju, ručne dźěło, domiznowědu a matematiku za delni schodźenk je spisał, přełožił a lektorizował. Za swoje njesprócniwe dźěło bu z titulom Wyši wučer počesćeny.


text:
Cyrkej swjateje Marije, kralowny róžowca
Cyrkej swjateje Marije, kralowny róžowca je wot lěta 1896 Radworska wosadna cyrkej. Přetož stej w Radworju hišće dalšej cyrkwi (Stara wosadna cyrkej a Křižna cyrkej) bu wona tež jako nowa wosadna cyrkej woznamjenjena.
Cyrkej steji w južnym dźělu wsy při dróze do Chelna na ležownosći, wosadźe wot tehdyšeho hrabja von Einsiedela darjenej a bu w lětomaj 1895/96 pod nawodom Drježdźanskeho twarskeho radźićela Ernsta Giesa po planach Josepha Camiani natwarjena. Pódla cyrkwje bu w lěće 1926 nowa Radworska šula natwarjena.
K wosadźe słušeše w lěće 2018 1.612 zwjetša serbskorěčnych katolikow w cyłkownje 60 wsach (2007: 1.743),[1] z kotrychž maja pak jenož Radwor sam, Kamjenej, Bronjo a Boranecy katolsku wjetšinu. Serbske bože słužby so wšědnje swjeća, njedźelu tež w němskej rěči.[2] K wosadźe słuša nimo toho wot lěta 2005 filialna cyrkej w Zdźěri, hdźež swjeća dwójce wob tydźeń serbske kemše.
Kermuša swjeći so w Radworju srjedź nowembra.
StawiznyWobdźěłać
Po tym, zo běchu eksperća w posudku zwěsćili hubjenu twarsku situaciju stareje wosadneje cyrkwje při nawsy, rozsudźi so komisija Radworskeje wosady a gmejny dnja 18. julija 1888 za twar noweho Božeho domu, dokelž bychu kóšty za restawraciju stareje cyrkwje wyše byli hač płaćizna za nowotwar. Nowotwar namjetował a za njeho wabił bě administrator Mikławš Žur. Dnja 1. oktobra 1888 dósta wosada přizwolenje biskopskeje administratury. Dźakowano podpěrje ewangelskeho Radworskeho hrabja Clemensa von Einsiedela, kotryž 1890/91 ležownosć při Chelnjanskim puću na tehdomnišej wjesnej kromje k dispoziciji staji, namakachu hodźace so twarnišćo, kotrež so přez nakup mjeńšich susodnych ležownosćow hišće powjetši. Tute zmóžnjenje nowotwara katolskeje cyrkwje přez podpěru ewangelskeho knjeza je runje w Radworju přispomnjenja hódne, dokelž běchu předchadnicy hrabja von Einsiedela přeco zaso spytali, katolsku wěru we wsy zesłabjeć abo samo wotstronjeć.
Dnja 2. awgusta 1895 so swjatočnje zakładny kamjeń za nowu cyrkwju połoži. Twarske dźěła běchu so hižo w lěću 1894 započeli. 15. nowembra 1896 biskop Ludwig Wahl nowu wosadnu cyrkwju wuswjeći.
Dnja 6. awgusta 1939 swjeći Alojs Andricki w Radworskej wosadnej cyrkwi swoju primicu.
TwarWobdźěłać
Cyrkej swj. Marije kralowny róžowca je wulka noworomaniska pseudobazilika z třomi cyrkwinskimi łódźemi, kotrež su do wuchoda wusměrjene. Cyrkej wobsteji z njewobmjetowaneho łamaneho kamjenja a ma sedłowu třěchu z wysokim wotewrjenym třěšnym stołom nad 18 metrow wysokej srjedźnej łódźu. Na reprezentatiwnym zapadnym boku při dróze dr. Marje Grólmusec steji kwadratna 52 metrow wysoka zwonica. Spočatnje běštej dwě wěži planowanej, z kotrejuž so pak jenož jedna zrealizowa.
Cyrkej je so 1988–90 originalej přiměrjenje wotnutřka restawrowała. Nutřka namakaja so wjacore postawy ze stareje wosadneje cyrkwje, kiž buchu hač do lěta 1939 z cyrkwinskeho muzeja w starej cyrkwi do noweje přenjesene, mjez druhim Hana samotřeća z 15. lětstotka a tři gotiske postawy japoštołow z pěskowca. Wot dźesać japoštołow (Tomaš a Matej buštej 1972 pokradnjenej) wobdata „Njeswačanska mać boža“ pochadźa z gotiki (něhdźe 1410–40) a bu po zaćehnjenju reformacije w Njeswačidle 1547 do Radworja přenjesena. Při hłownym wołtarje su swjata Marija z dźěćatkom na ruce w srjedźišću a swjataj Katyrna a Dominik na bokomaj.
W lěće 1938 dósta Boži dom nowe pišćele Budyskeje firmy Eule. Do toho běchu hišće pišćele ze stareje cyrkwje wužiwali, kiž běchu so 1896 do nowotwara přeměstnili.
Spočatnje měješe cyrkej pjeć mosazowych zwonow, wot kotrychž dyrbjachu tři w Prěnjej swětowej wójnje k produkciji brónjow wotedać. 1933 buštej dwaj nowej zwonaj poswjećenej, w decembrje 1941 dyrbjachu so pak zaso wšitke dla wójnskeho hospodarstwa wotedać, hač na najmjeńši, kiž do Baćonja přińdźe. Hakle w lěće 1956 dósta wosada nowe železne zwony a 1958 elektriske zwonjenje. Šesty a najmjeńši zwón bu k česći Alojsa Andrickeho darjeny a dnja 4. februara 1990 poswjećeny.
- Zwony
- des', 2837 kg – „Chrysće kralo krasnosće, dowjedź nas do swojeho kralestwa“
- es', 2045 kg – „Swjata Marija, maćer a patronka, njezabudź na swoju wosadu“
- f', 1287 kg – „Swj. Michale, wojowarjo za bože prawo a božu česć, budź nam přikład a pomocnik“
- as', 753 kg – „Swj. Bosćano, bojowniko boži, wuč nas a pomhaj nam w našich nuzach“
- b', 525 kg – „Swj. Józefje, stój nam stronu w žiwjenju a wumrěću“
- c", 395 kg – k česći zbóžneho Alojsa Andrickeho
GalerijaWobdźěłać
Cyrkwine wokno k česći Alojsa Andrickeho
FararjoWobdźěłać
do 1896Wobdźěłać
wot 1896Wobdźěłać
ŽórłaWobdźěłać
- Georg Dehio: Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler. Sachsen I: Regierungsbezirk Dresden. Deutscher Kunstverlag, 1996, str. 740–41
- Michał Lajder: Radworska wosada. W: Měrćin Salowski (wud.): Wosady našeje domizny. Krajan 3. Nakładnistwo swj. Bena, Lipsk 1984, str. 31–46
- Oberlausitzer Heide- und Teichlandschaft (= Werte der deutschen Heimat. Zwjazk 67). 1. nakład. Böhlau, Köln/Weimar/Wien 2005, ISBN 978-3-412-08903-0, str. 226sl..
- ↑ Statistika wosadow w atlasu Drježdźansko-Mišnjanskeho biskopstwa (němsce)
- ↑ Webstrona Radworskeje wosady
WotkazyWobdźěłać
- Webstrona Radworskeje wosady
- Digitalizowane cyrkwinske knihi Radworskeje wosady na matricula-online.eu


text:
Karate Kid
Karate Kid – seria filmów.
- Karate Kid – amerykański film przygodowy z 1984 roku, w reżyserii Johna G. Avildsena
- Karate Kid II – amerykański film przygodowy z 1986 roku, w reżyserii Johna G. Avildsena, sequel filmu Karate Kid
- Karate Kid III – amerykański film przygodowy z 1989 roku, w reżyserii Johna G. Avildsena, sequel filmu Karate Kid II
- Karate Kid IV: Mistrz i uczennica – amerykański film przygodowy z 1994 roku, w reżyserii Christophera Caina, sequel filmu Karate Kid III
- Karate Kid – amerykańsko-chiński film przygodowy z 2010 roku, w reżyserii Haralda Zwarta, remake filmu z 1984 roku


text:
K smjerći Jana Buka
“Credo mojeho dźěła je Łužica ze wšěmi swojimi mjezyzynkami. Při kóždym motiwje, kiž moluju, začuwam serbsce.” (Jan Buk) Žarujemy wo wuznamneho serbskeho tworjaceho wuměłca, molerja Jana Buka 2.8.1922 – 1.4.2019 Jan Buk sta so z pućrubarjom noweho časa w serbskim tworjacym wuměłstwje a zwjaza je ze swojim tworjenjom z europskej modernu. Tak pokaza naslědnej młodej […]
Dźěłarnička „škrabanje“, dnja 27.4.2019, wot 10 do 17 hodź.
Štó chce wědźeć, kak so prawe serbske jejko škraba? Wuspytajće so pod nawodom Carole Stauber w tradicionelnej technice škrabanja. Dóstanjeće pokiwy k dźěłu z gratami a k natwarej mustrow. Dźěłarnička, w kotrejž so wědomje na historiske mustry dźiwa, płaći 10 € na wosobu. Spěchowanski kruh za serbske ludowe wuměłstwo wuhotuje dźěłarničku. Prosymy wo přizjewjenje pod: […]
Dźěłarnički bosěrowanja a wóskowanja, wot 13 do 17 hodź.
13.4.19 (so) Marija Šefrichowa, Ingelore Schönfeld 14.4.19 (nj) Beate Pfalz, Ingelore Schönfeld Wobdźělenje płaći za dorosćenych 6,00 € a za dźěći 3,50 €. Kóždy wobdźělnik dóstanje jejko k debjenju. Kóžde dalše jejko płaći 0,50 €.
K smjerći Jana Buka
“Credo mojeho dźěła je Łužica ze wšěmi swojimi mjezyzynkami. Při kóždym motiwje, kiž moluju, začuwam serbsce.” (Jan Buk) Žarujemy wo wuznamneho serbskeho tworjaceho wuměłca, molerja Jana Buka 2.8.1922 – 1.4.2019 Jan Buk sta so z pućrubarjom noweho časa w serbskim tworjacym wuměłstwje a zwjaza je ze swojim tworjenjom z europskej modernu. Tak pokaza naslědnej […]


text:
1. Co Tobie robie - feat. Sebastian Maliszewski i Stanisław Leszczyński
2. Krywaniu - feat. Psio Crew i Stanisław Leszczyński
3. End of a beautiful day - feat. Stanisław Leszczyński
4. Spod tego jawora - feat. Stanisław Leszczyński
5. Wadi Rum - feat. Stanisław Leszczyński
6. Cousco Areas
FUSION:
1. Podróż - feat. Grubson i Stanisław Leszczyński
2. Pokochali - feat. Maciej Szymonowicz (tekst: Krzysztof Trebunia - Tutka)
3. 432 Love - feat. Stanisław Leszczyński
4. Cas siy nom uodmienić - feat. Maciej Szymonowicz i Stanisław Leszczyński
5. Skrzyczne - feat. Stanisław Leszczyński
6. Dzień dobry - feat. Stanisław Leszczyński


text:
Alfons Ryćer so na najwšelakoriše wašnje ze zajimawostkami ze zańdźenosće swojeje domizny zaběra
Mjez 17 šulerjemi rjadownje 10 A/1 na tehdyšej Budyskej rozšěrjenej wyšej šuli – je nazyma 1974 – słucha Pančičan Alfons Ryćer z wulkim zajimom na wučerja Achima Brankačka, pola kotrehož maja stawizny. W hodźinje wěnuja so sakskemu kurwjerchej Awgustej I., mjenowanemu tež „Sylny“, kiž bě wot 1694 do 1733 knježił. Pod jeho wliwom a pozdźišo tež pod wliwom jeho syna Awgusta II. drje stachu so Drježdźany z najrjeńšej baroknej rezidencu Němskeje. Mjeztym zo wučer rěči, widźi so jeho šuler w myslach w prózdninach ze staršimaj, kak sej zhromadnje Drježdźansku Dwórsku cyrkej wobhladuja kaž tež hrodaj Pillnitz a Moritzburg.


text:
Zmylki (6/11)
Něhdźe kónc 1970tych lět dósta so swět pisanych wobrazow tež do wuchoda, do telewizije abo jako barbna fotografija do wobrazowych zwjazkow, štož bě tehdom za nas komplikowane a drohe.
Tak nasta ideja, mapu z barbnymi plakatami serbskeje Łužicy nadźěłać. Měnjachu, zo njetrjeba wšo tak »šikwane« a ludowe być. A ja mějach tež swoje naroki na tute wašnje fotografowanja.
Tak nastachu ideje a so fotografowachu. K tomu słušeše zerzawjene lipowe łopješko z rozpušćeneho železa, kotrež bu we wuměłskej kowarni w Židźinom ekstra za foto zhotowjene. Chcych ze symboliku lipoweho łopješka, z kotrehož staroba a žiwjenje hladatej, k přemyslowanju pohnuć.Přiwšěm měješe wobraz nahladny być. Z tutym wašnjom fotografowanja smy spěšnje zwrěšćili a wo mapje z plakatami so hižo njerěčeše.
A tak móžeš jako »naškarak« tež zmylki worać. Dokelž běch wot zerzawjeneho lipoweho łopješka tak zahorjeny, sym je na spodobne kalendrowe łopjeno přeměnił, štož bu w nakładźe wjacorych dźesać tysac eksemplarach ćišćane a mój poprawny wotmysł dospołnje na hłowu staji. Tak so nětko nadźijam, zo to w 30 wudaćach »Křinje« nichtó njenańdźe. Ale to je wosud abo tež zbožo tajkich wudaćow, zo so će po lětdźesatkach prašeja: »Čehodla sy to tehdom takle fotografował?« Tomu přeco hišće tak je.


text:
Gólišyn
Gólišyn (němsce Golßen[2]) je město w Delnjej Łužicy. Słuša k wokrjesej Dubja-Błóta w Braniborskej. Leži nad rěku Dubju při zapadnej kromje wokrjesa a ma něhdźe dwaj a poł tysac wobydlerjow.
DźělenjeWobdźěłać
Gólišyn ma pjeć měšćanskich dźělow:
WobchadWobdźěłać
Přez Gólišyn wjedźetej zwjazkowej dróze 115 (z Jüterboga do Zhorjelca) a 96 (ze Žitawy na Rujany).
ŽórłaWobdźěłać
WotkazajWobdźěłać
- Gólišyn w datowej bance delnjoserbskich městnych mjenow na dolnoserbski.de (delnjoserbsce)
Bersteland | Bestensee | Běła Góra-Bělin | Běły Gózd | Błośańska Góla | Delnje Błóta | Drogojce | Eichwalde | Gójacki jězor | Gólišyn | Groß Köris | Heideblick | Chudowina | Jemjelnica | Kemjel | Kózle-Gólsk | Kšušwica-Wódowy Grod | Łobje | Łukow | Lubin | Luboraz | Markojska góla | Nowa Niwa | Nowa Wjas-Stoki | Parsk | Schönefeld | Schulzendorf | Schwerin | Serbski Bukojc | Slopišća | Stara Niwa-Wózwjerch | Steinreich | Tšupc | Tupc | Wildau | Wusoki jazor | Zeuthen


text:
Popieluszka, t. 2
Nawet stary krōl niy mōg przestać na niã patrzeć i szeptać do krōlowyj, iże dŏwno niy widzioł takij piyknyj i słodkij ôsoby.
Wszyske damy były zajynte rozwŏżaniym nad jeji frizurōm i ôblyczym, żeby mieć podobne na drugi dziyń, jeźli znojdōm sie take piykne sztŏfy i tacy talyntni robotnicy.
Krōlōw syn zawiyd jã na nojbarzij hōnorowy plac, a potym wziōn do tańca. Tańcowała ze takim wdziynkym, iże wszyscy jeszcze barzij jã podziwiali. Podano moc wyborne jŏdło, ale mody princ niy jŏd, bo tak bōł zajynty wpatrowaniym sie w niã.
Poszła siednōńć kole swojich siōstr i ôkŏzała im tysiōnc uprzyjmości. Podzielyła sie ś niymi apluzinami i cytrōnami, co jij je doł princ, a to je moc udziwiyło, bo jij niy znały. Kej Popieluszka ôzprawiała ze siostrami, to usłyszała zygŏr wybijać trzi sztwierci na dwanŏstõ, tōż niyzawodnie głymboko sie skłōniyła przed tŏwarzistwym i straciyła tak wartko, jak ino mogła.
Kej wrōciyła do dōm, to poszła szukać swojij pŏtki, a po podziynkowaniu jij prawiyła, iże moc rada by poszła na bŏl na drugi dziyń, bo krōlōw syn jã zaprosiōł.
Kej była zajyntŏ ôzprawianiym pŏtce ô wszyskim, co sie trefiyło na bŏlu, to jeji dwie siostry zaklupały na dźwiyrze. Popieluszka poszła im ôtworzić.
— Fajnie dugo wŏs niy było! — prawiyła dō nich ze ziywaniym, wyciyraniym ôczōw i przeciōnganiym, choćby sie prawie ôbudziyła. A niy chciało jij sie dyć spać ôd czasu, jak ône poszły.
— Kej byś była na bŏlu — pedziała jedna z jeji siōstr — to by ci sie tam niy cniyło. Tam prziszła nojszumniyjszŏ princesa, nojpiykniyjszŏ, jakõ świat widzioł. A uprzyjmŏ była dō nŏs tysiōnc razy, dała nōm apluziny i cytrōny.
Popieluszka była cołkŏ fōrt ôd radości. Spytała ô miano ôd tyj princesy, ale ône prawiyły, że go niy znajōm, a krōlōw syn je moc zeszterowany skuli tego i ôddoł by wszysko na świecie, żeby wiedzieć, fto ôna je. Na to Popieluszka ze uśmiychym pedziała:
— Musiała tōż być barzo piyknŏ. Je, jakeście wy sōm szczyńśliwe! Niy mogła bych jij tyż ôbŏczyć? Ach, paniczko Klajturko, życznijcie mi swojã żōłtõ keckã, co jã nosicie na beztydziyń.
— Ja, toć! — prawiyła Klajturka. — Życzać mojã keckã takij zmazanyj Popielusze jak ty! Musiała bych ôgupieć.
Popieluszka, toć, dobrze sie spodziywała takij ôdpowiedzi i była moc kōntyntŏ z ôdkŏzaniŏ, bo by była zestaranŏ, kej by jeji siostra jij keckã życzła.
Na nastympny dziyń ôbie siostry były na bŏlu, Popieluszka tyż, ale jeszcze barzij umŏjōnŏ niż piyrszy rŏz. Krōlōw syn bōł dycki przi nij i niy ustŏwoł prawić jij miyłych słōw. Modyj paniczce sie wcale niy cniyło i zapōmniała ô tym, co jij pŏtka pedziała. Usłyszała piyrsze wybicie dwanŏstyj, kej jij sie zdŏwało, że jeszcze niy ma jedynŏstyj. Podskoczyła i uciykła leko jak sŏrnik. Princ pobieżoł za niōm, ale niy mōg jij dogōnić. Spŏd jij jedyn ze szklannych pantŏfelkōw, co go princ podniōs moc pozornie. Popieluszka dotarła do dōm, cołkym bez dychu, bez kolasy, bez bedyntrōw, i ze swojim startym ôblyczyniym, ze jeji szumności ôstoł jij ino jedyn ze pantŏfelkōw, taki sōm jak tyn, co jij spŏd.
Spytano wachtyrzōw przi wrotach ôd pałacu, jeźli niy widzieli princesy wychodzić. Ôdpedzieli, iże niy widzieli żŏdnego, ino modõ dziouchã, moc źle ôblyczōnõ, co wyglōndała barzij jak biydnŏ wiejskŏ dzioucha aniżeli jak paniczka.
Kej dwie siostry wrōciyły z bŏlu, to Popieluszka je spytała, jeźli sie dobrze bawiyły i jeźli tam była ta piyknŏ paniczka.
Ôdpedziały jij, iże ja, ale kej wybiyła pōłnoc, ôna tak wartko uciykła, iże straciyła jedyn ze swojich szklannych pantŏfelkōw, nojfajniyjszy na świecie; że go wziōn krōlōw syn; że bez resztã bŏlu ino na niego patrzoł, i że na zicher moc umiyłowoł tã piyknõ ôsobã, co dō nij nŏleżoł tyn szklanny pantŏfelek.
To była prŏwda, bo pŏrã dni niyskorzij krōlōw syn doł roznajmić bez trōmbiynie, iże nabiere ślubu ze tōm, co na jeji stopã tyn pantŏfelek bydzie pasowoł. Zaczli go przimierzać na princesach, potym na ksiynżnych i na cołkim dworze, ale darmo. Przinieśli go do dwōch siōstr, co robiyły wszysko, co mogły, coby wrazić stopã do pantŏfelka, ale niy poradziyły.
Popieluszka, co sie na to dziwała i poznała swōj pantŏfelek, ôna prawiyła ze śmiychym:
— Ôbŏczã, jeźli niy bydzie mi pasowoł.
Jeji siostry wziōnły sie śmiŏć i drwić ś nij. Pōn, co bōł wysłany, żeby tyn pantŏfelek przimierzać, ôn wejzdrzoł pozornie na Popieluszkã, ôbŏczōł, iże je moc urodnŏ i pedzioł, że tak bydzie sprawiedliwie, i że mŏ byfel, coby kożdŏ dzioucha mogła sprōbować.
Kŏzoł Popieluszce siednōńć, a kej wraziōł pantŏfelek na jeji stopã, to stwiyrdziōł, iże wraziōł go moc snadnie, pasowoł na niã tak, choby bōł zrobiōny z wosku. Jeji dwie siostry były moc udziwiōne, a jeszcze barzij, kej Popieluszka wyciōngła z kabzi drugi pantofelek i wraziyła go na drugõ stopã. Potym prziszła pŏtka i tykła rōżdżkōm ôblyczŏ ôd Popieluszki i umiyniyła je we szumniyjsze ôd wszyskich wczaśniyjszych.
Wtynczŏs jeji dwie siostry poznały w nij tã piyknõ ôsobã, co jã widziały na bŏlu. Ciepły sie jij do stōp, by prosić ô przebŏczynie za cołke złe traktowanie, co skirz niego ciyrpiała. Popieluszka je podniosła, ucałowała i prawiyła, iże wybŏczŏ im z cołkigo serca i chce, żeby dycki jij przoły.
Zawiydli jã do modego princa we tym ôblyczu. Tyn uznoł, iże je jeszcze barzij urodnŏ niż przedtym i pŏrã dni niyskorzij sie ś niōm ôżyniōł. Popieluszka, co była tak dobrŏ jak piyknŏ, ôna dała swojim dwōm siostrōm pōmiyszkanie we pałacu i jeszcze w tyn sōm dziyń wydała je za dwōch wielkich panōw dworu.
Morał: Piykno w kobiycie to je rzŏdki skŏrb, nigdy nōm sie niy cni podziwianie go. Ale łaskawość je bezcynnŏ i mŏ jeszcze srogszy wert. To prawie dała Popieluszce pŏtka, bez uczynie jij, aż ś nij zrobiyła krōlowõ (beztōż z tyj historyje idzie morał). Kochane, żeby zdobyć serce, tyn darek je ważniyjszy niż piyknŏ frizura. Łaskawość to je richtich darek ôd wrōżek. Bez nij nic niy mogymy zrobić; ś niōm mogymy zrobić wszysko.
Inszy morał: Na zicher wielki pożytek je ze posiadaniŏ inteligyncyje, ôdwagi i zdrowego usōndku. Te i podobne talynta pochodzōm ino z nieba i dobrze je posiadać. Nawet ône ale mogōm niy prziniyś sukcesu bez bogosławiyństwa ôd pŏtka abo pŏtki.
Przekłady tyj i inkszych bŏjek znojdziecie we Bibliŏtyce Silling.
Foto na wiyrchu: Mavluda Tashbaeva ze Pexels.


text:
Czorno Gůra (czornogůrsko godka ЦpHa Гopa / Crna Gora, ńysłowjańske godki: Montenegro) – państwo we połedńowyj Ojropje, na Bałkanach. Je rozlygowane na wybrzyżu Adryjatyckigo Morzo, lůndowo grańica mo ze Syrbijům, Kosowym, Chorwacyjům, Bośńům a Hercegowinům a Albańijům.
Je to nojmodsze ze ńypodległych państw Ojropy (jak ńy rachować Kosowa, kere ńy mo połnygo mjyndzynarodowygo uznańo). Powstało po absztimůngu we sprowje samostanowjyńo, kery mjoł plac 21 maja 2006. Ńypodległość uogłoszůno 3 czyrwca 2006. Podug postanowjyńůw zwjůnzku Syrbije a Czornyj Gůry, jygo prownym nastypcům uostała Syrbijo a Czorno Gůra jako nowe państwo samodźelńy muśała storać śe uo przyjyńćy do mjyndzynorodowych uorgańizacyjůw. Uod 2006 noleży do UZN, uod 2007 do Rady Ojropy, a uod 2017 do NATO.