text:
AmberGold, fusbal i familijno polityka – audio
AmberGold, fusbal i familijno polityka…
Bez jake dwa tydnie niy wylazôwôłech ze chałpy, bo ci mie taki stopieróński heksynszus łapnół, iżech blank niy poradziół ze prykola sie wygramulić. Ale (bez medikamyntów) jakosik mi to przeszło i we łóński pyndziałek pokwanckołech sie – jak to móm we zwyku – do Pyjtra na piwo. Ledwach wychynół ze mojij siyni a sam już, choby ci na mie doczkała, łapła mie za knefel łod westy starô Erna Bińkowô i napoczła:
– Panoczku Ojgyn, panoczku Ojgyn! A słyszeliście to, iże wczorej Dónald Tusk grôł sie ze kamratami we fusbal a bez tyn czôs nasz prymiyr Kaczyński tropiół sie festelnie ło to, jak tyż to wszyjsko we tym naszym kraju gynał i do łostatka sprawić, co popsowôł Tusk ze jejigo rzóndym?
– Ja, ja… tyn prymiyr Kaczyński, tyn prymiyr rzóndu na „uchódźstwie” (kajś we Smolyńsku) – dopedziôłech po cichuśku, a zatym już głóśno dociep żech jesce:
– Już my to słyszeli! Za kómuny my to słyszeli, ło tych dwióch, trzech, piyńciuch milijółnach pomiyszkaniów, ło tych pijóndzach, ftore Kaczyński bydzie wszyjskim naobkoło łozdôwać, ło tych ulgach, łopustach we sztojerach, we dôwkach na dziecio łod kwilki jego poczniyńciô…
Na to przistómpiyli ci ku nóm cwilingyrki Lyńka i Ryjna łod Lebków i zarôzki tyż – jak to majóm we iptowatym zwyku – wrajziyli sie prómp do gôdki:
– Ja, ja… tyn nasz Tusek, to ci do kupy ze swojim synkym i ze tymi raubiyrzóma Masóm, Kiôłbasóm i dyrechtorym AmberGoldu wykludzali pijóndze i goldowe sztangelki fligrym do Miymiec, do starzika ze Wermachtu….
– Ja, ja – przikwołóła starô Erna Bińkowô – nôjprzodzij wycióngli łod tych biydnych ludzi wszyjsko, co łóne mieli naszporowane, a zatym ci jich festelnie łokminiyli, wywiydli na chojnie…
– Niy takich juzaś chudobnych! – musiôłech swoji dociepnóńć. – Eźli taki blank chudobny bół tyn, ftory dôł sie wyfikać na trzi milijółny złocioków?
– Nó, możno niyftore to i gupie byli – rzykła Ryjna łod Lebków – ale my, kiej ino briftryjger przismycy nóm pynzyjô, zarôzki pyndalujymy na Pnioki na poczta i posywómy po dwiesta złocioków na Radio Maryja…
– Tam za nôs szykowniście porzykajóm, a i łojciec Rydzyk mô nôs we swojij flyjdze – dociepła jesce jeji cwilingyrka Lyjna.
I tak ci łóne rajcowali aże prziszôł ku nóm stary Paul, grubiôrz-pynzjónista ze chorzowskij „Grofki”, kiery tyż dociep swoji piyńć fyników:
– To wszyjsko, co fandzolół tyn kurduplowaty Kaczyński, to jes ło kant dupy łoztrzaś. Łón powtôrzôł ino to, co już inksi dôwno tymu nazôd wypokopiyli…
– Ja, to już przecamć my słyszeli, to nóm już za tyj łoszkliwyj „kómuny” snochwiali, łobiycowali… – dociep jesce Maniuś Kańcik, kiejsik baniôrz we werku.
– A swojóm drógóm, to ci ta Polska jes na isto dziwokim, łosobliwym krajym – rzyknół stary Paul. – Widzieliście kajsik we świycie, kielikólwiek ciwilizówany kraj na côłkim świycie, coby ichni Syjm bez szesnôście godzin dyszkutjyrówôł ło jednym smarkatym machlyrzu i szydlochu, ftory poradziół wycyganić, wyszlamować kielaset milijółnów złocioków łod gupieloków, kierym sie zdôwało, co kajsik na świycie idzie cosik erbnóńć darmowo.
– A jô już widza – dociep Pelcyn Jorg, ftory ku nóm prziszôł, i tak łoszkliwie kuknół na starô Bińkowô – te wszyjske stare mamzele we tych moherowych kapelkach, ftore tyrajóm po naszych familokach i zaziyrajóm modziokóm pod deki i pierziny przi robiyniu dziecek… kiej robióm, kaj robióm i we jakim … sztelóngu…
A stary Paul ze takim srogim jankorym rzyknół ino:
– I na jakigo pieróna my ta côłkô „kómuna” łobôlali, kiej terôzki Kaczyński kce nóm zrychtować nowô?
A gôdajóm tyż ze côłkóm paradóm te wszyjskie srogie angyjbery (niyftore wywołane posły i synatory):
– Przeca my sóm herskie, my sóm „zdrowe” – to ino côłkô Polska prziszła ło gowa, i tyn ciymny ludek to kupi, bo blank zwarijówôł.
A mie sie zdô, co to niy my, ino łóni, tam we tyj Warszawie (a nôjbarzij na hulicy Nowogrodzkij we PiS-ie, majóm ci już zgerowany, skiśniynty filip a hyrne sóm ku tymu jak „silikón” w babsich cyckach.
Nale, coby ciyngiym niy faflać ło tyj polityce, idzie tym naszym gryfcokóm we Warszawie rzyknóńć po łacinie (kiejsik tak sie na mszy gôdało): „Fiat volunta stua” (i niech sie stanie wola Twoja).
A bezmać cowiek tym jes inkszy łod małupicy, niy skuli tego, co poradzi gôdać, ino, iże cowiek poradzi, jak żôdne inksze boże stworzyni – cyganić.
Take wypokopiynie cygóństw i ku tymu ta energijô, coby je wrółz spamiyntać, posilajóm i – jak to zawdy móndroki gôdajóm – „aktywizujóm” filip, mózg cowieka, cygóna i chachmynta. Skuli tego filipy, mózgownice tych istnych, kierzy sóm „na bakier” ze prôwdóm, starzyjóm sie pomaluśku, langzam. Idzie pedzieć, co cygón możno i rychtuje sóm dlô sia cesta do piykła, ale aby niy trefi tam ze…. „Alzheimerym”.
Łozprowki bez mobilniok – audio
Łozprowki bez mobilniok
Nó, i juzaś kiej sie ino zaszaltruje radijok abo telewizyjô sztyjc i jednym ciyngym… wojna, wojna, wojna… Ja, jô miarkuja, co to jes pierónym ważne, diosecko iste, coby ło tym boczyć ale możno niy za tela. Beztóż tyż jô dzisiôj blank ło czymsik inkszym byda sam rzóńdziół. Terôzki chnet wszyjske majóm już te mobilniôki i kaj ino kuknóńć kôżdy chop, kôżdô baba i chnet kôżde dzieciô mô tyn mobilniok przi daklu. A jô usłyszół takô jedna moc szykownistô łozprôwka Maciyja Stuhra, szauszpilera i wigyjca, kierô jô spróbuja pedzieć możno terôzki po naszymu. Dejcie pozór!
Musza sam pedzieć, co chop i baba… sie festelnie miyndzy sia rozeznowajóm. Nó, cheba, iże ftoś swôs mô jakiesik swoji inksze łobjawiyni. Dobra! Niy byda sam terôzki dogadowôł wszyjskich inkszóści a żôl, bo kciôłech sam jich pôrã pokôzać. Dóm pozór ino na jedna inkszość, kierô sie nôjbarzij ciepie w ślypia, łodznôczô ie, a pryndzyj – ciepie sie we dakle.
Jakim sztrichym baba i chop łozprawiajóm ci bez mobilniôk, bez ta łoszkliwô kómórka? Ze markiyróngu, to take same dziôłanie… ale… jak to sam zarôzki wytuplikuja – nic barzij łopacznygo.
Chop łodnosi sie do swojigo mobilniôka po ludzku… łón go… łón do niygo gôdô… bali jak i niy mô zasiyngu. Łón mu spółczuje, użôli sie kiej mu na ziym śleci… tu ci go głôskô… juzaś tu pogłôskô, ganc ajnfach… Kiejsik słyszôłech…
– Te, łochyntolu tam przi głóśniku! Bo zazwónia do cia!
Niy, tak po prôwdzie niy ma sie co gorszyć… jô móm rôd, kiej tyn pozióm u suchaczów wzrôstô bez półtoryj prómila, bo wtynczôs mómy sam lepszyjszy kóntakt. Ja, jô tyż, kiej to szkryflóm (gôdóm) móm przi sia mało halbecka i drugda cosik sie sam szlukna.
Jô kiejsik ci żech słyszôł take rzóndzynie bez telefółn, kiere terôzki byda sam próbowôł wóm przedstôwić.
– Halooo!… Nó, pyrsk… Ojgyn gôdô! Suchej ino!… Suchej ino, sam wszyjske dobrze ło cia godajóm… Nó, zicli my sie i siedzymy, nic sie niy dziyje… tak se siedzymy, słepiymy piwo, gôdómy… côłki czôs gôdómy, nó… ło nicym… tak sie rzóndzymy… ale jes przijymnie, fest frojdnie jes… ło Hanys tyż sam zicnół, pozdrôwiô cie.
Forsztelujesz sie to? Ło, i Hajna jes… tyż cie pozdrôwiô!… Jółzel jes… niy, niy łón cie niy pozdrôwiô… Siedzymy, nic sie niy dziyje… nuda… cióngnie sie jak smród po galotach… przerwa jakosik abo co…
Ale… fest przijymnie jes… siedzymy… nó, piwko jes… nó, żôl, co cie sam snami niy ma… bo byś sie tyż zicnół do kupy wrôz snami… i pogôdôł możno…
A ty co? Pewnikiym jeżeś kajsik na wsi ja? Nô, a my siedzymy… nic sie niy dziyje… nuda… jak flaki ze łolejym.
Suchejże ino! To możno zrobiymy tak, iże jak sie wróca nazôd do dóm… to zaglingóm do cia… nó, to zatym pogôdómy. Niy, sam niy kca szterować… bo tak siedzymy… nic sie niy dziyje…
Nó, suchejże! Trzim sie tam… wszyjskie cie gryfnie pozdrôwiómy… nó, króm Jółzla! Nó, tóż pyrsk, trzimej sie! Nic, siedzymy, siedzymy… nó… nó… cheba nagrôłech mu sie!
Miarkujecie, co to bóła chopskô łozprôwka bez tyn mobilniôk i terôzki możno babsko. I tu żech ci jes we sztichu, jak sie możno miarkujecie, bo niy poradza wóm przekôzać na jaki szimel gynał łozprawiajóm bez mobilniôk baby. I to ze roztomajtych gróntów. Za piyrsze… niy mómy za tela czasu… niy… ale, bali i niy ło to sie rozłajzi… ja, to bóło obdolno, poniżyj pôska. Nó, niy, niy, niy… bo przeca tak naprôwdã jô niy poradza wlyjźć we baba… niy, niy, niy… halt!… to tyż bóło poniżyj basiska… bo tak po prôwdzie, to jô poradza wlyjźć we baba… niy, niy, niy halt! Styknie!
Smówmy sie blank ajnfach, co niy bóło dzisiej tych łostatnich słówecek!
Jô wóm łodtwórza gôdka, ftorô blank bez cufal i niykcóncy usłyszôłech:
– Halooo! Krista! Pyrsk. To jô, jeżech we galeryji, niy… nó, we handlowyj… coś ty… gupiô idijółtko… tyż żeś wypokopiyła… niy, nó, bez cufal wlazłach tam ło szaroku, nó, przed połedniym… myśla sie… a kukna, co tyż tam jes dzisiôj moc interesantnego…
Nó, nó… niy, niy, już polekuśku wylazuja, bo już zawiyrajóm… Oooo! Krista, wczorej toch miała roztomajte przigody… ja, blank ajnfach leżałach we flapsie… côłkie trzi godziny. Co?… niy, niy… u kosmytyczki. Łowinyli ci mie fólijóm spóżywcóm. Nó, nó to ci Krista ino rzykna, iżech łod dôwna sie takô gryfnô niy czuła… Nó, a tukej prziszłach, przikarycyłach sie, bo tak po prôwdzie, to jô ino zuchtałach japtyki. Nó, boch sie ło rozwidnioku łocuciyła i takech ci sie fest wystrachała… ale, jak jô sie przelynkła, miałach ci blank miyntke szłapy, iżech myślała, co jô móm ganc ajnfach… hercszlak. Nó, cosik mie tak dziwocnie ikrô targało, tak ci jakosik dziwocnie… bez côłkô noc. Sie żech na isto fest zlynkła, iżech przikulwitała sie do tyj galeryji… ale majóm ci tukej tako zuper japtyka… jezderkusie, jezderkusie!… Take zuper medikamynty… lajstłach sie, kupiółach … ale take zuper… na doczkaniu mi przeszôł tyn côłki hercszlak…
Co? Niy! Niy zażywałach, niy wziynach. Niy, przeczytałach ino tyn flugblat, ulótka… „przeciwskazania”, pomyślałach… a na pieróna mi to?
Krista! A ty niy uwiyrzisz, co jô tukej znodła… nó, we tyj galeryji… jakô ci jakelka!… Niy, nó… bez cufal, cufalowo.
Suchej ino! To jes ci takô kocymajka… jak by ci to pedzieć?… Ło, kule na mole… pamiyntôsz możno?
Bóła takô impryza u Richata… nó, nó… siedym lôt tymu nazôd. I na tyj ci impryzie bół ci taki jedyn istny… Manek… nó Manek… Krista, błagóm cie… nó, Jak to kiery?Jak to kiery?
Taki, co to sie na naszô Tilda gawcół. Tak jakosik dziwucnie kukôł… Nó, jak to kiej? Nó, we podstawówce! Łón sie tak dziwucnie na nia gawcół, iże łóna fórt medikowała, co łón jes… łón ji tak diosecko przaje… nó, nó, nó, a niyskorzij sie wykôzało, iże łón miôł ino festne morzisko, laksyra…
Nó… i tyn Manek nó… gynał… i tyn Manek na tyj ci impryzie bół ze takóm jednóm istnóm, Gitóm… nó, nó, nó… i… i ta Gita łod Szymicki miała szwestra Gabi… Nó, i ta Gabi bóła we takij jakielce na „studniówce”… Nó, nó… gynał, nó szarłatnô ze… nó, akuratnie…
Cóżeś ty? Nó… coś ty? Nó?… coś ty? Nó?…
Możno jô terôzki wrajża do fuzekle tyn kónsek gôdki?
– … Nó, tóż suchej Krista! Jô ci jóm dzisiej znodła nó… nó… ta jakelka, blank do tamtyj… NIYPODANÔ !!!
I terôzki nôjlepszyjsze! Bo zrobiólech już sprawónki, zakludziółech je do kamratowego autoka. Wrôcóm sie nazôd, boch jesce małowiela przepómniôł i słysza ci cosik takigo:
– Krista! Krista, a ty blank niy uwiyrzisz, fto sam dzisiej jes… we tyj galeryji… nó… nó nasz Ojgyn sam jes… nó!
Nó, cóżeś ty ipto diosecko? Pewnikiym, na zicher mie niy słyszy!!!
Czym geldujóm feryje – audio
Czym geldujóm feryje….
Nôjsrogszym wertym feryjów, tym, czym nôjbarzij geldujóm feryje, to jes fal, iże cowiek mô feryje łod… myślyniô, łod medikowaniô. Wtynczôs zielaznô logika, cwek luzuje, szlichtuje swoji łoszkliwe kety, stare, festelnie utwôlóne, ugróntowane myśli uwôlniajóm sie i nôjbarzij bali i rozwôżóne, racijónalne myślónki, kiej ino znôjdóm sie we krótkich galotkach, ulygajóm słónycznym mukóm, szrulóm i humóróm. Zabrane, moc pijynżne ludzie wykludzajóm sie kajsik na Bora-Bora, Karaiby lebo na Copacabana, a te chudobniyjsze samtukej nad nasz Bałtyk, do… Egiptu abo łostôwajóm dóma, siedzóm we zegródkach, wandrujóm możno ino do panaziyntkowego Parku Ślónskigo. Latoś bóła i takô możebność, iże cowiek móg naściubić bez pôra lôt deczko betków, zabulić za szykownisty, pierónym tóni ausflug kajsik we Ojropie i… nikaj niy wyjechać, łostać dóma abo kajsik na flugplacu bez pijyndzy, bez wywczasów, bo razinku pôrã dni skorzij zbankrócióło jakiesik rajzybióro. Wiycie! Jô ze mojóm Elzóm wandrowalichmy bez trzidziyści pôra lôt po côłkij Ojropie, bylichmy i na Kubie, i we Africe, ale nigdy by nóm niy prziszło do palicy tropić sie eźli bez cufal „Orbis”, „PTTK” lebo jakisik inkszy Sport Turist” zbankróci. Ale to bóło już dôwno i niyprôwda, jesce za tyj łoszkliwyj „kómuny”. A jak gôdajóm roztomajtyj zorty łoszkliwce: jedzinym rajzybiórym, ftore nigdy samtukej u nôs we Polsce niy zbankróci jes nasz Syjm. Nó cóż: bez feryje gynał jak we tańcowaniu, procno ło samódziylne medikowani, samódziylne myślynie.
Bo bez lato, i my stôwómy sie ważnóm tajlóm tego tyjatru machów, amulytów, prziwyków, cyrymónijów, „bachanaliów” i przidôwków, ftorych u nôs corôzki wiyncyj kajsik ze Karaibów, Tybetu, Móngoliji, Meksiku, Amazóniji lebo jakij Syberyji, i ku tymu ze grobowca modego goldowego faraóna ze Doliny Królów wele Luksoru.
A mie sie sam spómniôł terôzki fal, ło ftorym jô już możno gôwyńdziół, ale kiery mi sam terôzki gynał sztimuje.
Przitrefiyło mi sie to wszyjsko, jakech jesce bakôł we werku. Bółech ci już na isto festelnie usiotany, bółech blank ab, a i leberka już ci tyj mojij „roboty” niy poradziyli szczimać. Uzdołech, co wezna sie jakisik urlałb ale wymiarkowôłech coch wszyjsko – co mi sie przinôleżało – już wykorzystôł i blank do łostatka wybrôłech. Ha, ha! Cosik mi sie zdô, iże bali móm jesce jedyn dziyń (abo i dwa?) na ibrich u dyrechtora wybrany. Pomyślôłech, co nôjgibcij udô mi sie szefa zbałamóńcić, kiej zbajstluja cosik takigo gupigo, iptowatego, iże łón napocznie sie nadymnóm lutować i bydzie miôł dlô mie smiyłowani. Nó, bo przeca jeżech usiotany jak sto diosków, przerobióny i… napoczynô mi łodbijać, napoczynô mi prać na dekel. Przeca to same życie…
Nastympnygo dnia prziszołech do roboty ździebko za wczas. Podziwôłech sie tak naobkoło, badnółech tu i tam i…
Móm! Łodbiółech łod dylinów i we łoka mrziku pofurgnółech jak jaki ptôk ku krónlojchtrowi. Chyciółech ci sie go sztram i wisza ci tak tam na wiyrchu blank przi gipsdece. Wlazuje rajn do izby mój jedyn kamrat, kiery siedziôł zawdy kole mie we biórze, wyprościół sie, łozdziawiół gymba, kiej kuknół na mie (chopie, môsz drzewnianny weźrok abo co?) …
– Trzim pychol! – szeptłóm ci ku niymu kószpiracyjnie. – Rżna ci piźniónygo gupieloka, bo kciôłbych pôrã frajnych dni erbnóńć. Markiyruja ci terôzki fóncla, miarkujesz to? Jeżech byrnóm we krónlojchtrze…
Pôranôście minutków niyskorzij wlazuje szef, mój dyrechtór. Już łod szweli, łod samygo proga bucy takim rubym sznapsbaritónym i pytô sie mie, co jô tyż tam robia na wiyrchu pod samiuśkóm gipsdekóm.
– Jô… jô… pónie dyrechtorze, jô jes… fóncla, jô jes gryfnô byrna! – zapisknółech blank cichuśko z wiyrchu.
– Nó, cóżeś ty Ojgyn? Pofyrtało ci sie cosik we filipie! Weź sie lepszij pôrã dni frajnego, niech ta twoja palica ździebko przijńdzie do sia, łoddychnij deczko w dóma przi twojij staryj, niech cie łóna wyflujguje aże przijńdziesz do sia!
Wdziyńcznie sfurgółech z wiyrchu na dyliny i wartko napoczynóm sie pakówać. Tela, co kóntym łoka widzã, iże mój biórowy kamrat tyż, ale jesce moc gibcij, napoczynô sie pakówać, zbiyrô papióry.
Dyrechtor ździebko znerwówany pytô sie tego mojigo kamrata:
– A ty kaj giździe diosecki?
– Anó, jô tyż pyndaluja do dóm… niy byda sam przeca po ćmoku siedziôł, prôwda?
Nó ale! Lato, feryje to niy ino wywczasy ale i roztomajte cufale, ftore sie przitrefiajóm wszyjskim ludzióm przi tyj latowyj hicy. Możno i taki fal.
– Wiycie – napoczynô swojim przôciółkóm łozprawiać jedna mamzela – joch wybrała sie na srogo balanga ze mojimi kamratami i kamratkami ze roboty. Pedziałach mojimu chopowi, co przijńda nazôd do dóm kajsik kole północki…
– Łobiecuja ci mój roztomiyły, iże pónkt dwanôstô, i ani minutki niyskorzij byda w dóma! – rzykłach chopowi i tela mie widziôł. Ale, impryza ci bóła moc całbrownô! Nôpitki, „drinki”, roztomaje balyty, juzaś nôpitki, juzaś tańcowanie i… jesce wiyncyj sznapsów… nó, godóm wôm, bóło na isto tak ci fajniście, iżech blank przepómniała ło zygôrze, ło godzinie. Kiejech sie wróciyła nazôd do dóm, bóła trzeciô ło rozwidnioku. Wlazuja do pomiyszkaniô, po cichuśku, opaternie łotwiyróm dźwiyrze a sam łorôz słysza ci we antryju ta naszô diosecko, zegzioło kukówka we naszym kukuksurze jak ci razinku terôzki zakukała trzi razy! Kiejech sie spomiarkowała, co mój chop łocuci sie po tym kukaniu, sama dokóńczółach kukać jesce dziewiyńć razy…
– Ja, joch bóła festelnie ze sia kóntyntnô – rzóndzi dalszij baba – rada, iżech chocia festelnie napranô w śtyry dupy, nôgle prziszłach na te idy i ganc ajnfach schrónióła żech sie łod breweryji i cyrkusu ze mojim starym. Wartko tyż żech sie legła do prykola kole mojigo chopecka i samach sie dziwowała jakoch jô ci jes na isto sposobnô i intyligyntnô! Ha, ha…
– Jezdekusie! Aleś ty jes szprymnô i zwyrtnô – rzykły wrółz kamratki.
– Zarôzki z rańca – łozprawiô dalszij ta istno – przi śniôdaniu, mój chop spytôł mie sie ino, kiejech sie wróciyła nazôd ze tyj impryzy do dóm. Rzykłach mu, co tak jekech snochwióła, gynał ło dwanôstyj we nocy. Pónkt ło dwanôstyj mój chopecku!
– Nó i? I co bóło dalszij? – pytajóm kamratki.
– Anó, nôjprzodzij to łón nic niy rzyknół, bali i blank ci łón niy wyglóndôł na podyjzdrzliwygo.
– Łoch, alech jes ci szczysno, jeżech retniyntô… ! – takech se pomyślała i chnet żech i szwajs ze czoła łotarła… A mój chop, tak po jakimsik łoka mrziku kuknół ci tak na mie, pofilowôł deczko i blank prawucko rzknół:
– Wiysz babeczko, muszymy zwekslować, wymiynić tyn nasz zygôr we antryju, tyn nasz kukuksur!
– Jôch ci zbladła do imyntu ze strachu – gôwyndzi dalszij ta mamzela – ale zarôzki pytóm sie go takim użytnim głósym:
– Jaaa, a po jakiymu mój ty roztomiyły! A łón ci na to ze rułóm gôdô:
– Dzisz babeczko! Dzisiôj we nocy, ta zezula zakukała trzi razy, zatym – i to już niy miarkuja jak zdziôłała? – wrzyskła „o kurwa” i juzaś zakukała śtyry razy, zerzigała sie we natryju, zakukała jesce trzi razy, padła na dyliny ze śmiychu… zakukała jesce rółz, nastómpióła na kota, łozburdała nachtiszel we izbie. Zarôzki niyskorzij swalóła sie kole mie we prykolu, zakukała łostani rółz, festelnie smrodlawo pierdła i napoczła ci chyrczeć jak stary łożyrôk!
Nasze babeczki i… łoszkliwe ryklamy – audio
Nasze babeczki i… łoszkliwe ryklamy…
Powstania, powstanióma, Olympiada Olympiadóm ale siyrpiyń to tyż jes gryfny, szykowny miesiónc na roztomajte wywczasy i skuplowane ze latym cufale. Tóż i mie sie spómniało cosik takigo:
… Kukóm ci tak zgnióło, choby jakisik luftinszpektor, a sam, ku mie idzie ci frela, zgorano, łopolóno choby łojca Nyjgra miała, duge wosy, blóndina… a jak gryfnie tymi łogibami fyrtała, jak sie gryfnie zwyrtała… te szłapy, dugaśne „wydepilowane” (jak to terôzki jes we mółdzie). Lejzie ci ku mie, kroczo, a na tablecie gryfny „drink” ze lodym i apluzinóm. A łona ci tyż wónio jakimiś francuskimi parfinami i cymsik tam jesce. Szluknółech rółz, drugi, i jesce tuplowanie, a łóna ci mie biere pod parza i smycy do morza. Wele na tym morzu choby u nôs we Parku Kultury na dôwniyjszyj „Fali”, lekuśki wiaterek, modrô wodzicka… Wlazujymy ci łoba polekuśku do wody, opaternie, jô ździebko przodzij, łóna pieślawo deczko za mnóm. Łóna ale niy kce na ibera i beztóż jô jóm lewóm rynkóm grajfuja pod brzuch, jezderkusie aże sztróm bezymie przeleciôł. Łóna tak mi sie jakosik łoszibła, spôłzła, iżech – coby sie niy tónkła, niy bulkła – chyciół ci jóm za te jeji dychanie. Jezderkusie, pewnikiym te Arabery, kiere pyndalujóm po śmiyrci do tego ichnigo niyba – kiej prasknóm jakigoś Żyda lebo Amerikóna – muszóm tak sie cuć, abo cosik wele tego… Nó, tóż przekuldypła sie na plecy, jô tyż, cycki sztram nad woda wystowajóm, a skuli tyj klary, ftorô grzôła jak halbecka starzikowego bimbru, pokôzało sie deczko soli na tym jeji sztramskim brzuchu, richtik moc szykownym brzuchu…
– Jerónie! Ojgyn! Ustóń diosecki łochyntolu tymi klapytami przebiyrać, gracami w lufcie wywijać chobyś kajsik na basingu szwimowôł, abo miôł sie tónknóńć. Jesce pieróńsko krapyko Mamulce łobalisz tyn kafyj i ściepniesz ta terinka ze zistóm na tepich. Śnik jakisik miôłeś, abo co?
Nó, ja. Możno to i jakisik śnik bół, a to na isto skuli tego, iże latoś na żôdne wywczasy niy jada i tela. Śnik, niy śnik, ale gryfny. I Wy tyż dejcie pozór, bo przi takij hicy, jako bóła i we lipcu, i łóński tydziyń, to przeca kôżdymu mógło prasknóńć na palica, kiej zawczasu jakigosik piwa, abo inkszego „drinka” cowiek niy szluknie dlô łorzyźwiyniô.
Nó ale! Wiycie, jô – jak cheba kôżdy samtyjszy chop, nó możno króm tych buzerantów i przeskoczków – miôłech, i ciyngiym móm rôd wszyjske baby, babecki, frele, dziołchy samotne, a i te wydane, bele mieli łóne mynij niźli trzidziyści lôt i… blank modo wyglóndali. Ale tyż corôzki czyńścij mi sie jich łodekciywô, blank mi sie już zmierzli, kiej zaziyróm na telewizyjô i musza gawcyć na te wszyjske łoszkliwe i moc dociyrne ryklamy. Bo dejcie ino pozór!
Baba, ze gymbulki bali i gryfnô, ale mô driny pieróńske belowanie i skuli tego sroge basisko, i pokazuje to ofyn swojij kamratce. Ta ji dowo jakijsik klajster we plastkowyj flaszecce i zarôzki… mô ci łóna swoji basisko take rube jak miała ale miyni, co sie na isto blank lepij czuje i już moge tyrać ze tóm kamratkóm na sprawónki.
Abo juzaś inkszô, ftoryj pierónym doskwiyrô brynowani, poli jóm we chyrtóniu, i mô to wszyjsko gynał na fresie wysztrajchowane a ku tymu jesce pokazuje sie gerowanie we lelitach, we bachorach, tóż na doczkaniu biere ci łóna jedna pila, pôrã kropków mediciny i fertik. Ale już inkszyj fresy niźli ta skorzyjszô we tyj ryklamie niy pokazujóm.
We inkszyj juzaś ryklamie piyńć, szejść bôb asi sie łoszkliwie (a sóm to na isto maśnice) wiela to tyż ściepli ze basiska bez żôdnego staraniô… stykło jim, co wciepli do zeltru, brałzy, kafyju lebo tyju jakisik pulwer abo pila a już trzi kilo, śtyry, łoziym, dwanôście ze łogibów sie straciyli, abo tyż juzaś piyńć, siedym, dziesiyńć cyntimyjtrów na jejich rubych kitach mynij. A jô niyskorzij wylazuja na szpacyr po mojich Pniokach a sam, chnet co drugô baba, mô pierónym spaśno rzić i fetowne basisko… Tela roztomajtych dijytów, medikamyntów a baby corôzki rubsze. Bali i dziecka, dziołszki ze mojij „Siedymnôstki” tak możno trzi na kôżde śtyry, sóm stopieróńsko spaśne a jejich jesce rubsze mamulki sóm diosecko rade, iże jejich modsze wcielynie…. dobrze wyglóndô.
Jym śniôdanie i – coby być łobznôjmióny z tym, co ci sie sam u nôs we Polsce wyrôbiô – zaziyróm na telewizyjô. Fyrlô prógram pod mianym: „Wstowosz i wiysz”… niy, niy,… wstôwosz i kukôsz ze rułóm na ryklamy. Bez cufal fuk i jakisik ci tam redachtór na łoka mrzik wlazuje i juzaś… ryklamy, pokój, ruła i… ryklamy… A pojstrzód nich jedna, gynał pasownô do śniôdania. Baba zicła na aptrycie bo mô ci łóna pierónowe morzisko i laksyra, ale… styknie ino jedna pila abo pôrã kropków i już poradzi wartko ci gzuć kajsik ze kamratkóma na ćmawe piwo. I niy zetwô bali i łoka mrzik a inkszô juzaś mamzela zasztopowało, mô ta mółdnô u babów (40% bôb tak bezmać u nôs mô) – „łobstrukcjô”. I tyż wartko zeza ykranu idzie usłyszeć, co ino tyn ichni zachwôlany medikamynt blank i do imyntu tyj kameli ta rzić łodszpóntuje.
Inszkóm zortóm sóm we telewizyjnych ryklamach, bali możno i gryfne, blank szykowniste babeczki, ftore sie muszóm durch i jednym ciyngiym… golić. A to szłapy trza łogolić, a to pod parzóm, i dôwać jesce pozór, coby pinkli abo jakisik strupów niy bóło. I jedna sie raziyruje przi toplaniu sie we basingu, coby na jakô bóginka wyglóndać, inkszô flostry roztomajte klyjbuje na te unterszynkle. A juzaś jô niyskorzij, już na hulicy zaziyróm, filuja na te baby i medikuja, ftorô śnich sie już łogolyła, ftoro mô kajsik flostry prziklyjbowane a ftorô mô fusisko pod kicholym a gymba dropie jeji chopa przi kusikowaniu jak sztalbyszta.
Nôjgryfniyjszô jes juzaś dziołcha, kierô we pojstrzodku lata siedzi zasmarkanô, zaślimtanô i tropi sie, co niy bydzie mógła pośpiywać przi gitarze we łostaniô noc przi lagrowyj fojerze. Styknie ale jedna jedzinô ino pila łod kamratki, i już po ptôkach, już idzie balandrować. Zarôzki tyż wylazuja ze chałpy i móm przi sia na pozoryńdziu srogo sznuptychla na przileżitość trefiynia takij możno i moc gryfnyj ale zasmarkanyj babeczki.
A niyskorzij drógóm ze szpacjyrgangu wartko gzuja do… Goździkowyj, coby i mie dała jakosik pila, bo łod tego filowaniô na te wszyjske ryklamy, i niyskorzij na te wszyjske baby na hulicy, napoczynô mie na isto fest targać palica i móm ci tyż stopieróńske dolygłóści.
I to ci jesce niy wszyjsko, to jesce niy fajrant łostudy. Tak przi wieczerzy kukóm a sam śtyry, piyńć, możno niy tak blank gryfnych ale fajniście łopolónych ojli i rzituli asi sie, łozprawiô co tyż to łóne poradzóm ze chopym zmaścić we jejich prykolach. Jedna musowo trzi razy za rajóm, inkszô durch i jednym ciyngiym bez trzi godziny, dalszyjszô na zicher kôżdydziyń, jesce inkszô kôżdóm razóm we inkszym sztelóngu ale… nôjprzodzij muszóm tego swojigo cielepy chopa nafutrować choby kormika… pilami, coby mu tyn jego „interes” sztyjc wyrcôł.
I kiej juzaś widza niyftore gryfne frele drógóm, to ciyngiym medikuja, wiela pilów łóne chamstrujóm we taśce i eźli wercióło by sie śniymi napocznóńć deczko zolycić abo zarôzki łyknóńć jakô pila na gyfila – jak to kiejsik nasze starziki gôdali.
Nó, ale już blank inkszóm zortóm sóm mazele, ftore sóm rade choby jim fto nowy propelerek fóndnół, kiej sie jejich psiôk na twôrdo… wysrô (a telewizyjô to sztyjc i gynał pokazuje) abo koczka miasto chopecka mróncy na szeslóngu.
A niyskorzij, blank już na łodwieczerz, po takim na isto procnym, ździebko łoszkliwym dnioszku i łobejzdrzyniu wszyjskich ryklamów, moja Elza rychtuje mi glaska na gybis, tyj na kucanie, kamelki na spanie, kropki na leberki i dwie pile… na prostata… dlô kómfortu życia łosobistego.
Latowo hica i iptowate sznapsidyje – audio
Latowo hica i iptowate sznapsidyje…
Wiycie. Lato, to ci jes tak czôs, iże cowiekowi ta latowô hica poradzi festelnie we palicy nametlać. Niy inakszij bóło ci latoś i symnóm. Nôjprzodzij bóła samtukej we Polsce srogô skwara, gor choby na Zaharze, zatym juzaś ulichy i narymnice jak sto diosków. Mielichmy Euro 2012, terôzki juzaś Olympiada we Lóndynie, a ludzie, chnetki blank zbamóncóne, niy poradzóm do łostatka uzdać se eźli majóm jamrować skuli skwory abo skuli dyszczu. Ynglyndery majóm dobrze, coby sie ino jim niy przitrefiyło dobrego, zawdy ci na łostatku… śleci u nich dyszcz. Ku tymu naszołech szykownisty artikel Charlie’go Brookera i sam moga pedzieć, co niyiste jes, iżeś chopie do imyntu utoplany, ważne ale, coby to we cia siónkło, niyskorzij sie wszyjsko gynał wyciśnie. I coby niy bóło, iże jô, stary dziamdziała, sztyjc i jednym ciyngiym żelómbia i lamyndza połozprawióm ło Ynglynderach i jejich latowych cufalach.
Ynglynderske lato łod starego piyrwyj bóło łobiyktym chamernych, mrócznych łozprôwek. Latoś ale u nich przełónaczóło sie we pôłnowymiarówô parodijô i szpas. Łod tyj wilgłóści mrókwie, chmóry napoczli chnet porôstać łod spodku flaumym, mechym. Kajniykaj wyglóndało modre niybo, ale te przebrania sie na pogoda, te przejaśniynia byli niczym inkszym jak bestyjskim przipómniyniym nadgródy, kierô mógli Ynglyndery erbnóńć. Prziszło ku tymu, iże kiej taki Ynglynder łozewrził ło rozwidnioku łokno, czuł sie tak, choby łocuciół sie kajś we hereszcie. Bali i gorzij: kiejby sie znod we jakimsik côrnô-biôłym czeskim cajchnfilmie ło cucyniu sie we hereszcie. Tyn świat za łoknym łoświytlajóm mu pierónym liche, myszate, biydne prómiynie, stratnie łosłabióne po przebiciu sie bez zachmulóno „stratosfera”, i kiere tracóm sie zarôzki po tym, kiej wlejzóm do ślypiów. A wszyjsko to wandluje sie łod wody. Łóni miyszkajóm, żyjóm, te Ynglyndery, na Planecie Ślimôków.
Medikujóm ci tyż łóne jak by ci to wszyjsko łobrychtować. Musi być przecamć jakisik knif. I bółoby dobrze, kiejby to łóni wrółz wypokopiyli jesce skorzij tyj côłkij Olympiady, podwiyl côłki świat niy przikludzi sie na te „igrzyska” i niy napocznie szpekulować, jaki tyż to cwek mô łodgrówać je pod wodóm. Jednako szło by te „igrzyska” prziznać… Atlantydzie. Coś trza zbajstlować. Prôwdóm trza! Nó i jedyn istny (tyn Charlie Brooker) wypokopiół:
Trza nóm sprawić – napisôł bół – łogrómnucny szwam. Forsztelujcie sie cosik moc srogigo. Łogrómnucnego. Możno jesce srogszego. Zatym trza tyn szwam prziklyjbować, prziknółtlować do nôjsrogszego fligra, jaki furgô po świycie. Tyn dinks sztartuje do flugu i furgo gynał ku nôjsrogszyj chmurze, łosuszô jóm, bo przecamć ku tymu razinku sóm te szwamy. Niyskorzij fliger furgo gynał nad Atlantyk i tam do łostatka wyciskô tyn szwam. Eźli to bydzie fóngować? Bali kiejby ci i niy bóło ciynia szanzy, werci sie spróbować, choby ino ze zglóndu psychologicznego.
Łostatnio tyż (za tym istnym, Charlie’m Brookerym, ftoregoch skorzij spóminôł) medikowôłech, co ludzi poradzi nôjbarzij znerwować. Na piyrszym placu znodło sie „praskniyńcie sie we maluśke palcysko przi szłapie”. Zarôzki za tym „nastómpiynie na szteker” i „cufalowe użricie sie we lynzyk lebo lico łod pojstrzodka gymby”. Tak sie medikuja – pisôł tyn Charkie – iże poradza szafnóńć te trzi niydogódnóści. Gróntlaga, skuli kieryj rómbiymy sie we palcysko przi szłapie jes blank prostô: na łoka mrzik zapóminómy, iże te palcysko mómy. To jes blank ajnfach. Côłki czôs przecamć zapóminómy ło niyłycko ważniyjszych zachach. Podwiyl tego niy napisôłech (niy pedziôłech), pewnikiym zaboczyliście tyż i ło tym, iże môcie gowa na karku, prôwda? To razinku tyn brak świadómości włôśnygo ciała wiydzie ku uszkłódzyniu palcysków przi szłapach, nastómpiyniu na sztekry i użarciô sie we lynzyk abo lico. I podwiyl niy naumiymy sie łostôwać we stanie utramyntnyj, stôłyj „nadświadómości”, potyl bydymy szpotlać sie ło te problymy. Jedzinym łozwiónzaniym, kiere dowo garantyjô, iże nigdy niy prasknymy sie we maluśke palcysko i niy nastómpiymy na szteker (abo na klocki lego) jes łamżynie po chałupie ze zawiónzanymi ślypióma. Dziynka tymu, miasto niystarownie i hojrocko gzuć bez tyn niy nôjgryfniyjszy ze światów, przibadómy sie opaternie wyściubić szłapa, coby łobadać przestrzyń i luftraum przed nami.
Ze tym przigryziyniym, użriciym sie we lico łod pojstrzodka gymby, abo tyż swojigo lynzyka, jes gynał po jednakich pijóndzach. Kiej niy aufpasujymy, niy zwrôcómy uwagi na nasze zymbiska, te znôgła ci nôs atakujóm, angrajfujóm. Potrza ku niym podlazować ze przinôleżnóm zocóm. Czamuż by tyż ci niy dociepnóńć kónszczyczka podróbiónego szkła do kôżdego jôdła? Tym knifym na isto ustôlibychmy poniywólnie blukać zymbskóma jak pies i napoczli by my włôdać tymi zymbiskóma i lynzykiym – opaternie nikiej bysztekym dlô pupów – łobadować kôżdy możebnie śmiyrcionóśny bajs przed społykniyńciym. Jôdło bółoby wtynczôs choby szpacyr po minynfeldzie, takim minówym zogónie, a kôżdó łociupina jôdła wrażowalibychmy do gymby ze pôłnóm świadómóścim, pôłnym wymiarkowaniym. A ajnfachowe łopróżniynie, wysnożynie talyrza stôłoby sie trijómfym i nôjwyższyjszym potwierdzyniym życiô.
Mogecie ale wajać, iże te moji łozwiónzani niy ma za tela użytnie. Abo mogecie pójńść jeszcze dalszij i dać do wymiarkowaniô, iże te côłke moji szkryflani jes blank bez cweku wynokwianiym zamaskiyrówanym pod larwóm belakwastru. I pewnikiym bydziecie mieli prawie. Mój filip niy kamô, niy robi jak k’rzeczy skirz tego przewlykłygo braku światła słónecznygo.
Na te bogi Wasze filipy ciyrpióm na takô samô przipadłóść i ino beztóż doczytaliście (dosuchaliście) tyn mój kónsek do łostatka. A niyskorzi praskliście sie gorzcióm bez łeb, we fresa. Tak razinku zrobiyliście. Abo za łoka mrzik to zrobicie. Zawrzijcie ślypia i narychtujcie sie!


c: text/html

text:
4. julija
4. julija abo 4. pražnika je 185. dźeń gregorianiskeje protyki (186. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 180 dnjow hač do kónca lěta.
[wobdźěłać] Podawki
[wobdźěłać] Narodniny
- 1741: Jan Krystof Ponich - serbski duchowny, wučer, spisaćel a přiwisnik katolskich rozswětlerjow
- 1758: Michał Hilbjenc - serbski farar a składnostny basnik
- 1936: Horst Petrik - serbski lěkar a Maćicar
[wobdźěłać] Wumrěće
[wobdźěłać] Swjate dny
- Dźeń njewotwisnosće w Zjednoćenych statach (Independence Day)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Papjyż
Papjyż, we Rzimskokatolickim Kośćele mjanowany tyż "Uojćec Śwjynty"[1] to je biskup a patrijarcha Rzimu, gowa Rzimskokatolickigo Kośćoła, Katolickich wschodńich Kośćołůw, Apostolskij Stolicy a państwa Watykůn[2].
Uod 1870 Kośćůł uważo a przijůn za dogmat, aże papjyż je ńyuomylny we interpretacyje wjary a moralnośći. Godność papjyża je dożywotńo, chyba co sům śe jeji zrzekńe. Do terozki jyno jedyn papjyż, Celestyn V, skorzistou s takij možliwośći. Papjyż je wybjyrany uod kardynołůw na kůnklawe. Uokres půmjyndzy umrzińym abo abdykacyjům papjyża a wyborym nowygo mjanuje śe sediswakancyjům.
Podug katolickigo Kośćoła, władza papjyża bjere śe ze apostolskij sukcesyje, a pjyrszym papjyżym bůł św. Pyjter. Protestanty godajům, co ńy mo dowodůw na to, coby św. Pyjter bůł we Rzimje, ańi na to co uode samygo anfanga krześćijaństwa Rzim bůł uostrzodkym kerymu podlegoły inksze biskupstwa.
Terozki papjyżem je Benedykt XVI, a je uůn 265. (podug uoficjolnyj wersyje katolickigo Kośćoła) za rajům.
[Sprowjej] Przipisy
- ↑ Je to krytykowane uod protestantůw, podug kerych titel "uojćec" we duchowym synśe je przipisany jyno Bogu
- ↑ Titla "papjyż" używo tyż prawosławny patrijarcha Aleksandrije a cołkij Afriki, gowa Koptyjskigo Kośćoła


text:
Wilk
Wolf (Canis lupus) – zorta cyckacůw s psowatych familije, haratńikowy raje (rojbrowatych).
Wolf půmjyškuje lase, růwńe, bažouy a kopce. Třa mu, kyj je to zorta uo terytoryjalnym spodobańu, srogigo placa. Zauobyč plac zajmnowany bez wolfowo banda to 100 km², nale wjelgość ta zoležy uod dostympnośće jodua a placa. Moge uokozywać śe cuzamynnucůng tajle placa bes 2 kůnkuryncbandy. Wolf je uobstauym wandrusym, poradźi bes jedyn dźyń šafnůńć distanz poradźeśůnt kilůmyjtrůw. Wolfowy bandy rachujům do 20 indywiduůw, nale nauobyč sům fest mańi mnoge, skuli tygo co sům skupinům familijowům kero skuodo śe s pory rodźićelůw, modych a yjwyntuelńy tajli wolfůw s pjyrwyjšygo mjota. Wolfowy bandy majům echt uokryślůno drinhjyrarchijo. Wolfy majům rozwińjůno zistyma kůmůńikacyje śe při půmocy ćelskowy godki, uodguosůw aji při užyću chymišy substancyjůw – fyrůmůnůw ze swojygo smolyńo (cajchnowańy placa). Žywjům śe hauptzachy cyckacůma štředńi festelnośće (lelyńy), nale ńy gardzům tyž myńšyma zwjyřokůma čy zdechlinům, a kyj banda je srogo, cyńům dokupy gůn tes na sporše cyckace abo jejich herdy. Při hybje w kuśće, abo w uokreśe chowańo modych, bywo co atakjyrujům gowjydź.
Dowńi wolfy bůuy šyroko rozpřestřyńůne. Ekspansyjo čowjeka mjoua ajnflus na uůgrańičyńy jejich populacyje. Zakořyńůny we kultuře bojůnčka před wolfůma powodowou jejich zbijańy, pořůnd ńyprawe. Terozki we wjynkšośći statůw uobjynto wolfy uochrůnům. Robi śe ajnprůby reintrodukcyje uůny zorty, na nojšyršo skala we USA, nale tyž we Ojropje.
Wolf uode anfangu bůu a je dali we ludzki kultuře teraźńi. Hauptzachy we negatifkůntekśće, kej haratńik (rojber), katrupićel. S wtory strůny, bywůnder je ńyzoležnoś, druk a wolfowo střimauoś. Kurtslich, bez to co wzrosto ekůologicno śwjadůmoś, poštřygańy wolfa poleku śy poprowjo, bestož plac bojůnčki napočyno zajmnować spokopjyńy jygo ekosystymowy role.


text:
Glagolica
Glagolica je najstarše słowjanske pismo.
[wobdźěłać] Stawizny
Wona wutwori so wokoło 860 (najskerje wšak hakle 862/863) wot wučenca Konstantina, kotryž přiwza pozdźišo jako mnich mjeno Cyril za potrjeby morawsko-panoniskeje misije. Grjekski alfabet njebě kmany, słowjanske (na)rěče adekwatnje grafisce sfiksować. Nimo toho chcyše Konstantin kulturelnu samostatnosć Słowjanow wuzběhnyć. Tuž wutwori nowy grafiski system, kotryž drje zasadnje na grjekskim myslenju wo pismje bazowaše, kotryž pak so formalnje wot druhich grafiskich systemow jasnje rozeznawaše.
W glagolicy wotbłyšćuje so nimo wliwa grjekskich minusklow tež wliw kawkaziskich a semitiskich rěčow. Wědomostnje wopodstatnjeny je tež wliw křesćanskich symbolow (křiž, kruh, třiróžk) na wonkownu podobu wutworjenych pismikow.


text:
405 days ago
1 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, jesiynno robota, pole, rola, jesien, kapusta, jarzyny, ziemniaki, orka, wykopki, plot, dobytek, ludzie, beczka
Jesiynno robota Pusto robi sie na polach Gospodorz łorze swoja rola Kopjóm już zimjoki Zbjyrajóm i małe pómpeloki Kaj pojrzysz robota wre Bo to jesiyń praje je S pola wszysko trza pochować Co
Jak boly zniwa, to wszystke gospodorze se pomogali. Przodzi robiyli wszyscy na polu u jednego, potym u drugego i tak dugo, aze na wszystkich polach bolo porobione. Na tym zdjynciu z 1933 roku widzicie
Kómbajn
Jedzie kómbajn drogóm
Bo już sie żniwuje
Ale je za szyroki
To kożdy płot psuje
Nie dojś jeszcze tego
Że płota se przybroł
To zahoczół jeszcze
Kabel s masta wyrwoł
Bo tyn
Kapusta
Tekla na pole kapusta sadziła
Straszki stawjała,hazoki góniła
Potym to plyła,a trowa rosła
Tak ji pod nosym przeszła ta wjosna
Podloć to czasym jednak musiała
I prochy pod to tyż kupował


text:
310 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, swjynto noc, aniolowie, noc, gwiazda, betlejem, zlobek, dzieciontkoswienta, boze narodzenie
Śwjynto noc
Noc sie już zrobiła Gwjozdeczki blyskajóm Jozef i Maryja W Betlejym mjyjsca szukajóm Wszyndzi je ciasnota Do nich mjyjsca ni ma Co terozki pocznóm Jak już noc i cima Kajś tam kole
Dziecióntko sie rodziZima,cima ,wjater wjejeA za chwila choby dniejeWjelko gwjozda zaśwjyciłaBlaskym swojim zadziwiłaAnioły pjyknie śpjywajómLudzie zdziwjóni pytajómCo sie robi ? co


text:
428 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, wstaje dzień, sloneczko, wschod, rosa, dywan, platki roz, krople, gwiazdy, promyk, wstega, szlajfa, trawa
Wstaje dzień
Słonko wschodzi tam na wschodzieNowy dzionek wstaje jużZiemia budzi się ze snuRosa lśni na płatkach różZ kropli rosy dywan srebrnyRozłożony pośród trawNiby mgiełka,taki z
455 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, latowo paniczka, pani lato, lao, deszcz, sloneczko, parasol, woda, kwiatki, kwjeci, niebo, chmurki, ziemia, mokro
Latowo paniczka Latowo paniczka kajś sie zapodzioła Słónko nóm schowała chyba kajś s nim zwjoła Zebrała go s nieba deszcz nóm zostawiła A nóm słónka czeba ! kaj żeś go nóm skryła ? Podziew
469 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, robota w tako duchota, plewic, plyc, dwor, ogrod, zegroda, kwiaty, kwjeci, kwjotki, trowa, sloneczko, wor, hyc, upal, skwar, duszno, lato, odpoczynek, woda, niebo, pogoda, sloneczko, cien, pot, wieczor, praca, robota
Robota w tako duchota
Już łod rana słónko grzeje
Dyć to lato przeca je
Tera mi sie fajnie pleje
A w połednie skryja sie
Kaj we ciyniu sie usiedna
I podychóm trocha se
Możno sie i kaj co wetna
469 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, szkoda dnia, dzien, rano, sloneczko, promyki, ptoszki, ptaszki, niebo, okno, pogoda, grzeje, cudno pogoda, spac, sen, lozko, prykol, bety
Szkoda dnia
Słóneczko mje łobudziło
Promyczki bez łokno ciepnyło
Po liczkach mje pogłoskało
Pjykny dziónek zwjastowało
Za łoknym ptoszki śpjywajóm
Do stowanio już wołajóm
Stować!nie sp
470 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, a jo pleja, trowa, trowsko, plyc, plewic, ogrod, zegroda, kwjotki, kwjeci, kwiaty, plewic, sloneczko, upal, wor, hyc, kawa, odpoczynek, natura
A jo pleja
Pleja i pleja,a trowa rośnieJe to zajś w lato,było przy wjośniePopadze deszcza i hyca trochaTo zaro rośnie djosecko trowaZarosło kwjotki djosi trowiskoA jo to rwja i pleja
471 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, lipa, kwjeci, kwiaty, drzewo, strom, tyjek, susz, herbatka, ziola, lato, zegroda, ogrod, sloneczko
LipaLipa wónio na zygrodzieKwjeciym łobciepanoPełno na ni pszczołów siedziNa mjodek zbjyrajómBrzynczóm i furgajómPrzelyjź sam nie dajómBo taki robotneI sie sztyjc zmjyniajómChciałach nar
472 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, ale hyca, goraco, upal, wor, skwar, lato, woda, sloneczko, grzoc, promyki, wakacje, hut, kapelusz, pic, pragnienie, suszy, slabota, duchota
Ale hyca
Co za hyca
i duchota
Jo sie sztyjc sam
yno poca
Choby w pjekaroku
grzeje
A wjaterek nic
nie wjeje
Skwarzy słónko
nałokoło
Jo chca wody !
kożdy woło
Bo je hyca
i fest suszy
Kje
478 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, latowy wjeczor, lato, slonko, zachod, noc, kopruch, komar, kollory, niebo, sloneczko, spac, pora, godka, rozmowa
Latowy wjeczórSłóneczko idzie ku zachodowiKajś kryje sie już za lasymNa niebje chmurki pływajómSzumne farby dowajómCichutko i bez wjaterkuPtoszki na strómach śpjywajómZ wjeczora ,jak to z wjeczoraŁuz
478 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, sloneczko mi sie sni, lato, sloneczko, pogoda, niebo, radosc, dzieci, rajza, droga, pola, lonki, woda, promyk, krasa, laweczka
Słóneczko mi sie śni
Jakiś deszczowe sóm dni
A mje sie słóneczko śni
Taki pjykne i złociótki
Cołkym,cołkym łokrónglutki
Co po niebje sie rajzuje
Swoja krasa pokazuje
Tu przygrzeje ta
510 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, czesnia, czeresnia, strom, drzewo, owoce, czerwiec, sloneczko, o
Cześnia
Jako cześnia łokozało
Stoji we zygrodzie
Co zielóne łożdżelało
We czyrwcowej porze
Wiszóm cześni cołki kiści
Wyglóndajóm spod zielónych liści
Czerwjóniutki jak rubiny
I słodz


text:
260 dzień s temu
0 komentarze
Kategorie:
Urszula Oslislok
Tagi:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, zimowo wyliczanka, zima, mroz, zaspy, zumjynta, snieg, wiatr, dom, cieplo, zimno, hajcung, ogrzewanie, sanki, lyzwy, narty, kulig, sanna, gorki, zawjeje, zamiecie, fujawica
Zimowo wyliczanka Wyliczanka wyliczanka Ze słóweczek rymowanka Jak godómy tak piszymy Ślónskóm godkóm sie szczycymy A że zima tera mómy Na szlincuchach se kjołzómy A wy łyżwy mocie To po lodzi
Fujawica
Tak dzisio śniegym sypało Wszyndzi wszysko zapadało Wjater dmuchoł,sam rómplowoł Zumjynta se usypowoł Nie przeleziesz choćbyś chciała W zumjyncie bydziesz siedziała Choć łodciepje


text:
405 days ago
1 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, jesiynno robota, pole, rola, jesien, kapusta, jarzyny, ziemniaki, orka, wykopki, plot, dobytek, ludzie, beczka
Jesiynno robota Pusto robi sie na polach Gospodorz łorze swoja rola Kopjóm już zimjoki Zbjyrajóm i małe pómpeloki Kaj pojrzysz robota wre Bo to jesiyń praje je S pola wszysko trza pochować Co
Egzorta Jesiyni
Bezma świat cołki
Farbami sie miyni
Idzie jesiyń złoto
Już wyłazi z siyni
Latowo paniczka
Zbiyro swoji graczki
Na jyj gryfnych licach
Z żolu lecōm płaczki
Zrob mi plac niy ślim
Śnik ło jesiyni
Piykno jesiyń mi sie śnioła Łoblecono w czerwiyń, złoto Kajś po polach gibko gnała Dyć freliczka już niymodo Hut ze liści farbowanych Na gowiczce swoji miała Wosy siwe, p
UROKI JESIYNI
Wcale niy móm rod jesiyni,
tak już móm,niy moga za to.
Chyba nic tego niy zmiyni-
-łod jesiyni wola lato.
Po dyszczowyn, krótkim lecie,
miało sucho być i ciepło.
Furgać miało "babie
Pofyrtano pogoda
Wszysko sie już pomatłało !
Zamjast złotej jesiyni
Zimóm zawóniało !
Tak sie matle ta pogoda !
Śniega wszyndzi na zegrodach !
Gałynzie sie połómały
Ciynżki śniyg dźwigać musiały
Ani


text:
Bernard Smigala
DON JUAN
Dycki po gowie mi to chodziyło
i żech spokopić niy móg tego,
co modo, gryfno baba skłóniyło,
że sie wydała za chopa starego?
Łóna-dwadzieściapiynćletnio frela,
łón-łósmy krzyżyk na puklu nosi!
Łóna wyzgerno, jak ta gazela,
jego za chwila kostucha skosi!
Rojma, prostata, sztajfne kolano,
grzib we charbołach, szupy na gowie,
boli łod szpriców d… zeżgano,
no i „tyn Niymiec”,co wszystko mu chowie!
Co taki dziod może dać kobiycie
-dycki tropiyło mnie te pytanie?
Dziepiyro niydowno znod żech w i-necie,
gyszichta ło starym Don Juanie.
Niyjaki Don Juan, chop już wiekowy
i modo frela Ana - ślub wziyni.
Łón-łoziymdziesióntpiynć już mioł z gowy,
a łóna prawie sześćdziesiónt lot myni!
Zaroz po ślubie sie ugodali
-skiż lot kere łobuch dzielyły-
że w izbach osobnych bydóm spali,
by chop niy mynczół sie ponad siyły.
We noc poślubno, jak uzgodniyli,
spać poszli przedsia, kożde do siebie.
Ana już w łóżku, a tu po chwili,
Don Juan klupie, bo bół w potrzebie.
Po wszystkim dziubka doł swoi żónie
i poszoł do sia. Została sama.
Dyć już po chwili słyszy klupanie
i w dźwiyrzach widzi zaś Don Juana.
Wszystko to, co przed chwilóm było,
roz drugi jóm spotkało łod dziada!
Dziołsze aż w gowie sie zakrynciyło
łod tego przónio, tak bóła rada!
Łón zaś we dziubek baba całuje,
do swoi izby drepce poleku,
łóna we szoku, bo niy pojmuje,
skónd tela siyły w starym czowieku!
Ledwo co pora minut minyło,
zaś do jyj izby stary wlazuje.
I tak, choby nigdy nic niy było,
zaś sie do łóżka Anie ładuje!
Trzeci roz sprawiół sie jak noleży,
Ana dostała wszystko co chciała!
Zadowolóno na łóżku leży-
-takego chopa jeszcze niy miała!
Już go wypuścić niy chce z alkowy,
chciała by jeszcze sie nim radować.
Łón tuplikuje, że jes wiekowy,
musi łoszczyndzać sie i flegować…
„Tóż jo ci powiym, moje kochanie,
żech niyjednego chopa już miała!
Dyć żodyn niy przoł mie tela razy
co ty, mój luby Don Juanie!”
Wielce sie zdziwiół słowami Any
Don Juan, jak je usłyszoł.
Dyć przeca świyncie bół przekónany,
że ino roz do ni prziszoł!
Tóż pryku stary, posuchej mie tera
- zadbej ło swego Alzheimera!
Jak widać, Alzheimer tyż mo zalyty
tak samo do chopa, jak i do kobiyty!
Autor:
B.Śmigała
„tyn Niemiec”, co wszystko chowie - tu-choroba Alzheimera


text:
BABSKE ŚWIYNTO
Cołki rok baby sprzóntajóm,
łobiod warzóm, robióm pranie,
w marcu swoje świynto majóm,
chopy wszystko robióm za nie.
Czy to w dóma, czy w robocie,
babóm chopy nadskakujóm.
Pod nos
MASKYNBAL
Dycki tak jes, że w karnawale,
sie łodbywajóm maskynbale.
Wciepujesz na sia lónt bele jaki,
maska na gymba, dlo niepoznaki,
wywijosz cołko noc „inkognito”
i jedyn ło drugim niy wiy - fto
TYJO I LYJO
We dwusztokowym familoku Tyjo i Lyjo mieszkali. Łoba patrzeli na siebie z boku, w niczym sie niy zgodzali. Lyjo spokojny i cichy jak myszka, Tyjo zaś gizd nabijany. Piyrszy niy chy
KOSZMAR(proroczy śnik)
Roz stary Cipa, lyń nabijany, co dycki chodziół niywyspany, wypiół we szynku dwa jabole i fest pożarty, usnół przi stole. Jak w kóńcu cosik go łobudziyło to sie wystras
ŚWINIOBICIE
Downij wszyscy u nos mieli chlywiki,
czimali w nich kury, kaczki, króliki. Rubszyj gowiydzi tyż niy brakowało, ale nojczyńścij sie wieprzki chowało. Wieprzki chowali tyż nasze sómsia
„SZTRIKOWANO” GYNŚ
Świónteczny łobiod, cołko rodzina,
jak to we Świynta – połny stół gości.
Łowiynzie rolady i gynsina…
Zaś myśli lecóm w lata młodości…
Krótko po wojnie, biyda - aż piszczy!
LIST DO DZIECIÓNTKA
Dycki my w listach do Ciebie pisali,
jaki to gyszynk by my dostać chcieli.
I to, co my sie łobsztalowali,
to pod chojinkóm my mieli.
I wcale niy byli my wymyślate:
roler, szl
WILIJO
Zbliżo sie Wilijo, już za łoknym stoji, w kożdym pomiyszkaniu chojinka sie stroji. Kapry już we wannie nerwowo szpluchtajóm, widać, że swój rychły kóniec przeczuwajóm. Wszyscy sie radujó
ZIMOWE SZCZEWICZKI
Pani Krysia, przedszkolanka,
już sie fest nerwuje.
Czeko na małego Janka,
aż tyn sie łobuje.
Wcióngo harboł pół godziny
i łobuć niy może!
Wprowdzie jedna noga driny,
ale z dru
I BYĆ TU DOBRY Myśla, że wszyscy sie z tym zgodzómy, że trzeba dzielić sie tym, co mómy. Jak sie podzielisz z tym, co w potrzebie, możno doczekosz nagrody w niebie. Bo niy na ziymi, tu, miast nagrod


text:
457 days ago
0 comments
Categories:
Barbara Politaj
Tags:
BURZA, barbarapolitaj, pioruny, kamrat, przyjaciel, syneczek, starka, sląsk sielezia, slonsko godka, po naszymu,
BURZA Burza za burzom dziynnie sie kulo Pierōny lecōm dyć żodyn niy fulo Parno ôd rana ciyngym duchota Niy widzisz kamrata stoć wele płota Dyć ta pogoda jak nasze życie Rŏz słōńce rŏz dyszcz rŏz nawał
Burza
Słóńce sie za chmury skryło
Niebo czorne sie zrobiło
Nic nie widać,cima wszyndzi
Wjater yno chmury pyndzi
Tu sie blyskło,tam zagrzmjało
Niebo cołki pojaśniało
Wszyndzi yn
Ech pogoda Juzaś grzmi na świecie Ciemno naokoło Pieron hań kajś strzeloł Niy ma za wesoło Leje dyszcz wielgachny Wiater strómy łomie Dobrze że jo w doma Bo by było po mnie Świyczka se łoświyca Po
Burza
Jak rómbnyło,jak grzmotnyło !
Wszyskim yno zatrzynsnyło
Cimok sie zrobjół,za nim blysk
Potym grzmot łotwar swój pysk
Dudni, rómbje tukej wszyndzi !
I chmurzyska wjater pynd
I zajś grzmi
Zajś sie blyskło i zajś grzmi
Zajś sie wszyndy yno ćmi
Jak z giskany bardzi leje
Wszysko gnije i czornieje
Kwjotki już sóm zapleśniałe
Liści pożółkłe i łobleciał


text:
„Na asteczku bożo krōwka Kero furgnie drap do nieba Za tym zŏcnym dyć ôd Boga Malućkim krajiczkym chleba...” Nasze krajiczki chleba Wonionce pola żytym ,pszynicōm Złotawe kłōsi dźwigajōm Ku słonku gor
477 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, kjej bych mjała moc, sila, slonsk, po naszymu, po slonsku, silesia, kamrat, hanys, gorol, godka, mowa, ojcowizna, czorno ziymja, chalpa, dom, chlyb, pszoc, kochac
Kjej bych mjała mocKjej bych poradziłaKjej bych ta moc mjałaTo colutki ŚlónzekBych sam skuplowałaKamrat do kamrataHanys do GorolaŻodyn by nie padołJo to wszysko smolaRazym na tym ŚlónskuPrzeca s
Jo i Żniwne
Momy 2 września, czwortek, Siedza przy kampie i pisza , muzyka z radia leci .Dochodzi 7 wieczor, dzwonek do dwjyrzy , otwjyrom przed dwjyrzami stoji Krysia przewodniczonco koła gospod


text:
Witom wszystkich piyknie na razie próbuja to wszystko pochytać
Czerwono róża
-1-
Chciałabym Wom naszkryflać historyjo z życio wziynto tako kero zdarzo się jak by jedni padali yno w bojkach ale się zdarzyła naprowda .Toż zaczna łod tego że zygor na banchowie pokazywoł pionto po połedniu.Młody karlus we ancugu wysztrychniyty jak dorsz na świynto morza przedeptywoł ze jednej szłapy na drugo łod czasu do czasu zaglondoł na zygarek żeby łobejrzeć czy dobrze chodzi .Serce waliło mu jak młotym jak by chciało wyskoczyć i polecieć pryndzy na spotkani ze swojom lipstom kerej karlus nigdy nie widzioł .Bez łostatni rok jak boł we lazarecie była kimś nojważniejszym we jego życiu.A to bez cufal bo jak to padajom los umi zrobić nas na szaro no możno tak je ale niy we jego przipadku .A było to tak .Za pora tydni jak już doszoł do sia po wypadku na grubie w lazarecie chcioł zazwonić do taki dziołszki s kerom się spotkoł pora razy i wytłumaczyć się czamu niy prziszoł na umówione spotkani . Podeszoł do telefonu keryn boł na siyni w lazarecie wciepoł piyniondze i wykrynco nomer .Ale jak to we życiu pomyloł łostatnio cyfra .Jak usłyszoł głos we słuchawce to ło mało niy pod trupym .Serce mu podskoczyło prawie do karku a w żołondku tak skrynciło że boł by się boł przewrocioł .Bez kwila niy mog wydobyć głosu .Jak już doszoł do siebie przeprosioł za pomyłka a dziołcha kero była po drugi stronie słuchawki zaśmioła się tak piyknie że synkowi zrobiło się łokropnie ckliwie.Łod słowa do słowa zgodali się że jeszcze zazwoniom do sia .Karlus dowiedzioł się yno tela że dziołcha mo na miano Rołza. Bez cołko noc niy mog spać bez przerwy słyszoł Ji cudny głos .Wczas rano niy mog się doczkać kedy bydzie mog zazwonić. Po łobchodzie dochtorow pokuśtykoł do telefonu .Trefioł w dziesiontaka bo dziołcha miało wolne łod roboty . Jak się dowiedzioł Rołza robiyła we lazarecie za salowo ale niy pedziała w kerym .Niy mogli się nagodać .Łod tego czasu zwonili roz Łon do ni roz Łona do niego żeby żodyn niy boł za fest stratny no bo telefony kosztujom a niy mieli jak to młodzi za dużo piyniyndzy . Tak było bez cołki czas jak leżoł w tym lazarecie .A teraz czakoł na te swoji szczyńści wylynkany jak diobli .Co prowda nie wiedzioł jak wyglondo dziołszka ale pedziała że mo kajś dwadziyścia piyńć lot a takim znakiym po kerym jom pozno bydzie czerwono róża kero dziołcha miała trzimać w prawej rynce a łon bydzie mioł gazeta .Jak tak stoł to na kwila zaparło mu dech bo rychtyk szła ku nimu gryfno frelka .Miała we rynce kwiotek ale niy była to róża a i dziołcha miała nojwyży siedymnoście lot .Wtedy karlus przipomnioł se że kedyś chcioł żeby Rołza mu przisłała swoja fotografio ale dziołcha odmówiła pedziała mu że jak Ji pszaje i myśli Ło ni poważnie to wyglond niy mo znaczynio .Rołza pedziała mu jeszcze że jak by widzioł że je zwyczajom dziołchom to by mog do ni przestać zwonić abo boł by s niom jak to padajom s braku laku. Jak się spotkajom to bydzie widzioł i wtedy podejmie decyzjo czy chce być s niom czy niy .Synek przistoł na to ale czuł że to je ta s kerom chce iś baz życi kero bydzie jego babom .Zamyśloł się borok i wtedy ujrzoł młodo frelka kero szła ku nimu a ta gazeta kero miała być takim znakiym rozpoznawczym wypadła mu s ronk .Ta gazeta to Trybuna Robotniczo bo były to taki czasy że była jedynom gazetom kerom berkmony czytali jak czakali s roboty na autobus .Dziołszka zrobiła na nim taki wrażyni że zapomnioł ło bożym świecie. Była wysoko i łokropnie gryfno .Łoczy jak niebo czorne włosy poczesane w końśki łogon .Miała łobleczone szaty czerwone w czorne kropki.Zatkało go bo wyglondała jak te aktorki s filmu .Ruszoł w Ji strona ale nie doł se pozor że dziołcha niy mo róży we rynce .Jak już byli kole siebie dziołcha wyszeptała -czekom na Cia mój piykny karlusie - .Zrobioł jeszcze krok i ujrzoł że za tom frelkom stoji baba kajś po szterdziestce trocha posiwiało. Na nogach miała przideptane stare szczewiki a na mantlu keryn pamiyntoł chyba piyrszo wojna światowo przipiynto róża . Dziołcha ta w czerwonych szatach wartko łodeszła na drugo strona i straciła się za dźwiyrzami kawiarni.
-2-
Karlus niy wiedzioł co mo zrobić .Chcioł się zapaś pod ziymia no bo niy chcioł zrobić za bozna tej kero przed nim stoła a serce wyrywało się do tej kero miała taki głos jak jego s telefonu. No ale coż mioł zrobić Stanoł na baczność jak przistało na porzondnego karlusa choć w pojstrzodku czuł łokropne rozczarowani i godo -Je żech berkmon Francik i łokropnie je żech rod że mogli my się spotkać. Prosza Pani na kawa .-Wtedy ta baba łośmioła się poklepała go po ramiyniu i pado że je porzondnym człowiekiym i jak idzie ło te spotkani to to boł taki krzest bojowy kerym mioł przejść. No bo to ta gryfno frelka prosiła jom żeby przipiyna se róża do mantla .Pedziała jeszcze że jak Francik zaprosi jom na kawa to mo mu przekazać że Łona czeko na niego w kawiarni po drugi stronie .Francik w piyrszej kwili zdymbioł bo niy mieściło mu się to w pale że ta Rołza je takom szprytnom dziołchom i łobrazioł sie ale yno troszka . Wyrwoł tej starszej babie ta czarwono róża i co sił w giczalach polecioł do kawiarni .Nie twało wiela kajś po poł roku łod tego spotkanio jak Francik oświadczoł sie Rołzie a po roku było huczne weselisko .Nim to nastało trza było iś do łojcow łod lipsty i poprosić ło rynka.Toż Francik wzion pod parza halba dlo łojca a dlo mamulki pukiet kwiotkow a młodszym braciszkom łod dziołchy tytka szklokow bo tak się przeca noleżało Zaś samej Rołzie kupioł piykny pieszczonek ale niy tyn ze łodpustu ale taki ze prawdziwego złota s piyknym czerwonym łokiym.Kudły natrzoł brylantyną łoblyk se nojlepszy ancug jaki mioł a keryn se kupioł za piyrszo wypłata na grubie i tak wyelegantowany zjawioł się u swoji dziołszki .Łojcowie prziszłej Panny młodej s poczontku udowali niby że to niy som radzi że stracom dziołcha i jeszcze niy wiadomo za jakigo karlusa możno to bydzie niy dej Boże jak gizd abo miglanc .Ale Francik tak ich przekonywoł że się zgodzili .No ale trza było jeszcze jakoś dziołcha wywianować .Usuć pierzina i kupić łoblyczki i jeszcze wiela inszych rzeczy kere sie przidajom młodym.Jak już wszystko było naszykowane młodzi dali za zapowiedzi a potym boł ślub.Francik i Rołza byli zgodnym małżyństwym wychowali na porzondnych ludzi sztworo dziecek .A jak była keroś rocznica Jich spotkanio to Francik dycko kupowoł swoji babie piykno czerwono róża na pamiontka .Potym szli na szpacyr na kawa do kawiarni w kerej piyrszy roz się widzieli w realu jak by to dzisiaj pedzieli młodzi .A ta kawiarnia w kerej piyrszy roz się spotkali to jeszcze stoji yno właściciele się zmiynili .My się dziwomy że tera je dużo młodych kerzy się poznali bez internet i som szczynśliwym małżyństwym .A .trza Wom jeszcze wiedzieć że ta Rołza to była moja ciotka a że były to czasy kaj niy było internetu ale boł za to telefon dziynki kerymu się zgodali .A los plecie nom rozmańte figle i robi na sprzyk i niy wszystko kończy się heppy endym. Żyli dłogo i szczynśliwie .Szczynśliwie ja ale czy dłogo niy powiym bo Ponboczek wzion Francika do Sia już pora lot tymu a Rołza tera chodzi na kiyrchow niy yno we rocznica śmierci ale pamiynto tyż ło rocznicy piyrszego spotkanio. Toż chocioż szłapy już niy te bo straszliwie bolom ale jakoś się tam zakotłasi na tyn kiyrchow i przinosi Franckowi róże taki piykne czerwone jak kiedyś dostowała łod Niego .Bo stare mondre ludowe przisłowi godo że piyrszo miłoś niy rdzewieje a jak wtoś komuś pszaje i je mu pisany to ani śmierć niy mo siły .I wiycie co jo se tak myśla chocioż niy bydzie to na tymat że tyn interent to je taki fajny wynalazek ale tyż łokropnie niebezpieczny i trza se dać pozor .No bo idzie tam szkryflać bele co a niy widzi się tej drugi strony .No możno se jeszcze pogodać bez skeypa czy jak to tam nazywajom .No ale jak się trefi na jakigo gizda co umi cyganić i tak umi zbamoncić że szkoda godać .Potym sie pokazuje że zamiast młodego karlusa je to stary dziad keryn chce dziołszka wykorzystać . Ale i dziołszki tyż som cwane tyż ymiom chopu zakryncić we gowie że cołkiym zgupieje .No ale kożdo epoka mo swoji i dobre i złe strony .


text:
428 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, rozmanci ludzie, ponboczek, milowac, sercw, rasa, dobroc, zlos, zycie, swiat, kamien, ludzie, milosc, kochac, pomoc
Rozmańci ludzie Pónbóczek mo rozmańto rasa Jedyn je szpetny,a inkszy sama krasa Sóm tacy co poradzóm miłować A inksi yno drugich szterować Sóm tacy co drugim pomogajóm I tacy,co sztyjc szkamrajóm
/Robotny Bocian/ Przyfjurgoł bocian i przisiod na zomkowej wieży, i swojim okym okolica mjerzy. Pod zomkym szlojsa,staw zaś jeden w parku, to tu by mog budować gniozdo w tym roku. Zaklekotoł


text:
Nowy Roczek W blasku fajerwerków Nowy Rok się rodził. Witano go z radością , każdy toast wznosił. Wszystkiego najlepszego , życzenia każdy składał. Radośnie się się bawiono, na Sylwes
Sto lat - SDDzisioj śwjynto wjelki jeAż sie śpjywać głośno chce100 lat 100 lat Ślónski Dóm100 lat 100 lat śpjywóm wómŁod rana aż do wjeczoraDzisio fajer bo już poraNawzajym se winszujymyNajle
NASZ ŚLONSKI DOMJUŻ JEDEN ROCZEK NOM PRZELECIOŁ KOŻDY Z NAS Z TEGO UCIECHA MOTU PSZOCIELE, WSZYSCY SOM BO TO ŚLONSKI JE NASZ DOMDOMOWNIKI NASI ,TO ZGRANO FAMILIJA ŻAŁUJCIE WSZYSCY ŻE JESZCZE WA
1 ROCZEK – - ŚLONSKI DOM!
Hallo halusien tu Ślonski Dom
Roczek już momy
Dyć godom Wom
Przydź i obejrzyj
Jak piyknie tu momy
Ślonsko Ferajna
Sam zaproszony
Tu niy ma zwady
Tukej jest sz
25.02.2011- Hej gyburstag!
Trza nom wypucować szkło
Loć szampusa kaj sie do
Bo rocznica dzisioj momy
Tako w przodek sie kulomy
Już pieśniczki gryfne grajom
Ludki do nas zaglondajo
Ślónski DomJe taki mjyjsce tukej na necieKaj wszysko po ślónsku pisane znojdziecieTukej je łuciecha,tukej i beranieTu sóm pjykne wjersze po ślónsku pisaneBo tu jest Ślonski DomTu je
Slecioł czas - zostoł szpasWartko slecioł nóm tyn czas Ale mómy sam sztyjc szpasW Ślonskim Domje sie schodzymyI se fajnie tu piszymyKożdy tyż sam kónt swój moŁo kjery se dycki dboMómy
ROCZNICA SD
Ślonski Dom już kończy roczek
Zaroz w drugi zrobi kroczek
W necie my sie sam spichnyli
W Domu Ślonskim izby wziyni
Jako było sam s poczontku ?
Kożdy klikoł w swojim
~✿~Jedyn roczek~✿~.
Jak tyn czas leci, już jedyn roczek mijo.
Ale całki życi nom wszystkim po zmjynioł.
Pjyrszo byla Slonsko Godka ,potym SlonskiDom
i tam nas Karlus wszystkich
A tukej bolo mi roczek. Mantlik uszyli mi Oma. Mszo za mie bola w Kosciele Piotra i Pawla (dzisiejszo Katedra) we Gliwicach. Prawie przijechol w odwiedziny biskup z Opola i odprawiol mszo, i tak dost


text:
Stephen King
Stephen Edwin King (ur. 21 wřeśńa 1947 w Portland) – amerikoński pisoř, autor guůwńy literatury grozy. Pjyrwyj wydowou kśůnžki pod pseudůńimym Richard Bachman a jydyn roz kej John Swithen.
Je autorym horrorůw, kere přešuy do klasyki gatůnku, jak lo bajšpila: Lśńyńy, Mjastečko Salem, Carrie. Ńy uůgrańičo śe ale do jydnygo gatůnku, čygo přikuodym sům: Štyry pory roku, Źelůno mila, Ślypja Smoka, Bastjůn a 7-tůmowy cykl powjeśći fantasy Mročno Wježa.
W 2003 zostou uodznačůny prestižowům nagrodům DCAL (Medal za wybitny wkuod we literatura amerikańsko) bez National Book Foundation.


text:
Idzie Nowy Rok
Idzie Nowy Rok
Idzie Nowy Rok
Nowy Roczek sie szykuje
Zaroz do nas przywandruje
Stary taki zastarany
Że bydzie już wyganiany
Chocioż mo dopjyro roczek
Tyn nasz Stary nieboroczek
Ale łodynś chneda musi
Nowy na nim to wymusi
Jak w Sylwestra północ wybije
Kożdy bydzie szczyloł i szampana wypije
Ludzie bydóm sie winszowali
Nowy Rok z radościom witali
Ani śladu nie bydzie Starego
Wszyskich cióngnie do Nowego
Co by lepszy sie nóm żyło
Samo dobro sie spełniło
Nowy nóm nadzieja dowo
Bydzie lepszy,tak sie zdowo
Tuż idymy w Nowy Roczek
Kożdy z nas już robi kroczek
Już na zygor zaglóndómy
Kjeliszki tyż wyciongomy
Zaroz winszować bydymy
Nowy Roczek–szampana pijymy
Zdrowja ,szczynścia winszujymy
O Starym już nie myślymy
Aż za rok zajś przydzie Nowy Roczek
Tuż winszuja–niech zajś wszyjscy dożyjymy
Urszula Oślislok
Rok ucieko
Rok ucieko
Już ucieko nóm tyn roczek
Yno jeszcze zrobi kroczek
Chocioż broda długo mo
Wyzgerny sie jeszcze zdo
Nie zostało mu już wjela
Pora dni – łod,yno tela
Jaki buł? to sami wjycie
Wjela dzioło sie na śwjecie
Jednym dobrze sie darzyło
Inkszym wszysko zajś skończyło
Ale czasu nie cofnymy
W nowy za chwila wlezymy
Stary bydzie już za nami
My z nowymi nadziejami
W Nowy Roczek se wlezymy
A ło Starym zapomnymy
Urszula Oślislok
Rok ucieko
Mjyni sie śwjat
WSPOMNIENIA – ZILWESTER
Wspomnienia – Zilwester
Jak daleko moja pamiync siyngo, tak co roku u nos fajrowano Zilwestra. Zbiyrala sie colko rodzina, ciotki, ujki, kuzyny, kuzynki, no i my: Mama, Papa, moje braciki z dziolchami (te starsze), i jo.Moje kuzynki lepioly z farbionego papioru bele jake mycki, coby kozdy z nos wyglondol wesolo. Ciotki przinosioly cos do jedzynio, bo choc moja Mama sama duzo robiola, to kozdo chciala trocha pomoc. Bolo duzo jedzynio i maszketow, bele jake kolocze i babowki a moja Mama piykla duzo kreplow z marmeladom driny, ale dycki jednego nafilowala mostrichym. Jo mialach moc uciechy potym, jak kerys tyn krepel lapnol i ugryz. Dycki bolo przi tym kupa smiychu, bo tyn, co go dostol, to musiol potym cosik zaspiywac, abo cos gupiego zrobic. Boly tyz wymyslane bele jake zabawy, np: „Raps straciol kapelusz, nr… go mo”, i tyn numer musiol gibko odpedziec i podac inkszy numer, a jak sie kerys zagapiol i za niyskoro odezwol, to musiol dac fant. A potym trza bolo te fanty wykupowac i przi tym tyz bolo kupa uciechy! Bola tyz fajno muzyka, bo mieli my stary patefon i puszczano take wielge, czorne platy ze spiywkami. Ale jednak wiyncy bolo spiywanio i granio po swojymu: ciotka grala na waszbrecie, ujek na skrzipcach, ktos inkszy na organkach, jeszcze ktos czaskol dwiyma deklami od gorkow, ktos grol na grzebyniu, i…bola orkestra i zabawa na 102! Toz wszyjscy tancowali i bawiyli sie do samego rana.Roz fajrowol z nami Zilwestra kolega od mojego brata. Mama jak dycki jedyn krepel nafilowala mostrichym, i… zodyn sie niy prziznol, ze go dostol! No przeca jedyn bol tyn falszywy… kaj sie straciol?Po poru dniach sie okozalo, ze prawie tego krepla dostol tyn kolega, a ze niy znol tego zwyczaju, myslol, ze mamie sie trefiol fyjler, ze sie pomylola przi filowaniu, a bolo mu ganba sie prziznac, to go zjod. Jedyn z kuzynow miol taki elegancki fotoaparat i dycki robiol zdjyncia. Wszyjscy my sie musieli ustawic pod scianom, czynsc z nos siedziala na zofie, a bajtle, w tym jo, stoli za niymi, czynsc siodala na dylowce przed zofom, a kuzyn ustawiol aparat na trzech nogach (potym sie dowiedzialach, ze to sie nazywo „statyw”), zapolol taki dugi pasek, drapko przileciol ku nom, coby tyz na fotka sie zmiescic, i jak tyn pasek sie wypolol do konca to tak bliclo, aze w oczach sie gwiozdki pokozaly i zdjyncie bolo fertig. Ale niy tak zarozki, bo kuzyn musiol je jeszcze wywolac, a jo sie niy poradziola doczkac na te zdjyncia. Potym bola uciecha przi oglondaniu tych zdjync i zas my wspominali tyn fajer.Jaaa…zas mie wziono na wspomniynia, bo zblizo sie Zilwester. Tela moich bliskich z tamtych czasow juz niy ma, ale zostaly wspomniynia i obrozki… dobrze, ze kuzyn miol take fajne hobby i knipsowol przi kozdyj okazji.Jo yno dycki zalowalach, jak zabawa bola na fol a mie wczasli do szlafcimra, kaj stol moj kinderbet, bo bolach jeszcze za malo, coby do rana fajrowac. Niy pomogly placzki ani prosby. Terozki niy rada fajruja Zilwestra, bo kozdego roku mysla, ze zas jedyn rok jest za nami…a co prziniesie tyn Nowy Rok? Eli nasze dziecka i wnuki bydom tyz tak wspominac fajery jak jo?
Barbara Matusiewicz
SlonskoZiymia mo Roczek …


text:
Idzie Nowy Rok
Idzie Nowy Rok
Idzie Nowy Rok
Nowy Roczek sie szykuje
Zaroz do nas przywandruje
Stary taki zastarany
Że bydzie już wyganiany
Chocioż mo dopjyro roczek
Tyn nasz Stary nieboroczek
Ale łodynś chneda musi
Nowy na nim to wymusi
Jak w Sylwestra północ wybije
Kożdy bydzie szczyloł i szampana wypije
Ludzie bydóm sie winszowali
Nowy Rok z radościom witali
Ani śladu nie bydzie Starego
Wszyskich cióngnie do Nowego
Co by lepszy sie nóm żyło
Samo dobro sie spełniło
Nowy nóm nadzieja dowo
Bydzie lepszy,tak sie zdowo
Tuż idymy w Nowy Roczek
Kożdy z nas już robi kroczek
Już na zygor zaglóndómy
Kjeliszki tyż wyciongomy
Zaroz winszować bydymy
Nowy Roczek–szampana pijymy
Zdrowja ,szczynścia winszujymy
O Starym już nie myślymy
Aż za rok zajś przydzie Nowy Roczek
Tuż winszuja–niech zajś wszyjscy dożyjymy
Urszula Oślislok
Rok ucieko
Rok ucieko
Już ucieko nóm tyn roczek
Yno jeszcze zrobi kroczek
Chocioż broda długo mo
Wyzgerny sie jeszcze zdo
Nie zostało mu już wjela
Pora dni – łod,yno tela
Jaki buł? to sami wjycie
Wjela dzioło sie na śwjecie
Jednym dobrze sie darzyło
Inkszym wszysko zajś skończyło
Ale czasu nie cofnymy
W nowy za chwila wlezymy
Stary bydzie już za nami
My z nowymi nadziejami
W Nowy Roczek se wlezymy
A ło Starym zapomnymy
Urszula Oślislok
Rok ucieko
Dzieciontko – wspomnienia
DZIECIONTKO
Juzas prziszol taki czas, ze czlowieka nachodzom wspomniynia. Wspomniynia z dziecinstwa, jak przichodziolo do nos Dzieciontko. Pamiyntom, ze dycki czekalach niyciyrpliwie, kedy te Dziyciontko przidzie, liczolach dni, a potym godziny do strojynia krizbauma. Krizbaum strojyli my dycki we wilijo rano we dwojka: moj bracik Pyjter i jo. Nasza Mama w tym czasie rychtowala w kuchni wszystko do wieczerzy, do keryj my siodali dycki o szosty godzinie we wieczor. Pora dni przed swiyntami Mama piykla kolocze, trzi blachy: z makym i posypkom, ze syrym i posypkom i z samom posypkom. Miyszkali my na trzecim piyntrze a wonialo w colkij chalpie, az do parteru. Bo taki kolocz poradzi upiyc yno Slonzoczka!Pamiyntom jeszcze, jak bolach blank malo to dziwiolach sie, skond sie wziona w izbie tako galynz, co dycki rosnie w naszy zogrodzie, a na dodatek jeszcze tak piyknie obstrojono. Myslalach, ze to Dzieciontko przinioslo te piykne, szczybne i zlote graczki na tyj galynzi. Tak blank dokladnie to tyz niy wszystko pamiyntom z dziecinstwa, ale biolo tiszdeka na stole, fajnie poustawiane talyrze i jak my wszyjscy stoli ze zlozonymi rynkami i moj Papa zaczon rzykac, a my za nim powtarzali modlitwa – tego niy idzie zapomniec. Potym bolo jedzynie, przi stole siedzialo sie dosc dugo, a jo sie niy moglach doczkac, kedy te Dziyciontko prziniesie mi gyszynki pod krizbaum. Potym ktos zawar dzwiyrze to ty izby, kaj stol krizbaum, a Mama w tym czasie poschroniala po wieczerzy i rychtowala konski kolocza na talyrzach i stawiala na stol. Tam, kaj jo siedziala to ta biolo tiszdeka niy bola juz biolo, yno poklekrowano, ale wszyscy udowali, ze tego niy widzom. I jak juz kolocz bol na stole i szolki z kawom abo tejym, to nogle sie otwarly dzwiyrze do tyj drugi izby, kaj stol krizbaum, na kerym sie teraz juz swiycioly swiyczki, pyrskaly sztucze ognie …i …mie zaparlo dech. Pod krizbaumym siedziala piykno lalka obleczono w klajdzik i miala tako szykowno, sztrykowano mycka na glowie. Do tego bola jeszcze ksionzka, bo choc jo jeszcze niy poradziola czytac, to rada suchalach, jak mi Mama czytala, abo Pyjter, abo inkszy bracik. No i lozeczko do lalki. Dzieciontko o mie niy zapomnialo!Pod krizbaumym stol taki wielgi talyrz, na kerym boly maszkety: szekulada, szekuladowe bombony, orzechy male i wielge, apluziny, jabka…wonialo to tak piyknie! Myslalach wtedy: ale te Dziyciontko jest dobre, tela gyszynkow mi przinioslo…Potym my czaskali orzechy mlotkym, abo sciskali miyndzy dzwiyrzami, a na dylowce bolo polno szkorupkow, wonialo apluzinami, jabkami…ach, to bolo przezycie!Potym musialach isc spac. Jaaa…leko pedziec: idz spac! Lalka sie zmiesciola zy mnom w moim kinderbecie, ksionzka tyz, ale lozeczko do lalki? Jo chcialach, coby wszystke gyszynki spaly zy mnom. To juz niy szlo i w koncu sie zgodziolach, ze lozeczko lalczyne bydzie stolo wele mojego beta, a coby nom, tj. lalce i mie bolo wygodnie, to kozdo bydzie spac w swoim lozeczku, a rano sie zas bydymy do kupy bawic.Dobrze, ze pupensztuba i wozek do lalki dostalach na drugi rok od Dzieciontka, bo tyz bych chciala z tym spac! Jak bolach wiynkszo, to sie dowiedzialach, ze Mama, Papa i braciki (z wyjontkiym jednego, kery dowol pozor na mie jak spalach) kludziyli sie do Kosciola na Pasterka. Potym, jak bolach wiynkszo, to lotalach z niymi w nocy do Kosciola. Pamiyntom dokladnie tyn piyrszy roz, jak nasulo polno sniega, mroz szczypol w gymba, sniyg zgrzitol pod nogami, a jo mialach gynsio skora na colkim ciele, jak w Kosciele bola cma i nogle sie zaswiycioly wszystke swiatla i organy zaczly grac kolynda „Bog sie rodzi”. Na drugi dziyn, w piyrsze swiynto, odwiedzali my naszych starzikow. Mama mie cieplo oblykla, potym jeszcze zawinola w deka i na zmiana ciongli mie na sankach. A chopcy dycki mieli gupoty w glowach, toz niy jedyn roz londowalach w sniegowy przikopie. Ale bolo duzo szpasu!Z Omom i z Opom miyszkaly dwie ciotki (siostry moji Mamy), Angela i Lyjna. Obie boly frele, beztoz miyszkaly do kupy z Ojcami w chalpie.Tam w wielkij izbie stol krizbaum, na kerym wisialy mikolaje z cukru, zawiniynte w celofan. Kozdy z bajtli mog se jednego symnonc. Chopcy se posymowali z dolu krizbauma, a do mie, do tyj nojmynszy, zostol jedyn – na wiyrchu. Juz bych sie bola rozbeczala, ale ciotka Lyjna, kero bola mojom potkom, wziona mie na rynce i moglach se tyz mojego mikolaja symnonc. Jaaa…piykne wspomniynia…chcialoby sie to wszystko jeszcze roz przezyc…Potym prziszol czas, ze jo szykowala gyszynki pod krizbaum mojymu synkowi i bajtlom od moich bracikow. A teroz szykuja gyszynki dlo moji wnuczki. Teroz jo, tak jak piyrwy moja ukochano Mama, pieka kolocze i pierniki. Ale jo nigdy niy dorownom Mamie. Tak, jak Mama, zodyn na niy poradzi uwarzyc, upiyc, narychtowac…
Boze Narodzenie dycki bolo do mie ogromnym przezyciym.
Zycza wszystkim dzieckom na swiecie, coby na starosc mogly by miec take wspomniynia jak jo, usmiychaly sie przi tym, tak jak jo teraz.
Barbara Matusiewicz


text:
Syberian husky
Syberian husky je rasa psůw ze grupy szpicůw. Przinależům uůne do pjerwotnych psůw. Podug użytecznośći je to pjes zaprzyngowy.
Rasa pochodźi ze rejůnu Kołymy na Syberyji a bůła hodowano uod ludůw kere tam żyjům - Czukczůw, Korjakůw a inkszych. Husky okazoł śe fest przidatny skirz tygo, co poradźi ćůngnůńć sańe s klamotůma na 120 km bez 6 godźinůw. Idźe uůne tyż zaprzyngać po pora, poranośće lebo przez 20 do jednygo zaprzynga. Małowjela uůne jedzům, bezcůż sům ekonůmiczne.
Uůna rasa sprowadzůno tyż do Alaski a Kanady, kaj sztartowały we wyśćigach zaprzyngůw a czynsto wygrywoły.
Terozki syberian husky je dali trzimany jako poćůngowy pjes, nale tyż jako pjes do szpasu a familijny.
Husky je to pjes strzedńij srogośći. Czynsto trefjo śe, aże majům uůne modre ślypja (nale majům tyż ńykej mandlowyj farby, lebo jedne inaksze jak druge). Farby futra majům roztomajte, uobyczńe czorno- lebo śiwo- bjołe, ńykej ryszawo-bjołe abo podane na wilka.
Utropne w chowje skirz wrodzonyj ćekawośći a skłůnnośći do citańo, kopańo dźurów we źymji a stadnygo instynktu, skirz kerygo ńy majům rade zostować same a wuůnczas wyjům, larmujům a ńykej dymolujům chałpa.
Husky poradźi strzimać sroge źimno, przi - 30 °C moge spać na placu.
Mjano "husky" uoznaczo "uochrypły" a je dane skirz klangůw, kere psy tyj rasy wydowajům.


text:
Josif Stalin
Josif Stalin (rus.: Иocиф CTaлиH), po prowdźe Ioseb Besarionis dze Dżughaszwili, gruź.: ბესარიონის ძე ჯუღაშვილი, dekmjano Stalin (rus. CTaлиH), rodz. 8 grudńa 1878 (6 grudńa podug starego stylu) w Gori, zm. 5 marca 1953 we Moskwje - formalńy fůngowou kej uobjyralny kadyncyjowo gynyralsekretoř KPZR a jeji pjyrwyjek a tyž prymjera ZSRR, a faktyčńy bůu dyktatorym Zwjůnzku Radźeckigo do yjmynta, majůncym ńyukrůcůny macht a używou go dlo cwekůw wyznowany idyje walki klasowyj kej kńifym reskjyrowańo bůu myngowy, drinštatowy a ausynterror, kery pochowou podug rostomajtych uocyn uod pora do pora dźeśůntkůw milijůnůw ńyboščykůw. Podpisujůnc sojuš s III Řešům, ůmožliwiu Ńymcům rozpočynće agresyji zbrojnyj na Polska, beztůž mjou udźou we wybuchu II wojny śwjatowyj.
Stalin pora razy trefjůu śe s prymjerym Wjelgij Brytańje Winstonym Churchillym a prezydyntůma USA Franklinym Delano Rooseveltym a Harrym Trumanym (kůnferyncyjo teherańsko, kůnferyncyjo joutańsko, kůnferyncyjo počdamsko) deklarujůnc přiwjůnzańy do dymakracyje a wola wspůudźouańo po wojńy w zamjan za realne ustympstwa partnerůw. Po wojńy zerwou ale ůmowy, nařucajůnc důminacyjo ekůnůmično, ideolůgično, a polityčno ZSRR krajům Europy Wschodńij, "wyzwolůnym" bez Armjo Čerwůno. W připadku Polski, Stalin ingerowou w treść kůnstytucyje PRL s 1952, uosobiśće wprowadzajůnc do uůnyj šeryg zmjan a uzupeuńyń.


text:
Sodůma a Gůmora
Sodůma a Gůmora to dwa spůminane we Bibliji mjasta, rozlygowane we Ńiźińe Siddim. Podug Biblije, jejich mjyszkańcy, Sodůmity, jak prziszli do bogajstwa zaczyńi ńyprawo tryjtować uobcych, żyli we rozpuśće a ńy mjeli ńyjakigo poszanowańo lo prawa, a tyż i Boga. Bestůż uostały zńiszczůne uod uogńa a śarki, uocaloł wuůnczas jyno Lot a jygo cery. Baba Lota tyż mjała możebność uocalyńo, nale złůmała dany uod Boga zakoz uoglůndańo śe za śe, a skiż tygo zamjyńůła śe we słup soli. Podug archeologůw, Sodůma a Gůmora bůły rozlygowane tam, kaj terozki je Martwe Morze, abo przi jygo wschodńim brzygu. Terozki uokreślyńy "Sodůma a Gůmora" uoznaczo ńyrzůnd abo chaos a ńyporzůndek we jakij społecznośći.


text:
Nižny Nowgorod
Nižny Nowgorod (serbsce tež Delni Nowohród[1], rusce Nižny Nowgorod, čuvašsce Чyлxyлa) je město w Ruskej federaciji. Ma cirka 1 200 000 wobydlerjow a je (po Moskwje, Pětrohródźe a Nowosibirsku) štwórte najwjetše město cyłeje Ruskeje federacije. Leži na zapadźe Ruskeje w jejnym europskim dźělu, nad zliwom najdlěše rěki Europy Wolgi z rěku Oku.
Město bu załožene w lěće 1221 jako drjewjane hrodźišćo.
[wobdźěłać] Žórła
- ↑ Filip Rězak: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. L. A. Donnerhak, Budyšin 1920, LCCN 21-016343, OCLC 444808485 (PDF, DjVu).


text:
Cixi
Cixi, Cu Si, Xiaoqin Xian, Jehonala (chiń. 慈禧太后; rodz. 29 listopada 1835, um. 15 listopada 1908) - chińsko cysarzowo ze dynastyje Quing we rokach 1861-1908.
S anfanga bůła nałożnicům cysorza Xianfenga; kej uůn umrził, uobjyła władza a sprawowała ja we lotach 1861-1873, 1874-1889 a 1898-1908 kej regyntka we mjańe swojego synka, małoletńygo Tongzhi, a ńyskorzi synka uod uůnygo braćika Guangxu (1874-1889). Mjała kůnserwatywne a izolacjůńistyczne poglůndy, kere sprowjůły, co we Chinach pogłymbjůło śe zacofańy. Průby reformůw, kere podjůn cysorz Guangxu (Sto Dńi Reformůw), skůńczůły na uodsuńyńću uůnygo uod władze. Cysorz trefjůł do důmowygo heresztu, kaj bůł trzimany aże do śmjyrći we 1908 roku. Reformatorůw wyćepano abo zaszlachtowano. Dźyń po śmjyrći Guangxu umrziła Cixi.
We uostatńich rokach swojej władze, Cixi podjyna uograńiczůne průby wkludzyńo reformůw, dozwolůła na uodymkńyńće szulůw a modyrńizacyjo armije. Po jeji umrzyńu, władza cysorz Pu Yi, gynau jako sobje tygo winszowała.


text:
Danga
Danga (abo tyż Dynga, Důnga) to je zjawisko uoptyčne a meteorolůgične, kere wystympuje we postaći wjeloborwnygo uůku widočnygo na ńebje. Je uůne spowodowane bez dyspresyjo (rozščepjyńy) śwjotua suonyčnygo we kroplach wody w atmosfeře Źymje.
Śwjotuo (podug antropocyntryčnygo půnktu widzyńo) je widźalnům tajlům průmjyńowańo elektrůmagnetyčnygo a w zaležnośći uod dugośći fali postřygane je we růžnych farbach. Kej śwjotuo suůnečne přeńiko bez kropelki dešču, woda rozprošo śwjotuo bjoue na farby, ślypje ludzke postřego uůk skuodajůncy śe ze šyśću kolorůw: čyrwůnygo, apfelzinůwygo, žůutygo, źylůnygo, modrygo a fjoletowygo. To sům gynau farby dangi.
Roz na kedy do śe zaobserwować drůgo (wtůrno), myńi jasno, danga, znojdujůnco śe na zewnůntř dangi wuaśćiwyj. Danga wtůrno twoři uůk uo ece widzyńo 50-53° a powstowo we wyńiku dwukrotnygo uodbićo śwjotua wewnůntř kropli wody. Skiž tego, co uodbiće zachodźi dwukrotńy, a růžńice w ece rozprošyńo śwjotua w zaležnośći uod mjejsca kaj pado śwjotuo na kropla sům wjynkše, danga wtůrno je myńi intynsywno a šyršo uod dangi pjyrwotnyj.
Řadke sům dangi potrůjne a baři wjelokrotne.


text:
Wikow
Wikow[1] (nim. Elsterwerda) jo bramborske město we wokrejsu Łobjo-Halštrow[trěbne žrědło] pśi Carnym Halšterje a Połčnicy, lažy něźi 140 km na pódpołdnjo wót Barlinja, něźi 70 km na dłujki wjacor wót Drježdźan, na krotki wjacor wót Chóśebuza a něźi 80 km na pódzajtšo wót Lipska. Na pódpołnoc dosega do narodnego parku dolnołužyskej góli[trěbne žrědło] a na pódzajtšu do Chrjonijm[trěbne žrědło].
[wobźěłaś] Měsćańske a wejsne źěle
- Biehla – Běła
- Kotschka – Kóčka
- Kraupa – Křupač
- Krauschütz – Kružwica
- Mitte – Srjedźišćo
- West – Zapadnišćo


text:
Wolfen
Wolfen je małe město w bliskosći Lipska w Saksko-Anhaltskej.
Tute město je nastało wokoło 1834 a měješe w tutym času 220 wobydlerjow. 60 lět pozdźišo nasta tam industrijowy center. Tam nasta prěnja fabrika (agfa-twornja), kotraž zhotowješe w swětowej měrje anelinowe barby. Pozdźišo nasta tam wodarnja, kiž staraše so wo energiju. 1909 natwarichu tam fabriku za filmy. Prěni čornoběły film nasta potom 1910. 1925 je fabrika najwjetša filmowa twornja w Europje a druha najwjetša w swětowej měrje – po tworni Kodac. Wobydlerstwo tutoho městačka je rozrostło na 45 000 ludźi.


text:
Bohosudov
Bohosudov (němsce Mariaschein) je městny dźěl města Krupka (němsce Graupen) w Čěskej. Je předewšěm přez putnisku cyrkej Bolosćiweje Maćerje Božeje znaty, kotraž so tež po něhdyšim wjesnym mjenje pomjenuje.
[wobdźěłać] Geografiske połoženje
Bohosudov leži w sewjernych Čechach, 7 km sewjerozapadnje wot Teplic. Přez městno wjedźe dróha nr. 253, po kotrejž jón z Dubí abo z Ústí nad Labem dóńdźe.
[wobdźěłać] Stawizny wsy
Mariaschein wuwiwaše so poněčim ze wsy Althof z jeho z 13. lětstotka pochadźacym wodowym hrodom a w lěće 1446 naspomnjenej wsu Scheine (tež Schein, Scheune). W lěće 1591 připadny wjes Scheine Chomutovskim jezuitam, kotřiž wokoło lěta 1650 twarjenje konwenta a putniskeje cyrkwje započachu, kotruž Mariaschein mjenowachu. Tute mjeno bu wot lěta 1670 tež na wobě gmejnje Althof a Scheine přenjesene. Na zakładźe Benešowe dekrety dyrbješe němske wobydlerstwo Mariaschein po Druhej swětowej wójnje wopušćić. W lěće 1961 bu Bohsudov do města Krupka zagmejnowany.
[wobdźěłać] Stawizny putnikowanja a putniskeje cyrkwje Mariaschein
K wuwiću putnikowanja rozprawja baja, zo rjadniske sotry z klóštra w Světecu, kotryž bu wot husitow wotpaleny, do Krupkowych lěsow ćeknychu. Při ćěkańcy wzachu Marijinu figuru z běłeje hliny sobu a zakrywachu ju w lipje. Po druhej podawiznje bu tu w lěće 1424 pječa na 300 wojowarjow, kotřiž běchu z bitwišća pola Aussig ćeknyli, wot husitow morjeni.
W lipje zakryta Marijina figura je so pječa pozdźišo holcy w nuzy zjewiła. Na to bu na tutym městnje drjewjana kapałka natwarjena, w kotrejž hnadowny wobraz Božeje Maćerje Bolosćiweje postajeny a kotraž bu w lěće 1443 přez kamjentny twar narunana.
Prěnje Marijine putnikowanje je so hižo w lěće 1610 wotměło. Někak štyrceći lět pozdźišo započachu jezuića putnisku cyrkej twarić, kotraž bu w lětach 1701-08 w nadawku hrabjow Kolowrat wot Litoměričanskeho diecezanskeho twarskeho mištra Giulio Broggio a jeho syna Sohn Octavio Broggio w baroknym stilu přetworjeny.
Nad zachodowym portalom je mjez dwěmaj přetorhnjenymaj kulowatymaj wobłukomaj powjetšene zwobraznjenje hnadowneho wobraza. W nišomaj naprawo a nalěwo wot zachoda stejetej soše jezuitskeju swjateju Ignac z Lojole a Franc Xaver. Južny bok debja sochi čěskich krajnych patronow Wjacław, Ludmila, Jan Nepomuk a Prokop, sewjerny bok swjeći Hana, Titus, Józef a Wojćech.
Cyrkej ma praworóžkaty podrys z jenož jednej podołhostnej łódźu a po třoch pódlanskimi kapałkami na dołich stronach. Ma bohate nutřkowne wuhotowanje:
- Wulki wołtar z stołpowym baldachinom wutwori w lětach 1704-1714 tirolski sochar Franz Dollinger po přikładźe wołtarja Pětroweho domu w Romje. Stej pječa na městnje lipy, w kotrejž je so hnadowny wobraz namakał.
- Mólby pódlanskeju wołtarjow pochadźeja z Ignaca Raaba a Johanna Georga Heinscha.
- Klětku z bohaće wudebjenym zwukowej třěšku wutwori w lěće 1719 Franz Dollinger.
- Pišćele z baroknym prospektom debja figury swjateje Cecilije a krala Dawida kaž tež muzicěrowacy jandźele.
Cyrkej je přez křižowu chódbu ze sydom kapałkami wobdata, kotraž bu wot 1584 do 1590 natwarjena. Kapałki symbolizuja sydom bolosćow Marije a njesu mjena załožerjow:
- Wěsćenje Simeona při woporowanju w templu
- Ćěkańca do Egyptowskeje
- Zhubjenje a třidnjowske pytanje hólca Jězus
- Zetkanje na křižowym puću
- Staće pod křižom
- Wotewzaće křiža
- Do rowa kładźenje
37 freskowych mólbow křižoweje chódby zwobraznja stawizny hnadowneho městna. Dohromady je 31 spowědnych stołow w křižowej chódbje, nad kotrymiž so w połreliefach bibliske sceny zwobraznjeja.
Mjez cyrkwju a křižowej chódbu bu studnjowa kapałka natwarjena, w kotrejž bu žórło, kotremuž so hojiwe skutkowanje připisuje, zasadźena.
W lěće 1853 bu pódla hnadowneje cyrkwje holči seminar připrawjeny, kotryž so w lěće 1882 rozšěrił. Gymnazij bu w lěće 1906 natwarjeny a dósta w lěće 1922 zjawnostne prawo. Hač do lěta 1925 bu jeničce tu 652 měšnikow wukubłane.
K 500-lětnemu wobstaću putnikowanja w lěće 1924 docpě Litoměričanski biskop Josef Gross zběhnjenje putniskeje cyrwje k bazilice minor přez bamža Pius XI. Podrys cyrkwje je samsna kaž tón cyrkwje Al Gesù z Vignola w Romje. Po druhej swětowej wójnje putnikowanske wobchad přesta. Hakle w lěće 1968 směješe dušepastyr zastaranje farstwa přewzać. Wot politiskeho přewróta w lěće 1989 putnikuja zaso kóžde lěto w juliju sta Łužiskich Serbow do Bohosudova. Nimo toho so wot lěta 1992 kóžde lěto z Drježdźan sem dźěćace putnikowanje wotměwa.
Cyły załožk ma bórzomnu renowaciju trjeba.
[wobdźěłać] Konwentowe twarjenje a gymnazij
Konwentowe twarjenje nasta po lěće 1668. Pódla konwenta postajichu jezuića w lěće 1679 šulu łaćonšćiny. W běhu Józefinskich reformow bu konwent w lěće 1773 rozpušćeny a w lěće 1779 bu šula a preparandija za kandidatow wučbneho zastojnstwa připrawjenej. W lěće 1853 bu biskopski gymnazij zahajeny, kotryž w lěće 1950 Čěskosłowakski stat začini. W samsnym lěće bu konwentowe tworjenje za interněrowanske lěhwo za čěskich jezuitow a přisłušnych druhich rjadow postajene. Někotre lěta pozdźišo buchu twarjenja jako kaserna por čěskosłowaksku, po lěće 1968 za sowjetsku armeju wužite, kotraž Bohusudov hakle po 1991 wopušći. Hižo w lěće 1993 móžeše biskopstwo Litoměricy gymnazij w něhdyšim konwentowym twarjenju, kotrež je w špatnym twarskim stawje, zahajić.
[wobdźěłać] Synojo a dźowki wsy
- Ferdinand Laufberger (1829-1881), moler a raděrowar
- Ferdinand Josef Schneider (1879-1954), literarny historikar
- Friedrich Reimann (1896-1991), moler
[wobdźěłać] Literatura
- Joachim Bahlcke a. dr., Handbuch der historischen Stätten Böhmen und Mähren, Kröner-Verlag, Stuttgart 1998, ISBN 3-520-32901-8
- Ćišćany spis Bazilika Panny Marie Bolestné, wudaty wot města Krupka, 2006
- Johannes Schwabstedt Sudetendeutsche Heimat Mittelgebirge, Martin Herklotz - Verlag, Marburg / Lahn, 1954
[wobdźěłać] Eksterne wotkazy
Mariaschein - Bohosudov ein Wallfahrtsort im Dornröschenschlaf Seminarne dźěło wo stawiznach Bohosudova jako putniske městno (němsce)


text:
Myšyn
Myšyn (nim. Müschen[1]) jo mała gmejna w pódzajtšu Bramborskeje a lažy něźi 15 kilometrow wót Chóśebuza. Taka wjas słuša k amtoju Bórkowy a wót lěta 2001 jo teke wejsny źěl Bórkow. Myšyn zabjerjo 465 hektarow.
[wobźěłaś] Geografija
Myšyn lažy w centrumje Górnych Błotow. Wón jo źěl Bórkow, kótarež maju płoninu wót 35 kwadratnych kilometrow a su nejwětša gmejna w Nimskej.
[wobźěłaś] Stawizny
Myšyn jo prědny raz naspomnjeł w lěśe 1412 ako „Mieschen“. Ale wóznam takego pomjenjenja hyšći njejo znaty. Pśi i takem dokumenśe se jadna wó dokłaźe pśedankow gola, wót Chośebuza na Wjerbno. W lěśe 1850 młynikaŕ Kerstan jo twarił młyn. Wót lěta 1890 familija Paulick wobsejźi młyn. Až do 1945 wjele zemjańskich luźi su bydlili w Myšynje.
[wobźěłaś] Wognjowa wobora
Až do 1924 wognjowa wobora wót Myšyna jo słušała k zwězkoju někotarych wognjowych woborow. Ale na 13. decemberje 1924 jo se załožyła dobrowólna wognjowa wobora a jo měła južo 44 cłonkow, kótarež su wojowali pod gronidłom: "k cesć Boga, sobucłowjek na pomoc". 1925 wognjowa wobora kupujo sebje nowe wugótowanje. Psinosk za cłonkow jo był 50 pjenježkow a woni su teke pjenjeze płaśili, gaž woni su se pśejli pśeśiwo póstajonym pšawidłom. Pśi tzych padach a pśestupach cłonk jo se wuzamknuł. Na 12. septemberje 1926 jo był prědny lětoski swěźeń, ale take zarědowanje jo było jano za cłonkow a za kameradow wót Bórkow a Wjerbna. Taki swěźeń bywa tradiciju w Myšynje.
W lěśe 1933 jo twarske źěło se zachopiło za sykawowy dom. Na 24. juniju zwiganje takej twari a na 17. septemberje cłonki su mógali wuswěśenje swěśiś. Na takem dnju jo był w Myšynje wjeliki swěźeń z pśeśěgom, swěźeńskim nagronom wot župana Kals a Myšyńske luźi teke su reju organizěrowali k takej goźbje. Twarjenje sykawowego doma jo kóštował 4450 mocnarstwowych markow.
Ale na 18. měrcu 1934 stej Myšyńska a Wjerbańska wognjowa wobora se rozpušćowałej na zakłaźe nacionalsocialistow. Na samskem dnju jo zastojnstwowa wognjowa wobora se załožyła. Pśi tom Wjerbańske wognjowe woborniki su twarili prědny gaseński śěg a Myšyńske kamerady su twarili drugi gaseński śěg. Kuždy cłonk jo dostał nowu uniformu a pśinosk cłonkow jo był nižej. Na 13. decemberje 1934 Myšyńske cłonki su swěśili źaseślětne wobstaśe wognjoweje wobory z reju.
[wobźěłaś] Sportowe towaristwo
Sportowe towaristwo Myšyn–Bobow jo se załožyło w lěśe 1948. Wóno ma 123 cłonkow. W prědnem mustwje grajo 18 grajarjow a w drugem mustwje grajo 21 grajaŕ. Towaristwo ma teke žeńskece mustwo a źiśi mógu teke treněrowaś. Pśedsedaŕ towaristwa jo Siegbert Budischin a swój zastupnik se groni Oliver Bramer.
[wobźěłaś] Tradicije
K zachopjeńkoju kuždego lěta se womějo woklapnicu. Na takej zgromaźinje šołta abo šołtowka zespominajo pśechadany lěto. To znani, až wón abo wona wugódnijo, chtož se wumrěł, kak wjele luźi su pśeśěgnuli a lěc źiśi su se naroźili.
Druga tradicija Myšynje jo Zapust a camprowanje w februarje abo měrcu. Wóženjone luźi campruju a jaden kóńc tyźenja pózdźej woni śěgnu pśez wjas w drastwje. Młoźina Myšyna swěśe Zapust na drugem kóńcu tyźenja ako wóženjone luźi. Ale młode luźi camprujo a swěśe Zapust na samkem końcu tyźenja. Na wjacorje se wótmějo reju w góźbje za luźi wót Myšyna a drugich jsow.
Na prědnem kóncu tyźenja w awgusće jo wejsny swěźeń. W ramiku takego zarědowanja se wótmějo na sobotu turněr za balokopanje, reja na wjacorje a na njeźelu jo luštne program, kótaryž jo se organizěrujo zwětšego wot młoźiny.


text:
Bałtycke Morze
Bałtycke Morze, Bałtyk – mjałke strzůdlůndowe morze na szelfje kůntynyntalnym we Ojropje Půłnocnyj. Połůnczůne ze Morzym Půłnocnym bez Ćeśńiny Důńske (Sund, Mały a Wjelgi Bełt) a Kattegat i Skagerrak. Za zachodńům grańicům Bałtyku przijmuje śe ćeśńina Sund a podwodny průg, kery ćůngńe śe na głymbokośći 18–20 m uod przilůndka Gedser (wyspa Falster) do przilůndka Darßer Ort (Darß). Dostymp do Bałtyckigo Morzo majům: Szwecyjo, Finlandyjo, Rusyjo, Estůńijo, Łotwa, Litwa, Polska, Mjymcy a Dańijo. Nojwjynkszo wyspa na Bałtyku je Zelandyjo, kero je tajlům Dańije.


text:
Murzin je kapke podobny do chleba, jak sie go roskraje to widać kónski szónki, wórsztu, abo szpyrki (boczku) wtopióne w chlebowe ciasto. Murzin musi być dobrze wypieczóny, musi mieć rumianóm skórke, kraje sie go w grube kónski s szónkóm, wórsztym, abo szpyrkami, kiere sóm w postrzodku. To ciasto wónio tym, co je do niego zawinióne. Murzin mo kształt hań downij pieczónego chleba, ale sóm aji murziny okróngłe. Murziny sóm rostomajcie wielki, zoleży do czego sóm pieczóne. Jak sóm pieczóne dlo dziecek, to sóm małe, jak dlo Tacika, to sóm wiynksze, nejczyńścij był tak wielki jak chlyb. Murzin je brónzowy, a w postrzodku, zoleży od mónki – jasnożółty, lebo brónzowy s uwyndzónymi kónskami. Musioł mieć dobrze wypieczónóm skórke i chrupkóm, w postrzodku sóm uwyndzóne kónski, a ciasto je wilgłe. Murzin s kónskami wórsztu
Murzin wónio chlebym i wyndzónym boczkiym, szónkóm i wórsztym. Na Cieszyńskij Ziymi sie dycki piykło murziny na Wielkanoc, a piecze sie go uż długo. Hań downij babucia sie zabijało na jesiyń przed Godami. Ludzie ni mieli lodówek, tóż nejlepszy było miynso uwyndzić we wyndzoku, coby wydzierżało do nastypnych Świónt. Wyndzok stoł na polu, abo na zogrodzie, hajcowało sie w nim twardym drzewym s jabłóni, gruszek, abo ze śliwek. Pod kóniec wyndzynio sie przikłodało eszcze gałynziami jałowca. Jak sie uż wszecko uwyndziło, to sie to dowało do szpyrczoka, kiery był na wyrchu we skrzini, kiero była zawrzito, coby żodyn tam po to nie sióngoł. Ciasto na Murzina sie piykło w piekarszczoku. To był taki piec, kiery sie rospolało drzewym s buka – bo bukowe drzewo je twarde i długo dzierży hyc. Na Cieszyńskij Ziymi buków je kupa, tóż szło we wyndzokach hajcować. Jak uż ciasto na murzina było narychtowane, to sie go dowało do brutfani, a potym sie tóm brutfanie dowało na rosżażóne drzewo. Jak sie przikłodało drzewa to sie robiuł popiół, kiery siadoł na ciasto i barwiuł go na czorno, i isto tymu sie to ciasto nazywo murzin. Hań downij murziny sie piykło aji s żarnówki, to ciasto było ciymne i gaździnki też isto tymu mianowały go murzin. Na Wielkanoc na stole musioł być paradny, szumny, bioły obrus, na kierym było poukłodane świónteczne jodło. Na postrzodku stoła był wiyniec wielkanocny, posuty makiym, koszyczek kroszonek ozdobióny bukszpanym – tego było kupa aji sto na jednym stole. Była tam eszcze warzóno szónka, szónka surowo, wyndzóny warzóny boczek i inksze jodło – świyży wórszt i wyndzóny, leberka a raucherki. Był tam eszcze krzón, musztarda, masło i murzin.