text:
Tëreckô
Tëreckô (téż Tërcëjô, tër. Türkiye, Repùblika Tërecczi – Türkiye Cumhuriyeti) je państwã w Azëji na półòstrowie Miészô Azëjô, a dzélowo téż w Eùropie ze stolëcą w Ankarze. Eùropejsczi dzél – Tracëjô robi 3% wiéchrzëznë ë je òddzelony òd azjacczégò dzélu przez mòrzé Marmara ë zwãżënë Bòsfor ë Dardanele. Tëreckô je krôjã sztërzech mòrzów, bò òd nocë òbtôczô jã Czôrné Mòrzé, òd wieczoru Egejsczé Mòrzé ë mòrzé Marmara, a òd pôłni Westrzódzemné Mòrzé – zwóné w tërecczim jãzëkù Biôłim Mòrzã.
Gallery[edicëjô | edytuj kod]
-
-
-
Anitkabir.HB.jpg
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
- To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.

seg_langs: als_Latn szl_Latn pol_Latn unk unk unk ltz_Latn unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk szl_Latn


c: text/html

text:
Sewjeroatlantiski zwjazk
Sewjeroatlantiski zwjazk (jendźelsce North Atlantic Treaty Organization – NATO a francosce Organisation du Traité de l’Atlantique Nord – OTAN) je mjezynarodna organizacija, kotraž Sewjeroatlantiske zrěčenje, wojerski zwjazk mjez 28 eurposkimi a sewjeroameriskimi statami, přesadźi.[1] Sydło Sewjeroatlantiskej rady, hłowneho organa NATO, je wot 1967 w Brüsselu. Po wotzamknjenju Sewjeroatlantiskeho zrěčenja 4. apryla 1949, běše sydło mjez 1949 do 1952 najprjedy we Washingtonje, D.C. a po tym wot 16. apryla 1952 do 1967 w Parisu.[2]
Sobustawske staty[wobdźěłać]
NATO ma tučasnje 28 sobustawow. Dwanaće załožerske staty, kotrež zwjazkej wot 1949 přisłušeja su Belgiska, Danska, Francoska, Islandska, Italska, Kanada, Luxemburgska, Nižozemske kralowstwo, Norwegska, Portugalska, Zjednoćene staty Ameriki a Zjednoćene kralestwo. W lěće 1952 přistupištej Turkowska a Grjekska a 1955 přistupi Zwjazkowa republika Němskeje k NATO. Španiska je so zwjazkej 1982 přizamknyła a 1990 so Sewjeroatlantiski zwjazk na cyłu Němsku rozšěri.
W zwisku z wuchodnym rozšěrjenjom NATO přizamknu so Čěska, Pólska a Madźarska zwjazkej. Po tym přistupichu 29. měrca 2004 Estiska, Letiska, Litawska, Słowakska, Słowjenska, Bołharska a Rumunska k NATO. Albanska a Chorwatska přistupištej 1. apryla 2009 Sewjeroatlantiskemu zwjazkej.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wiyrecke limeryki – – – Kolanijo Ficinus Na Ficinus sie wybrala Na deptaku podeptała Wele płotka Kościōł z przodka W „Kuźni Smaku” pośniodała. – – – Handlyrz z Wiyrka Jedyn handlyrz ze torgu na Wiyrku Bez cołko szychta myśloł ô biyrku Smola kokoty Ziylōne szałoty Ni ma jak laba po biyrku we „wyrku”. – – […]
Laureaty we konkursie ślōnskich limerykōw „Ze Wiyrka”
Dyplom – Ruda Śląska 04.04.2013r.
Ruda Śląska – Rostrzygnięcie konkursu szpaski : „Szpaska ślōnsko z treści ducha”
Laureaci konkursu – „Szpaska ślōnsko z treści ducha”
Laureaci konkursu – od lewej Regina Sobik ,Barbara Politaj ,Helena Leśniewska, Henryk Polok, Bernard Śmigała „Wiśniowy Sad” Ruda Sląska 04.04.2013r. Fot. Tadeusz Czerniawski Ślonzek w duszy Ciyngym momy W rymach ruszy? W szpaskach domy! Ło klopsztandze wele siyni Kaj Jorg śpiywoł gryfny Gyni
VIII Edycja Regionalnego Konkursu Poetyckiego w gwarze śląskiej im. ks. Norberta Bonczyka
Zeflug Ślonskij Fraszki i Rymowanki
17 maja w Rudzie Sl we Wiśniowym Sadzie zeszli my sie na X Zeflug Ślonskij Fraszki i Rymowanki.Było wjela zocnych gości ,mjyndzy innymi Marian Makula,Bogusław Szygóła,Gerard Trefoń,Teresa Chudziak,Piotr Kucia,kompozytor Grzegorz Brożek,Ludwik Poloczek i jeszcze inksi zocni goście,Wszysko pjyknie pokludziół Bronek Wątroba. Na tym uroczystym spotkaniu były wrynczone dyplomy i bronotne odznaki Pszociel Ślonskij Godki ,jedna […]
Zeflug Ślonskij Fraszki i Rymowanki
na zeflugu:Bronek Wątroba,Baśka Politaj,Rafał Janowski,Ludwik Poloczek,Urszula Oślislok na zeflugu fajnie było,po ślōnsku my gŏdali i se trocha pośpjywali Ślōnzoki sie spotkały we Wiśniowym Sadzie
Wiosna na Rudzie
Wiosna na Rudzie Już po świyntach jest na Rudzie Rym wiosynny choby w cudzie We kwioteczkach We listeczkach Co powiycie na to ludzie? Mode listki wierzbickowe Krokusiki fest lilowe I śniygotki Ôd Dorotki Wszysko take kolorowe. Cimple skokajōm przi ôknie Dyszcz wiosynny jich niy dropnie Fest świyrgolōm Uszy bolōm? Stary brzim na placu moknie. Trowa […]
Barbórkowy konkurs poetycki rozstrzygnięty
Barbórkowy konkurs poetycki rozstrzygnięty Dzisiaj 31 stycznia 2012r przy parafii pod wezwaniem św.Barbary w Rudzie Sląskiej Bykowinie w obecności Proboszcza tejże pomysłodawcy konkursu Bronisława Wątrobę przedstawicieli Wiadomości Rudzkich oraz stacji Ratownictwa Górniczego wręczono nagrody za najpiękniejsze wiersze o Barbórce .Nagrody wręczał p.Bronisław Watroba oto laureaci konkursu statuetkę św .Barbary otrzymała Janina Szołtysek wyróżnienie I stopnia […]
Sowizdrzoła Konkurs Fraszki Ślonski – IV edycjo
Dyplom – Sowizdrzoła Konkurs Fraszki Ślonski – IV edycjo Ruda Śląska – 14 XI 20011r. W restauracji „Wiśniowy Sad”odbył się XI Zeflug Pszocieli Ślonski Fraszki i Rymowanki Spotkanie odbylo się w miłej atmosferze miłośników śląskiej mowy. To ci którzy „ślōnsko gŏdka majōm we zŏcy” Nadane zostały odznaki „Pszociel Ślonski Godki” a laureaci „Konkursu Sowizdrzoła”otrzymali pamiątkowe […]
III Edycja Plebiscytu ” Pszociel Ślonski Godki”
26 09 2011 r. Ruda Śląska – Halemba III Edycja Plebiscytu ” Pszociel Ślonski Godki” Laureaci: Peter Burkowski – Małgorzata Urbańczyk Tadeusz Czerniawski Maria Kostrzewa Rafał Janowski Honorowym gościem uroczystości był poseł Marek Plura który wytrwale się stara o uznanie etnolektu śląskiego za język regionalny. „Ach tyn”Pszociel Ślonski Godki” Po naszymu stawio „notki” Gŏdŏ pisze […]


text:
Zo by słownik wočinił, klikń na tłóčatko horjeka. Pokiwy, kak móžeš słownik wužiwać, namakaš na stronach pomocy.
“La Vortaro”Pilger: “BER”Bick: “Esperanto-dansk”
Pomoc: * ?
Bildoj kaj demandoj ("Wobrazy a prašenja") je kurs za započatkarjow po direktnej metodźe. "Direktna metoda" woznamjenja, zo jenož wuknjena rěč, w tutym padźe esperanto, so w kursu wužiwa. Tak so hnydom rěč wužiwa a zašćěpja sej hłuboko do pomjatka. Direktna metoda njehodźi so za wšěch, ale tola za wjele. Spytaj sam a budźeš widźeć, hač so ći tuta metoda a kurs lubitej!
Funguje tak, zo budźeš najprjedy někotre wobrazy z wujasnjenjemi widźeć, při kotrychž je wažnje, zo wosebje dźiwaš na tučne słowa abo słowodźěle. Po někotrych wobrazach z wujasnjenjemi, přińdu wobrazy z prašenjemi wo runje pokazanych wěcach. Na přašenja ty sam wotmołwiš, zo by runje nawuknjene słowa a gramatiske elementy zwučował. Tak dźe dale: najprjedy so wobrazy z wujasnjenjemi zjewja, potom wobrazy z prašenjemi, doniž budźe čas za mały test. Testy budźe ći pomhać zhonić, hač sy hotowy z kursom pokročować abo hač ty dyrbjał najprjedy předchadne dźěle wospjetować. Jeli změješ wjace hač 10 prawych wotmołwow z móžnych 15, móžeš z kursom pokročować. Jel změješ 10 abo mjenje, poručamy, zo wospjetuješ hižo sčinjene dźěle, prjedy hač pokročuješ.
W kursu zjewa so někotre słowa bjez prjedawšich wujasnjenjow, tohodla podawamy jich přełožki jowle:
(Kurs je Hokan LUNDBERG wutworił. Helen CLAESSON je wobrazy rysowała. Aron CHAPMAN je zwuki nahrał.)
Wot nětka budźe nimale wšitko w mjezynarodnej rěči esperanto, wjele wuspěcha!
Klikń na pódla stejacy šipk, zo by kurs započał.


text:
Reinhold Olesch
Reinhold Olesch (ur. 24 wřeśna 1910 we Zouynžu (terozki dźelńica Katowicůw), zm. 23 čyrwca 1990 we Kolůńiji) – ślůnski godkoznawca a slawista. Bou školořym we Anabergu, a ńyskořyj we Ńiśe, kaj chodźjyu do Gizmazjům św. Marćina[1]. We lotach 30. XX wjeku študyrowou filolůgja a fůnetyka suowjańsko na Uńiwersyteće we Wjedńu. Badou a opisywou rostůmajte farby ślůnskij godki, kero uwažou za swojo uojčysto godka[2]. Opublikowou mjyndzy inkšymi: Die slawischen Dialekte Oberschlesiens ("Suowjańske djalykty Gůrnygo Ślůnska"), Beiträge zur oberschlesischen Dialektforschung – Die Mundart der Kobylorze ("Přičynek do badańo nařečo gůrnoślůnskigo - djalykt Kobylořy"). W čas II wojny śwjatowyj wćelůny do Wehrmachtu, po ńyj kontynuowou robota naukowo we Ńymcach. We 1975 přešou na pensyjo. W 1958 wydano we Ńymcach jygo dykcyonoř Der Wortschatz der polnischen Mundart von Sankt Annaberg ("Dykcyonoř polskigo djalyktu Kobylořy s uokolic Anabergu"). Krům ślůnskij, badou tyž inkše sowjańske godki, kej kašubsko a rostůmajte djalykty Ůkrajiny. Bou doktorym honoris causa uńiwersytetůw: Adama Mickewiča we Poznańu, Wyžšyj Šuli Pedagogičnyj we Uopolu a uńiwesytetu we Sofiji.
Připisy[Sprowjej]
- ↑ Grażyna Barbara Szewczyk: Historia Górnego Śląska. Polityka, gospodarka i kultura europejskiego regionu. Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej, 2011. ISBN 978-83-60470-41-1.
- ↑ J. Rostropowicz, Gwara śląska była jego językiem ojczystym, Zeszyty Edukacji Kulturalnej, 1996, nr 12-13, s. 5 (pl)


text:
Mongolšćina
Mongolšćina je najwuznamniša rěč ze skupiny Mongolskich rěčow a hłowna rěč w Mongolskej. Rěči z njej wokoło 6 milionow ludźi w Mongolskej a kónčinach na teritoriji Ruskeje, Chinskeje ludoweje republiki a Kirgizistany. Za standardnu wariantu rěče so ma najwjace wužiwany dialekt chalcha.
Wobsah
Klasifikacija[wobdźěłać]
Chalcha-Mongolšćina słuša k centralnej hałuzy mongolskich rěčow, kotrež buchu pak z Turkowskimi rěčemi a Tunguziskimi rěčemi k altajskim rěčam zjimane (Genetiska jednosć altajskich rěčow bu nic powšitkownje akceptowana). Wona je z druhimi mongolskimi rěčemi blisko přiwuzna a nic přeco jasnje wotmjezujomna. Wosebje juhomongolske w Nutřkownej Mongolskej rěčane dialekty ale tež ojratiske dialekty w zapadnej Mongolskej buchu druhdy jako separatne rěče wobhladowane. Wo klasifikaciji hlej nastawk Mongolske rěče.
Geografiske rozšěrjenje[wobdźěłać]
Centralna Mongolšćina je najčasćišo rěčana mongolska rěč a buchu wot něhdźe 2,3 milionow rěčnikow w mongolskej republice a něhdźe 3,5 milionow w Nutřkownej Mongolskej rěčana. Wyše toho je mjeńčinska rěč w Burjatiskej (Ruska) a Kirgiziskej.
Fonetika a fonologija[wobdźěłać]
Konsonanty[wobdźěłać]
Chalcha-Mongolšćina ma slědowace konsonantowe fonemy:
Wokale[wobdźěłać]
Chalcha-Mongolšćina ma slědowace sydom Wokalne fonemy: (Kyrilisce/IPA)
Wšě wokale wustupuja krótce a dołho; /u/, /ʊ/, /ɔ/, /e/ a /a/ tež z й jako diftong.
Mongolšćina ma wokalnu harmoniju. Při tym buchu wokale do prědnich (w mongolskim rěčnym wužiću žónske), to su /e/, /o/ a /u/, ale tež zadnje (mongolsce muske), to su /a/, /ɔ/ a /ʊ/, rozdźělowane; /i/ je neutralny. We słowje wustupuja regularnje jenož prědnje abo jenož zadnje wokal. /i/ móže z woběmaj wustupować.
Wjele sufiskow wustupuje w štyri rozdźělene formy, při tym so dalše rozdźělowanje přidaja. Wokal sufiksa so złoži při tym po poslednim wokalu kmjena a drje po slědowacej šemje:
- /a/, /ʊ/ → [a]
- /e/, /o/ → [e]
- /ɔ/ → [ɔ]
- /o/ → [o]
/i/ bu při tym ignorowany. Jeli słowo wobsahuje jenož /i/, to so [e] pokaza.
Přizwukowanje[wobdźěłać]
Słowo, kotrež jenož krótke wokale wobsahuje, bu přeco na prěnjej złóžce přizwukowane. Słowo z dołhimi wokalemi resp. diftongemi bu na prěnim dołhim wokalu/diftongu přizwukowane. Njepřizwukowane krótke wokale buchu zwjetša sylnje redukowane, na kóncu słowa wone cyle wotpaduja.
Morfologija[wobdźěłać]
Mongolšćina so wuzběhować přez dospołnje sufigowacu morfologiju a bu k aglutinowace rěče słuša. Dalše detaile a konkretne přikłady wo nominalnej a werbalnej morfologiji su w nastawku Mongolske rěče.
Nomen[wobdźěłać]
Za mongolski nomen je předewšěm kategorija pad relewantna. Numerus hra druhorjadnu rólu. Genus njeeksistuje.
Pady[wobdźěłać]
Buchu za Mongolšćinu w cyłku sydom padow akceptowane, a drje nominatiw, genitiw, datiw/lokatiw, akuzatiw, ablatiw, instrumental, komitatiw a alatiw.
Zakładne formy padowych sufiksow (kóncowki wariěruja zdźěla hdy po kóncowce kmjena; 4 steji za štyri formy sufiksa (a/o/e/ö), 3 za tři formy (a/o/e) a 2 za dwě formje (u/ü) resp. (a/e) wotpowědujcy wokalneje harmonije; )
Numerus[wobdźěłać]
Markěrowanje numerusa je w Mongolšćinje opcionalne a so skerje rědko wužiwa. Při wužiću numeralow bu skerje žadyn plural njemarkěrowany.
Eksistuja wjacore pluralowe sufiksy, kotrychž wužiće so zdźěla po fonologiskich kriterijach złoži, najčasćišo pak njeje předpowědźujomne. Najčasćiši sufiks je -yyд /-uud/2, dalšej stej -д /-d/ a -c /-s/. Za nomeny, kotrež čłowjekow woznamjenja, eksistujetej dwě dalšej kóncowce: -чyyд /-čuud/2 (z kolektiwnym woznamom) a Hap /nar/2.
Pluralowy sufiks steji před padowym sufiksom.
Posesiwne sufiksy[wobdźěłać]
Nimo móžnosće, wužiwać wosobowe pronomeny w genitiwje jako posesiwny pronomen, Mongolšćina ma tež sufiksy, z kotrymž so wobsedźenstwo abo přisłušnosć wuprajeć móhłe.
Posesiwne sufiksy steja za padowym sufiksom.
- Refleksiwno-posesiwny: Ze sufiksom -aa /-aa/4 bu přisłušnosć k subjektej sady wuprajena. Jeli so tutón sufiks móže wužiwać, to njeje wužiće posesiwneho pronomena móžne.
- Wosobno-posesiwny: Jeli nomen njesłuša k subjektej sady, to so slědowace sufiksy wužiwać:
Pronomen[wobdźěłać]
Swójske wosobowe pronomeny eksistuja za prěnju a druhu wosobu, mjeztym zo za třeću wosobu so wužiwa demonstratiwne pronomeny эHэ /ene/ (tutón, tuta, tuto) a Tэp /ter/ (tamny). Tež tu njeje rozdźěl po genusu. W druhej wosobje eksistuje kaž w Němčinje familiarna (чи /či/) a zdwórliwa forma (Ta /ta/). W genitiwje plurala bu mjezy inklusiwnym (бидHий /bidnij/) a eksklusiwnym (MaHaй /manaj/) rozeznawane.
Werby[wobdźěłać]
Mongolšćina ma bohaty repertoire na werbowych formach. Při tym so rozeznawa mjezy tři skupinami, kotrež rozdźělane funkcije wupjelnjuja. Wšěm hromadźe pak je, zo wone předewšěm tempus, aspekt a modus wupraja a žadnu kongruenca njepokazaja.
- Finitne werbowe formy móžeja jenož jako predikat hłowneje sady wustupować. Man rozeznawaja tež skupiny indikatiwnych formow a dospołnych a přikazowych formow.
- Konwerby wustupuja jenož w wotwisnosći. Pak buchu direktnje wot werba zasadźowane (na př. Чи яMap HoM yHшиж бaйHa Bэ? ‘Kajku knihu čitaš?’, posłownje „Ty kajku knihu čitacy sy?“) pak buchu jako predikat wotwisneje sady wužiwane, na přikład HaMaйr иpTэл xүлээrээpэй! ‘Čakajće doniž njepřińdu!’, hdźež kóncowka -Tэл (při werbje иp- ‘přińć’) zwuraznja ‘doniž nje-’, abo Би дyHд cypryyлb Tөrcөөд эHд иpcэH ‘Po tym zo běch srjedźnu šulu zakónčił, sym sem přišoł’, hdźež kóncowka -өөд zwuraznja ‘po tym zo’.
- Werbalne nomeny (abo tež „participy“) so móžeja jako predikat hłowneje, atributiwneje abo komplementoweje sady wužiwać. Wone so móžeja kaž adjektiwy deklinować a narunuja w negěrowanych sadach regularnje finitne werby. Njezwadne werbalne nomen y w modernej rěči su -x /-ch/ (atributiwnje neutralny, finitnje přeco hromadźe z partikulemi a z futurnym woznamom), -caH /-san/4 (zańdźenosć abo perfektiw), -дar /-dag/ (hłownje za wospjetowane činy), -aa /-aa/ (za traće činy na horšći werbowych kmjenow; hewak jenož negěrowane z woznamom „hižo nje-“) a -Maap /-maar/4 (wupraji přeće; atributiwnje zdźěla bóle abstraktny: coHcMoop дyy /sonsmoor duu/ 1. spěw, kotryž chcu słyšeć 2. słyšenja hódny spěw).
Dalše detaile w nastawku Mongolske rěče.
Syntaks[wobdźěłać]
Syntaks Mongolšćina so wuzběhuje přez to, zo wona zwjetša hłowofinalna je. Zakładny słowoslěd w sadźe je potajkim SOV, w nominalnych frazach nomen přeco na kóncu steji, a so postpozicje wužiwaja.
- Słowoslěd w sadźe je SOV. Rjad sadowych čłonow před werbom móže drje warěrować, werb wězo nimale přeco na kóncu sady steji, a tež wotwisne sady so dyrbja předstajuja. Prašenske a modalne partikule wězo za werbje steja.
- W nominalnych frazach nomen skerje na kóncu steji. adjektiwy, genitiwne atributy, ličbniki a demonstratiwa steja před tym, powołanske pomjenowanja itd. a kolektiwne ličbniki za tym. Tyяa OюyH xoëp /Tujaa Ojuun hojor/ (po słowje: T. O. dwaj) ‘Tujaa a Ojuun’, MaHaй yxaaHTaй Tyяa дapxaH /manaj uchaantaj Tujaa darchan/ (po słowje: „naš mudry T. kowar“) ‘naša mudra kowarka Tujaa’, xoëp HoM /hojor nom/ (po słowje: „dwě kniha“) ‘dwě knize’.
Pismowe formy[wobdźěłać]
- Hlej tež Mongolske alfabety
Prěnje za mongolske rěče wužiwane pismo bu wot Kitan před 10. lěttysacom (?) za čas chinskeje Tang-dynastije wužiwane, kotrychž chroniki tež jednotliwe słowa traděruja. Kitan załožowachu w sewjerowuchodnej Chinje Liao-dynastiju, wot kotrejež su wězo jenož małe jednotliwosće traděrowałe, w kotrejž pak prěni raz oficielnu mongolsku pismowu rěč předleži. Tute pismo twori potom bazu za tutu tungusiskich Dźurdźow (němsce Dschurdschen) Jin-dynastije. Jich teritorij bu potom kaž tutón chinskeje Song-dynastije wot Mongolow (Yuan-dynastija) dobywany.
Prěnje pismo srjedźneje Mongolšćiny je wertikalne ujguriske pismo, kotrež je na kóncu 12. lětstotka přejimane a na Mongolšćinu přiměrjowane. Najstarši zdźerženi pismowy dopokaz we formje rowneho napisa pochadźa z tutoho časa. Tehdy najwuznamniša literariska twórba, Tajne stawizny Mongolow, je drje jenož chinsce traděrowana, tola pušći so najebać toho konkluzije na wosebitosće tehdy wužiwaneje srjedźomongolskeje rěče ćahnyć. Klasiska forma tutoho tradicionelneho mongolskeho pismo bu w 17. lětstotku sfiksowana. Wona bu hač dźensa w Nutřkownej Mongolskej wužiwana.
Oficielne pismo mongolskeje Yuan-dynastije w Chinje bě tibetiske Phags-pa-pismo (1269–1368), ale tež chinske pismo bu za mongolske teksty intensiwnje wužiwane. Wot 13. hač do 15. lětstotka eksistuja mongolske teksty w arabskim pismje. Wob čas buchu hišće wjacore druhe pismowe systemy namjetowane, na př. wot Zanabazara wuwiwane Sojombo-pismo.
W lěće 1931 bu we Wonkownej Mongolskej najprjedy łaćonski alfabet, wot lěta 1937 na sowjetskim ćišću kyriliski alfabet zawjedźeny (z nowymaj pismikomaj za /ö/ a /ü/). W lěće 1941 bu wužiće literariskeje Mongolšćiny a z tym tež stareho ujguriskeho pisma zakazane. Wot lěta 1994 bu klasiske pismo w Mongolskej zaso w hornich šulach wučene. Wono so často za firmowe tafle, loga a podobne dekoratiwne zaměry wužiwa, za wšě dalše dale kyriliski alfabet. W Nutřkownej Mongolskej so dale tradicionelne ujguriske pismo wužiwa.
Literatura[wobdźěłać]
- Juha Janhunan: The Mongolic Languages. RoutledgeCurzon Press, 2003
- Isaac Jacob Schmidt: Grammatik der mongolischen Sprache. Akademie der Wissenschaften, St. Petersburg 1831 (Digitalisat)
- Jan-Olof Svantesson: The Phonology of Mongolian. Oxford University Press, 2005
- Hans-Peter Vietze: Lehrbuch der mongolischen Sprache. VEB Verlag Enzyklopädie, Leipzig 1969
- Hans-Peter Vietze: Wörterbuch Mongolisch-Deutsch. DAO-Verlag, Berlin 2005


text:
"Libella" Paweł Danel
W pobliżu księgarni "Libella" Paweł Danel w mieście Katowice znajdziesz:
- "Libella" Księgarnia Paweł Danel Jacek Grzywna Roman Bargieł Katowice pl. Sejmu Śląskiego 1
- "Libella" Paweł Danel Katowice pl. Sejmu Śląskiego 1
- Uniwersytet Śląski Biblioteka i Czytelnia Brytyjska Katowice pl. Sejmu Śląskiego 1
- Uniwersytet Śląski Wydział Filologiczny Biblioteka Polonistyczna Katowice pl. Sejmu Śląskiego 1
- Uniwersytet Śląski Wydział Filologiczny Instytut Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej Biblioteka Bibliologiczna Katowice pl. Sejmu Śląskiego 1
Znalazłeś błąd? Jeżeli dane się nie zgadzają napisz do nas


text:
Brytyjsko Kolůmbijo
Brytyjsko Kolůmbijo (ynglicko godka: British Columbia /bɹɪ.tɪʃ kə.lʌm.bi.ə/), BC (francusko godka: la Colombie-Britannique) je prowincyjo we Kanadźe, kero leży na zachodźe uůnygo państwa. Do kanadyjskij kůnfederacyje wźyli ja jako szůsto. Stolica Brytyjskij Kolůmbije je Victoria a ji nojwjynksze mjasto je Vancouver. We prowincyji půmjyszkuje 4 381 603 ludźůw[1], zaś ji wjyrch je 944 735 km².
Brytyjsko Kolůmbijo leży wele Pokojnygo Uoceana. Grańica mo uod půłnoce ze Alaskům, kero je stanym USA a tyż ze inkszymi prowincyjůma Kanady - Jukůnym a Půłnocno-Zachodńimi Terytoryjůma. Uode wschodu grańica mo ze prowincyjům Alberta a uod połedńo ze amerikańskymi stanůma Washington, Idaho a Montana. Teroźne grańice Brytyjskij Kolůmbije ustanowjyli we 1846, kedy podpisali uoregůńsko umołwa.
Przipisy
- ↑ Statistics Kanda. Canada's population estimates 2008-11-17. Dane ze dńa: 05.02.2009.


text:
Berliński mur
Berliński mur to bůł ńy ino mur, nale cołki systym umocńyńůw kery wyznaczoł grańica mjyndzy Zachodńim Berlinym a Wschodńim Berlinym a inkszymi mjastůma i gminůma NRD. Bůł uůn ůng. 156 km dugi. Uod socjalistycznyj propagandy bůł mjanowany tyż antifaschistischer Schutzwall (antyfaszystowski mur). Mur powstoł 13 śyrpńa 1961, a zbulůno uůnygo 9 listopada 1989. Bůł jydnym ze nojbarzi znůmych symbolůw źimnyj wojny a potajlowańo Mjymcůw. Podug roztomajtych zdrzůdłůw, przi průbach jygo przelyźyńo zginůło uod 86 do 238 ludźůw.
Necowe uodwołańa[Sprowjej]


text:
SZKUBANIE PIYRZO Jak juz osprawialach, kolegowali my sie z Hankym od bajtla. Wiela razy Hanek przijyzdzol do nos yno po to, coby nom prziwiyzc co ze swiniobicio, pora jajec, abo grzibow czy jagodow, kere jego Mama uzbiyrala w lesie. Przi chalpie mieli konsek pola, kaj sadziyli kartofle i gymiza, a we chlywiku czimali pora gynsi, […]
Szkubanie piyrzo
DZIYN KOBIYT – wspominom fajne czasy…
DZIYN KOBIYT – wspominom fajne czasy… Tak se siedza i spominom, jak zaczlach robic we moji firmie, to co roku na Dziyn Kobiyt przijyzdzol z derekcji jakis fetryjter i wszystke kobiyty dostowaly szekulada i kwiotek. Nojczynscij bol to nelka abo tulpa. Wele polednia szef naszego oddzialu , jego zastympca i magazynier urzondzali nom fajer. […]
KOROWÓD
KOROWÓD Gorko i duszno, mowy niy ma ło spaniu, ciepia sie na łóżku we gorkim posłaniu. Ta mordynga ludzkie przechodzi pojyncie, trza na gwołt znojść myślóm jakesik zajyncie! Zrachowoł żech wszystke z Podhala barany, chyba juzaś jutro stana niywyspany?! Aż na myśl mi prziszło, by w pamiynci ćmoku, znojść tych, co miyszkali w naszym […]
Synku wroc tu na Slask-Stefan Hosch
Wspomnienia z pobytu w maju po dlugich latach w rodzinnych stronach.Filmowalam droge zeby mi zostala dlugo w pamieci,a moze komus przypomni jego pobyt na Slasku …. Wspomniynia ze rajzy po Hajmacie ,niyzapomniane wrazynia i chwile spyndzone w gronie familiji i kamratek .Moze sie ftos porajzuje jak jo ?? i powspomino nasz Slonsk……
Wspomniynia
Wspomniynia Jak łaża tukej po placach moja dusza i serce sie śmieje myśla ło tamtych czasach i spominom stare dzieje Tam mangla stoła łod Acia tam zaś chlywiki z gorkami na „rog” lotało sie w laciach prosto na sztand z bombonami Kole chałpow srocze stoły samymu sie tam niy łazioło my biydne bajtle festy sie […]
Moj dom-Roman Kostka
Do piosenki Romana Kostki „Moj dom” dolonczylam zdjecia osobiste i przyjaciol z mlodzienczych lat . Piosynka Romana Kostki „Moj dom” pasuje do fotek za bajtla w przedszkolu i w rodzinnych katach ,dziekuja Roman i wszyscy co dolaczyli fotki.


text:
SWIYNTO KOBIYT – wspomniynie z dziecinstwa Jak kozdego roku 8 marca na colkim swiecie fajruje sie Dziyn Kobiyt. Zaliczo sie do nich wszystke frele, wydane, rozwodki, wdowy, lipsty, to znaczy kozdego czlowieka, kery nosi babske miano i nosi kecka. No ja…terozki prawie wszystke baby oblykajom galoty, ale na Dziyn Kobiyt i tak dostowajom kwiotki i […]
DZIYN KOBIYT – wspomnienia z dziecinstwa.
BOZE NARODZENIE
BOZE NARODZENIE Jak za bajtla, tak i terozki jest to dlo mie wielge przezycie. Yno teroz jest trocha inakszy. Wtynczos niy musialach sie o nic starac, bo to bolo zadanie od moji Mamy. Jo dostalach od Dzieciontka pod krizbaum skromne gyszynki, radowalach sie niymi bez pora miesiyncy, a maszkety tak se potajlowalach, coby styklo jak […]
FRASUNEK
FRASUNEK Mikołoj sie fest fasuje Czym dojechać mo do dzieci Wiater chmōry rozciepuje Dyszcz na ziymia ciyngym leci. Rynifery wypasiōne Zaglinglały już ratkami Sanie połne, zawalōne Rozlicznymi gyszynkami. Niy ma śniegu, kajś sie podzioł Zima dzisiej nōm zaspała. Czy pierzina z gwiozdek biołych Rozesłać nōm przepōmniała? Już Mikołoj fest spocōny Znerwowany na całego: – Trza […]
DZIEŃ DZIECKA
DZIYŃ BAJTLA Dziś bajtlików świynto jest dyć radujom sie już fest Luftbalony nadmuchane wszyske izby wysprzontane Zisty ,kyksy z marnmeladom niy som dzisioj tysz przesadom We ołpszali apluzyny kiwi , banan, mandaryny Szekulady i bombony no i krepli połne romy Tak bajtliki pomaszkycom nim spotkajom sie z szlafmycom Pisku bydzie co niymiara za to dzisioj […]
100 lot Roman-Geburstag-Kamraty
Wszystkiego dobrego i duzo fajnych nutek zyczy Ci ekipa SG SD SF SZ Winszujemy
Mikolaj z piosynki-Mirek Jerowski
Piosenka o Mikolaju z gwarze Slonskiej ,mila dla ucha i z workiem prezentow. Slonsko piosynka o Mikolaju i gyszynkach ,fajnie sie sucho Swojski muzyki.


text:
Maćeršćina
Jako maćeršćinu woznamjenja w zažnym dźěćatstwje bjez formalneje wučby wuknjenu rěč, prěnju rěč. Tuta zašćěpi w jeje zwukowej podobje a gramatiskej strukturje tak hłuboko, zo rěčnicy jich maćeršćina do dalokeje měry zawtomatizowanje wobknježa. W cyłku njemóže něhdźe wot puberty žana druha rěč tute městno wjace wobsadźić. Kóždy nic na wosebje rěčnu słabosć chorowacy čłowjek nawuknje w tutym času w jeho wokolinje přewažowacu rěč w samsnej perfektnosći kaž předchadna generacija.
Psycholog Steven Pinker a linguist Noam Chomsky měnitaj, zo młody čłowjek nad přinarodźenymi strukturami disponuje (Uniwersalna gramatika), kotrež rěčne přiswojenje aktiwnje podpěraja (přirunaj Generatiwna gramatika). Tutu nasadu rozšěri Jerome Bruner wo staršiski podpěranski system za rěčne přiswojenje, kotryž k tomu wjedźe, zo interakcija z mjeńšimi dźěćimi jich wuknjenje wosebje pohnuwa. Nowše přepytowanja pokazaja, zo rěčne přiswojenje tež bjez připušćenja přinarodźenymi rěčospecifiskich mozowych strukturow je wujasnjomne (konnektionizm, kulturne teorije); neokorteks pokaza wysoke plasticitu w zažnych lětach a dźěćo je regularnje jara pohnuwace wuknjenske wokoliny přez dlěši čas wustajene. Wažne je při tym, zo druzy ludźo nad přirunajomnymi duchownymi strukturami (wotpohlady, zaměry) disponuja, kotrež dźěćo z nimi přez rěču dźělić móže („Theory of Mind“, kulturna teorija wot Tomasello). Zhromadne činjenje we wjetšich skupinach so zda tež z ewolucionarneho hladanišća nastork k wutworjenju rěče był być (Dunbar).
W Zjednoćenych statow Ameriki, ale tež w druhich dźělach swěta, so hodźi tendenca wobkedźbować, kóždu wosobu, kotraž ma chětro wužitne znajomosće w cuzej rěči, jako „bilingualna“ abo „multilingualna“ woznamjenić. Rěčopolitisce to so móže jako pospyt wobhladać, woprawdźitu wjacerěčnosć wulkich skupin wobydlerstwa, kotrež nimo rěče majority druhu maćeršćinu rěča, w poměrje k jako idealizowanje zapřijomnej a jenož myslenej jednorěčnosći powyšić. W Němskej to mjez druhim na migrantowych skupin powójnoweje doby přitrjechi.
Bilingualnosć w eksaktnym woznamje rěka, zo so druha rěč z runje tajkej wysokej kompetencu kaž maćeršćina rěči.
Po spóznaćach neurowědomostneho instituta w La Jolla pječa hudźba komponista rěčnu melodiju jeho maćeršćiny wotražuje. Maćeršćina da jeje charakteristiski raz po tutym slědźenskim wuslědku tuž tež hudźbje kraja. Jeli so rozeznawa na přikład wysokosć tona jedyn na druhi sćěhowaceju złóžkow we potrjechenej rěči sylnje, da pokaza tež hudźba wurazne skoki tonow.


text:
Zo by słownik wočinił, klikń na tłóčatko horjeka. Pokiwy, kak móžeš słownik wužiwać, namakaš na stronach pomocy.
“La Vortaro”Pilger: “BER”Bick: “Esperanto-dansk”
Pomoc: * ?
"Nutřkowna ideja Esperanta je: na neutralnym fundamenće murje mjez ludami wotstronić a ludźom přiwučić, zo kóždy z nich ma we swojim blišim jenož člowjeka a bratra widźeć. [L. L. Zamenhof, 1912]
Zakładna ideja Esperanta je tolerancu a respekt mjez ludźimi mjez rozdźělnymi ludami podpěrać. Komunikacije dźě je bytostny dźěl dorozumjenja a jeli komunikacija so z neutralnej rěču stawa, móže to začuću pomhać, zo ludźo na jenake wuměnjenja a respekt jednoho za druheho 'storča'.
Jednory wužiwar Esperanta mysli zrědka na "neutralny rěčny fundament" a druhe rjane słowa. Wjeseli so prosće, zo ma móžnosć, so swobodnje a přirodnje w rozmołwach z ludźimi z druhich krajow a kulturow zwuraznić.


text:
Na kerchowje Cimok już je na kerchowach Lampki migajōm na grobach Czuć we lufcie parafina Człek tak dziwnie czuje sie Kajś ze strōma listek slecioł Zaszuścioł ,pod nogi spod Mono to duszyczka była Co sie kajś zabamōnciła Abo bliskich sam szukała Po ludziach sie rozglōndała Tera kjej już cima I cichnie rzykani Jakojś je ôszczyndnie […]
Na kerchowach
Roztargano pjerzyna
Roztarganŏ pjerzyna Pjerzyna sie roztargała Bjŏłe płatki rozciepała Na polach już bjŏło Trocha tyż powjŏło Grubo tego nawaliło Przeca jeszcze nie trza było Dyć jesiyń na śwjecie A nie zima przecie Aniołki se bańtowały I pjerzyna roztargały To sie wszyndzi rozleciało I nŏs tukej zasypało Gałynzie przykryte Liści nie spadnyte Wszysko sie ôginŏ A śniegym […]
DO ŚWIĘTEJ BARBARY
Do mel : Serdeczna Matko DO ŚWIĘTEJ BARBARY. Święta Barbaro, górników Patronko, Ty prośby wznosisz za nami do Boga. Tobie ufamy i Tobie wierzymy, Że z Twą pomocą do Boga trafimy. My Brać górnicza, Ciebie tu błagamy, Byś nie przestała wstawiać się u Boga. Dzisiaj przed Tobą prośby te wznawiamy, By Bóg od nieszczęść zawsze […]
ŁOJCIEC MOJ BERGMONYM BYŁ
ŁOJCIEC MOJ BERGMONYM BYŁ. Jak pamiyntom jo łod dziecka, Łojciec moj do Gruby szaconek mioł. Przeca robota mioł tam dycko, I na szychta s chyńciom szoł. Dycki z Bogym nom powiedzioł, Z Matkom sie pożegnoł tyż. Bo czy wroci, to niy wiedzioł, Dyć na Grubie, robota gyferlich jest. My zajś do świyntej Barborki, Ło łopieka […]
PATRONKO TY NASZA
PATRONKO TY NASZA. W otchłani kopalni, W śród ciemnych chodników Gdzie w węglu wykuta kaplica. Tam Święta Barbara Nas strzeże górników I wszystkich Bogu poleca. Górnicy wiedzą, że tylko jedna jest droga. Przez pracę i modlitwę, trafia się do Boga. O Święta Barbaro – Patronko Ty nasza, My Twojej opieki szukamy w modlitwie. Za żywot […]
Kiszczynie, zaurowanie kapusty
„Lepszyjszô swoja kapusta, niźli cudzô gańś, chocia tustô.” Jakeście pewnikiym spomiarkowali, kca sam terôzki ździebko poberać ło takim gryfnym zwyku, ło srogich mecyjach, kiere byli kuplowali sie ze jesiynióm i ku tymu ze kiszczyniym i deptaniym kapusty. Łod pierónym starego piyrwyj, kiej niy bóło jesce tyj dioseckij telewizyji, kiej ludzie tak po prôwdzie poradziyli jesce […]
Akordeonowe Szlagiery
Akordeonowe Szlagery,Taniec,Śląskie Melodie,Parti,Zabawa,Instrumentalne Melodie,Śląskie spywanie
Halloween
czarownice,heksy,zmory po śwjecie lotajōm i do nŏs sie zjawiły choć sam nigdy nie były bo my mōmy swoji heksy,zmory,beboki i utopki tuż po co nōm cudze ze inkszej czelodki
Happy Halloween ….
WSZYSTKICH SWIYNTYCH
Za pora dni bydymy swiyntowac Wszystkich Swiyntych – swiynto tych, kerzy odeszli z tego swiata, ale kerych pamiyntomy i wspominomy. Jak kozdego roku przed tym swiyntym pojada na kerchow, coby narychtowac grob mojich Ojcow i Brata Pyjtra, wypucowac pomnik i platy kamiynne, pozbiyrac liscie i zolyndzie, kere slecialy z dymbu, co rosnie zarozki wele grobu, […]


text:
Przy jesiyni Jakojś mglisto je na dworze I tak bywŏ przy tyj porze Bo jesiynnŏ to pogoda Liści leży już w zegrodach Na gałynziach farby złote Mjyniōm sie tam i czerwōne Choby pyndzlym wyfarbjōne I brōnotne sōm machniōne Jak tu pjyknie ,kolorowo Śwjat wyglōndo bŏjkowo Na strōmach wiszōm jabuszka Żółci sie tyż kŏżdŏ gruszka Pod […]
Matka Boska Zielna
Przy jesiyni
Latowo wyliczanka
Latowo wyliczanka Wyliczanka wyliczómy pjykne słówka łukłodómy a kjej lato se dychniecie u wos bydzie wypoczniecie kofry już stojóm ,lónty rychtujóm u wos w walizki wszysko spakujóm tera do rajzy trza sie szykować u wos na podróż trza przygotować potym wywczasy a u wos wczasy inksi zajś w dóma bo ni ma kasy nie byda […]
Namowy
Namowy-wiersz - piosenka – W zielonym gaju – Bajer Full
Bania
Pjeczyni zimjoków
Pjeczyni zimjoków Chocioż zachmurzone trocha To jednak mómy radocha Kłónki sóm już na kupeczkach Fojery bydom skłodać starzy i dziecka Zimjoki już szykujymy Zaro do łognia ciepjymy Dobrze se to łupjeczymy Potym razym jich wetnymy Dziołchy ,synki ciepcie kłónki ! Jorguś dej sam kosz z łobłónkym ! S niego jabka se weznymy Do fojery tyż […]
Jesiynno robota
Jesiynno robota Pusto robi sie na polach Gospodorz łorze swoja rola Kopjóm już zimjoki Zbjyrajóm i małe pómpeloki Kaj pojrzysz robota wre Bo to jesiyń praje je S pola wszysko trza pochować Co by potym przezimować Do dobytku i do ludzi Do pywnice trza to skludzić Jeszcze ćwikla połokrować Wjyrchy na płot połukłodać Cołki grincojg […]
Kapusta
Kapusta Tekla na pole kapusta sadziła Straszki stawjała,hazoki góniła Potym to plyła,a trowa rosła Tak ji pod nosym przeszła ta wjosna Podloć to czasym jednak musiała I prochy pod to tyż kupowała Kapusta rosła,główki swijała A Tekla tymu sie radowała Kjej przyszła jesiyń,główki jak banie Tuż przyszła pora już na sranianie Tekla kapusta z pola […]
Żniwa
Żniwa Jako zawsze w lato bywo Przyszoł czas tyż ji na żniwo Śłóńce fajnie przyśwjycało To łobjyli już dojżało Gospodorze sie szykujóm I na polach już żniwujóm Kómbajny tam wyjechały Pole za polym bydóm łobiyżdżały Kjeś kośniki to siykały A łubjyraczki snopki wjónzały Potym kozły stawjali I powrósłami ji powjónzali Potym […]
Żniwa
Żniwa


text:
Szport
Szport to sům roztomajte formy fizycznyj a filipowyj aktywnośći, kere sům podejmowane lo szpasu abo lo rywalizacyje. Uode rekreacyje uodrůżńo śe tym, co jygo dyscypliny majům richtich uokryślůne regle. We ńykerych dyscyplinach rywalizuje śe samymu ze sobům (alpińizm, ekstrymalne szporty). Szporty idźe potajlować na indywidualne a manszaftowe, a podug inkszygo kryteryjům szport tajluje śe na amatorski a zawodowy. Uosobliwe dyscypliny sům zuorgańizowane we krajowe a mjyndzynorodowe federacyje, kere uorgańizujům szportowe zawody. Ibůngi a szkolyńa uorgańizujům szportowe kluby, abo szportowe szule.


text:
ADWYNT WCZORA I DZISIEJ Tak, jak kozdego roku, za pora tydni bydymy fajrowac Gyburtstag od Pana Jezusa, czyli Dzieciontko. Bez toz sztyry niedziele przed tym momy czas przigotowac sie na te wydarzynie. Spominom, jak piyrwy Mama bastlowala piykny wionek adwyntowy ze swiyrkowych chabinkow, kere przismyczola z naszyj zogrody. Rada sie prziglondalach, jak tyn wionek robiola, […]
ADWYNT WCZORA I DZISIEJ
BOZE NARODZENIE
BOZE NARODZENIE Jak za bajtla, tak i terozki jest to dlo mie wielge przezycie. Yno teroz jest trocha inakszy. Wtynczos niy musialach sie o nic starac, bo to bolo zadanie od moji Mamy. Jo dostalach od Dzieciontka pod krizbaum skromne gyszynki, radowalach sie niymi bez pora miesiyncy, a maszkety tak se potajlowalach, coby styklo jak […]


text:
Muzykanty i utopki Kedyś, przed piyrszóm wojnóm to bóło Bół se stow „Ławczok”, w kerym straszóło Ponoć utopki we nim miyszkali Tak, łó nim starzi ludzie godali Łojciec łod Marty bół muzykantym I umioł piyknie grać na klarnecie Groł na weselach, zabawach w szynkach Ze kamratami groł w „wielkim świecie” Roz na jesiyni ze […]
Wszystkich Swietych 2013
Muzykanty i utopki
Halloween…
I niy kciôłech ło tym gôdać, ale tak ci mie to dopolóło, iże musza sam chocia ino spómnieć ło tym. Bo, tóż mómy jużcić richtik choby w Americe. Mockach już ło tym rzóńdziół, ło tych wszyjskich Walyntynkach, św. Patrikach, roztomajtych cudzych fajerach. A łóńskigo roku, tak jakosik na dziyń przed Wszyjskimi Świyntymi przikwanckołech ci sie […]
Halloween – audio
I niy kciôłech ło tym gôdać, ale tak ci mie to dopolóło, iże musza sam chocia ino spómnieć ło tym. Bo, tóż mómy jużcić richtik choby w Americe. Mockach już ło tym rzóńdziół, ło tych wszyjskich Walyntynkach, św. Patrikach, roztomajtych cudzych fajerach. A łóńskigo roku, tak jakosik na dziyń przed Wszyjskimi Świyntymi przikwanckołech ci […]
Ania i bania
Ania i bania Szkryfna dzisioj ô ty bani Co rosła w zegrōdce Ani Ania fest ô bania dbała Dziynnie jōm tam podlywała Rosła bania ôgromniasto Grzondka była trocha ciasno Farby piykny tyż nabrała Fest sie Ania radowała Trza wykopać już ta bania Niy do rady sama Ania Wziyna ze sobom Jorgusia Klarka ,Wiki no ji […]
HALLOWEEN
HALLOWEEN Halloween obchodzi sie dycki z 31 pazdziernika na 1 listopada, przed samym Swiyntym Zmarlych. Tak richtig, to tyn zwyczaj do Europy prziwandrowol z Ameryki dziepiyro na poczontku dziewiencdziesiontych lot zeszlego wieku, a tam przismyczyli to przesiedlyncy z Irlandii. Toz pora dni naprzod kupuja bombony, kyjksy i inksze maszkety, coby obdzielic bandy bajtlow, kere przilazom […]
Halloween
Halloween Nietoperze, karaluchy Kościotrupy, błędne duchy Strzygi, strachy i upiory Czarownice, mumie, zmory Dzisiaj straszą na ulicach Chcesz być cały – kup słodycze Gdy ich nimi obdarujesz To uśmiechy wyczarujesz Bo w cukierkach jest moc taka Każdy strach – da ci buziaka Maria Kotula
Halloween 2013
Beboki a Halloween
Beboki a Halloween Dejcie pozōr se na zmory I na te straszne potwory Łu nŏs wcale jich niy znōmy Bo swoji beboki mōmy Nasze heksy i podciepy Czy tyż stojōm ô maszkety ? Czy Halloween uznowajōm ? Czy po śwjecie tyż lotajōm ? Pjedrōn wjy co sie stało ! Dyć sie wszysko pozmjyniało ! Śwjat […]
Forant na zima – audio
Nó, tóż mómy już chnet za sia te nôjlepszyjsze miesiónce ku tymu, coby sie narychtować do porzóndku forant na zima. Tak po prôwdzie to terôzki te wszyjskie mode wydane i żyniole pyndalujóm do tych roztomajtych „marketów” kaj idzie nojść wszyjsko, i to bez utropy i staraniô. Ino, iże żôdnô takô yma już niy boczy […]


text:
HALLOWEEN Halloween obchodzi sie dycki z 31 pazdziernika na 1 listopada, przed samym Swiyntym Zmarlych. Tak richtig, to tyn zwyczaj do Europy prziwandrowol z Ameryki dziepiyro na poczontku dziewiencdziesiontych lot zeszlego wieku, a tam przismyczyli to przesiedlyncy z Irlandii. Toz pora dni naprzod kupuja bombony, kyjksy i inksze maszkety, coby obdzielic bandy bajtlow, kere przilazom […]
HALLOWEEN
MOJ OJCIEC
WSPOMNIYNIA O MOIM OJCU Niy jedyn roz w moich opowiadaniach wspominalach mojego Papy, ale tak richtig o Nim zech jeszcze niy osprawiala. Bol to stary Bergmon, kery na grubie przerobiol prawie colke zycie. Jak poszol na pynzyjo, to niy wiedziol, co robic z czasym, toz sie smykol do zogrody, dopatrywol swinki, dwoch barankow i […]
JESIYN, JESIYN JUZ…
JESIYNIOM, JESIYNIOM… Tak se wspominom, jak dycki na jesiyn chodzioly my z Mamom na wykopki do gospodorza. Bolo fajnie na dworze, cieplo. sloneczko jeszcze przigrzywalo, a my zbiyraly kartofle do takich wielkich koszow. Jak kosz bol polny, to gospodorz przinios nom pusty, a kartofle wysul do fury, kero stola na miedzy. Pod wieczor, jak sie […]


text:
Opa Kożdy Opa mo rod wnuki pszaje im i loda kupi. Wnuka uczy młotkym kłupać, śrubokryntym szruby wkryncać. Wnuczce bojki opowiado, i zepsute lalki sprawio, Na kole na szpacyr biere z autym do przedszkola wiezie Wnuki mu festy pszajom i swoje serduszka dajom. Kej majstruje,przy niymu som, pod nogami se mu dycki tłoczom. Opa cygarety […]
Opa
Starzików plac
kjej zajś bydzie wjosna i na dworze pjyknie to nasz starzik dycki na ławeczce ciupnie a kjej tera śwjynto to mu winszujymy i trocha tabaki do fajfki kupjymy niych se tam popyko kjej mu to szmakuje a s wnukami dycki se pofajeruje
MOJ OJCIEC
WSPOMNIYNIA O MOIM OJCU Niy jedyn roz w moich opowiadaniach wspominalach mojego Papy, ale tak richtig o Nim zech jeszcze niy osprawiala. Bol to stary Bergmon, kery na grubie przerobiol prawie colke zycie. Jak poszol na pynzyjo, to niy wiedziol, co robic z czasym, toz sie smykol do zogrody, dopatrywol swinki, dwoch barankow i […]
BARBORKA
BARBORKA Przeminol rok i zas bydymy fajrowac Dziyn Gornika, abo jak kto woli, Barborka. Bo to jest tak, ze Gornik niy moze fajrowac bez Barborki, a Barborka niy moze sie obynsc bez Gornika. Oba fest ze sobom czimiom. Bo sw. Barbara jest patronkom Gornikow i na kozdyj grubie stoi jeji figura, a Bergmony, co idom […]
BEZ ZIMA
BEZ ZIMA Opa suli hasiym na te sciezki, kaj sie laziolo: do hazla, do furtki i przed chalpom, coby sie kto niy obalol i niy zlomol szlapy. Jak ktos rombnol na sniegu w drodze z hazla, to bolo pol biydy, ale gorzij bolo, jak drapko leciol do hazlika i sie wywalol, a potym niy poradziol […]
OPA UTOPLEC
OPA UTOPLEC Bolach blank malo jeszcze wtedy, toz niy pamiyntom, ale skuli tego, ze to jest rodzinno gyszichta i przi kozdyj okazji wszyscy jom osprawiajom, to jo tyz moga wom opowiedziec. Choc wszyske miyszkance Wojtowyj Wsi laziyli do szkoly, poradziyli czytac i pisac, to jednak yno moj Opa byli bardzij uczyni i colko wies przilaziola […]
OPA I BOMBONY
OPA I BOMBONY Przipomino mi sie coroz wiyncyj moich przezyc z dziecinstwa. Widac, ze sie starzeja… Bolo mi tak mozno sztyry – piync lot jak dziynnie po poledniu tyralach z Mamom na Wojtula z konewkom do gospodorza po swiyze mlyko od krowy. To bolo richtig mlyko, niy tako sino woda jako terozki sie w sklepie […]
WSPOMNIENIA – NASZA ZOGRODA
Juzas prziszol czas na wspomniynia. To tak juz je, czlowiek im starszy, tym czynscij powroco do wspomnien z dziecinstwa. Prawie tak myslalach o tym, jak przichodziola wiosna, to Mama i Papa mieli moc roboty we zogrodzie. Zogroda bola wielgo, dycki mieli my swiyzo gymiza i owoce, a moj brat Pyjter hodowol bele jake flance, rolzy […]
Dlo naszych starzikow
Starka, starzik, babcia, dziadek, rozmańcie ich nazywomy, bez Nich było by markotno radzi my som że ich momy. Piyrwej starzik jak dziadzisko pod kryczkom we brelach chodzioł, dzisiej je trocha inacy dziadek sie cośik łodmłodzioł. Starka tyż niy ma do zadku, wyglondać jak wnuczka bydzie, komórka ciuchy z butiku bo z postympym naprzod idzie. Chocioż […]


text:
Witojcie młoji łostomili,witojcie
za łoknom cołkiem wiesna u nos,to i tys dobrze sie robi f kszokak,ryktuje sie drzewo na drugom zime, siykiry i piły posły f las i tero mom do Wos młoji łostomili takie zopytanie?
cy jak se urezem
-a nie dej Boze- giyre cy to nad kolanem cy pod kolanem,no moze nie cołkiem jeno se tak kapke pocharatom tom piłom to cy mogem zgłosić to jako wypadek i cy wypłacom mi łodszkodowanie.
problym jes f tym ze nimom papiyrof zek pszesed szkolynie na pilorza,ale jes jesce jenno pytanie,pszecio f sklepak jes masa piuł spalinowyk do amatorskigo uzycio i na takom piłe papiyra pilorza nie potrza,a jo pszecio drzewo f lesie amatorsko cioł lo siebie, nie na handel, wiync niek mi kto mondry łotpowiy ,a nie myślijcie zek jes
górol s Beskidu Wyspowego
moderatory a cy mogem załoncać ton link do strony Łotkryjbeskid wyspowy


text:
Afrika
Afrika – drugi podug wjyrchu kůntynynt na Źymi, mo 30,316 mln km² wjyrchu - 20,3% cołkowitygo wjyrchu lůndowygo Źymje. Půmjyszkuje go bezma 14% populacyji Źymji t.j. 920 mln ludźůw (2006). Przechodźi bez ńa połudńik 0°, uobadwa zwrotńiki, a tyż růwńik.
Je nojbjydńijszym kůntynyntym na źymskij kugli, dotkńyntym wjelůma plagůma, jak malaryjo a AIDS – a tyż placym, kaj nojwjynkszo tajla ludnośći ćerpi ńydożywjyńy abo nawet głůd.
Na půłnocy Afriki je rozlygowano nojsrogszo pustyńijo śwjata – Sahara, a na połedńu nojstarszo pustyńijo śwjata – Kalahari. Nojdali wysůńyntym na půłnoc půnktym Afryki je Bjoły Przilůndek (37°20' N), na połedńe Igelny Przilůndek (34°50' S), na wschůd Przilůndek Hafůn (51°29' E) a na zachůd Przilůndek Almadi, położůny na Půłwyspje Źylůnygo Przilůndka (17°33' W).
Nojwyższy wjyrch to wulkůn Kibo (5895 m.n.p.m.) we masywje Kilimandżaro. Nojdugszo rzeka to Ńil (6 671 km dugośći), a nojwjynksze jeźoro to Jeźoro Wiktorji (pow. 68,8 tyś. km²). Nojńiższy půnkt to depresyjo jeźora Assal (173 m p.p.m.). Śtrzedńo wysokość kůntynyntu wynośi 658 m. Nojgłymbsze je jeźoro Tangańika (1435 m). Nojwjynkszym půłwyspym we Africe je Sůmalijski Půłwysep. Nojwjynkszo wyspa Afriki to Madagaskar.


text:
Buenos Aires
Wspůłrzyndne: 34°35' S 58°55' W
Buenos Aires – stolica Argyntyny, nojwjynkše mjasto tygo kraju a jydno s nojwjynkšych we Americe Pouedńowyj.
Cyntrům finansowe, handlowe, naukowe a kulturalne kraju. Lične instytucyje naukowe, bibljoteki, 3 ůńiwersytety (nojstaršy ůńiw. zou. we 1821 r.). Stare zabytkowe cyntrům uotačajům nowočesne arteryje kůmůńikacyjne, luksusowe uośedla mješkańcůw wśrůd parkůw a lasůw. Na půunocny a zachodźe wjelge skupisko dźelńic bjydoty (villas miserias), we kerych žyje blisko 800 tys. uosůb. Lične muzya, galeryje chyntńy uodwjydzane bez turystůw; nojwjynkšy tyjater śwjata – El Teatro Colon (blisko 3,5 tys. mjejsc).
Mjano Buenos Aires uoznačo dosuowńy Dobre Lufty.


text:
Kaliningrad
Kaliningrad, serbski "Kralowc" (ruš. KaлиHиHrpaд, nim. Königsberg, pól. Królewiec, čes. Královec, lit. Karaliaučius) jo głowne město w Kaliningradskego wobcerka (rus. KaлиHиHrpaдckaя oблacTb, Kaliningradskaja oblast') w Rusojskej.
1. januara 2005 jo w Kralowcu bydliło 434.954 luźi.
Geografija[wobźěłaś]
Kaliningrad lažy w rusojskej enklawje w pódpołdnju Baltikuma pśi Baltiskem mórju, pódzajtšna kenž w kašubskej stronje we dłujke zajtšnem w Pólskej.
Stawizna[wobźěłaś]
Město z staropšuskego sedlišća z mjenim "Twangste" abo "Twangsta" nastało.[trěbne žrědło]
Pó drugej swětowej wójnje jo město źinsajšne mě Kaliningrad dostało. Až do togo casa jo se Königsberg groniło.


text:
Paryż
Wspůłrzyndne: 48°52' N 02°21' E
Paryž (fr.: Paris) - stolica a nojwjynkšo aglůmeracyjo Francyje, pouožůno w cyntrům Basynu Paryskigo, nad Sekwanům (La Seine). Mjasto stanowi cyntrům polityčne, ekůnůmične a kulturalne kraju, jydno s 10 nojwjynkšych w Ojropje. Znojdujům śe sam lične zabytki a atrakcje turystyčne, co powoduje, aže Paryž je co roku uodwjydzany bez wjela miljůnůw turystůw.
W grańicach admińistracyjnych Paryža zamješkuje přez 2 mln uosůb (podug spisu ludnośći s 2005 bůuo to 2 153 600), nale w coukym zespole mjejskym juž přez 12 mln (w 2007 paryskům přestřyń aglůmeracyji zamješkiwouo 12 067 000 uosůb). Paryž stanowi tym samym drůgo co do wjelgośći pod wzglyndym ličby ludnośći aglůmeracyjo w Uńji Ojropejskij, po Lůndyńy.
Paryž, kery je uosobnym departamyntym uo nůmeře 75, je jydnočeśńy stolicům rygjůnu admińistracyjnygo Île-de-France.
Mjasto mo ukuod kůncyntryčny s rozchodzůncymi śe gwjaźdźiśće bulwarůma. Jygo uoś stanowi wćynto dolina Sekwany, kera dźeli Paryž na dwje tajle: prawobřežno (půunocno) Rive Droite a lewobřežno (pouedńowo) Rive Gauche.


text:
Starce Cōż ci moja starko dōm ? Jo malutke ronczki mōm Kartka wezna, zegna w pōł Kajsik tuszki,pyndzek bōł Namaluja tam serduszko Moja starko dobro wrōżko Kwiotek w rogu , żōłte słōnko Co we wodzie promyk tōnko Barbara Politaj
Starce
Moje szpaski
Brakło mu na sztrofa Śniygotki podeptoł a mog napaś łoczy krokuski rozdeptoł toż niy spi po nocy Terazki sie łechce i po kapsach sznupie brakło mu na sztrofa toż do Banku klupie Gynsipympek czy stokrotka Gynsipympek czy stokrotka jednako we zocy momy a co miano mo do kwiotka kej ło tym samym […]
DZIYN KOBIYT – wspominom fajne czasy…
DZIYN KOBIYT – wspominom fajne czasy… Tak se siedza i spominom, jak zaczlach robic we moji firmie, to co roku na Dziyn Kobiyt przijyzdzol z derekcji jakis fetryjter i wszystke kobiyty dostowaly szekulada i kwiotek. Nojczynscij bol to nelka abo tulpa. Wele polednia szef naszego oddzialu , jego zastympca i magazynier urzondzali nom fajer. […]
FICINUS & CIGA
FICINUS & CIGA Zejrzeli ciga z przodku Kubiny Kajś przi kwiaciarni nale niy driny Cosik żuchlała Festelnie mlaskała Wyloli na nia z kibla mydliny. Mokro koziczka deptakym śmigo W zymbach mo kwiotek kożdego dziwo Bańkami hepie Ze szkutow cieknie Na take widoki nojlepsze piwo. Barbara Politaj


text:
SMUTNE WIDOKI WE PROMYKU SŁOJNCA Łoch jak tyn promyk, tyn promyk słojnca, We smutku rozjaśnio naszo Ziymjo Ślonsko. Te wszystki bergi tu łusypane, No i te doły wodom zalone. Tyż i te Gruby, kere nom pozawjyrali, I to czego już niy ma, bo na złom to dali. Kuminy, Wieże Szybowe, to już siy wali, A […]
SMUTNE WIDOKI WE PROMYKU SŁOJNCA
Ku wjośnie
Ku wjośnie – szpaska
Maszketniki
Maszketniki To je tako zorta ludzi Kerych wōń słodkigo budzi. Jak wybierōm się do sklepu, Zaroz szukajōm maszketów A tam: Z cukru wata na patyku I bōmbōnōw je bez liku Krōwki, raczki, zegōweczki kopalnioki, kukułeczki. Co niymiara je lizokōw Tytki kolorowych szklokōw Piernikōw rozmańte zorty Sōm makrōny, zisty, dorty Szplitry, kreple i kołocze I pleciōnki, […]
Faszing, zapusty, miynsopust i – audio
Faszing, zapusty, miynsopust i…
Co, medikujecie, iże byda Wóm sam eklerowôł jak sie kreple parscy? A dyć jô już łod łóńskigo szczwôrtku blank gawcyć sie na nie niy poradza, bo mi sie jesce dzisiej pierónym po nich chepie. Niyftore to ci byli take chapich, take fest przepadzite, iże na tyn tusty szczwôrtek naforantowali tych krepli tela, iże jejich niyskorzij […]
ZAPUSTY – abo Tusty sztwortek
ZAPUSTY – abo tusty sztwortek Jedyn, jedyny dziyń taki mómy, w kerym łobżarstwo jest dozwolóne! W tym dniu kreplami sie łobżyrómy, bo łobyczajym to uświyncóne. Ruby czy chudy, mody czy stary, a nawet ci, co dieta czimajóm, w jedzyniu krepli niy majóm miary i diety wcale niy przestrzegajóm! Godajóm na niego – sztwortek tusty, inksi […]
Tłosty sztwortek
Tłosty sztwortek Maryjka se dzisiej rano skapowała , że momy tłosty sztwortek,a krepli ni mjała. Pryntko kabot na siebie oblykała i do społdzielni […]
Dobry krepel
Dobry krepel Krepel zawsze dobry je Na mjynsopust przydŏ sie Bo to dzisio czwortek tłusty Je karnewal i zapusty Tuż już ciasto zamjynszōne Kreple też już sōm pjeczōne Do pjekŏrza jedni lecōm Inksi w dōma kreple pjeczōm Co by były wydarzōne Dobrze muszōm być zrobjōne Ciasto dobrze wyboksować Potym dziepjyr jich formować Już wyciōngłach fet […]
KLACHULE Z GODULE
KLACHULE Z GODULE Ryjza już schrónio w kuchni klamoty, łobiod już prawie mo uwarzóny, Józek zarozki przidzie z roboty, jak dycki głodny i narobióny. Klózki do wody powciepowała, komport ze wisni wyloła z krałzy i na sóm koniec sie skapowała, że i zabrakło mónki do zółzy! Cołko na nudle spotrzebowała, nic niy łostało, ani na […]
ŚLOŃSKI ŁOBIADY
ŚLOŃSKI ŁOBIADY. Jak baba chłopowi, dobry łobiod chce zrobić, To żur i bratkartofle. Kartfle pieczone a żur łukiszony, Mosz śloński łobiod chłopie. Żur, bratkartofle, mosz moj kochany chłopie. Jak pojysz sie żuru, chłop bydziesz jak z muru, Jydz żur i bratkartofle. (Bis) A dnia następnego, mosz zajś cojś inszego, Jest zupa z fazolami. Do tego […]


text:
Sojusz Socjalistycznych Sowjeckich Republik
Sojusz Socjalistycznych Sowjeckich Republik (ros. Coюз CoBeTckиx CoциaлиcTичeckиx Pecпyблиk, CCCP, trb. Sojuz Sowjetskich Socjalističeskich Rjespublik, trl. Soûz Sovetskih Socialističeskih Respublik) inakszy SSSR, Sojusz Sowjecki – historyczne, totalitarne państwo socjalistyczne we Ojropje půłnocnyj a wschodńij a Azyje půłnocnyj a strzodkowyj.
Uobjymowoło plac kole 22 mln km² uod Bałtyckego Morza a Czornygo do Pacyfiku (nojsrogsze we historyji nowożytnyj śwjata), istńoło uod 30 grudńa 1922 do 26 grudńa 1991.
Republiki sojuszu[Sprowjej]
S kůńcym swojigo istńyńo, we 1991, SSSR mjoł do kupy pjyntnośće republik (Zakałkasko FSSR we 1936 roku podźelůno na Armyńsko SSR, Azyrbejdżańsko SSR a Gruźińsko SSR; Karelo-Fińsko SSR wklůdzono do Ruskij FSSR we 1956 roku). Nojsrogszo s republik, tako skuli ludnośći, placu, jako śyły polityczno-ekůnůmicznyj, bůła to Rusko FSSR. S kůńcym istńyńo tygo państwa we SSSR kole uůnych 15 republik bůuo tyż 20 republik autonomicznych, 8 uobwodůw autonomicznych, 10 uokryngůw, a jeszcze 6 krajůw a 123 uobwodůw.


text:
Bół to paździyrnik 1984 roku. Rychtowali my we Poznaniu szykowny sztand na takich miyndzynarodowych targach, ftore sie tak ze ynglicka „Interrail” mianowali. Bóło już po tym, kiej świtnół we kalyndôrz Jurij Andropow (to bóło we môju) a Rusami reskiyrowôł Konstantin Czernienko. Plac, kaj my sztalowali tyn sztand, bół ci blank kole srogachnego ruskigo sztandu. A Ruske, jak zawdy, rychtowali wszyjsko wiynkszyjsze, srogsze niźli inksi. Tak tyż bóło wtynczôs. Ino, co łóni nazgłobiyli na tyn sztand niy tela glajzów, maszinów, werkcojgów – jak inksze wystôwce – ale wyrychtowali ci taki srogi szrank, takô biblijotyka, kaj fest wyglancowane, wypucowane, rzóndkiym, rajóm ustawióne byli roztomajte ksiónżki. A bół snami jedyn szykowny karlus ze Huty Zobrze, Józek Pluta, kiery poradziół gôdać we poruch lynzykach, a kierego sie sztyjc ino błozny trzimali, ciyngiym kómuś coś na łostuda poradziół zbajstlować, kogoś wciś za bolek. Tak jakiesik dwa dni deptôł kole tego ruskigo sztandu (côłkie targi zetwali jakiesik piyńć-szejść dni) i łorôz przilazuje ku mie i rzóńdzi:
– Panie Ojgyn, panie Ojgyn, te Rusy majóm tam we tyj jejich biblijótyce gryfne ksiónżki, ale nôjważniyjsze, nôjszykowniyjsze, nôjbarzi wyflyjgowane, to sóm take, kiere napisôł Bryżniew, Andropow i… Czernienko. – tuplikowôł mi Józek Pluta. – I jô, panie Ojgyn, kciôłbych sie je łod nich na jedyn chocia dziyń do hotylu borgnóńć, wypożyczyć.
– Dobra – gôdóm mu na to – pódź symnóm, to możno cosik sie udo!
Idymy, a tam sztramski dyrechtór (wiycie, łóni już wteda na bele jakim sztandzie, na bele czym mieli dyrechtora, jak my terôzki). Dyrechtór nôs gryfnie przijón, nalôł po glasce ichniygo gruzińskigo koniaku, dziołcha prziniysła bonkafyju i napoczynómy gôdka.
– A my by kcieli borgnóńć łod wôs na jedyn dziyń pôra ksiónżek – napoczynô tyn mój kamrat Józek, kiery gynał po rusku poradziół tyż gôdać.
– A pażałsta, tawariszczi, pażałsta – gôdô tyn dyrechtór. – A kakije, kakije knigi wy chatieli?
I, ludzie! Mało mie pierón niy szczelół! Tyn Jółzel kciôł borgnóńć ino te ichnie „knigi” kiere naszkryflôł Andropow i Czernienko. Niy byda gôdôł, co sie tam dziôło, tela, co dziepiyro po jakisik dwióch godzinach tyn dyrechtór dôł zwól i nasz dolmczer móg sie do hotylu zebrać dwie ksiónżki. Suchejcie! I sam ci sie dziepiyro napoczło. Na drugi dziyń rano, dziesiónta, Jółzel przilazuje na nasz sztand, dwie ksiónżki mô po parzóm.
– Ojgyn, pódź, idymy do tego ruskigo dyrechtóra.
Nale, dyrechtóra jesce niy bóło. Prziszôł dziepiyro kole połednia, tak ździebko chycóny, nawalóny, nó… możno ino na srogim kacynjamrze. Idymy do niygo i Wiycie… tegoch sie niy bół spodzioł. Jółzel nic, ino kce ze tym dyrechtorym (abo ze bele jakim na tym sztandzie Ruskim) dyszkutiyrować ło tym, co tam we tych jejich ksiónżkach wyczytôł. Ludzie! Co tam sie dziôło (Jółzel na isto bez noc łobie „knigi” przeczytôł). Przeca żôdyn ze tych Ruskich do kupy ze jejich dyrechtorym żôdnyj ksiónżki tych wywołanych sekretôrzy niy czytôł!!! Poradzicie sie to wystawić. Przeca małowiela a byli by nôs łobuch do heresztu zawarli (a Wiycie, to bół łoziymdziesiónty szczwôrty rok).
Jesce my sie dobrze ze wszyjskimi kamratami niy spamiyntali a sam jak niy prasknie taki gruf (i to ino bez miymieckie radijo), co nasze UB-yjoki zatrzaśli tego ksiyndza Jerzego Popiełuszki. Napoczło sie sznupanie, nuchcynie; jedyn gôdôł to, drugi cosik blank inkszego, a te Ruskie to sie niyskorzij bali i na sznapsa dó nôs niy dali napytać.
Gôdôłech, spóminôłech tego mojigo kamrata, inżiniera (i dolmeczra) Jółzla, kiery poradziół gynał gôdać po miymiecku, anglicku, szpanielsku i po rusku. I jes ci to tak ździebko skuplowane ze inkszóm gyszichtóm, kierô mie ci sie tyż przitrefiyła na targach tela, iże we dôwnyj NRD. Pojechôłech tam ze takimi modziokami na targi do Lipska, kiere sie mianowali „Messe der Meister vom Morgen”. Mieli my tam maluśki sztand, jakiesik tam fizymatynta zbajstlowane bez szkolorzy ze roztomajtych naszych techników i zawodówek. Nó, i prziszli ci kiejsik ku nóm mode dziołchy i karlusy, kiere przikludziyli sie aże ze Hameriki i Kanady. Połoglóndali te nasze „ekszpónaty”, połozprawiali snami ło bele czym i ciyngiym tam do sia cosik gôdali takigo jak: kaskijaskooo. Niy poradziyli my spokopić, ło czym ci łóni tam fandzolóm aże pokôzali nóm na miano naszego werku „Huta Kościuszko”. A, iże to byli tyż modzioki (możno i kiery miôł we familiji Polôka) już blank niy miarkowali fto to bół Kościuszko, ino czytali to po ichniymu, tak jak sie to tam u nich idzie wygôdać. Bo richticznyHamerikón, kiej niy poradzi spokopić fto to bół tyn srogi (nó, możno niy taki srogi, co ważny tyż i dlô Hamerikónów) Tadeusz Kosciuszko bydzie czytôł gynał: kaskijaskoo. I to mi blank klapuje do tych móndroków, kiere mi fest tuplikowali, co jô móm szkryflać po ślónsku, ale tak, coby to Hamerikóny poradziyli czytać. A dyciś Miymce piszóm po ichniymu, Ruske tyż, Szwedy, Greki i inksze nôrody tyż, ino hamerikóńskie Ślónzôki (możno niy wszyjskie, ale pôra angyjberów sie tam spichło), ciyngiym kole naszyj godki bajstlujóm (a i niyftore małupice sam u nôs tyż) i sztyjc sie ciepióm, kiej jô po tym wysztudiyrowanym, fimlowatym fandzolyniu niy kca szkryflać. Nale, styknie tego wynokwianiô, a coby juzaś jakisik łostudy sam niy rozfechtować, wciepna ino jedyn hamerikóński wic.
Wiycie! Jedyn Galicyjok, Krakus wykludziół sie bół, już na blank, do Hameriki. A, iże słepôł jak nôjynty, kôzali mu tam pójńść na „łodwykówka”. Côłkô ta kuracyjô gynał klapła, chyciyła, Krakus już niy tintôł, nó, tóż go ze tego lazarytu wypisali. Łoblyk sie gryfnie i kce wylazować, ale trefiół dochtora, kiery go tam we tyj klinice flyjgowôł i tyn dochtór gôdô:
– Panoczku, panoczku, ale wyście blank przepómnieli, coby sam za ta kuracyjô zabulić!
– Nó, ja, panie dochtorze, nó ja – łodrzykô tyn Galicyjôk. – Ale przecamć jô tela dôwnij słepôł, coby tak na isto, na zicher wszyjsko… zapómnieć!


text:
Gryfnie rozprawio z zespołym 032
Spotkali my sie z gryfnymi karlusami z zespołu 032, coby sie troszka wiyncyj dowiedzieć ło jich graniu, śpiywaniu i podejścio do poru ślonskich spraw. A to co my sie łod nich dowiedzieli możecie poczytać tukyj.
Czymu nazywocie sie 032?
Nazwa wziyna sie łod numeru kierunkowego do Katowic.
Filozofia zespołu je wielowątkowo, ale nojważniyjszym z nich je nasz region, naszo mało łojczyzna – Ślonsk. I z tym chcieli my połonczyć naszo nazwa. Staromy sie łopowiadać ło życiu, kere w tyj naszyj krainie się rozgrywo, abo rozgrywalo kyjś.
Co rozumiycie pod pojyńciym ślonski konski? Czy te kiere śpiywocie idzie do takich zaliczyć?
Wszystki konski som ślonski, nawet jak niy som śpiywane po ślonsku. Śpiwomy po polsku, po ślonsku, po angielsku i po hiszpańsku. Chcioł bych tyż, coby były tyż czeski. Jak myśl łostała wyrażono po polsku, to niy chcieli my ji tłumaczyć na ślonski. Łone som wszystki ślonski a to po tymu, że chcieli my zrobić muzyka, kiero je ślonsko ale niy skuli tego, że je śpiywano po ślonsku ale pochodzi z inspiracji historiom Ślonska i krajobrazym i jakimś śląskim duchym, nastrojym. Ni ma rzeczy na płycie kero właśnie nagrywomy, kiere niy som nasze.
Toż skond bierecie pomysły?
Kiedyś znodli my w szuflodzie kartka z 15 roku kiero napisoł mój praujek do swojij matki i siostry, takom starom, archaicznom ślonszczyznom, czytało sie jom tak jak Kochanowskigo. Łopowiado jak siedzioł na pograniczu belgijsko-francuskim i pisoł ło rzeczach, kiere go interesowały, co rosło na polach, jako była pogoda. I ta łopowieść stała sie tymatym jednego naszego konska, pod tytułym „Ardeny”.
A skond sie wziyna pieśniczka „Bez haje”?
Nasze pokolynie pedziało niy. Niy chcymy zakłamanej historii na nasz temat. Niy chcymy postrzeganio naszyj kultury i obecności w świecie poprzez krupniok, beerfest i inksze rzeczy. W tyj piosynce śpiywomy: dej sie pozór tak bez haje, rychtujymy te powstanie. Te „powstanie” je (abo mo być, czy tyż – bydzie) myntalne, wewnyntrzne, kulturowe ale i kulturalne. To je taki oddolny pozytywny ruch, kery trocha może przypominać jako pokojowo rewolucjo, bo tak richitch to polego łon na odnajdywaniu własnyj tożsamości. My nie wychodzymy z flintami jak separatyści z inkszych krajów, ino staromy się robić to „bez haje”: przez kultura, zmiana myślynio (abo mobilizowaniy do myślynio), coś co sie dzieje w gowach, a niy na polu bitwy. Bez tóż Korfanty sie w tyj piosynce uśmiycho, a znakiym do „powstanio” nie je trombka, ani nic militarne, yno panewnicke dzwony. Ta piosynka je wyrazym tego, że młode pokolyni sie obudziło i chce cos robić dla swojich korzyniy ale tyż dlo przyszłości naszych dzieci.
Jak zmiynić taki łobroz Ślonska?
Co nom sie niy podobo, to to jak Ślonzoki sami siebie postrzegajom i prezyntujom na zewnątrz i to jak mainstream polski postrzego nos. Jo je przeciwnikiym kultury szlagrowej. A łona łobjyna cołki Ślonsk.
Czym dlo Ciebie je łojczyzna?
Dlo mie łojczyznom niy je przelano krew, martylorogia. Dlo mie łojczyznom som łonki, wzgórza, lasy, rodzina, choinki ze szyszkami. Jak to niknie, to czuja, że coś traca. Dlo mie ważne je to kaj sie stykajom sztyry żywioły. I tego je tyż i bydzie nojwiyncyj w naszych kuskach.
Jak godzicie kuski Dylana, brzmiynia metalu, traszu z klimatym Ślonska?
Rozchodzi sie nom ło wartości, kiere przekazujymy. Kożdy z nos wyrastoł na inkszej muzyce, nojczyńścij na amerykańskij i angielskij, ale niy chcieli my być Amerykonami, ale Ślonzokami i to je klucz. Ślonski treści niy trzeja podować w formie szlagrów, można tyż używajonc metod, kierymi posługiwoł sie Dylan abo bardzo do nos ważny Bruce Springsteen i łopowiedzieć ło naszyj ziymi.
Inspirujymy sie tyż Starym Dobrym Małżyństwym. Je nom fest bliski. Ale fest blisko jest nom tyż muzyka grunge. Ale tyż Dżem. To je to co je Wy mie!
Staromy sie coby to co śpiywomy było zachowane w ślonskim klimacie. Bez toż myśla, że można pedzieć że gromy folk – niy yno skuli tego, że inspirujymy sie dylanowskim abo springsteenowskim folkiym amerykańskim.
Jak by Wom przyszło pedzieć pora słów do Ślonzoków to co by to było?
Coby sie przejechali w niedziela na kole a niy autym kole supermarketów i łoboczyli czy to jim sie wszyjsko zgadzo. Czy za bardzo niy patrzom w ty pudło. Niych kultywujom hodowla kanarków jak jo. Mom jich 15 abo pultoków. Chopy niych sie spotykajom przy kwarecce i ciupiom w szkata.
Dziynkujymy za ty pora słów i wnszujymy powodzynio w graniu i śpiywaniu!


text:
Němsko-Serbske ludowe dźiwadło
Němsko-Serbske ludowe dźiwadło, krótko NSLDź (němsce Deutsch-Sorbische Volkstheater) w Budyšinje je jeničke dwurěčne powołanske dźiwadło w Němskej a zdobom wažna institucija serbskeje, němskeje a serbsko-němskeje kultury.
Wobsah
Stawizny[wobdźěłać]
Hižo za čas srjedźowěka so w Budyšinje dźiwadźeleše, na čož njezbožo z lěta 1413 pokaza. Njedźelu 5. februara 1413 so, kaž hižo prawidłownje do dnja swj. Dorotheje, nabožna stawizna wo swj. Dorotheji na Budyskim torhošću hraješe. Njekedźbnosć přihladowarja pak wuskutkuje, zo so jedna murja złama a wjace hač 30 ludźi w publikumje zabije.[1]
Prěnje Budyske dźiwadło[wobdźěłać]
Hač do lěta 1796 so dźiwadłowe předstajenja hłownje na łubi Budyskeje kupnicy pokazachu, dokelž hač do lěta 1796 w Budyšinje žane dźiwadło njeeksistowaše.[2] Budyski senator Carl Wilhelm August Hering (1749–1802) załoži w lěće 1795 akcijne towarstwo, kotrež dyrbješe twar dźiwadła financować. Tak so w lětomaj 1795/96 bašta při nutřkownej měšćanskej muri, mjez Lawskimi hrjebjemi a Žitnymi wikami, přez Budyskeho mulerskeho mištra Johann Gottlieb Staude a Drježdźanskeho molerja prof. Johann Benedikt Theil (1745–97) na dźiwadło přetwari.[3] Dnja 26. oktobra 1796 so w bašće prěnje Budyske činohrajne dźiwadło załoži.[4] Za čas Bitwy pola Budyšina so dźiwadło 1813 jako lacaret a kaserna wužiwa a nimale znići.
Měšćanske dźiwadło[wobdźěłać]
Pod stupacymi płaćiznami za wudźerženje dźiwadła dyrbjachu akcionarojo dźiwadło 1852 konditorej Tranzschelej předać. Při wšěm jemu pak tež njebě móžno z dźiwadłom wunošnje hospodarić, tak zo dyrbješe město Budyšin dźiwadło pohóršliweho stawa dla 1865 přewzać. Z tym stanje so dźiwadło z Budyskim Měšćanskim dźiwadłom. Na zakładźe iniciatiwy přez měšćanostu Löhra (1813–90) so dźiwadło mjez 1868 do 1871 po planach twarskeho direktora města Friedricha Mörbitza přetwari a rozšěri. Dźiwadło skići 480 přihladowarjam městno k sedźenju a 130 městna k staću. Wyši měšćanosta dr. Kaeubler (1849–1924) zasadźi so 1902 pola sakskeho kralowskeho dwora za přepodaće Rietschelowych swislow do Budyšina, kotrež so do dokónčaceho přetwara dźiwadła 1905/06 eksplicitnje zapřijachu. Tute, wot Ernsta Rietschela (1804–1861) za Drježdźanske dwórske dźiwadło (dźensniša Semperowa opera) stworjene swisle, so po jeje wotpalenju 1869 wjace do tamnišeho noweho dźiwadłoweho twarjenja njezapřijachu. Za čas Nacionalsocializma so Měšćanske dźiwadło w Budyšinje na propagandistiske dźiwadło (t. mj. „Grenzlandtheater“) přetwori. Dźiwadło dyrbi z tym wosebje němske wuměłstwo hajić.
Spočatki serbskeho dźiwadło[wobdźěłać]
Z činohru „Rohowin Štyrirohač” wotmě so 2. oktobra 1862 prěnje serbske dźiwadłowe předstajenje w Budyskim hosćencu K złotej krónje.[5] Čěsku wjeselohru Václava Klimenta Klicpery (originalny titul „Rohovín Čtverrohý”) z lěta 1821, kotruž přełoži Jan Ćěsla hromadźe z Pětrom Dučmanom, předstajichu sobustawojo towarstwa Budyska Bjesada. Mjez nimi běše tež Jan Arnošt Smoler, kotryž hraješe rólu rychtarja.[6] Serbscy studenća přewjedźechu 2. septembra 1877 prěnje serbske dźiwadłowe předstajenje na wsy. Na žurli hosćencarja Hauptmanna w Lejnje hrajachu z němčiny přełoženej wjeselohrě „Susodow skóržba” (Jan Kral po Roderichu Benedixu (1811–1873)) a „Kak Pětr lěkari” (Korla Awgust Fiedler). Z dochodami předstajenja podpěrachu studenća ćišć Zejlerjowych zhromadźenych spisow, kotrež Arnošt Muka wot lěta 1883 wuda. We Wjerbnje hraje so składnostnje 85tych narodnin kejžora Wilhelma I. w lěće 1882 prěnje delnjoserbske dźiwadłowe předstajenje „Božemje serbskich wojakow”, kotrež spisa Mato Kosyk. W přichodnych lětach slěduja dalše lajkowe předstajenja.
Jako wuskutk serbskeho zakonja z lěta 1948 je so w oktobrje 1948[7] prěnje serbske powołanske dźiwadło, Serbske ludowe dźiwadło (Sldź) załožiło. Institucija, kotraž běše zdobom prěnje serbske wuznamne kulturne zarjadnišćo po wójnje, załoži so na iniciatiwu dźiwadźelnika Jana Krawca. Tute pućowanske dźiwadło měješe w Budyšinje pak jenož twar za zwučowanja a zarjadnišćo – swoje wustupy hraješe wosebje w hosćencach na serbskich wjeskach. Ze spožčenjom statusa statneho dźiwadła w lěće 1952, móžeše sebi dźiwadło tež serbski wuměłski dorost same wukubłać. W lěće 1956 wuznamjeni so Serbske ludowe dźiwadło z Mytom Ćišinskeho. Serbskemu ludowemu dźiwadłu so spočatk lěta 1961 dwurěčne klankowe dźiwadło jako nowa šparta přidruži. Tute wuńdźe z priwatneho dźiwadła Berta Ryćerjec swójby, kotrež hižo wot 1946 w Hornjej a Delnjej Łužicy hraješe.[8]
Němsko-Serbske ludowe dźiwadło[wobdźěłać]
Dnja 2. awgusta 1963 zjednoćištaj so Měšćanske dźiwadło a Serbske ludowe dźiwadło do Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła z čimž so tež status dźiwadła, wot měšćanskeho na wokrjesne dźiwadło zwyši. Dźiwadło wobsteješe nětko z třoch špartow, klankodźiwadła a wot lěta 1965 tež z dźěćaceho dźiwadła. Po tym zo zwěsćichu so mnoho funkcionelnych brachow při dźiwadłowym twarjenju, so 1969 Rietschelowe swisle wottwarichu a w přichodnych lětach na měnjacych městnach składowachu. Wjetše dźiwadłowe předstajenja so w tutym času do žurle hotela „Króny“ přeměsća. Modernizowanje dźiwadła na starym městnje so najebać koncepta pak njerealizuje. Dokelž wobwod po měnjenju wokrjesa nowotwar njedosahace podpěrowaše, spyta wokrjes sebi přez rozbuchnenje wulkich dźělow dźiwadła 30. decembra 1968 pomoc wobwoda wunućić.
Twarska politika w NDR spěchuje w tutym času wosebje twar bydlenjow a wuskutkuje tuž twarski stop kulturnych institucijow. Tak so nowe dźiwadło při Schillerowych zelenišćach w lětach 1973–75 jenož jako rozšěrjenske twarjenje tam hižo wobstejaceho dźiwadłoweho zarjada a studijoweho jewišća natwarić hodźi. W tutym wobmjezowanym twarje pak so mjez druhim, njehladajo na eksistowace naćiski, jewišćowa wěža a integrowanje Ritschelowych swislow njewobkedźbowaštaj.
Z rozpušćenjom hudźbneho dźiwadła a baleta w lěće 1992 leži hłowna kedźbnosć dźiwadła na činohrě. W lěće 1992 nasta při NSLDź Młodźinske dźiwadło jako projektowa skupina Serbskeho gymnazija. Wo dalše spěchowanje serbskeho dorosta stara so 1994 załožene činohrajne studijo. Wot 1996 předstaji so kóždolětnje pod hołym njebjom na dworje Budyskeho hrodu Ortenburg Budyske lěćne dźiwadło.
Budyski wokrjesny sejmik wobzamknje w septembrje 2000 nowotwar dźiwadła na hrodźe Ortenburg, hdźež so po něčim tež rozsudźi Rietschelowe swisle přichodnje pokazać. Dnja 12. septembra 2003 so Dźiwadło na hrodźe z figurami Rietschelowych swislow jako hłowne hrajnišćo klankodźiwadła a sydło Młodźinskeho dźiwadła wotewri.
Plany dźiwadła w Budyšinje, Žitawje a Zhorjelcu kaž tež Nowu Łužisku filharmoniju w zwisku ze zniženjom zjawnych srědkow 2002/03 zjednoćić zwrěšća runje tak, kaž pospyty zjednoćenja ze Serbskim ludowym ansamblom w lěće 2003.
Zo by so wohnjoškit a klimatizacija we hłownym twarjenju na dźensniši standard přiměriło, so dźiwadło mjez 2004–06 hłubokosahace přetwari. W tutym času je měšćanska hala Króny interimske jewišćo dźiwadła. Spočatk lěta 2006 so ponowjene twarjenje poswjeći, kotrež nětko tež jewišćowu wěžu a železny zawěšk wobsedźi.
Literatura[wobdźěłać]
- Michael Lorenz: Bautzner Theater Geschichten. Theater der Zeit, Berlin 2013.
Wotkazy[wobdźěłać]
Žórła[wobdźěłać]
- ↑ Michael Lorenz: Sieben Geschichten über Theater in Bautzen. W: Von Budissin nach Bautzen. Nakładnistwo Lusatia, Budyšin 2002, str. 259. (něm.)
- ↑ Richard Reymann: Geschichte der Stadt Bautzen. Gebrüder Müller, Budyšin 1902, str. 549. (něm.)
- ↑ Cornelius Gurlitt: Die Bastei am Lauengraben. W: Cornelius Gurlitt (Wobdź.): Beschreibende Darstellung der älteren Bau- und Kunstdenkmäler des Königreichs Sachsen. 33. Heft: Bautzen (Stadt). C. C. Meinhold & Söhne, Drježdźany 1900, str. 252. (něm.)
- ↑ Michael Lorenz: Sieben Geschichten über Theater in Bautzen. W: Von Budissin nach Bautzen. Nakładnistwo Lusatia, Budyšin 2002, str. 264. (něm.)
- ↑ Jan Ćěsla: Rohowin Štyrirohač. (Předsłowo k předstajenju wot Jakuba Buka.) W: Časopis Towaŕstwa Maćicy Serbskeje. Zwjazk 15 (1862), čo. 2, str. 65–86. (hsb.)
- ↑ Rudolf Jenč: Stawizny serbskeho pismowstwa: 2. dźěl Ludowe nakładnistwo Domowina. Budyšin 1960. str. 140. (hsb.)
- ↑ Dietrich Scholze: Budyšin jako centrum kultury a zjawneho žiwjenja Serbow. W: Lětopis. Zwjazk 49 (2002), čo. 1, str. 14. (hsb.)
- ↑ Michael Lorenz: Sieben Geschichten über Theater in Bautzen. W: Von Budissin nach Bautzen. Nakładnistwo Lusatia, Budyšin 2002, str. 267. (něm.)


text:
-
Katarzyna Ślifirczyk i Adam Duch mistrzami Śląska!
Kategoria: Turnieje w Polsce - WTK / 21 Marca 2014
Katarzyna Ślifirczyk (KU AZS AJD Częstochowa) i Adam Duch (Zawiercie) zostali mistrzami Śląska seniorów w tenisie stołowym.
Tagi: WTK, śląskie, Śląsk, Katarzyna Ślifirczyk, Adam Duch
-
Natalia Bajor i Piotr Chodorski najlepsi na Dolnym Śląsku
Kategoria: Turnieje w Polsce - WTK / 17 Marca 2014
Natalia Bajor i Piotr Chodorski zostali mistrzami woj. dolnośląskiego w tenisie stołowym.
Tagi: WTK, Natalia Bajor, Piotr Chodorski, Dolny Śląsk, dolnośląskie, seniorzy
-
Jakub Woźniak i Zuzanna Grzesińska wygrali III WTK młodzików na Śląsku
Kategoria: Turnieje w Polsce - WTK / 16 Marca 2014
Jakub Woźniak i Zuzanna Grzesińska wygrali III WTK młodzików w woj. śląskim.
Tagi: młodzicy, WTK, śląskie, Śląsk, Jakub Woźniak, Zuzanna Grzesińska
-
Bartosz Sułkowski i Sara Pytel wygrali III WTK kadetów w Małopolsce
Kategoria: Turnieje w Polsce - WTK / 16 Marca 2014
Bartosz Sułkowski (UKS PŁOMIEŃ Limanowa) i Sara Pytel (KS BRONOWIANKA Kraków) wygrali III WTK kadetów w woj. małopolskim.
Tagi: WTK, Małopolska, kadeci, małopolskie, Bartosz Sułkowski, Sara Pytel


text:
Wuglikowy dioksid
Wuglikowy dioksid (CO2) jo bźezbarwny, njewónjaty płun, kótaryž jo śěšy ako powětš. Rozžydnjony, wón mócnje se wuwarjujo a nachylnje śopłotu z wokolina wuśěgujo, tak až nastawa běły wuglikowodioksidowy sněg (druge mě: suchy lod). Toś ten suchy lod se wuwarjujo bźez roztajanja (sublimuje), togodla wón jo dobra chłoźeńska a konserwěrowańska maśizna.
Wón se rozpušća we wóźe k wuglikowej kisalinje (H2CO3). Wón se wužywa za wuglikowodioksidowe napoje, kótarymž wuglikowa kisalina da kisałkojty słod.
Dokulaž wuglikowy dioksid jo śěšy ako kislik, wón ma nachylnosć wutłocowaś kislik z jamach a twóriś płunowe jazory. Togodla jo móžne dušyś w takich městach, na pś. studnje abo sila.
Wuglikowy dioksid jo głowny wobstatk powětša, z něźi 0,038% pó wolumenje. Wón jo wažny dokulaž wón se wužywa wót rostlinow za fotosyntezu. Mimo togo wón jo bazowy akter pśi rostlinarnjowym efekśe a togodla se procuju wót rozdźělnych instancow pómjeńšowaś jogo emisiju do atmosfery za cas slědnych lětźasetkow (na kóncu 20. lětstotka a zachopjeńk 21. lětstotka).
Wobswětowy problem[wobźěłaś]
Wót industrielneje rewolucije su emisijowali do atmosfery miliony tonow wuglikowego dioksida, ale pśedewšym wokoło lět dla powšyknego a zaindustrielnego a zatransportowego wužyśa wugla, njesměrny producent wuglikowego dioksida, emisjia CO² jo drastiski stupała. Pó drugej swětowej wójnje se jo nowa industrielna rewolucija wótměwała, kótaraž jo nowe stupanje toś tych emisijow wustatkowała. Rowno pśed toś tymi rosćenjami a dla specifiskich podawkow se jo małke zniženja wótměwali, kaž na pś. za cas prědna a drugej swětowej wójnje, pó ekonomiskej krizy lěta 1929, pó drugej naftowej krizy lěta 1979 a pó krizy kóńcecego Sowjetskego zwězka. Za cas slědnych lětźasetkow rost jo był wjelgin wušy w Aziji dla tegdejšego spěšnego industrielnego rosta, ale hyšći emisija CO² se pśedewšym w južo wuwitych krajach a pśedewšym w Zjadnośonych statach Ameriki wótměwaś.
Głowne producenty (w lěśe 2004)[wobźěłaś]
- USA, z 7,067 miliony tonow (tak wjele kaž wósym slědujucych producentow gromaźe).
- Rusojska, 2,024.
- Japańska, 1,355.
- Nimska, 1,015.
- Kanada, 758.
- Britiska, 665.
- Italska, 582.
- Francojska, 562.
- Awstriska, 529.
- Špańska, 427.
To groni, mimo Zjadnośonych statow Ameriki, Kanady a Japańskeje, wše su kraje pódwjacorneje Europy. Pad USA jo późiwanja gódny, jolic wótwažuju, až toś ten kraj njeakceptěrujo wupołnjowaś wjele mjazynarodnych dogronow, kaž ten Protokol Kioto (1997). Jano w Zjadnośonych statach Ameriki funkcioněrujo wěcej ako 245 milionow jězdźidłow. Zjadnośone staty Ameriki jo zagronite za 27 % emisijow, mjaztym ceła Europa jano za 24 %. Rusojska za 15 % a pódzajtšna Azija (Chinska) za 11 %. Ceła Afrika jano za 2'5 % a Pódpołdnjowa Amerika za 3 %. W pśerězku emisija CO² bu zawinowana wót produkcije elektriki (33 %), industrije (25 %), transporta (24 %), dom a topjenje (13 %) a rafinerije (5 %).
Referency[wobźěłaś]
- El País, 5. junija 2008, Gustavo Hermoso, "Presente, pasado y futuro de las emisiones de CO²", bazita sur datenoj de The Atlas of Climate Change, The Woods Hole Research Center kaj UNFCCC-CDIAC, 2006. (z esperantorěcneje wikipedije, na kótarejž toś ten nastawk bazěrujo)


text:
Nôzwëskò
Nôzwëskò - je pòzwą rodzëznë, do chtërny nen człowiek słëchy. To dô m.jin. kaszëbsczé nôzwëska np. Jank, Miszk, Naczk i jiné, a niejedné z nich pòchòdzą òd szlachtë, jak np.:
- Szada-Bòrzëszkòwsczi[3]
Nôzwëska Kaszëbóm w Kanadze tam wiele razy zmiéniele.
Lëteratura[edicëjô | edytuj kod]
- Izabela Jost: Osadnictwo kaszubskie w Ontario, Lublin 1983, s. 104.
- Stefan Ramułt: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego. Scalił i znormalizował Jerzy Treder, Gdańsk 2003
- B. Sëchta: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej t. III, Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków 1969, ss. 198-200.
Bùtnowé lënczi[edicëjô | edytuj kod]
- To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.


text:
Fusbal
Fusbal (ang. football, mjym. Fußball, pol. piłka nożna) – manszaftszpil, wywůłano we weldźe szportzorta. We fusbalowych wetkach (szpilach) 2 manszafty szpilajům. Wbiće bala do tora spůrńika je szpilowym cfekym. Wygrywo ta manszafta, kero sprawi to mer razůw. Szpile skłodajům śe ze dwjůch tajlůw, kere majům po 45 minutůw. Sům uůne szpilane na rechtekym, trowjastym szpilplacu. Mjary szpilplaca to uod 45 m do 90 m szyrzce na uod 90 m do 120 m lang. Tory majům mjary 244 na 732 cyntimetrůw.
11 fusbalokůw skłodo śe na kożdo manszafta, posztrzůd kerych ukozyma tego we torze - tormana (kery moge chytać bal do rankůw), tych na zadku - uobrůńcůw, tych we posztrzodku půmocńikůw a tych we napadźe - napadźorůw.
Historyjo[Sprowjej]
Fusbal wynojdli we Ynglandźe, kaj pjyrsze szpile szpilali uż bezma we III w. Pjyrszy angelski fusbalowy ferajn - Sheffjeld Club - erygowany bůł we 1855 g. 8 rokůw ńyskorzi stanůł już pjyrszy angelski fusbalowy ferajn, kery wprowadźůł jednake prawidła lo wšyjskych. We 1904 g. stanůła Pojsztrzůdnacyjowo Fusbalfederacyjo (FIFA).
Fusbal na Ślůnsku[Sprowjej]
Reprezentacyjo ślůnsko[Sprowjej]
Ńyformalny manszaft fusbalowy, we kerym szpilujům fusbaloki s wojewůdztwa ślůnskigo, ńy noleży do FIFA ńy UEFA. Ńy bjere udźůłu we uoficjalnych turńejach. Na uostatku szpilali ze Polokůma (1:1, Stadjůn Ślůnski we Chorzowje, 9 grudńa 2006).
Auskuplůngi[Sprowjej]


text:
Na gripa Smarko, psiko, kucnoł roz Fiber tyrpie ,zdrzity nos Barbara Politaj
Na gripa
Na figura
Na figura Fest turnuje ,ździybko jy Eli schudnie fto to wiy? Barbara Politaj
Szkopyrciok
Szkopyrciok Ôszeredzioł i kamrata Siostra ,ojca, szwigra ,brata Barbara Politaj
Chyrlawo
Chyrlawo Kej go widza we alkowie Rzykōm gorko – dej mi zdrowie Barbara Politaj
Kopidoł
Kopidoł Kej uśmiyrknie jako bydzie? Fto mu dziura kopać przidzie? Barbara Politaj
Zoziyrok
Zoziyrok Ujzdrzeć jōm sagato , istnego marzynie Cōż kej napolyniec widzi yno ciynie Barbara Politaj
Kominiorske szczyńści
„Chycony na fraszki”
Chycony na miesionczka? – – – Do miesionczka szkamro frelka Blynduj we izbetka Felka Niych wylezie ku mie przidzie W strzybno nocka przonie bydzie. – – – Chycony na krepla? – – – Krepel z marmeladom lukrym oblywany Maszkyt na zolytach u wyzgerny Any Dyć cie zymdli synku biadoli matula Bliknij roz za kej na […]
„Chycony na fraszki”
JAKO Z BABAMI?
JAKO Z BABAMI? Dobrze chopu przi kobiycie, bez ni lepi, sami wiycie! Ale juzaś z drugi stróny… Bez kobiyty – ciynżke życie, jeszcze gorsze – przi kobiycie! Bernard Śmigała


text:
Internec (łac. inter mjyndzy, ang. net nec, dosłowńy mjyndzynec) – uůgůlnośwjatowy nec kůmputerowy[1] lůgiczńy połůnczůny we jydnorodny nec adresowy uoparty na protokole IP (ang. Internet Protocol). Dostarczo abo wykorzistuje usůgi wyższygo poźůmu uoparte na telekůmůńikacyji i zwjůnzanyj s ńům infrastrukturze.
HistoryjoEdytuj
Poczůnki Interneca wjůnżům śe s powstańym Internecu ARPANET a śyngajům kůńca lot 60. XX wjeku, gdy amerikańsko firma RAND Corporation prowadźiła badańo studyjne nad możliwośćůma dowodzyńo i łůncznośći we warůnkach wojny nuklearnyj. Na podstawje jeji raportůw podjynto prace projektowe nad skůnstruowańym neca kůmputerowego kery by můg fůnkcjůnować půmimo zńiszczyńo jygo tajli.
Przipisy
- ↑ Andrev S. Tannenbaum w kśůnżce Nece kůmputerowe (ISBN 83-7361-557-1) zaznaczo, aże Internec ńy je pojydynczům śećům, ino necem necůw (co ńy pasuje do klasycznyj defińicyji neca kůmputerowygo)


text:
Antologia 11 autorów skupionych wokół Koła Poetów „Wena’ działającego w Klubie Miejskiego Ośrodka Kultury „Rebus” w Żorach .Poniżej 1 z wierszy umieszczony w Antologii Dziecka ni majom Co wom dolygo co szteruje kej zestarani siedzicie gymba pomarszczono jak brozdy na polu Wyglondocie jak ta boroczka abo żebroczka na miedzy co liczy złociszki czy styknie na […]
Antologia „Lustro wody błękitem słowa „
kolo !!!
Idzie Antek do Francka w odwiedziny potknol se na placu -peronie co sam to mosz? no rzic od mojej tesciowej… to czamus jom zakopol rziciom do gory? no bo to choc mom teraz kaj kolo postawic Haaaaaaaaaaaa (( ◐̃_◐̃ ))
Na majowka
Starzik
Mila i placki
Mila i placki Jak dzisio Mila łobjod warzyła Fest sie przy tym namynczyła Placki pichcić chciała A zimjoków już ni mjała Tuż wartko sie łoblykała I do sklepu gibym gnała Toć już wszysko płacić mjała A portómela w dóma zapómniała Zajś w te pyndy nazot sie wróciła A potym płacić i sprawunki wziyna Cołko dróga […]
Mila i placki
Koło
Koło Jak ech jeszcze bajtlym bóła Łojcu koło podiwaniółach Bóło wysoke,miało wielke koła Do zica, żech niy dostała Nojpiyrw jeżdża na pyndali Gówkuja,co robić dali Dałach szłapka,na ta drugo Yntka szczelółach,jak dugo Przewróciółach sie co chwila Alech łokropnie uparto bóła Co,że móm szczaskano pupa Tako na kole,je ta nauka Coroz lepi bóło potym Choć somsiod,śmioł […]
Starzikowe łosprowjani
Starzikowe łosprowjani Czy to straszki czy potwory ?sama nie wjym co za mory ! Kjejś sam u nos grasowały tak mi starzik łosprowjali Jak kjejś jeszcze młodzi byli i na zolyty łazili Było to kjeroś niydzieliczka jak przybrali se troszyczka Na kole se pyndalujóm i ku chałpje swoji drałujóm Aż tu naroz cojś sie stało […]
Słóneczko
Słoneczko Jako fajnie sie zrobiło Jak słóneczko wyśwjyciło Wjater przegnoł chmury czorne I tera już je pogodnie Tak je gryfnie,tak wesoło Jak to słónko śwjyci w koło Ptoszki z gniozdów wyleciały Na drutach se posiodały Słóneczka nóm brakowało Sztyjc no w dóma sie siedziało Tera na dwór wylezymy I sie w słónku […]
Wybiyro sie Franc we rajza
Wybiyro sie Franc we rajza Wybiyro sie Franc na kole w rajza dołokoła świata, mo czas bo je na pyndzyji pojedzie se na dwa lata. W markecie kupioł se koło, kejby ta rajza strzimało, musi mieć mocne jak diobli jak by sie coś w drodze stało Trzi czopki na łyso gowa za poł cyny sie […]


text:
Růwńik
Růwńik – pojyńće, kere dotyčy takej kuli, kero uobraco śe wkole uośi přeuažuncyj bez mitua tyj kuli. Růwnik je kouem wjelgym powstouym bez přećyńće kuli puaščyznům prostopaduům do tyj ośi a přechodzuncům bez mitau kuli. Růwńik to je najdužšy růwnoležńik. Jigo šyrokość geůgrafično to je 0°.
Růwńik kuli źymskij dźeli ja na dwje půukule: půunocnům a pouedńowům, a jigo dugość wynośi 40 075,704 km.
Państwa, bez kere přeuaźi růwńik to:
- Wyspy Śwjyntygo Tůmaša a Kśůnžynco, přeuaźi bez wyspa Ilhéu das Rolas
- Gabůn
- Kůngo
- Dymokratyčno Rypublika Kůnga
- 20px|Ůganda Ůganda
- 20px|Kyńijo Kyńijo
- 20px|Sůmalijo Sůmalijo
- 20px|Malediwy Malediwy, ńy přeuaźi bez lůnd, nale bez přinoležne terytoryjům morske
- Indůnezyjo
- 20px|Kiribati Kiribati, ńy přeuaźi bez lůnd, nale bez přinoležne terytoryjům morske
- 20px|Baker (terytoryjům USA)|Baker Baker, ńy přeuaźi bez lůnd, nale bez přinoležne terytoryjům morske
- Ekwadůr
- 20px|Kolůmbijo Kolůmbijo
- Brazylijo
Mimo mjana růwńik ńy přeuaźi bez terytoryjům Gwinyje Růwńikowyj.


text:
Kambodża
Kambodža, Krůlestwo Kambodžy (khmersko godka (trl.: Kâmpǔchéa, Preăhréachéanachâkr Kâmpǔchéa), we lotach 1976-1989 Kampuča – państwo we pouedńowo-wschodńij Azyji, na Půuwyspje Indochińskym, nad Zatokům Tajlandzkům. Grańica mo uod zachodu a půunocy s Tajlandyjům (dugość grańicy – 803 km), uod půunocy s Laosym (541 km), a uod wschodu s Wjetnamym (930 km).
Prawje couki kraj znojduje śe we dořeču Mekůngu. Dźou wodny I stopńa stanowjům pasma Gůr Kardamůnowych a Gůr Elefanta. Řyki na wschodńich zbočach tych gůr spuywajům do jeźora Tůnle Sap, a na zachodńich do Zatoki Tajlandzkij.
Bez pora deščowo nadmjar wody we Mekůngu powoduje cofka wůd řyki we kerůnku jeźora, kere rozlewo śe we cyntralnyj tajli ńiźiny. Jygo guymbokość wzrasta wůunčas s 1–3 m do 12 m. Skiž tygo zbjorńik tyn mo jydne s nojličńijšych zasobůw ryb suodkowodnych na śwjeće.
Kambodža to jydyn s nojbjydńijšych krajůw na śwjeće. Uod 1986 začůu śe proces prywatyzacyji předśebjorstw państwowych a zakuodůw řymjeślńičych. Industryjo je suabo rozwińjynto – fůnkcjůnujům yno moue fabryki kaučuku, tartaki a zakuody přymysúu spožywčygo, bez tůž wjelce wažnym elymyntym gospodarki kraju je rolńictwo. W mjastach žyje jedźińy 13% mješkańcůw kraju.


text:
Hišpańsko godka (español, lengua española) roz za kedy mjanowano kastylijskům (castellano) to godka růmańsko půdgrupy iberyjskij. Je to jydno s uoficjalnych godek Uorgańizacyje Norodůw Zjydnočůnych.
Hišpański je drůgi na śwjeće půd wzglyndym ličby ludźi, keři godajům ńim kej uojčystym, wjyncyj uosůb jest rodźimymi užytkowńikůma ino chińskij godki. Je tyž jydnům s nojčyńśći užywanych godek uobcych, wespůu ze chińskům a angelskům.
Pů hišpańsku godo 500 miljůnůw uosůb, je godkům uřyndowum we 24 krajach.


text:
-
Natalia Michorczyk i Przemysław Kościelniak wygrali II WTK juniorów na Dolnym Śląsku
Kategoria: Turnieje w Polsce - WTK / 28 Listopada 2010
Natalia Michorczyk (MKSTS Polkowice) i Przemysław Kościelniak (KU AZS UE Wrocław) wygrali II WTK juniorów w woj. dolnośląskim.
Tagi: WTK, juniorzy, Dolny Śląsk, dolnośląskie, Natalia Michorczyk, Przemysław Kościelniak
-
Ada Jończyk i Przemysław Kościelniak wygrali I WTK juniorów na Dolnym Śląsku
Kategoria: Turnieje w Polsce - WTK / 13 Września 2010
Ada Jończyk (MLKS Śnieżnik Stronie Śląskie) i Przemysław Kościelniak (KU AZS UE Wrocław) wygrali I WTK juniorów w woj. dolnośląskim.
Tagi: WTK, juniorzy, Ada Jończyk, Dolny Śląsk, dolnośląskie, Przemysław Kościelniak


text:
Finlandyjo
Finlandyjo, Republika Finlandyje (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo we půłnocnyj Ojropje, ferajńista Ojropejskij Uńije. Grańica mo uod zachodu ze Szwecyjům a ze Bałtyckym Morzym, uod půłnocy ze Norwygijům a uod wschodu ze Rusyjům.
Wjynkszość wjyrchu Finlandyje to sům ńiźiny ze młodům polodowcowům rzezům. Naturalne zachodńe a połedńowe grańice Finlandyje wyznaczajům Botńicko a Fińsko Zatoka, mjyndzy kerymi rozćůngo śe poprzećinane ćůngůma wzńyśyń morynowych Fińske Pojeźerze ze 60 tyś. jeźor. Jeźora zajmujům 18,8 tys km², fest liczne sům barzouy a torfowiska. We postrzodkowyj tajli kraju uksztołtowańy terynu mo cechy połedńowych pojeźerzů a wyżynůw, kere sům rozlygowane na půłnocy. Na půłnoc uod Podbjygůnowygo Koła je Fińsko Lapůńijo, kero je przedgůrzym Skandynawskich Gůrůw. Lyńijo szkerowygo wybrzeżo je śilńy rozwińynto, mockům małych wysepek.


text:
Słůńce
Słůńce inakszyj Klara – postrzodkowo gwjozda Słůnecznygo Ukłodu, wele keryj kwyrlo Źymja, inksze planety a myńsze ńybjeske ćoła. Klara to nojwidńyjszy uobjekt na ńybje a uobyczne zdrzůdło energije, kero przibywo ku Źymji.
Astronůmiczny simbol Słůńca to uokrůng s punktym we postrzodku: (Unicode: 2609).
Słůńce je gwjozdům głůwnygo ćůng (V klasa widnośći). Typ widmowy uod ńigo (G2) charakteryzuje bjoławo farba a uobecność we widmje lińji zjůńizowanych a neutralnych metali a fest lichych lińji wodoru.
Klara leży we jydnym s ramjůn szpiralnych Galaktyki, 26 tyśyncy śwjytlnych rokůw uod jeji postrzodka a ůngyfer 26 rokůw śwjytlnych uod plaszczyzny růwńika Galaktyki. Kwyrlo wele cyntrům Mlycznyj Cesty gibko na 220 km/s we czaśe 226 miljůnůw lot, co dowo bez 20 uobjygůw po dźiś dźyń we gyszichće gwjozdy. Uod Słůńca dźeli nos ůngyfer 150 mln km.
Budowa[Sprowjej]
Słůńce je kuglům zjůńizowanygo gazu uo maśe 1,9891 × 1030 kg (333 950 mas Źymje), przi czym 74% zajmowo wodůr, 25% - hel, a myńi kej 1% to ćyńżejsze elementy a roz za kedy proste chymiczne spojiny (zwjůnzki). Kugla plazmy utrzimywano je we hydrostatycznyj růwnowadze skiż śiły grawitacyje s jydnyj zajty a rosnůncym a tyż s głymbokośćům a ćiśńyńym gazu, kere růwnoważy ćynżar materyje ponad. W cyntrům ćiśńyńy erbuje wertość 1016 Pa, co je wyńikym faktu, aże jůndro rozhajcowuje śe do tymperatury poranośće miljůnůw stopńi, we keryj to tymperaturze můgům już zalajzować reakcyje jůndrowe. W przipadku gwjozd głůwnygo cugu reakcyjům jůndrowům, kero dowo ynergijo je pomjana wodoru we hel. Gynstość materyje we jůndrze Słůńca to 1,5×105 kg/m³, nale wysoko tymperatura trzimje materyja we stańy gazowym, atoli gynstość gazu na wjyrchu to 10–4 kg/m³, czyli je to prawje průżńo. Na podstawje uodmjynnych własnośći plazmy a procesůw we ńij zachodzůncych, kere wyńikajům s růżńic we gynstośći i tymperaturze, idźe wyrůżńić trzi roztůmajte becyrki postrzodku Słůńca: jůndro, uotoczka a atmosfera.
Ewolucyjo Suůńca[Sprowjej]
Připuščo śe, aže Suůńce powstouo ůng. 4,6 milijorda lot tymu. Po trwajůncym kilkadźeśůnt miljůnůw lot uokreśe kurčyńo śe uobuoku mjyndzygwjozdowygo, Suůńce rozpočyuo pobyt na ćůngu guůwnym (zob. Djagrům H-R). Bez 4,6 milijorda lot Suůńce zwjynkšůúo swůj průmjyń uod 8 do 12%, a jasność uo uok. 27%. Zawartość wodoru we jůndře modygo Suůńca wynośiua ůng. 73%, uobecńy juž yno 40%. Kedy zapasy wodoru wyčerpjům śe, co nastůmpi za myńi wjyncyj kolejne 5 mld lot, Suůńce zmjyńi śe we čerwůnygo uolbřima, po čym uodřući zewnyntřne warstwy, přeistačajůnc śe we bjouygo karua. Bez wjela milijordůw lot bydźe styguo, až stańy śe čornym karuym (wšychśwjot je ješče za mody, by istńouy take uobjekty).


text:
We naszej krajinie – bŏjka rymowanŏ We naszej krajinie sam na Kolōniji kjeś dŏwnymi czasy Były yno pola,łōnki i rosły srogi lasy Kjej po rokach wojny pokōj już nastŏwŏł Władca Ślōnska Czŏrnymu Jastrzymbjowi Za ôdwaga w bojach ziymja ta darowŏł Wystawjōł sam Jastrzōmb zōmek ôkozały Nałokoło wodōm łokolōł go cały Słōżba sam robotnŏ wszysko […]
Dyplom
We naszej krajinie
Starzikowe łosprowjani
Starzikowe łosprowjani Czy to straszki czy potwory ?sama nie wjym co za mory ! Kjejś sam u nos grasowały tak mi starzik łosprowjali Jak kjejś jeszcze młodzi byli i na zolyty łazili Było to kjeroś niydzieliczka jak przybrali se troszyczka Na kole se pyndalujóm i ku chałpje swoji drałujóm Aż tu naroz cojś sie stało […]
Naszym Poetom
Coś sie łodrodzioło Serca barzij bijom…
DOBRY ŁOJCIEC
Dobry łojciec Downo downo tymu za górami za lasami Żoł se łojciec ze swojimi cereczkami Przoł tym cereczkom nad swoji życie Wszysko jim dowoł, a płakoł skrycie Bo ból mu serce targoł wielki Żoneczka umarła ostały dwie frelki Jedna Berbelka a drugo Krystynka Wdziynczne te miana dała Paulinka Bo take żoneczka miano miała Chopku , […]
Ślonski Dom – SD
Zapraszamy was nasi czytelnicy ,,Ślonskij Godki,, do ,,Ślonskigo Domu,,SD naszej społeczności. Domownicy SD to jedna wielka rodzina,która zrzesza wszystkich tych,którzy chcą coś zrobić dla naszej ,,godki,, dla naszego Śląska.Nie musisz być znanym poetą,pisarzem czy artystą.Tutaj skupiamy ludzi ,którzy mają dobre chęci i ochotę pokazać Śląsk swoimi oczami,swoim pisaniem.Możesz tutaj napisać o tradycjach,obyczajach twoich rodzinnych stron, […]


text: pproworldinccom, prroworldinccom, prooworldinccom, rpoworldinccom, porworldinccom, p4oworldinccom, p4roworldinccom, pr4oworldinccom, p5oworldinccom, p5roworldinccom, pr5oworldinccom, ptoworldinccom, ptroworldinccom, prtoworldinccom, pgoworldinccom, pgroworldinccom, prgoworldinccom, pfoworldinccom, pfroworldinccom, prfoworldinccom, pdoworldinccom, pdroworldinccom, prdoworldinccom, peoworldinccom, peroworldinccom, preoworldinccom, priworldinccom, prioworldinccom, proiworldinccom, prkworldinccom, prkoworldinccom, prokworldinccom, prlworldinccom, prloworldinccom, prolworldinccom, prpworldinccom, prpoworldinccom, propworldinccom, pr0worldinccom, pr0oworldinccom, pro0worldinccom, pr9worldinccom, pr9oworldinccom, pro9worldinccom, oroworldinccom, oproworldinccom, poroworldinccom, lroworldinccom, lproworldinccom, plroworldinccom, 0roworldinccom, 0proworldinccom, p0roworldinccom, -roworldinccom, -proworldinccom, p-roworldinccom, poworldinccom, prworldinccom, roworldinccom, proworldincccom, proworldincccom, proworldinccoom, proworldinccomm, proworldinccom, proworldincocm, proworldinccmo, proworldinccim, proworldincciom, proworldinccoim, proworldincckm, proworldincckom, proworldinccokm, proworldincclm, proworldincclom, proworldinccolm, proworldinccpm, proworldinccpom, proworldinccopm, proworldincc0m, proworldincc0om, proworldincco0m, proworldincc9m, proworldincc9om, proworldincco9m, proworldinxcom, proworldinxccom, proworldincxcom, proworldindcom, proworldindccom, proworldincdcom, proworldinfcom, proworldinfccom, proworldincfcom, proworldinvcom, proworldinvccom, proworldincvcom, proworldincxom, proworldincxcom, proworldinccxom, proworldincdom, proworldincdcom, proworldinccdom, proworldincfom, proworldincfcom, proworldinccfom, proworldincvom, proworldincvcom, proworldinccvom, proworldinccon, proworldincconm, proworldinccomn, proworldinccoj, proworldinccojm, proworldinccomj, proworldinccok, proworldinccokm, proworldinccomk, proworldincom, proworldinccm, proworldincco, proworldincom


text:
Ku wjośnie – szpaska
Ku wjośnie
Pjykne widoki
Pjykne widoki Cóż to tera porobili ! Wszyski chałpy pobulili ! Ałtobana sam budujóm I nas wcale nie żałujóm Wjelki doły wykopali Na pjosek sie tam natkali Za moja chałpa go swozili Wjelki hołdy porobili Mjyszkóm tera choby w górach Bo móm hołdów do pjedróna Tu je hołda ! tam hołdeczka ! A we środku […]
Łonacynie 2
„Łonacynie“ 2 ——————– UWAGA! Już niykere mi pisali Cobych niy świntuszoł dali A kiej inkszych to tak razi Niych na strona sam niy włazi! 22.10.2008r. * Korzyń mioł mocny – wyrwali mu chwasta Niy lecioł na baby – boł pederasta. * Tańcowały dwa Michały Niy dziwota – dwa pedały. Jedyn mały drugi srogi Tyn bogaty, […]
Na ślónskij ziymi
Na ślónskij ziymi Na tyj naszej ślónskij ziymi Co sam gruby nastawjali Tu pod ziymjóm,robjóm ludzie Co berkmóny jich nazwali Czy berkmóny,czy grubjorze Mjyj jich w swej łopjece Boże ! Barbóreczko ty być s nimi ! Nie łostawjej jich samymi Tam na dole łokyn ni ma Tam je zawsze yno cima Robota je niebezpieczno Idzie […]
Ślonski widoki
Ślónski widoki Jak pjykne móm widoki bażoły,hołdy,stow A dali gruby widać co stojóm już łod lot Jak pjykne móm widoki kaj pojrza,kurzy sie A jo sam mjyszkać byda bez wszyski moji dnie Choć ciynżki luft tu mómy to jednak ni ma źle Bo wszyjscy nim dychómy i dobrze żyje sie To ślónski sóm widoki te […]


text:
Saki (manga)
Saki je durś wydajōncōm siye mangōm naszkryflanōm i zilustrowanōm bez Ritz Kobayashi. Manga ôpowiadŏ ô uczynnicy piyrszyj liceum, Miyanaga Saki, kierŏ ôstała namŏwiŏno do graniyo we turniyju mahjongã bez inkszegŏ piyrszŏka ô mjaniye Haramura Nodoka. Manga ôstała czynsciŏwŏ ssyrializŏwanŏ bez Young Gangan ôd Square Enix .
Informacyje[Sprowjej]
Fabuła[Sprowjej]
Miyanaga Saki niy mŏ rŏd szpilać we mahjonga, abo familijŏ zmuszałŏ jōm do graniya a karałŏ jōm bez znaczeniyŏ na wyniyk. Bez to nauczyla siye trzimŏć wyniyk na +-0; takŏ pōnktacyjŏ je trudniyjszŏ niżeli wygrywōniye cołki czas. Jeji kamrat, niy wiydzōnc ô tym namŏwił jōm na wizita do klubu mahjonga we szuli. Człōnkŏwiye klubu, poznajōnc jeji kunszt wartkŏ zrekrutŏwali jōm a pedzieli jeji by spornyła zagrŏć by wygrŏć. S jeji kunsztym wygrŏła na fatki a przajnyła szpilaniy w mahjongã. Jeji klub zapisŏł siye do miyndzy szulnygŏ turniyjã mahjongã. Akcyjŏ mangi a anime ôpowiadŏ ô pŏstympiye drużyny we tym turniyu.
Anime[Sprowjej]
Piyrszy sezōn anime ôstał już ukōńczōny, atoli drugŏ seryjŏ je zapŏwiedzianŏ na Kwiyciyń 2014. Kej manga inŏ pŏkŏzuje akcyjŏ s drużynŏwygŏ turniyju, w anime je tyż przydstawiōne eliminacyje do turniyj solo.


text:
-
Znamy nowych mistrzów Śląska amatorów!
Kategoria: Zawodnicy - Amatorzy / 21 Października 2013
Danuta Nowczkiewicz (Katowice), Adam Kopeć (Chorzów), Bartłomiej Bzdak (Chorzów), Paweł Gąsiorski (Cisie), Marek Kaczorek (Wodzisław Śląski) i Marian Kołodziejczyk (Katowice) wygrali 30. Indywidualne Mistrzostwa Śląska Amatorów w tenisie stołowym.
Tagi: Paweł Gąsiorski, amatorzy, mistrzostwa Śląska amatorów, Bartłomiej Bzdak, Marek Kaczorek, Danuta Nowczkiewicz, Adam Kopeć, Marian Kołodziejczyk
-
Znamy nowych mistrzów Śląska amatorów!
Kategoria: Zawodnicy - Amatorzy / 07 Listopada 2011
Danuta Nowakiewicz (Katowice), Daniel Kuzioła (Ruda Śląska), Sebastian Małota (Piekary Śląskie), Paweł Gąsiorski (Kebab Częstochowa), Andrzej Wnęk (Medicus Częstochowa) i Mirosław Świątek (TKKF Chorzów) zostali mistrzami Śląska amatorów w tenisie stołowym.
Tagi: Paweł Gąsiorski, Andrzej Wnęk, amatorzy, Danuta Nowakiewicz, Daniel Kuzioła, Sebastian Małota, Mirosław Świątek, mistrzostwa Śląska amatorów


text:
Yntki do wody
Yntki do wody – dyscyplina szportowo, kero uobejmuje yntki s trampoliny (wysokość 1 m abo 3 m) a s wjeży (wysokość 5 m, 7,5 m abo 10 m). Sům wykůnywane s mjejsca abo ze rozbjygu, we zoleżnośći uod ustawjyńo zawodńika we můmyńće wybićo a kerůnku uobrotu. Zawodńiki skokajům tak indywidualńy, kej i dwůjkůma (kaj liczy śe tyż synchrůńizacyjo).
Rozrůżńo śe 6 grup yntek wykůnywanych we trzech sztelůngach. Uo wyńiku decyduje uocyna poprownośći yntki bez syńdźůw a wspůłczyńńik jeji trudnośći. Uod 1899 uodbywajům śe we tej kůnkuryncyji mistrzostwa Ojropy, uod 1904 yntki do wody sům dyscyplinům uolimpijskům, uod 1973 rozgrywane sům mistrzostwa śwjata.


text:
Pòrtal Kòreja
Kòreja to cywilizacëjowô ë geògrafnô òbéńda Kòrejańsczégò Półòstrowa w pòrénkòwi Azëji, greńcząca òd zapôdu z Chinama a z Ruską òd norde ë Japòńską przez Kòrejańską Gardzelëznã. Zwónô je czãsto "Zemią pòrénszégò miru".
To jedna z nôstarszëch cywilizacëji, ji historëja je ju znónô òd kòl 3000 lat. Dłëdżé cządë miru przeczëdóny bëłë pòjedinczëma napadama cëzëch krôjów. W
1905 rokù Kòreja òsta zaanektowónô bez Japòńską ë 5 lat pózdze òsta ji kòloniją. W sztądze II swiatowi wòjne òsta wëzwòlonô bez wòjska Sowiecczégò Związkù ë USA ë pòdzélonô na dwa pòliticzne dzélë, Nordową ë Pôłniową Kòrejã z grańcą midze nima na równoleżnikù 38 o.
Nordowô Kòreja je kòmùnistowim państwã, czasã zwónym stalinowsczim ë izolacjowim. Pôłniowô Kòreja to kapitalistnô, liberalnô demokracëja jaka je na 10 môlu w ekònomòwich rankingach.
W òbéńdze Kòreji mieszkô etniczno jednotne karno
Kòrejanów, co gôdają jednym jãzëkã zwónym kòrejańsczim a do pisaniô brëkùją apartnegò skriptu hangeul.
Wëbróny artikel
Kòrejańsczi jãzëk (한국어/조선어) je ùrzãdnym jãzëkã òbëdwóch Kòrejów: Pôłniowi ë Nordowi. Je téż jednym z dwóch òficjalnëch jãżëków w prowincëji Yanbian w Chinach. Na całownym swiece je kòl 78 milionów lëdzy, chtërni gôdôją w nym jãzëkù, wrechòwując w to wiôldżé grëpë w Rusczi, Chinach, Aùstralëji, USA, Kanadze, Brazylëji, Japòńsczi a slédnio téż na Filipinach.
Genealogòwi régòwanié kòrejańsczégò je dzysdniowò diskùtowane. Wiele mòwòùczałich daje nen jãzëk do grëpy
ałtajsczich jãzëków, jinszi do jãzëków izolowónëch. Kòrejańsczi je aglunatiwny w mòrfologiji ë òrtu SOV w syntakse. Czile słów bëło wimpòrtowónëch z chińsczégò jãzëka abò zrobionëch na ôrt chińsczich słów.
Wëbróny òdjimk
Taepyeongmu (태평무), to Kòrejańsczi tùńc bãdący proszbą ò pòkój dlô kraju. Jegò pòchodzënk nie je znóny, trzëmô sã, że béł òkazjonalnié tùńczony przez królów òb czas panowaniô
dynastëji Joseon. Na zaczątkù 20 stalata òstôł rearanżowóny przez Hahn Seungjuna (한성준 韓成俊 1875-1941) ë òn téż zabédowôł, że ruchna brëkòwóné bez tùńcerzów szlachùją za królewsczima gwanbok (관복, òficjalné ruchna). Taepyeongmu je jednym z Wôżnëch Niematerialnëch Kùlturowëch Swòjiznów Pôłniowi Kòreji.
Wëbrónô biografija
béł kòrejańsczim ùczałim ë astronomã òbczas dinastëji Joseon ( Jang Yeong-sil 1392- 1910). Ùrodzëł sã jakno słëga, leno nowô pòlitika króla Sejonga Wiôldżégò znosënia klasnëch różnic pòzwòliła Jangòwi robic w nôrodny cywilny służbie. Wënalôzczi Janga, jakno deszczomierzôk ë wòdomierzôk, pòdczorchniają technologòwé awansowónié dynastëji Joseon.
Czë wiész, że...
...pierszô zwada midze
Ruską a Kòreją miôła swój môl czedë wòjska dynastëji Joseon pòd prowôdzëzną Sin Ryu dobéłë nad wòjskama Rusków w 1650?
...
Pôłniowô Kòreja bëła pierszim na swiece krajã, w jaczim we wszëtczéch szkòłach bëł chùtczi przistãp do internetu?
...Hotel Ryugyong w
P'yŏngyang ( Phenianie), mògł bë bëc nôwëższim hotelã na swiece, eżlë bë òstôł skùńczony?
...
Jikji (Baekun Hwasang Chorok Buljo Jikji Simche yojeol, wëdóny 1377) je nôstarszą wëdrëkòwóną na metalu knéżką?
Kòrejańsczé słowò
jeséń
Nie widzysz kòrejańsczéch céchów - zainstalëjë wspiarcë dlô azjatëcczëch jãzëków abò kòrejańsczé fòntë


text:
Szpòrt
Szpòrt je zbiérny pòchwôt na rozmajité fòrmë celestny ë môgòwi aktiwnotë jaczé są ùprôwiôné dlô rozwiju fizyczny kòndicëji, pòprôwë zdrowiégò abò dlô dołożnoscë ë szpôsu. Szpòrt mòże bëc ùprôwiôny na amatorsczi abò na warkòwi ôrt. Je mòżlëwé wëapartniwanié registrowónëch szpòrtowëch discëplinów z òficjalnyma reglama (np. Bala) ë rekreacëjnëch fòrmów szpòrtowi aktiwnotë (np. jogging).
Niechtërne szpòrtowé discyplinë[edicëjô | edytuj kod]
- Bala
- Figùrowé szrëcowanié
- Kòlarstwò
- Krãgle
- Płiwanié
- Rãcznô bala
- Sécowô bala
- Stołowi tenys
- Zemny tenys
- Żeglowanié
- To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.