text:
Dzisio przyndymy sie po Starym Targu, coby obezdrzić co sie tam pomiyniało w łostatnich rokach. Isto nic takigo, coby szło roz dwa uwidzieć, bo jak budy s zielyninóm kiejsi tam stoły tak stojóm tam do dzisia. Jyno aut przibyło i widać ich tam wszyndzi, że nie idzie razinko dostać sie na Głymbokóm i ani na ulicem Fredry, kiero kludzi ku teatru. Widać też, że kszefciorze łod tej zielyniny prziszli ku pinióndzóm, bo szmaciane wyblakniynte dachy na jejich budach sóm jakisi piekniejsze. Ni ma tam u nich po tymi budami nic łacniejsze, bo przeca to co łoni tam przedujóm kupióne zustało kansi we świecie. Kiejsi na takim torgu tustelocy przedowali to co sami uchowali dóma i co posadzili we swoji zogródce. Człowiek wiedzioł, że je to zdrowe i tymu, bez okocónianio sie, aji jak to było kapke droksze wartko to kupił. Nie wiym jako to dzisio robióm ty wszecki rolniki, że jabka, gruszki i śliwki wyglóndajóm jak s pod jednej sztancy. Możne, że zaczyno sie to łod zorka kiere łóni isto przesiywajóm przez szpecyjalne cedzitko, coby wszecki miały jednakóm miarem. Jak taki jednaki zorka, abo flancki wrazi sie do ziymi to isto na zicher s tego urośnie jednako marekwia, pietruszka, kwak i aji inksze zielyniny. Możne, że na to je eszcze jakosi inkszo metoda, ale jo ło taki nie słyszoł, chocioż roz jedyn chłop mi prawił, że dejmy na to taki jabka przeciskuje sie przez szpecyjalnóm wystrziganóm dziurem w papindeklu. Kiere jabka przelecóm durch idóm do dymióna na wino, a ty wiynksze s jednakóm miaróm, idzie po tym uwidzieć na ladzie w rozmajtych Lidlach i Kauflandach. Je to moc zaimawe czymu dzisio tak to je s tymi jabkami, bo przeca tak samo jako kiejsi naszymu bachorzu było to jedno jaki wielki zjymy to jabko, czy jakóm wielkóm rynglote. Przeca nasz bachórz ni mo łoczy i je mu to isto jedno czy wepierymy do sie dwa małe jabka czy jedno wielki.
Tóż miyjcie sie wszedcy dobrze i potkómy sie zaś za miesiónc.
obezdrzić – obejrzeć
buda – stragan
razinko – w tej chwili
kludzi – prowadzi
isto – pewnie
łacniejsze – tańsze
kapke – trochę
kwak – brukiew
okocóniać – ociągać
zorko – ziarenko
prawił – mówił
wystrzigane – wycięte
papindekiel – tektura
zaimawe – interesujące
bachórz – brzuch
marekwia – marchew
wepierymy – wepchniemy
rynglota – śliwka


c: text/html

text:
⭐ USA news : ⭐ Dream forecast : ⭐ Horoscope daily : ⭐ USA Zipcode : ⭐ Tarot forecast life : ⭐ Predicting the secrets of men and women :
USA ZIP CODE
Snow Hil USA | Ree Height South Dakota USA | Braddock Height M USA | Tracy Landing Mary USA | Benedict Maryland USA | Preton Maryland USA | Saint Mary City Mar USA | North Sioux City South USA | Kenington Maryl USA | Hodge South Carolina USA | Brunwick Maryland USA | South Burlington Vermo USA | Smoak South Carol USA | South Richmond USA | Plankinton South Dak USA | Funktown Mar USA | Rocky Ridge Mar USA | Hyattville M USA | Havre De Grace Maryl USA | Spencerville Indian USA | White Marh Maryla USA | Huntingtown Mar USA | South Elgin Illinoi USA | Fort George G Meade Maryland USA | Hillboro Maryland USA | Riing Sun Maryland USA | Chetertown Maryland USA | Brunwick Ma USA | Charlotte Hall Mar USA | Lanham Maryland USA | Chaptico Maryland USA | Edgewater Maryland USA | Reitertown Maryland USA | South Egremont Maachue USA | Cope South Carolina USA | Upper Fairmount Mar USA | Carthage South Dakot USA | Aberdeen Proving USA | North Sioux City South USA | Cheterfield South Carol USA | Great Mill USA | Mardela Spring Mar USA | Foret Hill Mary USA | Wetminter Maryland USA | Patuxent River USA | Foret Hill Wet USA | South New Be USA | Bradley South USA | Silver Spring Maryla USA | Colora Maryland USA | South Lyme Connecti USA | Towon Maryland USA | Tyakin Maryland USA | Braddock Height M USA | Accokeek Maryland USA | Montgomery Villa USA | Aberdeen Proving USA | Hamill South Dako USA | Libertytown Ma USA | Gaitherburg Marylan USA | Owing Mill Maryland USA | South Hill Virginia USA | Fort Howard Maryland USA | Jarrettvi USA | California Maryla USA | Cheter Maryland USA | Severna Park Maryl USA | Baldwin Maryland USA | Upper Fall Maryland USA | Jametown South USA | Oakland Maryland USA | Carthage South USA | Bloomington Marylan USA | Turton South Dako USA | Parkville M USA | Paronburg Ma USA | Toddville M USA | Port Tobacco Maryl USA | South Gate Califo USA | Cheapeake City USA | Dundalk Maryland USA | Liberty Hill South Caro USA | Leonardtown Mar USA | South Grafton Maa USA | Cheapeake City Maryl USA | Curti Bay Mary USA | Andrew Air Force Bae M USA | Chevy Chae Maryland USA | Jefferon Maryla USA | Lynchburg South Carol USA | Saint Leonard Ma USA | Camp Crook South Dak USA | Broome Iland Mary USA | Indian Head Pennylvani USA | Winter Harbor Maine USA | Mountville South Ca USA | Clemon South Caroli USA | Beltville Marylan USA | Andrew Air Force Bae M USA | Cambridge Mary USA |
---- If interesting, share this page with your friends. Click the button below to share.:) --
---- What do you think? You can comment below. --

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ŹO, GA, CO? ZAPISK TERMINOW
Nižej nalicone terminy stoje teke w śišćanej wersiji Nowego Casnika wótśišćane.
Jolic měniśo, až znajośo wažny abo zajmny termin, kótaryž serbsku zjawnosć zajmujo,
a cośo jen našym cytarjam k wěsći daś, ga pósćelśo jen nam z e-mailom abo faksom
(glej menij „Redakcija“).
Terminy (22.09.22)
Chośebuz/Cottbus
25. Łužyski mark
Stwórtk, 29. septembra, buźo na Starych wikach w měsće wjeliki burski ruš, a to w casu wót zeger 10:00 do zeger 18:00. Chtož howko pśiźo, móžo dožywiś cełe burske žywjenje we Łužycy, to něgajšne stare rowno tak ako to nowe, źinsajšne. Rucnikarje a handlarje póbituju how swóje produkty a wóry – kórbiki a kórby, keramiku, wšake z drjewa, nazymske wěnce, struski a młoge druge. Z noweje Niwy pśijěźo ten źeń do Města tamna serbska drastwowa kupka a co mjazy drugim pokazaś, kak wóni lan pśeźěłaju.
Bórkowy/Burg
Woglědaś do starego historiskego domu
Chtož co raz wiźeś stary historiski dom w Bórkowach a do njogo teke zastupiś, ten dej pśiś sobotu a njeźelu, 24. a 25 septembra, do Bórkow. W casu wót 12:00 do 17:00 góźin móžośo se tam woglědaś błośański dom, w kótaremž stej bydlenje a groź pód jadnym kšywom. Ten jo se docełego wobnowił. Dom stoj na Běłogórjańskej droze 17.
Nowa Niwa/Neu Zauche
Superkokot 2022
Něnt sobotu, 24. septembra, zmakaju se w Nowej Niwje blisko Tšupca nejlěpše kokotowe krale togo lěta z cełeje Dolneje Łužyce. Wóni budu how wójowaś pśi superkokośe wó prědne městno. Wšykno se zachopijo zeger 14:00 na póli blisko tamnego młoźinskego kluba (to jo pśi droze do Zakrjowa/Sacro). Za dobru muziku budu se staraś picańske měsćańske gercy. Wjacor budu pón reje pó muzice PSM & ELEKTRA68 a DJ Uwe.
Drjowk /Drebkau
Serbske z Drjowka
Muzeum „Serbska tkajarska śpa“ w Drjowku ma za sobotu, 24. septembra, za źiśi a za dorosćonych něco wjelgin rědnego pśigótowane. Zeger 15:00 su źowća a gólcy kazane na „Schnitzeljagd“ w muzeju. Z tym mógu woglědarje wšake zgroniś ze žywjenja znatego dolnoserbskego fararja a casnikarja Kita Šwjele, a to pśi cytanju z jogo biografije. A na kóńcu buźo koncert z jazz – kupku „LeDazzo“ a z Lenu Hauptmannoweju. Za źiśecy program a za cytanje njemusyśo nic zapłaśiś, za koncert pak 6 euro.
Budyšyn/ Bautzen
Diskusija wó serbskej hymnje
Towaristwo Maćica Serbska a redakcija Serbskich Nowin pśepšosyjotej na dalšnu diskusiju wo serbskej narodnej hymnje „Rědna Łužyca“. Ta buźo stwórk, 22. septembra, zeger 19:00, w Serbskem domje w Budyšynje. Južo w januarje togo lěta běšo Maćica Serbska na teke rozgrono pśepšosyła, něnto se to dalej wjeźo.
Pódstupim/Potsdam
Serby we filmje
Filmowy muzeum w Podstupimje pokažo njeźelu, 25. septembra serbske filmy ze studija něgajšnego Tekstilnego kombinata Chóśebuz. To se zachopijo zeger 11:00.
Lausitzer FilmSchau Łužyska filmowa pśeglědka
Filmarje glědajśo! Jo zasej tak daloko, zapódajśo hyšći až do 1. oktobra waše filmy za Łužysku filmowu pśeglědku. Wšojadno lěc z handyjom filmowane abo z kameru wjerśone, wšykne krotkofilmy su witane!
Lausitzer FilmSchau – Łužyska filmowa pśeglědka – Łužiska filmowa přehladka jo kraje pśesegajuca a toś su teke wšykne filmarje z Górneje a Dolneje Łužyce napominane, swóje filmy zapódaś.
Wót šćita klimy pśez strukturnu změnu, wót serbskich tradicijow až k modernje, wšedne starosći, fantazija abo lubosć – tematiski njez-najo Łužyska filmowa pśeglědka žedne granice. Jadnučke wuměnjenja: filmy njesměju w komercielnem konteksće nastaś a njesměju dlejše ako 20 minutow byś.
Až do 01. oktobra móžośo filmy how zapódaś: https://www.filmfestivalcottbus.de/de/festival/lausitzer-filmschau.html
Pónjeźele, 7. nowembra 2022, zeger 19:00 zachopijo Lausitzer FilmSchau – Łužyska filmowa pśeglědka – Łužiska filmowa přehladka, pótom tradicionelnje festiwalny tyźeń 32. filmowego festiwala Chóśebuz (8.-13.11.2022) w filmowem źiwadle „Weltspiegel“ w Chóśebuzu.
Mimo sławy a cesći maju wšykne wobźělniki šansu na tśi myta:
Za nejlěpšy film pósćijo se głowne myto we wusokosći 1.500 euro, pósćone wót APEX projekta Chóśebuz. Wó pósćenju myta rozsuźijo njewótwisna jury, ako wobstoj z tśich wósobow.
Wósebne myto Załožby za serbski lud, kótarež se bźezwuwześnje filmoju ze serbskeju tematiku pósćiwa, serbsku rěc zapśimjejo a toś tu pó móžnosći direktnje nałožujo, jo dotěrowane z 1.000 euro. Wó mytowanju rozsuźijo tejerownosći jury.
Mimo togo wótgłosuju woglědowarje Łužyskeje filmoweje pśeglědki ned na zarědowanju wó dobyśarju publikumowego myta: nakupowański bony w gódnośe 250 euro. Ten kenž se wót nakupowańskego centruma SpreeGalerie w Chóśebuzu pósćiwa. Dobyśaŕ publikumowego myta jo film z nejwěcej wótedanymi głosami. Wón se pśez wulicenje zwěsćijo.
Auf der größten Baustelle in Schleife
Schleife/Slěpe. An der „Grenze“ von Schleife und dem neuen Mühlrose wird gegenwärtig die zukünftige gemeinsame Feuerwache errichtet. Aktuell ist es die größte Baustelle in der Verwaltungsgemeinschaft. Am 3. Juni war Richtfest, die Krone flattert noch immer im Sommerwind. Wenn alles gut geht, wird noch in diesem Jahr das Bauvorhaben abgeschlossen. Laut dem Mühlrose-Vertrag ist vorgesehen, dass hier auch die Mühlroser Kameraden ihr neues Domizil erhalten und gemeinsam mit den Schleifer Feuerwehrleuten zu einer stets einsatzbereiten Truppe werden. Das neue Feuerwehrdepot erfüllt alle Anforderungen: vier Stellplätze für die Einsatzfahrzeuge, eine Kfz- und Werkstatt für die Feuerwehrausrüstungen, einen modernen Schulungsraum, zeitgemäße Sanitäranlagen und natürlich wird auch das Außengelände gestaltet. Die Baukosten belaufen sich auf über zwei Millionen Euro.


text:
21.09.2022 - Pratyja 2023 jo wujšła/Niedersorbischer Buchkalender "Pratyja 2023" erschienen
Wót Ludowego nakładnistwa Domowina smy zgónili, až jo Pratyja za lěto 2023 dypkownje srjejź nazymskego mjaseca wujšła. W pśiducych dnjach móžomy we Serbach woblubowany kalendaŕ pón teke kupiś. A pšašanje jo kužde lěto: kótara wjas jo titelna wjas? Jo to tenraz Wjerbno. A nakładnistwo pišo, až zgóniju wjerbańske a wšykne druge cytarje w nowej Pratyji wjele njeznatego wó tej jsy - lěc wó žydojskich kšamarjach, wó bibliotece južo wót lěta 1887, wó wójnje gmejny z kněžkami abo wó tradiciji serbskego spiwanja. Se wě, až njefeluju pśinoski wó wjerbańskich wudrogowarjach, wó nabóžnych wósebnosćach, wó literatu Kosyku. Pódla su teke recepty z wjerbańskeje kuchnje. Awtory su ale teke zasej do drugich jsow woglědali. Tak ak´ musy to byś, spomina Pratyja teke na jubileje serbskich procowarjow a tšojenjow. Do togo našogo wósebnego serbskego kalendaŕja słuša teke kśesćijański źěl. A nowa Pratyja se pśiwobrośijo teke zasej tym źiśam. Wěcej k tomu zgónijośo w krotkem pśinosku: Dolnoserbska Pratyja za lěto 2023


text:
Botswana
Botswana, Republika Botswany (ang. Republic of Botswana, tswana Lefatshe la Botswana) – państwo we połedńowyj Africe, bes dostympu do morza. Grańica mo s Namibijům, RPA a Zimbabwe. Wjynkszo tajla kraju zajmuje půłpustyńijo, bezodpływowy uobszar Kalahari. Ludźe pomjyszkujům głůwńy rejůny we połedńowo-wschodńij tajli kraju, nade rzykům Limpopo. 17% placu zajmujům parki narodowe. Gospodarka je uoparto na wydobyću djomyntůw, kerych Botswana je nojwjynkszym producyntym na śwjeće. Krům tygo sům sam tyż gruby mjedźi a ńiklu, znoczyńe mo tyż bauerstwo.


text: Nalětnje wudaće ameriskeho fachoweho časopisa World literature today, dwuměsačnje wudawaneho wot Uniwersity Oklahoma, wobsahuje nimo wosebiteje ćežišćoweje sekcije wo spisowaćelskim tworićelstwje chinskich dźěłowych migrantow a zhladowanja 21 mjezynarodnych awtorkow a awtorow na rasistiski masaker w Tulsy znowa retomas recensijow. Mjez prominentnymi literatami, kaž staj to na přikład Cixin Liu a Olga Tokarczuk, nańdźemy tež Serba. Stawiznar a přełožowar John K. Cox wěnuje so w swojej kritice loni w Ludowym nakładnistwje Domowina wušłej knize Jurja Kocha „Gruben–Rand–Notizen“.


text:
Czas żynie jak kiejsi cug s Cieszyna ku Goleszowu i żodyn go nie poradzi zastawić. I tóż skyrs tego, uż dzisio drukujymy piyńć a trzicate nomero naszego TRAMWAJU. W nim dómy sie do rzeczy, s jednóm moc uczónóm cieszynioczkóm, kiero mo fórt jakisi napady, coby wyłoślić tustelokóm co patrzało by zrobić, jak kómusi robi sie krziwda. Mo tej siły tela, że poradziłaby ś nióm isto cały Cieszyn łobdzielić i eszcze by ji kapke nadbyło. Mo łóna to isto w noturze i nie do sie tego na inszóm energije zwekslować i żodyn tego ani nie pruguje.
Joanna Wowrzeczka – artystka i socjolożka sztuki, wykładowczyni akademicka, redaktorka, działaczka społeczna, radna miasta Cieszyna. Doktor habilitowana sztuki na ASP w Gdańsku i absolwentka Instytutu Sztuki Wydziału Pedagogiczno-Artystycznego UŚ w Katowicach. Kierowniczka świetlicy Krytyki Politycznej „Na Granicy” w Cieszynie. Autorka wielu wystaw oraz publikacji i wystąpień na konferencjach naukowych. Nominowana do nagrody Kobieta 2009 Roku w Gazecie Wyborczej, a także wyróżniona w Ogólnopolskim Konkursie Malarstwa „Bielska Jesień” 2009. Została także w roku 2013 wybrana „Kobietą na medal powiatu cieszyńskiego”
Fryderyk Dral: Pani Joanno, tustelocy o was prawióm, że poradzcie snadno dać sie do rzeczy s ludziami i ś nimi porzóndzć ło wiecach, kiere sóm dlo nich dobre, a ło kierych eszcze nie wiedzóm. Prawióm też, że poradzicie dycki nónść czas dlo ludzi, kierzi czakajóm na pumoc i nigdy tego czasu nie lutujecie. Skyrs tego jo se myślym, że bydziecie poradzić to całe swoji żywobyci rzeknóć po naszymu, coby czytmiorze TRAMWAJU mógli se pospóminać jako ta naszo cieszyńsko rzecz je piekno. Przeca grzychym by było, coby uż żodyn nie poradzioł ś nióm sie dorzóndzić, bo ta naszo mowa, je też przeca cieszyńskóm kulturóm i szkoda by było, coby yno uż las po naszymu szumioł.
Joanna Wowrzeczka: Panie redaktorze, powiym wóm prowde, że jo kapke zaniedbała tóm naszóm rzecz i dzisio eszcze wszecko dobrze rozumiym po naszymu, ale s prawiynim móm kapke ostudem Myślym se, że przy waszej pumocy jakosi sie mi to podarzi dobrze rzeknóć po naszymu, a wy to nieskorzij napiszecie.
Zacznym łod tego jak insi zaczynajóm i prziznóm sie, że uż móm moc roków, ale wiela ich móm nie powiym, bo jak każdej paniczce je mi za ty roki gańba. Rzeknóć jednakowóż mogym, żech je rodzóno w Cieszynie, a na świat pumóg mi prziś dochtór Karbowniczek. Jak uż żech kapke urosła i było mi tak s osim, abo dziewyńć roków toch prziszła na to, że je też kansi kapke inszego świata poza mojóm chałupóm i szkołóm. Takich jak jo na Głymboki była cało chmara, ale yno ci co mieli psa mógli należeć do naszej bandy. Dziynka tym psóm mógli my se s chałupy wylyź i społym nanikać na zamku, abo wedla tyjateru i bojisku naszej podstawówki. Coby jednakowóź tego czasu ganc nie mitrynżyć, prziszli my na to, że dobre by było inszym ludzióm pumogać jak im sie cosi złego w życiu przitrefiło. Kapke my se skyrs tego napytali nikiedy biydy, bo nie poradzilimy wiedzieć czy jak kiery leży na ceście to je chory, czy je to może jakisi ożralec. Doś wczas żech sie zaczła uczyć życio na włośnej skórze i do dzisa to dobrze pamiyntóm. Roz, a było to kansi kolem 1980 roku leciałach Armióm Czyrwiónóm
/Głymbokóm/ ku wyrchu, przi wielki jesiynnej szuderze, kiero nawaliła wody kaj yno było kapke placu. Głymboki dziury wygłóndały tak samo jak małe plosa i skyrs tego nie podarziło sie mi jednej ś nich przechópnóć i wpadłach do ni aże po kark. Wyszkrobać sie samej ś ni nie było leko i tu żech piyrszy roz w życiu prziszła na to, że pumoc łod inszych ludzi nie przchodzi tak roz dwa. Cało nasza familija miyszkała na Armi Czyrwiónej / Głymboki / a tam do dzisia sóm yno same stare chałupy i w jednej ś nich był nasz kwartyr. Było nas do kupy sztyróch i dwa dziecka plus pies, a nikiedy na delij nawszywioł nas ujec artysta. Spóminóm se na mojóm starke, kiero fórt parziła czaj i kawem, dlo nawszywników, kierych fórt była pełno chałupa. Spóminóm se też, że ta moja starka była fest postawnóm paniczkóm s utlyniónymi włosami, kiere fórt gibko łodrostały jak fazole z bajki. Kaj i gdo robił ji ty wele na głowie tego nie wiym, bo w tych czasach była to dlo mie tajymnica. Starka Hela poradziła w tych ciynżkich socjalistycznych czasach wekslować rozmaajtymi wiecami i za cygretle dostowała wórszt, a za wajca insze wieca. Spóminóm se też na takóm czornóm maszyne do pisanio, na kierej starka Hela całymi nacami aji po cimoku pisała kosztorysy dlo starzika Freda. Nad biurkym, na kierym leżoł dycki stus papiórów i ksiónżek wisioł czorno-bioły obrozek św.Floriana. Ci tustelocy, kierzi sie szmatłali po naszej chałupie, to byli klijyńci mojigo starzika, kiery dlo nich robił rozmajte kosztorysy i rysunki geodezyjo-architektoniczne. Byli to rozmajci ludzie i dzisio jak se to spóminóm to mogym rzeknóć, że trefiali sie tacy w gumofilcach i aji tacy w ancugach i zaczosanymi włosami do zadku, a kurzili fórt Sporty, Klubowe i DS-y. Starzik, jak se spóminóm był prawnikym i biegłym sóndowym, ale fórt mu chybiało piniyndzy i chycił sie roboty przy budowie nowych chałup. Starzik Fred to był taki człowiek, kiery fórt dziwoł sie do przodku i rozmyśloł, coby ci co przidóm po nas nieskorzij, na nas nie fluchcili. Dycki we Wilije każdego roku wycióngoł ze swoji zawrzitej odmaryji rozmajte stare papióry i medajle po swojim łojcu. Pamiyntóm, że był to człowiek dycki poważny, kiery odpowiadoł za swojóm robotem. Spóminóm se też na naszóm staróm wielkóm zieleźnóm wanne w kierej każdego roku przed Godami cioprało sie moc karpi. Roz było ich aji siedymnoście i mój tata ło mało co sie w ni nie utopił, jak ich chcioł ś ni wysmyczyć.
Cały nasz tyn wielki kwartyr, to była jedno wielko biblioteka, bo ksiónżek było wszyndzi pełno, kiere my wszedcy czytali, a pies sie na nas yno dziwoł. W przedpokoju na ścianie wsiały rozmajte ździorba, ale jo yno spamiyntala:- rogi, herb Cieszyna, dwie szable, hełmy, a pod ścianóm stoła meblościanka podeprzito ksiónżkami. Na półkach kaj był plac na talyrze leżało rozmajte skoli, kiere przismykowywane było s rozmajtych rajzów, a wedla nich stoł plastikowy osieł, kiery sroł cygaretlami, jak mu sie chłost dźwigło do góry. Tu sie muszym prziznać, że mój starzik i starka byli ludziami, kierych do dzisia se dobrze spóminóm, bo łoba razym do kupy dowali mi dycki przikład jak trzeja żyć, coby dóma było moc ciepła, kierym trzeja sie całe życi prugować ze wszeckimi dzielić. Jak miałach dwanos roków a było to w 1985 cała moja familija przekludziła sie do Wisły-Jawornika. Tam żech wartko nauczyłach sie życio, bo jako eszcze nie upiyrzóne dziywcze musiałach sie umieć nónś w postrzodku i wedla inszych ludzi. Szkołe średnióm kieróm my nazywali ogólniok zaczłach w Cieszynie, a podarziło mi sie jóm zarachować we Wiśle. Szkoła misyjno kieróm zarachowałach w Dzingielowie, pumógła mi pore roków poprugować swoji siły w belferowaniu we szkółce niedzielnej w Jaworniku. Nie było nóm tam leko, bo na wszecko musiałymy z mojóm starszóm siostróm ciynżko i w pocie czoła zarobić. Spóminóm se ty ciynżki zimy i kupe wónglo na placu, kiery my łobie ze siostróm musiały krómpoczym rozkopować, a hawiyrze kierzi szli do roboty na szychtem sie nóm dziwali i zaprosili nas na Barbórke. Był to dlo mie czas ćwiczynio sie w tym, wiela to człowiek może wydzierżeć głodu, zimna, przemocy i nauki w wekslowaniu złych wiecy na dobre. Dziyka tym ciynżkim czasóm sóm my dzisio obie ze siostróm fest wytrzimałe i łobie mómy rade czytać ksiónżki i każdóm sztuke. Po ogólnioku prziszłach na to, że trzeja mieć w gorści dobry fach i skyrs tego wyszukałach se takóm szkołe w Gliwicach, w kierej wysztudyrowałach sie na pielyngniarke. Myślach se, że jak uż żech tela przeszła w życiu toch je dobrze zahartowano i dóm se rady w Domu Opieki Społecznej opatrować dziełuszki, kiere nie były ganc zdrowe. Nie było to taki leki i zaś wyszpekulyrowałach se, że to je do mie za ciynżki i w roku 1995 zaczłach sztudyrwać, coby eszcze lepszyj dować ludzió to, co poradzym robić nejlepij. Jak żech to skónczyła to łod tego czasu fórt prugujym poznować coroz głymbij ty wszecki wiece, kiere sóm dookoła mie. Skyrs tego prziszeł taki czas, coby tóm energije kansi upuścć i tymu założyłach w 2002 społym z Agnieszką i Tomkiem Swobodami Galerie „Szarą”, kieróm moc ludzi zno do dzisia w całej Polsce. Dycki mie jednak gnało do czegosi, coby było dobre dlo naszego miasta i skyrs tego odewrziłach Świetlice Krytyki Politycznej „Na Granicy” w roku 2009. Fórt żech dalij cosi sztudyrowła, boch chciała zustać dochtorym, ale ni łod lyczynio nimocnych ludzi i to mi sie podarziło na UŚ w Katowicach, a po drugi roz zaś w 2008 roku w ASP też zaś w Katowicach. W roku 2004 powiynkszyłach se swojóm familije, o mojigo synka Gustawa, kiery je przi mie i dowo mi moc radości. Jak sie je uż dochtorym to idzie sie eszcze habilitować, coby możne nieskrzij kiejsi zustać aji belfrym s belwedera. To mi sie też podarziło zarachować w 2016 roku, aże w Gdański ASP.
W tych łostatnich dwacatych rokach podarziło mi sie wpaś w rozmajte „dziury”, ale dycki jakosi żech sie ś nich poradziła wyszkrobać. Nieszczynścim też je dycki dlo każdego człowieka to, jak łod nas łodyndzie kierysi bliski s familije i mie to też dopadło, bo w 2005 legnył na zawsze se na kierchowie mój tata Andrzej. Łóńskigo roku dałach sie wybrać na radnóm do cieszyńskigo rotuza i do dzisia tam prugujym inszym mojim kamratom pumogać robić dobre wieca, coby nasz Cieszyn był co roz piekniejszy.
Marzę o takim świecie, w którym dzieci z niepełnosprawnych /dysfunkcyjnych / domów mogą liczyć na wsparcie instytucji, o świecie, w którym nie trzeba do końca życia chodzić ze strachem przed głodem, jeśli kiedyś sie go doświadczyło, o takim świecie, w którym dziewczynki mają realny wybór miedzy drogą do pielegniarstwa, a fizyką czy sztuką. I w końcu marzę o świecie, w którym nie tylko wiara w Boga jest tym, co pozwala nam przetrwać najtrudniejsze.


text:
2018/2019
Krótka rozprawa Sekcije literatura a wuměłstwo
Tak kaž tole kóžde lěto na hłownej zhromadźiznje doporučam, su so tež 2018 mnozy z něhdźe 20 čłonow našeje sekcije na wšelakich zarjadowanjach w zjawnosći zjewili. W srjedźišću steješe zaso kooperacija ze serbskim nakładnistwom (jeho ćišćane přeprošenja wšitcy dóstawamy). Awtorki a awtorojo předstajichu – wosebje w Smolerjec kniharni – swoje nowe publikacije, tak na př. nazymu Benedikt Dyrlich swoje dopomnjenki z NDRskeho časa (na zakładźe wosobinskich dokumentow) abo naš čłon Křesćan Krawc swoje jadriwe profile 12 wosobow z cyłeje Łužicy (na zakładźe wosobinskich rozmołwow). Ale tež Zwjazk serbskich wuměłcow – w rjedźe „TraTare“ - abo Towarstwo přećelow serbskeje kniharnje wěnowaštej so wjackróć nowowudaćam abo nowointerpretacijam ze serbskeje prozy; z pomocu našich čłonow namakachu tute literarne wječorki druhdy swój wothłós w nowinach a časopisach. - Tak kaž dźensa počesćowanje Michała Hórnika při jeho rowje na Mikławšku přewjedźechmy, tak wotměwaše so loni na dnju našeje zhromadźizny swjatočne spominanje na mnohostronskeho narodneho prócowarja Michała Nawku składnostnje jeho 50. posmjertnin. A nochcu zabyć wuzběhnyć zajimawu wustajeńcu wobrazow Iris Brankačkoweje w Měšćanskim muzeju. Bjez wuslědka wostachu hač dotal wšě aktiwity (tohorunja z podpěru Domowiny), w Budyšinje dróhu abo naměsto po wuznamnym serbskim spisowaćelu Jurju Brězanu pomjenować, na čimž bě naša sekcija wobdźělena (pod nawodom zapósłanče Zwjazkoweho sejma). Mjeztym su wjacore frakcije Budyskeje měšćanskeje rady próstwu stajili, dźěćacu a młodźinsku biblioteku na Serbskich hrjebjach z mjenom najwažnišeho serbskeho prozaista 20. lětstotka počesćić. Na rozsud hišće čakamy. - Při rozmołwje z ministerskim prezidentom Krečmerom wo serbskich prašenjach loni w juliju w Serbskim domje wužiwachmy móžnosć pokazać na manko, zo tuchwilu w Serbskim instituće (w Budyšinje a Choćebuzu) žadyn literarny stawiznar njeje wjace přistajeny. (Tole naspomina z prawom tež naša čłonka Měrana Cušcyna w najnowšim „Rozhledźe“.)
Prěju tuž nam wšěm, zo bychmy jako Maćica zajimy serbskeje literatury a wuměłstwa we a zwonka institucijow dale wuspěšnje/wuspěšnišo přesadźili. - Wutrobny dźak!
Dietrich Šołta
nawoda
Budyšin, 9.3.2019


text: Ůrůn to je śudmo podug uodlyguośći uod Słůńca planeta we Ůkuodźe Suonecznym. Tak kej Jowisz, Saturn a Neptůn je to planeta gazowo, sztworto podug masy a trzećo podug wjelgośći s planet Ůkuodu Suonecznygo. Mjano planety je uod greckiego boga Uranosa. Ino Ůrůn ze planet Ukuodu Suonecznygo mo mjano uod mitolůgije greckej, a ńy rzimskej. Mjano Ůrůn nadou Johann Elert Bode nale William Herschel chćou coukym inkszego. Terozki znůmy 27 kśynżycůw Ůrůna. Jego Pole magnetyczne je trzi razy śilńejsze uod pola Źymje.


text:
Šefredaktor dźěćaceho časopisa Pětr Šołta abo lěpje Mister Płomjo je mjeztym 14 lět zamołwity za zestajenje a wudawanje serbskeho dźěćaceho časopisa. Milenka Rječcyna je so w jubilejnym lěće z nim rozmołwjała.
Štó su byli Waši předchadnicy pola Płomjenja a što sće sej wot jich skutkowanja do swójskeho přewzał?
P. Šołta: To běchu na přikład Křesćan Krawc, Gerat Libš, Monika Dyrlichowa a Beno Budar. Wot njeho sym nawodnistwo časopisa přewzał. Wón je jenički, kotrehož sym za čas jeho skutkowanja zeznał. Wědźał sym hižo to a tamne, wšako je naša mać była jeho asistentka. Sam sym přewzał nawodnistwo Płomjenja w lěće 2008. Beno Budar bě mi tehdy rjekł, zo je zamołwitosć za tónle časopis najrjeńši job w serbskich institucijach. A na tym něšto je. Ja drje njemóžu to z něčim druhim přirunować. Po dotalnych 14 lětach pak móžu rjec, zo tele dźěło tež dale rady činju, wšako je wone jara wotměnjace. Dźeržiš kóždy měsac produkt w rukomaj, štož nimam za samozrozumliwe. Nimo toho móžu dźěłać za dźěći. Mam składnosć sam swoje ideje a předstawy wo dźěćacym časopisu do wudaćow zapřijeć. To je jara wjele hódne.


text:
Dźěwinska gmejna chce hišće lětsa Zhorjelskemu wokrjesej próstwu wo wobstaranje hašenskeho jězdźidła (TSFW) za Brězowsku wohnjowu woboru stajić. Jězdźidło móže 700 litrow wody transportować.
Dźěwin (AK/SN). „Naše tuchwilne hašenske awto je 20 lět stare. Nowe je tuž nuznje trěbne.“ To podšmórny Olaf Hanusch, nowy nawoda Brězowskeje wohnjoweje wobory, po zašłym posedźenju Dźěwinskeje gmejnskeje rady. Radźićeljo próstwje 31lětneho jednohłósnje přihłosowachu. Hanusch je nawodnistwo wobory wot Stefanie Peto přewzał.
Tuchwilu ma Brězowska wohnjowa wobora, kotraž Dźěwinskej gmejnje přisłuša, 26 aktiwnych kameradow, mjez nimi tři žony. Nuznje pruwować dać chce wobora špundowanje hale, hdźež hašenske jězdźidło steji. Pod nim dźě su rumnosće Brězowskeje pěstowarnje „Baćonjace hnězdo“, kotraž je tohorunja w nošerstwje gmejny Dźěwin.


text:
Bruno Mars
Bruno Mars, po prowdźe Peter Gene Hernandez (rodz. 8 paźdźerńika 1985 we Honolulu) – amerikański pjosynkorz filipińskigo a portorikańskigo pochodzyńo, muzyczny producynt a autor tekstůw. Gro na gitarze, forteklapje, szlagcojgu, ukulele a ustnyj harmońijce. Mjyszo roztomajte muzyczne style: pop, R&B, reggae, funk, soul a inksze. Mo przedane przez 124 mln albůmůw a singli.
Dyskografijo (ino albůmy)[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- Doo-Wops & Hooligans (2010)
- Unorthodox Jukebox (2012)
- 24K Magic (2016)


text:
Jan Brězan z Drježdźan piše:
Jara zajimawa a wobšěrna rozprawa knjenje Rejzy Šěnoweje k 100. narodninam prof. Joachima Lehmanna, wozjewjena 19. měrca w přiłoze Serbskich Nowin, je mje pohnuła, so k sćěhowacym podawkam a dožiwjenjam wuprajić:
Jako je Joachim Lehmann prěnje štyri lěta Serbsku ludowu šulu w Radworju wopytał, tak je woprawdźe wot doma tež serbsce rěčał. Jeho wučerjej běštaj nam derje znataj Jan Andricki a Michał Nawka. Jako studowach wot lěta 1952 na Techniskej wysokej šuli w Drježdźanach mašinotwarstwo, bě Joachim Lehmann dwě lěće mój profesor za wyšu matematiku. Nam studentam pak njebě znate, zo je wón tež Serb.


text:
- Moja babcia gotowała dla Gierka. Kulinarna podróż na Śląsk w czasach PRL-u
- Sprawa rodziny Tebbe. Kolacja z mumią - Monika Kassner
- H. Buchner - Ciotka Flora
- Naklejka SILESIA
- Kanał Kłodnicki - nieznany świadek śląskich dziejów - Piotr Zdanowicz
- Naklejka GŌRNY ŚLŌNSK
- H. Buchner - Hanyska
- Pippi Långstrump (po ślōnsku) - Astrid Lindgren + audiobook
- Atlas Historyczny Górny Śląsk w XX wieku. Zbiór map edukacyjnych
- Ciulandia - Henryk Waniek
Mecynas ślōnskij gŏdki - szczegóły i donatorzy
Nasze książki w Google Books oraz Google Play
Kanar Kłodnicki - niyznōmy świŏdek ślōnskij gyszichty - Piotr Zdanowicz
towar niedostępnydodaj do przechowalni
Opis
Ksiōnżka ôd Piotra Zdanowicza "Kanar Kłodnicki - niyznōmy świŏdek ślōnskij gyszichty".
Ksiōnżka na muster krajoznawczyj ôsprŏwki ô slōnskij gyszichcie. Była ôna szafniōno pospōł z filmym: Zapomniane Górnośląskie ono na świat – opowieść o Kanale Kłodnickim i pokazuje niôbyczjle cynny, a doimyntnie niyznōmy nojstarszy ślōnski kanar żeglowny, kery bōł piyrwyj lŏ Gōrnego Ślōnska ôknym na świat. Tyn hyrski ôbiekt dŏwnyj hydrotechniki – świŏdek czasōw, kej Ślōnsk bōł jednã z nojbarzij zŏcnych tajlōw Ojropy i placym, kaj powstŏwały powziyńcia, bydōnce ôwdy imyntnōm awangardōm inżyniyrije – traci sie wartko na naszych ôczach.
Kanar Kłodnicki, to je tyż wykŏz chybu baczyniŏ ô erbizna ślōnskij gyszichty po 1945 roku, kej nowe posiedziciele mieli idyjõ, coby „eklerować” Ślōnsk ôd nowa i zniszczyć wszelke szlaki po jego srogości i istyj gyszichcie.
Bezma 140 terŏźnych a starych fotografijōw i inkszych ilustarcyji.
Jedna ze niylicznych ksiōżkōw ô gyszichcie i technice przełożōn na ślōnskõ gŏdkã.
Gŏdka: ślōnski
Strōny: 48 (na kredowym papiōrze we farbie)
Ôprawa: miynkŏ
Idzie też ôbsztalować polskŏ wersyjŏ: https://www.silesiaprogress.com/pl/p/Kanal-Klodnicki-nieznany-swiadek-slaskich-dziejow-Piotr-Zdanowicz/1502


text:
Nocny, podzimny luft trzyźwioł. Niy chciołech ale wcale trzyźwieć. Targała mnm złość a jakoś agresyjo. Łaziyłech wartko po raciborskich cestach, ani bych sie kaj śpiychoł, chocioż tak rychtyk to niy miołech żodnego cylu. Deptołech yno bez cweku po to, coby zadeptać we sia wściekłość a hercklekoty. Naóbkoło dźwigała sie pmału coroz to wyżyj mgła. Sipiała tyż drobno mżawka. Co chwila duldołech resztwki szkockij z mojij plaskwki. Pomału dliczołech kożdy szluk, słyszołech niestety, jak złocisty płyn coroz to wyraźnij szplucho w prźnianej flaszeczce. Wiedziołech tyż niestety dobrze, iże mm za mało tego mojigo lyku, coby mioł mi terozki pmc.
Uwaga! Powieść zawiera drastyczne sceny, a także porusza wątki antysemityzmu, nierówności społecznych i przemian historycznych Górnego Śląska. Wypowiedzi oraz postawy bohaterów i narratora służą jedynie potrzebom narracji i w żaden sposób nie wyrażają poglądów twórcy i wydawcy tej książki.
Azymut
-
Autor:
Marcin Szewczyk
-
Format:
210x150 mm
-
Ilość stron:
344
-
ISBN:
9788365558497
-
Oprawa:
broszurowa
-
Rok wydania:
2022


text:
Hórka
Hórka (tež Dołha Hórka; němsce Horka) je hornjołužiska wjes a gmejna w sakskim wokrjesu Zhorjelc. Leži 164 m nad mórskej hładźinu a ma wokoło 1900 wobydlerjow. K Hórce słušatej wjesce Běhany a Mückenhain.
GeografijaWobdźěłać
Něhdźe pjeć kilometrow dołhi dróhowc Hórka nadeńdźe so podłu Běłeho Šepca we wuchodnym dźělu Hornjeje Łužicy na poł puću mjez Niskej na zapadźe a Rózborkom na sewjerowuchodźe. Susodne wsy su Husmanecy na sewjeru, Geheege na sewjerowuchodźe, kaž tež Hórčanskej gmejnskej dźělej Běhany na wuchodźe a Mückenhain na juhu.
StawiznyWobdźěłać
Wjes naspomni so prěni raz pisomnje w lěće 1305, tehdy hižo pod dźensnišim mjenom. 1553 mjenowaše so wjeska Teutzschen Horrcka („Němska Hórka“). Po Wienskim kongresu přeńdźe wjes ze Sakskeje do pruskeho knježerstwoweho wobwoda Lěhnica w Šleskej. Hač do lěta 1929 běchu wjesne dźěle Delnja, Srjedźna a Hornja Hórka ze swojimi třomi ryćerkubłami samostatne gmejny, kotrež so potom zjednoćichu.[2]
Na Hórčanskim dwórnišćo zhromadźi so dnja 22. nowembra 1880 jědnaće serbskich fararjow pruskeje Hornjeje Łužicy na załoženskej zhromadźiznje Konferency serbskich duchownych. Přitomni běchu fararjo Wjelan ze Slepoho, Bergan z Wulkich Zdźar, Delank z Chrjebje, Finger z Łuća, Kurink z Łaza, Rjeda z Mužakowa, Renč z Klětnoho, Ryćer z Delnjeho Wujězda, Šichold z Wochoz, Tešnaŕ z Niedy a Wieder z Wojerec.[3]
W běhu nacionalsocialistiskeho přemjenowanja serbskich wjesnych mjenow dósta Hórka w lěće 1936 nowe němske mjeno Wehrkirch, kotrež měješe so poćahować na staru cyrkej we wsy. Po wójnje spjećowaše so gmejnska rada drje přećiwo dalšemu přemjenowanju, njebě pak wuspěšna, tak zo rěka wjes wot 1947 znowa Horka.
WobchadWobdźěłać
Hórka je železniske křižowanišćo wuznamnych železniskich čarow. Ze sewjera do juha wjedźe přez Hórku železniska čara Berlin-Zhorjelc a z wuchoda do zapada wjedźe přez Hórku železniska čara Węgliniec–Falkenberg. We wosobowym wobchadźe wobsteja zwiski do Zhorjelca, Choćebuza a Wojerec.
Najbliša awtodróha je zwjazkowa awtodróha 4, kotra wjedźe ze zapada do wuchoda někak pjeć kilometrow južnje Hórki. Zapadnje Hórki wjedźe přez Nisku zwjazkowa dróha 115.
PolitikaWobdźěłać
Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 57 (Zhorjelc 1) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 157 (Zhorjelc).
ŽórłaWobdźěłać
- ↑ Aktualne ličby wobydlerstwa po gmejnach 2021; Statistiski krajny zarjad Sakskeje
- ↑ Hórka w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)
- ↑ Spominamy. W: Pomhaj Bóh 11/2020, str. 8
WotkazWobdźěłać
Bejerecy | Bjenadźicy | Bertsdorf-Hörnitz | Běła Woda | Dźěwin | Habrachćicy-Nowe Jěžercy | Hainewalde | Hamor | Hórka | Chrjebja-Nowa Wjes | Jabłońc | Jonsdorf | Kodrecy | Kotmar | Kralowski haj | Krušwica | Kwětanecy při jězoru | Lěwałd | Lubij | Lutarjecy | Markoćicy | Mikow | Mittelherwigsdorf | Mužakow | Niska | Nowosólc-Horni Hródk | Nysowa łučina | Ochranow | Olbersdorf | Ojbin | Rěčicy | Rosenbach | Rózbork | Rychbach | Schönau-Berzdorf | Slepo | Suche Hendrichecy | Swóńca | Šepcowy Doł | Šumbach | Trjebin | Vierkirchen | Waldhufen | Wodowe Hendrichecy | Wopaka | Wosečk | Wostrowc | Wódrjeńca | Wulki Šunow | Wuskidź | Wysoka Dubrawa | Zhorjelc | Žitawa


text:
Pjeć prózdninskich domčkow blisko Krabatoweho młyna nastanje
Čorny Chołmc (AK/SN). Wuchodnje dožiwjenskeho dwora Krabatowy młyn w Čornym Chołmcu nastanje pjeć prózdninskich chěžow za swójby, kotrež hodźa so cyłe lěto wužiwać. 1,3 milion eurow ma projekt płaćić. Inwestor je Wojerowska bydlenska towaršnosć. W jeje nadawku Wobau Kulowska twarska towaršnosć připrawu z bjezbarjernym přistupom twari. Krabatowy młyn Čorny Chołmc ptzwr budźe jeje najenk a wobhospodar. Towaršnosć je z 85 000 eurami na projekće wobdźělena. Nowy domicil wotewrić chcedźa klětu 4. decembra, na dnju swjateje Borbory. „To je zhromadny projekt. Z nim reagujemy na stupace wopytowarske ličby. Prózdninske domčki njebudu jenož we hłownej, ale runje tak w pódlanskej sezonje wobohaćenje“, podšmórny Tobias Ćižik, jednaćel Krabatoweho młyna Čorny Chołmc ptzwr tydźenja při předstajenju projekta we Wojerecach.


text:
Frizišćina
Friziske rěcy su kupka tśich pśiswójźbnych pódwjacornogermaniskich rěcow, kótarež nałožujo etniska kupka Frizow, kótarež su žywe na pśibrjoze Pódpołnocnego mórja na teritorijach Nižozemskeje, Nimskeje a Dańskeje. Friziske rěcy se maju za nejbližej pśiswójźbne engelšćiny.
Friziske rěcy su:
Saterfrizišćina jo pópšawem slědny zbytk pódzajtšnofriziskeje rěcy, kótaraž jo w Pódzajtšnej Friziskej južo dawno zaginuła. Rozšćěpjenje do tych tśich gałuzow jo južo w srjejźowěku nastało. Dokulaž tśi warianty friziskeje rěcy su wjelgin rozdźělne, powědaju rěcywědnicy skerjej wó kupce friziskich rěcow město jadneje friziskeje rěcy.
Mjazy pódwjacornogermaniskimi rěcami słuša frizišćina gromaźe z engelšćinu a dolnonimšćinu k pódkupce pódpołnocnomórskich germaniskich rěcow. Wósebnje z engelšćinu ma frizišćina wjele zgromadnosćow:
Dalšna wósebnosć jo spadnjenje formow akuzatiwa a datiwa pódla pronomenow, pśir. friziski my, engelski me, dolnonimski. mi, ale (wusoko)nimski mich/mir, islandski mig/mér.
ŽrědłaWobdźěłać
- Horst Haider Munske; Nils Århammar: Handbuch des Friesischen / Handbook of Frisian Studies. Niemeyer, Tübingen 2001.
- Bo Sjölin: Einführung ins Friesische. Metzler, Stuttgart 1969.


text:
Życzenia po śląsku
Spis treści
Życzenia na urodziny po śląsku
Urodzinowe życzenia po śląsku
Poniżej znajdziesz wiele fajnych życzeń na urodziny w gwarze śląskiej. Możesz je wysłać na FB, na SMS lub WhatsApp. Są wśród nich życzenia wzruszające jak i zabawne, ale wszystkie są wyjątkowe i piękne. Fajne, oryginalne i nieoklepane życzenia sprawią radość Twoim bliskim. Wybierz czy chcesz, aby życzenia były proste i ładne czy mądre i inteligentne. Nie śpiesz się z wyborem. On ma znaczenie.
Kliknij w wybrane życzenia, aby je sobie skopiować
Dzisioj w dniu Twojego geburstagu
Życza Ci kupa uciechy
Aby żodne choróbsko Cie nie trzimało
Coby wszyscy Ci pszoli
Z życio boł fest zadowolony
I dostoł kupa geszynków!
Przajcie se fest kożdy dziyń, niych sie Wōm wartko chowie ciyń.
Bajtli miyjcie cołko kupa, a postowcie se chałupa.
Coby dziycka tam lotały, nikyj za fest niy ślimtały.
Winszujymy Ci wszyjskigo nojlepszego na Twojigo Abrahama
Niych Twoje dni bydōm cołki szczyńściŏ i radości
Winszujymy co by chorōbska sie niy trzimały
dziyci w zdrowiu chowały, a chop sie zowdy suchoł.
Pamiyntej, iże piyńćdziesiōnt to niy mŏ tak wiela:
w bojtliku na sprŏwōnki niy styknie.
Łod samego rana
Szczylajom szampany
Niych twój cołki żywot
Bydzie fest udany
A zdrowiczko nigdy
By niy szwankowało
No i w portomelu
Co by dycki zdrowi było
Szostka w lotka sie cylnyło
Co by żodyn niy nerwowoł
Kożdy pjyknie przygadowoł
By ci dzisio winszowali
Po słodkim dziubeczku dali
A jo życza nojlepszego
I życio fest wesołego
wszystkiego nojlepszego skuli twojego świynta.
Wszyskigo najlepszego
Geburstagu radosnego
Szczynścio na kożdym kroku
We wszyskich życio roków
Co by pomalutku lecioł czas
A we życiu buł tyż szpas
Erich wzion se urlop ze werku
Zrobiou krupniokow i frankfuterkow
Piwo zamowiou tysz u “Augusta”
Bydzie fajrowou dzisiej gyburstak
Życza ci dużo szczynscio, zdrowio i coby ci piwko zawdy smakowało, a baba niy robiła larma, jak ździebko za dużo go wychlastosz
Jŏ ci dzisio tela życza
Byś bōł gibki jak małpica
Zdrowy choby kōń
A udźwignyć mōg jak wōł
Co do życiŏ ci poczeba
Knebel wusztu sznyta chleba
Miłowaniŏ gryfnej frele
Co byś widziŏł wielki brele
A ku tymu halba srogŏ
I do 100 -tki żyć morowo
Chca Ci winszować na tyn gyburstag najsamprzod uśmiychu kożdego dnia, coby Cie troski mijały, żeby Ci zawdy zdrowi dopisywało i żebyś umioł (umiała) znojść czas na marzynia. Bo marzynia som fest ważne. Łone nos wyróżniajom łod wszyjstkigo tego, co żyje.
Prziszłech (prziszłach) tukyj, by Ci mój skarbyńku sto lot zaśpiywać! Dzisio je rocznica jak Cie mamusia urodziła. Świat łod razu był bogatszy ło takigo fajnego czowieka!
Winszuja Ci dzisio, cobyś se żył (żyła) po leku, rajzowoł (rajzowała) kaj ino se zapragniesz i uśmiychoł (uśmiechała) sie wszyndy i do wszystkich
Na przileżytoś Twojygo gyburtstaku winszuja Ci (Wom) zdrowio, szczynścio i
radości, połny kabzy, gryfnych dziołchów/pociechy z chopa.
Winszuja Ci ciepła i zrozumiynio łod bliskich, bo familijo to je ta przistań na morzu, do kerej zawdy możesz sie schować jak wiater wieje i gradym ciepie. Niych ci Ponbóczek błogosławi i przimróżo oko jak Ci sie przidarzi robić jakiś gupoty.
Kartki urodzinowe do wysłania
A jeśli chcesz wysłać ładną kartę urodzinową to kliknij: KARTKI URODZINOWE


text:
Jeseterowate
Jesterowate (łac. Acipenseridae) – familijŏ gnatoszkeletowych fisz ze raje jeseterokształtnych. Fisze ze familije jeseterowatych sōm dugowieczne, niykere żyjōm nawet do 100 lŏt. Srogŏ tajla jeseterowatych gatōnkōw je zagrożōnŏ wymŏrciym, a cum bajszpil syr-daryjski jeseter mŏ sztatus gatōnku krytycznie zagrożōnego, atoli bezma juże wymŏrł. Ze tajli jeseterōw czynsto robi sie jŏdło, a ze jich ikry robi sie czŏrny kawior. Nojsrogszŏ fisza kerŏ pływŏ we słodkich wodach to je wielgi jeseter, kery nŏleży do familije jeseterowatych.[1]
Jeseterowate fisze[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Bajszpile fisz ze familije jeseterowatych:
Przipisy
- ↑ Jesiotrowate (pol.). Media Nauka. [dostymp 2022.06.15].


text:
Marshallowe kupy
Republika Marshallowych kupow (marshallsce Aolepān Aorōkin M̧ajeļ, jendźelsce Marshall Islands) je njewotwisny oceaniski kupowy stat w zapadnym Ćichim oceanje, kotryž wobjimuje do Mikronezije słušacu skupinu kupow ze samsnym mjenom. Stolica kraja je Majuro z 28.000 wobydlerjemi.
Marshallowe kupy wobsteja z dweju nimale paralelneju rjećazow kupow, Ratakoweho rjećaza („kupy schadźenja słónca“) ze 14 atolemi a dwěmaj kupomaj na wuchodźe a Ralikoweho rjećaza („kupy chowanja słónca“) z 15 atolemi a třomi kupami na zapadźe. K rjećazomaj słušeja cyłkownje něhdźe 1225 wjetšich a mjeńšich kupow, rozměstnjene na mórskej přestrjeni wot 2 milionow km², při čimž wučinja přestrjeń kupow jenož 181 km². Najwyši dypk na kupach leži jenož dwaj metraj nad hładźinu morja.
Klima je włóžna a horca z dešćowym časom mjez meju a nowembrom.
Wot 1906 do 1914 běchu kupy z koloniju Němskeje, potom stejachu hač do lěta 1944 pod japanskim zarjadnistwom. Po dobywanju kupow přez US-ameriske wójsko słušachu hač do lěta 1979 jako wotwisny teritorij do Zjednoćenych statow. Američenjo wužiwachu někotre atole za testowanje atomowych bombow. W lěće 1986 docpěchu Marshallowe kupy njewotwisnosć.


text:
Rusinšćina
Rusinšćina (rusinsce pycиHbckый языk) rěči so jako mjeńšinowa rěč we wjacorych wariantach w Pólskej (łemkowšćina), Słowakskej, w zakarpatskich kónčinach Ukrainy a we Wojwodinje. Nimo toho bydla mjeńše skupiny rěčnikow tež w Madźarskej a Rumunskej. Etniske skupiny, kotrychž přisłušnicy zwjetša rusinsce rěča, su nimo Rusinow tež Lemkojo, Bojkojo a Huculojo. Rusinojo we Wojwodinje pochadźeja wot wupućowarjow, kiž přińdźechu we 18. lětstotku z Karpatow do po turkowskich wójnow nimale njewobsydlenych kónčin Banata a Bački.
Rusinšćina liči do wuchodosłowjanskich rěčow, ma pak sylne zapadosłowjanske (we Wójwodźinje tež južnosłowjanske) wliwy.
Za grafiske podaće Rusinšćiny wužiwa so zwjetša kyrilica, druhdy tež łaćonske pismo po wašnju jednotliweho kraja.
StandardizowanjeWobdźěłać
Wot wšelakorych wariantow rusinšćiny stej so dotal jenož dwě poměrnje wuspěšnje standardizowałoj, a to Wojwodinska rusinšćina wot lěta 1923 a Karpatska rusinšćina w swojej słowakskej formje w lěće 1995. Za čas komunistiskeho knjejstwa so na Ukrainje kaž tež w Słowakskej, Madźarskej a Pólskej wo rusinšćinje jako rěči oficielnje njerěčeše. Wona płaćeše jako narěč ukrainšćiny a rusinscy šulerjo dóstachu jenož ukrainsku wučbu, štož so pak wosebje w Słowakskej wot wjele staršich njeakceptowaše. Hakle po přewróće započachu we wuchodnej Słowakskej, hdźež w lěće 2011 něhdźe 55.000 ludźi rusinsce rěčeše, rěč zaso w šulach podawać. Dźensa je rěč tam tež oficielnje připóznata, hinak hač na Ukrainje, hdźež so hač do dźensnišeho křiwje na prócowanja k skrućenju rusinšćiny hlada abo je samo jako separatizm pomjenuje.


text:
Habrachćicy/Sa.
Habrachćicy[1] (němsce Ebersbach/Sa.) su sydlišćo na juhu sakskeho wokrjesa Zhorjelc w Hornjej Łužicy a wot 1. januara 2011 dźěl města Habrachćicy-Nowe Jěžercy. Leža we wysokosći 382 metrow nad mórskej hładźinu při žórłach Sprjewje a maja něhdźe 8.000 wobydlerjow. Prěnje historiske naspomnjenje je z lěta 1306.
ŽórłaWobdźěłać
- ↑ Filip Jakubaš: Hornjoserbsko-němski słownik. Domowina, Budyšin 1954, str. 107.
WotkazajWobdźěłać
- Habrachćicy/Sa. w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)


text:
Dolny Ślōnsk
Dolny Ślōnsk (śl-miym. Niederschläsing, łac. Silesia Inferior, pol. Dolny Śląsk, miym. Niederschlesien, czes. Dolní Slezsko) – historycznŏ krajina położōnŏ we Strzodkowyj Ojropie, na placu Polski, Czeskij Republiki a Miymiec. Jeji wiyrchnia zajmuje kole 20,000 km², a jeji populacyjŏ je szacowanŏ na kole 3,000,000. Zachodniŏ tajla Ślōnska.
Historycznõ stolicōm Dolnego Ślōnska je Wrocław. Regiōn tyn posiadŏ mocka zabytkōw i ôbiektōw kulturowyj erbowizny.
Z czasem zmiyniały sie granice i nŏrodnŏ przinŏleżność Dolnego Ślōnska, tak tedy, kej bōł ôn erbowõ szlacheckõ włŏsnościōm, jak i po nastōniu modernych nŏrodnych państw, co prziczyniyło sie do bogajstwa zōmkōw. Piyrszymi znanymi państwami, kere utrzimały panowanie nad Ślōnskem, były snŏdź Wielge Morawy pod kōniec IX stoleciŏ i Czechy na zaczōntku X stoleciŏ. We X stoleciu Dolny Ślōnsk ôstoł prziłōnczōny do wczaśnego polskigo państwa, a po jego roztrzaśniyńciu we XII stoleciu stoł sie piastowskim ksiynstwym. We XIV stoleciu weszoł we skłŏd Czeskij Korōny pod panowanie Świyntego Rzimskigo Cysŏrstwa, kere we 1526 roku przeszło pod panowanie austryjŏckij habsburskij mōnarchije. We wyniku ślōnskich wojaczek regiōn tyn ôstoł prziłōnczōny do Prus we 1742.
We 1945 roku, po II światowyj wojaczce, wiynkszość Dolnego Ślōnska przeszła pod polskõ jurysdykcyjõ zgodnie z poczdamskõ ugŏdōm miyndzy zwyciynskimi aliantami i stała sie tajlōm Polski, keryj kōmunistyczny regyrōnek wypyndził wiynkszość ludności Dolnego Ślōnska. Niywielgi łużycki pas na zŏchōd ôd piski Ôdry i Nysy, przinŏleżōncy do Dolnego Ślōnska ôd 1815 roku, ôstoł we Miymczech.
Symbole a farby[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Symbolika Ślōnska wywodzi sie ze familijnych wapynōw ślōnskich Piastōw. Po rŏz piyrszy ôbraz ôrła użōł na swojim sztymplu princ Kazimiyrz I ôpolski we 1222 roku. Je to tyż nojstarszy ôbrŏz ôrła jako ksiōnżyncego ymblymu na polskich ziymiach. Na ziymiach Dolnego Ślōnska używano wapyna dolnoślōnskich Piastōw, kery mioł czŏrnego ôrła we złotym polu ze strzybrnõ piskōm na krzidłach, ekstra ze strzybrnym krziżym postrzodku (ôsobliwie ôd czasōw kontrreformacyje)[1]. Wapyny piastowskich princōw przijōnły do swojich wapynōw a fanōw place a administracyjne jednotki położōne na Ślōnsku.
Farby ziym powiōnzane sōm ze kolorystykōm jejich ôsłōn wapynowych. We pruskich czasach litŏ prowincyjŏ Ślōnsk używoła fany ze biołym, poziōmym pasym u gōry a żōłtym u spodka. We tradycyji przijōnło sie, iże wapyn a farby dolnoślōnske używane sōm we tym samym czasie za symbole Ślōnska we cołkości[2].
Geografijŏ[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Ślōnsko-wielgopolskŏ granica bōła ôznoczanŏ ôd lynije wodnygo tajlōngu Ôdry a Warty, a połedniowym krajym bōły gōrske wiyrchy. Podle kōncepcyje ruchu ludnośći rzykoma, do Ślōnska wrachowowała siy kłodzko ziēmia we dorzyczu Ôdry. Nojstarszo granica Ślōnska a Łużyce biygła podle Łużyckij Nyse.
Nojwyższōm szpicōm Dolnego Ślōnska je Śniyżka ô wysokości 1603 m n.p.m. bydōncŏ w Karkonoszach.
Klimat[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Miasta[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Miasta na Dolnym Ślōnsku, kerych populacyjŏ przekrŏczŏ 20,000 (na rok 1995).
Historyjŏ[edytuj | edytuj zdrzōdło]
We IV stoleciu p.n.e. ôd połedniŏ, bez Kłodzko, Celtowie weszli na Dolny Ślōnsk i zamiyszkali naôbkoło gōry Ślynży we bliżu terŏźnego Wrocławia, Oławy i Strzelina[26].
Piyrszymi znanymi państwami na Ślōnsku były Wielge Morawy i Czechy. We X stoleciu gospodzin Polski Mieszko I z dynastyje Piastōw prziłōnczōł Ślōnsk do polskigo państwa. We czasie fragmyntacyje Polski Ślōnsk i ôstatek krŏju ôstały potajlowane miyndzy mocka niyznŏleżnych ksiynstw reskyrowanych bez roztōmajtych ślōnskich princōw. We tym czasie miymiecke wpływy kulturowe i etniczne wzrosły we wyniku imigracyje z miymieckij tajli Świyntego Rzimskigo Cysŏrstwa[27].
We 1241 roku, po najechaniu Małopolski, Mongołowie najechali Ojropã i Ślōnsk, co wywołało wszeôbecnõ panikã i masowe zaucieczki. Złupili srogõ tajlã regiōnu i pokōnali połōnczōne polske i miymiecke wojska pod kōmyndōm Henryka II Bogomyślnego we bataliji pod Lignicõ, kerŏ miała plac pod Lignickim Polym we bliżu dolnoślōnskigo miasta Lignica. Po śmierci jejich khana (prziwōdcy) Ordy Mongołowie uzdali niy naciskać dalij we głōmb Ojropy, ale wrōciyli na weschōd, coby wziōńć udzioł we ôbiorach nowego Wielgigo Khana.
W 1742 roku wiynkszość Dolnego Ślōnska ôstała zajyntŏ bez krōla Prus Fryderyka Wielgigo we wojaczce ô austryjŏckõ sukcesyjõ, a we 1815 roku powstoła Pruskŏ Prowincyjŏ Ślōnsk; we kōnsekwyncyji Ślōnsk stoł sie tajlōm Miymieckigo Cysŏrstwa, powstōnego we 1871 roku.
Kōnferyncyjŏ we Poczdamie we 1945 roku ôkryślyła piskã Ôdry i Nysy za granicã miyndzy Miymcami a Polskõ, we ôczekowaniu na ôstatecznõ kōnferyncyjõ z Miymcami, kerŏ antlich nikej sie niy ôdbyła[28][29][30]. Administracyjny tajlōng Dolnego Ślōnska we Polsce zmiynioł sie pŏrã razy ôd 1945 roku. Ôd 1999 roku je potajlowany miyndzy wojywōdztwa lubuske, dolnoślōnske i ôpolske.
Kultura[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Literatura[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Jedna z nojstarszych ksiōng szkryflōnych na Ślōnsku to je ksiynga hynrykowskŏ. Je to stuzajtnŏ ksiynga spisanŏ po łacinie chrōnika ôpactwa cystersōw we Hynrykowie we Dolnym Ślōnsku. Tajla piyrszŏ tyj ksiyngi ôpisuje lota ôd fōndacyje klasztoru we 1227 bez Hajnla Brodatygo do 1259, tajla drugŏ prowadzi historyjõ ôpactwa do 1310. Ksiynga zawiyrŏ we zapiskach z 1270 zdanie, ô kerym siy gŏdŏ, że je nojstarsze zaszkryflane we gŏdce polskij, czeskij a ślōnskij (te godki bōły tedy blank na sie podane):
,,Day, ut ia pobrusa, a ti poziwai"
co je po ślōnsku:,,Dej, jo pobrusza, a ty pocziwej,
a po polsku: ,,Daj, ja pomielę, a ty odpoczywaj.
Folklor[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Ôblyczynia ludowe Dolnego Ślōnska[31]:
- ôblyczynie jelyniogōrske
- ôblyczynie kaczawsko-nadŏbrzańske
- ôblyczynie karkonoske
- ôblyczynie kłodzke
- ôblyczynie wołbrzyske
- ôblyczynie wrocławske
- ôblyczynie głogowske (ôsobno zorta)
- ôblyczynie z terynōw Nysy
Religijŏ[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Nojwŏżniyjszym ôstrzodkym religijnego kultu na Dolnym Ślōnsku je Sanktuarium świyntyj Jadwigi we Trzebnicy, we keryj spoczywajōm relikwie świyntyj Jadwigi, patrōnki Ślōnska.
Baukōnszt[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Piyrszy murowany budōnek na Dolnym Ślōnsku, to snŏdź chrōm zbudowany we placu tuma we Wrocławiu. Wczaśnij jednak powstŏwały na Ślōnsku ôbrōnne grody z spotrzebowaniym kamiynnych elymyntōw. Sroge pōmiany w landszafcie baukōnsztu ukŏzały sie we XII stoleciu na Dolnym Ślōnsku, społym z murowanym baukōnsztym epoki rōmanizmu. Piyrsze stawiynia z cegłōwek datowane sōm na czasy Bolesława Wysokigo. We tym czasie na ślōnskich ziymiach ukŏzało sie mocka zōmkōw a rezydyncyje społym ze mustrami bydōncymi z Francyje, Miymiec, eli Italije. Ôd czasōw renesansu Ślōnsk cechowoł zebrany religijny baukōnszt, zachowany do dzisiej zaôbycz we kształcie i stylistyce drzywniannych kościołōw[32].
Ôbiekty Światowyj Erbowizny[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Przipisy
- ↑ Grzegorz Kulik, Herb Śląska, wachtyrz.eu, 17 marca 2018 .
- ↑ HISTORIA FLAG ŚLĄSKICH - GÓRNEGO I DOLNEGO ŚLĄSKA, slownikslaski.pl (polski).
- ↑ climate-data.org
- ↑ Wrocław w liczbach [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostymp 2021-02-27] (polski).
- ↑ Wałbrzych w liczbach [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostymp 2021-02-27] (polski).
- ↑ Zielona Góra w liczbach [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostymp 2021-02-27] (polski).
- ↑ Legnica w liczbach [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostymp 2021-02-27] (polski).
- ↑ Jelenia Góra w liczbach [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostymp 2021-02-27] (polski).
- ↑ Lubin w liczbach [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostymp 2021-02-27] (polski).
- ↑ Głogów w liczbach [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostymp 2021-02-27] (polski).
- ↑ Świdnica w liczbach [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostymp 2021-02-27] (polski).
- ↑ Bolesławiec w liczbach [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostymp 2021-02-27] (polski).
- ↑ Nowa Sól w liczbach [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostymp 2021-02-27] (polski).
- ↑ Brzeg w liczbach [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostymp 2021-02-27] (polski).
- ↑ Oleśnica w liczbach [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostymp 2021-02-27] (polski).
- ↑ Dzierżoniów w liczbach [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostymp 2021-02-27] (polski).
- ↑ Bielawa w liczbach [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostymp 2021-02-27] (polski).
- ↑ Oława w liczbach [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostymp 2021-02-27] (polski).
- ↑ Żagań w liczbach [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostymp 2021-02-27] (polski).
- ↑ Nowa Ruda w liczbach [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostymp 2021-02-27] (polski).
- ↑ Jawor w liczbach [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostymp 2021-02-27] (polski).
- ↑ Świebodzice w liczbach [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostymp 2021-02-27] (polski).
- ↑ Kamienna Góra w liczbach [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostymp 2021-02-27] (polski).
- ↑ Świebodzin w liczbach [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostymp 2021-02-27] (polski).
- ↑ Polkowice w liczbach [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostymp 2021-02-27] (polski).
- ↑ R. Żerelik [we:] M. Czpliński (red.) Historia Śląska, Wrocław 2007, s. 34–35
- ↑ R. Żerelik [we:] M. Czpliński (red.) Historia Śląska, Wrocław 2007, s. 21–22
- ↑ Piotr Stefan Wandycz, The United States and Poland, Harvard University Press, 1980, ISBN 978-0-674-92685-1 [dostymp 2021-02-27] (angelski).
- ↑ Geoffrey K. Roberts, Patricia Hogwood, The Politics Today Companion to West European Politics, Manchester University Press, 19 lipca 2013, ISBN 978-1-84779-032-3 [dostymp 2021-02-27] (angelski).
- ↑ Phillip A. Bühler, The Oder-Neisse Line: A Reappraisal Under International Law, East European Monographs, 1990, ISBN 978-0-88033-174-6 [dostymp 2021-02-27] (angelski).
- ↑ Barbara Bazielich: Tradycyjne stroje dolnośląskie Wrocłow: Wydaw. Uniwersytetu Wrocławskiego, 1993. ISBN 83-229-0853-9.
- ↑ Gabriela Bożek, Śląskie Centrum Dziedzictwa Kulturowego w Katowicach., Architektura modernistyczna Katowic i innych miast polskiego i czeskiego Śląska, Katowice: Śląskie Centrum Dziedzictwa Kulturowego w Katowicach, 2002, ISBN 83-85871-31-4, OCLC 52634671.
Linki zewnyntrzne[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- Silesia – historical region, Europe, Encyclopædia Britannica (ang.) [dostymp 28 lutego 2021]
- Szląsk, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego t. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola, Warszawa 1890, s. 929, dir.icm.edu.pl (pol.) [dostymp 28 lutego 2021]
- Śląska Biblioteka Cyfrowa (Ślōnskŏ Digitalnŏ Bibliŏtyka), sbc.org.pl (pol.) [dostymp 28 lutego 2021]
- Stare brifkarty ze ślōnskich miast, vogel-soya.de (mjym.) [dostymp 28 lutego 2021]


text:
Rzykańy
Rzykańy to je jedna ze nojczynstszych form religijnygo kultu. Polego na skerowańu swojich myśli do istoty abo istot, můgůncych być abo bydůmcych przedmjotym kultu (bůgowje, śwjyńći, ańoły), do sfery sacrům. Może uůno być godane abo ino we myślach.
Rzykańy dźelymy przede wszyjstkym ze wzglyndu na jigo charakter. Może uůn być pochwalny (uwjelbjyńo), dźynkczynny abo błagalny. Roz a kedy rzykańe mo elymynty kilku ze powyższych form.
Akty rzykańo sům powszychne we wszyjstkych religjach. Choć rzykańy może przijmować forma indywidualnyj rozmowy ze istotům boskům, to we wjelu religijach uksztołtowoł śe pewjyn kanůn modlitw, kerych treść je śćiśle uokreślůno a przekazywano we takej formje wyznawcům.


text:
Missisipi
Gminy we USA:
- Mississippi (ang. Mississippi Township) – gmin we sztaće Arkansas, we hrabstwje Crittenden
- Mississippi (ang.: Mississippi Township) – gmin we sztaće Arkansas, we hrabstwje Desha
- Mississippi (ang.: Mississippi Township) – gmin we sztaće Arkansas, we hrabstwje Sebastian
- Mississippi (ang.: Mississippi Township) – gmin we sztaće Illinois, we hrabstwje Jersey
- Mississippi (ang.: Mississippi Township) – gmin we sztaće Missouri, we hrabstwje Mississippi
Hrabstwa we USA:
- Mississippi (ang.: Mississippi County) – we sztaće Arkansas
- Mississippi (ang.: Mississippi County) – we sztaće Missouri


text:
Manfred Laduš je sej dźeniki fararja Bogumiła Šwjele wobhladał
W Serbach derje znata wosobina je farar, rěčewědnik, nowinar a narodowc Bogumił Šwjela (1873–1948). Wo nim su wjele pisali, a wón sam je mnohe knihi wudał. Najwuznamniši bě wědomostny spis wo ležownostnych mjenach Choćebuskeho wokrjesa, kotryž bu hakle w lěće 1959 ćišćany. Wobšěrny žiwjenjopis wo Bogumile Šwjeli dotal njepředleži. Lětsa pak su pod titlom „Aus dem Alltag eines wendischen Pfarrers“ dotal njewozjewjene dźeniki Šwjele jako 70. zwjazk Serbskeho instituta w Ludowym nakładnistwje Domowiny wušli. Wědomostnica dr. Annett Brězanec je jara wobšěrny nadawk wudawaćelki a přełožowarki do němčiny přewzała a z jara chwalobnym wukonom zdokonjała. Čitar dóstawa takle dohlad do myslenja a swójbnych poměrow Šwjele.


text: Prěnje čisło w 31. lěće wuchadźenja časopisa Česko-lužický věstník je nimale bjezwuwzaćnje hižo dlěje abo hakle njedawno zemrětym wosobinam wěnowane. W prěnim přinošku podawataj Jurij Łušćanski a Radek Čermák hłowne žiwjenske daty a mjenujetaj zasłužby „mištra“ Bjarnata Krawca składnostnje jeho 160. narodnin (5.2.1861–25.11.1948). K tomu wozjewjena je baseń Milana Hrabala „Bjarnat ve V./Bjarnat we W.“ w čěskej a serbskej rěči. Łušćanski spomina w dalšim artiklu na zetkanja z Hanku Krawcec, dźowku Bjarnata Krawca, narodźenej před 120 lětami (13.3.1901– 19.10.1990). Awtor tež pisa, zo bě w interneće w słowjenskim časopisu dotal njeznate dźěła wuměłče namakał. Molerka, grafikarka Hanka Krawcec je w Budyšinje stajnje w tutymaj dźěłomaj widźeć: na sćěnje při Mosće měra z logom „Serbski ludowy ansambl“ a w Serbskim domje na přizemju w barbnym woknje ze znamješkom Domowiny. (Přispomnjenje MK: W lěće 1950 po wjacorych naćiskach zhotowjene znamješko bu 1951 na 1. zwjazkowym kongresu prěni raz zjawnje předstajene).


text:
Krótke stawizny serbskeje wuměłskeje hudźby
9. Ludowa hudźba jako njewučerpajomne žórło inspiracije – Detlef Kobjela
Bě to jedyn z mojich prěnich interviewowych wopytow jako hudźbny žurnalist, jako zetkach so 1998 z Detlefom Kobjelu. Mějach za jutrowny program žołmy MDR Kultur přinošk koncipować na temu »Što je serbska wuměłska hudźba?« Z měšanymi začućemi jědźech do Budyšina, wšako běch so ze serbskej hudźbu přez tačel »Ow rjana róža« drje hižo raz zetkał, tola wo materiji lědma něšto wědźach.
Wěsty strach, so z mojimi prašenjemi blamować, so po mało wokomikach pozhubi. Šěrowłosaty muž z impozantnej brodu a swojoraznej čapku skutkowaše mjenje kaž »šěra eminenca« hač kaž dobroćiwy starohippie. Při tykancu rěčeše měrnje a přećelnje do mikrofona – a zrazom so za mnje cyły kosmos wotewri! Njeběch tola dotal ničo wo Kocoru a jeho »Počasach« abo wo Krawcowych wobdźěłanjach ludowych spěwow słyšał. K ilustraciji agěrowaše wón z tačelakom a wuzwoli přikłady, kiž mje runje tak putachu kaž to, štož powědaše. W běhu hodźiny běch so temy dótknył, kotraž mje hižo njepušći. Wo Kobjelowe swójske kompozicije a jeho rólu w serbskej kulturje so tež dla mnóstwa historiskich informacijow, kotrež mi wón sposrědkowa, hakle wjele pozdźišo zajimowach. Tola tež tale zaběra je so absolutnje wupłaćiła ...


text:
Sodůma a Gůmora
Sodůma a Gůmora to dwa spůminane we Bibliji mjasta, rozlygowane we Ńiźińe Siddim. Podug Biblije, jejich mjyszkańcy, Sodůmity, kej prziszli do bogajstwa zaczyńi ńyprawo tryjtować uobcych, żyli we rozpuśće a ńy mjeli ńyjakigo poszanowańo lo prawa, a tyż i Boga. Bestůż uostały zńiszczůne uod uogńa a śarki, uocaloł wuůnczas ino Lot a jygo cery. Baba Lota tyż mjała możebność uocalyńo, nale złůmała dany uod Boga zakoz uoglůndańo śe za śe, a skiż tygo zamjyńůła śe we słup soli. Podug archeologůw, Sodůma a Gůmora bůły rozlygowane tam, kaj terozki je Martwe Morze, abo przi jygo wschodńim brzygu. Terozki uokreślyńy "Sodůma a Gůmora" uoznaczo ńyrzůnd abo chaos a ńyporzůndek we jakij społecznośći.


text:
Jan Pětr Jordan
Jan Pětr Jordan (* 15. februara 1818 w Čěškecach pola Hodźija; † 20. meje 1891 we Wienje) bě serbski slawist, publicist a wobchodnik. Wón bě jenički wuznamny zastupjer katolskich Serbow w Serbskim narodnym hibanju do 1848. Jeho pseudonymaj běštej Čěščanski a Wićazec Pětr.
ŽiwjenjeWobdźěłać
Narodźi so do Čěškečanskeje kublerskeje swójby jako syn ewangelskeho nana Mikławša Jordana a katolskeje maćerje Marje Koklic z Baćonja.[1] Wot 1831 do 1838 bě chowanc Serbskeho seminara w Praze a wopytowaše tamniši němskorěčny Małostronski gymnazij. Wot 1837 studowaše na Praskej uniwersiće, najprjedy teologiju a wot 1838 slawistiku, mjez druhim pola Václava Hanki.
W młodych lětach hač do rewolucije 1848 wěnowaše so hłownje serbstwu a słowjanstwu, zběraše ludowe pěsnički, załoži nowiny „Jutnička“ a běše w rewoluciskim lěće sekretar Praskeho Słowjanskeho zjězda.
Dla swojeho nabožinsce měšaneho pochada bě Jordan predestinowany za přewinjenje tehdyšeje šćěpjeńcy hornjoserbskeje rěče do konfesionelneju wariantow, štož wón – před Smolerjom – ze swojej gramatiku Grammatik der wendischserbischen Sprache in der Oberlausitz z lěta 1841 tež spyta. W samsnym lěće přesydli so do Lipska, hdźež skutkowaše wot 1842 do 1848 jako lektor za słowjanske rěče a literatury při Lipšćanskej uniwersiće. W lěće 1843 promowowaše wo hornjoserbskej gramatice a samsne lěto woženi so z Rosaliju Wilhelminu Sauer (* 1821) z Weißenfelsa. W Lipsku załoži prěni němskorěčny slawistiski časopis, Jahrbücher für slavische Literatur, Kunst und Wissenschaft, kotryž wudawaše najprjedy sam a pozdźišo hromadźe ze Smolerjom.
Po swojim wobdźělenju při Słowjanskim zjězdźe zhubi swój lektorat w Lipsku, bu ze Sakskeje wupokazany a přesydli so wróćo do Prahi, hdźež dźěłaše wuspěšnje jako předewzaćel. 1859 wolichu jeho za předsydu Praskeje předewzaćelskeje a wikowanskeje komory. W lěće 1868 wopušći Prahu a poda so k synej do Wiena, hdźež 1891 zemrě. Jan Pětr Jordan měješe štyri dźěći, synow Eduarda (* po 1848) a Arthura (1852–1916) a dźowce Ludmilu (1844–1924/25) a Rosaliju. Dalšej dźěsći Arnošt a Pawoł zemrěštaj hižo w zažnym dźěćatstwje. Potomnicy Arthura Jordana bydla dźensa wokoło Chicaga w Zjednoćenych statach.[1]
Wot lěta załoženja 1847 do 1850 bě Jan Pětr Jordan čłon Maćicy Serbskeje. W Budyšinje je so dróha blisko dwórnišća po nim pomjenowała.
ŽórłaWobdźěłać
WotkazajWobdźěłać
- Serbski institut: Biografien zur sorbischen Volkskunde (Biografije k serbskej ludowědźe) na serbski-institut.de (němsce)
- Michał Nuk: Jordan, Jan Pětr. W Sakskej biografiji na saebi.isgv.de
- Wikisource: Jahrbücher für slawische Literatur, Kunst und Wissenschaft


text:
Pančicy-Kukow (SN/MWj). W pjeć gmejnach zarjadniskeho zwjazka Při Klóšterskej wodźe bě kónc lěta 2018 dohromady 382 wobsedźerjow psow přizjewjenych. To wuchadźa ze statistiki, kotruž je zwjazk tele dny wozjewił. Tak je ličba mějićelow psow porno lětu 2017 we wšitkich pjeć gmejnach rozrostła, najbóle w Ralbičansko-Róžeńčanskej wo třinaće na 103, najsnadnišo w Chróšćanskej wo jednoho na 47.
Cyłkowna ličba wobydlerjow pjeć gmejnow zarjadniskeho zwjazka je loni wo šěsć wosobow na 7 170 woteběrała. Mjeztym zo bě jich w Pančicach-Kukowje z 2 088 a w Ralbicach-Róžeńće z 1 703 stajnje hač na jednu wosobu mjenje nimale runje telko kaž lěto do toho, zličichu we Worklecach z 1 134 porno předlětu dźewjeć ludźi mjenje a w Njebjelčicach z 1 189 štyri mjenje. Jeničce w Chróšćanskej gmejnje mějachu kónc 2018 dźewjeć wobydlerjow wjace hač lěto do toho, dokładnje 1 056.


text:
Ludwig von Mises
Ludwig Heinrich Edler von Mises (nar. 29 września 1881 we Lymbergu, um. 10 paździyrnika 1973 we Nowym Jorku) – austryjŏcki ekōnōmik austryjŏckij szuli a filozof. Jako piyrszy szrajbnōł ôn ô problymie ekōnōmicznego rachowaniŏ we socjalizmusie - podug niego, niy idzie porachować co je wertowne do produkcyje we ekōnōmiji jeźli niy ma rynkowych cyn. Krōm problymu ekōnōmicznego rachowaniŏ, robiōł ôn nad teoryjōm geldu, metodologijōm ekōnōmije a problymami interwencyje sztatu we rynek. Spiyroł ôn liberalizmus a minimalny sztat.[1]
Przipisy
- ↑ Ludwig von Mises (ang.). Mises Institute. [dostymp 2022.03.16].


text:
Dusyk
Dusyk (tež nitrogenij, z łać. Nitrogenium) je chemiski element z periodoweho systema elementow ze symbolom N a rjadowej ličbu 7. Atomarnje dusyk w přirodźe lědma wustupuje, dokelž so hnydom přez sylnje eksotermnu reakciju k molekularnym dusykej N2 zwjaza. Elementarnje dusyk jenož w formje kowalentneho homodimera wustupuje, chemisku wjazbu z dweju dusykoweju atomow, (→ molekularny dusyk, tež Distickstoff (přir. Disauerstoff), sumariska formula N2).
Molekularny dusyk je z 78 % hłowny wobstatk powětra. Je za žiwochow esencielny element, kotryž so přez dusykowe fiksěrowanje na přirodnym wašnju organisce wjaza. W organiskej formje je jako strukturny element proteinow wažny hłowny element wšěch organizmow. Dusyk je centralny element w dusykowym kołoběhu ekosystemow a bu wot žiwochow w energijointensiwnym procesu organisce wjazany a k dispoziciju činjeny. Wustupuje w mineralach jara rědko. Na zemskim powjerchu a w powětrje je nimale bjezwuwzaćnje abiotisce w spočatkowym času zemje nastał a bu pozdźišo wot žiwochow zwjazany.
Elementiski symbol N so wot łaćonskeho pomjenowanja nitrogenium (wot starogrjech. vιtpov „Laugensalz“ a starogrjech. Yevoς „pochad“) wróćo wjedźe. Němske pomjenownaje Stickstoff dopomina na tym, zo molekularny dusyk płomjenja haša („dusy“) abo zo žiwoch (na př. čłowjek) w čistym dusyku dusy.
Wažne wjazbyWobdźěłać
OksidyWobdźěłać
Dusyk wustupuje w někotrych oksidach, při tym ma rozdźělnu hódnosć.
- N2O,
- NO Dusyk je w tutej wjazbje dwuhódnotny.
- N2O3 Dusyk je w tutej wjazbje trojohódnotny.,
- NO2 Dusyk je w tutej wjazbje štworohódnotny.
- N2O5 Dusyk je w tutej wjazbje pjećohódnotny.
KisalinaWobdźěłać
- HNO3 (salpetrowa kisalina) je sylna kisalina. Dusyk je w tutej wjazbje pjećohódnotny.


text:
Polyndwiczki wieprzowe lubia, bo sōm chude i delikatne. A jak sie do tego do1 trocha śliwki, wyndzōnki2 i narychtuje fajno zōłza3 ze śmiytōnkōm4, to… niy rōbcie sie na drugi dziyń badania na cholesterol 😉
Co potrza?
2 polyndwiczki
10-15 dkg wyndzōnki
125-150 śmiytōnki
2 gorście5 suszōnych śliwek
łeżka mōnki
szklōnka wody
pieprz
To je richtich6 ajnfachowe7 do narychtowania8. Pokrejcie9 wyndzōnka i przypiyczcie. Na inkszyj10 patelni mogecie prziypiyc pokrōne we szajby11 polyndwiczki- dō nich dejcie12 yno pieprzu, soli niy trza, bo przeca ta wyndzōnka mŏ jyj kans13.
Potyn do wyndzōnki dejcie śmiytōnka, wlyjcie łozmiyszanŏ14 we szklōnce zimnyj wody mōnka, dodejcie pokrōne śliwki i niech sie to chwila powarzi15. Na sōm kōniec dejcie ku tymu polyndwiczki, wymiyszejcie, chwila powŏrzcie i fertich. Zrōbcie sie tego wiyncyj, żeby stykło16 tyż na drugi dziyń 😉 Smacznego 🙂
1doda
2boczku wędzonego
3sos
4śmietaną
5garście
6naprawę
7proste
8przygotowania
9pokrójcie
10innej
11plastry
12dajcie
13dużo
14rozmieszaną
15pogotuje
16wystarczyło


text:
Pōmoc:Kōntrola autorytatywnŏ
Kōntrola autorytatywnŏ (KA) to stworzōny ôd bibliŏtykŏrzi systym ôznaczyń i procedur, co sużōm klarownyj idyntyfikacyji ôsōb, miyjsc, dzieł, instytucyji itd.
We Wikipedyji i jeji projektach siostrzanych wrażanie ôznaczyń kōntrole autorytatywnyj suży przede wszyjskim lepszymu powiōnzaniu naszych treści z zasobami bibliotecznymi i archiwalnymi, a tyż z zewnyntrznymi bazami danych, co ôpisujōm te same tymaty. Ôznaczynia KA moc ulekszajōm dotarcie do ekstra informacyji i materyji z inkszych zdrzōdeł, a tyż do wielu przidajnych nŏczyń i zestawiyń (bp. wykazy publikacyji danego autora, wykazy wydań danego dzieła, wykazy bibliŏtyk, co dyspōnujōm danōm robotōm itd.). Mogōm tyż spōmŏgać systym ujednoznacznianiŏ mian artikli w sytuacyji, kej bp. mocka yncyklopedycznych ôsōb nosi to samo miano i nazwisko.
Przikłŏd zŏpisu kōntrole autorytatywnyj we ślōnskij Wikipedyji:
Grōmadzynie i pokazowanie ôznaczyń KA[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Kaj grōmadzymy?[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Kożdy artykuł ślōnskij Wikipedyje je powiōnzany (abo winiyn być) z ôdpednim zbiorym danych w naszym projekcie siostrzanym Wikidane. To prawie tam grōmadzymy ôznaczynia KA z roztōmajtych systymōw, co ôdpadajōm danymu tymatowi.
Jeźli chcesz zmiynić abo przidać ôznaczynie kōntrole autorytatywnyj, wejdź na ôdpedniõ strōnã Wikipedyje, a potym kliknij ôpcyjõ „Elymynt Wikidanych” z myni po lewyj strōne. Dokōnej pōmian bezpostrzednio na strōnie Wikidanych, co sie pokŏże.
Jeźli chcesz wykōnać srogszõ liczbã tyj zorty edycyji, pamiyntej, iże we Wikidanych powstały już gadżety i nŏczynia, co ulekszajōm pōłautōmatyczny import ôznaczyń KA z roztōmajtych baz. Przidajny może być tyż gadżet ślōnskij Wikipedyje, co pokazuje klarownõ informacyjõ, kej do artikla niy były wstawiōne ôznaczynia KA, chociŏż ône sōm dostympne w Wikidanych.
Jak pokazujymy?[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Informacyje dlŏ wszyjskich edytorōw[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Coby pokŏzać ôznaczynia KA dlŏ danego artykułu Wikipedyje, styknie wrazić muster {{Kōntrola autorytatywnŏ}} abo jego skrōcōne wywołanie {{ka}} na samym spodku artykułu (przi edytowaniu w edytōrze wizualnym) abo na spodku kodu, zarŏz nad kategoryjami (przi edytowaniu w kodzie). Wszyjske dane bydōm zaimportowane autōmatycznie z Wikidanych. Muster niy pokŏże sie, jeźli w Wikidanych niy ma żŏdnych ôznaczyń KA dlŏ danego tymatu.
Coby przejść prosto do wpisu na dany tymat w ôbranyj bazie, styknie kliknōńć pokŏzane ôznaczynie.
Informacyje dlŏ edytorōw ô srogij wiedzy technicznyj[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Ôd strōny technicznyj systym pokazowaniŏ ôznaczyń KA je kerowany ôd napisanego w Lua modułu. Skuli masowego użyciŏ tego modułu, wszyjske srogsze zmiany w nim winny być poprzedzone publicznōm dyskusyjōm, a potym wkludzane ôd ôsōb, co majōm ôdpednie talynta informatyczne.
Wykŏz ôznaczyń[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Połny wykŏz wszyjskich sebranych w zasobach Wikimediów ôznaczyń KA dlŏ danego tymatu, a tyż jego idyntyfikatorōw w bazach danych inkszyj zorty, idzie znojś na strōnie ôdpednigo elymyntu Wikidanych. Szablōny Wikipedyje pokazujōm jyno ôbrane, nojważniyjsze ôznaczynia KA. Niżyj znojdziesz terŏźny wykŏz wszyjskich ôznaczyń, kere idzie trefić we ślōnskij Wikipedyji.
Ôkrōm tego w boksie kustra kōntrole autorytatywnyj sōm gynerowane tyż linki do powiōnzanych z danym tymatym publikacyji we bazie WorldCat.


text:
Wutwar syće w Slepom, Dźěwinje a Trjebinje derje pokročuje
Slepo/Dźěwin/Trjebin (AK/SN). Wutwar moderneje šěrokopasmoweje syće za spěšniši internet w Slepjanskej kónčinje dale derje pokročuje. To podšmórnychu wjesnjanosća gmejnow Slepo, Dźěwin a Trjebin w swojich gmejnskich nowinach. „Dźěła sewjernje železniskeje čary su zakónčene“, tak Slepjanski wjesnjanosta Jörg Funda (CDU). Hłubokotwarske dźěła w južnym dźělu Slepjanskeje gmejny tuchwilu dale zwoprawdźeja. Tam maja hišće hač do kónca awgusta dźěło. Po tym chce Telekom škleńčnonićowe kable do zemje zesuwać a přizamknyć.


text:
Jak żech pedzioł,1 jake danie chca narychtować, to moja Kobiyta2 trocha krynciōła3 nosym, ale jak już to miała na talyrzu, to zaroski4 zmiyniōła zdanie. Ryba je delikatnoł, a do tego arōmatyczne grziby we śmiytōnkowyj zōłzie… pycha- no, chyba że ftojś5 niy lubi rybōw 😉
Co potrza?
1 kg ryby – joł żech doł dorsza, ale mōgłyby sam być i inksze zorty6
dwie gorście7 suszōnych grzibōw- nojlepi prawdziwkōw
1 srogoł8 cebula abo 2 mańsze
2 łeżki masła klarowanego
150 śmietōnki
łeżeczka tymianku
łeżeczka majeranku
pieprz i sōl
natka pietruszki
trocha mōnki kartoflanyj do zagynszczynia zōłzy
Grziby opukejcie9 i uwołrzcie10– dejcie11 ale yno tyla wody, coby przikrōła grziby.
Na maśle zeszklijcie pokrōnoł12 cebula, dodejcie ryba, pokrōne grziby razym ze tym wywarym i prziprawy. Ta ryba potrzebuje yno połra minut i bydzie fertich. Pod kōniec przidzie jeszcze śmiytōnka, ale nojlepi jōm pryndzyj13 trocha zahartōwac tōm zōłzōm, żeby nōm sie niy zetła14. Keby Wōm sie ta nasza zōłza razym ze śmiytōnkōm zdała15 trocha za rzołdko, to mogecie rozfyrlać16 we zimnyj wodzie trocha mōnki (pszynnyj, kartoflanyj abo i ze majsu17) i jōm zagyńścić. Pod kōniec jeszcze rołz mogecie jōm trocha doprawić i smacznego. Joł żech jōm jołd ze dzikim ryżym, ale tak po prołwdzie18 to sam bydzie wszyjsko fajnie ku tymu19 pasować.
1powiedziłem
2Żona
3ō- samogłoska w wymowie między o i u
4zaraz
5ktoś
6odmiany
7garście
8duża
9opłuczcie
10ugotujcie
11dodajcie
12pokrojoną
13wcześniej
14ścięła
15wydała
16rozmieszać
17kukurydzy
18naprawdę
19do tego


text:
Atlantiski ocean
Atlantiski ocean abo Atlantik jo wódowa płoń mjaz Afriku, Europu a Ameriku. Jo to drugi nejwětšy z 5 swětowych oceanow.
Jogo cełkowna płoń wopśimjejo něźi pěśinu zemskego pówjercha, což jo dogromady z nakšomnymi mórjami něźi 106,4 mil. km2 a 82,4 mil. km2 bźez nakšomnych mórjow. Dłujkosć jogo pśibrjoga jo 111 866 km. Šyrokosć jo wót 2 848 km mjaz Brazilskej a Liberiskej do 4 830 km mjaz Zjadnośonymi statami Ameriki a pódpołnocnej Afriku. Nejdłymše městno w Atlantiskem oceanje jo dłymina Milwaukee w Portorikoskej grobli we dłymokosći 8 648 metrow pód głaźinu oceana. Pśerězna dłymokosć jo 3 332 m, resp. 3 926 m bźez nakšomnych mórjow.


text:
Korla Awgust Mosak-Kłosopólski
Korla Awgust Mosak-Kłosopólski (němsce Karl August Mosig von Aehrenfeld; * 7. meje 1820 w Njeznarowach; † 31. julija 1898 w Małej Swóńcy pola Lubija) běše serbski prawiznik, justicny radźićel, zapósłanc němskeho kejžorskeho sejma, doprědkar serbskeho narodneho wozrodźenja a spěchowar słowjanskeje wzajomnosće.
Žiwjenje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Pochad, studijne lěta a kulturne prócowanja[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Korla Awgust Mosak-Kłosopólski narodźi so jako syn serbskeju staršeju Jana Bohumiła Mosaka a jeho mandźelskeje Madleny rodźeneje Křižankec w Njeznarowach, hdźež běše jeho nan herbski wjesny sudnik, kubler a korčmar. Spočatnje wopyta wón hromadźe z Janom Bohuwěrom Mučinkom šulu w Dažinje a wot 1832 gymnazij w Budyšinje. Tam załoži na iniciatiwu Jana Arnošta Smolerja 25. februara 1839 hromadźe z Hendrichom Imišom a Michałom Domašku towarstwo Societas Slavica Budissinensis.
Wot lěta 1839 studowaše Korla Awgust Mosak-Kłosopólski prawnistwo w Lipsku, hdźež dźeržeše so hłownje k Janej Pětrej Jordanej. Wón wuknje jako horliwc słowjanskeje wzajomnosće słowjanske rěče a pisa 2. februara 1840 swojemu přećelej Wanakej:
- „Wšitke moje nětčiše dźěła dźeja na Słowjanstwo a na naše wulke wotpohladanje wobnowjenja Serbowstwa we Łužicach. Tohodla wuknu pólsku rusowsku rěč z wulkej lohkosću. Čitam dźeń wote dnja słowjanske dźěła, potom ‚Revue Slave‘, kotraž so w Parizu wudawa.“[1]
W lěće 1840 pućowaše wón do Prahi, hdźež so z wodźacymi čěskimi wosobinami kaž Šafárikom, Hanku a Jungmannom zeznajomni a dale do Brna, Wiena, Krakowa a Wrócławja. W Lipsku załoži wokoło lěta 1841 Słowjanske towarstwo, kotrež běše – porno w přiběracej měrje konserwatiwnej Lipšćanskej Sorabiji – politisce doprědkarska organizacija. W lěće 1842 podpěraše Jordana z nastawkami za Jutničku. Do němčiny přełoži 1844 Šafárikowu dwuzwjazkowu knihu „Slawische Altertümer“, tehdy standardnu twórbu słowjanskeje wědomosće.
Wot 1845 wobdźěli so Mosak-Kłosopólski aktiwnje při mobilizowanju serbskeho narodneho hibanja. Tak běše mjez 1845 do 1847 sekretar přihotowanskeho wuběrka za załoženje Maćicy Serbskeje, přinošowaše k Wulkej próstwje Serbow, běše pismawjedźer Serbskeho burskeho towarstwa w Bukecach a w Serbskim rěčenskim towarstwje. W zwisku z poraženej rewoluciju bu wón dla wobdźělenja w demokratiskim ludowym hibanju přesćěhany, ale 1850 wobhnadźeny. Hladajo na narodne połoženje Serbow, Mosak-Kłosopólski po rewoluciji rezignowany woćichny.
Skutkowanje jako rěčnik a zapósłanc[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
W lěće 1842 wotpołoži Mosak-Kłosopólski swoje juristiske a 1844 tež swoje rěčniske pruwowanje. Wot lěta 1844 do 1856 přewza wón patrimonialne sudnistwo knježeho dwora w Šumbachu a běše wot 31. januara 1848 rěčnik při Lubijskim sudnistwje. Wón zakitowaše mjez druhim Maćicu Serbsku w skóržbje nastupajo Serbski dom a druhich wosobinow. Kupiwši sebi ryćerkubło w Serbskich Pawlecach so dźěd Mosaka-Kłosopólskeho, prosty serbski bur, do zemjanstwa pozběhny. Po tym zo so nan Korle Awgusta Mosaka-Kłosopólskeho titula wzda, wón jón wot lěta 1866 zaso aktiwnje wužiwaše a kupi sebi knježi dwór w Małej Swóńcy. Mosak-Kłosopólski bu 1867 jako zapósłanc do sejma Sewjeroněmskeho zwjazka a 1871 do Němskeho sejma za narodno-liberalnu stronu we wólbnym wokrjesu Sakska 2 (Lubij-Benadźice) woleny.[2]
Mosak-Kłosopólski měješe šěroke rěčne znajomosće a wopyta nimale wšě kraje a wjetše města Europy kaž tež Palestinu a Jeruzalem. Po swojej smjerći pochowa so wón na pohrjebnišću w Lubiju.
Twórby[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Korla Awgust Mosak-Kłosopólski přełoži z Heinrichom Wuttkom 1844 Šafárikowu dwuzwjazkowu knihu „Slawische Altertümer“ (originalny titul „Slovanské starožitnosti“, Praha 1837) do němčiny:
- Slawische Altertümer. Erster Band. Verlag von Wilhelm Engelmann, Lipsk 1843.
- Slawische Altertümer. Zweiter Band. Verlag von Wilhelm Engelmann, Lipsk 1844.
Česćowanja[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wot lěta 1844 běše Korla Awgust Mosak-Kłosopólski sobustaw Hornjołužiskeje towaršnosće wědomosćow w Zhorjelcu, wot 1892 jeje čestny sobustaw[3] wot 1847 čłon Maćicy Serbskeje a wot 1889 jeje čestny sobustaw.
Při składnosći swojeho pjećdźesatlětneho jubileja spožči sakski kral Albert Mosakej-Kłosopólskemu w lěće 1898 ryćerski křiž prěnjeje klasy sakskeho Albrechtoweho rjadu.
Wotkaz[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Jan Renč-Ketliski: Nekrolog XXXVIII. W: Časopis Maćicy Serbskeje. Lětnik 53 (1900), čo. 1 a 2, str. 65–69. (hsb.)
- Jan Šołta: Mosak-Kłosopólski, Korla Awgust. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 393–395.
- ↑ Hlej Renčowy nekrolog w Časopisu Maćicy Serbskeje, str. 66. (hsb.)
- ↑ Fritz Specht, Paul Schwabe: Die Reichstagswahlen von 1867 bis 1903. Eine Statistik der Reichstagswahlen nebst den Programmen der Parteien und einem Verzeichnis der gewählten Abgeordneten. Verlag Carl Heymann, Berlin 1904, str. 218sl. (němsce)
- ↑ Richard Jecht (wud.): Nekrolog: Justizrat C. A. Mosig v. Ährenfeld. W: Neues Lausitzisches Magazin. Zwjazk 74 (1898), str. 319. (němsce)


text:
Sōm my dynamicznōm spedycyjnōm fyrmōm, szpecjalizujymy sie we usugach transportowych i magazynowych. Doświŏdczynie ôd naszych fachmanōw we spedycyji je wieloletnie.
Nasze doświŏdczynie i modernŏ flota gwarantujōm profesjōnalne, wartke i skuteczne metŏdy dlŏ potrzeb ôd naszych klijyntōw.
DOŚWIŎDCZYNIE
Doświŏdczynie ôd naszych prŏcownikōw we spedycyji je wieloletnie.
24/h
Robiymy 24/7
MŌNITORING GPS
Nasza flota mŏ stały mōnitoring dziynki nojmoderniyjszym systymōm lokalizacyje GPS.
FLOTA
Mōmy moderno flota, kerŏ spełniŏ wszyjske wymogi.
ITIMAT
Sōm my dynamicznōm spedycyjnōm fyrmōm, szpecjalizujymy sie we usugach transportowych i magazynowych. Doświŏdczynie ôd naszych fachmanōw we spedycyji je wieloletnie.
Nasze usugi
Przekludzki
Transport budowlany
Transport indywidualny
Dlŏ cyntrōw handlowych
Transport tŏwŏrōw niybezpiecznych
TRANSPORT WE EUROPIE
Sōm my transportowōm fyrmōm, co fōnguje we Polsce i Europie.
Oferta plus szl
Odprawy celne
Dokumenty
Dokumenty dodatkowe, takie jak świadectwa pochodzenia, świadectwa EUR.1


text:
Czasowo strefa
Czasowo strefa – wytyczůny wjyrch powjyrzchńi Źymje uo szerokośći 15° dugośći geograficznyj, kery rozćůngo śe połedńikowo mjyndzy bjygůnůma, we kerym urzyndowo uobowjůnzuje jednoki czas (czas strefowy). Je uůn słůnecznym czasym strzedńim postrzedńygo połedńika tej strefy, kery růżńi śe uo cołkowito liczba godźin uod uńiwersalnygo czasu.
Wszyjske půnkty położůne na tym samym połedńiku majům tyn sům lokalny czas (mjejscowy). Kożdo zmjana dugośći geograficznyj powoduje zmjana lokalnygo czasu - we uokreśe, kej ludźe zaczyńi przekludzać śe coroz czyńśći a gibći, stowało śe to fest ńywygodne. Cołko Źymja potajlowano na 24 strefy czasowe. Uńiwersalny czas a czasowe strefy zostoły zapropůnowane we 1878 roku uod kanadyjskigo wynalazce Sandforda Fleminga, zaś wkludzůno je we 1884 roku.
Strefy czasowe we ńyzmjyńůnym ksztołće uobowjůnzujům na morzach a uoceanach. Na lůndach jejich ksztołt zostoł zmodyfikowany tak, coby małe a strzredńe państwa znodły śe we uobrymbje jednyj czasowyj strefy, czyli uobowjůnzywoł we ńich jedyn czas. Wjynksze państwa, take kej Zjednoczůne Sztaty, Kanada, Brazylijo, Rusyjo abo Australijo, znojdujům śe we kilku czasowych strefach. Nojwjynkszym krajym na śwjeće, we kerym na cołkim terytorjům uobowjůnzuje ta sama czasowo strefa sům Chiny i to půmimo, aże růżńice we suůnecznym czaśe mjyndzy wschodńimi i zachodńimi prowincyjůma wynoszům przez 3 godźiny.


text:
Hewimetal
Hewimetal abo po prostu Metal – zorta pjosynek muzycznych uo ćynżkim, mocnym brzmjyńu gitary a uostrym szlagcojgu, podgatůnek muzyki rokowyj[1]. Powstowoł pod końec 60. lot XX st. we Wjelgej Brytańiji a USA zapoczůntkowany m.in. bez take skupiny jak: Black Sabbath, Led Zeppelin, Iron Maiden, a Deep Purple. Hewimetal je uoparty na roztomajtych elektrycznych gitarach (zowdy tyż gitarze basowej), szlagcojgu a wokalu. Teksty pjosynek sům bezma zowdy uo ponurej a roz za kedy i depresyjnej tematyce[2].


text:
Nelson Mandela
Nelson Rolihlahla Mandela (* 18. julija 1918 we Mvezo, Južna Afrika; † 5. decembra 2013 w Johannesburgu; w Južnej Africe tež z tradicionelnym mjenom Madiba pomjenowany) bě něhdyši južnoafriski wjednik boja přećiwo apartheidźe a politikar Afriskeho narodneho kongresa (ANC). Wón bě 27 lět jako politiski chłostanc w južnoafriskich jastwach zajaty a skutkowaše po tym mjez 1994 a 1999 jako prěni čorny prezident swojeho kraja. Mandela płaći hromadźe z Martinom Lutherom Kingom jako najwuznamniši prócowar přećiwo swětodalokemu potłóčowanju čornych kaž tež jako pućrubar měrliweho přechoda wot apartheidoweje politiki k demokratiskej Južnej Africe. W lěće 1993 dósta Měrowe Nobelowe myto.
Mandela pochadźa z ludu Xhosow. Studowaše prawnistwo na uniwersiće w Johannesburgu a dźěłaše jako prawiznik.


text:
W tutej kolumnje powěda šěsć redakciji SN znatych mjezynarodnych awtorow, wotměnjacy so pod pseudonymom „prof. Wink“, jónu wob měsac wo swojich nazhonjenjach a dožiwjenjach we wobłuku zetkanja kulturow, identitow, rěčow a narodnych mjeńšin.
Inspirowany wot njedawneje jězby po swěće interkulturelneje jědźe a deprimowany wot połoženja wonkowneho swěta, wućekny sej prof. Wink do swojeje biblioteki. Hačrunjež su knihi dźeń a njetrjebawše, preferowaše wón jich połnozwučne a zdobywace sady přeco hišće porno bjezposrědnjemu cokorowemu wopojenju online-komunikacije. Chcyše chwilu pola Dickensa a Prousta, Homera a Lady Murasaki wotpočnyć, zo by jich wuznam do dna wužił, nowy wotkrył a snano wo rjeńšich městnach a časach sonił.


text:
Baby jak to baby, majōm w kuchyni moc roztomajtych klamorów a norzyńdzi
A co jedyn klamot to bardzi przidajny! Jo tam dycki wola jak je czego myni niż wiyncy ale musza pedzieć, że te sprzynta to patrzi sie mieć we kuchyni:
- Ruła – bez ruły ani rusz 😉 Piekarok to zocno rzecz bo i ciasto idzie upiyc eli jaki miszong zapiekany narychtować.
- Ajsszrank – drugi blank schopny sprzynt we kuchyni, czynsto nazywany tyż kilszrankiym.
- Nudelkula – nie yno do kulanio nudli na niedzielno nudelzupa eli tyż na nieposłesznego chopa! Jaki taki gizd przilezie nieskoro w nocy nażarty jak meserszmit to nudelkula zowdy dobrze je mieć pod rykōm.
- Fyrlok – sprzido sie jak trza co pobelōntać. Teroz to już wszyjscy raczyj używajōm mikserów eli blynderów ale co drzewiany fyrlok to fyrlok! A na chopa tyż sie sprzido jakby co napochoł a praje nudelkule by nie było pod rykōm.
- Asjetki – na roztomajte roztomajtości. Na ziorka banie, mandle, orzechy abo, uchowej ponboczku, chipsy! Piyrwyj to dycki miałach w asjetkach bombōny a szkolki ale teroz to yny kaj jaki ziorka eli ruzynki.
- Bakpulwer – jak sie bieresz za pieczyni ciasta a bakpulwru praje ni ma we szranku to zaros żyń do geszeftu po tytka!
- Kocher – klamor z czasów za bajtla… Dycki trza było fest se dać pozór coby mlyko nie wykipiało! A teroz już ciyżko kaj taki kocher utrefić. Mo eszcze kiery co takigo?
- Kelnia – mocie tyż tak, że rōncz Wom te kelnie ślatujōm z chynkli?
- Biksy – ze śledziami, fazolami, grochym eli kaj jakimi inkszymi szpecjałami. Ale miarkuj! Dycki lepszy trzimać jedzyni w czym szklanym niż metalowym. Krauza zowdy lepszo eli aluminiowo biksa!
- Serwet – na świynta abo geburstag taki bardzi galantny a bez tydziyń lakowany. Strokaty, we krata, kwiotka abo kaj jaki inksze wzory.
- Efner – tu za wiela nie trza ôsprawiać. Jak flaszka je zadichtowano szpōntym to bez efnera psinco zdziałosz.
- Glaski – szolki w kuchyni trza mieć, co mus to mus. Tako glaska to może mieć roztomajte zastosowania! Dycki poratuje choby yny:
– jak praje ni ma pod rękōm blumwazy,
– jak sie chce wykroć równe kółka na cieciuchy eli pierogi,
– jak sie strzaskoł ostatni kieliszek i ni ma do czego naloć wina 😉
Co eszcze mo we kuchyni ślōnsko baba?


text:
Na wochynende1 mołcie2– tak se myśla- trocha wiyncyj czasu na śniołdanie i mogecie sie narychtować taki gryfny3 ōmlet4. Choć keby5 fto chcioł, to go moge zjejś6 i na ôbiołd 😉
Co potrza?
5 jajec
4 łeżki mōnki7 pszynnyj
sōl i pieprz- chyba, że chcecie zjejś go niyskorzi8 na słodko, to dejcie yno ździebko soli i łeżka cukru
Nojprzōd ubijcie biōłka ze solōm, potyn dociepcie dō nich żōłtka, ździebko9 pieprzu, mōnka i fajnie to wymiyszejcie. Wylyjcie na patelnia, przibrōnołćcie10 z kołżdyj11 strōny- na małym ôgniu tak ze połra12 minut- i mogecie sie brać za jedzynie. Na wiyrch13 idzie wciepnōńć byle co i myśla, że pomysłōw Wōm niy brachnie14. Smacznego 🙂
1weekend
2macie
3piękny
4ō- samogłoska w wymowie między o i u
5gdyby
6zjeść
7mąki
8później
9szczyptę
10przypieczcie
11każdej
12kilka
13górę
14zabraknie


text:
Esalque holwayi je grzib[2], co go nojprzōd ôpisoł H.S. Jacks., a terŏźnõ nazwã doł mu J.F. Hennen, Figueiredo & A.A. Carvalho 2000. Esalque holwayi nŏleży do zorty Esalque i familije Raveneliaceae.[3][4] Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.[3]
Esalque holwayi je grzib, co go nojprzōd ôpisoł H.S. Jacks., a terŏźnõ nazwã doł mu J.F. Hennen, Figueiredo & A.A. Carvalho 2000. Esalque holwayi nŏleży do zorty Esalque i familije Raveneliaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.


text:
Kej niy urok to utropa pdf chomikuj
“Kej niy urok to utropa” to buch szrajbniony po slonsku. Godo on na szpas o familije Lytki ze Katowicow. Autorka Gorczek Ana pomiyszkiwała we Katowicach, a terozki miyszko we Niymcach.Buch tyn je wydany we raje knigow wydanych bez Slonsko nacyjowo Oficyno (NOS) na kwolba piynciu rokow zaszajbrowanio 18.07.2007 bez ZLNS (Zwionzek Ludziow Slonskiej Nacyje) slonskij godki na liscie godkow welta i koda.
Książka Kej niy urok to utropa pdf była napisana przez Ana Gorczek. Kej niy urok to utropa chomikuj jest pozycją z kategorii turystyka, mapy, atlasy.


text:
Dnja 1.9.1965 so swjatočnje poswjeći wot Domowiny postajeny pomnik serbskeho patriota Jana Skale w Namysłówje, Ludowa republika Pólska. Jan Skala bě z časa Weimarskeje republiki wusko zwjazany z bojom tehdyšeje pólskeje mjeńšiny w Němskej.
2005 - delegacija při pomniku w Namysłowje (PL)
22.01.2020 Česćenje k 75. dnju smjerće
22.01.2020 je so w Njebjelčicach Jan Skala składnostnje 75. smjertnemu dnjej počesćił. Pěstowarnja Jana Skale "Barbojte kamuški" prezentowaše mały program a po tym slědowaše połoženje kwětkow.


text:
Zetkanišćo za domoródnych a pućowacych z dwurěčnej infotaflu
Lichań (UM/SN). Štóž je z kolesom abo pěši přez Lichań (Spreewiese) ducy, měł sej trochu wjace chwile zaplanować. We wsy při worjołskim a žabjacym kolesowanskim puću we Wulkodubrawskej gmejnje maja wotpočnišćo, kotrež skići wjace, hač jenož městno k posydnjenju. Zetkanišćo wosrjedź wsy sta so loni hišće atraktiwniše, rozprawja předsyda Lichańskeho domizniskeho towarstwa Alexander Golchert. „Městno je tak koncipowane, zo móža je domoródni runje tak wužiwać kaž pućowacy“, wón rozprawja.


text:
KAPŁANI PO 1945 R.
Proboszczowie: ks. Emil Kobierzycki, ks. Kazimierz Borcz,
ks. Kazimierz Gaworski, ks. Marian Przydacz, ks. Piotr Kosmol,
ks. Edward Kucharz, ks. Marek Trzeciak
Wikariusze: ks. Kazimierz Borcz, ks. Andrzej Jabłoński,
ks. Piotr Łowejko, ks. Józef Gołębiowski, ks. Zenon Dzieża,
ks. Joachim Szymon, ks. Zygmunt Sosna, ks. Bogusław Deyk,
ks. Józef Dylus, ks. Antoni Strzedula, ks. Andrzej Strycharczyk,
ks. Piotr Kosmol, ks. Erhard Olbrych, ks. Edward Kucharz,
ks. Józef Swolany, ks. Jan Drewniok, ks. Andrzej Ziółkowski,
ks. Józef Ledwig, ks. Michał Ślęczek, ks. Edward Cichoń,
ks. Eryk Czech, ks. Zygmunt Jaworek, ks. Franciszek Brzenska,
ks. Grzegorz Erlebach, ks. Marcin Jarczyk, ks. Gerard Zug,
ks. Zbigniew Gielczowski, ks. Dominik Rybol, ks. Norbert Joszko,
ks. Wiesław Iwaniec, ks. Piotr Koziol, ks. Hubert Czernia,
ks. Mirosław Chołuj, ks. Piotr Sznura, ks. Wiesław Dąbrowa,
ks. Tadeusz Grabuńczyk, ks. Piotr Glinka, ks. Marek Biernat,
ks. Jarosław Krężel, ks. Damian Cebulla, ks. Marian Obruśnik,
ks. Andrzej Demitrów, ks. Damian Jurczak, ks. Jacek Olewicz,
ks. Tomasz Jałowy, ks. Paweł Michalewski
Z Parafii pochodzą: ks. Wiktor Sobaszek, ks. Bronisław Czajka,
ks. Edward Kucharz, ks. Jan Szyndler, ks. Ryszard Szwarc,
ks. Paweł Felsztyński, ks. Ireneusz Kotliński, ks. Dariusz Świerc,
o. Ambroży Mazur, o. Andrzej Mazur, o. Krzysztof Mazur,
ks. Tomasz Malicki, ks. Tomasz Skowron.


text:
Światowŏ Ôrganizacyjŏ Zdrowiŏ
Światowŏ Ôrganizacyjŏ Zdrowiŏ, ŚÔZ (ang. World Health Organization, WHO) – ôrganizacyjŏ fungujōncŏ we rōmach Ôrganizacyje Zjednoczōnych Nacyjōw (ÔZN) zajmujōncŏ sie ôchrōnōm zdrowiŏ. Siydziba WHO je we Genève we Szwajcaryji.
We 1946 roku ÔZN zwołała Miyndzynŏrodowõ Kōnferyncyjõ Zdrowiŏ we Nowym Jorku, kaj 61 państw ratyfikowało kōnstytucyjõ WHO.
Bazowym ôbchodem, ôrganizowanym bez WHO co roku we dniu 7 kwietnia, je Światowy Dziyń Zdrowiŏ, rocznica słożyniŏ we 1948 roku 26 ratyfikacyje, co ôznaczało nabranie drukōw bez Kōnstytucyjõ pdl. jeji art. 80.
Gyneralni dyrechtory Światowyj Ôrganizacyje ZdrowiŏEdytuj
Przipisy
- ↑ WHO Director-General, Dr Tedros Adhanom Ghebreyesus (ang.). W: Strona internetowa WHO [on-line]. [dostymp 2021-03-03].


text:
»Tuta zwjazanosć je přez wšitke lěta wostała«
Rozmołwa z dr. Hyncom Rychtarjom, bywšim wědomostnym sobudźěłaćerjom sorabistiki Lipšćanskeje uniwersity, wo pochadźe, hódnoće serbšćiny a hdźe so doma čuje.
Kak daloko su Was serbske wašnja, kotrež sće za čas dźěćatstwa w Slepom w swójbje nazhonili, w žiwjenju přewodźeli a kotru hódnotu su za Was měli?
To je jara wulku hódnotu měło. Smy wšak z tym wotrostli, jako dźěći smy kóždy dźeń žony w serbskej drasće widźeli a słyšeli, kak wone a wězo tež mužojo mjez sobu serbuja. A serbske tradicije kaž molowanje jutrownych jejkow a serbske swjedźenje ze serbskim spěwom běchu tež w našej swójbje z wašnjom. Wot wowki sym slepjanšćinu nawuknył, jeje powědanje na paski nahrawał a sej słowa, wobroty a gramatiske formy zapisował. Wosebity wliw měješe na mnje to, štož je mi wona ze swojeho žiwjenja powědała, z młodych lět a kajke je žiwjenje tehdy w Slepom było. Wona wšak bě so spočatk 20. lětstotka narodźiła a wysoku starobu 90 lět docpěła. Pola njeje běštej husto tež susodka a wowcyna sotra a stej runje tak rady powědałoj. Sym hodźiny dołho pola nich sedźał z pomazkami, tykancom, palencom a piwom. A sym wjele žiwjenskich mudrosćow wot nich nazhonił, wo ratarskim žiwjenju a wašnjach, serbske zapřijeća za wšě móžne graty, dźěła a zela, a tohorunja mnohe moraliske pokiwy. Tak je ćichi pjatk woprawdźe ćichi pjatk, tež dźensa hišće za mnje w Lipsku. Serbske tradicije a serbske jědźe warić – to sym sej wot nich wotposłuchał a wothladał. Tak je pozdźišo k tomu dóšło, zo sym hromadźe z Iris Brankačkowej a Manfredom Starostu knihu »Naš dom hostliwe blido« napisał. A jěm tež dźensa hišće twaroh z lanym wolijom, prampany kał a kisałe běrny po našim wašnju. Hdyž přijědu domoj, da mi mój bratr přeco něšto dobre po maćernym wašnju nawari.


text:
Dwě haćidle za postupowanje projekta „Serbski forum wědy na Lawskim arealu“ je rada Załožby za serbski lud na swojim wčera online přewjedźenym wurjadnym posedźenju wotstroniła. Radźićeljo běchu hižo njesćerpni.
Na iniciatiwu Europskeje rady w Strasbourgu swjeća hromadźe z Europskej komisiju wot 2001 kóžde lěto 26. septembra Europski dźeń rěčow. Tomu bě wčera ze zhromadnym zarjadowanjom tež w pólskim Wrócławju tak.
Wrócław (JBo/SN) Kompetencny a koordinaciski centrum pólšćina (KoKoPol), zwjazowanski běrow Swobodneho stata Sakskeje, Generalny konsulat Němskeje we Wrócławju kaž tež Sakski krajny zarjad za zažne kubłanje w susodnych rěčach (LaNa) su wčera wosebity dźeń w měsće nad Wódru organizowali.
Slepo (AK/SN) W Slepjanskej parochiji wostanu mnohostronske, jónkrótne dopomnjenki na serbske kwasy wobchowane. Wo tym swědči 150stronska fotowa dokumentacija „Schwarzweiss – Cernoběłe. Serbske swaŕby w Slepjańskej wósadźe 1902–1954“. Wona wopřijima 107 motiwow kwasnych hosćinow. Wudawaćelka je Domowinska župa „Jakub Lorenc-Zalěski“. Wo redakcionelne wobdźěłanje postarachu so Stephanie Bierholdtec, Heidemarie Richter a Wolfgang Kotisek. Dźakowano spěchowanju załožby „Doma w Slepom, Rownom, Mułkecach“ poradźi so financowanje. Nakład wučinja 300 eksemplarow. „Naš zaměr bě, z kóždeje wsy, parochije kwasne wobrazy dokumentować. To smy zdokonjeli“, wjeseleše so Stephanie Bierholdtec na wčerawšej knižnej premjerje w Slepjanskim Serbskim kulturnym centrumje (SKC). Melanie Kotisek a jeje nan Wolfgang přewodźeštaj prezentaciju na serbskich husličkach resp. huslach. Něhdźe 50 zajimcow předstajenje sćěhowaše.
Drježdźany (SN/at). Dr. Andreas Kluge wšitke swoje aktiwity w serbskej politice z wosobinskich přičin „z hnydomnym zeskutkowanjom“ zastaji. To je wuspěšny Drježdźanski předewzaćel a spěchowar serbstwa wčera w sakskej krajny stolicy pisomnje zdźělił. Kaž Kluge piše, „potrjechi to moju dźěławosć jako zapósłanc Serbskeho sejma, moje skutkowanje za projekt Lusatia-Glow kaž tež planowany běrow reprezentancy Lusatia Nova w Drježdźanach“.
Jeho rozsud pak ma hišće dalše sćěhi: „Za lěta 2011 wutworjenu serbskorěčnu dźěćacu dnjowu skupinu w nošerstwje firmy ABX-CRO tzwr na Čěskej droze w Drježdźanskim nowym měsće prócuja so wo přenjesenje do noweho nošerstwa. Za pad, zo so to njeporadźi, zarjadnišćo lětsa k 31. decembrej zawru“, w zdźělence rěka.
W Serbskim sejmje su wosobinsku kročel dr. Klugi „z wulkim wobžarowanjom a respektom před rozsudom přiwzali“, kaž rjekny sejmar dr. Měrćin Krawc našemu wječornikej, „dźakujemy so dr. Kluze za jeho angažowane skutkowanje.“
Předewzaća do kónca lěta je předsydstwo župy „Michał Hórnik“ wčera w Chrósćicach rozjimało. W Malešecach, župa „Jan Arnošt Smoler“, je so tamniša Domowinska skupina po koronje prěni raz zaso zešła.
Chrósćicy/Malešecy (SN/at). W Budyskej župje „Jan Arnošt Smoler“ hotuja so tele dny na tradicionalnu wuprawu zajutřišim po slědach Korle Awgusta Kocora. Tež čłonojo předsydstwa župy „Michał Hórnik“ měrja so na wjeršk w swojej lětnej dźěławosći. Budźe to wutoru, 15. nazymnika, župna kulturna kermuša ze skupinu Poštyrjoch na Smolic statoku w Hórkach. Ju Domowinjenjo hromadźe z tamnišim wjesnym towarstwom „Při skale“ zarjaduja. Kaž přisłušna regionalna rěčnica třěšneho zwjazka Katharina Jurkowa dale zdźěli, je hižo spočatk nowembra přichodne zetkanje hotowarničow w Chrósćicach předwidźane.
Ekspertowy wuběrk za Europsku chartu za regionalne a mjeńšinowe rěče Europskeje rady je minjeny tydźeń sedmu pruwowansku rozprawu wozjewił. Chartu je Němska 1999 ratificěrowała, wona płaći za danšćinu, hornjo- a delnjoserbšćinu, sewjerofrizišćinu, saterfrizišćinu, delnjoněmčinu a romašćinu.
Straßburg (SN/CoR). Pozitiwnje w rozprawje wuzběhnu, zo su so němske zarjady minjene lěto zawjazali, w Schleswigsko-Holsteinskej zarjadniske dokumenty, městnostne mjena a kulturne aktiwity w danšćinje, sewjernofrizišćinje a delnjoněmčinje podpěrać. Zo wučerjo pobrachuja, maja woni za „najwažniše wužadanje“ za regionalne rěče. Tak je w někotrych šulach wučba sewjerofrizišćiny a saterfrizišćiny woteběrała.


text:
Ebro
Ebro ([ˈeBɾo]; katalansce Ebre [ˈeBɾə]) je wulka rěka w sewjerowuchodźe Španiskeje. Z dołhosću wot 925 km je wona po rěce Tajo druha najdlěša rěka Iberiskeje połkupy. Jeje rěčina ma přestrjeń wot něhdźe 83.000 km². W starowěku njeseše rěka łaćonske mjeno Iberus. Cyła połkupa bu po rěce pomjenowana.
Rěka wužórli so w Kantabriskich horinach we wjesce Fontibre (fontes iberis, „žórła Ebra“) we wysokosći wot 1600 m. Běži do wuchodneho směra přez regiony Kantabriska, Kastilska-Léon a La Rioja, hdźež so namaka znate winowe plahowanišćo Rioja. Potom přeběži Ebro awtonomne regiony Navarra, Aragoniska a Katalanska. Stolica Aragoniskeje je znate uniwersitne město Saragosa nad Ebrom. W južnokatalanskej prowincy Tarragona namaka so 300 km² wulki delta Ebra, kotryž steji wot lěta 1983 pod přirodoškitom. Mjez městomaj Amposta a Deltebre wuliwa so rěka do Srjedźneho morja.
Při přewažnje wot sewjerozapada do juhowuchoda běžacej rěce su natwarili tři rěčne zawěry k dobywanju energije za katalansku metropolu Barcelona.
Wobrazy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Ebro w měsće Tortosa