text: Mamulka jeś nawarziła, ôprała, a jak ôjciec niy widzioł, to jaki grosz do rynki syneczkowi wcisła, to mioł za co we sobota na muzyce hulać. I możnej dłōgo by tak jeszcze twało, ale roz jedyn na tyj muzyce jedna dziołcha sie ś niego wyśmioła. Padała, że s takim „niy masnym, niy słōnym” tańcować niy myśli, bo ôna szuko chopa, co bydzie do tańca, do rōżańca i do roboty! Ta godka fest synka ubōdła i padoł se, że ji dziepiyro pokoże! Tańcować poradziył, ale do kościoła, to mało chodziył, bezto zamiarowoł sie poprawić. Na kożde majowe, na kożdziuśki rōżaniec i kożdo niydziela na niyszpory lotoł, a co tam robiył, to je inkszo rzecz, bo zamiast rzykać, to po dziołszyskach ślypioł, ale za to dycki ôstatni ze kościoła wyloz i kościelny musioł go wyganiać, jak kościōł zamykoł. Zaroz sie tyż po wsi rozeszło, że tyn istny karlus ôgrōmnie spobożnioł i mamulki go dzieckōm za przikłod pokazowały! Jednako ze robotōm mu już tak leko niy szło, bo ni mioł na nia czasu. We sobota trza było iś na muzyka, to sie musioł ôd rana ku taki prziwiliji przirychtować, skuli tego ani wiela w dōma niy zrobiył. Jak ôdzwoniyli we połednie, to Aniōł Pański ze starkōm na głos porzykoł, coby wszyjscy w doma słyszeli jakigo pobożnego karlusa majōm. Zaroz potym ôbiod zjod, troszka przi stole podrzimoł i już bōł wieczōr. Sami widzicie, że na robota czasu ni mioł! We niydziela nic sie niy robi, to mu żodyn nad gowōm niy brōnczoł. We pyndzialek dłōgo społ, potym ôbiod zjod a we wieczōr szeł do kościoła i tak bez cołki tydziyń! Choć mu sie ta istno dziołcha fest widziała, to se ji niy wziōn, bo sie wydała, niż ôn sie roboty nauczōł. Potym se dłōgo jeszcze we broda pluł, że sie ji doł tak zaprzōngnōnć! Jak se tak w dōma mōndrowoł, to jego tatulek tego niy zdzierżōł, chyciył knebulec, pora razy mu nim przisolił, a ze chałpy go wygnoł. Synek bez pora dni we stodołach u kamratów spowoł, ale jak go biyda fest przicisła, to rozumu nabroł, na klynczkach nazod do chałpy prziszoł a poprawa ôbiecoł!


c: text/html

text:
Skiż tego że teroz je sezon na ryma i co chwila sie słyszy że kogoś zmorzyło, beztuż chciałach sie podzielić moimi zocnymi knifami coby nie być tołt. Yny trza pamiętać że fest ważno je systematyczność, bez tego odporności sie nie wyrobi.
Knobloch
Zabijo kaj jaki bakteryje i grziby. Jedzony dziynnie gwarantuje że u dochtora człowieka nie uznosz i nic sie go nie bydzie imać. Ale ważno rzecz – nie śmisz przesadzać. Jedyn ząbek na dziyń to je dojś. Knobloch je ciężkostrawny beztuż lepszy se nie przeciążać żołōndka za fest. A jak kiery mo niski ciśnieni to też trza dać pozór bo czosnek to ciśniyni obniżo.
Mój knif
Nojlepszy knobloch przeciś przez praska eli porzymcigać drobno i ôstawić na 10 minut, po tym czasie i w tej rozdrobnionej formie bydzie mioł nojlepsze działani.
Miód
Dziynnie dodowej do tyju abo koktajli i na zicher sie ôstaniesz zdrowy. Yny dej se pozór coby go nie wkidnyć do fest wrawej wody bo miodzik straci swoi właściwości. Doczkej aż Ci tyj trocha ochłōdnie. Jakbyś sie chcioł wywiedzieć wiyncy to o miodzie szrajbowałach w tym poście.
Zezwór
Nojlepszy se go pogryzać na surowo
abo dodować do owocowych miszōngów czy musli. Dobrze też wciepnyć se plasterki do herbaty, wtedy tak nie poli 🙂 Oprócz działanio prociw zapalnego, imbir rozgrzywo
beztuż fajnie pomogo jak kiery je zmarzlaty. Wiyncy o zezworze tukej
.
Czystek
Już sie zrobiył ganc popularny w Polsce co mie fest raduje! To je ganc wszechstronne ziółko i pite dziynnie zapewnio mocne zdrowi. Z ciekawostek – napar z czystka wybielo zymby!
Czystek je jednym z zocniejszych lykarstw na borelioza
Nagietek
Mo mocne działani antybakteryjne. Tyj z nagietka nojsmaczniejszy ni ma ale spłaci sie go pić bo wzmacnio, pomogo wątrobie, osłanio żołōndek i poprawio stan skóry – kobitki sie ucieszōm.
A Ty jaki mosz knify?
PS. Nie zapomni sie uśmiychnyć bo to tyż wzmacnio odporność 😉

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Zocni czytmorze. Ani my sie obezdrzyli a uż mómy sztworte nómero latosigo „Tramwaju”. Dzisio porzóndzymy naszóm rzeczóm o szykownym cieszynioku, kiery uż je też kapke posunióny w rokach i kiery po dłógim wandrowaniu wrócił sie ku „ojcowskimu dómu”, a je s tego moc rod.
Henryk Pasterny – emeryt realizujący swoje pasje i zainteresowania, aktywnie uczestnicząc w działalności:
– Sekcji Miłośników Gwary Cieszyńskiej przy COK „Dom Narodowy”,
– grupy twórczej Cieszyńska Studnia Literacka przy Bibliotece Miejskiej w Cieszynie,
– Koła nr 6 Macierzy Ziemi Cieszyńskiej,
– Cieszyńskiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku.
Fryderyk Jan Dral: Hyńku, pytóm Cie pieknie cobyś naszóm cieszyńskóm rzeczóm porzóndził o swojim żywobyciu. Tóż jako to rychlij s Tobóm bywało i jako to dzisio s Tobóm je, i jaki naprowde było to całe Twoji żywobyci?
Henryk Pasterny: Rzeknym to tymu tak: Coby opisać moji żywobyci trzeja by było moc hrubyj ksiónżki. Tymu porzóndzym kapke jyny o nikierych przipadach s niego:
Prziszełech na świat w 1950 r. w Cieszynie. Piyrszy rok miyszkołech we Wiśle Głymbcach na Gróniczku (kole starego wanelickigo kierchowa ). Osiymnoście roków (1951 – 1969) miyszkołech, chowołech i uczyłech sie w Cieszynie. W 1969 r. zdołech mature w „Mechanie” (TME) i narukowołech ku wojsku we Warszawie. Tam żech sie ożynił a założyłech rodzine. Trzy roki (1973 – 1976) stawiołech Elektrownie Połaniec. W 1987 r. ukóńczyłech sztudia na Wojskowyj Akademiji Technicznyj jako inżynier elektronik. W 2012 r. (po 43 rokach) wróciłech sie ku Cieszynu.
Naszóm rzeczóm rzóndzym od małego synka do dzisio. Móm to szczynści, co od malućka miołech kole siebie ludzi, kierzy dziynnie rzóndzili cieszyńskóm rzeczóm, a od kierych żech sie ji nauczył. Cieszyńskóm rzeczóm rzóndzili my wszyndzi – dóma, na ulicy, we szkole, w robocie, w sklepie (a przeca nie było to chwolóne). Ciotka Lipowczanka, kiero mie bawiła i chowała, rzóndziła jyny po niymiecku a po naszymu. Pieknie spóminała Austro – Węgry a gor cesorza. Dycki mi prawiła: „Hainriszku, tak dobrze jak za Franca Jozefa to uż nie bydzie”. W tym samym dómu co Lipowczanka miyszkała ciotka mojigo fotra – Anna Pasterno, u kierej rzóndziło sie jyny naszóm rzeczóm. Nikiedy rzóndzyni naszóm rzeczóm narobiło zamyntu abo śmiychu. Spómniołech se dwa taki przipady.
Piyrszy: Nasz foter, kiery był rodzóny w Ropicy na Zaolziu kludził nos co roku na odpust do Gutów. Byłech mały (nie chodziłech eszcze do szkoły), kiej zajechali my do ujca w Ropicy, coby tam się przespać a rano iść na odpust. Jednako noc miołech nieprzespanóm tymu, bo ujec mi rzeknył: „w Gutach kościół s „jedli” (jako iść na odpust kiej kościół „zjedzóny”?.
Drugi: Kiedysi na praktyce w narzyndziowni ”Celmy” wypojczowołech robotnikóm norychta po kiere przychodzili ku okiynku. Wszecko było dobrze dokiel jedyn nie prziszeł po „kładziwko”. Piyrszy roz w życiu słyszołech to słowo a ón nie wiedzioł, że na „kładziwko” mówióm tyż „młotek”. Narobili my srandy a diobłowiny na cołkóm Celme.
Nejdelij, bo sztyrycet roków miyszkołech we Warszawie i tymu „warsiaską nawijke” (gware warszawskóm) poznołech omało co tak dobrze jako i „naszóm cieszyńskóm rzecz”. We Warszawie miyszkołech na Mokotowie, kaj rzóndzi sie nawijkóm powiślańskóm (je eszcze gwara staromiejska i praska). Dzisio warszawioki ni majóm pojyncio o gwarze – myślóm co je óna zabytkym a to ni ma prowda. Starczy poszpacyrować po Warszawie (ni jyny tyj prawobrzeżnej – praskij), coby usłyszeć rzóndzyni po „warsiasku” . W „stolycy“ pisze się „lysty“ pod „lypą“, jedząc „malyny“ (w stolicy pisze się listy pod lipą jedząc maliny). Wiynkszość „rodaków warsiaskich” ni mo pojyncio co to je gwara.
Miołech tyż przipady s gwaróm opolskóm. Mój szwiger urodzóny kole Opola siedzioł w kuchyni przy stole a pił czaj. Na moi pytani – „Co robisz?” odpowiedzioł – „Siedza i wróża”. Całe szczynści co ni ma ón wróżbitóm a „wróża” to je „myśla”.
A co robisz terozki, kiej minyło uże sześć roków jako żeś je spadki w Cieszynie. ?
W 2015 r. zaczyłech pisać wiersze „po naszymu”. W 2016 r. wydołech piyrszy tomik poezji „Zaś tukej ZNÓW TUTAJ”. Naszło się w nim patnos wierszy napisanych w rokach 2015 i 2016. Jedyn s piyrszych był wiersz o gwarze cieszyńskiej:
„Cieszyńsko gwara”
Piekno gwaro cieszyńsko, osłodo kożdyj duszy,
Po mocka rokach rozłónki zaś głoskosz moi uszy.
Od malućka żech cie słyszoł w cołkim młodym życiu.
Potym mi cie moc chybiło w moim żywobyciu.
Jednako Póńbóczek dobry mi to wynagrodził
A po rokach wandrowanio, ku Cieszynu skludził.
Tukej zaś cie mogym słuchać a lyczyć se duszym,
Tymu cosi mi się zdowo, co się stela uż nie ruszym.
Od 2016 r. spotykóm się z czytmorzami. Rozprawióm im o znaczyniu naszyj rzeczy w moim żywobyciu. Opowiadóm też jako rodzóm sie moji wiersze. Móm spotkania autorski z czytmorzami i to ni jyny w Cieszynie. Miołech baj spotkani s maturzystami ale i s seniorami, kierym minyło 75 rok życio. Do dzisio tych spotkań było cosi kole dziesiyńciu. Nejpiekniyjsze do mie sóm taki spotkania w dziedzinach kole Cieszyna, kaj ludzie garnóm się do poznowania fórt nowych wiecy. Ze swojimi wierszami króm Cieszyna byłech uż w Pogwizdowie, Strumiyniu, Jastrzymbiu Zdroju, Cisownicy i w Goleszowie (w kierym je moc Pasternych). Jo ni móm przodków w Goleszowie jyny w Lipowcu, ale kaj sie przedstawióm tam sie pytajóm czych je s goleszowioków.
Fórt piszym wiersze (bydzie ich uż kole siedymdziesiynciu), tóż pómału planujym wydani latoś drugigo tómiku. Jednako sami wiycie jako to je s planowaniym – starzik planowoł pierdnyć a narobił w galoty. Króm tworzynio wierszy, czytóm moc ksiónżek pisanych po naszymu, pómogóm i bierym udział w mocka imprezach gwarowych baj: Cieszyński Maraton Czytania Tekstów Gwarowych abo „Po naszymu po obu strónach Olzy” – konkurs gwarowy dla dzieci i młodzieży. Czasym też startujym w kónkursach poetyckich (trzy moji wiersze uż sóm wyróżnióne.).
PS. A propos planów. Piękna sentencja o planowaniu brzmi mniej więcej tak: ”Jeżeli chcesz rozśmieszyć Pana Boga to powiedz Mu o swoich planach”. Jednak do odważnych świat należy. Planujmy więc odważnie a nuż Wszechmocny wykaże się poczuciem humoru. Tego życzę zarówno sobie jak i wszystkim planistom. Tóż miyjcie sie – Hyniek (kiejsi Hainriszek).


text:
Důmbrowa
Spůłrzyndne: 50°19' N 19°16' E
Důmbrowa Gůrńičo (pl. Dąbrowa Górnicza, mjym. Dombrowa) – zachodńomouopolske mjasto pouožůne we pouedńowyj Polsce, we Zaguymbju Důmbrowskym, we wojewůdztwje ślůnskym, na wschodńim kraju Gůrnoślůnskigo Uokryngu Industryjnygo (GUI), nad Čornům Přymšům a Bjouům Přymšům, we wjelgij tajli we Kotlińy Důmbrowskij.
Nojwjynkše pod wzglyndym placu mjasto wojewůdztwa (9. we Polsce) i nojwjynkšy uostřodek industryje Zaguymbjo Důmbrowskigo. Noležy do Gůrnoślůnskigo Zwjůnzku Metropolitalnygo i znojduje śe we ličůncyj ůng. 2,5 mln mjyškańcůw kůnurbacyji ślůnsko-důmbrowski.


text:
Zawodne mysle
Hižo přeco chcych ležownostne mjena Trjebina znosyć, zo njebychu so zhubili. Přewulki pak bě respekt před wobšěrnym dźěłom mjena dokładnje zběrać, so ludźi prašeć, kotřiž su hišće starši hač ja, a w archiwach slědźić. Dźěłowy plan Trjebinskeje Domowinskeje skupiny 2017/2018 je mje trochu do dźěła honił. Tak buchu Trjebinscy Domowinjenjo w nowembrje 2017 a w aprylu 2018 w dźěłowym planje namołwjeni, jim znate ležownostne a swójbne mjena znosyć. Njetrjebamy so dźiwać, zo bě zajim jara wulki, dokelž so wjes zdźěla wotbagruje a dźěl wjesnjanow bu hižo přesydlene. To přinjese wosebitu brizancu do tematiki: Hižo nětko je ćežko, sej stary wjesny dźěl Zagora předstajić, dokelž rowy, klumpy a wotnjesene statoki deprimowacy wobraz zawostajeja. Bórze so wšitko w hoberskej brunicowej jamje zhubi.
Ležownostne mjena
Njewobsydlena přiroda rozdźěli so na přestrjenje, za kotrež je wěste wužiwanje předwidźane. Ležownostne mjena dźěla krajinu a słuža orientaciji a identifikaciji. Tute geografiske mjena su wobydlerjo tworili a buchu bjez pisomneho fiksěrowanja do lokalneje rěče přiwzate. Wone su jenož we wěstej wjesce abo wěstym měsće znate a słuža tomu, połoženje ležownosće jasnje identifikować a rjadować. To je wažne za kataster, wobsydstwowe poměry abo wužiwanje přestrjenje a zaměr wužiwanja (jako polo, łuka, lěs abo hat).


text:
We piontce na Katowice boła tako ciźba, że musiołch sie czimać luftu. Bez chwila nawet myślołch, że wszyscy sie wartko wykludzajom z Siemców skuli jakiś awarii na Azotach abo innyj ewakuacji. No, ludzi w pierony nadupiło do tego rannego busa. Czułech sie choby łyżka miyndzy piyntom a szczewikiym. Szturchali mie i gnietli. Rynce wraziłch do kapsów, coby bojtlika niy stracić. Nojgorzyj zaś boło na winklach, ciepało mnom na lewo i prawo, wpadołch na kożdego, a kożdy wpadoł na mie. Z poczontku myślołch, że wyczymia ta rajza w spokoju, ale na Alfrydzie jedna dziołcha z tyłu zaczyła mie szterować, bo co jo sie ło nia łopar, to wbijała mi łokieć w plery. Ciepała machy jak naburomuszono afa i entliś żech sie znerwowoł:
– Te, uważej ino trocha ja?
– To ty uważej.
– Chcesz zaroz wylyź na żondanie?
– Fajnie żeś jest kurwa synek żadny! – frechownie sie łodezwała.
Dziołch niy bija, ale ij bych ciuloł podóg lot, nojlepij żyłom łod żelozka, bo akurat to łona boła fest żadno i jechała z jeszcze żadniejszom kumpelom.
– Łona łazi na karate i ci wdupi jak bydziesz fikać. – łodezwała sie łoroz ij kumpela.
– Ja? To zaroz łobejżymy czy bydziesz tako mondro.
Dziołchy straciły sie kajś po drodze. Na przistanku wreszcie wydostołch sie z busa i pomacołch spodnie, coby sprawdzić czy bojtlik dalij mom w kapsie.
Minyło kilka lot. Kole poł drugij bawiłch noga w Koncyndrze, a tak po prowdzie to stołch w antryju, wele bramki, bo czekołch na kumpla. I łoroz podłazi do mie ta samo dziołcha z busa co wtedy i pado:
– Podrzuciłbyś mnie z koleżanką na Siemanowice?
– Niy mom placu w aucie.
– Weź nie świruj, wiem że masz.
Musiała mie wyłowić we tym dyskotekowym prasku. Spojrzołch ij w slypia. Ja, to boła łona.
– A tyś mi kejś chciała ściulać w autobusie. Pamiyntosz?
– Nie. To nie byłam ja.
– No jak niy ty! Przeca cie pamiyntom.
– To nie ja, na bank nie ja.
– A po ślonsku już niy godosz?
Wejrzała sie na mie z tom samom minom wkurwionyj afy.
– Dziołcha, niy wezma cie mit, boś jes żadno i mosz żadno koleżanka.
– Ciul pierdolony!
Pokozała mi środkowy palec, łobróciła sie na piyncie i citła.
– Pitej bo cie jebna. – pedziołch na koniec. – Kolybom sie jedź na Siemce.
Nadupiony kumpel wyloz z kibla, wziołch go param, coby niy ukjozdnoł na mokrych łod piwa schodach.
A żadziol zawsze bydzie żadziolym, nawet jak zacznie mówić po polsku.
Ja!


text:
Gańś je dobroł niy yno na świyntego Marcina- moł1 dobry smak, a ôd2 ni3 miyso i fet4 sōm5 tyż richtich6 zdrowe. Moł kans7 niynasysōnych kwasōw tłuszczowych- przede wszyskim omega 3, ftory pomołgo8 nōm ze tym niyfajnym cholesterolym, a bez to9 je dobry i na serce. Niy idzie gańsi jejś za kans, ale fto by sie to tyż mōg lajstnōć10 😉 Na ta zōłza11 żech prziszoł bez cufal12, ale to bōł taki cufal, jak kej13 byjście znodli14 na drōdze 50 złoty 😉
Co potrza?
2 szłapy15 ôd gańsi
1 gruszka
gorść16 żurawiny – joł mioł świyżoł, ale mogecie dać tyż suszōnoł
keliszek rōżowego wina
keliszek wody
łeżeczka majeranku
łeżeczka tymianku
sōl i pieprz
Gańś nojprzōd17 podpiyczcie na suchyj patelni- ôna zarozki18 puści kans fetu i nojlepi go zbiercie sie do jakigo gorczka19 abo azjetki20 i mogecie sie go niyskorzi21 do czego użić22. Potyn wciepcie23 te szłapy do brytfanki ze pokrōnōm24 gruszkōm, żurawinōm, winym, wodōm i prziprawōma i niech sie to tak aby ze godzina na małym ôgniu dusi. Potyn wyciōngcie25 ta gańś i dejcie na 10-15 min do rozgrzōnyj na 200 stopni bratruły- żeby sie nōm fajnie spiykła ôd ni skōrka. Bez tyn czas mogecie sie tyż rozrobić w zimnyj wodzie trocha mōnki i zagyńścić niōm zołza. Do taki gańsi mogecie sie zjejś klōski, nudle, ryż i co jeszcze Wōm yno przidzie do gowy. Smacznego 🙂
1ma
2ô= ło
3niej
4tłuszcz
5ō- samogłoska w wymowie między o i u; są
6naprawdę
7dużo
8pomaga
9przez to
10pozwolić sobie
11sos
12przypadek
13kiedy
14znaleźli
15nogi
16garść
17najpierw
18zaraz
19garnuszka
20salaterki
21później
22użyć
23wrzućcie
24pokrojoną
25wyjmijcie


text:
Składnostnje lětušeho Dnja archiwa 7. měrca chcetej tež Serbski kulturny archiw a Serbska centralna biblioteka popołdnju swoje durje zajimcam wotewrěć. Cordula Ratajczakowa je so ze sobudźěłaćerjom archiwa a Serbskeho instituta Měrćinom Brycku rozmołwjała.
Lětuše hesło Dnja archiwa rěka „Wot depeše k tweetej“. Kak sće jón zwoprawdźili?
M. Brycka: Zwjazk němskich archiwarkow a archiwarow je lětsa komunikaciju jako ćežišćo wuwołał. Wězo je kóždemu archiwej přewostajene, tež něšto druhe poskićeć. Smój so z dr. Annett Brězanowej rozsudźiłoj zestajeć programowy poskitk, kotryž so z tutej tematiku zaběra. Přeprošujemy tuž na klasiske wodźenje po archiwje a bibliotece kaž tež na tři dalše poskitki.
Što je prěni poskitk?


text:
Hižo dlěši čas Ćišćanska wjesna rada spyta hrajkanišćo na tamnišej nawsy ponowić. Dotal so to poradźiło njeje, čehoždla we wsy njespokojnosć wobydlerjow přiběra.
Wojerecy (AK/SN). Swoje starosće rozłoži Ćišćanski wjesny předstejićer Jens Zahrodnik na zašłym posedźenju Wojerowskeje měšćanskeje rady. „Wjesna rada je nastupajo zhromadne dźěło z městom přewšo njespokojom“, wón rjekny. Hižo dołho wojuja čłonojo rady wo nowy nastroj za hrajkanišćo. Te dźeń a bóle rozpaduje. W zašłosći su hižo wjacore dźěle wotstronili. „Lisćina njedostatkow je při přepruwowanju lěto wob lěto wjetša. Jeno dźakowano reparaturam měšćanskeho twarskeho zawoda tu hrajkanišćo scyła hišće je“, Jens Zahrodnik rozłoži.


text:
ГлaBHaя
/
HoBocTи
/
Cпиcok MaraзиHoB Lidl, koTopыe бyдyT paбoTaTb пo BockpeceHbяM
B BockpeceHbe, 5 ceHTябpя, B HekoTopыx MaraзиHax Takжe oTkpoeTcя ceTb Kaufland , koTopaя, kak и Lidl, пpиHaдлeжиT Schwarz Group, oдHako oбe koMпaHии paбoTaюT B Пoлbшe пo oTдeлbHocTи.Szczecin, ul. Krasińskiego 50Zielona Góra, ul. Zacisze 1aOlsztyn, ul. Jagiellońska 56aWarszawa, ul. Powstańców Śląskich 72Kraków, ul. Węglarska 4Szczecin, ul. Spiska 49Warszawa, ul. Conrada 1Szczecin, ul. Brama Portowa 1Opole, ul. Krapkowicka 12Warszawa, ul. Bolesławicka 2Radom, ul. Mieszka I 10Toruń. ul. Bażyńskich 20Warszawa, ul. Grochowska 147Warszawa, ul. Pileckiego 103Otwock, ul. Kraszewskiego 5Olsztyn, ul. Wilczyńskiego 25CLublin, ul. Grabskiego 1Warszawa, ul. Wolska 19/25Toruń, ul. Św. Józefa/Szosa Chełmińska 183Kraków, ul. Kobierzyńska 106Lublin, ul. Koncertowa 4bModlnica, ul. Polna 1Bydgoszcz, ul. Gdańska 159Katowice, ul. Graniczna 65Białystok, ul. Nowowarszawska 6Rzeszów, ul. Krakowska 30bPiaseczno, ul. Okulickiego 3bWarszawa, ul. Światowida 53DPoznań, ul. Naramowicka 142Zabierzów, ul. Krakowska 263Orzesze, ul. Powstańców 3Poznań, ul. PiątkowskaGdańsk, ul. Zawodników 4Warszawa, ul. Modlińska 35Bydgoszcz, ul. Glinki 68Kraków, ul. Wielicka 67Gdańsk, ul. Hynka 69Poznań, ul. Palacza 18Gdańsk, ul. Chrobrego 75Siedlce, ul. Partyzantów 16APruszków, ul. B. Prusa 121Szczecin, ul. Bandurskiego 97
CeTb Lidl 5 ceHTябpя BпepBыe oTkpoeT cBoи MaraзиHы B HeToproBoe BockpeceHbe. B эToT дeHb бyдyT oTkpыTы oTдeлbHыe oбъekTы kak B kpyпHeйшиx arлoMepaцияx, Tak и B Heбoлbшиx ropoдax. Bы cMoжeTe дeлaTb пokyпkи B 42 MaraзиHax из бoлee чeM 760 ToproBыx Toчek Lidl.


text: Wojerecy (AK/SN). Komunalny twarski zawod města Wojerecy ma přichodnje zaměrnišo a efektiwnišo dźěłać. To wuchadźa z posudka Drježdźanskeje komunalneje poradźowanskeje firmy B & P, kotremuž je wjetšina Wojerowskich měšćanskich radźićelow na swojim zašłym posedźenju přihłosowała. B & P je wot lětušeho februara organizaciju a hospodarskosć twarskeho zawoda přepruwowała. Wuslědk je, zo měli zasadnu strukturu zawoda wobchować, jeje jednotliwe dźěle pak měli optiměrować. W lěće 2022 chcedźa zawod znowa přepruwować. Ličba jeho sobudźěłaćerjow chcedźa dołhodobnje wot tuchwilu 22 na 15 znižić.


text:
SKŁADNIKI:
- zakwas na żur - PRZEPIS
- 3 doś wielkie kartofle
- 1-2 zombki czosku
- 1 wielko cebula
- ok. 250-300g wusztu
- sól, pieprz, magi do smaku
JAK ZROBIĆ?
- Kartofle strugomy i krejymy w kostka, niy za mało, bo sie rozwarzi,
- zalywomy wodom tak, żeby były przikryte, dodowomy soli tela, żeby woda była słono.
- Warzymy kartofle do miynkości.
- Do gorczka ok. 250ml wlywomy zakwas na żur (przed wlociym oczywiście trza go dobrze wyszelontać) i wlywomy do miynkich kartofli, miyszomy deikatnie łyżkom.
- Do tego samego gorczka co zakwas wlywomy woda i dwa takie gorczki wlywomy zaro do naszego żuru.
- Całość musi sie troszka powarzić, od czasu do czasu przemiyszejcie łyżkom coby żuru niy przipolić.
- W tym czasie rychtujymy cebula, obiyromy i krejymy w kostka, przismażomy na tyglu na margarinie na brunotno, wuszt tyż krejymy na kostka i wciepujymy do cebuli - przismażomy.
- Wciepujymy do żuru i próbujymy, jak żur bydzie za kwaśny dodowomy jeszcze trocha wody, prziprawiomy solom, pieprzym i magi.
- Czosnek przeciskomy przez presa na deska do krocio, przesypujymy solom i gnietymy jeszcze nożym na miazga. Dodowomy do zupy.
WSKAZÓWKA: Żur nojlepij przirychtować rano, bo nojlepszy je przyndziony, łodstoty i potym przigrzoty. Idzie tyż przismażić trocha boczku wyndzonego i dodać do zupy


text:
9. nowembra 1920 bu w Budyšinje prěnja jednota Serbskeho Sokoła załožena. Hač do lěta 1930 nasta cyłkownje 21 jednotow. Po nastupje nacijow dyrbješe sportowe towarstwo 9. apryla 1933 swoju dosć wuspěšnu dźěławosć skónčić. Po Druhej swětowej wójnje wožiwjenje móžne njebě, to poradźi so hakle po znowazjednoćenju Němskeje. 27. decembra 1993 bu w Hórkach Serbski Sokoł znowa załoženy. Někotre přičiny dołheho přihota w slědowacym podam.
Nastork z Čěskeje
16. februara 1862 bu w Praze prěnja jednota Sokoła w Čěskej załožena: W přitomnosći 75 wosobow bu dr. Jindřich Fügner za starostu wuzwoleny, Miroslav Tyrš za městostarostu. Pod hesłom »Tužme se!« (Krućmy so!) dźěše wo to, w času narodneho wozrodźenja ćělne a duchowne mocy młodych ludźi rozwiwać, złožujo so na hesło starych Grjekow »W strowym ćěle strowy duch«. W meji 1862 přewza Miroslav Tyrš načolnistwo jednoty, kotraž nošeše oficialnje mjeno »Sokol – Pražská tělocvičná jednota«. W běhu lěta nastachu w dalšich dźewjeć čěskich městach jednoty Sokoła. Miroslav Tyrš spisa w lěće 1870 wuznamny program »Náš úkol, směr a cíl« (Naš nadawk, směr a zaměr), kotryž bu potom lěto pozdźišo jako zawodny nastawk w prěnim čisle časopisa »Sokol« wozjewjeny. Sokołska myslička rozšěri so po čěskim nastorku tež w druhich słowjanskich ludach – najprjedy w lěće 1863 w Słowjenskej. Prěni hłós k nastaću sokołskich jednotow tež pola nas w Serbach pochadźa z lěta 1882, jako přewjedźe so prěni zlět čěskeho Sokoła w Praze. Zarjadowanje dožiwi serbski student Jan Ćěsla. Bě wot wobsaha zarjadowanja tak zahorjeny, zo wozjewi w časopisu Łužica namjet, »tež tajke towarstwo zawjesć, zo snadź bychu klětu tež serbske młode Sokoły wulětowałe a serbsku rěč a narodnosć mjez sobu hajiłe a posylniłe».1 (W Nowych Boranecach w lěće 1840 rodźeny Jan Ćěsla studowaše pozdźišo w Praze a skutkowaše wot 1871 jako lěkar w Neveklovje blisko stolicy. Tam zemrě w lěće 1915.)


text:
Jednohłósnje předsydstwo wolili
Budyšin. Towarstwo Přećeljo Smolerjec kniharnje je na swojej wčerawšej hłownej a wólbnej zhromadźiznje dr. Francej Šěnej znowa nawjednistwo zjednoćenstwa dowěriło. Za jeho naměstnicu wuzwolichu Měranu Cušcynu. Dalšej čłonaj předsydstwa staj Marka Maćijowa a Měrćin Wjenk. Róža Domašcyna bě so wospjetneje kandidatury wzdała. Wólby wotměchu so jednohłósnje.
Přichod je wobnowjomna energija
Choćebuz/Lipsk. Po předstawach koncerna Łužiska energija a milinarnje (LEAG) dyrbi we Łužicy najwjetši centrum za wobnowjomne energije nastać. Z wukonom sydom gigawattow móhli něhdźe štyri milionow domjacnosćow z „ekologiskej“ milinu zastarać, informowaše wčera nawoda předsydstwa LEAG Thorsten Kramer na wuchodoněmskim energijowym forumje w Lipsku.
Štwórta sakska „Slawiniada“
„Němska wuchowa zežiwidła“
Žitawa. Pod tutym hesłom přewjeduja wot dźensnišeho po cyłej Němskej tydźeń přećiwo brojenju zežiwidłow. Něhdźe jědnaće milionow tonow žiwidłow so wob lěto zniči. Tak budźe na přikład njedźelu, 2. oktobra, w Žitawje „šniplowa disko“, při kotrejž na tamnišej domchowance prezentowanu zeleninu přetrjebaja.
Wodarnju do słužby stajili
Čorna Pumpa. Rozšěrjeny industrijowy wodočisćenski zawod kaž tež wodarnja wot wčerawšeho w Čornej Pumpje dźěłatej. W ramiku strukturneje změny bu za to 70 milionow eurow inwestowanych. Sakski statny minister za regionalne wuwiće Thomas Schmidt (CDU) je wažnosć planowanja kónca wudobywanja brunicy wuzběhnył a so při tym na předwidźane zakónčenje 2038 měrił.
Direktor parka wotwołany
Zakónča „BETA-konferencu“
Běła Woda. Iniciatiwa „Kreatiwna Sakska“ zahaji dźensa z diskusiju „Kulturne a kreatiwne hospodarstwo w strukturnej změnje“ zakónčenje lětušeje „BETA-konferency“ w Běłej Wodźe. Hač do soboty slěduja mjez druhim „Serbski brunch“, prezentacija „Łužiskich typow“ a koncertaj skupiny Serbska reja a MC Anki.
Jan Faktor wuznamjenjeny
Braunschweig. Čěsko-němski awtor Jan Faktor je z lawreatom lětušeho Literarneho myta Wilhelma Raabeho, spožčeneho wot města Braunschweiga a rozhłosoweho sćelaka Deutschlandradio, dotěrowane z 30 000 eurami. Wuznamjenjenje spožča jemu za jeho aktualny roman „Trottel“, kotryž je z „eksemplariskim přikładom dotalneho spisowaćelskeho tworjenja awtora“.
Hranicu dočasnje stražować
Płaćizny wobmjezować
Drježdźany. Drježdźanska rjemjeslniska komora ma płunowy popłatk za wopačny a žada sej hladajo na aktualnu energijowu krizu, zo płaćizny za energiju wobmjezuja, zdźěli wčera prezident rjemjeslniskeje komory Jörg Dittrich. Njeměli hižo čas brojić a pomocne programy zdźěłać. Połoženje je chutne a tuž je jasny kurs ze zmužitymi rozsudami trěbny.
Pjenjezy za saněrowanje
Choćebuz. Braniborska ministerka za kulturu a wědomosć Manja Schüle (SPD) wopyta jutře Choćebuski centrum za čłowjeske prawa. Tamnišej jednaćelce Heide Schinowsky chce wona spěchowanske srědki we wobjimje 210 000 eurow přepodać, tak zo hodźi so murja bywšeho jastwa zawěsćić a ponowić. Wot lěta 2012 je w bywšim jastwje wopomnišćo zarjadowane.
Swjedźeń žadneho štoma
Za wosebity Oscar nominowany
Budyšin. Šěrokopasmowy projekt Budyskeho wokrjesa je so do kónčneho koła European Broadband Award Komisije EU dóstał, kaž krajnoradny zarjad zdźěli. Budyšin je w kategoriji „Kwalita a přistupnosć posłužbow“ hromadźe z projektomaj z Awstriskeje a Letiskeje nominowany. Hač wokrjesej renoměrowane myto „Šěrokopasmowy Oscar“ spožča, wo tym jutře w Brüsselu rozsudźa.
Termin w kanclerskim zarjedźe
Berlin/Budyšin. Skupina hornjołužiskich firmownikow je hromadźe ze zapósłancom Sakskeho krajneho sejma Markom Šimanom (CDU) dźensa w zarjedźe zwjazkoweho kanclera w Berlinje na eksistencielne temy wuwića w Hornjej Łužicy pokazała. Popołdnju bě rozmołwa ze społnomócnjenym zwjazkoweho knježerstwa za wuchodnu Němsku Carstenom Schneiderom (SPD) předwidźana.
Kabinet jutře w Serbskim domje
Kubłanske wužadanja rozjimali
Kiel. Čłonojo Mjeńšinoweje rada štyrjoch awtochtonych mjeńšin w Němskej su so na swojim posedźenju wčera w Kielu mjez druhim ze społnomócnjenym za mjeńšiny w najsewjernišim kraju Němskeje Johannesom Callsenom rozmołwjeli, kaž jednaćelka Domowiny Judith Šołćina zdźěli. Wužadanja na polu kubłanja tam bydlacych Sewjernych Frizow bě we wuměnje myslow dominowaca tema.
Interkulturne tydźenje
Budyšin. Wot jutřišeho hač do 9. oktobra wotměja so w Budyskim wokrjesu znowa Interkulturne tydźenje. Ze Swjedźenjom zetkawanja chcedźa je jutře na Budyskich Žitnych wikach oficialnje zahajić. Wšitcy wobydlerjo su ze swojimi wšelakorymi kulturami, rěčemi, nabožinami a identitami přeprošeni, při mnohich blidach do rozmołwy přińć.
Rusojo w Čěskej přećiwo Putinej
Evelyn Richter w Düsseldorfu
Düsseldorf. Prěnje wobšěrne předstajenje tworjenja fotografki Evelyn Richter w zapadoněmskim muzeju je nětko w Düsseldorfskim Palasće za wuměłstwo widźeć. W Budyšinje rodźena a loni w oktobrje w starobje 91 lět zemrěta wuměłča je žiwjenje ludźi we wuchodźe kritisce kaž empatisce dokumentowała. Wustajeńca je hač do januara 2023 přistupna.
Wo Domowinje přednošował
Kosarzyn. Wo poćahach Domowiny do wukraja je jeje referent za kulturne naležnosće a wukraj Clemens Škoda wčera mjezynarodnym projektowym zamołwitym w Leaderowym regionje Sprjewja-Nysa-Bobr přednošował. W Kosarzynje blisko Gubina je Škoda mjez druhim čłonstwo Domowiny w mjezynarodnych organizacijach, asociěrowane towarstwa a partnerske komunow předstajił.
Christoph Schroth njeboh
Z nowym předsydu
Hamor. Budyski krajny rada Udo Wićaz (CDU) je nowy předsyda Zaměroweho zwjazka Łužiska jězorina Sakskeje. Čłonojo zaměroweje zhromadźizny su jeho na posedźenju wčera w Hamorje jednohłósnje za naslědnika Michaela Hariga wolili. „Mój zaměr je, našu domiznu žiwjenja hódnu wutworić a wuwić“, Wićaz po wólbach wujasni.
Lisćinu kandidatow wozjewili
Frankfurt n. M. Bursowe towarstwo němskeho knihikupstwa je tak mjenowanu shortlist, potajkim finalnu lisćinu kandidatow za lětuše Němske knižne myto wozjewiło. Wuhlady na wuznamjenjenje maja Fatma Aydemir, Kim de l’Horizon, Kristine Bilkau, Daniela Dröscher, Jan Faktor a Eckhart Nicke. Dobyćerce resp. dobyćerjej spožča myto na Frankfurtskich knižnych wikach.
Morjene wowcy pokazali
Rěčny kurs w Bukecach zahajili
Bukecy. Serbski rěčny kurs ze 14 wobdźělnikami su wčera na farje w Bukecach zahajili. Jón nawjeduje Julian Nyča z Rěčneho centruma WITAJ. Bukečanska Bjesada jako iniciatorka chce z kursom mjez druhim serbske korjenje w tej něhdy ryzy serbskej wosadźe skrućić a zajim zbudźić. Kursisća su z Bukec a wokolnych wsow Mješic, Wuježka, Špikałow, Kubšic, Wadec, Trjebjeńcy a Wujězda.
Dale bjez motorskeje łódźe
Zhorjelc. Přećiwo postajenju Sakskeje krajneje direkcije, zo je Bartonjanski jězor (Berzdorf) dotwarjeny, su znapřećiwjenja zapodali. Tak njemóža wot 12. septembra pasažěrske łódźe, njemotorske a motorske sportowe łódźe na jězorje južnje Zhorjelca jězdźić. Hač do zakónčenja skóržbneho jednanja je za wužiwanje motorskeje łódźe na Bartonjanskim jězorje dale wosebita dowolnosć trěbna.
Rólu spisowaćelow sylnić
Wićaz: Stat dyrbi zapřimnyć
Budyšin. Jako konsekwencu krizy za ludnosć a předewzaća dla razantnje stupacych płaćiznow za płun a milinu žada sej Budyski krajny rada Udo Wićaz (CDU), zo „stat nětko zapřimnje, hewak so tak wjele skóncuje“. Swobodny stat ma wokrjesam nětko pomhać pola Zwjazka interweněrować, rjekny komunalny politikar w dźensnišim Budyskim wudaću nowiny Sächsische Zeitung.
Čitarjo „taz“ w Serbach
Budyšin. Jědnaće abonentow němskeje nowiny „taz“ wopyta minjeny dny Łužicu, zo bychu so tež ze Serbami zeznali. W Njebjelčicach bě minjenu srjedu zetkanje ze zastupjerjemi gmejny, po tym pokaza Benedikt Dyrlich hosćom Budyšin a po kwasnym wobjedźe we Wjelbiku čitaše spisowaćel ze swojich literarnych dźěłow a wotmołwješe na prašenja k byću serbskeho ludu něhdy a dźensa.
QuizSerb z nowej kategoriju


text:
„Hamorska gmejna měła Bjerwałdski jězor dale wuwiwać. Tu chcył swójske akcenty zapřijeć“, praji Mario Weier. Wochožan wjedźe hižo dwanaće lět swójsku twarsku firmu ze 17 přistajenymi. Šěsć lět je wón w swojej wsy wjesny předstejićel. 7. junija nastupi wón za Hamorske wolerske zjednoćenstwo k wólbam Hamorskeho wjesnjanosty.
Najwažniše je 39lětnemu hospodarske spěchowanje. Komuna ma tři płoniny za inwestorow. Za nich chce Mario Weier předewzaćelski běrow wutworić, kotryž měł poradźować a přewodźować, ale tež zwisk k zarjadnistwam wudźeržować. „Zo bychmy płoniny lěpje zwičnili, móhli prospekt za zaměrne wabjenje inwestorow zestajeć“, rjekny Wochožan. Inwestorow pak chce wón tohorunja za Delnjowujězdźanski hród, za točernju a za Dannenbergski dom pytać.
Zwjazk serbskich rjemjeslnikow a předewzaćelow je jara aktiwne towarstwo. Njedawno su w Pólskej po puću byli. Wo tym je so Jan Kral z předsydku zwjazka Moniku Cyžowej rozmołwjał.
Što bě zaměr ekskursije do Pólskeje?
M. Cyžowa: Ekskursija bě planowany dźěl našeje lětneje dźěławosće. Smy w Świebodzicach wopytali zawod Termet, kotryž zhotowja termy za płun a wodu k tepjenju. Tam zeznachmy nowu formu integrowanja přistajenych do zawodnych zakładow a rozsudow. Zawod je akcijowe towarstwo a přistajeni su akcionarojo a maja tak bjezposrědnje wliw na wuwiće zawoda, kotryž swoje wudźěłki do 28 krajow eksportuje.
Kak sće runje na tutón zawod přišli?
M. Cyžowa: Čłon našeho zwjazka Tomaš Rječka je hižo 20 lět w Pólskej předewzaćelsce aktiwny. Ma tež k zawodej Termet dobry kontakt a tuž je nas tam sposrědkował. Wodźenje po zawodźe zmóžni našim čłonam dohlad do předewzaćelskeho a technologiskeho dźěła w pólskim metalotwarskim zawodźe z mjezynarodnym wusměrjenjom.
Kak dołho sće w Pólskej byli a što sće wosebite dožiwili?
Pančicy-Kukow (SN/MWj). Na knižnej polcy mnohich serbskich domjacnosćow drje přidruži so přichodnje kniha, kotraž měješe wčera w awli Šule Ćišinskeho w Pančicach-Kukowje premjeru. Tam předstajichu w Ludowym nakładnistwje Domowina wušłu a wot Baćonskeho fararja Gerata Wornarja wudatu knihu „Ze žohnowanjom na puć“. Wón kaž tež jednaćelka LND Marka Maćijowa a lektorka Katrin Čornakec witachu mjez wjace hač 60 wopytowarjemi mnohich z dohromady 30 awtorow, kotřiž w knize wo swojich dožiwjenjach a začućach při putnikowanju k 26 hnadownym městnam po cyłej Europje rozprawjeja.
Pozitiwnje přemóženi su čłonojo wólbneho wuběrka, kotřiž staraja so wo wólby přichodneje Rady za serbske naležnosće w Braniborskej. Čehodla? Ličba próstwow wo připósłanje wólbnych podłožkow je wulka. Z tajkim připóznaćom njeje nichtó ličił. Mjeztym je wjace hač 1 200 próstwow do běrowa wólbneho wuběrka w Choćebuzu dóšło. Zawěsće budźe jich hišće wjace. Wšako je posledni termin zapodaća k zapisanju do wolerskeho zapiska přichodny pjatk, 24. meje.
Z chronistom być je čestne, ale zamołwite dźěło. Wšojedne hač dokumentuješ dźěławosć towarstwa, zawoda abo gmejny – wšo to žada sej pilnosć, wědu, přehlad a wóčko za wšitke podawki we wotpowědnym přirjadowanym wobłuku. Chroniki běchu hižo w starowěku pisali a tak podawki w časowym slědźe rjadowali. Bjez nich njebychu swětowe stawizny nastali a nazhonjenja, kotrež přeco zaso pomhaja přichod dale tworić. Kóžda chronika je tuž wěsty kamušk wulkeho stawizniskeho mozaika. Tole płaći za gmejnskich runje tak kaž za wjesnych chronistow w dwurěčnym regionje Łužicy. Derje, zo su stajnje zaso dobrowólni a zwólniwi, kotřiž swój swobodny čas a zwjetša tež priwatne srědki za tele čestnohamtske dźěło wopruja.
Dźiwadłowa skupina korutanskeho Słowjenskeho kulturneho towarstwa Šentjanž/Swjaty Jan budźe kónc tydźenja z hosćom we Łužicy a předstaji pjatk w Chróšćanskim Hórnikowym domje kruch „Vaje iz sedenja/Zwučowanja sedźenja“. Chróšćanska dźiwadłowa skupina jich podpěruje, z kotrejež předsydku Garbrielu Lebzynej je so Cordula Ratajczakowa rozmołwjała.
Kak je kontakt nastał?
G. Lebzyna: Toni Bruk poby loni w Korutanskej a bě zwisk posrědkował. Skupina měješe zajim, Łužicu wopytać, a tuž sym so pola našich čłonow w decembru wobhoniła, hač nochcyli słowjenskich lajskich dźiwadźelnikow tule na městnje podpěrować. A naši njeběchu wotchileni. Zo by so wuprawa tež wudaniła, su sej dołhi kónc tydźenja wokoło Božeho spěća wupytali. Toni Bruk je za nich program zestajał. Woni přenocuja w Smochćicach a wopytaja Drježdźany, Zhorjelc a Budyšin kaž tež nimo Chrósćic hišće Pančicy-Kukow a Róžant.
Štó skupina Teater Šentjanž je a što woni pjatk předstaja?
Hdyž dźensa před 70 lětami zastupjerjo Wehrmachty bjezwuměnitu kapitulaciju fašistiskeje Němskeje w Berlinje-Karlshorsće z ameriskim, britiskim a francoskim wójskom kaž tež z Čerwjenej armeju podpisachu, zakónči so najhrózbniši kapitl młódšich europskich stawiznow. Najwjetše wopory přinjesli běchu ludy Sowjetskeho zwjazka. To je dopokazane. Mamy so tež kóždemužkuli pospytej wobarać, tule historisku wěrnosć po aktualnym politiskim dobrozdaću přeinterpretować abo samo sfalšować chcyć – prosće respekta před milionami woporow a njesměrnymi zničenjemi dla.
8. meja 1945 je Serbam dźeń wuswobodźenja z nacionalsocialistiskeho potłóčowanja. Najpozdźišo wot lěta 1937, jako bruni mócnarjo wšu serbskosć zakazachu, tak tež Domowinu a Serbske Nowiny, bě dospołnje jasne: Planowachu naš mały lud wutupić. Rozmyslujemy dźensa scyła hišće wo tymle předpisanym dóńće? Wobaj stawizniskej podawkaj mamy sej tuž do swojeho narodneho wědomja kruće zašćěpić. Z maćernym mlokom měłoj so wonej přichodnym generacijam dale dawać.
13. a 14. meje wotměje so we Waršawje mjezynarodna konferenca na temu „Slědźenje wo mjeńšinach“. Milenka Rječcyna je so z organizatorku dr. Nicole Dołowy-Rybińskej rozmołwjała.
Z kotreje přičiny wěnujeće so na kongresu hłownje Łužiskim Serbam?
Dr. N. Dołowy-Rybińska: Tale mjeztym třeća tajka konferenca po lětomaj 2007 a 2011 zaběra so wosebje ze sorabistiku. Na Waršawskej uniwersiće mamy tójšto zajimcow za slědźenja wo Serbach, ale tež wo Kašubach jako słowjanskej mjeńšinje. Tónkróć chcemy sorabistiku w europskej perspektiwje rozjimać.
Na konferency wobdźěla so ze stron Serbow předewšěm zastupjerjo wědomostnych institucijow. Čehodla njebudu tež tajcy z wobłuka kultury a dalši pódla?
Dr. N. Dołowy-Rybińska: Schadźowanje je wusměrjene na wědomostnikow z wobłuka mjeńšinoweho a rěčneho slědźenja. Ministerstwo za wědomosć a kubłanje zeńdźenje spěchuje, podpěrujo předewšěm wědomostne institucije.
Změja zajimcy, kotřiž so we Waršawje njewobdźěla, składnosć, wo wuslědkach zhonić?
Handrij Róža, nadarjeny syn dźěłaćerki, swjeći dźensa wosomdźesaćiny. Rakojdźan dósta so po wójnje na Serbsku wyšu šulu w Budyšinje, nawukny tam serbšćinu a je 1953 maturował. Cyle w duchu wonych lět dowidźi matematiski talent trěbnotu, w Lipsku sorabistiku a pedagogiku studować. 1957 podawaše serbšćinu šulerjam 9. do 12. lětnika wyšeje šule. Bě w předmjeće wěsty, chcyše w metodice być z pilnym wuknjacym a bě tež to swoje z někotrymi serbskimi ideologami-prawowakami nazhonił. Wědźeše tuž, zo nima jenož w rjadowni woči na chribjeće měć. Dodźensniša je jemu absolutnosć nahladow přećiwna.


text:
Staćanstwo
Staćanstwo je juristiska přisłušnosć přirodneje wosoby k jednomu statej, z kotrejež wuchadźa wěste byrgarske prawa a winowatosće. Jednotliwc přisłuša potajkim prawniskemu zhromadźenstwu staćanow. Staćanstwo je we wjetšinje krajow njewotwisne wot etniskeje přisłušnosće abo narodnosće, na přikład su Serbja zwjetša němscy staćenjo, potajkim Němcy w prawniskim zmysle.
Kóždy stat ma swójske zakonje, kotrež rjaduja dobyće a zhubjenje swojeho staćanstwa. W Němskej spožčuje so staćanstwo zwjetša přez narodźenje a wotwisnje wot staćanstwa staršeju, abo tež přez zadomjenje wukrajnikow.
Staćan ma wosebite prawa, kaž na přikład prawo na swobodne pućowanje abo w demokratijach wólbne prawo. Na tamnym boku ma tež wěste winowatosće, kaž na přikład wobornu winowatosć abo dawkownosć.
Staćanstwo dokumentuje so na oficielnych dokumentach, na přikład na pućowanskim pasu abo na personalnym wupokazu. W někotrych krajach – předewšěm w něhdyšich socialistiskich statach – je tež narodnosć do dokumentow zapisana.
Jednotne němske staćanstwo wobsteji hakle z lěta 1934. Před tym mějachu němske kraje – na přikład Sakska a Pruska – swójske staćanstwa. Hačrunjež měješe NDR tež swójske staćanstwo, płaćachu wšitcy byrgarjo z perspektiwy zwjazkoweje republiki jako němscy staćenjo.
Při rozpadnjenju statow (na přikład Sowjetskeho zwjazka abo Juhosłowjanskeje) móže w někotrych padach k problemam dóńć, njedóstanu-li wšitcy něhdyši staćenjo staćanstwo jednoho z naslědnych statow. To je so w juhosłowjanskim přikładźe předewšěm Romam stało, z kotrychž běchu potom mnozy bjezstatni.
Napřećiwny pad su ludźo z wjacorymi staćanstwami – zwjetša jedna so wo dwójne staćanstwo něhdyšich připućowarjow, potomnikow tych připućowarjow abo byrgarjow Europskeje unije, kiž su so w druhim kraju zasydlili. Za byrgarjow druhich čłonskich statow EU je dwójne staćanstwo w Němskej zasadnje dowolene, za tamnych (na přikład Turkow w Němskej) wobsteja wěste wobmjezowanja.


text:
Do předstajenjow kaž tež po tym a wězo w přestawce wočakuje Was naš gastronomiski serwis w foyerach a při rjanym wjedrje tež w zahrodźe při wulkim dźiwadle z bohatym poskitkom napojow a přikuskami. Team wokoło Rica Hertrampfa Wam rady najwšelakoriše napoje porjedźi – wot wina hač ke cocktailam – a k jědźi kołbaski abo baget. Lačny a hłódny pola nas nichtó być njetrjeba!
Do předstajenja móžeće sej blido a napoje za přestawku skazać.
Tež bufet ze snědanju dźiwadłowa gastronomija přihotuje, hdyž so naš rjad „Lausitzer Literatur vorMittag“ wotměwa.
Přewozmjemy za Was kompletnu organizaciju a zastaranje za swjedźeń abo zarjadowanje we hłownym domje abo w Dźiwadle na hrodźe – hač přijeće, konferencu, priwatny abo zawodny jubilej w zwisku z aktualnym hrajnym planom abo z druhim přewodźacym kulturnym poskitkom abo eventom.
kontakt
Rico Hertrampf
handy: 0170/4359225
e-mail: gastronomie@theater-bautzen.de


text:
Bursa symjenja zajimcow w bohatej ličbje přiwabiła
Njebjelčicy (JK/SN). Wčerawšu njedźelu, kotrejež wjedro po mnohich přisłowach a burskich kaznjach wo spočatku nalěća rozsudźa, měrješe so wulka ličba lubowarjow zahrodkow a wunošnych rostlin do Njebjelčic. Tam bě towarstwo Kamjenjak zaso organizowało prěnju lětušu symjenjowu bursu. Hižo wjele awtow před gmejnskim zarjadom pokazowaše na wulki zajim za tele zarjadowanje. A wopytowarjo njebuchu přesłapjeni. Zaso běchu stari kaž młodźi zahrodkarjo a plahowarjo zeleniny a kwětkow z najwšelakorišim symjenjom přichwatali. Kaž hižo w minjenych lětach dominowachu wšelake družiny tomatow, papriki a kirbsow. Zajimcy mějachu z městnami ćeže, so hač k blidam z poskitkom předrěć, tak hoberski bě nawal.


text:
W tutej kolumnje powěda šěsć redakciji SN znatych mjezynarodnych awtorow, wotměnjacy so pod pseudonymom „prof. Wink“, jónu wob měsac wo swojich nazhonjenjach a dožiwjenjach we wobłuku zetkanja kulturow, identitow, rěčow a narodnych mjeńšin.
Jedyn z avatarow prof. Winka nawróći so za čas koronapandemije (štó wě, kotra žołma to bě) do swojeho jendźelskorěčneho kraja. Wón bě zakonsce nuzowany dźesać dnjow doma w karantenje wostać, přidatnje k testowanju do lěta kaž tež druhi a wosmy dźeń, wšo na swójske kóšty. Karantenu su tak přepruwowali, zo je kóždy dźeń něchtó ze statneho zarjada zawołał, a kóždy čas hrožeše tež překwapjacy wopyt. Prof. Wink so dźiwaše, zo jemu knježerstwo tak dowěrješe.


text:
Ze Anglii żech sie prziwiōz1 zakwas, kery mo pōnojś2 100 lołt, a jak już sie moł3 taki zakwas, to trza rychtować4 chlyb. Tyn piyrszy jakosik niy chcioł rojś, ale za to tyn drugi ros5… choby na drożdżach 😉 Trocha żech sam wydziwioł, ale dōńda6 jeszcze do barzi7 ajnfachowych8 receptōw 😉
Co potrza?
pó szklōnki zakwasu*
pó szklōnki mōnki żytniyj (razowyj)
pó szklōnki mōnki za majsu9 (abo mogecie dać i jaki inkszyj)
5 szklōnkek mōnki pszynnyj (nojlepi coś miyndzy tortowōm a razowōm 😉 )
2 szklōnki wody
pó szklōnki ziorek słōnecznika (i jeszcze dodatkowo na wiyrch)
połra łeżek pomelanych10 ziorek lnu (abo takich całych)
2 łeżeczki soli (płaske)
Przi takim chlebie przido sie trocha ciyrpliwojści. Nojprzōd żech pomiyszoł letnio woda ze szklōnkōm mōnki pszynnyj, połōm żytniyj i tyj ze majsu, porzōndnie to wymiyszoł i ôdstawiōł żech to na połra godzin w jake ciepłe miejsce (nojlepi by bōło na całoł noc). Niyskorzi11 dociepłech tam 4 szklōnki mōnki pszynnyj, sōl i żech to połra minut wyrołbioł12. Potyn żech dociep słōnecznik, lyn i wrajziōł żech do prostokōntnyj formy (takyj na keks). Łozgrzoł13 żech leko bratruła14 (yno włōnczyć i wyłōnczyć)- tak na 40 stopni i wrajziōł15 żech tam te wyrobiōne ciasto na 2-3 godziny. Potyn już yno pieczynie: 60 minut na 210 stopni. Jak bydzie upieczōny, to wyciōngcie go ze formy, postołwcie na jako krataka, żeby sie trocha ôdpocznōł. Tyn chlyb niy bydzie taki miynki jak sklepowy, ale na zicher wiycie, co tam je driny 😉
Terołzki już yno pokrołć go na sznity i smacznego 🙂
*Taki zakwas mogecie sie narychtować i mołcie go już potyn na cołke życie 😉 Wejście16 litrowo krauza17, wlyjcie tam 1/3 szklōnki wody i 3 łeżki mōnki żytniyj, przikryjcie jōm jakōm szmatkōm i postołwcie na fynsterbrecie18. Na drugi dziyń wsujcie19 tam zajś20 3 łeżki mōnki, wlyjcie 1/3 szklōnki wody i wymiyszejcie. Na 3 i 4 dziyń to samo, a na 5 już mołcie zakwas fertich21. Zawsze, jak ôdlejecie co ze krauzy do rychtowania chleba, to dociepcie tam potyn trocha mōnki (jo dociepuje tyż pszynnyj) i dolyjcie wody. Wejście sie jaki dekel22 do tyj krauzy, zrōbcie w nim dziura, zakryńćcie krauza i wrojście do lodōwki. Jak bajecie chcieli kōmu dać tyn zakwas, to styknie, jak mu dołcie połra łeżek we jakim bojtlu23, ôn/ôna to łozmiyszo24 ze mōnkōm i wodōm, a za dwa dni już baje25 mioł swōj zakwas.
1przywiozłem
2podobno
3ma
4robić
5rósł
6dojdę
7bardziej
8prostych
9kukurydzianej
10zmielonych
11później
12wyrabiał
13rozgrzałem
14piekarnik
15włożyłem
16weźcie
17słoik
18parapecie
19dosypcie
20znów
21gotowy
22wieczko
23woreczku
24rozmiesza
25będzie


text:
Něnto jo tak daloko, až basnica a spisowaśelka za źiśi w dolnoserbskej rěcy Jill-Francis Ketlicojc (Źilka) jo nowu zběrku serbskim nejmłodšym cytarjam a cytaŕkam pśedpołožyła. Jeje premjera w błośanskej Witaj-šuli jo se wótkazała, ale snaź se w pśichoźe raz wótmějo. To jo drugi raz, až premjera knigłow casnikaŕki z tyźenika Nowy Casnik se pśesunjo. Premjera jeje knigłow „Wuchack głupack a druge tšojeńka“ jo se drje w Žylojskej šuli w oktobrje 2020 pśewjadła, ale bóžko jo se w jano mało šulach pśedstajiła.
„Basnjeca banjawa“ su we Ludowem nakładnistwje Domowina wudate knigły z 25 basnjami za źiśi wót 6 lět z kšuteju wězbu a ze słownickom z njeznatymi słowami. Ilustrěrowała jo jich Martina Burghart-Vollhardt. Mjazy basnjami su take, kótarež su južo byli źěl drugich źiśecych publikacijow ako Gus a guseńca, Pałka pawka a druge, wětšyna pak njejo była lazowarjam hyšći znata. Knigły pósćiju se njedawno wumrětemu serbskemu pedagogoju, sorabistoju a germanistoju Pětš Janaš.
Basni wulicuju wót zwady rože a mlaca, pawa a lawa, garonow, wósolika a wołojnika. Dokulaž basni maju rim a wótpowědujucu rytmiku, góźe se ako šulsku lekturu. Naźeja jo, až zachopiju se wužywaś w šuli.
„Plan dajo, něco znowego wujźo, ale plan njamógu pśeraźiś.
jenož za sobustawow. Dieser Inhalt ist nur für Mitglieder.
Viktor Zakar


text:
Jekaterinburg
Jekaterinburg (rusce EkaTepиHбypr; w lětach 1924–1991 Swerdlowsk, rusce CBepдлoBck) je wulkoměsto w Ruskej federaciji. Leži na wuchodnej kromje Urala blisko hranicy mjez Europu a Aziju. Jekaterinburg ma něhdźe 1,3 miliony wobydlerjow a je potajkim po Moskwje, Pětrohrodźe a Nowosibirsku štwórte najwjetše město Ruskeje federacije.
StawiznyWobdźěłać
Sydlišćo je so w lěće 1723 załožiło a ma wot lěta 1781 měšćanske prawa.
WobwodyWobdźěłać
- Wjerch-Isetski rajon
- Železnodorožny rajon
- Ordžonikidzewski rajon
- Kirowski rajon
- Oktjabrski rajon
- Čkalowski rajon
- Leninski rajon
LiteraturaWobdźěłać
- EkaTepиHбypr// ЭHциkлoпeдичeckий cлoBapb Бpokrayзa и EфpoHa : B 86 T. (82 T. и 4 дoп.). — CПб., 1890—1907.


text:
Wjace smjertnych padow
Budyšin. Ličba w zwisku z koronu zemrětych pacientow znowa přiběra. Budyski wokrjes informowaše wčera wo 17 padach, Zhorjelski wo 14 z časa wot 9. do 28. decembra. Zdobom mjenowachu 312 resp. 221 natyknjenjow z koronawirusom. Incidenca po Roberta Kochowym instituće je dźensa w Budyskim wokrjesu 310,7 a w Zhorjelskim 247,0.
Nowy serbski film
Choćebuz. Roman Pernak je nowy film z delnjoserbskim wobsahom předpołožił. Berlinjan předstaja w połhodźinskim pasku wuwiće towarstwa „Serbske koparje“, kaž předsyda towarstwa Horst Adam informuje. Filmowc tematizuje hłownje prócu wo zhromadnu serbsku koparsku wubranku a prócu, nałožować delnjoserbšćinu. Hdy a na kotre wašnje film předstaja, kotryž je Załožba za serbski lud spěchowała, dotal jasne njeje.
Nadźijeja so wotewrjenja


text:
Dyć ślōnskie jodło niy musi być ciynżkie, pra? Tōż dzisio mōmy dlo Wos superowy maszket – wygańsko sznita z fetym (bez fetu)!
jodło
-
-
Shepherd’s Pie to je ajnfach pastyrsko zapiykanka. My sie ôbmiyłowali w tym irlandzkim jodle we wygańskij wersyji. Kuknijcie, możnej i Wōm zasmakuje!
-
Moje ôblubiōne, nojleksze a nojgibsze wygańskie ciasto szekuladowe. Ajnfachowy recept, jedna dziyżka do umycio a yno pora minut roboty.
-
Hygge to je szczynście skukane we ajnfachowych chnedkach. We smakach, gestach i wōniaczkach. A co dowo takie szczynście nōm, Ślōnzokōm?


text:
Ličba natyknjenych woteběrała
Budyšin. W Budyskim wokrjesu informowachu wčera wo 369 natyknjenjach z koronawirusom. W zwisku z pandemiju je tu dalšich pjeć wosobow zemrěło. Indicenca po Roberta Kochowym instituće wučinja dźensa 1 126,8, we wokrjesu Zhorjelc 771,9. Mjez Běłej Wodu a Žitawu rozprawjachu wčera wo 439 infekcijach a třoch smjertnych padach z časa wot 22. do 26. nowembra.
Chcedźa bóle sobu skutkować
Choćebuz. Braniborska chce na strukturnym wuwiću we łužiskim brunicowym rewěrje bóle sobu skutkować a stanje so z wjetšinowym towaršnikom Łužiskeho hospodarskeho regiona (WRL). Po informacijach braniborskeje statneje kenclije je kabinet wčera wo tym rozsudźił. WRL koordinuje a přewodźa změnu strukturow, při čimž ideje komunow dale wuwiwa, tak zo su spěchowanjakmane.
Herbst jednaćel frakcije FDP


text:
Leo XII.
Leo XII. (z byrgarskim mjenom Annibale Francesco Clemente Melchiore Girolamo Nicola Sermattei della Genga; * 22. žnjenca 1760 na hrodźe La Genga blisko Spoleto w Cyrkwinskim staće; † 10. małeho róžka 1829 w Romje) bě italski duchowny a bu 28. požnjenca 1823 jako naslědnik Pija VII. za 251. bamža romsko-katolskeje cyrkwje wuzwoleny. Płaći jako zastupnik jara konserwatiwnych kołow w romsko-katolskej cyrkwi a bě přećiwnik cyrkwinskich a politiskich reformow.
Jemu slědowaše Francesco Castiglioni jako bamž Pius VIII.


text:
Sorbischer Rundfunk - Serbski rozgłos
Dopomnjeńki serbskeje žurnalistki
Erinnerungen einer Journalistin
"Słyšćo našo wusćełanje w maminej rěcy!"
Tak a pódobnje zni něnt južo wokoło 50 lět teke pó dolnoserbskem z radija. Njedajo se groniś, kak wjele luźi jo w tom casu južo do rozgłosowego mikrofona powědało abo teke spiwało. Wěste pak jo, za pśecej mjenjej z nich jo dolnoserbska rěc hyšći mamina rěc. Pśiběra licby tych, ako su ju wuknuli a nawuknuli a to teke z pomocu rozgłosa.
Dopomnjejom se na jadnu gromadu redakciskich sobuźěłaśerjow za wjelikim blidom archiwoweje rumnosći w rozgłosowem domje na Wilhelm-Külzowej 11 w Chóśebuzu. Kołowokoło nas regale až k wjerchoju a w nich lute kartony z paskami. Gaž se pšawje domyslijom, rozgranja wó tyźeńskem programje. Naraz prasnjo do sekundy śichego pśemyslowanja głosne pšašanje: "Co by było, gaby něnt wšykne te głose z tych paskow, teke wót južo zamrětych luźi, se naraz z nami rozgranjaś kśěli?" Tšochu wulěkane smy wuźěrali na te kartony, wšykno pak jo wóstało śicho. Som wót togo dnja z wětšeju cesćownosću stupiła do teje rumnosći dopomnjeśow a som se domysliła na togo abo drugego "partnarja" pśed rozgłosowym mikrofonom - pśed 5, 10, 20 abo wěcej lětami. Jim by kśěła se wuźěkowaś za jich dowěru, zmužnosć a wólu a wšyknym pśisłucharjam serbskego radija za jich zwěrnosć pśez wěcej ako 60 lět.
Kak jo se to něnt z tym dolnoserbskim słowom w radiju zachopiło?
Kaž z rozgłosowego archiwa wěmy, jo póstark za to dało pśigótowanje na zjězd Serbow w lěśe 1950 w Budyšynje. Jaden wěsty kněz Mahling wót Potsdamskego sćelaka jo pśišeł na Domowinu z pšosbu, aby jomu tam pomagali pśinjasć serbske słowo do radija. Wón jo se to myslił tak, což se pśigótujo za nimske wusćełanje wó zjězdźe, by se mógało teke serbski wusćełaś. A Domowina jo pomagała. Nagranjali su młodu sobuźěłaśerku Margitu Krawcojc ze Žylowka, kótaraž jo se akle krotko do togo wrośiła z Ludoweje uniwersity w Chrósće, źož jo pla ceptarja Jordana pśinawuknuła serbskemu powědanju to pisanje. Nejpjerwjej su to byli pśełožki z nimskego.
Za wěsty cas pak jo Margita Krawcojc z Chóśebuskeju rozgłosoweju techniku teke wobjězdźiła jsy Dolneje Łužyce a nagrała rozgrona z luźimi, pśigótowała pśinoski, wósebnje wó burskem źěle, wejsnem žywjenju a wóžywjenju serbskich nałogow. Ceptaŕ Karlo Jordan njejo jej jano był rěcny pomocnik, ale teke wustojny partnaŕ, na pśikład gaž su dejali pśisłucharje něco zgóniś wó dolnoserbskich literatach.
Něźi połtera lěta su se z Chóśebuskego studija serbske wusćełanja na ten part pśigótowali a z Potsdama wusćełali. A pśispomnjeś by hyšći kśěła: Margita Krawcojc, pózdźej Heinrichowa, jo wóstała až do swójeje smjerśi 2002 z dolnoserbskim rozgłosom zwězana.
Ako su se potom kraje pśerědowali do wobwodow, njejo słušało Chóśebuske studijo wěcej do kompetence Potsdamskego sćelaka a stakim jo teke nejpjerwjej raz womjelknuło to dolnoserbske w radiju.
Serbska redakcija rozgłosa, zarědowana 1953 na kšomje Łužyce w Zgórjelcu, njejo ga měła zaprědka dolnoserbskego redaktora. Akle wót 1. apryla 1956 su zasej byli słyšaś dolnoserbske zuki pśez radijo a to kuždu njeźelu 20 minutow. Roža Wěrikojc z Rownego jo była ta prědna dolnoserbska rozgłosowa žurnalistka pśi Serbskej redakciji. Samolutka jo te pśinoski naźěłała, kótarež su se wusćełali z Chóśebuskego studija Radio DDR. Žurnalistisku teoriju jo Roža Wěrikojc-Šenkarjowa studowała na rozgłosowej šuli we Weimarje, praktiske rozgłosowe źěło pak jo sebje pśiswojiła w Chóśebuskem studiju. Wót how jo se wudała z mikrofonom do dolnołužyskego kraja a teke do Slěpjańskich stron a jo młoge zajmne ze žywjenja a kultury Serbow nagrała, wó comž njeby źinsa južo nicht nic wěcej wěźeł a zgónił, dokulaž by se sobu do rowa wzeło. Tak wiźone jo rozgłos pó swójich móžnosćach teke pśinosował k serbskemu stawiznopisoju.
W lěśe 1957 jo Serbska redakcija ze Zgórjelca pśeśěgnuła do Chośebuza, źož su potom pśisamem něźi tśi lětźasetki górno- a dolnoserbske redaktory źěłali pód jadnym kšywom a jadnym redakcijnym wjednistwom. Dłujki cas jo diplomowy žurnalist Ludwig Kola z Chóśebuza redakciju nawjedował. Pó casu su se do njeje pśinamakali dalšne redaktory a teke wusćełański cas jo se rozšyrił, wěcej za górnoserbski program, mjenjej za dolnoserbski. Pśi tom dej se na to mysliś, až jo serbska situacija w dolnych stronach hynakša była ako w Górnej Łužycy. Narodne wědobnje luźi tudy jo mócnjej śerpjeło pód diskriminaciju w pšuskem a fašistiskem casu. Serbska rěc jo była w powójnskich lětach we wjele jsach jano rěc za dom a dwór abo snaź hyšći za rozgrono ze susedom. Ze źiśimi jo se južo nimski powědało. Ten tšach, až móžo jim serbska rěc škóźeś, "gaž zasej raz hynac pśiźo", jo był hyšći dłymoko zakórjenjony.
To smy my dolnoserbske rozgłosowniki cesto nazgónili, tak teke raz w Žylowje, źož ga su w šuli měli južo serbsku wucbu. Ceptarka jo nam napisała list z pšosbu, až by Žylojske serbšćinarje raźi swójich starjejšych a swójźbnych ku gódam pśez radijo póstrowili. Dogronjone a wucynjone! Rozgłos pśiźo na nagrawanje do Žylowa. Źiśi su se wjaselili a to doma wupowědali. Ako smy z našeju rozgłosoweju techniku do Žylojskeje šule pśijěli, su wšykne kradu pótužone sejźeli w swójich ławkach, pśeto starjejše su jim zakazali do "serbskego" mikrofona powědaś a spiwaś.
Ale jo dało teke druge pśikłady, źož su starše luźe se źiwali, až take młode ako my tencasne redaktorki serbski wuměju. Wóni su se wjaselili a se raźi z nami rozgranjali. Z pšawom móžo se groniś, až jo Serbski rozgłos wósebnje za Dolnych Serbow był gójaŕ zranjonych serbskich wutšobow a pódušonego narodnego wědobnja. Pśez wusćełanja rozgłosa jo se dopórucyła teke tym luźam wěda wó swójom naroźe, kótarež njamógu serbski pisaś a cytaś, dokulaž jo jim to było w šuli zakazane, a teke tym, ako jano hyšći pasiwnje rěc wobkněže.
Měnim, až jo togodla za dolnoserbski program wósebnje wažne pódla aktualnych informacijow a rozwjaseleńskich wusćełanjow šyriś wědu wó stawiznach, literaturje a nic naslědku wó muzice našogo luda w cełej šyrokosći. Rozgłosowy medij z radijom a telewiziju ga se derje góźi za dalejdawanje a stakim spěchowanje kultury. Wuměłce we swójej wjelebocnosći namakaju toś swój podium, z kótaregož mógu se serbskej zjawnosći sobuźěliś.
To how wugronjone konkretizěruju w dolnoserbskem programje na pśikład literarne wusćełanja, stawizniska serija, rozgłosowe graśa, featury, źiśece a młoźinske programy, nagrawane namše, teke wejsne wobraze, originalne wusćełanja ze jsow a swěźenjow, koncerty, reportaže a komentary k wšakim temam, spódobnym a teke bolosnym.
Wjele z togo namakajo se w rozgłosowem archiwje. Jogo wopśimjeśe jo zrazom dokumentacija wuwiśa našogo luda, teke z glědanim na rěcnu situaciju pśez 60 lět. Nadejźomy w njom na pśikład reportaže ze jsow, kótarež južo wěcej njedajo. Myslim se na Čelno, Liškow, Liškowk, Tšawnicu a teke na Rogow a tych zmužnych wobydlarjow teje jsy, kótarež su dejali w lěśe 2003 swóju domownju wugloweje jamy dla wopušćiś. Ale teke głose a měnjenja serbskich wósobinow ako Miny Witkojc, Wylema Bjera, Karla Jordana, Fryca Kitlarja a wjele drugich namakaju se w rozgłosowem archiwje, rowno tak ako rozgrona z luźimi skóro z kuždeje jsy wusćełańskego teritorija. Originalne głose kantorkow z ludowymi spiwami, ako su na pśězach zazněli, abo jastrowne spiwanje w Rownem su tejerownosći zachowane w archiwje.
Naspomnjeś pak cu teke muzikowy archiw, w kótaremž drje se hyšći wěcej ako w słownem pokazujo zgromadna serbska redakcija ze swójim górnoserbskim a dolnoserbskim źělom, kaž smy ju měli až do lěta 1991.
Nic razka z jadnym serbskim muzikowym titelom su redaktory 1953 zachopili. Źinsa se chowa w dolnoserbskem muzikowem archiwje wěcej ako 6500 titelow wšakorakich žanrow muziki, wót wětšych twórbow ako oratorije a sinfoniska muzika pśez wuměłske a ludowe spiwy až k popularnym štuckam jo wšykno zastupjone. A kužde lěto pśidu dalšne nagrawanja w nadawku Chóśebuskego a Budyšyńskego studija k tomu.
Na tom městnje teke słowko k prědnemu serbskemu muzikowemu redaktoroju, bóžko južo njabogemu Benoju Njekeli, kótaryž jo natwarił serbski a teke nimski muzikowy archiw w Chóśebuskem studiju. Wón njejo był jano muzikowy redaktor, ale teke slěźaŕ za muzikowym derbstwom, komponist, muzikaŕ ako teke organizator koncertow a nagrawanjow z wuměłcami w kraju a wukraju a k tomu hyšći pomocnik kulturnym kupkam ako tej na Serbskej wušej šuli w Chóśebuzu.
To drje jo było to wósebne na tych prědnych redaktorach a redaktorkach Serbskego rozgłosa, až su dejali wšake powołanja wupołniś. Z nuze pak jo wurosł teke wužytk. Tak su se pokazali talenty, kótarež drje njeby se howac žednje nadejšli abo by w śichem zginuli.
We 80tych lětach, ako jo se wutwariło Budyšyńske studijo w Serbskem domje, jo ga se Serbska redakcija nejpjerwjej jano rumnostnje źěliła. Pó někotarych iritacijach 1990/91 jo dojšło ze załoženim nowych rozgłosowych stacijow pód kšywom ARD k dopołnemu źělenju Serbskego rozgłosa do Budyšyńskego studija MDR a do Dolnoserbskeje redakcije ORB. Pór lět pózdźej jo pśez strukturne změny z Dolnoserbskeje redakcije nastał "Serbski program ORB" - źinsa Bramborskego Serbskego Radija rbb.
Pódla swójogo radijowego programa jo chopił ORB wót apryla 1992 teke wusćełaś mjasecny połgóźinski telewizijny program. Stakim jo se wótpowědowało rozgłosowej kazni kraja Bramborska, w kótarejž jo pó nimskem formulěrowane: "Der regionalen Gliederung und der kulturellen Vielfalt des Landes Brandenburg ist im Programm Rechnung zu tragen." Toś tomu nadawkoju stajijo se teke kazń wó zjawno-pšawniskem rozgłosu krajowu Barliń a Bramborska. Rozgłosowa rada rbb ma se teke pó tym: ako w raźe ORB jo teke w tej raźe za rbb zastupjony Serb.
Hyšći raz pór lět slědk: Źělenje Serbskego rozgłosa 1991 jo nas dolnoserbskich rozgłosownikow starcyło do njezwuconeje situacije. Smy dejali naraz sami za sebje mysliś, powědaś a rozsuźiś. To jo za nas dolnoserbskich žurnalistow juž nowe było. Jo nam było ako wopušćonym kurjetkam. Smy se pak do togo nowego namakali a sebje gronili: Strukturna změna njesmějo a njebuźo zadoraś zgromadnym serbskim zajmam! Z tym nastajenim smy pótom teke pśewinuli młoge problemy, kótarež su se nam do drogi stajili. Smy na pśikład zgubili pśez docasny wuměńk nazgónitych redaktorow, nowych njejsmy měli ned k dispoziciji. Akle pomałem jo se nam raźiło redakciju zasej personelnje natwariś. Pśinamakali su se teke druge starosći ako rozestajenja wó frekwencu. Z našogo dłujkolětnego domicila na Külzowej droze smy dejali pśeśěgnuś do nowego doma srjejź města. Z tym jo było zwězane teke pśestajenje na kradu nowu digitalnu techniku. Smy se jej pśiwucyli, z jeje słabosćami njejsmy se hyšći wótnamakali, jeje lěpšyny pak wužywamy.
Wušej 11 góźinow wob tyźeń w dolnoserbskej rěcy su źinsa z radija słyšaś. Jo to pisany program, w kótaremž se chowa za kuždego něco, za staršego pśisłucharja rowno tak ako za młodšych a něnt teke za tych kradu małkich, ako chójźe do WITAJ-źiśownjow.
Južo k 20. razoju pśepšosyjo Serbski program rbb (ako do togo ORB) na koncert z młodymi talentami a wuměłcami. Jo to zarědowanje, kótarež wugótujo se gromaźe z Chóśebuskim konserwatorijom. Južo tśi raze stej ORB/rbb a Załožba za serbski lud wuwołałej mjazynarodne wuběźowanje komponistow za nowy serbski spiw. Pśi tom su nastali spiwy pó tekstach Mata Kosyka a Miny Witkojc a muzika k 850-lětnemu jubilejoju města Chóśebuz.
Chwalbu jo se teke zasłužyło koncert z wuměłcami popularneje muziki nazymu 2002 w Žylowje. Z togo jo se wuwijał nowy rěd koncertow - serbske njeźelske koncerty rbb.
A teke na swójske CD-edicije móžo pokazaś ORB/rbb, tak na CD z ludowymi spiwami z titulom „Damdalija”. Dalšnej stej slědowałej: "Naš dom" ze serbskeju popularneju muziku a jubilejna edicija "10 lět rozgłosowe koncerty serbskeje muziki".
Jo, informěrowaś, wědu rozšyriś a ze słowom a muziku rozwjaseliś, to jo nadawk Serbskego rozgłosa. A ten, tak měnim, jo w tych wušej 60 lětach swójogo wobstaśa derje społnił a z tym bejnje k tomu pśipomagał, až se serbska rěc teke w Dolnej Łužycy hyšći rozmějo a powěda.
Jutta Kaiserowa, dłujkolětna redaktorka Serbskego programa a něgajšna wjednica Dolnoserbskeje redakcije


text:
Dominowacej wosobinje prěnjeho młodoserbskeho hibanja
»Sym hižom někotre měsacy zaso w mojej lubej Łužicy, ale zwěsćuju ... zo so přeco hišće njemóžach cyle zhrabać z radostneho překwapjenja wo nowym, młódnym duchu, kotryž je wšitkich mojich serbskich bratrow zahorił ... a kotryž runje tam najkrasnišo so pokazuje, hdźež prjedy cyle hinaše zaměry knježachu ... Zetkaštaj-li so tu ... dwaj abo wjac Serbow, rěčachu cyle wěsće němsce ... Nětkole widźiš črjódy tajkich młodych ludźi po budyšinskich hasach ćahać, a dźiwaš so, kak to wjesele ... so bjesaduja w swojej maćernej rěči a spěwaja žortne kuski ... abo wyskace studentske spěwy wo radostnej młodosći ...«
Jako čitach tutón přinošk Jana Pětra Jordana w Praskim časopisu Ost und West z lěta 1841 (serbski přełožk w ČMS 1924, str. 57) prěni raz, mějach zaćišć, zo rozprawja tu nazhonity a zdźěłany starši nowinar wo Serbach a jich połoženju, a to w cyle načasnym žurnalistiskim stilu. Hakle jako wěnowach so w poslednimaj lětomaj intensiwnje stawiznam Smolerjowych »Pěsničkow«, bu mi wědome, zo běštaj Smoler a Jordan samsna generacija, Jordan samo dwě lěće młódši. Lědma so dotal wobkedźbuje, zo zeznaštaj so wobaj hižo na Budyskim gymnaziju. Zastupištaj 1830 drje do samsneje rjadownje a wuknještaj lěto zhromadnje. Smoler je zapisany w aprylu pod čisłom 10 – jako pochad je podaty Łaz a »Vater Schullehrer das(elbst) 4 Cl(asse) oberst(e) Abth(eilung)«.1 Jan Pětr Jordan sćěhuje w juniju pod čisłom 25, z přispomnjenjom: »aus Zischkowitz ... Vater Bauer daselbst 4 Cl ist katholisch.« 13lětny Jordan poda so po lěće nazymu 1831 do Prahi.2


text:
Z Tobu chcedźa wo zwjazkowej politice a Serbach diskutować:
- Karsten Hilse (AfD), kiž chce swój direktny mandat z wólbow 2017 nětk 2021 zakitować;
- Birgit Elsnerowa (CDU) z Radworja, kiž direktneho kandidata Rolanda Ermera zastupuje;
- Caren Lay (Lěwica), zapósłanča zwjazkoweho sejma a kandidatka we wólbnym wokrjesu;
- Sabine Friedel (SPD), zapósłanča krajneho sejma, kiž kandidatku Kathrin Michel zastupuje;
- Lukas Mosler (Zeleni), kandidat we wólbnym wokrjesu, kiž bě hižo 6.9. w Chrósćicach
- Matthias Schniebel (FDP), bydli w Halštrowje a kandiduje w tuhdyšim wólbnym wokrjesu.
NĚTKO – póndźelu, 13. požnjenca, w 18 hodź. w rumnosćach Chróšćan „Jednoty” zhromadne zarjadownje Domowiny, zwjazka Łužiskich Serbow, a Serbskich Nowin (SN), serbskeho wječornika. Moderaciju změje Axel Arlt, naměstnik šefredaktora SN. Njebudźe jeničce diskusija na podiumje, ale wosebje z publikumom. Potajkim přichwatajće w bohatej ličbje – wjeselimy so na zajimawy a wotměnjawy wječork! A do toho dźělće prošu tutu powěsć z cyłym serbskim swětom!!!


text:
To je1 zupa, kero2 mogecie3 bez lato zrobić ze świyżych tōmatōw4, a bez zima bydzie5 to nojlepsze spōmniynie6 lata. Je fajnie arōmatyczno, gibko7 sie jōm robi, a do tego mogecie trocha poszpanować, jak przidzie do Wołs bezuch8 i zaserwować im zupa ze apfylzinōm9– keby10 Wōm sie chciało, mogecie jeszcze jōm przistroić takim małym ślizykym11 apfylziny.
Co potrza?
750 ml przeciyru ze tōmatōw (mogecie go zrobić ze 1kg tomatōw abo yno odkryńcić flaszka z gotowym 😉 )
1 szklōnka soku ze apfylzinōw (nojlepi sami sie go wyciście)
1 cebula
2-3 łeżki oliwy
sōl i pieprz
łeżeczka czubrycy (jak ji niy mołcie12, to sie łeba niy urywejcie 😉 )
połra listkōw ze limōnki kaffir (jak niy mołcie, mogecie wycisnōńć trocha citrōłny)
2 gałōnzki natki ze selera
2 gałōnzki lubczyku
połra łeżek słōnecznika do posucia13 po wiyrchu
połra łeżek jogurtu greckego
Na oliwie zeszklijcie pokrōno14 cebula, do tego wlyjcie15 przeciyr, sok i prziprawy. Lubczyk i natka ze selera wciepcie16 w całojści, a potyn przed podaniym zupy mogecie to wytrzajś17. Niech sie to chwila powarzi18 i… fertich19. Po wiyrchu20 mogecie to posuć uprażōnym na suchyj patelni słōnecznikym i dać łeżka jogurtu. Richtich gibko sie to robi, a potyn yno kans21 dobroci. Smacznego 🙂
1jest
2którą
3możecie
4ō- spółgłoska w wymowie między o i u
5będzie
6wspomnienie
7szybko
8goście
9pomarańcza
10gdyby
11plasterkiem
12jak jej nie macie
13posypania
14pokrojoną
15wlejcie
16wrzućcie
17wyrzucić
18pogotuje
19gotowe
20na górze
21dużo


text:
Wyceń paczkę i zamów kuriera. Cały kraj, wszyscy kurierzy w jednym miejscu
mazowieckie
Miejscowości (mazowieckie) w systemie KURIER1
KurJerzy WARSZAWA
KurJerzy SIEDLCE
KurJerzy IZABELIN
KurJerzy OSTROłęKA
KurJerzy PIASECZNO
KurJerzy PłOCK
KurJerzy RADOM
KurJerzy RADZYMIN
KurJerzy RASZYN
KurJerzy SOCHACZEW
KurJerzy SZCZYTNO
KurJerzy ŁOMIANKI
KurJerzy Andrychów KurJerzy Baboszewo KurJerzy Baniocha KurJerzy Baranów KurJerzy Baranowo KurJerzy Belsk Duży KurJerzy Biała KurJerzy Białobrzegi KurJerzy Bielany-Jarosławy KurJerzy Bielsk KurJerzy Bieżuń KurJerzy Blichowo KurJerzy Bodzanów KurJerzy Boguty-Pianki KurJerzy Bojmie KurJerzy Borkowice KurJerzy Borowie KurJerzy Bożewo KurJerzy Brańszczyk KurJerzy Brochów KurJerzy Brok KurJerzy Brudzeń KurJerzy Brwinów KurJerzy Brzozów Nowy KurJerzy Bulkowo KurJerzy Błędów KurJerzy Błonie KurJerzy Cegłów KurJerzy Celestynów KurJerzy Ceranów KurJerzy Chlewiska KurJerzy Chorzele KurJerzy Chotcza-Józefów KurJerzy Chotomów KurJerzy Chynów KurJerzy Ciechanów KurJerzy Cieksyn KurJerzy Ciepielów KurJerzy Czarnia KurJerzy Czernice Borowe KurJerzy Czerwin KurJerzy Czerwińsk nad Wisłą KurJerzy Czerwonka Włościańska KurJerzy Czosnów KurJerzy Czuryły KurJerzy Dąbrowa KurJerzy Dąbrówka KurJerzy Dalekie KurJerzy Dębe Wielkie KurJerzy Dobre KurJerzy Dobrzyków KurJerzy Domanice KurJerzy Drążdżewo KurJerzy Drobin KurJerzy Dziektarzewo KurJerzy Dzierzążnia KurJerzy Dzierżenin KurJerzy Dzierzgowo KurJerzy Długosiodło KurJerzy Gąbin KurJerzy Garbatka-Letnisko KurJerzy Garwolin KurJerzy Gąsewo Poduchowne KurJerzy Gąsocin KurJerzy Gielniów KurJerzy Glinianka KurJerzy Glinojeck KurJerzy Gniewoszów KurJerzy Gójsk KurJerzy Góra Kalwaria KurJerzy Górki KurJerzy Górzno KurJerzy Gostynin KurJerzy Goszczyn KurJerzy Goworowo KurJerzy Gózd KurJerzy Gozdowo KurJerzy Gołymin-Ośrodek KurJerzy Grabów n. Pilicą KurJerzy Grębków KurJerzy Grodziec KurJerzy Grodzisk Mazowiecki KurJerzy Grójec KurJerzy Grudusk KurJerzy Guzów KurJerzy Gzy KurJerzy Głosków KurJerzy Głowaczów KurJerzy Halinów KurJerzy Hołowczyce-Kolonia KurJerzy Huszlew KurJerzy Iłów KurJerzy Iłża KurJerzy Jabłonna KurJerzy Jabłonna Lacka KurJerzy Jadów KurJerzy Jaktorów KurJerzy Jakubów KurJerzy Janki KurJerzy Jasienica KurJerzy Jasieniec KurJerzy Jastrząb KurJerzy Jastrzębia KurJerzy Jedlińsk KurJerzy Jedlnia-Letnisko KurJerzy Jednorożec KurJerzy Jelonki KurJerzy Jeruzal KurJerzy Jeżewo KurJerzy Joniec KurJerzy Józefów KurJerzy Kadzidło KurJerzy Kamieńczyk KurJerzy Kampinos KurJerzy Karczew KurJerzy Karniewo KurJerzy Kazanów KurJerzy Kałuszyn KurJerzy Klembów KurJerzy Klwów KurJerzy Kobyłka KurJerzy Komorów KurJerzy Konopki KurJerzy Konstancin-Jeziorna KurJerzy Korczew KurJerzy Korytnica KurJerzy Kosów Lacki KurJerzy Kotuń KurJerzy Kowala Stępocina KurJerzy Kozienice KurJerzy Kołbiel KurJerzy Krasiniec KurJerzy Krasne KurJerzy Krasnosielc KurJerzy Krzesk-Królowa Niwa KurJerzy Krześlin KurJerzy Krzynowłoga Mała KurJerzy Kuczbork-Osada KurJerzy Kuligów KurJerzy Latowicz KurJerzy Legionowo KurJerzy Lelice KurJerzy Lelis KurJerzy Leoncin KurJerzy Leszno KurJerzy Lesznowola KurJerzy Ligowo KurJerzy Lipa k. Przasnysza KurJerzy Lipińskie KurJerzy Lipniki KurJerzy Lipowiec Kościelny KurJerzy Lipsko KurJerzy Lubotyń KurJerzy Lubowidz KurJerzy Lucień KurJerzy Lutocin KurJerzy Maciejowice KurJerzy Magnuszew KurJerzy Maków Mazowiecki KurJerzy Marki KurJerzy Mała Wieś KurJerzy Małkinia KurJerzy Miastków Kościelny KurJerzy Michałowice KurJerzy Miedzna KurJerzy Międzyborów KurJerzy Milanówek KurJerzy Mińsk Mazowiecki KurJerzy Mirów Stary KurJerzy Miszewo Murowane KurJerzy Mochowo KurJerzy Mogielnica KurJerzy Mokobody KurJerzy Mordy KurJerzy Mrozy KurJerzy Mszczonów KurJerzy Myszyniec KurJerzy Mława KurJerzy Młochów KurJerzy Młodzieszyn KurJerzy Młynarze KurJerzy Nadarzyn KurJerzy Naruszewo KurJerzy Nasielsk KurJerzy Niedzbórz KurJerzy Nieporęt KurJerzy Nowa Sucha KurJerzy Nowa Wieś KurJerzy Nowe Miasto KurJerzy Nowe Miasto n. Pilicą KurJerzy Nowe Proboszczewice KurJerzy Nowy Duninów KurJerzy Nowy Dwór Mazowiecki KurJerzy Nowy Kazuń KurJerzy Nowy Lubiel KurJerzy Nowy Szelków KurJerzy Nur KurJerzy Obryte KurJerzy Odrzywół KurJerzy Ojrzeń KurJerzy Okuniew KurJerzy Olszanka KurJerzy Olszewo-Borki KurJerzy Opinogóra Górna KurJerzy Orońsko KurJerzy Ościsłowo KurJerzy Osieck KurJerzy Ostrów Mazowiecka KurJerzy Ostrówek KurJerzy Osuchów KurJerzy Otrębusy KurJerzy Otwock KurJerzy Ożarów Mazowiecki KurJerzy Pacyna KurJerzy Paprotnia KurJerzy Parysów KurJerzy Pawłowice KurJerzy Piastów KurJerzy Pilawa KurJerzy Pionki KurJerzy Piski KurJerzy Platerów KurJerzy Pniewo KurJerzy Pniewy KurJerzy Podkowa Leśna KurJerzy Pokrzywnica KurJerzy Policzna KurJerzy Pomiechówek KurJerzy Popowo Kościelne KurJerzy Poręba-Kocęby KurJerzy Poświętne KurJerzy Potworów KurJerzy Promna KurJerzy Prostyń KurJerzy Pruszków KurJerzy Przasnysz KurJerzy Przesmyki KurJerzy Przysucha KurJerzy Przytyk KurJerzy Przyłęk KurJerzy Pustelnik KurJerzy Puszcza Mariańska KurJerzy Pułtusk KurJerzy Płochocin KurJerzy Płoniawy-Bramura KurJerzy Płońsk KurJerzy Raciąż KurJerzy Radzanów KurJerzy Radzanowo KurJerzy Radziejowice KurJerzy Radziwiłłów KurJerzy Regimin KurJerzy Repki KurJerzy Rogozino KurJerzy Rościszewo KurJerzy Różan KurJerzy Rusinów KurJerzy Rybno KurJerzy Rząśnik KurJerzy Rzeczniów KurJerzy Rzekuń KurJerzy Rzewnie KurJerzy Sabnie KurJerzy Sadowne KurJerzy Sanniki KurJerzy Sarnaki KurJerzy Serock KurJerzy Seroczyn KurJerzy Sieciechów KurJerzy Siecień KurJerzy Siemiątkowo Koziebrodzkie KurJerzy Siennica KurJerzy Sienno KurJerzy Sierpc KurJerzy Sikórz KurJerzy Skórzec KurJerzy Skrzeszew KurJerzy Skrzeszewy KurJerzy Sobienie-Jeziory KurJerzy Sobików KurJerzy Sobolew KurJerzy Sochocin KurJerzy Soczewka KurJerzy Sokołów Podlaski KurJerzy Solec n. Wisłą KurJerzy Somianka KurJerzy Sońsk KurJerzy Stanisławów KurJerzy Stara Błotnica KurJerzy Stara Kornica KurJerzy Stare Babice KurJerzy Stare Gralewo KurJerzy Stare Załubice KurJerzy Staroźreby KurJerzy Stary Nacpolsk (Nacpolsk) KurJerzy Sterdyń-Osada KurJerzy Stoczek KurJerzy Strachówka KurJerzy Stromiec KurJerzy Strzegowo KurJerzy Stupsk KurJerzy Suchożebry KurJerzy Sulejówek KurJerzy Świercze KurJerzy Syberia KurJerzy Sypniewo KurJerzy Szczawin KurJerzy Szczutowo KurJerzy Szreńsk KurJerzy Szulborze Wielkie KurJerzy Szydłowiec KurJerzy Szydłowo KurJerzy Szymanów KurJerzy Słomczyn KurJerzy Słubice KurJerzy Słupia KurJerzy Słupno KurJerzy Tarczyn KurJerzy Tczów KurJerzy Teresin KurJerzy Trojanów KurJerzy Troszyn KurJerzy Tułowice KurJerzy Tłuste (Kłudzienko) KurJerzy Tłuszcz KurJerzy Urle KurJerzy Warka KurJerzy Wąsewo KurJerzy Węgrów KurJerzy Wiązowna KurJerzy Wieczfnia Kościelna KurJerzy Wieliszew KurJerzy Wieniawa KurJerzy Wierzbica KurJerzy Wierzbno KurJerzy Wilga KurJerzy Winnica KurJerzy Wiskitki KurJerzy Wiśniew KurJerzy Wiśniewo KurJerzy Wodynie KurJerzy Wola Mystkowska KurJerzy Wola Prażmowska KurJerzy Wola Rasztowska KurJerzy Wola Rębkowska KurJerzy Wolanów KurJerzy Wólka Kosowska KurJerzy Wołomin KurJerzy Wyśmierzyce KurJerzy Wyszków KurJerzy Wyszogród KurJerzy Wyszyny Kościelne KurJerzy Żabia Wola KurJerzy Ząbki KurJerzy Zaborów KurJerzy Zabrodzie KurJerzy Zakroczym KurJerzy Zakrzew KurJerzy Zalas KurJerzy Zalesie Górne KurJerzy Zaręby KurJerzy Zaręby Kościelne KurJerzy Zatory KurJerzy Zawidz Kościelny KurJerzy Załuski KurJerzy Zbuczyn KurJerzy Zegrze KurJerzy Zegrze Południowe KurJerzy Żelechów KurJerzy Zielona KurJerzy Zielonka KurJerzy Żuromin KurJerzy Zuzela KurJerzy Zwoleń KurJerzy Żyrardów KurJerzy Złotokłos KurJerzy Łąck KurJerzy Łaskarzew KurJerzy Łęg-Probostwo KurJerzy Łochów KurJerzy Łosice KurJerzy Łyse


text:
Cyrkej Našeje lubeje knjenje (Drježdźany)
Cyrkej Našeje lubeje knjenje (němsce Frauenkirche abo Kirche Unserer Lieben Frau) je wuznamna barokowa cyrkej při Nowych wikach w Drježdźanskim starym měsće. Wona bu wot 1726 do 1743 po planach architekta George Bähr natwarjena a w lěće 1945 při bombardowanju města přez angloameriske lětadła ćežko wobškodźena, tak zo dnja 15. februara 1945 zapadny. W NDRskich časach słužachu powostanki cyrkwje jako pomnik přećiwo wójnje. Po přewróće zahaji so 1994 znowanatwar cyrkwje, kiž bu w lěće 2005 zakónčeny a so zwjetša z darjenskich pjenjez z cyłeje Němskeje a wjele druhich krajow zapłaći.
Wotkazaj[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Oficialne stronki (němsce)


text:
Ùniższé archiwa zamëkają w se wãzłowatą wëdowiédzã ò kaszëbsczim Linukse jakno ë lopczi z jegò wëdôwkama, chtërné darzëło sã nama ùsôdzëc. Mómë nadzejã, że to co sã nama ùdało we dwóch zrëchtowac w ne 6 lat bãdze dobrim przëmiôrã dlô jinszich co dostóną chãc do robòtë przë kaszëbsczim softwôrowich ùdbach.
Linuxcsb to nick jinszegò jakno kaszëbsczi remix distribùcëji Kubuntu, dofùlowóny kaszëbsczim jãzëkã, dodôwnyma programama ë kąsk zmòdifikòwóny.
Linuxcsb bëł pierszą òperacjową systemą pò kaszëbskù – miejmë nôdzejã, że nie slédną!
Mark Kwidzińsczi ë Michôł Òstrowsczi


text:
Ziarynka lynu – siymię lniane – to je coś, co mo kupa zocnych właściwości. Lyn je dobry na wszysko a ku tymu je naturalny, łacny i dostympny w roztomajtych geszeftach, choć jo polecōm tyn, bo je sprawdzony i porzōndny.
Obcyrkluj
1. Nawilżo od środka – skóra robi sie gładszo i nie trza ciaprać tela krymów. Sprawdzone i potwierdzone przezy mie!
2. Fajnie działo na włosy, wzmacnio i sprawio że sie piyknie blyszczōm. Paznokcie tyż som mocniejsze! Zaś sama potwierdzōm.
3. Mo moc błonnika beztuż nie chce sie tela jeś. Do tego błonnik poprawio trowiyni.
4. Lyn wyścielo układ pokarmowy od środka wiync jak mosz niecherski żołōndek to migiym jydz lyn!
5. Mo kupa kwasów omega o kiere ciyżko w inkszym jedzyniu chyba że kiery sztyjc pojodo ryby. Kwasy omega som dobre na serce i działajōm prociw rakowi.
Continue Reading…
Je pora rzeczy bez kierych nie umia se wyobrazić ani jednego dnia. Na przikład… Tyj! Moooc tyju 🙂 Ziołowy, owocowy, zielony, czerwony…
Kali sie pić skuli roztomajtych walorów
1. Ciepły tyj poprawio nastrój!
2. Jak Cie spani biere a mosz już dojś kawy, zielōno i bioło herbata tyż postawi cie na szłapy.
3. Przi bolawym brzuchu – naporz se rumianku. Działo prociw bólowo i rozkurczowo.
4. Czerwiony tyj sprawio, że ubywo tłuszczu.
5. Jak Cie zmorzi i biere niecherskość – gorko herbata z miodym na zicher pomoże.
6. Nikiere zioła poradzōm zdziałać moc dobrego. Pokrziwa, czystek, nagietek… zioła som dobre na kaj jaki dolegliwości, yno opaternie trza pić!
7. Przez żołōndek do serducha! Bezmała ciepłe napoje sprawiajōm że ludzie sie do sia zbliżajōm i pryndzy Ci bydzie kto przajoł jak mu bydziesz robić gorki jedzyni i pici.
Continue Reading…
Jo to nie umia wytrzimać dnia bez kawy. Jedno że mi fest szmakuje aji se powoniać lubia a dwa, że jak se nie wyduldōm z rana to potym bez dziyń jeżech zbałamōncono i ciynżko mi sie rozmyśliwuje.
Continue Reading…
Do tych co se lubiōm pomaszkecić, wusztu tu nie uznocie! Continue Reading…


text:
Kiejsik downo tymu żyła se gryfno królowo kiero chciała mieć piykno cera z czornymi jak heban włosami i biołom jak śniyg gymbiczkōm
Hned urodziyła tako dziołszka i dała bajtlowi na miano Śnieżka. Niestety niedługo potym umrzyła dobro królowa. No to król uzaś poszeł w żyniaczka ale nowo baba okozała sie ganc niechersko. Omajlant oglōndała sie we zdrzadle i sie go pytała kiery je nojpiykniejszy na świecie. Dycki zdrzadełko godało że ôna ale ôńskigo razu ij padało że Śnieżka ja ganc piykniejszo.
Macocha sie fest rozeźlyła i znejdła chopa z pukawkōm kierymu przikozała wykludzić dziołcha do lasa i tam zaszczelić. Na szczęści to był dobry chop i mu było niechersko ustrzelić tako gryfno dziołcha. Myśliwiec puściył Śnieżka wolno. Frelka lazła po lesie i lazła, coroz gorszy ij sie szło. Ôroz dojrzała chałupka no to poleciała drap i zaklupała do dwiyrzi. Żodyn nie odpowiedzioł beztuż wlazła do pojszodka.
W domku był stół na siedym ludzi i siedym betów
Śnieżka była tako głodno że pojadła se kapka z kożdej asjetki i popiyła po trosze z kożdej szolki. Potym chciała se legnyć ale kożdy pryk był choby kinderbet. W końcu zmieściyła sie do ostatnigo i zmorzono sie uspała. Hned prziszły krasnale do swoi chatki i sie ganc zdziwiyły jak znejdły kimnyto Śnieżka. Dziołcha sie obudziyła i zaczła lamyncić nad swoimi mecyjami no i dobre cwergliki pozwolyły dziołsze ôstać ale przikozały że sie mo zajmnyć chałupōm. I tak to se żyli we sztamie ale niestety krótko to trwało.
Pierońsko królowa wywiedziała sie od zdrzadła że Śnieżka żyje i miyszko z krasnalami
To motyka przeblykła sie za staro ōma, znejdła dziołcha w lesie i dała ij niby w gyszynku szykowny gorset kiery tak fest zasztrabowała na dziołsze, że ta padła bez życio. Na szczęści cwergi były hned nazot w doma i uratowały frelka.
W zomku macocha zaś zaczła napasztować czarodziejski zdrzadło kiere nie poradziyło cyganić. Uzaś sie wydało że Śnieżka dali żyje. Sie zdało że zło macocha dostanie hercklekotów ze złości! Narychtowała zatruty grzebiyń i polazła zasik do Śnieżki. Naiwno dziołcha dała sie poczosać i jak yno macocha wraziyła Śnieżce grzebiyń we szkuty to frelka padła martwo na zola. Jeronowe miała szczynści bo krasnoludki praje prziszły do chałupki i uzaś jom poratowały.
Na drugi dziyń zło królowo zajś sie wywiedziała że Śnieżka sztyjc dycho
Znerwowano łobsztalowała zatrute jabko i z takim rychtunkiem w przeblyczce pognała ku dziołsze. Coby nie podpaść, podzielyła jabko na dwa i jedna część dała frelce a drugo, nie zatruto sama zeżrała. Jak Śnieżka dojrzała że babie nic ni ma to tyż zaczła chrupać ale zaros padła bez dechu, tak fest niecherski to był owoc.
Cwergliki zaś próbowały poratować dziołcha ale teroz ganc nie wiedziały jako. Sie zdało że Śnieżka kopyrtła już na zicher. A była tako piykno, że szkoda jom było chować do ziymie beztuż dobre karzełki narychtowały szklano truła.
W tym czasie królewicz wybroł sie na polowani i wieczór go zastoł w lesie beztuż chcioł sie kimnyć u krasnoludków
A praje cwergi rychtowały pogrzyb biydnej Śnieżce. Ôroz jednymu kransoludkowi kiery niós truła szłapki sie pofyrtały i dziołchōm zabelōntało na boki. Śnieżka zaczła kuckać i wyforskała kōnsek zatrutego jabka co ij sie zadichtowało w karku. Królewicz był tak ôczarowany gryfnōm frelōm że zaros ij sie oświadczył, wziōn Śnieżka na zomek i hned łobsztalowali wesele.
Zło macocha stanyła przed zdrzadłym coby usłyszeć że je nojpiykniejszo na świecie a tu żić króliczo! Okozało sie że Śnieżka dali żyje! Tego baba już nie strzimała, straciyła rozum choby sie szaleju najadła i citła ze swoigo zomku, straciyła sie w lesie i już nikyj nie wróciyła.
A młodzi żyli długo a zocnie, radzi i szczynśliwi.


text:
#ocet balsamiczny
Szałołt pofyrtany (Sałatka zakręcona)
Keby1 sie fto zapytoł, czamu2 tyn szałołt je pofyrtany, to bych pedzioł3, że łōnczy składniki, kere4 normalnie nōm5 jakosik cuzamyn6 niy pasujōm, na przikład ananas […]
Szałołt ze granatym (Wybuchowa sałatka ;) )
Niyftorym sie bez lato tak miyrznie1, że potrzebujōm mocniyjszych wrażyń: skokajōm na tym gumowym powrozie2, nurkujōm po jakich starych potopiōnych szifach3… abo sie robiōm szałołt […]
Szałołt ze pozimkōma (Sałatka z truskawkami)
Kupiōłech[1] się pozimki- tak na truskawki gołdała moja Ōłma, choć sōm na Ślōnsku take sztele[2], kaj gołdajōm[3] na nie edbery, np. w takim Świbiu. Miały […]


text:
Bornholm
Bornholm je najbóle na wuchodźe ležaca kupa Danskeje a twori hromadźe z 11 mjeńšimi kupkami najwuchodnišu gmejnu kraja. Leži w Baltiskim morju mjez Šwedskej w sewjeru a pólskej Pomorskej w juhu. Danska stolica Kopenhagen leži něhdźe 150 kilometrow do sewjerozapada, Rujany něhdźe 80 kilometrow do juhozapada. Južny pobrjóh Šwedskeje je 40 kilometrow zdaleny. Na kupje je nimale 40.000 wobydlerjow žiwych, kiž zdźěla wuchododansko-šonsku narěč Bornholmsk rěča.
Bornholmski pobrjóh je cyłkownje 158 kilometrow dołhi, zwjetša nahły a hač do 22 metrow wysoki. Pěskowy brjóh so jenož při juhowuchodnym róžku namaka. Hórkata krajina stupa k 162 metrow wysokemu najwyšemu dypkej Rytterknægten w srjedźišću Bornholma. W dolinje Døndalen w sewjeru kupy namaka so tež najwyši wodopad Danskeje, kotryž je 22 metrow wysoki.
Hač do 10. lětstotka bě Bornholm samostatne kralestwo, kotrež so mjez 961 a 985 wot Danskeje zdoby. Najwjetše město, zarjadniske sydło a hłowny přistaw Bornholma je w juhozapadźe ležace Rønne z 13.000 wobydlerjemi.
Wotkazaj[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Webstrona Bornholmskeje gmejny (dansce)


text:
Kans1 ludzi robi ze tych modych pyndōw syrop- zasypujōm to cukrym i ślywajōm2 sok (choć szło by tyż pedzieć3 zŏft), kery4 sie niyskorzyj5 zebiere6. A jŏ żech sie pomyśloł, że narychtuja7 nolywka… we smaku je ôna spacyficznŏ, ale mŏ richtich8 fajnŏ farba i jak sie ji szlukniecie9, to chobyjście sie dychli10 we lesie pod kōniec czyrwca 😉
Co potrza?
litrowoł krauza11 pyndōw ze sosny (choć niyftorzi by padali, że po ślōnsku sie ôna mianuje chojŏk)
pó litra szpyrytusu
pó szklōnki cukru
pó litra wody
Pyndy wciepcie12 do krauzy, zalyjcie szpyrytusym i mogecie ô nich zapōmnieć. Jak Wōm sie za jake dwa miesiōnce spōmni13, to ślyjcie14 tyn szpyrytus do krauzy/flaszki, a na pyndy wysujcie15 cuker. Tera zajś16 przidzie trocha poczekać. Tyn syrop, kery17 sie zbiere, dolyjcie do szpyrytusu, pyndy wciepcie do gorka, wlyjcie tam woda i pod przikryciym powŏrzcie18 ze 5-10 minut (choć nojlepi, keby to było warzynie bez warzynia… żeby to bōło fest19 gorke20, ale niy blukało21) i ôstŏwcie to, aż sie niy ochōdzi22. Niyskorzi23 wymiyszejcie tyn wywar ze szpyrytusym, kery bōł pryndzyj zlōny, dejcie do flaszkōw, poczekejcie aby pŏra tydni i mogecie sie brać za degustacyjŏ. Prost!24
1dużo
2zlewają
3powiedzieć
4który
5później
6zbierze
7przygotuję
8naprawdę
9weźmiecie łyka
10wzięli głęboki oddech; odpoczęli
11słoik
12wrzućcie
13przypomni
14zlejcie
15wysypcie
16znów
17który
18pogotujcie
19bardzo
20gorące
21bulgotało
22ostudzi
23później
24na zdrowie


text:
Lubia połōnczynie owocōw ze szałŏtym, a jeszcze jak sie dŏ ku tymu zōłza1 ze octym balsamicznym, to już sie to robi richtich2 ciekawe.
opakowanie rukoli- chyba, że jōm mŏcie ze zygrōdki3, to mogecie ji dać tak ze dwie gorście
150 gr potaryj ricotty sałatkowyj- piyrszy rŏz żech ji prōbowaoł i je do takich szałŏtōw idealnŏ
1/4 melōna miodowego
gorść borōwek amerykańskich
pó gorści czornych oliwek
2 jabka
kebyjście chcieli, to szłoby sam jeszcze dać uprażōne ziorka słōnecznika
zōłza:
3-4 łeżki oliwy
łeżeczka mostrichu4
łeżeczka miodu
1 łeżka octu balsamicznego
Rukola wciepcie do miski, dejcie ku niyj pokrōne jabka i melōna, ricotta i borōwki.
We jaki miseczce wymiyszejcie składniki na zōłza, oblyjcie niōm szałŏt i smacznego 🙂
1sos
2naprawdę
3ogródka
4musztardy


text:
21.09.2022 - Mjazynarodny źeń demence / Zum Weltdemenztag
Se wó swóju staru mamu, wó starego nana staraś, gaž ze starstwom śěžko buźo, to jo wažny, ale casy teke śěžki nadawk. Gaž pśiźo k tomu hyšći demenca, Alzheimer, jo cesto pomoc trjeba. Źinsa jo mjazynarodny źeń demence. W našom regionje ma demenca hyšći dalšnu dimenziju. Gaž pótrjefony naraz jano hyšći serbski móžo.
W seniorowem centrumje Diakonije w Picnju jo dało wěcej padow, w kótarychž su wót demence pótrjefjone jano hyšći serbski powědaś mógli. To wobkšuśijo wjednica Ivonne Ludvig napśeśiwo rbb. Pśi demency wuwijajo se luź slědk do jěsnjejšych fazow swójogo žywjenja, až do źiśestwa. A gaž jo w źiśestwje jano serbski powědał, pón rowno ta rěc z dłujkotrajnego spomnjeśa se zasej pśesajźijo. Njejo to žeden źiw, pśiźo ga wětšyna wobydlarjow starcownje ze serbskich jsow. Woplěwaŕki a woplěwarje maju pón śěžkosći ze starymi komunicěrowaś. W běgu casa su sebje juž to jadno abo druge pśiswójili, tak wjednica. Na drugi bok jo pak wjelika pomoc, gaž źiśi abo enkelźiśi serbšćinu nawuknuli su. W jadnom paźe jo enkelźowka, něgajšne Witaj góle, jadnučka wósoba we familiji była, kótaraž jo se mógła z dementneju starkeju rozgranjaś. Pótakem: Chtož móžo serbski, móžo maminorěcnym Serbam z demencu pomagaś. Dalšna pśicyna serbski wuknuś.


text:
Němsko-Serbske ludowe dźiwadło je ze swojim wuměłskim profilom a swojej koncepciju w Němskej jónkrótne, a samo w Europje ma lědma swojeho runjeća jako jedne dźiwadło – dwě sparće – tři rěče: Z fuzije Budyskeho měšćanskeho a Serbskeho ludoweho dźiwadła 1963 nastate Němsko-Serbske ludowe dźiwadło zhladuje na 600 lět tradicije dźiwadźelenja a swěry k dźiwadłu. W NSLDź jako jeničkim bikulturnym powołanskim dźiwadle Němskeje skutkujetej činohrajny a klankodźiwadłowy ansambl, kiž hrajetej hornjo- a delnjoserbsce a wězo tež w němčinje. Něhdźe 1.000 zarjadowanjow wob lěto, z toho ca. 25 premjerow, dožiwja wjace hač 150.000 wopytowarjow. A Budyske lětnje dźiwadło je mjeztym kult.
NSLDź wustupuje w dwěmaj twarjenjomaj: we wulkim domje Při Schillerowych zelenišćach/Seminarskej a w Dźiwadle na hrodźe, kiž so zarjaduje do ansambla historiskich twarjenjow Budyskeho hrodu.
Tež na historiskim dworje Budyskeho hrodu hrajemy. A nimo toho na jewišćach w kulturnym rumje Hornja Łužica-Delnja Šleska a w serbskich kónčinach Hornjeje a Delnjeje Łužicy wustupujemy.
Wot 1998 je Lutz Hillmann intendant NSLDź. W ansamblu skutkuje 20 dźiwadźelnicow a dźiwadźelnikow. Wuměłski dorost kubłamy a dobywamy přez naše Serbske činohrajne dźiwadło, Serbske dźěćace kaž tež Młodźinske dźiwadło Serbskeho gymnazija.
NSLDź haji intensiwny, identitu přisporjacy dialog z publikumom a pěstuje kooperatiwne zwiski z partnerami w regionje. Naš dom agěruje tež w syći wšelakich dźiwadłow w Europje, tak z Němskim jewišćom w Szekszárdźe/Madźarska, z Měšćanskim dźiwadłom Brunecka/Italska a z Měšćanskim dźiwadłom w čěskim Brnje.
2014 zwoła NSLDź „ODYSSEY 2014“ – Europski festiwal mjeńšinowych dźiwadłow do žiwjenja.


text:
Kategoria:Świątynie pod wezwaniem św. Antoniego Padewskiego
- Wspomnienie liturgiczne św. Antoniego z Padwy obchodzone jest 13 czerwca.
- Osobny artykuł:
- Zobacz też kategorię:
Podkategorie
Ta kategoria ma tylko jedną podkategorię.
Strony w kategorii „Świątynie pod wezwaniem św. Antoniego Padewskiego”
Poniżej wyświetlono 112 spośród wszystkich 112 stron tej kategorii.
B
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Babsku
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Baniach Mazurskich
- Kościół św. Antoniego w Białej Podlaskiej
- Kaplica św. Antoniego i św. Katarzyny w Birkirkarze
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Boguszy
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Boleszkowicach
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Bożej Woli
- Kościół św. Antoniego w Braniewie
- Katedra św. Antoniego w Bredzie
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Bugojnie
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Buku
- Kościół Matki Bożej Królowej i św. Antoniego w Bukowie
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Bydgoszczy
C
D
G
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Gądkowicach
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Gdańsku
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Gdyni
- Kościół św. Antoniego w Gliwicach
- Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Antoniego w Gnieźnie
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Gnojnie
- Kościół św. Antoniego Padewskiego i św. Stanisława Kostki w Gorzowie Wielkopolskim
- Kościół poewangelicki św. Antoniego w Grabiach
J
K
- Kaplica św. Antoniego w Piekarach Śląskich
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Kawkach
- Kościół San Antonio de la Florida w Madrycie
- Kościół św. Antoniego w Peraście
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Kownie
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Krakowie
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Krynicy-Zdroju
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Krzyżu Wielkopolskim
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Książu Wielkopolskim
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Kuźnicy
L
- Kościół św. Antoniego w Lesznie
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Ligocie Górnej
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Lipinkach Łużyckich
- Kościół św. Antoniego w Lisznej
- Kościół św. Antoniego w Lizbonie
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Lublinie
- Kościół św. Antoniego w Luboszycach
- Kościół św. Antoniego we Lwowie
M
O
P
- Bazylika św. Antoniego w Padwie
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Piechowicach
- Kościół św. Antoniego w Pile
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Pludrach
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Postawach
- Kościół św. Antoniego Padewskiego i klasztor franciszkanów konwentualnych w Poznaniu
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Poznaniu (Starołęka)
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Przemyślu
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Prześlicach
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Przeźmierowie
R
S
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Sarajewie
- Kościół św. Antoniego w Sądowie
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Siekierczynie
- Kościół św. Antoniego w Sieniawie
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Sławnie
- Kolegiata św. Antoniego w Sokółce
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Sowczycach (nowy)
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Sowczycach (stary)
- Bazylika Świętego Antoniego Padewskiego w Stambule
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Starym Polichnie
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Starym Worowie
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Stawiskach
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Strzelnikach
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Suszu
T
W
- Kościół św. Antoniego w Wałczu
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Warszawie (Stara Miłosna)
- Kościół św. Antoniego z Padwy w Warszawie (Czerniaków)
- Kościół św. Antoniego z Padwy w Warszawie (Śródmieście)
- Kościół św. Piotra z Alkantary i św. Antoniego z Padwy w Węgrowie
- Kościół św. Antoniego i klasztor Bernardynów w Witebsku
- Kościół św. Antoniego we Wrocławiu-Karłowicach


text:
Sernjanska firma Matješk–PowerTools (M–PT) zhotowja a dodawa zajimcam hotowe šrubowanske systemy za wulke twary kaž na přikład wětrniki abo wulke mosty. Specializowali su so na twar wosebitych wjertomomentowych šrubowakow (Drehmomentschraubern) a dalšich tajkich gratow kaž tež na poradźowanje a indiwidualne nastajenje-kalibrěrowanje tajkeho wulkeho gratu. Stawizny firmy, kotruž je Michał Matješk před nimale 30 lětami załožił, čitaja so kaž stawizna wo wuspěchu. Hakle njedawno su w Sernjanach – nawodnistwo zawoda ze wšitkimi přistajenymi – swjećili. A k tomu prěni zaryw k rozšěrjenju předewzaća (Serbske Nowiny rozprawjachu). Nastać ma na arealu bywšeho Sernjanskeho rězaka nowa 603 kwadratne metry wulka twornja, wobstejace twarjenje hnydom sobu ponowja. Přičiny dosć raz za kulisy serbskeje firmy pohladać. Janek Wowčer je so ze załožerjom Michałom Matješkom a jeho dźowku, nawodnej sobudźěłaćerku Carmen Hebestreitowej rozmołwjał.
Čehodla dyrbiće přitwarić?
Jurij Koch je so zaso pjera jimał a serbskim dźěćom dalšu putacu kriminalku wobradźił. „Golo a Logo na slědach lumpakow“ rěka čerstwa nowostka z Ludoweho nakładnistwa Domowina, w kotrejž dźe
wo nowe złóstnistwo a z tym nowy pad,
kiž mataj hólcaj rozrisać. Najprjedy wšak
dyrbitaj wujasnić, hač so scyła wo
kriminalny pad jedna. Hač je holca,
kotraž je wowku Abezinku telefonisce
wo pjenjezy prosyła, woprawdźe jeje
wnučka Machbuba z dalokeje
Etiopiskeje abo hač njeje to traš
čłonka někajkeje rubježneje
cwólby? Měrka Mětowa
Rjane
čitanske
hodźiny přeje
wam
Dźěćiznak!Dajće so překwapić!
Jonatan Kubic ze swojej kralownu Jalinu
JankowskecFoto: Hańžka NawcynaSpěwajo so tež do wsy podali
Na zhromadny swjedźeń mejemjetanja we Wotrowskej pěstowarni běchu so starši, wosebje pak pěstowarske dźěći hižo dołho wjeselili. Njedawno witachu kubłarjo
a dźěći staršich wjesele do zahrody kubłanišća, zo bychu při zhromadnej rozmołwje a zabawje z dźěćimi swjedźeń
zahajili. Na wjeršk mjetanja meje pak běchu wšitcy napjeći
čakali. Skónčnje bu meja powalena a hólcy móžachu sej napřemo běhać. Nimale w poslednim wokomiku přimny Jonatan
za wjerškom mejki a běše tuž jenož tróšku spěšniši hač
Pawoł. Mejski kral wuzwoli sej Jalinu za mejsku kralownu.
Po předrasćenju poda so swjedźenski ćah pod nawodom
mejskeho porika spěwajo a hudźo do wjeski. Melodija harmoniki Aloisa Šołty a spěwy dźěći a staršich zwjeselichu wjesnjanow a wobrubichu tež jim rjane popołdnjo. Po nawróće do pěstowarnje rejowachu dźěći k spěwam kaž „Takle wjerćimy“
a spytachu samo koło teptać. Wječor skónči so z praženej
kołbasku a čerstwej całtu. Dźakowni rozžohnowachu so
To bě krasny napohlad jako 17 porow dźěći
a młodostnych a wjele dalšich pjerachow
w narodnej drasće minjenu sobotu w Róžeńće
do srjedź wjeski na mejemjetanje ćehnješe.
Wšitcy zhromadnje wokoło meje rejowachu a skónč-
nje meja padny. Pola dźěći bě lětsa Stanij Žur najspěšniši při wjeršku a wuzwoli sej Lubinu Žurec za kralownu.
Młodźinski mejski porik pak je lětsa
Linus Hrjehor a Hańža Handrikec.
Jan Hrjehor
Před dwěmaj lětomaj bu katolska pěstowarnja swjateje Marije w Kulowje dotwarjena. Mjez cyłkownje 215 dźěćimi, kotrež do njeje chodźa, stej tež serbska
žłobikowa a pěstowarska skupina. Za serbske kubłarki
Corneliju Korchowu, Anne Mikelec a Mandy Brösanowu bě zawjazowace, zo pěstuja a haja z dźěćimi serbske nałožki. Koronapandemije dla pak drje su dźěći
w minjenymaj lětomaj meju stajili, tola mjetanje
meje njemóžachu kaž předwidźane přewjesć.
Za to pak bě lětuši swjedźeń mjetanja ćim rjeńši nic
jenož za dźěći, ale tež za wjele hosći. Po tym zo bě
nawodnica Thèrése Hörauf hosći witała, připowědźi program, kotryž wšě wočakowanja přetrjechi.
Wšě dźesać holcow w serbskej katolskej narodnej drasće zanjese ze swojimi swjedźensce zdrasćenymi
partnerami wosom serbskich spěwow, přednjesechu dwě basni a zarejowachu nimo šewcoweje tež bantowu reju. Módre, čerwjene a běłe banty meju wobwitu
Kónc januara je w Ludowym nakładnistwje Domowina wušoł třeći zwjazk rjadu wubranych spisow Kita Lorenca (1938– 2017). Hižo teksty prěnjeho a druheho zwjazka skića wobšěrny dohlad do jeho literarneho tworjenja a skutkowanja. W třećim přidružeja so zdźěla njewozjewjene literarnokritiske studije, kotrež bě wón wot 1960tych lět hač do spočatka 21. lětstotka spisał. Wone zapřijeja po formje wědomostne nastawki a přednoški, recensije, posudki, zawody, dosłowa a medaljonki. Wjetšina tekstow je w serbskej rěči. W kónčnym dźělu k žórłam a přispomnjenjam su krótke němskorěčne anotacije k serbskim tekstam podate.
Wudawaćelej Franc Šěn a Christian Prunitsch staj hoberske dźěło zestajenja a wobdźěłanja zdokonjałoj a čitarstwu přewšo zajimawy wuběr literarnokritiskich studijow spřistupniłoj. Mandźelska Kita Lorenca je jeju při tym podpěrała a wudaće zmóžniła. Juliane Rehnolt je teksty za ćišć sobu spřihotowała, lektorat měješe Pětr Thiemann.
Steju hakle połdra lěta na čole najstaršeho serbskeho towarstwa, ale zwjazana sym z Maćicu Serbskej mjeztym hižo 29 lět.
Moja kolebka steješe w Delnjej Łužicy, tuž sym puć k Maćicy přez Maśicu Serbsku namakała: Po załoženju delnjoserbskeho wotdźěla 1993 wutworichu při Maćicy samostatnu Delnjoserbsku rěčnu komisiju. Jako doktorandka za serbsku rěčewědu při Serbskim instituće běch čłonka teje komisije – pozdźišo tež w Budyskej sekciji „serbska rěč“, kotruž někotre lěta nawjedowach. W Maćičnym předsydstwje dźěłam wot 2008 a smědźach w tym času dweju předsydow bjezposrědnje dožiwić a jeju podpěrać. W septembrje 2020 wuzwoli mje hłowna zhromadźizna na předsydku.
Lětsa 175 lět po załoženju Maćicy Serbskeje a 32 lět po znowazałoženju mam tu jako 16. předsyda na štyri lět skrótka někotre słowa, mysle podać.
Ze zastupom 11. oktobra 1990 do Maćicy Serbskeje w Budyšinje sym w njej nowu domiznu namakał. 1991 sym jeje stawiznisku sekciju sobu wutworił, wot 1995 do 2002 běch jeje předsyda. Tak słušam k Maćicarjam prěnjeje hodźiny po towaršnostnym přewróće. W prěnich lětach mějachmy na našich jednaće stawizniskich kolokwijach přeco něhdźe sto wopytowarjow. Rezonanca nas překwapješe: W Hornjej a Delnjej Łužicy, ale tež ze stron wukrajnych hosći z Pólskeje, Čěskeje a samo Ukrainy wobsteješe wulki zajim, so ze wšelakimi historiskimi prašenjemi w Serbach rozestajeć.
W lěće 2007 zemrě dr. Měrćin Völkel, kotryž bě Maćicu Serbsku dlěje hač 16 lět nawjedował. Hišće dźensa myslu z hłubokim wobžarowanjom na to, zo so jemu na smjertnym wječoru Myto Ćišinkeho, kotrež bě jemu kaž žanomu druhemu přistało, zapowě. Hižo dlěši čas bě wo to prosył, zo smě jako předsyda wotstupić, tola na naležne próstwy předsydstwa zastojnstwo hač do kónca wukonješe. Na tutym městnje mamy na njeho z dźakownosću spominać.