text:
Kaszëbsczi jãzëk
Kaszëbsczi jãzëk - jãzëk z zôpôdnosłowiańsczégò karna słowiańsczich jãzëków, chtërnym gôdô wiãcy jak 50 000 Kaszëbów. Kaszëbsczi je jednym z pòmòrsczich jãzëków - ò apartnym jãzëkù mòżna rzec ju w XIV stolace. Nôstarszi kaszëbsczé knédżi to Duchowe piesnie Dra Marcina Luthera i inszich naboznich męzow Szymona Krofeja z 1586 rokù, jak téż z rokù 1643 Michôła Pontanusa Mały Catechism Niemiecko Wándalski abo Slowięski. Dzysdniowò lëterackô kaszëbizna je ewòlucëją zabédowóny przez Floriana Cenôwe, wprzód w 1848 (?) - na òsta òdnalazłô w rusczich archiwach kòl kùńca XX stalata - ë w 1879 rokù w Zarés do grammatikj kasebsko-slovjnskjé mòvé, wëdóny w Pòznaniu. Badéra kaszëbiznë Friedrich Lorentz wëapartnił w kaszëbsczim jãzëkù 47 zwãków, chtërne są dzysdniowò pisóne 34 lëterama, jich dzél (ch, cz, dz, dż, rz, sz) przez sparłãczenie dwóch lëterów. W kaszëbsczim jãzëkù wëapartniómë trzë przédné dialektë, jakno:
- nordowòkaszëbsczi (krézë: pùcczi, wejrowsczi,lãbòrsczi,)
- westrzédnokaszëbsczi (krézë: kartësczi, dzélowò bëtowsczi)
- pôłniowòkaszëbsczi (dzélowò krézë: kòscersczi, chònicczi, tëchòlsczi)
Miono[edicëjô | editëjë zdrój]
Kaszëbizna czãstô je wëmieniownô zwónô pòmòrsczim jãzëkã, chòc de facto je òna le karnã słëchających do niegò dialektów. Bëtnosc wielu mionów na òpisanié jednégò jãzëka a téż jidentifikacëjô całownégò jãzëka z jegò nômòcnészim dialektã mô czasã môl w przëmiôrze mniészoscowëch jãzëków, jaczé sã mòcno zjinaczoné ë jaczé na skùtk nieżëcznëch, pòliticznëch dzejników nie bëłë w sztądzë ùsôdzëc òglowégò, sztandardowégò jãzëka ë dobéc mòcny lëżnoscë w państwie, w jaczim są brëkòwóné.
Kaszëbizna wiedno bëła bënnowò zjinaczonô, a wicy wiédzë ò tim mómë òd czasów Floriana Cenôwë. Hilferding w pòłowie XIX w. pòdzelił kaszëbiznã na:
1. gwarã pòmerańsczich Słowińców i Kaszëbów, 2. gwarã pòmerańskich Kaszëbów, 3. gwarã kaszëbską w Zôchódnëch Prësach.
Dzelnotã tã na zôczątkù XX stalata ùnowił Lorentz, chtëren w òbrëmienim 2 przédnëch òbéńdów: norda i pôłnié (jinëch wedle iloczasu), i tak "równoleżnikòwò", wëdzelił 21 gromadów, a w nich 70 gwar. Atlas językowy kaszubszczyzny i dialektów sąsiednich (1964-1978) - òddôwô stón z pòłowë XX w. i wëapartniô: 1. archaiczniészą nordã: a) Pùcczé (Mòrzanie i òsóbno półòstrów Hél - Rëbôcë); b) Pùcczé i Wejrowsczé; pas wëstrzódkòwy to - Lesôcë; 2. innowacyjny westrzódk, m.jin. Józcë (òkòlé Strzépcza, Mirochòwa i Srôkòjc); 3. spòlaszałé pôłnié, òsoblëwò wschódné.
Juwernô stojizna jakno w pòmòrsczim jãzëkù ma môl np. w òkcytańsczim ë dolnomiemieczim jãzëkù. Òkcytańsczi czãstô biwô zwóny prowansalsczim jãzëkã, chò dialektë prowansalsczé są blos dzélã òkcytańsczégò, leno mają nômòcnészi lëteracczi zwëk. Dolnomiemiecczi (Nederdüütsch, Plattdüütsch) je czãstô zeszlachòwóny z jegò dolnosaksońsczim dialektã (Nedersassisch, Low Saxon), ga mô òn wiele mòcniészi môl òd resztë.
Pò wëmiarcém słowianiznë a téż wszëtczéch jinëch pòmòrsczich dialektów, króm kaszëbiznë w przerównaniém do jãzëka Pòmòrzanów dzysô nôczãsczi je brëkòwóny termin "kaszëbsczi jãzëk". Rodowizna mionów "Kaszëbi" ë "kaszëbsczi" a téż ôrt, na jaczi òne przëszłë òb stalata z òkrãżégò Kòszalëna na Pòrénkòwi Pòmòrskô są wcyg wëzgôdką dlô ùczałich. Niżódnô z dotëchczasnych teòrëjów nie pòtkała sã z òglowym akceptã. Nie mô równak dokôzów na to, żebë doszło do wanogów Pòmòrzanów z òkrãżégò Kòszalëna w pòrénkòwim czérënkù.
Brëkòwanié[edicëjô | editëjë zdrój]
Zwiksza wëższé sferë Prësôków mało dbałë ò kaszëbsczi jãzëk w XIX w. Syg kaszëbiznë òd kùli lat bezùstankòwò sã zmiészô. W latach 50. XX w. Kaszëbi równo żelë jidze ò starszich, jak i starków, a téż dzece - przed jidzenim do szkòłë - na co dzéń nié miôlë leżnoscë wiele razy przëstôwaniô z pòlsczim jãzëkã. Chòc kòscół béł tej môlã, gdze szło czëc ten jãzëk. W szkòle na paùzach dzece gôdałë pò kaszëbskù. W latach 70. XX w. kaszëbizna òglowò bëła ùznôwónô za jãzëk lëdzy mało wësztôłconëch. Wiele wstidzało sã tedë kaszëbsczégò jãzëka, a w wiele szkòłach na Kaszëbach bëło robioné wnet wszëtkò, żebë dzecë nie gôdałë w rodny mòwie. Do niedôwna westrzódk pòlsczich mòwnoùczałich panowała ùdba, że kaszëbsczi je blós dialektã pòlsczégò jãzëka.
W 2003 rokù béł dóny kaszëbiznié trzëlëterowi midzënôrodny kòd CSB wedle normë ISO 639-2. W krajach Eùropejsczi Ùnii pierszą rolą w wiele rëmiach pùblicznégò żëcô państwa òdgriwają samòrządné krôjné, chtërnëch zastãpiną są naje wòjewództwa. W krãgù krôjnowy pòliticzi, jaką robią wòjewództwa, wiôldżi znaczënk mô edukacjô i kùltura. W państwach EÙ przëwiãzywô sã stolemną wôgã do krôjnowégò sztôłceniô i chòwaniô, do fùlniészégò pòznaniô historii spôdkòwiznë kùlturë nôblëższich strón, a w tim jãzëka. Jidze przece ò zakòrzenianié młodégò pòkòleniô w tradicji domôcégò kraju, ò ùswiądnienié nôrodny i eùropejsczi bòkadnoscë w rozmajitoscë, ò sztôłcenié sztaturë młodëch lëdzy jakno òbëwatelów swiądnëch swòjich mòżlëwòtów i òbòwiązków wedle tatczëznë, ale òtemkłëch na lëdzy i spòlëznë jinëch kùlturów. Dlô kaszëbsczégò jãzëka w Pòlsce òd 1 czerwińca 2009 rokù wôżnô je Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków.
Dzysdniowò w Pòlsce, a òsoblëwie na Kaszëbach je kòl 200 szkòłów, w chtërnëch dzecë ùczą sã kaszëbsczégò. 30 séwnika 2010 rokù jãzëka kaszëbsczégò ùczëło sã 10 543 młodëch lëdzy, a z tegò 8 883 w 197 spòdlecznëch szkòłach. Òd 2013 rokù zaczinô są nowi przedmiot „Włôsnô historiô i kùltura”, jaczi wchôdô do szkòłów òd séwnika. To je dodôwkòwi przedmiot dlô ùczniów zapisónëch na kaszëbsczi w piąti klasë spòdleczny szkòłë, w drëdżi klasë gimnazjum a téż w drëdżi klasë wëżigimnazjalny. Òcenã z niegò liczi sã do strzédny. Òd 2005 rokù je mòżnota skłôdaniô maturowégò egzaminu z negò jãzëka. W kaszëbsczim wëdôwóné są knéżczi, cządniczi a téż nadôwóné programë w radiu czë telewizëji.
Wedle ùstawë ò nôrodnëch ë etnicznëch miészëznach i òbéndowim jãzëkù z 6 stëcznika 2005 rokù je mòżebnota brëkòwania przed ùrzãdama gminów, kòl ùrzãdniégò jãzëka, kaszëbsczëgò jakno pòmòcnégò jãzëka. Pierszą gminą jakô wprowadzeła kaszëbsczi jãzëk jakno pòmòcny bëła Gmina Parchòwò, pò ni Srôkòjce, Gmina Lëniô, Gmina Żukòwò, a pózni Gmina Lëzëno.
W 2005 r. kaszëbsczi jãzëk pierszi rôz szło bëło wëbrac na maturowim ekzaminie (kaszëbszczi wëbrało 23 ùczniów).
Kaszëbizna mia swój plac w Pólsczi Òbéńdowi Telewizëji Gduńsk (Rodnô Zemia, Tedë jo), a mô w Radiu Gduńsk (Na bôtach ë w bòrach) ë w Radiu Kaszëbë òd 18 gòdnika 2004 (ùstawòwò zazychrowóné 25% czasu). UNESCO ùznôwô, że kaszëbsczi jãzëk je we wiôldżim niebezpiekù [4], bò pò kaszëbskù prawie wcale nie gôdają dzece.
Dzysdnia kaszëbsczi jãzëk brëkòwóny je òd 90-tëch lat téż w liturgiji katolëcczégò kòscoła. Przëstãpnëch je czile dolamczënków Nowégò Testamentu, w tim kaszëbsczich runitów: Eùgeniusza Gòłąbka i Francyszka Gruczë, a téż òjca prof. dr hab. Adama Riszarda Sykòrë z Pòznania - przełożił z greczi Ewanielëje. Kròm tegò przëstãpné sã téż kazaniô ks. Mariana Miotka Swiãtim turã starków (1991) i ùsôdzk ks. profesora Jana Walkùsza Sztrądã słowa (1996).
Gramatika[edicëjô | editëjë zdrój]
Ùszłi prosti czas
Dialektë[edicëjô | editëjë zdrój]
Pòdług Friedricha Lorentza na pòczątku XX stalata to dało trzë dialektë kaszëbsczégò jãzëka: nordowòkaszëbsczi dialekt, westrzédnokaszëbsczi dialekt i pôłniowòkaszëbsczi dialekt.[2]
Dopisënczi[edicëjô | editëjë zdrój]
- ↑ T. Slobodchikoff, 2014, The Role of Morphosyntactic Feature Economy in the Evolution of Slavic Number [1]
- ↑ J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999, s. 128
Lëteratura[edicëjô | editëjë zdrój]
- Florian Ceynowa: Kurze Betrachtungen über die kaßubische Sprache als Entwurf zur Gramatik; hrsg., eingel. und kommentiert von Aleksandr Dmitrievič Duličenko und Werner Lehfeldt. Göttingen : Vandenhoeck & Ruprecht, 1998 ISBN 3-525-82501-3.
- Eùgeniusz Gòłąbk: Wskôzë kaszëbsczégò pisënkù. Oficyna Czec 1997 ISBN 83-87408-02-6.
- Aleksander Labùda: Słownik polsko-kaszubski/Słowôrz kaszëbskò-pòlsczi Gduńsk 1981
- Fridrich Lorentz : Gramatyka pomorska t. 1-3 Wrocław 1958-1962
- Bernard Zëchta: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej. t. 1-7 Wrocław - Warszawa - Krakòwò 1967 - 1976
- Gustaw Pobłocki: Słownik kaszubski z dodatkiem idyotyzmów chełmińskich i kociewskich, Chełmno 1887
- Hanna Popowska-Taborska, Wiesław Boryś: Słownik etymologiczny kaszubszczyzny t.1-4 Warszawa 1994 - 2002 (Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy ) ISBN 83-901394-9-9, ISBN 83-86619-81-3, ISBN 83-86619-28-7, ISBN 83-86619-74-0
- Stefan Ramułt: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego, Krakòwò 1893
- Sztrategijô òchronë ë rozwiju kaszëbsczégò jãzëka ë kùlturë, Gduńsk 2006
- Jerzi Tréder: Spòdlowô wiédzô ò kaszëbiznie, Gduńsk 2014
- Jerzy Treder: Język kaszubski. Poradnik encyklopedyczny. Gduńsk 2002 ISBN 83-7326-037-4
- Jan Trepczik : Słownik polsko-kaszubski t. 1-2 Gduńsk 1994 ISBN 83-85011-73-0
Zaòstałoscë kaszëbsczi (pòmòrsczi) pismieniznë[edicëjô | editëjë zdrój]
- 1536 Kronika T. Kantzowa o wendyjskich ludach zwanych Wendami a między nimi Kaszuby. Chronik von Pommern in Hohdeutscher, hrsg. v. G. Gaebel, Sztetëno 1897.
- 1586 Duchowne piesnie D. Marcina Luthera y ynßich naboznich męzow. Zniemieckiego w Slawięsky ięzik wilozone Przes Szymana Krofea... w Gdainsku: przes Jacuba Rhode, Franz Tetzner 1896: z dolmaczënkù bëtowsczégò pastora S. Krofeja, Słowińca (?) rodã z Dąbia.
- 1643 Mały Catechism D. Marciná Lutherá Niemiecko-Wándalski ábo Slowięski to jestá z Niemieckiego języká w Słowięski wystáwiony na jáwnosc wydan..., w Gdaińsku przes Jerzego Rhetá, Gduńsk 1643. Pastor smołdziński M. Mostnika (Michał Pontanus), rodem ze Słupska.
- Die Schmolsiner Perikopen (Smòłdzëńsczé perikòpë), òpracowóné ë wëdóné przez Friedhelma Hinze, Berlëno (pòrénkòwé) 1967
- Altkaschubisches Gesangbuch (Stôrokaszëbsczi spiéwnik), òpracowóné ë wëdóné przez Friedhelma Hinze, Berlëno (pòrénkòwé) 1967
- Przysięgi słowińskie z Wierzchocina [w:] Szkice z kaszubszczyzny: Dzieje, zabytki, słownictwo: Hanna Popowska-Taborska, Wejherowo 1987, s. 65-82


c: text/html

text:
Popularne rymy do
zycie
mnie
czas
ciebie
jest
dzień
zawsze
wszystko
świat
życia
świecie
siebie
wiele
serce
domu
razem
się
oczy
będzie
serca
słowa
Tobie
dobrze
więcej
jesteś
urodziny
miłości
głowie
marzenia
miłość
Rymy do dziewczyny
adenozyny, aktomiozyny, aktorzyny, aktynomiozyny, anabazyny, andezyny, anestezyny, antyfertylizyny, antystreptolizyny, aptekarzyny, arszyny, autodrezyny, azyny, bakteriolizyny, Bełczyny, benzyny, Berezyny, bezczyny, biedaczyny, Błaszczyszyny, bojarzyny, bombazyny, borazyny, bormaszyny, brzuszyny, buczyny, butelczyny, Byczyny, bystrzyny, Cedzyny, cembrzyny, ceprzyny, cerezyny, chalkozyny, chloropromazyny, chłopaczyny, chłopczyny, chryzyny, chustczyny, chymozyny, ciotczyny, córczyny, cyprzyny, cytozyny, czeremszyny, człeczyny, człowieczyny, czyny, Dagmarzyny, Daszyny, Deborzyny, Dezyderzyny, Dobromirzyny, doktorzyny, Dominiczyny, drezyny, Drogomirzyny, dwójczyny, dwubenzenotiazyny, dynamomaszyny, dzieciaczyny, dziennikarzyny, dziewczyny, egzyny, eksdziewczyny, Eleonorzyny, Elwirzyny, eozyny, Esterzyny, Eufrozyny, Fabianczyny, fartuszyny, faszyny, fenotiazyny, fenylohydrazyny, fertylizyny, fibrynolizyny, fitolizyny, flaszczyny, florydzyny, frajerzyny, Franczyny, fuzyjczyny, garniturzyny, głaszczyny, guaifenezyny, guanozyny, hemolizyny, hipofizyny, hydrazyny, hydroksylizyny, hydroksyzyny, iljuszyny, Iljuszyny, iloczyny, inozyny, irezyny, jabłoszyny, jarzyny, jaskrzyny, Jaworzyny, jaworzyny, jesionczyny, jutrzęczyny, kabriolimuzyny, kampeszyny, karmazyny, Katarzyny, kiecczyny, kleszczyny, kogazyny, kołdrzyny, Konarzyny, koniczyny, kończyny, Korczyny, Kościerzyny, kożuszyny, krepdeszyny, kruszyny, Kruszyny, krzyny, książczyny, kubraczyny, kuzyny, lalczyny, lekarzyny, leszczyny, Leszczyny, leśniczyny, leukozyny, limuzyny, lizyny, łajdaczyny, łuszczyny, magazyny, malarzyny, manierczyny, marynarczyny, maszyny, matczyny, meluzyny, meromiozyny, mierzyny, mikromaszyny, miozyny, morszczyny, murarzyny, murzyny, Murzyny, Muszyny, namorzyny, niańczyny, nieciotczyny, niecórczyny, nielalczyny, niematczyny, nieniańczyny, nigrozyny, obierzyny, obłóczyny, obrzyny, odczyny, oficerzyny, okruszyny, okrzyny, olszyny, Olszyny, organzyny, orzeszyny, osiczyny, ostrzeszyny, ostrzyny, oświadczyny, owczyny, paczyny, pajęczyny, perzyny, pętaczyny, pierzyny, pijaczyny, piperazyny, pisarzyny, pochrzyny, podkomorzyny, podsiarczyny, poduszczyny, popłuczyny, pornomagazyny, poruczniczyny, prapraprzyczyny, praprzyczyny, prometazyny, przesączyny, przyczyny, Pszczyny, ptaszyny, Puzyny, rajszyny, rączyny, reporterzyny, rękoczyny, Romaniszyny, rozczyny, Rozyny, Rydzyny, Sarzyny, Senyszyny, sęczyny, sfingozyny, siarczyny, sklepiczyny, skupszczyny, Skwierzyny, smreczyny, spódniczyny, startmaszyny, sterczyny, stłuczyny, streptolizyny, sukienczyny, sukmanczyny, sulfadiazyny, superbenzyny, superwyczyny, szarańczyny, szczyny, Szerzyny, szewczyny, szoferzyny, szyny, szypszyny, świerczyny, tartrazyny, Tatarzyny, teczyny, trójczyny, trzewiczyny, Turczyny, tymozyny, tyrozyny, urzędniczyny, urzyny, wawrzyny, węgrzyny, Węgrzyny, wielkomorszczyny, wioszczyny, wiskozyny, wodorosiarczyny, woszczyny, współprzyczyny, wstążczyny, wybroczyny, wyczyny, wypłuczyny, wytłoczyny, zaczyny, zaręczyny, zgrzyny, złotówczyny, zrzyny, zwierzyny, żebraczyny, żołnierzyny
adenozyny aktomiozyny aktorzyny aktynomiozyny anabazyny andezyny anestezyny antyfertylizyny antystreptolizyny aptekarzyny arszyny autodrezyny azyny bakteriolizyny Bełczyny benzyny Berezyny bezczyny biedaczyny Błaszczyszyny bojarzyny bombazyny borazyny bormaszyny brzuszyny buczyny butelczyny Byczyny bystrzyny Cedzyny cembrzyny ceprzyny cerezyny chalkozyny chloropromazyny chłopaczyny chłopczyny chryzyny chustczyny chymozyny ciotczyny córczyny cyprzyny cytozyny czeremszyny człeczyny człowieczyny czyny Dagmarzyny Daszyny Deborzyny Dezyderzyny Dobromirzyny doktorzyny Dominiczyny drezyny Drogomirzyny dwójczyny dwubenzenotiazyny dynamomaszyny dzieciaczyny dziennikarzyny dziewczyny egzyny eksdziewczyny Eleonorzyny Elwirzyny eozyny Esterzyny Eufrozyny Fabianczyny fartuszyny faszyny fenotiazyny fenylohydrazyny fertylizyny fibrynolizyny fitolizyny flaszczyny florydzyny frajerzyny Franczyny fuzyjczyny garniturzyny głaszczyny guaifenezyny guanozyny hemolizyny hipofizyny hydrazyny hydroksylizyny hydroksyzyny iljuszyny Iljuszyny iloczyny inozyny irezyny jabłoszyny jarzyny jaskrzyny Jaworzyny jaworzyny jesionczyny jutrzęczyny kabriolimuzyny kampeszyny karmazyny Katarzyny kiecczyny kleszczyny kogazyny kołdrzyny Konarzyny koniczyny kończyny Korczyny Kościerzyny kożuszyny krepdeszyny kruszyny Kruszyny krzyny książczyny kubraczyny kuzyny lalczyny lekarzyny leszczyny Leszczyny leśniczyny leukozyny limuzyny lizyny
łajdaczyny łuszczyny magazyny malarzyny manierczyny marynarczyny maszyny matczyny meluzyny meromiozyny mierzyny mikromaszyny miozyny morszczyny murarzyny murzyny Murzyny Muszyny namorzyny niańczyny nieciotczyny niecórczyny nielalczyny niematczyny nieniańczyny nigrozyny obierzyny obłóczyny obrzyny odczyny oficerzyny okruszyny okrzyny olszyny Olszyny organzyny orzeszyny osiczyny ostrzeszyny ostrzyny oświadczyny owczyny paczyny pajęczyny perzyny pętaczyny pierzyny pijaczyny piperazyny pisarzyny pochrzyny podkomorzyny podsiarczyny poduszczyny popłuczyny pornomagazyny poruczniczyny prapraprzyczyny praprzyczyny prometazyny przesączyny przyczyny Pszczyny ptaszyny Puzyny rajszyny rączyny reporterzyny rękoczyny Romaniszyny rozczyny Rozyny Rydzyny Sarzyny Senyszyny sęczyny sfingozyny siarczyny sklepiczyny skupszczyny Skwierzyny smreczyny spódniczyny startmaszyny sterczyny stłuczyny streptolizyny sukienczyny sukmanczyny sulfadiazyny superbenzyny superwyczyny szarańczyny szczyny Szerzyny szewczyny szoferzyny szyny szypszyny świerczyny tartrazyny Tatarzyny teczyny trójczyny trzewiczyny Turczyny tymozyny tyrozyny urzędniczyny urzyny wawrzyny węgrzyny Węgrzyny wielkomorszczyny wioszczyny wiskozyny wodorosiarczyny woszczyny współprzyczyny wstążczyny wybroczyny wyczyny wypłuczyny wytłoczyny zaczyny zaręczyny zgrzyny złotówczyny zrzyny zwierzyny żebraczyny żołnierzyny
adenozyny, aktomiozyny, aktorzyny, aktynomiozyny, anabazyny, andezyny, anestezyny, antyfertylizyny, antystreptolizyny, aptekarzyny, arszyny, autodrezyny, azyny, bakteriolizyny, Bełczyny, benzyny, Berezyny, bezczyny, biedaczyny, Błaszczyszyny, bojarzyny, bombazyny, borazyny, bormaszyny, brzuszyny, buczyny, butelczyny, Byczyny, bystrzyny, Cedzyny, cembrzyny, ceprzyny, cerezyny, chalkozyny, chloropromazyny, chłopaczyny, chłopczyny, chryzyny, chustczyny, chymozyny, ciotczyny, córczyny, cyprzyny, cytozyny, czeremszyny, człeczyny, człowieczyny, czyny, Dagmarzyny, Daszyny, Deborzyny, Dezyderzyny, Dobromirzyny, doktorzyny, Dominiczyny, drezyny, Drogomirzyny, dwójczyny, dwubenzenotiazyny, dynamomaszyny, dzieciaczyny, dziennikarzyny, dziewczyny, egzyny, eksdziewczyny, Eleonorzyny, Elwirzyny, eozyny, Esterzyny, Eufrozyny, Fabianczyny, fartuszyny, faszyny, fenotiazyny, fenylohydrazyny, fertylizyny, fibrynolizyny, fitolizyny, flaszczyny, florydzyny, frajerzyny, Franczyny, fuzyjczyny, garniturzyny, głaszczyny, guaifenezyny, guanozyny, hemolizyny, hipofizyny, hydrazyny, hydroksylizyny, hydroksyzyny, iljuszyny, Iljuszyny, iloczyny, inozyny, irezyny, jabłoszyny, jarzyny, jaskrzyny, Jaworzyny, jaworzyny, jesionczyny, jutrzęczyny, kabriolimuzyny, kampeszyny, karmazyny, Katarzyny, kiecczyny, kleszczyny, kogazyny, kołdrzyny, Konarzyny, koniczyny, kończyny, Korczyny, Kościerzyny, kożuszyny, krepdeszyny, kruszyny, Kruszyny, krzyny, książczyny, kubraczyny, kuzyny, lalczyny, lekarzyny, leszczyny, Leszczyny, leśniczyny, leukozyny, limuzyny, lizyny, łajdaczyny, łuszczyny, magazyny, malarzyny, manierczyny, marynarczyny, maszyny, matczyny, meluzyny, meromiozyny, mierzyny, mikromaszyny, miozyny, morszczyny, murarzyny, murzyny, Murzyny, Muszyny, namorzyny, niańczyny, nieciotczyny, niecórczyny, nielalczyny, niematczyny, nieniańczyny, nigrozyny, obierzyny, obłóczyny, obrzyny, odczyny, oficerzyny, okruszyny, okrzyny, olszyny, Olszyny, organzyny, orzeszyny, osiczyny, ostrzeszyny, ostrzyny, oświadczyny, owczyny, paczyny, pajęczyny, perzyny, pętaczyny, pierzyny, pijaczyny, piperazyny, pisarzyny, pochrzyny, podkomorzyny, podsiarczyny, poduszczyny, popłuczyny, pornomagazyny, poruczniczyny, prapraprzyczyny, praprzyczyny, prometazyny, przesączyny, przyczyny, Pszczyny, ptaszyny, Puzyny, rajszyny, rączyny, reporterzyny, rękoczyny, Romaniszyny, rozczyny, Rozyny, Rydzyny, Sarzyny, Senyszyny, sęczyny, sfingozyny, siarczyny, sklepiczyny, skupszczyny, Skwierzyny, smreczyny, spódniczyny, startmaszyny, sterczyny, stłuczyny, streptolizyny, sukienczyny, sukmanczyny, sulfadiazyny, superbenzyny, superwyczyny, szarańczyny, szczyny, Szerzyny, szewczyny, szoferzyny, szyny, szypszyny, świerczyny, tartrazyny, Tatarzyny, teczyny, trójczyny, trzewiczyny, Turczyny, tymozyny, tyrozyny, urzędniczyny, urzyny, wawrzyny, węgrzyny, Węgrzyny, wielkomorszczyny, wioszczyny, wiskozyny, wodorosiarczyny, woszczyny, współprzyczyny, wstążczyny, wybroczyny, wyczyny, wypłuczyny, wytłoczyny, zaczyny, zaręczyny, zgrzyny, złotówczyny, zrzyny, zwierzyny, żebraczyny, żołnierzyny

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ERNEST POHL - SLAVIA SPŮMINO LEGYNDA
We klubie Slavia Ruda Ślůnsko ôdsłuniyli ôstatnio tabula, kero spůmino ô jejich downym wychowanku Erneście Pohl. Tyn legyndarny juże fusbaler napoczynoł sam swoja kariera, kero uczyniła go niýzapomnianym.
Na sztadiůnie Slavie Ruda Ślůnsko przedstowiůno uostatnio uostała tabula, kero spůmino ô Erneście Pohl. Urodziůł sie 86 lot tymu we Rudzie Ślůnskij i to gynau sam napoczynoł swoja kariera we fusbalu.
Tuż niý ma sie co dziwować, co idyjo ze tabulům po drapku sie sam spodobała. Jako padali Dariusz Dobiech - Pryzes Ryskiyru Slavia Ruda Ślůnsko - je to postać niýôbyczno a bezto trza sie asić, co je jejich wychowankiym.
W sumie niý ma sie co ku tymu dziwować. Yrnst Pohl zrobiůł hołda razy majstra Polski we fusbalu, 3 razy bůł nojlepszym strzelcym ligi. Je tyż przede wszyskim rekordzistům jak łazi ô liczba strzelůnych goli we polskij lidze. Do dzisio żodyn niý strzelił wiyncyj jak 186 bram, kere klupnył Yrnst bez cołko swoja kariera. Pora razy bůł tyż uznowany we swojich czasach za nojlepszego fusbalera.
Bůł tyż idolym a wzorym dlo modych. Jako spůminajům Stanisław Oślizło - downy repryzyntant a fusbaler Górnika Zobrze - Pohl, to zowdy bůła postać niýłobyczno, kerymu mocka modzikůw zawdziynczo swoja dolszo kariera.
Tuż jak widać, je sie czym poasić. A jako padali nům Marek Szymański - inicjator cołkij akcje ze tabulům, niý ma tô ôstatnio tako inicjatywa, bo juże sům idyje na nostympne.
LEKKOATLETYKA NA ŚLŮNSKIM - MEETING KAMILI SKOLIMOWSKIJ
Na Sztadiůnie Ślůnskim we Chorzowie zasik cosik sie dzioło. Teroski zbajslowany tam uostoł meeting lekkoatletyczny, na kery przijechali roztoliczne szportowce ze roztomajtych landůw a dopingowało ich mocka kibicůw.
Z jednyj strůny spůmnieć znano szportsmynka Kamila Skolimowsko. Z drugij zaś sbajslować dobre szport wydorzyniý na Ślůnskim. Te dwie rzeczy udało sie skuplować we meetingu lekkoatletycznym, kery ôstatnio sbajslowany uostoł na Sztadiůnie Ślůnskim. W sumie niý ma sie co dziwować, bo jako tublikowali Wojciech Saługa - Marszołek wojywůdztwa ślůnskigo, tyn sztadiůn, to typowo lekkoatletyczno aryna. A przi tymu na prowda gryfno, bo tak ôcyniajům jům same szportowce, kere sam przijyżdżajům.
Kibice tyż niý zawiydli, jednako jako spůmnieli sami Wojciech Saługa, bez poradziesiůnt ôstatnich lot to za wiela sie sam ze lekkoatletyki niý dzioło. Bůła to dugo przerwa, jednako teroski můmy ôkazjo zaś to nadrobić.
Prowda je tyż tako, co choć latosi na Ślůnskim bůło juże mocka imprez a wydorzyń, choby szpile kadry we fusbalu, spůminano juże lekkoatletyka abo kůncerty, to sům jeszcze plany na prziszłoś. Bez nojbligsze miesiůnce majům sie sam 2 razy ścigać na żużlu a ku tymu przijadům tyż monstertraki. Bydzie tyż jeszcze fusbal a inksze interesantne wydorzynia.
Beztuż jako padali Wojciech Saługa, muszymy być rada, co můmy taki sztadiůn a asić sie nim u nos, we Polsce a kaj indzij, bo je łůn na prowda piykny. Przi tymu werci sie łazić na roztomjate wydorzynia sam zbajslowane a korzystać z tego, co můmy.
TOUR DE POLOGNE - NA RYNERŮWACH BEZ WIYRCHNI ŚLŮNSK
Na poczůntku augusta ścigali sie u nos nojlepsze zawodniki ze cołkigo welta. Pora etapůw Tour de Pologne przejechało latosi tyż bez Wiyrchni Ślůnsk. Bůła to aktrakcja, szansa, a mono utrudniyniý?
Na poczůntku augusta ścigali sie na rynerůwach zawodniki ze cołkigo welta. Latośno edycjo Tour de Pologne bůła niýôbyczno skiż tego, co bůła to 75.edycjo we 90.jubilyjům tego wydorzynio. Je to tyż juże 25 roz, kej ścigajům sie sam zawodowcy a niý ýno amatory.
A jeździć mieli bez roztomajte sztady noszego landu. Przejechali miyndzy inkszymi bez Zobrze, Ruda Ślůnsko, Bytůń, Chorzůw, Katowice, Mikołůw, Mysłowice. Bezmaś 1000 km do przejechanio we 7 dni.
Je to jednako niý ýno atrakcjo dlo samych kolorzy, amatorůw abo kibicůw, kerych je u nos zowdy mocka, nale tyż ôkazjo, do průmocje. Jako padali Wojciech Saługa - Marszołek wojywůdztwa ślůnskigo - to dobry momynt na pokozaniý walorůw, atrakcyj a zobytůw noszego regiůnu. I idzie pedzieć co sie to udało. Udało sie tyż pokozać, co stereotyp czornego ślůnska, je blank niýprowdům. I pokozywały to nojlepij słowa kůmyntatorůw, kerzi co roz sie dziwili jak u nos moge być zielůno a fajnie.
Niýstety take ściganiý po cestach noszych sztadůw, to tyż utrudniynia do miynszkańcůw. Mocka cestůw a placůw bůło pozawiyranych do ruchu na krůcyj abo dużyj, a bezto niý szło wszyndzie zajechać abo przejechać. Kożdy wto kajś chcioł dojechać, musioł sie sprowdzić, eli we tyn dziyń udo mu sie tam dostać. Kůniec kůńcůw rachunek wyłazi jednako na plus i tak sie miarkujymy, co za rok zasik bydům sie u nos ścigać.
WY-PATRZ-MY - SPOŁYCZNY PROJEKT ZE SZPEKTAKLYM WE TERYNIE
Sztuka je dlo wszyskich, a coby ja poznać, styknie chcieć. A przinajmij to chcieli pokozać we jednym ze projektůw, kery sbajslowny uostoł ôstatnio we Katowicach.
We Katowicach przirychtowany uostoł niýôbyczny projekt. Napoczyn łůn sie ôd norychtůw, na kerych aktory poznowali historyjo a żywobyciý miynszkańcůw dwůch tukejszych tajli sztada. Potyn wszysko skuplowali, przełůnaczyli a zrychtowali szpektakel na placu.
Jako tublikowali nům Honorata Mierzejewska-Mikosza - jedyn z bajslyrzy tego projekta - bůł to szpektakel jarmarczno-placowo-cestowy, we kerym kuplowały sie gýszychta miynszkańcůw. Nawet piosynki bůły tworzůne ze zebranych ôsprowek. A jako dodowajům Mateusz Mikosz - aktor a muzik - same aktory niý ýno grali we szpektaklu, nale tyż śpiywali a grali na insztrumyntach, na kerych kożdy s nich poradzi grać.
Latośny projekt, to kůntynuacjo dwuletnich juże dziołań lokalnych, kery tym razym skupiůł sie na Zawodziu a Zołynżu. Jako padali nům Honorata Mierzejewska-Mikosza, ekstra bůło to we tym terynie, bo gynau sam je mocka ludzi, kerzi niý majům leko we żywobyciu a bezto czynsto niý majům czosu abo chynci na sztuka. A bez tako akcja a przede wszyskim szpektakel, aktory chcieli zarazić miynszkańcůw swojům energiům a zachyncić do poznanio sztuki a nojbarzi do spyndzanio wolnego czosu ze familijům na świyżym lufcie.
MUZYKA NARODOW - MIYNDZYNACJŮNALNY FESTIWAL MUZYKI WE BYTŮNIU
We Bytůniu sbajslowany uostoł festiwal zmianowany Muzyka Narodów. Bez pora niýdziel bajslowane bůły kůncerty, kere przibliżały muzika jednyj ze europyjskich nacyj.
To juże nostympno edycjo festiwalu Muzyka Narodów, kery bajslowany je we Bytůniu. Roz za rok bez pora niýdziel idzie prziś na kameralne muzik kůncerty do Sztad Parku miana Franciszka Kachli a posuchać muziki inkszych nacyj Europy.
Jako padali nům Juliusz Ursyn Niemcewicz - bajslyrz a Dyrehtor tego festiwalu - ludzi ciůngnie niý ýno do tyjatru abo filharmonie. Rada tyż prziłażům na kůncerty plynerowe. I gynau po to je tyn festiwal.
Bez cołke lato szło posuchać muzyki miyndzy inkszymi ze Hiszpanie, Italje, Grecji a finoł wziůn nos we malo muzik rajza, kero skůńczyła sie na ślůnskich klimatach. Jak widać kożdy poradzi snojś cosik dlo siebie a przi tymu posuchać na prowda dobryj muzyki na świyżym lufcie i spyndzić tak swůj wolny czos. Můmy nodziyjo, co nostympno tako ôkazjo bydymy mieli juże zaś na bezrok.
AKTYWNE SYNIORY - NOWY PROJEKT WE MCK
We Sztad Kultur Cyntrum na Frynie zrychtowane uostały nostympne norychta dlo syniorůw. Dziynka tymu kożdy aktywny synior poradzi fajnie spożytkować swoja energio a wolny czos.
Latośne wakacje juże minyły a bezto niý ýno bajtle wrocajům do szule, nale napoczynajům sie tyż norychta dlo syniorůw. A co je to na prowda aktywno grupa, to przekůnała nos Patrycja Ryguła-Mańka ze Sztad Kultůr Cyntrum miana Hyńka Bisty na Frynie. Jako padali, we Cyntrům realizuje sie dlo syniorůw na prowda mocka projektůw a zowdy je zainteresowanie a chyńć. A kejby porobić chwila ze syniorami, to na prowda idzie sie zaskoczyć wiela łůni poradzům mieć werwy a wigoru.
Beztuż zrychtowane uostały juże nostympne norychta dlo nich, na kerych bydům můgli potrynować plastyczno kreatywność, tancowaniý abo wlyź do świota tyjatru a aktorstwa. Je tyż projekt do kerego zaproszo sie kożdego - i starzika i modzika. Projekt Pokolenie - bo tak je zmianowany - zakłodo realizacjo roztomajtych zadań a zajyńć dlo grup miyszanych.
Dziynka tymu i pokolynia bydům můgły wymiynić sie doświadczyniym i syniory bydům můgli fajnie spożytkować swůj wolny czos. Beztůż zachyncůmy do wejrzynio na jake norychta we Sztad Kultůr Cyntrum na Frynie idzie sie jeszcze chycić.
FICINUS NA NOWO - WYGRYFNIEJE DZIYNKA NOSTYMPNYJ RENOWACJI
Erbowizna kultůrowo a historyczno jakům je Ficinus na Wiyrku we Rudzie Ślůnskij wygryfnieje jeszcze barzi. Wszysko dziynka tymu, co zrychtowane uostanie tam nostympne juże stawiyniý.
Chocioż narazie to bliżyj mu do rujiny, to juże niý dugo mo być blank szykowny a przi tymu wyglůndać jak za downych lot. Nostympne juże stawiyniý na Ficinusie mo być zrychtowane a znolyź sie dziynka tymu na Szlaku Zobytkůw Techniki.
Wszysko napoczło sie kej sztad Ruda Ślůnsko ôdkupiůła te stawiynie. Potyn przirychtowano uostała szpecjalno dokumyntacjo podle założyń a wytycznych kůnserwatora zobytkůw, jak podkryślili Piot Janik - Noczelnik Wydziołu Inwestycje Sztad Urzynda we Rudzie Ślůnskij. Padali nům tyż, co założyniym renowacji je przede wszyskim ôdtworzyniý downego stanu miyndzy inkszymi bez zastostowaniý odpowiydnich materiałůw. Niý mo sie tyż pomiynić downo kubatůra pomieszczyń, we kerych downij żyły aże 4 familije.
Przi tymu jednako miarkuje sie jako pudzie zagospodarować nowo przestrzyń. Jako padali nům Krystian Gałuszka - Dyrehtor Sztad Publik Bibliotyki we Rudzie Ślůnskij - bydzie tam jedna ze filii rudzkij bibliotyki. Przi tymu jednako snojdzie sie tam tyż punkt Turistik Informacje, animacyjne a wystawowe zale.
Tuż jako widać plan je na prowda ambitny, nale cołki procys juże ruszůł a poleku leci do przodku. Finansowaniý tego projekta wyrachowanego na wele 3 mln zł, mo być wsparte ze zewnyntrznych funduszy kajś na 50% wartości inwestycje.
FONTANNA JAK JE HÝCA? - DEJ SIE POZŮR
Coroz czynścij a coroz fajniyjsze fontanny sům stowiane we sztadach. Majům łůne być ôzdobům, zwilżyć trocha luft we parkach a tworzyć lepsze ôtoczyniý. Jednako eli wolno sie tam schłůdzić jak je hýca na placu?
Kej na placu můmy hýca co roz widac mocka ludzi przi fůntannach, a nojwiyncyj bajtli, kere sie tam toplajům. Niýstety niý do kůńca tak idzie robić. I to niý ýno ze wzglyndu na prawo. Jako tublikowali nům Marek Partuś - Kůmyndant Szucmanůw we Rudzie Ślůnskij - we fůntannach miyjskich niý śmiy sie żodyn toplać. We Rudzie Ślůnskij sům dwie take fůntanny - na Frynie a na Órzygowie, jednako ôbie majům zawarty ôbieg wody. Skiż tego tako woda, coby sie zaro niý spaskudziła, trza mocno traktować chymiům. Ta chymia zaś blank niý ma dobro dlo noszego zdrowio.
A jako dodowajům Bogdan Czapla ze Stacje Sanitarno-Epidemiologicznyj we Katowicach, sům tam ku tymu jeszcze bakterie roztomajtych zwiyrzokůw, ptokůw a inksze ze luftu. Przi tymu, woda we fůntannie niý ma sprowdzano bez sanepid, choby ta na bady, bezto blank niý ma zicherno.
Jako tyż spůminajům Marek Partuś fůntanna to czynsto roztomajte elemynty ze kamiynio a stali, kere wystowajům. Polůne wodům stowajům sie festelnie śliske a bezto idzie po drapku ukiołzdnůńć. Beztůz zicherniyjszo je coroz barzi popularno kurtyna wodno.
Przi tymu wszyskimu za toplaniý we fůntannie mogymy dostać sztrofa. Beztůż pamiyntejcie, co fůntanna mo fajnie wyglůndać a być ôzdobům. Toplać sie zaś idzie na bady abo kůmpielisku a schłůdzić pod kurtynům wodnům.
ZICHERNY BILET - NA BADY A NIÝ NA STOWEK
Bez cołke lato bajslowane bůły edukacyjne akcje, kere miały za cwek pokozać, jak niýzicherne moge być kůmpaniý sie we roztomajtych dzikich stowkach. Cuż sie dziwować, kej latosi potopiło sie na prowda hołda ludzi.
We te lato we Polsce potopiło sie wiyncyj jak 350 ludzi. Je to jedyn ze nojgorszych rokůw, beztuż kożdo edukacyjno akcjo je cosik we wercie. Tymu tyż roztomajte ôrganizacje bajslujům akcje choby take jak: Bezpieczne Wakacje, Kręci mnie bezpieczeństwo abo Bezpieczny bilet.
Ta ôstatnio sbajslowano uostała bez świyntochlowicko policjo a swůj finoł miała na kůmpielisku Skałka. Jako tublikowali nům sierżant Marcel Kosakowski - ôficyr prasowy KMP we Świyntochlowicach, akcja ta miała průmować zicherne spyndzaniý czosu nad wodům. A jako ku tymu spůminajům we Świyntochlowicach niý ma żodnego inkszego akwynu wodnego, kaj by byli retowniki a woda by bůła zbadano.
Bele jakie dzike plosa a stowki mogům być na prowda niýzicherne. Nigdy niý wiadůmo co siedzi we haszczach abo je wciepane do wody, co je na dnie abo jaki je brzyg we wodzie. Niý wiadůmo tyż jako je woda, a kej sie nům cosik stanie mało wto poradzi nům pomůc. Take akcje ô tym spůminajům a pokozujům, co czosym niý werci sie ryzykować swojim zdrowiym a żywobyciym.
Tym barzi, co jak pokozujům statystyki, we Polsce ryzyko utopiynio sie je dwa razy srogsze jak we inkszych landach Unie Europyjskij.


text:
- This event has passed.
Sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach Śląskich
June 1 - June 9
Sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach Śląskich68. 13-27.05.2021 Sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach Śląskich68. 13-27.05.2021 Sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach Śląskich68. 13-27.05.2021 Sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach Śląskich68. 13-27.05.2021 Sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach Śląskich68. 13-27.05.2021 Sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach Śląskich68. 13-27.05.2021 Sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach Śląskich68. 13-27.05.2021 Sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach Śląskich68. 13-27.05.2021 Sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach Śląskich68. 13-27.05.2021 Sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach Śląskich68. 13-27.05.2021 Sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach Śląskich68. 13-27.05.2021 Sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach Śląskich68. 13-27.05.2021 Sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach Śląskich68. 13-27.05.2021 Sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach Śląskich68. 13-27.05.2021 Sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach Śląskich68. 13-27.05.2021 Sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach Śląskich
Leave a Reply
Tak było:
ssd


text:
Sobotu a njedźelu, 28. a 29. požnjenca před 75 lětami, schadźowaše so wjace hač 4 000 serbskich młodostnych a dalšich Domowinjanow w Radworju na prěnim zetkanju čłonow dźěłowych brigadow a Serbow po wójnje docyła. W lěću 1946 běchu so w serbskich wsach Kamjenskeho a Budyskeho wokrjesa wjesne jednotki Serbskeje młodźiny jako wobstatk narodneje organizacije Domowiny załožili, kotrež młodźinski sekretar třěšneho zwjazka Jurij Brězan jako předsyda cyłkownje nawjedowaše.
Domowinske dźěłowe brigady z Radworja, Šunowa a Pančic-Kukowa zahajichu njedźelu, 7. pražnika 1946, „Akciju Koslow“, z kotrejž su w dobrowólnym dźěle pomhali zakłady za nowotwar w poslednich dnjach wójny zničeneje wsy wotstronić. W přichodnych tydźenjach su tež brigady Serbskeje młodźiny z Jaseńcy, Dobrošic, Konjec, Budyšina a Baćonja a sydom dalšich brigadow zničene abo wobškodźene statoki zaso natwarili abo zwuporjedźeli. Koslowčenjo njech při swojim nowym wopomnišću sylnišo na to mysla!
Přiwótřenje zymneje wójny – přistup ZRN k NATO a załoženje Zwjazkoweje wobory 1955 – dowjedźe k reakciji Němskeje demokratiskeje republiki (NDR), zo přistupi Waršawskemu paktej a załoži Narodnu ludowu armeju (NLA) 1. měrca 1956. To pak ludowe hospodarstwo NDR sylnje wužadowaše. Wokoło lěta 1960 so hospodarske a nutřkopolitiske połoženje NDR přiwótři. Přewysoke, njerealistiske předewzaća w hospodarstwje a planach, přespěšne přetworjenje ratarstwa w běhu dweju měsacow nalěto 1960 na prodrustwa – hačkuli běchu za to štyri lěta planowane, wjedźechu k wosłabjenej ratarskej produkciji a tak k ćežam w zastaranju ludnosće z butru, zeleninu a mlokom.
W Zapadnym Berlinje dźěłaše nimale 65 000 staćanow NDR z Berlina a wokoliny, a wobydlerjo Zapadneho Berlina nakupowachu tunje zežiwidła we wuchodnym Berlinje. Nimale połojca w Błótach narosćenych kórkow, chrěna a dalšeje zeleniny předawachu burja w Zapadnym Berlinje. Sylne wotwabjenje młodych fachowych dźěłaćerjow, lěkarjow a technikarjow do ZRN kaž tež ćěkańca prodrustwownikow stej połoženje 1961 porno tamnym lětam chětro přiwótřiłoj.
Swobodne města běchu rědke w mjezynarodnych poćahach, ale eksistowachu. Lětdźesatki měješe marokkanske přistawne město Tanger tajki status. Spočatk 20. lětstotka bu Marokko wot Francoskeje a Španiskeje okupěrowane a Tanger bě dołho jendźelsce wobsadźene. W lěće 1923 podpisachu tele tři kraje zrěčenje wo neutralnym demilitarizowanym měsće ze swobodnym přistawom.
Lěta 1940 wobsadźi fašistiska Španiska Tanger, kiž bě wot 1945 hač do 1956 zaso swobodne město, po tym přińdźe zaso k nětko samostatnymu krajej Marokko. Tohorunja bu přistawne město Danzig, pólsce Gdańsk, po Prěnjej swětowej wójnje 1919 přez Versailleske měrowe zrěčenje jako swobodne město deklarowane z wosebitymi prawami za Pólsku kaž pólski přistaw, pólsku póštu, swójske wonkownopolitiske prawa a wojerske zepěranišćo Westerplatte. 1. septembra 1939 wobsadźichu němscy fašisća swobodne město Gdańsk.
Wobě železnicy Berlina słušeštej Němskej železnicy NDR, a přistajeni tež w Zapadnym Berlinje jej posłužowachu. Hnydom po połnocy 13. awgusta ćahi, kotrež do zapadneho dźěla města jězdźachu, hižo za přistup njedźeržachu, hač na wuwzaće dwórnišća Friedrichska dróha. Bojownicy wobrónjenych stotkow, policisća a wojacy hranicy kaž tež Narodneje ludoweje armeje zašlahachu z kałatym grotom hranicu, nastajichu kamjentne bloki a započachu pozdźišo wysoku murju twarić. Wobrónjene mocy NDR njedachu so wot ludźi mylić, kotřiž spytachu jich ze Zapadneho Berlina prowokować. Wobydlerjow wuchodneho Berlina, kiž běchu dotal w zapadnym dźělu Berlina dźěłali, abo chcychu tam swojich přiwuznych wopytać, při bliženju k hranicy wotpokazowachu a domoj pósłachu, někotrych agresiwnje wustupowacych tež zajachu.
To sta so 13. awgusta a w přichodnych dnjach. Někotrym Wuchodoberlinjanam, kotřiž direktnje na mjezy bydlachu, so hišće poradźi přez hranicu ćeknyć. Wokna a durje tajkich twarjenjow su na to na stronje k mjezy zamurjowali.
Z historiskim wuznamnym dnjom sta so 13. awgust 1961. Wot toho dnja bu hranica mjez wuchodnym a Zapadnym Berlinom zawrjena a wojersce škitana. Krótko do połnocy na njedźelu, mjenowaneho datuma, před 60 lětami alarmowachu přisłušnikow bojowych skupin w stolicy NDR a we wokolnych městach a sydlišćach kołowokoło Berlina we wobwodomaj Podstupim a Frankfurt nad Wódru a skazachu jich na zepěranišća. Wojersku drastu woblečeni a wobrónjeni pochodowachu abo jědźechu woni z nakładnymi awtami k mjezy ze Zapadnym Berlinom. W połnocy podachu so tam tohorunja z třělbami a mašinskimi pistolemi wobrónjeni ludowi policisća, přisłušnicy armeje a namjezni wojacy. Tež tanki Narodneje ludoweje armeje a sowjetskeho wójska su blisko hranicy stacionowali.
Načolnistwo Čerwjeneje armeje njebě to do nadpada wobkedźbowało, a armeje Sowjetskeho zwjazka běchu 200 hač do 500 kilometrow wot zapadneje hranicy kraja zdalene, čehoždla jeničce namjezne jednotki hranicu zmužiće zakitowachu. Njehladajo na to přikaza sowjetski zakitowanski minister, maršal Semjon Konstantinowič Timošenko, 22. junija wječor Čerwjenej armeji, njepodać so do kruteho zakitowanja nadpadnjeneho kraja. Po jeho přikazu dyrbjachu sowjetske jednotki město toho do napřećiwneho nadběha nastupić a němske wójsko přez hranicu wróćo tłóčić. To pak njewotpowědowaše hižo realnemu połoženju.
Načolnicy fašistiskeje Němskeje a jeje wójsko běchu sylnosć sowjetskeho hospodarstwa, krutosć sowjetskeje towaršnosće a zmužitosć a rjekowstwo wojakow Čerwjeneje armeje podhódnoćili. Rjekowstwo domiznu zakitowacych wopokaza so hižo w prěnich dnjach nadpada, jako namjezni wojacy hač do nimale poslednjeho muža přećiwo agresoram wojowachu. Hraničnu twjerdźiznu Brjest je na přikład mała wobsadka 29 dnjow dołho zakitowała.
22. junija 1941 dopołdnja wozjewi němski wonkowny minister Joachim von Ribbentrop wo nadpadźe fašistiskeho kraja na Sowjetski zwjazk (ZSSR) tole: „Němska chce swět před smjertnym strachom bolšewizma wuchować a je tohodla wójnu započała, zo by hrožacemu nadpadej Čerwjeneje armeje na Němsku a z njej zwjazane staty zadźěwała.“ Hišće 22. junija stej knježerstwje fašistiskeje Italskeje a Rumunskeje Sowjetskemu zwjazkej wójnu přizjewiłoj. Tomu přizamkny so hišće 23. junija satelitny kraj Němskeje Słowakska, 26. junija Madźarska a dźeń po tym Finska. Ze 40 armejemi podpěrachu zwjazkarjo Němsku při nadpadźe na ZSSR.
Dźensa před 80 lětami rano w pjećich Moskowskeho časa započa fašistiska Němska ze złóstniskej agresiju přećiwo Sowjetskemu zwjazkej. Z njej dósta 1. septembra 1939 z nadpadom hitlerskeje Němskeje na Pólsku zahajena Druha swětowa wójna nowu dimensiju. W 3.15 hodź. překročichu fašistiske jednotki hranicu Sowjetskeho zwjazka (ZSSR) z wot fašistow wobsadźeneje Pólskeje, z Narańšeje Pruskeje, Słowakskeje, Madźarskeje a Rumunskeje a zdobychu so do wulkeho kraja: 190 němskich diwizijow z dohromady 5,5 milionami wojakow.
Zwjazk serbskich studowacych (ZSS) je drje mjez wšitkimi towarstwami, kotrež su dźensa pod třěchu Domowiny aktiwne, drje najnjewšědniše zjednoćenstwo. Po wutworjenju najprjedy jako njezapisane towarstwo w aprylu 1991 přisłušachu jemu studentske skupiny „Bjarnat Krawc“ z Drježdźan a „Pawoł Nedo“ z Berlina kaž tež Sorabija Lipsk. Přez na kóncu naspomnjenu organizaciju směł so ZSS někak tež najstarša serbska, kontinuitu wopokazowaca institucija mjenować.
Wotpowědnje strukturam tohorunja runje hakle (nowo)załoženych, skerje informelnje organizowanych čłonskich cyłkow bě – a zdźěla je – chětro měnjate sobustawstwo wot najwšelakorišich faktorow wotwisne. Wustawki z lěta 2015 hodźa so wšako tak rozumić, zo słuša mjenje abo bóle kóždy přichodny serbski akademikar w jednym z mjenowanych městow takrjec awtomatisce k tomu. Přiwšěm wutworješe ZSS poněčim poměrnje krutu strukturu, wosebje w Drježdźanach a Lipsku.
Hdyž wuměłča praji: „Njejsym před dołhimi lětami wustajeńcy dla molowała, ale zo bych słowjanske zynki, kotrež su tam klinčeli, zapopadnyła. Wjeselu so, zo su mi wobrazy zmóžnili, swoje wuprajenje ludźom sposrědkować.“ Z tajkich słowow rěči hłuboka lubosć k Łužicy, k regionej, kotryž běše čěskej molerce Alenje Čermákovej serbski kraj. Wčera před 95 lětami, 28. februara 1926, so wona w Praze narodźi, w lěće 2009 wona zemrě.
Mjez mnohimi słowjanskimi wuměłcam, hač běchu to Čech Ludvík Kuba, Słowjenc Ante Trstenjak, Polak Jerzy Cieslak – mužojo –, je wona swojorazna wusahowaca wosobina. 1976 bu na Zasłužbnu wuměłču ČSSR pomjenowana.


text:
Poprawom wšak mějachu so olympiske hry kaž tež paralympiske hry w japanskim Tokiju hižo loni wotměć. To pak koronapandemije dla móžno njebě. Lětsa je so to poradźiło, tež hdyž bjez přihladowarjow. Jurij Nuk z Budyšina je někotre zajimawe fakty a podawki w stawiznach olympiskich hrow zestajał.(3. dźěl/kónc)
1972 Mnichow: Při teroristiskim nadpadźe zemrě jědnaće israelskich sportowcow. Wosebje wuspěšnaj atletaj olympiady w bayerskej stolicy běštaj Američan Mark Spitz a Němka – NDRska sportowča Karin Janz. Mark Spitz běše wusahowacy sportowc w płuwanju, a to we wjacorych disciplinach. Cyłkownje sydom króć bu wón jako dobyćer złoteje medalje počesćeny, štož běše skoro njewěrjomne! Jedna z najlěpšich sportowčow swěta Karin Janz wubědźi sej we wuměłskim ćěłozwučowanju dwě złotej medali na schodźenkowym bradle (Stufenbarren) a na konju (Pferdsprung). Wona zawěsći sej tež hišće dwě slěbornej a jednu bronzowu medalju.


text:
Ľudovít Štúr
Ľudovít Štúr (poprawom Ludevít Velislav Štúr; * 29. oktobra 1815 w Uhrovecu blisko Bánovc nad Bebravou, Madźarske kralestwo; † 12. januara 1856 w Modrje blisko Bratisławy) bě wuznamna wosobina słowakskeho narodneho wozrodźenja w 19. lětstotku. Jako rěčespytnik, spisowaćel a politikar w tehdyšej Rakusko-Wuherskej wuwiwaše dźensnišu słowaksku spisownu rěč.
ŽiwjenjeWobdźěłać
Narodźi so jako druhe dźěćo wučerja Samuela a Anny Štúrec w srjedźnej Słowakskej, tehdy do Madźarskeje słušacej a wopytowaše ewangelski gymnazij w Bratisławje, hdźež bě ze sobustawom a wot 1835 městopředsyda wot studentow załoženeho Čěskosłowakskeho towarstwa. Wot 1836 do 1838 podawa sam wučbu na gymnaziju, mjez druhim čěsku a pólsku rěče a stawizny. W tym času zahaji žiwu korespondencu z Palackým, Šafárikom, Jungmannom a Kollárom. Wot lěta 1838 studowaše w Hali teologiju, filozofiju, stawizny a rěčespyt a zeznajomi so z teorijemi Hegela a Herdera. Po nawróće do domizny w lěće 1840 dźěłaše najprjedy zaso na Bratisławskim gymnaziju, pušći so pak w lěće 1843 njehladajo na protest studentow.
W lěće 1847 jeho za město Zvolen do madźarskeho krajneho sejma wuzwolichu, hdźež so wosebje za prawa Słowakow w Madźarskej zasadźeše. W europskim rewolucionarnym lěće 1848 słušeše k organizatoram a wjednikam słowakskeho boja wo swobodu a čłonam we Winje załoženeje Słowakskeje narodneje rady, za čož madźarska strona jeho přesćěhowaše.
Po smjerći swojeho bratra Karola w lěće 1851 přećahny do jeho domu w Modrje pola Bratisławy, zo by so wo jeho swójbu starał. Tam napisa němskorěčnu knihu Das Slawenthum und die Welt der Zukunft kaž tež patriotiske basnje a zběraše a wudawaše słowakske ludowe spěwy a bajki. Po hońtwjerskim zranjenju w decembrje 1855 wumrě dnja 12. januara 1856 w starobje jenož 40 lět.
DźěłoWobdźěłać
Ze spisomaj Nauka reči Slovenskej („Wučba słowakskeje rěče“, 1846) a Nárečja Slovenskuo alebo potreba písaňja v tomto nárečí („Słowakska narěč a potrjeba pisanja w tej narěči“, samsne lěto) załoži načasnu słowaksku spisownu rěč na fundamenće srjedźosłowakskich narěčow swojeje domizny a zakitowa ju přećiwo nadpadam předewšěm madźarskich kritikarjow. Dotal běše słowakšćina – runje kaž serbšćina – do ewangelskeje a katolskeje warianty rozpačena. We wjacorych spisach zaběraše so z rěčnymi a narodnymi prawami Słowakow w Madźarskej, tak na přikład Die Beschwerden und Klagen der Slaven in Ungarn über die gesetzwidrigen Uebergriffe der Magyaren (1843), Das 19. Jahrhundert und der Magyarismus (Wiń 1845) a Der Magyarismus in Ungarn (2. nakład, Lipsk 1848). W lěće 1851 připózna tež katolska strona Štúrowu słowakšćinu jako nowy standard.
W lěće 1845 załoži Slovenskje národňje novini („Słowakske narodne nowiny“) z literarnej přiłohu Orol Tatranski, kotrež buchu hižo w swójskej warianće słowakšćiny spisane. Na ludowědnym polu wozjewi mjez druhim spisaj Zpěvy i písně („Spěwy a pěsnje“, Bratisława 1853) a O národních písních a pověstech plemen slovanských („Wo narodnych pěsnjach a bajkach słowjanskich kmjenow“, Praha 1853).
Štúr a SerbjaWobdźěłać
Štúr da wažny nastork za wuwiće serbskeho narodneho hibanja. Jako student w Hali wopyta wón w aprylu a meji 1839 Łužicu. Přez Handrija Lubjenskeho a Bjedricha Adolfa Klina zezna so wón z Budyskimi studentami nowozałoženeho gymnazialneho towarstwa. Wón zetka so z nimi w hotelu k „Złotemu lawej“ w Budyšinje, rozprawi jim wo nowym narodnym žiwjenju mjez Čechami a Słowakami a zahori jich za narodne skutkowanje. Woni powědachu jemu wo Smolerju, kotryž bě hižo 1832 nastork k wutworjenju serbskeho cyłka dał. Słowjanski entuziast Štúr wosta někotre dny w Budyšinje, wopyta ze studentami Wownjowsku dolinu, Hrodźiško, Čornobóh, Prašicu a serbske kemše w Michałskej cyrkwi. Po tym poda so wón do Zhorjelca, hdźež jemu Leopold Haupt dohlad do archiwa Hornjołužiskeje towaršnosće wědomosćow zmóžni. Přez Limas dojědźe sej k fararjej Łahodźe do Chołma a k Zejlerjej a Smolerjecom, staršimaj Jana Arnošta Smolerja, do Łaza. Přez katolski dźěl serbskeje Łužicy wróći so Štúr přez Kamjenc a Drježdźany do Lipska, hdźež zetka so z Jurjom Arnoštom Wanakom, předsydu Serbskeho prědarskeho towarstwa. Jězbu wopisa we 1839 wozjewjenym nastawku Cesta do Lužic[1] w Časopisu Českého museuma, kotryž so do serbskochorwatšćiny, pólšćiny a rušćiny přełoži.
Přez Štúra nasta zwisk Serbow k mnoho dalšim Słowjanam, kaž ke Kollárjej.[2] Z Janom Arnoštom Smolerjom sej Štúr pozdźišo hišće dopisowaše.[3] Zdobom bě wón 1840 jeho wobnowjeny analogiski prawopis chwalił a skrući jeho w měnjenju, zo je za Serbow wosebity časopis trěbny. K tutej Tydźenskej Nowinje dóńdźe z basnikom Handrijom Zejlerjom 1842.
ČesćowanjeWobdźěłać
W lěće 1948 bu słowakske městačko Parkan do „Štúrovo“ přemjenowane, hačrunjež Štúr sam z nim žanoho zwiska njeměješe. Nimo toho planetoid (3393) Štúr po nim pomjenowachu. W Bratisławje a dalšich městach dóstachu naměsta a dróhi mjeno Štúra. Wot 1993 do 2008 bě na słowakskej bankowce 500 krónow zwobraznjeny a w jubilejnym lěće 2015 wuda Słowakska pomjatny pjenjez w hódnoće dweju eurow z jeho wobličom. W uniwersitnym parku w Hali steji wot lěta 2004 Štúrowy pomnik.
ŽórłaWobdźěłać
- Zdeněk Boháč: Štúr, Ľudovít. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 554sl.
- ↑ Ľudovít Štúr: Cesta do Lužic. W: Časopis Českého museum. Lětnik 13 (1839), čo. 4, str. 464–490.
- ↑ Michał Hórnik: Jan Kollár a łužiscy Serbja. W: František Pastrnek (wud.): Jan Kollár (1793-1852) – Sbornik stati o životě, pusobeni a literární činnosti pěvce „slavy dcery“. Wiń 1893, str. 249–251.
- ↑ Josef Páta: Z čěskeho listowanja J. E. Smolerja. W: Časopis Maćicy Serbskeje. Lětnik 71 (1918).


text:
Inuit su kupka prawobydlarjow w arktiskich a subarktiskich regionach Grönlandskeje, Kanady, Alaski a Sibirskeje. Inuit – to groni »pšawe luźe«. Tak wó sebje su gronili Eskimarje, dokulaž su kśěli pódšmarnuś, až wóni su jaden wósebny a wót drugich se rozeznawajucy narod. Bóžko kultura a tradicije Inuit su wobgrozone. Wót lěta 1670 su se zachopili kontakty Inuit z Europejarjami, kótarež njejsu wunjasli nic dobrego. Inuit, kaž teke wjele drugich awtochtonych towarišnosćow, njejsu wěcej byli te »pšawe luźe«, ale te »mjenjej gódne luźe«. Wóni su byli nuzkane, kśesćijaństwo pśiwześ a swóje dotychměst měrne a z pśirodu zwězane žywjenje wóstajiś. Teke źiśi wót naroda Inuit su musali do šule chójźiś, šulskeje winowatosći dla. To zasadnje njeby była špatna wěc, ale ceła familija ga njejo mógała z góleśim se pśesedliś do města, źož jo šula była. Abo jo była nuzkana, swóju wjeliku swójźbu wóstajiś a bydliś w nowych bydlenjach z betona daloko wót drugich znatych. Desintegracija familije jo měła ako wuslědk wukórjenjenje a zabydnjenje swójskeje rěcy a kultury.
Shina Novalinga jo 22-lětna młoda žeńska w Kanaźe, w měsće Quebec, kótaraž z naroda Inuit póchada. Naraz wóna jo swětoznata a kuždy casnik a magacin co z njeju jaden interview měś. Cogodla? Wóna jo pśedstajiła na TIK TOK tradiciski gjardłowy spiw (nimski Kehlkopfgesang), kótaryž jo pśisamem wótzabyty. Kśesćijańske misionarje a kolonialisty su te spiwy zakazali. Shina pak jo nawuknuła ten spiw wót swójeje maśerje a dostała 60 milionow »likes« a teke dobydnuła 1,5 milionow »followers«. Maś Shiny, Caroline Novalinga, ma teke jaden account na TIK TOK a INSTAGRAMje a krotko rozkłaźo, kak gjardłowy spiw jo se nowy naroźił: »Ako misionarje su how pśišli na našu zemju, su wóni gjardłowy spiw zakazali, dokulaž su se myslili, až Inuit pśez ten spiw wołaju złe duchy. Togodla ta rědna tradicija jo wuśichnuła na wjele lět. Až do casa, až Aisa Koperqualuk, wjelgin cesna stara žeńska, jo pšosyła 5 profesionelnych gjardłowych spiwarjow, aby swóje znaśa drugim dalej dawali. Ja som tu gluku měła, som była jadna wót studentkow, až som swóje kórjenje namakała a se z našymi prědownikami zwězała. Mója źowka a ja smej dekolonizěrowanej.«1


text:
Spočatk oktobra 2006, potajkim před dokładnje 15 lětami, zahaji so projekt swobodneje encyklopedije Wikipedija w hornjoserbskej rěči. Horstka entuziastow, mjez nimi maćernorěčni Serbja a serbsce wuknjacy, běchu do toho měsacy dołho wužiwanski powjerch a bytostne strony noweho projekta zeserbšćili. Hač do dźensnišeho žada sej hladanje a přełožowanje so stajnje aktualizowaceje software prawidłownje tójšto dźěła, kotrež so w serbskim wobłuku bjezwuwzaćnje čestnohamtsce čini. 15 lět pozdźišo wobsahuje serbska Wikipedija drje nahladnu ličbu zapiskow. Wjele z nich, wosebje z regionalnym abo specifisce serbskim wobsahom, je tež niwow docpěło, kotryž směmy wot jeničkeho serbskorěčneho leksikona wočakować. Na tamnym boku je wočiwidne, zo je wulki dźěl zapiskow chětro krótki a zo su tež dale běłe blaki na wjele městnach. Tež rěčnych zmylkow namakaš přeco hišće dosć, byrnjež to přez wobstajne dźěło woteběrało.
Serbska Wikipedija, jako ryzy čestnohamtski a wotewrjeny projekt skerje wuwzaće w serbskim digitalnym swěće, je dypk docpěła, na kotrymž so jeničce z dobrowólnymi awtor(k)ami dale wuwić njemóže. Njeje so zešlachćiło šěroke wobdźělenje serbskeje towaršnosće na tutym jónkrótnym projekće, našeje swójskeje a jeničkeje encyklopedije, zawěsćić. Móžnych přičinow za to je wjele – mała ličba rěčnikow, njedostatk časa, rěčne kmanosće ... Dźěło na projekće leži dale na ramjenjach někotrych jednotliwcow a je tuž wotwisne wot nich. Při tym je sobudźěło mjeztym bjez kóždychžkuli techniskich barjerow móžne.


text:
Jutry 2020 běchu koronawirusa dla tež w Serbach cyle hinaše, w Bukecach so horstka zetkała
Budyšin (at/SN). Jutry w času koronawirusa. „Mje wutroba boli, hdyž na lětuše jutry bjez zjawnych Božich mšow w našich cyrkwjach a bjez starodostojnych serbskich wobrjadow kaž křižerstwa abo jutrowneho spěwanja myslu. Zdobom widźu wulku šansu, zo tule wuwzaćnu situaciju wužijemy a šěršej zjawnosći jadro poselstwa Chrystoweho zrowastanjenja spřistupnimy.“ Mysle předsydy Domowiny Dawida Statnika zwuraznichu wuwzaćne połoženje w tydźenjach krutych wobmjezowanjow za ludźi koronawirusa dla. Šef narodneje organizacije posylni wěriwych, „jutrońčku po dokónčenju serbskich rańšich kemšow w rozhłosu z woknom won abo před durjemi swojeho domskeho kěrluš ,Haleluja, zwońće zwony‘ zaspěwać.“


text:
- Naklejka "Jsem Slezan, ne Polák. Česko mám rád"
- Magnes Oberschlesien
- CSŚB 8 - Charles DICKENS - Godniŏ pieśń
- Magnes Górny Śląsk
- Kalendarz 2022 "Obrazki ze Śląska" Grzegorza Chudego
- Przigody ôd Alicyje we Kraju Dziwōw - Lewis Carroll (książka+audiobook)
- Naklejka GŌRNY ŚLŌNSK
- Naklejka "Bajtel we aucie"
- Kajś. Opowieść o Górnym Śląsku - Zbigniew Rokita
- Atlas plebiscytu górnośląskiego / Atlas des oberschlesischen Plebiszits
Mecynas ślōnskij gŏdki - szczegóły i donatorzy
Nasze książki w Google Books oraz Google Play
Dante i inksi i jeszcze inksi (wyd. kolekcjonerskie)
towar niedostępnydodaj do przechowalni
Opis
Po wydaniu szkocko-ślōnskego wyboru wierszy Roberta Burnsa „Spōmnijcie se Tamowã klaczkã” (2016), historyczno-synsacyjnego rōmanu „Nunquam otiosus” (2017) i poetyckego tōmika „Cebulowŏ ksiynga umartych” (2018), wrŏcōmy sie do piyrszyj wydanyj u nŏs ksiōnżki Mirka Syniawy, antologije tumaczyń „Dante i inksi” (2014). Tera dodtkowo we twardej ôprawie!
Ksiōnżka „Dante i inksi, i jeszcze inksi” niy je atoli ajnfachowōm reedycyjōm – w piyrwszym wydaniu mieli my wiersze ôd 25 poetōw tumaczōne z 14 jynzykōw, a do tyj edycyje wkludzōne sōm wiersze ôd 39 poetōw tumaczōne z 20 jynzykōw. Z mian, kerych niy było w wydaniu z 2014 roku, w piyrszyj raji trza spōmnieć Hōmera, Katullusa, Han Shana, Matsuo Bashō i Bolesława Leśmiana. Ôkrōm wierszy ôd tych i inkszych poetōw nowościōm sōm sam tyż poetycke utwory ze staroindyjskij „Rigwedy” i starochińskij „Ksiyngi Pieśni”.
Uwaga! Wydanie kolekcjonerskie to 50 numerowanych egzemplarzy z autografem Mirosława Syniawy.
Już zamówione egzemplarze: 1-20
Wolne: 21-50 (dane aktualizowane raz na dobę)
Tytuł: Dante i inksi i jeszcze inksi
Tłumaczenie: Mirosław Syniawa
Liczba stron: 256
Oprawa: twarda
Opinie o produkcie (1)
Przociel
Ja, richtik piekno ksiunżka, nale pora rzecy by szło napisać jesce barzij po Ślunsku: 1) człowiek jes po polsku, mo być cowiek, w Ślunskim nie mo Ł, ino roz za kej sie je dowo (dugi a nie długi, wosy a nie włosy, wos a nie włos, gosym mo być a nie jak w ksiunżce głosym; 2) choćby (zdanie z ksiunżki i tak choćby puklatego) po Ślunsku jes choby; 3) chwila jes po polsku, po Ślunsku kwila, durch sam widza chwila, chwila... (inkszy przikład pol. chwalić, Śl. kwolić); 4) że jes po polsku, my momy iże; 5) zoboczyć jes łobocyć po Ślunsku, zoboczyć to barzij z polskigo. 6) str. 81, wartko sie schowało - juzajś po polsku, mo być po Ślunsku skryła. 7) str. 81 dyć nie wiym, jeźli wziyno sie to skuli tego, lepij eli-czy Idzie ło to, coby pisać kożdy ausdruck po Ślunsku. Nale ksiunżka dzieło opus magnum 10/10 :)


text:
Skrōł narkotyki w pudełku po strzewikach
Kryminalni z Piekŏr chyciyli 34-latka, co we swojim pōmiyszkaniu mioł bez 2 tys. dziołkōw dilerskich amfetaminy. Plac, kaj skryte były narkotyki, pokŏzoł szandarōm pies sużbowy. Miyszkaniec krysu tarnogōrskigo usłyszoł już ôbskażynia. Może dostać do 10 lŏt heresztu.
Policjanciŏ wydziału kryminalnego piekarskij jednostki, przi ryalizowaniu postaniowiyniŏ prokuratora, poszli do miyjsca, co w nim 34-latek miyszkoł. W czynnościach bōł tyż ôkludzŏcz społym ze psym sużbowym, przeszkolōnym we szukaniu narkotykōw. Psi nos zaś pokŏzoł, co poradzi. W jednyj z izbōw, we szranku szandarzi znŏdli szachtelkã po strzewikach, a w nij bojtel z biołym pulwrym. Narkotykōw było ale wiyncyj. W sumie, dziynki przeszukaniu pōmiyszkaniŏ 34-latka, wachtyrze prawa przejōnli bez 2300 dziołkōw dilerskich amfetaminy jak tyż 5 pilōw – nojpewnij ekstazy, co na kōńcu potwirdzōm podszukowania laboratoryjne. Szandarzi znŏdli tyż mobiniŏki, wŏgi elektrōniczne jak tyż replikã brōni. Na poczet prziszłych sztrŏfōw zabezpieczōno było blisko 3 tys. zł. Chop usłyszoł już ôbskarżynia i dostoł policyjny dozōr. Może dostać do 10 lŏt wiynziyniŏ.
Zdrzōdło: KMP Piekary Ślōnske


text:
Łužiska Nysa
Łužiska Nysa (němsce Lausitzer Neiße‚ delnjoserbsce Łužyska Nysa, čěsce Lužická Nisa, pólsce Nysa Łużycka) je 256 km dołha rěka w srjedźnej Europje a lěwy přitok Wódry. Łužiska Nysa je najdlěša z třoch rěkow z mjenom Nysa a twori, we wuslědku Druheje swětoweje wójny, dźěl hranicy mjez Němskej a Pólskej. Jednozmyslnosće dla w nastupanju na Němsku mjenuje so tohodla často jenož Nysa (němsce: Neiße).
Łužiska Nysa wužórli so w čěskich Jizerskich horinach w Nová Ves nad Nisou (Neudorf an der Neiße) sewjerowuchodnje wot Jablonca nad Nisou a njedaloko pólskeje mjezy. Běži tam přez Jablonec a Liberec do Hornjeje Łužicy a twori wot třikrajoweho róžka, kotryž docpěje na juhu Žitawy, pomjeznu rěku mjez Němskej a Pólskej. K sewjeru běži dale přez Zhorjelc, hoberski Park wjercha Pücklera pola Mužakowa a Delnju Łužicu. Pola Radšowa, w gmejnje Neißemünde mjez Gubinom a Eisenhüttenstadtom, so Łužiska Nysa wotlěwa do Wódry wuliwa.
Hlej tež: Nastawki wo při Nysy ležacych sydlišćach
Wuliw Łužiskeje Nysy do Wódry


text:
-
Znamy zwycięzców II GP Wodzisławia Śląskiego
Kategoria: Turnieje w Polsce - Pozostałe turnieje / 01 Lipca 2015
Krzysztof Pawłowski, Dariusz Kubin, Marek Kaczorek, Andrzej Matczak, Roman Wiża i Aneta Trętowska wygrali drugi turniej z cyklu Grand Prix Wodzisławia Śląskiego w tenisie stołowym.
Tagi: Wodzisław Śląski, Krzysztof Pawłowski, Marek Kaczorek, Andrzej Matczak, Grand Prix Wodzisławia Śląskiego, Dariusz Kubin, Roman Wiża Aneta Trętowska
-
Znamy zwycięzców I GP Wodzisławia Śląskiego
Kategoria: Turnieje w Polsce - Pozostałe turnieje / 03 Czerwca 2015
Krzysztof Pawłowski, Dariusz Kubin, Rafał Opozda, Zbigniew Siódmok i Aneta Trętowska wygrali I turniej XXV GP Wodzisławia Śląskiego w tenisie stołowym.
Tagi: Wodzisław Śląski, Krzysztof Pawłowski, Grand Prix Wodzisławia Śląskiego, Zbigniew Siódmok, Dariusz Kubin, Rafał Opozda, Aneta Trętowska
-
Krzysztof Pawłowski i Wiktoria Urbaniak najlpszymi młodzikami I WTK na Śląsku
Kategoria: Turnieje w Polsce - WTK / 14 Września 2013
Krzysztof Pawłowski i Wiktoria Urbaniak wygrali I WTK młodzików w woj. śląskim.
Tagi: WTK, śląskie, Śląsk, Krzysztof Pawłowski, Wiktoria Urbaniak


text:
Stawizny
K stawiznam sorabistiki w Lipsku
Prěnje spočatki
Prěnje serbskorěčne zwučowanja na Alma Mater Lipsienis so započachu 1716 ze załoženjom Serbskeho prědarskeho towarstwa „Societas Lusatorum Sorabica“ přez někotrych serbskich studowacych ewangelskeje teologije. Nimo rěčnych a prědarskich zwučowanjow nastachu ćišćane serbske (hornjoserbske) pojednanja a rukopisna nowina. Z dźělenjom „Sorabicuma“ jako wosebiteho wotdźěla (seminara) we „Łužiskim prědarskim towarstwje“ so 1815 wědomostna wotnožka z mjenom „Sorabia“ wutwori. Přez wudawanje „Sserskich nowin“ wot Handrija Zejlerja a Hendricha Augusta Krygarja bě nětko móžno swójske dźěła, ludowe pěsnje a přisłowa wozjewjeć. Na tute wašnje zawostajichu čłonojo „Sorabie“ wažny fundus za sorabistiske slědźenje.
1842 so Serb Jan Pětr Jordan jako lektor a doktor za słowjanske rěče a literatury na Lipšćansku uniwersitu powoła. W lěće 1870 so potom katedra za přirunowace słowjanske rěče z wosebitym wobkedźbowanjom serbskeje rěče załoži. Jako August Leskien 1876 swojo zastojnstwo jako profesor za słowjansku filologiju nastupi, zbudźi sorabistiski rěčespyt jeho zajim a wón poskići čitanja hornjo- a delnjoserbskeje gramatiki. Słowjenc Matija Murko, naslědnik Leskiena a profesor za słowjansku filologiju wot 1917-1920, so jara za sorabistiku zasadźowaše a namjetowaše wutworjenje lektorata za serbšćinu w Lipsku. To so jemu najprjedy njeporadźi, ale 1933 wobsadźi wón na Karlowej uniwersiće w Praze prěnju profesuru za serbsku rěč a literaturu z Josefom Pátu.
Max Vasmer nawjedowaše wot 1920 do 1925 slawistisku katedru a wozjewi někotre zajimawe dźěła k sorabistiskim temam. Karl Heinrich Mayer, indogermanist a klasiski rěčespytnik, poskićeše jako priwatny docent wot lěta 1921 hač do 1927 čitanja k historiskej gramatice serbskeje rěče, serbskim ludowym pěsnjam a tekstowym intepretacijam. Tež Reinhold Trautmann, profesor za slawistiku, měješe wulku sympatiju za Serbow a dźeržeše w 30tych lětach čitanja k stawiznam serbskeje rěče.
Po lěće 1945
Lěto 1946 woznamjenješe za sorabistiku přewrót, dokelž so serbski wučerski wustaw w Radworju wotewri a tak znowa didaktiske-wědomostne dźěło wobnowi. Schwalenje Serbskeho zakonja 1948 w Sakskej pohoni tuž serbske kruhi, uniwersitnu sorabistisku instituciju wutworić. Reinhold Olesch, ordinarius za słowjansku filologiju a direktor Slawistiskeho instituta na Lipšćanskej uniwersiće, natwari 1949 lektorat za (hornjo)serbsku rěč. Za to so Michał Nawka jako docent přistaji. Na spočatku wuwučowaše 15 studentow w dwěmaj kursomaj z 8 hodźinami tydźensce. W samsnym lěće załožichu serbscy studenća swoju organizaciju „Sorabija“, kotraž so programatisce dospołnje wot „Prědarskeho towarstwa“ a „Sorabie“ rozeznawaše, tola na jeju tradicije nawjaza.
Naša institucija nasta 6. septembra 1951 pod mjenom „Serbski institut“ na Lipšćanskej uniwersiće. Tehdy wobsteješe z dweju wotdźělow: „wotrjad za rěč a literaturu“ bě ze slawistiku zwjazany a „wotrjad za serbske stawizny“ dźěłaše z Historiskim institutom fachoweho směra stawizny hromadźe. Na započatku so předewšěm wučerjo, diplomowi slawisća a stawiznarjo kubłachu. W lěće 1968 so institut po druhej wysokošulskej reformje NDR přemjenowa na „Institut za sorabistiku“. W běhu prěnjeje wysokošulskeje reformy bu Pawoł Nowotny wot 1951-1953 komisarsiski nawoda Serbskeho instituta. 1955 so Pawoł Nedo jako direktor wuzwoli a z płaćiwosću swojeje profesury z wuwučowanskim nadawkom za serbsku ludowědu spočatk studijneho lěta 1960/61 tež oficialnje w swojej słužbje jako nawoda wobkrući. Z jeho podpěru so 1981 studijna kombinacija kulturne wědomosće/sorabistika zawjedźe. W lěće 1964 přewza Hinc Schuster-Šewc profesuru za sorabistiku a hamt direktora, po tym nachwilnje tež stawiznar Jan Brankačk.
Po lěće 1989
Z politiskim přewrótom 1989 a přez strukturelne změny, kiž běchu z redukciju personala zwjazane, dósta Institut za sorabistiku swoju dźensnišu organizacisku formu. Po Ronaldu Lötzschu a wjacorych komisariskich wjednistwach (Wolfgang Sperber, Wolfgang F. Schwarz, Gerhild Zybatow, Tadeusz Lewaszkiewicz) přewza w lěće 2003 Edward Wornar profesuru a jednaćelski nawod.
We wobłuku 600. jubileja załoženja Lipšćanskeje uniwersity wozjewi dr. Tomasz Derlatka wobšěrny nastawk wo stawiznach, wukubłanju a slědźenju sorabistiki. Cyły nastawk w němskej rěči namakaće tu (PDF).


text:
Potyn1 mogecie2 pedzieć:3 mōm4 rolady i niy zawachōm sie ich użyć! Ale niy bojcie5 sie, niy o handgranat6 sam idzie,7 yno8 o te łokrōngłe owoce, co to dō nos prziszły ze dzikich landōw9– jakby to Babka Marii padała. Joł10 lubia- jak sam już niyftorzi11 niyrołz12 widzieli- eksperymynty we kuchni. Ta moja borołka13 Baba musi to potyn wszysko jejś, ale przi tych roladach, to śmiōtła14 ze talyrza wszysko- widać bōły15 dobre.
Co potrza?16
5-6 kōnskōw17 miysa wołowego na rolady
1 granat
gołrść18 łorzechōw włoskich
15-20 dkg wyndzōnki19
5 łyżeczek mostrichu20
keliszek czerwōnego wina
150 ml śmiytōnki21
2-3 łeżki22 masła klarowanego
trocha23 wody
sōl, pieprz
kapka24 maggi- nasze Ōłmy25 do zōłzy26 zawsze go trocha kapły
mōnka27 do zagynszczynia zōłzy
5-6 metrowych nici- jak mołcie28 lust29, to sie mogecie wziōńć30 nawet różowe 😉
Rozczaskejcie31 sie te miyso- chyba, że mołcie takego masołrza,32 co je rozczaskuje abo moł jakego stikera 😉
Wciepcie33 na kołżdo34 rolada łyżeczka mostrichu i rozsmarujcie. Posypcie troszka pieprzym i solōm. Podpiyczcie sie plastry boczku na patelni i dejcie35 na rolada. Łorzechy na chwila upranżcie36 i wciepcie na rolady. Granat trza łobrać ze skōry i wyciepnōńć37 tyż te biołe błōnki ze środka, a reszta do roladōw. Tera trudne zadanie, bo trza je zwiynōć38 tak, żeby ze środka nōm39 nic niy wyleciało. Owińcie sie je fajnie niciōm i dejcie je na rozgrzōno patelnia- kaj40 sie pryndzyj41 smażōła ta wyndzōnka- i dodejcie jeszcze masła klarowanego. Terozki trza je podpiyc ze wszyskich stron i nojgorsze w tym bańdzie42 to pyrskanie43 tego tustego,44 ale na to chyba niy ma rady, yno je kans45 sprzōntania 😉 Podpiykejcie je nojlepi na patelni, bo Wōm sie niy bańdzie te miyso prziklejało do dna, a potyn mogecie sie je przełożyć do jaki brytfanki. Jak już sie podpiekōm, to wlyjcie tam wino i trocha wody i niech sie to tera pomału warzi46– jak mołcie czas, to moge to tak sie pykać47 ze 2 godziny. Jak już miyso je miynke,48 to je wyciōngcie49 i połōżcie na talyrzu. Do zołzy dodejcie śmiytōnka, rozfyrlano50 ze zimnōm wodōm mōnka (ze 2 łeżki na szolka51 wody) i niech to fajnie zawrze.52 Tera doprołwcie53 sie to solōm, pieprzym i maggi. Ze roladōw ściōngcie54 nici, na chwila wciepcie do zołzy i fertich.55 Nojlepi to baje56 smakować ze klōskami, ale jakby Wōm sie niy chciało smolić57 ze klōskōma, to dobre bydōm tyż i nudle58… smacznego 🙂
1później
2możecie
3powiedzieć
4mam
5bójcie
6granat ręczny
7chodzi
8tylko
9egzotycznych krajów
10ja
11niektórzy
12nieraz
13bidulka
14zmiotła
15były
16potrzeba
17kawałków
18garść
19wędzonego boczku
20musztardy
21śmietany
22łyżki
23 trochę
24kilka kropel
25babcie
26sosu
27mąka
28macie
29ochota
30wziąć
31roztrzaskajcie
32rzeźnika
33wrzućcie
34każdą
35połóżcie
36uprażyć
37wyrzucić
38zwinąć
39nam
40gdzie
41wcześniej
42będzie
43pryskanie
44tłuszczu
45dużo
46gotować
47bulgotać
48miękkie
49wyciągnijcie
50roztrzepaną
51kubek
52zagotuje
53doprawcie
54ściągnijcie
55gotowe
56będzie
57tutaj w znaczeniu bawić, marnować czas
58makaron


text:
Pólska knježerstwowa koalicija rozpadnyła – USA reaguja na nowy zakoń
Waršawa. Chětro njewočakowano rěčnik knježerstwa pólsku zjawnosć minjenu wutoru informowaše, zo je knježerstwowa koalicija kraja rozpadnyła. Kriza bě wudyriła, po tym zo je ministerski prezident Mateusz Morawiecki jednoho ze swojich zastupnikow, Jarosława Gowina, pušćił. Gowin bě na to wšěch swojich sobudźěłaćerjow zwołał a zdźělił, zo je zhromadne dźěło z knježacej narodno-konserwatiwnej stronu Prawo a sprawnosć (PiS) skónčene. W tym zwisku Polacy zhonichu, zo wobsteja napjatosće mjez PiS a Gowinom, kiž poměrnje mału stronu Dorozumjenje nawjeduje.
Premier Morawiecki je minjene měsacy po cyłym kraju jězdźił a ludźom program nowonatwara po skónčenju koronakrizy „Pólski porjad“ předstajał. Při tym wón twjerdźeše, zo budźe natwar bjez nowych dawkow móžny. Gowin so tomu spjećowaše, skedźbnjejo na to, zo program PiS k masiwnym zwyšenjam płaćiznow powjedźe a na kóncu k nowym dawkam.


text: Hdyž bě słowakske specialne sudnistwo před dobrym měsacom z njewšědnym zajimom sćěhowany proces w kawzy zamordowanja nowinarja Jána Kuciaka a jeho njewjesty Martiny Kušniroveje zakónčiło z wuwinowanjom dweju wulce podhladneju wobskorženeju, je njezrozumjenje w kraju, wosebje wšak staršich wobeju woporow było njesměrne. Nětko su słowakske medije wusud tež w jeho pisomnej formje publikowali. Na 139 stronach wobdźěleni třo sudnicy nadrobnje wopodstatnjeja, z kotrych objektiwnych přičin su rozsudźili, kaž su rozsudźili. Rezimej rěka: Wuwinowanje tohodla, dokelž předewzaćelej Marianej Kočnerej njeje někoho wotpohlad, chcyć nowinarja Jána Kuciaka zamordować, znaty był, dokelž njeje dopokazujomne, zo je Alena Zsuzsova mordarjej wot Kočnera 70 000 eurow přepodała a dokelž wobaj hłownaj swědkaj njejstaj wěryhódnaj. Sudnistwo je so tuž dyrbjało chcyjo nochcyjo po juristiskej zasadźe měć „in dubio pro reo“ (Při dwělach za wobskorženeho). By-li wone Kočnera a Zsuzsovu zasudźiło, by to móhła juristiska zmylnosć być.


text:
CWEK WE ROBOCIE
Dobry cwek, to dobro robota.
Nim napocznie sie robota, trza sie dobrze zmiarkować, jaki je cwek mojich dziołań, a po co robota nos wszyskich?
We kożdym dziołaniu wożne je planirowaniý. We kożdym planirowaniu wożny je cwek. Beztuż, coby dobrze robić, trza dobrze sie to wszysko zmiarkować.
Kej sie chce dobrze zrealizować projekt, trza sie zdować sprowa z tego, iże festelnie wożne je planirowaniý. Przi tymu muszymy sie przirychtować na kůnsekwyntno robota a uzdać, jako bydymy mierzić efekty noszego dziołanio.
We tym wszyskim co chwila bydzie przesmykać sie cwek dziołanio. Cweki mogům być roztomajte. Kożdy moge mieć swoje, a przi tymu jeszcze mogecie mieć take, kere chcecie realizować cuzamyn. Wożne je, coby kożdy wto coś robi, mioł we tym jakiś cwek. Dziynka tymu bydzie umioł sie snolyź we tym co robi, a robić to dobrze.
Cwek dziołanio, to tyż tako choby wyspa docylowo. Kej płynie sie na tratwie bez srogi ôcean a niý wiy sie kaj sie płynie, to kaj sie dopłynie? Niý wiadůmo. Eli kajkolwiek. Kej zaś mo sie cwek, nawiguje sie, mierzi a ôkryślo, eli dobry kierunek, wiela jeszcze uostało a wiela juże je za nami.
Tak samo je ze projektym. Trza wymedytyrować jaki můmy cwek, a dobrze zaplanirować robota. Przi tymu werci sie tyż zmiarkować jake mogům być słabe a mocne strůny, jake szanse a zagrożynia (godo Wům coś SWOT?). Take podyńscie pomogo planirować długofalowo a ôkreślyniý cweka motywuje do dolszego dziołanio: "Bo przeca po to to robiymy!".
Jaki mocie cwek?
Coby uzdać, jaki je cwek cołkij roboty, czosym trza sie niý mało naforsztelować. Niýstety to, iże roz udo nům sie go wymedytyrować, blank niý zmiynio faktu, co za chwila trza bydzie go trocha pomiynić, dopasować. Robota, a przi tymu jejij cwek trza dopasowywać do sytuacje zewnyntrznyj a wewnyntrznyj grupy projektowyj.
Bezto przi ustolaniu cweka trza sie dować pozůr na:
- ustolyniý terminůw a czosu,
- ôdniesiyniý do kůnkretnego dziołanio,
- krůtke a klarowne przedstowiyniý cweku dziołanio,
- realizm.
SMART - Metoda na cwek
Przi wymedytyrowaniu cweku czosym werci sie wejrzeć na roztomajte metody do tego. Jednům ze takich moge być SMART, czyli:
S – specific – kůnkretny
M – measurable – do zmierzynio
A – achievable – do szafniyńcio
R – realistic – realny
T – time oriented – ôkryślůny we czosie
SPECIFIC – kůnkretny, precyzyjny – trza jasno, klarownie, ale kůnktetnie pedzieć, czego chcymy, jak to zrobiymy, a skůnd bydymy wiedzieć, iże my to zrobili. Lepi sam niý używać terminůw takich jak: wiyncy, myni, tůnij, lepij, gibcij, a na to podanych. Zoboczcie sie dejmy na to na te dwa zdania, coby to lepi to pokapować:
"Ôdbiyrej gibcij tyn telefůn".
"Ôdbier telefůn zaro jak słyszysz, iże zwůni."
Mogesz tyż sie zadać fragi:
Eli cwek noszego dziołanio je jasny a klarowny?
Eli wiymy co chcymy robić, a wiymy co z tego przidzie?
Eli dziynka cwekowi wiysz co mosz dalij robić?
MEASURABLE – do zmierzynio - co by niý robić, trza wiedzieć, co sie zrobiło a wiela uostało. Jednako coby to wiedzieć, cwek a nosze dziołania muszům być do zmierzynio a porachowanio tak, coby we kożdym momyncie pedzieć, můmy jeszcze to, to, to a tyla, tyla, tyla do zrobiynio a załatwiynio.
Bezmaś kożdo rzecz poradzi sie jakoś porachować abo zmierzyć. Styknie zmiarkować sie jak.
I zaś fragi na spůmoga:
Jak poznosz, iże dobrze Ci idzie?
Skůnd bydziesz wiedzioł, iże już sie Wům udało?
Jako ôkryślicie wiela Wům uostało?
ACHIEVABLE - do szafniyńcio, ôsiůngniyńcio - cwek mo być do ôsiůngniyńcio, bo kej bydziecie sie stowiać za cwek coś, czego niý udo sie szafnyć, to w kůńcu dokludzi to demotywacje a pociepniyńcio roboty.
Cwek je do szafniyńcio kej:
- lider uzdo, co udo sie taki plan zrealizować,
- realizatory dajům sie s nim rada,
- ôkryślůne dziołania mogům być zrealizowane bez wyznoczůnych ludzi.
Fragi na spůmoga:
Eli tyn cwek je realny?
Bieresz wszyske fakty a cołko sytuacji pod uwaga przi planowaniu?
REALISTIC - realny, do zrealizowanio - cwek niý moge być ôderwany ôd tego, co sie dzieje tera a co sie tera robi. Musi być realny do zrealizowanio a istotny dlo cołkij grupy a ferajny.
Jake fragi?
Eli Ci, co dostali zadania, poradzům je zrealizować?
Eli majům za tyla wiedzy a doświadczynio?
Eli wszyscy wiedzům co a na co majům robić?
TIME ORIENTED - ôkryślůny we czosie, obsztalowany - wyznoczůne kůnkretne terminy forplanu a przi tymu wyznoczůno we czosie robota a cwek dziołanio. Trza wiedzieć kej napoczynůmy, kej můmy wożne daty, a kej kůńczymy. Kojarzycie "dead line"?
Fragi dlo spůmogi:
Eli wyzoczůne cweki majům swoje czasowe růmy?
Eli wiysz co, kej a kaj mosz robić?
Mosz jako inkszo robota we tym samym czosie?
Eli cołko robota a jeji czos je uzgodniůny ze inkszymi?
Cwek we wercie - na co ôbsztalować cwek?
- coby pomierzić postymp,
- wiedzieć do czego to kludzi,
- dobrze zaplanirować dziołania,
- wiedzieć co, kej robić,
- wzmocnić motywacjo,
- wytworzać wiynź we manszafcie,
- ôkryślić wto, co robi a za co ôdpowiado,
- wyznoczyć ôsiůngniyńcia,
- lepij uzdować na prziszłoś.
Tyn tekst je dostympny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Poczytej tyż:
5 umiyjntności, kere pomogům Ci we żywobyciu
Silesia Skills VADEMECUM - Kůmunikacjo (t.1)


text:
Prof. dr. Christian Voß je profesor za južnosłowjanske rěče při Humboldtowej uniwersiće w Berlinje a zaběra so wosebje ze słowjanskimi mjeńšinami w sewjernej Grjekskej, kotrež ze strony grjekskeho stata jako tajke připóznate njejsu. Ze studentami slawistiki poby nimo toho w zašłych lětach wjacekróć w serbskej Łužicy a přewjedźe z nimi mjeńše naprašowanja a slědźenja na serbskich wsach. Składnostnje 200. róčnicy grjekskeho zběžka přećiwo osmaniskemu knjejstwu, kotryž wjedźeše 1830 k připóznaću njewotwisneje Grjekskeje, sym so z nim wo połoženju słowjanskich mjeńšin rozmołwjał.
Knježe prof. Voßo, prošu wopisajće skrótka słowjanske mjeńšiny w Grjekskej. Hdźe bydla a wo kotrej ličbje scyła rěčimy?
W kónčinje, wo kotrejž rěčimy, rěča so hižo znajmjeńša ze 7. lětstotka słowjanske dialekty. Něhdy rozpřestrěwaše so rěčny teritorij tutych skupin wo wjele dale do juha, hač na połkupu Peloponnes, kaž widźimy na přikład z mjenowědnych přepytowanjow. Słowjenjo su potajkim domoródni w tutych kónčinach, najznaćiši zastupjerjo su drje swj. Cyril a Metod, kotrajž pochadźeštaj ze Soluna (Thessaloniki). Dźensa rěčimy dohromady wo někak 150.000 domoródnych rěčnikach słowjanskich dialektow w Grjekskej, při čimž njejsu dokładne ličby znate. K nim słušeja na jednym boku křesćanska ludnosć na sewjerozapadźe, wosebje we wokolinje města Florina (Lerin), na tamnym boku muslimscy Słowjenjo w zapadnej Thrakskej, tak mjenowani Pomakojo.


text: Choćebuz (SN). Koronapandemija wuskutkuje, zo je přetrjeba miliny woteběrała. Milinarnje tohodla mjenje elektriskeje energije do syće dawaja. Tak nětko w předewzaću Łužiska energija a milinarnje (LEAG) planuja dźěl sobudźěłaćerjow nachwilnje do krótkodźěła pósłać. Wo tym informowaše wčera powěsćernja dpa, powołaca so na rěčnicu předewzaća. Kaž LEAG zdźěli, je wona w minjenych dwanaće měsacach hač do štwórćiny mjenje brunicy wudobywała. Hladajo na dotalne wuwiće pandemije njeliča zamołwići LEAG z krótkodobnym wožiwjenjom naprašowanja za milinu. Předewzaće pak z toho wuchadźa, zo so potrjeba suroweje brunicy najpozdźišo lětsa nazymu zaso stabilizuje.


text:
Czynstochowy
Spůłrzyndne: 50°48' N 19°07' E
Czynstochowy[1] (pol. Częstochowa, czes. Čenstochová, hebr. צ'נסטוחובה, mjym. Tschenstochau, rus. ЧeHcToxoBa) – mjasto we połedńowyj Polsce, grodzki krys a śedźiba źymskigo krysu we ślůnskim wojewůdztwje . Gyszichtowo przinoleży ku Małopolsce. Leży nad Wartům, na půłnocnym kreju Krakowsko-Czynstochowskij wyżyny. Je sam kośćůł a klasztůr na Jasnyj Gůrze, we kerym je, powożany za cudowny, Uobroz Matki Boskij Czynstochowskij, skiż tego je to głůwny uostrzodek maryjnygo kultu we Polsce.
Przipisy
- ↑ Ślůnske mjano za: Reinhold Olesch, Der Wortschatz der polnischen Mundart von Sankt Annaberg, Berlin 1958


text:
Bajki, baśnie i bajdy ludu greckiego. Antologia
- Arcydzieła literatury nowogreckiej. T. I
- Arcydzieła literatury nowogreckiej. T. II
- Arcydzieła literatury nowogreckiej. T. III
- Arcydzieła literatury nowogreckiej. T. IV
- Arcydzieła literatury nowogreckiej. T. V
- Arcydzieła literatury nowogreckiej. T. VI
- Arcydzieła literatury nowogreckiej. T. VII
- Arcydzieła literatury nowogreckiej. T. VIII
- Arcydzieła literatury nowogreckiej. T. IX
- Arcydzieła literatury nowogreckiej. T. X
- Arcydzieła literatury nowogreckiej. T. XI
- Arcydzieła literatury nowogreckiej. T. XII
Redakcja:
Jednostka:


text:
Godka Klachuli, 1.10.1920
Wachtyrz prezyntuje ślōnske artykuły ze starych cajtōngōw przepisane do alfabetu ślabikŏrzowego. Trzeba je rozumieć we kōntekście historycznym i niy przedstawiajōm ône ôpiniji ôd redakcyje.
Ludkowie mili!
Tōz wōm padōm, co sie tyz to ludzie uśmiejōm z tego nasego „Kocyndra” i juz padoł mojymu chłopu jedyn doktōr, że jak przidzie do niego jaki chory, co bardzo jest smutny i makolicny, to mu koze przecytać „Kocyndra” i jak sie dobrze uśmieje, to zaroz jest zdrowsy.
Teroz przi kopidłach to chłopcy jak polōm nać na polu, to śpiewajōm ô „Zycherce” i jak widzōm zielōnego kōnika, co w trowie skoko, to padajōm, że to „Zycherek” ucieko. A jak zaś kaj w przikopie abo na miedzy ôbejrzōm jako kupka co jōm cuć, to padajōm, że to jest możno ôd Teofila.
Byłach tez tu kejś na weselu i dość my sie tam tez uciesyli i se pojedli, choć kołoc był ze śniadej mōnki. Przi ôbiedzie, jak juz powybierali na muzyka, na ôparzōna rynka i na cepiec dlo młodej pani, to potym tez zbieroł starosta na „Polski Cerwōny Krziż”, ktōry wspiero nasych biednych. Joch tez, nie wymowiajōnc, dała 5 marek, bo teroz na zima trza tym biednym pōmōc.
Te miymce to sōm jednak bezwstydne. Porzōnd pisōm ô wszach w Polsce i że kożdy Polok jest zawszawiōny. A mnie sie zdo, że to jest na ôpach, bo pierse: wszy to mi do chałupy synek prziniōsł z niymieckego wojska, przōdzi z Neuhammer, a potym jak musioł z Miymcami lezeć we Francji w kwaterach i na frōncie. Jak przisoł pierwsy roz na urlop, toch go sie, moji złoci, aze wystrasyła i tak jak stoł, takech go wraziła do waniynki. Pado mi jesce, że ôn ich niymo wiela, ale ci lepsi Miymcy, a nojbardziej ci, co chcōm być ôficerami, te sztudynty, co to jyno szekulada i marmelada lyżkōm jedzōm, a gymba ino pod broda i pod uszy myjōm, ci to mogōm wszy na funty ôddować. Adyć w Miymcach wszystke „bahnhofy” i nawet tyn „rajchstag” był zawszawiōny. W Polsce też sōm wszy, ale ône trzimajōm sie najwiyncej germańskego jynzyka, i rodzōnych braci Miymcōw, t.j. żydōw, co to pōno po żydowsku gadajōm, a jak ech słyszała tych żydkōw, co sie tu teraz smykajōm, godajōncych po żydowsku, to było to samo co po miymiecku jyno poprzekrōncano. U nos we wsi to pamiyntōm, jakech jesce była młodo, to była jedna rodzina Miymiecko i u niej my ôglōndali jak to wszy wyglōndajōm, a żodyn z nos nie chcioł z tymi dziećmi siedzieć w szkole w kupie, bo to chacharstwo było ôbtargane, zawszawiōne i nigdy nie umyte, a włosy u jednej cery pełne gnidōw, wyglōndały jak pociorki.
No ale przeboczcie zech sie tak rozpisała ô wszach, ale to tez cłowiek nie może tego zboleć jak to świnia drugego świniōm przezywo.
Pōno wszyscy, co sie tu u nos urodzili, a potym zaroz wywyndrowali abo uciekli, majōm tez tu głosować. Cy to jest sprawiedliwie, nie wiym, ale trzeba bardzo dować pozōr, bo dużo buksōw, co im tu robota śmierdziała, i pociōngli do Berlina i Bōg wiy kaj tam jesce, teroz pisōm do dōm po metryki, ale zaroz po dwie i mnie sie zdaje, że na ta drugo to tez bydzie belejaki Miymiec, co ô Gōrnym Slōnsku do terazka nic nie słyszoł, chcioł głosować. Tōz dejmy se pozōr, by potym nie było wiyncej głosōw, jak ludzi, i kożdego, co przijedzie na plebiscyt dobrze se musimy ôbejrzić, bo przeca choćby jednego znajōmego we wsi musi mieć, a jak nie, tōz wiecie co sie z takimi cyganami i smykami robi.
Jakiś nowy Prōnobis powstoł, ale na te jego kartki, co teroz ôzdowajōm to ani żadyn nie patrzi, bo se pado, że jak już jako ôdezwa miymiecke gazety ôgłoszajōm i polecajōm, to już kożdy z nos wie, kaj ôna sie urodziła, kto jej był chmotrym i kto tymu dziecku doł wiōnzanie. Jo jyno padōm, że to wszystko darymne te całe cygaństwa i bałamucynie, bo my przeca wiymy, że to jest robota tych, coby nos miec chcieli dalej pod swojim batym. Ale niyma głupich, dość tej krziwdy, teroz idymy nazod do naszej Matki – do Polski. Na drugi roz wōm zaś napisa ô nasej zabawie z tańcami, ktōrōm urzōńdziło Towarzistwo Polek u nas!
Toz do widzynio!
Rōźla Pyscycka.


text:
Bùg
Bùg (pòl. Bug, ùkr. ЗaxiдHий Бyr, Zachidnyj Buh, biôł. ЗaxoдHi Бyr, Zachodni Buh) – wiôlgô rzéka w pòrénkòwi Eùropie, chtërna przepłiwô bez trzë państwa (Biôłorus, Pòlskô, Ùkrajina), a ji całowno długòta to 774 kilométrë (590 km w Pòlsce)[1].
Bùg je dopłiwã Narwi, twòrzi dzél grańcë midzë Ùkrajiną i Pòlską (na długòscë 185 km), a téż midzë Biôłorusą i Pòlską (na długòscë 178 km). Je czwiôrtą nôdłëgszą rzéką w Pòlsce.
Całownô pòwiérzchniô dorzéczô Bùgù to 38712 kwadratowich kilométrów, z czegò pòłowa (19239 kwadratowich kilométrów) leżi w Pòlsce, 29% (11,400 kwadratowich kilométrów) – w Biôłorusë, a 22% (8700 kwadratowich kilométrów) – w Ùkrajinie[2].


text:
Greifswald
Uniwersitne a hansowe město Greifswald (delnjoněmsce Griepswold) je pjate najwjetše město Mecklenburgsko-Předpomorskeje a nadeńdźe so na sewjerowuchodźe zwjazkoweho kraja w Předpomorskej při brjoze Baltiskeho morja. Leži při wuliwje rěčki Ryck (= „rěka“) do Greifswaldskeho zaliwa mjez kupomaj Rujany a Usedom a ma něhdźe 56.000 wobydlerjow.
W lěće 1456 załožena uniwersita w Greifswaldźe je po Roztokskej druha najstarša w baltiskim rumje a ma něhdźe 11.000 studentow.
Z lěta 2011 je Greifswald zarjadniske sydło wokrjesa Předpomorska-Greifswald.
StawiznyWobdźěłać
Prěnje naspomnjenje jako oppidum Gripheswald pochadźa z lěta 1248. W dalšim wopismje nadeńdźe so pokiw, zo je němske mjeno města Gripeswald, štož pokaza na to, zo měješe město hišće druhe, snadź słowjanske abo danske mjeno. 1250 dósta Greifswald wot wójwody Wartisława III. měšćanske prawa. 1278 mjenuje so město prěni raz jako čłon Hansy. 1456 załoži wójwoda Wartisław IX. po iniciatiwy města pomorsku krajnu uniwersitu w Greifswaldźe. Wot 1631 hač do 1815 słušeše město kaž nimale cyły pomorski pobrjóh k Šwedskej. W Druhej swětowej wójnje njebu město wulce wobškodźene.


text:
Jan Ćěsla
Jan Ćěsla, tež Jan Handrik-Ćěsla (* 16. decembra 1840 w Nowych Boranecach; † 11. oktobra 1915 w Neveklovje w Čěskej) bě lěkar, MUDr.[A 1] a serbski basnik a přełožowar. Złožujo so na ródnu wjesku, wozjewi Jan Ćěsla literariske twórby často pod pseudonymom Borančanski.
Žiwjenje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Jan Ćěsla, bratr Michała Handrika-Ćěsle, narodźi so jako syn chěžkarja w Nowych Boranecach. Wot lěta 1846 do 1849 wopyta wón Radworsku farsku šulu a po tym zo so swójba w lěće 1850 do Budyšina přesydli, hač do 1854 tamnišu Tachantsku šulu. Jutry 1854 zastupi Jan Ćěsla so preparandy Katolskeho wučerskeho seminara w Budyšinje a wot lěta 1855 do 1862 běše wón chowanc Serbskeho seminara w Praze, hdźež wopyta němski Małostronski gymnazij. Po tym přizamknje studij mediciny při Praskej uniwersiće. W tutym času wučerješe w Praskich swójbach a wopyta pak tež zhromadnje ze studentom Pětrom Dučmanom přednoški Purkynje. W lěće 1870 spisa swoju promociju a běše praktikant w chorowni w Praze. Wot lěta 1870 hač do 1915 skutkowaše jako lěkar w čěskim Neveklovje.
Serbske literarne skutkowanje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
W šěsćdźesatych lětach 19. lětstotka wuwi so Ćěsla pódla Handrija Zejlerja k wusahowacemu serbskemu basnikej romantiki. Jeho twórby wozjewi mjez 1862 do 1871 přewažnje we Łužičanje, ale tež w čěskimaj časopisomaj Lumír a Hlas.[1] W swojim najwobšěrnišim lyrisko-episkim dźěle Kral Přibysław z lěta 1868 wobjednawa wojowanja połobskich Słowjanow wo samostatnosć. Jan Ćěsla zeserbšći mjez 1861 a 1862 jako prěni knihu Wowka Boženy Němcoveje – jeho manuskript, kotryž přepoda 1863 Maćicy Serbskej, pak so pozdźišo zhubi. Nimo toho přełoži Jan Ćěsla čěsku wjeselohru Rohowin Štyrirohač Václava Klimenta Klicpery (originalny titul „Rohovín Čtverrohý”) z lěta 1821. Z tutej twórbu, kotraž předstaji so wot sobustawow towarstwa Budyska Bjesada a mjez druhim tež wot Jana Arnošta Smolerja, zahaji so 2. oktobra 1862 w Budyskim hosćencu K złotej krónje tradicija serbskeho dźiwadźelenja.[2] W lěće 1864 přełoži wjesne powědančko Františeka Pravdy Nawoženja ze štyrjomi stami z čěšćiny do serbšćiny, kotrež jako kniha pola Donnerhaka w Budyšinje wuńdźe.
Po tym zo zastupi do powołanja, Jan Ćěsla literarisce womjelkny, zdźerži pak zwisk k serbskemu kulturnemu žiwjenju. Wot lěta 1873 bě Jan Ćěsla čłon Maćicy Serbskeje a wot 1910 čestny měšćan Neveklova.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Franc Šěn: Ćěsla, Jan. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 577sl.
- Adolf Černý: Nekrolog LXXV. W: Časopis Maćicy Serbskeje. Lětnik 68 (1915), čo. 2, str. 152–153. (hsb.)
- Adolf Černý: Jan Handrik-Ćěsla. W: Zlatá Praha. Lětnik 33 (1916), čo. 4, str. 46sl. (čěsce)
- ↑ Handrij Dučman: Pismowstwo katholskich Serbow. Smoler a Pjech, Budyšin 1869, str. 50sl. (hsb.)
- ↑ Jan Ćěsla: Rohowin Štyrirohač. (Předsłowo k předstajenju wot Jakuba Buka.) W: Časopis Towaŕstwa Maćicy Serbskeje. Zwjazk 15 (1862), čo. 2, str. 65–86. (hsb.)
Přispomnjenje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ MUDr. je čěski a słowakski akademiski titul doktora mediciny (čěsce: doktor všeobecného lékařství abo doktor medicíny; słowaksce: doktor všeobecného lekárstva, doktor medicíny; łaćonsce: medicinae universae doctor).
Wotkaz[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Serbske spěwy a pěsnje zběrane wot Jana Ćěsle. Wokoło 1860 (digitalizat)


text: Z Města/Cottbus. Na 19. Łužysku filmowu pśeglědku pšose pónjeźele, 1. nowembra, wót zeger 19:00 do kina „Weltspiegel“. A 31. chóśebuski festiwal pódzajtšno-europskego filma, z 170 filmami w programje, se wrośijo wót 2. do 7. nowembra do chóśebuskich kinow. Prědny raz změju wóni sedym grajaŕnjow – Statne źiwadło, Weltspiegel, Glad-House, Kammer- bühne, Stary měsćański dom, Wjeliku słuchaŕnju BTU Chóśebuz-Zły Komorow a planetarium – z dogromady źaseś płatami. Wušej togo změju paralelnje teke digitalne kino w streamje, to samo hyšći až do 16. nowembra. Kaž pśecej prezentěruju filmy w ramiku styri wuběźowanjow a tradicionelne programowe sekcije, zasej z rozgranjańskimi rundami z filmaŕkami a filmarjami. K wósebnosćam 31. filmowego festiwala słuša, až cesće 100. narodniny kina we Słowakskej, budu se rozestajiś ze slědami perestrojki, z politiskimi pśewrotami pó rozpaźe Sowjetskeje unije, a budu wobswětliś nacasnu turkojsku filmowu krajinu.


text:
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
Odznaczeni: Czesław Adamski, Stefan Witold Alexandrowicz, Marian Franciszek Banaś, Ryszard Benesch, Artur Władysław Bęben, Adam Jan Bielański, Witold Franciszek Marian Biernawski, Franciszek Bierski, Krzysztof Ludwik Birkenmajer, Kazimierz Bisztyga, Wiesław Stanisław Blaschke, Władysław Bogusz, Roman Bromowicz, Mieczysław Budkiewicz, Witold Andrzej Byrski, Czesław Cempel, Stanisław Chrzanowski, Aleksander Ciszewski, Stefan Jan Czarnocki, Jan Józef Cząstka, Ryszard Czekajowski, Kazimierz Czopek, Aleksander Długosz, Zygmunt Drzymała, Józef Antoni Dubiński, Mikołaj Dubowicki, Władysław Duliński, Andrzej Dunikowski, Zbigniew Witold Engel, Feliks Teodor Esse, Zbigniew Józef Fajklewicz, Janusz Filipiak, Tadeusz Florkowski, Jerzy Jan Frydrych, Michał Fuksa, Aleksander Jacek Garlicki, Antoni Gaweł, Józef Kazimierz Giergiel, Andrzej Maria Gołaś, Stanisław Gołąb, Stanisław Gorczyca, Henryk Górecki, Zbigniew Górny, Jerzy Górski, Maciej Władysław Grabski, Hubert Gruszczyk, Jerzy Haber, Mirosław Józef Handke, Wiesław Adam Heflik, Kazimierz Konrad Hess, Jerzy Jabłoński, Józef Jachimski, Zbigniew Jaglarz, Anna Jankowska-Kłapkowska, Jan Stanisław Janowski, Platon Januszewicz, Mieczysław Jawień, Mieczysław Jeżewski, Stanisław Franciszek Jucha, Tadeusz Kaczorek, Czesław Kalata, Aleksander Adam Karcz, Jan Maria Karp, Zygmunt Kawecki, Zenobiusz Stefan Klębowski, Adam Klich, Zdzisław Kłeczek, Gabriel Kniaginin, Stanisław Marian Knothe, Antoni Kolano, Zygmunt Szymon Kolenda, Kazimierz Korbel, Ludwik Kozłowski, Stanisław Kreczmer, Józef Wojciech Kruczek, Bolesław Krupiński, Aleksander Wacław Krupkowski, Marian Książkiewicz, Zdzisław Kubas, Tadeusz Aleksander Kubiczek, Władysław Kuczewski, Wiktor Kulczycki, Aleksy Kurbiel, Tadeusz Piotr Laskowski, Mieczysław Lasoń, Jan Lech Lewandowski, Kazimierz Piotr Liszka, Adam Julian Piotr Ludkiewicz, Stefan Łaciak, Zdzisław Kazimierz Maciejasz, Ignacy Malecki, Tadeusz Malkiewicz, Piotr Małoszewski, Stanisław Małoszewski, Kazimierz Mamro, Andrzej Manecki, Jan Stefan Manitius, Stanisław Markowski, Eugeniusz Mazanek, Stanisław Zygmunt Mrowec, Bogdan Jerzy Ney, Roman Ney, Jerzy Wiktor Niewodniczański, Józef Nizioł, Marian Noga, Michał Odlanicki-Poczobutt, Czesław Kazimierz Olech, Paweł Olechnowicz, Zbigniew Osiński, Jerzy Antoni Ostoja-Sędzimir, Roman Kazimierz Pampuch, Andrzej Tomasz Paulo, Tadeusz Józef Michał Pawlik, Czesław Stanisław Peszat, Jur Piszak, Czesław Józef Podrzucki, Karol Stanisław Przybyłowicz, Władysław Przybyłowski, Tadeusz Rachwał, Józef Wojciech Raczkowski, Tadeusz Rokossowski, Janusz Ryszard Roszkowski, Władysław Rubczyński-Prawdzic, Tadeusz Ryncarz, Julian Michał Samujłło-Sulima, Tadeusz Sendzimir, Jakub Kazimierz Siemek, Adam Siemieniec, Tadeusz Jan Skawina, Stanisław Sobolewski, Stanisław Słupek, Leszek Stanisław Stoch, Zbyszko Andrzej Stojek, Stanisław Zbigniew Stopa, Jerzy Sulikowski, Tadeusz Syryjczyk, Jan Tadeusz Szargut, Leopold Wiktor Szefer, Ludger Mirosław Szklarski, Tomasz Bartłomiej Szmuc, Ludwik August Szostak, Kazimierz Stanisław Sztaba, Ferdynand Szwagrzyk, Ryszard Tadeusiewicz, Antoni Józef Tajduś, Stanisław Takuski, Adam Tokarski, Zbigniew Michał Tokarski, Adam Stefan Trembecki, Stanisław Wdowiarz, Jan Węglarz, Stefan Węgrzyn, Więckowski Tadeusz, Zbigniew Eugeniusz Wilk, Romuald Stanisław Włodek, Józef Wojnar, Eugeniusz Wosiek, Feliks Franciszek Zalewski, Wiesław Olgierd Aureliusz Zapałowicz, Józef Zasadziński, Stefan Ziemba, Wiktor Zin, Józef Znański, Henryk Józef Zygmunt, Witold Żabicki


text:
Tokio (kh/SN). Jonathan Hilbert je w nocy na dźensniši pjatk w chodźenju na distancy 50 km njewočakowano slěbro dobył a tak po 29 lětach prěnju medalju za němskich chodźerjow dobył. 26lětny atlet sportoweho towarstwa LG Ohra doběža w Sapporu w 3:50:44 hodź za Polakom Dawidom Tomalu (3:50:08) do cila. Bronzu wubědźi sej Evan Dunfee z Kanady (3:50:59).
W kajaku staj rutinjejej Max Hoff a youngster Jacob Schopf na dwanatym wubědźowanskim dnju w Sea Forest Waterwayju wočakowanu olympisku medalju dobyłoj. Při ekstremnje wysokich temperaturach a napřećiwnym wětřiku móžeštaj so 38lětny Hoff a 16 lět młódši Schopf na swój kónčny spurt spušćić a w finalu wo dobyće sobu wojować. Na kóncu pobrachowaše jimaj mjenje hač poł sekundy k złotu. Awstralska dwójka Jean van der Westhuyzen/Thomas Green triumfowaše, a bronza dźěše na Josefa Dostála a Radeka Šloufa z Čěskeje.


text:
Brno
Spůłrzyndne: 49°12' N 16°36' E
Brno (mjym. Brünn, łać. Bruna) – mjasto we Czeskij Republice, stolica połedńowomorawskigo kreju a historyczno stolica Morawy. Druge podug wjelośći ludźi mjasto we Czeskij Republice. Je srogim uostrzodkym kulturalnym, naukowym a industryje (m. in. werk Zbrojovka a bauerske ćůngńiki Zetor). Mjejske prawa mo uod 1243 roka.
Kamracke sztaty[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- Dallas, USA
- Kowno, Litwa
- Leeds, Yngland
- Lajpcik, Mjymcy
- Poznańy, Polsko
- Rennes, Francyjo
- Sankt Pölten, Austrijo
- Stuttgart, Mjymcy
- Utrecht, Ńiderlandy
- Wjedyń, Austrijo
- Woroneż, Rusyjo
- Odense, Dańijo
- Płowdiw, Bułgaryjo


text:
Utrŏpy Micyny: Grajfka do szporowaniŏ
Niy kŏżdymu sie podobŏ, że piyrszŏ dama bydzie sie hned radować geltakiym we wysokości kole trzinŏstu tysiyncy złotych brutto. Ale za to kupã ludzi trzimie krzciuki za rechtorōw abo za retownikōw TOPR, kerzi swōj geltak dostŏwajōm kŏżdego miesiōnca, a jeszcze by chcieli podwyżek. A niby skōnd tyn biydny regyrōnek mŏ brać na to wszyjsko pijōndze. Dyć niy idzie dać wszyjskim, kajś trza uszporować. Kŏżdy z retownikōw chcioł tysiōnc złotych wiyncyj, a przeca już zarŏbiali strzednio aże 3300 zł. Tych gizdōw na etacie je trzidziestu ôźmiu, tōż leko idzie porachować, że ze skarbu państwa straciylibymy na nich trzidziści ôziym tauzynōw miesiyncznie. Beztōż regyrōnek doł im po sztyrysta złotych na gowã co cuzamyn do kupy dŏwŏ piytnŏście tysiyncy dwiesta. Dziynki tymu idzie dać tyj biydnyj kobiycie te trzinŏście tysiyncy a i tak mōmy uszporowane bezma dziesiyńć tauzynōw. Tōż niy bydźcie take niyôdwdziynczne i ustōńcie wajać na tyn regyrōnek, kery, jak żech wōm tukej wykŏzała, je richtig fest szporobliwy. I niych wōm niy bydzie żŏl retownikōw, bo kŏżdy wiy, jake to sōm miglance. Cołkimi dniami łażōm sie po gōrach i podziwiajōm widoki. I yno rŏz za kedy muszōm śniyś ze sztreki jakigoś borŏka, kery sie prawie zrobiōł krziwdã. A jak sie leserōm niy chce iś piechty to lecōm po niygo helikopterym. Majōm z tyj roboty tyż inksze ekstra prefity. Jak niy wierzycie, to już wōm dŏwōm przikłŏd. I to dyrekt z jejich krōniki, kaj idzie znojś bezma wszyjske detajle. Bezma, bo niykere rzeczy to już idzie doczytać yno miyndzy wierszami.
Dwudziestego grudnia o 16.35 TOPRowcy ôdebrali telefōn ôd właściciela pōmocy drogowyj z informacyjōm, iże przed chwilōm zazwōniyli do niego dwa turysty i pedzieli, że straciyli sztrekã kajś miyndzy Kasprowym Wierchym a Kopōm Kōndrackōm. Czymu woleli szkyrtnōńć do pōmocy drogowyj zamiast do TOPRu? Możno miarkowali, że pryndzyj przijedzie po nich lastautym jaki mechanik aniżeli te zgniyłe retowniki? Fto to wiy? Zōuwizōu, mechanik doł TOPRowcōm nōmer ôd turystōw, bo chyba prawie niy mioł wolnego auta. Retowniki zazwōniyli do tych borŏkōw, i ze pōmocōm jejich namiarōw GPS poradziyli ôbsztalować, że chopy sjechali na rziciach 130 metrōw z grani Suchego Kondrackigo. Z cyntrale ku Hali Kōndratowyj a potyn na wiyrch w strōnã turystōw ruszyła grupa szejściu retownikōw. Bez tyn czŏs borŏki mieli prōbować po włosnych śladach zōnś nazŏd na grań. Po prŏwdzie żŏdyn ś nich niy bōł ranny, nale niy mieli ze sobōm taszynlampy, tōż na zicher niy bōło to leke zadanie. Przi nastympnyj gŏdce bez mobilniŏk turysty pedzieli, iże jedyn ś nich straciōł w śniegu szczewika (zorty adidas) i niy poradzi go znojś. O 18.56 TOPRowcy znŏdli turysty w dwiōch szczewikach na grani. Karlusa w jednym adidasie trefiyli pŏrã minut niyskorzij kōncek pod graniōm. Ôbōch ôgrzali, zabezpieczyli stopã ôd pōłbosego i napoczli ich skludzać ku dołowi. Wtynczŏs już nastympnŏ trziôsobowŏ grupa retownikōw szła ku nim z ibrycznym szczewikiym. O 20.43 całŏ czelŏdka doszła do schrōniska na Kōndratowyj, skōnd TOPRowcy autym wziynli turystōw do lazarytu.
Niby wszyjsko fajnie, pra? Nale mie sie to wszyjsko zdŏwało fest podyjzdrzane i musiałach zadać pŏrã ekstra pytań. Na co aże dziewiyńciu retownikōw cisło po dwiōch chopōw co sie straciyli w gōrach? Byli tam aby wszyjscy przidajni? A możno szli tam yno skuli tego coby narobić auflaufu? Tak tych borokōw zbamōńcić, coby sie bez cufal niy kapli ô co sie tam richtig rozchodzi? Jŏ żŏdnego ô nic niy ôbskarżōm, ale możno ftoś musi ludziōm yntlich ôdewrzić ślypia. Niych niy przijmujōm wszyjskigo bezkrytycznie, niych zadŏwajōm ciynżke pytania, niych ôdkrywajōm ta istnõ prŏwdã skrytõ miyndzy wierszami. Yno wtynczŏs naszym ślypiōm ukŏże sie połny ôbrŏz tego, co sie richtig przitrefiyło.
Ô autōrce: Miyszkōm na Fytlu, a z tyj perspektywy świat zdŏ sie być trochã inkszy aniżeli Wy go pewnikiym widzicie. Jak chcecie sie ździybko wejrzeć bez moje brele, zaprŏszōm na blog.
Fotografijŏ: Ania Katroshi


text:
Marcin Szewczyk „Silesia Noir” (Czorny Ślōnsk)
Kolejny rewelacyjny kryminał
napisany kompletnie po ślōnsku. Tym razem autorstwa Marcina Szewczyka z Pszowa,
laureata konkursu jednoaktówki po śląsku organizowanego przez Gazetę
Wyborczą.
Czorny kryminał osadzony w
konwyncji "noir". Rok 1927. Górny Ślonsk na kerym dycki padze deszcz,
niesie sie mgła, za winkalami a po ainfartach chowajom sie elwry i chachory, a
luft je pełny czornej sadze. Po Rybniku a Raciborzu szaleje psychopatyczny
mordyrz, a policjo ni mo na niego rady. Do chorego szpilu z waryjotym stowo
styrany życiym prywatny detektyw Herman Fox, kery mo fest wielki doświadczyni w
chytaniu przestymców, ale jednocześnie od lot tropiom go wyrzuty sumiynio kere
durch tłumi we sia gorzołom. Kryminalne zagadki, zwroty akcje, gorzoła a
cygarety, a ku tymu przebiegło i tajymniczo famme fatale. W tle poplebiscytowo
rzeczywistość, starci polskigo i niymieckigo nacjonalizmu, świat podzielony
granicom na Odrze, a do tego telefony na korbla i legyndarny Ford T.
Źródło:
Wydawca: Silesia Progress
ISBN: 978-83-942643-2-1
Rok wydania: 2015
Liczba stron: 237