text:
Wokrjes Lipsk
Wokrjes Lipsk (němsce Landkreis Leipzig) je krajny wokrjes w sewjerozapadźe Sakskeje. Wobsteji w dźensnišej formje wot 1. januara 2008 a ma wokoło 265.000 wobydlerjow na přestrjeni wot 1647 kwadratnych kilometrow.
Wokrjes mjezuje na sewjerowuchodźe ze sewjerosakskim wokrjesom, na wuchodźe ze srjedźosakskim wokrjesom, na juhu z durinskim wokrjesom Altenburgski kraj, na zapadźe ze saksko-anhaltskim Hrodowskim wokrjesom a na sewjerozapadźe ze Solawskim wokrjesom a z bjezwokrjesnym městom Lipsk.
Wulke wokrjesne města su Borno, Grima, Markkleeberg a Worcyn.
Najwjetše rěki na wokrjesnym teritoriju su Běły Halštrow, Modłej a Plesna. W zapadźe wokrjesa namakaja so wulke kumštne jězory w něhdyšich brunicowych jamach. Najwyša hora je Löbenberg (240 m) blisko Worcyna.
Města a gmejny[wobdźěłać]
Wotkaz[wobdźěłać]
Bohotski wokrjes | Budyšin | Drježdźany | Kamjenica | Lipsk (město) | Lipsk | Mišno | Rudnohórski wokrjes | Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory | Sewjerna Sakska | Srjedźna Sakska | Šwikawa | Zhorjelc


c: text/html

text:
Růmůńijo (rům.: România, IPA: /ro.mɨ'ni.a/) – kraj we pouedńowo-wschodńij tajli Ojropy. Grańičy s Madźarůma a Syrbijům na zachodźe, Bůugaryjům na pouedńu wzduž Důnaju, a Ůkrajinům i Republikům Moudawije na půunocy. Kraj mo tyž dostymp do Mořa Čornygo. Bukarešt (rům. Bucureşti, IPA: /bu.ku'reʃtʲ/) je stolicům i nojwjynkšym mjastym Růmůńije.
Uod 29 marca 2004 roku Růmůńijo je čuůnkym NATO, a uod 1 styčńa 2007 tyž Uńji Ojropejskij. Po přijyńću do uorgańizacyji, Růmůńja stoua śe śůdmym wedle ličby ludnośći krajym wspůlnoty.
Przipisy

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
MOJ KUZYN PYJTER Moj kuzyn Pyjter to bol pieronski gizd. Ale my sie zgodzali, bo jo mu dycki ustympowala, coby yno niy poklachol ciotce Angeli, ze jo bardzi przaja ciotce Lyjnie. Bezmas jego ojciec, moj potek ujek Izydor tyz za bajtla bol taki dziobol. Toz po kim Pyjter miol byc lepszy? Opa osprawiali mi gyszichta, […]
MOJ KUZYN PYJTER
BEZ ZIMA
BEZ ZIMA Opa suli hasiym na te sciezki, kaj sie laziolo: do hazla, do furtki i przed chalpom, coby sie kto niy obalol i niy zlomol szlapy. Jak ktos rombnol na sniegu w drodze z hazla, to bolo pol biydy, ale gorzij bolo, jak drapko leciol do hazlika i sie wywalol, a potym niy poradziol […]
OMA I KOZA CILA
We ostatnij gyszichcie z dziecinstwa wspomnialach o gowiedzi, kero dycki tyrala u mojich starzikow po placu. Toz bola porka: kurka i kokocik – cwergi. Te dwa dycki trzimaly sie do kupy: kaj kurka, tam kokocik. Kurka znosiola take malutke jajuszka, kere moja potka, ciotka Lyjna dycki zbiyrala i warzola na twardo, a potym dowala do […]
Ola i psiok
Ola i psiok Z pjeskym Ola sie bawiła Za łogón go drzyła Bo go tresować chciała Rady sie s nim dać nie umjała Wźyna se łobójek Co go kupjił ujek Na kark nasadziła I psa przyczłapiła Nie chce słuchać jóm pjeseczek Chocioż mo tyn łobójeczek Tak sie szarpje i romplowo A łobójek nic nie dowo […]
WSPOMNIENIA – ZILWESTER
Wspomnienia – Zilwester Jak daleko moja pamiync siyngo, tak co roku u nos fajrowano Zilwestra. Zbiyrala sie colko rodzina, ciotki, ujki, kuzyny, kuzynki, no i my: Mama, Papa, moje braciki z dziolchami (te starsze), i jo.Moje kuzynki lepioly z farbionego papioru bele jake mycki, coby kozdy z nos wyglondol wesolo. Ciotki przinosioly cos do […]
Bimbrownia eli śnik?
Bimbrownia eli śnik? Niy wiym czy to prowdom boło nale tak sie to zaczoło: Zaroz z rana moja ciotka ôdkryncioła se kokotka Zbonek pod nim podstawioła na tyj woda zawarzoła. Cosik bulko cosik piyni ciotce aże w ôczach miyni Śmierdzi ji cołko chałupa to niy woda berbelucha. Toż podstowio wartko szolki dyć tyn smak to […]


text:
Sōmsiŏd A mōj sōmsiŏd je morowy Chowje świnie ,doji krowy Kokota mŏ tak pjyknego Że zadziubać chce kŏżdego Gospodarka mu sie krynci Bo dokupjōł se tyż gynsi Kaczki,kury i pultoki Wszysko to sōm jego ptŏki Psa też mŏ tam kulawego Wachuje dobytku jego Nie dopuści tam żŏdnego Yno kota ryszawego A w chałpje mŏ […]
Sōmsiŏd
Starzików plac
kjej zajś bydzie wjosna i na dworze pjyknie to nasz starzik dycki na ławeczce ciupnie a kjej tera śwjynto to mu winszujymy i trocha tabaki do fajfki kupjymy niych se tam popyko kjej mu to szmakuje a s wnukami dycki se pofajeruje
Starzyków plac
Starzyków plac Siednół starzyk se na ławka I zakurzół wjelko fajfka Tak se pyko i se siedzi I przyglóndo sie gowjedzi Siodłoł se tam kokot kura Tuż zajś bydzie jajec fura Taśki małe wyleciały W wodzie cioprać by sie chciały A tyn gónsiór wjelki liwa Prawje wyloz tera z chlywa I pultoki doleciały We korytku […]
Szkubaczki
Szkubaczki Jak bywało tak ji bywo We wsi jeszcze ta tradycjo żywo Jak przyłazi jesiyń,zima I na dworze je już pryndko cima Baby razym sie zbjyrajóm I szkubniki urzóndzajóm Gynsi przeca jeszcze chowjóm I zygłowki i pjerzyny robjóm Młodych potym tym wjanujóm Jak weseli poszykujóm A uciechy z tego majóm Jak te pjyrzy sie szkubajóm […]
Świonteczne jodło(z przymrużeniem oka)
Świonteczne jodło ڿڰۣڿ Hazok z szekulady Baran twardy z cukru Zisty wyrośniynte Ze polywom z lukru ڿڰۣڿ Jajca farbowane Szynki balerony Apluziny w szalach Stół już łobstrojony ڿڰۣڿ Kaczki kury gynsi W brytfannach dymfujom Komporty w asjetkach Już sie paradujom ڿڰۣڿ Na posztrzodku stoła Waza z nudelzupom Tarto bioło kloska Micha ze kapustom ڿڰۣڿ Jest […]


text:
Trofny sprawunek Kupia se wyna Byda jom miała Niy byda ślimtać Niy byda szkamrała Kej mi jom braknie Kupia sie nowo Do rymowanio Bydzie gotowo Wierszyki sklyci Limeryk ,fraszka Kupia zaś nowo Na piykno szpaska Kejby tak szło Nale niy idzie Kej braknie wyny Poeta w biydzie. Barbara Politaj
Trofny sprawunek
Kominiorske szczyńści
JAKO Z BABAMI?
JAKO Z BABAMI? Dobrze chopu przi kobiycie, bez ni lepi, sami wiycie! Ale juzaś z drugi stróny… Bez kobiyty – ciynżke życie, jeszcze gorsze – przi kobiycie! Bernard Śmigała
TAKI FAL
TAKI FAL Gris na gynsto z cimtym zjod, załknył sie, po gymbie zblod, chepnył czosnkym roz i drugi i pod stół prasknył jak dugi! Juścić do jego grysiku, ftosik nasuł arszyniku! Bernard Śmigała
JO – TWÓJ DZIYŃ I
JO – TWÓJ DZIYŃ Klup!Klup!To jo!Twój dziyń dzisiejszy, chciołbych być dlo Ciebie dzisio nojpiykniyjszy! Przeca mómy dzisio już poczóntek wiosny, bezto żech skowroźny, szwarny i radosny! Jak byś jeszcze ty sie do mie uśmiychnyła, to byś mi nojwiynkszo uciecha sprawiyła! Przeca móm nadzieja, że Ci sie podobóm, bo słóneczko dzisio jes mojóm ozdobóm. Ino doczkej […]
JO – TWÓJ DZIYŃ II
JO – TWÓJ DZIYŃ II Klup,klup! To jo, twój dziyń dzisiejszy! Jak wczora dyszczowy, dyć jeszcze zimniyjszy! Wczora, z „mokróm Zośkóm”, prziszła tyż Nadzieja, toż, jak wyschna do jutra, trocha Cie łogrzeja! Bernard Śmigała
Skirz hicy
Skirz hicy Kurde bele kaj ta wyna? Z hicy skryła sie do ciynia Niy ma szpaski niy ma fraszki Yno cołkym ciyńkie łaszki Zamiast wiersza zbōnek wody Dobry przeca dlo ochłody Na liryka niy ma chynci Bo sie z ciepła w gowie krynci Pot sie leje ,w karku sucho Wiater lichy, nic niy dmucho Kopruch […]
Sowizdrzoła Konkurs Fraszki V – edycjo
Sowizdrzoła Konkurs Fraszki V – edycjo
Zeflug Ślonskij Fraszki i Rymowanki
17 maja w Rudzie Sl we Wiśniowym Sadzie zeszli my sie na X Zeflug Ślonskij Fraszki i Rymowanki.Było wjela zocnych gości ,mjyndzy innymi Marian Makula,Bogusław Szygóła,Gerard Trefoń,Teresa Chudziak,Piotr Kucia,kompozytor Grzegorz Brożek,Ludwik Poloczek i jeszcze inksi zocni goście,Wszysko pjyknie pokludziół Bronek Wątroba. Na tym uroczystym spotkaniu były wrynczone dyplomy i bronotne odznaki Pszociel Ślonskij Godki ,jedna […]
Zeflug Ślonskij Fraszki i Rymowanki
na zeflugu:Bronek Wątroba,Baśka Politaj,Rafał Janowski,Ludwik Poloczek,Urszula Oślislok na zeflugu fajnie było,po ślōnsku my gŏdali i se trocha pośpjywali Ślōnzoki sie spotkały we Wiśniowym Sadzie


text:
Zachciywno Jorguś kamrat z familoka mioł ze babom fest utropa Bo zachciywne babsko bōło wszysko , wszyskim zowiściło Przeca fajno mioł pyndzyjo ale z babom durś mecyjo Dyć niy stykło jim piniyndzy z baby ponoś bōł kyns jyndzy Już ôd rana larma kupa Trzynsła sie cołko chałupa Ludzie w ôkna zaglondali Juzaś larmo sie dziwali […]
Zachciywno
Jesiynno paniczka
Jesiynno paniczka
Gryjta
Gryjta Jedna Gryjta tako była Co sztyjc yno sie sztryndziła W dóma nic nie posraniała Yno przed żdżadłym siedziała To sie stroji,to maluje Potym w szranku przeciepuje Wszyski lónty wywaliła Cołko izba zagraciła Po co łachów sam je tela ? Jak s tego nic nie wybjera ! Tak bjadoli,utyskuje Chyba do sklepu pogzuje Kupi szaty,kjeca […]
Jsiynno paniczka
Jesiynno paniczka Dorodno paniczka już zawitała S jarzymbiny załośniczki mjała Szaty liściami sie mjyniły Rozmajte farby na nich były Brónotny i złoty,najwjyncyj tego Nie brakuje tyż czerwonego Na karku póciorki s dybjónek A s kasztanów mo pjeszczónek Na głowje liściaty winiec,kwjotki wpjynte Astry i dómbki z zegródki wziynte Słómjoki jeszcze do włosów dała Co by […]


text:
Tasmański djoboł
Tasmański djoboł (łać. Sarcophilus harrisii) je gatůnek taszkowca ze familiji Dasyuridae, jedźiny ze zorty Sarcophilus.
Postrzedńij srogośći ze podanym na wusztlik szwancym, we kerym trzimje zapasy tłuszczu, a srogům łepům, bezcůż mo nojsrogszo śůła bajśńyńco we stosůnku do wogi ze wszyjskich teroźńich cyckoczy. Szłapy s przodku mo dugsze kej ze zadku, co ńy je uobyczne lo taszkowcůw. Czornyj farby ze bjołym kraglym a růżowům sznupům. Je uod 57 do 65 cm dugi a woga mo 6-9, ńykej trefjo śe aże 11 kg.
Wůńo fest ńymjůło kej mo bojůnczka (we tym je podany na skunksa), robi sroge larmo a żere choby przepadźity - uod uůnych zachowańůw przidano uůnymu mjano "djoboł", a "tasmański" skirz tygo co żywobyje na Tasmańiji.
Terozki je to zagrożůny gatůnek, m. in. skirz raka pyska mjanowanygo DFTD.


text:
Mapa kodów pocztowych Maszkowo, gmina Nowe Warpno, powiat polickiMiejscowość: Maszkowo
Gmina: Nowe Warpno
Powiat: policki
Województwo: zachodniopomorskie
Kod pocztowy: 72-022
Kody pocztowe
Kody pocztowe w innych miejscowościach: Jaworzno kody pocztowe, Pionki kod pocztowy, Łukiska 97 Warszawa kod pocztowy, Łukiska 98 Warszawa kod pocztowy, Łukiska 99 Warszawa kod pocztowy, Łukiska 100 Warszawa kod pocztowy, Łukiska 101 Warszawa kod pocztowy, Łukiska 102 Warszawa kod pocztowy, Łukiska 103 Warszawa kod pocztowy, Łukiska 104 Warszawa kod pocztowy, Łukiska 105 Warszawa kod pocztowy, Łukiska 106 Warszawa kod pocztowy, Łukiska 107 Warszawa kod pocztowy, Łukiska 108 Warszawa kod pocztowy, Łukiska 109 Warszawa kod pocztowy, Łukiska 110 Warszawa kod pocztowy, Łukiska 111 Warszawa kod pocztowy, Łukiska 112 Warszawa kod pocztowy, Łukiska 113 Warszawa kod pocztowy, Łukiska 114 Warszawa kod pocztowy, Łukiska 115 Warszawa kod pocztowy, Łukiska 116 Warszawa kod pocztowy, Łukiska 117 Warszawa kod pocztowy, Łukiska 118 Warszawa kod pocztowy, Łukiska 119 Warszawa kod pocztowy, Łukiska 120 Warszawa kod pocztowy, Łukiska 121 Warszawa kod pocztowy, Łukiska 122 Warszawa kod pocztowy, Grochowska 1 Warszawa kod pocztowy, Grochowska 2 Warszawa kod pocztowy, Grochowska 3 Warszawa kod pocztowy, Grochowska 4 Warszawa kod pocztowy, Grochowska 5 Warszawa kod pocztowy, Grochowska 6 Warszawa kod pocztowy, Grochowska 7 Warszawa kod pocztowy, Grochowska 8 Warszawa kod pocztowy, Grochowska 9 Warszawa kod pocztowy, Grochowska 10 Warszawa kod pocztowy, Grochowska 11 Warszawa kod pocztowy, Grochowska 12 Warszawa kod pocztowy, Grochowska 13 Warszawa kod pocztowy, Grochowska 14 Warszawa kod pocztowy, Grochowska 15 Warszawa kod pocztowy, Grochowska 16 Warszawa kod pocztowy, Grochowska 17 Warszawa kod pocztowy, Grochowska 18 Warszawa kod pocztowy, Grochowska 19 Warszawa kod pocztowy, Grochowska 21 Warszawa kod pocztowy, Grochowska 23 Warszawa kod pocztowy, Grochowska 25 Warszawa kod pocztowy, Grochowska 27 Warszawa kod pocztowy
Mapa strony


text:
Uniwersum
Uniwersum (z łat. universus "ceły", z unus a versus "do jadnogo pśewobrośone") jo powšykne zapśimjeśe za cełk wšyknych wěcow a objektow. We wósebnem měnimy z tym swětnišćo abo Kosmos (z grich. kόσuoς kósmos "(swětowy) pórěd", "pyšnotki", "pśistojnosć"; napśeśiwo chaosoju) a pomjenjujomy z nim swět, to groni swětnišćo ako widobny uniwersum, ale teke ako rědowany, harmoniski cełk.
Ako swětnišćo pomjenjujomy cesto jano rum zwenka zemskeje atmosfery. Pśeto pśechod mjazy atmosferu a swětnišćom jo běžny, eksistěruju někotare wustajony granice. Mjazynarodnje pśipóznata jo definicija Fédération Aéronautique Internationale, pó kótarejž swětnišćo se zachopijo we wusokosći 100 kilometerow. Pó definiciji NASA a US air force se wono zachopijo južo we wusokosći něźi 80 kilometerow (50 milow) nad zemju.
Powšykne informacije[wobźěłaś]
Źinsa jo powšykna relatiwiska teorija Alberta Einsteina powšyknje pśipóznata za wjelikorumowu strukturu uniwersuma. Teke kwantowa fyzika jo wažne dopóznaśa pśinosowała za rozměśe jěsnego uniwersuma, w kótaremž stej byłej gustota a temperatura wjelgin wusokej a wjele procesow jo na rowninje elementarnych źělkow wótběžało (fyzika astronomiskich źělkow). Wěrjepódobnje jo, až buźo akle rozšyrjone rozměśe uniwersuma móžne, gaž fyzika jo wuwiła teoriju, ako zjadnośijo powšyknu relatiwisku teoriju z kwantoweju fyziku. Jej se groni engelski Theory of Everything abo teke swětowa formula. W tej teoriji kwantoweje grawitacije deje byś jadnotnje rozjasnjone wšykne styri zakładne mócy fyziki (elektromagnetiska móc, grawitacija, mócna a słaba jědrowa móc). Někotare fyzikarje gódaju, až snaź samo hyšći pěta móc eksistěrujo. To by mógło snaź rozjasniś, cogodla se fyzikarjam njeraźi, powšyknu relatiwisku teoriju z kwantoweju fyziku do jadnogo spóraś. Južo Albert Einstein jo se bźez wuspěcha wjele lět wó taku wšowobejmujucu teoriju procował. K tomu njejstej byłej w jogo koncepśe zdźaržanej mócne a słabe mjazsobne wobwliwowanje. Togodla su se jogo procowanja dla njedopołnych zakładow južo wót zachopjeńka musali rozbiś. Akle w šesćźasetych lětach su byli wuměnjenja za wuwijanje cełkowneje teorije dane. Z tym jo zachopiło wuběźowanje fyzikarjow na cełem swěśe za tym wjelikim, jadnotnym pśedstajenim swěta.
Kosmologija, źěl fyziki a źinsajšneje filozofije pśirodowědomnosćow, zaběra se ze studiumom uniwersuma a wopytajo na pšašanja ako na pśikład za dokradnosću pśirodnych konstantow.
Starstwo a wobstatki[wobźěłaś]
Klasiska, źinsa powšyknje daloko pśipóznata teorija prabucha wuchada z togo, až uniwersum jo nastał we wěstem wokognuśu, prabuchu (eng. big bang), z jadneje singularity a wót togo casa se rozpśestrěwa. W tom modelu ale wóstanjo njejasne, co jo było do prabucha a co jo jen zawinowało. Cas, rum a materija su pó tej teoriji akle z prabuchom nastali. Z tym wótpadnjo zakład za pšašanje, co było do togo, pśeto njejo był - pó definiciji - žeden rum, w kótaremž by mógło se něco tšojś. K tomu pśiźo, až njejo móžno wěsty casowy dypk do prabucha fyzikaliski definěrowaś. Dokulaž njejsu znate pśirodowědomnostne kazni za ekstremne wuměnjenja w prědnych něźi 10−43 sekundach (Planckowy cas) pó prabuchu, njewopisujo ta teorija pópšawem zewšym to tšojenje same. Akle pó tom Planckowem casu jo móžno fyzikaliske wótběgi slědowaś. Na pśikład móžomy jěsnemu uniwersumoju pśirědowaś temperaturu 1,4 · 1032 K (Planckowa temperatura).
Starstwo uniwersuma móžomy na zakłaźe nejdokradnjejšych měrjenjow satelita WMAP na 13,7 miliardow lět kradu dokradnje licyś. To starstwo dajo se teke zwěsćiś z ekstrapolaciju wót tencasneje spěšnosći ekspansije uniwersuma na cas, w kótaremž uniwersum jo był w jadnom dypku. To woblicenje pak wótwisujo mócnje wót wobstatkow a zestajenja uniwersuma, pśeto materija a energija pśez grawitaciju toś tu ekspansiju późaržujotej. Až doněnta jano indirektnje dopokazana śamna energija móžo tu ekspansiju teke póspěšyś. Tak mógu wšakorake měnjenja wó zestajenju uniwersuma teke k wšakorakim wuliconym starstwam wjasć. Z pomocu starstwa nejstaršych gwězdow móžomy dolnu granicu starstwa póstajiś. W tencasnem standardowem modelu se wobej metoźe derje makatej.
Wšykne woblicenja za starstwa uniwersuma wuchadaju z togo, až jo prabuch napšawdu zachopjeńk uniwersuma, což pak dla njewěźenja wó pśirodnych kaznjach w stawje krotko pó prabuchu njejo wobwěsćone. Móžomy źe wuzamknuś statiski uniwersum, ako jo njeskóńcnje stary a wjeliki, nic pak dynamiski njeskóńcne swětnišćo. To se pśedewšym z wobglědowaneju mócneju ekspansiju swětnišća wobtwarźijo. Mimo togo jo južo astronom Heinrich Wilhem Olbers na to pokazał, až w njeskóńcnem uniwersumje z njeskóńcnem starstwom my by musali měś swětłe nocne njebjo (Olberowy paradokson), pśeto w kuždem směrje awtomatiski něźi by musała byś gwězda. Gaby uniwersum ale był njeskóńcny wjeliki a měł skóńcne starstwo, njejo nas swětło zdalonych gwězdow hyšći dojśpiło.
W mjazygalaktiskem rumje (glědaj teke galaksija) jo gustosć něźi jaden wóźikowy atom na kubikny meter, w galaksijach pak jo wó wjele wuša. Pó rumje rozdźělone su póla a promjenjenje. Temperatura slězynowego promjenjenja jo 2,7 Kelvin (pótakem něźi -270 °C). Wóna jo nastała 380.000 lět pó prabuchu a groni se jej teke prědny wukśik pó naroźenju uniwersuma. Wóno wobstoj jano w małem źělu z materije a energije (4%), wót ceje zasej jano późěl 10% swětło wusćeła a stakim widobny jo. Nejwětšy źěl wugótujo z wjele wobglědowanjami indirektnje dopokazana, ale dalej njerozjasnjona "śamna materija" (23%) a "śamna energija" (73%), ako jo za póspěšonu ekspansiju zagronita. Na śamnu energiju pokazuju daty dalokich supernowow, jeje eksistenca se wobkšuśijo z pomocu satelitow ako COBE a WMAP, balonowych eksperimentow ako BOOMERANG, a teke efektow grawitaciskich linsow a rozdźělenja galaksijow w uniwersumje. Cełkowna masa uniwersuma lažy mjazy 8,5 · 1052 a 1053 kg. Arthur Eddington jo južo 1938 gódał, až jo kradnje 136 · 2256, abo něźi 1,57 · 1079 protonow a elektronow, z masu 2,64 · 1052 kg. K tej masy pśiźo hyšći masa neutronow. Wuchadamy z togo, až jo pśidatnje hyšći śamna energija, ako teke ma wěstu masu. W teoriji wóna ma wósebne antigrawitaciske statkowanje. Z nim wopytajo se rozkłasć, cogodla njedojźo ku grawitaciskemu kolapsoju (big crunch). Z wótpowědnje wusokeju temperaturu na zachopjeńku a niskeju gustotu by teke móžno było, až uniwersum dojśpijo kritisku spěšnosć ekspansije (wuběgańska spěšnosć), tak až by móžna była njeskóńcna ekspansija pśeśiwo grawitaciji.
Forma a wolumen[wobźěłaś]
Z prabuchoweje teorije by mógało slědowaś, až ma uniwersum formu kule, to pak jo jano jadna z wjele móžnosćow. Naraźiło jo se pódla płonego uniwersuma wjele drugich formow, na pśikład hypertorusowu formu abo teke w popularnowědomnostnych publikacijach znatej formje bala a trompety.
Standardowy CDM-model (z eng. cold dark matter, "zymna śamna materija") ako teke aktualnjejšy standardowy Lambda-CDM-model, ako wobglědujo měrjone póspěšenje ekspansije uniwersuma, wuchadajotej z euklidiskeje geometrije (płonego uniwersuma) a njeskóńcnego wolumena. Njeskóńcny wolumen njejo do kóńca wobkšuśony, pśeto jo źinsa jano móžno, dolnu granicu rozpśestrěśa swětnišća póstajiś. Wobglědowańske daty satelita WMAP wuzamkuju pó Neilu Cornishu wětšynu wopisowańskich modelow uniwersuma, ako maju mjeńšy radius ako 78 milionow swětłowych lět. Dokulaž měrjona geometrija njedajo se wót euklidiskeje rozeznawaś, wobglědujomy standardowy Lambda-CMD-model ako nejjadnorjejšy, ako móžomy na wobglědowańske daty pśipódobniś.
Wažny jo rozdźěl mjazy njeskóńcnosću a njewobgranicowanosću: Teke gaby uniwersum njeskóńcny wolumen měł, by był weto wobgranicowany. To dajo se lažko na modelu pokazaś: Pówjerch kule (sfera) jo kóńcny, njama pak žedno srjejźišćo a jo njewobgranicowany (móžomy se na njom pógibowaś, bźez togo až gdy kšomy dojśpijomy). Tak ako dwójodimensionalny pówjerch wobdajo kulu, móžomy se pśedstajiś tśidimensionalny rum ako kšomu wušejdimensionalnego ruma, jolic uniwersum njejo płony ale zekśiwjony.


text:
Bajtel Tyn mój bajtel beksa je Kej mu czego niy dom To tyn pychol on dre Loto skoko larma je kupa Kej sie wy mje zawarzy To łoberwie w ta mało dupa Wszyndzie gizda je pełno W szranku na strychu i byfyju Ściany mi kryklo,targo tapeta Kej w świynta stoł christbaum Zerwoł bombki i całko […]
Bajtel
Było minyło
Było minyło Gruby som pozawjyrane Mjyjsce po nich zaorane Starziki kere odeszli Teroz by to widzieli Ślypia pełne wody by mjeli Tam na dole zdrowje ostawili O Skarbniku wnukom rozprawiali Kej go na dole niyroz widzieli Ze szczyńścio sie fest radowali Bo w spokoju szychta przerobiali Coukimi familiami na grubach robili Na niykeryj nawet pokolyniami […]
Autobana
Autobana. Jada do Zabrza na robota A i zaiwaniom autobanom Tam kaj gryfne frele stojom Gołom ziciom przyciongajom. Ruskie,polki i tyż wietnamki Blank krotkie kiecki majom Cycki gołe prawie na wiyrchu Sex za kasa kierowcom dajom. Te chopy zwalniajom i titajom W ruchu inkszym zawodzajom Co niykery z niymi trocha godo Potym w krzokach one […]
Adi
Adi. Na skraju piekla Adi se siedzi Nikaj tego pierona niy chcom Gizda znajom i sie obawiajom Anioly tyz szans mu niy dajom Siedzi som borok fest zamyślony Pot sie z niego leje,na zola kapie A czort w pysk mu sie durch lacho Adi oroz wstaje,fest rycy i sapie Szuko wzrokiym Heinricha Himmlera Symnoł czopka […]
Ambitny
Ambitny Wojsko już downo odbymbnione I trzi drzewa tyż som posadzone Chałpa przez mje wybudowano Couko familia dryny je schowano Teroz sie som za tyn basyn biera Kopia dziura i marasu je za wiela Moje synki nic mje niy pomogajom Durch na kompie w chałpie grajom A Jo kopia i żech je fest spocony Niyroz […]
Fraszki
Fraszki. I dzwony na farze bimbajom i nos tam zowdy wzywajom Kufle w szynku trzaskajom,chopy świyntych tam udajom. Kole klopsztangi baby se stojom i kożdego tam obgadujom Chopy na ławce halba majom,wygrano Polonii oblywajom. Gumiklyjzy baby ukulały za duzo monki jym nasypaly Chopy je juz godzina zujom przi tym fest kur…..jom. Karczma piwno downo sie […]


text:
Opa. Obalył sie, niy mioł on już siyły Chynci do życio go opuściyły Legnył sie teroz opa spokojnie Zaczoł godać o drugiyj wojnie Kej go kula w ramie tam trefiła Mało brakło by go ona zabiyła Ślypia mu sie oroz przewrocały Oroz opa jynknoł,zblod nom cały Za chwila zaś sie coś wspomnyło Kej fest downo […]
Starka i starzik
Opa
Starzikowe łosprowjani
Starzikowe łosprowjani Czy to straszki czy potwory ?sama nie wjym co za mory ! Kjejś sam u nos grasowały tak mi starzik łosprowjali Jak kjejś jeszcze młodzi byli i na zolyty łazili Było to kjeroś niydzieliczka jak przybrali se troszyczka Na kole se pyndalujóm i ku chałpje swoji drałujóm Aż tu naroz cojś sie stało […]
Ślōnsko klasa
Ślōnsko klasa Ôma , ōpa Starzik , starka Bydzie nowo wyliczanka Dioboł , diosek Zaś w tym jest I tu „pochowany pies” Ze ślōnskigo na ślōnske Klarować nōm przydzie Kto sie niy pochyto Tyn zaś bydzie w biydzie Uczyć jo sie moga W naszyj ślōnskij klasie Bele niy kozajōm Grać na „kontrabasie” . Barbara Politaj
Karolinko – Baba z Chopym
Duma dziadka ze Swojej wnuczki i radosc jaka Ona mu daje…. Uciecha Opy ze Swoji wnuczki i dumny ze mo fajno frelka.
Rym a Ślonsko Godka
Rym a Ślonsko Godka My chcymy pamiyntać ta nasza godka Jak nóm prawioła óma , ópa ,ciotka Eli wszysko pódzie we zapómniynie Eli jak umrzymy ze godki ciynie Lata zakazu we Szkołach godanio Mówić uczono Godka pomotlano Czujesz ta Ślonskość Ciyngym cosik robisz Pamiyńć już niy ta Dyć we godce zgobisz Ciyngym spominosz Jako kejsik […]


text:
Marron Curtis Fort
Marron Curtis Fort (* 1938) je amerisko-němski germanist a specialist za saterfrizišćinu a delnjoněmčinu. Fort ma němske staćanstwo a je přez spožčenje indigenata wuchodofriziskeje krajiny „zadomjeny wuchodofriz“. Bydli dźensa w Leerje (Wuchodna Friziska).
Akademiske wuwiće[wobdźěłać]
Po internatnym wopyće w New Hampshire (USA) je Marron C. Fort wot 1957 na Princeton University fachi germanistika, anglistika, nederlandistika, skandinawistika a matematika studował. W lěće 1961 je k uniwersiće wot Pensylvaniskeje (Philadelphia) přešoł. Za čas uniwersitneho wuměnoweho programa je w lěće 1963 k Alberta Ludwigowej Uniwersiće Freiburg im Breisgau přišoł. 1965 je Fort při prof. Alfred Senn na University of Pennsylvania k doktorej filozofije promowował, a to z disertaciju wo delnjoněmčinje Vechty ("Beschreibung der Vechtaer Mundart", faksimile eksistuje w UB Vechta).
Wot lěta 1969 hač do lěta 1985 je Marron C. Fort profesuru za germanistiku na uniwersiće wot New Hampshire zastawał. W tutym času, mjenujcy 1976/77 a 1982/83, je hóstne profesury na uniwersiće Oldenburg přewzał. W tutym času je swoje studije wo saterfrizišćinje a wuchodofriziskej delnjoněmčinje započał. Na uniwersiće Oldenburg bě Fort wot 1983 akademiski wyši rada a je hač do swojeho pensionowanja w lěće 2003 dźěłowe městno za delnjoněmčinu a saterfrizišćinu na uniwersiće Oldenburg nawjedował. Wot lěta 1982 je w Němskej žiwy.
Prof. Dr. Marron C. Fort je wudawaćel słownika za saterfrizišćinu.
Twórby[wobdźěłać]
- Saterfriesisches Wörterbuch. Helmut Buske Verlag, Hamburg 1980. ISBN 3-87118-401-2
- Saterfriesisches Volksleben. Ostendorp, Rhauderfehn 1985. ISBN 3-921516-42-0
- Saterfriesische Stimmen. Ostendorp, Rhauderfehn 1990. ISBN 3-921516-48-X
- Dät Näie Tästamänt un do Psoolme in ju aasterlauwersfräiske Uurtoal fon dät Seelterlound, Fräislound, Butjoarlound, Aastfräislound un do Groninger Umelounde. Oldenburg 2003. ISBN 3-8142-0692-4


text:
Lukas Podolski
Lukas Podolski (ur. 4 czyrwca 1985 we Gliwicach) – fusbalok wystympujůncy we reprezentacyji Mjymjec a we Bundeslidze kej je napadźorzym. Rodzůny we Gůrnym Szlůnzku, we familiji uo szportowych tradycyjach. Uod 1987 mjyško we Mjymcach.
We rokach 2003-2006 grou we 1. FC Köln, kaj zagrou 81 špilůw a wbjůu 46 torůw. Uod 2006 gro we Bayerńe Monachjum, kaj zagrou (do czyrwca 2008) 38 szpilůw a wbjůu 4 tory.
We pjyrszy reprezentacyji Mjymjec we fusbalu napoczynou grać we 2004 roku, a do 9 czyrwca 2008 zagrou we ńji 83 szpilůw a wbjůu 42 torůw.


text:
Wywczasy Wszyndzi yno skały,lasy A my mōmy sam wywczasy Bo tu fajnie i wesoło I sorniki locōm nałokoło Na balkōnie sie siedzymy Zista z kawōm se pijymy Tyż widoki podziwjōmy Babjo Gōra naprzeciwko mōmy Tu tak fajnie wōnio lasym Trza by wylyjź tyż kaj czasym Tuż na grzyby se idymy I borōwki z krzŏczka zjymy […]
Wywczasy
Wymyślatŏ Olka
Wymyślatŏ Olka Była se rŏz Olka małŏ Co i beleco niy szmakowało Sztyjc we jŏdle wynōnkwjała Kotlety by yno jŏdała Mama pado – wejź kapusta i zimjoczek Nie przewracej mi sam ôczek -Niy chca bo mi nie szmakuje ! Mamuliczka sie nerwuje -Wejź se kitko ze kokota Możno na to mosz ôchota ? Przeca […]
Opłatek
Przepis na dobry i zdrowy chlyb
Przepis na dobry i zdrowy chleb!!! 1/2 kg maki tortowej 1 1/2 szklanki płatków owsianych 10 dkg łuskanego słonecznika garść pestek dyni garść siemienia lnianego garść sezamu 2 łyżeczki soli 3/5 dkg drożdzy z około 650 ml ciepłej wody odlac 0,5 szklanki rozpuszczamy 2 małe łyzeczki cukru i drozdze Wszystkie składniki dokładnie wyrabiamy ręką […]


text:
WSPOMNIYNIA O MOIM OJCU Jak juz osprawialach moj Papa jak poszol na pynzyjo to sie mu okropnie mierzlo i wynokwiol bele co, coby yno co robic. Wstowol dycki wczas rano kole szosty i zaczynol gospodarzyc. Przodzi wlaziol do badycimra i do hazla. Jak juz sie oblyk to wzion z byfyja stary mlynek do melynio kawy, […]
WSPOMINOM MOJEGO OJCA cd.
Łodpust-odpust
Łodpust Już łod rana szum je wjelki Sztryndzóm sie już u nos frelki Co by pjyknie wyglóndały I synkóm sie podobały Trza iś s familijóm do kościoła Bo zwón z wjeże głośno woła Pódzcie,pódzcie – łodpust mómy To se razym porzykómy Do chałpy wartko s kościoła Co by zasiodać do stoła Bo […]


text:
Napoleůn Bůnaparte
Napoleůn Bůnaparte, fr.: Napoléon Bonaparte, it.: Napoleone Buonaparte, Napoleůn I, rodz. 15 śyrpńa 1769 we Ajaccio na Korsyce, um. 5 maja 1821 we Longwood na Wyspje Śwjyntyj Helyny) – pjyrszy kůnsul Francuskij Republiki 1799-1804, cysorz Francuzůw we lotach 1804-1814 a 1815, prezydynt (1802-1805) a krůl Italiji we lotach 1805-1814. Wkludźůł we 1804 do prawnygo systymu cywilny kodeks, kery przewidywoł mjyndzy inszymi cywilne śluby a rozwody. We tym samym roku koronowoł śe na cysorza Francuzůw, a 26 maja 1805 na krůla Italiji. Prowadźůł wojny we cołkij Ojropje, prziłůnczůł do Francyji Belgijo, Ńiderlandy, mjymjecke prowincyje nad Půłnocnym Morzym, a srogo tajla Italije, wroz ze Rzimym. Ńyskorzi losy wojnůw śe zwyrtły a 31 marca 1814 Paryż znod śe pdoe uokupacyjům. Bestůż 6 kwjetńa Napoleůn abdykowoł. Ńyskorzi zesłano go na wyspa Elba. Citnůł ś ńij 26 lutygo 1815, wrůćůł nazod do Francyje, a bez 100 dńůw wojowoł na nowo, aże do bitwy pod Waterloo, po keryj go internowano zaś a zesłano dali, aże na Wyspa Śwjyntyj Helyny. Żůł sam jeszcze bez 6 lot, po śmjyrći jygo ćoło przekludzůno do Paryża.


text:
- Oferty Pracy
- Wyniki wyszukiwania
Szukaj też: Położna Pielęgniarka Poznań Warszawa Katowice Szczecin Gdańsk Przemyśl Wrocław Kalisz, Pielęgniarka Opiekunka Poznań Warszawa Katowice Szczecin Gdańsk Przemyśl Wrocław Kalisz, Pielęgniarka Anestezjologiczna Poznań Warszawa Katowice Szczecin Gdańsk Przemyśl Wrocław Kalisz, Pielęgniarka Instrumentariuszka Poznań Warszawa Katowice Szczecin Gdańsk Przemyśl Wrocław Kalisz, Sprzątaczka Opiekunka Poznań Warszawa Katowice Szczecin Gdańsk Przemyśl Wrocław Kalisz, Opiekunka Niania Poznań Warszawa Katowice Szczecin Gdańsk Przemyśl Wrocław Kalisz, Opiekunka Dziecka Poznań Warszawa Katowice Szczecin Gdańsk Przemyśl Wrocław Kalisz, Opiekunka Dzieci Poznań Warszawa Katowice Szczecin Gdańsk Przemyśl Wrocław Kalisz


text:
Sakska so přeměnja
Zapřijeće demografija
Zapřijeće demografija pochadźa z grjekšćiny (démos – lud, graphé – pismo, wopisowanje). Demografija je wědomostna disciplina, kotraž so ze žiwjenjom, z nastaćom a zańdźenjom ludnosćow zaběra. Demografija zapisuje a přepytuje ludnosć samu (na př. starobu, splah, narodnosć, strukturu domjacnosćow), hibanje ludnosće (mobilitu, saldo wobydlerstwa, saldo pućowanjow) a stawizny ludnosće. K tomu posłužuje so statistiki. Najznaćiše zwobraznjenja su t. mj. wobydlerske štomy.
Demografiska změna
Zapřijeće demografiska změna so přeco bóle do našeje wšědneje rěče zawjeduje. Fachowcy zrozumja pod tym wotwidźomnu hłubokosahacu změnu našeje towaršnosće, kotruž postajeja zwyšene žiwjenske wočakowanje, spadowace ličby porodow, sypnjenje tradicionelnych swójbnych strukturow a pućowanja. Demografiska změna njeměni tohodla normalne demografiske wuwića, kotrež so kóždy čas a w kóždej towaršnosći wotměwaja. Přetož ličba ludźi, kotraž je w jednym kraju abo w jednym regionje žiwa, permanentnje chabła, hladajo na cyłkownu ličbu kaž tež w swojim zestajenju po starobnych skupinach.
Kak pokazuje so změna?
Demografiska změna so pomału wotměwa. Změny pokazuja so w dlěšich časowych dobach.
Fakty na jedyn pohlad
Kak je demografiska změna dotal w Sakskej wotběžała? Kajke wuwiće so hač do lěta 2020 prognosticěruje?
Změna ze sćěhami
Demografiska změna wjedźe k přeměnjenjam w nimale wšěch žiwjenskich wobłukach. Tule dóstanjeće wotmołwy na husto stajane prašenja.


text:
Gmina
Gmina (serbsce gmejna) je zarjadniska jednotka w Pólskej, kotraž je přirunajomna z němskimi gmejnami. Wona steji pod powiatom (wokrjesom), ale nad sołectwom (šołtowstwom). W lěće 2006 měješe Pólska 2478 gminow, kotrež přisłušeše třom gmejnskim typam. Rozeznawa so mjez měšćanskimi gmejnami (Gminy miejskie), měšćansko-wjesnymi gmejnami (Gminy miejsko-wiejskie) a wjesnymi gmejnami (Gminy wiejskie).
Hłowa wjetšich měšćanskich gmejnow rěka prezydent miasta („prezident města“), pola mjeńšich měšćanskich gmejnow a měšćansko-wjesnych gmejnow je to burmistrz („měšćanosta“ abo „wjesnjanosta“) a pola wjesnych gmejnow zwjetša wójt (wot „bohot/Vogt“).


text:
Po naszymu
Powinszowania na urodziny Ks. Adama 14.06.2014.r.
Kapelon Adam w urodziny siednoł se na stołek a rok wartko przeszoł bez niejedyn chambołek Roz poł klasy nie umiało sześciu prowd wiary a na schola keryś zapomnioł nutow i gitary. na komonijnej próbie łebki poklynkały krziwo nie wiedzyom, że sie kerś na nich znerwowany dziwo! Religio z jaroszkami i butel we szkole, a we piontek ministranty mu wbiyły trzi gole! Były radości pisane ksiyndzowi kożdymu: dziynnie słożba Ponboczkowi miłymu. Uciecha, ze szkolorzy, co sie już nie wadzom i zło od dobrego odróżnić poradzom. Łaski darowane darmo, piykny świat z gorami swojski Wilchwy i piykne niebo nad gwiozdami. I ta Nadzieja wielko, że choć czas ucieko, to na kożdego przeca Życi Wieczne czeko! Ewelina Galwas
Tegoroczny wierszyk o rodzinie Galwasów z Wilchw (6 dziecek + mama i tata):
Przidzie w tym roku Dzieciontko?
Do maszkety czy łoblyczka ....?
Marysia erbła koźlontko,
Marcin, jak pyrtek - znojd ryczka.
Basia zaś gyszynk fest szumny:
To piyrsze w życiu szlynzuchy.
Antek miecz dostoł - je dumny,
Bo bydzie walczył z kopruchym.
Anula zegroda z domkiym
Z lukrowanego piernika.
Bernatka znojdła pod stromkiym
Rojbra - żywego kocika.
Znajom dziołszyska i synki
Tyn ślonski dogmat świonteczny:
Dzieciontko nosi gyszynki,
No ale yno dlo grzecznych!
Jak tu niy kochać Dzieciontka!
Mama tych sześciu boroków,
Poberała ło koźlontkach:
Została Ślonzokiym Roku.
Ps. Marcinowi ryczka służy do pucowanio zymbów.
A że je w rodzinie nojwiynkszy to na ni klynko.
Wszyskie te dziecka noleżom do jednyj familiji.
Nazywajom sie Galwas i miyszkajom na Wilchwach.
Majom 25 koziczków i 2 koty w tym Krupnioka.
Chodziyło Dzieciontko po świecie, radości szukało
znodło jom u Ślonzokow, wieczerzać zostało.
Przeca radość dzielono mnoży sie stokrotnie,
a troski dzielone - tracom bezpowrotnie
Toż sie dzielmy uciechom na tyn Nowy Rok,
Coby z Łaskom Boskom stawiać kożdy krok.
Nadzieje też nie traćcie, bo ona trwo wiecznie
i pozwoli przetwać zgryzoty bezpiecznie
--
Pozdrawiam Ewelina i Jerzy Galwas z rodziną
Chlyb
We ślonskij familiji nie śmi brakować chleba. Jedne rynce na niego robiom, a inksze go błogosławiom i dzielom tak, żeby do kożdego stykło. Tyn kery go potym jy, se możno ani nie pomyśli, wiela Bożych darow je skryte w małym kraiczku. Je w nim cud śmierci ziorka, żeby ś niego wyrosło nowe życi i dało plon. Je moc słońca, deszczu, śniegu a wiatru, co poradzi ziorku dać siła do zmartwychwstanio, ale może też go na wieki wiekow niechać w ziymi, coby bezpotomnie uginyło. Je starani gospodorza wele pola przi oraczce, włoczyniu, siociu a wachowaniu, czy obilo chorobska abo chroboki nie tropiom. Je zaglondani na niebo, jak za dłogo padze abo za moc słońce grzeje i ciynżko robota we chycu przi żniwach i młocyniu. Idzie w kraiczku chleba wysłyszeć butel młyńskich kamiyni, co mielom szumne ziorka na dobro monka i powoniać zakwas, jak sie zarobione ciasto kisi w dziyrzce na chlyb. Jeszcze ciepły pecynek wonio piekarokiym i woło wszystkich ku stole, żeby se prziszli skosztować a pojeść. I nie trza do szczyńścio wiela – bajtlowi, co mu zymby idom – skorka do muldanio, starszymu skrowek, z kerego przodzi wydubie ostrzodka, a potym i tak cołki zjy. Inksi ukrejom se kraiczki, pomażom świyżo zdziałamym masłym, posolom i aż sie im oczy ku tymu śmiejom. Starzi pospominajom, jak to keś było, jak mama we sobota piykli chlyb w piekaroku we siyni i jako to była ciynżko robota od zasiotego na polu ziorka do kraiczka. Wszystko sami: sieczyni kosom, ubiyrani siyrpym za kośnikiym, stawiani kozłow, swożyni do stodoły na drabiniokach, młocyni cepami, mlyci na żarnach. Ciynżko robota, co odbiyro siła, ale poradzi dać jeszcze wiynkszo. I tyn szmak swojskigo chleba, co go już terozki ciynżko znojść. Ale on sie nie straci, podwiela sie familije bydom przi stole do kupy spotykać, dzielić chebym a Bogu dziynkować, że stworzoł taki piykny świat.
Ewelina Galwas
Na "Marszu dla Życia" powiedziała główne myśli tylko i raczej ogólnie. My zamieszczamy tekst w całości, tak jak był prezentowany w Radio Katowice na półfinałach konkursu "Po naszymu czyli po śląsku":
O Rodzinie
Witom wszystkich piyknie. Nazywom sie Ewelina Galwas, przijechałach z Wilchw i chca Wom opowiedzieć o rodzinie, bo łostatnio sie tela roztomańtych doradcow znodło, kerzi mondrujom, jako to mo być. Ci, o kerych rychtyk idzie majom za tela frasunkow w doma, potrzom swoij roboty, siedzom po cichu, i sie yno za głowa chytajom, co też sie w tym świecie wyrobio.
Bo dzisio je modne życi pospołu „na próba”, młodzi sie bojom ślubować, żeby „wolności” nie stracić. Nie widzom, że przeca i profity ze stanu małżyńskigo som, kaj ciynżor dzielony sie robi lekciejszy, a radość dzielono sie pomnożo.
Ale chodzom jeszcze kajś po świecie roztomańte dziołchy i synki, nie wiedzom, co im je pisane. Widzom sie kożdy dziyń, od małego, znajom z placu, ze szkoły, godajom ze sobom, błoznujom, robiom se na złość. I dziepiyro jak Ponboczek sie uśmiychnie, to posyło z nieba na ziymia anioła, coby napoczon młodym pomogać i kludzioł ich ku rodzinie. Mignie yno roz kajś miyndzy ludziami ta sama - a inakszo gymba i łoroz cołki świat tańcuje.
Chodzom potym tacy młodzi, trocha cielepiaci choby w lufcie, we kwiotkach, z łepami we chmurach, ale pod niebieskim paryzolym. Przodzi nieśmiało poczynajom se myśleć o życiu pospołu, możno o postawiyniu swojij chałupki ze zegrodkom. Z roztomańtymi nadziejami stowajom przi ołtorzu i se ślubujom. Z przisiyngi lepszy słyszom i rozumiom yno to, że „we zdrowiu, w doli, miłość, wierność, uczciwość….
I wsiodajom na karasol, yno nie wiedzom jeszcze, boroki, że sie ś niego z czasym może zrobić gepel, a życi, to je ciongnyci do kupy coroz ciynżejszego woza. Przodzi szarpiom opratami kożdy we swoja strona i uczom sie formonić. Jak sie im ta fora pora razy obuli, jak łoczy wypłaczom, to dziepiyro wtedy uwidzom tego swoigo anioła, kery pomoże podwinyć rynkowy, odmatłać opraty, poprawić chomonta, poukłodać na forze tak, coby sie trzimało wszystko w kupie i nie rozsuło.
Potym przibywo dziecek, a one - podle ludzkij godki - i tak dycko przichodzom na świat, abo za wczas, abo za nieskoro. A kożde małe, jak sie rodzi, to je inaksze i wartko poradzi zbulić cołki człowiecze planowani. Stawio wszystko na sprzyk, ale niesie pecynek chleba pod parzom. Potym je i stowani w nocy, opatrowani, sitani, przeblykani, schraniani graczek, marasu i wieczny butel.
Niejedyn roz by sie chciało uciyc kajś nazod, na swój plac, do starych bawiaczek, yno przeca sie nie godzi i je gańba!
Musi nikedy aż we krziżu zaszczypać, żeby uciecha była stokrotno, jak szkwoty poczynajom sie śmioć, heczeć, wyciongać rynce, deptać o dwóch nogach, dować kusku i sie przichlybiać.
Wiym, jako to bywo, bo my momy w doma takich rufijokow sześcioro. A kożdy, to je inakszo szerga. Jedyn poszkryfie ściana za dwiyrzami, drugi obtargo liści z kwiotka i przesuje ziymia z doniczki koczce do mlyka. Chcesz wypić kawa po połedniu i radia posłochać, a tu leci taki ze żabom na łopatce, coby i dziołcha dała kusku, i zamiyniyła w ksiyńcia, a ta ryczy, bo sie boji chrustawych żab.
Uczom sie te moi dziecka w roztomańtych szkołach, ćwiczom na instrumyntach, butlujom, wadzom sie o gupoty, co chwila keryś zaspi na autobus, abo zapomni nutow. Za to jak do kupy grajom i śpiywajom, to momy naprowda wesoło.
Yno nic ni ma tak, jako stoi we ksionżkach. Rosnom wartko taki wielki mondrale, sporujom, pyskujom, nic se nie dajom pedzieć, sami styrkajom pazury tam, kaj sie starsi spolyli i żodnego słochać nie chcom! Do jedzynio – piyrsi, do roboty –rozmańcie
A boroczek Anioł Stróż mo z kożdym dość utropy i sie musi fest nalotać.
Nie wiym, jako to z naszymi dzieckami bydzie we świecie, bo czas coroz warciejszy leci i ani się łobejrzymy, a zacznie ich wyciepować z chałupy za rajom, aż gniozdo puste zostanie.
Ale przeca mom nadzieja, że dycko bydom mieli kaj prziść ze swoimi biydami. Pogodać, pochwolić sie abo pochalatać na ciynżki życi. Posiodajom jako terozki w doma wele stoła do kupy i zaś bydom widzieć tego zarobionego anioła stróża i se spominać, to, co dycko starziki godały: „Bez Boga ani do proga”. Dziynkuja
Piosenka "Ślonsko Familijo":
Ślonsko familijo rada poświyntuje, W niedziela na kawa i kołocz z posypkom dycko czas znojduje
Spomino sie wtedy starzikow i starki Co ich nic nie smogło, choć utropa ciynżko dała sie we znaki.
Robiyli na polu, dziecka odchowali, Jedli żur, wodzionka, rolady roz za czas, a nie chalatali
Od małego bajtla gynsi paść musieli; Jedni do roboty a inksi do szkoły pod kympka chodziyli.
Na wieczor se dychli, a szumnie śpiywali, Z cołkom familijom za przeżyty dzionek Bogu dziynkowali.
Aż prziszła pyndzyjo, ciepłe laczki, deka, Ni ma łodpoczynku, bo zaś przidom wnuki, i bydzie uciecha
Oma zistom dzielom a opa bojajom Nie gorszom sie wcale, bo przeca starziki dycko wnukom przajom
Życi wartko leci, a z opiekom Boskom Bydymy sie dzierżeć cołkom familijom, nie domy sie troskom!
Ewelina Galwas
O downych ślonskich postnych i wielkanocnych obyczajach
Piyrwej na Ślonsku post boł rychtyk wielki.
Jodło keś było proste ale,
cołki tyn czas nie jodało sie miynsa, we Popielec i wielki piontek to sie
ani nie maściyło.
We boncloku sie kisioł żur, potym sie go warzyło ze
zimiokami praje kożdy dziyń. Porzondni ludzie pościyli o chlebie a wodzie,
a yno dziecka mogły pić mlyko.
Ludzie myni godali, nie smykali sie po
muzykach i wysiadach, śpiywali yno postne pieśni.
We piątki łodprawiali
Droga Krziżowo a w niedziele śpiywali godzinki o Mynce Pańskij. Kożdo
niedziela mo swoja nazwa: 1 - sucho (chudo) 2. - głucho (tłusto ),
3. -
czorno, 4. - bioło (środopostno ) 5.- marzanno (marzanio) a 6. - palmiano
( kwietno ), wierzbowo
Do Wielkij Nocy trzabyło przirychtować swoja chałupa, dusza i ciało,
powymiatać z kontow stary maras, pajonczyny, pobiylić chałupa,
chlywy, na
polu porobić wszystko do Wielkij Środy, na kero godało sie „środa żurowo”.
Wtedy sie polyło „Judosza”:
stare śmieci, szkrobaczki i inksze chacharstwo
pozamiatane z placow.
Dwa abo 3 tydnie przed niedzielom Palmowym
trzabyło nazbiyrać gałynzi na
palma, coby sie piyknie rozwinyły.
Musi sie tam znojść najmyni siedym gałynzi, bo 7 boleści przeżywała
Najświyntszo Paniynka.
Kożdo chłabinka je ważno, lyska sie dowo skuli
tego, że tam kaj ona rośnie, to nigdy nie uderzi, choby fest grzmiało.
Wiyrzby oznaczajom zmartwychwstani nieśmiertelnej dusze, a z pecek z
kokocza robiom różańce, a kto go rzyko,
to cołki życi Jezusa i Maryje
rozważuje.
Kalina się dowo skuli tego, bo tak jak kiedyś Pon Jezus rod przebywał nad
rzykom
Jordan i Jeziorym Galilejskim, tak ona też rada rośnie nad stawami
i rzykami,
Piyknie rozwiniynte gałązki cześnie abo wiśnie,
to je pamiątka gałązek
palmowych kierymi witali Pana Jezusa jak wjyżdżoł do Jerozolimy
Bodziate wieprzki abo dziki róże z ponkami
som jak ciyrniowo korona. We
palmie mogom sie znojść: kalina, brzoska, balzam, jarzombek, maliny,
świyntojanki, dziki trześnie i wiśnie.
Przed palmowom niedzielom jak już
te gałynzie mają piyknie rozwinyte liści, to sie ich wionże do kupy fibom,
abo wiyrzbom we trzech miejscach
na pamiątka wiązanio Jezusa i jego
upadkow na drodze krziżowej.
--
Ewelina Galwas
Wawrzyńcowo Kaplica
Stawiali Wilchwianioki kaplica na kympce za familokami. Przodzi stanoł drzewiany wysoki krziż.
A zima na złosć była dłogo, srogo i zmarzło. Stare koksioki prziszły nazod do użytku, bo chłopy se w nich grzoli
i nic se z mrozu nie robiyli. Do malty suli pruszek, co by nie zamarzła, obuwali filcoki i oblykali na pukel kapsioki
a na głowy ciepłe czopki i sie zmierzłej zimie nie dali. Murowali hasiokami na akord i pastyrka była choby w Betlejym
- z fojerom i pod gwiozdami. Potym klupali przi dachu, mataczkowali przi rozmańtych rułkach, drotach i kachelkach,
a potym naokoło ukłodali kamiynie. Kożdy pomogoł jak umioł. Roz piykło słońce w hycu, inkszym razym deszcz
ich odganioł od roboty, ale to nic.Baby rzykały przi drzewianym krziżu i warzyły herbata, a chłopy,
jak kes na tej grubie, co jom już dzisio ni ma, robiyli na dwie szychty. Niejedyn odmłodnioł, choć by sie zdało,
że jak je na pyndzyji, to se może dać pokoj z robotom. Chocioż już nie te siyły ani lata, to dziepiyro terozki
niejedyn mioł czas przis pomoc wele budowy Koscioła. Na kożdego przidom taki chwile, że chce mieć bliży do Boga.
Ambona była zrobiono z koparki i snij Ksiondz dowoł swiadectwo.
Aż w piykno lipcowo sobota tako ciepło, jakby chciała wygrzoć tych, co marzli bez zima przi budowie,
przijechoł Biskup, piykno Kaplica poswiyncioł i by sie zdało, że sie cos skończyło a ale ni,
to je dziepiyro poczontek nowej drogi ku budowie Nowego Koscioła na Wilchwach.
Momy wszyscy wielko nadzieja, że to bydzie nowe zródło Wszelkich Łask.
Amyn
9/2011
Powinszowani na Abrahama do Ks. Stanisława Czempki
Jedni Abrahama swiyntujom w papuciach
Na leżance przed telewizorym
Drudzy bierom sie za nowo robota
I som bez toż do inkszych wzorym
Jak Abraham swoi życi odmiynioł
Wszystko niechoł i wandrowoł na starosć
Tak Ty fuk na koparka i ruszej
Na ta Twoja ziymia obiecano
Bier za muster wiara, jako mioł Abraham
Halangrować bydom parafiany
Aż na kympce zbudujymy koscioł
Rychtyk piykny, pospołu stawiany
Jak nie za rok, to za dwa abo i sztyry
Bosko łaska do Ci siła i twani
A Wawrzyniec Cie bydzie wachowoł
Nasza bydzie pomoc i rzykani.
Wilchwy 14-11-2009
Ewelina Galwas
Urodzinowe życzynia do Ks. Piotra 18-06-2009
Nasz Farorz jak Dobry Pastyrz
Kludzi owce ku wiecznej owczarnie
One za to cielepy se wolom
Chodzić same bele kaj popadnie.
Bo świat dzisio nas ciongnie do złego
Taki czas a my durch zalotani
To słochomy co yno nom pasuje
Za mało czasu zajmuje rzykani.
Ale styknie, że kajś blisko se stanie
Tako Jedna z kosom - nieprzekupno
Dziepiyro wtedy sie lepszy widzi
Jak to wszyscy za plewami gupnom.
Potym Farorz - ostatnio ostoja
musi cudze sumiynia sztelować
siedzieć dłogo we spowiedelnicy
za nas rzykać i Msze świynte łodprawiać.
Bogu dziynki, że je keryś taki
co właściwo nom droga pokoże
Bez pastyrza my som jak barany
niech mu dycko Duch świynty pomoże!
Te owieczki kere Go słochajom
Prziszły dzisio za niego porzykać
powinszować na urodziny
i w opieka Maryi Go oddać.
Niech we zdrowiu pożywo i w łasce
W kożdym dniu niech nadzieja Go budzi,
że te wszystki błyndne duszyczki
Mu sie udo do nieba zakludzić!
Hasełka i wierszyk ministrancki
Ministrant - kandydat:
Cingulum nikedy mo dużo roboty, jak nim przidzie wytrzepać kandydacki galoty.
Niejedyn prziszły ministrant do służby sie ćwiczoł za młodu, z biksy se robioł kadzidło i siana do niego nakłodoł.
Służba:
Przi czytaniach ministranty majom jynzyk pomatłany, a jak psalmy źle
śpiywajom, to sie psujom i organy.
Kery ministrant za nieskoro chodzi na swoi służyni tymu farorz ślubu nie
do i sie borok nie łożyni.
Jak już klynczysz kole dzwonkow, nie oglondej sie na boki, bo cie cylnie
od ołtorza kapelona wzrok głymboki.
Jak przi dzwonkach ministrant mo w uszach stopery, to borok nie wiy, czy
zadzwonioł jedyn roz czy sztyry.
Jak nowe organy wielki "Te deum" nom już zagrajom, ministranty bydom
dzwonić, aż myszy pouciekajom.
Jak ci rynce ściyrpnom na "Te deum" przi dzwoniyniu, to se pomyśl, że
technika nie wszystko we świecie zmiynio
Strój liturgiczny:
Ministrancko komża flekow mieć ni może - piere sie jom na rompli, a suszy
na dworze.
Musisz sie synku uczyć biglować, jak w gładkij komży chcesz posługować,
Bo jak je komża fest popuczono, to je od gańby gymba czerwono!
Ministrancki spodki wtedy rade sie matłajom, jak som synki zawalate,
nogami źle przebiyrajom.
Jak zakłodosz kragel, dowej pozor wielki, żebyś przikroł dobrze i od
spodka szelki !
Czas wolny ministranta:
Ministrant, co w gory idzie biere chleba dwa pecynki, a z zadnij kapsy
plecaka wystowajom woszt a szynki.
Jak ministrant na zegrodzie dłogo liści wygrabuje, to grzibow zdrowych
nazbiyro i grabie farski popsuje.
Jak sie ministranci na mecz fest śpiychajom, to dziesiontki różańca sześć
zdrowasiek majom.
Wilchwiański ministrancie ucz sie robić przi budowie, bo kościoła nie
postawi żodyn zawalaty człowiek!
Ministrantancko niedola
Ministranty młode, wielko biyda majom
Rano wczas sie budzom, we kruchcie ziywajom
Klynczom przi ołtorzu aż kolana bolom
A inksi za balym po placu swawolom
Dzwoniom nie do rytmu, gongiym trocha cicho
Miyndzy mszami kożdy wartko dublik łyko
Różaniec na jesiyń, majowe śpiywani,
Dyć nie wszyscy majom we krwi w bala grani.
Kadzidło źle kadzi, spodki sie matłajom
Komża mo trzi fleki a na Odrze grajom.
Po kolyndzie chodzom, śniyg, mroz, niepogoda
W kropidle zamarzła i świyncono woda
Chneda przidzie wiosna to bala odkurzom
I turniej wygrajom jak już mszo odsłużom
Puchar dajom na szrank, bydom go glancować
Bo ministant nie śmi talyntow marnować!
Ewelina Galwas
Na urodziny Ks. Stanisława Czempki 14-11-2008
Jak Kapelon nom tu nastoł od łońskigo roku
To nie wiedzioł, że na Wilchwach nie czeko go pokoj
Dostoł piykny konsek pola z resztkami gulikow
Zarosnyty topolami z hołdami patykow.
Ni ma leko, trzeba zaroz zawinyć rynkowy
Coby na starym hasioku stanoł kościoł nowy
Kedy go zbuduje â nie wiy, ale muster biere
Z tego, co z niczego kiejsik stworzoł Jeruzalem
Niy samymu â z Boskom Łaskom i pomocom ludzi
Idzie kożde wielki plany do celu pokludzić
Toż na ta wielko robota zdrowio winszujymy
Rob coś zaczon a my wszyscy przeca pomogymy!
Jedni bydom wiyncy rzykać â a inksi murować
Cobyś kedyś u Wawrzyńca mog pofarorzować.
--
Ewelina Galwas
Wilchwiańskie rymowanki okołodożynkowe autorstwa Eweliny Galwas
Autostrada za płotym, na grubie sie uczom sztudynty
Wilchwy sie muszom szykować na zyskow kila i cynty!
Szumne zegrodki, w kwiotkach som skrzinki
Wilchwy świyntujom miejski dożynki
My już downo som w Europie, to sie o nie bój o nas chłopie!
Z wilchwiańskij kympy wołomy światu:
widać stond lepszy, niż z magistratu !
Kiś kapusta jabka susz
Nie dej gripie sie i już
Jak chcesz dopłaty z Unie dostować,
To sie Rolniku naucz ksiyngować!
Normy momy Europyjski
Jest żeś w normie to mosz szczynści
Masorze sie muszom głowić
jak z wymionczka szynka zrobić
Wilchwiański drobne pamponie
Chowiom kozy, krowy, konie.
Swojski jodło od nich jydz
bydziesz zdrowy choby rydz
Jysz cebula a tomaty toś je mondry i bogaty
Traktor poli biopaliwo
Smrodu w lufcie nie przibywo !
Wilchwiański gołymbie z tego dycko słynom,
Że tam, kaj polecom puchara nie minom!
My som szkolorze fest ekologiczne
Szanujymy zielone cuda roztoliczne
Zbiromy biksy, plastiki, papiory
Szporujymy i woda, ta co padze z gory.
Wilchwiańsko koza herbowo
Najzdrowsze mlyko dowo!
Bez rolnictwa przidom klynski
Jeść nom przidzie krupniok chiński!
Kleopatra to w Egipcie w oślim mlyku sie kompała
Bo po kozi mlyko z Wilchwow boroczka daleko miała
Wilchwiański kozy dycko rowno stojom
Nie postykniesz futrować, bo sie pyskiym dojom
Kto z normami unijnymi je na zicher obeznany
Tyn orze po polu w kołko i prości krziwe banany
Wilchwianioczki som zagonne
Dziynnie robiom pora dniowek
A kompotu na niedziela
nawarzom wom z opadowek
Ucz sie od małego robić i w zegrodce rzondki plyć
Do starości dotwiesz w zdrowiu no i bydziesz lepszy żyć
Kto ze swoigo gulika nachyto do butle biogazu
Tyn bydzie jak szejk bogaty i z mercedesym w garażu
Kozy noszom załośniczki jak jaki modne paniczki
I paszpoty majom swoi, łatwo Unia ich nie zdoi


text:
I niy kciôłech ło tym gôdać, ale tak ci mie to dopolóło, iże musza sam chocia ino spómnieć ło tym. Bo, tóż mómy jużcić richtik choby w Americe. Mockach już ło tym rzóńdziół, ło tych wszyjskich Walyntynkach, św. Patrikach, roztomajtych cudzych fajerach. A łóńskigo roku, tak jakosik na dziyń przed Wszyjskimi Świyntymi przikwanckołech ci sie […]
Halloween…
Halloween – audio
I niy kciôłech ło tym gôdać, ale tak ci mie to dopolóło, iże musza sam chocia ino spómnieć ło tym. Bo, tóż mómy jużcić richtik choby w Americe. Mockach już ło tym rzóńdziół, ło tych wszyjskich Walyntynkach, św. Patrikach, roztomajtych cudzych fajerach. A łóńskigo roku, tak jakosik na dziyń przed Wszyjskimi Świyntymi przikwanckołech ci […]
Ania i bania
Ania i bania Szkryfna dzisioj ô ty bani Co rosła w zegrōdce Ani Ania fest ô bania dbała Dziynnie jōm tam podlywała Rosła bania ôgromniasto Grzondka była trocha ciasno Farby piykny tyż nabrała Fest sie Ania radowała Trza wykopać już ta bania Niy do rady sama Ania Wziyna ze sobom Jorgusia Klarka ,Wiki no ji […]
Forant na zima – audio
Nó, tóż mómy już chnet za sia te nôjlepszyjsze miesiónce ku tymu, coby sie narychtować do porzóndku forant na zima. Tak po prôwdzie to terôzki te wszyjskie mode wydane i żyniole pyndalujóm do tych roztomajtych „marketów” kaj idzie nojść wszyjsko, i to bez utropy i staraniô. Ino, iże żôdnô takô yma już niy boczy […]
Forant na zima…
Nó, tóż mómy już chnet za sia te nôjlepszyjsze miesiónce ku tymu, coby sie narychtować do porzóndku forant na zima. Tak po prôwdzie to terôzki te wszyjskie mode wydane i żyniole pyndalujóm do tych roztomajtych „marketów” kaj idzie nojść wszyjsko, i to bez utropy i staraniô. Ino, iże żôdnô takô yma już niy boczy jake […]
Jak ci niy być soróniym na wiesieli – audio
Wiesieli i pochówek to sóm dwie zajty chopskigo (to wiyncyj!) i babskigo (to już mynij!) żywota. I skuli tego musicie zawdy dôwać pozór i gynał miarkować, iże: – Na weselu baba mô szlajer (coby ji mitesrów na fresie, świdratych ślypiów i puklatego kichola niy bóło widać). Na pogrzybie tyż mô szlajer (coby kôżdy myślôł, […]
Jak ci niy być soróniym na wiesieli…
Wiesieli i pochówek to sóm dwie zajty chopskigo (to wiyncyj!) i babskigo (to już mynij!) żywota. I skuli tego musicie zawdy dôwać pozór i gynał miarkować, iże: – Na weselu baba mô szlajer (coby ji mitesrów na fresie, świdratych ślypiów i puklatego kichola niy bóło widać). Na pogrzybie tyż mô szlajer (coby kôżdy myślôł, iże […]
Nowobytōmske limeryki
Pływok Ze Fryncity szwarny Tyjo Tyn to wody niy ômijo Basyn w zocy Dowo mocy Blyndzi mu sie Otylijo. Murchla Ze Kaufhausu staro Klara Z klachōm loto durś na fara Iże Lidka Je zowitka Klara , Klara z ciebie mara. Wieża wodno Kaj nojwyży siyngo ôko Tam kaj yno cimpel skoko Na Fryncicie Przeca wiycie […]
Piastujmy, stójmy ło nasze wnóntrzne… łogrody!
Piastujmy, stójmy ło nasze wnóntrzne… łogrody!
Alech wypokopiół tytulka tyj mojij łozprowki, prôwda? I ja, i blank niy, boch prziszôł na te idy, kiejech przeczytôł artikel jednyj szwarnyj dziołchy (dló mie dziołchy, boch już deczko zwiykowany), kierô sie po łojcach Grażyna Plebanek mianuje. Jes ci łóna sztramskóm rajzynderkóm, kierô bez piyńć lôt miyszkała we Sztokholmie a terôzki przekludziyła sie do Brukseli. […]


text:
Nasze bery i bojki Nasze bery ślōnske Jak zowcite gruchy Zmory i utopki Roztomajte duchy W rym sie wybiyrajōm Strzigi, ,Meluzyny Djosek w terze tonko Ze świōnt ôszkrabiny Podciep ze szkutami Rycy wniebogłosy Skarbnik tyn ze gruby Lyniom stawio wosy W stowie zły utopek Na frelka cichtuje Wionek ze sitowio Cołki […]
Nasze bery i bojki
Halloween
czarownice,heksy,zmory po śwjecie lotajōm i do nŏs sie zjawiły choć sam nigdy nie były bo my mōmy swoji heksy,zmory,beboki i utopki tuż po co nōm cudze ze inkszej czelodki
Serce warcij bije
Serce warcij bije Mŏsz ôczy jak heksa Kej na mie filujesz Ôfiary szukosz? Czy richtig miyłujesz? Rod mōm ta launa Kej serce mi bije Wartko , festelnie Jak we bymbny kije Zachabia ci kusik Zaś trowi mie fiber Dyrgōwki chytajōm A ruby mōm cwiter Mŏsz ôczy jak heksa A liczko janioła Dej pozōr i niy […]
Starzikowe łosprowjani
Starzikowe łosprowjani Czy to straszki czy potwory ?sama nie wjym co za mory ! Kjejś sam u nos grasowały tak mi starzik łosprowjali Jak kjejś jeszcze młodzi byli i na zolyty łazili Było to kjeroś niydzieliczka jak przybrali se troszyczka Na kole se pyndalujóm i ku chałpje swoji drałujóm Aż tu naroz cojś sie stało […]
Halloween
Halloween Czarownice heksy zmory I wszyski straszne potwory Po śwjecie dzisio lotajóm Halloween – śwjynto majóm Wszyndzi dzisio łobzajtujóm Wszyskich straszóm i rómplujóm Sabaty se łurzóndzajóm Po maszketach zaglóndajóm Wszyndzi banie nastrojóne Jedna mamje porwoł Jónek Wywalół wszysko z pojszczodka Zrobjół ze ni straszka z przodka Loce z banióm po wsi Jónek A za nim […]


text:
Ôj warkocze Ôj te szumne warkocze Kjej ône sie straciły Taki pjykne my i mjały Kjej dziołszkami były Mama procnie i splotała Czasym starka tyż czosała Co by kożdo dziołszka Gryfnie wyglōndała Chocioż inkszym dziołszkōm Bubiki szczigali To jednak do włosōw Libela z maszkōm wpinali A kjej my podrosły Warkocze ôszczigały Inkszy friz zrobiły Bo […]
Oj warkocze
Dziyń Dziecka
Dziyń Dziecka
Nasze dzieci
Nasze dzieci
Nasze dzieci
Nasze dzieci Dziyń jak kożdy inkszy by sie wszyskim zdało Ale to Dziyń Dziecka dzisio kożde bydzie śwjyntowało To nasze pociechy,fest sóm miłowane najmilyjsze w śwjecie dziecióntka kochane Starsze czy malutki jim wszyjscy pszajymy Bo to na tym śwjecie dlo nich my żyjymy Łóne sóm pociechóm na łutropy,smutki wszyski nasze dzieci wjelki i malutki Urszula […]


text:
Ach jak pjyknie W łogrodzie robota Ptoszki śpjywajóm Fajnie sie robi Mynteloki furgajóm Na stróm szpok siednół Kóncert zaczyno I pszczoła brzynczy Bo nektar zbjyro Po niebje chmurki Se tam pływajóm Słóneczko śwjyci Dzieci lotajóm Wszyndzi tak wónio Sam nałokoło Bo kwitnie kwjeci I ta wón dowo Siedna se chwila Tukej na ławeczka Byda podziwjać […]
Ach , jak pjyknie
IDZIE NOWE
IDZIE NOWE. Pora lot twało, nim mie przekónali, króliki, kury mi porozdowali, nareszcie kupiół żech tyn kómputer, po kurach, królikach łostoł mi futer. Nim żech pochytoł, pół roku zetwało, kery knefel wcisnóńć, by to działało. Spokopiół żech to przi wnuków pomocy, teroz przi kómpku psuja swoje łoczy. Roz na dziyń właża do „Naszyj Klasy” by […]
Kołoczki
KOŁOCZKI Ciasto drożdżowe,ale nie trza czekać aż wyrośnie 1 kg mąki 10 dag drożdży 6 łyżek cukru 2 szklanki mleka 2 kostki margaryny wszyski składniki razym wymjyszać i wyrobić formować na kwadraty,do środka dać co sie chce,,,syr,marmylada,mak przed pjeczyniym pomazać kołoczki jajkym i potonkać w cukrze jajko rozczepać na talyrzyku,a na drugi dać se cuker […]
Wiosynne słonko
Wiosynne słonko Kiedy słonko już przygrzywo to kożdymu serce śpjywo. Jedyn auto już pucuje, drugi koło se sprawuje Ale najfajniejszy wic, że jo nie szykuja nic. Bo jo nie społa bez ta zima, lyniym to jo przeca nima. Co zepsute toch posprawiała, auto dziynnie żech przeglondała. Dzisiej za to se raduja, na odpoczynek se […]
WIOSNA
WIOSNA Wieje już wieje ciepły wiaterek Chnetko pódymy na piykny szpacyrek Strómy po zimie listki puszczajóm We polach szkowronki fajnie śpiywajóm Budzi sie życie , świat sie zielyni Śniyg już łodtajoł na czornyj ziymi Budzi sie ziymia w zegródkach robota Kamratka klacho już wela płota Jaki to szczyńście wiosynka nastała Ze tom zielyniom ciepełka dała […]
Maj
MAJ Już sam przyszoł mjesiónc maj Tako pjyknie szumi gaj Śpjywo już skowrónek I gałynzie sóm zielóne Kwjotki kwitnóm na łónce Kajś w trowje skoczóm zajónce Na zygrodach flidry rozkwitajóm Tako pjykno wóń dowajóm Maj taki pjykny i kolorowy Na szpacyr kożdy już gotowy Zaglóndać na te łónki i lasy Na te zegrody pełne krasy […]
Wónio wjosnóm
Wonio wjosnóm Niebo pjykne, modre Kjej na ni zaglóndosz Zielenieje trowka I pjyknie wyglóndo Ciepły luftek dmucho Cukrówka kajś grucho Wónio wszyndzi wjosnóm I kwjotki już rosnóm Ptoszki sie ślatujóm Gniozdka se budujóm Słónko bardzi grzeje Pryndko tera dnieje Strómy pónczki majóm Zaro popuszczajóm Pjykny widok wjosny I dziónek radosny Raduje sie serce Tym widokym […]
ŻYCZENIA
Na Wielkanoc Wszyskim Wom tu życza Słońca połno myca Baranka pulchnego Hazoka słodkego Lonio w poniydziałek Farbowanych jajek Zdrowio szczyńscio pomyślności Moc gyszynków fajnych gości! Barbara Politaj
Marijanka i Achimek
Marijanka i Achimek Pod strómym wele płotka i hyndogij rzyce siednoł siwy starzik szło w tyn czos ku lecie Wiater dmuchoł w hyrdzie dziecka sie zebrały przi starziku siedły na bery czekały Osprawiej starziku my rade suchomy keroś z piyknych bojek tako co niyznomy No toż moje dziecka już zaczynom godka siodejcie na trowa wele […]
Palma
Palma Gałonzeczki żech zbjyrała Palma s nich urychtowała Tako pjykno s kociankami Gałonzki cześni s kwjotkami I jarzómbek,lyska,bez Trocha balzaminy też Pjyknie poszykowane Wjyrzbinóm połowijane Cołki rok bydzie słóżyła W kościele pośwjyncóno była Łod zarazy,gradobicio,grzmotu ,choroby Trzymej jóm w doma za śwjyntym łobrozym Krzyżyki s ni zrobjone Na pole do ziymje sóm wsadzóne Ta palma […]


text:
Mina Witkojc
Mina Witkojc (* 28. maja 1893 w Bórkowach, † 11. nowembera 1975 w Popojcach) jo była dolnoserbska spisowaśelka, casnikarka a patriotka. Na nimski jej se groni Wilhelmina Wittka. Wóna jo była nejsławniša spisowaśelka, kótaraž jo pisała w dolnoserbskej rěcy.
Wopśimjeśe
Mina Witkojc – až 1942[wobźěłaś]
Wóna jo była starša źowka wót gósćeńcaŕja Fryco Poleńc (Fritz Polenz) a źowka Marjany Witkojc (Marianne Wittka). Maś jo njemanźelske źowćo póroźiła 2 lěśe pózdźej.
"Mój nan jo 2 młodyma źowćoma, kótarejž stej byłej jadno za drugim w jogo słužbje, manźelstwo lubił. Mej smej 2 źowći a mòj nan teke ma gólca. Wón jo był 1 lěto młodšy ako ja. We wobej poměroma jo se dała 3. njewjesta a wóna jo měła 100 tolaŕ pódomka. Rozsud wót nana njejo był wjelgin śěžki. Na prědnem městnje su byli pjenjeze, pśekupowanje, góspodarstwo a twarjenje, kótarež su byli chałupe. Mója maś jo była 21 lět stara, ale jeje młodosći a žywjenja stej byłej brojtej."
Marjana Witkojc jo była rěšarka w Barlinju. Mina jo pśi staryma starjejšyma wótrosła. Wóna jo žywa była w chudej wobstojnosći. Wóna jo póznała samobyśe.
„Bujka abo wóz njamam.“
Mina jo lubiła staru mamu a jo pomjeniłaju "mama". Baseń “Narodninski Daŕ” pokazujo nutśnosć. Wóna jo žywyła teke 1 lěto pśi nanje.
,,Dom wót nana jo był gósćeńc … wokoło poł góźiny wót Lipje daloki. Cesto som sejźiła śicha na wokno wótpołdnja a som glědała góźiny dłujko, lěc gósć se zabłuźijo w samotnosći. Pótom ja som buźiła nana ze spanja.“
4 lět stare źowćo (1897) njejo se cuło doma.
„Pśebywanje pśi nanje jo było wjelike pśewobrośenje we mójom žywjenju. Tam wóni su powědali jano nimski a we prědnem casu ja njejo rozměła. Jano stara mama, mama wót nana, kótaraž jo była serbski drastwiś, powěda zazdaśim serbski“.
Wóna jo sejźiła pśecej myslata na kamjenju w zagrodce.
„....ja som była sobu stergnuła wót doma a wjele tšugow, groblow a łukow su źělili mě wót (pśi)swójźbnej a bliskej luźu... Pśiźo źeń pśiźo maś wopšawdny...a wóna jo sobu wzejo mě doma... pśi starej mamje... skóro som se rozměła serbsku rěc zasej. Pśiźo źeń se wusunuś słowa: "Dort liegt eine Nadel" und ich dachte: "Na, jetzt kann ich es ja wieder“.
Mina jo woglědała až 1907 šulu w Bórkowach.
„My smy wuknuli wjelgin derje gódła w šuli ... jo było pśirownowanje " woł" małe, pótom kněz wucabnik jo wupytał pómjenjenja wót wšakich cuzabnikojskich styrinogacow a my smy byli kopylce, dromedary, zwětšego abo rhinozerose. Jo škóda, až njejsmy njazgónili wěcej wót śeśkach. Naš wucabnik kněz Brodak jo był howacej dobry luź. Na wukazanje wót šulskego zastojnstwa wón jo musał se rozgranjaś nimski z nami, rownož my źiśi njejsmy njerozměli nic abo mało. Dla togo prědne šulske lěta su w kurjawje zawobalili, ja wěm jano pitśitśku.“
Mina jo wuknuła dwójorěcnosć. Ale wóna móžo jano na nimski cytaś a pisaś. W lěśe 1907 wóna pisała prědne basni. Až 1910 jo 22 rukopisnych basnjow na nimski zdźaržane. Basnikarka jo cytała rada Goethe a Heine. Wóna jo dostała pakety z knigłami wót pśijaśelki a wótkubłarki. Valeska Raedsch. W basni wót zběranjo źěkowanje "An Frau R.". Mina jo była pó šulskem casom (8 lěta) rěšarka. Dokulaž wóna jo wuknuła kwětkiwězarku. Wob cas 1. swětoweje wójny (1914-1918) Mina jo była w brońskej industriji. Wót 1918 až 1921 wóna jo była najamnica w Bórkowach. W septemberje 1921 wóna jo zmakała dr. Arnošta Muku (Ernst Mucke, 1854-1932). Teke wažny luź jo był Jan Cyž. Mina Witkojc jo była 1922 wuknica na priwatnej šuli a wuknuła cytanje a pisanje na serbski. W tom casu wóna sebje wuwědobnijo serbsku narodnosć. Mina Witkojc se pśesedlijo do Budyšyna. Tam wóna jo źěłała pśi Serbskem Casniku. Witkojc jo pisała komentar ako “Mysli wó wójnje” (1924, Gedanken über Krieg) a “Serbska žeńska-rowryjarka swojogo narodna” (1930, Die wendische Frau- eine Totengräberin des Volkes), rozpšawu “Drogowanje pó českosłowaskej” (1925/26, Reise durch die Tschechoslowakei), poetisku prozu “Nalětna noc w Błotach” (1932, Frühlingsnacht im Spreewald), ironiski- sarkastiska glosa “Něco wót wuzwolowanja kralowkow rědnošći” (1930, Etwas über Schönheitswettbewerbe). Mina Witkojc jo se (wo)póznała sotšy Lizu a Marjanu Domaškojc we jsy Cazow (Zahsow). W tom casu jo nastało wjele basnjow a źiwadłowow. Wót 1924 až 1928 basnikarka jo źěłała pśi wudaśu wót lětnego kalendaŕja >>Pratyja<<. Ale Mina Witkojc jo organizěrowała lubjej serbske nocy a jo naceriła muster za drastwy. Wóna jo pisała basni, dokulaž wóna móžo cuśe šyroku drogu daś a wóna jo zasłužyła mału pśizasłužbu. Mina jo pisała wjelgin njeorganizěrowanje a wóna jo měła wjele cwiblowanjow. Wóna jo rozpšawiła Otu Wićaz, a dokulaž wón jo skoboźił basnikarku.
,,Něnto mam taki njepórěd w mójej smužce, až njewěm, kak wjele pópšawem jo a źo wóni su. Za knigły to njejo dosć. Njamam wjele měra za to”.
Mina Witkojc jo pisała z brjucha. W lěše 1924 wóna jo pisała wulicowańko “Wětš” (Der Wind). Wulicowańko ma 10 bokow, ale wóna njoco twórbu wózjawiś.
,, … twórba jo se pokazała ku mnjo njemóžna, dokulaž wóno jo wósobinska a njama pšawu formu a pšawy zwisk… zachopjeńk jo: Zgubiłej stej sebe dušcycce dwě/ gromaźe k Boźemu raju leśeś (Verloren sich der Seelen zwei/ gemeinsam zum Paradies zu fliegen)”.
To njejo něco wót poměrja wót Miny znate, ale basni wót Miny powědaju wót zgubjoneje lubosći. 1925 jo wózjawił prědny zwězk “Dolnoserbske Basńe” (Niedersorbische Gedichte). Tam jo 34 basni a 8 pśestajenja. Zwězk jo měł wjeliku rezonancu w zjawnosći. 1926 Mina Witkojc jo se wobźěliła na “Europäischen Minderheitenkongress” w měsće Genf a 1930 na „allslawaischen Sokol- Treffen“ w Jugosłowjańsčy. Mina jo pśestajiła druge słowjańske awtory w serbšćinje, ako Božena Němcová a Petr Bezruč. Basnikarka jo wuźaržujomyła dalšne kontakty z Matom Kosykom (1853-1940) a Frycom Rochu (1863-1942). Mina jo pódprěła emanzipacija w žeńskich, ale někotare luźe su měli mjenjenje, až to źo pśedaloko. Na pśikład Kito Lorenc a druge serbske fararje a wucabniki a Maćica Serbska (załr.1847).
W aprilu 1933 jo była diktatura wót nacijow w serbskem duchnem žywjenju. Mina Witkojc jo była z redakcije wótwónoźeła a dostała zakaz pisanja. Witkojc jo se wrośiła do domownje w Błotach. Basnikarka jo stojała pód policajskim wobglědowanim a wóna jo źěłała w rolnikarstwje. Až 1937 wóna jo wudała rědko serbske knigły a casniki pód pseudonymom. 1934 jo wudała 2. zwězk “Wěnašk błośańkich kwětkow” (Spreewälder Blütenkranz). Nowy Kontakt jo był Jurij Chěžka (1917-1944). Wón jo płaśeł ako załožaŕ moderneje serbskeje lyriki. Mina Witkojc jo měła we tom casu teke kontakt w Pólski z Wilhelmom Szewczykom (1916-1991), Jozef Gołabek (1889-1939) a Josef Pátu (1886-1942). Wóna jo zdźaržała dopisowanje. Intensiwny kontakt jo zapušćak za wugnaśe z domownje. 1941 wóna měła zakaz za pśebywanje w Drježdźanach a Budyšynje. 1942 Mina jo dostała teke zakaz za wobcerk Frankfurt/Oder. Mina Witkojc jo musała Łužycu spušćiś.
„To jo zachopjeńk 42. Som dostała kórtu , až som źom k Gestapo…mam tšach… a pótom powěwobinuś se da luź, až som se wobinujom někotare jsy a města… pótom wón jo dopowědał: Bórkowy! Som powědała: Tam som roźona, tam jo mója domownja!- Ty musyš se wobinuś. … som pšosyła, až som mogu wóstaś… wóni grónje: gaž ty se njeminuš, ty pśidu na městno, kótaryž njespódobaš… wóni su měnili koncentraciske lěgwo.”
Žywjenje Miny Witkojc wót 1942 až do 1975[wobźěłaś]
Na zachopjeńku lĕta 1942 gestapo jo grozyła Minje Witkojc. Wóna jo dejała spušćiś swóju rodnu wjas Borkowy. Togodla Mina Witkojc jo bydliła wót 1942 až do 1945 w mĕsće Erfurt. Tam wóna jo nosyła serbsku drastwu dalej. W tom casu wóna jo pisała znatu twórbu “Erfurtske spomnjejśa”. W tej twórbje wóna śěgnjo bilancu swójogo žywjenja a pišo wó kóńcu wójny ze zamaršěrowanim Amerikanarjow. “Erfurtske spomnjeśa” jo ako jaden dnjownik wót Miny Witkojc w eksilu a ma 53 štuckow.
W mĕsće Erfurt Mina Witkojc jo źěłała ako pśistajona w jadnej zagrodnikarni. W eksilu wóna jo woplĕwała dwa kontakta wjelgin intensiwnje. Jaden jo był dolnoserbski faraŕ Bogumił Šwjela a drugi jo był mólaŕ Fryco Latk. Wón jo był teke wjegin znaty a jo bydlił w měsće Weimar. Pó kóńcu wójny Mina Witkojc jo se wrośiła do swójeje domownje. W lĕśe 1946 Mina Witkojc jo była sobuźĕłaśerka w Budyšynje pla Domowiny. W samskem lěśe nimska policija jo popajźiła Minu Witkojc, dokulaž wóna jo pśilipnuła serbske wólbne plakaty. To jo było pózdatny “česka propaganda”. Popajźeństwo jo trało južo małe dny.
Pótom Mina Witkojc jo była na kurje w Českej a njejo se wrośiła. Tam wóna jo pśestajiła “Erfurtske spomnjeśa” a śěgnuła k swójej sotšy w měsće Chřibská. Pózdźej wóna jo śĕgnuła do města Prag a jo bydliła tam blisko Karlowego mósta.
W lĕśe 1948 šef wót Domowiny Pawoł Nedo jo kšěł wrośenje Miny Witkojc. Z pomocu wšakorakich kontaktow wóna jo dostała 1954 nowy pas a jo se wrośiła do domownje (ako prědny Bad Schandau, pózdźej Borkowy).
W Bórkowach wóna jo namakała swóju staru drastwu a knigły. Ale wšykne woblacenja a pisma su byli dokusow. Mina Witkojc jo pśeśěgnuła do nowego domu. Ten domcyk jo znaty ako “domcyk pód kastaniju”. W lěśe 1955 wóna jo zasej wózjawiła někotare basni “K swětłu a słyńcu”. Pótom Mina Witkojc jo wjelgin wuznamna za drugich wuměłcow we Łužycy. Na pśikład Jurij Koch a Jan Cyž stej pósćiłej wjele basni Miny Witkojc. W lěśe 1969 Mina Witkojc jo była 76 lět stara a wóna jo pśeśěgnuła do starcownje w Popojcach, dokulaž wóna njejo měła familiju. Tam wóna jo pisała jano mało pśinoskow za Nowy Casnik. Mina Witkojc jo bydliła w stawnej tešnicy a njejo namakała pokoj. Jaden źeń wóna jo groniła sobuwobydlarjam w starcownji: “Mě wjerch na dušu tłocy.” W nowembrje lěta 1975 wóna jo wumrěła w Popojcach.
Wuznam Miny Witkojc[wobźěłaś]
Mina Witkojc ma wjeliki wuznam w dolnoserbskej lyrice. Jeje basnje wusku zwězanosć k serbskemu ludoju, domownju a Błota wugronju. Wóna jo pódpěrała ze swojim źěłom ako redaktorka za dolnoserbski casnik "Serbski Casnik" a za serbski kalendaŕ "Pratyja", sebjerozmeśe wót Serbow. Charakteristiski za jeje basnistwo jo ceste wužywanje wót pśirodowego wobraza, na pśikład słyńco, mjasec, mórjo, w nastupanju na stawk serbskeje ludnosći.
Mina Witkojc jo była nosarka Myta Čišinskego.
W serbskem casniku[wobźěłaś]
Mina Witkojc jo była kšuty angažěrowana, 1923 wóna jo pśewzeła Serbski Casnik wót Bogumiła Šwjele. Mina Witkojc jo powušyła licbu cytarjow wót 200 do 1200. 1931 wóna z redakcije pušćiła dla demokratiskego zasadnego nastajenja.
Twórby[wobźěłaś]
- Wenašk błosańskich kwětkow (1934) - k swětłu słyńcu (1955) - Prědne kłoski (1958) - Po drogach casnikarki (1964) - Dolnoserbske basni (1925) - wjele basnjow, na pśikład Bórkowy, "Burg"
Baseń “Borkowy“, kotaruž com wam źinsa pśedstajiś, jo pśed pśisamem 80 lětami nastała. Wóna wopisujo Bórkowy ako jadnoru pśirodnu wjas, w kotarejž se wóna doma cujo.
Bórkowy( 1926)
Na podwjacor we Lyžycy,
tam stoje naše Bórkowy
we blotkach a we žytnišćach
tak ak te griby na łukach.
Te griby, te su wcorajšne,
a Bórkowy su něgajšne,
su z gliny, z drjewa lěpjone
a maju ksywa mechowe.
W domje kněz a pśikazaŕ,
to jo ten kšuty gospodaŕ,
pśed kotrymž wsykne wumjelknu
a na jog słowo słuchaju.
A podružnik stoj na swislach
we cerwjenučkich nogajcach,
swoj dłujki pysk tam postaja
a šćabotajucy rozdaja.
Burg (1926)
Nach Westen zu, Im Lausitzland,
steht unser Burg im Spreewaldsand
verstreut in Feld und Wald so schön,
wie Pilze auf den Wiesen stehn.
Die Pilze sind von gestern zwar,
doch Burg, das ist von dazumal
geleimt aus Holz, aus Lehm gebaut,
mit Stroh und Ried das Dach vertraut.
Herr über Haus und Hof, das ist
Der Hauswirt, streng, gebieterisch,
den jeder achtet, keiner stört,
auf dessen Wort ein jeder hört.
In roten Strümpfen auf dem Dach
Der Untermieter hält die Wach,
sperrt seinen langen Schnabel auf,
reckt klappernd ihn zum Himmel rauf.
Mina Witkojc ma teke wjele bajkow, na pśikład jaden znatu błośańsku bajku „Nykus a źowćo” (1923) "Der Nix und das Mädchen".
Wóno wopśimjejo źowćo, kenž jo štapało pó Błotach. Nykos jo wiźeł źowćo, kenž jomu jo se spódobało a jo śěgnuł ju do w swojogo wodnego swěta. Ten swět jo był rědnučki, ale źowćo domowinu niźi jo njebyło. Na to nykus jo pušćił to, pód wuměnjenim, až wono žednje se njewrośišło. Wjasele źowćo jo se domoj wrośilo. Tam wóno jo padnuło drogotne kamuški a palary ze swojich włosow. Jogo familija jo se gorjela dla pokład a jo nuzkala źowćo ten droga pokazaś. Wono njejo kśeło dla wuměnjenja nyka a tak woni su hyšli k městnoju. Napśiski źowćo jo minuło, dokulaž nykos na pśecej jo měł a jo było jogo žeński.
Žrědła[wobźěłaś]
- Christiane Piniek: Mina Witkojc, Echo aus dem Spreewald. Bautzen: Domowina-Verlag, 2001.
- A. Karichowa: Wona jo „swoje“ Blota lubowala. W: Płomje. 2003,05, S.20.
- Gespräch mit Frau Golzbuder (Sorbischlehrerin der Grundschule Krieschow) + zusätzlichen Material
- Mina Witkojc (Wuberk jo zestajił Kito Lorenc.) Budyšin. Ludowe Nakładnistwo Domowina, 1973.
Wótkaze[wobźěłaś]
- Literaturport
- http://www.serbski-institut.de/cms/de/372/Witkojc,-Mina
- http://www.rbb-online.de/luzyca/archiv/_u_yca_vom_16_03_2013/mina_witkojc___eine.html
Literatura[wobźěłaś]
- Dolnoserbske basni, Budyšin 1925
- Wĕnašk błośańskich kwĕtkow, Budyšin 1934
- K swĕtłu a słyńcu, Barliń 1955
- Prĕdne kłoski, Barliń 1958
- Po drogach casnikarki, Budyšin 1987


text:
ŻÓNA GÓRNIKA
Waleski pod gruba jeżdżóm już łod rana,
zicher sie cosik zaś tam stać musiało!
„Dyć Ginter poszoł na pjyrszo zmjana,
bele by ino mu sie nic niy stało!”
Łod czasu jak gruba brata i zebrała,
Magdzie co chwila nerwy wysiadajóm.
Wjela to już razy Gintrowi godała,
by zmjyniół robota, że sie rady dajóm!
Ale Ginter chop twardy,dołu sie niy boji,
„jak mo na mnie trefić, to mnie niy łominie!”
Za rok już pyndzyjo, tóż jakoś łobstoji,
trzeba zapewnić byt licznyj rodzinie!
Cera ze szkoły z bekym przileciała,
zawarła sie w izbie i ślimto tam dali.
We radijoku cosik usłyszała,
kaj wele połednia już anzagowali…
„Zapolół sie metan, dwanostu niy żyje!
Jeszcze popolónych ze trzi razy tela!”
A pod łoknami waleska zaś wyje,
- „możno to Gintra wjezóm do szpitala?”
Wele trzeci ftoś dzwóni! Drapko drzwi łotwjyro,
Gintra wito choby go rok niy widziała!
Zaś nerwy puściyły i na bek sie zbjyro,
przeca nojgorszego już sie spodziywała!
Teroz już spokojno, już mo chopa w doma.
Gintrowi zaś śmjertce uciyc sie udało!
Dyć jak by znod sie mjyndzy dwanostóma,
eli jeji serce by to wyczimało?
Autor:B.Śmigała
(wiersz poświęcony wdowom górników, którzy zgineli w wypadku na kop.Halemba)
waleska – sanitarka
gruba – kopalnia
godać – mówić
pyndzyjo – emerytura
łobstoć – pozostać, zachować
bek, ślimtanie – płacz
anzagować – podawać do wiadomości
wele – około
drapko – prędko
śmiertka – śmierć,kostucha
eli – czy


text:
Leo XIII.
Leo XIII. (z byrgarskim mjenom Vincenzo Gioacchino Pecci; * 2. nalětnika 1810 w Carpineto Romano; † 20. pražnika 1903 w Romje) bě italski duchowny a bu 20. małeho róžka 1878 jako naslědnik Pija IX. za 255. bamža romsko-katolskeje cyrkwje wuzwoleny. Jeho dźělbraća w socialnych prašenjach dla bu mjenowany wot strony wěriwych „bamž dźěłaćerjow“ abo „socialny bamž“. Leo XIII. zemrě w starobje 93 lět a bě tuž najstarši bamž w stawiznach romsko-katolskeje cyrkwje.
Jemu slědowaše Giuseppe Melchiorre Sarto jako bamž Pius X.


text:
Ruda – szpaska Dziołchy nasze Pijōm kawa Tōmik szpasek Fajnŏ sprawa Kjejby szpasek nie pisały W Rudzie by sie nie spotkały Urszula Oślislok
Ruda Śl – spotkani ze szpaskōm
Szpaska ślōnskŏ
Szpaski ślōnski Pole Zwyrcōm się na grubje koła Francik zyrkŏ, medytuje Dyć tam jego chałpa stŏła Tera gruba luft sam truje Tam kaj hŏłda jego pole,sztyjc sam kopci kōmin grubski Już nie bydzie Francik ôrŏł i wypinŏł na nim dupski Gŏdka Pjyknie sam na Ślōnsku mōmy Chociŏż jedni wyjyżdżajōm Kwitnie gŏdka s wjosny strōmy Inksi […]


text: Fidžyjsko godka hindi, znano tyž kej godka Fiji hindi, hindi fidžyjske lebo Fiji Hindustani, to godka we keryj śe godo na Fidži a užywajům jeji uobywatele pochodzyńo indyjskigo. Pochodźi uůna guůwńy uod godek Awadhi a bodźpurskij abo uod djalyktůw hindi a tyž mo we śebje jake suowa uod inkšych godek indyjskich. Zapožyčyua tyž mynga suůw s fidžyjskij a angelskij. Relacyje půmjyndzy fidžyjskim hindi a hindi sům take kej mjyndzy afrikaans a godkům ńiderlandzkům. Kupa suůw, wuasnych lo hindi fidžyjskigo, powstouo, coby uoddowoć nowy śwjat, we kerym terozki mjeli žyć Hinduśi Fidžyjscy. Jejich pjyrše pokoleńy, kere užywauo godki kej lingua franca, mjanowouo ja Fiji Baat (Řůndzyńy s Fidži). Ńydowne študirowańy uod godkoznowcůw douo bewajs na to, co fidžyjsko godka hindi je "djalyktym bazowonym na hindi a tyž godonym we Indjach nale ze swojům špecyjolnům gramatikům pasuje do Fidži".


text:
Nazywom sie Hubert Mojżesz.
Urodzioł żech siy jeszcze za staro Polsko, w rodzinie Bergmona kery robiył na Hoym Grubie w Niewiadomiu, kero nazywali tyż Kop. Ignacy a mieli my wtedy przeca naszo Autonomijo co nom jom Komona łodebrała, a dzisio bezmała komony niy ma a ci no nami regiyrujom prziwrocić nom jom niy chcom. Było nos troje dziecek, najprzod brat , potym siostra, a za dziesiyńć lot siy znod jo. Godać po ślonsku to my godali przed wojnom, za Niymca no i za ta nowo Polsko nakero moj Łojciec godali że to niy ma ta na kero siy czekało. Mioł żech tyż te szczyńści siy łożynici doczekoł żech siy troje dziecek, osiym wnukow i trzech prawnukow. A teroz na starojść chyciył że siy szkryflanio po ślonsku i tyż kapka po polsku. Do Ślonskij godki wciongnyła mie Ulka Oślislok ze Świyrklon kierej je zech festelnie wdziynczny i namowiom wszystkich, godejcie i szkryflejcie po ślonsku jak łumicie, ale godejcie. Na koniec Wom podom DEKALOG Ślonzoka i tego siy trzimcie. Joch je Ślonsk, twoja Łojcowizna, s tyj ziymi żeś wyros.Takim jakim żeś jest, po Pon Boczku mie zawdziynczosz.
1) Niy bydziesz pszoł żodnej ziymi bardzij niż Ślonsku.
2) Niy bydziesz łużywoł nazwy Ślonsk dlo swojij kariery i chwały.
3) Pamiyntej abyś za Ślonsk łoddoł kiej bydzie trzeba, szczyńści swoji no i życi.
4)Czcij Ślonsk, Łojcowizna Twoja jak Matka i Łojca.
5) Wrogom, niy dej Ślonskowi łubliżać.
6) Pamiyntej, Ślonzok musi być honorowy, niy może być tchorzyn, fałszywy, ani kabociożym.
7) Łunikej zdrajcow Norodu Ślonskigo.
8) Dycki i wszyńdzi godej śmiało żeś Ślonzok, a Autonomijo siy Ślonskowi noleży.
9) Niy dopujść by wontpiono we Ślonsk.
10) Niy pozwol by łubliżano Ślonskowi, poniżajonc Jego dorobek, bogactwo naturalne, łuczciwojść i zasłogi dlo Łojczyzny.
Bydziesz miyłowoł Ślonsk zarozki po Pon Boczku.
Bydziesz pszoł Ślonskowi bardzij niż siebie samymu.
Tyn co pszaje i mo w głymboko w sercu Tożsamojść, Ślonsko Godka, no i cołki nosz kochany Ślonsk.
Hubert Mojżesz
All posts by Hubert Mojżesz


text:
miejscowość w woj. mazowieckim
, powiat ciechanowski.miejscowość w woj. mazowieckim
, powiat przasnyski.miejscowość w woj. mazowieckim
, powiat wyszkowski.miejscowość w woj. mazowieckim
, powiat pułtuski.miejscowość w woj. mazowieckim
, powiat ostrołęcki.miejscowość w woj. mazowieckim
, powiat płoński.miejscowość w woj. mazowieckim
, powiat płocki.miejscowość w woj. mazowieckim
, powiat sochaczewski.miejscowość w woj. kujawsko-pomorskim
, powiat włocławski.osada w woj. kujawsko-pomorskim
, powiat lipnowski.wieś w woj. kujawsko-pomorskim
, powiat inowrocławski.wieś w woj. kujawsko-pomorskim
, powiat radziejowski.wieś w woj. kujawsko-pomorskim
, powiat bydgoski.osada w woj. wielkopolskim
, powiat nowotomyski.osada w woj. wielkopolskim
, powiat gostyński.miejscowość w woj. wielkopolskim
, powiat międzychodzki.osada w woj. wielkopolskim
, powiat wągrowiecki.osada w woj. wielkopolskim
, powiat szamotulski.wieś w woj.warmińsko-mazurskim
, powiat giżycki.wieś w woj.podlaskim
, powiat siemiatycki.


text:
Walt Disney
Walt Disney, po prowdźe: Walter Elias Disney (rodz. 5 grudńa 1901 we Chicago, um. 15 grudńa 1966 we Los Angeles) – amerikański producynt filmůw, głůwńy ańimowanych, reżysyr, scenarzista, filantrop.
Jedyn s nojwjynkszych twůrcůw industryje rozrywkowyj we historji, lygynda ańimacyji a filmu. Twůrca Disneylandu a wartej milijordy dolarůw korporacyji The Walt Disney Company.
Na kůńyc 1966 zdjagnozowano u ńygo gibko postympujůncygo raka lewygo płůca, spowodowanygo czynstym kurzyńym tytůńu. Umor skuli asystoliji. Zostoł pochowany, po krymacyji, na kirchofie we Glendale, we Kaliforńji, mimo aże lygynda mjejsko pado, co jygo ćoło zostoło zamrożůne, a fůnkcyje żyćowe majům zostać prziwrůcůne (po 100 lotach, czyli we roku 2066).
Walter wroz ze swojim braćikym - Roy Oliver Disneyem zołożůł Walt Disney Productions, korporacyjo znano dźiś kej The Walt Disney Company, kero uośůngo terozki roczny uobrůt we wysokośći ůng. 32 milijordůw dolarůw.


text:
Radio Maryja donosi o śmierci Jadwigi Kaczyńskiej, matki Jarosława, prezesa Prawa i Sprawiedliwości... (...) Jadwiga Kaczyńska nie żyje Radio Maryja donosi o śmierci Jadwigi Kaczyńskiej, matki Jarosława, p(...)
W wieku 87 lat zmarła Jadwiga Kaczyńska - matka Jarosława i Lecha Kaczyńskich - podało Radio Maryja. (...) Jadwiga Kaczyńska nie żyje W wieku 87 lat zmarła Jadwiga Kaczyńska - matka Jarosława i Lecha Kaczyńskich - podało Radio Maryja. (...)
W wieku 87 lat zmarła Jadwiga Kaczyńska - matka Jarosława i Lecha Kaczyńskich - podało Radio Maryja. Śmierć Kaczyńskiej potwierdziły źródła w PiS-ie. (...) "Wieczny odpoczynek...". Politycy o śmierci Jadwigi Kaczyńskiej W wieku 87 lat zmarła Jadwiga Kaczyńska - matka Jarosława i Lecha Kaczyńskich - podało Radio Maryja. Śmierć Kaczyńskiej potwierdziły źródła w PiS-ie.(...)
Jadwiga Kaczyńska, matka Jarosława i Lecha Kaczyńskich, nie żyje - taką informację podał serwis radiomaryja.pl (...) Jadwiga Kaczyńska nie żyje Jadwiga Kaczyńska, matka Jarosława i Lecha Kaczyńskich, nie żyje - taką in(...)
W czwartek zmarła Jadwiga Kaczyńska, matka Jarosława i Lecha Kaczyńskich - poinformowali politycy z kierownictwa PiS. (...) Nie żyje Jadwiga Kaczyńska W czwartek zmarła Jadwiga Kaczyńska, matka Jarosława i Lecha Kaczyńskich - poinformowali pol(...)
W czwartek zmarła Jadwiga Kaczyńska, matka Jarosława i Lecha Kaczyńskich - poinformowali PAP... (...) Jadwiga Kaczyńska nie żyje W czwartek zmarła Jadwiga Kaczyńska, matka Jarosława i Lecha Kaczyńskich - poinformowali PAP(...)
W czwartek zmarła Jadwiga Kaczyńska, matka Jarosława i Lecha Kaczyńskich - poinformowali PAP... (...) Zmarła Jadwiga Kaczyńska W czwartek zmarła Jadwiga Kaczyńska, matka Jarosława i Lecha Kaczyńskich - poinformowali PAP(...)
Zmarła Jadwiga Kaczyńska, matka Jarosława i Lecha Kaczyńskich - poinformował rzecznik PiS Adam Hofman. (...) Nie żyje Jadwiga Kaczyńska Zmarła Jadwiga Kaczyńska, matka Jarosława i Lecha Kaczyńskich - poinformował rzec(...)
Zmarła Jadwiga Kaczyńska, matka Jarosława i Lecha Kaczyńskich. Pokój jej duszy.
(...) Zmarła Jadwiga Kaczyńska
Zmarła Jadwiga Kaczyńska, matka Jarosława i Lecha Kaczyńskich. Pokój jej duszy. (...)
Dziś wczesnym popołudnie zmarła Jadwiga Kaczyńska matka, Jarosława i Lecha Kaczyńskich. (...) Zmarła Jadwiga Kaczyńska Dziś wczesnym popołudnie zmarła Jadwiga Kaczyńska matka, Jarosława i Lecha Kaczyńskich.(...)
Jadwiga Kaczyńska z domu Jasiewicz (ur. 31 grudnia 1926 w Starachowicach; zm. 17 stycznia 2013) – polska filolog; matka Jarosława i Lecha Kaczyńskich. (...) Jadwiga Kaczyńska. Matka Jarosława i Lecha Kaczyńskich nie żyje Jadwiga Ka(...)
Pobierz
Audio MP3 Audio MP3 Pobierz
(...) Zmarła Jadwiga Kaczyńska, matka Jarosława i Lecha Kaczyńskich Pobierz
Audi(...)
Matka Jarosława i Lecha Kaczyńskiego zmarła. (...) JADWIGA KACZYŃSKA NIE ŻYJE Matka Jarosława i Lecha Kaczyńskiego zmarła. (...)
Jadwiga Kaczyńska nie żyje - poinformowało Radio Maryja. Matka byłego prezydenta Lecha Kaczyńskiego i prezesa PiS Jarosława Kaczyńskiego miała 87 lat (...) Jadwiga Kaczyńska nie żyje. Matka Lecha i Jarosława miała 87 lat Jadwiga Kaczyńska nie żyje - poinformowało Radio Maryja. Matka byłego prezydenta Lecha Kaczyńskiego i pre(...)
W czwartek zmarła Jadwiga Kaczyńska, matka Jarosława i Lecha Kaczyńskich - poinformowali PAP... (...) Zmarła Jadwiga Kaczyńska. Matka braci Kaczyńskich W czwartek zmarła Jadwiga Kaczy(...)
Jadwiga Kaczyńska, matka Jarosława i Lecha Kaczyńskich, nie żyje – taką informację podał serwis radiomaryja.pl
Jadwiga Kaczyńska. Fot. ww (...) Jadwiga Kaczyńska, matka Jarosława i Lecha Kaczyńskich, nie żyje – taką in(...)
W wieku 87 lat odeszła matka byłego prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego i byłego premiera Jarosława Kaczyńskiego - podało Radio Maryja. (...) Jadwiga Kaczyńska nie żyje. Dla synów była bohaterem W wieku 87 lat odeszła matka byłego prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego i byłego premiera Jarosława Kaczyńskiego - podało Radio Maryja. (...)
W wieku 87 lat odeszła matka byłego prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego i byłego premiera Jarosława Kaczyńskiego - podało Radio Maryja. (...) Jadwiga Kaczyńska nie żyje W wieku 87 lat odeszła matka byłego prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego i byłego premiera Jarosława Kaczyńskiego - podało Radio Maryja. (...)
Matka Jarosława Kaczyńskiego od dawna chorowała. (...) JADWIGA KACZYŃSKA NIE ŻYJE. Od dawna chorowała Matka Jarosława Kaczyńskiego od dawna chorowała. (...)
W czwartek zmarła Jadwiga Kaczyńska, matka Jarosława
i Lecha Kaczyńskich – poinformowali PAP politycy z kierownictwa PiS. ... (...) Zmarła Jadwiga Kaczyńska W czwartek zmarła Jadwiga Kaczyńska, matka Jarosława
i Lecha Kaczyńskich – poinformowali PAP(...)
W czwartek zmarła Jadwiga Kaczyńska, matka Jarosława i Lecha Kaczyńskich - poinformowali politycy z kierownictwa PiS. (...) Zmarła Jadwiga Kaczyńska, z domu Jasiewicz W czwartek zmarła Jadwiga Kaczyńska, matka Jarosława i Lecha Kaczyńskich - poinformowali pol(...)
Zmarła Jadwiga Kaczyńska – matka prezesa PiS Jarosława Kaczyńskiego i byłego prezydenta Lecha Kaczyńskiego, który zginął w katastrofie smoleńs (...) Jadwiga Kaczyńska nie żyje. Miała 87 lat Zmarła Jadwiga Kaczyńska – matka prezesa PiS Jarosława Kaczyńskiego i byłego prezy(...)
Zmarła Jadwiga Kaczyńska, matka Jarosława i Lecha Kaczyńskich - poinformował w czwartek (17.01) rzecznik PiS Adam Hofman.
Jadwiga Kaczyńska zmarła wc (...) [t]Kraj[/t] Nie żyje Jadwiga Kaczyńska Zmarła Jadwiga Kaczyńska, matka Jarosława i Lecha Kaczyńskich - poinformował w cz(...)


text:
Trzyńśyńy źymje we Shaanxi we 1556
Trzyńśyńy źymje we 1556 we Shaanxi (chiń.: 华县大地震, pinyin: Huà xiàn dà dìzhèn) to bůuo nojsrogsze trzyńśyńy źymje uodnotowane we gyszichće, we kerym zginyuo ůng. 830 000 ludźi. Zdorziuo śe rankym 23 styczńo 1556 we chińskij prowincyji Shaanxi, nale jygo skutki dotkuy tyż prowincyjůw Shanxi, Henan, Gansu, Hebei, Shandong, Hubei, Hunan, Jiangsu a Anhui. Zniszczůny zostou plac szyroki na 840 km, a we ńykerych krysach poginyuo wjyncy kej 60% ludźi. Nojwjyncy zabitych bůuo we rygjůnach, kaj ludźe pomjyszkiwali zbocza wzgůrz, kere bůuy ze źymje lessowyj a śe uod wstrzůnsůw uobsunyuy, bulůnc chaupy; a tyż te, kaj ludźe pomjyszkiwali we jaskińach, kere śe zawoliuy.


text:
21 LUTY Dziyń ślonski godki Pytom sie po co Kej godka świynto mo W kożdy dziyń i nocom Jak słyszysz że godajom To dlo uszow świynto Bo przeca ślonsko godka Mało fto pamiynto Jak mały bajtel godo To serce sie śmieje Robi ci sie ciepło Spominosz stare dzieje Starzikow co godali Tak jak Bog nakozoł […]
21 LUTY
Nasza chałpa – Ślōnski Dōm
Nasza chałpa – Ślōnski Dōm Pjyrszŏ była Ślōnskŏ Gŏdka Nie pomjeściła nŏs do pōjszczodka Karlus za chałpy wziōn sie stawjani Bo budowani to jego zadani Pjykny Dōm Ślōnski w necie zmajstrowŏł Wszyskim izby tam wyszykowŏł My se tam pjyknie mjyszkali S kamratami po ślōnsku berali Cōż kjej za mały tyn dōm buł Tuż za budowani […]
Trofny sprawunek
Trofny sprawunek Kupia se wyna Byda jom miała Niy byda ślimtać Niy byda szkamrała Kej mi jom braknie Kupia sie nowo Do rymowanio Bydzie gotowo Wierszyki sklyci Limeryk ,fraszka Kupia zaś nowo Na piykno szpaska Kejby tak szło Nale niy idzie Kej braknie wyny Poeta w biydzie. Barbara Politaj
Olympiada a tusty szczwortek – audio
Olympiada a tusty szczwortek…
Nó, tóż mómy (bydymy mieli) dzisiej fajrant ze tóm zimowóm olympiadóm. Jakech już sam gôdôł, jôch tam niy ma srogi kibic i beztóż tyż nicech ło tym Wóm, moje Wy roztomiyłe, przi śniôdaniu niy fandzolół. Chopy yntlich łod jutra przipómnóm sie, iże majóm w dóma i swoje babeczki, i swoje dziecka. Baby juzaś bydóm mieli […]
Somsiod
Somsiod Lotoł sa mnom choby ciyń somsiod z kwiotkym cołki dziyń Jo niy powjym-gryfny chop yno we Walyntynki-sztop! Nałobieco se co tego dnia jak jo potym sie łogonia? Pogodać czasym lubja śniym yno tak-we normalny dziyń Walyntynki to”dziyń zakochanych” a mje jak dotond…dobrze je samy. Janina Dudek
WALYNTYNKI
WALYNTYNKI Był roz jedyn taki świynty Co nazywoł sie Walynty Ogromnie dobre serce mioł Wszyskim ludziom mocka przoł Wstawioł sie Walynty u Ponboczka za biydnymi I tym co se przoli – ludziami młodymi Bestoż jedyn papiyż skuli tego Ogłosiył świyntym Walyntego I tak na całym świecie stoł sie znany Walynty Od czasu jak go ogłosiyli […]
Walentynki
Walentynki Walenty , mój tyWalenty mosz dzisiej dziubek uśmjychnyty Walentynka mu kusiola dała i extra śniodaniy szykowała. Stół biołom serwetom przykryła Serduszkami czerwonymi ozdobjyła. Na śniodaniy Walentego zaprośyła i fajnie mu przi tymu zanuciyła Mój Walenty, mój Walenty życza se byś był jak dzisiej śwjynty Kwiotka byś mi niekiedy doł a jako dzisiej byś mi […]
NOJWAŻNIYJSZO
NOJWAŻNIYJSZO Tyś jes cołkim mojim życiym, dychym mojim, serca biciem, mym schróniyniym, móm podporóm, ucieczkóm przed nocnóm moróm! Mojóm wynóm, mym natchniyniym, tyś jes mojim przeznaczyniym! Czy we zdrowiu, czy w chorobie, dycki byda stoł przi Tobie! Boś jes dlo mnie nojważniejszo! Fest Ci przaja, nojmilejszo! Autor: Bernard Śmigała
Walentynki u Agatki
Walentynki u Agatki Przyszeł Hanys do Agatki w grabach trzymoł do ni kwiotki. Przed dwjyrzami stanył, włosy se poprawjył. Poluzowoł jeszcze kragel i nerwowo przicis dzwonek. Jeji ojciec mu otwjyro o co chodzi,se go pyto No jo prziszoł do Agatki chca ji dać oto te kwiotki. Agatko, byzuch mosz , zawołoł, mrugnoł do ni i […]


text:
OSKAR OSPRAWIO: Urodziny i nowy dom.
Jestech ptoszek, wszystke piorka mom niybieske yno dokola dziubka biole, na lebku piorka ulozoly sie jak fale na morzu, bez toz nazwali mie „PAPUZKA FALISTA”. Wyklul zech sie bez lato w 2002 roku do kupy z inkszymi pisklokami. Jak nom bolo tak kole 6 tydni, to nasz hodowca bezlitosnie oddzielol nos od naszych ojcow, wciep do maly klotki i wynios do sklepu, a tam sprzedowaczka wpusciola nos do wielgi klotki, kaj juz bolo wiyncy takich siyrotkow jak my. Oroz poczul zech, ze terozki musza radzic se som, walczyc o kozde ziorko, o kozdo kropka wody i o plac na dugij sztandze. Sztanga bola na colko dugosc klotki, ale nos tam bolo tako kupa, ze wszyscy sie cisli, coby sie na nij siednonc. Jaaa…niy bolo inkszy rady, musiol zech tyz se wywalczyc choc maly konsek na tyj sztandze i podfurgnol zech nad moich kamratow, potym zech ze szwongym na nich sleciol i wcisnol miyndzy nich.
We sklepie niy miyszkol zech dugo, bo jeszcze w tyn som dziyn dostol zech nowych opiekunow. A bolo to tak:
Przed naszom klotkom ujrzolech dwoje ludzi, kerzy nos dosc dugo obserwowali, cosik godali i pokazowali palcym na nasza klotka. Potym zawolali sprzedowaczka, coby im chyciola jednego ptoszka, i pokozali palcym na mie. Jo sie niy chciol dac chycic, bo to ptok nigdy niy wiy, co go czeko, ale ta jednak mie dopadla i wraziola do malyj skrzineczki ze papyndekla, w kery boly dziurki, cobych dostol trocha luftu i sie przipodkym niy udusiol.
Potym poszli my we trojka do auta i pojechali do dom. Jeszcze po drodze Berbla, bo tak sie nazywo moja nowo opiekunka, przicisla oko do dziury we kartoniku i zaglondala, co tam robia, godala do mie, ze niy mom sie boc, bo u nich bydzie mi dobrze, ze mi przajom i ze juz dugo na mie czekali.
Yntlich przijechali my do dom, kaj mie wpusciyli do nowyj klotki, kero juz bola narychtowano do nowego lokatora. Jak zech ujrzol moja nowo kloteczka, to mi zaparlo dech w pucach! Toz to jest palac! Mozecie se przedstawic wielgo chalpa, dryny polno graczkow, zwoneczkow , napfliki z wodom i futrym, pora sztangow i hustawka, a na zoli czysty piosek! I te colke krolestwo yno do mie! Niy musza sie tym dzielic z inkszymi papuzkami i niy musza juz walczyc o kozde ziorko futru!
Zarozki tyz oksciyli mie i dali mi na miano OSKAR.
Przodzi niy wiedziolech jak mom jesc, ale Berbla wziona mie do rynki i posadziola przi napfliku, palcym wcisla mi lebek do pojszczodka i…udalo sie! Zaczon zech jesc. Potym bolo to samo z wodom do picia.
Pomalu zaczynom sie przizwyczajac do mojego miana i nowych warunkow zyciowych.
Wasz Oskar
Barbara Matusiewicz


text:
Kludzi jich gwjŏzdeczka Bez pustyniŏ w dziyń i w nocy Na kamelach wandrowali Trzy Krōle s daleka Jasnŏ gwjŏzda jich kludziła Swojim srogim blyskym drōga cechowała Dzieciōntka szukali ô kjerym s dŏwna czytali Pytali sie wszyndzi,znŏjś niy poradzili W pałacu niy było bezto sztyjc błōndzili Dyć gwjŏzdeczka dali na niebje blyskała Cechowanŏ drōga kajś sie […]
Kludzi jich gwjŏzdeczka
Króle — szpaska
Krōle – szpaska- Gwjŏzda mrugŏ Krōle jadōm Drōga długŏ Se poradzōm Do Betlyjym podonżajōm Dzieciōnteczku pokłōn dajōm Urszula Oślislok
Trzej Królowie
Trzej Królowie Trzej Królowie jadą Z królewską paradą Na wielbłądach przez pustynię Za gwiazdą i jej promieniem Wiozą z sobą dary Dla dzieciny małej Aniołowie się radują Królom Betlejem wskazują Gdzie Dzieciątko we żłóbeczku Z Józefem i swą mateczką Tam Trzj Królowie podążają Na kolanach pokłon dają Składając w ofierze Swoje dary szczerze Urszula Oślislok
Dziecionteczko
Dzieciōnteczko Dzieciōnteczko narodzōne leży w żłōbku położōne Maryja mu śpjywŏ a Jōzef ogrzywŏ baranki mu tam chuchajōm troszka ciepełka dowajōm ôsiołek i wōł ku pomocy w dechu majōm wjyncyj mocy Anioły sie raduōm gloryja gloryja wyśpjywōjōm pastuszki już tam klynkajōm na Jezuska zaglōndajōm my sie mu tyż pokłōniymy do kościoła se pudymy przed betlyjkōm poklynkōmy […]
Dziecionteczko
Dziecineczka nōm sie rodzi radość na śwjat s niōm przychodzi
Dzieciontko sie rodzi
Trzy Króle
Trzy Króle
Trzy Króle Trzy Krōle se wyndrowały Za gwjŏzdeczkōm zaglōndały Do Betlejym trefić chcieli Ale drōgi nie widzieli Na kamelach se jechali Po pustyni wandrowali A gwjŏzdeczka jich kludziła Czasym trocha sie straciła Bez to jim to długo twało Bo kōmpasōw sie nie znało Ale gwjŏzda wjelko była Blyskym swojim jich kludziła Bo łōni pokłōn łoddać […]
Opłatek
W lichej szopie
W lichej szopie W lichej szopie przy bydlyntach , dzieciontko tuli matka śwjynto Dokoła i chłod i noc ciymno i gwiazda co ośwjytlo rodzina śwjynto. Zawiniynte w pieluszki dzieciontko śpi cichutko, Jozef śwjynty czuwo i siedzi przy nich blisko. Bydlontka na kolanach cud ten oglondajom, i narodzone dzieciontko oddechym ogrzywajom. Dziecionteczko śpi i cicho […]


text:
Biskup Tadeusz Szurman - zwierzchnik Diecezji Katowickiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce miał 60 lat. (...) Biskup Tadeusz Szurman nie żyje. Był Honorowym Obywatelem Katowic Biskup Tadeusz Szurman - zwierzchnik Diecezji Katowickiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w (...)
Po długiej i ciężkiej chorobie, w czwartek 30 stycznia rano zmarł biskup Tadeusz Szurman, zwierzchnik Diecezji Katowickiej Kościoła Ewangelicko-Augsb (...) Nie żyje biskup Tadeusz Szurman. Zmarł biskup ewangelicki Diecezji Katowickiej Aktualizacja Po długiej i ciężkiej c(...)
Zwierzchnik katowickiej diecezji Kościoła ewangelicko-augsburskiego i zastępca zwierzchnika tego Kościoła w Polsce bp Tadeusz Szurman zmarł w czwart (...) Zmarł biskup ewangelicki Tadeusz Szurman Zwierzchnik katowickiej diecezji Kościoła ewangelicko-augsbur(...)
Zwierzchnik katowickiej diecezji Kościoła ewangelicko-augsburskiego i zastępca zwierzchnika tego Kościoła w Polsce bp Tadeusz Szurman zmarł w czwart (...) Zmarł biskup ewangelicki Tadeusz Szurman Zwierzchnik katowickiej diecezji Kościoła ewangelicko-augsbur(...)
Zwierzchnik katowickiej diecezji Kościoła ewangelicko-augsburskiego i zastępca zwierzchnika tego Kościoła w Polsce bp Tadeusz Szurman zmarł w wieku 5 (...) Zmarł biskup ewangelicki Tadeusz Szurman Zwierzchnik katowickiej diecezji Kościoła ewangelicko-augsbur(...)
Zwierzchnik katowickiej diecezji Kościoła ewangelicko-augsburskiego i zastępca zwierzchnika tego Kościoła w Polsce bp Tadeusz Szurman zmarł w czwartek (...) Zmarł biskup ewangelicki Tadeusz Szurman Zwierzchnik katowickiej diecezji Kościoła ewangelicko-augsbur(...)


text:
Dziyń Bajtla Odkond siyngom pamiynciom to dycki piyrwszego czyrwca na cołkim świecie fajrowano Dziyń Bajtla. Pamiyntom jak bołach mało, to od wszystkich ciotkow i ujkow dostowałach w tyn dziyń moc maszketow, a czasym jako graczka abo ksionżka do bajtlow. Mama upiykła babowka, abo jaki kołocz, coby poczynstować tych wszystkich, kere przidom na byzuch skuli mojego […]
Dziyń Bajtla
ADWYNT WCZORA I DZISIEJ
ADWYNT WCZORA I DZISIEJ Tak, jak kozdego roku, za pora tydni bydymy fajrowac Gyburtstag od Pana Jezusa, czyli Dzieciontko. Bez toz sztyry niedziele przed tym momy czas przigotowac sie na te wydarzynie. Spominom, jak piyrwy Mama bastlowala piykny wionek adwyntowy ze swiyrkowych chabinkow, kere przismyczola z naszyj zogrody. Rada sie prziglondalach, jak tyn wionek robiola, […]
Nelki
Nelki Piykne czyrwōne Kwiotki dlo frelki W puket słożone Z listkym– dlo Nelki W ôczkach Kornelki krynci sie płaczka Trza dować pozōr miyłość niy graczka. autor Barbara Politaj Z serii „zolytne kwiotki”


text:
HALLOWEEN Halloween obchodzi sie dycki z 31 pazdziernika na 1 listopada, przed samym Swiyntym Zmarlych. Tak richtig, to tyn zwyczaj do Europy prziwandrowol z Ameryki dziepiyro na poczontku dziewiencdziesiontych lot zeszlego wieku, a tam przismyczyli to przesiedlyncy z Irlandii. Toz pora dni naprzod kupuja bombony, kyjksy i inksze maszkety, coby obdzielic bandy bajtlow, kere przilazom […]
HALLOWEEN
We świyrczkach
We świyrczkach Hań kaj świyrczki Grzibiorz kuko Niy trza świyczki Kej grzib szuko Liszki gryfne i siniołki Szumne z lasa te aniołki Barbara Politaj
BOZE NARODZENIE
BOZE NARODZENIE Jak za bajtla, tak i terozki jest to dlo mie wielge przezycie. Yno teroz jest trocha inakszy. Wtynczos niy musialach sie o nic starac, bo to bolo zadanie od moji Mamy. Jo dostalach od Dzieciontka pod krizbaum skromne gyszynki, radowalach sie niymi bez pora miesiyncy, a maszkety tak se potajlowalach, coby styklo jak […]


text:
MAKÓWKI Miast pastyrka we kościele, to do wyrka dupa ściele! Dyć asjytka zjod makówek i zawónioł mu zygówek. Autor:Bernard Śmigała
MAKÓWKI
RYBA
RYBA Jak zabić ryba- -to jest pytanie? Latoś móm chyba, łodpowiedź na nie. Ponoć łobydzie sie bez zbijanio, jak sie pozbawi kapra dychanio. Autor:Bernard Śmigała
KLACHULE Z GODULE
KLACHULE Z GODULE Sztyry klachule kościół sprzóntały, ksiyndzów z Godule łobgadywały: „Godajóm ludzie, że nasz wikary, krynci sie wele nowyj kuchary.” Autor:Bernard Śmigała
WILIJO
WILIJO Już chojinki łobstrojóne i gyszynki wystawióne. W izbie piyknie wónio lasym, dyć wilijo już za pasym! Autor:Bernard Śmigała
MARKYRANTKA
MARKYRANTKA Ledwie stanyła – – już w łoknie siedzi! Wszystkich zdónżyła już łoszeredzić! Choć markyruje. że cołkim głucho, godajóm na nia-„Gumowe ucho”. Autor:Bernard Śmigała
NIYWIERNO
NIYWIERNO „To ci utropa – pado Marika, „łodeszła chopa skuli Karlika!” Ponoć zaczym sie wydała, z tym Karlikym już czimała. Autor:Bernard Śmigała
NIY TE KWIOTKI DLO DOROTKI
NIY TE KWIOTKI DLO DOROTKI Jubileusz łod Dorotki, tóż Tadeusz kupiół kwiotki. Zamiast nelek, kupiół dómbki i łod Dorki dostoł w zómbki! Autor:Bernard Śmigała
DZIYŃ KOBIYT W PRL-u
DZIYŃ KOBIYT W PRL-u Tulpa ciynto, abo nelka, erbła w świynto kożdo frelka. A łod Zakładowyj Rady – - nadziywane szekulady! Autor:Bernard Śmigała
ANKA BEZ WIANKA
ANKA BEZ WIANKA Zrywała kwiotuszki, splotała wionuszki. Przipytoł sie Jónek i ukrod i „wiónek”! Autor:Bernard Śmigała
SZIMEL NA MAKSA
SZIMEL NA MAKSA Maks zatela niy kónduje, bo go Ela sztyjc wachuje. A jo swoje wiym, niy fulóm, reszpekt mo przed nudelkulóm! Autor:Bernard Śmigała