text:
Poprawom chcyše so přeco hižo z weterinarom stać, a skónčnje je sej tónle són tež spjelnił. 37lětny Pětr Vicka z Lutobča je wot lětušeho skótny lěkar.
Wuchodźiwši Serbski gymnazij w Budyšinje zahaji wón 1996 wukubłanje na fyzioterapeuta. Dwě lěće w tym powołanju dźěłaše. Po njeličomnych dalekubłanjach skutkowaše wot lěta 2003 jako docent a je sam fyzioterapuetow wukubłał. Tola žadosć za weterinarnej medicinu bě sylniša: Lěta 2009 započa mjeztym 31lětny Lutobčan w Lipsku weterinarnu medicinu studować. Tež nimo studija měješe hišće tójšto dźěła: W Lutobču je sej w tym času chěžku natwarił. Mandźelska, wučerka na Radworskej serbskej wyšej šuli, jeho podpěrowaše. Hišće za čas studija narodźištej so jimaj holčce, mjeztym mataj mandźelskaj třeću dźowku.


c: text/html

text:
Uznanie do ślōnskij godki
Dodane przez aleksandraro dnia 17.03.2018 19:41:09
Papieske uznanie dlŏ ślōnskigo jynzyka
14 marca 2018 Grzegorz Kulik
FacebookTwitterEmail
Jak Nowy Testamynt po ślōnsku wychodziōł we wrześniu łōńskigo roku, to autōr przekładu, pewnikym niy spodziywoł sie, iże sama gowa kościoła napisze dō niego listek skuli tego.
Gabriel Tobor, co bez tydziyń robi za burmistrza Radziōnkowa, posłoł w styczniu do Watykanu jedna kopijõ swojigo dzieła dlŏ Papiyża Franca. Na ôdpowiydź niy musioł dugo czekać, bo już na poczōntku lutego Ôjciec Świynty napisoł do autora biblije po ślōnsku ekstra podziynkowanie. Nojważniyjsze ale je to, co w tym podziynkowaniu stoji napisane.
„W imieniu Jego Świątobliwości Franciszka serdecznie dziękuję za przekazany w styczniu br. dar w postaci autorskiego przekładu Nowego Testamentu na język śląski […] Ojciec Święty wyraża Panu uznanie za perfekcyjne dokonanie tego dzieła […]” – czytōmy w listku.
Tōż gowa kościoła nazywŏ ślōnskõ gŏdkã jynzykym.
– Na pewno jes to uznanie do jynzyka ślōnskigo. Dostrzeżynie gowy kościoła ewangelizacyje bez lokalne jynzyki. Myślã, że to pismo w tyj formie skerowane dō mie jako ôdpowiydź na gyszynk jes dedykowane wszyskim Ślōnzŏkom – padŏ autōr.
Papiyż niy kwestiōnuje tyż tego, jeźli ślōnskŏ mŏwa sie nadŏwŏ do pisaniŏ stylym poważnym.
– Jak nasi starŏszkowie gŏdali, to niy gŏdali ino wicōw. Ślōnski jes normalnym jynzykym, co w nim idzie normalne rzeczy, duchowe rzeczy, ôpisować. Jak gŏdali powstańcy? Jak gŏdali ludzie, co patrzeli śmierci w ôczy? Przechodziyli na niymiecki? Polski? – pytŏ retorycznie Tobor.
Szykowne wydanie Nowego Testamyntu po ślōnsku pokŏzało sie we wrześniu łōńskigo roku. Ôgrōmnŏ robota nad przekładym wziōnła burmistrzowi pōłtora roku a idyjŏ prziszła mu do gowy skuli tego, iże ôd wielu lŏt kolekcjōnuje wydania Biblije we rozmajtych mŏwach i brakowało mu we jymu nojbliższyj gŏdce. Przekłŏd je we ekstra wariańcie ślōnskij mŏwy, bo po radziōnkowsku, kaj sie sycy:
Fragmynt Wanielije podle Św. Jana o zmŏrtwychstaniu Pańskim z rozdziału 20.
1 A w pjyrszy dziyń tydnia, wcas rano, jak jesce było ćma, Maryja Magdalyna poszła na grob i łobocyła kamiń cofniynty łod grobu. 2 I skuli tego prziszła do Szymona Piotra, i do drugigo ucznia, wtorymu Jezus przoł, i pedziała do nich: Wzionli Pana ze grobu i niy wjymy kaj Go dali. 3 I wyszoł Piotr i tyn drugi uczyń, i poszli na grob. 4 Lecieli łoni łoba, ale tyn drugi uczyń przegonioł Piotra, i pjyrszy przilecioł na grob. 5 A kej sie nachyloł, łobocoł płotna, wtore leżały, ale niy wloz do poszczodka. 6 Prziszoł tyz Szymon Piotr, co szoł za niym. Wszoł do poszczodka grobu i łobocoł płotna, wtore leżały 7 i chustka, wtoro była na Jego gowje, niy ze płotnami położono, ino łosobno poskłodano na jednym mjejscu. 8 W tyn cos wszoł do poszczodka tyz i tyn drugi uczyń, wtory prziszoł pjyrszy na grob. Łobocoł i uwjerzoł. 9 Jesce bowjym niy spokopjyli Pisma, że cza było, coby Łon powstoł ze umarłych. 10 Poszli potym ucznie nazod do siebje. 11 Maryja zaś stoła przed grobym i płakała. A kej płakała, nachylyła sie i zajrzała do grobu 12 i łobocyła dwóch aniołow na bjoło, co tam siedzieli, kaj leżało ciało Jezusa, jednego we mjejscu gowy, a drugigo we mjejscu nog. 13 I pedzieli do ni: Kobjyto! Pojakiymu płaces? Pedziała jym: Wzionli Pana mojigo i niy wjym, kaj Go dali.
Nowy Testamynt po ślōnsku idzie kupić pod adresōm www.bibliaposlasku.pl.
Fot. materyje prasowe.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Čłonojo dźěłoweho kruha za serbske naležnosće bórze we wuběrkach
Budyšin (SN/at). Čłonojo dźěłoweho kruha za serbske naležnosće Budyskeho wokrjesa su na swojim posedźenju wčera w krajnoradnym zarjedźe hromadźe z krajnym radu Michaelom Harigom (CDU) znowa temu rozjimali, wutworić serbski wuběrk we wokrjesnym sejmiku.
Krajny rada Harig zastupuje dale měnjenje, zo tajki specifiski wuběrk po hłownych wustawkach wokrjesneho sejmika serbske temy sam wobjednawać njemóže. Serbske naležnosće sahaja po jeho słowach do wšitkich wobłukow, zdźěli wokrjesna społnomócnjena za serbske naležnosće Regina Krawcowa. Tule poziciju bě Michael Harig nazymu 2014 w interviewje ze Serbskimi Nowinami hižo zwuraznił. Zdobom wón rjekny, zo móhł gremij jako dźěłowy kruh swobodnišo na konkretnych temach dźěłać hač jako wuběrk.


text:
”...postawić mały banhof...”
Szpacyrkym po Cieszynie
“Gdo sie za swój jynzyk wstydzi
takim niech sie każdy brzidzi”
"Moja ty słodko cieszyńsko mowo
być zawsze do prawjynio gotowo
a jak cie uż żodyn nie bydzie rozumioł
to jyny wiater bydzie po naszymu szumioł"
POZÓR! Kiery nimo chynci tego czytać, abo kansi wraził łokulory, abo mo moc roboty i łoczy go bolóm to se może tego posłóchać jak prziciśnie ”kursywom” na tóm czornóm szczałke w tej szarej kostce, kierom nóndzie zaroz pod spodkym.
We strzody
Ze trzi, abo ze sztyry tydnie tymu pisołech ło taki nowince parkowanio swojich aucisków na placu wedla Leory Merlin. Rozchodziło sie ło to, że zustali tam najyńci dwo szykowni chłopi, kierzi każdymu co na tyn plac chcioł sie wtarabanić ze swojim auciskym wstyrkowali do rynki jakisi kartki. Na nich było wyłóślóne, że poradzymy tam stoć s darma yno dwie godziny. Dzisio przi taki automatyzacyji, to aż dziw biere, że nie postawili tam jakisi zieleźnej kiśni, kiero by ty kartki ludzióm do rynki wstyrkowała. Szło to przeca tak zrobić, jak dejmy na to je to za Gliwicami na tej szyroki ceście, kiero mo sztyry pasy przegrodzone zieleźnym płotym. Cosi sie jednakowóż pomiyniało, bo łóni uż tam dziynnie nie stojóm, isto skyrs tego, coby nie dostać w nogach żylaków. Nowość dzisio je tako, że yno ci dwo chłopi drepszóm kolem waszych aucisków we strzody, pióntki i soboty, a w inksze dnie isto se spoczywajóm i moczóm nogi we słónej wodzie. Dlo tusteloków je to nowinka, że coby nie być tam przeganianym, lepszyj udać tam swoji pinióndze w pyndziałek abo we czwortek. Moc cieszynioków ni może też prziś na to, skyrs czymu tyn czeski cug na kierego czesi prawióm vlak, dziynnie telkowne razy robi nóm ostude. Skyrs niego rampy na Zamkowej sóm fórt zawrzite i auta s łobu stron muszóm godzinami stoć przed sztrekóm. Przeca szło by tyn cug zastawić uż na ulice Dojazdowej na kierej trzeja postawić mały banhof i kierzi do Cieszyna przijadóm tam by ś niego wylazowali, a ci co chcóm odjechać to też do tego cugu tam by wlazowali i nie byłoby s tym żodnej ostudy.
Mini słownik:
tydnie-tygodnie,
wedla-obok,
kierzi-którzy,
wstyrkować-wpychać,
wyłoślóne-wytłumaczone,
zieleźne-żelazne,
kiśnia-skrzynia,
skyrs-z powodu,
cesta-droga,
drepsić- spacerować,
strzoda-środa,
zawrzite-zamknięte,
sztreka-tory,
cug-pociąg,
banhof-dworzec,
wlazować-wchodzić
Tóż mjycie sie wszedcy dobrze i wiesiołego popióntku


text: Z města. Kužde lěto se zmakajo Spěchowańske towaristwo za serbsku rěc w cerkwi z. t. na lětnu zgromaźinu sobotu do prědnego adwenta. Gronko na lěto 2018 „Cu łacnemu daś ze studnje žyweje wódy dermo“ jo se śěgnuło ako cerwjena nitka pśez cełu zgromaźinu. Na zmakanju 1.12.2017 su cłonki wugódnośili aktiwity towaristwa w zajźonem lěśe. Jubilejne lěto ewangelskeje cerkwje jo móžnosć dało wuzwignuś wósebnu rolu reformacije pśed 500 lětami za wobstaśe serbskeje rěcy a serbskego luda. Towaristwo jo naraźiło šulsku namšu k temje „Reformacija a Serby“, ako jo se wótměła z wjelikeju licbu wuknikow pśed Lutherowym pomnikom na terenje Dolnoserbskego gymnaziuma w juliju. Dalšne wjeraški lěta 2017 su byli za serbskich kśesćijanow mimo drugim serbski cerkwiny źeń w Tšupcu, nimski ewangelski źeń w Barlinju a swěźeń w Dešnje ku góźbje 30 lět serbskich namšow nowšego casa. Towaristwo jo gjarde na to, až jo móžno, wěcej a wěcej młodych luźi do serbskego cerkwinego žywjenja zapśěgnuś.


text:
Kontrola hromadow chodojtypalenja loni w gmejnach zarjadniskeho zwjazka Při Klóšterskej wodźe ma znajmjeńša za Pančicy-Kukow lětsa daloko sahace konsekwency.
Pančicy-Kukow (SN/MWj). Cyłe nakładne awto połne stareho njerjada dyrbjachu wohnjowi wobornicy Pančic-Kukowa loni z hromady za chodojtypalenje wućahnyć. Zdźěla strašne wotpadki wotbyć je gmejnu tehdy něhdźe 1 000 eurow płaćiło. To so lětsa hižo stać nima. Předwčerawšim započachu gmejnscy dźěłaćerjo městno chodojtypalenja z masiwnym płotom wobdawać. Tón změje wosom metrow šěroke wrota. Na te wašnje budu 29. apryla w času wot 9 do 14 hodź. porjadnje kontrolować móc, što ludźo na hromadu mjetaja. Jenož w tychle mało hodźinach budźe w Pančicach-Kukowje móžno, stare hałzy a dalše přirodne drjewo wotbyć.


text:
Róžant (SN/JaW). Tójšto kritiki dyrbjachu sej kameradojo dobrowólneje wohnjoweje wobory Róžant na swojej hłownej zhromadźiznje minjeny pjatk w Róžeńčanskim towarstwowym domje naposkać. Nawoda wobory Frank Pjech mjenowaše předewšěm špatne wobdźělenje na słužbach a dalekubłanjach. Skutkownosć wobory pak je dale zaručena.
W lětnej rozprawje Pjecha rěkaše, zo su kameradojo Róžeńčanskeje wobory přiwšěm derje dźěłali. Tak su loni cyłkownje 1 113 hodźin dźěłali. Trójce běchu zasadźeni, mjez druhim w juniju při wulkej wodźe w Róžeńće. „Tu je wšitko jara derje běžało“, Pjech zwěsći. Wobćežne pak je, zasadźenje wobory wodnjo zawěsćić. Tuchwilu zaručeja to sobudźěłaćerjo Suchec awtoweje zamkarnje, za čož so nawoda wobory dźakowaše. „Na kóždy pad pak dyrbiće na zasadźenje z wohnjowobornym awtom jěć, nic z priwatnymi jězdźidłami. Jenož hdyž woborne jězdźidło wužiwaće, sće tež zawěsćeni!“, wón podšmórny. Dale skedźbni na to, w gratowni na porjad a čistotu dźiwać. Dobry poměr mjez wohnjowej woboru a wjesnjanostu sej wón chwaleše.


text:
Pod titlom „MineLife“ su wčera we Wochožanskim parku błudźenkow pućowansku wustajeńcu wo stawiznach, wuwiću a perspektiwje hórnistwa w namjeznym regionje wotewrili.
Wochozy (AK/SN). „Sym połna nadźije, zo sposrědkujemy z pućowanskej ekspoziciju inspiraciju k rozmyslowanju. Njech je to zakład dalšeho zhromadneho skutkowanja“, dr. Miranda Ptak, wiceprezidentka Wrócławskeho hórniskeho zarjada na wotewrjenskim zarjadowanju podšmórny. Wochožanski park błudźenkow je hač do 15. nowembra prěnja stacija wustajeńcy. Přehladka nasta jako zhromadny projekt Sakskeho wyšeho hórnistwoweho zarjada, wobwodneho hórnistwoweho zarjada Wrócław, wyšeho hórnistwoweho zarjada Katowice a maršaloweho zarjada delnjošleskeho wójwodstwa. Financowanje bě so přez spěchowanski program „Ziel 3. Interreg Pólska-Sakska“ zmóžniło. Hač do kónca lěta 2020 projekt traje.
Werner Koitschka chce skónčnje jasnosć. „Kóždy dźeń bjez njeje je zhubjeny dźeń“, rjekny Miłoražan na demonstraciji minjeny štwórtk w Běłej Wodźe, jako witachu tam zwjazkowu komisiju za rozrost, strukturnu změnu a dźěło. Z dalšimi Miłoražanami žada sej wón spěšne přesydlenje swojeje wsy. „Minjeny čas smy tójšto kompromisow na so brali, dwě dźělnej přesydleni sym hižo dožiwił. Nětko dyrbimy jednać.“ Proch, hara, střasenja a pobrachowaca dnowna woda hižo dlěje hač pjeć lětdźesatkow Miłoražanow poćežuja. Wuhlowa jama Wochozy je dźě jenož něhdźe kilometraj wot wsy zdalena. Miłoraz – tam bě Koitschka 1960 z wotwodźenjom a 1968 z wotkryćom jamy započał – ma brunicowa jama po planach koncerna Łužiska energija a milinarnje (LEAG) prawdźepodobnje w lěće 2032 docpěć a wotbagrować. Tak dołho so mnozy wobydlerjo wsy na dočasny kónc nadźijeć a tež čakać nochcedźa. Přehłuboke, přebolostne a přewobćežne su dušine rany wuhloweje jamy dla.
Nimale cyłe žiwjenje z brunicu zwjazani
Čorna Pumpa (SN/at). Ruski wopyt přijmje jutře, štwórtk, hospodarska spěchowanska towaršnosć ASG Grodk w Čornej Pumpje. W oblasće Kursk skutkowace předewzaće UltraMol 000 je nowu technologiju za recycling starych wobručow wuwiło a pyta nětko za móžnosćemi, ju na němskich wikach nałožować. Zastupjerjo ruskeje firmy chcedźa łužiskim zajimcam technologiju zbližić.
Wuslědk recyclinga je jara drobny gumijowy granulat najwšelakorišeje zornitosće, a tón hodźi so na přikład w zhotowjenju wobručow dale předźěłać. Pola ASG Grodk hižo wědźa, zo zepěra so mlěće granulata na termiske procesy. To je nowe porno dotal znatej kryogenej technologiji a ma lěpšinu, zo nastawacy gumijowy granulat swoje prěnjotne kajkosće kaž elastiskosć wobchowa.
Koćina (aha/SN). Rjane nazymske wjedro a mjeztym jara woblubowany žnjowy dźakny swjedźeń, kotryž je Koćinski zawod Krabatowy mlokowy swět na iniciatiwu jednaćela Tobiasa Kockerta dźewjety raz do Kulowskeje kermuše wuhotował, je sobotu zaso syły ludźi přiwabił. Wulkej płoninje běštej zaparkowanej z awtami tež ze zdalenišich kónčin Sakskeje a Braniborskeje. Perfektna organizacija z mnohimi pomocnikami zaruči, zo njeje k žanym ćežam dóšło. Wopytowarjow witachu tohorunja ze serbskim napisom pod žnjowej krónu.
Nuknica (SN/BŠe). Zo ma Łužica wulke ćeže z wjelkami, to wědźa tež za mjezami Němskeje. Tele dny přebywaja tu zastupjerjo ze Zwjazka wowčerjow a ratarskeje komory Delnjeje Awstriskeje, zo bychu so wo połoženju we Łužicy wobhonili. „Chcemy z potrjechenymi na jednej runinje rěčeć“, rjekny Daniel Heindl z delnjoawstriskeje ratarskeje komory. Wčera běchu woni na pastwje w Nuknicy, hdźež je jim wowčer Gerat Šmit zhromadnje z Koslowčanku Gabrielu Lebzynej ćeže z rubježnym zwěrjećom rozłožił. Mjez druhim předstajištaj peticiju, kotruž běchu lětsa w januaru sakskemu knježerstwu přepodali. „Njeńdźe nam jenož wo škit wowcow, kotrež k našej kulturnej krajinje słušeja, ale tež wo wěstotu wobydlerjow. Woni dźě chcedźa so dale bjez wobmyslenjow a stracha po krajinje pohibować móc“, Gabriela Lebzyna wuzběhny.


text:
Hranicy Sakskeje a Braniborskeje přesahowacy turistiski zwjazk ma přichodnje turistisku informaciju „Łužiska jězorina“ wobhospodarjeć. Na to je so wčera Wojerowska měšćanska rada dojednała.
Wojerecy (AK/SN). Swoju turistisku informaciju „Łužiska jězorina“ woteda město Wojerecy do noweje zamołwitosće. Kónc tohole lěta wupowědźi město zrěčenje, po kotrymž so Łužiska hala tzwr wo turistisku informaciju stara. Wot 2017 ma tónle nadawk hranicy přesahowacy turistiski zwjazk Łužiska jězorina přewzać. Wón přewozmje za to trěbnych štyrjoch sobudźěłaćerjow kaž tež wuhotowanje a techniku direktnje wot Łužiskeje hale. Tole je wjetšina měšćanskeje rady na wčerawšim posedźenju wobzamknyła. Tak sćěhowachu zhromadny namjet frakcijow CDU, SPD a Lěwicy. Martin Schmidt (CDU) hłosowaše přećiwo tomu, Ralph Büchner (Lěwica) kaž tež Katrin Kiefel a Hans-Joachim Donath (Aktiwne Wojerecy) so hłosa wzdachu.


text:
Szpacyrkym po Cieszynie
“Gdo sie swój jynzyk wstydzi
takim niech sie każdy brzidzi”
"Moja ty słodko cieszyńsko mowo
być zawsze do prawjynio gotowo
a jak cie uż żodyn nie bydzie rozumioł
to jyny wiater bydzie po naszymu szumioł"
POZÓR! Kiery nimo chynci tego czytać, abo kansi wraził łokulory, abo mo moc roboty i łoczy go bolóm to se może tego posłóchać jak prziciśnie ”kursywom” na tóm czornóm szczałke w tej szarej kostce, kierom nóndzie zaroz pod spodkym.
Z wórsztym w gorści
Kapke atrakcyji mieli my zaś w zeszłóm sobotem i niedzielem, bo kszefty były zawrzite, a tusteloki musiały kansi przeca cosi s tym czasym zrobić. Na rynku rozpostrziły sie rozmajte kszefty s wszelijakim jedzynim, kiere szło wciepać na ruszta zaroz wedla każdej tej pstrokatej budy. Szło tam dostać co yno gdo chcioł, a dlo dziecek była aji do kupiynio cukrzano wata. Nie wiym czy wszedcy ci co tam prziszli sie najedli, ale na zicher cosi uszporowali, bo nie było tam to taki drogi. Tak to uż dycki je, że jedzyni u takigo co mo gospode na kołach bydzie łacniejsze, bo nie płaci tela za wszecko co tyn, kiery najmuje u kogosi cudzego jakisi kónt. Łacniejsze też to je isto tymu, że każdy poradzi se siednóć z wórsztym w gorści przi stole pod gołym niebym i ni mieć starości ło to czy mu cosi kapnie na wyglancowane deliny. Jak dejmy na to obali sie nóm krygiel s piwym, abo jakómsi inszóm zodóm i limónadóm to też tego żodyn nie skludzo, bo to zaroz do ziymi sie straci i nima s tym ostudy. Tak czy inakszyj ci kszefciorze majóm dzisio miynij ostudy ze skludzanim rozmajtych zmazanych gorków i talyrzi po taki imprezie, bo ludzie jedzóm na papiórzanych tackach i pijóm s papiórzanych, abo pastikowych gorków. W sobotem do połednia jesi kiery sie plónd po cieszyńskich cestach to móg też uwidzieć piyntrowy czyrwióny autobus, kiery mioł wolant po prawej strónie. Nie wiym jako sie mu to podarziło przejechać telkowne kilometry s Londynu, ale isto wszecki tajle mo s porzóndnego zielaza i nic mu sie po ceście nie rozraziło, bo widać że cały dojechoł do naszego pieknego Cieszyna.
Mini słownik:
kapke-trochę,
kszeft-sklep,
zawrzite-zamknięte,
kansi-gdzieś,
wciepać-wrzucić,
wedla-obok,
na zicher-na pewno,
dycki-zawsze,
wórszt-kiełbasa,
deliny- podłoga,
krygiel-kufel,
zoda-woda sodowa,
cesta-droga,
wolant-kierownica,
tajle-części,
rozraziło-rozpadło
Tóż miyjcie sie wszedcy dobrze i wiesiołego popióntku


text:
„Ja cu tomu łacnemu daś z teje studnje teje žyweje wódy dermo.“ (Husoke zjawjenje swětego Jana w 21. stawje)
Werš jo mě do mysli pśišeł, gaž źinsa som był w swójom gumnyšku a njebjo jo se naraz zaśamniło, jo se zabłyskało a zagrimało a pó dłujkem casu zas su padali chrapki dešća na łacnu zemju. „Źiwno“ som se pómyslił. Wšuźi źož som w zajźonych tyźenjach póbył, jo se wó tom górucem a suchem lěśu powědało. Burja žałosće, jim ga ta wóda njedosega, wjele płodow su docasa musali ze swójich pólow domoj zwózyś. Na drugich flakach zas, wósebnje pla nas w bramborskich a sakskich gólach, stej zemja a humus takej wupšažonej, až grozy wjeliki tšach hognjow.


text:
Wikipedija:Pytanje we Wikipediji
Maš wšelaka móžnosće, zo by wobsahi we Wikipediji namakał. Tutón nastawk pospytuje přehlad wo wšelakich móžnosćach pytanja poskićeć.
Wobsah
Pytanje Wikipedije[žórłowy tekst wobdźěłać]
Zo bychu so nastawki Wikipedije přeptyali, móžeš dwě tłóčatce Nastawk a Pytać pod pytanskim polom pytać wužić. Jeli tam zapodaš pytane słowo a tłóčiš zapodatnu tastu (tastu Enter) abo kliknješ na tłóčatko Nastawk dóstanješ so w najlěpšim padźe direktnje k nastawkej z jenakim mjenom. Tłóčatko Pytać pak zwobrazni wšě městna w titlach a tekstach nastawkow, hdźež pytane zapřijeće wustupuje. Tutu pytansku funkciju móžeš tež přez specialnu stronu Pytać docpěć.
Pokiwy za wužiwanje zapodatneho pola "pytać"[žórłowy tekst wobdźěłać]
Tu někotre pokiwy za wužiwanje pytanskeho pola na kóždej stronje Wikipedije:
- Dyrbi znajmjeńša pytanske zapřijeće eksistować. Zwobraznja so wšě strony, kotrež znajmjeńša jedne z pytanskich zapřijećow eksaktnje wobsahuja, kaž zapodate. Jeli njedóstanješ wuslědki, kontroluj, hač wšitko je korektnje napisane. Dźělowe słowa so jako wuslědk nje zwobraznjeja: Pytanje za słowom "serbski" njezwobrazni strony, kotrež jenož słowo "hornjoserbski" abo "dolnoserbski" wobsahuja.
- Wobeńdź krótke a jara běžne słowa. Přičina za njeporodźene pytanje móže być, zo sy za tak mjenowanymi stopowymi słowami (na př.: "tón", "na", "wot", "wo", "wjace", "što", "štó", "hdy" atd.) pytał. Wospjetuj w tajkim padźe pytanje bjez tych słowow.
- Pytanska funkcija mjez wulkopisanjom a małopisanjom njerozeznawa. Pytanje za fortran, Fortran abo FORTRAN přeco jenaki wuslědk poskićuje.
Pokiwy za precizowanje pytanja[žórłowy tekst wobdźěłać]
- Jenož hłowny mjenowy rum so po standardźe přepytuje. Strony, kotrychž titul wurazy „Wikipedija:“, „Wužiwar:“ abo „Diskusija:“ wobsahuja, so w zakładnym nastajenju njezapřijimaja. Přez "rozšěrjene pytanje" wšak hodźa so tež druhe mjenowe rumy (na př. Wikipedija, Wužiwar, Wobraz abo přisłušne diskusijne strony) přepytać. "Rozšěrjene pytanje" namakaš při kóždym pytanju z tłóčatkom "Pytać" (ale nic při pytanju z tłóčatkom "Nastawk"!) deleka na stronje z pytanskimi wuslědkami.
- Je tež pytanje z booleanskimi operatorami móžno (Pytanje z logiskim zwjazanjom pytanskich hesłow)). Z pomocu słowow AND („a“), OR („abo“) a NOT („nic“) kaž tež ze spinkami móžeš kompleksniše pytanske naprašowanja stajić. Jeli ničo zapodate njeje, je AND standardne nastajenje. Tak poskići na přikład pytanje za "chodojty NOT palenje" wšě strony, kotrež słowo "chodojty" wobsahuja, słowo "palenje" ale nic. Pytanje za "(Horni OR Delni) AND Serbja" poskići wšě strony, kotrež wurazaj "Horni Serbja" abo "Delni Serbja" wobsahuja.
- Regularne wurazy njehodźa so wužić.
- Zastupnej znamješce * a ? smětej so wužić, ale nic na spočatku pytanskeho zapřijeća.
Integracija pytanskeje funkcije do wobhladowaka[žórłowy tekst wobdźěłać]
Su rozdźělne móžnosće, zo by so pytanje Wikipedije do wšelakich wobhladowakow integrowało. Syćowej wobhladowakej Seamonkey a Firefox wužiwatej pytanske tykače (jendźelsce: search plugins), kotrež dowoleja pytanja z pobóčneje lajsty tuteju wobhladowakow přewjesć. Za hornjoserbsku Wikipediju programowy kod tajkeho pytanskeho tykača takle wupada:
" resultListEnd=" " resultItemStart=" " resultItemEnd=" ">
Namakaš dataju z tutym kodom za pytanski tykač za pytanje w hornjoserbskej Wikipediji a dwě foće wobrazowki, kotrrejž jón we wobhladowakomaj Seamonkey a Firefox w akciji pokazujetej, na webowych stronach sorbzilla. Sćehnjena dataja ma sufiks zip. Wupakuj ju potom a kopěruj wobsahowanu dataju wikipedija-hsb.src do podrjadowaka searchplugins w instalaciskim rjadowaku twojeho wobhladowaka. To za Firefox kaž tež za Seamonkey płaći. Šćežka tuž na př. takle wupada: C:\Programme\Firefox\searchplugins\wikipedija-hsb.src. Móžeš nětko z Firefox abo Seamonkey w hornjoserbskej Wikipediji za wurazami pytać, wo kotrychž chceš wjace zhonić. We Firefox so to stawa z pytanskim polom horjeka naprawo a w Seamonkey z pobóčneje lajsty. Kak to wupada, widźiš na přidatymaj fotomaj wobrazowki.
Wikipediju z eksternymi pytawami přepytać[žórłowy tekst wobdźěłać]
W druhich Wikipedijach je móžnosć z eksternej pytawu (na př. Google) direktnje ze strony z pytanskimi wuslědkami pytać, jeli njebu žadyn wotpowědowacy nastawk namakany. Bohužel je powjerch hornjoserbskeje Wikipedije trochu zestarjeny a njeposkićuje tohodla tutu móžnosć. Ale móžeš wězo zwučene pytanje z wokna wobhladowaka wužić, zo by w Interneće pytał.
Alfabetiski indeks a připadny nastawk[žórłowy tekst wobdźěłać]
Jako cyłkowny přehlad eksistuje Als Gesamtübersicht gibt es den Alfabetiski indeks:
· 0–9 · A · B · C · D · E · F · G · H · I · J · K · L · M · N · O · P · Q · R · S · T · U · V · W · X · Y · Z · Č · Ć · Ě · #321; (Ctrl-click)">Ł · Ń · Ř · Ŕ · Š · Ś · Ž · Ź
Jeli chceš prosće jenož rozhladować, móžeš funkciju Připadny nastawk wužić, kotraž potom nějkajki z tuchwilu 13.205 nastawkow wočini. Namakaš ju na pobóčnej lajsće nalěwo.
Kategorije[žórłowy tekst wobdźěłać]
Tematiske pytanje móže so z pomocu kategorijow stać. Wšě kategorije wutworjene w hornjoserbskej Wikipediji su w alfabetiskim porjedźe na stronje Kategorije nalistowane.


text: Sydlišćo Wossinka słuša gmejnje Jabłońc/Kromola a leži direktnje při braniborskej krajnej mjezy blisko Běłeje Wody k Sakskej. Blisko sydlišća nadeńdźemy jěchanski dwór „Zum Tannengrund“, kotryž Ines Lisk wobhospodarja. Něhdy bě na samsnym městnje burski statok, wo kotryž so wjacore generacije Liskec swójby starachu. Priwatny ratarski zawod přeńdźe najprjedy do rukow prodrustwa typa I. Pozdźišo dźěłaše přichodna mać Ines Lisk w běrnjacym domje Brězowsko-Jabłońčansko-Źěwinkskeho agrarneho drustwa. Wšitke wsy přisłušachu Choćebuskemu wobwodej. Tež lěsnistwo, w kotrymž přichodny nan dźensnišeje mějićelki jěchanskeho dwora we Wossince dźěłaše, měješe Choćebuske zarjadnistwo na starosći.


text:
Wulke Ždźary (AK/SN). Z cyłodnjowskim wohnjowobornym poskitkom na Wulkoždźarowskej zakładnej šuli zesylnja Łazowska gmejnska wohnjowa wobora swoje dźěło z dorostom. „Wot spočatka měrca wotměwa so wučba kóždy štwórtk“, rozprawješe nawoda gmejnskeje wobory Torsten Hansen minjeny pjatk na hłownej zhromadźiznje. Dwanaće šulerjow 2. do 4. lětnika so na poskitku wobdźěla.
Dźěło z dorostom je jedne z ćežišćow Łazowskich woborow. Tak chcedźa nowych wobornikow zdobyć a motiwować. „Za to dyrbimy tež po nowych pućach kročić“, namołwješe Torsten Hansen. Wón móhł sej předstajić, zo wobornicy wobydlerjam swoje dźěło předstaja abo zo so starši na cyłodnjowskim poskitku swojich dźěći wobdźěla. Jako dalši nadawk do přichoda mjenowaše Hansen, zhromadne dźěło jědnaće wjesnych woborow a pjeć dorostowych skupin polěpšić, z woborami wokolnych gmejnow lěpje hromadźe dźěłać a swój wohnjowoborny plan dokónčić.


text: Němcy (JoN/SN). Hižo něšto lět so twar statneje dróhi přez Němcy dliji. Twara Zhorjelskeho mosta we Wojerecach dla je so tak a tak hižo wulki wobchad nakładnych awtow dale zesylnił. Bjez dźiwa, zo so wobydlerjo Kulowskeje dróhi a dalši wjesnjenjo njedawno w bohatej ličbje na zarjadowanju wo nowotwarje dróhi wobdźělichu. Zastupjerjo fachowych wotrjadow města a firmy, kotraž projekt wobdźěłuje, wjesnjanow wo dróhotwarskich planach informowachu. Porno dotalnemu projektej chcedźa mosćik nad Wincencowej hrjebju powjetšić, zo by so móžnej wulkej wodźe zadźěwało. Tež móžnosće, spěšnosć awtow redukować, maja so wobkedźbować.


text:
PRZEGLĄDAJ OGŁOSZENIA W OKOLICY
Jarosław (pow. jarosławski w woj. podkarpackim), Przeworsk (pow. przeworski w woj. podkarpackim), Radawa (pow. jarosławski w woj. podkarpackim), Munina (pow. jarosławski w woj. podkarpackim), Duńkowice (pow. jarosławski w woj. podkarpackim), Wiązownica (pow. jarosławski w woj. podkarpackim), Miękisz Nowy (pow. jarosławski w woj. podkarpackim), Nakło (pow. przemyski w woj. podkarpackim), Żurawica (pow. przemyski w woj. podkarpackim), Tryńcza (pow. przeworski w woj. podkarpackim)


text:
Bania je krōlowōm1 jejsiyni2, a jak fto3 sie ji4 trocha zamrojzi, to moge5 poszaleć nawet na wiosna. Ta zupa je richtich6 ajnfachowo7, choć niyftorych moge przestarszyć mlyko kokosowe abo pasta curry, ale dzisiaj take rzeczy to idzie kupić we kołżdym8 wiynkszym sklepie, a smak, jaki potyn mōmy, je niy do opedzynia9 😉
Co potrza?
500 g bani
1 cebula
2 łeżki ryżu
2 łeżki pasty curry (zielōnyj abo czerwōnyj, a jak taki niy mołcie, to mogecie dosmakować10 to prziprawōm curry)
puszka mlyka kokosowego
1,5 szklōnki wody
łeżka masła klarowanego
łeżka ôleju11 kokosowego abo oliwy
sōl i pieprz
ziorka słōnecznika
zielōny ôgōrek
Na maśle i ôleju zeszklijcie pokrōnoł12 cebula, a potyn dociepcie13 do tego pokrajanoł na byle jake kōnski14 bania. Jak sie trocha przismaży (styknōm15 2 minuty), dolyjcie16 do tego wody, wciepcie17 ryż, sōl, pieprz, pasta i niech sie to tak ze 15 minut powarzi18. Wyłōnczcie,19 wlyjcie do tego mlyko kokosowe i zmiksujcie. Potyn dejcie20 jeszcze na piec, niech sie chwila powarzi i fertich21. Na talyrzu na wiyrch dejcie połra ślizykōw22 zielōnego ôgōrka i trocha uprażōnego na suchyj patelni słōnecznika. Smacznego 🙂
1ō- samogłoska w wymowie między o i u
2jesieni
3kto
4jej
5może
6naprawdę
7prosta
8każdym
9opowiedzenia
10przyprawić
11ô= ło
12pokrojoną
13dorzućcie
14kawałki
15wystarczą
16dolejcie
17wrzućcie
18pogotuje
19wyłączcie
20dajcie
21gotowe
22plasterków


text:
Rańše powěsće: pjatk, 12.01.2018
Hauptinhalt
"Jolka" swjeći jubilej
W Nuknicy přihotuja so na jutřiši 20. Jolka-swjedźeń. Pod hesłom "Tajki cirkus" poskićuje wjesny klub zhromadnje z wjele pomocnikami zaso pisany serbski program z kabaretom, reju a hudźbu. Livestream programa tež lětsa njezměja, dokelž chcedźa publikum na swjedźeń wabić. Prěnju Jolku běchu w Nuknicy 1999 organizowali. Bórze wuwi so swjedźeń na jedyn z wjerškow lěta w dwurěčnej Hornjej Łužicy.
Běła Woda liči z mjenje pjenjezami
Město Běła Woda a hórnistwowe předewzaće LEAG jednatej tuchwilu wo nowym zrěčenju. W tutym ma so zarunanje za haru a proch z bliskeje Wochožanskeje jamy rjadować. Loni bě LEAG městu 360.000 eurow přepokazała. Za lětsa liči wyši měšćanosta Pötzsch z mjenje pjenjezami. Z tutymi chce město mjez druhim zaso swoje towarstwa podpěrać. Zbytk ma so do wuwića města inwestować.
Skupina přećiwo harje a prochej
Gmejnska rada Dźěwin změje w přichodźe tohorunja dweju čłonow w dźěłowej skupinje „Škit před emisijemi". Tutej buštaj wčera na posedźenju gmejnskeje rady postajenaj. Skupina so w Slepjanskej wosadźe z poćeženjemi přez haru a proch rozestaja, kotrež nastawaja přez Wochožansku jamu. Dotal běchu we njej jenož zastupjerjo LEAG a gmejnow Trjebin a Slepo.
Trjebin dóstanje wjace pjenjez
Gmejna Trjebin dóstanje za wutwar spěšneho zwiska do interneta wjace spěchowanja hač wočakowane. Tak stej Zwjazk a kraj Sakska dohromady 315.000 eurow přilubiłoj. Gmejnska rada je nětko 38.000 eurow swójskeho podźěla za spěšnu syć wotžohnowała. Hač pak tute scyła trjebaja, dotal jasne njeje. Sakska bě njedawno připowědźiła, zo chce wutwar syće stoprocentnje spěchować. Za to pak hišće zakonski zakład pobrachuje.
Gymnaziastki 5. króć kwalifikowane
Najwuspěšniše holče wolejbulowe mustwo Budyskeho Serbskeho gymnazija je so wčera pjaty raz zasobu za sakske finale kwalifikowało. To je w tutej bulosportowej družinje nowy rekord na serbskim kubłanišću. W Rychbachu pola Lubija serbske gymnaziastki wšitke hry 2:0 dobychu. Holcy 10. a 11. lětnika pojědu nětko spočatk měrca do Dippoldiswalde na krajne finale.


text:
K pokazanemu přinoškej
Dalše přinoški
Diskusijne přinoški wo šulskej awtonomiji
Wědomostna konferenca w Smochćicach
Hłowna zhromadźizna Maćicy Serbskeje
Nowe boki Serbskego instituta
Hłowna zhromadźizna Domowiny
Slědźi na zapadočěskej uniwersiće w Plzni
Informaciske tofle wó Serbach
Wólbernosće na dnju rěčow
Serbskorěčne kubłanje w pěstowarnjach
Demonstracija 29. 5. 2008
Zwjazkowe předsydstwo Domowiny
Wubědźowanje za dźěći a młodźinu
Kniha wo serbskim interneće
Festiwal "Łužica 2007" zakónčeny
Překwapjenka na festiwalu
Rozprawy w pólskich medijach
Přinošk na hłownej zhromadźiznje
Wubědźowanje wo najrjeńše jutrowne jejko
Přeprošenje Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny
wo dalšej diskusiji runjewonline.info
Před 13. hłownej zhromadźiznu Domowinu
runjewonline.info - diskusija
K pśestajenjeju Swětego pisma
Nawodźa serbskich institucijow wuradźowali
Zwjazkowe předsydstwo Domowiny
„Strelitzia reginae“ - Afriska kwětka ze serbskim mjenim
„Strelitzia reginae“ - afriska kwětka ze serbskim mjenom
Šwicarski šuler piše wo Serbach
Stejišćo prezidija Domowiny
Regensburgska narěč Benedikta XVI.
Stejišćo k někotrym wozjewjenjam
Poradźena akcija młodostnych
Mysle wo spožčenju narodneho myta
Diskusija wo hudźbnym namrěwstwje
Głowna zgromaźina studentskego towaristwa w Lipsku
Tež na Ukrainje spominali
Z poradnika fachowego poraźowarja
Srjódki z narodninskeho swjedźenja
K přihotam swjedźenskeho zarjadowanja
Serbska prawopisna korektura
Štó žada změnu towaršnika za SLA a LND?
Warnoćicy dobry přikład za Łužicu
Slepo a wokolinu wotbagrować?
Serbska kniha w ukrainskim přełožku
BBB – Basnik Beno Budar online
Institut za sorabistiku so předstaja
Wjele wotewrjenych prašenjow
Čitanski wječork w młodźinskim klubje
Spisowaćel na prawdu Božu wotešoł
K nastawkej „Demontažu njedowolić“ w SN srjedu 1.měrca 2006
Wotrowscy młodostni po puću
Klaus a Köhler pokazałoj:
prěnje lěto syćoweho magacina
Bój wo dwurěčne tafle w Korutanskej
Informěruju wukniki wó Serbach
Póstniski program zahorił
Pśeźěłane internetowe boki
Pytaja swobodneho redaktora
Hač do 26. februara 2006: Njewšědna wustajeńca w Choćebuzu
Dalši serbski medij w syći
Redakcija přeje wšitkim čitarjam
Eksklusiwny přednošk dr. Jurja Brankačka
Přednošk w Serbskim instituće
Runjewonline.info pśedstajony
Najwjetši leksikon swěta nětko tež serbsce
Pśechwatanje pśi wótgłosowanju młoźinskego magacina Bubak
Na kromje 131. schadźowanki
Na 131. hornjoserbskej schadźowance
Najsławniši Serb wuzwoleny
Serbšćina na Uniwersiće Komenskeho w Bratisławje
Pjaty lětnik nachwilnje móžny
Wobdźělnicy foruma na dnju zachowanja serbskeje šulskeje syće:
Referat předsydy Domowiny wo šulstwje
Informacija Domowiny na 4. dnju zachowanja šulskeje syće
Młodźinska přiłoha Serbskich Nowin
Šansa za kulturne herbstwo: kultura wjesela
Galisku wjesku horjedać nichtó nochce
Mysle k nastawkej dr. Měrćina Wałdy
Po puću w Sewjernej Koreji
Najjužniši dźěl historiskeje Łužicy
Wo zaměrje runjewonline-diskusijow
Přełožkaj dźěćaceje literatury do ukrainšćiny
Swoje ludarske wašnje dokumentowali
Zajimawa serbska słuchohra [mp3-download]
Serbja jako kulturna komunikaciska zhromadnosć
Dopis k Haslowskej diskusiji
Naš aprylski žort: Serbska synchronizacija swětoweho formata
Statistika prěnjeho měsaca
Zeńdźenje młodźinskich klubow a PAWKa w Chrósćicach
12. hłowna zhromadźizna Domowiny
Serbske słowo posoł serbskeho ducha
Poradźene Póstnicy přez cyłe lěto zwjazuja
Nižozemčanka spřistupnja nimale zabyty rukopis
wućišćeć | pósłać
Jan Měškank, Chóśebuz / Zaspy 06.03.2006
Śěžkosći z dorostom
Bubak slědny raz šarił?
Stwórtk, 2. měrca, wjacor w sedymich jo se zasej dolnoserbske młoźińske radijo Bubak na žwale 94,3 wusćełało. Sobotu, 4. měrca, zeger dwanasćich jo wóspjetowanje a pótom móžo se ceły mjasec w seśi słuchaś. W aktualnem wusćełanju zgóniśo něco wó wobsajźenju Serbskego muzeja pśez Japanarjow a cogodla su žeńske lěpše ako muske, a muske lěpše ako žeńske.
Mimo togo spiwa Stefanie Kloß, spiwarka kupki Silbermond, serbski a słyšyśo nejnowšy serbski pop z Istvánom Kobjelu. Někótare ideje za aprilojske wusćełanje teke južo su, skóro pak su semesterske prozdniny mimo. A kak pón dalej?
Pśed styrimi lětami jo Bubak prědny raz ze swójogo pjaca wulězł. Renej Šuster a Damian Malotka stej jomu pśi tom pomagałej. Pó casu su hyšći Diana Riegerojc, Isa Micklicojc, Anne Holzschuhojc a Jan Měškank do Bubakojc familije zastupili. Wšykne su wukniki abo studenty, jano Renej jo južo dostudował. Pód jogo nawjedowanim su zgromadnje produkowali kuždy mjasec jadnu góźinku programa za mału licbu młodych dolnoserbskich pśisłucharjow. Wobjadnawali su aktualne młoźińske a serbske temy, nowe knigły, regionalnu muziku, ale teke wósebnu muziku z wukraja. Sy mógał wjelebócne zuki słyšaś: rusojski Punk, špański Ska, pólski Hip-Hop abo kroatiski Folk a se wě teke nejnowšu serbsku muziku. Głowna wósoba jo pśecej Renej był. Teke gaž druge njejsu mógli, wón jo se pśecej wo Bubaka starał. Něnto ale teke wěcej casa njama. Mimo togo sam měni, až jo cas za nowego, młodšego zastupnika. Źo pak coš takego namakaś?
Chto jo zagronity za serbski dorost?
Dolnej Łužycy felujotej wěcej ako dwě generaciji serbskorěcnych. Bubak jo jano jaden problematiski pśikład, teke druge dolnoserbske institucije změju skóro śěžkosći z dorostom. Z Dolnoserbskego gymnazija njepśijźo dosć zapalonych procowarjow a gymnazij taku funkciju teke społniś njamóžo. Serbow njamóžoš sebje napjac, daniž pla pjakarja, daniž w šuli. Stawna pomóc bóśon jo notna! Lěc pak smějo ten pó aktualnych tśojenjach scełego hyšći do kraja? My njedejali naźeju zgubiś. Jo pśecej móžno, až luźe hyšći wótcuśiju a wuměnjenja twórje, aby dolnoserbstwo pśežywiło. Gaž nic, jo wóno snaź nanejmjenjej rozbuźecy Bubak za Górnych Serbow!
Bubakowy pjac w seśi:
www.rbb-online.de
Chceće swoje měnjenje k tutemu přinoškej wozjewić?
Wobdźělće so na našej diskusiji!


text:
Bojki z ulicy Cichyj
dodane 2018-08-06 09:33
Chopy, nazot do Europy!
Tydziyń tymu naszkryfloł żech na Wiara.pl (kónretnie tukej) felietón ło ślónskim fusbalu, ale czuja, że tymatu żech niy wyczerpoł. Że jeszcze jedyn, drugi, czeci wóntek musiołbych ruszyć, bo przeca fusbal, chocioż pónoć z Anglie, to jes to wybitnie ślónsko rzecz! Bo tyn región to niy ino gruby, familoki, kołocze i krupnioki, ale tyż Ruch, Górnik, Stadión Ślónski itd.
Dyć nawet w wydanym niydowno, dwujynzycznym atlasie do bajtlów „Górny Śląsk. Atlas dla dzieci” idzie znalyź info ło Ruchu! Ruchu, kiery jes mi nojbliższy, a kiery łostatnio coroz bardzij mie sztresuje i dołuje. No ja, w sobota wygrali 4:0 ze Skróm Czynstochowa, ale prowda jes tako, że durch sóm w II lidze i kiedy zaś zagrómy na naszym "niybieskim" poziómie (ło miszcza i ło puchary), to ciynżko pedzieć. Coby my ino niy dopadli, jak Polónia Bytóm i jyj kibice, spómnajóncy stare dobre czasy z lot... '50.
Bo tak sie myśla, jak to bydzie, jak mój chrześniok bydzie trocha wjynkszy i usłyszy łod nos (łody mie, abo łod jego dziadka - tyż kibica Niybieskich), ło Ruchu i jego lygyndach.
Wilimowski szczylo sztyry gole Brazylii, Cieślik klupie dwa tory Rusóm, dream-team Vicana jes jednóm z łośmiu nojlepszych drużyn w Europie, a nazwiska chopów co wtedy w Ruchu grały, do dziosioj wypowiado sie na Cichyj tak, choby to były rycyrze Łokróngłego Stołu, jak to kiedyś chyba Wojciech Kuczok napisoł...
Dyć to wszysko brzmi choby bojki!
To samo godoł zresztóm w sobota tryner Ruchu. "My na tym stadionie cały czas chcemy, żyjemy mistrzostawami Polski, pucharami eurpejskimi, fajerwerkami, których dzisiaj nie ma i na tę chwilę ich tutaj nie będzie".
Ciynżko sie z tym wszsykim pogodzić. I tak do kóńca powjym Wóm, że sie niy godza. Bo przeca niydugo grómy puchar Polski. A to ino pora meczów i cyk, cyk, cyk, i nawet z II ligi idzie wlyź do Europy. I tak trocha na to licza.
Marzynie ściyntyj gowy?
Kaj tam...
Idea chopa kiery wierzy w bojki! :)


text:
Kontrowersnje diskutowali su Bukečanscy gmejnscy radźićeljo na swojim wčerawšim posedźenju wo namjeće třoch młodych ludźi, we wsy nowu wólnočasnu městnosć wutworić.
Bukecy (CS/SN). Po woli skupiny młodostnych měł w Bukecach tak mjenowany pumptrack nastać. To je kolesowanski parcours z hórkami a křiwicami, po kotrymž móžeš tež na přikład z rolerom jězdźić. Po prěnich diskusijach běchu městno při stanowanišću faworizowali a so płoniny při šuli wzdali. Nětko pak předleži nowy namjet. Wjesnjanosta Norbert Wolf (CDU) přilubi ze sportowym towarstwom rozjimać, hač njemóhła wólnočasna městnosć při sportnišću nastać, hdźež móhł zamołwity za trawnik sobu za prawym hladać.


text:
Strzedńe Storocza
Strzedńe Storocza (tyż Strzedńe Stoleća, Strzedńe Wjeki) je uokres gyszichty Wschodńij Cywilizacyje uokryślůny mjyndzy V a XV stolećym.
Jejich anfang śe rozlygowuje zauobycz we roku 476 do kupy ze Upodkym Rzimiskigo Imperyjům a jejich szlus śe datuje na 1492, kej to Krzisztof Kolůmb uoddeknył Amerika. Tyż śe ńykej mjast tygo bjere 1453, skuli tygo, co we tym roku do kupy bůły trzi wożne wydarzyńa - Upodek Bizantyjskigo Imperyjům, wynokwjyńy durku (Gutenbergowa Biblijo) a kůńec stoletńij wojny.


text:
Budyšin
Budyšin ? / i (němsce Bautzen, delnjoserbsce Budyšyn, pólsce Budziszyn, čěsce Budyšín) je wulke wokrjesne město we wuchodnej Sakskej. Město leži při Sprjewi a je wokrjesne sydło wokrjesa ze samsnym mjenom.
Budyšin ma něhdźe 40.000 wobydlerjow, z čimž je zdobom najwjetše město wokrjesa a druhe najwjetše w Hornjej Łužicy. Něhdyša stolica Hornjeje Łužicy płaći jako kulturelne srjedźišćo Serbow a leži w serbskim sydlenskim rumje.
Wobsah
Stawizny BudyšinaWobdźěłać
Zažne stawiznyWobdźěłać
Prěni raz naspomni so město w lěće 1002 w chronice biskopa Thietmara z Mjezyborja jako civitas Budusin[2]. Dla połoženja při wikowanskej dróze Via regia, kotraž wjedźeše wot Lipska do Šleskeje, měješe město w srjedźowěku wulku wažnosć. Do juha wjedźeše tak mjenowana Čěska šćežka přez Łužiske hory do Prahi. W lěće 1018 podpisa so tu „Budyski měr“ mjezy Němcami a Polakami. 1231 jewi so w dokumentach prěni raz měšćanske prawo, 1250 dósta město prawo swobodneje komuny. W lěće 1346 wutwori so Zwjazk šesćiměstow, ke kotremuž słušachu nimo Budyšina tež Zhorjelc, Kamjenc, Lubań, Lubij a Žitawa. 1391 dóstachu Budyšenjo prawo, měšćansku radu swobodnje wolić.
1400 do 1700Wobdźěłać
W lětomaj 1400 a 1408 dóńdźe k zběžkomaj rjemjeslnikow. Mjez 1429 a 1431 so město wospjet njewuspěšnje wot Husitow woblěhowaše. 1524 załoži so w Budyšinje w běhu reformacije ewangelska cyrkej. Tachantska cyrkej je z tutoho časa simultana a wužiwa so wot katolskich křesćanow runje tak kaž wot ewangelskich. W třicećilětnej wójnje (1618–1648) so město wospjet wot wšelakich wójskow wobsadźi a zniči. Wulkej měšćanskej wohenjej běštej 1620 resp. 1634. Wot 1635 słuša dotal čěskej krónje přisłušny Budyšin – a z nim cyła Hornja Łužica – do Sakskeje.
1700 do 1900Wobdźěłać
Tež spočatk 18. lětstotka dóńdźe k wjetšim wohenjam, a to 1707 a 1720. Stawiznisce poměrnje sławna je Bitwa pola Budyšina (1813). Zjednoćene wójska wojowachu tu přećiwo napoleonskim wojakam. Tutón historiski podawk rysuje tež Jan Radyserb-Wjela w swojej wobšěrnej powědce "Bitwa pola Budyšina". 1815 so zwjazk šesćiměstow rozpušći. 1846 wotewri so železniska čara mjez Drježdźanami a Budyšinom, kotruž twarjachu tež Serbja – mjez nimi ludowy basnik Pětr Młónk – sobu. Hač do lěta 1868 rěkaše město hamtsce Budissin, hakle potom dósta dźensniše němske pomjenowanje Bautzen. 1872 nasta tu prěnja šulska hwězdarnja w Němskej. Mjezy 1888 a 1891 twarješe so cyrkej Marje a Marty („Čerwjena cyrkej“), mjezy 1897 a 1904 Serbski dom při Lawskich hrjebjach, kotryž so pak w poslednich wójnskich dnjow lěta 1945 zniči. 1902 dósta Budyšin wot sakskeho krala Jurja tak mjenowane Rietschelowe swisle, kotrež připrawichu so na wuchodnych swislach měšćanskeho dźiwadła.
1900 do 1945Wobdźěłać
1904 wotewri so Sakski krajny chłostanski wustaw, kotryž dósta pozdźišo přimjeno "Žołta běda". W lětomaj 1908 a 1909 natwari so Kronprincowy móst (dźensa Móst měra). 1912 zagmejnuje so něhdy serbska wjes Třělany. W lěće 1917 wopruja so 11 cyrkwinskich a swětnych zwonow brónjenskej industriji. Dwě lěće po wójnje, 1920 wotewri so Sprjewina kupjel. 1921 załoži so pod bamžom Benediktom V. biskopstwo Mišno znowa. Biskopske sydło bě Budyšin. Tachantska cyrkej sta so tak z katedralu. 1922 zagmejnuje so wjes Židow. 1928 wobnowi so křižerski procesion z Budyšina do Radworja, kotryž bě kónc 18. lětstotka wusnył. 1933, za čas nacionalsocialistow, woswjećichu prěni króć "tysaclětny jubilej". Wuchadźišćo za to bě róčnica rozšěrjenja župy Mišno na teritorij Milčanow. 1938 dóńdźe tež w Budyšinje k pogromam přećiwo tu bydlacym židowskim měšćanam. Mnoho wobchodow so zniči, runje tak židowska modlernja na Hornčerskej hasy. 1944 nastanje wotnožka koncentraciskeho lěhwa Groß-Rosen we wagonowni. Kónc wójny wutwari so Budyšin jako "twjerdźizna", štož wuskutkowa sylniše boje wo město. Něhdźe 10 procentow bydlenskich domow z něhdźe třećinu bydlenskeje płoniny so tak zniči. Nimo toho skóncowa so 18 mostow, 35 zjawnych twarjenjow, 46 mjeńšich zawodow a 23 srěnich zawodow. W poslednich dnjach wójny padny na woběmaj stronomaj něhdźe 6500 wojakow. Tohorunja přisadźi něhdźe 350 ciwilistow swoje žiwjenje. Statistiki wo tym pak su rozdźělne.
Powójnski čas a doba NDRWobdźěłać
Mjez 1945 a 1950 wužiwaja wobsadnicy jastwo Budyšin I jako interněrowanske lěhwo. Je dopokazane, zo přisadźi tu w tutym času 2714 ludźi swoje žiwjenje. Mjez 1956 a 1989 přesłyšuje Stasi ludźi w jastwje Budyšin II, kotrež je dźensa jako Wopomnišćo Budyšin wopytowarjam wotewrjene.
Mjez 1966 a 1989 přewjedźe so w Budyšinje sydom festiwalow serbskeje kultury. 1969 potorhny so stare měšćanske dźiwadło z Ričelowymi swislemi. Tež wrota při Bohatej wěži so spotorhaja. W lětach 1973 do 1975 nastawa nowa sydlenska štwórć "Dr. Salvador Allende" z něhdźe 1500 bydlenjemi. 1974 nastanje spjaty jězor, kotrehož woda tři něhdyše wsy pokryje. 1975 natwari so nowe Němsko-Serbske ludowe dźiwadło. Mjez 1977 a 1987 nastawa štwórć "Strowotna studnja" z něhdźe 5900 bydlenjemi.
Po 1989Wobdźěłać
1991 wutwori so zwjazk šesćiměstow znowa. Samsne lěto nastanje tež "Załožba za serbski lud" ze sydłom w Budyšinje. W lětach po přewróće ponowja so wulki dźěl twarskeje substancy stareho města, štož bazuje do dalokeje měry tež na "Wustawkowym wobzamknjenju k saněrowanju stareho města" z lěta 1992. Wot 1994 stej tež něhdyšej wsy Delnja Kina a Sćijecy měšćanskej dźělej Budyšina. Wot 1995 wjedźe město titul "wulke wokrjesne město". 1999 stanje so tež Mały Wjelkow dźěl Budyšina.
W lěće 2002 woswjeći město 1000. róčnicu prěnjeho naspomnjenja.
Měšćanske dźěleWobdźěłać
Budyšin ma pjećadwaceći měšćanskich dźělow, z kotrychž słušeja šěsć do jadroweho města, mjeztym zo su 19 zagmejnowane wjeski.
Hłowny zapis: Měšćanske dźěle Budyšina – ze statistiskimi podaćemi
Hlej tež: Lisćina budyskich dróhow
Wobydlerstwo BudyšinaWobdźěłać
Dźensa ma Budyšin 42.199 wobydlerjow, z toho je 20.159 muskich (48 %) a 22.040 žónskich (52 %). Něhdźe 2.190 ludźi ma pódlanske bydlenje w stolicy Hornjeje Łužicy.
WobchadWobdźěłać
Přez Budyšin wjedu zwjazkowa awtodróha A4 a zwjazkowej dróze B6 (z Bremena do Zhorjelca) a B96 (ze Žitawy do Sassnitza). Zwjazkowa dróha B156, kotraž spočina w Ranje, kónči we wuchodnym dźělu Budyšina.
Budyšin je něhdyše železniske křižowanišćo, dźensa pak běži přez njón jenož hišće čara z Drježdźan do Zhorjelca z direktnymi ćahami do Drježdźan, Zhorjelca a Wrócławja. Budyski wotrězk železniskeje čary Budyšin–Žandow je dźensa zawrěty a čara do Wojerec bu wottwarjena.
Dalokobusy jědu štyri- do pjećkróć wodnjo z Budyšina do Berlina a wróćo kaž tež jónu přez Jarobrod do Kölna.
Twarske pomnikiWobdźěłać
Budyšin ma derje zdźeržane stare město. Jako symbolej Budyšina stej wosebje Stara wodarnja a Michałska cyrkej znatej. Wěsta wosebitosć je Bohata wěža, kotraž je na swoju dołhosć wo 1,44 m nachilena a so tohodla tež „křiwa wěža Budyšina“ mjenuje. Jej napřećo steji na tamnym boku Žitnych wikow Serbska cyrkej. Wažny twarski pomnik je tež Budyski hród (němsce: Ortenburg), kotryž steji na městnje stareho słowjanskeho hrodźišća. Tež Tachantska cyrkej je hódna wobhladanja. Wona je jedna z mało simultanych cyrkwjow w Němskej a wužiwa so wot katolskich a ewangelskich wěriwych zhromadnje. Lawska wěža při južnej kromje stareho města je najstarša wrotowa wěža w měsće; njedaloko stejaca Wjerina chěžka při Sprjewi jedne z najstaršich wobchowanych domskich. Tež Budyska radnica a Mikławšk, na kotrymž staj mj. dr. Michał Hórnik a posledni serbski biskop Jurij Łusčanski pochowanaj, stej zajimawostce Budyšina. Na Tuchorskim kěrchowje wuchodnje stareho města nadeńdu so wjele historiskich rownišćow kaž tež rowy wjacorych wuznamnych ewangelskich Serbow.
Hlej tež: Kulturne pomniki w Budyšinje
Pohlad z Mosta měra na stare město
Pohlad na Michałsku cyrkej a Staru wodarnju
Mikławšk w Budyšinje
PolitikaWobdźěłać
Město słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 56 (Budyšin 5) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 156 (Budyšin I).
Dołholětny měšćanosta a wot 1995 wyši měšćanosta bě wot politiskeho přewróta w lěće 1990 hač do lěta 2015 bywši ewangelski diakon Christian Schramm. W awgusće 2015 bu jurist Alexander Ahrens za naslědnika woleny.
Partnerske městaWobdźěłać
- Worms, Němska (wot 1990)
- Heidelberg, Němska (wot 1991)
- Dreux, Francoska (wot 1992)
- Jelenia Góra, Pólska (wot 1992)
- Jablonec nad Nisou, Čěska republika (wot 1993)
Serbske institucije w BudyšinjeWobdźěłać
W měsće namaka so wjetši dźěl serbskich institucijow. W Serbskim domje na Póstowym naměsće je sydło Domowiny, Załožby za serbski lud, Serbskeho rozhłosa kaž tež Młodźinskeho towarstwa Pawk z. t.. W domje nastawa tež časopis Katolski Posoł. Rěčny centrum WITAJ, kotryž stara so mj. dr. wo serbske wučbne materialije, je napřećo Serbskemu domej w twarjenju Němskeho pósta zaměstnjeny. Na Sukelnskej hasy je Ludowe nakładnistwo Domowina (LND), kotrehož wudźěłki předawaja so w Smolerjec kniharni, kotraž je w samsnym domje zaměstnjena. Na Budyskim hrodźe, w twarjenju něhdyšeje sólnicy je Serbski muzej. Na Dwórnišćowej dróze namaka so wědomostne slědźenišćo Serbski institut. Wažnej kulturnej instituciji stej tež Němsko-Serbske ludowe dźiwadło (NSLDź) a Serbski ludowy ansambl (SLA).
BibliografijaWobdźěłać
WotkazyWobdźěłać
- Oficialna webstrona Budyšina na bautzen.de (hsb.)
ŽórleWobdźěłać
- ↑ Aktualne ličby wobydlerstwa po gmejnach 2017; Statistiski krajny zarjad Sakskeje
- ↑ Budyšin w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)
Biskopicy | Bóšicy | Budestecy | Budyšin | Bukecy | Dobruša-Huska | Frankenthal | Großharthau | Großnaundorf | Halštrow | Halštrowska Hola | Haselbachtal | Hodźij | Hornja Hórka | Chrósćicy | Kamjenc | Kinspork | Kubšicy | Kulow | Kumwałd | Łaz | Łuty | Łužnica | Malešecy | Neukirch | Njebjelčicy | Njedźichow | Njeswačidło | Ohorn | Ottendorf-Okrilla | Pančicy-Kukow | Połčnica | Porchow | Radeberg | Radwor | Rakecy | Ralbicy-Róžant | Ramnow | Schönteichen | Sćenjow | Sepicy | Smělna-Póckowy | Sprjewiny Doł | Swětła | Šěrachow-Korzym | Wachow | Warnoćicy | Wjazońca | Wjelećin | Wojerecy | Wołbramecy | Worklecy | Wóslink | Wóspork | Wulka Dubrawa | Wulke Rědorjecy | Załom | Zemicy-Tumicy


text:
Hospodarski plan zaměroweho zwjazka za wopłóčki při Klóšterskej wodźe bě w druhej połojcy oktobra zjawnje wupołoženy. W nim je tójšto ličbow a faktow, kotrež móhli zajimować.
Wudwor (AK/SN). Zaměrowy zwjazk za wopłóčki Při Klóšterskej wodźe (AZV) ma za hospodarske lěto 2018 dwě ćežišći. „Jónu ma so hladanje wobstejacych připrawow zaručić. Zdruha matej so wjesnej syći w Sernjanach a Porchowje rozšěrić. Tak so runočasnje dołhodobne wućeženje wodočisćernjow w Ralbicach a Porchowje polěpši.“ Takle rěka w hospodarskim planje, kotryž bě wot 16. hač do 24. oktobra zjawnje wupołoženy. Po wšěm zdaću 14. nowembra chcedźa jón zastupjerjo AZV přisłušacych gmejnow wobzamknyć.
Zaměrowy zwjazk liči klětu z minimalnym dobytkom 2 350 eurow. Riziko při planowanju su wotwožowanje wopłóčkoweho błóta, staroba techniskich připrawow a stupace energijowe kóšty. „Tele rizika dyrbimy pomjenować. Zdobom pak smy winowaći ze srědkami zlutniwje wobchadźeć“, praji sobudźěłaćer AZV Jan Mikel. Wot wobstejacych kreditow chcedźa klětu 214 000 eurow wotpłaćić.


text:
Slepo
(AK/SN). Gmejna Slepo chce zaměrnje twarske ležownosće kupować, wotkrywać a zajimcam předać. Tak chcedźa předewšěm młodym swójbam móžnosć skićić so w komunje zasydlić. To podšmórny nawoda zarjada za planowanje, twarstwo a hórnistwo zarjadniskeho zwjazka Slepo Steffen Seidlich na njedawnym posedźenju gmejnskeje rady. Ta jednohłósnje wobzamkny, wobtwarjenski plan „Brězowski puć“ nastajić dać. Cyłkownje wosom ležownosćow móže tam nastać. Dotal maja pjeć zajimcow. „Zo bychu planowany cil zawěsćili, dyrbja plan zdźěłać. Tež wobswětowe pruwowanje maja za to přewjesć. Gmejnska rada wobzamknje jako planowanski zaměr wupokazanje małosydlišća“, rěka přispomnjenje we wobzamknjenju. Wobydlerjow chcedźa z wozjewjenjemi w zarjadniskim łopjenu zahe na projekće wobdźělić. Financować chce komuna nakup z njepřetrjebanych swójskich srědkow, kotrež běchu za wutwar šěrokopasmoweje syće interneta předwidźane. Wšako zwjazkowe knježerstwo mjeztym wutwar digitalneje syće na wsach stoprocentnje spěchuje.


text: Róžant (JK/SN). Hižo dlěši čas sej starši pěstowarskich dźěći kaž tež mnohe młode swójby z Ralbic žadaja, natwarić nowe abo znajmjeńša ponowić a rozšěrić dotalne hrajkanišćo tamnišeje pěstowarnje. Te dźě nimo pěstowarskich tež dalše dźěći jako zjawne hrajkanišćo wužiwaja, štož je mjeztym slědy zawostajiło. Ralbičanske hrajkanišćo tuž w formje, poskitku a wuhotowanju dźensnišim narokam hižo njewotpowěduje. Starši kaž tež staršiska přirada su so tuž na gmejnu wobroćili a ju wo pomoc prosyli. Serbske šulske towasrtwo jako nošer ze swójskeje mocy tak wobšěrny nadawk zmištrować njemóže. Ma-li pak so hrajkanišćo dale zjawnje wužiwać, je gmejna wužadana. Tež wona pak srědki nima, hrajkanišćo w načasnej formje natwarić. Tohodla zrodźichu ideju, zo starši w swójskej režiji trěbne zakładne kaž tež přihotowanske dźěła sami wukonjeja. Wo tym su so staršiska přirada, starši kaž tež nošer a gmejna nětko dojednali. Gmejnje jeničce zbywa so wo to starać, zo namaka wotpowědnu firmu, kotraž hrajkanišćo z načasnymi nastrojemi wuhotuje.


text:
...leży to dzisio na tej sztucznej trowie
Szpacyrkym po Cieszynie
“Gdo sie za swój jynzyk wstydzi
takim niech sie każdy brzidzi”
"Moja ty słodko cieszyńsko mowo
być zawsze do prawjynio gotowo
a jak cie uż żodyn nie bydzie rozumioł
to jyny wiater bydzie po naszymu szumioł"
POZÓR! Kiery nimo chynci tego czytać, abo kansi wraził łokulory, abo mo moc roboty i łoczy go bolóm to se może tego posłóchać jak prziciśnie ”kursywom” na tóm czornóm szczałke w tej szarej kostce, kierom nóndzie zaroz pod spodkym.
Papiórzane pudliczka
Ni ma tydnia, coby sie cosi w naszym mieście zaimawego nie podarziło i prziszeł zaś dzisio taki czas, coby to ukozać. Na Głymboki, kónsek za rynkym, kaj kiejsi stoł kiosek Ruchu, pore roków była tam dziura i rzodyn nie wiedzioł coby tam do ni wrazić. Kierysi sie jednakowóż nad nióm zlitowoł i zawiesił tam taki mały hamak, na kierym huśtały sie dziecka. Dłógo to jednakowóż nie wydzierżało, bo uż porem dni to leży potargane na ziymi. Kiery to rozraził tego nie wiym, ale isto zadłógo sie ty dziecka tam na tym kolybały i to nie wydzierżało. Żodyn też nie wyłoślił, że je to yno reklama i huśtani sie na tym ni mo powolynio. Leży to dzisio na tej sztucznej trowie i wygłóndo to jak stary sak na ryby. Co s tym dalij bydzie tego nie wiym, ale sie mi zdo, że jak każdo bezpańsko wiec nóndzie wartko nowego właściciela. S tym chledanim tego nowego właściciela majóm w naszym miescie ostude też rozmajte stare pochynióne chałupy. Dejmy na to na ulice Michejdy uż ze dwacet roków stoji ganc prózno chałupa po downych kartónarzach. Wszecko by było jak sie patrzi, bo tako staro chałupa dzisio żodnymu nie pasuje, ale czymu tam wisi do dzisia tabulka “ Cieszyńskie Zakłady Kartoniarskie” tego wubec żodyn nie poradzioł mi wyłoślić. Możne, że czako to na lepsze czasy, kiere do tej chałupy zaś przidóm i tusteloki zacznóm tam skłodać do kupy rozmajte papyndeklowe i papiórzane pudliczka. A możne też rozchodzi sie ło to, coby ta chałupa sama sie rozkraczyła, bo gdosi isto sie uż rychtuje, coby tam wartko jakakómsi nowóm Biedrónke, abo Lidla postawić.
Mini słownik:
zaimawe-ciekawe,
podarziło-udało się,
kónsek-kawałek,
wrazić-włożyć,
dwacet-dwadzieścia,
wiec-rzecz,
wydzierżeć-wytrzmać,
wyłoślił-wytłumaczył,
chledać-szukać,
papybndeklowe-tekturowe,
Tóż miyjcie sie wszedcy dobrze i wiesiołego popióntku.


text:
Wjacławske wiki traja lětsa wot 1. do 23. decembra
Budyšin (SN/MWj). Wonkownje wot wčerawšeho dwanaće metrow wysoka jědla na Budyskim Hłownym torhošću na to pokazuje, zo wotměja so tam, na Bohatej hasy a na Žitnych wikach wot 1. do 23. decembra lětuše Wjacławske wiki, a to 634. raz. Nowe porno zašłym lětam je, zo započnu so wone wšědnje w 11 hodź. a nic kaž hewak hodźinu zašo, z čimž je město přećam wikowarjow wotpowědowało. Něhdźe 90 wikowarjow a gastronomow chce lětsa swoje wudźěłki poskićeć.
Za čas wikow je kulturny běrow města wobšěrny kulturny poskitk zestajał, a tón wopřijima tohorunja serbske dypki. Tak wuhotuje chór Budyšin 2. decembra w 15.30 hodź. na Hłownym torhošću pod nawodom Michała Jancy adwentny koncert, poł hodźiny pozdźišo budźe Wojerowske dźěćatko z přewodźerkomaj na hasach po puću. Wšědnje w 15 hodź. wočini rumpodich z dźěćimi adwentne woknješko, 6. decembra z hortowymi dźěćimi Budyskeje Serbskeje zakładneje šule. Samsny dźeń koncertuja Bošečanscy dujerscy muzikanća. Sobotu, 9. decembra, wuhotuje Židźinski chór pod nawodom Kerstin Liederoweje na Hłownym torhošću adwentny koncert.


text:
Mjeńšinowa rada dźesać lět
Berlin. Dźesaćlětne wobstaće swjeći dźensa w Berlinje mjeńšinowa rada. W srjedźišću rozmołwow zastupjerjow štyrjoch awtochtonych narodnych mjeńšin Němskeje, Frizow, Danow, Sintow a Romow kaž tež Serbow, z politikarjemi a ze społnomócnjenym knježerstwa za mjeńšiny Hartmutom Koschykom (CDU) steješe politiske sobupostajowanje mjeńšin na zwjazkowej runinje.
Přihotuja „hłownu wólbnu“
Chrósćicy. Župa „Michał Hórnik“ Kamjenc hotuje so na hłownu wólbnu zhromadźiznu, 13. nowembra we Wotrowje, kaž župne předsydstwo wčera w Chrósćicach rozsudźi. Na „hłownej“ chcedźa tři nowe towarstwa z něhdźe sto čłonami přiwzać. Přichodne zarjadowanje župy budźe 27. oktobra zetkanje wjesnych chronistow w Chrósćicach.
„Čěski přistaw“ přećehnje


text:
Misspell szpiledznica był odwiedzany 20 razy w internecie.
Pokrewne misspelles dla:
szpilecznica
azpilecznica , dzpilecznica , ezpilecznica , sapilecznica , spilecznica , spzilecznica , sspilecznica , sszpilecznica , sxpilecznica , sz-ilecznica , sz0ilecznica , szilecznica , sziplecznica , szlilecznica , szoilecznica , szp8lecznica , szp9lecznica , szpiecznica , szpielcznica , szpiilecznica , szpikecznica , szpil3cznica , szpil4cznica , szpilceznica , szpilcznica , szpildcznica , szpilecanica , szpileccznica , szpilecnica , szpilecnzica , szpilecsnica , szpilecxnica , szpileczbica , szpileczhica , szpileczica , szpileczinca , szpileczjica , szpileczmica , szpileczn8ca , szpileczn9ca , szpilecznca , szpileczncia , szpilecznia , szpileczniac , szpilecznic , szpilecznicaa , szpilecznicca , szpilecznicq , szpilecznics , szpilecznicw , szpilecznicz , szpilecznida , szpilecznifa , szpileczniica , szpileczniva , szpilecznixa , szpilecznjca , szpilecznkca , szpilecznnica , szpilecznoca , szpilecznuca , szpileczznica , szpileecznica , szpilefznica , szpilevznica , szpilexznica , szpilezcnica , szpileznica , szpillecznica , szpilrcznica , szpilscznica , szpilwcznica , szpioecznica , szpipecznica , szpjlecznica , szpklecznica , szplecznica , szpliecznica , szpolecznica , szppilecznica , szpulecznica , szzpilecznica , wzpilecznica , xzpilecznica , zpilecznica , zspilecznica , zzpilecznica


text:
Msza ze ślōnskim kŏzaniym na Anabergu – 14.10.2018
Ôd 21 lŏt we piyrszŏ niedziela po świyntej Hejdli Ślōnskej, patrōnce Ślōnska, na Anabergu trefiajōm sie czōnkowie a przŏciele Ruchu Autōnomije Ślōnska, coby rzykać za Gōrnym Ślōnskym.
Dalszŏ tajla artykułu niżyj
Dziebko inaczyj bań=ndzie latoś. Skuli welōnku, jaki bandzie 21 października, msza je już 14 października. Ô 13.00 we bazylice bandōm rzykać we intyncji miyszkańcōw Gōrnego Ślōnska. Msza ôdprawi ks. Robert Chudoba – dyrechtōr Centrum Edukacyjnego im. Jana Pawła II we Gliwicach. Kŏzaniy wygłosi po ślōnsku.
Wiyncej ô samym sanktuarium na Anabergu pisze Mōnika Twardōń.


text:
Bez lato trza kōmbinować1 take maszkyty2, żeby niy trza3 bōło dō ich włōnczać bratruły4. Ta szpajza to je tak po prołwdzie5 barzi6 syrnik na zimno, ale mi te miano7 jakosić pasowało, a jeszcze jak sie jōm narychtuje8 we srogyj9 misce, to już normalno szpajza sie z tego robi. Mogecie jōm tyż dać do formy na torta- uważejcie, żeby Wōm niy wypłynōła- i wtedy baje10 richtich11 syrnik na zimno.
Co potrza?
30 dkg malin
600 ml syrka waniliowego
300-400 ml śmiytōnki
3 łeżki żelatyny
2 łeżki cukru
pakyt12 ôkrōngłych biszkoptōw
Maliny przetrzyjcie bez sitko- ôstołwcie13 połra do strojynia. Te ziorka14, kere15 ôstały na sitku, wciepcie16 do jakego gorka, dolyjcie trocha wody (pó17 szklōnki) i uwołrzcie18. Keby maliny bōły kwajśne, to mogecie dociepnōńć 2 łeżki cukru. Jak sie to chwila powarzi19, przecedźcie tyn „kōmpot”, zawarzcie jeszcze rołz i ôzpuśćcie20 w nim żelatyna. Śmiytōnka ubijcie, dociepcie syrek, przetarte maliny i ochōdzōnoł21 żelatyna. Pomiksujcie to dobrze cuzamyn22 i narychtujcie sie jako miska abo forma. Poukłołdejcie tam warstwami biszkopty, poprzelywejcie masōm, postrojcie i fertich23. Kebyjście chcieli to dać do tortownicy, to lepi niech już ta masa napocznie trocha tynżeć, żeby sie niy wyloła. Jak już leko stynżeje, to niy bydōm nōm tyż wypływać biszkopty. Wszyjsko zależy, wiela mołcie czasu i jako kōncepcja. Na kōniec trza to na połra24 godzin dać do lodōwki, a potyn już yno maszkycynie. Smacznego 🙂
1ō- samogłoska w wymowie między o i u
2łakocie
3trzeba
4piekarnika
5naprawdę
6bardziej
7nazwa
8przygotuje
9dużej
10będzie
11prawdziwy
12paczka
13zostawcie
14pestki
15które
16wrzućcie
17pół
18zagotujcie
19pogotuje
20rozpuśćcie
21ostudzoną
22razem
23gotowe
24kilka


text:
... łone nazywaly sie : kwarta, cwiartka
abo i fontek
co do formy to boły jeszcze prostokontne i
zlożone tzw. gielatki boly to miarki klepkowe zlozone z wygniyntych
malych
deseczek wpuszczonych w dno i wzmocnionych drewnianymi obrynczami na nich
niy bolo jednak wewnytrznego mustra yno na wiyrchu boly wypolone
inicjaly......
no to by bolo na tyla.....
Pozdrowiom Wos Wszystkich Moji Mili
Wasz Rojber Bruno
***
Pisza o tych forymkach do
masla, o kere sie pyto Piotr W.
Fajnie ci napisol Rojber
Bruno, ale jo bych chciol dodac, ze te forymki to chyba co wies nazywajom
sie inaczyj.
Godol zech z pora starszymi
ludziami ze wsi i tela zech sie dowiedziol:
We wsi Zwonowice, kaj jest
jeszcze duzo tych archaizmow gwarowych powiedziala mi jedna starka, ze
godali na to jeji mamulka:
" Korytko na maslo".
Zas w Wielopolu godali na to
"Korbielka" z przimiotnikami takimi jak to Bruno pisze
"Polfontowo Korbielka", "Fontowo Korbielka".
Bezmala to do wsi przinosiyly
górolki z okolic Korbielowa, razym z warzechami, rogolkami, kulokami i
drzewiannymi graczkami dlo dzieci.
Nosily te towory w takim miyszku na
plecach, abo w hackach.
Zas jedna starszo kobiytka mi
pedziala, ze godali na te forymki normalnie "Forymki na maslo:"
tyz ztymi przimiotnikami j.w.
Bogdan Utopek
***
...mosz recht Bogus ze w kozdyj wsi godalo sie na
to inaczyj....i ze niyftore przywyndrowaly z gor....
i yno te mialy wypolane mustry.....a te nasze
nojstarsze rodowite boly ino rzezbione...
Rojber Bruno


text:
Tomasz Nawka z Budyšina, woleny starosta, piše w mjenje iniciatiwneje skupiny Serbski sejm nastupajo „Požadanje wo zapisanje do wolerskeho zapisa za wólby Serbskeho sejma 2018“:
Nochcemy ničo spotorhać, štož je z wulkej prócu natwarjene a zeskutkownjene, štož smy sej nimo wšitkich ćežow wuprosyli a wudobyli. To njeje naša wola. Ale to njeje wšo a tež njespokoja, zo by naš lud dale wobstał (rěč, kultura, kubłanje, domizna). Dyrbimy so ze wšej mocu a z přeswědčenjom za to zasadźeć, zo so z etablěrowanjom Serbskeho sejma, kotryž jako korporacija zjawneho prawa (KöR) skutkuje, wutworja nowe a skutkowniše formy politiskeje wahi za naše žadanja, kryjace so ze zakładnym (němskim) prawom a nam přistejacej samostatnosću a kulturnej awtonomiju, za wobchowanje a dalewuwiwanje našeje rěče a kultury!
Na folklorny program Serbskeho ludoweho ansambla 29. septembra poćahuje so Jan Wjenk z Wotrowa:
Koncert „Naša Hanka w’ wěncu steji“ bě za wóčko a wucho wokřewjacy. Sym skoro jenož na dirigentku hladał a jeje woprawdźitu wulkosć wobdźiwał. Bě mi radosć, činitosć jeje porstow a rukow wobdźiwać, kak zamó Judith Kubicec wšitko wuběrnje do skutka stajić. Program bě wulkotne dožiwjenje.
Hilža Handrikowa z Wojerec zwuraznja swoje wosobinske měnjenje:
Smy abonenća kónctydźenskeho wudaća Serbskich Nowin a Katolskeho Posoła. Hačrunjež mam z 83 lětami tež hižo ćeže z čitanjom, tutej serbskej publikaciji jara rady čitam. Mjeztym zo nimale wšitke přinoški w Posole přečitam, so pola Serbskich Nowin druhdy dźiwam a prašam, hač je to poprawom čěski, pólski abo serbski dźenik. To jenož připódla prajene, dokelž chcu dźensa w prěnim rjedźe pochwalić wšelake jara zajimawe artikle w tutej nowinje. Runje mjenujcy sym na přikład přečitała w młodźinskej přiłoze SN wot Marije Zahonec „Mjez fjordami w Norwegskej po puću“ a wot Glorije Žurec „Publikum zapřijaty był“ a běch zahorjena. Wša chwalba tajkim młodym dopisowarjam. Bjezdwěla su tež přinoški ze susodneje Pólskeje a Čěskeje přewšo zajimawe.
Čitała sym njedawno tež knihu „Z Francom po swěće“. Je tak lochce spisana, zo sym so wjele smjała a na kóncu samo někotružkuli sylzu wuroniła, jako pytnych, kak wažna wandrowskemu jeho serbska domizna je a kak ju lubuje.
Měrko Šołta z Budyšina kritizuje wopačne wužiwanje wobrotow w našim wječorniku:
Stajnje znowa čitam w Serbskich Nowinach słowa a wobroty, kotrež so po mojim měnjenju wopak wužiwaja. Často trjebaja so we wopačnym zmysle, druhdy njetrjebawši. Hdys a hdys njerozumju zmysł sady ani wospjet ani pomału čitajo. Jedne tajke słowo je „prawdźepodobnje“. My je trjebamy za něšto, štož njeje wěste, abo štož so nam jako wěste njezda. Pjatk, 7. septembra, pod wobrazom na 1. stronje, so wone wospjet jewješe: „Wysoke jehlinowe štomy tam prawdźepodobnje prěki a podłu leža.“ Na wobrazu wšak jara jasnje widźimy, zo to nječinja „prawdźepodobnje“, ale woprawdźe! Mam zaćišć, zo bjerje redaktor často prěni najlěpši, „prawdźepodobny“, wotpowědnik ze słownika za něšto, štož runje wopisuje abo přełožuje.
Jan Nuk z Radworja piše wo zhubjenej wsy Hronowje:
Njedawno prašach so „pra“wobydlerja Radworja, hač znaje wjes Hronow, na čož pak njemóžeše mi wotmołwić. To mje jara zadźiwa, přetož blisko Kamjeneje a Radworskeho haja dopominaja nas štyri pomniki na tutu zhubjenu wjes.
Hakle njedawno wopominachmy stote posmjertniny Jurja Wingera. Wón je Hronowej pomnik stajił, spisawši historiske powědančko wo zničenju wsy, ležaceje něhdy při puću z Kamjeneje do Wulkeje Dubrawy. Jednanje powědančka je zapołožene do časa Třicećilětneje wójny w 17. lětstotku. We woprawdźitosći zhubi so wjeska w abo hižo do 15. lětstotka.
Toni Ryćer ze Šunowa piše k njedawnej róčnicy poraženja „Praskeho nalěća“:
Dźens tydźenja wopominaše čěski lud poraženje „Praskeho nalěća“ přez okupaciju přewažnje sowjetskeho wójska 21. awgusta 1968. W němskich medijach słyšachmy a čitachmy předewšěm wo narěči čěskeho premiera Andreja Babiša w Praze a jeho wuhwizdanju přez wjetšinu přitomnych. Dokelž njeběch sam tam, njemóžu to komentować. Wopytach pak tón dźeń swjatočnosć na Naměsće Dr. Edvarda Beneša w Liberecu. Po narěči měšćanosty Tibora Batthyányja počesćichu zastupjerjo politiki, hospodarstwa a towaršnostneho žiwjenja tehdy morjenych dźewjeć wobydlerjow města Libereca, połožichu wěnc a kwětki před wopomnjenskej taflu. Běchu to jara hnujace wokomiki spominanja.
Stani Brězan z Kopšina piše:
Wulki dźak Alfonsej Ryćerjej ze Šunowa za jeho konstruktiwny přinošk w SN ze 17. awgusta. „Tušina“, „Satkula“, „Lubata“ – njejsu to rjane mjena, kotrež so derje wurjekuja a w kotrychž čujemy hłuboki poćah serbskeho ludu k Łužicy. „Klosterwasser“, „Kleinhänchener Wasser“, „Löbauer Wasser“ – su za mnje skerje techniske pomjenowanja bjez wulkeje poezije. Wjeselu so, hdyž naše serbske pomjenowanja słyšu a čitam. Nomen est omen (Mjeno je znamjo)!
Alfons Ryćer ze Šunowa rozmysluje wo serbskich pomjenowanjach, kotrež su so bohužel pominyli:
Štó znaje hišće pomjenowanje „Tušina“? Kajke pomjenowanje wužiwachu naši prjedownicy poprawom za Klóštersku wodu do časa załoženja klóštra Marijineje hwězdy 1248? Najskerje mjenowachu ju Tušina. Samo před něhdźe 100 lětami hišće běše tutón wuraz prawdźepodobnje chětro znaty. W čitance „Kwětki“ (knize za horni skhodźeńk ludowych šulow, wudatej wot Maćicy Serbskeje 1921) je w nastawku „Klóštr Marijna Hwězda“ naspomnjena rěčka, „kiž ma po zastarsku rjane mjeno Tušina, nětko po klóštrje Klóštrska woda“. Tež serbsko-němski słownik Jurja Krala z lěta 1927 podawa hišće jako přełožk za pomjenowanje „Tušina“ němske „Klosterwasser“.
Škoda, zo smy w tym padźe swoje historiske słowjanske korjenje spušćili. Abo hodźa so wone ze strowym narodnym sebjewědomjom snano zaso wožiwić?
Hladajo na kritiku, zo njeměli němčinu rěčacy so w Serbskim sejmje angažować, pisa Peter Kroh z Neubrandenburga:
Štóž jendźelsce njerěči, njemóže přiwisnikow abo tež přećiwnikow brexita rozumić. Štóž rusce njerěči, njerozumi tych, kiž rusku Krim podpěruja, abo tych, kotřiž maja ju za Ukrainu. Štóž pólsce njerěči, njemóže politice strony Prawo a sprawnosć přihłosować abo ju kritizować. Štóž woměrje wo tychle sadach rozmysluje, změje to wšo za njezrozumliwe, abo?
Spisowaćel Jan Skala, kiž je w serbskej rěči (hač do dźensnišeho jimacej) basnje a němskej rěči (hač do dźensnišeho čitanjahódnej) artikle pisał, měješe nastajenje, zo su tež mjez serbšćinu njerěčacymi přećeljo, přiwisnicy a zakitowarjo „wěcy Serbow“ – ludźo, kotřiž za prawa a zajimy serbskeje narodneje mjeńšiny wojuja. Zdobom wědźeše wón wo „druhej stronce medalje“: Něchtóžkuli serbskorěčny jedna sčasami na njedobro serbskosće, na přikład ze sebjeizolowacym myslenjom a skutkowanjom abo z njetolerantnym wobchadom ze swětawotewrjenymi hinak myslacymi a začuwacymi. Ja sym jeho nahlada.


text:
Irske morjo
Irske morjo (irsce Muir Éireann, jendźelsce Irish Sea) je morjo Atlantiskeho oceana mjez Britiskimaj kupomaj Irskej na zapadźe a Wulkobritaniskej na wuchodźe.
Morjo je na juhu přez 80 kilometrow šěroki Jurjowy kanal (St. George's Channel) mjez Irskej a juhozapadnej špicu Waliziskeje zwjazane z Keltiskim morjom a na sewjeru přez jenož 20 kilometrow šěroki Sewjerny kanal mjez Irskej a Šotiskej z wotewrjenym Atlantikom (Šotiskim morjom). Cyłkowny přestrjeń je něhdźe 46.000 km² a přerězna hłubokosć jenož 52 metrow.
Najwjetšej kupje w Irskim morju stej Anglesey před waliziskim přibrjohom a Man wosrjedź morja.
Najwažniše města při pobrjohach Irskeho morja su Dublin, Blackpool a Liverpool. Wobsteji wjele přewoznych zwiskow mjez Jendźelskej, Waliziskej a Šotiskej na jednym a Irskej na tamnym boku.


text:
Město Budyšin proces wuwića hač do lěta 2030 oficialnje zahajiło
Budyšin (SN/mwe). „Kak dale z Budyšinom, a to znajmjeńša hač do lěta 2030?“ Tute prašenje steješe wčera w fokusu nowinarskeje konferency. Wyši měšćanosta Alexander Ahrens (SPD) bě žurnalistow na rozmołwu přeprosył. Wšako je Budyšin oficialnje zjawny proces k zdźěłanju wusměrjenja do přichoda zahajił. „Wobraz přichoda je směrnica za wuwiće města“, Ahrens nowinarjow witaše. „Tomu drje kóždy přihłosuje, wšako dźe wo faktor derjeměća.“ Wyši měšćanosta rysowaše situaciju, zo je wot lěta 2005 wjele ludźi město dźěła a druhich přičin dla wopušćiło. Mnozy pak so zaso nawróćeja a tež na wokolnych wsach swoju domiznu nadeńdu. Ličba porodow stupa. Z tysac ludźi ma něhdźe 670 dźěło. Předewzaća nadźěłuja dobre wobroty, a wšědnje jězdźi něhdźe 19 000 ludźi z wokoliny do města na dźěło. K identiće Budyšina słušeja Serbja, jich stawizny a žiwjenje dźensa. „Žiwej stej tu dwaj ludaj“, rěkaše.


text:
PRZEGLĄDAJ OGŁOSZENIA W OKOLICY
Jarosław (pow. jarosławski w woj. podkarpackim), Przeworsk (pow. przeworski w woj. podkarpackim), Sietesz (pow. przeworski w woj. podkarpackim), Radawa (pow. jarosławski w woj. podkarpackim), Munina (pow. jarosławski w woj. podkarpackim), Biłgoraj (pow. biłgorajski w woj. lubelskim), Duńkowice (pow. jarosławski w woj. podkarpackim), Wiązownica (pow. jarosławski w woj. podkarpackim), Miękisz Nowy (pow. jarosławski w woj. podkarpackim), Lubaczów (pow. lubaczowski w woj. podkarpackim)


text:
Budyšin (CS/SN). W rjedźe Budyskich rozmołwow dźěše zawčerawšim w Kamjentnym domje wo to, zhonić kak so ćěkancy w sprjewinym měsće čuja, što su dožiwili a što sej přeja. Kaž moderator Christian Schramm rjekny, chcedźa so woni rady z Budyšanami rozmołwjeć. Jenož při mjezsobnym zetkanju, hdyž so jako čłowjek a susod zbližiš, móže jedyn wot druheho něšto zhonić.
Zo bychu tajke rozmołwy zmóžnili, wutworichu cyłkownje dźesać rozmołwnych kołow, w kotrychž tu bydlacy wukrajnicy domoródnych zetkaja. Do toho rozprawještaj před wšitkimi něhdźe sto wopytowarjemi zarjadowanja Khalid Butt a Samira Doudak wo swojich nazhonjenjach. Khalid Butt je mnohim Budyšanam znaty jako mějićel indiskopakistanskeho hosćenca Shalimar. Pakistančan bydli hižo 27 lět w Němskej, z toho 17 lět w Budyšinje. W tym času je wón tolerancu a zhromadne žiwjenje z tu bydlacymi ludźimi nawuknył. Jeho nazhonjenje je, zo je jenož čłowjek wažny, nic pak nabožina a pochad.


text:
K pokazanemu přinoškej
Dalše přinoški
Diskusijne přinoški wo šulskej awtonomiji
Wědomostna konferenca w Smochćicach
Hłowna zhromadźizna Maćicy Serbskeje
Nowe boki Serbskego instituta
Hłowna zhromadźizna Domowiny
Slědźi na zapadočěskej uniwersiće w Plzni
Informaciske tofle wó Serbach
Wólbernosće na dnju rěčow
Serbskorěčne kubłanje w pěstowarnjach
Demonstracija 29. 5. 2008
Zwjazkowe předsydstwo Domowiny
Wubědźowanje za dźěći a młodźinu
Kniha wo serbskim interneće
Festiwal "Łužica 2007" zakónčeny
Překwapjenka na festiwalu
Rozprawy w pólskich medijach
Přinošk na hłownej zhromadźiznje
Wubědźowanje wo najrjeńše jutrowne jejko
Přeprošenje Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny
wo dalšej diskusiji runjewonline.info
Před 13. hłownej zhromadźiznu Domowinu
runjewonline.info - diskusija
K pśestajenjeju Swětego pisma
Nawodźa serbskich institucijow wuradźowali
Zwjazkowe předsydstwo Domowiny
„Strelitzia reginae“ - Afriska kwětka ze serbskim mjenim
„Strelitzia reginae“ - afriska kwětka ze serbskim mjenom
Šwicarski šuler piše wo Serbach
Stejišćo prezidija Domowiny
Regensburgska narěč Benedikta XVI.
Stejišćo k někotrym wozjewjenjam
Poradźena akcija młodostnych
Mysle wo spožčenju narodneho myta
Diskusija wo hudźbnym namrěwstwje
Głowna zgromaźina studentskego towaristwa w Lipsku
Tež na Ukrainje spominali
Z poradnika fachowego poraźowarja
Srjódki z narodninskeho swjedźenja
K přihotam swjedźenskeho zarjadowanja
Serbska prawopisna korektura
Štó žada změnu towaršnika za SLA a LND?
Warnoćicy dobry přikład za Łužicu
Slepo a wokolinu wotbagrować?
Serbska kniha w ukrainskim přełožku
BBB – Basnik Beno Budar online
Institut za sorabistiku so předstaja
Wjele wotewrjenych prašenjow
Čitanski wječork w młodźinskim klubje
Spisowaćel na prawdu Božu wotešoł
K nastawkej „Demontažu njedowolić“ w SN srjedu 1.měrca 2006
Wotrowscy młodostni po puću
Klaus a Köhler pokazałoj:
prěnje lěto syćoweho magacina
Bój wo dwurěčne tafle w Korutanskej
Póstniski program zahorił
Pśeźěłane internetowe boki
Pytaja swobodneho redaktora
Hač do 26. februara 2006: Njewšědna wustajeńca w Choćebuzu
Dalši serbski medij w syći
Redakcija přeje wšitkim čitarjam
Eksklusiwny přednošk dr. Jurja Brankačka
Přednošk w Serbskim instituće
Runjewonline.info pśedstajony
Najwjetši leksikon swěta nětko tež serbsce
Pśechwatanje pśi wótgłosowanju młoźinskego magacina Bubak
Na kromje 131. schadźowanki
Na 131. hornjoserbskej schadźowance
Najsławniši Serb wuzwoleny
Serbšćina na Uniwersiće Komenskeho w Bratisławje
Pjaty lětnik nachwilnje móžny
Wobdźělnicy foruma na dnju zachowanja serbskeje šulskeje syće:
Referat předsydy Domowiny wo šulstwje
Informacija Domowiny na 4. dnju zachowanja šulskeje syće
Młodźinska přiłoha Serbskich Nowin
Šansa za kulturne herbstwo: kultura wjesela
Galisku wjesku horjedać nichtó nochce
Mysle k nastawkej dr. Měrćina Wałdy
Po puću w Sewjernej Koreji
Najjužniši dźěl historiskeje Łužicy
Wo zaměrje runjewonline-diskusijow
Přełožkaj dźěćaceje literatury do ukrainšćiny
Swoje ludarske wašnje dokumentowali
Zajimawa serbska słuchohra [mp3-download]
Serbja jako kulturna komunikaciska zhromadnosć
Dopis k Haslowskej diskusiji
Naš aprylski žort: Serbska synchronizacija swětoweho formata
Statistika prěnjeho měsaca
Zeńdźenje młodźinskich klubow a PAWKa w Chrósćicach
12. hłowna zhromadźizna Domowiny
Serbske słowo posoł serbskeho ducha
Poradźene Póstnicy přez cyłe lěto zwjazuja
Nižozemčanka spřistupnja nimale zabyty rukopis
wućišćeć | pósłać
Fabian Kaulfürst, Budyšin 09.02.2006
Informěruju wukniki wó Serbach
Serbski projekt na TU w Kamjenicy
Pód gronidłom "Serby – co pśinjaso pśichod?" angažěrujo se kupka študańcow Europskich studijow Techniskeje uniwersity w Kamjenicy. Póstarcenje za toś to pśedewześe, kótarež mjenujo se teke na nimske "Serbski-Projekt", jo dała z Dolneje Łužyce póchadajuca Katja Siegojc, něgajšna wuknica Dolnoserbskego gymnaziuma.
Wóna jo zapódała pla kolegiuma Theodora Heussa pśi załožbje Roberta Boscha pšosbu wó projektowy štipendium. Tamnjejše pśistajone su ideju schwalili a toś jo był zakład połožony. W oktobrje 2005 su se študańce dali do źěła.
Głowny zaměr kupki jo, na Kamjenicańskich šulach informěrowaś wó mjeńšynach, głownje wó Serbach. Nejpjerwjej ga su se dejali sami informěrowaś. Pśi tom jo jim Katja Siegojc kradu pomagała, až skóro su wobzabydnuli swój pjerwjejšny wobraz wó Serbach ako stawnje jajka mólujucem naroźe. Na zachopjeńku su se wobźělniki projekta kuždy tyźeń zmakali, aby se temy a metodiku pósrědkowanja wědy pśiswójowali. Pśi tom jo nastało póskiśenje 3 x 90 minutow za srjejźne šule a gymnaziumy. Pśi tom glěda kupka na to, aby se wukniki aktiwnje wobźělili, až njeby jano recipěrowali. W prědnej "lekciji" pśedstajaju powšyknje mjeńšynowu problematiku, w drugej šyrje informacije wó Serbach. Pśi tom deje wukniki z pomocu wšakich materialijow se sami wědu naźěłaś. Njeglědaju jano na nałogi a drastwy, ale teke na statkowanje serbskich institucijow a strukturow a pódobne wěcy. W tśeśej lekciji diskutěruju z wuknikami aktualne problemy a šansy sa pśichod.
Pó takich diskusijach deje wukniki se až do 15. apryla 2006 hyšći wuměłski ze serbskeju problematiku rozestajaś. Kuždy móžo swóju ideju měś a wuwiwaś: Wobraze, skulptury, źiwadłowe graśa – wšykno jo móžne. Wót 6. maja mógu luźe toś te wuźěła wiźeś w ramiku wustajeńcy, nejlěpše deje se wót fachoweje jury mytowaś. Tuchylu ma kupka hyšći wjele źěła z pśigótowanim pśewóźarskim programom.
Mimo togo su študańce startowali pódpismowu akciju za nowe financěrowanske dogrono zwězka a krajow k spěchowanju serbskeje rěcy a kultury.
Mjaztym su se wuźěłali teke internetowe boki, kótaremž móžośo woglědaś pód adresu www.serbski-projekt.de.vu
Chceće swoje měnjenje k tutemu přinoškej wozjewić?
Wobdźělće so na našej diskusiji!


text:
Anaberg z każdy strōny #3 Kalwaria
Anaberg z każdyj strōny #3 Kalwaria
Przed nami Wieli Piōntek – dziyń, w kerym spōminōmy, jak Jezus umar na krziżu. Na kalwarii na Anabergu już od pōnad 250 lŏt odbywŏ se tradycyjny nabożyństwo Drōgi Krziżowyj, kery trwŏ aż 6 godzin!
Dalszŏ tajla artykułu niżyj
Klŏsztor powstoł dziynki hrabiowi Melchiorowi Ferdynandowi de Gaschin, kery sprowadzioł na Anaberg franciszkanōw. Jygo marzyniym była budowa kalwarii na wzōr tyj Zebrzydowskyj. Udało se to dopiyro jygo bratankowi – hrabiymu Jerzymu Adamowi de Gaschin. Kalwaria, kerŏ powstała w latach 1700-1709, była wzorowanŏ na topografii dŏwnyj Jerozolimy – ôdległŏści miyndzy kaplicōma majōm ôdpowiadać ôdległŏściōm historycznich miejsc zwiōnzanich z mynkōm Jezusa. Krōnika podouwŏ, że kalwaria liczi gynau 11730 krokōw. Dlŏ przikładu – sama Drōga Krziżowŏ mŏ 1420 krokōw, a idōnc ôd Annasza do Kajfasza muszymy ich zrobić aż 370. Kalwaria na Anabergu tworzyły piyrwotnie 33 kapliczki. Dzisiej je ich ponad 40 i sōm rozmieszczōny w terynie tak, że tworzōm kształt ryby, keryj ôkym je bazylika. Przedstawiajōm Drōga Mynki Pańskyj, kerŏ je czymś w rodzaju rozbudowanyj Drōgi Krziżōwyj, i Drōżki Matki Bōskyj.
Pobōżny plany hrabiygo przisporzyły mu moc kōmediji – wybudowŏ piynknŏ kalwaria, ale franciszkaniy nie chieli se podjōnć ôbowiōnzku ôdprŏwiania nabożyństw i ôbsugiwania pielgrzymek. Po śmierci hrabiygo w 1719 roku kalwaria została ôpuszczonŏ, a w kapliczkach ludzie trzimali zwierzynta, poulyli fojyrki, abo kradli wartościowy przedmioty… Kalwaria w takym stanie z resztōm zŏcnich dōbr Gaszynōw przejoł kolejny z rodu – hrabia Antoni, keri wez se za ôdnowiyniy kaplic. W 1764 roku ôdbyły se piyrwszy ôbchody kalwaryjsky z ôkazji Podwyższynia Krziża Świyntygo, w kerych wziyło udział 4000 osōb. Ustalōny w XVIII wieku porzōndek nabożyństw kalwaryjskich w prawie niezmieniōnyj formie przetrwŏ aż do dzisiej. Podobnie jak modlitewnik – tzw. Kalwaryjki, kery były ôd 1767 roku wydŏwany wielokrotnie po polsku i po niemiecku. Teksty w nich zawarty majōm charakter ludowi.
Chartakerystycznŏ dlŏ Anabergu je z pewnościōm wielojynzycznōść, kerŏ została utrwalonŏ na kartach krōniki. Czytōmy np. że w Wieli Piōntek 1765 roku w uroczystōściach wezła udział wielkŏ liczba Morawian, abo że pōntnicy z Głogōwka śpiywali po polsku, łacinie i po niemiecku. W 1861 roku biskup Förster wydoł rozporzōndzyniy, żeby pielgrzymki polsky na wybrany ôbchody przichodziyły w tradycyjnich terminach, a niemieckie 8 dni późni – na pozostały pielgrzymki na ôpak – nŏprzōd niemiecky, potym polsky. Rozporzōndzyniy było ôdpowiedziōm na kōnflikty narodowościōwy, kerich na Anabergu nie brachowało.
Na kalwaria pielgrzymujōm kolejny pokolynia. Ôbchody z ôkazji Wniebowziyncia NMP, Aniołów Stróżow i Podwyższynia Krziża Świyntygo grōmadzōm po kilka tisiyńcy wiernich. Tłumy grōmadzōm se tyż co roku w Wieli Piōntek, żeby tak jak nasi przodkowiy 250 lŏt tymu iś Drogōm Krziżowōm. I nie ôdstraszŏ ich ani czas, ani wiatr, ani dyszcz. Nabożyństwo zaczynŏ se przi tzw. Wieczerniku, a przi kilku stacjach franciszkaniy głoszōm kŏzania. Idzie se dali ôd Annasza do Kajfasza, do Pałacu Heroda przez tzw. Gradusy* do ratuszu Piłata, do Piłatowyj, do kaplic upadkōw, spotykajōnc Szymōna, Werōnika i beczōncy niewiasty, aż do grobu Pana Jezusa i do trzech krziżi. Tam ôdprawianŏ je liturgia Wielygo Piōntku, kerŏ kōńczy se symbolicznie ô 15.00 – w godzinie śmierci Jezusa na krziżu.
*Gradusy – kaplica z 28 schodami, wybudowanŏ przez K. Worbsa wg planów J.Nitsche z Opavy na wzōr schodōw prowadzōncich do miejsca sōndu Jezusa w Jerozolimie
Monika Twardoń – absolwentka filologii germańskiej na Uniwersytecie Wrocławskim, nauczyciel i tłumacz języka niemieckiego, flecistka, konferansjerka, Ślązaczka z pochodzenia i z zamiłowania.


text: Choćebuz (HA/SN). Město Choćebuz ma nětko swój etat, z kotrymž móže w lěće 2016 hospodarić. Zapósłancy měšćanskeje zhromadźizny su jón zawčerawšim, srjedu, na swojim prěnim posedźenju w nowym lěće wobzamknyli. Nětko wšak dyrbja hišće wočaknyć, hač braniborske krajne knježerstwo etatej přihłosuje. Město ma tež lětsa zaso minus w etaće a dyrbi kredit brać, zo by jón wurunało. Wudać chcedźa 359 milionow eurow, na dochodach pak wočakuja jenož dobre 350 milionow eurow, štož by wjace hač wosom milionow eurow deficita było. Njenaruna-li Braniborska Choćebuzej dalše wosom milionow eurow, kotrež dyrbja Vattenfallej wróćić, móhł deficit spěšnje na wjace hač 16 milionow eurow rozrosć, zdźělichu na posedźenju. Zadołženje města je minjene lěta na nětko 245 milionow eurow rozrostło.


text:
Ivan Ribar
Dr. Ivan Ribar (* 21. januara 1881 we Vukmaniću w źinsajšnej Chorwatskej; † 11. junija 1968 w Zagrebju) jo był chorwatski politikaŕ a prědny prezident socialistiskeje Jugosłowjańskeje.
Ivan Ribar jo se naroźił tegdy k Awstrisko-Hungorskej słušajucej Chorwatskej. Wót 1920 do 1922 jo był z pśedsedarjom Skupštiny, sejma Kralojstwa Słowjeńcow, Chorwatow a Serbow. Wót 1937 jo był z głownikom Demokratiskeje strony. Za cas drugeje swětoweje wójny jo wójował gromaźe z komunistiskimi partizanami Josipa Broza pśeśiwo nimske, italske a kraloswěrne serbiske wójska. Pó dobyśu pśeśiwo fašizmoju jo był mjaz 1945 a 1953 z prědnym prezidentom socialistiskeje Jugosłowjańskeje.


text:
Běła Woda trjeba nuznje domjacych a fachowych lěkarjow. Jara ćežke połoženje ma so krok po kroku polěpšić. Tole podšmórnyštaj na wčerawšej wobydlerskej zhromadźiznje wyši měšćanosta Torsten Pötzsch (Klartext) a socialna decernentka Martina Weber.
Běła Woda (AK/SN). Aktualnje přestanu w měsće třo lěkarjo skutkować. „Jednanja wo naslědnistwje njejsu jednore. Zapřijimajo zjednoćenstwo kasowych lěkarjow so nadźijamy, zo móžemy njedostatk rozrisać“, Martina Weber wčera rozłoži. Zhromadnje ze zjednoćenstwom kasowych lěkarjow sadźa wokrjes Zhorjelc na dobre zwiski a kooperaciju. Wukubłanske a dalekubłanske zjednoćenstwo ma při pytanju za domjacymi a fachowymi lěkarjemi pomhać. Z filmom wabja zdobom za kulturny a měrny hornjołužiski region. Tež wjesnjanosća Běłowodźanskeje kónčiny su do syće zapřijeći.


text:
Caracas
Caracas (hamtsce Santiago de León de Caracas) je stolica a z něhdźe 2,2 milionomaj wobydlerjow zdobom najwjetše město kaž tež hospodarske srjedźišćo južnoameriskeho stata Venezuela. W cyłym metropolowym regionje bydla samo 3,3 miliony ludźi. Nadeńdźe so njedaloko pobrjoha Karibiskeho morja na sewjeru kraja we wysokosći 900 metrow. Mjez městom a morjom zběhaja so wjace hač 2000 metrow wysoke Přibrjóžne horiny (Cordillera de la Costa). Přistaw a mjezynarodne lětanišćo Caracasa nadeńdźetej so w přibrjóžnymaj městomaj La Guaira a Maiquetía.
Kampus Caracaskeje uniwersity, najwjetšeje we Venezueli, słuša wot lěta 2000 do swětoweho herbstwa UNESCO.
Wobsah
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Prěni Europjan při venezuelskim pobrjoze njedaloko dźensnišeho města bě Krystof Kolumbus w lěće 1498. Město same załoži so pak hakle 1567 wot španiskeho dobywarja Diego de Losada pod mjenom Santiago de León de Carácas a bě pozdźišo ze sydłom guwernera. Po njewotwisnosći Venezuele wot Wulkokolumbiskeje sta so Caracas ze stolicu noweho stata.
Klima[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
W měsće knježi tropiska klima z přerěznej lětnej temperaturu wot 22,5 °C a spadkami wot 900 do 1300 milimetrow wob lěto.
Wobrazy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Casa del Libertador, ródny dom Simóna Bolívara
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]


text:
zapalować
zapalować
Wobsah
zapalować(hornjoserbšćina)[wobdźěłać]
werb[wobdźěłać]
Ortografija
Dźělenje słowow:
za-pa-lo-wać
Wurjekowanje
- IPA: zapalou̯aʧ
Semantika
Woznamy:
- [1] 'Kedźbu! Tute hesło je zarodk. Wone bu awtomatisce z tekstoweho korpusa generowane a njebu hišće kontrolowane. Tež ortografija móže być zestarjena.
Dalše wujasnjenja:
- Imperfektiwne zapalowaše je 0x dokładźene, zapalowa (móže tež něšto druhe być) 0x.
Synonymy:
- [1] zapalić; zapaleć; zamiškrić; zamiškorić; zamiškorjeć
Přikłady:
- [1] Wolodja a jeho přećeljo płuwachu na Chorticu a zapalowachu lěhwa, rozšćipowachu groty, třělachu a dachu kupje so zasměwać wosrjedź hrózbnych časow. (Koch)
- Za to pak, zo sće zapalowali kadźidło, zo sće přećiwo Knjeze; hrěšili, zo njejsće na Knjezowy h-~ posłuchali, zo njejsće so měli po jeho přikaznjach, ani po jeho předpisach, sta so "<~am tuto vjezbožo. (Stary zakoń 1973)
- Dźěći zběraju drjewo, nanojo zapaluja woheń, žony dźěłaju ćěsto, zo bychu tykancy p, njebjeskej kralownje. (Stary zakoń 1973)
- Ale njewědźachu sej rady: Wójna běše jim kaž njewjedro, kiž zapaluje domy a zabiwa skót, abo kaž krupy, kiž dozrawjacu pšeńcu do zemje zbija. (Brězan)
- Nošach sej -- z nowin a z powědanja ludźi -- hromadźe, štož sej předstajach, zo móhł trjebać; w prěnim rjedźe běchu to na spočatku podawki ze Serbow, bórze pak rozšěrich swoje pytanje na Łužicu scyła a připisach sej k tomu wažne němsko-statne abo swětowe podawki -- na přikład k zapalowanju burskich bróžnjow w Maleščanskich kónčinach twar pancerowaneho křižaka A w Kielu a zahnězdźenje japanskeho imperializma w chinskej Mandžuriskej. (Brězan)
- Spodobać so Ći budźa zlět fantazije, krasnosć a něžnosć wobrazow, čerstwosc začuća, briljantnosć dikcije, delikatnosć formy a wosebje woheń wótčinskeje mysle, lubosće a horliwosće z tajkej měru a ziwosću, zo budźe dyrbjeć wutroby hrabać a lubosć w nich nic jeno zapalować, ale runjewon we wótčinskich žiłach rozdźiwjeć serbsku krej. (Ćišinski)
- Baseń to, kotraž woprawdźe zapaluje. (Ćišinski)
- Spodobać so Ći budźa zlět fantazije, krasnosć a něžnosć wobrazow, čerstwosć začuća, brilantnosć dikcije, delikatnosć formy a wosebje woheń wótčinskeje mysle, lubosće a horliwosće z tajkej měru a žiwosću, zo budźe dyrbjeć wutroby hrabać a lubosć w nich nic jeno zapalować, ale runjewon we wótčinskich žiłach rozdźiwjeć serbsku krej. (Ćišinski)
- Hižo su někotrych tajkich popadnyli, kiž z posmolenymi wěšćemi a druhimi palacymi wěcami wokoło chodźa a zapaluja, hdźež so hišće žadyn woheń njepokaza. (Kubašec)
- Na horach a na hórkach zapalowachu zahorjene towarstwa sobotu wječor, 18. (Katolski Posoł 1913)
- Potajkim wuhlowe zapalowaki z města (Stachowa)
- Lědma njepřesłyšomnje wusměšliwje rjekny wona do jeho směra: \xbbBudźe drje sej je doma pola sebje zapalować. (Stachowa)


text: Budyšin (CK/SN). Mjez McDonaldsom a listy rozdźělowanskim centrumom Němskeho pósta při Krakečanskej dróze w Budyšinje chce inwestor nowy meblowy dom natwarić. Za to je wón ležownosć sewjernje Krakečanskeje dróhi na přemysłownišću Budyšin-wuchod kupił. Dotal tule płoninu ratarsce wužiwaja. Tohodla dyrbi so wobtwarjenski plan z lěta 1997 změnić, zo móhli do njeho wosebitu štwórć „wikowanje z meblemi“ zapisać. Jednohłósnje je Budyska měšćanska rada na swojim zašłym posedźenju za to zelenu swěcu dała. Předwidźana je cyłkowna wikowanska płonina 10 000 kwadratnych metrow, z toho 9 200 kwadratnych metrow za předań meblow a dalšich 800 kwadratnych metrow za wudospołnjacy sortiment, kaž na přikład domjace tekstilije, škleńcu a pórclin.


text:
Bytōm: ôżartŏ ōma za kerownicōm
Bez 0,6 prōmila alkoholu w ôrganiźmie miała 76 lŏt starŏ kobiyta, kerŏ wczorej sprawiyła kolizyjõ drōgowõ w bytōmskich Szōmbierkach. Ôżartŏ kobiyta bez prawa jazdy dokludziyła do zderzyniŏ aut. Terŏz ô jeji losie uzdŏ gyricht. W hereszcie może przepyńdzić nawet 2 lata.
Dalszŏ tajla artykułu niżyj
Wczorej po połedniu na krziżōwce ulic Ôrzegowskij z Grota-Roweckigo trfiōł sie wypadek. Szoferka renaulta strzasła sie z inkszym autym. Podszukowanie trzyźwości bytomianki wykŏzało bez 0,6 prōmila alkoholu w ôrganiźmie. Ôkrōm tego pokŏzało sie, iże kobiyta niy mŏ uprawniyń do kerowaniŏ wozidłami. Terŏz ô dalszym losie 76-latki uzdŏ prokuratōr. Grozi jij kŏra do 2 lŏt heresztu.
Zdrzōdło: KMP Bytōm


text:
W swojej lětušej dowolowej seriji předstajamy wosobiny, kotrež na někajkežkuli wašnje stawizny z tym zachowaja, zo starožitnosće zběraja a je zdźěla zjawnosći spřistupnjeja.
Ze stawiznami Běłeho Chołmca so wučer na wuměnku Werner Thomas hižo lětdźesatki intensiwnje zaběra. 81lětny powěda, zo bě to tež jeho wuj wo swojej ródnej wsy w Šleskej činił, kotruž dyrbjachu po Druhej swětowej wójnje wopušćić. Thomasec swójba přińdźe do tehdy nimale ryzy serbskeho Złyčina pola Łaza, hdźež bydlachu pola Nagelec. Tam nawukny Werner Thomas jako 14lětny prěnje serbske słowa. Po studiju pedagogiki na Lipšćanskej uniwersiće sta so 1951 z wučerjom w Bórkhamorje, a dwě lěće po tym přińdźe do Běłeho Chołmca, hdźež zamó jako wučer za stawizny šulerjow zahorić. Po jednym lěće – jemu bě runje hakle 23 – powołachu jeho za direktora tamnišeje šule, kotruž nawjedowaše 42 lět hač do rentnarskeje staroby.


text:
Rumnostne wuměnjenja we Worklečanskim šulskim twarjenju načinjeja gmejnje dźeń a wjetše starosće. Tole bě na wčerawšim posedźenju gmejnskeje rady wusłyšeć.
Worklecy (SN/MWj). Ličba šulerjow na Worklečanskej zakładnej a wyšej šuli „Michał Hórnik“ dale přiběra. Štož klinči najprjedy raz zwjeselace, načinja gmejnje přiběrajcy brjušebolenje. Rumnostne wuměnjenja su dawno wučerpane. A za nowe šulske lěto předleži za wyšu šulu 31 přizjewjenjow do 5. lětnika. Hač wutworja jednu rjadownju abo dwě, dotal znate njeje. Jasne pak je, zo w šulskim twarjenju hižo rumnosće za hort wužiwać njemóža. Tohodla je wjesnjanosta Franc Brusk (CDU) swojemu Njebjelčanskemu koleze Tomašej Čornakej list pisał. W nim rysuje prekerne rumnostne wuměnjenja nastupajo hort. Tuchwilu staraja so w nim wo 85 dźěći. Za přichodne šulske lěto předleži 22 nowych přizjewjenjow. Z tym je móžna kapacita Worklečanskeje gmejny docpěta. Tohodla Brusk w lisće prosy, zo by Njebjelčanska gmejna wot noweho šulskeho lěta za 22 hortowych šulerjow 3. a 4. lětnika sama rumnosće přewostajiła a so w nich wo holcy a hólcow starała.


text:
Mocie w zocy rabaty, pra? Stolica Maroka tyż bydziecie mieli! Proszymy na byzuch do nojbardzij europejskigo spostrzōd marokańskich miast. Co tamek zoboczyć? Jakie sōm atrakcyje Rabatu?
miasta
-
Niy ma co cyganić. Statystyczny Ślōnzok Warszawie za fest niy przaje. I to je yno tak leko pedziane. Skōnd sie to biere? Czymu je winowate same miasto? I czamu jednak sie werci, coby Ślōnzok do stolicy gorolyji rajzowoł?
-
Mocie chynci na byzuch we Szwajcaryji? Tōż możnej alternatywne, rozwożne i łacne zwiydzanie Zurychu? Wejrzijcie kaj zōnś, kaj pomaszkecić i jako fajnie spyndzić czos we landzie wychamranej kyjzy i federmesrōw.
-
Mynij hyrski bracik Berlina, ôd niego szwarny kuzyn abo yno ajnfachowy sōmsiod? Co je w tym Lipsku takigo, że kożdy rok przijyżdżo tamek coroz wiyncyj ludzi?
-
Stolica Toskanije to sztela, w kerej ôbmiyłujecie sie ôd piyrszego bliku. Zapoznejcie Floryncyjo, źdrzōdło italijskij kultury.
-
Madryt, stolica Hiszpaniji. Krōlewsko, snōżno i ajnfach cudno. Jedna z naszych ôblubiōnych. Przedstowiōmy kōmpletny przewodnik po tym szumnym mieście.
-
Würzburg to zabytkowe frankōńskie miasto na Bajerach, na szumnych gōrkach nad rzykōm Men. Zamierzilimy se sprawdzić ôpinie na ôd niego tymat.
-
Historyjo i nowoczesność, nojbardzij hyrsko szekulada, tōra i mur Niymiec i trzigodzinno raja po kebaba. Podziwejcie sie na Berlin naszymi ślypiami.
-
We Innsbrucku bylimy już łōńskigo roku, bez zima. Terozki, skirz byzuchu ôjcōw ôd Julie trefiła sie przileżytość, coby nawiedzić Tyrol bez lato.
-
Podziwejcie sie na bodej nojbardzij nowoczesno izraelsko sztela. Miasto zwiedowne, ale i kapka… spōrne. Bo Tel Awiw je gryfny, ale ni ma dlo kożdego.
Przecudne Monopoli to niy ma yno hyrskie italijskie miasto, w kerym werci sie powczasować. To je tyż idyalno baza do zwiydzanio cołkij Apulije.
Rothenburg to je zabytkowe miasto na Bajerach. Naczytalimy sie ô nim fol, a znejdziōne instagramowe bildy tak sie nōm podobały, że musielimy je sprawdzić.


text:
Mocie w zocy rabaty, pra? Stolica Maroka tyż bydziecie mieli! Proszymy na byzuch do nojbardzij europejskigo spostrzōd marokańskich miast. Co tamek zoboczyć? Jakie sōm atrakcyje Rabatu?
TOP RAJZY
-
Apulijo, ôkrōm gryfnych i nafolowanych atrakcyjami miast, mo w siebie skukane masa myjszych miasteczek i dziedzinek. I to gynau zwiydzanie tych szteli nojbardzij sie zapamiyntuje. Wejrzijcie na Polignano.
-
Na kraju wojewōdztw ślōnskigo i ôpolskigo, miyndzy korōnami strōmōw, ze ktajōncymi na wiosna bzym i magnoliōm naôbkoło, je skukany Pałac we Sławikowie
-
Nikisz to je plac kaj nasz hajmat idzie nojlepij spokopić, kaj na ślōnskość idzie sie podziwać i wywōniać jōm w lufcie. Bo gynau tukej je ślōnskie serce.
Przecudne Monopoli to niy ma yno hyrskie italijskie miasto, w kerym werci sie powczasować. To je tyż idyalno baza do zwiydzanio cołkij Apulije.


text:
Jan Rychtar
Jan Rychtar (němsce Johann Richter; * 24. januara 1732 w Klukšu, † 14. januara 1802 w Nosaćicach) bě serbski ewangelski farar, wučer a pedagogiski prócowar.
Narodźi so jako syn wowčerja na Klukšanskim knježim dworje a wopytowaše seminar w Delnim Wujězdźe. Wot 1746 do 1750 bě chowanc syrotownje w Hali nad Solawu a wot 1750 studowaše teologiju, najprjedy w Lipsku (1750/51) a potom w Hali (1751–56). Za čas studija bě čłon Serbskeho prědarskeho towarstwa a wuwučowaše při łaćonskej šuli syrotownje w Hali. Wot 1756 do 1760 bě z wučerjom na realce we Wittenbergu. 1760 nawróći so do Łužicy a nastupi farske městno w Nosaćicach. Po jeho smjerći w lěće 1802 přewza Rychtarjowy syn Ernst Bohachwał tamnišu wosadu.
Jan Rychtar wobstara w lěće 1773 nowe wudaće Noweho zakonja w hornjoserbskej rěči, kotrež bu wot Pětra Eliasa Šěracha w Rudolstadće ćišćene.
Žórło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Rudolf Kilank: Rychtar, Jan. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 488


text:
Štož je w Budyšinje a wšudźe druhdźe hewak kruće zakazane, smědźa tu młodostni w tymle tydźenju cyle oficialnje činić, mjenujcy jedyn grafiti za druhim pryskać.
Budyšin (UM/SN). Njewšědnje wjele ludźi bě zawčerawšim popołdnju w Budyšinje w tunlu za pěškow mjez Žitnymi wikami a Karla Marxowej. Předewšěm młodźi ludźo so tam zhromadźichu. Mjez nimi bě Julian Wulke, kiž z tyzami barby wušiknje dźěłaše a najprjedy zelene, pozdźišo tež hinakbarbne smuhi na do toho běłu přebarbjenu sćěnu pryskaše, doniž so z tychle smuhow jendźelske słowo „peace“ (měr) formowaše.


text:
Swětowy dźeń modlenja 2018 wěnuja tež we Wojerecach temowemu krajej Surinamej.
Wojerecy (AK/SN). We Wojerowskim Lutherowym domje wotměja pjatk wosebitu Božu słužbu: ekumeniske hłowne kemše składnostnje swětoweho dnja modlenja. Čłonka ewangelskeje wosady Wojerecy-nowe město Dorothea Gade z dalšimi žonami ze swojeje wosady, Wojerowskeje Janskeje wosady, katolskeje wosady města kaž tež Zhromadźenstwa krajneje cyrkwje a wosady adwentistow dźeń modlenja we Wojerecach přihotuje. We wjac hač 170 krajach swěta pjatk tajke wosebite kemše swjeća. „Smy najwjetše ekumeniske bazowe hibanje křesćanow na swěće“, Gade rozłožuje.


text:
Tajkile cirkus
Załom. K rozestajenju mjez wowčerjom a sobudźěłaćerjemi cirkusa je zawčerawšim wječor w Załomju nad Sprjewju dóšło. Tam chcyše šef cirkusa ze swojimi přistajenymi cirkusowy stan natwarić, je pak sej za to wopačnu městnosć wupytał. Město łuki, za kotruž mějachu dowolnosć, rozsudźichu so póćmje za wopačnu ležownosć. To pak so jeje wobsedźerjej scyła njelubješe. Ze swojim awtom měrješe so tuž runu smuhu na direktora, tón pak móžeše nabok skočić a so njezrani. Wowčer na to z awta wulěze a so do direktora da. Dalšej eskalaciji 20lětny sobudźěłaćer cirkusa zadźěwa, při čimž pak so wowčer zrani a so na to z awtom zminy. Přiwołani policisća muža doma wopytachu a zwěsćichu, zo měješe wón 0,52 promilow alkohola w kreji. Tak sej jeho jězbnu dowolnosć hnydom wobchowachu. Sobudźěłaćerjo cirkusa mjeztym ze swojim direktorom stan na prawe městno přestajichu.
Z třomi promilemi po awtodróze


text:
PRZEGLĄDAJ OGŁOSZENIA W OKOLICY
Leszno (pow. m. Leszno w woj. wielkopolskim), Ostrów Wielkopolski (pow. ostrowski w woj. wielkopolskim), Krotoszyn (pow. krotoszyński w woj. wielkopolskim), Rawicz (pow. rawicki w woj. wielkopolskim), Wołów (pow. wołowski w woj. dolnośląskim), Brzeg Dolny (pow. wołowski w woj. dolnośląskim), Oborniki Śląskie (pow. trzebnicki w woj. dolnośląskim), Syców (pow. oleśnicki w woj. dolnośląskim), Milicz (pow. milicki w woj. dolnośląskim), Zawonia (pow. trzebnicki w woj. dolnośląskim)


text:
Zaměrowy zwjazk Łužiska jězorina Sakskeje dźěła zaměrnje na systemje za wodźenje motorizowaneho wobchada po pućach. Na informaciskich taflach měli so z pomocu QR-koda informacije w třoch rěčach jewić, tež w serbskej. To je přidatna naprawa a zdobom wuznaće k serbskemu sydlenskemu rumej.
Hamor (AK/SN). „Dotalne naprawy turistiskeho systema wodźenja po pućach chcemy rozšěrić a wudospołnić“, podšmórny zastupowacy předsyda Dietmar Koark (CDU) wčera na posedźenju zaměroweho zwjazka w Hamoru. Na 34 stejnišćach budźe 90 informaciskich taflow instalowanych, z čimž je potom cyłkowny sakski dźěl łužiskeje jězoriny wuhotowany. Něhdźe 60 000 eurow naprawa płaći a wopřijima přełožk tekstow do serbšćiny, čěsćiny a jendźelšćiny, a zdobom wuhotowanje z wobrazami. Kaž jězorinowy zaměrowy zwjazk jednohłósnje wobkrući, chce za to swójski podźěl 15 000 eurow zwjesć.


text:
Kanariske kupy
Kanariske kupy[1] (španisce Islas Canarias) su skupina sydom wulkich kupow a někotrych mjeńšich kupkow w Atlantiskim oceanje. Leža něhdźe 100 kilometrow zapadnje wot brjoha Marokka a Zapadneje Sahary w Africe a słušeja k Španiskej (a potajkim k Europskej uniji).
Najwjetša kupa na ludnosć a na přestrjeń je Tenerife, z 865 070 wobydlerjemi na ludnosć najwjetša kupa wšeje Španiskeje.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Serbski institut: Datowa banka geografiskich eksonymow na serbski-institut.de