text:
Uochodze
Wspůłrzyndne: 50°36'40" N 17°48'40" E
Uochodze (pol. Ochodze, mjym. Ochotz, 1936-1945 Frühauf) – wjejś we Gůrnym Ślůnsku, we uopolskim kryśe, we gmińe Kůmprachćicy. Uod 2009 roku we wśi uobowjůnzuje podwůjne polsko-mjymjecke mjanowańy.
Charakteristicnyn uobjyktyn we Uochodzach je drewjanny kojśćůł śwjyntego Mourćina ze 1702 roku. Do 1941 roku stoł uůn we Kůmprachćicach, kej bůł przekludzůny na nowy plac. Wjejś Kůmprachćicy wcejśńi (1935) wybudowała nowou śwjůntyńa pod wyzwańym śwjyntego Frańćika.
We wśi je tes dynkmal postawjůny we 1930 roku ku pamjyńći mjyskajńcůw ftorzi padli we Wjelkej Wojńe (1914-1918)[1]
We werće uobejzdrzyńou je tes kaplica-zwůńica ze 1878 roku i bozoumanka (krziz) ze 1861 roku. W cyntrům wśi je kacma postawjůnou we 1882 roku. Nad dwjyrzůma do kacmy wiśi stary wapyn Uochůdz.
Do Uochůdz jejźdźi autobus nůmer 8 fyrmy MZK Opole. Wele Uochůdz (uod połedńowo-zachodńej strůny) przełajźi autobana A4.
Do dźiśa uostały stare mjůna roztomajtnich placůw we wśi a nauokoło ńi.
Treść
Geśichta Uochůdz[Sprowiyj | sprowjej zdrzůdło]
17.11.1295: Napisany bůł noudouwńejsy znany dokumynt ftory spůminou uo Uochodzach. Stoji we ńyn ize wjejś, ftorou wtyncous zwjała śe `Ochodze', płaći źourńyn kojśćołowi wy Krzůncycach (wtyncous Chremchicz) (uoficjalne mjůno tera: Chrząszczyce).
1300: Wjejś płaći kojśćołowi we Krzůncycach (wtyncous Chremchicz) dźejśyńćina śtyrůma zortůma źourńou. Uochodze je wymjanowane jako Ochoss.
1536: Wjejś kupujůn braćou Buchta do kupy ze Důmeckyn. W tyn cajśe Uochodze i Důmecko sůn jednůn wśůn.
1564: Wjejś mjanuje śe Ochoze.
1687/88: Wjejś je wymjanowanou jako 'Villa Ochodz'.
1702: Postawjyńy barokowego kojśćoła śwjyntego Mourćina we Kůmprachćicach (pośwjyncyńy: 1703 rok). Ńeskorzi (1941) tyn kojśćůł bůł uozebrany a postawjůny we Uochodzach.
1723: Uochodze je jus uoddźylnůn wśůn.
1736: S tego roku pochodźi pjyrsou znanou landkarta, na ftorej idźe snojś Uochodze (Principatus Silesiae Opoliensis). Uod ńi autoryn je Johann Wolfgang Wieland.
1742-1936: Wjejś mou mjůno Ochotz.
1783: Wjejś Uochodze przinoulezy do Koschützky'ego.
1807: Armijou uod Napoljůna przełajźi drůgůn Sydelskůn w rychtůnku uod Nyse ku Uopolu, bez teryn, ftory dźiśej noulezy do Uochůdz.
1814: Spoulůł śe kojśćůł we Krzůncycach (wtyncous Chrzamtzütz), ftory bůł kojśćołyn parafijalnyn dlou Uochodzanůw.
1845: W Uochodzach mjyskou 372 ludźi, s tego 17 wańelikůw. W tyn cajśe we punocnej tajli Uochůdz stoł můn.
10.04.1847: Zwolńyńy Uochodzanůw uod frounu.
1865: Postawjyńy drewjannego krziza na Pastuszyńcu (wele dźiśejsej fojerwery).
1868: Gmina kupuje uod Kaspra Barůna bauplac i jedna morga uogroda. Na tyn bauplacu mou stanůńć skoła.
1878: W cyntrum wśi, przi drůdze, ftorou dźiśej zwjy śe `ul. Średnia', pobudowanou bůła kaplica pośwjyncůnou Matce Boskej.
1881: Zacynou fůnkcjyrować skoła we Uochodzach. Wcejśńi Uochojdzke skolourze muśały łajźić do skoły na Pucńiku (Simsdorf; wele 3 km uod cyntrum Uochůdz).
1882: Postawjůnou bůła kacma we Uochodzach. Stoji uůna do dźiśa.
1887: Uotwarćy bany ze Uopolou do Nyse. Kůnsek tej bany, do kupy s placyn dźe pjyrwej bůł przistanek Polnisch Neudorf / Polska Nowa Wieś (po ślůnsku: Nowowjejś), przełajźi dźiśej bez teryn, ftory noulezy do Uochůdz.
1889: Wjejś Uochodze (wtyncous Ochotz) zacynou przinoulezeć do parafije Kůmprachćicy (wtyncous Comprachtschütz).
1890: W Uochodzach mjyskou 570 ludźi. Po ślůnsku/polsku radźůło 399, po mjymjecku 33, a po ślůnsku/polsku i mjymjecku 138.
1891: Postawjyńy kaplicki dlou śwjyntej Any Samotrzećej przi śoseji pod Kůmprachćicůma.
1900: W Uochodzach mjyskou 611 ludźi. Po ślůnsku/polsku radźůło 574, po mjymjecku 15, a po ślůnsku/polsku i mjymjecku 22.
1904: Postawjyńy pjyrsego krziza na kjerchůwku we Uochodzach. Jego fůndatoryn bůł Johann Hollek.
1910: Pjyrsy telefůn we Uochodzach (u feśtra Kupki).
1911: Postawjyńy murowanegio krziza na Zoupůću (dźiśej: `ul. Prószkowska'). Wcejśńi na tyn placu uod ńepamjyntnych casůw stoł drewjanny krziz.
1913: Pjyrse koła we wśi. W Uochodzach pjyrse koło mjoł rechtůr Hugo Pissarczyk, a druge sołtys Stefan Wenzel.
20.03.1921: Plebiscit na Gůrnym Ślůnsku. W Uochodzach welować můgło 464 ludźi, ze tego 366 mjyskało we Uochodzach i bůło urodzůnich we Uochodzach, 89 bůło urodzůnich we Uochodzach ale sam ńe mjyskało, 9 mjyskało we Uochodzach, nale urodzyńi byli kaj ińdźi. Welowało 459 ludźi. Za Polskům bůło 121, za Mjymcůma 338.
1925: Pjyrse trzi auta we wśi. W Uochodzach pjyrsy auto kupjůł Junghofer, druge Hollek, a trzeće Hieronymus Wenzel.
1929: W Uochojdzkej skole zacynou fůnkcjyrować pocta.
1930: (1) Postawjůny bůł dynkmal pod Kůmprachćicůma ku pamjyńći Uochodzanůw ftorzi padli wy pjyrsej wojńe śwjatowej (Wjelkej Wojńe). Dunkmal finansjyrowały gdowy, ftore straćůły na wojńe swojich chopůw. Wele dynkmalu Uochodzańe posadźyli lousek. (2) W lutyn utworzůnou bůła spůłka, ftorou mjała dokludźić do wśi śtroum. Realizacyjou całego projektu klapła dźewjyńć mjejśyncy ńeskorzi. Pjyrse byrny we Uochodzach napocły śwjyćić swourtego listopada.
1931: (1) W Uochodzach przi wykopowańu pńoukůw snojdzůne bůły strzybne rzymske pijůndze. Bůło to dźejś wele 100 klebzoukůw ze lout 69-197 po Krystuśe. (2) Zacynou fůnkcjyrować fojerwera we Uochodzach. Pjyrsym kjyrowńikyn a uorgańizatoryn fojerwery bůł Mikołaj Langner, na ftorego padali 'Lyngźik'.
1933: Postawjyńy drugygo krziza na kjerchůwku we Uochodzach. Fůndatoryn bůł Anton Cebulla.
1935: (1) Pobudowa{\'n}y d{\uu}mu dl{\^o} nau{\'c}i{\'c}el{\uu}w (d{\'z}i{\'s}ejse przedskoly). (2) {\u U}ozbudowa{\'n}y Uochojdzkej sko{\l}y do d{\'z}i{\'s}ejsej srogoj{\'s}{\'c}i.
20.05.1936-1945: Wjejś mjanuje śe Frühauf - tak kej wcejśńi uochojdzkou feśtrowńa.
1939: W Uochodzach mjyskou 1066 ludźi.
1941: Barokowy kojśćůł śwjyntego Mourćina je przekludzůny ze Kůmprachćic (wtyncous Gumpertsdorf) do Uochůdz (Frühauf) do tajle wśi, na ftorůn ludźe goudali Wygůn. Pośwjyncyńy: 14.12.1941.
1941-1945: Farourzyn we Uochodzach bůł Gustaw Punde.
1945: Polskou admińistracyjou douwou wśi mjůno `Ochodza'.
1.09.1945-14.08.1953: Kjyrowńikyn skoły w Uochodzach bůł Paweł Gleńsk.
1945-1954: Farourzyn w Uochodzach bůł Eryk Puchała.
1946: Dźynki interwyncyji kjyrowńika skoły, ftoryn bůł wtyncous Paweł Gleńsk, wjejś zacynou mjanować śe Ochodze - gynau tak jak śe zwjała blank na pocůntku. W Uochodzach mjyskou 958 ludźi.
30.01.1947: Uo nowyn mjůńe wśi pise polski cajtůng "Trubuna Robotnicza".
15.08.1953-31.08.1955: Kjyrownikyn skoły we Uochodzach bůł Zenon Rolski.
26.06.1953: W Uochodzach pjyrsy rouz snojdzůnou bůła stůnka.
1954-1959: Farourzyn we Uochodzach bůł Jan Różalski.
1.09.1955-1970: Kjyrownickůn uochojdzkej skoły bůła Helena Szumańska.
1957: Utworzůne bůło Koło Gospodyń Wjejskich we Uochodzach.
1959-2006: Farourzyn we Uochodzach bůł Henryk Zając.
1960: Parafijou Uochodze krům śwjyntego Mourćina wybjyrou za patrůnka Matka Boskůn Krůlowůn Śwjata. Uod tego roku uobchodzůne bůły we Uochodzach dwa uodpusty: 31.05 (Matki Boskej Krůlowej Śwjata) a 11.11 (św. Mourćina). Ńeskorzi pjyrsy uodpust bůł przecouwńynty na 22.08. W 1960 roku we Uochodzach mjyskało 1030 ludźi (s tego 503 chopůw).
1965: Do Uochůdz zacynou jejźdźić autobus nr 8 ze Uopolou. We wśi mjyskou 1118 ludźi (540 chopůw).
uod 1970: Kjyrowńikyn skoły we Uochodzach je Henryk Wrześniewski.
1977: W Uochodzach napocynou fůnkcjyrować przedskoly.
1979: Pocůntek budowy nowej fojerwery we Uochodzach.
1986: Uotwarćy nowej fojerwery we Uochodzach. Tego samego roku starou fojerwera bůła uozkopanou.
1987: Uochojdzkou fojerwera dostała nowe auto (Star-244).
1994: (1) Pobudowanou bůła nowou kaplica wele kojśćoła we Uochodzach (pośwjyncyńy: 9.06.1994). (2) Wjejś wybudowała waserlajtůng.
1995: Uochodzańe fajerowali 700 rokůw wśi.
6.04.1997: Przi śoseji we lejśe mjyndzy Uochodzůma a Pruskowyn gińe trzuch chopcůw ze Uochůdz.
16.12.2000: Uotwarty bůł uodćinek autobany A4 uod Průndůw aze do Důmbrůwki (21.4 km). Uod ńego mały kůnsek przełajźi zduz połedńowo-zachodńej grańice Uochůdz.
2006-2010: Farourzyn we Uochodzach bůł Piotr Burczyk.
uod 2010: Farourzyn we Uochodzach je Erwin Kuzaj.
2012-2014: Budowa kanalizacyje we Uochodzach.
10.11.2013: Pośwjyncyńy dynkmalu upamjyntńajůncego myjśliwich ze Uochůdz. Dynkmal tyn stoji pod lasyn wele śpilplacu.
Mjůna roztomajtnich placůw w Uochodzach i wele Uochůdz[Sprowiyj | sprowjej zdrzůdło]
Zoudne ze mjůnůw san uopisanich ńy mou charakteru uoficjalnego. Tak goudajůn abo goudali starzi Uochodzańe. Mjůna te uostały do dźiśa, yno ńe wszyjske ś ńich wszyjscy pamjyntajůn.
Adlerka (drůga). Tak śe zwjy drůga ftorou zacynou śe we lejśe przi kůjńcu uod drůgi co mou tera uoficjalne mjůno 'ul. Górna'. Kludźi na połedńowy zachůd, mjyndzy Uopolskůn a Grańicnůn (Ćmawůn). Mjůno wezło śe uod tego ize pjyrwej uorły mjały przi tej drůdze gńouzdo. Na plac dźe bůło te gńouzdo ludźe ze Uochůdz padajůn `Adlerwiza'.
Ameryka. Uochodzańe ftorzi mjeli pjyrwej swojy pola daleko uod cyntrum wśi, w strůna Kotuloukůw, zańyn na ńy zajechali ze kalymbůma, to ńerouz i bez godźina casu pomudźyli. Bestůs goudało śe ize na na tyn plac je tak daleko choby do Ameryki. Padało śe "Můmy pole na Ameryce", "Byli my na Ameryce" abo "Jadymy na Ameryka naśyc trouwy". Tukej i tukej je pokouzanou Ameryka knypsńymtou ze satelity.
Antek (Antkowńa) W 1906 roku we lejśe, przi drůdze Uopolskej, jake 3 kilomejtry uod Zidlůngu, kej śe jedźe ze Uochůdz do Przichoda, bůły postawjůne chaupy dlou gojnego a dlou lejśnich robotńikůw. Bez jakiś cas mjyskoł tan gojny na ftorego padali 'Antek'. Skuli tego do dźiśa śe goudou: "Byli my wele Antka", "Tyn las je za Antkyn", "Nazbjyroł'ch grzibůw przed Antkyn", "Byli my u Antka", atd. Jak Uochodzańe goudajůn "za Antkyn" abo "przed Antkyn", to zouwdy idźe uo to ize to je "za Antkyn" abo "przed Antkyn" kej śe jedźe ze Uochůdz ku Przichodowi. Na polskich landkartach Antkowńa je zmjanowanou jako 'Dębowiec'. Tak wyglůndou Antkowńa ze wjyrchu, a tukej idźe ńa snojś na landkarće.
Bjołou (drůga). Drůga we lejśe ftorou kludźi na połedńowy zachůd, mjyndzy Szydelskům a Źelůnůn. Bodejś mjůno wezło śe uod tego ize na tej drůdze na kůńec źimy zawdy dugo lezoł śńyg.
Brůńouk. Tak goudajůn na teryn wele Podlejśou, uod strůny Uochůdz. Mjůno wezło śe uod mjůna familije ftorou tukej pjyrwej mjyskała.
Bůmby. W 1944 roku jedyn amerikajński fliger wele Uopolou dostoł ślag uod mjymjeckej artileryje. Coby kej noudali zalećeć śćepnůn we lejśe wszyske bůmby jake wjůz. Ślećały uůne po lewej strůńe drůgi Ćmawej (jak śe jedźe ze Uochůdz), ńedaleko uod Dźywki. Jako ze bůły to dojś ćynske bůmby, po kozdej uostoła we źymi srogou dźura ftorou ze casyn przemjyńůła śe we stouwek. Pouran rokůw ńeskorzi wy tich stouwkach sło chytać welce. Do dźiśa na las dźe sůn te stouwki padou śe "Bůmby". Ludźe goudajůn: "jadymy na Bůmby", "byli my na Bůmbach", atd. Co do tego amerikajńskygo fligra, to uoszczaskoł śe uůn we Ringwitz (teraski: Rzymkowice), a uod ńygo piloći byli wejźńyńći do mjymjeckej ńewole.
Cerwjůny Krziz. Tak śe goudou/goudało na krzizůwka przi drůdze uopolskej (mjyndzy Krapkowjůnkůn a Przichodyn, wele 1.5 km uod Gerlachwize) abo na krziz ftory tan bůł postawjůny i stoji do dźiśa. Cerwjůny Krziz ze wjyrchu widać tukej. Idźe go snojś tes na tej landkarće, dźe je zmjanowany jako 'Rothe Kreuz'. Goudou śe: "jadymy na Cerwjůny Krziz / za Cerwjůny Krziz", "trefjyli my śe na Cerwjunyn Krzizu", "byli my na Cerwjůnyn Krzizu", atd.
Ćmawou (drůga). Zacynou śe we Uochodzach we lejśe, ńedaleko uod połedńowej grańice wśi, po prawej stůńe uod śuseje. Kludźi uůna na połedńowy zachůd. Mjůno wezło śe uod tego ize pjyrwej przi tej drůdze rosły feste wysoke strůmy i bestůs zawdy bůło tan ćmawo. Na 'Ćmawůn' padajůn tes 'Grańicnou', skiś tego ize za autobanůn, po lewej strůńe drůgi je gmina Průszkůw [uoficjalne mjůno tera: Prószków], a po prawej gmina Tylowice [uoficjalne mjůno tera: Tułowice].
Cyrńik. Jak śe wyjyzdzou ze Uochůdz śusejůn uod połedńou, we strůna Pruskowa, to po lewej strůńe je śpilpac. Za śpilplacyn zacynou śe drůga ftorůn idźe zajechać na Podlejśy. Na pocůntku tej drůgi, po jeji prawej strůńe, przed drugůn wojnůn stoła festelńe fajnou chaupa wy ftorej mjyskoł wachmajster co bůł kjyrowńikyn uod wachtyrzůw uod bůnkrůw we lejśe. Na tyn plac Uochodzańe do dźiśa goudajůn 'Cyrńik', a mjůno te wezło śe uod mjůna tego wachmajstra co tan pjyrwej mjyskoł. Po drugej wojńe chaupa na Cyrńiku bůła uozebranou, a hnet wszysko ś ńi pokradzůne a poswozůne na fůrach do Uochůdz. Na zdjyńću ze satelity Cyrńik je dźejś tukej. Po lewej strůńe widać śusejan a ze wjyrchu po lewej śpilplac.
Djoubelski Krzipop. Jak bůła wojna zibcich-ajnůnzibcich ze Francyjůn (1870-71), to we lejśe ńedaleko uod Uochůdz francuske ńewolńiki kopali głamboki a syroki krzipop co kludźuł ze tego lasa aze do glajzůw do Sidlowa. Tyn krzipop bůł potyn nafolowany wodůn, po ftorej kůńe ćůngły poswjůnzowane do kupy śtamy do Sidlowa. Ze zaśtopowanůn wodům krzipop wyglůndoł hnet choby takou majnksou rzycka i ńe sło go przeskocyć. Ńeftorzi ludźe padali ize uůn je taki syroki a głamboki, bo go sami djoubli wyćepali. Stůnd śe wezło mjůno 'Djoubelski Krzipop'. Na ńeftorich polskich landkartach Djoubelski Krzipop zmjanowany je jako `Wytoka'. Wlatuje uůn do rzyki ftorou teraski zwjy śe `Ścinawa Niemodlińska', a pjyrwej mjała mjůno `Stainau'.
Durśtik. Tak Uochodzańe padajůn na kůnsek lasa wele Uochůdz ftory w rychtůnku SE-NW uośćůngou śe po uobu strůnach drůgi Uopolskej (uod Adlerki aze do Kurejki) a w rychtůnku NE-SW mjyndzy pjyrsůn a drugůn alejkůn za autobanůn A4 (jak śe jedźe uod feśtrowńe). Durśtik znany je ze swojich ganstich jagodźinewjůw. Pozůr: ślizyk lasa uod autobany aze do pjyrsej aleje za ńůn ńe je zalicany do Durśtiku.
Dźywka. W lejśe wele Uochůdz, po prawej strůńe uod drůgi Ćmawej (jak śe jedźe uod Uochůdz), w XIX st. jedyn feśter zatuk swoja dźywka i tan ńa zakopoł. Bez noc jeji muter śe to wszysko śńůło i skuli tego ta dźywka tan na drugi dźyń bůła snojdzůnou, a faśtra za to sůnd ukouroł śmjerćůn. Uod tego casu do dźiśa na kůnsek lasa wy ftoryn to śe stało ludźe padajůn `Dźywka'. Jak śe ftojś pytou "Dźe jedźes?", to goudajůn: "Na Dźywka". Abo: "Dźe'jś bůł?" "Na Dźywce".
Ganśirynek. Pjyrwej wele uochojdzkej fojerwery bůł stouwek ze ftorego fojermany brali woda kej śe we wśi cojś chyćůło. Hnet kozdy dźyń prziłajźůły śe do tego stouwku ćůmplać ganśi a kacki ze chaupůw douokoła. Bestůs do dźiśa na plac przi fojerwerze padajůn 'Gansirynek'. Padou śe "trefić (kogo) na Ganśirynku", "iś na Ganśirynek", atd. W pojstrzodku tego zdjyńća idźe snojś Ganśirynek a uochojdzkůn fojerwera. Drůga ftorou kludźi ze zachodu na wschůd zwjy śe teraski 'ul. Średnia', drůga co idźe na punoc to je 'ul. Stawowa' a ta co kludźi na połedńy mou mjůno 'ul. Hibnera'. Na teryn wele Ganśirynku, ńekjedy do kupy ze Ganśirynkyn, padajůn 'Pastusyńec' abo Pastuszyńec.
Gerlachwiza. W lejśe mjyndzy Uochodzůma a Przichodym, jake 6 kilomejtrůw uod uochojdzkej feśtrowńe, we 1919 roku dwa roupśiki zaszczelyli feśtra ftory śe zwjoł Paul Gerlach (i mjyskoł przi Cournyn Krzizu). Dźiśej stoji na tyn placu dynkmal ftory dała postawić gdowa po Gerlachu. Na łůnka dźe tyn dnkmal stoji a las wele ńi padajůn 'Gerlachwiza' (mjym. Wiese=łůnka). Gerlachwiza je rozlygowanou mjyndzy drůgůn Bjołůn a Źelůnůn. Wele Gerlachwize swůj pocůntek mou rzyka Pruskowjůnka (uoficjalne mjůno: Prószkowski Potok; dů ńi wlatuje Rynna). Na ńeftorich polskich landkartach Gerlachwiza zmjanowanou je jako `Łąka Gerlacha'. Goudou śe: "Jadymy na Gerlachwiza", "Byli my na Gerlachwiźe / na Gerlachwiźi", "Jadymy bez Gerlachwiza / wele Gerlachwize".
Gminka. Tak śe zwjy teryn po lewej strůńe drůgi ze Zoupůćou na Likowjec. Przed drugůn wojnůn i krůtko po wojńe bůł san kopany scyrk. Bestůs uostała po tyn kopańu srogou dźura wy ftorej uochojdzke bajtle bez źima jejźdźůły na sůnkach a na śijach. Potyn plac ze tůn dźurůn kupjůła gmina Kůmprachćice. Teraski Gminka je jus zasutou rostomajtnymi chaśůma i abfalůma, zarojśńynntou strůmůma, a douokoła stoji pot. Gminka knypsńyntou ze satelity idźe uobejzdrzeć tukej.
Grańicnou (drůga). Cytej: Ćmawou.
Grobla (Groblou). Jescy na pocůntku XX st. we lejśe na połedńowo-zachodńyn kraju Uochůdz bůły stouwki ze rybůma przi ftorich lůngło śe kans kackůw. Mjyndzy pjyrsůn a drugůn wojnůn wyćepane bůły krzipopy (ftore kludźůły bez Likowjec do Rynny) coby wysusyć las a łůnki douokoła. Skuli tich krzipopůw ńy ma jus dźiśej stouwkůw uo ftorich goudka. Ale do dźiśa uostała grobla ftorou pjyrwej bůła mjyndzy ńymi. I bestůs na tyn teryn do teraska śe padou `Grobla' abo `Groblou'. Goudou śe: "iś na Grobla", "być na Grobli", "śpacyrować po Grobli", atd.
Judynberg. Pjyrwej Uochodzańe a Kůmprachcańe Judynbergyn zwjeli gůrka wy Kůmprachćicach ftorou je rozlygowanou wele grańice ze Uochodzůma. Starzi ludźe padajůn ize bodejś jescy przed pjyrsůn wojnůn Zydy mjeli san swoje trefy i stůnd śe wezło mjůno 'Judynberg'. Bez drugůn wojna na Judynbergu bůła kisgruba wy ftorej ńewolńiki ze Rusyje dobywali scyrk do stawjańou kůmpraskich kaserńůw. Dźiśej na placu tej kisgruby je pole a douokoła rosnůn lejśne strůmy. Ze Judynbergu do cyntrum Uochůdz je blizy kej do cyntrum Kůmprachćicůw, bestůs kans ludźi stůnd łajźi do kojśćoła do Uochůdz. Goudou śe: "iś na Judynberg", "mjyskać na Judynbergu". Na Judynbergu mou tes swojy zdrzůdło krzipop Studźůnka ftory wlatuje do Rynny.
Kotulouki. Jak Kotulla po pjyrsej wojńe kupjůł pole na Ameryce do kupy ze kůnskyn lasa to zacůn tan kopać pjousek a scyrk. Na doły ftore po tyn kopańu uostały ludźe padali 'Kotulowe Doły' abo ajnfach 'Kotulouki'. Ńeftorzi goudali tes 'Kotuloły'. Potyn Uochodzańe, Kůmprachcańe a Nowowśańe zacli do Kotuloukůw wyćepować roztomajtne klamorstwo i maras, bestůs Kotulowe Doły sůn jus dźiśej feste zasute. A do tego zarosły strůmůma co śe same wyśoły. Bez dugi cas tes chopcy tan krajzowali na kołach a na mopkach. Jak ftojś zbjyrou grziby we lejśe wele Kotulowich Dołůw, to goudou śe ize to je 'na Kotuloukach', 'przi Kotuloukach' abo 'wele Kotuloukůw'. Ja śe jedźe ze Uochůdz na flugplac do Nowejwśi, to śe 'przejyzdzou bez Kotulouki' Tukej idźe uobejzdrzeć Kotulouki knypsńynte ze satelity.
Krzizůwka. Krzizůwka to je cyntrum Uochůdz. Słazůn śe tan nouwazńejse drůgi we wśi. Wele krzizůwki stoji kacma, sůn tes trzi sklepy i bozoumanka (krziz). Pjyrwej bůł tukej uostańi przistanek uod lińje autobusowej nůmer 8. Teraski je uůn przecouwńynty na plac przed Zidlůngym, tan dźe słazům śe 'ul. Myśliwska' a 'ul. Leśna'. Krzizůwka je we pojstrzodku tego zdjyńća. Drůga co idźe ze połedńou na punoc zwjy śe 'ul. Opolska' (ńeftorzi padali tes na ńa 'Uochodzůnka'), drůga uod Krzizůwki na zachůd zwjy śe 'ul. Myśliwska' (kludźi na Zidlůng), a drůga uod Krzizůwki na wschůd mou mjůno 'ul. Średnia' i kludźi wele Ganśirynku na Zoupůćy. Na zdjyńću widać jescy jedna drůga co idźe uod krzizůwki na połedńowy zachůd. To je teraski 'ul. Górna' i idźe ńůn zajechać na pocůntek Adlerki.
Kůntńik. Tak śe zwjy tajla Uochůdz mjyndzy śusejůn (połedńowou tajla) a drůgůn co śe zacynou za skołůn (jak śe jedźe uod Krzizůwki na połedńy).
Kurejka (drůga). Tak śe zwjy drůga we lejśe ftorou zacynou śe wele Zidlůngu i kludźi na połedńowy zachůd, mjyndzy Źelůnůn a Uopolskůn.
Likowjec. Jak śe jedźe ze Uochůdz na Důmecko wele kjerchůwka, to nouprzůd przejyzdzou śe bez Zoupůćy, kole Gminki, a dali, przed Pucńikym, je Likowjec. Pjyrwej na Likowjec padali 'Lipowiec' skiś tego ize rosło tan fol lipůw. Ńeskorzi, ńe wjadůmo camu, 'Lipowjec' bůł przemjanowany na 'Likowjec'. Inksymi uzywanymi mjůnůma sůn: Lynkowjec (uod `lynkać śe') i Uochojdzki Przewůz.
Jak jescy w Uochodzach ńe bůło skoły, dźejcka muśały łajźić pjechty bez Likowjec do skoły na Pucńiku (3 kilomejtry uod cyntrum Uochůdz). Padajůn ludźe, ize rouz, jescy w XIX st., bůła bardzo srogou źima. Pjyńćoro uochojdzkich skolourzůw sło ze Pucńika dodům. Jak przełajżyli prawje bez Likowjec, to wrouz zrobjůła śe wijatyka a mrok. Zacůn tak feste suć śńyg ize ńic ńe bůło widać. A stoł tan taki stary ruby strům (jedńi goudajůn ize tu bůł toupůl, a drudzy ize lipa), do ftorego sło rajń wlyjź. I uůńi, wszyscy pjyńće, skludźyli śe do tego strůma. Radzůn ludźe, ize bodejś to te dźejcka uratowało uod zasućou uod śńega. Ńeskorzi, jak śńyg jus ńe su, jechoł tich skolorzůw łowić jedyn uochojdzki bamber a jak jich snoud wy tyn strůmje na Likowcu, to jich prziwjůz dodům na sańach. Uod tego casu, zawdy jak nasuło kans śńega, to ftojś s kůńmi na sańach wojźůł skolourzůw z Uochůdz na Pucńik, a popołedńu juzajś jich prziwojźůł nazoud do wśi. Dźiśej tego starego strůma na Likowcu jus ńy ma, ale wiśi tan śwjynty uobrouzek. Bez Likowjec leći tes uochojdzko-důmeckou grańica. Goudou śe: "jadymy na Likowjec", "jadymy bez Likowjec", "byli my na Likowcu", "łajźyli my po Likowcu". Likowjec ze wjyrchu idźe uobejzdrzeć tukej.
Můnek. Pjyrwej (w XIX st.) we punocnej tajli Uochůdz bůł můn. Kśůnzka "Powiat opolski - szkice monograficzne" podouwou ize to bůł můn wodny i stoł tan jus we 1845 roku. Ludźe we Uochodzach rostomajtńe radzůn. Jedńi padajůn ize richtich, uochojdzki můn bůł wodny, a woda broł ze krzipopa co tan je ńedaleko i wlatuje do Rynny. Yno ze tyn krzipop ńy mou za tela wody coby poradźůła krůńćić kołůma uod můna. Bestůs barzi wjerzić trza tyn ftorzi radzům ize to bůł wjatrouk i stoł na gůrce ńedalako. Jak śe můnourz Mourćinek uobjejśůł, to pod Kůmprachcicůma, wele Rynny, we 1891 roku postawjůnou bůła kaplicka dlou śwjyntej Any. Ta kaplicka stoji do dźiśa. Jescy przed pjyrsůn wojnůn, kej rouz przisoł feste wjater, uochojdzki můn śe uobalůł i jus zoudyn nazout go ńe postawjůł. Przed pjyrsůn wojnům ńedaleko uod můna bůła tes wypoulanou cegła. Na placu ze ftorego ceglourze brali glina zrobjůł śe stouwek ftory uostoł do dźiśa. Drůga ftorou kludźůła uod śuseje do můna teraski zwjy śe 'ul. Młyńska'. Jak ftojś tan mjyskou, to padajůn ize uůn "mjyskou na Můnku". Goudou śe tes "iś na Můnek" abo "iś bez Můnek". A tak wyglůndou Můnek knypsńynty ze satelity.
Pastusyńec (Pastuszyńec). Tak padajůn na teryn wele fojerwery i Ganśirynku (abo tyn teryn do kupy ze Ganśirynkyn).
Plama. Tak goudajůn na teryn mjyndzy Půlkyn a glajzůma ftore kludzůn ze Uopolou do Nyse.
Podlejśy. – pouran chaupkůw pod lasyn wele Nowej Kuźńe. Na polskich landkartach Podlejśy je zmjanowane jako 'Podlesie'. Podlejśy ze wjyrchu idźe uobejzdrzeć tukej.
Půlko. Tak śe zwjy krzizůwka na pocůntku drůgi Szydelskej. Na zachůd uod Půlka je Plama, we rychtůnku punocnyn idźe zajechać do cyntrum Kůmprachćic. Na wschůd uod Půlka je śusejou.
Rejmize/Ryjmize. Rejmiza abo Ryjmiza to je po ślůnsku taki lousecek mjyndzy polůma abo łůnkůma. Douokoła Uochůdz rojśńe kans małich louskůw, nale mjůno 'Rejmize'/'Ryjmize' je uzywane yno dlou tich louskůw ftore rosnůn mjyndzy Uodzodzůma a Důmeckyn, tak barzi uod punocnej strůny. Jak śe idźe na prostki ze Judynbergu we strůna Důmecka, tak co Rynna śe mou po prawej strůńe, to za trzećůn ślojzůn (zastawůn) na Rynńe je nouprzůd Pjyrsou Rejmiza, a dali Drugou i Trzećou. Goudou śe: "iś na Rejmize", "iś bez Rejmize", "być my na Rejmizach", "łajźić my po Rejmizach". Tak widać Rejmize ze satelity.
Ludźe we Uochodzach a na Důmecku spůminajůn ize jescy blank, blank pjyrwej na Rejmizach a na Likowcu bůły sroge a feste głamboke zduchy (=bagna). Na tich zduchach, po lewej strůńe drůgi (jak śe jechało ze Důmecka ku Kůmprachćicůn), usuty bůł śtucny beśůng na ftoryn stoł drewjanny zůmek (abo dwůr). W tyn zůmku mjoł mjyskać grouf ze swojůn familijůn. Rouz bez noc zrobjůł śe feste ślyw uod ftorego tyn zůmek zapoud śe pod źymjan ze całyn bogajstwyn i ludźmi ftorzi tan mjyskali. Starzi Uochodzańe radźůn ize do dźiśa bez noc na tyn placu strousou. Na polach dźe tyn zůmek mjoł stouć snojdzůne bůły kůnski starich zbůnkůw i inkse fićimatynta, nale do teraska zoudyn feste głamboko tan ńe kopoł coby łowić rujinůw.
Rynna (Uochodzůnka). Tak śe zwjy krzipop przi ftoryn wele śuseje (co leći uod Pruskowa bez Uochůdze aze do cyntrum Kůmprachćic) przełajźi uochojdzko-kůmpraskou grańica. Tak richtich to nouprzůd sůn dwje Rynny: Prawou Rynna i Lewou Rynna. Prawou Rynna mou swůj pocůntek we Uochodzach przi Zidlůngu a przełajźi ńedaleko uod Skwarzisu. Lewou Rynna zacynou śe we louskach na Ameryce, mjyndzy Zidlůngyn a Kotuloukůma. Lewou Rynna je dugsou uod prawej, bestůs ńeftorzi yno na ńa goudajůn 'Rynna', a Rynńe Prawej ńe douwajůn zoudnego mjůna. Uobje Rynny słazůn śe po zachodńej strůńe uod śuseje i dali zwjůn śe jus ajnfach Rynnůn. Do Rynny wlatuje krzipop Studźůnka co śe zacynou na Judynbergu. Za kůjńcym Studźůnki na Rynnie sůn trzi małe ślojze (place dźe woda je zaśtopowanou), na ftore padajůn 'zastawy'. Dali, za tymi trzůma zastawůma, Rynna leći bez Rejmize we strůna Důmecka dźe wlatuje do Pruskowjůnki (uoficjalnyn mjanyn uod tej rzycki je 'Prószkowski Potok'). Jescy przed drugůn wojnůn sło we Rynńe chytać ryby. Skůnd śe wezło mjůno 'Rynna', gynau ńe wjadůmo. Ńeftorzi radzůn ize pjyrwej tyn krzipop bůł wyćepany wy formje rynny bestůs tak a ńe inacy śe zwjy. Prawou Rynna zacynou śe dźejś tukej. A totukej widać pocůntek lewej Rynny. Całou Rynna (uod zdrzůdła lewej Rynny aze do Pruskowjůnki) je dugou na jake 5 kilomejtrůw. Na ńeftorich topograficnych landkartach Rynna i lewou Rynna majůn mjůno `Moszczana'.
Skwarzis. Wele drůgi ftorou teraski mjanuje śe 'ul. Leśna', uod strůny Ameryki, pjyrwej bůły bagna i kans torfu. Jak śe tyn torf rouz chyćůł, jescy przed pjyrsůn wojnůn, to bez dugi cas śe hajcowoł i durch śe tan skwarzůło a smańdźůło. Ludźe bouli śe na tyn plac łajźić, bo przecyś to můgło zynknůńć i můgli by pod spodek wlećeć. Uochodzańe padali ize tan śe djoubły poulůn abo skwarzůn pod źymjůn. Stůnd śe wezło mjůno 'Skwarzis'. Tukej je Skwarzis knypsńynty ze satelity. Ńedaleko uod Skwarzisu tes zacynou śe prawou Rynna.
Stoletńi Důmb. Je to noubarzi znany strům pod Uochodzůma. Jak śe wele feśtrowńe wjedźe na drůga Uopolskou, to za autobanůn A4 a jake 700-800 mejtrůw przed Antkym (przed Antkowńůn) trza skrůńćić tukej w prawo. W lejśe po lewej strůńe drůgi stoji feste stary důmb, na ftory jus przed pjyrsůn wojnůn ludźe padali 'stoletńi důmb'. Bestůs uůn jus baje mjoł tera bez dwjesta rokůw. Goudou śe "jadymy na stoletni důmb". Trza sam tes pedźeć ize kej śe pojedźe dali uod drůgi Uopolskej we strůna Sidlowa [uoficjalne mjůno tera: Szydłów], to na kraju lasa stoji drugi 'stoletńi důmb', ftory bodejś je jescy starsy uod tego Uochojdzkygo.
Studźůnka. Studźůnka je to krzipopek wy Kůmprachćicach dugi na jake 400-500 mejtrůw ftory mou swojy zdrzůdło na Judynbergu i wlatuje do Rynny. Ludźe padajůn ize rouz, jescy przed pjyrsůn wojnůn, przijechoł tukej jedyn cowjek ftory mjoł ślepego kůńa. I uopůkoł tymu kůńowi uocy ze studźůnkowego zdrzůdła. Bodejś tyn kůń zacůn zarouski widźeć. I kej śe to uozesło, to ludźe ze wśůw douokoła zacli przijyzdzać san po woda na uocy. Zdrzůdło uod studźůnki jus wjela rokůw ńe bůło ślůmowane i bestůs je tera blank zarojśńynte trouwůn, a kej desc ńe padou, to ańi ńy ma we ńyn wody. Przi zdrzůdle stoji strům na ftoryn je powjesůny uobrouzek ze Matkůn Boskůn.
Śpitoul (Śpitoulik). W Uochodzach nigdy śpitoula ńe bůło i ńy ma. Trza bůło zawdy jejźdźić na Pruskůw (pjyrwej 'Proskau', teraski 'Prószków'), tak wele 7 km na połedńowy wschůd uod Uochůdz. Jak ftojś jechoł ze Uochůdz śusejůn we połedńowyn rychtůnku, to padali ize uůn "jedźe na Śpitoul". Skuli tego połedńowou tajla Uochůdz mou do dźiśa mjůno Śpitoul.
Sydelskou /Szydelskou (drůga). Tak śe zwjy drůga we lejśe ftorou zacunou śe przi Půlku, kludźi wele Kotuloukůw i dali na połedńowo-zachodńi zachůd, do Sidlowa [uoficjalne mjůno tera: Szydłów]. Ludźe we Uochodzach radzůn, ize bez lato 1807 roku uod Neisse [teraski: Nysa] drůgůn Szydelskůn przełajźůła armijou uod Napoljůna.
Tabula. Jak śe jechało ze Krzizůwki na Zidlůng, to tan dźe zacynou śe drůga do feśtrowńe bez kupa lout stoła zaruśćałou tabula. Jak ftojś kumu pedźoł ize bańdźe na ńygo cekoł "przi tabuli" abo "wele tabule", to bůło wjadůmo dźe to je. Tukej stoła tabula.
Uochodzůnka. Tak śe padou (a) na krzipop Rynna (b) na śuseja ftorou kludźi ze Pruskowa bez Uochodze do cyntrum Kůmprachic; ta drůga mou dwa uoficjalne mjůna: we Uochodzach to je 'ul. Opolska', a we Kůmprachćicach 'ul. Ochodzka'.
Uopolskou (drůga). Uopolskou zacynou śe wele uochojdzkej feśtrownie i kludźi na połedńowy zachůd mjyndzy Kurejkůn a Adlerkůn, nad autobanůn A4, bez Durśtik, wele Antka (po polsku: 'Dębowiec'), bez Cerwjůny Krziz, aze do Przichoda. Mjůno 'Uopolskou' dali tej drůdze Przichodzańe ftorzi pjyrwej ńůn jejźdźyli ze Przichoda bez Uochodze na tourg do Uopolou. Pozůr: drůga Uopolskou we lejśe a śuseja ftorou śe teraski uoficjalńe zwjy 'ul. Opolska' to sůn blank roztomajtne drůgi!
Wypoulůnka. Jak śe jedźe uod Uochůdz drůgůn Uopolskůn we strůna Przichoda, to za Antkyn je las ftory śe wyhajcowoł we 1943 roku. Na tyn las Uochodzańe padajůn do teraska 'Wypoulůnka'.
Źelůnou (drůga). Tak goudajůn na drůga we lejśe ftorou kludźi na połedńowy zachůd, mjyndzy Bjołům a Kurejkům. Mjůno wezło śe uod tego ize na tej drůdze zouwdy rosło kans trouwy.
Zastawa. Tak śe goudou na pjyrsou ślojza na Rynńe, jake pu kilomejtra uod Jydynbergu we strůna Důmecka. Pjyrwej bůł tan taki podugowaty stouwek do ftorego kans dźejckůw ze Uochůdz jejźdźůło śe kůmpać. Jak łůnka wele Zastawy bůła uośycůnou, to fojermany przijyzdzali tan ibować abo plůmpać woda. Padou śe "być my na Zastawje", "iś/jechać na Zastawa", "Kůmpać śe na Zastawje/w Zastawje". Ńeftorzi 'zastawůma' zwali wszyske trzi ślojze na Rynńe.
Zidlůng. Tak śe zwjy zachodńou tajla Uochůdz, ńedaleko uod lasa. Mjůno wezło śe uod mjymjeckygo słowa 'Siedlung'. Na Zidlůng ńeftorzi padali tes `Teksas'. Tukej idźe uobejzdrzeć Zidlůng knypsńynty ze satelity. Uoficjalnyn mjůnyn Zidlůngu teraski je 'Osiedle'.
Zoupůćy/Zoupůć. Tak goudajůn na tajla Uochůdz przi drůdze ftorou zwjy śe teraski 'ul. Prószkowska'. Zoupůćy knypsńynte ze satelity idźe uobejzdrzeć tukej. Douwnyn mjůnyn zoupoćou je `Zaśyłek'.
Uochodze na landkartach a zdjyńćach ze satelity[Sprowiyj | sprowjej zdrzůdło]
Google maps Zumi -landkarta Zumi - zdjyńćy Szukacz Targeo
Landkarta ze kůjńca XIX st. (na dole, przi prawym kraju)
Interesantne fakty uo Uochodzach, Uochodzanach a uochojdzkej goudce[Sprowiyj | sprowjej zdrzůdło]
- Bodejś mjůno 'Uochodze/Ochodze' wezło śe uod słowa 'ochodza/ochoza', ftore znacůło 'kůnsek landu, co uod ńygo grańice bůły nacychowane bez uobyńśćy douokoła do kupy ze sůmśadůma'.
- Na Uochodzanůw ludźe ze wśůw douokoła Uochůdz goudali 'Kopśicry', 'Wystrachy' abo 'Huraszouki'. 'Kopśicry' skiś tego ize jak Uochodzańe grali w bala, to cansto mjeli na gowach pouski ze wołny coby kudły jym do uocůw ńe włajźůły. 'Wystrachy' skuli tego ize w Uochodzach mjyskało kans ludźi ftorzi mjanowali śe 'Wystrach'. A 'Huraszouki' skiś tego ize Uochodzańe mjeli charakteristicnůn wymouwa dlou goski 'sz'. Tan dźe normalńe na wśach wele Uopolou goudou śe `s',
w Uochodzach sło usłyseć `sz'. Dlou przikładu, goudało śe: szuszka, miszka, szyszka, do lasza.
- Uochodzańe padali na Nowowśůnůw 'Ksiksouki'. Śmjouli śe ize Nowowśůny goudajům "Pseskocůła zaba pses ksipop i połůmała se ksiz", choćouz, prouda pedźeć, tańći gynau tak ńe goudali.
- Jak ftojś ze Uochůdz jedźe do Przichoda abo do wśi kajś wele Przichoda, to padajům ize uůn "jedźe dudum" abo "jedźe do za lasam". Jak ftojś tan mjyskou, to ńeftorzi goudajům, ize uůn "mjyskou za lasam" abo "mjyskou dudum". Je tak skuli tego ize Przichodzańe zamjan "za lasym" goudajům "za lasam", a zamjan "dodům" radzům "dudum". A juzajś dlou ludźi ze Przichoda, to Uochodzańe mjyskajům "za lasam".
- Bez noc ze Ńedźele Wjylkanocnej na Pjyńdźałek Wjylkanocny uochojdzke karluse bjylům dźouchům uokna woupnyn. Jak dźoucha je robotnou, to rano, kej ludźe idům do kojśćoła, wszyske uokna sům jus blank wysnozůne i ńic ńe znać śeli ftojś tan bůł bez noc bjylić.
- 29.07.1921r. na Pruskowje (7 km uod Uochůdz) bůła zmjerzůnou rekordowou tymperatura +40,2 °C.
- Za Mjymca we starej uochojdzkej fojerwerze bůł harest. Jak ftojś we Uochodzach cojś nawynokwjoł i bůł chycůny, to śandara go tan zawjyroł na 24 godźiny a potyn juzajś na drugi dźiyń wypuscoł dodům.
Bibljografijou[Sprowiyj | sprowjej zdrzůdło]
- J. Filipczyk, M. Goc, E.Matuszczyk, U. Zajączkowska, "Gmina Komprachcice" ISBN 83-901570-9-8.
- Kronika szkolna Ochodze.
- Szymon Koszyk, "Pogwarki opolskie. Wesołe goudki i statecne łosprouwki
jako tez róztomajte śpiywki ze strón łodrzańskich." Katowice 1959
- Stanisława Sochacka (red.), "Słownik etymologiczny nazw geograficznych Śląska, tom IX". Opole 1999 ISBN 83-7126-119-5
- Henryk Zając, "Parafia w Ochodzach wczoraj i dziś".
Linki[Sprowiyj | sprowjej zdrzůdło]
- Gmina Kůmprachćice
- Uochodze i plany dlou Uochůdz na roki 2008-2015
- Skoła w Uochodzach
- Parafijou Uochodze
- Fyrmy a instytucyje w Uochodzach
- Zajta Willibalda Lellka uo Uochodzach
- Jak śe pjyrwej zwjały uochojdzke drůgi?
- Stary uochojdzki śtympel
- Skrabańy a malowańy jajcůw w Uochodzach - 2006
- Familijou Wystrach z Uochůdz
- Stary brif z Uochůdz - 1910 rok. Skany uod tego brifa sůn san a tosan.


c: text/html

text:
Opposite Poles in Circles of Art. This is the title of the first exhibition of the new Silesian Art Museum in Katowice. Participants: Grzegorz Banaszkiewicz, Jan Berdyszak, Andrzej Bobrowski, Sławomir Brzoska, Krzysztof Ducki, Darek Gajewski, Izabella Gustowska, Grzegorz Hańderek, Zbyněk Janáček, Krzysztof Kula, István Orosz, Eduard Ovčáček, Jan Pamuła, Mirosław Pawłowski, Adam Romaniuk, Marek Sibinský, Lesław Tetla, Andrzej Węcławski, Ewa Zawadzka, Grzegorz Zgraja.
2014. október 25., szombat
OPPOSITE POLES IN KATOWICE
Opposite Poles in Circles of Art. This is the title of the first exhibition of the new Silesian Art Museum in Katowice. Participants: Grzegorz Banaszkiewicz, Jan Berdyszak, Andrzej Bobrowski, Sławomir Brzoska, Krzysztof Ducki, Darek Gajewski, Izabella Gustowska, Grzegorz Hańderek, Zbyněk Janáček, Krzysztof Kula, István Orosz, Eduard Ovčáček, Jan Pamuła, Mirosław Pawłowski, Adam Romaniuk, Marek Sibinský, Lesław Tetla, Andrzej Węcławski, Ewa Zawadzka, Grzegorz Zgraja.
Bejegyezte: István Orosz dátum: 22:38
Címkék: exhibition, travel
Nincsenek megjegyzések:
Feliratkozás: Megjegyzések küldése (Atom)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Śwjodki Jehowe
Śwjodki Jehowe - wyznańowy zwjůnzek rachowany do restoracjůńizmu. Głoszům uůne, co jedźinym Bogem je Jehowa a że ńyskoro przińdźe Boże Krůlestwo na Źymji, a terozki sům "uostatńe czasy". Założyńi we 1870 roku uod Charlesa Russella.
Růżńice we doktryńe ze katolicyzmym[Sprowjej | sprowjej zdrzůdło]
Śwjodki Jehowe uodćepujům nauka uo Trůjcy, wjerzům, co ino Jehowa je Bogem, Duch Śwjynty je uůnygo "czynnům mocům" a Jezus bůł pjyrw duchowům istotům, a ńyskorzi nojwjynkszym ze ludźůw. Uodćepujům apostolsko tradycyjo a wszyjstke nauki, kere ńy pochodzům ze Bibliji. Ńy uobchodzům żodnych śwjůnt krům Pamjůntki śmjyrći Jezusa (roz do roku 14. Nisan podug żydowskigo kalyndorza). Ńy uobchodzům tyż Godůw, skiż tygo, co ńy ma we Bibliji ńikaj pisane, co Jezus fajrowoł gyburstag. Uodćepujům ńykere kśyngi ze katolickigo kanůnu Biblije kej apokryfy. Wjerzům, aże po umarću ńy ma ńic, aże do Uostatycznygo Gerychtu po kerym prawe ludźe zmartwychwstanům. Wjerzům, aże uůne prawe ludźe bydům żywobyły na uodnowjůnyj Źymji na zowdy, a przińdźe na ńij Boże Krůlestwo, kere je jedźinům prawům władzům. Podug ńich, do zgody ze Biblijům, ńy trza brać udźołu we polityce skiż tego, co rzůndy ludźůw i tak upadnům. Uznowajům tyż, co wroz ze Krystusym 144 tauzyny wybranych bydům tworzyć rzůnd we Ńebje. Uznowajům, aże Jahwe lebo Jehowa je to prawe a jedźine Boże Mjano. Majům nakozane łaźić uod chałpy do chałpy a uosprawjać uo Krůlestwje.


text:
Měsačk
Měsačk (łaćonsce: Luna) je jenički přirodny satelit zemje, a pjaty najwjetši satelit w słóncowym systemje.
Přerězna distanca mjezy srjedźišćomaj zemje a měsačka je 384.403 km, něhdźe třicećikróćny přeměr zemje. Přeměr měsačka je 3.474 km, tróšku wjace hač štwórć přeměra zemje. To woznamjenja, zo wolumen měsačka je něhdźe 2 procentaj wolumena zemje, a přićahliwosć grawitacije na jeho powjerchu něhdźe 17 procentow tuteje zemje. Měsačk trjeba za dospołny wobběh wokoło zemje 27,3 dnjow (orbitowa perioda), a periodowe chabłanja w geometriji systema zemja-měsačk-słónco su zamołwite za měsačkowe fazy, kotrež so kóžde 29,5 dnjow (synodiska perioda) wospjetuja.
Měsačk je jeničke njebjeske ćěleso, ke kotrymž ludźo pućowachu, a na kotrymž ludźo přizemjachu. Prěni kumštny objekt, kotryž je grawitaciji zemje wućekny a blisko měsačka nimo lećeše, běše Luna 1 Sowjetskeho zwjazka; prěni kumštny objekt, kotryž trjecheše powjerch, běše Luna 2; a Luna 3 činješe prěnje fota ze zemje njewidźomneho boka měsačka. Tute podawki su so w 1959 wotměli. Prěnja swětnišćowa łódź, kotraž wuspěšnje mjechko přizemi, běše Luna 9, a prěnja swětnišćowa łodź bjez pilota, kotraž měsačk woblěći, běše Luna 10, wobě w lěće 1966. Projekt Apollo ze Zjednoćenych statow Ameriki běše jenička dotalna misija z wobsadku, za čas šěsć přizemjenjow mjez 1969 a 1972. Wuslědźenje měsačka přez ludźi skónči so z kóncom Projekta Apollo, hačrunjež někotre kraje plany připowědźichu, ludźi abo roboterowe swětnišćowe łodźe k měsačkej pósłać.
Wobsah
Pochad[wobdźěłać]
Eksistuja rozdźělne teorije wo pochadźe měsačka. Wón je nic jenož mjeńši hač zemja, ale jara hinak. Zemja ma skalny powjerch z kapalnej wodu a jadro z kapalneho železa, štož skutkuje, zo zemja je magnetiska, měsačk wšak je cyle skalny. Faluje jemu powjerchowa woda, powětr, žiwjenje, magnetosfera a kontinenty. Wón je cyle mortwy swět bjez změnow, wothladajo wot wliwow meteoritow.
Dokelž wón je tak hinak, njeje měsačk jasnje na samsne wašnje kaž zemja nastał. Tuchwilu najbóle popularna teorija praji, zo zemja, hdyž je młoda była, bu přez wulki asteroid rozšćěpjena a z wulkeho krucha skały by měsačk nastał. Wšako měsačk je kaž skalny dźěl zemje. Samo nětko so měsačk jara pomału wot zemje wotsaluje.
Po druhej teoriji je měsačk njebjeske ćěleso, kotrež je zemja popadnyła. Ale fyzikaliski zakład za tajke popadnjenje jasny njeje.
Stawizny[wobdźěłać]
21. julija 1969: astronawtaj Neil Armstrong a Buzz Aldrin ze Zjednoćenych statow Ameriki přizemištaj na měsačku a běštaj prěnjej čłowjekaj, kotrajž druhi swět wopytaštaj. Cyłkownje 12 ludźi přizemichu za čas tutoho a pječ slědowacych lětow hač do lěta 1972.
Zajimawostki[wobdźěłać]
Wot zemje hodźi so widźeć, kaž měsačk kóždy měsac štyri fazy přeběži. Fazy měsačka rěkaja: młody měsačk, přiběracy měsačk, połny měsačk a woteběracy (tež: stary) měsačk. Měsačk zawinuje přiliw a wotliw na zemi.
Dla někotrych geometriskich a orbitowych fenomenow tutón bok njeje cyle konstantny, je móžne widźeć wot zemje něhdźe 55 procentow měsačkoweho powjercha. Zbytk bě absolutnje njeznaty hač do 7. oktobra 1959, hdyž sowjetska sonda Luna 3 pósła prěnje fota zadnjeho boka. 10. nowembra 1966 sonda Lunar Orbiter wot Zjednoćenych statow Ameriki 1 pósła prěnje wobrazy, z wyšej kwalitu, z wokołoměsačkoweho orbita.
Žiwjenje?[wobdźěłać]
Po aktualnym wědźe žane žiwjenje na měsačku njeeksistuje. Bjez powětra a kapalneje wody je wón jara žiwjenja njepřećelski wobswět.
Najwjetši dźěl antikskich towarstwow měchu měsačk jako bóh (Selene w grjekskej mytologiji, Luna w romskej mytologiji), a aktualni nowopohanojo praktikuja kult wo jón jako aspekt změnjaceje bohowki. Dokelž je druha najbóle widźomne njebjeske ćěleso a jeho fazow dla měsačk je baza wjacorych kalendrow, kaž tutón Židow a moslemow. W někotrych rěčach wšědny dźeń (póndźela) je po měsačku mjenowany, kaž na př. němsce Montag. W alchimiji a při woponach měsačk so z kowom slěbro asociěruje.
Kartografija měsačka[wobdźěłać]
Prěnje mapy:
- 1647: Selenographia fare de Johannes Hevelius
- Giovan Battista Riccioli
"Geografiska" terminologija měsačka
Žórła[wobdźěłać]
- ↑ (jendź.) National Space Science Data Center, websydło NASA
- ↑ (jendź.) JPL's HORIZONS system, Jet Propulsion Laboratory
Hlej tež[wobdźěłać]
Eksterne wotkazy[wobdźěłać]
Słónco · Merkur · Wenus · Zemja · Mars · Ceres · Jupiter · Saturn · Uranus · Neptun · Pluto · Eris
Planety · Miniplanety · Měsački · Meteoroidy · Asteroidy · Komety
Asteroidowe pasmo · Kuiperowe pasmo · Oortiska mróčel · Heliopause


text:
Detroit
Wspůłrzyndne: 43°20' N 83°03' W
Detroit (uod francuskigo ćyśńina) – mjasto we USA, we stůńy Michigan, na půłnocnym brzygu rzyki Detroit, przi grańicy ze Kanadům. Założůne we 1701 uod Francuzůw, we 1783 przekozane USA, uod 1802 mo mjejske prawa. Srogi uostrzodek industryje, znůmy znamjyńńy skiż produkcyje autůw (majům sam śedźiby trzi kůncerny: Ford Motor Company (zał. 1903), General Motors (zał. 1916) a Chrysler (zał. 1925). Krům tygo inkszo industryjo, we tym chymiczno a zbrojyńowo, a śedźiba finansowych insztytucyjůw. Uostrzodek naukowy a akadymicki (3 uńiwersytety). 18 lipca 2013 sztad uogłośůł plajta.


text:
Dwutlynek wůngla
Dwutlynek wůngla (CO2) – ńyorgańiczny zwjůnzek chymiczny. We tymperaturze pokojowyj je to bezbarwny, bezwůnny a ńypalny gaz, dobrze rozpuszczalny we wodźe a ćynższy uod powjytrza (kole 1,5 razy). Dwutlynek wůngla je produktym spolańo a uoddychańo. Je wykorzistywany bez rośliny we proceśe fotosyntezy. Tworzi śe przi utlyńańu a fermyntacyji substancyji uorgańicznych. Wystympuje na grubach, cukrowńach, gorzelńach, wytwůrńach win, silosach zbożowych, browarach a studźynkach kanalizacyjnych. W mouych stynżyńach ńy je trujůncy, nale we wjynkszych dwutlynek wůngla je szkodliwy do zdrowja a nawet zabijo. Jygo dźouańy powoduje powstowańy hiperkapńi, a co za tym idźe kwaśicy uoddechowyj i we nostympstwje uobrzynku můzgu.


text:
Jakub Błaszczykowski
Jakub Błaszczykowski (rodz. 14 grudńa 1985 we Truskolasach wele Czynstochowy) – polski fusbalok grojůncy na pozycyji půmagera, kapitan polskej reprezentacyji.
Karjyra[Sprowjej]
Klubowo karjyra[Sprowjej]
Do pjyrszygo klubu podrychtowoł śe we stolećo 7 lot we Rakowje Czynstochowy, kaj groł 8 lot. Latym 2002 tryfjůł do fusbalowyj szuli Górnika Zabrze. Wjosnům 2003 jednak tryfjůł do klubu KS Częstochowa, kery groł we IV lidze. 8 lutygo 2005 przyjechoł na testy do Wisły Kraków, kaj uoddykńynto we ńim talynt i podszkryflůł 5-letńi kůntrakt. Zadebjutowoł 20 marca 2005. We sezůńe 2004/2005 zdobůł Majstra Polski a bůł jednym ze nojlepszich fusbalokůw tygo manszaftu. Po zakůńczyńu sezůnu 2006/2007 Kuba przeszoł do mjymjeckego ferajnu Borussi Dortmund[2] a podszkryflůł kůntrakt na sztyry lota[3][4]. Pjyrszy szpil zagroł ze italskim klubem AS Roma. Tryfjůł sam tora a zaliczůł asysta, beztuż uostoł wywelowany nojlepszim fusbalokem szpilu. We sezůńe 2010/2011 a 2011/2012 zdobůł dwa majstry mjymjec.
Reprezentacyjno karjyra[Sprowjej]
30 marca 2004 zagroł pjyrszy roz we reprezentacyji polski U-19. 28 marca 2006 zadebjutowoł we pjyrszej reprezentacyji seńůrůw prziwůłany bez Pawła Janasa, a pjyrszygo tora tryfjůł 22 śyrpńa nostympnygo roku. We reprezentacyji rozegroł trzi szpile na Mistrzostwach Ojropy we fusbalu we 2012 kere bůły grone we Polsce a na Ukrajińe. We szpilu s Rosyjům zdobůł tora kery ustalůł wyńik 1:1.
Przipisy
- ↑ 1,0 1,1 Sztand: klub - 10 śyrpńa 2013, reprezentacyjo - 14 śyrpńa 2013
- ↑ Kuba odchodzi do Borussii Dortmund
- ↑ Błaszczykowski podpisał kontrakt z Dortmundem
- ↑ FM a rzeczywistość: Jakub Błaszczykowski


text:
Marilyn Monroe
Marilyn Monroe, po prowdźe Norma Jeane Mortensen, rodzůno kej Norma Jeane Baker (rodz. 1 čyrwca 1926 we Los Angeles, um. 4 śyrpńa 1962 we Los Angeles) – amerikańsko aktorka filmowo, legynda kina, seksbomba lot 50. a 60. XX wjeku. S anfanga bůua modelkům a prezyntowoua badykostjumy, a we 1946 přiuwožyu ja Howard Hughes, šef RKO Radio Pictures, kery namůwiu ja na aktorstwo. Pjyršy kůntrakt podpisoua s wytwůrńům 20th Century Fox. We lotach 1947-1948 zagroua lo ńich we poru filmach, s kerych žody ńy uośůngnou sukcesa, bez cůž ńy předužůno ś ńům kůntraktu. We 1949 pozowou do zdjyńć po nagu, a ukozouy śe ůune we I nůmeře Playboya. We 1952 pjyršy roz zagroua kej platynowo blůndynka, a pjyršy sukces uodńosua we 1953 rolům we Gentlemen Prefer Blondes (Chopy wolům blůndynki). Bůua pora razy hajtńynto, we tym s Arthurym Millerym, lo kerygo zmjyńiua wyznańy na judajizm. Oud pouowy lot 50. začua sprowjać mynga problymůw skiž nadužywańo alkoholu, barbituranůw, popadańo we depresyje a bulimjo. Na kůńec, znejdźůno ja mortwo we jeij chaupje ze suchawkům uod telefona we rynce. Připuščo śe, aže uod umřyua uod předawkowańo střodkůw nasynnych, nale sprawa jeij śmjyrći ńy je do dźiśej do kůńca wyjaśńůno.
Filmografijo (wybůr)[Sprowjej | sprowjej zdrzůdło]
- 1947: "Dangerous Years"
- 1948: "Ladies of the Chorus"
- 1949: "Love Happy"
- 1950: "A Ticket to Tomahawk", "The Asphalt Jungle"
- 1950: "All about Eve"
- 1951: "Home Town Story"
- 1952: "Don't Bother to Knock", "Monkey Business"
- 1953: "Niagara", "Gentleman Prefer Blondes"
- 1953: "How to Marry a Millionaire"
- 1954: "There's No Business Like Show Business"
- 1954: "River of No Return"
- 1955: "The Seven Year Itch"
- 1956: "Bus Stop"
- 1957: "The Prince and the Showgirl"
- 1959: "Some Like It Hot"
- 1960: "Let's Make Love"
- 1961: "The Misfits"


text:
Lazaryt
Lazaryt to je fest ważno jydnostka uorgańizacyjno we systymje zdrowotnygo pjastůnku. We lazaryće dowo śe śwjadczyńo zdrowotne we warůnkach zawartych. Nojważńijszym cwekym dźołańo lazarytůw je kuryrowańy pacjyntůw, nale lazaryty dowajům tyż pjastůnek do ludźi zdrowych, jako np. lazaryty położńicze.
Wele lazarytůw czynsto sům tyż przichodń ambulatoryjne a zakłady djagnostyczne. We lazaryće pacjyntům dowo śe lekarski a uopatrůński pjastůnek bez cołki dźyń. Ńykere lazaryty, uosobliwje akadymicke lazaryty, zajmujům śe prowadzyńym dydaktyki przed- a podyplůmowyj.


text:
Wjelgo Brytańijo
Wielgŏ Brytanijŏ, Zjednoczōne Krōlestwo Wielgij Brytanije a Pōłnocnyj Irlandyje (The United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, Britain, UK) – unitarne wyspiarske państwo położōne we Zachodnij Ojropie. W skłŏd Wielgij Brytanije włażōm: Yngland, Walijŏ i Szkocyjŏ położōne na wyspie Wielgŏ Brytanijŏ, Pōłnocnŏ Irlandyjŏ leżōncŏ we pōłnocnyj tajli wyspy Irlandyjŏ. Guernsey, Jersey a Wyspa Man, posiadajōm ôdrymbny status depyndyncyje brytyjskij Korōny. Zależnymi teritoryjōma ôd Wielgij Brytanije sōm: Gibraltar, Anguilla, Bermudy, Brytyjske Dziewicze Wyspy, Falklandy, Georgia Połedniowŏ a Sandwich Połedniowy, Kajmany, Mōntserrat, Turks i Caicos, Św. Helyna, Brytyjske Teritoryjum Indyjskigo Ôceanu a Pitcairn.
Wielgŏ Brytanijŏ je tyż człōnkym-zŏłożycielym Spōlnoty Nŏrodōw zrzeszajōncyj bōłe kolōnije, dōminija i inksze brytyjske posiadości, włazi tyż we skłŏd G8. Przinŏleży ku Radzie Bezpieczyństwa ÔNZ, we keryj mŏ recht veta. Wielgŏ Brytanijŏ to jedno z głōwnych mocarstwōw ôbecnych czasōw. Jeji zbrojne siyły stacjōnujōm we 80 krejach świata (nŏjsrogsze stałe garnizōny sōm w Niymczech, na Cyprze, na Falklandach, na Gibraltarze a w Kanadzie). Zjednoczōne Krōlestwo mŏ tyż ōngyfer 200 atōmowych głowicōw. Krej tyn je tyż zaliczany ku nŏjbarzi ańflusowym we Ojropejskij Unije.


text:
Muzyka
Muzyka to je kůnszt uorgańizacyje dźwjynkowych sztruktur we czaśe. Sztruktury dźwjynkowe skłodajům śe ze zestowůw akustyznych welůw uo uodpedńo nasztalowanych czynstotliwośćach a amplitudach. Cwekym muzyki je dźałańy na śwjadůmość tygo, co uůn sucho. Muzyka je uodbjerano subjektywńy, znoleżńy na uosobistych dośwjodczyńach suchocza, kulturowygo kryngu, nastroju a inkszych. Uod mołwy uodrůżńo śe tym, co jeji treśći sům barzi absztrakcyjne, a do jeji tworzyńo używo śe, krům głosu, roztůmajtych muzycznych insztrůmyntůw. We tradycyjnym a nojbarzi ajnfachowym ujyńću, na muzyka składo śe rytm, nuta a ajnsztimůng.


text:
Friedrich Lorentz
Friedrich Lorentz (ùr. 18 gòdnika 1870 rokù w Güstrow, ùm. 29 strumiannika 1937 rokù w Sopòce) - miemiecczi slawista, wôżny badéra jãzëka i kùlturë Kaszëbów ë Słowińców. Òd 1894 rokù doktor. Mieszkôł w: Wejrowie, Kartuzach i Sopòce. W 1907 rokù założëlë w Kartuzach, m.jin Izydor Gùlgòwsczi ë òn Kaszëbsczé Lëdoznawczé Zrzeszenié Verein für kaschubische Volkskunde, chtërno wëdôwało pismiono Mitteilungen des Vereins für Kaschubische Volkskunde. Lorentz je ùsôdzcą: Die kaschubischen Ortsnamen nebst Ableitungen, Slovinizische Grammatik, Slovinizische Texte, Slovinizisches Wörterbuch, Teksty pomorskie, Zarys ogólnej pisowni i składni pomorsko-kaszubskiej, Zarys etnografii kaszubskiej, Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskim, Kaschubische Grammatik, Gramatyka pomorska i jin., a wespółautorã Kaszubi : kultura ludowa i język. Nôùkòwé dzejanié tegò meklembùrzczégò lingwistë miało znaczënk dlô szerszégò pòdjimniãcô przez młodą inteligencjã deji F. Cenôwë. W 1919 rokù jegò kaszëbsczi alfabét béł taczi:
A Ą B C Č D E É Ë F G H I J K L Ł M N Ń O Ó Ô Œ Ǫ P R Ř S Š T U V W Z Ž
Bùtnowé lënczi[edicëjô | edytuj kod]
- To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.


text:
Mapa kodów pocztowych Bagienice NoweMiejscowość: Bagienice Nowe
Gmina: Kuczbork-Osada
Powiat: żuromiński
Województwo: mazowieckie
Kod pocztowy: 09-310
Kody pocztowe
Kody pocztowe w innych miejscowościach: Katowice kody pocztowe, Leszno kod pocztowy, plac Batorego Stefana 10 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 11 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 12 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 13 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 14 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 15 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 16 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 17 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 18 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 19 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 20 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 21 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 22 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 23 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 24 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 25 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 26 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 27 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 28 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 29 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 30 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 31 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 32 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 33 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 34 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 35 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 36 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 37 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 38 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 39 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 40 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 41 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 42 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 43 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 44 Szczecin kod pocztowy, plac Batorego Stefana 45 Szczecin kod pocztowy
Mapa strony


text:
Mapa kodów pocztowych Badowo-DańkiMiejscowość: Badowo-Dańki
Gmina: Mszczonów
Powiat: żyrardowski
Województwo: mazowieckie
Kod pocztowy: 96-320
Kody pocztowe
Kody pocztowe w innych miejscowościach: Sosnowiec kody pocztowe, Lędziny kody pocztowe, plac Zgody 23 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 24 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 25 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 26 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 27 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 28 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 29 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 30 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 31 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 32 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 33 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 34 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 35 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 36 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 37 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 38 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 39 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 40 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 41 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 42 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 43 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 44 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 45 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 46 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 47 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 48 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 49 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 50 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 51 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 52 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 53 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 54 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 55 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 56 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 57 Szczecin kod pocztowy, plac Zgody 58 Szczecin kod pocztowy
Mapa strony


text:
Nalěśe
Za tym, až nalěśe na pódpołdnjowej abo pódpołnocnej połkuli kněžy, se mjazy pódpołnocnym a pódpołdnjowym nalěśim rozeznawa. Dla drogujucego cenitowego stawa słyńca mjazy pódpołdnjoweju a pódpołnocneju wobrotneju šyrinu wóspjetujo se nalěśe w kuždej hemisferje w lětnem turnusu. Togodla jo teke móžne, z pódpołdnjowego nalěśa pódpołnocnu nazymu slědowaś a nawopak.
Casowy rum[wobźěłaś]
Zachopjeńk nalěśa se móžo pak astronomiski, toś pó połoženju zemje k słyńcu, pak se fenologiski pó stadiumje wuwiśa rostlinow póstaj.
Astronomiski zachopina se z nalětnym ekwinoktiumom:
- na pódpołnocnej połkuli 20. abo 21., w rědkich padach južo 19. měrca
- na pódpołdnjowej połkuli 22. abo 23. septembra
Z astronomiskim zachopjeńkom lěśa k lětnemu zawrośenju słyńca 21. junija se kóńcy nalěśe něnto pśecej na samskem dnju.
Pó fenologiji zachopina se nalěśe z prědnym kwiśenim regionalnje rozdźělnych družynow rostlinow. W pódpołnocnej hemisferje to zastupi powšyknje w mjasecach měrc, apryl a maj, w pódpołdnjowej hemisferje pak w septembrje, oktobrje a nowemberje.
W srjejźnej Europje zachopina se pótakem pódnalěto južo z prědnym kwiśenim sněgulkow, dopołne nalěśe jo pak akle z zachopjeńkom kwiśenja jabłušcynami dośěgnjone.
Toś ten casowy rum, w kótaremž pśiroda wóžywjujo, se w nimskem rěcnem wužywanju teke ako Frühjahr wóznamjeni.
W meteorologiji nalěśe zachopina se pśecej 1. měrca. Wóno bu z pśicynow wěcej jadnorego wjeźenja statistika na prědny źeń mjaseca scynjone a jo (meteorologiski glědane) – kaž teke tśi druge lětne case lěto, nazyma a zyma – dokładnje tśi mjasece dłujke. Tak se mógu lětne case wěcej jadnory do „suche“, „góruce“, „zymne“ atd. rozdźěla.
Wucynk na cłowjeka[wobźěłaś]
Z stupajucej swětłowej intensiwnosću se wósebnje pśi primitiwnych ludach wěcej serotonina a dopamina wusypuju (w ciwilizowanych kulturach se njezměnijo pśez wuměłsku swěcu pśiwzeta swětłowa intensiwnosć). Toś te se staraju za w cełku lěpše strowotny staw a wustatkuju lažku euforiju. Teke žycenje pó partnera jo pśi nejwětšych ludach w nalěśu mócne, wowołowany mjaz drugim pśez pówušone wusypowanje hormonow. To jo pak wědomnostnje njeje dopokazane. Zazdaśim graju optiske powabki pśez lažčejšu drastwu wětšu rolu.
Na rozdźěl wót toś tych tak mjenjowanych nalětnych cuśow nastanjo pśi někotarych ludach nalětna mucnosć. Toś ta se pśedewšym hyšći mócnje w kšwi eksistěrujucemu spańskemu hormonoju melatonin pśipišo, ale jo dokładna pśicyna hyšći njewujasnjona.
Lubowarjow pśirody a drogowarjow pśiwabjaju cesćej do pód gołe njebjo, a wjele gromaźi nalětne zela (na pś. kobołkojty pyšny kobołk) za wobnowjenje pódnalěśneje kuchniny.
Glědaj teke[wobźěłaś]
- Fenologija wopśimjejo pśednalěśo, prědne nalěśo a dopołne nalěśe
- Frühling, Sommer, Herbst, Winter… und Frühling (Film)
- Le sacre du printemps, Ballett von Igor Strawinski
- Styri lětne casy, prědna sajźba; wiolinowy koncert wót Antonio Vivaldi
- Primavera (nalěćo), mólba wót Botticelli
Eksterne wótkaze[wobźěłaś]
- Nalětnje fota, Fotowa galerija "Grundschule Friedrichsfehn" (nim.)
- "ZDF Abenteuer Wissen" wo temu (nim.)
- Fota nalěśa (nim.)
nalěśe (nalěto) | lěśe | nazyma (nazymje) | zyma (zymje)
dešćowy cas | suchy cas


text:
Jurij Měrćink
Jurij Měrćink (* 20. meje 1914 w Chelnje; † 14. měrca 1988 w Budyšinje) bě serbski awtor, žurnalist, kubłar a direktor Serbskeje ludoweje uniwersity.
Wotrosće na nanowym statoku w Chelnje a wopytowaše najprjedy Radworsku ludowu šulu a pozdźišo měšćansku šulu w Budyšinje, hdźež złoži 1933 maturu.
Dokelž z politiskich přičin – njezastupi do nacionalsocialistiskeho studentskeho zwjazka – w Lipsku studować njesmědźeše, započa w lěće 1933 w Praze studij germanistiki a sorabistiki. Bě w tutym času tež z aktiwnym sobustawom Praskeje Serbowki. Dnja 16. awgusta 1937 bu při překročenju němsko-čěskeje hranicy blisko Habrachćic zajaty, dokelž měješe lětaki a kwitowanki mjeztym zakazaneje Domowiny kaž tež wjetšu sumu pjenjez sobu. To bě nacijam składnosć za wobsadźenje Serbskeho domu a zajeće dalšich serbskich prócowarjow. Měrćink sam wosta cyłkownje nimale wósom lět w nacistiskich jastwach, wot 1940 samo w Sachsenhausenskim koncentraciskim lěhwje.
Po druhej swětowej wójnje organizowaše serbske narodne žiwjenje w čěskej stolicy, kaž na přikład rozšěrjenje serbskeho eksilneho časopisa „Naš puć“ a „Našich nowin“, serbske wusyłanja w čěskim rozhłosu a załoženje Domowiny w ČSR. W lěću 1948 narodźi so jeho dźowka Angela w Praze a hišće w samsnym lěće wotzamkny Měrćink studij a wróći so domoj do Łužicy. Mjez 1949 a 1952 bě z direktorom Serbskeje ludoweje uniwersity a organizowaše na wjace hač sto wsach rěčne kursy. Potom slědowaše dźěławosć jako wučer na Serbskim wučerskim wustawje. Wot 1955 do 1962 běše ze sobudźěłaćerjom Serbskeho pedagogiskeho instituta a wudawaše cyłkownje něhdźe 2.500 stronow serbskeho pedagogiskeho materiala. Wot 1962 skutkowaše jako wědomostny sobudźěłaćer Instituta za serbski ludospyt.
W lěće 1961 wozjewješe prěni serbski roman wo žiwjenju w koncentraciskim lěhwje („Hdyž čerty ćěkaja“). W ramiku dźěławosće w Instituće za serbski ludospyt běše mjez druhim na projekće „Němsko-hornjoserbskeho słownika“ wobdźěleny. Jako přełožowar zeserbšći Juliusa Fučíkowu knihu „Reportaža pod šibjencu napisana“ (Reportáž psaná na oprátce).


text:
Šupy
Šupy (Procyon) su ród ze swójby małkich mjedwjedźow (Procyonidae). Wot sydom družinow je jedna tež w Europje zdomjacnjowana.
Wopis[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Šupy docpěja dołhosć wot něhdźe 40 hač do 70 cm. Barbjenje je šěre hač čornojte, mjeztym zo maja čorny muster we wobliču. Wone su wšožrački a móžeja derje lězć a płuwać.
Rozšěrjenje a žiwjenski rum[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Sydom družinow je w sewjernej, srjedźnej a južnej Americe domjace.
Družiny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Ród šupow so do sydom družinow rozdźěli:
- (Sewjeroameriski) šup (Procyon lotor) je najdale rozšěrjeny a najlěpje přeslědźowany zastupnik roda. Prěnjotnje wot južneje Kanady hač Panamy rozšěrjeny, wón je mjeztym tež w Europje domjacy.
- Krabowy šup (Procyon cancrivorus) je w Južnej Americe domjacy.
- de:Tres-Marias-Waschbär (Procyon insularis) je na Tres-Marias-kupach před zapadnym pobrjozom Mexiko endemiski.
- Bahamaski šup (Procyon maynardi) je žiwy jenož na kupje New Providence, kotraž k Bahamam słuša.
- Guadeloupe-šup (Procyon minor) je na Antilowej kupje Guadeloupe endemiski.
- Cozumel-šup (Procyon pygmaeus) je žiwy na kupje Cozumel před mexiskej połkupu Yucatán.
- Barbadosowy šup (Procyon gloveralleni) na Karibiskej kupje Barbadosy wustupowaše. Posledni eksemplar bu w lěće 1964 wuhladany, tak zo družina płaći jako wotemrěta.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Meyers Taschenlexikon Biologie, In 3 Bänden, 3. zwjazk, ISBN 3-411-12033-9, strona 267 (něm.)


text:
Agata Mróz-Olszewska
Agata Mróz-Olszewska (ur. 7 kwjetńa 1982 we Důmbrowje Tarnowskjej [1], zm. 4 čyrwca 2008 we Wrocuawju) – polsko śatkorka, reprezyntantka Polski. Groua we špilach kej střodkowo, mjoua 191 cm wzrostu. Wystympowoua we reprezyntacyji Polski. Dwukrotńy, we 2003 a 2005 zdobůua zuoty medal Mistřostw Ojropy.
W 2007 skuli zuygo stanu zdrowja (mjelodysplazyjo špiku) postanowiua přerwać karjera. 10 čyrwca 2007 hajtnyua śe s Jackem Olszewskim. 12 styčńa 2008 uogośiua, iže spodźywo śe bajtla. 4 kwjetńa 2008 urodźiua cera Liljana.
22 maja 2008 přešua zabjyg přeščepu špiku kostnygo we Klińice Transplantolůgji Špiku we Wrocuawju. Umřyua westolećo 26 lot we godźinach porannych 4 čyrwca 2008.


text: Borzymowskiego Marcina, Chopina Fryderyka, Cicha, Grottgera Artura, Kołłątaja Hugo, Konopnickiej Marii, Kopernika Mikołaja, Korzeniowskiego Josepha Conrada, Kościuszki Tadeusza, Krakusa i Wandy, Mickiewicza Adama, Morska, Norwida Cypriana Kamila, Obrońców Westerplatte, Portowa, Rafińskiego Teodora (Profesora Teodora Rafińskiego), Reymonta Władysława Stanisława, Rodziewiczówny Marii, Sikorskiego Władysława (Generała Władysława Sikorskiego), Słowackiego Juliusza, Spacerowa, Szymanowskiego Karola, Ściegiennego Piotra (Księdza Piotra Ściegiennego), Towarowa, Waszyngtona Jerzego, Zdrojowa


text:
Mapa kodów pocztowych Aleksandrów, gmina Mycielin, powiat kaliskiMiejscowość: Aleksandrów
Gmina: Mycielin
Powiat: kaliski
Województwo: wielkopolskie
Kod pocztowy: 62-831
Kody pocztowe
Kody pocztowe w innych miejscowościach: Częstochowa kody pocztowe, Mory kod pocztowy, Władysława IV 1 Szczecin kod pocztowy, Władysława IV 4 Szczecin kod pocztowy, Władysława IV 14 Szczecin kod pocztowy, Władysława IV 20 Szczecin kod pocztowy, Władysława IV 22 Szczecin kod pocztowy, Władysława IV 28 Szczecin kod pocztowy, Władysława IV 29 Szczecin kod pocztowy, Władysława IV 30 Szczecin kod pocztowy, Władysława IV 33 Szczecin kod pocztowy, Władysława IV 45 Szczecin kod pocztowy, Władysława IV 49 Szczecin kod pocztowy, Władysława IV 53 Szczecin kod pocztowy, Władysława IV 55 Szczecin kod pocztowy, Władysława IV 68 Szczecin kod pocztowy, Władysława IV 72 Szczecin kod pocztowy, Władysława IV 75 Szczecin kod pocztowy, Władysława IV 76 Szczecin kod pocztowy, Władysława IV 92 Szczecin kod pocztowy, Władysława IV 93 Szczecin kod pocztowy, Władysława IV 95 Szczecin kod pocztowy, Władysława IV 100 Szczecin kod pocztowy, Władysława IV 105 Szczecin kod pocztowy, Władysława IV 108 Szczecin kod pocztowy, Papugi Jana 9 Szczecin kod pocztowy, Papugi Jana 29 Szczecin kod pocztowy, Papugi Jana 30 Szczecin kod pocztowy, Papugi Jana 32 Szczecin kod pocztowy, Papugi Jana 34 Szczecin kod pocztowy, Papugi Jana 44 Szczecin kod pocztowy, Papugi Jana 46 Szczecin kod pocztowy, Papugi Jana 69 Szczecin kod pocztowy, Papugi Jana 72 Szczecin kod pocztowy, Papugi Jana 73 Szczecin kod pocztowy, Papugi Jana 74 Szczecin kod pocztowy, Papugi Jana 83 Szczecin kod pocztowy, Papugi Jana 89 Szczecin kod pocztowy
Mapa strony


text:
Rysy
Rysy (suow. Rysy, pol. Rysy, mjym. Meeraugspitze, madź. Tengerszem-csúcs) – nojwyžšy wjyrch we Tatrach Polskich a nojwyžšy wjyrch Polski. Rysy sům pouožůne na grańicy Suowacyje a Polski.
Topografja[Sprowiyj | sprowjej zdrzůdło]
Masyw uod Rysůw mo tři wjyrchy. Nojwyžšy s ńich, "střodkowy" (2 503 m n.p.m.), je po strůńy suowackij, tak samo jako nojńižšy wjyrch pouedńowo-wschodńi (2 473 m n.p.m.). Na grańicy polsko-suowackij je střredńi wjyrch (2 499 m n.p.m.) – je uůn nojwyžšym půnktym Polski.


text:
Śńyżka
Śńyżka (czes. Sněžka, pol. Śnieżka, mjym. Schneekoppe, dolnoś. Schniekuppe) – nojsrogszy wjyrch Ślůnska a Czeskij Republiki, srogo na 1603 metry[1]. Położůno je we Gůrach Uolbrzimich, kere sům tajlům Sudetůw.
Na wjyrchu stoji restauracyjo a astrůnůmiczne uobserwatoryjům; po czeskij strůńe trwo budowa nowygo schrůńiska turystycznygo. Dowńi na Śńyżce stały dwa schrůńiska - mjymjecke uod 1850 pod mjanym Preussische Baude, kere rozebrali Poloki we lotach 60. XX stolećo a czeske Böhmische Baude (w tyn czas austrijocke) uod 1868. Zawarte bůło uod 1989, a rozebrano je we 2005.
Śńyżka je fest popularno postrzůd turystůw uod XVI stolećo. Dźiśej prowadzům tukej cesty uod Polski a Czechůw. Ze czeskij strůny dźało tyż zajlbana uod mjasta Pec pod Sněžkou.
We marcu 2009 przitrefiła śe na Śńyżce budowlano katastrofa - na pora tydńi zawarto uobserwatoryjům a cesty na wjyrch uod polskij strůny[2].
Śnyżka je przedstawjůno na wapyńe Karpacza.


text:
Binůminalne mjanowańy
Binůminalne mjanowańy (uod łać. binomen - dwa mjana) to je systym mjanowańo wszyjskich zortůw żywych uorgańizmůw dwůma mjanami. Uopracowoł go szwedzki przirodńik Carl von Linné. We tym systymje kożdo zorta żywych uorgańizmůw mo dwa mjana łaćińske (abo postłaćinske), bez tyn przikłod Aquila chrysaetos - Aquila, adler, a chrysaetos - skolny. S anfanga dowo śe mjano zorty, a ńyskorzi mjano gatůnku. Skiż używańo łaćińskich mjanůw, s kerych kożde jednoznaczńy uokryślo gatůnek, idźe lekuśko go idyntyfikować uod używaczůw kożdyj godki.


text:
Mapa kodów pocztowych ulica PlanktonowaUlica: Planktonowa
Miejscowość: Bydgoszcz
Gmina: Bydgoszcz
Powiat: Bydgoszcz
Województwo: kujawsko-pomorskie
Kod pocztowy: 85-435
Kody pocztowe
Jastrowie kod pocztowy
Pieńsk kod pocztowy
Bałuckiego Michała 45 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 46 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 47 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 48 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 49 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 50 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 51 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 52 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 53 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 54 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 55 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 56 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 57 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 58 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 59 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 60 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 61 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 62 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 63 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 64 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 65 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 66 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 67 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 68 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 69 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 70 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 71 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 72 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 73 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 74 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 75 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 76 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 77 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 78 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 79 Warszawa kod pocztowy
Bałuckiego Michała 80 Warszawa kod pocztowy
Mapa strony


text:
You are in San Francisco United States
Mount Everest, inksze mjana: Czůmolůngma, Sagarmatha - nojwyższo gůra na Źymje, keryj wjyrch je wysoki na 8848 myjtrůw n.p.m. Leży uůna we Azyji, we Himalajach na grańicy Nepalu a Chinůw. Je zbudowano ze grańitůw, gnejsůw, wapjyńůw a łupkůw. Uod trzech strůn jeji masyw je podćynty lodowcůma, s kerych nojdugsze majům 17 kilomyjtrůw. Pjyrszy roz bůła zdobyto 29 maja 1953 bez Edmunda Hillary'ego a Tenzinga Norgaya. Bez uokoliczno ludność je powożano ze śedźiba bogůw.


text:
Mapa kodów pocztowych Bielawy PogorzelskieMiejscowość: Bielawy Pogorzelskie
Gmina: Pogorzela
Powiat: gostyński
Województwo: wielkopolskie
Kod pocztowy: 63-860
Kody pocztowe
Kody pocztowe w innych miejscowościach: Bydgoszcz kody pocztowe, Warszawska Otwock kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 39 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 40 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 41 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 42 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 43 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 44 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 45 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 46 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 47 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 48 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 49 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 50 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 51 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 52 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 53 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 54 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 55 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 56 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 57 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 58 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 59 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 60 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 61 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 62 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 63 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 64 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 65 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 66 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 67 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 68 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 69 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 70 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 71 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 72 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 73 Iława kod pocztowy, Broniewskiego Władysława 74 Iława kod pocztowy
Mapa strony


text:
Mapa kodów pocztowych ulica SzkutnikówUlica: Szkutników
Miejscowość: Władysławowo
Gmina: Władysławowo
Powiat: pucki
Województwo: pomorskie
Kod pocztowy: 84-120
Kody pocztowe
Radom kody pocztowe
Bylew kod pocztowy
Bagienna 49 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 50 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 51 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 52 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 53 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 54 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 55 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 56 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 57 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 58 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 59 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 60 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 61 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 62 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 63 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 64 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 65 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 66 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 67 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 68 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 69 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 70 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 71 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 72 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 73 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 74 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 75 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 76 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 77 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 78 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 79 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 80 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 81 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 82 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 83 Ruda Śląska kod pocztowy
Bagienna 84 Ruda Śląska kod pocztowy
Mapa strony


text:
Mapa kodów pocztowych ulica Hallera JózefaUlica: Hallera Józefa
Miejscowość: Zawiercie
Gmina: Zawiercie
Powiat: zawierciański
Województwo: śląskie
Kod pocztowy: 42-431
Kody pocztowe
Zielonka kod pocztowy
Wolica kod pocztowy
Cisowa 30 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 31 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 32 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 33 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 34 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 35 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 36 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 37 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 38 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 39 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 40 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 42 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 43 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 44 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 45 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 46 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 47 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 48 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 49 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 50 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 51 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 52 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 53 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 54 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 55 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 56 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 57 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 58 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 59 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 60 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 61 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 62 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 63 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 64 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 65 Ruda Śląska kod pocztowy
Cisowa 66 Ruda Śląska kod pocztowy
Mapa strony


text:
Barliń
Barliń (nim. Berlin) jo głowne město a stolica Nimskeje, a ma wěcej wobydlarjow a wěcej płoni ako kužde dalšne nimske město. Wón jo měsćański stat a stakim jaden tych krajow Nimskeje zwězkoweje republiki. Barliń jo jadno z nejwětšych městow pó wobydlarjach w EU.
Wopśimjeśe
Kultura
Ako jaden tych centrow z nejwětšym politiskim wliwom w Europskej uniji a ze swójim kulturnym derbstwom, jo Barliń jadna tych nejwěcej wobglědowanych metropolow kontinenta. Město jo wuznamny wobchadny suk a wažny góspodarski, kulturny a kubłański centrum Nimskeje. Institucije ako uniwersity, slěźeńske institucije, źiwadła, muzeje ale teke festiwale, nocne žywjenje a architektura Barlinja su swětosławne.
Stawizny
Historiski Barliń jo był wěcej raz głowne město nimskich statow ako markgrobojstwa/kurwjerchojstwa Bramborskeje, kralojstwa Pšuskeje, Nimskego rajcha abo Nimskeje demokratiskeje republiki (jano pódzajtšny źěl města). Wót nimskego zjadnośenja, dnja 3. oktobra 1990, jo Barliń głowne město cełeje Nimskeje, a z głownoměstnem wobzamknjenim Nimskego zwězkowego sejma wót 1991 město jo wót 1999 teke sedło nimskego parlamenta a kněžarstwa.
Rozdźělenje města
Wót 1 januara 2001 w Barlinje jo 12 měsćańskich źěłow.
Eksterny wótkaz
Baden-Würtembergska | Barliń | Bayerska | Bramborska | Brema | Dolnosakska | Durinska | Hamburg | Hesseńska | Mecklenburg-Pśedpomorska | Nordrhein-Westfalska | Rheinland-Pfalcojska | Saarlandska | Sakska | Saksko-Anhaltska | Šleswig-Holštejnska
1952 k Baden-Würtembergskej fuzionowali: Südbaden | Württemberg-Baden | Württemberg-Hohenzollern


text:
Mapa kodów pocztowych Cierpice, gmina Wielka Nieszawka, powiat toruńskiMiejscowość: Cierpice
Gmina: Wielka Nieszawka
Powiat: toruński
Województwo: kujawsko-pomorskie
Kod pocztowy: 87-165
Kody pocztowe
Kody pocztowe w innych miejscowościach: Włocławek kod pocztowy, Zabrze kody pocztowe, Górna 98 Bydgoszcz kod pocztowy, Górna 102 Bydgoszcz kod pocztowy, Górna 105 Bydgoszcz kod pocztowy, Górna 108 Bydgoszcz kod pocztowy, Górna 109 Bydgoszcz kod pocztowy, Górna 110 Bydgoszcz kod pocztowy, Górna 111 Bydgoszcz kod pocztowy, Górna 114 Bydgoszcz kod pocztowy, Górna 117 Bydgoszcz kod pocztowy, Górna 119 Bydgoszcz kod pocztowy, Górna 120 Bydgoszcz kod pocztowy, Podgórze 10 Bydgoszcz kod pocztowy, Podgórze 13 Bydgoszcz kod pocztowy, Podgórze 17 Bydgoszcz kod pocztowy, Podgórze 29 Bydgoszcz kod pocztowy, Podgórze 31 Bydgoszcz kod pocztowy, Podgórze 36 Bydgoszcz kod pocztowy, Podgórze 40 Bydgoszcz kod pocztowy, Podgórze 43 Bydgoszcz kod pocztowy, Podgórze 56 Bydgoszcz kod pocztowy, Podgórze 59 Bydgoszcz kod pocztowy, Podgórze 60 Bydgoszcz kod pocztowy, Podgórze 72 Bydgoszcz kod pocztowy, Podgórze 73 Bydgoszcz kod pocztowy, Podgórze 77 Bydgoszcz kod pocztowy, Podgórze 94 Bydgoszcz kod pocztowy, Podgórze 99 Bydgoszcz kod pocztowy, Podgórze 115 Bydgoszcz kod pocztowy, Podgórze 117 Bydgoszcz kod pocztowy, Podgórze 120 Bydgoszcz kod pocztowy, Podgórze 122 Bydgoszcz kod pocztowy, Smętowska 16 Bydgoszcz kod pocztowy, Smętowska 17 Bydgoszcz kod pocztowy, Smętowska 37 Bydgoszcz kod pocztowy, Smętowska 44 Bydgoszcz kod pocztowy, Smętowska 57 Bydgoszcz kod pocztowy
Mapa strony


text:
Pózymski
Pózymski, nalětnik,[1] měrc (górnoserbski nalětnik) – jo tśeśi mjasec w gregoriańskem kalendarju. Wón ma 31 dnjow. Wón ma mě měrc pó Marsu, romski bog wójny. Pśed dodaśim januara a februara, měrc jo był prědny mjasec kalendarja.
Měrc jo nalětny mjasec w pódpołnocnej hemisferje a nazymski mjasec w pódpołdnjowej hemisferje. Jaden z dweju rownonocnosći se za cas měrca wótměwa. Codiakalnej znamjeni w měrcu stej Ryby a Baran.
Měrc zachopina ze samskim wšednym dnju kaž nowember w kuždych lětach, a kaž februar mimo za cas pśestupnego lěta.
Referenca[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- ↑ Bogumil Šwjela: Dolnoserbsko-němski słownik, Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšyn, 1963., bok 177.


text:
Dymokratyczno Republika Kůnga
Dymokratyčno Republika Kůnga (République démocratique du Congo) – třeće pod wzglyndym wjelgośći państwo Afriki, pouožůne we jeji střodkowyj tajli, we dořeču řeki Kůngo, u kerej ujśćo pośado 37 km dostympu do Uoceanu Atlantyckigo. Nazwa, uoznačajůnco "myśliwy", pochodźi uod ludu Bakůngo. W uokreśe kolůńalnym DR Kůnga wystympowoua kej Wolne Państwo Kůngo (do 1908) i Kůngo Belgijske (do 1960), a po uzyskańu ńypodlygośći we lotach 1971-1997 kej Zair. Do uodrůžńyńo uod sůmśadujůncyj Republiki Kůnga (Kůngo-Brazzaville), DR Kůnga wystympowoua tyž kej Kůngo-Léopoldville, a uobecńy po zmjańy nazwy stolicy, kej Kůngo-Kinšasa.
Nojwjynkše mjasta kraju: Kinšasa, Lubůmbashi, Mbuji-Mayi, Kisangańi, Kananga. Kraj zamješkuje 250 grup etńičnych. Nojwjynkše to Kůngo, Luba i Můngo.


text:
Mandžuska
Mandžuska, lažy w dłujkopódzajtšnej Chinskej ludowej republice, wokoło městow Harbin, Shenyang a Changchun. Wóna wobpśimjo prowincije Heilongjiang, Jilin a Liaoning. Z historisko-politiskich pśicynow se wobznamjenje togo regiona w Chinje wšak južo něwužywa. Powěda se o dłujkopódzajtšnej Chinje 东北/ 东北三省/ 东三省| t=東北/ 東北三省/ 東三省Dōngběi/ Dōngběisānshěng/ Dōngsānshěng.
Stawizny[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Mandžuska (bźez prowincije Liaoning) jo była tradicionelnje sedlinske městno naroda Mandžu. Wót nich jo teke mě togo kraja.Wóni su kněžyli nad cełu Chinu wót 17. stolěśa a załožyli Qing-Dynastiju


text:
Słowa kluczowe dla branży Budowlana chemia
Miasta w których znajdują się firmy dla tynki
warszawa tynki sulejówek tynki mińsk mazowiecki tynki dębe wielkie tynki sochaczew tynki dachowa tynki wiskitki tynki mszczonów tynki żyrardów tynki legionowo tynki stanisławów pierwszy tynki michałów-reginów tynki otwock tynki karczew tynki zalesie górne tynki marysin tynki pruszków tynki owczarnia tynki macierzysz tynki łazy tynki nowy dwór mazowiecki tynki siedlce tynki łosice tynki potworów tynki gostynin tynki wilga tynki janinów tynki pionki tynki ostrów mazowiecka tynki krześlin tynki radom tynki przeźmierowo tynki suchy las tynki mosina tynki wysogotowo tynki tarnowo podgórne tynki baranowo tynki luboń tynki rokietnica tynki kostrzyn tynki janikowo tynki rosnówko tynki niepruszewo tynki poznań tynki konin tynki śrem tynki krzyżanowo tynki stare miasto tynki ślesin tynki wieruszew tynki witkowo tynki cielimowo tynki witaszyce tynki zakrzew tynki leszno tynki środa wielkopolska tynki koło tynki kłodawa tynki wągrowiec tynki łobżenica tynki rogoźno tynki września tynki krobia tynki wolsztyn tynki wrząca tynki dobra tynki kalisz tynki kępno tynki krotoszyn tynki klonówiec tynki częstochowa tynki katowice tynki bielsko-biała tynki będzin tynki czeladź tynki strzyżowice tynki dąbie chrobakowe tynki blachownia tynki konopiska tynki huta stara b tynki gliwice tynki cieszyn tynki kaczyce tynki knurów tynki paniówki tynki pniów tynki tychy tynki jaworzno tynki pszczyna tynki warszowice tynki rybnik tynki bytom tynki pszów tynki tarnowskie góry tynki żory tynki lubliniec tynki imielin tynki żywiec tynki siemianowice śląskie tynki sosnowiec tynki zabrze tynki mazańcowice tynki wyry tynki wrocław tynki jelcz-laskowice tynki legnica tynki bolesławiec tynki lubin tynki kłodzko tynki jelenia góra tynki dzierżoniów tynki świerzawa tynki siechnice tynki strzelin tynki świdnica tynki jawor tynki szklarska poręba tynki ziębice tynki lubań tynki kraków tynki skawina tynki oświęcim tynki andrychów tynki tarnów tynki chrzanów tynki ładna tynki bolesław tynki gorlice tynki bochnia tynki łęka tynki wieliczka tynki myślenice tynki nowy sącz tynki brzesko tynki łódź tynki zgierz tynki pabianice tynki tomaszów mazowiecki tynki rzgów tynki kutno tynki wierzchlas tynki bełchatów tynki zduńska wola tynki wola pękoszewska tynki rawa mazowiecka tynki rozprza tynki gdańsk tynki gdynia tynki banino tynki morzeszczyn tynki zbychowo tynki radunica tynki gardeja tynki połchowo tynki lębork tynki nowy dwór gdański tynki sopot tynki rzeszów tynki krasne tynki jarosław tynki dębica tynki sanok tynki mielec tynki stalowa wola tynki rymanów tynki kolbuszowa tynki przemyśl tynki leżajsk tynki brzozów tynki tarnobrzeg tynki lubaczów tynki lublin tynki chełm tynki lubartów tynki zamość tynki szymanowo tynki bełżyce tynki biłgoraj tynki cholewianka tynki opole lubelskie tynki kielce tynki osowa tynki fidor tynki wolica tynki staszów tynki starachowice tynki ostrowiec świętokrzyski tynki stopnica tynki piotrowice tynki kazimierza wielka tynki szczecin tynki nowogard tynki mierzyn tynki koszalin tynki czaplinek tynki śmiadowo tynki mrzeżyno tynki wałcz tynki darłowo tynki choszczno tynki bydgoszcz tynki łochowo tynki toruń tynki dobrzyń nad wisłą tynki sośno tynki grudziądz tynki nowe marzy tynki białystok tynki wasilków tynki łomża tynki augustów tynki boćki tynki zielona góra tynki gorzów wielkopolski tynki nowa sól tynki żary tynki lubrza tynki strzelce krajeńskie tynki olsztyn tynki morąg tynki ełk tynki iława tynki tolkmicko tynki górowo iławeckie tynki opole tynki kluczbork tynki cisek tynki
Kursy walut
Kursy walut w MyBank.pl
Notowanie z 2015-05-18
0.47%
3,5550
0.29%
4,0468
0.80%
3,8642
1.06%
5,5672
Zegary świata
New York
London
Warszawa
Kyiv
Tokyo


text:
Finlandyjo
Finlandyjo, Republika Finlandyje (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo we půłnocnyj Ojropje, ferajńista Ojropejskij Uńije. Grańica mo uod zachodu ze Szwecyjům a ze Bałtyckym Morzym, uod půłnocy ze Norwygijům a uod wschodu ze Rusyjům.
Wjynkszość wjyrchu Finlandyje to sům ńiźiny ze młodům polodowcowům rzezům. Naturalne zachodńe a połedńowe grańice Finlandyje wyznaczajům Botńicko a Fińsko Zatoka, mjyndzy kerymi rozćůngo śe poprzećinane ćůngůma wzńyśyń morynowych Fińske Pojeźerze ze 60 tyś. jeźor. Jeźora zajmujům 18,8 tys km², fest liczne sům barzouy a torfowiska. We postrzodkowyj tajli kraju uksztołtowańy terynu mo cechy połedńowych pojeźerzů a wyżynůw, kere sům rozlygowane na půłnocy. Na půłnoc uod Podbjygůnowygo Koła je Fińsko Lapůńijo, kero je przedgůrzym Skandynawskich Gůrůw. Lyńijo szkerowygo wybrzeżo je śilńy rozwińynto, mockům małych wysepek.


text:
Seul
Wspůłrzyndne: 37°33' N 126°59' E
Seul (kor. 서울특별시, Seoul, Sŏul; posuchej) – to uod přez 600 lot stolica Koryje. Uod kůńca II wojny śwjatowyj po roztajlowańu Půuwyspu Koryjańskigo na dwa państwa Seul zostou stolicům Republiki Koryjańskij (Koryje Pouedńowyj), a Pjůngang stou śe stolicům Koryjańskij Republiki Ludowyj (Koryje Půunocnyj). Bez čas wojny koryjańskij na krůtki čas Seul bůu zajynty bez kůmůńistyčnych uokupantůw, a stolica Korei Pouedńowyj přyńyśůno do inkšygo mjasta.
Seul znojduje śe we cyntralno-zachodńij tajli Půuwyspu Koryjańskigo. Mjasto pouožůne je ńydaleko na pouedńe uod strefy zdymilitaryzowanyj (DMZ) a ležy nad řykům Han. Seul je polityčnym, spouečnym a ekůnůmičnym cyntrům Pouedńowyj Koryje.
Seul s gynstośćům zaludńyńo powyžej 15 tys/km² je jydnym s nojbardźij zatuočůnych mjast na śwjeće. Jednočeśńy pośado nojwjynkšo na śwjeće ilość šybkych uůnč internecowych a půnktůw dostympowych WiFi. W Seulu je tyž zarejerowane přez 1 mln pojazdůw mechańičnych.


text:
Kwadrat
Kwadrat – prostokůnt kery mo růwne boki.
Ńykere wuaśćiwośći kwadratu[Sprowiyj | sprowjej zdrzůdło]
Jak we prostokůnće, tyż we kwadraće:
- eki wewnyntrzne sům proste.
- Przećiwlegue boki sům růwnolegue (je to růwnoleguobok).
- Przekůntne sům růwnyj dugośći.
- Przekůntne przećinajům śe we pouowje.
- Půnkt przećyńćo překůntnych je strzodkym symetryji.
- Suma ekůw je 360° = (2π) rad.
Wuaśćiwośći kere mo s prostokůntůw ino kwadrat:
- Przekůntne kwadratu sům uodćinkym dwuśečnych ekůw kwadratu.
- Przekůntne přećinajům śe pod ekům prostům.
- Kwadrat je czworokůntem forymnym.
- Kwadrat je růmbym.
- Kwadrat mo štyry uośe symetryji: proste zawjerajůnce przekůntne a symetralne bokůw.
- Uośe symetryji kwadratu tajlujům go na 8 přystajůncych trůjkůntůw prostokůntnych.
- Kožde dwa kwadraty sům do śe podobne.
Wzory[Sprowiyj | sprowjej zdrzůdło]
- - dugość boku.
- Plac:
- Dugość przekůntnyj:
- Průmjyń uokrynga wpisanygo we kwadrat:
- Průmjyń uokrynga opisanego na kwadraće:
Geůmetryjo ńyeuklidesowo[Sprowiyj | sprowjej zdrzůdło]
We geůmetryje ńyeuklidesowyj, kwadrat je to wjelokůnt s 4 růwnymi bokami a ekami.
Bajszpile:


text:
Alojs Andricki
Alojs Andricki (němsce Alois Andricki, tež Aloys Andritzki; * 2. julija 1914 w Radworju; † 3. februara 1943 w koncentraciskim lěhwje Dachau) bě serbski katolski duchowny a martrar Mišnjanskeho biskopstwa. Wón běše wurazny přećiwnik nacionalsocializma a zamorduje so w Dachauskim koncentraciskim lěhwje. Andricki bu 2011 jako prěni Serb zbóžnoprajeny. Jeho wopomnjenski dźeń je 3. februar.
Wobsah
Žiwjenje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Pochad a studijne lěta[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Alojs Andricki, syn wučerja Jana Andrickeho a Madleny (rodź. Cyžec) a bratrowc Mikławša Andrickeho, narodźi so 1914 jako štwórte ze šěsć dźěći w Radworju. Třo bratřa (Jan, Gerat a Alfons) studowachu tohorunja teologiju. Najmłódši bratr Alfons, kotryž přisłušeše jezuitskemu rjadej, padny jako wojak w druhej swětowej wójnje.
Andricki wopytowaše 1921 ludowu šulu w Radworju, hdźež běše jeho nan šulski nawoda. Po štyrjoch lětach změni wón na Budysku Katolsku wyšu a natwarjacu šulu, hdźež maturu z wuznamjenjenjom złoži. Wot 1934 do 1937 studowaše na filozofisko-teologiskej akademiji w Paderbornje a zastupi po tym do měšniskeho seminara w Smochćicach. Dnja 30. julija 1939 wuswjeći biskop Petrus Legge Alojsa Andrickeho w Tachantskej cyrkwi w Budyšinje na měšnika. Swoju primicu woswjeći wón 6. awgusta 1939 w domjacej wosadźe w Radworju.
Jako šuler běše Andricki sobustaw a mjez 1931 do 1933 starši gymnazialneho towarstwa Włada. W Radworju wutwori so 1933, po tym zo sportowe zjednoćenstwo Sokoł swoju dźěławosć zastaji „Radworska katolska hólčina“. Mjez 1933 a 1934 běše Alojs Andricki prěni nawoda hólčiny, kotraž měješe młodostnych nabožnje a narodnostnje kubłać a sportowsce hromadźe zwjesć. Za čas swojeho studija wuzwoli so wón 1936 na redaktora a staršeho serbskeho studentskeho časopisa Serbski student.
Kapłanstwo w Drježdźanach[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
W lěće 1939 nastupi Andricki kapłanstwo při Drježdźanskej Dwórskej cyrkwi, hdźež wukonješe předewšěm nadawki dušepastyrja za młodostnych, prefekta Drježdźanskich kapałnikow a prezesa Drježdźanskeje Kolpingoweje swójby. Swojeje sprawnosće, wotpokazowaceho wustupowanja napřećo nacionalsocialistiskej ideologiji w zjawnosći a serbskeho pochada dla, běše dušepastyr Andricki NSDAP a statnym organam njepřijomny. Andricki a dalši kapłanojo předstaja z Drježdźanskej młodźinu 5. januara 1941 Oberufersku hru wo Jězusowym narodźe („Oberuferer Weihnachtsspiele“) w Drježdźanskej Dwórskej cyrkwi. Při dalšim předstajenju 12. januara 1941 w Pěrnom kontroluje Gestapo hru, na čož sćěhowachu wótre rozestajenja.
Zajeće[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Alojs Andricki dyrbješe so spočatnje z přesłyšowanjemi zatrašić, zaja pak so 21. januara 1941 wot Gestapo. Po dalšich přesłyšowanjach dowjedźechu jeho 7. februara 1941 do přepytowanskeje jatby do Drježdźanskeho přepytowanskeho jastwa na George-Bährowej dróze. Před Drježdźanskim wosebitym sudnistwom bu 15. julija 1941 dla „zachribjetnych nadpadow stata a strony“ (t. mj. „Zakoń wo zachribjetnosći“) wobskorženy a k šěsć měsacam kłódy zasudźeny. Dokelž so jemu přepytowanska jatba přiliči, měješe so Andricki hižo w awgusće 1941 do swobody pušćić, přewjeze so pak so 27. awgusta hnydom zaso do škitneje jatby. Andricki so wobstajnje spjećowaše z nacionalsocialistami hromadźe dźěłać a bu 2. oktobra 1941 z Drježdźan do Dachauskeho koncentraciskeho lěhwa transportowany. Tam bě z druhimi duchownymi w „farskim bloku“ zaměstnjeny. Nawod lěhwa připokaza jemu čisło jateho 27829.
Wotpowědnje swojemu měšnistwu prócuje so kapłan Andricki, najebać njepřihódnych wuměnjenjow za čas přebywanja w lěhwje, wo wědomje křesćanske zmyslenje a žiwjenje. Hromadźe z druhimi duchownymi studowaše prawidłownje Swjate pismo a wutwori z nimi liturgiski kruh. Andricki přizamknje so skupinje měšnikow Schönstattskeho duchowneho hibanja a zezna załožerja hibanja Josefa Kentenicha, kotryž so 13. měrca 1942 do Dachauskeho farskeho bloka zapokaza.[1] W decembru 1942 wudyri hubjenych hygieniskich wuměnjenjow dla tyfus pola njedozežiwjenych w lěhwje. Krótko po hodźoch lěta 1942 schori tež Alojs Andricki, přizjewi so pak hakle 19. januara w rewěrje chorych. W tutym času ležeše hromadźe z Hermannom Scheipersom w barace za chorych na brjušny tyfus. Próstwu wo spožčenju swjateho woprawjenja na smjerć choremu Andrickemu wotpokaza hladar jatych a jeho na to z injekciju zajědojći. Andricki zahiny w starobje 29 lět.
Popjelnicu morjeneho měšnika, kotruž Dachauske zarjadnistwo swójbje připósłała, pochowachu 15. apryla 1943 w Drježdźanach na Starym katolskim kěrchowje při Bjedrichowej dróze. Dnja 5. februara 2011 přenjesechu popjelnicu w přitomnosći tysacych wěriwych w swjedźenskim procesionje do Drježdźanskeje katedrale.
Kanonizacija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Zbóžnoprajenje Alojsa Andrickeho zahaji biskop Joachim Reinelt z informatiwnym procesom 2. julija 1998 na putniskej Božej mši w Róžeńće. Po tym zo so proces na płoninje biskopstwa 2001 zakónči, přepoda vatikanski postulator jurist Andrea Ambrosi 6. meje 2003 w Drježdźanach biskopej poziciju wo martrarstwje, „Positio super martyrium“. Dnja 10. decembra 2010 zdźěli kongregacija za zbóžno- a swjatoprjenje w Romje, zo je proces zbóžnoprajenja wotzamknjeny. Hižo 5. februara 2011 běchu so w swjedźenskim procesionje smjertne powostanki duchownych Alojsa Andrickeho, Bernharda Wenscha a Aloysa Scholzy wot Stareho katolskeho kěrchowa do Katedrale swjateje Trojicy (katolska Dwórska cyrkej) přenjesli, hdźež so popjelnicy na martrarskim wołtarju namakaja. Swjatkownu póndźelu 13. junija 2011 bu Alojs Andricki w pontifikalnej Božej mši, kotrejž slěduja wjace hač 2000 wěriwych, před katedralu zbóžnoprajeny.[2] Z tym je Andricki prěni zbóžny Serb a zdobom prěni zbóžny rodźeny Saksa.
Spomnjenja a počesćowanja[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wopomnišća[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Na prěnjej Schadźowance po druhej swětowej wójnje, kotraž wotmě so jutry 1946 w Radworju, počesćichu serbscy studenća swojeho něhdyšeho staršeho z wopomnjenskej taflu při cyrkwi. Při Kukowskim hrodźišću připrawichu 1984 serbscy młodostni křiž, kotrehož napismo złoži so na primicny wobraz Alojsa Andrickeho. Wot tutoho časa je hrodźišćo zdobom zetkanišćo katolskeje młodźiny. W samsnym lěće připrawi so tež při ródnym domje Andrickeho w Radworju koporowy relief grafikarja Wernera Juzy jako wopomnjenska tafla. W zwisku z přihotowanjemi jeničkeho zjězda katolikow w NDR, so w februaru 1987 w Drježdźanach dróha po Andrickim pomjenowa,[3] ale tež w Budyšinje a Radworju stej dróze po nim pomjenowanej. W Drježdźanskej Katedrali swjateje Trojicy a wot lěta 1993 tež w Dachauskim muzeju stej tafli k wopominanju Alojsa Andrickeho připrawjenej.
Radworska katolska pěstowarnja nosy mjeno „Dom Alojsa Andrickeho“ a w delnjošleskim Rząsiny je zakładna šula wot lěta 2005 po Alojsu Andrickim pomjenowana. K wopominanju Alojsa Andrickeho dari Radworska farska wosada zwón, kotryž so 4. februara 1990 wuswjeći a jako šesty zwón na cyrkwinej wěži připrawi. Dokelž měješe wona brach w materialu, so wona zwonkownje identisce znowa złije. W Radworčanskej kapałce, hdźež namaka so tež Njeswačanska madona, je wot lěta 2010 wokno z jeho podobiznu. Při wołtarju je popjeł třoch martrarjow Alojsa Andrickeho, Bernharda Wenscha a Aloysa Scholzy zaměstnjeny, kotryž so ze Stareho katolskeho kěrchowa w Drježdźanach wuwza. Lipšćanska Katolska studentska wosada woli 2013 Alojsa Andrickeho jako patrona za nowu kapałku na tamnišej Harkortowej dróze.
Wopomnjenski dźeń[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Zhromadnje z towarstwom „Münchner-Platz-Komitee e. V.“ wěnowaše Drježdźanska załožba „Stiftung Sächsische Gedenkstätten zur Erinnerung an die Opfer politischer Gewaltherrschaft“ wopomnjenski dźeń Spomnjenja woporow nacionalsocializma 27. januara 1998 Alojsej Andrickemu a čěskej žurnalistce Milenje Jesenskej.
W zwisku ze zbóžnoprajenjom postaja so 3. februar jako katolski wopomnjenski dźeń Alojsa Andrickeho.
Recepcija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
W lěće 1967 wuda Marja Kubašec literarnu biografiju Alojs Andricki, w kotrejž bój wojowarja, martrarja přećiwo fašizmej a wo dostojny přichod čłowjeka skicuje.[4] Kniha wuńdźe 1979 a 1999 w Ludowym nakładnistwje Domowina znowa.
We wuměłskej widejowej instalaciji Andricki. Wuznaće rozestaji so Sonja Toepfer na eksperimentelne wašnje ze žiwjenjom Alojsa Andrickeho. Prapředstajenje filma, kotryž so w nadawku biskopstwa Drježdźany-Mišno zdźěła běše 18. januara 2011 w Drježdźanach.
Składnostnje stotych posmjertnych narodninow Alojsa Andrickeho předstajitaj Budyske Němsko-Serbske ludowe dźiwadło a Serbski ludowy ansambl 12. apryla 2014 prapremjeru serbskeje hudźbneje dramy Chodźić po rukomaj Jěwy-Marje Čornakec a Ulricha Pogody.[5]
Literatura[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Marja Kubašec: Alojs Andricki. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1999.
- Hermann Scheipers: Gratwanderungen. Priester unter zwei Diktaturen. St. Benno-Verlag, Lipsk 1997, ISBN 3-7462-1221-9.
- Joachim Reinelt: Ein Lichtzeichen für unsere Zeit. W: Kirchliches Amtsblatt für das Bistum Dresden-Meißen. Lětnik 8 (1998), zešiwk 14, str. 188–192.
- Siegfried Seifert: Kaplan Alois Andritzki. W: Helmut Moll (wud.): Zeugen für Christus. Das deutsche Martyrologium des 20. Jahrhunderts. 1. zwjazk, Schöningh, Paderborn 2001, str. 154-156.
- Marcus Knaup: Zeuge für Christus: Alois Andritzki (1914–1943). W: Theologie und Glaube. Zwjazk 4, 2010, str. 493–498.
- Alojs Andritzki, Benno Schäffel (wud.): Alojs Andritzki. Ein Lebensbild. St. Benno-Verlag, Lipsk 2011, ISBN 3-7462-3063-2.
- Šćěpan Delan, Benno Schäffel (wud.): Alojs Andricki. Wobraz žiwjenja. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 2011, ISBN 978-3-7420-2206-6.
Wotkazy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Alojs Andricki – Literatura w katalogu Němskeje narodneje biblioteki
- Biografija: Alojs Andricki – Alois Andritzki
- Wjacerěčna webstrona wo žiwjenju a procesu zbóžnoprajenja Andrickeho
- Alojs Andricki w Ekumeniskim leksikonje swjatych
- Widejowa instalacija k zahajenju zbóžnoprajenja (Sonja Toepfer)
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Marja Kubašec: Andricki, Alojs. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 28sl.
- ↑ Der Märtyrer, der auf den Händen ging. W: Schönstatt-Nachrichten. Schönstatt, 21. apryla 2011. (online, wotwołana 15. apryla 2014) (něm.)
- ↑ Prozession zu Ehren von Alojs Andritzki. W: Lausitzer Rundschau. Wojerecy, 01. měrca 2012. (online, wotwołana 22. apryla 2014) (něm.)
- ↑ Dietrich Scholze: Stätten und Stationen religiösen Wirkens: Studien zur Kirchengeschichte der zweisprachigen Oberlausitz. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 2009, str. 327. ISBN 978-3-7420-2136-6 (books.google.de) (něm.)
- ↑ Lucija Hajnec: Rozestajenje z wójnu a fašizmom. Nazhonjenja luda we wosudźe jednotliwca. Marja Kubašec. W: Měrćin Völkel (red.): Spisy Serbskeho instituta 5 – Přinoški k stawiznam serbskeho pismowstwa lět 1945–1990. Ludowe nakładnistwo Domowina. Budyšin 1994. str. 56sl. (hsb.)
- ↑ Chodźić po rukomaj na webstronje Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła. (online, wotwołana 15. apryla 2014) (hsb.)


text:
Litewsko godka
Litewsko godka (lietuvių kalba) je indoojropejsko godka s familije bałtyckich godkůw. Mo uůna dwa głůwne djalekty - żmudzki (dolnolitewski) a auksztocki (gůrnolitewski). Litewsko godka używo szrajbůnku uopartygo na łaćińskim abecadle, nale mo djakratyki. Litewsko godka je urzyndowo we Litwje.
Je to interesantno godka lo godkoznawcůw, beztůż co zachowała archajiczne morfologiczne zachy a typowe lo godkůw indoojropejskich. Godo śe, iże litewsko godka je nojbliższo godce praindoojropejskij. Ńykere zdrzůdła godajům, co familijo bałtyckich godkůw ewulowała uoddźelńy uode inkszych godek indoojropejskich już we 10. stoleću przed Kristusym[zdrzůdło?]. Ewolucyjo godki litewskij uode godki prajindoojropejskij ńy ma do kůńca znůmo.