text:
Wobdata wot šulerjow a šulerkow, přichodnych kubłarjow a kubłarkow, přiběži wona ze šulerskeho koncerta w Němsko-Serbskim ludowym dźiwadle do Powołanskošulskeho centruma Budyšin. 63lětna wučerka za hudźbu Leńka Thomasowa rěči po puću ze swojimi młodostnymi wo runje dožiwjenych hudźbnych twórbach wšelakich žanrow. Woni běžo jej zajimowani připosłuchaja a k tomu w rozmołwje swoje zaćišće wo dožiwjenym koncerće dodawaja. Wučerka na Serbskej fachowej šuli za socialnistwo, integrowana do šulskeho centruma, swoju zahoritosć za hudźbu wuknjacym dale posrědkuje, jich za rjanosće melodijow sensibilizuje. Tohodla wšak přeco rady tajke šulerske koncerty z wuknjacymi wopytuje a je z nimi wuhódnoća.
W serbskej literaturje chowaja so mnohe drohoćinki, na kotrež znowa skedźbnić je trjeba, zo njebychu so pozabyli. Wotpowědne impulsy chce awtorka serbskim čitarjam a čitarkam z nowym rjadom „Znowa čitała“ dawać.
„Runina bjez započatka. Runina bjez kónca. Čerwjenizna rozkćěteho wrjosowišća. Wrjosowe pola kaž rańše zerja. Baćon na mokrym polu. Čornoběłe stadło. Króny dubow, siluety lěskow a hajkow město horow ...“ To móhło być poetiske wopisanje krajiny, w kotrejž pobych loni w dowolu, w nižinach při rěkach Habola, Łobjo a Tanger a kusk dale sewjerowuchodnje, we Wendlandźe. Moje słowa pak to njejsu, ale te čěskeho basnika Josefa Sucheho w powědce „Sćiny swjateho haja“.
Wona je z dohromady jědnaće powědkami wo połobskich Słowjanach w knize „Zabyte hrodźišća“ wozjewjena. Na nju so hnydom dopomnich, jako změrowace łučiny podłu Łobja do so srěbach, wěži Klóštra Jerichowa na horiconće wobdźiwach a žorawje wobkedźbowach. Doma sej knihu wućahnych a po lětach znowa w njej listowach. Měrliwe krajiny njesteja w srjedźišću, ale rozestajenja, bitwy a wójny.
Dźensa před 300 lětami, dnja 17. junija 1722, bu w lěsu mjez Lubijom a Žitawu štom pušćeny. Wšědny to tehdy podawk a tola je slědy w swětowych, runje tak kaž we łužiskich a serbskich stawiznach zawostajił. Štom trjebachu za twar noweho sydlišća, kiž sej čěscy eksulanća na kromje Berthelsdorfskeho kubła při wikowanskej dróze natwarichu. Sydlišćo mjenowachu Herrnhut, čěsce Ochranov, dokelž měješe „pod Pánovou ochranou“ stać. Z toho nasta serbske pomjenowanje Ochranow.
„Tajke bohatstwo“ přinygny mi sympatiski wopytowar, kiž bě tu jako turist ze swojim dorosćenym synom. „Wona je ta najpisańša, kotruž sym dotal widźała a jara rjana ...“, praji přećelka při wobjedźe. Běchmoj słowaksku wustajeńcu „party w 21. lětstotku“ w Serbskim muzeju w Budyšinje wopytałoj.
Wustajeńca je produkt wjacelětneho slědźenja skupiny słowakskich ludowědnicow a ludowědnikow wokoło Kataríny Saboveje wo swjedźenskich drastach a wosebje wo nahłownej pyše – partach – młodych holcow a žonow po cyłym kraju. „Wona je znamjo dorostowaceje holcy“. W někotrych kónčinach mjenowachu ju vjenec, druhdźe pautlik abo stuški. „Za kóždym kopcom namakachmy druhu drastu“, praji ludospytnica, pokazujo na mnohotnosć pozabytych a pozhubjenych fragmentow ludoweje kultury.
W tutej kolumnje powěda šěsć redakciji SN znatych mjezynarodnych awtorow, wotměnjacy so pod pseudonymom „prof. Wink“, jónu wob měsac wo swojich nazhonjenjach a dožiwjenjach we wobłuku zetkanja kulturow, identitow, rěčow a narodnych mjeńšin.
W pólšćinje so kolonialny poćah ke krajam resp. kónčinam, kotrež běchu něhdy wotwisne wot Pólskeje, w prepozicijach wotbłyšćuje. Prajimy často, zo so na jednym boku „do Francoskeje“, na tamnym pak „na Ukrainu“ abo „na Běłorusku“ podamy. Samsne płaći za tamnu formulaciju: Prajiš, zo sy „w Francoskej“, ale „na Ukrainje“.
W minjenych lětach je so diskusija wo wužiwanju tutych kolonialnych formow wuwiwała, wona pak bu haćena přez linguistow, kotřiž mějachu to za zmylk, w zwisku z Ukrainu prajić „do“ abo „w“.
Zastupju do rjadowniskeje stwy w šuli „Ćišinskeho“ w Pančicach-Kukowje. W njej sedźi samalutka holca – šulerka. Kaž kóžda druha ma při sebi šulsku tobołu. Strowju rusce „Zrastwyj“ a wona mi přećelnje runje tak wotmołwi. Zeznajomnimoj so: Sym Milenka. A ja Alina. Krótko po tym přichwata hólčec, Maksim. Durje wotewru so wospjet. Přez nje stupi wučer Aleksander Kozak, za ruku ma wón Artema, kiž wě tójšto powědać. Dźěći sedźa za blidom a hižo póčnu wospjetować, štož běchu dźeń do toho we wučbje DaZ (němčina jako druha rěč) nawuknyli. Ćežko jim njeje barby němsce prawje pomjenować. Pozdźišo zaběraja so z jednotliwymi dźělemi drasty. Jasne, zo wě jědnaćelětna Alina najwjace, wšako by wona w swojej domiznje, w Ukrainje, nětko do 5. lětnika chodźiła, w Pančicach-Kukowje wuknje pak w 4. lětniku. Jeje bratr Maksim je wosom lět a chodźi do 2. lětnika, šěsćlětny Artem do prěnjeho. Jednu hodźinu wob dźeń woni zhromadnje wuknu a to z wulkim wjeselom.
Hižo w februaru běchu někotři Wotrowčenjo wo tym rěčeli, přiwzać ćěkancow z Ukrainy a tak tež do serbskich swójbow. Jedna z nich je Sofija Wjenkowa, z kotrejž je so Milenka Rječcyna rozmołwjała.
Kak je k tomu dóšło, zo sće so rozsudźili ćěkancow z Ukrainy přiwzać?
S. Wjenkowa: Smój z Dominikom Škodu wo tym rěčałoj a poměrnje spěšnje rozsud tworiłoj. Smój wo naju resp. našej ideji we wsy powědałoj a informacije šěriłoj. Tak je zajim za pomoc Ukrainjanam rostł. Spočatk měrca je tójšto ćěkancow z Ukrainy do Wotrowa dóšło, někotři su mjeztym druhdźe ćahnyli abo so wottam zaso do Wotrowa wróćili. Aktualnje mamy we wsy něhdźe 20 ludźi z Ukrainy.
Kotre wuměnjenja skićiće jim jako Wjenkec swójba? A rěča woni wo tym, zo so do domizny nawróća?
wobrazow tekst
wobrazowy tekst
wobrazowy tekst
wobrazowy tekst
Dołhož wě so dopomnić su Aleksandera Kozaka stawizniske temy a rěče zajimowali. Tak wě wón rozłožować historiske pozadki přećiwkow mjez Ruskej a Ukrainu, a to přez wjacore lětstotki. Wón rěči němsce, rusce, ukrainsce, serbisce, esperanto a serbsce. Tež francošćina je jemu bliska, runje tak kaž łaćonšćina a starogrjekšćina. Zajimuja jeho tež norwegšćina, pólšćina a madźaršćina. A na lisćinje rěčow, kotrež by rady nawuknył, steja hebrejšćina, gälšćina a iršćina. Z Ukrainy pochadźacy, ale hižo mnohe lěta w Němskej bydlacy dźensniši wučer skutkuje na Pančičansko-Kukowskej „Šuli Ćišinskeho“. Rady je chcył swój referendariat w Sakskej wukonjeć a potom by najradšo w prowincy dźěłał. Byrnjež był wukubłany wučer za gymnazij, ma wón wjeselo na tym, mjeńšim šulerjam wědu posrědkować. Hižo za čas studija a pozdźišo, jako bě do Haselbachtala, hdźež so doma čuje, přićahnył, je wón wo Serbach zhonił. „Najbóle zajimował sym so za serbsku rěč a sym chcył wědźeć, po kotrym puću móžu ju nawuknyć.“ Před třomi lětami je wón online-kurs za nawuknjenje serbšćiny zmištrował a tež pruwowanje złožił.
Kak wulke běše wjeselo, jako dźěći Ralbičanskeje pěstowarnje zhonichu, zo móža lětsa po dwulětnej přestawce zaso meju
mjetać. Tak sćěhowachu njedawno pjatk popołdnju starši, bratřa a sotry kaž tež dźědojo a wowki přeprošenje na mejemjetanje do Ralbičanskeje pěstowarnje. A dźěći? Cyle napjeći stejachu při durjach a woknach a wjeselachu so nad kóždym znatym wobličom wopytowarjow. Přiwuzni móžachu sej šalku kofeja a tykanc popřeć, kotryž běchu starši luboznje napjekli. Potom započa so program, kotryž wjednica Jadwiga Nukowa zahaji. Po tym běchu dźěći na rjedźe. Kóžda skupina w starobje tři do pjeć lět je spěwy, reju a basnje nazwučowała. Mjeztym předstajištaj kubłarka Liliana Rachelic a kubłar Bosćij Woko skrótka projekt „Naslědneje pěstowarnje“, za kotryž je pěstowarnja tež hižo certifikat dóstała. A skónčnje běše předšulska skupina na rjedźe. Dołho běchu hižo čakali. Z kubłarkomaj ćetu Feli a knjeni Handrikowej měješe 22 dźěći wobšěrny program spřihotowany. Mnohe spěwy a reje dokoławokoło meje pokazachu holcy


c: text/html

text:
Płuwać, kolesować, běhać
W Moritzburgu wubědźuje so jutře, sobotu, a tež njedźelu zaso něhdźe 1 700 triatletow. Tež serbscy triatleća su znowa do startowych lisćin zapisani. Njedźelu w 9 hodź. budźe w hrodowym haće mjez druhim płuwanski start na olympiskej distancy za Daniela Matku (Lejno), Mariana Žura (Lejno), Bena Šołtu (Miłoćicy), Floriana Dórnika (Nowa Wjeska) a Tomaša Matku (Chrósćicy). Po 1,5 km we wodźe, 40 km na kolesu a 10 km na běhanskej čarje wočakuja prěnich sportowcow wokoło 11 hodź. w cilu.
Mišterstwa skyjumpa
Njedźelu, 14. junija, přewjedu so při Bjerwałdskim jězoru w Hamorje na Južnej dróze 4 prěnje němske mišterstwa w nowej sportowej družinje skyjump. Loni mějachu prěnje wuchodosakske wurisanje, lětsa nětko cyłoněmske. Skakać budu na wulki powětrowy zawk, hdźež leži dalši skakar, kiž so tak do wody katapultěruje. Prěni přechod budźe wot 14.30 do 15.30 hodź., druhi wot 16 do 16.30 hodź., połfinale w 16.30 hodź. a finale w 17.30 hodź.
Wobornicy so wubědźuja

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
"HONOROWI OBYWATELE MIASTA BYTOMIA" - PRŮMOCJO KSIŮNŻKI Ô BYTŮNIU
Bytůń to sztad ze dugům juże gýszýchtům. We łůnego historyji byli tyż ludzie niýôbyczni, kerzi ôdznoczyli sie jakoś szpecjalnie. Beztůż coby niý przepůmnieć sie ô niýkerych z nich wydano uostała ksiůnżka ô hůnorowych ôbywatelach tego sztada.
Prof. zwyczajny Piotr Obrączka, kerzi sům ze Bytůnio a sztudirowali we Wyższyj Szkole Pedagogicznyj we Ôpolu cołke żywobyciý swiůnzani sům ze ksiůnżkami. Teroski jednako chcům pokozać tyż historyjo jejich włosnego sztada.
Bezto szkryfnyli łůni nostympno juże ksiůnżka, tym razym ô hůnorowych ôbywatelach Bytůnio. Jako pedzieli nům Aleksandra Szatkowska - Kerownik Biura Promocje Sztada - we Bytůniu i przed i po wojnach byli na prowda interesantni honorowe ôbywatele. A prowda je tako, co mocka s nicha nawet niý znůmy. Beztůż ta ksiůnżka niý ýno pomoge průmować Bytůń, nale spůminać przi tymu bydzie tyż jego historyjo.
A jako dodowajům Piotr Obrączka - snodli łůni aże 11 hůnorowych ôbywateli, chocioż leko niý bůło. Wiynkszość s nich je już blank przepůmnianych, a bezto musieli łůni sznupać za informacyjami po roztolicznych archiwach, we roztomatych sztadach, choby dejmy na to we Berlinie, Wiydniu, Wrocławiu, Katowicach a Glýwicach.
Beztuż ta publikacjo moge być na prowda intersant i dobrům motywacjům, coby lepij poznać historyjo a tajymnice Bytůnio, kerymu latosi mijo juże 764 lata ôd uzyskanio sztadnych prow.
KOKSOWNIO NA ÔRZYGOWIE - BYDZIE ZREWITALIZOWANO
Hołdy, industryjne place a pozawiyrane werki. Bez jakiś czos poradziło sie take snojlyź we Rudzie Ślůnskij bez problymu. Teroski wszysko sie pomiynio. I to kożdego roka.
Nostympny juże plac we Rudzie Ślůnskij uostanie zrewitalizowany. Teroski bydzie to downo koksownio na Ôrzygowie. Dziynka piniůndzům ze Unie Europyjskij pomiyni sie łůna we plac przeznoczůny dlo miynszkańcůw, a przede wszyskim zicherny a szykowny.
Cołki plac bydzie tak zrychtowany, coby niý bůł to ýno nostympny park do połażynio, nale tyż plac, we kerym czuć historio. Cuż sie dziwować, kej cyntralnym půnktym bydzie sam stawiyni po downyj koksowni.
Wszysko jednako narazie je projektowane a mo być zrychtowane tak, coby kożdy bůł zadowolůny, a Ruda Ślůnsko zyskała nowo atrakcjo dlo miynkszańcůw a niý ýno.
NANOŚWIOT - CZYLI NANO RZECZYWISTOŚĆ WE MUZEUM GÓRNOŚLĄSKIM
We Muzeum Górnośląskim we Bytůniu przirychtowano uostała na prowda insteresantno wystowka. Zmianowano je "Witamy w nanoświecie" a pokozuje, co nano, chocioż je małe, to je tego mocka wele nos.
Juże we starożytności Demokryt ze Abdery godali, co świot poskłodany je ze festelnie małych czůnstek, kerych nawet niý poradzymy zoboczyć. Teroźnie juże wiymy, co mioł łůn bezmaś recht, chocioż niý blank dobrze sie to wszysko forsztelowoł.
Teroźno technika ai wiydza dowo nům coroz to nowsze możebności. Mogymy sie uozwijać a robić coroz lepsze rzeczy. Niý roz sům łůne tyż coroz myńsze. I tukej włazić napoczyno poleku świot nanotechnologie.
Czym je a czamu je taki wożny? Styknie sie zmiarkować wiela go juże tera je wele nos a jako ôdgrywo juże dzisio rola we noszym żywobyciu. A coby lepij sie to zmiarkować, idzie iś na ekstra przirychtowano wystowka we Muzeum Górnośląskim zmianowano "Witamy w nanoświecie". Werci sie przi tymu gibnyć, bo czos můmy ýno do 26 kwiytnio.
BAJTLE WE INTERNECIE - COBY MŮNDRZE A ZICHERNIE
Internet je teroski bezmaś wszyndzie. We nosze żywobyciý napoczyno włazić coroz prydzy i to na tyla, co niýkere bajtle jeszcze niý poradzům godać, a już śmigajům lepij we Necie jak starziki. Beztuż festelnie wożno sam je rola familje.
Teroźnie ô Internecie słyszoł juże chyba kożdy a mocka s nos s niego korzysto. Dlo niýkerych je to nawet miyjsce roboty. Cuż sie dziwować. Je łůn wykorzystywany we coroz wiynkszym zakresie a bezto coroz czynścij nosze żywobyciý sie s nim motlo.
Tako dostympność ôznaczo jednako, co bajtle tyż coroz gibcij a lecyj poradzům wlyź we wiryalny świot. A tukej trza sie na prowda dować pozůr. Beztůż, coby zwiynkszyć jejich świadůmość a bezto i zicherność we Necie, we Szkole Podstawowyj nr 20 we Rudzie Ślůnskij sbajslowany uostoł kůnkurs. Jako tublikujům Katarzyna Szuba - Dyrehtor tyj szule - mo łůn za cwek, coby bajtle barzi dowały sie pozůr na siebie we Necie ai coby wiedziały, co moge im sie we wirualnyj rzeczywistości stać.
Je to na prowda zocno idyjo, bo bajtlům trza pomogać poznować świot, nale przi ôkazji ôchrůnić je przed tym, co moge zrobić im krziwda. I sam chyba nojwiynkszo rola jejich familje. Toć nojbarzi w důma powinni dować sie pozůr na to, coby kůmputer to bůł zicherny wichajster do nauki a zabawy a niý ôkno do ciymnyj rzeczywistości. Beztuż pamiyntejcie - ufejcie, nale dowejcie sie pozůr.
Z GŮRKI NA SŮNKACH - WE PARKU KOŚCIUSZKI
Chocioż zima latosi za dużo śniega niý nasuła, ani tyż wiela niý mroziła, to kajniýkaj szło pozjyżdżać na sůnkach. Choby we Parku Kościuszki we Katowicach, kaj nawet zrychtowany bůł ekstra tor na sůnki.
Bez cołko ôstatnio zima nojbarzi zimowo to chyba bůło we lutym. Niýstety teroźnie niý můmy juże takigo mrozu ani tyla śniegu co kejsik, a bezto bajtle tera niý majům tyla szpasu ze lotanio na gůrki jak my kejsik. Jednako sům jeszcze bajslowane akcje, choby ta we Parku Kościuszki, kere majům choć trocha pokozać, wiela idzie mieć z tego uciechy.
Jako tublikowali nům Jarek Kopciuch - jedyn ze inicjatorůw tyj akcje - we Parku Kościuszki we Katowicach je ekstra przirychtowano gůrka ai nawet tor do zjyżdżanio na sůnkach. Co interesant, niý bůło to ôblodzane juże ôd bezmaś 20 lot. Jednako latosi modzi wziyni, posprzůntali sam trocha a potyn załatwili ze Zakładym Zieleni Miejskich ai Fojerwerům, coby to wszysko zalodzić.
A że zima tyż w kůńcu chyciła, to i cołko idyjo fest sie spodobała. I to niý ýno bajtlům, bo rada przijechali sam nawet Ci trocha wiynksi. A zjazdy bůły niý ýno na sůnkach, bo jechać idzie na roztomajtych rzeczach. Nojwożniyjsze coby zichernie, nale ze uciechům.
CZEŚĆ. CIAO. HELLO. - PRZIWITEJ SIE NIÝ ÝNO PO NASZYMU
Ô tym, co znać roztoliczne lynzyki je dobrze, to chyba żodnego niý trza przekůnywać. Jednako kej nojlepij zaczůńć, czamu bajtle majům lecyj a co to dowo? Posuchejcie sami.
Bezmaś kożdy dziyń trefiymy sie ze jakůmś inszkům godkům. Cuż sie dziwować. Teroźnie anglicki je bezmaś wszyndzie. Co roz idzie trefić kogoś ze auslandu, co przijechoł sam do roboty, na studia abo na byzuch. Beztůż teroźnie werci sie poradzić godać we wiyncyj niż jednyj godce. Dziynka tymu po prostu je lżyj.
A kej sie miarkujymy, kej nojlepij ta nauka napoczůńć, to prowda je tako, co nigdy niý ma za niýskoro; jednako im pryndzy, tym lepij. A nojlepij juże za bajlta. Choby we ôchrůnce. Bo jako tublikujům nům Agnieszka Siatka - włościciel jednyj ze lynzykowych ôchrůnek - we tym ôkresie bajtle majům nojsrogsze predyspozycje do nauki lynzykůw. Tak po prowdzie to snojdymy hołda inkszych artikli a ôpinii, kere to potwierdzajům.
A jako sie tych lynzůkůw uczyć? Toć knifůw a metod je na prowda mocka. Spytalimy Andrzeja Kowalskigo, kerzi sům lektorym anglickigo. Jako nům padali, podle niego nojlepszo, a nojbarzi interesantno do bajtli je metoda polisensoryczno. Tak po prostu idzie pedzieć, co je to nauka bez angażirowaniý uoroz poru noszych zmysłůw.
Tuż jak widać werci sie uczyć lynzykůw, tym barzi, co bezmaś we kożdym wieku wpływajům łůne dobrze na nosz můzg a pamiyńć. Coby sztartnyć, to nojwiyncyj trza chcieć, a być systymatycznym. Przi tymu trza jednako pamiyntać, iże nic na siła. Toć kożdy s nos nojlepij wiy, co mu samymu trza.
ŚLŮNSKI FESTIWAL ÔPERETKI – 6 KŮNCERTŮW NA ŚLŮNSKU
Ślůnski Festiwal Ôperetki bůł sbajslowany dopiyro piyrszy roz. Jednako juże za piyrszym razym kůncerty bůły na prowda interesant a bezto niý brahowało tyż ludzi, kerzi chcieli na nie prziś. Zresztům, posuchejcie sami.
U nos na Ślůnsku Ôperetka nigdy niý miała problymu dotrzić do ludzi. A chocioż terozki můmy roztomajtyj muzyki juże tyla, co bezmaś kożdy cosik snojdzie, to klasik muzika dalij je we wercie. Potwierdzo to choby cykel kůncertůw sbajslowanych skiż Ślůnskigo Festiwala Ôperetki.
Bajslyrzym tyj inicjatywy byli tynor Sylwester Targosz-Szalonek. Cołko idyjo polegała na tym, coby bez pora tydni sbajslować 6 kůncertůw we niýkerych Ślůnskich sztadach. I tak Ôperetki szło posuchać miyndzy inkszymi we Rybniku, Chorzowie abo we Wrocławiu. Finoł zasik przirychtowany uostoł we Sztad Kultůr Cyntrum na Frynie we Rudzie Ślůnskij.
Kożdy kůncert bůł inkszy jednako na kożdym poradziło sie posuchać Ôperetki ze nojwyższyj zorty. Styknie sam spůmnieć takich tynorůw choby: Wojciech Poprawa, Tomasz Maleszewski ai Sylwester Targosz-Szalonek, a ku tymu sopranistka Agnieszka Zabrzeska. Kej zaś do tego jeszcze skuplujymy Chór Modus Vivendi Cameralis, balet scyniczny Kamienica z Wrocławia abo kameralistów Orkiestry im. Arcyksiężnej Marii Krystyny Habsburg, to můmy na prowda zocne grůno.
Tuż niý ma sie co juże dziwować, co kożdy kůncert bůł na prowda szykowny a bajslyrze miarkujům juże, coby sbajslować nostympno edycjo Ślůnskigo Festiwala Ôperetki.
JPK VAT - CZYLI NOWO FORMA INFORMACJE DLO US
Chocioż JPK VAT dobrze znajům juże sroge a myńsze fýrmy, to te nojmyńsze tak po prowdzie do niýdowna niý musiały ô tym jeszcze myśleć. Teroski jednako wszysko sie pomiyniůło i bezmaś kożdy powiniyn mieć juże wysyłka takigo pliku za sobům.
JPK, czyli Jednolity Plik Kontrolny je wkludzany juże ôd poru lot. Mo łůn usprownić a pomůc Finans Urzyndowi ai Finans Ministerstwie kůntrolować zakupy a sprzedowaniý fýrmůw we Polsce. Karina Bibrzycka - Zastympnik Noczelnika Finanst Urzynda we Rudzie Ślůnskij - tublikuje nodbytnio, co we JPK VAT snojduje sie cołko ewidyncjo, czyli registry VATowske fýrmůw. Czyli jakby to inakszy pedzieć, VATowcy pokazujům w nim, co a wiela kupili a sprzedali.
Co istotne jako same zmianowaniý wskazuje, JPK to jednolity plik, czyli mo łůn jednako struktura za kożdym razym a niýzoleżnie ôd programu we kerym je zrobiůny. Trza sam tyż pedzieć, co moge łůn być wysłany ýno elektrůnicznie, czyli trza przirychtować do tego ekstra program. We Internecie snojdymy jednako przirychtowane do tego programy (nawet za fatki), a jak wto mo elektrůniczne ksiyngi, to we tych aplikacjach, tyż czynsto idzie wysyłać JPK.
Jednako nojwożniyjsze we ôstatnim czosie je to, iże ôd teroski juże kożdy płatnik podatku VAT musi taki plik wysyłać do Finans Ministerstwa. I niýzoleżnie co wiela wysyło sie deklaracjo VAT, to JPK trza posłać kożdy miesiůnc. Beztuż gyszeftmany a fýrmy pamiyntejcie, coby wysyłać JPK we ôdpowiydnim czosie, bo Urzynd sie na zicher upůmni.
Kejby jednako wtoś potrzebowoł cosik wiedzieć, abo sie dopytać, to poradzi sie iś do Finans Urzynda, abo zazwunić na infolinia Krajowyj Informacje Skarbowyj, czyli pod numery: 801 055 055 abo 22 330 03 30.
HAJA Ô 7,5 MLN - TRZA ZABULIĆ LAZARYTŮM
Narodowy Fundusz Zdrowio uzdoł we lutym, co niý zabuli za cołke nadwykonianiý 5 lazarytům ze śląskigo wojywůdztwa. W sumie je to 7,5 mln zł, ô kere Urzynd Marszałkowski chce walczyć.
Rok 2017 uostoł juże podrachowany we Lazarytach i prziszło do rozliczanio utroty ze lyczynio. Niýstety, we tych lazarytach, kaj lyczyli nadbytnio nad kůntrakty, majům problym ze NFZ. Łazi sam ô 7,5 mln zł dlo 5 lazarytůw ze śląskigo wojywůdztwa. Jako tublikujům Michał Gramatyka - Wicy Marszołek śląskigo wojywůdztwa - we kożdym przipadku propůnowano bez NFZ kwota je myńszo jak 70% utroty ze lyczynio.
A przeca jako spůminajům Ryszard Batycki - Dyrehtor Lazarytu Wojewůdzkigo ze Bielska-Białyj - piniůndze te bůły wydowane na retowaniý zdrowio a życio ludzi. Jednako Janusz Szymanowski - ze Szpecjalistik Lazarytu we Chorzowie - majům nodziyjo, co cuzamyn ze inkszymi lazarytami a Urzyndym Marszałkowskim udo sie te problymy uozwiůnzać.
Przi tymu Michał Gramatyka spůminajům, co we kwestii wojywůdztwa leży inwestowaniý we Lazaryty, coby bůły łůne we dobrym stanie ai miały dobry sprzynt, jednako za lyczyniý powiniyn zabulić NFZ. Przeca na to do zdrowotnego systyma idům nasze piniůndze, kery kożdy z nos ôddowo ze wypłaty.


text:
Ptaškowa swajźba
Ptaškowa swajźba (górnoserbski Ptači kwas, nimski Vogelhochzeit) jo kuždolětny nałog, kótaryž jo znaty we wšakorakich europskich regionach, pśedewšym pak w serbskej Łužycy.
Na pśedwjacorje 25. januara stajaju źiśi prozny talaŕ na woknowu delku abo pśed źurja. Rano namakaju na nim słodkosći w formje ptaškow abo gnězdkow. Typiski su śěstowe ptaški ze cukorowym pólewanim, tak mjenjowane sroki. Pó legenźe źěkuju se ptaški źiśam ze słodkosćami za picowanje w zymje.
Wopšawdnu ptaškowu swajźbu swěśe źiśi w źiśowni abo w šuli, pśewoblacone ako ptaški, ze spiwami, rejami abo samo ze swěźeńskim pśeśěgom, kaž na pśikład w Chrósćicach. Nanejmjenjej swajźbowy pór zwětšego w serbskej swajźbowej drastwje chójźi. W Serbach tradicionelnje wron jo nawóženja a sroka jo njewjesta, pśeśiwo comuž staj w nimskich źiśownjach kaž teke w nimskorěcnej wersiji ludowego spiwa wó ptaškowej swajźbje kós a drozna njewjesćinski pór.
Wažny wobstatk łužyskego nałoga jo teke ptaškowoswajźbowy program Serbskego ludowego ansambla, z kótarymž droguju pśez cełu Łužycu.


text:
? Justyna Ciesińska ? laureatka Małopolskiego Konkursu Biblijnego
? Weronika Janik ? finalistka Małopolskiego Konkursu Biblijnego
? Katarzyna Strakowska ? finalistka Małopolskiego Konkursu Humanistycznego
? Michał Ciurej ? laureat Małopolskiego Konkursu Przyrodniczego
? Lidia Friso ? finalistka Małopolskiego Konkursu Humanistycznego
? Anna Matysek ? finalistka Małopolskiego Konkursu Humanistycznego
? Michał Ciurej ? finalista Małopolskiego Konkursu Matematycznego
? Grzegorz Augustyn ? finalista Małopolskiego Konkursu Matematycznego
? Agnieszka Solawa ? laureatka Małopolskiego Konkursu Humanistycznego
? Zuzanna Nowicka ? finalistka Małopolskiego Konkursu Humanistycznego
? Karolina Stępień ? finalistka Małopolskiego Konkursu Przyrodniczego
? Krzysztof Kozik ? finalista Małopolskiego Konkursu Matematycznego
? Jakub Jęcek ? finalista Małopolskiego Konkursu Biblijnego
? Iga Janecka ? laureatka Małopolskiego Konkursu Humanistycznego
? Paweł Zalecki ? laureat Małopolskiego Konkursu Matematyczno-Przyrodniczego
? Zofia Dąbrowa ? finalistka Małopolskiego Konkursu Humanistycznego
? Michał Czerw ? finalista Małopolskiego Konkursu Biblijnego
? Emilia Górecka ? finalistka Małopolskiego Konkursu Biblijnego
? Iga Janecka ? finalistka Małopolskiego Konkursu Biblijnego
? Jakub Jęcek ? finalista Małopolskiego Konkursu Biblijnego
? Paweł Zalecki ? finalista Małopolskiego Konkursu Matematycznego dla uczniów gimnazjum
Strona 4 z 4


text:
Pluriliteralne wuknjenje: Wuznam staršich při dwu- a wjacerěčnym kubłanju
W šuli přiswojeja a pohłubša šulerjo powšitkownu a fachowu wědu kaž tež dźěłowe metody a wuknjenske strategije. Woni nawuknu nowe fakty a
zwjazaja je ze swojej předwědu. Tak wuwiwaja mnohostronske kompetency. Cyłkowny wuknjenski proces wobwliwuje so přez mnohe faktory.
Starši hraja při tym wosebitu rólu, hižo jeničce ze swojim zajimom, kotryž swojemu dźěsću při wuknjenju w šuli a zwonka njeje pokazuja.
Prof. Meyer rěčeše k tutej temje a wotmołwješe na prašenja. Wón daše pokiwy, kak starši wuknjenje swojich dźěći zaměrnje spěchować móža, cyle powšitkownje kaž tež specielnje hladajo na bilingualnu wučbu w šuli.
Pluriliteralne wuknjenje: Pohłubšene wuknjenske procesy iniciěrować a moderěrować
Fachowa rěč je kluč k natwarej wědy a k zdobyću koncepta. Zamóžnosć, zdobytu fachowu wědu adresatej wotpowědnje komunikować móc, je zakładne wuměnjenje za wuspěšny transfer wědy a z tym klučowa kwalifikacija w towaršnosći wědy (Wissensgesellschaft).
Model k wuwiću wěcnofachoweje pluriliterality pokaza, kak dadźa so rozdźělne dimensije fachoweje wědy (fakty, koncepty, dźěłowe metody a strategije) systematisce we wučbje posrědkować a kak dyrbja so tute na rěč wjazać, zo hodźi so zamóžnosć komunikacije našich šulerjow hladajo na stil, genre, zaměr a modalitu zaměrnje zwučować. Na kóncu so pokaza, kak da so natwar wěcnofachoweje literality w zmysle progresijow na wšelakich niwowowych schodźenkach realizować a kak móža so wučba a curricula koncipować, zo zmóžnja so šulerjam a šulerkam stajne postupy na šćežce wědy.
uniw. prof. dr. Oliver Meyer
Johannes Gutenberg uniwersita w Mainzu
Prof. Oliver Meyer je profesor za jendźelsku didaktiku na Johannesa Gutenbergowej uniwersiće w Mainzu.
Wón je wukubłany wučer za geografiju a jendźelšćinu z mnoholětnymi nazhonjenjemi w bilingualnej fachowej wučbje.
W zašłych lětach nawjedowaše wobšěrny mjezynarodny slědźerski projekt k temje: Pohłubšene wuknjenje ─ rěčne a předmjetowe hranicy přesahujo. Swoje nazhonjenja posrědkuje we wučerskim wukubłanju a na mjezynarodnych konferencach.
1. Dalekubłanje a wukubłanje wučerjow
2. Witaj – dosahacy zakład za 2plus?
3. Dźěło ze staršimi
4. Přepruwowanje rěčnych kmanosćow w 5. lětniku
5. Wuměnjenja přesadźenja koncepta 2plus - team teaching a skupinska wučba
Přesadźenje koncepta 2plus w fachowej wučbje a wobchad z rěčnymi zmylkami
Što je zmylk a ma so kóždy zmylk korigować? Je to prašenje, kotrež nas stajnje znowa k rozmyslowanju pohnuwa. Dźěłarnička wěnuje so tuž w prěnim dźělu rozeznawanju ertnych a pisomnych zmylkow w
konteksće konkretnych situacijow a wujasni rólu šulerjow a wuwučowacych při korigowanju zmylkow. W druhim dźělu dźěłarnički dadźa so pokiwy ke korigowanju zmylkow hladajo na šulerjow, kotřiž
serbšćinu jako druhu rěč wuknu a tych šulerjow, kotřiž ju jako cuzu rěč wuknu. Wobdźělnicy su namołwjeni, swójske přikłady a prašenja we wobchadźe ze zmylkami sobu přinjesć.
Lubina Kühnowa
Lessingowy gymnazij Wojerecy
Lubina Kühnowa je wukubłana wučerka za předmjetaj geografija a rušćina a wuwučuje z lěta 2011 při Lessingowym gymnaziju we Wojerecach. Nimo toho ma z lěta 1998 wuwučowanske wukmanjenje za předmjet serbšćina, kotryž tam tohorunja podawa. Wosebite nazhonjenja we wučbje serbšćiny hromadźeše hižo do toho na Serbskim gymnaziju w Budyšinje. We wobłuku koncepta 2plus posrědkowaše wuknjenske strategije wosebje za šulerjow, kotřiž serbšćinu jako druhu rěč wuknu, a wona wuwučowaše bilingualnje we wěcnym předmjeće.
Teamteaching – móžnosće a hranicy
W šulskej praksy nałožuja so přiběraceje heterogenity šulerskich skupinow dla dźeń a bóle kooperatiwne wuwučowanske a wuknjenske formy. Tute su so mjeztym tež na dwurěčnych šulach Hornjeje Łužicy wuspěšnje etablěrowali, mj. dr. tež teamteching, kotryž so tohorunja jako „co-teaching“ resp. jako „paralelne wuwučowanje″ pomjenuje. Na šulach su dopóznali, zo zmóžnitej zhromadne wuwučowanje resp. zhromadna wučba nałožowanje šěršeho spektruma metodow kaž tež wšelakorosć perspektiwow a rozšěritej tohorunja móžnosće diferencowanja, z čehož wučerjo runje tak kaž šulerjo profituja. W dźěłarničce so najprjedy teoretiske zakłady teamteachinga rozłožuja a zakładne modele wopisuja, kiž su za teamteaching w tandemje kaž tež za teamteaching we wotewrjenych wuknjenskich formach relewantne. Po tym diskutuje so konkretne přewjedźenje „tt“ w šulskej praksy, a to wot planowanja wotběha hač k reflektowanju. W tutym zwisku maja so wšelakore wuwučowanske a wuknjenske konstelacije předstajić. Zaměr dźěłarnički je, wo móžnosćach dalšeho kwalifikowanja wučby serbšćiny a bilingualneje fachoweje wučby přemyslować kaž tež wo tym, ju mnohostronsce dale wuwiwać. Wobdźělnikam dźěłarnički maja so lěpšiny metody wuwědomić, kotrejež nałožowanje w swójskej wučbje wuknjenske a wuwučowanske procesy podpěruje a wotewrjenosć kaž tež diferencowanje spěchuje. (literatura: Meike Kricke/Kersten Reich: Teamteaching. Eine neue Kultur des Lehrens und Lernens. Beltz, 2016)
dr. Jana Šołćina
Serbski institut z. t. Budyšin a Institut za sorabistiku Lipsk
Jako wědomostna sobudźěłaćerka Serbskeho insituta a docentka při Instituće za sorabistiku Lipšćanskeje uniwersity slědźi a wuwučuje dr. Jana Šołćina k slědowacym temam: • stawizny a přitomnosć hornjoserbskeje spisowneje rěče • dwu- a wjacerěčnosć • bilingualne přiswojenje rěče • fachowa didaktika serbšćiny • didaktika bilingualneje wučby
Wupokaz jako pomoc za wuzwolenje powołanja - wužiwanje w serbskorěčnej wučbje
Dźěwarnička informuje Was wo Wupokazu za wuzwolenje powołanja (BWP) jako portfolio za načasnu powołansku orientaciju. Wjace hač 80 procentow šulow w Sakskej z nim dźěła. Z pomocu BWP móža šulerjo nazhonjenja a wuknjenske wuslědki ze wšelakich předmjetow a projektow systematisce zapisować, k sebi do poćaha stajić a indiwiduelne strategije k přechodej šula - powołanje planować. Wubrane dźěłowe a informaciske łopjena buchu do serbšćiny přełožene a steja nětko šulerjam, staršim a wučerjam k dispoziciji. K Wupokazej za wuzwolenje powołanja słušeja zdobom onlinematerialije z pedagogiskimi přiručkami a dźěłowymi łopjenami. W dźěłarničce dóstanjeće składnosć, so z porfolijom BWP zeznajomić.
dr. Antje Finkowa
pedagogowka a jednačelka LSJ Sakska z. t.
Dr. Antje Finkowa je pedagogowka a jednaćelka LSJ Sakska z. t. Jeje dźěłowe ćežišćo je hižo wjele lět powołanska a studijna orientacija. K jeje nadawkam liča projektowy management wuwiča konceptow a materialijow kaž tež přewjedźenje dalekubłanjow a skutkowanje jako referentka. Wona je na nadźěłanju mnohich šulskich materialijow k powołanskej a studijnej orientaciji w Sakskej sobu skutkowała a je nawodnica serwisoweho městna Wupokaz za wuzwolenje powołanja Sakska kaž tež jednanja "Sakski kwalitny pječat za powołansku a studijnu orientaciju".
Mylenja rěčneho wuwića a jich wuskutki na přiswojenje pisomneje rěče w dwurěčnej wokolinje
Mnoho dźěći wotrosće dwurěčnje. Přiswojenje rěče wotběži na zakładźe wšelakich rěčnych biografijow jara indiwidualnje. To rěka, zo su wažne parametry rěče kaž zrozumliwosć, słowoskład a gramatika jara wšelako wuwite. Přez zaměrne nałožowanje wobkedźbowanskich instrumentow móže so zwěsćić, što šuler derje wobknježi a hdźe ma so zapřimnyć. Dźěći z deficitami při přiswojenju pisomneje rěče su husto přežadane. Zo by so dołhodobnym wuskutkam a negatiwnym wuwićam zadźěwało, ma so sčasom jednać – ma so wo šulskich a eksternych formach podpěry přemyslować, ale tež jich hranicy maja so spóznać.
Wanda Wokowa
rěčna terapeutka ze swójskej praksu
Wanda Wokowa studowaše na Martina Lutherowej uniwersiće w Halle rěčne wědomosće a fonetiku. Po postgraduaciji ke kliniskej rěčnej wědomostnicy dźěłaše někotre lěta w praksach za logopediju, doniž so 2002 w Budyšinje na tutym polu njezesamostatni. Dźěła jako akademiska rěčna terapeutka z klientami wšěch starobnych skupin, kotřiž ćerpja pod rěčnymi, rěčenskimi a hłósnymi mylenjemi. Terapija přewjedźe so w sylnej rěči klienta – serbsce abo němsce. Wosebite ćežišćo jeje dźěła je přewod wuwića dźěći hladojo na jich rěčne wuwiće kaž tež poradźowanje a terapija šulskich dźěći, kotřiž maja deficity při přiswojenju pisomneje rěče. Wona poradźuje tež staršich, wučerjow a kubłarjow w pěstowarnjach.
K dźěłarničce žana prezantacija njepředleži.
Materialije za bilingualnu wučbu za šulerjow a ze šulerjemi nadźěłać
Zaměr dźěłarnički je, perspektiwu šulerja spóznać a zabrać. W zmysle wuknjenja přez wuwučowanje móža tež šulerjo metodiske graty resp. dźěłowe łopjena wuwić. Wěmy, zo wuwučowacy husto najwjace nawuknje. Při swójskim wuwiću materialijow wuknu šulerjo intensiwnje, woni wobchadźeja kritisce z wudźěłkami swojich sobušulerjow a zwěsća samostatnje zmylki. To wšo spěchuje swójske wuknjenje. Fachowi wučerjo su přeprošeni, dźěłowe łopjena na zakładźe předłohow za jedyn předmjet wuhotować, kotryž sami njewuwučuja, zo móhli so šulerskej perspektiwje w dalokej měrje zbližić. Předłohi a teksty poćahuja so na předmjety biologija, hudźba a geografija. Po tym zo su so metodiske graty wuwili, reflektuje so proces wuwića a diskutuja so alternatiwy pod prašenjom, kak móhli šulerjo hišće wjace a intensiwnišo wuknyć.
Annett Dźědźikowa I dr. Beata Brězanowa
Rěčny centrum WITAJ
Annett Dźědźikowa je wotrjadnica w Rěčnym centrumje WITAJ a nawjeduje z lěta 2006 wotrjad pedagogiskeje literatury. Do toho wuwučowaše w zakładnymaj šulomaj w Radworju a Rakecach, po tym dźěłaše wjele lět jako lektorka. Nimo nawjedowanja skutkuje hižo mnohe lěta jako awtorka při wuwiwanju wučbnych materialijow.
Dr. Beata Brězanowa je z lěta 2009 nawodnica Rěčneho centruma WITAJ. Do toho dźěłaše jako swobodna docentka na fachowych šulach za socialne a wuwučowaše psychologiju, sociologiju, pedagogiku a komunikaciju. W rěčnym centrumje koncentruje so wobsahowje na procesy digitalizacije a wědomostny diskurs k wuwučowanju a wuknjenju. Teorije k přiswojenju kompetencow běchu wažny wobstatk jeje disertaciskeho dźěła.
Gramatika za njebojaznych – rěčne zwučowanja za fachowych wučerjow (nimo předmjeta serbšćiny
Čehodla rěka zańdźenosć my twarjachmy a my natwarichmy? Je kopar dwě wroće abo dwoje wrota třělił? Deklinuje so słowo mango kaž embargo abo kaž intriga? Běchu dinosawriery abo dinosawrije před
100 milionow lětami žiwe abo před 100 milionami lět? Na tajke a podobne prašenja chcetej sobudźěłaćerce Rěčneho centruma WITAJ wotmołwić a z pomocu přehladow a zajimawych zwučowanjow na wosebite
rěčne wužadanja serbšćiny skedźbnić
Manuela Smolina I Marja Hrjehorjowa
Rěčny centrum WITAJ
Manuela Smolina je wědomostna sobudźěłaćerka a wotrjadnica w Rěčnym centrumje WITAJ. Do toho wuwučowaše jako wučerka za němčinu a serbšćinu na wyšej šuli w Pančicach-Kukowje a na Serbskim gymnaziju Budyšin. Wona je mjez druhim zamołwita za spřistupnjenje zakładow serbskeje gramatiki a ortografije za šulsku potrjebu a za nowowudaća maćeršćinow. Dalše ćežišćo jeje dźěła je koncipowanje a nadźěłanje zakładow za certifikowanje serbskorěčnych kmanosćow po Europskim referencnym ramiku za rěče. K tomu wuwiwa so wosebita webstrona za zajimcow, kotřiž wuknu hornjo- abo delnjoserbšćinu.
Marja Hrjehorjowa je lektorka w Rěčnym centrumje WITAJ. Do toho wuwučowaše jako wučerka za rušćinu a serbšćinu na serbskimaj wyšimaj šulomaj w Chrósćicach a Budyšinje. Ćežišćo jeje dźěławosće su swójske wuwića RCW. Wona bě mjez druhim zamołwita za wuwiće rjada maćeršćinow, kotryž je so po nowym wučbnym planje 2004 resp. 2009 nadźěłał.
Pohłubšene wuknjenje a transfer kompetencow we wuknjenskim wobłuku rěč přepytować
Kak planuju na zakładźe narokow wučbneho plana zakładneje šule pohłubšene wuknjenje a přiswojenje kompetencow? We wučbnym wobłuku rěč přepytować demonstruje so spěchowanje transfera kompetencow na praktiskich přikładach wšědneho wuwučowanja na šuli. Dźěłarnička wujasni zdobom wuznam zaměrnje wubranych wučbnych poskitkow a wuznam wobstajneho wospjetowanja tutych poskitkow.
Daniela Knoblichowa
Serbska zakładna šula „ Michał Hórnik“ Worklecy
Daniela Knoblichowa je wučerka za delni schodźenk a ma dołholětne powołanske nazhonjenja. Wona skutkuje na Serbskej zakładnej šuli „Michał Hórnik“ we Worklecach. Nimo toho dźěła jako powołana poradźowanska wučerka a je fachowa poradźowarka za serbšćinu na zakładnych šulach we wobłuku regionalneje wotnožki Budyšin kaž tež wuwučowarka we wukubłanju studentow wučerstwa (Lehrbeauftragte). Wosebje wěnuje so wona diferencowanemu a na kompetency wusměrjenemu wuwučowanju. Na tutym polu ma mnoholětne nazhonjenja w dalekubłanju wučerjow.
K dźěłarničce žana prezantacija njepředleži.
Diferencowanje we wučbje hladajo na rěčnu wšelakorosć
W času přiběraceje heterogenity rjadownjow a skupinow w šuli je diferencowanje jedyn ze zakładnych stołpow wuwučowanja. Heterogenita je fakt a žane hódnoćenje. Wona móže so we wšelakich wuknjenskich zamóžnosćach, we wuknjenskim zadźerženju, w spěšnosći wuknjenja, we wosobinskich kajkosćach abo w rozdźělnym socialnym pochadźe jewić. Kóždy z tutych faktorow ma wliw na wuknjenski proces powšitkownje a na rěčne kubłanje wosebje. Prašamoj so, kak so nam poradźi, ze wšelakorosću šulerjow w fachowej wučbje wobchadźeć a koncentrujemoj so na slědowace ćežišća: 1. zakładne prawidła we wobchadźe z heterogenitu 2. wašnja/družiny a srědki rěčneho diferencowanja w fachowej wučbje 3. diskurs a fachowa wuměna nazhonjenjow k spěchowanju wuzwolenych rěčnych kmanosćow na rozdźělnych niwowowych schodźenkach šulerjow, kotřiž serbšćinu jako - maćeršćinu, - druhu rěč abo - cuzu rěč wuknu.
Milenka Ertelowa I Katka Bukowa
Serbska wyša šula „dr. Marija Grólmusec“ Radwor I Serbska wyša šula „Michał Hórnik“ Worklecy
Milenka Ertelowa a Katka Bukowa stej wučerce na Serbskimaj wyšimaj šulomaj „Dr. Marja Grólmusec“ Radwor a „Michał Hórnik“ Worklecy. Wobej matej dołholětne wučbne nazhonjenja. Wonej stej fachowej poradźowarce za serbšćinu na wyšich šulach we wobłuku Sakskeje kubłanskeje agentury, regionala wotnožka Budyšin. W tutej funkciji organizujetej tež dalekubłanja za wučerjow. Nimo toho wobdźělitej so na nadźěłanju pruwowanskich nadawkow. Za Rěčny centrum WITAJ stej jako awtorce wučbnicow a jako poradźowarce aktiwnej.
Pluriliterarne wuknjenje: pohłubšene wuknjenje rěče a předmjety přesahujo - pohłubšene wuknjenske procesy iniciěrować a moderěrować
W dźěłarničce pokročuje so diskusija k hłownemu přednoškej a na prašenja wobdźělnikow so wotmołwja.
Fachowa rěč je kluč k natwarej wědy a k zdobyću koncepta. Zamóžnosć, zdobytu fachowu wědu adresatej wotpowědnje komunikować móc, je zakładne wuměnjenje za wuspěšny transfer wědy a z tym klučowa kwalifikacija w towaršnosći wědy (Wissensgesellschaft). Model k wuwiću wěcnofachoweje pluriliterality pokaza, kak dadźa so rozdźělne dimensije fachoweje wědy (fakty, koncepty, dźěłowe metody a strategije) systematisce we wučbje posrědkować a kak dyrbja so tute na rěč wjazać, zo hodźi so zamóžnosć komunikacije našich šulerjow hladajo na stil, genre, zaměr a modalitu zaměrnje zwučować. Na kóncu so pokaza, kak da so natwar wěcnofachoweje literality w zmysle progresijow na wšelakich niwowowych schodźenkach realizować a kak móža so wučba a curricula koncipować, zo zmóžnja so šulerjam a šulerkam stajne postupy na šćežce wědy.
uniw. prof. dr. Oliver Meyer
Johannes Gutenberg uniwersita w Mainzu
Prof. Oliver Meyer je profesor za jendźelsku didaktiku na Johannesa Gutenbergowej uniwersiće w Mainzu. Wón je wukubłany wučer za geografiju a jendźelšćinu z mnoholětnymi nazhonjenjemi w bilingualnej fachowej wučbje. W zašłych lětach nawjedowaše wobšěrny mjezynarodny slědźerski projekt k temje: Pohłubšene wuknjenje ─ rěčne a předmjetowe hranicy přesahujo. Swoje nazhonjenja posrědkuje we wučerskim wukubłanju a na mjezynarodnych konferencach.
Rěčny centrum WITAJ
fachowy wotrjad
Domowiny - Zwjazka Łužiskich Serbow z.t.
WITAJ-Sprachzentrum
eine Fachabteilung der
Domowina - Bund Lausitzer Sorben e.V.
Póštowe naměsto 2 / Postplatz 2
02625 Budyšin / Bautzen
Tel.: 03591 550 400
Fax: 03591 550 375
E-Mail: witaj-bautzen@sorben.com


text:
Roz, we Czechach poszłach ze mojim ślubnym na torg kupić winogrona, a tu ȏroz słyszymy straszne larmo! Myślach, że to sōm te Italijoki, co my ich po drodze minyli! Jo tych borokōw powinowała, bo ȏni rynkami wywijali a dycki fest głośno godali, ale to byli dwa nasze chopeczki, co tak fest klyni, że tyn nasz, slōnski jynzyk bōł cołkiym podany na łacina! Isto sie im towor na sztandzie niy widzioł, abo cyny!
Jeszcze gorzi było jak my pojechali do ciepłych wodōw aż ku wyngerski granicy. Na drugi dziyń przijechała wycieczka ze Katowic, a do kōńca turnusu już niy bōło spokoju! Nojgorszy to bōł jedyn chop, bo sztyjc fafloł, co mu ślina na jynzyk prziniosła! Jak mie uwidzioł, to ryknoł na cołki basyn:
- Jo se myśloł, że Madziarki sōm czorne a ta je ryszawo! (Bo jo wtynczos miała wosy pōmalowane na kasztanowo.)
We piyrszej kwili chciałach mu, co pedzieć na rozum, ale udałach, że niy rozumia, a miałach ȏd niygo pokōj. Drugi dziyń padoł głośno ȏ jednyj babie, że je cołkiym plaskato a piersi mo tela, co kot nacharkoł! Praje kożdy dziyń bōła ȏ cosik wojna, bo tam kupa Polokōw sie wczasowało, a niy kożdy taki sorōństwo doł se spodobać!
Selwik - mōj kamrat ze roboty, padoł, że ȏn pojedzie na wywczasy na wyspa Bali do Indonezyje a je isty ,że tam Polokōw a tymbardzi Ślōnzokōw niy spotko. Jednako jeszcze we fligrze skamracioł sie ze jednym chopym, co tyż bōł ze naszych stron. Zakwatyrowali ich we piyknej chałpce, co stoła na plaży, bezto nikaj dali sie niy wypuszczali. Za jakiś czos tymu Selwikowymu kamratowi kōmpani we morzu a ȏpolani sie zmierzło i zaczōn robić roztōmańte szpasy. Po naszymu naubliżoł Japończykōm, ale ȏni sie yno śmioli, a kłaniali, bo go niy rozumieli. Jedyn roz ujrzoł we wodzie fest starego chopa ze dwoma modymi frelami, co im „keryś cycyhaltry ukrod”.
- Selwik! – wrzasknoł na cołki głos - Podziwej sie, ta ze prawej, to mo gryfne citronki, ale ta drugo to mo taki, jakby sie ji do mangla wkrynciyły...
- Ty chamie ze Ślōnska! – rykła dziołcha a chyciła chopa za kudły!
Żodyn niy wiy, jako by sie to skōńczyło, ale na pōmōc tymu chopu prziszoł polski przewodnik, ale Selwik tyż isto mioł doś tego dowcipnego kamrata, bo jak przijechoł nazod zaroz zmiynioł numer telefonu.
Grymlino


text:
EU-projekty
Dźěćacy widejowy přewodnik
Projekt spěchuje so přez Europski fonds za regionalne wuwiće, “Kleinprojektefonds INTERREG Polen-Sachsen” 2014-2020.
Projektny titul
Zetkanje ze serbskej kulturu w euroregionje Nysa za dźěći
Projektny partner
DPFA EUROPRYMUS Sp.z o.o, Szkoła „Tęcza”, Zgorzelec
Wopisowanje projekta
Mamy coś dla uszu! Wasz wideoprzewodnik dla dzieci!
Nastajej wuši! Dźěćacy widejowy přewodnik za was!
W 34 stacijach wjedźe widejowy přewodnik za dźěći w pólšćinje zabawnje po muzeju. Pjeć serbskich bajowych postawow- su to lutk, hober Sprjewnik, dźowka wódneho muža, błudnička a hadźacy kral- předstajeja w krótkich animacijach stawizny Serbow, nałožki a wšědny dźeń. W kooperaciji ze šulskim centrom „Tęcza” (tučel) w Zgorzelcu nahrawachu so z pomocu šulerjow a wučerjow dialogi bajowych postawow w pólšćinje.
Cil projekta
Sposrědkowanje serbskeje kultury jako zhromadne herbstwo euroregiony
Cil projekta je naslědne a stajne wuwiće w natwarje kontaktow a partnerow k spěchowanju sposrědkowanja serbskich stawiznow a kulturu jako zhromadne herbswo euroregiony. Tutón projekt přinošuje k tomu, zo so historisce zrosćene styki susodstwa haja, zesylnja a wutwarja. Nimo stawizniskeho zwiska wobeju kulturow ma so teritorialna zwjazanosć přez hranicy spěchować.
Serbski muzej jako zwonkašulske kubłanišćo skići móžnosć, być zetkanišćo za dźěći, młodźinu a swójby. Přez widejowy přewodnik jako moderny medij zmóžni so načasny přistup k wědźe w pólšćinje. Přewodnik wusměri so direktnje na našich pólskich susodow jako najsylniša wopytowarska skupina muzeja. Přez dalše zhromadne dźěło z projektnym partnerom móhli so šulske partnerstwa wuwiwać, zetkawanja a wuměny wotměwać kaž tež toleranca a zrozumjenje za kulturnu wšelakorosć spěchować.
Projektny čas: 1.1.2019 – 30.4.2020
Hódnota projekta: 18.461,80 €
Spěchowanje přez Europski zwjazk / Europäische Union: 85%
Serbski muzej spěchuje so institucionelne wot Załožby za serbski lud, kotraž dóstawa lětnje přiražki z dawkowych srědkow na zakładźe hospodarskich planow, wobzamknjenych wot Zwjazkoweho sejma, Krajneho sejma Braniborskeje a Sakskeho krajneho sejma, kaž tež přez wokrjes Budyšin a Kulturny rum Hornja Łužica-Delnja Šleska. Serbski muzej je zarjadnišćo wokrjesa Budyšin.
Mjezynarodne zarjadowanja projekta
Šulerska jězba wotměwaše so 28. a 29. meje 2019. K tomu přewjedźe so projektny dźeń šule “Tęcza” ze Zgorzelca we wokolinje Budyšina. Za zeznaće rěče a kultury zetkachu so šulerki a šulerjo Serbskeje wyšeje šule „Michał Hórnik“ Worklecy a šule „Tęcza” ze Zgorzelca w Serbskim muzeju.
Na swójbnym popołdnju dnja 7.12.2019 so widejowy přewodnik za dźěći předstaji. Pokazachu so někotre sekwency přewodnika w pólšćinje kaž tež šulerskej programaj wobeju šulow. Tak přednjesechu pólscy hosćo wurězki zymskeho programa a Serbska wyša šula „Michał Hórnik” wurězki šulskeho musicla „Quo vadis”. Hodowne kolendy zanjesechu žony skupiny „Rozmaryn” z Bogatynje, kiž tež po programje pólske kulinariske speciality poskićachu.
Dźěćacy widejowy přewodnik
Projekt je wobstatk kooperaciskeho programa k spěchowanju mjezyhraničneho zhromadneho dźěła mjez swobodnym krajom Saksku a Čěsku republiku 2014-2020 w ramiku cila “europske teritorialne zhromadne dźěło”.
Projektny titul
Zetkanje ze serbskej kulturu w euroregionje Nysa za dźěći – widejowy přewodnik
Projektny partner
Societas Amicuum Liberec (SAL), z.s.
Wopisowanje projekta
Nastajej wuši! Dźěćacy widejowy přewodnik za was!
W 34 stacijach wjedźe widejowy přewodnik za dźěći w čěšćinje zabawnje po muzeju. Pjeć serbskich bajowych postawow- su to lutk, hober Sprjewnik, dźowka wódneho muža, błudnička a hadźacy kral- předstajeja w krótkich animacijach stawizny Serbow, nałožki a wšědny dźeń. W kooperaciji ze Societas Amicuum Liberec (SAL), z.s. nahrawachu so z pomocu šulerkow a šulerjow kaž tež dorosćenych dialogi bajowych postawow w čěšćinje.
Cil projekta
Sposrědkowanje serbskeje kultury jako zhromadne herbstwo euroregiony
Cil projekta je naslědne a stajne wuwiće w natwarje kontaktow a partnerow k spěchowanju sposrědkowanja serbskich stawiznow a kulturu jako zhromadne herbswo euroregiony. Tutón projekt přinošuje k tomu, zo so historisce zrosćene styki susodstwa haja, zesylnja a wutwarja. Nimo stawizniskeho zwiska wobeju kulturow ma so teritorialna zwjazanosć přez hranicy spěchować.
Cilowa skupina su šulerki a šulerjo w starobje mjez 6 a 10 lět kaž tež swójby z dźěćimi. Ličby wopytowarstwa ze susodneje republiki su přiběrace. Tohodla chcemy čěske wopytowarstwo rěčnje podpěrać.
Serbski muzej jako zwonkašulske kubłanišćo skići móžnosć, być zetkanišćo za dźěći, młodźinu a swójby. Přez widejowy přewodnik jako moderny medij zmóžni so načasny přistup k wědźe w čěšćinje. Přewodnik wusměri so direktnje na našich čěskich susodow jako druha najsylniša wopytowarska skupina muzeja. Přez dalše zhromadne dźěło z projektnym partnerom móhli so šulske partnerstwa wuwiwać, zetkawanja a wuměny wotměwać kaž tež toleranca a zrozumjenje za kulturnu wšelakorosć spěchować.
Mjezynarodne zarjadowanje projekta
Předwidźane je prezentacija čěskeho dźěćaceho přewodnika w lěće 2021.
Projektny čas: 25.12.2019 – 31.12.2021
Hódnota projekta: 11.998,65 €
Spěchowanje přez Europski zwjazk / Europäische Union: 85%
Serbski muzej spěchuje so institucionelne wot Załožby za serbski lud, kotraž dóstawa lětnje přiražki z dawkowych srědkow na zakładźe hospodarskich planow, wobzamknjenych wot Zwjazkoweho sejma, Krajneho sejma Braniborskeje a Sakskeho krajneho sejma, kaž tež přez wokrjes Budyšin a Kulturny rum Hornja Łužica-Delnja Šleska. Serbski muzej je zarjadnišćo wokrjesa Budyšin.


text:
Rozmołwne koło w Budyskej cyrkwi něhdźe 900 ludźi sćěhowało
Budyšin (CS/SN). Wobydlerski forum w Budyšinje drje njeměješe wot časa přewróta hižo telko zajima. Tež zajim medijow na zarjadowanju „Dyrbimy rěčeć“ minjeny pjatk w Marje-Marćinej cyrkwi bě wulki. Kak budźe sprjewine město, kotrež nadregionalnje často „brune hnězdo“ mjenuja, z přećiwkami wobchadźeć, wo kotrychž měšćanska towaršnosć hižo wjacore měsacy diskutuje? Hladajo na bilancu je Budyske měšćanske zarjadnistwo zwěsćiło, zo bě cyrkej z něhdźe 900 wopytowarjemi hač na poslednje městno wobsadźena, a přiwšěm dyrbjachu organizatorojo mnohich ludźi preč pósłać. Kaž Budyski wyši měšćanosta Alexander Ahrens (SPD) wjacore razy wuzběhny, chcedźa dalše rozmołwne koła tajkeho formata přewjesć. Wón pak tež zwurazni: „Mamy hišće zwučować.“ W někotrych wokomikach zarjadowanja drje emocije přewažowachu, ale cyłkownje bě wječor měrny, a to cyle wěsće tež dźakowano prezency policije.


text:
Popularne rymy do
zycie
mnie
czas
ciebie
jest
dzień
zawsze
wszystko
świat
życia
świecie
siebie
wiele
serce
razem
się
domu
oczy
będzie
serca
słowa
Tobie
dobrze
więcej
urodziny
jesteś
głowie
miłości
marzenia
miłość
Rymy do owo
Adamowo, akordowo, akrylowo, alarmowo, alkowo, aloesowo, amonowo, Aniołowo, anodowo, atłasowo, ażurowo, bajkowo, balowo, Bałdowo, bankowo, barkowo, Barkowo, barowo, baśniowo, Bądkowo, Bąkowo, Bemowo, Benowo, bezcłowo, beżowo, Będkowo, Białkowo, białkowo, Biebrowo, Biechowo, Biedkowo, Biedowo, biegowo, Bielkowo, Bieńkowo, Bierkowo, Biesowo, Binkowo, Binowo, biodrowo, biurowo, Blichowo, bluesowo, Błądkowo, Błędowo, Bługowo, Bobowo, Bobrowo, Bochowo, bodźcowo, bojowo, bombowo, bordowo, Borgowo, Borkowo, Borowo, Boszkowo, Botowo, branżowo, bratowo, Brąchnowo, brązowo, Brętowo, Brodowo, Bronowo, brzmieniowo, Brzostowo, Brzozowo, Brzydowo, budowo, Bukowo, Bulkowo, burzowo, Buszkowo, Bychowo, Bytkowo, bytowo, Bzowo, całkowo, carowo, Cejnowo, Celbowo, celowo, Cempkowo, cenowo, Cenowo, centrowo, cewkowo, Ceynowo, Chabowo, chałowo, Charbowo, Charbrowo, Charnowo, Chechłowo, Chełkowo, Chełstowo, Chlebowo, chlebowo, Chludowo, Chłapowo, Chłopowo, chmielowo, Chodkowo, Chotkowo, Chrapowo, chromowo, Chrostkowo, Chrostowo, Chróstowo, Chrustowo, Chrzanowo, Chrząstowo, Chrztowo, chujowo, Chwałkowo, chwilowo, Chynowo, Cichowo, Ciechnowo, cieciowo, Ciężkowo, Ciołkowo, Ciółkowo, Cisowo, Ciućkowo, ciulowo, cyfrowo, Cykowo, cynkowo, cyrkowo, Czachowo, czadowo, Czajkowo, Czarkowo, Czarnkowo, Czarnowo, Czartowo, czasowo, czaszkowo, cząstkowo, Czechowo, częściowo, czołowo, czosnkowo, czuciowo, Ćmachowo, Danowo, Darłowo, darmowo, dąbrowo, Dąbrowo, deszczowo, Dębowo, dębowo, Dobrkowo, Dobrowo, Domkowo, domowo, Dormowo, drobiowo, drogowo, Drozdowo, Drzonowo, duchowo, Durowo, Dygowo, Działdowo, dziejowo, Dzierzgowo, Dzikowo, Dzwonowo, dźwiękowo, dźwigniowo, dźwigowo, dżezowo, Edwardowo, Egiertowo, eposowo, etapowo, etatowo, etażowo, fachowo, fajowo, falowo, farsowo, fazowo, filmowo, fiołkowo, firmowo, Fletnowo, folkowo, Franknowo, frontowo, funkowo, galowo, Gałkowo, Gałowo, gardłowo, gazowo, gipsowo, glebowo, glinowo, Głodowo, Głogowo, głoskowo, głosowo, Głowo, głowo, główkowo, Głuchowo, Gniewkowo, Godkowo, Gostkowo, Gozdowo, Górowo, Grabowo, gradowo, Granowo, Grąbkowo, Grębowo, grobowo, Grochowo, Gronowo, groszkowo, Groszkowo, grudkowo, gruntowo, grupowo, gruszkowo, Grzybowo, grzybowo, Gudowo, gumowo, Gumowo, Gutkowo, Gutowo, gwarowo, Gwiazdowo, Gzowo, handlowo, Harklowo, hasłowo, Hopowo, hufcowo, hukowo, hurtowo, ideowo, ilościowo, Iłowo, Iowo, jabłkowo, Jabłkowo, Jabłowo, Jackowo, jałowo, Jankowo, Janowo, Jaszkowo, jaziowo, jazzowo, jądrowo, Jehowo, jehowo, Jodłowo, jodowo, Jonkowo, jonowo, Juchowo, Juszkowo, kablowo, Kaczkowo, kadrowo, Kajkowo, Kańkowo, Karbowo, Karłowo, Karwowo, kasowo, kastowo, kawowo, Kębłowo, Kęsowo, Kiedrowo, Kiełbowo, Kiełkowo, Kiersnowo, kijowo, Kikowo, Kinowo, kinowo, Kiowo, Kistowo, Kiszkowo, Kitnowo, klasowo, Kleczkowo, Klejnowo, klejowo, kleszczowo, Klęczkowo, Klęskowo, klinowo, Klonowo, Klosnowo, kloszowo, klubowo, Kluczkowo, Klukowo, Kłębowo, Kłosowo, Kochowo, Kołdowo, Kołowo, kołowo, konchowo, Koniowo, Kordowo, Kortowo, Kosmowo, Kosowo, Kostkowo, Kosztowo, kosztowo, Kotłowo, Kotnowo, Kotowo, Kozłowo, Krajkowo, Krajowo, krańcowo, Krasnowo, krawcowo, kredowo, kremowo, Krokowo, krokwiowo, Kronowo, kroplowo, Krosnowo, krowo, królowo, krzyżowo, książkowo, księgowo, Kudowo, kulowo, Kunowo, kupcowo, kupkowo, kurczowo, Kurowo, Kusowo, Kwakowo, kwantowo, kwasowo, Kwasowo, kwiatowo, kwotowo, Lachowo, lajtowo, Lamkowo, Laskowo, laurowo, lądowo, Lechowo, Lekowo, Lelkowo, Lędowo, liczbowo, Ligowo, liliowo, liniowo, Linkowo, Linowo, lipcowo, Lipowo, Liszkowo, litowo, Liznowo, lodowo, losowo, Lubkowo, Lubnowo, Lubowo, Lubstowo, ludowo, Lusowo, Luszkowo, Lutkowo, Lutowo, Łagowo, Łąkowo, Łęgnowo, Łęgowo, Łętowo, Łobdowo, Łobzowo, Łochowo, łogowo, łonowo, Łozowo, Łubowo, łukowo, Łuskowo, Łuszkowo, Łykowo, Łyskowo, mailowo, majowo, majstrowo, Makowo, Małkowo, Manowo, Mańkowo, marchwiowo, Margowo, marsowo, Masłowo, masowo, Maszkowo, matowo, Mayenowo, Mchowo, meblowo, Mechowo, mejlowo, Mezowo, mgnieniowo, Mgowo, Mianowo, miarowo, Miastkowo, Miechowo, Mieczkowo, miedziowo, miejscowo, Mieszkowo, Miękowo, mięśniowo, miętowo, Migowo, miodowo, Mleczkowo, Młotkowo, Młynowo, Mochowo, moczowo, Mojnowo, Mokowo, Mołdowo, Mołstowo, Mołtowo, Montowo, morowo, mostkowo, Mostkowo, mostowo, Mostowo, mowo, Mórkowo, Mózgowo, mózgowo, Mrągowo, Mstowo, Muntowo, musowo, Muszkowo, Myszkowo, myślowo, Nadrowo, naftowo, Najmowo, namowo, naukowo, nerwowo, Nidowo, Nieckowo, nieideowo, Niemcowo, niemowo, nienowo, nieogniowo, nieosiowo, niepłowo, niewsiowo, niezdrowo, niklowo, Niwkowo, Nochowo, nosowo, nowo, obiegowo, obiektowo, obmowo, Obodowo, Oborowo, Obrowo, obudowo, octowo, oczkowo, Odargowo, odmowo, odnowo, odzieżowo, Ogartowo, ogniowo, Ogonowo, ogórkowo, ogrodowo, Okartowo, okowo, okółkowo, okresowo, Okurowo, olejowo, Oleszkowo, oliwkowo, Olkowo, Olszowo, ołowiowo, omyłkowo, opalowo, operowo, opisowo, oponowo, Oporowo, opukowo, Orchowo, Orkowo, Orłowo, Ornowo, Orzechowo, orzechowo, Orzeszkowo, osiedlowo, Osiekowo, osiowo, oskrzelowo, osłonowo, osłuchowo, osnowo, osobowo, Osowo, Ostrowo, Ościsłowo, ośrodkowo, oświatowo, Otorowo, owo, owocowo, Paczkowo, Pałowo, państwowo, Papowo, Parchowo, parkowo, Parkowo, parowo, Parsowo, Parszkowo, pasmowo, pasowo, patowo, Pawłowo, Pączkowo, pąsowo, pechowo, Pepłowo, Perkowo, perłowo, Pęckowo, Pękowo, Pępowo, Pętkowo, Pianowo, piaskowo, Piastowo, Piątkowo, Pieckowo, piersiowo, Pieszkowo, Pietkowo, Pięczkowo, piętrowo, Pilchowo, pionowo, Piotrkowo, Piotrowo, Piórkowo, planowo, plażowo, Pląskowo, płacowo, Płaczkowo, Płastkowo, Płazowo, płciowo, Płochowo, Płonkowo, Płonowo, Płoszkowo, płowo, Płutowo, płytowo, pochwowo, pocztowo, Podkowo, podkowo, Polkowo, Połchowo, połowo, ponowo, popowo, porcjowo, portowo, Porzowo, prasowo, prądowo, Prejłowo, Pręgowo, Prokowo, Proszkowo, proszkowo, Protowo, próżniowo, Pruszkowo, Prynowo, przedmowo, przejściowo, przemowo, Przodkowo, punkowo, punktowo, Pustkowo, Pustowo, pyłowo, Pyszkowo, Rachowo, Raczkowo, radiowo, Radowo, rajdowo, Rajkowo, Rakowo, ramowo, Ramsowo, randkowo, rapowo, rasowo, Redłowo, redowo, Rekowo, Rembowo, rentowo, Reptowo, Reskowo, Retkowo, Retowo, Rębkowo, rockowo, Rodnowo, Rodowo, Rogowo, Rolnowo, rombowo, Rosnowo, Rostkowo, rozmowo, Rożnowo, Różnowo, różowo, ruchowo, Runowo, rurowo, Rusowo, Rutkowo, Rybowo, Rychnowo, Rynkowo, rynkowo, ryżowo, rządowo, rzeczowo, Rzewnowo, Rzęczkowo, rzędowo, Rzęgnowo, Rzęskowo, rzutowo, Sadłowo, Sadowo, Sałkowo, Sarnowo, Sączkowo, sądowo, schodkowo, schodowo, sercowo, serowo, Sęczkowo, Sędowo, Sędrowo, Sękowo, Sianowo, siarkowo, Sidłowo, sieciowo, Siemowo, Sierzchowo, Silnowo, siłowo, Sitkowo, Sitowo, sitowo, Skałowo, Skarchowo, składkowo, składniowo, skokowo, skowo, skroniowo, skrótowo, Skrzydłowo, Skrzypkowo, slangowo, Słabowo, Słajkowo, Słębowo, Słodkowo, Słomowo, słowo, słuchowo, Słupowo, słupowo, Słutowo, służbowo, smakowo, Smętowo, Smokowo, Smykowo, Sobowo, sodowo, sojowo, solowo, Sosnowo, sosnowo, soulowo, sowo, Sowo, sportowo, sprzętowo, Spychowo, Srebrowo, Srokowo, Stajkowo, stalowo, Stankowo, Starkowo, Staszkowo, stawowo, Sternowo, stopniowo, Storkowo, stożkowo, Strachowo, strajkowo, strefowo, Strękowo, Stropkowo, Stryjkowo, Strykowo, Strzałkowo, Strzałowo, Strzegowo, Strzepowo, Stuchowo, stylowo, Suchowo, Sulkowo, Sulnowo, Sułkowo, Sułowo, Sumowo, surowo, Swołowo, Sworowo, synowo, szachowo, Szałkowo, szałowo, szczątkowo, Szczechowo, Szczepkowo, szczepowo, szczękowo, Szczurkowo, Szczutkowo, Szczutowo, szczytowo, szefowo, szewcowo, szkicowo, szosowo, Szpakowo, Szpiegowo, Szpondowo, Szprudowo, Szramowo, sztampowo, Sztutowo, Szumowo, Szurkowo, Szychowo, Szydłowo, Szymkowo, Szyszłowo, Ślazowo, Śląskowo, śliwkowo, Śliwkowo, Ślubowo, Śmiadowo, Śmiardowo, Śmieszkowo, Śmiłowo, Śniadowo, Śniatowo, środkowo, śrubowo, świadkowo, światowo, Świątkowo, świerkowo, Świerkowo, Święchowo, Tanowo, Targowo, targowo, Tarnowo, taśmowo, tekstowo, testowo, teściowo, tęczowo, tlenowo, Tłokowo, tłokowo, Tłuchowo, Tomkowo, tonowo, Tonowo, treściowo, Troszkowo, Trutnowo, Trzepowo, Turkowo, Turowo, Tuszkowo, Twardowo, twarzowo, Tychowo, Tylkowo, Tyłowo, typowo, Tyrnowo, Uchorowo, uciskowo, uczuciowo, udarowo, ugodowo, Uhowo, Ujazdowo, ukradkowo, ulgowo, ułamkowo, Ułanowo, Ułtowo, umowo, umysłowo, Unichowo, Unikowo, Upartowo, uprawowo, urazowo, urlopowo, urywkowo, urzędowo, uskokowo, usługowo, Ustarbowo, ustawowo, Ustowo, ustrojowo, Uzdowo, uznaniowo, użytkowo, wagowo, Wałdowo, Wandowo, wannowo, wapniowo, wargowo, warstwowo, Warszkowo, Wartkowo, Waszkowo, Watkowo, Wawrowo, Wąsowo, wczasowo, wdechowo, wdowo, Werkowo, węchowo, węglowo, wężowo, Wiadrowo, Wiatrowo, Wichowo, Wichrowo, widmowo, Widowo, Wiechowo, Wiejkowo, wiekowo, Wierzbowo, Wierzchowo, Wieszkowo, wieżowo, Więckowo, Wikrowo, Wilczkowo, Wilkowo, Wilnowo, wiosłowo, Wipsowo, wirowo, wiśniowo, Witkowo, Witowo, wizowo, Włodowo, Włoszczowo, Wojkowo, Wojnowo, wojskowo, Wołczkowo, Wołdowo, Wołkowo, Worowo, woskowo, Woszczkowo, Wowo, wójtowo, Wójtowo, Wrotkowo, wrześniowo, Wrzosowo, Wschowo, wsiowo, wydmowo, wyjściowo, wymowo, wyspowo, Wyszkowo, wyżowo, wznowo, wzorcowo, wzorowo, wzrokowo, zamkowo, Ząbrowo, Zbierkowo, zbiorowo, Zblutowo, zbożowo, Zbychowo, Zbytkowo, Zbytowo, zdawkowo, Zdbowo, zdjęciowo, zdrowo, Zdunowo, Zebrdowo, zębowo, Zgółkowo, Zielkowo, zimowo, ziołowo, Ziółkowo, zjazdowo, Złakowo, Złotkowo, Złotowo, zmowo, zmysłowo, Zofiowo, zrębowo
Adamowo akordowo akrylowo alarmowo alkowo aloesowo amonowo Aniołowo anodowo atłasowo ażurowo bajkowo balowo Bałdowo bankowo barkowo Barkowo barowo baśniowo Bądkowo Bąkowo Bemowo Benowo bezcłowo beżowo Będkowo Białkowo białkowo Biebrowo Biechowo Biedkowo Biedowo biegowo Bielkowo Bieńkowo Bierkowo Biesowo Binkowo Binowo biodrowo biurowo Blichowo bluesowo Błądkowo Błędowo Bługowo Bobowo Bobrowo Bochowo bodźcowo bojowo bombowo bordowo Borgowo Borkowo Borowo Boszkowo Botowo branżowo bratowo Brąchnowo brązowo Brętowo Brodowo Bronowo brzmieniowo Brzostowo Brzozowo Brzydowo budowo Bukowo Bulkowo burzowo Buszkowo Bychowo Bytkowo bytowo Bzowo całkowo carowo Cejnowo Celbowo celowo Cempkowo cenowo Cenowo centrowo cewkowo Ceynowo Chabowo chałowo Charbowo Charbrowo Charnowo Chechłowo Chełkowo Chełstowo Chlebowo chlebowo Chludowo Chłapowo Chłopowo chmielowo Chodkowo Chotkowo Chrapowo chromowo Chrostkowo Chrostowo Chróstowo Chrustowo Chrzanowo Chrząstowo Chrztowo chujowo Chwałkowo chwilowo Chynowo Cichowo Ciechnowo cieciowo Ciężkowo Ciołkowo Ciółkowo Cisowo Ciućkowo ciulowo cyfrowo Cykowo cynkowo cyrkowo Czachowo czadowo Czajkowo Czarkowo Czarnkowo Czarnowo Czartowo czasowo czaszkowo cząstkowo Czechowo częściowo czołowo czosnkowo czuciowo Ćmachowo Danowo Darłowo darmowo dąbrowo Dąbrowo deszczowo Dębowo dębowo Dobrkowo Dobrowo Domkowo domowo Dormowo drobiowo drogowo Drozdowo Drzonowo duchowo Durowo Dygowo Działdowo dziejowo Dzierzgowo Dzikowo Dzwonowo dźwiękowo dźwigniowo dźwigowo dżezowo Edwardowo Egiertowo eposowo etapowo etatowo etażowo fachowo fajowo falowo farsowo fazowo filmowo fiołkowo firmowo Fletnowo folkowo Franknowo frontowo funkowo galowo Gałkowo Gałowo gardłowo gazowo gipsowo glebowo glinowo Głodowo Głogowo głoskowo głosowo Głowo głowo główkowo Głuchowo Gniewkowo Godkowo Gostkowo Gozdowo Górowo Grabowo gradowo Granowo Grąbkowo Grębowo grobowo Grochowo Gronowo groszkowo Groszkowo grudkowo gruntowo grupowo gruszkowo Grzybowo grzybowo Gudowo gumowo Gumowo Gutkowo Gutowo gwarowo Gwiazdowo Gzowo handlowo Harklowo hasłowo Hopowo hufcowo hukowo hurtowo ideowo ilościowo Iłowo Iowo jabłkowo Jabłkowo Jabłowo Jackowo jałowo Jankowo Janowo Jaszkowo jaziowo jazzowo jądrowo Jehowo jehowo Jodłowo jodowo Jonkowo jonowo Juchowo Juszkowo kablowo Kaczkowo kadrowo Kajkowo Kańkowo Karbowo Karłowo Karwowo kasowo kastowo kawowo Kębłowo Kęsowo Kiedrowo Kiełbowo Kiełkowo Kiersnowo kijowo Kikowo Kinowo kinowo Kiowo Kistowo Kiszkowo Kitnowo klasowo Kleczkowo Klejnowo klejowo kleszczowo Klęczkowo Klęskowo klinowo Klonowo Klosnowo kloszowo klubowo Kluczkowo Klukowo Kłębowo Kłosowo Kochowo Kołdowo Kołowo kołowo konchowo Koniowo Kordowo Kortowo Kosmowo Kosowo Kostkowo Kosztowo kosztowo Kotłowo Kotnowo Kotowo Kozłowo Krajkowo Krajowo krańcowo Krasnowo krawcowo kredowo kremowo Krokowo krokwiowo Kronowo kroplowo Krosnowo krowo królowo krzyżowo książkowo księgowo Kudowo kulowo Kunowo kupcowo kupkowo kurczowo Kurowo Kusowo Kwakowo kwantowo kwasowo Kwasowo kwiatowo kwotowo Lachowo lajtowo Lamkowo Laskowo laurowo lądowo Lechowo Lekowo Lelkowo Lędowo liczbowo Ligowo liliowo liniowo Linkowo Linowo lipcowo Lipowo Liszkowo litowo Liznowo lodowo losowo Lubkowo Lubnowo Lubowo Lubstowo ludowo Lusowo Luszkowo Lutkowo Lutowo Łagowo Łąkowo Łęgnowo Łęgowo Łętowo Łobdowo Łobzowo Łochowo łogowo łonowo Łozowo Łubowo łukowo Łuskowo Łuszkowo Łykowo Łyskowo mailowo majowo majstrowo Makowo Małkowo Manowo Mańkowo marchwiowo Margowo marsowo Masłowo masowo Maszkowo matowo Mayenowo Mchowo meblowo Mechowo mejlowo Mezowo mgnieniowo Mgowo Mianowo miarowo Miastkowo Miechowo Mieczkowo miedziowo miejscowo Mieszkowo Miękowo mięśniowo miętowo Migowo miodowo Mleczkowo Młotkowo Młynowo Mochowo moczowo Mojnowo Mokowo Mołdowo Mołstowo Mołtowo Montowo morowo mostkowo Mostkowo mostowo Mostowo mowo Mórkowo Mózgowo mózgowo Mrągowo Mstowo Muntowo musowo Muszkowo Myszkowo myślowo Nadrowo naftowo Najmowo namowo naukowo nerwowo Nidowo Nieckowo nieideowo Niemcowo niemowo nienowo nieogniowo nieosiowo niepłowo niewsiowo niezdrowo niklowo Niwkowo Nochowo nosowo nowo obiegowo obiektowo obmowo Obodowo Oborowo Obrowo obudowo octowo
oczkowo Odargowo odmowo odnowo odzieżowo Ogartowo ogniowo Ogonowo ogórkowo ogrodowo Okartowo okowo okółkowo okresowo Okurowo olejowo Oleszkowo oliwkowo Olkowo Olszowo ołowiowo omyłkowo opalowo operowo opisowo oponowo Oporowo opukowo Orchowo Orkowo Orłowo Ornowo Orzechowo orzechowo Orzeszkowo osiedlowo Osiekowo osiowo oskrzelowo osłonowo osłuchowo osnowo osobowo Osowo Ostrowo Ościsłowo ośrodkowo oświatowo Otorowo owo owocowo Paczkowo Pałowo państwowo Papowo Parchowo parkowo Parkowo parowo Parsowo Parszkowo pasmowo pasowo patowo Pawłowo Pączkowo pąsowo pechowo Pepłowo Perkowo perłowo Pęckowo Pękowo Pępowo Pętkowo Pianowo piaskowo Piastowo Piątkowo Pieckowo piersiowo Pieszkowo Pietkowo Pięczkowo piętrowo Pilchowo pionowo Piotrkowo Piotrowo Piórkowo planowo plażowo Pląskowo płacowo Płaczkowo Płastkowo Płazowo płciowo Płochowo Płonkowo Płonowo Płoszkowo płowo Płutowo płytowo pochwowo pocztowo Podkowo podkowo Polkowo Połchowo połowo ponowo popowo porcjowo portowo Porzowo prasowo prądowo Prejłowo Pręgowo Prokowo Proszkowo proszkowo Protowo próżniowo Pruszkowo Prynowo przedmowo przejściowo przemowo Przodkowo punkowo punktowo Pustkowo Pustowo pyłowo Pyszkowo Rachowo Raczkowo radiowo Radowo rajdowo Rajkowo Rakowo ramowo Ramsowo randkowo rapowo rasowo Redłowo redowo Rekowo Rembowo rentowo Reptowo Reskowo Retkowo Retowo Rębkowo rockowo Rodnowo Rodowo Rogowo Rolnowo rombowo Rosnowo Rostkowo rozmowo Rożnowo Różnowo różowo ruchowo Runowo rurowo Rusowo Rutkowo Rybowo Rychnowo Rynkowo rynkowo ryżowo rządowo rzeczowo Rzewnowo Rzęczkowo rzędowo Rzęgnowo Rzęskowo rzutowo Sadłowo Sadowo Sałkowo Sarnowo Sączkowo sądowo schodkowo schodowo sercowo serowo Sęczkowo Sędowo Sędrowo Sękowo Sianowo siarkowo Sidłowo sieciowo Siemowo Sierzchowo Silnowo siłowo Sitkowo Sitowo sitowo Skałowo Skarchowo składkowo składniowo skokowo skowo skroniowo skrótowo Skrzydłowo Skrzypkowo slangowo Słabowo Słajkowo Słębowo Słodkowo Słomowo słowo słuchowo Słupowo słupowo Słutowo służbowo smakowo Smętowo Smokowo Smykowo Sobowo sodowo sojowo solowo Sosnowo sosnowo soulowo sowo Sowo sportowo sprzętowo Spychowo Srebrowo Srokowo Stajkowo stalowo Stankowo Starkowo Staszkowo stawowo Sternowo stopniowo Storkowo stożkowo Strachowo strajkowo strefowo Strękowo Stropkowo Stryjkowo Strykowo Strzałkowo Strzałowo Strzegowo Strzepowo Stuchowo stylowo Suchowo Sulkowo Sulnowo Sułkowo Sułowo Sumowo surowo Swołowo Sworowo synowo szachowo Szałkowo szałowo szczątkowo Szczechowo Szczepkowo szczepowo szczękowo Szczurkowo Szczutkowo Szczutowo szczytowo szefowo szewcowo szkicowo szosowo Szpakowo Szpiegowo Szpondowo Szprudowo Szramowo sztampowo Sztutowo Szumowo Szurkowo Szychowo Szydłowo Szymkowo Szyszłowo Ślazowo Śląskowo śliwkowo Śliwkowo Ślubowo Śmiadowo Śmiardowo Śmieszkowo Śmiłowo Śniadowo Śniatowo środkowo śrubowo świadkowo światowo Świątkowo świerkowo Świerkowo Święchowo Tanowo Targowo targowo Tarnowo taśmowo tekstowo testowo teściowo tęczowo tlenowo Tłokowo tłokowo Tłuchowo Tomkowo tonowo Tonowo treściowo Troszkowo Trutnowo Trzepowo Turkowo Turowo Tuszkowo Twardowo twarzowo Tychowo Tylkowo Tyłowo typowo Tyrnowo Uchorowo uciskowo uczuciowo udarowo ugodowo Uhowo Ujazdowo ukradkowo ulgowo ułamkowo Ułanowo Ułtowo umowo umysłowo Unichowo Unikowo Upartowo uprawowo urazowo urlopowo urywkowo urzędowo uskokowo usługowo Ustarbowo ustawowo Ustowo ustrojowo Uzdowo uznaniowo użytkowo wagowo Wałdowo Wandowo wannowo wapniowo wargowo warstwowo Warszkowo Wartkowo Waszkowo Watkowo Wawrowo Wąsowo wczasowo wdechowo wdowo Werkowo węchowo węglowo wężowo Wiadrowo Wiatrowo Wichowo Wichrowo widmowo Widowo Wiechowo Wiejkowo wiekowo Wierzbowo Wierzchowo Wieszkowo wieżowo Więckowo Wikrowo Wilczkowo Wilkowo Wilnowo wiosłowo Wipsowo wirowo wiśniowo Witkowo Witowo wizowo Włodowo Włoszczowo Wojkowo Wojnowo wojskowo Wołczkowo Wołdowo Wołkowo Worowo woskowo Woszczkowo Wowo wójtowo Wójtowo Wrotkowo wrześniowo Wrzosowo Wschowo wsiowo wydmowo wyjściowo wymowo wyspowo Wyszkowo wyżowo wznowo wzorcowo wzorowo wzrokowo zamkowo Ząbrowo Zbierkowo zbiorowo Zblutowo zbożowo Zbychowo Zbytkowo Zbytowo zdawkowo Zdbowo zdjęciowo zdrowo Zdunowo Zebrdowo zębowo Zgółkowo Zielkowo zimowo ziołowo Ziółkowo zjazdowo Złakowo Złotkowo Złotowo zmowo zmysłowo Zofiowo zrębowo
Adamowo, akordowo, akrylowo, alarmowo, alkowo, aloesowo, amonowo, Aniołowo, anodowo, atłasowo, ażurowo, bajkowo, balowo, Bałdowo, bankowo, barkowo, Barkowo, barowo, baśniowo, Bądkowo, Bąkowo, Bemowo, Benowo, bezcłowo, beżowo, Będkowo, Białkowo, białkowo, Biebrowo, Biechowo, Biedkowo, Biedowo, biegowo, Bielkowo, Bieńkowo, Bierkowo, Biesowo, Binkowo, Binowo, biodrowo, biurowo, Blichowo, bluesowo, Błądkowo, Błędowo, Bługowo, Bobowo, Bobrowo, Bochowo, bodźcowo, bojowo, bombowo, bordowo, Borgowo, Borkowo, Borowo, Boszkowo, Botowo, branżowo, bratowo, Brąchnowo, brązowo, Brętowo, Brodowo, Bronowo, brzmieniowo, Brzostowo, Brzozowo, Brzydowo, budowo, Bukowo, Bulkowo, burzowo, Buszkowo, Bychowo, Bytkowo, bytowo, Bzowo, całkowo, carowo, Cejnowo, Celbowo, celowo, Cempkowo, cenowo, Cenowo, centrowo, cewkowo, Ceynowo, Chabowo, chałowo, Charbowo, Charbrowo, Charnowo, Chechłowo, Chełkowo, Chełstowo, Chlebowo, chlebowo, Chludowo, Chłapowo, Chłopowo, chmielowo, Chodkowo, Chotkowo, Chrapowo, chromowo, Chrostkowo, Chrostowo, Chróstowo, Chrustowo, Chrzanowo, Chrząstowo, Chrztowo, chujowo, Chwałkowo, chwilowo, Chynowo, Cichowo, Ciechnowo, cieciowo, Ciężkowo, Ciołkowo, Ciółkowo, Cisowo, Ciućkowo, ciulowo, cyfrowo, Cykowo, cynkowo, cyrkowo, Czachowo, czadowo, Czajkowo, Czarkowo, Czarnkowo, Czarnowo, Czartowo, czasowo, czaszkowo, cząstkowo, Czechowo, częściowo, czołowo, czosnkowo, czuciowo, Ćmachowo, Danowo, Darłowo, darmowo, dąbrowo, Dąbrowo, deszczowo, Dębowo, dębowo, Dobrkowo, Dobrowo, Domkowo, domowo, Dormowo, drobiowo, drogowo, Drozdowo, Drzonowo, duchowo, Durowo, Dygowo, Działdowo, dziejowo, Dzierzgowo, Dzikowo, Dzwonowo, dźwiękowo, dźwigniowo, dźwigowo, dżezowo, Edwardowo, Egiertowo, eposowo, etapowo, etatowo, etażowo, fachowo, fajowo, falowo, farsowo, fazowo, filmowo, fiołkowo, firmowo, Fletnowo, folkowo, Franknowo, frontowo, funkowo, galowo, Gałkowo, Gałowo, gardłowo, gazowo, gipsowo, glebowo, glinowo, Głodowo, Głogowo, głoskowo, głosowo, Głowo, głowo, główkowo, Głuchowo, Gniewkowo, Godkowo, Gostkowo, Gozdowo, Górowo, Grabowo, gradowo, Granowo, Grąbkowo, Grębowo, grobowo, Grochowo, Gronowo, groszkowo, Groszkowo, grudkowo, gruntowo, grupowo, gruszkowo, Grzybowo, grzybowo, Gudowo, gumowo, Gumowo, Gutkowo, Gutowo, gwarowo, Gwiazdowo, Gzowo, handlowo, Harklowo, hasłowo, Hopowo, hufcowo, hukowo, hurtowo, ideowo, ilościowo, Iłowo, Iowo, jabłkowo, Jabłkowo, Jabłowo, Jackowo, jałowo, Jankowo, Janowo, Jaszkowo, jaziowo, jazzowo, jądrowo, Jehowo, jehowo, Jodłowo, jodowo, Jonkowo, jonowo, Juchowo, Juszkowo, kablowo, Kaczkowo, kadrowo, Kajkowo, Kańkowo, Karbowo, Karłowo, Karwowo, kasowo, kastowo, kawowo, Kębłowo, Kęsowo, Kiedrowo, Kiełbowo, Kiełkowo, Kiersnowo, kijowo, Kikowo, Kinowo, kinowo, Kiowo, Kistowo, Kiszkowo, Kitnowo, klasowo, Kleczkowo, Klejnowo, klejowo, kleszczowo, Klęczkowo, Klęskowo, klinowo, Klonowo, Klosnowo, kloszowo, klubowo, Kluczkowo, Klukowo, Kłębowo, Kłosowo, Kochowo, Kołdowo, Kołowo, kołowo, konchowo, Koniowo, Kordowo, Kortowo, Kosmowo, Kosowo, Kostkowo, Kosztowo, kosztowo, Kotłowo, Kotnowo, Kotowo, Kozłowo, Krajkowo, Krajowo, krańcowo, Krasnowo, krawcowo, kredowo, kremowo, Krokowo, krokwiowo, Kronowo, kroplowo, Krosnowo, krowo, królowo, krzyżowo, książkowo, księgowo, Kudowo, kulowo, Kunowo, kupcowo, kupkowo, kurczowo, Kurowo, Kusowo, Kwakowo, kwantowo, kwasowo, Kwasowo, kwiatowo, kwotowo, Lachowo, lajtowo, Lamkowo, Laskowo, laurowo, lądowo, Lechowo, Lekowo, Lelkowo, Lędowo, liczbowo, Ligowo, liliowo, liniowo, Linkowo, Linowo, lipcowo, Lipowo, Liszkowo, litowo, Liznowo, lodowo, losowo, Lubkowo, Lubnowo, Lubowo, Lubstowo, ludowo, Lusowo, Luszkowo, Lutkowo, Lutowo, Łagowo, Łąkowo, Łęgnowo, Łęgowo, Łętowo, Łobdowo, Łobzowo, Łochowo, łogowo, łonowo, Łozowo, Łubowo, łukowo, Łuskowo, Łuszkowo, Łykowo, Łyskowo, mailowo, majowo, majstrowo, Makowo, Małkowo, Manowo, Mańkowo, marchwiowo, Margowo, marsowo, Masłowo, masowo, Maszkowo, matowo, Mayenowo, Mchowo, meblowo, Mechowo, mejlowo, Mezowo, mgnieniowo, Mgowo, Mianowo, miarowo, Miastkowo, Miechowo, Mieczkowo, miedziowo, miejscowo, Mieszkowo, Miękowo, mięśniowo, miętowo, Migowo, miodowo, Mleczkowo, Młotkowo, Młynowo, Mochowo, moczowo, Mojnowo, Mokowo, Mołdowo, Mołstowo, Mołtowo, Montowo, morowo, mostkowo, Mostkowo, mostowo, Mostowo, mowo, Mórkowo, Mózgowo, mózgowo, Mrągowo, Mstowo, Muntowo, musowo, Muszkowo, Myszkowo, myślowo, Nadrowo, naftowo, Najmowo, namowo, naukowo, nerwowo, Nidowo, Nieckowo, nieideowo, Niemcowo, niemowo, nienowo, nieogniowo, nieosiowo, niepłowo, niewsiowo, niezdrowo, niklowo, Niwkowo, Nochowo, nosowo, nowo, obiegowo, obiektowo, obmowo, Obodowo, Oborowo, Obrowo, obudowo, octowo, oczkowo, Odargowo, odmowo, odnowo, odzieżowo, Ogartowo, ogniowo, Ogonowo, ogórkowo, ogrodowo, Okartowo, okowo, okółkowo, okresowo, Okurowo, olejowo, Oleszkowo, oliwkowo, Olkowo, Olszowo, ołowiowo, omyłkowo, opalowo, operowo, opisowo, oponowo, Oporowo, opukowo, Orchowo, Orkowo, Orłowo, Ornowo, Orzechowo, orzechowo, Orzeszkowo, osiedlowo, Osiekowo, osiowo, oskrzelowo, osłonowo, osłuchowo, osnowo, osobowo, Osowo, Ostrowo, Ościsłowo, ośrodkowo, oświatowo, Otorowo, owo, owocowo, Paczkowo, Pałowo, państwowo, Papowo, Parchowo, parkowo, Parkowo, parowo, Parsowo, Parszkowo, pasmowo, pasowo, patowo, Pawłowo, Pączkowo, pąsowo, pechowo, Pepłowo, Perkowo, perłowo, Pęckowo, Pękowo, Pępowo, Pętkowo, Pianowo, piaskowo, Piastowo, Piątkowo, Pieckowo, piersiowo, Pieszkowo, Pietkowo, Pięczkowo, piętrowo, Pilchowo, pionowo, Piotrkowo, Piotrowo, Piórkowo, planowo, plażowo, Pląskowo, płacowo, Płaczkowo, Płastkowo, Płazowo, płciowo, Płochowo, Płonkowo, Płonowo, Płoszkowo, płowo, Płutowo, płytowo, pochwowo, pocztowo, Podkowo, podkowo, Polkowo, Połchowo, połowo, ponowo, popowo, porcjowo, portowo, Porzowo, prasowo, prądowo, Prejłowo, Pręgowo, Prokowo, Proszkowo, proszkowo, Protowo, próżniowo, Pruszkowo, Prynowo, przedmowo, przejściowo, przemowo, Przodkowo, punkowo, punktowo, Pustkowo, Pustowo, pyłowo, Pyszkowo, Rachowo, Raczkowo, radiowo, Radowo, rajdowo, Rajkowo, Rakowo, ramowo, Ramsowo, randkowo, rapowo, rasowo, Redłowo, redowo, Rekowo, Rembowo, rentowo, Reptowo, Reskowo, Retkowo, Retowo, Rębkowo, rockowo, Rodnowo, Rodowo, Rogowo, Rolnowo, rombowo, Rosnowo, Rostkowo, rozmowo, Rożnowo, Różnowo, różowo, ruchowo, Runowo, rurowo, Rusowo, Rutkowo, Rybowo, Rychnowo, Rynkowo, rynkowo, ryżowo, rządowo, rzeczowo, Rzewnowo, Rzęczkowo, rzędowo, Rzęgnowo, Rzęskowo, rzutowo, Sadłowo, Sadowo, Sałkowo, Sarnowo, Sączkowo, sądowo, schodkowo, schodowo, sercowo, serowo, Sęczkowo, Sędowo, Sędrowo, Sękowo, Sianowo, siarkowo, Sidłowo, sieciowo, Siemowo, Sierzchowo, Silnowo, siłowo, Sitkowo, Sitowo, sitowo, Skałowo, Skarchowo, składkowo, składniowo, skokowo, skowo, skroniowo, skrótowo, Skrzydłowo, Skrzypkowo, slangowo, Słabowo, Słajkowo, Słębowo, Słodkowo, Słomowo, słowo, słuchowo, Słupowo, słupowo, Słutowo, służbowo, smakowo, Smętowo, Smokowo, Smykowo, Sobowo, sodowo, sojowo, solowo, Sosnowo, sosnowo, soulowo, sowo, Sowo, sportowo, sprzętowo, Spychowo, Srebrowo, Srokowo, Stajkowo, stalowo, Stankowo, Starkowo, Staszkowo, stawowo, Sternowo, stopniowo, Storkowo, stożkowo, Strachowo, strajkowo, strefowo, Strękowo, Stropkowo, Stryjkowo, Strykowo, Strzałkowo, Strzałowo, Strzegowo, Strzepowo, Stuchowo, stylowo, Suchowo, Sulkowo, Sulnowo, Sułkowo, Sułowo, Sumowo, surowo, Swołowo, Sworowo, synowo, szachowo, Szałkowo, szałowo, szczątkowo, Szczechowo, Szczepkowo, szczepowo, szczękowo, Szczurkowo, Szczutkowo, Szczutowo, szczytowo, szefowo, szewcowo, szkicowo, szosowo, Szpakowo, Szpiegowo, Szpondowo, Szprudowo, Szramowo, sztampowo, Sztutowo, Szumowo, Szurkowo, Szychowo, Szydłowo, Szymkowo, Szyszłowo, Ślazowo, Śląskowo, śliwkowo, Śliwkowo, Ślubowo, Śmiadowo, Śmiardowo, Śmieszkowo, Śmiłowo, Śniadowo, Śniatowo, środkowo, śrubowo, świadkowo, światowo, Świątkowo, świerkowo, Świerkowo, Święchowo, Tanowo, Targowo, targowo, Tarnowo, taśmowo, tekstowo, testowo, teściowo, tęczowo, tlenowo, Tłokowo, tłokowo, Tłuchowo, Tomkowo, tonowo, Tonowo, treściowo, Troszkowo, Trutnowo, Trzepowo, Turkowo, Turowo, Tuszkowo, Twardowo, twarzowo, Tychowo, Tylkowo, Tyłowo, typowo, Tyrnowo, Uchorowo, uciskowo, uczuciowo, udarowo, ugodowo, Uhowo, Ujazdowo, ukradkowo, ulgowo, ułamkowo, Ułanowo, Ułtowo, umowo, umysłowo, Unichowo, Unikowo, Upartowo, uprawowo, urazowo, urlopowo, urywkowo, urzędowo, uskokowo, usługowo, Ustarbowo, ustawowo, Ustowo, ustrojowo, Uzdowo, uznaniowo, użytkowo, wagowo, Wałdowo, Wandowo, wannowo, wapniowo, wargowo, warstwowo, Warszkowo, Wartkowo, Waszkowo, Watkowo, Wawrowo, Wąsowo, wczasowo, wdechowo, wdowo, Werkowo, węchowo, węglowo, wężowo, Wiadrowo, Wiatrowo, Wichowo, Wichrowo, widmowo, Widowo, Wiechowo, Wiejkowo, wiekowo, Wierzbowo, Wierzchowo, Wieszkowo, wieżowo, Więckowo, Wikrowo, Wilczkowo, Wilkowo, Wilnowo, wiosłowo, Wipsowo, wirowo, wiśniowo, Witkowo, Witowo, wizowo, Włodowo, Włoszczowo, Wojkowo, Wojnowo, wojskowo, Wołczkowo, Wołdowo, Wołkowo, Worowo, woskowo, Woszczkowo, Wowo, wójtowo, Wójtowo, Wrotkowo, wrześniowo, Wrzosowo, Wschowo, wsiowo, wydmowo, wyjściowo, wymowo, wyspowo, Wyszkowo, wyżowo, wznowo, wzorcowo, wzorowo, wzrokowo, zamkowo, Ząbrowo, Zbierkowo, zbiorowo, Zblutowo, zbożowo, Zbychowo, Zbytkowo, Zbytowo, zdawkowo, Zdbowo, zdjęciowo, zdrowo, Zdunowo, Zebrdowo, zębowo, Zgółkowo, Zielkowo, zimowo, ziołowo, Ziółkowo, zjazdowo, Złakowo, Złotkowo, Złotowo, zmowo, zmysłowo, Zofiowo, zrębowo


text:
Skůrzica
Skůrzica (łać. Cinnamomum Scheffer) je zorta źelinůw ze familije wawrzinowatych. S anfanga rosły uůne ino we wschodńij a połedńowo-wschodńij Azyji, terozki uprowjo śe je wszandy we subtropikalnyj klimje. Wszyjske jeich gatůnki majům gruczołki, we kerych zbjyrajům śe eteryczne yjle.
Ze jeich kory robi śe kuchynno culaga, uobyczńe ze cejlońskij skůrzicy (nojbarzi wertno). Uůna culaga idźe kupić we dwůch zortach: we laskach abo mlano. Dowo śe ja do ryżu, gryśiku, pjerńikůw, jabłeczńika a inkszych.


text:
Alfons Wićaz
Alfons Wićaz, nimski Alfons Lehmann (roź. 24. julija 1945 w Radworju) jo serbski žurnalist, slawist a procowaŕ; pišo w górnoserbskej, dolnoserbskej a nimskej rěcach.
W lěśe 1960 jo wón pśišeł do Chóśebuza, na serbsku rozšyrjonu wušu šulu "Marjana Domaškojc", źož jo źěłał ako ceptaŕ[1]. Tam jo teke dolnoserbšćinu nawuknuł. W lětach 1964-1969 jo wón w Lipsku slawistiku studěrował. Jo pisał artikele do Nowego Casnika, źiśecego casopisa Płomjo, Nowej doby, Serbskich Nowin, źož jo pśewzeł amt zastupnego šefredaktora. Jo pisał teke za nimskej casopise Sächsische Zeitung a Lausitzer Rundschau.


text:
Přeprošenje na Budyski sejmik wšudźe sčasom wozjewjene njebyło
Budyšin (SN/at). Planowane posedźenje Budyskeho wokrjesneho sejmika dyrbjachu „z formalnych přičin krótkodobnje wotprajić“. To zdźěli prěni přirjadnik krajneho rady Udo Wićaz (CDU) přitomnym žurnalistam wčera na nowinarskej rozmołwje wo wobsahu zeńdźenja w Budyskim krajnoradnym zarjedźe. Wobydler je zarjadnistwo wčera popołdnju něhdźe w třoch na to skedźbnił, zo bě nowina Wochenkurier we Wojerowskim wudaću hakle 15. septembra přeprošenje na wčerawši wokrjesny sejmik wozjewiła. To pak bě tam hižo raz 8. septembra stało, za to w Budyskim a Biskopičanskim wudaću scyła nic, kaž rešerša našeho wječornika wunjese. Płaćiwosć wobzamknjenjow wokrjesneho sejmika zwisuje z informaciju wobydlerjow. Ta dyrbi „sčasom we wudaćach Kamjenc, Radeberg, Biskopicy, Wojerecy a Budyšin“ mjenowaneho tydźenika wozjewjena być, kaž w jednanskim porjedźe sejmika rěka. To su na zakładźe sudniskich wusudow tři dny.


text:
Wo komunalnej pawšali so dojednali, ale nic bjez kritiki
Hodźij (CK/SN). Tepjenje w swojim komunalnym twarskim zawodźe da Hodźijska gmejna ponowić. To je tamniša gmejnska rada na swojim zašłym posedźenju z jednym napřećiwnym hłosom wobzamknyła. Po tym zo bě wobwodny saznik dalše wužiwanje tepjenja zakazał, dokelž wotpłuny dowolenu hranicu překročowachu, dyrbja nětko nuznje jednać, rěka we wobkrućenju. Zarjadnistwo bě štyri firmy napominało, swoje podłožki wotedać. Dwě z nich, mjez nimaj jedna z Hodźija, stej nadawk pobrachowacych kapacitow dla wotpokazałoj. Skónčnje so radźićeljo rozsudźichu, nadawk we wobjimje 21 000 eurow přepodać Budyskej firmje Gottlöber.


text:
Huta Malapana
Huta Malapana (dŏw. Krōlewskŏ Huta Malapana, pol. Huta Małapanew/Huta Królewska Małapanew) – huta kerŏ je we Ôzimku. Ôstała wystawiōnŏ w roku 1754, na rozporzōndzynie pruskigo krōla Fridricha II. Wielgigo.[1]
Gyszichta[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Anfang huty[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Anfangu tyj huty idzie szukać we ôbmyślōnku pruskigo ministra Heinitza, kery zapropōnowoł krōlowi Fridrichowi II. coby powiynkszyć pruske hutnictwo na Gōrnym Ślōnsku. Realizacyjõ tego ôbmyślōnku dokonoł grŏf Reden, kery mioł szprymy a wiedzã ô hajerce a hutnictwie bezto iże rajzowoł na industryjalne regiōny Anglije a Niymiec. Reden propōnowoł Fridrichowi II. coby wystawić nowõ hutã nad lewym krajym rzyki Malapana. 1 marca 1753 roku Fridrich II. wydoł rozporzōndzynie ô stawianiu huty nad rzykōm Malapana. Plac tyn był gut kōmunikacyjnie (wele Ôdry, ôd nij ino ōngyfer 20 km) jak tyż zabrany we holc, za to rzyka Malapana mogła dać srogo ynergije. Przed hutōm bōł tam młyn, kerego teryny kupiōł (gyszeftman kery kludziōł młyn dostoł krōm geldu tyż inkszy dziołek a stawiyniŏ) pruski sztat. Stawianiem zajōn sie lokalny ferśterspektōr Rehdanz. Już w listopadzie 1754 roku ôstoł wystawiōny piyrszy piec, na placu dŏwnego młyna, a w 1755 drugi. We 1754 roku sztartniynto dwa piyce do fryszowaniŏ żelazła. We 1789 roku po rŏz piyrszy użyto koksu do wytapianiŏ żelazła, zamiast holckouli, atoli koks niy bōł tōni, i aż do 1865 roku używano holckouli przi wytapianiu.[1]
Kryzy XIX stolecia[edytuj | edytuj zdrzōdło]
We latach 1859-1861 była kryza we gōrnoślōnskim hutnictwie. Produkcyjŏ fest zmyńszyła sie. Wielość hut na Gōrnym Ślōnsku w latach 1858-1861 śleciała ze 65 do 50. We roku 1859 Huta Malapana miała 8850 talarōw deficytu na kōniec roku. Ôzimske piyce do fryszowaniŏ żelazła zawarto we 1866 roku. Ôstatni wysoki piyc na holckoulã we Ôzimku zagaszōno we 1871 roku. Ciynżko było tyż z transportym ercu do huty. Bez kryzã we latach 70. XIX wieku, trza było zawrzić wszyjske wysoke piyce w Ôzimku.[2]
Piyrszŏ światowŏ wojna[edytuj | edytuj zdrzōdło]
We czasie anfangu piyrszyj światowyj wojny, hutã zawarto na ōngyfer 3 tydnie, pōniywŏż rychtowano sie do zniszczyniŏ werkōw na Gōrnym Ślōnsku, coby nie dostały sie w rynce Ruskigo Impyrium, atoli wygranŏ Paula von Hindenburga we bataliji pod Tannenbergym, sprawiyła iże do zniszczyniŏ Huty Malapana niy dolŏzło. We czasie pyrszyj światowyj wojny produkowano sam granaty a tajle do podwodnych szifōw.[3]
Drugŏ światowŏ wojna[edytuj | edytuj zdrzōdło]
We czasie drugij światowyj wojny, gynau we 1940 roku do przimusowych robōt przikludzōno sam piyrsze grupy robotnikōw, nojczyńścij ze Polski. We 1941 roku przikludzōno sam grupy sowieckich robotnikōw zebranych ze Stalagu VIIIB - R 530 a R 700, w wielości keluset perzōn.[4]
Huta dzisiej[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Dzisiej tajlã terynu dŏwnyj huty niy ma juże za hutã, a sōm hań sklepy a parki. We jednym ze stawiyń huty je dzisiej Muzeum Hutnictwa Doliny Małej Panwi w Ozimku. Wele mostu Kettenbrücke sōm tabule ze gyszichtowym ôpisym huty. Teryny na kerych dalij je kludzōnŏ huta, sōm dzisiej pode forsztandym sztamgyszeftu Huta Małapanew Sp. z o.o.
Przipisy[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- ↑ 1,0 1,1 Zbigniew Kowalski: Dzieje Huty Małapanew w Ozimku 1754-1979. Jan Kwak, Jan Meissner. Opole: Instytut Śląski w Opolu, 1980, s. 5-7.
- ↑ Zbigniew Kowalski: Dzieje Huty Małapanew w Ozimku 1754-1979. Jan Kwak, Jan Meissner. Opole: Instytut Śląski w Opolu, 1980, s. 9-11.
- ↑ Zbigniew Kowalski: Dzieje Huty Małapanew w Ozimku 1754-1979. Jan Kwak, Jan Meissner. Opole: Instytut Śląski w Opolu, 1980, s. 17.
- ↑ Zbigniew Kowalski: Dzieje Huty Małapanew w Ozimku 1754-1979. Jan Kwak, Jan Meissner. Opole: Instytut Śląski w Opolu, 1980, s. 33.


text:
Derje wopytany bě srjedź tydźenja diskusijny wječor na temu azyl w klubowni internata Serbskeho gymnazija Budyšin. Młodostni zbližichu sej z tak mjenowanej metodu „world café“ wšelake ćežišća wobšěrneje temy.
Referenća wšelakich institucijow a towarstwow witachu šulerjow w přijomnej atmosferje improwizowaneje kofejownje. Jednotliwe blida běchu hłownym prašenjam přirjadowane. Tak zhonichu młodostni wo aktualnych ličbach ćěkancow w Sakskej a předewšěm w Budyskim wokrjesu. Dale wuměnjachu sej mysle wo swójskich strachach, kotrež jich hladajo na wulku ličbu ćěkancow zaběraja, informowachu so wo móžnosćach swójskeho angažementa a zhonichu zdobom wo strachach a wočakowanjach ćěkancow, kotřiž do Němskeje přichadźeja. Z młodostnymi rozmołwjachu so fachowcy kaž zamołwita za wukrajnikow a integraciju wokrjesa Anna Piętak-Malinowska, zastupjerjo towarstwa Wočiń woči a Budyskeho Kamjentneho domu kaž tež zamołwity młodźinskeje migraciskeje słužby Steffen Deubner.


text:
Szafer, W. (1961). Mioceńska flora ze Starych Gliwic na Śląsku =: Miocenskaja flora iz Starych Gliwic v verchnej Silezii = Miocene flora from Stare Gliwice in upper Silesia. Warszawa: Wydaw. geologiczne.Chicago Style Citation
Szafer, Władysław. Mioceńska Flora Ze Starych Gliwic Na Śląsku =: Miocenskaja Flora Iz Starych Gliwic V Verchnej Silezii = Miocene Flora From Stare Gliwice in Upper Silesia. Warszawa: Wydaw. geologiczne, 1961.MLA Citation
Szafer, Władysław. Mioceńska Flora Ze Starych Gliwic Na Śląsku =: Miocenskaja Flora Iz Starych Gliwic V Verchnej Silezii = Miocene Flora From Stare Gliwice in Upper Silesia. Warszawa: Wydaw. geologiczne, 1961.


text:
Jo to nie umia wytrzimać dnia bez kawy. Jedno że mi fest szmakuje aji se powoniać lubia a dwa, że jak se nie wyduldōm z rana to potym bez dziyń jeżech zbałamōncono i ciynżko mi sie rozmyśliwuje.
Kawusia, kawka, kofyj roztomiyły…
Czy wiycie że kawa sprawio, że my som radzi? Po wypiciu szolki kawy ônaczy nom sie fajnie stynżyni hormonu szczynścio. Ku tymu dziyki kawusi je myńsze ryzyko że nas niecherskość zmorzi. I to niecherskość nie bele jako bo Alzhaimer, Parkinson czy cukrzica. A blank oczywiste je, że kafyj pobudzo beztuż jak sie kiery rano ni ma mōnkter to nic yno mu kawa dać do wytrōmbiynio.
A do tych co sie lubiōm zmorzić na fitnesach kofeina tyż sie sprzido bo polepszo wydajność – długszy obstoimy i bydymy mieć lepsze wyniki od tych kierzi sie nie napiyli.
Yno trza se dać pozór
Za moc kawy też je niedobrze słepać bo wypłukuje magnez i wapń. Ôńskigo roku amerykońscy uczyni wysztudyrowali, że jak sie naroz wytrōmbi za moc, to sie robiōm problymy z koncentracjōm. Jak kiery mo starości z żołōndkiem abo wątrobōm to też se lepszy darować kafyj. No chyba że sie rozchodzi o kafyj orkiszowy – mo kupa błonnika, beztuż idzie go pić bez starości. Polecōm!
A ci co sie bojōm hercklekotów zawczasu by musieli przepadzitość powstrzimać bo kawa przispieszo bici serca. Nieskoro tyż lepszy kafyja nie pić bo bydōm problymy coby dobrze kimać w nocy.
Piernika, na szczęści jak kiery je lebioda to momy tyż co inkszego – bonkawa! A terozki dojś fandzolynio – ida se zrobić kafyj.


text:
Karačajewsk
Karačajewsk (rusce KapaчaeBck, karačajsko-balkarsce Kъapaчaй шaxap, abasinsce Kъapчa kъaлa) je město z 20.357 wobydlerjemi w ruskej republice Karačajsko-Čerkeskej. Leži pod Kawkazom při rěkomaj Teberda a Kuban něhdźe połsta kilometrow juhowuchodnje Čerkeska.
Sydlišćo dósta w lěće 1929 pod mjenom Mikojan-Šachar měšćanske prawa.
Nóžki[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Wuslědki wšoruskeho ludličenja 2010. Zwjazk 1. Ličba a rozdźělenje ludnosće. Tabulki 5, str. 12–209; 11, str. 312–979
Wotkazaj[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Oficielne webstrony (rus.)


text:
W nětko hižo stolětnych stawiznach Serbskeho Sokoła – w Budyšinje bu 9. nazymnika 1920 prěnja jednota załožena – hrajachu serbscy wučerjo wusahowacu rólu. W rozdźělnych funkcijach wot starosty abo načolnika (to bě nazwučowar) w jednoće hač k wodźacym funkcijam we Łužisko-serbskim sokołskim zwjazku skutkowachu wučerjo kaž Feliks Hajna, Arnošt Holan, Filip Jakubaš, Ota Jurak, Jan Meškank, Michał Nawka, Pawoł Pjetaš, Jurij Słodenk, Herman Šleca, Jurij Wjela a druzy.
Mjez katolskim resp. ewangelskim duchownstwom sahaše nastajenje k Sokołej wot zjawneje zwjazanosće přez tolerancu hač k napřećiwnemu wustupowanju. Z ewangelskeje strony mamy dotal přemało faktow. Symboliske njech je měnjenje fararja Jana Křižana z Klukša, kiž jako tehdyši předsyda Domowiny na sokołskim zarjadowanju 1. měrca 1931 w Lichanju młodźinu do sobudźěła za narod namołwješe.1 W slědowacym wěnujemy so přikładam z katolskeho duchownstwa hač do 1933.
Pater Romuald chwali Sokoł
21. septembra 1924 zetkachu so Sokoljo ze 14 jednotow w Pančicach k prěnjemu zwjazkowemu zlětej. Wobsah programa bě swjedźenski nyšpor.


text:
Jakub Bart-Ćišinski (Cyž)
Tež' Ćišinski! Wón mjez nami wjac njeje,
Joh' wóčko hasło, hort je womjelknył
A styski, juski harfy basniskeje.
Hdźež žórli a klukota Klóštrska Woda a majka přez lětstotki brjohi kukowskeho hrodźišća, tam njedaloko w Kukowje je stała kolebka našeho basnika. 20. awgusta 1856 so tam Bartecom abo kaž jim tam do domu rěkachu Šewcecom narodźi hólčec, kotrehož na Jakuba wukřćichu. Sydom lět khodźeže Bartec Jakub do kukowskeje wučeŕnje. Dokelž njewšědne dary wotkrywaše, wotamkny so jemu puć, kotryž wjedźeše k dostojnosći "knjeza". Wukhodźiwši lěto tachantsku šulu a wot jutrow 1870 hac do Michała 1871 preparandu katólskeho wučeŕskeho seminara zastupi jako khowanc do serbskeho seminara w Prazy. Na tutej historiskej pódźe, hdźež z elementarnej mocu a z přikładnej energiju biješe wutroba čěskeho naroda, začu so syn sławneje dźowki Sławije, a tež jemu horješe so wutroba a sapaše w dotal njeznatym, wohenju na drohi swój mały serbowski lud. A w "Serbowcy" běše žiwy duch Hórnikowy, kiž zasłapi tež Bartec studenta, zo slědowaše tutón ćěŕ. A hižo 1877 bě jako starši "Serbowki" sam wurazny wjednik Serbowčanow. Dostudowawši a wustudowawši wróći so do kraja wótcneho a po jednolětnym dobrowómistwje bu 27. měrca 1883 wuswjećeny na měšnika. Njebě jemu popřate skutkowac dołho mjez serbskim ludom. 1883 bě kapłan w Ralbicach, 1884 bu administrator w Radworju a hižo lěto 1887 jeho wotwjedźe ze Serbow. a w samej cuzbje rozwijeja so młode a mužniše lěta basnikowe. W njewjesołym drohowanju dowjedźe jeho kapłanska słužba do Šěrachowa, 1889 k dwórskej cyrkwi w Drježdźanach, 1896 do kowaŕniskeje začornjeneje Kamjenicy. A zaso wróćo - kaž žołma - drohuje basnik 1901 jako farski administrator do Radeberga a rozderdany na čuwach (hižo lěta 1903) na wotpočink do raja swojich dźěćacych sonow do Kukowa-Pančić, zo by tu njezastał dołho, ale dokročił 16. oktobra 1909 tu poslědnju kročel do ćicheho Wotrowa, hdźež jeho rozbolane ćěło nětk spi spar měra a pokoja.
Serbski narod je zhubił swojeho wulkeho, najwjetšeho poetu. Hdyž smy w Zejlerju měli ludoweho basnika - nam Ćišinski wupłodźi klasisku periódu našeho basnistwa. Zejleŕ čeŕpaše z narodneje pěsnje a přikłoni so tež jeje formje. Ćišinski wuknješe na rozkćěwaćej čěskej poeziji a na swětowych basnikach; wón je nam přinjesł do literatury nowy rym a rythmus, nowu dikciju, nowe formy. Je basnik razu reflektivneho. W tym je podstatny rozdźěl mjez Ćišinskim a Zejlerjom. Zejleŕ, cyle kuzłu narodneje pěsnje so podawši a w jeje klinje kubłany, sam jeje ducha přija a njeje za njeho zbožownišich khwilow, hač hdyž móže tworić a spěwać, kaž sami tworjerjo tych narodnych pěsnjow, hdyž z razom pěsnjachu a spěwachu tak radostnje a tak krasnje, dźěsćowscy naivnje a jasnje. Ćišinski je moderniši: kontemplativny, individualny, swójski. Wobrazy přirody a jeje žiwjenja wotražuja so w jeho duši a tak wón z nutrin wuwažujo - wobraz pěsni. Z tym su jeho basnje subjektivne; basnik - hladajo drje k universu a k swojemu ludu, tola ze sebje ceŕpa a sebje rysuje, swoje piše žiwjenje.
Jeho impulsivna powaha wupłodźi howrjace žiwjenje, kiž měrnje bě so započało a w měrnych kolijach dowukonči. A tutoho žiwjenja wotraz su jeho basnje.
Mi žiwjenje bě bój a běda,
A bróń a škit a puć bě pjero.
Z cuzymi zynkami bě z "Knihu sonettow" w lěće 1884 wotewrił nowu dobu serbskeje poezije. Krasne myslički zakuzłać do zdobneje rěče a formy to bě tendenca tuteje knihi, kaž tež knihi "Formow", w lěće 1888 wušłeje. Tola hižo na kóncu "Formow" je rěč wo "roztorhanych trunach". "Mi so spěwać njecha" a "mje ćěrja do satiry", tak stona wutrašena wutroba a krew´ so mući. Hišće płuwa pak ćiše jeho žiwjenje w knizy "Přiroda a wutroba", 1889 wušłej, kaž mejski jězork a jeho žołmički w tym nalětmm duchu, w słónca měrnym swětlenju a spěwje ptačkow. Tola sćěhowaca perioda so njewjedrata wutwori a zła. Njedorozumjenje krajanow, lodowa zymnosć swojich doma a hišće wjacy ranjaca liwkosć tych, kotrymž z krwju swojeje wutroby pisaše, basnikowu dušu rozjědmi. Daloko wótcneje zemje, w nječujacej cuzbje, zhórknychu dny samoty, wupłodźichu 1899 knihu "Ze žiwjenja", hdźež w zymicy a w ćmowych khwilach klinča struchłe, płačite, dotal njesłyšane hłosy, kotrež dobudźa wyšinow w knizy "Z křidłom worjołskim" (1904). Wša romanca wutrobinych płačow hač k ironiji, k zajědliwosći sarkasma stopnjowana wubuchnje tu jěrje. Tu rozličuje swoje žiwjenje a ze swětom a z ludźimi so rozličujo. Tola hižo je wukhodźił drohu bolosćiwu dospěwši měrneho přistawa doma při swojich. Prjec je wšědny hołk, su swětne starosće:
"Bart mortwy je, nět Ćišinski budź žiwy."
Měr duše a wutroby klinči a pozłaćuje knihu "Za ćichim". Je měr namakał, dokelž je z kóždeju žiłku swojeje bytosće zakorjenjeny w Bohu. Bohu dawa česć kaž je zdobne Serbej. Haj njesměmy zatajić, ale ze sprawnej hordosću dyrbimy wuznać, zo je kaž cyłe naše wašnje, tak tež naše pismowstwo bohabojne a sprawne, štož w połńej měrje płaći tež w basnjach Ćišinskeho. A harmóniscy kónci swoje žiwjenje. "W pruzy njebjeskej" je hižo tu žiwy a žedźi za tamnym rjeńšim swětom.
Za wšě basnje Ćišinskeho je wuznamny jeho razny, wótčinski hłós: wot prěnjeje "Zrudny wowceŕ" we "Łužičanu" wozjewjeneje hač do poslědnjeje.
Wósebje "Serbske zynki" su połne wohniweje lubosće k Serbam a styska po nich, po drohich Serbach. Su tež "wótre" zynki, liwkim krajanam a wosobam płaćace. Wuražuja starosće, su bojosć wo wobhroženu ródnu zemju a drohe jeje kubło. Nochcedźa ranić, přimać: ale přimnyć wězo chcedźa, zo byehu jenych wubudžałe z narodneho spanja, druhich pozběhowałe k wótčinskej horliwosći a zaso druhich posylnjałe w njesnadnej, njesebičnej dźěławosći za naš serbski lud. A samsne zynki, samsna lubosć klinči z knihi "Z juskom wótčinskim" (1904) a "Wysk a stysk" (1903). Njewučeŕpajomna je basnikowa wutroba, hdyž chce serbsku zemju, kiž je "radosć moja, žałosć moja", wosławić a khwalić tule zemju serbsku, serbske cyrkwje, serbsku korhoj, serbske prawo, serbskeho fararja, wučerja, serbsku rěč, serbsku młodźinu a towaŕstwa...
Zo njeje basnik jenož lyrik, ale zo je universalny w tworjenju a wumjełskim idealu, dopokazuje Ćišinski w baladach a romancach "Formow", wosebje pak knihi "Krew a kraj" (1900), dopokazuje dramatiski dar w prěnjej samostatnej činohrě "Na hrodźišću" (1880), episki talent w eposu "Nawoženja" dźewjeć spěwow wopřijacym (1875-1879). Tež w prózy znaješe pisać, kaž dopokazuje jeho roman "Narodowc a wotrodźenc". Wobknježeše rěč, kaž žadyn druhi, wo tym swědči tež "Lipa Serbska", wubjerny to časopis najrjeńšeho wopomnjeća, kotryž redigowaše wot 1877-1881 a belletristiski naš časopis "Łužica", kotrejež redaktor je był wot lěta 1904. Haj Ćišinski měješe rěč w mocy, a hakle w jeho pěsnjach prawje spóznaješ, kak wona jeho posłuchaše. Naše najwyšše narodne kubło, najryzyši wuliw ludoweje duše, serbsku rěč je wón čistu a krasnu přenjesł na polu poetiskich skutkow a z genijom Musy ju wuzłoćił a překrasnił. Wón běše knježeŕ nad serbskej rěču a literaturu, kaž bě jemu wěšćeŕscy prajił njezapomnity Smoleŕ. A zawěsće krasna, wujadrjena a wuhładkowana je jeho rěč a forma. Wón je pokazał hibitosć, rjanozynk a bohatosć serbskeje rěče, sam pak so zjewił jako jeje mištr. Wón je naš Swjatopołk Čech z idejoweje, naš Jarosław Vrchlický z formalneje strony. Wón je serbsku rěč a poeziju na městna dowjedł, docyła jej nowe, na městna, kotrež su ju stajiłe do stawiznow rjaneje literatury, za kotruž ani čas ani přestrěń nimatej zasadneho wuznama: do literatury njehinjaceje, trajaceje hódnoty:
Tuž Ćišinski: Twój lud Će njezabudźe!
Měj dźak, kiž hordosć Serbowstwa sy był.
Daj Bóh Ći mer a pokoj nětk tam druhdźe!
Lud serbski Bóh pak wjesć a škitać chcył!
- Author: Jan Cyž (public domain)
- Source: http://texty.citanka.cz/pata/sc1-177.html


text:
Pomnik Jakuba Barta-Ćišinskeho dyrbješe sej nimoducy w Lipju w Pančicach-Kukowje minjene štyri lěta z trochu zdalenosće wobhladać, dokelž nad Młynskej hrjebju žadyn móst njebě. Wot wčerawšeho tam zaso jedyn je.
Pančicy-Kukow (SN/MWj). Mosty su zdawna rjane přirunanje za zwiski mjez ludźimi, krajemi a ludami a su wuraz zwjazanosće a zhromadnosće. Tule symboliku začuwachu wčera tež w Lipju w Pančicach-Kukowje, jako tam nowy drjewany móst nad Młynskej hrjebju přepodachu. Nastał je wón w zhromadnym projekće dźěłarnje swjateho Michała w Pančicach-Kukowje a Wustawa powołanskeho aktiwizowanja w Świerzawje blisko Jelenjeje Góry, kotryž Europska unija spěchuje. Hudźbnje wobrubił je wčerawšu swjatočnosć chór Šule Ćišinskeho. A dźěći njejsu jeno serbsce a němsce, ale tež jendźelsce spěwali.


text:
Pytaja lodohokejistow
Sportowe towarstwo Lodowy sport Běła Woda pyta nowych hrajerjow za sezonu 2021/2022, a to za cyłkaj U17 a U23. Dalše informacije kaž tež přizjewjenske modality podawaja zajimowanym lodohokejistam pod telefonowym čisłom 03576/2170875 abo pod mejlowej adresu .
Dynamo smě zaso hrać
Koparski třeći ligist Dynamo Drježdźany, kiž je tydźenja na třeće městno tabulki zjěł, smě zaso hrać. Wjacorych koropadow dla njesmědźeše Dynamo přećiwo MSV Duisburgej a přećiwo KFC Uerdingenej nastupić. Terminaj za nachwatanskej hrě je Němski koparski zwjazk wčera podał.
24.04. 14:00 Dynamo Drježdźany
– Halleski FC
28.04. 19:00 Dynamo Drježdźany
– MSV Duisburg
01.05. 14:00 KFC Uerdingen
– Dynamo Drježdźany
04.05. 19:00 SC Verl –
Dynamo Drježdźany
08.05. 14:00 Dynamo Drježdźany
– Viktoria Köln
Tola hišće štwórta a pjata hra


text:
Wurjadne postrowy za start do noweho lěta su dźensniši dźeń skerje hižo žadnostkaHistoriska silwesterska postrowna karta z časa wokoło lěta 1900 Jürgen MännelJasna orientacija w nowym lěće zawěsće pomha. Foto: Werner Streit
Hody a přechod do noweho lěta su nimo. Mnozy su tele dny zaso za to wužiwali, zo bychu za sebje wotpohlady sformulowali, što chcedźa w nowym lěće hinak činić, abo zo bychu zhladowali na minjene dwanaće měsacow a z postrownej pohladnicu abo z rjanym fotom lubych, znatych, kolegow abo wobchodniskich partnerow na sebje dopomnili a so jim dźakowali.
Štož ludźo dźensa zwjetša digitalnje činja, bě a je někotrejžkuli a někotremužkuli přiležnosć, to cyle zwučene z nowolětnej kartu a wosebitym, wosobinsce trěbnym njejapkim fotom sposrědkować. Za to přeslědźeja swoje elektroniske archiwy a wukramosćeja wěcy – přewšo wurjadne, originelne a powjetšenjahódne.