text:
Nojlepsze kołcze (mnogo liczba ôd coach, to je taki chop-wegwajzer, kery godo wom, jak mocie żyć, na zicher to je cosik blank inkszego jak kołocz) godajōm, że muszemy być mindful. Mindfulness je terozki fest w modzie, w ksiyngarniach znojdziecie kupa ksiōnżek na tyn tymat. Tak naprowdy rozchodzi sie ô to, coby dować pozōr na to, co sie z nami prawie wyrobio. Możno ciynżko wom to spokopić, nale mocka ludzi sztaunuje ino ô tym, co już było, abo ô tym, co dziepiyro bydzie.
„Jerōna, po jakiymu ôna mi tak nazdała łōńskigo tydnia?” abo „Co to bydzie, jak jo niy poradza narichtować tego raportu do roboty na czwortek?” abo „Jak terozki zastōmpia, to na podzim byda mieć bajtla, a za dwa lata tela uszporuja z piynćset plus, że sie yntliś kupiemy auto!” Tak po prowdzie to kożdy z ludzi, kere tak myślōm, je terozki kajś indzij. Piyrszy durś sie staro skuli tego, po jakiymu jego baba mu nazdała łōńskigo tydnia i ani sie niy pomiarkowoł, że ônyj już przeszło i zaś mu nazod przaje. Drugi durś je wylynkany skirz tego raportu, a dyć możno jego szef ani sie ô tym niy spōmni?
Tego niy wiy żodyn, a tyn borok tak sie nerwuje, że ani sie niy kapnoł jaki gryfny dzisiej je dziyń. A ta trzecio baba? Dyć ôna idzie do lyżo ze swojim chopem, a już w gowie rachuje kej bydzie ich stykać na auto z tego piynćset plus na bajtla, kerego jeszcze ani niy spłodzili! I jak ta boroka mo być rada skuli ich seksu, kej ônyj sie bardzij rozchodzi ô to, co bydzie za pora lot? Żodyn z nich niy ma mindful, bo żodyn niy dowo pozōr na to, co sie prawie z nimi wyrobio. Skirz tego kożdy z nich musiołby iś na specjalny kurs, kaj by mu wytuplikowali co to richtiś je ta mindfulness.
Jo taki kurs przeszoł już za bajtla. Miōł żech możno ze sztyry lata, kej żech łaził ze starzykiem po lesie, a ôn mi ôsprawioł ô ptokach, kwiotkach i strōmach. – Dej pozōr – godoł – na tego ptoszka, jak ôn ćwiyrko. A to je, zobocz ino, dymbcok. Dej pozōr na te ajchle. A widziołżeś te kwiotuszki? Toć! To sōm gynsipympki! Dej pozōr, gryfne, pra?
I jo żech dowoł pozōr, i jo żech bōł mindful. Ino terozki mojigo starzika już downo niy ma i coroz ciynżyj mōm z mojōm mindfulness. Za dużo larma naôbkoło, za dużo chaje, za gibko żyjemy… Wiela bych doł, coby zaś iś do lasu ze starzikiem i dować pozōr na to, co je richtiś. A po jakiymu ô tym godōm? Możno skirz tego, cobyście prziszli ku tymu, że niy jedyn ślōnski ōupa poradziłby robić za coacha? A możno bestōż, cobyście na chwila sztopli i wejrzeli za ôkno, jak dzisiej je gryfnie?
Marcin Melon
Więcej na temat#coaching #marcin melon #coach #mindfulness
Coach nie pomaga, coach towarzyszyO tym, czym jest coaching, jak wybrać dobrego trenera osobistego oraz o „eksplozji coachingu” rozmawiamy z dr Beatą Kozak, psychologiem i coachem.
Coaching to oszustwo? Są coache, którzy kuszą i dojąZdelegalizować coaching i rozwój osobisty - to nazwa profilu na Facebooku, który ma obecnie 62 132 fanów. Kto za nim stoi?
Miuosh: „To się już więcej nie powtórzy”Scenozstąpienie. Miuosh żegna się z… NOSPR-em.
Zabrze: Groził nożem ekspedientkomW czasie napadu obyło się bez noża. Napastnik wyjął go, kiedy ekspedientki zaczęły go gonić.
Scenozstąpienie. Miuosh żegna się z… NOSPR-em.
W czasie napadu obyło się bez noża. Napastnik wyjął go, kiedy ekspedientki zaczęły go gonić.
Sześć stref i wspólne bilety miesięczne, umożliwiające podróżowanie zarówno autobusami, tramwajami i trolejbusami, jak i pociągami Kolei Śląskich.
Co Ty tam, szaraku z Sosnowca, możesz wiedzieć o wielkich planach Prezesa. Siedź i słuchaj. Jak będziesz grzeczny, z warszawskiego stołu kapnie ci okruch na most, nowy skwerek czy ewentualnie szybki internet.
Liderzy Koalicji Obywatelskiej ostatnie godziny kampanii wyborczej spędzą w województwie śląskim.
Ty też to robisz! Czas na zmiany. Śląsk dołącza do ogólnopolskiej akcji.
Czytaj więcej#coaching #marcin melon #coach #mindfulness
Kaczyński w Katowicach: „Śląskość to wyjątkowa forma polskości”
Tak ostro jeszcze nie było! Wielka debata w Silesion.pl
Durczok: Nie ważcie się tego zepsuć!
Durczok: Panie Gorzelik! Ino bez ciulania - pójdziecie z PiS czy nie?
Durczok: debata ostra i pasjonująca. Kto zwyciężył?


c: text/html

text:
Beschreibung
W lěće 2011 bě tomu wosomdźesat lět, zo je roman Jakuba Lorenca-Zalěskeho »Kupa zabytych« prěni raz wušoł. Mjeztym předleži hižo w štwórtym serbskim wudaću a nimo toho w němskim přełožku w rjedźe Serbska biblioteka. To bjezdwěla na to pokaza, zo je zajim za »najspodźiwnišu knihu, kotraž je hdy w serbskej rěči wušła«, kaž ju Ota Wićaz jónu mjenowaše, trajny. Što pak tónle zajim zbudźi? Je to snadź magija woneje »spodźiwneje mocy«, kotraž awtora po jeho słowach často dosć do dźěła honješe a kotrejež so dowobarać njezamó? Tajenka to, kotraž drje so nihdy njewukopa.
Za dalše wudaće romana, tu jako słuchokniha, je serbski dźiwadźelnik a wnuk Zalěskeho Michał Lorenc naročny tekst čitał, je Jakubej Zalěskemu, jeho rjekej, a smjertnicy a wšěm tym druhim, kotrychž »pytaca duša« na swojim pućowanju zetka, hłós dał. A tute hłosy słyšeć je kaž meditacija.
Słuchanska proba

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Myto do Wojerec
Wojerecy/Drježdźany. Sakska ministerka za wědomosć a wuměłstwo dr. Eva-Maria Stange je wčera w Drježdźanach Wojerowski kompjuterowy muzej Konrada Zuseho ZCOM ze Sakskim muzejowym mytom wuznamjeniła. ZCOM dokumentuje techniske wuwiće ličenja a předźěłanja datow a ma najwobšěrnišu zběrku k temje. Myto je z 20 000 eurami dotěrowane.
Pytaja wuwučowacych
Baršć. Wokrjesna ludowa uniwersita Sprjewja-Nysa pyta za zaručenje nalětnjeho semestra 2018 wjacorych docentow. Swobodnje abo přidatnje k powołanju wuwučowacych trjebaja wosebje w regionalnych wukubłanišćach w Baršću, Gubinje a Grodku. Wobłuki, kotrež zajimcam poskićeja, su towaršnosć, kultura, strowota, powołanje a rěče, mjez nimi pólšćina.
W Błótach pisać
Bórkowy. Błótowska kulturna załožba a Bórkowski hotel Bleiche stej wupisałoj mjeztym 11. błótowski literarny stipendij. Požadać móža so hač do 15. januara 2018 awtorojo, kotřiž w němskej rěči pisaja a publikuja. W běhu rezidencneho stipendija, přebywacy wjacore tydźenje w Bórkowach, wěnuja so dobyćerjo tworjenju noweje literatury.


text:
Łaćina
Łaćina (łać. lingua Latina) je indoojropejsko godka używano we Starożytnym Rzimje, kero wywodźi śe ze rygjůnu Lacyjům. Bůła to znamjynno a urzyndowo godka Imperyjům Rzimskigo. Łaćina, jako godka latynofalisko, dało anfang familiji godek růmańskich, eli mjyndzy inkszymi szpańelskij, francuskij, portugalskij a italskij. Bez dugi czas łaćina fůngowała we Ojropje jako lingua franca, ńyskorzi zastůmpjůno jům atoli godkům francuskům.
Dźiśej łaćina je już umarto a lo ńikogo ńy je uojczystům godkům. Je atoli używano we medycyńe, bjologiji a prawje, beztůż ńykedy uokryślo śe ja mjanym "wygetujůncyj godki".


text:
We mŏju snadno sie u nŏs festelnie fajruje, chocia jes ino jedyn taki dziyń, bez kierego te cŏłkie nasze życie bōłoby blank bez cweku. Niy idzie mi sam ło 1-go lebo 3-cigo Mŏja. Rozłajzi sie ło „Dziyń Matki”, kiej kŏżdy snŏs na isto musi ło swojij modszyj abo starszyjszyj Mamulce boczyć, kiej kŏżdy, bali i taki stary pryk jak jŏ, musiŏłby po klynczōncku te mamulkowe, zbakane rynce, te gŏrzście łod praniŏ i bez rojmatyka ształchniōne, powykrōncane – kusikować. Bo przeca fto jak niy Mamulka sklapnyli nōm grace i naumieli do porzōndku rzykać: „Aniyle Boży, strōżu mōj”? Fto tyrŏł we nocy do dochtora, kiej chyciōła laksyra po habniyntych ze kamratami we zegrōdkach sztachlokach? Fto tyż ło szaroku, we połednie i na łodwieczerz rychtowŏł jŏdło, choby ino zupa ze papioka abo i ze pokrziwy? I chocia, i tam Mamulka niyrōłz chlastła bez rzić kopyściōm abo jakōm lapōm, mokrōm chadrōm, to przeca ino skuli tego, iże nōm przŏła i kciała coby my na ludzi wylejźli. I niy bōło żŏdnego jesce „Rzecznika praw dziecka”, ftory niy do zwōli, coby czowiek (łojciec abo mamulka) na swojigo bajtla krziwo kuknōł, bo to jes „przemoc w rodzinie”. Jŏ ze mojim bracikiym bylichmy na isto dioseckimi gizdami, i jak my już tak do łostatka dopŏlyli naszym wyrŏbianiym Mamulce, to niyrōłz sie zapōmniała i praskła bez rzić tym, co tam pod rynkōm miała. I do dzisiŏj mōmy to we srogij zocy, łostŏł nōm mores i reszpekt dlŏ NIJ, a to wszyjsko dozwolōło nōm wyjść na ludzi.
Nō ja, ale gŏdŏ sie:
Chocia rōłz we roku Świynto Matki – Łōnyj kŏżdydziyń dać trza kwiŏtki!
I terŏzki we wtorek 26 mŏja wszyjskie dziecka, i te blank maluśke, i te srogsze, nō i te wszyjske stare chopiska i baby, bydōm skłŏdać swojim Mamulkōm kwiŏtki i jakiesik tam gyszynki. Wiycie, mało fto dzisiŏj boczy, iże piyrszy rōłz we Polsce fajrowali te świynto we 1926 roku we Krakowie, chocia historyjŏ świynta Matki siōngŏ jesce czasōw starożytnich. Fajrowali te świynto, mianowane wiesiynnym świyntym Matki-Nŏtury, we starożytnij Grecyji kiej to skłŏdali hōłd Rei, babeczce boga Kronosa, ftorŏ bōła mamulkōm wszychświata i wszyjskich bogōw. We Rzymie juzaś fajrowali świynto bōginki Cybele (tyż miyniyli jōm mamulkōm bogōw) a bōło to bezmać miyndzy 15 a 18 mŏja.
Kajsik kole 1600 roku, u Ynglynderōw pokŏzała sie tradycjŏ fajrowaniŏ Maminyj Niydzieli. We tyn dziyń, a bōło to we szczwŏrtŏ niydziela Srogigo Postu, łoddŏwali ludzie czyść swojim mamulkōm, skłŏdali winszowani i dŏwali roztomajte maluśke gyszynki. Gŏdało sie wtynczŏs, co to bōła niydziela u mamulki (Mothering Sunday) i bōł ci to frajny łod roboty dziyń we kierym majoryntne, te dziecka, co już robiyli wrŏcali do dōmōw swojich łojcōw i przinosiyli gyszynki dlŏ mamulek. Bōło ci to skuplowane z tym, iże mocka chudobnych ynglickich chopcōw i dziołchōw, bedinowało kajś we dōmach zabranych Ynglynderōw. I skuli tego, co za robotōm trza bōło wandrować niyrōłz fōrt daleko (zaobycz bōła to robota kŏżdydniōwŏ do kupy ze sobotami i niydzielōma), słōżba żōła we chałupach swojich chlybodawcōw i beztōż tyż niy mōgła dać se zwōlo na to, coby czynsto nawiydzać swojich łojcōw. We ta Mamulkowŏ Niydziela dostŏwali te istne jedyn frajny dziyń, coby poradziyli łodwiydzić łojcowy dōm i strŏwić pŏrã godzin ze familijōm. Takim zimbolym tego fajeru bōło ciŏstŏ mianowane mamulcynym kołoczym, ftore we zocy dlŏ swojich mamulek piykli i prziwojziyli do dōm cery.
Trza sam spōmnieć jesce, iże we Hameryce we 1858 roku rechtōrka Anna Reeves Jarvis łoznŏjmiōła Dni Mamulkowyj Roboty (Mother’s Work Days) a juzaś łod 1872 roka Julia Ward Howe reklamiyrōwała Dziyń Matek dlŏ Pokoju (Mother’s Day for Peace). We 1905 Anna Javris (cera tyj piyrszyj Anny) wyringowała ustanowiyni już richticznego Dnia Matki (Mother’s Day), ftory łod 1914 roka bōł już frajnym dnioszkiym (świyntym narōdowym) we Hamerice, kiery trefiŏ we drugŏ niydziela mŏja.
Roztomajcie to ci jes na cŏłkim świycie ale cheba niy ma takij dziydziny kajby sie tego świynta niy fajrowało. We Miymcach tyż to jes ta drugŏ niydziela mŏja. We dŏwniyjszyj Jugosławiji (terŏzki we tych wszyjskich krajach na jake sie ta Jugosławijŏ rozpyrskła, krōm Słowyniji) fajrujōm tyn dziyń 8 marca a we Szpanielsku i u Madziarōw jes ci to piyrszŏ niydziela mŏja, u Żabojadōw – piyrszŏ niydziela czerwiynia. Nŏjskorzij fajrujōm Dziyń Mamulki, bo we drogŏ niydziela lutego (we Ygipcie – 21 marca) a nŏjniyskorzij fajrujōm Ruske, bo dziepiyro we łostatniŏ niydziela listopada.
Nō ale, jes ci to u nŏs zawdy we mŏju te jedzine świynto, ło kierym niy idzie przepōmnieć. Jes ci to tyn „Dziyń Matki”, Mamulki, Mamuśki, Mamecki, i jak tam jesce fto bydzie to inakszij mianowŏł. We tyn dziyń na isto, prŏwdōm trza chocia rōłz wybrymzować, haltnōńć, lajstnōńć Jim, tym naszym nŏjdrogszym ludziōm, chocia jaki bukycik blumōw, tytka kōnfektōw i pokwanckać sie yntlich tam, kaj na nŏs na isto niy poradzōm sie doczkać, kaj zawdy jes plac przi stole, kaj zawdy nōm, choby my byli nŏjsrogsze gizdy – przajōm. Tam trza tyn kusik na te posmŏrszczane łod roboty rynce dać, piyknie, szykownie podziynkować za ta utropa, za te staranie bez cŏłki żywot. I niy godejcie mi sam gupielokowato, co przi tym waszym cŏłkim tyraniu za złociokōma, moge być knap ze czasym, iże możno zaboczyć ło Tyj, kierŏ nŏs na tyn świat wykludziyła i tak blank po prŏwdzie na ludzi wyrychtowała. Choby i Łōna miała już swōj spokojny plac na smyntŏrzu.
Deczkoch sie ino latoś tropiōł, coby juzaś te dioseckie angyjbery tego gryfnego świynta nie zwekslowali, bo Amerikōny fajrujōm tyn dziyń dwa tydnie skorzij nŏs. Niy rzykna, coby niy bōło na mie, iże bez te łostatnie lata pozōrnie kukŏł żech, gawcōłech, zaziyrŏł na tych pōnabushowych, obamowych kowbojōw i naszych samtyjszych utrzidupskich politykerōw, coby tyż niy bōło nikiej ze Walyntynkōma, Halołinym, jakimsik świyntym Patrikiym i inkszymi tam jesce gupotami. Nō, tōż podwiyl co, wszyjskie we wtorek dwadziestego szōstego mŏja trefiōmy sie u naszych MAMULEK !!
Ojgyn z Pnioków
blank bez cweku – zupełnie bez sensu;
tyrać – tu: biec;
po klynczōncku – na klęczkach;
ształchniōny – skrzywiony, zwichnięty;
laksyra – biegunka;
habniynty – ukradziony;
sztachloki – agrest;
lapa, chadra – szmata, ścierka;
majoryntny – dorosły, pełnoletni;
wykludzić na świat – wyprowadzić na świat, wydać na świat;


text:
k startowej stronje | archiw | impresum | kontakt
wutora, 23.10.2018 | k dolnoserbskej wersiji
Pětš Janaš, Chóśebuz 08.06.2006
Z poradnika fachowego poraźowarja
To graśe z balom - zawěsće jadna móžnosć, serbsku rěc nawuknuś. Ale pśi tom dejało se pón teke serbski powědaś ...
Gano su swěśili w pedagogiskich krejzach jubileum, až jo lětosa 40. raz centralna olympiada serbšćiny. Južo tśi lěta pśed tym su w Dolnej Łužycy take něco wopytali, což jo se derje raźiło: 1964 jo z takim była prědna olympiada dolnoserbskeje rěcy. Gaž su ju pśigótowali, su teke we wšych šulach z dolnoserbskeju rěcu hospitěrowali. Pó jadnej takej hospitaciji jo Pětš Janaš tencas slědujucu rozpšawu napisał:
Njepśizjawjony hyś do šule hospitowat jo grěch. Ale młogi raz wotworiju śi grěchy wocy. Ja ga běch tamkor na tom něga dostojnem kněžkojskem dworje, źož ta šula běšo (a pozdźej se stela z podobiznu Miny Witkojc staji), dajeto pobył a wiźeł w tśeśem lětniku goźinu serbšćiny. Pod wužywanim wšěch swojich pedagogiskich kumštow běšo šulaŕ zawjadł 3 (tśi!) nowe słowa (wokable), dwě serbskej a słowko „lineal“.
Dla tog podach se pětk zasej tam, aby poglědnuł, lěc jo ten kolega postup cynił, co buźo won praktikantkoma pokazaś, co mogał ja wiźeś a co mogałej wonej nawuknuś. Mějach pšawy nos. Wucabnik mě wujasni, až podajo zawjeźeńsku goźinu k temje „Pioněry graju“. Praktikantka ma se pon ponjeźele zaběraś z temu „Pioněry graju w lěśu“. Pśi tom chwata se mě wopšašat, lěc jo dolnoserbski pšawje „w lěśe“ abo „w lěśu“. Myslach, až dejał to mentor wěźeś, wšak ma se pśigotowaś. Gronjach jomu, až jo něto južo telik lět tudy ceptaŕ, a gaž južo žednu gramatiku nawuknuł njejo, jo doch měł casa dosć słuchaś na to, kak to serbske luźe teje jsy gronje. Dokulaž mějašo se ten kněz kolega za swědobniwego, mudrego a nazgonitego ceptarja a mentora, chopi mě rozjasnjowaś a wopodstatnjowaś didaktisko-metodiski koncept swojeje goźiny. Won pojźo ze źiśimi na dwor, rozkłaźo jim, rozmějo se nimski, co ma źins z nimi prědk.
We zbywajucem casu (ako se pon pokaza, běchu to 35 minutow teje goźiny serbšćiny!) co jim nawucyś, kak se to graśe z balom „Völkerball“ graś dej. Njejsom to ze swojeju donětejšeju wědu wo elementach noweje metodiki mogał rozměś, což jomu gronjach. Pšašach se dla tog za pedagogiskim wotmysłom tak koncipěrowaneje štundy. A po jogo mudrem a lutosćiwem smjejkotanju zgonich: Wukniki deje se we tej goźinje poznaś z atmosferu graśa, aby mogła praktikantka w pśiducej goźinje zawjasć słowa. Tudy běch z mojim rozměśim na końcu! Gronjach to jomu a teke, až wotglědanu hospitaciju pśewjasć njebudu. – Ako ranjony jeleń śěgnušo won do bitwy.
Po krotkem rozgronje z direktorku spokojich swoju narskosć pon z wokna ceptarskeje śpy, pśiglědajcy wuznamnym pedagogiskim statkam. Goźina serbšćiny wotmějo se napšawdu po wonem mudrje pśemyslonem a dokradnje pśigotowanem koncepśe. Źiśi procowachu se ze zagorjetosću a wšyknymi mocami zežraś regule toś togo nowego śěžkego graśa a zmejstrowaś wonu „balo“ pomjenjonu źiwnu kulu. A jich to podpěrajuca kšasna a cysta błotojska nimšćina rozlěgašo se po dworje a po wucabnikojskej śpě. Teke tyma praktikantkoma běšo pśiglědowanje njezwucone napinanje. Snaź běšo to zawina togo, až se ta jadna srjejź goźiny zgubi a wěcej wiźona njebu.
Musach skoro slědk do swojeje šule a stupich ku końcoju goźiny na dwor, rowno ako se te slědne tśi „völkerbalisty“ wo dobyśe bijachu. Což su te druge, južo wotstśělone wšo zwonoźeli a źo hyn se rozběgali běchu, njamgu casa a městna dla howko wulicowaś. Pśedstajich ceptarjeju po dłujkej chwalbje jogo wuměłstwa hyšći raz ponižnje moje pokorne wobmyslenja nad racionalnosću a produktiwnosću takeje goźiny (serbšćiny?), což won z wjelikomyslneju gestu a sadu wotby, až jo to wšo šera teorija a až možo jano něchten tak powědaś, kenž z pedagogiskeju praksu žednogo zwiska njama.
Kśěch jogo hyšći na to pokazaś, až južo radnych lět dlej ceptarim a w drugich šulach druge wiźim. Ale pjerwjej padnjo mě praktikantka do słowa źejuca, ažo jo se jim na instituśe nawucyło teke tak cyniś. A pśed takeju wusokeju wědomnosću a telik praktiskimi nazgonjenjami tych mudrochow kapitulěrowach. Podach se domoj k mojim wuknicam a wuknikam na wucbnu štundu serbšćiny, rozmjej nic taku fundamentowanu ako běch wiźeł, ale nanejmjenjej serbsku a w serbskej rěcy.
Toś ten staršy tekst jo se gano wózjawił w Nowem Casniku ze 10. junija 2006. Na žycenje awtora jo se tekst tam pśewzeł w originalnej wersiji mimo pismika „ó“. Toś tu wašnju how teke pśewzejomy.
Chceće swoje měnjenje k tutemu přinoškej wozjewić?
Wobdźělće so na našej diskusiji!


text:
Premiery teatralne, telewizyjne i radiowe dramatów z I tomu antologii Transformacja. Dramat polski po 1989 roku
Miłość na Krymie
Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej, Kraków 1994, reż. Maciej Wojtyszko;
Teatr Współczesny, Warszawa 1994, reż. Erwin Axer;
Teatr im. Stefana Żeromskiego, Kielce 1994, reż. Piotr Szczerski;
Teatr Telewizji, 1998, reż. Erwin Axer;
Teatr Współczesny, Szczecin 2001, reż. Anna Augustynowicz;
Teatr Polskiego Radia, 2005, reż. Krzysztof Zaleski;
Teatr im. Juliusza Osterwy, Lublin 2006, reż. Krzysztof Babicki;
Teatr Narodowy, Warszawa 2007, reż. Jerzy Jarocki.
Czwarta siostra
Teatr Polski, Wrocław 1999, reż. Agnieszka Glińska;
Teatr Powszechny, Warszawa 1999, reż. Władysław Kowalski;
Teatr Polski, Bydgoszcz 2001, reż. Iwona Kempa;
Teatr Telewizji, 2003, reż. Agnieszka Glińska;
Teatr Zagłębia, Sosnowiec 2003, reż. Jerzy Schejbal;
Teatr im. Stefana Jaracza, Olsztyn 2005, reż. Cezary Ilczyna (pod tytułem Siostry);
Teatr Polskiego Radia, 2010, reż. Henryk Rozen.
Czwarta osoba
– brak premiery.
Requiem dla gospodyni
Teatr Narodowy, Warszawa 2000, reż. Kazimierz Dejmek;
Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego, Katowice 2001, reż. Bogdan Tosza; przedstawienie impresaryjne, 2004, reż. Stefan Szmidt.
Świetlistość
– brak premiery.
Człowiek ze śmieci
– brak premiery.
Ofiara Wilgefortis
Towarzystwo Wierszalin Teatr Supraśl, Supraśl 2000, reż. Piotr Tomaszuk;
Teatr Lalek Banialuka, Bielsko-Biała 2001, reż. Piotr Tomaszuk;
Towarzystwo Wierszalin Teatr Supraśl, Supraśl 2006, reż. Piotr Tomaszuk.
Katarantka
Teatr Polski, Warszawa 2001, reż. Tomasz Man.
Nondum
Teatr im. Juliusza Słowackiego, Kraków 2002, reż. Magdalena Łazarkiewicz;
Teatr Polski, Warszawa 2001, reż. Piotr Kruszczyński.
Dzień świra
Teatr Miejski im. Witolda Gombrowicza, Gdynia 2006, reż. Tomasz Man;
Teatr Współczesny, Szczecin 2007, reż. Piotr Ratajczak.


text:
k startowej stronje | archiw | impresum | kontakt
wutora, 23.10.2018 | k dolnoserbskej wersiji
Natalia Niedźwiecka, Pólska 12.05.2005
Serbja jako kulturna komunikaciska zhromadnosć
Nastork za tutón nastawk je diskusija na temu „Serbja a ja” w Haslowskej Bróžni pjatk, dnja 22. jutrownika 2005, kotruž je redakcija runjewonline.info zarjadowała. Prjedy hač wo swojich zaćišćach wo tutym wječoru něšto praju, bych chcyła někotre myslički z runiny sociologije předstajić, kotrež su so we mni na Haslowskim zetkanju wuwili.
Z politologom Karlom Deutschom měnju, zo woznamjenja zapřijeće lud komunikacisku zhromadnosć, kotraž je žiwa zhromadneje kultury dla. Kultura luda funguje jako zběrka elementow, kotrež jako cyhele (building bocks) tutón cyłk twarja. Njehodźi so prajić, zo je za wšelake kultury jenož jenička a za wšěch samsna baza móžna. Jako wobstatki kultury hraja potajkim rólu rěč, nabožina, struktura mjezsobnych poćahow (štož je baza towaršnostneje organizacije), zwisk z teritorijom (jow bych chcyła mjenować wažnej wopřijeći domizna/wótčina - to druhe zapřijeće, kotrež mam za wosebje wažne, eksistuje – mjez druhim dźakowano wuměłskim twórbom - jako symbolisce koncipowana kónčina wěsteho etniskeho cyłka), nałožki, začuće zhromadneho stawizniskeho pochada (myty). Čłonojo wěsteje kultury wobdźěleja so na tutej zhromadnosći a identifikuja so z tutym etniskim cyłkom.
Je-li tomu tak, zo su rozdźělne ludowe kultury konstelacija rozdźělnych elementow (wšelake cyhele z toho su kaž zakładne kamjenje), potom so žadyn jeje čłon dospołnje a na samsne wašnje na narodnej kulturje njewobdźěla. Što to rěka?
We wobłuku jednoho luda eksistuja wšelake móžnosće participowanja na kulturje. Wukristalizuja so najwšelakoriše identifikaciske zwiski z tutej skupinu a wone su w strukturje identity dynamiske
Nětk nastanu někotre praktiske prašenja. Hač maja wšelakore indiwiduelne rozsudy scyła šansu, zo powšitkowne přihłosowanje namakaja? Hač tute přihłosowanje trjebaja? Hač njeje akceptowanje rozdźělow zdobom skoro wohroženje za cyłk? Kak dołho zamóže cyłk wobstać, jeli sej kóždy něšto z kulturneho hornca wuzwoli (ekstremny přikład: hajenje nałožkow kontra wšědneho wužiwanja rěče)? Kak dołho kulturna baza cyłka (to rěka zhromadnosće komunikacije) reprezentuje zhromadnosć woznamow (kotraž njeje ženje dospołna, ale někotre hódnoty su zhromadne, maja samsny zmysł abo woznam za sobustawow - tohodla rěčimy tola wo zhromadnosći komunikacije)?
Dwě stronce tuteje dilemy stej za mnje: sprěnja krutosć wobzamknjenja zakładnych elementow kultury, kiž zwuraznja so w rigoroznosći posudka, štó k tomu (k nam) słuša a štó je zwonka a zdruha dospołna indiwiduelnosć rozsuda, na kotre wašnje a do kotreje měry z jeje žórła (a tež z druhich kulturowych systemow) čerpaš.
Štož je mje dotal jara hnuło abo fascinowało (a bě runje w Haslowje pytnyć), to je cyle wulke diferencowanje měnjenjow mjez Serbami (kotrež snadź słušeja do myslowych podswětow). Widźu je jako wuskutk poćaha k nabožinomaj, rěčomaj (delnjo- a hornjoserbšćinje) a wosobinskich nazhonjenjow. A tola jewješe so zdobom spodźiwna njepřirunajomnosć tutych stejišćow (stawiznisce a realistisce hladajo pak dospołnje přirodna). Spodźiwna bě drje jenož za mnje, zwonkastejacu, kotrejž so serbstwo jewi bóle jako dosć wulka zběrka abo mozaik wobohaćowacych móžnosćow. Móžnosćow, kotrež su zakład za wuwiće fundamentow žiwjenja – zakótwjenja, zakorjenjenja (hač jow abo druhdźe). Rěčmy radšo wo wěstym dźělu eksistency, hač wo zasadźe - zdónku, dokelž to bóle realitu swěta wólby potrjechi.
Na serbskim blidźe w Haslowje sym wjele wulce zajimaweho nazhoniła. Tam so to zwurazni, štož sym horjeka teoretisce wo wopřijećach lud, kultura a komunikaciska zhromadnosć prajiła. Zhromadnosć woznamow (wobhladuju ju zdźěla jako zapřijeće abo tolerancu za diferencowanje) we wobłuku kulturneje skupiny - Serbow – so dźensa stawa. Twari so komunikaciska wuměna mjez podswětami: mjez katolskim miljejom a ludźimi hinašeho hač katolskeho swětonahlada, mjez tymi, kiž su we Łužicy žiwi, a daloko wot njeje zdalenymi. Zmóžni so zapřijeće faktum – rozdźělnosćow (we wobłuku wobstatkow, kiž poćah k serbstwu wučinja). Dźakowano zapołoženja abo raza zetkanja zmóžni so šěrše zrozumjenje słowa „serbstwo”: Ludźo ze swojej konkretnej biografiju dźě su pokazali, zo móžeš Serb być w cuzbje, móžeš być „echt” Serb, byrnjež maš hinaši poćah k nabožinje hač wjetšina, a móžeš so prócować w bliskosći Choćebuza wo serbstwo (na přikład: so dotal jenož na zapusće wobdźěliwši a młodeho Hornjoserba zetkawši so rozsudźić za wuknjenje serbšćiny na Delnjoserbskim gymnaziju).
Runje tež to mam za jara hódne a zwjeselace, zo namaka wšelakorosć serbskich nahladow swój komunikaciski rum tež w interneće z webowej stronu runjewonline.info. Měnju, zo wotewrjenosć město wobmjezowaceho kruteho postajenja wuměnjenjow za serbskosć dźensnišej realiće - swětej změny a indiwiduelnych rozsudow - bóle wotpowěduje. Jeli „narodnosć z najwšelakorišich přičin nastać móže” (wuprajenje klasikarja towaršnostneje mysle J. S. Milla), potom pak zmóžnja akceptowanje wšelakich pisanosćow we wobłuku cyłka jednotliwcam - byrnjež na rozdźělne wašnje, zo so tola z tutym cyłkom identifikuja.
Wo awtorce
27lětna Pólka Natalia Niedźwiecka přebywaše šěsć měsacow we Łužicy. Je studowała sociologiju a je nětko doktorandka Wrocławskeje Uniwersity. Zaběra so z etniskej problematiku, tuchwilu z temu identity. Serbšćinu je sej loni na ferialnym kursu Serbskeho instituta přiswojiła.
Chceće swoje měnjenje k tutemu přinoškej wozjewić?
Wobdźělće so na našej diskusiji!


text:
Půłnocno Amerika
Amerika Půłnocno – kůntynynt, kery leży na půłkuli zachodńij, na půłnoc uod růwńika. Uod wschodu grańiczy s Uoceanym Atlantyckym, uod zachodu s Uoceanym Spokojnym, a uod půłnocy s Uoceanym Arktycznym. Powjyrzchńo Ameriki Půłnocnyj wynośi 24,242 mln km2. Bez Ojropejczykůw, uobje Ameriki sům tyż nazywane Nowym Śwjatym. Nojwjynksze pod wzglyndym placu państwa Ameriki Půłnocnyj to Kanada, Stany Zjydnoczůne, Meksyk a tyż autůnůmiczno tajla Dańije - Grynlandyjo. Pozostoło tajla zajmujům państwa Ameriki Strzodkowyj a leżůnce na wyspach Morza Karaibskigo.


text:
Utrŏpy Micyny: Wegetariańskŏ plaga
Ludzie małyj wiary lachajōm sie z plakatu, kery jakiś czas tymu ftoś wciepnoł do interneca, a na kerym stoi naszkryflane, coby katoliki dŏwali pozōr na roztōmajte zagrożynia duchowe. Z plakatu idzie tyż zmiarkować, że rozchodzi sie miyndzy inkszymi o takie ôszkliwe bluźniyrstwa jak Hello Kitty, Harry Potter, StarWars abo Halloween. Ale nojbarzij ludzie śmiejōm sie z tego, że na tyj liście znŏd sie tyż wegetarianizm. Musicie wiedzieć, że niy ma sie z czego śmiŏć, bo po piyrsze wegetarianizm richtig je na katolickij liście zagrożyń duchowych skuli swoich zwiōnzkōw z fest niybezpiycznymi filozofiami dalekigo wschodu. Po druge, niy yno ô nasze chrześcijōńskie duszycki sie sam rozchodzi, ale ô prziszłość całyj naszyj planety. Bo bydziecie widzieć, że te gizdy wegetariany wrŏz ze swojymi kamratami weganami zezrōm yntlich cołko roślinność, do ôstatnij flancy jako na tyj ziymi rośnie. I wtynczŏs to już bydzie kōniec świata, bo kej niy ma flancōw, to niy ma tlynu, a kej niy ma tlynu to już ani niy idzie dychać.
Muszymy to sztopnōńć, bo te pierōny robiōm sie corŏz to mocniyjsze. Dōm wŏm przikłŏd z naszego placu. Ôd czasu akcji “Zielone płuca dla Śląska” z lŏt szejśdziesiōntych dwudziestego storocza wele Fytla rōs fajny lasek, kery niystety dwa lata tymu zostoł do poły wyżniynty. Przijechali wtynczŏs z bajzygami chopy w zielōnych arbajtancugach, a u kŏżdego śnich ôd poczōntku widziałach takie złe, diŏbelskie ślypia. Pedzieli, że sōm ze zielyni miejskij, nale pokŏzało sie, że to jako wegetariańskŏ abo wegańskŏ sekta. We plac lasa mieli budować alteshajm, nale do dzisiŏj nic tam niy stoi, a ściynte strōmy to już pewnikiym dŏwno zezarte. A tym gizdōm żŏdyn za to nic niy zrobiōł.
Inkszŏ sprawa, że w Łŏgewnikach zagrożynie wegetarianizmym je barzij ryalne aniżeli kaj indzij. Mōmy sam trzi srogie teryny rodzinnych ôgrōdkōw działkowych blank zarōśniyntych drzewami ôwocowymi, trŏwōm, krzŏkami i jarzynami, beztōż leko idzie zmiarkować, że ta wegetariańskŏ plaga je u nŏs wszeôbecnŏ. Mało fto chowie zwierzynta na ôgrōdku, a jak już kajś sōm kury, to yno coby mieć śnich jajca (wegetariany jedzōm jajca i produkty z mlyka). Yno rŏz za kedy trefi sie dobry katolik, a idzie go poznać po tym, że z jego ôgrōdka wōniŏ grillowanym wusztym. Sōm tyż take kabociŏrze (i tych je nojciynżyj poznać), co wciepujōm na grilla wusztliki sojowe, coby sie żŏdyn niy kapnoł, że ône tyż już przeszli na ćmawo strōnã mocy.
Niy wiym eli pōdzie to jeszcze jakoś pokojowo rozwiōnzać. Durś mōm nadziejã, że jakŏ mōndrŏ gowa poradzi tych grzysznikōw przeprzić, iże blank sie w swoim życiu potraciyli. Możno udŏ sie to yntlich dziynki nauce. Hamerykōny na jednym z kalifornijskich uniwerzytetōw zrobiyli badania, coby sprŏwdzić, fto mŏ lepszo spermã. Pokŏzało, sie że bez sztyry lata eksperymyntōw wegetariany i wegany wyprodukowali o wiela mynij plymnikōw aniżeli chopy, co jedzōm miynso. I niyma sie co ciepać, że miynsożercōw bōło 443 a wegetarianōw i weganōw yno 31. Kej godajōm, że jejich jŏdło je take zdrowe, to powinni se dŏwać radã. Krōm tego przeca niy wielość ale jakość je ważnŏ. I tukej niy bydzie już żŏdnych wōntōw, bo plymniki ôd miynsożercōw pokŏzały sie dwa razy barzij aktywne aniżeli te ôd wegetarianōw. Za take wyniki trza ponoś ôbwiniać sojã, kerŏ mŏ driny kupã fitoestrogenōw, a ône fest zawŏdzajōm w produkcji spermy.
Możno niykerzi ôd tego tekstu zmōndrzejōm i zaś bydōm jeść miynso jak porzōndne katoliki. A resztã smolić. Niych se gizdy dalij żerōm swoje wusztliki sojowe i możno hned te pierzińskie sekty same, w spusōb naturalny stracōm sie z tego świata.


text:
Budyšin (UM/SN). Na twarnišću wuchowanskeje straže na Budyskej Flincowej su wčera zběhanku swjećili. Z twarskej naprawu inwestuje Budyski wokrjes dalše 1,6 milionow eurow do syće swojich cyłkownje 17 wuchowanskich stražow. 1. měrca běchu twarić započeli, spočatk decembra chcedźa objekt wuchowanskej słužbje přepodać. „Z přetwarom wuhotujemy wuchowansku stražu tak, zo wotpowěduje wona wotwidźomnym změnam normow DIN, kotrež sej wjace městna za jězdźidła žadaja“, rozłožuje prěni přirjadnik krajneho rady Udo Wićaz (CDU). Tak nastanje ze zestarjeneje garaže nowa jězdźidłowa hala z městnom za štyri wuchowanske awta. Po přetwarje móža je tež w zymje optimalnje rjedźić, desinfikować a z materialom wuhotować.
Jenož nutřkownje přetwarja socialny dźěl straže. Tam změjetaj potom nuzowaj lěkarjej, kotrajž staj wodnjo stajnje na městnje, separatne rumnosće ze swójskim sanitarnym dźělom. „Hłowny zaměr přetwara je dospołne rumnostne dźělenje socialneho wobłuka wot jězdźidłoweje hale“, Wićaz wuswětla.


text: Dźěwin (AK/SN). Runje tak kaž loni chce Dźěwinska gmejna tež lětsa swoje towarstwa z dohromady 5 000 eurami spěchować. To su gmejnscy radźićeljo na swojim zašłym posedźenju wobzamknyli. Loni dósta Brězowske domizniske towarstwo 1 500 eurow, tamniše towarstwo historiskich wohnjowych woborow a ratarskeje techniki 1 000 eurow. Dźěwinskemu třělcowskemu towarstwu přewostajichu 500 eurow a po 400 eurach podpěrachu Dźěwinske karnewalowe towarstwo, tamniše sportowe towarstwo, zjednoćenstwo mjetelerjow, młodźinski klub kaž tež jěchanske a jězdne towarstwo.


text:
Zo sej młode swójby nowy swójski dom twarja, móžeš dźensa na mnohich městnach wobkedźbować. Zwjetša činja to na podobne wašnje, mjenujcy z nowymi twaršćiznami. Zo to tež hinak dźe, dopokazuje Jan Fryča w Nowej Wjesce.
Nowa Wjeska (SN/MWj). W žanym zakonju njesteji, zo dyrbiš sej dom z nowymi cyhelemi twarić. Po tutej zasadźe nastawa w Nowej Wjesce pódla tamnišeho swjedźenišća nowy dom Jana Fryče a jeho swójby. Twar, za kotryž su njedawno zběhanku swjećili, so ryzy po formje mnohim dalšim tajkim domam runa. Nadrobnosće pak swědča wo tym, zo so wón wot druhich chětro rozeznawa. „Ideju, stare, ale njetrjebane cyhele a kamjenje wužiwać, bě naš nan zrodźił. Z architektom smy dorěčeli, hač je to scyła móžno. Ale wón je přihłosował, a tak sym před połdra lětom twarić započał“, powěda 38lětny. Jeničke wuměnjenje bě, zo maja cyhele dźensa žadane izolaciske hódnoty dodźeržeć. A to wone činja.


text:
Szkubaczki to było dycki świynto, bo sie sbiyrały gaździny i szły szkubać
piyrzi. Na Szkubaczki sie szło do tej chałupy, kaj była dziołucha na wydaniu.
Każdo dziołucha potrzebowała wiano, coby ji chłop nie wyczytoł, że ni mo nic.
Tóż musiała mieć szumnóm pierzine i zogłowki. Ale piyrsze było trzeja tóm
pierzine usuć, tóż baby na szkubaczkach miały co robić. Szkubaczki były z muzykóm, z potańcówkóm, abo bez.
Baby szkubały i śpiywały. Chłapcy, kierzi uż poglóndali na dziołuchy, siedzieli
pod oknami i podglóndali co sie robi w chałupie. Na szkubaczkach też dycki sie
opowiadało o straszydłach, utopcach, abo o diobłach. Opowiadoł to starzik, abo
starka – bo óni wiedzieli nejwiyncyj. Szkubani piyrzo zaczynało sie drugigo
listopada, fertig zaś musioł być do końca lutego - coby na wiosna nie zostawiać
roboty.
Dzisio uż szkubaczek
sie nie robi, bo pierzin sie uż nie suje, a zogłowki idzie kupić w magacynie,
ale czasym by sie tak ludzie mógli ros za czas zynść, porozrzóndzać, pośpiywać
a potym se potańcować. No ale cóż, kie wolóm siedzieć i dziwać sie do pudła…
Aaa zaczynali skubać piyrzi zoroz po Zaduszkach aż do końca lutego, żeby na
wiosna już wszystek było wyrychtowane.
Na zajęciach
czytaliśmy tekst w gwarze tworząc śląsko - polski słownik. Następnie
wykonaliśmy prace plastyczne. Przy tym wykorzystaliśmy płyty gipsowe, gwoździe
oraz farby temperowe.
W trakcie pracy


text:
Blubry zez Kościana
Migana u Migdołka
Zaś latym wew soboty na wieczór buły migany wew lasku na placu kole Migdołka. Cheba żeli buła fest gisuwa, to czasym się przenieśli do Sokolni, ale jak mały dyszczyk, to obleciało. Grajała przeważnie dobierano kapela: bymbny, harmunia, saksefun, a reszta jak się dobrali. Czasym jeszczyk doszły jakie gajgi abo grojek na kiju, a wew Sokolni forteklapa.
Młode szczuny to oż fyrały wew tańcu zez dziewuchami, ale aby te, co już nie chodziły do lani, bo co niektóry belfer tyż lubioł se podylać, a wew dylaniu to ślypska lotajum doobkoła papy i szkolne szaranki by zaro podpadły.
Starszo wiara ekstra wyświśniynto. Kożdyn jedyn wew kluft, pory zez biglym, plereza, papcie na glanc gutalinum wyświycune, a pod grdykum ślydź na gumce zez namalowanum tancerkum. Zaś kole jesiyni musowo kapelinder, glazejki na łapskach i jako szykowno katana zez kiejdami, abo modny unegdaj łortaliun, a na giyrach nie jakiesiś zwykłe papcie, bruń Boże okuloki, ale ekstra buty śnurowane zez korkiym lub bikiniarske, na gruby słuninie abo nawet czasym i kropusy jeszczyg zez przed wojny.
Chociaż berbele na boku ciumkali małymi kielunkami, to żodyn zatrejtany nie buł. Kożdyn trzymał fasun, bo jeich salachy ino szpycowały, czy aby który się zbytnio nie ululoł, i pilnowały co by coś na kielocha do jedzy sie nojdło, jako kicha abo giyra zez krzanym, co przy berbeli barzy pumocne jezd do fasunu trzymania.
Czasym dzieś na boku jakiś kluber zarobiuł dekniyńcie poprawiune feste fangum i wlecioł wew kieretyny. Szak zawżdy napatuluł sie jaki łobski szplin, co se zasłużuł na łunty, bo sie przystowioł do cudzy meli, nie z ty eki co łun. Waryjot jaki, czy samobujca, abo tyż nie znajuncy sie na rzeczy lebiega. Zaś jak sie pozbiyroł, kluke i porypanum pape pod pumpum obmuł, szczunowi, co mu poszed na nerwy blundke postawiuł i buło po sprawie.
Dzieś tam po dwunasty wew nocy buło kuniec dylania i po miganie. Grojki sie zawinyli i wiara, acz niechyntnie, zgolała do chaty. Po drodze nie darli papy na ulicy, co dzisiej jezd wew zwyczaju, za kożdym razym po miganie, abo lak Kolejorz wygro, abo nawet przegro. Wrocali grzecznie i cicho zez swojymi melami, coby inkszo wiara, co downo sum wew wyrach mogła nynać.
Tyż do łba żadnymu szplinowi nie przyszło co by sie stalować przed melum, jaukm to mo parówe wew łapskach i ukrychnuńć rure łod znaku drogowygo. Znaczy się, że abo te znaki buły na przedwojynnych fest rurach, i co najwyży móg so taki wariot zez wysiłku popuścić i narobić poruty przed melum, abo tyż wiara miała dziepko wiyncy łoleju pod deklym, a i szkiołów barzy drygali jak dzisiej.
Żadnych komsztrasów czy wybryków po drodze nie buło. Zodnych lusterków od autów nie ukrychali i nie głabali. Bo tyż pod Bogiem te ekstra wozy, marki Helka, co stojały kole parku, jak jeich właściciele dylali na miganie, buły wew winkszości bez lusterków, świateł i migaczy. Czasym miały jakum laterne naftowum zez przodka, ale za to przeważnie napyndzane bez jednum abo dwie chabety wew zaprzyngu, co fest potrafiły wiyrzgnuńć kopytym, żeli jakoś pażynga sie ło to prosił i lozł gdzie nie trzeba.
Dzisiej czy to jezd parking strzeżuny czy niestrzeżuny, jak wroco wiara wew nocy zez jaki imprezy, przeważnie fest nagutano, psujum co jeim wew łapy wpadnie, to nawet szkioły majum fefra ino zez winkla szpycujum gdzie by tu sie namknuńć, co by nie musieć interwyniować.
Może jeszczyk kiedyś sie wrócum te czasy, żeli latym, wew soboty na wieczór bydum znowyk, i rychtyg tak samo jak kiedyś grzecznie sie zakuńczum migany wew lasku na placu kole Migdołka.


text:
Alfabet guaranišćiny
Alfabet guaranišćiny (guaraniski achegety) jo do dalokeje měry fonetiski alfabet, kótaryž se za pisanje guaranišćiny wužywa, kótaraž se pśedewšym w Paraguayju a jogo susednych krajach powěda.
Wopśimjeśe
Pismiki[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Alfabet guaranišćiny wobstoj z 33 pismikow:
- A, Ã, CH, E, Ẽ, G, G̃, H, I, Ĩ, J, K, L, M, MB, N, ND, NG, NT, Ñ, O, Õ, P, R, RR, S, T, U, Ũ, V, Y, Ỹ, '.
Jich mjenja su:
- a, ã, che, e, ẽ, ge, g̃e, he, i, ĩ, je, ke, le, me, mbe, ne, nde, nge, nte, ñe, o, õ, pe, re, rre, se, te, u, ũ, ve, y, ỹ, puso[1]
Šesć pismikow "A", "E", "I", "O", "U", "Y" pśedstaja wokale. Warianty z tildu su wótpowědujuce nazale. Apostrof " ' " (Puso mjenjowany), pśedstaja laryngalny kyrkowy łusk. Wše dalšne pismiki (inkluziwnje "Ñ", "G̃" a digraf) su konsonanty.
Łatyńske pismiki B, C a D wužywaju se jano ako źěl digrafa, mjaztym až se F, Q, W, X a Z cełego njewužywaju. Pismik "L" a digraf "RR" wužywatej se zwětšego jano w słowach, kótarež su ze špańšćiny póžycone, pśez špańsku fonetiku wobwliwowane abo su njewokalne napodobnjowanje zukow. Špański digraf "LL" se w Guaranišćinje njewužywa.
Pismiki z tildu wót "E", "I", "U", "Y" a "G" w pismach ISO Latin-1 k dispoziciji njestoje. Pismik "G" z tildu samo ako pśedzgótowjona pismikowa kombinacija w znamješkowej sajźbje njejo. W digitalnych wokolinach, w kótarychž toś te glyfy njejsu k dispoziciji, se tilda cesto głownemu pismikoju postponujo ("E~", "I~", "U~", "Y~", "G~") abo se wersija z cirkumfleksom wužywa ("Ê", "Î", "Û", "Ŷ", "Ĝ").
Akut "´" se ako diakritiske znamješko wužywa, aby pśizukowanje (muanduhe) pokazowało. Jolic se žeden akcent njestaja, se slědna złožka pśizukujo. Pśikłady: syva [sy'va] ("coło"), áva ['ava] ("włosy"), tata [ta'ta] ("wogeń"), tái [taj] ("popjerjony").
Stawizny[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Až do špańskego dobyśa Pódpołdnjoweje Ameriki w 15. lětstotku, Guaraní su pismo njeměli. Prědne guaraniske teksty buchu wót jezuitskich misionarow pód wužywanjom łatyńskego alfabeta napisane. Mjeršnik Antonio Ruíz de Montoya jo dokumentěrował rěc mjaz drugim w swójima knigłoma Tesoro de la lengua guaraní (Guaranisko-špański słownik, śišćana w lěśe 1639) a Arte y bocabvlario de la lengua guaraní (kompendium gramatiki a słownik, śišćany w lěśe 1722).
Alfabet a pisanje, kótarež buštej w toś tyma ranyma knigłoma wužywanej, stej byłej inkonsistentnej a stej se signifikantnje wót modernego alfabeta a modernego pisanja rozeznałej. W lěśu 1867 jo zasajźił Mariscal Francisco Solano López, tegdejšy prezident Paraguayja, wuběrk za regulěrowanje pisneje rěcy. Ale wuběrk njejo był wuspěšny.
Pismo bu w jogo źinsajšnej formje w lěśe 1950 wót rěcnego kongresa guaranišćina w Montevideo na iniciatiwje wót Reinaldo Decoud Larrosa zrědowane. Toś ten standard jo wobwliwował se pśez notaciju mjazynarodnego fonetiskego alfabeta a wužywa se něnto wšuźi w Paraguayju.
Pśi wšym hyšći eksistěrujo njezjadnosć mjaz literatami wó detailach toś togo standarda. Někotare eksperty měnja, až digraf "CH" měł se do "X" změniś a pismik "G" z tildu se pśez jadnory "G" narownaś a tilda měła na susedny wokal pśejś.
Guaraniske mě za alfabet, achegety, jo neologizm, kótaryž bu z a-che-ge (mjenja prědnych tśoch pismikow) a ty, kótaryž "zrědowanje", "ansambel" wóznamjenijo, wutwórjony.


text:
W septembrje woswjećichu wotchadnicy Budyskeje Serbskeje wyšeje šule lěta 1953 w Budyskim hosćencu „Wjelbik“ swoju 65. róčnicu po abiturje.
Njeposrědnje do podawkow 17. junija 1953 je z tehdy třoch rjadownjow 57 šulerjow – 16 holcow a 41 hólcow – na Budyskej wyšej šuli maturu złožiło. Rjadownja A běše po profilu rěčna z 19 šulerjemi, rjadowni B1 a B2 běštej matematiskej a přirodowědnej z 20 resp. 18 šulerjemi. Něhdźe połojca z nas bě do toho wopytała Serbski realny gymnazij w Českej Lípje a we Varnsdorfje. Wjetši dźěl serbskich šulerjow wróći so 1949 domoj do Łužicy, poslednjej dwě rjadowni wottam pak lěto pozdźišo. Z tym bě serbske powójnske šulstwo w Čěskej zlikwidowane. Tući šulerjo wopytachu hišće lěto Serbsku wyšu šulu w Budyšinje a maturowachu 1951. Woni běchu prěni třicećo abiturienća w stawiznach Budyskeje SWŠ.


text:
Beschreibung
Dyrlich je zběrce dał potajnosćiwy titl „Zlět zelenych wuchačkow“. W basnjach a powědkach wotkrywa, čerpajo z bohateho słowoskłada maćerneje rěče, rjanosć a wjelebarbnosć žiwjenja. Jako by so jemu přeco hišće wo pisanych wumolowanych wuchačkach dźało. Do „njebjes na zemi“ pak zadobywatej so tež šěr a čorń, kotrejž błyšćacu so barbnosć zmutnjatej. Dajace sony, ćěsnjace wobrazy so wucychnuja. Hač w Slepom, w Delanach, w Drježdźanach abo w dalokim swěće, hdźežkuli basnik pohladnje, jěra woprawdźitosć sonjenje kazy.
Njemało tekstow zběrki je tež němsce wušło, ale jedyn fenomen Dyrlichoweje poezije je a wostanje jenož serbskemu čitarjej přistupny: lyriske mój. Z njewšědnym podwojenjom zwučeneho lyriskeho ja wupłodźa basnik tójšto fascinowacych fasetow. Swojim basnjam a powědkam je přidał někotre přebasnjenja tekstow mjezynarodnych awtorow.


text:
Piyrszy rołz jołd1 żech takoł tarta we Lotaryngii (to je tyn regiōn zaroz przi Niymcach) i tak mi łōna2 zasmakowała, że musiołech sie jōm niyskorzi3 tyż narychtować4. Połra razy już żech z tōm tartōm eksperymyntowoł- rołz mi nawet śleciała5 na dylōwka6… ale i tak my jōm zjedli 😉 Joł robia zawsze ta wersja tarty dlo tych barzi zgniōłych7 kucharzy i niy czekōm godzinōma, aż mi sie ochōdzi8 ciasto, ani niy wciepuja na nie jakijś tam fasolkōw, bo by my chyba bez tyn czas z mojōm Babōm sie z godu poprzełwrołcali. We Francji robiōm tarty na słōno i słodko, a jak łona je na słōno, to gołdajōm9 na nia quiche [czyt. kisz].
Co potrza?
Spodek:10
180 g mōnki pszynny
80 g masła
trocha wody (2-3 łeżki )
pó11 łyżeczki soli
Na wiyrch:
150-200 g wyndzōnki12
2 jajca
200-250 ml śmiytōnki (joł tam lubia 36%)
100-150 g potartego żōłtego syra (we Francji robiōm ta tarta ze szwajcarskim syrym gruyère, a łon je taki barzi łostrzyjszy, ale tyż i ciynżko go kupić; joł dołwōm czynsto normalno gouda)
sōl i pieprz
ździebko gałki muszkatałowyj
Nojprzōd spodek. Wciepcie13 wszyske składniki do miski i wyrōbcie na jednolitoł masa. Potyn wejście sie 2 kōnski14 papiōru do pieczynioł, wrołźcie15 sie pomiyndzy te ciasto i nudelkulōm rozwałkujcie na łokrōngło.16 Włōnczcie sie piec na 200 stopni. Jedyn papiōr ściepcie17 i tōm sebleczōnōm18 strōnōm połōżcie na formie do tartōw (jak taki niy mołcie,19 to sie wejście wiynkszoł forma na torta abo jako inkszo łokrōngłoł20). Ta reszta ciasta, co wyłajzi21 ze formy, mogecie22 urwać i wkleić kaj23 na środku- co sie moł24 marnować. Tera wrołźcie tyn spodek do pieca na 15 minut.
Bez tyn czas25 pokrōno wyndzōnka dejcie26 na patelnia i niech sie fajnie podpiecze. Śmiytōnka ubijcie na piana, dociepcie dō ni jajca, trocha soli, pieprzu i gałki muszkatołowyj i wymiksujcie. Na sōm kōniec dociepcie tam jeszcze potarty syr.
Jak już spodek baje27 podpieczōny, wciepcie na niego ta wyndzōnka, a po wiyrchu łoblyjcie śmiytōnkōm z jajcami i syrym. Dejcie na 20-25 minut do pieca na poczōntek na 200 stopni, a potyn- jakby sie za mocno brōnołciōło- mogecie zmniyjszyć na 190 i fertich.28 Take tarty idzie jejś i na ciepło, i na zimno. Pokrejcie jōm, jak jake ciasto i… smacznego 🙂
1jadłem
2ona; ō- samogłoska w wymowie między o i u
3później
4przygotować
5spadła
6podłoga (drewniana)
7leniwych
8schłodzi
9mówią
10spód
11pół
12boczku wędzonego
13wrzućcie
14kawałki
15włóżcie
16okrągło
17wyrzućcie
18rozebraną 😉
19nie posiadacie
20okrągłą
21wychodzi
22możecie
23gdzieś
24ma
25w tym czasie
26połóżcie
27będzie
28gotowe


text:
Budyšin/Drježdźany (SN/at). 27. synoda Ewangelsko-lutherskeje krajneje cyrkwje Sakskeje je swoje štyridnjowske nalětnje schadźowanje dźensa w Drježdźanskej cyrkwi Třoch kralow zahajiła. Mjez hłownymi temami wuradźowanjow budźe nowy cyrkwinski zakoń wo regionalnym zhromadnym dźěle wosadow, wosadnych zwjazkow, parochijow a sotřinocyrkwinskich poměrow. Woteběrace financy a woteběraca ličba fararjow nuzuje tež saksku krajnu cyrkej, swoje struktury přiměrić.
Kaž w naćisku zakonja rěka, su wosadne zwjazki nowy strukturny element. K tajkim maja so wosady zwjazać, hdyž zhromadnu nowu wosadu abo parochiju njewutworjeja abo do sotřinocyrkwinskeho poměra z dalšej wosadu njestupja. K tomu ma so mjenowany cyrkwinski zakoń wo nowy wotrězk rozšěrić, kiž rjaduje wutworjenje wosadnych zwjazkow.
Wšitke strukturne naležnosće płaća za cyrkwinske wobwody sakskeje krajneje cyrkwje. Skutkowanje Serbskeho wosadneho zwjazka wone njepotrjechja, kaž superintendent Jan Malink na naprašowanje zdźěli.
Delnjoserbska premjera NSLDź
Hochoza. Lubowarjo delnjoserbskeho dźiwadła su jutře, 14. apryla, w 19.30 hodź. do Hochožanskeho kulturneho srjedźišća na premjeru NSLDź přeprošeni. Dźiwadźelnikaj Jan Mikan a Jurij Šiman předstajitaj kruch „Wjelika wutšoba“. Přełožiła bě stawiznu Lutza Hübnera „Das Herz eines Boxers“ wo njewšědnym přećelstwje Ingrid Hustetowa. Dalše předstajenja su njedźelu w 17 hodź. w Dešnje, přichodnu wutoru na Choćebuskim komornym jewišću a njedźelu, 29. jutrownika, w Turjeju.
Krokawam a žabam pomhać
Dołha Boršć. Přirodoškitna stacija w Dołhej Boršći přeproša swójby jutře wot 7 hodź. na wosebitu akciju. W škitnym rumje amfibijow při statnej dróze S 121 při hatach mjez Klětnom a Košlu chcedźa žabam a krokawam škitny płoćik nastajić, zo njebychu awta je přejěli.
Koncert w muzeju
Budyšin. Přichodny Budyski komorny koncert jutře w 19.30 hodź. w Serbskim muzeju prezentuje Rhythm4, bodypercussionowa skupina z Awstriskeje.
Němsko-pólski dźeń
Berlin/Den Haag (dpa/SN). W padźe wot španiskeje justicy přesćěhaneho nawody kataloniskich separatistow Carlesa Puigdemonta su so w Den Haagu zastupnicy němskeje justicy a španiskich institucijow schadźowali. Wuradźowanje w justicnym zarjadnistwje Europskje unije traješe wčera hač do pózdnjeho wječora. K wobdźělnikam słušeše tež generalny statny rěčnik Schleswigsko-Holsteinskeje. Puigdemont bydli tuchwilu w Berlinje.
Sadźbu Hartza IV drje zwyša
Berlin (dpa/SN). Zwjazkowy dźěłowy minister Hubertus Heil (SPD) je sej wěsty, zo dóstanu přijimarjo Hartza IV spočatk noweho lěta zaso trochu wjace pjenjez. W tym zwisku chcył wón tež prašenje wosebiteje potrjeby pruwować, na přikład, hdyž so płokanska mašina skóncuje, rjekny wón nowinarjam. Sadźby Hartza IV su minjene lěta prawidłownje spočatk lěta zwyšili, wotpowědnje wuwiću płaćiznow a mzdow. Tuchwilu dóstwaja samostejacy 416 a pory 374 eurow.
Tójšto nadawkow za šefa
Pětrohród (dpa/SN). Ruski politikar za zakitowanje njeliči z nadpadom USA w Syriskej. „K tomu njedóńdźe. Dotal njeje za to žanych přičin“, rjekny předsyda zakitowanskeho wuběrka ruskeho parlamenta Wladimir Šamanow w Pětrohrodźe. Połoženje njeje jednore, ale dotal stabilne, rjekny wón powěsćerni Interfax. Kaž Šamanow potwjerdźi, wón wočakuje, zo wšitko na ciwilizowane wašnje wotběži. Prezident USA Donald Trump bě srjedu z raketowym nadpadom w Syriskej hrozył. Washington winuje syriske knježerstwo, zo je jědojty płun w měsće Duma zasadźiło.
Předsyda parlamentneho wuběrka za turizm Michail Degtjarjow hroženjow dla před jězbami do krajow Bliskeho wuchoda warnuje. „Žiwjenje a strowota wotwisujetej wot jeničkeho čłowjeka, kiž z Washingtona twitteruje a so rozsudźić njemóže, hač objekty w Syriskej nadpadnje abo nic“, praji Degtjarjow.
Budyšin (SN/bn). Pod hesłom „Łužiske filmowe talenty“ zarjadujetej Choćebuski filmowy festiwal (CFF) a Załožba za serbski lud přichodny štwórtk wosebity wječor hibacych so wobrazow w Budyskej Röhrscheidtowej bašće. Pokazaja tam cyłkownje dźewjeć krótkofilmow, kotrež su we wobłuku Choćebuskeje filmoweje rewije „FilmSchau“ pak wuznamjenili, pak su wone z wubědźowanja wusahowali. Wurisanje za wuměłski dorost je stajnje dźeń do zahajenja CFF. Na nim spožčeja hłowne kaž tež publikumowe myto w hódnoće dohromady 1 750 eurow. Załožba za serbski lu wupisuje k tomu wosebite, z 1 000 eurami dotěrowane myto, z kotrymž hódnoći serbske temy a z toho wuchadźacu łužisku dwurěčnosć wobjednawace filmy.


text:
Nowe auta hybrydowe policyje wojewōdztwa ślōnskigo
We wtorek, 12 czyrwca, w Kōmyndzie Wojewōdzkij Policyje w Katowicach ôdbyło sie paradne przekŏzanie aż 43 nowych radiowozów, kere powiynkszōm flotã ślōnsko-małopolskij policyje. Auta z napyndym hybrydowym ôstały kupiōne ze postrzodkōw Wojewōdzkigo Funduszu Ôchrōny Strzodowiska i Gospodarki Wodnyj w Katowicach, postrzodkōw loalnego regyrōnku jak tyż budżetu KWP Katowice. Ôznakowane wozidła marki Toyota Auris ôdebrali dzisiej przedstawiciele kōmynd miyjskich i krysowych. Cołkŏ kwota inwestycyje wyniosła bezma 4 mln złotych.
Dalszŏ tajla artykułu niżyj
Przed siydzibōm Kōmyndy Wojewōdzkij Policyje w Katowicach ôdbyło sie przekŏzanie nowych ôznakowanych radiowozōw z napyndym hybrydowym marki Toyota Auris dlŏ ślōnskij policyje. Moderne wozidła ôstały kupiōne ze postrzodkōw Wojewōdzkigo Funduszu Ôchrōny Strzodowiska i Gospodarki Wodnyj w Katowicach, postrzodkōw lokalnego regyrōnku jak tyż budżetu policyje. Gospodŏrzym fajru bōł Kōmandyr Wojewōdzki Policyje w Katowicach nadinszp. Krzysztof Justyński, kery społym z Marszałkym Wojywōdztwa Ślōnskigo Wojciechym Saługōm jak tyż Przedstawicielym Rady Nadzorczyj Wojewōdzkigo Funduszu Ôchrōny Strzodowiska i Gospodarki Wodnyj Przemysławym Drabkym przekŏzoł 43 nowe radiowozy kōmandyrōm miyjskim i krysowym garnizōnu ślōnskigo. W feście wziōnli udzioł tyż przedstawiciele fyrmy Toyota, kerŏ wyprodukowała nowe radiowozy, a tyż przedstawiciele kerownictwa ślōnskij policyje, policyjny kapelōn, zaproszyni goście jak tyż mydia. Moderne auta ôdebrali kōmandyrowie z: Bielska-Biołyj, Bierunia, Chorzowa, Czynstochowy, Dōmbrowy Gōrniczyj, Gliwic, Jastrzymbiŏ-Zdroju, Katowic, Kłobucka, Lublińca, Mikołowa, Mysłowic, Pszczyny, Raciborza, Sosnowca, Tychōw, Wodzisławia Ślōnskigo jak tyż Zŏbrzŏ.
Auta te majōm bogate nŏczynie, by zagarantować maksimum bezpiyczyństwa i kōmfortu policyjōnōm, kerzi bydōm w nich sużyć. Do nŏczyniŏ przinŏleżōm m.in. autōmatycznŏ bezstopniowŏ krzinia biegōw, autōmatycznŏ klima, systym multimydialny z kamerōm cŏfaniŏ. Kożde z wozideł Toyota Auris Hybrid Touring Sports kombi wert je blisko 92.000 złotych brutto, a pod maskōm posiadŏ motōr ô pojymności 1,8 litra i 136 KM. Dlŏ prziszłych używŏczy nowo kupiōnych wozideł zaplanowano było szkolynia zôrganizowane ôd dostŏwcy wozideł przi udziale importera. Ôbyjmować ôno bydzie part teoretyczny i praktyczny.
Fotografije: KWP Katowice


text: babami i mazurkami. I nikt nie wiy cy to dobrze, cy źle, wiymy, ze tak jest i ze sie odmiynio. Panie Zmortchwywstały, zmiłuj sie nad nami... A Wozny Chłop gonił po muzeach, sukoł miłośników tradycji, prowdziwych góroli z dziada pradziada, sukoł źródła, choćby malutkiego źródełka, lemze ino coby sie ślimacyło, coby mogło pokozać drogę do prowdy, do obudzenio rycerzy. Zebrała sie juz dość walno kupka ludzi i śturchali i wiertali pod skałami, przemowiali i strasyli, ale nic. Giewont w jednyj chwili tak jakby kichnon, niby wąsy mu sie zjyżyły, ale realiści powiadali, ze to ino refleksy świetlne. Kie sie Wozny Chłop


text:
Symjo nimale pozabytych družin sadu, zeleniny a kwětkow měnjeli
Njebjelčicy (HS/SN). Jako wulki wuspěch posudźowachu organizatorojo wčerawšu prěnju měnjensku bursu symjenja w Njebjelčicach. Něhdźe 50 zajimcow z blišeje wokoliny, ale tež ze zdalenišich kónčin je składnosć wužiwało, wobstarać sej symjo sadu, zeleniny a kwětkow a za to swójske poskićeć. Na nastork wuchodosakskeje skupiny towarstwa k zachowanju mnohotnosće wužitnych rostlin (VEN) su Njebjelčanska gmejna, wuměłstwowe towarstwo Kamjenjak kaž tež tamniše domizniske a kulturne towarstwo bursu jako prěnju w Kamjenskej kónčinje na nohi stajili.
Čłonka VEN Beate Mücke ze Strawaldy měješe wulki wuběr symjenja sobu a rozprawješe zahoriće wo Budyskej kórce a wo čěskim kulirabiju. Jeju symjo dźensa w žanym wobchodźe njedóstanješ, dokelž so wulke koncerny jenož na jara mały wuběr družin specializuja.


text:
Měrc
Měrc[1], literarne: pózymski[2] a nalětnik[3] (górnoserbski nalětnik) – jo tśeśi mjasec w gregorjaniskej pratyji. Wón ma 31 dnjow. Wón ma mě měrc pó Marsu, romski bog wójny. Pśed dodaśim januara a februara, měrc jo był prědny mjasec kalendarja.
Měrc jo nalětny mjasec w pódpołnocnej hemisferje a nazymski mjasec w pódpołdnjowej hemisferje. Jaden z dweju rownonocnosći se za cas měrca wótměwa. Codiakalnej znamjeni w měrcu stej Ryby a Baran.
Měrc zachopina ze samskim wšednym dnju kaž nowember w kuždych lětach, a kaž februar mimo za cas pśestupnego lěta.
Nožki[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- ↑ W internetowem słowniku: März
- ↑ W internetowem słowniku: pózymski
- ↑ Bogumil Šwjela: Dolnoserbsko-němski słownik, Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšyn, 1963., bok 177.


text:
Szacyrkym po Cieszynie
“Gdo sie za swój jynzyk wstydzi
takim niech sie każdy brzidzi”
"Moja ty słodko cieszyńsko mowo
być zawsze do prawjynio gotowo
a jak cie uż żodyn nie bydzie rozumioł
to jyny wiater bydzie po naszymu szumioł"
POZÓR! Kiery nimo chynci tego czytać, abo kansi wraził łokulory, abo mo moc roboty i łoczy go bolóm to se może tego posłóchać jak prziciśnie ”kursywom” na tóm czornóm szczałke w tej szarej kostce, kierom nóndzie zaroz pod spodkym.
Sóm prziszfajsowane
Sóm rozmajci u nas tustelocy, kierzi plyntóm sie po cieszyńskich cestach. Jedni wubec nie dziwajóm sie doopkoła siebie, bo abo gzujóm wartko do roboty, abo szczynśliwi walóm po ni ku chałupie. Je też moc takich posuniónych w rokach, co sóm kapke zegnióni w krziżach i dziwajóm sie yno na ziym, coby ło nic nie zakopnóć. Ani jedni ani drudzy isto do dzisia nie spozdrzili tych trzinos znaków drogowych za sztrekóm i przed cestowym kolcym na Zamkowej. Je tam zdelka nie wiynkszo niż s pińdziesiónt metrów przi kierej idzie uwidzieć po łobu strónach aże osim zieleźnych rułek, kiere sóm prziszfajsowane do gelendry na moście, kiery je przeciepany przez naszóm Bobrówke. Jo też dłógo bych na tóm drogowóm atrakcyje nie prziszeł, aż dziepro jak chyciła mie roz szudera i musiołech sie schrónić pod daszkym kiosku kiery hańdownij Ruchym sie mianwoł. Tak to dycki je jak człowiek je fest rozegnany i cosi go sztopnie to mo ostude co s tym czasym zrobić, kiery dostoł naroz z darma. Po jednej strónie za sztrekóm jak jadymy ku Frysztacki ci co majom we starości wszecki cesty w Cieszynie to se isto myślóm, że jak kiery jedzie, to bydzie w stanie uwidzieć ty wszecki znaki, kiere tam przirazili na tych zieleźnych rułkach. To sie yno może podarzić tym, kierzi naroz trefili na zawrzite rampy, jak jedzie cug do Frydku –Mistku, w kierym żodyn nigdy nie siedzi. Czymu tyn cug telkowne razy dziynnie jeździ tam a spadki tego nie wiym, ale je to możne tymu zrobióne, coby banty przi tych rampach nie zar-zowiały i byłyby dycki przirychtowane do zawrzicio.
Mini słownik:
plyntóm-wałęsają się,
cesta-droga,
wubec-w ogóle,
gzujóm-pędzą,
kapke-trochę,
zegnióni-zgięci,
dziwajóm sie- patrzą się,
isto-pewnie,
spozdrzili-zobaczyli,
sztreka-tory,
cestowe kolco-rondo,
prziszfajsowane-przyspawane,
gelendry-poręcze,
przeciepany-przerzucony,
dziepro dopiero,
szudera-ulewa,
sztopnie-zatrzyma,
przyrazili-umocowali,
zawrzite-zamknięte,
spadki-z powrotem,
rampy-szlabany,
banty-zawiasy,
cug-pociąg,
dycki-zawsze
Tóż miyjcie sie wszedcy dobrze i wiesiołego popióntku.


text:
Spisënk pòlsczich kòmiksów, w jaczich móże nalezc kaszëbsczé drobnotë, òpùblikòwôl jem na nym blogù w gromicznikù 2018 rokù (nalézeta gò TUWÒ). Nen spisënk jesz nie je fùl, le pòmalinkù, z pòmòcą żëczlëwëch lëdzy, m.jin. Tomôsza Meringa, Henrika Czonstczi, Piotra Pieniążka czë Mareka Adamkòwicza, dopisëjã nowé title.
Ò kòmiksu zrëchtowónym na spòdlim pòwiescë „Krwawy sztorm” Aùgùstina Necla (1902-1976) òpòwiedzôl mie Macéj Tamkùn – zó co jemù baro dzãkùjã!
Òbrôzkòwi „Krwawy sztorm” bél drëkòwóny w latach 1994-95 w pùcczim cządnikù „Gazeta Nadmorska”. Scenarnik napisôl Krësztof Misdzol (pòl. Krzysztof Miśdzioł), zôs céchùnczi òd dzélu 1 do 4 robil Macéj Tamkùn, a òd dzélu 5 do 21 Béjata Glosa (pòl. Beata Glosa).
Tuwò dlô przerównaniô a òszmakaniô dôwajã dwie próbczi:
Wicy sztëczków „Krwawego sztormu” mdze móg òbezdrzec latos pòd kùńc lżëkwiata na wëstawie w Wejrowsczim Mùzeùm.


text:
Festiwal niymieckich horrorōw w Kopalni Guido i na Zōmku w Mosznyj
22 i 23 czyrwca w Kopalni Guido, i 29 i 30 czywrca na Zōmku w Mosznyj ôdbydzie sie festiwal niymieckich horrorōw. Bydzie szło ôbejzdrzeć „Nosferatu” i „Gabinet dŏchtora Caligari” ze polskimi napisami i muzykōm ilustracyjnōm na żywo.
Dalszŏ tajla artykułu niżyj
W czasie Festiwalu muzyka do filmōw bydzie improwizowanŏ. Muzykańciŏ, co bydōm grać na żywo wyużyjōm szyroke spektrum możliwości ôd klangōw klasycznych: instrumyntōw analogowych takich jak cytry, misy tybetańske, melodyka jak tyż śpiyw alikwotowy, bez klangi nagrane w terynie aże po terŏźnõ elektrōnikã. Wystōmpi ansambl w składzie: Łukasz Dziedzic – elektrōnika, Mariusz Knysak – nagrania terynowe, Marcin Polak – klangi analogowe.
Niymiecke horrory i jejich niypowtarzalny klimat ôdżyjōm dziynki niyôbyczajnym lokalizacyjōm jak tyż ekstra stworzōnyj ôprawie.
Udzioł włŏsny uczestnikōw wynosi 5 zł ôd ôsoby. Wpłaty trzeba dokōnać po przituplikowaniu przijyńciŏ zgłoszyniŏ, przelewym na kōnto 66 1140 1788 0000 3324 9900 1013 abo na placu w dniu pokŏzu.
Liczba uczestnikōw je ôgraniczōnŏ.
Kōntakt do rezerwacyji na strōnie Dōmu Spōłpracy Polsko-Niymieckij.
Program:
„Nosferatu” (1922)
22 czyrwca (piōntek) 2018 r., godz. 19.00, Kopalnia Guido (warsztat mechaniczny),
ul. 3 Mŏja 93, 41-800 Zŏbrze
29 czyrwca (piōntek) 2018 r., 19.00, Zōmek Moszna (zal Tyjatru Castello),
ul. Zōmkowŏ 1,
47-370 Zielina
„Gabinet dŏchtora Caligari” (1920)
23 czyrwca (sobota) 2018 r., 19.00, Kopania Guido (warsztat mechaniczny),
ul. 3 Mŏja 93, 41-800 Zŏbrze
30 czyrwca (sobota) 2018 r., 19.00, Zōmek Moszna (zal Tyjatru Castello),
ul. Zōmkowŏ 1, 47-370 Zielina
Zdrzōdło: materyje prasowe


text:
Njebjelčicy. Wuwzaćnje wutoru, a to 15. meje, wotměje so přichodne posedźenje Njebjelčanskeje gmejnskeje rady, tónraz w Miłočanskim socialnym bydlenskim domje blisko tamnišeje žaby. Započatk budźe w 19.30 hodź. Na programje steji mjez druhim předstajenje planowanja wutwara hłowneje dróhi přez Miłoćicy. Dale chcedźa wólbny proces za Serbski sejm rozłožić.
Do srjedźowěka a baroka
Wojerecy. Historiski spektakl za cyłu swójbu lubi časowa jězba do srjedźowěka a baroka, na kotruž móža so zajimcy jutře a njedźelu na Wojerowskim hrodźe a w susodnym zwěrjencu podać. Při wjacorych stejnišćach předstaja historiske rjemjesła. Na łuce zwěrjenca demonstruja ryćerske boje, nimo toho zaklinči srjedźowěkowska live-hudźba. Na hrodźe wotwjedu wopytowarjow do wšědneho dnja baroka a pokazaja wotpowědne reje. Wopyt płaći za dorosćenych wosom, za dźěći pjeć a za swójby 14 eurow.
Blockbuster k dnjej maćerje


text:
Nobelowe myto do Tuneziskeje
Oslo. Komitej za Myto Nobela w norwegskej stolicy Oslo spožči lětuše Měrowe myto narodnemu kwartetej dialoga z Tuneziskeje. Čłonojo dialoga su so nadměru za to zasadźeli, zo zawjedźe so w Tuneziskej pluralistiska demokratija. Za myto bě 227 wosobow z 49 organizacijow namjetowanych, tež zwjazkowa kanclerka Angela Merkel (CDU).
Jurij Koch w Lubinje čitał
Lubin. Ze swojeje knižneje nowostki „Der Kirschbaum“ je wčera Jurij Koch na Lubinskim hrodźe čitał. Zarjadowanje wuhotowachu dźěłowy kruh za Serbow we wokrjesu Dubja-Błóta zhromadnje ze Šulu za delnjoserbsku rěč a kulturu a Měšćanski marketing za turizm a kulturu (TKS). Mjez něhdźe 25 zajimcami běše tež krajny rada Stephan Loge (SPD).
Šmjaty wokoło knoćika


text:
W Budyšinje piktogramowe tafle připrawili
Budyšin (SN/mwe). Byrnjež temperatury tuchwilu hišće prawje lětnje njebyli, je drje tón abo tamny lětsa hižo do wody skočił: Tójšto kupjelow Sakskeje je swoju sezonu zahajiło, tak tež we wulkoměstach Lipsku, Kamjenicy a Drježdźanach. Prěni króć wisaja nětko w mnohich kupjelach comicsy z němsko-, jendźelsko- a arabskorěčnymi wobrazowymi podpisami. Na wjacorych wobrazach kupanske regule bjez wulkich słowow wujasnjeja – za domoródnych a ćěkancow, kotřiž čitać njemóža. Tak jich na to skedźbnjeja, zo je woda za tych, kotřiž płuwać njemóža, přehłuboka a strašna, a zo njeje kupanje w spódnjej drasće dowolene.


text:
Miyndzynŏrodowy Kōnkurs Muzyczny miana Karola Szymanowskigo
Dzisiej w Katowicach po piyrszy rŏz zaczynŏ sie Miyndzynŏrodowy Kōnkurs Muzyczny miana Karola Szymanowskigo i potrwŏ do 23 września, a nastympne edycyje majōm sie ôdbywać co piyńć lŏt.
Dalszŏ tajla artykułu niżyj
Wydarzynie ôrganizuje Nŏrodowo Ôrkestra Symfōnicznŏ Polskigo Radia, a spiyrajōm je tyż miyndzy inkszymi Akadymijŏ Muzycznŏ miana Karola Szymanowskigo w Katowicach i Tŏwarzistwo Muzyczne miana Karola Szymanowskigo we Zakopanym.
Kōnkurs bydzie kludzōny we piyńciu kategoryjach: klawiyr, krzipka, śpiyw, kwartet smyczkowy i kōmpozycyjŏ. Dzisiej zaczynajōm sie przesuchania, a zgłosiyło sie bez 120 ôsōb z cołkigo świata. Do kōnkursu było tyż zgłoszōnych bez sto kōmpozycyji.
We jury kōnkursu sōm miyndzy inkszymi Krzysztof Penderecki, Eugeniusz Knapik, Andrzej Jasiński, Martin Roscoe, Bartłomiej Nizioł, Szymon Krzeszowiec, Jadwiga Rappé, Mitsuko Shirai, Valentin Erben i Tadeusz Gadzina. Pula nadgrōd to kole 180 tys. euro.


text:
Problym ślōnskich słownikōw
Kożdŏ mŏwa używŏ słōw, wiadōmo. Słowa już ôd tysiōncleci spisuje sie we słownikach. Ślōnskŏ mŏwa tyż mŏ swoje słowniki, ale durch jeszcze czekŏ na tyn jedyn słownik, co wkludzi jã do światowyj elity gŏdek.
Słownikōw ślōnskij gŏdki je moc. Sōm słowniki blank amatorske, jak Ślónsko godka. Ilustrowany słownik dla Hanysów i Goroli ôd Joanny Furgalińskij abo Ilustrowany słownik gwary śląskiej ôd Marka Szołtyska. Sōm tyż take amatorske, co aspirujōm do byciŏ richtich zdrzōdłym wiedzy ôd ślōnskim słownictwie, jak Słownik Gōrnoślōnskij Gŏdki ôd Bogdana Kallusa abo Słownik gwar śląskich ôd Barbay i Adama Podgórskich. Sōm ale prace cołkym naukowe, jak Słownik gwar śląskich wydŏwany pod redakcyjōm naukowōm prof. Bogusława Wyderki ôd 2000 roku w Ôpolu.
Rzecz w tym, iże wszyjske te słowniki majōm jedyn nojważniyjszy feler: ône spisujōm ino to słownictwo, co je inksze ôd polskigo. Dŏwŏ to taki efekt, iże ludzie, co niy do kōńca znajōm gŏdkã abo nic jij niy znajōm, myślōm, iże po naszymu ôczy to sōm ślypia, nogi to szłapy, pisać to szkryflać i tak dalij. A to je przecã barzij skōmplikowane.
Nastympny feler to je to, iże ône sōm papiōrzane. Wiela czasu weźnie przekartkowanie słownika i znŏlyziynie jakigoś słowa, a wiela czasu weźnie wpisanie go we kōmputer abo mobilniŏk? Je dwudzieste piyrsze stolecie, mobilniŏk we naszyj kabzi poradzi przerobić setki tysiyncy słōw na sekundã, a my durch niy mōmy richtich elektrōnicznego słownika. Jŏ sōm używōm ślōnskich słownikōw, coch je przed siebie przerobiōł do wersyji, co w nich idzie tak szukać. Znojś jakeś słowo biere możno z pōł sekundy. Z wiadōmych prziczyn niy mogã tego ale żŏdnymu dŏwać.
Dalszy feler to to, iże ôkrōm słownika ôd Bogdana Kallusa, te wszyjske wydŏwnictwa wypisujōm słowa ze ślōnskigo na polski. Znaczy ftoś może wejzdrzeć, jak jakeś słowo ślōnske bydzie po polsku (jak pedzieć fyrlŏk, ryczka abo colsztŏk?), ale jak brakuje kōmuś słowa ślōnskigo, a znŏ polske, to niy mŏ go jak znojś.
I ôstatni – myślã, iże nojwazniyjszy – feler. Żŏdyn słownik niy podŏwŏ ôdmiany. Słownik ôd Bogdana Wyderki podŏwŏ ôdmianã ôkrōnõ, to znaczy dŏwŏ dwa-trzi przikłady użyciŏ jakigoś słowa ze zdrzōdeł. Ale to durch trochã za mało. Znojdujã słowo „przikłŏd” i jak je mōm ôdmiynić? „Przikłŏdu” abo „przikładu”?
Tukej trza spōmnieć ô strōnie dykcjonorz.eu, co nad niōm robi Stanisław Neblik z Rybnika. Jego robota pōmału sie rozwijŏ i na dziś mŏ 2325 haseł, ône majōm swoje ôdpowiedniki polske, czeske i niymiecke, a kożde hasło mŏ tabulã z ôdmianōm. To je, wierzã, piyrszy krok do richtich modernego słownika ślōnskigo.
We dzisiyjszych czasach przi pisaniu słownikōw niy ma ôgraniczyń. Skuli tego, iże wszyjsko mogymy zapisać cyfrowo, niy braknie nōm placu na tabule ôdmiany ani niy muszymy sie zawiyrać we wieluś tysiōncach słōw. Taki tyż słownik nōm bydzie potrzebny: elektrōniczny, ze wszyjskimi słowami, niy ino tymi inkszymi ôd polskich, ze połnym ôpisym słowa, wymŏwōm, synōnimami, antōnimami, ôdpowiednikami we inkszych gŏdkach i wszyjskimi inkszymi możliwymi informacyjami. Wtynczŏs bydymy mogli pedzieć, iże ślōnskŏ mŏwa to je gŏdka światowŏ.


text:
Rechtory ze Salezjańskigo Zespołu Szkołůw Publicznych Don Bosko we Świyntochlowicach weznům udzioł we europyjskim projekcie na podwyższyniý kůmpetyncyj.
Dziynka Europyjskij Unii poradzi sie sbajslować roztomajte akcje a projekty. Teroski we jednym s nich bydzie brać udzioł Salezjański Zespůł Szkołůw Publicznych Don Bosko we Świyntochlowicach.
Dziynka niýmu rechtory ze roztomajtych europyjskich państw bydůmy jeździć do siebie a bezto, uobejrzům, jako szkoli sie modych kaj indzi. Pomoge im to nabrać nowego wejrzinio na swoja robota a mono prziniesie dodatkowe efekty dlo samych szkolorzy. Toć ôd tego jak sie szkolorzy uczy, festelnie zoleży co ze szule łůni wyniesům.


text:
Złōmbol 2018, abo moplikym do Grecje
A Wy słyszeliście już ô Złōmbolu? Niy, to posłōchejcie. Jo tyż nigdy na Złōmbolu niy bōł, a znōm go yno z filmikōw a ôpowiadań. Pora lot tymu zebrało sie bezmała pora młodziokōw ze Katowic, a pojechało dwōma Polōnezami do Norwegie. Zbiyrali piniōndze po roztomańtych spōnsorach, a dali te piniōndze dzieckōm z dōmu dziecka. Ôd tego czasu kożdy rok na poczōntku września ruszo tyn Złōmbol spod Spodka we Katowicach. Byli już we Hiszpanii, Włochach, za kołym podbiegunowym. Latoś jadōm już dwanosty roz. Trasa mo dycko kole 2000-3000 km, a latoś wiōdła do Grecje, na Pōłwysek Chalcydycki.We Złōmbolu może pojechać kożdy, kery mo chynci, czas, jaki stare auto, autobus, motorcykel z czasōw kōmunistycznych, a nazbiyro ôd spōnsorōw 1500 zł na te dzieci. Warōnek je jedyn, że niy wolno brać piniyndzy ôd spōnsorōw do sia, wszystko trza dać na te dzieci, a jechać trza za swoji piniōndze. Ôrganizatory tyż robiōm wszystko za darmo. A co robiōm te ôrganizatory? Podowajōm miejsce, kaj trza zajechać latoś z tym Złōmbolym, a zbiyrajōm piniōndze na dōmy dziecka z woj. ślōnskigo a ôpolskigo. Ôrganizatory niy interesujōm sie tym, czy kerymu sie auto po drōdze popsuje, abo co inkszego sie stanie. Kożdy jedzie na swoji ryzyko, a podle swojigo pomyślōnku. Trza liczyć na sia, a na inkszych złōmbolowcōw. Latoś do tej Grecje pojchało bezmała ponad 800 autōw, ale tyż autobusy, ciynżarōwki, motorcykle, mopliki a co tam yno. Nazbiyrali już bzmala 1 660 000 zł,a cały czas zbiyrajōm, bo dziepiyro dzisiej majōm dojechać do tej Grecje. Tōż teraz już wiycie, co to je tyn Złōmbol. A wiyncyj możecie se poczytać a poôglōndać we interncie. Możno za rok kery z Was wybire sie tyż w tako rajza dlo ôdważnych, abo chocioż dociepnie trocha grosza ślōnskim dzieciōm. Pamiyntejcie, uczestnicy niy bierōm żodnych piniyndzy dlo sia, wszystko spōnsory dowajōm na kōnto, a za to te auta ôbstrojōne sōm roztomańtymi abcybildrami ôd tych gyszefciorzy, spōnsorōw. Ślōnzoki tyż poradzōm pōmogać inkszym.
Dalszŏ tajla artykułu niżyj
Latoś jednym ze „złōmbolowcōw” bōł tyż Rafał. Dlo Rafała niy bōł to piyrszy roz, bo bōł już na Złōmbolu i Skodōm i Polōnezym, ale tym razym wybroł sie na mopliku – Simsōnym Schwalbe. Sam możecie podziwać sie, a poczytać ô tym, jako Rafał spōmino Złōmbol.
www.zlombol.pl
Fojerman
PS. Fotki ze strōny Rafała, skopiowane były za zgodōm autora.


text:
Měrćin Wałda
Rjany wobraz połny symboliki skići nam Arnošt Muka w swojej „Statistice...“ wo tehdyšim delnjoserbskim Murjowje: „Zajimawa žiwa powostanka hinjaceho tam Serbowstwa bě 90-lětna slepa žona, stara Cochowa, bydlaca na wuměnku pola swojeho wnuka w ćmowitej pěčnej chěžcy. Tuta slepica měješe wulki nop ze sněhběłymi włosami a na nim stary čorny baret, kajkiž hewak duchowni noša. Hižo z wjele lět tam we swojim chlěwičku sedźeše samotna a wopušćena wot wšeho swěta we swojej sleposći při přaznym kolesku a kudźałcy, čakajo na jandźela smjerće, zo by ju z tutoho zemskeho hubjenstwa wumóhł. Naju tutón jeje wobraz žiwje dopominaše na tamnu poslědnju staru Słowjanku, z kotrejž w 1. 1404 słowjanska rěč na kupje Ranje k rowu dźěše. Rěčachmoj k njej serbski, a wona nad tym cyła zadźiwana a zahorjena njemóžeše wopřijeć, zwotkel mój jenož přichadźamoj, zo móžemoj serbski, dokelž sebi mysleše, zo je wona hišće jenička, kiž serbski rozumi. Wožiwjejo kaž ze sona skoržeše namaj z wjele słowami a zrudnym mrěwacym hłosom, kak su za jeje młode lěta Serbowstwo w jeje narodnej wsy zabiwali a zahubjeli, husto přistajejo: ,To njejo Bóža wola!‘“
Muka wopisuje tam mjez druhim přeco zaso, kak husto dyrbjachu serbske dźěći w šuli wostrózbjace nazhonjenja činić. Jim so jeno serbska wučba njezapowě, ale buchu wusměšowane a krjudowane, hdyž swoju maćeršćinu wužiwachu. Tajki psychiski ćišć bjerje kóždy najprjedy wosobinsce a wón mysli, zo čini něšto wopak. Kulturne šoki wostanu cyłe žiwjenje w podwědomju čłowjeka. Jeli so njemóže zakitować a wusměšowanja du dale, potom dyrbi na to wotpowědnje reagować. Jara husto pyta pola sebje resp. w swojej kulturje winu, zo so swojeje rěče dla derje nječuje. Haj, čłowjek póčnje samo to hidźić, štož bě jeho do tuteje kalamity wjedło – mjenujcy swoju maćeršćinu. Po wěstym času so jeje zdaluje. A to wosebje tohodla, zo njeby trjebał stajnje w konflikće žiwy być. Někotři z tych hólcow, němsku šulu wuchodźiwši, dźěchu pozdźišo na duchownstwo abo wučerstwo. A někotři z nich, tak Muka, stachu so z němcowarjemi, kotřiž jako rodźeni Serbja swoju kulturu zacpěwachu a samo přesćěhachu. Kak so to zaso na jednory wjesny lud wuskutkowa, móže sej kóždy předstajić. Čertowski to kruh. Wjetšina potom do toho wěrješe, zo jich rěč ničo hódna njeje, hdyž samo serbscy duchowni a wučerjo ju zańč nimaja.
Wo tutych psychiskich procesach pak so dotal hišće nihdźe diskutowało njeje. Skerje nawopak, Serbja dyrbja so přeco hišće zakitować, so wužadanjam stajeć a wo podpěru žebrić, dokelž so wid němskeje wjetšiny na Serbow změnił njeje. Demokratiscy politikarjo prěduja wo jenakich šansach za wšěch. Při wšej formalnej logice so při tym něšto jara wažne přewidźi: Nihdźe so ani škrički sensibility za to njejewi, w kajkej anormalnej situaciji Serb poprawom tči. Nihdźe žana rěč wo dušinych čwělach a jich škódnych wuskutkach za Serbow. Njezrozumliwe potom je, hdyž so w kulturnej wědomosći žada (hl. Rozhlad 2008, čo 3, str. 106), zo měli Serbja skónčnje přestać, so jako wopor wobhladować. Woni dyrbjeli ze suwerenišim sebjewědomjom wšědnu realitu respektować a z njeje něšto sčinić. Derje! Ale kak dyrbi to hić z wonej šimeru? Kak dyrbja so nahlady korigować abo „normalizować“, hdyž so to njenormalne ženje njepomjenuje abo pomjenować njesmě? Tutón diskurs měł so hakle, ně skónčnje započeć! To njerěka, zo so w naspomnjenej recensiji namjetowane dalše debaty njeměli runje tak wjesć. Wšako smy my – ow tak rozswětleni – do wěsteje měry samo dźensa hišće „slepicy“.


text:
Rozprawa dźěławosće sekcije literatura a wuměłstwo 2009/2010
Wobłukaj literatura a wuměłstwo stej to, štož kóždu a kóždeho z nas wšědnje wobdawa – wo tym móhł dołho rěčeć. A je tak, zo su hišće druhe institucije a towarstwa, kotrež so profesionelnje a/abo tež čestnohamtsce – kaž my – z literaturu a wuměłstwom zaběraja. Nakładnistwo a muzej na jednej stronje – na druhej nadregionalnej - Zwjazk serbskich wuměłcow a Zwjazk serbskich spěwarskich towarstwow, Domowinski wuběrk kultura, wuměłstwo a wědomosć, Literarny konopej abo kompej a k tomu liču wězo tež Spěchowanske towarstwo Smolerjec kniharnje. A wosebje wone čestnohamtsce skutkowace zwjazkaj a kompej a towarstwo organizuja a přewjedu zarjadowanja po cyłej Łužicy, wosebje pak w Budyšinje.
A tam, hdyž so na kulturnych zarjadowanjach wobdźělu, wuhladam a zetkam přeco tež čłonki a čłonow našeje sekcije.
Hdyž sej přehladam wobšěrnu protyku z wjele kulturnymi poskitkami wot a za Serbow – so druhdy prašam štó tam póndźe a štó budźe? A so potom wospjet dźiwam, zo tam tež zajimcy su. Njewěm so dopomnić, zo je jónu jedne zarjadowanje wupadnyło, dokelž njeběše publikuma. Měnju zo smy w tutym padźe jónkrótny lud – a prašam so druhdy, kelko kultury serbski čłowjek „znjese“? Ale nochcu dale filozofować a přińdu wróćo na našu sekciju literatura a wuměłstwo - na jeje dźěławosć zańdźenych lět. Čłonojo sekcije su so wosebje wobdźělili na serbskich kulturnych zarjadowanjach. Tež to je wažne, wažne a naspomnjenja hódne.
Planowana běše rozmołwa wo wobsah a rěči najnowšeje serbskeje dźiwadłoweje hry čłonki našeje sekcije wot Jěwy-Marje Čornakec „W sćinje swěčki – Im Schatten der Kerze“. Rozmołwa běše planowana mjez předstajenjom serbskeje a potom němskeje werzije hry. Mjezsobu smy wospjet rěčeli, ale k porjadnemu zarjadowanju bohužel přišło njeje.
Jedna wěc je so přewjedła – mjenujcy postajenje noweje wopomnjeńskeje tafle za Maćicarja předewzaćela a basnika Jakuba Lorenca-Zalěskeho při jeho rowje na Radworskim wosadnym kěrchowje. Po swjatočnych kemšach w Křižnej cyrkwi dnja 16. nowembra 2009 poswjeći wosadny farar Šćěpan Delan narownu taflu. A wnuk Zalěskeho – Kito Lorenc, porěčeše wosadnym a Maćicarjam a w mjenje přiwuznych so wšitkim za iniciatiwu wokoło noweje tafle podźakowaše.
Sprawnje prajene njeje sekcija w zańdźenym času wusahowace zarjadowanja organizowała, nažel. Slubju, slubimy polěpšenje – a planujemy hišće w prěnim połlěće němsko-serbsko zarjadowanje k žiwjenju a skutkowanju Maćicarja fararja a basnikarja a Jana Wałtarja (1860-1921) – składnostnje jeho 150. posmjertnych narodnin. Wałtar je na 20 lět spomožnje w Njeswačidle skutkował a tohodla planujemy naše zarjadowanje tež tam, zhromadnje z ewangelskej wosadu.
Dźěło sekcije móže jenož tak dobre być, kaž wjele čłonkow a čłonow sobu činja. Ja so dźakuju wšitkim, kotřiž sobu činja a prošu, zo bychmy naše zhromadne dźěło lětsa polěpšili.
J. Łušćanski
Budyšin, młode jutry 2010


text:
Jak sie mo za kamratōw Goroli, to idzie sie z nimi ganc wartko powadzić. Skuli czego? Polityki, fusbalu abo pijyndzy? Toć. Ale tak to po prowdzie idzie sie wadzić z kożdym – z Gorolym, Ślōnzokiym i Auslyndrym. Tela, że przi godce z ludziami, kerzi po naszymu niy poradzōm, a godajōm po polsku, je jeszcze inkszy problym. Podane worty.
Jak sie kuknie na zdanie po polsku i kole tego na te same zdanie tuplikowane na ślōnski, to bydzie tam masa wyrazōw, kere bydzie sie jednako szrajbowało, jednako czytało i bydōm ône znaczyć to samo. I tukej wszyjsko gro. Problym sie pokozuje, jak worty sie szkryflo tak samo, a po ślōnsku i po polsku znaczōm blank co inkszego.
Dzisioj piyrsze piynć takich bajszpili, cobyście niy musieli wiyncyj kōmbinować czamu sōmsiod po ôstatnij spōlnyj wiyczerzy sie do Wos niy ôdzywo. Z bildami, coby lepij to wszyjsko spamiyntać.
Drugo tajla “Jak sie niy powadzić z Gorolym?” – TUKEJ.
Kucać
Znocie knif jako wartko poznać Gorola? „Te, kucnij yno” i wszyjsko jasne. Jak czympnie – Gorol, jak richtich kucnie – Ślōnzok. Skuli tego sie jeszcze żodyn niy powadzi, ale idzie sie już kapka znerwować.
Cera
Sobota, raja u masorza. Raja dugo, bo masorz dobry, a gynau mu świyże trusioki prziwiyźli. Same baby, tōż trza poklachać. Nojprzōd nic nowego, godka ku szkubaczce. Ôroz Celina już niy umi sztrzimać i ze płaczkami w ôczach godo: „Hela, mōm problymy z cerōm”.
Hela sie ździebko dziwuje, że Celina tak sie przejmuje swojōm skōrōm. I godo ô tym gynau tera, jak mo blank wiynksze problymy. Dyć niy dalij jak wczoraj słyszała Hela na torgu, że modo ôd Celiny kurzi cygarety i cito z chałpy kożdy piōntek. Godajōm we wsi, że bezma mo ôstać zowitkōm.
„Wiesz Celinko, wydaje mi się, że powinnaś się skupić teraz na ważniejszych problemach.”
Trusioki popakowane, trza sie zbiyrać do chałpy. Hela nerwowo, że ta ôd nij kamratka tako gupio. Biere tasze i gibko ciśnie do frizjerki. Cela już nigdy sie do Heli niy ôdezwie, bo jako tu godać z babōm, dlo kierej życie dzieci ni ma ważne?
Koło
Sōmsiod padoł „Eugeniusz, nowe koła po 100zł od jutra w Ałszan, okazja!”. Tōż Gynek nic, yno na drugi dziyń stowo wczas rano, choby na gruba cis, a dyć sobota je. Wartko sie ôblyko, coby mu żodyn koła przōdzij niy wykupił. Ciśnie do tego Ałszana. W maju Jorguś mo piyrszo kōmunijo, tōż koło za seta je jak gyszynk ôd Pōnbōczka (Gynek je ôd Jorgusia potkiym). Przijyżdżo, a tam niy koła, a kōłka na prōmocyji. I to do golfa, a niy do wartburga.
„Pierōn z tego sōmsioda, wiyncyj mu z luftbiksy posztrzylać niy dōm.”
Ja
Idōm se bajtle po szuli pokopać w bal na placu. Fest modzi sōm, „orlik” daleko ôd chałpy, tōż szpilajōm przi klopsztandze. Szczylo Ojgyn – brama, szczylo Karlik – brama, szczylo Jorguś – ciuldup w ôkno. Jorguś gibko do krzokōw polecioł, Ojgyn w tym strachu na ôbiod, tōż na placu ôstoł yno borok Karlik. Ana, baba staro, ale sztyjc wyzgerno i wartko, roz-dwa wylatuje z dōma.
“Karolu, wiesz kto to zrobił?”
“Ja.”
Ni ma sie już co brōnić. Ana ani go dalij niy sucho. Prziznoł sie i kōniec. Rychtuje sie tydziyń bez xBoxa.
A rojber Jorguś sztyjc zico w krzoku, dziwo sie na ta cało akcyjo i sie yno z biydnego Karlika rzo…
Gruba
Grubiorz z Rybnika jedzie na byzuch do Bełchatowa. Chce wejrzeć jako sie tam fedruje. Wyłazi z autobusu, ślypia mu sie robiōm jak piynć złotkōw. Ryczy „Ale gruba!”. Ôroz baba kole niego chlast go w pysk. Borok niy wiy ô co łazi, ale sztyjc sie niy umi na te wszyjskie maszyny i szachty napatrzeć. „Mega gruba!”. Chlast! Drugo facka i zwyrtka na krōmfleku. Baba ôbrażōno ciśnie już przed sia. Antek chyto sie za czerwōne lico.
„Smola to! Same gupieloki w tych gorolowicach! Wiyncyj sam niy przijada.”
Mocie w zocy tyn post? Umicie teroski co nowego?
Dejcie znać we kōmyntorzach i poślijcie tekst kamratōm! 🙂


text:
Nowy Casnik
Nowy Casnik – jo dolnoserbski tyźenik. Nastawki publikuju se głownje w w dolnoserbskej, ale teke nimskej rěcy. Głowny redaktor tyźenika jo tuchylu Pólak Grzegorz (Gregor) Wieczorek.
Nowy Casnik nakładujo Ludowe nakładnistwo Domowina. Nakład casnika jo był w lěśe 2004 1.100 eksemplarow.
Stawizny[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Nowy Casnik jo naslědnik Bramborskego Serbskego Casnika, kótaryž jo zachopił 1848 wuchadaś. W lěśe 1918 jo se nakładanje casnika skóńcyło - dla financielnych problemow.
Bogumił Šwjela, slědny redaktor zacynjonego casnika, jo 6. januara 1921 załožył nowy tyźenik Serbski Casnik. W lětach 1923-1931 zagronita za tyźenik jo była Mina Witkojc.
W casu nacionalsocializma pśi pówołanju Fryco Rocha ako šefredaktora Serbskego Casnika w lěśe 1931 jo zachopił tyźenik jasnje pódpěrowaś politiku kněžarstwa, a samo Žydow a komunistow atakěrowaś. Ned pótom 29. junija 1933 jo se Serbski Casnik zacynił, wó "pjenjeznej njamócy" pišucy.
Pó 2. swětowej wójnje załožył se 1947 Nowy Casnik - nejpjerwjej ako pśiłoga górnoserbskeje Noweje doby. Wót 5. měrca 1955 wuchada Nowy Casnik zasej ako samostatny tyźenik.
Slědny šefredaktor, kenž jo měł dolnoserbšćinu ako maminu rěc, jo był Wylem Bjero. Pón w lětach 1973-2004 jo tu městno měł Horst Adam, a wót lěta 2006 - Gregor Wieczorek.


text:
Něhdyšeho Wojerowskeho wyšeho měšćanostu Horsta-Dietera Brähmiga su wčera we Wojerecach pochowali. Do toho mějachu přiwuzni, bywši kolegojo a přećeljo składnosć, so z nim rozžohnować. Brähmig bě 27. junija po dołhej ćežkej chorosći 78lětny zemrěł.
Horst-Dieter Brähmig narodźi so 23. oktobra 1938 we Wojerecach. Šulu wuchodźiwši da so wón w chorowni města na lěkarsko-techniskeho asistenta wukubłać. Wot lěta 1969 skutkowaše we wšelakich zastojnstwach strowotnistwa a energijownistwa we Wojerowskej radnicy. Po lěće 1990 přewza nawodnistwo w přemysłowym a wobchadnym zarjadnistwje. Runočasnje bě wón frakciski předsyda PDS we Wojerowskej měšćanskej radźe.
1994 wuzwolichu wobydlerjo města Brähmiga za měšćanostu, prěnjeho zastupjerja Lěwicy scyła. Zastojnstwo měšćanosty, pozdźišo wyšeho měšćanosty, wukonješe hač do wotchada na wuměnk w lěće 2006. Za čas jeho zastojnstwa dožiwichu Wojerecy tak wažnej podawkaj kaž bjezwokrjesnosć 1996 a Dźeń Saksow 1998.


text:
Jak my byli w siedymdziesióntym kerymś roku na zimowisku we Warszawie, pani Anna dała nóm „retoryczne” pytanie, czy chcymy iś do Teatru Polskiego na przedstawiynie, czy do kina.
Szkoła przetrwania pani Anny - przeczytaj ten list po polsku
Wszyscy łodpedzieli, że to jasne, chcymy do tyatru, bo do kina mogymy sie iś w Siymianowicach. Ino jedyn synek wyskoczół jak Filip z kónopiów, że lepi iś do kina. Zarozki się wszyske na niego tak wejrzeli, że sie poczuł jak ftoś, fto wjechoł do jednokyrunkowyj ulicy pod prónd.
Jakeś trzidziści lot potym pani Anna mi godała, że tyn kolega sie stoł szoferym wielgich ciynżarówek, i to niy bylejakim, ino nojlepszym, takim co zno jynzyki łobce, umi sie zawsze dać rady i jes spolegliwy.
Śp. Anna Szanecka zawsze chwolóła swojich wychowanków, wszyskich bez wyjóntku. W 2014 r. 12 listopada bydzie piónto rocznica jeji śmierci.
Tak sie myśla, że przed Audytorium Wszyskich Świyntych p. Anna dali nos tyż durś ino chwoli...
Mieć czy być?
Jak by sie mie ftoś spytoł, fto na Górnym Ślónsku nojpiykni pokozoł całym swojim życiym, co jes do czowieka nojważniejsze - „mieć czy być?” – wytypowołbych bez namyślanio sie, że to bóła nasza instruktorka zespołu turystycznego we Modzieżowym Dómie Kultury im. dr. Henryka Jordana w Siymianowicach, wybitno wychowawczyni modzieży, nauczycielka łaciny i jynzyka francuskigo we siymianowickich szkołach średnich – śp. Anna Szanecka. I niy godołbych tak ino po znajómości, choć bóła to znajómoś przinajmi sztyrdziścisześcioletnio.
Marek Urlik Turyści z „Jordanu” w Muzeum Zofii Kossak-Szatkowskiej w Górkach Wielkich - rok 1972 Zasługi pani Anny uznały całe Siymianowice Ślónske i nadały ji w 1992 r. tytuł Hónorowyj Obywatelki tego miasta. Publikacje na jeji tymat, nojpiyrw właściwie ino siymianowicke, zaczynajóm nabiyrać coroz szyrszego zasiyngu. Podug mie postać pani Szaneckiej miałaby sie stać powszechnie znano niy ino we Siymianowicach, ale wszyńdzie, a już nojbardzi na całym jeji ukochanym Górnym Ślónsku.
Internet umożliwio poczytanie ło pani Szaneckiej od zaroz, bo trocha sie tych materiałów już nazbiyrało. Jo bych sam przede wszyskim chcioł łopedzieć, jak pani Anna poradzióła zadziałać na wyobraźnia modych ludzi ze przemysłowych Siymianowic, żeby rzeczy ze ksiónżek zrobić czymsi bliskim i stare dzieje powiónzać w coś ludzkigo i swojigo. W jeji łosprowianiu nojciekawsze bóły historie wziynte ze życio jeji niyzwykle ciekawyj rodziny, kero miała ważno pozycja miyndzy nojznakómitszymi postaciami polski i ślónski kultury.
Pastwiska
W 1963 r. rodzice posłali mie piyrszy roz na trzi tydnie letnich kolóniów do Pastwisków kole Cieszyna. Po prowdzie bół żech tam ze sztyry lata starszym bratym, ale piyrszy roz to jes piyrszy roz i dziecko jes zawsze wtedy trocha wylynkane. Wychowawczynióm moji grupy bóła prawie pani Anna Szanecka, kero sie przi wandrowaniu po okolicznych łónkach i górkach wygodała, że czytała niydowno rubo ksiónżka ło Napoleónie. Nó to już niy miała leko, jak jo sie bez trzi tydnie przi kożdyj okazji ino pytoł, czy by jeszcze mógła połosprowiać ło tym Napoleónie.
aktualna ocena | |
głosujących | | Ocena | bardzo słabe | słabe | średnie | dobre | super |
Papież Franciszek przyjął dziś w Domu Świętej Marty Wielkiego Imama sunnickiego Uniwersytetu Al-Azhar w Kairze, szejka Ahmada Mohammada Al-Tayyeba.
Jeśli słów Jana Pawła II nie przełożymy na własne życie, to nawet najbardziej sztandarowe hasła pontyfikatu nie przyniosą owoców.
"Wystrzegajmy się chrześcijan, którzy ukazują siebie jako surowi i doskonali".
Abp Jędraszewski: Jan Paweł II powiedziałby nam to, co w 1991 r.
Wybór Jana Pawła II wspomina były rektor Kolegium Polskiego, gdzie mieszkał kard. Wojtyła.
Dziś 40. rocznica wyboru Karola Wojtyły na papieża.
"Ten, kto pozostaje obojętny, staje się współsprawcą zła" - czytamy w opublikowanym 14 października papieskim liście.


text:
Rozjimuja strukturnu reformu
Drježdźany. Ewangelska krajna cyrkej Sakskeje wotměwa wot dźensnišeho swoju nazymsku synodu. Hač do póndźele chcedźa w Drježdźanskej cyrkwi Třoch kralow kóždolětny etat rozjimać. Rozestajeć dyrbja so zdobom ze strukturnej reformu. Dale a mjenje čłonow dla je nuznje trjeba ličbu wosadow kaž tež dźěłowych městnow pomjeńšić. Namjety pod hesłom „Cyrkej z nadźiju“ drje předleža, su pak dwělomne.
Mjeńšinowe rěče w srjedźišću
Berlin. Zastupjerjo Zwjazka, zwjazkowych krajow a narodnych mjeńšin w Němskej su wčera w Berlinje na konferency mjez druhim wužiwanje mjeńšinowych rěčow rozjimali. Mjez wobdźělnikami běchu tež zastupnicy Domowiny. Konkretnje rěčeli su tež wo nałožowanju mjeńšinowych rěčow w zarjadach a kak dźiwaja na rěče we wupisanjach dźěłowych městnow.
Unikatna postawa


text:
Bodej kożdymu Ślōnsk kojarzi sie z szumnym jodłym, pra? Dobre maszkety a srogie dowki sōm tajlōm historyji naszego hajmatu. Ale czasy sie zmiyniajōm, prziwyki tyż. Niy jymy już bele yno pojeś abo coby nabrać mocy do roboty. We dzisiyjszym świecie, kaj je tako masa szynkōw a restauracyji, ôcynio sie wszyjsko – fryszność, smak, sposōb dowania, ôbstrojynie a fol inkszych tajli.
Ślōnsko jakość to już za starej piyrwy bōła gwaranycjo uciechy. Tōż umiynilimy se, że kuknymy jako roztōmaite knajpy na Ślōnsku umiōm szafnyć zocny bedynōng we spōłczesnym świecie. Je to wszyjsko na srogim poziōmie? Je tamek wszyjsko fajnie narychtowane a krōm epnych dowek dostanymy pasownie dosmakowane szpajzy? Napoczynōmy ôd znanego a ôbmiyłowanego bez masa ludzi szynku wegetariańskigo we Katowicach – Złotego Yjzla.
Szynk wegetariański Złoty Yjzel we Katowicach
Złoty Yjzel we Katowicach to je lokal wegetariański z szyrokōm ôfertōm jodła wygańskigo. Poranoście frysznych, fest fajnych ôbiadōw sztyjc cieszy ślypia, nosy a gymby byzucherōw. Kożdy dziyń umicie tamek posmakować m.in. zapiykanek, lazanie, smażōnych nudli, quiche’a abo tarty.
Ôkrōm głōwnych maszketōw, kere idzie uwidzieć na szklannym bufecie, do jedzynio idzie se dobrać zupa, słodko szpajza abo bar szałotowy bez limitu (jysz wiela umisz). Wartko my spokopili, że ta trzecio ôpcyjo je fest czynsto welowano bez kliyntôw Złotego Yjzla.
I chocioż sztyjc nōm gańba, że trza u nos ô tym spōminać, to muszymy pedzieć jeszcze ô jednym. Yjzel je fōrt na przodku jak sie go przirōwno do kōnkuryncyji a dowo cosik, co już downo miało być u nos sztandardym – fraj woda z kranu dlo kożdego. Dejcie na to pozōr jak nastympny roz bydziecie na mieście. Sztyjc niywiela je takich knajpōw, kere dajōm Wōm szklōnka “kranōwki” (kero czynsto je lepszo jak woda z flaszki).
Złoty Yjzel we Katowicach – kere jodło brać
Wziynimy se trzi ôbiady. Julia pokosztowała szpinatowej lazanie z mascarpone (wegetariańsko), Matis tarty z kyjzōm, ôrzechami, rukolōm a figami (tyż wegetariańsko), a społym dobralimy se ku tymu smażōne nudle po azjatycku z paprykōm, fandzolōm, markwiōm, ôrzechami a granatym (wygański). Do kōmpletu dwa bary szałotowe a jedna zupa z grincojgu.
Ofyn – wszyjskie dania były naprowda szumne. Fajnie dane, dobre a pasownie dosmakowane (co przi jodle ôpartym na flancach niy ma takie lekie). Fest srogie dowki, echt fryszność a przileżytość ku zapakowaniu tego, czego my niy szafli (niywiela, ale jednak). Keby tego bōło mało – za cołki tyn fajer dalimy niycałe 30 złotkōw. Szok.
Złoty Yjzel we Katowicach – recynzyjo
Katowicki Złoty Yjzel – jako sie potum ôkozało po wciepaniu bildōw na Facebooka a Instagrama – to je już sztela kultowo. Niy my ani kapki przipodku w tym, że masa lokalsōw je tak ôbmiyłowanych w tym miyjscu. Tōz jak niy trza Wōm do szynścio kotleta abo kitka z kurzika, abo ajnfach chcecie pokosztować czegoś nowego – kuknijcie do Złotego Yjzla. Wyleziecie nafolowani a z uśmiychami na gymbach, a Wasz portōmel sztyjc bydzie sie mioł dobrze. I to je gynau szczynście.
PS. Zaczym pokosztujecie dań w tym szynku, podziwejcie sie na ôd nich zajta. Je naprowda cudno!
Złoty Yjzel, Katowice – zajta firmowo
Złoty Yjzel, Katowice – Facebook
Chcesz cosik dociepać do recynzyji Złotego Yjzla we Katowicach?
Skōmyntuj na Facebooku!


text:
Z Běłeje Góry/Byhleguhre. 4. awgusta jo było w Běłej Górje zasej łapanje kokota, organizěrowane pśez Tradiciske towaristwo Běła Góra, kótarež jo cłonk Domowiny. Sta (hunderte) woglědarje su sebje woglědali w linjecej górcośe na swěźeńskej łuce toś to tradicionalne serbske wuběźowanje. Wót tych šesć rejtarjow a jich kónjow jo se wšykno wótpominało, nježlic až su byli mjenja tych kralow jasne.
„Teke gaž jo pla nas źinsa parjeca górcota, naše tradicije ma naša angažěrowana wejsna młoźina stawnje w cesći“, jo groniła Jutta Vogelowa, cesnoamtska šołtowka błośańskeje gmejny Běła Góra-Bělin.
Z dujarskeju muziku su śěgnuli rejtarje na kóńjach tak ako źowća w serbskej swěźeńskej drastwje a z trofejami za dobyśarje wót najsy na swěźeńsku łuku.


text:
Jak żech miōł ôziym lot, wetnołbych sie, że w „powstaniach ślōnskich” rozchodziło sie ô śpiywanie. To beztōż, co w szkołach dycki robili nom (i durś robiōm!) festiwale i koncerty „śpiywek powstańczych”. Ja, ja, wom tyż kozali śpiywać ô tym „Czerwonym Słoneczku”, pra? Niy sztimowały mi ino dwie rzeczy. Roz: po jakiymu te karlusy na zdjynciach majōm giwery, a niy mikrofony? Dwa: po jakiymu rechtory godajōm, że to byli epne bohatery, kej ône ino łazili i śpiywali, a żodnego niy mordowali? Kamraty wytuplikowali mi, że tukej trzeba mieć w siebie cosik z bohatyra, coby sie wyspinać na ta bina i śpiywać. Wtynczos doł żech im sie przegodać.
Yntliś prziszołech ku tymu, coby sie pytać ōumy, eli my mieli powstańcōw w rodzinie. „Ja, ujek Wilym, epny powstaniec, co w dziurawych szczewikach lotoł!” No, ja, tako filozofijo życiowo. Chop mo patrzeć roboty, a niy lotać ze giwerōm po hołdach. Pamiyntocie, że Ślōnzoki to hobbity, pra?
Jak dzisiej pytōm sie mojich bajtli ô powstania to wiynkszość poradzi pedzieć, co starziki (a tak naprowdy to starziki ich starzikōw) sie z kimś prali. Ino z kim? - Z Niymcami – godajōm jedne. – Z Hitlerym! – fandzolōm inksze. Tedy ôwdy keryś pado, że ze sōmsiadym ze chaupy za winklym.
U politykōwi niy ma lepij. Jedne godajōm, co to było cosik richtiś frechownego, wojna domowo, kej bracik szczyloł do bracika. Inksze fandzolōm ô „macierzach, powrotach, krwi na ołtarzu przelewaniu”. (Do mie, hobbita, to je fandzolyniy.) Terozki już wiym, co niy ma żodnego cweku pytać sie ô to Ślōnzokōw, Polokōw abo Niymcōw, bo i tak kożdy wom bydzie godać cosik inkszego. Lepij poczytać chopa, kery mo do problymu dystans, możno takigo Jamesa Bjorka, Hamerykona, kery pado, co prawie świyntujymy rocznica „wojny domowyj z aspektym ekonomicznym”.
Poloki, Niymce i my, Ślōnzoki, sōm my choby chop i baba, kere już sie rozwiedli, ale durś niy poradzōm poukłodać sie w gowach, co sie tak naprowdy podzioło. Jo wiym, co muszymy być zetrwałe. Ino chciołbych wiedzieć, eli kejś przidzie ku tymu, ku czymu prziszło już pora lot do zadku u Anglikōw. Niydowno krōlowo Elżbieta Drugo pojechała do Irlandii, coby pokozać, co mo w zocy powstańcōw irlandzkich, kerych zabili brytyjskie wojoki, kej prziszło do antybrytyjskigo powstanio. Niy było fandzolynio ô „bohatyrach, wrogach, krwi i ołtarzach ojczyzny” ino godka ô ludziach, kerym niy było ganc egal, kere mieli jakoś swoja idyjo. Były ofiary i muszymy je mieć w zocy. Egal, po keryj stronie sie chajali.
Kiedy zdecydować się na eutanazję? Wywiad z autorem ,,Wielkiego finału”
Na Śląsku zatrzęsła się ziemia
Rekord frekwencji na 8. Europejskim Kongresie MŚP
Sobota pochmurna i chłodna [WIDEO]
Chciała popełnić samobójstwo. Policja przyjechała na czas
Więcej na temat#śląsk #marcin melon #powstania śląskie #Marcin Melon o powstaniach śląskich #Powstania na Śląsku #Czym były powstania śląskie?
Konferencja „Kobiety w Powstaniach Śląskich”
Konieczny o Śląsku: "Mówimy o odrębności, ja bym mówił o wyjątkowości" [WIDEO]Katowicki architekt o tożsamości i o architekturze Śląska. Fragment debaty Silesion.pl
Pociągi nie przyjeżdżały tam od kilkunastu lat. To się zmieniDo Strumienia i Knurowa po wielu latach nieobecności znów zawitają pociągi.
Kierowcy: uwaga na drogi w KatowicachŚląska Policja odnotowuje kolejne kolizje.
Motywy życia, umierania, miłość i trudne wybory. Rozmowa z Markiem Migalskim.
W sobotni poranek wstrząs był odczuwalny m.in. w Jaworznie i Mysłowicach.
W ciągu trzech dni 8. Europejski Kongres Małych i Średnich Przedsiębiorstw odwiedziło ponad 7500 uczestników.
Prognoza pogody na sobotę.
52-latka zażyła dużą ilość środków nasennych i poszła do lasu.
Na podstawie wyników głosowania oraz przeprowadzonych konsultacji, w 2019 roku zostaną zrealizowane 52 projekty lokalne oraz 1 ogólnomiejski.
Durczok: To jest bitwa o Polskę
Tak ostro jeszcze nie było! Wielka debata w Silesion.pl
Durczok: Panie Gorzelik! Ino bez ciulania - pójdziecie z PiS czy nie?
Durczok: Nie ważcie się tego zepsuć!
Kaczyński w Katowicach: „Śląskość to wyjątkowa forma polskości”