text:
Jak to je być mamom?
Przidzie taki czas w życiu niykierych babów, że łostanom mamami. Jak to je sie znojść w takim stanie? Kożdo łokludzi to kapka inakszyj, a jo powia jak to je u mie.
Niyskorzij wylezie
Jak już zońdziesz i niy łazisz sama, to je tak inakszyj niż przedtym. Biere cie na spani, na sfrocani czasym tyż, roz sie radujesz a roz beczysz. Tyrosz bez ty 9 miechów, lotosz za łoblyczkami, kupujesz klamory, kiere i tak sie potym do niczego niy przydadzom. Z kożdym dniym jeżeś coroz wiynkszo, czujesz jak cie dźgo piyntkom po brzuchu i tak ci sie fajnie robi, bo wiysz, że nosisz życi. I czekosz aż wylezie na tyn świat. I niy umisz strzimać. A jak już wylezie, to sie dziepiyro zaczyno.
Bajtel na świecie
Od tego dnia, suchosz, czy dycho, czy mu syrce klupie. Łoglondosz se go piyrszy roz, takigo maluśkigo i se myślisz, jaki łon je gryfny. I łobchodzisz sie z nim choby z jajcym. A już niydugo, a ci pokoże jaki z niego miglanc. Bo taki to rośnie fest gibko. Po roku już loto, godo i som jy. A po dwóch zaczyno ci pyskować.
Se niy dychniesz
Jak przyłazi wieczór, toś je rod, że se możesz gichnyć do prykola i sie drzimnyć. I trza tak robić, bo jak niy to kajś za 2 godz. zaś możesz mieć pobudka, bo dejmy na to mu sie w nocy przyśniom jaki „Tinki łinki” i ryczy, a ty niy wiysz ło co mu sie rozchodzi. Niyroz ci sie ciśniyni dźwigo, jak ci wyciepie wszyjski ksiożki ze szranku abo wyszmaruje szokuladom nowo zofa, na kierom sie odkłodało bez cołki rok. Kiej go ino chyci jako ryma, abo kucani, to niy poradzisz w nocy łoka zawrić. Sie ino starosz coby mu nic niy było.
Rozchodzi sie o kusiki
A jak już go poślesz do szkoły, to sie zdo, że bydzie spokój. Jak sie je mamom, to nigdy niy bydzie spokoju, to je pewne, bo cołki życi sie czowiek staro ło ty bajtle, coby sie wyuczyły, znodły jako robota, dobrze łożyniły i same miały zdrowe bajtle. Tak to już je na tym świecie. I trzeja dziynkować, Ponbóczkowi, że doł nom mama. I kupić ji fajnego kwiotka abo bombonierka i pedzieć: „Dobrze, że żeś je mamo”. Jedno je pewne. Byci mamom to je nojlepszo rzecz, jako sie może czowiekowi przidarzyć, prócz chopa oczywiście! Toż trzeja sie radować, że sie mo bajtle. Bez nich by sie nom ale mierzło na tym świecie. Bo jak cie taki łeboń łogłapi i do kusika, to już ło wszyjskim zapominosz i czujesz sie choby w niebie.


c: text/html

text:
Fjodor Michajlowič Dostojewskij
Fjodor Michajlowič Dostojewskij (rus. Фëдop MиxaйлoBич ДocToeBckий, *30. 10. 1821 w Moskwje, † 28. 1. 1881 w Sankt Petersburgu) jo jaden z njewuznamnjejšych rusojskich spisowaśelow.
Dostojewskij póchada z wochudnjonego zemjaństwa. Jogo nan jo był gójc. Po smjerśi maśerje (1837) jo Dostojewskij ze swójim bratšom šeł do Petersburga a jo tam wót 1838 do 1843 studował twarske inženjerstwo na militarnej akademiji. 1839 su bónarje zamordowali nana na domacnej žywnosći. Ako 24-lětny jo wózjawił z wjelikim wuspěchom swój debut "Chude luźe". (Eksistěrujo górnoserbski pśełožk wót Katy Malinkoweje!)
W zwisku z jogo aktiwitu w krejzu rewolucionarjow bu denuncěrowany a k smjerśi zasuźony. Akle na katowišću jo jogo wobgnaźił car Nikolai I na styri lěta nuźone źěło w Sibirskej. W popajźi w Omsku su diagnosticěrowali prědny raz jogo epilepsiju. Styri lěta pó wróśenju z popajźi jo se wón wóženił. 1860 wujdu jogo knigły "Zapiski z marłego doma" - dokument jogo wugnanja w Sibirskej.
W šesćźasetych lětach jo Dostojewskij drogował młogi raz do Europy. Jogo nejlubše město su byli Drježdźany. W lěśe 1864 su wumrěli zasobu jogo žona, bratš a pśijaśel Apollon Grigorjew. W Nimskej jo teke zachopił ruletu graś. Toś te dožywjenja jo pśeźěłał w romanje "Grac" (wudate 1866), kótaryž jo napisał za jano 26 dnjow.
1867 jo se wóženił z 20 lět młodšeju žeńskeju. Pótom jo styri lěta we wukraju žywy był. Wuběgnuł je pšed póžycarjami dla sypnjenja wót njogo załožonego casnika. W eksilu jo zachopił źěło na romanje "Demony" - politiski roman wó tšašnej mócy anarchizma a nihilizma.
1868 jo wujšeł roman "Idiot". Jo to tragikomiska stawizna wjercha Myškina, kótaryž jo swójeje spšawnosće, dobrośi a pócnosćiwosći dla w petersburgskej towaršnosći kamsy šeł. "Bratšy Karamasow" jo slědny roman Dostojewskogo, dopisany lěto do jogo smjerśi 1881.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Hajiti
Hajiti, Republika Hajiti (fr. Haïti, République d'Haïti; hait. Ayiti, Repiblik d Ayiti) – państwo we Americe Půunocnyj, na Mořu Karajibskim. Zajmuje zachodńo tajla wyspy Hajiti. Grańica mo s Důmińikanům. Je to kraj gůřysty, srogo jygo tajla zajmuje puaskowyž, ńiżiny sům ńywjelge a ino na wybřežu. Dowńij ůng. 60% placu zajmowouy sam losy, nale bezma 90% ś nich wyćynto. Skiž tygo postympuje sam jouowjyńy gleby a yrozyjo. Je to nojstaršy ńypodleguy kraj we Americe Střodkowyj. Walki uo samostanowjyńy mjouy sam anfang we 1790 roku, a we 1804 uoguošůno ńypodleguość. Bez lota 1822-1844 Hajiti bůuo potajlowane na tajle lo Negrůw na půunocy a tajla lo Mulatůw na pouedńu. Ńyskoři wzmogouy śe sam ajnflusy USA, aže přišuo do amerikůńskij uokupacyje we lotach 1915-1934. Sytuacyjo polityčno je sam durś ńystabilno.
Je to jedyn s nojbjydńejšych krajůw na Źymje, we kerym 80% ludźi žyje we ubůstwje.


text:
Odeska Wrocław na mapie
Wrocław - miasto
położone w województwie dolnośląskie, w powiecie Wrocław, w gminie Wrocław. W skład miasto
Wrocław administracyjnie wchodzi 71 części, m.in.: Wrocław, Brochów, Wrocław, Nowy Dwór, Wrocław, Klecina, Wrocław, Marszowice, Wrocław, Wojszyce, Wrocław, Jarnołtów, Wrocław, Mokra, Wrocław, Osobowice, Wrocław, Strachowice, Wrocław, Muchobór Mały, Wrocław, Popowice, Wrocław, Złotniki, Wrocław, Kłokoczyce, Wrocław, Bartoszewice, Wrocław, Biskupin, Wrocław, Borek, Wrocław, Zgorzelisko, Wrocław, Zalesie, Wrocław, Kuźniki, Wrocław, Strachocin. Do Wrocław należy 2410 ulic, m.in.: Plac Konstytucji 3 Maja, Chobieńska, Zyndrama z Maszkowic, Elbląska, Limanowska, Rafała Wojaczka, Wincentego Stysia, gen. Stanisława Kopańskiego, Pielęgniarska, Kębłowicka. W najbliższej okolicy znajdują się miejscowości: Mirków, Pruszowice, Wilczyce, Kiełczów, Domaszczyn.


text:
Chóśebuz jo w kraju Bramborskej wažna městnosć za wědomnosć, kulturu a posłužby. To možośo dožywiś nic jano pśi cytanju studijnych porucenjow, pśi wuchojźowanju po modelowem měsćańskem źělu abo na błyšćecych premjerach statnego źiwadła. Teke nowo wugotowane internetowe boki Łužyskego wušego centruma pokazuju zaśišć žywego duchno-kulturnego žywjenja, wobšyrnych turistiskich porucenjow a posłužbow zjawnego zastojnstwa. Wirtuelny měsćański běrow ma až do źinsajšnego južo wěcej ako 150 posłužbow a wušej 60 dokumentow za Was pśigotowane. Chóśebuzarkam a Chóśebuzarjam njamožo internet kuždy woglěd do zastojnstwa zežariś. Ale won zamožo jich derje poraźowaś a pomogaś, aby njetrěbne drogi wotpadnuli.
Bergarki a bergarje mogu wirtuelnje ze swojimi měsćańskimi wotposłańcami komunicěrowaś. To cyni demokratiju pśeglědnjejšu a zjadnorijo sobustatkowanje pśi źěle měsćańskego sejmika.
Aspekty gospodarskego spěchowanja, informacije k našym technologiskim śěžyšćam kaž teke k aktualnje wužywajomnym pśedewześowym pśestrěnjam a datowa banka pśedewześow za inwestorow su teke posłužby, kenž my běžnje za Was wudospołnijomy.
Wšykne zarědowanja, wjele datow, licbow a faktow wo Chóśebuzu, zběrka měsćańskego pšawa a struktura radnice su wupokazane a stawnje wotnowjone porucenja, kotarež Wy na našom homepage namakaśo.
Woglědarjow našogo homepage pśepšosyjom na wupominajuce wirtuelne wuchojźowanje po parku a groźe w Rogeńcu, po měsćańskem centrumje, po našych muzejach, wusokošulskich kubłanišćach abo pśedewześowych pśetrěnjach. Snaź se rozsuźijośo, raz do togo nejrědnjejšego městna našogo regiona woglědaś abo how ako inwestor źěłat pśijěś. Pśez to by ja se wjelgin wjaseliła.
wušy šołta


text: Abrahama Romana (Generała Romana Abrahama), Awionetki RWD, Bartosika Sylwestra, Bohaterewicza Bronisława (Generała Bronisława Bohaterewicza), Bora-Komorowskiego Tadeusza (Generała Tadeusza Bora-Komorowskiego), Brandla Konstantego, Bukowskiego Jerzego, Fieldorfa Emila (Generała Emila Fieldorfa), Guderskiego Konrada, Jantarowy Szlak, Kosmatki, Makaruka Sławomira, Meissnera Janusza, Nagórskiego Jana, Nowaka-Jeziorańskiego Jana, Orlego Lotu, Polskich Skrzydeł, Rogalskiego Stanisława, Salamandry, Skuratowicza Piotra, Stoczniowców


text:
koncernu: nojgorszy je SEAT, potyn VW, potyn SKODA a nojlepszy je AUDI Ale tysz momy kupa problymow skisz reklamacje!! moga pora wciepnonc´: Pumpe Düse we TDI Turbolader we TDI Steuerkette (keta rozrzondu) w TSI Zündspule (cewka zapuonowo) w MPI i FSI Zylinderkopf we TDI Multitronic we A4
wszysko zepsuc, bo Audi tysz kedyjs bouo zmuszone tonio kupowac teile a droso pszedowac auta ! Automatik - wiysz jake problymy mo multitronic - sam niy musza wiela uosprawiac Klima - dojs czynsto wysiado i smierdzi na schimmel Radio / Navi - elektryczne problymy Motor - TDI 6 Zylinder mo problymy z


text:
Sulmierzycka Wrocław na mapie
Wrocław - miasto
położone w województwie dolnośląskie, w powiecie Wrocław, w gminie Wrocław. W skład miasto
Wrocław administracyjnie wchodzi 71 części, m.in.: Wrocław, Kuźniki, Wrocław, Borek, Wrocław, Zalesie, Wrocław, Pracze Odrzańskie, Wrocław, Polanowice, Wrocław, Leśnica, Wrocław, Muchobór Mały, Wrocław, Kłokoczyce, Wrocław, Jagodno, Wrocław, Widawa, Wrocław, Ołtaszyn, Wrocław, Krzyki, Wrocław, Śródmieście, Wrocław, Plac Grunwaldzki, Wrocław, Mokra, Wrocław, Nowy Dwór, Wrocław, Stabłowice, Wrocław, Swojczyce, Wrocław, Żerniki, Wrocław, Marszowice. Do Wrocław należy 2410 ulic, m.in.: Źródlana, Miętowa, mjr. Jana Piwnika-Ponurego, Sasankowa, Tenisowa, Stolarska, Kujawska, Starodębowa, Mieczysława Romanowskiego, Michała Śniegockiego. W najbliższej okolicy znajdują się miejscowości: Krzyżanowice, Psary, Szymanów, Kryniczno, Ramiszów.


text: We Łužicy a zwonka njeje sej jeho jako fachowca na polu fotografiki a dokumentacije chwala. Sprawom bě znaty direktor Zhorjelskich zběrkow za stawizny a kulturu dr. Jasper von Richthofen na wotewrjenju wustajeńcy „Transformacija – Zhorjelc“ Budyskeho fotografikarja loni w awgusće w tamnišim Bibliskim domje rjekł: „Mam Jürgena Maćija za dokumentarista Łužicy.“ Tam je Budyski wuměłc předstajił swoje čorno-běłe fota, kotrež bě w lětach 1980 do 1990, tehdy hišće jako amaterski fotograf, w Zhorjelcu a pólskim Zgorzelecu zapopadnył. Jim je w přehladce – nětko jako profijowy fotografikar – tehdy fotografowane motiwy w nětčišim stawje a jako barbne fota napřećo stajił.


text:
Bielefeld
Bielefeld to mjasto bezkrysowe we Mjymcach, wele Lasu Teutoburskjego, we landźe Půłnocno Nadryńijo-Westfalijo. W 2013 r. mjoło 328.864 mjeszkańcůw, a ůng. 256 km² wjyrchu. Je nojsrogsze mjasto a ekůnůmiczne a kulturalne centrum rejonu Wschodńij Westfaliji ("Ostwestfalen"). Je znone bez firmy kej Dr. Oetker (pudingi, kołoce, pice, a inksze produkty żywnośći), Dürrkopp (maszyny do szyća), Schüco (dźwiże a fynstry), a firmy industryji ćuchůw (Seidensticker). Znony je tyż fusbalklub Arminia Bielefeld.


text:
Nowy Casnik
Nowy Casnik – jo dolnoserbski tyźenik. Nastawki publikuju se głownje w w dolnoserbskej, ale teke nimskej rěcy. Głowny redaktor tyźenika jo tuchylu Pólak Grzegorz (Gregor) Wieczorek.
Nowy Casnik nakładujo Ludowe nakładnistwo Domowina. Nakład casnika jo był w lěśe 2004 1.100 eksemplarow.
Stawizny
Nowy Casnik jo naslědnik Bramborskego Serbskego Casnika, kótaryž jo zachopił 1848 wuchadaś. W lěśe 1918 jo se nakładanje casnika skóńcyło - dla financielnych problemow.
Bogumił Šwjela, slědny redaktor zacynjonego casnika, jo 6. januara 1921 załožył nowy tyźenik Serbski Casnik. W lětach 1923-1931 zagronita za tyźenik jo była Mina Witkojc.
W casu nacionalsocializma pśi pówołanju Fryco Rocha ako šefredaktora Serbskego Casnika w lěśe 1931 jo zachopił tyźenik jasnje pódpěrowaś politiku kněžarstwa, a samo Žydow a komunistow atakěrowaś. Ned pótom 29. junija 1933 jo se Serbski Casnik zacynił, wó "pjenjeznej njamócy" pišucy.
Pó 2. swětowej wójnje załožył se 1947 Nowy Casnik - nejpjerwjej ako pśiłoga górnoserbskeje Noweje doby. Wót 1954 wuchada Nowy Casnik zasej ako samostatny tyźenik.
Slědny šefredaktor, kenž jo měł dolnoserbšćinu ako maminu rěc, jo był Wylem Bjero. Pón w lětach 1973-2004 jo tu městno měł Horst Adam, a wót lěta 2006 - Gregor Wieczorek.


text:
Szpòrt
Szpòrt je zbiérny pòchwôt na rozmajité fòrmë celestny ë môgòwi aktiwnotë jaczé są ùprôwiôné dlô rozwiju fizyczny kòndicëji, pòprôwë zdrowiégò abò dlô dołożnoscë ë szpôsu. Szpòrt mòże bëc ùprôwiôny na amatorsczi abò na warkòwi ôrt. Je mòżlëwé wëapartniwanié registrowónëch szpòrtowëch discëplinów z òficjalnyma reglama (np. Bala) ë rekreacëjnëch fòrmów szpòrtowi aktiwnotë (np. jogging).
Niechtërne szpòrtowé discyplinë
- Bala
- Figùrowé szrëcowanié
- Kòlarstwò
- Krãgle
- Płiwanié
- Rãcznô bala
- Sécowô bala
- Stołowi tenys
- Szmërga diskã
- Szmërga lancą
- Zemny tenys
- Żeglowanié
Linki
- To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.


text:
-
Śląsk wypunktował Jagiellonię! Solenizant strzelcem gola
-
Śląsk - Jagiellonia: Będzie porywający spektakl we Wrocławiu?
-
Śląsk poprawił grę w defensywie: "Brakowało nam harmonii"
-
Bramkarz wywalczył punkt Góralom - relacja z meczu Śląsk Wrocław - Podbeskidzie Bielsko-Biała
-
Śląsk pogrąży trenera Górali? - zapowiedź meczu Śląsk Wrocław - Podbeskidzie Bielsko-Biała
-
Nieskuteczny Śląsk. Chaotyczna Lechia - relacja z meczu Śląsk Wrocław - Lechia Gdańsk
-
Oprawa kibiców i przerwany mecz we Wrocławiu (wideo)
-
Zieloni w wygrywaniu - zapowiedź meczu Śląsk Wrocław - Lechia Gdańsk
-
Śląsk Wrocław - Termalica Bruk-Bet Nieciecza 2:0 (fotorelacja)
-
Śląsk Wrocław - Termalica Bruk-Bet Nieciecza 2:0
-
Śląsk pokazał beniaminkowi miejsce w szeregu - relacja z meczu Śląsk Wrocław - Termalica Bruk-Bet Nieciecza
-
Do trzech razy sztuka - zapowiedź meczu Śląsk Wrocław - Termalica Bruk-Bet Nieciecza
-
Śląsk Wrocław - Legia Warszawa 1:4 (fotorelacja)
-
Śląsk Wrocław - Legia Warszawa 1:4
-
Pokaz siły Legii Warszawa - relacja z meczu Śląsk Wrocław - Legia Warszawa
-
Hit kolejki we Wrocławiu - zapowiedź meczu Śląsk Wrocław - Legia Warszawa
-
Śląsk Wrocław - IFK Goeteborg 0:0 (fotorelacja)
-
Śląsk Wrocław - IFK Goeteborg 0:0
-
LE: Śląsk ciągle w grze! - relacja z meczu Śląsk Wrocław - IFK Goeteborg
-
Europejskie puchary Tadeusza Pawłowskiego - od piłkarza po trenera
-
Apetyt rośnie w miarę jedzenia - zapowiedź meczu Śląsk Wrocław - IFK Goeteborg
-
Wrocławski stadion złapał oddech
-
Śląsk Wrocław - NK Celje 3:1 (fotorelacja)
-
Śląsk Wrocław - NK Celje 3:1
-
LE: We Wrocławiu zadanie wykonane - relacja z meczu Śląsk Wrocław - NK Celje
-
LE: Rewanż formalnością dla Śląska? - zapowiedź meczu Śląsk Wrocław - NK Celje
-
Radosław Janukiewicz na wylocie z Pogoni, bo...
-
Śląsk Wrocław - Pogoń Szczecin 2:1 (foto)
-
Śląsk Wrocław - Pogoń Szczecin 2:1
-
Trzecia z rzędu wygrana Śląska - relacja z meczu Śląsk Wrocław - Pogoń Szczecin
-
Ligowe ostatki - zapowiedź meczu Śląsk Wrocław - Pogoń Szczecin
-
Wisła Kraków - Śląsk Wrocław 0:1 (fotorelacja)
-
Wisła Kraków - Śląsk Wrocław 0:1
-
Śląsk Wrocław - Lechia Gdańsk 1:0 (foto)
-
Śląsk Wrocław - Lechia Gdańsk 1:0
-
Śląsk w grze o puchary! - relacja z meczu Śląsk Wrocław - Lechia Gdańsk
-
Dla kogo europejskie puchary? - zapowiedź meczu Śląsk Wrocław - Lechia Gdańsk
-
Śląsk Wrocław - Górnik Zabrze 1:1 (fotorelacja)
-
Śląsk Wrocław - Górnik Zabrze 1:1
-
Górnik uratował punkt - relacja z meczu Śląsk Wrocław - Górnik Zabrze
-
Pozostać w grze o puchary - zapowiedź meczu Śląsk Wrocław - Górnik Zabrze
-
Lech czy Legia? Kto mistrzem Polski? Tadeusz Pawłowski zaskoczył
-
Śląsk Wrocław - Legia Warszawa 1:1 (fotorelacja)
-
Śląsk Wrocław - Legia Warszawa 1:1
-
Legia nie wykorzystała szansy - relacja z meczu Śląsk Wrocław - Legia Warszawa
-
Dogonić marzenia - zapowiedź meczu Śląsk Wrocław - Legia Warszawa
-
Śląsk Wrocław w czołowej czwórce - relacja z meczu Śląsk Wrocław - Wisła Kraków
-
Celem pierwsza czwórka - zapowiedź meczu Śląsk Wrocław - Wisła Kraków
-
Finał footballu amerykańskiego na stadionie we Wrocławiu (foto, wideo)
-
Śląsk Wrocław - Lechia Gdańsk 3:0


text:
Beschreibung
Swójba w Paradizu – što móhło rjeńšeho być!
Paradiz, bajkojty kućik přirody, pjeć domow na kromje hole, je žiwjenske srjedźišćo swójby serbskeho twarskeho mištra Pawoła Šewca z třomi dźěćimi. Pola nich je wšo, kaž ma być, tak najmłódši z nich, Jan-Pawoł husto mysli.
Ale je to woprawdźe? Čehodla Pawoł Šewc na kóncu swojeho žiwjenja konstatuje: Wšo wopak činił?
Inflacija, serbstwo w hitlerskim času a po wójnje, z propagowanjom jeho bujneho rozkćěwa a jeho dóńt we wuchodnych kónčinach Budyskeho kraja, mjez holu a Čornobohom, z wiziju wo přichodźe su wažne mězniki w stawiznach swójby.
Awtor podawa žiwy dohlad do žiwjenja Serbow w 20. lětstotka.
Měnjenja čitarjow ke knize
»[...] Zas a zaso dóstawaš nawočity pohlad do rěčnych a politiskich přeměnjenjow, do serbskich nadźijow a prócowanjow w małym třiróžku narańšeje ewangelskeje Hornjeje Łužicy. W srjedźišću pak wostanje njelochke hospodarjenje bědźeneje swójby, kotruž Krawc z jemu typiskej zamóžnosću za dramatiske zwjazanje ratarskich realijow z čłowjeskimi wosudami zapopaduje a kotrejež rozpad w maličkostnych swójstwowych rozestajenjach z njesmilnym realizmom rysuje.« (Franc Šěn)
»Wuběrnje rysuje awtor socialne a narodne połoženje wosebje ewangelskich Serbow sewjernje a wuchodnje Budyšina, jich rozdźělne stejišća k swojej narodnosći, maćeršćinje a k narodnemu hibanju. [...] Z njeličomnych wopisanych kamuškow nastawa wulkotny mozaik žiwjenja wjesnych ludźi.« (Manfred Laduš)
»Krawcowy roman je dobytk wšitkim, kotřiž su dožiwili wójnu a powójnske lěta, ale tež młodym, kiž nochcedźa jenož bjezstarostnje žiwi być, ale sej tež prašenja stajeć a na nje wotmołwy pytać.« (Cyril Pjech)
»Awtor je elementy wuwićoweho romana do swójbneho integrował a saha zdobom chětro hłuboko do problemow towaršnosće, dokelž zapřijima tež stawiznički přiwuznych po kreji a duchu a politiskich po- a zestupowarjow do swójbneje stawizny.« (Reiner Janec)
Čitanski wurězk
Prolog
Wostajće mje na pokoj! – Byrnjež sej wón, Pawoł Šewc, wot Němcow Zement-Schuster mjenowany, na swoju muskosć tójšto być zdał, so to poskaše, kaž by žona zakřiknyła. Hdyž so rozhněwa, na swoju muskosć zaby. Potom zaprasny durje z tak mócnym dyrom, kaž by so doskónčnje rozsudźił: Ja z nikim wjace njerěču!
Po tym so tyšna ćišina po domje rozlehny. Tola nic předołho, bórze zaso za durjemi pisanska mašina klepotaše, raz nahle pismik po pismiku, raz z dlěšej přestawku.
Pawoł Šewc zaso žiwjenske dopomnjenki pisaše, w bydlenskej stwě, na swojej starej Rheinmetall – za syna.
Žona, jeho druha žona, mjeztym jenička wosoba w jeho bliskosći, wućekny do kuchnje. Běše so jeho woprašała, što by chcył k snědanju měć. Hač měła muku zwarić? W kropje muka jeho změruje. Njezwaži sej, hišće raz k njemu do jstwy zastupić. Wona wě: Hdyž zahe stawa a bjez snědanja pisansku mašinu na blido staji, potom z nim žane rěče njejsu. Potom wšo to, štož jeho w nocy njeje spać dało, do mašiny sklepa.
Hdyž tak njemdrje na mašinje pisa, potom w njej styskne mysle schadźeja. Boji so, zo móhło jeho klepanje na čorne tasty do něčeho złeho přeńć, samo do dyra kaž tehdy před wjele lětami, hdyž jeje muž na knježim dworje z wysokeho wuhenja palencarnje padny. Róštowe žerdźe wrjesnychu wo twjerdu zemju a wona, młoda žona, ani lěto po kwasu, jeho na mjezwoču ležo widźeše, bjez hibnjenja. Na tym dnju a pře wšě lěta po tym wosta sama. Bydleše w swojej komorce na hrodźe jako spušćomna słužowna pola knjeni von Boxberg. Njedyrbješe do wsy, njedyrbješe do ludźi. Tež to bě přičina, zo sej noweho njezhlada. K tomu wójna a po wójnje wjele młodych wudowow a mało młodych muži. Na nju, róžičku w nazymskej zahrodźe, so žadyn njedohlada, tež hdyž po wójnje jako samostatna burowka, nowosydlerka na třoch hektarach z polow rólneje reformy, jara za mužom pytaše. Štó žno sej žonu bjerje, kotraž muža do ratarstwa trjeba? Wosta sama, so sama zežiwjaca, so sama na swojim drějaca, doniž njedaše swoje pola – hač na zbytk poł hektara – wot drustwa wobdźěłać. Poda so zaso do słužby, staraše so w drustwowej hródźi wo ćelata.
Lěta lećachu a nadźija na muža hasny. Tola nadobo, kaž dźiw, so tónle přeco derje zwoblěkany muž k njej sydny. To sta so na cyrkwinskim dnju w žurli, hdźež běchu ludźo k zhromadnemu spěwanju a k wobjedu při dołhich blidach městna zabrali, ewangelscy Serbja, nimale wšo starši ludźo. Po mjenje bě wón jej znaty, na wobdźělenskich lisćinach přeco z jasnym podpismom zapisany – Pawoł Šewc, wot mužow Šewčiko! wołany, dokelž wo hłowu mjeńši hač přerězk. Bě so bjez prašenja pódla njeje sydnył, so k njej přiwobroćił a z posměwkom we wočomaj přispomnił: Hdyž budźeće chcyć, budźeće w paradizu žiwa. Budźeće žiwa kaž kralowna ...
Wona njewědźeše, što jemu na tajke rěče wotmołwić. Dokelž so zaso posměwkny, sej wona mysleše, zo z njej žortuje. Ale njebě žort, wo čimž jej rěčeše. Jeli byšće mje za hódneho měła, bych sej ja móhł derje předstajić, zo byšće móhła ke mni přićahnyć, do ćopłeho hnězda. Tak běše jej rěčał, z jasnym mjechkim rrr na jazyku, kaž Serbja tuteje generacije rěča. K tomu skaza škleńcy wina. Wona jenož połojcu wupi, wón hišće mjenje, zo njeby žaha paliła. Radšo pije babydušku. A zaso so posměwkny: Tu njetrjebam kupić, ta rosće w Paradizu na pěsku.
Ludźo ju warnowachu, jej radźachu, zo njeměła so na stare dny do chomota přahać dać. Wo nim so tajke a hinaše wěcy powědaja. Zo so chětře roznjemdri a zo z nim nichtó njewuńdźe. A zo je jemu žona ćeknyła. Čehodla je so wot njeho dźělić dała?
Wona ludźom wotmołwješe: Jeho žona so njeje wot njeho dźělić dała, wón je so wot njeje dźělić dał.
Wo čimž nikomu słowčka njepikny: Zo je jej přepisanje swojeho zamóženja přilubił, jeli prjedy zemrěje hač wona. A to drje tak budźe, dokelž je wona wo nimale dźesać lět młódša. Dam ći wšitko, štož mam. Dźěćom a prěnjej ničo wjace! Njejsu sej zasłužili.
Potom bě tak daloko. Přišoł bě dźeń – dźeń přesydlenja. Na tym dnju, hdyž sej ju přiwjeze, jej rjekny: Ja dyrbju wědźeć, što so w Praze stawa! Ty hladaj z woknom won do Paradiza! Njeměješe chwile, so wo nju starać. W kuchni, poł na šeslonk zlehnjeny, dźeržeše wucho k Telefunken-radijej. Poskaj, poskaj, Rusa je zapřimnył!
Wona dźěše do jstwy, kaž bě jej kazał, wočini wokno won na słónčny bok, před njej so wotewri zahroda, wulka zahroda. Hdźež hladaše, wšudźe jeho paradiz.
Paradiz, tak tym chěžam na kromje hole praja, dźensa hišće, a to nic bjez přičiny. Bě jej powědał: Paradiz je sydlišćo, pjeć domow w runym rjedźe na kromje hole, kóždy dom ze swislemi k słóncu. Před nimi swětlina, polo a łuka, a dokoławokoło so ćehnje kaž škitna murja ćmowa smuha chójnoweho lěsa. Tam a sem zeleny klinčk rožki do chójnow saha, na nim so we wječornym słóncu sorny pasu. Jenička haska z toho chójnoweho wobkruženja je wuhlad do směra bliskeje wjeski Lipjo.
Wona nygny: To wšo tajke je, kaž je wón mi rěčał. Za Lipjom frinkoleja kaž črjopy špihela w zelenym Haćinjanske haty a za nimi mjez horbami dubow so zabłysknje slěbro so wijateje rěki. A wo čimž je wón tež rěčał: Z woknom druheho poschoda, wottam horjeka, po tej wuskej hasce do daliny su widźeć, hdyž je jasne wjedro, wótrokónčkate wěže města, za nimi pas módrych horow.
Wón bě swój Paradiz chwalił a jej we wšěch barbach z rjanymi słowami molował: W rjedźe tych domow so jedyn doprědka tłóči, dokelž je jenički dwuposchodowy a z napadnej žołtej barbu. To je mój dom, mój byt! Wot spočatka sem, hodźinu po wěrowanju, je mi nan kluče do ruki stłóčił, tehdy w krizowych lětach po prěnjej wójnje tajke twarjenje z dźesać stwami!
Na tym dnju, hdyž jej činić da, kaž so jej chcyše, so słónco staješe kaž w nalěću, byrnjež spočatk oktobra było. Poliza z dołhim jazykom hač do kućikow stwow, samo do fachow kamora. We jstwě z wysokim kamorom, pisanskim blidom a pisanskej mašinu so woprawdźe kaž kralowna čuješe. Jej cyle tak bě na tutym dnju, kaž by tu słónčko na wšě časy takle stejo wostało.
Stupi na koridor a wočini wokno k sewjeru. Tu jenož chójny, mjez nimi tu a tam dźěra w zemi, žołty žłob, zbytk pěskoweje jamy. W chójnach šiški pikotachu. Poskaše a so stróži. Njejapcy před njej žołma zachichota kjaw-kjaw-kjaw. Ptak, tajki wulki, zelenožołty, zadźiwany na žonu pohladny, nachili hłójčku z čerwjenym hrjebjeńkom, kaž by chcył jej woznamjenić: Mojedla, da tu wostań, ale mje wostaj na pokoj! Žona so posmwěkny, žołma wotleća, wótře z kjaw-kjaw-kjaw.
Po tym zo bě w Praze zaso měr, jej pokaza, hdźe što je a wo čo měła so starać. Rěčeše jej nanowsce z přijomnym ćopłym hłosom: Za nakupowanje zežiwidłow je wona zamołwita, tež za wotličenje. Kusk porjada dyrbi być.
Po prěnim wotličenju wučeše jej ličenje, wosebje wotćahowanje. Minus běše jej njezwučeny. Scyła jej ličenje a pisanje njeležeše. Čas žiwjenja njeje ličić, pisać, čitać trjebała. Porsty so jej na suchim wołojniku lěpjachu. Wón jej ličenske nadawki dawaše. Sedźeše před njej, před sobu swój nowy metalowy ličbowak, z kotrymž statiku nakreslenych twarskich objektow wobličowaše. Wón na swojim ličbowaku suwaše a sej ličby wotpisowaše, wona mjelčo ličeše. Spyta pod so pisane ličby zličić. Chwilu wosta sćerpny, potom zdychny a na nju pohladny, zaso z posměwkom: Štož je moja prěnja na šlag móhła, ty drje ženje njenawuknješ.


text:
Głogowczyka Wrocław na mapie
Wrocław - miasto
położone w województwie dolnośląskie, w powiecie Wrocław, w gminie Wrocław. W skład miasto
Wrocław administracyjnie wchodzi 71 części, m.in.: Wrocław, Złotniki, Wrocław, Popowice, Wrocław, Zakrzów, Wrocław, Brochów, Wrocław, Jarnołtów, Wrocław, Sołtysowice, Wrocław, Pawłowice, Wrocław, Bierdzany, Wrocław, Leśnica, Wrocław, Ratyń, Wrocław, Pilczyce, Wrocław, Lipa Piotrowska, Wrocław, Kłokoczyce, Wrocław, Klecina, Wrocław, Rędzin, Wrocław, Widawa, Wrocław, Grabiszyn, Wrocław, Południe, Wrocław, Osobowice, Wrocław, Jerzmanowo. Do Wrocław należy 2410 ulic, m.in.: Komandorska, Mglista, Prudnicka, Jeżowska, ks. Piotra Wawrzyniaka, ks. Hieronima Feichta, Wojciecha Cybulskiego, Orna, Al. Armii Krajowej, Mosty Średzkie. W najbliższej okolicy znajdują się miejscowości: Wilczyce, Krzyżanowice, Mokry Dwór, Psary, Łany.


text:
Ajnlauf
W ślonskij chałpie w niedziela zawdy je nudelzupa! I czasym sie zdarzo, że sie nawarzi do nij za mało nudli a zupy je tela, żeby szło pół chałpy wykarmić tyż w poniedziałek. I rozchodzi sie tyż ło to coby sie nic niy zmarnowało, pra. Skisz tego idzie zrobić coś takigo fest dobrego co u nos nazywomy ajnlauf a kaj indzyj lane ciasto.
Jak bajtle niy chcom jeść jajca, to idzie jim go dać w tym ajnlaufie. I jo go tak dowom niy ino do nudelzupy, ale do prawie kożdyj i takij z gymizami i tyż łogórowej.
A potym jeszcze idzie sie z bajtlami podziwać na to co wyńdzie i znojść w nij pieska, abo jakigo konika. Jak tak sie zrobi to żodny syropy niy bydom potrzebne coby dziecka zaczły jeść. A takom zupom z ajnlaufym se idzie na prowda pojeść i zatkać!
Co nom bydzie trza do ajnlaufu?
- 2 jajca
- 3 łyżki mołki
- wody tak „na łoko”
Jak to sie robi?
- Jajcami trzeja trzasnyć ło stół coby sie potrzaskały.
- Wloć jich do szolki abo jakij salaterki.
- Dać do nich ta mołka i rozfyrlać. Nojlepij to sie robi widełkom. Idzie tyż łeżyczkom.
- Kiej sie łokoże że je to za gynste trzeja kapnyć trocha zimnyj wody i dalij fyrlać. Rozchodzi sie ło to coby sie taki grudki niy porobiły.
- Jak już to bydzie, taki jak mo być, czyli niy za gyste ani niy za rzodki wlywomy go bez widełka na zupa, kiero sie musi wreć.
- Bydziecie widzieć, że jak sie bydom robić na tyj zupie taki żółty pierzinki, to żeście som w doma i to je to!
- Na som koniec trzeja to jeszcze trocha wymiyszać łyżkom, coby sie niy pozlepiało.
A u Wos w doma sie robi ajnlauf?


text:
Chóśebuz
Chóśebuz (nimski: Cottbus, čes. Chotěbuz, pólski: Chociebuż[2], górnoserbski: Choćebuz) jo nejwětše město Dolneje Łužyce a wažne město za wědomnosć, kulturu a słužby w zwězkowem kraju Bramborskej. To móžośo zgóniś nic jano pśi cytanju studijnych pórucenjow, pśi wuchójźowanju pó modelowem měsćańskem źělu abo pśi błyšćatych premjerach statnego źiwadła. Teke nowo wugótowane internetowe boki Łužyskego wušego centruma gótuju zaśišć žywego duchno-kulturnego žywjenja, wobšyrnych turistiskich pórucenjow a słužbow zjawnego zastojnstwa. Wirtuelny měsćański běrow ma až do źinsajšnego dnja južo wěcej ako 150 słužbow a wušej 60 dokumentow za was pśigótowanych. Internet móžo derje póraźowaś a pomogaś, weto njamóžo wón Chóśebuzarkam a Chóśebuzarjam kuždy woglěd do zastojnstwa zežariś.
Geografija
Chóśebuz lažy něźi 125 km na krotke zajtšo wót Barlinja pśi Sprjewi. Serby su wobsednuli wokolinu wokoło źinsajšnego Chóśebuza w źasetem stolěśu, ako su natwarili grod na pěskatej kupje w Sprjewi. Nimce bydle pódla Serbow w Chóśebuzu wót tśinastego stolěśa. Chóśebuz jo był prědny raz dokumentariski naspomnjony 30. nowembra 1156.
Chóśebuz jo kulturny centrum Dolnoserbow, sedło Dolnoserbskego gymnaziuma a Serbskego muzeja. Wšykne nadrozne tofle a oficielne napise měsćańskich institucijow su mimo někotarych wuwześow dwójorěcne: w nimšćinje a dolnoserbšćinje.
Měsćańske źěle
- Srjejź • Mitte
- Chmjelow • Schmellwitz
- Žandow • Sandow
- Grodkojske pśedměsto • Spremberger Vorstadt
- Strobice • Ströbitz
- Žylow • Sielow
- Zaspy • Saspow
- Žylowk • Merzdorf
- Dešank • Dissenchen
- Rogeńc • Branitz
- Módłej • Madlow
- Knorawa • Sachsendorf
- Depsk • Döbbrick
- Škódow • Skadow
- Rogozno • Willmersdorf
- Kórjeń(Chóśebuz) • Kahren
- Kibuš • Kiekebusch
- Gołynk • Gallinchen
- Gogolow • Groß Gaglow
Partnarske města
- Villingen-Schwenningen (Nimska)
- Saarbrücken (Nimska)
- Gelsenkirchen (Nimska)
- Turgovište (Bulgarska)
- Zielona Góra (Pólska)
- Lipeck (Rusojska)
- Grosseto (Italska)
Žrědła
- ↑ Amt za statistiku Barliń-Bramborska: Wobydlarstwo w kraju Bramborska 31. decembra 2010 pó gmejnach bźez amta, amtach a gmejnach (PDF; 31,71 KB, nimski), staw 31. decembra 2010.
- ↑ Chociebuż, właściwie po dolnołużycku Chosiebuz, także Chosiobuz, po górnołużycku Khociebuz w Geografiskem Słowniku Pólskego Kralojstwa a drugich słowjańskich krajow, tom I (Aa — Dereneczna) rok 1880


text:
Indůnezyjo
Indůnezyjo – wyspjarske państwo we Połedńowo-Wschodńij Azyje, kerygo stolicům je Dżakarta s 8,4 mln mjyszkańcůw.
Je rozlygowano na 18 108 wyspach. Ůngyfer 6 tyś. ś ńich je půmjeszkiwanych. Przinoleżům uůne do Malajskigo Archipelagu. Wyspy Indůnezyje sům rozćůngńynte śe na dugość przez 5 tyś. km wzduż růwńika a na dugośći 1750 km s połedńo na půłnoc. Jeich brzygi uopływajům Pokojny a Indyjski Uocean. Na wyspach sům liczne wulkony. Indůnezyjo je czynsto nynkano bez trzyńśyńo źymje a tsůnami. Nojwyższym wjyrchym je Puncok Jaya - na 4884 m wysoki. Indůnezyjo grańiczy s Papuům-Nowům Gwinyjům na Nowyj Gwinei, Malezyjům na Borneo i Wschodńim Timůrym na Timůrze.


text:
Nicole - głos angielski australijski, żeński ze Speech2Go.
Chipmunk - głos amerykański, męski ze Speech2Go.
Ivy - głos amerykański, dziewczęcy ze Speech2Go.
Jennifer - głos amerykański, żeński ze Speech2Go.
Russell - głos angielski australijski, męski ze Speech2Go.
Amy - głos angielski brytyjski, żeński ze Speech2Go.
Raveena - głos angielski indyjski, żeński ze Speech2Go.
Emma - głos angielski brytyjski, żeński ze Speech2Go.
Brian - głos angielski brytyjski, męski ze Speech2Go.
Eric - głos amerykański, męski ze Speech2Go.
Kendra - głos amerykański, żeński ze Speech2Go.
Maja - głos polski, żeński ze Speech2Go.
Jacek - głos polski, męski ze Speech2Go.
Ewa - głos polski, żeński ze Speech2Go.
Jan - głos polski, męski ze Speech2Go.
Justin - głos amerykański, chłopięcy ze Speech2Go.
Kimberly - głos amerykański, żeński ze Speech2Go.
Joey - głos amerykański, męski ze Speech2Go.
Salli - głos amerykański, żeński ze Speech2Go.
Agnieszka – głos polski, żeński ze Speech2Go.


text:
Provided by FoxColors - Color hex code related information and conversions
tugystykaigory.webpark, turysthkaigory.webpark, turystykaogory.webpark, turystykatgory.webpark, turystykaxgory.webpark, turystykaigry.webpark, turystykaigcry.webpark, turystykaigory.webpark, turystykaigvry.webpark, turystykaigoay.webpark, turystykaigowy.webpark, turystykaigorl.webpark, turystykaigorp.webpark, turystykaigorycwebpark, turystykaigory.wfbpark, turystykaigory.weapark, turystykaigory.wegpark, turystykaigory.werpark, turystykaigory.webbark, turystykaigory.webpxrk, turystykaigory.webpafk, turystykaigory.webpar, tursytykaigory.webpark, mturystykaigory.webpark, taurystykaigory.webpark, tsurystykaigory.webpark, tursystykaigory.webpark, turykstykaigory.webpark, turyqstykaigory.webpark, turysitykaigory.webpark, turystymkaigory.webpark, turystykpaigory.webpark, turystykaiglory.webpark, turystykaigohry.webpark, turystykaigorjy.webpark, turystykaigorpy.webpark, turystykaigorxy.webpark, turystykaigoryw.webpark, turystykaigory.pwebpark, turystykaigory.rwebpark, turystykaigory.wgebpark, turystykaigory.wlebpark, turystykaigory.wzebpark, turystykaigory.wedbpark, turystykaigory.wekbpark, turystykaigory.webepark, turystykaigory.webpyark, turystykaigory.webpatrk, turystykaigory.webpavrk, turystykaigory.webparjk,
2014 © FoxMos.com. ALL Rights Reserved. Terms of Use Link to Us FoxColors FoxMaster Famousbirthdays.com


text:
Antarktyda
Antarktyda (ang. Antarctica) – kůntynynt uo wjyrchu kole 13,2 mln km² kery je ze połedńowyj půłkule Źymje, ze becyrka koło podbjygůnowygo połedńowygo. Terozki, praktyczńy cołko (98% placu) dekńůno je lůndolodym, kery je ruby na 4774 myjtry. Lůndolůd tyn mjanuje śe Antarktykům. Je to nojźimńyjszy ze kůntynyntůw. Strzedńo rokowo tymperatura je sam -55,6 stopńůw Celsyjusza. 21 lipca 1983 spisano cołke mińimům tympyratury: -89,2 stopńůw Celsyjusza na stacyji Wostok (przi -60, -70 zamarzo ćycz we uocznych gołkach).


text:
Dymokratyczno Republika Kůnga
Dymokratyčno Republika Kůnga (République démocratique du Congo) – třeće pod wzglyndym wjelgośći państwo Afriki, pouožůne we jeji střodkowyj tajli, we dořeču řeki Kůngo, u kerej ujśćo pośado 37 km dostympu do Uoceanu Atlantyckigo. Nazwa, uoznačajůnco "myśliwy", pochodźi uod ludu Bakůngo. W uokreśe kolůńalnym DR Kůnga wystympowoua kej Wolne Państwo Kůngo (do 1908) i Kůngo Belgijske (do 1960), a po uzyskańu ńypodlygośći we lotach 1971-1997 kej Zair. Do uodrůžńyńo uod sůmśadujůncyj Republiki Kůnga (Kůngo-Brazzaville), DR Kůnga wystympowoua tyž kej Kůngo-Léopoldville, a uobecńy po zmjańy nazwy stolicy, kej Kůngo-Kinšasa.
Nojwjynkše mjasta kraju: Kinšasa, Lubůmbashi, Mbuji-Mayi, Kisangańi, Kananga. Kraj zamješkuje 250 grup etńičnych. Nojwjynkše to Kůngo, Luba i Můngo.


text:
Drobnera Wrocław na mapie
Wrocław - miasto
położone w województwie dolnośląskie, w powiecie Wrocław, w gminie Wrocław. W skład miasto
Wrocław administracyjnie wchodzi 71 części, m.in.: Wrocław, Kleczków, Wrocław, Pracze Odrzańskie, Wrocław, Ołtaszyn, Wrocław, Lipa Piotrowska, Wrocław, Zgorzelisko, Wrocław, Sołtysowice, Wrocław, Maślice, Wrocław, Księże Małe, Wrocław, Kłokoczyce, Wrocław, Widawa, Wrocław, Plac Grunwaldzki, Wrocław, Wojszyce, Wrocław, Rędzin, Wrocław, Opatowice, Wrocław, Tarnogaj, Wrocław, Bierdzany, Wrocław, Gaj, Wrocław, Brochów, Wrocław, Kuźniki, Wrocław, Zacisze. Do Wrocław należy 2410 ulic, m.in.: ks. Józefa Matuszka, Zabłocie, Mieczysława Wolfkego, Ustronie, Masztowa, Skibowa, Nowogródzka, Plac Uniwersytecki, Haliny Halskiej, Hajducka. W najbliższej okolicy znajdują się miejscowości: Krzyżanowice, Psary, Mokry Dwór, Radwanice, Wysoka.


text:
Morelowskiego Wrocław na mapie
Wrocław - miasto
położone w województwie dolnośląskie, w powiecie Wrocław, w gminie Wrocław. W skład miasto
Wrocław administracyjnie wchodzi 71 części, m.in.: Wrocław, Muchobór Mały, Wrocław, Zacisze, Wrocław, Stabłowice, Wrocław, Ratyń, Wrocław, Południe, Wrocław, Tarnogaj, Wrocław, Pracze Odrzańskie, Wrocław, Oporów, Wrocław, Fabryczna, Wrocław, Zakrzów, Wrocław, Popowice, Wrocław, Wojszyce, Wrocław, Brochów, Wrocław, Jagodno, Wrocław, Ownia, Wrocław, Poświętne, Wrocław, Lipa Piotrowska, Wrocław, Różanka, Wrocław, Sępolno, Wrocław, Mokra. Do Wrocław należy 2410 ulic, m.in.: Nowowiejska, gen. Kazimierza Pułaskiego, Słonimska, Plac Teatralny, Brązowa, Bytomska, Szronowa, Przyjaźni, Partynicka, Szwoleżerska. W najbliższej okolicy znajdują się miejscowości: Mokronos Dolny, Zabrodzie, Cesarzowice, Bielany Wrocławskie, Ślęza.


text:
Szrajbůnek
Szrajbůnek – systyma znokůw, bez kero mogebne je szrajbować godka.
We welće teroźńi używo śe roztomajtych zort szrajbůnkůw:
- alfabyty (szrajbůnki głoskowe) – jedyn znok uoznoczo jedno spůłgłoska abo samogłoska, lb. łaciński, cyrylica
- spůłgłoskowe (abdżady) – jedyn znok uoznoczo jedno spůłgłoska, samogłoski sům brane ze kůntekstu, lb. hebrajski szrajbůnek
- alfabytyczno-sylabowe - jedyn znok uoznoczo jedno spůłgłoska, samogłoski sům uoznoczone bez djaktryki, lb. dewangari
- sylaboriusze - jedyn znok uoznoczo jedno sylaba, lb. japůńsko kana


text:
Redaktor naczelny
Zastępcy redaktora naczelnego
Katarzyna Ochał, Tomasz Miller
Zespół redakcyjny
Adam Jabłoński, Dominik Kaszowski, Klaudia Koruba, Paweł Kubala, Anna Oflus, Dalia Pietrusińska, Mariusz Piotrowski, Wiesław Prostko
Publicyści
Paula Adamska, Bawer Aondo-Akaa, Dominik Cwikła, Marcin Domian, Marcin Jakóbczyk, Bartosz Józwiak, Joanna Magdalena Kania, Krzysztof Kawęcki, Antoni Kiernicki, Damian Kowalski, Wojciech Kowalski, Krystian Majewski, Michał Mańczak, Piotr Mars, Piotr Mazurek, Piotr Motyka, Marcin Jan Orłowski, Konrad Osmycki, Ewa Piechocka, Marian Piłka, Agata Przepiórka, Wiesław Robert Rok, Mateusz Rosik, Piotr Strzembosz, Maria Szlezynger, Jadwiga Wiśniewska


text:
Jordanowska Wrocław na mapie
Wrocław - miasto
położone w województwie dolnośląskie, w powiecie Wrocław, w gminie Wrocław. W skład miasto
Wrocław administracyjnie wchodzi 71 części, m.in.: Wrocław, Sołtysowice, Wrocław, Muchobór Mały, Wrocław, Osobowice, Wrocław, Południe, Wrocław, Poświętne, Wrocław, Jagodno, Wrocław, Polanowice, Wrocław, Gaj, Wrocław, Rakowiec, Wrocław, Psie Pole, Wrocław, Dąbie, Wrocław, Kozanów, Wrocław, Opatowice, Wrocław, Popowice, Wrocław, Księże Małe, Wrocław, Pilczyce, Wrocław, Wojszyce, Wrocław, Lipa Piotrowska, Wrocław, Swojczyce, Wrocław, Fabryczna. W najbliższej okolicy znajdują się miejscowości: Mokronos Dolny, Zabrodzie, Mokronos Górny, Cesarzowice, Bielany Wrocławskie.


text:
Wiaduktowa Wrocław na mapie
Wrocław - miasto
położone w województwie dolnośląskie, w powiecie Wrocław, w gminie Wrocław. W skład miasto
Wrocław administracyjnie wchodzi 71 części, m.in.: Wrocław, Kozanów, Wrocław, Księże Małe, Wrocław, Plac Grunwaldzki, Wrocław, Kowale, Wrocław, Kuźniki, Wrocław, Maślice, Wrocław, Stabłowice, Wrocław, Ratyń, Wrocław, Bartoszewice, Wrocław, Jarnołtów, Wrocław, Różanka, Wrocław, Poświętne, Wrocław, Strachowice, Wrocław, Pracze Odrzańskie, Wrocław, Krzyki, Wrocław, Opatowice, Wrocław, Mokra, Wrocław, Leśnica, Wrocław, Oporów, Wrocław, Brochów. W najbliższej okolicy znajdują się miejscowości: Radwanice, Iwiny, Mokry Dwór, Radomierzyce, Zacharzyce.


text:
- Orzeł Kiedrzyn - Grom Miedźno 4-2
- Miedź Legnica - Podbeskidzie Bielsko-Biała 0-2
- GKS Starościn - Naprzód Jemielnica 4-4
- Ruch Zdzieszowice - Legia Warszawa 0-4
- Górnik Zabrze - Sandecja Nowy Sącz 3-2
- Dąbrowianka Dąbrowa Zielona - Małapanew Cynków 9-0
- ROW Rybnik - Gwardia Koszalin 0-0
- Burza Lipki - LZS Golczowice 4-2
- LZS II Przywory - Tęcza Szymiszów 3-2
- Wigry Suwałki - Raków Częstochowa 0-3
- Liga
- Piłka nożna
- Klasa A
- Klasa B
- Młodzież
- Piłka ręczna
- Siatkówka
- Koszykówka
- Inne
- Moja liga
Dwa manszafty w piyrszyj lidze
Ino dwa manszafty momy ze Ślonska w piyrszyj lidze, ze Opola i ze Zabrza. Je jeszcze trzecio, baby z Chorzowa, ale one grajom w inkszyj lidze. Zabrze szpil gro dzisiej na wieczor, a wczoraj piyrszy mecz zagrała Gwardia Opole, wtoro na rok sleciała do drugiyj ligi, a tera zaś je nazod we ekstraklasie.
Opolanie nie byli swego pewni, przez dugi czas przegrywali, i to doś wysoko, do przerwy nawet 7-12. Po przerwie tyż nie boło nojlepiyj, ale w ostatnich 20 minutach cosik we Gwardii sie zmiynioło i Opole zaczło gonić wynik. Może wtedy jeszcze mało wto w to wierzoł, ale Gwardia minuta po minucie odrabiała straty i przed samym końcem doprowadzioła do rymisu 22-22. Rymis tyn udało się utrzimać, oba manszafty szczeloły jeszcze po jednym torze i Gwardia swój piyrszy mecz zrymisowała.


text:
Macedůński Aleksander
Aleksander III Wjelgi, znůmy tyż jako Macedůński Aleksander (gr.: ἈλέEavδpoς ὁ Tpίtoς ὁ Makeδώv Aleksandros ho Tritos ho Makedon) (rodz. 20 abo 26 lipca 356 p.n.e., um. 10 czyrwńa 323 p.n.e.) – krůl starożytnyj Macedůńije ze dynastyje Argeadůw, je poważany za wjelgigo stratega a jydnego s nojwjynkszych zdobywcůw we gyszychće. We lotach 334-327 p.n.e. pobił nojsrogsze wuůnczas państwo na śwjeće - Perske Imperyjům. Jak umrził, jygo imperyjům bůło na przez 5 tyś. kilomyjtrůw szyroke.


text:
Koncert zyczyn
W Koncercie Zyczyn, ftory odbywo sie w kozdo niydziela i trwo lod godziny 12:00 do 14:30, przijmowany som pisymne zyczynia na urodziny, roztomajte rocznice abo jakys szczegolny okazje. Swoje zyczynia mozecie wysylac ino w kozdo niedziela lod godziny 09:00 do godziny 11:00 rano. Nasi prezynterzy przeczytajom Waszy zyczynia a i fajno piosynka do nich zagrajom z milom chynciom. Serdecznie dziynkujymy.
Przikladowo tresc zyczyn, do naszygo Koncertu:
Tresc zyczyn:
Pani Maria Slonzok zamiyszkala w Katowicach przi ulici Chrobrygo 28 obchodzi dzisiej swojy 40 urodziny. Wszystkygo dobrygo, szczynscio, zdrowio, itd. Zyczom Maz Janek i synowie Marek z Rafalym.
Do zyczyn dolanczo sie Ewelina.
Podpis: (Kto pozdrawia, tukej wpisac yno imiy jednej osoby)
Zyczynia som przijmowany w godz. 09:00 do 11:00 w kozdo niedziela


text:
„Śląsk rajcuje” w katowickim Kosmosie
W katowickim Kosmosie bydzie sie dzioło!
Łod tego piontku napocznie sie godani ło tym, co je ważne na Ślonsku. Na piyrszy łogiyń pódzie film Michała Majerskiego „Oberschlesien – tu, gdzie się spotkaliśmy”.
Jak sie go łobejrzicie, to pospołu z Józefym Krzykiym z Wyborczyj, szpecym łod pisanio Zbigniewym Kadłubkiym i socjologiym Tomaszym Nawrockim bydziecie mogli pogodać ło sprawach, kiere sie tyczom Ślonska.
Michał Majerski, kiery zrychtowoł film, miyszkoł za bajtla na Ślonsku w familii polsko-niymiecko-ślonskij. Skisz tego som wiy, ło co sie tukyj rozchodzi. Beztoż pyto sie ło historia Ślonska jak i to co sie bydzie z nim dzioło.
Jak już porozprowiomy to bydzie muzyka – zagro kapela 032.
Kiedy? 28 lutego 2014 godz. 18:15
Kaj? Kino Kosmos, Katowice
Po wiela? Ino 3 złotki!
Dejcie pozór!
To niy ino roz bydzie szło trefić i pogodać ło Ślonsku w Kosmosie. Niyskorzij zaś bydzie cosik inkszego. Zapraszomy Wos festelnie na „Śląsk rajcuje” do kina Kosmos w Katowicach.


text:
Ile drużyn powinno awansować z B-klasy?
Total votes: 320
- Wicemistrzowie z awansem
- OOZPN - spadki i awanse 2017
- Opolski puchar rozlosowany!
- Gdzie zagra Polonia Bytom?
- Zmiany w regulaminie Śląskiego ZPN
- KS Twardawa - Odrzanka Dziergowice 3-4
- Victoria Cisek - LZS Kujawy 10-0
- Gwarek Tarnowskie Góry w IV lidze
- Baraże o I ligę
- Polonia Bytom w V lidze na dokładkę?
- Liga
- Piłka nożna
- Klasa A
- Klasa B
- Młodzież
- Piłka ręczna
- Siatkówka
- Koszykówka
- Inne
- Liga Ekspertów
Przekroczomy granice - Bundesliga
No i stało sie. Po wielu latach istnienia naszego serwisu przekroczomy granice i wyłażymy ausen. Łod tego sezonu wstawiomy do naszych stronek niymiecko bundesliga, ta prawdziwo, co pokazujom w Eurosporcie. My tu na Ślonsku łoprócz naszych szpilów czynsto o Bundeslidze godomy, wystarczy sie przejść na piyrszy lepszy mecz i jak sie już obgodo wszystkie LZS-y, to pryndzyj czy później schodzi na niymiecko liga i ciyngiym słychać jak tam Borussia, jak Bayern i jak Schalke.
Ślonskie kibice żyjom nie ino B-klasom czy okryngówkom, ale jako żywo interesujom sie Bundesligom. Mogymy pedzieć, że tu, na Ślonsku Bundesliga je traktowano jakby to boła nasza polsko liga, a że łod jakiygoś czasu granic już niy ma, to ta różnica traci sie jeszcze bardziyj. Bez toż tyż łod tego sezonu bydymy pisać wyniki Bundesligi, coby pod rynkom mieć świyżo tabela, bo wiymy, że interesujecie sie tom ligom i chcecie ło niyj czytać.
Jak nom to wyjdzie, nie wiadomo. Na razie zaczynomy łod terminarza i tabeli, a co bydzie, zoboczymy. Łobejrzymy, jak czynsto byndziecie na ta liga zaglondać, jak dużo bydziecie na niyj pisać, eli bydzie srogie zainteresowanie abo niy. Ale przi okazji chcymy wom pedzieć, że ta stronka je do zagospodarowanio przez wos. Wiymy, że o Bundeslidze dużo wiycie, że dużo o niyj godocie, że na tymacie sie znocie. Tu pod tabelom mogom sie znoleźć wasze wpisy, mogecie sami ta liga poprowadzić. Jak sie wto z wos tym żywo interesuje, mo coś do pedzynio i chce to pedzieć inkszym, to może tu tyż pisać. Jak mu pasuje, moge pisać po ślonsku, jak niy, to może być także po polsku, a nawet może być Deutsch. Jeśli chcesz pisać o Bundeslidze ślonskim kibicom, jeśli chcesz ze swoimi tekstami dotrzeć do tysiyncy opolskich kibiców, to drzwi stojom łotworym... mogesz tu zostać opiekunem Bundesligi. To je stronka dlo wos i sami mogecie jom redagować. Jeśliby boł wto chyntny abo zainteresowany, to niech do nos napisze. To nic nie kosztuje.


text:
Sztuczno godka
Štučno godka (zwono tyž conlangym s ang. constructed language) to je termin užywany we stosůnku do godek, kere ńy narodźiuy śe bez naturalno ewolucyjo lingwistyčno, a zostouy stwořůne coukym bez čowjeka. Tako godka može spouńać wjela rolůw, np. suůžyć kej mjyndzynarodowo forma kůmůńikacyje, stanowić šyfr, eksperymynt lingwistyčny abo być užywano postřůd wymyślůnyj rasy abo narodu (sam bajšpilym je klingůńsko godka), ńyřodko we literatuře. Nojbaři znajůmům godkům štučnům je esperanto, kere zostouo stwořůne we 1887 roku bez poloka žydowskigo pochodzyńo – Ludwika Zamenhofa. Inkše znajůme godki štučne to ido, interlingua, volapük a lojban.


text:
Górny jazor
Górny jazor (engelski Lake Superior, francojski Lac Supérieur) jo nejwětšy jazor Pódpołnocneje Ameriki a drugi nejwětšy cełego swěta. Wón jo jaden z pěś „wjelikich jazorow“ (Great Lakes) a namaka se na granicy mjaz Zjadnośonymi statami a Kanadu. Jazor lažy 184 metrow nad mórskej głaźinu a je z pśestrěnju 82.103 km² tak wjeliki kaž Awstriska.
Pódpołnocny pśibrjog jazora słuša ku kanadiskej prowincy Ontario a k US-ameriskim statoju Minnesota; pódpołdnjowy pśibrjog k zwězkowyma statoma Wisconsin a Michigan. Nejwětša kupa w jazorje jo Isle Royale. Górny jazor ma wěcej ako 200 pśitokow a wulewa se do Huronskeho jazora.
Pśi Górnem jazorje laže města Duluth a Superior w Zjadnośonych statach a Thunder Bay w Kanaźe.
Wótkaz
Koordinaty: 48°0′0″N 87°0′0″W /  48, Wurazowa zmólka: Njewócakany opeator *


text:
CDU žada sej plan za Łužicu
Podstupim (dpa/SN). Opoziciska CDU w braniborskim sejmje je krajne knježerstwo namołwiła, strukturnu změnu we Łužicy pjenježnje podpěrać. „Štož pobrachuje, je plan za Łužicu“, wobžarowaše hospodarskopolitiski rěčnik CDU, Dierk Homeyer wčera w aktualnej hodźinje parlamenta. „Trjebamy spěšnu a njeběrokratisku pomoc za předewzaća, kotrež so na nowe wobłuki zwaža.“ Přiwšěm je jasne, zo je brunica hišće dołho za spušćomne a zapłaćomne zastaranje ludźi z milinu trěbna, Homeyer rozłoži. Braniborske knježerstwo pak měło wotwidźomneho kónca zmilinjenja dla strukturnu změnu zahajić. „Dźe wo industrijny zakład wšeho kraja“, wón napominaše.
Ochranowske hesła zestajane
Wo přichod brunicy šło
Podstupim (dpa/ch/SN). Přichod łužiskeje brunicy bě dźensa dopołdnja tema aktualneje hodźiny w Braniborskim krajnym sejmje. Pozadk bě rozsud koncerna Vattenfall, swoju brunicowu spartu čěskej skupinje EPH předać. Krajne knježerstwo chce wuhlowe hórnistwo jako mostowu technologiju w energijowej změnje hišće lětdźesatki dale wjesć. Tak wuchadźa wone pola skupiny EPH, kotraž wudźeržuje tež hižo hórniske předewzaće Mibrag w Saksko-Anhaltskej, z „chutneho angažementa za dalewjedźenje zmilinjenja brunicy“, rěkaše w próstwje SPD. Do zahajenja posedźenja je zapósłanc Lěwicy Stefan Ludwig jako nowy justicny minister přisahu złožił a w statnej kencliji wot ministerskeho prezidenta Dietmara Woidki (SPD) pomjenowanske wopismo přijał.
Dom ćěkancow nadpadnyli
Awta policije z njedostatkami
Podstupim (dpa/ch/SN). Dokelž martinowe truby a módre swěcy často njefunguja, njesmě 28 cyle nowych policajskich awtow w Braniborskej na stražu jěć, praješe wčera rěčnik policajskeho prezidija. Wone njejsu techniskich problemow dla zasadźomne. Nowina Märkische Allgemeine je wo tym rozprawjała. Jězdźidła běchu hakle w měrcu přepodate dóstali. Wone wobsedźa kamery, nawigaciske nastroje a kompjutery za mobilne zwěsćenje wozjewjenjow. Zhotowjer Opel bu namołwjeny, njedostatki wotstronić.
Relikwiar pokradnjeny
Bywši měšćanosta kandiduje
Gubin (dpa/ch/SN). Njeswěry a pokupnosće dla zasudźeny bywši měšćanosta Gubina Klaus-Dieter Hübner (FDP) k wólbam měšćanosty 26. junija znowa nastupi. Wólbny namjet bu přizwoleny, zdźěli wčera nawoda wólbow města. Hübner ma štyrjoch přećiwnych kandidatow. Kaž krajny zwjazk FDP njedawno wozjewi, strona jeho njepodpěruje. Hnydom po prawomócnym wusudźe je so krajny zwjazk wot njeho distancował. Po wčerawšim wozjewjenju wólbneho nawody pak FDP Hübnera nadobo namjetuje. Krajne sudnistwo bě jeho před dobrym lětom na chłostanje z pruwowanskim časom połdra lěta zasudźiło.
Přećiwo zmilinjenju brunicy
Wumjetowanja wotpokazane
Choćebuz (dpa/SN). Cyłkowna zawodna rada Vattenfalla Europe mining je wumjetowanja wotpokazała, zo je předań brunicoweje wotnožki šwedskeho energijoweho koncerna čěskemu předewzaću EPH ryzy spekulaciska akcija. „Tuchwilu je ćežko z milinu pjenjezy zasłužić. To pak njerěka, zo je předań ryzy spekulacija“, rjekny předsyda cyłkowneje zawodneje rady Rüdiger Siebers minjeny pjatk na zawodnej zhromadźiznje wjace hač 300 sobudźěłaćerjow w Choćebuzu. Sakscy Zeleni běchu doraznje před tym warnowali, brunicowu wotnožku čěskemu předewzaću předać, dokelž njejsu sćěhi wotwidźomne. EPH je přilubiło, zo tarifowe zrěčenje Vattenfalla přewozmje a hač do lěta 2020 nikoho njepušći.
Dyrbja informacije přepodać
Razna debata wo reformje
Podstupim/Choćebuz (dpa/SN). Wo planowanej wokrjesnej reformje je wčera w Braniborskim krajnym sejmje k raznemu rozestajenju mjez knježerstwowej frakciju SPD a Lěwicy a opoziciju dóšło. W nutřkownym wuběrku wumjetowaše Sven Petke, komunalnopolitiski rěčnik frakcije CDU, čerwjeno-čerwjenemu knježerstwu, zo chcyło noworjadowanje wokrjesow bjez wobsahoweje diskusije w parlamenće přetłóčić. Zakład debaty bě poručenje knježerstwoweje koalicije, zo měli wokrjesy přichodnje znajmjeńša 175 000 wobydlerjow měć. To by rěkało, zo dotal bjezwokrjesne města Choćebuz, Frankfurt nad Wódru a Brandenburg nad Habolu swoju samostatnosć zhubja. Přećiwo tomu su wyši měšćanosća a zapósłancy ze wšeho kraja wčera před parlamentom demonstrowali.
Chce zaso kandidować
Debata wo wokrjesnej reformje
Choćebuz (dpa/ch/SN). Nutřkowny wuběrk Podstupimskeho krajneho sejma je dźensa wo ćežišćach planowaneje wokrjesneje reformy debatował. Čerwjeno-čerwjenej knježerstwowej frakciji stej doporučenje k wobzamknjenju předpołožiłoj, kotrež předwidźi, zo měli wokrjesy a bjezwokrjesne města přichodnje znajmjeńša 150 000 wobydlerjow měć. Choćebuz, Brandenburg nad Habolu a Frankfurt nad Wódru bychu tak swoju samostatnosć zhubili a so do wokolnych wokrjesow zarjadowali. Zaměr čerwjeno-čerwjeneho knježerstwa je, zo woteběraceho wobydlerstwa dla jenož hišće maksimalnje dźesać regionalnych zarjadnistwow dźěła. Wyši měšćanosća potrjechenych městow so tomu wobaraja, zo bjezwokrjesnosć zhubja. Opozicija CDU w krajnym sejmje jich při tym podpěruje.
Čěski politikar bydli w Žitawje
Žana wjetšina za reformu
Podstupim (dpa/ch/SN). W knježerstwowymaj frakcijomaj SPD a Lěwicy nimaja dotal wjetšinu za planowanu wo- krjesnu reformu. Wažny dypk rozestajenjow je planowany wotpad samostatnosće za tři bjezwokrjesne města. W zhromadnej próstwje za nutřkowny wuběrk pak čerwjeno-čerwjene knježerstwo zasadnje dale na tym wobsteji, zo maja so Choćebuz, Brandenburg nad Habolu a Frankfurt nad Wódru do wokolnych wokrjesow zapřijeć, dokelž minimalnu ličbu wobydlerjow 150 000 njedocpěja. Při wothłosowanju wo próstwje wobeju frakcijow staj so wčera stajnje dwaj zapósłancaj hłosa wzdałoj.
Afričana nadpadnyli
Choćebuz (dpa/ch/SN). 24lětny Afričan bu w Choćebuzu wot pjeć mužow nadpadnjeny. Kaž policija zdźěli, bě wón wčera rano před Měšćanskej halu po puću, jako so mužojo jeho za cigaretami prašachu. Wón pak praji, zo žane nima, tohodla jeho njeznaći přepytowachu. Dokelž žane cigarety njenamakachu, jedyn ze skućićelow młodeho muža biješe. Mócnych dyrow dla wón padny a sej koleno zrani. Nadběhowarjo ćeknychu. 24lětny wačeše so do swojeho přebywanišća.
Zahaja sezonu
Zły Komorow/Hórnikecy (dpa/ch/SN). Łužiska jězorina dale rosće. Ze startom do noweje sezony tele dny čaka na wopytowarjow cyłkownje dwanaće kupanskich jězorow. „Oficialnje přidruži so Bergheidski jězor we wokrjesu Łobjo-Halštrow. Klětu ma so tež w Ranju kupanska sezona zahajić“, praji Katja Wersch, rěčnica turistiskeho zwjazka Łužiska jězorina. Njejasne pak je dale, hdy budźe solarny katamaran mjez Złym Komorowom a Lejnom jězdźić. Dalše twarnišćo je hišće Hórnikečanski jězor pola Wojerec. Tam maja bórze zhusćenske dźěła z pomocu płuwacych kranow zakónčene być. Kompletne saněrowanje traje drje hač do lěta 2020/2021.
Železniska čara zawrjena
Nadźija za bjezwokrjesne města
Choćebuz (dpa/ch/SN). W swojim naćisku za cyłkowny koncept planowaneje wokrjesneje reformy drje čerwjeno-čerwjenej knježerstwowej frakciji dale zwuraznitej, zo měli wot 2019 jenož hišće města z wobydlerskej ličbu 175 000 bjezwokrjesne wostać. Tole by rěkało, zo jenož krajna stolica Podstupim samostatna wostanje a zo so dotalne bjezwokrjesne města Choćebuz, Brandenburg nad Habolu a Frankfurt nad Wódru do wokolnych wokrjesow zapřija. Přećiwo tomu so města sylnje wobaraja. Krajne knježerstwo je tuž za wuradźowanje w parlamenće wobmjezowanje formulowało, kotrež rěka, zo móhło so prašenje regularneje ličby wobydlerjow za bjezwokrjesne města nastupajo noworjadowanje wokrjesow znowa diskutować. Choćebuz budźe z něhdźe 92 500 wobydlerjemi lěta 2030 druhe najwjetše město kraja.
Nowa BTU trjeba čas


text:
Bratysława
Wspůłrzyndne: 48°08' N 17°06' E
Bratysława (słow. Bratislava, mjym. Pressburg, madź. Pozsony) – stolica a nojwjynksze mjasto Słowacyji a tyż bratysławskigo kreju.
Bratysława to cyntrům polityczne, ekůnůmiczne a kulturalne, śedźiba prezydenta a parlamyntu (Národná rada Slovenskej republiky). Od paru lot je tyż popularno postrzůd turystůw.
Położono je we połedńiowo-wschodńij tajli Słowacyje, nad Důnajym – jedyno stolica, kero grańiczy ze dwůma inkszymi krejami - ze Austryjům a Madźarůma.


text:
Dusyk
Dusyk (tež nitrogenij, z łać. Nitrogenium) je chemiski element z periodoweho systema elementow ze symbolom N a rjadowej ličbu 7. Atomarnje dusyk w přirodźe lědma wustupuje, dokelž so hnydom přez sylnje eksotermnu reakciju k molekularnym dusykej N2 zwjaza. Elementarnje dusyk jenož w formje kowalentneho homodimera wustupuje, chemisku wjazbu z dweju dusykoweju atomow, (→ molekularny dusyk, tež Distickstoff (přir. Disauerstoff), sumariska formula N2).
Molekularny dusyk je z 78 % hłowny wobstatk powětra. Je za žiwochow esencielny element, kotryž so přez dusykowe fiksěrowanje na přirodnym wašnju organisce wjaza. W organiskej formje je jako strukturny element proteinow wažny hłowny element wšěch organizmow. Dusyk je centralny element w dusykowym kołoběhu ekosystemow a bu wot žiwochow w energijointensiwnym procesu organisce wjazany a k dispoziciju činjeny. Wustupuje w mineralach jara rědko. Na zemskim powjerchu a w powětrje je nimale bjezwuwzaćnje abiotisce w spočatkowym času zemje nastał a bu pozdźišo wot žiwochow zwjazany.
Elementiski symbol N so wot łaćonskeho pomjenowanja nitrogenium (wot starogrjech. vιtpov „Laugensalz“ a starogrjech. Yevoς „pochad“) wróćo wjedźe. Němske pomjenownaje Stickstoff dopomina na tym, zo molekularny dusyk płomjenja haša („dusy“) abo zo žiwoch (na př. čłowjek) w čistym dusyku dusy.
Wažne wjazby[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Oksidy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Dusyk wustupuje w někotrych oksidach, při tym ma rozdźělnu hódnosć.
- N2O,
- NO Dusyk je w tutej wjazbje dwuhódnotny.
- N2O3 Dusyk je w tutej wjazbje trojohódnotny.,
- NO2 Dusyk je w tutej wjazbje štworohódnotny.
- N2O5 Dusyk je w tutej wjazbje pjećohódnotny.
Kisalina[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- HNO3 (salpetrowa kisalina) je sylna kisalina. Dusyk je w tutej wjazbje pjećohódnotny.


text:
Torfowa Wrocław na mapie
Wrocław - miasto
położone w województwie dolnośląskie, w powiecie Wrocław, w gminie Wrocław. W skład miasto
Wrocław administracyjnie wchodzi 71 części, m.in.: Wrocław, Rakowiec, Wrocław, Złotniki, Wrocław, Sępolno, Wrocław, Dąbie, Wrocław, Mokra, Wrocław, Opatowice, Wrocław, Partynice, Wrocław, Maślice, Wrocław, Bierdzany, Wrocław, Zgorzelisko, Wrocław, Kleczków, Wrocław, Popowice, Wrocław, Kuźniki, Wrocław, Gaj, Wrocław, Śródmieście, Wrocław, Tarnogaj, Wrocław, Poświętne, Wrocław, Jarnołtów, Wrocław, Wojszyce, Wrocław, Plac Grunwaldzki. Do Wrocław należy 2410 ulic, m.in.: Osiedlowa, Most Szczytnicki, Most Zwierzyniecki, 3 Maja, Przemysłowa, Kaszubska, Piwowarska, Czerwonego Krzyża, Kruszcowa, Bulwar Xawerego Dunikowskiego. W najbliższej okolicy znajdują się miejscowości: Krzyżanowice, Psary, Ramiszów, Cienin, Pruszowice.


text:
Nowaka-Jeziorańskiego Wrocław na mapie
Wrocław - miasto
położone w województwie dolnośląskie, w powiecie Wrocław, w gminie Wrocław. W skład miasto
Wrocław administracyjnie wchodzi 71 części, m.in.: Wrocław, Kowale, Wrocław, Opatowice, Wrocław, Zacisze, Wrocław, Osiniec, Wrocław, Jagodno, Wrocław, Klecina, Wrocław, Gądów Mały, Wrocław, Biskupin, Wrocław, Kozanów, Wrocław, Marszowice, Wrocław, Zakrzów, Wrocław, Poświętne, Wrocław, Sępolno, Wrocław, Krzyki, Wrocław, Ołtaszyn, Wrocław, Jerzmanowo, Wrocław, Świątniki, Wrocław, Plac Grunwaldzki, Wrocław, Jarnołtów, Wrocław, Psie Pole. Do Wrocław należy 2410 ulic, m.in.: Pałucka, Heinricha Lauterbacha, Skwer Sybiraków, Maurycego Mochnackiego, Starogroblowa, Chociebuska, Obodrzycka, Żwirowa, Inspektowa, Eugeniusza Kwiatkowskiego. W najbliższej okolicy znajdują się miejscowości: Krzyżanowice, Psary, Szymanów, Kryniczno, Mokronos Dolny.


text:
Wetter in Piotrkow TrybunalskiTomaszow Mazowiecki Opoczno Bełchatów Końskie Radomsko Pabianice Łódź Zgierz Aleksandrow Lodzki Skierniewice Zduńska Wola Skarzhysko-Kamienna Kielce Ozorków Czestochowa (Tschenstochau)
Wetter in Czestochowa (Tschenstochau)Łowicz Sieradz Żyrardów Radom Starachowice Wieluń Myszków Grodzisk Mazowiecki Sochaczew Zawiercie Warka Kutno Brwinów Pionki Pruszków Piaseczno Piastow Lubliniec Ostrowiec Swietokrzyski
Wetter in Ostrowiec SwietokrzyskiUrsus Wlochy Kozienice Turek Olkusz Mokotow Bemowo Ochota Gostynin Kluczbork Dombrowa Wola Warschau Srodmiescie Tarnowitz Bedzin Otwock Zholiborz Koło Piekary Śląskie Czeladz Siemianowice Śląskie
Wetter in Siemianowice ŚląskieSosnowiec Bialoleka Bytom Targowek Nowy Dwor Mazowiecki
Wetter in Nowy Dwor MazowieckiKalisch Plock (Plozk) Rembertow Zabki Königshütte Jaworzno Kattowitz Swietochlowice Wesola Marki Mysłowice Legionowo Dęblin Zabrze Chrzanów Ruda Śląska Krakau Wolomin Puławy Plonsk Groß Strehlitz Glivich Ostrowo Mikolow Mińsk Mazowiecki Konin Tichau Sandomierz Tarnobrzeg Laziska Gorne Knurow Skawina Auschwitz Leslau Oppeln Czerwionka-Leszczyny
Wetter in Czerwionka-LeszczynyBochnia Mielec
Sulejów [su'lɛjuf] ist eine Stadt in Polen in der Wojewodschaft Łódź. Sie ist Sitz der gleichnamigen Stadt- und Landgemeinde im Powiat Piotrkowski. Zur Gemeinde gehört auch der Ort Barkowice Mokre.


text:
Zolyty na Ślonsku
Pora lot tymu, dwóch pośmiywników łokludzało jednymu niy-Ślonzokowi, co to som zolyty. Słowo to brzmi jakoś na podoba wyrazu ‘kastaniety’, abo ‘trombocyty’, toż idzie ruszyć wyobraźniom, co to takigo może być… Toż pedzieli kamratowi, że zolyty, to “te wielkie talyrze na kierych sie serwuje pizza”. Tyn borok nieświadomy, łyknył rada chopców i sie mogecie sami dokapować, co sie dzioło, kiej niydugo potym zaprosił frela do pizzerii i zaczon sie matlać coś ło zolytach… Gańby se ino narobił, a te dwa zgłobniki chichrajom sie z niego do dzisioj.
Chopie złoty, dej pozór na galoty
Kiej synek łaził do dziołchy na zolyty, wiadomo, że łodwiydzoł jom u nij w doma, tak, coby łojciec z matkom, abo starsze bracia mogli se go łobsztalować, czy je porzondny, czy szmaciorz. Jak sie już trocha taki prziklupoł, to mioł miejsce przedziwny test, kiery wyjaśnioł wszelkie wontpliwości. Polygało to na chycyniu zolytnika bez braci dziołchy i łobszczirzyniu mu nogawic we galotach. Godny był tyn, kiery se doł wreszcie (choć niy bez walki) łobszczic te nogawice i przi tymu stoł sie dobrym kamratym. Ale tyn, kiery pitnoł, abo tak sie pociepoł na łoprawców, że byliby na wieki pohajani, to móg sie już wiyncyj niy pokazywać. Choć mom niywiela lot, to jeszcze udało mi sie roz być świadkiym tego procederu! Łoziym lot na zadek, moja siostra zolyciła z takim jednym Cidrokiym, kiery roz z zolyt cis do dom w czićwierciokach, bo go dopod mój brat z nożyczkami. Karlus ni mioł żodnymu za złe, chocioż wyciyrusów było żol. Terozki momy śniego nojlepszego szwagra!
Wszystko podle grafiku
Przijyno sie, że dni zolyt, to szczoda i sobota. I żodyn niy śmioł zolycić inacyj. Poza siedzynim w doma, bez tydziyń se łazili na szpacyry, a we sobota nojczynścij na jako muzyka. Wszysko z nojwiynkszom delikatnościom i wstydliwościom – kusik w licko mioł styknyć. A po poru miesioncach, kiej byli już zdecydowani na reszta życio razym, to kawalyr prziłaził z pieszczonkiym do libsty i były zorynczyny. Co szło za tym – kolejny dziyń w tydniu do wspólnyj dyspozycji – niydziela. Szac przichodził na łobiod, abo na kawa i kołocz po połedniu, a kieregoś razu przikludzoł tyż swojich rodziców. Taki spotkani dwóch familiji nazywali smówinami. Sztalowali wtedy cołki i ślub, i weseli, i kaj bydom młodzi miyszkać, i wto kiere morgi bydzie broł, i wiela wnuków bydzie, i Ponboczek jedyn wiy, co jeszcze…
Miłość przichodzi z czasym
Z zolytami jeszcze jedna łopowiastka kojarza: Jedna oma z Mościsk, ze swojim chopym była już downo po złotym weselu, a bez cołki te lata uznowali ich wszyjscy za pora na medal. A padała: “Wiycie, wtedy nic mi sie w nim nie podobało.” Dopiyro wtedy prziznała sie, że jak zaczli zolycić, to ino skisz tego, że mamulka ij kozała już sie po leku brać z chałpy, bo miała te swoje szesnoście lot. Napatoczył sie akurat tyn, z kierym dożyła w szczynściu praje że sety. Do sie z jednym chopym przeżyć cołki życi, chocioż ni ma idealny? Do sie!


text:
Jugosłowjańska
Jugosłowjańska jo nastała pó Prědnej swětowej wójnje z tegdy njewótwisnych kralojstwow Serbiskeje a Carneje Góry (Montenegro). Toś ten kraj jo gronił nejpjerwjej „Kralojstwo (Pódpołdnjowych) Serbow, Chorwatow a Słowjeńcow. 1929 jo pomjenjował kral Aleksandr kraj „Kralojstwo Jugosłowjańska“. Pózdźej su słušali k toś tomu kralojstwu teke něgajšne prowincy Awstrisko-Hungorskego kejžorstwa. To su byli Makedońska, Bosniska a Hercegowina a k tomu hyšći Kosovo.
W lěśe 1943 su pśewzeli komunisty pód wjednistwom Josipa Broza “Tita” (1892-1980) móc. Wót něnto jo gronił kraj “Socialistiska zwězkowa republika Jugoslawija”. Stolica kraja jo była Běłogrod (Beograd), wót jo tam se wšo centralnje wóžeł. Tamnjejše stolicy kaž Zagreb (Chorwatska), Ljubljana (Słowjeńska), Sarajewo (Bosniska), Skopje (Makedońska) a Podgorica (Carna Góra) njejsu měli nic groniś. Kosovo se ako serbiska prowinca jo wobglědowało a hyšći wobglědujo.
Zachopjeńk 90tych lět Socialistiska Republika Jugosłowjańska jo rozpadnuła, což njewóstała bźez wójny: Nejpjerwjej w Słowjeńskej (źaseś dnjow), pótom w Chorwatskej, někak rownocasnje w Makedońskej a naposledk w Bosniskej (1995). Carna Góra a Kosovo (wětšyna albańskeje ludnosći) stej wostałej abo skerjej stej musałej ze Serbiskej gromaźe w nowej “Zwězkowej Republice Jugoslawija wostaś – njejsu měli pak dalej žedne pšawa. 1998 jo se wótměł slědna wójna a to na Kosovo polu. Pó wótsajźenju prezidenta Južnosłowjanskeje Slobodana Miloševića w lěśe 2000 jo se stało Vojislav Koštunica z prezidentom Južnosłowjanskeje. W lěśe 2003 jo se napórał nowy stat “Srbija i Crna Gora”. Serbiska a Carna Góra stej z tym nutśikownopolitiski samostatnej (w Carnej Górje płaśa z Euro) wenkownopolitiski se Carna Góra hyšći pśez Běłogrod zastupujo. Lětosa kśě w Carnej Górje wó dopołnej njewótwisnosći wótgłosowaś. Pó internacionalne pšawa łamajucej wójnje NATO w lěśe 1999, na kótarejž jo se mjaz drugimi teke Nimska wobźěliła, kněžy w Kosovje něnto UN. Ale teke Kosovo co se zesamostatniś.


text:
Siddhartha Gautama
Siddhartha Gautama (sanskrit, सिद्धार्थ गौतम, Siddhārtha Gautama) (* 563 do Chr. w Lumbini; † 483 do Chr.) jo ako Buddha wucył dharmu (pówucbu) a jo togodla naglědany ako załožaŕ buddhizma. Jogo smjertne lěto 483 do Chr. jo dłujko płaśeło ako nejstarše, wěsće datěrowane tšojenje indiskich stawiznow, což pak se źinsa mócnje wobcwiblujo. Historikarje z togo wuchaduju, až jo něźi lětstotk pózdźej wumrěł.
Mě
Siddhartha jo było spócetne mě, kótarež stej jogo starjejšej jomu dałej. Wóno wóznamjenijo „ten, kenž jo (swój) cil dojśpił“. Siddhartha Gautama jo sanskritowa forma mjenja. W Pali, w rěcy nejstaršych tekstow buddhizma, zni wón Siddhattha Gotama. Mě Gotama resp. Gautama jo wón pśiwzeł akle pózdźej, ako jo był asket. Z tym jo se na jadnom boce póśěgnuł na stary brahmanski rod a zrownju jo se wót bogow wótwobrośił, aby ze swójskich mócow namakał drogu, na kótarejž se wuswětlijo.
Pódla pomjenjenja ako Buddha (pó słowje: wócuśony) su se Siddharśe Gautamje teke druge cesne mjenja pósćili, mjazy nimi Tathagata (sanskrit, तथागत, tathāgata, "ten, kenž jo se tam dostał") a Shakyamuni (sanskrit, शाक्यमुनि, śākyamuni, "mudry z roda Shakya").
Žywjenje
Rozpšawy wó žywjenju Siddharthy su se gromaźili akle pó jogo smjerśi wót cłonkow Sanghi, zgromaźeństwa Dharma-prakticěrujucych, a su se dłujko jano wustnje dalej dawali.
Slědujucy tekst pódawa tradicionelnu powěsć wó žywjenju Siddharthy:
563 do Chr. jo se naroźił kralowskej familiji w pódpołnocnej Indiskej w Lumbini syn, Siddhartha. Wiźaŕ jo nanoju zwěšćił, až buźo jogo syn pak wjeliki kral pak wjeliki swěty. Aby syn raz mógał byś z kralom, njejo nan jogo dał kubłaś w nabóžninje a njejo dopušćił, až syn górje wiźi. Južo ako góle jo Siddhartha był pśez wšu měru mudry a wobdarjony. Ze 16 lětami jo se z princesnu Yasodharu wóženił. Stej bydliłej w kšasnem palasće, źož jima materielnje njejo nic felowało.
Siddharthu pak to njejo wupołniło daniž spokojało. Toś jo se pušćił ze 29 lětami pó póroźe jadnučkego syna Rahule na krotke drogowanja. Na nich jo zmakał starca, chórego a asketa a jo wuglědał tłajucego wumarlika. Siddhartha jo spóznał, až su chóroba, starstwo, górje a smjerś kšuśe ze žywjenim spleśone. Bogatstwo a derjeměśe tomu njewótpomagatej.
Tak jo se rozsuźił namakaś wudrogu z górja a śerpjenja. Wón jo wopušćił familiju a bźezstarosne žywjenje w palasće. 6 lět jo był žywy w kšutej askezy, tak až jo pśisamem z głodom wumrěł. Wótegrona a nutśikowny měr pak njejo namakał. Toś jo se wótwobrośił wót tradicionelnych nabóžninow a metodow swójogo casa, aby nastupił swóju drogu.
Ako 35-lětny jo sejźeł raz dłymoko zanurjony pód figowcom. A jo se wuswětlił. Jo se wulichował wót gramoty, póžedanjow a njewědy. Wót toś togo wokognuśa jo był Buddha, „ten, kótaryž jo wócuśeł“. 45 lět dłujko jo něnto lud rozwucował wó dobrych pócynkach, meditaciji a mudrosći. Jo jich wucył „srjejźnu drogu“: žywjenje mjazy luksusom a askezu. Droga, kótaraž wjeźo do „wócuśenja“, kśesćijan by gronił do raja.


text:
Uopole
Wspůłrzyndne: 50°40' N 17°56' E
Uopole (pol.: Opole, śl-mjym.: Uppeln, mjym.: Oppeln) – mjasto we Polsce, na Górnym Ślůnsku, na prawach powjatu. Główny ostřodek gospodarczy, naukowy, kulturalny a ferwaltůngowy a stolica uopolskigo województwa; jydno s nojstarszych mjast we Polsce, stolica Ślunska Uopolskiego. Od wczesnygo středńowjecza do poczůnku stolećo dwudziestygo, stolica Gůrnygo Ślůnska.
Pjerwotńy uopole oznoczouo zwjůnzano wspólnymi prawůma i uobowjůnzkůma wspůlnota rodowo a terytorjalno. Jedna s takych wspůlnot doła anfang mjastu.
Bez Uopole przepływo Uodra, na krůtkich uodćinkach Moua Panew i Sworńica, lokalne rzyki: Malina, Průszkowski Potok, Uolszanka i Czarnka, 2 kanoły: Kanou Wiński a Kanou Ulgi do Uodry, a tyż Młynůwka. Wysokość nojwyższygo punktu – 183,1 m n.p.m. (wzgůrze przi ulicy Stara Drůga, ůngyfer 3 km od grańicy s Winowym we Gmińy Průszkůw). Wroz s przilygłymi gminůma mjasto tworzi 265-tyśynczno aglůmeracyjo.
Przipisy[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Linki zewnyntrzne[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
- Mapy: Autopilot | Google Maps | Szukacz | Targeo | Zumi
- Zdjynća satelitarne: Google Maps | Wikimapia | Zumi


text:
Duńska Wrocław na mapie
Wrocław - miasto
położone w województwie dolnośląskie, w powiecie Wrocław, w gminie Wrocław. W skład miasto
Wrocław administracyjnie wchodzi 71 części, m.in.: Wrocław, Fabryczna, Wrocław, Zakrzów, Wrocław, Huby, Wrocław, Kozanów, Wrocław, Pracze Odrzańskie, Wrocław, Popowice, Wrocław, Ratyń, Wrocław, Jerzmanowo, Wrocław, Dąbie, Wrocław, Lipa Piotrowska, Wrocław, Psie Pole, Wrocław, Marszowice, Wrocław, Południe, Wrocław, Polanowice, Wrocław, Stabłowice, Wrocław, Bartoszewice, Wrocław, Różanka, Wrocław, Zgorzelisko, Wrocław, Sołtysowice, Wrocław, Wojnów. W najbliższej okolicy znajdują się miejscowości: Mokronos Dolny, Mokronos Górny, Cesarzowice, Zabrodzie, Krzeptów.


text:
Půłnocno Koryjo
Koryjańsko Republika Ludowo-Dymokratyczno, (kor. 조선민주주의인민공화국, hancha 朝鮮民主主義人民共和國, MCR. Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk, Půłnocno Koryjo, we skrůće KRLD) – państwo kůmůńistyczne powstołe we půłnocnyj tajli Koryjańskigo Půłwyspu po II wojńe śwjatowyj na terynach zajyntych uod Czyrwjůnyj Armiji. Totalitarno władza sprawuje uoparta na idei dżucze můnopartyja, Partja Roboty Koryje. KRLD grańica mo ze: Rusyjům na půłnocnym wschodźe, Chinůma na půłnocy, Republikům Koryje (Połedńowům Koryjům) uod połedńa. We Chinach a we samej Půłnocnyj Koryje krej mjanowany je Pukchosŏn ("Půłnocny Chosŏn"; 북조선; 北朝鮮). Bukhan ("Han Půłnocny"; 북한; 北韓) to mjano popularne postrzůd mjyszkańcůw Połedńowyj Koryje.


text:
Szpańijo
Szpańijo, Krůlestwo Szpańije (szp. Reino de España, gal. Reino de España, kat. Regne d'Espanya, arag. Reino d'España, bask. Espainiako Erresuma, okc. Regne d'Espanha, ast. Reinu d'España) – nojwjynkse ze trzech państw położůnych na Půłwyspje Iberyjskym. Na zachodźe Szpańijo mo grańica s Portůgalijům, na połedńu ze Gibraltarym kery noleży do Wjelgij Brytańije, a bez Ceuta a Melilla zy Marokym. Na půłnocy, bez Piryneje, krej grańiczy ze Francyjům a Andorům. We skłod Szpańije włażům tyż Baleary na Strzůdźymnym Morzu, Kanaryjske Wyspy na Atlantyckim Uoceańe a tak mjanowane terytoryja suwerynne (szp.: plazas de soberanía), we skłod kerych włażům dwja szpańelske bamberstwa we Půłnocnyj Africe, Ceuta i Melilla, a roztoliczne ńypůmjyszkane wyspy po sztrzůdźymnůmorskij strůńe Gibraltarskij Wynżyźńe, take kej Chafaryny, Alborán abo Perejil. Do Szpańije, a gynau do Katalůńije, noleży tyż uotoczůne bez terytoryjům francuske mjasteczko Llívia.
Szpańijo tajluje śe na 17 autůnůmicznych spůlnotůw (Comunidades Autónomas), kere majům szyroko autůnůmijo (uosobliwje jeli chodźi uo edukacyjo, dowki atp.), a dwa autůnůmiczne sztady (Ciudad Autónoma).
Intygralnům tajlům Szpańije sům tak mjanowane szpańelske bamberstwa we Půłnocnyj Africe. Autůnůmiczne spůlnoty Szpańije tajlujům śe na 50 prowincyjůw.
Szpańijo je człůnkym Ojropejskij Uńije a NATO.
Przipisy
- ↑ (datos provisionales), Instituto Nacional de Estadística (szp.)


text:
Nelson Mandela
Nelson Rolihlahla Mandela (* 18. julija 1918 we Mvezo, Južna Afrika; † 5. decembra 2013 w Johannesburgu; w Južnej Africe tež z tradicionelnym mjenom Madiba pomjenowany) bě něhdyši južnoafriski wjednik boja přećiwo apartheidźe a politikar Afriskeho narodneho kongresa (ANC). Wón bě 27 lět jako politiski chłostanc w južnoafriskich jastwach zajaty a skutkowaše po tym mjez 1994 a 1999 jako prěni čorny prezident swojeho kraja. Mandela płaći hromadźe z Martinom Lutherom Kingom jako najwuznamniši prócowar přećiwo swětodalokemu potłóčowanju čornych kaž tež jako pućrubar měrliweho přechoda wot apartheidoweje politiki k demokratiskej Južnej Africe. W lěće 1993 dósta Měrowe Nobelowe myto.
Mandela pochadźa z ludu Xhosow. Studowaše prawnistwo na uniwersiće w Johannesburgu a dźěłaše jako prawiznik.


text:
Koho zastupujemy?
Łužiscy Serbja
Trochowane 60.000 ludźi tworja dźensa serbski lud. Woni su žiwi jeničce w Němskej, mjenujcy w Hornjej Łužicy (Swobodny stat Sakska) jako Hornjoserbja a w Delnjej Łužicy (Kraj Braniborska) jako Delnjoserbja.
Serbski lud, prěnjotnje słowjanske kmjeny sewjerowuchodnje Karpatow, přińdźe před něhdźe 1.500 lětami do kónčin mjez Baltiskim morjom a Rudnymi horami. We Łužicy móžeše swoje kulturelne wosebitosće přez lětstotki zdźěla wobchować a wuwiwać – přetorhnjene mjez druhim wot politiki nacionalsocialistow. Eksistujetej dwě serbskej rěči: hornjoserbšćina a delnjoserbšćina, kotrejž so do dźensnišeho w mnohich swójbach a we wšědnym žiwjenju nałožujetej. Wosebje eksistenca delnjoserbšćiny je wohrožena.
Nimo pomjenowanja Serbja so wosebje w Braniborskej tež starše němske zapřijeće „Wendojo“ oficialnje wužiwa. Tute dźe wróćo na romskich stawiznypisarjow, kotřiž njeznate kmjeny na wuchodźe ze zapřijećom „Veneti“ woznamjenichu, z kotrehož nasta pozdźišo w němčinje zapřijeće „Wenden“.
W lěće 1912 załožena Domowina – Zwjazk Łužiskich Serbow z.t. ze sydłom w Budyšinje je politisce njewotwisny třěšny zwjazk serbskich zjednoćenstwow
Dalewjeduce linki:
- přehlad wo Łužiskich Serbach
- Domowina
- Załožba za serbski lud
- Serbski institut
- Rěcny centrum WITAJ
- Ludowe nakładnistwo Domowina
- Serbski ludowy ansambl
- Němsko-Serbske ludowe dźiwadło
- Serbski muzej Budyšin
- Serbski muzej Chóśebuz
- Zakoń wo prawach Serbow w Swobodnym staće Sakska online
- Kazń k rědowanju pšawow Serbow w kraju Bramborska
- Zwjazkowe nutřkowne ministerstwo wo Łužiskich Serbach
Moin!
Wutrobnje witajće!
Hjertlig velkommen!
Latscho Diewes!
Hartlik wäljkiimen!
Witajśo k nam!
Herzlich Willkommen!
Welcome!


text:
Swětowe herbstwo
Jako swětowe herbstwo wuznamjenja organizacija UNESCO městna, kotrež maja dla swojeje jónkrótnosće, awtentiskosće a integrity swětodaloki wuznam a kotrež so namjetuja wot statow, w kotrychž so nadeńdu. Titul bazuje na wot 190 statow a teritorijow ratificěrowanej Konwenciji swětoweho herbstwa z lěta 1972.
Prěnje městna swětoweho herbstwa běchu w lěće 1978 slědowace: Skalne cyrkwje w Lalibeli (Etiopiska), Narodny park Simen (Etiopiska), Aachenska tachantska cyrkej (Němska), Narodny park a namórske škitne pasmo Galapagosowych kupow (Ekwador), stare město Quita (Ekwador), Historiski narodny park L’Anse aux Meadows (wikingerowe sydlišćo, Kanada), Nahanni National Park Reserve (Kanada), stare město Krakowa (Pólska), selowe podkopki we Wieliczce a Bochniji (Pólska), kupa Gorée (Senegal), Narodny park Mesa Verde (Zjednoćene staty) a Narodny park Yellowstone (Zjednoćene staty).
Cyłkownje wopřijima lisćina swětoweho herbstwa 1052 pomnikow w 165 krajach, 814 kulturnych pomnikow a 203 přirodne pomniki. Dalše 35 su zdobom kulturne a přirodne pomniki.[1]
Na dalšimaj lisćinomaj zběra UNESCO swětowe dokumentowe herbstwo z wuznamnymi dokumentami w archiwach, bibliotekach a muzejach swěta kaž tež imaterielne kulturne herbstwo, ke kotremuž słušeja tež nałožki Serbow we Łužicy.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Lisćina swětoweho herbstwa – staw: 17. julija 2016 (jendź.)


text:
Skond sie wziyna libsta?
Wynokwianie Kadłubka – czyńść 26.
Godo jeszcze wtoś z wos „libsta”? Tak sie yno pytom… Abo godo wtoś tak do swojij ukochanyj: „Ty żeś je moja libsta, tak fest ci przaja”. Szczerze w to wontpia. Ale słyszy sie jeszcze kaj niykaj: „Aha, to je ta jego libsta, rychtych szwarno dziołcha!” Abo: „Yno sie smyko z tom libstom”. Tak tyż żech słyszoł. Beztoż trzeja sie zastanowić, skond sie wziyno te ślonski słowo.
Nojmilszo, nojdroższo, nojukochańszo
Słowo „libsta” pochodzi z jynzyka nimieckigo. To je w nojwyższym stopniu przimiotnik rodzaju żyńskigo od nimieckiego „lieb”, czyli kochany, miły, czyli taki, kerymu sie przaje abo tako, keryj sie przaje – abo tako rzecz, kero sie mo rod. Skuli tego libsta to je ta nojukochańszo, nojmilszo, nojdroższo. W tym ślonskim słowie, kere brzmi, jak dużo ślonskich słow, możno i trocha prostacko, je ogromny ładunek emocji, uczuć, ciepła.
Libsta je choby blumy
Libstom może być szwarno dziołcha z gryfnom gymbom, z dugimi czornymi wosami i orzechowymi oczami. Ale libsta może tyż ganc inakszy wyglondać i tyż może być libstom. Bo lipsta je skuli tego libstom, że sie jom wybjyro i że sie ji przaje, a niy skuli tego, że wyglyndo jak modelka. Lonty tyż niy odgrywajom sam wjynkszyj roli. Ani klajd, ani bryle, ani miano. Bo może to być Ana abo Gryjta – egal. Jak kero frelka je do kogoś libstom, to je zaro nojszykowniyjszom dziołchom na świecie. Zaczyno kwiść i stowo sie coroz gryfniyjszo. Libsta znaczy tyż narzyczono. Z takom libstom już ni ma błoznow. No, ale to już je inkszo sprawa.
Słodszo niż zista
O libście sie marzi dziyń i noc. Skuli libsty robi sie gupoty. Wto tego niy wjy! Skuli libsty paczi sie co chwila nerwowo na mobilniok, czy czego niy naszkryflała. Kożdymu synkowi sztyjc sie cni za jego libstom. Kożdy synek o swojij libście łosprowio choby o jakij ksiyńżniczce. Bo tako je prowda: Niy kożdo libsta to je sofort „lip star”, ale usta libsty som słodsze od zisty.
Prof. Uś dr hab. Zbigniew Kadłubek – rezkiruje Katedrom Literatury Porównawczyj. Je filologiym klasycznym, eseistom i tłumaczym. Pisze tyż po naszymu, dejmy na to „Listy z Rzymu” abo „Promytyojs przibity”.


text:
-
Znamy zwycięzców turnieju w Gorzowie Śląskim
Kategoria: Turnieje w Polsce - Pozostałe turnieje / 16 Czerwca 2017
Krzysztof Pałubski, Andrzej Hanas, Wincenty Warzecha, Zbigniew Gruszka, Edmund Olszowy i Piotr Piasecki wygrali turniej tenisa stołowego z okazji Dni Gorzowa Śląskiego.
Tagi: Gorzów Śląski, Edmund Olszowy, Andrzej Hanas, Piotr Piasecki, Krzysztof Pałubski, Wincenty Warzecha, Zbigniew Gruszka
-
Jerzy Ciekański, Leszek Janeczek i Piotr Piasecki wygrali 1. GP Gorzowa Śląskiego
Kategoria: Turnieje w Polsce - Pozostałe turnieje / 18 Stycznia 2017
Jerzy Ciekański, Leszek Janeczek i Piotr Piasecki wygrali pierwszy turniej z cyklu Grand Prix Gorzowa Śląskiego w tenisie stołowym.
Tagi: turniej, Gorzów Śląski, Jerzy Ciekański, Leszek Janeczek, Piotr Piasecki
-
Znamy zwycięzców świątecznego turnieju w Gorzowie Śląskim
Kategoria: Turnieje w Polsce - Pozostałe turnieje / 16 Grudnia 2016
Piotr Piasecki z Karolem Szczepankiem i Robert Klafczyński z Antonim Biaduniem wygrali świąteczny turniej drużynowy w Gorzowie Śląskim.
Tagi: Antoni Biaduń, Gorzów Śląski, Piotr Piasecki, Robert Klafczyński, Karol Szczepanek
-
Znamy zwycięzców III GP Gorzowa Śląskiego
Kategoria: Turnieje w Polsce - Pozostałe turnieje / 15 Marca 2016
Jerzy Ciekański, Mirosław Warzecha, Cezary Pawlik i Piotr Piasecki wygrali III Grand Prix Gorzowa Śląskiego w tenisie stołowym.
Tagi: turniej, Cezary Pawlik, Mirosław Warzecha, Gorzów Śląski, Jerzy Ciekański, Piotr Piasecki


text: Bart (CS/SN). Wulki zajim ludźi za młyny jako techniske pomniki je so wčera na Němskim dnju młynow tohorunja w Bartskim wódnym młynje pokazał. Tón bě hakle druhi raz přistupny. Swójba Heika Vogela bě wjele prócy nałožowała, wopytowarjam rjany dźeń zmóžnić. Po tym zo njeje młynska technika loni hišće dźěłała, je so Heikej Vogelej poradźiło, zo móžeše z elektromotorom demonstrować, kak so žito mjeće. 53lětny studowany ratar pochadźa z Barta, dźěła a bydli pak w Berlinje. Tohodla móže so jenož kónc tydźenja wo młyn starać. Ćim bóle zadźiwa, što je wón minjene měsacy zdokonjał. Z darami z lońšeho dnja wotewrjenych duri je wón chěžine durje ponowił. Lětuše dary chce wón za někotre nowe wokna wudać. Rady by tež młynskej kamjenjej zaso wožiwił. Runje tak wažne by było, horni poschod zaso spřistupnić, ale špundowanje porjedźeć je wobćežne, praji Heiko Vogel. Přichodnje chce wón swój młyn jenož kóžde druhe lěto k dnjej młynow wočinić.


text:
Krzest
Krzest – to je sakramynt praktykowany we mocce religijůw krześćijańskich. Udźelo śe uůnygo na uodpuszczyńe grzychůw. To rytuał, we kerym leje śe woda, abo śe toplo krzczůno perzůna. Krzest we wodźe to je sakramynt, kery uodradzo. Perzůna, kero uostała okrzczůno we wodźe a we Duchu Śwjyntym przijmuje krzest we mjańy Pana Jezusa Kristusa.
Etymologijo słowa[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Pochodzyńe ńy je blank jasne. Wywodzi śe uůne we ostatecznym rechnůngu uod mjana Kristusa (łać. Christus, grecke Khristos – od khrein – namaszczać).
Zwyki[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Na Gůrnym Ślůnsku skirz krztu familijo urzůndzo fajer, mjanowany radośnik.


text:
Beschreibung
Dróha, kiž wjedźe na wyšinu Hórčan skały, pólko pódla njeje, dołha smuha wólšow a topołow při Klóšterskej wodźe, Kochec hórka, Róžeńčan hnadowna cyrkej, gmejnska wjes Worklecy – kaž z wulkim dalokowidom zhladuje Beno Pětška, wučer z Borkow, na swoje dźěćatstwo w Nowej Wjesce. Wě, što rěka přetrać wójnu. Na hnujace wašnje je zwoprawdźił swój plan, to wšo z dawno zašłeho časa napisać za tych, kiž wo tehdyšich lětach jenož mało wědźa. W swojej knize „Moje wójnske dźěćatstwo“ dopomni so na kónc wójny w ródnej wsy, na bjezstarostne dožiwjenja runje tak kaž na struchłe podawki w surowych wójnskich lětach. Před čitarjom nastawaja wobrazy wonych dźěćacych dnjow – čiste, jasne a realne. Kaž by je awtor hišće raz dožiwił a z nim čitar.
Čitanski wurězk
Wěrnosć po kapkach
Nan je doma. Ma dowol. Mój hólcaj so wjeselimoj, zo budźemoj z nim wonka hrać. Je tola jasne nazymske wjedro. Wón sej zawěsće něšto zajimawe wumysli. Ale nan nima chwile za naju. Za tři dny dyrbi zaso preč. A wšelake mužace dźěła su ležo wostali a dyrbja so najprjedy zrychtować.
K našemu mjerzanju so nan bóle wo dźowčičku Leńku stara hač wo naju. Ta je nětko skoro pjeć lět stara a wón je ju jeno jara zrědka widźał. Přeco zaso so dźiwa, kak je wona zboha přibywała a kak mudrje hižo rěči.
Ale nan naju cyle njezabudźe. Wot blidarja, hdźež je naš wozyčk reparować dał, je por kiješkow sobu přinjesł. Twarimy z nim zmijej. Za kóždeho jedyn. Na kóncu nimamy dosć šnóry. A prjedy hač sej tu wobstaramy, bjerje nam wětřik naše paranje za zło abo jemu so wostudźi dlěje na nas čakać, a wón so lehnje spać.
„Nětko to ničo wjace njebudźe!“, praji nan zrudny. „Ach, tak zlě to njeje“, měni Franc. „Budźemy zmija pušćeć, hdyž zaso přińdźeš. Wójny tla budźe skoro kónc, nic?“ A tón wojak-nan wotmołwi na to jenož: „Štó wě! Štó wě!“


text:
Mina Witkojc
Mina Witkojc, nim. Wilhelmine Wittka (* 28. maja 1893 w Bórkowach, † 11. nowembera 1975 w Popojcach) jo była dolnoserbska spisowaśelka, casnikarka a patriotka, nejsławniša spisowaśelka, kótaraž jo pisała w dolnoserbskej rěcy.
Wopśimjeśe
Mina Witkojc – až 1942
Wóna jo była starša źowka wót gósćeńcarja Fryco Poleńca (Fritz Polenz) a źowka Marjany Witkojc (Marianne Wittka). Maś jo njemanźelske źowćo póroźiła 2 lěśe pózdźej.
"Mój nan jo 2 młodyma źowćoma, kótarejž stej byłej jadno za drugim w jogo słužbje, manźelstwo lubił. Mej smej 2 źowći a mòj nan teke ma gólca. Wón jo był 1 lěto młodšy ako ja. We wobej poměroma jo se dała 3. njewjesta a wóna jo měła 100 tolaŕ pódomka. Rozsud wót nana njejo był wjelgin śěžki. Na prědnem městnje su byli pjenjeze, pśekupowanje, góspodarstwo a twarjenje, kótarež su byli chałupe. Mója maś jo była 21 lět stara, ale jeje młodosći a žywjenja stej byłej brojtej."
Marjana Witkojc jo była rěšarka w Barlinju. Mina jo pśi staryma starjejšyma wótrosła. Wóna jo žywa była w chudej wobstojnosći. Wóna jo póznała samobyśe.
„Bujka abo wóz njamam.“
Mina jo lubiła staru mamu a jo pomjeniłaju "mama". Baseń “Narodninski Daŕ” pokazujo nutśnosć. Wóna jo žywyła teke 1 lěto pśi nanje.
,,Dom wót nana jo był gósćeńc … wokoło poł góźiny wót Lipje daloki. Cesto som sejźiła śicha na wokno wótpołdnja a som glědała góźiny dłujko, lěc gósć se zabłuźijo w samotnosći. Pótom ja som buźiła nana ze spanja.“
4 lět stare źowćo (1897) njejo se cuło doma.
„Pśebywanje pśi nanje jo było wjelike pśewobrośenje we mójom žywjenju. Tam wóni su powědali jano nimski a we prědnem casu ja njejo rozměła. Jano stara mama, mama wót nana, kótaraž jo była serbski drastwiś, powěda zazdaśim serbski“.
Wóna jo sejźiła pśecej myslata na kamjenju w zagrodce.
„....ja som była sobu stergnuła wót doma a wjele tšugow, groblow a łukow su źělili mě wót (pśi)swójźbnej a bliskej luźu... Pśiźo źeń pśiźo maś wopšawdny...a wóna jo sobu wzejo mě doma... pśi starej mamje... skóro som se rozměła serbsku rěc zasej. Pśiźo źeń se wusunuś słowa: "Dort liegt eine Nadel" und ich dachte: "Na, jetzt kann ich es ja wieder“.
Mina jo woglědała až 1907 šulu w Bórkowach.
„My smy wuknuli wjelgin derje gódła w šuli ... jo było pśirownowanje " woł" małe, pótom kněz wucabnik jo wupytał pómjenjenja wót wšakich cuzabnikojskich styrinogacow a my smy byli kopylce, dromedary, zwětšego abo rhinozerose. Jo škóda, až njejsmy njazgónili wěcej wót śeśkach. Naš wucabnik kněz Brodak jo był howacej dobry luź. Na wukazanje wót šulskego zastojnstwa wón jo musał se rozgranjaś nimski z nami, rownož my źiśi njejsmy njerozměli nic abo mało. Dla togo prědne šulske lěta su w kurjawje zawobalili, ja wěm jano pitśitśku.“
Mina jo wuknuła dwójorěcnosć. Ale wóna móžo jano na nimski cytaś a pisaś. W lěśe 1907 wóna pisała prědne basni. Až 1910 jo 22 rukopisnych basnjow na nimski zdźaržane. Basnikarka jo cytała rada Goethe a Heine. Wóna jo dostała pakety z knigłami wót pśijaśelki a wótkubłarki. Valeska Raedsch. W basni wót zběranjo źěkowanje "An Frau R.". Mina jo była pó šulskem casom (8 lěta) rěšarka. Dokulaž wóna jo wuknuła kwětkiwězarku. Wob cas 1. swětoweje wójny (1914-1918) Mina jo była w brońskej industriji. Wót 1918 až 1921 wóna jo była najamnica w Bórkowach. W septemberje 1921 wóna jo zmakała dr. Arnošta Muku (Ernst Mucke, 1854-1932). Teke wažny luź jo był Jan Cyž. Mina Witkojc jo była 1922 wuknica na priwatnej šuli a wuknuła cytanje a pisanje na serbski. W tom casu wóna sebje wuwědobnijo serbsku narodnosć. Mina Witkojc se pśesedlijo do Budyšyna. Tam wóna jo źěłała pśi Serbskem Casniku. Witkojc jo pisała komentar ako “Mysli wó wójnje” (1924, Gedanken über Krieg) a “Serbska žeńska-rowryjarka swojogo narodna” (1930, Die wendische Frau- eine Totengräberin des Volkes), rozpšawu “Drogowanje pó českosłowaskej” (1925/26, Reise durch die Tschechoslowakei), poetisku prozu “Nalětna noc w Błotach” (1932, Frühlingsnacht im Spreewald), ironiski- sarkastiska glosa “Něco wót wuzwolowanja kralowkow rědnošći” (1930, Etwas über Schönheitswettbewerbe). Mina Witkojc jo se (wo)póznała sotšy Lizu a Marjanu Domaškojc we jsy Cazow (Zahsow). W tom casu jo nastało wjele basnjow a źiwadłowow. Wót 1924 až 1928 basnikarka jo źěłała pśi wudaśu wót lětnego kalendaŕja >>Pratyja<<. Ale Mina Witkojc jo organizěrowała lubjej serbske nocy a jo naceriła muster za drastwy. Wóna jo pisała basni, dokulaž wóna móžo cuśe šyroku drogu daś a wóna jo zasłužyła mału pśizasłužbu. Mina jo pisała wjelgin njeorganizěrowanje a wóna jo měła wjele cwiblowanjow. Wóna jo rozpšawiła Otu Wićaz, a dokulaž wón jo skoboźił basnikarku.
,,Něnto mam taki njepórěd w mójej smužce, až njewěm, kak wjele pópšawem jo a źo wóni su. Za knigły to njejo dosć. Njamam wjele měra za to”.
Mina Witkojc jo pisała z brjucha. W lěše 1924 wóna jo pisała wulicowańko “Wětš” (Der Wind). Wulicowańko ma 10 bokow, ale wóna njoco twórbu wózjawiś.
,, … twórba jo se pokazała ku mnjo njemóžna, dokulaž wóno jo wósobinska a njama pšawu formu a pšawy zwisk… zachopjeńk jo: Zgubiłej stej sebe dušcycce dwě/ gromaźe k Boźemu raju leśeś (Verloren sich der Seelen zwei/ gemeinsam zum Paradies zu fliegen)”.
To njejo něco wót poměrja wót Miny znate, ale basni wót Miny powědaju wót zgubjoneje lubosći. 1925 jo wózjawił prědny zwězk “Dolnoserbske Basńe” (Niedersorbische Gedichte). Tam jo 34 basni a 8 pśestajenja. Zwězk jo měł wjeliku rezonancu w zjawnosći. 1926 Mina Witkojc jo se wobźěliła na “Europäischen Minderheitenkongress” w měsće Genf a 1930 na „allslawaischen Sokol- Treffen“ w Jugosłowjańsčy. Mina jo pśestajiła druge słowjańske awtory w serbšćinje, ako Božena Němcová a Petr Bezruč. Basnikarka jo wuźaržujomyła dalšne kontakty z Matom Kosykom (1853-1940) a Frycom Rochu (1863-1942). Mina jo pódprěła emanzipacija w žeńskich, ale někotare luźe su měli mjenjenje, až to źo pśedaloko. Na pśikład Kito Lorenc a druge serbske fararje a wucabniki a Maćica Serbska (załr.1847).
W aprilu 1933 jo była diktatura wót nacijow w serbskem duchnem žywjenju. Mina Witkojc jo była z redakcije wótwónoźeła a dostała zakaz pisanja. Witkojc jo se wrośiła do domownje w Błotach. Basnikarka jo stojała pód policajskim wobglědowanim a wóna jo źěłała w rolnikarstwje. Až 1937 wóna jo wudała rědko serbske knigły a casniki pód pseudonymom. 1934 jo wudała 2. zwězk “Wěnašk błośańkich kwětkow” (Spreewälder Blütenkranz). Nowy Kontakt jo był Jurij Chěžka (1917-1944). Wón jo płaśeł ako załožaŕ moderneje serbskeje lyriki. Mina Witkojc jo měła we tom casu teke kontakt w Pólski z Wilhelmom Szewczykom (1916-1991), Jozef Gołabek (1889-1939) a Josef Pátu (1886-1942). Wóna jo zdźaržała dopisowanje. Intensiwny kontakt jo zapušćak za wugnaśe z domownje. 1941 wóna měła zakaz za pśebywanje w Drježdźanach a Budyšynje. 1942 Mina jo dostała teke zakaz za wobcerk Frankfurt/Oder. Mina Witkojc jo musała Łužycu spušćiś.
„To jo zachopjeńk 42. Som dostała kórtu , až som źom k Gestapo…mam tšach… a pótom powěwobinuś se da luź, až som se wobinujom někotare jsy a města… pótom wón jo dopowědał: Bórkowy! Som powědała: Tam som roźona, tam jo mója domownja!- Ty musyš se wobinuś. … som pšosyła, až som mogu wóstaś… wóni grónje: gaž ty se njeminuš, ty pśidu na městno, kótaryž njespódobaš… wóni su měnili koncentraciske lěgwo.”
Žywjenje Miny Witkojc wót 1942 až do 1975
Na zachopjeńku lĕta 1942 gestapo jo grozyła Minje Witkojc. Wóna jo dejała spušćiś swóju rodnu wjas Borkowy. Togodla Mina Witkojc jo bydliła wót 1942 až do 1945 w mĕsće Erfurt. Tam wóna jo nosyła serbsku drastwu dalej. W tom casu wóna jo pisała znatu twórbu “Erfurtske spomnjejśa”. W tej twórbje wóna śěgnjo bilancu swójogo žywjenja a pišo wó kóńcu wójny ze zamaršěrowanim Amerikanarjow. “Erfurtske spomnjeśa” jo ako jaden dnjownik wót Miny Witkojc w eksilu a ma 53 štuckow.
W mĕsće Erfurt Mina Witkojc jo źěłała ako pśistajona w jadnej zagrodnikarni. W eksilu wóna jo woplĕwała dwa kontakta wjelgin intensiwnje. Jaden jo był dolnoserbski faraŕ Bogumił Šwjela a drugi jo był mólaŕ Fryco Latk. Wón jo był teke wjegin znaty a jo bydlił w měsće Weimar. Pó kóńcu wójny Mina Witkojc jo se wrośiła do swójeje domownje. W lĕśe 1946 Mina Witkojc jo była sobuźĕłaśerka w Budyšynje pla Domowiny. W samskem lěśe nimska policija jo popajźiła Minu Witkojc, dokulaž wóna jo pśilipnuła serbske wólbne plakaty. To jo było pózdatny “česka propaganda”. Popajźeństwo jo trało južo małe dny.
Pótom Mina Witkojc jo była na kurje w Českej a njejo se wrośiła. Tam wóna jo pśestajiła “Erfurtske spomnjeśa” a śěgnuła k swójej sotšy w měsće Chřibská. Pózdźej wóna jo śĕgnuła do města Prag a jo bydliła tam blisko Karlowego mósta.
W lĕśe 1948 šef wót Domowiny Pawoł Nedo jo kšěł wrośenje Miny Witkojc. Z pomocu wšakorakich kontaktow wóna jo dostała 1954 nowy pas a jo se wrośiła do domownje (ako prědny Bad Schandau, pózdźej Borkowy).
W Bórkowach wóna jo namakała swóju staru drastwu a knigły. Ale wšykne woblacenja a pisma su byli dokusow. Mina Witkojc jo pśeśěgnuła do nowego domu. Ten domcyk jo znaty ako “domcyk pód kastaniju”. W lěśe 1955 wóna jo zasej wózjawiła někotare basni “K swětłu a słyńcu”. Pótom Mina Witkojc jo wjelgin wuznamna za drugich wuměłcow we Łužycy. Na pśikład Jurij Koch a Jan Cyž stej pósćiłej wjele basni Miny Witkojc. W lěśe 1969 Mina Witkojc jo była 76 lět stara a wóna jo pśeśěgnuła do starcownje w Popojcach, dokulaž wóna njejo měła familiju. Tam wóna jo pisała jano mało pśinoskow za Nowy Casnik. Mina Witkojc jo bydliła w stawnej tešnicy a njejo namakała pokoj. Jaden źeń wóna jo groniła sobuwobydlarjam w starcownji: “Mě wjerch na dušu tłocy.” W nowembrje lěta 1975 wóna jo wumrěła w Popojcach.
Wuznam Miny Witkojc
Mina Witkojc ma wjeliki wuznam w dolnoserbskej lyrice. Jeje basnje wusku zwězanosć k serbskemu ludoju, domownju a Błota wugronju. Wóna jo pódpěrała ze swojim źěłom ako redaktorka za dolnoserbski casnik "Serbski Casnik" a za serbski kalendaŕ "Pratyja", sebjerozmeśe wót Serbow. Charakteristiski za jeje basnistwo jo ceste wužywanje wót pśirodowego wobraza, na pśikład słyńco, mjasec, mórjo, w nastupanju na stawk serbskeje ludnosći.
Mina Witkojc jo była nosarka Myta Čišinskego.
W serbskem casniku
Mina Witkojc jo była kšuty angažěrowana, 1923 wóna jo pśewzeła Serbski Casnik wót Bogumiła Šwjele. Mina Witkojc jo powušyła licbu cytarjow wót 200 do 1200. 1931 wóna z redakcije pušćiła dla demokratiskego zasadnego nastajenja.
Twórby
- 1925 - Dolnoserbske basni, Budyšyn
- 1934 - Wenašk błosańskich kwětkow, Budyšyn
- 1955 - K swětłu a słyńcu, Barliń
- 1958 - Prědne kłoski, Barliń
- 1964 - Po drogach casnikarki, Budyšyn
Mina Witkojc ma teke wjele bajkow, na pśikład jaden znatu błośańsku bajku „Nykus a źowćo” (1923) (nim. "Der Nix und das Mädchen").
Wóno wopśimjejo źowćo, kenž jo štapało pó Błotach. Nykos jo wiźeł źowćo, kenž jomu jo se spódobało a jo śěgnuł ju do w swojogo wodnego swěta. Ten swět jo był rědnučki, ale źowćo domowinu niźi jo njebyło. Na to nykus jo pušćił to, pód wuměnjenim, až wono žednje se njewrośišło. Wjasele źowćo jo se domoj wrośilo. Tam wóno jo padnuło drogotne kamuški a palary ze swojich włosow. Jogo familija jo se gorjela dla pokład a jo nuzkala źowćo ten droga pokazaś. Wono njejo kśeło dla wuměnjenja nyka a tak woni su hyšli k městnoju. Napśiski źowćo jo minuło, dokulaž nykos na pśecej jo měł a jo było jogo žeński.
Žrědła
- Christiane Piniek, Mina Witkojc, Echo aus dem Spreewald, Bautzen: Domowina-Verlag, 2001.
- A. Karichowa:, Wona jo „swoje“ Błota lubowala w: Płomje, 2003/05, b. 20.
- Gespräch mit Frau Golzbuder (Sorbischlehrerin der Grundschule Krieschow) + zusätzlichen Material
- Mina Witkojc (wuberk jo zestajił Kito Lorenc.) Budyšin. Ludowe Nakładnistwo Domowina, 1973.


text:
Esperanto
Esperanto ( posuchej) – majůnco nojwjyncyj užytkowńikůw mjyndzynarodowo godka půmocńičo. Jeji mjano pochodźi uod pseudońima Doktoro Esperanto (dochtůr majůncy nadźeja), půd kerym uopublikowou godka Ludwik Zamenhof we 1887. Jigo intencyjům bůuo stwořić prosto do naučyńo a neutralno godka do mjyndzynarodowyj komuńikacyje, kero atoli ńy můgua sprawić, coby inkše godki zńiknyuy. Twůrca godki počůnkowo nazwou esperanto lingvo internacia.
Uobecńy esperanta fůnguje kej žywo godka, užywůno we růžnych sytuacyjach, kej podrůžowańy, korespůndencyjo, wymjana kulturowo, literatura. Godo we ńij uod 100 000 do 2 000 000 ludźi na coukym śwjeće, we čym 2 000 to tzw. denaskaj parolantoj, eli ludźe majůncy esperanto kej godka uojčysto.


text:
Błota
Błota (nim. Spreewald) - su lěsowata krajina w Dolnej Łužycy kołowokoło Sprjewinych tšugow.
Wopśimjeśe
Wažnosći
Błota su ako wjelike strony nižynow tak teke historiska a kulturska krajina w krotkem zajtšu Bramborska. Wažne su how tšugi a grobli, kotare su wuzrědłe z Sprjewje pśi Brjazynje a se zjadnośiju w Starem Škodowje. Serby, kotarež bydle w Błotach, su twarili kanaly, Błota su něnto wětše ako něga. Mjazy kanalow jo bagnišćo. Błota su wjelgin wažne a zajmne za pśijaśelow pśirody, ornitologow a teke za turistow.
Geografija
Błota su we wokrejsach Sprjewja-Nysa, Górne Błota-Łužyca a Dubja-Błota, wobstoje z Dolnych a Górnych Błotow. Pódpołdnjowa granica Górnych Błotow jo łužyski granicny nasyp. Na pódpołnocy jo góla wokoło Luboraza. Na pódzajtšu a na pódwjacorje jo granica Górnych Błotow njejasna. Wót Lubina gronimy wó Dolnych Błotach. W Lubinje eksistěrujo jano jadna rěcyna wótnoga Sprjewi. Akle pód Lubinom eksistěruju tšugi grobli a koncujoty pśi Nowsańskem jazorje. Błota su we wokrejsach Sprewja-Nysa, Górne Błota-Łužyca a Dubja-Błota, wobstoje z Dolnych a Górnych Błotow. Pódpołdnjowa granica Górnych Błotow jo łužyski granicny nasyp. Na pódpołnocy jo góla wokoło Luboraza. Na pódzajtšu a na pódwjacorje jo granica Górnych Błotow njejasna. Wót Lubina gronimy wó Dolnych Błotach. W Lubinje eksistěrujo jano jadna rěcyna wótnoga Sprjewi. Akle pód Lubinom eksistěruju tšugi grobli a koncujoty pśi Nowsańskem jazorje. Tšugi a grobli su 970 km dłujke. Za regionalna gospodarstwo jo se załožyło “Wirtschaftsraum Spreewald” ako zjadnośeństwo. Wikowarje su pśedali gorki, kśen a druge regionalne produkty. W EU ma mě “Błota” šćit za “Wirtschaftsraum”, kotary jo wetšy ako pśirodne Błota.
Błota su 3.173 km² wjelike a maju 285.000 wobydlarjow. Wažne městna su Tšupc, Lubin, Lubnjow, Lědy, Wětošow, Borkowy.
Stawizny
W powěsći jo gronił, až cart jo worał swojo polo. Woł stoj a cart chyśi šapku za nim. Woł jo se zapłošył a źo do wšykny směry a wora Błota.
Z to powesću Serby su wopytali nastanje Błośe wusjasniś.
Ale wědomnistniki maju teke pśirodne wujasnjenje za nastanje: W lodowje dobje Sprewja jo bežoś mjazy tšugi lodojce wodu. Błota su nastali. W Błotach njedaju gory wo sto metrow.
Wjedro
Wjedro jo dobre za wšykny turistow w nalěšu, lešu a nazymje. Temperatury su mjazy 5° C a 30 °C w tom casu. Ale w zymje mjazy –10 °C a 0 °C. Spadki su dłymoki 550 mm/m² w leše.
Pśiroda
W Błotach eksistěrujo 18.000 družynow zwěrjetow a rostlinow. 1991 dostali Błota wót UNESCO titel "biosferowy rezerwat".
Žywjenje
Domy w Błotach su na wjelike źěl z drjewa, bolane domy a wobwězbowy domy. Typiske su teke kšywa, kotarež su z słoma abo sćiny. Pokońce stej pyšniś z głowu wužowego krala. Za Serbow to jo symbol gluki. Take pyšnjenje na domach su znamje Błotow. Głowny wobchad Błotow jo na woźe ze cołnami. W cełych Błotach su cołny z motorom zakazane. Wuwześe wobstoje na dłymokich tšugach a za bury. Na drogach a sćažkach možoš derje kolasowaś, dokulaž w Błotach jo mało gorkow a žedne gory. Wjele městow možośo z awtom dośěgnuś, ale młoge městna jano z cołnom. Cołny goni z wjasłom. To jo žerź (4m) kotara štapi do wody (woda njejo dłymoki, cesto jano 20 cm -200 cm) a pon wotstarcyś se dalej. Na Lědach jěźo apryla až do oktobra postowy cołn. To jo jadnoraznje w Nimskej.
Za turistow
Turisty mógu tam same padlowaś abo w kupce cołnowaś, kólasowaś a se pśechójźowaś. Pśiroda jo wjelgin rědna a jadnorazna w Nimskej.
Glědaj teke
Žrědła
Meine Lausitz/ Moja Łužica, Christian Schneider, Ludowe nakładnistwo Domowina, 2000, Bautzen


text:
Grecko godka
Grecko godka lebo greka — godka indoojropejsko s rodźiny hellyńskij, we starožytnośći wažno godka basynu Mořa Śrůdźymnygo. We cywilizacyji Zachodu zaadaptowany uobok uaćiny kej godka terminolůgije naukowyj, wywar ajnflus na wšyjske wspůučesne godki ojropejske, a tyž tajla pozaojropejskych a starožytnych. Uod X wjeku p.n.e. zapisywany je alfabytym greckym. Uobecńy, kej nowůgrecko godka, pouńi fůnkcyjo godki uřyndowyj we Grecyji a na Cypře. Je tyž jydnům s godek uoficjalnych Uńije Ojropejskij. Pů grecku godo wspůučeśńy ůngyfer 15 miljůnůw ludźi.


text:
Syrbijo
Syrbijo, Republika Syrbije (syrb.: Peпyблиka Cpбиja) to państwo we pouedńowyj Ojropje, powstoue 5 čerwca 2006 roku po rozpadźe Syrbije a Čornogůry. Stolicům je Belgrad. Syrbijo grańičy s Madźarůma na půunocy, Růmůńjům a Bůugarjům na wschodźe, Macedůńijům, Kosowym, Čornogůrům, Chorwacyjům a Bośńům i Hercygowinům na zachodźe.
Syrbijo dźeli śe na 29 uokryngůw (okpyзи), s kerych 5 znojduje śe we Kosowje, kere jydnostrůnńy uoguośiuo ńypodlyguość, krům cyntralnyj admińistracyji řůndowyj. Uodrynbnům jydnostkům admińistracyjnům je mjasto Belgrad. Uokryngi sům podźelůne na gminy (cuzamyn 108).