text:
Cysorka abo naturalnie? - Kůnferyncjo a edukacjo
We cołki Polsce je coroz wiyncy cysorek. Ô tym s czym trza sie rachować przi ciyńciu cysorskim uosprawiane bůło we Śląskiej Izbie Lekarskiej.
Podle statistikůw we Polsce ôstatnio je bezmaś dwa razy wiyncy cysorek jak 15 lot do zadku. Jednako niý wszyske bůły medicznie uzasadniůne. Mocka ze wszyskich cysorek bůło skiż takigo uzdanio samych pacjyntek.
Kobiyty coroz wiyncy a coroz barzi rada uzdowajům ô cysorskich ciyńciach. Chyba jednako niý zowdy wiedzům, iże moge to niý być blank take dobre, jako sie forsztelujům. Przi cysorkach, jako uosprawiajům szpecjalisty, je srogsze ryzyko powikłanio i u bajtla i u matki. Ku tymu trza pamiyntać, iże dlo samego bajtla lepszo je naturalno drůga rodzynio. Podle doświadczynio, bajtle ze cysorki mogům być barzi cherlawe, abo mieć problymy ze dychaniym.
Niýstety przi tym wszyskim, to downij cysorek bůło poranoście procynt, a teroski poradzi sie snojś lazaryty, we kerych wele 70 procynt wszyskich porodůw je robiůnych bez ciyńciý brzucha. Beztuż, coby edukować a pokozować zagrożynia, kere sům swiůnzane ze cysorkům, bůł sbajslowany tref we Śląskiej Izbie Lekarskiej, na kerym uosprawiali widziane szpecjalisty ze ginekologie, neonatologie a perinatologie. My sam juże nauczyni spůminůmy: uzdowejcie dobrze, ze przifilowaniým na zdrowie swoje a swojigo bajtla.
Dni Rudy Ślůnski - Fajernie na poczůntek czyrwnio
Fajer sztada juże za nami. Jednako werci sie jeszcze spůmnieć jako to bůło latosi bez dwa dni Rudy Ślůnski, bo bůło na prowda interesantnie.Hołda ludzi mo na prowda we zocy fajer Dni Rudy Ślůnski. Cuż sie sam dziwować. Dwa dni fajeru, ze muzikami a inkszymi artistami na scynie, ekstra zabawy a roztomajte akcyje.Latosi bůło myni tych widzianych artistůw, nale pokozać sie za to můgli Ci modzi, kerzi dziepiyro napoczynajům. Na binie bůły jednako tyż gwiazdy, a szło posuchać na prowda fajnyj muziki. We drugi dziyń to mielimy zaś muzika taneczno. Jednako publika můgła tyż uoboczyć Pyjtra Herdziny.
Na Dniach Rudy Ślůnski kludzůno tyż bůła akcyjo MOTOSERCE. Dziynka nij udało sie zgrůmadzić nostympne 17 litrůw krwie. Co interesant, je to ô 10 litrůw wiyncy jako łůńskigo roka.
Miyjmy nodziyjo, iże na bezrok bydzie jeszcze lepi. A ze spůminkům fajnego fajeru, czekůmy na nostympne Dni Rudy Ślůnski zaś za rok.
Hołda - bydzie atrakcjo?
Hołdy to u nos normalny kůnsek cołkigo lanszaftu. Idzie pedzieć, iże hołdy to take nosze bliske gůry. Niý kożdo jednako tako hołda nadowała sie na co inkszego jak stůnie a dymiynie. Teroźnie sie to pomiynio. Uoboczcie sami.
Hołda na Ślůnsku to nic dziwnego. Můmy je sam juże ôd downa a dugo jeszcze s nami bydům. Take hołdy sům tyż we Rudzie Ślůnski. Sam jednako poleku przestowajům być ýno industryjnům hołdům. Nostympno juże hołda bydzie rewitalizowano. Teroski bydzie to ta, kero je miydzy Wiyrkiym a Szwarcwaldym.
Rewitalizować ja chcieli downij juże pora razy. Nawet 30 lot do zadku. Cuż kej nic s tego niý wylazło. Teroski jednako je idyjo a sům na to piniůndze, bo sztad dostoł dofinansowaniý na rewitalizacjo hołdy przi ceście 1-go Maja. Sům ku tymu nowoczysne tychnologie a innowacyjne knify na to, coby hołda bůła za jakiś czos atrakcjům. Jakům? Przekůnůmy sie kajś za 3 lata, kej robota tam sie mo skůńczyć.
Światowe Dni Młodzieży - na Ślůnsku tyż juże czekajům
Juże niýdugo bydymy mieli Światowe Dni Młodziyży. Beztuż ślůnsko rejyncjo tyż przirychtowała sie na ta ôkazjo. Wiyncy we materiale.
Światowe Dni Młodziyży bydymy mieli tak rýchtých we Krakowie, jednako i bliży nos bydzie sie tyż co niýco dzioło. Jako godali Marszołek ślůnski rejyncji Wojciech Saługa a Metropolita Katowicki Arcybiskup Wiktor Skworc, wszysko buło rychtowane tak, coby tukej pielgrzimy tyż mieli co robić.
Nojwiyncy uwagi bydzie skludzać sie na 28 lipco, kej to na Jasnyj Górze, Papiyż Franciszek ôdprowi Mszo Świynto. Jednako przi tymu trza tyż buło pomyśleć ô hołdzie inkszych sprow, choby dejmy na to ô transporcie. Jednako niý ýno wtedy bydům udogodniynia we rajzowaniu. Miyndzy 20 a 23 lipcym Koleje Śląskie sztartnům dodatkowe składy do Ôświyncimio a Radziůnkowa. Ku tymu aże 15 nodbytnich cugów pojedzie na Mszo Świynto a Kůncert na Muchowcu 23 lipco.
We tym wszystkim niý łazi ýno ô transport. Chce sie bezto tyż pokozać ślůnsko rejyncjo pielgrzimům a przekůnać, iże sam tyż moge być gryfnie. Na ta ôkazjo sztartnůła tyż nawet ekstra nec zajta, na kery pudzie snojś program wydorzyń, informacyje a atrakcje noszego rejůnu.
Nowy sztad Prezydynt - Bajtel na stołku we Rudzie Ślůnski
Ruda Ślůnsko bez jedyn dziyń miała nowego Sztad Prezydynta. Bůła nim dziouszka, kero wygrała kůnkurs na nojlepsze ôblycze we Dziyń Dziecka.
Dziynka wygranymu kůnkursowi Alicja Kresowsko – szkolorka I klasy SP8 na Wiyrku – můgła być bez jedyn dziyń Sztad Prezydyntym Rudy Ślůnski. Taki prajs wygrała skiż tego, co bůła na tyla kreatywno a uopowożno, coby na festyn skiż Dnio Bajtla przeblyc sie za „fajno zielůno ruda“.
We Rudzie Ślůnski taki kůnkurs niý mielimy piyrszy roz. Kożdy rok prajsym je możebnoś uostanio Sztad Prezydyntym Rudy. Wtedy bez jedyn dziyń bajtel moge posiedzieć sie na zicu ôd prezydynta, pouoglůndać jako Sztad Urzynd wyglůndo a funkcjůniruje ai być na roztomajtych trefach.
Alicja - jak bezmaś kożdy bajtel - prziznała, iże tako robota niý ma leko. Pedziała jednako ku tymu, iże chyntnie kejsik by uostała takim rýchtých Sztad Prezydyntym. Beztuż gratulujymy sam wygranyj, a winszujymy nojlepszego we tych ambitnych planach.
Schrůn we Miechowicach - Uodestarty dlo turistůw
4 czyrwnio uodestarty uostoł schrůn, czy jako to idzie pedzieć luftszuckeler na Miechowicach we Bytůniu. Bůło na prowda interesantnie.
Hołda czosu, roboty a zaangażirowanio trza bůło, coby wyrychtować podziymny schrůn, kery postawiůny uostoł na Miechowicach we Bytůniu. Interesant je to, iże je to taki rýchtýćh luftszuckeler, czyli bůnker przeciw bůmbardowaniu bez fligry. Teroski jednako schrůn je przirychtowany do zwiedzanio. Dziynka tymu poradzi sie tam rajn uoboczyć ekstra wystowka, ai posuchać jako to je, kej fligry lecům ze bůmbami.
Sům bůnker mo juże doś trocha swoij historyje. Toć je łůn tam juże ôd II Światowy Wojny, a bůł postawiůny, coby ôchrůnić przed bůmbardowaniym szkolorzy a rechtorůw ze szule wele niego. Potyn bůło roztomajcie, jednako dziynka Ferajnie Pro Fortalicium, kero łůńskigo roka napoczła rychtůng, teroźnie je juże zabezpieczůny przed niszczyniym.
Jako same ferajnioki nům pedzieli, cołki tyn efekt niý bůło leko sprowić. Jednako teroski na prowda idzie pedzieć, iże sie werciůło. I godůmy to niý ýno my, bo podobało sie tyż tym, co tam prziszli to wszysko juże pouoglůndać. A trza sam jeszcze spůmnieć, iże sie werci tyż skuli tego, co Bytůń mo ô co wiyncy interesantnyj historyje. Schrůn na Miechowicach to ýno kůnsek cołki tyj gýszýchty.


c: text/html

text:
Na schodach před Budyskim krajnoradnym zarjadom sedźeše wčera Wojerowski farar Jörg Michel a je z hłodowym stawkom na njedostatki krajnoradneho zarjada skedźbnił. Stajił je pódla so plakat z napisom „Knježe krajny rada, čakam na wotmołwu!“
Budyšin/Wojerecy (SN/MiR). Ze swojej akciju, kotruž je mjeztym hižo zakónčił, kritizowaše Wojerowski farar a rěčnik wobydlerskeho zwjazka „Wojerecy pomhaja z wutrobu“, zo je Budyski zarjad za wukrajnikow wosobinske daty třećim spřistupnił a zo njeje narunał financnej požčonce ewangelskeje cyrkwje prošacymaj wo azyl. Farar Michel bě wjackróć pisomnje na to skedźbnił, wotmołwy pak njedóstał.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sewjeroatlantiski zwjazk
Sewjeroatlantiski zwjazk (jendźelsce North Atlantic Treaty Organization – NATO a francosce Organisation du Traité de l’Atlantique Nord – OTAN) je mjezynarodna organizacija, kotraž přesadźi Sewjeroatlantiske zrěčenje, wojerski zwjazk mjez 30 europskimi a sewjeroameriskimi statami.[1] Sydło Sewjeroatlantiskeje rady, hłowneho organa NATO, nadeńdźe so wot 1967 w Brüsselu. Po wotzamknjenju Sewjeroatlantiskeho zrěčenja dnja 4. apryla 1949 běše sydło mjez 1949 do 1952 najprjedy we Washingtonje, D.C. a po tym wot 16. apryla 1952 do 1967 w Parisu.[2]
Sobustawske statyWobdźěłać
NATO ma tuchwilu 30 sobustawow. Dwanaće załožerskich statow, kotrež zwjazkej wot 1949 přisłušeja, su Belgiska, Danska, Francoska, Islandska, Italska, Kanada, Luxemburgska, Nižozemske kralowstwo, Norwegska, Portugalska, Zjednoćene staty Ameriki a Zjednoćene kralestwo. W lěće 1952 přistupištej Turkowska a Grjekska a 1955 přistupi Zwjazkowa republika Němskeje k NATO. Španiska je so zwjazkej 1982 přizamknyła a 1990 so Sewjeroatlantiski zwjazk na cyłu Němsku rozšěri.
W zwisku z wuchodnym rozšěrjenjom NATO přizamknychu so Čěska, Pólska a Madźarska zwjazkej. Po tym přistupichu 29. měrca 2004 Estiska, Letiska, Litawska, Słowakska, Słowjenska, Bołharska a Rumunska k NATO. Albanska a Chorwatska přistupištej 1. apryla 2009 Sewjeroatlantiskemu zwjazkej, Čorna Hora 5. junija 2017. Najmłódši čłonski stat je Sewjerna Makedonska, kotraž bu 27. měrca 2020 přiwzata.


text:
▶ Čitanska turneja
Nimo druhich knižnych premjerow předstaji LND we wobłuku nazymskeje čitanskeje turneje tež nowu Protyku a delnjoserbski přełožk knihi Svena Nordqvista »Findus a kokot-spiwarik«. Premjera Protyki steješe 21. septembra w Njeswačidle w srjedźišću 25. literarneje kermuše. Na premjerje dźěćaceje knihi čitaše Madlena Norbergowa 23. septembra šulerjam zakładneje šule w Brjazynje a samsny dźeń šulerjam Wětošowskeho horta. Přełožowarka bě knihu ze šwedskeho originala přełožiła. Diana Šołćina bě knihu do hornjoserbšćiny přełožiła a předstaji ju we Worklečanskej zakładnej šuli. Na dalšich čitanjach zetkachu wopytowarjo awtorow Křesćana Krawca z knihu »Sej statok stajili« w Ralbicach a Trudlu Malinkowu z knihu »Serbske pomniki« w Radworju. W oktobrje słyšachu Radworscy šulerjo wot Andreje Chěžcyneje předstajene wurězki z antologije »Hura, prózdniny« a Worklečanscy wurězki z knihi Jěwy-Marje Čornakec »Łójerjo sonow«.
▶ Łužiska protyka
W oktobrje je w Kinsporskim nakładnistwje Via Regia nowy lětnik protyki »Neues Oberlausitzer Hausbuch« wušoł, kotraž naslěduje protyku nakładnistwa Lusatia. Wona wobsahuje mjez druhim přinošk Trudle Malinkoweje wo serbskich slědach w Malešecach a rozmołwu z etnologu Robertom Lorencom wo jeho disertaciji wo »šleskosći« Zhorjelca.
W róžowniku tutoho lěta bu na katedrje bohemistiki Uniwersity Jana Evangelisty Purkyně w Ústiju nad Labem diplomowe dźěło studentki Moniki Rambouskoveje z pomjenowanjom Percepcija serbšćiny pola šulerjow na srjedźnych šulach w Čěskej republice (Percepce lužické srbštiny u žáků středních škol v České republice) zakitowane.
Awtorka dźěła je swoje slědźenje na dwěmaj sewjeročěskimaj gymnazijomaj a dwěmaj Praskimaj gymnazijomaj zrealizowała (gymnazije słušeja w čěskim šulskim systemje k srjedźnym šulam). Šulerjo wupjelnichu naprašnik, kotryž wobsteješe z dweju dźělow. Prěni dźěl słužeše tomu, znajomosće na polu serbskich kulturnych, stawizniskich a zemjepisnych realijow zwěsćić. Druhi dźěl wěnowaše so zrozumjenju zakładnych serbskich frazow a wobrotow. Rambousková bě z tutej problematiku jara wosobinsce zwjazana, dokelž je z wowcyneje strony serbskeho pochada.
Prěnjotnje chcyše dźěło wo percepciji serbšćiny na čěskich srjedźnych šulach a wo percepciji čěšćiny na Serbskim gymnaziju w Budyšinje napisać. Wuslědki slědźenja je chcyła přirunać a zwěsćić, kajke wědomje wo Serbach maja młodźi Češa a kajke wo Čechach młodźi Serbja. Bohužel njeje so jej poradźiło zwisk k Serbskemu gymnazijej nawjazać a čěskej gymnazijej w Liberecu a na Małej stronje w Praze njeběštej zwólniwej so na slědźenjach wobdźělić. Direktorka Małostronskeho gymnazija, kotrehož chowanc běše mj. dr. Michał Hórnik, wotpokaza naprašowanje z komentarom, zo tam tuchwilu žanych Serbow nimaja.
W interviewje w Serbskich Nowinach z dnja 14. oktobra praji dźiwadźelnik a režiser Stanisław Brankačk: »Nowy rjad bě moja ideja.« Hižo přez tři lětdźesatki při Nowym dźiwadle Halle skutkowacy 65lětny wjelestronski wuměłc ma tam swójski dźiwadłowy koncept. A zajimawa je tohorunja jeho filmografija. Hdys a hdys přewozmje tež w Budyšinje nadawk. Při zahajenju hudźbno-literarneho wječorneho rjadu »Zynki a linki« w Röhrscheidtowej bašće Serbskeho ludoweho ansambla dnja 16. oktobra přewza wón čitanje někotrych wujimkow z awtobiografiskeje knihi Jurja Brězana »Stary nan«. Pod titulom »Bild des Vaters« běše edicija w 1980tych lětach we wjacorych nakładnistwach tohorunja němsce wušła a naby tak tež zwonka Serbow dosć wulku skedźbnosć. Po towaršnostnej změnje předpołoži LND dalše wudaće.
Za serbske připosłucharstwo čitaše Brankačk wězo serbsce wo poslednich dźesać dnjach w žiwjenju starca Tobiasa Hawka. A znowa so pokaza: Jedna so wo emocionalnu beletristisku literaturu z filozofiskim podzynkom, spisanu we hładkej serbšćinje našeje doby. Wobsah wšak je chětro njewšědny. Přetož lědma wobjednawa so w literaturje moderny tak nadrobnje smjerć. Brězan so njeboješe, tabuwow so dótkać a wumrěće wopisować. Tak rysuje awtor zetkanje swojeho »rjeka« z wosobami a wosobinami za žiwe dny, z kotrymiž chce so po swojej smjerći zaso widźeć. Je ćežko, tajku temu z telko dostojnosću wot moderneho abo modernišeho awtora beletristiki předstajenu nadeńć. A docyła nic wot wuměłca, kiž běše w realnym socializmje žiwy.
▶ Naša serbska kniha
Pod tutym hesłom je LND lětsa projekt za serbskich šulerjow nastorčiło, kotryž so 23. awgusta w Serbskej wyšej šuli Ralbicy zahaji. Šulerjo tamnišeho 7. lětnika budu awtorojo swójskeje knihi a smědźa z nowymi fabulemi a rysowankami swoju kreatiwnu žiłku wuspytać a proces nastaća knihi wot spisanja tekstow a nadźěłanja rysowankow přez wuhotowanje hač k ćišćej a knižnej premjerje sobu dožiwić. Na te wašnje zeznajomja so tež z powołanjemi w nakładnistwje.
▶ Wot kruha k dypkej
23. awgusta wotewrě so w Galeriji Roy w Felanitx na Mallorcy wustajeńca »Imaginar un círculo – Pintura y Objetos« (Kruh myslić – Wobrazy a objekty) z twórbami w Klětnom rodźeneho Reinharda Royja. Zawod do wustajeńcy poda wuměłska stawiznarka Dorothea van der Koelen. Wustajeńca je jako VR-film na stronje galerije www.galeria-roy.com přistupna. Galeriju za konstruktiwne a konkretne wuměłstwo nawjeduje syn Reinharda Royja Daniel Roy, kotryž je zdobom hudźbnik kaž tež nakładnik Edicije Roy, kotraž wudawa tež noty a zynkonošaki ze serbskej hudźbu.
▶ Pomocnikaj na puću k zjawnej dwurěčnosći
Hdyž so składnostnje 65. jubileja załoženja Serbskeho ludoweho ansambla třom zasłužbnym něhdyšim čłonam a čłonkam ansambla Čestne čłonstwo spožči, bě mjez nimi tež Leńka Šołćina-Winarjec. Nětkole, w juliju tutoho lěta, je wona nas na wěčnje wopušćiła, kaž mnozy wuznamni ansamblowcy njedawno: Jan Domaška, Korla Tilich, Detlef Kobjela ... Myslu husto na přijomnu rozmołwu z njej w jeje małym Budyskim bydlenju – hewak wšak hižo dołhi čas w Slepom doma –, jako jej wot Spěchowanskeho towarstwa SLA wopismo Čestneje čłonki přepodachmy. Naše towarstwo bě sej do hłowy stajiło, zo su runje ludźo, kotřiž při kolebce prěnjeho powołanskeho ansambla serbskeje ludoweje kultury stejachu, hódni počesćenja a wěčneho wopominanja. Jich žiwjenje a skutkowanje stej na wosobu zhusćene serbske kulturne a kulturnopolitiske wuwiće prěnich powójnskich lět. Na wot nich połožene zakłady so to dźensniše natwarjuje. Hinak prajene: Hdźe bychmy dźensa stali bjez natwarneho dźěła wonych muži a žonow.Leńka Šołćina-Winarjec Foto: priwatne»Mějach česć a zbožo, być prěnja solistka ansambla«, so Leńka Šołćina-Winarjec před třomi lětdźesatkami dopominaše. Na jewišću stać bu za spěwarku wšědny chlěb, dowěra do swójskich zamóžnosćow bě jej při tym wuměnjenje. Sebjedowěru dósta přez spěwanje w Radworskej Meji, w kulturnej brigadźe SWŠ a holčim chórje Jurja Winarja. Poprawom njeměješe scyła strach: »... rady myslu na prěnje proby z orchestrom. To bě ći nadobo cyle nowa kwalita spěwanja, a jeno tón, kiž je hdy sam z přewodom orchestra so pospytał, budźe wědźeć, kajka pomoc a zepěra móže ći tajki přewod być a kak lochce so zynki nad nim znošuja.« Leńka Šołćina-Winarjec, nětko solistka, njeměješe pryzle we hłowje, wosta jednora, njewupikana, šikwana młoda žona. So w serbskej njewjesćinskej drasće na jewišćo stupić – dźensa samozrozumliwosć za spěwarki w ansamblu –, so jej tak prawje nochcyše: »Mi bě to přehnate wupikanje, njewotpowědne jednoremu spěwanju. Ale šef [Jurij Winar] měješe prawo, a pod sylzami sym so podała.« Doda hišće, skromna kajkaž bě: »... a potom sym spěwała jako serbska njewjesta [...] a jenož z rozprawow a recensijow wěm, zo bě to wulki wuspěch.«
Spěšnje a dźeń a husćišo měješe so SLA hotować do wukraja. Jako posoł serbskeho luda, politisce widźane zdobom jako posoł NDR, žněješe chwalbu a sławu. Hižo prěnje hóstne wustupy njezahorjachu jenož publikum, ale tež ansamblowcow samych. 1956 wustupichu na kongresu Federalistiskeje unije europskich ludowych skupin (FUEN) w Rakuskej. Zwiski Domowiny k FUEN so na ćišć z Berlina bórze přetorhnychu a so hakle po přewróće wožiwichu. »Jako před wobdźělnikami kongresa [...] wustupichmy, jich hnydom spóznachmy na zahoritosći, z kotrejž naše poskićenja sćěhowachu. Dołho smy na tutym prěnim wječorku hišće bjesadowali a spěwali.«
Na pohrjebnišću w Małej Nydeji na kromje Wojerec bu 10. žnjenca prěni profesionalny serbski dudak Korla Tilich pochowany, kotryž bě 33 lět wuběrny instrumentalist a solist Serbskeho ludoweho ansambla. Wón zemrě 15. julija w 83. žiwjenskim lěće. Zasłužbny serbski herc narodźi so 1. nalětnika 1936 w Spalach do dźěłaćerskeje swójby. Jeho mać Hana Tilichowa bě pozdźišo jara znata a wulce česćena serbska ludowa wuměłča, jejkadebjerka a wušiwarka. Ota Garten sportretowa ju we wulkej wolijowej mólbje, kotraž wisa w Budyskim Serbskim muzeju. Jeho nan bě železnicar a wjele razow wuznamjenjeny plahowar pjerizny. Wón pochadźeše z lěta 1931 wotbagrowaneje wsy Bukojny, něhdy wosrjedź nětčišeho Hórnikečanskeho jězora pola Wulkich Ždźar ležaceje. W samsnej swójbje narodźi so tež dźěd bywšeho sakskeho ministerskeho prezidenta Stanisława Tilicha.Korla Tilich Foto: Maćij BulankKorla Tilich nawukny powołanje twarskeho zamkarja, při čimž horješe so jara za hudźbu. Młodźenc je zahoriće piskał w Jurja Njekelowej Kulowskej kapale. Po zakónčenju wučby bu w SLA přistajeny a studowaše na Drježdźanskej wysokej šuli za hudźbu. Wukubła so tam na klarineće, trubce, pozawnje a na huslach. W orchestrje SLA je hłownje na klarineće a bórze tež na dudach hrał. Jeho foto jako serbski herc widźachmy dobre 30 lět na plakatach a programowych zešiwkach SLA, tak bě wón sobu symbol serbskeho powołanskeho ansambla. Z nim poda so na turneje po mnohich europskich, aziskich a sewjeroafriskich krajach a je tamniši publikum ze swojimi solemi na klarineće a na měchawce (dudach) zawjeselił. Jara zrudźace bě tuž za njeho, jako dyrbješe 1993 w SLA, na swojim jeničkim dźěłowym městnje, dźěłać přestać. »Za mnje njebě to lochko, hdyž dyrbjach po 33 lětach 1993 naraz w SLA přestać a so do předrenty podać, dokelž trjebachu dźěłowe městna za čłonow orchestra NSLDź.«
Tilich bě sej kmanosće hraća na dudach pola pólskich a čěskich dudakow přiswojił, pozdźišo tež twar tutoho staroserbskeho instrumenta. Jeho zamkarska rjemjeslniska wušiknosć jemu při tym jara pomhaše. Zarjadowa sej doma w Małej Nydeji dźěłarnju, w kotrejž wosebje rady dudowu měchawu twarješe a ju ze serbskim lipowym łopješkom a z běłymaj swinjacymaj torhakomaj pyšeše. Njeboćički je wjace hač 30 serbskich dudow zhotowił a hišće wjace wuporjedźił.
BETINA KAUNOWA
Wobrazy krajiny su najwšelakoriše. Wotwisne wot počasa, lěta nastaća, wosoby, kotraž je rysowaše. Runje tak rozdźělna je rěč. Hač rěč jednotliwca, krajiny, naroda. Kóždy wužiwa ju na swoje wašnje, sadźa nuansy wotpowědnje swojemu začuwanju. Ale rěč tež zwjazuje, wotkrywa paralele, wobohaća so mjez sobu.
Pjatk 23. awgusta 2019 na pózdnim popołdnju sćěhowachu někotři na rěči a wobrazach zajimowani přeprošenje Budyskeho Serbskeho muzeja na čitanje ze słowjenskej awtorku Anju Golob a serbskej awtorku Lubinu Hajduk-Veljkovićowej. Wobě stej zastupjenej z basnjemi a tekstami w katalogu k třikrajowemu projektej »Wobrazy krajiny. Podobe pokrajine. Bilder einer Landschaft«. Moderaciju přewza Dušan Hajduk-Veljković. Kombinacija tutych třoch wosobow wopokaza so jako nimoměry wurjadna, mjez sobu so wudospołnjaca a wobohaćaca a publikum runje tak zahorjaca kaž zabawjaca.
Anja Golob, rodźena 1976, je basnica, spisowaćelka a přełožowarka. Wona studowaše filozofiju a přirunowace literarne wědomosće w Ljubljanje. Wona přednjese na zarjadowanju swoje basnje zdźěla słowjensce, zwjetša němsce. Jeje čitanju slědować bě jónkrótne dožiwjenje. Nimale kaž w transy přednjese swoje teksty, zanurjena do nich a jich kuzła a tak za připosłuchacych runočasnje zwuk a zmysł wožiwjejo. Jej poradźi so melodiju a rytmiskosć tekstow wurjadnje zwobraznić, wot stakata doraznych wjeršow hač k žortno-ironiskim metafram. Zdobom wjedźe připosłucharjow do hłubokich přemyslowanjow wo wobsahach. Tak zastanje jeje lyriske ja we wokomiku, w kotrymž je hišće wšitko móžno a směr wuwića wotewrjeny, w kotrymž »wšo wisa na ćeńkej nitce móžnosće koincidency« (še – noch – hišće) abo praša so za tym wčera na rozdźěl wot dźensa a raznymi změnami, kotrež so stanu abo za kotrež so rozsudźiš a w kotrychž steji to wčera pódla toho dźensa so njeznajo: »Dortgestern und Heutehier stehen nebeneinander, zwei Fremde in einer Schlange am Flughafen, die warten« (Gestern war alles schöner). Jeje němske basnje su episke. Powědaja wo pospytach, přez dźěło přemyslowanja wo swójskich hłubinach wobeńć (»Doch bevor uns alles Stück für Stück verschlingt, arbeiten wir.«, Wenn die dicke Dame singt) hač k redukowanju na to, štož woprawdźe za žiwjenje trjebaš (Was ich brauche). Wotkrywa a staja do prašenja naše wšědnosće a strachi a pokazuje na nimale wostrózbnjace wašnje na nuznosć čłowjeskeje bliskosće a zo njeje to, štož trjebamy, wjele a tola wšo.
▶ Wućek wuměłcow
We Wuježku pod Čornobohom dopominaja wot julija wubrane wobrazy fotografa Christiana Borcherta (1942–2000) na kulturnohistoriski wuznam wjeski jako wućek skupiny spisowaćel(k)ow w NDRskim času. Wot zažnych 1970tych lět běchu so Adolf Endler, Elke Erb, Kito Lorenc a Heinz Czechowski we łužiskej wsy zasydlili, zo bychu tam – zdaleni wot oficielneho kulturneho žiwjenja socialistiskeho stata – woměrje dźěłać a bydlić móhli. Fota su hač do 26. januara 2020 při muri dźěćaceho doma widźeć.
▶ Muzejowa app
Wót julija maju łužyske muzeje wokrejsa Sprjewja-Nysa app, kótaraž kuždy z muzejow krotko pśedstajijo, mjazy drugim z filmikom. App jo w nimskej rěcy, wopśimjejo ale teke muzeje a temy, kótarež se ze Serbami zaběraju. K dostaśu su pód: https://www.lausitzer-museenland.de/service/hearonymus-audio-videoguide/.
▶ Michałska wosada swjeći
Z wjacorymi zarjadowanjemi a wudaćom noweje knihi wo swojich stawiznach swjećeše Michałska wosada w Budyšinje w awgusće swój 400lětny jubilej. W němskorěčnej knize »St. Michael Bautzen. Kirche – Gemeinde – Dörfer«, (LND), wěnuja so awtorojo mjez druhim twarskim stawiznam cyrkwje, wuwiću wosady hač do přitomnosće, wosadnym wsam a wosobam, kiž su z wosadu zwjazani. Na knižnej premjerje dnja 22. awgusta zahrachu wosadni instrumentalisća Consonare spěwy a reje z Kraloweho huslerskeho spěwnika, kiž nasta w Michałskej wosadźe.
REBECCA WÖPPELOWA
Jako sylnu a zmužitu žonu, kotraž so ze zahoritosću za swoje přeswědčenje angažowaše, jako wěriwu křesćanku a jako humanistku, kotraž měješe wulku česćownosć před ludźimi, hódnoćichu rěčnicy swjatočneho spominanja 6. awgusta w Radworju dr. Marju Grólmusec (1896–1944). Grólmusec wotrosće w Lipsku, sta so z wučerku a publicistku, rozestaješe so z rólu žony w politice a demokratiji, angažowaše so sama we wšelakich politiskich stronach a zaběraše so z dźěłarnistwami. 1933 zaćahny do lětnjeje wile staršeju w Radworju a zasadźowaše so wottam za antifašistiske spjećowanja. Po denunciaciji bu 1934 wot gestapo zajata a k šěsć lětam w chłostarni zasudźena, po kotrychž přewjezechu ju do koncentraciskeho lěhwa w Ravensbrücku. Tam 1944 zahiny.
Wuchodosakska wotnožka Němskeho zwjazka dźěłarnistwow DGB ze swojej jednaćelku Danu Dubil bě składnostnje 75. posmjertnin Marje Grólmusec spominanje nastorčiła. Na smjertnym dnju Grólmusec přeprosy do Radworja a 22. awgusta na dalše zarjadowanje do Budyskeho Serbskeho muzeja.
W Radworju zetkachu so zastupnicy sobuzarjadowacych gmejny Radwor, Maćicy Serbskeje, Žónskeje iniciatiwy Budyšin, Domowiny, Budyskeje SPD, Serbskeho instituta kaž tež Budyska społnomócnjena za runostajenje a dalši na Radworskim kěrchowje. Dawid Wowčer spominanje na pozawnje zahaji a wobrubi. Farar Beno Jakubaš poda mysle wo křesćance Grólmusec a zwurazni zdobom, zo bě jemu přistup ke Grólmusec dołho přez jeje předstajenje jako komunistka zašlahany. Poćahujo so mjez druhim na jeje listy z jatby a na rozprawy sobujatych w Ravensbrücku pokaza na to, kak je so Grólmusec za čłowjeskosć a za swojich sobučłowjekow zasadźiła. Nyšpor při pomniku zakónči so z modlitwu a kěrlušom.
▶ Kongres Maćicow
Wot 4. do 7. junija wotmě so w srjedźosłowakskim Martinje 4. mjezynarodny kongres Maćicow a słowjanskich institucijow. Město Martin je srjedźišćo Słowakskeje Maćicy. Nimo rozprawow wo swojej dźěławosći diskutowachu zastupjerjo Maćicow tež wo polěpšenju zhromadneho dźěła wšitkich 14 Maćicow. Marka Cyžowa a Jurij Łušćanski zastupowaštaj Maćicu Serbsku a Łušćanski rozprawješe mjez druhim wo prócowanjach Domowiny wo zapisk serbskich nałožkow do lisćiny imaterielneho kulturneho herbstwa UNESCO, kotrež Maćica Serbska podpěruje.
▶ Planuja wustajeńcu wo wobchowanju serbstwa
6. junija wotmě so w Budyskim Serbskim muzeju sympozij »Land am Klosterwasser/Kraj při Klóšterskej wodźe«. Idejowa konferenca Serbskeho muzeja, Křesćansko-socialneho kubłanskeho skutka Sakskeje (CSB) a Centruma za kulturu a stawizny w Niederjahna zahaji přihoty na wustajeńcu a publikaciju wo kónčinje při rěčce, kotraž ma so 2023 pokazać. Wustajeńca ma tamniše wjeski wobswětlić, předstajić, w čim so wone wot susodnych gmejnow rozeznawaja a so z prašenjom rozestajić, čehodla tworja wone dźensa tak mjenowanu serbsku jadrowu kónčinu. Zazběh do temy ze stawizniskeje, cyrkwinsko-nabožneje, socialneje a towaršnostno-politiskeje perspektiwy podachu Lars-Arne Dannenberg, Jens Buliš, Robert Lorenc a Marja Michałkowa.
K předstajenju »Podlěća« w Michałskej cyrkwi citowachu SN superintendenta Jana Malinka ze słowami: »Tele předstajenje oratorija je wjeršk dnja, měsaca a cyłeho lěta.« A publikum bě runje tak zahorjeny. Hłownje drje měrješe so to na wukon chóra 1. serbskeje kulturneje brigady pod dirigentom Friedemannom Böhmu. Zo wupadnyštej muskej chóraj, bě zawěsće dołžene tola hišće jara młodym hłosam a njezměni ničo na cyłkownje dobrym přednošku šulerjow. Trochu hinak je to nastupajo solistiske wukony, kotrež njeběchu přeco jenak přeswědčace a wuwažene. Podobnje přitrjechi to za orchester, předewšěm skupinu blachowych dujerjow. Koncert zahaji so, kaž je mjeztym tradicija, ze »Stwórba Boža«, kotrež wšak měješe po přeću komponista, »je-li zo bychu so ›Počasy‹ něhdy za sobu spěwałe, k wotewrjenju tychsamych słužić«. Kocor měješe drje před wočomaj wuwjedźenje swojich twórbow w originalnym přewodźe: z klawěrom. Tajki dowola wězo mjenje komplikowanu organizaciju runje tak kaž mjeńše chóry, wšako trjeba so jenož jedyn instrument. Přiwšěm bě tónkróć orchester mjeńši, wot Christiana Kabitza wobstarana instrumentacija transparentniša, hač bě hišće do wróćicy lěttysaca z wašnjom. A tola njejedna so wo nowoinstrumentaciju originala, ale wo adapciju Jana Bulankoweho wobdźěłanja, kotrehož premjeru dožiwichmy na festiwalu serbskeje kultury 1989. Zo ma to być adapcija, wo tym swědča zapiski tehdyšeho sekretara za kulturu w zwjazkowym předsydstwje runje tak kaž finančne wotličenja festiwala. W přirunowanju z originalom je tu wězo wjele změnow resp. wuwostajenjow – akcentow, dynamiskich a tempowych předpisow, wjedźenja chórowych hłosow, rytmiki abo harmoniki a cyłkowneho wotběha.
Dnja 17. julija je stipendiatka Załožby za serbski lud Tereza Hromádková na zjawnym kolokwiju temu swojeho slědźenja předstajiła. W akademiskim lěće 2018/19 je studentka srjedźnoeuropskich studijow z Praskeje Karloweje uniwersity dwaj semestraj w Lipsku swoje znajomosće hornjo- a delnjoserbšćiny polěpšiła. W Praze studuje wona stawizny, pólšćinu a madźaršćinu. Je jara aktiwna čłonka Towarstwa přećelow Serbow a dźěła tam w bibliotece a archiwje. Tež z tuteje přičiny je za swoje zakónčace dźeło wubrała temu, wo kotrejž bě w archiwje stare nastawki namakała – »Wo tradicijach křižerjow z germansko-słowjanskeje wokoliny na přikładźe Delnjeje Łužicy«. W swojim referaće wopisuje ewangelsku tradiciju, kotraž znaje tež žónskich křižerjow. Stipendiatku su powitali direktor Instituta za sorabistiku prof. Edward Wornar, zastupnica direktora załožby Michaela Mošowa a projektowa koordinatorka Jana Pětrowa.
Prěni raz je so stipendij w lěće 1996 za třoch studentow z wuchodo- a južnosłowjanskich krajow wupisał. Zazběh bě tak wuspěšny, zo so załožba za to rozsudźi, stipendij kóžde lěto wupisać. W běhu tutych nimale 25 lět je so w tutym programje někak 50 stipendiatow wukubłało, wosebje wjele z Pólskeje, Čěskeje, Serbiskeje, Ukrainy, Ruskeje, Makedonskeje, Bołharskeje a Słowakskeje. Wjele z nich posrědkowachu po swojim času w Lipsku dale serbšćinu za studentow na domjacnych uniwersitach abo zaběrachu so we wědomostnych dźěłach ze serbskimi temami jako hłownym předmjetom. Tajke přikłady su Dalibor Sokolović z Běłohroda, Matej Šekli z Ljubljany, Lechosław Jocz z Gorzowa Wielkopolskeho a druzy. Wjetšina wukrajnych sorabistow je pak po studiju na Instituće za sorabistiku dlěje w Serbach wostało a zdźěla dźensa hišće tu skutkuje. Kamil Thorquint-Stumpf, Tomasz Derlatka, Viktor Zakar, Emilia Deutsch, Marcin Szczepański, Jakub Sokoł, Stanislav Tomčík a druzy su swoju sorabistisku a didaktisku wědu dale wuwili a dźěłaja na polu serbskeje linguistiki, literatury, didaktiki abo stawiznow. Z tutoho wida je stipendij na kóždy pad trěbny instrument za wědomostny dorost.
W kuždem wokognuśu sy mógał pśejś z jadneje do drugeje rěcy a zwucowaś. Na programje jo była bogata licba źěłaŕnjow, mjazy drugim kak jo engelska rěc wordowała swětowa rěc abo kak jo Zamenhof wuwił esperanto. Jo se powědało wó technikach wuknjenja rěcow, wósebnosći wšakorakich rěcow, wopacnych pśijaśelach a rěcnej kórśe swěta.


text:
Harry Houdini
Harry Houdini (rodz. 24 marca 1874 we Budapešće, um. 31 paźdźerńika 1926 we Detroit) – amerikański uošydzac žydowskigo pochodzyńo (rodzůny kej Ehrich Weiss), macher uode citańo a wyswobodzańo śe s roztomańtych ketůw, pyntůw, zawarćůw a t.p. Wywouany tyž kej dymaskator cauber-maubrůw. Jygo binowům partnerkům a prywatńy - žonům bůua Wilhelmina Beatrice (Bess) Rahner. Kej anfag, špecyjalizowou śe we klasyčnych trickach karćanych, a iże ńy darziuo Mu śe skiž tygo, ańi ńy dowauo mu to zarobku, začůn předstowjać wyswobodzańy śe ze pyntůw a zabićůw, a tyž prezyntowou "tracyńy" śy roztůmańtych wihajstrůw, a ńy ino - l.b. ukozywou tyž stracyńy śy elefanta cuzamyn s jygo tryserym. Stou śe wywouany we coukym USA po wystympach we wodewilu Orpheum, a rychuo ńyskoři (uod 1900) začůn wystympować na tournee tyž we Ojropje. Uod lot 20. XX wjeku, po tym kej umřyua jygo matka, zaangažowou śe we tropjyńy a demaskowańy medjůw a parapsycholůgůw, fundujůnc nagroda lo tego kery udowodńi co richtig poradźi mjeć kůntakt ze zaśwjatůma a duchůma. Skuli jygo wjedzy uo techńikach iluzyje, ńy znoloz śe žodyn kery by umjou mu to udowodńić, a nagrody ńigdy ńy wypuacůno. Umřyu na zapolyńy blindarma.


text:
Po 4 szpilach udało sie w końcu szczelić tora, ale jeszcze brakuje trocha do wygranyj. Ruch…
Tag: #IILiga
Ślōnski LIVE ze szpilu Śląsk 2 Wrocław – Ruch Chorzów ino u nŏs!
Przedostatnio raja szpilôw eWinner II ligi zaprowadziōła Ruch do Wrocławia. To tam zagrŏmy o kolejne ważne…
„Czas na szpil!” – Śląsk II Wrocław
Ekipa RUCH TV przigotowała nowy program we kerym zapowiado szpil ze Śląskiem II Wrocław i podsumowuje…
Olimpia Elbląg – Ruch Chorzów 0:0 [STATSCORE]
Statscore – czyli oficjalny partner eWinner II ligi przigotowŏł szczegółowe statystyki ze szpilu ze Olimpią: włsane…
Olimpia Elbląg – Ruch Chorzów po naszymu ino u nŏs!
We ramach 32 raji szpilów eWinner II ligi, Ruch Chorzów zagro szpil wyjazdowy ze Olimpią Elbląg.…
Podzieleni punktami ze Zniczem [KONFERENCJA PRASOWO]
Po zaciyntym szpilu i nie wykorzystanym elwrze, ostatecznie Ruch zrymisowŏł ze Zniczem Pruszków 0:0 i zanotowŏł…
Ślōnski LIVE: Ruch – Znicz ino u nŏs!
Po perturbacjach zwiōnzanych ze odzyskaniem dostympu do zajty już niy ma śladu i dzisiej bydymy robić…
Szpil ze KKSem ło 18:00!
Ze wzglyndu na tryningi kadry przed szpilem ze Szwecją, szpil Ruchu przełożony łostŏł ze 15:30 na…
Garbarnia Kraków – Ruch Chorzów po naszymu u nŏs!
Po inauguracyjnym rymisie pora na trzi punkty. Czy udŏ sie je zdobyć we Krakowie? Drużina trynera…
Ino rymis na inaguracja 2022 roku. Ruch – Lech II 2:2. [KONFERENCJA PRASOWO]
Po 93 dniach, na Cichyj 6, odbōł sie ligowy szpil ze udziałym Ruchu Chorzów. We 21…
Komplet kybiców łod 1 marca!
Premier Mateusz Morawiecki ogłosiōł dzisiej, że łod 1 marca łostanŏm zniesione wszistke limity dotyczōnce kybiców na…
GKS Bełchatów znikŏ ze piłkarskij mapy!
Oficjalno zajta GKSu Bełchatów podała dzisiej komunikat, że klub niy przystŏmpi do rundy wiosynnyj eWinner II…
Łostatni szparing na 0:2. Czekŏmy już na liga!
We łostatnim szparingu przed sztartem rundy wiosynnyj eWinner II ligi – Ruch Chorzów – sfalōł ze…
[SZPARING]: Ruch -Podhale 3:2 (0:1)
We przedłostatnim szparingu przed sztartem rundy rewanżowyj eWinner II ligi – Ruch Chorzów wygrŏł ze Podhalem…
[SZPARING]: Ruch Chorzów – GKS Jastrzębie 2:2 (0:1)
Nŏstympnym rywalem szparingowym Ruchu bōła – znjŏjdujonco sie we strefe spadkowyj – 17 drużina Fortuna I…


text:
Pokazuja historiske jězdźidła
Choćebuz (dpa/SN/ch). Zetkanje historiskich jězdźidłow z Němskeje je Choćebuski centrum za čłowjeske prawa za Dźeń němskeje jednoty organizował. Centrum samy pokazuje transporter jatych Barkas B 1000 kaž tež mału wustajeńcu, kaž w zdźělence rěka. Mjez druhim so předstaji, pod kotrymi njehódnymi wuměnjenjemi buchu jeći tehdy hodźiny dołho wot jednoho jastwa do druheho transportowani. Na arealu bywšeho wuwołaneho politiskeho jastwa NDR w Choćebuzu wočakuja přichodnu sobotu jězdźidła najwšelakorišeho razu z cyłeje Němskeje.
Kak dale po hórnistwje?


text:
Bydgoszcz
Spůłrzyndne: 53°07' N 18°00' E
Bydgoszcz (pol. Bydgoszcz, mjym.: Bromberg, łać.: Bydgostia) – mjasto we Polsce, we wojewůdztwje kujawsko-půmorskim, krys grodzki, wespůłstolica (ze Toruńym) tygo wojewůdztwa a śedźiba wojewody. Bydgosz je tyż stolicům krysu bydgoskigo (źymskigo), nale ńy wlazuje we jigo skłod. Podug liczby mjyszkańcůw 8. mjasto we Polsce. Uostrzodek ůńiwersytecki (3 ůńiwersytety a inksze szule wyższe) a industryje. Mjasto leży nad Brdům (we jygo grańicach je ujśće tyj rzyki do Wisły) a Kanałym Bydgoskim. Skiż secesyjnyj zabudowy fest podanyj na berlińsko bywo mjanowano "mołym Berlinym".


text:
Irena Sendlerowa
Irena Stanisława Sendlerowa, s důmu Krzyżanowska (ur. 15 lutygo 1910 r. we Waršawje, zm. 12 maja 2008 we Waršawje) – polsko dźouočka spouečno, Sprowjydliwo Postřůd Narodůw Śwjata.
Urodzyno we Waršawje, we lotach mjyndzywojynnych mjyškanka Tarčyna. Jeji uojćec bůu lekařym, kerygo pacjyntůma bůuo moc bjydnych Žydůw. W čaśe wojny pracowoua lo mjyjskigo uostřodka půmocy spouečnyj. Napočyua půmagać Žydům dugo před powstańym getta waršawskigo. W grudńu 1942 r. śwježo utwořůno Rada Půmocy Žydům "Żegota" mjanowoua ja šefowům wydźouů dźećecygo. Kej pracowńik uostřodka půmocy spouečnyj mjoua přepustka do getta, kaj nośiua Gwjozda Dawida kej znok solidarnośći s Žydůma a kej sposůb na ukryće śe postřůd spouečnośći getta. Wspůupracowoua s polskům uorgańizacyjům půmocowům dźouajůncům pod mjymjeckym nadzorym a zorgańizowoua přymycańy bajtli žydowskych s getta, ůmješčajůnc je we přibranych familijach, důmach lo bajtli i u śůstr katolickych we Waršawje, Turkowicach a Chotůmowje. Areštowano we 1943 r. bez Gestapo, bůua torturowano a skazano na śmjerć. "Żegota" zdououa ja uratować, překupujůnc mjymjeckych stražńikůw. W ukryću kůntynuowoua dali robota nad uocalyńym žydowskych bajtli - uratowoua jejich ůngyfer 2500. Bez coue žyće podańy kej jeji uojćec zwjůnzano bůua s ruchym socyjalistyčnym i PPS.


text:
München
Spůłrzyndne: 48°08' N 11°34' E
München je mjasto we Mjymcach, stolica landu Bajery a rejyncyje Gůrne Bajery. Leży na Bajerskij Wyżce nad rzykům Izara. Je znamjynnym kulturalnym, naukowym a industryjnym uostrzodkym we Bajerach. Zołożůne we 1158 roku. Jygo mjano pochodźi uod położyńo wele klasztoru (mjym. bei den Mönchen). We 1919 powstała sam Bajersko Republika Rad. We uokryśe Wajmarskij Republiki uostrzodek naźistowskigo ruchu. We München we 1938 podpisano Ukłod ze München. We 1972 bůły sam Uolimpijske Igrziska. Terozki mjasto je śedźibům bankůw, werku BMW a inkszych.


text:
Oleksandriwsk
Oleksandriwsk (ukrainsce OлekcaHдpiBcbk; rusce AлekcaHдpoBck; do 1754 – ЮзбaшeBka/ Juzbašewka; 1772 – 1959 – AлekcaHдpoBka/ Aleksandrowka) je městačko w Luhanskej oblasći na Ukrainje. Leži při rěce Luhań něhdźe 15 kilometrow zapadnje Luhanska, njedaloko hranicy mjez Ukrainu a Ruskej federaciju. Ma něhdźe šěsć tysac wobydlerjow.[1]
Sydlišćo je so w lěće 1772 jako wjes Juzbašewka załožiło a ma wot lěta 1961 měšćanske prawa. Wot lěta 2014 słuša Oleksandriwsk k njepřipóznatej separatistiskej „Ludowej republice Luhansk“.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ ЧиceлbHicTb HaяBHoro HaceлeHHя ykpaïHи Ha ciчHя 2016 poky, ДepжaBHa cлyжбa cTaTиcTиkи ykpaïHи, cTp. 46


text:
Přinošk k 250. narodninam Augusta Bergta
»Štó zhubi hdy dostojnišeho, lubosćiwišeho wučerja dyžli šulerjo, kotřiž mějachu zbožo, pola njeho wuknyć?« Tak prašeše so seminarny direktor Johann Gottlieb Dreßler1 při rowje Augusta Bergta, kotrehož 250. narodniny w lěće 2021 woswjećimy.
Christian Gottlob August Bergt narodźi so 17. junija 1771 w Oederanje pola Freiberga.2 Jeho nan běše měšćanski herc Johann Christian Bergt, kiž swojich synow zahe na wšelakich instrumentach wuwučowaše. K tomu přińdźe wučba na pišćelach pola Oederanskeho kantora Johanna Christopha Willischa. Tež šulske wukony hólčeca běchu jara dobre. Ze zapalom nawukny na př. łaćonsku rěč.
Na poručenje kantora Willischa dósta stipendij za wopyt Křižneje šule w Drježdźanach. Wot lěta 1785 njedóstawaše tam jenož wobšěrne humanistiske kubłanje, ale móžeše pod wjednistwom křižneho kantora Christiana Ehregotta Weinliga swoje hudźbne znajomosće rozšěrjeć. 25. meje 1791 rozžohnowachu Bergta čestnje z Křižneje šule. Jenož pjeć dnjow pozdźišo zapisa so do matrikle Lipšćanskeje uniwersity jako student teologije.


text:
Njeswačidło (JK/SN). Přihoty za twar noweje pěstowarnje w Njeswačidle nabywaja dźeń a konkretniše formy. Na wčerawšim posedźenju tamnišeje gmejnskeje rady informowaše wjesnjanosta Gerd Schuster (CDU) radźićelow wo njedawnym wuradźowanju z młodźinskim zarjadom Budyskeho wokrjesa. Tón předpołoži Njeswačanskej gmejnje ličby, kelko dźěći přichodnje tam budźe. Ličby su zakład za to, postajić wulkosć domu, štož je zdobom wuchadźišćo planowanja kaž tež nastork, wotpowědnu ležownosć namakać.
Po tuchwilnym stawje chcedźa dnjowe přebywanišćo za 120 dźěći twarić. Wokomiknje hišće wo tym rozmysluja, zaplanować 30 městnow za hort. W zakładnej šuli maja tuchwilu 87 hortowych dźěći, a jich je dźeń a wjace. Wjace městna za hort měli tež po słowach nawodnicy twarskeho zarjada gmejny Kerstin Ullrich wobkedźbować. Hewak dyrbjeli w šuli jednu rumnosć na hort přetworić, štož pak njeje spomóžne, dokelž je tež ličba rjadowniskich stwow w šuli dale trěbna.


text: Minjeny štwórtk běše wosebity dźeń za čěski lodohokej: Oceláři Třinec su lodohokejowi mištrojo sezony 21/22. W šestej hrě finalneho koła přesadźi so čerwjeno-běłe mustwo přećiwo Sparće z Prahi a doby seriju ze 4:2. To je wězo wuspěch. Za naspomnjeny wosebity dźeń wšak by to kusk mało było. To wurjadne na wonym 28. aprylu běše, zo je so to mustwu třeći króć zasobu poradźiło. Mišterski hattrick potajkim. A to je w lodohokeju bjezmała něšto wosebite. Třinec wšak měješe cyłu sezonu chětro stabilne wuslědki a ma wurjadne mustwo, tak zo słušachu hokejisća z industrijoweho město na kóždy pad k faworitam. Hrajerjo z bliskeho Libereca podachu so hižo po štwórćfinalu do lěćneje přestawki. Woni podležachu pozdźišemu finalistej z Prahi. Sezona Liberečanow wšak běše porno tej trójneho mištra kaž jězba po seklojtej čarje: njewobstajne horje a dele, z někotrymi wulkimi dźěrami do hłubin tabulki. To wšak běše tež za fanow nowa situacija, wšako běše w minjenych lětach nimale „normalne“, zo so Liberec za kónčne koło kwalifikuje. Tuž damy so w přichodnej sezonje překwapić ...


text:
Fuzûlî
Mehmed bin Süleyman Fuzûlî (rodz. ůng. 1495, um. 1556) – azerski-turecki poeta kery tworził we perskij, azerskij a arabskij godce. Rodził śe na teryńe kaj dziśoj je Irak, we familije kero noleżoła do uoguzkigo plymjyńo Bayat. Mimo aże plymje to bůło koczowńikůma, jygo familija s downa bůła uośadło we mjastach. S anfanga Fuzûlî bůł szkolorzym u swojygo fatra, kery bůł muftim we Al-Hilla. Ńyskorzi szkolił śe u rechtora uo mjańy Rahmetullah. Jygo uojczystům godkům bůła azersko godka, nale uopanowoł tyż turecko a arabsko godki. Po podbiću Bagdadu bez Uosmanůw we 1534 uostoł nadwornym poetům u Sulyjmana I Wspańałygo. Umrzył we 1556 we czas epidymije dżumy. Jygo dźeła to gůwńy dywany a půematy. Nojbarzi znůme to "Beng ü Bâde" (Haszysz a Wino) a "Dâstân-ı Leylî vü Mecnûn" (Lajla i Madżnun). Jygo twůrczość mjoła srogi ajnflus na literatura Turcyje a Azerbejdżůnu.


text:
Mnozy požadarjo azyla, kotřiž chcedźa we wuchodnej Sakskej dźěłać, nimaja za to hišće žanu dowolnosć. Zwjetša wšak pobrachuje jim tež powołanska kwalifikacija.
Budyšin (CK/SN). W Hornjej Łužicy bě w awgusće 1 770 bjezdźěłnych wukrajnikow. To je pjeć procentow wšěch bjezdźěłnych. Najwjace z nich je Polakow (439), kotřiž smědźa jako wobydlerjo Europskeje unije bliskeje hranicy dla sposrědkowanje agentury za dźěło wužiwać. Zapisanych je nimo toho 81 Rusow, 59 Turkow a 46 Čechow kaž tež 234 ćěkancow. Dołhož so jich próstwa wo azyl wobdźěłuje, dohladuje jich dźěłowa agentura. Při pozitiwnym rozsudźe je jobcentrum přisłušny, při ćerpjenju bjez azyla zaso dźěłowa agentura. Mnozy požadarjo azyla, kiž móhli dźěłać, nimaja hišće žanu trěbnu zarjadnisku dowolnosć. Tohodla je jich ličba přewidźomna, rjekny šef Budyskeje agentury za dźěło Thomas Berndt. „Nichtó njetrjeba so tuž bojeć, zo požadar azyla jemu dźěło preč wozmje.


text:
Dźěłowy kruh za serbske naležnosće w Budyskej měšćanskej radźe je so wčera z podpěru za Lěto Zejlerja a Kocora kaž tež z polěpšenjom dwurěčneho marketinga rozestajał.
Budyšin (CS/SN). Kak móhli zarjadowanja klětušeho Lěta Zejlerja-Kocora němskim měšćanam zbližić, kotřiž ze serbskej tematiku so tak jara njezaběraja? Prašenje to, na kotrež pytachu čłonojo dźěłoweho kruha za serbske naležnosće na swojim wčerawšim posedźenju w sukelnicy za wotmołwami. Rozjimali su wšelake móžnosće, zo bychu zjawnosć wo 27 dypkach zarjadowanskeho programa skutkownje informowali. Tak budu nětko pruwować, kak hodźa so na přikład płoniny při Mosće měra abo busowe zastanišća za wabjenje wužiwać. Jako bjez problema móžne zda so być, připrawić chorhoj na měšćanskim domje na Hłownym torhošću. Wjeršk Lěta Zejlerja-Kocora budźe klětu w oktobrje serbski spěwanski swjedźeń w měšćanskej hali „Króna“. Organizatorojo wočakuja tam wulku ličbu chórow.


text:
Po wygranyj nad Radunią Stężyca we piyrwszyj rundzie szpilów barażowych o awans do Fortuna I ligi prziłazi czas na finał. Rywalem bydzie ekipa Motoru Lublin.
We Suwałkach tamtyjsze Wigry szpilały ze Motorem Lublin kery pewnie i we regulaminowym czasie wygrŏł aż 4:0 i tym samym barzij wypoczynci po szpilu przijadom do Chorzowa.
Klub prowadzi sprzedaż biletów na szpil finałowy. Kupicie je tukej => BILETY NA BARAŻ. Ze racji, że jest srogie zainteresowanie mogom być chwilowe problymy ze zakupem, ale klub już działo coby to usprawnić.
Bilety kupicie tyż we Strefie Kibica na Cichyj 6 i we „eRce” na ul. Jagiellońskiej we Chorzowie.
Ze informacji wyniko, że tym razem przijedzie tyż ekipa kybiców Motoru wiync szpil zapowiado sie jeszcze barzij ciekawie.
Nasi fusbalorze na pewno potrzebujom jeszcze wiynkszego wsparcia wiync liczymy, że żodnego niy zabraknie na trybunach.
WSZYSCY NA FINAŁ!
własne


text:
Wubudźenje za CDU
Drježdźany. Konserwatiwna sakska domizniska unija widźi w załoženju strony „Zwjazkarstwo Němska“ z bywšim předsydu Swobodnych wolerjow w Sakskej Steffenom Große wubudźenje za CDU. Nadźija so, zo nowozałoženje strony zamołwitych w uniji „skónčnje“ k tomu pohnuwa rozmyslować, zdźěli dźensa předsyda domizniskeje unije Sven Eppinger. Domizniska unija je bazowe hibanje w sakskej CDU.
Serbski filmowy wječor
Drježdźany. We wobłuku „Drježdźanskich dnjow wuchodoeuropskich filmow“, kotrež so hišće hač do njedźele w sakskej krajnej stolicy wotměwaja, prezentowachu wčera w tamnišim Centralnym kinje „Wječor serbskich krótkofilmow“. Program wopřijimaše paski „Smy“, „Libawka“, „Jajo“ a „Žiwa ženska“, zwoprawdźene wot čłonkow a čłonow Serbsko-Němskeje syće Łužycafilm.
Změnja zakitowanske plany


text:
3:0
Full Time
Match Progress
First Set
25:19
Second Set
25:17
Third Set
25:19
Previous Matches
Dominican Republic W Last 20 matches: +15 =0 -5Dominican Republic W 2:3 Canada W Dominican Republic W 3:1 Germany W Serbia W 3:0 Dominican Republic W USA W 3:1 Dominican Republic W
Dominican Republic W 2:3 Thailand W Poland W 1:3 Dominican Republic W Turkey W 3:2 Dominican Republic W Dominican Republic W 3:0 Croatia W Dominican Republic W 3:0 South Korea W USA W 0:3 Dominican Republic W Dominican Republic W 3:0 Cuba W Dominican Republic W 3:0 Canada W Dominican Republic W 3:0 Puerto Rico W Mexico W 0:3 Dominican Republic W Dominican Republic W 3:0 Cuba W Dominican Republic W 3:1 Colombia W Dominican Republic W 3:1 Mexico W Dominican Republic W 3:2 USA W Dominican Republic W 3:0 Puerto Rico W Dominican Republic W 3:0 Peru W
USA W Last 20 matches: +13 =0 -7Italy W 3:0 USA W USA W 1:3 Serbia W USA W 3:0 Turkey W USA W 3:2 Thailand W
USA W 3:1 Turkey W USA W 0:3 Poland W USA W 3:1 Dominican Republic W USA W 0:3 Serbia W USA W 3:0 Germany W USA W 3:1 Bulgaria W USA W 3:0 Canada W USA W 3:0 Kazakhstan W USA W 0:3 Dominican Republic W Puerto Rico W 1:3 USA W USA W 3:0 Cuba W USA W 3:0 Canada W Puerto Rico W 3:1 USA W USA W 3:0 Mexico W Mexico W 1:3 USA W Colombia W 3:1 USA W
Matches between teams
Dominican Republic W: wins: 6, draws: 0, defeats: 14
USA W: wins: 14, draws: 0, defeats: 6
Dominican Republic W 3:0 USA W Pan-American Cup Women Dominican Republic W 3:0 USA W NORTH & CENTRAL AMERICA Dominican Republic W 0:3 USA W Olympic Games Dominican Republic W 0:3 USA W Nations League Women USA W 2:3 Dominican Republic W NORCECA Championship Women USA W 3:0 Dominican Republic W NORCECA Championship Women Dominican Republic W 0:3 USA W World Cup Women USA W 3:1 Dominican Republic W Club Friendly Women USA W 3:0 Dominican Republic W Pan-American Cup Women Dominican Republic W 3:2 USA W Nations League Women Dominican Republic W 2:3 USA W Pan-American Cup Women Dominican Republic W 0:3 USA W Nations League Women USA W 3:1 Dominican Republic W Pan-American Cup Women USA W 3:0 Dominican Republic W NORTH & CENTRAL AMERICA Dominican Republic W 1:3 USA W NORCECA Championship Women Dominican Republic W 0:3 USA W World Cup Women


text:
Niyrŏz1 chcymy cojś wartko uwarzić2 i do tego ta zupa bydzie idealnŏ. Je trocha słodkawŏ, ale pasta ze curry dŏwŏ ji richtich fajny pikantny smak. I keby Wōm sie kedy trefiōł3 jaki wegański bezuch4, to mŏcie im co wlŏć do talyrza 😉
Jak we sklepie widzicie pasta curry, to sie jōm kupcie; jak bydzie wiynkszŏ, to zawsze mogecie reszta zamrojzić- nojlepi na tacce połōżcie kole siebie po jednyj łeżeczce pasty, a jak sie zamrojzi, to mogecie wciepnōńć to do jakego worka i niyskorzyj wyciōngać yno po jednyj „kulce”.
1 małŏ bania- jŏ żech mioł piżmowŏ
2 marchwie
1 gruszka
1 banan
3-4 łeżki oliwy
1 cebula
1 łeżka pasty curry (abo łeżka prziprawy curry)
1 gorść żurawiny
pŏra łeżek uprażōnych ziorek słōnecznika
ździebko soli
Na oliwie zeszklić cebula, potyn dociepnōńć do tego ździebko soli, pokrōńŏ bania, marchew i trocha to posmażyć. Niyskorzyj dolyjcie do tego wody i dejcie na wiyrch pokrywka i niech sie to trocha powarzi. Jak już bania bydzie prawie miynkŏ, to dociepcie tam banana, gruszka i pasta curry. Niech sie jeszcze chwila powarzi, a potyn yno styknie to zmiksować, wciepnōńć tam żurawina i już mogecie wyciōngać talyrze. Po wiyrchu nojlepi posypać to uprażōnymi na suchym tyglu5 ziorkami słōnecznika. Smacznego 🙂
1czasem
2ugotować
3przytrafił
4odwiedziny
5patelnia


text:
zwučowanje 1 / Übung 1
pisanje / Schreiben
Wotmołwće na slědowacu e-mejlku z pomocu wšitkich deleka podatych hesłow. Njezabudźće zawod a kónc lista. (ein Antwortschreiben formulieren)
Waša přećelka, kotruž sće loni zeznał/a, chce Was wopytać. To je jeje prěni wopyt we Łužicy. Wona je Wam e-mejlku napisała.
Luba/Luby ...,
wutrobny dźak za twoje přeprošenje! Wězo přińdu rady tebje wopytać, dokelž hišće ženje we Łužicy była njejsym. Tak prawje hišće njewěm, kak přijědu, z awtom abo z ćahom?
Namjetuju, zo přijědu na jedyn tydźeń. Wěš tola, zo mam wulku zahrodu, hdźež je w lěćnym času přeco wjele dźěła. Napisaj mi prošu, što budźemoj činić. Dyrbju tola wotpowědnu drastu sobu přinjesć.
Drježdźany su bliske, snano móžemoj sej tam centrum a předewšěm Cyrkej našeje lubeje knjenje wobhladać. W interneće sym čitała, zo je Budyšin jara stare a rjane město. Dyrbju prajić, zo so hižo jara na to wjeselu, twoju domiznu zeznać.
Čakam na twoju mejlku, wotmołw prošu spěšnje.
Lubje strowi
Katarina
hesła:
- wšelake informacije wo Łužicy a wo Serbach
- kotre wulěty planujeće
- kotru drastu wona trjeba
- hdźe budźe wona bydlić
Hilfestellung:
Dieser Freitext kann nicht automatisch ausgewertet werden. Es wird nur geprüft ob die gewünschte Wortzahl erreicht wurde.
Gesamtanzahl Wörter: cyłkowna ličba słowow: cełkowna licba słow: 0


text:
ST Ćisk – SJ Chrósćicy 3:3 (3:0)
Zestawa hosća: Teschner – Pöpel, Schulze, Dehn, Šafář, Dórnik, Runt, Domaška, Zahrodnik (60. Šiman), Šmit, Žur
Wo sensaciju postarachu so sobotu w Ćisku Chróšćanscy koparjo. Štó by kónc prěnjeho połčasa hišće wěrił, zo woni po 3:0 wuslědk bjezmała zwjertnu. Hačrunjež hrajachu prěnje 20 mjeńšin koncentrowanje, dyrbjachu hnydom troje wrota kasěrować. Při tym pak njebě klasa Ćišćanow rozsudna, ale skerje zmylki hosći. Po dołhej diagonalnej flance njebě Schulze dosć wusko při Gesu, kiž trjechi z pjatu 1:0 (25.). Při druhich wrotach njebě při zamjeće znowa žadyn Chróšćan při Koberu. Tón so w šěsnatce přesadźi a bu wot Dehna foulowany. Jědnatku na to Geso wěsće přetwori (33.). Při třećich wrotach zhubi Schulze hižo dobyty bul přećiwo Gesu, wón dźěše znowa do šěsnatki, hdyž hižo Dehn čakaše a jeho znowa potorhny. Tónkróć smědźeše Kober nastupić. Tež wón pokutny kop wěsće do saka prasny (43.). Hačrunjež běchu Chróšćenjo šokowani, woni hłowu njewěšachu, dokelž wědźachu, zo maja hrajersce hišće šansu.


text:
Weimarska republika
Weimarska republika se pomjenijo historiska epocha Nimskego rajcha mjaz lětami 1918 a 1933. Stawizny toś togo stata su se zachopili z wótstupjenim nimskego kejžora 9. nowembra 1918 resp. ze schwalenim Weimarskeje wustawy 11. awgusta 1919 a skóńcyjo se 30. januara 1933 z pśewześim mócy pśez nacionalsocialistow.
Mě Weimarskeje republiki wótwóźujo se wót města Weimara, źož jo se wotměła prědna narodna zgromaźina.
LiteraturaWobdźěłać
- Jan Šołta, Bergarsko-parlamentariska Weimarska republika, w: Pśeglěd serbskich stawiznow, do dolnoserbšćiny pśełožył Erwin Hanuš, Budyšyn 1976, b. 138-155.


text:
Šulerjo a wučerjo Wojerowskeje zakładneje šule „Handrij Zejler“ w swojim dotalnym twarjenju hižo předołho njebudu. Woni na nowe městno přećahnu a něšto wažne sobu wozmu.
Wojerecy (AK/SN). Wojerowska Zakładna šula „Handrij Zejler“ Při Worjole přećehnje do twarjenja bywšeje wyšeje šule „Na kromje města“. Na nowej městnosći wobchowa zakładna šula dale mjeno Handrija Zejlerja. To su Wojerowscy měšćanscy radźićeljo na swojim wčerawšim posedźenju jednohłósnje wobzamknyli. Z tym wotpowědowachu přeću staršiskeje přirady, poručenju šulskeje konferency a stejišću krajneho zarjada za šulu a kubłanje. „Smy prašenje tež w šulerskim parlamenće rozjimali. Tež tam bě přezjednosć, zo ma naša šula mjeno Handrija Zejlerja nosyć“, podšmórny jeje nawodnica Petra Šenkowa. Wojerowske kubłanišćo je wot lěta 2001 po serbskim fararju a basniku pomjenowane.


text:
Anaberg – Ślōnski Olimp
Chca Wōm pedzieć ô jednyj gōrze. I już wiym, co bydzie ciynżko. Bo wiycie, sōm take gōry, choby Olimp, Synaj abo Kilimandżaro, ô kerych wszyskigo pedzieć sie niy do. Idzie napisać skōnd sie wziynły. Toć, idzie tyż napisać wiela majōm myjtrōw. Idzie napisać, co niyftore wierzōm w to, co miyszko hań Zeus, abo że roz wyspinōł sie na nia Mojżesz i niyskorzyj już nic niy było take choby piyrwyj. Nale jak to poczytocie, to durś niy poradzicie spokopić jako naprowdy ta gōra była wożno do ludzi, kere sam miyszkali. Ekszperty ôd kultury godajōm na nie “świynte gōry”. I Anaberg je z tyj samyj zorty.
Anaberg, Georgenberg abo Gōra Chełmsko?
Eli ftoś powiy “Anaberg”, to żodyn niy wiy czy rozchodzi mu sie ô gōra abo ô wieś, kero mianuje sie jednako. A jak ô gōra, to trza tyż ôd razu pedzieć, co “Anaberg” mo tyż inksze miana. Niyftore godajōm “Świynto Ana”, inksze “Sankt Annaberg”, “Góra Świętej Anny”, a hańdowno mianowali jōm tyż “Georgenberg” abo “Monte Chelm” – “Gōra Chełmsko”, “Chelmberg”. Kej w Polsce ludzie rade wadzōm sie ô bele co, to ô miano wsi tyż musiało prziś ku chaji. Gmina Leśnica, we keryj leży Anaberg, chciała postawić tabule z niymieckim mianym (Sankt Annaberg), co zeszterowało niyftorych, kere chcieli zleszować “Sankt” i ôstawić boroki Any bez jejij świyntości. Muszymy tyż pedzieć, co tak naprowdy to to ani niy ma gōra, ino wiyncyj wzgōrze (dyć kożdy poradzi sie wyspinać na te sztyrysta ôziym myjtrōw, pra?). We dziewiytnostym storoczu pisali ô nij Bończyk i Lompa, nale tak po prowdzie to Anaberg je uwożany skuli tego, co Ślōnzoki ôd hańdowna łażōm sam na pōnć. Nale co to tak naprowdy znaczy “ôd hańdowna”?
Gyszynk ôd Gaschinōw
Wiymy, co kościōł stōł tukej już we szesnostym storoczu, a niyftore godajōm co familjo Strzałōw napoczła budowa kościoła świyntyj Any już we piytnostym. Nale Anaberg stōł sie uwożany dziynki inkszyj familji. We siedymnostym storoczu na Ślōnsk przekludziōł sie Nikolaus von Gaschin, na kerego beztōż godali “Silesius”. Jego syn Melchior Ferdinand von Gaschin kupiōł wieś Poremba, w keryj wtynczos bōł kościōł, a w nim mało (ino 66 centymyjtrōw) drzewiano statua świyntyj Any, starki ôd Chrystusa. To ôn skludziōł sam francmanōw ze Krakowa, kere rade pitli z Polski, kaj wtynczos rōmplowali szwedzkie wojoki. Po Melchiorze jego majōntek erbnōł synek ôd jego bracika, Georg Adam von Gaschin i to ôn fōndnōł tukej Kalwaryjo, trocha podano na ta Zebrzydowsko, a zbudowōł jōm Italok Domenico Signo. Dzisiej durś idzie tukej poczuć tyn gyfil downych czasōw, kej łazi sie po kalwaryji, ôglōndo downe ôbrozy, rzyko we “Grocie Lourdzkij” abo na Rajskim Placu, naôbkoło kerego stoji poranoście sto lot starych suchatelnic. Ślōnzoki napoczli pōntować tukej we ôziymnostym storoczu, kej prawie Prusoki zakozały nōm łazić zagranica, na polsko Jasno Gōra. Nale do rangi Bazyliki kościōł sztajgniynty zostōł dziepiyro we roku1980.
Piyrwyj tyż sie tukej wyrobiało…
We kościelnyj kronice idzie znojś informacjo ô byzuchu pruskigo krōla we 1789 (przijechōł na “cōłke pōł godziny”!). Wiymy tyż ô niymieckich i polskich byjamtrach, kere chcieli zrobić ze Anabergu symbol swojigo norodu. Niyftore wydarzenia to je blank prowda, a inksze to ino powiarki, bery a bojki. Choby ta ô świyntym Michole, kery ponoć ôdłożōł sam swōj chełm (skuli tego “Gōra Chełmsko”), abo ta ô szpaniolskim princu, kerego woły ôroz tukej sztopły i dalij iś niy chciały, beztōż Szpaniok postawiōł tukej kościōł i ôstawiōł w nim statua ôd świyntyj Any. Inkszo powiarka godo ô tym, co piyrwyj miyszkōł sam drach. Dzisiej dracha na Anabergu niy zoboczycie, nale idzie sam trefić inksze ôszkliwe stworoki. Glacate gupieloki, kerym w gowach ino hajlowaniy i hakynkrojce, po mojymu wiyncyj ôszkliwe ôd tego dracha. Po jakymuś polske nacjonalisty ubzdurały sie, co Anaberg je tyż jejich świyntościōm i “pōntujōm” tukej, coby fandzolić ô “Ślōnsku ôpolskim, zowdy polskim”. Fest gańba, bo przeca jeszcze niydowno ô Anabergu godało sie “Gōra Pojednanio” i ôd 1989 roku mōmy sam msze po polsku, niymiecku i po ślōnsku.


text:
Jan Bjedrich Tešnaŕ
Jan Bjedrich Tešnaŕ (němsce Johann Friedrich Teschner; * 18. oktobra 1829 w Gołkojskej Podgoli, † 14. junija 1898 w Oeynhausenje) bě delnjoserbski ewangelski farar, prócowar na polu serbskeje rěče a literatury a zakitowar serbstwa w Delnjej Łužicy.
Narodźi so jako syn hajnika a wopytowaše gymnazij w Choćebuzu. Po studiju teologije w Berlinje skutkowaše najprjedy wot 1857 do 1862 jako diakon při klóšterskej (serbskej) cyrkwi w Choćebuzu a bě potom wot 1862 hač do swojeje smjerće w lěće 1898 z fararjom w hornjołužiskim Niedźe južnje Zhorjelca (dźensa Niedów w gmejnje Zgorzelec).
Hižo jako młodźenc zahori so Tešnaŕ za serbsku rěč a narodnosć a załoži w lěće 1849 mjez Choćebuskimi gymnaziastami serbske towarstwo „Łužyca“. Při Berlinskej uniwersiće wopytowaše tež slawistiske přednoški a zarjadowanja. Jako scyła prěni zaběraše so tehdy tež z dotal cyle woteznatym rukopisom přełožerja Noweho zakonja do serbšćiny Mikławša Jakubicy. Na literarnym polu wustupi prěni króć z rjadom patriotiskich rozpominanjow w Bramborskim Serbskim Casniku (1853/54). W zwisku z dźěłom na někotrych nabožinskich spisach zestaji Tešnaŕ nowe lěpše prawidła za delnjoserbski prawopis.
Tež jako bě lěpje płaćene zastojnstwo we wot domizny zdalenej němskej wosadźe Nieda přewzał, zo by móhł wotpłaćić přez studij nastaty dołh, njepřesta za serbstwo dźěłać a přećiwo germanizaciji wustupować. Tutón bój wjedźeše předewšěm z pomocu nabožinskeje literatury, tak wobstaraše wšelake wudaća delnjoserbskich kěrlušow a wudawaše 1858–71 w Barmenje a Choćebuzu wjacore, wosebje misionstwu wěnowane knižki kaž tež časopisaj Pobožne głosy z bratšojskeje gmejny a Misionske powěsće.
Jeho wulka a woblubowana zběrka prědowanjow Ten kněz jo moj pastyŕ (1869, 1879, 1892) słužeše přez lětdźesatki za wuchowanje serbstwa we wot germanizacije potrjechenych kónčinach. Wot njeho rěčnje a prawopisnje znowa wobdźěłane wudaće biblije, 1860 Nowy zakoń a 1868 cyłkowny wudawk w Hali, sta so z docyła poslednim bibliskim wudaćom w delnjoserbšćinje. W poslednimaj lětdźesatkomaj jeho žiwjenja namaka jeho zaměrne prócowanje za serbsku rěč a kulturu swoje krónowanje w skutkowanju jako předsyda delnjołužiskeje Maśicy Serbskeje, kotruž bě 1880 sobu załožił. Hižo wot lěta 1852 bě z čłonom Maćicy Serbskeje. Zemrě w kupjelach Oeynhausen (Sewjerorynsko-Westfalska), hdźež pytaše jako starc wustrowjenje.
Jan Bjedrich Tešnaŕ je najskerje zamołwity za sobu najstarše delnjoserbske napisy w zjawnosći, mjenujcy hrónčko nad zachodom Chmjelowskeje šule z lěta 1860 („Dajſcho tym Żiſchetkam ku Mn'o pſiſch a n'ehoborajſcho jim, pſchėto takich jo to Kralejſtwo Boże. Markus 10,14.“), kotrež płaći jako druhi najstarši serbski napis při šulach scyła kaž tež serbske napisy w Choćebuskej Serbskej cyrkwi, kotrež nastachu mjez 1847 a 1860.[1]
Dalše wozjewjenjaWobdźěłać
- Serbske duchowne kjarliže. Choćebuz 1860 [předźěłane wudaće knižki Wohl eingerichtetes wendisches Gesangbuch Johanna Ludwiga Willa
- Die 80 Kirchenlieder der Schulregulative. Wosom źaset duchownych kjarližow ze šulskimi regulatiwami. Wojerecy 1869.
- Bilder aus dem Wendenlande. Christlicher Vereinsbote 1874.
- Mjertyn Lutherusa žywjenje a statki. Wojerecy 1883.
- Kejžora Wylema I. zyẃeńe a statki kralowérnemu sserbskemu ludoju. Wojerecy 1888.
ŽórłoWobdźěłać
- Ludmila Mětškowa: Tešnaŕ, Jan Bjedrich. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 565sl
NóžkiWobdźěłać
- ↑ Trudla Malinkowa: Serbske hrono na šuli w Chmjelowje z lěta 1860. W Rozhledźe 10/2020, str. 10–14
WotkazWobdźěłać
- Jan Bjedrich Tešnaŕ – dokumenty w Serbskim kulturnym archiwje (pdf)


text:
Kadencja 2015 - 2019
- Artykuły:
- Sołtys wsi Barycz - Glinda Agnieszka
- Sołtys wsi Drzymałowice - Fudali Józef
- Sołtys wsi Godziszowa - Chmiel Marek
- Sołtys wsi Grzegorzów - Suchecka Genowefa
- Sołtys wsi Luboradz - Stradowski Dariusz
- Sołtys wsi Marcinowice - Sikorski Łukasz
- Sołtys wsi Mściwojów - Mazur Seweryn
- Sołtys wsi Niedaszów - Marek Rajnert
- Sołtys wsi Siekierzyce - Pasek Eugenia
- Sołtys wsi Snowidza - Adamus Henryk
- Sołtys wsi Targoszyn - Zych Halina
- Sołtys wsi Zimnik - Łuniewski Zbigniew


text:
Morawa (rěka)
Morawa (němsce March, čěsce a słowaksce Morava, łaćonsce Marus, madźarsce Morwa) je něhdźe 354 kilometrow dołha rěka w Morawje na wuchodźe Čěskeje a Awstriskeje a na zapadźe Słowakskeje, kotraž běži přez Morawskošleski wobwod a Juhomorawski wobwod, a ćeče přez Čěsku, Awstrisku, Słowaksku a w zańdźenosći tež přez Madźarsku. Wona je lěwy přitok Dunaja.
Na wjacorych wotrězkach twori Morawa krajnu hranicu mjez Čechami a Morawu kaž tež mjezynarodne mjezy, tak mjez Słowakskej a Čěskej, Słowakskej a Awstriskej a w zańdźenosći mjez Rakuskej a Wuherskej.
Wužórli so při južnym boku wjerška Kralickeho Sněžnika z natwarjeneho kamjentneho žórleska w Dolnej Moravě. Z horow běži rěka přez Mohelnicki hłuboki doł mjez Zabřehom a Šumperkom do Hornjomorawskeje šěrokeje doliny (Hornomoravský úval) a přez Litovelské pomoraví, kaž tež přez města Litovel, Wołomuc, Přerov a dale do Delnjeje Morawy (Dolnomoravský úval). Jako znutřkowny delta Morawje płaći Morawsko-Dyjsky niwowy lěs (tež Dyjska delta abo Dyjsko-Morawski niwowy třirožk), potom běži rěka na hranicy mjez Słowakskej a Awstriskej, hdźež leži na prawym brjoze Morawske polo (Marchfeld). Pod Děvínom wuliwa so Morawa do Dunaja.
Na swojim běhu wužiwa so rěka dwójce za zastaranje spjateju jězorow, a to we Wołomucu a blisko Veselí nad Morawou.
Žorła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Webstrony přestjeń Morawy (čěsce)
- Aktualny wódny staw on line (němsce)
- Informacija raftjerow on line (němsce)
- Informacija raftjerow on line (čěsce)


text:
Park Ślůnski, coby wiedzieć kaj co je, a kaj co idzie robić, przirychtowoł szpecjalno landkarta. Dziynka tymu bydzie tyż szło planirować uozwijanie przestrzyni we tym nojsrogszym u nos parku.
Rada ds. Roztomajtości Biologicznyj Parku Ślůnskigo cuzamyn ze przedstowicielami ślůnskich uczelni sbajslowała landkarta stref przirodniczo-użytkowych Parku.
Wszysko po to, coby potajlować cołki Park na myńsze kůnski a bezto lepij uzdować uwzglyndniajůnc potrzeby przirodnicze. Przi tymu lecyj bydzie sie tyż dować pozůr na to, co sie kaj moge a mo dzioć. Beztuż bydzie szło uozwijać kożdo tajla niýzoleżnie a przi filowaniu na jejij indywidualne funkcje a charakter.
Cołke tajlowaniý wyznoczyło 9 stref, we kerych snojdymy miyndzy inkszymi strefa ścisłyj ôchrůny przirody, kůmunikacyjno, rekracyjno-parkowo a place inwestycyjne.


text:
Uebigau-Wahrenbrück
Uebigau-Wahrenbrück je městačko z něhdźe 5.500 wobydlerjemi na juhu Braniborskeje, kotrež je so dnja 31. decembra 2001 z městow Uebigau a Wahrenbrück wutworiło. Nadeńdźe so při Čornym Halštrowje we wokrjesu Łobjo-Halštrow něhdźe štyri kilometry sewjernje Rukowa a 25 kilometrow wuchodnje Torhowa.
Uebigau ma dwórnišćo při železniskej čarje Hala–Choćebuz.
ŽórłaWobdźěłać
WotkazWobdźěłać
Dobrjoług-Góstkow (Doberlug-Kirchhain) | Falkenberg nad Halštrowom | Fichtwald | Gorden-Stoporsk (Gorden-Staupitz) | Grabin (Finsterwalde) | Großthiemig | Gröden | Groźišćo (Sonnewalde) | Heideland | Herzberg nad Halštrowom | Hirschfeld | Hohenbucko | Kremitzaue | Krynica (Crinitz) | Lebusa | Mašow (Massen) | Merzdorf | Mühlberg nad Łobjom | Pleso (Plessa) | Rědorski kraj (Röderland) | Rückersdorf | Rukow (Bad Liebenwerda) | Schönborn | Schönewalde | Schraden | Sliwin (Schlieben) | Swětłe-Šachlejce (Lichterfeld-Schacksdorf) | Šydłow (Schilda) | Trjebicy (Tröbitz) | Uebigau-Wahrenbrück | Wikow (Elsterwerda) | Wysoki Lubuš (Hohenleipisch) | Załhozdź (Sallgast)


text:
XIV. Mjezynarodny folklorny festiwal „Łužica – Łužyca – Lausitz” wotměje so w lěće 2023
Budyšin/Bautzen | Hochoza/Drachhausen | Chrósćicy/Crostwitz
Wot 06.07. do 09.07. 2023 organizuje Domowina - Zwjazk Łužiskich Serbow z.t. z mnoho dalšimi parterami hižo k 14. razej woblubowany mjezynarodny folklorny festiwal "Łužica" .
W Budyšinje a w Chrósćicach předstaja Wam najwšelakoriše folklorne skupiny ze spěwami a rejemi pisane programy. Cyłkownje wobdźěli so na festiwalu wjace hač 1.000 aktiwnych sobuskutkowacych, wosebje přisłušnicy narodnych mjeńšin z tu- a wukraja.
Folklorny festiwal započina so štwórtk z pisanym ćahom sobuskutkowacych po Budyšinje k wotewrjenju na Hłownym torhošću. Na hłownym jewišću NSLDź so festiwal swjatočnje zahaji.
Pětk jo Hochoza gósćinaŕka festiwala. Pó zachopjeńku programa zeger 18:00 na głownem jawišću pśi cerkwi mógu woglědarje wót zeger 19:00 na 3 buŕskich dwórach mjazynarodnu folkloru dožywiś a regionalne kulinariske speciality wopytowaś.
Sobotu dožiwiće w Chrósćicach "Burske tradicije w běhu lěta" we wječornych wotměnjowacych so programach rejwanskich a hudźbnych skupin, kotrež budu we woblubowanych, tradicionelnje wuhotowanych burskich dworach. Štóž chce, móže sobu rejować. Na zwučene wašnje budu so tam tež łužiske a kulinariske wosebitostki našich hosći poskićeć. Jedyn z burskich statokow pak hižo do toho pohosćuje Łužiske dorostowe skupiny a hudźbne folklorne skupiny. Po připołdnju wotewrja so Wiki tradicionalneho rjemjesła kiž móžeće tež cyłodnjowsce njedźelu dožiwić.
Wječor zakónči so z mjezynarodej party "Chrósčan-specialita" wosebje za młodźinu na jednym burskim statoku.
Njedźela započina so ze wjacorěčnej swjedźenskej Božej mšu.Popołdnju dožiwiće wotměnjacy pisany program, kiž zahaji so ze swjedźenskim ćahom. Po tym wustupja ze zhromadnym programom Łužiske folklorne skupiny. Z festiwalnym finalom z wjerškowymi wukonami rejowarjow a hudźbnikow mjezynarodny festiwal nawječor wuklinči.
Wutrobnje přeprošujemy Was na dny mjezynarodneje folklory, na hodźiny z přećelemi a znatymi, předewšěm pak na dožiwjenje bohateje kultury. Dajće so wobkuzłać wot spěwow a rejow folklornych skupin ze wšěch kónčin swěta a hospodliwosće Łužičanow!
Kontakt
Internationales Folklorefestival "LAUSITZ"
c/o DOMOWINA e.V.
Preparation committee:
Vorsitzender/Chairman:
Marko Kowar
Postplatz 2/Póstowe naměsto 2
02625 Bautzen/Budyšin
Kontakt für Gruppen/Ensembles/
contact for groups/ensembles:
Claudia Knobloch
Tel.: +49 (0)3591 550206
E-Mail: folklorefestival-lausitz@domowina.de


text:
Benjamin Netanjahu
Benjamin Netanjahu (* 21. oktobra 1949 w Tel Avivje; hebrejsce בנימין נתניהו) je israelski politikar konserwatiwneho bloka Likud. Wón płaći jako jedyn z najwuznamnišich politikarjow Israela w 1990tych a 2000tych lětach a je wot 31. měrca 2009 k druhemu razej z ministerskim prezidentom. Při wólbach 2013 a dočasnych wólbach 2015 bu znowa wuzwoleny. Netanjahu płaći w israelskej politice jako zastupjer bjezkompromisneje linije napřećo Palestinjanam.
Do toho bě hižo wot 1996 do 1999 w tutym zastojnstwje. Wot 2002 do 2003 bě wonkowny minister a wot 2003 do 2005 finančny minister w knježerstwje Ariela Šarona. Wot apryla 2006 bě z nawodu opozicije w israelskim sejmje (knesset).
Wón je zwjetša w Zjednoćenych statach Ameriki narostł a studowaše architekturu při Massachusetts Institute of Technology (MIT), management při MIT Sloan School of Management a politiske wědomosće w Harvardźe. We wosomdźesatych lětach dźěłaše najprjedy jako hospodarski manager we Washingtonje a potom jako stajny zastupjer Israela pola Zjednoćenych narodow w New Yorku. W lěće 1988 so do Israela nawróći.
Netanjahu je k třećemu razej ženjeny a ma cyłkownje tři dźěći.


text:
Z naszej źymjy ślůnskej
Z naszej źymjy ślůnskej – dziełko literacke autorstwa Feliksa Steuera (pod pseudōnimym F. Res.) ôpublikowane we 1935 roku.
Je to zbiōr wierszōw traktujōncych m.in. ô zjawiskach przirody[1].
Do napisaniŏ „Z naszej źymjy ślůnskej” i „Ostatńigo gwojźdźaurza” Steuer stworzōł swōj włŏsny ślōnski szrajbōnek (tm. Steuerowy szrajbōnek). Tyn alfabet – po małych modyfikacyjach – bōł krōtko na poczōntku XXI stoleciŏ rychtowany i widziany za podstawã do kodyfikacyje ślōnskij gŏdki.
Na bytōmskõ gwarã ślōnskij godki (we ślabikorzowym szrajbōnku) dziełko przełożōł Grzegorz Kulik we 2021 roku we rōmach Bibliŏtyki Silling[2].
1 stycznia 2021 roku podle ôrdōnku ô prawie autorskim autorske prawa majōntkowe do dzieł Steuera wygasły[2].
Przipisy
- ↑ DYREKTORZY - ZSO nr 1 im. Mikołaja Kopernika w Katowicach, www.kopernik.katowice.pl [dostymp 2021-03-31].
- ↑ 2,0 2,1 Dzieła ôd Feliksa Steuera za darmo.


text:
Komedie
Polsko,
2005, 9 h 36 min
(Minutáž: 42–46 min)
(další profese)
Hrají:
Katarzyna Figura
, Magdalena Różczka
, Maria Seweryn
, Tomasz Kot
, Tomasz Sapryk
, Piotr Dąbrowski
, Piotr Siwkiewicz
, Henryk Gołębiewski
, Anna Wojton
, Łukasz Simlat
, Piotr Polk
, Marian Glinka, Krzysztof Bochenek, Piotr Polak, Małgorzata Lewińska, Anna Nykowska, Agnieszka Roszkowska, Krystyna Rutkowska-Ulewicz, Halina Chrobak, Przemysław Kaczyński, Jerzy Bończak, Mariusz Krzemiński, Kamil Miondlikowski, Przemysław Modliszewski, Piotr Nowak, Daniela Zabłocka, Krzysztof Zakrzewski, Agnieszka Kawiorska, Piotr Siejka, Agata Meilute, Alicja Sapryk, Marcin Maliszewski, Jan Borysewicz, Lech Dyblik, Magdalena Gnatowska, Sebastian Kutz, Grzegorz Wons, Jacek Długosz, Zenon Kotowski, Andrzej Poneta, Krzysztof Sztabiński, Marek Wroński, Dorota Bierkowska, Krzysztof Fus, Marcin Jędrzejewski, Gracjan Kielar, Karolina Porcari, Maciej Rosiński-Potocki, Izabela Dąbrowska, Violetta Arlak, Artur Bartos, Waldemar Czyszak, Kalina Janusiak, Bogdan Kalus, Olga Miłaszewska, Zbigniew Suszyński, Przemysław Bluszcz, Katarzyna Glinka, Tomasz Jarosz, Wojciech Kowman, Weronika Książkiewicz, Grażyna Laszczyk-Frycz, Grzegorz Mostowicz-Gerszt, Sylwia Najah, Jakub Wieczorek, Sambor Czarnota, Sławomir Holland, Agnieszka Schimscheiner, Wojciech Czerwiński, Henryk Boukołowski, Zbigniew Paterak, Tytus Hołdys, Antoni Królikowski, Tadeusz Krupa, Tomasz Olejarczyk, Marcin Sztabiński, Alan Andersz, Andrzej Deskur, Emilia Warabida, Krystyna Tkacz, Małgorzata Duda, Ewa Bilip, Patrycja Kanclerz, Sławomir Grzymkowski, Paweł Szczesny, Danuta Borsuk, Magda Celówna, Teresa Czarnecka-Kostecka, Bartosz Głogowski, Tomasz Łysiak, Piotr Martin, Wenanty Nosul, Wojciech Słupiński, Aleksander Wysocki, Ireneusz Kozioł, Joanna Jędrejek, Robert Ostolski, Paweł Tucholski, Jan Jakubowski, Franciszek Jakubowski (více)


text:
Cesćone kněnje a kněze
lube pśijaśele dolnoserbskeje rěcy,
pśepšosyjom wjelgin wutšobnje na
Serbske blido
do Serbskego muzeja, do Chóśebuza na Młyńsku drogu 12,
na temu:
Kak jo wuglědało wšedny źeń serbskich fararjow něga – kak to wuglěda źinsa?
Rozgranjamy se z dr. Hartmutom Leipnerom, pśedsedarjom Spěchowańskego towaristwa
za serbsku rěc w cerkwi, z dešańskeju faraŕku Katharinu Köhlerowu a dalšnymi zagronitymi fararjami za serbske bóže słužby.
Dajśo pśepšosenje teke drugim dalej, wutšobny źěk.
Zarědowanje jo kooperacija ze Šulu za dolnoserbsku rěc a kulturu.
Z pśijaznymi póstrowami
Christina Kliemowa
kuratorka Serbskego muzeja


text:
Dunaj
Dunaj (serbsce prjedy tež Dónawa;[1] němsce Donau, słowaksce Dunaj, madźarsce Duna, chorwatsce Dunav, južnoserbsce/bołharsce ДyHaB, rumunsce Dunărea, ukrainsce ДyHaй) je wuznamna a dołha rěka w srjedźnej a juhowuchodnej Europje. Je 2.857 kilometrow dołhi a jeho rěčina wobsahuje 801.463 km². Nastawa ze zjednoćenja Brega a Brigacha w Donaueschingenje a ćeče přez Němsku, Awstrisku, Słowaksku, Madźarsku, Chorwatsku, Serbisku, Rumunsku, Bołharsku, Moldawsku a Ukrainu hač do Čorneho morja. Tam twori druha najdlěša rěka Europy wulki rěčny delta, kotryž steji pod přirodoškitom.
Najwjetše přitoki Dunaja su Inn, Tysa, Drawa a Sawa. Na wjacorych wotrězkach twori Dunaj mjezynarodne mjezy, tak mjez Słowakskej a Madźarskej, Chorwatskej a Serbiskej, Serbiskej a Rumunskej, Rumunskej a Bołharskej kaž tež mjez Rumunskej a Ukrainu.
Wuznamne města při DunajuWobdźěłać
NěmskaWobdźěłać
- Tuttlingen w Badensko-Württembergskej
- Sigmaringen w Badensko-Württembergskej
- Munderkingen w Badensko-Württembergskej
- Ulm w Badensko-Württembergskej
- Ingolstadt w Bayerskej
- Kelheim w Bayerskej
- Rězno w Bayerskej
- Straubing w Bayerskej
- Deggendorf w Bayerskej
- Passau w Bayerskej
AwstriskaWobdźěłać
SłowakskaWobdźěłać
MadźarskaWobdźěłać
ChorwatskaWobdźěłać
SerbiskaWobdźěłać
RumunskaWobdźěłać
BołharskaWobdźěłać
UkrainaWobdźěłać
ŽórłaWobdźěłać
- ↑ Křesćan Bohuwěr Pful: Łužiski serbski słownik. Maćica Serbska, Budyšin 1866, str. 171 (online).


text:
- Zasady pisowni języka śląskiego - Henryk Jaroszewicz
- Moja babcia gotowała dla Gierka. Kulinarna podróż na Śląsk w czasach PRL-u
- Sprawa rodziny Tebbe. Kolacja z mumią - Monika Kassner
- Zabierz mnie w podróż, kapitanie
- Kalendarz 2023 "Górny Śląsk" Jarosława Kassnera
- Ciulandia - Henryk Waniek
- Kajś. Gyszichta ô Gornym Ślonsku. Edycyjo ślonsko
- Pippi Långstrump (po ślōnsku) - Astrid Lindgren + audiobook
- H. Buchner - Ciotka Flora
- Naklejka GŌRNY ŚLŌNSK
Mecynas ślōnskij gŏdki - szczegóły i donatorzy
Nasze książki w Google Books oraz Google Play
Kajś. Gyszichta ô Gornym Ślonsku. Edycyjo ślonsko
towar niedostępnydodaj do przechowalni
Opis
Ksiōnżka, kero wygrała we 2021 NIKE we ôbu kategoryjach yntlich po naszymu!
Bez wiynkszość życiŏ widzioł żech Ślōnzŏkōw za jaskiniowcōw ze kilofym i roladōm. Swojã ślōnskość żech wypiyroł. We podstawōwce pani Chmiel grała nōm na cyji Rotã, a jŏ niy mioł pojyńciŏ, iże tyn Niymiec ze pieśni, co pluje we twŏrz, ôn bōł mōj praôjciec.
Ô swojich korzyniach żech wiedzioł mało. Niy wierzōł żech, iże na Ślōnsku przed wojnōm sie ôdbyła jakŏ historyjŏ. Moji antynaciŏ byli choby z inkszyj planety, nosiyli jakeś niymożebne miana: Urban, Reinhold, Lieselotte.
Niyskorzij była ta nazistowskŏ burdelmama, majōr z Kaukazu, prastarzik na ,,delegacyjach" w Polsce we wrześniu 1939, nagrobek ze zeszkrobanym mianym przi kōmpoście. Coś pynkało. Spokopiōł żech, iże za ôgrodzyniym trefiyła sie alternatywnŏ historyjŏ, dzieje ôdwrōcōne na rymby. Postanowiōłch sie posmykać po ôkolicy, sprōbować słożyć to w cołkość. I czegoch tam niy znŏd: hned milijōn ludzi, co deklarujōm nŏrodowość, co ,,niy istniyje", katastrofã ekologicznõ niyznōmych miŏr, gyszichty ô polskij kolōniji, ô separatyzmach i ludzi, co idōm niy za tym manszaftym, co trza. Ôto naszŏ silezjogōnijŏ.
Zbigniew Rokita
,,Autōr tyj ważnyj ksiōnżki wyznŏwŏ, iże dugo sie przeprŏszoł ze swojōm ślōnskościōm. Terŏz pōmŏgŏ nōm zrozumieć dramat krajiny, co leży na pograniczu kultur i historyje - czymu Ślōnsk durch je ,,kajś", a niy w cyntrum polskij świadōmości." Małgorzata Szejnert
Strōny: 320
Ôprawa: miynko


text:
Przijmło sie, kajś we cōunie publicznej, we internecy, miyndzy ścianami ślōnskich chałpōw, że bycie Ślōnzokiym je ciynżkie. Że to je tako spōłczesno forma ciyrpiynio. Sōm my myńszościōm, niy takōm zaś malućkōm, ale sztyjc niyuznowanōm, kajś na rancie. Kajś tam pokazujōm sie po jedne impulsy, absztichy: “narodowość ślōnsko” we spisie wszeôbecnym, ślōnsko wersyjo Facebooka abo ôprogramowanie Samsunga we ślōnskij godce. Ale nōm sztyjc i tak je mało, bo wysztrzigania i poczucie swojigo wertu mōmy hyngniynte ganc srogszyj, jak siōngajōm nasze hojmy. Tōż spōminōmy wszyndzi, że ôficjalnie naszo godka to je yno etnolekt, że żodyn nos niy sucho, że ni ma ślōnskij matury, że w ogōle to yno autonōmijo.
I jak tam mōm to wszyjsko wele siebie, jeżech we strzodku tych ślōnskich sprawunkōw, ale i fol rajzuja i poznowōm ludzi ze cołkigo świata, umia pedzieć blank świadōmie i zdecydowanie – mie je w życiu lecyj, bo jeżech Ślōnzokiym. I mōm ku tymu trzi kōnkretne powody.
Powōd 1: “Hanys” – znaczy robotny
“Dyć weź przeciepej ōmie tyn wōngiel do pywnicy, dyć tego tam wiela niy ma”. Roz a drugi syszelimy te zdanie bez feryje na wsi jo i mōj kuzyn. Dwie szafle, ôdewrzity fynster do pywnicy, tōna wōnglo i przedpołednie ôd dwōch nadaktywnych synkōw zorganizowane. Dwōch trzinastolotkōw.
To było dlo nos blank normalne, bo kożdy chcioł pōmōc. Skosić trowa, targać ciynżary. Być jak forbild i autorytet. Być jak fater. Ja, robota bōła symbolym dorosłości. Na Ślōnsku robota je na trzecim placu, zaro za Pōnbōczkiym i familijōm. Dlo masy ludzi to je ciynżkie do spokopiynio, ale u nos yno nidziela bōła ô zawdy zaplanowano na dychniyńcie i polygiwanie. Leberować na beztydziyń? Gańba.
Jak miołech szesnoście lot, poszołech do piyrszej rychtycznej roboty na cołki etat. Ôziym godzin dziynnie, sztart ô szōstej. Zadanie? Pucowanie klotek, kere jeszcze pora godzin do zadku były chałpami dlo dziesiōntek tauzynōw kurzic. Warunki? Smrōd taki, że byda go pamiyntoł już zawdy, a przi tymu niy umia go ani wortami ôpisać. Wyposażyni? Dratbyszta, rynkawice, śmiatek. Nojlepszo szkoła zawodowego życio, jako żech zebroł. Dzisioj niy do pōmyślynio, bo bajtle pakuje sie we kokōny z roztōmaitych marek i sodze przed kōmputerami i tabletami, kere “sie im noleżōm”. Synki i dziołszki zicajōm, lygajōm, klikajōm, ônaczōm yno te egzystyncjalne minimum we rychtycznym świecie, a potym doroślejōm, kōńczōm szkoła i czynścij jak frajda czujōm frustracyjo, bo ôroz “już im sie niy noleży”. Yno pora mocniyjszych jednostek umi cosik sztyjc wytargać i wywalczyć, reszta biere co je, dlo świyntego pokoju.
Czamu ô tym pisza? Bo wiym, że to, że jednego siyrpniowego dnia, na manhattańskim dachu, po poru godzinach targanio roli dachpapiōru bez “dziyń prōbny”, ze sześciu chyntnych ôstało sie dwōch – pakerny i wytrzimały zawodnik MMA i jo – bōło sprowiōne archetypym roboty, kery wciśli mi do łepy za bajtla. A tyn manhattański dach, jak sie niyskorzij ôkozało, zwolił mi wyônaczyć mocka planōw i śniczkōw.
Powōd 2: “po ślōnsku” – znaczy dwujynzycznie
Wszyjscy znōmy takigo bajtla, kery ôd małego godo gryfnie we dwōch abo trzech jynzykach. Ôjce z Polski, ale na dużyj we Niymcach, tōż uczōm łebka i “mōm głōd”, i “ich habe Hunger“. Chop ze Bytōmia i dziołcha ze Saragossy, znajōm sie z Erasmusa, przajōm se fest. Na świot prziłazi Francek – abo Francisco? – i ôd proga woło do ōmy Gyni “¿Cómo estás, abuela?”.
Fol z nos, świadōmie abo niy, zowiści takim bajtlōm. Łebkōm, kerzi kōńczōm szkoła strzednio i przi kapce dociepanej ku tymu roboty godajōm super we sztyrech godkach. Ale je to richtich z nami – Ślōnzokami – ganc inakszyj? W żodyn roz.
“Chýba mi tu dvere” godo do mie pora tydni tymu słowacko majsterka w robocie. “Gib mir die Dichtung!” ryczoł na poczōntku mōnachijskij przigody nimiecki kamrat. Spokopiłech co godo i ôna, i ôn. Niy beztōż, że mōm talynt do jynzykōw, że płynnie godōm po słowacku, a po nimiecku spamiyntuja ôroz worty takie jak “dichtōng”. To wszyjsko skirz ślōnskij godki. Nasz nimiecko-czesko-polski miszōng, kerego nauczyłech sie za bajtla, a kery tera procyntuje choby bardzij.
Bez sześ lot uczyłech sie nimieckij godki we szuli. Pora lot niyskorzij zajechołech do Mōnachium, zaczłech miyszkać ze parōm starszych, przemiłych Bajerokōw. Robili wszyjsko nojlepij jak umieli – godali do mie snōżnym, wyraźnym nimieckim, dowali pozōr na kōńcōwki i kōnstrukcyje. Ale mogli se i godać po wyngiersku. Bo ôkozało sie, że we mojij łepie prōznica.
Miesiōnc dalij, przi szumnym Leberkäse i Augustinerze, dyskutiyrowalimy już ô tym, eli brōnatny wōngiel je Nimcōm przidajny. Nauka godki bez miesiōnc? Ni ma szans. Chyba, że pochytało sie podstawy – te szkolne i te ślōnskie. Bo naroz sie ôkozało, że niy yno pōłek używanych dziynnie wyrazōw we chałpach ślōnskich i bajerskich je jednaki, ale gynau takie same sōm kōnstrukcyje. To naprowda ôdwiyro gowa i fol rzeczy ulekszo. Świadōmość tych podobiyństw spōmogła moje uczynie sie jynzyka bardzij jak co yno. Ôd tamtego mōmyntu przitrefi mi sie i po nimiecku jaki wic ôpowiedzieć. A mogecie dufać, że jak sie kajś je dużyj, to tako folga je werto kożdych pijyndzy.
Powōd 3: “narodowościowo pōmotlany” – znaczy łōnczy ludzi
Robiłech dotynczos – jak na gibko policza – ze ludziami ô szesnostu roztōmaitych narodowościach. Zawiyrzcie – ni m żodnego, fto by na dugszo meta umioł sie dogodać ze wszyjskimi. (No abo je, ale ftoś taki choby fana na wiotrze, fto zmiynio poglōndy i przekōnania podle tego, z kerym gynau rozprowio, ale ôd takich lepij sie trzimać fōrt). Ale idzie uwidzieć miyndzy ludziami spōlne cechy natury i elemynty bildōngu, kere sōm trocha zoleżne ôd narodowości i z autōmatu łōnczōm ludzi transgranicznie wele jednego schymatu. (Julia na isto powiy, że zaś filozofuja, a to je wszyjsko ajnfach skirz gynōw…).
Dogodać sie jynzykowo we miyndzynarodowej ferajnie – do ôgarniyncio bez wiynkszych problymōw. Dogodać sie myntalnie we miyndzynarodowej ferajnie – srogo ciynżkość dlo masy ludzi.
My mōmy tyn cufal, że nasze pochodzynie je takie niyjednorodne i pōmatlane. Skirz ślōnskich, nimieckich i polskich praôjcōw, Ślōnsk je usztelowany kajś miyndzy granicami. Wiadōmo, że kożdo persōna je inkszo, że formuje go bez lata żywot, że ni ma dwōch jednakich jednostek, że wszyjscy sōm my poskłodani ze naszych doznań. Ale jako Ślōnzoki mōmy zaro na zaczōntku kapka lecyj. Plasujymy sie kajś miyndzy tym wschodnioeuropejskim ciepłym, szczyrościōm i ôtwartościōm, a kapka wyrachowanym zachodnim ciōngiym ku porzōndkowi, ordnōngowi i pasowaniym sie do prawideł.
Rus ze Niymcym niy bydzie nikyj dobrze spōlnie robił. Mōno bez jedyn abo dwa dni ja, mōno trefiajōm sie wyjōntki. Ale gynyralnie, na dugszo meta, to je pierōnym ciynżkie, bo bitowane ônym za bajtla pojyncia majōm blank inksze definicyje. To gynau tak, choby dodować metry do kilōw. A jako je z nami? Możnoj kapka niywiednie i za fest subiektywnie, ale jak dlo mie, to Ślōnzoki dogodujōm sie na cudzowiźnie szumnie – kapujōm i praktyczne podynście Austrijoka, i te bardzij rōmantyczne ôd Gruzina. Majōm kamratōw i postrzōd Szwajcokōw, jak i Hōngaryjokōw. Radzōm se postrzōd ludzi. I to coroz lepij.
Nawciepuj nōm skirz tego tekstu na FB. Kōmyntowanie, lajkowanie i podowanie dalij je fajne! 😉


text:
Michael Jackson (spisowaśel)
Michael James Jackson (* 27. měrca 1942 w Wetherby, 30. awgusta 2007 w Londonu) jo był engelski casnikaŕ a spisowaśel. Jo był eksperta za piwo a whisky, jo napisał znate knigły wó tych temach. Jogo knigły su se pśedali we wěcej ako 3 milionach eksemplarow na cełem swěśe a su byli pśestajone do wósymnasćo rěcow.
Jogo Michael Jackson's Malt Whisky Companion z lěta 1989 su nejpopularnjejše knigły wó whisky do tencas. Něntejšna teorija piwowych stilow bazěrujo na wětšy part na knigłach Jacksona The World Guide To Beer z lěta 1977.
Jo pisał za britiske casniki The Independent a The Observer. W lěśe 1990 jo źěłał pśi dokumentariskej seriji The Beer Hunter w britiskej telewiziji Channel 4; serija jo měła wósebny wuspěch w USA.[1]
Jackson jo drogował pó swěśe, aby slěźiś lokalne sorty piwa a jich póchad. Wósebnje jo se lubował belgiske piwa, kenž su byli za cas pisanja jogo prědnych knigłow wobgrozone zgubjenim z wótbywanišća, a se k tomu pśicynił, až su wóni zdobyli pśipóznaśe a popularnosć zwenka Belgiskeje.[2]
W lěśe 2006 jo dał znate, až jo měł wót něźi źaseś lět parkinsonowu chórosć. Jo wumrěł wót ataka wutšoby w swójom domje.


text:
Njeźelu pó stupnem stwórtku jo gołbinska wósada wuleśeła do Noweje Cale. Ze śěgom smy tam jěli a byli spokojne, až jo było take wódychanje dla wašnje drogowanja. Dogromadu 22 luźi su se mógali we tom casu rědnje wulicowaś. A ako pla nas gołbinskich pśecej, su byli někotare w serbskej drastwje.
Wjedro jo było kšasne a dla togo jo była droga wót dwórnišća do kloštarja rědny špacěr. Tormy katolskeje cerkwje su nam pokazowali drogu. Mimo ducy pla gata a piwarnje smy pśišli k wrotam. Wšykno jo statkowało wjelgin kradne.
Dokulaž jo naše wjeźenje akle pózdźej było, smy se nejpjerwjej rozglědowali. Katolska cerkwja jo wót wenka wjelgin rědna a nutśi pychotna (prunkvoll). Wšuźi na tych wjele hołtarjach a teke na pśibocnych sćěnach su freski a figury. Wjele jo wobzłośane, ako jo nałog w katolskich cerkwjach. Ławki pak su wjelgin njegódne. Njekažu k sejźenju. To pak teke njejo trjeba; nejskerjej tam se wěcej kóleńkujo.


text:
Archiw powěsćow
- 2022
- 2021
- 2020
- 2019
- 2018
- 2017
- 2016
maj 2020
Serbski sejm pódpěrujo šule, starjejšych, Domowinu a Serbsku radu pśi zawěsćenju serbskeje hucby za wšych ralbicańskich a worklecańskich huknikow
Serbski sejm wita, až co se něnto tež Serbska rada pśi Sakskem krajnem sejmje za to zasajźowaś, aby se w pśiducem šulskem lěśe hutwóriłej dwě pětej rědowni na Serbskima wušyma šuloma we Worklecach a Ralbicach ...
Dalej cytaś Serbski sejm pódpěrujo šule, starjejšych, Domowinu a Serbsku radu pśi zawěsćenju serbskeje hucby za wšych ralbicańskich a worklecańskich huknikow


text:
Woody Allen
Woody Allen, po prowdźe Allan Stewart Königsberg (rodz. 1 grudńa 1935 we Nowym Jorku) – amerikański reżyser, scynarzysta, aktor, producynt a kůmpozytor żydowskigo pochodzyńo. Uwożany za twůrca nurtu "kůmedyje intelektualnyj" we filmje. Cuzamyn erbnył 136 roztůmajtych nagrůd filmowych, we tym trzi razy Uoskara. Kilkanośće razy mjoł nůminacyje do Uoskara (13 rozůw ze scynarjusze). We 2002 na Festiwalu Filmowym we Cannes erbnył "Palma Palm" za wybitne uośůngńyńco, kej drůgi we geszychće tygo festiwala, po Ingmarze Bergmańe.
Pouno lista jygo filmůw idźe znejść we baźe IMDB.


text:
Zapisy sztopniynte.
Uczystnikůw juże můmy za tela. Toć co chcieliby my Wos wiyncyj, cuż kej cołko trasa niý ma ze gůminy, a szula tyż niý ma tako srogo.
Wszyskich, kerym niý udało sie latosi zapisać, zaproszůmy do kibicowanio!
Krůtko historyjo
Wszysko napoczło sie we 2012, kej ze Luxtorpedą lecielimy ze kamratami przed świyntami. Ôd tego czosu te nosze lotaniý je na stałe we kalyndorzu ai idzie pedzieć, co je jednům ze nojbarzi wyczekiwanych imprez we sezůnie. We piyrszyj edycji poleciało 75 ludzi. We drugij bůło ich juże praje 200. Latosi 23 grudnio bydymy mieli juże 6. edycjo, a limit musielimy usztalować na 300 ludzi.
Trasa lotanio
Jako kożdy rok lotůmy we ôstatnio sobota przed Wilijům we Stanowicach, kaj we Szkole Podstawowyj můmy noszo baza, a zaro wele nij je sztart a meta. Adres szkoły to: Stanowice, ul. Szkolna 17A.
Trasa to 10 km (sztyry kůłka po 2,5 km), przi czym po kożdym kůłku idzie skůńczyć lotaniý.
Piyrnikowe medala a poczynsno.
Na kożdego na mecie czeko ôryginalny, ryncznie zrobiůny medal ze piyrnika ai to co nojważniyjsze – moczka a makůwki. Chyntnym mogymy tyż pedzieć, jako przirychtować te szmakowne maszkety. Dlo kożdego můmy tyż gorki kafyj abo tyj.
Prajsy
Prajsy můmy niý ýno dlo nojgibszych, nale tyż dlo tych, kerzi polecům we nojbarzi interesantnych przebleczyniu świůnteczno-karnawałowym. Sům klasyfikacje indywidualne ai grupowe. Kůnkurs na przebleczyniý je stałym punktym noszego fajeru.
Kibice
Zachyncůmy tyż do kibicowanio na trasie a sztartniyńcio we Kůnkursie Kibicůw. Na nojlepszo grupa czeko prajs ôd Bajslyrzy. Werci sie bezto postarać ô miano nojlepszyj drużyny. Regulamin kůnkursa ai prajsy uostanům ôgłoszůne przed lotaniym.
Złote lotaniý
Bieg po Moczkę i Makówki uostało juże trzi razy Złotym Lotaniym we latach 2014, 2015 a 2016. Tyn plebiscyt bajslowany je kożdy rok bez nec portal MaratonyPolskie.pl Kożdy rok ludzie mogům welować na swoje ulubiůne lotania, jednako ýno na te, we kerych sami lecieli. Nosze lotaniý po Moczka a Makůwki ustało wyrůżniůne m.in. we katygoriach “Województwo śląskie” a “Biegi nietypowe i niezwykłe”.
Przidajne linki
Regulamin: regulamin-2017PL.pdf
Zapisy: online.datasport.pl/zapisy/portal/zawody.php?zawody=3467
Lista zapisanych: online.datasport.pl/zapisy/portal/listy/?zawody=3467
Fanpage: www.facebook.com/makowki/
Wydorzynie na facebooku: www.facebook.com/events/303009230166733/


text:
Rozpšawa źěławosći Dolnoserbskeje rěcneje komisije 2013
Dolnoserbska rěcna komisija ma aktualnje 12, w lěśe 2013 jo měła hyšći 13 cłonkow. Wóni reprezentěruju serbske institucije Dolneje Łužyce. Dolnoserbski gymnazium bóžko južo někotare lěta njejo zastupjony.
DSRK jo se 2013 tśi razy zmakała (30.4., 12.6., 5.11.). Pśerězne wobźělenje jo było něźi 77 procentow. Pla wobradowanjow jo głownje šło wó pisanje cuzych słow resp. wó móžnosći adaptěrowanja cuzych słow do dolnoserbskego rěcnego systema. Mjaz drugim jo se rozwězało pisanje wobšyrneje kupki słow, ako zachopiju we wuchadnišćowej rěcy na sk-, sp-, st-. Teke pisanje z wjelikim resp. małym zachopnym pismikom jo było tema wobradowanjow. Wětšy źěl diskutěrowanych pšašanjow jo se tśeśemu razoju pśepowědał a z takim wobzamknuł.
Wutšobnje źěkowaś kśěł se na toś tom městnje Mětoju Pernakoju za jogo statkowanje w DSRK. Lěta dłujko jo z Barlinja jězdźił na wobradowanja a jo ze swójim wěźenim a slěźenim k źěłabnosći komisije pśinosował. Źěk słuša rowno tak Ani Pohončowej, kótaraž tejerownosći w nowej pěślětnej perioźe wěcej k dispoziciji njestoj a kótaraž jo se lěta dłujko starała wó wótlicenje DSRK.
dr. Fabian Kaulfürst, powědaŕ


text:
Przodniŏ zajta
Wyrōżniōny artykuł
Anna Elżbieta Myszyńska (nar. 30 czyrwnia 1931 we Kōrnicy, um. 7 września 2019 we Nysie) – ślōnskŏ pisŏrka, fotografistka, poetka, propagatorka ślōnskij gŏdki a tradycyje. Narodziyła sie 30 czyrwnia 1931 pod mianym Schneider we Kōrnicy blisko Gogōwka, ôwdy we prudnickim krysie. Bōła ze ślōnskij familije. Bazowõ szkołã skōńczyła we miymieckij gŏdce we 1945. Po abszlusie II światowyj wojaczki bez pŏrã lŏt robiyła na gospodarce swojich ôjcōw i na żniwach we gospodarce przi pałacu we Lipach we Prudniku.
Czytej dali...
Wiedzioł żeś...
... ftore fusbalowe manszafty grajōm na mundialu we Katarze?
... pojakymu bez czas trzecij ślōnskij wojny niy fungowały wielge piyce ôd Huty Malapana (na ôbrŏzku)?
... kaj sie narodziōł i chowoł szauszpiler Franciszek Pieczka?
Jak idzie pōmōc
Wikipedyjõ kożdy może edytować! Kliknij zŏkłŏdkã Edytuj nad strōnami (abo [edytuj] nad sekcyjami), żeby poprawiać felery abo sprawiać czerwōne linki. Mōmy tyż pŏrã krōtkich poradnikōw, co w 10 minut przigotujōm Cie do pisaniŏ.
Pōmoc ôd inkszych używŏczōw dostaniesz sam:
- Kwestyje techniczne – tukej dyskutujymy ô problymach ze mustrami, botami itp.
- Prawidła – dyskusyjŏ ô prawidłach ślōnskij Wikipedyje
- Propozycyje – jeźli mŏsz jakõ propozycyjõ
- Artykuły – dyskusyjŏ ô artykułach
- Ôgōlne – sprawy ôgōlne
- Ambasada (Embassy) – pōmoc dlŏ ôsōb, co niy gŏdajōm po ślōnsku (help for users who do not speak Silesian)
Ślōnskŏ Wikipedyjŏ
Ślōnskŏ Wikipedyjŏ to internetowŏ yncyklopedyjŏ ze familije Wikipedyje, co je pisanŏ po ślōnsku.
Piyrszy wniosek ô uruchōmiynie ôsobnego projektu dlŏ ślōnskij godki bōł słożōny na Wikimedia-Meta we marcu 2006 roku. Ôstoł wtynczŏs ôdciepniynty, głōwnie skirz braku kodu ISO 639-3 dlŏ godki. Po dostaniu ôd ślōnskij godki kodu ISO szl nazod bōł dany forszlag zrobiyniŏ Ślōnskij Wikipedyje. Tym razym przeciwnych głosōw, ani tyż przeszkōd formalnych niy było. Ślōnsko godka dostała status „eligible”, tzn. ôstała uznanŏ za ôdpedniŏ do stworzyniŏ we nij ekstra projektu. Po tym postanowiyniu zaczła sie robota nad przekładym interfejsu MediaWiki na ślōnskõ gŏdka, a 31 marca 2008 była stworzōnŏ testowŏ wersyjŏ Wikipedyje we Inkubatorze. Przekłŏd interfejsu MediaWiki skōńczōł sie 26 kwietnia 2008. Dalszym warōnkym akceptacyje projektu było stworzynie projektu we Inkubatorze i utrzimanie jego aktywności. To zadanie było na ôstatku uznane za wykōnane 3 mŏja 2008.
Projekt ôstoł zaakceptowany 23 mŏja 2008. Dōmyna szl.wikipedia.org była uruchōmiōno 26 mŏja 2008. Podle sztandu na 3 grudnia 2022 ślōnskŏ Wikipedyjŏ mŏ 56 017 artykułōw, 22 279 używŏczōw i 3 administratorōw.


text:
Wq/szl/Szczepan Twardoch
Szczepan Lech Twardoch (* 1979) to je ślōnski pisŏrz.
- Jak to ôdpuszczymy, jak sie sami niy bydymy mieli we zocy, to tyż nikt nos we zocy mioł niy bydzie i bydzie mioł recht. Jak niy bydymy tego, co sie nōm noleży, sie do skutku dōmogać, to już lepij, coby ta godka razym z nami umarła. Jak mōmy być mamlasami bez godności, kere niy poradzōm abo bojōm sie dōmogać jejich praw, to już lepij, coby nos niy bōło wcale.
- Zdrzōdło: Szczepōn Twardoch: Ô status regiōnalnyj godki my muszymy walczyć i niy żałować na to siył, wachtyrz.eu 30 lipnia 2021
- Je żech bezprzimiotnikowy Ślōnzŏk, ani polski, ani niymiecki, ani czeski. Je żech toć zanurzōny we polskij kulturze, niymieckŏ tyż je mi bliskŏ, nale niy sōm to sfery, kere miołbych tak intymnie i zgłymboko zinternalizowane jak tã niyklarownõ, niydoôkryślōnõ tożsamość ślōnskõ, to quasireligijne doświadczenie przinŏleżności do czegoś barzo niyherskigo, a we tym samym czasie we tyj słabości cynnego.
- Polskŏ gŏdka: Jestem Ślązakiem bezprzymiotnikowym, ani polskim, ani niemieckim, ani czeskim. Jestem oczywiście zanurzony w kulturze polskiej, niemiecka również jest mi bliska, ale nie są to sfery, które miałbym tak intymnie i głęboko zinternalizowane jak tę niejasną, niedookreśloną tożsamość śląską, to quasireligijne doświadczenie przynależności do czegoś bardzo wątłego, a jednocześnie w tej słabości cennego.
- Zdrzōdło: Szczepan Twardoch: Śląska tożsamość wyrasta ze mnie samego, wachtyrz.eu 7 kwiytnia 2021
- Józef Krzyk napisoł, co na Ślōnsku godōmy i bydymy godać i żodno polsko ustawa tego niy zmiyni i niy ma co marnować czasu a siyły na walka o tako ustawa, bo Poloki nōm tego i tak niy dajōm. Józef Krzyk sie fest ômylōł. Ja, mo recht, jak pokazuje na te przileżytości, kaj jeszcze naszo godka idzie uźrzeć, śmiyszne ausdruki na treskach, menu po ślōnsku we szynkach do szpasu robiōne, werbōngi ze ślōnskimi słowami bele jak napisanymi i tych pora rōmanōw pō naszymu, ale niy, to je małowiela, za mało, coby godka trwała.
- Zdrzōdło: Szczepōn Twardoch: Ô status regiōnalnyj godki my muszymy walczyć i niy żałować na to siył, wachtyrz.eu 30 lipnia 2021
- Ô tyn status regiōnalnyj godki my muszymy walczyć i niy żałować na to ani siył, ani postrzodkōw. My muszymy mieć naszo godka we ślōnskich szkołach, muszymy mieć na to piyniōndz, bo samo naszo dobro wola niy styknie. My muszymy to robić tyż skuli tego, że to je kwestyjo naszyj godności. Niy zbiorowyj godności ôd Ślōnzokōw, yno ôsobistyj godności ôd kożdego z nos, kery we tyj godce godo i niy chce sam sie czuć jako Indianer we jego rodzinnyj ziymi we rezerwacie zawarty. My muszymy sie tego dōmogać, coby my na Ślōnsku byli we hajmacie, niy we rezerwacie.
- Zdrzōdło: Szczepōn Twardoch: Ô status regiōnalnyj godki my muszymy walczyć i niy żałować na to siył, wachtyrz.eu 30 lipnia 2021
- Status regiōnalnyj godki ślōnskimu jynzykowi sie noleży, tak jak nōm, Ślōnzokōm, noleży sie status mniyjszości etnicznyj, takie sōm cywilizowane sztandarty we Europie. Jak sie tego wyrzeknymy, to choby nos wcale niy było.
- Zdrzōdło: Szczepōn Twardoch: Ô status regiōnalnyj godki my muszymy walczyć i niy żałować na to siył, wachtyrz.eu 30 lipnia 2021