text:
W staryj chałupce kole kościōłka, kery na kympce już wieki stoł, miyszkała Marta skrōmno, pobożno, jōm chyba kożdy we tyj wsi znoł. Kościōłek stary z smolnego drzewa w postrzodku ołtorz rzeźbiōny mioł, drzewiane ławki, małe łokynka, dzwōn z wieży wołoł ludzi na mszo. . Zaś nałokoło wiekowy smyntorz, nad kerym brzimy cicho szumiały, we […]
Kedyś
Robotny trółl….
Robotny trōłl… Rōłzczasu jednymu pampōniowi tak z nŏgła, ze dnia na dziyń ustŏł stŏwać ciulik. Borok ze jankuryji napocznōł słepać, prać swoja baba, i tak gyneralnie popŏd we depresyjŏ. Nic ci mu niy spōmŏgało. Jak mu tyn „interes” wisiŏł, tak wisiŏł. Jednakowōż miŏł ci łōn mazel i keregoś dnioszka , kej wrŏcŏł łod dochtora, we […]
100 lŏt Stani
18 październik – św.Łukasza Ewangielisty – przysłowia
Jo i moja familijo….
Tak gynał, to jŏ ci niy poradza spomiarkować: jeżech „kriegskind” – abo jak inksi gŏdajōm – dziecko wojny lebo niy? Tak po prŏwdzie to jŏ te moje ślypia łozewrził na tym nŏjgryfniyjszym ze światōw jakiesik trzi miesiōnczki niyskorzij, kej kamraty i wojŏki łod Adolfa podszrajbowali, dali swoji klały, iże ze drugŏm wojnōm je już na […]
16 październik – św.Gerarda – przysłowia
Ziga i klawiyr
Ziga i klawiyr Ziga fest muzyce pszoł, dziynnie na klawiyrze groł. Groł we wieczōr, pinkoł rano w kōłko yno durch to samo. Już sōmsiadōm puchnōm uszy, a łōnego nic niy ruszy. . Proszōm starzik, łojciec, brat – Przestōń już nareszcie grać. Na klawiyrze grosz bez przerwy, a nōm wysiodajōm nerwy – Łōn zaś to „na […]
Klosztorne panny…
Muter Ōłberin (matka przełożōnŏ) szła na jutrzinowe rzykani i łominōła drōgōm dwie mode klŏsztorne panny, ftore razinku wrŏcali ze rzykaniŏ. Kej ci wele nich przelazowała pozdrowiōła je gryfnie: – Dziyń dobry dziołszki, niych Pōnbōczek bydzie swami. – A dziyń dobry muter ōłberin, Bōg ze cia! Nō, i kej już te dziywki wartko łodlazywali, ta muter […]
9 lŏt Ślōnskŏ Gŏdka w necie – winszujymy 100 lŏt
Śtyruch pynzjónistów…
Śtyruch pynzjōnistōw wykludziyło sie na feryje do Gdyni. Szpacyrujōm se tak po miyście i łorŏz widzōm szynk i nadpis: Wszyjske nŏpitki po 10 ceskich (10 groszy)! Blank we sztichu wlazujōm rajn. Knajpecka miluśkŏ, łokludnŏ, caubrownŏ, mocka placu, sporze ludzi. Łod proga słyszōm głōs galantnego gospodzkigo: – Witōm wŏs panoczki gryfnie! Sam je plac gynał dlŏ […]


c: text/html

text:
2014:
Zbigniew Gryżboń, Janusz Rokicki, Mirosław Madzia, Piotr Cieślik, Maria Juroszek, Mirosław Werner, Janusz Rokicki, Adam Tomiczek, Piotr Szymala, Patrycja Kądziałka, Mateusz Bobrzyk, Patrycja Krzak, Wojciech Dorywała, Aleksander Gorzelany, Wiktoria Mołdrzyk, Kinga Iwańska
2013:
Janusz Rokicki, Karolina Gajdek, Adrianna Gaś, Piotr Szymala, Adam Tomiczek, Zbigniew Gryżboń, Łukasz Kuboszek, Katarzyna Słomka, Sara Karwot, Patrycja Kądziołka, Justyna Guzik, zawodnicy drużyny seniorów koszykówki mężczyzn KS "MOSiR Cieszyn"
2012:
Janusz Rokicki, Paweł Szymkowski, Piotr Szymala, Mirosław Madzia, Gabriela Patoła, Katarzyna Słomka, Sebastian Matuszyński, Adam Tomiczek, Wacław Skolarus, Paweł Jabłoński, Patrycja Krzak, Piotr Cieślik, Maciej Gańczarczyk, Karolina Gajdek, Jakub Baron
2011:
Piotr Szymala, Kajetan Kajetanowicz, Marcin Frycz, Maciej Wilczek, Janusz Rokicki, Piotr Cieślik, Jakub Strzelczyk, Michał Szymala, Łukasz Tadel, Robert Svoboda, Martyna Tschuk, Karolina Makarewicz, Katarzyna Groborz
2010:
Piotr Szymala, Janusz Rokicki, Maciej Wilczek, Kajetan Kajetanowicz, Michał Szymala, Piotr Cieślik, Adam Tomiczek
2009:
Piotr Szymala, Janusz Rokicki, Maciej Wilczek, Kajetan Kajetanowicz, Zbigniew Cieślar, Michał Szymala, Piotr Cieślik
2008:
Piotr Szymala, Janusz Rokicki, Piotr Cieślik
2007:
Paulina Ligocka, Piotr Szymala, Janusz Rokicki, Michał Ligocki
2006:
Paulina Ligocka, Michał Ligocki, Janusz Rokicki, Tomasz Małecki
2005:
Paulina Ligocka, Janusz Rokicki, Otton, Janusz, Łukasz i Katarzyna Widzikowie, Piotr Szymala, Arkadiusz Fiedor, Marcin Hurycz, Michał Ligocki, Szczepan Ligocki, Łukasz Tadej, Mateusz Ognisty, Tomasz Małecki, Tomasz Stoszek, Bartłomiej Franek, Dominika Kozik, Czesław Banot
2004:
Paulina Ligocka, Piotr Szymala, rodzina Widzików –Otton, Janusz, Łukasz, Katarzyna oraz Michał Ligocki, Sebastian Kwiatkowski, Czesław Banot, Janusz Rokicki, Roland Buchta, Mateusz Zubek, Jakub Kwiatkowski
2003:
Piotr Szymala, Arkadiusz Fiedor, Martyna Weres, Patrycja Chechelska, Marcin Hurycz, rodzina Widzików - p. Otton, Janusz, Łukasz, Katarzyna oraz Czesław Banot, Janusz Rokicki, Tomasz Matecki, Mateusz Ognisty, Przemysław Kolondra, Marek Duraj
2002:
Mateusz Ligocki
2001:
Czesław Banot
2000:
Otton Widzik

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Idzie to tyż posuchać na www.ojgyn.blog.onet.pl
Wszyjskie sie już pomaluśku rychtujŏm do lata. Dijyty, coby z wŏgi ściepnōńć, jakesik moderne „masaże”, flyjgowanie sie we tym ichnim „solarium”... i take tam mecyje. I sam mi sie spōmniŏł taki fal:
Idzie kokot kole szynku a tam we szałfynstrze na roście łobrŏcŏ sie kurzica we tyj modernyj mikroweli. Gawcy tak tyn kokot, gawcy, pyndaluje tam a nazŏd i łorŏz gŏdŏ sōm do sia:
– Ja, ja, jakesik solaryjōm, ku tymu karasol a ze kim do pierōna jŏ ci mōm tyn cŏłki „sex” łōnaczyć?
To bōło te solarijōm a terŏzki cosik inkszego. Wiycie! Już łod napoczniyńciŏ wiesny mōmy we telewizyji, i to na wszyjskich kanalach, mocka ryklamōw, ftore namŏwiajōm nŏs do ściepowania ze wŏgi, do tego festelnie modernego łodchudzaniŏ. Nō, i niy ino baby chytajōm sie na te belakwastry, bo lecy kedy znŏjdzie sie i chop gupielok. Tak tyż bydzie we tym cufalu.
Glingŏ chop do fyrmy, kerŏ reklamiyruje ściepowanie ze wŏgi i po krōtkij gŏdce łobsztalowŏł se taki pakyt ło mianie „5 kilo bez piyńć dni.”
Na drugi dziyń zwōnek przi dźwiyrzach, przed niymi szykownistŏ blōndina, kajsik kole dwadzieścia lŏt starŏ, duge nogi, pŏłno piōntka (i to fedrujōncŏ), a na sia, krōm tunkōw i tabulki na karku, niy miała nic. Sagusiyńkŏ! Dziołcha przestawiōła sie, iże robi we fyrmie i tego pakytu „5 kilo bez 5 dni”.
A na tyj jeji tabulece taki napis:
„Mōm na miano Kaśka. Kej mie chycisz – byda twoja!”
Chop puściōł sie w te piynty za tōm blōndinōm, pogzuł ci za niōm choby szus. Po pŏruch kilomyjtrach i jakichsik ci szwerach i turbacyjach przi napoczniyńciu, na łostatek chyciōł ci ta swoja nadgroda. Zituacyjŏ powtŏrzŏ sie bez kolyjne śtyry dni. Chop wlazuje na wŏga i ze zadowolniyniym wymiarkowŏł, iże richtik ściep za basiska cŏłke piyńć kilo. Nō, tōż glingŏ juzaś do tyj fyrmy i tōm razōm łobsztalowŏł se pakyt – „10 kilo bez 5 dni”.
Na drugi dziyń ta samŏ lajera: we dźwiyrzach stowo jesce gryfniyjszŏ dziŏłcha, nŏjszykowniyjszŏ, nŏjbarzij zeksōwnŏ jakŏ widziŏł we życiu. I tak jak przodzij niy mŏ ci łōna na sia nic krōm tunkōw i tabulki na karku:
„Gŏdej mi Yjwa. Jak mie chycisz – byda do łostatka twoja!”
Ta ale frela mŏ jednakowōż kōndycyjŏ choby Ymil Zatopek, tak iże tymu chopowi niyletko, festelnie procnie je jōm chycić i ta cŏłkŏ gōnitwa, ścigani zetwała mocka dugszij. Na łostatku jednakowōż wykazuje sie, co nadgroda bōła we wercie tego nadludzkigo wysiyłku...
I juzaś ta samŏ lajera bez śtyry dni i po tym żyniyńciu chop stowo na wŏdze, blank zadowolniōny... ściep ze wŏgi łobiycane 10 kilo.
Nō, tōż terŏzki uzdŏł, iże pōjńdzie na cŏłkość i zwōni do fyrmy trzeci rōłz. Łobsztalowŏł se paket „25 kilo bez 5 dni.”
Baba, kerŏ łodebrała telefōłn pytŏ sie go ale:
– Sōmeście panoczku isty tego, pewny tego, coście łobsztalowali? To je nasz nŏjprocniyjszy, nŏjgorszyjszy prōgram!
– Ja, ja... tego razinku na isto kca, jeżech pewny, iże tego kca! Cŏłke lata niy czułech sie tak sztramsko jak terŏzki!
Na drugi dziyń zwōnek u dźwiyrzi. Przed niymi stoji srogi, zwality, musklaty dwametrowy chop, ftory mŏ na sia ino rōżowe tryjtki i tabulka:
„ Jeżech Franc. Jak jŏ cie chopie chyca – bydziesz MŌJ!”


text:
Serbski gymnazij załoži so 1. septembra 1947 jako Serbska wyša šula w Budyšinje. Z wójnskich rozwalinow něhdyšeho katolskeho seminara na Listowej natwari so z wulkej prócu šulske twarjenje z internatom, hdźež so 1951 prěnja serbskorěčna matura złoži.
Mjeztym je wjace hač 2000 abiturientow šulu wopušćiło. Jako Serbska rozšěrjena wyša šula w Małym Wjelkowje a na Naměsće měra w Budyšinje móžeše 1991 zaso do prěnjotnych rumow zaćahnyć a so tu jako Serbski gymnazij wuwić. Mjez tym je gymnazij wobstatk Serbskeho kubłanskeho a zetkawanskeho centruma. W swojim kubłanskim zaměrje a w swojej organizaciji wotpowěduje Serbski gymnazij Budyšin dźensa zasadnje gymnazijam Swobodneho kraja Sakskeje. Nimo toho ma nadawk, wšitkim šulerjam pohłubšene znajomosće serbskeje rěče a literatury kaž tež serbowědy sposrědkować a jich ke kwalifikowanej dwurěčnosći wjesć. Přez swoje profilowanje je gymnazij jónkrótny a wón je wšitkim šulerjam přistupny, kotřiž wuměnjenja za wopyt gymnazija spjelnja a kotrychž starši sej wopyt tutoho kubłanišća přeja a so z jeho zaměrami identifikuja.
Serbski gymnazij je cyłodnjowska šula a dźěła po modelu 2plus. Tak je serbsko - němska dwojorěčnosć hłowny wobstatk šulskeho kubłanja. Wobě rěči so runohódnje w cyłkownym šulskim žiwjenju, we wučbje a zwonka wučby wobhladujetej a rěčitej. Zakłady dwojorěčnosce połoža so w maćernorěčnej wučbje serbšćiny a němčiny. W dalšich předmjetach, w kotrychž je jedna z wobeju wuwučowanska rěč, so druha w za to předwidźanych maćiznowych cyłkach abo po dalšich rjadowanjach wužiwa.
Po dwurěčnych zamóžnosćach, to rěka po zamóžnosćach w serbšćinje a w němčinje so šulerjo w 5. 6. abo 7. lětniku do dweju rjadownjow přiwzaja. Jedna rjadownja twori so ze šulerjow, kotriž serbšćinu jako maćernu abo druhu rěč wobknježa, druha ze šulerjow, kotriž serbšćinu jako cuzu rěč wuknu. Předwidźane je, zo so čarje postupnje w časowych dobach hromadźe wjedźetej.
Poskitk na cuzych rěčach na Serbskim gymnaziju orientuje so na hospodarskich a kulturnych narokach hraničneho ruma mjez wuchodnej a zapadnej Europu. Po přikładze europskeho gymnazija so přirodowědne a rěčne kubłanje wudospołnjatej. Mjezynarodne poćahi, kaž šulerska wuměna, rěčne praktika a hranicu překročace projekty z partnerskimi gymnazijemi su wobstatk šulskeho programa a rozšěrjeja cuzorěčne wukubłanje.
Nimo jendźelšćiny wuknu šulerjo rušćinu abo čěšćinu abo francošćinu. Přidatnje, na popołdnjach, móža łaćonšćinu, španšćinu a pólšćinu wuknyć.Serbšćina jako zapadosłowjanska rěč twori móst k našim słowjanskim susodam a wolóži přistup jich rěčam. Hospodarske a kulturne wuwiće w Europje a přiběraca přezhranična mobilita žada sej, zo młody čłowjek nimo swětoweje rěče tež rěč susoda wobknježi.
Wobknježenje regionalneje rěče pak je zaso wuměnjenje za to, zo zamóže so čłowjek aktiwnje a wobšěrnje na kulturno – towaršnostnym žiwjenju serbsko – němskeho ruma a jeho hospodarskim tworjenju wobdźělić.
Dalše ćežišćo šulskeho programa je spěchowanje wuwića wuknjenskometodiskich a socialnych kompetencow pola šulerja po wosebitym šulskointernym planje z 5. lětnika sem.
.


text:
- Szczegóły
- Opublikowano: 24 październik 2010
Kie by nie sanobliwoś i mondroś nasyk przodkow to mało by my wiedzieli jacy tu ludzie na tyk Ciyncijskik groniak zyli i kto ka z kim z nojstarsyk rodow w Ciyncinie pochodzi .Jo kcioł byk sie z wami podzielić tym co som wiym ło ludziak co tu zyli po tyk krajcak Ciynciny i co zyci swoje zdarli po tyk łobdolnyk robaniskak , co ik z lasa wydarli .
Downo tymu tu po gornej cynści Ciynciny niebyło nic jeno okropne lasy a po tyk lasak nic jeno kupa zwiyrza i kicokow wsielijakik . Ktoregosik razu dotar tu cowiek co ziym te dostoł łod jakigosik ta pana za zasługi wojynne cy ta jakisik inne jesce wymiany, bo bywało i tak ze jak folwark robili to ludzi z dołow do gor wyganiali. Z papiorow i pergaminow cok ik w skrzyni w nasej starej chałpie z naseł a skrzynia ta przysła z moimi pradziadkami jesce ze starsej chałpy co pod samym wiyrchym Jabranowa kiesik stoła, dowiedziołek sie ze przysiółek co se tu teraz mieszkom wykorcył z lasa chłop co mioł na nazwisko Kolus a pochodził z Bystrej . Było to kasik moze w 1600 roku abo kasik koło tego.
Zył se tyn Kolus na tej polanie spokojnie a za somsiadow mioł Gałuszkow i Pieronkow co to w tym casie na Kziynzorce siedzieli. Stary Kolus sie minył a po nim zostoł syn . Syn sie ta długo nie ciesył zywotym bo ciynsko zachłorowoł i umar.
Kie młody Kolus umar to po sobie zostawił babe co jom jako to samo za sie godo nazywali Koluskom . Ciynzko i było samej zyć bo i dziecyskow walnie było i pola nie mało . Musiała sie tez zaporzycyć u tego moigo pra przodka Pieronka na walny gros i u notara spisali testamyn ze jak by sie przypodkiym nie wypłaciła to te polane co jom zwiom Koluskom dostanie Pieronek za dług. Pismo to mom i podpisani som na nim pot przypiskiem „Przytomni Świadkowie „ Michał Biegun, Jakub Figura, Jan Chowaniec, Grzegorz Nowak i Regina Koluska , wdowa co sie z umowy wywionzała i polane Koluske w zamian za dług łoddała Pieronkowi.
Tak to polana Koluska przesła w posiadani moik przodkow ponad dwiesta rokow tymu w 1798 roku. Dali to juz spokojnie se zyli a co sie stało z Reginom Koluskom i jeji dzieciami tego niewiy nik . Cas płynył a rodzina nasa pomału sie rozrostała bo jako to wtedy bywało bogaty gazda wydawoł córki ino u bogatego coby sie w kupe łoncyć i w siłe roś a siłom w tym casie było kupa pola i sopa bydła. Tak i stary Pieronek ze mioł córke na wydoj zacon sie zgadywaj ze Stopkom ,bo wiadome było ze synow mioł a gazda był chruby i statecny . I tak se na przepatrzowiny posłali i młodyk wspolnie pożynili . I tak sie połoncyły ty dwa rody Pieronkow i Stopkow . Pole do kupy po przyczyniali i bogacie młodyk wywianowali. Młodzi gazdowali na Ksiynzorce i Kolusce dzieci im porosły i teraz uni myśleli juz jako by tu bogacie dzieci wydać . Łobmyśleli ze wydadzom dziywke Barbarke za Morcina Kupcoka co łojciec jego okropny majątek mioł i hole dwie bogate. Śpekulowali jaze dziywke wydali .Tu juz śmiało mogę pedziej ze Barbarka ze Stopkow i Morcin Kupcok co go Jabranowskim zwali to moje pra pra dziadki . Uni dostali łod łojcow Prastarom chałpe pod samym wiyrchym Jabranowa co jesce kurno była i komina ni miała . Tam siedzieli długi casy i piynć dzieci mieli . Ciynzko sie im tam zyło i łobmyśleli zeby kupić chałpe łod Syguta co w Bachorzu stoła i przeniś jom na Koluske . Tak tez zrobili i na Kolusce blizyj wsi i łojcow sie osiedlili. Chałpa ta do dzisioj stoi i trzymie sie twardo jako i tyn nas rod. Zyli se juz teraz spokojnie na Kolusi polanie dzieci rosły i w polu pomogały jaze sie przykludziła pirso wojna i moj pradziadek Michoł Kupcok kartke do poboru dostoł i na wojne pojechoł . Tam na froncie Włoskim wojowoł i ranny w głowe zostoł . Kie przyjechoł do chałpy kurowoł sie długo a ze łodszkodowani dostoł nie małe to Prapradziadek Kupcok pola dokupił i dwok synow i córke do Kanady posłoł a moigo Pradziadka i jego siostre na Kolusce zostawił i gazdować kozoł …
I tak do dzisioj gazdujymy i my na łojcowski ziymi a rod nas rozroz sie po całym świecie. Moze tymu cowiek tak przyros do tego Kolusigo przyłogu i nika sie śniego rusaj nie kce bo wiy ze go przodkowie z lasa wydarli a ziym ta słono jes jaze łod jejik potu co go przez wieki w niom wloli. Co sie ta stało z tymi Gałuszkami co tu siedzieli i tez po troche musieli z nasego rodu pochodzić tego nie wiym bo nika znojś nic ło nik nimoge. W Staryk papiorak przewijajom się tes nazwiska Ficoń , Juraszek i Biegun pewnie tez po cynści ty rody som z spokrewnione. Kto by ka co jesce w chałpie znaseł niek dochynie trzy grose to moze połoncymy to w jakom ciekawom całoś.
Wszystko cok tu łopisoł wiym dziynki starym pergaminom cok ik w skrzyni znaloz a tez dziynki łopowiadaniom moi babki i staryk ujkow i ciotek cok ik wdy z ciekawością posłuchoł . Kozdy z wos moze pogrzebaj w staryk skrzyniak i roznyk papiorow posukaj . Przez to i wy mozecie znaj przesłoś wasego rodu i z nami sie tym podzielić. Mogby to byś ciekawy kawałek historie ło starodownyk Cincijskik rodak …
Bywojcie!
HARNAŚ
Komentarze
Pozdrawiam
Stefan
Napisane trafnie tylko nie trafnie umieszczone :-)
Ale cóż myślenie nie boli:-))


text:
Pyjter Apostoł
Pyjter Apostoł, tyż: Szymůn Pyjter (rodz. we Betsaidźe, um. we 67 roku we Rzimje[1]) – apostoł, uod rzimskokatolickigo kośćoła poważany za pjyrszygo papjyża, śwjynty podug katolikůw a we prawosłowju, mynczynńik krześćijański.
Uůnygo żywot je uopisany we wańelijach a apostolskich dźejach.
Podug Wańelije Matyjusza, Pyjter dostoł uod Jezusa uobjetńica:
Tak jo ći padom: ty jeżeś Pyjter [skoła], a na uůnyj skole postowja můj Kośćůł, a ajnfarty pjekła uůnygo ńy zmogům. A ćebje dům klucze uod Ńybjeskigo Krůlestwa, co ino zametlosz na Źymji, bydźe zametlane i we Ńebje, a co ino uodmetlosz na Źymji, bydźe uodmetlane i we Ńebje. (Mt 16,18-19)
Skirz tego je uod katolikůw poważany za pjyrszo gowa Kośćoła.
Przipisy
- ↑ podug katolickij tradycyji


text:
Kot ôd Schrödingera
Kot ôd Schrödingera – we kwantowyj mechanice znōmy myślowy eksperymynt (myślowe prōbowaniy) ze hipotetycznym kotym.
We 1935 roku Erwin Schrödinger ôpublikowoł we trzech partach przeziyrny artikel Terŏźnŏ sytuacyjŏ we kwantowyj mechanice, w kerym pokŏzoł swoje myślyniy (myślowy eksperymynt). Tak to narodziył sie we tym samym czasie żywy i umrzity kot ôd Schrödingera.
Eksperymynt ze kotym ôd Schrödingera to je jedyn z mocy idyjōw przekłŏdaniŏ świata obiektōw nano (we atōmowyj skali) do świata makroskopowygo.
Ôpis eksperymyntu[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Schrödinger wymyślył maszinã, kerŏ działŏ na kota zawartygo we szachtli z jadym (btp. z jadliwym gazym). Do dicht zawartyj szachtle wrażōmy: żywygo kota, zdrzōdło prōmiyniowaniŏ, kere emituje strzednio jedyn tajlik na godzinã i detektōr prōmiyniowaniŏ (btp. rachowŏcz ôd Geigera), kery we mōmyncie dozdrzyniŏ tajlika puszczŏ jadliwy gaz. Po zawarciu szachtle i doczkaniu jednyj godziny mōmy prŏwdopodobność 50 procynt, co kot je umrzity i telã samo, co durch żyje. Tak pedziołby zdrowy usōndek. Eli trefi sie radioaktywny rozpad i rachowŏcz go dozdrzi, maszina puści jad i kot umrzi. Eli rozpad sie niy trefi, zwiyrz ôstanie przi żywie.
Ze ôpisu kwantowyj mechaniki wyłazi ale co inkszego - przed ôdewrzyniym szachtle kot je i umrzity, i żywy. Jako kwantowy obiekt je ôn we tym samym czasie we kŏżdym z możebnych stanōw (tm. superpozycyji). Dziepiyr ôdewrzyniy szachtle i wejrzyniy do postrzodka redukuje ukłŏd do jednygo stanu - prziłazi załōmaniy funkcyje wele ôd kota, i dziepiyr we mōmyncie cichtowaniŏ kot przijimŏ jedyn, kōnkretny stan. Wtedy tyż mōmy ino dwa możebne stany - kot je umrzity abo żywy.
Podle reguł tm. kopynhaskij interpretacyje, do mōmyntu przekludzyniŏ mierzyniŏ, tzn. zweryfikowaniŏ, co stało sie ze kotym, stan ôd niygo je fundamyntalnie niyôsztrychowany - kot je we tym samym czasie żywy i umrzity. Fizyki gŏdajōm ô superpōnowanym stanie żywygo i umrzitygo kota. Dziepyr mierzyniy rozsōndzi ôd niygo los. Superpozycyjŏ stanōw je wszeôbecnŏ we świecie mikroskopowych obiektōw.
Prōbowaniy wadzi sie ze zdrowym usōndkym, a je tak skuli tego, co niyma ôno możebne do przekludzynŏ we makroskopowym świecie. Przedmioty dostympne do cichtowaniŏ we naszyj skali skłŏdajōm sie z obiektōw, kere zależōm ôd praw kwantowyj mechaniki. Skuli ale wielości tych obiektōw, ôd nich stany ustrzedniajōm sie i niy zwŏlajōm cichtować kwantowych efektōw.
Literatura[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
- John Gribbin, W poszukiwaniu kota Schrödingera: realizm w fizyce kwantowej, Zysk i S-ka Wydawnictwo, Poznań 1997, ISBN 83-7150-312-1.
- M. Kalinski, Aharonov-Bohm oscillations in a hydrogen atom in a radiation field through electron self-interference, Phys. Rev. A 57, 2239-2242 (1996).
- Tadeusz Pabjan, Zasada komplementarności a filozofia, Postępy Fizyki tom 62 zeszyt 1 z 2011 roku.


text:
Karlsruhe
Karlsruhe jo wjelike město w krotkowjacornej Nimskej a z něźi 300.000 wobydlarjami pó Stuttgarśe druge nejwětše město Baden-Württembergskeje. Lažy na dłujkem wjacorje zwězkowego kraja pśi pšawem brjoze Ryna napśeśiwo Rheinland-Pfalcojskeje a njedaloko wót francojskeje granicy.
Město jo se w lěśe 1715 ako barokne planowe město załožyło a měło Badeńskej ako stolica a rezidencowe město słužyś. Charakteristiske su 32 drogow a alejow, wjeźecy wót groda we formje machawki do Wusokorynoweje nižyny. Wót lěta 1901 jo měło město wěcej ako 100.000 wobydlarjow.
Wót lěta 1951 jo Karlsruhe sedło nimskego Zwězkowego wustawowego sudnistwa. Mimo źewjeś wusokich šulow jo město wažne industrijowe stojnišćo z dwěma pśistawoma pśi Rynje a drugej nejwětšej rafineriju Nimskeje.
Wuznamne wósobiny z Karlsruha su pioněra wobchadnistwa Carl Benz (* 1844) a Karl Drais (* 1785) kaž teke koparje Oliver Bierhoff, Oliver Kahn, Mehmet Scholl a boksarka Regina Halmich.
Wótkaza[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- Karlsruhe - Literatura w katalogu Nimskeje Narodnobiblioteki


text:
Kilimandżaro
Wspůłrzyndne: 03°04' S 37°21' E
Kilimandżaro to je gůra we Tanzańiji, przi grańicy ze Kyńijům. Je to nojwyższo gůra we Africe. Mo trzi wjyrchy, kożdy ś ńich to je downy wulkůn:
- Uhuru na wulkůńe Kibo, wysoki na 5895 m n.p.m.
- Mawenzi - 5150 m n.p.m.
- Shira - 3940 m n.p.m.
Pjyrszy roz zdobyto we 1889 roku uod Hansa Meyera a Ludwiga Purtschellera. We 1921 utworzůno sam rezerwat przirody, a uod 1973 Narůdowy Park - Kilimanjaro National Park, kery mo 753 km² wjyrchu. Uod 1987 je uůn wpisany na Lista śwjatowygo dźedźictwa uod UNESCO.
Przi samym wjyrchu na wjyrchu ůng. 4 km² zalygo śńyg.
Mimo aże Kilimandżaro je we Tanzańiji, bezma cołke dochody ze turystyki dostowo Kyńijo, bez cůż prziszło pora razůw do kůnfliktu mjyndzy tymi państwůma.


text:
Idzie to tyż posuchać na www.ojgyn.blog.onet.pl
Klara ci już bez połednie festelnie blynduje. Bryle mi sie już blank zećmiyli, wiycie? take „fotochrōmy”. Szpacyruja sie tak, kwanckōm pomaluśku, polekuśku po tych mojich Pniokach. Kukōm tam i siam. Ptŏszki świyrgolŏm choby nŏjynte i wyrŏbiajōm we krzŏkach... nō... wōniŏ wiesnōm! Pŏłnōm wiesnōm. Łorŏzki ujzdrzŏłech ci jōm! Deptŏ ci paradnie, łogibami łobyrtŏ, zwyrtŏ pōłrzitkōma, i te szłapy, duge aże do ziymi, taki srogi szlic na jednyj... siedzieć ci pierōna tyż mŏ na czym... nō, tōż jŏ ździebko gibcij fyrtōm. Jezderkusie! To ci jesce sam u nŏs na Pniokach sōm take gryfne, wizgerne i szykowne dziołchy?
Zglajchowech sie śniōm. Jerōnie! Te dychanie, pŏłnŏ szōstka, brzuch plaskaty nikej bigelbret, te licka rōżowianne, czŏrne duge wosy... żŏdna ci tam blōndina jak te tyrpniōne Mandariny lebo Dody elektrody. Niy! Blank jak Pamela Anderson, tela, co moc modszŏ. Gŏdōm Wōm direkt ze jakigosik babskigo cajtōnga abo ze „Playboya” (nō, tego dŏwnego, bo terŏzki już tam sebleczōnych babōw niy pokazujōm). Niy! Szykownie łobleczōnŏ (jŏ sie ino wiela poradza forsztelować), ino kej sie jeji tyn mantel na tym dychaniu łōmsknie, to czowiek przeca widzi to, co ci tyż łōna kce pokŏzać! >>>>
Takŏ szykownŏ kobiyta a teli srogie nece targŏ. Hmm...
– Przeprŏszōm wŏs paniczko gryfnie – zagaduja ci ku nij, kej my już byli tak na rōwno. – A dadzōm łōni, to pōmoga tyn nec ździebko poniyść!
– A niy trza, panie Ojgyn, niy trza – jezderkusie anich sie niy spodzioł, iże mie łōna znŏ – niy trza, bo jŏ tam w niym ino mōm dwa pakety tyj „Belli” ze tymi krzidełkōma, co to je terŏzki reklamiyrujōm we telewizyji, i paketlik „Corega Tabs” na gybis.
– Niy szkłōdzi, niy szkłōdzi, jŏ wōm hilfna – pierōna, byda ci mōg śniōm deczko sie po Pniokach przyjńść. Niech kamratōw do łostatka pierōn skuli tego szczeli!
A co? Jescech niy taki stary, cobych sie dziołchōm niy podobŏł. Picasso ci miŏł siedymdziesiōnt lot, kej mu sie synek urodziōł a jŏ... nō, tyż mōm tela...
– Aleście galantny panie Ojgyn, aże galantny – pado ci ta gryfnŏ Agnys (ino skondziś ci jŏ wiym, iże łōnyj dali na krzcie takie miano?).
– Terŏzki, jakeście panie Ojgyn sōm te dwadzieścia kilo modszy, to tyż na swoji lata niy wyglōndŏcie.
Na jake lata, na jake lata, a dzisz jōm... nō ale... dej pokōj Ojgyn, bo ci sie jesce druk dźwignie!
I co jŏ Wōm byda gŏdŏł? Styknie co rzykna, iże po pŏruch minutach byli my ci u nij we chałpie. A szykownŏ ta chałpa, zabranŏ, betkōw ci u nij musi być za tela.
– Siednōm sie sam na zofie panie Ojgyn, możno sie co łōni szluknōm? A jŏ wartko ściepna te szaty i łobleka cosik lekszyjszego i zarŏzki sam ku wōm przijńda nazŏd.
Sto dioskōw! Ludzie, łōna kce jesce cosik ściepować... przeca już blank niy bydzie nic na sia miała.
Chopy, mogecie sie to forsztelować? Jŏ na zofie u takij gryfnyj dziołchy (szłapach na szłapa przeciep; normalne chopy wiedzōm skuli czego), we gracy lampus ze kōniakym, kole mie gryfnŏ dziołcha we takij ciyniuśkij kiecce (jerōnie! te łogiby, te szłapy, kere wylazujōm spode tych szatōw, niy wszyjskie knefle mŏ zapniynte, a i na zicher bisynhaltra to na isto blank niy potrzebowała).
– Panie Ojgyn, jŏ wŏs zawdy miała rada – gŏdŏ ci łōna dō mie (Elza słyszysz? i ucz sie, bo jŏ wiecznie żyć niy byda!) i łociyrŏ sie tymi dugimi szłapami ło moje, tak blank blisko mojij fresy, te parfiny... jak łōna ci wōniŏ?
– Wy tak fajniście fandzolicie we tym radijoku, iżech już dŏwno kciała wŏs sam ku mie (jak chopa niy bydzie) napytać!!!
Ludzie, przeca to idzie ło gowa przijńść, takŏ frela (chocia wydanŏ, nale to niy fyjler) lampus we gracy, muzyka ci gryfnie ze radijoka (Radio Piekary na isto!), dziołcha chnetki fertik... nō, co jŏ byda jesce sam gŏdŏł? .......
– Wstŏwej Ojgyn, wstŏwej! Dugo tak bydziesz gniōł na tyn szeslōngu? – słysza wyrcynie mojij Elzy ze antryja.
– Narychtowałach ci bōnkafyj i tyj kupnyj zisty łod Maloty, keroś wczorej cheba napultany – przismycōł... A cōżeś ty tam pod kicholym mrōncŏł:
– „Chałupy welcome tu”?
Tōż już wiycie, pra? Mōmy wiesna cŏłkim pyskym! Tela, co nŏjprzodzij cosik ze inkszyj zajty. Mogecie mi pedzieć fto wysztudiyrowŏł tyn hamerikōński lebo australijski bo nŏjwiyncyj go idzie ujzdrzić na piŏsku we Australiji) zwyk tego ci łobiyraniŏ nŏjgryfniyjszyj dziołchy we stoplanyj ōberhymdzie? Nō, to co u nŏs roztomajte angyjbery mianujōm: „miss mokrego podkoszulka”.
Anō, fto? A dyć Ślōnzŏki! Wszyjskie przeca znajōm nasz ślōnski „śmiyrgust”, pra? A co to ajntlich je? Nic inkszego, ino takŏ samo uciecha dlŏ chopōw jak te ci gawcynie sie na baby, kerym bez te utoplane łodziynie, widać wszyjsko tak, jak to Pōnbōczek stwōrzōł – na tablecie. Tela co ło tym byda berŏł inkszōm razōm.


text:
Idzie to tyż posuchać na www.ojgyn.blog.onwt.pl
He, he... eli twōj chopie telefōłn dōma jesce sie łodzywŏ? Skoro ja, to pewnikiym zōłwizōł go niy łodbiyrŏsz, prŏwda? A we blank niydalekim fōrt kejś tam przitrefiało sie nōm, iże podnosiylichmy suchŏwka telefōłnu, a driny bōła guchŏ cichōść. Bez duge lata take łobrŏzki byli na isto zielaznōm tajlōm „horrorōw”, zimbolym izoliyrōngu i zapōwiydziōm bezpochybnyj klynski i niyszczyńściŏ. A jednakowōż ledwa piytnŏście lŏt po tym jak takŏ szauszpilerka Drew Barrymore łodebrała telefōłn łod zabōjcy we piyrszyj binie fylmu „Krzyk”, szlus telefōniji sztacijōnarnyj stŏwŏ sie corŏzki barzij prŏwdziwy – i same sōmy tymu winowate.
Wiycie, mōj dōmowy telefōłn glingŏ mało kej. A eźli bali i zwōni, to jŏ go zaobycz niy łodbiyrōm. Niy mōm rŏd miarkować, fto je po drugij strōnie, i co i rōłz dozwŏlōm, coby łodebrała autōmatycznŏ zekrytarka. Tela, co nigdy niy łodsuchuja nagranych wiadōmości. Wylazuja ze założyniŏ, iże wiadōmość łostawiōnŏ we chałpie, we ftorym niy ma żŏdnego, radszij niy ma tym tuplym nŏglōncŏ. Zakłŏdōm, co eźli ftosik na zicher musi sie symnōm rozmōwić, glingnie na mobilniŏk, wyśle „esemesa” abo ymilka.
A jeżech przecamć już bez szejśćdziesiōnt lŏt stary. Beztynczŏs milijōłny terŏźniyjszych dwadzieściapŏralotkōw mŏ włōśne mobilniŏki już łod samyj podstawōwki. Kej łosiednōm na swojim, pewnikiym niy uzdajōm se, coby pociōngnōńć linijŏ sztacijōnarnŏ. Bo tyż i na jakiego dioska? Przecamć to ino nadbytnie pijynżne łobciōnżynie. Mōm szykownŏ pŏrã sōmsiŏdōw ftorzi majōm szykownsite sztele, borg we banku na pomiyszkanie, ale telefōłnōw sztacijōnarnich niy majōm.
Napoczli ci te telefōłny chnetki po kryjōncku sie tracić. Śmiyrć tego ci telefōłnu sztacijōnarnygo to zmiana kultōrowŏ, ftorŏ wpływŏ zarōwno na nasze łosobiste życie, jak i na fōngowanie we grōmadzie. Na tyn przikłŏd we familiji. Podwiyl naszŏ życiōwo bina niy łopanōwali mobilniŏki, wszyjske dōmowniki gynał wiedzieli, fto do cia zwōni i jak dugo łozprawiŏsz. Zituacyjŏ zawdy bōła dlŏ nŏs wszyjskich bezpochybnŏ. U nŏs dōma byli dwa aparaty, ale bali i przekludzynie sie ze łozprŏwkōm do drugij izby miało swoji znaczyni.
I chocia sōmy prziwiōnzani do swojich mobilniŏkōw, jesce wiyncyj czasu niźli na łozprŏwki telefōniczne poświyncōmy na pisanie. Bali i roztomajte ferajny karitatiwne zachyncajōm, coby spōmogać ślachytne cyle przi dopōmożyniu „esemesōw”, co wybŏwiŏ nŏs łod kōniycznōści łozprawianiŏ ze bele kim. We biōrach je ci tyż doimyntnie barzij cicho niźli kejsik. Łozwartŏ przestrzyń wymuszŏ jakosik dyszkrecjŏ. Kejech napoczynŏł robota za byamtra, wiedziało sie wszyjsko ło kamratce lebo kamracie, ftorzi siedzieli przi sōmsiydnim szrajbtiszu. Niy mieli łōne wybōru – łozprŏwki ze frajerkōm abo miyłōśnikym, ze mamulkōm, byamtrym ze banku trza bōło wiyść bez telefōłn, ftory styrcŏł na jejich szrajbtiszu. A jŏ blank niy miŏł żŏdnego wybōru jak markiyrować, iże blank nic niy słysza, czego tōż tyż te łozprŏwki tyczōm. Dzisiŏj słychać ino klupotanie tastaturōw. Kej juzaś ftosik wele czekŏ na łodpowiydź na ymilka, co nŏjwyżij panuje ino pŏłnŏ szpany cichōść.
Nō ale dości już tyj szmelcownyj nōstalgiji i przignymbiyniŏ za czasami tych telefōłnōw sztacijōnarnych. Przeca ypoka jednyj jedzinyj linji telefōłnicznyj we kŏżdym pomiyszkaniu (a kejsik ze jednym telefōłnym na familok) niy bōła błōgim czasym niyzaszterowanyj harmōniji życiŏ familijnego abo fōngowania spōłyczności. Tela ino, iże kej zedrziła, śleciała ypoka jednyj liniji, z keryj korzystalichmy wszyjske dōma, stalichmy sie choby niytykalne, zawarte kŏżde we włōśnym, priwatnym świycie, mynij blank przistympne. Mobilniŏk, we ftorym idzie driknōńć knefel „łodciep” dowo zwōlŏ na nowy szimel kōmunikacyji – to ty chopie łobiyrŏsz, z kim kcesz połozprawiać. Elektrōnicznŏ poczta dozwŏlŏ ci wciś ludziōm roztomajtych informacjōw, ftorych blank niy kcieli nafasować. Blank tyż przepōminōmy ku tymu, iże napisanie tego, co mōmy do pedzyniŏ i drikniyńcie knefla „wyślij”, to jednakowōż blank niy ta samo lajera, co richticznŏ łozprŏwka.
Wiycie! Prziszŏłech na te idy, coby ło tym wszyjskim sam Wōm łopedzieć kejech przeczytŏł artikel dziynnikŏrki Jess Cartner-Morley, a zatym jesce i po łobejzdrzyniu filmu „Wrzyśniowy numer” we ftorym jedyn istny gŏdŏ do swojij kamratki, iże łōna niy umożniŏ ludziōm dostympu do sia; niy mŏ takij potrzyby, coby być dlŏ wszyjskich łosiōngalnŏ. I tyż my, kej niy łodbiyrōmy telefōłnu sztacijōnarnygo, pokazujymy takŏ ci razinku arogancjŏ i grubelactwo. Kcymy kōmunikować sie ze inkszymi na naszych włōśnych warōnkach, i to jesce i we czasie, ftory nōm klapuje. Eźli niy łodbiyrōmy telefōłnu, bo razinku kładymy dziecka do prykoli, to je do porzōndku. Ale eźli jŏ niy łodbiyrōm telefōłnu, bo jeżech usiotany i niy mōm chańdzi ze żŏdnym łozprawiać, abo możno razinku napoczynŏ sie fylm, ftory kciŏłech na gwŏłt łobejzdrzeć? Tō to sie mianuje ganc ajnfach „egoizm”, znaczy dosiynbōść. Tym tuplym, iże wiynkszōściōm ludzi, ftorych żech sie pytŏł, fto tyż to glingŏ na jejich telefōłn sztacijōnarny, wrōłz łodpedzieli, co to sōm zaobycz już fest zwiykowane familijanty. Kej tyż dowōmy zwōlŏ, coby tyn telefōłn glingŏł, i glingŏł, sōmy ganc ajnfach grubelajske i sorōńske.
Bōłoby na zicher jankorne, kejby sie pokŏzało, iże kej piszymy esemesy, posywōmy wiadōmości na Face Booka abo Naszŏ Klasa, i kej ci jesce łodnŏwiōmy prōfile na tych internecowych „portalach społycznōściowych” niy mōmy za tela energiji, coby połozprawiać ze ludźmi, ftorzi kcōm na isto snami połozprawiać. Szaltrowanie i wyszaltrowanie sie ze łobiygu podug włōśnygo widzimisie niy moge łostać bez kōnzekwyncjōw, bo we richticznyj społycznōści jes ci to ganc ajnfach niy do przijyńciŏ.


text:
Zachodńosłowjańske godki
Zachodńosłowjańske godki – jedno ze trzech skupinůw słowjańskich godkůw (wele wschodńo- a połedńowosłowjańskich), kerymi posuguje śe kole 56 milijůnůw ludźi we Strzodkowyj Ojropje.
Zachodńosłowjańske djalekta wyuodrymbńůły śe już we uokreśe wandru ludůw, nale dźepjyro ůngyfer VII stolećo idźe godać uo jejich uosobnośći. Mjyndzy VII a X stolećym porůżńajům śe skupiny łużycko a lechicke, a we IX stoleću dolajzuje czesko-słowacko skupina. Je uůna kůntynuowano uod czeskij a słowackij godki, kej to lechicko - uod polskigo, kaszubskigo a ślůnskigo (jeli bjerymy po naszymu za samostatno godka). Ze łużyckich godkůw wyuodrymbńo śe dźiśo ku tymu dwje literacke godki - dolnosorbsko a gůrnosorbsko.


text:
Niyftorym sie bez lato tak miyrznie1, że potrzebujōm mocniyjszych wrażyń: skokajōm na tym gumowym powrozie2, nurkujōm po jakich starych potopiōnych szifach3… abo sie robiōm szałołt ze granatym 😉 Joł wiym, że niyftore chopy to zarozki chcieliby go narychtować do swoji teściowyj, ale musza Wołs zmartwić- tym granatym to sie mogecie, co najwyżyj, zmarasić4 koszula 😉 […]
Tag: #ocet balsamiczny
Szałołt ze pozimkōma (Sałatka z truskawkami)
Kupiōłech[1] się pozimki- tak na truskawki gołdała moja Ōłma, choć sōm na Ślōnsku take sztele[2], kaj gołdajōm[3] na nie edbery, np. w takim Świbiu. Miały być na deser, ale cojś mie tak naszło, żeby sie z nich zrobić szałołt[4] do pieczōnego wōsztu.[5] Do tego jeszcze wymyślōłech[6] sie fajno zōłza[7] i…żech to wszysko zezar.[8] Sam na […]


text:
Zyma
Zyma abo zymje jo nejzymnjejša ze styri lětnych casow w měrnej arktiskej klimowej conje. Za tym až wón na pódpołdnjowej połkuli abo pódpołnocnej połkuli kněžy, rozeznawaju mjaz pódpołnocnej a pódpołdnjowej zymu. Dla drogujucego cenitowego stawa słyńca mjaz pódpołdnjowej a pódpołnocnej wobrotnej šyrinu wóspjetujo se zyma w kuždej hemisferje z lětnym turnusom.
Astronomiski se zachopina pódpołnocna zyma ze zymskim zawrośenim słyńca – casowym dypkom, na kótaremž słyńco padorownje nad pódpołdnjoweju wobrotneju šyrinu stoj a dny su nejkrotše:
- na pódpołnocnej hemisferje 21. abo 22. decembra a
- na pódpołdnjowej hemisferje 21. junija.
Pótom bywaju dny zasej dlejše a nocy krotše. Zyma kóńcy se z nalěśnjej rownonocnosću
- 20. měrca abo w nocy k 21. měrca na pódpołnocnej połkuli a
- 22. abo 23. septembra za pódpołdnjowu połkulu.
Wón trajo pótakem 89 dnow na pódpołnocnej połkuli a 93 dnow na pódpołdnjowej połkuli.
Dokulaž woběgowa cera zemje wokoło słyńca wokoło 1,7 % wót idealnego drogi do krejza se wótchyli, styri lětne case njejsu cele runje dłujke. Mimo togo su pódpołnocne zymy dla bliskosći słyńca (perihel 3. januara) pitśku krotše a zmilnjejše ako pódpołdnjowe zymy.
Meteorologiski wiźone zachopina (pódpołnocna) zyma 1. decembra. Meteorologi pśirěduju lětne case połnym mjasecam. (Pódpołnocna) nazyma se kóńcy za meteorologow 30. nowembra. Meteorologiska (pódpołnocna) zyma wopśimjejo mjasece december, januar a februar.
Fenologiski móžo se zachopjeńk zymy wót astronomiskego bejnje wótchylaś a se mimo krajo-mórjowego rozdźělenja (maritimny vs. kontinentalny klima) cesto pśez zachopjeńk trajneje sněgowe wóźeśe markěrujo. Pśiběranje abo wótebraśe wót lodojcow wótwisujo pak mjenjej wót zymskego sněgowego połoženja ako wót prědnego nowego sněga w nazymje, kótaryž ablaciju zadora. Bližone pśiźěluju zymje mjasece december, januar a februar a w pódpołdnjowej hemisferje junij, julij a awgust. Na geografiskich polach kněžy poł lěta „polarna noc“; blisko polarnego krejza trajo někotare dny až tyźenje.
Kaž w lěśu su teke w zymje stare nałožki, kótarež pó źělach su pśežywjali abo buchu znowa wóžywjowane: na pś. zawrośenje słyńca ako gódy, Alban Arthuan (keltiski), Julowy swjedźeń (nordiski/ germanski), karnewal/ póstnicy/ fašing, maskowy bal a zymske palenje.
Zapśijeśe zyma se pak tež w pomjenjowanjach wužywa, kótarež wěcej ako poł lěta traju, kaž na pś. zymske połlěto, zymski jězdny plan, zymski semester, zymski tarif, zymski spaŕ (pśi zwěrjetach), zymski cas a. d.
nalěśe (nalěto) | lěśe | nazyma (nazymje) | zyma (zymje)
dešćowy cas | suchy cas


text:
Adolf Hitler
Adolf Hitler (* 20. apryla 1889 w Braunau am Inn, Awstriska; † 30. apryla 1945 w Berlinje přez suicid) bě wot lěta 1921 stronski šef NSDAP, wot lěta 1933 mócnarstwowy kancler a wot lěta 1934 (po smjerći němskostatneho prezidenta Paul von Hindenburg) kaž „Führer a Reichskanzler“ zdobom knježerstwo šef a hłowa stata Němskeho reicha.
Pod wjednistwom Hitlera su nacionalsocialisća zawjedowali w Němskim reichu diktaturu „Třećeho reicha“. Woni dachu wšě opoziciske strony zakazować, politiske přećiwnicy přesćěhać a zamordować. Rozputachu Druhu swětowu wójnu a systematisce wšitke prawa rubachu a zamordowachu europskich Židow kaž tež hinaše religiozne, etniske a towaršnostne skupiny. Přez tutu politika zahinychu w Europje něhdźe 30–35 milionow ludźi. Němska a Europa buštej we wulkich dźělach rozbiwanej. Bě čas bipolarneho swětoweho porjada a horceje wójny započał.


text:
Serbski muzej ma charakter narodneho muzeja ze zběrkami k stawiznam, ludowědźe, literaturje a tworjacemu wuměłstwu. Stajne kaž tež wosebite wustajeńcy, wjedźenja, přednoški.
Jeničke binacionalne dźiwadło Němskeje. Ze Serbskim ludowym dźiwadłom nasta 1948 prěnje powołanske jewišćo mjeńšiny. 1963 zjednoći so wone z lěta 1796 załoženym Budyskim Měšćanskim dźiwadłom k Němsko-Serbskemu ludowemu dźiwadłu, kotrež přećahny po wottorhanju prjedawšeho dźiwadłoweho domu při Lawskich hrjebjach 1975 do dźensnišeho twarjenja. Činohry w němčinje a serbšćinje (kotraž so simultanje přełožuje), hornjo- a delnjoserbske předstajenja zwonka domu w cyłej Łužicy. Wot 1996 tež wuspěšne předstajenja pod hołym njebjom jako Budyske lěćne dźiwadło na dworje hrodu Ortenburg. Přizamknjene je klankodźiwadło, kotrež němsko- a serbskorěčne hry pokazuje.
Wuznamny powołanski folklorny ansambl ze spartami orchester, chór a balet. Mnohe wukrajne turneje wjedźechu jón dotal do něhdźe 40 krajow. Přerěznje 210 předstajenjow lětnje, z nich někak połojca we Łužicy. Tradicionelne předstajenja kóždolětnje k Ptačemu kwasej a Zapustej. Wosebite programy k wulkozarjadowanjam a ludowym swjedźenjam z temami ze serbskich kulturnych stawiznow. Wjedźenja a wosebite předstajenja za turistiske skupiny su z přizjewjenjom móžne.


text:
ŚLÔNSKI LYK.
Jak ciynżko na duszy abo na ciele,
niypotrzebne sôm kropki ani ziele.
Niy musi sie robić auflaufu z tego,
bo ślônsko godka wylycy kożdego.
Styknie ino pedzieć ausdrukôw pora
i niy trza stoć w raji kajś u dochtora.
Gymba sie śmieje łod ucha do ucha.
Trza dać ino pozôr na boleści brzucha.
Ciśniynie spadnie, w krziżu juz niy szcziko,
szłapy niy bolôm, serce lepi piko.
Tako jest moc w ty naszy ślônski godce,
wtory niy znojdzie sie w żodny tabletce.
Bezto trza jôm brônić, modym aplikuwać,
używać codziynnie i niy wyciepuwać.
H.L.


text:
Gorke lato w kuchni.
Bez tyn wor, co my latoś mieli, cowiek był słaby jak cwist. Jedni moji przociele godali, że na wszystko nojlepi pômogo pulmantyj. Kosztuwałach go u nich i powiym, że był richtig dobry. Ino niy chcieli mi pedzieć co tam namiyszali. Cuć w niym było trocha fefermynckôm. Jak sie przipomna, to kejś wszyńdzie suszyło sie rozmajte teje. Była niy ino fefermyncka, ale i kamelki, piołôn, pokrziwa i lipa. Po chałpach chodziyły gorolki, wtore sprzedowały niy ino fyrlacki ale tyz ziela, co miały pômogać na wszystke boleści. Lato, do kożdy baby, wtoro miała na gowie familia było gorke niy ino skuli słôńca. To cas zaworzanio kômportôw z podzimek, pônek, wieprzkôw, aprikôłzôw i inkszych łowocôw. Pamiyntać trza było ło kômporcie z jagodôw, bo nojlepi smakuje na zima do buchtôw. Do krałzôw dowało sie flaumusy, apfelmusy i rozmajte marmelady. Musowo robiło sie tyz dżym z borôwek. Niywtore baby zaworzały tyz w krałzach gymiza. W bonclokach kisiyło sie łogôrki a na podzim przed Wszystkymi Świyntymi do becki kładło sie kapusta. Do ty kapusty niywtorzy dowali talarki cerwony ćwikły, to wtedy kwaśnica miała fajny kolor i smak. Potym zimôm z pywnice sie ino wyciôngało, jak pedziała jedna Ana z Dômbrôwki, „słôńce w krałzach”. Teroz do łobiadu mało wto dowo kômport ino sok z papyndeklowego pudełka. Jest myni roboty, ale cy to lepsze i zdrowsze? Może sie w dôma choć kônsek cegoś przirychtujecie na zima? Jakiś tyj ususzyć? Na lipa jest za nieskoro, ale idzie jesce nazbiyrać fefermyncki, ino trza dać pozôr skônd sie jôm urywo. Jo sie łostatnio tyz wziynach do roboty. Zakisiyłach w krałzach łogôrki. Zimôm sie łotworzy i jak bydzie fajnie wôniać coskym! Powiym wôm co swoje, to swoje.
22 sierpnia 2013


text:
Lubi wěriwi, dźensa bych chcył dwě wuprajeni z ewangelija komentować.
▪ „Ja křćiju was z wodu […]. Wón budźe was křćić w Swjatym Duchu […]“ (Lk 3,16bc).
To su jara wažne słowa. Wone pomhaja nam potajnstwo swjateje křćeńcy zrozumić. Ale jenož potom, hdyž so dopomnimy, zo klinčitej wuprajeni ja křćiju a wón budźe křćić po słowje přełoženej z grjekšćiny tróšku hinak. A mjenujcy ja tunkam (ἐYὼ BaπtίZw) a wón budźe tunkać (aὐtὸς Baπtίσeι). Jan Křćenik je pak jenož do wody tunkał (ὕδatι), a Jězus Chrystus do Swjateho Ducha (ἐv πveύuatι ἁYίw), to rěka do Boha. Tole je najwjetši rozdźěl mjez tutymaj křćeńcomaj.
Křćeńca je wšak spočatk tunkanja čłowjeka do Boha. Jeho kónc nastanje jenož w žiwjenju po žiwjenju: „Najlubši, nětko smy dźěći Bože a hišće njeje so pokazało, što budźemy. Wěmy, zo budźemy jemu podobni, hdyž so to pokaza, přetož wohladamy jeho, kajkiž je“ (1 Jan 3,2).
▪ „Přińdźe pak mócniši hač ja, kotremuž paski při jeho črijach rozwjazać ja hódny njejsym“ (Lk 3,16b).
Klasiske wujasnjenje tuteje sady je tajke: Tute słowa su znamjo wulkeje ponižnosće Jana Křćenika. To trjechi. Ale nic jenož.
Znajemy hišće dalše jeje wukładowanje. W času Jězusa Chrystusa běše pola Židow jedna jara zajimawa tradicija. Hdyž zemrě mandźelski, kotryž njeměješe dźěći, dyrbješe najbliši přiwuzny tutoho mandźelskeho so wo wudowu starać a wotemrětemu dźěći spłodźić (Dtn 25,5-10). Ale hdyž tutón přiwuzny to nochcyše, dyrbješe wón jednu symbolisku činitosć zdokonjeć, mjenujcy k sudnikam hić a před nimi swojej črijej rozwjazać a so zuć. Z tym zwurazni wón, zo by dyrbjał so dalši přiwuzny wo wudowu starać a z njej dźěći rodźić: „Tajkele běše dawne wašnje w Israelu při wotkupi a wuměnje, zo by so kóžda naležnosć płaćiwje rozrisała: Jedyn wuzu so črij a poda jón druhemu. To běše w Israelu wobkrućenje před swědkami“ (Rut 4,7).
Z druhimi słowami, tuta sada woznamjenja, zo je woprawdźity nawoženja wuzwoleneho ludu Jězus Chrystus a nic Jan Křćenik. Za nas tole pak rěka, zo je Cyrkej njewjesta Jězusa Chrystusa: „Wuhladach […] swjate město, nowy Jerusalem, widźach zestupować z njebja wot Boha, wuhotowany kaž njewjestu, wupyšenu za swojeho muža“ (Apk 21,1-2).
DJD
© D. Dzikiewicz, M. Nawka, D. Matik 2017


text:
Tuvalu
Tuvalu – państwo we Uoceańiji, na Pokojnym Uoceańe, na wyspach we zachodńij Polinezyji. Dowńi mjanowane "Wyspy Ellice" a "Lagůnowe Wyspy".
Lo Ojropejczykůw uoddekńůne we 1586 roku uod Szpańeloka Alvaro Mendana de Neyra, a zaś we 1764 uod Brytyjczykůw. Uod 1892 pod brytyjskim zarzůndym, uod 1916 jako tajla kolůńije Wyspy Gilberta a Lagůnowe, uod 1975 uosobno kolůńijo. Uod 1978 ńypodległe państwo.
Mimo iże je to ino 9 atolůw, kerych wjyrch mo do kupy 26 kwadratkilomyjtrůw, sům uůne porozćepowane po wjyrchu aże 1,3 mln km² Pokojnygo Uoceanu.


text:
Ihre Sprache: Deutsch Niedersorbisch Obersorbisch
Beschreibung
Budestenčanski ewangelski farar Michał Frencel (1628–1706) hraješe při wutworjenju spisowneje hornjoserbšćiny wusahowacu rólu. W swojej disertaciji „Studije k rěči Michała Frencla“ analyzuje Fabian Kaulfürst rěč Frenclowych spisow, při čimž dźiwa na wuzwolene (orto)grafiske, fonetiske a morfologiske aspekty. Na jednej stronje znazornja wón interne wuwiće w jednotliwych spisach Frencla wot 1670 do 1706, na druhej stronje zarjaduje jeho rěč do šěršeho konteksta staršeje hornjoserbšćiny. Při tym pokazuje awtor tež na móžne wliwy z druhich zapadosłowjanskich rěčow a skedźbnja na inowacije Frencla, kotrež wowliwowachu wuwiće spisowneje hornjoserbšćiny.


text:
Liberyjo
Liberyjo (Republika Liberyji, ang.: Republic of Liberia) – państwo we zachodńij Africe, nad Atlantyckim Uoceanym. Grańica mo ze Gwinyjům, Wybrzeżym Elefantowych Gnatůw a Sierra Leone. Půł wjyrchu Liberyje zajmuje růwńikowy las. Liberyjo powstoła podug umowy mjyndzy Amerikanůma a autochtonůma, podug keryj uosadzano sam wyzwolůnych ńywolńikůw, a uůne mjoły żyć do zgody ze 18 plymjůnůma tubylcůw. Uod 1847 je ńypodległo a bůła to pjyrszo republika we Africe. Uod anfanga mo festylne zwjůnzki ze USA, we polityce a gospodarce. Liberyjo je znůmo jako krej tańij bandery.


text:
Jedyn chop mie przerobioł, co bych pisoł barzi po ślabikorzowymu1 i dzisiej sprōbuja2 sam wciś3 zamiast ło- ô i ôbejrzymy, jak sie Wōm to baje4 czytać. A na tyn ajnfachowy5 recept6 żech prziszoł po tym, jak nasza- moja i ôd moji Baby- modoł7 kōmratka8 ôsprawiała nōm wczora ô swoji rajzie9 do Korei Południowyj i ô […]
Tag: #na gibko
Szałołt ze granatym (Wybuchowa sałatka ;) )
Niyftorym sie bez lato tak miyrznie1, że potrzebujōm mocniyjszych wrażyń: skokajōm na tym gumowym powrozie2, nurkujōm po jakich starych potopiōnych szifach3… abo sie robiōm szałołt ze granatym 😉 Joł wiym, że niyftore chopy to zarozki chcieliby go narychtować do swoji teściowyj, ale musza Wołs zmartwić- tym granatym to sie mogecie, co najwyżyj, zmarasić4 koszula 😉 […]
Tarta po lotaryńsku (Quiche Lorraine)
Piyrszy rołz jołd1 żech takoł tarta we Lotaryngii (to je tyn regiōn zaroz przi Niymcach) i tak mi łōna2 zasmakowała, że musiołech sie jōm niyskorzi3 tyż narychtować4. Połra razy już żech z tōm tartōm eksperymyntowoł- rołz mi nawet śleciała5 na dylōwka6… ale i tak my jōm zjedli 😉 Joł robia zawsze ta wersja tarty dlo […]
Cukinia na bani (Dynia i przyjaciele)
Cojsik mie korciōło1, żeby sie szczelić na szybko jakoł zupa. We zamrażalce bōła jeszcze staro bania2, na handlu żech kupiōł take fajne małe cukinie, no i jeszcze mioł żech flaszka z włoskimi tōmatami3. Czasu bōło mało, bo zajś trza bōło lecieć na jake nagranie i musza pedzieć, że chyba mi sie udało szczelić ta zupa […]
Szpajza francuskoł (Mousse au chocolat)
Ludzie sie bez wakacje smykajōm1 po cołkim świecie, próbujōm roztomajtego jedzynia, a potyn jadōm do dōm i sie myślōm, że zjedli by sie tego łōnego abo i tyj łōnyj 😉 I bez to żech sie pomyśloł, co by sam tera trocha powspōminać roztomajte rajzy2 i te wakacyjne smaki. Na poczōntek cojsik do pomaszkycynia3 ze Francji: […]
Kurka… ze cukiniōm (Danie ekspresowe ;) )
Sōm take dni, kej1 niy chce nōm sie stoć przi piecu, a chciałoby sie zjejś cojsik dobrego i bestōż2 Chop sam wciepuje te recepty, co by Wołs trocha odciōnżyć łod tego myślynia: co by tu uwarzić? Te danie sie robi połra minut, ale tyn delikatny smak to bydzie dobry nawet dlo rozbestwiōnych3 degustatorōw. Co potrza? […]


text:
przez Heimat » 29 Lip 2015, 23:07
Jabłonna (1418)
Biskupow płockich Jabłonna tako
Dbajom ło swoja dziedzina
Princ skiż niyj przeca wcale niy płako
Dyć ze Kościołym trza czimać.
Jabłonna Poniatowskich
Rod we Jabłonnie wcale niy straszy
Dyć Poniatowski był tyż prymasym.
Pałac prymasa Poniatowskiego
Łostoł we Jabłonnie po dzisiejsze czasy
Mazowiecko sztela tako richtig krasi
Sala Pompejańsko, Chińsko i kolisto
Zodziwiom bogactwym a przeca niy wszysko
Jest jeszcze Balowo no i Mayrytańsko
Pomiyzkiwoł prymas richtig wielkopańsko.
Park pałacowy
Prawiom co ze Zuga wyloz richtig gowy
Starych drzew tu wiela - na nie se podziwej
Trzidziści hektorow jakby do "łodnowy"
Poszpacyruj ździybko - toż gowom niy kiwej.
Łuk Tryjumfalny (1842)
W parku pałacowym tyn Łuk ciyngym stoji
Ksionże Poniatowski z tym we gowie moji
Bo przeca istnego chwała tako głosi
A możno ło pamiyńć yno richtig prosi.
"Ból jest najlepszym nauczycielem, tylko nikt nie chce być jego uczniem" – Bruce Lee


text:
Linuxcsb – Archiva
Ùniższé archiwa zamëkają w se wãzłowatą wëdowiédzã ò kaszëbsczim Linukse jakno ë lopczi z jegò wëdôwkama, chtërné darzëło sã nama ùsôdzëc. Mómë nadzejã, że to co sã nama ùdało we dwóch zrëchtowac w ne 6 lat bãdze dobrim przëmiôrã dlô jinszich co dostóną chãc do robòtë przë kaszëbsczim softwôrowich ùdbach.
Linuxcsb to nick jinszegò jakno kaszëbsczi remix distribùcëji Kubuntu, dofùlowóny kaszëbsczim jãzëkã, dodôwnyma programama ë kąsk zmòdifikòwóny.
Linuxcsb bëł pierszą òperacjową systemą pò kaszëbskù – miejmë nôdzejã, że nie slédną!
Mark Kwidzińsczi ë Michôł Òstrowsczi


text:
Marcin Szewczyk „Silesia Noir” (Czorny Ślōnsk)
Kolejny rewelacyjny kryminał
napisany kompletnie po ślōnsku. Tym razem autorstwa Marcina Szewczyka z Pszowa,
laureata konkursu jednoaktówki po śląsku organizowanego przez Gazetę
Wyborczą.
Czorny kryminał osadzony w
konwyncji "noir". Rok 1927. Górny Ślonsk na kerym dycki padze deszcz,
niesie sie mgła, za winkalami a po ainfartach chowajom sie elwry i chachory, a
luft je pełny czornej sadze. Po Rybniku a Raciborzu szaleje psychopatyczny
mordyrz, a policjo ni mo na niego rady. Do chorego szpilu z waryjotym stowo
styrany życiym prywatny detektyw Herman Fox, kery mo fest wielki doświadczyni w
chytaniu przestymców, ale jednocześnie od lot tropiom go wyrzuty sumiynio kere
durch tłumi we sia gorzołom. Kryminalne zagadki, zwroty akcje, gorzoła a
cygarety, a ku tymu przebiegło i tajymniczo famme fatale. W tle poplebiscytowo
rzeczywistość, starci polskigo i niymieckigo nacjonalizmu, świat podzielony
granicom na Odrze, a do tego telefony na korbla i legyndarny Ford T.
Źródło:
Wydawca: Silesia Progress
ISBN: 978-83-942643-2-1
Rok wydania: 2015
Liczba stron: 237


text:
Łozprowki, bery, szpasowne gyszichty a wszyjsko we naszyj szykownistyj ślónskij mółwie!
sobota, 30 czerwca 2012
Kómputer, Gustel i ... jô
Anó, gróm ze maszinóm, chyciółech sie ze mojim kómputrym, kiery mi moja Elza do kupy ze niyboszczkóm Świekróm gyszynkli kiejsik, pôrã lôt tymu nazôd na „Dziecióntko”, tego dioseckigo szkata, boch sie taki zgniyły zrobiół, iże już blank niy łajża do Pyjtra ani do klubu coby ździebko poszkacić. A Jorg to skuli tego, iżech sie bali do masziny gańbiół wkryklać Ojgyn, bo to pierońsko ujma i srómota, coby richticzny Ślónzôk zicnoł do kompa, coby śniym poszkacić.
Ludzie! Terôzki my sie czasów doczkali. A kiejsik to szkata grało sie wszandy, we zegródkach, na plantach kole „Józefki”, na „balzamgórce”, na szachcie i „amelóngu”. Jak ino szło poruch hajerow bez pole ze „Maryny” abo przi zantbanie ze „Barbórki”, to zarôzki kajsik zicli i napoczynali szkacić. Kaj ino sie spichło trzech abo śtyrech Ślónzôków, zarozki bajstlowali szpil. Niyskorzij to i gorole, kierzy sam dó nôs, do Chorzowa (i niy ino do Chorzowa, bo na côłki Ślónsk) przikludziyli sie za robotóm na grubie lebo we werku, tyż próbowali szkacić. A wiela uciychy mielichmy przi jejich rajcowaniu, bo przeca jejich gôdka blank do szkata niy klapowała. Nó, co jô byda tela gôdôł. Przeca to sami wycie jak sie tak jednygo ze drugim za balek cisło podwiyl sie chop niy skapnół ło czym tak na isto jes gôdka. Bo sam u nôs to po fusbalu nôjważniyjszy dlô chopa to bół szkat. A i baby czasym brali sie do szpila. Bóła ci u nôs we werku tako jedna Agys, kierô tak szkaciyła, iże ani niy sie niy spodziôła, kiej jeji chop wzión śnióm szajdóng. Śmiychu ci skuli tego bóło, iże hej. A łóna boroka wteda jesce barzij szkaciyła i kupie chopów za skóra zalazła, bo richtik dobrze grała.
A bół ci sam u nôs na Pniokach Gustlik Myrcik, kiery côłkie swoji życie grôł we szkata. Prziszoł ci ale na niygo taki dziyń, kiej Pónbóczek pedziôł ci mu: styknie Gustliku tego dobrygo, dosik żeś sie sam na tyj ziymi natropiół, nabakôł, pójńdziesz ty terôzki ku mie. A jejigo kamraty ze kierymi durch pinkolół we karty, szkaciół – podwiyl mu jesce truchły niy zaklapli – wrajziyli mu do kabzy ze ancuga (we kierym go jejigo staro kôzała pochować) gryfnô, nowo tajla szkatkartów coby Gustel mog i w niybie ździebko porajcować. Przifurgła ci tyż duszycka starego Myrcika do świyntygo Pyjtra a tyn łod szweli gôdô:
– Bółeś Gustliku tam na ziymi dobry chop, krziwdy żôdnymuś niy zrobiół, niy naszkłódziół i chociaś czasym mało wiela wysłepôł, pójńdziesz do niyba. Ino szkatkarty musisz łostawić we tyj niybianskij siyni!!!
Wejzdrzôł sie tak Gustel na świyntygo Pyjtra, pomedikowôł i blank słósznie gôdô do świyntygo:
– Świynty Pyjtrusie, kiej jô sam niy byda mog sie ze kamratami abo janiołkami poszkacić, to gryfne dziynki. Jô ci tam wola pójńść do piykła, tam trefia mojich kamratów i byda se móg pôrã szpilów machnońć. Przecamć cosik trza bez ta côłko wiyczność robić, przeca samym rzykaniym toby cowiek niy szczimôł, niy wydziyrżół pra?
Stropiół sie świynty Pyjter, podrôpôł sie po tyj swojij siwyj brodzie, deczko pomedikowł i pado:
– Môsz prawie Gustliku, sam bydziesz tyż móg poszkacić, jô ci to ze naszym Ponbóczkiym sporzóndza. Nó ale, wiela razy bydziesz grôł, tela razy tam na dole, na ziymi bydzie dysc, chlapaka i rzgmoty.
I tak ci tyż to do dzisiôj jes. Kiej ino napoczyno siómpić dysc, pewnikiym stary Myrcik biere sie do rajcowaniô. Jak gruchnie jakisik pierón – Gustel trómfuje. A kiej siaróńsko rzgmi, to znak, iże stary Gustlik przesmoloł, przedrzistôł ci do imyntu szpil ze kóntróm.
piątek, 29 czerwca 2012
Żyniaczka abo ... co to jes żyniaczka?
Żyniacka to jes sztrofa za tyn rajski fyjler Yjwy i Jadama i jejich festno pokuta. Coby wlazować we żyniacka trza niy mieć wszyjskich w dóma. Kiej cowiek jes blank mody i sie żyni, lebo wydôwo, to padajóm na takigo chopa ciubaryk i gupielok, starszyjszy – to ćmiyl a kiej już blank stary – to niyboszczyk sztrucla-po stojóncku sroł. Gôdajóm ło wszyjskich żyniolach: fujara, cymbôł, trómba i tak bez côłkie życi chop jes zawdy jakimsik insztrumyntym do muzyki, bo bali i kiej jes blank maluśki to tyż gôdajóm na niygo trómel znacy bymbyn. Juzaś ło babie, kierô sie wydôwo, to gôdajóm co udôwo inkszo, niźli na richtik jes.
Kiej sie ludzie żynióm to wszyjskie gôdajóm, iże sie łóne blank zwekslujom na inkszô zorta. Chop ze jargały, napasztliwca i klugszajsra, robi sie zarôzki tulejóm lebo ślimôkiym, juzaś baba ze aniołka i dziubecka, robi sie rajculóm, pyszczycóm i rzgmi na cołki karpyntel nikiej szejściolampowô „superheterodyna”. Tela, co tyn radijok idzie wyszaltrować a baby ... niy. Babeczka we chałupie sie zdô, baby trza, bo bez baby toby chop blank sie schacharzół, ślôz na psy. Łóna ci przeca poradzi i ze jegły i grample, widły zbajstlować. Chopa tyż na isto potrza, bo bez chopa, choby i ipty, niy bydzie dziecek (nó, możno terôzki cosik tam wyształnujom i wyczachmarzóm roztomajte hamerikóńskie móndrôki). Na tym zogónie wdycki sie chop ze babóm dogwarzóm, choby ci sie blank bez côłkie żywobycie do kupy niy poradziyli spokopić. Chop zawdy chalatô i stynkô na baba, a juzaś baba tyż fest molyndzi na chopa. Nó ale, tak już cheba musi być, bo jedyn bez drugigo niy poradzi sie spamiyntać, a i te côłkie ananasy i mandle, we tym raju pociepli, coby do kupy tyn diosecki côrny chlyb na beztydziyń wrôz ćkać, choby i zakalec miôł, bele by bół herski. Gorzôła wypokopiół chop, kiery miôł zwadliwô babeczka, juzaś woda – wykidanô ci na palica chopa – snokwiyła na doczkaniu ... baba. Jesce, coby chopa do porzóndku sporzóndzić mô baba – we letkich falach – nudelkula, srogi hôk abo mokrô lapa, i wtynczôs dziepiyro chopowi sie wybiere, łozjaśni, iże jejigo babeczka, to niy jes szucman lebo policajt, kiery zawdy tego ordnóngu wachuje i wystrzeguje, chocia ino łóne łoba niy poradzóm spokopić, po jakiymu dziecka larmujóm i łozdziyrajóm ci sie na côłki karpyntel. Sóm tyż take po żyniacce, kiere sie ciyngiym pieróm ale, wtynczôs mianuje sie to ... „harmonia” (juzaś jakisik insztrumynt). Ino tak po prôwdzie niy poradzã do łostatka spokopić eźli to jes móndharmónijka lebo akordijón, cija cy kneflówka. Nó ale, tak by tak, jes to gryfny „insztrumynt” na kierym do kupy majóm grać i chop, i jejigo babeczka.
czwartek, 28 czerwca 2012
Dupa abo... rzić...
– Dupa wypokopiół, wysztudiyrowôł ruski sztudyrok Wołkow. Beztóż tyż zawdy godómy: „dupa Wołowa”.
– Inksi juzaś twiyrdzóm, iże dupa wynôlazła jedna frela, kiero sie Marynia mianowała. Skuli tego tyż te istne łozprawiajóm ciyngiym ło dupie Maryni.
– Dupy ale pewnikiym niy wysztudiyrowoł nyjger, bo przeca gôdô sie dupa bladô.
– Trza sam terôzki pedzieć, co dupa połni ważnô róla we fizyce, we ruchu łobrotowym. Przeca wszyjsko, jak chopy miarkujecie, krynci sie i fómluje nałobkoło dupy.
– Dupa bedinuje aji do przekazowaniô bezzglyndnych zignali niysłównych. Przeca dobrze, gynał wycylowane świtniyńcie w dupã gryfnie dôwo ci do wymiarkowaniô, co tyż cowieik cuje dlô tego świtniyntego.
– Dupie idzie tyż aji dać skôzać ymocyje przichlybne, na tyn ci przikłôd dać dziubka w dupa.
– Dupa moge tyż być szmektnym lizôkiym. Szczyśnie, co niy wszyjskie sam u nôs sóm „dupolizami”, podlizkóma.
Uniwerzalnóść dupy nie mô łostatku, niy kóńczy sie na tym, jes łóna anó niywymównym koflikiym, kistóm: we dupie idzie mieć côłkie łosoby, a bali i côłkie spółycznóści.
– Dupa posużić moge niyrółz za szimel: mocka rzecy jes przeca do dupy, tym samym dupa społniô róla uniwerzalnygo mustra ze kierym sie idzie na sztich spuścić.
– W dupa (abo tyż po dupie) idzie nachytać. Dziôłanie te sztrabuje wiyńzi ymocyjónalne miyndzy łojcami a dzieckami. Króm tego dupa społniô róla zica, gôdómy przecamć: siednij sie na dupie, wdycki tyż ci z przidôwkiym byfyjli dopółniajóncych, ja na tyn przimier „[...] i siedź blank cicho!”
– Łokreślyni „dôwać (dać) dupy fónguje we dwiuch znaczyniach: erotycnym i wertujóncym, jednak symnóńć kogosik z dupy – ino we tym piyrszym.
– Idzie bali wachować swojã (abo kogosik inkszego) dupã, co ino sam potwiyrdzô ważnóść dupy we łotôczajóncym nôs świycie.
– „Jóńć sie czegoś łod stróny dupy” łoznaczô niyrichticzne podyńście, łod zadku, łod kóńca; dupa fónguje sam jako łodpowiydnik, zynónim łodwrótności.
– Dupa moge być haltrym, handgrifym, idzie sie przeca dziyrżić czyjiś dupy. I niy skazuje na brak równowôgi, ino na brak samodziylnóści.
– Dupa moge tyż skazować na cowieka, kiery jes cielepóm abo gryncbułóm i wteda gôdô sie na niygo: dupa w kraglu.
– A kiej cowiek citnie bez pożygnaniô, zabiyrô gracki i gymzi na swój plac, gôdô sie ło takim, co wzión dupa w troki.
środa, 27 czerwca 2012
Sztiglowanie i... szajdóng...
A chopóm – i żôdnego sam chopa niy wyzdradzã – styknie na narychtowanie sie do wyjńściô ze chałupy zajimo pôrã minutek, beztóż tyż majóm chopy sporzij czasu na robota i na wszyjskie swoji ptôki. Niyftore łosobliwie szporobliwe i szprymne chopy, zarôzki po wyjńściu ze chałpy niy wrôcajóm sie nazôd i bez porã dni, coby niy musieli juzaś wylazować dwa lebo trzi razy za rajóm.
Byli take móndroki, kiere kcieli to babóm wszyjsko wyeklerować ale wykôzało sie, iże terôzki i po tych śtyrdziystuch minutkach jejich baby blank jesce niy byli fertik do wyjńściô ino gracali sie jesce kieladziesiónt minutek.
I wiycie, te nadbytnie minutki stykły, co chopóm przyjńdzie już szkrabka na wylazowanie ze chałpy i napoczynajóm łóne wtynczôs machlować wszyjsko, coby we tyj chałpie łostać. A przidarzić sie tyż moge, co jakisik chop barzij możno nerwyjs, taki barzij porwôł, prasknie te swoje babsko bez fresa i jesce niyskorzij gôdô sie we gyrichtach, co to jes „przemoc domowa”. Moge juzaś tyż być inkszy fal i tyż te istne wylazujóm sie same i żôdyn niy mo szajnu, anóngu kiej sie taki miglanc wróci abo eźli blank sie już nazôd do tyj swojij staryj niy przikulwitô.
I tu ci jes jedyn jesce knif. Chopy muszóm mieć gynał tela czasu no to, coby sie narychtować na łostanie we chałpie, wiela babóm zetwô narychtowanie sie do wyjńścia. A, iże baba, kierô blank niy kciała ze chałpy ze swojim starym nikaj wylazować, kiej sie już gryfnie wysztiglowała – kce terôzki na isto kajś wylyjźć. I jak to te ynglicke móndroki wysztudiyrowali – wylazuje, choby i sama tela, co blank niy poradzi spokopić, co tyż by mógła sklycić ze tym tak blank gryfnie napoczniyntym dniym, łodwieczerzóm. A na łostatek – gôdóm Wóm – moge ze tego i jakisik szajdóng sie wyłónacyć, prowda?
I tak żech tyż ci Wóm terozki gryfnie i krótko wyłożół, iże sztiglowanie moge być tak po prôwdzie festelnie sknółtlowane ze szajdóngiym.
wtorek, 26 czerwca 2012
Dwa stare knakry...
– Wiysz Ernst, kiejsik roztomajte ipty tuplikowali we telewizyji, iże jak bydymy stare, fest stare, to niy bydymy już MÓGLI !!! ... Wiysz, co jo miynia?
– Ja, ja tak godajóm do terôzka i cheba ... majóm prawie, prôwda?
– A dyć tam, cóżeś blank łogup, prziszołeś już ło gowa? Mie sie ino tak ganc ajnfach ... NIY KCE !
poniedziałek, 25 czerwca 2012
Stary hajer....
Jedyn grubelok, hajer ciyngiym sie kwolół, herziół sie, co mo tako babeczka, kierô sie śniym jesce blank nigdy niy wadziyła, niy jargała i niy bóła śnij sieka, nikiej niyftore inksze baby. Kamraty niy kcieli w to uwiyrzić i tak sie ugôdali, coby to jakosik pornóńć i jużcić uwidzieć eźli to je prowda, co tyż tyn nasz murcek rzóndzi. Jedyn ze tych kamratów rzyko tak:
– Kiej ci dzisiôj staro do na łobiod łowiynzina uparszczónô, to ji rzyknij, iże ty kcesz mieć ino miynso uwarzóne. A kiej by ci tak dała uwarzóne – to godej co môsz rôd ino uparszczóne.
Nó, i tyn hajer drużnie poszoł do dóm. Kiej ino wloz do chałupy, zicnół sie przi stole a jejigo baba dôwo mu ta łowiynzina uparszczónô.
– Jô już móm zatela tego parszczónygo miynsa, jo by roz kciôł uwarzóne! – godo tyn berkmón babie.
– Môsz prawie, festnie sie ze cia zgôdzóm, sam môsz inksze miynso, uwarzóne boch dzisiôj razinku poła uparszczółach a poła juzaś żech uwarzóła.
No, i do zwady, do haje niy dojńszło. Kamraty juzaś sie na grubie ugôdali, dogwarzili i jedyn śnich gôdô:
– Tóż musisz chopie zrobić tak. Kiej ino wylejziesz ze szpóngu i wyjedziesz już na wiyrch ze gruby to sie niy szpluchtej, ino taki jakeś jes côrny deptej do chałupy i legnij sie prómp do prykola. Chop zrobiół nikiej mu kamraty doradziyli. Baba gawcy sie zestrachanô, przilazuje kole niygo do tego prykola i pytô sie go:
– Hanzliczku, Hanzliczku, cosik mi sie zdô, coś ty jes festelnie niymocny, móm gzuć po naszygo dochtora, abo co?
Chopowi sie gańba zrobiyło, sztreknół sie ze tego prykola, wyszpluchtôł, łokómpôł sie we badywannie, i ... juzaś wije niy bóło, niy bóło – jak to moja starka gôdali – łognia na dachu!
Na drugi dziyń rano we robocie już niy poradziyli nicego wypokopić coby baba Hanzlikowo rozgzukać, rozhajcować do imyntu. Napytali jednego starego sztajgra, kiery wszyjsko wiedzioł i miarkowôł, coby jejim dôł jakosik dorada. Tyn stary Karlik gôdô do Hanzlika tak:
– Kiej terozki na to, co jô ci sam rzykna ta twoja babeczka sie na isto niy wnerwi, niy weznóm jom pieróńskie mory, to mogymy ci jóm wstyrknóńć na òltôrz na plac tyj naszyj świyntyj Barbórki i ino ciyngiym jesce do nij rzykać.
Nó, i pedziôł mu, coby we nocy do tego jejigo prykola nawalół, nasroł a zarozki ze rańca, kiej go ino baba bydzie cucić do roboty rułowato wszyjsko jeji pedzieć, co tyż mu sie bez ta noc przidarziło.
Hanzlik starego sztajgra i kamratów posuchôł i zrobiół nikiej mu kôzali. Z rańca jejigo babeczka cuci, nó i uwidziała co tyż sie we tyj nocy stało. Wartko ci sie łoblykła i w te pyndy pylła sie do Hanzlikowyj mamulki.
– Mamulko, Świekro ty moja nôjmilyjszô, a rzyknijcie mi co tyż sie robi, kiej sie dziecko we prykolu zesrô?
– To ty moja niywiôstko niy miarkujesz? To przeca kôżdô dobrô mamulka wejźnie i umyje te dziycko, poskludzô i wypiere wszyjsko !
– Ja, godocie? Nó, tóż bydźcie takô dobrô i pójńdźcie se sam symnóm waszego synecka Hanzlika wyporzóndzić, bo sie we prykolu zesrôł.
Mamulka w te pyndy przipruła do nich do dóm, zrobiyła synkowi taki krach, jakigo jesce żôdyn we tym familoku niy słyszôł. A te berkmóny na dole, kiej sie wszyjskie ło tym zwiydzieli, to ci sie na isto nadziwić niy poradziyli, co tyn jejich kamrat Hanzlik mô takô dobrô i móndrô baba.
niedziela, 24 czerwca 2012
Farorz w niybie...
Łoroz do tego antryju wkarowô, wpoló jedyn mody karlus, ździebko chycóny, nó taki, co to direkt do czyśca abo bali i do piykła miôł trefić. A tu zarôzki sie dźwiyrze łozewrzili, świynty Pyjter wylazuje, witô go szykownie, janiyli wiskajom „alleluja” i wtykajóm mu do gracy gryfno leluja.
Farorza ci to rómbło, òzhajcowało.
– Suchajóm sam ino świynty Pyjtrze! Jô jes, jô bół farorzym a sam przilazuje bele jaki niydojzdrzały łeboń, jesce ku tymu deczko łapniynty i wy go tak ze paradom witôcie ? Taki to jes we tym niybie ordnóng ?
Świynty Pyjter ze srogóm rułóm i ze słosznościóm go wysuchôł i na łostatku pedziôł:
– Nôjprzewiylybniyjszy! Kiej wy głosicie kôzanie we niydziela i na wszyjskich waszych łodpustach, to ludzie ledwa wôs suchajóm, a mocka jesce śnich to bali i nyno przi tych waszych kôzaniach. A tyn sam karlus to jes szofer ze autobusa, co to ludzi do „Azot” i do „Kościuszki” wojziół. Eźli wy miarkujecie, jak łóne wszyjskie żegnali sie krziżym i rzykali kiej tyn karlus miôł zicnóńć za tóm lynkiyróm ? Możno terôzki miarkujecie po jakiymu my go tak gryfnie witómy !
sobota, 23 czerwca 2012
Gustlik i gorzôła na Dziyń Fatra....
Bół ci łón kiejsik na fajerze skuli DNIA FATRA i pech kciôł, iże zabrakło gorzôły i sztofu, cyli piwa. Nó, tóż wszyjskie posłali Gustlika, skuli tego co łón bół nôjmôdszy, na sztelã po gorzôła. To jesce bóło na łostatek srogigo Eda (tego wiycie: Gierka). Ślazuje Gustlik po słodach i łoroz gawcy a sam we siyni, blank na spodku, leży jakisik – barzij jak sóm Gustlik – naprany panôczek. Trza go przeca hilfnóńć pomedikowôł sie ździebko Gustlik.
– Panôczku, a dyć co wy sam robicie?
– Jô, jô sam ... miyszkóm.
– Sam? A kaj?
– A, na drugim sztoku.
– A kluce łod dźwiyrzy majóm panôczku?
– Ja, sam we weście, we lewyj kabzi.
Wzión Gustlik tego panoczka pod parzã, zatargoł go na drugi sztok, wycióng kluce, łotwar dźwiyrze, wrajziół mu kluce nazôd do kabzy i wcis rajn. Śloz na dół, a sam na tym samym placu, kaj przodzij, leży ufifrany tyn sóm panôczek.
– Jezderkusie! A co łóni sam robióm?
– Jô? Jô sam miyszkóm.
– Sam? A kaj?
– A na, na ... drugim sztoku.
– A kluce łod antryju majóm?
– A móm. We weście, we lewyj kabzi.
Gustlik sie już deczko zmôchoł, ale biere panôczka pod parzã i targô go na tyn drugi sztok. Wycióngo kluce, łotwiyrô dźwiyrze do antryja, wtykô kluce nazôd do westy, i szibuje panôczka driny.
Kiej zasik śloz juzaś nazod na dół, kukô a sam, jesce barzij zmaraszóny, łobdrzistany, leży panôczek we tym samym miejscu.
– Sto pierónów, przecach niy je taki naprany, co mie straszy, abo co?
Nale, iże bół śniego dobry cowiek, zgiboł sie nad naprańcym-panôczkiym i zasik pytô:
– Hej, suchajóm łóni jeny. Co łóni sam robióm?
– Jô, jô, jô ... sam miyszkóm.
– Łóni sam na isto miyszkajóm?
– Ja, na isto, na drugim sztoku, a kluce móm we weście, we lewyj kabzi.
Narôzki tyn naprany wejzdrzôł sie na Gustlika i jak niy wrzesknie:
– Cof sie giździe pieróński łodymie. Jô sie już niy dóm przeca trzeci rôłz wciepnóńć do windy!!!
A już za starego piyrwyj móndre ludzie, ŁOJCE gôdali, iże ankohol słepany ze umiarym, opaternie niy szkłódzi nawet we nôjwiynkszych ... „ilościach” !!!
piątek, 22 czerwca 2012
Baby, baby....
Jes i jesce cosik inkszego. Ujzdrzeliście kiejsik jakoś baba, kiero by poradziyła naloć ino poła glaski wody. Dóm Wóm bajszpil. Jô móm rod bónkafyj ale ci tyż festelnie mocny, tyngi. I zawdy jakech jes kajsik we gościnie godóm, proszã coby mi do szolki abo do glaski nalôć ino do połowiny wrzawyj wody. Baba przichwoli, przikiwnie i napoczynô lôć. Leje opaternie, leje, doloła już do połowiny i ... – a co byda byzuchantowi zowiścić, co byda mu szkodować – dolywo do połna!
czwartek, 21 czerwca 2012
Raj, Paradiso, Edén ..
– Nó, gryfnieście to panie Ojgyn wypokopiyli, wystudiyrowali. – gôdô mi na to tyn reweryndziôrz. – Gyszpantnô koncepyjô, szykownie wyłónaczónô!
„Siedząc po niskich brzegach babilońskiej wody
A na piękne syjońskie wspominając grody,
Co nam inszego czynić, jedno płakać smutnie,
Powieszawszy po wierzbach niepotrzebne lutnie?”
– przegôdôł po jakisik kwilce sztrofkóm Jana Kochanowskiego tyn mój kapelónek i zarôzki sie jakosik tak wartko spamiyntôł i gôdôł dalszij:
– Bo wiedzóm łóni panie Ojgyn, to wszyjsko sie cheba wandluje jesce łod tego Jadama i Yjwy, kierzy tam we tym raju mocka napochali ale tyż skuplowane to jes ze łacinskim mianym „paradisus”, kiery jednako cychuje i „raj” i ta naszô pónka, nasze polske „jabłko”.
– Ja, ja przewiylebny, jô to miarkuja – napoczynóm opaternie ze inkszyj zajty ale ze tego raju niy poradza sie wykludzić. – Pedzóm mi łóni eźli na isto we tym naszym krześcijôńskim Raju, tym Pairidaêza maluśkie janiołki śpiywajóm tyż po łacinie i wyrôbiajóm, szkłódzóm nikiej wszyjskie dziecka sam na ziymi? A juzaś te srogsze, majoryntne – skuli tego, co niy kurzóm i pewnikiym niy słepióm gorzôły – grzyszóm pragliwościóm i przepadzitościóm, i jesce ku tymu som ci łóne srogimi zeżrołóma?
– ... ?
Nic mi już tyn kapelónek niy łodpedziôł ino wartko wylôz ze kupyju i wypôlół na bansztajg, choby na isto dziôbła ujzdrzôł, bochmy już yntlich przirajzowali do Czynstochowy. Cosik mi sie zdô, ize łón niy boł tak do łostatka wiyrzóncy boby pewnikiym łostôł i napocznół by ci mie nawrôcać.
A mie ło tych małych najduchach janiołkach i tyż majoryntnych, srogich janiołach sie spómniało skuli takigo jednygo tyjatru we kierym łobejzdrzôłech kiejsik taki kónsztik Icyka Mangera, żydowskigo poyty i pisôrza pod mianym „Księga raju, czyli Prawdziwe żywota opisanie Szmula Aby Aberwo”. Bojcy ta sztuka ło takij powiarce, kierô gôdô ło tym, iże kôżdy cowiek podwiyl sie niy narodzi, łoszkracuje we raju. Kiej już mô sie uplóncnóńć na tyn nôjgryfniyjszy ze światów jedyn janioł łodkludzô go aże na ziymia, a tam dôwo tymu istnymu szkyrtka w kichol coby ło wszyjskim, ło tym côłkim rajskim żywobyciu blank przepómniôł.
środa, 20 czerwca 2012
Aureola...
– Panie dochtorze, mie ci ciyngiym pieronym boli gowa – pado Ecik.
– To pewnikiym słepiecie za tela gorzôły – łodrzyknół mu dochtór.
– A kaj tam, jô blank gorzôły niy tintóm, jô niy ciyrpia gorzôły.
– Nó, tóż pewnikiym festelnie kurzicie cygarety – pytô dalszij dociyrny dochtór.
– A dyć kaj tam! Jô w życiy niy zakurzół żôdnyj cygarety, niy móm rôd tabaki.
– Nó, tóż możno idziecie za niyskoro we wieczór spać i jesce wyrobiocie ze staróm po pierzinóm.
– A dyć jô jes samotny i już ło dziesióntyj na łodwieczerz nynóm nikiej bajtel, choby śpikol po kómpaniu.
– Nó, to cosik mi sie widzi – rzóndzi ze rułóm dochtór – iże tym tuplym waszô „aureola” jes pewnikiym za knap i i we palica wôs festelnie ciśnie!!!
wtorek, 19 czerwca 2012
Aptryt.....
„Polôki majóm ci tako nôtura, taki zwyk, iże kiejby sam dó nôs, tu na ziymia śleciôł janioł direkt ze niyba, to zarôzki by my mieli jejimu cosik dlô przigany”.
Przeca styknie kuknóńć terôzki we telewizyjô, a tam ci ino labiydzynie, molyndzynie i wszyjsko wszyjskim niy jes rade, pra? Móm prawie? Nó! Móm! Choby ino na tyn przikłôd taki fal:
Pyndaluje wartko chop na banchowie (kaj? to Wóm niy rzykna). Tyrô ci tam a nazôd i łorôzki wkarowôł do haźlika. Lechuśko dychnół i czyto na dźwiyrzach:
– Kuknij na lewo!
Kuknół, a tam naszkryflane:
– Kuknij we prawo!
Gawcy sie we prawo a tam jak byk naszrajbowane:
– Co sie tak gupolu wiertosz, coś taki bizygón, kierymu sie wszyjsko niy zdô? Dlo ftorego wszyjsko niy ma dobre? Kcesz sie zadek łotrzić ło tyn aptryt ????
poniedziałek, 18 czerwca 2012
Nic takigo sie niy stało....
– A rzyknij ty mi ino Hanysku, co tyż tam interesantnygo we tyj mojij wsi, we tyj mojij dziydzinie sie przidarziło, co idzie łod cia posuchać nowygo?
– E, tam. Nic takigo sie niy stanyło, tela ino, co nasz Azor kipnół, znacy zdech.
– Azor kipnół pierónie, padosz Hanysku. A to po jakiymu tyn nasz Azor kipnół? Co tyż sie jejimu takigo bóło? Przeca cheba niy ze starości, pra Hanysku?
– Niy, niy. Nic mu niy bóło, tela co sie padliny łobżar festelnie.
– Padliny sie łobżar, dôdôsz? Ale, jak to padliny, i kaj sie tyj padliny łobżar?
– Panoczku dziydzicu, to bóło wtynczôs kiej sie ta naszô łobora hajcła. Bydlynta, gadzina bóła we tyj łoborze i kiej sie napoczło hajcować, niy szło jeji wartko śnij wykludzić, no, i côłkie bydlynctwo na fest zgorało. A Azor prziszoł tam z rańca, wlôz, nażar sie tyj zgoranyj łowiynziny i skuli tego, padnół ze przeżarciô. A tak na isto, to sie nic takigo niy stało, niy, niy !
– Co tyż ty gôdôsz ? Łobora zgorała ? Abo możno ftosik jóm podhajcowół ?
– E, tam panie dziydzicu. Żôdyn łobory niy podhajcowôł, bo fto by tyż kciôł ta łobora podpolać? To ino łod stodoły tak duło i duło, cióngła ta flama i sie na łostatku ta łobora chyciyła. We łoborze zgorała naszô gadzina, Azor prziszoł z rańca, naćkôł sie tyj padliny, i zdech.
– Chopie! Jak to do sto Pikulików łod stodoły duło, cióngła ta flama? To, ta stodoła ftosik podpolół cy jak?
– A dyć fto by tam sie łopowożół ta stodoła podpôlić?
– Nó, tóż jak to? Jezderkusie! Sama sie zgorała, podhajcowała sie, lebo co ?
– Niy! Nó, niy. Kaj tam by sama sie podhajcowala i zgorała? Nó, bo to ino łode dwora tak duło, cióngło, tak tyn łogiyń szoł wartko. Łod dwora chyciyła sie ta stodoła, łod stodoły łobora, bydlynta sie zgorali, z rańca przikwanckôł sie Azor, nażar sie tyj padliny to i świtnół na amyn.
– Hanys ! Do sto pierónów. Jak tyż to łode dwora tyn łogiyń cióngnół ?
– A jużcić. Łode dwora duło na stodoła, ze stodoły cióngło na łobora, nó a we łoborze bóła gadzina, kierô sie na zicher popolóła, blank ci zgorała, Azor z rańca prziszoł, nażar sie tyj padliny, nó to i kojfnół ze przeżarciô.
– Nó, jakóż to, do pieróna kandego ? A fto tyż tyn nasz cołki dwór podhajcowôł ?
– Nó, a ftóż by sie tyż łopowożół nasz dwór podpôlać, panie dziydzicu?
– Tóż gôdej mi wartko jak to na isto bóło ?
– A dyć panie dziydzicu, to bóło tak. I gôdóm to nikiej u naszego kapelónka we suchatelnicy. Jak ci sie naszyj jaśnie paniczce dziydiczce, znacy sie, waszyj babie zemrziło i leżała ci na balaskach we truchle, to łoroz wparzół rajn Azor, łobsznupôł jóm, myrgnół ci tak gryfnie szwancym i tym łogónym wykopyrtnół, jedna świycka ze tych, kiere styrceli kole truły. Łod tyj świycki tyż chyciyli sie te balaski, łod tych balasek chyciyli sie wszyjskie szajbki we łoknach, a łod tych szykownych szajbków chyciyli sie w te pyndy gardiny. Nó, i na łostatku łod tych gardinów rozhajcowôł ci sie cołki dwór, nó i łod tego dwora łogiyń przecióng na stodoła, ze stodoły na łobora, gadziny niy szło ze tyj łobory wykludzić na plac, to tyż i blank do imyntu ci zgorała. Niyskorzij, ze rańca prziszoł Azor, nażar sie tyj padliny, nó i mu sie zdechło, kojfnół ci na amyn. Nale, króm tego, pónie dziydzicu, to na isto nic takigo ci sie u nôs we naszyj dziydzinie niy dziôło, nic sie niy stało.
niedziela, 17 czerwca 2012
Wiela we wercie jes.... CZAS
Coby wôżyć se wert jednego ino roka,
spytej sie sztudynta, kiery łoblôł fajrantne prifóngi.
Coby wôżyć se wert jednygo ino miesiónca,
spytej sie jakosik mamulka, kieryj dziecio prziszło na tyn świat za wczas.
Coby wôżyć se wert jednyj ino godziny,
spytej sie przajóncô pôrã, kierô niy poradzi sie już na sia doczkać.
Coby wôżyć se wert minuty,
spytej sie rajzyndra, kiery przepasowôł cug abo fliger.
Coby wôżyć se wert jedzinyj sekóndy,
spytej sie ło to kogoś, fto zedrzół niyszczysny cufal.
Coby wôżyć se wert jednyj setnyj sekóndy,
spytej sie szportlera, kiery na olympiadzie erbnół ino (!) strzybny myndal.
Czas, tak na isto, na nikoguśko niy doczko ino przeciyko miyndzy palcyskami jak ta woda w rzyce, we jakisik głymboczynie. I ani sie cowiek niy spomiarkuje, niy pozdo jak śleci gynał choby woda spuszczónô we haźliku.
Chytej beztóż tyż kôżdy łoka mrzik, kiery ci łostôł, bo jes wertowny.
Tajluj go ze szczygólnym cowiekiym – bydzie skuli tego jesce barzij we wercie!
sobota, 16 czerwca 2012
Torg i... byki...
„Tyn byk wlazowôł we łóńskim roku na kalymba, na krowa aże piyńćdziesiónt dwa razy.”
Babeczka tak zolytnie sztucho tego pampónia we ziebra i gôdô prziliźnie:
– Hej, chopecku, dzisz to ? Piyńćdziesiónt dwa razy bez rok tyn byk to robi! Niy mogbyś sie i ty cegoś łod niygo naumieć!
Kwanckajóm sie dalszij, podlazujóm do drugij kloty a tam tyż na tym papyndeklu naszkryflane jes tak:
„Tyn byk łóńskigo roka wlazowoł na kalymba sto dwacet razy.”
Babeczka tego mimroka pampónia deczko festnij dugła tego swojigo chopa we ziebra i jesce barzij bómbóni sie do niygo i gôdô:
– Hej, hej, eźli ty to miarkujesz? Tyn byk to robi, co kôżdy chop mô robić swojij babie, wiyncyj niźli dwa razy we tydniu! Jużcić i ty mógbyś sie łod niygo moc naumieć!
Pyndalujóm sie tak polekuśku, kackajóm sie dalszij, aże sztopnyli kole trzecij zegrody. A tam, tyż na takij szperplacie srogimi literóma wtosik naszkryfłôł:
„Tyn byk to isty rekorder; tyn herski byk we łóńskim roku wlazowôł na kalymby aże trzista szejśćdziesiónt piyńć razy !!!”
Żona chnet ziebra tymu swojimu chopowi niy połómała i już festnie zmyszónô, mory ci jóm bieróm i gôdô ze rankorym:
– Kuknij sie ino chopie! Tyn byk to robi kôżdydziyń! Łod tyj ci gadziny to mógbyś na isto moc dobrygo sie naumieć !!!
Chop już niy poradzi szczimać tyj szpicatyj gôdki łod swojij baby i ze festelnóm spórnościóm gôdô ku nij:
– A ty, a ty to sie sam wartko spytej tego byka .... eźli łón to na isto robiół ci ... zawdy ze jednóm i tóm samóm kalymbóm ???
piątek, 15 czerwca 2012
Śnik....
Gôdô sie, co piyrwyj bóło na isto lepszij. I ja, i niy. Zawdy cowiekowi sie zdo, iże jejigo mode lata byli lepszyjsze, inakszij sie żyło ... a możno to ino bóło to, co cowiek bół modszy, bół ło jakiesik dwadzieścia kilo wizgyrniyjszy, i co by tam jesce. Przeca zawdy sie spómino mode lata a niy te dwa, trzi abo i piyńć łostatnich, kiej już i na trzeci sztok procno jes wlazować, a i te dioseckie nece ze sprawónkami sóm corôzki ciynżyjsze chocia, ze drugij zajty, cowiek corôzki mynij moge sie we składzie lajstnóńć. Ja toć, bóło skorzij lepij abo i niy? To wszyjsko monej, jak na to wejzdrzić. Pewnikiym niy poradzymy już ze sia gôdać do porzóndku, dogadywać sie, rozmówić sie. Chocia ... terôzki mómy te côłkie moderne mobilnioki bez kiere rółz-dwa, w te pyndy mogymy wszyjskie klachy łopedzieć wszyjskim naobkoło, cy fto jes interesantny, abo i niy. Jô tyż móm tyn diosecki mobilniok ale biera go do gracy ino wtynczôs, kiej musza na isto dać znać, iże sie zniyskorza, abo kiej trza łobsztalować retóng ze waleskóm. A te mobilnioki we côłkości łobjimali nôs, i nasze kôżdydniowe życie, a dlô niyftorych – jakóż by inakszij – sóm ci na isto nôjważniyjsze. Kajby sie cowiek niy ruszół, kajby niy zwyrtnół – na banhowie, flugplacu, we zupermarkycie, we bance i cugu wszandy idzie trefić ludzi, – co jô gôdóm ludzi? – łochyntoli, kierzy bez tyn mobilniok łozprawiajóm ło swojich nôjintymniyjszych, takich łosobliwych zachach, falach, cufalach i ... durchfalach, i wrółz jesce poradzóm sprawiać se, kupować markwie abo i ziymiôki.
Wiela ze tych ludzi niy przijńdzie na to, niy wymiarkuje, iże wszyjskie naobkoło suchajóm tego, co tyn istny fandzoli. A możno tyż jesce jim to sprawiô jakosik frojńda, abo co? Drugda mi sie zdô, móm taki gyfil, wrażyni, co niyftore ludzie świadómie gôdajóm na tela gośno, coby jich kôżdy, fto styrcy wedle, móg jich gynał posuchać. Łod tego czasu, kiej pokôzali sie sam u nôs (i niy ino u nôs) na hulicach te mobilnioki idzie ucichtować corôzki wiyncyj ludzi gôdajóncych – tak by sie zdôwało – samych do sia. Dôwnij, jesce za blank starego piyrwyj, take gôdanie do sia bóło dziwokie, bóło to jakisik cudajstwo, wydowało sie niyrichtik, a taki ipta wyglóndôł nikiej rapitółza we giskanie. Po wsiach, a i po we miastach, take ludzie, kiere gôdali same do sia jak ipty, take ci dupkowate ćmiyle, dekowali sie kajsik po ekach, tyrali po zapłociach, coby jich ludzie niy szterowali i niy napasztowali. Ale tyż przeca same poradzicie ujzdrzić, iże sam u nôs na Ślónsku, tyż i we côłkij Polsce, te mobilnioki sóm wobec. Ludzie tyrajóm ze suchôwkami we daklach i łozprawiajóm bez te telefółny. Tela, co zewnóntrz, ze wiyrchu niy idzie tego ujdrzić na piyrszy łoka mrzik. Widno ino cowieka, kiery gôdô sóm do sia.
Jes ci tyż jesce terôzki taki moderny, i to niy ino u modzioków, ale i u starych knakrów i lampucerów, internec. Ja, jô miarkuja, co tego terôzki jes pierónym potrza i, iże wysztudiyrowanie internecu, to bóła srogo ci technicznô rewolucjô. Rewolucjô podano na wypokopiynie ałtoka. Móndre ludzie jyjźdżóm ałtokami ino wteda, kiej już na isto muszóm, bo przeca trefiô sie, iże nasze sztreki, cesty, autobany sóm blank zafrópowane. Tyż i we tym szykownym internecu jes gynał podanie. Informacyjów jes ci zadoś, w pigóły, iże cowiek ci sie blank podziyje i blank do imyntu potraci.
A jô sie tak gymża po mojich Pniokach i zdo mi sie, iżech nazôd jes we tych mojich modych latach, zdo mi sie co jesce we krótkich galotkach lotóm i nic, ale to blank nic mie niy szteruje. Wiesna, môj, kwiôtki napoczli gryfnie kwiść i ...
tu żech ci sie łocuciół, spamiyntôł i gôdóm ło tym nie skuli tego, cobych miôł cosik prociw tymu internecowi, to blank niy. Ale niy poradza spokopić, kiere grufy sóm richticzne a kiere sóm nadbytnie. Tyn internec mô mocka forcugów, zalyt. Jes ci takóm epnóm biblijotykóm babilóńskóm. Trza sie ino pierónym narobić, coby łodciepnóńć wszyjskie fleki, wszyjskie darymne gyszichty. Na przimier wciepna na przeglóndarka Google słówecko „Goethe” a zarôzki, za pora sekundów wypyrsknie mi, pokoże sie piytnôście milijónów zajtów (ja, 15 mln). Nó ale, kiere sóm te nôjbarzij przidajne, schopne? Kiere mi sie richtik na co przidajóm? To jes interesantne pytani, prôwda? Nó, i jesce.
Jô sóm niy môm tego modernego iPoda, bo zdo mi sie to pierónym iptowate. Sóm ci to na isto belery a mój świyntyj pamiyńci łojciec pedziôł by pewnikiym za starkóm, iże
– Ojgyn! Ty môsz ała i dwa boloki a twoje dzieci sóm glacoki! I tela.
Ale juzaś, kiej sie mô srogo pamiyńć we kómputrze, idzie sie rajn wrajzić côłko biblijotyka i kajsik we rajzie, we cugu, fligrze abo we hotylu idzie sie poczytać wszyjsko to, na co cowiek mô szkrabka i niy trza sie na inkszych łobziyrać.
czwartek, 14 czerwca 2012
Ptôki
Sóm take, ftore sztaplujóm brifmarki. Inksze cichtujóm briwy, mewki, basztardy lebo kanary. Jesce inksze trzimióm we zegródku kormiki, króle lebo roztomajto gowiydź. Zasik nieftore poradzóm bez trzi dni za rajóm szkacić. A sóm ci i take u nôs, kiere cióngnóm roztomajte gupiki, skalary, paletki i inkszejsze fisze, a skuli tego muszóm ciyngiym chytać waserflyje i bele jake glizdy.
A możno być i tak jakech usłyszôł kiejsik wele naszygo familoka. Łozprawiali trzi sómsiôdki.
– Mój to ci mô takigo ptôka – padô jedna śnich – iże poradzi dwa dni zicować we gołymbniku aże jego briwy ze flugu przifurgnóm.
– A mój – pado na to drugô – to ci durch szkyrtô tymi szkartkóma, łoglóndô te brifmarki, rółz je wtyknie tam, rołz zasik kaj indzij. Nó, mô jak gôdô take „hobby”.
– A bogać tam – gôdô trzeciô – mój to ci mô dziepiyro „hobby”, ptôka ... łón durch słepie choby gupi!!!
Nôjgorzij to bóło ze staróm Góminiorkóm. Tak sie tropióła, tak sie starała ło swojigo chopa aże polazła kiejsik do dochtora, wiycie, tego łod gupieloków.
– Panie dochtorze, dadzóm mi jake pile abo co, cobych mojigo chopa sztopnóńć, zahaltować we chałpie mógła, coby łón mi ciyngiym niy wylazowôł z dóma i sztyjc bele kaj niy gymziół.
– Wiycie paniczko – padô dochtór – musicie nojńść tyż take „hobby” jak wasz chop. Mô łón jakesik gryfne „hobby”?
– A mô, mô .... mode blóndiny ze dugimi szłapami i gryfnymi cyckami!!!
U nôs na Pniokach bół ci jedyn briftryjger. Niy dosik, iże musiôł tómpać ze sztoku na sztok – jesce niy bóło kastli we siyniach – to kiej ino wećkoł łobiôd, zawiyrôł sie we izbie i sztyjc sztaplowôł, przebiyrôł, hebowôł te brifmarki. Jego starô niy szczimała podwiyl tego niy miała zatela. Narychtowała sie dlô sia dwa kofry i ruk-cuk pofurgła fligrym do Afriki. Niy zetwało wiela, ani sie chop niy pozdoł i baba sie przikwanckała nazôd do chałpy. Chop sie uradowôł i łod dźwiyrzy padô:
– A jakiesik brifmarki môsz dló mie? Ja?
– Brifmarki, brifmarki. Doczkej to uwidzisz – padô jego starô.
Za dziewiyńć miesiyncy baba śległa i uplóncnół sie maluśki nyjgerek.
Chop tak gawcy i czekô aże mu baba to wszyjsko gynał, direkt wyekleruje.
– Nó i cóż sie tak gupio filujesz? Ty ino te twoje brifmarki, a jô ci ciyngiym gôdała cobyś te fóncle we izbie na noc ... gasiół.
Nó, i jesce na łostatek ło tych ptôkach. Przikarycyła sie kiejsik baba do alwokata, bo niy poradzióła ze jeji chopym dugszij szczimać.
– Panoczku, jô bych kciała szajdóng ze tym mojim starym, bo łón nic ino we tych brifmarkach graco, kajpluje, machluje a na mie ani niy kuknie. Nó i pedzóm mi łóni wiela musza zabulić?
– A môcie jakisik przocieli we Miymcach?
– Ja. Łojców i bracika.
– Nó, to by uczynióło ze dwa tysiónce ojro.
– Co wyście łogupli? Za poła tego, to jedyn jejigo przociel te jejigo brifmarki poszmaruje trutkóm na szczury i łón sóm kipnie.
środa, 13 czerwca 2012
Ło śmiyrtce i … niy ino
Jes ino jedyn dinks gorszyjszy łod tego, iże ci już możno chopie pizło côłkie szejśdziesiont lôt – niy dotrzimać, niy dodziyrżić do szejśćdziesióntki !!!
wtorek, 12 czerwca 2012
Zwiykowany chop...
– Panoczku, ale tyn piestrzónek jes we wercie côłke sto tysiyncy złocioków, wiedzóm łóni?
Chop pomedikowôł deczko i łodpedziôł słósznie:
– Nic niy szkłódzi panoczku, biera go, i tela!
– Bydziecie panoczku bulić pijóndzami abo kartóm bankowóm?– pytô jesce tyn jubilyrz.
– Nó, wiedzóm łóni – gôdô tyn starszyjszy chop – takich pijyndzy sie przecamć terôzki we kabzi niy nosi. Zabula mojóm kartóm!
Przedowacz letko sie strôpiół, łostôł w sztichu ale rzóńdzi:
– Wyboczcie panoczku, i prosza mie źle niy zrozumieć, ale przi takich srogich pijóndzach musza sprôwdzić eźli waszô karta mô pokrycie we banku, a przeca we pióntek ło tyj godzinie wszyjske banki sóm już pozawiyrane i beztóż aże do pyndziałku niy byda poradziół tego badnóńć... môcie możno jaki forszlag?
Chop pomedikowôł deczko i rzyknół ze wyrozumiyniym:
– Wiedzóm łóni panoczku! Nóm naprôwda zalyży, stojymy ło to, coby erbnóńć tyn razinku piestrzónek, tóż tyż, coby sie go żôdyn inkszy na zicher niy lajstnół, wyjmnijcie go ze szałfynstra skukejcie do pancerszranku do kupy ze tóm mojóm kartóm bankowóm. We pyndziałek z rańca sprôwdzicie panoczku we banku jeji pokrycie, glingniecie ku mie na nómer, ftory wóm dóm, a jô wtynczôs przijńda juzaś ku wóm...
Jubilyrz sie festelnie uradowôł, i zrobiół tak, jak mu to pedziôł tyn starzik. A ta gryfno, modô frelka bóła chnet wniybowziyntô.
We pyndziałek ło rozwidnioku, zarôzki po przijńściu do sklepu jubilyrz glingnół do banku, podôł nómer kart, a sam łoroz mu gôdajóm:
– Panoczku! Panoczku, ale ta karta niy mô blank pokryciô we pijóndzach, i to już łod trzech lôt!
Przedowacz zblôd i zarôzki tyż zwóni do tego starzika:
– Panoczku! Jezderkusie! Co jes lółz? We banku mi pedzieli, co ta karta niy ma ważno już łod trzech lôt! Jak wy mi to panoczku terôzki wytuplikujecie?
A tyn deczko zwiykowany chop na to ze uśmiychym:
– Ja panoczku, jô gynał wiedziôł, iże ta moja karta niy mô pokryciô we pijóndzach. Ale, panoczku, poradzicie sie to wystawić jaki jô miôł szykownisty ... weekend, gryfny szlustydziyń!
niedziela, 10 czerwca 2012
Zorty kamractwa....
U babów to jes tak : Przilazuje jedna tako mamzela do dóm ło pół szczwortyj ło szaroku, na rozwidnioku, ździebko chycóno (co tam ździebko? fest!), kudły ci rozkociymbane, zjachrane, szaty popuczóne, poskurcane... chichrô sie, choby sie lajstła nowy lipynsztift lebo ojla parfinu ...
– Kaj tyś do dioska kandego do terôzki bóła? Godej mi sam zarôzki bo blank niy szczimia – rzóndzi wnerwióny chop i małowiela a go moge szlag trefić.
– Jô ... jô ... kaj jô bóła ? Ep ... hm ... kcesz na isto wiedzieć, ja? – szwandrusi ta istno libeźnie.
– Ja, ty, ty! Kajś sie tak dugo słańdała, kajś sie do terôzki smykała? – pytô sie jóm corôzki już barzij rozgzukany chop.
– Jô? ... A co tyż sie to yntlich stało? Bo dzisz chopecku roztomiyły ... jô ... bóła u Elzy, u tyj mojij kamratki, miarkujesz? Jô tam śnióm heftowałach ... znacy ... łobie my sie tak deczko heklowali. Kciałach ci usztrikować taki gryfny zegówek dlô cia na gyburstak. I tak ci nóm to śleciało.
– Co ?...
– A co ? Niy wierzisz mi ? – gôdô fałesznie ta yma. – Nó, tóż glingnij sie dó nij.
Drrrrr, drrrrr ....
– Halo, to ty Elza? Sam jô, ja chop mojij baby. Bóła u cia moja baba, bo gôdała mi, co bez côłko noc cosik łobieście heklowali lebo sztrikowali.
– Ja, ja łóna bóła u mie, bóła – pado na to zgodliwie kamratka.
– To po jakiymu jes ci łóna takô napranô, co? – pytô sie jesce barzij wkurzóny.
– ??? Nó, wiysz, co cie byda sam cyganić ... łóna cie na isto ze kimsik zdrôdzô – ta istno już wszyjsko wyfaflała. – Nó ale, kiej kcesz, to mogesz sam dó mie przijńść. Zebier ze sia jakosik flaszecka dobrygo wina i ... a ... a mogesz być już dzisiôj na łodwieczerz ?.....
A u chopów to jes juzaś tak :
Przilazuje chop rano kole pióntyj do dóm, festelnie łożarty, nabzdryngolóny choby kopaczka, kudły potargane, na pycholu i na kraglu łod hymdy masne fleki ci po lipynsztifcie, ancug blank popuczóny i sklabustrowany, a ze gymby capi, choby ze starego tryjtka abo kiejby sie kista starego piwa łoztrzasła.
– Mie tam nic niy łobłajzi kajś ty bół! – jargô sie deczko baba. – Blank mie to niy łobłajzi... jô... jô już móm kofry zaladowane i wykludzóm sie wrółz ze dzieckóma do mojij mamulki. Nó ale, tak jesce na łostatek, chocia mie to ganc niy szteruje, jes mi to blank jedno, rzyknij mi ino kajś to ty bez côłko noc bół ?
– Co gôdôsz? Ło co sie rozłajzi? Kaj co... kaj jô... kaj jô bez côłko noc gymziół, kaj jô wandrowôł ? – ździebko przimulóny, chop niy poradzi jesce zmiarkować, co tyż ta jejigo baba łod niygo kce.
– Môsz mi zarôzki pedzieć kajś bół! Chocia to mie zółwizół już blank niy łobłajzi. Psinco mi już do tego, mogesz robić co kcesz, łamzić kaj, ze kim i do kogo kcesz. Nic niy kca wiedzieć... ino tela kciałabych spomiarkować: kajś to tyż ty giździe dziosecki do terôzki bół?
– Jô, padosz jô, kaj jô bół ? A wiela to jes terôzki ? Jô ... jô, miarkujesz, jô bół u Ojgyna ... i bez côłko noc my szkaciyli.
– Co ty fandzolisz? U Ojgyna żeś bół? A dyć łoszkliwcu pieróński niy cygóń mie i niy kmiń tela.
– Niy wierzisz mi, niy?.... Nó, tóż sie glingnij do niygo... sam môsz telefółn... tyn mój łostatni gryfnisty mobilniôk.
– Halo, Ojgyn, sam jô, baba tego naprańca. Bół u cia mój chop? Szkaciyliście bez côłko noc, ja?
– Co, cy bół? Co, cy bół?.... A dyć łón jesce do terôzka snami grô !!!
Nó, ftosik festelnie móndry i bildowany pedziôł kiejsik, co dobre kamractwo, to jes ci gynał tak jak... ajsbajn ze kapustóm!
sobota, 9 czerwca 2012
Wszyjsko darmowo... kostynlółs...
– Wiysz Enst, nôjbarzij sie werci wykludzić, i to i bez lato, i bez zima, do takij ci Szwajcaryji...
– Eeee, tam co ty gôdôsz Walek? Przecamć tam sie za wszyjsko buli jak za łobiyli, i to we tych łoszkliwych frankach, tam jes drogo jak u Żyda...
– Blank niy ma to prôwda! We Szwajcaryji jes ci wszyjsko darmówo, blank za nic, za darmo...
– Przeca to niy ma myjglich Walek, jakóż tyż to? Wszyjsko darmowo?
– Suchej ino, bo tuplowanie niy byda gôdôł.
– Nó...
– Fligrym do Genewy, łodprawa cylnô, taksa do hotylu... za darmo...
– Taksa darmowô?
– Ja, taksa za friko, hotyl śtyrogwiôzdkowy, apartmynt „all inclusive”... Swissotel Metropole abo możno Mandarin Oriental... za darmo... kostynlółs...
– Niy gôdej? Blank darmówo?
– Łobiôd we sztramskim restourancie ze lampusym szmektnego wina... blank za darmo...
– Niy? Ja? Blank darmówo?
– Zatym juzaś taksa i nôjlepszyjszy plac we tyjatrze, we Grand Théâtre de Genève... i wszyjsko za darmo...
– Niy gôdej? Jaaa?
– Zatym wieczerzô we Hostellerie de la Loire, Le Creux de Genthod... nó możno na łostatku we Charly O'Neills Irish Bar... i to wszyjsko darmówo...
– Jezderkusie Walek! To wszyjsko we tyj Genewie blank i do łostatka za darmo? Tóż to przeca jes ónmyjglich! Chopie, richtik tak tam jes?
– Terôzki wartko do hotylu, ściykły, nomiyntny i libeźny zeks... darmówo...
– Forgot Enst! Na isto wszyjsko gynał tak jes we tyj Genewie! Naprôwdy!
– Ja, wszyjsko, coch ci pedziôł na zicher darmówo!
– Walek! I tyś tam we tyj Genewie bół?
– Nó, niy jô, ino moja modszô... szwestra!
poniedziałek, 4 czerwca 2012
Richticznô Uniô Ojropyjskô...
Jaki moge wyglóndać Ojropyjski raj...?
Łoztôłeś chopie napytany na taki urzyndowy lunch (terôzki niy ma drugigo śniôdaniô abo łobiadu, jes ino – lunch). Prziwitôł cie chopie Ynglynder, jôdło narychtowôł Żabojad, znacy sie Franzuz, Italijôk zajimôł sie tobóm przi tiszu a wszyjsko to zorganizjyrowôł Miymiec.
A jake moge być Ojropyjske piykło...?
Łoztôłeś chopie napytany na tyn sóm lunch. Prziwitôł cie chopie Żabojad, znacy sie Francuz, jôdło narychtowôł Ynglynder, Miymiec sie tobóm zajimô przi tiszu, ale... niy trop sie, wszyjsko to zorganizjyrowôł Italijok.
Coby możno bóło deczko szpasownij tyn wic wypokopiół i forszlagowôł jedyn Belgijok, coby razinku tyn szpas bół mianowany: Łoficijalnym Szpasym Uniji Ojropyjskij, i coby go wszandy poradziół łopedzieć kôżdy szkolorz we naszyj Uniji. Nó, i terôzki zebrała sie do kupy Rada Ojropyjskô,Ojropyjski Parlamynt, coby uzdać, eźli łostanie łón tym Łoficijalnym Szpasym Uniji Ojropyjskij, abo i blank niy?
I tak terôzki. Ynglynder dôł słósznie do wymiarkowaniô, ze takóm fresóm choby Baster Keaton, bez wekslowaniô swojij machy i bez ruszaniô gybisym, iże tyn wic jes stopieróńsko szpasowny. Żabojad juzaś słożół prociw skirz tego, co Francyjô pokôzali festelnie łoszkliwie we tym wicu. Luksymburg juzaś spytôł, fto dziyrżi prawa autorske tego wica, a przedstawiciyl Szwecyji, ze fałesznym uśmiychym, niy pedziôł ani słówecka. Dania spytała, kaj we tym wicu jes cosik ło zeksie, bo kiej tyn szpas mô być pośmiywny, musi cosik ło zeksie w niym być. Holandijô blank niy spokopióła tego wica, a Portugalijô juzaś niy spokopióła, co to jes słówecko: „wic”. Eźli to ci jes jake nowe miano? Szpaniol wytuplikowôł, co wic jes festelnie szpasowny ino wtynczôs, kiej rzyknymy, iże tyn ichni lunch bydzie ło piyrszyj po połedniu, a przecamć wteda u nich jes... śniôdanie. Greki uskargowali sie, iże żôdyn jim nic niy pedziôł ło lunchu, przepasowali beztóż tyż gryfnô przileżitość, coby naćkać sie darmowo i... zawdy we tyj Uniji sie łó nich przepóminô. Rumunia wartko spytała sie, co tyż to jes za diosek tyn lunch. Litwa i Łotwa uskargowali sie, iże zwekslowali jejich tumaczyni, co blank niy łobleci, tym barzij eźli sie to przitrefiô sztyjc i jednym ciyngiym. Słowacjô juzaś łoznôjmióła, iże eźli wic niy bół ło kaczycy i guliktraulerze to znacy, iże jejich tumaczynie bóło fyjlerne. Na co Ynglynder pedziôł, iże takô wersyjô jest tyż ci pierónym pośmiywnô. Uheroki jesce niy nastykli czytać côłkich stodwadzieścia zajtów swojigo tumaczyniô. Wtynczôs sztreknół sie jedyn Belgijok i spytôł, eźli tyn Belgijok, ftory wypokopiół tyn wic i go forszlagowôł, bół francuskojynzyczny abo holynderskojynzyczny, bo eźli bół francuskojynzyczny, to pewnikiym tyn wic bydzie bez niygo poprzity, a eźli holynderskojynzyczny, to Belgijô bydzie musiała tyn wic blank ci łodciepnóńć, niyzalyżnie łod wertu. Na fajrant trefu Miymiec pedziôł, iże fajniście jes se tak deliberować we tyj Brukseli, ale terôzki tak by ta potrza bydzie chycić jesce cug i zakludzić sie do Strasburga, coby powzióńć decyzjô. Poprosiół tyż, iżby ftosik łocuciół tego Italijoka, coby łón niy zniyskorzół sie na tyn cug, i coby wszyjske nastykli wrócić nazôd do Brukseli przed fajrantym tego dnioszka, i jesce coby poradziyli łoznôjmić decyzjô na kónferyncyji prasowyj.
– Jakô juzaś decyzjô” – spytoł chop ze Irlandji. Nó, i wszyjske uzdali, iże jes już na isto nôjwyższyjszy czôs, coby szlukóńć sie kafyju. A jedziny tam Pepik rzyknół ino: To je ono!
Miarkujecie pewnikiym, iże to jes ta côłko Unijô Ojropyjskô.
niedziela, 3 czerwca 2012
Pónbóczek i .... Yjwa....
– Mój ty Pónbóczku! Móm srogô utropa.
– A ło co ci sie rozłajzi Yjwo?
– Jô wiym, jô gynał miarkuja, iże dziynka tobie jô sam egzistjyruja, i móm ku tymu tyn przepiykny łogród, wszyjsko gadzina naobkoło, i ta cyrkuśno i szpaśno szlanga, ftorô jes moc lepszyjszô łod tego „wibratora”, ale jô tak ganc ajnfach niy ma szczynsnô i bezutropnô...
– A po jakiymy, ty moja roztomiyło Jywko?
– Jeżech, Pónbóczku, blank samotnô i tak prôwdóm to mi sie rzigać kce tymi pónkami, jabkami, bo samtukej blank nic inkszego niy ma do jôdła.
– Hmm, Yjwa, tóż byda ci musiôł stwórzić jakigosik... chopa...
– A co to za diosek tyn... chop?
– Tyn chop, dziołcha, bydzie na isto fyjlernym stwórzyniym, i bydzie miôł ku tymu mocka łoszkliwych włôściwóści: niy bydzie poradziół suchać ani tyż niy bydzie móg sie wczuć we cia. Bydzie ale napasztliwym rozparzołkiym, bydzie cyganiół, machlowôł i kminiół, zdrôdzôł. Zółwizół bydziesz miała śniym procne życie. Ale... bydzie łod cia srogszy, gibszy i barzij sztramski, festelnie dobry do gywechtu, szarpaczki i na gón. Bydzie tyż ale wyglóndôł iptowato, kiej sie już ło szaroku łocuci, ale łod siela niy bydziesz już na nic wajać i lamyńdzić. Jô ci go ugróntuja na taki szimel, coby ci zawdy dowôł mocka fizycznygo spôłniyniô i prykolowygo wygodzyniô. Bydzie ci tyż łón deczko jak dziecio: sztyjc bydzie sie zabawiôł fusbalym, słepaniym piwa, pierdzyniym i łoglóndaniym telewizyji. Bydzie tyż ku tymu niystarowny, płóchy i niy za tela udatny i szprymny, beztóż tyż bydzie ciyngiym potrzebowôł twojij dorady, coby blank na ipty i ćmiyla niy wylazować.
– Nó, fajniście sie tego suchô – rzykła Yjwa ze pośmiywnym lachym. – Ale, rzyknij mi ino mój ty Pónbóczku, we czym tak na isto tyrczy paść, szłapka?
– Nóóó... hmmm... mogesz takigo chopa sie lajstnóńć ale pod jednym, jedzinym warónkym ...
– A jakim to, mój ty roztomiyły Pónbóczku?
– Wiysz, łón bydzie iptowaty, grubelacki, soróński, chamliwy i dosiybny chamkrojc, beztóż tyż musisz mu weprzić, iże to łón bół stwórzóny blank piyrszy! Pamiyntej dziołcha, to jes naszô tajymnica... Wiysz, miarkujesz? Tak miyndzy nami... babami...
sobota, 2 czerwca 2012
Pónbóczek i my sam we Polsce ...
Zaszaltrowôł, kuko tak bele kaj, sznupie po roztomajtych kanałach i łoroz widzi ... babske łozsuci .... poród. Baba wrzescy, pierónuje jak sto diosków na swojigo chopa, ciyrpi, snosi mynki łokropiczne ... i nasz sprowca, Stwórca pytô sie:
– A cóż tyż to sie tam dziyje? Po jakiymu ta baba tak ciyrpi i wrzescy?
– Dyć żysz Pónbóczku! – gôdô ercyngel, jarchaniół Gabrijel – aboś to Pónbóczku niy rzyknół bół kiejsik: „I bydziesz babo rodziyła we bólu”?
– Ja, pedziołech tak, pedziołech. Alech przeca błoznowôł, gôdôłech to ino dlô szpasu – łodrzyknół Pónbóczek i juzaś przeszaltrowôł kanał.
A tam nasze ci berkmóny bakajóm jak sto diosków. Usiotane, spocóne łupióm, klupióm krympoczami, hakami ...
Pónbóczek tak zaziyrô, kuko i juzaś sie pytô:
– A po jakiymu te gryfcoki sie tak mordujóm i gnypióm?
– Nó, dyć żysz – juzaś łozwôł sie Gabrijel – rzyknółeś kiejsik Pónbóczku nasz: „I we ciynżobie i mordyrce bydziesz robiół cowieku ...”
– Eeee tam, ja, gôdôłech, ale ino jô sie tak błoznowôł ... – mróncy pod fusikiym nasz Stwórca.
Wartko zwekslowôł juzas prógram i łorôz ujzdrzôł szykowny kościół, szumno fara a przed niymi lugzusówe autoki i hormijô spaśnych, gryfniście i bogato łobleczónych biskópów i inkszych kieckowych chopów. Pónbóczek uśmiychnół sie i pedzioł:
– Nó, to mi sie zdô. Festelnie to móm rôd, take łobrôzki... A fto to jes?
– Anó, nasz Pónbóczku, to sóm te, ftore gynał miarkujóm iżeś we tym wszyjskim błoznowôł i gôdôł tak dlô szpasu!!!
piątek, 1 czerwca 2012
Pieróński ZUS...
– Płat za nasze pomiyszkanie zapłaciółaś?
– Jaaa, jaaa... zapłaciółach – łodrzykô wystrachano baba.
Chop mróncy nabańturzóny...
– A za sztróm zabulółaś, ja?
– Jaaa, jaaa... szeptłô baba i chnet ślimtô zastrachanô.
Chop jesce barzij niykóntyntny dalszij myńdzi:
– A za woda, tyż... ?
– Ja, zapłaciółach, wszysjkoch popłacióła!
– A ZUS za nôs łobiuch tyż? – pyto już blank nerwyjs tyn chop.
– Niy, wybocz chopeczku, przepómniałach, na isto przepómniałach – łodrzyko cało już zaślimtanô baba.
Chop spokójny i nejradszy wrzescy na côłki karpyntel:
– Yes, yes, yes... sto pierónów... znejdóm nôs!