text:
Žiwjenje zbožowneho bura
Što čini čłowjeka zbožowneho a wjesołeho? Jeho wobsedźeństwo, přiroda jeho wobdawaca a jeho swěrne skutkowanje. Chcemy raz wšitke druhe stawy čłowjeskeho towařstwa wotstronić a jeničcy wobraz zbožowneho serbskeho bura sebi před woči stajić.
Kapon je spěwał, štyri je biło; njech dźeń swita abo njech hišće ćěmnosć a mrokota zemju přikrywa: bur so zběha ze swojeho lěhwa. Wón stawa radostnje a khwali Boha dźakownje. Wón budźi žonu, wón woła wotročka a druhich we swojim domje. Nětko dźe do dźěła spěšnje a wjesele, pak do bróžnje, pak won na polo abo na łuku abo do keřkow. Tež jeho mandźelska njeje w tu khwilu prózdna; wona zatepja a wari snědanje za ludźi a skót, dźe potom do hródźe, hdźež ju hłódny skót mórčo a korčo lubje wita. Picuje kruwy a swinje, sypa ječmjeń kurom a husom a njezapomina ani psa ani kóčki, zastara tež swoje móličke, kiž su mjez tym stanyłe. A nětko přikhadźeja nutř z prózdnymi brjuchami a dobrym požadom ; hospodař a čeladnicy a sydaju so k blidu. Hospoza přinošuje poliwku a běrny abo kofej a khlěba a butry, a wšitkim słodźi po ćežkim dźěle zwučene snedanje. A nětko po mócnym wokřewjenju du hnydom zaso do dźěła; činić je dosć. Žně su wulke, rukow je mało. Po počasach je wšědne dźěło wšelake. Tu ma so drjewo pušćeć, maju so walčki rubać; rola ma so přihotować, dyrbi so syć a sadźeć; łuka ma so syc, syno a wotawa domoj wozyć; ma so dom khować, štož je rola přinjesła, zběrać a šćipać, štož je na winowym pjeńku zezraliło abo štož je na sadowych štomach narostło, a w zymje młóćić abo přasć a pjerje drěć. A hdyž je lěto nimo a hdyž je samo srědnjemu burej jeho pijne prócowanje sto abo dwě sćě toleř čisteho dobytka přinjesło, njeměł so wón zbožowny začuć a zradować we swojej wutrobje? Wšak je wšitko jeho; wšo je sebi zasłužił ze samsnym skutkowanjom; wšo je jemu spožčiła dobroćiwa přiroda a jeje mócny knjez.
Ale tež w druhim nastupanju začuwa so bur ze swojej swójbu zbožowny a radosćiwy. Přikhadźa-li njedźela a z njej dźeń měra a wotpocinka, wotkładuje wón swoje wšědnjace pomyslenja, kiž běchu jenož na zemske złožene a khwata swjedźeńscy zwoblekany ke mši, zo by Bohu lubemu knjezej so dźakował za spožčenu móc k dźěłu a za bože žohnowanje na polu a łucy, na zahrodźe a w lěsu, w pincy a bróžni, v hródźi a domje. - Hišće krasnišo wupyšena dyžli hospodař dźe za nim jeho mandźelska w rukomaj spěwaŕske knihi a rjane wonješko ze swojeje zahrodki, zo by z nuchanjom mócnje wonjacych kwětkow wostudne spanje sebi zaćěrjała, kiž mohło ju w cyrkwi nadpadować a nutrnosći zadźěwać. Radosćiwy dźe bur ke mši a z błyšćatym wobličom wróća so wote mše. Zda so, jako by z njedźelskej drastu cyle druhi čłowjek do njeho zaćahnył, Popołdnjo je k wukhadej na polo, łuku a do keřkow postajene. Štož je w wšědny dźeń nadźěłał, štož so jemu na polu, na łucy w keřkach narostło, to chce wohladać, nad tym chce raz njedźelscy so zawjeselić, tež snadno spěwanja ptačkow a čisteha miłeho powětra tak prawje z cyłej wutrobu wužić. To su burowe njedźelske wjesela. A jeho dźeći? Te skakaja tak žiwje a wjesele wokoło nana a maćerje, zraduja so rjanosće kwětkow abo pychi pisanych mjetelow, abo hraja z psyčkom a kóčku abo majkaju a koša młode jehnjatko abo wjesela so nad kózlatkami ławki " a stólcy přeskakowacymi. Tež burowe dźěći maju swoje wjesela a začuja so zbožowne. A wobradźa-li hakle Bože dźěćo, hdyž přińdu běłe hody a z nimi swěćaty štomik božeho dźěsća, napowěsany z pozłoćenymi jabłukami a worjechami, rózynkami a cokorowymi wěcami, dha leža pod nim rózynkate kołački, rukajcy a knižki z barbnymi wobrazami. To načinja wjesela, wyskanja a skakanja, hladanja a powědanja bjez kónca; to čini tež nana a maćeř zasy młodeju a tež wonaj začujetaj so zbožownaj kaž jeju dźěći. Tajke je žiwjenje a wjeselo serbskeho bura.
- Author: Michał Rostok (public domain)
- Source: http://citanka.cz/pata/sc1-16.html
- Note: Stary prawopis


c: text/html

text:
Mapa kodów pocztowych ChabskoMiejscowość: Chabsko
Gmina: Mogilno
Powiat: mogileński
Województwo: kujawsko-pomorskie
Kod pocztowy: 88-342
Kody pocztowe
Kody pocztowe w innych miejscowościach: Świnoujście kody pocztowe, Tczew kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 110 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 111 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 112 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 113 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 114 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 115 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 116 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 117 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 118 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 119 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 120 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 121 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 122 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 123 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 124 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 125 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 126 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 127 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 128 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 129 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 130 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 131 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 132 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 133 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 134 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 135 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 136 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 137 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 138 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 139 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 140 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 141 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 142 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 143 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 144 Rybnik kod pocztowy, Gierymskiego Aleksandra 145 Rybnik kod pocztowy
Mapa strony

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wikipedyjo:Sztandardy artiklůw – bjografije
Je to sztandard noszij wikipedyji, kery proponuje śe używać we artiklach uo perzůnach (bjografije).
Mjano artikla a pjyrszy wers[Sprowiyj | sprowjej zdrzůdło]
Mjanym artikla powinno być imje a nazwisko uoszkryflanej perzůny. Eli ftoś już tak śe mjanuje to dokludź we nawjaśe krůtko informacyjo kim ta perzůna je/bůła lb. (śpjywok).
Pjyrszy wers powińyń wyglůndać tak:
Imje (eli używoł uůn wjyncyj imjůn, wszkryflej je) nazwisko (rodz. data rodzyńo w kaj, um. data umarćo w kaj) – [norodowość lb. ślůnski] 1-2 zdańa na tyjma kim uůn je/bůł i co uośůngnył
Infoszachtla[Sprowiyj | sprowjej zdrzůdło]
Posznupej za paroma bjografjůma ludźůw uo tym samym abo podobnym fachu abo wejźij sam i uobejrzij czy je jakoś infoszachtla, kero můg byś użyć we twojim artiklu. Wćep ja i wypełńij uodpowjedńe paramyjtry. Infoszachtla ńy zastympuje tesktu artikla, te same informacyje kereś sam podoł podej tyż we tekśće.
Warto tyż wćepać jakeś zdjyńće abo uobroz perzůny po prawyj zajće artikla.
Tekst artikla[Sprowiyj | sprowjej zdrzůdło]
- Skup śe nojbarzi na uopisywańu bjografiji danyj perzůny (chronolůgiczńy jigo żyćorys). Kożde inksze sroge uomawjańy jigo twůrczośći, poglůndůw atp. powinno śe nojść we uosobnych artiklach, do kerych trza zuůnaczyć linki.
- Eli tekstu je mocka, potajlůj go na pora akapitůw
- Wedle uznańo używej przipisůw a na zadku artikla przed kategoryjůma wćep Muster:Przipisy
- Eli artikel mo ino jedyn krůtki akapit wćep tyż Muster:Stub
- Linki inkszych artiklůw zwjůnzanych ze noszům bjografijům wćep do sekcyji Uobejrzij tyż
Kategoryje[Sprowiyj | sprowjej zdrzůdło]
Coby nojść gryfne kategoryje do twojij perzůny pjyrwy posznupej za kategoryjům zwjůnzanům ze jigo fachym (lb. Kategoryjo:Muzykanty) a ńyskorzi starej śe nojść gryfno podkategoryjo.
Ekstra kategoryjůma do bjografiji sům tyż:
- [[Kategoryjo:Rodzyńi we XXXX]]
- [[Kategoryjo:Umarći we XXXX]], kaj XXXX to rok
We przipadku ważńijszych perzůn dodej tyż wpisy na zajtach:


text:
Žmudź
Žmudź (uać. Samogitia, žmudz. Žemaitėjė, lit. Žemaitija) – jydyn s pjyńću rygjůnůw etnůgrafičnych wspůučesnyj Litwy, a tyž historyčne mjano Dolnyj Litwy. Dawno jydnostka tajlůngu terytoryjalnygo (starostwo růwnowažne wojewůdztwu) Řečypospolityj Uobojga Narodůw, kej Kśynstwo Žmudzke noležůnce do Wjelgygo Kśynstwa Litewskigo. Uod 1917 r. tajla Litwy.
Pod wzglyndym geůgrafičnym twoři Pojeźeře Žmudzke (mjanowane tyž Wysočyznům Žmudzkům) uo charaktyře morynowym, do 230 m wysokośći n.p.m., we zachodńij tajli Litwy. Źymje růwńinne, středńo urodzajne.
Uod XIII wjeku noježdžano bez Křižokůw a kawalerůw mječowych. We roku 1398 uostouo uodstůmpjůno bez fyšta Witolda Křižakům. W 1411 r. zwrůcůna Jagelle, a we 1413 r. wuůnčůno do Litwy kej starostwo s zachowańym pewnych přiwilyjůw. We tym roku uochřčůno. We 1417 powstouo djecezyjo žmudzko ze stolicům we Mjydńikach. Wuadcy Polski do 1795 zachowali titel kśůnžůnt žmudzkych (uać. duces Samogitiae).


text:
Hans Christian Andersen
Hans Christian Andersen (rodz. 2 kwjetńa 1805 we Odense, um. 4 śyrpńa 1875 we Rolighed kole Kopynhagi) – duński pisoř a poeta, nojbaři znůny kej autor berůw a bojań. We 1819 wyjechou do Kopenhagi, kaj mjou zamjar uostać aktorym. Dostou śe do šule baletowyj, ńyskoři průbowou tyž dostańo jakij role we tyjatře, nale uodćepńynto jygo kandydatura. Wůunčas začůn škryflać štuki tyjatralne. Ůune tyž mu nojčyńśćij uodćepywano, skiž felernyj uortůgrafije, gramatyki i inkšych felerůw godkowych. Pjyršo jygo štuka, kero wystawjůno we 1829, to Kjærlighed paa Nicolaj Taarn ("Pšojyńy na Wježy Mikouaja"). We 1822 erbnyu stypendjum uod krůla, bez cůž můg kůntynuować nauka. Pisańy lo bajtli s anfanga traktowou kej ubočne zdřuduo dochodu. Nale som godou, co ńy sům to ino powjarki a bery lo bajtli, a "lo bajtli je pudyuko, a dozdřaue ludźe majům poradźić uobejzdřeć co je we jygo wnyntřu". Ńy připuščou, aže gynau skuli berůw uostańy suawny. Pjyršy jeich zbjůr wydou we 1835, a dwa nostympne we 1836 a 1837. Jygo powjarki a bery bůuy tuplikowane a tumačůne na wjyncy kej 80 godek.
Ńykere bery H. Ch. Andersena[Sprowiyj | sprowjej zdrzůdło]
- Den grimme Ælling (Řodno mouo kačka)
- Tommelise (Calinečka)
- Den lille Pige med Svovlstikkerne (Dźouška ze štrajcheclami)
- Den standhaftige Tinsoldat (Dźelny wojok s ouowju)
- Sneedronningen. Et Eventyr i syv Historier (Krůlowo Śnyga)
- Keiserens nye Klæder (Nowe uoblyčyńa Cysořa)


text:
Słůńce
Słůńce inakszyj Klara – postrzodkowo gwjozda Słůnecznygo Ukłodu, wele keryj kwyrlo Źymja, inksze planety a myńsze ńybjeske ćoła. Klara to nojwidńyjszy uobjekt na ńybje a uobyczne zdrzůdło energije, kero przibywo ku Źymji.
Astronůmiczny simbol Słůńca to uokrůng s punktym we postrzodku: (Unicode: 2609).
Słůńce je gwjozdům głůwnygo ćůng (V klasa widnośći). Typ widmowy uod ńigo (G2) charakteryzuje bjoławo farba a uobecność we widmje lińji zjůńizowanych a neutralnych metali a fest lichych lińji wodoru.
Klara leży we jydnym s ramjůn szpiralnych Galaktyki, 26 tyśyncy śwjytlnych rokůw uod jeji postrzodka a ůngyfer 26 rokůw śwjytlnych uod plaszczyzny růwńika Galaktyki. Kwyrlo wele cyntrům Mlycznyj Cesty gibko na 220 km/s we czaśe 226 miljůnůw lot, co dowo bez 20 uobjygůw po dźiś dźyń we gyszichće gwjozdy. Uod Słůńca dźeli nos ůngyfer 150 mln km.
Budowa[Sprowjej]
Słůńce je kuglům zjůńizowanygo gazu uo maśe 1,9891 × 1030 kg (333 950 mas Źymje), przi czym 74% zajmowo wodůr, 25% - hel, a myńi kej 1% to ćyńżejsze elementy a roz za kedy proste chymiczne spojiny (zwjůnzki). Kugla plazmy utrzimywano je we hydrostatycznyj růwnowadze skiż śiły grawitacyje s jydnyj zajty a rosnůncym a tyż s głymbokośćům a ćiśńyńym gazu, kere růwnoważy ćynżar materyje ponad. W cyntrům ćiśńyńy erbuje wertość 1016 Pa, co je wyńikym faktu, aże jůndro rozhajcowuje śe do tymperatury poranośće miljůnůw stopńi, we keryj to tymperaturze můgům już zalajzować reakcyje jůndrowe. W przipadku gwjozd głůwnygo cugu reakcyjům jůndrowům, kero dowo ynergijo je pomjana wodoru we hel. Gynstość materyje we jůndrze Słůńca to 1,5×105 kg/m³, nale wysoko tymperatura trzimje materyja we stańy gazowym, atoli gynstość gazu na wjyrchu to 10–4 kg/m³, czyli je to prawje průżńo. Na podstawje uodmjynnych własnośći plazmy a procesůw we ńij zachodzůncych, kere wyńikajům s růżńic we gynstośći i tymperaturze, idźe wyrůżńić trzi roztůmajte becyrki postrzodku Słůńca: jůndro, uotoczka a atmosfera.
Ewolucyjo Suůńca[Sprowjej]
Připuščo śe, aže Suůńce powstouo ůng. 4,6 milijorda lot tymu. Po trwajůncym kilkadźeśůnt miljůnůw lot uokreśe kurčyńo śe uobuoku mjyndzygwjozdowygo, Suůńce rozpočyuo pobyt na ćůngu guůwnym (zob. Djagrům H-R). Bez 4,6 milijorda lot Suůńce zwjynkšůúo swůj průmjyń uod 8 do 12%, a jasność uo uok. 27%. Zawartość wodoru we jůndře modygo Suůńca wynośiua ůng. 73%, uobecńy juž yno 40%. Kedy zapasy wodoru wyčerpjům śe, co nastůmpi za myńi wjyncyj kolejne 5 mld lot, Suůńce zmjyńi śe we čerwůnygo uolbřima, po čym uodřući zewnyntřne warstwy, přeistačajůnc śe we bjouygo karua. Bez wjela milijordůw lot bydźe styguo, až stańy śe čornym karuym (wšychśwjot je ješče za mody, by istńouy take uobjekty).


text:
Gwatymala
Gwatymala (República de Guatemala - Republika Gwatemale) – państwo we Americe Střodkowyj, pouožůne nad Uoceanym Atlantyckym a Uoceanym Spokojnym. Grańičy s Salwadůrym (203 km), Hůndurasym (256 km), Meksykjym (962 km), Belize (266 km) – uůnčno dugość grańic wynośi 1687 km, půnadto 400 km wybřeža morskigo.
- Nojwyžšy půnkt: Tajumulco - 4220 m
- Nojńižšy půnkt: Uocean Spokojny - 0 m
- Nojwjynkše jeźoro: Jeźoro Izabal - 589,6 km²
Uobšar Gwatymali dźeli śe na štyry tajle: ńiźina Petén, pouožůno we půunocnyj tajli kraju, wybřeže Mořa Karaibskigo, uańcuchy gůrske střodkowyj tajli kraju a wybřeže Pacyfiku. Při spotykanym podźale na 3 krajiny ńiźina Petén uůnčy śe s wybřežym karaibskym.
W časach prekolůmbijskych teryn zamješkiwany bez Indjanerůw zwjůnzanych s kulturům Majůw. W 1523 teryny dźiśijšyj Gwatymale zostouy podbite bez hišpańskych kůnkwistadorůw, keři zouožyli tam kolůńja wchodzůnco we skuod Nowyj Hišpańje.
W 1821 Gwatymala uzyskoua ńypodlyguość, chnet potym kraj bůu uokupowany bez Meksyk. W 1839 proklamowano zostoua ńypodlyguo republika.
W 1954 we drodze zamachu stanu jůnta wojskowo přerwoua reformy lewicowygo prezydynta Jacobo Arbenza. Prawicowe řůndy wojskowych a ńypokoje spouečne trwoúy aže do 1985, kedy to přiwrůcůno dymokracyjo. Ńy přerwouo to ale walk s lewicowům partyzantkům (URNG).


text:
Taj Mahal
Taj Mahal[zdrzůdło?] (Hindi: ताज महल korůnny pałac) – Mauzolyjům we Agrze, we Indyjach. Zbudowoł je Szahdżahan[zdrzůdło?]. Taj Mahal uostało pobudowane lo pamjyńći umartyj kobjyty Szahdżahana - Mumtaz Mahal. Skiż tygo Taj Mahal je roz za kedy mjanowane śwjůntyńům przůńo. Przi jeji budowje robjůło podug roztůmajtych danych uode 20 do 25 tyśůncůw bauerůw, a budowano ja 22 roki (1632 - 1654). Taj Mahal je wpisane na lista śwjatowygo dźedźictwa Unesco a bůło uznane za jedyn s 7 Nowych Cudůw Śwjata.


text:
Anton Nawka
Anton Nawka (* 20. septembra 1913 w Radworju; † 4. apryla 1998 w Budyšinje) bě serbski spisowaćel, přełožowar, redaktor a wučer.
Žiwjenje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Anton Nawka narodźi so 1913 jako syn wučerja Michała Nawki w Radworju. Wot 1920 wopytowaše wón Radworsku ludowu šulu a wot 1924 gymnazij w Budyšinje. Po maturje 1933 poda so Nawka na studij žurnalistiki, stawiznow a ekonomije do Berlina a Wrócława. W lětomaj 1937 a 1938 studowaše wón prawa na Krakowskej uniwersiće a běše wot 1938 při wobchodnej akademiji w Poznanju přistajeny. W lěće 1941 bu Nawka do wójska sćehnjeny a pušći so 1945 ze sowjetskeje jatby. Po tym, zo skutkowaše w nowozałoženej Domowinje, studowaše wón mjez 1946 do 1949 stawizny na uniwersiće w Poznanju. Mjez 1949 a 1954 běše wón wučer na Serbskej wyšej šuli w Budyšinje a wot 1954 docent na Serbskim wučerskim wustawje. Z politiskich přičin zhubi 1958 tute přistajenje a bu korektor w redakciji Noweje doby. Wot lěta 1968 skutkowaše jako swobodnje tworjacy spisowaćel, bu 1972 redaktor Płomjenja a lektor w Ludowym nakładnistwje Domowina. Nawka zemrě 1998 w Budyšinje.
Hižo jako redaktor dowójnskeho Serbskeho studenta pisaše Nawka powedančka a basnje. Wulke zasłužby zdoby sej Nawka z přełožkami ze swětoweje literatury, kaž na přikład Goriotec nan Balzaca abo Hrabina Kozelska Kraszewskeho kaž tež z přełožkami wjace hač dwaceći dźiwadłowych hrow.
Nawka bu 1965 z literarnym mytom Domowiny, 1970 z rjadom „Zasłużony dla Kultury Polskiej” a z čestnym znamješkom pólskeho zjednoćenstwa ZAIKS wuznamjenjeny. W lěće 1995 spožči so Antonej Nawce Myto Ćišinskeho.
Zhromadnje z mandźelskej Helenu, rodź. Juraszek z Berlina, kotruž bě w lěće 1934 jako student žurnalistiki zeznał, měješe štyrjoch dźěći.
Twórby (wuběr)[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Kubło pod worješinu. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 2003.
- Jadwiga. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1969.
- Pod wopačnej flintu. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1964.
- Pod wopačnej łopaću. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1961.
Wotkazaj[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Anton Nawka – Literatura w katalogu Němskeje narodneje biblioteki (něm.)
- Literatura wot a wo Antonje Nawce w Serbskej bibliografiji (něm.)


text:
Ministerski prezident Stanisław Tilich
Nadawkowe pola
Ministerski prezident postaja kurs sakskeje krajneje politiki a zastupuje jako knježerstwowy šef swobodny stat we wonkownych poćahach. Za swoje rozsudy njese zamołwitosć napřećo wobydlerkam a wobydlerjam. Tohodla je za njeho wažne, dokładnje připosłuchać a direktny zwisk k swojim sobudźěłaćerjam runje tak dźeržeć kaž k ludźom w kraju. Při jeho dźěle podpěruje ministerskeho prezidenta statna kenclija.
Politiske ćežišća
Politika njesmě wotzběhnjena być. Ja chcu z ludźimi rěčeć a jim zaměry našeje politiki rozkłasć.


text:
Ocjena
Pogledajte također
Smještaj u blizini
Smještaj Kosewo [2 km] Smještaj Głodowo Wielkie [3 km] Smještaj Pianowo-Bargły [3 km] Smještaj Nowe Pieścirogi [3 km] Smještaj Paulinowo [3 km] Smještaj Jackowo Włościańskie [3 km] Smještaj Stare Pieścirogi [4 km] Smještaj Pianowo-Daczki [4 km] Smještaj Kątne [4 km] Smještaj Mazewo Włościańskie [4 km] Smještaj Chlebiotki [4 km] Smještaj Chrcynno [4 km] Smještaj Mogowo [4 km] Smještaj Krzyczki-Żabiczki [4 km] Smještaj Jackowo Dworskie [5 km] Smještaj Budy Siennickie [5 km] Smještaj Krzyczki-Pieniążki [5 km] Smještaj Krzyczki Szumne [5 km] Smještaj Mazewo Dworskie"B" [5 km] Smještaj Kędzierzawice [5 km] Smještaj Żabiczyn [5 km] Smještaj Gawłowo [8 km] Smještaj Błędowo [10 km] Smještaj Borkowo [10 km] Smještaj Nowe Orzechowo [11 km] Smještaj Wólka Szczawińska [13 km] Smještaj Kosewko [13 km] Smještaj Pomiechówek [14 km] Smještaj Nowe Miasto [14 km] Smještaj Joniec [15 km] Smještaj Jachranka [16 km] Smještaj Kałuszyn [16 km] Smještaj Olszewnica Nowa [17 km] Smještaj Nowy Dwór Mazowiecki [18 km] Smještaj Koziegłowy [18 km] Smještaj Wieliszew [19 km] Smještaj Łacha [20 km] Smještaj Ostaszewo [20 km] Smještaj Serock [20 km] Smještaj Rzy [20 km]
Nasielsk informacije


text:
9. nowembra
9. nowembra abo 9. nazymnika je 313. dźeń gregorianiskeje protyki (314. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 52 dnjow hač do kónca lěta.
Podawki[wobdźěłać]
- 1918: Nowemberska rewolucija w Němskej: Mócnarstwowy kancler Max von Baden wozjewi wotstup kejžora Wylema II.; w 14 hodź. proklamuje socialny demokrat Philipp Scheidemann w Berlinje „němsku republiku“, dwě hodźinje pozdźišo slěduje proklamacija „němskeje radoweje republiki“ přez Karla Liebknechta.
- 1923: W Mnichowje poraža bayerska krajna policija prawicarski puč pod nawodom Adolfa Hitlera a Ericha Ludendorffa.
- 1938: W pogromowej nocy dóńdźe w cyłej Němskej k organizowanym nadběham přećiwo židowskim byrgarjam a synagogam. Policija a wohnjowa wobora maja nadawk, jenož nježidowske swójstwo wobškitać.
- 1989: Padnjenje Berlinskeje murje: Po nowinarskej konferency, na kotrejž předstaji čłon politběrowa Günter Schabowski nowe hranične rjadowanje, so tysacy ludźi k hraničnym přechodam podaja. Jako prěni přechod wočini so w 23.30 hodź. Bornholmska dróha mjez wuchodnym a zapadnym Berlinom.
Narodniny[wobdźěłać]
- 1706: Jan Bohuměr Kühn – němski farar, propagator pietizma, nawoda prěnjeho serbskeho wučerskeho seminara
- 1711: Měrćin Bałcar – serbski farar, awtobiograf
- 1765: Jan Mahr – serbski farar, dr.theol., dobroćel katolskich Serbow
Wumrěće[wobdźěłać]
- 1980: Fryco Latk – serbski moler a ilustrator
Swjatki[wobdźěłać]
- Kambodźa: Dźeń njewotwisnosće wot Francoskeje w lěće 1953


text:
Kažymukan Můngajtpasuly
Kažymukan Můngajtpasuly (ҚaжыMұқaH MұңaйTпacұлы, ze ruskigo mjanowany XaджиMykaH MyHaйTпacoB, Hadžimukan Munajtpasow; rd. we 1871 roku we wśi Karaotkjel we uobwodźe akmouskym (Kazachstan), um. 12 śerpńa 1948) – lygyndarny kazachski zapaśńik, wjelokrotny majster śwjata we wrestlingu grecko-řimskym. Kažymukan Můngajtpasuly bůu wjelgi na 174 cyntymetry, a wažůu 95 kilůgramůw. Walčůu we 54 krajach śwjata, zdobůu uůnčńy 48 medalůw. Jydnym s přeuůmowych můmyntůw we jygo karjeře bůu rok 1910, kedy to we Buenos Aires zdobůu zuoty medal a po raz pjyršy uostou majstrym śwjata.
Umřyu 12 śerpńa 1948 we kouchoźe Lyńinskoje znomja we prowincyji pouedńowokazachskij, ńy uostawjajůnc po śe žodnych školořůw ńi kůntynuatorůw, uopuščajůnc swoje 4 žůny pozostoue we Turkestańy. We 1980 roku uodymkńynto muzeům suynnygo wojowńika. Mjano Kažymukana nošům guůwne ulice mjast takych, kej Aumaty, Astana, Symej; na jygo čeść nazwano tyž cyntralny stadjůn Astany. Na kanwje jygo historje uoparte bůuy filmy "Hadži-Mukan" (1978) a "Znej našych!" (1985), s udźouym Bachytžana Esžanowa, Gjeorgija Martirosjana a Aleksandra Pankrjatowa-Čjornyj.


text:
Zymft
Zymft (ze mjym. Synf, inakszy: mosztrich, musztrik) – zulaga, we keryj nowjyncy je źorno uogńichy (we kupje godkůw jako "zymft" je słowo "uogńicha"). Powstała we starożytnym Rzimje na poczůnku naszyj ery a uod poczůnku uznowano ja za zulaga uo kuryrujůncych cechach (załogadza bolůnczka przi rojmatyce, pobudzo trawjyńy fetu, dźało przećiw bakteryjům a uobńiżo blutdruk).
Zymft powstowo we wyńiku uůnczyńo źorno uogńichy (zauobycz mlůnych) ze uoctym. Bez dodowańy roztomajtych zulagůw, wykorzistańy roztolicznych zortůw uogńichy a sposobu ji mlyńo powstowo moc zortůw zymftu.


text:
Lilith
Lilith to je babski dymůn ze mezopotamskij mitologiji. Ńykej je brany za pjyrszo baba uod Adama. Lilith je spůmńano we Bibliji we Kśyndze Izajasza 34,14. Cołki mit uo Lilith jako babje Adama nojsampjyrw uopisuje anůńimowo kśůnżka ze Strzedńich Storoczůw, "Alfabet Ben-Sira". Podug ńi, Lilith uostała stworzůno do kupy ze Adamym, nale śe ś ńim powadźůła skiż tygo, co ńy przistała na podlygłość jymu. Ńyskorzi urodźůła Liliny (we islamje znůme jako dżiny). Adam błagoł Boga, coby mu sprowadźić Lilith nazod. Bůg posłoł za ńům trzi jańoły, Senoya, Sansenoya a Semangelof, kere pedźały Lilith, co bydům kożdy dźyń szlachtować co setne ze jeji bajtlůw, aże śe ńy wrůći nazod do raju. Lilith do Raju ńy wrůćůła a zeszła do pjekła, kaj uostała libstům uod nojwyższygo ze szatanůw. We strzedńich storoczach ńykere Żydy dowały bajtlom amulety ze mjanůma trzech jańołůw, coby jejich uchrůńić uod Lilith.


text:
Bihar
Bihar (Hindi: बिहार) je zwjazkowy stat Indiskeje. Ma 96,5 milionow wobydlerjow a přestrjeń 94.163 km², potajkim wjace hač 1000 wobydlerjow na kwadratnym kilometru. Statna stolica je Patna, starodawny Pataliputra. Bihar ma Hindi a Urdu jako zarjadniskej rěči, ale tam so tež Maithili (14,3%) rěči.
Je jedyn najchudšich statow Indiskeje a mjezuje z Nepalom na sewjeru, Zapadnej Bengalskej na wuchodźe, Dźarkandom na juhu a Utarpradešom na zapadźe. Přez Bihar běži rěka Ganges.
Zaćišće[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Eksterne wotkazy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Webstrony Biharskeho knježerstwa (jendźelsce)


text:
Added 2 months ago Uploaded by ve3tmz
- Similar MP3 files
- 11 Zbigniew Wodecki - Pszczolka ...
- Zbigniew Wodecki - Pszczolka Maja
- 8 Zbigniew Wodecki - Pszczolka Maja
- Zbigniew Wodecki Fasolki - Pszcz...
- Zbigniew Wodecki & Fasolki - Psz...
- Zbigniew Wodecki - Pszczółka Maja
- Zbigniew Wodecki-Jest jedna rzecz
- Co sie stalo z Pszczolka Maja
- 17 Zbigniew Wodecki - Chałupy We...
- 27 Zbigniew Wodecki - Cicha Noc
- Zbigniew Wodecki
- Zbigniew Wodecki - Będzie tak ni...
- Zbigniew Wodecki - A serce kwili
- Zbigniew Wodecki - Kawiarniana m...
- Zbigniew Wodecki - Dzienna kołys...
- Zbigniew Wodecki - Jurata w deszcz
- Zbigniew Wodecki - Dusze kobiet
- Zbigniew Wodecki - Cyrk w zimie


text:
Leo XII.
Leo XII. (z byrgarskim mjenom Annibale Francesco Clemente Melchiore Girolamo Nicola Sermattei della Genga; * 22. žnjenca 1760 na hrodźe La Genga blisko Spoleto w Cyrkwinskim staće; † 10. małeho róžka 1829 w Romje) bě italski duchowny a bu 28. požnjenca 1823 jako naslědnik Pija VII. za 251. bamža romsko-katolskeje cyrkwje wuzwoleny. Płaći jako zastupnik jara konserwatiwnych kołow w romsko-katolskej cyrkwi a bě přećiwnik cyrkwinskich a politiskich reformow.
Jemu slědowaše Francesco Castiglioni jako bamž Pius VIII.


text:
Mapa kodów pocztowych ulica DeszczowaUlica: Deszczowa
Miejscowość: Żory
Gmina: Żory
Powiat: Żory
Województwo: śląskie
Kod pocztowy: 44-240
Kody pocztowe
Gliwice kody pocztowe
Sławków kod pocztowy
plac Mazurski 10 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 11 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 12 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 13 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 14 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 15 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 16 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 17 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 18 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 19 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 20 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 21 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 22 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 23 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 24 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 25 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 26 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 27 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 28 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 29 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 30 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 31 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 32 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 33 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 34 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 35 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 36 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 37 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 38 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 39 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 40 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 41 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 42 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 43 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 44 Olsztyn kod pocztowy
plac Mazurski 45 Olsztyn kod pocztowy
Mapa strony


text:
Witold Tkaczyk,Łukasz Zandecki,Radosław Lipowy,Radosław Kleszczyński,Sławomir Jezierski,Wojciech Nawrot,Jacek Michalski,Marcin Cabański,Autor Ilustracji: Jarosław Żukowski,Maciej Wojtyszko,Tomasz Tomaszewski,Grzegorz Weigt,Filip Myszkowski,Różański Krzysztof,Mateusz Skutnik,Piotr Milczarek,Soren Behnecke,Baranko Igor,Andrzej Baron
Witold Tkaczyk,Łukasz Zandecki,Radosław Lipowy,Autor Ilustracji: Jarosław Żukowski,Tomasz Leśniak,Rafał Skarżycki,Wojciech Nawrot,Rafał Szłapa,Jakub Rebelka,Benedykt Sznaider,Filip Myszkowski,Mateusz Skutnik,Tomasz Tomaszewski,Maciej Wojtyszko,Rafał Tomczak,Paw Mathiasen,Adam Rusek,Andrzej Baron,Łukasz Chmielewski,Robert Kolasa


text:
Šešow
Šešow (němsce Zescha) je wjes w sakskej Hornjej Łužicy a leži w Budyskim wokrjesu. Wot lěta 1978 słuša ke gmejnje Njeswačidło. Leži 145 m nad mórskej hładźinu, štyrnaće kilometrow na sewjerozapad wot Budyšina blisko rěčki Čornica. Susodnej wsy stej Njeswačidło (na juh) a Niža Wjes (na sewjer).
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Prěnje historiske naspomnjenje jako Zchesschow[1] je z lěta 1357. Po Mukowej statistice měješe Šešow we 1880tych lětach cyłkownje 285 wobydlerjow, z nich 267 Serbow (94 %) a 18 Němcow.[2] Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 serbski podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 44,7 %.[3]
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Šešow w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (něm.)
- ↑ Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954, str. 61.
- ↑ Ludwig Elle: Sprachenpolitik in der Lausitz. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1995, str. 246. [403 wobydlerjow, z nich 120 dorosćenych z aktiwnymi znajomosćemi serbšćiny, 21 z pasiwnymi, 39 serbskich dźěći a młodostnych, 223 bjez znajomosćow]


text:
Hajiti
Hajiti, Republika Hajiti (fr. Haïti, République d'Haïti; hait. Ayiti, Repiblik d Ayiti) – państwo we Americe Půunocnyj, na Mořu Karajibskim. Zajmuje zachodńo tajla wyspy Hajiti. Grańica mo s Důmińikanům. Je to kraj gůřysty, srogo jygo tajla zajmuje puaskowyž, ńiżiny sům ńywjelge a ino na wybřežu. Dowńij ůng. 60% placu zajmowouy sam losy, nale bezma 90% ś nich wyćynto. Skiž tygo postympuje sam jouowjyńy gleby a yrozyjo. Je to nojstaršy ńypodleguy kraj we Americe Střodkowyj. Walki uo samostanowjyńy mjouy sam anfang we 1790 roku, a we 1804 uoguošůno ńypodleguość. Bez lota 1822-1844 Hajiti bůuo potajlowane na tajle lo Negrůw na půunocy a tajla lo Mulatůw na pouedńu. Ńyskoři wzmogouy śe sam ajnflusy USA, aže přišuo do amerikůńskij uokupacyje we lotach 1915-1934. Sytuacyjo polityčno je sam durś ńystabilno.
Je to jedyn s nojbjydńejšych krajůw na Źymje, we kerym 80% ludźi žyje we ubůstwje.


text:
Hospodarska struktura
Swobodny stat Sakska je kraj z wulkej a daloko wróćo sahacej industrijowo-přemysłowej tradiciju. Natwarjejo na lětstotki staru tekstilnu industriju a na hórnistwowych składźišćach bazowacu ćežkoindustriju, zasadźi tudy hižo wokoło 1830 na šěrokej fronće industrijowa rewolucija. Nic naposledk – ale nic jenož – přez w Mišnjanskej manufakturje produkowany pórclin buchu sakske wutwory swětoznate. W běhu techniskeho wuwića přidružichu so tradionelnej tekstilnej industriji nowe branšy, předewšěm mašinotwar a elektrotechnika.
Na postupowacej industrializaciji Němskeje w 19. a na spočatku 20. lětstotka běchu sakske předewzaća stajnje na prědnjej fronće sobu wobdźělene. Wusahowacy wuznam industrielneho sektora wobsteješe tež hišće po Druhej swětowej wójnje. W NDR wunjesechu tři sakske wobwody 40 % industrijoweje produkcije. Wot 1990 zawjedźene přestajenje na wične hospodarstwo wjedźeše pak k daloko sahacemu zwrěšćenju tradicionelnych, w NDR přez dołhu dobu konserwěrowanych hospodarskich strukturow a k wotstronjenju mnohich njerentabelnych dźěłowych městnow. Mjeztym móže Sakska zaso na industrijowe tradicije kraja nawjazać a wuwiwa so k wubědźowanjakmanemu industrijnemu stejnišću.
W Sakskej eksistuje dźensa pjeć rozdźělnych hospodarskich rumow z třomi urbanymi jadrami, kotrež jako motory hospodarskeho hibanja funguja. Mjez Drježdźanami a Freibergom stej předewšěm mikroelektronika a elektrotechnika zadomjenej (»Silicon Saxony«), z firmami kaž AMD, Infineon a Deutsche Solar AG abo Freibergski Compound Materials. Hospodarski rum Sewjerozapadna Sakska wobdawa wikowansku metropolu Lipsk, kotraž wuwiwa so jako stejnišćo za medije a financne posłužby, a w srjedźosakskim kopjenišću wokoło Kamjenicy a Cwikawy stej tradicionelnje mašinotwar a twar jězdźidłow koncentrowanej. Wokoło tutych centrow tworja so přiběrajcy regionalne syće. Tajke wuwića su na přikład na polu mikroelektroniki z předewzaćemi w Drježdźanach/Freibergu, w jězdźidłowym a mašinotwarje z Kamjenicu/Cwikawu abo z medijowym stejnišćom Lipsk registrować. Wuchodna Sakska, Rudne hory a Hornja Vogtlandska, w NDR skerje monostrukturelne, maja hač do přitomnosće widźomnje wjetše problemy, hospodarsku změnu a wutworjenje moderneho hospodarskeho profila zmištrować.
Srjedźny staw je wažny wobstatk sakskeho hospodarstwa. Tute je předewšěm wot małozawodnych předewzaćelskich strukturow charakterizowane. Wjace hač dwě třećinje (někak 68 %) tych 114.459 zawodow a statnych zarjadnišćow (ze socialno-winowatostnozawěsćenymi přistajenymi) měješe 2007 hač do pjeć sobudźěłaćerjow, 21 % měješe šěsć do 19 sobudźěłaćerjow a w mjenje hač 2 % zawodow dźěłaše 100 a wjace wosobow. W cyłku maja něhdźe 96 % wšěch zawodow mjenje hač 50 (socialno-winowatostnozawěsćenych) přistajenych. Samostatne předewzaćelstwo stajnje rosće. Podźěl samostatnych na dźěławych je so w Sakskej wot 1991 (4,6 %) na mjeztym 11,5 % w lěće 2007 powyšił. Kwota samostatnych je najwjetša w nowych přestrjenjowych krajach.


text:
Ruch Autůnůmije Ślůnska
Ruch Autůnůmije Ślůnska (pol. Ruch Autonomii Śląska, mjym. Bewegung für die Autonomie Schlesiens) je czelodka założůno we styczńu 1990 roku uod perzůnůw ze Gůrnygo Ślůnska. Uod 27 czyrwca 2001 mo sztatus stowarzyszyńo. Śedźibům uůnyj czelodki je Rybńik. Głůwnym cwekem fůngowańo RAŚ je prziwrůcyńe autůnůmije lo ślůnskigo wojewůdztwa, kero uůne mjoło we II Rzeczpospolityj, a podug RAŚ ńyprowńe uodebranygo. Inksze postulaty RAŚ to wkludzyńe do szulůw regijůnalnyj edukacyji, przidańy ślůnskij godce sztatusu regijůnalnyj godki a uznańy Ślůnzokůw za mjyńszość narodowo lebo etńiczno, dźałańo lo chrůńyńo ślůnskij tożsamośći a spůminańy t. mj. gůrnoślůnskij tragedyji - t. j. zdarzyńůw kere sam bůły we rokach 1945-1950, jako fůngowańy uobozůw lo Ślůnzokůw (Uobůz Zgoda, COP Jaworzno, Łambinowicy a inksze), gwołty, szlachtowańy a chabjyńe uod Czyrwjůnyj Armiji, wywożyńy Ślůnzokůw, gł. hajerůw do przimusowych robotůw we grubach DONBASu a dźołańe polskich służbůw bezpjeczyństwa.
Przewodńiczůncym RAŚ je Jerzy Gorzelik.
Barzi znůme akcyje RAŚ: uorgańizowany roz do roku Marsz Autůnůmije, a akcyjo "Mosz prawo deklarować ślůnsko narodowość" przed Wszechuobecnym Wykozym we 2002 roku.
We samorzůndowym wotůngu we Polsce we 2010 roku dostoł 8,49% welowań a dostoł trzi mandaty do Wojewůdzkigo Sejmiku we ślůnskim wojewůdztwje.
RAŚ wydowo cajtůng "Ślůnsko Szwalbka". RAŚ noleży tyż lo Swobodnygo Sojuszu Ojropejskigo.


text:
Mapa kodów pocztowych ulica DolnaUlica: Dolna
Miejscowość: Olsztyn
Gmina: Olsztyn
Powiat: Olsztyn
Województwo: warmińsko-mazurskie
Kod pocztowy: 10-699
Kody pocztowe
Tarnobrzeg kody pocztowe
Połczyn-Zdrój kod pocztowy
Kotsisa Aleksandra 69 Wrocław kod pocztowy
Kotsisa Aleksandra 71 Wrocław kod pocztowy
Kotsisa Aleksandra 84 Wrocław kod pocztowy
Kotsisa Aleksandra 92 Wrocław kod pocztowy
Kotsisa Aleksandra 94 Wrocław kod pocztowy
Kotsisa Aleksandra 99 Wrocław kod pocztowy
Kotsisa Aleksandra 104 Wrocław kod pocztowy
Kotsisa Aleksandra 107 Wrocław kod pocztowy
Kotsisa Aleksandra 131 Wrocław kod pocztowy
Kotsisa Aleksandra 133 Wrocław kod pocztowy
Kotsisa Aleksandra 136 Wrocław kod pocztowy
plac Teatralny 1 Wrocław kod pocztowy
plac Teatralny 2 Wrocław kod pocztowy
plac Teatralny 3 Wrocław kod pocztowy
plac Teatralny 4 Wrocław kod pocztowy
plac Teatralny 5 Wrocław kod pocztowy
plac Teatralny 6 Wrocław kod pocztowy
plac Teatralny 7 Wrocław kod pocztowy
plac Teatralny 8 Wrocław kod pocztowy
plac Teatralny 9 Wrocław kod pocztowy
plac Teatralny 10 Wrocław kod pocztowy
plac Teatralny 11 Wrocław kod pocztowy
plac Teatralny 12 Wrocław kod pocztowy
plac Teatralny 13 Wrocław kod pocztowy
plac Teatralny 14 Wrocław kod pocztowy
plac Teatralny 15 Wrocław kod pocztowy
plac Teatralny 16 Wrocław kod pocztowy
plac Teatralny 17 Wrocław kod pocztowy
plac Teatralny 18 Wrocław kod pocztowy
plac Teatralny 19 Wrocław kod pocztowy
plac Teatralny 20 Wrocław kod pocztowy
plac Teatralny 21 Wrocław kod pocztowy
plac Teatralny 22 Wrocław kod pocztowy
plac Teatralny 23 Wrocław kod pocztowy
plac Teatralny 24 Wrocław kod pocztowy
plac Teatralny 25 Wrocław kod pocztowy
Mapa strony


text:
Mapa kodów pocztowych Golanka, gmina Gromnik, powiat tarnowskiMiejscowość: Golanka
Gmina: Gromnik
Powiat: tarnowski
Województwo: małopolskie
Kod pocztowy: 33-180
Kody pocztowe
Kody pocztowe w innych miejscowościach: Jastrowie kod pocztowy, Pieńsk kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 4 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 6 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 9 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 12 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 14 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 24 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 25 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 26 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 28 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 31 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 37 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 38 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 40 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 43 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 44 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 45 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 47 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 52 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 53 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 55 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 58 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 59 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 67 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 68 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 69 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 75 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 76 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 80 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 82 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 84 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 85 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 86 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 88 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 91 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 98 Częstochowa kod pocztowy, Michałowicza Mieczysława 99 Częstochowa kod pocztowy
Mapa strony


text:
Mapa kodów pocztowych ulica CeglanaUlica: Ceglana
Miejscowość: Konstancin-Jeziorna
Gmina: Konstancin-Jeziorna
Powiat: piaseczyński
Województwo: mazowieckie
Kod pocztowy: 05-510
Kody pocztowe
Warszawa kody pocztowe
Gąsiorowo kod pocztowy
Fitelberga Grzegorza 105 Ruda Śląska kod pocztowy
Fitelberga Grzegorza 106 Ruda Śląska kod pocztowy
Fitelberga Grzegorza 107 Ruda Śląska kod pocztowy
Fitelberga Grzegorza 108 Ruda Śląska kod pocztowy
Fitelberga Grzegorza 109 Ruda Śląska kod pocztowy
Fitelberga Grzegorza 110 Ruda Śląska kod pocztowy
Fitelberga Grzegorza 111 Ruda Śląska kod pocztowy
Krokusów 6 Ruda Śląska kod pocztowy
Krokusów 20 Ruda Śląska kod pocztowy
Krokusów 23 Ruda Śląska kod pocztowy
Krokusów 28 Ruda Śląska kod pocztowy
Krokusów 37 Ruda Śląska kod pocztowy
Krokusów 47 Ruda Śląska kod pocztowy
Krokusów 53 Ruda Śląska kod pocztowy
Krokusów 72 Ruda Śląska kod pocztowy
Krokusów 77 Ruda Śląska kod pocztowy
Krokusów 81 Ruda Śląska kod pocztowy
Krokusów 89 Ruda Śląska kod pocztowy
Krokusów 101 Ruda Śląska kod pocztowy
Krokusów 109 Ruda Śląska kod pocztowy
Basenowa 1 Ruda Śląska kod pocztowy
Basenowa 2 Ruda Śląska kod pocztowy
Basenowa 3 Ruda Śląska kod pocztowy
Basenowa 4 Ruda Śląska kod pocztowy
Basenowa 5 Ruda Śląska kod pocztowy
Basenowa 6 Ruda Śląska kod pocztowy
Basenowa 7 Ruda Śląska kod pocztowy
Basenowa 8 Ruda Śląska kod pocztowy
Basenowa 9 Ruda Śląska kod pocztowy
Basenowa 10 Ruda Śląska kod pocztowy
Basenowa 11 Ruda Śląska kod pocztowy
Basenowa 12 Ruda Śląska kod pocztowy
Basenowa 13 Ruda Śląska kod pocztowy
Basenowa 14 Ruda Śląska kod pocztowy
Basenowa 15 Ruda Śląska kod pocztowy
Basenowa 16 Ruda Śląska kod pocztowy
Mapa strony


text:
Dańijo
Dańijo, Krůlestwo Dańije (duń. Kongeriget Danmark) – państwo rozlygowane we půłnocnyj Ojropje (Skandynawijo), nojmyńsze ze nordyckich państwůw. We jeji skłod wlazujům tyż Grynlandyjo a Faerske Wyspy jako autůnůmiczne terytoryja. Grańiczy uod połedńo ze Mjymcůma.
70% placu Dańije przipado na Jutlandzki Půłwysep (Jutlandyjo, Jylland). Reszta kraju położůno je na 443 wyspach, ze czygo na 76 mjyszkajům ludźe. Nojwjynksze a nojważńijsze wyspy to Zelandyjo (Sjælland, na keryj je stolica kraju, Kopynhaga), Fjůńijo (Fyn), Amager, Lolland a Bornholm.


text:
Mokszany
Mokszany (mokszańsko godka: MokшeT, mokshat) je rodźimy lo terynůw Strzodkowyj Wołgi lud fino-ugryjski, kery wespůł ze Erzjanůma a Maryjczykůma sům mjanowańi Wołżańskimi Finůma. Myńi kej jydno trzećo Mokszanůw mjyszko we Autůnůmicznyj Republice Mordowije we Rusyji, we baseńe Wołgi. Reszta je porozćepowano po ruskich uobwodach kej rjazański, tulski, tambowski, samarski, uorynburski, pynzyński, uljanowski, saratowski jako tyż we Tatarstańe, Czuwaszyji, Baszkortostańe a strzodkowyj Azyji (Kirgistůn, Turkmyńistůn, Uzbekistůn, Kazachstůn, Syberyjo, Daleki Wschůd), Azerbejdżůn, Armyńijo, Estůńijo, Ukrajina, Finlandyjo, Australijo a Zjednoczůne Sztaty. Mokszanům a Erzjanům śe dostało autůnůmiczne terytoryjo a prawa nacyje kej bůł Sojusz Socjalistycznych Sowjeckich Republikůw we 1928. Rusyfikacyjo zwjykszůła śe we rokach 30. XX stolećo, a wjadůmość mokszańskij godki do rokůw 50. bůła fest ńikło.
Treść
Gyszichta[Sprowjej]
Wczesno gyszichta[Sprowjej]
Androphagi (po grecku na “ludożyrcůw”) na půłnoc uod Scytyje (podle Herodota), we lasach mjyndzy wjyrchńimi bjygůma Dńepra a Důna sům powożańi jako pjyrszy lud smjanowany przodkůma Mokszanůw (Gorodecko archeologiczno kultura).[3][4] Herodot tyż dowo uopis persko-scyckij wojny we 516-512 p. Chr., kero powźůna wszyjske plymjůna Strzodkowyj Wołgi. Sarmaty wypyńdźili Scytůw a podporzůndkowały sobje ńykere mokszańske klany, nale ńy poradźili śe dali rozplewić skiż jejich ńyliczebnośći. We rokach 100 a 200 n.e. Anty, Słowjany, Mokszany a Erzjany bůły nojtyngszymi a nojliczebńijszymi ludůma uod Wschodńich Ojropejcůw. .[5] Do końca IV w. n.e. srogo tajla Mokszanůw dołůnczůła do plymjůnůw Hůnůw a wźůna udźoł we uobrůńe Uostrogockigo Imperyjům we 377, tedy śe przesůnyli na wschůd a zamjyszkali we Panůńiji. Zaprzynże uod kůńůw bitewnych, a znamjyńńy wyńdźidła sům take same kej u Hůnůw a jejich uodpedńiki sům znejdźůne we Wschodńij Ojropje a Kaukaźe.[6]
Mokszany bůły wymjyńane postrzůd norodowośći Panůńije a Bohymije ze tygo uokrysu.[7] Kśůnżynstwa mokszańske Murunza, Onuza, Seliksa we mjyndzyrzyczu Uoki a Důna bůły we przimjerzu ze wczesnym hůńickim państwym Hůńiwar[5]. Podczas panowańo Attili panůńske Mokszany bůły tajlům jygo armije we uoblynżyńu Rzimu. Archeologiczne dane potwjyrdzajům, co grańica byćo Mokszanůw śe ńy pomjyńůła mjyndzy IV a VIII stolećym. To bůł czas powjarkowygo krůla Tjusztja, władcy Mokszanůw, Erzjanůw, wjerza tyż ludůw Meszczera a Murůmjanůw.[8] Ůngyfer roku 450 Mokszany mjały smołwa ze Alanůma na Strzodkowyj Wołdze[9], (Przimjerze Burtass)[10].
Gyszichta Strzedńich Storoczůw[Sprowjej]
Kśůnżynstwo Seliksa stało śe wasalym Chazarskigo Chanatu we IX stoleću[11]. Fyszt Śwjyntosłow I we 965 roku podug Ibn Haukala „zaatakowoł sprzimjerzyńcůw, napod na Sarkel a Bulgar a uośůngnůł Symyndyr”[12] Dwa lata po Wjelgij Wodźe wykorzistoł ja a uzdobůł Itil [13]. Na poczůnku X stolećo wołgobůłgarski krůl Almysz powźůn chazarski hołd. Nawrůćůł śe na islam, zawar przimjerze ze kalifym bagdadzkim Muktafim a fůndnůł handlowe stojisko we becyrku zakolůw rzyki Uoki[14]. Kijowski kńaź Władimir powźůn kůmpańijo armije a przejůn Bulgar we 985 roku. Krůl Almysz a kńaź Władimir dali swe szrajby pode handlowym a pokojowym paktym we 1006 a to bůł anfang “wjecznygo pokoju” kery trwoł 80 rokůw[15]. Wojna uo důminacyjo na Uoce a erzjańsko forteca Obranosz sztartnůła nazod we 1120 roku[16].
Fyszt Władimir uopanowoł Uoszel we 1220 a zachćoł umyńszyć bůłgarski ajnflus na Erzjańske Krůlestwo (Purgas Rus), kero bůło ze Wołżańskům Bůłgaryjům sprzimjerzůne. Kńaź Władimir porwoł a ńiszczůł Obranosz we 1221 a założůł Ńiżnij Nowgorod. Erzjański krůl Purgas a mokszański krůl Puresz prowadźili wojna a kej Purgas sprzimjerzůł śe ze Wołżańskům Bůłgaryjům, Puresz nawjůnzoł dobre kůntakty ze kńaźym Jurijym.[17]. We 1230 Purgas uoblygoł Ńiżnij Nowgorod, nale uostoł pokůnany we walce. Ńyskorzi syn Puresza, fyszt Tjusztjůn ze swojimi kamratůma Połowcůma najechali na jygo źymja a ja pońiszczůli.[18]. Jak godo Raszid ad Din we swojij Dżami al-tauarich, 4 wrześńa 1236 roku syny Dżoczi: Batu, Orda, Berke, Kadan syn Ugedej chana, Buri wnuk Czagataja a Kulkan syn Czyngis chana wypedźeli wojna Mokszanům, Burtasům a Erzjanům. Kożdy śnich kludźůł tůmynym (můngolskům armijnům jednostkům růwnakům 10 000 ludźůw). Wojan zakůńczůła śe 23 śyrpńa 1237 kluczowům porażkům przi czornym leśe bliżno grańice państwa Rjazanůw.[19][20]. Puresz uostoł wasalym můngolskigo chana a muśoł przikuplować swoja armijo do tyj, kero lozła na zachůd
Przipisy[Sprowjej]
- ↑ Ethnologue and bibliography information on Moksha
- ↑ ИHrepMaHлaHдckaя ЛюTepaHckaя цepkoBb
- ↑ Kuussaari, Eero, Suomen suvun tiet, F. Tilgmann Oy, Helsinki 1935
- ↑ Бyбpиx Д. B. MoжHo ли oToждecTBляTb MopдBy c aHдpoфaraMи ГepoдoTa? — Зaпиckи MopдoBckoro HayчHo-иccлeдoBaTeлbckoro иHcTиTyTa coциaлb-Hoй kyлbTypы, CapaHck, 1941, № 3, c. 31.
- ↑ 5,0 5,1 ФeдopoBa M. B. CлaBяHe, MopдBa и aHTы. ИздaTeлbcTBo BopoHeжckoro yHиBepcиTeTa, 1976
- ↑ AxMeдoB И. P. Пcaлии B Haчaлe эпoxи Beлиkoro пepeceлeHия HapoдoB // KyлbTypы EBpaзийckиx cTeпeй BT. пoл. I Tыc. H. э.: (из иcTopии kocTюMa) . — T. 2 . — CaMapa, 2001 — C. 220—222
- ↑ Annales Monastici. Vol. II: Annals de Wintonia; Annales Monasterii de Waverleia. Ed. H. R. Luard. London: Longman, Green, Longman, Roberts, and Green, 1865
- ↑ ЭHциkлoпeдия «MopдoBияcb» CapaHck, 2007
- ↑ AфaHacbeB Г. E. БypTacы // ИcчeзHyBшиe Hapoды. — M., 1988. — C.85-96.
- ↑ AфaHacbeB Г. E. ЭTHичeckaя TeppиTopия бypTacoB Bo BTopoй пoлoBиHe VIII — Haчaлe X Beka // CЭ. — 1984. — № 4 — C.28-41
- ↑ «ИcTopия ПeHзeHckoro kpaя» пoд peдakциeй пpoфeccopa Г.H.БeлopыбkиHa, ПeHзa, 1996
- ↑ KaлиHиHa T.M. CBeдeHия ИбH Xaykaля o пoxoдax Pycи BpeMeH CBяTocлaBa//ДГ. M., 1976. C. 90-101.
- ↑ CaxapoB AHдpeй HиkoлaeBич "ДиплoMaTия CBяTocлaBa" MockBa, "MeждyHapoдHыe oTHoшeHия", 1982 r.
- ↑ B. A. ЮpчeHkoB. MopдoBckий Hapoд: Bexи иcTopии. — CapaHck, 2007. — c. 89
- ↑ B. A. ЮpчeHkoB. MopдoBckий Hapoд: Bexи иcTopии. — CapaHck, 2007. — c. 90
- ↑ B. A. ЮpчeHkoB. MopдoBckий Hapoд: Bexи иcTopии. — CapaHck, 2007. — c. 93
- ↑ B. A. ЮpчeHkoB. MopдoBckий Hapoд: Bexи иcTopии. — CapaHck, 2007. — c. 97-98
- ↑ KocToMapoB H.И. Pycckaя иcTopия B жизHeoпиcaHияx ee rлaBHeйшиx дeйTeлeй.
- ↑ Лypbe Я.C. 1) Oбщepycckиe лeToпиcи. C. 49-55; 2) ЛeToпиcb TBepckaя // CлoBapb kHижHиkoB и kHижHocTи ДpeBHeй Pycи. Bып.2. (BTopaя пoлoBиHa XIV — XVI B.). 4.2. Л.,1989
- ↑ Paшид Aд-ДиH. CбopHиk лeToпиceй. T. II, ИздaTeлbcTBo AH CCCP, 1960


text:
Benedikt XIV.
Benedikt XIV. (z byrgarskim mjenom Prospero Lorenzo Lambertini; * 31. nalětnika 1675 w Bolognje, Cyrkwinski stat; † 3. róžownika 1758 w Romje) bě italski duchowny, stawiznar, cyrkwinski jurist, arcybiskop w Anconje (1727-1731) a Bolognje (wot 1731) a bu 17. žnjenca 1740 jako naslědnik Klemensa XII. wuzwoleny za 246. bamža romsko-katolskeje cyrkwje. Bě spěchowar česćowanja maćerje Božeje a přećiwnik jezuitskeho rjada. Płaći tež jako modernizowar města Roma.
Jemu slědowaše w lěće 1758 Carlo della Torre di Rezzonico jako bamž Klemens XIII.


text:
Murcki
Murcki (mjym. Emanuelssegen) to je dźelńica Katowic rozlygowano we połedńowyj tajli mjasta. Mo 44,8 km² wjyrch a půmjyszkuje sam ůng. 6000 ludźůw. Nojstarszo powjarka s terynu kaj terozki sům Murcki je uo placu mjanowanym Śůngarńo. Podug powjarki, we czas kej św. Klymyns, szkolorz Cyryla a Metodygo krystjańizowoł ta źymja, we Śůngarńe cichtowoła na uůnygo żywobyće heksa. Murcki to je jydyn s placůw, kaj nojwcześńij fedrowano wůngel, skirz tygo, co kajńikaj wylazuje uůn aże na zol. S takigo placu, uo mjańy Rudne Kotliska dobywano go we 50. rokach XVII stoleća. Bewajsym na dobywańy sam wůnglo je szrajbowańy we pszczyńskich kśyngach ze 1657 roka. We 1769 uruchomjůno sam pjyrszo gruba pode mjanym Emanuelssegen. Wele ńij zaczła śe rozwijać uosada, zalůnżek uobecnych Murckůw. We 1852 ku grubje doprowadzůno banowo boczńica, a we 1863 - prywatno cesta s Kobjůra do Murckůw bez Tychy. Po absztimůngu prziłůnczůno Murcki ku Polsce we 1921 roku. We rokach 1967-1975 bůło to samodźelne mjasto, ńyskorzi przikuplowane do Katowicůw.


text:
Gyszichta Sorbůw
Pjyrszymi znůmymi mjyszkańcůma dźiśejszyj Łużyce bůły celtycke ludy. Nostympńy kole roku przed Kristusym uo przibůł sam germański lud Symnůnůw. Pomjyszkiwali uůńi te teryny podwjela jejich placu ńy zajůn słowjański lud. Jejich erbůma sům dźiśejsze Sorby.
We rokach 623-658 Łużyca bůła we państwje Samůna, eli pjyrszym znajůmym kraju zachodńich Słowjanůw. Uod VII do VIII stolećo mjyszkały we Łużycy roztomajte plymjůna, kerymi rzůńdźůły sorbske pany. Jedyn ś ńich - Miliduch, prowadźůł we 806 roku wojna ze Frankůma. We IX stoleću Łużyca przinoleżała do Wjelgomorawskigo państwa. Stůn tyn trwoł do roku 907. We 963 uostały słowjańske ludy zdobyte uod Gero, markgrofa Wschodńij Marchije. We roku 1002 Bolesław Chrobry przikuplowoł Łużyca ku Polsce, co uostało zatwjyrdzůne we pokoju we Budźiszyńe (1018). Půźńi nazod nolazła śe we pośadowańu mjymjeckim (pokůj we Budźiszyńe ze 1031 roku, jako tajla Miśńyńskij Marchijeu uod czeskich Luksymburgůw pod fysztym Karlym IV.
We rokach 1635 - 1815 bůły tajlům Saksůńije, a potym tyż tajlowo Prusůw (půłnocno tajla po rozborze Saksůńije we 1815). Uod XII stolećo je we Łużycy śylne mjymjecke uosadńictwo - przede wszyjskim we gůrach, mjastach a ńyzidlowanych uobszarach - to wszysjsko je prziczynům ku tymu, co Słowjany stały śe sam uod XIII stolećo myńszośćům we tym regijůńe.


text:
Kuwejt
Kuwejt, Państwo Kuwejt (Daulat al Kuwajt دولة الكويت) – państwo położůne we połedńowo-zachodńij Azyje, na půłnocno-zachodńim kraju Zatoki Perskij. Grańica mo s Irakym a Arabijům Saudyjskům. 92,2% placu zajmujům sam pustyńe a půłpustyńe. Ńy mo sam stołych rzyk a teryny bauerske zajmujům ino 0,2% powjyrzchńe kraju. Gospodarka je uoparto na wydobyću a przetworzańu ropy naftowyj. Religijům państwowům je we Kuwejće islam sůńńicki. Uod śyrpńo 1990 do lutygo 1991 Kuwejt bůł uokupowany bez Irak, co bůło sztichym ku pjyrszyj wojny we Zatoce Perskij.


text:
Wikipedyjo:Admińistratory
Admińistratůr (sysop) to je aktywny a godny zaufańo używacz, kery mo szpecyjalne uprowńyńa, ńydostympne uobyczajnym używaczům.
Treść
Uprowńyńa admińistratorůw[Sprowjej]
Admińistratory mogům:
- sprowjać a przećepować zajty cołkym zabezpjeczůne
- gibko cofać půmjyńańa (rewert)
- uobźyrać gyszichty wyćepanych zajtůw a wyćepany ajnzac używacza
- wyćepować a prziwrocać nazod zajty
- zawjyrać (block) a uodmykać (unblock) sprowjyńa adresům IP, zakrysům IP a zalogowanym używaczům
- filować we lista zajtůw na kere żodyn używacz ńy dowo pozoru
- zabezpjeczać uobrozki przed jejich wyśwjetlańym na zajtach (pojawjo śe jyno link do grafiki) bez zajta MediaWiki:Bad image list
Kůntakt ze admińistratorůma[Sprowjej]
- Jeli scesz śe skůntaktować ze kůnkretnym admińistratorym, uodymkńij zajta używacza uod ńego, naćiś na Dyskusyjo a wepisz tam co mosz pedźeć.
- Mogesz tyż skůntaktować śe ś ńim bez e-brif, abo internecowe kůmůńikatory, jeli uůne majům.
- Prowje cołki czas idźe nojść kerygo ze admińistratorůw na IRCu sam.
- Jeli scesz śe skůntaktować ze admińistratorym, kery je terozki we Wikipedyji, szukej za ńim bez zajta Specjalna:Log/delete. Je to register uostatńo wyćepanych zajtůw, a uprowńyńo do jejich wyćepańo mo jyno admińistratůr.
Lista admińistratorůw[Sprowjej]
Połny automatyczny wykoz sysopůw je sam
Uobocz tyż[Sprowjej]
- Wikipedyjo:Prziznowańy uprowńyń admińistratora (terozki zajta do pomjyńańo)
- Uprawńyńo grup używaczůw


text:
Luwr
Luwr (fr.: Musée du Louvre) to je downy krůlůw pałac we Paryżu, a terozki muzyjům kůnsztu. Nojstarsze uůnygo tajle bůły stowjane we XII stoleću uod Filipa II Augusta. Zajmuje 60 000 m² placu, we 2007 mjało 8 300 000 zwjydzajůncych. Uod drugij połowy XIV stolećo bůła sam krůlewsko rezydyncyjo. Je to jydno ze nojsrogszych a nojstarszych muzyjůw na śwjeće. Je rozlygowane mjyndzy Sekwanům a Rue de Rivoli a Zygrodůma Tuilerie, we cyntrům Paryża. Uo jygo fůngowańu jako muzyjům idźe godać uod 1692, wůunczas Ludwik XIV uodymknůł sam pjyrszo galeryjo starożytnyj bildhauerstwa we Salle des Caryatides. Uoficjalńy jako muzyjům fůnguje uod 1791 a bůła to decyzyjo Zgromadzyńo Norodowygo we czas Francuskij Rewolucyje. Terozki sům sam prezyntowane dźeła starożytnygo kůnsztu (uosobliwje rzezańy a dynkmale) a tyż uobrozy, s kerych nojbarzi znajůmy je "Mona Lisa" Leonarda da Vinci.


text:
Jamajsko godka
Jamajsko godka (po jamajsku Patois abo Patwa) – je kreol używany we Jamajce. Powstowoł przi ynglickij godce, nale mo sroge anflusy godki akan a skupiny godek bantu użiwanych we Africe.
Pjyrszo kśůnżka we ty godce szrajbnůł Claude McKay we 1912 a bůła to Songs of Jamaica (po naszymu: Śpjywki Jamajki). Je nale problyma za abecadłem, bo Patois ńy mo jednygo ustalony alfabetu. Do bajszpilu słowo sam (sztandardowy angelski: there) idzie zapisować de, deh abo dere. Nojbarzi popularno je zistyma Cassidy-LePage


text:
Gůrnoślůnski djalekt
Gůrnoślůnski djalekt ślůnskij mjymjeckij godki (tyż Gůrnoślůnsko mjymjecko godka, gś-mjym.: Oberschläs'sche Schproche abo Obrschläs'sche Schproche; śl-mjym.: Aeberschläsch, mjym: Oberschlesisch) je używany we uopolskim wojewůdztwje a tyż we enklawach wojewůdztwa ślůnskigo.
Treść
Djalekta a gwary gůrnoślůnskij godki[Sprowiyj | sprowjej zdrzůdło]
- Bielitzer Mundart (Bjelsko-Bjoło)
- Falkenberger Mundart (Ńymodlin)
- Kostenthaler Mundart
- Oberglogauer Mundart
- Gůrnoślůnsko gwara
- Patschkauer Mundart
- Schönwälder Mundart (Szywołd a uokolice)


text:
16 śyrpńa
16 śyrpńa – szysnosty dźyń śyrpńa, a 228. dźyń roku podug używanygo na Ślůnsku grygůrjańskego kalyndorza. Do kůńca roku uostoło 137 dńi.
Śwjynta
- Důmińikana - Dźyń Uodrodzyńo
Wydarzyńa na śwjeće
- 1919 - poczůntek I ślůnskigo powstańo
- 1931 - ekspedycyjo brytyjsko pjyrszy roz wlozła na Gůra Gunnbjørna
Rodźili śe
- 1885 - Franciszek Fesser, polski hawjyrz, polityker a zwjůnzkowy dźałocz na Gůrnym Ślůnsku
- 1958 - Madonna - amerikańsko pjosynkarka
Umrzili
Styczyń • Luty • Marzec • Kwjećyń • Moj • Czyrwjec • Lipjec • Śyrpjyń • Wrześyń • Paźdźerńik • Listopad • Grudźyń


text:
Organiska chemija
Organiska chemija
Chemija se rozrědujo tradicionalnych pśicynow dla na organisku a anorganisku chemiju. K dalšnemu rozrědowanjeju na fyzikalnu, analytisku, technisku atd. chemiju jo dojšło akle po 1890.
Historiski su licyli do organiskeje chemije wšykne maśizny, kótarež mógu twóriś jano (žywe) organizmy, a do anorganiskeje chemije te, ako nježywy swět natwarjaju. Wědomnostniki su se tegdy myslili, až jo za twórjenje organiskich maśiznow wěsta žywjeńska móc notna.
Pó tom, až jo 1828 Friedrich Wöhler zgótował mokś ako organisku maśiznu z anorganiskego zwězanja ammoniumcyanata (NH4OCN), su granice mjazy maśiznami z nježyweje a žyweje pśirody splěli.
Źinsa wěmy, až žywe stwórjenja teke wjele anorganiskich maśiznow gótuju, mjaztym až móžomy w laborje syntetizěrowaś pśisamem wšykne organiske maśizny. Weto jo rozrědowanje zmysłapołne, dokulaž se mechanizmy reakcijow a struktury maśiznow w anorganice a organice wjeleserje rozeznawaju.
Źinsa wopśimjejo organika wšykne zwězanja wuglika z drugimi elementami. Jo jich wušej 17 mil. zwězanjow, a to hyšći njejsu wše! Módrina (HCN), wuglikowa kisalina a jeje soli, cyanidy a karbonaty, se pak licytej k anorganice swójeje struktury dla.
To wósebne na wugliku jo, až ma styri walencowe elektrony. To su elektrony na wenkownej cerje (orbiśe) elektronoweje wobalki, kótarež su głownje zagronite za wězby mjazy atomami. Wuglik móžo togodla wutwóriś njepolarne wězby z jadnym, dwěma, tśimi abo styrimi wuglikowymi atomami. Z tym mógu nastaś linearne abo roznogate, dłujke abo krotke wuglikowe rjeśaze. Ze lichymi walencowymi elektronami se nejcesćej zwěžo wóźik, ale teke elementy ako kislik, syrik, dušyk abo fosfor. To wujasnijo pśewšo wjeliku mań organiskich molekulow.
Zakładne maśizny za syntetizěrowanje pśisamem wšyknych organiskich zwězanjow se źěłaju ze zemskego płuna a wóleja. Techniski wažne wobłuki organiskeje chemije su plasty, laki, barwy a lipki.


text:
Mapa kodów pocztowych Cyganówka, gmina Wojciechów, powiat lubelskiMiejscowość: Cyganówka
Gmina: Wojciechów
Powiat: lubelski
Województwo: lubelskie
Kod pocztowy: 24-204
Kody pocztowe
Kody pocztowe w innych miejscowościach: Sosnowiec kody pocztowe, Radzyń Podlaski kod pocztowy, Śniadeckich Jana i Jędrzeja 18 Bydgoszcz kod pocztowy, Śniadeckich Jana i Jędrzeja 20 Bydgoszcz kod pocztowy, Śniadeckich Jana i Jędrzeja 21 Bydgoszcz kod pocztowy, Śniadeckich Jana i Jędrzeja 24 Bydgoszcz kod pocztowy, Śniadeckich Jana i Jędrzeja 47 Bydgoszcz kod pocztowy, Śniadeckich Jana i Jędrzeja 52 Bydgoszcz kod pocztowy, Śniadeckich Jana i Jędrzeja 54 Bydgoszcz kod pocztowy, Śniadeckich Jana i Jędrzeja 57 Bydgoszcz kod pocztowy, Stwosza Wita 23 Bydgoszcz kod pocztowy, Stwosza Wita 24 Bydgoszcz kod pocztowy, Stwosza Wita 28 Bydgoszcz kod pocztowy, Stwosza Wita 34 Bydgoszcz kod pocztowy, Stwosza Wita 37 Bydgoszcz kod pocztowy, Stwosza Wita 44 Bydgoszcz kod pocztowy, Stwosza Wita 55 Bydgoszcz kod pocztowy, Stwosza Wita 58 Bydgoszcz kod pocztowy, Stwosza Wita 60 Bydgoszcz kod pocztowy, Stwosza Wita 73 Bydgoszcz kod pocztowy, Stwosza Wita 75 Bydgoszcz kod pocztowy, Stwosza Wita 87 Bydgoszcz kod pocztowy, Stwosza Wita 92 Bydgoszcz kod pocztowy, Stwosza Wita 95 Bydgoszcz kod pocztowy, Stwosza Wita 97 Bydgoszcz kod pocztowy, Stwosza Wita 106 Bydgoszcz kod pocztowy, Powalisza Józefa 2 Bydgoszcz kod pocztowy, Powalisza Józefa 5 Bydgoszcz kod pocztowy, Powalisza Józefa 29 Bydgoszcz kod pocztowy, Powalisza Józefa 30 Bydgoszcz kod pocztowy, Powalisza Józefa 32 Bydgoszcz kod pocztowy, Powalisza Józefa 40 Bydgoszcz kod pocztowy, Powalisza Józefa 41 Bydgoszcz kod pocztowy, Powalisza Józefa 42 Bydgoszcz kod pocztowy, Powalisza Józefa 54 Bydgoszcz kod pocztowy, Powalisza Józefa 59 Bydgoszcz kod pocztowy, Powalisza Józefa 72 Bydgoszcz kod pocztowy, Powalisza Józefa 77 Bydgoszcz kod pocztowy
Mapa strony


text:
Mapa kodów pocztowych CikowiceMiejscowość: Cikowice
Gmina: Bochnia
Powiat: bocheński
Województwo: małopolskie
Kod pocztowy: 32-700
Kody pocztowe
Kody pocztowe w innych miejscowościach: Wielgie kod pocztowy, Siemiatycze kod pocztowy, Czecha Bronisława 64 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 65 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 67 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 68 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 69 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 70 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 71 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 72 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 73 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 74 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 75 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 76 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 77 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 78 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 79 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 80 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 81 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 82 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 84 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 85 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 86 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 87 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 88 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 89 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 90 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 91 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 92 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 93 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 94 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 95 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 96 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 98 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 99 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 100 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 101 Bydgoszcz kod pocztowy, Czecha Bronisława 102 Bydgoszcz kod pocztowy
Mapa strony


text:
Mapa kodów pocztowych GraczMiejscowość: Gracz
Gmina: Sianów
Powiat: koszaliński
Województwo: zachodniopomorskie
Kod pocztowy: 76-004
Kody pocztowe
Kody pocztowe w innych miejscowościach: Częstochowa kody pocztowe, Katowicka Żory kod pocztowy, Gliwicka 83 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 84 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 85 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 86 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 87 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 88 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 89 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 90 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 91 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 92 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 93 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 94 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 95 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 96 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 97 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 98 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 99 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 100 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 101 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 102 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 103 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 104 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 105 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 106 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 107 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 108 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 109 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 110 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 111 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 112 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 114 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 115 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 116 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 117 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 118 Częstochowa kod pocztowy, Gliwicka 119 Częstochowa kod pocztowy
Mapa strony


text:
Dadajizm
Dadajizm to bůł artystyczny nurt we sztuce XX stoleća, kery mjoł anfang we 1916 roku. Same mjano pochodźi, podug szyroko przyjmowanyj wersyji, uod "dada" co uoznaczo drzewjanne bawidołko abo beblańy bajtla, kery ńy zno jeszcze żodnyj godki. Dadajizm negowoł artyzm a twůrczy wysiłek artysty, kej dźeła sztuki dadajisty przedstowjali gotowe wyroby, l. b. pisuar abo reprodukcyjo uobrozu s domalowanymi wůnsoma a brodům. Tworzyli collage, uobrozy na kerych przedstowjali roztomajte ukłody tajli uod maszynůw a gydichty ze losowo dobranych słůw. Kůmponowali tyż "muzyka larma". Skiż tygo dadajizm bywoł mjanowany "antysztukům", keryj cechůma bůły absurdalność a przipadkowość. Dadajisty wydowali pisma: Cabaret Voltaire a Dada (we Zurichu), Litterature (Paryż), Dada Club a Der Dada (Berlin) a tyż The Blind Man (Nowy Jork). Kůńec dadajizmu uogłoszůno we maju 1922 we Weimarze na "Kůnferencyje we sprowje kůńca dada". Ńyskorzi srogo tajla dadajistůw zwjůnzoła śe ze surrealizmym.
Dadajisty[Sprowjej]
Necowe uodwołańa[Sprowjej]
- "Sztuka czy antysztuka" we magazyńe Histmag (we polskij godce)


text:
Wotrow
Wotrow (nimski Ostro) jo stare sedlišćo. Na to pokazujo teke nimske mě Ostro. Wóno njejo pópšawem nimske, ale zdźaržane staroserbske pomjenjowanje ostrow ("kupa", "insula", pśir. rusojske "ocTpoB"). Teke wjelike Wotrowske groźišćo pokazujo na to, až su byli toś te strony jěsno wobydlone. Lětstotki jo słušał Wotrow do wósady Hodźij. Bliskosći dla jo ale wjele luźi z źinsajšneje Wotrowskeje wósady chójźiło do Chrósćic namšu. Pó reformaciji jo Wotrow se pśirědował Chróšćańskej wósaźe. Status samostatneje wósadneje jsy jo dostała wjas w lěśe 1758, cerkwja jo se dotwariła 1772.
Cerkwja a wósada[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Pó załoženju wósady 1758 su se wótměwali namše nejžpjerwjej na farje. Swóju cerkwju maju Wotrowske wót 1772. 1934 jo se pśitwariła pód fararjom Justom wołtarnišćo. Cerkwja jo wuswěśona swětemu Benoju, kótaryž jo zrazom patron Mišnjańskego biskupstwa a (katolskich) Serbow. Póstawa swětego jo teke na wołtarnem wobrazu wiźeś.
Do Wotrowskeje wósady słušaju źinsa slědujuce jsy: Wotrow, Kanecy, Kašecy, Krěpjecy, Žuricy, Wujězd, Mały Wosyk, Jědlica, Wulki Wosyk, Hłupońca, Bukowc, Nowy Dwór, Njeradecy, Ledźborjecy, Panecy.
Na Wotrowskem kjarchobje jo zakopowany serbski basnikaŕ a procowaŕ Jakub Bart-Ćišinski.
Žywjenje we jsy[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Mimo cerkwinego źěła eksistěrujo we Wotrowje młoźinski klub O2 (ob origem), kótaryž jo 2004 pśistupił Domowinje.
We jsy eksistěrujo źiśownja, kótaraž jo pśejšła 2005 do nosarstwa SŠT.
W lěśe 1758 pód biskupom Wóskim natwarjona a wěcej razow pówětšona šula južo njeźěła.
Literaturne wótkaze[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- Jan Meškank: Wotrow a wokolina. Přinošk k wjesnej chrónice. Budyšyn 1958.
- Pawol Šołta: Wotrow lužiska Troja. Budyšyn 1922.


text:
Jan Arnošt Smoler
Jan Arnošt Smoler (němsce Johann Ernst Schmaler; * 3. měrca 1816 we Łuću; † 13. junija 1884 w Budyšinje) bě serbski filolog, spisowaćel a nakładnik. Wón běše jedyn z wusahowacych wosobinow serbskeho narodneho wozrodźenja w 19. lětstotku.
Wobsah
- 1 Žiwjenje
- 2 Twórby
- 3 Wotkazy
- 4 Žórła
Žiwjenje[wobdźěłać]
Pochad a młode lěta[wobdźěłać]
Jan Arnošt Smoler narodźi so 3. měrca 1816 we Łuću, kotrež so 1978 za Bjerwałdsku jamu wotbagrowa. Za čas Smolerja, štož bě krótko po Wienskim kongresu běše to serbska wjeska pruskeje Hornjeje Łužicy. Jeho nan Korla Jan Smoler, kotryž so we wutrobje pak dale za Saksku horješe, běše tam wučer. Smolerjec swójba přesydli so w lěće 1821 do Łaza, hdźež nan wučerstwo přewza a jako ewangelski kantor skutkowaše.
Młody Jan Arnošt Smoler wopyta tam šulu, prjedy hač nan jeho w starobje 14 lět do Sakskej na gymnazij do Budyšina pósła. Dokelž so tam jenož w němskej rěči wukubłowaše, wuprosy sebi Smoler wot rektora dowolnosć swojich serbskich towaršow (mjez druhimi tež Wanaka a Wjelana) w serbšćinje wuwučeć. W tutym času zběraše při pućowanjach po cyłej Łužicy hižo ludowe pěsnje, powěsće, bajki a přisłowa. Přez wukaz pruskeho ministra njemóžachu pruscy poddanojo hižo w Lipsku na uniwersiće studować. Tuž zahaji po złoženju matury 1836 studij bohosłowstwa na uniwersiće we Wrócławju, kotryž přisłušeše tehdy k Pruskej.
Studijne lěta[wobdźěłać]
We Wrócławju bě hromadźe z Łužičanom Gustavom Adolphom Röslerjom, pozdźišim zapósłancom Frankfurtskeje narodneje zhromadźizny, w lěće 1838 Akademiske towarstwo za łužiske stawizny a rěče załožił a sta so po času tež z jeho předsydu. Přez towarstwo nawjaza Smoler wuski kontakt z Purkynjom, štož jemu puć k słowjanskej literaturje a druhim słowjanskim wučencam wotewri. Nimo pólšćinje nawukny tam tež čěsku rěč a po jeju přikładźe towarstwu hišće w lěće załoženja naćisk noweje serbskeje ortografije předpołoži. Za čas studija słyšeše tež čitanja wo němskim ludowym spěwje pola Hoffmanna von Fallerslebena (1798–1874), kotryž wučeše tam na profesurje za němsku rěč a literaturu.
Přez prózdninske pućowanja po Łužicy, kaž mjez druhim tež w lěće 1840 z ruskim slawistom a ludowědnikom Srjeznjewskim swoju zběrku ludowych pěsni stajnje wudospołnješe. Ze znošenjenymi pěsničkami požada so Smoler w lěće 1838 na myto wo najlěpšu zběrku hornjo- a delnjołužiskich narodnych pěsni Hornjołužiskeje towaršnosće wědomosćow w Zhorjelcu. Dokelž nochcyše, zo towarstwo zběrku wuda, pozdźišo myto njepřiwza. Hromadźe z němskim sekretarom towarstwa Leopoldom Hauptom, kotryž běše so tohorunja wo myto prócował, wuńdźe w 1841/43 w Grimmje sławna dwuzwjazkowa zběrka Pjesnički hornych a delnych Łužiskich Serbow. Pěsnički zwostachu pak hłownje dźěło Smolerja, za kotrejež wudaće so wot pruskeho krala Bjedricha Wylema IV. ze złotej medalju počesći.
Po studiju, kotryž zakónči w lěće 1840, pytaše Smoler za přistajenjom jako domjacy wučer prjedy hač so z duchownym stać chcyše. Dokelž pak we Łužicy ničo njenamaka, přiwzaše hižo městno w Hornjej Šleziskej. W samsnym času pak přebywaše we Wrócławju pruski kral z jeho wyšim ceremonijowym mištrom Stillfriedom (potomnik čěskeho rodu Stojměrow-Stillfriedow a pozdźišo hrabja Alkantara), kotryž sebi wot Smolerja někotre němske přełožki zhotowić daše. Wón namjetowaše jemu, dokelž běše so na Wrócławskej uniwersiće runje profesura za słowjanske rěče załožiła, zo by so pola krala za stipendij zasadźił jeli by słowjanske rěče studował. Nawróćiwši so do Wrócławja, hdźež běše domjacy wučer pola Purkynja, studowaše Smoler jako stipendiat pruskeho krala wot 1841 do 1844 słowjansku filologiju pola Čelakovskeho.
Kulturne prócowanja[wobdźěłać]
Za Jordanowy časopis Jutnička, kotryž so hač do junija 1842 jenož poł lěta wudawa, zdoby wón Zejlerja jako redaktora. Časopis wudawaše so wot toho časa pod mjenom Tydźenska Nowina. Zhromadnje z Warkom přełoži čěski Wothłós pěsni ruskich wot Čelakovskeho (originalny titul „Ohlas písní ruských”) do serbšćiny. Běše to scyła prěni přełožk słowjanskeje rěče, kotryž w knižnej formje wuńdźe. Smoler organizowaše po namjeće Kocora serbske spěwanske swjedźenje. Prěni spěwanski swjedźeń wotmě so 1845 w „Třělerni” w Budyšinje.
Jan Arnošt Smoler spěchowaše a podpěrowaše w času narodneho hibanja załoženje mnoho towarstwow, kaž na přikład w Bukecach, Njeswačidle abo Minakale. Jako čłon 1848 załoženeho budyskeho towarstwa Bjesada skutkowaše w prěnim serbskim dźiwadle sobu. W čěskej činohrě „Rohowin Štyrirohač” wot Václava Klimenta Klicpery (přełožena wot Ćěsle a Dučmana) hraješe Smoler rólu rychtarja.[1]
Hižo w lěće 1845 běše po přikładźe „Matice české”, kotraž z pjenježnych přinoškow knižki za čěski lud wudawaše, a „Matice Srpske” załoženje Towarstwa Maćicy Serbskeje zahajił. Dokelž so wustawki hakle 1846 wot sakskeho ministerstwa a 1847 wot pruskeho knježerstwa wobtwjerdźa, załoži so Maćica Serbska hakle w lěće 1847 w Budyskim lokalu „K winicy”. W lětach 1847 do 1852 běše Smoler prěni redaktor Časopisa Maćicy Serbskeje. Wón přesydli so za krótki čas do Lipska, štož běše w času předměrca, přez poměrnje liberalne nałožowanje censury sakskeho stata, centrum opozicionelneho nowinarstwa w Němskej.[2] Tam skutkowaše jako korektor w nakładnistwje Brockhaus a soburedaktor Jordanoweho časopisa Jahrbücher für slawische Literatur, Kunst und Wissenschaft, kiž měješe w tu- a wukraju mjez rěčespytnikami wulki wuznam. W lěće 1848 doda poslednim politisku přiłohu Slavische Rundschau, kotryž nětko doskónčnje w Budyšinje bydlo redigowaše a w swójskim nakładnistwje wudawaše.
Zdobom přewza Smoler srjedź lěta 1848 wot Handrija Zejlerja redaktorstwo Tydźenskeje Nowiny. W lěće 1850 přewza tohorunja nakładnistwo, rozšěrješe wobsah a přemjenowa je na Tydźenske Nowiny. Dalše přemjenowanje sćěhowaše 1854 na Serbske Nowiny, kotrež potom hač do lěta jeho smjerće wuda. Pod jeho wjednistwom wuwiwachu so na politiski organ a přisporješe so ličba abonentow.
Jan Arnošt Smoler załoži w lěće 1851 serbske nakładnistwo a kniharnju w Budyšinje, kotrež 1863 zhromadnje z Pjechom na serbsko-słowjanske knihikupstwo Schmaler & Pech rozšěrješe a kotrež so 1869 wot Pjecha do Lipska přepołoži.
Z přetorhnjenjemi a změnjenymi titulemi wuńdźechu jeho Jahrbücher hač do lěta 1868 – mjez 1852 a 1856 wudawaše w swójskim nakładnistwje zaso Jahrbücher für slawische Literatur, Kunst und Wissenschaft z přiłohu Slavische Bibliographie, mjez 1862 a 1864 wudawaše Zeitschrift für slavische Literatur, Kunst und Wissenschaft z přiłohomaj Slavische Bibliographie a Slavische Novitäten, w lětomaj 1865 a 1866 Slavisches Centralblatt a wot 1867 do 1868 Centralblatt für slavische Literatur und Bibliographie.
W jeho nakładnistwje wuńdźe wot 1860 tež literarny časopis Łužičan, kotryž přez dlěši čas tež redigowaše, w lětach 1878 do 1881 tohorunja młodoserbska kontrahentka Lipa Serbska a wot 1882 z wobojich zrostły časopis Łužica.
W lěće 1872 postaji so Smoler jako naslědnik Rychtarja na předsydu Maćicy Serbskeje. Na hłownej Maćičnej zhromadźiznje 1861 so wobzamkny, zo so towarstwo wo natwar swójskeho domu prócuje. Hačrunjež so při tym zadołži, je Smoler na swój riziko w lěće 1873 za Maćicu Serbsku ležownosć z kólnju při Lawskich hrjebjach kupił, kotraž słužeše spočatnje hłownje jako biblioteka. Mjez druhim z pomocu pjenježnych srědkow słowjanskich přećelow zarjadowaše na ležownosći tuteho „Maćičneho domu” 1875 serbsku ćišćernju a zahaji pozdźiši nowotwar Serbskeho domu. Jan Arnošt Smoler běše wot 1862 tež čłon Hornjołužiskeje towaršnosće wědomosćow w Zhorjelcu a wot jeje załoženja w lěće 1880 sobustaw Maśicy Serbskeje.
Čas Němskeje rewolucije 1848/1849[wobdźěłać]
Smoler skedźbni w času byrgarskeje rewolucije 1848 Roberta Bluma, kotryž běše čłon Frankfurtskeho předparlamenta a kotrehož znaješe z Lipšćanskeho towarstwa Redeübungsverein na situaciju Słowjanow w Němskej. W lisće pisaše wo poměrach, kotrež so „narodnej bjezprawnosći” bližachu a wuprosy sebi wot njeho zasadźenje pola Frankfurtskeje narodneje zhromadźizny za polěpšenje. Dnja 31. meje 1848 wobzamkny narodna zhromadźizna w rezoluciji, zo prawa njeněmskeje ludnosće w Němskej dospołnje připóznaje. Peticiju, z kotrejž so Serbja 1848 na sakske knježerstwo wobroćichu a sebi konkretne přesadźenje sakskeho šulskeho zakonja z lěta 1835 žadachu, knježerstwo dospołnje wotpokazać njemóžeše. Sakske knježerstwo zwoli do někotrych ze žadanjow wo runoprawosć rěče a kultury na cyrkwinskim a nabožnym polu, na sudnistwach a zarjadach. Tak přizwoli so mjez druhim do wuwučenja w serbskej rěči na Budyskim gymnaziju a na wučerskim wustawje, kaž tež do wudawanja serbsko-němskich wučbnicow.[3] Smoler sta so w lěće 1850 z prěnim wučerjom serbšćiny Budyskeho gymnazija, spisaćelom serbskich wučbnicow a serbskim tołmačerjom na Budyskim sudnistwje. Hižo po někotrych lětach běše so Smoler wot wuwučowanja wuwjazał, štož so ze słabej přičinu wobkrućowaše, zo njemóžeše dla jězbow do Ruskeje wučbu prawidłownje přewjesć a zo běše swoje zastojnstwo bjez dowola wopušćił.[4]
Po tym zo běše rakuske wójsko Słowjanski zjězd w Praze porazyło, přebywachu mnoho Słowjenjo, kaž pólski basnik a spisowaćel Roman Zmorski (1824–1867), jeho přećel Teofil Lenartowicz (1822–1893, pólski basnik), Hipolit Terlecki (1806–1890, teologa z Wołynskeje), Mato Topalović (1812–1862, chorwatski měšnik a spisowaćel) w Budyšinje. Hdyž běše so politiski njeměr rozpušćił, so nimale wšitcy zaso do domizny wróćichu. Zmorskeho, kotryž pak dlěši čas w Budyšinje zwosta, znaješe Smoler hišće z Wrócławja a wudawaše 1851 jeho emigrantski časopis Stadło.
W meji 1849 zetka so w Budyšinje z Michailom Aleksandrowičom Bakuninom (1814–1876), jednym z hłownych iniciatorow Drježdźanskeho mejskeho zběžka. Jeho žadanje wo wobrónjenym wobdźělenju serbskich burow na zběžku pak Smoler dospołnje wotpokaza. Wot lěta 1850 běše Smoler sakski poddan a měšćan Budyšina. W tutym času přebywaše princ Albert, bratrowc sakskeho krala Bjedricha Augusta jako major w Budyšinje. Jako připóznaće, zo serbscy wojacy 1849 krala swěrnje zakitowachu, měješe krónprinc Albert za čas něhdźe połdralětneho přebytka w Budyšinje wot Smolerja serbšćinu nawuknyć.
Jězby do Ruskeje[wobdźěłać]
Smoler bě přiwisnik teorije słowjanskeje wzajomnosće. Za Serbow sebi wočakowaše wosebje pozbudźenje a spěchowanje přez kontakty a wuměnu z druhimi słowjanskimi ludami. Haješe zwiski k narodnym prócowarjam a spisowaćelam we wšěch słowjanskich kónčinach, ale wosebje do Ruskeje. W zwisku z pjenježnymi ćežemi swojich narodnych předewzaćow přewjedźe Smoler wot 1859 wjacekróć jězby do Ruskeje, zo by tam financielne srědki zběrał, štož so jemu pak jenož mało poradźi.
W lěće 1867 přizamknyštaj so Smoler a serbski lěkar Dučman na Słowjanskim zjězdźe do Moskwy, na kotrymž so tež čěskej politikarjej Palacký a Rieger wobdźělištaj. W Carskojim Sele, lětnej rezidency ruskeho kejžora, běštaj tež Serbaj w delegaciji, kotrejž kejžor Aleksander II. awdiencu skićeše. W Moskwje wopytachu wobdźělnicy zjězda potom etnografisku wustajeńcu.
Dalše jězby do Ruskeje slědowachu 1873 a do Pólskeje a Ruskeje w lětach 1881 do 1883, hdźež spisa awtobiografiji. Tam přełoži a wudospołni tež Historije słowjanskich literaturow Pypina a Spasowicza (1829–1906). Přez jeho jězby do Ruskeje běše Smoler přeco zaso srjedźišćo kedźbnosće w němskich nowinach a zjawnosći. Wón so wočorni a jemu so wumjetowaše panslawizm w Serbach šěrić, tak zo so na wonkowny ćišć tež wot předsydstwa Maćicy wuwjaza a na čestneho předsydu na čas žiwjenja pomjenuje.
Swójba[wobdźěłać]
Jan Arnošt Smoler woženi so 1850 z Amaliju Němcec (1832–1868). Jeju najstarša dźowka Ludmila woženi so 1878 z gymnazialnym wučerjom Čochom z kotrymž so zhromadnje do Ruskeje přesydli, syn Jan Jarosław wupućowaše tež do Ruskeje a Marko Smoler běše nakładnik a redaktor Serbskich Nowin. Dalše dźěći (Wladimir, Stanisław a Olga) hižo zahe zemrěchu. W lěće 1868 zemrě Smolerjej mandźelska. Přez intensiwne jězby do wukraja Smoler ćělnje jara ćerpješe a tak so hišće raz z Ernestinu Heinzelmannec (1829–1903) woženi. Jan Arnošt Smoler zemrě 13. junija 1884 w Budyšinje. Smolerjec row namaka so na Budyskim Hrodźišku.
Česćowanja a zasłužby[wobdźěłać]
Za jeho zasłužby wo słowjanske rěče spožči so Smolerjej w lěće 1862 wot ruskeho cara komturny křiž ruskeho rjada swj. Hany. Dźiwajo na serbske naležnosće, wotpokaza wšelake powabne powołanja na słowjanske uniwersity, kaž na přikład 1862 na „Szkołu Głównu” we Waršawje. Hižo w lěće 1883 spisa Alfons Parczewski biografiju wo Smolerju.
W zwisku z jeho sylnym angažementom za serbski narod a prócowanjom wo kulturnu awtonomiju Serbow, płaći Jan Arnošt Smoler jako zbudźer serbow. Ze předstajenym „analogiskim” prawopisom (štož woznamjeni, zo je po přikładźe čěskeje a pólskeje ortografije stworjeny), połoži zakład za wutworjenje serbskeje spisowneje rěče. Zasadźeše so we wšelakorych rěčnych přiručnikach, kaž w knize Mały Serb, jeho pěsničkach abo w Němsko-Serbskim słowniku wo přesadźenje prawopisa. W zasadach so tutón prawopis tež dźensa hišće wužiwa.
Jeho hłowna twórba Pjesnički hornych a delnych Łužiskich Serbow hodźi so do rjada druhich etnografiskich zběrkow w słowjanskich krajach zarjadować. W tutym času na přikład tež spisowaćel Kollár słowakske a w basnik Erben čěske ludowe pěsnje znosyštaj. Twórba Smolerja wuznamjeni so přez swoju mnohostronskosć etnografiskich informacijow a wuwjedźenjow, tak zo běše tež pola Grimmec bratraj připóznawana. Ze zběrku połožeše Smoler zakład za serbsku ludowědu a pohnuwaše rjad dalšich serbskich, słowjanskich a němskich naslědnikow k zběranju ludowych spěwow.
W lěće 1922 stwori Praski rězbar Vladimír Bretschneider gipsowu bustu Smolerja, kotraž so w žurli něhdyšeho Serbskeho domu při Lawskich hrjebjach wustaji a so dźensa w Serbskim muzeju w Budyšinje namaka. Składnostnje jeho 150tych narodninow so w Budyšinje při Lubijskej dróze pomnik Smolerja wot Budyskeho rězbarja Rudolfa Enderleina (1908–1985) poswjeći. Při tym so Enderlein po wšěm zdaću na bustu Bretschneidera powoła.[5] W tutym wopomnjenskim lěće so w NDR tohorunja listowej znamce wudaštej. Na jednej so portret Smolerja pokaza a na druhej je nowy Serbski dom w Budyšinje při Póstowym naměsće zwobraznjeny. Naćisk k tomu tworitaj wuměłcaj Jan Hansky a Gerhard Stauf (1924–1996).
Dźensa nosy Budyska domowinska župa mjeno Jana Arnošta Smolerja. We Łazu pěstuje so namrěwstwo Jana Arnošta Smolerja a Handrija Zejlerja w Domje Zejlerja a Smolerja, kotryž je wot 1994 w něhdyšej wjesnej šuli, hdźež běše Smoler za čas swojeho dźěćatstwa žiwy. We Wojerecach je dróha po Smolerju pomjenowana.
W Budyšinje so 1991 Smolerjec kniharnja přez Ludowe nakładnistwo Domowina znowa załoži. Je to jenička kniharnja z dospołnym sortimentom aktualneje serbskeje literatury a z wobšěrnym poskitkom antikwariskich knihow.
Twórby[wobdźěłać]
Spisowaćelske dźěła (wuběr)[wobdźěłać]
- Mały Sserb aby Serske a Njemske Rosmłowenja. Budyšin 1841
- Pjesnički hornych a deĺnych Łužiskich Serbow. 2 zwjazkaj, Grimma 1841 a 1843 (z Leopoldom Hauptom)
- Njemsko-Serski Słownik – Z wułoženjom powšitkomneho Serskeho prawjepisanja. Budyšin 1843
- Wothłós pěsni ruskich. Praha 1846 (z Janom Awgustom Warkom)
- Powostanki ze starodawneho nabóžnistwa w serbskich Łužicach. Budyšin 1848
- Sorbisch-wendische Sprachlehre – Mała Serbska rěčnica. Budyšin 1850
- Kleine Grammatik der serbisch-wendischen Sprache in der Oberlausitz – Mała serbska ryčnica. Budyšin 1852
- Wo słowjanskich městnych mjenach w Hornjej Łužicy a jich wuznamje. Budyšin 1867
Nakładniske dźěła (wuběr)[wobdźěłać]
- Aleksandr Hilferding: Die sprachlichen Denkmäler der Drevjaner und Glinjaner Elbslaven im Lüneburger Wendlande. (Přełožk: Jan Arnošt Smoler.) Budyšin 1857
- Aleksandr Hilferding: Bosnien. Reise-Skizzen aus dem Jahre 1857. Budyšin 1858
- Robert Immisch: Die slawischen Ortsnamen im Erzgebirge. Budyšin 1866
- Křesćan Bohuwěr Pful (wud.): Łužiski serbski słownik. Lausitzisch wendisches Wörterbuch. Budyšin 1866
- Křesćan Bohuwěr Pful: Laut- und Formenlehre der oberlausitzisch-wendischen Sprache. Mit besonderer Rücksicht auf das Altslawische. Budyšin 1867
- Carl August Jentsch: Geschichte der Lausitzer Predigergesellschaft zu Leipzig und Verzeichnis aller ihrer Mitglieder vom Jahre 1716–1866. Budyšin 1867
- Kito Wylem Broniš: Die slavischen Familiennamen in der Niederlausitz. Budyšin 1867
- Eduard Rüffer: Die Balkanhalbinsel und ihre Völker vor der Lösung der orientalischen Frage. Eine politisch-ethnographisch-militärische Skizze. Budyšin 1869
Jako redaktor a wudawaćel časopisow[wobdźěłać]
- Jahrbücher für slavische Literatur, Kunst und Wissenschaft a Slavische Rundschau, Slavische Bibliographie
- Zeitschrift für slavische Literatur, Kunst und Wissenschaft a Slavische Bibliographie, Slavische Novitäten
- Slavisches Centralblatt
- Centralblatt für slavische Literatur und Bibliographie
- Tydźenska Nowina a Serbske Nowiny
- Stadło
- Łužičan
- Lipa Serbska
- Łužica
Wotkazy[wobdźěłać]
Žórła[wobdźěłać]
- Pětr Kunze: Jan Arnošt Smoler. Ein Leben für sein Volk. W: Spisy Serbskeho instituta 10. Ludowe nakładnistwo Domowina. Budyšin 1995. ISBN 3-7420-1624-5
- Kito Lorenc (wud.): Sorbisches Lesebuch. Serbska čitanka. Lipsk 1981.
- Jan Cyž: Smoler, Jan Arnošt. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 511slsl.
- Adolf Černý (wud.): Autobiografija J. E. Smolerja. W: Časopis Maćicy Serbskeje. Lětnik 136 (1917).
- Alfons J. Parczewski: Jan Ernest Smoler. Ustęp z historyi narodowego odrodzenia Górnych Łużyc. Warszawa 1883.
- ↑ Rudolf Jenč: Stawizny serbskeho pismowstwa: 2. dźěl. Ludowe nakładnistwo Domowina. Budyšin 1960, str. 140.
- ↑ Reiner Gross: Geschichte Sachsens. Edition Leipzig. Dresden, Leipzig 2007, str. 221.
- ↑ Peter Kunze, Edmund Pech: Zur Entwicklung des sorbischen Schulwesens in der Oberlausitz von den Anfängen bis zur Gegenwart. Lětopis 56 (2009) 1, str. 3–30.
- ↑ Peter Kunze: Die Sorbenpolitik in der Ober- und Niederlausitz vom Wiener Kongress bis zum Ersten Weltkrieg. W: Spisy Serbskeho instituta – Zwischen Zwang und Beistand. Ludowe nakładnistwo Domowina. Budyšin 2003, str. 28.
- ↑ Marija Měrćinowa: Bildnisse sorbischer Persönlichkeiten von der ersten Hälfte des 19. Jahrhunderts bis zum Ersten Weltkrieg – Zeugnisse bürgerlichen Werteverhaltens. W: Spisy Serbskeho instituta – Zwischen Zwang und Beistand. Ludowe nakładnistwo Domowina. Budyšin 2003, str. 265–286.


text:
Arystoteles
Arystoteles (gr.: Ἀpισtotέλnς, Aristotelēs; ur. 384 p.n.e., zm. 322 p.n.e.) – jydyn s třech, kole Platůna a Sokratesa nojsrogšych filozofůw greckych. Stwořůu uopozycyjny do platůńismu a růwńy spůjny systym filozofičny, kery fest dźouou na filozofijo a nauka ojropejsko a tyž jygo chřeśćijańsko uodmjana mjanowano tůmismym bůua uod XIII w. a je do dźiśej uoficyjolnům filozofijům Kośćoua katolickigo.
Arystoteles pouožůu sroge zasugi we astrůnůmije, fizyce, bjologije a logice, nale tajla jygo teoryje astrůnůmičnych a fizyčnych uokazoua śe felerno. Zbyt rygorystyčno akceptacyjo uůnych teoryje bez předstawićelůw filozofije scholastyčnyj stoua śe jydnům s přičyn uopůźńyńo rozwoju uůnych nauk we Ojropje, nale s drůgi strůny myśl Arystotelesa zainspirowoua do pošukiwańo nowych hipotez we kosmologije a fizyce bez krytyčnych arystotelikůw juž we XIII a XIV wjeku (zwuašča tzw. via moderna we filozofije).


text:
Michałowice
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Wsie gminne[edytuj | edytuj kod]
- Michałowice - wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, siedziba gminy Michałowice
- Michałowice (dawniej Michałowice-Osiedle) - wieś w woj. mazowieckim, w pow. pruszkowskim, siedziba gminy Michałowice
Pozostałe miejscowości[edytuj | edytuj kod]
- Michałowice - wieś w woj. dolnośląskim, w pow. kłodzkim, w gminie Międzylesie
- Michałowice - wieś w woj. dolnośląskim, w pow. strzelińskim, w gminie Borów
- Michałowice - wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wrocławskim, w gminie Długołęka
- Michałowice - wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wrocławskim, w gminie Sobótka
- Michałowice - wieś w woj. łódzkim, w pow. skierniewickim, w gminie Kowiesy
- Michałowice - wieś w woj. mazowieckim, w pow. grójeckim, w gminie Mogielnica
- Michałowice - wieś w woj. opolskim, w pow. brzeskim, w gminie Lubsza
- Michałowice - wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. kazimierskim, w gminie Czarnocin
- Michałowice-Wieś – wieś w woj. mazowieckim, w pow. pruszkowskim, w gminie Michałowice
Inne[edytuj | edytuj kod]
- Michałowice – część miasta Piechowice
- Michałowice – wieś na Ukrainie w obwodzie lwowskim


text:
Mapa kodów pocztowych CisinyMiejscowość: Cisiny
Gmina: Lniano
Powiat: świecki
Województwo: kujawsko-pomorskie
Kod pocztowy: 86-141
Kody pocztowe
Kody pocztowe w innych miejscowościach: Koszalin kody pocztowe, Dębica kod pocztowy, Łużycka 27 Bydgoszcz kod pocztowy, Łużycka 28 Bydgoszcz kod pocztowy, Łużycka 30 Bydgoszcz kod pocztowy, Łużycka 32 Bydgoszcz kod pocztowy, Łużycka 33 Bydgoszcz kod pocztowy, Łużycka 43 Bydgoszcz kod pocztowy, Łużycka 45 Bydgoszcz kod pocztowy, Łużycka 46 Bydgoszcz kod pocztowy, Łużycka 56 Bydgoszcz kod pocztowy, Łużycka 58 Bydgoszcz kod pocztowy, Łużycka 78 Bydgoszcz kod pocztowy, Łużycka 80 Bydgoszcz kod pocztowy, Łużycka 81 Bydgoszcz kod pocztowy, Łużycka 83 Bydgoszcz kod pocztowy, Łużycka 84 Bydgoszcz kod pocztowy, Łużycka 91 Bydgoszcz kod pocztowy, Łużycka 96 Bydgoszcz kod pocztowy, Łużycka 99 Bydgoszcz kod pocztowy, Łużycka 102 Bydgoszcz kod pocztowy, Łużycka 103 Bydgoszcz kod pocztowy, Łużycka 111 Bydgoszcz kod pocztowy, Łużycka 114 Bydgoszcz kod pocztowy, Łużycka 119 Bydgoszcz kod pocztowy, Łużycka 120 Bydgoszcz kod pocztowy, Łużycka 121 Bydgoszcz kod pocztowy, Łużycka 122 Bydgoszcz kod pocztowy, Rozłogi 16 Bydgoszcz kod pocztowy, Rozłogi 18 Bydgoszcz kod pocztowy, Rozłogi 45 Bydgoszcz kod pocztowy, Rozłogi 46 Bydgoszcz kod pocztowy, Rozłogi 50 Bydgoszcz kod pocztowy, Rozłogi 53 Bydgoszcz kod pocztowy, Rozłogi 54 Bydgoszcz kod pocztowy, Rozłogi 56 Bydgoszcz kod pocztowy, Rozłogi 61 Bydgoszcz kod pocztowy, Rozłogi 68 Bydgoszcz kod pocztowy
Mapa strony


text:
Malta
Malta, Maltańsko Republika, (uoficjalne mjano: malt. Repubblika ta’ Malta, ang. Republic of Malta) je wyspjarskym państwym na Strzůdźymnym Morzu. Jeji stolica je Valletta. Malta samostanowi śe dźepjyro uod 1964 roku, bestůż co zawczasu bůła brytyjskům kolůńijům.
Treść
Geůgrafijo[Sprowjej]
Malta leży na stategicznym placu na Postrzůdźymnym Morzu, 95 km na połedńe uod Sycylije a 290 km na wschůd uod Tůnezyje. Skłodo śe ze trzech wysp:
- Malta, 246 km²
- Gozo, 67 km² (kole 30 000 mjyszkańcůw)
- Comino, 3 km² (ludźe sům tam ino we czas syzůnu feryjůw)
Do Malty nolyżům tyż trzi małe wysepki: Cominotto, Filfla Island a St. Paul's Island. Ranty wszyjskich wysp sům zauobycz skoliste. Nojwyższy wjyrch je Ta' Dmejrek (253 m). Geůgraficzńy a geologiczńy Malta leży we Ojropje.
Leży we klimatycznyj strefje typowyj lo rygjůnůw Postrzůdźymnygo Morzo. Je tam chłodno źima a fest gorke lato, prowje beż żodnych uopadůw.
Wspůłrzyndne geograficzne Malty sům 35 50 N, 14 35 E
Klimat[Sprowjej]
Malta je we strefje klimatůw postrzůdźymnomorskich. Ńy ma sam wjaterůw, nebla, śńyga alibo źimna. Strzedńo tympyratura je uod 14,1 °C we źima (listopad - kwjećyń) do 32 °C latym (moj - paźdźerńik). Klara dowo sam śwjotło 6:46 godźin, kedy je źima a 10:11 godźin, kedy je lato. Uopady sům sam głůwńy we źima. Na rok ślatuje sam 578 mm.
Polityka Malty[Sprowjej]
Malta bůła brytyjskům kolůńijům aże do 21 wrześńa 1964, kedy śe usamostanowjyła a 13 grudńo 1974 stoła śe republikům, uostoła nale a dali je ferajńistkům Brytyjskigo Ferajnu Norodůw (Commonwealth of Nations). Uod 1 moja 2004 Malta do kupy ze 9 inkszymi państwůma (we tym ze Polskům a Czeskům Republikům) wlozła do Ojropejskij Ůńije.
Malta je republikům parlamyntarnům. Na czele państwa stoji prezydynt republiki, wybjyrany bez parlamynt. Prezydentym Malty je je uod 4 kwjytńa 2009 George Abela. Jydno kadencyjo prezydencko trwo 5lot, co uoznaczo, iże nostympny absztimůng bydźe we 2014 roku.
Uod roku 1993 Malta ferwaltůngowo tajluje śe na 68 tzw. lokalnych rad (local council), kere wybjerane sům roz na trzi lata.
Jeszczy przed uusamostanowjyńym maltańsko polityka bůła podźelono na dwje strůny: socjalistyczno-nyutralne Stronńictwo Roboty (Labour Party,Partit Laburista, MPL, Maltese Labour Party) a konserwatywne Strůnńictwo Nacjonalistyczne, Nationalist Party (Partit Nazzjonalista, abrewjacyjo: PN). Je jeszczy wjyncyj partyjůw, nale ńy majům uůne wjynkszygo politycznygo znoczyńo, sům to ntp. Alternatywa dymokratyczno (Alternattiva Demokratika, AD), uodpedńik ojropejskich „Źelůnych“. Wszyjske parlamyntarne absztimůngi majům tradycyjńe ćasne wyńiki a gůwne partyje zmjyńajům śe przi władzy. Absztimůng do parlamyntu s dńo 12 lipca 2003 doł take rozdźylyńy gosůw:
- Nationalist Party – 51,79 procyntůw
- Labour Party – 47,51 procyntůw
Maltańske partyje polityczne fest wadźoły śe uo polityka zagrańiczno. Konserwatywno PN chćoła kej nojbarzi leźć ku Zachodowi, a do Ůńije Ojropejskij, na Labour Party, utrzimowało dobre kůntakty ze Zwjůnzkym Radźeckim, a krajůma RWPG a Chinůma.
Ferwaltůngowy tajlůng[Sprowjej]
We 1993 ustanowjyli, iże Malta tajluje śe na 68 samorzůndůw (54 na wyspje Malta, 14 na wyspje Gozo). Cołko wyspa Comino je we samorzůńdźe Għajnsielem, na wyspje Gozo.
Gyszichta[Sprowjej]
Poczůntki cywilizacyje we Malće bůły aże 5200lot p.n.e. kej trefjyli sam ze Sycylije pjyrsze uosadńiki. Wele 3500 p.n.e. we mjeśće Ġgantija na wyspje Gozo wzńyśli śwjůntyńo. Podane na ńa budowle ńyskorzi powstoły tyż we inkszych placach, ńy yno na Gozo nale tyż na gůwnyj wyspje - Malće
Malta, kero je dobrym placym do kůnrolowańo strzodkowygo a wschodńigo basynu Strzůdźymnygo Morzo, mjoła moc pośedźićelůw .
Kole 800 p.n.e. założyli sam swoje uośedla Feńicjany, zajś 300lot ńyskorzi wyspa podbjyli Kartagińczyki. We 257 p.n.e. bůł pjyrszy angrif Rzimjanůw a we 218 p.n.e. Malta stoła śe tajlům Rzimskiego Imperyjům. We 60 n.e. wele brzygu wyspy, na mieliźńe, rozbjůł śe statek, kery przewoźůł do Rzimu, św. Paulika, kery nawrůcił Malta na Krześćijaństwo. We 395 po tajlůngu Imperyjům wyspa bůła regjyrowano uod Wschodńigo Cesarstwa ze stolicům we Konstantynopolu. We 870 zdobyli ja Araby, zaś we 1090 Normany a przikuplowali ja do kśynstwa, a potym do Krůlestwa Sycylije.
We 1530 kajzer Karlik V Habsburg skozoł wyspa, jako lynno wyćepanymu ze Rodos Joańitům. 18 maja 1565 napoczůna śe ataka armije Imperyjům Uosmańskigo, we keryj bůło 40 000[2] wojokůw. Uobrůńcy, kerych bůło poraset zakůnnych wojokůw, 2 tyś. szpańelskich wojokůw a wele 6 tyś. cywilnyj ludnośće, poradźyli sztyry mjeśůncy ńyskorzi (8 wrześńa) cołkym uodeprzeć tyn angrif. Lů uczczyńo wygranyj Wjeli Majster Jean Parisot de la Valette wzńes we 1566 sztad, kery nazwali uod jigo mjana Valetta. Mjasto to ńyskorzi stoło śe stolicům Malty. We 1798 francusko wojenno marynarka, kero lozła do Egiptu zaatakowała a zdobůła wyspa. Napoleon Bonaparte kozoł wojokům zakůnu bez pora nojbliższych dńůw iś ze wyspy. Pora mjyśyncůw ńyskorzi Maltańczyki byli fest ńyrodźi ze regjyrůnku Francyje a napoczůnli powstańy. Skiż hilfy uod Sycylije a Wjelgij Brytańije we 1800 Maltańczyki wygrali a Francuzy muśeli śe poddać. Malta wlozła pode protekcyjo Wjelgij Brytańije.
Wjedyński Kůngres, kery bůł we rokach 1814-1815 zuůnaczoł ze Malty brytyjsko kolůńijo. Wyspa bůła lo Wjelgij Brytańije bazům podwodnych uokryntůw wczas II Śwjatowyj Wojny festylńy zawodzała państwům Uośe we posyłańu zaopatrzyńo do Půłnocnyj Afryki. Wojska ośi "uoblegały" wyspa a ńiszczoły konwoje ze zauopatrzyńym, kere płynyły do Malty, przi czym durś ja bůmbardyrowały a zastawjały minůma. Bez to aljanty bez jaki czas ńy mogli ze Malty napoczynać wojynnych dźołańůw. Ńymcy nale ńy zrobjyły wjelgij inwazyje na Malta, skuli tygo, iże chćeli gibko zdobyć Egipt. Po uoblynżyńu, wyspa we 1942 uodznaczyli Krziżym Jorguśa.
We 1947 Malta uzyskoła wewnyntrzno autůnůmijo, zaś we 1963 Malta śe usamostanowjyła. Rok ńyskorzi Malta uzyskoła cołkowito ńypodlygłość, kej ferajńista Ferajnu Norodůw. Podpisali tyż uobrůnny układ, kery dowoł zwolowoł na utrzimańy na wyspje brytyjskich bazůw. We 1967 układ tyn zerwali a dźepjyro sztyry lata ńyskorzi wynegocjowali porozůmjyńy. 13 grudńa 1974 proklamowali Republika Malty (Repubblika ta' Malta). 1 maja 2004 Malta przistůmpjoła do Ojropejskij Ůńije.
Gyszichtowe pamjůntki[Sprowjej]
Malta je bogato we gyszichtowe pamjůntki. Trzi ś ńich sům wpisane na lista Kultularnygo Dźedźictwa ferajnu UNESCO: Valetta, megality na wyspach: Malta a Gozo, a tzw. Hypogeum we Hal Saflieni.
Nostympne historyczne pamjůntki sům ze uokresu arabskigo przebywańo na wyspje, gůwne zaś ze czasu władańo Johańitów. Do śe wymjyńić cołke mjasto Mdina (mury wystawjyli juzaś Araby), dali ńyporachowane budowle a twjerdze we Vallećće, stolica wyspy Goza- Victoria, moc pałacůw a wjeży strożniczych rozćepanych po cołkim archipelagu.
Dymůgrafijo[Sprowjej]
Wjynkszość Maltanůw, żyje na gůwnyj wyspje: Malće. Nojczyńśći we mjejskich aglomeracyjach (ůng. 90%). Strzedńe zagynszczyńy ludnośći to je 1265 mjyszkańcůw na km² (nojwjynkszo we Ojropje a trzećo na śwjeće). Kole 3% uobywatelůw to sům auslyndry, nojwjyncyj je Brytyjczykůw. Tyla samo Maltanůw żyje za grańicům (we Kanadźe, Australiji a tyż we USA).
Wyspa Gozo je barzi "źylůno" a mo barzi rolńiczy charakter. Mo tyż myńszo gynstość zaludńyńo.
Wyspa Comino je zamjyszkano ino we sezońy turystycznym. Je sam jedyn hotel. Půza sezonym mjyszko tam sztyrych ludźi.
- wzrost ludnośći: 0,6%
- strzedńi wjek: 38 lot
- chopůw: 36,6 lot
- babůw: 39,5 lot
- wspůłczynńik rodzyńo: 10,09 na 1000 uobywatelůw
- wspůłczynńik umarćo: 7,91 na 1000 uobywatelůw
- wspůłczynńik umarćo przi rodzyńu: 5,69 na 1000 rodzonych žywo
- strzedńo dugość żywobyćo: 78,43 lot
- chopůw: 76,39 lot
- babůw: 80,43 lot
- (dane na rok 2003)
Procynt babůw, kere robjům a tyż tych, kere majům wyższe wykstałcyńy je nojwyższy na cołkim śwjeće.
Pochodzyńe ludnośći[Sprowjej]
Uo pochodzyńu populacyje s megalityčnego uokrysu sům ino zmjarkowańa. Uośedlyńe teroźnyj ludnośći zaczoło śe kole 2000 lot przed Chystusym. Potym, bez 500 lot Malta bůła ńyzamjyszkano. Wedle jednyj, ńypotwjyrdzonyj teoryje Malta bůła uośedlono ze Sycylije, nale ńyskorzi doszło do tajlowygo wymjyszańo ludnośći s inkszymi norodůma.
Godki Malty[Sprowjej]
Gůwnům godkům je maltańsko (Malti), nale kupa ludźi godo po angelsku, a po italsku. Angelsko godka je przi tym drugům urzyndowům godkům, zaś italsko mjała taki sztatus do 1934
Maltańsko je semicko godka, fest spokrewńůno ze godkům arabskům (podug ńykerych myńszośćowych poglůndůw mo pochodzyńy blank uod godki feńickij). Maltańsko godka mo fest wjelgi ajnflus godek romańskich (nojbarzi italskij) a angelskij. Maltański je jedynům semickům godkům, kero je zapisowano we łaćińskim abecadle.
Mjano Malta pochodźi s mjan feńickych a tyż arabskich, kere bůły: Malet, Melita, Maltacheum a inksze.
Religijo[Sprowjej]
Ůngyfer 98% mjyszkańcůw Malty je rzimskimi katolikůma. Na Malće sům 364 kośćoły. Kśyndze, mńichy a mńiszki dowajům wjynkszo tajla ludźi, ańiżeli we kerymkolwjek inkszym państwje. Katolicyzm je zapisany we uodpedńij ustawje jako państwowo religijo a jigo ajnflus je fest srogi na regjyrůnek, bestůż szajdůngi a aborcyjo sům zakozane.
Mjasta[Sprowjej]
S lotu ptoka, do śe myśleć, co cołke cyntrům gůwnyj wyspy - Malty je jednym wjegim mjastym. Nale to wrażyńy je felerne, przede wszyjskim we kůnsekwencyji fest pryndkij rozbudowy mjast bez uostatńee myńi a wjyncyj trzista lot. Grańice mjast abo aglomeracyji do śe poznoć ino s informacyji na taflikach. Do nojwynkszych mjast przinoleżům:
- Valletta (tyż: La Valletta), stolica, je to gyszichtowo twjerdza
- Sliema, cyntrům handlowe a zakupowe
- Birkirkara, nojwjynksze mjasto (2008: 20 834 mjyškańcůw[zdrzůdło?])
- Mdina, downo stolica ze historycznym cyntrům, mjanowano tyż „ćiche mjasto“, do śe tam wlyźć ino pjechty
- Victoria, stolica wyspy Gozo
- tzw. „Trzi mjasta“ (The Three Cities), to je:
- Vittoriosa (tyž Birgu)
- Senglea
- Cospicua
Transzport[Sprowjej]
Malta to je jedne ze sztyrech państwůw, kaj jeźdźi śe po lewyj strůńe drogi. Motoryzacyjo je fest rozpowszechńůno we Malće. Podug danych ze 1990 we państwje bůło 182 254 samochodůw, co dowo Malće zagynszczyńy 582 samochodůw / km². Malta podug tygo wskoźńika je sztwrto we cołkij Ojropje. Malta mo 2 254 km cestůw, ze czygo 1 972 (87,5) je asfaltowe.
We Malće je tyż autobusowy transzport, kery dźoło sam uod 1905 a je na wyspach Malta a Gozo. Maltańske autobusy sům turystycznům atrakcyjům. W kożdy rok przewożům wele 31 000 000 ludźůw.
We państwje je jedno lotńisko: Malta International Airport, kero roz za czas mjanowany je tyż Lotńisko Luqa. Za pjyrwa mjała być to baza do brytyjskigo Royal Air Force. Ze tygo lotńiska do śe lećeć lyńijům Air Malta do 36inkszych placůw.
Malta a Uńijo Ojropejsko[Sprowjej]
Drůga Malty do Uńije Ojropejskij bůła dugo. Rzůnd dowoł roz poparće, roz uodpora - zoleży fto wuůnczas bůł u władzy. Wjadůmo, iże kożde pomjyńańy władzy na Malće przińesło ze sobům jako zmjana we polityce lo Uńije Ojropejskij a wstympu do ńi. Maltańsko konserwatywno PN bůła blank za, Labour Party (a ńykere zwjůnzki zawodowe) przećiw człůnkostwu we UE.
Pjyrszy roz Malta antragowała uo członkostwo juzaś we 1990. Pů wygranyj Labour Party we absztimůngu we roku 1996 Malta tyn antrag uchyloła. Pů przedwczesnym absztimůngu we 1998, kedy wygroła PN, wńosek uostoł uodnowjůny.
Uo wstympje do Uńije Ojropejskij rozprawjano na konferencyji we Kodani 13 grudńa 2002. We absztimůngu 8 marca 2003 za członkostwym bůło 53,65 % ze tych, co walowali. W ramach rozszyrzyńo Ůńije uo dźyśyńć państw 1 maja 2004 Malta stoła śe członkym UO a wyprzedźoła Luksymburg, jeli łaźi uo nojmyńsze państwo Ůńije.
Uod 1 styczńa 2008 we Malće buli śe we Ojro.
Przipisy
- ↑ Dane szacůnkowe na lipjec 2007 [CIA The World Factbook (Zdřůduo:CIA).
- ↑ .Gyszichta Srogigo Uoblynżyńo znůma je yno ze krześćijańskych zdrzůdłów, a skiż tygo trudno je pedźeć, wjela gynau bůło tureckich wojokůw. Růżnorake zdrzůdła podowajům, co bůło ich uod 20 000, do ańi 100 000, nale nojczyńści podowano jich liczba to je 40 tyś.


text:
Bjołoruś
Bjołoruś, Republika Bjołoruśi (bjoł. Бeлapycb, Pэcпyблika Бeлapycb, rus. Бeлopyccия, Бeлapycb, Pecпyблиka Бeлapycb) – państwo we Ojropje Wschodńij. Grańica mo ze Polskům (na zachodźe), Litwům, Łotwům (na půłnocy), Rusyjům (na wschodźe) a Ukrajinům (na połedńu). Ńy mo dostympu do morzo.
Przipisy[Sprowjej | sprowjej zdrzůdło]
- ↑ Mińisterstwo Statystyki a Analiz Republiki Bjołoruś, szac. 1 styczńa 2008, U.S. Census Bureau (International Data Base) szac. na 1 styczńo 2008 na ůng. 9 705 000 [1], CIA The World Factbook szac. na lipjec 2008 na ůng. 9 685 768 [2]


text:
Pyreneje
Pyreneje (špański Pirineos, francojski Pyrénées, baskiski Pirinioak a katalański Pirineus) su něźi 430 km dłujka smuga górow w krotkowjacornej Europje, kenž se wupśestrěwaju mjaz Atlantiskim oceanom na pódwjacorje a Srjejźnym mórjom na pódzajtšu a wótgranicuju Pyrenejsku połkupu z wóstatneje Europy. Na grjebjenju Pyrenejow běžy statna granica mjaz Špańskeju a Francojskeju; wósrjejź górinow namaka se wušej togo małostat Andorra.
Nejwušy dypk Pyrenejow jo Pico de Aneto (3.404 m) pśisamem dokładnje w srjejźišću górskego rjećaza, něźi 170 kilometrow dłujkowjacornje Barcelony.