text:
Pozōr: Instrukcyjŏ instalacyje je niżyj.
Trochã mi to wziōnło, ale antlich idzie pedzieć, że piyrszŏ etapa je za nami. Ôd dugszego czasu robiã nad przekłŏdym Mozilla Firefox na gŏdkã i wczorej skōńczōłch przekłŏd samyj przeziyrŏczki (bez to nŏczynia deweloperske i inksze ekszpercke rzeczy sōm po angelsku).
Na razie idzie używać Firefoksa po ślōnsku ino we wersyji beta; paket gŏdki niy bydzie fōngować ze terŏźnōm.
Przekłŏdanie prziniosło moc problymōw do rozwiōnzaniŏ. Bez przikłŏd potocznie i na webpage, i na website idzie pedzieć strōna abo zajta. Przeziyrŏczka ale niy może pokŏzować takich samych kōmunikatōw na jedno i druge, bo jak sie jij kŏże szukać na strōnie, to sie niy wiy, eli sie jij pedziało, coby szukała ino na tyj jednyj strōnie, abo na wszyjskich we danyj dōmynie. Przikłŏd:
Używŏcz: Szukej na strōnie “Firefox”.
Przeziyrŏczka: Na tyj strōnie niy szło nic znojść http://grzegorzkulik.pl/slowniki
Używŏcz: Aha, niy ma sam nic http://grzegorzkulik.pl
W inkszych gŏdkach wyglōndŏ to tak:
angelskŏ – website – plac necowy
hiszpańskŏ – sitio web – plac necowy
katalōńskŏ – lloc web – plac necowy
francuskŏ – site web – plac necowy
niymieckŏ – Website – plac necowy (używajōm angelskigo słowa)
polskŏ – witryna internetowa/serwis internetowy – internetowŏ auslaga/internetowy zerwis
czeskŏ – używajōm angelskigo słowa
Bez to ślōnski Firefox na page gŏdŏ zajta, a na site gŏdŏ plac.
Druge wŏżne słowo to file. Wielu ludziōm zdŏwŏ sie, co bez problymu idzie pedziećplik, ino że plik po ślōnsku to je sztos, ale zaś sztos niy sztymuje, coby nim mianować zbiōr datōw przetwŏrzanych bez kōmputer. Skuli tego tropym Czechōw (soubor) i staryj polskij terminologije (dŏwnij sie na plik gŏdało zbiór) we programie znŏjdziecie zbiory.
Trzeci problym to terminologijŏ ôperowaniŏ zbiorami: save, copy, move, delete, a nŏjbarzij dwa ôstatnie. We samsungowym Androidzie move to przeciepować, adelete to wyciepować. Jŏ wiym, że to mŏ fajny klang, ino że rośnie wtynczŏs problym, jak sie to wrazi do fraz Cancel moving i Cancel deleting. Cancel we Androidzie to Pociep, tōż we efekcie mielibymy Pociep przeciepowanie i Pociep wyciepowanie. Krōm tego wkludzŏ to niyprzidajnõ biydocinã terminologicznõ. Beztōż ino jedno słowo bazuje we Firefoksie na ciepaniu: Pociep. A zbiory sie spamiyntuje, kopiyruje, przenosi i wychrōniŏ.
A terŏz nojwiynkszŏ dobrota. Instrukcyjŏ, jak mieć już dzisiej Firefoksa po ślōnsku.
Windows i Mac: ze nightly.mozilla.org sebiercie wersyjõ ôdpedniõ do Waszego systymu i zainstalujcie.
Ubuntu: przidejcie ppa ppa:ubuntu-mozilla-daily/ppa zainstalujcie Firefoksa.
Po zainstalowaniu Firefoksa Nightly sebiercie paket gŏdki ôdy mie. Idzie go tyż sebrać bezpostrzenio ôd Mozille, ale wolołbych, cobyście im niy ôbciōnżali serwera.
Ôdewrzijcie firefoksowe myni, i ôbiercie Add-ons:
Kliknijcie Languages we bocznym panelu, ôdewrzijcie myni na wiyrchu ze prawyj strōny i kliknijcie Install Add-on From File…
Skŏżcie na zbiōr, kery żeście ôdy mie sebrali. Firefox sie spytŏ, jeźli mŏ zainstalować. Kliknijcie Install.
Zawrzijcie Firefoksa i ôdewrzijcie go nazŏd. Winszujã! Ôd dzisiej mŏcie ślōnskigo Firefoksa!
A terŏz pŏrã ôbrŏzkōw, jak to wyglōndŏ:
Snadnōm rzeczōm znojdōm sie felery. Beztōż jeźli bydziecie używać Firefoksa po ślōnsku, to bōłbych ôdwdziynczny za uwŏgi. Wiela szpasu!


c: text/html

text:
Idzie to tyż posuchać na www.ojgyn.blog.onet.pl
Tak gynał, to jŏ ci niy poradza spomiarkować: jeżech „kriegskind” – abo jak inksi gŏdajōm – dziecko wojny lebo niy? Tak po prŏwdzie to jŏ te moje ślypia łozewrził na tym nŏjgryfniyjszym ze światōw jakiesik trzi miesiōnczki niyskorzij, kej kamraty i wojŏki łod Adolfa podszrajbowali, dali swoji klały, iże ze drugŏm wojnōm je już na zicher szlus, chocia japŏńcōm na śtyry dni przed ślegniyńciym mojij Mamulki Hamerikōny dupli srogŏ, atōmbōmba.
Nō, to żech je już na świycie i to bez flyjgi hyjbamy. Starka mie ino praskła bez rzić, jŏch napocznōł swoje larmo, napocznōłech wrzesceć i... tak ci mi już do dzisiŏj łostało. Niy rzykna, cobych sie fest radowŏł skuli tego, iżech na tyn świat prziszŏł, nale jeżech tukej i podwiyl mie Pōnbōczek do sia niy przipyto, jesce ździebko niyftorym na łostuda zrychtuja.
Na isto, ta chałpa kajech sie na ta ziymsko ducka wetkōł, to je bździnka przed Pniokōma, chocia terŏzki to ci sie wszyjskim małowiela pometlało i na cŏłki drugi Chorzōw gŏdajōm tyż Pnioki.
Niyskorzij to na jakiesik dwa roki Łojciec ze Mamulkom wykludziyli sie do Opola, ale drabko nazŏd do Chorzowa, do jejich Łojcōw, Starzikōw i łōnych Staroszkōw wciōngli.
Bōłech chudy, dugi choby szlanga, nale pierōnowŏ faflała łod malyńkości i do dzisiŏj mie je procno przegŏdać bali i mojij Haźbiytce, cobych niy pedziŏł ło rechtorach i rechtōrkach. Kej mi bōło szejś rokōw wyrzynōła mie Mamulka (Rōłza łōnyj na krzcie dali) do łochrōnki, coby mieć pora godzin pokōj łod takigo gizda jak jŏ. Tam ci mie wziyna do sia pod flyjga jedna kamela (wiycie, starŏ frela) i zowitka, kerŏ miała take srogie serce nikiej sama bōła. Śniōm to bōł richtik piykny, wicny rok. Kej mie ino Łojciec knipsowŏł (a robiōł to pierōnym rŏd) miŏłech zawdy uchichranŏ fresa.
Terŏzki wōl niy wōl musiŏłbych naszkryflać kapka ło mojich Starzikach. Nŏjwicniyjsze ci je to, choby to wysztudirowŏł jakisik kocynder lebo wigyjc, iże łobie Starki i łoba Starziki umrzili we dziesiōntygo kosokowygo miesiōnca, znaczy siyrpnia. Na isto niy we tym samym roku, nale we dziyń mojigo gyburstaku. Miarkujecie taki cufal???
Maminyn łojciec Paulek Sukiennik bōł za staryj Polski łorŏz i kuźnikiym, i smelcyrzym, i pudlyrzym, a gŏdali łō niym, iże je taki „waser, gaz und szajsy szloser”. Srogi bōł chop i zabrany, i ku tymu diosecki wicman. Krōm tego, iże zbajstlowoł dwie cery (moja Mamulka Rōłza i ujnŏ Elza) bōł, prŏł jesce we tych wszyjskich ślōnskich powstaniach, a kole Anabergu praskło go we basisko, nale go jakisik weteryniŏrz pohewtowŏł.
Zasik Ōłma Klara (po łojcach mianowała sie Klein) bōła richtik maluśkŏ i lichuśkŏ, iże na nia trza bōło dwa razy bliknōńć, coby jōm chocia rōłz uwidzieć. Nale, jak Łōna gryfnie berała. I tak po prŏwdzie to Starka mie naumieli tyj piyknyj, naszij ślōnskij gŏdki. Kejby niy Ōłma Klara to jŏ bych na isto niy poradziōł spokopić naszyj gŏdki a to skuli tego, iże Łojciec kcieli, coby my ze bracikiym niy gŏdali ino „mōwili”, bo Faterek tak sie wypokopiyli, co kej nŏs niy poznajōm, co sie niy kapnōm inksi, iżechmy sōm Ślōnzŏki, to nōm lepszij sie bydzie we tyj nowyj Polsce darziło, bo przecamć juń przodzij zawdy kōżdy Ślōnzŏkowi dŏwŏł w rzić. Ślōnzok już ci taki bōł, iże co miŏł, to dŏł, a inksi poradziyli go do ino do imyntu wycyckać. Przeca to miarkujecie, pra?
Na łostatek styknie pedzieć, iże Sukienniki łod starygo piyrwyj to byli richtik Ślōnzŏki a Kleiny to byli Ślōnzoki pochechlane deczko z Miymcōma.
Takimi Ślōnzŏkōma cŏłkim pyskiym byli faterkowy Łojciec i Mamulka. Starzik to po swojich łojcach mianowŏł sie przodzi Kosmalla a za bajtla wołali go Jōzik. Ōłma zasik bōła po łojcach Lebiodzinŏ, keryj na krzcinach dali Ańdźka znaczy Ana. I richtik łod Zŏbrzŏ, bez Logiewniki, Bytōń aże do Chorzowa Lebiodōw bōło tela, wiela kwiŏtkŏw na beszōngach łod Murcek aże do Breslau. Do dzisiŏj jesce stare Chorzowiŏki boczōm stawy, rybniki, kere sie mianowali „kosmalowe stawy” i we kerych toplało sie mocka roztomajtych utopcōw i inkszych gizdōw, kere ludziskōm ciyngiym machlowali na łostuda.
Staroszki, te Kosmalowe byli przodzij siodłokōma, a kej ino małowiela (inksi gŏdajōm zatela) przidubli to i piekŏrzami byli i wielgi szynk sie sprawiyli. Tyn szynk to jŏ jesce bocza, chocia Starzika Jōłzla jużech niy znŏł, bo sie wartko straciōł zarŏzki po wojnie – jakech już pisŏł – we mōj gyburstak. Tyn szynk to sie poradza spōmnieć, bo go Starce Anie wziyni za Bieruta i dali łōnyj ino takŏ maluśkŏ lodownia. Jake lody Ōłma tam krynciyli we telij mesingowyj kanie, kerŏ fyrtała sie we takich srogich bergach ajzy. Pokiel Starce niy wziyni tego szynku to niyrōłz my ze bracikiym pichli pŏra cygaretōw, nō wiycie, coby ino sprawić sie takŏ kostprōba kurzyniŏ.
Starka Ana byli baba fest, takŏ ramōn-baba, kerŏ i faska piwa poradziōła wciepnōńć na rolwaga abo na fōra. Starzik Jōłzel zasik bōł cherlok, słaby nikiej cwist, a muskle to ci miŏł choby żyniaty kopruch. Nale, piyknie dudlōł na krzipkach, mōndharmōnice, na ciji i śpiywŏł, gor po dobryj halbce a ku tymu szykownie tańcowŏł.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Jezus Kristus
Jezus Kristus (Jezus ze Nazaretu; ze hebr. ישוע, ישו Joszue aram.: ܝܫܘܥ, ܝܫܘ Jeszua = "JHWH půmocům/zbawjyńym" i ze gr.: Xpισtός Christós – "namaszczůny, půmazańyc, mesyjosz") – cyntralno postać krześćijaństwa, podug Wańelije zołożyćel religije krześćijańskij, Syn Boży a zbawićel. Do wjynkszośći wyznań krześćijańskych tyż wćelyńy Bůga we uosobje Syna Bożygo. W islamje uznowany je za proroka. Jigo uokres żywobyćo datuje śe na roki uod uůn. 8-4 roku p.n.e. do ůng. 30-33 roku n.e.
Podug zapisůw we Wańelijach Jezus nauczoł u Galilyje a Judyje we Izraelu, zostoł skazany na śmjyrć a ukrziżowany we Jerozolimje zgodńy s wyrokym rzimskigo namjestńika (uać. praefectus[1]) Půncjusza Piłata, a trzećygo dńa po umarću zmartwychwstoł. Dźeła i nauka Jezusa uopisane we Wańelijach stanowjům podstawa krześćijaństwa. Nauka Jezusa zostoła przekazano śwjatu bez szkolorzůw mjanowanych apostołůma.


text:
Litewsko godka
Litewsko godka (lietuvių kalba) je indoojropejsko godka s familije bałtyckich godkůw. Mo uůna dwa głůwne djalekty - żmudzki (dolnolitewski) a auksztocki (gůrnolitewski). Litewsko godka używo szrajbůnku uopartygo na łaćińskim abecadle, nale mo djakratyki. Litewsko godka je urzyndowo we Litwje.
Je to interesantno godka lo godkoznawcůw, beztůż co zachowała archajiczne morfologiczne zachy a typowe lo godkůw indoojropejskich. Godo śe, iże litewsko godka je nojbliższo godce praindoojropejskij. Ńykere zdrzůdła godajům, co familijo bałtyckich godkůw ewulowała uoddźelńy uode inkszych godek indoojropejskich już we 10. stoleću przed Kristusym[zdrzůdło?]. Ewolucyjo godki litewskij uode godki prajindoojropejskij ńy ma do kůńca znůmo.


text:
Spis podmiotów
- Archiwa w Polsce - BIP
- Archiwum Główne Akt Dawnych
- Archiwum Akt Nowych
- Narodowe Archiwum Cyfrowe
- Archiwum Państwowe w Białymstoku
- Archiwum Państwowe w Bydgoszczy
- Archiwum Państwowe w Częstochowie
- Archiwum Państwowe w Elblagu z/s w Malborku
- Archiwum Państwowe w Gdańsku
- Archiwum Państwowe w Gorzowie Wielkopolskim
- Archiwum Państwowe w Kaliszu
- Archiwum Państwowe w Katowicach
- Archiwum Państwowe w Kielcach
- Archiwum Państwowe w Koszalinie
- Archiwum Narodowe w Krakowie
- Archiwum Państwowe w Lesznie
- Archiwum Państwowe w Lublinie
- Archiwum Państwowe w Łodzi
- Archiwum Państwowe w Olsztynie
- Archiwum Państwowe w Opolu
- Archiwum Państwowe w Piotrkowie Trybunalskim
- Archiwum Państwowe w Płocku
- Archiwum Państwowe w Poznaniu
- Archiwum Państwowe w Przemyślu
- Archiwum Państwowe w Radomiu
- Archiwum Państwowe w Rzeszowie
- Archiwum Państwowe w Siedlcach
- Archiwum Państwowe w Suwałkach
- Archiwum Państwowe w Szczecinie
- Archiwum Państwowe w Toruniu
- Archiwum Państwowe w Warszawie
- Archiwum Państwowe we Wrocławiu
- Archiwum Państwowe w Zamościu
- Archiwum Państwowe w Zielonej Górze


text:
Skopje
Skopje jo głowne město Makedońskeje. Skopje lažy pśi górnem źělu rěki Wardara. Ze swójimi 700.000 wobydlarjami móžo se Skopje zarědowaś do wjelikich městow Europy. To jo politiski, kulturny, góspodarski a akademiski centrum kraja. W romskem casu jo było Skopje znate ako Scupi. Město jo se wuwiło pó drugej swětowej wójnje, ale ten trend jo se skóńcył w lěśe 1963, z mócnym zemjerdžanim. Źinsa jo Skopje moderny centrum.
Stawizny[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Městno modernego Skopje jo było zasedlone 3500 pśed Christom. Neolitiske sedlišća su se namakali teke na starej twardnicy Kale. W 3 stolěśu su tam južo Pajonce byli. Scupi jo pó pórazce generala Andriscusa macedona w lěśe 148 prědny raz było źěl Romskeje prowince Makedońskeje.
Bycantiniski mócnaŕ Justinian 1 jo se naroźił blisko Scupi, w Tauresium, w lěśe 483. W lěśe 518 jo było pśisamem znicone pśez jadnogo zemjerdžanje. Justiniam jo pomagał luźam natwariś nowe sedlišćo z mjenim Justiniana Prima pódpołnocnje wót Scupi. Howacej Justiniana Prima jo teke była znicona pśi zasedlenju słowjáńskich rodow na kóńcu sedymego stolěśa. Słowjany su město pomjenili Skopje.
W běgu casa jo město było pśecej zasej wopor mjazy Bycantiniskim a Bulgarskim mócnarstwom.
Do 1905 je měło Skopje 32.000 wobydlarjow. W lěśe 1910, jo se w Skopje naroźiła romokatoliska sotša Agnes Gonxha Bojaxhiu, znata ako Maś Tereza. Skopje jo był centrum rewolty pśeśiwo Otomańskemu mócnarstwoju.
Pózdźej Serbiska a Bulgarska stej se wótměnjałej pśi wobkněženju Skopje. W lěśe 1944 jo było póstajone Skopje ako głowne město nowonatwarjoneje Narodneje republiki Makedońskeje a teke Jugosłowjańskeje socialistisikeje republiki Makedońskeje. W lěše 1963 jo wjeliki zemjerdženje Skopje znicyło. 1000 njabogich a 120.000 bźez doma. Pó pśewrośe w lěśe 1991 jo Skopje głowne město samostatneje Makedońskeje.
Partnarske města[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- Bradford, Wjelikobritaniska, wót 1961
- Dijon, Francojska, wót 1961
- Drježdźany, Nimska, wót 1967
- 1971: Tempe, Arizona, USA
- 1971: East York, Toronto, Kanada
- 1973: Roubaix, Francojska
- 1974: Waremme, Belgiska
- 1982: Nürnberg, Nimska
- 1983: Ech Cheliff, Algeriska
- 1985: Nančang, Chinska
- 1985: Manisa, Turkojska
- 1985: Suez, Egyptojska
- 2001: Pittsburgh, Pennsylvania, USA
- 2003: Istanbul, Turkojska
- 2005: Lecce, Italska
- 2005: Craiova, Rumuńska
- 2006: Blagoewgrad, Bulgarska
- 2006: Běłogrod, Serbiska


text:
Loire
Loire ([lwaːʁ]; bretonsce Liger) je wulka rěka we Francoskej. Wona wužórli so w Centralnym masiwje na wysokosći wot 1408 m, běži do sewjerneho směra přez Roanne, Nevers a Orléans, zwotkelž běži dale do zapada, přez Tours a Nantes do Atlantiskeho oceana. Rěka je 1004 km dołha a jeje rěčina ma přestrjeń wot nimale 120.000 km², štož wotpowěduje pjećinje cyłkowneho teritorija Francoskeje. W starowěku njeseše wona łaćonske mjeno Ligera abo Ligara.
We wokolinje města Tours namaka so wulke mnóstwo krasnych hrodow, dla kotrychž je doł rěki Loire swětodaloko znaty. Wot lěta 2000 słuša wotrězk mjez městomaj Sully-sur-Loire a Chalonnes-sur-Loire k swětowemu kulturnemu herbstwu UNESCO.


text:
Woda
Woda, (tlynek dwuwodoru) – zwjůnzek chymiczny uo wzorze H2O, wystympujůncy we warůnkach standardowych (pokojowych) we stańy ćekłym. W stańy gazowym woda uokreślo śe mjanym pary wodnyj, a we stołym stańy skupjyńo - lodym. Słowo woda kej nazwa zwjůnzku chymicznygo może śe uodnośić do kożdygo stanu skupjyńo.
Woda je fest dobrym rozpuszczalńikjym do substancyji polarnych. Wjynkszůść wystympujůncyj we przirodźe wody je "słůna" (ůngyfer 97,38%), tzn. zawjero mocka rozpuszczůnych soli, głůwńy chlorku sodu. We naturalnyj wodźe rozpuszczůne sům gazy atmosferyczne, s kerych we nojwjynkszym stynżyńu znojduje śe dwutlynek wůngla.


text:
Idzie to tyż posuchać na www.ojgyn.blog.onet.pl
Bezmać wszyjske ludzie, skorzij swojij włōśnyj śmiyrci poradzōm rzyknōńć cosik takigo, co ne duge lata inksze bydōm pamiyntać. Zawdy cosik pedzōm, a niyskorzij we roztomajtych ksiōnżkach, cajtōngach i... bele kaj, bydzie sie te słōwecka powtŏrzać. Napoczna łodymie, i to niy beztōż, cobych miarkowŏł, iże łō mie bydōm tyż po mojim umrziciu mocka gŏdać, ale skuli tego, iże i mie sie przitrefiōł hercszlag i moje kamraty wrōłz ze mojōm babeczkōm myśleli, iże już poszoł pod sosiynki. A bōło to tak:
Procnie jakosi te ślypia łozewrzić... ale blynduje... kaj żech jes? I czamu ta po biŏłu tak ci na mie zaziyrŏ... Jezderkusie! Sztreknōńć sie... po jakiymu jŏ leża? Jŏch miŏł być już we robocie... A Elza co sam robi?
– Mōmy go nazŏd – kajsiś ze daleka słysza chopski, znŏjōmy głōs...
Przeca jŏ leża na prykolu, na blank biŏłym łobleczyniu... Kaj sōm moje szczewiki? Binder, hymda... co sie sam wyrŏbiŏ?
A te szlauchy, rułecki i... zgŏście te fōncle... niy to klara bez łokno blynduje... ale już forhang zaciōngli, lepij...
– Kuknijcie panie Ojgyn na mie – wystrachany głōs... dziōłszynny... zaziyrŏ na mie... kaj jŏ jes?
– Nō, już przitōmny, już jes nazŏd ze tyj drugij zajty...
Nō, jescech niy do łostatka prziszŏł do sia. Niy sztimowało mi, iże leża na prykolu, niy łoblecōny, jakeś cudze fresy na mie zaziyrajōm... jes i Elza...
– Co sie stało... kaj jŏ jes? Mogesz mi Elza pedzieć? Jezderkusie, a wiela to jes godzin, czamuch jesce niy we robocie, niy we werku? Kaj sōm moje szczewiki?
Miarkujecie? Kaj sōm moje szczewiki? To bōło wteda dlō mie nŏjważniyjsze.
To wszyjsko, coch skorzij napisŏł, spōmniało mi sie, kiejech przeczytŏł fajny artikel Mathiasa Schulza (napisŏł to do miymieckigo cajtōnga Der Spiegel) i na isto skuplowało mi sie to i ze mojim hercszlagym, i tym, co ludzie majōm rade gŏdać, kiej już majōm pōjńść, kaj wszyjske pōjńść kiejsik muszōm... drōgōm wszyjskich ludzi...
Dugo, dugo jesce przed śmiyrciōm, kiej sztachniyńcie sie cigarōm sprŏwiało mu mocka uciychy, Groucho Marx, majster cŏrnego szpasu, zawinszowŏł sie, coby na jejigo dynkmalu bōło napisane: „Wyboczōm mi wszyjske, iże niy stowōm.” Mocka lŏt niyskorzij, kiej już richtik dolazowŏł do łostatka swojich dnioszkōw, tyn hamerikōński wicman i kocynder nie straciōł blank pogody ducha i ruły. Kiej leżŏł we lazarycie we Los Angeles ze zapŏlyniym puc, wyszeptłŏł zachrapociałym ale szczysnym głōsym do ucha modszyj ło 50 lŏt babeczki:
„Umiyrać, moja roztomiyło? To łostatniŏ zacha, jakŏ... zrobia!”
Eźli to jes prŏwda? Eźli wiyrzić powiarkōm, wszyjske sroge tego świata żegnali sie ze życiym na szprymny i pōmysłōwy sztrich. Do historyji przeszŏł na tyn przikłŏd srogi zyjman sir Walter Raleigh, ftory 29 paździyrnika 1619 roka łoznŏjmiōł: „Eźli cowiek mŏ serce we włŏściwym miyjscu, to blank niy mŏ znaczyniŏ, kaj jes gowa.” I we tyn sōm dziyń ta gowa mu łodkraglowali.
Cornelius Hartz, mōndrok i wizynszaftler ze Hamburga pozbiyrŏł do kupy kieladziesiōnt takich wywołanych „łostatnich słōwecek” i wylŏł nōm – ludziōm ftorzi chyntnie czytajōm i suchajōm takich farbistych gyszichtōw – kibel zimnyj wody na palice. Pokŏzało sie, iże mocka takich wywołanych pożegnaniōw ze życiym, to dziyło ajnbildōngu i fantazyji kolyjnych pokolyniōw. Tak tyż sōm Archimedes, na łoka mrzik przed śmiyrciōm ze gracōw rzymskigo lygiōnisty na ist niy wrzesknōł: „Niy psowej, chopie, mojich kōłek!” Juzaś łosławiōne słōwecka: „Więcej światła”, kiere miŏł wypedzieć Goethe wandlowali sie ło jejigo dochtora, kiery ale bōł daleko łod miyjsca, kaj umiyrŏł poyta. Barzij sztimuje to, co pedziała jego niywiŏstka, ftorŏ siedziała przi łōżku wiyszcza, iże Gothe przed samōm śmiyrciōm rzyknōł ku swojij babeczce: „Podej mi swoja szłapka, kotecku.”
We naszyj historyji niy brak wziyntych łosobistōści, kiere łozstŏwali sie ze tym ziymskim padōłym we mało paradny sztrich. Larma wele siebie niy robiyli ani Marlena Dietrich („Ida samstōnd”), ani Bertold Brecht („Łostŏwcie mie we pokoju”). Hermann Göring, kiery 15 paździyrnika 1946 r we hereszcie społyknōł cyjanek, poszŏł z tego świata i wiszowŏł wszyjskim: „Dobranoc”. Moc żŏl, iże niy wlazło mu to do filipa skorzij.
Przikłŏdōw ale nŏgłygo łolśniyniŏ i jakisik wyjōntkowyj głŏdkōści mōłwy jes zglyndnie niywiela. Do srogich majstrōw mōłwy przinoleżi zarachować cysŏrza Jōzefa II Habsburga, kiery kiej już chnet blank leżŏł na tym łōżu śmiyrci szafnōł do kupy ze abzolutnōm szczyrōściōm swoje lichucne łosiōngniyńcia: Na mojim dynkmalu mŏ być napisane: „Sam leży cysŏrz, kierymu niy powiydli sie żŏdne przedsiawziyńcia.”
U inkszych juzaś zaślypiynie włōśnōm perzōłnōm utrzimuje sie do łostatka. Taki ci hamerikōński pisŏrz Theodore Dreiser, nō, autōr niy nŏjlepszyjszych powiyści, miŏł bezmać wrzesknōńć na cŏłki karpyntel: „Szekspirze, tōż ja, jŏ przilazuja, przikludzōm sie ku cia!” Juzaś ło za tela srogim miyniyniu ło sia świadczy jamer cysŏrza Nerona: „Jakiż ci to srogi artysta ginie!”
Ale, idzie tyż pedzieć, co starożytnie historikery poradziyli pośmiyrtnie łoszeredzić niyftorych swojich wrogōw i wrażowali jim w gymby niydorzyczne ausdruki. I tak, na tyn bajszpil srogi cysŏrz Tyberiusz miŏł bezmać zyjńść z tego świata ze słōweckōma: „Biada! Zdowo mi sie, iżech sie... zesrŏł!”
Ale do łostatka richticzne, sto procyntōw richticzne sōm jednakowōż przekazy, ftore gŏdajōm ło pogodzie ducha Antoniygo Czechowa, kiery na łoka mrzik przed kipniyńciym dopōminŏł sie i nastŏwŏł: „Szampana!” Śmiało tyż idzie dać wiara szkowroźności i szwōngu Tomasza Manna, kiery łod swojich kamratōw żōndŏł: „Dejcie mi ... bryle!” a łoka mrzik niyskorzi zawar na zawdy swoji łoczy. Juzaś na krōtko skorzij śmiyrci Karol May (tyn łod tych naszych dzieckowych ksiōnżek ło Winnetou i Old Shatterhanda), ftory bezmać miŏł głōsić: „Zwiyciynstwo, sroge zwyciynstwo! Widza wszyjsko na rōżowo!”
Nō ale, blank tragicznie brzmiyli łostatnie słōwecka Jamesa Deana , szauszpilera i naszyj modziokowyj legyndy, kiery zatrzas sie za lynkiyrōm swojigo porsche we 1955 roku. Ciyngiym gŏdali, iże tyn hollywoodzki szauszpiler sōm jes winowaty za tyn niyszczysny cufal ale tyn Hartz, ftorego spōminŏł skorzij, wykŏzŏł, iże łōn jechŏł przepisowo, 55 milōw na godzina. Łorŏz ze bocznyj drōgi wyjechŏł autok. Mechaniker Deana, Miymiec Rolf Wütherich, kiery siedziŏł wele Deana, łostrzygŏł go, coby dŏwŏł pozōr na tyn autok. James Dean wrzesknōł jednakowōż ku niymu: „Tyn fric musi zahaltować. Przecamć ci nŏs widzi!”


text:
Tak was tu wszeckich pieknie witómy. Uż aj ku nóm do Kasowego na Mosty zawitoł internet, tak by my sie chcieli aspóń kapke pokozać światu. Nimómy tu tego na razie wiela, ale z czasym bedzie tych informacji o nas przibywać a nasze skrómne strónki bedóm coroz to piekniejsze. Zaproszómy wszystkich, kierzi uż tu trefili, wszystko ścigli poczytać a pooglóndać, a majóm chynć sie troche poruszać, potańcować, pograć a pośpiywać, aby sie prziszli kiedy na nas do mosteckigo PZKO podziwać. Nie musicie sie boć, że czegosi nie umiycie, bo my was wszystkigo nauczymy.
Tak sie tu dobrze bawcie a ZDJSW...
Górole z Mostów
Souboru Górole byla poskytnuta neinvestiční dotace z rozpočtu obce Mosty u Jablunkova. Dotace byla poskytnuta na činnost souboru a akci Mezinárodní přehlídka lidových kapel a folklorních souborů.


text:
Budyšin je centralne nakupowanske stejnišćo w Hornjej Łužicy. Wulka je poskitkowa paleta z mnohimi fachowymi wobchodami, małymi wobchodźikami w historiskich wjelbach a nakupowanskich centrach. Woblubowane su pola domoródneho wobydlerstwa runje tak kaž pola hosći pisane wiki na třoch dnjach w tydźenju wokoło radnicy.
Hač centralnje w nutřkownym měsće abo w nakupowanskich srjedźišćach na kromje města – atraktiwny branžowy miks poskićuje Budyšanam a turistam wjelestronske móžnosće k nakupowanju, wuchodźowanju a wočerstwjenju.
Po zwjazkowych dróhach a awtowej dróze dojězdźuje tež wjele kupcow z nadpřerěznje wulkeho přisłušneho teritorija do města. Naš dynamiski wodźenski system za parkowanje pomha při tym, přihódne parkowanske městno cyle w bliskosći cila namakać. Krótke puće w nutřkownym měsće zaručeja nimo toho njenapjate nakupowanje.
Z na ideje bohatymi akcijemi a zarjadowanjemi Budyskich wikowarjow je nakupowanje stajnje zaso dožiwjenje. Wopyt w "nakupowanskim měsće Budyšin" so wudani.


text:
Pomyśloł żech sie, że trza by sam wciepnōńć1 tyż jaki recept2 do tych, co to majōm dwie lewe rynce do warzynia.3 Coś ajnfachowego,4 a przi tym- jeszcze jak sie moł5 jajca łod szczyńśliwych kurōw- tak dobrego, że niyjedna baba abo chop bydzie chcioł łostać6 na taki frisztik.7 Dać sam idzie8 i szinka, i wōszt,9 i wyndzōnka10 abo, jak to za starego piyrwy11 bōło, kōnsek szpeku.12 Na kōniec trocha sznitlochu13 i…. prrr…, to tera łod poczôntku.
Co potrza?
jajca (umyte)- wszysko zależy łod tego, wiela14 Wołs bańdzie15 do tego jedzynia, ale idzie pedzieć,16 że tak 3 jajca na łebka
kōnsek szinki abo wyndzonki, abo szpeku
trocha sznitlochu
sōl
trocha masła klarowanego
Joł lubia sie zrobić nawet same jajca, bo jak prziwieza sie take łod kurōw, co to je chowie17 moja Muter,18 to łōne sōm19 aże słodke. Minus je taki, że jak czowiek łajzi20 po placu, to trza dać pozōr,21 kaj sie depce.22
Jak idzie o smażōnka, to niy lubia, jak biōłko je niy do końca zetniynte, ale lubia lejōnce sie żōłtka i bez to noprzōd23 oddzielōm żōłtka łod biōłek. Na łobrołzku24 je smażōnka ze wyndzōnkōm i to łona, ta wyndzōnka, idzie na patelnia za piyrszo. Jak już sie fajnie podpiecze, to wciepuja dō ni biōłka- soli nirozki wcale niy trza dołwać,25 bo wyndzōnka je słōnoł. Jak już biōłka sōm porzōndnie upieczōne, to wciepuja żōłtka. Tera już nawet idzie wyłōnczyć łogyń pod patelniōm, żeby sie żōłtka za kans26 niy zetły, trocha to pomiyszać, posuć pokrōnym sznitlochym i brać sie za jedzynie. Smacznego 🙂
1wrzucić
2przepis
3gotowania
4prostego
5ma
6zostać
7śniadanie
8można
9kiełbasa
10boczek wędzony
11dawniej
12kawałek słoniny
13szczypiorku
14ile
15będzie
16można powiedzieć
17chowa
18mama
19są
20chodzi
21uważać
22gdzie się chodzi
23najpierw
24zdjęcie
25dawać
26dużo


text:
Jak żech bōł bajtlym1, to mi Muter niyrozki to robiōła, bo przeca cojś trza bōło ze tymi starymi bōłkami zrobić, ale że to sie nazywo armeriter, to żech sie dowiedzioł dopiyro niydowno, bo piyrwy my przypiykali bōłki tōnkane2 we jajku i mlyku i żodnych nazwōw to niy potrzebowało. Terozki to żech sie nawet posprawdzoł historia tego dania i pōnojś idzie podobny recept3 znojś we jednyj z nojstarszych ksiōnżek kucharskich „De re coquinaria” („Ło warzyniu”)- kaj je pedziane,4 że u Chopa niy moge być łaciny, a przi okazji mołcie piyrszy przekład tego tytułu na ślōnsko gołdka. We tyj ksiōnżce sōm recepty łod starożytnych Rzymianōw. Łoni tam ponojś mieli jakiś taki chlyb, co to go tōnkali we mlyku, piykli na łoleju, a potyn na wiyrch lołli5 miōd. I tak sie to łod nich rozeszło na całoł Europa, bo kołżdy kraj moł jakojś tego wersja. Ta nasza nazwa sie wziyna łod niymieckego Arme Ritter, co oznaczo biydnych rycerzy, a że sam nic specjalnego niy je nōm potrzebne, to dzisiaj i biydne sztudynty6 mogōm sie to lajstnōńć.7
Co potrza?
3 stare bōłki abo jak to niyftorzi gołdajōm:8 żymły (jak byjście mieli lynga9 abo wek- bo to tyż moł roztomajte10 miana,11 to tyż baje dobre)
2 jajca
szklōnka mlyka
2 łeżki cukru
2 łeżki masła klarowanego
kapka łoleju12
pudecuker
Mogecie tyż dać:
cimt13– kebyjście chcieli, żeby bōły barzi14 cimtowe
miōd- jak ze 1700 lołt tymu mogli na wiyrch lołć miōd, to czamu my niy mogymy 😉
Jajca rozfyrlejcie15 (mogecie i mikserym) ze cukrym i mlykiym. Rozgrzyjcie sie na patelni łeżka masła i kapka łoleju. Pokrejcie bōłka na szajby16, porzōndnie tōnknijcie we jajcach z mlykym i wciepcie17 na patelnia. Jak sie fajnie przibrōnołci18 ze obu strōn, to wciepcie je na talyrz, posypcie pudecukrym (abo i cimtym- choć joł tam wola yno ze cukrym) i sie biercie za maszkycynie.19 Smacznego 🙂
1dzieckiem
2moczone
3przepis
4gdzie jest powiedziane
5lali
6studenci
7pozwolić sobie na coś
8mówią
9bułka paryska
10różne
11nazwa
12trochę oleju
13cynamon
14bardziej
15roztrzepać
16kromki
17proszę wrzucić
18przypiecze
19rozkoszowanie się, jedzenie


text:
A
Ajas reż. Maria Spiss -Stary Teatr
Alek reż. Paweł Woldan -Teatr tv
Anatomia Tytusa Fall of Rome (próba z reżyserem ) reż.Wojtek Klemm-Stary Teatr
Antygona w Nowym Jorku reż.Kazimierz Kutz - Teatr tv
Audiencja V reż. Mikołaj Grabowski -Teatr im. Solskiego Tarnów
Auto da fé reż. Paweł Miśkiewic -Stary Teatr
B
Bajkowy las reż. Igor Mołodecki -Teatr tv
Bal błaznów reż.Waldemar Krzystek - Teatr tv
Biały łabędż reż.Krzysztof Babicki - Teatr tv
Blogi.pl-forma przetrwalnikowa reż. Radosław Rychcik -Stary Teatr
Blogi.pl-my dzieci sieci reż. Szymon Kaczmarek -Stary Teatr
Blogi.pl-niebieska sukienka reż. M.Hajewska - Krzysztofik -Stary Teatr
Bracia Karamazow reż.Krystian Lupa - PWST Kraków
Breel reż. Marta Stebnicka - PWST Kraków
Być albo nie być reż. Milan Peschel -Stary Teatr
C
Calineczka reż. Artur Hofman - Teatr tv
Car Mikołaj reż. Remigiusz Brzyk -Stary Teatr
Chandler i poeci reż. A.Czernecka, D.Pawelec-Teatr Tv
Chłopcy reż.Adam Nalepa-Stary Teatr
Chmura na sznurku reż. Waldemar Śmigasiewicz - Teatr tv
Cudowne dni reż. Marek Kędzierski -Stary Teatr
Czarnoksiężnik z krainy Oz reż: Jarosław Kilian
Czekając na Turka reż. Mikołaj Grabowski -Stary Teatr
D
Damy i huzary reż. Kazimierz Kutz -Stary Teatr
Don Carlos reż. Laco Adamik -Stary Teatr -Stary Teatr
Dwanaście stacji reż. Ewa Rysova -Stary Teatr
Dybuk reż. Andrzej Wajda -Stary Teatr
Dzieci słońca reż. Andrzej Domalik -Teatr tv
Dziś są moje urodziny reż. Tadeusz Kantor -Teatr tv
E
Egzekucja cennych wspomnień reż. Blixa Bargeld -Stary Teatr
Emigranci reż. Kazimierz Kutz -Teatr tv
F
Faktory 2 próby z reżyserem reż. Krystian Lupa -Stary Teatr
Faktory 2 reż. Krystian Lupa - Stary Teatr
Fantom reż. A. Lipiec-Wróblewska -Stary Teatr
Fedra reż. Michał Zadara -Stary Teatr
G
Gang Bang reż. K. Jaworski -Stary Teatr
Gelsomino w krainie kłamczuchów reż. W. Śmigasiewicz - Teatr tv
Gigant reż. Stanisław Zajączkowski -Teatr tv
Gorące uczucie reż. Mikołaj Grabowski - Teatr tv
Gość oczekiwany reż. Artur Hofman - Teatr tv
Góra Góry reż. Paweł Woldan - Teatr tv
Grzebanie reż. Jerzy Jarocki - Teatr tv
H
Hamlet reż. Andrzej Wajda -Stary Teatr
Hamlet reż. Krzysztof Jasiński
Hamlet reż. Łukasz Barczyk
Hamlet reż. Andrzej Wajda - na Wawelu
I
Ifigenia. Nowa tragedia reż. Michał Zadara -Stary Teatr
Iluzje reż. Iwan Wyrypajew-Stary Teatr
Iluzje próba z reżyserem reż. Iwan Wyrypajew-Stary Teatr
Inspektor Psina reż. Jacek Bursztynowicz - Teatr tv
Intryga i miłość reż. Maciej Prus - Teatr tv
Iwona księżniczka Burgunda reż. Jerzy Stuhr - Teatr Ludowy/ttv
Iwona księżniczka Burgunda reż. Grzegorz Jarzyna -Stary Teatr
J
Ja jestem Żyd z Wesela reż. Tadeusz Malak -Teatr tv
Jury reż. Juliusz Machulski -Teatr tv
K
Kartoteka rozrzucona reż. Kazimierz Kutz - Teatr tv
Katarzyna reż. Barbara Sass -Teatr tv
Kochany kłamca reż. bbb -Teatr tv
Kolacja na cztery ręce reż. Kazimierz Kutz -Teatr tv
KOMPOnenty reż. Michał Borczuch -Stary Teatr
Kontrabasista reż. Jerzy Stuhr -Stary Teatr
Kordian reż. Szymon Kaczmarek -Stary Teatr
Koriolan reż. Mirosław Bork -Teatr tv
Krakowskie abecadło reż. Marek Gaj -Teatr tv
Kraksa reż. Wojciech Smarzowski -Stary Teatr
Krawiec reż. Michał Kwieciński -Teatr tv
Królowa i Sheakspire reż. Mikołaj Grabowski -Teatr STU
Król umiera czyli ceremonie reż. Piotr Cieplak -Stary Teatr
Królewna z leśnej krainy reż. Artur Hofman - Teatr tv
Krystyna reż. Piotr Mikucki -Teatr tv
Krzesła reż. Waldemar Śmigasiewicz -Teatr STU
Kupiec reż. Michał Zadara -Stary Teatr
Kur zapiał reż. Krzysztof Jasiński -Teatr STU
Kwartet reż. Mikołaj Grabowski -Teatr STU
M
Maj poezja reż. Andrzej Maj -Teatr tv
Makbet reż. Andrzej Wajda -Stary Teatr
Mały lord reż. Mikołaj Grabowski - Teatr tv
Maria Stuart reż. Robert Gliński -Teatr tv
Maskarada reż. Andrzej Łapicki - Teatr tv
Maskarada reż. Nikolaj Kolada- Teatr im. J.Słowackiego
Matka Courage i jej dzieci reż. Laco Adamik -Teatr tv
Mechaniczna pomarańcza reż. Jacek Bunsch -Teatr Ludowy
Miłość po dziewiątej reż. Łukasz Zadrzyński -Teatr tv
Mishima reż. Andrzej Wajda - Stary Teatr/Teatr tv
Mistrz i Małgorzata reż. Krystian Lupa -Stary Teatr
Moje pierwsze honorarium reż. Agnieszka-Lipiec Wróblewska - Teatr tv
Monolog śmierci reż. Jakub Skoczeń -Teatr tv
Monolog z lisiej jamy reż. Jerzy Krysiak -Teatr tv
N
Na południe od granicy na zachód od słońca reż. Ł.Barczyk -Teatr tv
Najzwyklejszy cud reż. Igor Mołodecki -Teatr tv
Naprawiacz świata reż.Leszek Piskorz -Stary Teatr
Na przełęczy reż. Andrzej Dziuk - Teatr tv
Nasz człowiek reż. Kazimierz Kutz - Teatr tv
Nasze miasto reż. Szymon Kaczmarek -Stary Teatr
Nie strój zdobi nieboszczyka reż. Jerzy Stuhr -Teatr tv
Nie-boska komedia reż.Krzysztof Nazar -Stary Teatr
Niedobra miłość reż. Andrzej Łapicki -Teatr tv
Niektóre gatunki dziewic reż. Agnieszka Glińska - Teatr tv
Nieposłuszna mama reż. Andrzej Maj -Teatr tv
Niewina reż. Paweł Miśkiewicz -Stary Teatr
Nina to co innego reż. Urszula Urbaniak - Teatr tv
Noc reż. Mikołaj Grabowski -Stary Teatr
Noc Walpurgii czyli kroki Komandora reż. Kazimierz Kutz -Teatr tv
Nocny autobus reż. J. Tumidajski -Stary Teatr
Non stop show reż. Jerzy Jarocki -PWST/Teatr tv
O
O księciu Gotfrydzie reż. Igor Mołodecki - Teatr tv
Obrona Keysowej reż. Laco Adamik - Teatr tv
Oczyszczenie reż.Petr Zelenka -Stary Teatr
Odprawa posłów greckich reż. Michał Zadara Stary Teatr
Opera mleczana reż. Mikołaj Grabowski -Stary Teatr
Opis obyczajów, czyli jak zwyczajnie wszędzie się mięsza złe do dobrego
reż. Mikołaj Grabowski - Teatr STU
Ożenek reż. Jerzy Stuhr - Teatr tv
Ó
Ósmy dzień tygodnia reż. Armin Petras -Stary Teatr
P
Pan Tadeusz reż. Mikołaj Grabowski -Stary Teatr
Pan Twardowski reż. Krztsztof Jasiński -Teatr STU
Pani Bóg Halina reż. Maria Spiss -Stary Teatr
Paryżanka reż. Andrzej Łapicki -Teatr tv
Paw królowej reż.Paweł Świątek-Stary Teatr
Pieszo reż.Kazimierz Kutz -Stary Teatr
Pijacy reż. Barbara Wysocka -Stary Teatr
Play Strindberg reż. Tadeusz Bradecki -Stary Teatr
Płaszcz reż. Andrzej Domalik -Teatr tv
Płatonow reż. Maciej Wojtyszko -Teatr im Słowackiego Kraków
Płatonow reż. Andrzej Domalik -Teatr tv
Polaroidy reż. Michał Kotański -Stary Teatr
Polowanie na karaluchy reż. Krzysztof Nazar - Teatr tv
Poplątanie z pomieszaniem reż. Maciej Wojtyszko - Teatr tv
Portret Doriana Graya reż. Andrzej Łapicki - Teatr tv
Powrót pana Cogito reż. Zbigniew Zapasiewicz -Teatr tv
Prezydent reż. Grzegorz Braun - Teatr tv
Prohazka w divadle reż. Miro Prohazka -Teatr
Przemiana reż. Magdalena Miklasz -Stary Teatr
Przeprowadzka reż. Ireneusz Engler -Teatr tv
Przyjaciele odchodzą reż. Tadeusz Malak -Stary Teatr
Pułapka na samotnego mężczyznę reż. Ireneusz Engler - Teatr tv
Puzzle reż. Iwo Vedral -Stary Teatr
R
Rajski ogródek - szkice z Różewicza reż. Paweł Miśkiewicz -Teatr tv
Raskolnikow reż. Marek Gaj -Teatr Dialog Kraków
Rodzina reż. Kazimierz Kutz - Teatr tv
Rozmowa z diabłem.Wielkie kazanie księdza Bernarda reż.K.Jasiński
Różewicz reż. BBB -Teatr tv
Rutherford i syn reż. Mariusz Grzegorzek - Teatr tv
Rzeczpospolita babińska reż.St. Radwan -Stary Teatr
S
Scenariusz dla trzech aktorów reż.Mikołaj Grabowski - Teatr STU
Sejm kobiet reż. Mikołaj Grabowski -Stary Teatr
Sen srebrny Salomei reż. Krzysztof Nazar -Teatr tv
Sędziowie reż. Maria Spiss - Stary Teatr
Sędziowie reż. Cezary Nowicki -Teatr tv
Simpatico reż. Mariusz Grzegorzek - Teatr tv
Sinobrody-nadzieja kobiet reż. A.Tworus -Stary Teatr
Sonata B reż. Andrzej Dziuk -Teatr tv
Spadkobiercy reż. Ireneusz Engler - Teatr tv
Spaghetti i miecz reż. Kazimierz Kutz -Stary Teatr
Starosta kaniowski reż. Maria Spiss -Stary Teatr
Sto lat kabaretu - Jama Michalika reż. Mikołaj Grabowski -Stary Teatr
Sto lat kabaretu - Piwnica pod baranami reż.Krzysztof Materna -Stary Teatr
Sto lat kabaretu - Zielony balonik reż.Stanisław Tym -Stary Teatr
Szkoła żon reż. Ewa Kurtyś -Stary Teatr
Szkoła żon reż. Jerzy Stuhr -Teatr tv
Sztuka kochania.Sceny dla dorosłych reż. K.Jasiński -Teatr STU/Teatr tv
Szwejk reż. Włodzimierz Gawroński -Teatr tv
Ś
Ślub reż. Jerzy Jarocki -Teatr tv
Śmierć i zmartwychwstanie świataj reż.Ewelina Marciniak -Stary Teatr
T
Tak zwana ludzkiść w obłędzie reż. Jerzy Grzegorzewski -Teatr tv
Tango Gombrowicz reż. Mikołaj Grabowski - Stary Teatr
Terezin reż. Zbigniew Mich - Stary Teatr
Towarzystwo pana Brzechwy reż. Jan Polewka -Teatr tv
Trans-Atlantyk reż. Mikołaj Grabowski - Stary Teatr
Trzeci akt wg Szewców reż. Jerzy Jarocki - Stary Teatr
U
Urodziny reż. Krzysztof Nazar - Teatr tv
Utopia będzie zaraz reż.Michał Zadara - Stary Teatr
V
Valpone albo lis reż. Grzegorz Warchoł - Teatr tv
W
Wariacje enigmatyczne reż. Piotr Mikucki - Stary Teatr
Wesele Figara reż. Andrzej Łapicki- Teatr tv
Wielebni reż.Kazimierz Kutz - Teatr tv
Wielebni reż. Jerzy Stuhr - Stary Teatr
Wielka Magia reż. Maciej Englert - Teatr tv
Wilk kazański reż. Filip Zylber - Teatr tv
Wiśniowy sad reż. Remigiusz Brzyk - Stary Teatr
Wiśniowy sad reż. Andrzej Domalik - Teatr tv
Wujaszek Wania reż. Kazimierz Kutz - Teatr tv
Wybór reż. Jerzy Stuhr - Teatr tv
Wyprawa profesora Tarantogi reż.bbbb - Teatr tv
Wyspa reż. Jacek Gąsiorowski -Teatr tv
Wyzwolenie reż. Mikołaj Grabowski - Stary Teatr
Wznowienie reż. Maciej Wojtyszko - Stary Teatr
Z
Zagubieni reż. Maciej Dejczer - Teatr tv
Zapach orchidei reż. Kazimierz Kutz -Teatr tv
Zapis reż. Marek Sikora - Teatr tv
Zaratustra reż. Krystian Lupa - Stary Teatr
Zbrodnia i kara reż. Andrzej Wajda -Stary Teatr
Zemsta reż. Krzysztof Jasiński - Teatr STU
Zemsta reż. Olga Lipińska - Teatr tv
Ziarno zroszone krwią reż.Kazimierz Kutz - Teatr tv
Zrzedność i przekora reż. Mikołaj Grabowski - Teatr tv
Zwierzenia klowna reż. Maciej Dutkiewicz -Teatr tv
Zwierzoczłekoupiór reż. Mikołaj Grabowski -Teatr tv 1996


text:
Stary Zakoń, kaž wěmy, bu hebrejsce, aramejsce a grjeksce napisany. To je tak mjenowana klasiska klasifikacija bibliskich rěčow.
Tola woprawdźity rěčny staw tekstow Swjateho Pisma je bóle komplikowany.
Tuž njemóžemy na přikład wo hebrejšćinje Stareho Zakonja jako jenož wo jednotnej rěči rozprawjeć, dokelž je so wona w běhu stawiznow wuwiwała a ma wšelakore kajkosće.
Tohodla je wona mjez wědomostnikami najhusćišo do třoch skupinow klasificěrowana, a to mjenujcy jako starohebrejšćina, klasiska hebrejšćina a postklasiska hebrejšćina.
Do tuteje prěnjeje kategorije słušeja na přikład tajkej tekstaj kaž Spěw dobyća (Eks 15) a Pěseń Debory (Sud 5), do druheje na přikład Kniha Jezaja, Kniha Amos, Kniha Hozea a do třećeje Kniha Daniel, Kniha Esra, Kniha Nehemia atd.
DJD
© D. Dzikiewicz, M. Nawka, D. Matik 2017


text:
Nowoseelandska
Nowoseelandska (maorišański Aotearoa, engelski New Zealand a nimski Neuseeland) jo njewótwisny stat, kótaryž zwětšego na dwěma wjelikima kupoma w krotkowjacornem źělu Śichego oceana. Ma styri a poł miliony wobydlarjow a pśestrěń wót pśisamem 270.000 kwadratnych kilometrow, pótakem jo wětša ako Wjelika Britaniska, ma pak jano źaseśinu jeje wobydlarstwa. W lěśe 1947 bu njewótwisna wót Zjadnośonego kralojstwa, wóstanjo pak až do źinsajšnego z cłonkom Commonwealtha.
Dwě nejwětšej a głownej kupje stej Pódpołdnjowa a Pódpołnocna kupa. Pódpołdnjowa kupa ma wětšu pśestrěń, ale Pódpołnocnu kupu wobedla wěcej luźi. Nejwětše město Pódpołnocneje kupy jo Auckland z wěcej ako 400.000 wobydlarjami, mjaztym až ma na samskej kupje lažeca stolica Wellington jano wokoło 200.000 wobydlarjow. Nejwětše město Pódpołdnjoweje kupy jo Christchurch z něźi 350.000 wobydlarjami. Powšyknje jo Nowoseelandska wjelgin rědko wobsedlona, cogoždla ma teke pśimě Zelena kupa.


text:
Idzie to tyż posuchać na www.ojgyn.blog.onet.pl
Mamulka namôwiô swojigo synka:
– A poszôłbyś ty yntlich do kościoła! Dyć idź żysz przecamć do tego kościoła!
– Ale, mamulko, alech jŏ ci tam jesce nigdy niy bół!
– Tóż idź, idź, bydzie dobrze, łoboczysz!
Nó, i synek poszôł. Wróciół ale nazôd ze kalnym ślypiym i srogóm ojlóm.
– Synecku! A cóż ci to sie stanóło? – pytô mamulka.
– Anó, to bóło tak mamulko. – rzóńdzi tyn synek. – Uklynknółech jak wszyjske, zaziyróm, gawca tak, a przedy mnóm klynczy fajnô babeczka. Merknółech ale, iże łōnyj do rzici wlazła kecka. Tóż tyż wziónech i wycióngnółech ci jóm łōnyj ze tyj dupy. A łóna, jak rółz, praskła ci mie bez pysk... Jô już nigdy niy pójńda do tego kościoła! Łodekciało mi sie!
Śleciało deczko czasu i mamulka juzaś namôwiô swojigo synecka:
– Synek! A idź ty możno juzaś do tego kościoła... poszôłbyś chocia rółz we niydziela!
– Niy, niy pójńda i szlus!
– Synecku, ale tóm razóm bydzie dobrze, łobejzdrzisz... bydzie dobrze!
Nó, i synek poszôł. Wróciół za jakiś czôs ale ze drugim kalnym ślypiym i ojlóm na fresie.
– Co, zrobiółeś giździe te same, co łóńsko niydziela, ja? – pytô sie mamulka.
– Niy, niy... wele mie klynknół jedyn istny i kej uwidziôł, że tyj samyj babie juzaś ta kecka wlazła do rzici, tóż tyż ci łōnyj jóm wycióngnół...
– Nó i..
– A, iże jôch już wiedziôł, jôch już miarkowôł, co ta baba niy mô rada, jak łōnyj ftosik wycióngô ta kecka ze rzici... zarôzki żech ci łōnyj jóm wraziół nazôd rajn!


text:
Idzie to tyz posuchać na www.ojgyn.blog.onet.pl
Jedyn ze mojich przocieli mŏ szykownŏ chałpecka kajsik driny naszyj Puszczy Białowiyskij, znaczy take letnisko we dzikōści. Te łodludzie je festelnie farbiste, kōmsztowne, i na isto szykowne, prima zort na wywczasy ale... deczko możno zadupiaste, zaprane dechōma! Do nŏjbliższygo sklepu trza festelnie pyndalować naobkoło jyziōra bez trzi kilomyjtry. Wy tyj chałpeczce tego mojigo przociela zbajstlowali my fajnisty kamracki tref we cylu łodpoczynkowym. Skuli tego, co uczystniki, przibytnie byli ze ci roztomajtych strōn Polski, tōż tyż na miyjsce posjyżdżali sie dziepiyro niyskoro na łodwieczerz. Na tela niyskoro, iże tameszny sklep bōł już na fest zawrzity. A żŏdyn snŏs niy pomyślŏł, coby ze sia chlyb zebrać. Nō, uzdali my, co to sie zrobi ło szaroku a pokiel co, rest klapsznitōw dali my naszym babeczkōm, coby niy byli głōdne i beztōż fest – zmiyrzłe. Same pożywiyli my sie... biyrym, bo tego przeca żŏdyn snŏs na isto niy zapōmniŏł.
Dŏwnochmy sie już niy widzieli, tōż tyż łozprŏwki przeciōngli sie kajsik niyskoro w noc i ani my sie spodzioli, a sam już szarok i nowy dziyń nastŏł.
Jako, iże my sōm „dżyntylmyny” umiyniyli my sie, iże naszym babōm dokludzymy na śnŏdanie friszny chlyb, nō i wypuściyli my sie do wsi. Piwa nōm jesce ździebko łostało, tōż tyż szło nōm sie blank dobrze. Na miyjscu pokŏzało sie, iże tyn sklep łotwiyrajōm dziepiyro za jakosik możno godzina.
Uburdalichmy sie, co wrŏcać sie nōm niy werci... doczkōmy. Zicli my sie na bance przed tym składym i czekalichmy... ale niyprzespanŏ noc, te pŏranŏście piw i gorkŏ klara, kerŏ już napoczła blyndować, wszyjsko to do kupy smōgło ci nŏs i przisnyli my sie ździebko na tyj bance.
Ło pōł łōsmyj łobudziōł ci nŏs klang klucy – sklep łotwiyrajōm! Ze niyjakōm biydōm zwlykli my sie ze tyj banki i stanyli my gymba w gymba ze Paniczkōm Przedowaczkōm, ftoro razinku syjmowała ze dźwiyrzy srogŏ ocelowŏ sztanga.
Paniczka Przedowaczka zmiyrzōła nŏs fachowym weźrokiym, łoświdrzōła nŏs, pokiwała gowōm i łodezwała sie ku nōm:
– Niy, niy Panoczki... Jabola jesce niy ma, niy dowiyźli!!!


text:
Ewangelie śląskie [2013]
Pierwsze większe wydanie w serii 2013-09-30
Marek Szołtysik, Ewangelie śląskie, Wydawnictwo Śląskie ABC, 80 stron, 200 ilustracji. Ze strony Wydawcy: "[...] książka napisana po śląsku, która składa się z czterech podstawowych rozdziałów. Jest tam tajemnicza i nieznana dotąd "Ewangelia śląska według św. Anny" oraz pierwszy raz w dziejach Śląska przetłumaczona w całości na śląską mowę "Ewangelia według św. Marka", "Księga Proroka Jonasza" i dwa fragmenty "Ewangelii Dzieciństwa", czyli początkowe rozdziały ewangelicznego tekstu św. Mateusza i św. Łukasza. Fragmenty z tekstem biblijnym są ozdobione akwarelami, stworzonymi specjalnie na potrzeby książki. Natomiast tekst komentarza dopełniony jest doskonałymi fotografiami. W szerokim sensie książka "Ewangelie śląskie" jest kontynuacją bardzo popularnej książki tego samego autora, czyli "Biblii Ślązoka". Ilustracje do książki wykonał Grzegorz Chudy. [GAL]
Tłumaczenie
Marek Szołtysek
Podstawa tłumaczenia
Księga Jonasza z łaciny, Nowy Testament - z greki
Fragmenty przekładu
Księga Jonasza 2:1-11 [1] Tymczasym Ponboczek posłoł wielgo ryba, coby połkła Jonasza. I boł Jonasz we rybim basie cołke trzi dnie i trzi nocki. [2] I z tego rybiego pojszczodka rzykoł Jonasz do swoigo Ponboczka. [3] I godoł: "We utropie moij wołołech na Ponboczka a On mi odpedzioł. Ze blank głymbokoście wzywołech pomoganio, a Tyś wysuchoł moj głos. [4] Ciepnołeś mie na wielgo woda do wnyntrzo morza i jego modrość mie obłapiyła. Wszyjske Twoje wodne bulkniyncia i morske wele przełonaczyły sie na mie. [5] Padołech do Ciebie: Wygnanych je fort od Twoigo wejrzynio, choć chciołbych jeszcze zaglondać na Cia we świontyni. [6] Woda fest mie obłapiyła, ocyjan otoczoł moj kark, a barzoły morske posfijały sie na moij gowie. [7] Znodech sie tam kaj fundamynta gor, dźwiyrza ziymskie zawarły sie za mnom. Tyś jednak wykludzioł żywot moj ze przepaście, Ponboczku moj! [8] Jak życie moje sie dopolało, wspomniołech na Ponboczka, a rzykanie moje trefiyło ku Ciebie, do Twoigo świyntego przibytku. [9] Przociele psinca i bele czego, pociepli Tego, kery je zocnościom. [10] Ale jo zrychtuja dlo Ciebie ofiara i noleżne Ci dziynkczyniynie. Wypełnia wszyjske moje śluby i obiecki, bo zbawiynie je u Ponboczka. [11] I praje wtedy Ponboczek doł rybie rozkozanie, a ona wyciepła Jonasza na brzyg. [1]
Ewangelia Marka 3:7-19 [7] Jezus ze swoimi uczniami odszoł konsek ku jeziorze. A ciongło za nim fol ludzi ze Galileje. I jeszcze ze Judeje, [8] ze Jerozolimy, ze Idumeje i Zajordanie, abo kaj ze Tyru i Sydonu cisnoł na niego wielgi prask, bo sie dowiedzieli o tym co czynioł. [9] Bestoż nakozoł swoim uczniom, coby skiż prasku, mieli zowdy narychtowano łodka. [10] Moc luda wtedy uzdrowioł i skiż tego kożdy, co mioł jako choroba, to cis sie ku niymu, coby choć go tyknonć. [11] I tyż duchy niyczyste ciepały się przed nim na klynczki i wrzeszczały: "Tyś je Ponboczkowy Syn!". [12] Yno On im tego fest zalozoł coby go niy wygodały. [13] Niyskorzij zaś wyloz na gora i zawołoł do sia wszyjskich kerych chcioł, a oni prziszli ku niymu. [14] I ustanowioł Dwanostu, coby Mu pomogali, by ich posyłać na głoszynie nauki, [15] i coby poradziyli mieć siyła do wyganianio diobelstwa. [16] Dyć tymi Dwanostoma ustanowioł: Szymona, kergo zamianowoł Pioter, [17] dalij Jakoba - Zebedeuszowego syna i Jona - Jakobowego bracika, kerych zamianował Boanerges, czyli synkami pierona, [18] dalij Andrzyja, Filipa, Bartłomiyja, Matyusza, Tomasza, Jakoba - Alfeuszowego syna, Tadyjusza, Szymona Gorliwego [19] i Judosza Iskariota, kery Go wydoł. [2]
Ewangelia Łukasza 2:8-20 [8] We tych stronach byli tyż pastyrze, kerzi mieli na polu nocne wachowanie swoigo stada. [9] Nogle stanoł wele nich Ponboczkowy anioł i take Ponboczkowe światło ich oświyciyło, co fest sie tym wylynkali. [10] Wtedy anioł pedzioł do nich: "Niy lynkejcie sie! Zwiastuja wielgo radość wom i wszyjskim ludziom! [11] Dzisioj we mieście Dawida urodzioł sie wom Zbawiciel, kerym je Mesyjosz-Ponboczek, [12] A znakiym bydzie dlo wos to, jak znojdziecie Niymowloka obwinionego we powijoki a majoncego lyże we żłobie". [13] I nogle prziłonczoła sie do anioła moc inkszych aniołow, kere chwolyły Ponboczka godajonc: [14] "Chwała Ponboczkowi we niebie, a na ziymi pokoj dlo ludzi dobryj wole". [15] A jak anioły poszły od nich nazod do nieba, to pastyrze godali miyndzy sobom: "Podźcie ku Betlejym pozaglondać na to, co sie tam stało, a o czym Ponboczek [przez aniołow] kozoł nom pedzieć". [16] I poszli tam drapko a znodli Maryja, Jozefa i Niymowloka nynajoncego we żłobie. [17] A jak Go uwidzieli, to opedzieli wszyjsko, co im boło objawione o tym Dzieciynciu. [18] Juzaś wszyjscy kerzi tego suchali, dziwowali sie tym pastyrskim godkom. [19] Maryja zaś pamiyntała se te wszyjske one i rozwożała je we swoim syrcu. [20] A pastyrze poszli nazod, chwolonc i wielbionc Ponboczka za to, że wszyjsko tak uwidzieli i usłyszeli, jak im to boło godane [przez anioła]. [3]
Więcej o przekładzie
Spis treści Biblii Ślązoka
[4]
Kalendarium przekładu
Linki
Dodatkowe fragmenty przekładu
Księga Jonasza 4:1.9-11 [1] Skiż tego jednak Jonasz nie boł w zocy i sie na Ponboczka znerwowoł (...) [9] Na to Ponboczek Jonaszowi godo: „Eli po twoimu naprowdy noleży sie ciepać skuli tego krzoka?”. Odpedzioł: „Ja, bo zgorszołech sie tym fest a fest”. [10] Ponboczek zaś na to: „Toż ciebie poradzi być żol krzoka, keregoś nie sadzioł ani obrobioł, kery bez noc poschodzioł i tyż bez noc kipnoł. [11] A mie niy przinoleży sie żałość nad Niniwom, wielgim miastym, kaj miyszko wiyncy jak sto dwadziścia tysioncow ludzi? Przeca oni som choby dziecka!”. [6]
Ewangelia Marka 12:13-17 [13] Niyskorzij posłali ku Niymu faryzyjuszowych pomagerow i kamratow od Hyroda, coby Go chyciyli za jake słowko. [14] A oni prziszli i padali Mu: „Panie, wiymy co prawda godosz, a niczym sie niy szterujesz. I niy zaglondosz na ludzi, yno po prawdzie wszyjsko o Ponboczku prawisz. Eli noleży dować płat na cysorza? Ja, eli niy? [15] Ale poznoł ich oszklistwo i padoł do nich: „Czamu ta podstympno zagwozdka na mie rychtujecie? Toż dejcie mi yno jakigo dynara, co se go obejrza”. [16] Jak prziniośli, to ich spytoł: „Co tam stoi naszkryflane i co to za gymba?”. Odpedzieli Mu: „Cysorza”. [17] Wtynczos Jezus im godo: „Tak tyż oddejcie cysorzowi co cysorskie, a Ponboczkowi co Ponboczkowe”. I nadziwać sie Mu niy poradziyli. [7]
Ewangelia Łukasza 1:26-38 [Z Biblii Ślązoka] Jednego dnia do miasta Nazaryt przyfurgnął z nieba anioł Gabriel. Wloz do chałpy, kaj miyszkała tako jedno piykno a pobożno frelka Maryjka i tak do niej pedzioł: Szczynść Boże Maryjko! Tyś je nojszykowniyjszo miyndzy innymi babami, bestoż Ponboczek kazoł ci pedzieć, że poczniesz i urodzisz synka, kerego zamianujesz Jezus, a o kerym bydom godać, że je Ponboczkowym Synkiym. Maryjka zaś na to: Po jakiemu to? Jak urodza tego synka, przeca jo niy mom chopa? Jo je dopiyro po zrynkowinach ze Zefkiym z rodziny Dawida? Wtedy anioł godo: Tym sie już gowy niy łonacz, bo Duch Świynty cuda czyni! Bestoż Maryjka o nic sie juz niy pytała, yno klynkła i padała aniołowi: Niych bydzie jak godosz, boch przeca je na Ponboczkowyj służbie! [8]


text:
Donald Tusk
Donald Franciszek Tusk (roźony 22. apryla 1957 w Gdańsku) jo góspódarskoliberalny pólski politikaŕ a sobuzałožaŕ liberalnokonserwatiwneje strony Platforma Obywatelska (PO) a wót 16 nowembera 2007 teke premierminister Polskeje. Ako cłonk pólskego Sejma jo wón zastupujucy pśedsedaŕ. Pódla Jana Rokity jo wón teke pśedsedaŕ frakcije "byrgarska platforma".
Wšykne jogo stare starjejše su słušali do pólskego a kašubskego wobydlarstwa tegdejšego lichego města Gdańsk a su pśežywili nuzkane źěło a koncentraciskej lěgwje pla Stutthofa a Neuengamme njedaloko Hamburga. Do kóńca wójny su jogo starego nana Józefa Tuska nuzkali do Wehrmachty zastupiś (2. awgust 1944). Pšawźepódobnje jo dezertěrował a 24. nowembra 1944 jo zastupił do pólskego wójska we Wjelikobritaniskej. Až jo wón musał wěsty cas we Wehrmachśe słužyś, su wužywali politiske pśeśiwniki Tuska pšawicarskokonserwatiwneje strony Prawo i Sprawiedliwość (Pšawo a spšawnosć) pśi wólbach za prezidenta 2005, aby Tuska ako njepatriotiskego wobgranjali. Pśi tom jo zajmne, až dwa starej nana PiS-wjednikowu Kaczyńskeju stej byłej wusokej oficěra w caristiskem wójsku.
Tuskowy nan jo był blidaŕ a jo zamrěł, nježli jo Tusk zakóńcył zakładnu šulu. Tusk jo se angažěrował w opoziciji pśeśiwo komunistiskemu kněžarstwoju w Pólskej, ako studańc Uniwersity w Gdańsku jo pódpěrował załoženje studentskego komiteja Solidarnośći. To załoženje jo było reakcija na zamordowanje Stanisława Pyjasa pśez statnu milicu.
1980 jo wón zakóńcył swój studium ze źěłom wó mytosu a legenźe wokoło Józefa Piłsudskego.
Tusk jo dojśpił 36,3% pla wólbow za prezidenta 9. oktobra 2005 a jo stakim měł nejlěpšy wuslědk wšyknych kandidatow. Notnych 50% pak njejo dojśpił (wobźělenje jo było 49,7%). 23 oktobra jo nastupił w dowuzwólowanju pśeśiwo klerikalnokonserwatiwnemu šołtoju Waršawy Lechoju Kaczyńskemu (33,1% pśi prědnych wólbach) a jo zejgrał ze 46,5% na 53,5%.
Donald Tusk jo sobuwudawaŕ wjelikoformatowego rěda fotow "Był sobie Gdańsk" (...) ako teke někotarych fotowych zběrkow wó Gdańskich pśedměstach. Wón jo wóženjony a ma dwě góleśi.


text:
Jordańijo
Jordańijo (الأرد Al-Urdunn, poune mjano: Jordańske Krůlestwo Hašymidzke, المملكة الأردنية الهاشمية Al-Mamlaka al-Urdunnijja al-Haszimijja) – państwo arabske na Bliskim Wschodźe, můnarchijo kůnstytucyjno.
Grańica mo s Izraelym, Zachodńym Břegym Jordanu, Syryjům, Irakym a Arabjům Saudyjskům. Mo fest ńywjelgi dostymp do Mořa Čyrwonygo - yno 27 km.
Wjynkšość Jordańije zajmujům puaskowyže (700 - 1000 m n.p.m.), nojwyžšy ščyt Dżabal Ramm, 1754 m n.p.m. Nojnižšym půnktym je depresyjo nade břegym Mořa Martwygo (408 m p.p.m.).
Yno na půunocnym zachodźe kraju sům warunki do bauerstwa, rešta placu zajmujům půupustyńije Moab a Idumea a pustyńijo Harra na wschodźe. Je sam stouy ńydobůr wody, krům uokolic nade Jordanym a štučńy nawodńonymi rygjůnami kole tyj řyki.
Eksploatacyjo fosforytůw, ropy naftowyj a inkšych. Industryjo petrochymično, hutńictwo, wuůkyńńičo a spožywčo.


text:
Blubry zez Kościana
Psi rajd
Wew gaji profesor łod bioli, co sie zwoł pun Tamcibierski, buł miłośnikiym kościański ziymi i mioł fest smykałke i kumpletnum szajbe na tle łorganizacji pieszych rajdów wew cołki łokolicy. Totyż co wiosna i co jesiyń zapychali my bez drogi i bezdroża naszygu powiatu na rajd. Tyn rajd, co go fest pamiyntum (a zaś dali, bydzie czymu), buł akurat do Kunojadu. Tako wieś na ziymi kościański, nazwano bez to, co pewnikiym szamali tam ciyngiym kunie, abo mieli kunie jadowite. Przeciyż zez czeguś ta nazwa Kunojad sie wziynła. Profesor Tamcibierski akuratnie wybiyroł trasy bez ciekawe miejsca i wioski, co je zez downych lot nieroz sławne Poloki łodwiedzały, jak Mickiewicz czy generał Chłapowski i co by trasa buła urozmaicuno, bez pola, łunki, lasy. Szło sie fajnie, bo rychtyg mele szły zez nami razym do kupy, a poru szczunów mioło gitary i co niektóry to nawet znoł chwyty i coś tam potrafiuł śpiywać, ale nie musioł, bo wszyćko wiara darła kalafy, co go nie buło słychać. Pun Tamcibierski wyznaczoł różne trasy, co by wiara podzieluła sie na grupy, a nie waluła kupum, jak jaki pochód.
Wew jedny wsi kole sklepu geesu zrobili my przystanek na oranżade. Mieli my smake na wrocławskiygo fula, ino ze łokropno sklepowo, bez dowodu nie chciała num sprzedać, choć niektóry szczun buł łożgol i już roz na tydziyń się goluł, sklepowo, tyn wnynter, nie dała wiary , co majum po łosiymnaście lot. Znakiym tego, co by łyknuńć coś rozweselajuncygo, napoczyli my wino Czajki zez zapasów mojygo łojca, szag bez jego przyzwolyniu, co jakby sie wydało, to by dopiyro sprawa się rypła i by mi sie łoberwało.
Nie pamiyntum nazwy ty wsi, ale wedle tego, co wałynsała sie tam kupa kejtrów, powinna sie zwać Psienygi abo Kejtrowo. Nu i właśnie tam jedyn kejter, a buł to rasowy bokserek, ciut niedopasiuny, przylecioł zaro jak, Grzechun zagwizdoł i zawołoł na niego: Niemój!! Niemój! Pódź, coś dostaniesz. I tyn kejter, jak zaro przyloz, myrdo łogunkiym i sie łasi. Grzechu buł psiorek łod małygo, wiedział, co łunymu dać. Doł mu bułkę łod Kowalskiygo zez leberkum. Niemój wmłóciuł, że oż mu sie uszy trzynsły. I łod ty pory nie łodstympowoł nos ani na krok. A zaś po nastympny bułce buł już na fest przekabacuny i nie buło knyfu, co by sie Niemoja pozbyć. Tak wiync do samygo Kunojadu lotoł miyndzy nami jak nasz, choć wołali my na niego Niemój.
Wew Kunojadzie buła meta rajdu Wieczorym łognisko i potańcówka, a zaś spanko wew stodole, wedle tego, co pun Tamcibierski zezorganizowoł. Wew ty stodole grało num lepi, jak wew jakim Hiltunie, szak mele buły zez nami. Aby Niemój pkoł się, gdzie go nie prosili i co niektórymu szyki wew „nynaniu” psuł. Ale jak to na rajdzie, mało ktu co społ, co sianko pachnunce i wino Czajki do nynaniu nie zachyncały. Pomijajunc inksze szczegóły i zdarzynia zez ty nocy wew stodole, jak my rano, a buła to niedziela, wyrechlali sie, co by po wsi sie rozglundnuńć za jakiym geesym, a Niemój zez nami, przyrechloł sie jakiesiś miejscowy miłośnik kejtrów i kuniecznie chcioł łod nos Niemoja kupić. Nawet mioł przy sie luńt kiełby, cheba kuński, którum go kusiuł . Wiele sie nie targujunc, za piyńć dych łodstumpili my mu kejtra i po kłopocie.
Wew puniedziałek, wew gaji, na długi przerwie, bez megafun usłyszeli my, co jo i Grzechu zaro mumy sie wstawić do dyra. Włażymy do gabinetu, a tam czeko na nos taki łożgol, czerwuny na papie i drze sie. To te dwa chłolerne szczuny, co mi podpieprzyli psa, panie derektorze. -Jakiygo psa? - udołżym zezdziwiunygo.
-Nie kumbinować mi tu, ino godać, gdzie mój pies rasowy, medalowy bokser, wort pore tysiyncy. Wabiuł sie Przebój.
Jorgłym sie tero, czymu łun lotoł za nami na wołanie Niemój. Łokozało sie, co jakoś wylynga, świycibaka, gumowe ucho, już wypaplała dyrowi ło tym psie. Nie buło rady. Musieli my zez tym typym jechać zaro do Kunojadu. Nowygo właściciela nietrudno buło najdnuńć, bo rychtyg na wsi kożdyn o kożdym wiy wszyćko, nawet jak so kejtra sprawi. Przebój, jak eknuł swygo pana, zaro chycnuł do auta i aby my słyszeli, jak tyn nowy psiorek sie dar o swoje piyńć dych, ale auto aby kurz zostawiuło na drodze do ty wsi, co żym se jum nazwoł Psienygi.
Zaś do nos wew gaji została aby poruta i łobniżuny stopiyń zez sprawowaniu. Dobrze, że jeszczyg buło zez czego obniżać.
Jako buła przeprawa zez łojcym wew chaci, to aby powiym, co połowa zez tych piyńciu dych buła marnum zapłatum za cierpiynia, co rychtyk na mnie spadły a o szczegółach nie grygole, bo już nie pamiyntum. Szak so obiycołym, co kejtrami handlyżyć to już raczyj nie byde.


text:
Digital Impact Music
Coming Soon!
Sasquatch Holler
wrth srt jhs rtj srt j wsrth sdr th srt hs rth sr th srth srt hs rth srt hsr th sr tj dtyj sre gs rtj hs rth srt h srt hd tyj drt g dyj srt hs ryhj sr th srtgh dt yh strh dtr js rtj s thj srt hsr th srt hs rth str jd ykj sre gs rth s rthj dyu kd rth dty jd tyj dyt j trjh d ytj dtyh dr thf tyhjt dt yj sdrt hd rth drt j dtykj dty kj dth srt h tdyj fyu k yuk drth jty jd yrj drt hd ryj dtr jdt yj fyuk dr tjh tyj srt hj tyuk jdrt jk yuk dty kt yj dtu jkd tyk jdrt hf yuk ety jrt yj dtyj d th dyuk srt j dytj dty jd tyj dt yj dyj .
Dayus X
- Notable (ft Jessica Rubin)
- (R)evolutionary
- Break the Walls


text:
Idzie to tyż posuchać na www.ojgyn.blog.onet.pl
Wiycie! Żŏdnŏ cheba kōnfesyjŏ niy prziczyniōła sie barzij do uświyncyniŏ wina niźli judaizm, a zarŏzki za niym – krześcijōństwo. Te same idzie tyż ci pedzieć i ło piwie, ftore jes na isto nŏjstarszyjszym nŏpitkiym ankoholowym. Ale ło tym deczko niyskorzij, i przi inkszyj przileżitōści połozprawiōm. Fōrt mi roztomajte łochyntole przeciepujōm, co jŏ gŏdōm ciyngym ło gorzŏle i beztōż tyż bele kaj posznupołech we internecu a i we roztomajtych cajtōngach, i znŏdech artikel we „Der Spiegel” Mathiasa Schreibera i inkszy we „Courrier International” poduk kerych byda terŏzki ło tych szmektnych nŏpitkach berŏł.
Niy ma takigo ōłbstu, łowocu, ftory by rosnōł tak poblisku, wele tyj kolybki ludzkōści, jak winogrōna, wajntrauby. Przecamć już ze katyjmusu boczymy, iże Noe i jego trzech synkōw wykludziōło sie yntlich ze tyj arki. I cōż tyż to robi tyn Noe, tyn łojciec rodu ludzkigo, na dziepiyro co łosuszōnyj ziymi? Anō, skuli tego, iże bōł bambrym, tōż tyż zarŏzki zasadziōł winnica. A kej sie niyskorzij nasłepŏł wina, naprŏł sie to i legnōł blank sagi na ziym. Ta Ksiynga Rodzaju, we ftoryj Noe sadzi winnica, łostała napisanŏ kajsik kole VI w. przed Pōnbōczkiym. Na zicher ale na Bliskim Wschōdzie uprŏwiali winorōść już mocka skorzij. We Gruzji i pōłnocno-wschōdnij Turcyji znŏdli jōnczka, kerny winne, ze flancōw na zicher uprŏwianych bez czowieka kajsik kole 6000 lŏt przed Pōnbōczkiym. A juzaś we gōrach Zagros we Iranie archyjologi znŏdli presa do wina, zbajstlowanŏ ōngyfer 5000 lŏt p.n.e. Bali i we Mezopotamiji i Ygipcie uprŏwali ludzie wino. Moc rŏd miŏł je legyndarny sumeryjski krōl Gilgamesz, sprawca miasta Uruk, tak samo jak Ozyrys, ygipski bōg śmiyrci. Wino bōło łozkidane naobkoło ōłtorzy ale i bez ichnich kaplanōw słepane nałōnczŏ religijnych cyrymōnijōw, łobrzōndkōw. We łobiuch ale kultōrach kŏżdydniowym nŏpitkiym bōło radszij piwo, szafniynte przi gerowaniu jynczmiyniŏ i żyta (polskij pszynicy). Słepanie wina bōło ale zawachowane dlŏ ichnich kaplanōw i ślachytnie i zŏcnie urodzōnych.
Poczōntki wyrŏbianiŏ wina siōngajōm zŏraniŏ naszyj kultōry intelyktualnij. Łod niypamiyntnych czasōw uprŏwiano winorōść we Azji Myńszyj, Chinach i we Ygipcie. Za kolybka winnyj latorōści miyni sie ta razinku Azyjŏ Myńszŏ. We biblijkowym raju – we dorzyczu Tygrysu i Eufratu – a i tyż we dziydzinach dzisiyjszego Iranu i Afganistanu, winorōść uprŏwianŏ bōła wele 5000 lŏt p.n.e. Podszukowacze udowodniyli, iże winorōść uprŏwiali we Ygipcie tyż już we szczwŏrtym tysiōnclyciu przed Pōnbōczkiym, co potwiyrdzajōm roztomajte malōnki ściynne ze tego czasu ze łogrodami winorōści, winobraniŏ i wyrŏbianie tego nŏpitku. We Mezopotamiji słepało sie i wino, i piwo, i to ku tymu samymu jŏdłu. Łożyrali sie ludzie i łożyrali sie bogi.
A skuli tego, co boske słōńce dŏwało winu ciyńżkŏ słōdkość, winorōść bōła tajlōm boskości. We roztomajtych religijnych tekstach winne grōno mianowali „źrenicą oka Horusa” a szafniynte śniego wino skłŏdało sie poduk nich ze płaczkōw tego boga niyba.
Wino stanōło sie grōntnym wodnitym towŏrym spōżywczym, lyjbynsmitlym dziepiro u starożytnich Grekōw, zatym jak Minojcyki ze Krety szafnyli kole 1700 lŏt p.n.e. piyrsze ślachytne zorty winogrōnōw. Greki znali aże 150 roztomajtych zortōw winorōści. Trza sam jesce dociepnōńć, co we Ygipcie, Grecyji, a niyskorzij i we Rzymie, zatym tyż we czasach ojropyjskigo strzydniowiyczŏ wino miyszało sie ze wodōm. Ino łofiara ze wina dlŏ greckich bogōw łozlywało sie i słepało sie niyłoztworzōne. Zawdy tyż ale wlywało sie woda do wina a niy na łopach, bo to razinku wino bōło czymsik istym a woda ino przidowkōm. Inkszŏ raja bōłaby deszpektym dlŏ ichnich bogōw.
Jakosik greckŏ legynda miyni, iże bōg wina Dionizos śmietnōł kejsik ze tyj Mezopotamiji do hellyńskij Azji Myńszyj, skuli tego, co ludzie nad Tygrysym i Eufratym zatraciyli sie we grubelackim słepaniu piwa. Dionizos prziniōs zatym greckimu zegrodnikowi Ikariosowi do chałpy napŏłniōny winym bukłak, coby naumieć go kōmsztu uprŏwianiŏ winorōści. Tyn Dionizos, kerego we Rzymie mianowali Bachusym, bōł wrōłz bogiym wina, jak i plymnyj przirody. Wystŏwiano go jako szykownego, modego karlusa ze babskōm fresōm, ale kej wystympowŏł nałōnczŏs łozpustnych pochodōw, fakelcugōw ze tańcujōncymi we byrauszu, ykstazie menadōma, nimfōma i satyrōma, pokazŏwano go jako fest pragliwego, niynażartego capa abo byka. Ze tych ci religijnych procesyji pōnoć wziyny sie podzimowe świynta wina, ftore fajruje sie do dzisiŏj.
Te pierōnym dŏwne fajery lecy kedy łodbywali sie łobyczajnie jak u historikera Ksenofonta (430-355 r. p.n.e.) lebo filozofa Platona (427-347 r. p.n.e.) – kŏżdy śnich napisŏł kōnsek pod mianym „Uczta”. Legyndarnŏ „Uczta” Platona to przikłŏdnŏ jednota głŏdkigo kōmsztu wymōłwy, mōndrōści, kultōry diskusyji, przocielstwa i kōmsztu życiŏ. Wyczytŏłech kajsik takŏ łozprŏwka miydzy poytōm Agatonem a jejigo rechtorym Sokratesym: „... ułożył się Sokrates i zjadł, a inni też; każdy odlał z kielicha trochę napoju na cześć bogów, pochwalili boga śpiewem wedle zwyczaju i przystąpili do trunków.”
Medikowali tameszne ludzie ło przōniu, szykowności i piyknie, ło wiykuistym żywobyciu i niyśmiyrtylnōści. Tak ale ślynczeli, meditjyrowali przi pomiyrnym słepaniu wina. Iste bōło niy ino to, coby przoć gryfniście, ale to tyż, coby piyknie słepać. Ino krześcijōństwo, ftore łopiyrało sie na Starym Testamyńcie, łozwinōło jesce barzij tyn uduchowiōny szimel gŏdania ło winorōści i ło winie.
Autory Nowego Testamyntu pewnikiym znali platōński idyjŏł „sympozjonu”, takij chopskij gōściny na keryj wiynkszōściōm słepało sie wino i łozprawiało, kej przeniyśli go na Łostatniŏ Wieczerzŏ, znacy sie mszŏ świynto. Ywangelisty nawiōnzali do platōńskigo szimla biysiadowaniŏ, ftore wrōłz ze winym łożywiŏ tok kultōralnyj łozprŏwki ale niy dozwŏlŏ wekslowaniŏ jij we łożyrokowyj breweryji. I tak by szło jesce bez pŏra godzin ło tym winie łozprawiać ale jŏ ino spōmna choby ino take take jak to Jakub kwoli swojigo synka Judy słōweckami: „Prziknōłtluje łōn swojigo yjzelka we winnicy i zdrzebia yjzlowe u winnych latorōści. We winie bydzie prŏł swoji prziłodziyni, a we kwie winogrōn – swōj klajd. Bydōm mu sie fōnkrować ślypa łod wina, a zymbole bydōm biŏłe łod mlyka.” We wanieliji poduk św. Jŏna Pōnbōczek gŏdŏ: „Jŏ jeżech prŏwdziwym krzŏkiym winnym, A Łojciec mōj jes tym, ftory go uprŏwiŏ. Jŏ jes krzŏkiym winnym, a wy – latorōściōma.”
I tak wino, tyn nŏpitek łodświyntnyj mesijōńskij gościny, przinoleżi we Starym Testamyńcie – wele łoliwy, łobiyli, miodu, moszczu, gadziny – do siedmiuch darōw Ziymi Łobiycanyj, ftorŏ przirzykniyntŏ bōła Żydōm po wyjńściu ze niywoli ygipskij.
To tela ło winie i werci sie sam terŏzki deczko pospōminać ło inkszym szmektnym nŏpitku, ło piwie. Za pierōnym starego piyrwyj, ludzie naumieli sie uprŏwiać łobiyli, żōńć je, siylać, łoddziylać ziŏrka łod słōmy praniym kijami, zatym melać je miyndzy bergami, dodŏwać deczko wody, uklepywać i piyc na łozgrzōnych bergach. Na tyn szimel już 10 tysiyncy lŏt tymu nazŏd ludzie robiyli chlyb. A do wytwōrzyniŏ ajnfachowego biyru styknie razinku chlyb i woda – dwa skłŏdniki, dziynka kerym napoczynŏ sie ankoholowe gerowanie. Taki nŏpitek ło gynstōści bryji jes na isto moc masny, chocia deczko kalny i niy za tela szmektny, ale mŏ we sia... ankohol. Do dzisiŏj tak prŏwdōm niy wieda eźli ludzie, ftore poradziyli piyc chlyb wiedzieli tyż piwo. Ale tyn chlyb do narychtowaniŏ biyru wykorzystali Sumery – piyrszŏ cywilizacyjŏ, we wtoryj kultōrowyj erbiźnie sōm papiōry, ftore gynał gŏdajōm ło warzyniu piwa.
Bezmać już we Biblijce, we tym starożytniym Kodeksie Hammurabiygo, ale tyż we roztomajtych szriftach krōla Nabuchodonozora, świyntyj chińskij ksiyndze Shu-king, we staroinderskij ksiyndze mōndrokōw Zend-Awesty i we mocce inkszych szriftach spisanych abo to na papirusie, abo tyż na gliniannych tabulkach spōmino sie, spōminało sie ło tym goldowym, burzōncym sie nŏpitku znaczy – ło piwie. I zarŏzki musza sam dopedzieć, co słōwecko piwo wandluje sie ze prasłōwiańskigo słōwecka pivo łoznaczajōncygo nŏpitek, trōnek znacy łod piciŏ (tak jak polske paliwo wandluje sie łod pŏlyniŏ). Nŏjstarszyjszy zapis we polskim jynzyku ze słōweckiym pivo napisŏł jedyn istny niyjaki Lutosław ze Chrościechowa we sztrofce ze 1414r a szło to tak:
„Caplanye Chces polepsycz dusze swey
nemow czansto pywa należy
Bocz pywo yest dzywny oley
wancz snych clamanyo Chopi
A rzekocz Salenij są Popy...”
Co by szło na polske przetuplikować tak:
„Kapłanie chcesz polepszyć duszy swej
Nie mōw często piwa nalej
Boć piwo jest dziwny olej (napój)
Więc z nich kłamią chłopi
A rzeką (gdy mówią) szaleni popi ...”
Znejdzōne kole miasta Lagasz we świōntyni bōgini Bau bōncowe tabulki skazowali, co warzyli tam piwo i wypiykali... chlyb, co na isto szło zawdy ze sia do kupy. Ze takigo szykownego „Hymnu do Nikasi” (to bōła bōginka piwa) wiymy, iże piwo warzyło sie ze zgerowanego we wodzie chlyba. Trza sam jesce dociepnōńć, iże warzyniym piwa zajimali ino baby, biyrbrałery ino wszyjsko wachowali i wszyjskim tyż reskiyrowali. Eźli juzaś tak do łostatka wiyrzić świyntym ksiyngōm, to piwo bōło nŏrodnym nŏpitkiym Babilōńcykōw, kerzi przi wrŏcaniu sie do dm po srogich bitwach tōmpali niyrōłz – jak idzie przeczytać na jednyj ze bōncowych tabulkōw: „ ... belōntali sie i wrzesceli a szłapy jim Pōnbōczek spańtŏł.” A juzaś we tym wywołanym Kodeksie Hammurabiygo szło wyczytać, co dlŏ wszyjskich ftorzi bydōm fałszōwać piwo abo niy bydōm reszpektować regli przi przedowaniu, skuli łocyganiyniŏ kōntmanōw, bōła ino jedna sztrofa: śmiyrć, łodkraglowanie gowy abo utōnkanie we wodzie. Ygipcijanery znali piwo 2600 lŏt przed Pōnbōczkiym a jejich faraōny mieli piwo za medikamynt i skłŏdali je na łofiara dlŏ swojich bogōw. Szimel warzyniŏ piwa sztyjc łod tego czasu sie weksluje a... piramidy styrcōm do dzisiŏj.
Paryski Luwr przechowuje maluśke bōncowe tabulki sumeryjske, mianowane „Monyment bleu” (kajsik ze 4000 roku p.n.e.) na ftorych wyrzezane sōm ludzie, kere rychtujōm starożytnie piwo ze orkiszu. To bezmać nŏjstarszyjszy dowōd na przirzōndzanie goldowego nŏpitku ze łobiyli. A juzaś nŏjstarszyjszy brōwŏr, jaki udało sie łodkryć, jes we Gōrnym Ygipcie we Hierakopolis i miyni sie, co jes łōn kajsik skole 3700 r. p.n.e. A jes ci we Hamerice taki maluśki brōwŏr pod mianym Dogfish Head we Rehoboth we ichnim stanie Delaware kaj jedyn istny Sam Calagione do kupy ze moc sztudyrowanym archyjologym Patrickym Mc Governym napoczli warzić piwo, ftorego recept wandluje sie sprzodzi tysiyncy lŏt. Tyn McGovern nŏjsrogszōm perzōłnōm łod ankoholi ze starożytnich czasōw. Dropie, szkrobie antyczne nŏczyni, zatym łobaduje to wszyjsko we swojim laborze i tak łodkrōł nŏjstarszyjszy biyr jynczmiōnny (uwarzōne we 3400 r. p.n.e. we gōrach Zagros we Iranie) i ku tymu nŏjstarszyjszy razinku ankohol ze „neolitu”, ftory powstŏł we dolinie Żōłtyj Rzyki we Chinach sprzodzi dziewiyńciuch tysiyncy lŏt. Przitrefiōło mu sie tyż łobadać nŏczynia ze grōbowca krōla Midasa (ze VIII w. p.n.e.) I terŏzki we tym maluśkim brōwŏrze warzōm piwo pod mianym Midas Touch. We inkszym brōwŏrze, Anchor Steam we San Francisco uwarzyli piwo poduk sztrofek hymnu sprzodzi 4000 tys. lŏt ułożōnygo na czyść sumeryjskij bōginki Ninkasi. Juzaś, coby stwōrzić cŏłkŏ gama zartōw biyrōw ygipskich tyn Calagione do kupy ze McGovernym brali wyniki badaniōw, ftore byli robiōne we grōbowcu krōla Skorpiona I, kaj we zbytkach libacyji, zojfynlagi ze 3150 roka p.n.e. znodli dziwoki miszōng feferkautu, tymianu i korijandru. Łopiyrali sie tyż na tym, co znodli przi wykopaliskach we Gōrnym Ygipcie (we Wadi Kubbanija) sprzodzi 18 tysiyncy lŏt. Ze wszyjskimi tymi starożytniymi biyrami to bōły cŏłkie mecyje. Potrza bōło nŏjsōmprzōd tyż wypokopić starożytnie dzike drōżdże i ciōngnōć je we srogich ilōściach a wszyjsko niyskorzij trza warzić we srogich grocicach, we kastrolach pod ftorymi polōło sie suszōny mist, suszōne krowińce. Spodek tych kastroli musiŏł być ale izoliyrōwany cegłōma. Trza tyż sam jesce dopedzieć, jakŏ tyż rōla łodgrŏwało piwo we starożytniōści. Kŏżdy arbajter, ftory bakŏł przi stŏwianiu piramidōw musiŏł dostać kŏżdydziyń łod śtyruch do piyńciuch litrōw biyru. Bōł tyn biyr zarōwno skłŏdnikiym łodżywczym, nŏpitkiym moc łorzyźbiajōncym, jak i wynadgrōdzyniym, gyhaltym za procnŏ robota. Piwo bōło zasugōm, geltakiym dlŏ Ygipcjanerōw. Neści, iże te piramidy niy byli by postawiōne, kejby biy bōło za tela piwa.
Coby sam niy pedzieć, mōndroki miyniōm, iże łożarstwo, słepanie gorzŏły jes włŏściwe czowiekowi ale tak prŏwdōm to ludzie niy sōm we słepaniu samōtne, bo take na tyn przikłŏd elefanty, kej sie naćkajōm zgerowanych ōłbstōw, to poradzōm trajtać wszyjsko na swojij drōdze, a tyrpniōne, ździebko chycōne ptŏki poradzōm ślatywać ze astōw i kōnorzy. Jednakowōż ludzkōść niy bōła by tym, czym jes, kejby niy ankohol. Gerowane nŏpitki sōm we samym syrcu, samym pojstrzodku wszyjskich kōnfesyji na cŏłkim świycie. Ankohol jes ci we mitelpōnkcie, we postrzodku ludzkigo żywobyciŏ, boto ze grobōw wandlujōm sie nŏjważniyjsze prōbki tego wizynszaftlera, archyjologa McGoverna. We wieluch starożytnich kultōrach śmiyrć bōła postrzyganŏ jako swojij zorty przileżitość, coby słepać. Krywni, przocielstwo umrzitych dekowali jejich grōby nŏpitkōma i nŏczyniŏma, takimi jak rogi do piciŏ garniyrowane agatym, rułkōma ze hyjlynsztajnu (lapis lazuli), a we cufalu keltyckich babōw, fore byli pochowane kajsik we Burgundji we VI w. p.n.e. znŏdli archyjologi zŏcny kesel, do kerego wlazło 1200 litrōw nŏpitku. Krōl Skorpion I (ftoregoch już spōminŏł) miŏł przi sia we zarkofagu mocka amforōw nafolowanych do pŏłna winym i piwym a kej archyjologi wlejźli do zawrzitego grōbowca krōla Midasa (we kurhanie kole Ankary) ujzdrzeli zezwłōki srogigo chopa wele 60-65 lŏt starego, łobleczōnego we szumne szaty a kole niygo uwidzieli nŏjsrogszy zamlōng nŏczyni do słepaniŏ ze ypoki żelazła, jaki choć kedy znŏdli: 157 ajmrōw, żberōw, grocicōw, krużlikōw i becherōw.
Mōg bych sam jesce dugo łozprawiać ło piwie, bo tyn nŏpitek skuplowany bōł we strzydniowiyczu i ze zŏkōnnymi braciaszkōma, i ze ypidymijōm cholyry i wielōma inkszymi zachami, ale to, coch do siela napisŏł, to pewnikym już styknie, prŏwda?


text:
Idzie to tyż posuchac na www.ojgyn.blog.onet.pl
Niyskoro na łodwieczerz. Moja starǒ już łod kielanostuch minutek szykowniście nynǒ. Jǒ jesce kciǒ deczko połoglōndać te, kiejsik, kiejsik moc szpasowne „Szkło kontaktowe” ale trefiōł mi sie Zimiński, kiery pokazǒwǒł tego – chnet kapelōnka – Gowina. Łoba majōm ze sia cosik spōlnygo... łoba pierōnym sie przi gǒdce mamlajōm i sōm ku tymu stopierōńsko maźglate. Te jejich: mmm, eee, hmm, nnn... już doprǒwdy niy poradza szczimać. Wiela sie te chopy nastnkajōm, najōnkajōm podwiyl niy oedzōm pǒruch słōwecek ze cwekym. Wyszaltrowǒłech ta naszǒ telewizyjǒ i brǒłech sie ku spaniu. Nǒjprzodzij ale kuknōłech na weker (mōm taki gryfny podle telewizora, kiery blynduje na czerwiōno) – świyciōło 2222, znaczy chnet pōł jedynōstyj.
Spōmniała mi sie, i niy miarkuja po jakiymu, Maria Czubaszek, kierǒ tyż lecy kedy (nǒjczyńścij we niydziela) łozprawiǒ we tym „Szkle kōntaktowym. Łōna sztyjc i jednym ciyngym rzōńdzi, iże festelnie rada mǒ kurzynie cygaretōw. Jǒch tyż kejsik mocka kurzōł. Ale terǒzki we styczniu piźnie gynał dwadzieścia piyńć lǒt, kejech te diosectwo na szlag ciepnōł. Nō, i jak to zawdy sie wtynczǒs przitrefiǒ, napocznōłech tyngnōńć, przibiyrać na wǒdze jak jaki kormik. I Wiycie, jes ci nǒs śtyruch Kosmałōw: bracik, jejigo dwōch synkōw i jǒ, śnich nǒjstarszyjszy i nǒjbarzij spaśny. Ale za to mōm nǒjwiyncyj wosōw na palicy. Fajnistǒ siwǒ czopa. Mōj bracik mǒ takǒ plata choby świynty Antōnik, jejigo starszyjszy synek mǒ ci już czoło, kiere siōngǒ aże do zadka palicy, a juzaś tyn nǒjmodszy snǒs mǒ palica jak holckopf na kiery naszǒ Mamulka naciōngała kapliny, kej robiōła huty, szykowniste pliszhuty dlǒ swojich kamratek, i niy ino. Bǒła wywołanōm niy ino we Chorzowie hutmacherkōm. Miała naszǒ Mamulka jesce przed wojnōm (ale i bez wojna, i pǒrã lǒt po wojnie) swōj werksztat i skład na Kronprinzenstrasse (terǒzki 3-go Mǒja) i na Bismarckringu. Te roztomajtyj zorty holckopfy poradziōła przismycyć (podug mōłdy na huty) i ze Wiydnia. Niyskorzij palcyska poskrōncane bez rojmatyka niy dozwǒlali Mamulce robić, naciōngać te kpaliny i pociepła tyn swōj fach, chocia i jesce mojij babeczce pǒrã szykownistych pliszhutōw zrobiōła.
Kukōm na weker... blynduje 2345, znaczy sie trziśćwierci na dwanǒstǒ we nocy.
Morze, morze...żǒdnyj srogij weli ino świetliczkowe zmǒrski na tyj wodzie. Fajnisty jacht, „Pilar” (tak miǒł na bordwandzie nasztrajchowane), wele mie dwie szwarne dziołchy, czǒrne, na sie mieli ino bisynhaltry i dwie szlajfki na rziciach... łobłōnczaste łogiby i pǒłne piōntki, ftorte fedrowali przi kǒżdych kroku na ferdece. Jǒ we jednyj gracy srogachnǒ glaska ze rumym i wyrflami lodu, we drugij srogachnǒ cigara i łorǒz widza chopskǒ gorzć, srogachnǒ jak berkmōńskǒ hercōwa, ze fojercojgym... Ja, ja... znōm... To Ernst Hemingway. Łopǒlny, zgorzały łod klary na połedniowych morzach i łod tamesznego wiatru.
– Wiysz Ojgyn – gǒdǒ ku mie tyn wywołany pisǒrz, srogǒ gwiǒzda literatury i czego tam jesce – płynym terǒzki łod Havany (La Habana) aże na Isla de la Juventud (dǒwnij, do 1978 roka Isla de Pinos) i tam ździebko popływōmy we tym Karaibskim Morzu. Landszaft choby ze raju, choby we tych malōnkach Eugène’a Paula Gauguin’a. Połedniowe morze, czǒrne, szykowniste, całbrowne dziołchy, glaska rumu i cigara... żyć a nie umiyrać....
Łorǒz zdǒ mi sie, iże szpacyruja ze Ernstym po El Malecón łod Castillo de San Salvador de la Punta we Hawanie ( La Habana Vieja) aże do takij rzyki, ftorǒ sie mianuje Almendares, a kierǒ łoddziylǒ która oddziela Vedado łod Miramar. Te ichnie zapłocie, Vedado mǒ ci gysztalt hamerikōńskigo Miami. Idymy ci wrōłz wele kiyrhowu mianowanego Necropolis Cristobal Colón (smyntǒrz Krzysztofa Kolumba) jednego ze nǒjsrogszych kiyrhowów na świycie, kaj jes bez dwa milijōłny grobōw. Przi tyj prōmynadzie, przi tym tryjtradzie miyszkali my ze mojōm Haźbiytkōm we hotylu Deauville. Niy lza tyż łōminōńć Parqe Central kaj na pojstrzodku postawilyli dynkmal José Martíego. Nó, i jak tyż to niy wlyjź niyskorzij do kabarytu Tropicana. Tyn restaurant i kabaryt łozewrzili we 1939r i jes ci to na isto nǒjbarzij wywołany, spanialisty, szumny restourant i kabaryt na wolnym lufcie.
Łocuciōłech sie, alech niy kciǒł jesce łozewrzić ślypiōw... kciǒłech jak nǒjdugszij mieć tyn łobrǒzek przed łoczami. Ja, ja... tyn szif łod tego Ernesta Hemingwaya styrcy we jejigo rezidyncyji Finca Vigia na łobrzyżach Hawany (dwanǒście kilomyjtrōw łod cyntrōm) kaj Ernest Henigway miyszkǒł ze swojōm łostatniōm babeczkōm Mary Welsh. Wszyjsko to łoglōndalichmy ze mojǒm Haźbiytkōm we 1978 roku we tyj Jejigo chałpie kaj gǒściyli i Gary Cooper, i wywołanǒ szuszpilerka Ava Gerdner, ftorǒ poradziǒł sie szpluchtać we Jejigo basingu blank sago. Łōn sō prasknōł sie w łeb ze faterkowyj tuplōwki we inkszyj swojij chałpie we Idaho we 2 lipca 1961 roka.
Musza łozewrzić chocia jedyn ślyp... na wekerze blynduje: 123... tōż bydzie chet pōł drugij...
Mōj gyburstak we 1955 roku. Pizło mi dziesiyńć lǒt. To bōł piyrszy gyburstak, piyrszy fajer już bez mojigo Tatulka. Jescech tak niy do łostatka spokopiōł cōż tyż to bydzie dalszij, kej mōj Tatulek mǒ swōj kwatyr na kiyrhowie... we wrzyśniu ida już do szczwǒrtyj klasy we szuli... trza sie uczyć tak, jakech to mojimu Tatulkowi przed jejigo umrziciym snochwiōł, jakech ci mu to forgot prziłobiecǒł. Zatym juzaś szejśćdziesiōnty trzeci rok i cheba mōj mǒjważniyjszy gyburstak. Mōm łoziymnǒście lǒt, jeżech już majerant, pǒłnolytni karlus. Ida do roboty, do naszego chorzowskigo werku, do Huty „Kościuszko”. Nǒjprzodzij byda robiōł za robola ale pewnikym musza skōńczyć politechnika. Śmigajōm latka, gyburstak... pizło mi dwadzieścia piyńć lǒt. Nō i już mie ku wojǒkōm niy weznōm... ida – jak to sie fajnie gǒdǒ – do „rezerwy”.... Przigǒdǒłech se kejsik szykownistǒ frela... nō możno już niy frela, bo miała dwie cery. Ale sztramskǒ, nogi duge aże do niyba, dychanie take gynał do gorzci... trefiōło ci to gynał we mōj gyburstak. Ta gryfnistǒ babeczka miała ci ale już be trzidziyści lǒt. Skuli tego i jǒ dociep żech do mojich lǒt dwa lata, coby sie niy gańbić, iżech jes łod nij modszy. I tym szimlym we tyn mǒj gyburstak miǒłech już trzidziyści lǒt, chocia pizło mi dziepiyro dwadzieścia łoziym. Wartko śleciało do Abrahama, do piyńćdziesiōntki. Chop przi Abrahamie to ci jes dziepiyro perzōłna, prǒwda? Fajery byli trzi. Jedyn dlǒ familijantōw, drugi dlǒ spōłpracownikōw ze mojigo werku a trzeci, nǒjsrogszy dlǒ tych nǒjlepszyjszych przocieli, sznapskamratōw i tych wszyjskich, ze kierymi sie bez łostatnie kieladziesiōnt lǒt balandrowǒł. Już żech samtukej łozprawiǒł jakech to musiǒł po mojim Abrahamie wyciepnōńć zekretarka, ale to bōł ino szpas, takǒ wicno gyszichta. Jednakowōż taki richtik sztramski, piyńćdziesiynciolytni chop swōj wert mǒ. Zdǒ mu sie, iże terǒzki to dziepiyro wszyjsko już na isto poradzi, a nǒjbarzij to przi tyj cǒłkij babsko-chopskij robocie. Gǒdajōm roztomajte mōndroki, iże wtynczǒs przinoleżi swoja piyńćdziesiōntka, znacy ślubnǒ baba, zwekslować na dwie dwadziestki piōntki. Jǒ tyż zawdy szpasuja i miynia, co mi to dochtōr fest przikǒzǒł, iże moga sie zadǒwać we mojich latach ino ze dziołchami dwadzieściapǒralytnimi, i to pod warōnkym, iże jesce... modo wyglōndajōm. Ale juzaś we telewizyji taki jedyn mōndrok, szauszpiler i wigyjc trzimie, miarkuje, co chop po Abrahamie moge sie tak prǒwdōm zadǒwać ino ze babami wele śtyrdziyści lǒt starymi... łōne na isto tak wartko chopowi... niy pitnōm, bo łōnym sie już tyż ścigǒ, coby ci tak do łostatka niy przepasować tych łostatnich prykolowych uciychōw...
Śnik to abo mi sie tak ino zdǒ? Weker pokazuje: 234... to już po pōł trzecij za nocki. Przecamć jesce mōm mocka czasu, niy musza tak wczas wstǒwa, moga jesce ponynać... ale jes to spanie lebo ino tyrajōm mi po gowie nocne ambaje?
Jesdrkusie! Niy poradza znojść bindra... tyn niy sztimuje do tego ancuga, tyn drugi tyż niy, a miǒłech ci jich ze sia we Poznaniu, kaj mōm sztand na Miyndzynarodowych Targach Poznańskich kielanǒście... ja, ja... tyn bydzie na zicher bindować, nadǒwać sie... Napytali ci nǒs dzisiej na sroge „party”, na srogǒ wyżyrka do fyrmy British Steel Corporations tela, co bez połednie. Łod pǒruch lǒt kǒżdyrok mōmy take zaproszyni łod szefōw tyj ynglickij fyrmy i, jak zawdy, idymy tam we pǒruch. Do kupy snami dziesiej idzie jedna ze śtyruch sztudyntkōw, ftore u nǒs bedinujōm... jes ci to Margot... Ludzie, co to ci jes za szwarnǒ dziołcha. Bez myjter siedymdziesiōnt wzrōstu... łōna jedzinǒ mǒ moja pozwolyństwo, coby do roboty przilazować na plaskatym abzacu (niy moge być przecamć srogszǒ łody mie). Wysztiglowanǒ, krōtko kieculka, „mini”, a te jeji szłapy, ludzie! aże do niyba, pǒłnǒ szōstka dychanie... i siedzieć tyn na czym mǒ... Nō, niy bydymy sie my Polǒki, a łosobliwie my ze sztalindustriji, u tych ci Ynglynderōw gańbić za nasze dziołchy. Jǒch przecamć ci jes dupny prowajder wieligo sztandu cǒłkij polskij hitnindustriji. Bez cǒłke chnet dwadzieścia lǒt robiōłech na roztomajtych miyndzynarodowych targach. Ale bōł ci tyż snami jedyn inżiniyr ze Huty „Zǒbrze”. Jōłzel sie łōn mianowǒł. Tōż tyn Jōłzel szǒł symnōm i ze tōm gryfnōm dziołchōm- sztudyntkōm i drōgōm tuplikowǒł ci nōm łōn jak tyż to mōmy na tym bankycie fōngować, jak tam przi tyj przileżitōści łostǒć i sie blank niy zgańbić.
– Panie Ojgyn! Suchejcie ino! Nǒjprzodzij te wszyjske móndroki, ktore nǒs napytali bydōm mocka gǒdać, łozprawiać. Niy suchejcie tego wszyjskigo, panie Ojgyn, i ty Margot, ino zarôzki stōńcie sie kole stoła kaj jes jôdło (mianuje sie to terôzki tak madernie „szwedzki stōł”). Musicie tak sie tam stanōńć, cobyście swoji elbōłgi, swoji łokcie nôjbarzij mōgli na wszyjskie zajty je roztopiyrzyć; musicie stôć rozparzisto, szyroko, coby wasze grace mieli kajsik kole jednygo kwadratmyjtra szyrzki. Te wszyjskie angyjbery bydōm przodzij mocka gôdać, mocka wynokwiać, mocka sie kwolić a my wrǒłz... styrcymy wele stoła, bo tam jes jôdło (gorzôła bydōm ōłbry zōłwizōł kôżdymu wtykać do gracy). Styrcymy tak, styrcymy, i łoroz tyn nôjważniyjszy na isto rzyknie:
– Pytōmy, gryfnie proszymy do stoła!
A my już tam sōmy! I już napoczynōmy ćkać wiela nǒm ino do rzici wlyjzie.
Tyn kamrat tak poradziōł bez dwa tydnie (wtynczôs tela to zetrwało, bo terôzki ino śtyry dni) mieć festelny kust i niy wydǒwać żôdnych swojich betkōw na tyj „delegacyji”, na tyj dinstrajzie.
Jedyn blik na weker, świyci na czerwiōno 345, to już trzi śćwierci na szczwǒrtǒ. Jezderkusie! A śnik jak niy przilazowǒł, tak niy przilazuje. Kejsik, dziesiyńć, piytnǒście lǒt tymu nazǒd, czowiek modszy i stykło ci mu, iże lygǒł ło drugij, trzecij a już ło szóstyj na rozwidnioku wstǒwǒł, cuciōł sie blank mōnter i fertik do roboty. I bōło czowiekowi ganc egal czy bōł deczko chycōny, abo blank ci trzyźby; stykło trzi godziny spaniǒ i czowiek niy medikowǒł ło tym eźli wydoli we robocie, abo niy. Musiǒł wydolić i tela! Nō ja, ale to już starōść, podyszły wiyk. A ta starōść napoczynô sie nōm chopy, ja, chopy, wtynczôs, kiej już niy poradzymy łoszpluchtać swojich szłapów we ausgusie!
Bo tyż taki ci siedymdziesiyńciolytni knaker jak jǒ jes w dōma jak szolka ze utrzaskanym uchym... niy ma za co chycić, a pierōnym żǒl wyciepnōńć.
Lecy kedy tyż, kej niy poradza jak przinǒleżi spać, śnik bez cǒłkǒ nocka niy przilazuje, stana sie przi łoknie i widza naprociw, we drugij chałpie za gardinōm starka abo starzika, ftorzi gynał jak jǒ tyż majōm utropa ze spaniym.
Nō, i na łostatku napocznōł blyndować szajn, taki srogachny leflektor na naszyj łochrōnce. Blynduje mi bez łokno na ściana nad mojim prykolym tak festelnie, iże poradziōłbych cajtōng przeczytać przi tyj fōncli. To już piōntǒ abo pōł szōstyj ło rozwidniǒku. Łōni tam we tyj łochrónce już na podzim i bez cǒłkǒ zima świycōm tyn leflektor, coby mamulki ze swojimi dzieckami poradziyli gynał uwidzieć kaj lejzōm wczas z rańca...
Ślaciała jesce jedna nocka, jesce jedna niyprzespanǒ nocka bez śniku i ino kej trza ło rozwidnioku zakulwitać sie do haźlika, to idzie spomiarkować, iże już moje szłapy łodkǒzali posuszyństwa i ulygłōści... wrajziyli tyż mi już do biedra takǒ „ceramicznǒ yndoprotyza” a i moje kolańska tyż sie już dǒwno do imyntu wylajerowali i czowiek kulwitǒ sie, ciōngnie sie gynał jak cuch po spodniokach.


text:
Tref Interkamratów w Świyntochlowicach – siyrpiyn 2015
Written by Gerad Sacherski on Sierpień 7th, 2015
Zaś było piyknie, jak to padali downij – dlo takich chwil werci sie żyć.
Trefili my sie w Muzeum Powstań Ślonskich w kafyju na klachy. Zeszło sie nos 16 kamraci z roztomajtych forow ślonskich. Po zwiydzyniu ekspozycji muzealnyj zasiedli my przy: tyju, kawie (mrorzonyj tyż) i roztomajtych maszkietach. Niyskorzyj było kupa śmiychu i łosprowek.
Posted in Gerad |
Both comments and pings are currently closed.


text:
Nudle
Niedzielno nudelzupa nojlepszy smakuje ze swojskimi nudlami. U nos zawdy tatulek w sobota robiył nudle, kere suszyły sie potym na grzejnikach przed pokrociym. Robione nudle tak wszystkim smakowały, że my jich zawdy podjodali jeszcze niy uwarzone. Idzie se jich zrobić wiyncyj, coby mieć przinajmij na dwa niedzielne łobiody.
Co nom bydzie trza do nudli?
- kole 1 szklonki mołki
- 2 jajca łod kury, kiero drepce po trowie i żre glizdy
- 0,5 łyżyczki soli
Toż bierymy sie do roboty
- Nojprzód weź tako srogo miska i wsypej do nij mołka i sól.
- Potym na środku tej kupki mołki zrób palcym dziura i wklupej tam dwa jajca.
- Weź widełka i wymiyszej to wszystko. Jak to mosz za mokre, to dosyp trocha mołki – ale pomału, nie gupnij z niom, bo ci sie zrobi kit. Jak zaś to mosz za suche, to dociepnij jedne żółtko. Fyrlej, aż ci sie to skleji.
- Zrobi ci sie z tego taki tyngi ciasto, kiere nie śmi sie kleić do rynki. Pougniotej go tak kole 15 minut, coby sie tam do pojszczodka dostało luftu. Ciasto musi być fest wyrobione.
- Posuj stół abo stolnica mołkom, podziel ciasto na konski i bier nudelkula. Posuj jom tyż, coby ci sie do nij ciasto nie chyciyło.
- Rozkulej piyrszy konsek ciasta na rychtyk ciyńki szlistek, taki, że mono by szło bez niego jako gazeta poczytać. Jak już z tym bydziesz fertich, to ostow to na chwila i wyciongnij se z byfyja czyste rynczniki kuchynne. Powiyś je na grzejniku i dej na to tyn szlistek ciasta, a potym nastympny i nastympny, aż rozkulosz cołki ciasto.
- Zrób se tyju, siednij se i poczytej jako gazeta, bo ty nudle muszom ci trocha podeschnyć. Ale dej pozór, coby za długo niy wisiały na tym grzejniku, bo jak za fest zeschnom to ci sie połomiom i tego nie pokrejesz, bydziesz wtynczas jod nudelzupa z lazaniom. Ciasto musi być na tela giyntki, coby go szło zwinyć w tako rolada.
- Po zwinyciu weź deska i łostry nóż. Pokryj ta rolada na ciyńki konski. Nojlepszyj kryj trocha ze skosa, żeby te nudle nie były za długi. Po pokrociu rozłóż go jeszcze na tych ryncznikach na jakim tablecie abo nawet na stole, coby wyschnył do końca. Potym wsyp se go do papiórzanej tytki abo wielkij krauzy. Przi warzyniu pamiyntej, że swojski nudle warzy sie dłużyj, niż kupne.
- Uworz nudle, wciep do zupy i słuchej jaki dobre.
A u Wos robi sie jeszcze nudle samymu abo kupuje?


text:
Charlie Chaplin
Sir Charles "Charlie" Spencer Chaplin, KBE (nar. 16 kwietnia 1889 we Lōndynie, um. 25 grudnia 1977 we Vevey we Szwajcaryji) – brytyjski aktōr i ryżyser czasōw niymygo kina, niyskorzij tyż źwiynkowych filmōw; producynt, scynarzista i kōmpozytōr filmowyj muzyki.
Biografijŏ[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Narodziōł sie we Walworth w Lōndynie, w Angliji. Jigo fatrym bōł Charles Chaplin, a matkōm Hannah Harriette Hill (w sztwierci rōmskigo pochodzyniŏ[1]). Ôba byli aktōrami. Dali mu na miano Charles Spencer.
Ôjce wziōnli szajdōng hned po narodzyniu Charlesa, kery ôd tego czasu bōł fołdrowany ôd matki. Żyli we barzo ciynżkich warōnkach, przekludzali sie do corŏz myńszych izbōw. W 1896 roku matka niy poradziyła znŏjść roboty i trefiyli do przitułku. Niyskorzij społym ze bratym Sydney'ym skirz ciynżkij sztofowyj sytuacyje prziginiyńci byli do wziyńciŏ roboty w werkszteli autowyj w Lambeth. Po pŏru tydniach ôba przeniysiyni byli do Szkoły Siyrot i Biydnych Dziyci we Hanwell.
Charles i jigo brat kwatyrowali bez jedyn ôkres ze ślubnōm ôd fatra i jejich synkym, jednakōż byli tam źle traktowani (porzōnd drugŏ matka niy puszczała ich na noc do dōm) i wrōciyli do przitułku. Kedy Sydney z niygo wyszoł, wziōń robotã trōmbkŏrza na ausflugowym szifie. Po nawrocie zajōn sie Charlesym, co ôd dugszygo czŏsu radziōł sie sōm. Fater umrził skirz alkoholizmu, jak Charles bōł 12 rokōw mody, a matka przeszła nerwowe załōmanie i hned ôstała wrażōnŏ do lazarytu psychiatrycznygo w Cane Hill kole Croydon. Umarła w 1928 roku.
Chaplin piyrszy rŏz wystōmpiōł na binie w musicalu, kej bōł piyńć rokōw mody. Tego wieczora wystympowała jigo matka, a ôn czekoł na niã na zadku. Kedy niymocnyj matce głos sie straciōł i musiała do przerwać wystymp, dyrechtōr tyjatru wycis na binã Chaplina. Tedy synek napoczōn naśladować matkã, kerŏ wynauczyła go śpiywać i grać.
Za bajtla Chaplin porzōnd tydniami ôstŏwoł w becie skirz uwŏżnyj doległości, a nocōm jigo muterka siŏdała przi nim i ôdegrywała to, co działo sie za ôknym. W roku 1900, kej bōł jedynŏście rokōw mody, z dopōmocōm ôd brata dostoł rolã komicznygo kota w pantōmimie "Kopciuszek", we Hipodrōmie w Lōndynie. W 1903 roku ukŏzoł sie we grze Jim, A Romance of Cockayne. Hned niyskorzij dostoł swojã piyrszõ stałõ robotã - groł synka, co przedowoł cajtōngi w grze ô Sherlocku Holmesie. Rolã tã ôdegrywoł do roku 1906. Potym wystōmpiōł w programie Court Circus, a w dalszym roku bōł zaangażyrowany do programu Fun Factory. Podle regestōw imigracyjnych, przijechoł do Ameryki z trupōm Karno 2 paździyrnika 1912 roku. Tam ôstoł dozdrzōny ôd filmowygo producynta Macka Sennetta, kery ajnsztelowoł go do swojigo sztudia Keystone Film Company.
Chociŏż przōdzi Chaplinowi było ciynżko przifasować sie do knifu szpilaniŏ sztudia Keystone, hned stoł sie tam widziany. Mack Sennett znōmy bōł ze swojij spōntaniczności, a filmy produkowane we jigo sztudiu porzōnd niy miały scynariuszy. Sam ukŏzała sie szansa dlŏ Chaplina, kery mioł sroge talynta improwizacyje. Jak głosi powiarka, w jednym z filmōw Macka Sennetta chybiało gagów. Utrŏpiōny producynt kŏzoł Chaplinowi ucharakteryzować sie i zagrać bez narychtowaniŏ. Tyn wlecioł do garderoby, ôblyk nŏjgorsze ôblyczynie, jake tam znŏd i stworzōł postać Trampa, z kerōm permamynt je nŏjbarzij łōnczōny. Ta filmowŏ postać to ôsoba z manierami dżyntelmyna, ôblyczōnŏ we za mały szaket, za sroge galoty i strzewiki, z sztajfniŏkym na gowie a bambusowōm krykōm i fōnskym. We swojij autobiografiji Chaplin pisoł ô nim Dżyntelmyn, poeta, fabulŏk, samojednik, co sztyjc wyczekuje rōmantyczności i przigody. Chciołby wkludzić w pana (Macka Senneta) tuszynie, co je forszerym, muzykym, fyrstym, szpilerym w polo. A dyć niy pōmietŏ zebieraniym kipōw eli ôbkradaniym bajtli z bōmbōnōw.
W roku 1919 Charlie Chaplin sztartnōł sztudio United Artists społym ze Mary Pickford, Douglasym Fairbanksym i Davidym Warkym Griffithym. Chociŏż filmy ze źwiynkym stały sie postŏwōm kinymatografije hned po jigo wkludzyniu w roku 1927, Chaplin niy przeprził sie dō niygo aż do rokōw trzidziestych. Miyniōł, co źwiynkowy film skasyruje kinymatografijõ i kedy wszyjscy tworzili filmy ze źwiynkym, ôn zrychtowoł niyme Światła Wielgigo Miasta, kere były ôgrōmnym sukcesym.
Chaplin stworzōł choreografijõ i muzykã do filmu Światła Rampy z roku 1952, bōł śpiywŏkym w tytułowyj śpiywce do filmu The Circus z roku 1928. Jednōm z pŏru śpiywek napisanych ôd niygo je Smile, kerõ śpiywali miyndzy inkszymi Nat King Cole i Michael Jackson, co mioł talynt Chaplina we srogij zŏcy. Skuli na lewicowych przekōnań znŏd sie na tm. czŏrnym wykŏzie Hollywood.
Bōł hōnorowany mockōm nadgrōd, ôsobliwie pod kōniec swojij kariery. W 1975 roku dostoł Ôrder Brytyjskigo Impyriōm, a wrŏz z nim brytyjski szlachecki tytuł[2].
Umrził 25 grudnia 1977 roku we Vevey we Szwajcaryji i bōł pogrzybany na tamtyjszym smyntŏrzu. 1 marca 1978 dwōjka autowych mechaników, Polŏk Roman Wardas i Bułgar Ganczo Ganew porwali ciało ód Chaplina i fołdrowali za jigo powrōt kwoty 600 tys. frankōw szwajcarskich. 17 mŏja 1978 roku ciało ôd Chaplina było znŏdniynte skryte w polu kukurzicy kole Noville. Pogrzybano było je zaś, tym razym niy w ziymi, ale w betōngowym bloku ô rubości 1,8 metrōw[3].
Ôbranŏ filmografijŏ[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
- Cruel, cruel love, 1914
- Tillie's Punctured Romance, 1914
- The Tramp, 1915
- The Vagabond, 1916
- The Kid, 1920; prymiera 1921
- The Gold Rush, 1925
- The Circus, 1928
- City Lights, 1931
- Modern Times, 1936
- Charlie Chaplin Cavalcade, 1938
- The Great Dictator, 1940
- Monsieur Verdoux, 1947
- Limelight, 1952
- A King in New York, 1957
Nadgrody[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
- 1954: Światowŏ Nadgroda Pokoju
- 1972: Hōnorowy Oscar: za cołkõ prŏcã jako ryżyser i aktōr
Prywatne Życie[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Żyniōł sie sztyry razy:
- Mildred Harris (23 paździyrnika 1918 – 19 listopada 1920[4], szajdōng), syn Norman (nar. 1919, um. 3 dni po narodzyniu)
- Lita Grey (26 listopada 1924 – siyrpnia 1927[5], szajdōng), 2 synōw: Charles Jr. i Sydney (um. 3 marca 2009 w Kaliforniji)
- Paulette Goddard (1936 – 1942, szajdōng)
- Oona O’Neill, cera ôd dramaturga Eugene O'Neilla (16 czyrwnia 1943 do śmiyrci), 8 dziecek: aktōrka Geraldine, Michael, Josephine, Jane, Eugene, Victoria (nar. 1951), Christopher i Annette-Emilie.
Bibliografijŏ[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Georges Sadoul: Charlie Chaplin : jego filmy i jego czasy. Filmowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1955.
Przipisy[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
- ↑ Chaplin Ch. My Autobiography, s. 19
- ↑ Comic genius Chaplin is knighted - BBC
- ↑ Paul Donnelley 501 most notorious crimes Bounty Books, Lōndyn 2014. ISBN: 978-0-753725-98-6
- ↑ Glenn Mitchell, The Chaplin encyclopedia, B.T. Batsford, 1997, s. 126.
- ↑ Mitchell, The Chaplin encyclopedia, op. cit., s. 124.