text:
Nó, tóż mómy już dzisiôj te piyrsze świynto Wielkanocy. Wielkanoc, (Pascha, Niydziela Wielkanocnô). Na soborze nicyjskim we 325 roku wyszpekulowali, co ta Niydziela Wielkanocnô bydzie sie zawdy fajrowało we piyrszô niydziela po piyrszyj wiesiynnyj pôłni miesiónczka. Ta skómplikówanô regla jes ci tak po prôwdzie przełożyniym na słónyczny we swoji nôturze kalyndôrz julijański kónkrytnyj daty 14 Nisan ze religijnygo kalyndôrza hebrajskigo, kiery jes kalyndôrzym „lunarno-solarnym” (miesiónczkowo-słónycznym). Ta data 14 Nisan wyznaczô we hebrajskim kalyndôrzu napoczniyńcie świynta Paschy, wele ftorego dziôły sie te wszyjske wydarzyni skuplowane ze naszym zbawiyniym. Beztóż tyż Wielkanoc jes świyntym ruchómym i moge przitrefić sie nôjskorzij 22 marca a nôjniyskorzij 25 kwiytnia. Ze datóm Wielkanocy skuplowane sóm terminy wiynkszóści zmiynnych, ruchómych świónt łogólnokrzyścijóńskich i katolickich takich jak: Strzoda Popiylcowô, Wieli Post, Triduum Paschalne, Wniybowstómpiynie Pańske, Zysłanie Ducha Świyntygo, Boże Ciało i inksze. Po wkludzyniu kalyndôrza grygorijańskigo juzaś pokôzali sie łodmiynnóści: we prawosławiu Wielkanoc fajruje sie zgódnie ze kalyndôrzym julijańskim. Łostatnio gôdô sie, coby uzdać Wielkanoc za świynto stałe. Wiymy przeca już dzisiôj, co Jezus móg być ukrziżówany 7 kwiytnia 30 roka, abo – co jes mynij możebne – 3 kwiytnia 33 roka. Skróny tego znómy już cheba ta możebnô datã môrtwychstani, to jes 9 kwiytnia 30 roka. Rzecz ta bóła dyszkutiyrowanô ze côłkóm powôgóm na II Soborze Watykańskim.
Nale, już łod blank starego piyrwyj nôjważniyjsze to bóło we piyrsze świynto… śniôdanie. Kiej już familijô we côłkości przikludziyła sie do dóm ze kościoła po Rezurekcji, znacy po procesyji ze szpic paradóm skuplowanóm ze tym ci môrtwychstaniym, napoczynało sie śniôdanie, kiere cióngło sie (i dalszij cheba wszandy sie cióngnie) aże do popołednia. Jôch jesce łod mojij starki Klary spamiyntôł słówecka, kiere klapowali do tego coch skorzij pedziôł:
„Śniôdanie ze łobiadym za jednym zasiadym!”
Nó, alech sam nawykłôdôł choby richticzny kapelónek. A mie nôjbarzij sie zdajóm jajca wielkanocne, te wszyjske gryfniste pisanki, kroszónki, hołónki, byczki abo jak by je tam fto jesce inkaszij niy mianowôł. Nôjważniyjsze, coby rozeznôwać rzôdke już terôzki pisanki łod kroszónków. Kroszónki (mianowane tyż kajniykaj malówankóma abo byczkóma) to sóm jajca zafarbióne na jedyna farba, głôdke bez łobrôzków. Pisanki abo piski, to jajca łozdobióne waksowymi łobrôzkami i zatónkane we farbce. Wyfucki (wydmuszki), surowe abo na fest uwarzóne jajca, cechuje sie (pisze sie) łozpuszczónym waksym a kiej już tyn côłki waksowy rysónek łoziómbnie, wrôżô sie je do letnij farbki. Niyskorzij trza tyn waks zetrzić z wiyrchu i łostanie szykownistô pisanka. Robiynie kroszónek spolygo na tym, coby stwórzić jak nôjwiyncyj jajec ło roztomajtych farbach i łodciyniach, łokwitych farbtónach. Jes i trzeciô zorta wielkanocnych jajec. Sóm to pisanki robióne ze kroszónek. Ufarbióne jednako jajca dropie sie jegłóm (szpyndlikiym, heknadlóm, kózikym) abo inkszym łostrym nôrzyndziym. Majstry, a tak po prôwdzie majsterki we rychtowaniu jajec wielkanocnych poradzóm jesce inakszij to zbajstlować. Dropióm nôjsómprzód jajca we te roztomajte łobrôzki a zatym dziepiyro warzóm je roztomajtyj ziylinie i to wtynczôs jajca sóm kroszónkóma, ale na kierych uwidzieć idzie to, co bóło wydrôpane, bo już po warzyniu mô tyn cechónek, te pisanie ciymniyjszô farba. Idzie tyż jesce robić pisanki ze situ i farbistych skrôwków wołniannego cwistu ale to już ci jes blank inkszô bôjka.
Jajca farbiyli i jedli nałónczôs łobchodów wiesiynnych tyż już i we starożytnim Egipcie a Persy łobdarówywali sie niymi w dziyń wiesiynnygo zrównaniô dnia ze nocóm. Juzaś we zymbolice krześcijańskij jajco ukôzało sie – poduk legyndy – dziynka Marii Magdalynie. To przeca łóna jako piyrszô uwidziała Krystusa môrtwychstôłygo i wypuściyła sie ze tóm ńowinóm we świat do cudzych krajów i dziydzinów. Yntlich tyż dokulwitała sie do palastu Tyberiusza, cysôrza Rzymu. Ludzi przilazowali do tego cysôrza i dôwali mu roztomajte darki. Juzaś Marija Magdalyna miała ze sia ino jedne jajco. Rynka we ftoryj dziyrżóła te jajco wycióngła ku cysôrzowi ze słóweckami:
– Krystus môrtwychstôł!
Cysôrz jednakowóż ji niy uwierzół i pedziół ci ku nij tak:
– Jakóż to ftosik moge powstać z môrtwych? W to uwiyrzić jes gynał tak samo procno jak i w to, co biôłe jajco moge stać sie szarłatne!
Bez tyn czôs, kiej to gôdôł, jajco we palcach Maryji Magdalyny pomaluśku stôwało sie czerwióne. I stela u krześcijanów wzión sie zwyk łodarowywaniô sie farbowanymi jajcami.
Zwyk malowaniô jajec we Polsce jes pewnikiym tak stary jak wkludzynie u nôs krześcijóństwa. Już Wincenty Kadłubek (krakowski biszop) przi napoczniyńciu XIII wiyka we swojij krónice pisôł: „Polacy z dawien dawna byli zawistni i niestali, bawili sie z panami swymi jak z malowanymi jajkami (pictis ovis)”. Jes ci to fest interesantne, iże niy ino same malowanie, pisanie jajec to ci bół zwyk powszychny, ale i gracki śniymi, mianowane „na wybitki”, „wybitki” abo „walatki”. We takij gracce dwuch chopa praskajóm jajcami (jezderkusie! co jô gôdóm? kroszónkóma, kroszónkóma!) we jajca kamrata a fto strzaskô jajco sómsiôdowi tyn wygrywô.
Jakech gôdôł zwyk malowaniô, dropaniô, farbowaniô jajec bół we nôrodzie powszychny, chocia do dzisiôj nôjbarzij zajimajóm, sie tym dziołchy i kobiyty. Farbujóm jajca we brezyliji czerwiónyj i sinyj, we łodwarze ze szupinów cebuli, ze korowiny dzikij pónki, liściô kwiôtków szlosowyj rółzy, korowiny olszy, ze takich chroboków mianowanych czerwcóma, we szafrónie i krokoszu.
Nôjstarszyjsze kroszónki wandlujóm ze terynów sumeryjskij Mezopotamii. Łozdobióne byli te starodôwne kroszónki i pisanki malónkami słóńca, miesiónczka, gwiôzd, ale i dyszczu, astkami jedli abo inkszych tamesznych stromów. Malówane dzisiôj órnamynty: hazoczki, baranki, zwóny, kwiôtki i figóra mortwychstałygo Krystusa pokôzali sie dziepiyro we XX wiyku.
Nôjstarszyjsze polske pisanki wandlujóm ze X wiyka, ale neści prziłozdobiynie jajec znane bóło Słówianóm mocka skorzij. Dôwnij garniyrowaniym tych jajec zajimali sie ino baby (dziołchy samotne, wydane ale niy gdowy), chopóm juzaś pod sztrofóm, ani za Boga niy lza bóło wlazować do izby kaj te jajca rychtowali.
Nôjsómprzód Kościół zakazowôł jedzynia jajec nałónczôs Wielkanocy. Szpera bóła cofniyntô we XII wiyku ale musowo trza ci bóło zerzykać szpecijalny pôciyrz. Skludzało sie to do łoddziylynia tradycyji Kościoła łod łobrzyndowóści pogôńskigo świynta skuplowanego ze kóltym zmarłych we kierym jajco – napoczniyńciô nowygo życiô – łodgrowało ważnô róla. Bo bół ci taki zwyk kulaniô kroszónek, pisanek po mogiyłach przi fajrowaniu świynta zmarłych, coby niyskorzij łoddać te jajca dziadóm.
Ze tradycyjnich ruskich pisanków wandlujóm sie jajca wielkanocne, kiere robiół petersburski jubilyrz Peter Carl Fabergé (ПeTep Kapл Фaбepжe). Łón ci jajca bajstlowôł ze półszlachytnych kamiyni bindowanych ze goldym i strzybłym. Nôjwiyncyj takich jajec zrobiół dlô carskij familiji. Mieli my przileżitość ze mojóm Haźbiytkóm łobejzdrzeć jajco zrobióne we 1891r. dlô cara Aleksandra III na gyszynk dlô jejigo babeczki Marii Fiodorownej we moskiywskim muzyjóm uzbrojyniô (OpyжeйHaя пaлaTa). A juzaś we listopadzie załóńskigo roka jajco, ftore zrobiół tyn Carl Fabergé dlô familiji Rothschildów we 1902 r. skalyli jednymu istnymu aże za 18,5 mln dularów.
Szłoby sam jesce na isto mocka łozprawiać ło roztomajtych kroszónkach i pisankach ale tak sie miarkuja, co niy plac i czas na to dzisiôj. Dociepna ino, co jedzine na świycie muzyjóm jajec, pisanek jes we stólicy Pokucia Kołomyji (KoлoMия) na Ukrainie nad Prutem (łobwód iwanofrankowski abo po naszymu: stanisławowski). Jes ci tam zamlóng aże dzieiyńciuch tysiyncy roztomajtych kroszónek i pisanków. Mocka mynij – ale zawdy – jes we Muzyjóm Rolnictwa we Ciechanowcu, kaj idzie łobejzdrzić kole tysiónca jajec.
Jakech gôdôł, jajca byli zimbolym życiô i płużyli do roztomajtych praktyków. Nałónczôs świyncynia zôgónów ludzie zakopowali je we ziymi, coby ta ziymia na bezrok gryfnie rodziyła. Szkorupiny wiyszali jesce ludzie we sadzie na stromach, coby tyż dobrze łowocowali. A juzaś warzóne żółtko dodôwali jesce do ziôrna siywnygo, coby wyrosło szykowniste łobiyli. I zawdy, ale to zawdy dziołchy łobdarowywali chopców za łoszpluchtanie we druge świynto wodóm, za śmiyrgust.
Wielkonocni czos abo Wielkanoc…
Nó, tóż mómy już dzisiôj te piyrsze świynto Wielkanocy. Wielkanoc, (Pascha, Niydziela Wielkanocnô). Na soborze nicyjskim we 325 roku wyszpekulowali, co ta Niydziela Wielkanocnô bydzie sie zawdy fajrowało we piyrszô niydziela po piyrszyj wiesiynnyj pôłni miesiónczka. Ta skómplikówanô regla jes ci tak po prôwdzie przełożyniym na słónyczny we swoji nôturze kalyndôrz julijański kónkrytnyj daty 14 Nisan ze religijnygo kalyndôrza hebrajskigo, kiery jes kalyndôrzym „lunarno-solarnym” (miesiónczkowo-słónycznym). Ta data 14 Nisan wyznaczô we hebrajskim kalyndôrzu napoczniyńcie świynta Paschy, wele ftorego dziôły sie te wszyjske wydarzyni skuplowane ze naszym zbawiyniym. Beztóż tyż Wielkanoc jes świyntym ruchómym i moge przitrefić sie nôjskorzij 22 marca a nôjniyskorzij 25 kwiytnia. Ze datóm Wielkanocy skuplowane sóm terminy wiynkszóści zmiynnych, ruchómych świónt łogólnokrzyścijóńskich i katolickich takich jak: Strzoda Popiylcowô, Wieli Post, Triduum Paschalne, Wniybowstómpiynie Pańske, Zysłanie Ducha Świyntygo, Boże Ciało i inksze. Po wkludzyniu kalyndôrza grygorijańskigo juzaś pokôzali sie łodmiynnóści: we prawosławiu Wielkanoc fajruje sie zgódnie ze kalyndôrzym julijańskim. Łostatnio gôdô sie, coby uzdać Wielkanoc za świynto stałe. Wiymy przeca już dzisiôj, co Jezus móg być ukrziżówany 7 kwiytnia 30 roka, abo – co jes mynij możebne – 3 kwiytnia 33 roka. Skróny tego znómy już cheba ta możebnô datã môrtwychstani, to jes 9 kwiytnia 30 roka. Rzecz ta bóła dyszkutiyrowanô ze côłkóm powôgóm na II Soborze Watykańskim.


c: text/html

text:
Noc śwjyntojańsko – św. Jóna Śwjynto łognia Śwjynto wody Tradycyjne to łobchody Łurodzaju i płodności Szukanio wjelkij miłości Kjej najkrótszo w roku noc Kjero mo tak wjelko moc Na śwjyntego Jóna Tego dnio patróna Kajś tam w czornym lesie Staro prowda niesie Kwitnie kwjotek paprocie Co blyszczy we złocie Ciynżko go je znolyjź Lepszy w […]
Noc śwjyntojańsko – św.Jóna
Kwiat Paproci
Kwiat Paproci W Noc Świętojańską W lesie,o północy Zakwita dla ludzi Piękny kwiat paproci Kwiat śliczny,baśniowy Ma,szczęście przynosić Złoto i pieniądze Wystarczy – poprosić Otrzymasz,co zechcesz Pod jednym warunkiem Gdy,nie masz sumienia A serce z kamienia Może,ktoś się skusi Na tych skarbów wiele Zechce być samotnym sobkiem Bez swych przyjacieli Ja wolę przyjaciół Mieć serce […]
Noc śwjyntojańsko
Noc śwjyntojańsko Już nastała noc czyrwcowo Kożdo frela je gotowo Splyjź winiuszek z zielin ,kwjotków Dzikigo flidra,bylice,kamelków i polnych siyrotków Cołko noc potym buszować Przy fojerach s karlusami tańcować Szukać kwjotka bojkowego We paprociach kajś skrytego Puszczać winiuszki do wody Prosić ło miłowani duchy przyrody Niych se płynóm daleko Czym dali,to szczyńścio wjyncyj czeko Tako […]
Ta noc
Ta noc Tako cudno je ta noc Przeca we ni wjelko moc Już kajś zakwito kwjotek paproci We blasku swojim cołki sie złoci Bajkowy kwjotek dycki szukany W śwjyntego Jóna fest wyglóndany We ta magiczno najkrótszo noc Kjedy tyn kwjotek mo ponoć moc Chocioż tak blyszczy fest nałokoło Znolyjź go jednak żodyn […]
Bojkowy kwiotek
Bojkowy kwiotek Póda jo se kajś do lasu We nocka czyrwcowo Byda kukać na paprocie Bateryjka mom ze sobom Możno znojda kwiot paproci Legyndarne cudo Dyć niy urwia kej tam bydzie Klipsnońć mi sie udo Zdjynci kwiotka dom do romki Powiesza na ścianie Byda ciyngym tam zaglondać Ech… zowdy przed spaniym Na miynkućkim zegóweczku W […]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Stary kurzok Starzik łokropnym byli kurzokiym fajfka ważniejszo niż baba była kiej starka tego ściyrpieć niy mogła toż sztyjc nad gowom mu lamynciła Bo jak tubera chyci starzika to ani dochtor mu niy pomoże bez te kurzyni łona gupieje a tego smrodu szczimać niy może Toż żeby w chałupie swady niy było przed familokiym […]
Stary kurzok
Starzik
Starzik Starzik fajfka se fest pykŏ dyć mŏ grajfka chodzi s krykōm Kjejby przestŏł fajfka pykać To by niy mōg se tak fikać Urszula Oślislok
Starzików plac
kjej zajś bydzie wjosna i na dworze pjyknie to nasz starzik dycki na ławeczce ciupnie a kjej tera śwjynto to mu winszujymy i trocha tabaki do fajfki kupjymy niych se tam popyko kjej mu to szmakuje a s wnukami dycki se pofajeruje
MOJ OJCIEC
WSPOMNIYNIA O MOIM OJCU Niy jedyn roz w moich opowiadaniach wspominalach mojego Papy, ale tak richtig o Nim zech jeszcze niy osprawiala. Bol to stary Bergmon, kery na grubie przerobiol prawie colke zycie. Jak poszol na pynzyjo, to niy wiedziol, co robic z czasym, toz sie smykol do zogrody, dopatrywol swinki, dwoch barankow i […]
WSZYSTKICH SWIYNTYCH
Za pora dni bydymy swiyntowac Wszystkich Swiyntych – swiynto tych, kerzy odeszli z tego swiata, ale kerych pamiyntomy i wspominomy. Jak kozdego roku przed tym swiyntym pojada na kerchow, coby narychtowac grob mojich Ojcow i Brata Pyjtra, wypucowac pomnik i platy kamiynne, pozbiyrac liscie i zolyndzie, kere slecialy z dymbu, co rosnie zarozki wele grobu, […]
OMA I KOZA CILA
We ostatnij gyszichcie z dziecinstwa wspomnialach o gowiedzi, kero dycki tyrala u mojich starzikow po placu. Toz bola porka: kurka i kokocik – cwergi. Te dwa dycki trzimaly sie do kupy: kaj kurka, tam kokocik. Kurka znosiola take malutke jajuszka, kere moja potka, ciotka Lyjna dycki zbiyrala i warzola na twardo, a potym dowala do […]
Stary gōrŏl
Stary gōrŏl ♪♪♪ W nadmorskim szynku kajś kole portu kaj fale ŏ kraj ciyngiym bijōm Siedzioł se starzik fest siwutyńki ze swojōm gōrŏlskōm kryjōm ♪♪♪ Pykoł se fajfka popijoł piwko ôczy ze płaczkōw ôciyroł Pod nosym cichutko nuciōł se szanta lekutko takt krykōm wybijoł ♪♪♪ Kejsik za modu bōł marynarzym I szant poznoł doś trocha […]
Starzyków plac
Starzyków plac Siednół starzyk se na ławka I zakurzół wjelko fajfka Tak se pyko i se siedzi I przyglóndo sie gowjedzi Siodłoł se tam kokot kura Tuż zajś bydzie jajec fura Taśki małe wyleciały W wodzie cioprać by sie chciały A tyn gónsiór wjelki liwa Prawje wyloz tera z chlywa I pultoki doleciały We korytku […]
Utopek i muzykanty
Utopek i muzykanty Tam ,kole Ławczoka Na wysokim dymbje Siedzioł se utopek Trzymoł fajfka w gymbje Czerwono mjoł mycka Zielony kabocik Na droga poglóndoł Muzykantów tam wyglóndoł Najfajniejszo cera mjoł Weselisko robić chcioł Potańcować by se chcieli Muzykantów tam ni mjeli Aż tu roz we nocy Z Rogoźnej do Osin Muzykanty trzy szłapały I na […]


text:
Chca słōnka Jo chca już słōnka Na modrym niebie Ciepłego wiatru Tak źle bez Ciebie Promyczkōw Twojich Co pieszczōm skōra Bo tyś jest Te Co budzi natura Woni kwiotuszkōw Ziylōny trowy Z rana szkowrōnka Świyrgolyń majowych Tych drobnych listeczkōw Co na gałynzi Ziylyniōm mechtajōm Niy sōm w uwiynzi Jo chca już słōnka Na co […]
Jesteś tutaj:Strona główna / Archiwum dlaświyrgolynie
Chca słōnka
28 marca 2013 przez Barbara Politaj
W kategorii:Barbara Politaj, Cztyry pory roku, P, Q, R, S, Piszemy, Tematycznie, Wierszem, Wiosna, Wszystkie wpisy, Wykonawca/Autor Tagi:barbara politaj, chca słonka, listeczki, modre niebo, natura, po naszymu, slonskogodka, świyrgolynie, szkowronki, trele


text:
Elwer (fusbal)
Elwer (z ńym. "elf" - jedynośće) – we fusbalu je to jedyn s rzutůw, wykonuje śe uůnygo s uodlygłośći 10,9728 myjtrůw uod tora. We ślůnskij godce uůnygo mjano je trocha felerne, skiż tygo co půnkt s kerygo śe strzylo elwra ńy je gynau 11 myjtrůw uod tora, nale 12 jardůw. Wźyno śe to stůnd, co regle fusbalu uopracowano we Ynglandźe, kaj śe ńy używo systyma SI nale ynglosaskigo systyma mjarůw a wogůw. We ńykerych godkach mjano elwra uoznaczo "rzut karny", jako we polskij ("rzut karny"), angelskij ("penalty kick") a inkszych.
Podug zasad fusbalu, we polu karnym mo recht być yno tormůn a zawodńik przećiwnygo manszaftu kery strzylo elwra. Tormůn ńy może zejść s lińji torowyj ńim strzylajůncy ńy tykńe bala. S anfanga, elwry zarzůndzano yno za jake przewińyńe, jako faul we polu karnym abo tykńyńće bala rynkům. Terozki elwry sům tyż knifym na rozstrzygańy szpili we systymje pucharowym, a strzylo śe je kej po cołkim szpilu a dogrywce dalij je rymis.


text:
Tela pszocio W przepastnej czeluści piekła kaj berkmon rynkami byt kuje je tako Jedna Jedyno kero go sztyjc wachuje Dobro jak sznita chleba Barborka mo na miano łociyro mu płaczki potu i gymba wonglym zmazano A jak we chodniku tompnie światełkiym pokoże droga a Tych co nie zdonżom uciyc zakludzi do Ponboczka I jak tu […]
Tela pszocio
Barbórka – patrónka berkmónów
Barbórka – patrónka berkmónów Barbórka śwjynto berkmónóm dano Patrónka jejich fest miłowano Na kożdej grubje stoji w cechowni I łopatruje sie nimi tera jako było ji downi I jeji pszoci berkmony czujóm Jak tam pod ziymjóm wóngel fedrujóm Łóna je s nimi furt tam na dole Co by pokludzić jich nazot do szole Bo ciynżko […]
Ô Barbōrce
Ô Barbōrce Już z dziada pradziada w moji familiji Były same berkmōny na grubje robili A czwŏrtego grudnia fest sie śwjyntowało To bergmōnōw śwjynto Barbōrka patrōnka im danŏ Do kościoła wszyjscy szli podziynkować Barbōrko ci Co byś cŏłki rok chrōniła ôd wypadkōw wybawiła Kjejś zrobili Dziyń Gōrnika ale pomału to zanikŏ Bo Barbōrka sie wrōciła […]
ŁOBROZ BERKMÓNA
Łobroz berkmona Rynce taki wyrobjóne Łoczy cołki zaczornióne Cołko gumba czorno je Nic bjołego nie doznosz sie Koszula czorno,przepocóno Na grzbjecie cołko przyklejóno Nogi we fuzlapy łowinióne Do guminianego buta wsadzóne Cołki czorne galoty Przesiónknióne wónglym i potym Na plecach manatki przewjeszóne Chlyb i cojś do picio tam wrażóne Hełm z lampóm na głowje nasadzóny […]
Bergmōny
Bergmōny Bergmōny ,bergmōny dzisio śwjyntujecie na co dziyń na gruba na szychta jedziecie Tam niy ma słōneczka ani ôkyneczka po ćmoku chodzicie śwjata niy widzicie Czŏrni,umazani wōngel fedrujecie a potym zmochani do szole idziecie Na wjyrchu w cechowni na klynczkach rzykocie i kŏżdy sjazd na dōł szczynśliwy mjeć mŏcie Barbōreczka śwjyntŏ niych ô wŏs pamjyntŏ […]
Weź ze sobom tyn łobrozek
Ostatnio wiela sie godo ło tym że nasi ślonscy berkmony majom jechać do Australji . Tam potrzebujom fachowcow do roboty na grubie.Oferuje Jim sie wielki piyniondze . Weź ze sobom tyn łobrozek Kaj że sie wybiyrosz synku nie żol Ci tej naszej gruby Australijo Ci sie marzy i piyniyndzy portmel ruby Coż dokonoł żeś wyboru […]
Barborkowe przisłowi
Barborkowe przisłowi Ty yno fanzolisz ło babim lecie a zima do chałupy się wcisko toć to listopad choć jeszcze jesiyń i do Barborki już blisko Starziki godali jak we Barborka płaczkami dyszcz s nieba leje mur beton bez świynta mogesz być pewny że lod i szpetne zawieje Jak suje śniegiym w berkmoński świynto i bajtle […]
W starej cechowni Barborka stoji
W starej cechowni Barborka stoji W starej cechowni Barborka stoji sama jak palec sztyjc kajś wyglondo płaczka we łoku blysknyła jyno bo żodyn berkmon tu niy zaglondo Prziszoł pod kryczkom tu Francik stary zegnoł kolano chocioż fest boli pora Zdrowasiek porzykoł cicho a we pojstrzodku sromota poli Francik rozumi że ciynżki czasy Łonymu tyż przeca […]
Na Barborka
Na Barborka Kej piwo ,golonko kusi podniebiyni żodyn berkmon w jodle tradycji niy zmiyni Regina Sobik


text:
Tak tęsknię Tęsknota Serce rozwala Kiedy przyjdziesz? Chcę czytać Twoje dzieła Które składasz W ciemną noc Jeden Twój wiersz Starczy mi Na długie miesiące Będę go czytać do poduszki Ty tylko pisz , pisz Twoja na zawsze CZYTELNICZKA… Barbara Politaj
Tak tęsknię
Walyntynkowy geszynk
Walyntynkowy geszynk Zabujoł sie Francik w Frydzie Już sie zbjyro,do ni idzie Bo to dzisio Walyntego Śwjynto kożdego zakochanegoJeszcze yno kómbinuje Co i pjyknego zrychtuje Czy kupi ji bómbóniera Taki serce,jak sóm tera Możno misia ze serduszkym ? Abo skrzyneczka s kwjotuszkym ? Jako karta s malunkami ? Abo szolka ze sercym i napisami […]
Kołysanka – kolybanka
Kołysanka – kolybanka Śpi se już krōlewnŏ małŏ Ôczka ci sie zawjyrajōm Dziubek źywŏ ,nie przestŏwŏ Przeca jŏ cie tu uspowōm Łopowjym ci tyż bajeczka I zaśpjywōm pjosyneczka Jŏ cie byda sam hulała A ty bydziesz sie spikała Spij se fajnie aż do rana Co bydziesz dobrze wyspanŏ Aniołki bydōm ciebje wachowały A rano ptŏszki […]
Szkubaczki
Szkubaczki Jak bywało tak ji bywo We wsi jeszcze ta tradycjo żywo Jak przyłazi jesiyń,zima I na dworze je już pryndko cima Baby razym sie zbjyrajóm I szkubniki urzóndzajóm Gynsi przeca jeszcze chowjóm I zygłowki i pjerzyny robjóm Młodych potym tym wjanujóm Jak weseli poszykujóm A uciechy z tego majóm Jak te pjyrzy sie szkubajóm […]
Kolybanka – śpij królewno
wiersz ,,Kolybanka,, kożde dziecko fajnie usypjo przy kolybankach,,,,,


text:
Kamraty Rŏz kamraty sie zebrały Bo sie piwa napić chciały Babōm tam nic nie gŏdali Yno sie poumowjali Na Francika to padnyło By u niego sie siednyło Bo altana mŏ w zegrōdzie Tako,jako tera w modzie Tam sie siednōm,pogodajōm No i w szkata tyż pograjōm Kożdy po piwje przyniesie Reszta Francik jim doniesie Andzia […]
Kamraty
Drugi roczek Ślónski Dóm
Drugi roczek SD
Ślónski Dóm już mo 2 latka,dwjyrze mu sie łotwjyrajóm i Ślónzoków zaproszajóm,,,
Slecioł czas – zostoł szpas
Slecioł czas – zostoł szpas Wartko slecioł nóm tyn czas Ale mómy sam sztyjc szpas W Ślonskim Domje sie schodzymy I se fajnie tu piszymy Kożdy tyż sam kónt swój mo Ło kjery se dycki dbo Mómy dużo do czytanio Do słuchanio,łoglóndanio Pjykny je tyn Ślónski Dóm Żodyn tukej ni ma sóm Tu kamraty se […]
Ślónski Dóm
Ślónski Dóm – wjersz – pjosynka -Tu jest mój dom – Mirosław Jędrowski
Ślónski Dóm w necie
Ślónski Dóm w necie Tak przelecioł wartko czas Kożdy starszy już je s nas Nic se s tego nie robjymy W Ślónskim Dómje se piszymy Na tych naszych stronkach w necie Co jich widać w wjelkim śwjecie Tam łuciecha i berani Dómowników spotykani Kjej tam pojrzysz i pozwjedzosz To już tyż tam bydziesz siedzioł Kóntki […]
Przyjaciele
Przyjaciele Czy myślałeś kiedyś Wieczorem,wśród ciszy Że ktoś,gdzieś daleko Twoje myśli ” słyszy” Kiedy się zadumasz Znajomych wspominasz Oni,to w swych sercach czują Choć ich z Tobą,nie ma Dwa serca stęsknione Przyjaźń mostem spina Przyjaciel – Przyjaciela Nigdy,nie zapomina Autor : Maria Kotula
Zeflug z Sowizdrzołym
Zeflug z Sowizdrzołym Zajś przyszła jesiyń kónkurs my mjeli ze Sowizdrzołym potym siedzieli w Wiśniowym Sadzie z fraszkóm w paradzie zista pojedli,kawa popili i z Pszocielami Godki prawili nie było rady we rozprowjaniu kupa łuciechy przy gitarze graniu dyplómy dali,odznaki wrynczyli wywjady s tego tyż nakryncili napiszóm jeszcze i we gazecie a z netu wszysko […]
Pjykne chwile
Pjykne chwile Pjykne chwile już za nami To tyn fajer s kamratami Co po śwjecie rozciepani Przyjechali na spotkani Moc łuścisków i kusioli Jedyn s drugim sie pośmjoli W sercu radoś kożdy mjoł Humor wszyskim dopisoł A nasz Karlus jak tatulek Wyściskoł sam wszyskich czule Krynciła sie płaczka w łoku Łutrzyłach se […]
Jako klikać ???
Jako klikać?? Co sie robi,co sie dzieje ? Internet mi cojś szoleje Co łóni zajś majstrowali? Czamu to powyłónczali ? Jo se cykóm ,a tu głucho Czamu mje to nic nie słucho ? Nic mi tukej nie wlazuje ! Żodno zajta nie wskakuje Dóm se pokój chyba tera Ida se łod kómputera Bo darymne moji […]


text:
Mapa kodów pocztowych KłudziceMiejscowość: Kłudzice
Gmina: Sulejów
Powiat: piotrkowski
Województwo: łódzkie
Kod pocztowy: 97-330
Kody pocztowe
Kody pocztowe w innych miejscowościach: Toruń kod pocztowy, Karczew kod pocztowy, Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 68 Warszawa kod pocztowy, Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 69 Warszawa kod pocztowy, Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 70 Warszawa kod pocztowy, Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 71 Warszawa kod pocztowy, Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 72 Warszawa kod pocztowy, Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 73 Warszawa kod pocztowy, Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 74 Warszawa kod pocztowy, Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 75 Warszawa kod pocztowy, Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 76 Warszawa kod pocztowy, Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 77 Warszawa kod pocztowy, Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 78 Warszawa kod pocztowy, Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 79 Warszawa kod pocztowy, Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 80 Warszawa kod pocztowy, Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 81 Warszawa kod pocztowy, Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 82 Warszawa kod pocztowy, Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 83 Warszawa kod pocztowy, Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 84 Warszawa kod pocztowy, Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 85 Warszawa kod pocztowy, Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 86 Warszawa kod pocztowy, Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 87 Warszawa kod pocztowy, Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 88 Warszawa kod pocztowy, Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 89 Warszawa kod pocztowy, Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 90 Warszawa kod pocztowy, Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 91 Warszawa kod pocztowy, Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 92 Warszawa kod pocztowy, Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 93 Warszawa kod pocztowy, Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 94 Warszawa kod pocztowy, Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 95 Warszawa kod pocztowy, Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 96 Warszawa kod pocztowy, Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 97 Warszawa kod pocztowy, Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 98 Warszawa kod pocztowy, Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 99 Warszawa kod pocztowy, Baczyńskiego Krzysztofa Kamila 100 Warszawa kod pocztowy, Bułhaka Jana 1 Warszawa kod pocztowy, Bułhaka Jana 2 Warszawa kod pocztowy, Bułhaka Jana 3 Warszawa kod pocztowy, Bułhaka Jana 4 Warszawa kod pocztowy, Bułhaka Jana 5 Warszawa kod pocztowy, Bułhaka Jana 6 Warszawa kod pocztowy, Bułhaka Jana 7 Warszawa kod pocztowy, Bułhaka Jana 8 Warszawa kod pocztowy, Bułhaka Jana 9 Warszawa kod pocztowy, Bułhaka Jana 10 Warszawa kod pocztowy, Bułhaka Jana 11 Warszawa kod pocztowy, Bułhaka Jana 12 Warszawa kod pocztowy, Bułhaka Jana 13 Warszawa kod pocztowy, Bułhaka Jana 14 Warszawa kod pocztowy, Bułhaka Jana 15 Warszawa kod pocztowy, Bułhaka Jana 16 Warszawa kod pocztowy
Mapa strony


text:
Nowe koło to moji marzyni W łostatnim wydaniu SZ przedstawili my naszym czytelnikom niezwykłego karlusa Mariusza Urbanka. Wiymy już, że jest człowiekiym fest a to fest pogodnym i mimo choroby /porażyni mózgowe/ dowo se wszyndy rada. Je żech pewno, że niejedna zdrowo osoba mo na noc jak to padajom przi Mariusziwi. Jak kożdy młody człowiek […]
Nowe koło to moji marzyni
Wszyndy do se rada .
Wszyndy do se rada . Mariusz Urbanek karlus miyszkajoncy we Jankowicach Rybnickich urodzioł się s porażyniym mózgowym .Dochtory dowali mu kajś pora lot życio ale widać Ponboczek mioł insze plany i doł mu jakoś ważno misjo do spełniynio, żeby pokozoł takim ludziom jak Łon że idzie żyć godnie .Co ważniejsze swojim podyjściym do życio pomogo […]
Upolowano Wiosna
Upolowano Wiosna W tym roku po lekkiej zimie wiosna przyszła wczas. Słońce zaczło bardzi grzoć i pomalutku zaczło se wszystko budzić do życia.Trowa zaczła się zielenić, a pjyrsze gynsipympky nieśmialo zaczynały znad ziymi dźwigać główki. Na stomach przy pjykne pogodzie zaczły pokazywac se zielone ponki ,a śpjyw ptoszkow słychać było z daleka. Pogoda dopisała, […]


text:
Dwutlynek wůngla
Dwutlynek wůngla (CO2) – ńyorgańiczny zwjůnzek chymiczny. We tymperaturze pokojowyj je to bezbarwny, bezwůnny a ńypalny gaz, dobrze rozpuszczalny we wodźe a ćynższy uod powjytrza (kole 1,5 razy). Dwutlynek wůngla je produktym spolańo a uoddychańo. Je wykorzistywany bez rośliny we proceśe fotosyntezy. Tworzi śe przi utlyńańu a fermyntacyji substancyji uorgańicznych. Wystympuje na grubach, cukrowńach, gorzelńach, wytwůrńach win, silosach zbożowych, browarach a studźynkach kanalizacyjnych. W mouych stynżyńach ńy je trujůncy, nale we wjynkszych dwutlynek wůngla je szkodliwy do zdrowja a nawet zabijo. Jygo dźouańy powoduje powstowańy hiperkapńi, a co za tym idźe kwaśicy uoddechowyj i we nostympstwje uobrzynku můzgu.


text:
Mapa kodów pocztowych MarózMiejscowość: Maróz
Gmina: Olsztynek
Powiat: olsztyński
Województwo: warmińsko-mazurskie
Kod pocztowy: 11-015
Kody pocztowe
Kody pocztowe w innych miejscowościach: Piła kod pocztowy, Kolno kod pocztowy, Solińskiego Aleksandra 109 Warszawa kod pocztowy, Solińskiego Aleksandra 110 Warszawa kod pocztowy, Solińskiego Aleksandra 111 Warszawa kod pocztowy, Solińskiego Aleksandra 112 Warszawa kod pocztowy, Solińskiego Aleksandra 113 Warszawa kod pocztowy, Solińskiego Aleksandra 114 Warszawa kod pocztowy, Solińskiego Aleksandra 115 Warszawa kod pocztowy, Solińskiego Aleksandra 116 Warszawa kod pocztowy, Solińskiego Aleksandra 117 Warszawa kod pocztowy, Solińskiego Aleksandra 118 Warszawa kod pocztowy, Solińskiego Aleksandra 119 Warszawa kod pocztowy, Solińskiego Aleksandra 120 Warszawa kod pocztowy, Solińskiego Aleksandra 121 Warszawa kod pocztowy, Solińskiego Aleksandra 122 Warszawa kod pocztowy, Solińskiego Aleksandra 123 Warszawa kod pocztowy, Solińskiego Aleksandra 124 Warszawa kod pocztowy, Solińskiego Aleksandra 125 Warszawa kod pocztowy, Solińskiego Aleksandra 126 Warszawa kod pocztowy, Solińskiego Aleksandra 127 Warszawa kod pocztowy, Solińskiego Aleksandra 128 Warszawa kod pocztowy, Solińskiego Aleksandra 129 Warszawa kod pocztowy, Solińskiego Aleksandra 130 Warszawa kod pocztowy, Solińskiego Aleksandra 131 Warszawa kod pocztowy, Solińskiego Aleksandra 132 Warszawa kod pocztowy, Solińskiego Aleksandra 133 Warszawa kod pocztowy, Hrubieszowska 1 Warszawa kod pocztowy, Hrubieszowska 2 Warszawa kod pocztowy, Hrubieszowska 3 Warszawa kod pocztowy, Hrubieszowska 4 Warszawa kod pocztowy, Hrubieszowska 5 Warszawa kod pocztowy, Hrubieszowska 6 Warszawa kod pocztowy, Hrubieszowska 7 Warszawa kod pocztowy, Hrubieszowska 8 Warszawa kod pocztowy, Hrubieszowska 9 Warszawa kod pocztowy, Hrubieszowska 10 Warszawa kod pocztowy, Hrubieszowska 11 Warszawa kod pocztowy, Hrubieszowska 12 Warszawa kod pocztowy, Hrubieszowska 13 Warszawa kod pocztowy, Hrubieszowska 14 Warszawa kod pocztowy, Hrubieszowska 16 Warszawa kod pocztowy, Hrubieszowska 17 Warszawa kod pocztowy, Hrubieszowska 18 Warszawa kod pocztowy, Hrubieszowska 19 Warszawa kod pocztowy, Hrubieszowska 20 Warszawa kod pocztowy, Hrubieszowska 21 Warszawa kod pocztowy, Hrubieszowska 22 Warszawa kod pocztowy, Hrubieszowska 23 Warszawa kod pocztowy, Hrubieszowska 24 Warszawa kod pocztowy, Hrubieszowska 25 Warszawa kod pocztowy
Mapa strony


text:
Kopruch Lotoł kopruch nocka cało Uż tyj krwi spioł niy mało Na zegówek siod Łopity dziod Gazetom mu sie dostało. Parne lato Parno boło we te lato Julka lotała sagato Kajś przewioło Niy wesoło Z nosa kapie co ty na to? Barbara Politaj
Ale wor
Lato – limeryk
Lato z kopruchym-RI-JO
Komiczna piosenka o przyjemnosciach lata ,jakby komarow nie bylo ,to by sie nie odczulo ze mamy lato .Wykonanie:RI-JO .Montaz.Hyjdla Kupa szpasu ze letniym zabijaniu kopruchow ,przyjymnosc co nom dugo zostowo w pamiynci (jak sie dropiymy hihihi) Wykonanie RI-JO .Montaz:Hyjdla
Basyn
Basyn Łuksikowi basyna sie zachciało Zygroda rozkopoł już cało A nic mu tam nie pasowało Nerwów to jyno kosztowało Zaglóndo i yno łazi Ciekawe kaj zajś łopata wsadzi? Trocha podeptoł jeszcze Koło chałpy bydzie mjyjsce najlepsze Tuż zajś ryje i źymja wyciepuje I staro dziura nióm zasypuje Kaj basyn robić chcioł pjyrsze Co zećón gałynzie […]
Ta noc
Ta noc Tako cudno je ta noc Przeca we ni wjelko moc Już kajś zakwito kwjotek paproci We blasku swojim cołki sie złoci Bajkowy kwjotek dycki szukany W śwjyntego Jóna fest wyglóndany We ta magiczno najkrótszo noc Kjedy tyn kwjotek mo ponoć moc Chocioż tak blyszczy fest nałokoło Znolyjź go jednak żodyn […]
Lato do nas idzie
Lato do nas idzie Lato,lato do nas idzie! Lato,lato z czym zajś przydzie? Czy nóm słóńca co przyniesie ? Czy yno deszcz ze sobóm niesie? Lato,lato co nóm dosz? Lato, my już mómy deszcza dojś! Słónka by my se życzyli By na dworze my pobyli Lato,tyś tak pjyknie wystrojóne Kłóska niesiesz nóm złocóne Strómy z […]
Lato
Lato Już niydugo momy lato Już czekomy festy na to Bydom wczasy i wypady Bez problymow i bez zwady. Bydom gory i jeziora Po to jest ta letnio pora Kajś do lasu wypad zrobia Piyknie szałas prziłozdobia. Trowkom, krzoczkym z jagodami Jakimś kwiotkym, paprotkami Potym wyjazd kajś nad morze Pora muszli znojda może. Jeszcze na […]
Tak se myśla…
Tak se myśla Tak żech se siadła I tak myślała Co jo tyż dzisio Byda porobjała Na dwór nie pójda Bo zajś tam padze A jo na to Już nic nie poradze Sztyjc ło tym deszczu Kleca wjerszyki Chyba wybjera Sie kaj do Afryki Tam słónko grzeje Małpy skokajóm No ji murzyny Boso lotajóm Kanź […]
Letnio wyliczanka
LETNIO WYLICZANKA Gorke lato Zimne lody Basyn , morze Dlo ochłody Plaża , piosek Lasy , góry Słonko,szpacyr Modre chmury Pluski, śmiychy Deka, trowa Gorko skóra Ciepło gowa Wieczór, gwiozdki Gril, muzyka Biyrek , cola Kopruch bzyka Noc upojno Namiot,hotel Śpiwor,leżak Szilslong , fotel Dyć to letnio wyliczanka Basi , Grażki Janki, Franka Barbara Politaj
HICA
HICA Straszno hica latoś mómy, i na susza durś wajómy. Już trzi tydnie, abo wiyncyj, tyn festelny wor nos mynczy. Gorónc durś sie z nieba leje, klara coroz bardzij grzeje. Chyba na nos sie uwziyła, choć na chwila by sie skryła! W chałpie choby w piekaroku, tak za dnia, jak po cimoku. Propelery luft miyszajóm, […]


text:
Andrzejki – wiersz po ślōnsku pjosynka – Dej serduszko mi dej – śpjywajōm Ślōnski Szwagry
Andrzejki – filmik
Andrzejkowe wróżby
Andrzejkowe wróżby Wosk się leje strumieniami wieczór wróżb jedyny w roku wodę mąci cienką strugą rozpryskując ją na boki Dziś wosk tajemnicą trąci w jego kształcie przeznaczenie panny wdowy i mężatki liczą na marzeń spełnienie Kareta powóz i konie łąka piękne barwne kwiaty cień kołyski owce sanie staropanieństwo czy swaty Klucz nadzieją klucz narzędziem […]
Wrōżby andrzejkowe
Wrōżby andrzejkowe Już Andrzejki radujōm sie frelki wrōżby łukłŏdajōm wosk już rozgrzywajōm woda do waszpeka słuchać – kaj pjes szczekŏ szczewiczki szykować do dwjyrzi łukłŏdać wjelki klucz tyż majōm karty na stōł dajōm rōżaniec,szlajfka,ring i listek do wrōżyniŏ trza to wszystek gałōnzki cześnie jeszcze do wody i kjerej zakwitnōm na Gody to niych do weselŏ […]
Andrzejki
Andrzyjki i katarzyńske – audio
Frelki i Andrzejki
Frelki i Andrzejki Kjej Andrzeja to Andrzejki Już sie bawjōm wszyski frelki Szczewiki już sebuwajōm Ku dwjyrzōm jich łukłodajōm Kŏżdŏ pjyrszŏ by być chciała Kjejby szczewik na progu mjała Co by karlus sie nadarzōł Taki ô jakim dziołchy marzōm Potym wartko do waszpeka Trza loć wosk – aż stwardnie czekać Co wylezie za dziwadło ? […]
Andrzyjki i katarzyńske….
Świynte: Katarzyna i Andrzyj napoczynajóm tak po prôwdzie tyn jagwiynt a jejich fajery to byli : „jyndrzejówki” i „katarzynki” abo „katarzyńskie”. I podle starodôwnych powiarków: „We dziyń świyntyj Katarzyny chopcy pod zegówek dziołszyny”, „Na świyntego Jyndrzeja dziołszannych wróżbów nadziyja”. Świyntyj Katarzyny jes dzisiej, dwadziestego pióntego, a te côłkie „andrzyjki” to przeca miarkujecie, iże terôzki trefióm […]


text:
.
Rółzczasu do dochtora przilazła blóndina ze łozcharatanym palcyskiym przi lewyj gracy.
– Jak tóż tyż to sie stanóło? – pytô dochtór.
– Anó, pónie dochtorze, próbowałach sie zabić, próbowałach sie zapukać.
– Jak? Kcieliście sie zastrzelić i prasknyliście sie paniczko we palcysko?
– Niy! Niy! Nôjprzodzij wycylowałach we serce, ale kiejech sie spómniała, wiela we wercie bóła łoperacjô wrażynia silikónów do cycków, napoczłach cylować we gymba. I zarôzki mi sie spómniało wielach zabulóła kiejsik tymu „ortodoncie”. Tóż tyż zarôzki wycylowałach we dakel. Ale kiejech sie wystawióła, kiejech sie forsztelowała tyn srogachny gruch, uzdałach, co go deczko wycisza i zatkałach lufa tyj knary.
Tyn wic, to pewnikiym bóla przileżitość, coby sam rzyknóńć deczko ło zdrowiu. Same miarkujecie, moje Wy roztomiyłe, co na wiesna przilazujóm na ludziska roztomajte zorty niymocy. Ludzie tyrajóm po dochtorach, sznupióm sztyjc za madikamyntóma po japtykach a już stary Karlik ze Kocyndra gynał wytuplikowôł jak to idzie przijńść do zdrowiô, jak ci to tyż ze tóm medicinóm i dochtórskóm hilfóm jes. Anó, mómy szejść knifów jak przijńść do zdrowiô, kiej już cowiek jes na wiesna blank niymocny:
Cowiek niymocny niy idzie, i niy dowo skôzać, coby dochtór ku niymu prziszôł – pôra dni niyskorzij wyzdrowiyje.
Cowiek niymocny dowo skôzać, coby dochtór prziszôł, ale tyn niy przilazuje – za pôra dni cowiek jes lepszy, lebo blank wyzdrowiôł.
Cowiek niymocny wołô dochtora, dochtór przilazuje, tela co ino połosprawiô i żôdnyj recypty niy naszkryflô – tyn istny juzaś wyzdrowiyje.
Cowiek niymocny napytô dochtora, dochtór sie przikwanckô, recypt naszkryflô tela, co tyn niymocny niy deptô do japtyki – za pôra dni jes lepszejszy, wyzdrowiôł.
Cowiek niymocny pytô dochtora do sia, dochtór sie przikludzi, recypt naszkryflô, chory posywô do japtyki po pile, ale jich niy łykô – tyż chnet wyzdrowiyje.
Cowiek chory, niymocny wołô wartko dochtora, dochtór gibko przilazuje, szkryflô recypt, tyn istny posywô do japtyki, społyknie pile lebo inkszô medicina – nic mu niy zaszkłódzi i tyż łobstoji, tyż wyzdrowiyje.
Nó ale, jes tyż i inkszy recept. Jesce za blank starego piyrwyj, nó, za staryj Polski bół taki wywołany gyszefciôrz Izrael Poznański, ftory zawdy gôdôł: „Kiej jô jes niymocny, to tyróm do dochtora. Łón mie łobadô, łón mi przepisuje medikamynty, łón mi wystawiô rechnóng… Jô płaca, jô miarkuja: łón kce żyć… Zatym jô pyndaluja do japtyki, japtykôrz dowo mi te medikamynta, wystawiô rechnóng… jô płaca, jô gynał tyż miarkuja: łón kce żyć… Na łostatek jô biera te medikamynta, jô je wciepuja do gulika… Jô tyż przecamć kca… żyć!
Niymoc a medikamynta na wiesna…
.


text:
Gyszichta ło bożyjmynce….
Na dzisiôj narychtowôłech gryfnô gyszichta ło takij bożijmynce na Wynzłowcu. Możnoch jóm już sam we naszym radijoku łozprawiôł, ale jes łóna ci takô móndrô, iże werci sie jóm tuplowanie łopedzieć. Już terôzki blank niy bocza kajech jóm wysznupôł, łod kogoch jóm usłyszôł ani fto jóm nôjprzodzij napisôł, ale tak sie miarkuja, co te istne sie na mie niy pogorszóm, kiej jô to terôzki byda rzóndziół tak, jakech to spamiyntôł. A idzie ło szykownô bożomynka na ulicy Wschodnij we Chorzowie łod kieryj jes blank podle takigo szynku „Łania”. Dôwnoch tam na tym Wynzłowcu niy bół i beztóż niy miarkuja gynał eźli tyn krziż tam jesce jes abo go już niy ma, a ino gyszichta zdô mi sie gyszpant. A bóło to wszyjsko podle raji tak:
Żóła ci na tym Wynzłowcu jakiesik sto pôra lôt tymu nazôd chudobnô, próznô jak fójtowski miech po świyntym Môrcinie – gdowa, kieryj chopa zatrzasło na grubie. Miała ci łóna maluśkigo synecka i łobióm już napocznôł doskwiyrać srogi głód. Szło ci już wteda ku Wielkijnocy a łóni na isto niy mieli co do tyj gymby wrajzić. Poszła ci łóna śniym do lasa. Dziôło ci sie to we Wieli Pióntek, a iże niy miała ci łóna ze kim łostawić dziecka, wziyna sie synecka ze sia. Kiej doklechtała sie na górka, kaj terôzki jes chorzowskie planytarijum (a kaj bezmać ciyngiym jesce nynô wojsko świyntyj Jadwigi), uwidziała łorôz dupnô dziura we ziymi ze kieryj cosik pierónym blyndowało i szło usłyszeć jakosik muzyka. I chocia bóła festnie wystrachanô, wlazła rajn i znôdła sie we telij srogij izbie, we kieryj blyndowało łod goldu i roztomajtych inkszych szaców. Mechciyli sie, blyskali złote talary, droge kamiynie i co tyż tam jesce, a łod czego trza bóło ji ślypia zawiyrać. Telich skarbów to ci sie ta chudobnô baba nikaj i nikandy niy poradziyła wystawić, niy poradziyła sie tego forsztelować. Łobyrtła ci sie łóna tak naobkoło, badła tu i tam, podziwała sie na to wszyjsko, nó ale króm jij i jeji dziecka, żôdnego we pojstrzodku niy bóło. I, coby mieć łobie dismal grace fraj, synka wrajziyła na kluka podanô na take, na kierych po wsiach suszóm, wiyszajóm zawdy pranie kole trocinioka. Nó, i napoczła ci łóna zgrzybać, co ji ino we grace wlazło: goldowe klepoki, brilanty, szafiry i inksze droge kiźliki. Miała ci już blank nafolowanô zopaska, kiej sie kapła, iże i ta gryfnô muzyka ścichła, i te blyndowanie jakosik ci bóło corôzki myńsze i myńsze, a i to, co miała we zopasce, już tyż tak niy mechciyło i niy szklóło. Po jednym łoka mrziku ujzdrzała ino ta dziura we jaskinie, we tyj hyjli za kieróm blyndowała klara na dworze.
Wypruła ze tyj dziury na wiyrch, na luft. Tak ci jesce kukła na te swoji grace, we kierych dzierżyła krôj zôpaski i blank zgrabiała i miała bobki. Cóż ze tego, iże mô we tym podołku, we tyj zôpasce mocka goldu, szacu i dijamyntów? Na kiego dioska ji to wszyjsko, kiej gynał we pojstrzodku łostawiyła swojigo synecka? Nale, bóło już za niyskoro na lutość, na jankor. Kaj przodzij szło ujzdrzić ta srogô dziura, bóła już ino glyjtowanô ściana tego grónicka, kaj to bezmać te wojsko świyntyj Jadwigi do terôzka nynô. Napoczła praskać gracami, gorzścióma ło ta ściana. Baba chnet ło filip prziszła, chnet blank łogupła ze tego jankoru i lutości. Wszyjskie te pijóndze i brilanty, kiere zebrała ze tyj jaskini, ze tyj hyjli wysuły ji sie ze zôpaski, a łóna nic, ino targała kudły ze palicy, na côłki karpyntel mianowała swojigo synecka, napoczła fyrtać naobkoło i po côłkim tym gróniczku, po tyj kympie ze nôdziyjóm, iże kajsik jesce nojńdzie jakosik inkszô dziura do tyj jaskini. Targała trôwniole tela, co wszyjsko to już bół darymny futer, wszyjsko to bóło po próżnicy.
Terôzki festnie szkodowała sie, jamrowała i wajała tyj jeji chuci, tyj jeji srogij pragliwości i tego, co bóła takô przepadzitô, iże łostawiyła tego roztomiyłego synecka, coby ino jak nôjwiyncyj naściubić, nachabić goldowych pijyndzy i inkszych szaców. Tak, iże blank przepómniała ło matulkowym urzóndzie, ło mamuliczkowyj flyjdzie nad dzieckami. Uzdała sie, coby ze swojim jankorym i srogim grzychym pójńść do swojigo farorzycka. W te pyndy pogzuła na fara i ani niy kukła, na te goldowe pijóndze i inksze miechtaczki, kiere sie terôzki napoczli wekslować we gryfne złote, modre i inksze farbiste kwiôtki. I te ci farbiste kwiôtki łod tego czasu zawdy na wiesna, zawdy po Wielkanocy napoczynajóm tam, na tyj górce, kwiść.
Kiej już ta łoszkliwô i pragliwô baba przikwanckała sie – co jô gôdóm ? – przigzuła na fara do swojigo farorza, tyn nôjprzodzij jóm festelnie spierónowôł, ale niyskorzij, kiej już uwidziôł jeji srogô utropa i lamyncynie, smiyłowôł sie nad nióm i dôł ji gryfnô dorada, coby terôzki bez côłki rok mocka robiyła, mocka rzykała, i coby jesce pościyła łod wszyjskigo maszkytnego i fetownego jôdła. Wtynczôs – tak ji eklerowôł – moge sie przitrefić, iże kiej gynał za rok przijńdzie na tyn sóm plac, tam we tyj Szwajcarskij Dolinie, tyn gróniec sie juzaś łozewrzi i łoddô ji tego jeji synecka. Bół to procny i festelnie jankorny rok dlô tyj mamulki, dlô tyj gdowy po hajerze. Ciyngiym sie tyż przeciepowała, co bóła nôjgorszyjszóm we dziydzinie mamulkóm, i tak ci sie tropiyła, iże blank łosiwła. Stôła tyż ło to, eźli tyn beszóng na isto sie łotworzi, i eźli richtik ujzdrzi jesce swojigo roztomiyłego synecka? Eźli bydzie jesce żół? Abo fto sie niym we tyj ćmawyj hyjli, jaskini bydzie łopiykowôł? Fto mu narychtuje cosik do jôdła, i cy ftosik bydzie go tam – jak inksze mamulki – flyjgowôł? Przeca kiej tam bóła śniym, to żôdnego cowieka tam niy uwidziała ani tyż jakijsik inkszyj żywyj gadziny. Nale, rzykała jak ji farorz przikozôł, i tyż ciyngiym, sztyjc medikowała ło tym swojim synecku, i we dziyń i we nocy, i kaj ino bakała; wszandy. A czas ciurlikôł po maluśku i yntlich juzaś prziszôł tyn Wieli Pióntek. Gynał ło tyj samyj godzinie, ło szaroku, bóła ci już łóna we tyj Dolinie Szwajcarskij, przi tyj kympie. Jeji rzykanie i srogô wiara we słówecka tego przewielybnygo mieli być terôzki nadgrodzóne: uwidziała tyn srogi beszóng łozewrzity, razinku, nikiej łóńskigo roka, ze tyj dziury szło usłyszeć szykownô muzyka i blyndowało jak wtynczôs. Bez medikowaniô wkarowała rajn i niy kukała, blank niy spoziyrała naobkoło, ino pruła sztram, direkt do tego placu kaj ci łóńskigo roka łostawiyła tego swojigo synecka. Niy gawcyła sie nic a nic na te goldowe pijóndze, na te wszyjskie brilanty i inksze ciaćka i miechtaczki. Gzuła ino tam, kaj miôł być tyn jeji roztomiyły bómbel, tyn jeji pajpok. I jezderkusie! Dziw na dziwy! Tyn bajtel tam bół! Siedziôł gynał na tyj samyj sztandze kaj go łostawiyła. Bajtel bół blank zdrowy i uciyszny, i gracôł sie we tych wszyjskich gryfnych szacach, ciaćkach i goldowych klepokach. Wyglóndôł ci tak, choby dziepiyro co go tam na ta kluka posadzióła. Łapła ci tego najducha, przicisła do serca i kusikowała go choby nôjyntô. I ani sie na te wszyjskie klyjnoty niy podziwała, niy zaziyrała sie na to wszyjsko, ino drap wypolóła na luft.
I kiej sie znodła na szweli swojij chałupy łotuchła, dychła sie i napoczła halać, głôskać swojigo retniyntego synecka. Kiej już ździebko na isto dychła, napoczła ci sie tego śpikola pytać ło to, jak ta ci mu to tyż bóło we tyj jaskini. Co tyż to ćkoł bez tyn côłki rok. A tyn łebóń łodpedziôł blank gryfnie i ze rułóm:
– A, dejcie pokój mamulko, mie to ci tam nicego niy bóło knap, niy falowało. Miôłech moc łowiynziny, kierô niyftore masarze łochachmynciyli na wôdze. Miôłech tyż mocka żymłów i chleba łocyganiónego na wodze bez piekôrzy…
– A co miôłeś do piciô, co słepôłeś tam bez tyn rok?
– E… tam, słepołech dużo mlyka, wszyjsko to, co bambry i inksze gorole mieli dlô sia, kiej do mlyka na przedej, dolywali wody.
– A jakeś ty tak sie utrzimôł na tyj falycie, na tyj sztandze i niy śleciôłeś śnij?
– To bez te twoji rzykanie i to, iżeś mi tak przôła, trzimało mie sztram na tyj srogachnyj kluce.
Mamulka juzaś uholkała, łobjimała tego swojigo szkóta, porzykała juzaś szykownie. A niyskorzij skalyła tyn klyjnót, kierym sie côłki czôs bawiół tyn synecek (kiej go tam we tyj jaskini znôdła), lajstła sie szykownô dziydzina na Wynzłowcu i łobsztalowała u tamesznych mulôrzy gryfnô bożomynka, kierô tam na tym Wynzłowcu do dzisiôj (bezmać) styrcy.


text:
Starszyjsze – co jô gôdóm? – te, co sie wczas urodziyli Chorzowioki, to jesce boczóm, spómnóm sie szynk ze bilijardym łod Kosmalinyj na Pudlerskij. Miyszkôł ci tyż tam, antryj w antryj, stary Pilawa u kierego zawdy bóło knap ze złociokóma, a smacysko na gorzôła, abo chocia kufa piwa, miôł zawdy sroge. Prziszôł ci łón kiejsik po mszy, po sumie ze takóm palmóm do tego szynku, a suszóło go… jak sto diosków, bo we sobota z kamratami pôra szpilów we szkata zmachlowali, a i we bilijarda ździebko łod nich wygrôł. Nó, tóż suszóło ci go we chyrtóniu, lynzyk ci miôł jak starô fuzekla, w gymbie jak w tryjtku łod Cieślika. Nó, co jô Wóm byda sam łónaczyć. Fto słepie, tyn sie to poradzi forsztelować. A we kabzi u niygo wymiecióne do prózna; rest musiôł jesce we Barbórce wciepnóńć do takigo bojtla na patyku (tak kiejsik zbiyrali na taca), bo kościylny kôżdego takigo miglanca gynał uwachowôł. A, iże bół taki zwyk (ło kierym żech już sam gôdôł), co łykało sie te kociki ze łoziny, tak tyż i łón połobrywôł gorść tych kotków i pado do tych, co już tam przodzij byli, eźli sie fto śniym niy wetnie, iże côłkô gorść tych cicików łoroz łyknie. Jedyn wigyjc, szpasownik sie śniym ło achtlik gorzôły wetnół. Stary Pilawa wciep ta gorść kocików do gymby i napocznól społykać. Łykô tak i łykô, i corôzki barzij sie cerwióny na fresie robi, napoczynô sie dowić, ślypia mu wylazujóm na wiyrch i aże ci go ciepło na dyliny, łobalół sie, choby go krymfy chyciyli. Gawcyła sie na to za szynkwasym starô Ana Kosmalinô i łorôz rycy:
– A dyć hilfnijcie mu, spomóżcie mu, bo mi sie sam blank przi niydzieli udowi i jesce byda miała łostuda ze policajtóma, i ani stary dochtor Elke mu niy hilfnie, bo sie na niydziela do familije na wieś wykludziół.
A miyszkôł ci we placu (łod 11 Listopada) Jółzel Świyntek, kiery robiół ci we magistrackij fyrmie za guliktrałlera (guliktrałchra). Rypnół po niygo Lojzik łod Nowarzinyj (kiery zawdy z rana przilazowôł do Kosmalowego szynku, coby sie gynał szkata naumieć). Nó, i dziepiyro Jółzel ci tego starego Pilawy retnół jak mu chyrtóń przetkôł fedróm do borowaniô, do brandzlowaniô haźlików. A już przeca za dôwnego piyrwyj mój Starzik gôdali:
– Niy być chopie przepadzity, jedyn kocik styknie, coby łod choróbska hilfnóńć, a i jesce niy łykej na sucho. Nôjprzodzij szluknij deczko piwa a niyskorzij łykej na zdrowie!!!
Miała ci ta palmowo niydziela jesce inksze cufale. Te kociki to tyż bezmać byli dobre na laksyra, tak samo jak korowina serwano we palmowo niydziela ze byrków (kij by fto niy wiedziôł – to ze brzozowygo stroma). I trefiół ci sie taki fal, co to Bercik łod Majzlinyj przeziómbnół i fest ci go kucanie chyciyło. Poszôł ci łón wartko do dochtora, tyn ci mu jakisik tyj przepisôł. Wlôz Bercik do japtyki, dôł recept, ino iże miôł pecha, bo mu dali zamiast tyju na kucanie, kora ze byrki na laksyra. Naparzół Bercik w dóma tego tyju. wysłepôł, nó i tak za jakiesik trzi dni trefiół tego dochtora, co to łon u niego bół.
– I co panie Bercik, pomóg tyn medikamynt, kierych wóm przepisôł? Kucocie to możno jesce?
– A bo to jô móm łopowoga sie kucnóńć panie dochtorze. Dyć kiej jô ino deczko kucna… to zarôzki musza galoty seblykać!
I sam mi sie spómniôł inkszy fal, jak to skuli kocików jô sóm uszôł życiym i to kaj? U zymbola, znaczy u dyntysty. To ci jes ale dugszô gyszichta i beztóż tyż musza napocznóńć podle raje, łod samiuśkigo zaraniô.
Miyszkała ci sam u nôs na Krojcce starô Ulmancynô, kierô sie jesce ze mojóm Mamulkóm kamraciyła. Miała ci łóna dwuch synków, kierym – jak to dôwnij stare ludzie mieli we zwyku – bez zima kôzała ciyngiym tran szlukać, a juzaś po niydzieli palmowyj baźki, łozine kociki łykać. Dowiyli sie chopcy, forskali, ale zółwizół tyn smrodlawy tran (terôzki, to sóm inksze roztomajte erzatze) musieli bez zima i te kociki po tyj niydzieli palmowyj wećkać. Tak ci to tym chopcóm dopôlóło, iże jak wyrośli na karlusów pedzieli, co bydóm sie bildować na dochtorów, coby na isto te dioseckie „zabobóny” blank wyplynić, coby już inksze niy musieli sie takimi gupotami trôpić. Jak wypokopiyli, tak ci tyż i zrobiyli. Łoba łostali dochtoróma. Jedyn ze tych istnych, tyń myńszy, do dzisiôj ci sam u nôs we knapszafcie robi. I tu my przijszli dó mie. Jakesik dziesiyńć lôt tymu nazôd dopadli ci mie do imyntu hercklakoty i niy bóło żôdnyj hilfy, żôdnygo retóngu, inoch musiôł pokarycyć sie do Łochojca, coby mi przisznajdowali, zbajstlowali te côłke „bajpasy”. Przodzij ale, musiôłech jesce zrobić rojmóng ze mojimi zymbiskóma, coby przi tyj łopresyji jakisik „infekcyji” niy chyciół. Poszôłech ci do tego naszygo knapszaftu a tu gawca, miast chopa, pakera (jak dôwnij, do kowola podanego) witô ci mie gryfnô dziołcha. Jezderkusie! Jakô ci gryfnô, szykownô i modô, nó szło ci sie zapómnieć tak, iże i mie ustało być żôl tyj resty zymboli, kiere mi jesce we gymbie łostali. Łóna mi dała dwie szprice do gymby a niyskorzij tak sie dó mie przicisła, tak ci majtała przed ślypióma tym gryfnym, pôłnym dychaniym, kiere ci łóna miała (a styknie co rzykna, iże to bóło gorke lato, tóż wiycie, co na sia take mode frele majóm?), ażech blank przepómniôł, iże mô mi łóna te moje kłónki targać. Kiej mi już jedyn wytargała, miôłech ci richticzny (jak to modzioki gôdajóm) „łodlot”. Krótko rzykna, kipnółech na tym zeslu. Rómraj ci sie zrobiół, zawołali inkszego dochtora i tyn ci mie dziepiyro łokrzysiół. Przijechała „erka” i wywiyźli ci mie do mojij Elzy do lazarytu. I wiycie, fto mi życie retnół? Anó, tyn synek łod Ulmancynyj, kiery niy kciôł łykać kocików i beztóż łostôł dochtorym. Tak na tyj gyszichcie gynał widać, iże mie moji żywobycie kociki ze palmowyj niydzieli retli!
Kocianki, bagnióntka i ciciki…
Starszyjsze – co jô gôdóm? – te, co sie wczas urodziyli Chorzowioki, to jesce boczóm, spómnóm sie szynk ze bilijardym łod Kosmalinyj na Pudlerskij. Miyszkôł ci tyż tam, antryj w antryj, stary Pilawa u kierego zawdy bóło knap ze złociokóma, a smacysko na gorzôła, abo chocia kufa piwa, miôł zawdy sroge. Prziszôł ci łón kiejsik po mszy, po sumie ze takóm palmóm do tego szynku, a suszóło go… jak sto diosków, bo we sobota z kamratami pôra szpilów we szkata zmachlowali, a i we bilijarda ździebko łod nich wygrôł. Nó, tóż suszóło ci go we chyrtóniu, lynzyk ci miôł jak starô fuzekla, w gymbie jak w tryjtku łod Cieślika. Nó, co jô Wóm byda sam łónaczyć. Fto słepie, tyn sie to poradzi forsztelować. A we kabzi u niygo wymiecióne do prózna; rest musiôł jesce we Barbórce wciepnóńć do takigo bojtla na patyku (tak kiejsik zbiyrali na taca), bo kościylny kôżdego takigo miglanca gynał uwachowôł. A, iże bół taki zwyk (ło kierym żech już sam gôdôł), co łykało sie te kociki ze łoziny, tak tyż i łón połobrywôł gorść tych kotków i pado do tych, co już tam przodzij byli, eźli sie fto śniym niy wetnie, iże côłkô gorść tych cicików łoroz łyknie. Jedyn wigyjc, szpasownik sie śniym ło achtlik gorzôły wetnół. Stary Pilawa wciep ta gorść kocików do gymby i napocznól społykać. Łykô tak i łykô, i corôzki barzij sie cerwióny na fresie robi, napoczynô sie dowić, ślypia mu wylazujóm na wiyrch i aże ci go ciepło na dyliny, łobalół sie, choby go krymfy chyciyli. Gawcyła sie na to za szynkwasym starô Ana Kosmalinô i łorôz rycy:


text:
Rzeszůw
Wspůłrzyndne: 50°02'00" N 22°00'17" E
Řešůw (pol. Rzeszów, uać. Resovia, rus. ЖэшoB, ůkr. PяшiB, hebr. Reisha, jidiš רײַשע, mjym. Reichshof) – mjasto na prawach powjatu we Polsce, stolica wojewůdztwa podkarpackigo a djecezyje řešowskij. Řešůw je powjatym grodzkim, a tyž je śedźibům źymskigo powjatu řešowskigo.
Mjasto je guůwnym uostřodkym admińistracyjnym, přymysuowym, handlowo-usůgowym, akadymickym a kulturalnym we Polsce pouedńowo-wschodńij. Řešůw mo mjyndzynarodowy port lotńičy a Podkarpacki Park Naukowo-Technolůgičny ukerůnkowony na industryjo wysokotechnolůgično. W mjeśće znojdujům śe wjelge państwowe učelńe wyžše tj. Uńiwersytet Řešowski (z 11 abtajlůngůma) a Politechńika Řešowsko, a kilka prywatnych m. in.: Wyžšo Šula Informatyki a Zařůndzańo, jedna s nojwjynkšych ńypubličnych učelńi we kraju.
We stolicy Podkarpaćo dźouajům tři uřyndy kůnsularne (Republiki Federalnyj Ńymjec, Republiki Suowacyje a Ůkrajiny). Řešůw je čuůnkym Uńje Metropolije Polskych a Stowařišyńo Ojrocities - zřešajůncygo wjelge mjasta ojropejske.


text:
Serbske Nowiny
Serbske Nowiny su jenički dźenik w hornjoserbskej rěči. Nowiny wudawa Ludowe nakładnistwo Domowina a spěchuje Załožba za serbski lud. Serbske Nowiny maja něhdźe 2.000 abonentow a wuńdu pjeć króć wob tydźeń.
Nowina steji w tradiciji 1842 wot Handrija Zejlerja a Jana Arnošta Smolerja wudawaneje nowiny Tydźenska nowina abo serbske Powěsće za hornich Łužičanow, kotrež so 1854 na Serbske Nowiny přemjenowachu. Po zakazu Serbskich Nowin přez nacionalsocialistow 1937, wuchadźachu nowiny po druhej swětowej wójnje w Němskej demokratiskej republice pod mjenom Nowa doba.
Wot lěta 2011 je Janek Wowčer jako naslědnik Benedikta Dyrlicha šefredaktor SN.
Wotkaz[wobdźěłać]
- Webstronki Serbskich Nowin (hsb.)
Katolski Posoł | Łužyca | Nowy Casnik | Płomjo | Pomhaj Bóh | Rozhlad | Serbske Nowiny | Serbski rozhłós | Wuhladko


text:
Bantuske rěče
Bantuske rěče je rěčna swójba w srjedźnej a južnej Africe.
Wone tworja podskupinu Volta-Kongo-hałuzy afriskich Niger-Kongo-rěčow. Eksistuje něhdźe 500 bantuskich rěčow, kotrež so wot něhdźe 200 Mio. čłowjekow rěča. Wone su po cyłej srjedźnej a južnej Africe rozšěrjene a tam we wšěch statach najhusćišo rěčane rěče, tež hdyž so jako hamtska rěč najčasćišo hišće jendźelšćina, francošćina abo portugalšćina wužiwa.
W sewjerozapadźe mjezuje Bantu-teritorij ze zbytnymi Niger-Kongo-rěčemi, w sewjerowuchodźe z nilosahariskimi a afroaziatiskimi (dokładnišo kušitiskimi) rěčemi. W juhozapadźe tworja Khoisan-rěče enklawu Bantu-teritorija (hlej mapa).
Wědomosć wo banturěčach a z nimi zwjazanych kulturach a ludach so bantuistika mjenuje. Wona je dźěl afrikanistiki.
Wobsah
- 1 Słowo bantu
- 2 Na rěčnikach najbohaćiše rěče
- 3 Stawizny slědźenja a dźensniša pozicija Bantuskich rěčow
- 4 Pradomizna a rozšěrjenje
- 5 Přehlad Bantuskich rěčow
Słowo bantu[wobdźěłać]
Słowo „bantu“ woznamjenja „čłowjeki“ w rěči kongo. Wono bu wot W. H. I. Bleeka w lěće 1856 do rěčespytneje diskusije jako pomjenowanje za daloko rozšěrjenu afrisku rěčnu skupinu zawjedźene, kotrychž rěče maja wjele zhromadnych přiznamjenjow. K tomu słuša předewšěm wurazny system nominalnych klasow (hlej deleka), ale tež wobšěrne leksikaliske zhromadnosće. Slědowaca tabela pokaza słowo za „čłowjek“ – singular a plural – z wubranych wažnych bantuskich rěčow:
Singular a plural tworitej so najskerje přez prefiksy mu- resp. ba-. Jedna so wo prěnjej nominalnej klasy (hlej deleka) nimale wšěch Bantuskich rěčow, kotrež wosoby w singularje resp. pluralu woznamjenja. Dźělenske smužkii so při normalnym pisanju Bantuskich słowow njepisaja, w tutym nastawku so pak za wujasnjowanje stajnje stajeja.
Na rěčnikach najbohaćiše rěče[wobdźěłać]
Najbóle znata a jako wobchadna rěč (němsce de:Verkehrssprache) najčasćišo rěčana bantuska rěč je swahilšćina . Slědowaca tabela wobsahuje wšě bantuske rěče ze znajmjeńša 3 milionami rěčnikow a poda ličbu jich rěčnikow, jich zarjadowanje znutřka Guthrie-systema (hlej deleka) a jich hłowne rozšěrjenske teritorije. Někotre z tutych rěčow su tak mjenowane wobchadne rěče (němsce de:Verkehrssprachen), kotrež so njenawuknu jenož jako maćerna rěč (jako prěnja rěč), ale so wot wjele rěčnikow jako druha abo třeća rěč přiswoja, zo by sokomunikacija we wjetšim teritoriju po rěčnych hranicach jednotliwych ludowych skupinow zmóžniła.
Bantuske rěč ze znajmjeńša 3 milionami rěčnikow
Kongo steji za Demokratiska republika Kongo, Kongo-Brazzaville za Republika Kongo). Klasowe prefiksy za rěčne mjena (na př. ki-, kinya-, chi-, lu-, se-, isi-) so w rěčespytnej literaturje dźensnišo kaž stajnje wjace njewužiwaja. Tež w tutym nastawku so krótka forma bjez prefiksa wužiwa, potajkim na př. Ganda město Luganda.
Stawizny slědźenja a dźensniša pozicija Bantuskich rěčow[wobdźěłać]
Přehlad stawiznow slědźenja[wobdźěłać]
Hižo so je w lěće 1659 wot Giacinto Brusciotto łaćonsce pisana gramatika rěče Kongo wudawała. Wilhelm Bleek wopisa prěni raz w lěće 1856 nominalne klasy Bantuskich rěčow (hlej deleka) a tworješe zapřijeće Bantu. Carl Meinhof nadźěłał jich prěnju přirunowacu gramatiku (1901). Malcolm Guthrie je je 1948 klasifikował a 1967–71 do 16 geografiskich skupinow („cony“) rozdźělował, kotrež wón z pismikami A–S (bjez I, O, Q) woznamjenił. Znutřka tutych conow su rěče do dźesatkowych jednotkow grupěrowane a přenumerowane (hlej: rozdźělenje Bantuskich rěčow po Guthrie). Guthrie je tež Proto-Bantu jako hypotetisku předchadnikowu rěč wšěch dźensnišich Bantuskich rěčow rekonstruowana. Joseph Greenberg klasifikował Bantuskupinu jako pod-pod-jednotku Niger-Kongo-rěče (hlej deleka). Prjedy buchu Bantuske rěče, wosebje wot Carl Meinhof a jeho wučomcow, jako samostatnu rěčna swójba wobhladowałe, kotrež so su w rozšěrjenskim teritoriju čornoafriskich rěčow Sudanrěče napřećo stajiłe.
Wuwiće teorijow wo pochadźe Bantuskich rěčow[wobdźěłać]
Z problemom pochada (pradomizna) a nastaća Bantuskich rěčow dłzěłali wot lěta 1860 mnoholičbne rěčne slědźerjo. Někotre historisce wažne hypotezy su tu mjenowane, zo by ćežki proces hač do dźensnišeho rozjasnjenja Bantu jako podjednotku Niger-Kongo-rěčow wujasnjował.
Richard Lepsius[wobdźěłać]
Egyptologa Richard Lepsius je w lěće 1880 we zachodźe k jeho Nubiskej Gramatice w Africe wot tři rěčnych conow wuchadźał, při tym wón Khoisan-skupinu njewobkedźbował: (1) Bantuske rěče w južnej Africe, rěč woprawdźitych (němsce „Neger“), (2) měsane „Negerrěče“ mjez ekwatorom a Saharu, Sudan-rěče, (3) hamitiske rěče (egyptišćina, kušitiske rěče, berberske rěče) w sewjernej Africe.
Primarne přiznamjenja tutych rěčnych skupinow by klasowy system Bantuskich a genusowy system hamitow był, kotrež bychu wot zapadneje Azije do Afriki zapućowali. Přez jich předobywanje wottłóčachu dźěle prawobydlerstwa k južnej Africe (dźě Bantu, kotrež su jich „čistu“ rěčnu formu wobchowowali); druhe skupiny naměšachu so z hamitami a wutworjachu měšane rěče – Sudanrěče –, kotrež ani wurazny klasowy ani genusowy system nimaja. Jich gramatika woznamjenićł jako „bjezformna“, „zurückgegangen“ a „entblättert“.
August Schleicher[wobdźěłać]
Indogermanista August Schleicher mějach cyle druhe předstajenje, kotrež je wón w lěće 1891 publikował. Po jeho měnjenju Afrika bě najprjedy njewobydleny a bu wot juhozapadneje Azije w štyri wulkich walach wobsydlowana: (1) Buschmänner a Hottentotten (dźensnišo Khoisan mjenowane), (2) „Neger-ludy“ Sudana, „Nigrity“, (3) Bantu a (4) Hamity.
Při tym je z toho wuchadźał, zo su sudanske Nigrity hižo rudimentarny, njedospołny klasowy system měli, kotrež su to Bantuske ludy wudokonjeli a wurazyli. Za jeho běchu potajkim Nigritiske abo Sudanske ewolucionarny předchadnik Bantuwa, a nic wuslědk rozpada kaž při Lepsiusu.
Carl Meinhof[wobdźěłać]
Afrikanista Carl Meinhof so je mjez 1905 a 1935 wjace króć wo nastaću Bantuskich rěčow jewił; wón steji w jasnym přećiwku k hypotezam wot Lepsiusa a Schleichera. Za jeho nic su Bantuske rěče, ale Sudanske rěče pra-nigritiske. Bantu by měšana rěč z nigritiskej „maćerju“ (Substrat) a hamitiskim „nanom“ (Superstrat). Wobsydlenje Afriki so stało po Meinhof potajkim w tři rěčnych worštach: (1) nigritiske Sudanske rěče, (2) hamitiske rěče a (3) Bantuske rěče jako měšana forma Nigritiskich a Hamitiskich.
Diedrich Westermann a Joseph Greenberg[wobdźěłać]
Diedrich Westermann je najprjedy jako Meinhof-wučomc wot zhromadneho nigritiskeho substata Sudanskich a Bantuskich rěčow wuchadźał. Wot lěta 1948 so je pak přiběrajo wot genetiskeje prapřiwuznosće zapadnych Sudanskich rěčow a Bantuskich rěčow přeswědčował, kaž je w wjacorych publikowanjach rozkładował. Při tym je zakład za Niger-Kongo-nasadu Greenberga tworił.
Joseph Greenberg je nasady Westermanna konsekwentnje dale sćěhował a etablěrował 1949 Niger-Kongo-fylum jako wulku rěčnu swójbu w zapadnej a južnej Africe, kotrež Bantuske rěče sobu zapřijimaja a kotrež z zapado-sudaniskeho „nigritiskeho“ jadra wuchadźał. Struktura tuteje swójby je wot tuteje prěnjotneje nasady hišće wjace króć změnił; poslednja wersija Greenberga je jeho twórba „Languages of Africa“ wot lěta 1963.
Tež po Greenbergu so je interna struktura Niger-Kongo-fyluma hišće wjace króć změniła (hlej Niger-Kongo-rěče), wězo sej wšě wersije – tež aktualne (na př. Heine-Nurse 2000) – při tym wotpowěduja, zo Bantuske rěče pod-pod-jednotka Niger-Kongo su, kotrež su najbliže z tak mjenowanymi Bantoidiskimi rěčemi wuchodneje Nigerije a zapadneho Kameruna přiwuzne.
Pozicija Bantuskich rěčow znutřka Niger-Kongo[wobdźěłać]
Wulki wuznam Bantuskich rěčow znutřka Niger-Kongo-rěčow (a z tym w konteskće afriskich rěčow generelnje) pokaza slědowace ličby:
- Wot něhdźe 1400 Niger-Kongo-rěčow słuša 500 k Bantuskej skupinje; to je wjace hač třećina.
- wot něhdźe 350 milionow rěčnikow Niger-Kongo-rěče rěča 200 milionow – potajkim nimale 60 % – Bantusku rěč.
Tola je po dźensnišich spóznaćach, kotrež předewšěm na dźěłach wot Joseph Greenberg bazuja, Bantuska skupina jenož pod-pod-jednotka Niger-Kongo. Dokładna pozicija Bantuskeje skupiny znutřka Niger-Kongo-rěčow pokaza slědowace tróšku zjednorjeny genetiski diagram:
rodoštom Bantuskich rěčow
- Niger-Kongo
- Kordofaniski
- Mande
- Atlantiski
- Dogon
- Ijoid
- Volta-Kongo
- Sewjerno-Volta-Kongo
- Kru
- Gur (Woltaiski)
- Senufo
- Adamawa-Ubangi
- Južno-Volta-Kongo
- Kwa
- Benue-Kongo
- Zapadno-Benue-Kongo
- Wuchodno-Benue-Kongo
- Platoid (centralno-Nigerianiski)
- Bantoid-Cross-River
- Cross-River
- Bantoid
- Sewjerno-Bantoid
- Južno-Bantoid
- někotre mjeńše skupiny
- Grasland
- Bantu
- Sewjerno-Volta-Kongo
Kompleksna pochadowa linija Bantuskich rěčow je potajkim z wšěmi mjezyčłonami:
- Niger-Kongo > Volta-Kongo > Južno-Volta-Kongo > Benue-Kongo > Wuchodno-Benue-Kongo >
Bantoid - Cross River > Bantoid > Južno-Bantoid > Bantu.
Pradomizna a rozšěrjenje[wobdźěłać]
Wšě teorije wo pochadźe Bantuskich rěčow činja eksplicitnje abo implicitnje wuprajenja wo jich pradomiznje a pozdźišim rozšěrjenju hač do dźensnišich sydlerskich teritorijow Bantuskich ludow.
Pradomizna Bantuskich rěčow[wobdźěłać]
Po jeho klasifikaciji – Bantu jako podskupina hewak w Nigeriji a Kamerunje rozšěrjene Bantoidske rěče – je Joseph Greenberg pradomiznu Bantuskich rěčow w srjedźnym Benue-dole (wuchodna Nigerija) a w zapadnym Kamerunje wobličował. To je dźensnišo wot najwjetšich slědźerjow akceptowane a zastupowane měnjenje.
Malcolm Guthrie přećiwo tomu wuprajił hišće 1962 na bazy słowo-wěc-argumentacije (zwisk mjezy archeologisce greifbaren wěcami abo plahowanymi družinami rostlinow a rěčnymi pomjenowanjemi za te), Proto-Bantu by w teritoriju juhowuchodnje ekwatorialneho tropiskeho dešćikoweho lěsa nastał. Z tutoho jadroweho teritorija so bychu w hwězdnej formje migracije do dźensnišich sydlerskich teritorijow stałe. Problem přiwuznych Bantoidiskich rěčow w daloko zdalenej zapadnej Africe rozrisował přez přijeće, zo někotre Pre-Bantuske skupiny bychu pralěsa z pomocu łódźemi do sewjera předrěwałe. Tuta pozicija Guthrie w dźensnišim slědźenju žanu rólu wjace njehra; w cyłku so pradomizna Bantuwow sewjernje tropiskeho dešćoweho lěsa přijima, wulka wjetšina přihłosuje nasadu Greenberga wuchodna Nigerija-zapadny Kamerun.
Rozšěrjenje Bantuskich ludow[wobdźěłać]
Zapadne a wuchodne ruty rozšěrjenja
Rozšěrjenje Bantuskich ludow wot jich zapadnoafriskeje pradomizny do cyłeje subsaharaniskeje Afriki je jedne najwjetšich pućowanskich pohibowanjow čłowjestwa. Kotre puće su tuž Bantuske skupiny wot jich pradomizny nastupiłe? Eksistujetej dwě teoriji, kotrejž so pak nic wzajomnje wuzamkuja, ale jenož rozdźělne ćežišća sadźa. Prěnja wupraji (na př. Heine-Hoff-Vossen 1977), zo su zažne Bantujo wosebje blisko pobrjoha „zapadnje nimo dešćoweho lěsa“ do juha přećahowałe, dalša grupěrowanje na sewjernym kromje dešćoweho lěsa najprjedy do wuchodneho, to južneho směra pućowało. Zapadna hłowna skupina potom je nowy nukleus na delnim běhu Kongowa tworiła, z kotrehož wjetšina Bantuskich kmjenow w sawanje a w wuchodoafiskej wysočinje nastała. Druha teorija wuchadźa wosebje wot sewjerneho wuhibowanja dešćoweho lěsa. Tute skupiny su to pozdźišo wot teritorija wulkich wuchodoafriskich jězorow do juha pućowałe a bychu to Kongo-nukleus tworjeny (abo so z jim zjednoćowałe), wot kotrehož so dalše wobsydlenje juhowuchodneje a južneje Afriki stało. Generelnje wo wuchadźa wot zažnych zapadnych a wuchodnych Bantuskich skupinow, kotrež wobě hłownymaj pućowanskimaj pućomaj wotpowěduja.
Chronologija rozšěrjenja
Po Vansina (1995) a Iliffe (1995) so móže z rekonstruowaneho Proto-Bantuskeho wokabulara (ratarstwo, produkowanje keramiki), archeologiskich namakankow (předewšěm keramiki) a wot zažnich Bantuskich skupinow ratarsce wužiwanych produktow (wolijowa palma, Yams, ale hišće žane žito) konkludować, zo prěnje wupućowanje z zapadoafriskeje pradomizny w wuchodnej Nigeriji po zawjedźenju ratarstwa a hornčerstwa so stało dyrbjało. Z tym wuchadźa z archeologije wuchodneje Nigerije a zapadneho Kameruna jako prawdźepodobny časowy wotrězk něhdźe 3000–2500 v. Chr. jako spočatk wupućowanja. Najprjedy pućowałe zažne Bantujo do Kamerunowych łukow, hdźež su dalše zapřijeća za ratarstwo, skotarstwo (koza, howjado), plahowanje rybow a čołmotwarstwo wokabular wobohaćiłe.
1500–1000 v. Chr. potom so stało wotpućowanje Bantuskich skupinow zapadnje so sušaceho dešćoweho lěsa do juha hač do delnjeho běha Kongo. Tam nastanja Bantuske kultury archeologisce něhdźe 500–400 v. Chr. dopokazujomne. Wone njeznajachu hišće žane předźěłanje metalow. Někotre tutych skupinow su pućowałe dale do juha hač do sewjerneje Namibije, druhe wotbočiłe do wuchoda, sćahnychu přez wulke rěkowe doły a zjednoćichu so z wuchodnej skupinu w Kongo-nukleusu (hlej deleka).
(najskerje wjetša) wuchodna skupina sćahny wot 1500 v. Chr. wot Kameruna na sewjernej kromje podłu dešćoweho lěsa hač do teritorija wulkich jězorow wuchodneje Afriki. Tam eksistuja wot 1000 v. Chr. dokłady za prěnje plahowanje žita (sorghum), intensiwne skotarstwo a – wot 800 v. Chr. – prěnje archeologiske dokłady za předźěłanje metalow a produkowanje železa (wuškrěwanske pěcy w Ruanda a Tansania). Přijeća za metale a předźěłanje metalow so tež rěčnje w Proto-zapadnej-Bantušćinje wotbłyšćuja, mjeztym zo Proto-Bantušćina je hišće njeznajachu. Snano so stało tute kulturelne rozwiće Bantuskich ludow w ratarstwje, skotarstwje a předźěłanju metalow přez wliw nilosahariskich skupinow z hornjeho Niloweho doła, hdźež so je tutón kulturny schodźenk jasnje prjedy docpěł. Bantuske ludy předstaja po zdaću jadro železočasoweje Urewe-kultury, kotraž bě w regionje wulkich wuchodoafriskich jězorow rozšěrjena. Z bóle intensiwnym ratarskim wužićom přez palne rodowanje a potrjebu na palnym drjewje za produkowanje železa geht ein daloko sahace pobiwanje lěsow w wuchodafriskim regionje jězorow einher, potajkim prěnje wulkopłoninowe přeformowanje natury Afriki přez čłowjeka.
Wot regiona wulkich jězorow sćahnychu Urewe-Bantujo (po dokładu jich specifiskeje keramiki) něhdźe wot 500 v. Chr. sčasom do wšěch regionow wuchodneje a južneje Afriki. Na Sambesi je Urewe-keramika wot 300 v. Chr. dopokazujomna. W prěnim pokřesćanskim lětstotku so Angola, Malawi, Sambia a Simbabwe docpěja, w 2. lětstotku Mosambik, skónčnje wokoło 500 n. Chr. Južna Afrika. njemobilne žiwjenske formy (z rekultiwowanjom lada) su Bantuske ludy hakle wot 1000 n. Chr. wuwiwałe, před tym je je technika palneho rodowanja k stajnym dalećahnjenju a wotedaće wutrjebanych płoninow nuzowałe.
Ćišćej Bantuskich ludow dyrbja Khoisanjo so zdalować, kotřiž tehdy hišće wjele wjetše teritorije južneje Afriki wobsydlowali hač dźensnišo. Jich wotchadowy teritorij nasta pusćinowe a stepowe cony južneje Angole, Namibije a Botswany, kotrež za plahowanje wot Sorghum njepřihódne a z tym za Bantujo njewužiwajomne běchu.
Přehlad Bantuskich rěčow[wobdźěłać]
W tutym přehledźe su Bantuske rěče, kotrež su relatiwnje derje znate:
- w centralnej a wuchodnej Africe
- w južnej Africe


text:
Mapa kodów pocztowych ulica Pankracego 23Ulica: Pankracego 23
Miejscowość: Koszalin
Gmina: Koszalin
Powiat: Koszalin
Województwo: zachodniopomorskie
Kod pocztowy: 75-668
Kody pocztowe
Stalowa Wola kod pocztowy
Ustrzyki Dolne kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 3 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 4 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 5 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 6 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 7 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 8 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 9 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 10 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 11 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 12 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 13 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 15 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 16 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 17 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 18 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 19 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 20 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 21 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 40 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 42 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 44 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 45 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 55 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 56 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 58 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 59 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 60 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 61 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 62 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 63 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 64 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 65 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 66 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 67 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 68 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 69 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 70 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 71 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 72 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 73 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 74 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 75 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 76 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 77 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 78 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 79 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 80 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 81 Otwock kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 82 Otwock kod pocztowy
Mapa strony


text:
Arnošt Muka
Dr. Arnošt Muka (němsce Ernst Mucke; * 10. měrca 1854 we Wulkim Wosyku; † 10. oktobra 1932 w Budyšinje) bě serbski slawist, spisowaćel, ludowědnik a aktiwist za serbske nowinarstwo kaž tež kulturne žiwjenje. Bě załožer Serbskeho muzeja.
Žiwjenje[wobdźěłać]
Arnošt Muka bu jako najstarši syn kublerja Jan Jurij Muka a jeho žony Marja Mitašec rodźeny. Studowaše wot lěta 1874 hač do 1879 slawistiku, teologiju a filologiju w Lipsku a bu jako wučer wukubłany. Wot 1880 hač do 1883 dźěłaše Muka jako wučer na Budyskim gymnaziju, po tym najprjedy w Kamjenicy a wot 1887 w Freibergu. Z 1901 bě wón profesor. W lěće 1916 so Muka do Budyšina wróćeše.
Bě sobuiniciator časopisa Lipa Serbska a załožer slěda Prěnja serbska dźiwadłowa zběrka, kaž tež spěchowar a přećel Jakuba Barta-Ćišinskeho a hromadźe z nim organizator Schadźowanki a młodoserbskeho hibanja. Čłon Maćicy Serbskeje hižo wot 1874, pomjenowa so Muku w lěće k čestnemu předsydźe. Nimo toho bě Muka sobustaw akademijow w Krakowje, Zagrebu, Praze, Běłohrodźe, Sankt Petersburgu a Waršawje.
Nastupajo literaturu a nowinarstwo, Muka bě wudawaćel wubraneje zběrki twórby Handrija Zejlerja, redaktor časopisa Łužica a Časopisa Maćicy Serbskeje (1894–1932). Wažnej na polu slawistiki stej wosebje Mukowa Statistika Łužiskich Serbow a Słownik delnjoserbskeje rěči.
Česćowanja[wobdźěłać]
Muka bě lawreat serbiskeho Rjada Swj. Save, ruskeho Rjada Swj. Stanisława, čornohórskeho Rjada Danila, ruskeho Rjada Swj. Hany III. rjadownje a sakskeho Albrechtoweho Rjada. W Choćebuzu a Budyšinje staj dróze po nim mjenowanej.


text:
Pyjter Apostoł
Pyjter Apostoł, tyż: Szymůn Pyjter (rodz. we Betsaidźe, um. we 67 roku we Rzimje[1]) – apostoł, uod rzimskokatolickigo kośćoła poważany za pjyrszygo papjyża, śwjynty podug katolikůw a we prawosłowju, mynczynńik krześćijański.
Uůnygo żywot je uopisany we wańelijach a apostolskich dźejach.
Podug Wańelije Matyjusza, Pyjter dostoł uod Jezusa uobjetńica:
Tak jo ći padom: ty jeżeś Pyjter [skoła], a na uůnyj skole postowja můj Kośćůł, a ajnfarty pjekła uůnygo ńy zmogům. A ćebje dům klucze uod Ńybjeskigo Krůlestwa, co ino zametlosz na Źymji, bydźe zametlane i we Ńebje, a co ino uodmetlosz na Źymji, bydźe uodmetlane i we Ńebje. (Mt 16,18-19)
Skirz tego je uod katolikůw poważany za pjyrszo gowa Kośćoła.
Przipisy
- ↑ podug katolickij tradycyji


text:
Paragwaj
Paragwaj, Republika Paragwaju – państwo we Americe Pouedńowyj, ńy mo ůune dostympu do mořa. Grańica mo s Boliwijům, Brazylijům a Argyntynům. Řyka Paragwaj tajlůje kraj na dwje tajle: wschodńo, wyžynno - Paraguay Oriental, mjanowano Paraneña a zachodńo, růwninno - Paraguay Occidental, mjanowano Chaco. 91% mjyškańcůw je Metysůma, 3% to Indjanery. 96% wyznowo katolicyzm.
Je to mouo rozwińynty kraj uo gospodarce uopartyj na bauerstwje, zaobycz chowańu krowůw, zwjynkšo śe znočyńy uobrobjańo, l. b. baumwole, třćiny cukrowy, soje. Na půunocy uobrobjo śe uostrokřok paragwajski, s kerego idźe zuůnačyć nacyjowy napůj Paragwaju - Yerba Mate. Fest dobře wykořystany je ynergetyčno potynga řykůw a skiž tego Paragwaj je eksporterym štrůmu.


text:
Miarkuja gynał, co sam u nôs ino gyburstaki sie fajruje, ale sóm take miana, kiere tyż ludzie majóm we srogij zocy; Barbórka, Jółzel, Zilwester abo tyn nasz czyrwcowy Jón. Nale, pokiel co, napoczynómy podle raje. Te sroge móndroki astrónómy wypokopiyli, co latoś już dwadziestego piyrszego czyrwiynia bół nôjdugszy dziyń i nôjkrótszô nocka we tym roku. A mie, tak prôwdóm, niy do pokój ta côłkô świyntojóńsko noc. Kaj cowiek niy kuknie, kaj cowiek niy zajzdrzi, tam łod pôruch lôt, ciyngiym mi jakiesik angyjbery tuplikujóm, co świyntojóńskô nocka jes ze dwadziestego trzecigo na dwadziesty szczwôrty czyrwiynia. Znacy sie dzisiej. Ale po jakiymu, jô sie pytóm ? Przeca świyntego Jóna jes we dwadziestego szczwôrtego (do kupy ze Wilymym i Ymilkóm), a niy dziyń przodzij. Eźli tyż, moje roztomiłe ludkowie, ftosik fajruje Zilwestra już ze trzidziestego grudnia na trzidziestego piyrszego? Niy. Zawdy Zilwestra jes, tak jak we kalyndôrzu, ze trzidziestego piyrszego grudnia na piyrszego stycznia. Nó, tóż po jakiymu świyntojóńskô nocka mô być inakszij ?
„O jakżeś cudna, świętojańska nocy!
Bądź ty cierpiącym duszom na pomocy!
Może szczęśliwy jaki po twym mroku
I kwiat paproci, niewidziany oku,
Co gdzieś po nocy zaklęty tam kwitnie,
Znajdzie nareszcie i w szczęściu oświtnie!”
Świyntojóńskô noc. Tak ło nij pisôł jesce we dziewiytnôstym wiyku Wincynty Pol. Kajniykaj, ale to pierónym dôwno, mianowali jóm sobótkóm. A łod kany sie te miano wziyno? Anó, łod takigo jednygo biskupa poznańskigo, kiery we XIV wiyku zakôzôł nocnygo tańcowaniô we kôżde przedświóntyczne wilije, we soboty i we wilije inkszych latowych fajerów; skorzij świynta Jana Krzciciela lebo Piotra i Pawła. I, jak pisôł Zygmunt Gloger, na isto nôjlepszyjszô musiała pewnikiym być sobótka skorzij Zielonych Świóntek. Przipómna, co Zielóne Świóntki byli latoś we dziewiytnôstego môja. Bół ci to jesce pogóński zwyk ta sobótka, kierô fajrowali zawdy na łodwieczerz w sobota skorzij jednego ze tych latowych świónt. Całbrowanie, planetowanie, pokłôdanie, tajymne cechy – tego wszyjskigo idzie sie spodziywać we ta świyntojóńskô nocka. Jes to przeca zacałbrowanô nocka fajrowanô już łod starego piyrwyj, łod Słówianów, jesce jako świynto wody i łognia. Nôjważniyjsze to bóło faklowanie łognia i tónkanie go we wodzie. Nale bóła tyż ta sobótka świyntym przónio i płódności. Kapelónki niyrółz festelnie sie na ludzi gorszyli skuli tańcowaniô, śpiywaniô zbereźnych śpiywek, zôlycek miyndzy modziokami i inkszych roztomajtych zabobónów i powiarków. Mianowali ci ta sobótka tyż niyftorzy kupalnockóm, a wywiyść ci jóm idzie łod nocy Kupały, znacy łod świyntego Jóna Krzciciela.
Ta kupalnocka lebo świyntojóńskô noc skuplowanô bóła ze napoczniyńciym lata. Dziołchy i chopcy planytowali ze łognia i wody, co tyż łónym ci sie latoś trefi. Te wszyjskie łobrzyndy napoczynali sie łod łozfaklowaniô, łozżyganiô łognia nad rzykóm abo na jakisik górce. Musiała to być jedna srogô blandera abo pôra myńszych fojerek. Skôkało sie bez tyn łogiyń we wiónkach splycónych ze roztomajtygo ziylô: ze bylicy, rosiczki, zelwije, pańskich wszy, dziywanny, ruty i świyntojóńskigo ziyla (diosecke ziyla). A juzaś strzigi, heksy, chabernice, nocnice, płanetniki, utopce zawachowali sie zawdy kajsik kole wody na tych wszyjskich, kierzi kcieli sie łoszpluchtać we rybniku, we stôwie skorzij tego świyntego Jóna. I tyż wszyjske sznupali po lesie, coby znôjść tyn kwiôtek maszedrónu, papróci. Bezmać to ino tyn kwiôtek napoczyno kwiść ło dwanostyj w nocy i to ino we ta jedna noc. Te, kiere tyn kwiôtek już uwidzieli, już drapli (a niy jes jich wiela) gôdajóm, co jes łón maluśki i modrawy. Znôjść tyn kwiôtek niy ma tak blank ajnfach i poradzi to ino cowiek śmiôły i nôrymny. Tyn, fto go znôjdzie bydzie festelnie szczysny; dowo tyn kwiôtek na isto mocka pijyndzy i wszyjskigo nôjlepszyjszego. Mało fto go do terôzka znod, ale kiej sie już cowiek do tego lasa wybiere (nôjlepszij ze jakomsik jesce frelóm), mô tak by tak mocka uciechy a i niyjedna samotnô niy poradzi sie aże do łostatka marca już na bezrok spamiyntać. Nalech, ło tym już sam kiejsik łozprawiôł i niy byda tuplowanie tego eklerowôł. Styknie chocia pôra astków tyj paprótki wstyknóńć do kabzy abo do briftasi i tyż to możno na côłki rok styknie.Ta jedna jedzinô nocka we roku (chocia nôjkrótszô) jes tyż ci na isto nôjgryfniyjszô.
Wiycie, kiejsik ci już braciki Jakub i Wilym Grimm napisali takô gryfnô bôjka ło Jasiu i Małgosi, tela, co to przodzij niy bóła ci to na isto bôjka dlô dziecek, ino powiadaczka dlô starych knakrów ło modziokach, kiere wytargali do lasa, coby tam ździebko ze szpasym pobuksować, pozolycić i blank jim niy bóło skoro do sznupaniô za tym jednyn papróciannym kwiôtkiym i za tym, co już tak gryfnie kiejsik dôwno napisôł Jón ze Czarnolasa we tyj jego wywołanyj „Pieśni świętojańskiej o Sobótce” :
„Tę nadzieję mam o tobie,
Że mię też masz za co sobie:
Ani wzgardzisz chucią moją
Ale mi ją oddasz swoją.”
Bo tyż tyn Hanys i ta jego Margot na isto mieli co inkszego we palicy a niy tyn modrawy kwiôtek. Niyskorzij dziepiyro dociepli ta côłko heksa, kiero łónych tam kciała upaść i wećkać w tyj chałupce ze kyjksów na gryfnô wieczerzô. I tak tyż do powiarek wlazły te wiónki, kiere dziołchy ciepali na woda, a jô tam niy za tela wiyrza, co ino szło ło kwiôtkowane wiónki. Ze tóm świyntojóńskóm nockóm skuplowanô jes tyż jedna gyszichta. Nó, możno niy gyszichta a isto prôwda. Miôłech kiejsik kamrata, kiery miôł rôd wszyjskie boske stworzyni a nôjbarzij swojigo psa Azora. Jô to ci sie psów festelnie strachôł i beztóż kiejsik, kiej deptali my do kupy na szpacyr (do kupy ze kamratym i tym jejigo Azorym) pytóm sie go tak opaternie:
– Suchej ino Francek, a po jakiymu ty ciyngiym łamzisz ze tym krojcóngiym, ze tym psiokiym ?
– Anó, Ojgyn, bo to jes mój nôjlepszyjszy przociel, jô sie zawdy moga na niygo spuścić.
– Niy gôdej, a kiej ?
– Zawdy !
Nic żech już niy pedzioł i deptómy dalszij. A iże to bół festin we tym naszym panaziyntkowym Parku Kultury i Wypoczynku we Chorzowie, i to ci trefiyło gynał we ta świyntojóńsko nocka, tóż fajrowalichmy bez côłkô noc, jak ci to ino karlusy poradzóm. Ło szaroku, możno kajsik kole pióntyj (bo już po jasnoku), łocuciółech ci sie na trôwniolu kole dôwniyjszyj „Wyspy” a juzaś blank kole mie legnół ci bół Franc. Pomaluśku, opaternie łotwiyrô ci łón nôjprzodzij jedyn ślyp, za kwilka drugi, mele tak lynzykiym naobkoło, nó, idzie sie kapnóńć, iże mô kacynjamer jak sto diosków. Kiej sie mu ino udało palica letko szpryngnóńć na wiyrch ze tyj trôwy napocznół wołać:
– Azor, chr… Azor… chr, ło sto diosków, Azor … chr… idziesz sam ku mie, ty bezkurcyjo diosecko!
Pôra razy tak na tego swojigo psioka wrzescôł, aże tyn yntlich przikwanckôł sie ku niymu. Francek pomacôł go po karku, możno kciôł łobadać eźli to na isto jes jejigo psiok… i kiej już zmiarkowôł, co to na isto jego kónda, chyciół go za łeb i ze côłkiyj siyły chuchnół mu we ta jego sznupa…
– Azor, szukej, szukej, Azor, sznupej, sznupej….
Świyntojóńskô nocka….
Miarkuja gynał, co sam u nôs ino gyburstaki sie fajruje, ale sóm take miana, kiere tyż ludzie majóm we srogij zocy; Barbórka, Jółzel, Zilwester abo tyn nasz czyrwcowy Jón. Nale, pokiel co, napoczynómy podle raje. Te sroge móndroki astrónómy wypokopiyli, co latoś już dwadziestego piyrszego czyrwiynia bół nôjdugszy dziyń i nôjkrótszô nocka we tym roku. A mie, tak prôwdóm, niy do pokój ta côłkô świyntojóńsko noc. Kaj cowiek niy kuknie, kaj cowiek niy zajzdrzi, tam łod pôruch lôt, ciyngiym mi jakiesik angyjbery tuplikujóm, co świyntojóńskô nocka jes ze dwadziestego trzecigo na dwadziesty szczwôrty czyrwiynia. Znacy sie dzisiej. Ale po jakiymu, jô sie pytóm ? Przeca świyntego Jóna jes we dwadziestego szczwôrtego (do kupy ze Wilymym i Ymilkóm), a niy dziyń przodzij. Eźli tyż, moje roztomiłe ludkowie, ftosik fajruje Zilwestra już ze trzidziestego grudnia na trzidziestego piyrszego? Niy. Zawdy Zilwestra jes, tak jak we kalyndôrzu, ze trzidziestego piyrszego grudnia na piyrszego stycznia. Nó, tóż po jakiymu świyntojóńskô nocka mô być inakszij ?


text:
Hu Jia
Hu Jia (uproščůne pismo chińske: 胡佳; pinyin: Hú Jiā; rodz. 25 lipca 1973 we Bejdžingu) to je dźouoč spouečny a dysydent s Chińskij Republiki Ludowyj. Dźouo na řeč chińskigo ruchu dymokratyčnygo, chrůńyńo střodowiska a prow uosůb zaražůnych wirusym HIV. Uod 17 lipca 2007 de facto přebywou we herešće důmowym, pilnowany bez uoblyčůnych po cywilnymu agentůw policyje, kere ńy dowali mu wylyźć s mjyškańo a śledźili jygo žůna. We grudńu 2007 zostou areštowany, a we kwjetńu 2008 skazany na 3 lota cuchthauzu skiž "podžygańo ku uobalyńu wuadzy państwowyj".
Hu Jia je autorym a uoroz bohatyrym filma "Prisoners in Freedom City" ("Wjynźńowje we Mjeście Wolności"), kery dokumyntowou uokres kej přebywou we herešće důmowym. 23 paźdźerńika 2008 Parlamynt Ojropejski uhonorowou go Nadgrodům Sacharowa.


text:
Brno
Wspůłrzyndne: 49°12' N 16°36' E
Brno (mjym. Brünn, łać. Bruna) – mjasto we Czeskij Republice, stolica połedńowomorawijskigo kreju a historyczno stolica Morawiji. Druge podug wjelośći ludźůw mjasto we Czeskij Republice. Je srogim uostrzodkem kulturalnym, naukowym a industryje (m. in. werk Zbrojovka a bauerske ćůngńiki Zetor). Mjejske prawa mo uod 1243 roka.
Kamracke sztaty[Sprowjej]
- Dallas, USA
- Kowno, Litwa
- Leeds, Yngland
- Lajpcik, Mjymcy
- Poznańy, Polsko
- Rennes, Francyjo
- Sankt Pölten, Austrijo
- Stuttgart, Mjymcy
- Utrecht, Ńiderlandy
- Wjedyń, Austrijo
- Woroneż, Rusyjo
- Odense, Dańijo
- Płowdiw, Bułgaryjo


text:
SOWIZDRZOŁ W NIEBIE Prziszło dran na Sowizdrzoła i do wrotów klupie nieba. Pyto sie Świyntego Piotra- „łoddźwiyrnego wóm niy trzeba?” „Dlo takich jak ty,tu w niebie, niy ma placu, Sowizdrzole. Jeszcze by tu nawłaziyły, roztomaite łochyntole!” Autor:Bernard Śmigała
SOWIZDRZOŁ W NIEBIE
NIY POŻYCZEJ
NIY POŻYCZEJ Za pożyczóne – fajnie sie kupuje, swojich pijyndzy niy trzeba udować. Dziepjyro po czasie czowiek łodczuje, że to niy szpas bół, trza z cinzóm łoddować! Jo pómp przirównuja do ruskij gorzoły – - ucieszne i tónie s nióm bjesiadowanie. Potym z ciynżkóm gowóm budzisz sie pod stołym i zwrocosz wszystko!I to tuplowanie! Autor:B.Smigała
Już cima
Już cima Dołokoła już je cima Żŏdnej gwjŏzdki jeszcze ni ma Jakojś niebo zachmurzōne Yno ample rośwjycōne Śwjat do spaniŏ sie szykuje Mjesiōnczek niy wylazuje Gwjŏzdki skryte za chmurami Czŏrne niebo je nad nami Czŏrnŏ noc nŏs ôtuliła Mjesiōnczka nōm poskōmpiła Szczybnych gwjŏzdek blyskaniŏ Pjyknego nieba ôglōndaniŏ Urszula Oślislok
Móndrość gorkij szokolady – audio
Czelodka abzolwyntów jednego wywołanego uniwerzityjtu, ze niyłyckim już dorobkym do karijyry łozprawiała na trefie ło swojim życiu, ło tym, co już erbli i ło tym ku czymu jesce zmiyrzajóm. Uzdali, co pójńdóm ze byzuchym do swojigo dôwnygo profesora ze uniwerzityjtu, już dosik dôwno na pynzyji, a ftory bół dlô nich – wtynczôs jesce modzioków […]
Móndrość gorkij szokolady…
Czelodka abzolwyntów jednego wywołanego uniwerzityjtu, ze niyłyckim już dorobkym do karijyry łozprawiała na trefie ło swojim życiu, ło tym, co już erbli i ło tym ku czymu jesce zmiyrzajóm. Uzdali, co pójńdóm ze byzuchym do swojigo dôwnygo profesora ze uniwerzityjtu, już dosik dôwno na pynzyji, a ftory bół dlô nich – wtynczôs jesce modzioków – […]
MGLISTE JESIENNE DNI !
MGLISTE JESIENNE DNI ! Jesienny dzień, mglisty, ponury. Płaszczem wilgoci zasłania barwy życia. Za oknem mokry, senny listopad, Zwiędłe liście z drzew opadają. To znowu krople deszczu, To płatki mokrego śniegu. Od czasu słoneczko, Jakby spojrzeć na nas chciało. Lecz chowa się we mgle, Bojąc się ponurej, wilgotnej, mglistej i szarej jesieni. I jakby […]
RADA
RADA Prziszoł w nocy, nawalóny, a tu somsiod w pryku żóny! Już chcioł fuknóńć na sómsiada, ale słyszy żóny rada: „Łostow zowiść swo na boku, siadej i sie ucz, ciućmoku!” Autor:Bernard Śmigała
ŁODMIYNIEC
ŁODMIYNIEC Łod czci i wiary bół łodsóndzóny, bo nosiół szajtel z prawyj stróny. Autor:B.Śmigała
PYTANIE
PYTANIE Roz spytali Sowizdrzoła, eli słepie rod gorzoła? „Jo gorzoły niynawidza, po trzyźbymu sie niom brzidza! Wielgo niychyńć do ni czuja… Ale styknie, że skosztuja.” Autor:Bernard Śmigała
COŚ ZA COŚ
COŚ ZA COŚ Wielko radość z wnuków mómy, przeca wiycie ło tym sami, ale juzaś z drugij stróny- -trza do łóżka iść z óumami! Autor:B.Śmigała


text:
Nasze bery i bojki Nasze bery ślōnske Jak zowcite gruchy Zmory i utopki Roztomajte duchy W rym sie wybiyrajōm Strzigi, ,Meluzyny Djosek w terze tonko Ze świōnt ôszkrabiny Podciep ze szkutami Rycy wniebogłosy Skarbnik tyn ze gruby Lyniom stawio wosy W stowie zły utopek Na frelka cichtuje Wionek ze sitowio Cołki […]
Nasze bery i bojki
Halloween
czarownice,heksy,zmory po śwjecie lotajōm i do nŏs sie zjawiły choć sam nigdy nie były bo my mōmy swoji heksy,zmory,beboki i utopki tuż po co nōm cudze ze inkszej czelodki
Naszym Poetom
Coś sie łodrodzioło Serca barzij bijom…
Naszym Poetom
Naszym poetom Coś sie łodrodziyło Serca barzij bijóm We tyj naszyj godce Ślonske rymy żyjóm Tela ludzi przaje Wiersze piykne szkryflo Niy roz płaczka leci Ze uciechy – gryfno Niy ma gańbowanio Rymy wartko gnajóm Fraszki, poezyjo Liryka tyż znajóm Kunsztym świycom strofy Ło tyj Ślonskij Ziymi Piyknym kwieciu ze wiosny Ło strómach , zielyni […]