text:
Hokkaido
Hokkaidō (japansce 北海道, „Sewjeromórski wobwod“) je kupa na sewjeru Japanskeje, kotraž twori zdobom najwjetši dźěl prefektury ze samsnym mjenom, najwjetšeje w cyłej Japanskej. Hokkaidō je po Honshū druha najwjetša japanska kupa a nadeńdźe so mjez Japanskim morjom na zapadźe, Ochotskim morjom na sewjeru a wotewrjenym oceanom na wuchodźe.
Stolica prefektury a najwjetše město na kupje je Sapporo. Cyła kupa ma něhdźe 5,4 miliony wobydlerjow na 78.000 kwadratnych kilometrach a je tuž za japanske relacije jara rědko wobsydlena. Hokkaidō je domizna ludu Ajnu, kiž kupu mjenuja Aynu Mosir (アィヌ・モシㇼ, „kraj Ajnow/ludźi“). Dźensa je jich hišće 25.000 na kupje, kiž pak zwjetša wjace ajnusce njerěča.
GeografijaWobdźěłać
Kupa Hokkaidō nadeńdźe so wuchodnje aziskeje twjerdźe a sewjernje kupy Honshū. Susodna kupa na sewjeru je k Ruskej słušacy Sachalin. Mórski přeliw mjez Sachalinom a Hokkaidom je 43 kilometrow šěroki. Na sewjerowuchodźe zwjazuja pod ruskej kontrolu stejacy kupowy rjećaz Kurilow Hokkaidō geografisce z połkupu Kamčatka. Hakle w lěće 1869 załožena stolica Sapporo nadeńdźe so w zapadnym dźělu kupy. Tam je wjace hač 40 procentow cyłkowneho wobydlerstwa žiwe.
Najwyša hora na kupje je Asahi (2291 m). Ze susodnej kupu Honshū je Hokkaidō wot lěta 1988 přez 54 kilometrow dołhi železniski tunel Seikan zwjazane, druhi najdlěši tunel na swěće.
Nimo hłowneje kupy słuša hišće 508 dalšich kupow z cyłkownej přestrjenju wot 5440 km² do prefektury. K tomu liča pak tež faktisce ruske Južne Kurile.
StawiznyWobdźěłać
Prěnje japanske sydlišća nastachu w 15. lětstotku na juhu kupy. Druhe kónčiny běchu dla poměrnje chłódneje klimy zwjetša hač do 19. lětstotka jeničce wot Ajnow wobsydlene. Hakle w lěće 1869 wutworichu Japančenjo oficielne zarjadnistwo a prefektury na kupje, kotraž dósta tehdy swoje dźensniše mjeno. W 1870tych lětach přiběra ličba wobydlerstwa wot 58.000 na 240.000.
W Druhej swětowej wójnje běchu někotre kónčiny w lěće 1945 wot Čerwjeneho wójska wobsadźene. Dale na sewjeru ležace Kurile su hač do dźensnišeho pod kontrolu Ruskeje, při čimž so Japanska jich wróćbu žada.


c: text/html

text: Čorna Pumpa (JoS/SN). Hižo wot lońšeho septembra je Čorna Pumpa wo zajimawostku bohatša. Tam wuhladaš historiski wagon Berlinskeje měšćanskeje železnicy. Ze železniskeje zamkarnje Schöneweide do Łužicy přiwjezło bě je Rakečanske transportne předewzaće, kotrež zamóže tajke transporty přewjesć, powěda wobsedźer wagona Holger Schwarz. 51lětny pak njeje po powołanju železnicar, ale policist. Wón dźěła w Berlinje a z pomocu swojeho wukubłaneho psa mjez druhim za rozbuchadłami pyta, mjez druhim na lětanišćach, ale tež pola železnicy. 2015 bě Holger Schwarz słužbnje w Schöneweidźe zasadźeny, hdźež napadny jemu 1921 twarjeny wagon. Hač do lěta 1983 w stolicy wužiwany tón ze swojimi drjewjanymi ławkami hišće dźensa wosebity flair wuprudźa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rědora
Rědora (němsce Große Röder)[1] je rěčka w Sakskej a Braniborskej, lěwy přitok Čorneho Halštrowa. Je 105 kilometrow dołha.
Wona wužórli so na juhozapadnym boku Žiwina w Zapadołužiskej pahórčinje blisko Ramnowa, njedaloko Halštrowskeho žórła, a běži přewažnje do zapadneho a sewjerozapadneho směra, mjez druhim přez Wulke Rědorjecy (Großröhrsdorf), Radeberg a Wulki Hojn.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Jurij Kral: Serbsko-němski słownik hornjołužiskeje rěče. Maćica Serbska, Budyšin 1927 (online).


text:
Członkowie KKF
- Szczegóły
Krakowski Klub Fotograficzny liczy obecnie 64 członków.
fot. Maciej Siudmak Strefa Foto NCK
Lista Członków Rzeczywistych Krakowskiego Klubu Fotograficznego -
Bałaban Bartłomiej Baranowski Jerzy+ Barket Paweł Baś Robert Baścik Maria Boniowski Grzegorz Bubula Anna
Dec Laura Dec Zdzisław Domanus Krzysztof Jolanta Drabowicz-Białek
Gacek Stanisław Gajewski Janusz Gawin Artur Głowacki Bogdan Głuc Adam+
Grela Leopold Gryczyński Adam Guzik Stanisław
Jamróz Bolesław Jarkiewicz Grzegorz Jasicki Jan Jochym Marta Jucha Dariusz Jurkiewicz Andrzej+
Karge Zbigniew+ Kaszowski Artur Killar Stanisław+ Klimczak Władysław Kosieradzki Robert+ Kot Zbigniew+ Kowenicki Piotr+ Kozioł Stanisław+ Kuderewicz Bogusław+ Kulig Tadeusz+
Labe Krzysztof Labe Zbigniew+ Langer Magda Libront Mieczysław
Machnica Leszek+ Maciejczyk Ewa Małota Paweł Michalik Witold+ Mikołajczyk Adam Mostowski Czesław Odo+ Mrówka Joanna Myszkowski Daniel
Olender Andrzej Olszowski Adam Orłowski Tomasz
Palusiński Włodzimierz Partyka Franciszek+ Pawłyk Maria Aldona, Pental Wiktor+ Pochopień Bożena
Radziejowska Małgorzata Radziszewska Barbara Rospondek Władysław
Sęk-Tatomir Małgorzata Skórski Janusz Skuciński Andrzej+ Skupień Katarzyna Skupień Zbigniew Słobodzian Jerzy
Stachnik Witold Stachnik-Czapla Monika Stalmachowski Marek Suberlak Jerzy+ Suder Paweł Sulikowska Beata Szaraniec Urszula Szporna Katarzyna
Zawada Andrzej Zawada Karol Zeńczak Małgorzata Zych Jan


text:
Stephen King
Stephen Edwin King (ur. 21 wřeśńa 1947 we Portland) – amerikoński pisoř, autor guůwńy literatury grozy. Pjyrwyj wydowou kśůnžki pod pseudůńimym Richard Bachman a jydyn roz kej John Swithen.
Je autorym horrorůw, kere přešuy do klasyki gatůnku, kej lo bajšpila: Lśńyńy, Mjastečko Salem, Carrie. Ńy uůgrańičo śe ale do jydnygo gatůnku, čygo přikuodym sům: Štyry pory roku, Źelůno mila, Ślypja Smoka, Bastjůn a 7-tůmowy cykl powjeśći fantasy Mročno Wježa.
W 2003 zostou uodznačůny prestižowům nagrodům DCAL (Medal za wybitny wkuod we literatura amerikańsko) bez National Book Foundation.


text:
Bryńica
Bryńica - rzyka we Polsce, a gynau we wojewůdztwje ślůnskym. Mo zdrzůdło we Mysłowie, a wpado do rzyki Czornej Przymszy we Myslowicach. Je dugo 55 km a płynje bez Pjekary, Wojkowicy, Czeladź, Śymjanowicy, Katowicy, Sosnowjec, a Myslowicy.
Pjyrwyj Bryńica nojpjerw bůła grańicům mjyndzy Cysarstwym Habsburgůw a Polskům, a potym mjyndzy Mjymcami (Prusami) a Rosyjům (Carstwem Ruskim). Uod roku 1922 uobie strůny rzyki należům do Polski, nale dziś Bryńica durś je widźano jako grańica kulturalno mjyndy Ślůnskiem a Zagłymbjym.


text:
Miroslav Klose
Miroslav Klose, (rodz. jako Mirosław Marian Klose, 28 czyrwca 1978 we Uopolu) – gůrnoślůnski fusbalok, kery wystympuje we reprezyntacyji Mjymcůw a we Bůndeslidze jako napodźorz. Rodzůny we Gůrnym Ślůnsku, we familiji uo szportowych tradycyjach. Uod 1987 mjyszko we Mjymcach. Bůł chowańcym FC 08 Homburg, kaj zagroł 20 szpilůw a trefjůł 11 torůw. We lotach 1999 - 2004 wystympowoł we 1. FC Kaiserslautern, kaj zagroł 120 szpilůw a trefjůł 44 torůw. We lotach 2004 - 2007 wystympowoł we Werder Bremen, kaj zagroł 89 szpilůw a trefjůł 53 torůw. Uod 2007 gro we Bayern München, kaj zagroł (do 29 listopada 2008) 41 szpilůw a wbjůł 16 tory.
We pjyrszyj reprezyntacyji Mjymcůw we fusbalu napoczůn grać we 2001 roku, a do 26 lipca 2014 zagroł we ńi 137 szpilůw a wbjůł 71 torůw. Je rekordźistům wedle wbićo nojwjyncyj torůw we wszyjskich Mistrzostwach Śwjata cuzamyn (16).


text:
Gmejnski zwjazk móhł być kompromis – radźićeljo pak su skeptiscy
Pančicy-Kukow (SN/MWj). Gmejny zarjadniskeho zwjazka Při Klóšterskej wodźe wotpokazuja, zo ma jenož jedna z nich dóstać w regionalnym planje za planowanski region Hornja Łužica/Delnja Šleska status gmejny z wosebitej funkciju serbska rěč a kultura. Město toho měło so wšitkim pjeć gmejnam tónle status přizwolić. Tole je wuslědk wčerawšeho posedźenja zhromadźizny zarjadniskeho zwjazka w Pančicach-Kukowje. Při wothłosowanju běchu zastupjerjo Pančičansko-Kukowskeje a Njebjelčanskeje gmejny za tónle namjet, Chróšćanscy přećiwo tomu, Ralbičansko-Róžeńčanscy a Worklečanscy so hłosa wzdachu.


text:
poniedziałek, 12 września 2016
Ślonzok na Jasnyj Gorze
Jeszczech Wom ło tym niy łosprawioł, ale w zeszły szwortek po drodze do dom, wpod żech na kwila na Jasno Gora.
Tu pewnie nikerym trza wyjaśnić, że choć Czynstochowa terozki momy w województwie śląskim, to tak richtik Gorny Ślonsk zaczyno się bardzij na połedniu. Taki nom sam bajzel narobiyli i trza s tym żyć.
Czynstochowa mo jednak ze Ślonskym wiela wspólnego. Choby skuli tego, że nasz Książe Łopolski Władysław klosztor sam fondnoł, Paulinow sprowadzioł, no i piykny łobroz Świyntyj Paniynki, kajsik na jakijś wojnie na wschodzie ukradziony, im podarowoł.
Mogecie ło tym przeczytać na jednyj z bram, jak sie rajn włazi.
No i tak mi sie terozki przydarzyło, że na Królowyj Polski, żech we Czynstochowie niy boł. Na piytnostego siyrpnia, tyż żech niy boł. Na Matki Boskij Czynstochowskij tyż żech sam niy trefioł.
A prawie bez cufal znoloz żech sie na Jasnyj Gorze w zeszły szwortek. Wiycie czamu?
No bo to prawie Świynto Paniynka miała gyburstag, a u nos na Ślonsku sie łobchodzi urodziny, a niy imiyniny, jak we Polsce.
No toż na tyn gyburstag trocha żech sie tam poklynczoł i porzykoł za nos wszyjskich, coby nom PonBóczek pszajoł.
Łostońcie z Bogiym!
Subskrybuj: Komentarze do posta (Atom)
Etykiety
zdjęcia (1137) wiara (586) podróże (454) polityka (360) Pismo Św. (307) rodzina (278) Śląsk (239) po ślonsku (225) humor (210) historia (197) Kościół (159) praca (145) człowiek (144) zabytki (143) Halemba (141) sprawy społeczne (128) muzyka (94) gospodarka (86) Ruda Śląska (84) książka (83) Grupa Poniedziałek (72) ogród (72) Jan Paweł II (69) filozofia (69) sport (57) dziennikarstwo (46) biurokracja (42) miłosierdzie (42) film (36) święci (36) środowisko (33) muzeum (32) varia (27) Papież Franciszek (22) św. Jacek (19) Szafarz (18) teatr (16)


text:
Popularne rymy do
zycie
mnie
czas
jest
ciebie
dzień
zawsze
wszystko
świecie
życia
świat
wiele
siebie
się
oczy
razem
inie
będzie
serce
serca
słowa
domu
Tobie
urodziny
miłości
marzenia
świata
lat
miłość
głowie
Rymy do Na nowo
amonowo, Benowo, Binowo, Brąchnowo, Bronowo, Cejnowo, Cenowo, cenowo, Ceynowo, Charnowo, Chrzanowo, Chynowo, Ciechnowo, Czarnowo, Danowo, Drzonowo, Dzwonowo, Fletnowo, Franknowo, glinowo, Granowo, Gronowo, Janowo, jonowo, Kiersnowo, kinowo, Kinowo, Kitnowo, Klejnowo, klinowo, Klonowo, Klosnowo, Kotnowo, Krasnowo, Kronowo, Krosnowo, Kunowo, Linowo, Liznowo, Lubnowo, Łęgnowo, łonowo, Manowo, Mayenowo, Mianowo, Młynowo, Mojnowo, nienowo, nowo, odnowo, Ogonowo, oponowo, Ornowo, osłonowo, osnowo, Pianowo, pionowo, planowo, Płonowo, ponowo, Prynowo, Rodnowo, Rolnowo, Rosnowo, Rożnowo, Różnowo, Runowo, Rychnowo, Rzewnowo, Rzęgnowo, Sarnowo, Sianowo, Silnowo, sosnowo, Sosnowo, Sternowo, Sulnowo, synowo, Tanowo, Tarnowo, tlenowo, Tonowo, tonowo, Trutnowo, Tyrnowo, Ułanowo, wannowo, Wilnowo, Wojnowo, wznowo, Zdunowo, Żarnowo
amonowo Benowo Binowo Brąchnowo Bronowo Cejnowo Cenowo cenowo Ceynowo Charnowo Chrzanowo Chynowo Ciechnowo Czarnowo Danowo Drzonowo Dzwonowo Fletnowo Franknowo glinowo Granowo Gronowo Janowo jonowo Kiersnowo kinowo Kinowo Kitnowo Klejnowo klinowo Klonowo Klosnowo Kotnowo Krasnowo Kronowo Krosnowo Kunowo Linowo Liznowo Lubnowo Łęgnowo łonowo Manowo Mayenowo Mianowo Młynowo
Mojnowo nienowo nowo odnowo Ogonowo oponowo Ornowo osłonowo osnowo Pianowo pionowo planowo Płonowo ponowo Prynowo Rodnowo Rolnowo Rosnowo Rożnowo Różnowo Runowo Rychnowo Rzewnowo Rzęgnowo Sarnowo Sianowo Silnowo sosnowo Sosnowo Sternowo Sulnowo synowo Tanowo Tarnowo tlenowo Tonowo tonowo Trutnowo Tyrnowo Ułanowo wannowo Wilnowo Wojnowo wznowo Zdunowo Żarnowo
amonowo, Benowo, Binowo, Brąchnowo, Bronowo, Cejnowo, Cenowo, cenowo, Ceynowo, Charnowo, Chrzanowo, Chynowo, Ciechnowo, Czarnowo, Danowo, Drzonowo, Dzwonowo, Fletnowo, Franknowo, glinowo, Granowo, Gronowo, Janowo, jonowo, Kiersnowo, kinowo, Kinowo, Kitnowo, Klejnowo, klinowo, Klonowo, Klosnowo, Kotnowo, Krasnowo, Kronowo, Krosnowo, Kunowo, Linowo, Liznowo, Lubnowo, Łęgnowo, łonowo, Manowo, Mayenowo, Mianowo, Młynowo, Mojnowo, nienowo, nowo, odnowo, Ogonowo, oponowo, Ornowo, osłonowo, osnowo, Pianowo, pionowo, planowo, Płonowo, ponowo, Prynowo, Rodnowo, Rolnowo, Rosnowo, Rożnowo, Różnowo, Runowo, Rychnowo, Rzewnowo, Rzęgnowo, Sarnowo, Sianowo, Silnowo, sosnowo, Sosnowo, Sternowo, Sulnowo, synowo, Tanowo, Tarnowo, tlenowo, Tonowo, tonowo, Trutnowo, Tyrnowo, Ułanowo, wannowo, Wilnowo, Wojnowo, wznowo, Zdunowo, Żarnowo


text:
Items written by Plahotnyj, Nikolaj
Some name variations
Plahotnyj, Nikoalj, Plahotnyj,Nikolaj, Plahotnyj, Nikolqj, Plqhotnyj, Nikolaj, Plahotnyj, Nukolaj, Plahotnyj, Nikolai, Plahotnyj, Nkolaj, Plahktnyj, Nikolaj, Plahotnyjj, Nikolaj, Plahotnyj, Nikolzj, Plahotnym, Nikolaj, Plahotnyj, Niiolaj, Plahoynyj, Nikolaj, Plahotny, Nikolaj, Plahotnyj, Nikolajj, Pllahotnyj, Nikolaj, Plahotnyj, Nikolah, Plahotnjy, Nikolaj, Plahotnyj, Nikolau, Plahotnyj Nikolaj, Plahotnyyj, Nikolaj, Plaahotnyj, Nikolaj, Plahornyj, Nikolaj, Plahotnyu, Nikolaj, Plahothyj, Nikolaj, Plahotnyj, Nikolsj, Plahotnyj, Nikolan, Plahonyj, Nikolaj, Plahotnyk, Nikolaj, Plahotnyn, Nikolaj, Plahotynj, Nikolaj, Plahotnyj, Nijolaj, Plahotjyj, Nikolaj, Plzhotnyj, Nikolaj, Plahotnyj, Nikolj, Plahotnyj, Nikoaj, Plahotnyj, Nikopaj, Plahootnyj, Nikolaj, Plahotnyj, Nikooaj, Plahotnyj, Nikolak, Playotnyj, Nikolaj, Plahotnyj, Nokolaj, Planotnyj, Nikolaj, Plahotnyj, Nikkolaj, Plahotnnyj, Nikolaj, Plagotnyj, Nikolaj, Plahotnyj, NNikolaj, Plahotnyh, Nikolaj, Plahotnyj, Njkolaj, Plwhotnyj, Nikolaj


text:
sobota, 29 kwietnia 2017
Marcin Melon na moim blogu
We łostatni szwortek, po łoficjalnyj czynści trefu z Marcinym Melonym, ło czym żech już spominoł KLIK, kupiołch sie jego łostatnio ksionżka i poszołch prosić ło autograf.
Przi łokazji pedziołch Autorowi, że czasym tyż na mojim blogu cosik tam po ślonsku szkryfna. Pon Marcin sie mie zapytoł, co to za blog, toch mu sie przedstawioł i godom, że musi wyguglać "Andrzej Cichoń blog", to znojdzie.
Zapewnioł mie, że jak znojdzie kwila czasu, to zajrzy.
A jo sie pomyśloł, że to fest uprzejme z jego strony, ale pewnie i tak niy zapamiynto, jak jo sie nazywom.
No i wrociłch do dom i zaczynom czytać łostatniego Komisorza Hanusika. Zaroz na szesnostyj stronie na wiyrchu taki tekst, że aż mie zatkało:
- Pani Cichōniowo! - ôroz doleciało dō nij z keregoś łokna. - Jo to tak na wos filuja i żech dała pozōr, że wy w kożdy czwortek o jednym czasie kajś idziecie i ô jednym czasie prziłazicie nazod.
- A wiycie, pani Bregułowo - Cichōńka udowała, że blank niy ma znerwowano na ta wrazidlato ōuma - poszła żech do kōnsōmu, a kaj jo mogła żech iś?
Potym sie łokozało, że Cichońka zaciukała swojego chopa Zefla Cichonia nudelkulom ...
Tera już wiym, że Marcin Melon moge bez problymu zapamiyntać, jak jo sie nazywom i możno richtik kiejś sam na moj blog zajrzy.
S Panym Bogiym
P.S. Łod tera sie trocha lynkom moijij ślubnyj, jak biere do rynki nudelkula :)
Subskrybuj: Komentarze do posta (Atom)
Etykiety
zdjęcia (1137) wiara (586) podróże (454) polityka (360) Pismo Św. (307) rodzina (278) Śląsk (239) po ślonsku (225) humor (210) historia (197) Kościół (159) praca (145) człowiek (144) zabytki (143) Halemba (141) sprawy społeczne (128) muzyka (94) gospodarka (86) Ruda Śląska (84) książka (83) Grupa Poniedziałek (72) ogród (72) Jan Paweł II (69) filozofia (69) sport (57) dziennikarstwo (46) biurokracja (42) miłosierdzie (42) film (36) święci (36) środowisko (33) muzeum (32) varia (27) Papież Franciszek (22) św. Jacek (19) Szafarz (18) teatr (16)


text:
Ćěrjak (informatika)
Ćěrjaki su małe programy abo module, kotrež interakciju mjez zwjazanymi hardwarowymi komponentami zmóžnja. K tomu wužiwaja so komunikaciske busy abo druhe komunikaciske systemy zwjazanych interfejsow, zo bychu so regulowace signale a daty k hardwarowej komponenće posłali abo wot njej přijimali. Zdruha su ćěrjaki interfejsy za wužiwanje hardwaroweje komponenty přez dźěłowy system abo druheje softwary. Wuměnjene přez jich funkcije su ćěrjaki we wulkej měrje wotwisni wot hardwary a dźěłoweho systema. Bjez wotpowědneho ćěrjaka njehodźa so hardwarowe komponenty wužiwać, jeli zo awtonomni njedźěłaja a na podpěru softwary pokazani su.


text:
Łobjo
Łobjo (němsce Elbe‚ čěsce Labe) je wuznamna srjedźoeuropska rěka. Wone je 1154 km dołhe a běži přez Čěsku (358 km) a Němsku (696 km) do Sewjerneho morja.
Wužórli so na sewjerowuchodźe Čěskeje w Kyrkonošach we wysokosći wot 1387 metrow a běži najprjedy přez Čěsku žłobinu do zapadneho směra. W Mělníku sewjernje Prahi přiwza wodu Wołtawy. Mjez Děčínom a Pěrnom předrěwa z hłubokej dolinu Połobske pěskowčiny a Saksku Šwicu a je tuž jenička rěka, kiž wotwódnja Čěsku do sewjera. Za Mišnom a Torhowom zastupi do Sewjeroněmskeje nižiny. Najwjetšej měsće při srjedźnym běhu stej Drježdźany a Dźěwin. Za Hamburgom, najwjetšim přistawom při rěce, wuliwa so do Sewjerneho morja.
Łobjo hraje wulku rólu jako wodowy puć, předewšěm jako zwisk Čěskeje ze swětowym morjom.


text:
W Budyšinje su nowu techniku kupili a składy su ze selu a dalšimi srědkami derje pjelnjene. Při wšěm so město nadźija, zo sněh a lód hišće tróšku na so čakać datej.
Budyšin (CK/SN). Zyma móže přińć, znajmjeńša po wuprajenjach Marcela Mahlinga, wot 1. januara 2016 zasadźenski nawoda Budyskeje wobdźělenskeje a zawodoweje towaršnosće (BBB) a hižo nětko za organizaciju zymskeje słužby zamołwity. Kaž wón twarski wuběrk měšćanskeje rady tele dny informowaše, maja 210 tonow sele, 50 tonow magneziumchloridoweje kapaliny, a 175 tonow šplita na składźe. Po potrjebje móhli składy wudospołnjeć. Nimo toho su na dohromady 3 500 metrach podłu pućow sněhowe płoty nastajili. Dale napjelnichu w měsće 130 sudobjow při dróhach ze šplitom. Tež wobydlerjo móža sej pola BBB darmotnje šplit k sypanju na chódniki wotewzać.


text:
Dżakarta
Wspůłrzyndne: 6°10'30" S 106°49'33" E
Džakarta (ind. Jakarta; dowńij: Batawia) – stolica a nojwjynkše mjasto Indůnezyje, 9,0 mln mieszkańców (2004), aglůmeracyjo 18,2 mln (2004). Mjasto je pouožůne we pouedńowo-zachodnij tajli państwa, we půunocno-zachodńij tajli wyspy Jawa.
Zouožůne we XVI wjeku pod mjanym Sunda Kalepa. We 1619 zdobyte bez Holyndrůw kere postowili sam twjerdza "Batavia". Bůua uůna śedźibům Kůmpańije Wschodńoindyjskij a stolicům Ńiderlandzkich Indji Wschodńich. We lotach 1942-1945 mjasto bůuo uokupowane bez Japůńijo. Uod 1949 wlazuje we skuod Indůnezyje, uod 1950 zmjyńůno jygo mjano na Džakarta.


text:
PONIEDZIAŁEK 9 MARCA 1942
Niy poradza sie oswojić z myślom, że musza sie brać. Wszystko musza zostawić: choro matka, żona z dzieckiym, gospodarka i wyjyżdżać we świat.
Niy poradza tego pojąć, że dlo Rzeszy ważniejsze jest moje wojowanie niż gospodarka i rodzina. Przeca wojna to upadek państwa, a gospodarka i rodzina to chlyb i życi, czyli dźwigani państwa. Niy poradza tego zrozumieć, że Hitler i te wszystki jego przychlasty tego niy pojmujom. Może lepij było słuchać szwagra Tomka.
− Alojz, ty sie na nic niy oglądej, ino szukej roboty na grubie. Na grubie zawdy jakoś obstojisz, bo wynglo bez wojna też trzeja…
Powtorzoł mi to szwagier pora razy, ale jo go niy posłuchoł. Myślołech se, że gospodorza niy weznom na wojna, bo jest bardzij potrzebny niż górnik. Wynglo niy wrazisz do gymby…
Tomek namowioł też na gruba Pawła. Mój braciszek − łonego zawdy błozna tropiły.
− Jaa, jo pójda na gruba, czymu niy! Ale nojprzód muszom tam wprawić okna! Jak bydom okna na grubie, to jo zostana bergmonym…
Nasi mama, jak sie dowiedzieli o naszym powołaniu, na tych chorych nogach powlykli sie do byrgermajstra Paula Myschora.
− Litości niy mosz, Paweł, zostow choć jednego w doma.
− Ochmanko, jo mom litość, ale wojna niy mo litości! Wojna to mus. Ino Führer może z tego musu zwolnić. Jo wom obiecać moga ino jedno: wasi chłopcy niy pojadom na Ostfront. Paul nach Ingolstadt, Alois − Bad Reichenhall! To jest Bawario − piykny land! I katolicki!
− Piykny land! Cóż z tego, kiej gospodorza na Ochmanowicach zabraknie! Wtóż bydzie robił i kontigynty oddawoł?
− Zawdy sie wtoś znojdzie… Ludzi do roboty Rzysza mo dość! − odpedzioł Mamie byrger.
Chodza po chałpie, jak w gorączce. Zrobiom ledy co i porząd rozmyślom (…). Brat w ostatnich dniach bardzo spoważnioł. Zawdy trzymały sie go wice, a teroz, borok też sie staro, jak to ino bydzie dalij (…).
WTOREK 10 MARCA 1942
(…) Paweł robił jak nigdy. Ażech mu sie dziwowoł. Robił tak, jakby to łon był gospodorzym, a niy jo.
Ani my sie niy spostrzegli, jak słońce wytoczyło sie na som wiyrch nieba. Zrobiło sie ciepło i miło. W olszyczkowym lesie nad Łąkowkom zaśpiywoł jakiś ptok. Paweł go dosłyszoł:
− Słyszysz, bracie?
− Słysza! − odpowiadom mu, bo wiym, że zawsze był wraźliwy na piyknota świata, że mioł dużo podziwu dlo przyrody i Bożego stworzynio.
− Mój bracie, rodzony − tak jakoś ciepło wyrzekł te słowa − patrz, jak nom tukej dobrze! Nikaj nom już tak niy bydzie. Cieszmy sie tom godzinom. Podeszeł ku mie i obłapił mie rękami, jak ojca.
Po połedniu krzypopki były już pociepane, Toż my sie zabrali do rozbijanio kretowin i wyrzynanio osetu.
− Łąki muszom być równe i czyste − padom. − Niy wiymy, wto jich bydzie latoś siykł.
Paweł jakby na to ino czekoł. Błozna były cząstkom jego natury toż zaroz sie łone upomniały. Zaśpiywoł jedna z piosneczek, kierej nauczyła nos staro Marana:
Wto cie łączko bydzie kosił, jak jo szabla byda nosił.
Łączko, łączko, łączko zielono.
− Pod Korzyńcym! − dodoł.
− Tego my już niy bydymy wiedzieć, wto te łąki bydzie siyk.
− Jo wiym! Jak niy bydzie mioł wto, to zaprawiom do kośby Geringa, tego siarońskigo basisty, a Hitler, tyn chudyga bydzie mu brusił! − błoznowoł Paweł. − To łoni ta wojna rozpolili, guptoki jedne. Najgłupsze guptoki na świecie. Łoni se wojna rozpolili, a ty mosz sie teroz za nich bić. Sami niech sie pierom. Jo sie niy chca bić. Jo sie niy umia bić!
− Niy umiysz, braciszku, ale łoni cie tego nauczom. Łoni nos nauczom jeszcze niyjednego, oboczysz (…).
CZWARTEK 12 MARCA 1942
(…) Jak sie konie napowały, podeszełech ku wrotom, żeby je otworzyć. Patrza, a wrota już otwarte. Stoji przy nich brat, kiery sie odzywo:
− Witom cie! Pojada z tobom. Pogodomy se, bo jakoś nigdy niy momy czasu, żeby porozprowiać ze sobom.
Przyznom, żech był zaskoczony obecnościom Pawła, alech niy doł po sobie znać. Spokojnie mu odpowiadom:
− Ady, jak chcesz − to jedź…
Z Bojszów do Mysłowic furmankom jechało sie dobre trzy godziny. Nazod też tela…
− Bydymy mieli dość czasu na godka − myśla se.
W marcu przed czwortom nad ranym jest jeszcze ćma. Na wiejskij drodze rafiok jedzie cicho, ale na kamiynnym gościńcu turkot żelaznych obręczy jest tak głośny, że okrzysić poradzi umarłego. Z powodu tego turkotu nasza godka sie niy ukłodała. Dopiyro w Ściyrniach, jak my wjechali na betonowo szosa − mogli my swobodnij pogodać. Zaczon jo, boch trocha miarkowoł, o co może bratu chodzić:
− Mosz jako dziołcha?
Paweł uśmiechnął sie wstydliwie i przytaknął, że mo.
− Skąd?
− Niy wiym, czy ci to pedzieć. Lepij niech zostanie jak było. Niy bydziesz wiedzioł − niy bydziesz myśloł.
− Bratu niy powiysz? − zaczonech nalegać.
− Powiym ino, jak jest miyndzy nami. Jo jom bardzo kochom! Niy poradza bez nij przeżyć dnia. Może niy wiysz, ale jo prawie kożdy wieczór leca do Jedliny ku jeji chałpie. Stowom tam w ćmoku na wale przy Wiśle i patrza ukradkiem na jejich plac, patrza do okiyn, żeby jom choć na momynt ujrzeć. W niedziela zaglądom w kościele na babsko strona i szukom jom w ludzkij ciźbie. Cliwo mie bez nij łogromnie. Chciołbych z niom być! Chciołbych sie z niom łożynić.
− Czy ona wiy o tej miłości? − pytom rozgorączkowanego brata.
− Ponoś wiy, bo ji dziołchy z Bojszów wszystko wyzdradziły, jak roz przyszła do nos na kino.
− Pawełku, mój najmilszy braciszku, jeśli ta dziołszka tak kochosz, jak mi to rozprowiosz − niy patrz na nic, ino jeszcze dzisio, teroz, zaroz, leć do Jedliny! Klupej do drzwi i pytoj łojców, czy możesz se pogodać z jejich cerom. Złaź z fury! Niy troć ani minuty, ino leć…
Paweł tego sie po mie niy spodziywoł. Otworzył ze zdumiynio oczy i wymamrotoł:
− Jak to teroz? Tak wczas rano?
− Zanim tam dojdziesz, bydzie już widno. Wszyscy bydom akurat przy odbywaniu. Wszystkich zastaniesz w doma. Nic niy owijej w bawełna, ino godej prosto z mostu.
− Złaź i bier sie!
Zdumiony Paweł zeskoczył z fury i aż spod Lędzin udoł sie nazod ku Bojszowom i Jedlinie.
Od wynglo przyjechołech pod wieczór, bo stryno narychtowali wieczerzo, dali coś wypić. Zabawiłech do późna. Piyrwsze moji słowa, jakech wloz do dom były:
− Paweł jest?
− Niy ma − odpedziała Wichta. − Ady my myśleli, że pojechoł z tobom, bo tak godoł wczoraj.
Tymczasym tyn nasz gryfczok ściągnon dopiyro przed północom. Ściągnon? Na bryczce sie przywióz, jakby jaki pon! Tak mu tam w tej Jedlinie radzi byli, że go wniebowziętego ojcowie przywiyźli pod sama chałpa. Zadowolony braciszek wyloz z bryczki i se podśpiywywoł:
„Ach, mój Boże, kwitnom róże, cóż jo począć mom,
Pokochołech szwarne dziywcze, opuścić je mom…”
Był podpity, Toż mioł odwoga wiyncyj pedzieć, niż zwykle. Nareszcie my sie trocha wiyncyj dowiedzieli, co w tej jego głowiczce i gorącym sercu siedzi. Przyklejił sie zaś do mie, jak dziecko do ojca i mi pado:
− Dziynkuja ci, bracie za dorada. Dziynkuja stokrotnie! Ino pierzynie jedyn, czymuś mie wcześnij niy turoł? Mie teroz serce pęknie, jak byda musioł odjyżdżać.
Braciszek sie rozbeczoł na głos. Siod na ryczce, głowa opuścił między kolana i długo wajoł:
− Mie serce pęknie! Serce mi pęknie!
PIĄTEK 13 MARCA 1942
Rzodko sie u nos tryfio, żeby w kuchni niy było ludzi. Zawsze wtoś jest, ale niy wiedzieć czymu, samo sie jakoś ułożyło, że dzisio zostali my z Wichtom sami.
Paweł po obiedzie pedzioł, że pójdzie do Ludwika Krzemienia pogodać o tych wczorajszych zolytach w Jedlinie. Mama przeszli siyń i wleźli do izbetki, kaj miyszkała Martusia. Chcieli jom trocha pocieszyć, bo jest w szóstym miesiącu i różne chwile na nia przychodzom. Marana, jak zwykle o tym czasie miała dużo do zrobiynio w obyjściu.
Zostali my z Wichtom sami. Jo siod przy zachodnim oknie i patrzoł na Jarczykowe dymby. Żona rychtowała waniynka do kompanio Małego. Wejrzała w moja strona i sie mie pyto:
− Alojz, a jakbyś tak niy poszeł do tego wojska, co by było?
− Niy wiym, co by było. Lepij takich pytań niy stawioj. Musiołbych sie ukrywać, a wos by wziyni do lagru i spolili.
− Mie by wziyni, bo moja rodzina jest abgelynt. Jo jest niby Polka, ale katać by zawarli twoja głucho i kulawo matka i tego Małego? To by już musieli niy mieć ludzkigo sumiynio, jakby to zrobili.
− Wichciu moja roztomiło, ty niy możesz ciyrpieć skuli mie. Jo po to jada na wojna, żeby wom życi ratować! A ty mie namowiosz, żeby jo wasze życi narożoł. Niy myśl se, że to wszystko, co na mie spadło, lekko traktuja. Jo dziyń w dziyń rozmyślom i pytom sie: co robić, żeby zrobić najlepiej?
− Tyn krok szłoby zrobić, jakby była pewność, że Hitler wojna przegro i nazod przyjdzie Polska. Mie sie jednak zdo, że Polska już niy przyjdzie. Prędzyj przyjdzie tu Rus. Zanim to jednak nastanie, Hitler wyniszczy naród do cna. Dlo dezerterów niy bydzie litości. Wybijom wszystkich, a jak jich niy bydom poradzic chycić − to wybijom rodziny.
− Wichciu, wojna to niy przelywki. Tu niy ma pardonu! (…)
SOBOTA 14 MARCA 1942
Ino sie rozwidniło, zaprzągli my konie do korby i udali sie pod Chmielnik, do Stalmachów, kaj my mieli w stodole somsiek ze słomom. Od czasu, jak sie nom stodoła spoliła, to u nich trzymomy słoma i zawdy w sobota przywozymy pora ociypek pod nasz chlywek, aby cały tydziyń mieć czym słać (…).
Po śniodaniu dali my sie do śrutowanio na żarnach. To była ciyżko robota, prowdziwie chłopsko. Chcieli my naśrutować jak nojwiyncyj, żeby nasze babiny niy musiały sie same tropić, jak odjadymy (…).
Mełli my do czwortej. Potym dali sie do odbywanio. Pozrobiali my roz dwa, pomyli sie i lepij obleczyni gibym polecieli bez las i Korzyniec ku woli.
Opołki już na nos czekali, bo dziyń wcześnij dali my znać, że jich w sobota odwiydzymy. Zeszli sie tam wszyscy. Ujek Józek Opołka z ujnom Maryjkom, ujno Marta z ujkiym Jankiym Urbańczykiem, ujno Jadwiga z ujkiym Władkiem Gwoździem. Byli też wszyscy kuzynio − pełno kuchnia ludzi. Przy powitaniu jo sie odezwoł piyrwszy:
− Jadymy z bratym we świat i niy wiymy, czy sie jeszcze kiej tak zyjdymy. Toż chcieli my sie z wami pożegnać. Zawdy my se przoli i pamiyntali jedni o drugich. Chcymy, żeby tak dalij było.
− A kas to wyjyżdżocie? − spytali babka Weronika, co siedzieli w kątku i sie wszystkim interesantnie przysłuchiwali.
− No, jak to, babko, niy wiycie − bierom nos na wojna? Jo sie mom stawić w Reichenhall, a Paweł w Ingolstadcie.
− Ee, to bydziecie blisko. To jest w Bawaryji − stwierdzili babka i my wszyscy zrobili taki oczy, skąd tako znajomość geografije u babki.
− Wyście zapomnieli, że jo chodziła do niymieckij szkoły, pod starego Lamparta. To był ostry rechtor! Kijym uczył, od zadku…
Błogosławia wos, chłopcy. Niech wos Pon Bóg prowadzi. Żebyście ino szczyśliwie do dom powrócili. Wasza matka nic w życiu niy podżyła, to niech mo choć szczyści wos jeszcze oglądać.
− Niy starojcie sie babko, niy bydzie źle − uspokojił babka Paweł. − Słyszeliście, w niebie ciżba, brakuje tam miejsca. Anioły ponoś siedzom już na krokwiach, że ani dychać niy poradzom, co dopiyro − śpiywać. Katać by nos, wojoków Pon Bóg jeszcze tam cis…
Wszyscy my sie zaśmioli na te Pawłowe błozna, a kuzyn Jonek, kiery wice też mioł zawdy na końcu języka dopedzioł:
− Paweł, ty se niy rachuj, że do nieba pójdziesz. Hitler i wszystki Hitlerowe pomagiery pójdom na samo dno piekielne!
Wesoło nom było u Opołków (…). W jednej chwili jo wstoł i wszystkiym piyknie podziynkowoł.
− Wszystkimu musi być koniec. Już noc, a nos czeko jeszcze droga. Dziynkuja za wszystko. Co złe − to niy my. Rzykejcie za nos, babko i ujne. Z Bogiym.
− Bóg z wami! − odpedzieli ujek Józek. − Nojważniejsze, że niy idziecie na Rusa (…).
NIEDZIELA 15 MARCA 1942
Dziś po sumie przystanyli my dłużyj przed kościołym. Godki było dużo. Kożdy z chłopców mioł jakoś nowina (…).
Niy poradzili my sie spod tego kościoła rozyjść (…). Już odbiło połednie, a chłopcy w grupkach jeszcze coś rozprowiali. Jedni szli ku starej szkole, drudzy krokali bez dwór na Górne Bojszowy, my, ze Zopłocio, razym poszli w jedna strona: Paweł i August Szymkowi, Ludwik i Michał Krzemienie, Paweł Wójcik, Józek Gondzik, Natoników Stefan, chłopcy Stachoniowi: Alojz, Franek i Bernard i my z bratym. Rozchodzili my sie kożdy do swych wrót. Przy starej gruszce nasz Paweł zawołoł:
− Patrz, Alojz − boconie! Wracajom do gniozd, a my się muszymy z gniozd wybiyrać.
Zastanowiły mie te słowa, bo na pozór wyglądało, że braciszek niy przejmuje sie zbytnio powołaniym, ale to był pozór, bo on przejmowoł sie mocno. Im bliższo była chwila naszego pożegnanio, tym mocnij (…).
Wichta na nasze pożegnani zrobiła torta. My raczyj żyli biydnie i takigo śpecyjału na stole nigdy u nos niy było. To sie kaś tryfiało na weselach u bogatszych. U nos torta znodła sie na stole po roz piyrwszy dopiyro dzisioj.
− O, torta! Cheba mie łoczy niy mylom − zawołoł uradowany Paweł.
− Mom też dlo wos prawdziwo bonkawa − odpedziała żona. − Nasi mama dostali jom w biksie od siostry Pauliny z Gieschewaldu.
− Ale uczta! − niy umioł powstrzymać radości braciszek. − Dziynkuja ci, bratowo za taki dobroci (…).
(…) Paweł (…) zaczął nucić:
O, mamulko, mamulko, piykne syny mocie,
weznom wom jich na wojna, mieć jich niy bydziecie.
Weznom wom jich na wojna ku miastu Berlinie,
bydziecie wy wołali, bydziecie wy płakali − wróćże sie mój synie…
Zrobiło sie smutno po tych słowach. Mama sie rozpłakali, za nimi Wichta.
− Paweł, popsułeś wszystko − wypomniołech bratu. − Chcieli my se pogodać, poradować sie sobom, a tu bydzie trzeja płakać.
− Wto ci kazuje płakać − bronił sie Paweł. − Ciesz sie, jak poradzisz, bo jo niy.
To pedzioł i wyszeł z izby, nawet niy kosztując torty (…).
PONIEDZIAŁEK 16 MARCA 1942
Niy poradza utrzymać myśli przy sobie, przy rodzinie i chałpie, a ino uciekajom mi kajś we świat i gnymbiom mie, że ani spać spokojnie, ani coś robić z uwagom.
Cały dziyń naprawiali my płoty, kierych wokół momy dużo (…). Łoroz wyszła przed siyń Wichta i zawołała:
− Pódź ino, Wójcik przyszli.
Jan Wójcik miyszkali niedaleko nos i byli od lot kościelnym. Robiłech jim od synka na polu (…).
− Wiysz − zwrócili sie do mie − dopiyroch wczoraj dowiedzioł sie, żeś dostoł do wojska. Zmartwiło mie to ogromnie, bo wtóż nom teroz bydzie furmanił. Takigo furmana to my już niy znojdymy (…). Tyś był uczymliwy i zawdyś umioł mie zastąpić.
Jeszcze mi dzisio moja Agnes przypomniała, jak żeś to łońskiego roku wzion widły i som kłod nasze siano na drabiniok (…). Inne furmany to sie ani wideł niy chycom, a zapłacić swojom drogom se kożom.
Przyszeł żech cie pocieszyć i podziynkować za te lata furmaństwa. Prosza cie, dej se na sia pozór. Jak ino poradzisz − trzymoj sie daleko od przodka. Jo był na światowej wojnie i wiym, że człowiek i ludzki życi na wojnie nic niy wort. Miyj to też za przestroga, że wojna zabiyro nojlepszych (…). Bo lompy, chachary zawdy jakoś obstajom, a dobrzy muszom się brać (…).
SOBOTA 21 MARCA 1942
Zawitała wiosna, miło zagrzoło słoneczko, wszystko sie raduje, a my − smutni. Chodzymy w doma, jak w żałobie. Mama niy wychodzom z chałpy. Siedzom w izbie przed Paniynkom Różańcowom, rzykajom i popłakujom. Marta oblokła Marysia i wyszła na plac.
− Jakoś sie dzisio kiepsko czuja − pedziała do mie. Musiałach wyjść z izbetki na świyże powietrze. Widza, że ty sie też fest starosz, bracie?
− Co bych sie mioł niy starać, siostro. Wszystko trzeja zostawić…
− Może niy bydzie sposobniejszej chwile, Toż chciałabych ci już teroz za wszystko podziynkować. Tyś był dlo mie jak dobry ojciec. Odżywiołeś mie, zrobiłeś mi weseli, doł pomiyszkani. Wszystko dobrze pamiyntom, kiejś otwiyroł dlo mie serce (…).
Wszystki uczynki mi tak siostra po koleji wyliczała. Na koniec przyprowadziła ku mie córeczka i poprosiła jom:
− Marysiu, pościskej ujka… Fest go pościskej!
Przołech tej dziołszce jak swojij. Łona też miała ku mie śmiałość (…).
Jak my tak na placu ze siostrom rozprowiali (…) − znod sie przy nos Paweł.
Wyszeł ze swego ogródeczka, zbliżył sie do starej gruszki-duśki, kiero posadzili jeszcze nasi dziadek, Walek. Ani my sie obejrzeli, a on już tam był. Wyspiynoł sie na som wiyrszołek i zaczon wołać:
− Ludkowie złoci, dzisioj frylingsanfang! Radujcie sie, a z wiosny radujcie sie jeszcze bardzij! (…)
− Musza jeszcze na koniec napatrzeć sie na tyn obrozek. Góry, w kierych żech jeszcze niy był. Korzyniec, kaj żech sie pławił. Las, w kierym żech się gonił i zbiyroł grzyby. Pola, kaj żech sie tropił. No i szkoła, kaj mie rechtory sztyjc nerwowali…
Te obrozki musza se wbić do pamięci. Jak mi we świecie bydzie źle, zawra oczy i już byda w doma, już byda wylyczony z cliwoty (…).
Schodząc z gruszki śpiywoł na cały głos (…).
Opuścił sie po grubym pniu na ziymia i tak zostoł. Przytulił głowa do gruszki, jak dziecko przytulo sie do matki. Dość długo to trwało. Trocha żech sie wystraszył, czy mu sie co niy stało. Podchodza do niego bliżyj, a Paweł, nasz śmiyszek, płacze. W jednej chwili, niy odwracając głowy w nasza strona oderwoł sie od stroma i polecioł ku wrotom.
− Ida do stryka po rukzak!
Z tym rukzakiym nazod przyszeł we wieczór (…).
Zaś moja Wichta cało sobota piykła babówki i suszyła jich w piekaroku jak cwibak.
− Te suchary wom styknom na tydziyń − pedziała.
− Taki dobre, żeby to człowiek już teroz wszystko zjod − przychwoliłech żonie, jakech pora suchych kromeczek spróbowoł (…).
We wieczór Mama nos opuścili, jakby wiedzieli, że chcymy bez te ostatni godziny być sami. Siedli my za stołym po wieczerzy i zaczyni rozprowiać. Jo zaczon piyrwszy:
− Niy pragnij dużo, Wichciu. Rób ino tela, co trzeba. Byłech wczoraj u byrgra i prosiłech go o pomoc dlo ciebie, jak odjadymy. Obiecoł, że przyjdzie tu wtoś odrobić landówa. Nojlepij, jakby to był wtoś miejscowy…
− Pamiyntej, Wichciu, nojważniejsze jest dlo ciebie niy gospodarstwo, ino dziecko i choro matka. Gospodarstwo teroz jest od Hitlera i niech se go Hitler obrobio. Twoja jest rodzina i ty musisz o rodzina dbać, skoro jo niy moga.
Przyjada z wojny, to bydymy gospodarzyć. Jak niy przyjada − niy czekej na mie. Wydej sie! Ale dziecka niy dawej nikaj na poniywiyrka (…).
− Niech ta wojna bydzie przeklynto − z goryczom wyrzuciła Wichta − żeby ludziom tak życi rujnować.
− Niy rozpaczej, żono. Może niy bydzie tak źle, jak godomy. Wszystkich na wojnie niy wybijom. Zawsze się jakiś wojok ostanie (…). Byda pisoł listy, żebyś wiedziała kaj we świecie sie obracom. Zawsze myślami byda przy tobie i tym Małym (…). (…) muszymy ta wojna przetrwać!
NIEDZIELA 22 MARCA 1942
(…) W kościele ciżba jakij jeszcze w parafiji niy było. Sto chłopa idzie na wojna, toż prawie cało wieś przyszła sie z nimi pożegnać.
Jak to chłopstwo ruszyło na ofiara − płaczu było niy do opisanio. Szli i szli, a ludzie ślimtali (…). Kożdy z nos był jakiś dziwnie odmiyniony. Jakby sie pora lot zestarzoł. Żodno dziwota. Bez te ostatni dwa tydnie kożdy mioł co myśleć i czym sie gryźć. Tyn odmiyniony wygląd przyszłych wojoków spostrzegł też Paweł, kiery zy mnom stoł pod chórym. Szturchnął mie i szepnon: − Bracie, jo tu jednych niy poznaja. Chorzy abo co?
(…) Jak my powrócili, Wichta zabrała sie do obiadu, a my z bratym wyszli na dwór. Łon na tyn swój ogródek, a jo ku gospodarce.
Wejrzołech do studnie. Daleko na samym dnie błyskała woda, w kierej sie odbijała moja głowa (…).
− Studziynko moja − przegodołech do ciymnej czeluści − tyś nom dowała wody do woli, a teroz może przyjdzie sie o woda prosić, może za nia płacić, może z jej braku umiyrać. Byda cie zawdy wspominoł, studziynko…
Wejrzołech na jesiony, kiere obstympowały studnia, potym na staro lipa u Wojtalów, na Jarczykowe dymby.
− Rośnijcie se, puszczejcie listki rok za rokiym i radujcie sie życiym. Wyście wolne (…).
Potym wloz żech na chwila do zogródki, kaj Paweł nosił na barana Marysia.
− Bracie, no wtóż teroz bydzie te twoji kwiotki i krzoczki pielyngnowoł − pytom sie go.
− Jak to wto? − odparł − niy widzisz, kogo bawia?
Na koniec mojigo obchodu wloz żech ku koniom. Pedziołech se, że do stajni w niedzielnych łachach niy pójda, bo byda śmierdzioł koniami, ale moji klacze niy dowały mi spokoju. Widziały mie chodzić po placu i roz za razem rżały, jakby mie wołały ku sobie.
− No i cóż mie tak greblujecie? − przegodołech do nich.
− Niy starej sie… − pogłoskołech po grzywie Łyso, kiero była źrebno. − Jakoś se musisz dać rady z tym źrebiyniym. Wichtusi sie powiodło, to i ciebie sie powiedzie (…). Ino sie musisz zmóc!
Łyso dobrze rozumiała, coch ji prawił. Wtuliła pysk pod moja paża i zaczyna mie swojimi mokrymi wargami szczypać po plecach.
− No, dobrze, dobrze już, mamulo… Jeszcze bydymy furmanić, jak szczyśliwie z wojny powrócymy. Niy staroj sie (…).
W tej chwili do stołu zawołała Wichta. Obiadowali my w piyknej izbie. Wszyscy! Martusie z cerom Mama też zaprosili. W izbie było miło (…). Woniało tureckom sosnom i bagnąciom, kiere z lasa przyniósł Paweł.
− Za tydzień momy Palmowo Niedziela − pedzioł, ale nos już niy bydzie w doma. Toż niech wom wonio wiosnom i Zmartwychwstaniym już dzisio.
Jedli my obiod, nad kierym od soboty tropiły sie i Wichta i Mama, ale nom to jodło rosło w gymbach. Siedzieli my, jak na pogrzebie (…).
W tej chwili ino Mama niy stracili głowy.
− Pódźcie dzieci ku Paniynce… Porzykomy.
Klynkli my przed obrazym Matki Boskij Różańcowej, kiero od dowiyn downa my czcili i zaczli odmowiać różaniec. No i przy tym różańcu my sie trocha uspokoili, a czas lecioł. Przyszła naszo godzina i trzeba sie było brać. Jo klynknął, obłapił Mamy za nogi i ledwo wydukoł:
− Bóg zapłać, Mamo, za wszystko − Bóg zapłać! Zostońcie z Bogiym.
Za mnom do maminych nóg podł Paweł, a jo po pożegnaniu z Maranom i Martom na chwila wyszeł z Wichtom do kuchni. Chycili my sie razym, a do środka, miyndzy siebie dali se Małego:
− Som my jedno, Wichtusiu, choćby nos i śmierć chciała rozdzielić − zawdy bydymy jedno!
− Kochom cie, Alojz! Kochom na śmierć i życi. Byda stale o ciebie myślała. To ci pomoże…
Wyszli my z bratym przed siyń. Jo pocałowoł kamiynny próg, Paweł podeszeł do starej gruszki i objon jom.
− Chłopcy, niy oglądejcie sie za sia − porączyli Mama i czynili znak krzyża świyntego. − Idźcie z Bogiym (…).
Wyjechali my na droga. Od kościoła w naszo strona już jechała inno bryczka (…). Zaś, jak my wyjechali na gościniec, ku Pszczynie, tych bryczek zebrało sie dobre trzydzieści (…).
Pod lasym Paweł Raszków z piyrwszej (…) stanon wysoko na koźle i wiela mioł pary w płucach zawołoł na zadek:
− Niy oglądać sie na nasze kochane Bojszowy!
Z bryczki na bryczka szło to ostrzeżyni i wszyscy posłusznie tego przestrzegali. Żodyn nie chcioł po roz ostatni spojrzeć na nasz ukochany kościół św. Jana Chrzciciela, kaj my wszyscy byli krzczyni (…).
autor: Alojzy Lysko
Dominium Marii Curie (2016-10-18 / Ewa Olejarz)
Przerwana taśma (2016-02-17 / Hanna Dikta)
Proces (2015-11-29 / Katarzyna Bereta)
FO-RA! (2015-10-10 / Katarzyna Młynarczyk)
Historia cywilizacji na moim podwórku (fragment) (2015-07-26 / Mirosław Orzechowski)
Finis Silesiae (fragment) (2015-07-15 / Henryk Waniek)
Rozdroża (fragment) (2015-07-09 / Sabina Waszut)
Kłusowanie na węgorze (2015-06-15 / Ewa Olejarz)
Targ na Jagiełły (fragment) (2015-05-19 / Leszek Girtler)
Dysharmonia cælestis (fragment) (2015-05-05 / Feliks Netz)
Tryptyk tęskniący (2015-01-12 / Marta Fox)
Opis krainy Gog (fragment) (2014-12-13 / Marian Sworzeń)
Pierścień (2014-11-26 / Dorota Podstawska)
Widnokrąg (fragment) (2014-11-10 / Wiesław Myśliwski)
Nowa szkoła filozoficzna (fragment) (2014-10-26 / Tadeusz Różewicz)
Dezyderata. Dzieje utworu, który stał się legendą (2014-10-22 / Marian Sworzeń)
Alfabet Śląski (fragment) (2014-10-13 / Bolesław Lubosz )
Teatr zamknięty (fragment) (2014-09-30 / Michał Wroński)


text: Njeswačidło (LR/SN). Mjeztym hižo dwanaty muzejowy swjedźeń wotměli su zawčerawšim w Njeswačidle. Wo lěta 2004 załoženy domizniski muzej stara so skupina zajimcow tamnišeho Towarstwa přećelow domizny a kultury. W běhu lěta wuhotuja woni tři wosebite wustajeńcy. Čestnohamtski nawoda muzeja Arnd Lehmann móžeše tuž njedźelu hižo 33. wosebitu wustajeńcu wotewrěć. Wona wopřijima domjacu nadobu 19. lětstotka. Wobdźiwać móže wopytowar najwšelakoriše zajimawostki, kaž na přikład kołwrót, butrobas, kofejowe młynčki, šalki, kany, ale tež časniki, stare šijawy, žehlidła a petrolejowe lampy. Serbska biblija z lěta 1905 je tohorunja we witrinje wustajena. Něhdźe sto hosći sej přehladku hižo prěni dźeń wobhlada. Mjez nimi bě Hantušec swójba z Budyšina jako 10 000. wopytowar muzeja. Jej přepoda Arnd Lehmann kwěćel a eksemplar Njeswačanskeje chroniki.


text:
PRZEGLĄDAJ OGŁOSZENIA W OKOLICY
Stalowa Wola (pow. stalowowolski w woj. podkarpackim), Sandomierz (pow. sandomierski w woj. świętokrzyskim), Przeworsk (pow. przeworski w woj. podkarpackim), Górno (pow. rzeszowski w woj. podkarpackim), Sędziszów Małopolski (pow. ropczycko-sędziszowski w woj. podkarpackim), Biłgoraj (pow. biłgorajski w woj. lubelskim), Radawa (pow. jarosławski w woj. podkarpackim), Trzciana (pow. rzeszowski w woj. podkarpackim), Wiązownica (pow. jarosławski w woj. podkarpackim), Łańcut (pow. łańcucki w woj. podkarpackim)


text:
we wszyskich świyntych sie to dzioło.
i stoja sie dzisioj na Michałkowickij, na cmyntorzu pod kościołym, bo czekom na bracika, i podłazi do mie straszo baba pod krykom param z synym i pado – mogę pana wspomóc? (sic!);
i jo wyciongom do nij rynka, bo myśla, że baba sie zmachała i sce sie łoprzeć ło mie i padom ij – mom pani pomóc? A łona łotwyro swoja dłoń i sce mi dować pjondze, po zotòwce, dwa zote, i zaś sie pyto czy mo mie wspomóc;
padom ij – pani, dejcie mi pokój, jo niy sca waszych pjyndzy! Baba sie paczy na mie jak na ciula, kery nie chce brać jak mu dajom, ij syn tysz krynci nosym, i łostatni roz sie mie pyto czy aby na pewno niy sca, żeby mie wspomóc; padom ij, że nie sca; baba łodłazi z synem w kierunku grobów.
i jaki wniosek sie nasuwo – jak jo by wiedzioł, że ludzie tak chyntnie scom mie wspomóc, to bych sztand na cmyntorzu rozłożył i moje hefty i cedeki z ceraty ludziom pociskoł.
a mogłech sie ubrać niy po rapersku, we flauszowy płaszcz, halbki, gangol, binder założyć i żodyn za żebraka by mie niy wzion.