text:
Hōmoseksualizm
Hōmoseksualizm, (ôd grec. ὁuός "tyn sōm" a łac. sexus "płeć") to je rōmantyczny abo seksualny cug abo seksualne dziołaniy miyndzy czōnkami tyj samyj pōłcie abo rodzeju. Kej seksualnŏ ôriyntacyjŏ to "ciyngły sztimel ymocyjalnygo, rōmantycznygo a/abo seksualnygo cugu" nŏjsōmprzōd abo ino ku perzōnōm tyj samyj pōłcie. To tysz "ôdnosi sie do czuciŏ idyntyfikacyje ôd perzōny na grōndzie tych cugōw, dziołōń po blisku a czōnkostwa we spōlnocie ôd inkszych, kerzi dzielōm te cugi".[1]
Cuzamyn ze biseksualizmym a heteroseksualizmym, hōmoseksualizm je jednōm ze trzech przōdnych kategoryjōw seksualnyj ôriyntacyje na hetero-hōmo kōntinuōm.[1] Sztyjc niy mŏ kōnsynsusu co ônaczy jakõsik ôriyntacyjõ,[1] nale rozprawiano uż ô ausdruku gynōw, hormōnōw a strzodowiska. Wiynkszość naukowcōw sie forszteluje, iże wszyjske trzi mogōm ônaczyć ôryjyntacyjõ.[1][2] Zdŏwŏ sie, co uchowaniy a absztychowania ze bajtelstwa niy majōm rōle przi tym tymacie.[3] Chocia podug tajle ludkōw hōmoseksualizm je niynaturalnŏ, naukowe badania pokŏzały, iże je to normalny, naturalny bajszpil zorty ludzkij seksualności a sama we siã niy ônaczy żŏdnych negatywnych, psychologijnych efektōw.[1] Wiynszość ludkōw gŏdŏ, co niy majōm żŏdnygo abo majōm richtich rzadny ausdruk na swojã ôriyntacyjõ.[1]
Nŏjbarzij roztopiyrzōnymi mianami lŏ hōmoseksualistōw je "gej" lŏ chopōw a "lesbijka" lŏ babōw. Wielość hōmoseksualnych perzōnōw je trudnŏ do wyrachowaniŏ beztōż, co moc niy gŏdŏ ôfyn ano niy akceptiyruje swojij ôryjyntacyje bez hōmofobijõ a heteroseksistowskõ dyskrymiancyjõ. Hōmoseksualne dziołania ôstoły ôbŏczōne a udokumyntiyrowane u mocki inkszych zortōw zwiyrzōw.[4][5]
Gyszichta[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Postŏwy do jednopōłciowych zwiōnzkōw miyniōły sie bez czŏs a bez gyjograficznõ szyrokość ôd czekaniŏ ôd wszyjskich chopōw angażowaniŏ sie we nie, bez czasowõ integracyjõ, akceptacyjõ, do forsztelōngu, iże je to miyńszy grzych aż do kŏraniŏ tego prawnie, tysz a bez sztrofa śmiyrtki.
We socjologije bōła durś haja miyndzy "esyncyjonalnym" a "kōnstrukcyjōnistycznym" wezdrokiym na hōmoseksualizm. Dyskusyjŏ dzieli na tych, co wierzōm, iże miana kej "hōmo", "hetero" ôdnoszōm sie do ôbiektywnych, niypōmiynnych podug kultury cechōw ôd czowieka a tych, kerzi sie forsztelujōm, co czucia, kere te perzōny mianujōm to efekty kōnkretnych ausdrukōw kulturowych a społecznych procesōw. Esyncyjalisty gŏdajōm, co ôriyntacyjŏ je ônaczōnŏ ôd biologije, kej kōnstrukcyjōnisty, iże seksualne cugi sōm wyuczōne.[6]
Przipisy[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 "Sexual orientation, homosexuality and bisexuality" (yng.) ôd Amerykańskigo Psychologijnygo Towarzistwa
- ↑ "Sexual orientation and adolescents" (yng.) ôd cajtōngu "Pediatrics"
- ↑ "Submission to the Church of England's Listening Exercise on Human Sexuality" ôd Krōlewskigo Kolegijōm ôd Psychiatrōw
- ↑ http://www.sciencedaily.com/releases/2009/06/090616122106.htm
- ↑ http://www.thefreelibrary.com/Biological+Exuberance:+Animal+Homosexuality+and+Natural+Diversity.-a053877996
- ↑ "One Hundred Years of Homosexuality. And Other Essays on Greek Love" (yng.)


c: text/html

text:
Wjetšina čitarstwa znaje Marju Młynkowu (1934–1971), kotraž je před połsta lětami zemrěła, předewšěm jako prozaistku zběrkow kaž »Dny w dalinje« (1967) abo »Za płotom« (1977). Wona pak je tež serbsku literarnu kritiku na nowy schodźenk pozběhnyła. Franc Šěn je so w dosłowje druheho zwjazka Zhromadźenych spisow Marje Młynkoweje w lěće 1994 tež z jeje skutkowanjom jako literarna kritikarka rozestajił. Wurězk tule podamy:
Kritisku literarnu debatu je Marja Młynkowa sama wjacore lěta sobu postajowała. Wot spočatka lěta 1961 recensowaše wona z wobdźiwajomnej konsekwencu prawidłownje nimale wšě nowowudaća hornjoserbskeje prozy. Přeco hišće swojemu pedagogiskemu započatkej zawjazana pisaše najprjedy jenož do časopisa Serbska šula. Jeje prěnje kritiki běchu móhłrjec analytiska pomoc za wučerjow a pokazki za wužiće wobjednanych knihow w šulskej wučbje. Wotpowědujo tehdyšemu ideologiskemu zwužiwanju literatury w šuli wobchadźa tež wona spočatnje z wuměłskim słowom kaž z ilustraciju historiskich a aktualnych towaršnostnych podawkow, problemow, zjawow a procesow. Njehladajo na to rozeznawaja so hižo jeje prěnje recensije napadnje wot dotalneje literarnokritiskeje praksy, kiž wšitko serbsce pisane chwalobnje witaše. Ze swojim swědomitym a kritiskim wobjednanjom literarnowědnych prašenjow pokazowaše chětro strózbje na poradźene a na po jeje měritkach słabe stronki nowinkow serbskeje prozy, je měrjo na dotal docpětym a na přikładach z druhich literaturow. Serbscy spisowaćeljo pak njemějachu jeje ćichi hłós hišće kedźbu; wučerka a spisowaćelka Marja Kubašec skoržeše na 11. zeńdźenju Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny znowa, zo nimamy serbsku literarnu kritiku. To bě w septembrje lěta 1963. Marja Młynkowa, kiž bě z dopisanjom wobšěrneju powědančkow mjeztym wažne nazhonjenja w spisowaćelenju nazběrała, reagowaše na tajku ignorancu z wěcownym, ale zdobom sebjewědomje-energiskim přinoškom »Wo wužitku literarneje kritiki za wuwiće serbskeje literatury přitomnosće« na awtorskim schadźowanju serbskeho nakładnistwa. Wuchadźejo z trochu přeabsolutnje zrozumjeneje predestinowanosće spisowaćela za wědomostnje fundowanu literarnu kritiku chcyše rozputać »hibanje literarneho analyzowanja našich dotalnych knihow«: »Literarna kritika z wjacorych pjerow, njebojazna a sprawna we wotkrywanju sylnosćow a słabosćow, kotraž ma zdobom podźěl na přemyslowanju awtora, wučisći atmosferu, wukristalizuje jadrowe problemy, pozitiwne a negatiwne strony noweho dźěła, wona twori sobu objektiwne měnjenje wo towaršnosći a wuměłskej hódnoće knihi.« Swoju rěč, złožowacu so na »hišće na započatku wuwića« stejacu marxistisku literarnu wědomosć, zakónči z citatom wo imaginarnym we wuměłstwje z knihi »Von der Notwendigkeit der Kunst« awstriskeho spisaćela a politikarja Ernsta Fischera, wažneho rozmołwneho partnera kritiskeje čěskeje inteligency w 1960tych lětach. W Serbach bě z Fischerom lěto prjedy argumentował Jan Rawp w swojim pledoajeju za profesionalnu serbsku wuměłsku kulturu »Wo problematice serbskeho kulturneho wuwića«. Młynkoweje pospyt, »budźić zjawne literarne žiwjenje«, bě – móže być – jenička reakcija na Rawpowe rozpominanja wo dialektice kulturneho wuwića: »Mjez konkretnym spisowaćelowym dźěłom a kritikarjowej analyzu wobsteji dialektiski poměr wotwisnosće. Bjez woprawdźiteje eksaktneje analyzy spisowaćeloweho dźěła njebudźe kontinuowaceho wuwića literatury. Tohodla dźě njeje njeznaty w Serbach tamny njespokojacy zaćišć, zo tón abo tamny spisowaćel na blaku tepta, zo so prawje njewuwiwa k přeco wyšim wukonam. Runje w nětčišim stadiju literarneho wuwića, hdyž je telko młodych, kiž su startowali abo hišće chcedźa startować, je trjeba literarneje kritiki.« a »Kritika a sebjekritika stej wobstatk w produkciji, stej motor we wuwiću cyłeje towaršnosće ...«

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wusće
Wusće (čěsce Ústí nad Labem, němsce Aussig) su město při Łobju na sewjeru Čěskeje. Maja něhdźe 93.000 wobydlerjow a su zarjadniske sydło Wusčanskeho kraja kaž tež srjedźišćo a najwažniši wobchadny suk sewjeročěskeho industrijneho pasma.
Geografija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Město nadeńdźe so něhdźe połsta kilometrow juhowuchodnje Drježdźan we wysokosći 140 metrow nad mórskej hładźinu. Stare město bu natwarjene na skale nad lěwym brjohom Łobja při wuliwje rěčki Bíliny, zwotkelž pochadźa tež měšćanske mjeno (ústí = „wuliw“). Sewjernje Wusćow nadeńdźe so Rudohórski předkraj a na juhu rozpřestrěwaja so Čěske srjedźne horiny.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Sydlišćo je so k prěnjemu razej naspomniło w lěće 993 jako wikowanišćo při Łobju. W prěnjej połojcy 13. lětstotka dósta pod kralom Přemyslom Otakarom II. status kralowskeho města. Kralej Jan Luxemburgski a Korla IV. potwjerdźištaj tute prawa.
Za čas Husitiskich wójnow słušeše město Mišnjanskim markhrabjam a bu wot Husitow woblěhowane. Po zdobyću města dnja 16. junija 1426 zeskućichu dobyćerjo pod Handrijom Prokopom masaker přećiwo ludnosći a zničichu Wusće. Po tym, zo so město w běhu 16. a zažneho 17. lětstotka zaso wuwiwaše, bu w Třicećilětnej wójnje znowa ćežko potrjechene. Hač do 19. lětstotka měješe mjenje hač 2000 wobydlerjow.
Hakle industrializacija wot 1830tych lět sem přinjese nowy rozmach. We wokolinje wutworichu wjace hač 60 podkopkow a w lětomaj 1850/51 zahajichu železniski wobchad do Prahi a Drježdźan. 1860 měješe město hižo nimale 8000 wobydlerjow. 1872 bu prěni móst přez Łobjo natwarjeny.
Spočatk 20. lětstotka měješe industrijne město 37.000 wobydlerjow a bě jako wobwodna stolica administratiwne srjedźišćo sewjernych Čechow. Přez Mnichowske zrěčenje přińdźechu Wusće w nowembrje 1938 wot Čěskosłowakskeje k němskemu mócnarstwu. Při nowemberskich pogromach bu Wusćanska synagoga wotpalena. Něhdźe 80 % židowskeho wobydlerstwa so w holocausće zamordowachu. Přez ameriske powětrowe nadpady w Druhej swětowej wójnje bu dnja 17. a 19. apryla 1945 pjećina stareho města zničena, kaž tež cyłkowne předměsto Ostrov.
Po wójnje bu něhdźe 57.000 Němcow w lětomaj 1945/46 z Wusćow wućěrjene.
Wot załoženja Uniwersity Jana Evangelisty Purkyně w lěće 1991 su Wusće wysokošulske stejišćo.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wotkaz[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Dolní Zálezly | Habrovany | Homole u Panny | Chabařovice | Chlumec | Chuderov | Libouchec | Malé Březno | Malečov | Petrovice | Povrly | Přestanov | Ryjice | Řehlovice | Stebno | Tašov | Telnice | Tisá | Trmice | Ústí nad Labem (Wusće) | Velké Březno | Velké Chvojno | Zubrnice


text:
Ale doś tyj teoryje, teroz idymy ku praktyce: Jo za modu we poruch robotach robiyła, boch szukala tyj, coby mi nojlepszy pasowała i na koniec żech tako znodła. Ale dzisio bydzie jednako ze inkszego miycha: ô tym jaki my we tych robotach mieli paniczki sekretarki! We moji piyrszej robocie, to paniczka sekretarka i za szefa rozporzōndziyła, jak go niy bōło na miyjscu i ludziska, ô dziwo, jōm posłōchli.
Do dzisio niy wiym, eli ôna tako mōndro bōła, abo nasz szef mioł troszka przed niōm strach, bo dycki godoł tak: Werka mo prawie, to jōm mocie słōchać, a basta! We drugim miejscu to my taki prawej sekretarki niy mieli, ale za to bōła paniczka kadrowo. Ta babeczka poradziyła sie dycki ze szefym dogodać, a dō nos dziołchōw, co my śniōm społu robiyły, bōła jako mamulka, a na ludziach to ôna sie znała jako małokery!
Na kōniec jo tyż dostała robota we kancelaryji we jednyj ważnyj instytucyji. Tam my siedziały we trzi: nasza szefowo, co bōła ta prawo sekretarka i my, dwie modsze pōmocniczki. Jak mie piyrszy roz szef zawołoł do sia, to mi sie nogi trzynsły ôd strachu i ôn sie kapnōł, że cosik je niyrichtik, a zaroz zaczōn se robić szpasy, że „ôn niy gryzie, yno zaroz społknie we cołkości”. Jo ta śpiywka znała, bezto żech sie ôśmioła i potym już wszyjstek bōło we nojlepszym porzōndku. Jedna moja kamratka, co robiyła za sekretarka u naszego wiceszefa, już tak dobrze ni miała. Dycki musiała pamiyntać ô tym, kej kery z jego familije mioł urodziny, bo ôn kożdziuśki rano sie pytoł: Jaki mōmy rozporzōndzyni na dziyń dzisiyjszy? Bez Marylki, to tyn szef bōł jak bez rynki! Jedyn roz mało brakło, a byłby przepōmnioł, że jego babeczka mo urodziny. Jak mu Marylka ô tym spōmniała, to jōm posłoł zaroz po kwiotki a po gyszynk. Kozoł ji, coby kupiyła babsko piżama i Marylka leciała po nia piechty aże na drugi ôsiedli, a jak prziszła nazod, to sie ôkozało, że ôn myśloł ô nocnyj koszuli.
I co by te nasze szefy bez nos, sekretarkōw zrobiyli?


text:
Lube čitarki a lubi čitarjo sportoweje kolumny, snano sće so runje z dowola nawróćili abo so hišće na njón wjeseliće. Sam sym runje wosrjedź swojeho dowola, čehoždla sym tute linki hižo před tydźenjomaj napisał. Tónraz w stilu telegrama, tak móžu so krótko a słódko najwšelakorišim temam wěnować.
- - -
Stanley Cup w lodohokeju je mustwo z Colorado dobyło. Z tym njeje sej Tampa Bay Lightning hattrick wudobyła. To by něšto było! Wjetša škoda pak je, zo su nadběhowarja Tampy Ondřeja Paláta do New Jerseya wuměnili. Čech je njesprócniwy dźěłaćer před wrotami přećiwnika a je wosebje w playoff-hrach swoju kwalitu jako lodohokejist-nadběhowar přeco zaso wobkrućił. W nowym mustwje ma wón rólu nawjedowarja přewzać. Widźimy, hač móže na swoje dobre wukony nawjazać.
- - -


text:
Zjednoćene narody (UNO) su lěto 2019 jako lěto indigenych rěčow pomjenowali. W běhu tutoho lěta su wšelake aktiwity a předewzaća planowane, kiž dyrbja wědomje wo situaciji awtochtonych rěčow powyšić a wuchadźišćo za wutworjenje syće za mjeńšinowe aktiwity w přichodźe być. 28. januara zahaji so tute lěto oficialnje w domje UNESCO w Parisu. Dźeń běše do dweju dźělow dźěleny, dopołdnja bě diskusija a popołdnju oficialna ceremonija. Poskići so simultane tołmačenje do jendźelšćiny, rušćiny, francošćiny, španišćiny a arabšćiny.
Reprezentanća z Ruskeje, USA, Kanady, Francoskeje, Šwedskeje, Marokka a druhich krajow diskutowachu wo wažnosći, powyšić kedźbnosć na temy awtochtonych a mjeńšinowych rěčow, a pokazachu, kotre móžnosće za wabjenje steja pola kotrych mjeńšin k dispoziciji. Chcu mysle někotrych rěčnikow podać.Čłonka Stajneho foruma UNO za indigene prašenja (UNPFII) Aysa Mukabenova wobdźělnikow konferency přiwita. Njehladajo na fakt, zo je hižo wjele małych rěčow zhubjene, budźemy w přichodźe bohužel z hišće bóle drastiskimi problemami na polu wobchowanja rěčow konfrontowani. Z tutych přičin je wuwiće syće awtochtonych a mjeńšinowych rěčow trěbne. Wjetšu zamołwitosć widźi pola maćernorěčnych a reprezentantow indigenych ludow, kotřiž dyrbja swoje politiske pozicije wutrajnje zastupować. Dale wuwjedźe, zo běše trěbnosć zhromadneho dźěła institucijow, kotrež so za rewitalizaciju minorizowanych rěčow zasadźuja, podkład za wudźěłanje juristiskich dokumentow kaž wozjewjenje UNO wo prawach indigenych ludow (United Nations Declaration on the Rights of Indigenous Peoples, 13.12.2007).
Alexey Tsykarev, čłon Ekspertoweho gremija UNO za prawa indigenych ludow (Expert Mechanism of the Rights of Indigenous Peoples, EMRIP), měnješe, zo knježi w swěće tuchwilu wěsty pesimizm wo róli a móžnosćach rewitalizacije awtochtonych rěčow. Wěnowanje lěta 2019 awtochtonym rěčam dyrbi tutu perspektiwu na optimistisku změnić. Optimizm móže implementaciju progresiwneho rěčneho planowanja a rěčneje politiki dodatnje spěchować.


text:
Acory
Acory (portugalsce Ilhas dos Açores, „Jatřobowe kupy“) su k Portugalskej słušaca skupina kupow w Atlantiskim oceanje. K Acoram słuša dźewjeć hłownych a wjacore mjeńše kupy, kotrež nadeńdu so něhdźe 1400 kilometrow zapadnje europskeje twjerdźe. Najkrótša distanca do Sewjerneje Ameriki wučini 1930 kilometrow (Nowofundlandska).
Acory tworja awtonomny region Portugalskeje (Região Autónoma dos Açores) z něhdźe 250.000 wobydlerjemi a přisłušeja jako tajka tež Europskej uniji. Cyłkowna přestrjeń kupow wučini 2333 kwadratnych kilometrow. Najwjetša a hłowna kupa Acorow je São Miguel, hdźež nadeńdźe so tež město Ponta Delgada, zarjadniske sydło regiona a uniwersitne město.
Geologisce su kupy dźěl Srjedźoatlantiskeho hrjebjenja a leža při hranicy Europskeje a Afriskeje platy. Najzapadnišej kupje Flores a Corvo słušeja hižo k Sewjeroameriskej plaće. Wulkan Pico na kupje ze samsnym mjenom je z 2351 najwyši wjeršk Acorow a zdobom cyłeje Portugalskeje.


text:
proboszcz - ks. Marek Ogorzały SChr.
poprzedni duszpasterze - proboszczowie: ks. Leszek Rygiewicz SChr (administrator), ks. Arcenio Fialek SChr (administrator), ks. Paweł Urbanek SChr; ks. Maciej Piaskowski SChr; ks. Cezary Kraczkowski SChr; ks. Piotr Redliński SChr; ks. Andrzej Szczepaniak SChr; ks. Edward Sopala SChr; ks. Grzegorz Januszewski SChr; ks. Jan Wójcik; ks. Henryk Pilak; ks. Bronisław Gostomski; o. Olaf Ślepokura OFMConv; ks. Stanisław Leniart SChr; ks. Jan Jażdżewski
asystent - ks. Grzegorz Suski SChr.
poprzedni duszpasterze - asystenci: ks. Arcenio Fialek SChr; ks. Mariusz Urbanowski SChr; ks. Maciej Piaskowski SChr; ks. Roman Kossakowski SChr


text:
I. Słowjenski přećel Serbow
Kontakty Serbow do słowjanskeho wukraja pohłubšichu a rozšěrjachu so wot prěnjeje połojcy 19. lětstotka. Přiběracy zajim susodow zbudźi a powjetši přeco bóle wćipnosć młodoserbskeho hibanja wokoło Smolerja. Wjedźeše to k wotewrjenju młodeje inteligency napřećo idejam a wuwiću słowjanskeho swěta a k pozitiwnemu nastajenju napřećo wopytowarjam z tutych kónčin. Tute wuwiće zesylni a rozšěri so na najwšelakoriše styki a wliwy hač do nacistiskeho časa, hdźež dyrbjachu so ze stron Serbow tajke kontakty dale bóle schować do priwatneho. Tež po wójnje so situacija jara njezměni, hač na krótki čas druheje połojcy štyrcetych lět. Kontakty běchu nětko dwoje – oficialne, institucionalizowane po liniji NDRskich wyšnosćow, a priwatne, přez kotrež pak njehodźeštej so hižo přewulke skutkowanje a wliw na serbske wuwiće wukonjeć. Hakle přewrót lěta 1989 wunjese znowa zjawne zasadźenje słowjanskeho wukraja na dobro Serbow a wuskutkowaše so tež pozitiwnje w Serbach samych. Priwatna korespondenca cyłeje tuteje doby swědči wo tajkich kontaktach a špiheluje wšelakore wuwiće.


text:
W lěśe 2000 zachopijo kóńc apryla solarny załožk na Kochojc domje w Žylowje źěłaś, wón sejźi na jich kšywje »kaž serbski plon«. A pśi tom gibjo se toś ta špatna wědobnosć z nadpisma, pótrjefjecy fakt, »až njejo dawno južo na ten part wuglowy koncern góriła«.
Ludowe nakładnistwo Domowina jo pód titelom »Gruben-Rand-Notizen« wudało, wóspjet kradu spódobnje wót Ise Bryccyneje wugótowany, nimskorěcny wuběrk zapisow z dnjownika a pśewažnje až dotychměst njewózjawjonych fragmentow proze Jurija Kocha z lět 1996–2006. Jo nastał wójowaŕski tekst se politiski stawnje jasnje pozicioněrujucego cłowjeka k nacasnym stawiznam dwójorěcneje Łužyce. Ned na zachopjeńku pomjenijo Koch w prědnem zapisku z apryla 1996 za swójo pśedewześe wjeliki pśikład: Victora Klemperera. Jo źe znate, až jo Nakładnistwo Aufbau za jogo dnjowniki epochy 1933–1945 wuzwóliło titel »Ja cu znaniś až do slědnego«, kótaryž jo źinsa źe južo pśisamem pśigrono. Wó take znankstwo Kochoju how źo, a wón jo rozmějo jasnje politiski. To njewóznamjenijo, až njenadejźoš na bokach knigłow teke zapiski wó žywjenju familije, kótarež se głownje wiju wokoło pówołańskeje a priwatneje žywjeńskeje drogi źiśi, a z dodankom wó naroźenju syna syna z lěta 2009 se knigły zakóńcyju. Pśewažujo pak politiski komentar, konsekwentnje pśednjasony z perspektiwy jadneje w a z NDR socializěrowaneje, kritiskeje pódzajtšnonimskeje lěwice, ku kótarejež drje nejwěcej eksponěrowanym serbskim zastupnikam źinsa 84lětny Jurij Koch licy.


text:
Spěšnje hišće swojej přewodźerce domoj dowjezć chcyše 38lětny pjany šofer wosoboweho awta, po tym zo bě jeho policija w Hagenje zadźeržała. Muž rjekny, zo bě ze žonomaj na party a zo je jenož jedne piwo pił. Alkomat zastojnikow pak pokaza 1,67 promilow. Jako chcychu jeho sobu na stražu wzać, muž praji, zo wšak chcył žonje hišće domoj dowjezć. Z toho ničo njebu: Policisća wzachu jemu klučik.
Hižo třeću nóc za sobu w korčmje přenocować dyrbja wopytowarjo puba na sewjeru Jendźelskeje. Dotal njeje jasne, hdy budźe dróha k wotležanemu hosćencej w narodnym parku Yorkshire Dales zaso swobodna. Sylny sněhowy wichor bě něhdźe 60 hosći překwapił a wobchadny chaos zawinił. K jědźi maja hišće dosć, korčmarka měnješe. Hosćo zaběraja so ze wšelakimi hrami. Alkohol pak syda hakle popołdnju po třoch.
List z jastwa dósta Bochumska policija, kotraž je z njeho chětro hnuta. W lisće so 31lětny zastojnikam dźakuje. Muž rysuje, kak je so w jastwje nakazał. Nětko chcył so na „čisty nowy započatk“ zwažić. Policisća běchu muža w lěću w Bochumje zajeli, dokelž mějachu wukaz zajeća přećiwo njemu jebanstwa dla, po tym zo bě wón swoje pjenjezy w kazinach přečinił. „Snano bě trjeba widźeć, kak w jastwje je, zo bych sej swobodu wažił“, wón pisa.
Zmužity wodźer wosoboweho awta zadźerža na awtodróze A14 pola Schwerina transporter, kotrehož šofer bě do womory padnył. 57lětny bě widźał, zo je šofer transportera bjez wědomja. Ze swojim wosobowym awtom jědźeše tuž pomału před transporterom a jón tak skónčnje zadźerža. Wobě jězdźidle so wobškodźištej. 48lětneho wodźerja transportera dowjezechu do chorownje.
Najebać zawrjene adwentne wiki w Lipsku koronapandemije dla móža sej ludźo tež lětsa zaso woblubowane dźěćace šalki z motiwom pěskowčika kupić. Předawać chcedźa je, dołhož su na składźe, wot 1. decembra přez internetny portal abo w předawanišću na Lipšćanskim Hłownym torhošću. Nimo toho poskića tež normalne zelene winowe šalki. Lipšćanske hodowne wiki dyrbja runje tak kaž hižo loni korony dla wupadnyć.
Gitara Bruca Springsteena abo keyboard Eltona Johna: Za beneficnu akciju w Los Angelesu je tójšto sławnych hudźbnikow swoje instrumenty dariło. Přesadźować budu je 11. decembra, kaž awkciski dom zdźěli. Wunošk awkcije přewostaja organizaciji, kotraž hudźbne šule na juhu USA podpěruje, zo móhli tež chude dźěći na instrumentach hrać nawuknyć.
Ekstremnaj krosnowarjej staj wčera po fasadźe wysokodomu w Frankfurće nad Mohanom horje lězłoj. Jako „spiderman“ znaty Alain Robert a Leo Urban, wobaj Francozaj, staj tam hač na třěchu 153metrowskeho „skypera“ w dwórnišćowej štwórći krosnowałoj. Njewužiwaštaj žane pomocne srědki. Na třěše pak čakaše policija a jeju nachwilnje zaja.
Wopačny „pater Don Romano“ dyrbi 30 měsacow do jastwa. To je sudnistwo w južnofrancoskim Saint-Raphaëlu wukazało. Pozdatny duchowny bě dobroćiwemu wěriwemu 2 500 eurow wulišćił, kotrež běchu pječa za dźěćacy dom w Africe postajene. Na mnicha předrasćeny wobšudnik je mjeztym dlěje hač dwaceći lět „aktiwny“ a sedźeše wospjet w jastwje. Najebać to je wěriwych a cyłe wosady jako pozdatny dušepastyr zas a zaso za nós wodźił.
Priwatne awto z taksijom zaměnił je wopity muž w Bielefeldźe. To jemu samo puki wunjese, dokelž mějachu jeho za paducha. 22lětny bě so do awta sydnył, kotrež z běžatym motorom při dróze steješe. Wóz běchu wjacori mužojo wotstajili, zo bychu towarša domoj dowjezli. Jako woni cuzeho w awće wuhladachu, dachu so do njeho, dokelž sej myslachu, zo chce awto pokradnyć. Hakle policija zamó njedorozumjenje wujasnić.
Ze swojoraznej narěču je britiski premierminister Boris Johnson zaso raz zadźiwanje zbudźił. W narěči hospodarskim fachowcam přirunowaše so wón z Mójzesom, citowaše Lenina a napodobnješe zwuki awta. Nimo toho dyrbješe mjeńšiny dołho w swojich podłožkach listować, dokelž bě „nitku zhubił“. Připosłucharjo rěčachu wo „katastrofalnej“ a „bicarnej“ narěči.
Rěčaca klanka je na terenje firmy za wotstronjenje wotpadkow w nižozemskim Almere wulkozasadźenje policije zawiniła. Sobudźěłaćer bě tam zazwonił, po tym zo bě hłós dźěsća słyšał, kotrež za nim wołaše. Policisća zawod wobstupichu a wšitko přepytachu. Skónčnje namakachu mjez wotpadkami klanku, namołwjacu, zo maš za njej pytać.
Ludźi w frizerskim salonje pře koronu šćěpić dać je prezidentka zwjazka fizerow Němskeje Manuela Härtelt-Dören namjetowała. Frizerojo docpěwaja wšitke socialne woršty, štož měło so wužić. Härtelt-Dören na to skedźbni, zo wšědnje 250 000 ludźi do frizerskich salonow přichadźa. „Při třihanju włosow móhli jich sobudźěłaćerjo wo lěpšinach šćěpjenja přeswědčić, tež hdyž to trochu kuriozne klinči.“ Šćěpjenje přewzać móhli potom mobilne šćěpjenske skupiny.
Policija je jědnaćelětneho šofera awta zadźeržała. Wupožčiwši sej awto swojeju staršeju wuleća sej pachoł z přećelom. Na jara wuskej dróze wón dalše jězdźidło ze swěcowymi znamješkami nabok stłóči a je naposledk přesćahny. Toho wodźer so chětro dźiwaše a zawoła policiju. Tak wšak młodeho šofera hnydom zadźerža. Konsekwency pak wulět za njeho žane njezměje, dokelž njeje hišće chłostajomny.
Je so wón 1919 abo 1973 narodźił? Z tajkim prašenjom zaběra so nětko krajne socialne sudnistwo Delnja Sakska-Bremen w Celle. Muž z wokrjesa Stade bě so njedawno wo rentu požadał, dokelž je po swójskim wuprajenju hižo 102 lěće stary. Sudnistwu předpołoži wón samospisane wobkrućenje, zo je so 1919 w Hannoveru narodźił. W datach rentoweje zawěsćernje pak steji, zo bě to 1973 w Stade.
Dotal najwjetši w Alasce namakany čwak złota budźe 8. decembra w texaskim Dallasu přesadźowany. Dom Heritage Auctions liči z tym, zo wunjese tak mjenowany „Alaska Centennial Gold Nugget“ něhdźe milion dolarow. Wulki pokład bě złotokopar Barry Clay 1998 blisko města Ruby namakał. Nugget je trochu wjetši hač softball a waži nimale dźesać kilogramow.
Na nakromnej čarje awtodróhi pola francoskeho Toulona je 25lětna žona dźěćo porodźiła. Jeje partner běše jězbu do chorownje na awtodróze přetorhnył, dokelž měješe samodruha přewulke hrona. Muž zawoła nuzowu pomoc a sćěhowaše na to pokiwy telefonista w centrali. Z jeho pomocu bě porod wuspěšny. Jako chorobne awto na městnosć dojědźe, běše štyri kilogramy ćežka dźowka młodeho porika hižo na swěće.
Dokelž je šćury čwělował, dyrbi 31lětny do jastwa. To rozsudźi krajne sudnistwo w Hornjej Pfalcy. Loni bě złóstnik na sadistiske wašnje tele zwěrjata krjudował a morił kaž tež wideja swojich njeskutkow wozjewił. Žiwu wulku myš pražeše wón w pónoji, štyri zamordowa w mikrožołmje, dalšu pokida z bencinom a ju zapali. Muž dyrbi nětko na tři lěta do kłódy.
Agresiwny oposum je w nowoseelandskim Dunedinje žonu nadběhował. Kóždy raz, hdyž chcyše wona dom wopušćić, ju młody měchawc trapješe. Tak zawoła wona skónčnje policiju, zo je zastajenča oposuma. Jako zastojnicy tam dojědźechu, skoči měchawc tež na jednoho z nich. Nichtó pak so njezrani. Naposledk popadnychu dźiwjeho oposuma a wusadźichu jeho w zanjesenej kónčinje.
Z awtom staršeju je sej 13lětny w pfalcskim Lingenfeldźe wulećał. Zhromadnje z přećelemi chcyše hólc minjeny pjatk wječor na narodninski swjedźeń jěć. Žona jeho wobkedźbowaše a zawoła policiju. Dokelž je šofer awta hišće přemłody, jemu žane chłostanje njehrozy. Policija pak jeho a staršeju na rozmołwu přeprosy.
Chwalaca mašina w šwicarskim Mettauertalu stara so wo dobre začuća. W městačku blisko mjezy k Němskej su telefonowu celu přetwarili, zo by wšěm, kiž sej to zasłužeja, digitalnje na ramjo klepała. Mašina předhrawa wideja, kotrež zasłužbnym ludźom chwalbu a připóznaće zwuraznjeja. Štóž swoju mejlowu adresu zawostaji, dóstanje nimo toho dobropis, na přikład za lokalnu pjekarnju.


text:
Přećeljo domizny a kultury Njeswačidło su pomnik za Koslow do nadawka dali. Cordula Ratajczakowa je so z čłonku towarstwa Wóršu Pašcynej rozmołwjała.
Kak sće mysličku pomnika zrodźili?
W. Pašcyna: Projekt koncipować započach ze sobuwobydlerku Koslowa Luciju Grelertowej, kotraž je jako dźěćo hišće wójnu we wsy sobu dožiwiła. Bórze smój pytnyłoj, zo trjebamoj zwólniwe wosoby, kotrež z namaj projekt sobu přihotuja. Tak wutworichmy mału skupinku štyrjoch wosobow z Bosćijom Měršom, kiž je so wosebje wo zjawnostne dźěło a wšelake organizatoriske nadawki starał, a Rafaelom Vcelichom. Wón měješe dobre ideje, wosebje tež nastupajo wuhotowanje ležownosće při pomniku. A wón je tež ze swojimaj sobudźěłaćerjomaj Tobiasom Vcelichom z Koslowa a Pětrom Vcelichom z Radworja twarske dźěła na ležownosći přewzał.
Što ma pomnik zajimcam rjec?


text:
Korzym
Korzym (němsce Kirschau) je wjes z 1.703 wobydlerjemi[2] w Hornjej Łužicy, kotraž bě samostatna gmejna hač do 31. hodownika 2010. Wot toho je měšćanski dźěl noweho města Šěrachow-Korzym. Leži w Hornjołužiskich horach při Sprjewi, hdźež so rěčka Bělka (Pilke) do njeje wuliwa.
StawiznyWobdźěłać
Wjes naspomni so k prěnjemu razej w lěće 1349 jako Kürsch, Kirsche abo Körse a běše po 14. lětstotku we wobsydstwje Budyskeho tachantstwa.[3]
Po Mukowej statistice z lětow 1884/85 rěčachu tehdy hišće 110 wot cyłkownje 600 Korzymjanow serbsce.[4] Korzymska ludowa šula płaćeše wot swojeho załoženja w lěće 1874 hač do lěta 1888 jako němsko-serbska, potom jenož hišće jako němska. Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 w Korzymskej gmejnje jenož hišće snadny serbskorěčny podźěl wot 1,4 %.[5]
Ležownostne mjenaWobdźěłać
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Šibjeńca, Kholowy, Rubježny hród, Dźěłošća, Za hrodom, W hatkach, Zahony, Butrowa woda, Rynčowe keŕki (die Blut, Rubježna pinca.[6]
Wjesne dźěleWobdźěłać
Ke Korzymjej słušeja wjeski Bjedrusk (Bederwitz), Bójswecy (Kleinpostwitz), Rozwodecy (Rodewitz/Spree) a Słónčna Hora (Sonnenberg).
ŽórłaWobdźěłać
- ↑ staw: 9. meje 2011; Wuslědki censusa 2011 za Šěrachow-Korzym
- ↑ staw: 9. meje 2011; Wuslědki censusa 2011 za Šěrachow-Korzym
- ↑ Korzym w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)
- ↑ Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954. → wšě wjeski
- ↑ Ludwig Elle: Sprachenpolitik in der Lausitz. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1995, str. 245. [3264 wobydlerjow, z nich 26 dorosćenych z aktiwnymi znajomosćemi serbšćiny, 10 z pasiwnymi, 10 serbskich dźěći a młodostnych, 3218 bjez znajomosćow] → wšě wjeski
- ↑ Michał Rostok: Ležownostne mjena. W: ČMS 40 (1887), str. 3–50, tu str. 4 (digitalizat).


text: Kónc decembra před 80 lětami skónči so zapadnje Moskwy prěni dźěl dobyćerskeje Zymskeje wójny Čerwjeneje armeje. Bě to kónc lěta 1941 prěnje wulke dobyće sowjetskeho wójska přećiwo fašistiskim agresoram, kotřiž běchu rano 22. junija 1941 Sowjetski zwjazk złóstnisce nadpadnyli. Njewočakowany sylny nawal wójska z hoberskej techniku nuzowaše Čerwjenu armeju, so w běhu prěnich měsacow do kraja wróćo sćahnyć. Němskim fašistam a jich madźarskim, finskim, rumunskim, słowakskim a italskim zwjazkarjam poradźi so tuž, njehladajo sylneho wobaranja Čerwjeneje armeje a partizanow, Baltikum, Běłorusku, wulki dźěl Ukrainy a Ruskeje dobyć kaž tež Minsk, Kijew a Rigu wobsadźić, Leningrad wobkružić a w nowembru 1941 do směra na sowjetsku stolicu postupować.


text:
Szpacyrkym po Cieszynie
“Gdo sie za swój jynzyk wstydzi
takim niech sie każdy brzidzi”
"Moja ty słodko cieszyńsko mowo
być zawsze do prawjynio gotowo
a jak cie uż żodyn nie bydzie rozumioł
to jyny wiater bydzie po naszymu szumioł"
POZÓR! Kiery nimo chynci tego czytać, abo kansi wraził łokulory, abo mo moc roboty i łoczy go bolóm to se może tego posłóchać jak prziciśnie ”kursywom” na tóm czornóm szczałke w tej szarej kostce, kierom nóndzie zaroz pod spodkym.
Nie bolały klepeta
Trzeja by isto też kapke cosi napisać o rechtorach, kierzi naroz sie szprajcji i uż nie chcóm za taki małe pinióndze uczyć naszych dziecek. Czas akurat mómy piekny i szło w pyndziałek uwidzieć moc rechtorek, jak se szpacyrowły po cieszyńskim rynku, a nikiere grzoły na ławkach swoji zadki. Rechtorów tam jakosi nie było widać, isto skyrs tego, że wahowali swoji szkoły, coby żodne baraby tam sie nie prziplyntały. Dycki to je przeca tak, że jak kansi dwiyrze sóm odewrzite, to zaroz sie taki nóndzie co tam wlezie i cosi zbiere. Tak rozmyślóm, coby to było jakby zaczło padać. To isto sie jednakowóż nie stanie, bo na zicher łońi s ponbóczkym sie dorzóndzili i czas bydóm mieć przez porem dni isto piekny i słóńca na zicher im nie chybi. Nikiere dziecka nie wiedziały co ze sebóm zrobić, bo muszóm być wahowane, zaś ty wyrośnióne plyntały sie po cestach. Moc też było takich, kiere miyndzy blokami jeździły na wrotkach, grały w lajdy, a reszta rzgała do telefónów, bo dzisio dziecka yno to majóm we starości. Kiejsi jak na placach przed chałupami stoły sztangi do klupanio tepichów, to dziecek przi nich dziynnie było pełno. Jedni sie na nich wieszali, zaś insi cióngli ich za klepeta i krawalu ze śmiychym fórt było przi tym tela, że nikiedy nie szło sie ani ze sebóm dorzóndzić. Uciechy eszcze było moc przi graniu w klasy i skokaniu przez nacióngnióne porwózki. Jakosi żodnych dziecek hańdownij nie bolały klepeta, isto skyrs tego, że nie były taki hrube i snadno im było hópkać przez ty porwózki i wisieć dłógo na tej tepichowej sztandze..
Mini słownik: kapke-trochę, rechtór-nauczyciel, szprajcji-opierali się, czas-pogoda, skyrs-z powodu, wahowali-pilnowali, baraba-włóczęga, dycki-ciągle, kansi-gdzieś, na zicher- na pewno, dorzóndzić-dogadać, cesta-droga, lajdy-zabawa dziecięca, we starości-w zainteresowaniu, klupać-trzepać, hańdownij-dawniej, klepeta-nogi, hruby-gruby, snadno-łatwo, sztanga-drąg żelazny.
Tóż miyjcie sie wszedcy dobrze i wiesiołego popióntku


text:
Jubilejny volleyballowy turněr
ST Marijina hwězda přeproša na ludosportowe zarjadowanje, a to na 30. jubilejny nowolětny volleyballowy turněr. Zajimcy zetkaja so sobotu, 2. januara, w 13 hodź. w Pančičansko-Kukowskej sportowej hali. Přizjewće so prošu pola Pětra Barta pod telefonowym čisłom 0173/373 64 79 abo z mejlku pod .
Jutře kónc přizjewjenja
Volleyballowe cyłki, kotrež chcedźa so klětu 12. měrca na 34. sokołskim volleyballowym turněrje wo pokal Domowiny wobdźělić, maja hišće hač do jutřišeho štwórtka w 24 hodź. chwile so za njón přizjewić. Wupisanje, wšitke informacije kaž tež kontowe čisło za přepokazanje startoweho pjenjeza namakaće pod www.sokol.sorben.com.
Halowa kopańca
30.12. turněr CDU we Worklecach
02.01. S mobil-cup w Kamjencu
08.01. Landskron-cup w Budyšinje
09.01. Kulow-cup w Kulowje
15.01. Zeleno-běli Hórki we Worklecach
16.01. TCM w Chrósćicach
16.01. RB-WFV-supercup w Kamjencu
Budissa hotuje so na 2. połseriju
09.01. 12:00 Budissa Budyšin – Zhorjelc
09.01. 16:00 Budissa U23 – Póst Budyšin
16.01. 13:30 Biskopicy – Budissa
16.01. 13:00 Mo. Kumwałd – Budissa U 23
23.01. 13:00 1. FC Lok Lipsk – Budissa
23.01. 14:00 Budissa U 23 – SJ Chrósćicy
30.01. 13:00 RB Lipsk II – Budissa
Po jědnaće hrach bjez poražki jako trenar FC Energije Choćebuz (FCE) je Vasile Miriuta swojich chowancow do krótkeho dowola pósłał. Při rozžohnowanju pak jich Miriuta hišće raz wuraznje napomni, w dwutydźenskej hodownej přestawce „wjac hač kilogram wahi njepřibyć. Sym trenar, směm tuž wjace přibyć. To pak njeje měritko za mojich koparjow.“ Takle rozjasni to trenar FCE, kotrehož zrěčenje bu po poslednjej partiji lěta wot prezidenta Wolfganga Neuberta přez stadionowy mikrofon wozjewjene: „Vasile je so z nami połnje identifikował a wukonja jara dobry job. Dotal je wón bjez poražki, a dźemy z nim tuž hač do lěta 2017 zhromadny puć!“ Wězo bě tu a tam wjace móžno hač jenož njerozsudny wuslědk, ale puć z direktneho zestupneho pasma, do kotrehož bě so Energija z dotalnym trenarjom Stefanom Krämerom sunyła, su w małych kročałkach šli. „Wosom remisow a tři dobyća njejsu žana špatna bilanca, smy pak dale w kritiskej conje. Budźemy so w přestawce wo to starać, zo mustwo punktuelnje zesylnimy: w ofensiwje na kóždy pad, ale tež w škiće“, měni fanatikar za disciplinu Vasile Miriuta.
Lětsa wotmě so nócny volleyballowy turněr Serbskeho młodźinskeho towarstwa Pawk w Pančicach-Kukowje. Tamniše sportowe towarstwo bě dwě hrajnišći spřihotowało, tak zo móžeše dohromady 16 cyłkow w štyrjoch staflach městna wo štwórćfinale wuhrać. Předkoło je pak po měnjenju mnohich jara dlijiło, wšako traješe jedna hra dwójce pjeć mjeńšin. Tež přestawki běchu njesměrnje dołhe, tak zo dyrbjachu mustwa dołho na přichodnu hru čakać.
Faworizowane cyłki kaž Bratrowstwo Róžant, Eskimowcy a Škit Budyšin z Ludwigom Eckertom a Markom Smołu so w předkole suwerenje přesadźichu. W štwórćfinalnych partijach běchu Škit Budyšin a Eskimowcy najsylnišej cyłkaj a poskićichu přihladowarjam w finalu prawy krimi. Zo hrajachu Budyšenjo jeno z pjećomi, wopokaza so na kóncu jako špak, wšako Eskimowcy wokoło kapitana Maćija Šěna swobodne rumy prawje wužiwachu a přez cyły čas tež lěpje blokowachu. Tak dobychu woni finale z jeničkim dypkom předskoka.
Hrajna doba 2015/16 je so za volleyballistow Viktorije Worklecy z wulkim wuspěchom započała. We Wojerecach dobychu wobwodny pokal, prěni raz w stawiznach towarstwa. Tónle wuspěch je jich w prěnich hrach sezony pohonjał. W Cunnersdorfje su „młodźi dźiwi“ z 3:0 jasnje dobyli, tež prěnja domjaca partija přećiwo „starym znatym“ z Běłeje Wody skónči so ze samsnym rezultatom. Wulki bój widźachu fanojo samsny hrajny dźeń přećiwo zestupnikej ze sakskeje klasy Kupoj-Nowa Łuka. Zo su Worklečenjo 2:3 přěhrali, njebě žana katastrofa. Na hromaj w Lubiju a Mittelherwigsdorfje je stary kapitan Clemens Eckert mustwu wupomhał a k dobyćomaj přinošował. Druhi domjacy hrajny dźeń prěnjeje połserije běše tež zaso wuspěšny, wuslědkaj přećiwo Zhorjelcej a Niskej rěkaštej 3:1 a 3:0. Do poslednjeho hrajneho dnja prěnjeje połserije stejachu hólcy wokoło kapitana Ludwiga Eckerta na čole tabulki a mějachu šansu na nazymske mišterstwo. W rozsudnej hrě pola sylneho mustwa Módro-běłych we Wojerecach pak podležachu a přezymuja tak na druhim městnje.
Z 23 dypkami steji regionalny koparski ligist Budissa Budyšin na dobrym srjedźopólnym městnje tabulki. Hanspeter Benad je so nětko w zymskej přestawce za Serbske Nowiny z trenarjom Tomašom Henčlom rozmołwjał.
Knježe Henčlo, kak spokojom sće z dotalnym wotrěznjenjom?
T. Henčl: Ličba dypkow a tež to, kak smy hrali, mje zwjesela. Z tróšku wjace rutinu wšak móhli hišće wjace dypkow měć. Z wuslědkom 1:1 pola Berlinskeho AK běch jara spokojom.
Widźiće koparjow z dorosta abo U23 Budissy Budyšin, kotřiž móhli skok do kolektiwa regionalneje ligi docpěć?
T. Henčl: Spontanje bych jenož Tonija Barnickela mjenować móhł.
Změjeće při- abo wotchady?
T. Henčl: Ně, wuchadźam z toho, zo so na kadrje ničo njezměni a zo póńdźemy bjez změnow do druheje połserije.
W zašłych hrach sće wjacore dypki krótko do kónca partije přećiwnikej darili. Na čim je to zaležało?
T. Henčl: Zo smy wólne kopy, kotrež su skónčnje k wrotam wjedli, dowolili, bě zawěsće sćěh pobrachowaceje koncetracije. Dyrbju pak tež rjec, zo běchu wólne kopy druhdy tež z trochu zbožom přetworjene.
„Da sym ja tón posledni“; ně, nochcu tu někajku nowu stawizničku po přikładźe Bena Budarja napisać. A sym sej tež wěsty, zo njejsym posledni serbskorěčny wobydler w Nowej Wjesce. Ně, sym cyle jednorje posledni lětsa do tejele kolumny pisacy. Nětko pak tež wěm, kak ćežko to za mnohich mojich předchadnikow bě sej runje w tym padźe tematiku wuzwolić, kotraž ludźi tež zajimuje.
Posledni być we wšitkich móžnych situacijach njeje runjewon najrjeńše začuće. Zwotkel bjerješ motiwaciju za nowy pospyt, za nowe wubědźowanje? A sy-li stajnje posledni, ći tež sponsorojo z wulkimi pjenjezami njekiwaja, sy přěhračk w mnohim nastupanju. Kak pak by było, njebychu-li přichodnje jenož dobyćerja/dobyćerku mjenowali, ale tež poslednju/poslednjeho? Dźiwny to namjet, abo? Tola w sporće je wšitko móžno, startuješ-li jako jasny faworit. A hižo w prěnjej akciji móže so najlěpši z mustwa zranić.


text:
▶ Stawizny Kašubow w pjeć zwjazkach
Kašubski institut je wudał tři nowe zwjazki cyłkownje pjećzwjazkoweho wudaća wo stawiznach Kašubow w pólskej rěči. Wone wobsahuja zjimanja w kašubšćinje, němčinje a jendźelšćinje a su z fotografijemi, reprodukcijemi dokumentow a nowinskim materialom ilustrowane. Nowe zwjazki nastachu mjez 2014 a 2019 po koncepciji Gerarda Labudy, kotryž napisa prěni zwjazk wo srjedźowěku (2006, nětko w druhim wudaću). Józef Borzyszkowski a Cezary Olbracht-Prondzyński wudźěłaštaj zwjazk wo dobje w pruskim kralestwje a němskim kejžorstwje (1815–1920), zwjazk wo dobje Druheje pólskeje republiki a Druheje swětoweje wójny (1920–1939–1945) a zwjazk wo nowšich stawiznach (po 1945). Dalši, druhi zwjazk wo nowowěku w awtorstwje Zygmunta Szultki ma pozdźišo wuńć. Předležace štyri zwjazki w pjeć knihach móža sej zajimcy z mejlku pola Kašubskeho instituta (instytutkaszubski@ wp.pl) skazać. W cyłku płaća wone 200 zł.
▶ Namjety za Myto Domowiny zapodać
Hač do 30. junija je składnosć za čłonow župow, towarstwow a jednotliwcow zasłužbne wosoby za lětuše wuznamjenjenje z Mytom Domowiny, z Mytom Domowiny za dorost a z Čestnym znamješkom Domowiny namjetować. Z Mytom Domowiny maja so ći počesćić, kotřiž so zaměrnje a wuspěšnje za zachowanje a wozrodźenje serbskeje kultury, wosebje pak serbskeje rěče zasadźuja, kaž starši, kubłarki a wučerjo, dołholětni předsydźa Domowinskich skupin a druhich towarstwow. Z Mytom Domowiny za dorost wuznamjeni so młodostna/-y abo skupina, kotraž so na wusahowace wašnje za serbsku rěč a kulturu angažuje. Z Čestnym znamješkom Domowiny připóznawaja so zasłužby w towarstwowym dźěle zwoprawdźejo program a směrnicy Domowiny.


text:
Duch časa wjedźe tuchwilu syły ludźi wšěch předrentnarskich starobow do tak mjenowanych tattoo-studijow, hdźež jim mjenje abo bóle wěcywustojny čłowjek wšelakobarbne juški pod kožu syka, zo krej jenož tak běži. Hdyž so koža nošerja podkóžneje wuměłskeje twórby poněčim změruje a rany zažija, wostanje wobrazk tam w najlěpšim padźe hač do kónca žiwjenja – jelizo jón njezlikwiduješ. To so čini wězo zaso z techniskej namocu.
Reporter rozblada je w Choćebuzu na Grodkowskej dróze zetkał tetowěrowaneho muža, kiž je so dał wot mustrow na serbskich jutrownych jejkach inspirěrować.
Prašenje: Z tutymi mustrami pisanja Serbja jutry swoje jejka. Čehodla sće sej Wy wjelče zuby dał na pažu tetowěrować? Muž: Tak móža je wšitcy wobdźiwować, a nic jenož moja žona …
Naše nałožki so potajkim njezhubja, ale stajnje dale wuwiwaja. Zajimawe zetkanje dožiwi reporter rozblada tež wóndano w Błótach při čołmikowanju, hdźež pyšeše wobraz Delnjoserbowki jakne bristwo młodeje žony.
Wot lěta 2020 maja nowu stajnu wustajeńcu. Za čas korony njeje přistupna była, ale wotwonka a nutřka na dworje kaž tež horjeka na »nasypje« hrodźišća smědźachmy so njedźelu, na dnju maćerje wuchodźować. W darmotnje nam do kašćika tyknjenej němskej nowinje běchu na prěnjej stronje wšěm maćerjam na čestny dźeń slubili kusk burskeho tykanca a šalku kofeja: darmo. Předawarce pječwow, piwa, kofeja a limonady pak njeběštej tak zahe připołdnju nowinu hišće čitałoj.
Wujasnjenske stawizniske tafle we wonkownym dźělu muzeja su so dwurěčnje zešlachćiłe: mjenujcy němsce a jendźelsce. Serbšćinu dale wšudźe podarmo pytaš. Jeničce na pisanej chorhoji nad zachodom čitach samlutke słowo »WITAJ«. Ani minimum wočakowanjow, zo bychu so znajmjeńša mjena tudyšich městow a wsow dwurěčnje podali, njeje so spjelnił. Za nowe wuhotowanje, to dyrbi so připrajić, su so zjawne srědki wužiwali. Tež z dawkow serbskich dźěławych.
Kaž z ničeho tu naraz bě:
Po wšěch krajach bije zlě,
so njewidźomny wupěra
smjertny wirus čłowjestwa.
Lěto žno swět wohroža
hórje wón dźeń wote dnja,
traši ludźi surowje,
wjedźe samo do smjerće.
Ta pandemija najhórša,
kiž porjad swěta powala,
ze Chiny pječa wuchadźa
a přežada wšě knježerstwa.
»Korona« hrózbu mjenuja.
A strašniša mutacija
je žadławeho wirusa!
Štó jón sputa, znješkódnja?
W mnohich krajach pytaja
kmany lěk pře mordarja.
Wšelako jón měšeja
wjeselo so dobytka.
Z njehaćenej spěšnosću
ludźo ćěrja k šćěpjenju
z wulkej wšitcy nadźiju,
wućeknyć tak před smjerću.
Europa naša, bohata,
wšelako so wobara.
Ji poslednja je nadźija:
ta rjana chinska nahubka!
BOMIKOWA
Ja wjac njemóžu. Mi dosaha. Kónc. To tla žane žiwjenje wjac njeje. Cyły dźeń jenož nutřka. W kuchni. Na konopeju. Na hajzlu. Zaso w kuchni, byrnjež šće docyła hłódny njejsy. Ale někajki rytmus abo dnjowy plan wšak dyrbiš měć. Zaso na konopej. Popołdnju kusk po měsće teptać. Snano spěšnje něšto nakupić. A ani to so mi nochce, wšako dyrbimy sej při tym nětko tež hišće poł mjezwoča zakryć. Pola někotrych to snano nješkodźi, ale ja mam šikwane mjezwočo. Je naša njeboh mać znajmjeńša přeco prajiła. Potom zaso do bydlenja a samsne znowa: kuchnja, konopej ... Mi to tak na čuwy dźe.
»Zaběraj so tola někak«, su mi wšitcy mudrje při telefonje radźili. Abo přez tónle internet. »Ty tla sy jako mały hólc přeco rady puzzlował, njeby to něšto było?« To běše před 50 lětami! Potom sym tola puzzle wuhrjebał a započał. Po pjeć mjeńšinach bě wobraz ze znatym čěskim knoćikom zestajany. Što móžu ja za to, zo ma mój puzzle jenož 12 dźělow! Potajkim něšto druhe.
»Ja sym wšitke moje knihi po barbje sortěrowała, to bě zdobom kaž meditacija.« Hdyž sym posledni a zdobom prěni raz meditěrował, sym po mjeńšinomaj pječa tak wótře smorčał, zo su mje z meditaciskeje rumnosće won njesć dyrbjeli. Potajkim knihi po barbje sortěrować. Pohladam na polcu, zo bych započał, a widźu, zo sym hižo hotowy. Wobsedźu jenož 23 knihow. Rjad Karla Maya. Wšitke ze zelenej wobalku. Wo čerta. To móžeš wobłudnić w tajkim małym bydlenju. Čehodla sym ja wopica w januarje hižo cyłu budu barbił. To by nětko idealna zaběra ... Staru pěc, ale mje wšak do Obija njepušća. Hdy nož by susod Korla jenož doma był. To bychmoj po zwučenym wašnju – a z wotpowědnym předpisanym wotstawkom – zaso w schodźišću wo najnowšich bladach w domje filozofować móhłoj. Tón steji pak nětko wodnjo a w nocy na dźěle. Wažny muž, mjeztym samo za cyły naš system. Systemrelewantny takrjec.
My Serbja smy zawěrno bohaći na dobrych a smjerć dobrych tradicijach. Jedna ze smjerć dobrych tradicijow je basnjenje. Kelko serbskich basnikow je z klina našeje rjaneje Łužicy wušło! Šěsćdźesat zešiwkow wopřijima rjad »Serbska poezija«, Olymp serbskeho basnistwa. A zwjeselace je, zo je tale smjerć dobra tradicija tež w našej młodej generaciji žiwa. To je mjez druhim lońše Literarne wubědźowanje LND a Załožby za serbski lud zaso pokazało. Syła młodych pisacych – najmłódši wosom lět! – je basnje zapodało. Sam sym był čłon jury a mje je runjewon wozbožiło, zo bě mjez nimi telko wušiknje rymowanych. Je dźě čisće rymowana baseń nonplusultra wšeje poezije. Haj, naša młodźina wě wo wuznamje rymowanja za traće našeho ludu, byrnjež tola »serbski basnić«, z čistymi žónskimi a muskimi rymami, »kus dźěła ćežki jara ... je, a – dźaka w Serbach mało«. Ně, »słónco serbskeje poezije« bohudźakowano »hasło« njeje, kóžde ranje nam znowa schadźa, njedźiwajcy toho, zo wjetšina ludźi dźensniši dźeń jeho schadźenje hižo zańč nima. Lědma wotućiwši z poł wočinjenymi wočimi chcyćiwa na smartfon pohlada, ležacy wšu nóc pod hłowakom, zo njeby božedla bóh wě što skomdźiła, a wostanje na wobrazowce wisajo, čehoždla tale wjetšina ludźi dźensniši dźeń wozbožace schadźenje słónca prosće skomdźi. Haj, wono nadal schadźa. Wutoru po jutrach na přikład, słónco bě runje schadźało, da je mi młody basnik, kotrehož mjeno do toho njeběch znał, z mejlku baseń pósłał – wěsće běše jutry doma kaž my wšitcy a měješe wjele chwile za basnjenje –, na kotrejž sym so, dohladawši so jeje připadnje w dźankmejlkowym kašćiku, hdźež bě so zabłudźiła, wulce radował. A dokelž dyrbimy w tychle ćežkich časach předewšěm na to dźiwać, zo nam wone humor njerubja, sym so młodeho basnika nablaku prašał, hač směm jeho baseń wozjewić. Najprjedy njeje to chcył, je wotmołwił, zo baseń tola ćišćahódna njeje, zo by so naposled jenož hańbował, ale po třećim abo štwórtym borkanju je do toho zwolił – z wuměnjenjom, zo anonymny wostanje. A tak smě Rozblad dźensa baseń anonymusa prawozjewić:
Lubi bratřa a sotry, w zwisku z trajacej strukturnej změnu a jeje wužadanjemi pytaja Serbja za móžnosćemi wliw wukonjeć a sej něšto za serbstwo wužebrić. Jedyn móžny, jara legalnje wupadacy puć je ćišć na politiku. Politikarjam maja so serbske problemy direktnje předstajić. Waha a wuznam tutych problemow njetrjebatej so dale wopodstatnić, dokelž wěmy: Trajne informacisko-propagandowe wotwěsćenje našeje dźěławosće zmóžnja na wyšim stopnju tworjenje systema kadroweho kubłanja wotpowědnje potrjebam. Zo by tute prócowanja podpěrała, organizuje a płaći Załožba za serbski błud wotnětka dalekubłanja na serbskeho politikarja. Klučowy element politiki su narěče, a štó je hač k wothłosowanju přetraje. Njezabudźmy pak, zo dyrbi so jara dokładnje dozěrować. Za to zwučuje nětko česćelakoma młoda garda serbskich politikarjow z uniwersalnym kodom po pólskim wašnju:
Uniwersalny kod za narěče
Zwjazuj někajke wuprajenje ze stołpika I z dalšimi z tamnych stołpikow (po šemje I-II-III-IV) a dóstanješ uniwersalny tekst. Móžnych kombinacijow je 10.000, štož dosaha za 40 hodźin narěčow.
I
II
III
IV
Lubi bratřa a sotry!
zwoprawdźenje nakreslenych programowych nadawkow
nuzuje nas k analyzy
eksistowacych administraciskich a financnych wuměnjenjow.
Na druhim boku:
wobłuk a městno kubłanja kadrow
spjelnja bytostnu rólu při wuhotowanju
dalšich wuwićowych směrow.
Podobnje zwěsćamy:
stajny přirost mnóstwa a wobłuk našeje aktiwity
wužada sprecizowanje a wopisowanje
systema powšitkowneho wobdźělenja.
Njezabudźmy pak:
aktualna organizaciska struktura
pomha při přihotowanju a zwoprawdźenju
stejišćow wobdźělnikow napřećo stajenym nadawkam.
Tute wašnje je směrodajne, přetož
nowy model organizaciskeje dźěławosće
zawěsća šěrokej skupinje wobdźělenje při wuhotowanju
nowych namjetow.
Praktika wšědneho dnja pokazuje:
dalše wuwiće wšelakich formow dźěławosće
spjelnja wažne nadawki při wudźěłanju
směrow pokročowaceho wukubłanja.
Waha a wuznam tutych problemow njetrjebatej so dale wopodstatnić, dokelž wěmy:
trajne informacisko propagandowe wotwěsćenje našeje dźěławosće
zmóžnja na wyšim stopnju tworjenje
systema kadroweho kubłanja wotpowědnje potrjebam.
Po wšelakorych bohatych nazhonjenjach, hodźi so rjec:
zmócnjenje a wuwiće strukturow
wuskutkuje připóznaće wahi
wotpowědnych wuměnjenjow za aktiwizowanje.
Prócowanje organizacije, a wosebje
konsultacija ze šěrokim aktiwom
předstaja zajimawy pospyt zwěsćenja
wuwićoweho modela
Naspomnjene idejowe předpokłady, a tohorunja
započatk powšitkowneje akcije za tworjenje zakładow
ćehnje za sobu proces zawjedowanja a modernizowanja
formow skutkowanja.
z pólšćiny adaptował: REINHARDT MJECHKIWON
Gano kazašo se z tym pówabnym gronom na kabaretowy program. Snaź by jasnjej było Jaden tikujo tak – drugi znak. Ale to njeby dosć pókšajźne było, pokazujo ga južo na to, což na kóńcu kuždy wě. A to by Pinkelojc starki rozměł, ale te słowa nadpisma njerozmějašo. Co to ma groniś? Tik dej tikowaś? A wón grypsnjo sebje słowniki a šwyrnjo z palcom pó pismiku »t«. Což namakajo, njespokojni a njepasujo:
tik – ›der Tick‹; tikotaś – ›ticken (rhythmisch, monoton ticken und klicken wie die Ticktack an der Wand)‹; tikowaś – ›killekille machen‹; tikaś – ›kitzeln‹. Taki njerozym, ten tikotajucy zeger ga njamóžo nikogo tikowaś!
Nět wěm: To jo ortografiska zmólka, to ma byś tyk – ›Tunke, Stippe‹. Teke njerozym: Co dej ten zegarik do tyka tunkaś? A tykowaś? – Znajom jano ruce stykowaś. A to žeden zegarik njamóžo.
Póglědnjom raz pla syna, ako ma górnoserbski słownik. Te njamaju žeden tyk, jano rucnikarske słowo tykować – ›ausfachen‹; a tykać jo pla nich ›duzen‹ abo ›[hinein]stecken‹. Bźezradnosć. Pón wiźi na pólicy tłuste knigły. Ned ma ten Duden w ruce, a we głowje zaklinkoco a pótikoco (nic rytmiski): Te Francozarje su nam to napórali a te Nimce sfalšowali: Tic – ›wiederkehrende, unwillkürliche Gesichtsmuskelzuckungen‹; Tick – ›lächerlich oder befremdend wirkende Eigenheit, Angewohnheit, sonderbare Einbildung‹; ticken – ›nicht richtig ticken, nicht ganz richtig sein‹.
Serbske napise su zmuśece. To jo znate. Pó sobuzjadnośenju Nimskeje ze zasejźělonyma Łužycoma su njelicobne raze njewinowate kubłane pódwjacorniki tudy bywajuce se zlěknuli, měnjece, až su zamólnje pólsku statnu granicu pśejěli. Kake dłujkodobne škódy z togo změju, nicht njewě.
Strukturna změna po brunicy so tak horco diskutuje, zo su sylzy po zhubjenych wjeskach skoro hižo zaso wuschnyłe. Rěči so pak hłownje wo hospodarskich a socialnych změnach. Wo wuskutkach na wobswět přemało słyšiš a runje tu mamy dosć zajimawe wuwiće. Ze změnami w swěće łužiskich zwěrjatow je so zaběrał jendźelski wědomostnik prof. dr. Korla Darmiwin w swojej knize »On the Origin of Spezis« a redakcija Rozblada měješe wulku česć, so z nim rozmołwjeć.Rozblad: Prof. Darmiwino, kak sće poprawom na titl knihi přišoł?
Prof. Korla Darmiwin: Well, na spočatku chcych jenož mojej žonje wujasnić, z čeho so spezi měša, ale dokelž překwapjacy mały dźěl ludźi to a tež tamne njewě, je ta wěc někak rozrostła.Rozblad: Při slědźenjach wokoło łužiskeje fawny sće na zwěrjata storčił, kotrež su dawno hižo na strukturnu změnu nastajene, a sće je katalogizował a pomjenował. Maće přikłady?
Darmiwin: Yes, tam je so tež tójšto zaměšało. Na přikład su so łužiske wjewjerčki wot stajneho chowanja před haru so bližacych hórniskich mašinow mjeztym na »njewěrčki« wuwiłe, to běše trend z Delnjeje Łužicy. Tute »njewěrčki« zběraja jenož hišće w nocy worješki a nježeru politikarjam wjace z ruki. Ale tež nócne zwěrjata su potrjechene. Lětdźesatki dołho dominowaca lačnosć za profitom je łužiske njetopyrje přeměniła na »brutopyrje« – to rěka, zo wone nětko tež wodnjo našu krej cycaja.


text:
Mato Kósyk
Mato Kósyk (*18. junija 1853 we Wjerbnje, † 22. nowembra. 1940 w Albionje) - dolnoserbski basnikaŕ, spisowaśel, faraŕ, farmaŕ, klasikaŕ dolnoserbskeje literatury.
Roźony ako syn srjejźnego bura jo Kósyk w lětach 1867 do 1873 chójźił na gymnazium w Chóśebuzu. Pótom jo tśi lěta dłujko statkował ako zeleznicaŕ w Lipsku. Pózdźej jo wopytał se žywiś ako literat we Wjerbnje a wót 1880 jo sobu redigěrował Bramborski Casnik. 1883 do 1885 jo w ameriskem Springfielźe a Chicagu študěrował teologiju. Wótglědajucy wót krotkich woglědow we Łužycy, jo basnikaŕ pón až do kóńca žywjenja wóstał w Pódpołnocnej Americe. Wót 1885-86 jo był faraŕ we Wellsburgu. Wót 1887 do 1907 jo statkował we wšakorakich wósadach w staśe Nebraska (Ridgeley 1887-89, Princeton 1889-95, Roca 1895-96, Stamford 1896-97, 1897-07 Ohiowa). Wót 1907 až do wuměńka 1913 jo był faraŕ w El Renou w Oklahomje, pótom jo žywy był ako farmaŕ w Albionje.
W lichem casu w Lipsku ako zeleznicaŕ jo se Kósyk awtodidaktiski zakłady poetiki nawucył. Jogo prědne zdźaržane basnje su ze slědnego lěta w Lipsku. Dla chórosći jo Kósyk 1877 musał swójo źěło pśi zeleznicy skóńcyś a se domoj nawrośiś. W tom casu su se teke wuwijali jogo kontakty z drugimi serbskimi procowarjami ako M. Hórnikom, H. Jordanom a A. Muku. Mimo togo jo nawězał kontakt z Jurom Surowinom, kenž jo jogo do dalšnego literarnego źěła pógnał, a z pólskim spěchowarjom Alfonsom Parczewskim, kenž jo sobuiniciator załoženja Maśice Serbskeje, na kótaremž jo se 1880 teke Kósyk wobźělił.
Dłujke pśebywanje w rodnej jsy Wjerbno jo było nejpłodnjejšy cas literarnego twórjenja Mata Kósyka. Wón jo napisał wjele lyriskich basnjow a baladow, kótarež su se pózdźej do cełkow zarědowali: Pytajcy duch, Źiśecy raj, Wóstań pobožny, Z paradiza wšyknych swětow, Ze stwórjenja jo mój spiw, Cysta roža serbojska, Serbskich duchow kralejstwo. Do šyršeje epiki słušatej jogo w heksametrach spisana tśiźělowa idyla Serbska swajźba w Błotach (Wórjejce 1880, 1955) a jogo historiska trilogija Serbskich wóścow śerpjenja a chwalba z episkimi spiwami Pśerada Markgroby Gera (ČMS 1881, 1924, 1955), Branibora pad a Jacsław. Kósyk jo se teke póspytał w dramatice: Cesć łužyskego ryśarja (1881) a Bóžemje serbskich wójakow (1882). Wjele proce jo teke inwestěrował do pśeglědowanja a basnikarskego wuspórjeźowanja dolnoserbskich spiwaŕskich knigłow a do redigěrowanja Casnika, do kótaregož jo teke dodał swóje pśinoski.
Dokulaž njejo spisowaśelske źěło za zežywjenje dosegało, jo wón 1883 do Ameriki wudrogował. Tam jo teke študěrował teologiju, což jomu w Nimskej bźez matury njejo móžno było. Teke w Americe jo na zachopjeńku dalej basnił. Tak jo nastał cyklus W cuzej zemi z wjele nowymi impresijami. Bóžko njejo wóstał taki produktiwny. W běgu dalšnego žywjenja w Americe jo jano hyšći napisał dwa cyklusa: Serbske bratśi pśistupimy (1892-99) a Droga do njebja (1922-33). Weto jo měł wjeliki wuznam za dolnoserbsku literaturu a jo jej wugótował městno mjazy drugimi słowjańskimi literaturami. Eksistujo wěcej ako 50 pśełožkow jogo jadnotliwych twórbow do drugich słowjańskich rěcow.
Dalšne materialije[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- Marti, R. (wud.), Mato Kosyk 1853–1940. Materialije prědneje Kosykoweje konference. Wjerbno 15.–18. 6. 2003. Budyšyn, 2004.
- R. Dalitz/G. Stone, Mato Kosyk in Amerika - Lp A 24/1 (1977), str. 42-79
- F. Mětšk, Zu einigen Fragen der Legendenbildung in der Kosyk-Biographie - ZfSl 22 (1977), str. 142-148;
- ts., Serbski basnikaŕ kónčaceho so 19. lětstotka w Americe - R 28 (1978), 6, str. 212-217;
- ts.. Wo Kosykowych basniskich rukopisach a jich wuznamje za ZSMK - R 29 (1979), 6, str. 216-220;
- ts., Wo Kosykowej episkej trilogiji ze serkeje starodawnosće - R 29 (1979), 9, str. 324-332;
- ts., Aktualnosć Kosykoweje biografije wčera a dźens - R 31 (1981), 9, str. 318- 321


text:
Digitalny debit jolka-swjedźenja jako wuslědk wuspěšneho spjećowanja
Kajka to ironija: Runje zarjadowanje, za kotrež su organizatorojo w minjenych lětach z pokazku „tež lětsa bjez livestreama“ wabili, je so hladajo na ličbu wobdźělnikow z dotal najwuspěšnišim wirtuelnym serbskim swjedźenjom stało. Što tajkale pandemija tola wšitko zamóže ... Hewak so korona w programje 23. jolki pod hesłom „Korutanska – Z korejtu přez dolinu“ nimale njejewješe, wothladajo wot na tři ducenty štučkow wopřijacy spěw Luciana Kaulfürsta, kiž – zastupujo takrjec tradicionalny jolka-chór – ze swójskimi hrónčkami we wobłuku tak mjenowaneho warm-upa zwěsći, zo tuchwilu postajeny radius aktiwitow 15 kilometrow za Łužicu njedosaha.


text:
Turecko godka
Turecko godka (tur. Türkçe) to řeč, we kerej godo přez 50 miljůnůw ludźi na coukym śwjeće[3], čyńůnc ja nojbaři rozpowsechńůnům godkům tureckům. Jeji užytkowńicy mjyškajům přede wšyjskim we Turcyji a na Cypře, we myńšych grupach tyž we Grecyji, Bůugaryji, Kosowje a wschodńij tajli Ojropy . Pů turecku godojům tyž miljůny imigrantůw do Ojropy Zachodńij, guůwńy we Ńymcach.
Kořyńy godki mogům być znejdźůne we Azyji Střodkowyj, ze swojimi pjyršymi naskryflůnymi śwjadyctwůma datowůnymi na bezma 1 200 lot nazod. Na zachůd ajnflus tureckij godki ottomańskij – prekursora dźiśejšygo tureckigo – rozšyřyuo Imperyjům Ottomańske. We 1928 roku, jako jydno s reformůw Atatürka we wčesnyj Republice Tureckij turecki alfabyt ottomański uostou půmjyńůny na fůnetyčny alfabyt uaćiński. Co wjyncyj, nowo zouožůne Stowařyšyńy Tureckij Godki napočyuo usuwańy perskich a arabskich požyček we suowńictwje, zastůmpjajůnc je rodźimymi suowůma s kořyńůma tureckimi.
Godka turecko wyrůžńo śe harmůńijům wokaličnům a posuńyntům aglutynacyjům. Podstawowo raja koždygo zaca to SOV. Turecki mo tyž rozrůžńańy zajimka “ty” (sız) na gřečnośćowy a zwykuy. Ńy mo atoli we tureckim zort řečowńikůw lebo rodzaja gramatyčnygo.
Przipisy
- ↑ Ino tam, kaj pů turecku godo přez 20% ludźi
- ↑ Jydno s rygjůnalnych godek
- ↑ Raport Ethnologue


text:
02 kwietnia, 2020
Zapraszamy 09 kwietnia o godz. 18:00, na spotkanie organizowane przez Stowarzyszenie Demokratyczna Unia Regionalistów Śląskich ,,DURŚ”
Zaproszōmy na XXI tref – „Ôkruszki historyje Gōrnego Ślōnska” – transmisyjo we internecu
Bydzie to piyrszy taki Ślōnski Sztwortek a XXI we histotyji, a wszyjsko beztōż co niy mogymy mieć trefu we Halo Rybnik.
Demokratyczno Unijo Regiōnalistōw Ślōnskich pospołu ze Hoymgrubōm we Rybniku, naszykowała transmisyjo we internecu p.m. “Ôkruszki historyje Gōrnego Ślōnska”.
Ôpowiy nōm ô tym i ô swojim piekaroku – Adam Pietryga, znany na Gōrnym Ślōnsku ze “Skansenu na wagę chleba”.
Zaproszōmy
Źródło: Stowarzyszenie DURŚ
Najpopularniejsze


text:
Tyrrenske mórjo
Tyrrenske mórjo jo źěl Srjejźnego mórja pśi pódzajtšnem brjoze Apenninskeje połkupy, kótara jo wótźělujo wót Jadrańskego mórja.
Na pódzajtšu a dłujkem zajtšu granicujo Tyrrenske mórjo z italskeju twardeju zemju, na pódpołdnju z italskeju kupu Siciliska a na pódwjacorje z italskeju kupu Sardiniska a z francojskeju kupu Korsika. Na pódpołdnju jo pśez Messinsku wuscynu zwězane z Ioniskim mórjom a na pódpołnocy jo zwězane z Ligurskim mórjom.
Tyrrenske mórjo ma maksimalnu dłymokosć wót 3840 metrow a płoń wót 231 000 kwadratnych kilometrow.


text:
Z digitalnym naprašnikom so studentka germanistiki na Mnichowskej Ludwiga Maximilianowej uniwersiće Melina Kubista na Serbow wobroća. W bachelorskim dźěle chce wona němsku mjeńšinowu politiku z wosobinskim hódnoćenjom serbskich wobydlerjow přirunować. Cordula Ratajczakowa je so z 22lětnej rozmołwjała.
Kak sće mysličku slědźenja zrodźiła?
M. Kubista: Mějach seminar na uniwersiće wo temje „rěče zachować“. To je mje zajimowało, tak sym tam referat wo serbskej rěči dźeržała a pozdźišo tež domjace dźěło wo tym spisała. Dokelž so dźeń a hłubšo z maćiznu zaběrach, nětko studij z wotpowědnym přepytowanjom přez naprašnik wotzamknu. W srjedźišću steji prašenje, što Serbja wo tudyšej politice dźerža. Su woni spokojom ze spěchowanskimi naprawami, z rozšěrjenjom wědy wo Serbach, z kulturnymi poskitkami kaž tež z politiskimi móžnosćemi samopostajowanja? Wězo so tež wobhonju, kak by so spěchowanje polěpšić hodźało.
Kajki je dotalny wothłós?


text:
rozsuźijoš wó tšawje
wó mucnej tšawje na rowje
njewoblutujoš, ow ně
maš ga pśecej pšawje
pó tych měrach w twójej głowje
małučko jan cyniś trjebaš
zdychujoš a zewaš
te měry su tak niske
dno jo kradu bliske
w chłodnem wětšyku
wše te spła se machocu
a pśez row se chrapocu
njewiźone łdzy do gjaršyje
a njezgódny wětšyk dujo
a mało to śi gnujo
rozsuźijoš wó słowje
wó pórostku na rowje
njenapinaš se, ow ně
wšo za tebje derje
wšo za tebje derje
sy na mucnej cerje
do proznego jan glědaš
zdychujoš a zewaš
Źilka
Stwórtego apryla jo se w literarnej kafejowni lipsčańskego Doma knigłow lyriski wjacor pód temu »Erdkunde« wótměł. »Zemjepis« jo se how ako lyriske wusměrjenje pśedstajił. Pśeto – ako moderator wjacora, germanist Peter Geist, jo wuzwignuł – wót někotarych lět jo to pśedewšym lyrika, kótaraž namakajo wósebnje se góźecu rěc za wuzgónjenje našogo se malsnje změnjajucego swěta, za refleksiju póměra mjazy indiwiduumom a towarišnosću, za nowe zwězowanje zazdaśim rozrytego banta mjazy zachadnosću, pśibytnosću a pśichodom. Nowe synergije twóri lyrika źinsa rowno glědajucy na pśechady (»transicije«) na wšakoraku wašnju, z tym teke glědajuca na globalizaciju, globalny kapitalizm, wuklukowanje planeta a znicenje pśirody.
Pśistupy k takemu su wšakorake, teke mjazy europskeju lyriku pśibytnosći. To su publikumoju zwobraznili tśi basnikaŕki a jaden basnikaŕ z cytanim ze swójich basnjow. Ako »Schwergewichte der deutschen Gegenwartslyrik« jo moderator jich nejpjerwjej pśedstajił, a pón jo precizěrował. Na jaden part stej tam ako gósća byłej Kerstin Hensel a Marcel Beyer (»Erdkunde« ako tema togo zarědowanja jo librowała titel jogo zběrki basnjow wót 2002), kótarejuž twóŕby w nimskej rěcy su. Na drugi part jo tam teke była Olga Martynova, w Nimskej bydleca Rusowka, kótaraž ako ruski teke nimski pišo. A mimo togo jo samo Serbowka, naša Róža Domašcyna, pśibytna była, kótaraž, to se wě, serbski a nimski pišo.
Město Sighişoara (hungorski Segesvár, nimski Schäßburg) we wutšobje Sedymgórskeje, kótaregož historiski centrum wót 1999 k swětowemu kulturnemu derbstwoju UNESCO słuša, jo pla turistow znate pśedewšym ako (pózdatne) rodne městno sławnego wjercha Vlada III. Drăculea. Cłonki kulturneje kupki »Serbska reja« z Lipska/Chóśebuza – Gregor Kliem, Fabian Jacobs, Beth Fogleman, Robin Brück a Clemens Isensee, ako su ze mnu dnja 20tego awgusta z najmjetym małym busom do Sighişoara jěli – pak njejsu byli na slědach togo kšejłacnego groby Dracula. W koferowem rumje smy sobu pśiwjadli kopicu muzikowych instrumentow a samo pór głažkow z błośańskimi górkami – ale žeden kobołk. Wjeliki event, kenž jo nas dotam pśiwabił, jo był interetniski festiwal »Proetnica«, kenž jo lětosa južo k 16temu razoju w Sighişoara etnokulturnu wjelerakosć swěśił. Kulturne kupki wšyknych 20 rumuńskich mjeńšynow (mjazy nimi na pś. Hungory, Roma, Grichy, Pólaki, Ruteny a Tatary) su tam wót 22. do 26. awgusta ze spiwanim a rejowanim wustupili. A lětosa jo tam k prědnemu razoju teke kupka ze serbskeju kulturneju slězynu wustupiła: Serbska reja. Ale kak jo se to wušykowało?


text:
Kōnsola szpilōw wideo
Kōnsola szpilōw wideo – kōmputer ô wyspecjalizowanej architekturze przeznaczōny zaôbycz do sztartowaniŏ szpilōw[1].
ÔpisEdytuj
W ôpaczności do ôsobistych kōmputrōw kōnsole majōm ôgraniczōny interfejs używŏcza a dostymp do administracyjnych ustawiyń. Zaôbycz niy je tyż możliwe umodernianie podzespołōw[1]. W niykerych kōnsolach możliwe je zainstalowanie w połni funkcjonalnego ôperacyjnego systymu. Kōmputer porzōnd je wrażōny w niysrogim budōnku wyposażōnyj w zdatne złōncza (dlŏ gamepadōw, telewizōra, zasiylaniŏ a inkszych).
Dlŏ kōnsolōw dostympne sōm roztōmajte masziny do sterowaniŏ szpilym, na przikłŏd:
- gamepad[1] (bazowe maszina do sterowaniŏ postaciōm we szpilu)
- arcade stick (zaôbycz do bijatyk, przewijanych strzylanin jak tyż szpilōw na autōmatach)
- gitara abo inksze insztrumynta (do szpilōw muzycznych z seryje Guitar Hero, Rock Band itp.)
- świytlna pistōula (do szpilōw FPS, w kerych niy keruje sie chōdzkōm bohatyra)
- lynkera i depty (do wyścigowych szpilōw)
- mata (do tanecznych szpilōw)
- kerujōnce pokryntło – używane we klasycznych szpilach zorty Pong
- mikrofōn (SingStar, Rock Band, Guitar Hero)
- Wii Remote, PlayStation Move, Kinect, EyeToy – kōntrolery ruchu
Gyneracyje kōnsolōwEdytuj
Przipisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Konsola – handheld. Gry-Online. [dostymp 2021-02-16].


text:
Akční / Krimi
Polsko,
2015, 44 min
(další profese)
Hrají:
Olga Boladz
, Janusz Chabior
, Wojciech Zielinski
, Kamilla Baar
, Marcin Bosak
, Jan Frycz
, Andrzej Grabowski
, Eryk Lubos
, Wojciech Machnicki
, Agata Kulesza
, Joanna Jeżewska
, Jan Jurewicz, Robert Bielawski, Kinga Buczyńska-Kańtor, Rafał Budnik, Katarzyna Czapla, Rafał Dajbor, Agnieszka Fórmanowska, Paulina Gajewska-Biranowska, Paweł Gosk, Jan Jakubowski, Filip Janik, Robert Janik, Dariusz Karpiński, Paulina Klimaszewska, Tomasz Kotowski, Ewa Krzemieniecka, Irmina Lizończyk, Małgorzata Liwińska, Maksymilian Michasiów, Stefania Nowakowska, Stanisław Pąk, Mariusz Seliwonik, Ryszard Sokołowski, Grzegorz Stelmaszewski, Jarosław Szczepaniak, Józef Teofiluk, Radosław Tropisz, Robert Waćkowski, Tadeusz Zawadka, Barbara Zawadka, Aldona Jankowska (více)


text:
Što wučinja wšědny dźeń žonow w Kamerunje? Što jich zaběra? Z čim so bědźa? To móžachu zajimcy na přehladce »Kamerun z wočemi tysac žonow« w Korzymskej galeriji FLOX dožiwić, hdźež pokazachu so fota kamerunskich maćerjow, hospozow, staruškow a młodych žonow w městach a na wsach. Wustajeńcu na starosći měłoj stej jeje majestosć Esperance Cadé, mać krala w Baffoussamje, a Aimée Nguemtchueng, doktorandka na Uniwersiće Yaoundé a na Wysokej šuli Žitawa/Zhorjelc.Wonej stej ze žonami rěčałoj, fota zhotowić dałoj a je komentujetej. Žony w Subsaharje wobsedźa jeničce jedyn procent wšeho zamóženja, produkuja pak dwě třećinje wšěch ratarskich wudźěłkow. Wone su pupk towaršnosće, sylne, angažowane a wojuja wo to, zo bychu swoje swójby zežiwili a swojim dźěćom šulske kubłanje zmóžnili. Wšelake wobrazy pokazuja diwersitu kraja, kotraž so mjez druhim w tym pokazuje, zo eksistuja po cyłym Kamerunje 240 do 320 wšelakich rěčnych skupinow. To wosebite je, zo podawaše wustajeńca wid znutřka, žadyn z cuzymi wočemi barbjeny swět – rólu žony Kameruna mjez tradiciju a modernu, jich bój, wšědny dźeń, starosće a nadźije. Wot kamerunskich, sakskich, šleskich a čěskich wysokich šulow zhromadnje přihotowana wustajeńca ma skrućenju partnerstwa z Afriku, wosebje z tamnišimi žonami słužić. Nastate fota, kotrež wuprudźeja poetisku móc, pak pohnuwachu Aimée Nguemtchueng basnje napisać, kotraž na wotewrjenju wustajeńcy přednjese. K tomu čitachu so na zarjadowanju němske přełožki. Róži Domašcynej stej so dwě wosebje zalubiłoj a je jej do serbšćiny přenjesła (hlej předchadźacej stronje).
KATRIN ČORNAKEC


text:
Chicago
Spůłrzyndne: 41°54' N 87°39' W
Chicago – mjasto we USA, pouožůne nad jeźorym Michigan we stańe Illinois. Chicago je třećym co do wjelgośći a zaludńyńo mjastym we Stanach Zjydnočůnych zarozki po Los Angeles a Nowym Jorku.
Chicago wroz s předmjeśćůma twoři guůwno metropolijo mjejsko pouožůno na střodkowym wschodźe Stanůw Zjydnočůnych. Je tyž guůwnym cyntrům biznesowym, kulturalnym a naukowym, a samo mjasto a uokolice přežywajům uokres gwoutownygo rozwoju a ekspansyje. Nojbližšymi a nojwjynkšymi předmjeśćůma sům mjasta Niles, Elmhurst, Melrose Park, Franklin Park, Cicero, Joliet, Addison, Evanston, Schaumburg i Wood Dale.
Chicago je uokreślane mjanym "Wjetřne mjasto" (ang. Windy City).
Nojwjynkše poza Polskům skupisko Poloków a ludnośći pochodzyńo polskigo (ůng. 1,1 mln osůb polskigo pochodzyńo, we tym ůngyfer 250 tyś. godajůncych na co dźyń we polskij godce). Uobezdřij tyž: Jackowo.


text:
Bremerhaven
Bremerhaven (delnjoněmsce Bremerhoben) je bjezwokrjesne město na sewjerozapadźe Němskeje, kotrež słuša jako eksklawa k Bremenej.
Wulkoměsto ze 113.000 wobydlerjemi je dźěl metropoloweho regiona Bremen/Oldenburg a nadeńdźe so při wuliwje Wesery do Sewjerneho morja něhdźe połsta kilometrow sewjernje Bremenskeho centruma a 90 kilometrow zapadnje Hamburga. W Bremerhavenje wuliwa so nimo toho rěčka Geeste do Wesery. Měšćanski teritorij je wobdaty wot Cuxhavenskeho wokrjesa.
Tradicija jako přistawne město započa w lěće 1830 z wotewrjenjom prěnjeho přistawa a je hač do dźensnišeho wuznamna. Zdobom přetwari so město wot industrijneho na wědomostne a posłužbowe stejišćo. Znaty je Bremerhaven tež za swoju swětłownju a kulturne zběrki w Němskim namórniskim muzeju, w Domje wupućowarjow a w Klimowym domje.
Přistawny teritorij blisko něhdyšeje šwedskeje twjerdźizny Carlsburg ze 17. lětstotka bu w lěće 1827 wot města Bremena kupjeny ze zaměrom twarjenja noweho mórskeho přistawa. W bliskosći nadeńdźeštej so hižo cyrkwinskej wsy Geestendorf a Wulsdorf, kotrejž běštej so w lěće 1139 k prěnjemu razej naspomniłoj.
WobrazyWobdźěłać
ŽórłaWobdźěłać
- ↑ Citowanski zmylk Njepłaćiwa referenca formy
; žadyn tekst za referency z mjenom
Metadaty wobydlerstwo DE-HBpodaty.; $2


text:
„Na serbskosći je so mi přeco hižo zhromadnosć lubiła. Wobdźiwuju žiwu kulturu, předewšěm zhromadne spěwanje a hudźenje“, zwuraznja Felicia Touvenotec.
Narodźiła so a wotrostła je mjeztym 22lětna w francoskim měsće Nancy, na sewjerowuchodźe kraja, njedaloko němskeje hranicy. „Moja mać jako rodźena Konječanka ze mnu serbsce rěči, tuž mi rěč cuza njeje. Něhdźe jónu wob lěto běch jako dźěćo we Łužicy a sym swójbnych wopytała. Jónu bě mje kmótra na nabožny tydźeń w Chrósćicach přizjewiła. Na njón so derje dopominam, dokelž móžach tam z dźěćimi cyły čas serbować. Dožiwich pak tež jutry a dalše nałožki we Łužicy. Tehdy kaž dźensa so wjeselu serbsku rěč słyšeć a rěčeć. To je něšto cyle wosebite za mnje, wšako je wona zdobom wažny dźěl mojeje identity.“


text: My Serbja smy zawěrno bohaći na dobrych a smjerć dobrych tradicijach. Jedna ze smjerć dobrych tradicijow je basnjenje. Kelko serbskich basnikow je z klina našeje rjaneje Łužicy wušło! Šěsćdźesat zešiwkow wopřijima rjad »Serbska poezija«, Olymp serbskeho basnistwa. A zwjeselace je, zo je tale smjerć dobra tradicija tež w našej młodej generaciji žiwa. To je mjez druhim lońše Literarne wubědźowanje LND a Załožby za serbski lud zaso pokazało. Syła młodych pisacych – najmłódši wosom lět! – je basnje zapodało. Sam sym był čłon jury a mje je runjewon wozbožiło, zo bě mjez nimi telko wušiknje rymowanych. Je dźě čisće rymowana baseń nonplusultra wšeje poezije. Haj, naša młodźina wě wo wuznamje rymowanja za traće našeho ludu, byrnjež tola »serbski basnić«, z čistymi žónskimi a muskimi rymami, »kus dźěła ćežki jara ... je, a – dźaka w Serbach mało«. Ně, »słónco serbskeje poezije« bohudźakowano »hasło« njeje, kóžde ranje nam znowa schadźa, njedźiwajcy toho, zo wjetšina ludźi dźensniši dźeń jeho schadźenje hižo zańč nima. Lědma wotućiwši z poł wočinjenymi wočimi chcyćiwa na smartfon pohlada, ležacy wšu nóc pod hłowakom, zo njeby božedla bóh wě što skomdźiła, a wostanje na wobrazowce wisajo, čehoždla tale wjetšina ludźi dźensniši dźeń wozbožace schadźenje słónca prosće skomdźi. Haj, wono nadal schadźa. Wutoru po jutrach na přikład, słónco bě runje schadźało, da je mi młody basnik, kotrehož mjeno do toho njeběch znał, z mejlku baseń pósłał – wěsće běše jutry doma kaž my wšitcy a měješe wjele chwile za basnjenje –, na kotrejž sym so, dohladawši so jeje připadnje w dźankmejlkowym kašćiku, hdźež bě so zabłudźiła, wulce radował. A dokelž dyrbimy w tychle ćežkich časach předewšěm na to dźiwać, zo nam wone humor njerubja, sym so młodeho basnika nablaku prašał, hač směm jeho baseń wozjewić. Najprjedy njeje to chcył, je wotmołwił, zo baseń tola ćišćahódna njeje, zo by so naposled jenož hańbował, ale po třećim abo štwórtym borkanju je do toho zwolił – z wuměnjenjom, zo anonymny wostanje. A tak smě Rozblad dźensa baseń anonymusa prawozjewić:


text:
Szpacyrkym po Cieszynie
“Gdo sie za swój jynzyk wstydzi takim nich sie każdy brzidzi”
"Moja ty słodko cieszyńsko mowo
być zawsze do prawjynio gotowo
a jak cie uż żodyn nie bydzie rozumioł
to jyny wiater bydzie po naszymu szumioł"
POZÓR! Kiery nimo chynci tego czytać, abo kansi wraził łokulory, abo mo moc roboty i łoczy go bolóm to se może tego posłóchać jak prziciśnie tóm biołóm szczałke w tej czyrwiónej kostce, kieróm nóńdziecie pod spodkym”.
Inszóm kiśnie
Dzisio bydzie kapke o rozmajtym caparcie, ździorbach, hobach, harapuciu i charmynziu. To sóm wszecko wieca, kiere uż ludzióm nie sóm przidajne, bo abo przestały fungować, abo uż sóm tak zmazane, że sie nie do ich wypucować, abo uż nie sóm modne. Podziwejcie sie ludzie do czego my uż dzisio doszli, że każdy capart i rozmajte hoba potrzebujóm inszej kiśni, abo inszego placu. Na papiór i papyndekiel je inszo, na zielazo inszo, na szklane wieca inszo, na plastik inszo i aji na rozmajte niedojedzóne wieca też inszo. Spółniołech se, że eszcze na rozmajtóm oblyczke też je inszo, bo łóna je kansi nieskorzij prano i w kszeftach przedowano. Wszecko by to było dobre, ale moc ludzi je uż takich co nie poradzi czytać, bo downo skóńczyła szkołem, a dzisio dziwo sie yno na telewizor, abo posłócho radyja. I skyrs tego analfabetyzmu dziynnie idzie uwidzieć, że cały tyn capart kiery uż żodyn nie potrzebuje wciepowany je do jednej kiśni w kierej lekciyj mogóm cosi wychledać rozmajci babrocy. Jako to kiejsi było, że ludzie ni mieli potrzeby nic nie wyciepować i poradzili żyć dłógi roki s tymi samymi ździorbami we swojich kwartyrach, tego nie wiym, ale tak było. Kiejsi wszecko było sprawowane tak dłógo jak sie yno dało, a nieskorzij jak to było drzewiane, to zustało pocipkane na gnotku i chyniónne pod blache. A insze wielki zieleźne wieca zbiyrali złómiorze i żodne charapuci żodnymu sie kole chałupy nie plyntało. Wszeckim sie zdo, że sóm my coroz móndrzejsi, a to ni ma do kóńca prowda, bo eszcze nie tak downo żodyn szklanej flaszki by nie wyciepoł yno umytóm zaniós do skupu. To samo było ze zielazym i papiórym, kiery też dycki szło przedać i mieć za to porem groszy.
Mini słownik gwary cieszyńskiej:
capart - mało potrzebne rzeczy, ździorba - nieużywana rzecz/grat, hobo - niepotrzebny grat, harapuci - rupiecie, charmynzi - chrust, gałęzie, przidajne - potrzebne, zmazane - brudne, podziwejcie sie - popatrzcie się, kiśnia - skrzynia, papyndekiel - karton, wieca - rzeczy, oblyczka - ubiory, kansi - gdzieś, kszeft - sklep, wyciepowany - wyrzucany, poradzili - potrafili, wychledać - wyszukać, kwartyr - mieszkanie, pod blache - do pieca, nieskorzij - później sprawowane - naprawiane, pociupkane - porąbane, gnotek - pieniek, dycki - zawsze, przedać - sprzedać.
Tóż miyjcie sie wszedcy dobrze i wiesiołego popióntku.


text:
Z wuspěchom přećiwo Borussiji Hildesheim je FC Energija Choćebuz swój přihotowanski program na nowu sezonu regionalneje ligi zakónčiła. Z wosom testowych hrow je FCE šěsć dobyła, jednu njerozsudnje hrała a jednu přěhrała. „Wosom nowych hrajerjow bu angažowanych. Jich wukony budźa nadźije na wuspěch“, praji tež šeftrenar FCE Claus-Dieter Wollitz. Do pokalneje hry přećiwo Werder Bremenej 1. awgusta w Choćebuzu je sportowy reporter Georg Zielonkowski hišće raz z Claus-Dieterom Wollitzom porěčał.
Kak wupada Waš facit, nastupajo nowopřichady?


text:
Rěčny kućik dr. Jany Šołćineje z wusyłanja 21.07.2010 Kuschelecke
Hauptinhalt
W předawanišćach meblow kaž tež we wabjenskich prospektach čitamy husto słowo „Kuschelecke“. Němska zestajenka dwoje pomjenuje – pak wosebje přijomny róžkowy konopej, pak róžk za hrajkanje abo za wotpočink w pěstowarnjach abo w šulskich hortach. Kak pak je serbsce pomjenujemy? Za němske „Kuscheltier“ wužiwatej so wotwodźence pleńčatko abo přitulenčko. Kućik za pleńčenje abo róžk za přitulenje byštej so tuž derje hodźałoj. Tež na zarjadach abo w institucijach su róžki abo kućiki, w kotrychž hustodosć křesło abo konopej steji - tam pak skerje z neutralnej funkciju. Móžeš so tam skrótka posydnyć a sej woměrje to abo tamne přečitać. Tuž nima tež moje leksikaliske wopisowanje rjanych meblow a mjechkich konopejow za přitulenje być namjet za wuhotowanje serbskich institucijow!


text:
Ligurske morjo
Ligurske morjo (italsce Mar Ligure, francosce Mer Ligurienne) je małe morjo při zapadnym brjoze Apenninskeje połkupy. Bu wažene za dźěl Srjedźneho morja a słuša tuž k Atlantiskemu oceanej.
Mjezuje na wuchodźe z italskej twjerdźu a na juhu z francoskej kupu Korsika a italskej kupu Elba. Na sewjeru mjezuje z francoskej twjerdźu, z Monacom a z italskim regionom Ligurskej.
Ligurske morjo je na juhu zwjazane z Tyrrenskim morjom a na zapadźe ze šěrokim Srjedźnym morjom. Ma přestrjeń wot něhdźe 120.000 kwadratnych kilometrow a maksimalnu hłubokosć 2569 metrow.


text:
Ôstōńcie z Bogiym
niedziela, 14 kwietnia 2019
Biblia po ślōnsku 48
Czytanie z Ksiyngi proroka Izajasza
Pōn Bōg doł mi gryfno gŏdka, cobych poradziōł spōmoc dobrym słowym biydoka. Kożde rano majtŏ mie w ucho, cobych suchoł, jak szkolŏrz. Pōn Bōg ôtwar mi ucho, a jŏ sie niy zapar ani żech sie niy cŏfnōł.
Podłożōł żech moje plery, coby mie prali i moje lica, coby mie tarmosiyli za broda. Niy skrył żech mojij gybmy przed spieroniyniym i ôbcharkaniym.
Pōn Bōg mie spōmŏgŏ, beztōż niy ruszajōm mie ubliżynia, a moja gymba je jak berga i wiym, że niy bydzie mie gańba.
Czytanie z Ksiyngi Świyntego Pawła Japostoła do Filipian
Krystus Jezus, kery istniōł we Bożyj postaci, niy użōł sposobności, coby być na równi z Bogym, ino sōm sie wszyjskigo wyzbył i przijōn postać sugi, no i stoł sie blank podany na ludzi. Dyć we zewnyntrznyj postaci boł uznŏwany za człeka, poniżoł sōm siebie i stoł sie posuszny aże do śmierci - i to śmierci krziżowyj.
Beztōż tyż Bōg Go nade wszyjsko wywyższōł i darowoł Mu miano wiynksze niż wszyjske miana, coby na miano Jezusa klynkły wszyjske istoty niybieske i ziymske, i podziymne. I coby wszelaki jynzyk wyznoł, że Jezus Krystus je Pōnym - ku kwale Boga Ôjca.
Ôstōńcie z Bogiym
Subskrybuj: Komentarze do posta (Atom)
Etykiety
zdjęcia (2247) wiara (935) podróże (780) polityka (640) Pismo Św. (601) po ślonsku (423) rodzina (376) Śląsk (349) historia (327) Kościół (286) humor (270) zabytki (254) Halemba (233) człowiek (205) praca (192) książka (171) sprawy społeczne (166) gospodarka (155) muzyka (153) święci (138) Ruda Śląska (128) Grupa Poniedziałek (108) filozofia (101) ogród (101) Jan Paweł II (92) Covid19 (87) sport (73) miłosierdzie (72) dziennikarstwo (63) środowisko (63) film (60) muzeum (58) biurokracja (51) Papież Franciszek (48) Szafarz (39) varia (36) wojna (34) św. Jacek (28) dom (24) teatr (21) makro (7)


text:
Sosnowyj Bor
Sosnowyj Bor (rusce CocHoBый Бop) je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje na zapadźe Leningradskej oblasći při brjoze Finskeho zaliwa. Ma něhdźe 67 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1958 załožiło a ma wot lěta 1973 měšćanske prawa. Sosnowyj Bor słuži dźensa hłownje jako dźěłaćerske sydlišćo wot lěta 1967 natwarjeneje jadroweje milinarnje ze samsnym mjenom.
Žórło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Wuslědki wšoruskeho ludličenja 2010. Zwjazk 1. Ličba a rozdźělenje ludnosće. Tabulki 5, str. 12–209; 11, str. 312–979


text:
Kronos
Kronos je w grjekskej mytologiji najmłódši syn Gaie (zemja) a Uranosa (njebjo) a nawjedowar Titanow. W romskej mytologiji wotpowěduje jemu Saturn(us).
Etymologija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Jeho mjeno zwjazachu w antikskej ludowej etymologiji hižo jara zahe z mjenom boha časa Chronosom, štož je pak etymologisce wopaki. Spočatnje běštaj to dwaj bohaj, kotrajž so potom w někotrych tradicijach zjednoćeštej. Prašenje za prawej etymologiju je zwadne; tuka so, zo je so słowo Kronos wot kraino wotwodźiło. Po tym je Kronos tón, kiž zakónči, zdokonja.
Prawdźepodobniše pak je, zo je mjeno předgrjekskeho pochada a Kronos z někajkeje předgrjekskeje tradicije přewzaty.
Mytologija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
W zažnym času mytologije njeměješe Kronos hišće žane krute městno w genealogiji bohow. Ze wšelakorych wersijow mytosa je so Hesiodowa přesadźiła, w kotrejž so Kronos jako syn Uranosa a Gaie wobhladuje.
Dokelž je Uranos swoje dźěći – kyklopow a hekatoncheirrow – tak hidźił, zo je jich do Tartarosa, do podswěta, zatamał, porodźi Gaia swoje dalše dźěći – titanow – skradźu. Wona naštyka skónčnje Kronosa, zo by swojeho nana ze serpom kastrěrował.
Kronos bu z tym knježićel nad swětom a załožićel Złoteje doby. Po rysowanju Hesioda wuda so jeho sotra Rhea na njeho. Ze stracha, zo jeho dźěći jemu móc wozmu, zežra wón je: Hestiu, Demetera, Hera, Hadesa a Poseidona, tych Kronidow. Najmłódšeho syna pak, Zeusa, schowa Rhea po radźe Gaie a Uranosa w prózdnjeńcy hory Aigaion na Kreće, mjeztym zo poda Kronosej kamjeń do pjeluškow wity, kotryž tutón spóžrě, bjez toho zo by jebanstwo pytnył. Tak móžeše Zeus njemyleny wotrosć. Pozdźišo poradźi so Zeusej, swojeho nana z lesću a namocu přewinyć, na čož Kronos najprjedy kamjeń a po tym swoje spóžrěne dźěći wupluny. Zeus staji kamjeń na kultowe městno Pytho (Delphi), zo bychu jón smjertni wobdźiwowali.
Orphikojo powědaja, zo Kronos jednoho zakrasneho dnja wot mjeda, kotryž z dubow ćečeše, wopojeny ležeše a Zeus jeho tak sputać zamó a jeho na to do elyziskich honow, na „kupu zbóžnych“, wotwjedźe, hdźež Kronos do dźensnišeho přebywa. Tohodla traje Złota doba na elyzionje dale, mjez tym zo je so z kastrěrowanjom Kronosa na zbytnej zemi skónčiła.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Němska wikipedija


text:
Diskusijne koło jako zazběh zjawneje debaty wo změnje serbskeje hymny
Budyšin (SN/bn). Pod hesłom „Su jenož mužojo hódni wěčnoh wopomnjeća?“ wotmě so wčera na žurli Budyskeho Serbskeho domu diskusija wo serbskej hymnje. Na nju přeprošałoj běštej Maćica Serbska (MS) a Serbske Nowiny. Zawodnje zjima kulturny stawiznar dr. Franc Šěn swój w mejskim Rozhledźe wozjewjeny nastawk wo na změny bohatym wuwiću ody Handrija Zejlerja „Na serbsku Łužicu“, originalnje spisaneje w lěće 1827, k oficialnej hymnje serbskeho ludu. Přednošk wujewi, zo bu tekst wjacekróć přebasnjeny a – přewažnje estetiskich přičin dla – přiměrjeny. Předsydka MS dr. Anja Pohončowa rozłoži něhdźe 30 přitomnym, zo bě najstaršemu serbskemu towarstwu kritiski komentar w SN z přičinu, „zahajić diskusiju na zakładźe konkretneho namjeta. Změna měła tak mała kaž móžno być.“ W tak nastatej wersiji njerěka w druhim wjeršu druheje štučki hižo „... Ow, zo bychu z twojeho klina wušli mužojo ...“, ale „... Njech nam z klina twojeho, wuńdu žony, mužojo ...“. Basnica Róža Domašcyna přizna, zo sej originalnu baseń Zejlerja „přewšo česći“.
Pod heslom „Woheń a kristal“ je wčera wječor Nowa łužiska filharmonija w Budyskim Němsko-Serbskim ludowym dźiwadle hudźiła. Koncert pod dirigatom Ewy Strusińskeje wotmě so we wobłuku 33. šleskich hudźbnych dnjow. Jutře w Zielonej Górje planowane předstajenje wupadnje, njedźelu su twórby Hindemitha, Beethovena a Brahmsa hišće raz w Žitawje słyšeć. Foto: SN/Hanka Šěnec
Dypkowej partijiDo štyri wupytanych pokalnych koparskich hrow we wokrjesnym a pokalnym kole sobotu a njedźelu stej so dwě dypkowej partiji z wokrjesneje wyšeje ligi sunyłoj. Dotal njeporaženi Kulowčenjo wočakuja z pincy tabulki mustwo Sportoweho towarstwa 1922 Radwor. Radworska koparska rezerwa hraje w předehrě w 1. hłownym pokalnym kole. Tež prěnje mustwo SJ Chrósćicy 1981 ma hišće nachwatansku dypkowu hru. Do Chrósćic přijědźe SG Weixdorf.24.09. 12:15 HZ Wulka Dubrawa II/ Radwor II – Bretnig- Hauswalde24.09. 15:00 Módro-běli Kulow – ST Radwor24.09. 15:00 Arnsdorfske KT II – SJ Chrósćicy II24.09. 15:00 TSV Połčnica II – HZ Wóslink/Skaskow/ Kulow II25.09. 15:00 SJ Chrósćicy – SG Weixdorf25.09. 15:00 HFC Colditz – Budissa BudyšinSerbski wolejbulowy derbyW Budyšinje přewjedźe so póndźelu serbski wolejbulowy derby we wokrjesnej klasy Budyšin stafla wuchod. Nimo toho změja w sportowej hali 3. Srjedźneje šule na dr.-S.-Allendowej měšćanski derby.26.09. 19:30 Sokoł Budyšin – ST Mari ...
Kotre zestajane słowo so tu pyta?rjadownja 1aFoto: SN/Hanka ŠěnecSerbska zakładna šula „Jurij Chěžka“ ChrósćicyWot dypka k dypkejFota: Torsten Kellermann rjadownja 1b z rjadowniskej wučerku Simone Englerz rjadowniskej wučerku Mariju Ćěslinejz rjadowniskej wučerku Sabine Salowsky (naprawo) a Regine Krahl (nalěwo)rjadownja 1arjadownja 1c z rjadowniskej wučerku Verena LehmannMyslička Wězo wjeselu so nad wašimi wobrazami wo šulskim zastupje. Přichodne tydźenje chcu je tule wozjewić. Kak sće šulski zastup woswjećili? Waš Dźěćiznak. Nowych datowych postajenjow dla starši často rozsudźeja mjena swojich dźěći njewozjewić. Prosymy tuž našich čitarjow wo zrozumjenje.Kulowska Krabatowa zakładna šulaŠtó abo što so tu chowa? Zwjazaj dypki w prawym rjedźe a wuslědź je.
Sakski ministerski prezident Michael Kretschmer (CDU) je so minjeny kónc tydźenja wohnjowym wobornikam, zwjazkowej woborje, zwjazkowej policiji, techniskemu pomocnemu skutkej kaž tež Čerwjenemu křižej a dalšim pomocnym organizacijam za njesebičny bój přećiwo wulkemu wohenjej w Sakskej Šwicy dźakował. Cyłkownje 18 pomocnikam přepoda wón na zarjadowanju na twjerdźiznje Königstein Saksku medalju lěsnych wohenjow 2022, kotruž bě wón sam iniciěrował. Z njej dźakowaše so žonam a mužam, kotřiž su „hač k wučerpanju“ pomhali. Sakska je 3 500 medaljow zhotowić dała. Dalše dźakne zarjadowanje budźe w Torgauwje. Foto: Steffen Unger
Rědka kantata a nowe pišćeleOchranow. Towarstwo Srjedźoněmska barokna hudźba w Sakskej, Saksko-Anhaltskej a Durinskej zarjaduje swój dwudnjowski koncertowy rjad „Barock.Musik.Fest.“ lětsa w Ochranowje. Jutře, sobotu, zahaja jón z wodźenjemi mjez druhim po tamnišim ludowědnym muzeju a po měsće. W 16 hodź. slědujetej pod hesłom „Concert lecture“ na cyrkwinej žurli Ochranowskeje bratrowskeje wosady zawodny přednošk a prezentacija „Herrnhaagoweje kantaty“ Philippa Heinricha Molthera. Pod nawodom Petera Koppa zahudźi cyłk Vocal Concert Dresden, solistaj budźetaj sopranistka Anne Stadler a bariton Clemens Heidrich. W 17.45 hodź. chce kantor Alexander Rönsch na samsnym městnje „mišterski wutwor pišćeletwarca Eule“ z cyle nowymi, tak mjenowanymi Tannenbergowymi registrami předstajić. W 19 hodź. přizamknje so „Spěwny wječor“. Zarjadowanje wuklinči zajutřišim, njedźelu, wot 9.30 hodź. z prědowanjom, pišćelowej hudźbu a „cyrkwinskim kofejom“. Za wodźenja kazaja sej popłatk 5 eurow, wšitke ...
Syła zajimcow chce so wohnjowy wobornik abo wohnjowa wobornica stać. Nawoda gmejnskeje wobory Ralbicy-Róžant Michał Maywald je zašłu wutoru zakładny wukubłanski kurs zahajił.
Sakski hospodarski minister Martin Dulig (SPD, nalěwo) wopyta dźensa dopołdnja zawod Lehmann GmbH Präzisionswerkzeuge w Małej Boršći blisko Hodźija, zo by so wo aktualnej hospodarskej situaciji na kraju informował. W srjedźišću rozmołwow z jednaćelskim towaršnikom zawoda Rolandom Lehmannom (naprawo) a zapósłancom Markom Šimanom (CDU) stejachu mjez druhim poćeženja za srjedźny staw nastupajo energijowu krizu. Dalši wobstatk rozmołwow běše dalewuwiće slědźenja a wuwića, wšako ma zawod za to swójski wotrjad. Twornja zhotowja z mašinami preciznostne graty za wšitke wulke industrijne hałuzy. Foto: SN/Hanka Šěnec
Marlene Langerowa z Wotrowa, čłonka iniciatiwy na dobro kapłana dr. Jensa Buliša piše:Tydźenja, 11. septembra, zhonichmy z wozjewjenjow wotpohlad biskopa Timmereversa, Chróšćanskeho kapłana dr. Buliša do Žitawskeje wosady k nowembrej přesadźić.To je za nas katolskich wěriwych jara zrudźaca powěsć. Hižo wjele lět smy we Wotrowje bjez swójskeho fararja. Administratiwnje so Wotrow přez Chróšćansku faru zastara. W zašłosći smy tež hižo serbskorěčnych duchownych (na př. přez wotchad do domizny) zhubili a w přichodźe so dalši na wuměnk podadźa.Kak wusko su cyrkej, wěra a rěč tu we Łužicy ze sobu zwjazane, móžemy wšitcy dźeń wote dnja w našich wjeskach dožiwić. Serbskich, serbskorěčnych duchownych bywa dźeń a mjenje. Hladajo na to, kelko Božich mšow smy hišće měli, jako mějachmy swójskeho duchowneho, je so ličba Božich mšow stajnje redukowała. Dlěši čas so hižo žane dźěćace a młodźinske kemše wjac njeswjeća. Tež ministranća su sebi samym přewostajeni. ...
Milenka RječcynaKóžda kriza woznamjenja zdobom wuwiće a postup. Wěčnje w kuće sedźeć, dokelž je so hdy jónu něšto nimo kuliło, ničo njepřinjese. Za to je swět přepisany. Tuž wěm, zo je najlěpje so duchownje hibać a z tym pódla być, hdyž so swět přeměnja, a nic na městnje teptać.Tak činja to tež starši, jako sylny postronk našeje towaršnosće, wuwiwajo iniciatiwy z wotmysłom, dźěćom najlěpše kubłanje zmóžnić. Dopominam so na tych, kotřiž su před wjace hač 20 lětami w Chrósćicach a pozdźišo w Pančicach-Kukowje stawkowali. Njezabudu na angažement staršich w Delnjej Łužicy, jako wuwojowachu sej prawo na rěčne kubłanje swojich dźěći w delnjoserbšćinje, a to nic jenož w nakromnych hodźinach abo po šuli. Widźu dźensa nanow a maćerje, kotřiž so za to zasadźuja, zo bychu swojim dźěćom zmóžnili serbskorěčne kubłanje wotpowědnje zamóžnosćam kóždeho jednotliweho. Přetož tež wnučki maja a změja z toho wužitk. ...
Towarstwo Šulska a domizniska stwa Ptačecy a tamniša wosadna cyrkwinska rada wuhotujetej zajutřišim, njedźelu, drastowe kemše. Po nimi chcedźa „kirbsoweho krala“ Halštrowskeje Hole krónować. Andreas Kirschke je so wo woběmaj podawkomaj z předsydku zarjadowaceho towarstwa Martinu Petschikowej rozmołwjał.Knjeni Petschikowa, hotujeće so na drastowe kemše. Što Was w tym zwisku inspiruje a motiwuje?M. Petschikowa: Zakładnu mysličku zrodźichmy w towarstwje hižo w lěće 2004. Chcychmy hordosć na domiznu a na serbske korjenje budźić. K prěnjemu domizniskemu swjedźenjej we wsy bě potom tak daloko. Helmut Kurjo, nazhonity znajer narodneje drasty z Blunja, podpěrowaše nas skutkownje při hotowanju, wšako njemějachmy w tym nastupanju přewjele nazhonjenjow. Tak běchu prěnje drastowe kemše wězo dosć zwažliwa wěcka. Ćim wjetše bě wjeselo nad poradźenjom.Što maće lětsa dokładnje planowane?
Pólska z nowym kanalom při Baltiskim morju nětko njewotwisnaWaršawa. Z hoberskim statnym aktom su minjenu sobotu na brjoze Baltiskeho morja w Pólskej projekt poswjećili, kotryž ma knježerstwo za „strategiske“: nowy Kanal přez kosu Wisły (Kanał przez Mierzeję Wiślaną). Mjez wobdźělnikami zarjadowanja běchu statny prezident Andrzej Duda, ministerski prezident Mateusz Morawiecki, předsyda knježaceje strony PiS Jarosław Kaczyński kaž tež zastupnicy cyrkwinskeje wyšnosće a dalši wobdźělnicy.Nowy kanal wotstroni wjelelětnu wotwisnosć Pólskeje wot Ruskeje. Dotal dyrbjachu Polacy Rusku wo dowolnosć prosyć, zo smědźa łódźe połkupu na ruskim boku njedaloko Kaliningrada wobjěć, zo bychu pólski přistaw Elbląg docpěli. Wuski přejězd leži 50 kilometrow sewjernje.
Šulerjo Worklečanskeje Serbskeje zakładneje šule „Michał Hórnik“ mějachu tutón tydźeń wosebite dožiwjenja w Stróži. 40 hólcow a holcow je w šulskim muzeju „K. A. Kocor“ cyłe dopołdnjo wšelakore serbske poskitki dožiwiło. Mjez druhim woni zhonichu, kak běchu šulerjo něhdy w šuli wuknyli, a so sami při pisanju z pjerom a tintu wuspytachu. Potom su so z projektowej sobudźěłaćerku Christianu Dinerec-Kubańkowej wo ptačkach w domiznje rozmołwjeli. Pozdźišo su sej ptačka ze słomy paslili. Syman Hejduška nazwučowa ze šulerjemi znaty serbski spěw „Ha widźu-li ptačata ćahnyć“ w modernej wersiji, kotryž na kóncu wšitkim zaspěwachu. Projekt „Šula Kocora“ w Stróži je zhromadna iniciatiwa někotrych kubłanišćow z towarstwom „Radiška“. Towarstwo chce tamniši muzej bóle wožiwić. W bywšej wjesnej šuli, kotraž nětko mjeno serbskeho komponista nosy, lětsa na třoch terminach tónle projekt přewjeduja. Tón serbska załožba přez idejowe wubědźowanje „Rěč wjaza“ spěchuje. Foto: Katja Liznarjec ...


text:
Mōmy pajździernik, a kedyjś bez1 duge lata gołdało2 sie na Ślōnsku na niego Oktōłber. A jak Oktōłber, to Oktōłberfest, jak Oktōłberfest, to piwo, a nojlepszym kamratym3 łod piwa je golonka. Joł żech sie pomyśloł, że tych 2 kōmpanōw4 wciepna5 razym do gorka i niech się tam trocha pokōmpiōm.6 To bōł7 piyrszy rołz8, jak żech robiōł golōnka, ale musza pedzieć,9 że chyba byda dō ni niy rołz, niy dwa wrołcoł.10 Je to proste, niy je take słone, jak te gotowe golonki, je fajnie miynke, a do tego mołcie11 wywar, ze ftorego12 sie idzie potyn13 zrobić zupa- joł robiōł kapuśniōk, ale o tym to już opowiym kedy indzi14 😉
Co potrza?15
ze 3 kg golōnek- nojlepi tylnich, bo te ze przodku to majōm nirołz16 yno same kojści17 i fet.
1 abo 2 piwa (zależy łod tego, jak lubicie tyn arōmat i ta leko18 goryczka)
połra19 ziorek ziela angelskego
połra listkōw bobkowych20 ( abo jak tyż niyftorzi21 gołdali: lorbelblatu)
połra ziorek pieprzu
sōl
2 łeżki mostrichu22
1-2 łeżki miodu
woda
Jak byjście sie potyn chcieli z tego zrobić zupa, to pod kōniec warzynia mogecie do tego wywaru wciepnōńć23 tyż ze 2 marchewki, pietruszka i zeler.24 Boryj25 łostołwcie26 sie do zupy. Joł do ni łostawiōł tyż jedne golonko, żeby bōło we środku tyż trocha miysa.27
Niyftorzi pyjklujōm28 te golōnki, mie sie jakosik niy chciało. Umōł żech je, wciep do garca, zaloł piwym i wodōm (muszōm być całe przikryte), wciep tam prziprawy i sie warzōły29 bez 2 godziny. Kebyście chcieli, to na łostatnie pó30 godziny mogecie tam wciepnōńć tyn grincojg.31
Potyn żech te golōnka wyciōng, ściōng żech ta tustoł32 skōra, położoł na blacha i rozgrzoł żech piec (funkcja grill abo jak łonyj33 niy mołcie, to sie go rozgrzyjcie na 200 stopni).
Mostrich żech pomiyszoł ze miodym ( idzie tam wlołć34 tyż ze 2 łeżki wywaru i dać trocha soli) i tym żech fajnie posmarowoł te golōnki po wiyrchu.35
Doł żech je do pieca na jake pó godziny- ale jakbyjście widzieli pryndzy, że sie za mocno brōnołcōm,36 to je wyciōngcie- i po robocie. Do tego trocha mostrichu, chrzanu, jako bōłka i wiyncyj niy trza… no, może jeszcze kufel piwa 😉 Smacznego 🙂
1przez
2mówiło
3kolegą
4kompanów
5wrzucę
6pokąpią
7był
8raz
9powiedzieć
10wracać
11mają Państwo 😉
12którego
13później
14kiedy indziej
15potrzeba
16nieraz
17kości
18lekką
19kilka
20laurowych
21niektórzy
22musztardy
23wrzucić
24seler
25por
26zostawcie
27mięsa
28peklują
29gotowały
30pół
31włoszczyzna
32tłustą
33jej
34wlać
35po wierzchu
36przypiekają


text:
inkl. MwSt. zzgl. Versandkosten
Sofort versandfertig, Lieferzeit ca. 2-3 Werktage
- Artikel-Nr.: 9783742023513
- Untertitel: Niedersorbischer Buchkalender
Beschreibung
Verlagsinfo
Źo su na Górach góry? Kak dalej ze starymi nałogami w nowem casu? Co na nas pśiźo, ga¸ brunica wěcej njebuźo? Z tymi pšašanjami zaběraju se Gregor Wieczorek, Silvio Smogoŕ a Bernd Kamjeńc w nejnowšej Pratyji, kótareje¸ titlowy bok pyšni foto z Gór. Z teje jsy zgóniju cytarje wjele ze starego a něntejšnego casa, a to take a wšake: mjaz drugim a¸ su tam krala sromośili a kamjeń do fararja chyśili a a¸ maju źinsa te ¸eńske to prědne grono we jsy! Lěto 2017 źe buźo pśedewšym jubilejne lěto reformacije. Toś jo pisała dr. Doris Teichmannowa wó reformaciskem casu w serbskich stronach Dolneje Łu¸yce a Trudla Malinkowa wó dolnoserbskich rozšyrjowarjach Bó¸ego słowa a jich pomnikach. Kogo¸ to wšykno njezajmujo: Mjazy 60 pśinoskami zawěsće ku¸dy wjele za sebje namakajo!


text:
Dymokratyczno Republika Kůnga
Dymokratyczno Republika Kůnga (République démocratique du Congo) – trzeće pod wzglyndym wjelgośći państwo Afriki, położůne we jeji strzodkowyj tajli, we dorzyczu rzyki Kůngo, u keryj ujśćo mo 37 km dostympu do Uoceanu Atlantyckigo. Nazwa, co uoznaczo "fyszter", pochodźi uod ludu Bakůngo. W uokreśe kolůńalnym DR Kůnga bůła mjanowano Swobodne Państwo Kůngo (do 1908) a Belgijske Kůngo (do 1960), a po uzyskańu ńypodlygośći we rokach 1971-1997 Zajir. Do uodrůżńyńo uod Republiki Kůnga (Kůngo-Brazzaville), DR Kůnga bůła znano tyż jak Kůngo-Léopoldville, a terozki, po smjańe mjana stolice, jak Kůngo-Kinshasa.
Nojwjynksze mjasta: Kinshasa, Lubumbashi, Mbuji-Mayi, Kisangani, Kananga. Mjyszko sam przez 250 etńicznych grup. Nojwjynksze to Kůngo, Luba i Můngo.