text:
Muzykancio chłowali instrumynta do skrzynie abo powiysali na kliki i zacynoł sie taki cas ze nikaś nie śmioł usłyseć zodnego granio ani tez zeby ka kto zaśpiywoł. Starzy ludzie z downości świata sanowali starodowne przykazy i zwyki i nigdy nie łomali w cas Jadwyntu tyk przykazow.
Był to cas łocekiwanio na narodzyni Jesuska . Teraz juz ta tak bardzo sie tego ludzie nie trzymajom ale downi zaroz było widno jak przyseł jadwynt. Ludzie we środy w piontki i soboty pościli a niektórzy co gorliwsi to w piątki cały dziyj ło wodzie zyli bo zek i ło takik swysoł.
Traciły sie na tyn cos nawet paradne łodziynia a ludziska a nojcyści baby chłodziły jak po załobie . Nika w tyn cos młodzi po karcmak nie chłodzili a baby i młode dziywki siadały do śkubanio piorek , cerchanio wełny a i swysno było miarowe grani prządek .Pewnie ze ta i casami młodzi kawalerzy przyśli po siedziej ku dziywcyntom ale jak by co zacyni za wiela dogrowaj to sie starzy krzywo patrzeli i zaroz ik usiotali. A długo siedzej tez nie dali.
W cas jadwyntu swysno było po wsi strzylani na batak bo młodzi i starse chłopy schodzili sie narobiać ze strojami zeby pote na stary rok piyknie sie przy kolynowaniu po wsi pokozać . Nimieli nic bardzo innego do roboty bo do karcmy nie śli a jak sie miyndzy sobom spotkali to ta casami przewrocili jakom łocyge ale tak ino leko zeby nie było wstydu ze w Jadwyncie do wola lejom .
Ludzie mieli cas na rozne rzecy a nojwiyncyj w tyn cos patrzeli co sie na polu bydzie robiło . Kie przysło świyntej Łucyje to zacynali patrzej jaki bydom dni i do samej wilije patrzeli i byleka na desce znacyli , cy wioło cy loło cy słonecko świyciło kozdy tyn dziyj mioł pokazować pogode na kozdy miesiąc przysłego roku . Godali ze łod Łucyje do wilije bado sie pogode na przysły rok. Dobrze jesce bocym jak nieboska ujno Panie łodpuś i ta grzychy, taki kalyndorz do badanio pogody robiła, powiym wom ze sie to downi nawet sprowdzało.
Z tym tez wiązoł sie jesce jedyn zwyk. Łod łucyje kozdy dziyj łodkładali po jednym drewiynku do samej wilije. Układali ik koło pieca a kie przyseł dziyj wilije polili tym drewnym w piecu i warzyli wigilijne strawy i piekli chlyb.
Powiym wom ze ludzie za downyk casow mieli moze w tyn jadwynt nie wiela do roboty ale mieli cas na sanowani zwykow i na przekozani downyk tradycji swoim dzieciom i wnukom. Teraz casy sie zmiyniły i nie wsyćkik młodyk ciekawi jako to było za downyk rokow . Jo wom zaś jeno tela powiym ze worto sanowaj wiare i zwyki dziadkow nasyk, chodźby tymu by nie zaginyły.
Na Beskidzie cichućko
Co sie stało na Beskidzie ? Cos tak cicho sie zrobiło?
Dzionki krotki, noce długi pola śnigiym przywikrzyło .
Nika nik nic nie zaśpiywo , dziywce w groniu ni za wysko
tak jak by kto urok hynył, i by sie uspało wszystko.
Zcichły gynśle ,zcichły basy, ty co wcora jesce grały
Baby zamiast kwietnyk spodnic zopaski ciymne ubrały .
Coz wom sie górole stało Ze sie radoś w wos podziała
co wom w sercak jak wiatr holny jesce wcora wiecor grała ?
A górole powiedzieli . Doś muzyki ! Doś zamyntu!
Juz po świyntym jes Jyndrzeju , przyseł teraz cas adwyntu!
Tak dziadowie nos ucyli ,ze w tyn cas trza spokojności .
Umiar mieć w jedzyiu w piciu i przezyć adwynt w skromności .
Ale kie sie adwynt skojcy i tyn cas spokojny minie
to weznymy skrzypce ,basy i bydymy grać dziecinie !
Tej dziecinie narodzonej co my se na niom cekali
i przez cały cos adwyntu tyk narodzin wziyrali .
Grojcie dudy ! Grojcie basy! Grojcie skrzypce, łokaryny !
Juz mogymy sie weselć w ty scynśliwe narodziny!
By sie cało brać górolsko w cas świontecny weseliła
by sie wiara i nadzija w nasyk sercak łodrodziła !
I tak robmy by my zawsze wiare przodkow sanowali
i bocyli ło tyk zwykak co nom dziadki przekozali.
Bo choć casy sie nom zwyrtły i sie syćko po zmiyniało
robmy tak by zwyki nase wdy sie w gorak sanowało!
HARNAŚ


c: text/html

text:
Juniorzy młodsi :
1 Daniel Derewońko (Bytom) - zdobywca Pucharu Polski w Kumite, medalista Mistrzostw Polski
2 Łukasz Mazur (Bytom)- medalista turniejów ogólnopolskich i międzynarodowych
3 Nikodem Ogoński (Częstochowa)- zdobywca Pucharu Polski w Kumite
4 Paweł Jęsiek (Bytom)-zdobywca Pucharu Polski w Kumite
5 Michał Moraszka (Wrocław) - medalista turniejów ogólnopolskich i międzynarodowych
6 Daniel Wiśniak (Wrocław) - medalista turniejów ogólnopolskich i międzynarodowych
7 Michał Sworobowicz (Wrocław)- medalista turniejów ogólnopolskich i międzynarodowych
8 Martin Kacer (Czechy) - medalista Mistrzostw Świata i Czech
9.Jakub Jakubiszak (Głuchołazy) medalista turniejów ogólnopolskich i międzynarodowych
Juniorzy:
1 Michał Kłosek (Bytom) - medalista Mistrzostw Świata, Europy i Polski
2 Marek Rzepka (Bytom)- medalista Ślaskiej Ligi Karate
3 Wiktor Kardas (Opole) - medalista turniejów ogólnopolskich i międzynarodowych
4 Adrian Kowalski (Głuchołazy)- medalista Mistrzostw Polski
5 Jakub Zajega (Bytom)- medalista Śląskiej Ligi Karate
6 Damian Gwiździński (Częstochowa)- medalista Śląskiej Ligi Karate
Rezerwa:
Kacper Woźniakowski (Częstochowa) - medalista Śląskiej Ligi Karate
Igor Skowronek (Częstochowa)- medalista Śląskiej Ligi Karate
Seniorki:
1 Maria Sowa (Bytom) - medalistka Mistrzostw Świata i Mistrzostw Polski
2 Anna Kuśnierz (Bytom) - medalistka Mistrzostw Świata i Mistrzostw Polski
3 Monika Tworek (Bytom)- medalistka Mistrzostw Polski i Pucharu Europy
4 Paula Drahan (Wrocław) - medalistka turniejów ogólnopolskich i międzynarodowych
5 Dominika Vasickova (Czechy)-medalistka Mistrzostw Świata, Europy i Czech
6 Hana Juranova (Czechy)- medalistka Mistrzostw Europy i Czech
Seniorzy :
1 Michał Sowa (Bytom) - medalista Mistrzostw Świata, Europy i Polski
2 Marcin Kozłowski (Częstochowa) - medalista Śląskiej Ligi Karate
3 Grzegorz Jęsiek (Bytom) - medalista Śląskiej Ligi Karate
4 Bartosz Kąpielski (Opole) medalista turniejów ogólnopolskich i międzynarodowych
5 Konrad Kardas (Opole)- medalista Mistrzostw Świata, Europy i Polski
6 Adrian Chaduła (Częstochowa) - medalista Śląskiej Ligi Karate
7 Miroslav Slezak (Czechy)- medalista Mistrzostw Świata i Czech

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- Szczegóły
-
HARNAŚ
-
Opublikowano: 23 kwiecień 2009
Ej moji ludkowie łobrociło sie to na tym świecie, i nic to nie bywo jako to kiesik bywało. Wiosna przysła,śniegi sie zabrały ku wodzie a po wiyrchak cichućko.Nika płuzek nie kwicy,nika furmon skiby nie łodwaluje.Nima juz tego wesołego zycio po groniak.Pola co to kiesik korcowali nase dziadki z lasa to juz wsio kicokami zarosło,ino
dziki świnie po tyk krzokak teraz krucom.Podziały sie zwady po niwkak.Bo sie ta tez ciynzko casami wadzowali.Tyn na tego ze mu dwa cyntle przy łoroł ,a zaś
baby jedna na drugom, ze kury przysade wygrzebały.Taki to były casy ze kazdy cyntel ziymie był sanowany...Wsyndy ludzie paśli i kazdy swoigo pilnowoł.Posali nawet po pajskim lesie chłodź ta leśnicy pilnowoł i jak spotkoł to krowy zabroł i logom wymłocił.Żabnicanie łorali i sioli po samym wiyrchu gronia.Wychłodzili do sopow i po kiela
nie po sioli i nie po sadzili ziomniokow to siedzieli w sopak na łonkak.Wyjyzdzali ludzie łod Sobalki łod Gondzioka,Micioki,Jyndrysi zaś łod Biegunow.Wiecorami po sopak siodowali polili łognie śpiywali.Rano zaś wcas śli do roboty.Na polane Spolno wyjyzdzali Kupcoki łod Fabisia.Jak się wziyni za łorani,a wziyni bekaj a wadzić
sie to jaze po Płonym było swysno jak wojujom.Do Dzisia sie smiejom po Płonym ze jak Kupcoki wysły łoraj na Spolnom ,to jaze kury ze strachu po krzokak siedziały i tydziyj jajek nie niesły.Taki to był gruch po niwkak i polanak.Teraz wsio sie to podziało.Jak wyndzies do gronia to ino ptoki spiywajom i dziki świnie rusajom kicokami.Ludzie ci co te ziym umiłowali po marli biydoki.Jak by sie teraz tu wrocili a uwidzieli co sie porobiło to by napewno nazod z zolu pomarli.Młodyk wlece do świata ,nima w nik juz tej zyłki do gospodarki.Godajom ino ze sie nie łopłaci.Ale cosik sie mi zdo ze sie jesce przyłogi za cerniom łod skibow a polany za biylom łod łowiec .Casy idom ku gorsymu to nie wiada cy sie nie bydzie trza nazod gospodarce ukłonić.Zawse z tej cornej kamiynistej ziymie mozna wyrwać kawołek dobrego chleba.Moze sie ta kie dockomy jak nazod zacnom puzki kwicej i wiokani sie bydzie niesło po gorak.Dej
boze zeby kie ta wiosna była tako jak bywała za downyk piyknyk rokow.


text:
Szkoła Organistowska w Gliwicach
Pniowiec – Parafia MB Królowej Wszechświata
Żernica – Św. Michała Archanioła
Nieborowice – Kaplica p.w. Św. Jadwigi Śląskiej
Sieroty - Parafia Wszystkich Świętych
Gliwice – Parafia Św. Jacka
Tarnowskie Góry - Sowice – Parafia Matki Boskiej Częstochowskiej
Tarnowskie Góry – Lasowice – Parafia Św. Katarzyny Aleksandryjskiej
Tarnowskie Góry – Parafia Św. Jana Chrzciciela i Św. Kamila
Gliwice – Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny
Nowe Chechło - Parafia Św. Brata Alberta
Tarnowskie Góry - Parafia Św. Anny
Tarnowskie Góry - Parafia Św. Józefa Robotnika
Gliwice - Parafia Miłosierdzia Bożego


text:
20. lětstotk
20. lětstotk započa so dnja 1. januara 1901 a traješe hač do 31. decembra 2000. Po dekreće kejžora Wylema II. swjećachu započatk noweho lětstotka w Němskej pak hižo 1. januara 1900. 20. lětstotk słuša k dobje nowowěka.
Najwažnišej podawkaj lětstotka běštej Prěnja (1914–18) a Druha swětowa wójna (1939–45) z holocaustom, zničenjom europskich Židow přez nacionalsocialistisku Němsku. Wot kónca druheje wójny hač do lěta 1990 steješe swět pod wliwom tak mjenowaneje „Zymneje wójny“ mjez supermocomaj, Zjednoćenymi statami a Sowjetskim zwjazkom, kotrejž reprezentowaštej dwaj systemaj – kapitalizm a komunizm. Němska bu mjez 1949 a 1990 do dweju statow rozdźělena – Zwjazkoweje republiki a Němskeje demokratiskeje republiki (NDR) – mjeztym zo zhubichu tamne tradicionelne europske wulkomocy kaž Zjednoćene kralestwo a Francoska dźeń a wjace mjezynarodneho wuznama a w běhu dekolonizacije tež swoje kolonije w Africe a Aziji. Tam nastachu wjele nowych njewotwisnych statow (n.př. Indiska, Pakistan, Algeriska, Kenija atd.). W srjedźnej Europje wobstejachu w běhu 20. lětstotka wjacore mnohonarodnostne staty, kotrež so po 1990 rozpušćichu, zdźěla měrliwje (Sowjetski zwjazk, Čěskosłowakska), zdźěla krawje (Juhosłowjanska).
Za Serbow bě 20. lětstotk dwustronski. Na jednym boku dóstachu po potłóčowanju a zakazu rěče pod nacionalsocialistami w NDR k prěnjemu razej šulstwo, swójske institucije, wědomostnaj institutaj, zjawnu dwurěčnosć a statne připóznaće, na tamnym boku zhubichu so runje w srjedźnej Łužicy wjele serbskich wjeskow dla wudobywanja brunicy a ličba serbskorěčnych spadny wot někak 150.000 kónc 19. lětstotka na mjenje hač 40.000 w lěće 2000.
Cyłkowna ličba swětoweho wobydlerstwa přiběra w běhu sto lět tak spěšnje kaž ženje do toho, wot něhdźe 1,8 miliardow w lěće 1900 na wjace hač 6 miliardow w lěće 2000.
Wrota koncentraciskeho lěhwa Auschwitz – symbol holocausta
Buzz Aldrin – druhi čłowjek na měsačku (1969)
Powalenje Berlinskeje murje w lěće 1989


text:
Firma Terra Soft Solutions zapòwiôdôła ju kòl kùńca lëstopadnika, że òddô do zladënkù darmôk (a nié jakno płatné zapisanié – jak to bëło przódë) wersëjã swòji distribùcëji Yellow Dog Linux 5.0 dlô Playstation 3 ë tã je ju mòżno pòbrac jakno òbrôz ISO ze szpédżélowich serwerów.
Yellow Dog Linux 5.0 je narô blós w wersëji dlô kònsolë Playstation 3, chòc je czëc ò tim, że mô sã pòkôzac téż wersëjô dlô PPC/Maca. Wersëjô 5.0 ùsôdzonô je w wikszim dzélu na Fedora Core 5 ë brëkùje jakno graficznegò òkrãzô desktopù Enlightenment e17, jaczé nié mô tak wiôldżich wëmògów jakno GNOME czë KDE.


text:
Gynsi pympek – wywiad
Dziyń frelek, zolyty, gyburstag abo weseli, co to mo wspólnygo? łodpowiedź je yno jedna! Kwiotki! Rozprawiomy z Dagmarą Krząkałom kiero kludzi kwiaciarnia Gynsipympek w Swiętochłowicach i godo prziy tymu po ślonsku.
1. Skuli czego żeście mianowali swoja kwiaciarnia gynsipympkiym?
Szukałach nazwy inkszy łod innych, co bydzie grać i z kwiotkami i ze Ślonskiem. Moja kwiaciarnia jest w śwuytochłowicach, a tu sie zowżdy godało.I tak przi tych poszukiwaniach łoblykłach się bez przipadek tresek łod Gryfnie – Gynsipympek, coch go dostała kiejs łod mojigo chopa ne geszynk – i tak sie problym rozwionzoł.
Rozważałach jeszcze Boli Oczko ;), ale to by zaś niekerzy mysleli że jakiś doktór łod ucz gabinet otwar…
2.Ludzie sie Wom pytajom ło ty miano? Wiedzom ło co sie rozchodzi?
Gynsi Pympek to w mowie polski stokrotka. Do mie to je nazwa oczywisto, ale niy kożdy rozumi ło co sie rozchodzi…. Jak żech tyn geszeft rychtowała to niekyrzy byli przekonani, że jako garmażerka się szykuje… :) tym barzi, że lokal mom po pizzerii :) (Jak już otwarłach to roz nawet jeden synek wloz i sie pyto czy już sie może pizza zamówić, a godom wom wcale u mnie nie wyglondo jak w pizzeri…) Hanysy mi fest przajom skuli ty nazwy, a inni sie uczom nowego ślonskigo słówka. Nie jednyn sie fest chichro.
3. Je tela roztomajtych kwiaciarni, powiydzcie nom co je u Wos takigo czego niy majom inksi?
Wyjontkowo kwiaciarka :D Taki drugi frelki nikaj niy znojdziecie !
A tak na serio to mom oferta, keryj w okolicy nie mo żodyn! Jako jedyno w Swiyntochlowicach oferuja:
- wybrane produkty łod Gryfnie a inksze na zamówienie – połowa Świonów już łazi w Waszych zokach :),
- balony na hel i na luft – łod koloru do wyboru – na roczek, na abrahama, na silwestra, na kożdo okazjo,
- tzw. lasy w szkle, kere sie chwolom ludzie we fyrmach, bo nie cza o nie szczególnie dbać, ino łod czasu do czasu podloć,
- miody ze ekologicznyj pasieki z róznymi dodatkami np. z melisom do tych to co sie gibko nerwujom.
- a jak ktoś chce miec gładki pysk to sie może sprawić peeling, masekszka abo mydełko zrobione yno ze naturalnych składników.
Ale przede wszystkim mom kwiotki prima sort. Zawsze swiyże i piykne i o wszystkie dbom jak ino idzie – kożdy kwiotek dostaje odżywka do wody, a na noc, chowom je do spcecjalnyj chłodni, co by mioły odpowiednio wilgoć i tymperatura. A i jeszcze sie pochwola, że tyż mom klima – bez kero w ty moi moi kwiaciarni mom stało temperatura ok. 16-18 stopni. i w lato i w zima.
4. Kwiotki u Wos majom ślonski nazwy?
Jeszcze nie mom tabulek z nazwami kwiotków po naszymu, ale bydom. W gowie mom pełno pomysłów, a to tak wszistko łoroz sie niy do pochytać…
5. Som jaki ślonski tradycje, kiere sie tyczom kwiotków? Dejmy na to strojynio sali na weseli? Abo inkszych uroczystości.
Od razu na myśli mom Ziolene Świontki. Z resztom, jak sama nazwa keruje. Na te swiynta zdobi sie chałupy kwiotkami i inkszym zielem. Trza jednak prziznać, że terozki mało kto to praktykuje. Barzi możno na wsi. W mieście tego nie widza, a jak już to u starzików.
Co sie zaś tyczy weselo, to ślonke Pani mode sie życzom piykny wianek na gowa. I to mi sie zdo jest tako tradycjo co nos – Ślonzoków wyróżnio. A i jeszcze se tak myśla, że tako szlaga, to na zicher mo być piyknie kwiotkami umajono, a nie ino jako żyła przeciongniiono co by na gibko halba dostać…
6. Z ludźmi co do Wos przyłażom czynściyj godocie abo mówcie?
A to różnie. Zależy kto przidzie. Dycki tyn nosz geszeft to nie ino do Ślonzowków jest… A u nos na osiedlach tyż wiela przijezdnych. Do kożdego żech jest na pewno tak samo życzliwo. A jakżech kogoś uraziyła, to bardzo przepraszom.
7. Jaki kwiotki, frele na ślonsku lubiom dostować nojbarziyj?
Królowo jest ino jedna… Róża. Czy gorolka czy ślonzoczka, kożdo frelka kocho różyczka. A odmian i kolorów jest tela, że sie w gowie nie mieści.
8. Som jaki świynta abo okazjie na Ślonsku, kiedy ludzie gupiejom i lecom kupować kwiotki na potynga?
Ja, pewnie że som. Ale cza pedzieć, że to niy som ino ślonske świynta. Myśla tu noj som przód ło dniu Mamulki dali to bydzie bydzie dziyn omy i opy, dziyń kobiet i dzyń św. Walka, co to był nie downo.
9. Poradzicie nom zdradzić jaki ślonski sekret dziynki kieremu wszyjstko bydzie gryfnie rosło?
Mie sie zdo, że to cza być dobrym czowiekiem. Jak ktoś jest szpetny, to sie go kwiotki nie bydom czimać… I nie godom tukej o wyglondzie, ale ło tym co w czowieku siedzi.
Pewnie, że dobrze tyż mieć do kwiotków grajfka i czasem z nimi pogodać i na nie lukać łod czasu do czasu czi aby niy majom za sucho.
A jak ktoś mo już cołkiym ptoka na pynkcie tych kwiotków, to niech im nawozu nasuje, bele niy za wiela bo padnom.


text:
Gwara
- Szczegóły
- Administrator
-
- Szczegóły
- HARNAŚ
-
- Szczegóły
- HARNAŚ
-
Cieplutki letni słonecko przygrzywało tego roku co cud. Łozgrzote jego ciepłym Beskidowe pasionki woniały maciyrzonkom i suchym siankiym co go niedowno chłopcyska łokosili . Zacon sie teroz nojweselsy cas dlo młodyk . Bo to w tyn cos kie sie już po wsiak łodrobili śli na łonki , coby swoje leśne polanki co ik dziadowie z lasa pazurami wydarli piyknie łokosić po grabić i do sopek uciś bo w tyn cos kozdy mioł na łonce takom sopecke co do ni siano dawoł a pote tez tam z krowami stoli kie sie łotawa chynyła coby piyknie wypaś .
A powiym wom ze było tyk sopek nojwiyncyj na Polynicy w Suchej i łod Ciyncijski strony zaś na Magorze . Wiadome było ze kie przydzie tyn cas łonkowego kosynio a pote pasiynio i pilnowanio bydła to wyndzie do tyk sałasow tela parobeckow a tela dziywek ze jeno giełceć bydzie łod wyskanio a nawoływanio sie z jednej polany na drugom . I tak tes było tego roku .
Na polynicy wiadome było ze sie na kludzom Żabnicanie a zaś na Magore Ciyncinianie ,Bystrzanie i ludzie z Brzuśnika . Ni mieli uni sie łokazyje kie indzi spotykaj ba jak przyseł tyn cas to sie przy swoi ciynzki robocie ześli.
I tak juz jedyn z drugim młody ino sie z mrugali i zaroz septaj zacnom .
Juz dziywki niby ze to grabiom a poziyrajom na chłopcow coz uni to ta telo urodzajom. Nogle chłopcyska sie łoześli a jedyn polecioł z Magory chłodnickiym kasik ku Jabranowie. O cho już ta i młodzi i starzy wiedzieli co sie sykuje. Już sie bestyje zesły! Mrucała pod nosym staro ciotka. Ino muzyka i muzyka a tajcowni w głowie ! Pierojski weredy ! Dochynyła zaroz staro Durajka z Brzuśnika. Stary Morcin Kupcok z Ciynciny co po siano wołami przyjechoł kłod do drabin a pod wonsym sie ino uśmiychoł na babski mrucyni a ze znany był z wesołości zaroz przycion Marysi Durajce. Maryś ! Nie pamiynto woł jak cielynciym był ! Tyś sie mało na skokała ?? Mało ześ sie nie łozpukła casym a teroz na młodyk wyrcys ! Jo to byk som poseł ku tej muzyce ale mnie staro nie puści !
Baby ino cosik po drwiły na Kupcokowe docinki a un sie śmioł i ciesył ze mu to śpas wysed i sie udało babom docionć . Tymcasym zanim uni przy sianie robili wrocił sie parobecek co go posłali chłopcy na Polynice. Wnet go syćka łokronzyli a un łopowiadoł cosik zdysanym głosym a rynkami przy tym łozmachowoł . Jak wartko przylecioł tak sie tez wartko łoześli i kozdy poseł ku robocie ale juz teraz nie było nic w głowie ino ze dziś bydzie muzyka na Polynicy grała . Dziywcynta juz kupeckami sie zbiyrały i urodzały jako tez to bydzie a ktoz ta bydzie groł a jacy tez ta chłopcy przydom . I kie przyseł wiecor rusyli syćka wroz znajomom drogom bez Matlokowke ku Żabnicki stronie… Kie juz dośli na polane co jom nazywali Spolno słychno było ze na Polynicy juz wesoło. Ktorosik z Ciyncinianek za wyskała a tam juz kasik z niźni polany łodpowiedziała dziywka ze Żabnice. Łodbił sie głos łod Romanki i lecioł na zod ku Jabranowie. Juz zaś kasik łod Płonego zawysko dziywce a na Bucynce mu łodpowiy. Nogle z pod wiyrchu Romanki ze Stopkowej hole za dudniała grubym głosym trombita pastyrsko. To juhasi ze Stopkowej znać dawali ze juz ło syćkim wiedzom co sie kany bydzie robić. I tak sie całom drogom nawoływali coby kozdy młody wiedzioł ze dziś bydzie wesołoś do rania. Kie juz dośli to na środku polany na rowninie polił sie łogiyj a przy łogniu kupa ludzi i wesołe łopowiadani. Ksiynżyc wykuloł sie z nad Pawlusi hole i mdłym ale przyjymnym światłym łoświetloł swiat. Kasik łod Ciyncijski strony doleciała niewyraźno muzyka i śpiewani. Coroz blizyj i blizyj i za walnom chwile dało sie juz usłysej znajomo melodyje i słowa . Świyć miesioncku świyć na niebie ale wysoko bo jo ide do swej lubej bardzo daleko…
To seł Józek z Jabranowa z heligonkom ku muzyce . Zaś łod niźni Polynice słychaj juz było nute Barabskom . To Żabnicanie podchodzili ku polanie grajyncy na dwie heligonki…
I wte sie dopiyro zacyno ! Kie nie pociągnom chłopcyska na trzy harmunije!!Posuły sie z pod wartkik palcow dziki polki i Żabnicko nita ! Kie chłopcy nie porwiom dziywek do łobyrtek to jaze trowa z pod kiyrpiec fyrcała . A juz co jedyn w tojcu przystanie , przyśpiywo i zaś do łobyrtki ! Ludzi wela łognia coroz wiyncyj .Jedni tajcujom ,drudzy łopowiadajom co kany nowiny uswychali. Inni zaś jesce cosik kasik do lampek nalywajom a co przechylom to do trowy łotrzepiom. Miesioncek po niebie wyndruje i zdo sie ze sie przypatruje tej wesołej górolski gromadzie. Juhasi ło syrokik plecak w cornyk łod dymu kosulak stoli juz tez wela łognia a dziywki sie im przypatrywały a śmiałości ku nim ni miały bo godali ło nik ze dzikuse. Ale nie bójcie sie ! Zagrzoła sie krew to i śmiałoś przysła ! I juz syćka ze syćkimi tajcowali .
I tak to grała muzyka na Polynicy. Ksiynżyc co go to tez chłopcy kawalerskim słojcym nazywali schowoł sie juz kasik za gronicki. Zornicka zacyna sie pokazowaj nad Matlokowkom a piyrse ptoski zacyny z cicha popiskowaj, kie sie łostatni tanecniki z polany łozchodzili. Niejedyn przyseł na swoje hyza to juz babka godzinki śpiywali. Na nic nie patrzyncy bechnoł z mordowany na kolana wela babki i śpiywoł .Kiedy ranne wstajom zorze ! Ktorymu sie ta udało z drzymnyj to jego scynści a ktorymu niy to sie łod rana koło bydła i po niwkak plontoł jako ćma i ka siod tam mu głowa leciała jak chłorej kurze . Juhasi ledwo przyśli juz baca do dojynio ścigoł a pote z łowcami w hol . Ale uni se ta w słonecku po borownikak poradzili spoconć. Tak to widzicie bywało downi kie jesce w sercak młodyk góroli było tela wesołości co sie wylywała jak potok przy roztopak na ty beskidzki cudne polany a teroz cichućko. Jeno wiater po Polynicy gro na staryk strzechak i ksiynżyc poziyro ze smutkiym i zdo sie ze popłakuje za tym co downo minyło…
Harnaś
- Szczegóły
- Administrator
-
- Szczegóły
- Administrator
-
- Szczegóły
- Pawel
-
Palica – laska, która zastąpiła ciupagę
- Szczegóły
- Administrator
-
- Szczegóły
- mikem7682@yahoo.com
-
- Szczegóły
- Administrator
-
- Szczegóły
- Administrator
-
- Szczegóły
- Pawel
-
Coś dla znających i piszących gwarą.
- Szczegóły
- HARNAŚ
-
Kie przysła sobota a ześli sie ka w barze abo przy jakim sklepie na piwo to sło sie nie roz uśmioj jak zacyni godaj mindzy sobom. A jak sie ta trefiło mindzy nimi jesce ze dwok handlyrzy to juz po poru piwak zacynoł sie podnosić gwar i przekwalowani sie ktory koj lepsy i ktory mocniyjsy.Łopowiadały ty chłopy ło swoi ciynski robocie i ło tym co ka ktory w lesie przezył. Jedyn godo-Ej chłopy na moigo konia to tu we wsi nima,jo pełny woz kopalniokow nakładuje woz zahamuje i lyce moge chynyć... Na słowo idzie i nawet do piekła zjade.Inny zaś- E tam godos moj koj to jes pasiacki !! Przysiągany !! Jak cały woz ku chałpie wieze i moge w przykrej kympce pod ficojkom stanyj, to piwo wypijym a un ani cyntla nie popuści,taki sprawiedliwe kojsko.Inny zaś godo - Chłopy ale tak jak moj koj w lesie chłodzi to zodyn. Na pysku bestyjo twardy ale byg go ani za jednego nie zmiynił. Pod magorom drzewo zapne lyce chyne i jeno mućkne .Idzie ze na dziwy i na dole juz na mnie na skłodak ceko-A inny juz sie z niego śmieje - Ty jonek to dobre ze se jesce łajcucha som łod kopalnika nie łodpino.I juz sie zacynały przegadywki - Ty sie Franuś nie śmiyj bo ludzie godali ze twoj koj sie do żądkow nie godzi i ani w łopsypoku ani w lynijożu chłodzić nie umiy bo tak samo syroko nogami chłodzi jak twoja baba.
I tak łod słowa do słowa zacynali sie wygadowaj a i do bidki przychodziło jak sie cupryna zagrzoła. A nie dej Boze zeby sie ta ktory ze śkapom zaplątoł. To juz mu do zybow patrzeli na ktorym jes roku. Jedyn godo-Na moje łoko bydzie na dziesiontym. Zaś nastypny tyś głupi na tym sie nie wysnos bo to wrześniok!! I juz zwada kiela un bedzie mioł rokow. A za kwile juz zapinajom do wozu i kcom ciongi sprawdzaj. Zaś gazda kwoli konia jako moze chłodź by nojwiynksy gid był to tyn go pod niebo wynosi. Ze niby dobry, nie uzre,noge do kucio piyrsorzydnie trzymie,a spokojny taki ze spaj pod nim mozna,a dzieci to popod niego chodzom i ani nogom nie rusy. Zaś mu inny godo-Idze ty bestyjo ! Nie kwol tela! Bo jo swysoł ze to psuj ,i do chomontu bije. I zaś zwada. I miyniaj kcom. Jedyn godo-Jo ci moge moigo daj na probe, to uwidzis co to koj!! Ino zaś byk musioł do lasa nie jechaj bo cos tym twoim śkubacym uwieze.I tak ześ nie usłysoł nic innego po kiela sie nie łoześli z kupy bo kozdy mioł lepsego łod drugigo i nie popuścił.
Nojcynści taki zjazdy bywały ,jak chłopy woziły drzewo na składnice do gorki bo pragow nie było ba konickami wozili. Taki konicek to dlo furmana był jak rodzina. I bywało ze furmon to bardzi konia sanowoł jako baby. Ujek moj roz na niwke przyjechoł zeby siano zwiyź przyjechoł popatrzoł i godo tak do swoi baby - Na roz tego nie wezne a dwa razy konia gnoł teli kyns na łonke nie bydym to se to weź zwlyc w pławtak, nady z gory ci to leko pujdzie.I pojechoł w pustyk drabinak ku chałpie. Kupa z tego było śmiychu ale to prowda była , bo un tak konia sanowoł lepi kie babe.
I taki był tyn furmajski chlyb, ciynzki ale miłowały sie w tej robocie całe pokolynia. I do siela som tacy co poza koniami świata nie widzom. Nieroz sie u narzykali, ze tu go do łopinki wziyno a zaś tam na przewiasie chyciło. Zaś ka indzi konia na potoki wtarasiło pasioki wyzwijało ze jaze kojsko tchu ni mogło chycij,jaze pasioki toporym musioł przerobaj zeby koj tchu chycił. Narzykali ale do puźnej starości do lasa jeździli i az miło było psuchaj tego wiokanio co sie nieroz niesło po wiyrchak.
Ponoć nojlepse konie za downa mieli Żabnicanie. A było tam tyk furmanow kupe. Z jednego takigo Kupcoka to sie śmioli, ze jego koj to som do gronia z gnojym jeździ ,na niwce sonki wywroci i ku kidacom na zod jedzie. Taki to były historyje a i fantazje furmajski a jo jako zek zapamiyntoł a i łod starsyk usfysoł tak zek wom to po kroku łopisoł :)
Pozdrowiom
- Szczegóły
- HARNAŚ
-
- Szczegóły
- HARNAŚ
-
- Szczegóły
- HARNAŚ
-
- Szczegóły
- Jasiek
-
Dziadek roz namyśloł przybrać Janikca ze sobom ku łoraniu w pole. W chałpie nie było komu daj na niego pozor bo łojcowie pojechali z babkom do powiatu a wiynkse dziecyska poślosowały do skoły . Dziadek pocynć na woz słozył, do futraśki łowsa nasuł , babka im rano naryktowała jakomsik śwacyne no i zabrali się rafiokym jechaj po borach do Brejkowa. Ino ujechali kawołek łod chyzow to dziadek dopatrzoł ze Gniadkowi bo tak sie ik koj nazywoł, podkowa uleciała na co się zatrzymali u kowola. Dziadek Gniadka wyprzągnoł, rafiok na drodze kole kowola łostawił Janickowi pod łopieke i poseł podkuć konia. Zakim poseł to Janickowi pedzioł ze wnet przidzie i coby z rafioka ani nie ślazowoł. Janicek ceko , ceko, a ło dziadku ani słychu ani dychu, za to sie do rafioka przikludził piesek nojprzod jeden pote drugi i trzeci … i tak się ty pieski łamuzgały i śkucały co się Janickowi ik zrobiło zol no i torbe ze śwacynom łozwionzoł. Chynoł im kawołek spyrki, co była miyndzy skibkami chleba a wkole wozu sie ino zawarziło. Dziadek nie przichodził a kundli kole rafioka nazganiało sie moze i z dziesiynć. Janicek się im dziwował i spyrke ze wsytkik skibek wyfutrowoł. Jak juz nic nie było to chynoł im chleba ale une sie chleba nie celiły ze koncu się zabrały i poleciały dalij wsiom. Dziadek się tam u kowola walnie zbawił, nale po jakisik godzinie weselsy niźli posed, z podkutym koniym przised. Przypion konia do wozu, pokwolił Janicka ze rafioka tak piyknie przipilnowoł no i wio dalij.
Jadom, jadom rafiokym na kamiyniak tyrpie to se Janicek na futraście z łowsym siadnoł i mu było miynko. Dopatrzoł tez ze futraśka mo takom dziurke i jak ino wozkym na kamieniu chynie to się ta śnij krapke łowsa usuje to zaś Janicek nogom miyndzy deski w skrzyni i tak się mu to widziało ze se znacy droge bez wieś.
Kie dojechali na pole dziadek Janicka poucył hetta,cija,wio, lyce i bat z lyski do ręki doł i tak mu piyrsy roz w zyciu mioł Gniadka zapoganiać. Sło im walnie koj był stary i usłuchliwy ze nim dziadek i samymu łorowoł. Nale Janicka z lycami i z tom lyskom to tak jaby go na sto koni wsadził, tak się podnios do rangi bo to juz jak starzi furmanie na Gniadka wiokoł. Ułorali wnet poł skłodu kie słychać łod potoka jak dzwoniom w kościele na Anioł Pajski. Dziadek robote przerwoł za wsytkik przodkow co na tym polu robili modlitwe łodmowił. Konia bo się walnie zgrzoł dekrom przikrył i myśli coby sie cosik zafutrowali. Nale chyto za futraśke z łowsym a una do krzpiynia pusto, na to dziadek godo „jakik stary takik gupi zabocyłek nasuć łowsa a myślołek ze mom wsytko ! ” No nic dziś Gniadek ło samej siecce bydzieś musioł zwłodać tom rote i zawiesił koniowi futraśke z sieckom na łusak. Pote siod se na wołku z Janickiem i zabiyrajom się za śwacyne. Dziadek po kromce podzielił i jedzom, nale się szybko zreflektował ze to cosik suche i staje w czkoniu . Patrzy kromki puste w środku i godo „ Jako staro tako gupio bestyjo zabocyła daj chłopom do chleba spyrki !” No nic bydymy musieli sie załobyjś samym chlebym i maślonkom.
A Janicek nic nie godoł ino chlyb przepijał tom maślankom i trufoł cy to dziadek mo takom słabom pamiynć cy nic nie godze bo go nie kce ganić. Jyno mu było Gniadka zol.
Tak sie Janicek naucył co to znacy wyprawka w pole. Niwke jakośik zwłodali a na wiecor w chałpie były kloski buncole :)
c.d.n.
- Szczegóły
- HARNAŚ
-
- Szczegóły
- Dziadek Staś
-
- Szczegóły
- HARNAŚ
-
A bywało to tak ,ze przed Wszystkimi Świyntymi baby posyłały chłopow do lasa na jedline ,coby po plyś wionki na groby ,bo ta nie bywało tak jak teraz ze co ka kto kce to pokupi.Ktoro ta miała taki suche kwiotki co ik to słomiankami nazywajom to wplotały ik do wionka z jedliny.Kwiotki ty wdy wisiały w kumorze u bojtu i sie susyły.Jak piyknie wyskły to sie ik pote dawało do tyk wionkow a jejik nie rusoł ani mroz ani śniyg,co rod casami na wszystkik Świyntyk przykurzył.Znicy ta tez niebywało bo i ło świycki casami było biyda zeby w chałpie zablyscej ba scypami bździeli jako mogli.Ale jak zodusne dni sły to ta kazdy gazda musioł miej świycoske z łoja baranigo cy jaki ta kto mioł łodlotom. Do drewnianej formy knut konopny wcis ,łoj łostopił zaloł pote jak zatyngło to forme łotfar i świycke mioł gotowom .
Tak sie to sykowali zeby nik nie mitrynzył bo jak by ło umartyk zabocył to by go ta dziadek abo babka nieboska mogli pote ka w dziyj zodusny postrasyj a nawet i na łozku przidusić ,co się ponoć i przydarzowało niektorym...Pote zaś jak juz przysły ty świynta to śli na cmyntorze zeby się za duse pomodlić a kto ka jakigo grosa mioł przyśporowanego to na wypominki za łodpuscyni grzychow za swoik dawoł.Pote przychłodził dziyj zodusny i w tyn dziyj w sopie koło hyzow i w chałpie musiało byś piyknie poprzątane i wyporządzone.Krowy wymyte zeby piecrorami nie świyciły,świnie piykne wypucowane,sopy wykidane.W chałpie musiało byś poprzątane a na noc na stole zostawiali chlyb i wiecerse mlyko.Wierzyli ze w dziyj zodusny duse staryk gazdow co pomarli przychłodziły ,coby łobocyć cy ci co zostali na ziymi łobycajnie i po porządku gazdujom.A mlyko i chlyb dawali na stoł coby se ta ktoro dusycka przegryzła kie bydzie głodno.Pote jak rano sie pobudzili to dzieci leciały patrzej cy ta ktoro co ujadła...Bywało ze w nocy mysa chleba dziubła abo kotka na stoł wyskocyła i mlyka chlapła to dzieci godały ze babka byli pojedli se i pośli.
Tak to bywało za downyk rokow i piyknie sie ludzie modlili i ło łumartyk pamiyntali.Godowali ze sie ta casami byleco pokozało w dziyj zodusny abo sie jaki umarty przyśnił.To sie ta zaroz za niego modlili zeby go Pan bog do nieba wzion i coby sie juz po ziymi nie musioł poniywiraj i ludzi strasyj.Teraz ty casy minyny,cmyntorze wykwiecone ,ubrane paradnie,pomniki jedyn lepsy łod drugigo .Kiesik tego nie bywało ,bo pod prostym skromnym krzyżyckiym lezeli prości skromni ludzie.Ło tyk skromnyk ludziak co ta spocywali pamiyntali ci co zyli, tacy sami skromni ludzie .Śli sie z wiarom modlić.Casami daleko mieli ale śli i nie zapominali ze na tym cmyntorzu lezom ci co im dali zyci i naucyli i zycio.Teraz cosik sie to łodmiynio bo mało kto na nogak na cmyntorz sie wybiere ba wsio auciskami.I zamiast patrzej modlynio to patrzom kaby tu stanyj ,zaś jedyn do drugigo durknie,juz zwada wygadywani.A jedzie nawet tyn auciskiym co dwjścia metrow do cmyntorza mo.
A z roku na rok to tak w ty świynta jes wela cmyntorza jak na jarmaku i nic to nie przypomino downyk zwykow. W Żywcu na Przemiyniyniu to łodpust zrobili pod cmyntorzym co sie mi to nic nie widzi. A jak swyse ze se jus u nas zacynajom pogadowaj ło tym halowin to sie mi noz w kieśni łotwiyro ze sie zacyno swoje piykne zwyki miej za nic a wprowadzo sie jakisik hamarykajski gupości. Pozdrowiom


text:
Distance
distance calculator for the cities begins with wil in pl.
Wilamow, Wilamow, Wilamowa, Wilamowice, Wilamowice, Wilamowice, Wilamowice, Wilamowice, Wilamowice Nyskie, Wilamowka, Wilamowo, Wilamowo, Wilamowo, Wilamowo, Wilamy, Wilanow, Wilanow, Wilanow, Wilanow Krolewski, Wilanow Niski, Wilanow Wysoki, Wilanowo, Wilanowo, Wilanowo, Wilchwa, Wilcogeby, Wilcza, Wilcza, Wilcza, Wilcza, Wilcza Gora, Wilcza Gora, Wilcza Gora, Wilcza Gorna, Wilcza Gorna, Wilcza Wola, Wilcza Wola, Wilcza Wolka, Wilczak, Wilczanka, Wilczany, Wilcze, Wilcze, Wilcze Blota, Wilcze Bloto, Wilcze Gardlo, Wilcze Katy, Wilcze Laski, Wilcze Pietki, Wilczeniec, Wilczeniec Bogucki, Wilczeniec Fabianski, Wilczeta, Wilczeta, Wilczewo, Wilczewo, Wilczki, Wilczkow, Wilczkow, Wilczkow, Wilczkow, Wilczkowice, Wilczkowice, Wilczkowice, Wilczkowice, Wilczkowice, Wilczkowice, Wilczkowice Dolne, Wilczkowice Gorne, Wilczkowice Gorne, Wilczkowice Srednie, Wilczkowice Stare, Wilczkowo, Wilczkowo, Wilczkowo, Wilczkowo, Wilczkowo, Wilczna, Wilczna, Wilczoch, Wilczogora, Wilczonek, Wilczopole, Wilczorude, Wilczowola, Wilczowola, Wilczy Las, Wilczy Targ, Wilczyca, Wilczyce, Wilczyce, Wilczyce, Wilczyce, Wilczyce, Wilczyn, Wilczyn, Wilczyn, Wilczyna, Wilczynek, Wilczyniec, Wilczyny, Wilczyska, Wilczyska, Wilda, Wildek, Wilemowice, Wilenko, Wilenko Kolonia, Wilga, Wilga, Wilgoszcza, Wilhelmow, Wilimy, Wilka, Wilka-Bory, Wilkajcie, Wilkanow, Wilkanowo, Wilkanowo, Wilkaski, Wilkasy, Wilkasy, Wilkasy, Wilkesy, Wilkesy, Wilki, Wilki, Wilki, Wilki, Wilkiejmy, Wilknity, Wilkocin, Wilkokuk, Wilkolaz, Wilkolaz, Wilkolaz Drugi, Wilkolaz Pierwszy, Wilkolaz Trzeci, Wilkolek, Wilkolek Grojecki, Wilkolek Unikowski, Wilkonice, Wilkoniczki, Wilkopedzie, Wilkostowo, Wilkoszewice, Wilkow, Wilkow, Wilkow, Wilkow, Wilkow, Wilkow, Wilkow, Wilkow, Wilkow, Wilkow, Wilkow, Wilkow, Wilkow, Wilkow, Wilkow, Wilkow, Wilkow Niemiecki, Wilkow Nowy, Wilkow Polski, Wilkow Wielki, Wilkowa, Wilkowa Wies, Wilkowice, Wilkowice, Wilkowice, Wilkowice, Wilkowice, Wilkowice, Wilkowiec, Wilkowiecko, Wilkowisko, Wilkowisko, Wilkowo, Wilkowo, Wilkowo, Wilkowo, Wilkowo, Wilkowo, Wilkowo, Wilkowo, Wilkowo, Wilkowo, Wilkowo Leszczynskie, Wilkowo Male, Wilkowo Nowowiejskie, Wilkowo Polskie, Wilkowo Wielkie, Wilkowski, Wilkowuje, Wilkowyja, Wilkowyja, Wilkowyja, Wilkowyja, Wilkowyja, Wilkowyja, Wilkowyja, Wilkowyje, Wilkszyn, Wilkucice, Wilkucice A, Wilkucice B, Wilkucice Male, Wilkupie, Wilnowo, Wilomin, Wilsznia, Wiluki, Wilunie,
ADS


text:
Wrocław
Wrocław jo z něźi 640 000 wobydlarjami stwórte nejwětše město Pólskeje a jo stolica wójwodstwa Dolnošlazyńska.
Wrocław twóri ze sedłom romsko-katolskego arcybiskopa, ewangelskego dioceznego biskopa, 10 wusokošulami z 130 000 studentami, kopicu slěźerskich institucijow, 11 źiwadłami, 9 muzejami, jadneju operu a filharmoniju kulturne a wědomnostne srjejźišćo cełego šlazyńskego ruma.
Město lažy pśi Odrje wósrjejź wunosnego rolnikarskego a górnistwowego regiona, jo pak teke we wobłuku mašinotwari a metaloweje industrije wuznamne stojnišćo.
Wrocław jo nejwětše město a historiska stolica Šlazyńskeje.
Wopśimjeśe
Mě a wopon[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Mě se wótwóźijo wót českego wójwody Wratislawa I (888-921), kótaryž jo był zazdaśim załoźaŕ města. Inicial W namakajo se we woponje města, kótaryž jo kejžor Korla V. 1530 městu pósćił.
Wopon jo kwadrěrowany šćit. W prědnem pólu jo česki law, w drugem šlazyński hodlaŕ, w tśeśem inicial W a w stwórtem głowa Jana Ewangelista. Srjejźi jo głowa Jana Dupjarja na slobranem talarju. Wobej Jana stej pódla swěteje Jadwigi wósebnej patrona Šlazyńskeje.
Stawizny[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Město Wratislawa se prědny raz w lěśe 900 naspomnjejo.
990 jo pólski wjerch Mieszko I. Wrocław a cełu Šlazyńsku dobył. W 13. stolěśu su nimske sedlarje zachopili se na městnje źinsajšneje uniwersity zasedlowaś. 1261 jo město dostało Magdeburske měsćańske pšawo.
Wót srjejź 14. stolěśa jo Wrocław słušał k Českej a z tym teke k Swětemu romskemu mócnarstwu. Wót 1526 su Habsburgske kněžyli nad Wrocławom. 1702 jo Awstriska Wrocław Pšuskej pśepódała.
Južo 1840 bu Wrocław z 100 000 wobydlarjami wjelike město. 1910 su bydliło we Wrocławju 510 000 luźi, z kótarychž su byli 95,71% Nimce a 2,95 % Pólaki. Wót 1919-1945 jo Wrocław był stolica nowo wutwórjoneje prowince Dolnošlazyńska.
Pó drugej swětowej wójnje jo se zastojnistwo města a cełeje Šlazyńskeje Pólskej pśepódało. Wšykne nimske wobydlarje su musali Wrocław wopušćiś. Južo 1948 jo jano hyšći 7 000 Nimcow we Wrocławju bydliło.
Wobydlarstwo[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Sport[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- Gwardia Wrocław - volleyball, 3 raze mejstaŕ Pólskeje
- Sparta Wrocław - speedway, 4 raze mejstaŕ Pólskeje
- Śląsk Wrocław - basketball, 17 razow mejstaŕ Pólskeje
- Śląsk Wrocław - kopańca, 2 raze mejstaŕ Pólskeje
Galerija[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Wósobiny[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- Piotr Beber - pólski architekt


text:
Niy ma wiynkszyj1 inspiracji, jak bezuch2, kery3 moł4 prziś5. A jak jeszcze niy chce Wōm6 sie ciś7 do sklepu na zakupy, to już idzie przeczuwać jaki nowy recept8. Robicie przeglōnd lodōwki, zamrażalki, szrankōw9 i… wyszoł10 z tego tak dobry szałołt, że niy yno gojście11 byli zadowolyni, ale i gospodołrz- a mie niy tak leko dogodzić. Idzie go jejś12 na ciepło i zimno. Je tam kans13 tuńczyka, wyraźne w smaku nudle14, a do tego jeszcze trocha zielōnego. Te nudle idzie kupić we sklepach oriyntalnych, srogich15 marketach i na tydniach oriyntalnych w roztomajtych16 dyskontach, ale keby17 ich niy bōło18, to mogecie przeca19 dać i take nudle, jake mołcie20 w dōma… abo i mogecie sie je sami wartko21 nudelkulōm ukulać 😉
Co potrza?
500 g tuńczyka- joł żech mioł takoł srogoł puszka ze stekami z tuńczyka, kaj22 go bōło nawet trocha wiyncyj, ale Wy mogecie dać 3 małe puszki
paket nudli soba (300 g)- to sōm take japōńske nudle ze mōnkōm gryczanōm
300 g mrożōnego groszku
3 łeżki majōnezu
1-2 zōmbki czosku
2-3 łeżki zōłzy sojowyj
ździebko pieprzu
To sie robi tak wartko, że sie nawet niy ôbrōcicie, a już baje23 na stole. Uwarzcie24 we gorku woda ze solōm, wciepcie25 tam mrożōny groszek, a jak przyńdzie26 5-6 minut, dociepcie27 do tego nudle soba- ône sie warzōm yno 3 minuty. Ôdcedźcie, dejcie tuńczyka, majōnez, czosnek, zōłza, pieprz, dosmakujcie i sie biercie za jedzynie. Smacznego 🙂
1większej
2odwiedziny
3który
4ma
5przyjść
6ō- samogłoska w wymowie między o i u
7iść
8przepis
9szafek
10wyszedł
11goście
12jeść
13dużo
14makaron
15dużych
16różnych
17gdyby
18było
19przecież
20macie
21szybko
22gdzie
23będzie
24ugotujcie
25wrzućcie
26minie
27dorzućcie


text:
Rakusko-Wuherska
Rakusko-Wuherska (němsce Österreich-Ungarn, madźarsce Osztrák-Magyarország) běše historiski multietniski kraj w srjedźnej Europje, ke kotremuž słušachu teritorije dźensnišich statow Awstriska, Madźarska, Čěska, Słowakska, Słowjenska, Chorwatska a Bosniska a Hercegowina (1908–1918) a dźěle Pólskeje (Krakow), Ukrainy (Lwiw), Rumunskeje (Sedmihródska), Serbiskeje (Wojwodina), Čorneje Hory (Kotor) a Italskeje (Južny Tirol).
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Rakusko-Wuherska eksistowaše w statnoprawniskej formje dwójneje monarchije wot 21. hodownika 1867 hač k wustupej Madźarskeje z unije dnja 31. oktobra 1918. Wobsteješe z historiskeju dźělow Cisleithanska (Rakuske kejžorstwo) a Transleithanska (Madźarske kralestwo). K tomu přińdźe wot lěta 1908 přez aneksiju dobyta Bosniska-Hercegowina.
Wobydlerstwo[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]


text:
IX Kaszubski Puchar Field Target HFT2StanowiskoCelOdległośćHZMiejsceImię i nazwiskoNickPunktyProcentPostawaKKPLSPTomasz KrakowskiMarta LaskowskaKrakuMirosław MaciejewiczMartiiKrauserTomasz KocikowskiTomxdogrywkaSzymon PszczolińskikosiarzJanusz PeluchaJanuszpelleJarosław MajewskiMajecha76Grzegorz LisowskiLisekBartosz WęcelBartAleksandra Wieloszyńska`=Ola=Tomasz MarszałekT83Victoria WęcelVikiLeszek KamińskiMI-6Hanna LisowskaLisiczkaPiotr IwanowskiKosmateuszJanusz ChojnickiSpinnerArkadiusz ZachrzewskiAdam HyskaRekAdahPiotr PlichtaPiT3rKrzysztof KowalczykKrzysztofkPiotr Rosebox555Robert BonikowskiRobikoGabriel WęcelgabroTomasz ŚliwaTomasTomasz CielepakMaszotElżbieta ŚwitałaElkaTomasz PachołTomek KRafał ZychSnajperPiotr Remiszewskired555Piotr Waśniewskixkaos6Krzysztof FaryńskiKrzyfarArtur BudnyArtur555Mariusz Kaczmarekmario_64Krystian GliszczyńskiKrzysztof SzałkowskiKrisKrystianzachMarek WziętekMaruchWojciech BorynaśrutuśAnna MachowiczAnnaAleksandra BonikowskaBoni 2000Tomasz KuleszaLutek HataraAdam KlimaszewskiKlimasMariusz Wudarskimariusz.wPaweł PszczolińskigoodfellaSKrzysztof MachowiczyamrtJarosław NarbutJarnPaweł WietrzykowskiPawełWDariusz DrewingMarcin GilewiczFraxinusMałyKrzysztof WietrzykowskiKrzysztof WDariusz SzybistDChavezMarek JamroziakMajor KonigKatarzyna MillanJarosław MajdaCzaputekRobert WróbelPhotomakerLeszek DomagałaWilliMirosław SzałkowskiAlexSławomir CzaplaBonzooSzymon TałajslowrootsPrzemysław Godekz1gadekBłażej ŁukjanowiczNeoTomasz WróblewskiwroobellMirosław KuźmickiMirekKDorota BorawskaKocannaRafał PachnikralphGrzegorz GrabowskiygregMichał GierszewskiMichael_GreyJanusz GawędaJolanta WiśniewskaWisienkapitus5Marceli KotkowskiMarcelAndrzej ChromińskkiChrominekKatarzyna FrasińskaKasia FPaweł GrabowskimrpgxxMaciej PietruszkaPietkaIX Kaszubski Puchar Field Target
Klasyfikacja DrużynowaTomasz ZatajDrużynaTZPunkty %RazemUwagiSKPST LOK Wikingred5555Arkadiusz ZacharzewskiAndrzej ChromińskiKARABINSG3Mkosiarz (JUNIOR)Przelicznik z FT do HFTArek ZacharzewskiWKFTZAWODNIKNICKkurkidzikiindykimuflonyI seriaII seriaWYNIKDOGRYWKA1.Jura Team Kolba.plPISTOLET2.Box5553.4.Pit3R5.6.czaputekTomekP7.Majecha8.Micheal_Grey9.10.Śrutuś11.Wroobell15.KrzysztofW14.17.18.Ralph19.Andrzej DylewskiAndrzej20.Piotr MajcherPiotr21.-22.24.25.Bonzo27.WiliZ1Gadek31.32.34.


text:
Myśla, co Marcina Melona snadnie szłoby ôbwinić. I niy znod by sie żodyn, co miołby coś naprzeciw. Ôbwinić ô zbamōncynie i wkludzynie we prziwyk.
Bo ze czytaniym ksiōnżek je jednako kej z kurzyniym cigaret. Jak sie uż roz zacznie, to potym ciynżko skōńczyć. Nale zowdy mōmy jeszcze welonek. Co i jako kurzyć. Bo idzie kurzyć roztōmajte ajnfachowe cigarety skryncane samymu, eli prziwożōne ôd rusa i kupowane bele kaj po torgach. Idzie kurzić jake lepsze, kere kedyś szło dostać yno we Peweksach. Sōm tyż take persōny, kere siōngajōm yno po cigara.
Nale mōj starzik sie tych pierōństw niy chytoł, yno zowdy co ônego widziołech, to kurził se fajfka. A to uż niy ma bele co. To je misteriōm.
I kej tak rozwożōm, jako to je czytać ksiōnżki szrajbowane we naszyj mowie, to mi sie zdo, co napasowanie do kurzynio je fest sprowne. Coroz wiyncyj ludzi niy bako w żodyn roz. Mocka ćmi bele jaki cigarety. Niykierzy siōngajōm po te ze wiyrchnij zorty. Pojedyńcze persōny kerych stykać bierōm sie za cigara. Nale fajfki kurzōm yno rychtig kōnesery.
Kej wos szteruje przirōwnanie do kurzynio, to se miast tego ôbmiyńcie jake maszkety, eli inkszy zwyk, kery wōm poradzi dać trocha uciechy.
I choby sie tak trzimać tyj analogie, idzie pedzieć, co Marcin Melōn to je Autōr, kery wyrobio nojlepsze fajfki. Gryfnie a kōnsztownie je rychtuje, cobyście niyskorzij i wy, byli tymu kurzyniu-czytaniu radzi. Nale kej sie odciepnie na bok te wszyski przirōwnania, widzymy wele nos Srogigo Szrajbera.
Marcin Melon to je autōr już fest wywołany a powożany. Kej na fachu we bibliotyce eli ksiyngarni natreficie na ônego ksiōnżka, keryj jeszcze niy znocie, możecie se jōm sprowić bez myndykowanio, a tyn welōnek wos niy ôszydzi.
Autōr ôd samego poczōntku niy ślazuje ze srogigo poziōma, na kery sie wyspinoł zatym jeszcze wyônaczył piyrszego Hanusika. Styknie poczytać tajle, kere zrychtowoł ku przileżytości „Jednoaktōwka po ślōnsku”. Już we ônych sie poradzi uwidzieć istno grajfka Autōra ku ukłodaniu wichlyrstwa, sprownego wiōnzanio wyrōżyń a kōnsztownego ôperowanio godkōm. Kej sie jeszcze ku tymu przido talynt ku kludzyniu godki do śmiychu, mōmy fertich zônaczōno duchta do sukcesa. I Marcin Melon kroczy tōm duchtōm ôd poru lot. Jednako a na zicher.
Tako tyż je ta ôstatnio naszkryflano przez Marcina Melona tajla ô przigodach komisōrza Hanusika „Umrzik we szranku”. Znojdziecie we ônyj wszysko to, co idzie już zmianować sznitym Melona. Akuratnie kryślōne persōny a gryfnie zrychtowano kożdo bina. Swojskie landszafty szkryflane skłodnie, krasiato a wyzgernie. Ku tymu leko a kōnsztownie słożōne sowa, i sprownie wiedziōno ôsprowka.
Szworto tajla Hanusika słożōno je ze sztyrech myńszych tajli. Kożdo przedstawio inkszo gyszichta. I po mojimu, Autōr jeszcze bardzij rozwijo ta idyjo, kero wyzdradził uż we trzecij tajli Hanusika. We „Szupoku” znać bōło powolne ôdyńście ôd roztomajtych stworokōw, kere cołkōm hurmōm tyrały po szkartkach dwōch piyrszych tajli „Hanusika”, a bardzij Autōr zaczōn sie zwyrtać ku gyszichcie Gōrnego Ślōnska. We „Umrziku” mōmy jeszcze myni wōntkōw ôd berōw, baśniczek a powiarek, a Autōr coroz bardzij frechownie siōngo po tymaty, wywodzōne ofyn ôd historyje. Mie sie tyn knif fest podobo i doczkać sie niy poradza, jako Autōra mo idyjo na nastympny buch.
Nale niy starejcie sie. W szwortym Hanusiku treficie sie ze tymi persōnami, kere sōm wōm swojskie choby ftoś ôd familije: Hanusik, Klōska, Poliwoda. We jednyj ze tych tajli na bina wlazuje tyż Ryszawy Erwin a we inkszyj rechtōr Kwasigroch. Nale uż kej chcecie sie dowiedzieć, fto to je Oberherc a Oberkrojc, blank moderno ôblicznoś Elijosza a Pistulki, eli fto to je tak rychtig Marika Kirszniokowo, musicie siōngnōnć po „Umrzika we szranku”
Kurzicie cigarety? Niy? I gryfnie. Nale ze Marcinym Melonym drab wartko chycicie inkszy zwyk. Bardzij festelny. Na zicher zdrowszy. A bydziecie tyż ônymu radzi.
Czytani we naszyj mowie.
A jako se ku tymu przidocie, wela persōn na cołkim świocie poradzi poczytōwać po ślōńsku, a jeszcze spokopić te wszyski naszrajbowane ausdruki, to se dziepiyro tedy istnie uznocie, co czytani po ślōnsku to niy ma gańba. To je szpas i musicie se to mieć zowdy w zocy.
Irek Widera


text:
Kuba
Republika Kuby (mjano uoficjalne República de Cuba) – państwo we Americe Střodkowyj pouožůne na Mořu Karaibskym we archipelagu Wjelgich Antyli. Państwo to skuodo śe s wyspy uo mjańe Kuba a šerygu uotačajůncych jům myńšych wysepek, s kerych nojwjynkšo je Isla de la Juventud. Stolicům Kuby je Hawana, a nojwjynkše mjasta to: Santiago de Cuba, Camagüey, Holguin, Guantánamo, Santa Clara.
Geůgrafijo[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
- Dugość grańic: 0 (ńy grańičy ze žodnym państwym, Baza Guantanamo je wydźeržawjůna USA)
- Dugość wybřeža: 3736 km
- Nojńižšy půnkt: 0 m n.p.m. (Moře Karaibske)
- Nojwyžšy půnkt: Pico Turquino 1974 m n.p.m.
Kuba to nojwjynkšo s wysp karajibskych, a na liśće nojwjynkšych wysp śwjata zajmuje 15 plac.


text:
Sewjerne morjo
Sewjerne morjo je nakromne morjo Atlantiskeho oceana na sewjerozapadźe Europy, mjez połkupomaj Jütlandskej a Skandinawiskej na wuchodźe a Britiskimi kupami na zapadźe. Je to šelfowe morjo, ma přestrjeń 750.000 kwadratnych kilometrow a maksimalnu hłubokosć wot 700 metrow. Na juhu je přez Doverski přeliw z Atlantikom zwjazane.
Mjezowace staty su Norwegska, Šwedska, Danska, Němska, Nižozemska, Belgiska a Zjednoćene kralestwo.
Najwjetše rěki, kotrež so do Sewjerneho morja wuliwaja, su Ryn w Nižozemskej, Łobjo w Němskej a Themse w Jendźelskej.


text:
W naszym antryju wisi staro fotografia z roku 1942, na keryj piynć pokolyn pozuje we Foto-Atelier "Maron" w Zoborzu. W pojszczodku siedzi Josefa, starka moji mamy. Po lewyj stoji jyj cera Marcellina, oma moji mamy z jyj cerom Agnysom, mojom omom, mamom moji mamy. Po prawy moja mama, kero trzimje mje na rynkach, akurat trzi tydnie na swiecie.
Wszystke moje przodki trefiyli do Konczyc z rostomajtych stron. Moj opa Franz z czeskyj strony a staroszek moji mamy spod Opola. Jego przodki byli Hugonotami. Downi żodyn niy pytoł: Polok, Czech abo Niymiec? Zyło sie z tego, co dała ziymia a niskorzy z roboty na grubach. Boło ciynżko, ale swojsko, bo wszyscy w gryźli sie w ta ziymia miyndzy Czarnawkom i Kanarym, w swoje, w Heimat-ojcowizna. Wiymy, że bogaty żyje z biydnego a biydny z roboty. Tak boło zawdy, tak jest i tak bydzi dali. Moj opa Johann, łojciec mojego papy szporowoł tak dugo, aż wybudowoł jednosztokowy, ajnfachowy dom, kery stoji do dzisiok na ul. Sitki nr.5
No a potym wielko polityka zaczła przewracać ludziom w gowach wszystko ku frojdzie tych w Warszawie i tych w Berlinie. Piyrszo wojna, powstania, w kerych brat strzylol do brata, bo dali im gywery do ronk. Alianty podzielyli swojich na pół. Wto pytoł ło recht? Granica szła przez rodziny i somsiadów. Niy boło ajnfach, ale żyć trzeba dali. Każdy drugi boł elwrym, biyda i głód. Szmugel przez Czarnawka boł normalny, jak amen w kościele. Z czegos musioł czowiek żyć.
Tak szło, aż niyjaki Adolf w Berlinie padoł: to wezna se nazot. Po jednyj i drugiyj stronie łoblykli zaś chopów w uniformy i zaczła sie drugo wojna. Krew, lagry i miliony zabitych. Nasze mamy płakały ło łojców i bratów, ciotki ło ujków a dziołchy ło jich karlusów. Jak sie ta wojna skonczyła, prziszli Rusy i ludowo władza. Tych, co zostali przi zyciu wywiyźli do lagrów. No ja, sztrafa musi być. Wiela z nich prziszło nazot? Wiela przeżyło? W lagrach po okupancie boło dużo miejsca na ta reszta, na tonio siyła do łodbudowy. Wto niy uciyk na czas, tego wygnano. Na nasze prziśli inksi. Naroz wszysko boło "łod wieków polske". Hanysowo tragikomedyjo zaczła sie na nowo.
Ci, co przeżyli, prziszli z lagrów nazołt do dom - somsiedzi, krewni a niyskorzy i mój papa. Z dalekego Magdeburga przyjechali opa Franz i oma Agnysa. Wszyscy prziszli nazot, do Konczyc, na swoje. "Na swoje" niy istnialo. Co boło nasze, boło poniymiecke - pech, kosa.
Calo rodzina, jedynoście ludzi musiała miyszkac "komorom", jak sie to downi godało - kuchnia i izba u Bochynka. My wszyscy byli bez praw łobywatelskich. Wto chcioł przeżyć, musioł iść na szaber. Wodzionka, knobloch, cebula, kartofle a z cukerriby syrop - mały luksus. MO i UB robioło swoje a głod swoje. Bele kedy, ło bele psinco szło sie "za szwedzke gardiny" a gumiknypel przipominoł, wto teraz mioł do godki.
Życie szło dali. Dowano zaś listy do podpisanio: Polok, abo Niymiec? Moj papa napisol "Slonzok". Na tym szpasie niy znali sie ale ci z wiyrchu. Trzi tydnie siedzioł za gitrami. Jak prziszoł z milicji nazot, pedziol: Dej mi spokój z tom pieronskom politykom. Zdziebko niyskorzy opa Franz i papa dostali robota na dole, na makoszowskiyj grubie a ciotka mamy, moja tanta Truda na hołdzie w Bielszowicach. Zaczlimy życ - starczoło na omasta, chlyb, kartofle, sledzie i to, co boło na kartki - piyrszy dobrobyt.
Potym z przidziału dostalimy miyszkania: na Beskidzkiej opa i oma, starka, oma i ciotka mamy tyz a my na Oswięcimskiej, u Kwalka. Jak opa Johann umarł, przekludziylimy sie "na swoje", ale za płat, bo dom nalezoł downo do panstwa, boł przeca poniymiecki. Kuchnia, izba i mało komora. Haźle boły na zadku w placu, woda w siyni. Lepszy pimpel w rynce, niż briwa na dachu, myśloł downi papa.
Wto urodzioł sie na Adolf-Hitler-Strase 5 a teroz musioł miyszkać na Oświęcimskiej 5 mioł tuplowanego pecha.
Joch mioł siedym lot, jak musiołżech sciyrpiećc wołanie w szkole tak a w doma tak. Dekretym gen. Aleksandra Zawadzkiego zamiyniyli nom nasze miona na inksze i to "na własna prośba". Tyn dokumynt mom do dzisiok. Z Schöfera zrobiyli Wilczka, z Palmera Paprotnego, z Wernera Antoniego a z Horsta Jozefa. Szpas musi być, pedziol papa. Zamiast godać, musielimy mówic. Konopnicka, Prus, Sienkiewicz, Słowacki, Mickiewicz - literatura obowionzkowo zrobioła swoje. Trzi lata niyskorzy wstydziołżech sie juz za Annela i Vichtora, mojich rodzicow. Nasza rechtorka przezywała nos łod gupich krowów, abo hitlerowskich synów. Za bele co bioło sie nołs po rzici, abo po rynkach. Czasym wołała mje pani Genowefa do tabuli "konina", bo myślala, że moje miano pochodzi łod "Horse", angelske konserwy. Jak żech niy stanoł, to w dziynniku napisała dwója ze sprawowanio. Wiela gorzi boło z tymi, co nazywali sie kedyś Hermann, Adolf, abo Kurt. Papa i mama godali w doma cicho po niymiecku a gośni po naszymu. Tako inkszo godka niy śleci przeca narołz komu z nieba, abo?
Tyż w tym czasie ujek Emmanuel napisoł nom z Niymiec list, w kerym boło coś, czego do dzisiok niy umia spokopić. Szło zaś ło polityka i konczycki dom. Potym ujek Willibald i ciotka Erna dololi łoleju do łognia i wszyscy wadziyli sie ło jakejś papiory - swada w cały familyji. Papa klon a mama beczala po nocach.
W roku 1951 szołżech do piyrszy komuniyji św. Tanta Truda podarowala mi rożaniec, św. Antonika i "Droga do nieba". Opa i oma kupiyli mi swiyczka i taszyntuch, papa kupioł kajś na lewo czeske, czorne szczewiki a mama usztrikowała mi biołe kniesztrymfy. Pożyczony komunionanzug boł dwa numery za srogi.
Dwa dni przedtym: Vichtor, weś koło i jedż za bana do Olbricha po ta łobiecano gynś, pedziała mama. Za kwila z dworu papa nazot: Annela, kery pieron chachnoł mi ta nowo luftpumpa? Mama: niy snokwiej, gibej sie trocha, bo muszymy iść jeszcze do Kuczery z kołoczym. Jak pojedziesz nazot, weś tyż łod omy te kreple. W doma pucowało sie łod tydnia a w sobota łod połednio chodzioło sie po delówkach ino po wyłożonych gazetach. W lufcie czuć boło na lepsze mydło i wanilja. Po połedniu szołżech z papom jeszcze do golacza Korszewskego, na ul.Paderewskiego, kery zrobioł mi fajny szajtel. Na wieczór wyciongła mama z komory cynkowo wanna, do kery wloła srogi kastrol wrzoncy wody i dwie konewki zimnyj. Joch musioł sie w tym czympnoć tak dugo, az bołżech "richtig czysty".
No a potym bół fajer - kościoł, procesyjo, skrziwiono łod slonca swiyczka i fleki na cudzym ancugu. Łobiod ważoła nom Wichtora Bonczka. Boła nudelsupa, biołe klóski modro kapusta a we srogiyj bratfanie gynś i tusto sołza. Joch dostol cało kitka. Prziszła cało rodzina, moja połtka Anna z jyj chopym i mój potek Jorg, kery groł na swojym banjo rostomajte stare szlagry. Chopy grali w szkata, baby klachały a jo jołd po kryjomu szokolada. Do kołocza i krepli boła bonkawa. Moja potka zrobioła piyrszy szluk, łotwarła gymba, jakby wypioła liter zoftu z citrony, jyj łoczy wylazły na wiyrch a potym wystynkala: Vichtor, pieronie, skond mosz tyn kafyj? To boł szpas. Przedtym mielyli w mlynku korzynie i razym z kafejem wciepli wszysko do gornka. Boło richtig fajnie, pedzieli na wieczór moja starka Marcellina, joch umiałaby z radości teroz płakac.
Szoł rok za rokym - szkoła, kościół, gruba i robota w doma. Łod maja ażz na podzim chodziyli my do szkoły boso. Na placu grali my we fusbal a na wieczór na szukanie. Czasym jakoś baba wrzeszczała z łokna: wy gizdy, wy beskurcyje, wy najduchy, niy róbcie tela larma, mój Alois mo na noc i musi sie wyspać. Stary Heinzel wadzioł sie gośno z jego babom aż Lota, ich pies szczekoła, jak fyrtniynto. A jak w siyni boła ło coś swada, to pieroniyło sie, abo leciały rostomajte ausdruki: ty motyko, ty lebrze, ty ciarachu, ty hekso, ty sołroniu, ty afo, ty... A potym wszysko grało zaś na stodwa. Do starego Rojka przyjyzdzoł na kole rołz w miesioncu skórkorz po skóry łod królikow. Erich gwizdoł na swoje briwy, baby klachały w siyni a hopy grali w laubie przed domym w karty. Niykedy przyjyzdzoł tyż z wozkym haderlok po stare szmaty, abo szlajfiyrz, kery wołoł gośno: noże, nożyczki, siykyry do bruszynio. Kury szukały w gnojoku za chrobokami a z pilyntami szło sie na szachta. W chlywie boł tyż mały wieprzek, kerego futrowalimy z rostomajtymi abfalami po jedzyniu. Jak boło tak daleko i prziszoł masołrz, to każdy czekoł na trocha wursztzupy, na krupniok i zymlok. Potym zaprawiało sie w krauzach leberwurszt, miynso, z kerego robioło sie tyż "krakauer" i tajlowało dlo rodziny i somsiadów.
My mieli tyż "nasza" żebroczka, niyjako Klara Foltin z Rokitnicy, kero przichodzioła do nołs roz na miesionc, ale ino w piontki. Przinosioła nom rostomajte zioła na tyj. Za to mogła być u nołs na łobiod. Chwoloła sie zawsze nasze buchetki i zaprawiane jagody, abo pelkartofle i sledzie. Na droga dała jyj mama jeszcze żymła z hauskyjzom i łobnoszone rzeczy po nołs. Czasym dostała coś z łogrodu abo z forantu w pywnicy.
Latym szlimy sie kompać na szachta, na pioski, na Wera do Makoszow, abo na bager, tam kaj dzisioj jest hołda. Całe rodziny siedziały na dekach, dzieci pluskały sie we wodzie, boło wesoło i fajnie. W "zagrodzonym" wele gruby i koksów (las) gralimy w indianerów a na bazołach prziglondalimy sie salamandrom i małym, zielonym żabom na liściach. Kożdy z nołs mioł swój szlojder, z kerych strzylalimy kizlokami do flaszek. Grziby, jagody i łostrynżyny zbiyrało sie w lasach za banom. Każdy mioł swój chlywik, kaj trzimoł wongel i drzewo. Bergmany przinosiyli pod pażom z gruby po szychcie do dom klocek. W zima chodzioło sie do Pawłowa na bergownia na sonki abo na szije kere robiyli my z beczek po sledziach. Czasym jechalimy na szlynzuchach do Halemby łoglondać betlyjka. Po dobry chlyb szło sie do Webera, do Bielszowic a do kina, do Pawłowa. Do tego kina "Swit" musielimy tyż iść ze szkoły na propagandowe, ruske filmy a potym w doma chwolołżech sie, jak gieroj Aljosza bez nogów i z jednom rynkom pokozoł faszystom z pepechy wto jest lepszy. Papa pedziol ino: w rzici bół, gówno widzioł.
Jak boł w Konczycach łodpust, to ślimy karyzołl abo na zusce próbowali cosik wygrać. Jak boła fajnoł pogoda szlimy tyż na romel do Pawłowa, do Makoszow, abo do Paniowek. Wiela z nołs chodzioło na hołda, aby zbiyrać wongel, co niy boło take ajnfachowe, jak przewrocali te wagony. Na Wilijo stoło sie w raji za karpiym abo po apfluziny. Na podzim połlylimy nać na polach a we fojerkach piykło sie kartofle. Wto boł chory, szoł do dochtora, do Żyda Weinluisa, kery mioł swoja przichodnia wele kościoła. Łon pojechoł potym do Izraela.
Roz na rok wylywol papa z haźli gnojówka na pole. Papiór toaletowy znało sie ino z kina. Gazeta, kero sie przedtym czytało trzeba boło potargac na konski i ... Joch zawsze zaczytany zapomniol przi wyłażyniu, że ta klapa boła łotwarto (przedtym pedzioł mi jeszcze papa bych doł pozór) i prask aż po pympek. Smierdziało, jak pieron. Po zopłóciu, przez pole na szachta do wody. Trzi godziny myli mje z rubom byrsztom. Roz jechalimy z Bytomio bankom nr. 5 nazot do dom. To boło na wieczór. boła srogo ciśba tak, że szafnerka musiała zduchać nołs na bok, by umieć kasować. Naroz przed Biskupicami rukło jak diobli i dwa wagony wyskoczoy ze glajzów. Przi tym manewrze wiela praskło flach na ziymia. Retunku, zaczon wtoś wrzeszczec a wszyscy byli łonmazani ze krwiom. Retunku, o Jezuuu, jezderkusie pryntko po pogotowie... Jak my sie niyco spamiyntali, i postowali na nogi, i spokopiyli, że przeca żodnymu nic sie niy stało, pedzioł wtoś: łod kogo jest ta blachówka? Na ziymi boła wylono krew, przynajmi pora litrów. Na pewno wtoś wióz ze świniobicio, aby w doma zrobić krupnioki. Żodyn niy prziznoł sie do tego. Pora tydni niyskorzy na grubie przez cufal dowiedzioł sie papa, ze ta blachówka ze krwiom należała do niyjakego Reinholda Gebauera z Maciejowa.
5-go marca 1953 roku, w geburtstag mojego papy fajerowalimy ino cicho - umar Stalin. To boł mój nojlepszy gyszynk, pedzioł papa i wypioł cało halba som. Mama niy pedziała ani słowa. We szkole boła minuta ciszy za tego wielkego wodza i "naszego dziadka Józefa", jak z wielkom powagom godała ło niym nasza pani Genowefa.
Opa Franz i papa suchali po kryjomu RIAS Berlin abo "Wolno Europa". Łobydwa zyndry boły szterowane przez srogo antyna w Rudie Sl. Na geburstagu omy Agnysy pedziol naroz papa: wiyncy tego niy sciyrpia, jo mom tego dość, jadymy do Niymiec. To boły te czasy, kaj całe familie wyjyzdżały do "Reichu". Oma zaczła ślimtać i dyrgotać, bo jyj młodszy syn, mój ujek Ernst boł zaciongnionty do SP (Służba Polsce), coś jak wojsko a po prowdzie tonie robotniki w uniformach. Jego starszy brat Josel, niy prziszol z wojny nazot. Vichtor, niy rób gupot, pedziała oma a starka Marcelina: kaj indzi waży sie tyż ino na wodzie. Nasz heimat jest tukej, w Konczycach.
Prziszła wiosna, wielkanoc i lato. Na podzim rombało sie drzewo na zima, zaprawiało kompot, kisiyło kapusta i łogórki. Baby chodziyły tyż na szkubki. Czasym szło sie kajś dali na klachy: do Walachow, "na finske" do Bielszowic, na Rymera do Garusa, abo do Schygullow powróżyc z kartów. Tam wszyndzie godało sie cicho ło polityce, abo gośno ło inkszych duperelach. Wszyndzie boło ajnfachowo, tak jak w doma. Wszyndzie jedli to samo: żur, ajntopf, kiszka i sztampfkartofle, mejlka a łod niydzieli konsek miynsa i klóski. Biyda, ale porzondek musioł być. W sobota pucowało sie siyn, zamiatało plac i myło łokna. Mama biglowała a na wieczór wynosioło sie z komory zaś cynkowo wanna... Ja, ja, niy dej Boże, jak wtoś przepasowoł abo zapomnioł, że boła jego raja na pucowanie - łostuda wisiała w lufcie.
Niy wiym, czy boła to ludzko zowiść abo normalno gupota, ale cosik zaczło sie psuć i przestało być normalne. Wtoś zaczon kraść z łogrodu, deptali nom po grzondkach, łomali sztachety w płocie a z pola kradli kapusta i kartofle. Papa klon, mama boła richtig choro a jyj nerwy, jak sie to godo "blank". Skuli tego i nom dzieciom niy boło lekko. Moja łoziym lot młodszo siostra i jo musieli patrzeć na ta zgryzota. Czasym dostalimy szmary za nic - życie.
Na Janku zaczli budować nowe osiedle. Annela, co powiysz, jakbych wynajon z gruby takoł mało hałupa, spytol roz papa naszoł mama. Ach, Vichtor, to bołoby richtig fajnie, pedziała nazot mama.
I stało sie. W roku 1958 zaczlimy jeszcze roz wszysko łod nowa. Kuchnia, badyzimer, trzi izby na dole i dwie na wiyrchu, pywnica i łogród - frojda na stodwa! Papa malowoł ściany, łokna i delówka. Cało przekludzka z Konczyc boła na furze łod jednego znajomego koniorza. Joch dostoł na wiyrchu jedna izba. Trzi czerwone i jedna czorno sciana chiołech mieć, na co papa: a może chcesz na gibsdece pora ruskich gwiozdów, co? Boł kompromis - bordo.
Na ajnwajung prziszli wszyscy. Łod rana schodzioła sie cało rodzina - oma, opa, starka, ciotka Truda, kamraty i kumple papy z gruby. Prziszoł tyż jedyn wojok, niyjaki Władek Pawlak rodym z Gdanska, kery robioł z papom na dole. Kuzynka papy Hilda Jeske z hopym, Fröhlich, Polczyk, i i i... Mój potek Jorg przyniós zaś swoje banjo i staro cija, akordyjon marki "Honer" - życ niy umiyrać.
Ważóła zaś Wichtora Bonczka. Wele połednio zaklupoł wtoś do drzwiyrzy - z Ostropy przyjechała Maria, kuzynka mamy z jyj chopym i nojstarszom cerom Gerdom. Wichtora, wlyj liter ciepłyj wody do zupy, bo inaczy niy styknie, pedziała cicho mama. Lecioł wic za wicym, rostomajte kunsztiki a mój potek groł ło weta. Szakety wisiały downo na stołkach, bindry boły loker, bo sznaps zaczon robić swoje. Baby pióły ajerliker. Łod smiychu leciały im płaczki z łoczów a co kwila pedziała kero: Walter, przeston, jo juz mom mokre szlipfry łod tych gupot, wiyncy tego niy smoga. Dwie torty, miska krepli i kołocz z makym boły na stole. Tym razym dali pozór, jak parzyli bołnkawa. Moja siostra Maria próbowała jegliczkom, w kerym kreplu jest nojwiyncy marmelady a jo pociongoł po kryjomu czyjś sztomel z aszynbechra, co widzioł papa w w żdżadle. Jo niy kurza, ale jego rynka czuja na rzici do dzisiok.
Przi wieczerzy kuzynka papy naroz zbladła i pedziała: pieronie, joch złykła moja złoto korona, na co Richard Dressler: no to teraz Hilda musisz zamiast do haźla iść do łogrodu za krzoki, tak dugo, aż ci tyn złociok wylezie. "Anna, Anna, Anna, jo cie zowizoł dostana. Choćbyś wlazła aż pod stoł, jo cie hyca zowizoł..." spiywoł moj połtek. Tak szło aż do niydzieli rana. Po sniodaniu szli wszyscy na "wielke" do kościoła.
Na wiosna kwitły w łogrodzie piyrsze tulpy, potym gladiole i astry. Boła tyż pietruszka, ołberiba, sznitloch i markew. Na podzim w pywnicy boł mały forant: w grudzy piynć cetnorów kartofli, beczka kapusty i sześdziesiont krauzów z kompotym. W komorze gerowało swojske wino - życ niy umiyrać. Piyrszy roz w życiu pojechoł tyż papa z mamom i mojom siostrom na urlop, do Gdanska, na zaproszynie do tego wojoka, z kerym skamracioł sie papa na makoszowski grubie.
Ta mało frojda trwała jyno krótko.
Joch robioł już jako dekorator w glywickym MHD. Panie Pyka, prosze natychmiast pojechać do domu, pedziała mi sekretarka. To boł tyn momynt, kedych wiedzioł, iże wszysko boło podarymnie, że, że, że... Papa żoł ino cztyrdziysciłoziym lot. 26. 8. 1960 zabioło go na grubie. Boł srogi pogrzyb - cało familijo, kamraty, kumple, somsiady i fana z Barborkom.
Mje zaczło gnać w świat, ale to jest juz całkym inkszo gyszichta.
Teroz tu nad Renem i Moselom warzymy z mojom familjom dwadziyściadziewiynć lot nasza zupa, tyż ino na wodzie.
Moji siostrze Marii, kero do dzisiok miyszko w Zobrzu.


text:
Nowy Jork
Wspůłrzyndne: 40°42' N 74°00' W
Nowy Jork abo Mjasto Nowy Jork (ang. New York, New York City abo City of New York, uoficjalńe The City of New York) – mjasto we stańy Nowy Jork, nojwjynkše pod wzglyndym ličby ludnośći mjasto we Stanach Zjydnočůnych. "Mjasto, kere ńigdy ńy zasypjo", zwane tyž "Wjelgim Jabkym" ("Big Apple"). Ležy na wschodńim (atlantyckym) wybřežu USA, při ujśću řyk Hudson i East River do Zatoki Nowojorskij.
Ůwožany za śwjatowe cyntrům m.in. reklamowe i medjalne (do ńydowna tyž finansowe). W Nowym Jorku mjeśći śe guůvno śedźiba UoNZ.
Historyjo[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Novy Jork zouožůny zostou we 1614 bez Holyndrůw na wyspje Manhattan kej faktorja handlowo, we 1625 zouožůno uośedle Nieuw Amsterdam (Nowy Amsterdam), guůwny port kolůńji Nowe Ńiderlandy. Prawa mjejske Nowy Amsterdam zyskou we 1653. We 1664 wroz s kolůńjům zostou zdobyty bez Anglikůw i přemjanowany na Nowy Jork. W roku 1673 Holyndři uodzyskali mjasto, nale na mocy pokoju we Westminster 19 lutygo 1674 uoddali mjasto Anglikům we zamjan za uznańy holynderskych praw do Surinamu. W XVIII stolećo podčas wojny uo ńypodleguość USA (1775–83) brytyjske wojsko prowadźiuo uokupacyje mjasta. W lotach 1785–90 bůu śedźibům wuadz USA. We 1929 krach na geudźe nowojorskij započůntkowoú wjelgi śwjatowy kryzys gospodarčy. 11 wřeśńa 2001 přeprowadzůno zamach terrorystyčny na World Trade Center, wskutek kerygo zginyuo ůng. 3000 ludźi, we tym 343 stražokůw FDNY (Fire Department New York City abo Fire Department New York) a zńiščůny zostou couky kůmpleks WTC.


text:
Przeglądaj artykuły prasowe, których autorem jest:
A. L. Szreniawa-Czerniewski A. Schedlin-Czarliński Abraham Insler Adam Ciszewski Adam de Chec Adam Galis Adam Grzymała-Siedlecki Adam Iglicki Adam Lisiewicz Adam Mirowski Adam Pragier Adam Sterbałła Adolf M. Bocheński Adolf Nowaczyński Adrian Zagórna Aleksander Boray Aleksander Bregman Aleksander Hertz Aleksander Janta-Połczyński Aleksander Junosza-Gzowski Aleksander Korczyński Aleksander Piskor Aleksander Rozenfeld Aleksander Then Aleksander Łempicki Aleksander Świętochowski Alfons Szyperski Alfred Brodnicki Alfred Bzowiecki Alfred Zauberman Alojzy Szczerbicki Anatol Listowski Andrzej Mikułowski Andrzej Niemojewski Andrzej Teslar Andrzej Tomicki Antoni Jawnuta Antoni Sadzewicz Antoni Sobański Antoni Słonimski Antoni Ślósarczyk Bernard Gray Bogusław M. Borowicz Bolesław Rudzki Bolesław Wieniawa-Długoszowski Bruno Schulz Czesława Wilczyńska Czesław Jeśman Czesław Poznański E. Klessa Edmund Oppman Edward Ligocki Egon Erwin Kisch Elżbieta Szemplińska Ernest Łuniński F. A. Voigt Feliks Burdecki Feliks Dangel Feliks Kucharzewski Ferdynand A. Ossendowski Ferdynand Goetel Ferdynand Hoesick Florian Sokołów Franciszek Rawita-Gawroński Fryderyk Bööke Grzegorz Timofiejew Gustaw Herling-Grudziński Gustaw Olechowski Helena Romer-Ochenkowska Henry Ford Henryk Bzyl Henryk Sadłowski Hermann Rauschning Herman Rubinraut Ignacy Matuszewski Irena Kropielnicka Irena Krzywicka Irena W. Kosmowska Ivar Westerlund Izabella Lutosławska-Wolikowska J. A. Gawenda J. Herget J. J. Makowski J. J. Pełczyński J. Leski J. Lubicz J. Nieski J. Radzimiński J. Strzyżewski J. Winter Jadwiga Ziemięcka Jan Baudouin de Courtenay Jan Korolec Jan Lechoń Jan Maleszewski Jan Mosdorf Jan Nowak Jan Ochs Jan Parandowski Jan Rostworowski Jan Sasse Jan Starża-Dzierzbicki Janusz Jabłoński Janusz Korczak Janusz Witek Jan Waśniewski Jan Wytocki Jan Zamorski Jan Żart Jarosław Iwaszkiewicz Jeremiah Curtin Jeremi Wasiutyński Jerzy Bandrowski Jerzy Braun Jerzy Bębała Jerzy Hulewicz Jerzy Kurnatowski Jerzy Luxenburg Jerzy Mieczysław Rytard Jerzy Niezbrzycki Jerzy Paczkowski Jerzy Rawita-Gawroński Jerzy Sawicki Jerzy Sosnkowski Jerzy Szuszkiewicz Jerzy Sławicz Jerzy Tumaniszwili Jerzy Walldorf Jerzy Wendel Jerzy Wyszomirski Jerzy Zaruba Jerzy Śliwiński Joanna Gintułt Julian Tuwim Juliusz Sakowski Juliusz Zborowski Józef Bieniasz Józef Birkenmajer Józef Dyonizowicz Józef Junosza Józef Kisielewski Józef Krajewski Józef Krzyżanowski Józef Landau Józef Litwin Józef Mackiewicz Józef Piłsudski Józef Putek Józef Relidzyński Józef Retinger Józef Sorokowicz Józef Wasowski Józef Wittlin Józef Łepkowski Józef Łobodowski Jędrzej Giertych K. Żarnowiecki Karol Ford Karol Hubert Rostworowski Karol Zbyszewski Kazimierz Ciałowicz Kazimierz Czapiński Kazimierz Glabisz Kazimierz Iranek-Osmecki Kazimierz Lipnicki Kazimierz Marian Morawski Kazimierz Smogorzewski Kazimierz Sosnkowski Kazimierz Wyka Kazimierz Śmigielski Konrad Górski Konrad Wrzos Konstanty Paczkowski Kornel Makuszyński Krzysztof Oksza Ksawery Pruszyński Leon Brun Leon Gorecki Leon Sobociński Leon Szereszewski Leon Wasilewski Leopold Milanowski Leopold Wellisz Leszek Gembarzewski Ludwika Ciechanowiecka Ludwik Honigwill Ludwik Kruszelnicki M. A. Walewska M. H. Piątkowski M. J. Piotrowski M. Pszenicka Magdalena Samozwaniec Majer Bałaban Marcin Michcik Maria Brzeska Maria Danilewiczowa Maria Dąbrowska Maria Jabłońska Maria Milkiewiczowa Marian Boren Marian Emil Rojek Marian Hemar Marian Kast Marian Zdziechowski Mariusz Dawn Marta Wańkowiczówna Maurycy Straszewski Michał Choromański Michał Czeczott Michał K. Pawlikowski Michał Sokolnicki Mieczysław Grydzewski Mieczysław Jarosławski Mieczysław Lepecki Mieczysław Lisiewicz Mieczysław Pruszyński Mieczysław Różecki Mieczysław Smolarski Mieczysław Szerer Mikołaj Mironowicz Mirosław Fligier N. Tewski Olgierd Górka Paul Allard Paweł Hulka-Laskowski Paweł Musioł Pierre Clostermann Piotr Bohdziewicz R. Morsztyn R. Walkowski Rafał Malczewski Roman Brandstaetter Rosa Bailly Ryszard Wraga S. Ginzburg S. Jastrzębski S. Romanowski S. Sulicz S. W. Balicki S. Wiechowski Sergiusz Piasecki Seweryn Gottlieb Stanisław Ignacy Witkiewicz Stanisław Kot Stanisław Kudlicki Stanisław L. Hubert Stanisław Lenkowski Stanisław Mackiewicz Stanisław Miłaszewski Stanisław Pagaczewski Stanisław Piasecki Stanisław Rembek Stanisław Rogoż Stanisław Seliga Stanisław Skrzetelski Stanisław Sopicki Stanisław Stroński Stanisław Strumph-Wojtkiewicz Stanisław Tabaczyński Stanisław Walicki Stanisław Wasylewski Stanisław Westfal Stanisław Witold Balicki Stanisław Woyna-Gwiaździński Stanisław Zatorski Stanisław Żejmis Stefan Aubac Stefania Kossowska Stefania Podhorska-Okołów Stefania Zahorska Stefan Kisielewski T. Łopacińska Tadeusz Boy-Żeleński Tadeusz Dołęga-Mostowicz Tadeusz Jaroszewski Tadeusz Konczyński Tadeusz Kotarbiński Tadeusz Kraszewski Tadeusz Królikowski Tadeusz Lubaczewski Tadeusz Nowicki Tadeusz Piszczkowski Tadeusz Połczyński Tadeusz Sopoćko Tadeusz Waski Tymon Terlecki Vlastimil Hofman W. Baranowski W. M. Kozłowski Wacław Borowy Wacław Przeździecki Wacław Rogowicz Wacław Solski Wacław Zbyszewski Walerian Charkiewicz Wanda Gizbert-Studnicka Wanda Melcer Wanda Zakrzewska Wiktor Podoski Wiktor Weintraub Wiktor Zadora Wilhelm Berkelhammer Wilhelm Korabiowski William Winter Wincenty Rzymowski Witold Hubert Witold Powel Wlastimil Hofman Wojciech Kossak Wojciech Wasiutyński Władysław Besterman Władysław Broniewski Władysław Dziewanowski Władysław Frącz Władysław Jan Grabski Władysław Konopczyński Władysław Nawrocki Władysław Pniewski Władysław Sikorski Władysław Studnicki Władysław Wolert Włodzimierz Dworzaczek Włodzimierz Dzwonkowski Włodzimierz Popławski Zbigniew Bocheński Zbigniew Florczak Zbigniew Grabowski Zbigniew Małecki Zbigniew Rakowski Zbigniew Uniłowski Zdzisław Broncel Zdzisław Czermański Zdzisław Dębicki Zofia Kozarynowa Zofia Nałkowska Zofia Sokołowska Zygmunt Borowicz Zygmunt Gałkowski Zygmunt Jurkowski Zygmunt Lasocki Zygmunt Librowicz Zygmunt Lilienthal Zygmunt Lityński Zygmunt Nagórski jr. Zygmunt Nowakowski Zygmunt Raczkowski Zygmunt Szweykowski Zygmunt Wasilewski


text:
Stróna główno
Przylećcie no, wiaruchna, ale tag ino roz, roz, tutej sa dó nos! To wóm zrobiymy takóm pokozke, jak sie tyż piecze, rychtyczne rogale świyntomarcińskie, że łoż kalafy poroztwiyrocie i powiycie: Ja, to sóm ale szpece łod rogalów! To sóm ale tyż echt pipole! Zdradzymy wóm szyskie knyfy (znaczy sie tajymne sposoby pieczynio, nie). A jag bydymy tetrać te rogale, to bydymy tyż wos uczyć godać po naszymu i łopowiymy Wóm szczype ło historii Poznanio. A szysko to bydzie wew taki pinkny renesansowy kaminicy wizawis ratusza. A nojważniejsze, że so bydziecie mogli spucnóńć rychtycznygó rogola, nie! No!? To dzieście sóm? Czekómy, tej!


text:
Pizza
Pizza — jodło italskigo kuchńa, na terozki fest powszychno na cołkim śwjeće. We wersyji podstawowyj je to plaskaty placek ze wytrawnygo ćasto drożdżowygo, pomazany zozům tůmatowům, posuty tartům kyjzům a źołůma, pjeczůny we mocno gorkim pjecu. Pizza podowo śe na gorko, nale źimno tyż idźe zjeść.
Je kupa zortůw pizze ze roztomajtymi skłodńikůma. Můgům to być szampańoki, cwibla, szynka, tůmaty, paprika, wuszt, uoliwki, salami, lebo ańi uowoce abo brokůły. Krům tygo do pizze dowo śe roztomajte zorty zoze.


text:
Hajiti
Hajiti, Republika Hajiti (fr. Haïti, République d'Haïti; hait. Ayiti, Repiblik d Ayiti) – państwo we Americe Půunocnyj, na Mořu Karajibskim. Zajmuje zachodńo tajla wyspy Hajiti. Grańica mo s Důmińikanům. Je to kraj gůřysty, srogo jygo tajla zajmuje puaskowyž, ńiżiny sům ńywjelge a ino na wybřežu. Dowńij ůng. 60% placu zajmowouy sam losy, nale bezma 90% ś nich wyćynto. Skiž tygo postympuje sam jouowjyńy gleby a yrozyjo. Je to nojstaršy ńypodleguy kraj we Americe Střodkowyj. Walki uo samostanowjyńy mjouy sam anfang we 1790 roku, a we 1804 uoguošůno ńypodleguość. Bez lota 1822-1844 Hajiti bůuo potajlowane na tajle lo Negrůw na půunocy a tajla lo Mulatůw na pouedńu. Ńyskoři wzmogouy śe sam ajnflusy USA, aže přišuo do amerikůńskij uokupacyje we lotach 1915-1934. Sytuacyjo polityčno je sam durś ńystabilno.
Je to jedyn s nojbjydńejšych krajůw na Źymje, we kerym 80% ludźi žyje we ubůstwje.


text:
Kaszëbsczi jãzëk
Kaszëbsczi jãzëk - jãzëk z zôpôdnosłowiańsczégò karna słowiańsczich jãzëków, chtërnym gôdô wiãcy jak 50 000 Kaszëbów. Kaszëbsczi je jednym z pòmòrsczich jãzëków - ò apartnym jãzëkù mòżna rzec ju w XIV stolace. Nôstarszi kaszëbsczé knédżi to Duchowe piesnie Dra Marcina Luthera i inszich naboznich męzow Szymona Krofeja z 1586 rokù, jak téż z rokù 1643 Michôła Pontanusa Mały Catechism Niemiecko Wándalski abo Slowięski. Dzysdniowò lëterackô kaszëbizna je ewòlucëją zabédowóny przez Floriana Cenôwe, wprzód w 1848 (?) - na òsta òdnalazłô w rusczich archiwach kòl kùńca XX stalata - ë w 1879 rokù w Zarés do grammatikj kasebsko-slovjnskjé mòvé, wëdóny w Pòznaniu. Badéra kaszëbiznë Friedrich Lorentz wëapartnił w kaszëbsczim jãzëkù 47 zwãków, chtërne są dzysdniowò pisóne 34 lëterama, jich dzél (ch, cz, dz, dż, rz, sz) przez sparłãczenie dwóch lëterów. W kaszëbsczim jãzëkù wëapartniómë trzë przédné dialektë, jakno:
- nordowòkaszëbsczi (krézë: pùcczi, wejrowsczi)
- westrzédnokaszëbsczi (Kartësczi kréz)
- pôłniowòkaszëbsczi (dzélowò krézë: kòscersczi, chònicczi, tëchòlsczi)
Spisënk zamkłoscë
Miono[edicëjô | editëjë zdrój]
Kaszëbizna czãstô je wëmieniownô zwónô pòmòrsczim jãzëkã, chòc de facto je òna le karnã słëchających do niegò dialektów. Bëtnosc wielu mionów na òpisanié jednégò jãzëka a téż jidentifikacëjô całownégò jãzëka z jegò nômòcnészim dialektã mô czasã môl w przëmiôrze mniészoscowëch jãzëków, jaczé sã mòcno zjinaczoné ë jaczé na skùtk nieżëcznëch, pòliticznëch dzejników nie bëłë w sztądzë ùsôdzëc òglowégò, sztandardowégò jãzëka ë dobéc mòcny lëżnoscë w państwie, w jaczim są brëkòwóné.
Kaszëbizna wiedno bëła bënnowò zjinaczonô, a wicy wiédzë ò tim mómë òd czasów Floriana Cenôwë. Hilferding w pòłowie XIX w. pòdzelił kaszëbiznã na:
1. gwarã pòmerańsczich Słowińców i Kaszëbów, 2. gwarã pòmerańskich Kaszëbów, 3. gwarã kaszëbską w Zôchódnëch Prësach.
Dzelnotã tã na zôczątkù XX stalata ùnowił Lorentz, chtëren w òbrëmienim 2 przédnëch òbéńdów: norda i pôłnié (jinëch wedle iloczasu), i tak "równoleżnikòwò", wëdzelił 21 gromadów, a w nich 70 gwar. Atlas językowy kaszubszczyzny i dialektów sąsiednich (1964-1978) - òddôwô stón z pòłowë XX w. i wëapartniô: 1. archaiczniészą nordã: a) Pùcczé (Mòrzanie i òsóbno półòstrów Hél - Rëbôcë); b) Pùcczé i Wejrowsczé; pas wëstrzódkòwy to - Lesôcë; 2. innowacyjny westrzódk, m.jin. Józcë (òkòlé Strzépcza, Mirochòwa i Srôkòjc); 3. spòlaszałé pôłnié, òsoblëwò wschódné.
Juwernô stojizna jakno w pòmòrsczim jãzëkù ma môl np. w òkcytańsczim ë dolnomiemieczim jãzëkù. Òkcytańsczi czãstô biwô zwóny prowansalsczim jãzëkã, chò dialektë prowansalsczé są blos dzélã òkcytańsczégò, leno mają nômòcnészi lëteracczi zwëk. Dolnomiemiecczi (Nederdüütsch, Plattdüütsch) je czãstô zeszlachòwóny z jegò dolnosaksońsczim dialektã (Nedersassisch, Low Saxon), ga mô òn wiele mòcniészi môl òd resztë.
Pò wëmiarcém słowianiznë a téż wszëtczéch jinëch pòmòrsczich dialektów, króm kaszëbiznë w przerównaniém do jãzëka Pòmòrzanów dzysô nôczãsczi je brëkòwóny termin "kaszëbsczi jãzëk". Rodowizna mionów "Kaszëbi" ë "kaszëbsczi" a téż ôrt, na jaczi òne przëszłë òb stalata z òkrãżégò Kòszalëna na Pòrénkòwi Pòmòrskô są wcyg wëzgôdką dlô ùczałich. Niżódnô z dotëchczasnych teòrëjów nie pòtkała sã z òglowym akceptã. Nie mô równak dokôzów na to, żebë doszło do wanogów Pòmòrzanów z òkrãżégò Kòszalëna w pòrénkòwim czérënkù.
Brëkòwanié[edicëjô | editëjë zdrój]
Zwiksza wëższé sferë Prësôków mało dbałë ò kaszëbsczi jãzëk w XIX w. Syg kaszëbiznë òd kùli lat bezùstankòwò sã zmiészô. W latach 50. XX w. Kaszëbi równo żelë jidze ò starszich, jak i starków, a téż dzece - przed jidzenim do szkòłë - na co dzéń nié miôlë leżnoscë wiele razy przëstôwaniô z pòlsczim jãzëkã. Chòc kòscół béł tej môlã, gdze szło czëc ten jãzëk. W szkòle na paùzach dzece gôdałë pò kaszëbskù. W latach 70. XX w. kaszëbizna òglowò bëła ùznôwónô za jãzëk lëdzy mało wësztôłconëch. Wiele wstidzało sã tedë kaszëbsczégò jãzëka, a w wiele szkòłach na Kaszëbach bëło robioné wnet wszëtkò, żebë dzecë nie gôdałë w rodny mòwie. Do niedôwna westrzódk pòlsczich mòwnoùczałich panowała ùdba, że kaszëbsczi je blós dialektã pòlsczégò jãzëka.
W 2003 rokù béł dóny kaszëbiznié trzëlëterowi midzënôrodny kòd CSB wedle normë ISO 639-2. W krajach Eùropejsczi Ùnii pierszą rolą w wiele rëmiach pùblicznégò żëcô państwa òdgriwają samòrządné krôjné, chtërnëch zastãpiną są naje wòjewództwa. W krãgù krôjnowy pòliticzi, jaką robią wòjewództwa, wiôldżi znaczënk mô edukacja i kùltura. W państwach EÙ przëwiãzywô sã stolemną wôgã do krôjnowégò sztôłceniô i chòwaniô, do fùlniészégò pòznaniô historii i spôdkòwiznë kùlturë nôblëższich strón, a w tim jãzëka. Jidze przece ò zakòrzenianié młodégò pòkòleniô w tradicji domôcégò kraju, ò ùswiądnienié nôrodny i eùropejsczi bòkadnoscë w rozmajitoscë, ò sztôłcenié sztaturë młodëch lëdzy jakno òbëwatelów swiądnëch swòjich mòżlëwòtów i òbòwiązków wedle tatczëznë, ale òtemkłëch na lëdzy i spòlëznë jinëch kùlturów. Dlô kaszëbsczégò jãzëka w Pòlsce òd 1 czerwińca 2009 rokù wôżnô je Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków.
Dzysdniowò w Pòlsce, a òsoblëwie na Kaszëbach je kòl 200 szkòłów, w chtërnëch dzecë ùczą sã kaszëbsczégò. 30 séwnika 2010 rokù jãzëka kaszëbsczégò ùczëło sã 10 543 młodëch lëdzy, a z tegò 8 883 w 197 spòdlecznëch szkòłach. Òd 2013 rokù zaczinô są nowi przedmiot „Włôsnô historiô i kùltura”, jaczi wchôdô do szkòłów òd séwnika. To je dodôwkòwi przedmiot dlô ùczniów zapisónëch na kaszëbsczi w piąti klasë spòdleczny szkòłë, w drëdżi klasë gimnazjum a téż w drëdżi klasë wëżigimnazjalny. Òcenã z niegò liczi sã do strzédny. Òd 2005 rokù je mòżnota skłôdaniô maturowégò egzaminu z negò jãzëka. W kaszëbsczim wëdôwóné są knéżczi, cządniczi a téż nadôwóné programë w radiu czë telewizëji.
Wedle ùstawë ò nôrodnëch ë etnicznëch miészëznach i òbéndowim jãzëkù z 6 stëcznika 2005 rokù je mòżebnota brëkòwania przed ùrzãdama gminów, kòl ùrzãdniégò jãzëka, kaszëbsczëgò jakno pòmòcnégò jãzëka. Pierszą gminą jakô wprowadzeła kaszëbsczi jãzëk jakno pòmòcny bëła Gmina Parchòwò, pò ni Srôkòjce, Gmina Lëniô, Gmina Żukòwò, a pózni Gmina Lëzëno.
W 2005 r. kaszëbsczi jãzëk pierszi rôz szło bëło wëbrac na maturowim ekzaminie (kaszëbszczi wëbrało 23 ùczniów).
Kaszëbizna mia swój plac w Pólsczi Òbéńdowi Telewizëji Gduńsk (Rodnô Zemia, Tedë jo), a mô w Radiu Gduńsk (Na bôtach ë w bòrach) ë w Radiu Kaszëbë òd 18 gòdnika 2004 (ùstawòwò zazychrowóné 25% czasu). UNESCO ùznôwô, że kaszëbsczi jãzëk je we wiôldżim niebezpiekù [4], bò pò kaszëbskù prawie wcale nie gôdają dzece.
Dzysdnia kaszëbsczi jãzëk brëkòwóny je òd 90-tëch lat téż w liturgiji katolëcczégò kòscoła. Przëstãpnëch je czile dolamczënków Nowégò Testamentu, w tim kaszëbsczich runitów: Eùgeniusza Gòłąbka i Francyszka Gruczë, a téż òjca prof. dr hab. Adama Riszarda Sykòrë z Pòznania - przełożił z greczi Ewanielëje. Kròm tegò przëstãpné sã téż kazaniô ks. Mariana Miotka Swiãtim turã starków (1991) i ùsôdzk ks. profesora Jana Walkùsza Sztrądã słowa (1996).
Gramatika[edicëjô | editëjë zdrój]
Ùszłi prosti czas
Dialektë[edicëjô | editëjë zdrój]
Pòdług Friedricha Lorentza na pòczątku XX stalata to dało trzë dialektë kaszëbsczégò jãzëka: nordowòkaszëbsczi dialekt, westrzédnokaszëbsczi dialekt i pôłniowòkaszëbsczi dialekt.[2]
Dopisënczi[edicëjô | editëjë zdrój]
- ↑ T. Slobodchikoff, 2014, The Role of Morphosyntactic Feature Economy in the Evolution of Slavic Number [1]
- ↑ J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999, s. 128
Lëteratura[edicëjô | editëjë zdrój]
- Florian Ceynowa: Kurze Betrachtungen über die kaßubische Sprache als Entwurf zur Gramatik; hrsg., eingel. und kommentiert von Aleksandr Dmitrievič Duličenko und Werner Lehfeldt. Göttingen : Vandenhoeck & Ruprecht, 1998 ISBN 3-525-82501-3.
- Eùgeniusz Gòłąbk: Wskôzë kaszëbsczégò pisënkù. Oficyna Czec 1997 ISBN 83-87408-02-6.
- Aleksander Labùda: Słownik polsko-kaszubski/Słowôrz kaszëbskò-pòlsczi Gduńsk 1981
- Fridrich Lorentz : Gramatyka pomorska t. 1-3 Wrocław 1958-1962
- Bernard Zëchta: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej. t. 1-7 Wrocław - Warszawa - Krakòwò 1967 - 1976
- Gustaw Pobłocki: Słownik kaszubski z dodatkiem idyotyzmów chełmińskich i kociewskich, Chełmno 1887
- Hanna Popowska-Taborska, Wiesław Boryś: Słownik etymologiczny kaszubszczyzny t.1-4 Warszawa 1994 - 2002 (Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy ) ISBN 83-901394-9-9, ISBN 83-86619-81-3, ISBN 83-86619-28-7, ISBN 83-86619-74-0
- Stefan Ramułt: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego, Krakòwò 1893
- Sztrategijô òchronë ë rozwiju kaszëbsczégò jãzëka ë kùlturë, Gduńsk 2006
- Jerzi Tréder: Spòdlowô wiédzô ò kaszëbiznie, Gduńsk 2014
- Jerzy Treder: Język kaszubski. Poradnik encyklopedyczny. Gduńsk 2002 ISBN 83-7326-037-4
- Jan Trepczik : Słownik polsko-kaszubski t. 1-2 Gduńsk 1994 ISBN 83-85011-73-0
Zaòstałoscë kaszëbsczi (pòmòrsczi) pismieniznë[edicëjô | editëjë zdrój]
- 1536 Kronika T. Kantzowa o wendyjskich ludach zwanych Wendami a między nimi Kaszuby. Chronik von Pommern in Hohdeutscher, hrsg. v. G. Gaebel, Sztetëno 1897.
- 1586 Duchowne piesnie D. Marcina Luthera y ynßich naboznich męzow. Zniemieckiego w Slawięsky ięzik wilozone Przes Szymana Krofea... w Gdainsku: przes Jacuba Rhode, Franz Tetzner 1896: z dolmaczënkù bëtowsczégò pastora S. Krofeja, Słowińca (?) rodã z Dąbia.
- 1643 Mały Catechism D. Marciná Lutherá Niemiecko-Wándalski ábo Slowięski to jestá z Niemieckiego języká w Słowięski wystáwiony na jáwnosc wydan..., w Gdaińsku przes Jerzego Rhetá, Gduńsk 1643. Pastor smołdziński M. Mostnika (Michał Pontanus), rodem ze Słupska.
- Die Schmolsiner Perikopen (Smòłdzëńsczé perikòpë), òpracowóné ë wëdóné przez Friedhelma Hinze, Berlëno (pòrénkòwé) 1967
- Altkaschubisches Gesangbuch (Stôrokaszëbsczi spiéwnik), òpracowóné ë wëdóné przez Friedhelma Hinze, Berlëno (pòrénkòwé) 1967
- Przysięgi słowińskie z Wierzchocina [w:] Szkice z kaszubszczyzny: Dzieje, zabytki, słownictwo: Hanna Popowska-Taborska, Wejherowo 1987, s. 65-82


text:
Na gyburtstagu1 musi być torta i niy ma sie co sam dugo na tyn tymat ôzpisywać2– no chyba, że mołcie cztyry iksze3 zorty4 ciastōw5 i za dużo by Wōm6 ôstało7 😉
Joł ôstatnio lubia eksperymyntować (nic nowego) i niyrołzki8 wyłajżōm9 z tego take maszkyty10, że aże sie sōm11 dziwia. Tu chciołech mieć pośrodku torty syrnik na zimno- nawet go widać na zdjyńciu. Na wiyrchu żech trocha poszaloł z bōmbōnami12, ale mogecie dać sam13 yno trocha ślagzany14.
Co potrza?
Biszkopt:
6 jajec
5 łeżek mōnki15
1 łeżka kakao
6 łeżek cukru
2 płaske łeżeczki proszku do pieczynia
Syrnik:
400ml syrka hōmogynizowanego- nojlepi naturalnego
330 śmiytōnki krymōwki
2 galaretki wiśniowe
Masa:
1 szokolada gorzkoł
1 syrek mascarpōne
mały dżym wiśniowy
Do postrojynia mogecie tyż sie wziōńć jakich bōmbōnōw.
Nojlepi rychtowanie16 tyj tory rozłōżcie sie na dwa dni. Przesiyjcie mōnka, kakao i proszek do pieczynia. Ubijcie biōłka ze cukrym na sztywnoł piana i pomału dodołwejcie17 żōłtka. Potyn na nojmańszych18 ôbrotach abo yno samymi łopatkami przi wyłōnczōnym mikserze wmiyszejcie mōnka, kakao i proszek. Wlyjcie to na forma do tortōw i wrojście19 do bratruły20 nagrzōnyj do 160 stopni na 40 minut. Jak już tyn biszkopt baje21 upieczōny, wyciōngcie go, przewrōćcie ta forma do gōry dnym i ściepcie ze 20-30 cm na stōł- żeby nōm te ciasto niy opadło. Biszpot niech sie tera chōdzi22.
Bierymy sie za syrnik. Ôzpuście23 dwie galaretki we 300-400 ml uwarzōnyj wody i ochōdźcie. Ubijcie śmiytōnka, niyskorzi dejcie24 dō ni syrek hōmogynizowany i ochōdzōnoł galaretka. Wrojście to do lodōwki, żeby trocha zaczło25 tynżeć.
Biszkopt przekrajcie na dwa placki, spodek wrojście nazod do formy, posmarōjcie dżymym i wylyjcie na to masa syrnikowoł. Na gōra wciepcie drugi placek biszkoptu i całojść niech idzie na połra godzin do lodōwki- nojlepi na całoł noc.
Ôzpuście szokolada we jaki misce nad gorkym ze wrzōncōm wodōm i pomiyszejcie jōm ze syrkym maskarpōne. Wyciōngcie biszkopt ze formy i posmarujcie ôd niego gōra i boki masōm szokoladowōm- nojlepi na boki nakłodejcie jōm szpricōm26, kerōm na gōrze mogecie niyskorzi zrobić tyż połra gryfnych dekoracji. Poukłołdejcie jeszcze na wiyrchu27 połra bōmbōnōw i fertich28. Smacznego 🙂
1urodzinach
2ô= ło
3inne
4rodzaje
5ō- samogłoska w wymowie między o i u
6Wam
7zostało
8czasem
9wychodzą
10smakołyki
11sam
12cukierkami
13tu
14bitej śmietany
15mąki
16przygotowywanie
17dodawajcie
18najmniejszych
19włóżcie
20piekarnika
21będzie
22studzi
23rozpuśćcie
24dajcie
25zaczęło
26szprycą
27górze
28gotowe


text:
To je idealny deser na lato: prawie bez roboty, niy trza włōnczać1 bratruły2, do tego fetaminy3, błōnnik i te dobre bakterie ze jogurtu. Joł4 żech to robiōł ze fyrzichami (choć terozki na ślōnsku i tak wiyncyj ludzi pado5 na nie brzoskwinie) ze puszki, ale jak je sezōn, to mogecie sie wziōńć świyże, wciepnōńć na chwila do wrzōntku, ôbrać ôd nich skōra i fertich6.
Co potrza?
400 ml śmiytōnki7 krymōwki
800 ml jogurtu naturalnego
3 łeżki żelatyny
paket kyjksōw ze hawerflokōw8
biksa9 fyrzichōw
ze dwie łeżki pudecukru10
We 1/3 szklōnki uwarzōnyj11 wody ôzpuście12 żelatyna. Brzoskwinie pokrajejcie13 na mańsze14 kōnski15. Ubijcie śmiytōnka, potyn16 wmiyszejcie dō ni17 jogurt, dejcie18 pudecuker (jak lubicie słodke desery, to mogecie go dać trocha wiyncyj19) i ochōdzōnoł20 żelatyna. Narychtujcie21 jako wiynkszoł miska abo tortownica. Na spodek nalyjcie masy jogurtowyj, powciskejcie tam połra22 kyjksōw i wciepcie23 trocha fyrzichōw. Na to zajś24 trocha masy, fyrzichōw i kyjksōw. Tyj masy styknie Wōm może jeszcze na jedna warstwa, a potyn już yno czekanie, aż nōm to fajnie sie stynżeje i… smacznego 🙂
1ō- samogłoska w wymowie między o i u
2piekarnika
3witaminy
4ja
5powie
6gotowe
7śmietany
8paczka ciasteczek owsianych
9puszka
10cukru pudru
11ugotowanej
12ô= ło; rozpuśćcie
13pokrójcie
14mniejsze
15kawałki
16później
17niej
18dodajcie
19więcej
20ostudzoną
21przygotujcie
22kilka
23wrzućcie
24znów


text:
Wjedyń
Wspůłrzyndne: 48°13' N 16°22' E
Wjedyń (mjym. Wien, fr. Vienne, ang. Vienna, uać. Vindobona, madź. Bécs, čes. Vídeň, suowac. Viedeň, suowyń. Dunaj, sch. Beč, gre. Bιέvvn, ros. BeHa, it. Vienna ) – je stolicům Austrije, jeji nojwjynkšym mjastym a kulturalnym i polityčnym cyntrům. Ležy nad Důnajym, na kraju Lasu Wjydyńskigo; plac 415 km², ludźi 1 631 000 (2005). Wjedyń stanowi tyž jydyn s dźywjyńću krajůw zwjůnzkowych Austryji. Je to jydno s baři znůnych mjast střodkowyj Ojropy i je wažnym mjejscym lo historyje a kultury tygo kůntynyntu.
Mjano mjymjecke Wien pochodźi uod uaćińskigo "Vindobona", co s kolei pochodźi uod celtyckigo zuožyńo "Vedunia", znočůncygo "strůmyk/potok leśny".


text:
Limborska hola
Limborska hola[1] (němsce Lüneburger Heide) je wulka holanska, geestowa a lěsna krajina w sewjerowuchodźe Delnjeje Sakskeje. Wona leži mjez wulkoměstami Hamburg, Bremen a Hannover a bu po měsće Limbork (Lüneburg) pomjenowana. Wopřija hłowny dźěl něhdyšeho wjerchowstwa Limbork a wupřestrěwa so wot Łobja w sewjerowuchodźe hač k rěce Aller w juhozapadźe. Wosebje w centralnych kónčinach su so wulkorumne holanske płoniny hač do dźensnišeho zdźerželi. Tajke běchu we wulkich dźělach sewjeroněmskeje nižiny hač do spočatka 19. lětstotka typiske, su so pak mjeztym zwonka Limborskeje hole zwjetša zhubili. Holanske krajiny běchu wot časa młodokamjentneje doby přez nadměrne wotpasenje něhdyšich lěsow na njepłódnych pěskowych pódach nastali. Zdźeržane powostanki tuteje historiskeje kulturneje krajiny so přez wotpasenje z holanskimi wowcami haja. Limborska hola steji zdźěla jako přirodny park pod škitom.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Filip Jakubaš: Hornjoserbsko-němski słownik. Domowina, Budyšin 1954, str. 167.


text:
Nojwoźnijsy w bagniontce to był kokoc. Bo kokoc, to jak na tyn pzykłod łostrewka, na ktoro sie kładzie siano, abo tes łociypecki łowsa.
Ji to sie na ni trzymo, to tak do kokoca przywionzywało sie wsyćko, co na bagniontce mo być. Jidom Świynta. Tydziyj do Świont jes Kwietnio Niedziela, abo jak to dziś godajom Niedziela Palmowo. A w Kwietniom Niedziele w kościele świyncom bagniontki. Dzisiok, to ta rozne ty palmy som, a nojwiyncyj jes takik śtucnyk i jakisik wielgachnyk. Nale łu nos nie było takigo zwycoju, co by na Kwietniom Niedziele robić taki wielgi palmy, a jesce jim wiynkso, to niby lepij. Łu nos w kościele świyncili bagniontki, taki nieduze ji sykowniutki. No nale co by takom bagniontke zrobić, to trzeja wiedzieć jako łuna mo być.
Nojwoźnijsy w bagniontce to był kokoc. Bo kokoc, to jak na tyn pzykłod łostrewka, na ktoro sie kładzie siano, abo tes łociypecki łowsa, ji to sie na ni trzymo, to tak do kokoca przywionzywało sie wsyćko, co na bagniontce mo być. Kokoc, to trzeba było przyniyś do chałpy tak ze trzy, abo śtyry tydnie do Kwietnij Niedzieli. Był łun długi tak z 80 cyntli do metra ji dawało sie go do flaski z wodom. Tom flaske postawiło sie ka w rogu za łozkiym, co by go śporne haśniki nie połomały. Bez tyn cas, to kokoc sie łozwinoł, puścił listecki i kwiotecki. Kwiotecki mioł biołe, lekutko zołtawe. Do kokoca wionzało sie kocanki, gałonzki jałowca, kopytnik, barwinek ji jinse zieli jak ta jus jaki było. Dawało sie tez kawołek starego kokoca, ktorego sie zostawiało z bagniontki z łojskigo roku. Na bagnontce to sie jesce wiysało pore jabłek, a poniektorzy to przywionzali tes kawołek spyrki. Do tej bagnontki przywionzało sie casym jesce pore kwioteckow z bibuły ji zawionzało na maśke piyknom snurke. Muse jesce dopowiedzieć, ze taki wiynkse chłopoki i kawalery, to śli do kościoła w Kwietniom Niedziele z gałonzkami jałowca. Jim dłuzso ta gałonzka była to tym lepij, bo ta tymi gałonzkami to bzygali na dziywcyncka jak wychodzili z kościoła.
Z takom bagniontkom sło sie do kościoła w Kwietnom Niedziele co by jom poświyńcić. Jak sie sło do kościoła, to bagniontke trzymało sie do gory, co by wszyscy widzieli. Jak sie zaś sło z kościoła, to bagniontke trzymało sie na doł, a to bez to, co by sie w lecie krowy nie gździły. Jak sie przysło z baniontkom to piyrwyj sie sło do sopy ji pogłoskało sie niom krowy ji cielyncka, co by sie piyknie chowały ji były gładziuśki jak ty kocanki. W chałpie bagniontke sie przytrzymało nad śporchetym, co by łogiy nie narobił jakigo niescyńścio ji połozyło sie jon na stoł. Po łobiedzie bagniontke sie wyniesło na jizbe ji wraziło kany za krokwie.
Wsyćko co było na bagniontce, to miało swoji znacyni ji było na wselijaki potrzeby. Nojwaźnijsy to był kokoc, a jesce nojlepij jak był siedym razy świyncony. Dejmy na to jak sła jako burza, tako wiycie sontyra, to sie go kawołecek razym z łuskniyntymi kocankami dawało na łogiyj do śporcheta zeby jom łozgonił. Jak jako krowa była choro, to tez sie ji do polywaciny zaparzyło kawołek kokoca. Zioła zaś to na rozne chorobska, nale to jus ta ludziska wiedzom co na co. Jabko z bagniontki to było na bolonce zymby, a zaś spyrkom, to sie smarowało palce przy sadzyniu przysady, kapusty ji kwacow, bo po tym nie llngły sie na nik chrobocyska..
Taki to były bagniontki, z którymi sie sło do kościoła w Kwietniom Niedziele na sume. Pewnie zek jus ta troche zabocył, nale tela wiym, ze na bagniontce to jino było to co dało sie znojś łu nos, a nic ze świata, nawet zodno gałonzka ni mogła być łobco.
Dziadek Staś


text:
Geografijo
Geografijo (gr. ΓewYpaφίa, Yῆ geos – "źymja" i Ypάφw grapho – "pisza") – nauka uo zrůżńicowańu powjyrzchńi Źymji, a dźałalnośći i ajnfluśe ludźi na ja i na środowisko przirůdńicze. Za autůra mjana "geografijo" uznowo śe greckigo matymatyka, astrůnoma a filozofa - Eratostenesa s Cyreny.
Zorty geografji[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Geografijo je naukům, kero mo dwa kerunki badań (tzw. dualism):
- Geografijo fizyczno - zajmuje śe bezma ino środowiskjym przirůdńiczym
- Geografijo społeczno-ekůnůmiczno - zajmuje śe wszelkům dźałalnośćům ludźi i strukturům żyća społycznygo a gůspůdarczygo


text:
Fizyka
Fizyka (ze gr. φύσις physis - "natůra") – nauka uo przirodźe we nojszyrszym znoczyńu tygo słowa. Fizykery podszůkujům właśćiwośći a půmjany materje a energje a tyż uoddźoływańy mjyndzy uůnymi. Do uopisu zjawisk fizycznych używajům wjelgośći fizycznych, wyrażonych ze půmocům pojyńć matematycznych, takich kej liczba, wektor, tensor.
Fizyka je mogebne potajlować na fizyka tyjorytyczno a ekszperymentalno. Fizyka tyjorytyczno zajmuje śe uogůlńańim, a interpretowańym danych ekszperymentalnych. Fizyka ekszperymentalno zbjyro dane s ekszperymentůw, a weryfikuje tyjorje.


text:
Himalaje
Himalaje to je gůrsko keta rozlygowano we połedńowyj Azyji, we keryj sům nojwyższe wjyrchy na Źymje. Je uůna dugo na 2500 km a szyroko na 250 km. We jeich skłod wlazujům pasma: Wjelge Himalaje, Małe Himalaje a Siwak. Jeli rozchodźi śe uo polityka, sům uůne potajlowane mjyndzy Pakistůn, Indyje, Chiny, Nepal a Bhutan. Nojwyższe wjyrchy sům we Wjelgich Himalajach, 10 ś ńich mo przez 8000 m n.p.m a jejich nojwyższy wjyrch, Mount Everest, je nojwyższym wjyrchym we cołkij Źymji (8850 m n.p.m.).


text: uo Uo & Down \\ Diva UO Acoustic Uo Ja Jo Uo kon mes čia dėrbsem (Skaudalių k., Kretingos r.; 44) Uo kur tu buvuoje? Uo Liftment / Shaka Delly Uo o o! Uo Sao Uo The Downstair Uo Through The Gears Uo uo uo uomo senza tempo (mi viejo) Uo Where We Belong (A forēa do destino) Uo Where We Belong-Joe Cocker-En Officer Och Gentleman Uo Wouldn't UO' UO' Uo'-Uo' Uo-ci Uo-vo UO7 UOA Uobian Uoc Ao (Nguyen Bich, tho Thanh An) Uoc Chi Uoc chi co em Uoc Gi Uoc gi (Karaoke Version) Uoc gi (Vo Thien Thanh) Uoc gi (Vo Thien Thanh) (Yesterday & Now - 2003) Uoc gi 2 Uoc Hen Uoc Hen Chieu Thu (Duong Thieu Tuoc) Uoc mo Uoc Mo (Hong Kien) Uoc mo cho ngay mai Uoc Mo Cua Toi Uoc Mo Cua Toi (Remix) Uoc Mo Diu Em Uoc Mo Ke Ngheo Uoc Mo Mua Giang Sinh Uoc Mo Tham Kin Uoc Mo Tinh Yeu Uoc Mo Xa Tam Tay Uoc Mo-Nguyen Phi Hung UOC MONG Uoc Mong Doi Ta Uoc mong doi ta (Quan Kim Thuy, Truong Vu) uoc mong khong thanh Uoc Mong Tinh Yeu Uoc mot ngay Uoc Mot Ngay - Nguyen Xinh Xo Uoc Muon Uoc Muon Cho Ngay Mai ft. Cam Ly Uoc Muon! Uoc Tham Uoc Vong Uoc Vong (Nguyen Bich, y tho Mui Qui Bong) Uoc Vong Tuong Lai Uoc Yong Uocauit Ihesus uocche Uocche d'oro Uocchi Uocchi C'arragiunate Uocchi celeste Uocchie UOCCHIE 'E 'SU MUNNO Uocchie 'E Brillante Uocchie 'e mare Uocchie Apierte E Vocca Chiusa Uocchie c' arraggiunate Uocchie C'arraggiunate UOCCHIE C'ARRAGGIUNATE * Lello Di Domenico * (Falconi - ... Uocchie c'arraggiunate/torna maggio Uocchie c'arragiunate Uocchie C'arragiunate (Falcone-Fieni-Falvo) (1904) Uocchie ca m'č guardate Uocchie ca me parlate Uocchie carraggiunate Uocchie ceieste Uocchie Celeste Uocchie nire Uocci turchini Uochhie C' Arraggiunate Uochhie c'arraggiunate Uochi Toki / Soul Sacrifice (Santana) Uod Uod If You Could Uodas Uode, Ko Zyzi Uodelis Uodelon uog UOG Marsch (Josef Hartl) - Militärmusik Oberösterreich UOG-Marsch Uoga Saujoj Uogos / Tas Liudesys Uoh Mamma Uoh pa pa pa


text:
Kijůw
Wspůłrzyndne: 50°27' N 30°30' E
Kijůw (ůkr. KиïB – Kyjiw) – stolica a tyž nojwjynkše mjasto Ukrajiny. Kijůw poúožůny je nad řekům Dńyprym.
Zouožůny na počůnku V wjeku kej placůwka handlowo na šlaku uůnčůncym Kůnstantynopol ze Skandynawjům. W IX wjeku znony kej Könugard bůu cyntrům normańskigo handlu na Ruśi. Pod kůńyc IX wjeku zostou stolicům Ruśi Kijowskij. W 1240 mjasto zostouo nojechane bez Tatarůw a uostřodek ruskij państwowośći přyńjůsu śe do Ruśi Halicko-Woúyńskij. W 1363 mjasto znolazuo śe we Wjelgim Kśynstwje Litewskym, a nastympńy po Uńije Lubelskij (1569) – Korůny Polskij, stolica wojewůdztwa kijowskigo. W 1648 zostouo uopanowane bez kozokůw Chmjelńickigo a wůnčůne we 1667 do carstwa Rosyjskigo. W XVIII a XIX wjeku Kijůw bůu wažnym wynzuym kůmůńikacyjnym a uostřodkym wojskowym Rosyji, podlygou skiž tygo intynsywnyj wymjańy kulturowyj mjyndzy narodůma suowjańskymi a inkšymi narodůma zamješkujůncymi Imperjům Rosyjske. Na počůntku XX wjeku wjynkšość we Kijowje stanowili Rosyjůńy. W 1918 we Kijowje uoguošůno stwořyńy Ůkraińskij Republiki Ludowyj a stočůno ćynžke boje s bolšewikami, keři uostatečńy podbili mjasto we 1920. W 1934 do Kijowa přyńyśůna zostoua s Charkowa stolica Ukrajińskij SRR. Uod 1991 stolica ńypodleguyj Ukrajiny.