text:
Goszczymy dzisioj u pani Joanny Urbanik. Pani Joanna je członkiniom Koła Gospodyń Wiejskich w Gyrotowicach. Trza podkryślić, że gierałtowickie Koło Gospodyń łogromne mo zasugi do tego regionu. Kobiyty tu tańcujom, śpiywajom, bierom udział w rostomajtych festiwalach co som ze godkom Ślonskom swionzane i wygrywajom moc nagrod rozmajtych, jak cygania to mi niech jynzor uschnie.
Trza by kej ze paniom przewodniczoncom pogodać ale łona nigdy niy mo czasu, sam u nos tako godka idzie, że pani przewodniczonco łodpoczywo jakoby serce, miyndzy jednym klupniyńciym a drugim.
Wrocomy jednak do pani Joanny. Krom tego, że dbo ło łobyńście swoje i gospodarzi na swoim, mo tyż tego swojego ,,ptoka”. Artystkom je znanom łod dropanio jajec tych co to kury snoszom, coby se zaś co kery niy pomyśloł, to co wszyjscy myślymy. Te jajca u nos kroszonkami nazywomy. Te dropanie, naukowo se to bezmała nazywo technika rytowniczo. Pytom se pani Joanny skond se te przepiykne hobby u ni wzionło. Wiymy przeca niy łod dzisiok, że kobiyty tukej sztrykowały, heklowały, pieczyniym rozmajtych dobroci se zajmowały, jeszcze inksze poprzestowały na gorszyniu chopow. I niy som to klachy, suchejcie babeczki taki szport tyż nikere swos uprawiajom, mom na myśli te gorszynie nos niczymu nigdy niywinnych borokow.
Wrocomy jednak do tych kroszonek no i do pani Joanny łoczywiście.
Do plastyki miałach intus łod malutka, malowałach łobroski i szło mi to składnie. Kroszonki zaczłach szkrobać tak na richtich dopiyro jagech se wydała, i tak do kupy z moim ślubnym se szkrobiymy te jajca do teraska. Mo se rozumieć łod tych kur jajca szkrobiymy zaszczego se pani Joanna, jo tyż wartko przitakuja, żech inkszych myśli niy mioł ale pani Joanna i tak niy wierzy bo przeca mie zno, niy bołbych sobom jakoby mie kosmate myśli niy naszły.
Suchomy jednak z uwagom łosprowki naszy artystki. Tak pani Joanna prawi dali. Nasze małe cudeńka wyndrujom po cołki Europie, znajom je w Niymcach, we Czechach a popłynoły nawet za ocean i cieszom se tam łogromnym powodzyniym yno patrzeć jak nom kożom szkrobać kajsik na Manhatanie. Jo tam nikaj niy pojada, mie sam je dobrze, a ty stary co ło tym sońdzisz, a dyć kaj bych se tyż to na starość smykoł łodzywo se drugo polowa – ta brzidszo mo se rozumieć, pra..
Tera – godo pani Joanna, rozpowiym wom ździebko ło ty fachowy stronie wyrobu kroszonki.
Nojważniyjsze jest zdobycie biołego jajca a to niy je take proste. Je sam we łokolicy yny jedna kobiyta kero dowo pozor na to coby nom tych jajec niy brakło do tego szkrobanio mo se rozumieć. Na ta łokoliczność dobrze se sprawujom kury ze rasy Leghorn, muszom łone byś ekstra łodżywiane bo ważne je to- godo pani Joanna coby szkorupka boła fest twardo. Te kury hoduje trza pedzieć yny skuli nos miyszkanka Chudowa, pani Marta Organiściok, co trza nadmiynić – miejscowość ta noleży do Gminy Gierałtowice.
Pani Marta sama tyż szkrobie jajca i uczy mode frelki ty trudny sztuki, toż tera suchejcie… Powiydzmy, że biołe jajca momy i tera zaczynomy je warzyć. Wciepujymy jajca do wielkigo garca ze zimnom wodom, dodowomy soli i łoctu dojś trocha, to je po to coby szkarupiny niy popynkały i poleku, trza pedzieć łokropnie poleku warzymy. Warzymy to wszysko trzi świerci godziny abo trocha duży-niy zaszkodzi. Jak to już momy tak daleko a Pon Boczek do, że nom to niy popynko, to wkłodomy te gorke jajca, do drugigo garca ze gorkom farbom.
Brele na ślypia trza dobre łoblyc, łostro byrna do fasonga wkryńcić i zaglondomy czy se dobrze pofarbiyły. Cołki czos ruszomy garcym bo inaczy bydymy mieli biołe fleki, jak se bydom jajca za fest przoć (jajka nie mogą do siebie przylegać) ( przoć komuś gw. śl. Kochać kogoś).
Poleku wyciongomy i kładymy na wilur cołki czos po leku łobrocomy, tera musi te jajco cołki miesionc leżakować coby wszysko śniego na luft wylazło. Szkrobać zaczynomy po Godnych Świyntach. Jak chcymy keby robota wyglondała akuratnie jako na Ślonzoka przistało, to jedna kroszonka se szkrobie nikej i trzi dni-czas to Boży trza pedzieć bo se niyma kej ze starym powadzić.
Kroszonki muszom byś gotowe na Wielkanoc no i coby boł czas na wystawy je zawiyść. Chopcy tukej chodzom po sikaniu i frelki, no i kobiyty tyż sikajom piyknymi parfinami, za to dostowajom tyż te kroszonki, tak to już sam u nos je. Nikej pamiyntom jak frelka ze wionuszkym na gowie na plac wylazła, znakym tego, że karlusa akuratnie niy miała to i kusika szło ukraść.
Boły to czasy; Spominkow moc, tera yny ryczka na plac wyciongnońć i keby kobiyta niy widziała siednońć i we samotności stare czasy pospominać, po co mo kobiyta zowiścić, czy aby łoni myśla abo inksze przigody spominom. Kończyć czas, wyboczcie coch se tak rozmamlasioł niy idzie tego tymatu skrocić widzicie sami jake to je wszysko skomplikowane. Kończonc na Ślonske Gody zaprosić Wos chcymy, godki se naszy posuchocie, tańce i stroje połoglondocie a i na ruszta tyż co wciepnońć bydzie, godno i piykno to impreza godo pani Joanna, kiwie mi rynkom na pożegnanie przijyżdżejcie godo to se zaś łoczym inkszym pogodomy z Pon Boczkym a pyrsk godom i tak se myśla przida na pewno bo je tu czego posuchać i czego se nauczyć.
Wasz Ślonzok toż Pyrsk.
Wybrane słówka.
Intus————————można powiedzieć przeczucie, albo zamysł.
Richtich——————–tu często używane słowo-znaczy na prawdę lub na serio.
Pozor ——————–uwaga
Trzi świerci godziny—-45 minut.
Śćwierć godziny ———kwadrans, 15 minut.
Brele———————–okulary.
Wilur———————–flanela.
Zowiścić——————zazdrościć.


c: text/html

text:
Auflaufkind
Tež w němskim rozhłosu słyšiš druhdy wusyłanja wo leksikaliskich nowotwórbach. W tutym zwisku so jónu naspomni, zo je so němska zestajenka „Auflaufkind“ jako nowe słowo do němskeho Dudena zapisało. Tute słowo wšak budźi skerje dźiwne asociacije, chiba zo wostanje njezrozumliwe. Abo wěsće wy, što so za tym chowa? Dźěl němskeje zestajenki „Auflauf-“ – asociěrujemy z jědźu, z někajkej popječenku. Z jědźu pak wone słowo ničo činić nima. Zestajenka poćahuje so na dźěći, kotrež při kopańcowych hrach abo turněrach hrajerjow na hrajnišćo přewodźuja. A na to so němsce praji: „Die Spieler laufen auf.“ W serbšćinje tajku dźiwnu zestajenku wutworić njemóžemy, tola móžemy fakt wopisować, zo dźěći – takrjec mali koparjo – wulkich na hrajnišćo přewodźeja. A tuž móžemy małych koparjow krótšo tež přewodne dźěći mjenować.
J. Šołćina
temy: serbske wotpowědniki za němske słowa
klučowe słowa: substantiw, zestajenka
hesła: Auflaufkind, Fußball, kopańca, přewodne dźěćo, auflaufen

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ciepło środa dała fajno łokazja do łodrabianio zalygłości we szpilach ligowych. Co prôwda tyrmin bōł znany…
Tag: #OpisSzpilu
Ciężko przeprawa Ruchu ze Stalą [RYLACJA]
We sobotni wiecór, bez kybiców – bo wlajzły nowe łobostrzynia, Ruch Chorzów szpilŏł ze Stalą Brzeg…
Idzika dwa loby to na wygrano sposoby – opis szpilu Ruch – Lechia
Niydziela, wiecór, ciepło pogoda, 4128 kybiców. Nic ino szpilać i to tak, coby zdobyć trzi punkty!…
Szparing Ruchu Chorzów ze Ruchem Radzionków oczami kamery Życia na Niebiesko (WIDEO)
Zapraszomy do łoglondanio i słuchanio opisu szpilu szparingowego, je tyż wypowiydź trynera Wleciałowskiego. zdjyncia: Olafeirox /…


text:
Gerhard Renč
Gerhard Renč (němsce Gerhard Rentsch; * 12. meje 1897 we Wjelećinje, † 22. septembra 1982 w Barće) bě ewangelski farar w Bartskej wosadźe a posledni serbski farar tam.
Wón bě pjate dźěćo Wjelećanskeho fararja Měrćina Renča a bratrowc fararja Jana Renča z Ketlic. Jeho starši bratr Jan (* 1884) přewza po smjerći nana jeho zastojnstwo we Wjelećinje a bě tam posledni serbski farar. Gerhard Renč wopytowaše šulu we Wjelećinje a potom Budyski gymnazij. Wot 1916 do 1919 słužeše w němskim wójsku. Po Prěnjej swětowej wójnje studowaše w Lipsku a Tübingenje ewangelsku teologiju. 1923 złoži w Lipsku prěnje a 1924 w Drježdźanach druhe teologiske pruwowanje. Dnja 26. julija 1925 zapokaza so jako farar we Łupjanskej wosadźe. Wot 1. meje 1932 bě Renč farar w Barće, hdźež skutkowaše 34 lět. Tež na wuměnku zastaraše wosadu wot 1966 do 1969 jako wikar a wuhotowaše hač do 1975 dale hdys a hdys serbske kemše. Za čas Druheje swětoweje wójny zastupowaše hač do januara 1944 fararja Alberta w Malešecach a potom fararja Schneidera w Hrodźišću.
Renč bě wot lěta 1925 woženjeny z Hilžbjetu, rodź. Křižanec (1902–1988), młódšej dźowku Hodźijskeho fararja Jana Pawoła Křižana. Zhromadnje měještaj tři dźowki a jednoho syna.
ŽórłoWobdźěłać
- Farar Gerhard Renč njeboh! W: Pomhaj Bóh 1/1983, str. 2


text:
W Ptačecach domchowanku z kemšerkami w serbskej narodnej drasće swjećili
Ptačecy (UH/SN). Po dołhim a wospjet jara suchim lěću bilanca žnjow na polach runjewon optimalna njeje. Přiwšěm sej na mnohich městnach rjanu tradiciju domchowanki abo žnjowodźakneho swjedźenja zachowuja. Wšako sej tón dźeń wosebje wuwědomjeja, kak wotwisny čłowjek wot přirody je. Tomu bě minjenu njedźelu tež w Ptačecach w gmejnje Halštrowska Hola tak. Mnozy wobydlerjo tam wulku wažnosć na to kładu serbske nałožki hajić, a angažowane domizniske towarstwo swjatočnu Božu słužbu dokładnje přihotuje.
Ptačečanska cyrkej bě z wjele sobupřinjesenymi płodami wupyšena. Wosebje spodobny napohlad pak skićachu kemšerki w serbskej narodnej drasće. Tejle serbskej tradiciji so tež nowozapokazany farar dr. Stefan Reichelt wutrobnje zwjazany čuje. Wšako wón na te wašnje dźěl łužiskeho regiona zeznawa, kaž sam rjekny. Mjeztym zo běchu starše žony Wojerowsku cyrkwinsku drastu zhotowane, pokazachu so młodostne we wšědnej drasće, dźěći pak w šulskej.


text:
Sukcesy Gōrnoślōnskygo Zwiōnzku Madżōngã
W Kaliszu reprezentacyjŏ Gōrnoślōnskygo Zwiōnzku Madżōngã ‘USMA’ (Upper Silesian Mahjong Association) wziōnła 4 piyrsze place, w tym piyrszy plac – Roman Powęzka (z Piekŏr), a trzeci – Łukasz Grzybowski (z Katowic). Turniyj mioł miano Kalisz kontra Gōrny Ślōnsk Riichi 2018 (Calisia vs Upper Silesia Riichi 2018).
To niy piyrszy rŏz, jak klub Gōrnoślōnskygo Zwiōnzku Madżōngã je na podium we turniyju japōńskego madżōngã (Riichi Mahjong). Zawodniki GZM stŏwali już na podium we Bielawie, Wiydniu, Katowicach, Bratysławie, Ôstrawie a Warszawie.
Japōnski Madżōng je zortōm gry z Chin, kero we 2017 roku ôstała uznano za szport umysłowy. Szpil je podobny do Rymika, ino grŏ sie na wyrflach. Wiyncyj ô grze na wikipedyji.
Gōrnoślōnski Zwiōnzek mŏ trzi niyformalne kluby: Katowice (siydziybã), Ôstrava i Ôpole, jak tyż ekstra regiōn Dōmbrowskygŏ Zagłymbiŏ. Do 2017 noleżoł do niego tyż regiōn Morawskej Wołoszczyzny.
Zawodnikōma we klubach sōm niy ino ôsoby z naszego regiōnu (we Polsce a Rep. Czeskej), ale tyż ze Zogłymbiŏ, Japōnije, Italije, Chin, Ukrainy i Serbije.
Ranking na rok 2018: https://mahjongsilesia.wordpress.com/ranking/
Dalsze turnieje w 2018 roku:
24.02 – Dąbrowa Riichi Open 2018 – Dąbrowa Górnicza, ZD
7/8.07 – Mistrzostwa Gōrnego Ślōnska w Riichi 2018 – Katowice, GŚ
10.12 – Ostrava Riichi Open 2018 – Ostrawa, GŚ
Reprezentacyjŏ GZM zagrŏ tyż we Wiydniu (10.03.2018) i Brnie (21-22.04.2018).


text:
Zespōł robiōł praje przi jednej rzeczy, jak Andrzej Szczepōnek spytoł sie: „A co byście padali na to, coby zachwolać pisownia, przi kerej robiymy. Na diktand jynzyka ślōnskigo, kaj trza by zapisować ze słōchu dyktowany tekst?” Chyciyli my ta idyjo, a zaczli my jōm rychtować do kupy z NWŚD, ZLNS, kaj my w tym czasie przinoleżeli. Uznali my, co to je piykno zachwolka niy yno samej pisownie jynzyka ślōnskogo, ale tyż samego jynzyka. Wszyjscy zdowōmy se sprawa z tego, co kepski sōm szanse na to, coby we Polsce (przinajmniyj we najbliższym czasie) uznali nas, Ślōnzokōw, za myńszość narodowo, abo etniczno, a jynzyk śłōnski za regijōnalny. Bez jynzyka niy ma norodu, a bez możebności zapisowanio tego jynzyka, ôn sōm straci się pōmału.
A ku tymu, nigdy niy ma za dużo prōmocyje wszytkigo tego, co je ślōnski. Mocka ôrganizacyjōw na Ślōnsku cośnapoczyno, prōbuje coć robić dloôchrōny jynzyka ślōnskigo, ale potym, po udanym poczōntku, ôstawio ta robota ze kodyfikacyjōm.
Ugodali my sie, co diktand bydzie we Rybniku, skuli tego, co sam majōm najbardziyj we zocy taki idyje, a ku tymu rybnicki starosta – Damian Mrowiec zgodziył sie ôstać jego patrōnym. Niy było ale szanse, coby znejś jako izba, abo sala ze miasta, tōż sam ze pōmocōm prziszła nōm pani Grażyna Kohut - dyrechtorka Zespołu Szkōł Technicznych ( szkoła ta mianujōm TYGEL) we Rybniku. We artystycznej tajli diktanda pōmōgli nōm Marian Makula, znany ślōnski kabareciorz a folk-rockowy gōrnoślōnski zespōł „032”. Tekst diktanda napisoł człōnek zespołu kodyfikacyjnego – Andrzej Szczepōnek.
Robota ôd piszōncych diktand ôcyniała kōmisyjo: prof. dr hab. Jolanta Tambor ze Ślōnskigo Uniwersytetu, Andrzej Roczniok, Andrzej Szczepōnek i Józef Porwoł, a miyndzy gościami zaproszōni byli: prof. Tomasz Wicherkiewicz ze Uniwersytetu Adama Mickiewicza we Poznaniu a dr hab. Ewa Michna ze Jagellōńskigo Uniwersytetu a wybrańce ze roztomańtych ślōnskich ôrganizacyjōw. Dziynka nowiniorzōm, w tym „Nowinōm” a „Tygodnikowi Rybnickimu”, telewizyji, a radyju, sama idyjo rozniōsła sie niy yno we Rybnikum, ale, idzie pedzieć, na cołki świat.
We piyrszej edycyji diktanda miyndzy piszōncymi siedzieli: dr Artur Czesak, Aleksandra Gruszka, Łukasz Kohut, Stanisław Neblik, Bernard Mazurek, Dariusz Jerczyński, a tyż jego zwyciynzca – Alojzy Zimōńczyk. To głōwnie ôni zebrali sie potym ze Zespole Kodyfikacyje Jynzyka Ślōnskigo, kery narychtowołech jo ze Dariuszym Jerczyńskim we 2013 roku, a tyż we założōnym potym stowarzyszyniu – Dymokratyczno Unijo Regijōnalistōw Ślōnskich (DURŚ).
Dziynka piyrszymu diktandu godki ślōnskij dwa lata niyskorzij, we 2016 roku, zaczli kludzić edukacyjo regijōnalno we wszystkich sztwortych klasach szkołōw powszechnych we Rybniku, Mysłowicach, Świyrklanach a we Jejkowicach, a tyż we szkołach ponadgimnazjalnych we Rudzie Ślōnskij. Do DURŚ zapisali sie Grażyna Jarząbek i Wojciech Orliński, co dziynka nim narychtowano ôstała piyrszo internrcowo platfoma edukacyjno e-Rechtor, a tyż kwartalnik edukacyjny „Rechtōr”.
Niyskorzij, diktanda niy miały już takigo wielkigo wpływu na ślōnsko działalność, ale cisły do przodku to, co zaczło te piyrsze. Patrōnat nad drugim a trzecim diktandym wziōn na sia Prezidynt Miasta Rybnika Piotr Kuczera, wielki przociel ślōnskij godki. Niy myło już problymu ze salōm. Drugi Diktand narychtowali my we Dōmu Kultury we Rybniku – Niedobczycach, a trzeci, i wszystki inksze, już na Hoym Grubie, we Zabytkowej Kopalni „Ignacy” we Rybniku – Niewiadōmiu. Kludzić te diktanda zaczło już stowarzyszyniy Dymokratyczno Unijo Regijōnalistōw Ślōnskich. Z roku na rok, we kożdym diktandzie, je co roz to wiyncyj ludzi, a sōm diktand stoł sie czymś, co już na dobre wpisało sie do kalyndorza wydarzyń na kulturalnej binie na Ślōnsku.
25 września 2021r.
Latoś bydzie już siōdmy diktand godki ślōnskij. Jak dycko, ôrganizuje go DURŚ ze pōmocōm Alojzego Zimōńczyka, a sztyjc pod patrōnatym Prezidynta Miasta Rybnika – Piotra Kuczery. Po prof. Jolancie Tambor ze UŚ, Izoldzie Czmok ze telewizyjnej jedynki TVP, Eugeniuszu Kosmała, kerego mianujōm „Ojgyn ze Pniokōw”, ze Radia Piekary, już drugi roz czytoł bydzie diktand dr Henryk Mercik, kery terozki przewodzi Ślōnskij Partyji Regijōnalnej. Na czas spradzanio diktanda, kōncert swōj do zespōł „Marek McMakaron Motyka”. Dziynka naszym spōnsorōm na zwyciynzcōw czekajōm niy yno nagrody piniynżne i geszynki rzeczowe, ale tyż rajza do Bruksele, abo Strasburga, kero fōnduje Ojroposeł Łukasz Kohut. Czekōmy latoś na tych, co poradzōm a chcōm sie uczyć pisanio po ślōnsku.
Józef Porwoł, prezes Dymokratycznej Unije Regijōnalistōw Ślōnskich


text:
Do stareje šule w małej wsy Drječinje (Dretschen), kotruž běchu 1840 twarić započeli, zaćahny štyri lěta pozdźišo 27lětny tehdy jenički wučer Michał Rostok. Na wšě štyrceći lět wuwučowaše wón tam „bjez wuwzaća serbske dźěći“, doniž so do Huski na wuměnk njepoda, hdźež bydleše w jara skromnych poměrach. Ćim wažniše běchu jemu přirodowědne slědźenja w blišej domiznje wokoło Pichowa. Swoje studije wěnowaše rostlinam a překasancam a dalšim wobłukam přirody. Tak nadeńdźe dotal njeznate rostliny, kotrež je pomjenował a wopisował. Swoje dźěła je serbsce a němsce w nastawkach a knihach publikował a dopisowaše sej z wučenymi w tu- a wukraju. W słownikach wužiwaše nimo łaćonšćiny tež čěšćinu, pólšćinu a rušćinu.
Před 200 lětami so wuznamny přirodowědnik a sławny Maćicar Michał Rostok narodźi. Z 33 lětami nawjedowaše hižo přirodowědnu sekciju Maćicy Serbskeje.
1914 natwarichu při hłownej dróze w Drječinje wjetšu nowu šulu, kotruž pak 1971 zawrěchu, a dźěći chodźachu dale w Husce do šule. Staru kaž tež nowu šulu wužiwaja dźensa jako jako bydlenja.


text:
Michiganski jězor
Michiganski jězor (jendźelsce Lake Michigan) je třeći najwjetši jězor Sewjerneje Ameriki a pjaty najwjetši cyłeho swěta. Wón je jedyn z pjeć „wulkich jězorow“ (Great Lakes) a namaka so w sewjeru Zjednoćenych statow. Jězor leži 176 metrow nad mórskej hładźinu a je z přestrjenju 58.016 km² wjetši hač Chorwatska.
Wuchodny pobrjóh jězora słuša k zwjazkowemu statej Michigan; južny kónc k Indianje a zapadny pobrjóh k statomaj Illinois a Wisconsin. Michiganski jězor je z Huronskim jězorom přez Mackinacski přeliw bjez wysokostneho rozdźěla zwjazany, tak zo jedna so poprawom jenož wo jedyn jězor.
Kołowokoło jězora su 12 milionow ludźi žiwe. Při Michiganskim jězoru leža města Chicago, Milwaukee, Gary a Green Bay.


text:
Šěrokostnik
Šěrokostniki su kruhi na (idealizowanym) zemskim powjerchu z konstantnej geografiskej šěrokosću B, kotrež paralelnje k ekwatorowej runinje k wuchodo-zapadnemu směrej běža.
Mjeztym zo wšě dołhostniki, kotrež běža padorunje k šěrokostnikam, su wulke kruhi, su šěrokostniki powšitkownje małe kruhi – nimo ekwatora, kotryž jako nulowy šěrokostnik zemju do sewjerneje a južneje hemisfery dźěli. Dalše wosebite šěrokostniki su wobrotnikaj a polarnej kruhaj, kotrež dobywaja wuznam za słónčny staw w běhu počasow přez křiwosć ekliptiki. Tež definicija klimowych pasmow poćahuje so na wěste šěrokostniki.
Wotstawk dweju šěrokostnikow z rozdźělom jednoho stopnja šěriny je přerěznje něhdźe 111 km, je wšak zemskeho wopłonjenja dla w bliskosći ekwatora mjeńši hač w ekstremnje sewjernych a južnych šěrinach. Podobny zmylk by wobličenje dołhosće šěrokostnikow jako 2πR·cos B z konstantnym zemskim radiusom R było.
Šěrokostniki jako hranicy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Šěrokostniki wužiwaja so často jako hranicy mjez krajemi abo regionami, předewšěm w Sewjernej Americe a Africe.
- 49 stopnjow sewjer: Dźěl hranicy mjez USA (J) a Kanadu (S)
- 45 stopnjow sewjer: Hranica mjez Vermontom (J) a Kanadu (S), hranica mjez Wyomingom (J) a Montanu (S)
- 42 stopnjow sewjer: Hranica mjez Kaliforniskej (J) a Oregonom (S), dźěl hranicy mjez Pensylwaniskej (J) a New York (S)
- 41 stopnjow sewjer: Dźěl hranicy mjez Koloradom, Utahom (J), Wyomingom a Nebrasku (S)
- 40 stopnjow sewjer: Hranica mjez Nebrasku (S) a Kansasom (J)
- 38 stopnjow sewjer: Hranica mjez sewjernej a južnej Koreju w lěće 1945
- 37 stopnjow sewjer: Hranica mjez Utahom, Koloradom a Kansasom (S) kaž tež Arizonu, New Mexico a Oklahomu (J)
- 36 stopnjow 30' sewjer: Hranica mjez statami njewólnikarjow na juhu a statami ze zakazom njewólnistwa na sewjer Zjednoćenych statow
- 35 stopnjow sewjer: Hranica mjez Tennessee (S) kaž tež Mississippi, Alabamu a Georgia (J)
- 32 stopnjow sewjer: Dźěl hranicy mjez New Mexico (S) a Teksasom (J)
- 26 stopnjow juh: Dźěl hranicy mjez South Australia (J) kaž tež Northern Territory a Queensland (S)


text:
Jan Ernst Smoleŕ
Přeco a we wšěch wobstojenjach janak nadźějepołny, wobstajny, pilny a dźěławy; z kóždym přećelnje, dobroćiwje, lubosćiwje wobkhadźeše; stajnje bě hotowy, zaradźić, pomhać, sobuskutkować a podpjerać, štožkuli móžeše bližšemu, wosebje serbskemu ludej wužitne być. Tajki naš njezapomnity, wulki wótčinc a wjednik Jan Ernst Smoleŕ běše.
Kak derje bě, zo wón hišće z časom kupi ležomnosć serbskeho domu, pozdźišo budźiše to njemóžna wěc była. W něhdyšim twarjenju na róžku zwonkowneje lawskeje drohi a lawskich hrjebjow załoži swoju ćišćeŕnju a swoje klamy za knihikupstwo a nowiny. Tu w nizkich małych klamach widźu jeho hišće tak derje a jasnje jako bych jeho wčera poslědni króć postrowił: hłuboki, trajacy bě zaćišć, kotryž jeho wosobne zastaće, wuraz jeho rjaneho wobliča činješe, kotrež swědčeše wo njewšědnej wobdarjenosći ducha. Kóžde pohibnjenje, kóžde słowo a kóžde pohladnjenje pokazowaše, kak wjelestronscy zdźěłany muž před nami stoji; dlěje jeho znajachmy a bóle sebi jeho wažachmy.
"Ćeta, wujo, što pak je pola was noweho?" Tak by so prašał tych, kiž bychu z dalšich kóncow přikhadźeli; štož bě zajimawe, podawaše w swojich "Nowinach". Jenak wustojnje wědźeše wobkhadźeć ze wšědnym člowjekom kaž ze zdźěłanym a wysoko postajenym. Tohodla jeho wšitcy česćachu, wšitcy tež lubowachu a rady na jeho radu dźiwachu a posłuchachu. Na wobkhadźenje bě wón mištr. A runje toho dla bě wón tak wubjerny wjednik cyłeho luda.
Mnozy z našich rowjeńkow su jeho hišće po wosobje znali, mnozy znaju jeho ze wšelakich spisow, druzy z ertneho zdźělenja a wopowědanja, wšitcy pak budźa dźensa na njeho spominać z lubosću, česćownosću a dźakownosću. Tohodla je zawěsće wšěm krótki wobraz jeho žiwjenja a skutkowanja witany na tymle dnju, na kotrymž je so před sto lětami narodźił.
Jan Ernst Smoleŕ narodźi so 3 měrca 1816 we Łuću pola Łaza w pruskej Łužicy; jeho nan bě tam z wučerjom, přesydli so pozdźišo do Łaza. Zahe přińdźe na gymnazium do Budyšina, hižo jako 14lětny młodźenc bě za maćeŕnu rěč zahorjeny, zahorješe tež druhich serbskich sobušulerjow za nju, pućowaše na prózdninach po serbskim kraju, zběraše ludowe pěsnje, přisłowa, hrónčka, zapisowaše wšitko, štož bě za stawizny a wašnja našeho luda zajimawe. Tak wón cyły kraj, w kotrymž hišće Serbjo bydlachu, dokładnje spózna, wopisa a na wosebitej karće woznamjeni a wobrysowa.
Lěta 1836 přindźe Smoleŕ do Wrótsławja na univerzitu, zo by bohosłowstwo studował. Tu spózna tež druhe słowjanske rěče, wosebje pólsku a čěsku, zezna so tež z druhimi synami łužiskeje domizny, załoži z nimi "Towaŕstwo za łužiske stawizny a rěč"; do njeho słušachu Serbjo a Němcy; Smoleŕ měješe w towaŕstwje preni přednošk a to wo serbskich ludowych. pěsnjach. Lěta 1842 wuda wón wulkotne dźěło w dwěmaj zwjazkomaj: Pěsnički gornich a Delnich Łužiskich Serbow". Z tutym dźěłom je wón našemu ludej a sebi trajny pomnik stajił.
Hdyž bě Smoleŕ l. 1839 bohosłowstwo dostudował, wobroći so nětko hišće bóle na to, zo by serbsku a ji blizke słowjanske rěče studował. Wón k tomu dosta na poručenje hrabje Stillfrieda, wyššeho ceremoniskeho mištra pruskeho krala Bjedricha Wylema IV., stipendium a to z dokhodow krala sameho. Smoleŕ pókaza swoju dźakownosć zwonkownje tež z tym zo je swoje prěnje wulke dźěło "Pěsnički" Jeho Majestosći kralej Bjedrichej Wylemej poswjećił. Wón wosta we Wrótsławju hač do l. 1846 a dźěłaše tam jara pilnje a spisa knihi: "Mały Serb", "Serbskoněmski słownik". Khorowaty bě so 1846 do Łaza wróćił a skhori bórzy hišće bóle a to na płuca, wosłabny a dyrbješe so lehnyć. Mało bě nadźije, zo wotkhori, a zdaše so, zo bórzy z nim wšě nadźije, kotrež młode Serbstwo na njeho twarješe, do rowa póńdźa. Ale Boh bě hinak wobzamknył. Smoleŕ so spodźiwnje wulěkowa, móžeše po něčim zaso k swojim zatorhnjenym studijam a k spisowanju so wróćić a skrutny zaso tak derje, zo móžeše so l. 1848 do Lipska přesydlić, hdźež wudawaše "słowjanske lětopisy" w němskej rěči. Swjatki samsneho lěta pak přesydli so cyle do Budyšina a wosta tu hač do swojeho zbóžneho skónčenja.
Wón přija redakciju "Serbskich Nowin", kotrež bě faraŕ Handrij Zejleŕ, sławny serbski pěsnjeŕ, załožił. Při tym so wobdźěli na wšěch zjawnych prócowanjach" serbskich wótčincow, bě załožeŕ "Maćicy Serbskeje", prěni redaktor "Časopisa Maćicy Serbskeje", wosebje pak so wo to staraše, zo so Serbjo z njeměrnikami a zběžkarjemi tamneho časa njezjednoćichu, ale stajnje kraloswěrni wostachu, a so prócowachu, zo bychu po zakońskim puću swoje prawo docpili a wobkhowali. Lěta 1853 prync Albert, pozdźiši sakski kral swój mandźelski zwjazk z pryncesu Karolu wobzamkny. Při tej składnosći wupraji jemu w mjenje wšěch Serbow wosebita deputacija, kotruž Smoleŕ nawjedowaše, zbožopřeća serbskeho ludu w serbskej rěči. A kralowski prync so tež w serbskej rěči podźakowa, kotruž bě, dlěši cas w Budyšinje přebywajo, wot Smolerja nawuknył.
Kaž bu hižo prajene, njebě Śmolerjowa strowota kruta, a tola je wón dźiwajo na wobšěrne a jara napinace dźěło khětro wysoku starobu docpěł. Wón zemrje 13. junija 1884, hdyž bě 68 lět překročił. Jeho ćěło pokhowa so 16. junija na Hrodźišku pola Budyšina, najwažniši zastupnicy serbskeho luda jeho k rowu přewodźachu.
Na wulku syłu jeho wědomostnych, nowinaŕskich a basniskich dźěłow njemóžemy nadrobnišo spominać. Ale kelko dźěła, starosće wobhladnosće žada sebi jeno jeničke čisło "Serbskich Nowin". A kelko je jich za 36 lět wudał! Runje nowinarjo su z wulkeho dźěla swoju strowotu w młódšich lětach přetrjebali, dobrej wěcy woprowali, kotruž njepřestawajcy zastupowachu. A tola so runje tuto dźěło tak mało waži. Stajnje swojim zasadam swěrny jako dobry Serb, křesćan a poddan je Smoleŕ ze swojimi nowinami naš lud po prawym puću nawjedował, swoje mocy a dary ducha na to nałožał a hač do poslednjeho zdychnjenja pilnje dźěłał a so prócował. Z nutrnej dźakownosću dyrbimy dźenso wšitcy wopominać tón zbožowny dźeń, na kotrymž je boža předwidźiwosć před 100 lětami nam dariła tuteho muža, kotrehož zasłužbow ženje nichtó dosć wažić njemóže.
Wulke běchu jeho dary ducha, z dołhim studowanjom bohosłowstwa, rěčow a stawiznow je wón je wudokonjał a tak nabył tamneho šěrokeho rozhlada, kotryž dyrbi měć wjednik, kiž ma cyły lud, wučenych a njewučenych, wysokich a nizkich, zbožownje nawjedować. Rozhladny, mudry, znjesliwy, sćerpny, lubosćiwy a wutrajny dyrbi wón być, kaž to sw. pismo wuči a přikazuje (1. Kor. 13). W tym nastupanju bě Smoleŕ cyle podobny swojemu młódšěmu přećelej Michałej Hórnikej. Hdyž je móhł wo Hórniku dobry serbski wótčinc prajić, zo je kóždy rad k njemu khodźił, a nichtó rad wot njeho njekhodźił, směmy to wo Smolerju runje tak wobkrućić. Nichtó njeje lubosćiwšo wšo přijimał, kiž radu a pomoc pytachu hač Smoleŕ, nichtó njewjedźeše přećelnišo z nami wšěmi wobkhadźeć dyžli Smoleř. Kelko młodych Serbow je wón zahorjał, rozwučał, podpjerował při pisanju nastawkow, wudawanju knihow a časopisow. "Pisajće jeno, štož so wam lubi, a pósćelće mi, ja to přehladam a porjedźu." Tak je tež pisarjej tutych rjadkow prajił. A wón wšitko z wulkej mjelčitosću a swěru wobstarać a na prawy puć dowjesć wjedźeše. Něhdy hrožeše wulka překora mjez jara nahladnymi serbskimi spisowačelemi, jeni běchu starši, druzy młódši. Smoleŕ pak steješe wosrjedź nich, wón dobre zmyslenje na woběmaj stronomaj připóznawaše a ze swojej nahladnosće a rozomnosću docpě, zo so zmohi zaso zhładkowachu a wšitcy měrnje a swěrnje dale cłźěłachu. Runje tajka cyle njesebična lubosć, kiž na sebje sameho zabywa, swojeho wosobinskeho wužitka njepyta, rady wopruje mocy, dary ducha, dokhody cesće a nahladnosć swěta, debješe našeho Smolerja, wukhmanješe jeho k tomu, zo nad stronami steješe a zo jara wustojnje a wuspěšnje jednać a wujednawać wědźeše.
Ani dobytka, ani sławy njehladaše, tehodla wotrjekny so wulcy česćaceho powołanja do cuzby, hdźež so jemu wunošne a wysoke městno poskićeše. Tehdom wopokaza Smoleŕ hač na nanajjasnišo, kak jeno ze sameje čisteje lubosće k swojemu małemu, ale dobremu narodej, cyłe swoje žiwjenje wopruje. Naš sławny pěsnjeŕ Handrij Zejleŕ na to z horcym dźakom spomina we wosebitym spěwje, kotryž "Maćica Serbska" jutry 1863 Smolerjej poswjeći.
"Twoje zasłužby wo serbski narod znaju,
Sławny mužo, serbskoh' kraja synojo;
Tebje Serbja jako swojoh' lubo maju,
Rjeknu: "Dźak a sława ći, naš Smolerjo!"
Twoje sławne mjeno, dźěło wótčinske
W Serbach stajnje w žohnowanju wostanje!"
Słabeje strowoty dla njeje Smoleŕ mohł jako prědaŕ faŕskeho zastojnstwa přijeć, ale runje z tym je predwidźiwosć boža jeho pokazała na druhe, wjele šěrše polo dźěła. Wón njeje słowo bože do serbskich wutrobow wusywał z ertom, za to pak ćim pilnišo a spomožnišo ze swojim mištrowskim pjerom. Njech su tež jeho spisy, wosebje "Nowiny", mnoho swětnych powjesćow přinošałe, zawěsće tež te běchu našemu ludej wužitne, ženje pak na žane wašnje škódne. Hižo to rěka wužitny być, hdyž škody nječiniš. Kelko špatnych nowinow so njewudawa, kelko njewěry a njekhmanstwa so zě spisami njerozšěrja! Cyłe ludy su najbóle z njehańbitym njewěriwym pohanstwom hinyłe, haj, zahinyłe. Hižo z tym potajkim, škódne spisy wot našeho luda po móžnosći wotdźeržował, je sebi Smoleŕ wo wěru, pócćiwosć a wobstaće našeho luda jara wulke zasłužby dobył. Tola hišće wjele wjacy. "Serbske Nowiny" su lěto wot lěta jara wjele rjanych, pobožnych, nabpžinskich, natwarjacych pěsnjow, spěwow a kěrlušow přinošałe, jara wjele dobrych, powučacych a k dobremu křesćijanskemu žiwjenju pohonjacych powědančkow mjez ludom rozšěrjałe. Tež to je wulki kruch prědaŕskeho skutkowanja. A hišće wjacy. Spisowaćel njerěči k wutrobje jenož w jeničkej wosadźe, ale we wšěch wosadach wsěm wučbu poskića, kiž to čitaju. Rečnikowe słowo wuklinči, so po něčim zabywa, ale pisane, ćišćane słowo wostanje. Hižo stari Rom. jenjo prajachu: słowa so zaleća pisany pismik wostanje.
Sławny prědaŕ w Americy bě wjele tysac króć - jónu za jeničke lěto 900 króć, - słowo wěčneje wěrnosće připowědał pódla pak tež jara mnoho dobrych spisow za lud zestajał. Hdyž nětko we wysokej starobje čuješe, zo so jeho dźeń nakhila, rjekny při sebi něhdźe takle: "Swojich prědowanjow chcu co zdać, jeno skhowaj mi moje spisy, o Božo."
Wězo, prědaŕ skutkuje wulcy spomožnje ze žiwym słowom spomožnišo tón, štóž rěči a pisa, tola jara spomožnje skutkuje tež tón, štóž jeno pisa, ale derje! Hišće po smjerći rěči wón dale.
Tak stoji w pomjatku wšěch swěrnych Serbow wěčnje jenak jasna, nadobna a njepowalna postawa wulkeho zbudźerja, wožiwjerja a wjednika Jana Ernsta Smołerja. Wichory jeje njepowala, wody jeje njepodmłěja, zub časow jeje njewobškodźi, zerzawina so jeje njedótknje. A dźensa je runje stoty króć so wróćił tón dźeń, na kotrymž je nam jeho dariła lubosć a wšehomóc boža; tuž dźakujemy so Bohu za tutón njewurjeknity dar, z kotrymž je naš lud přez narodźenje našeho njepřetrjecheneho wótčinca wobohaćił, wosebje z tym, zo tež my wšitcy lubujemy a sebi wažimy, štož je Smoleŕ wosebje lubował a wažił, serbsku rěč, narodnosć, pobožnósć a swěru. Kóždy rěč rady a derje serbski, wuč druhich serbski, a štóž móže, skutkuj tež z pjerom, zo by Serbstwo dale kćěło, rostło a wobstało.
Kóždy njech so z dźěłom zaraduje
Na naroda roli namrětej,
Puć a wašnje njech stej wšelakej!
Jedna wola njech wšěch nawjeduje!
- Author: Jurij Libš (public domain)
- Source: http://texty.citanka.cz/pata/sc1-152.html


text:
Dr. Annett Brězanec, stawiznarka a archiwarka w Serbskim kulturnym archiwje při Serbskim instituće w Budyšinje, 17.7.2021 na torhošću we Wojerecach składnostnje spominanja na załoženje župow dnja 24.7.1921 we Wojerowskej „Radnej pincy”
Što wjedźe nas dźensa na torhošćo Wojerowskeho stareho města před radnicu? Přeprošenje Domowiny, wozjewjene w Serbskich Nowinach: „Česćene towarstwa! Přeprošujemy Waše zastupeŕstwo do posedźenja wubjeŕka „Domowiny“, kiž změje so njedźelu, 24. julija t.l. w Radnej Pincy we Wojerecach. Dnjowy porjad: Přetworjenje zwjazka do štyrjoch podzwjazkow a to: A. Katholski w Sakskej ze sydlom w Khrosćicach, B. Evangelski w Sakskej ze sydlom w Budyšinje, C. Hornjo-Łužiski w Pruskej ze sydlom we Wojerecach, D. Delnjo-Łužiski w Pruskej ze sydlom w Khoćebuzu.“ Přeprošenje je wězo z lěta 1921, dopominamy so potajkim dźensa na 100. róčnicu tutoho podawka – druhe dozałoženje Domowiny a zdobom załoženje Domowinskich župow – a mój podźěl na tym je, wam krótki historiski dohlad dać.
Ze słowami „Domowina rediviva!“ – štož rěka: Domowina wožiwi so! zahaji so nowinarska rozprawa wo tehdomnišim zjĕzdźe zastupjerjow serbskich towarstwow. Wjetšina towarstwow ze Sakskeje bě zastupjena, tež někotři zastupjerjo z Pruskeje Hornjeje Łužicy. Z Delnjeje Łužicy njebě so nichtó přitowaršił. Wot tam bě jenož jedne towarstwo z čłonom. Po narodnej hymnje – spěwaše so „Hišće Serbstwo njezhubjene“ – a zawodnych słowach předsydy Arnošta Barta, „stupi so do dnjoweho porjada, zo měło so najprjedy wo wutworjenju 4 podzwjazkow jednać,… K tomu rěčachu někotři, kiž měnjachu, zo njeměło so w Sakskej po konfesiji dźělić – kaž bě w přeprošenju namjetowane, ale jenož po krajinach. Towarstwa přizamknu so cyłkej pak po hamtskich wokrjesach (Kamjenski, Budyski, Wojerowski a Choćebuski), pak po praktiskim zwisku. … Kóždy wotdźěl woli sebi swoje předsydstwo, kotryž z hłownym předsydstwom najwuši zwisk ma. Z tutych 4 podzwjazkow sćelu so po dwěmaj do hłowneho předsydstwa. W tutym zmysle so prěni dypk dnjoweho porjada přiwza.“
Zaměr župow wuswětla wustawki Domowiny, najskerje z lěta 1924: „Župne zarjadowanje ma hłownje tón nadawk, zaběrać so z wosebitymi poměrami a nadawkami w župje a pozběhnyć znutřkowne towarstwowe žiwjenje w župje. Jeje wuznam a nadawk leži potajkim bóle w nutřkownym dźěle hač w zwonkownej organizaciji. Zwonkowna organizacija wjedźe wot towarstwa direktnje k centrali.“
Poprawom dopominamy tu dźensa na wěc, kiž je wosebje z našeho dźensnišeho hladanja z wuznamom. Dźensniše župy agěruja dosć samostatne, skerje kaž regionalne serbske towarstwo. 1921 – strózbje widźane – njebě załoženje župow wjace hač zarjadniski akt, ale to z dosć inowatiwnym zaměrom, mjenujcy regionalne wosebitosće w Serbach sylnišo wobkedźbować, zhromadnosć skrućić, komunikaciske puće skrótšić.
Pohladamy hišće raz do 1920tych lět: 1. Swětowa wójna bě hnydom při spočatku dźěławosć a wutwar 1912/13 załoženeho třěšneho zwjazka serbskich towarstwow, nahle přetorhnyła. Po kóncu tuteje wójny přetřasy serbske narodne hibanje serbski kraj. Přichilnosć Serbow k Čecham w nowym staće ćisny dołhi sćin na serbsko-němski poměr we Łužicy. Serbja běchu so na nowe formy narodneho žiwjenja zmužili: Serbske hospodarske towarstwo a akcijowe towarstwo Serbska ludowa banka so załoži, z filialemi we Wojerecach a Choćebuzu. Politiska strona Łužiska, pozdźišo Serbska ludowa strona, so załoži. Nowe towarstwa, mjez dr. serbski „Sokoł“ a Zwjazk serbskich spěwnych towarstwow, skutkowaše wuspěšnje w serbskich wjeskach. Bjezdwěla wotmach.
Runočasnje bědźachu so Serbja z negatiwnymi zjawami za serbsku kulturu, kaž na přikład: njespokojace wobkedźbowanje serbskeje rěče w šulstwje a cyrkwi, konkurenca němskich towarstwow. W rozprawach jednotliwych towarstwow abo županow skorži so wo liwkosći Serbow a njepřihódnych wobstejnosćach. Čitamy wo nowinarskich nadpadach na Serbow ze – originalny zwuk – wšoněmskeho šowinistiskeho myslenja. Hódnoćeše so: Sakske knježerstwo Serbstwo jenož ćerpi, ale njepodpěra Serbstwo, we Wojerowskich kónčinach su „tamny lud a towarstwa z pruskim jědom zajědojćene“.
Třěšny zwjazk chcyše towarstwowe žiwjenje podpěrać – cyle praktisce – poskićachu swětłowobrazowe přednoški, referentow, dźiwadłowe hry, prózdninske městna za dźěći, organizowanje swjedźenjow atd. Hdyž so spočatk l. 1922 prěni raz Kamjenska župa zetka, rozłoži předsyda nuznosć zwjazka powšitkownje a podzwjazka wosebje. „Dźěło našeho zwjazka nam nuznosć decentralizacije do wěsteje mjezy přikaza. We podzwjazku hodźi so narodne dźěło wjele lěpje po potrěbnosćach strony, kotraž we wšelakim nastupanju jenakosć ma, złožować. Tule zasadu přitomni jednohłósnje připóznachu.“ Centrala Domowiny měješe drje běrow w Serbskim domje, ale jenož wot 1924 hač do 1927 dźěłaše tam hłownohamtski sekretar Herman Šleca, w 1930tych lětach dźěłaše Ema Krawcec někotre hodźiny jako pisarka w sekretariaće. Decentralizacija bě potajkim wažny krok, dźěławosć pohonić, organizować a na wjac ramjenjow rozdźělić. Myslimy jenož na wobmjezowane komunikaciske srědki.
Hišće někotre zjawy abo zajimawostki wokoło župow:
Žórłowy zakład je přewšo snadny – najwažniše pisomne žórło je serbske nowinarstwo. W aktowym archiwje Domowiny je so z časa do 1945 jenož 14 kašćikow wobchowało. Serbsce pisać wobknježeše tež jenož mały dźěl maćernorěčnych Serbow, w šulach so to njewučeše, wosebje nic w Pruskej.
Pomjenowanje župa: w prěnich lětach njerěčeše so wo župje, ale wo podzwjazku. Hakle wot l. 1924 wužiwa so župa, najprjedy hišće paralelnje.
Němski přełožk namakać njebě docyła tak jednorje, přetož w hamtskim listowanje njehrajachu rólu – jeli so něšto namaka, potom bě pomjenowanje Gau abo Kreisverband, tež Gebietsverband. Dźensa přełožujemy Regionalverband.
Znajemy dźensa 5 župow, tehdom falowachu hišće Slepjanske kónčiny. 1921 eksistowaše mjenujcy jenož jedne serbske towarstwo w Rózborkskim wokrjesu, a to we Wochozach.
Delnjołužiska župa – „tón naš bolosćik“ – wosta jenož na papjerje, hačrunjež postaji so samo župan. Tež hdyž tam žane serbske towarstwa njedźěłachu, organizowaše so tež w tutych kónčinach kulturne serbske zarjadowanja a wuměna z Hornjej Łužicu.
Čestne mjena: Za 3 župy su so hač do dźensnišeho wobchowali: „Jan Arnošt Smoler“, „Michał Hórnik“ a „Handrij Zejler“. Njeeksistentna Delnjołužiska župa dósta mjeno „Hendrich Jordan“.
Zamołwitosć za župu měješe župan, hač do 1937 běchu to Arnošt Bart a Pawoł Krječmar, Jan Haješ, fararjo Wjenka, Šewčik, Delan a kapłan Hórnik. Za Delnju Łužicu pomjenowa so Bogumił Šwjela.
Što rěkaše župna dźěławosć? We hłownym, zo zastupowaše župan wotpowědne towarstwa na centralnych Domowinskich zhromadźiznach a rozprawješe wo jich dźěławosći. Je za nas (abo znajmjeńša za mnje) tež zajimawe, zo njerozeznawachu so problemy husto wot našich, kaž na přikład: Serbja w gmejnskich radach a w šulskich wuběrkach a politiske zastupnistwo. Přidatne k wšoserbskim zlětam zarjadowachu so regionalne swjedźenje kaž 1929 w Klukšu, 1930 w Drježdźanach, 1931 w Hodźiju, 1935 w Róžeńće a we Wojerecach, a bych tež Wětošowski drastowy swjedźeń 1934 do tuteje kategorije ličiła.
Budyska župa, to jenož připódla, dźěleše so 1929 samo hišće do podžupow z rjanym pomjenowanjom Hornja rańša, Delnja rańša, Srjedźna a Budyska župa – rjenje dźělene po wosadach a dróhach. Přidruži so tež Rózborkska župa ze centralu w Slepom – na poprawne dźěło so pak njewuskutkowa, znajmjeńša je ćežko, tole nětko hišće zwěsćić.
Traješe někotre lěta, prjedy hač župny system prawje zaběži, ale hižo někak 10 lět pozdźišo, w lětach nacionalsocializma so Domowinske dźěło wjace a wjace přikrótši a wobćeži. Wo tutych dosć znatych zjawach tu nochcu rěčeć. Wjednistwo pod nowym předsydu Pawołom Nedom spyta organizacisku formu třěšneho zwjazka přetworić. Župy pak mějachu wostać. Na kóncu zakazachu nacionalsocialisća 1937 kóždu dźěławosć serbskich towarstwow. Politiske naprawy kaž tež powšitkowna towaršnostna atmosfera bijachu njesměrnu wulku ranu do Serbstwa, wot kotrejž njeje so w mnohich kónčinach wjace zhrabało.
Po kóncu 2. Swětoweje wójny, zaso napjata politiska a towaršnostna situacija, wupokaza so system župow jako jara wunošny. Sowjetska wobsadniska móc agěrowaše w prěnim času na runinje wokrjesow, tuž tworjachu so wotpowědne Domowinske župy. Přeco citowana dowolnosć za skutkowanje Domowiny hižo w meji 1945 płaćeše na přikład najprjedy jenož za wokrjes Budyšin. Dale: Towarstwa po znatym byrgarskim systemje njesmědźachu w tutej formje wjace eksistować. W Domowinje přewzachu to wjesne skupiny, kiž běchu do jedneje župy zjednoćene.
Naliču nětko zaso jenož někotre zjawy abo podawki powójnskeho župneho žiwjenja. 1947 přewjedźeštaj so prěnjej župnej zjězdaj, a to we Wojerecach a w Chrósćicach. Župa Michał Hórnik organizowaše za dźěći ze Slepjanskich kónčin přebytk w serbskich swójbach. Hač do l. 1952 so trójce pomjenowanje župy Slepjanskeje kónčiny změni. Najprjedy rěkaše župa Rózbork, potom Niska a na kóncu Běła Woda.
Dla rozestajenjow mjez Domowinu a Narodnej radu, wosebje dla politiskeho wusměrjenja Domowiny, běchu třo županojo wot centrale nuzowani, so za abo přećiwo Domowinje rozsudźić: Korla Wirt – rozsudźi so za Narodnu radu, Pawoł Lubjenski – rozsudźi so za Domowinu a Franc Natuš – rozsudźi so za Narodnu radu, daše so pak potom zaso jako župan wolić.
Skónčnje: 1946 załoži so prěnja Domowinska skupina w Delnjej Łužicy, w Choćebuzu dźěłaše župny sekretariat, oficielnu dowolnosć dósta pak hakle 1950 wot Braniborskeho knježerstwa. Organizacija móže drje dźěłać, ale, kaž pisachu nowiny, „jeje źěłu se tam ẃelgin zadora“. W 1950tych lětach nastachu w Delnjej Łužicy župy Choćebuz, Gubin/Baršć, Kalawa/Lubin a Grodk.
Jako eksteritorialna župa přidruži so w l. 1951 župa Wysoke šulstwo „Jan Skala“. Hač do lěta 1990 steješe jenož w tutej župje za krótki čas dwójce jedna žona na čole. W 1960tych lětach zarjadowaše so kaž w statnym natwarje hišće wobwodna runina, to rěka Choćebuz a Drježdźany. W 1960tych lětach eksistowaše tež samostatna župa jenož za město Budyšin. W nazymje 1978 wudyri w župnym běrowje w Grodku woheń a wšitko zniči.
W běhu NDR-skeho časa wuwiwaše so organizaciski natwar Domowiny k běrokratiskemu systemej wotpowědujo socialistiskemu centralizmej. To słužeše wosebje k tomu, wot SED a knježerstwa postajenu politiku a ideologiju přesadźić a wšitko kontrolować. Poprawnu organizaciju župneje dźěławosće přewzachu sekretariaty z hłownohamtskimi přistajenymi. Funkcija čestnohamtskeho župana bě jenož hišće formelna a bjez wuznama. Wuwiwaše so kruty system rozprawnistwa, wubědźowanjow a krutych postajenych přednoškow, župnych festiwalow atd.
Njecham so pak sama w njewuprajacych a bjezwuznamnych stawiznach organizatoriskich strukturow zhubić. Skónču tuž z mysličku, zo hakle politiski přewrót 1989 zaso móžnosć skićeše, poprawnu ideju župow wožiwjeć a wuspěšnje wutwarjeć, dźiwajo na wosebitosće serbskeho žiwjenja w rozdźělnych kónčinach a tutón potencial wužiwać na dobro Serbstwa.


text:
Plan wohnjowoborneje potrjeby Hamorskeje gmejny předwidźi za přichodny čas najwšelakoriše inwesticije. Přiwšěm njejsu radźićeljo na swojim póndźelnym posedźenju dokument wobzamknyli.
Hamor (CK/SN). Jednotliwe wohnjowe wobory w gmejnje Hamor su tuchwilu „woprawdźe derje wuhotowane“. To płaći za techniku runje tak kaž za jězdźidła. Personelne wuhotowanje je „zasadnje rozumne“. Dnjowu hotowosć woborow pak docpěwaja jenož w kooperaciji z druhimi abo ze zawodowej woboru předewzaća LEAG. Ličba wužiwarjow dychanskich škitnych nastrojow je we wšitkich woborach přesnadna. Nimo toho wostanje wažne ćežišćo, dalši dorost wabić. Takle je nawoda hłowneho zarjada Arian Leffs předwčerawšim na posedźenju Hamorskeje gmejnskeje rady tuchwilne połoženje zjimał. Radźićeljo mějachu so z dalewjedźenjom plana wohnjowoborneje potrjeby w gmejnje zaběrać. Po diskusiji w zarjadniskim wuběrku pak dóstachu woni 15 stron wopřijacu kónčnu wersiju hakle na spočatku póndźelneho posedźenja předpołoženu. Při tym 14 přiłohow z dohromady 35 stronami ani připołoženych njebě.


text:
Malowano historyjo Ślōnska: Bitwa pod Lutyniōm
Batalijo pod Lutyniōm ze 5 grudnia 1757 roku to była jedna ze wczasnych bitew trzecij wojny ślōnskij. Dziesiyńć kilōmetrōw ôd Wrocławia trefiyły sie armijo ôd Fridricha Wielkigo ze 33 tys. wojokōw i roz tako armijo austryjacko, co niōm kōmandyrowali princ Karol Lotaryński i fyszt Leopold Joseph von Daun.
Fridrich znoł teryn moc lepij, a jego wojocy byli lepij wyszkolyni, tōż dziynki tymu mōg ôszydzić Austryjokōw, co bez pora godzin myśleli, iże nojważniyjszo walka dzieje sie z jednyj strōny pola bitwy.
W tym czasie armijo prusko z wiynksza przeniosła sie na drugo strōna, za małe pagōrki, i zatakowała szagim porzōndkym (niym. „Schiefe Schlachtordnung”, ang. „oblique order”).
Prusocy wtynczos w siedym godzin rozniyśli austryjocko armijo, co ze swojich 66 tysiyncy straciyli jedna trzecio: 3 tys. zabitych, 7 tys. rannych i 12 tys. chycōnych do niywole.
Bitwa pod Lutyniōm widzi sie za jedno ze nojwiynkszych taktycznych zwyciynstw ôd Fridricha Wielkigo. Za dwa dni krōl już ôblygoł Wrocław i miasto sie poddało zaroz przed Świyntami, 19 abo 20 grudnia.
Ôbrozek na wiyrchu: Carl Röhling, Bitwa pod Lutyniōm. Prusocy atakujōm wyłōm we austryjockim szyku.


text:
Teatr Ziemi Rybnickiej napytuje na kōncert
Teatr Ziemi Rybnickiej napytuje na kōncert: ,,Jo je Ślōnzok”
Jo je Ślōnzok i tak napisza we ankiecie [w spisie powszechnym]. Dyć Poloki nie gęsi i swój język mają, Hanysy nie afy i swojim godajōm. Napytuja wszyćkich Ślōnzokōw, pniokōw i krzokōw, hanysy i goroli na kōncert kery rychtujymy w ramach Ślōnski Sztamy cuzamyn ze Tyjatrym Ziymi Rybnicki. 19 marca ło siōdmy wieczōr, z udziałym Gangu Marcela, Grupy Oberschlesien i kapeli Superior Silesian Band a tyż Mirka Jędrowskiego i Marka Kierona. W programie niezapōmniane ślōnske szlagry w roztōmajtych aranżacyjach, całość okrasi szpasami a wicami Ferajno Makuli.
Bilety idzie kupić we internecu: https://biletyna.pl/event/view/id/165726
Bilety na sala, na 19 marca idzie kupić po 40 zł.
Bilety na transmisyjo internecowo we I i II Świynto Wielkanocne sōm po 10 zł.


text:
Szandarzi przejynli niylegalnõ tabakã
Policyjōny z cieszyńskigo wydziału przestympstw ekōnōmicznych zabezpieczyli hned 23 kg tabaki bez polskich znakōw akcyzy. Straty Szacu Państwa skirz niyzapłacōnyj akcyzy i dŏwki vat były wyrachowane na bezma 23 tys. złotych. 67-latkowi, co posiadoł niylegalny tŏwŏr grożōm nawet 3 lata heresztu.
Szandarzi, co walczōm z przestympczościōm ekōnōmicznōm wpadli na trop miyszkańca Skoczowa, co mioł posiadać sroge wielości niylegalnyj tabaki, bez polskich znakōw akcyzy. Dōmysły potwiyrdziyły się przi przeszukaniu. W izbach jednego z lokalōw na terynie Skoczowa cieszyńscy szandarzi społym ze fōnkcjōnariuszami Ślōnskigo Urzyndu Celno-Szacowego w Katowicach znŏdli hned 23 kg niylegalnyj tabaki. Mōndurowi narachowali, co werta stracōnych dŏwek na rzecz Szacu Państwa skuli niyzapłacōnyj akcyzy i dŏwki vat je bezma 23 tys. złotych. Ô dalszym losie chopa uzdŏ prokuratōr i gyricht. Za to przestympstwo grożōm nawet 3 lata heresztu.
Fotografijŏ na wiyrchu: KPP Cieszyn


text:
Bełk (ślůnske wojewůdztwo)
Bełk (pol. Bełk, mjym. Belk) – wjeś we Gůrnym Ślůnsku, we rybńickim kryśe, we gmińe Czyrwjůnka-Leszczyny, nad rzykům Bjerawkům. W Bełku mjyszko 3358 ludźi.
Sům tukej dwa kośćoły - ze XVIII stolećo (pod wyzwańym Maryje Magdalyny), uotoczůny starym murym a grůbůma a tyż i nowy, kery powstoł we roku 2007. Staro je tyż fara ze XVIII/stolećo. Inksze zabytkowe uobjekta:
- lazaryt ze 1908, a dźiśej Chaupa Pokojnygo Starzyńo,
- grobowjec familije Lukas ze XIX stolećo,
- downo szula ze XIX stolećo, dźiśej przedszula,
- downy folwark ze XIX stolećo.
Bez wjeś leći autobana A1 ze Sojśńicy do Czeskij Republiki.


text:
Droga planowaoł żech już kajś od marca, tak że miołech jom bardzi obcykano jak mój Hołowczyc
Jakby kogo to interesowało to tak wyglondała: https://goo.gl/maps/CJxGpdwcvK92
Dla jednych,możno trocha dziwno, dla mje standard
.
Czesko winieta kupili my se pryndzyj, tak co by zaroz na poczontku sztreki niy stować. Austriacko kupili my jak zawsze na OMV
Planowane było wyjechać z domu tak co by we Wiedniu być przed 14 co by na powroty ludzi ze roboty ni trefić. No ale skuli tego pontona, musieli my sie cołkiem przepakować i wyjechali my o dwanostyj, zamiast godzina pryndzyj. Do tego OMV droga była ok, trocha za Brnem sie zrobiło ciasno, ale jechało sie cołki czas, jak my wjechali do Wiednia to sie zrobiła masakra
- Wiedeń
- Wiedeń
Aha jak kiery by sie na jakieś super foty nastawioł, to niech se zaroz idzie do inkszyj relacji. Moje som robione kompaktem, żony smarkfonem
i te nojszpetniejsze moim solidem
Tak ze o jakości, kolorach mogecie zapomnieć. O jakimś równym horyzoncie już ani niy godom
No i tak my se jechali że droga od miejsca kaj sie zaczyno A23 do początku A2 zajęła nom yno 1,5 godziny. Niech Ponbuczek błogosławi klima, bez niyj we tym chycu by my tam chyba do gowy dostali..
- A2 już pusta
Potym już lecało ze gorki, we Ilz my na B66 zjechali i jak ostatnio nią my w kierunku Mureck pojechali. Przed Mureck mioł żech zaplanowane tankowanie, we POI była stacja, toch se jom cyknoł co by mie tam navi zakludziła. Było to w tym miejscu https://goo.gl/maps/aFgg6Bp6frk
. Tanksztela wyglondała tak, jak bych do jakigoś bambra na plac zajechoł, dwa małe dystrybutory i konsek wiaty. U nas bych ze takiyj tankszteli nic do auta niy wloł
Stanoł żech, prziszoł chłop spytoł skond i kaj jadymy (widac wiela Poloków mu na plac niy zaglondo), zatankowoł do pełna i życzył udanego urlopu. Bynzyna była widać dobro, bo auto do dzisio jeździ
. Zaroz po tym my przejechali most na Murze i my byli we Słowynii. Tam jak co roku planowo pauza we Pizzeii Pri Mici przed Ptuj. Jak kto lubi pizza i tam bez dzyń jedzie to moga ze czystym sumieniem polecić. Jest tyż mały szpilplac, tak że jak kiery ze bajtlami jedzie to tyż mają kaj polotać. Mój bajtel już za mały ni ma, a jak widać na fotach tyż się troch polotoł i pobawił
- Pri Mici = Pizza
- Pri Mici - Parking
- Pri Mici - szpilplac


text:
Ameriski generalny konsul Timothy Eydelnant je minjeny štwórtk Budyšin a na swójske přeće Serbski muzej wopytał. Šefredaktor SN Janek Wowčer je so z nim po wopyće muzeja rozmołwjał.
Što je Was do Budyšina k Serbam wjedło?
T. Eydelnant: Wosobinske zwiski k Serbam žane nimam, zajimuju pak so jara za nich. Jako rodźeny Běłorus sym z 15 lětami do Ameriki wupućował. Tuž mam słowjanske korjenje. Wo Łužiskich Serbach sym hižo tójšto čitał a tuž sej rjeknych, zo na kóždy pad, sym-li raz w Budyšinje, tež jich wopytam.
Što sej z wopyta sobu wozmjeće?
T. Eydelnant: Sprěnja hordosć Serbow na stawizny, rěč a kulturu kaž tež na tradicije. To je mje jara hnuło. Sym prjedy hižo rjekł, zo dyrbju lětsa na kóždy pad hišće raz jutry do Łužicy přijěć a sej křižerjow wobhladać. Zdruha sym tójšto noweho wo wupućowarjach z Łužicy do Ameriki wokoło fararja Jana Kiliana zhonił. Je hnujace zhonić wo zwisku, kotryž mjez mojim krajom a tymle wosebitym dźělom Němskeje wobsteji. Zwisk mjez Serbami w USA a we Łužicy mam za wuběrny přikład dobrych stykow mjez ludźimi.


text:
Při Brězowskim jězoru maja móžnosće přenocowanja nastać
Dźěwin (AK/SN). Městnosć za dźesać domčkow ma při stanowanišću na južnym boku Brězowskeho jězora nastać. Twarić ma je zaměrowy zwjazk Brězowski jězor. To su čłonojo Dźěwinskeje gmejnskeje rady na swojim zašłym posedźenju wobzamknyli a zapodate stejišća wobydlerjow a zarjadnistwow wotwažowali. „Zaměr je, při jězoru wjace wočerstwjenja zmóžnić. Zaměrowy zwjazk chce swój poskitk přenocowanskich móžnosćow rozšěrić“, rozłoži twarski nawoda Slepjanskeho zarjadniskeho zjednoćenstwa Steffen Seidlich. „Teren je wupisany jako kónctydźenska bydlenska kónčina. Dźesać domčkow je dowolenych.“


text:
Gwjezdne wojny
Gwjezdne wojny (ang.: Star Wars) to je titel seryje filmůw science fiction/fantasy kero reżyserowoł George Lucas, a tyż roztůmajtych kůmiksůw, kśůnżek, szpili kůmputrowych atp., zwjůnzanych ze ůńiwersům tyj epopeje filmowyj. Zasadńiczo a pjerwotńy je to mjano dwůch trylůgiji filmowych, kere cuzamyn skłodajům śe ze 6 filmůw:
- Gwjezdne wojny: tajla IV - Nowo nadźeja
- Gwjezdne wojny: tajla V - Imperjům kůntratakuje
- Gwjezdne wojny: tajla VI - Powrůt Jedi
- Gwjezdne wojny: tajla I - Mroczne widmo
- Gwjezdne wojny: tajla II - Angrif klonůw
- Gwjezdne wojny: tajla III - Zymsta Sithůw
Plac a czas akcyje Gwjezdnych wojen je uokreślůny we napisach kere sům pokozywane na poczůntku filmu: Za starego, pjyrwy, we pewnyj galaktyce fest furt. Je to gyszichta starćo dwůch śůł: Republiki a Imperjům, we keryj istotny udźoł majům rycyrze Jedi. We ůńiwersum Gwjezdnych wojyn je wyznowano bez ńykerych bohatyrůw a wszyjstkich rycyrzy Jedi fikcyjno religijo Jedi, podug religijoznostwa uodmjana pantejizmu abo panentejizmu - wjara we Moc kero sprowjo a spajo do kupy Wszechśwjot.


text:
Aleksandr Puszkin
Aleksandr Siergiejewicz Puszkin (rus. AлekcáHдp CepréeBич ПýшkиH, IPA: [ɐlʲɪˈksandr sʲɪˈrɡʲejɪvʲɪt͡ɕ ˈpuʂkʲɪn]; rodz. 26 moja 1799, zem. 10 lutygo 1837) bōł ruski autōr czasu rōmantizma, uznŏwany za nŏjważnijszygo ruskigo dichtera we geszichcie a twōrce wespōłczesnyj ruskij literatury. Pisŏł niy yno wiyrsze, nale tyż rōmany, ôsprŏwki, dramaty a poymaty; malowŏł a rysowŏł.
Rodziył sia we Pyjterburgu we ślacheckij familiji (jigo staroszkiym bōł negr-niywolnik ze Etiopije Abram Gannibal, co miało ajnflus na życie a twōrczość poeta), uczył sia we Carskim Siole. Niyskorzi, skirz politycznygo klangu wiyrszōw wyciepany na połednie Imperyjōm (Krym, Ôdessa), kaj nale niy ustŏł pisać. Hajtnył sie ze Natalijōm Gōnczarowōm, we 1837 zginył we dueli.


text:
Jordańijo
Jordańijo (الأرد Al-Urdunn, poune mjano: Jordańske Krůlestwo Hašymidzke, المملكة الأردنية الهاشمية Al-Mamlaka al-Urdunnijja al-Haszimijja) – państwo arabske na Bliskim Wschodźe, můnarchijo kůnstytucyjno.
Grańica mo s Izraelym, Zachodńym Břegym Jordanu, Syryjům, Irakym a Arabjům Saudyjskům. Mo fest ńywjelgi dostymp do Mořa Čyrwonygo - yno 27 km.
Wjynkšość Jordańije zajmujům puaskowyže (700 - 1000 m n.p.m.), nojwyžšy ščyt Dżabal Ramm, 1754 m n.p.m. Nojnižšym půnktym je depresyjo nade břegym Mořa Martwygo (408 m p.p.m.).
Yno na půunocnym zachodźe kraju sům warunki do bauerstwa, rešta placu zajmujům půupustyńije Moab a Idumea a pustyńijo Harra na wschodźe. Je sam stouy ńydobůr wody, krům uokolic nade Jordanym a štučńy nawodńonymi rygjůnami kole tyj řyki.
Eksploatacyjo fosforytůw, ropy naftowyj a inkšych. Industryjo petrochymično, hutńictwo, wuůkyńńičo a spožywčo.


text:
Rozprŏwki ô Głogōwku i ôkolicach: Na łōnce, ktorŏ nazywŏ se „Ślōnsk”
Teraski to przed każdōn chałupōn je wyflejgowanyj trŏwnik – zielōniutki, rōwno przistrziżonyj choby ta wykładzina na dylach. Piyrwyj tak nie było. Trŏwa rosła jyno na łōnkach i po krzipopach i była do futrowaniŏ gańsi i kozōw, a nie ôczōw. A łōnka nie była jak wykładzina, ale jak turecki tepich – miyniōncŏ se rostōmajtymi farbōma, woniejōncŏ, dzwōniōncŏ ôd pszczołōw, szmatyrlŏkōw i pasikonikōw. Rosły na nij kwaśny listki, rojsikōń, gańsipampki, a przi krzipopach lupiny, żabiy ôczka, i psi galŏtki.
A wiycie, czymu ô tyj spōminōn? Bo przed wojnōn Ślōnsk bōł jak ta łōnka. Żyli tu ludzie roztōmajtygo pochodzyniŏ: i Niymcy, co szprechali jyno po niymiecku, i Ślōnzŏki, co rzōńdziły po ślōnsku, i Żydzi, co gŏdali po swojymu. A przi granicy były tyż Czechy.
Inksi ludzie żyli w miejście, a inksi na wsi. W Głogōwku na Winiarach i Orołczach chodziyli ôbleczōni po chopsku i rzōńdziyli po ślōnsku, a w miejście nojsiyli se po pańsku i gŏdali po niymiecku. Ale wszyscy żyli w zgodzie, przibadali se do siebie, choć roztōmajci – wszyscy byli tutejsi.
Aż tu po frōńcie zaczli ludzi przegŏniać tan a nazŏd. Tyjch, co nie rzōńdzili po ślōnsku abo nie umieli rzykać po polsku flichtowali, a na to miejscy prziszła blank inkszŏ rasa. Moja ōma mi rozprawiała, że do Wiyrzchu prziszły z daleka familijy z jedny wsi. Wkludziyli se do gospodŏrzów i padali „Teraz ja tu hazjaj”. Jedni drugymi prziglōndali se z ciekawościōn.
I forsztelujcie se to, ty borŏki przikludziyły z daleka nie jyno swōj dobytek, ale i nŏwiankszyj skarb – ôbrŏz z Nŏświantszōn Paniynkōn z Buszcza. Postawiyli go w naszyj kościele i zaczli tan se schodzić przed tyn ôbrŏz rzykać. Wiyrzchowianie tak jyno kukali, bo u nŏs tak jeszcze żŏdyn nie rzykoł. I chopy wōnsaty, i karlusy, i stary ōmeczki, i mody dziołchy klankały przed tyj ôbrazyn, biyły czołyn i rzykały a rzykały. Beczały i lamantowały na tyj cudzyj ziymi, a rzykały tak, jakby Nŏświantszŏ Paniynka mogła im wszystko uczynić. Nasi ludzie jyno kukali, co ôni robiōn, a tyż byli niespokojni, bo nie wiedzieli, czy ci nowi nie wyciepnōn ich z gospodarstw i nie kŏżōn jechać ab.
Totyż kedy rŏz przed tyj ôbrazyn z Buszcza było trochã luftu, jedna nasza ōmeczka klankła se tak samo, jak przed niōn ta cudzŏ i rzekła „Nŏświantszŏ Paniynko, dyć wejź tã czelŏdkã nazŏd, tan, skōnd prziszli.” I ryjchtich stoł se cud. Niedługo potyj wszyscy se ze wsi wykludziyli.
Gocajdank nie poszli daleko. Teraz miyszkajōn po sōmsiedzku w Racławicach, razan ze swojōn Matkōn Boskōn z Buszcza.
Myślicie se możno, czymujch padała „gocajdank”? Ano skuli tygo, że choć po wojnie jakiś pofyrtaniec ôbmyjśloł se, żeby tã fajnõ, kolorowõ łōnkã zamiynić na przistrziżonyj trŏwnik, to mu se to nie udało. Dużo Ślōnzŏkōw wyciepli z ich ziymiy, ale na to miejscy mōmy roztōmajtyjch nowyjch i ôni tyż sōn już najsi. Rojśniymy dokupy na łōnce, ktorŏ nazywŏ se Ślōnsk i skuli tygo jest ôna fajniejszŏ niż nŏbarzi wyflejgowanyj trŏwnik.
Renata Larysz


text:
Stuttgart
Spůłrzyndne: 48°47' N 09°11' E
Stuttgart – mjasto na prowach krysu we Mjymcach, stolica landu Badyńijo-Wirtymbyrgijo. Uostrzodek industryji. We mjeśće fůnguje fusbalklub VfB Stuttgart.
Kamracke mjasta[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- Mumbaj, Indyje
- Brno, Czesko Republika
- Cardiff, Wjelgo Brytańijo
- Kajir, Egipt
- La Ferté-sous-Jouarre, Francyjo (kůntakty utrzimuje dźelńica Zuffenhausen)
- Łůdź, Polsko
- Melun, Francyjo (kůntakty utrzimuje dźelńica Vaihingen)
- Manzil Bu Rukajba, Tůnezyjo
- Nankin, Chiny
- Ōgaki, Japůńijo
- Saint Louis, USA
- Samara, Rusyjo
- St Helens, Wjelgo Brytańijo
- Strasbourg, Francyjo
- Szawe Cijjon, Izrael
- Újbuda – dźelnica Budapesztu, Madźary (kůntakty utrzimuje dźelńica Bad Cannstatt)


text:
[1]abo przynajmni joł go tak nazwoł i po prołwdzie, to mo łōn[2] wiyncy wspōlnego ze prowansjōm, niż fandzołle po bretōńsku z Bretaniōm, bo w nim sōm aby ziela, co żech sie sōm stamtōnd prziwiōz. Na niydziela nojlepi narychtować cojś lepszego i bez to taki hańdyk bōłby idealny.
Co potrza?
Pierś z hańdyka- a może i być take porzōndne udzisko
2-3 zōmbki czosku
1 cebula
15 dkg wyndzonki
25 dkg abo i wiyncyj pieczarkow
trocha masła klarowanego
klapka oliwy
śmiytōnka- nojlepi 36, ale jakby sie Wōm miało od tych kaloriōw zakryncić w łebie, to wejście sie jako chudszoł: 18stka abo 12stka
ziela prowansalske- 2 łeżki
sōl i pieprz
jak znojdzie sie tam kaj w barku biołe wino, to tyż sie moge przidać
Jakbyjście się chcieli odchudzać, to nawet tego niy czytejcie, bo sie jeszcze Wōm zawołrzy[3] i całoł dieta pódzie o kant rzici[4] roztrzajś.
Bierecie te miyso, myjecie, osuszołcie papiyrowym rancznikym i wciepujecie do miski abo i zarołz do brytfanki. Posmarujcie je leko oliwōm, wyciście na nie czosnek, posypcie zielym prowansalskim i pieprzym. Soli jeszcze niy dołwejcie, posolymy te miyso pod koniec duszynia- pōnoć bydzie barzi miynke. Jak już się to zrobi, to nojlepi dać je do lodōwki na noc, chyba że mołcie lauba[5], w kery je fajny chōdek, to mogecie je i tam łostawić.
Na drugi dziyń abo jak minie połra godzin obsmołżcie je fajnie z kołżdyj strony na klarowanym maśle i dolyjcie na koniec trocha wody- jakbyjście tam gichli tyż trocha biołego wina, to nawet bydzie jeszcze lepi (pó szklōnki na przikład). Przikryjcie i niech sie to tam na małym łogniu dusi- z godzina abo i wiyncyj moge sie to tak po mału pykać.
Terozki wciepcie na patelnia pokrono wyndzonka- w nieftorych sklepach idzie kupić już tako pokrōnoł, to styknie wciepnōńć take jedne pudełko. Jak sie już fajnie obsmołży, to wciepcie tam tyż na chwila pokrōnoł[6] cebula, tak żeby sie yno zeszklōła. I dejcie je do tego miysa, a na patelnia wciepcie trocha pokrōne pieczarki. Jak trocha z nich odparuje woda, to tyż je wciepcie do brytfanki abo gorka, kaj sie dusi te miyso. Terozki mogecie tam tyż wciepnōńć trocha soli, ale niy za kans[7], żeby po tym niy bōło larma[8], że zōłza[9] bōła za słonoł. Niech sie to tam trocha przegryzie, a jak już miyso bydzie miynke, to je wyciōngcie i pokrejcie na fajne plastry, a do garca wlyjcie śmiytōnka. Jakby ta zōłza bōła za rzodkoł, to wsypcie tam trocha mōnki. Nojlepi rozrobić jōm pryndzy w zimnyj wodzie, to nie bajecie mieli tych pierzińskich grudkōw.
Jak sie ta zōłza już tak trocha pobulgoce, to mogecie jeszcze na chwila wciepnōńć tam miyso, żeby sie te wszyske smaki fajnie połōnczōły.
I fertich.[10]
Takego hańdyka to mogecie zjejś i z klōskami, i z kartołflōma[11], nudlami[12] abo i z dobrōm bōłkōm[13].
Smacznego:)
[1] indyk
[2] samogłoska pomiędzy „o” a „u”
[3] nabierzecie ochoty
[4] ta część ciała, na której się siedzi
[5] ganek, przedsionek
[6] pokrojoną
[7] dużo
[8] awantura
[9] sos
[10] gotowe
[11] ziemniakami
[12] makaronem
[13] bułką 😉


text:
Serbske Nowiny, 02.08.1919
Wot jeneho serbskeho studenta dóstachmy sćěhowacy dopis: Někotryžkuli so drje hišće na nimoměry šamały a njehańbićiwy nastawk w »Bautzener Tageblatt« z napismom »Barths Irrungen« dopomni. Pósłach do tamnych nowin sćěhowacu wotmołwu: Dokelž je nastawk »Bartowe błudźenje« we Wašich nowinach [...] po zdaću wot jeneho Serba abo tola tak zestajane, zo dyrbi sebi čitar to myslić, měnju, zo Wy měnjenja tež druhich Serbow wočisćiće. [...] Dwoje chcu jenož wuzběhnyć: 1. Najwyši zaměr Barta a druhich serbskich wjednikow njeje serbski stat, ale wuchowanje serbskeho, wot nich horco lubowaneho luda před zahinjenjom. A tehodla so woni tak njehańbićiwje přesćěhaju. Jedyn srědk k docpěću tuteho zaměra dyrbješe być nowozałoženje serbskeho stata jako zwjazkarskeho w němskim kraju. [...] Tutón srědk dyrbjachu, dokelž so njehodźi wuwjesć, spušćić. Zmylki su so wězo činiłe. Ale němscy politikarjo, kotřiž mějachu tola tysaclětnu historisku a politisku šulu, su tajke zmylki činili, zo je so z tym twjerdźe załožena kćějaca wulkomóc do žałostneho bjezdna storčiła. Naš prěni serbski politikar bjez wšeje tajkeje politiskeje šule, běše nuzowany, tutón jedyn srědk spušćić. Měnju, zo njeje sebi tehodla tajke šamałe hanjenje zasłužił. Jedyn druhi srědk k docpěću mjenowaneho zaměra bě a hišće je, wšitke serbske krajiny w Sakskej a Pruskej do jeneho zarjadowanskeho cyłka ze serbskim [...] zarjadowanjom zjednoćić. Móžu rjec, zo je wot započatka najwjetša ličba serbskich patriotow to tak chcyła. Z wuwzaćom wězo wšoněmskich šowinistow, wot kotrychž so scyła ani próška zrozumjenja k cuzym narodam a prašenjam njemóže wotčakować [...].


text:
Smyntorz
Smyntorz (abo kyrchof, kerchůw) to je mjejsce wydźelůne do gracańo umartych. Mjano te pochodźi uod łaćińskigo słowa coemeterium, uo gynau tym znoczyńu, kere je zlatyńizowanům formům greckigo koimeterion = plac (wjecznygo) spoczynku (we inkszych wersyjach Kirchof uod uokreślyńo mjymjeckigo). Na ksztołt a ůmjejscowjyńy smyntorza mjoła zawdy ajnflus tradycyjo religijno, wzglyndy sańitarne, położyńy geograficzne, skłod lokalnyj społecznośći. Smyntorz bywo traktowany kej mjejsce uśwjyncůne a mjejsce kultu, bywo tyż placym uopuszczůnym a takim, kere budźi przestrach.
Tradycyjńy uobowjůnzek gracańo umartych spoczywo na barkach jejich familijůw, a kej umarty familije ńy mo, to na władzach lokalnych.


text:
Zwoprawdźeja projekt ze zastatka hórnistwa dla
Rowno (CK/SN). Z połnej paru w Rownom nětko dźěłaja, zo bychu wjes w Slepjanskej gmejnje ze zemskim płunom zastarali. Centralnej syći přizamknu tohorunja Trjebink a južny dźěl Slepoho. Syćowa towaršnosć za zastaranje z płunom Berlin-Braniborska (NBB) zwoprawdźa wobšěrny projekt po třoch wotrězkach a zasadźa za to firmje z wokoliny.
W prěnimaj wotrězkomaj składźechu 400 metrow rołow a natwarichu 14 přizamknjenjow. „Třeći wotrězk tuchwilu přihotujemy. Wobstarujemy sej na přikład trěbne dowolnosće za hłubokotwarske dźěła a skazamy material“, praji rěčnik předewzaća NBB Andreas Wendt. Wobstatk třećeho wotrězka je, zo dyrbja płunowód pod železniske kolije kłasć. Po jednym lěće wobdźěłanja je Němska železnica dowolnosć za to dała.
Dohromady změje płunowód dołhosć 6,9 kilometrow a wopřijima 89 přizamknjenjow. Bohužel njemóža tuchwilu dokładnje rjec, kak dołho twarske dźěła traja a hdy budu ludźo zemski płun wužiwać móc, měni Andreas Wendt. To wotwisuje na kóncu tež wot toho, kak so koronowa pandemija wuskutkuje.


text:
Čěscy studenća maja sej na ekskursiji serbske šulstwo wotkryć
Budyšin (SN/MiR). Klětu maja studenća 1. studijneho lěta Uniwersity Jana Evangelista Purkyně w Ústíju nad Labem (UJEP) na ekskursiju do Łužicy přijěć. To je wunošk rozmołwy mjez zamołwitym za serbske naležnosće na Sakskim krajnym zarjedźe za šulu a kubłanje (LaSuB) Bosćijom Handrikom a zamołwitej instituta za germanistiku na filozofiskej fakulće dr. habil. Renatu Cornejo. Tak nabywa wabjenje wučerjow z wukraja za serbske a serbšćinu wuwučowace šule nowu formu. Před něhdźe pjeć njedźelemi je Handrik na UJEP był. „Dyrbimy organizować za studentow pedagogiki, wosebje na polu němčiny, wuprawy abo wjacednjowske přebytki, zo móhli so z našej kónčinu zeznajomić a wo tym rozmyslować, hač nochcyli na serbskich abo serbšćinu wuwučowacych šulach skutkować. Na uniwersiće bě Handrik wot Renaty Cornejo zhonił, zo tež w Čěskej wučerjow pytaja. „Tuž mamy próstwu Sakskeje wo podpěru z Čěskeje na politiskej runinje znowa rozjimać“, měni Handrik.


text:
Ćetow
Ćetow (němsce (Groß-)Tetta, 1936–49 Margarethenhof) je hornjołužiska cyrkwinska wjes z něhdźe 180 wobydlerjemi na zapadźe Zhorjelskeho wokrjesa, kotraž słuša wot lěta 1994 ke gmejnje Vierkirchen. Leži něhdźe pjeć kilometrow wuchodnje Wósporka.
Geografija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wjes nadeńdźe so njedaloko Křišowa zapadnje Limasa a južnje zwjazkoweje awtodróhi 4 (Budyšin–Zhorjelc) při Křišowskej wodźe, prawym přitoku Lubaty.
Susodne wsy su Prochnow na sewjerowuchodźe, Měrjow na wuchodźe, Nowa Chójnica na juhu a Křišow na sewjerozapadźe.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Ćetow je po sydlišćowej formje lěsny łanowc, wobstejacy z wjacorymi rozbrojenymi statokami, kotryž naspomni so prěni raz w lěće 1306 jako Tetaw.[1] Ležownostne knjejstwo měješe znajmjeńša wot 16. lětstotka Křišowske ryćerkubło. Ćetowska cyrkej bu 1495 w matriklu Mišnjanskeho biskopstwa naspomnjena a bě wot lěta 1545 filiala Křišowskeje wosady. Fararjo w Křišowje běchu, hač k wotchadej fararja Bróska 1902, k wulkemu dźělej Serbja. Poslednje serbske kemše wotměchu so w samsnym lěće. Narowny pomnik fararja Bróska nadeńdźe so při Ćetowskej cyrkwi.
Wot 1815 hač do 1945 běžeše saksko-pruska hranica bjezposrědnje južnje Ćetowa a Křišowa, kotrejž ležeštej na pruskim boku.
W lěće 1936 přemjenowachu nacionalsocialisća němski Tettau na Margarethenhof – po burskim dworje sewjernje wsy – dokelž běše jim stare mjeno přesłowjanske. Po wójnje dósta Ćetow swoje prěnjotne mjeno porno Křišowej wróćo. Kónc Druheje swětoweje wójny dóńdźe mjez 18. a 24. aprylom 1945 k wojowanjam wokoło Křišowa a Ćetowa.
Ćetow bě hižo hač do lěta 1874 z wjesnym dźělom susodneho Křišowa a znowa wot 1974. Při gmejnskej reformje 1994 zjednoćichu so Křišow, Měrjow a Arnsdorf-Hilbersdorf k nowej wulkogmejnje Vierkirchen.
Wobydlerstwo a rěč[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
We 1880tych měješe wjes po statistice Arnošta Muki cyłkownje 274 wobydlerjow, z nich 168 Serbow (61 %) a 106 Němcow.[2] Z tym bě tehdy hromadźe z Křišowom jenička přewažnje serbska wjes Zhorjelskeho wokrjesa a ležeše při wuchodnej kromje serbskeho rěčneho teritorija. Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 hišće třoch serbskorěčnych wobydlerjow.[3]
Wosobiny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Jurij Brósk (1833–1915) – farar, přełožowar a basnik; 1861–1902 farar w Křišowje. Jeho dwurěčny narowny pomnik nadeńdźe so při Ćetowskej cyrkwi.
Literatura[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Von der Muskauer Heide zum Rotstein. Heimatbuch des Niederschlesischen Oberlausitzkreises. Lusatia Verlag, Bautzen 2006, ISBN 978-3-929091-96-0, str. 346sl.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Ćetow w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)
- ↑ Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954. → wšě wjeski
- ↑ Ludwig Elle: Sprachenpolitik in der Lausitz. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1995, str. 248. [316 wobydlerjow, z nich 3 dorosćeni z aktiwnymi znajomosćemi serbšćiny, 0 z pasiwnymi, 0 serbskich dźěći a młodostnych, 313 bjez znajomosćow] → wšě wjeski
Wotkaz[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Arnsdorf | Čerwjena korčma (Rotkretscham) | Ćetow (Tetta) | Debšk (Döbschütz) | Heideberg | Hilbersdorf | Křišow (Buchholz) | Měrjow (Melaune) | Prochnow (Prachenau) | Wodowa korčma (Wasserkretscham)


text:
Archiwum
- Uchwały Senatu Politechniki Warszawskiej wydane w roku 2004
- Uchwały Senatu Politechniki Warszawskiej wydane w roku 2003
- Uchwały Senatu Politechniki Warszawskiej wydane w roku 2002
- Uchwały Senatu Politechniki Warszawskiej wydane w roku 2001
- Uchwały Senatu Politechniki Warszawskiej wydane w roku 2000
- Uchwały Senatu Politechniki Warszawskiej wydane w roku 1999
Wytworzył(a): JM Rektor
Wprowadził(a) do BIP: Arkadiusz Borowski
w dniu: 01.02.2008 13:35
Zaktualizował(a): Paula Kruza
w dniu: 31.07.2014 08:34


text:
Katolscy Serbja swjatki póndźelu w Róžeńće putnisku Božu mšu swjećili
Róžant (SN/MWj). Při trochu tužnym, ale přiwšěm přijomnym wjedrje putnikowachu wěriwi ze serbskich katolskich wosadow wčera do Róžanta. Mnozy podachu so k hnadownemu městnu w procesionach, w kotrychž njesechu družki postawy maćerje Božeje. Na putniskej łuce běchu předewšěm blečki w chłódku štomow a kerkow požadane.
Hromadźe ze serbskimi a dalšimi duchownymi je nowoměšnik Pětr Mróz jako hłowny celebrant kemše swjećił. Dnjej do toho bě jeho Drježdźansko-Mišnjanski biskop Heinrich Timmerevers w Drježdźanach na měšnika wuswjećił. Nimo swójbnych a přiwuznych běchu tónle wosebity podawk tež dalši Serbja dožiwili, a tójšto žonow bě so k tej składnosći serbsku narodnu drastu woblekło. Nazajtra je Pětr Mróz w Kulowskej cyrkwi swoju primicu swjećił. Wěriwi, duchowni sobubratřa a družki su jeho wot z girlandu wupyšeneho staršiskeho domu w Kulowcu hač k Božemu domej přewodźeli.


text:
Vattenfall chce pjenjezy wróćo
Choćebuz (dpa/SN/ch). Kriza němskich milinowych koncernow njetrjechi jeno sobudźěłaćerjow a mějićelow podźělow, tež komuny na stejnišćach dyrbja dawno zaplanowane miliony ze swojich etatow šmórnyć. We Łužicy chce sej Vattenfall we wulkim stilu dočasnje płaćeny přemysłowy dawk wróćo žadać, dokelž su dobytki z brunicy masiwnje woteběrali. Komuny kaž Choćebuz to šokuje. Druhe najwjetše město Braniborskeje z nimale 100 000 wobydlerjemi je tak a tak hižo z něhdźe 300 milionami eurow zadołžene. Měšćanske zarjadnistwo z toho wuchadźa, zo budu z připowědźenjom Vattenfalla w etaće 2016 dochody wjacorych milionow pobrachować.
Zwada wudobywanja brunicy dla


text:
Awtorka dźensa
Halena Jancyna
Njedawno słyšach w radiju interview z Alisu Fatum. Znajeće ju? Wona je dwójna swětowa mišterka, wobaj titulej wudoby sej w Murmansku. Nětko so zawěsće prašeće, w kotrej sportowej disciplinje da!? – na, w lodowym płuwanju, němsce Eisschwimmen. Dokelž je mi tale ekstremna sportowa družina njeznata, sym so raz w interneće wobhoniła.
W ruskim Murmansku su njedawno swětowe mišterstwa w lodowym płuwanju přewjedli, a to w třoch disciplinach. Woda měješe temperaturu wokoło nule, štož je tež za nazhonitych płuwarjow ekstremnje zyma. Za němskich sportowcow pak bě to po zdaću runje prawa temperatura, dokelž docpěchu jako stafla 4×250 m wólny stil nowy swětowy rekord. W 12:08:37 min wudoby sej kwartet titul před Pólskej a Ruskej. Za Němsku startowaca štwórka Alisa Fatum, Christof Wandratsch, Stefan Runge a Tobias Jäkle wyskaše po dobyću. W kralowskej disciplinje 1 000 m wudoby sej płuwarka z Lipska Alisa Fatum druhi titul. Němski team bě najwuspěšniše mustwo na swětowych mišterstwach. Jeničce pola muži přesadźi so Peter Stojčew z Bołharskeje, a to w 12:10:81 min na 1 000 m.


text:
Wjacław Warichius
Wjacław Warichius (tež Wenceslaus Warichius, Wawrich abo Worjech; * 1564 w Hrodźišću pola Wósporka, † 5. septembra 1618 w Hodźiju) bě serbski farar, pedagog a pioněr spisowneje hornjoserbšćiny.
Narodźi so jako syn Hrodźišćanskeho knježeho zarjadnika (šosarja) Michała Worjecha a wopytowaše wot 1576 do 1584 Budysku radnu šulu. Wot 1584 do 1586 studowaše we Wittenbergu ewangelsku teologiju. Po nawróće do Łužicy skutkowaše 1587–89 jako diakon a wot 1589 hač do swojeje smjerće w lěće 1618 jako farar w Hodźijskej wosadźe.
Hodźij bě tehdy administratiwne a cyrkwinske srjedźišćo Serbskeho wobkruha Mišnjanskeho hamta Stołpin a jeho farar bě jako zastupjer Biskopičanskeho superintendenta zamołwity za serbske naležnosće. Do nadawkow Warichiusa słušeše mjez druhim tež nawodnistwo Hodźijskeje łaćonskeje šule, kotraž měješe serbske dźěći přihotować za pozdźiši studij na jednej ze sakskich wjerchowskich šulow. Za čas Warichiusa docpě Hodźijski šulski wustaw najwyši rozkćěw.
W lěće 1595 přełoži a wuda Lutherowy Mały katechizm w serbskej rěči z němskim paralelnym tekstom, při čimž jedna so wo scyła najstarši znaty ćišć w hornjoserbskej rěči a zdobom prěnju serbsku agendu za spožčenje sakramentow, słyšenje spowědźe a katechizmowe pruwowanje. W zawodźe poda směrnicy za serbske pisanje a čitanje. Jedyn z třoch znatych eksemplarow tutoho čisća nadeńdźe so wot apryla 2019 zaso w Serbskej centralnej bibliotece w Budyšinje.
Warichius měješe dohromady jednaće dźěći, z toho sydom synow a štyri dźowki. Druhi syn Wjacław (1595–1633) běše runje tak z fararjom w Hodźiju.
ŽórłoWobdźěłać
- Ludmila Mětškowa: Warichius, Wjacław. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 593
LiteraturaWobdźěłać
- Der oberwendische (obersorbische) Katechismus des Warichius. Tekst ze zawodom a gramatiskim wobdźěłanjom wot Karla Heinricha Meyera, Leipzig 1923.
- Hinc Šewc: Die ältesten Drucke des Obersorbischen. Wencelaus Warichius und Gregorius Martini. LND, Budyšin 2001.
WotkazajWobdźěłać
- Digitalizat Warichiusoweho Małeho katechizma na stronach SLUB
- Jens Bulisch: Wenceslaus Warichius w Sakskej bibliografiji (serbsce a němsce)


text:
Dorothea Šołćina
Dorothea Šołćina (rodź. Pjacec; * 1953 we Worklecach) je serbska basnica a spisowaćelka, wosebje dźěćaceje literatury, awtorka wěcnych knihow a zběrarka jutrownych jejkow.
Wona wotrosće w Kanecach a studowaše při Lipšćanskej uniwersiće slawistiku. Pozdźišo dźěłaše mjez druhim jako lektorka w Ludowym nakładnistwje Domowina a jako dźiwadłowa dramaturgowka. Wot 1989 je swobodna awtorka, přełožowarka a wudawaćelka.
Dorothea Šołćina je zmandźelena z literarnym wědomostnikom Dietrichom Šołtu a bydli w Budyšinje.
Twórby (wuběr)[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Rybkow połne kupadło, basnje za dźěći, LND 2020.
- Jank a Majka w njebjesach, LND 2019.
- Kupjel połna rybičkow, LND 2015.
- Mosćik mjez namaj – čitanka wo lubosći (wudała). LND 2005.
- Žadyn happy-end – zběrka lyriki a krótkeje prozy (wudała). LND 2001.
- Seklojta šćežka. Powědki, LND 1999.
Nimo toho su so jeje teksty we wšelakich serbskich a wukrajnych antologijach wozjewili.
Wotkazaj[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Dorothea Šołćina – Literatura w katalogu Němskeje narodneje biblioteki (němsce)
- Dorothea Šołćina čita z knihi Kupjel połna rybičkow (2020)


text:
Limas
Limas (němsce Königshainer Berge)[1] je horinske pasmo we wuchodnej Hornjej Łužicy, zapadnje Zhorjelca. Z lěsom porosćene horiny so namakaja sewernje a južnje gmejny Kralowskeho haja a wobsteja ze zornowca. Najznaćiši wjeršk su Wysočiny (Hochstein; 406 m), najwyši pak su 415 m wysoke Kämpferberge. Druhe wjerški su Smjertny kamjeń, Kokulowy kamjeń a Čertowy kamjeń. Z lěta 1974 płaći cyły teritorij Limasa oficialnje jako škitana krajina.
Awtodróhowy tunl zwjazkoweje awtodróhi 4 pod Limasom je druhi najdlěši w Němskeje.
ŽórłaWobdźěłać
- ↑ Jurij Kral: Serbsko-nĕmski słownik hornjołužiskeje rĕče, po nakładźe Maćicy Serbskej, Budyšin 1927


text:
18 lipca
18 lipca – uośymnosty dźyń lipca, a 199. dźyń roku[1] podug używanygo na Ślůnsku grygůrjańskego kalyndorza. Do kůńca roku uostoło 166 dńi.
Wydarzyńa na śwjeće
- 2002 - Szpańijo posłoła kůmandosůw na wyspa Perejil, coby ja uodbjůli uod marokańskich wojokůw
- 2007 - Bibljoteka Kůngresu USA wszkryfloła ślůnsko godka we regest godek śwjata
- 2013 - Amerikańske mjasto Detroit uogłośůło plajta
Rodźyli śe
- 1918 - Nelson Mandela, połedńowoafrikański polityker
Umrzili
- 1817 - Jane Austen, angelsko pisorka
Styczyń • Luty • Marzec • Kwjećyń • Moj • Czyrwjec • Lipjec • Śyrpjyń • Wrześyń • Paźdźerńik • Listopad • Grudźyń
- ↑ We ńyprzestympne lata


text:
Tróšku wot wjesneho puća zdaleny steji we wulkej zahrodźe Hańže Šołćinej čo. 21 wulkotny, krasny drjewjany swjaty křiž. Wobšěrne Šołćic - Delenčkec - Hejdanec hospodarstwo kupi a přetwari swójba Šołćic 1951. Dołha chorhosć bě swójbu domapytała, a tak lubješe mać postajić na česć Najswjećišeje wutroby Jězusoweje swjaty křiž. 1962 poswjećichu křiž wot Dyrlicha. Městno wokoło křiža je chwalomne. Z małym płotom škitany je swjećeny blečk we wulkej zahrodźe. Tu kćěja kwětki, róže a lilije k nohomaj Křižowaneho. Rjane hrónčko čitamy na tafličce: "Štóž z Božej martru njetrada a swój dołh njerozpomina, tón lědy zbóžnosć dócpěje, to pomni hrěšny čłowječe." Do drjewa je rězbar zwěčnił: H. Š. (Hańža Šołćina) 1962.
žórło: Mikławš Kokla ze Sernjan, "Swjate křiže w serbskim kraju", wozjewjene w Katolskim Posole 1968
přełožk z němčiny: radyserb
Tutón swjaty křiž dyrbješe so přestajić, dokelž bě sej Młynkec swójba nowy dom na zahrodźe natwariła. Tak woni jón hnydom ponowichu a knjez farar Jakubaš jón w juniju 2004 poswjeći. Na tafličce je napisane: Twoje hórke ćerpjenje, daj nam zbóžne skónčenje. Deleka steji P.M. 2002 (Peter Müller). Młynkecy su zboka dwaj štomikaj sadźili.


text:
Światło
Światło to je widzialnŏ tajla prōmiyniowaniŏ elektrōmagnetycznego, to znaczy prōmiyniowanie ôdbiyrane bez siatkōwkã ludzkigo ôka. Akuratne ôbsztalowanie zakresu dugości elektrōmagnetycznych welōw je niymożliwe do ôbsztalowaniŏ, bo zdrok kożdego czowieka cechuje sie inkszõ mierziōntnościōm, stōnd za graniczne wartości przijmuje sie maksymalnie 380-780 nm, choć czynsto podŏwŏ sie myńsze zakresy (ôsobliwie ôd zajty nojdugszych welōw).
Nauka zajmujōncŏ sie podszukowaniym światła to ôptyka. Terŏźnŏ ôptyka widzi światło za elektrōmagnetycznõ welã a tyż za szprica tajleczek nazywanych fotōnami.
Tabula wartkości światła we ôbranych ôstrzodkach[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Przipisy
- ↑ Tablice matematyczne, fizyczne, chemiczne i astronomiczne. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1984, s. 164. ISBN 83-02-00763-3.


text:
Bodamski jězor
Bodamski jězor (němsce Bodensee)[1] je wodźizna w sewjernym předkraju Alpow, kotraž wobsteji poprawom z dweju jězorow – Hornjeho jězora a Delnjeho jězora – kaž tež rěki Jězorowy Ryn. Dźěle jězora słušeja k němskimaj krajomaj Badensko-Württembergska a Bayerska, awstriskemu krajej Vorarlberg a šwicarskim kantonam St. Gallen, Thurgau a Schaffhausen.
Jězoraj naspomništej so k prěnjemu razej pisomnje w lěće 43 do Chrystusa jako Lacus Venetus a Lacus Acronius. W romaniskim rumje rěka jězor zwjetša Lacus Constantinus abo podobnje, pomjenowany po měsće Konstanz (Constantia), kotrež při brjoze leži.
Z 473 km² je Bodamski jězor za Błótonjom a Genfskim jězorom třeći najwjetši jězor srjedźneje Europy.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Filip Jakubaš: Hornjoserbsko-němski słownik. Domowina, Budyšin 1954, str. 64.


text: Michał rady słucha. Rano zajimuje so za powěsće, tak mjenowany »Morning Briefing«, kotrež sej w jadriwej formje jako podcast na swojim šmóratku naposka. Ducy wot dźěła wěnuje so zabawnišim wobsaham, kiž na Spotify nadeńdźe: hudźbje abo słuchokniham. Tych 9,99 € měsačneho popłatka za Spotify Premium jemu njeje žel. To słuša k žiwjenju tak kaž nowinski abonement k žiwjenju jeho nana. Michał je 25 lět stary Serb, bydlacy w Berlinje. Jako 12lětny bě dožiwił, kak so z iPhonom mobilny internet krok po kroku do wšěch kutow kraja rozwali. Dźensa je šmóratko za njeho najwažniši grat za informacije. Na Instagramje abonuje kanale najwažnišich medijow. Čita tež rady, što so w Serbach stawa. Ćišćane knihi lědma hišće čita, ale wobsahi jeho zajimuja. Ze swojim serbskim pochadom jara wědomje wobchadźa. Prašeja-li so kolegojo za rěču, w kotrejž so wón při telefonje rozmołwja, jim to rady rozkładuje. Michał je hospodarstwo studował. Nětko dźěła w marketingowym wotrjedźe internetoweje firmy, kotruž druzy hišće start-up mjenuja, a zaběra so z načasnymi wašnjemi digitalneho marketinga: marketing automation, content marketing a growth hacking. Zašłe lěto je raz spytał to swojemu wujej rozkłasć, štož so jemu nažel poradźiło njeje. Technologiski swět so tak spěšnje wjerći, zo zhubi naša rěč spěšnje zwisk. To potrjechi tež čłowjeka, kotryž so lědma w tutym swěće pohibuje. Hlej digitalna škałba abo – kaž by Michał rjekł – #digitaldivide. Bjez jendźelskich wobrotow njepřińdźeš dale. Dalši z nich je consumer centricity, koncept, hdźež steji konsument w srjedźišću. Prěnje a najwažniše prašenje marketinga je tuž: Koho chcu poprawom docpěć? Hakle po tym sćěhuje prašenje, z čim: z kajkim poselstwom, wudźěłkom abo posłužbu. Naposledk steji prašenje, kak někoho najlěpje docpěju: po kajkim kanalu abo wašnju, hdźe a hdy. Budźmy sprawni: Najčasćišo započnjemy z druhej kročelu. Mamy něšto, štož chcemy zdźělić, předać abo prezentować, bjez toho zo wědźeli, koho chcemy poprawom docpěć. Hač ma něchtó scyła potrjebu ? Orientujemy so na zwučenosćach abo na woprawdźitej potrjebje? Michał by tež móhł rěkać Korla, Jakub abo Handrij. Jedna so wo wumyslenu wosobu, tak mjenowanu buyer persona. To su fiktiwne charaktery, kotrež wopisuja typiskich zastupjerjow zaměrowych skupinow. Tuta marketingowa metoda wužiwa so mjeztym w nimale wšitkich firmach, kotrež wusměrja so wědomje na potrjebach konsumentow. Zo su Serbja tak kaž Michał po cyłym swěće rozbrojeni, ničo noweho njeje. Dźensa pak je z pomocu digitalnych medijow wo wjele lóšo, k tutym serbskim kupam w cuzbje zwisk wudźeržować, mjez sobu serbske słowo pěstować a so wotwonka wobstajnje wažnych, nowych impulsow nasrěbać.


text:
Carrantuohill
Carrantuohill, Carrauntoohil, irl. Corrán Tuathail (podug roztomajtych zdrzůdłůw 1038–1041 m n.p.m.) – szczyt we gůrach Macgillycuddy's Reeks (hrabstwo Kerry, Irlandyjo), nojwyższy szczyt wyspy.
Na szczyt ńy prowadźi żodyn uoznakowany szlak. Trasa wejśćo we znocznyj tajli je łatwo dostympno. Ale jeji strzodkowo tajla bjygńy bez bardzo strůmy żleb, we kerym pułńy strůmjyń. S kuli zmjynnych i czasůma trudnych warůnkůw půgodowych, mjoły mjejsce wypadki śmjertelne wśrůd ńyrozważnych turystůw. Na wjerzchouku znojduje śe 5-metrowy krziż.


text:
Wo serbskej putniskej jězbje wot 5. do 9. pražnika do wuchodneje Słowakskeje rozprawješe njedawno Baćoński farar Gerat Wornar serbskim senioram Budyskeje tachantskeje wosady. K tomu pokazowaše wón wideja a fota, kotrež bě Bosćij Handrik z Radworja zhotowił.
Hłowny zaměr jězby bě wobdźělenje na sobu najwjetšim putnikowanju w Słowakskej na Marijanskej horje blisko města Levoča. 8. julija je so tam na putniskej łuce něhdźe 80 000 kemšerjow zhromadźiło. Z bamžowskim zastupnikom a dalšimi duchownymi swjećeše swjatočne kemše tohorunja Baćoński farar. Za njeho bě wosebite dožiwjenje, zo smědźeše hromadźe z metropolitom grjekskokatolskeje cyrkwje Janom Bablakom, kotrehož hižo z młodych lět znaje, za wołtarjom stać.
W lětach 1950 do 1968 bě grjekskokatolska cyrkej kruće zakazana. Nětko pak dožiwja wona wulki rozmach. Tón začuwachu Serbja tohorunja na grjeksko-katolskich kemšach po wuchodnym ritusu na dalšim putniskim městnje, na horje Zvir blisko wsy Litmanov. Tam rozprawješe jim Jan Bablak wosobinsce wo přesćěhanjach w socialistiskej dobje.


text:
Manfred Laduš z Wětrowa wěnuje so ponowjenymaj taflomaj w Drěwcach:
Wjes Drěwcy (Driewitz) je geografiske srjedźišćo serbskeho sydlenskeho ruma w Sakskej, na čož tam nimo informacije tež drjewjanej tafli skedźbnjatej. Wonej pokazujetej barbnej mólbje družki a towariša (swata) kwasa we Wojerowskej narodnej drasće. Serbske Nowiny z 9. oktobra na 4. stronje wo tym w přinošku „Wobrazaj rjenje ponowjenej“ z barbnym fotom informowachu. Molowanej postawje na foće pak stej wopačnej, na čimž pak nima redakcija SN winu. Hižo před lětami zamołwitych na to skedźbnjach, zo njejstej tutej serbskej postawje awtentiskej za Drěwcy, ale wopačnej. Tole měli wotstronić abo znajmjeńša z tekstom na zmylk pokazać. W narodnej drasće Wojerowskich ewangelskich Serbow nihdy we Łazowskej wosadźe, do kotrejež Drěwcy słušeja, njechodźachu. Tam mějachu swójsku Łazowsku drastu! Narodna drasta njemjenuje so po w 19. abo 20. lětstotku wobstejacych administraciskich wobłukach, ale wo wjele staršich historiskich.


text:
Wólby do sakskeho krajneho sejma 2014
Wólby do sakskeho krajneho sejma 2014 wotměchu so dnja 31. awgusta 2014 a běchu šeste wólby po znowazałoženju swobodneho stata Sakskeje w lěće 1990. Wólby termin bě posledni dźeń lětnych prózdnin, dwě njedźeli pozdźišo wotměchu so tež wólby w Braniborskej a Durinskej. Wólbne wobdźělenje wučinješe jenož 49,1 %, štož bě dotal najniši wuslědk w Sakskej.
Wuslědk[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Křesćansko-demokratiska unija (CDU) z načolnym kandidatom a amtěrowacym ministerskim prezidentom Stanisławom Tilichom dósta z 39,4 % najwjetši podźěl lisćinowych hłosow a zdoby tež nimale wšitke direktne mandaty we wólbnych wokrjesach. Jeničke wuwzaće bě wólbny wokrjes Lipsk 2, hdźež bě kandidatka Lěwicy wuspěšna. Lěwica bě z 18,9 % na druhim a SPD z 12,4 % na třećim městnje. Lěto do toho załožena AfD zaćahny z 9,7 % k prěnjemu razej do krajneho sejma. Zeleni dóstachu 5,7 %, mjeztym zo so prawicarskej NPD z 4,9 % njeporadźi, w sejmje wostać. Tež FDP, kotraž bě hač dotal hromadźe z CDU w čorno-žołtej koaliciji knježiła, dyrbješe krajny sejm wopušćić a zhubi z tym jeje poslednje wobdźělenje w jednym krajnym knježerstwje a tuž tež wliw w zwjazkowej radźe.
Po wólbach wutwori so „wulka koalicija“ ze stronow CDU a SPD a kabinetom Tilich III.
Načolni kandidaća[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Stanisław Tilich, CDU
Rico Gebhardt, Lěwica
Martin Dulig, SPD
Holger Zastrow, FDP
Antje Hermenau, Zeleni
Frauke Petry, AfD


text:
Krauzy we Rzeczypospolitej Ślōnskij
We Tyjatrze Korez we Katowicach bōł ôtok we piōntek ôsmy już finał „Jednoaktōwki po ślōnsku”. Bōł pełny tyjater ludzi, a na binie nagrodzali tych, co napisali wyrōżniōne jednoaktōwki, a trzi najlepsze były tyż na tej binie czytane. We jury byli latoś (chyba tak, jak dycko) panoczki: Mirosław Neinert, Waldemar Szymczyk, Ingmar Villqist, Robert Talarczyk a Piotr Zaczkowski. Na kōnkurs posłane było latoś wiyncyj jak 40 jednoaktōwek. Bez te wszystki lata było posłanych tych jdnoaktōwek ponad 300. Kożdy rok pokazuje sie tyż ksiōnżka z tymi wyrōżniōnymi sztukami. Latoś była siōdmo, z tekstami z łōńskigo roku, a na bezrok mo być z tymi latosimi. Kożdy, kery prziszoł wczora do Tyjatru Korez, to dostoł tako ksiōnżka na pamiōntka.
Dyć terazki trza już co pedzieć ô tych, co wygrali. Wyrōżniynia dostało 7 ludzi, podle alfabetu:
- Bożena Donnerstag („Pszonie…jak to leko jest pedzieć!”)
- Krystian Gałuszka („GROVE METAL BAND”)
- Anna Kandziora („Sznita”)
- Krzysztof Kokot („T R E F”)
- Aleksander Lubina („Kostuś trompyjciorz”)
- Wojciech Szwiec („We zrzadle”)
- Irek Widera („MaxYmilJan”)
A na kōniec na binie pokozali sie ci najważniejsi.
- III plac: Marcin Melon – “Chop od mojij baby”
- II plac: Grzegorz Sztoler – “Łostatni geburstag”
- I plac: Łukasz Buszman – „Krauzy”
Marcin Melōn, kery wygroł już pora razy tyn kōnkurs (zaczło sie ôd Kōmisarza Hanusika), łōński rok tyż mioł trzeci plac za sztuka „Łysek z pokładu Idy kontra oszkliwe zombioki”. Latoś pisoł Melōn ô babie ôd Erwina, co jeździyła do Paryża co dwa tydnie ôpiekować sie starōm Francuzkōm, a tam sie wydała po cichu za drugigo chłopa, co na Sorbōnie wykłodoł. Jak sie już chłopy trefiyły, to przi piwie rozważowali, co ôni sōm dlo sia, kej majōm ta sama baba? A ôna na kōniec prziwiōzła se trzecigo, Bercika, kerymu było dwadziyścia lot.
Grzegorz Sztoler (łōński rok mioł wyrōżniyni za „Kolynda”) napisoł latoś „Łostatni geburstag”, kaj staro ciotka pije sama do sia a spōmiono stare czasy, biyda. Ciotka niy chce, coby jōm pochowali w jednym grobie z ôjcami, bo mo do ôjca żol, że ich było w dōma jedynoście, a ôni musieli ciynżko robić, jak ôjciec piōł, a ôżarty ich ze flintōm gōniōł (bōł fesztrym).
Na kōniec Łukasz Buszman (łōński rok bōł drugi za „Ankieta”). Ôroz znodli my sie we biōrze Prymiera Rzeczypospolitej Ślōnskij we Katowicach. Prymier ze swojim asystyntym a doradcōm rozważowali, co zrobić, coby te Warszawioki niy przijyżdżały sztyjc pod spodek blokować rōnda na roztomańte manifestacyje a marsze. Warszawa była „czornōm dziurōm” na mapie Ślōnska. Ci, co tam sztrajkowali, chcieli deputaty za ciynżko robota we warszawskich korporacyjach. Prymier ze swojimi doradcami uznoł, że trza coś tym ludziōm ôbiecać, jakiś „Plan dlo Warszawy”. Ôbmyśleli, że dajōm im piynć pōnktōw. Jedyn z pōnktōw bōł taki, że zgłoszōm bigos, jako potrawa regiōnalno ze Warszawy, coby se go mōgli we krauzach do roboty nosić, coby im żol niy było, że Ślōnzoki majōm krupnioki a kołocz. Inkszy pōnkt, to bōł tyn, że Stadiōn Narodowy we Warszawie zgłoszōm na Mundial we Hokeju na Trowie, coby sie tam jaki ważne mecze mōgły pokozać. Jedynie na Autōnomijo dlo Warszawy sie Prymier niy zgodziōł, ani na uznani gwary warszawskij za jynzyk regiōnalny w Rzeczypospolitej Ślōnskij, bo je w niyj bezmała za dużo rusycyzmōw.
Było wesoło a duzo szpasu. Na kōniec jeszcze, dlo tych co chcieli, we inkszej sali groł amatorski Teatr Reduta Śląska ze Chorzowa ze sztukōm „Ulice Wolności”, co jōm napisoł Piotr Zaczkowski, a wyreżyserowoł Robert Talatczyk. Było to na 150 lot Krōlewskij Huty, a grane było po ślōnsku
Tōż tak sie skōńczōł tyn piykny wieczōr. Na bezrok zaś bydzie kōnkurs na jednoaktōwka po ślōnsku – już dziewiōnty.
Fojerman


text:
Hrjehor Martini
Hrjehor Martini (tež Gregorius Martini abo němsce Gregor Martin; * wokoło 1575 w Dažinje, † 1632 w Poršicach) bě serbski ewangelski farar a spisaćel.
Wo zažnym žiwjenju a wukubłanju Martinija njeje wjele znate. Narodźi so wokoło 1575 w tehdy hišće ryzy serbskim Dažinje blisko Lubija a bě wot 1600 do 1605 z fararjom w bliskej Bukečanskej wosadźe. Wot 1605 do 1618 skutkowaše jako diakon w delnjołužiskej Starej Darbni, wot 1618 do 1623 jako farar w Malešecach a wot 1623 hač do swojeje smjerće w lěće 1632 bě z fararjom w Poršiskej wosadźe.
Martini wuda 48-stronsku knižku Die Sieben Bußpsalmen des königlichen Propheten Davids. Windisch und Deutsch („Sydom pokutnych psalmow kralowskeho profeta Dawida“; Budyšin 1627) w serbskej a němskej rěči, kotraž bě spisana w Lubijskej hornjoserbskej narěči a płaći jako jedyn z najstaršich hornjoserbskich rěčnych pomnikow kaž tež jako jenički serbski ćišć za čas Třicećilětneje wójny. Wona je wěnowana dwanaće serbskim fararjam. W předsłowje skorži Martini, zo je přeco hišće kóždy serbski farar nuzowany, z němčiny přełožować, a zo z „tajkeje njejednotneje interpretacije“ wjele šmjatańcy nastanje. Z knižku chcyše k přewinjenju tohole njedostatka přinošować.[1]
Literatura[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Michał Hórnik: Martinijowe pokutne psalmy z l. 1627. W: ČMS 24 (1871), str. 3–14.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Jurij Młynk: Martini, Hrjehor. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 362
- Sasahara, Ken, Zur Wortfolge von Gregorius Martinis Die Sieben Bußpsalmen des königlichen Propheten Davids. Windisch und Deutsch (1627), Tokyo University Linguistic Papers, 33 (2013), 239 - 253
- ↑ Rudolf Jenč: Stawizny serbskeho pismowstwa. Zwjazk I, Budyšin 1954, str. 46–49.


text:
28 siyrpnia – we sobota – przijdzie szpilać Ruchowi na wyjyździe ze Pogonią Grodzisk Mazowiecki. Szpil łodbyndzie sie we ramach 6 kolyjki szpilów eWinner II Ligi.
Drużina Pogoni bez wielu szpecjalistów wymiyniano jest jako kandydat do slecynio ze tyj ligi. Mimo wszistko po 5 szpilach niy sôm we sztrefie spadkowyj, a trocha nade niom. Mo na ta chwila 4 punkty (1 wygrany, 1 rymis, 3 sfalone) i zajmuje 14 plac.
Ruch bydzie chciôł wygrać, po tym jak côłki szpil ciśli Garbarnia i ino zrymisowali, wsziscy czekajōm na łokazjo do rehabilitacji. Na tyn momynt mômy 3 plac we lidze ze 11 punktami i żodnygo szpilu my niy sfalili.
Dzisiyjszy szpil zacnie sie ło 17:15, a syndziom bydzie Karol Iwanowicz ze Lublina. Kożdy może poczitać tyż nôsz łodświyżony tekstowy LIVE po naszymu RELACJO LIVE kaj zacnymy szprechać kole 16:00.
własne


text:
Jastrzymbie: wypadek na Reja
Śledczy z jastrzymbskij kōmyndy klarujōm prziczyny i ôkoliczności wypadku drōgowego, do kerego doszło dzisiej na ul. Reja w Jastrzymbiu. Ze stympnych ôbsztalowań policyjōnōw ruchu drōgowego wynikŏ, iże szofer fiata trzasnōł w 33-latka, co wylŏz prosto pod auto. Poszkodowany z powŏżnymi ranami trefiōł do lazarytu.
Wypadek trefiōł sie wczorej, zarŏz przed godzinōm 06.00, na ulicy Reja w Jastrzymbiu. Ze stympnych ôbsztalowań policyjōnōw wydziału ruchu drōgowego jastrzymbskij kōmyndy wynikŏ, iże szofer fiata, 53-latowy chop, przi jechaniu w strōnã ulice Wōnglowyj, trzasnōł w 33-latka, kery wylŏz prosto pod wozidło. Poszkodowany chop z powŏżnymi ranami ôstoł przetransportowany do lazarytu. Przekludzōne bez policyjōnōw podszukowanie trzyźwości wykŏzało, iże i szofer, i piechciŏrz byli trzyźwi. Szyrzyj ôkoliczności wypadku ôstanōm wyklarowane w postympowaniu kludzōnym ôd jastrzymbskich śledczych.
Zdrzōdło: KMP Jastrzymbie


text:
Kotry přichod móhł Biskopičanski kulturny dom měć? Móžne wotmołwy na tele prašenje pyta dźěłowe zjednoćenstwo, kotrež ma wosebitu studiju za znate twarjenje zdźěłać.
Biskopicy (UM/SN). Ma Biskopičanski kulturny dom přichod a jeli haj, kotry? Z tym prašenjom zaběraja so nětko firmy dWif Consulting tzwr, Heuschmid & Partner Consult a Bauplanconcept. Posledni mjenowany Wjazońčanski architekturny a inženjerski běrow skutkuje hromadźe z Berlinskimaj poradźowanskimaj předewzaćomaj w dźěłowym zjednoćenstwje, kotrež ma studiju za kulturny dom zdźěłać. „Kónc februara smy wot města nadawk dóstali“, rozłožuje Wolfgang Heuschmid, kiž so ze swojim běrowom wo koncepcionelne a organizatoriske aspekty stara. dWif wěnuje so hospodarskosći a financam, Bauplanconcept twarskim prašenjam.


text:
Oberursel (B/SN). Ewangelski teologa a wojowar wo staćanske prawa Friedrich Schorlemmer wupraja so za swětowy koncil křesćanskich cyrkwjow. „Třiceći lět po zakónčenju ekumeniskeje zhromadźizny za sprawnosć, měr a zachowanje Božeje stwórby w NDR trjebamy nimo kreatiwneho angažementa njeličomnych młodostnych a dorosćenych, za kotrychž steji Greta Thunberg kaž z přikładom, wulki zawěrno ekumeniski koncil wšitkich mocow dobreje wole.“ To rjekny Schorlemmer w Oberurselu wuchadźacemu časopisej Public Forum. „Koncil měł so w Assisiju wotměć, zo by jasne było, zo njejedna so tu wo někajki duchowny imperializm, ale wo zasadźenje za sprawny a dobry swět, nic jeno za čłowjekow“, wón podšmórny.
UNO zastaruje miliony ludźi
Genf (B/SN). Swětowy zežiwjenski program Zjednoćenych narodow WFP je w měrcu nimale jědnaće milionow ludźi w Jemenje ze žiwidłami zastarał. Ženje do toho njebě organizacija UNO telko ludźom we wójnskim kraju pomhała.


text:
Ihre Sprache: Deutsch dolnoserbski hornjoserbsce
Beschreibung
Naš najznaćiši komponist Korla Awgust Kocor je w zašłym lětstotku serbske hudźbne žiwjenje z wjele znatymi a hišće dźensa rady spěwanymi chórowymi twórbami wobohaćił. Do předležaceje zběrki spěwow za serbske chóry su zapřijate přez sto spěwow Kocora; jeho kompozicije abo tež sadźby po ludowych melodijach. Wone su wšě dosć derje znate, su pak po wšelkich spěwnikach rozbrojene abo scyła hišće ćišćane njepředleža. Tójšto spěwam je přidaty Kocorowy klawěrny přewod. Achim Brankačk je spěwy w mjenje Zwjazka serbskich spěwarskich towarstwow zezběrał a zestajił a tak wšěm serbskim chóram spřistupnił.


text:
5. diktand ślōnskij gŏdki
Demokratyczna Unia Regionalistów Śląskich a Zespół Kodyfikacji Godki Śląskiej dali znać ô nowyj edycyji ślōnskigo diktanda, kere bydzie 25 mŏja w Rybniku.
Rybnicke diktanta to je przileżytość na to, coby wejrzeć, jak tyż kōmu idzie pisanie ślōnskim sztandardowym (ślabikŏrzowym) szkryftym. Ku tymu je to popularyzacyjŏ tego mustra zapisowaniŏ ślōnskij gŏdki, a tyż cołkigo pisaniŏ po ślōnsku. Latoś sztartnie już piōntŏ edycyjŏ kōnkursu, w kerym miyndzy nadgrodami sōm m.in. rajzy do Bruksele.
Informacyje ô zapisach sōm na strōnie ôd ôrganizatōra.


text:
Mapa miasta - Katowice
Rodzaj mapy
Wyznaczanie TrasyZdjęcia
Wyszukaj ulicę
- Okoliczne miejscowości
- Ulice w Katowicach - Jury
- Noclegi w Katowicach - Jury
- Trasy dojazdu z Katowic - Jura
Grabowa Katowice Ziembowa Katowice Chmielna Katowice Batalionów Chłopskich Katowice Mieroszewskiego Katowice Rataja Katowice Górnicza Katowice Poziomkowa Katowice Musialika Katowice Sezamkowa Katowice Leśnego Potoku Katowice Ofiar Katynia Katowice Trojoka Katowice Przekopowa Katowice Fredry Katowice Beskidzka Katowice Podgórna Katowice Kasztanowa Katowice Łabędzia Katowice Włodzimierza Majakowskiego Katowice
Trasa Katowice-Kielce Trasa Katowice-Toruń Trasa Katowice-Szczecin Trasa Katowice-Warszawa Trasa Katowice-Kraków Trasa Katowice-Łódź Trasa Katowice-Częstochowa Trasa Katowice-Karpacz Trasa Katowice-Olsztyn Trasa Katowice-Zielona Góra Trasa Katowice-Lublin Trasa Katowice-Białystok Trasa Katowice-Bydgoszcz Trasa Katowice-Opole Trasa Katowice-Zakopane Trasa Katowice-Wrocław Trasa Katowice-Poznań Trasa Katowice-Rzeszów Trasa Katowice-Gorzów Wielkopolski Trasa Katowice-Gdańsk
Polub nas!
Zobacz także
Mapa Anglii Mapa Austrii Mapa Belgii Mapa Białorusi Mapa Bułgarii Mapa Chorwacji Mapa Czarnogóry Mapa Czech Mapa Estonii Mapa Finlandii Mapa Francji Mapa Grecji Mapa Hiszpanii Mapa Holandii Mapa Irlandii Mapa Litwy Mapa Łotwy Mapa Polski Mapa Portugalii Mapa Rumunii Mapa Słowacji Mapa Słowenii Mapa Szwecji Mapa Ukrainy Mapa Węgier Mapa Włoch Wszystkie państwa