text:
Wopisowanje
Za předležacu knihu je Gerat Wornar z historiskich rozprawow čerpał, ale tež mnoho awtorow pohonjował, nowše wopisowanja podać a na cyle wosobinske wašnje na swójske putnikowanja k wurjadnym městnosćam Europy zhladować.
Hač kóždolětnje z wosadnymi do domjaceho Róžanta, jako skupina młodostnych do Krupki, na zhromadnych wulětach do Lichenja abo sami po puću do Santiaga de Compostela – Serbja běchu a su zawěrno putniski lud. Pohon so na puć nastajić je wšelaki: Wobdźěleni chcedźa z ludźimi samsneje wole zhromadnosć dožiwić, na hnadownych městnach wo swójske wustrowjenje abo te přiwuzneho prosyć, we wosobinskich tyšnosćach modlo so wućek pytać abo so za wopokazanu miłosć dźakować. Za předležacu knihu je Gerat Wornar z historiskich rozprawow čerpał, ale tež mnoho awtorow pohonjował, nowše wopisowanja podać a na cyle wosobinske wašnje na swójske putnikowanja k wurjadnym městnosćam Europy zhladować. Čitarjam zbliža so slědowace hnadownišća: Częstochowa, Fátima, Filipov, Flüeli-Ranft, Hejnice, Kevelaer, Krakow, Králíky, Krupka, Licheń, Loreto, Lourdes, Mariazell, Praha, Rom, Róžant, Ruska, Santiago de Compostela, Sunnivaleia, Svatý Hostýn, Swjaty kraj, Trzebnica, Velehrad, Vilémov, Wambierzyce, Wilno


c: text/html

text:
Bycantinske mócnarstwo
Bycantinske mócnarstwo (starogrjeksce BuZavtιvή Autokpatopίa – Byzantine autokratoria, abo Baσιλeίa tῶv Ῥwuaίwv – Basileia ton Romaion – po słowje Romske mócnarstwo) bě historiski stat w dobje pózdnjeje antiki a srjedźowěka. Bycantinske mócnarstwo bě bjezposrědni nastupnik Romskeho imperija w jeho wuchodnym dźělu, tuž je znate tež pod mjenom Wuchodoromske mócnarstwo. Hłowny jazyk mócnarstwa bě grjekšćina město łaćonšćiny, kotraž bě wužiwana w Romskim imperiju a w tak mjenowanym Zapadoromskim mócnarstwje. Hłowna (a wot lěta 380 oficialna statna) nabožina bě křesćanstwo.
Stolica Bycantinskeho mócnarstwa bě Konstantinopel a teritorij stata bě we wuchodnym dźělu Srjedźneho morja, předewšěm w Małej Aziji.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wino
Wino jo alkoholiski napoj ze z droždźejami pśeźěłaneje mězgi winowych jagodow. Jagody rostu w granojtych kisćach na winowem pšuśe. Toś te póchadaju zwětšego wót europskego dobrego winowego krja (Vitis vinifera subsp. vinifera), kótaryž pak njejo rezistentny pśeśiwo winowej šmicy. Togodla se na druge družyny, kaž na pś. brjogowy winowy keŕ (Vitis riparia, nimski Uferrebe), Vitis rupestris, kalkowy winowy keŕ (Vitis berlandieri, nimski Kalk-Rebe) a jich hybridy našćěpi.
Etymologija[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
„Wino“ jo klasiske drogowańske słowo, kótarež jo było w cełem mediteranem rumje rozšyrjone. Arabske wayn, łatyńske vinum, grichiske oἶvoς [oínos] resp. *ϝoῖvoς [woínos] – wót myk. wo-no – su jaden z drugim pśiswójźbne, bźez togo až se móžo konkludowaś, z kótareje rěcy originalnje póchada. Nejskerjej se móžo pódobny póśěg k georgiskemu słowu ღვინო [ghwino] měniś.
Wusokonimske słowo Wein, starowusokonimske wîn abo winam, francojske słowo vin a engelske słowo wine su wše z łatyńskego słowa vinum wupóžycone. Teke waliziske słowo gwin ale teke irske fion su samskego póchada. To se pśez fakt wujasni, až Germany ale teke Kelty su prědny raz pśez Romarjow we wětšem rozměrje z winje do dotyknjenja pśišli a z tym łatyńske słowo pśewzeli.
Pśez pózdźejše wikowańske póśěgi se dosta zapśimjeśe wina wót Germanow až do Słowjanow (glědaj serbske zapśimjeśe wino a rusojske słowo vinó) a až do Baltow, pśi comž na pś. w Litawskej zapśimjeśe vynas a w Letiskej słowo vins stej znatej.
Glědaj teke[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- winowa jagoda (płod)
- winowa grana (płodnistwo)
- winowy keŕ (rod)
- winowy pšut (družyna)
- dobry winowy keŕ (nejwažnjejša póddružyna)
- winowy pšut (družyna)


text:
Łužyca
Łužyca (górnoserbski Łužica, nim. Lausitz, pól. Łużyce, čes. Lužice a górnošlazyński Uůžyce) jo historiski kraj w srjejźnej Europje. Nejwětšy źěl Łužyce lažy w Nimskej, mjeńšy w Pólskej a Českej.
Geografija
Stawizny
Prědne znate wobydlarje źinsajšnej Łužycy jo byli keltiske ludy. Pón pla lěta 100. pśed Kristusom, jo było wobsedlenje pśez germański lud Semnonow. Wokoło lěta 600. su słowjańske Milcany wobsydliły region Łužycy. Tśiźasća lět pózdźej germańske Franki su kśěli Łužycu do swójogo mócnarstwa pśisłušaś ale jo słowjański wjerch Derwan Frankow dobył. Derwan jo teke Łužycu z prědnym słowjańskim statom zjadnośił. Do lěta 658 jo Łužyca była w Wjerchojstwje Sama.


text:
kategorija: Appy
Towaršny spěwnik
App za mobilne kónčne nastroje
za Android 5.x, podpěruje so tež wot Android 4.x
za iOS 8.x, podpěruje so tež wot iOS 7.1
Hač na kwasu abo dumpańcy, na kulturnym swjedźenju abo zabawnym wječoru – hižo wjele lět přewodźuje „Towaršny spěwnik“ njeličomne zjawne a swójbne přiležnosće, hdźež chce so ludźom spěwać. Tola stajnje wšak nimaš knihu w kapsy, za to pak zwjetša smartphone abo tablet-pc. Tuž su wšitke spěwy Towaršneho spěwnika w tutej app za mobilne kónčne nastroje přistupne.
Z „Towaršnym spěwnikom“ změješ spěšnje trěbny spěw na wobrazowce, hdyž něchtó spontanje „Zady našej pjecy“ abo „Ja sym tawzynt dušny kadla“ zakantori. Tež noty su podate a z wothrawanskej funkciju móžeš sej melodiju hišće njeznateho spěwa naposkać. A štóž sej z tekstom abo titulom cyle wěsty njeje abo štóž pyta spěw za wěstu přiležnosć, tomu wobsahowy přehlad a wšelake pytanske opcije po teksće a temowych rubrikach zawěsće dale pomhaja.
Die Grundlage der App ist das beliebte obersorbische Liederbuch „Towaršny spěwnik“, das ein treuer Begleiter für unzählige Gelegenheiten geworden ist, bei denen gesungen wird. Sie ist sowohl im Google Play Store als auch im Apple Store erhältlich.


text:
Epika
Epika (z grichiskego eπιkή (πoίnσις) "k eposu słušajuce basnjenje") jo pódla dramatiki a lyriki jadna z tśoch družynow literatury a wopśimjejo wulicujucu literaturu we weršowej abo prozowej formje.
Do poetiki 18./19. stolěśa jo była epika pomjenjowanje za wuměłstwo eposa. Z pśiběrajucym rozrědowanim episkego basnistwa w 19. stolěśu a wuwijanju proze jo se chopiło wšykne žanry wulicujuceje literatury do epiki licyś. Epika se rozeznawa wót dramatiki a lyriki w zakładnych pśiznamjenjach wugótowanje, komunikacija a wašni funktioněrowanja. Do tych pśiznamjenjow słušaju:
- Wulicowanje ako charakteristiska forma pósrědnjenja mjazy awtorom a cytarjom abo słucharjom, pśi comž se wulicujo z wida wulicowarja abo figury (wulicowańska perspektiwa).
- Wuwědobnjenje tšojenja ako zachadnosć abo njewězane wobchadanje z casom (wulicowarski cas).
- Wugótowanje towarišnostnych poměrow.
- Wopisowanje indiwiduelnych tšojenjow, dožywjenjow (stream of consciousness).
Do prědnych episkich formow słušaju na pśikład napisma na wěcach, kenž tu wěc rozkładu (epigram) a teke wuše formy (gnomy, gronka, elegije). W kosmogonijach a teogonijach a mystiskich wucbach wó gójenju dostanjo epika tšochu wěcej poetiski raz, pśeto se pśedstajijo pśirodne tšojenje w personifikowanych statkach a tšojenjach. Za formy bajka, powěsć a legenda płaśi to tejerownosći. Až do kóńca 18. stolěśa póstajujo epos pśiznamjenja toś tych formow.
W pśechodnej fazy wót feudalneje do byrgarskeje towarišnosći jo se epika zasadnje změniła a jo w Europje pśejšła wót weršoweje do prozoweje epiki. Aby ten diferencěrowany swět se zapśimnuł a wulicowaś dał, su byli notne nowe wulicowańske formy. K nim słuša na pśikład roman. Rownocasnje su nastali dla industrializacije lěpše móžnosći za rozšyrjowanje a twórjenje literatury. Z tym jo se póspěšyło wuwiśe literarnych formow, tak su nastali nowela, glosa, krotkopowěźeńko a short story.
Epika groni "nagrono" abo "wulicowańko". Krotkopowěźeńka, wulicowańka, nowele a romany su nejwěcej woblubowane a rozšyrjone episke formy, wó kótarychž se tež w medijach rozpšawja a diskutěrujo. Casniki a tyźeniki wobjadnawaju pšawidłownje nowe wudaśa z recensijami. W telewiziji se wusćełaju diskusijne koła wó knigłach a awtorach. Nejwěcej wuznamnej tšojeni wokoło knigłow stej Knigłowe wiki w Frankfurśe na zachopjeńku oktobra a pósćenje Nobelowego myta za literaturu.


text:
Encyklopedija
Encyklopedija
Encyclopedija (ze starogrjekšćiny) jo spócetny wót Hippias von Elis w 5. stolěśu twórjone wopśimjeśe za uniwersalne kubłanje. Źinsa to słowo wóznamjenijo strukturěrowany, po móžnosći wšostroński wopis wědy luźa w za wšedne pótrjeby dosegajucej dokradnosći. Rozeznawamy pśi tom uniwersalne a pśedmjatospecifiske encyklopedije. Te prědne słuže wopisu wšyknych pólow wědy, te druge wobjadnaju jano wobgranicowane pólo, to pak zwětšego dokradnjej. wopśimjeśe "encyklopedija" se pśespytujo w encyklopedice na zakłaźe encyklopediskeje teorije.


text:
Siewna Wrocław na mapie
Wrocław - miasto
położone w województwie dolnośląskie, w powiecie Wrocław, w gminie Wrocław. W skład miasto
Wrocław administracyjnie wchodzi 71 części, m.in.: Wrocław, Ownia, Wrocław, Poświętne, Wrocław, Karłowice, Wrocław, Muchobór Mały, Wrocław, Ratyń, Wrocław, Widawa, Wrocław, Opatowice, Wrocław, Pawłowice, Wrocław, Jagodno, Wrocław, Sołtysowice, Wrocław, Żerniki, Wrocław, Psie Pole, Wrocław, Muchobór Wielki, Wrocław, Fabryczna, Wrocław, Pracze Odrzańskie, Wrocław, Sępolno, Wrocław, Brochów, Wrocław, Marszowice, Wrocław, Gaj, Wrocław, Świątniki. Do Wrocław należy 2410 ulic, m.in.: Jerzego Łanowskiego, Wolska, Krzelowska, Wąska, ks. Norberta Bonczyka, Teatralna, Spokojna, Karola Szymanowskiego, Eugeniusza Kwiatkowskiego, Mieczysława Romanowskiego. W najbliższej okolicy znajdują się miejscowości: Łany, Wilczyce, Kiełczówek, Dobrzykowice, Kamieniec Wrocławski.


text:
Geografiska šyrina
Geografiska šyrina (něga stopjeń šyriny), φ abo B (łatyński latitudo, engelski latitude, mjazynarodnje skrotcona pśez lat. abo LAT) jo pódpołnocna abo pódpołdnjowa zdalonosć dypka zemskego powjercha wót ekwatora, pódana w kutowej měrje, pótakem w stopnju. Šyrina móžo gódnoty wót 0° (na ekwatorje) až do ±90° (na poloma) nabyś. Město pśedznamuška (tradicionelnje +pódpołnoc, −pódpołdnjo) jo teke N resp. S dowólony.
Kut, kótaryž wužywa se za geografisku šyrinu, njeměri se w zemskem srjejźišću, ale wótpowědujo kutoju mjazy (idealizěrowanym) lotowym směrom a ekwatoroweju rowninu zemje.
- Městna z samskeju šyrinu laže na jadnom šyrinowem krejzu, teke šyrinowy paralel abo paralelny krejz pomjenjony.
- Za identifikaciju dypka na zemskem powjerchu – za póstajenje jogo geografiskego połoženja – jo pśidatnje k šyrinje pódawanje jogo geografiskeje dlininy (něga stopjeń dlininy) trěbne. Definicija geografiskeje šyriny źo na Klawdiusa Ptolemeusa slědk.
Wopśimjeśe
Rozrědowanje[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Geografiska šyrina pódawa se seksagezimalnje w stopnjach, minutach a sekundach, pśi comž jadna minuta 60 sekundam a jaden stopjeń wótpowědujo 60 minutam (kaž w casowych pódaśach). Pśi decimalnych stopnjach, minutach a sekundach pódawaju se městna za komu.
Su rozdźělne metody zwobraznjenja, na pś.:
- Stopnje, minuty, sekundy: 66° 43′ 12″
- Stopnje, minuty, decimalne sekundy: 66° 43′ 12,0″
- Stopnje, decimalne minuty: 66° 43,20′
- Decimalne stopnje: 66,7200°
Wobłukowa minuta wótpowědujo spóromje ekwatora a spóromje meridianow cerje jadneje mórskeje mile resp. 1.852 metrow, mjaztym až cera wobłukoweje minuty na šyrinowych krejzach φ (na pódpołnoc abo na pódpołdnjo wót ekwatora) jo wó faktor cos φ mjeńša. Wótstawk mjazy dwěma stopnjoma šyriny wšak jo pśecej wok. 111 km. Ale wótstawk na poloma (111,694 km/°) jo pśez wopłonjenje zemje snadnje wětšy ako na ekwatorje (110,574 km/°), dokulaž wokłon na toś tej droze wó wok. 1 % pśiběra.
Jolic felujo pódase °N abo °S, ga stoje pozitiwne gódnoty za pódpołnocnu šyrinu a negatiwne za pódpołdnjowu šyrinu.
Pśi pódawanju městnych koordinatow musy se šyrina pśecej ako prědna pódaś, pótom akle dlinina: „B pśed L, ako w alfabeśe“. Swóju pśicynu ma toś ta konwencija w stawiznach: šyrina dajo se južo stolěśa pśed dlininu dosć eksaktnje póstajiś.
- Koordinatowe pśikłady
- München (Marienlatz): 48° 8′ 13,94″ pódpołnocneje šyriny, 11° 34′ 31,98″ pódzajtšneje dlininy
- Santa Cruz County (Kaliforniska): wok. 37° pódpołnocneje šyriny, 122° pódwjacorneje dlininy
Zwěsćenje geografiskeje šyriny[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Šyrina dajo se cele jadnorje z nejwušego słyńcnego stawa (połdnjowa šyrina) abo z wusokosći kulminěrowacych gwězdow póstajiś. Na pódpołnocnej połkuli zemje pódawa wusokosć relatiwnje swětłego polarneje gwězdy (Polaris) nad horicontom dosć dokradnjej šyrinu: Na ekwatorje pokazujo se polarna gwězda na horiconśe, na pódpołnocnem polu stoj pśisamem padorownje na njebju. Napšawdu jo Polaris nic cele 1° wót njebjaskego pola zdalony; zmólka, kótaraž nastawa pśez to, jo zemskeje rotacije dla dwojcy na źeń 0°, dwojcy wok. 0,75° a dajo se pśez jadnore formule abo woblicenje pśerězka pomjeńšyś.
Južo namórniki póznego 15. stolěśa su zamógli šyrinu za nawigaciju wužywaś. Woblicenje geografiskeje dlininy wšak jo wěcej komplicěrowane było a jo se dokradnu koplowańsku nawigaciju abo měrjenje distancow mjasec-gwězda pominało. Wót kóńca 18. stolěśa stawa se z dokradnym casom chronometrow, wót srjejźi 20. stolěśa z pomocu wšelkich metodow pód wužywanim elektromagnetiskich žwałow terestriskich sćelakow, wót 1990tych lět z GPS-pśidostawakami satelitow.
Geodetiska, elipsoidiska, astronomiska a geocentriska šyrina[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- Elipsoidiska abo geodetiska šyrina: wótpowědujo, gaž rotaciski elipsoid wužywa se ako zemski model, kutoju mjazy ekwatoroweju rowninu a elipsoidoweju normalu. Toś ta wersija geografiskeje šyriny wužywa se w rozměrjenju kraja a kartografiji.
- Astronomiska šyrina: pomjenjujo w geodeziji kut mjazy napšawdnym lotowym směrom a ekwatoroweju rowninu. Diferenca k elipsodiskej šyrinje jo komponenta lotowego wótchylenja (druga jo diferenca mjazy astronomiskeju dlininu a elipsoidiskeju dlininu).
- Geocentriska šyrina: jo směr k zemskemu srjejźišćoju. Lotowy směr a elipsoidowa normala njejźotej – mimo na ekwatorje a na poloma – pśez zemske srjejźišćo. Geocentriska šyrina rozeznawa se wót geografiskeje šyriny wó až k 0,2°.
Pśi perfektnem stabilnem (wopłonjonem) rotaciskem elipsoiźe (žedne góry resp. doły, konstantna gustosć) by elipsoidiska šyrina astronomiskej šyrinje wótpowědowała. Mimo togo by geocentriska šyrina za kužde městno pó licbje nejbližej ekwatora (t.g. nejmjeńša gódnota) była.
Wliw na klimu[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Dokulaž pśerězne słyńcne pśipromjenjenje na dypk zemskego powjercha wótwisujo wót jogo geografiskeje šyriny, póstaja toś ta bytostnje lokalnu klimu a móžo definiciji (geografiskich) klimowych conow słužyś: Tropy laže mjazy wobrotnyma šyrinoma (23° 26′) a polarskimi stronami wušej polarneju krejzowu (66° 34′), mjazy nimi subtropy a klimatiski wósrědne cony.
Klima wótwisujo teke wót dalšnych faktorow; tak su na pś. europske městna pódpołnocnoatlantiskego tšuženja dla zwětšego jasnje śoplejše ako aziske a pódpołnocnoamerikańske městna samskeje geografiskeje šyriny.
Geografiska šyrina ma wósebnje wliw na wětšowe wobstejnosći. W něgajšnych casach, gaž łoźi su hyšći nejcesćej płachtowali, su te za łoźnistwo wjelgin wažne byli. Z togo casa su se hyšći pomjenowanja ako kónjece šyriny abo Roaring Forties wobchowali, kótarež pśirěduju wótpowědujucym šyrinam wětšowe wobstejnosći.
Stopjeń šyriny[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Wuraz stopjeń šyriny wužywa se w rozdźělnem woznamje. Na jadnom boce jo z tym geografiska šyrina sama měnjona a na drugem boce šyrinowy krejz, na kótaremž wšykne městna jadnakeje geografiskeje šyriny laže; specielnje su młogi raz jano take šyrinowe krejze měnjone, kótarychž geografiska šyrina w stopnjach jo cełolicbowa.
Pśibližne woblicenje dłujkosći šyrinowego krejza, pótakem jogo wobměry, buź wótwóźone z pśikładom 48. šyrinowego krejza, kótaryž prěcy Freiburg im Breisgau: Pó zjadnorjonem měnjenju, zemja by była kula, nic k poloma wopłonjona, a zemski radius by 6.400 km był, jo radius šyrinowego krejza, jogo wótstawk k zemskej wósce (ta ako linija wót jadnogo pola pśez srjejź zemje k drugemu poloju), za 48 stopnjow
pótakem něźi 4.280 km. Wobměra toś togo krejza abo „dłujkosć 48. šyrinowego krejza“ jo
pótakem něźi 27.000 km.


text:
Němski dźenik Der Tagesspiegel je so minjene dny w jednym ze swojich přinoškow zaběrał ze situaciju wučerjow w Serbach. Awtorka Heidrun Böger hižo w přenjej sadźe přinoška piše: „Zo by serbskosć žiwa wostała, pobrachuja wučerjo.“ A skedźbnja na zaměr Lipšćanskeje uniwersity, kotraž chce Njeserbam studij sorabistiki zmóžnić.
Božena Hojerec praji, zo je so hižo přeco chcyła z wučerku stać. Studentka 6. semestra wučerstwa za zakładnu šulu rozprawja wo tym, što ju w domiznje dźerži. Su to wjes Jaseńca, z kotrejež pochadźa, swójbni, nałožki a swjedźenje. Zwjazana čuje so tež ze Serbami, kotřiž kaž wona, w Lipsku studuja.
Dale wěnuje so awtorka nowinskeho přinoška Institutej za sorabistiku Lipšćanskeje uniwersity, wobstejacemu wot 1950tych lět. Wona piše wo małej wobsadce přistajenych a wo tym, hdźe móža młodostni po studiju skutkować.
Pod nadpismom „Delnjoserbske stawizny njejsu čornoběłe“ piše Uwe Gutschmidt z Bórkowow, poćahowacy so na dopis Jurja Kocha w SN z 25. julija:
Knjez Koch čuje so jako wopor mojeho lista. Historiski fakt je, zo bě wón dnja 12. meje 1962 wo wonym „Hörgottesdienst“ w serbskej rěči leutnanta Woraka wot stasi informował (Nowy Casnik z 1. měrca 2017), a zo bě namšu tež Mina Witkojc organizowała. Tole sym sam w Bórkowach rešeršował.
Dr. Friedrich Pollack ma někotre přispomnjenja k přinoškej Měrćina Wjenka „Mały lud – wulki błud“ w Předźenaku z 21. julija:
„Nakromne mysle“ Měrćina Wjenka wo pomjenowanju Serbow jako mały lud mam za jara zajimawe. To wšak njeje prěni přinošk kolumnista, kiž ze swojim wočerstwjacym a njedogmatiskim widom na centralne prašenja serbskeho sebjezrozumjenja napadnje: Kajki wobraz maja Serbja poprawom sami wo sebi?
Kritiske zhladowanje na aktualne debaty a zapřijeća, kaž to Wjenk w swojich kolumnach často čini, móže pomhać, zwučene struktury myslenja přełamać a starodawne wěrnosće do prašenja stajić. Tole móžu jenož podpěrać. Nimo toho to mojemu wědomostnemu nastajenju wotpowěduje. Jako tajki dowolam sej někotre přispomnjenja k wurazej „mały lud“. Tón mjenujcy njeje zasadnje negatiwnje zapołoženy, kaž sej awtor to mysli. Něhdy chowaše so za tym wjele bóle swobodnostny a emancipatoriski koncept, na kotryž je so mjez nami, čehož sym sej wěsty, trochu pozabyło.
Jurij Koch wupraja so k dopisej Uwe Gutschmidta w SN z 19. julija:
„Wuchod – wotkryj sej, hdźe sy žiwy“ – tak rěka wusyłanje telewizijneho sćelaka MDR, kotrež wjedźe do wšelakich kónčin Němskeje. Aktualna produkcija Ilki Kettner a Iris Schülke zaběra so z legendarnej dalokodróhu B 96. Z 520 kilometrami najdlěša dróha w něhdyšej NDR sahaše wot Žitawy hač do Sassnitza na kupje Rujany. Čłonaj skupiny Silbermond Johannes Stolle a Stefanie Kloß powědataj wo swojich dopomnjenkach, a Stefanie měni: „W našim žiwjenju twori tale dróha stajnje zwjazowacu liniju.“ Ludwig Wjacławk a Wolfgang Wittrien z Rakec rozprawjataj wo prěnjej oldtimerowej ralley 1989 ze 150 jězdźidłami. Hannelore Tschirner z Habrachćic předstaja dom ze stołom, twarjeny we 18. lětstotku, kotryž bu jeje swójbje na kóncu přemały. Christfried Heinrich rysuje, kak bě so trěbne zapřijimanje dróhi za piwowy ćah po Eibauwje radźiło. Uwe Fankhänel z braniborskeho Lauchhammera je podłu B 96 ruske telewizory marki Raduga reparował. Dźensa poskića wón dyrdomdejske jězby we wopytowarskej jamje pod wuwoznym mostom F 60 njedaloko Grabina (Finsterwalde). Prěni dźěl wusyłanja bě poradźeny, jutře, 25. julija, w 21.15 hodź.
Robert Lorenc z Wuježka pola Bukec přispomnja ke komentarej Stanisława Nawki w SN ze 14. julija nastupajo namócnosće w Hamburgu w zwisku z wjerškowym zetkanjom G 20:
Komentar je we mni prašenja zawostajił. Wězo móžachmy dwělować, hač bě mudre, demonstraciju pod dwělomnym hesłom „Welcome to hell“ runje w Hamburgskej hrodźišćowej štwórći z awtonomneho spektruma sem přizjewić. Hladajo na lětdźesatki trajacy chětro napjaty poměr mjez Čornym blokom a policiju w zwjazkowej republice, móžeše sej kóždy wuličić, kajki potencial tajke zarjadowanje na tajkim symboliskim městnje wuwiwa. A na kóncu je so kóžda strona runje tak zadźeržała, kaž bě wočakować: Policija je swoje prawa maksimalnje wužiwała a z městnami drje překročiła, znaći přiwisnicy namócnosćow su tróšku rewolucije praktikowali a někotři zastupnicy medijow su to originalnje wusyłali.
Mikławš Krawc z Budyšina wupraja so k „serbskemu supercupej“ w kopańcy:
Je zwjeselace, zo přihotuje a přewjedźe so zetkanje serbskich koparskich mustwow z rozdźělnych hrajnych klasow. Iniciatorojo pisaja, zo jedna so wo prěni supercup. Drje nic pod tajkim mjenom, ale wot Domowiny organizowany turněr mějachmy prěni raz w stawiznach serbskeje kopańcy hižo 1955.
Hinc Šołta-Lauterbachski wupraja so k nowej knize Tima Meškanka:
Hižo jeho loni wudata kniha wo statnej bjezstrašnosći NDR a wo jeje serbskich inoficialnych sobudźěłaćerjach njeje jenož tójšto zajima zbudźiła ... A nětk je Timo Meškank dalšu, tónkróć přewažnje serbsce spisanu knihu, wozjewił. Tež tu móžu sej předstajić, zo njebudźe wona runjewon witana. Ze swojeho rjadu „bjez wčerawšeho dnja njeje jutřišeho“ podawa Meškank „nastawki a dokumenty“, přinoški, kotrež so do toho z teje abo tamneje přičiny wozjewić njehodźachu, chiba njesmědźachu, dokelž so na zakładźe faktow kritisce ze serbskej zašłosću a tak tež přeco ze serbskej přitomnosću zaběraja.
Benedikt Dyrlich z Budyšina poprawja rozprawu „Pytaja hižo nowe formy“, wozjewjenu 10. julija w SN:
Serbske Nowiny pisachu, zo sym z Mětom Benadu „na januarskej hłownej zhromadźiznje“ nadawk přewzał, swjedźeń poezije přihotować. To njetrjechi, mandat za nadawk mam wot „hłowneje“ ZSW z nowembra 2016. Z nim bě kaž w zašłosći zwjazane, wutworić přihotowanski wuběrk. Tón je wot januara do junija z partnerami a załožbu wothłosowany koncept zdźěłał, čestnohamtsce.
We wobłuku XII. mjezynarodneho folklorneho festiwala we Łužicy wotmě so sobotu, 24. junija, kolokwij „Integracija mjeńšin w polu napjatosćow wuchowanja kulturneje identity“ w Chróšćanskej „Jednoće“. Přeprošeni běchu zastupjerjo na festiwalu wustupowacych skupin kaž tež kulturni wědomostnicy, studenća a žurnalisća.


text:
Manchester United F.C.
Manchester United je ynglicki fusbalklub, kery gro we Premier League. Uůnygo stadjůn je Old Trafford we sztadźe Manchester, na kery wlyźe 76 312 ludźůw. Jygo nojwjynksze sukcesy sům trzi wygrane we Champions League (1968, 1999, 2008) a 17 wygranych we Premier League. We sezońe 2007/08 wygroł swoja liga a mjoł 2 půnkty wjyncy kej Chelsea London.
Klub założyli we 1878 a mjanowoł śe uůn wuůnczas Newton Heath LYR F.C. kej klub robotńikůw. We 1902 mjano půmjyńili na take, jake mo terozki. Na terozki trynerym Manchesteru je David Moyes.
Farby kluby sům bjoło-czyrwjůno-czorne.


text:
Ihre Sprache: Deutsch Niedersorbisch Obersorbisch
Beschreibung
Čim starši čłowjek bywa, ćim jasnišo zhladuje na dźěćatstwo. Widźi před sobu nana a mać, wšědny dźeń, radostne wokomiki a struchłe podeńdźenja, wšo to, štož je so do rozuma a wutroby zašćěpiło. Před 25 lětami su serbscy awtorojo wo tym z wulkim wuspěchom pisali. Wudaće „Naš nan a naša mać“ je dawno wupředate. Na nju nawjazuje nowa zběrka, kotruž je Marka Maćijowa pod titulom „Widźu nana, widźu mać“ wudała. W njej je zjednoćene sydom staršich přinoškow wo nanje a maćeri a wosom nowych. Před čitarjom so wupřestrěwa wobraz nimale cyłeho 20. lětstotka, w kotrymž serbske dźěći a młodostni w jara wšelakich socialnych, swójbnych a narodnych wobstejnosćach wotrosćechu. Tež po swojim charakterje su přinoški rozdźělne, njemóžemy je přez jedne kopyto bić. W kóždym padźe pak su zajimawy a čućiwy wotsćin z časa dźěćatstwa jednotliwca, kiž so serbskemu čitarjej ze zběrku wotewrja.
Awtorojo tekstow su:
Křesćan Krawc, Jan Cyž, Jurij Brězan, Pětr Malink, Jan Wornar, Jurij Krawža, Jurij Koch, Beno Budar, Alfons Wićaz, Marko Grojlich, Benedikt Dyrlich, Róža Domašcyna, Lenka, Jěwa-Marja Čornakec, Měrka Mětowa
Awtorojo tekstow su:


text:
;Grüss Gott", nijak mające się do Polskiego "Niechaj będzie pochwalony...". Bo Śląsk, mój Śląsk, nasz Śląsk - to plac, kaj kultury polsko, nimiecko i czesko miynszały sie jak gemizy w dobryj zupie. Bez co i zupa i region bierom od kożdego co nojlepsze i nabiyrajom ale gryfnego smaku
Hmm, a mie sie zdo, że to już jednak cołkym inkszo inszoć. Som pomysł łobjyńcio takim plebiscytym jest super, dyć trza do tego podyńść niy na łapu capu. Toż po piyrsze - miejsce kaj miołby być głowny wontek Forum Katowice to za mało. Nojbardzi sztmowałoby Forum Wrocław, bo tam przeca jest serce
arnold7 napisał: > Bo to jes ino nazwa, tysz roz szkryflom Kattowitz, a zaroski potym Katowice. > To je blank co innego, tam kaj jo miyszkom som na zicher Katowice, a Kattowitz tam nie bouo:)) -- Kto sam, ten nasz najgorszy wróg! A śpiewak właśnie był sam.. SOS dla lasów
przyjmnymy je na staue do naszyj godki? " Tykouciy tu Drugy Prawiduo. Do terouzka wszysky przidouwki, przibytki, naleciauos'cia i "cudzyse" Naszy Przodki szloonzoucoouy. I je tak do terouzka. Nojs'wjyrzszy przikuod mouciy tu: miasta.gazeta.pl/katowice/1,35055,2474061.html Kaj mjymjecky
łazić, pra? A Katowice do łażynio piechty to sie nie nadawajom... Uszokowi trza autok zarekwirować i niych z tyj Kostuchny ciśnie piechty do roboty, to sie przekono som, pra?


text:
-
Jerzy Ciekański, Mirosław Wydmuch i Marek Żubrowski wygrali III GP Gorzowa Śląskiego
Kategoria: Turnieje w Polsce - Pozostałe turnieje / 21 Listopada 2016
Jerzy Ciekański, Mirosław Wydmuch i Marek Żubrowski wygrali III Grand Prix Gorzowa Śląskiego w tenisie stołowym.
Tagi: Jerzy Ciekański, Grand Prix Gorzowa Śląskiego, Marek Żubrowski, Mirosław Wydmuch
-
Leszek Piotrowski, Mirosław Wydmuch i Cezary Pawlik wygrali II GP Gorzowa Śląskiego
Kategoria: Turnieje w Polsce - Pozostałe turnieje / 27 Października 2016
Leszek Piotrowski, Mirosław Wydmuch i Cezary Pawlik wygrali drugi turniej z cyklu Grand Prix Gorzowa Śląskiego w tenisie stołowym.
Tagi: Cezary Pawlik, Gorzów Śląski, Leszek Piotrowski, Mirosław Wydmuch
-
Jerzy Ciekański, Mirosław Wydmuch i Adam Milde wygrali 1. GP Gorzowa Śląskiego
Kategoria: Turnieje w Polsce - Pozostałe turnieje / 04 Października 2016
Jerzy Ciekański, Mirosław Wydmuch i Adam Milde wygrali pierwszy turniej z cyklu X Grand Prix Gorzowa Śląskiego w tenisie stołowym.
Tagi: Gorzów Śląski, Jerzy Ciekański, Adam Milde, Grand Prix Gorzowa Śląskiego, Mirosław Wydmuch, Gorzowskie
-
Leszek Janeczek, Mirosław Wydmuch i Cezary Pawlik wygrali Gorzowskie 3PL
Kategoria: Turnieje w Polsce - Pozostałe turnieje / 16 Września 2016
Leszek Janeczek, Mirosław Wydmuch i Cezary Pawlik wygrali cykl turniejów Gorzowskie 3PL w tenisie stołowym.
Tagi: Cezary Pawlik, Leszek Janeczek, Gorzowskie 3PL, Mirosław Wydmuch


text:
Kaszëbsczi jãzëk
Kaszëbsczi jãzëk - jãzëk z zôpôdnosłowiańsczégò karna słowiańsczich jãzëków, chtërnym gôdô wiãcy jak 50 000 Kaszëbów. Kaszëbsczi je jednym z pòmòrsczich jãzëków - ò apartnym jãzëkù mòżna rzec ju w XIV stolace. Nôstarszi kaszëbsczé knédżi to Duchowe piesnie Dra Marcina Luthera i inszich naboznich męzow Szymona Krofeja z 1586 rokù, jak téż z rokù 1643 Michôła Pontanusa Mały Catechism Niemiecko Wándalski abo Slowięski. Dzysdniowò lëterackô kaszëbizna je ewòlucëją zabédowóny przez Floriana Cenôwe, wprzód w 1848 (?) - na òsta òdnalazłô w rusczich archiwach kòl kùńca XX stalata - ë w 1879 rokù w Zarés do grammatikj kasebsko-slovjnskjé mòvé, wëdóny w Pòznaniu. Badéra kaszëbiznë Friedrich Lorentz wëapartnił w kaszëbsczim jãzëkù 47 zwãków, chtërne są dzysdniowò pisóne 34 lëterama, jich dzél (ch, cz, dz, dż, rz, sz) przez sparłãczenie dwóch lëterów. W kaszëbsczim jãzëkù wëapartniómë trzë przédné dialektë, jakno:
- nordowòkaszëbsczi (krézë: pùcczi, wejrowsczi)
- westrzédnokaszëbsczi (Kartësczi kréz)
- pôłniowòkaszëbsczi (dzélowò krézë: kòscersczi, chònicczi, tëchòlsczi)
Spisënk zamkłoscë
Miono[edicëjô | editëjë zdrój]
Kaszëbizna czãstô je wëmieniownô zwónô pòmòrsczim jãzëkã, chòc de facto je òna le karnã słëchających do niegò dialektów. Bëtnosc wielu mionów na òpisanié jednégò jãzëka a téż jidentifikacëjô całownégò jãzëka z jegò nômòcnészim dialektã mô czasã môl w przëmiôrze mniészoscowëch jãzëków, jaczé sã mòcno zjinaczoné ë jaczé na skùtk nieżëcznëch, pòliticznëch dzejników nie bëłë w sztądzë ùsôdzëc òglowégò, sztandardowégò jãzëka ë dobéc mòcny lëżnoscë w państwie, w jaczim są brëkòwóné.
Kaszëbizna wiedno bëła bënnowò zjinaczonô, a wicy wiédzë ò tim mómë òd czasów Floriana Cenôwë. Hilferding w pòłowie XIX w. pòdzelił kaszëbiznã na:
1. gwarã pòmerańsczich Słowińców i Kaszëbów, 2. gwarã pòmerańskich Kaszëbów, 3. gwarã kaszëbską w Zôchódnëch Prësach.
Dzelnotã tã na zôczątkù XX stalata ùnowił Lorentz, chtëren w òbrëmienim 2 przédnëch òbéńdów: norda i pôłnié (jinëch wedle iloczasu), i tak "równoleżnikòwò", wëdzelił 21 gromadów, a w nich 70 gwar. Atlas językowy kaszubszczyzny i dialektów sąsiednich (1964-1978) - òddôwô stón z pòłowë XX w. i wëapartniô: 1. archaiczniészą nordã: a) Pùcczé (Mòrzanie i òsóbno półòstrów Hél - Rëbôcë); b) Pùcczé i Wejrowsczé; pas wëstrzódkòwy to - Lesôcë; 2. innowacyjny westrzódk, m.jin. Józcë (òkòlé Strzépcza, Mirochòwa i Srôkòjc); 3. spòlaszałé pôłnié, òsoblëwò wschódné.
Juwernô stojizna jakno w pòmòrsczim jãzëkù ma môl np. w òkcytańsczim ë dolnomiemieczim jãzëkù. Òkcytańsczi czãstô biwô zwóny prowansalsczim jãzëkã, chò dialektë prowansalsczé są blos dzélã òkcytańsczégò, leno mają nômòcnészi lëteracczi zwëk. Dolnomiemiecczi (Nederdüütsch, Plattdüütsch) je czãstô zeszlachòwóny z jegò dolnosaksońsczim dialektã (Nedersassisch, Low Saxon), ga mô òn wiele mòcniészi môl òd resztë.
Pò wëmiarcém słowianiznë a téż wszëtczéch jinëch pòmòrsczich dialektów, króm kaszëbiznë w przerównaniém do jãzëka Pòmòrzanów dzysô nôczãsczi je brëkòwóny termin "kaszëbsczi jãzëk". Rodowizna mionów "Kaszëbi" ë "kaszëbsczi" a téż ôrt, na jaczi òne przëszłë òb stalata z òkrãżégò Kòszalëna na Pòrénkòwi Pòmòrskô są wcyg wëzgôdką dlô ùczałich. Niżódnô z dotëchczasnych teòrëjów nie pòtkała sã z òglowym akceptã. Nie mô równak dokôzów na to, żebë doszło do wanogów Pòmòrzanów z òkrãżégò Kòszalëna w pòrénkòwim czérënkù.
Brëkòwanié[edicëjô | editëjë zdrój]
Zwiksza wëższé sferë Prësôków mało dbałë ò kaszëbsczi jãzëk w XIX w. Syg kaszëbiznë òd kùli lat bezùstankòwò sã zmiészô. W latach 50. XX w. Kaszëbi równo żelë jidze ò starszich, jak i starków, a téż dzece - przed jidzenim do szkòłë - na co dzéń nié miôlë leżnoscë wiele razy przëstôwaniô z pòlsczim jãzëkã. Chòc kòscół béł tej môlã, gdze szło czëc ten jãzëk. W szkòle na paùzach dzece gôdałë pò kaszëbskù. W latach 70. XX w. kaszëbizna òglowò bëła ùznôwónô za jãzëk lëdzy mało wësztôłconëch. Wiele wstidzało sã tedë kaszëbsczégò jãzëka, a w wiele szkòłach na Kaszëbach bëło robioné wnet wszëtkò, żebë dzecë nie gôdałë w rodny mòwie. Do niedôwna westrzódk pòlsczich mòwnoùczałich panowała ùdba, że kaszëbsczi je blós dialektã pòlsczégò jãzëka.
W 2003 rokù béł dóny kaszëbiznié trzëlëterowi midzënôrodny kòd CSB wedle normë ISO 639-2. W krajach Eùropejsczi Ùnii pierszą rolą w wiele rëmiach pùblicznégò żëcô państwa òdgriwają samòrządné krôjné, chtërnëch zastãpiną są naje wòjewództwa. W krãgù krôjnowy pòliticzi, jaką robią wòjewództwa, wiôldżi znaczënk mô edukacja i kùltura. W państwach EÙ przëwiãzywô sã stolemną wôgã do krôjnowégò sztôłceniô i chòwaniô, do fùlniészégò pòznaniô historii i spôdkòwiznë kùlturë nôblëższich strón, a w tim jãzëka. Jidze przece ò zakòrzenianié młodégò pòkòleniô w tradicji domôcégò kraju, ò ùswiądnienié nôrodny i eùropejsczi bòkadnoscë w rozmajitoscë, ò sztôłcenié sztaturë młodëch lëdzy jakno òbëwatelów swiądnëch swòjich mòżlëwòtów i òbòwiązków wedle tatczëznë, ale òtemkłëch na lëdzy i spòlëznë jinëch kùlturów. Dlô kaszëbsczégò jãzëka w Pòlsce òd 1 czerwińca 2009 rokù wôżnô je Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków.
Dzysdniowò w Pòlsce, a òsoblëwie na Kaszëbach je kòl 200 szkòłów, w chtërnëch dzecë ùczą sã kaszëbsczégò. 30 séwnika 2010 rokù jãzëka kaszëbsczégò ùczëło sã 10 543 młodëch lëdzy, a z tegò 8 883 w 197 spòdlecznëch szkòłach. Òd 2013 rokù zaczinô są nowi przedmiot „Włôsnô historiô i kùltura”, jaczi wchôdô do szkòłów òd séwnika. To je dodôwkòwi przedmiot dlô ùczniów zapisónëch na kaszëbsczi w piąti klasë spòdleczny szkòłë, w drëdżi klasë gimnazjum a téż w drëdżi klasë wëżigimnazjalny. Òcenã z niegò liczi sã do strzédny. Òd 2005 rokù je mòżnota skłôdaniô maturowégò egzaminu z negò jãzëka. W kaszëbsczim wëdôwóné są knéżczi, cządniczi a téż nadôwóné programë w radiu czë telewizëji. Lata 2005 - 2015 bëłë dosc brzadné dlô kaszëbiznë, wiele razy dzece ùczałë sã pòlaszëznë i kaszëbsczégò, a jedno drëdzémù nie wadzy, chòc tak czedës sã szkólnym zdôwało.
Wedle ùstawë ò nôrodnëch ë etnicznëch miésziznach i òbéndowim jãzëkù z 6 stëcznika 2005 rokù je mòżebnota brëkòwania przed ùrzãdama gminów, kòl ùrzãdniégò jãzëka, kaszëbsczëgò jakno pòmòcnégò jãzëka. Pierszą gminą jakô wprowadzeła kaszëbsczi jãzëk jakno pòmòcny bëła Gmina Parchòwò, pò ni Srôkòjce, Gmina Lëniô, Gmina Żukòwò, a pózni Gmina Lëzëno.
W 2005 r. kaszëbsczi jãzëk pierszi rôz szło bëło wëbrac na maturowim ekzaminie (kaszëbszczi wëbrało 23 ùczniów).
Kaszëbizna mia swój plac w Pólsczi Òbéńdowi Telewizëji Gduńsk (Rodnô Zemia, Tedë jo), a mô w Radiu Gduńsk (Na bôtach ë w bòrach) ë w Radiu Kaszëbë òd 18 gòdnika 2004 (ùstawòwò zazychrowóné 25% czasu). UNESCO ùznôwô, że kaszëbsczi jãzëk je we wiôldżim niebezpiekù [4], bò pò kaszëbskù prawie wcale nie gôdają dzece.
Dzysdnia kaszëbsczi jãzëk brëkòwóny je òd 90-tëch lat téż w liturgiji katolëcczégò kòscoła. Przëstãpnëch je czile dolamczënków Nowégò Testamentu, w tim kaszëbsczich runitów: Eùgeniusza Gòłąbka i Francyszka Gruczë, a téż òjca prof. dr hab. Adama Riszarda Sykòrë z Pòznania - przełożił z greczi Ewanielëje. Kròm tegò przëstãpné sã téż kazaniô ks. Mariana Miotka Swiãtim turã starków (1991) i ùsôdzk ks. profesora Jana Walkùsza Sztrądã słowa (1996).
Gramatika[edicëjô | editëjë zdrój]
Ùszłi prosti czas
Dialektë[edicëjô | editëjë zdrój]
Pòdług Friedricha Lorentza na pòczątku XX stalata to dało trzë dialektë kaszëbsczégò jãzëka: nordowòkaszëbsczi dialekt, westrzédnokaszëbsczi dialekt i pôłniowòkaszëbsczi dialekt.[2]
Dopisënczi[edicëjô | editëjë zdrój]
- ↑ T. Slobodchikoff, 2014, The Role of Morphosyntactic Feature Economy in the Evolution of Slavic Number [1]
- ↑ J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999, s. 128
Lëteratura[edicëjô | editëjë zdrój]
- Florian Ceynowa: Kurze Betrachtungen über die kaßubische Sprache als Entwurf zur Gramatik; hrsg., eingel. und kommentiert von Aleksandr Dmitrievič Duličenko und Werner Lehfeldt. Göttingen : Vandenhoeck & Ruprecht, 1998 ISBN 3-525-82501-3.
- Eùgeniusz Gòłąbk: Wskôzë kaszëbsczégò pisënkù. Oficyna Czec 1997 ISBN 83-87408-02-6.
- Aleksander Labùda: Słownik polsko-kaszubski/Słowôrz kaszëbskò-pòlsczi Gduńsk 1981
- Fridrich Lorentz : Gramatyka pomorska t. 1-3 Wrocław 1958-1962
- Bernard Zëchta: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej. t. 1-7 Wrocław - Warszawa - Krakòwò 1967 - 1976
- Gustaw Pobłocki: Słownik kaszubski z dodatkiem idyotyzmów chełmińskich i kociewskich, Chełmno 1887
- Hanna Popowska-Taborska, Wiesław Boryś: Słownik etymologiczny kaszubszczyzny t.1-4 Warszawa 1994 - 2002 (Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy ) ISBN 83-901394-9-9, ISBN 83-86619-81-3, ISBN 83-86619-28-7, ISBN 83-86619-74-0
- Stefan Ramułt: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego, Krakòwò 1893
- Sztrategijô òchronë ë rozwiju kaszëbsczégò jãzëka ë kùlturë, Gduńsk 2006
- Jerzi Tréder: Spòdlowô wiédzô ò kaszëbiznie, Gduńsk 2014
- Jerzy Treder: Język kaszubski. Poradnik encyklopedyczny. Gduńsk 2002 ISBN 83-7326-037-4
- Jan Trepczik : Słownik polsko-kaszubski t. 1-2 Gduńsk 1994 ISBN 83-85011-73-0
Zaòstałoscë kaszëbsczi (pòmòrsczi) pismieniznë[edicëjô | editëjë zdrój]
- 1536 Kronika T. Kantzowa o wendyjskich ludach zwanych Wendami a między nimi Kaszuby. Chronik von Pommern in Hohdeutscher, hrsg. v. G. Gaebel, Sztetëno 1897.
- 1586 Duchowne piesnie D. Marcina Luthera y ynßich naboznich męzow. Zniemieckiego w Slawięsky ięzik wilozone Przes Szymana Krofea... w Gdainsku: przes Jacuba Rhode, Franz Tetzner 1896: z dolmaczënkù bëtowsczégò pastora S. Krofeja, Słowińca (?) rodã z Dąbia.
- 1643 Mały Catechism D. Marciná Lutherá Niemiecko-Wándalski ábo Slowięski to jestá z Niemieckiego języká w Słowięski wystáwiony na jáwnosc wydan..., w Gdaińsku przes Jerzego Rhetá, Gduńsk 1643. Pastor smołdziński M. Mostnika (Michał Pontanus), rodem ze Słupska.
- Die Schmolsiner Perikopen (Smòłdzëńsczé perikòpë), òpracowóné ë wëdóné przez Friedhelma Hinze, Berlëno (pòrénkòwé) 1967
- Altkaschubisches Gesangbuch (Stôrokaszëbsczi spiéwnik), òpracowóné ë wëdóné przez Friedhelma Hinze, Berlëno (pòrénkòwé) 1967
- Przysięgi słowińskie z Wierzchocina [w:] Szkice z kaszubszczyzny: Dzieje, zabytki, słownictwo: Hanna Popowska-Taborska, Wejherowo 1987, s. 65-82


text:
Serbscy gymnaziasća a dalši z oratorijom „Podlěćo“ zahorili
Róžant (CRM/SN). Po jara wuspěšnym předstajenju našočasneho duchowneho oratorija „Serbske jutry“ přez serbske chóry a orchester SLA w Drježdźanach a Budyšinje skutkowaše wčerawši poskitk chóra 1. serbskeje kulturneje brigady Budyšin ze solistami a samsnym orchestrom w Róžeńčanskej putniskej cyrkwi zaso kaž magnet. Znowa steješe cyrkwinski hudźbny direktor Friedemann Böhme za dirigentskim pultom, štož zaruči tež Korle Awgusta Kocorowemu oratorijej „Podlěćo“ z cyklusa „Počasy“ po dźensnišich kriterijach płaćiwu interpretaciju. Po klawěrnej předłoze komponista běše Würzburgski hudźbnik Christian Kabitz nětko tež za tule twórbu Kocora nowu orchestrowu wersiju stworił, kotraž zdawa so předstawam tajkeje kompozicije z doby romantiki přiměrjena być.
Chór Łužyca na Worcynskim hrodźe koncertowałWorcyn (CRM/SN). Jedne z najwoblubowanišich zetkanišćow Serbow a Serbowkow wuchodnje Budyšina je Worcynski hród. Po politiskim přewróće bě Alfred hrabja ze Solms-Sonnewalde historiski twar swojich potomnikow, w kotrymž běše hišće dźěćatstwo přežiwił, restawrować dał.Tuchwilu přebywa hrabja, přez lětdźesatki ze swójbnymi w Nižozemskej bydlacy, zaso w swojej starej domiznje. Minjeny pjatk wječor wuži wón składnosć, lubych serbskich hosći, wopytowarjow z wokolnych wsow a wosebje delnjoserbski chór Łužyca wosobinsce witać. Něštožkuli serbskeho zwosta jemu z młodych lět w pomjatku, štož wědźeše mjeztym pola agilneje wučerki Róže Pinkawineje wukmanić. Njeběše to jeno přećelna a wutrobna gesta, ale zdobom wulka překwapjenka wšitkim přitomnym.
SJ Njebjelčicy– ST Wóslink/Skaskow 7:0 (3:0)Zestawa domjacych: Wićaz – Hrjehor, Kral, Zeller (54. Pawlik), Hommel, Šołta (54. Dubaw), Janca, Hoelzel, Hanuza, Čornak (59. Korjeńk), LejnartPři horcym wjedrje padachu wrota w poslednjej domjacej hrě koparjow Njebjelčanskeje SJ w sezonje kaž zrałe płody. Na jednej stronje njebě přećiwnik z Wóslinka/Skaskowa runjewon přesylny kontrahent, na tamnej stronje Njebjelčenjo tónraz zaměrnje wo wrota wojowachu. Tak bě partija do přestawki z 3:0 hižo rozsudźena. Wo to postarali běchu so Robert Lejnart (11.), Jakub Šołta (17.) a Gabriel Čornak (41.). Dalše wulkej móžnosći měještaj Šołta hižo w prěnjej mjeńšinje, jako třěli z połneho běha do łaty hóstnych wrotow, a Tomy Hommel po rjanym soloběhu, jako misny wón klětku přećiwnika jenož wo centimetry.
W dołhich rynkach su so ludźo dźensa při Hamburgskej Połobskej filharmoniji nastupili, zo bychu lisćiki za koncerty přichodneje hrajneje doby 2017/2018 dóstali. Někotři mějachu samo campingowe stólcy sobu. Spektakularny dom běchu w januaru wotewrěli. Zarjadowanja su stajnje wupředate. Foto: dpa/Christina Sabrowsky
Kajki přichod změje město?Wojerecy. Ze strukturnej změnu we Wojerecach zaběra so podijowa diskusija Herberta Wehneroweho kubłanskeho skutka za komunalnu politiku jutře, wutoru, we 18.30 hodź. we Wojerowskej bibliotece Brigitty Reimann na Bonhhoefferowej 6. Při tym póńdźe wo prašenje, kak wupada přichod města. Zajimcy móža sobu diskutować, kak móhli politika, towarstwa, hospodarstwo a tež ludźo strukturnu změnu wobliwować. Z hosćom budu statny sekretar w sakskim hospodarskim ministerstwje Stefan Brangs, prof. Heike Jacobsen z Braniborskeje techniskeje uniwersity a jednaćel Hospodarskeje iniciatiwy Łužica (WiL) Klaus Aha.
Po ryzy serbskim wašnju staj so sobotu Marian Wjenk a Sofija Wróblec z Wotrowa zmandźeliłoj. Braška Beno Šołta wjedźeše jeju a kwasnych hosći do Wotrowskeje cyrkwje, hdźež farar Tomasz Dawidowski młody por zwěrowa. Rjane motiwy skićachu so na to w Ramnowskim hrodźe, hdźež bě wobjed, a na kwasnej hosćinje w Bukowcu. Foto: Sarah Riedel
W časach, hdyž su pěstowarske městna dźeń a požadaniše a někotražkuli młoda mać za móžnosću pyta, swoje dźěćo derje zastarane měć, su dnjowe maćerje posledni wućek a pomoc.Jaseńca (JK/SN). Před dobrymi dźesać lětami je so Gabriela Měrćinkowa rozsudźiła, stać so z kubłarku. Jako dnjowna mać chcyše pomhać, dźěći w předšulskej starobje derje zastarać a staršim kaž tež přećeženym zjawnym pěstowarnjam zmóžnić, swoje winowatosće spjelnić. Wobžarowała Jasčanka swój rozsud ani wokomik njeje, byrnjež so swójbni tehdy na wosebite wobstejnosće hakle zwučić měli. Minjeny lětdźesatk je wona 37 dźěći na puć do zakładneje šule přihotowała. Wšědnje zastaruje pjeć pjerachow a skići jim runje tajke wuměnjenja kaž zjawna pěstowarnja.Na jubilejny swjedźeń minjeny pjatk přichwatachu starši dźěći, kotrež Měrćinkowa wokomiknje hlada, ale tež ći, kotřiž su swojich najmjeńšich w dobrymaj rukomaj zamołwiteje a dobreje kubłarki derje zastaranych wědźeli. ...
Praha (ČŽ/K). Přerězna měsačna mzda je w Čěskej w lětušim prěnim kwartalu wo nic mjenje hač 5,3 procenty přiběrała a wučinja nětko 2 889 krónow. To wozjewi tele dny Čěski statistiski zarjad (ČSÚ). Porno poslednjemu kwartalej lěta 2016 su mzdy spěšnišo stupali. „Zo mzdy takle nahladnje přibywaja, ma za přičinu předewšěm mału bjezdźěłnosć. Ta je na rekordnje nisku kwotu spadła a je w Čěskej najmjeńša mjez krajemi Europskeje unije. Hladanje předewzaćow tež za mjenje kwalifikowanymi dźěłowymi mocami přisporja mzdy tež mjenje zasłužacym sobudźěłaćerjam, hódnoći pozitiwne połoženje ekonom Komercneje banki Viktor Zeisel. Dobru powěsć ma ČSÚ tohorunja nastupajo hospodarstwo kraja. Te je w prěnim kwartalu 2017 wo 2,9 procentow zrostło a tak wo 1,3 procenty wjac hač w předchadźacym kwartalu. Hłownje eksport je k tomu znowa přinošował, přibywši w prěnim štwórćlěće 2017 wo 5,4 procenty. „Lokomotiwa“ wostawaja při tym awtomobilownje, w prěnim rjedźe wozydła najwšelakorišich typow Škody. Ale tež che ...
Žaneje prócy njejsu so čłonojo a čłonki domizniskeho towarstwa Radiška bojeli, zo bychu dźeń wotewrjenych duri sobotu popołdnju w Stróžanskim šulskim muzeju „Korla Awgust Kocor“, gmejna Malešecy, přihotowali. Sieghard Kozel (na foće) bě rólu wjesneho wučerja přewzał. Zamołwita za muzej Marlis Konjechtec staraše so wo dźěći. Wona swoje přesłapjenje njezamjelča: „Smy wjace ludźi wočakowali.“ Rjane wjedro bohužel njeje bohatemu wopytej šulskeho muzeja polěkowało. Foto: Jurij Helgest


text:
Ludowe nakładnistwo Domowina (LND)
Wot lěta 1958 stara so Ludowe nakładnistwo Domowina jako narodne nakładnistwo Serbow wo wšo serbske pismowstwo a pokročuje z tym wjace hač 450-lětnu tradiciju. Knihi, nowiny a časopisy wuchadźeja hornjoserbsce, delnjoserbsce a němsce. Nakładnistwo je zamołwite za wuwiwanje, wudawanje a rozšěrjenje publikacijow, kiž so na Serbow, jich identitu, rěč, kulturu a wědomostne slědźenja poćahuja. Wone wudawa beletristiske twórby načasnych serbskich spisowaćelow kaž Jurja Brězana, Kita Lorenca a Róže Domašcyneje. Prawidłownje nakładuja so dźěła klasikarjow Handrija Zejlerja, Jakuba Barta-Ćišinskeho, Mata Kosyka a Miny Witkojc. Němskej zjawnosći spřistupnja so serbska literatura přez rjad „Die sorbische Bibliothek“. Wuslědki wědomostnych slědźenjow na polu serbskeje rěče, literatury, stawiznow a ludowědy wuchadźeja w „Spisach Serbskeho instituta“. Wažne ćežišćo editoriskeho dźěła nakładnistwa tworitej, hladajo na zdźerženje a rewitalizaciju serbskeje rěče, dźěćaca a młodźinska literatura. Nimo nowych dźěćacych knihow poskićuja so čitarjam prawidłownje tež licencne wudaća swětoweje literatury a zhromadne wudaća LND z druhimi nakładnistwami. W kooperaciji z Rěčnym centrumom WITAJ wudawaja so wučbnicy, wučbne materialije a dźěćacej časopisaj Płomjo a Płomje. Do šěrokeho editoriskeho programa słušeja hornjoserbski wječornik Serbske Nowiny a delnjoserbski tydźenik Nowy Casnik kaž tež časopisaj Rozhlad a Lětopis. Přiběrajcy zaběra so nakładnistwo z nowymi medijemi a produkuje słuchoknihi, digitalne knihi a digitalne nowiny.
Nakładnistwu přirjadowana Smolerjec kniharnja w Budyšinje je jeničke městno w Němskej, hdźež so čitarjej wšitke serbske a němske knihi wo Serbach poskićuja, k tomu antikwariske wudaća, zynkonošaki a filmy. Prawidłownje přewjedu so awtorske čitanja a knižne premjery. W meji 2000 załoži so towarstwo „Přećelow Smolerjec kniharnje“, kiž podpěruje zaměry kniharnje.
Jednaćelstwo
Marka Maćijowa, jednaćelka
e-mail: geschaeftsfuehrung@domowina-verlag.de
tel.: 0 35 91/ 57 72 42
Lektorat za powšitkownu a wědomostnu literaturu
Janka Pěčkec de Lévano, nawjedowaca lektorka
e-mail: lektorat@domowina-verlag.de
tel.: 0 35 91 / 57 72 54
Rozšěrjenje
Manja Bujnowska, wjednica rozšěrjenja
e-mail: vertrieb@domowina-verlag.de
tel.: 0 35 91 / 57 72 62
Marketing
Měrka Mětowa, zamołwita za marketing
e-mail: mieth@domowina-verlag.de
tel.: 0 35 91 / 57 72 72


text:
» Top Local Regions
- Wielkopolskie = 987
- Mazowieckie = 472
- Łódzkie = 399
- Kujawsko-pomorskie = 384
- Dolnośląskie = 217
- Zachodniopomorskie = 199
- Śląskie = 180
- Pomorskie = 176
- Warmińsko-mazurskie = 148
- Lubuskie = 137
» Top Global
» Ranking
The popularity rank in Poland is #156
Worldwide there are 6274+ people named Maciejewski
» Popular firstnames for surname Maciejewski
Andrzej Maciejewski (204) Jan Maciejewski (196) Stanislaw Maciejewski (171) Jerzy Maciejewski (145) Jozef Maciejewski (131) Marek Maciejewski (110) Ryszard Maciejewski (107) Tadeusz Maciejewski (107) Krzysztof Maciejewski (103) Henryk Maciejewski (94) Zbigniew Maciejewski (94) Kazimierz Maciejewski (91) Marian Maciejewski (81) Piotr Maciejewski (68) Zdzislaw Maciejewski (65) Roman Maciejewski (62) Mieczyslaw Maciejewski (59) Wieslaw Maciejewski (59) Miroslaw Maciejewski (57) Dariusz Maciejewski (55) Stefan Maciejewski (55) Jacek Maciejewski (53) Tomasz Maciejewski (51) Wladyslaw Maciejewski (49) Wojciech Maciejewski (49) Grzegorz Maciejewski (49) Edward Maciejewski (48) Maciej Maciejewski (47) Bogdan Maciejewski (45) Eugeniusz Maciejewski (45) Adam Maciejewski (43) Pawel Maciejewski (42) Leszek Maciejewski (42) Slawomir Maciejewski (42) Czeslaw Maciejewski (40) Zygmunt Maciejewski (36) Zenon Maciejewski (33) Mariusz Maciejewski (30) Antoni Maciejewski (28) Franciszek Maciejewski (27) Robert Maciejewski (27) Waldemar Maciejewski (26) Wlodzimierz Maciejewski (25) Jaroslaw Maciejewski (25) Lech Maciejewski (24) Aleksander Maciejewski (24) Witold Maciejewski (24) Michal Maciejewski (24) Bronislaw Maciejewski (23) Boguslaw Maciejewski (22) Ireneusz Maciejewski (15) Artur Maciejewski (15) Marcin Maciejewski (14) Bernard Maciejewski (13) Waclaw Maciejewski (13) Sylwester Maciejewski (13) Arkadiusz Maciejewski (13) Boleslaw Maciejewski (12) Edmund Maciejewski (12) Karol Maciejewski (11) Wiktor Maciejewski (11) Rafal Maciejewski (10) Leonard Maciejewski (9) Przemyslaw Maciejewski (9) Cezary Maciejewski (8) Lucjan Maciejewski (8) Romuald Maciejewski (8) Leslaw Maciejewski (7) Julian Maciejewski (7) Leon Maciejewski (7) Feliks Maciejewski (6) lukasz Maciejewski (6) Daniel Maciejewski (6) Alojzy Maciejewski (6) Florian Maciejewski (6) Alfons Maciejewski (6) Szczepan Maciejewski (5) Wincenty Maciejewski (5) Radoslaw Maciejewski (5) Walenty Maciejewski (5) Ludwik Maciejewski (5) Konrad Maciejewski (4) Ignacy Maciejewski (4) Longin Maciejewski (4) Hieronim Maciejewski (4) Maksymilian Maciejewski (3) Dominik Maciejewski (3) Konstanty Maciejewski (3) Sebastian Maciejewski (3) Blazej Maciejewski (3) Dionizy Maciejewski (3) Zbyszko Maciejewski (3) Olgierd Maciejewski (3) Gabriel Maciejewski (3) Bogumil Maciejewski (3) Teodor Maciejewski (3) Slawoj Maciejewski (2) Nikodem Maciejewski (2) Klemens Maciejewski (2) Remigiusz Maciejewski (2) Lechoslaw Maciejewski (2) Benedykt Maciejewski (2) January Maciejewski (2) Mikolaj Maciejewski (2) Arnold Maciejewski (2) Leopold Maciejewski (2) Alfred Maciejewski (2) Albin Maciejewski (2) Bogusz Maciejewski (2) Anatol Maciejewski (2) Kamil Maciejewski (1) Krystian Maciejewski (1) Kryspin Maciejewski (1) Hubert Maciejewski (1) Jadwiga Maciejewski (1) Walery Maciejewski (1) Zbyszek Maciejewski (1) Emanuel Maciejewski (1) Alois Maciejewski (1) Brunon Maciejewski (1) Teofil Maciejewski (1) Marceli Maciejewski (1) Miron Maciejewski (1) Szymon Maciejewski (1) lucjan Maciejewski (1) Wilhelm Maciejewski (1) Heronim Maciejewski (1) Zbyslaw Maciejewski (1) Bozyslaw Maciejewski (1) Witalis Maciejewski (1) Jakub Maciejewski (1) Rajmund Maciejewski (1) Eligiusz Maciejewski (1) Gracjan Maciejewski (1) Eryk Maciejewski (1) Anna Maciejewski (1) Jeremiusz Maciejewski (1) Joachim Maciejewski (1) Roch Maciejewski (1) Augustyn Maciejewski (1) krzysztof Maciejewski (1) Apolinary Maciejewski (1) Jeremi Maciejewski (1) Ginter Maciejewski (1) Barbara Maciejewski (1)


text:
Aleksandryjo
Wspůłrzyndne: 31°12' N 29°55' E
Aleksandryjo (grc.: ἈλeEάvδpeιa; łac.: Alexandria; arab.: الإسكندرية Al-Iskandrija) – druge podug wjelośći ludźůw mjasto we Egipće, rozlygowane nad brzegym Strzůdźymnygo Morza, nojrogszo hawyna morsko we Egipće. Podug tradycyji, zołożůno we 332 p.n.e. uod Macedůńskigo Aleksandra. Podug Alaina Verona mjasto istńoło uod 2686 p.n.e., a Macedůński Aleksander yno je rozbudowoł a doł mu swoje mjano. Za Ptolymyjuszůw Aleksandryjo bůła stolicům Egiptu, ńyskorzi za Rzimskigo Cysorstwa stolicům prowincyje. We 641 zdobyto uod muzułmanůw, kere shajcowoły Aleksandryjsko Biblijoteka, poważano za jedyn ze Śydmju Cudůw Śwjata. Ńyskorzi utraciła znoczyńe skiż coroz srogszyj roli Kajiru. Terozki je srogim uostrzodkem naukowym, kulturalnym a industryjowym.


text:
Paryż
Wspůłrzyndne: 48°52' N 02°21' E
Paryž (fr.: Paris) – stolica a nojwjynkšo aglůmeracyjo Francyje, pouožůno we cyntrům Basynu Paryskigo, nad Sekwanům (La Seine). Mjasto stanowi cyntrům polityčne, ekůnůmične a kulturalne kraju, jydno s 10 nojwjynkšych we Ojropje. Znojdujům śe sam lične zabytki a atrakcje turystyčne, co powoduje, aže Paryž je co roku uodwjydzany bez wjela miljůnůw turystůw.
W grańicach admińistracyjnych Paryža zamješkuje přez 2 mln uosůb (podug spisu ludnośći s 2005 bůuo to 2 153 600), nale we coukym zespole mjejskym juž přez 12 mln (w 2007 paryskům přestřyń aglůmeracyji zamješkiwouo 12 067 000 uosůb). Paryž stanowi tym samym drůgo co do wjelgośći pod wzglyndym ličby ludnośći aglůmeracyjo we Uńji Ojropejskij, po Lůndyńy.
Paryž, kery je uosobnym departamyntym uo nůmeře 75, je jydnočeśńy stolicům rygjůnu admińistracyjnygo Île-de-France.
Mjasto mo ukuod kůncyntryčny s rozchodzůncymi śe gwjaźdźiśće bulwarůma. Jygo uoś stanowi wćynto dolina Sekwany, kera dźeli Paryž na dwje tajle: prawobřežno (půunocno) Rive Droite a lewobřežno (pouedńowo) Rive Gauche.


text:
Przi Herodowym Tronie
Już tymu bydzie pumału pińdziesiąt pięć roków jak żech w skoczowski jedynce chodził do ósmej klasy. Nasz wychowawca, pón Morcinek, mioł z nami strasznóm utrope, bo my chłapcy byli łokropne drziki, a dziełuchy nie były wiele lepsze. Najwięcej utropy mioł jednak z Małyszczynym Wilusiym, kiery sie mu poradził w czasie całej lekcyji chichrać. Jo zaś, coch sie na Wilusia podziwoł, toch sie też musioł śmioć. A wiycie, że nima nic gorszego jak człowiek nie śmiy, a musi sie śmioć. Że my skyrs tego dycki oberwali, tego nie trzeba ani nadmiyniać.
Tak kole Bożego Narodzynio uczniowie jedynki odgrywali każdego roku jasełka. Przedstawiyni było wtedy w mieście zawsze wielkim wydarzynim, zaś szkoła miała z tego szumny profit. Przeca do kina mało kiery chodził, a tych kierzi mieli radio porachowłby na palcach jednej ręki. Każdy chcioł być na tym przedstawiyniu, a ro dzice nejwiyncyj. Organizowoł je pón Fołtyn. Był to dobry nauczyciel, jyny facke sie dostało od niego za byle co. On decydowoł kiery bydzie Herodym, kiery pastyrzym i kiero aniołym, on zwołowoł pruby i staroł sie o wszystko. A było sie o co starać. Herod musioł mieć tron, pastyrze kożuchy, anioły biołe koszule i skrzidła. Razym z nauczycielem Kornasym budowali kulisy, malowali je i dbali o kolorowe światła na scynie.
My z Wilusiym też mieli odgrywać. Dostali my role wachtorzi przi Herodowym tronie. Jak my sie o tym dowiedzieli, to my sie już ni mogli utrzimać ze śmiychu. Nie trzeba było przeca nic mówić, jyny stoć i czakać aż Herod nóm cosi rozkoże. Tako rola wortała śmiychu. Pón Fołtyn kozoł nóm se przigotować dwie tyki z fazoli. Z tych tyk odrapanych pilnikym, z prziklejónymi do nich szpicami, miały być piki. Na gło wę dostali my fajermański hełmy z kuckami, a na siebie kozoł nóm se łoblyc biołe koszule, jyny zapinani z kneflami miało być na plecach. Tak przirychtowani czakali my na dziyń wystawiynio Jasełek.
I prziszeł tyn dziyń. Ludzi sie zhyrkło łokropnych, sala była nabito. A trzeba wóm wiedzieć, że sala w tych rakach miała scyne, jyny była óna od strony ul. Mickiewicza i ci co odgrywali musieli sie przeciskać między ludziami żeby sie na nióm dostać. My z Wilusiym mieli odgrywać dopiyro w trzecim akcie. Przeca naprzód aniołowie mieli wystraszyć pastyrzi, potym była stajynka, a dopiyro w trzecim akcie prziszła kolyj na nas z Herodym. Do tego czasu musieli my czakać we szkole.
Już nie pamiyntóm o co my sie wtedy pożrali. Wiym jyny, że sie my zaczyli dziu-bać i bić tymi pikami tak dłógo, aż jo swojóm pike złómoł. Nó dobre, ale co teraz? O ustruganiu na poczkaniu nowej piki ni mogło być przeca godki, bo za chwile mieli my iść na scyne. Nie było czasu na rozważani. Dwa złómane końce piki wrazili my do górka z klejym, ściśli my to razym i związali szpagatym. Jo jednak zaroz wiedziol, że to trzimać nie bydzie i że te mojóm poklejónóm pike bydym musioł trzimać szpicym do góry. Jakosi dość szczęśliwie żech sie na te scyne dostoł, kurtyna sie otworziła i teraz jo stojym z mojóm zlómanom pikom koło Herodowego tronu. Po drugi stronie tronu stoł Wiluś i zaroz żech uwidzioł, że sie ni może utrzymać ze śmiychu. Mie też puczyło. Zdowało sie mi, że pyknym ze śmiychu. Teraz se przedstowcie taki łobro-zek: Herod strasznie wrzeszczy, przeklino i dowodzi, że tego Nowonarodzonego mu si dostać w swoi łapska, a nóm sie zdawało, że sie pojszczymy ze śmiychu. Nie pu-mógły ani poski od hełmów, kiere my zamiast pod brodę, dali na gymby. Uwidzioł to pón dyrektor Żebrok, kiery z panym burmistrzym i członkami komitetu rodzicielskie go siedzioł w piyrszym rzędzie i dowoł nóm znaki, żeby my sie przestali wygłupiać, ale to nie pumógło. Uwidzioł to też odpowiedzialny za całe przedstawiyni pón Fołtyn. Pogroził nóm spoza kulis pięściom, ale to też nic nie dało. My sie ni mogli utrzimać ze śmiychu. Naroz my usłyszeli, że Herod nóm koże przikludzić kogosi przed swojóm kudłatóm gymbe. Jo zapómnioł, że móm złómanóm pike, pochyliłechjóm i stało sie to co sie stać musiało. Ułómany kąsek piki spod mi na ziym. Sumeryja!
Ludzie sie zaczyli śmioć, a jo porwoł pryndko ułómany kąsek i uciykłech za kuli sy. Ale tu już czakoł na mie pón Fołtyn. Strzelił mie tak w pysk, żech wyleciol z boku scyny na sale. Jo zaczył grać, kierysi mie porwoł i wysturkoł na scyne, bo przeca Herod ni móg siedzieć na tronie jyny z jednym wachtorzym. Po tym wylizku przisze-łech jakosi do siebie, podziwołech sie na Wilusia, atyn sie tak śmioł, żech ni móg wytrzimać i zaczyłech sie śmioć razym z nim.
Jakosi sztyry roki potym Wiluś poszeł do asyntu, narukowoł do wojska i ocktego czasu nie było i ni ma o nim słychu.
Jo sie jeszcze dzisio rod pośmiejym, ale tak przelokropnie sie uśmioć, jak wtedy przi Herodowym tronie, to sie mi już wiyncyj nie przitrefdo.
Niniejsze opowiadanie zostało nagrodzone podczas I Konkursu Gwary na Śląsku Cieszyńskim, który odbył się w październiku 1996 roku.
Kalendarium pochodzi z „Kalendarza Miłośników Skoczowa” 1997, udostępnionego dzięki uprzejmości Towarzystwa Miłośników Skoczowa.


text:
II wojna śwjatowo
Drůgo wojna śwjatowo – nojsrogszy kůnflikt zbrojny we historyji śwjata, kery trwoł uod 1 wrześńo 1939 do 2 wrześńo 1945 (we Ojropje do 8 moja 1945) a uobejmowoł zaśyngym wojynnych działań bezma coko Ojropa, wschodńo a połedńowo-wschodńo Azyjo, půłnocno Afrika, tajle Bliskigo Wschodu a wszyjske uoceany. Ńykere tajle wojny rozgrywoły śe nawet we Arktice a Půłnocnyj Americe. Krům bezma wszyjskimi państwůma ojropejskymi, broły we ńij udźoł głůwne państwa Půłnocnyj a Połedńowyj Ameriki, Australiji a Azyji. Głůwnymi strůnůma kůnfliktu bůły państwa uośi a państwa koalicyji antyhitlerowskij (alijůnty).


text:
Prędka Wrocław na mapie
Wrocław - miasto
położone w województwie dolnośląskie, w powiecie Wrocław, w gminie Wrocław. W skład miasto
Wrocław administracyjnie wchodzi 71 części, m.in.: Wrocław, Rakowiec, Wrocław, Brochów, Wrocław, Zgorzelisko, Wrocław, Kowale, Wrocław, Tarnogaj, Wrocław, Kleczków, Wrocław, Ołtaszyn, Wrocław, Gądów Mały, Wrocław, Bieńkowice, Wrocław, Osobowice, Wrocław, Zalesie, Wrocław, Gaj, Wrocław, Opatowice, Wrocław, Ownia, Wrocław, Nowy Dwór, Wrocław, Sołtysowice, Wrocław, Osiniec, Wrocław, Poświętne, Wrocław, Grabiszyn, Wrocław, Jerzmanowo. Do Wrocław należy 2410 ulic, m.in.: Plac Tadeusza Kościuszki, Al. Armii Krajowej, Pełczyńska, Nabycińska, Mieroszowska, Więzienna, Kruszcowa, św. Anny, płk. Kazimierza Masztalerza, Trzmielowicka. W najbliższej okolicy znajdują się miejscowości: Wilkszyn, Paniowice, Krępice, Pisarzowice, Brzezina.


text:
Wopisowanje
Lizka, kotrejež nank daloko preč we wulkim měsće dźěła, je wotydźenja z maćerku sama. Hdyž pak dyrbi ta popołdnju na dźěło abo hdyž Lizku šija boli, so jeje najlubši wuj Florian wo holčku stara. Zhromadnje sej hrajkataj, po měsće dundataj abo w parku kački picujetaj. Rjaneho dnja pak njesłuša kedźbnosć najlubšeho wuja Floriana hižo jeničce jej samej: Tomaš je sobu do jeho bydlenja zaćahnył a Lizka ma naraz dweju wujow. Wuj Florian samo wočakuje, zo wona z Tomašom do zwěrjenca dźe. To so jej njelubi, a wona wjaza kózlika. Bórze pak pytnje, zo ma Tomaš tež swoje dobre stronki.


text:
Agencja - MG Event Design
Manager:
Telefon:
E-mail:
Miejscowość:
Reprezentowane osoby:
Jacek, Marcin Prokop, Dorota Wellman, Anna Popek, Agata Konarska, Monika Richardson, Monika Luft, Maciej Orłoś, Maciej Stur, Krzysztof Piasecki, Zbigniew Wodecki, Maciej Rock, Paweł Deląg, Borys Szyc, Tomasz Kot, Maciej Kurzajewski, Tomasz Podsiadły, Paulina Jaskólska, Agnieszka Popielewicz, Kasia Sowińska, Sebastian Grek, Jacek Kawalec, Katarzyna Dowbor, Kasia Zielińska, Krzysztof Tyniec, Karol Strasburker, Piotr Szwedes, Krzysztof Respondek, Zygmunt Chajzer, Magda Mołek, Grażyna Torbicka


text:
Piyrszo Komunijo
Kiej przichodzi mi posprzontać we swojich klamorach, ale tak na zicher, to za kożdym razym se przikozuja, co terozki to porychtuja tak, że nawet piniondze z komunije sie znojdom! Ale na psinco moji staranio, durch nikaj ich ni ma… Jo sie pytom: co sie z nimi stało?!
We kościele tak czynsto jak w doma
Łod wielu pokolyń w miesioncu moju bajtle idom do Piyrszyj Komunije Świyntyj. To ino jedyn taki dziyń w życiu kożdego, toż czeko sie na niego choby kana na deszcz. Ważne je, coby młodziok łaził pryndzyj na religio, bo cza mu być świadomym sakramyntu. Wiadomo, że w bule raźnij i beztoż czynsto sie posyło do komunije w jednym roku poru łebków z tyj samyj familije, kiej som rok po roku, abo ze kuzynostwa. Tyrajom takie do kościoła na różaniec, na roraty, a przi tymu dostowajom piyrszy skarbczyk i medalik. Kiej już wszysko pochytajom, to tyż egzamin z katelmuska ich niy łominie. Tak przirychtowany, już kożdy łosobno, idzie piyrszy roz do suchatelnice sie wyspowiadać, a potym może zadbać wreszcie ło to, coby dobrze wyglondać. Stond sie wziyno powiedzyni, że wtoś je wyszczirzony, choby Józik do komunije, bo kożdy synek na ta łokoliczność musioł na świyżo być u golacza z łojcym.
Wysztiglowani jak kóń na dożynki
Na sama uroczystość we kościele wszyjscy som połoblykani na bioło. Ponboczkowi dziynki, że minyły już te czasy, kiej łoblykali dziołszki w roztomańte balklajdy i wróciło sie do skromnych, prostych, dugich kiecek i wionków z merty na gowie. Chopcy zaś majom galoty ancugowe z bizami i taki proste bluzy, chocioż za czasów mojigo łojca łazili do komunije we krótkich galotkach. Wszyski te zmiany nojlepij widać po fotografkach, kierych żodyn niy śmioł przepomnieć. Idzie tyż przi tymu łoboczyć, że zmiynił sie wiek, w kierym bajtle szły do komunije. Starka mojij mamulki miała aże szternoście lot kiej tego dostompiła, a już moja mamulka ino piyńć.
Co idzie dostać w gyszynku
Ni ma co sie cyganić, że tak jak na przijyńcie Ponboczka do serca, tak samo bajtle czekajom na geszynki z tyj łokazje. Słyszy sie wiela, że “terozki sie tak wypsznili, że chcom taki drogi geszynki, że bez komputra sie niy pokazuj!”… Pewnikiym, niy tako je istota przijmowanio komunije, ale powiydzcie, czy piyrwyj było inacyj? Czy dostać koło, zygorek, abo skórzanny fusbal wionzany na szplotka, to nie było tak, choby teroz quad, konsola, abo dron? Kieby jednak były jaki wontpliwości, co na komunijo dać, idzie wymyślić co blank oryginalnego. U mie w doma nojbardzij wszyjscy pamiyntomy ciga, kiero dostoł mój brat i mo z niom zdjyńcie we tych piyknych łoblyczkach. Ale i tak nojpewniejszym i ponadczasowym pomysłym je bombonierka i piniondz – piyrszego pomaszkeci, a drugigo bydzie za pora lot szukać choby Atlantydy!
Po komunijnyj niydzieli przichodzi bioły tydziyń, a we tym tydniu wdycki sie jedzie na pońć. Nojczynścij cisnom do Świyntyj Paniynki, czyli do Piekor, Pszowa, abo tyż na Anaberg. Kaj by niy zajechali, to piyknie, beleby pamiyntali, wto we tych wszyskich łobrzondkach je nojważniyjszy.


text:
Złota ryba
Złota ryba (serbsce tež Złoty karp; wědomostne mjeno Carassius gibelio forma auratus) je mała słódkowódna ryba. Słuša do swójby karpowych rybow (a z tym tež do rjada kosćowych rybow) a je jara woblubowane domjace zwěrjo a zdobom najstarše znate bjez někajkeho hospodarskeho wužitka. Znajmjeńša 120 plahowanskich družinow je dotal znate. Złote ryby móžeja starobu wot 20 do 30 lět docpěć druhdy samo starobu wot 40 lět. Złota ryba docpě wahu wot 1000 g; w někotrych padach docpěja samo 3000 g.
Napohlad[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Złota ryba je čerwjeno-oranžojta do žołta a ma husto běłe abo čorne blaki. Ryby błyšća so złote. Docpěja dołhosć hač do 24 centimetrow, hdyž maja wjele městna samo hač do 50 centimetrow. Muske a žónske eksemplary njehodźa so wonkownje rozeznawać.
Žiwjenski rum[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Tute ryby njemóžeš w přirodźe nadeńć. Su čiste plahowanske ryby (Zuchtfische). Wone su w měrnych wodźiznach z wjele rostlinami žiwe, dźerža so pak tež w akwarijach. Dźensa so złote ryby po cyłym swěće dźerža.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Hižo před lětstotkami so złota ryba prěnjotnje w Chinskej plahowaše. Jako prěni wopisa je Carl von Linné we 18. lětstotku. Spočatnje smědźachu jenož zemjenjo ryby plahować. Pozdźišo, někak w 13. lětstotku, měješe skoro kóždy dom hat abo basenk ze złotymi rybami. W 17. abo 18.lětstotka su so přez europskich wotkrywarjow złote ryby w Europje rozšěrili. Tež tam buchu jenož wot wyšich swójbow dźeržane.
Zastaranje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Hdyž chceš sej złote ryby wobstarać, potom wobstaraj sej znajmjeńša 5 eksemplarow (ale nic wjac pola 1000 l) dokelž čuja so potom hakle derje. Dawaja 20-30 wšelake plahownske formy. Za złote ryby dyrbi hat znajmjeńša meter hłuboki być. Ryby su wšožrački. Woni trjebaja lochko požitnu jěsć (trjebaja wjele jědźe). Złote ryby maja kóčki jako njepřećelow, tohodla je radźomnje, zo so ryba před kóčkami škita. Dnowna woršta wot hata abo akwarija dyrbi ze šćerka wobstać a dyrbi so z mnohimi mócnymi rostlinami posadźeć.
Rozmnoženje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Žonjace złote ryby połoža 500 do 3000 jejka, kotrež so hnydom wot muskich eksemplarow wopłodźa. Jejka dźerža na wodowych rostlinach. Po dwěmaj do třoch dnjach wulězu małe złote ryby, kotrež maja šěru-zelenu barbu. Hakle po 12 měsacach wuwiwaja najprjedy čornu, potom hakle złotu barbu a cyle na kóncu wuwiwaja hišće běłe blaki.
Zežiwjenje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Złote ryby su wšožrački. Žerja rady:
- larwy kuntworow
- wódne rostliny
- rybjacu picu
- wački
- wowsne tružki
- čwork
- kukuricu
- dafniju


text:
Důnaj
Důnaj (łać. Danubius, mjym. Donau, słow. Dunaj, madź. Duna, chor. Dunav, serb. a buł. ДyHaB, rum. Dunărea, ukr. ДyHaй) – drugo (pjyrszo je Wołga) nojdugszo rzyka we Ojropje. Je 2845 (uod Donaueschingen) lebo 2888 (uod Furtwangen) km dugo a mo 795 686 km² wjyrchu śćykańo.
Zdzůdło mo we Mjymcach a płyńe uod zachodu na wschůd bez 10 państwůw: Mjymcy, Austrijo, Słowacyjo, Madźary, Chorwacyjo, Syrbijo, Růmůńijo, Bułgaryjo, Mołdawijo a Ukrajina. Důnaj wpado do Czornego Morza. Nojwjynkszym dopływym Důnaju je Ćisa, a nojwjynkszym mjastym nad rzykům - Budapeszt.


text:
Ihre Sprache: Deutsch Niedersorbisch Obersorbisch
Beschreibung
Beno Budar słuša do kruha serbskich awtorow, kiž su sej ze swojim wobstajnym pisanjom přez lětdźesatki swěrny kruh čitarjow natwarili. Jeho powědki a basnje buchu w mnohich antologijach a basniskich zběrkach wozjewjene. Zhomadnje z basnjemi, kiž je Měrana Cušcyna wuběrała, nasta cyłk, kotryž wotbłyšćuje literarne tworjenje awtora w lětach mjez 1972 a 2008. Pak z wokřewjacym optimizmom pak z jimacej chutnosću, přeco pak čućiwje a čitarjej blisko rysuje Budar facety žiwjenja. Z tym zamóže wjacore generacije čitarjow – tež za mjezami Łužicy – za swoje tworjenje zajimować. Titulna ilustracija je wot Isy Bryccyneje.


text:
Wikipedija:Prawidła
Wikipedia je projekt k stworjenju swobodneje encyklopedije. Hdźežkuli ludźo hromadźe dźěłaja, je njewobeńdźomne, zo so někotre prawidła wobkedźbuja, hewak su dobre šansy, zo wšitko ze šmjatańcu skónči.
Někotre prawidła je załožer Wikipedije Jimbo Wales sam sformulował a za oficialne postajił. Hlej k tomu tež What we need a jeho Statement of principles.
Naslědne štyri dypki su njezměnliwe zasadne stołpy Wikipedije:
- Wikipedija je encyklopedija: Wikipedija je projekt k stworjenju encyklopedije. Što Wikipedija nochce być steji w nastawku Što Wikipedija njeje.
- Neutralnosć: Wšě nastawki maja so z neutralneho stejišća pisać. To rěka, zo tež kontrowersne abo horco diskutowane předmjety takle wopisamy, zo móža přiwisnicy kaž tež přećiwniki z wuslědkom spokojom być.
- Žane zranjenja awtorskich prawow: Wikipedija je projekt, kotryž je po zasadach GNU-Licency za swobodnu dokumentaciju natwarjena. Teksty a dataje kaž na př. wobrazy smědźa so jenož z dowolnosću mějićela awtorskich prawow wužiwać. Cyły projekt móže wohroženy być, dóńdźe-li w najhóršim padźe k sudniskim rozestajenjam zranjenja awtorskich prawow dla.
- Žane wosobinske nadpady: Wužiwarjo su wšelakori po pochadźe, rěčnych kmanosćach, starobje, kulturelnych abo nabožinskich nahladach. Při tym budź sej wědomy(a), zo wšitcy maja jedyn zaměr: We wjele rěčach stworić najwjetšu online-encyklopediju wšěch časow. Wadźće so na wěcownej runinje, nic na wosobinskej! Po podobnych prawidłach, kaž su so w cyłym interneće wuwili (t. mj. Netiquette) chcemy so tež tu měć. K tomu hlej tež nastawk Wikiquette.


text:
Kruszcowa Wrocław na mapie
Wrocław - miasto
położone w województwie dolnośląskie, w powiecie Wrocław, w gminie Wrocław. W skład miasto
Wrocław administracyjnie wchodzi 71 części, m.in.: Wrocław, Ownia, Wrocław, Wojszyce, Wrocław, Bartoszewice, Wrocław, Sołtysowice, Wrocław, Leśnica, Wrocław, Śródmieście, Wrocław, Huby, Wrocław, Kleczków, Wrocław, Strachocin, Wrocław, Biskupin, Wrocław, Zacisze, Wrocław, Ołtaszyn, Wrocław, Zakrzów, Wrocław, Opatowice, Wrocław, Świątniki, Wrocław, Ratyń, Wrocław, Jagodno, Wrocław, Grabiszyn, Wrocław, Pilczyce, Wrocław, Bieńkowice. Do Wrocław należy 2410 ulic, m.in.: Józefa Rostafińskiego, Augusta Cieszkowskiego, Ludwika Pugeta, Most Ratyński, Giżycka, Chwalimierska, Syjamska, Janowska, Załęże, Skwer Charlesa Proteusa Steinmetza. W najbliższej okolicy znajdują się miejscowości: Wilkszyn, Krępice, Samotwór, Krzeptów, Gałów.


text:
Balladyny Wrocław na mapie
Wrocław - miasto
położone w województwie dolnośląskie, w powiecie Wrocław, w gminie Wrocław. W skład miasto
Wrocław administracyjnie wchodzi 71 części, m.in.: Wrocław, Bartoszewice, Wrocław, Polanowice, Wrocław, Krzyki, Wrocław, Zalesie, Wrocław, Grabiszyn, Wrocław, Stabłowice, Wrocław, Jagodno, Wrocław, Ołtaszyn, Wrocław, Swojczyce, Wrocław, Widawa, Wrocław, Osobowice, Wrocław, Strachocin, Wrocław, Zakrzów, Wrocław, Świątniki, Wrocław, Muchobór Mały, Wrocław, Oporów, Wrocław, Brochów, Wrocław, Opatowice, Wrocław, Bierdzany, Wrocław, Rędzin. Do Wrocław należy 2410 ulic, m.in.: Wita Stwosza, gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego, Lekarska, Wielka, Milicka, Modlińska, Franciszka Stefczyka, Jana Kiepury, Andrzeja Cinciały, Połaniecka. W najbliższej okolicy znajdują się miejscowości: Zabrodzie, Bielany Wrocławskie, Mokronos Dolny, Ślęza, Cesarzowice.