text:
Tyrrenske mórjo
Tyrrenske mórjo jo źěl Srjejźnego mórja pśi pódzajtšnem brjoze Apenninskeje połkupy, kótara jo wótźělujo wót Jadrańskego mórja.
Na pódzajtšu a dłujkem zajtšu granicujo Tyrrenske mórjo z italskeju twardeju zemju, na pódpołdnju z italskeju kupu Siciliska a na pódwjacorje z italskeju kupu Sardiniska a z francojskeju kupu Korsika. Na pódpołdnju jo pśez Messinsku wuscynu zwězane z Ioniskim mórjom a na pódpołnocu jo zwězane z Ligurskim mórjom.
Tyrrenske mórjo ma maksimalnu dłymokosć wót 3840 metrow a płoń wót 231 000 kwadratnych kilometrow.


c: text/html

text:
Egejske mórjo
Egejske mórjo (grichiski AιYaίo ΠέλaYoς - Aigaio Pelagos, turkojski Ege Denizi) jo mórjo mjaz europskej Balkańskej połkupu a aziskej Anatoliskej, pódlańske mórjo Srjejźnego mórja. Słuša k mórjam Atlantiskego oceana. Granicujo na pódpołnocu a na pódwjacorje z Grichiskej twardej zemi, na pódpołdnju z grichiskej kupu Kreta a na pódzajtšu z Turkojskej. Na dłujkem wjacorje jo pśez mórsku wuscynu Dardanelle zwězane z Marmarskim mórjom (a dalej pśez wuscynu Bospor z Carnym mórjom) a na pódzajtšu jo zwězane pśez Korintski kanal z Ioniskim mórjom.
Wuznamne pśistawy Egejskego mórja su na pśikład Athen a Sołun w Grichiskej a Smyrna w Turkojskej.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wikipedija:Prawidła
Wikipedia je projekt k stworjenju swobodneje encyklopedije. Hdźežkuli ludźo hromadźe dźěłaja, je njewobeńdźomne, zo so někotre prawidła wobkedźbuja, hewak su dobre šansy, zo wšitko ze šmjatancu skónči.
Někotre prawidła je załožer Wikipedije Jimbo Wales sam sformulował a za oficialne postajił. Hlej k tomu tež What we need a jeho Statement of principles.
Naslědne štyri dypki su njezměnliwe zasadne stołpy Wikipedije:
- Wikipedija je encyklopedija: Wikipedija je projekt k stworjenju encyklopedije. Što Wikipedija nochce być steji w nastawku Što Wikipedija njeje.
- Neutralnosć: Wšě nastawki maja so z neutralneho stejišća pisać. To rěka, zo tež kontrowersne abo hórco diskutowane předmjety takle wopisamy, zo móža přiwisnicy kaž tež přećiwniki z wuslědkom spokojom być.
- Žane zranjenja awtorskich prawow: Wikipedija je projekt, kotryž je na zasadach GNU-Licency za swobodnu dokumentaciju natwarjena. Teksty a dataje kaž na př. wobrazy smědźa so jenož z dowolnosću mějićela awtorskich prawow wužiwać. Cyły projekt móže wohroženy być, dóńdźe-li w najhóršim padźe k sudniskim rozestajenjam zranjenja awtorskich prawow dla.
- Žane wosobinske nadpady: Wužiwarjo su wšelakori po pochadźe, rěčnych kmanosćach, starobje, kulturelnych abo nabožinskich nahladach. Při tym budź sej wědomy(a), zo wšitcy maja jedyn zaměr: We wjele rěčach stworić najwětšu online-encyklopediju wšěch časow. Wadźće so na wěcownej runinje, nic na wosobinskej! Po podobnych prawidłach, kaž su so w cyłym interneće wuwili (t.mj. Netiquette) chcemy so tež tu měć. K tomu hlej tež nastawk Wikiquette.


text:
Esperanto
Esperanto ( posuchej) – majůnco nojwjyncyj užytkowńikůw mjyndzynarodowo godka půmocńičo. Jeji mjano pochodźi uod pseudońima Doktoro Esperanto (dochtůr majůncy nadźeja), půd kerym uopublikowou godka Ludwik Zamenhof we 1887. Jigo intencyjům bůuo stwořić prosto do naučyńo a neutralno godka do mjyndzynarodowyj komuńikacyje, kero atoli ńy můgua sprawić, coby inkše godki zńiknyuy. Twůrca godki počůnkowo nazwou esperanto lingvo internacia.
Uobecńy esperanta fůnguje kej žywo godka, užywůno we růžnych sytuacyjach, kej podrůžowańy, korespůndencyjo, wymjana kulturowo, literatura. Godo we ńij uod 100 000 do 2 000 000 ludźi na coukym śwjeće, we čym 2 000 to tzw. denaskaj parolantoj, eli ludźe majůncy esperanto kej godka uojčysto.


text:
Sulkůw
Wspůłrzyndne: 50°10' N 17°57' E
Sulkůw (pol. Sulków, mjym. Zülkowitz, 1936-1945 Zinnatal) je szołtysko dźydźina we Polsce, we uopolskim wojewůdztwje, we hlubczyckim kryśe, we gmińe Baworůw. Wjeś rozlygowano je na lewym brzygu rzyki Cyny.
Mjyndzy rokami 1975 a 1998 wjeś ferwaltůngowo przinoleżała do uopolskigo wojewůdztwa sprzed admińistracyjnyj reformy.
Godka[Sprowjej]
We wśi fůnguje uosobliwo zorta ślůnskij godki - sulkowski djalekt. Pisowoł we ńim swoje gydichty a inksze teksty Feliks Steuer, lo kerygo Sulkůw bůł placym urodzyńo. Do 1905 roku bezma cołke ludztwo Sulkowa godało jynoż po polsku, nale dycki śe ta zorta uod literackij godki porůżńała, bo sam wszyjske baworowske farorze prawjyli ze kozatelńicůw po morawsku.


text:
7 kwietnia 2007
Alelujo!
Kwietno Niedziela przesła. Bazicki poświyncone. Dlo hasnu trza ik bedzie dodać do siocio, do sadzynioków, pośmigać tyz nimi bydlontka i owiecki, nim ta na pose sie ik wygno. Tak przecie oćce i dziady cyniyli. Myśle, ze we Wielgi Piontek, fto ta nie zabocył, to sie we źródlanyj wodzicce opłukoł ku pozytkowi zdrowio i urody.
Zaś dzisiok, w dziyń Sobotni, musowo przyniyść świynconyj wody i świynconego ognia. Domowników, przychówek i chałupe noleźnie pokropić i okadzić. Trza tyz zadbać o świynceline. I do kosyka nie załować, ba mo być fnim Kochani i masło i jojecko, spyrka, bundz, kiełbaska, oscypecek, cebulki główecka, wykrowek grulany, krzon i moskolicek nicego. Syćko zaś piyknie miyrtem i jaferzynom umojone. Boccie tyz, by ze świyncelinom wracać sie sporo, bo jako ta cłek pokroco, tak wej mu i na polu rosnonć bedzie. Nim zaś próg sie przekrocy, wypadnie rzeknonć: "Syćka z chałupy uciekojcie i tu nijak nie wracojcie". Takim to sposobym złe dusyska ulecom. Do Niedzieli świyncelina mo być w siyni, zaś sie jom napocnie, kie juz z Rezurekcyje przikrocomy. Przed nami jysce śmigurzt i cało polywacka. Jakby sie ta Wom trefiył jakisi śmigurztnik, ftory zaśpiywo: "Przysedek tu po śmigurzcie, ino mie ta nie opuście. Dejcie chleba i wina w imie Ojca i Syna", to go ta skrzepcie. A tak po prowdzie Moji Ostomiyli, to bez te Świynta prowdziwie świyntujcie we zdrowiu i radości. Alelujo! STANISłAW A. HODOROWICZ Artykuł udostępniony przez Dziennik Polski
Artykuł udostępniony przez Dziennik Polski


text:
Lukas Podolski
Lukas Podolski (ur. 4 czyrwca 1985 we Gliwicach) – fusbalok wystympujůncy we reprezentacyji Mjymjec a we Bundeslidze kej je napadźorzym. Rodzůny we Gůrnym Szlůnzku, we familiji uo szportowych tradycyjach. Uod 1987 mjyško we Mjymcach.
We rokach 2003-2006 grou we 1. FC Köln, kaj zagrou 81 špilůw a wbjůu 46 torůw. Uod 2006 gro we Bayerńe Monachjum, kaj zagrou (do czyrwca 2008) 38 szpilůw a wbjůu 4 tory.
We pjyrszy reprezentacyji Mjymjec we fusbalu napoczynou grać we 2004 roku, a do 9 czyrwca 2008 zagrou we ńji 83 szpilůw a wbjůu 42 torůw.


text:
Japanšćina
Japanšćina (日本語; Nihongo) je rěč, kotraž rěči wjace hač 127 milionow ludźi zwjetša w Japanskej, ale tež zhromadźenstwa japanskich emigrantow po cyłym swěće. Japanšćina je aglutinaciska rěč z mnoha niwow stopnja zdwórliwosći narěči.
Pismo[wobdźěłać]
Město alfabeta japanšćina ma tři pismowe systemy. Dwaj z tych stej złóžkowej pismje. Třeći je znamješka ze chinšćiny, ale ze cyle druhim wurěkowanjom.
Gramatika[wobdźěłać]
Japanšćina nima žadyn genus ani numerus, ani pad. Město padow ma partikle po substantiwje.


text:
Torůń
Wspůłrzyndne: 53°02' N 18°37' E
Torůń (pol.: Toruń, mjym.: Thorn, uać.: Thorunia, Torunium, Thorvnivm) – mjasto we Polsce, we wojewůdztwje kujawsko-půmorskim, nad Wisuům, je uůne krysym grodzkim. Uobok Bydgoščy wspůustolica wojewůdztwa (śedźiba wuadz samořůndowych). Srogi uostřodek gospodarčy a kulturalny. Jedne s nojstaršych mjast we Polsce. Jygo Stare Mjasto je wpisane na Lista Śwjatowygo Dźedźictwa UNESCO. We I Řečypospolityj uostřodek protestantyzmu, we 1724 došuo sam do tumultu.
Mjasto je kojařůne s pjerńikůma, Mikouajem Koperńikym kery bůu sam rodzůny, industryjům chymičnům (Elana, TZMO) a precyzyjnům (Metron), ze sekcyjům žužlowům klubu KS Toruń a tyž s Radyjym Maryja a inkšymi uostřodkůma zwjůnzanymi s Tadeušym Rydzykem.


text:
Republika Chińsko
Republika Chińsko, znono nojčyńśći kej Tajwan (Taiwan) – państwo we pouedńowo-wschodńij Azyje na wyspje Tajwan (dowńij Formoza) u wybřežy ChRL. Do Republiki Chińskij noležům tyž wyspy Peskadory (Pynghu Ljydao), Kinmyn (Quymoy) a Matsu.
Do 1971 Tajwan reprezyntowou Chiny we UoNZ. Zbližyńy kůmůńistyčnych Chin a USA na počůnku lot 70. a naćiski wuadz we Bejdžingu spowodowouy, aže uobecńy Republika Chińsko je uznawano bez 24 państwa (2007), guůwńy suabo rozwińjynte ekůnůmičńy wyspjarske kraje rejůnu Pacyfiku, kraje Ameriki Střodkowyj a Mořa Karaibskigo a kilka mouych państw we Africe. W Ojropje uznowo ja ino Watykon; we lotach 1999-2001 uznawoua ja tyž Macedůńijo we zamjan za půmoc finansowo ("dyplůmacyjo dolarowo"). Uod 1 styčńa 2002 Republika Chińsko noležy do WTO pod mjanym "Uoddźelny Uobšar Celny Tajwanu, Pynghu, Kinmyn a Matsu".


text:
Ennio Morricone
Ennio Morricone (rodz. 10 nowymbra 1928 we Rzimje, Italijo) je italski kůmpozitor filmowy lajery.
Sztudjyrowoł we Accademia Nazionale di Santa Cecilia (Norodowo Akadymijo św. Cile) we Rzimje we klasie kůmpůnowanio, granio na trůmpce a chůralny lajery. Swoja karjera pisanio filmowy muzyki napoczůn we 1955. We 1964 zaczůn wespůłpracować ze Sergio Leone a Bernardo Bertolucci. Tymu pjyrszymu napisoł lajera do Per un pugno di dollari (Za gorść dolarůw) a The Good, the Bad and the Ugly (Dobry, zły a żadny). Ńyskorzi ustoł robić jako inkszo muzika a robjoł yno filmowo - do kupy do przez sztyrystu filmůw (we tym trzidziestu westernůw).
Dostoł mocka nadgrodůw, pjyńć razůw nůminowali go do Oscara. 14 decymbra 2006 prziznali mu sztatuetka Honorowygo Oscara.
Necowe uodwołańa[Sprowjej]
- Uoficjalno neczajta (po italsku, angelsku abo szpańelsku)


text:
Papjyż
Papjyż, we Rzimskokatolickim Kośćele mjanowany tyż "Uojćec Śwjynty"[1] to je biskup a patrijarcha Rzimu, gowa Rzimskokatolickigo Kośćoła, Katolickich wschodńich Kośćołůw, Apostolskij Stolicy a państwa Watykůn[2].
Uod 1870 Kośćůł uważo a przijůn za dogmat, aże papjyż je ńyuomylny we interpretacyje wjary a moralnośći. Godność papjyża je dożywotńo, chyba co sům śe jeji zrzekńe. Do terozki ino dwůch papjyżůw, Celestyn V a Benedykt XVI, skorzistoło s takij możliwośći. Papjyż je wybjyrany uod kardynołůw na kůnklawe. Uokres půmjyndzy umrzińym abo abdykacyjům papjyża a wyborym nowygo mjanuje śe sediswakancyjům.
Podug katolickigo Kośćoła, władza papjyża bjere śe ze apostolskij sukcesyje, a pjyrszym papjyżym bůł św. Pyjter. Protestanty godajům, co ńy mo dowodůw na to, coby św. Pyjter bůł we Rzimje, ańi na to co uode samygo anfanga krześćijaństwa Rzim bůł uostrzodkym kerymu podlegoły inksze biskupstwa.
Terozki papjyżem je Franćiszek, a je uůn 266. (podug uoficjolnyj wersyje katolickigo Kośćoła) za rajům.
Przipisy[Sprowjej]
- ↑ Je to krytykowane uod protestantůw, podug kerych titel "uojćec" we duchowym synśe je przipisany jyno Bogu
- ↑ Titla "papjyż" używo tyż prawosławny patrijarcha Aleksandrije a cołkij Afriki, gowa Koptyjskigo Kośćoła


text:
Nalěśe
Za tym, až nalěśe na pódpołdnjowej abo pódpołnocnej połkuli kněžy, se mjazy pódpołnocnym a pódpołdnjowym nalěśim rozeznawa. Dla drogujucego cenitowego stawa słyńca mjazy pódpołdnjoweju a pódpołnocneju wobrotneju šyrinu wóspjetujo se nalěśe w kuždej hemisferje w lětnem turnusu. Togodla jo teke móžne, z pódpołdnjowego nalěśa pódpołnocnu nazymu slědowaś a nawopak.
Casowy rum[wobźěłaś]
Zachopjeńk nalěśa se móžo pak astronomiski, toś pó połoženju zemje k słyńcu, pak se fenologiski pó stadiumje wuwiśa rostlinow póstaj.
Astronomiski zachopina se z nalětnym ekwinoktiumom:
- na pódpołnocnej połkuli 20. abo 21., w rědkich padach južo 19. měrca
- na pódpołdnjowej połkuli 22. abo 23. septembra
Z astronomiskim zachopjeńkom lěśa k lětnemu zawrośenju słyńca 21. junija se kóńcy nalěśe něnto pśecej na samskem dnju.
Pó fenologiji zachopina se nalěśe z prědnym kwiśenim regionalnje rozdźělnych družynow rostlinow. W pódpołnocnej hemisferje to zastupi powšyknje w mjasecach měrc, apryl a maj, w pódpołdnjowej hemisferje pak w septembrje, oktobrje a nowemberje.
W srjejźnej Europje zachopina se pótakem pódnalěto južo z prědnym kwiśenim sněgulkow, dopołne nalěśe jo pak akle z zachopjeńkom kwiśenja jabłušcynami dośěgnjone.
Toś ten casowy rum, w kótaremž pśiroda wóžywjujo, se w nimskem rěcnem wužywanju teke ako Frühjahr wóznamjeni.
W meteorologiji nalěśe zachopina se pśecej 1. měrca. Wóno bu z pśicynow wěcej jadnorego wjeźenja statistika na prědny źeń mjaseca scynjone a jo (meteorologiski glědane) – kaž teke tśi druge lětne case lěto, nazyma a zyma – dokładnje tśi mjasece dłujke. Tak se mógu lětne case wěcej jadnory do „suche“, „góruce“, „zymne“ atd. rozdźěla.
Wucynk na cłowjeka[wobźěłaś]
Z stupajucej swětłowej intensiwnosću se wósebnje pśi primitiwnych ludach wěcej serotonina a dopamina wusypuju (w ciwilizowanych kulturach se njezměnijo pśez wuměłsku swěcu pśiwzeta swětłowa intensiwnosć). Toś te se staraju za w cełku lěpše strowotny staw a wustatkuju lažku euforiju. Teke žycenje pó partnera jo pśi nejwětšych ludach w nalěśu mócne, wowołowany mjaz drugim pśez pówušone wusypowanje hormonow. To jo pak wědomnostnje njeje dopokazane. Zazdaśim graju optiske powabki pśez lažčejšu drastwu wětšu rolu.
Na rozdźěl wót toś tych tak mjenjowanych nalětnych cuśow nastanjo pśi někotarych ludach nalětna mucnosć. Toś ta se pśedewšym hyšći mócnje w kšwi eksistěrujucemu spańskemu hormonoju melatonin pśipišo, ale jo dokładna pśicyna hyšći njewujasnjona.
Lubowarjow pśirody a drogowarjow pśiwabjaju cesćej do pód gołe njebjo, a wjele gromaźi nalětne zela (na pś. kobołkojty pyšny kobołk) za wobnowjenje pódnalěśneje kuchniny.
Glědaj teke[wobźěłaś]
- Fenologija wopśimjejo pśednalěśo, prědne nalěśo a dopołne nalěśe
- Frühling, Sommer, Herbst, Winter… und Frühling (Film)
- Le sacre du printemps, Ballett von Igor Strawinski
- Styri lětne casy, prědna sajźba; wiolinowy koncert wót Antonio Vivaldi
- Primavera (nalěćo), mólba wót Botticelli
Eksterne wótkaze[wobźěłaś]
- Nalětnje fota, Fotowa galerija "Grundschule Friedrichsfehn" (nim.)
- "ZDF Abenteuer Wissen" wo temu (nim.)
- Fota nalěśa (nim.)
nalěśe (nalěto) | lěśe | nazyma (nazymje) | zyma (zymje)
dešćowy cas | suchy cas


text: Mars – sztworto podug uoddalyńo uod SłůńcaplanetaŮkuodu Słůnečnygo. Mjano planety je wźynte uod mjana rzimskigo bůga wojny – Marsa. Przijynto tak skiż jygo farby, kera przi uobserwacyji wydowo śe być rdzawo-czerwůno a kojarzůła śe starożytnym s pożůgům wojynnům. Widźany uodćyń bjere śe stůnd, aże powjerzchńo planety je pokryto tlynkůma żelaza. Mars mo dwa ńywjelge kśynżyce uo ńyrygularnych ksztoutach – Fobosa a Deimosa – prawdopodobńy sům to dwje planetoidy przechwycůne bez pole grawitacyjne Marsa. Przipuszczo śe, co na Marśe můguo kjejś powstać żyće, nale uobecńy ńy mo na to solidnych dowodůw.


text:
Růwńik
Růwńik – pojyńće, kere dotyčy takej kuli, kero uobraco śe wkole uośi přeuažuncyj bez mitua tyj kuli. Růwnik je kouem wjelgym powstouym bez přećyńće kuli puaščyznům prostopaduům do tyj ośi a přechodzuncům bez mitau kuli. Růwńik to je najdužšy růwnoležńik. Jigo šyrokość geůgrafično to je 0°.
Růwńik kuli źymskij dźeli ja na dwje půukule: půunocnům a pouedńowům, a jigo dugość wynośi 40 075,704 km.
Państwa, bez kere přeuaźi růwńik to:
- Wyspy Śwjyntygo Tůmaša a Kśůnžynco, přeuaźi bez wyspa Ilhéu das Rolas
- Gabůn
- Kůngo
- Dymokratyčno Rypublika Kůnga
- 20px|Ůganda Ůganda
- 20px|Kyńijo Kyńijo
- 20px|Sůmalijo Sůmalijo
- 20px|Malediwy Malediwy, ńy přeuaźi bez lůnd, nale bez přinoležne terytoryjům morske
- Indůnezyjo
- 20px|Kiribati Kiribati, ńy přeuaźi bez lůnd, nale bez přinoležne terytoryjům morske
- 20px|Baker (terytoryjům USA)|Baker Baker, ńy přeuaźi bez lůnd, nale bez přinoležne terytoryjům morske
- Ekwadůr
- Kolůmbijo
- Brazylijo
Mimo mjana růwńik ńy přeuaźi bez terytoryjům Gwinyje Růwńikowyj.


text:
Djalekt
Djalekt (uode greckigo słowa διάλektoς, dialektos) – zorta godki kero je charakterystyczno lo danyj skupiny społecznyj używoczůw jakij godki. Słowo to je używane do rygjůnalnych wzorcůw godki, nale djalekt moge śe tyż wyrůžńić bez inksze czyńńiki, kej ntp. socjalno klasa.
We popularnym użyću, słowo djalekt je uodnoszůne tyż do myńi-znůmyj godki (uokryślanyj tyż kej rygjůnalno godka), uosobliwje kej ńy je uůna usztandaryzowano a ńy mo uoficjalnyj formy szrajbůnku (taki przipadek je lo ślůnskij godki). To znoczyńy je brane kej pejoratywne uod godajůncych we takij rzeczy, iże uokryślyńy wespůłidźe zy myślyńym, co tako godka je wybrakowano we słowach, gramatyce a ważnośći.


text:
Bůmbůn
Bůmbůn – maszket, kery robi śe ze stynżůnygo roztworu cukru we wodźe, do kerygo dowo śe roztomajte arůmy a barwńiki. Uůn roztwůr je warzůny aże bydźe gynsty choby syrop, abo aże śe zaczńe karmelizacyjo. Zorta bůmbůna zależy uod skłodńikůw a czasu warzyńo. Majům roztomajte smaki - mjyntowy, mandlowy, kwaskowaty, słodki, kofyjowy, uowocowy a t.p. Ńykej idźe trefić tyż bůmbůny bez cukru, we uůnygo plac dowo śe inksze słodke substancyje. Bůmbůny mogům przispjyszać pruchńica zymbůw, a dźwigajům glikemiczny indeks, bez cůż ńy powinny być jedzůne uod perzůnůw kere majům cukrzica.


text:
Předłoha:Polytonisce
Předłoha Polytonisce słuža za to, specifiske Unicode- wosebite znamješka starogrjekskeho pismo (předewšěm w Internet Explorer) zwobraznjować, kotrež so w dźensnišej standardowej grjekšćinje wjace njewužiwaja. Wotstawki we Wikisyntasky so zdaja přeco nowe dospołne zapřijeće nuzne činić (potajkim zaso dospołny {{Polytonisce|někajki tekst}}).
Jeli starogrjekske słowo wobsahuje pak žane tajke wosebite znamješka, ale hodźi so z dźensnišo zwučenymi pisać (přirunaj lisćinu za wosebite znamješka Grjekšćina a Starogrjekšćina pod kneflkom Składować w wobdźěławnskim modusu), to je jako Browserska a zwobraznjenska pomoc myslena Předłoha:Polytonisce zbytna a so nima wužiwać!
Ale tež wězo prošu njewužiwaj za nowogrjekske woznamjenjenja a lemmata, dokelž tam runje njeje nuzny a pismowy wobraz jako měšenje z normalnym pismom njeje rjany. Dalše informacije: de:Vorlage Diskussion:Polytonisch
Wužiće
{{Polytonisce|tekst}}


text:
Brzozowo
8 miejscowości w Polsce:
- Brzozowo – osada leśna w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. bydgoskim, w gminie Koronowo
- Brzozowo - wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. chełmińskim, w gminie Kijewo Królewskie
- Brzozowo - wieś w woj. podlaskim, w pow. kolneńskim, w gminie Kolno
- Brzozowo - wieś w woj. podlaskim, w pow. sokólskim, w gminie Dąbrowa Białostocka
- Brzozowo - wieś w woj. pomorskim, w pow. bytowskim, w gminie Lipnica
- Brzozowo - wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. węgorzewskim, w gminie Węgorzewo
- Brzozowo - wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. goleniowskim, w gminie Nowogard
- Brzozowo - wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. goleniowskim, w gminie Przybiernów
Zobacz też: Brzozowo Małe, Brzozowo Stare, Brzozowo Wielkie, Brzozowo-Antonie, Brzozowo-Chabdy, Brzozowo-Chrzczonki, Brzozowo-Chrzczony, Brzozowo-Czary, Brzozowo-Dąbrówka, Brzozowo-Korabie, Brzozowo-Maje, Brzozowo-Muzyły, Brzozowo-Panki, Brzozowo-Solniki, Brzozowo-Łęg


text:
Turecko godka
Turecko godka (tur. Türkçe) to řeč, we kerej godo přez 50 miljůnůw ludźi na coukym śwjeće[3], čyńůnc ja nojbaři rozpowsechńůnům godkům tureckům. Jeji užytkowńicy mjyškajům přede wšyjskim we Turcyji a na Cypře, we myńšych grupach tyž we Grecyji, Bůugaryji, Kosowje a wschodńij tajli Ojropy . Pů turecku godojům tyž miljůny imigrantůw do Ojropy Zachodńij, guůwńy we Ńymcach.
Kořyńy godki mogům być znejdźůne we Azyji Střodkowyj, ze swojimi pjyršymi naskryflůnymi śwjadyctwůma datowůnymi na bezma 1 200 lot nazod. Na zachůd ajnflus tureckij godki ottomańskij – prekursora dźiśejšygo tureckigo – rozšyřyuo Imperyjům Ottomańske. We 1928 roku, jako jydno s reformůw Atatürka we wčesnyj Republice Tureckij turecki alfabyt ottomański uostou půmjyńůny na fůnetyčny alfabyt uaćiński. Co wjyncyj, nowo zouožůne Stowařyšyńy Tureckij Godki napočyuo usuwańy perskich a arabskich požyček we suowńictwje, zastůmpjajůnc je rodźimymi suowůma s kořyńůma tureckimi.
Godka turecko wyrůžńo śe harmůńijům wokaličnům a posuńyntům aglutynacyjům. Podstawowo raja koždygo zaca to SOV. Turecki mo tyž rozrůžńańy zajimka “ty” (sız) na gřečnośćowy a zwykuy. Ńy mo atoli we tureckim zort řečowńikůw lebo rodzaja gramatyčnygo.
Przipisy
- ↑ Ino tam, kaj pů turecku godo přez 20% ludźi
- ↑ Jydno s rygjůnalnych godek
- ↑ Raport Ethnologue


text:
Kornwalijo
Kornawalijo (ang. Cornwall IPA: /ˈkɔrnwɔːl/; kor. Kernow IPA: /ˈkɛ(r)nɔʊ/ abo /ˈkɛ(ɹ)nɔʊ/) – gyszichtowo-geograficzny kraj, a tyż nojbarzi na zachůd położůne hrabstwo Ynglandu. Je uůno położůne na Kornwalijskim Půłwyspje, na zachůd uod rzyki Tamar. Ferwaltůngowe cyntrům a tyż jedźine mjasto uo katedralnym (city) sztatuśe je Truro. Wjyrch Kornwalije (do kupy ze wyspůma Scilly je 3 563 km². Gynstość zaludńyńo hrabstwa je 144 ludźi na km².
Kornawlijczyki to je jedyn ze sześću celtyckich norodůw. Ńykere ś ńich uodporujům uobecnymu politycznymu sztatusowi regijůnu a fantujům uo wjynkszo autůnůmijo.
Treść
Ferwaltůngowy tajlůng[Sprowjej]
Kornawlijo tajluje śe na 7 dystryktůw. Tyn tajlůng ukozuje karta.
Mjano[Sprowjej]
Mjano Kornawlije (Kernow) wźyno śe uod celtyckigo plymjyńa, kere kejśik pomjyszkiwało teroźno Kornwalijo, a kere Rzimjany zmjanowali Cornovii. Uůne słowo wźyno śe uod jeszcze wcześńijszygo mjana plymjyńa Brytůw - Corneu. Celtycki zdrzyń cern abo łacińske mjano cornu - uoba uoznoczajům winkel abo půłwysep[1] - mogům pokozować, co mjano uodnośi śe do kształtu Kornwalije [2]. Podańy na to używane uod ůng. 700r. p.n.e. mjano Cornubia uoznaczo ludźůw winkla[3] a nawjůnzuje do kształtu půłwyspa.
We VI a VII stoleću mjano bůło pomjyńane skiż ewolucyje staroangelskij godki[4]. Anglosasy dodali przirostek -wealas (auslyndery), kery we przikuplowańu do jednyj ze nowszych form stworził mjano Corn-weales[5].
Symbole[Sprowjej]
Fana[Sprowjej]
Fana Kornwalije (fana św. Pirana) to je czorny prostokůnt ze bjołym krziżym, kery je prostopadły do podstow a bokůw. Powjarka godo, co tworzićel fany, śwjytny Pirůn (patrůn kornwalijskich grubjorzůw cyny) stworził ja, kej widźoł erc cyne, kery rozpuszczoł śe we uogńu. Jeji pochodzyńy ńyma ale do kůńca ustalůne. Terozki je coroz czyńści używano, choćoż dali je powożano za nacjonalistyczny symbol.
Fana ta jest podano na fana św. Dawida.
Patrůny[Sprowjej]
Patrůnym Kornwalije je śwjynty Piran, kery je tyż patrůnym grubjorzůw cyny. Je uo ńim kupa kornwalijskych powjarkůw[6]. Kornwalijczyki fajrujům uůnygo dźyń 5 merca[6].
Krům tygo roz za kedy godo śe, co patrůny Kornwalije to tyż św. Petroc a św. Michał. Nale tyn pjyrszy czyńśći kojarzůny ze sztadym Padstow a drugi ze gurům St Michael's Mount.
Korńijsko godka[Sprowjej]
Korńijsko godka przinoleży do skupiny celtyckich godkůw a je fest spokrewńůno ze walijskům a bretůńskům, myńi ze irlandzkům, szkockům gaelickům a manx. Korńijski fůngowoł jako godka społecznośći do kůńca XVIII stolećo. We 1904 wydany uostoł "Porynczńik korńijskij godki", kery napisoł Henry Jenner. Podszukůnki ze 2002 pokozały, iże po korńijsku poradźi godać do porzůndku wele 300 perzůnůw, a 3 000 poradźi po korńijsku jyn trocha pogodać[7]. We Wjelgij Brytańiji ńy mo uůna uokreślůnygo prownygo sztatusu, nale uczům jeji we 12 kornwalijskich podstawowych szulach. Używo śe ji na przileżytość religijnych a śwjeckich śwjůnt[8]. We 2002 korńijski uostoł uoficjalńy uznany za godka norodowyj myńszośći we Wjelgij Brytańije[9], a we 2005 lokalny regjyrůnek dostoł pjyńůndze uod cyntralnygo rejyrůnku na jeji průmocyjo a uochrůna[10]. Sztandardowo forma godki przijyli we 2008[11]. Dwa człůnki brytyjskigo parlamyntu: Andrew George, deputowany ze St Ives a Dan Rogerson, kery reprezyntowoł Půłnocno Kornwalijo, złożyli parlamyntarno prziśynga po kornijsku.
Dymografijo[Sprowjej]
We Kornwaliji pomjyszkuje 513 527 perzůnůw[12], co dowo 144 ludźe na km2. Bestoż pod zglyndym gynstośći zaludńyńo Kornwalijo je 41 na 47 hrabstwůw Ynglandu. Strzedńi stoleće je 42roki. Kornwalijo mo zatela wysoki wzrost populacyje - 11,2% we dźyśyńćoleću 80. a 5,3% we dźyśyńćoleću 90. co dowo ji zaś pjůnty plac pojstrzůd hrabstwůw[13].
Regijůn tyn ńy ma zaludńony růwno. Połedńowo tajla Kornwalije je wjyncyj zaludńono kej půłnocno, zaś wschodńo wjyncyj kej zachodńo.
Nojmyńszo gynstość mo půłnocne wybrzeże a Wyspy Scilly. Jedźińy dystrykt Restormel je mo gynstość zaludńyńo wjynkszo ańiżeli cołki regijůn South West England.
Podug uůńskigo wszechuobecnygo wykozu (2001) nowjyncyj we Kornwaliji je Ynglanderůw, zaś Kornwalijczykůw je ino 7%. Godo śe, iże wele 50% mo richtig celtycke korzyńe.
Klimat[Sprowjej]
Kornwalijo je rozlygowano na nojbarzi wysůńůnyj na połedńe tajli Wjelgij Brytańije, skuli czygo jeji klimat je ćopły a słůneczny. Źimy sům łagodne a śńyg ślatuje fest rzodko. (krům wyżki we postrzodkowyj tajli Kornwalijskigo Půłwyspa). Strzedńo roczno tymperatura je mjyndzy 9,8 a 12°C. We Kornwaliji je moc łagodnych zachodńich wjatrůw uod Atlantyckigo Uoceanu a je sam trocha deszczůw, nale myńi kej we inkszych tajlach zachodńigo wybrzyżo Wjelgij Brytańije. Rocznych uopadůw je kole 1100mm[15].
Przipisy
- ↑ Cornwall – Online Etymology Dictionary (en)
- ↑ Cornwall (en)
- ↑ Michael Newton: Cornish (Cornwall)
- ↑ Cornubia (en)
- ↑ Cornubia – Corniu – Cerniw (en)
- ↑ 6,0 6,1 St. Piran's Day
- ↑ The Cornish language in education in the UK
- ↑ European Comission: Cornish in United Kingdom
- ↑ Cornish gains official recognition
- ↑ Cash boost for Cornish language
- ↑ An Outline of the Standard Written Form of Cornish
- ↑ Population Change in England by County 1981-2000
- ↑ 200 years of the Census in Cornwall and the Isles of Scilly
- ↑ Cornwall and the Isles of Scilly: Total Population
- ↑ Average rainfalls


text:
Kristus nauczajůncy ze gůry
Uojczynasz (ze łaćiny, Pater Noster) je mjano krześćijańskigo poćyrza, kerům doł do poznańo Jezus ze Nazarytu podle relacyje Mateusza a Łukasza Wańelisty. Roztomajte istńijůnce wersyje rzykańo bjerům śe ze tygo, co sům jake porůżńyńo mjyndzy uobyma relacyjami wańelistůw. Tyż inksze wersyje sům używane uod krześćijańskich kośćołůw.
Uojczynasz je powożane jako spůlny krześćijański poćyrz bez mołwjyńy uo głůwnych zachach religijůw. Lo Katyjmusa Katolickigo Kośćoła je podsůmowańym krześćijańskich doktrynůw a mustrym rzykańo we zgodźe ze protestantůma a poćyrzym uodpedńim lo prawosławnych.
Trza wskozać, iże ńy mo uoficjalnygo tumaczyńo uojczynasz na ślůnsko godka.
Tumaczyńy ślůnske[Sprowjej]


text:
Zorta linuksowo
Zorta linuksowo (tyż dystrybucyjo linuksowo) – uniksowo uoperacyjno systyma zbajstlowano na kernelu Linux. W jednyj zorće je kernel, powłoka, skrypty, mocka programůw. Ńykere zorty sům lo zaawansowanych używoczy Linuxa, kej Debian a Arch Linux, inksze lo mńej, kej Ubuntu a Linux Mint a jeszcze inksze sům lo szpecyjolnych użyć.
Teroźńe zorty linuksowe dowajům mogebność śćůngańo, insztalowańo, deinsztalowańo programůw, kere wystympujům kej pakety (l.b. DEB, RPM, abo spakowane jako TAR).
Auskůplungi[Sprowjej]
- DistroWatch.com - zajta uo zortach systymůw ze familiji Linux a BSD (ang.).


text:
Metůn
Metůn (CH4), znůmy tyż jako błotny goz to nojprostszy wůnglowodůr nasycůny (alkůn). We tymperaturze pokojowyj je ńywůnnym a bezfarbowym gozym.
Metůn powstowo we przirodźe we wyńiku beztlynowygo rozkłodu źelinowych szczůntkůw. Je tyż głůwnym skłodńikym źymnygo gozu. Je stosowany jako uopołowy goz a surowjec do syntezy wjelu inkszych uorgańicznych zwjůnzkůw.
Miszůng metůnu s luftym we stosůnku uobjyntośćowym 1:10 mo własnośći wybuchowe (pjorůnujůncy miszůng). Tworzyńy śe tygo miszůngu na grubach kamjynnygo wůngla bywo ńyrzodko prziczynům groźnych we skutkach eksplozyji.
Metůn je ćeplarńanym gozym, kerygo potyncjoł ćeplarńany je 21 razy srogszy kej dwutlynku wůngla, a strzedńo zawartość we atmosferze wynośi 1,7 ppm (bez mińůnych dwjesta lot wzrosła przez dwukrotńy).


text:
Grziby
Grziby (uać.: Mycota, Mycetes, Fungi (we l. poj. Fungus) – krůlestwo abo podkrůlestwo (zależńy uod przijyntyj systymatyki) przinależne ku uorgańizmům eukarjotycznym. Sům uůne uobecne we wszyjstkich klimatycznych sztrefach, nojczyńśćij na lůndźe, s rzodka i we wodźe. Uopisanych je ůng. 120 tyś gatůnkůw grzibůw, a szacuje śe, co je ich cuzamyn ůng. 1,5 miljůna.
We tradycyjnych systymatykach (Arystotelesa, Linné'a) grziby zaliczano do źelinůw, do ńyuwzglyndńanyj we tajlůngach kere momy terozki grůmady plechowcůw. We potocznyj śwjadomośći je tak i terozki, mimo, aże we nowych tajlůngach grziby sům jednům ze 6 lińji rozwojowych jůndrowcůw, a wlazujům we skłod supergrupy Opisthokonta - tyj samyj co i zwjyrzynta. Majům uůne ńykere cechy wspůlne ze zwjyrzyntůma, jako uobecność chityny a glikogynu, u ńykerych grzibůw tyż wići. ino grupa lyngńowcůw, u kerych sům pewne cechy spůlne s źelinůma, zaliczůno je do supergrupy Chromalveolata, we keryj sům tyż rośliny.
Grziby to we zasadźe wjylokůmůrkowe abo kůmůrczaki bydůnce uorgańizmůma cudzożywnymi, ńyzdolne do aktywnygo ruchu, uo śćanach kůmůrkowych zbudowanych ze chityny. Nale trefjajům śe wyjůntki ńy pasujůnce do tyj defińicyje, l.b. śluzowce kere poradzům śe same poruszać.
Podug sposobu uodżywjańo, grziby idźe potajlować na saprofity, pasożyty a symbjůnty.
Popularńy, godajůnc "grzib" mo śe na myśli hutowy grzib, uůne zaś sům tajlowane na jadalne, ńyjadalne a trujůnce. Nale ńy je to we żodnym raźe tajlůng naukowy abo systymatyczny.
Grziby kej jedyne uorgańizmy żywe poradzům rozkłodać lignina, bez cůż połńům ważno rola we ekosystymje kej reducynty - uostatńe uogńiwo pokarmowyj kety.


text:
Totalitarysm
Totalitarysm – charakterystyčny lo XX-wječnych režimůw dyktatorskych systym řůndzyńo, kery důnžy do coukigo podpořůdkowańo spouečyństwa państwu při půmocy monopolu informacyjnygo a propagandy, idyjolůgije państwowyj, terroru tajnych instytucyji a masowyj monopartyji. Mjano uostouo utwořůny bez italskigo filozofa Giovannigo Gentile, idyjolůga Italije fašystowskych. Guůwnymi tyjoretykůma genezy totalitarysmu sům ntp. Hannah Arendt a Karl Popper.
Totalitarysm uoznočo państwa, we kerych ambicyje moderńizacyjne a mocarstwowe idům do kupy s brakym tradycyje demokratyčnyj abo - jako we připadku Ńymcůw - uobmjerźlyńo do demokracyje, jeji kryzysym abo ubůstwym. Přikuadůma państwůw totalitarnych bůuy nacyjowo-socyjolistyčno III Rajch, stalinowski Sojuš Socjalistyčnych Sowjeckich Republik lebo Chiny Mao Zedonga. Totalitarny systym řůndzyńo istńije do chwili uobecnyj we Koryji Půunocnyj.


text:
Štokawšćina
Stokawksa narěc jo dialektna kupka pódpołdnjowosłowjańskich rěcow.
Rozšyrjenje a narěcy[wobźěłaś]
Štokawska narěc wobstoj ze tśich głownych wariantow narěcow. Z ekawskich, ijekawskich a ikawskich. Z ekawsku štokawšćinu se powěda na pódzajtšu, wósebnje w Serbiskej. Z ijekawsku na pódwjacorje w Chorwatskej, w Bosniskej-Hercegowinskej, w Sandžaku a Carnogórskej. Ikawske w srjejźnej Dalamatiji a na pódwjacor wót rěkoma Bosna a Neretwa. Teke stej staroštokawske a nowoštokawske narěcy. Rozdźěl jo głownje w intonaciji.


text:
Fusbalplac
Fusbalplac (ze mjym. Fußballplatz) – szpilplac na kerym gro śe szpile we fusbalu. Fusbalplac je uotoczůny zicami do kibicůw i moge być tyż placym grańo inkszych szportůw (stadjůn wjelofůnkcyjny), abo impryz, kůncertůw.
Mjary[1][Sprowjej]
14 marca 2008 roku FIFA a IFAB postanowjili, iże mjary nowych szpilplacůw majům mjeć 68 m szyrzce na 105 m lang. Ńyskorzi mjary Torůw to 2,44 na 7,32 myjtrůw[2].
Przipisy
- ↑ Dopuszczalne mjary nowych fusbalplacůw na stan 15 moja 2013
- ↑ Wjadůmości uo raporće


text:
Religijo
Religijo to systym wjeřyń i praktyk, uokreślajůncy relacyjo jydnostki do růžńy pojmowanyj sfery sacrum, jyli śwjyntośći i sfery boskij. Mańifestuje śe uůna we wymjaře doktrynalnym (doktryna, wjara), we čynnośćach religijnych (np. kult), we sfeře spouečno-orgańizacyjnyj (wspůlnota religijno, np. Kośćou) i we sfeře duchowośći indywidualnyj (m.in. mistyka).
Relacyjo jydnostki do sacrům kůncyntruje śe wokůu počuća śwjyntośći - chyńći zbližyńo śe do sacrům, počuća lynku, čći abo dystansu wobec ńygo.


text:
Napoleůn Bůnaparte
Napoleůn Bůnaparte, fr.: Napoléon Bonaparte, it.: Napoleone Buonaparte, Napoleůn I, rodz. 15 śyrpńa 1769 we Ajaccio na Korsyce, um. 5 maja 1821 we Longwood na Wyspje Śwjyntyj Helyny) – pjyrszy kůnsul Francuskij Republiki 1799-1804, cysorz Francuzůw we lotach 1804-1814 a 1815, prezydynt (1802-1805) a krůl Italiji we lotach 1805-1814. Wkludźůł we 1804 do prawnygo systymu cywilny kodeks, kery przewidywoł mjyndzy inszymi cywilne śluby a rozwody. We tym samym roku koronowoł śe na cysorza Francuzůw, a 26 maja 1805 na krůla Italiji. Prowadźůł wojny we cołkij Ojropje, prziłůnczůł do Francyji Belgijo, Ńiderlandy, mjymjecke prowincyje nad Půłnocnym Morzym, a srogo tajla Italije, wroz ze Rzimym. Ńyskorzi losy wojnůw śe zwyrtły a 31 marca 1814 Paryż znod śe pdoe uokupacyjům. Bestůż 6 kwjetńa Napoleůn abdykowoł. Ńyskorzi zesłano go na wyspa Elba. Citnůł ś ńij 26 lutygo 1815, wrůćůł nazod do Francyje, a bez 100 dńůw wojowoł na nowo, aże do bitwy pod Waterloo, po keryj go internowano zaś a zesłano dali, aże na Wyspa Śwjyntyj Helyny. Żůł sam jeszcze bez 6 lot, po śmjyrći jygo ćoło przekludzůno do Paryża.


text:
Martin Haspelmath
Martin Haspelmath (* 2. februara 1963 w Hoya) jo nimski linguist.
Wopśimjeśe
Žywjenje[wobźěłaś]
Haspelmath jo studěrował 1983–1985 na Uniwersiće Wiena a 1985–1987 na Uniwersiśe Kölna indogermanistiku, powšyknu rěcywědu a slawistiku. 1988 sčiniše na University at Buffalo swój magistrowy eksamen w rěcywěźe, 1989 swój magistrowy eksamen w slawistiku na uniwersiśe Kölna. Pó wukrajnym lěśu na Lomonossow-uniwersiće w Moskwje jo źěłał 1990–1996 na lichotnej uniwersiśe Barlinja, źož 1993 jo promowěrował a 1996 teke habilitěrował.
Wót lěta 1998 jo Haspelmath na Max-Planck-instituśe za ewolucionarnu antropologiju w Lipsku pśistajony ale teke ako honorarowy profesor za rěcywědu na uniwersiśe Lipska cynity.
Slěźenje[wobźěłaś]
Slěźeńske śěžyšća Haspelmatha su syntaksowa teorija, morphologija, rěcny kontakt a rěcna změna ale teke rěcna typologija. Wažny projekt pód jogo wóźenju jo był wuźěłanje wót World Atlas of Language Structures (WALS), kótaryž bu 2005 publicěrował a něnto teke online jo pśistupny. Mimo togo jo Haspelmath Iniciator rěcywědneje online-encyklopedije Glottopedia.


text:
Geografijo
Geografijo (gr. ΓewYpaφίa, Yῆ geos – "źymja" i Ypάφw grapho – "pisza") – nauka uo zrůżńicowańu powjyrzchńi Źymji, a dźałalnośći i ajnfluśe ludźi na ja i na środowisko przirůdńicze. Za autůra mjana "geografijo" uznowo śe greckigo matymatyka, astrůnoma a filozofa - Eratostenesa s Cyreny.
Zorty geografji[Sprowjej]
Geografijo je naukům, kero mo dwa kerunki badań (tzw. dualism):
- Geografijo fizyczno - zajmuje śe bezma ino środowiskjym przirůdńiczym
- Geografijo społeczno-ekůnůmiczno - zajmuje śe wszelkům dźałalnośćům ludźi i strukturům żyća społycznygo a gůspůdarczygo


text:
Mark Twain
Mark Twain, po prowdźe Samuel Langhorne Clemens (ur. 30 listopada 1835 we uosadźe Florida, Monroe, stan Missouri, zm. 21 kwjetńa 1910 we Redding, stan Connecticut) – amerykański pisoř pochodzyńo škockigo, satyryk, hůmorysta, wolnůmulař. Wygetarjańin.
Mark Twain bůu jydnym s pjyršych wjelgich prozaikůw Stanůw Zjydnočůnych. Jygo charakterystyčny styl mjou dužy ajnflus na kštoutowańy śe stylu coukej literatury amerykańskij.
Wjynkšy rozgos přińosuo mu uopowjadańy The Celebrated Jumping Frog of Calaveras County (1865, Uo suownyj skačůncyj žabje s Calaveras).
W zwjůnzku s tym sukcesym we 1867 roku Twain zostou zaangažowany kej reporter i korespůndynt při grupje amerykańskych turystůw uodbywajůncych rajza do Ojropy na pokuadźe statku Mjasto Kwakrůw. Jygo udźou we wyprawje, kera uodwjydźiua ńymal wšyjstke nojwažńijše historyčńy mjejsca Starygo Kůntynyntu, spůnsorowany bůu bez cajtngi Alta California a New York Tribune. Twain uopisou podrůž we kśiůnžce Prostačkowje za grańicům (The Innocents Abroad, 1869), kera zyskoua dužy rozguos a stoua śe nojbardźij počytnům kśiůnžkům we Americe po Chaupje unkla Toma.
Nojbardźij znůnymi utworůma Twaina sům te, kere wešuy we skuod Eposu řyki Missisipi, napisane we uokreśe 1876-1882, a wjync Přigody Tomka Sawyera (The Adventures of Tom Sawyer, 1876) a Přigody Huckleberry Finna (The Adventures of Huckelberry Finn, 1884), kere šybko znolazuy śe we uůgůlnośwjatowym kanůńy literatury modźežowyj, a uodbjygajůnce uod ńich charakterym, autobjůgrafične Žyće na Missisipi. Twain realistyčńy předstawjo we tych dźeuach uobroz Ameriki drůgij pouowy XIX wjeku.
Dwa utwory - Krůlewič a fechtoř (The Prince and the Pauper, 1882) a Jankes na dwoře krůla Artura (A Connecticut Yankee In King Arthur's Court, 1889) – rozgrywajům śe we Angliji. Pjyršy to historyčno powjeść do modźežy, uo zamjańy růl bliźńačo podobnych chopcůw s přećiwstawnych bjygůnůw drabiny spouečnyj. Drůgo powjeść to satyra na zakořyńůne mity ojropejskij poezyji średńowječnyj a podwaliny ustroju spouečnygo krajůw zachodńij Ojropy.
Twain škryflou tyž - zwašča po 1897 roku - coroz wjyncyj mouych form, we kerych uostro krytykowou amerikańsko řečywistość. Wytykou Amerikonům raśizm, zapyndy imperjalistyčne, hipokryzyjo, wyśmjewou gupota patrjarchalnyj edukacyji, dezynwoltura dźynńikaři, skorůmpowańy wuadz. Stou śe wrynč autorym ńywygodnym, tym barźij, aže uostře jygo artykuůw i uopowjastek čynsto skerowane bůuo přećiw kůnkretnym uosobům. S tygo uostatńygo uokresu pochodzům satyry antymješčańske, take kej Čowjek, kery zdymoralizowou Hadleyburg (The Man Who Corrupted Hadleyburg, 1899) abo Tajymńičy přibyš (The Mysterious Stranger, 1916). W 1904 Twain zařućiu Teodorowi Rooseweltowi, aže wygrou wybory skutkym překupstwa.


text:
Jan Matejko
Jan Matejko (Jón Matejkò) - (ùrodzył sã 1838 rokù w Krakòwie - ùmarł 1893 rokù, Krakòwò), a béł pòlsczi malôrz. Òn sztôłcył sã m. jin. w Krakòwie. Widzałosc dało Matejce malowanié òbrazów z historie Pòlsczi. W jegò bògatim doróbkù są òbrôzë biôtków. Strzódë jegò òbrazów mòże nalezc wiele kòmpòzycëjów ò témie historiczny. Matejko twòrził wiele lat i miôł òb nen cząd wëstôwczi w rozmajitëch gardach m. jin. w gardze Berlëno.
Bùtnowé lënczi[edicëjô | edytuj kod]
- To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.


text:
Lilith
Lilith to je babski dymůn ze mezopotamskij mitologiji. Ńykej je brany za pjyrszo baba uod Adama. Lilith je spůmńano we Bibliji we Kśyndze Izajasza 34,14. Cołki mit uo Lilith jako babje Adama nojsampjyrw uopisuje anůńimowo kśůnżka ze Strzedńich Storoczůw, "Alfabet Ben-Sira". Podug ńi, Lilith uostała stworzůno do kupy ze Adamym, nale śe ś ńim powadźůła skiż tygo, co ńy przistała na podlygłość jymu. Ńyskorzi urodźůła Liliny (we islamje znůme jako dżiny). Adam błagoł Boga, coby mu sprowadźić Lilith nazod. Bůg posłoł za ńům trzi jańoły, Senoya, Sansenoya a Semangelof, kere pedźały Lilith, co bydům kożdy dźyń szlachtować co setne ze jeji bajtlůw, aże śe ńy wrůći nazod do raju. Lilith do Raju ńy wrůćůła a zeszła do pjekła, kaj uostała libstům uod nojwyższygo ze szatanůw. We strzedńich storoczach ńykere Żydy dowały bajtlom amulety ze mjanůma trzech jańołůw, coby jejich uchrůńić uod Lilith.


text:
-
by Goverdose, Maciek Haraf, Krzysztof Olak, Bartek Bojarczuk, Tomasz Zawistowski, Trisme Trs, Pawel Dabrowski, STRZYG ., Jakub Głowacki, Sebastian Gaczol, marko markowicz, Wacław Wysocki, Sebastian Skrobol, Kamil Sarnowski, Aleksandra Marchocka, Akuma101, Przemek Nawrocki, Jakub Polek, Rav31, Konrad Kirpluk, Dmitry Vtorushyn, Szczepan Barański, Lukasz Wrona, luiza kwiatkowska, Łukasz Nosek, Mateusz Witczak, Krzysztof Nowak, Tom Wysocki, Marcin Stryczek, Mateusz Sypien, Anna Taut, THEOSONE Adam Romuald Klodecki, Maciej Żelaznowski, Michal Tarka, Maciej Rakowski8479941
-
by Goverdose, Kacper Spala, OMASH ONE, Przemek Nawrocki, Lukasz Karolczak, Jakub Głowacki, Tomasz Guz, Lukasz Wrona, Trisme Trs, Aleksandra Marchocka, Sebastian Skrobol, Parabolic Playground, Zdunkiewicz, Michal Sycz, Krzysztof Nowak, Mateusz Kolek, Michal Tarka, Maciej Mizer, Estratura / Pawel Rebisz, Maciej Rakowski183026953
-
by Goverdose, Jakub Polek, Krzysztof Olak, Peter Nowacki, Wojciech Magierski, Parabolic Playground, Trisme Trs, Kamil Kotarba, Bartek Bojarczuk, Konrad Kirpluk, Łukasz Nosek, Mateusz Sypien, Przemek Nawrocki, Jakub Głowacki, Maciej Żelaznowski, Artur Szymczak, Marcin Przybys, Rafał Jagielski, Lukasz Wrona, Peter Tarka, Michal Sycz, Michal Tarka, Łukasz Samiec, Tomasz Guz, Tom Wysocki190425324
-
by Goverdose, STRZYG ., Aleksandra Marchocka, Jakub Głowacki, Krzysztof Olak, Przemek Nawrocki, Jakub Polek, Trisme Trs, Lukasz Wrona, Bartek Bojarczuk, Tomasz Guz, PWEE 3000, Sebastian Skrobol, Krzysztof Nowak, OMASH ONE, Pawel Dabrowski, marko markowicz, Dmitry Vtorushyn, Anna Taut, THEOSONE Adam Romuald Klodecki, Adam Hudyma, Estratura / Pawel Rebisz117429360
-
-
-
54804
-
1532369
-
1061930
-
89870
-
93923554
-
63671

seg_langs: unk szl_Latn unk szl_Latn unk szl_Latn unk szl_Latn unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk


text:
Czad
Czad, Republika Czadu (fr. République du Tchad, arab.  جمهوريّة تشاد [Jumhuriyat Tashad]) – państwo we strzodkowyj Africe. Granica mo uod půłnocy s Libijům, uod wschodu s Sudanym, uod połedńa s Strzodkowoafrikańskům Republikům, uod połedńowygo zachodu s Kamerůnym a Ńigeryjům a uod zachodu s Ńigrym. Jygo mjano pochodźi uod Jeźora Czad.
Půłnocno tajla kraju zajmuje Sahara, na połedńu idźe trefić sawanny. 3/4 ludnośći kero mo robota pracuje we bauerstwje. Rozpoznane, nale ńyeksploatawane sům surowce mineralne, krům wydobywanyj na pouedńu naftowyj ropy.


text:
Mjetelowy bóz
Mjetelowy bóz (Buddleja davidii; po němskim słowje Schmetterlingsflieder) je rostlina ze swójby trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae), znutřka roda lětnich bozow (Buddelja).
Wobsah
Wopis[wobdźěłać]
Mjetelowy bóz je kerk, kotryž docpěwa wysokosć wot 1 hač do 2 (4) m. W zymnych zymach drjewa často daloko wróćo mjerznje, zaso so pak počina zelenić.
Hałuzy su zrunane. Młode wurostki su kosmate a prućojte, pozdźišo tróšku jako wobłuk přewisuja.
Łopjena[wobdźěłać]
Přećiwostejne, stołpikate, eliptiske hač lancetojte, wótre łopjena su na hornim boku ćmowozelene, na delnim boku šěropjelsćojte abo běłopjelsćojte a maja słabje rězanu kromu. Wone docpěwaja dołhosć wot (6) 10 hač do 25 cm a šěrokosć wot 2 hač do 7 cm.
Kćenja[wobdźěłać]
Kćěje wot julija hač do awgusta (abo septembra). Wioletne, purpurowe abo běłe, štyriličbne kćenja docpěwaja dołhosć wot něhdźe 1 cm a steja w hustych, nakónčnych, wjace hač 30 cm dołhich, cylindriskich pakićach. Wonja po mjedźe. Króna je ćeńka rołka ze štyrikónčkowej, płonje rozšěrjenej wobkromu a docpěwa dołhosć wot 1 cm. Jeje kónčki su rozšěrjene a na zachodźe sylnje žołte.
Na nektar bohate kćenja předewšěm mjetele přiwabjeja.
Płody a symjenja[wobdźěłać]
Płody su brunojte kapsle, kotrež w septembrje dozrawja. Jedyn kerk móže na lěće wjacore miliony symjenjow wutwori.
Stejnišćo[wobdźěłać]
Rosće na pustych płoninach w městach, na železniskich nasypach, na kromach dróhow a na rěčnym šotrje. Potrjebuje za kołochowanje wotewrjene pódy.
Rozšěrjenje[wobdźěłać]
Pochadźa z Chinskeje a z Japanskeje. Ale nětko nimale jenož w mnoholičbnych zahrodnych sortach w Europje wustupuje.
Žórła[wobdźěłać]
- Bruno P. Kremer: Steinbachs Naturführer Bäume & Sträucher, ISBN 978-3-8001-5934-5, stronje 128-129 (něm.)
- Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 430 (něm.)


text:
Moskwa
Moskwa (rus. MockBa) jo nejwětše město a stolica Rusojskeje. Z něźi 10,5 milion wobydlarjami na 1.081 km² jo wóni na wobydlarjow nejbogatše město Europy. Moskwa jo kulturelne a ekonomiske srjejźišćo kraja. Pśez Moskwu běžy rěka Moskwa.
Stawizny[wobźěłaś]
Prědny raz jo se spomnjeła město w lěśe 1147. Mjaz 1328 a 1712 město jo była ruska stolica. Mjaz 1922 a 1991 Moskwa jo była głowne město Sowjetskego zwězka. Wót 1991 město jo stolica Rusojskeje. Wažny twarski pomnik w Moskwje jo sedło rusojskich carow a prezidentow Kreml.


text:
Chorzele Parish
Marriage Records 1831 - 1840
Chorzele Parish Marriage Records 1831 - 1840 Villages of Olszewka, Jednorozec, and Poscien contributed by Jim Tye Groom: Andrzej Bakula 35 yrs, Jednorozec, widower after Katarzyna Szczepanik, s. of Andrzej & Maryanna Date: 8 May 1836 Chorzele Bride: Katarzyna Szczepanik 20 yrs, Jednorozec, d. of Wojciech & Malgorzata Sopech Groom: Jozef Bakula 18 yrs, Jednorozec, s. of Piotr & Rozalia Pogorzelski Date: 18 July 1840 Chorzele Bride: Malgorzata Rosinski 23 yrs, Jednorozec, widow after Szymon Rosinski, who died 18th April of last year, d. of Mateusz Wilga & Rozalia Maka Groom: Pawel Bakula 24 yrs, Jednorozec, s. of Franciszek & Rozalia Pogorzelski Date: 19 February 1832 Chorzele Bride: Agata Pogorzelski 20 yrs, Jednorozec, d. of Antoni & Maryanna Kocenka Groom: Wojciech Bakula 20 yrs, Jednorozec, s. of Szymon & Teresa Cesarz Date: 31 January 1836 Chorzele Bride: Maryanna Bilek 20 yrs, Jednorozec, d. of Jan & Franciszka Bakula Groom: Wawrzyniec Baluch 33 yrs, Jednorozec, s. of Jan & Agata Duka Date: 18 February 1832 Chorzele Bride: Maryanna Kuta 38 yrs, Jednorozec, widow after Szymon who died 21 July 1824, d. of Jakob Berk & Helena Kuta from Parciaki Groom: Wawrzyniec Baluch 40 yrs, Jednorozec, widower after Maryanna Berk, who died 4 April 1839, s. of Jan & Agata duka Date: 7 July 1839 Chorzele Bride: Tekla Pazdrag 26 yrs, Jednorozec, d. of Szczepan & Maryanna Opalach Groom: Antoni Banul 20 yrs, Krukowo, s. of Jan & Anna Olexik Date: 22 February 1835 Chorzele Bride: Bogumila Sedrowski 24 yrs, Poscien, d. of Jozef & Maryanna Deptula Groom: Piotr Berk 23 yrs, Jednorozec, s. of Kazimierz & Katarzyna Pogorzelski Date: 5 February 1832 Chorzele Bride: Malgorzata Gwiazda 21 yrs, Jednorozec, d. of Bartlomiej & Anna Baluch Groom: Walenty Berk 21 yrs, Jednorozec, s. of Michal & Franciszka Bilek Date: 12 February 1832 Chorzele Bride: Elzbieta Pazdrag 23 yrs, Jednoroazec, d. of Szczepan & Maryanna Opalach Groom: Franciszek Boczkowski 19 yrs, Stegna, Parish of Krasnosielc, s. of Franciszek & Anastazya Bilek Date: 27 May 1838 Chorzele Bride: Maryanna Kardas 18 yrs, Jednorozec, d. of Wojciech & Ewa Laskowski Groom: Franciszek Bojarski 25 yrs, Poscien, s. of Fabian & Jadwiga Golas Date: 9 February 1840 Chorzele Bride: Barbara Kowalski 36 yrs, Poscien, widow after Grzegorz, who died 24 February last year, born in Laz, d. of Jan Grzyb & Aniela Bilek Groom: Marcin Bratek 19 yrs, Pogorzel, s. of Jan & Maryanna Ulatowski Date: 4 February 1835 Chorzele Bride: Maryanna Michalak 36 yrs, Budy Przysieki, widow after Piotr Michalak, who died 26 February 1834, d. of Jozef Sosnowski & Jadwiga Mratow Groom: Mateusz Chudzik 21 yrs, Olszewka, s. of Jan & Maryanna Kardas Date: 17 February 1833 Chorzele Bride: Katarzyna Grabowski 24 yrs, Olszewka, d. of Michal & Zofia Merchel Groom: Wojciech Danielski 45 yrs, Rachojka, widower after Rozalia Krzykowski, s. of Michal & Ewa Danielski Date: 19 November 1837 Chorzele Bride: Katarzyna Lork 29 yrs, Olszewka, d. of Michal & Agnieszka Mordwa Groom: Jan Deptula 53 yrs, Surowe, widower after Maryanna Zokewski, s. of Pawel & Anna Kuta Date: 19 May 1835 Chorzele Bride: Anna Kuta 40 yrs, Olszewka, widow after Mateusz Kuta, who died 27 May 1830, dd. of Wojciech Panus & Jadwiga Opalach Groom: Mateusz Deptula 38 yrs, Parciaki, Parish of Baranowo, widower after Lucya Prusik, s. of Andrzej & Agnes Kurzacz Date: 29 July 1832 Chorzele Bride: Malgorzata Danelski 21 yrs, Poscien, d. of Jakob & Katarzyna Nac Groom: Piotr Deptula 25 yrs, Jednorozec, s. of Maciej & Franciszka Sopech Date: 17 June 1832 Chorzele Bride: Katarzyna Bokewski 20 yrs, Jednorozec, d. of Franciszek & Anastazya Bilkow Groom: Jozef Duch 40 yrs, Furmanach, s. of Szymon & Katarzyna Popiolek Date: 29 July 1832 Chorzele Bride: Maryanna Mordwa 30 yrs, Poscien, d. of Franciszek & Agnes Wywigacz Groom: Kacper Dybienski 20 yrs, Jednorozec, s. of Stanislaw & Maryanna Gwiazda Date: 31 January 1836 Chorzele Bride: Katarzyna Sopech 16 yrs, Jednorozec, d. of Adam & Maryanna Danielski Groom: Adam Filipczak 37 yrs, Kraju Pruskim, s. of Jakob & Katarzyna Gala Date: 18 November 1832 Chorzele Bride: Franciszka Sedrowski 28 yrs, Olszewka, d. of Wojciech & Malgorzata Pogorzelski Groom: Jan Forman 20 yrs, Jednorozec, s. of Grzegorz & Katarzyna Burlinski Date:: 2 October 1831 Chorzele Bride: Malgorzata Nowotka 20 yrs, Jednorozec, d. of Jan & Maryanna Kryszczak Groom: Piotr Forman 24 yrs, Jednorozec, s. of Michal & Maryanna Maka Date: 5 August 1832 Chorzele Bride: Jozefa Opalach 16 yrs, Jednorozec, d. of Pawel & Maryanna Sidwa Groom: Stanislaw Fronczak 26 yrs, Jednorozec, s. of Mikolaj & Jadwiga Berk Date: 7 November 1840 Chorzele Bride: Malgorzata Grabowski 24 yrs, Jednorozec, d. of Jan & Teresa Kuta Groom: Jakob Gayka 34 yrs, Kraju Pruskim, s. of Andrzej & Anna Kakolis Date: 7 February 1836 Chorzele Bride: Maryanna Kuta 25 yrs, Olszewka, d. of Antoni & Magdalena Panus Groom: Marcin Golebiewski 19 yrs, Budki, s. of Walenty & Agnieszka Wysocki Date: 29 January 1837 Chorzele Bride: Elzbieta Kowalski 26 yrs, Poscien, widow after Jan Kowalski, who died 28 February 1836, d. of Kazimierz Galaska & Katarzyna Groom: Andrzej Grabowski 25 yrs, Olszewka, s. of Grzegorz & Barbara Opalach Date: 26 February 1832 Chorzele Bride: Klara Wiecek 25 yrs, Olszewka, d. of Antoni & Katarzyna Kuta Groom: Franciszek Grabowski 22 yrs, Jednorozec, s. of Jan & Teresa Kuta Date: 21 August 1831 Chorzele Bride: Katarzyna Deptula 18 yrs, Jednorozec, d. of Maciej & Franciszka Sopech Groom: Jakob Grabowski 42 yrs, Olszewka, widower after Katarzyna Wywigacz, s. of Wojciech & Katarzyna Prusik Date: 17 January 1836 Chorzele Bride: Maryanna Mordwa 26 yrs, Olszewka, d. of Jakob & Katarzyna Kuta Groom: Kacper Grabowski 27 yrs, Olszewka, s. of Michal & Zofia Merchel Date: 10 February 1834 Chorzele Bride: Ewa Krajewski 25 yrs, Rzodkiewnica, d. of Mateusz & Rozalia Banul Groom: Kazimierz Grabowski 24 yrs, Olszewka, s. of Piotr & Malgorzata Prusik Date: 21 June 1835 Chorzele Bride: Malgorzata Sedrowski 21 yrs, Olszewka, d. of Bartlomiej & Agnieszka Opalach Groom: Kacper Grayb 31 yrs, Poscien, s. of Antoni & Maryanna Kardas Date: 27 January 1839 Chorzele Bride: Bogumila Sedrowski 22 yrs, Poscien, d. of Michal & Maryanna Rykowski Groom: Bartlomiej Gwiazda 50 yrs, Jednorozec, widower after Franciszka Kuta, s. of Andrzej & Katarzyna Date: 5 February 1837 Chorzele Bride: Zofia Matwicki 40 yrs, Jednorozec, widow after Piotr, who died 3 November 1832, d. of Wojciech & Maryanna Gwiazda Groom: Piotr Gwiazda 23 yrs, Jednorozec, s. of Maciej & Katarzyna Pogorzelski Date: 22 February 1835 Chorzele Bride: Katarzyna Przybytek 26 yrs, Jednorozec, d. of Szymon & Apolonia Stefaniak Groom: Jozef Karas 33 yrs, Malowidz, widower after Ewa Golas, s. of Franciszek & Dorota Krul Date: 3 June 1838 Chorzele Bride: Maryanna Sedrowski 23 yrs, Poscien, d. of Andrzej & Katarzyna Deptula Groom: Tadeusz Karas 20 yrs, Malowidz, s. of Franciszek & Dorota Kruk Date: 24 November 1839 Chorzele Bride: Ewa Koslawiak 23 yrs, Poscien, d. of Piotr & Antonina Sedrowski Groom: Antoni Kardas 25 yrs, Pruskoleka, s. of Andrzej & Franciszka Grzyb Date: 13 November 1831 Chorzele Bride: Anna Kuta 23 yrs, Olszewka, d. of Kacper & Julianna Szczepaniak Groom: Pawel Kardas 46 yrs, Jednorozec, s. of Piotr & Malgorzata Nowotka Date: 19 July 1832 Chorzele Bride: Agnes Podym 19 yrs, Jednorozsec, d. of Wojciech & Zofia Kuta Groom: Szymon Kiliman 26 yrs, Olszewka, s. of Wawrzyniec & Franciszka Nac Date: 1 March 1840 Chorzele Bride: Malgorzata Sleszenski 24 yrs, Bandysie, d. of Grzegorz & Maryanna Swider Groom: Mateusz Kocenka 23 yrs, Zelazna, s. of Wojciech & Zofia Prusik Date: 20 November 1831 Chorzele Bride: Katarzyna Bakula 19 yrs, Jednorozec, d. of Franciszek & Rozalia Pogorzelski Groom: Walenty Kocenka 19 yrs, Olszewka, s. of Antoni & Katarzyna Wrobel Date: 24 November 1839 Chorzele Bride: Katarzyna Gut 18 yrs, Olszewka, d. of Franciszek & Franciszka Prusik Groom: Wojciech Kowalczyk 24 yrs, Village of Roziecka, Parish of Krasnosielc, s. of Joachym & Ewa Obrebski Date: 28 May 1838 Chorzele Bride: Jozefa Sopelowski 27 yrs, Jednorozec, widow after Gabryel, who died 13 July 1837, d. of Jozef Pacnkiewicz & Maryanna Groom: Wojciech Kowalski 29 yrs, Poscien, s. of Jan & Maryanna Kuta Date: 10 February 1836 Chorzele Bride: Katarzyna Rykowski 22 yrs, Poscien, d. of Jan & Maryanna Grzyb Groom: Walenty Koziatek 21 yrs, Wola Bledowska, Parish of Baranowo, s. of Jan & Franciszka Kocenka Date: 17 February 1833 Chorzele Bride: Katarzyna Polomek 16 yrs, Olszewka, d. of Franciszek & Franciszka Waskiewicz Groom: Antoni Krajewski 20 yrs, Romanach Jankach, lives in the Village of Grabowie, s. of Mikolaj & Anna Kowalski Date: 15 October 1834 Chorzele Bride: Tekla Zuchowidz 19 yrs, Olszewka, d. of Walenty & Rozalia Szczykiewski Groom: Jan Krawczyk 55 yrs, Jednorozec, widower after Katarzyna Satkowski, s. of Jakub & Maryanna Date: 21 November 1835 Chorzele Bride: Teresa Nowotka 41 yrs, Village of Debinach, widow after Andrzej, who died 12 September 1828, d. of Tomasz & Maryanna Kunkowski Groom: Marcin Krol 25 yrs, Jednorozec, s. of Franciszek & Katarzyna Date: 5 February 1837 Chorzele Bride: Agata Sobieraj 22 yrs, Jednorozec, d. of Jan & Apolonia Gwiazda Groom: Antoni Krolak 38 yrs, Jednorozec, widower after Maryanna Duda, s. of Franciszek & Katarzyna Duda Date: 10 February 1833 Chorzele Bride: Maryanna Szczepanik 26 yrs, Jednorozec, d. of Wojciech & Malgorzata Groom: Stanislaw Krolak 22 yrs, Budziska, s. of Jozef & Ewa Milewski Date: 8 September 1832 Chorzele Bride: Agata Szczepanski 21 yrs, Jednorozec, d. of Wojciech & Agnes Maka Groom: Jan Krul 29 yrs, Jednorozec, widower after Wiktorya Bakula, s. of Franciszek & Katarzyna Duda Date: 26 November 1834 Chorzele Bride: Ewa Kardas 40 yrs, Chudek, widow after Wojciech Kardas, who died on 24 January 1833, d. of Michal Laskowski & Jadwiga Groom: Antoni Krolikowski 34 yrs, Parish of Krzynowloga Mala, s. of Pawel & Maryanna Date: 2 February 1834 Chorzele Bride: Katarzyna Bakula 23 yrs, Jednorozec, d. of Tomasz & Agata Majewski Groom: Walenty Kuligowski 19 yrs, Village of Butryn, s. of Jan & Karolina Majer Date: 14 October 1838 Chorzele Bride: Anna Piotrak 18 yrs, Jednorozec, d. of Balcer & Elzbieta Sobieraj Groom: Adam Kuta 21 yrs, Jednorozec, s. of Jakob & Ewa Duda Date: 9 February 1840 Chorzele Bride: Katarzyna Sobieraj 20 yrs, Jednorozec, d. of Wojciech & Anna Matwicki Groom: Antoni Kuta 20 yrs, Olszewka, s. of Mateusz & Anna Panus Date: 30 October 1831 Chorzele Bride: Ewa Prusik 17 yrs, Olslzewka, d. of Kazimierz & Franciszka Krol Groom: Antoni Kuta 30 yrs, Olszewka, s. of Antoni & Magdalena Panus Date: 3 February 1833 Chorzele Bride: Katarzyna Prusik 24 yrs, Olszewka, d. of Stanislaw & Jadwiga Wrobel Groom: Andrzej Kuta 20 yrs, Olszewka, s. of Kacper & Julianna Szczepankow Date: 10 February 1833 Chorzele Bride: Elzbieta Wywigacz 21 yrs, d. of Pawel & Maryanna Lukasiak: Groom: Jan Kuta 18 yrs, Jednorozec, s. of Franciszek & Katarzyna Sobieraj Date: 25 November 1832 Chorzele Bride: Anastazya Sedrowski 30 yrs, Jednorozec, widow after Maciej, d. of Wawrzyniec Wilga and Maryanna Kurzacz. Groom: Jan Kuta 44 yrs, Olszewka, widower after Katarzyna Grabowski, s. of Mateusz and Elzbieta Sedrowski Date: 29 July 1838 Chorzele Bride: Katarzyna Obrebski 22 yrs, Olszewka, d. of Jozef & Agata Prusik Groom: Piotr Kuta 27 yrs, Jednorozec, s. of Szymon & Zofia Kocenka Date: 5 February 1832 Chorzele Bride: Katarzyna Nowotka 19 yrs, Jednorozec, d. of Antoni & Barbara Kuta Groom: Walenty Kuta 25 yrs, Poscien, s. of Piotr Pawel & Teresa Opalach Date: 26 November 1837 Chorzele Bride: Apolonia Suchowiecki 20 yrs, Poscien, d. of Wojciech & Katarzyna Sedrowski Groom: Walenty Kuta 21 yrs, Jednorozec, s. of Szymon & Maryanna Jentosiak Date: 30 June 1839 Chorzele Bride: Agata Piotrak 23 yrs, Jednorozec, d. of Antoni & Anna Sobieraj Groom: Wawrzyniec Kuta 25 yrs, Olszewka, s. of Walenty & Maryanna Sedrowski Date: 7 February 1836 Chorzele Bride: Anna Grabowski 21 yrs, Olszewka, d. of Grzegorz & Barbara Opalach Groom: Wojciech Kuta 20 yrs, Jednorozec, s. of Franciszek & Katarzyna Sobieraj Date: 26 February 1832 Chorzele Bride: Maryanna Pogorzelski 19 yrs, Jednorozec, d. of Hilary & Katarzyna Gwiazda Groom: Wojciech Kuta 22 yrs, Jednorozec, s. of Franciszek & Katarzyna Sobieraj Date: 20 July 1834 Chorzele Bride: Maryanna Opalach 17 yrs, Jednorozec, d. of Franciszek & Tekla Kardas Groom: Maciej Lega 22 yrs, Poscien, s. of Adam & Maryanna Leyk Date: 29 January 1837 Chorzele Bride: Katarzyna Kossakowski 20 yrs, Poscien, d. of Piotr & Ewa Dioryczen Groom: Tomasz Majewski 23 yrs, Olszewka, s. of Pawel & Malgorzata Pogorzelski Date: 9 February 1840 Chorzele Bride: Ewa Obrebski 20 yrs, Olszewka, d. of Jozef & Agata Prusik Groom: Walenty Maluchnik 23 yrs, Rzodkiewnica, s. of Franciszek & Maryanna Krajewski Date: 10 February 1833 Chorzele Bride: Franciszka Sobieraj 19 yrs, Jednorozec, d. of Mikolaj & Katarzyna Sasin Groom: Jan Marcinowski 23 yrs, Jednorozec, s. of Piotr & Maryanna Przetak Date: 15 October 1837 Chorzele Bride: Franciszka Sztyna 18 yrs, d. of Marcin & Agnieszka Kardas Groom: Blazej Merchel 23 yrs, Zelazna, s. of Antoni & Maryanna Jurczak Date: 23 May 1834 Chorzele Bride: Ewa Czwartek 25 yrs, Poscien, widow after Jakob Czwartek, who died 6 July 1833; d. of Michal Sedrowski & Maryanna Rykowski Groom: Jan Merchel 19 yrs, Zelazna, s. of Szczepan & Agnieszka Krajewski Date: 24 June 1836 Chorzele Bride: Katarzyna Suchowiecki 27 yrs, Poscien, d. of Wojciech & Katarzyna Sedrowski Groom: Szczepan Michalak 19 yrs, Budy Przysieki, s. of Piotr & Maryanna Sosnewski Date: 15 February 1835 Chorzele Bride: Malgorzata Kuta 19 yrs, Jednorozec, d. of Jakob & Ewa Duda Groom: Stanislaw Mierejewski 19 yrs, Polon, s. of Szymon & Maryanna Kuta Date: 9 February 1840 Chorzele Bride: Maryanna Rykowski 22 yrs, Poscien, d. of Kazimierz & Katarzyna Matwicki Groom: Wojciech Mlynarski 22 yrs, Olszewka, s. of Gottlib & Anna Gaykowski Date: 20 November 1836 Chorzele Bride: Kunegunda Kuta 40 yrs, Olszewka, widow after Kacper, who died 20 November 1833, d. of Andrzej Bakula & Maryanna Gwiazda Groom: Antoni Mordwa 36 yrs, Jasovdnach, s. of Jozef & Teresa Date: 11 June 1832 Chorzele Bride: Maryanna Sidwa 19 yrs, Jednorozec, d. of Walenty & Magdalena Bielkiem Groom: Antoni Mordwa 19 yrs, Olszewka, s. of Jakob & Katarzyna Kuta Date: 13 November 1836 Chorzele Bride: Zofia Wywigacz 22 yrs, Olszewka, Sebastyan & Maryanna Wiecek Groom: Franciszek Mordwa 19 yrs, Jednorozec, s. of Wojciech & Magdalena Grabowski Date: 16 May 1837 Chorzele Bride: Elzbieta Michalak 16 yrs, Jednorozec, d. of Piotr & Maryanna Sosnowski Groom: Walenty Mydlak (Mydlo) 19 yrs, lives in Ramiona, born in Orzolek, s. of Wawrzyniec & Katarzyna Dziekonski Date: 14 August 1836 Chorzele Bride: Maryanna Dabrowski 18 yrs, Poscien, d. of Marcin & Anna Koslawiak Groom: Michal Nac 27 yrs, Olszewka, s. of Franciszek & Agnieszka Lada Date: 4 February 1838 Chorzele Bride: Ewa Rafal 40 yrs, Malowidz, widow after Piotr, who died 10 June 1836, d. of Jozef Opalach & Anna Kulpan Groom: Augustyn Obrebski 22 yrs, Poscien, s. of Jakob & Ewa Sedrowski Date: 10 February 1839 Chorzele Bride: Malgorzata Dabrowski 18 yrs, Poscien, d. of Marcin & Anna Koslawiak Groom: Jan Obrebski 49 yrs, Olszewka, widower after Maryanna Opalach, s. of Jan & Anna Olber Date: 10 May 1834 Chorzele Bride: Malgorzata Pogorzelski 38 yrs, Jednorozec, d. of Hilary & Maryanna Nowotka Groom: Mateusz Obrebski 24 yrs, Olszewka, s. of Tomasz & Maryanna Mordwa Date: 11 February 1838 Chorzele Bride: Katarzyna Polomski 16 yrs, Olszewka, d. of Marcin & Jozefa Kuta Groom: Wawrzyniec Obrebski 21 yrs, Olszewka, s. of Tomasz & Maryanna Mordwa Date: 10 February 1839 Chorzele Bride: Zofia Kuta 16 yrs, Olszewka, d. of Jozef & Agnieszka Lork Groom: Andrzej Olender 22 yrs, Zawady, s. of Grzegorz & Apolonia Faderewski Date: 29 January 1837 Chorzele Bride: Katarzyna Sedrowski 21 yrs, Poscien, d. of Jozef & Maryanna Deptula Groom: Pawel Olexik 38 yrs, Krukowo, widower after Maryanna Topa, s. of Pawel & Katarzyna Gut Date: 24 January 1836 Chorzele Bride: Agnieszka Gwiazda 26 yrs, Poscien, d. of Jan & Zofia Grzyb Groom: Alojzy Opalach 32 yrs, Malowidz, widower after Urszula Kulpan, s. of Jan & Rozalia Parciak Date: 7 February 1836 Chorzele Bride: Katarzyna Krajewski 20 yrs, Jednorozec, d. of Dominik & Cecylia Sobieraj Groom: Antoni Opalach 40 yrs, Olszewka, widower after Katarzyna Kardas, s. of Bartlomiej & Maryanna Merchel Date: 17 January 1836 Chorzele Bride: Katarzyna Kuta 24 yrs, Olszewka, d. of Wojciech & Agnieszka Sedrowski Groom: Jakob Opalach 24 yrs, Olszewka, s. of Tomasz & Maryanna Berk Date: 7 July 1839 Chorzele Bride: Agnieszka Grabowski 21 yrs, Olszewka, d. of Piotr & Malgorzata Prusik Groom: Kazimierz Opalach 35 yrs, Olszewka, s. of Tomasz & Maryanna Sedrowski Date: 8 February 1835 Chorzele Bride: Rozalia Pogorzelski 23 yrs, Olszewka, d. of Stanislaw & Elzbieta Sedrowski Groom: Kazimierz Opalach 40 yrs, Olszewka, widower after Rozalia Pogorzelski, who Died 16 May of this year, s. of Tomasz & Maryanna Sedrowski Date: 28 June 1840 Chorzele Bride: Malgorzata Krol 23 yrs, Jednorozec, d. of Franciszka Groom: Piotr Opalach 40 yrs, Olszewka, widower after Anna Wywigacz, who died 11 January of this year, s. of Jozef & Rozalia Prusik Date: 1 March 1840 Chorzele Bride: Zofia Prusik 22 yrs, Olszewka, d. of Stanislaw & Jadwiga Wrobel Groom: Roch Opalach 38 yrs, Olszewka, s. of Wojciech & Malgorzata Wywigacz Date: 27 September 1834 Chorzele Bride: Barbara Kiciowna 43 yrs, Jednorozec, d. of Tomasz & Agata Piotrak Groom: Adam Orzol 21 yrs, Jednorozec, s. of Jakob & Malgorzata Szczepanik Date: 25 February 1840 Chorzele Bride: Maryanna Stefaniak 20 yrs, Jednorozec, d. of Szczepan & Katarzyna Groom: Franciszek Orzol 36 yrs, Kucieje, Parish of Baranowo, widower after Magdalena Dabrowski, who died 11 June 1836, s. of Jan & Magdalena Symolon Date: 9 February 1840 Chorzele Bride: Anna Olexik 19 yrs, Krukowo, d. of Pawel & Maryanna Topa Groom: Stanislaw Orzol 35 yrs, Village of Stegna, Parish of Krasnosieielc, widower after Franciszka Wyszkowski, s. of Wojciech & Ewa Pogorzelski Date: 15 February 1835 Chorzele Bride: Tekla Gwiazda 21 yrs, Jednorozec, d. of Bartlomiej & Katarzyna Kuta Groom: Jozef Pac 38 yrs, Pelty, s. of Jozef & Krystyna Date: 24 November 1839 Chorzele Bride: Rozalia Krawczyk 35 yrs, Jednorozec, d. of Mikolaj & Anna Gaska Groom: Jan Panus 23 yrs, Olszewka, s. of Sylwester & Elzbieta Stefaniak Date: 28 June 1840 Chorzele Bride: Ewa Grabowski 18 yrs, Olszewka, d. of Marcin & Malgorzata Sedrowski Groom: Jakob Parciak 22 yrs, From Parciaki, Parish of Baranowo, s. of Jan & Maryanna Baczek Date: 16 October 1831 Chorzele Bride: Ewa Zabka 18 yrs, Poscien, d. of Pawel & Elzbieta Zasczak Groom: Adam Pazdrag 23 yrs, Jednorozec, s. of Szczepan & Maryanna Opalach Date: 3 February 1839 Chorzele Bride: Agata Grabowski 19 yrs, Jednorozec, d. of Tomasz & Maryanna Sobieraj Groom: Jan Piorkowski 26 yrs, Poscien, s. of Wojciech & Maryanna Grzyb Date: 1 February 1839 Chorzele Bride: Rozalia Olbrowna 19 yrs, Laz, d. of Marcin Olbra & Teresa Ciesla Groom: Franciszek Piotrak 23 yrs, Jednorozec, s. of Antoni & Maryanna Sobieraj Date: 10 February 1833 Chorzele Bride: Katarzyna Berk 20 yrs, Jednorozec, d. of Michal & Franciszka Bakula Groom: Pawel Piotrak 19 yrs, Jednorozec, s. of Antoni & Teresa Kaminski Date: 16 August 1836 Chorzele Bride: Katarzyna Pogorzelski 35 yrs, Jednorozec, widow after Michal, who died 19 August 1835, d. of Jakob Kardas & Franciszka Bakula Groom: Piotr Piotrak 25 yrs, Jednorozec, s. of Andrzej & Anna Berk Date: 18 February 1838 Chorzele Bride: Tekla Kardas 22 yrs, Jednorozec, d. of Pawel & Katarzyna Maka Groom: Szczepan Piotrak 20 yrs, Jednorozec, s. of Antoni & Teresa Kuczenski Date: 1 March 1835 Chorzele Bride: Ewa Brzoski 17 yrs, Jednorozec, d. of Piotr & Rozalia Pogorzelski Groom: Jan Pliska 19 yrs, Zawady, s. of Franciszek & Katarzyna Mankus Date: 5 February 1837 Chorzele Bride: Katarzyna Nac 18 yrs, Poscien, d. of Jozef & Agnieszka Zygmunt Groom: Bartlomiej Podym 38 yrs, Jednorozec, widower after Franciszka Bakula, s. of Jakob & Jadwiga Date: 23 November 1831 Chorzele Bride: Magdalena Krawczyk 20 yrs, Jednorozec, d. of Mikolaj & Anna Gaska Groom: Kazimierz Pogorzelski 35 yrs, Jednorozec, s. of Wojciech & Katarzyna Baluch Date: 4 March 1832 Chorzele Bride: Maryanna Pogorzelski 26 yrs, Jednorozec, d. of Franciszek & Anna Kowalczyk Groom: Maciej Pogorzelski 18 yrs, Jednorozec, s. of Hilary & Katarzyna Gwiazda Date: 24 October 1839 Chorzele Bride: Malgorzata Tyrlikowski 31 yrs, Jednorozec, d. of Stanislaw & Maryanna Szczepanik Groom: Wojciech Pogorzelski 32 yrs, Jednorozec, s. of Hilary & Maryanna Nowotka Date: 18 November 1832 Chorzele Bride: Katarzyna Piotrak 19 yrs, Jednorozec, d. of Antoni & Anna Sobieraj Groom: Wojciech Pogorzelski 44 yrs, Jednorozec, widower after Malgorzata Matwicki, s. of Adam & Rozalia Bakula Date: 17 May 1835 Chorzele Bride: Malgorzata Piotrak 24 yrs, Jednorozec, d. of Jozef & Antonina Baluch Groom: Jakob Prusik 24 yrs, Malowidz, s. of Jan & Franciszka Wrobel Date: 10 February 1839 Chorzele Bride: Maryanna Krol 27 yrs, Olszewka, d. of Kazimierz & Maryanna Wiecek Groom: Jan Prusik 19 yrs, Zelazna, s. of Bartlomiej & Malgorzata Kocenka Date: 9 June 1840 Chorzele Bride: Maryanna Rykowski 24 yrs, Poscien, d. of Jan & Maryanna Grzyb Groom: Marcin Prusik 25 yrs, Olszewka, s. of Stanislaw & Jadwiga Wrobel Date: 22 November 1840 Chorzele Bride: Elzbieta Prusik 20 yrs, Olszewka, d. of Pawel & Katarzyna Kossakowski Groom: Mateusz Prusik 23 yrs, Olszewka, s. of Stanislaw & Jadwiga Wrobel Date: 27 September 1835 Chorzele Bride: Maryanna Panus 24 yrs, Olszewka, d. of Sylwester & Elzbieta Sobieraj Groom: Wawrzyniec Prusik 25 yrs, Olszewka, s. of Kazimierz & Franciszka Krul Date: 3 February 1833 Chorzele Bride: Jadwiga Wiecek 19 yrs, Olszewka, d. of Stanislaw & Maryanna Wrobel Groom: Wojciech Prusik 26 yrs, Olszewka, s. of Michal & Malgorzata Parciak Date: 18 September 1831 Chorzele Bride: Anna Opalach 20 yrs, Olszewka, d. of Tomasz & Maryanna Banka Groom: Franciszek Przybylek 20 yrs, Jednorozec, s. of Kacper & Malgorzata Jaworowski Date: 31 January 1836 Chorzele Bride: Jozefa Pogorzelski 19 yrs, Jednorozec, d. of Franciszek & Anna Kowalczyk Groom: Stanislaw Przybytek 29 yrs, Jednorozec, s. of Franciszek & Maryanna Olk Date: 28 November 1840 Chorzele Bride: Maryanna Orzol 35 yrs, Jednorozec, widow after Andrzej, who died 2 January 1838, d. of Maciej Pogorzelski & Franciszka Baluch Groom: Szymon Rosinski 20 yrs, Jednorozec, s. of Jakob & Agata Piotrak Date: 14 February 1836 Chorzele Bride: Malgorzata Wilga 16 yrs, Jednorozec, d. of Mateusz & Rozalia Maka Groom: Jan Rykowski 50 yrs, Olszewka, s. of Jakob & Lucya Szczepankow Date: 15 July 1831 Chorzele Bride: Anna Wywigacz 33 yrs, Malowidz, widow after Sebastyan who died 2 March 1830 in Malowidz, d. of Jakob & Jadwiga Banka Groom: Pawel Rykowski 26 yrs, Poscien, s. of Kazimierz & Katarzyna Matwicki Date: 23 August 1840 Chorzele Bride: Agata Kuta 29 yrs, Poscien, d. of Kacper & Julianna Szczepanik Groom: Szymon Rykowski 29 yrs, Poscien, s. of Maciej & Agata Sedrowski Date: 28 August 1831 Chorzele Bride: Jozefa Deptula 23 yrs, Jednorozec, d. of Stanislaw & Maryanna Berk Groom: Franciszek Sedrowski 28 yrs, Olszewka, s. of Tomasz & Elzbieta Wrobel Date: 25 February 1838 Chorzele Bride: Julianna Opalach 20 yrs, Olszewka, d. of Tomasz & Maryanna Banka Groom: Ludwik Sedrowski 37 yrs, Olszewka, s. of Tomasz & Elzbieta Wrobel Date: 22 February 1835 Chorzele Bride: Maryanna Kuta 26 yrs, Olszewka, d. of Walenty & Maryanna Sedrowski Groom: Pawel Sedrowski 24 yrs, Poscien, s. of Tomasz & Elzbieta Wrobel Date: 16 November 1839 Chorzele Bride: Maryanna Mydlo 21 yrs, Poscien, widow after Walenty Mydlo, who died 8 January, d. of Marcin Dabrowski & Anna Koslawiak Groom: Wojciech Sedrowski 20 yrs, Olszewka, s. of Bartlomiej & Agnieszka Opalach Date: 8 November 1840 Chorzele Bride: Katarzyna Obrebski 19 yrs, Olszewka, d. of Tomasz & Maryanna Mordwa Groom: Wojciech Sedrowski 19 yrs, Jednorozec, s. of Szymon & Maryanna Bilek Date: 21 November 1840 Chorzele Bride: Maryanna Berk 20 yrs, Jednorozec, d. of Pawel & Malgorzata Pogorzelski Groom: Jan Sepeloski 20 yrs, Jednorozec, s. of Gabryel & Franciszka Berk Date: 12 November 1837 chorzele Bride: Maryanna Grabowski 26 yrs, Jednorozec, d. of Jan & Teresa Kuta Groom: Kacper Sidwa 19 yrs, Jednorozec, s. of Walenty & Magdalena Bilek Date: 5 February 1837 Chorzele Bride: Agata Pogorzelski 18 yrs, Jednorozec, d. of Jozef & Maryanna Kardas Groom: Wojciech Sikora 41 yrs, Poscien, s. of Jakob & Rozalia Grabowski Date: 15 June 1839 Chorzele Bride: Ewa Grzyb 24 yrs, Poscien, d. of Antoni & Maryanna Suchowiecki Groom: Andrzej Slaga 26 yrs, Pruskoleka, s. of Marcin & Agata Grabowski Date: 29 July 1832 Chorzele Bride: Rozalia Grzybowski 33 yrs, Malowidz, widow after Antoni Grzybowski who died 10 November 1846, d. of Andrzej Karas & Elzbieta Prusik Groom: Tomasz Slaga 38 yrs, Pruskoleka, widower after Maryanna Cesarz, s. of Marcin & Agata Date: 18 September 1836 Chorzele Bride: Zofia Gut 24 yrs, Olszewka, d. of Franciszek & Aniela Ciepka Groom: Antoni Sobieraj 19 yrs, Jednorozec, s. of Szymon & Maryanna Bilek Date: 21 November 1835 Chorzele Bride: Maryanna Krajewski 16 yrs, Jednorozec, d. of Tomasz & Jadwiga Sopech Groom: Franciszek Sobieraj 23 yrs, Jednorozec, s. of Wojciech & Anna Matwicki Date: 18 February 1838 Chorzele Bride: Jozefa Forman 22 yrs, Jednorozec, widow after Piotr, who died 17 December 1836, d. of Pawel Opalach & Maryanna Sidwa Groom: Jozef Sobieraj 24 yrs, Jednorozec, s. of Szymon & Katarzyna Piotrak Date: 2 February 1834 Chorzele Bride: Ewa Forman 19 yrs, Jednorozec, d. of Michal & Maryanna Maka Groom: Piotr Sobieraj 36 yrs, Jednorozec, s. of Wincenty & Katarzyna Date: 19 February 1832 Chorzele Bride: Agata Sopech 21 yrs, Jednorozec, d. of Adam & Maryanna Daniel Groom: Mateusz Sopech 74 yrs, Jednorozec, widower after Katarzyna Nowotka, s. of Jakob & Zofia Malon Date: 19 May 1834 Chorzele Bride: Katarzyna Pogorzelski 23 yrs, Jednorozec, d. of Hilary & Katarzyna Gwiazda Groom: Tomasz Sopech 19 yrs, Olszewka, s. of Adam & Maryanna Danielski Date: 2 February 1834 Chorzele Bride: Klara Kuta 21 yrs, Olszewka, d. of Antoni & Magdalena Panus Groom: Szymon Stefaniak 20 yrs, Jednorozec, s. of Wawrzyniec & Anna Boduch Date: 31 May 1834 Chorzele Bride: Franciszka Sobieraj 24 yrs, Jednorozec, d. of Wincenty & Katarzyna Wilga Groom: Andrzej Switkowski 20 yrs, Chodkowie, s. of Antoni & Malgorzata Date: 26 October 1834 Chorzele Bride: Ewa Olender 21 yrs, Jednorozec, d. of Katarzyna Olender Groom: Pawel Szlaga 21 yrs, Jednorozec, s. of Antoni & Katarzyna Przybytek Date: 11 January 1840 Chorzele Bride: Maryanna Dabrowski 34 yrs, Jednorozec, widow after Wojciech, who died 17 February 1840, d. of Marcin Mordwa & Apolonia Groom: Gabryel Szymaniak 30 yrs, Budki, s. of Wojciech & Katarzyna Date: 10 February 1834 Chorzele Bride: Maryanna Matwicki 24 yrs, Jednorozec, d. of Michal & Maryanna Kardas Groom: Rafal Adam Topa 19 yrs, Krukowo, s. of Ignacy & Maryanna Przybytek Date: 10 February 1833 Chorzele Bride: Maryanna Kowalski 24 yrs, Poscien, d. of Jan & Maryanna Kuta Groom: Alojzy Wiecek 31 yrs, Olszewka, s. of Antoni & Katarzyna Kuta Date: 17 February 1833 Chorzele Bride: Zofia Gaska 21 yrs, Olszewka, d. of Jan & Anna Obrebski Groom: Antoni Wiecek 43 yrs, Malowidz, widower after Jozefa Piendyk, s. of Stanislaw & Katarzyna Date: 20 January 1839 Chorzele Bride: Maryanna Kuta 30 yrs, Olszewka, d. of Wojciech & Agnieszka Sedrowski Groom: Jan Wiecek 25 yrs, Rachojka, s. of Tomasz & Anna Mierzejewski Date: 17 January 1831 Chorzele Bride: Maryanna Gwiazda 23 yrs, Jednorozec, d. of Bartlomiej & Anna Gwiazda Groom: Jan Wiecek 30 yrs, Rachojka, widower after Maryanna Gwiazda, s. of Tomasz & Anna Mierzejewski Date: 21 June 1835 Chorzele Bride: Anna Kossakowski 21 yrs, Olszewka, d. of Katarzyna Kossakowski Groom: Maciej Wiecek 31 yrs, Olszewka, s. of Antoni & Katarzyna Kuta Date: 14 August 1836 Chorzele Bride: Katarzyna Gaska 19 yrs, Olszewka, d. of Jan & Anna Obrebski Groom: Szczepan Wiecek 24 yrs, Olszewka, s. of Stanislaw & Maryanna Wrobel Date: 19 February 1832 Chorzele Bride: Katarzyna Opalach 20 yrs, Olszewka, d. of Mateusz & Magdalena Grabowsk Groom: Walenty Wiecek 22 yrs, Budziska, s. of Maciej & Anna Kulas Date: 31 January 1836 Chorzele Bride: Maryanna Berk 16 yrs, Jednorozec, d. of Michal & Malgorzata Pogorzelski Groom: Kazimierz Wieckowski 41 yrs, Poscien, s. of Piotr & Maryanna Pogorzelski Date: 1 March 1835 Chorzele Bride: Lucya Legi 23 yrs, Poscien, d. of Adam & Maryanna Parciak Groom: Adam Wilga 19 yrs, Jednorozec, s. of Walenty & Jadwiga Cesarz Date: 23 September 1832 Chorzele Bride: Katarzyna Piotrak 16 yrs, Jednorozec, d. of Stanislaw & Maryanna Bacher Groom: Franciszek Wilga 46 yrs, Jednorozec, s. of Roch & Maryanna Sidwa Date: 14 May 1836 Chorzele Bride: Apolonia Sobieraj 43 yrs, Jednorozec, widow after Jan, who died 4 February 1835, d. of Wojciech Gwiazda & Maryanna Berk Groom: Jozef Wilga 65 yrs, Jednorozec, s. of Stanislaw & Rozalia Sobieraj Date: 4 March 1832 Chorzele Bride: Jadwiga Gwiazda 58 yrs, Jednorozec, widow after Mateusz who died 16 December 1827, d. of Adam Sobieraj & Katarzyna Kardasi Groom: Michal Wilga 38 yrs, Jednorozec, widower after Rozalia Duda, s. of Jozef and Lucya Sidwa Date: 18 September 1831 Chorzele Bride: Katarzyna Grabowski 21 yrs, Jednorozec, d. of Tomasz & Teresa Kuta Groom: Wojciech Wilga 23 yrs, Jednorozec, widower after Barbara Sopech, s. of Jozef and Maryanna Baluch Date: 11 September 1831 Chorzele Bride: Maryanna Sobieraj 20yrs, Jednorozec, d. of Bartlomiej & Katarzyna Stefaniak Groom: Jakob Wrobel 53 yrs, Malowidz, widower after Rozalia Brzezniak, s. of Tomasz & Maryanna Date: 29 April 1837 Chorzele Bride: Katarzyna Danielski 34 yrs, Poscien, d. of Jakob & Rozalia Groom: Jan Wrobel 40 yrs, Malowidz, widower after Maryanna Merchel, s. of Bartlomiej & Magdalena Date: 13 January 1833 Chorzele Bride: Apolonia Antosiak 21 yrs, Parciaki, d. of Lukasz and Anna Pawlowski Groom: Piotr Wrobel 41 yrs, Malowidz, widower after Katarzyna Wywigacz, s. of Bartlomiej & Magdalena Merchel Date: 22 February 1835 Chorzele Bride: Katarzyna Grabowski 26 yrs, Olszewka, d. of Piotr & Malgorzata Prusik Groom: Szymon Zabka 23 yrs, Laz, s. of Antoni & Maryanna Baczek Date: 15 July 1832 Chorzele Bride: Ewa Wiecek 26 yrs, Poscien, widow after Antoni Wiecek who died 11 September 1831, d. of Stanislaw Deptula & Maryanna Berk Groom: Jozef Zawistowski 33 yrs, Pogorzel, widower after Helena Matwicki, who died 30th May of this year, s. of Jan & Elzbieta Nyzelski Date: 12 July 1840 Chorzele Bride: Maryanna Krulak 34 yrs, Jednorozec, widow after Antoni, who died 10 October 1836, d. of Wojciech Szczepanik & Malgorzata Sopech Groom: Jan Zokewski 19 yrs, Jednorozec, s. of Jozef & Cecylia Pogorzelski Date: 9 February 1840 Chorzele Bride: Maryanna Maka 20 yrs, Jednorozec, d. of Marek & Katarzyna Wilga Groom: Jan Zyra 31 yrs, Krukowo, Parish of Zareby, s. of Franciszek & Agnes Date: 19 February 1832 Chorzele Bride: Klara Sedrowski 25 yrs, Poscien, d. of Andrzej & Katarzyna Deptula
You are our 8094
visitor!
© Copyright 2000 PolandGenWeb. All Rights Reserved.
Last Modified: Tuesday, 18-Aug-2009 12:42:44 MDT
© Copyright 2000 PolandGenWeb. All Rights Reserved.


text:
Czeski Ślůnsk
Ślůnsk Česki, dowńij tyż Morawski Ślůnsk, do 1918 Austrijacki Ślůnsk, mjyndzy 1918 a 1945 tyż Sudecki Ślůnsk – je to geszichtowo krajina położůna na wschodźe Czeskij Republiki uo wjyrchu 4 452 km2 zamjyszkana bez ůngyfer 1 miljůn ludźi. Historyczno stolica to Uopawa. Krům teroźnygo uobwodu Jeseník (kery je tajlům Olmickigo Kreju), terytorjům noleży do Ślůnskomorawskigo Kreju. Na połedńu Czeski Ślůnsk sůmśaduje ze Morawijům; na połedńowym wschodźe ze Słowacyjům; na wschodźe, půłnocy a połedńowym zachodźe ze polskům tajlům Ślůnska (gynau s wojewůdztwůma dolnoślůnskim, ślůnskim a uopolskim).


text:
Melanie Safka
Melanie Anne Safka-Schekeryk (powšitkownje znata jako Melanie; * 3. februara 1947 w Astoria, New York City) je US-ameriska spěwarka a awtorka spěwow.
Hłownje je wona pod mjenom Melanie znata, wosebje za jeje wuspěšne spěwy "Brand New Key", "Lay Down (Candles in the Rain)" and "What Have They Done To My Song Ma". Hač dotal je wona wjace hač 25 milionow zynkonošaki předała.
Wobsah
Biografija[wobdźěłać]
Zažna kariera[wobdźěłać]
Jeje mać bě jazz-spěwarka, kotraž je so w Italskej narodźiła. Jako dźěćo bě jara spłóšiła a je so hižo tehdy za hudźbu zajimowała. Tehodla nawuknje awtodidaktisce gitaru, nimo toho napisa spěwy a basnje. Wona sama praješe: "Mějach w šuli ćeže z druhimi dźěćimi do kontakta stupić. Běch mjenje bóle sama. Pisach a piskach, spěwach a zalubowach so do kóždeho, ale zwjetša njejsym jim prajiła." Jeje přeni zjawny wustup bě w rozhłosowym wusyłanju Live Like A Millionaire, hdźeš wona, štyrilětna, předstaji spěw "Gimme a Little Kiss". Mjeztym zo wona studowaše na American Academy of Performing Arts w New Yorku wustupowaše na wšelakich małych jewišćach w Greenwich Village, kotryž bě w tutym času jedyn ze centrumow so wuwiwaceje folk-sceny. Dostudowana dźiwadźeliše w hromaj „Alice in Wonderland“ a „The Glass Menagerie“. Powabujo so za „Dark side of the moon“ myleše so w stwě a trěchi tak připadnje na sobudźěłaćerja hudźbneje firmy, kotryž, jeje gitaru wuhladajo, so prašeše za jeje zamóžnosćemi spěwanja. Tak Melanie dósta prěnje zrěčenje za nahrawanje pola Columbia Records. Z tutym zrěčenjom wozjewi dwaj spěwaj. Po tym dósta zrěčenje z Buddha Records, pola kotrehož docpě prěni wuspěch w chartach jako jeje spěw „Bobo's Party“ prěnje městno w Francoskej wobsadźi. Prěni album „Born to be“ bu w znatym hudźbnym časopisu Billboard Magazine pozitiwnje hódnoćeny. Pola Buddha Records zezna tehorunja Petera Schekeryka, na kotrehož so pozdźišo wuda. W lěće 1969 docpě druhi hit ze spěwom „Beautiful People“ w Nižozemskej. Definitiwny přełam do zjawnosće pak stwori jeje wustup na Woodstock-festiwalu w samsnym lěće, hdźež wona Incredible String Band zastupowaše (skupina je so spjećowała w dešću wustupić). Tehdy 22-lětna měješe po jeje wuprajenju zaćišć zo wona jenička wuměłca bě, kotraž njeje pod wliwom drogow wustupiła. Melanie wojowaše z wulkej nerwozitu, dokelž wobdźěleše so prěni raz na tajkim wulkim koncerće hdźež zetka prominentnych wuměłcow, kotrychž do toho jenož z medijow znaješe. Na festiwalu spěwaše „Birthday of the sun“ a „Beautiful people“. Publikum kiwaše ze swěčkami, tuta situacija twori zakład za jeje pozdźišo jara wuspěšny spěw „Candles in the rain“. W lěće 1970 bě Melanie jenička, kotraž je so zwěriła na poprawom wotprajenym Powder Ridge Rock festiwalu wustupić, krótko po tym wustupi na Strawberry Fields festiwalu w Mosport Park, Ontario. Nimo toho so wobdźěli na znatymaj festiwalomaj na Isle of Wight a na Glastonbury Fayre. W tutym lěće docpě dalši wuznamny wuspěch ze coverom Rolling-Stones spěwa „Ruby Tuesday“. Po tym zo Buddha Records so wot njeje žadaše alby po skazanju nahrawać wopušći firmu a załoži 1971, hromadźe z Peterom Schekerykom, swój hudźbny label Neighborhood Records. Pod tutym labelom docpě jeje najwjetši wuspěch w USA ze spěwom „Brand new key“. Hačrunjež wot teksta, melodije a intencije njewinowaty spěw wjacore radijowe sćelaki spěw njehrajachu. Přičina bě zo bu tekst jako seksualna metafra rozumnjena. W slědowacych lětach žnješe dalši wuspěch ze spěwami „Bitter Bad“, „Together Alone“ a z coverom „Will you still love me tomorrow“. Wot lěta 1973 ćahny so Melanie ze zjawnosće wróćo zo by swójbu załožiła. Jeje prěnja dźowka, Leilah, je so narodźiła w samsnym lěće, pozdźišo slědowaštej hišće dźěsći Jeordie a Beau Jarred. Lěto do toho spěwaše hišće za UNESCO na swětowej turneji.
Pozdźiša kariera[wobdźěłać]
W lěće 1976 wozjewi Melanie album „Photograph“, kotryž bu wot New York Times chwaleny, přiwšěm pak njebu wot zjawnosće w samsnej měrje hódnoćeny. Wot lěta 1969 je Melanie skoro kóžde lěto nowy album wozjewiła a tworješe sej tak swěrnu skupinu přiwisnikow. W lěće 1989 zdoby sej Emmy Award za tekst spěwa „The first time I loved forever“, kotryž bě melodija telewizijneje serije „Beauty and the Beast“. W lěće 2004 je najaktualniši album „Paled by the dimmer light“ wušoł. W lěće 2007 přeprosy Jarvis Cocker ju na Meltdown festiwal w Londonje. Jeje wustup bu připóznaty wot nowiny The Independent, kotryž pisa zo je wona sej runohódne městno pódla druhich spěwarkow kaž Joni Mitchel abo Joan Baez zasłužiła. Koncert na festiwalu bu nahrawany, DVD z titulom „Melanie: One night only“ je w oktobrje lěta 2007 wušła. Hač do dźensnišeho hraje Melanie na turnejach hłownje w Europje a Americe. Při tym přewodźuje ju hudźbnje jeje syn Beau Jarred.
Wosobinsce[wobdźěłać]
Melanie identifikuje sebje sama politisce jako liberatistiska: „Sym totalna liberatistiska, a njejsym demokratka, socialistka abo republikanska.“ Za wěsty čas na spočatku jeje kariery bě přiwisnica Mehera Baby, po rozestajenjach z druhimi přiwisnikami so wot jeho wučby wotwobroći. W lěće 2006 zezna Mata Amritanandamayi, za kotruž je spěw „Motherhood of love“ napisała. Tuchwilu bydli Melanie w Nashville, Tennessee.


text:
Himalaje
Himalaje to je gůrsko keta rozlygowano we połedńowyj Azyji, we keryj sům nojwyższe wjyrchy na Źymje. Je uůna dugo na 2500 km a szyroko na 250 km. We jeich skłod wlazujům pasma: Wjelge Himalaje, Małe Himalaje a Siwak. Jeli rozchodźi śe uo polityka, sům uůne potajlowane mjyndzy Pakistůn, Indyje, Chiny, Nepal a Bhutan. Nojwyższe wjyrchy sům we Wjelgich Himalajach, 10 ś ńich mo przez 8000 m n.p.m a jejich nojwyższy wjyrch, Mount Everest, je nojwyższym wjyrchym we cołkij Źymji (8850 m n.p.m.).


text:
Lünen
Wspůłrzyndne: 51°37' N 07°31' E
Lünen – mjasto we Mjymcach, we landźe Půłnocno Nadryńijo-Westfalijo. Je uůno położůne na půłnoc uod Dortmundu, po rzyce Lippe. Je to nojwjynksze mjasto krysu Unna, a jydno ze sztadůw źylůnygo uobszaru Münster. Podug danych ze 2007 mjyszko sam 89 131 ludźůw.
We Lünen je ńydowno budowano moszeja, kero je nojwynkszo we landźe.
Szport[Sprowjej]
Zołożůny we 1945 fusbalklub SV Lünen gro terozki we Westfalijskij Landeslidze. Klub tyn nojwynksze sukcesy mjoł we 60. a 70. rokach. SV Lünen swoje szpile gro na Kampfbahn Schwansbell.
Krům tygo je waserbalowy klub SV Brambauer 50 eV, kery gro uod 2007 roku we mjymjeckij Bundeslidze.


text:
Pszczyna
Wspůłrzyndne: 49°59' N 18°57' E
Pszczyna (čes. Pštína, mjym. Pleß) – mjasto we ślůnskym wojewůdztwje, śedźiba władz krysu pszczyńskigo a gminy mjejsko-wjejskij Pszczyna. We lotach 1975-1998 mjasto ferwaltůngowo noleżoło do katowickigo wojewůdztwa.
Mjasto je rozlygowane na Pszczyńskij Růwńińe, nad rzykům Pszczynkům (lewy dopływ Wisły). Je jednym s nojgryfńyjszych mjast Gůrnygo Ślůnska, je mjanowane Perła Gůrnego Ślůnska.
Fůnguje sam Państwowe Muzeum Zamkowe w Pszczynie a Muzeum Prasy Śląskiej.


text:
Chorwacyjo
Chorwacyjo (Chorwacko Republika) – państwo we połedńowyj Ojropje, nad adrjatyckym morzym, kere grańica mo uode poułdńo s Bośńům a Hercygowinům a Czornům Gůrům, uode wschodu ze Syrbijům a Madźarůma a Słowyńijům uode půłnocy. Na połedńowym zachodźe je przi Morzu Adrjatyckym. Samostanowi uo śe uod 1991, kedy uodkuplowała śe uod Jugosławije.
Chorwacyjo mo fest dźiwne wybrzeże; taki typ wybrzeżo s mocům dugich wyspů ustawjůnymi růwnolygle do lyńjie brzygowyj, zostoł zmjanowany dalmatyńskym uode mjana chorwackigo regijůnu Dalmacyjo.
Uod 1 lipca 2013 przinoleży do Ojropejskij Uńiji.


text:
Pod Mocnym Aniołem (Film polski) Cam
Jerzy, pisarz i alkoholik, pod wpływem miłości do kobiety próbuje wyjść z nałogu.Tagi: Pod Mocnym Aniołem 2014, Pod Mocnym Aniołem bez limitu, Pod Mocnym Aniołem chomikuj, Pod Mocnym Aniołem ekino, Pod Mocnym Aniołem filmweb, Pod Mocnym Aniołem filmytv, Pod Mocnym Aniołem ipla, Pod Mocnym Aniołem kinomaniak, Pod Mocnym Aniołem kinosik, Pod Mocnym Aniołem lektor, Pod Mocnym Aniołem maxvideo, Pod Mocnym Aniołem napisy, Pod Mocnym Aniołem nextvideo, Pod Mocnym Aniołem odcinki, Pod Mocnym Aniołem ogladaj, Pod Mocnym Aniołem online, Pod Mocnym Aniołem Online za darmo, Pod Mocnym Aniołem opis, Pod Mocnym Aniołem peb, Pod Mocnym Aniołem polsat, Pod Mocnym Aniołem putlocker, Pod Mocnym Aniołem serial, Pod Mocnym Aniołem streszczenie, Pod Mocnym Aniołem tvn, Pod Mocnym Aniołem tvnplayer, Pod Mocnym Aniołem tvp, Pod Mocnym Aniołem tvp1, Pod Mocnym Aniołem tvp2, Pod Mocnym Aniołem videoslasher, Pod Mocnym Aniołem vod, Pod Mocnym Aniołem za darmo


text:
Italsko godka
Italsko godka (it. l’italiano, lingua italiana, posuchej) – indoojropoejsko godka, kero przinoleży do skupiny růmańskich godkůw. Wespůłbytuje ze inkszymi noworůmańskimi godkůma a mo moc regijůnalnych waryjantůw, ńyrzodko uodtajlowujůncych śe uod ńi a stanowjůncych dali regijůnalne godki.
Italski je uoficjalny we Italiji, San Marino, Szwajcaryji (wespůł ze francuskim a mjymjeckim, kej to retorůmańsko godka je uoficjalno ino we Gryzůńiji) a tyż we Watykańe (ze łaćinům). Je drugům godkům we Istryji (Chorwacyjo) a, do kupy ze słowyńskům godkům we mjastach Pirůn, Izola a Koper we Słoweńiji.
Ńimo tygo, co ńy je we tych krajach sztyjc italsko godka godano a ńy je skiż tygo wykorzistywano we uoficjalnym prawjyńu, je pospoliće rozůmjano we Můnako, na Malće, Korsyce we Nizzardo (Francyjo) a we myńszych skupinach we Libiji a Algeryji.
Italsko a ślůnsko godka[Sprowjej]
We ślůnskij godce do śe uwidźeć jakich słůw a ausdrukůw, kere majům italske pochodzyńy. Przikłodym takigo moge być zozwůr (it. zenzavero), paryzol (it. parasole) a tyż i take typowe ślůnske słowa, kej galoty (it. caligotte). Ńy je ale takich wyrazůw kupa, skiż tygo, co prymarny ajnflus na ślůnsko godka mjoł mjymjecki a polski.


text:
Moszeja
Moszeja (arab. مسجد masdżid; l.mn. مساجد masadżid) – plac kultu muzůłmańskigo. Słowo moszeja uoznoczo belejake stawjyńy, we kerym uoddowo śe hůnor Allahowi, ńyzoleżńy uod uůngo baukůnsztu.
Podstawowym cwekym istńyńo moszejůw je dowańy możebnośći muzułmanům wspůlnygo rytualnygo rzykańo (salot). Moszeje můgům być tyż wykorzistowane tyż we inkszych cylach - jako place trefůw abo edukacyjne uostrzodki. Pjyrsze moszeje, take kej Moszeja Kuba a Masdżid an-Nabawi, nastały we VII stoleću a bůły ajnfach naznoczůnymi placůma pod gołym ńebym. Dźiśo, wjynkszość mesztůw mo wyrafinowane kopuły a minarety.


text:
Stolica
Stolica to je głůwne mjasto we państwje a postrzodek jego admińistracyje, śedźiba władzůw a przedstawićelstw dyplůmatycznych inkszych państw. Ńykej we kůnstytucyji je zapisano inkszo stolica ańiżeli faktyczno śedźiba władzůw, ntp. we Ńiderlandach abo Boliwiji. Wyrůżńo śe stolice historyczne, uo dugij tradycyji, abo zuůnaczůne sztuczńy, kej Canberra we Australiji abo Abudża we Ńigeryji. Stolica godo śe tyż na postrzodek władze jakigo rygjůnu, krysu a inkszych jydnostkůw admińistracyjnygo tajlůngu.


text:
James Joyce
James Augustinus Aloysius Joyce (* 2. februara 1882, Dublin; † 13. januara 1941 Curich) bě Irski spisowaćel, basnik a dramatikar. Joyce je jedyn z najwažnišich spěchowarjow pismowstwa 20. lětstotka. Jeho najznaćiše twórby su: Dubliners 1914 (čěsce Dubliňané 1933 – němsce Dubliner 1969), A portrait of the artist as a young man 1916 (němsce Ein Porträt des Künstlers als junger Mann 1926 – čěsce Portrét umělce jako mladého muže 1930), Ulysses 1922 (čěsce Odyseus 1930 – němsce Ulysses 1932).
Wón wopyta jezuitski gymnazij w Dublinje (Clongowes Wood College) wot lěta 1888, 1898–1902 studowaše na filozofiskej fakulće Dublinskeje uniwersity moderne reče – jendźelšćinu, francošćinu a italšćinu.


text: Wynus – to je drugo podug uodlyguośći uod Słůńcaplaneta we Ukuadźe Słůnecznym. Tak kej Merkury, Źymja a Mars je to planeta skalisto. Wynus je jydnům s pjyńću planet, kere idźe uobezdrzeć gołymi ślypjůma. Bez to, co Wynus idźe uoglůndać ino rano a na uodwjeczyrz mjanowano je tyż Gwjazdům PorannůmGwjazdům Wjeczornům (starożytne Greki mjanowali jům Phosphorus a Hesperos). Jeji gynste chmury uodbijajům wjynkszość śwjatło a jejch żůłto farba je spowodowano wystympujůncym tam kwasym śarkowym. Wynus ńy mo kśynżyca. Mjano planety je uod rzimskij bogińi Wynus a jej symbol astrůnůmiczny to znak babůw.


text:
Pśedłoga:Smjertny datum
Wopśimjeśe
Wužyśe
Wrośa smjertny datum wósoby a jeje starstwo za toś ten datum.
Wužywanje toś teje pśedłogi źiwa pla jadnorego zapódaśa datuma zapśimjeśe zakšytych metadatow wó datumje. Toś te metadaty góźa se pśez browserow a druge programy wužywaś, až bychu se pódrobnosći ekstrahowali a jo z pomocu drugich websedłow abo zwobraznjenski program zwobraznili, indicěrowali abo pśepytali.
- Syntax:
- {{Smjertny datum|smjertne lěto|smjertny mjasec|smjertny źeń}}
- Pśikład:
{{Smjertny datum | 1993 | 2 | 24}}
wrośi februara 24. 1993
Opcionalny parameter, df, móžo se nastajiś (na pśikład na "j" abo "jo"), aby se źeń pśed mjasecom zwobraznił. To se zwjetšego w nastawkach wó wósobach z takich źělow swěta wužywa, gdźež pódaśe dnja mjasecoju w datumje pśedchada. Nawopak da se (njeimplementowamy) parameter mf wužywaś, aby mjasec na prědnem městnje stojał, což jo tuchylu standardne zaźarženje.
- Pśikład:
{{Smjertny datum | 1993 | 2 | 24 | df=jo}}
wrośi " 24 . februara 1993 "
Glědaj: Pśedłoga se wobškóźona pokazujo, gdyž se parametry prozne wóstajeja (glědaj górjejce).
Glědaj teke
Pśedłoga:Smjertny datum a starstwo


text:
Montreux
Wspůłrzyndne: 46°26' N 6°55' E
Montreux je sztad we Szwajcaryji. Je uůn rozlygowane nade Genewskim Jeziorym, przi jigo wschodńim brzygu. Miyszko tam 23 010, co dowo Montreux trzeci plac podug wjelość ludźůw postrzůd sztadůw kantůnu Vaud (za Lausanne a Yverdon-les-Bains).
Kożdygo roku sům sam dwa znůme na cołkim świecie festiwale: jazzowy festival de Jazz de Montreux (piyrszy bůł we 1967) a telewizyjny The Golden Rose Festival (uod 1961). Krům tego sztad je znůmy skirz dynkmala Freddiego Mercury'ego, kery stoji na strzodku rynku.


text:
Błota
Błota (nim. Spreewald) - su lěsowata krajina w Dolnej Łužycy kołowokoło Sprjewinych tšugow.
Wopśimjeśe
Wažnosći[wobźěłaś]
Błota su ako wjelike strony nižynow tak teke historiska a kulturska krajina w krotkem zajtšu Bramborska. Wažne su how tšugi a grobli, kotare su wuzrědłe z Sprjewje pśi Brjazynje a se zjadnośiju w Starem Škodowje. Serby, kotarež bydle w Błotach, su twarili kanaly, Błota su něnto wětše ako něga. Mjazy kanalow jo bagnišćo. Błota su wjelgin wažne a zajmne za pśijaśelow pśirody, ornitologow a teke za turistow.
Geografija[wobźěłaś]
Błota su we wokrejsach Sprjewja-Nysa, Górne Błota-Łužyca a Dubja-Błota, wobstoje z Dolnych a Górnych Błotow. Pódpołdnjowa granica Górnych Błotow jo łužyski granicny nasyp. Na pódpołnocy jo góla wokoło Luboraza. Na pódzajtšu a na pódwjacorje jo granica Górnych Błotow njejasna. Wót Lubina gronimy wó Dolnych Błotach. W Lubinje eksistěrujo jano jadna rěcyna wótnoga Sprjewi. Akle pód Lubinom eksistěruju tšugi grobli a koncujoty pśi Nowsańskem jazorje. Błota su we wokrejsach Sprewja-Nysa, Górne Błota-Łužyca a Dubja-Błota, wobstoje z Dolnych a Górnych Błotow. Pódpołdnjowa granica Górnych Błotow jo łužyski granicny nasyp. Na pódpołnocy jo góla wokoło Luboraza. Na pódzajtšu a na pódwjacorje jo granica Górnych Błotow njejasna. Wót Lubina gronimy wó Dolnych Błotach. W Lubinje eksistěrujo jano jadna rěcyna wótnoga Sprjewi. Akle pód Lubinom eksistěruju tšugi grobli a koncujoty pśi Nowsańskem jazorje. Tšugi a grobli su 970 km dłujke. Za regionalna gospodarstwo jo se załožyło “Wirtschaftsraum Spreewald” ako zjadnośeństwo. Wikowarje su pśedali gorki, kśen a druge regionalne produkty. W EU ma mě “Błota” šćit za “Wirtschaftsraum”, kotary jo wetšy ako pśirodne Błota.
Błota su 3.173 km² wjelike a maju 285.000 wobydlarjow. Wažne městna su Tšupc, Lubin, Lubnjow, Lědy, Wětošow, Borkowy.
Stawizny[wobźěłaś]
W powěsći jo gronił, až cart jo worał swojo polo. Woł stoj a cart chyśi šapku za nim. Woł jo se zapłošył a źo do wšykny směry a wora Błota.
Z to powesću Serby su wopytali nastanje Błośe wusjasniś.
Ale wědomnistniki maju teke pśirodne wujasnjenje za nastanje: W lodowje dobje Sprewja jo bežoś mjazy tšugi lodojce wodu. Błota su nastali. W Błotach njedaju gory wo sto metrow.
Wjedro[wobźěłaś]
Wjedro jo dobre za wšykny turistow w nalěšu, lešu a nazymje. Temperatury su mjazy 5° C a 30 °C w tom casu. Ale w zymje mjazy –10 °C a 0 °C. Spadki su dłymoki 550 mm/m² w leše.
Pśiroda[wobźěłaś]
W Błotach eksistěrujo 18.000 družynow zwěrjetow a rostlinow. 1991 dostali Błota wót UNESCO titel "biosferowy rezerwat".
Žywjenje[wobźěłaś]
Domy w Błotach su na wjelike źěl z drjewa, bolane domy a wobwězbowy domy. Typiske su teke kšywa, kotarež su z słoma abo sćiny. Pokońce stej pyšniś z głowu wužowego krala. Za Serbow to jo symbol gluki. Take pyšnjenje na domach su znamje Błotow. Głowny wobchad Błotow jo na woźe ze cołnami. W cełych Błotach su cołny z motorom zakazane. Wuwześe wobstoje na dłymokich tšugach a za bury. Na drogach a sćažkach možoš derje kolasowaś, dokulaž w Błotach jo mało gorkow a žedne gory. Wjele městow možośo z awtom dośěgnuś, ale młoge městna jano z cołnom. Cołny goni z wjasłom. To jo žerź (4m) kotara štapi do wody (woda njejo dłymoki, cesto jano 20 cm -200 cm) a pon wotstarcyś se dalej. Na Lědach jěźo apryla až do oktobra postowy cołn. To jo jadnoraznje w Nimskej.
Za turistow[wobźěłaś]
Ty moźoś sam padlowaś abo w kupce cołnowaś abo teke kolasowaš a se pśechójźowaś. Pśiroda jo wjelgin rědna a jadnorazna w Nimskej.
Glědaj teke[wobźěłaś]
Žrědła[wobźěłaś]
Meine Lausitz/ Moja Łužica, Christian Schneider, Ludowe nakładnistwo Domowina, 2000, Bautzen


text:
Elba
Elba (italski Isola d'Elba) jo kupa w Srjejźnem mórju a pó Siciliskej a Sardiniskej tśeśa nejwětša Italskeje. Lažy mjaz Ligurskim a Tyrrenskim mórjom, źaseś kilometrow pódwjacornje italskeje twardeje zemje a pěśźaset kilometrow pódzatjšnje francojskeje kupy Korsiki.
Płoń kupy jo něźi 224 kwadratnych kilometrow a jeje wobměru něźi 147 kilometrow.
Nejwětše město Elby jo Portoferraio z dwanasćo tysac wobydlarjami.
W lětoma 1814 a 1815 stej byłej prjedawšy francojski kejžor Napoleon Bonaparte pó wugnaństwje z Francojskeje wjerch Elby.


text:
Adolf Hitler
Adolf Hitler (ur. 20 kwjetńa 1889 we Braunau am Inn, zm. 30 kwjetńa 1945 we Berlińe) – polityk mjymjecki, kanclyrz Mjymjec uod 1933, führer i kanclerz Rzeszy uod 1934, prziwůdca Narodowo-Socjalistycznyj Mjymjeckej Partii Robotńikůw (NSDAP), ideolůg mjymjeckej uodmjany faszyzmu zwanyj uod jygo nazwiska hitleryzmym abo narodowym socjalizmym (naźismym), twůrca a dyktator III Rzeszy mjymjeckij, zbrodńorz wojynny, uodpedźalny za zbrodńy przećiw ludzkośći.
Po uobjyńću uobu fůnkcyji zmjyńůno nazwa jygo stanowisko na "Führer und Reichskanzler" (Wůdz i kanclyrz Rzeszy). Ůznowany je bez wjynkszość historykůw za uosobiśće uodpedźalnygo za polityka rasowům naźistowskych Ńymjec, Holocaust a za śmjerć miljůnůw ludźi zabitych podczas jygo rzůndůw. Agresywno polityka zagrańiczno, kerům stosowoł doprowadźiła do rozpyntańo bez Ńymcy II wojny śwjatowyj, we wyńiku keryj zginyło 55 miljůnůw ludźi.


text:
Uůmůn
Uoman (عُمان Uman; Sułtanat Uomanu – سلطنة عُمان Saltanat Uman) – państwo we Azyji, na Arabskim Půłwyspje, nad Arabskim Morzym a Uomańskům Zatokům. Grańica mo ze Zjydnoczůnymi Arabskimi Ymiratůma, Saudyjskům Arabijům a Jymynym. Noleży do Ligi Arabskich Państwůw.
Klima sam je zwrotńikowo sucho, ze pustyńijůma a půłpustyńijůma. We lipcu tymperatura luftu poradźi dolyźć do 50 °C.
We staroroczach znůmy jako uostrzodek produkcyji kadźidła. Zislamizowany we VIII stoleću. Uod anfaga XVI stolećo penetrowany bez Portugalczykůw, kere zołożyli 1515 teroźno stolica - Maskat. We noworoczach popadoł we zależność uod Persyje, Turcyje a Wjelgij Brytańiji, kero we 1891 utworzyła sam protektorat. Ńypodległy uod 1951 roka.
Nojsrogsze dochody Uoman mo ze dobywańo naftowyj ropy.


text:
Arnold Schwarzenegger
Arnold Alois Schwarzenegger (rodz. 30 lipca 1947 we Thal) – austryjocko-amerikański kulturysta, aktor a polityk, gubernator stanu Kaliforńijo. Rodzůny we wśi Thal kole Grazu we Austryje. We 1968 wyjechou do USA a we 1983 erbnyu amerikůńske uobywatelstwo. We 1986 hajtnyu śe s Maryjkům Shriver, prezynterkům TV a kuzynkům prezydynta J.F. Kennedy'ego. Mo ś ńům dwůch synkůw a cera.
Karjera začynou kej kulturysta a zebrou mynga nadgrodůw we kůnkůrsach Mr. World, Mr. Universe, Mr. International, Mr. Europe, a tři razy Mr. Olympia. Jygo muskle a sylwetka (wzrost 1,88 m, woga 115 kg, uobwůd klotki pjyrśowyj 155 cm, uobwůd we paśe 86 cm) sprowiuy, co lo ńykerych stou śe "kulturystům wšech čosůw" ("Mr. Everything").
Kej aktor, debjut mjou we filmje "Hercules in New York". Inkše filmy we kerych grou to m. in. "Conan the Barbarian", "The Terminator", "Predator", "Kindergarten Cop", "Batman and Robin" a inkše.
Kej polityk, noležy do Partyje Republikańskij, a s jei ramjyńo kandydowou na gubernatora stanu Kaliforńija we 2003 roku. Wygrou te wybory, a tyž i nastympne we listopadźe 2006 i do terozki je gubernatorym. Spekulowano uo jygo kandydatuře na prezydynta USA, nale při uobecnyj konstytucyje ńy je to možliwe, skiž tygo co bjerne prawo wyborče we wyborach prezydynckich majům ino rodzyńi we USA.


text:
Gdańsk
Wspůłrzyndne: 54°22' N 18°38' E
Gdańsk (pol. Gdańsk, mjym. Danzig, łać. Gedania, Dantiscum, kaszb. Gduńsk) – mjasto we Polsce nad Mořym Boutyckym, zouožůne we 997 roku, stolica wojewůdztwa půmorskigo a archidjecezyji gdańskij. Gdańsk je tyž mjastym krůlewskym i hanzeatyckym, swygo času nojludńijšym i nojbůgatšym we I Řečypospolitej.
Uobecńy je jydnym s nojwjynkšych polskych mjast (šůste pod wzglyndym ličby ludnośći, 456 658 mješkańcůw, i śůdme pod wzglyndym placu, 262 km²).
Připisy[Sprowjej]


text: Illyriske rěcy (dialekty) su nastali nejpjerwjej zazdaśim něźi w 2. lěttysacu pśed Kristom, wěrjepodobnje něźi w 1300 pśed Kristusom, ako mykeniska centra w Grichiskej su se rozwalili. Rěc (rěcy) se wuwiła radnje awtochtonje w cełem regionje (Illyriskej). Wót 6. stolěśa pśed Kristom su załožyli Grichy jadnotliwe kolonije na teritoriumje Illyrow (na pśikład Dyrrachium, Apollonia abo Lissus), wót togo stolěśa jo wobwliwowała starogrichiska rěc illyrisku rěc w słowoskłaźe. W 1. stolěśu pśed Kristusom jo se zachopiło dobywanje illyriskego teritoriuma pśez Romarjow, nejpjerwjej pód Caesarom (Illyrisko-romska wójna). Illyriska rěc se požycyła z łatyńskeje rěcy wjele słowow, ale njejo se stała dopołnje romanisowanu. Wót 6. stolěśa pó Kristusu su sedlili Słowjany a Awary z pódpołnocnego Balkana w teritoriumje Illyrow. Illyry su pśewzeli jadnotliwe słowa z słowjańskich rěcow. Wjeliki źěl pśidrogowarjow jo wurubił a znicył illyriske města. Illyry (w źinsajšnej Chorwatskej, Słowjeńskej, Bosniskej-Herzegowinje, Serbiskej a Carnogórskej) su se asimilěrowali z cuzu kulturu połnje.


text:
Wladimir Nabokow
Wladimir Wladimirowicz Nabokow (rus.: Bлaди́Mиp Bлaди́MиpoBич HaбókoB, yng.: Vladimir Vladimirovich Nabokov; rodz. 22 aprila 1889 we Pejtersburgu, um. 2 lipjyńa 1977 we Montreux, Szwajcaryjo) bůł wjelogodkowy ruski dichter. Naszrajbowoł piyrsze dziywiyńć růmanůw po rusku, a niyskorzi stoł sie pojstrzůdnorodowym majstrym angelskij prozy. Krům tego bůły interesantne do ńigo yntomologijo a szachy.
Lolita Nabokowa (pisano we 1955 je jedna ze nojbarzi znůmych ksiůnżek na świecie, je tam mocka słownych grůw. Do kupy napisoł 18 růmanůw a nowelůw, trzi dramaty a mocka gydichtůw. Przetůmaczoł tyż pora kśůnżek.