text:
Přitomna Čitanka je druhi dźěl mojeho dźěła, z kotrymž chcu serbsku rěč a serbske pismowstwo přibližić nic jenož Čecham, ale wšěm, kiž so zajimuja wo najmjeńši słowjanski narod. Prěni dźěl tutoho dźěła - "Krótka poručka hornjołužiskeje serbšćiny" - je hižo w rukomaj našich čitarjow. Druhi dźěl - přitomny - přinoša wubjerk ze serbskeho pismowstwa. Třeći dźěl twori Słownik. Wšitke tute tři dźěle so wzajomnje dopjelnjeja.
Zwjeršny wobkedźbowař serbskeho pismowstwa ma zaćišć, kaž by było teje literatury mało, a kaž by so ani njemohła měrić z druhimi słowjanskimi literaturami. Ale to by zmylk był. Serbske pismowstwo, wosebje hornjołužiske-poměrnjek ličbje naroda a k wobstojnosćam, w kótrychž so wuwiješe - je runje tak bohate a rjane kaž wšě druhe słowjanske literatury. Zaćišć njenahladnosće tohodla nastawa, zo njemějachu Serbja dotal nakładnika, kiž by wudawał samo wobšěrne knižki a publikacije, kaž je to zmóžnjene pola druhich słowjanskich narodow. To je z přičinu, zo wostawa cyła literatura, z wuwzaćom mało připadow, roztrušena w serbskich časopisach, protykach a revuach, hdźež so na nju pozabywa a hdźež čakaju na lěpšu dobu serbskeho naroda, hdyž budźe móžno wěnować kedźbnosć kaž so słuša tež tutym wěcam. Přitomna Čitanka swědči jasnje za to, zo maju Serbja woprawdźe krasnu a bohatu literaturu. Wěm derje, zo tež Serbow samych překwapi, hdyž budźa wědźeć, kelko pokładow so khowa w tych starych serbskich pozabytych časopisach a publikacijach, kelko drohich kamuškow, dźensa skoro njeznatych. A to běše prěnja z přičinow, kotrež mje hnujachu k zestajenju tuteje Čitanki: pokazać znajmjeńša we wubjerku na bohatstwo serbskeho pismowstwa a podać zdobom tež dobru přiručnu knihu wšěm, kotřiž chcedźa póznać serbske pismowstwo. To je M. Hórnika hižo l. 1863 pohnuło k tomu, zo je wudał swoju "Čitanku", w kotrejž je woćišćal na wše wósomdźesat pokazkow z hornjoserbskeho pismowstwa a hdźež wupraji preće, zo bychu jeho čitanku bórzy sćěhowałe dalše a to wjetše a dokładniše dźěła...
Přeće Hórnikowe wosta wšak z hołym přećom. Ale skónčnje namaka tola wothłósa. Hornjoserbski spisowaćel farař Jurii Kral přihotuje hižo tójšto časa serbsku anthologiju, kotraž je bohužel hač dotal w rukopisu. Dowoli so mi pohladnyć do tuteje připrawjaneje knihi: ma tohorunja nahladnu syłu maćizny, kotraž je wšak docyła hinak rozdźělena, a to, kaž so zda, pod wliwom Hórnikoweje Čitanki. Spisowaćel J. Kral je zestajał swoje pokazki do něšto skupinow: ludowa, nabožinska literatura, wšelakora próza, basnje a drobnosće. Wuprajam tu autorej swój dźak za dowolnosć k přehladanju. Móžach we wšelakim nastupanju tola hišće dopielnić swój samsny wubjerk.
Tola moja Čitanka dźe hišće za druhimi zaměrami. Sym přeswědčeny, zo budźe Serbja bórzy trjebać podobneje Čitanki za swoje srjedźne šule; prjedy hač sej wudadźa swoje samsne pomocne knihi, móže jim tuta kniha być z přihódnej wučbnej knihu při wuwučowaniu maćeřneje rěče a domjaceje literatury. Tohodla je ke knizy přidata krótka słowjesnosć; hladach na to, zo bychu po móžnosći byłe zastupjene wšě znate literarne dokłady, kaž ludowe, tak wumjełske, kaž prozaiske, tak basniske. A tu słožowach swoju kedźbnosć na to, zo bych podał dokłady jeničcy z domjaceje literatury, jenož běše-li trjeba, wužich dokładow z njeserbskeho pismowstwa. To su na jednej stronje basniske přełožki z Homera, z južnosłowjanskeje narodneje poezije a ze Shakespeara, na druhei stronie přełožki prózy z čěskeje literatury: Boženy Němcoveje, Aloisa Jiráska, J. Karafiáta, J. Nerudy, Aloisa Mrštíka, ze słowjanskich literaturow: Gogolja, L. N. Tolsteho, J. J. Turgjenjewa, H. Sienkiewicza a z francózskeje literatury V. Huga. Ale to njejsu slepje wolene přikłady, kedźbliwy čitař sam spóznaje, čehodla su so runje te pokazki woliłe: rozsudźaca bě tu kaž ideowa stronka, tak tež přełožk a dobry dokład k słowjesnosći.
Ze swojim zarjadowanjom a wubjerom nastawkow je Čitanka postajena nic jenož za šule, ale wšěm přećelam Łužicy powšitkownje. Tohodla je tak zestajana, zo wjedźe nas wot najjednorišich literarnych dokładow hač k złožitym rěčniskim a dramatiskim wutworam, zo nas wjedźe wot ludoweje bajki a pěsnje hač k wukładam wo serbskej politicy a k revolucionarnej poeziji narodneho hibanja wo swobodu. Čitanka chce nic jenož serbsku młodźinu wukubłować w lubosći k ródnej zemi, k Słowjanstwu a čłowjestwu zcyła, wona chce tež zwobrazować narodne a duchowe wuwiće najmjeńšeho naroda słowjanskeho. Wona chce pokazać, štož je so hač dotal stało a štož ma so hišće wukonjeć. Wona chce tež puće rubać k dalšemu zbliženju serbskočěskemu. Tohodla su so sem přijałe nic jenož nastawki ze samsneho serbskeho hibanja, ale tež pokazka z Kaprasowych "Prawnych stawiznow", z mojeje "Łužicy", tohodla stej woćišćenej basni Vrchlickeho a Klašterskeho, tohodla je přijata tež Preradovićowa baseń "Zora puca", zo by so tež pokročowało w serbskojužnosłowjanskim zbliženju. Přetož kaž "Poručka", tak je tež Čitanka postajena za našich južnosłowjanskich bratrow, kotřiž su hižo wot wobrodźeńskeje doby zajim jewili wo swojich łužiskoserbskich bratrow, kaž je widźeć z nastawkow w pražskim "Čěskoserbskim Wěstniku". Dopjelni-li tuta kniha tež pola druhich Słowjanow swój nadawk, ćim lěpje.
Na kóncu sym přidał něšto pokazkow z delnjoserbskeje literatury. Nochcych zabyć na słabšu serbsku hałuzu, kotrejž je trjeba stajneje podpjery swojeho sylnišeho hornjołužiskeho bratra. Moje přeće je, zo bychu Hornjoserbja woprawdźitu wutrajnu kedźbu poswjećeli Delnjej Łužicy, a na nju njezabywali pri žadnej składnosći. Bych sej přał, zo by moja kniha nastork dała k podrobnemu delnjołužiskemu wubjerku. Hač dotal je G. Swjela najwjacy delnjoserbskich pokazkow woćišćał w swojej Cytancy za serbske źiśi, wudatej w Khoćebuzu l. 1907.
Kaž "Poručka", tak je tež Čitanka s łaćonskim pismom ćišćana, kotrež mam za jeničke prawe pismo wobeju serbskeju narěči, kaž sym kižo w zawodźe Poručki přispomnił.
W přitomnej Čitancy je wšeho dohromady 230 nastawkow woćišćanych; z nich je 218 hornjoserbskich a 12 delnjoserbskich. W cyłku pokhadźa 15 dokładow z ludoweje literatury a 215 wot spisowaćelow. Z tutych je 194 pokazkow, z 67 spisowaćelow (61 hornjoserbskich, 6 delnjoserbskich), wzatych ze serbskeje literatury, 21 pokazkow z cuzych literaturow. Něšto přispomjenjow k jednotliwym nastawkam, kaž tež krótki abecedny přehlad spisowaćelow ma wolóžić wužiwanje knihi. Tola šěršeho a powšitkownišeho powučenja dla dyrbi kóždy čitař přimać po přehladnym dźěłu Adolfa Černeho "Lužice a Lužičtí Srbové" z l.1912 a za čas po přewróće po mojej "Łužicy" z l.1919 (serbski přełožk 1920 w Budyšinje). Jenož dospołnosće dla přispominam, zo běchu drobne pokazki ze serbskeho pismowstwa hižo wot wobrodźeńskeje doby w Čechach znate. Tak woćišća na př. Fr. L. Čelakousky w Časopisu Českeho Musea w l. 1830 něšto serbskich ludowych pěsni w originalu a z čěskim přełožkom (jenož čěski tekst tutych pěsni přećišća w bibliofilskim wudaću K. Dvořák w Prazy l. 1919); K. J. Erben woćišća we swojej "Slovanskej čitancy" l. 1865 tež rjadu serbskich bajkow a powěsći ; nahladnu syłu pokazkow ze serbskich spisowaćelow a z ludoweho basnistwa woćišća Fr. Doucha, kaž je widźeć z mojeje edicije Smolerjoweho Čěskeho listowanja (Budyšin 1919); wjetšinu z nich přewza potom Fr. Vymazal do druheho zwjazka swojeje "Slovanskeje poesije", wudateje w Brnje 1878. V. Hrubý w swojej "Praktickej rukojeti srovnavacej jazyků slovanských" z l. 1904 wotby serbšćinu jenož z skromnymi pokazkami w zawodźe. St. Forman poswjeći serbskej literaturje dźewjeć pokazkow we swojej "Srovnavacej čítancy slovanských jazyků z l. 1909. Tež Ad. Černý ma we swojej knizy "Lužice a Lužičtí Srbové" z l. 1912 w stawje wo rěči něšto pokazkow wobeju narěčow. A naposlědk namakamy tež we Wšosłowjanskej čitancy "Lipje", wudateje lětsa wot Horčicki-Ledra, wobrazy ze serbskeho pismowstwa. Systematiske wubjerki - wězo w čěskim přełožku mamy hač dotal ze Zejlerja a Ćišinskeho, kotrež je wudał derje poradźene Ad. Černý a to "Výbor písní Zejlerjových" we "Sborniku svět. poesie" l. 1894 a we "Výboru básní Ćišinského" we Svět. knihownje" l. 1906.
Skónčnje spominam dźakownje na zwómiwe pokiwy, kotrychž je so mi dóstało při zestajenju Čitanki wot prof. dra Arnosta Muki.
Tohorunja dźakuju so wšěm, kiž su mi byli na kajkežkuli wašnje k pomocy při hromadźenju maćizny, wosebje přećelej Jurijej Wićazej, kiž je nimo toho tež korekturu cyłeho dźěła ze mnu čitał.
W Słowjanskej Prazy dnja 28. požnjenca 1920. Józef Pata.
zpět na obsah Další: Jugoslavenskim čitaocima!


c: text/html

text:
We Wojerowskim jězorinowym klinikumje móža nětko z nowej metodu zažneje diagnostiki samodruhe žony přepytować a jim sčasom jasnosć wo strowoće jich dźěsća dać.
Wojerecy (SN/JaW). Łužiski jězorinowy klinikum rozšěrja swoje móžnosće diagnostiki w klinice za gynekologiju a porodowu pomoc. To zdźěla nowinski rěčnik klinikuma Gernot Schweitzer w nowinskej zdźělence. To je móžno, dokelž maja tam z dr. Robertom Lachmannom wot oktobra noweho wyšeho lěkarja. Wón poskića w jězorinowym klinikumje wotnětka tež ultrazwukowy screening wot 12. tydźenja samodruhosće. Jednaćel klinikuma Jörg Scharfenberg wopisuje jeho jako „absolutnu koryfeju“. „Dr. Lachmann wuwi ultrazwukowy screening, z kotrymž je něhdźe 90 procentow wšitkich móžnych njenormalnosćow hižo wot 12. tydźenja samodruhosće spóznajomnych. Tak móžemy tajke sčasom wuzamknyć abo je samo wotwobarać. Wjeselu so, zo móžemy tak ze specielnymi rěčnymi hodźinami a intensiwnym poradźowanjom přichodnym maćerjam hižo po 3. měsacu samodruhosće jasnosć wo strowoće jich dźěsća dać“, Scharfenberg wuswětla.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Incidenca zaso pod 100
Budyšin. Budyski wokrjes je wčera wo zwěsćenych dwanaće natyknjenjach z koronu informował. Ličba smjertnych padow rozrosće wo jedyn na 781. Strowotniski zarjad mjenowaše incidencu 109,33, RKI dźensa 83,4. Zhorjelski wokrjes rozprawješe wčera wo 71 nowoinfekcijach, wo dwěmaj smjertnymaj padomaj wot spočatka februara a wo incidency 119,20. RKI poda dźensa 97,3.
Chcedźa čěšćinu nawuknyć
Budyšin. Za lětnjej rěčnej kursaj čěšćiny w Praze a Českich Budějovicach je tuchwilu pjeć serbskich zajimcow. Štyrjo z nich měješe loni hižo připrajenje, jich kurs pak bě korony dla wupadnył. Tak chcedźa so lětsa wobdźělić. Jim přidruži so dalša požadarka, kaž Jadwiga Kaulfürstowa z Rěčneho centruma WITAJ zdźěli. Šesta wosoba ma tuchwilu status narunanskeje kandidatki.
Stela za Marju Grólmusec
Europeada znowa přestorčena
Flensburg. FUEN jako wuhotowar europeady je wčera zdźělił, zo su so wona a korutanscy hosćićeljo turněra dojednali, europske koparske mišterstwa awtochtonych narodnych mjeńšin koronapandemije dla hakle klětu w lěću přewjesć. Koronawirusa dla njemóža so koparske wubranki, tež serbska, na turněr přihotować. We wobłuku europeady njebychu předpisy hygieny zaručić móhli.
Dźěl šćěpjenjow přetorhnyli
Budyšin. Šćěpjenja pře koronu ze serumom AstraZeneca su tež w Budyskim a Zhorjelskim wokrjesu přetorhnyli. Sakska ma so po poručenju Paula Ehrlichoweho instituta, po tym zo buchu pady z trombozu mozow w zwisku ze šćěpjenjom znate. Budyski wokrjes zwěsći wčera sydom nowonatyknjenjow. Incidenca wučinješe 107,66, po RKI dźensa rano 102,7. Wokrjes Zhorjelc je wčera štyri infekcije přizjewił a incidencu 109,21. Ta bě po wobličenju RKI dźensa rano 96,9.
Jednokolijowosć haći
Incidenca po RKI 100 překročiła
Budyšin. Wo 209 dalšich natyknjenjach z koronu rozprawja Budyski wokrjes wot minjeneho pjatka hač do njedźele. Dotal mějachu tam 149 podhladow na mutaciju wirusa, w 14 padach su tajku dopokazali. Wčerawša incidenca wokrjesa bě 111,33, po RKI dźensa rano 105,8. Zhorjelski wokrjes je nastupajo incidencu po RKI dźensa ze 109,6 druhi dźeń za sobu nad sto. Wčera bě tam 28 infekcijow, incidenca wučinješe 110,4.
Bikulturny charakter sylnić
Podstupim. Wosebity wuběrk za strukturne wuwiće Łužicy Braniborskeho krajneho sejma je we wobłuku swojeho wirtuelnje wuhotowaneho 6. rjadneho posedźenja mjez druhim wobzamknył, zo ma so „kraj pola Zwjazka wo srědki za sylnjenje němsko-serbskeho charaktera“ regiona prócować. Namjet bě frakcija Lěwicy zapodała.
Testy přechodnje do šulow dać
Dalše spěšnotesty
Budyšin. Darmotne spěšnotesty za ludnosć přichodnu wutoru popołdnju a štwórtk dopołdnja w Kamjencu kaž tež srjedu we Wojerecach zmóžnja Budyski wokrjes. Tam zwěsćichu wčera 39 koronanatyknjenjow a dwaj smjertnej padaj. Incidenca wučinješe 88,33, RKI mjenuje dźensa 73,1. We wokrjesu Zhorjelc bě wčera 53 infekcijow, z toho 21 britiskeje mutacije, incidenca bě 104,46, po RKI 92,6.
Wšitcy zajimcy přeprošeni
Wojerecy. Swjatočnje wotkryta budźe nowa wopomnjenska tafla „W tymle domje załožichu 24.7.1921 župy Domowiny, Zwjazka Łužiskich Serbow“ při radnej pincy we Wojerecach prózdnin dla hižo sobotu, 17. julija, a to z małym serbskim zarjadowanjom za wšěch zajimcow. Wo tym informowachu tele dny na posedźenju předsydstwa Wojerowskeje župy „Handrij Zejler“.
Krajny rada zadźiwany
Sadźeja na lěkarske praksy
Budyšin. 1 339 ludźi wobdźěli so na masowym tesće we Wojerecach, při čimž zwěsćichu štyri pozitiwne pady. Nastupajo šćěpjenje ludnosće pře koronu sadźa Budyski krajnoradny zarjad na praksy domjacych lěkarjow, nic na dalše lokalne šćěpjenske centrumy. Wčera rozprawjachu z wokrjesa Budyšin wo 61 koronanatyknje- njach a wo incidency 93,6. RKI poda dźensa 74,4. Wokrjes Zhorjelc wozjewi 61 nowoinfekcijow a indicencu 97,73. Po RKI je tamniša incidenca dźensa 88,6.
Dalši dohlad dóstał
Budyšin. Z předsydu Domowiny Dawidom Statnikom je Budyski superintendent Tilmann Popp wčera rjad rozmołwow dale wjedł, kotryž bě z nastupom zastojnstwa před połdra lětom zahajił. Wuměna myslow słužeše mjezsobnemu zeznaću. „Mi bě to połdrahodźinska spomóžna rozmołwa a dalši dohlad do toho, što Serbow tuchwilu jima“, zdźěli superintendent našemu wječornikej.
Kedźbu před „asfaltowarjemi“
Měrowe myto do Wostrowca
Köln. Němska biskopska konferenca je iniciatiwje Wostrowčanskeho měroweho swjedźenja katolske „Myto přećiwo njepřećelskosći napřećo cuzym a rasizmej“ spožčiła, kaž Domradio Köln informuje. Ze swjedźenjom spřećiwjeja so prawicarskemu festiwalej na kromje městačka Wostrowca mjeztym sydom lět. TCM je hižo wjacore razy wobdźělenje serbskich wěriwych organizowało.
Zdźěłuja koncept za spěšnotesty
Budyšin. W Budyskim wokrjesu dźěłaja na decentralnym koncepće za spěšnotestowanje ludnosće, kotryž ma tón tydźeń hišće předležeć. We wokrjesu zwěsćichu wčera sydom dalšich koronanatyknjenjow a jědnaće smjertnych padow. Dźewjeć z nich bě hižo minjene tydźenje. Incidenca je 100,33, po RKI dźensa 70,1. We wokrjesu Zhorjelc běchu wčera 46 nowoinfekcijow, dwaj smjertnej padaj a incidenca 86,26, po RKI dźensa 78,3.
HSV znowa jenož remis hrał
Joachim Löw dočasnje přestanje
Frankfurt n. M. Wjelelětny trenar narodneje koparskeje wubranki Němskeje Joachim Löw zastojnstwo po europskich koparskich mišterstwach w lěću złoži. 62lětny je wo to prosył, swoje poprawom hač do lěta 2022 płaćiwe zrěčenje bjezposrědnje po skónčenju turněra rozwjazać. To zdźěli dźensa Němski koparski zwjazk, kotryž je tomu přihłosował.
Wysoka inicidenca infekcijow
Budyšin. Nowej powšitkownej postajeni hornjołužiskeju wokrjesow dowolatej wot přichodneje póndźele, muzeje, galerije a wopomnišća z knihowanjom termina do toho wotewrěć. W Budyskim wokrjesu bě wčera 18 koronanatyknjenjow. Wokrjes podawa incidencu 101,66, RKI dźensa 98,1. Wokrjes Zhorjelc měješe sydom nowoinfekcijow, tři smjertne pady a incidencu 84,68, po RKI dźensa 68,5.
Dalše Płomjo online
Wobchody z click & meet
Budyšin. Aktualneje incidency pod 100 po Roberta Kochowym instituće (RKI) dla su w Budyskim a Zhorjelskim wokrjesu wobchody wotnětka po systemje click & meet wočinjene. W Budyskim wokrjesu zwěsćachu wot pjatka 140 koronanowoinfekcijow a tři smjertne pady. Incidenca bě po podaću wokrjesa 97, po RKI dźensa rano 98,1. We wokrjesu Zhorjelc bě wčera 26 nowonatyknjenjow a indicenca 82,30, po RKI je 66,9.
Hudźbne dny zaso přestorčene
Wojerecy. 55. Wojerowske hudźbne swjedźenske dny, kotrež běchu wot 11. apryla do 2. meje planowane, su zamołwići znowa wo lěto přestorčili. Kaž zdźěli nawoda Łužiskeje hale Dirk Rolka jako zarjadowar, su přičina połoženje korony dla a z tym zwisowace škitne naprawy. Njewěste dale je, hač smědźa so přeprošeni wukrajni wuměłcy wobdźělić. Zastupne lisćiki wostanu płaćiwe.
Matura bjez pruwowanjow?
Dalše podhlady mutacije dla
Budyšin. Wokrjes Budyšin informowaše wčera wo dalšich 55 natyknjenjach z koronawirusom a wo 15 smjertnych padach, z kotrychž bě dwanaće z februara. Wot wokrjesa zwěsćena incidenca wučinješe 99. W laborach zwěsćichu 65 podhladow na wirusowu mutaciju. W Zhorjelskim wokrjesu bě 36 nowych infekcijow a jedyn smjertny pad. Tam mějachu wčera incidencu 73,60.
List krajnemu biskopej
Choćebuz. Spěchowanske towarstwo za serbsku rěč w cyrkwi je wčera w lisće sakskemu krajnemu biskopej Tobiasej Bilzej swoju starosć wo aktualnym konflikće nastupajo Hodźijsku wosadu strukturneje změny dla zdźěliło. Zo měł Serbski wosadny zwjazk nětko w naležnosći skoržić, „nimamy za přistojne wobchadźenje mjez bratrami a sotrami“, w lisće rěka.
Prawopisna kontrola
Incidenca bliži so marce 100
Budyšin. Z incidencu 93,66 bliži so Budyski wokrjes zaso marce 100. K tomu přinošowało je wčera zwěsćenych 81 koronanatyknjenjow. Statistika za december wujewja dalšich 27 smjertnych padow, tak zo je cyłkowna ličba w zwisku z koronu zemrětych na 749 rozrostła. Zhorjelski wokrjes rozprawješe wčera wo 38 infekcijach. W jednym padźe dopokazachu britisku mutaciju wirusa. Incidenca tam wučinješe 67,66.
Serbski muster z app
Choćebuz. Delnjoserbske wopisanje a přitřihowy muster za delnjoserbsku bluzu maja zajimcy wotnětka na šmóratku k dispoziciji. Z pomocu digitalneje techniki Augmented Reality móža sej wužiwarjo muster z aplikacije Pattarina zdobom direktnje na płat přenjesć. App wuwiło je Choćebuske startup-předewzaće Pattarina. Zaměr je, zajimcam tradicionalnu wědu lochce spřistupnić.
Pomoc ze Sakskeje přijimali


text:
Wodowe Hendrichecy (SN/bš). Něhdźe 60 serbskich dźěći a jich staršich je so minjeny kónc tydźenja na prěnim zetkanju serbskich swójbow z Hornjeje a Delnjeje Łužicy wobdźěliło. Hač z Bad Freienwaldy, Drježdźan abo Janšojc, hač z ćahom abo awtom – witajo ideju su sej wone rady do Wodowych Hendrichec dojědźechu. Projekt Serbskeho šulskeho towarstwa steješe pod hesłom „Kokoška na nazymskim pućowanju“ a bě spěchowany přez załožbu za serbski lud.
Frankfurt nad Wódru (RD/SN). Z nimale 5 000 studowacymi je Europska uniwersita Viadrina Frankfurt nad Wódru dźensa do nazymskeho semestra 2021/2022 startowała. Wo tym informowaše prezidentka Viadriny prof. dr. Julia von Blumenthal minjeny štwórtk na nowinarskej konferency. Tež hdyž poslednje zapisanja hišće běža, woznamjenja podata ličba drastiski spad. Dokładnje 6 020 studowacych bě w nazymskim semestrje 2019/ 2020, poslednim do koronapandemije, na Frankfurtskim wysokošulskim kubłanišću zapisanych. Hižo tehdy bě Viadrina wo tójšto wot rekordneje ličby zdalena, docpěteje w lěće 2016 ze 6 716. Přičiny hoberskeho spada nimo korony mjenowali njejsu.
Lipsk (SN/JBo). Na Instituće za sorabistiku Lipšćanskeje uniwersity su wčera nowych studentow witali. Dohromady dźewjeć nowačkam přeješe nawoda instituta prof. Edward Wornar dobry start do noweho žiwjenskeho wotrězka.
Za studij wučerstwa su so šěsć hornjoserbskich a jedna delnjoserbska studentka rozsudźili. Mjez nowačkami je runje tak jedna hornjoserbska studentka a jedyn student z Pólskeje, kotrajž wotnětka w Lipsku sorabistiku na magistra studujetaj. Prof. Wornar rozłoži přitomnym studentam a studentkam kaž tež hosćom wažnosć słowjanskich rěčow k rozumjenju serbšćiny. Z Łužicy běchu sej předsyda Domowiny Dawid Statnik, kubłanska referentka třěšneho zwjazka Kathrin Suchec-Dźisławkowa, sobudźěłaćerka Rěčneho centruma WITAJ Manuela Smolina, předsydka Serbskeho šulskeho towarstwa Katharina Jurkowa a z Budyskeje wotnožki Krajneho zarjada za šulu a kubłanje zamołwity za serbske kubłanišća Bosćij Handrik dojěli. Tež prof. Goro Christoph Kimura z Japanskeje, kiž tučasnje w Lipsku bydli, bě wčera přitomny.
Choćebuz (MN/SN). Na wuspěšnje přewjedźenu certifikaciju hornjo- a delnjoserbskeje rěče zhladuje Rěčny centrum WITAJ (RCW) lětsa w Hornjej a Delnjej Łužicy. W Budyšinje wotměwa so certifikacija w rytmusu nalěto a nazyma, w Delnjej Łužicy změja za to w nazymje dwaj terminaj.
Korony dla njebě móžno hornjołužiski termin w nalěću dodźeržeć, wotpowědne pruwowanja su w juliju nachwatali. W Hornjej Łužicy bě so dohromady dźewjeć kandidatkow a kandidatow pruwować w niwowach A2, B1 a B2 dało. Třo z nich běchu stipendiaća Załožby za serbski lud na Lipšćanskej uniwersiće, tamni běchu eksterni zajimcy. Wšitke wobdźělnicy a wšitcy wobdźělnicy su pruwowanja wuspěšnje złožili.
Lědma bě prěni šulski tydźeń nimo, su na dworje Ewangelskeje zakładneje a srjedźneje šule we Wóslinku wulki stan za lětuši šulski swjedźeń natwarili.
Wóslink (DJ/SN). Na Wóslinčanskej šuli su minjenu sobotu šulski swjedźeń wotměli. Jednaćel towarstwa šulskeho nošerja Henry Nitzsche je přitomnych postrowił a farar Michael Nicolaus swjedźeń z krótkim nyšporom zahaji. Na to zaćahnychu cowboyjojo do swjedźenskeho stana. Pod hesłom „Dźiwi, dźiwi wuchod …“ běchu šulerjo wotměnjawy program z akrobatiku, linedance a dresuru psa nazwučowali. Band, w kotrejž nanojo a šulerjo hudźachu, je spektakl přewodźała. Při kofeju a tykancu bě składnosć bjesadować. Byrnjež so dešćowało, knježeše přewšo dobra nalada.
Wjeršk šulskeho swjedźenja je kóžde lěto znowa běh sponsorow na sportnišću. Wot 1. do 10. lětnika su so wšitcy šulerjo wo najlěpše wukony prócowali. To bě wulkotne dožiwjenje za wobdźělenych, jich staršich a přiwuznych. Skakanski hrodźik bu čile wužiwany. Mjeńši wopytowarjo dachu so šminkować a stachu so z fablowymi postawami. Wo ćělne derjeměće starachu so pilni pomocnicy.
Choćebuz (CP/SN). Na Dźěłanišću za serbske kubłanske wuwiwanje Choćebuz (ABC) chcedźa dodatne městno za projektowy management měć. Zdobom chcedźa zaručić naslědnistwo nawody, kiž ma so spočatk lěta 2023 wuzwolić. Tutej a dalše naležnosće běchu wobstatk njedawneho słužbneho wuradźowanja na žurli Choćebuskeho šulskeho zarjada. Wobdźělili su so wšitke sobudźěłaćerki a wšitcy sobudźěłaćerjo ABCja. Tuchwilu je jich dwanaće na štyri a poł dźěłoweho městna. Pódla bě tohorunja nawoda šulskeho zarjada Uwe Mader.
Hłowna tema zetkanja bě předstajić planowane projekty ABCja w šulskim lěće 2021/2022. Je jich znowa wjace hač 30 trajnych a časowje wjazanych we wobłuku wuwiwanja digitalnych a ćišćanych materialijow za wučbu serbšćiny a za bilingualnu wučbu we wšěch dwanaće lětnikach, kaž su to wučbnicy, dźěłowe zešiwki, zynkonošaki abo wučerske poručenja, ale tež dalekubłanja a fachowe wuradźowanja. Po wjetšinje tež na šulach skutkowacy sobudźěłaćerjo ABCja rozjimachu tohorunja organizatoriske a techniske prašenja w zwisku z home-officeom.


text:
We Łužicy dale snadna incidenca
Budyšin/Zhorjelc. Dohromady dźewjeć nowoinfekcijow je Budyski strowotniski zarjad wčera zwěsćił. Roberta Kochowy institut (RKI) poda tu dźensa incidencu 6,7. W Zhorjelskim wokrjesu je połoženje dale stabilne, nichtó njeje so tam aktualnje z koronawirusom natyknył. Incidenca po RKI je 4,7.
Nowa serbska dušepastyrka
Zhorjelc/Dešno. Fararka Katharina Köhlerowa budźe nowa dušepastyrka za serbske naležnosće w Ewangelskej cyrkwi Berlin-Braniborska-šleska Hornja Łužica w Dešnje, zdźěli wčera tamniši zarjad. Njedźelu chce ju generalna superintendentka Theresa Rinecker w Dešnje do zastojnstwa zapokazać. Köhlerowa změje so mjez druhim wo serbskorěčne kemše a zarjadowanja starać.
Sakska znowa najlěpša


text:
Blubry zez Kościana
Jak uszporać dziebko banioków?
Łe jery! Wiara ni mocie pojyńciu, jaki buł to wielgi kłopot. Bo przecie bejmy, dejma na to, sum potrzebne nawet małymu gzubkowi. Na klymki, na oranżade, na koperytka i na wiele inkszych wydatków, zaś starszym szczunum to nawet nie byde wyminioł, bo niż bym skuńczuł, to już byście nynali.
Jak my sie z wiarum zez naszy eki zebrali kole śmietnika, ciyngiym ino godanie num schodziuło na tyn temat. Bo ktu by tam godoł ło lani abo ło tym, co wew chaci. Szak nie buło sie czym chwolić i łobowiunzywała zasada: „Nie mów nikomu, co sie dzieje wew dumu i nie godej wole, za co podpadłeś wew szkole”. Zaś ło bejmach to buł temat ciyngiym na wiyrzchu aktualny. I tak tyż buło tum razum.
Aby Kakuś, ta wylynga, nigdy ni mioł zez tym kłopotu, bo mioł łod łojca co tydziyń kieszunkowe i pod klukiym sie chichroł, co my rychtyk aby zaczli tyn temat. Zaro mnie na niego tako ipta wziuła, co bym go najchyntni deknuł wew kluber, ale ino żym sie wydar: „Czegu sie gupio stalujesz, nie drzoźni mnie, bo jak cie wew tyn gupi łep polne abo wew kałyndek, to spryśniesz zez ty kisty, co na ni żeś sie uczapiuł, abo jum przemalujesz jak tyn karuzel, ty gupi szplinie. Ale nic wiyncy, bo Kakuś tych swoich banioków aby du sie nigdy nie przeputoł.
Zaś Eda mioł takie pomysły, co kłaki dymba stawały na łbie. Ciyngiym jakiesiś szachrajstwo abo chachulynie. Wymyśluł, co by podprowadzić na złum starum angielke, co wew antrei u stary ciotki Walosi nieczynno stojała, albo zaś wiarze zez obski eki sprzedać kilka kurczoków, co se lotały na sumsiedniym podwórku, piyrw przemalowanych na młode pawie. Niektórymu gupolowi to nawet pasowało, dopiyro co rozsundniejsze szczuny jeim wyklarowali, co jest lołs i lepi niech sie sami za te gupie pawie przemalujum abo za indianery, to może jeim ciotka Walosia tum angielke sprezentuje.
Na to brachol sie łodezwoł „Mogli by my skopać łogrudek tymu starymu kakrowi co zeszłygo roku. Ale kumple zoro mu przypumnieli co jeszczyk num do dziś nie zapłacił jak my nu zez rozpyndu przekopali swiyżo wetkane rodyski i gupigo jasia, a zaś Eda łoboluł beczke zez żyburum i feca bula nie do zgolyniu. Tero Zbiniu co jeszczyk papy nie roztwiyroł powiado „Weśma sie za zorgowanie makulatury. Co ty godosz”, zaro mu przerwali, „Ty wiysz wiela trzebno nazorgować, jakum wuchte co by gupie pore złociszy dostać. Tej, ty chebać zez głupim bez ściane sie macołeś, zapisz sie do zuchów to łuni zorgujum za friko, społecznie”.
Zbiniu, a ty, – powiado Eda, grajesz na akordiunie, szak już trzeci rok mosz te lekcje graniu. Ustow sie zez tum kastum kole bany jak wiara łod Ceglorza po robocie przyjyżdo i grej, a jo zez resztum wiary mogymy śpiywać abo walić wew jakie gorki, co niby tako łorkiera doborowo, zaś Kakuś, łyn fałszuje, to nie bydzie papy dar ino bydzie zez czopkum stjoł wedle tych bejmów co num wiara śwignie.
Tero żeś dopiyro wymyśluł jak Piyrdoła zez Gundek. Szak łojciec Kakusia i jeszczyk poru zez nos robium u Ceglorza. To jak nos eknum to zaro po kalafach nawszczylajum num przy obski wiarze, a co dopiyro bydzie wew chaci, - powiedziol Eda. No to dejma se puki co spokój zez tymi bejmami oż ktu czego rozsundnygo nie wymyśli, a ty Kakuś skocz do chaty po blaze, zagrajymy so wew kitowanygo, zaproponowołym i zaro zaczli my wybiyrać mane na tiptopy. Ło bejmach już nikt nie godoł.


text:
Załožba ma změnu přewodźeć
Rań (SN/ch). Po woli Zelenych w Sakskej a Braniborskej měła nowa załožba strukturnu změnu we Łužicy po kóncu brunicy přewodźeć. Tole stej předsydstwje strony wčera w Ranju (Großräschen) wobzamknyłoj. Łužica je energijowy region a ma to tež wostać, rěka w stejišću. Koncept Zelenych předwidźi, zo měli Sakska a Braniborska, Zwjazk, hórnistwowy saněrar LMBV, regionalne předewzaća kaž tež priwatnicy pjenjezy nowej załožbje přewostajić.
Objekt GST ma so předać
Wojerecy (SN/ch). Objekt bywšeje NDRskeje organizacije GST při zwjazkowej dróze B 97 blisko Wojerec ma so předać. Třělerske towarstwo, kotrež płoninu hižo dwaceći lět wotnaja, chce ju nětko kupić. 42 000 kwadratnych metrow wulka ležownosć ma 9 000 eurow płaćić. Bywši towaršnostny dom a bywše hłowne twarjenje dóstanje towarstwo za symbolisku płaćiznu dźesać eurow. Přičina je aktualnje płaćiwy płoninowy wužiwanski plan, předwidźacy tam jenož wosebitu płoninu „wólny čas“. Ležownosć je rukowaćelstwo městu Wojerecam lěta 1996 přepisało. Měšćanska rada chcyše dźensa wo předani rozsudźić.


text:
Ojropa
Ojropa – tajla śwjata, zauobycz uokryślano (ńyakuratńy) kej kůntynynt. Leży na půłkuli půłnocnyj, na půgrańiczu půłkul wschodńij a zachodńij. Wroz ze Azyjům tworzi kůntynynt: Ojroazyjo.
Ojropa mo 10,5 mln km² placu. Mo festylńy rozwińynto lyńijo brzygowo, kero je dugo na kole 38000 km (bez wyspůw). 25% jeji powjyrzchńe zajmujům půłwyspy, a 7,5% wyspy. Nojdugszům rzykům je Důnaj. Wjynkszo tajla powjyrzchńe je ńiźinno, nojwyższy wjyrch: Mont Blanc (4808 m n.p.m.) we Alpach.
Pjyrsze istoty czowjekowate mjyszkały sam 800 000 lot nazod. czowjek wspůłczesny prziloz sam ze Afriki 40 000 lot nazod i śe tu krojcowoł. We II tyśůncleću p.n.e. zaczůn śe uokres historyczny. Na terozki půmjyszkuje sam kole 712 milijůnůw ludźi.


text:
-
Znamy zwycięzców XXVIII Grand Prix Wodzisławia Śląskiego
Kategoria: Turnieje w Polsce - Pozostałe turnieje / 25 Października 2018
Marcin Lasota, Grzegorz Marciniec, Bogusław Balawajder, Jerzy Wrzód, Kamil Smołka i Izabela Marciniec wygrali XXVIII Grand Prix Wodzisławia Śląskiego w tenisie stołowym.
Tagi: Bogusław Balawajder, Wodzisław Śląski, Jerzy Wrzód, Grzegorz Marciniec, Grand Prix Wodzisławia Śląskiego, Marcin Lasota, Izabela Marciniec, Kamil Smołka
-
Znamy zwycięzców 2. GP Wodzisława Śląskiego
Kategoria: Turnieje w Polsce - Pozostałe turnieje / 27 Czerwca 2018
Marcin Lasota, Grzegorz Marciniec, Bogusław Balawajder, Andrzej Matczak, Izabela Marciniec i Kamil Smołka wygrali drugi turniej z cyklu XXVIII GP Wodzisławia Śląskiego.
Tagi: Bogusław Balawajder, Wodzisław Śląski, Grzegorz Marciniec, Andrzej Matczak, Marcin Lasota, Izabela Marciniec, Kamil Smołka
-
Znamy zwycięzców 1. GP Wodzisława Śląskiego
Kategoria: Turnieje w Polsce - Pozostałe turnieje / 05 Czerwca 2018
Marcin Lasota, Izabela Marciniec, Roman Wiża, Andrzej Matczak, Maja Kasperska, Kamila Smołka i Bogusław Balawajder wygrali pierwszy turniej XXVIII GP Wodzisławia Śląskiego.
Tagi: Roman Wiża, Bogusław Balawajder, Andrzej Matczak, Marcin Lasota, Izabela Marciniec, Grand Prix Wodzisława Śląskiego, Maja Kasperska, Kamila Smołka
-
Znamy zwycięzców XXVI GP Wodzisławia Śląskiego
Kategoria: Turnieje w Polsce - Pozostałe turnieje / 20 Października 2017
Krzysztof Marciniec, Kamil Borek, Jacek Balawajder, Krzysztof Dyrdek, Grzegorz Marciniec, Marek Kowol i Izabela Marciniec wygrali klasyfikacje generalne XXVI GP Wodzisławia Śląskiego w tenisie stołowym.
Tagi: Jacek Balawajder, Krzysztof Marciniec, Grzegorz Marciniec, Grand Prix Wodzisławia Śląskiego, Kamil Borek, Marek Kowol, Krzysztof Dyrdek, Izabela Marciniec


text:
Sierra Leone
Sierra Leone, Republika Sierra Leone – państwo we zachodńij Africe, nad Uoceanym Atlantyckim. Grańica mo s Gwinyjům a Liberyjům. Mjano kraju je nadane bez portůgalskich uodkrywcůw s 1462 a uoznačo "Gůry Lwje". Bez tři stoleća bůu to teryn kaj chytano ńywolńikůw a kwituo piractwo, aže we 1787 Brytyjske Towařistwo Antyńywolńiče wykupiuo teryny přibřežne a zouožyou dźiśejšo stolica - Freetown. We 1808 Sierra Leone uostouo kolůńijům brytyjskům. Uod 1961 ńypodlygue.
Wybřeže je sam we wjynkšyj tajle bažouowate a rosnům na ńym mangrowce. Pzostauo tajla zajmuje puaskowyž pokryty lasůma, nojwyžšy wjyrch Bintumani mjanowany tyž Loma Mansa mo 1948 m n.p.m. Gynsty nec řykůw, klimat růwńikowy, fest wilguy i ze srogimi uopadůma (3400 mm bez rok).
Gospodarka zaležno bezma coukowiće uod wydobyćo djamyntůw. 2/3 ludźi utřimuje śe s prymitywnygo bauerstwa a rybouůwstwa. 68% mjyškańcůw žyje půńižyj grańicy ůbůstwa.
60% ludnośći wyznowo islam, 30% je půganůma a 10% wyznowo chřeśijaństwo. Je sam nojwjynkšo na śwjeće umjyralność babůw we ćůnžy a babůw i bajtli při porodźe.


text:
Beschreibung
Podomk, nadobu abo nabytk, druhdy rěkaja tomu tež „hawsrot“, namakaš nimale w kóždej domjacnosći. Što pak je podomk basnika: nadpad, intuicija, metafry, znate a woteznate słowa, wjerše, rymy, rytmus … W swojich nowych basnjach čerpa Kito Lorenc hłuboko ze studnje rěče. Lóšt na wotkrywanju jeje powabkow a potajnosćow sapa z njesłyšanych, šibałych a pryzlojtych rěčnych hrow, kiž wjedu druhdy do čorneho humora a do absurdnosće. W rjedźe wusahowacych tekstow rozpomina basnik zakładne zjawy žiwjenja a nazhonjenja: dopomnjenje a zabyće, dźěćatstwo a staroba, zachodnosć a smjerć.
Měnjenje čitarja ke knize
»Lorenc njeby Lorenc był, njebyli słowa derje změšał, porjadnje přetřasł, sej z nimi hrajkał a je w nowych zwiskach prezentował, posměwk wuwabjo a do přemyslowanja wo jich zmysle nastorčo. Mišterce wobknježi [...] woprawdźe wšě fasety swojeho wuměłstwa [...]« (Monika Gerdesowa)
Čitanska proba
Horoskop
Wobroć so nětko a płuwaj
wróćo k samotnemu pobrjohej
swojeho poroda, schowaj
wšu nadźiju hłuboko
runja nopawje swoje hnězdo
spody pěska, prjedyž so nuriš
rybam napřećo, k twojemu hwězdnu
kotrež ći doprědka swěći
Snano tež tebi zemja
wulehnje potomstwo hišće
z potajneho dna něhdy
a wone namaka k swětłu
za tobu, a do morja


text:
Achterbahn
Njedawno dźěše w młodźinskim wusyłanju serbskeho rozhłosa wo woblubowane zaběry młodostnych w prózdninach. Mjez druhim rozprawjachu tam młodźi ludźo, zo jězdźa rady do zabawowych parkow-hermankow. Najwjetše wjeselo wobradźeja jim tam pječa „sektowe čary“. Hm, što drje je to do čarow? Pije so tam sekt? Z dalšeje rozmołwy pak bě wusłyšeć, zo dźěše wo to, štož znajemy němsce jako „Achterbahn“. Tute słowo w staršich serbskich słownikach zapisane njeje. W dwuzwjazkowym němsko-hornjoserbskim słowniku namaka so serbski wotpowědnik seklowa čara. To wšak kryje so hač na jedyn pismik ze sektowej čaru, ale zwotkel bjerje so tute dźiwne wotchilenje, kiž po wšěm zdaću žanoho zmysła nima? Hódančko so wujasni, hdyž pohladamy do internetoweho słownika pod boehmak.de, hdźež našu sektowu čaru namakamy. Ale to je zmylk, kiž je so stał při digitalizaciji. Mjeztym wšak mamy pod adresu hornjoserbsce.de lěpšu digitalnu wersiju tutoho słownika w interneće. Tuž přeju wšěm wopytowarjam wjetšich a mjeńšich hermankow rjanu zabawu na seklowych čarach, chiba tež na wosmičkowych čarach, štož bych sej tohorunja jako přiměrjene pomjenowanje za tajke zabawnišćo předstajić móhła.
S. Wölkowa
temy: serbske wotpowědniki za němske słowa
klučowe słowa: substantiw, němčina
hesła: Achterbahn, seklowa čara, wosmičkowa čara


text:
Tak smy póznali, zo bìchu Serbja nìhdy wulki lud, skóncnje pak ma³y, ale zo tola jako wosebity narod èas swojeho narodneho znowarod¼enja doèakachu. Na tej zemi, hd¼e¾ su Serbja wot starodawna autochtonojo, wobsydluja hi¹æe rjany kruch kraja. Tu d¼er¾a so jako druhe mjeñ¹e ludy w swojich stronach na pøik³ad Rhaetoromanojo abo Ladinojo, Island¼enjo a Friaulojo, abo podobnje jako kolonistojo z wjet¹ich ludow, wot wótèiny zdaleni, na pø. Nìmcy w Sedmihródskej a druhd¼e, Armenojo, Grekojo a druzy.
Prawo swojeho byæa maju jako druzy po bo¾ej woli, dostojnosæi ¾iwjenja pøihotuja sebi sami z darami wot Boha datymi, a ze swojej prócu a wutrajnosæu. Cyrkew a stat z jich byæa ¾adneje ¹kody nimatej; Serbja su swìrni wuznawarjo swojeje wìry a loyalni poddani, ¹to¾ je woboja wy¹nosæ wjele króæ pøipózna³a.
Wjele stow lìt hi¾o wì¹æa Serbam ponìmcenje a w nowi¹im èasu su tajcy fal¹ni profeæi èasæi¹i. Jedni praja: Serbja zhubja swoju narodnosæ, dokel¾ Nìmcow po procentach bóle pøibywa dy¾li Serbow, ale woni njepøirunuja nìmske wsy ze serbskimi wsami, ale mìstske wobydleàstwo z wjesnym a wuèa njekøesæansku wuèbu, zo dyrbi w¹ud¼e wjet¹i lud mjeñ¹emu ze zanièenjom hrozyæ. Druzy rjeknu: nuzowana ¹ula ponìmèi Serbow; ale tajke ¹ule mamy hi¾a wot l. 1835. Zaso druzy powìdaju: ®eleznicy dopomhaju ponìmèenju; ale tajke pøerìzuja na¹ kraj te¾ hi¾o wot l. 1846. Hi¹æe druhim je pow¹itkowna wojeàska winowatosæ jako wìste znamjo ponìmèenja; ale w Pruskej dokonjeju ju Serbja hi¾o wot l. 1813 a w Sakskej te¾ wot 1849. Nìkotremu zda so zakoñ wo swobodnym pøesydlenju pøihódny srìdk za ponìmèenje, a nìhd¼e¾kuli poserb¹æa so d¼ìæi pøiæahnyw¹eho Nìmca. Najwjet¹i triumf mìnja swjeæiæ, ¹tó¾ praji: Serb¹æina zañd¼e, dokel¾ njeje khmana, zo by nowi¹u zd¼ì³anosæ roz¹ìrja³a. Rozom a pedagogika pak wuèitej, zo so ludej intelektualna a moralna zd¼ì³anosæ po najbl ¾¹im puæu wud¼ìluje z jeho wótcowskej rìèu. A te¾ wy¹¹a zd¼ì³anosæ hod¼a so, jako z kó¾dej druhej, ze serbskej rìèu roz¹ìrjeæ. Hdy¾ so wuèeni poprócuja, mó¾a serbsku rìè znajmjeñ¹a ze w¹ìmi wurazami wuhotowaæ, kotre¾ su na srjed¼nych ¹ulach trìbne. Tak hod¼i so wjele za zd¼ì³anosæ skutkowaæ, byrnje najwy¹¹a zd¼ì³anosæ so potom z pomocu nìmskeje abo druheje s³owjanskeje dokonja³a. Nìmsku rìè nawuknu Serbja w ¹ulach a serbska rìc je jim kluè k druhim s³owjanskim, wosebje k pólskej a èìskej. Za pøirunanje z druhimi je te¾ serbska khmana!
Èasto so wo zd¼ì³anosæi jednotliwych Serbow wopak rozsud¼uje, hdy¾ so na pø. nìmscy mì¹æenjo z wjesnymi Serbami pøirunaju! Serbja su w swojim powo³anju runje tak zd¼ì³ani jako druhe ludy w samsnym. Tohodla praji z prawom cuzy wuèenc - profesor A. N. Pypin - wo serbskich spisowarjach, zo ze serbskej rìèu wìdomosæ a moralnosæ do ³uda pøinjesu, a zo z ma³ymi srìdkami d¼ì³o wukonjeju, kotre¾ w¹itku èesæ zas³u¾a.
Nìhd¼e¾kuli so z mocu d¼ì³a na ponìmèenje, kotre¾ pak njeprawda wostanje pøed sprawnym Bohom a rozomnymi lud¼imi. W ¹ulach na³o¾owane namócne nìmèenje je wob¹kod¼enje duchowneho ¾iwjenja, system woh³upjenja a wod¼iwjenja, jako je wjelekróæ dopokazane. W ¾iwjenju wotrost³ych je nìmèenje èasto na njerozumnej hordosæi za³o¾ene a zad¼ìwa prawej kulturje. Sprawny Nìmc a pøeæel serbskeho ludu, dr. Sauerwein, tohodla z pohladom na nìmcowarjow pøezcylnje praji: "Nìtèi¹i splah, kotreho¾ è³owjeski rozom a strowe èuæe so skazytej, njemó¾e swojim d¼ìæom zawostajiæ, ¹to¾ je sam zhubi³!" Wo dal¹im ¾iwjenju Serbow pak rìèi takhle: "Jeno telko prajmy, zo tajki lud, tak strowy na æìle a duchu, - lud z tajkimi m³odymi hi¹æe pøeco nowymi narodnymi pìsnjemi - lud z tajkej ¾iwej a w cy³ym swojirn ¾iwjenju so wopokazacej poeziju, - lud, ki¾ tajke originalne pìsnistwo jako na pø. Zejlerjowe a Kósykowe wup³od¼uje, - lud, ki¾ ma hi¹æe tak strowe narodne a nabo¾ne ¾iwjenje, kajke¾ je serbske - zo tajki lud njewuhladuje, jako by bórzy wumøìæ chcy³ abo dyrbja³. Pøi tym pokazuje na køesæansku zasadu: ©to¾ chceæe, zo bychu wam èinili atd., jako te¾ na historisku Nemesis.
Dal¹e rozwiæe na¹eje narodnosæe stanje so, da-li Bóh, jako dotal na zakoñskim puæu. Hdy¾ so Serbja jako tajcy èuja a na swoju dostojnosæ d¼er¾a, smìmy ze zhromadnej prócu mjez Hornimi a Delnimi Serbami lìp¹e èasy woèakowaæ. Njech je kó¾dy w swojim powo³anju d¼ì³awy a swìrny Serb a ¹tó¾ mó¾e, njech so stara, zo bychu Serbja duchownych, wuèerjow a druhich wuèenych mìli! Hdy¾ Serbja swoju narodnu èesæ sebi wa¾a, nawuknje te¾ pøichodnje jako dotal tón abo wony Nìmc abo S³owjan z druhich krajow z lubosæe k nim serbsku rìè, zo by Serbam wu¾itni¹i by³ w swojim powo³anju. Kotøi¾ mó¾a, njech pilnje dale pisaju.do èasopisow abo knihow, kotrych¾ wjele hi¹æe trjebamy a zaso druzy njech so staraju za roz¹ìrjenje serbskich knihow! Dotalne serbske towaàstwa dyrbja z pomocu swìrnych a woporniwych sobustawow swoju winowatosæ èiniæ a nìkotre trìbne nowe dyrbja so hi¹æe za³o¾iæ. Najmócni¹o pak dyrbitej skutkowaæ literarne towaàstwo "Maæica Serbska" w Budy¹inje z maæiènym domom jako wid¼omnym centrom Serbowstwa a "Towaàstwo Pomocy" za studowacych. Wobì towaàstwje stej wot wy¹nosæe pøipóznatej a zo je so jimaj z èasami podpjera z cuzby dósta³a, njeje nico njezakoñske; runje jako se pøeæeljo na¹eju towaàstwow za Serbow sobu staraju, tak staraju so Nìmcy ze "Schulvereinom" za Nìmcow we wukraju.
To je na¹ rozhlad a wuhlad! Sprawni a rozswìtleni lud¼o w Europje d¼àwaju so, kak je ma³emu serbskemu ludej mó¾no by³o, w datych wobstojenjach dotal swoju narodnosæ wobkhowaæ; njech te¾ wid¼a, zo z wótèinskej myslu a narodnej dostojnosæu dale wobstojimy jako dobri a zd¼ì³ani Serbja, hódni spominanja w historiji!
W. Bogus³awski - M. Hórnik, Historija serbskeho naroda.
zpìt na obsah Dal¹í: £objo


text:
Ewa Grzesik: Jarmark na Granicy
W drugo niedziela maja tj. 13 05 2018 w Chałupkach, ôd samego rana, w malowniczej scenerii na moście starego przejścia granicznego Chałupki-Bohumin przy piyknej pogodzie, muzyce i atmosferze ôdbył sie kolejny już roz “Jarmark na Granicy”.
Powystawiać sie tam mōgli handlyrze z Czech i Polski ze swoimi antykami i starociami, ci kierzy majōm jaki swōj geszeft i ci kierzy majōm w dōma jakie klamoty, a żol im to je wyciepać na hasiok; jakie stare gardiny, kafejserwisy, pieszczōnki, stare piniōndze, fajfki po opie, zdjyncia i roztōmańte czary z czasów PRL-u, kiere to jo pamiynto za bajtla i powiym Wōm, że te mie zachwycajōm nojbardziej mimo, że ône majo nojmyjszo wartość finansowo, ale tam sie jedzie szukać nie yno przedmiotōw „okazja”, na kierych idzie zarobić, ale cynnych stracōnych pamiōntek z dzieciństwa, sentymentalnych wspōmnień.
Do nikierych to sōm wartości bezcynne. Nojwiyncyj to jednak tam sie idzie trefić ze starymi znajōmymi i sōmsiadami, z kierymi idzie sie zjeść dobrego krepla, langosza i napić czeskiego piwa 😉 a bajtle w miyndzyczasie mogōm brać udział w specjalnie przygotowanych do nich atrakcjach. Kōmu sie zaś zmierznie chodzynie miyndzy sztandami, może iś ôbejrzeć zamek i jego park, abo poszpandzyrować nad Granicznymi Meandrami Odry; je to 7 km ôbszaru ôbjyntego ôchrōnōm z roztōmańtymi gatunkami zwierzōnt i roślin. Jak nie poradziliście być tu dzisiaj mit z nami, to przyjedzcie latoś 16 września, bo “Jarmark na Granicy” je dwa razy do roku.
Jo tyż tam byłach krepla zjadłach, znajōmych spotkałach i bōnclok kupiłach;) To był rychtig fajny dziyń!
Ewa Grzesik
Miyszkōm w Raciborzu, robia na banie fest, przaja tymu miastu i ślōnskej godce, mōm swoje lata, ôdchowane bajtle, a teroz sie chyciłach pisanio. Laureatka kōnkursu „Po naszymu, czyli po Ślōnsku” w 2017 roku o tytuł “Ślōnzoka Roku”. Jak mōm trocha czasu to ôdnowiōm jakeś stare meble.


text:
Pyńis
Pyńis to je narzůnd kopulacyjny uod samcůw cyckoczy a ńykerych inkszych kryngowcůw (majům go tyż ńykere gady a ptoki).
Budowa[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Pyńis (łać. membrum virile) – narzůnd hůmologiczny babskigo klitora. U chopůw bez pyńis przebjygo uostatńi uodćinek układu moczowego. Skłodo śe s dwůch růwnoległych ćoł jamistych a ćała gůmbczastego kere formuje żołůńdź pyńisa a łopuška, a uosłańo tyż cewka moczowo. Pyńis dojzdrzałego a sprownygo seksualńy chopa mo zdolność ku erekcyje, we keryj krew wypołńo ćaua jamiste a skirz tego pyńis rubńe a stowo śe twardy.
Dugość pyńisa[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Istńije mynga mitůw na tymat wpływu dugośći pyńisa na seksualno satysfakcyjo uod baby. Seksuologi prawjům, co ńy je to prowda, skirz tego co sztandardowo dugość pyńisa we spoczynku to 6–10 cm, a we zwodźe 11–16 cm, a dugość pochwy to sztandardowo ůng. 10 cm. Podszukowańa, we kerych wyńik podowo sům badany, sům poważane za scygańůne, skirz tego co chopy zawyżajům jejich wyńiki. Badańa robjůne uod naukowcůw dowajům wyńiki půmjyndzy 13 a 14,5 cm. Trefjajům śe atoli uodchylyńa we uobje strůny, uod 7 cm (mikropyńis) do aże 30 cm, nale tako srogość je fest a fest rzodko.


text:
Pokozać nowo sztela i nauczyć sie i Wos poru wyrazōw – to zawdy chcymy zrobić, jak wciepujymy tekst. A skirz tego, że do nastympnych postōw ô Maroko musicie trocha rzeczy ô tym afrykōńskim landzie spokopić, to chytejcie nastympny wpis w sztilu “ôd A do Z”. Dzisioj tajla drugo.
Piyrszo tajla tekstu znojdziecie tukej – “Maroko: ôd A do Z (1)“
M: medyna, medresa i mozaika
Medyna to je arabskie stare miasto. To tukej spyndzicie nojwiyncyj czasu jak wybierecie sie na rajza po Maroku, bo gynau w medynach je wiynkszość zabytkōw i atrakcyji. Czos sie tukej sztopnył. Ludzie żyjōm jak u nos, ale 50 lot do zadku. Zwiyrza we plac aut, barter, haje miyndzy “ôsiedlowymi gangami”, nagabywanie i proszynie, coby cosik kupić na kożdym kroku. Arabskie stare miasta sōm roz przijymne i gyszpant, a roz nerwujōm i sōm niyzocne. Ale taki już je ôd nich urok. Kożdo medyna je inkszo. Ta w Fezie to je labirynt (forgot), w Marrakeszu to jedyn epny torg pod turystōw, a yno w Essaouirze idzie wejrzeć jako naprowda żyjōm miyszkańcy marokańskigo miasta, co robiōm jak majōm fraj, kaj siedzōm i co maszkecōm.
W medynach idzie trefić piykne koraniczne szkoły – medresy. Bylimy we dwōch, we Medresie Ben Youssufa w Marrakeszu i we Medresie Bu Inania w Fezie. Tego, jak ône sōm wyônaczōne we strzodku, niy idzie ôpisać. Miszōng rzeźbiōnego drzewa z akuratnie poukłodanymi mozaikami, kery tam znojdziecie, to je nojsrogszy poziōm kōnsztu. Niy przepōmnijcie ô tych sztelach jak bydziecie na miyjscu, bo idzie leko kole nich przynś i ani ich niy uwidzieć.
N: natura
Miasta, meczety, medresy, mozaiki… to je wszyjsko piykne, robi wrażynie, chce sie tymu cykać bildy. Ale tym, co Maroko jako land mo nojlepszego, je natura. Zielōne teryny gōrskie? Ni ma sprawy, taryfōm z Marrakeszu do Imlil i już sōmżeście w Atlasie, na sztrece do Jebel Toubkal. Hyc, piosek i kamele? Ciśniecie do Merzougi i za chwila sōmżeście na prōznocie, śpicie pod gwiozdami i zjyżdżocie na sandboardzie. Chcecie do ciynia, dychnyć kapka i pozaglōndać na cosik piyknego? Kaniōny Todra i Dades czekajōm. Ściany epne na 300 metrōw do wiyrchu dajōm Wōm tela ciynia, że jeszcze bydzie Wōm tynskno za klarōm. Cuda natury? Miyjski autobus z Sidi Ifni do Legziry i już idzie sie podziwać na zachōd przi hławnych legzirskich ôbłōnkach (fajny post ô nich znojdziecie na blogu “Life in 20kg”).
Maroko mo wszyjsko, dlo kożdego cosik sie znojdzie. Łażynie po gōrach i polygiwanie na piosku, pflance i zwiyrza, hyc i zima… Co yno. Beztōż bez problymu idzie poskłodać rajza dlo wiynkszej ferajny. Z nami była tako jedna, kero pedziała: “Jo przistowōm na wszyjsko, bele bydōm chocioż trzi dni na plaży”. No i były – Sidi Ifni, Sidi Kaoki i spōmniano Legzira. A że gynau mha tako, że swoich kamratōw, kerzi polygiwali meter dalij niy szło dojrzeć, to już niy skuli nos. 😉
Ô: ôprowadzocze i ôpuncyje
Jak już my pisali, medyna w Fezie to je labirynt. I niy błoznujymy tukej. Mapy Google, karty papiōrzane, ôbrozki – nic. Nic niy spōmoże spokopić cyntrum Fezu. Ôpcje na łażynie po mieście sōm trzi (wyprōbowalimy kożdo z nich):
- namalować se w hefcie drōga ôd hotelu do kożdego charakterystycznego punktu miasta (fōngowało, ale niy zawdy; no i trza nojprzōd tyn hotel znojś),
- łazić se bele jak i bele kaj, stracić sie, a potym ciś cołki czos w jedna zajta, tak co sie wylezie z medyny (idzie wejrzeć na masa nowych szteli, ale i trefić na niyprzijymnych ludzi za ekiym; no i troci sie masa czasu),
- zabuchować se ôprowadzocza (bierōm grosze, znajōm “labirynt” jak swoja kapsa i jak sie idzie z nimi, to sie je jak Mario w graczce po chycyniu gwiozdki – żodyn ani niy podłazi nagabować).
My z ôprowadzoczym łazili bez pōł dnia. Zoboczylimy co sie yno dało, nikaj ôd nos niy chcieli pijyndzy za ajntryt i nikaj nic nōm na siła niy ciśli. Wszyjsko w cynie: smrōd nojbardzij znanej garbarni świata, przekoz ônaczynio tepichōw, mierzynie arabskich hacek (hidżabōw), masa historyji i piyrszy roz ôd poru dni – świynty pokōj. Wiadōmo, żodyn ni ma idyalny, tōż z czasym dowiedzielimy sie, że nasz ôprowadzocz to ni ma taki ôficjalny z miasta (a mioł być; ale sōm sie nōm potym prziznoł) i na kōniec ôkrōm umōwiōnej przōdzij kasy stoł i czekoł na “tip” (niy smolił sie i padoł ofyn, że trza mu wiyncyj). Ale ogōlnie – chocioż normalnie uciekōmy ôd przewodnikōw itd. – chwolymy se i ani kapka niy banujymy.
“Ô” to jeszcze nojchutniyjsze marokańskie ôbsty – ôpuncyje! Ôwoce, kere jedlimy na kila, dziyń w dziyń. Cyna dlo miyjscowych to kole 1MAD za 2 sztuki, dlo turysty 1 za 1. Majōm szpicate żgaczki, tōż przedowocz akuratnie je dlo kożdego rychtuje. Jedyn sznit, drugi i bierecie ôpyncyjo gynau z marokańskij rynki (majōm rynkawiczki!!! :o) do Waszej ślōnskij, uchachanej gymby. Pōłek tej kulki to ziorka, tōż dejcie pozōr – wartko i porzōmnie czyści jelita.
P: prōznica
Spōmniano już przi literce “N” prōznica to bōł jedyn z punktōw wyjazdu, kery zaznaczylimy jako “mus”. Drugi roz w życiu zdecydowalimy sie na atrakcyjo ze zwiyrzami. Normalnie trzimiymy sie ôd tego daleko, bo żol nōm tych biydnych bestyji, ale przed rajzōm na Sahara (tak jak przōdzij przed parkiym Everglades w USA) poczytalimy kaj sie dało, eli kamelōm, kere nos kludzōm po piosku, dzieje sie jako krziwda. Ôkozało sie, że niy, tōż ôpowożylimy sie zabulić za “wycieczka ôrganizowano”. Było super! Nojprzōd witoczka ze swoimi kamelami, potym dwie godziny
ôbijania rzici wanderu po piosku do bazy. Na miyjscu trocha śmiysznie, bo majōm tamek bai stawiynie z haźlami i umywalkōm, tōż kapka ta nasza rajza straciła na rychtyczności, ale za to warunki kōmfortowe. Na wieczōr podziwalimy sie na zachōd, dostalimy wieczerzo niy do przejedzynio, posuchalimy berberyjskij muzyki i wyciōnglimy se łōżko z celta, coby nynać pod sagim niebym. Na drugi dziyń śniodanie wczas rano i rajza nazod. Werciło sie!
R: riad i rzymiosło
Riad to je tradycyjno marokańsko chałpa z patio na dole i ze dziurōm we suficie. Na strzodku zaôbycz stawio sie fōntanna. Stawiynie je tak pōmyślane skuli afrykańskigo hycu, robi sie tam tako naturalno klima. Nojczynścij na dachach riadōw sōm tarasy, na kerych idzie se pojeś, popić (po cichu) i pogodać. Nojlepij zico sie po cołkim dniu łażynia, przi winku i biyrze, za kerym trza sie było nałazić tak, jak wtedy, kedy jeszcze niy miało sie auswajsu i nikaj niy chcieli nōm tego piwa sprzedać (ô piciu gorzołki w Maroku kedy indzij).
Skōrzane taszki i sztrzewiki, metalowe lampy i tace abo drzewiane tisze i stołki – jak mocie w chałpie cosik z tego, to je epno szansa, że w kerymś mōmyncie tyn dings bōł w Maroku. Ludzie umiōm tam wyônaczyć naprowda cudne zachy. Rzymiosło kożdej zorty na nojsrogszym poziōmie. Produkujōm tam tyż masa skōr, nici i roztōmaitych inkszych materiałōw. I nojprzōd chcōm za to masa pijyndzy, ale jak widzōm, że sie nie docie, to w kōńcu przedujōm za 10% cyny, jako normalnie trza by było udać na to wszyjsko w Europie.
S: suki
Ja, suki! Suki w Fezie nojlepij wyposażōne, ale to w Marrakeszu było ich zdecydowanie nojwiyncyj. Wydzielōne tajle medyn, na kerych sōm yno sztandy z ôkyślōnōm zortōm dingsōw – to sōm gynau marokańskie suki. Trza Wōm sztrzewikōw? Na suku Smata znojdziecie ich masa, sznupcie przede wszyjskim za tradycyjnymi babouches. Lampa abo talyrz? Kukejcie za sukiym Chouari. Na kōniec wejrzijcie na nojszyrszy i bodej nojlepij wyposażōny suk Semmarine, wyleziecie z niego gynau przi Jamaa el Fna. Potym już nic, yno z fol taszami i rukzakami zicnijcie se po cołkim dniu cychtowanio przi tażinie, ślimokach i… whisky!
Ś: ślimoki
Kojarzōm sie ze Francyjōm, ale my w tym europejskim kraju byli już pora razy i ślimokōw nikyj my tamek niy prōbowali. We Maroku w kōńcu my sie ôpowożyli. W smaku żodno rewelacja, ale do sie zjeś. Fajne je za to wybiyranie tego miynsa ze szupy. Trza nabrać sztocherym tak, coby cało uwarzōno glizda wylazła. Strzōd Marokańczykōw fest popularny przikłodek przed delszym fajerowaniym. Wiynkszo kokilka yno 1€!
T: tōry, tażin i Toubkal
Czytaliście już samek ô marokańskich medynach. Do kożdej z nich włazi sie bez tōra. I te tōry to tyż je coś, na co idzie sie dziwać godzinami. Mozaiki, rzeźbiynia, roztōmaite formy i farby. No cuda. Wejrzijcie yno na pora bajszpili pod spodkiym. Bez tako to aż sie chce przynś, pra?
Piyrsze skojarzynie na hasło “Maroko”? Tażin! Tego miana sie używo i przi godce ô jodle ze damfowanych gymizōw i miynsa, ale i ô kofliku, w kerym sie to warzi. Ze tażinami je jak ze moczkōm – ni ma na świecie dwōch gynau takich samych, kożdy je inkszy. Taki ajnfachowy to kokotek abo świniok ze zimiokami, tōmatami, ôliwkami i gewircami. Kajś przi ôcyanie (np. w Essaouirze) idzie zjeś i tażin ze sardynkami. Ale nojgłymbszy i nojciekawszy smak mioł tyn ze kaczycōm i ze suszōnymi figami. Mniam!
Toubkal, a akuratnij Jebel Toubkal, to je nojsrogszo gōra we Afryce Pōłnocnej. Chocioż mo aż 4167m n.p.m., to je to szpic, na kery umi wlyź i amator. Jak yno my ô tym poczytali, to stwierdzilimy, że tyż chcymy. No i jakoś my szafli. Jak tera spōminōmy to to były jedne z nojlepszych dni w Maroku. Nojprzōd rajza z Marrakeszu do wsi Imlil, na nastympny dziyń ôd rana piynciogodzinny wander ku schrōnisku, tam kima i na trzeci dziyń wczas rano atak. Werciło sie!
W: whisky
A w zasadzie berber whisky. Tōż nic inkszego jak fest mocny i fest słodki tyj. Bezma po poru szklōneczkach umi już zaszelōntać w łepie i stōnd sie wziyno ôd niego miano (zbowiynie we muzułmańskim landzie, w kerym picie gorzoły je widziane gorzyj jak zdradzanie, sklinanie abo cyganiynie). 😉
Tak richtich, to berber whisky to je już napowek kultowy i narodowy. Trza wiedzieć gynau z czego sie go parzi (tyj ze zorty “gunpower”), co sie do niego dociepuje (miynta “nana”), jak sie go nalywo (tak, coby sie pokozały szuminy) i jako sie go pije (trzi szklōnki: piyrszo gorsko jak żywobycie, drugo mocno jak przōnie i trzecio słodko jak śmiertka). Podle Marokańczykōw nic inkszego tak niy zagaszo durstu jak tyn hyrski tyj.
Y: yjzel i YSL
Rajzowalimy po roztōmaitych tajlach Maroka i kożdo bōła blank inkszo, ale jedna rzecz bōła wszyndzi tako samo – yjzle. Jeździ sie na nich abo ciepie sie im na pukel tasze i kisty, a ône to targajōm. Było nōm ich żol, bo już małe bajtliki wiedzōm, że jak yjzel niy idzie, to trza go piznyć w rzić, coby sie ruszył. Ale coby niy godać, to to sie dugo niy zmiyni, bo na razie żywot we Maroku bez yjzli ni ma możliwy.
Znocie takigo chopa jak Yves Saint Laurent? Klamoty, perfumy i inksze takie dingsy – kojarzicie? Ôn tak mioł w zocy Maroko, że kupił se chałpa w Marrakeszu. Ale niy bele jako, bo sprawił se “zielōne serce” miasta, zygroda wyōnaczōno bez francuskigo malyrza Jacquesa Majorelle. Sztela, kero we ksiōnżkach ô Maroku znojdziecie we “TOP 10” i ô kerej bydziecie jeszcze mieli przileżytość poczytać na blogu.
Zwiedowne info: YSL żył we Zygrodzie Majorelle bez prawieć 30 lot ze swoim… chopym. We arabskim landzie naprowda rzodko idzie tako sytuacjo trefić.
Z: zwiyrza i zolyty
Jak już na isto uwidzieliście, w Maroku idzie trefić fol roztōmaitych bestyji. Yjzle, kociki, kōnie, kamele… Jak kerego interesi fauna i cołki tyn świot gadzin, to tamek bydzie uradowany. Nōm yno żol, że niy znojdlimy fynka na prōznicy. 🙁
Zolyty z Europejkōm to je cosik, na co fest liczy kożdy mody Marokańczyk. Kożdo samotno frela, kero do Maroka pojedzie, musi być fertich na gupie hasła i prymitywny chyt. Ôd nij synek tyż. Bo samotno niy znaczy, że bez chopa kole siebie, yno bez ringa na palcu. My se na ta rajza take ôbrōnczki ôblykli, ale czasym i to nic niy dowało. Z marokańskim testosterōnym niy wygrocie. 😉
Na dzisioj to tela. Podobała sie Wōm marokańsko alfabeta? Bydymy fest radzi skuli kożdego “przaja” na Facebooku! Napiszcie tyż cosik w kōmyntorzu i poślijcie dalij kamratōm. Do zaś! 🙂


text: Jako druzy młodostni hišće póstnicy w Kulowje swjećachu, podachu so hólcy a holcy chóra 1. serbskeje kulturneje brigady do proboweho lěhwa. Wot róžoweje póndźele přebywachu mjeztym dźesaty raz štyri dny w Mjezynarodnym duchownym centrumje w čěskich Hejnicach. Něhdyši klóšter skića z rjanym hotelom a wulkej awlu optimalne wuměnjenja za zwučowanje. Nawoda chóra Friedemann Böhme wujasni šulerjam wažnosć přichodnych dnjow, wšako su wone zakład za lětuše koncerty chóra. Tuž dyrbjachu tójšto nowych spěwow nazwučować. Za to bě dirigentej mecosopranistka Tanja Donatec k pomocy, kiž přewjedźeše ze šulerjemi hłósne zwučowanja.


text:
Jodło ze ziymnioków
„Ziymnioczki s kapustóm robióm gymbe tłustóm.”
Na poczóntku dewatnostego wieku na Cieszyńskij Ziymi ludzie zaczli sadzić ziymnioki. Jak uż jich zaczli sadzić, to sie nie boli, że bydóm głodować, bo przedtym to rostomajcie bywało. Jak nie było pszynice, lebo mółki to sie jodało ziymnioki, ale potym nieskorzi jodło ze ziymnioków gaździny robiły uż każdy dziyń. Ludzie zaczli jejść wiyncyj ziymnioków, a miyni brukwi, rzepy, fazoli, bobu, lebo grochu – poradzili jejść ziymnioki fórt na około. hań downij był taki czas, że ludzi jodali yny ziymnioki, zboża, a kapuste. Ziymnioki miały kupa odmian, kiere sie mianowały modrzoki, rużoki, sałacioki, lebo lipcówki. Na samym poczóntku ziymnioki sie piykło w popiele s drzewa na nolepie, we fajerze na polu, w piekarszczoku, a potym nieskorzi w rurze pieca w kuchyni. Potym ludzie zaczli warzić ziymnioki w szupach w posolónej wodzie – to były szupoki, lebo ziymnioki oszkrobane. S poczóntku ziymnioki się jodało całe, a potym ludzie jich zaczli jejść s umastóm, fetym, maślónkóm, a s kwaśnym, lebo słodkim mlykiym. Jodało sie jich ku wszeckim polywkóm, a ku bryji. Ziymnioki, kiere zbyły od obiadu kroło sie na flostry, piykło na umaście, a jodało sie na wieczerze s mlykiym, lebo s polywkóm. Taki przismażóne szkorupy miały rade gor dziecka. U siedloków jodało sie popuczóne ziymnioki, smiyszane ze smażónóm cebulóm, a ze szpyrkami. Popijało sie to maślónkóm, a mlykiym. Ludzie radzi jodali aji gulasz ze ziymnioków. Kupa jodła gaździnki robiły s trzicieliny – stryki, poleśniki, kubusie, żebroczke, gałuszki, lebo bachora. Stryki sie piykło hań downij na nolepie, a potym nieskorzi na blasze. Jodało sie jich ciepłe, polote masłym, lebo szpyrkami. Dobre były aji jak sie jich posuło cukrym, poloło śmietónkóm, lebo miodym. Stryki sie potym nieskorzi piykło aji na patelni. W goraliji – w Istebnej, Kóniokowie, a Jaworzince eszcze do dzisia sie jy kubusia, a poleśniki. Kapke podobno do kubusia je wiślańsko żebroczka, kieróm sie kapke inakszy robi. W Cieszynie gaździny robiły podle strych recepisów fusate gałuszki. Na polywki, kiere sie robiło ze ziymnioków prawiło sie ziymnioczónki, lebo bulczónki. Tela recepisów na jodło ze ziymnioków, wiela je na Cieszyńskij Ziymi ni ma nigdzi indzi w Polsce. Do ziymnioków, a do kasz sie dycki piło mlyko. Je w nim kupa witamin, białko, tóż uzupełnio diete, a je sdrowe. Mlyko sie piło słodki – prosto od krowy, lebo kwaśne. W lecie jak sie chciało pić to Nejlepszy była chłódno kapołka, lebo maślónka. Pastyrze na sałaszach pili owcze mlyko – mulke, a żyntyce. Ci, kierzi ni mieli krowy, to chowali kozy, a pili kozine – óna je też przeogrómnie sdrowo.
Pieczoki
Narychtować:
kilo ziymnioków
sól
Jako sie to robi:
Ziymnioki trzeja porzóndnie opucować, popłukać, potym jich poukłodać na brutfani, a wrazić do trómby. Piyc jich jakisi czas, a potym jak uż sóm upieczóne to jich obrać ze szupów, a posuć solóm. Jy sie jich s kwaśnym, lebo słodkim mlykiym. Eszcze do dzisia pieczoki sie robi przi fajerze, jak sie kopie ziymnioki.
Poleśniki
Trzicieline trzeja wycisnónć s wody przes szrótek. Uwarzić oszkrobanych ziymnioków (sztwierć trzicieliny), dać to do tej trzicieliny, a wymiyszać to porzóndnie do kupy drzewianóm łyżkóm. Dać do tego kapke soli, a potym eszcze miyszać. Potym trzeja dać na stół listki s kapusty. Jak listek był hruby w postrzodku, to go trzeja było kapke zeszkrobać nożym. Na ty liści kidnónć rynkóm trzicieline smiyszanóm s warzónymi ziymniokami, a pieknie to wyrownać tak, coby tej worstwy było jedyn cyntymeter. Potym to trzeja wrazić do piekarszczoka, lebo do trómby. Piec musioł by porzóndnie rosgrzoty. Jak sie piykło poleśniki w piekarszczoku to sie dowało listek s kapusty yny s jednej stróny, a jak sie jich piykło na blasze to sie dowało dwa listki, skuli tego że sie jich obracało. W trómbie poleśniki sie muszóm piyc trzi sztwierci godziny. Trzeja sie dycki podziwać esi sóm dobrze wypieczóne. Jak placek je dobrze upieczóny, to liści same całe odlazowały. Trzeja było jich obtargać, a dać gowiedzi, baji krowóm. Poleśniki sie kraje nożym na kónski, a potym ty kónski sie ciepie do wielkij glinianej miski, lebo do lawora, a zalywo sie to ciepłym mlykiym. Potym sie do tego leje eszcze s liter, lebo dwa posolónej śmietónki a dowo sie to do trómby, coby sie to przipykło. Jak sie to wycióngnie, to trzeja to poloć rostopiónym masłym.
Poleśniki I
Narychtować:
kilo potrzitych ziymnioków, kiere trzeja wycisnónć
pół kila uwarzónych ziymnioków
dwa wajca
sól
kapke mółki
pół litra mlyka
pół litra śmietónki
masło
liści s kapusty
Jako sie to robi:
Potrzite ziymnioki zaloć wrzawym mlykiym, ocedzić, dać do nich popuczóne, uwarzóne ziymnioki, wajca, a sól. Jak ty uwarzóne ziymnioki sóm miynkki, to trzeja do nich dać kapke mółki. Wszecko to trzeja pomiyszać, a dować na liści s kapusty, przikryć drugim listkiym, a piyc w piekarszczoku, lebo w trómbie. Jak sie to uż upiecze – podrobić na kónski, zaloć stopiónym masłym, a śmietónkóm, a eszcze kapke zapiyc. Idzie to eszcze posuć bryndzóm. Jy sie to s tejym ze zielin, ze sokiym s malin.
Poleśniki II
Narychtować:
szejść kilo ziymnioków
łyżka szkróbku
sól
pół litra mlyka
liter kwaśnej, gynstej śmietónki
sztwiertka masła
fet do mazanio plechu
pół sztwiertki masła
cukier
sól
Jako sie to robi:
Sztyry kila ziymnioków uwarzić, a pomleć, dwa kila ziymnioków potrzić a ocedzić. Wszecko to wymiyszać, wsuć szkróbek, a sól. Plech pomazać fetym, dować mase ze ziymnioków hrubo na palec, na poklepane liści s kapusty. Piyc kole godziny, potym ściepać liści, pokroć na kostki, a dać to do kamiónkowej miski. Zaloć to mlykiym, śmietónkóm, a eszcze dać piyc. Jak sie to wycióngnie s trómby, to to poloć rostopiónym masłym.
Kubuś I
Narychtować:
dwa kila ziymnioków
liter mlyka
jedno wajco
pół litra śmietónki
pół sztwiertki masła
sól
cukier
Jako sie to robi:
Oszkrobane ziymnioki potrzić na tarle. Uwarzić mlyko. Wycisnónć wode ze ziymnioków, dać wajco, wymiyszać, a dać sól. Poloć to wrzawym mlykiym, wymiyszać a wszecko to dać na brutfanie, kieróm trzeja nejprzód pomazać fetym. Piyc kole godziny. Pod kóniec pieczynio poloć to po wyrchu śmietónkóm, a eszcze zapiyc. Jak sie to wycióngnie, poloć rostopiónym masłym, a posuć cukrym.
Kubuś II
Narychtować:
dwa kila ziymnioków
pół litra mlyka
sztwierć litra kwaśnej gynstej śmietónki
kminek
sól
fet do mazanio plechu
pół sztwiertki masła
cukier
Jako sie to robi:
Oszkrobane ziymnioki potrzić na tarle, wycisnónć a zaloć wrzawym mlykiym. Dać sól, a kminek do smaku. Wymiyszać a dać całóm mase na ciepłóm brutfanie, kieróm nejprzód trzeja wymazać fetym. Piyc w rosgrzotej trómbie. Jak Kubuś uż je lekko podpieczóny, to go trzeja poloć gynstóm śmietónkóm, a eszcze ros zapiyc. Kubuś sie jy poloty stopiónym masłym, a posuty cukrym. Terazy gaździny dowajóm do Kubusia potrzite jabka posute skurzicóm, lebo śliwki bez pestek polote śmietónkóm. Tóm śmietónke sie dowo skuli tego, coby smak był lepszy. Miasto śliwek wyngierek idzie dać powidła.
Żebroczka
Narychtować:
dwa kila ziymnioków
patnost deka cebuli
patnost deka ryżu
majyrónek, sól, pieprz
pół litra mlyka
fet do pomazanio plechu
dziesiynć deka boczku, lebo wyndzónej szpyrki.
Jak sie to robi:
Ziymnioki opucować, a oszkrobać. Uwarzić ryż na półsypko. Uwarzić mlyko Ziymnioki potrzić, wycisnónć sok, dać miynkki ryż, a zaloć to wrzawym mlykiym (wtynczas masa nie ściymnieje). Boczek pokroć na kostki, a podpiyc aż sie zarumiyni, a potym do niego wciepać pokrotóm cebulke, a dali smażić na żółty kolor. Potym to trzeja wloć do masy, a wsuć do tego majyrónek, sól a pieprz do smaku. Plech wymazać fetym, dać na niego mase, a potym piyc w rosgrzotej trómbie kole godziny. Żebroczke sie jy s czornóm kawóm, kwaśnym lebo słodkim mlykiym.
Stryki
Narychtować:
dwa kila ziymnioków
dwie łyżki pszynnej mółki
sól
Jako sie to robi:
Oszkrobane ziymnioki potrzić na tarle. Dać mółke, a sól do smaku. Pomiyszać. Piyc na blasze s obu strón. Stryki sie jy ciepłe, polywo sie jich fetym s boczku, szpyrkami, lebo śmietónkóm. Na taki placki sie aji prawiło Żydy.
Stryki ze śmietónkóm
Narychtować:
kilo ziymnioków
jedno wajco
łyżka mółki
łyżka wrzawego mlyka
szklónka gynstej kwaśnej śmietónki
sól
bioły syr do posucio
Jako sie to robi:
Ziymnioki oszkrobać, opucować, a potrzić na tarle, kiere musi mieć drobne oczka. Dać wajco, a łyżke mółki. Robić s tego małe placki, a piyc na blasze. Jak to eszcze wrzawe, to pokroć na małe kostki, a dać do miski ogniotrwałej. Wloć pół szklónki wrzawego mlyka, a szklónke gynstej, kwaśnej śmietónki. Potym to poloć po wyrchu stopiónym masłym. Da to na chwile do trómby. Na kóniec to posuć biołym syrym.
Stryki s blachy ze szpyrkami
Narychtować:
dwa kila ziymnioków
wielko cebula
jedno wajco
trzi łyżki mółki
łyżeczka soli, pieprz
majyrónek, knobloch do smaku
szpyrki pieczóne
Jako sie to robi:
Ziymnioki oszkrobać, potrzić na drobnym tarle, dać do tego potrzitóm cebule. Wszecko to miyszać ze surowym wajcym, mółkóm, solóm, pieprzym, a majyrónkiym. Idzie do tego eszcze dać rosetrzity knobloch. Piyc to na blasze tak, aż sie to zarumiyni s obu strón. Stryki sie jy s usmażónymi szpyrkami. Jy sie jich aji s wyrzoskami – takimi skrowkami ze zabijaczki – kiere sie piecze w brutfanii. Pod kóniec smażynio dowo sie do nich cebule, potrzite knobloch, sól a inksze prziprawy.
Placki s podgardlim a wóntrobóm
Narychtować:
dwa kila ziymnioków
sztyry wajca
sztyry łyżki mółki
pół kila podgardlo
pół kila wóntroby
sztyry wielki cebule
pieprz, sól
oliwa, ocet
Jako sie to robi:
Ziymnioki potrzić, dać wajca, mółke, sól, pieprz a wszecko to wymiyszać. Srobić s tego kulate placki, a piyc na blasze. Podgardli a wóntrobe warzić ekstra w garcach, ale trzeja to ciepać do wrzawej wody. Warzić pomału na małym ogniu. Jak sie to uż uwarzi, to to trzeja pokroć na flostry, a dać na wrzawy placek. Posuć to pokrotóm cebulóm pomiyszanóm s pieprzym, solóm, octym, a oliwóm.
Sałot ze ziymnioków I
Narychtować:
pół kila ziymnioków
dwie kiszone ogórki
dwie cebule
pieprz, sól, musztarda, ocet
dwacet deka wyndzónego boczku (fet)
Jako sie to robi:
Ziymnioki na sałot opucować, umyć, a uwarzić w szupach we słónej wodzie. Potym ocedzić, ołupać, a pokroć w kostke. Ogórki, a cebule też pokroć, a dać do ziymnioków. Dać do tego kapke musztardy, fetu, pieprzu, a octu do smaku. Porzóndnie to wszecko wymiyszać, a wyniyść na pore godzin do chłódku – baji do szpajski.
Sałot ze ziymnioków II
Narychtować:
pół kila ziymnioków
dwie cebule
dwacet deka małych biołych fazoli
pieprz, sól
ocet, musztarda
dwacet deka wyndzónego boczku
Jako sie to robi:
Ziymnioki – sałacioki opucować, a uwarzić w szupach. Fazole pomoczać we wodzie, a potym uwarzić. Uwarzóne ziymnioki ołupać, pokroć w grubszóm kostke, dać do tego pokrotóm cebule. Potym wszecko porzóndnie wymiyszać, a po kapce dować do tego stopióny boczek, pieprz, sól, a ocet. Doprawić to podle siebie do smaku.
Gulasz ze ziymnioków
Narychtować:
kilo ziymnioków
dwie cebule
zómbek knoblocha
jedna marekwia
jedno pietruzieli
jedyn celer
sól, pieprz
piynć deka szmolcu
piynć deka masła
piynć deka mółki
lubczyk
młode pokrziwy
Jako sie to robi:
Ziymnioki razym s jarzynami opucować, oszkrobać, a pokroć w kostki. Knobloch pokroć. Dusić aż do miynkigo przikryte pokrywkóm, razym ze szmolcym, s rosołym, lebo wodóm, s pokrotymi młodymi pokrziwami, a s lubczykiym. Jak to uż wszecko bydzie dochodzić to trzeja srobić biołóm zasmożke s mółki, a masła, a rosfyrtać jóm dwiema łyżkami wody, zawarzić, a wloć do gulaszu. Porzóndnie to wszecko wymiyszać, a dać do smaku sól, a pieprz.
Gałuszki fusate I
Narychtować:
pół drugo kila ziymnioków
szklónka szkróbku
patnost deka boczku
sól
Jako sie to robi:
Ziymnioki potrzić, wycisnónć s wody, dać mółke, a sól. Kulać kluski wielki jak orzech, a ciepać jich do wrzawej wody. Uwarzóne jejść s usmażónym boczkiym.
Gałuszki fusate II
Narychtować:
kilo, a dwacet deka ziymnioków
sztyrycet deka szpyrki
jedna cebula
sól
Jako sie to robi:
Ziymnioki oszkrobać. Uwarzić trzecióm czynść ziymnioków, przeciść przes praske, a ochłódzić. Reszte ziymnioków potrzić na tarle, wyciść, a dać do masy. Smiyszać potrzite ziymnioki s uwarzónymi, posolić, a porzóndnie pomiyszać. Kulać małe kluski. Warzić w słónej, wrzawej wodzie. Uwarzóne kluski zaros trzeja jejść – muszóm być taki szkliste. Poloć jich szpyrkami s cebulóm.
Gałuszki strzapate
Narychtować:
kilo surowych ziymnioków
kilo uwarzónych ziymnioków
sól
dwa wajca
dwacet deka wyndzónego boczku
pół litra śmietónki do polocio
Jako sie to robi:
Surowe ziymnioki ołupać, potrzić na tarle, odcisnónć w czystej hadrze. Sok, kiery sbydzie sloć, a mółke, kiero sie srobi na spodku dać do masy. Uwarzóne ziymnioki zemleć, smiyszać ty potrzite s tymi uwarzónymi, posolić, a srobić s tego ciasto razym s wajcami. Kulać kulate kluski – szkubane. Uwarzić we wrzawej, posolónej wodzie. Ocedzić. Boczek pokroć w kostke, usmażić, a dać do tego pół litra śmietónki. Poloć kluski. Jejść wrzawe. Nejlepsze ty kluski sóm s kotletym s kapustóm po beskidzku.


text:
Serbja swjate dny po cyłej Łužicy na dostojne wašnje swoje starodawne nałožki pěstowali
Budyšin (CS/SN/mwe). Bamž Franciskus swjećeše jutrowničku na Pětrowym naměsće w Romje z tysacami wěriwych z cyłeho swěta jutrownu Božu mšu. Po tym spožči wón kaž kóžde lěto žohnowanje „Urbi et Orbi“. W swojim jutrownym poselstwje je bamž po cyłym swěće knježacu namóc zasudźił a k měrliwemu rozrisanju konfliktow namołwjał. Tež na seriju terorowych nadpadow w Sri Lance so swjaty wótc wulce zrudźeny poćahowaše, hdźež bě kónc tydźenja něhdźe 300 ludźi swoje žiwjenje přisadźiło.


text:
Grecko godka
Grecko godka lebo greka — godka indoojropejsko s rodźiny hellyńskij, we starožytnośći wažno godka basynu Mořa Śrůdźymnygo. We cywilizacyji Zachodu zaadaptowany uobok uaćiny kej godka terminolůgije naukowyj, wywar ajnflus na wšyjske wspůučesne godki ojropejske, a tyž tajla pozaojropejskych a starožytnych. Uod X wjeku p.n.e. zapisywany je alfabytym greckym. Uobecńy, kej nowůgrecko godka, pouńi fůnkcyjo godki uřyndowyj we Grecyji a na Cypře. Je tyž jydnům s godek uoficjalnych Uńije Ojropejskij. Pů grecku godo wspůučeśńy ůngyfer 15 miljůnůw ludźi.


text:
Auspuf
Auspuf (roz za kedy tyż s polskigo wydechowo ruła) je tajla auta, kero suży do pozbyćo śe spalinůw raus ze śilńika. Mo forma dugij, pogńůnyj abo poszwajsowanyj ruły uo roztomajtych szyrzkach, kero kůńczy śe nojczyńśći na zadku auta.
Tajle auspufa[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- Auspufkolektůr – rułki podepńůne do cylindrůw, połůnczůne rubszům zbjorczům rułům, bez kere spaliny dostowajům śe do dalszych tajlůw auspufa.
- Katalizatůr – suży do zmyńszyńo ymisyje szterujůncych gazůw, jak: czad, tlynki azotu.
- Tůmńik – szyroko, plaskato tajla ruły, nojczyńśći naroz przi kůńcu auspufa. Je potrzebno do wyćiszyńo klangůw śilńika.


text:
Budyšin/Schleswig (SN/JaW). 25 serbskich wučerjow a studentow wučerstwa, čłonojo a čłonki předsydstwa Serbskeho šulskeho towarstwa kaž tež kubłanska referentka Domowiny Katrin Suchec-Dźisławkowa wotkrywaja sej hišće hač do jutřišeho mjeńšinowe kubłanje Frizow a Danow w Južnym Schleswigu.
W srjedźišću kubłanskeje wuprawy SŠT, kotruž je sakske kultusowe ministerstwo financowało a krajny zarjad za šulu a kubłanje zhromadnje ze Serbskim šulskim towarstwom přihotował, steji wuměna nazhonjenjow mjez narodnymi mjeńšinami, předewšěm kubłanje nastupajo. Wšako zetkawaja so na wuprawje Serbja z Frizami a Danami w Němskej. Program zestajała je předsydka rady Załožby za serbski lud Susann Šenkec, kotraž w Južnym Schleswigu njedaloko Flensburga ze swójbu bydli a skutkuje. Wona serbsku delegaciju na kubłanskej jězbje přewodźa. „Nimo nastorkow za wuwučowanje serbšćiny a skrućenje našeje rěče na šulach dźe wězo tež wo wuměnu myslow mjez serbskimi wučerjemi a studowacymi wučerstwa wšelakich šulskich formow“, wuswětla předsydka SŠT Katharina Jurkowa.
„Počesćenje njeje jeno za nas samych, ale runje tak za wšěch tych, z kotrymiž hromadźe dźěłamy a skutkujemy. Z kotrymiž přewjedujemy zetkanja a tradicije, šěrimy wědu wo našej domiznje, wojujemy wo bytostne prawa za serbski lud, za přichodne generacije. Tuž mam myto za symbol našeho zhromadneho prócowanja“, zwurazni lawreatka lětušeho Myta Domowiny Marja Elikowska-Winklerowa minjeny pjatk na žurli Budyskeho Serbskeho domu w swojich dźaknych słowach. Zdobom Delnjoserbowka přitomnych namołwješe, so „dźeń wote dnja zhromadnje wo serbskosć prócować“. Do toho bě předsyda Domowiny Dawid Statnik jědnaće Serbam Myto Domowiny, Myto Domowiny za dorost a Čestne znamješko Domowiny 2021 spožčił.
Wojerecy (SN). Po wólbach zwjazkoweho sejma chce so Domowina runja mjeńšinowej radźe na žadanje za zakótwjenjom prawow awtochtonych mjeńšin w Zakładnym zakonju a na prawo skorženja za zwjazki, kaž Domowinu, koncentrować. Dale wusměri so třěšny zwjazk mjez druhim na dwurěčnosć při awtodróhach ze serbskimi pućnikami a na reformu prawa mjena, zo bychu žony swoje serbske swójbne mjeno we wupokazu zapisać móhli. Na to je so prezidij Domowiny wčera we Wojerecach dorozumił, kaž z nowinskeje zdźělenki wuchadźa.
Wobsahowje stejachu prócowanja na polu kubłanja w srjedźišću posedźenja, na kotrymž stej so tež předsydka Serbskeho šulskeho towarstwa Katharina Jurkowa a referentka Domowiny za kubłanje a spěchowanje dorosta Katrin Suchec-Dźisławkowa wobdźěliłoj. Zaměr je, kaž Dawid Statnik wobkrući, zo „kóždy wotchadnik serbskeje šule serbšćinu wobknježi.“ SŠT a třěšny zwjazk chcetej we wuskej mjezsobnej kooperaciji a w dialogu z wučerjemi a zamołwitymi w Sakskej a Braniborskej praktiske konkluzije z dotalnych njedostatkow sćahnyć.
Wudwor (SN/MiR). Serbski folklorny ansambl Wudwor (SFAW) swjeći klětu swój 40. jubilej wobstaća. Potom budźe tomu 42 lět, zo ludowuměłske ćěleso na jewišćach tudy a we wukraju skutkuje a zo w nim młodźi a starši akterojo zhromadnje rejuja, spěwaja a hudźa. „Naš 40. jubilej loni smy korony dla přesunyć dyrbjeli“, wuswětla wjelelětny něhdyši předsyda SFAW Volkmar Šołta. „Nětko pak přihotujemy so na třidnjowski wjeršk.“
Jubilejny swjedźeń budźe wot 15. do 17. julija 2022 na Smolic statoku w Hórkach. Tam wšak su Wudworčenjo hižo jónu wulce swjećili. Na swój klětuši swjedźeń přeprosyć chcedźa sej wšitkich, kiž su z Łužicu a „Wudworčanami“ zwjazani a kotřiž rady serbsku zhromadnosć haja. „Wažne pak nam tež je, zo přijědu na naš mały festiwal naši přećeljo z wukraja“, Šołta rozłožuje. Trajne styki wudźeržuja Wudworčenjo mjez druhim do Rumunskeje a Čěskeje. Tak maja hóstne skupiny runje tak kaž ludowe wuměłstwo pěstowace łužiske cyłki zhromadnje na jewišću stać.
Budyšin (SN/at). Załožbje za serbski lud předleži dohromady 99 próstwow za projekty, kotrež maja so klětu w prěnim połlěće resp. w běhu cyłeho lěta zeskutkownić. 62 próstwow z toho dósta załožba hač do minjeneho štwórtka, kónca zapodawanskeje doby, kaž w nowinskej zdźělence rěka. Wone požadanja su wusměrjene mjez druhim na wuměłski nawod a probowe lěhwa chórow, rejwanskich skupin, ansamblow a dźiwadłowych skupin. Nimo tajkich kóždolětnych prawidłownych próstwow su dalše kaž nakup serbskeje narodneje drasty za wšelakore towarstwa a dźěćace skupiny. Dóšli su runje tak tajke za nowe hudźbne abo wuměłstwowe projekty.
W załožbowym zarjedźe přihotuja nětko poručenja, z kotrymiž budźe so fachowa rada za projektowe spěchowanje na posedźenju srjedź nowembra zaběrać.
Załožba skedźbnja zdobom na prěni raz wuwołane idejowe wubědźowanje, z kotrymž mytuje wosebje kreatiwne ideje nastupajo wožiwjenje serbskeje rěče a kultury. Tu skónči so doba zapodaća projektow 7. nowembra. Dalše informacije pod
Budyšin (SN). Mjez tójšto namjetami z Delnjeje, srjedźneje a Hornjeje Łužicy su čłonojo mytowanskeho wuběrka Domowiny na swojim posedźenju 14. septembra rozsudźili, koho narodna organizacija lětsa počesći. Wo wuslědkach je referent Domowiny za kulturu a wukraj, Clemens Škoda, wčera informował.
Myto Domowiny spožča lětsa třom zasłužbnym wosobam. Su to Brigita Räßlerowa z Narća, Marija Elikowska-Winklerowa z Choćebuza a Beno Budar z Hornjeho Hajnka. Symana Hejdušku z Budyšina a Jakuba Wowčerja z Radworja počesća z Mytom Domowiny za dorost 2021. Narodne dźěło Weroniki Boswankoweje ze Židźinoho, Jana Bělka z Fredersdorfa, Güntera Zeleńka z Janšojc, Astrid Šramoweje z Gołkojc, Caroly Greinoweje z Wětošowa, Uty Sykora z Rakec, Milana Tureka z Čěskeje republiki a Maritty Schneider z Malešec z Čestnym znamješkom Domowiny připóznaja. Wuznamjenjenske zarjadowanje budźe 8. oktobra.
Wojerecy (SN). Město Wojerecy chce naležnosće serbskeho ludu najlěpje do swojich projektow w zwisku ze změnu strukturow zapřijeć. Kak móhli při tym postupować, wo tym je so wyši měšćanosta Torsten Ruban-Zeh (SPD) z předsydu Dawidom Statnikom a dalšimi zastupjerjemi Domowiny wčera w radnicy wuměnił, kaž třěšny zwjazk na to zdźěli.
Wojerowski wyši měšćanosta Domowinje slubi, zo budźe město při wšěch předewzaćach konsekwentnje němsko-serbsku dwurěčnosć nałožować. Zdobom zwurazni zajim komuny, w zwisku z přetwarom Łužiskeje hale tam přichodnje wjace serbskich poskitkow w kulturnym programje prezentować chcyć.
Z wida Torstena Rubana-Zeha změja w měsće krótko- a srjedźodobnje dosć přihódnych a centralnych kapacitow nastupajo rumnosće za nowe serbske dźěłowe městna. Přezjedni běchu sej wón a rozmołwni partnerojo Domowiny, zo maja Wojerecy přichodnje wažnišu rólu za serbske institucije a kulturne serbske žiwjenje we Łužicy hrać. Nawjazujo na wčerawše zetkanje chcedźa dalše konkretne projekty rozjimać.


text:
Grynlandzko godka
Grynlandzko godka (Kalaallisut) - godka ze familije eskimo-aleuckich, we kery godo 57 000 Grynlandczykůw. Je podano na inujicke gdki we Kanadźe. Nojbarźij popularny djalekt, Kalaallisut (zachodńogrynlandzki), je uod 2009 amtowům godkům - grynladzki reskyrůnek doł jij tyn sztatus, coby zmocńić ja przi kolůńalnyj - důńskij godce. Krům tego egzisteruje na schodźe djalekt Tunumiisut, a we Thule djalekt Inuktun.
Grynlandzko je polisyntetycznům godkům, kero zwolo na tworzyńy fest dugich słůw bez kuplowańy cuzamyn mocki korzyńůw a sufiksůw.


text:
Godka Klachuli, 10.12.1920
Wachtyrz prezyntuje ślōnske artykuły ze starych cajtōngōw przepisane do alfabetu ślabikŏrzowego. Trzeba je rozumieć we kōntekście historycznym i niy przedstawiajōm ône ôpiniji ôd redakcyje.
Juz se wōm padōm nie wiym rady z tymi dzieciskami, aze nie wiym rady! Nic jyno zgorsynie. Dyć ech se wōm padōm uszporōwała trocha jasnej mōłki na świynta na kołoc i juzech sie ciesyła, ize mi styknie na klōski, na „nudle” i na „strucle”. Ale kajtam! Moje syncyska zacyny lepić, przōdzi tako biskupsko copa i ôrnot dlōm świyntego Mikołaja, potym zacyni lepić pastuszkōw, ôwiecki i betlejka i wybabrali mi na „klajster” chnet połowa mōłki. Myślałach, ize mi żōłć puknie, co mi tak było żol tej piyknej pszynicznej mōłki. A keby to jyno była jedna szkoda, nie, dyć jak śli za tych mikołaji, poprali sie z inkszymi mikołajami i przinieśli dodōm moja koszula cało stargano a kożuch starego cały pōmazany i powycierany w przikopie. Casym by sie cłowiekowi az coś zrobiło, ale cōz to mōm dopiero godać, aze godać, kej sie ta marchy podały we mnie i we starego. Stary tez lotoł za synka z betlejkōm, z gwiazdōm i za mikołaja, a jo z gojikym i z marzankōm.
Wszyjscy sie teraz ciesōm na wilijo i sōm ciekawi, co im dzieciōntko nakładzie. Nie jyno dzieci, ale i starse ôsoby. Co mojim dzieciōm i mojymu Pietrkowi nakładzie, to woz nic nie ôbchodzi, a co mnie, to jesce sama nie wiym. Alech sie dowiedziała ôd jednej baby, co karty kładzie, rozmajtych ciekawych nowin ô latosiym dzieciōntku. Tej Kōmisji w Ôpolu to pōno nakłōńdzie 1000 skargōw ôd Urbanka i 888 ôd Kwestera. Ksiyndzu Ulicce pōno brewiorz i krziżyk. Urbankowi fotografijo ôd Korfantego, a Kwesterowi bilet ôd Tersytesa i „Grynccajtung”. Ale nie jyno tym cudzym ludziōm, ale pōno tyz i nasym dzieciōntko coś prziniesie. Np. Piekarōm polske tabulki ulic, taksamo Brzezinōm i inkszym wsiōm polskim. Dzieciōm i ludziōm biednym łachy i inksze podarunki z Polskego Czerwōnego Krziża, Sokołōm podarunki ôd szportowcōw a szportowcōm ôd sokołōw i dużo tam jesce rozmajitych niespodziankōw.
W ôstatnim numerze „Kocyndra” nie było mojich klachōw, bo nie byo miejsca skiż tego, iże byo pełno ôbrozkōw dlo dzieci ze szkoły. Moje dzieci te małe sie ô tyn numer poprały i musiałach im kupić jesce jedyn, bo tyn piyrsy przi wydzieraniu potargały.
Cochmy sie wōm padōm we św. Andrzeja uśmioły z Maryny i z Getrudy. Prziniōsły skōndsik ôłowu i zacyny go w żeleźnioku na tygliku topić i potym loć do wody. Tej nojstarsej sie uloł wiyniec, Getrudzie jakiś wojok na kōniu a Marynie krziżyk. Stazyjo pado, że u niej to sztymuje, bo chnet bydzie wesele, Getruda pado u mie tyz, przeca mōj Wicynt za Szōmbierk na kōniu rajtuje, bo był bez wojna w kōńskim lazarycie. Jyno Maryna miała kwaśno mina. Potym zacyny puscać listki z merty na woda, i zaś to samo. Jak puściła Stazyjo, to ôba listki zaroz do kupy leciały, u Getrudy to zaś jeji listek stoł na wodzie a tyn Wicyntōw to ino kole ni krōnżył choćby kokot kole kury i tōz nie wiym jesce, cy ôn ji sie boji, cy tez ôna jest take nietykalne ziele. A nojgorzej juz było z Marynōm, bo jeji listek sie przilepił do talerza i nie chcioł wcale pływać i tyn jego listek darymnie lotoł po wodzie, bo jej nie mōgł trefić. Bardo była smutno i padała: „Hm, niech tam, to pōjda do klostoru!”
Musa wōm tyz jesce napisać, co sie mojymu Pietrkowi przitrefiło w Barbōrka. Mieli iść jak zwycajnie każdy rok z „gruby” z muzykōm do kościoła i mōj Piterek sie rano wystrojił w „uniform” i w czako z „federpuszym”. Synek juz dziyń przedtym cały wieczōr musioł „pucować knefle”, zōmek ôd pasa i te mosiōnżne młotki na czako. Jak wychodził z chałupy, schylōł sie, bo mu sie zawinoła nogawica i przitym mu spadło czako na ziymia i zacyno sie kulać ku przikopie. Patrzymy, a tu wroz leci nas kokot jak dziki, bo myśloł, że tyn „federpusz” to jest kura i keby nie był stary pryndko swojej copki ze ziymie podniōsł, byłby mu jōm kokot podeptoł. Śmioli my sie z tego cał← dziyń, a nojbardziej, jak Pietrek prziszedł na wiecōr z copkōm na baker i z atōm na przodku, bo tam pōno pośli az do Piekor i juz zacyni u Knopa „bergmańskego” chroboka zalywać. Ôd tej Barbōrki jakoś mōj Pietrek cynsto zalywo chroboka, bo pado, ize go gryzie tyn smrōd z „gruby” a nojbardziej ża na take piykne polske świynta jak wilijo, tu jesce bydzie musioł na rzōndy niymiecke patrzeć. Byla mi jyno za bardzo nie zaloł chroboka we wilijo i nie popsuł mi wiecerzi.
Juz mie az głowa boli! Ale to juz zasze tak przed kazdymi świyntami. I teraz tak pisa, a po głowie to mi rozmajte starości przechodzōm. PRzecaby trza jesce kupić kaszy i kōnopi na siymiyniotka, maku i żymoł na makōwki, pierniku i rōzynek na mocka, ryb, śliwek, piecorek, ôrzechōw, jabłōnek, ôpłatkōw, i juz ani nie pamiyntōm, co jesce, ale to mi juz tam możno dzieci przipōmniōm.
Przi tym lotaniu teraz przed świyntami toch sie troska zaziōmbiła i mōm ryma i kucōm. Na świynta wiynszuja wszystkim kōmratkōm i klachulōm i wszystkim, co moje klachy cytajōm zdrowio, smaku, bogosławiyństwa Bożego no i jak to padajōm: W kadym kōntku po dzieciōntku, na pojstrzodku miech piniyndzy. Pojydźcie se dobrze, ale sie nie ôbjedźcie na wiecerzo, coby wōm potym wilijo w nocy po brzuchu nie łaziła i nie naśniło wōm sie skiż tego źle, bo wiecie, iż co sie we wilijo śni, to sie wysni. Chroboka niech c’łopi zalejōm, ale tak, coby babōm i dzieciōm wilije nie popsuli.
Tōż do widzynio po świyntach, bo teraz musa iść spać i jutro rano wstać wcas na roroty.
Wasza
Rōźla Pyscycka.


text:
Radźićeljo dohlad do kooperacije dźěłarničkow dóstali
Njebjelčicy (JK/SN). Wotnajenske zrěčenje mjez Njebjelčanskej gmejnu a Kamjenskej kubłanskej towaršnosću KaBi wo wužiwanju socialneje dźěłarnje w Njebjelčicach hač do kónca lěta podlěša. To su gmejnscy radźićeljo na swojim zašłym posedźenju wobzamknyli. Tam hižo dlěši čas wuspěšnje azyl pytacych do towaršnosće integruja, sposrědkujo jim prěnje kroki do dźěłoweho swěta w móžnej nowej domiznje. Po wopyće sakskeje ministerki za runostajenje a integraciju Petry Köpping (SPD) lětsa w meji matej KaBi a gmejna woprawnjenu nadźiju, zo dobre dźěło w socialnej dźěłarni tež klětu dale powjedu. Wosebje gmejna liči z tym, zo ministerka swoju slubjenu podpěru zwoprawdźi a socialne dźěło w gmejnje dale póńdźe. Za image gmejny by tale integraciska móžnosć była składnosć, dale dźěłać a slědy zawostajić tež w dźěle na socialnym polu, tež hdyž jenož wonkowne wuměnjenja za to stworja.