text:
Kościół św. Antoniego
Bazyliki
Kościoły
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Babsku
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Bydgoszczy
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Chorzowie
- Kościół św. Antoniego Padewskiego i Teresy od Dzieciątka Jezus w Częstochowie
- Kościół św. Antoniego z Padwy w Dąbrowie Górniczej
- Kościół św. Antoniego w Elblągu
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Gądkowicach
- Kościół pw. św. Antoniego Padewskiego w Gdańsku
- Kościół św. Antoniego z Padwy w Gdyni
- Kościół św. Antoniego w Gliwicach
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Jarocinie
- Kościół św. Antoniego w Jaśle
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Karwi
- Parafia św. Antoniego z Padwy w Katowicach
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Koziegłówkach
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Krakowie
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Kraśniku
- Kościół św. Antoniego z Padwy w Lasówce
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Lesznie
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Lublinie
- Kościół św. Antoniego z Padwy w Łodzi
- Kościół św. Antoniego w Łodzi
- Kościół św. Antoniego z Padwy w Mińsku Mazowieckim
- Kościół św. Antoniego w Nowej Soli
- Kościół św. Antoniego w Niemstowie
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Osieku Drawskim
- Kościół św. Antoniego w Ostrołęce
- Kościół św. Antoniego z Padwy w Ostrowie Wielkopolskim
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Pieszycach
- Kościół św. Antoniego w Pile
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Poznaniu
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Przemyślu
- Kościół św. Antoniego w Przeźmierowie
- Kościół św. Antoniego z Padwy w Psarach
- Kościół św. Antoniego w Radecznicy
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Różańcu
- Kościół św. Antoniego w Sokółce
- Kościół św. Antoniego w Toruniu
- Kościół św. Antoniego z Padwy w Wojkowicach
- Kościół św. Antoniego z Padwy we Wrocławiu
- Kościół św. Antoniego we Wrocławiu-Karłowicach
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Warszawie (Czerniaków)
- Kościół św. Antoniego Padewskiego w Warszawie (Śródmieście)
- Kościół św. Antoniego w Zabrzu
- Kościół św. Antoniego w Zdzieszowicach


c: text/html

text:
Pyrenejska połkupa
Pyrenejska połkupa (teke Iberiska połkupa) jo wjelika połkupa na krotkem wjacorje Europy, nejwěcej pódwjacornje z tśich wjelikich pódpołdnjowych europskich połkupow – Pyrenejskeje, Apenninskeje a Balkańskeje. Ma płoninu wót něźi 580 000 km² a pótakem jo pó Skandinawiskej połkupje druga nejwětša połkupa Europy.
Pyrenejska połkupa granicujo na pódzajtšu z Srjejźnym mórjom a na pódwjacorje z Atlantiskim oceanom. Z Europu jo zwězana na dłujkem zajtšu, źož jeju granicu twórje góry Pyreneje. Na pódpołdnju Pyrenejskeje połkupy lažy Gibraltarski pśelew, kótaryž wótźělujo Europu wót Afriki.
Na Pyrenejskej połkupje laže Špańska, Portugalska, Andorra, mały kusk Francojskeje a teke Gibraltar, zamórski teritorij Zjadnośonego kralojstwa.
Eksterne wótkaze[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
-
Commons: Pyrenejska połkupa – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mapa kodów pocztowych ulica GrażynyUlica: Grażyny
Miejscowość: Kraków
Gmina: Kraków
Powiat: Kraków
Województwo: małopolskie
Kod pocztowy: 31-217
Kody pocztowe
Katowice kody pocztowe
Leszno kod pocztowy
Andersa Władysława 4 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 5 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 6 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 7 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 8 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 9 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 10 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 11 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 12 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 13 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 14 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 15 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 16 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 17 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 18 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 19 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 20 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 21 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 22 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 23 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 24 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 25 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 26 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 27 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 28 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 29 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 30 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 31 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 32 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 33 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 34 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 35 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 36 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 37 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 38 Tychy kod pocztowy
Andersa Władysława 39 Tychy kod pocztowy
Mapa strony


text:
Mapa kodów pocztowych Dąbrówka, gmina Bytoń, powiat radziejowskiMiejscowość: Dąbrówka
Gmina: Bytoń
Powiat: radziejowski
Województwo: kujawsko-pomorskie
Kod pocztowy: 88-231
Kody pocztowe
Kody pocztowe w innych miejscowościach: Wielgie kod pocztowy, Białogard kod pocztowy, Cechowa 109 Chojnice kod pocztowy, Cechowa 110 Chojnice kod pocztowy, Cechowa 111 Chojnice kod pocztowy, Cechowa 112 Chojnice kod pocztowy, Cechowa 113 Chojnice kod pocztowy, Cechowa 114 Chojnice kod pocztowy, Cechowa 115 Chojnice kod pocztowy, plac Piastowski 1 Chojnice kod pocztowy, plac Piastowski 2 Chojnice kod pocztowy, plac Piastowski 3 Chojnice kod pocztowy, plac Piastowski 4 Chojnice kod pocztowy, plac Piastowski 5 Chojnice kod pocztowy, plac Piastowski 6 Chojnice kod pocztowy, plac Piastowski 7 Chojnice kod pocztowy, plac Piastowski 8 Chojnice kod pocztowy, plac Piastowski 9 Chojnice kod pocztowy, plac Piastowski 10 Chojnice kod pocztowy, plac Piastowski 11 Chojnice kod pocztowy, plac Piastowski 12 Chojnice kod pocztowy, plac Piastowski 13 Chojnice kod pocztowy, plac Piastowski 14 Chojnice kod pocztowy, plac Piastowski 15 Chojnice kod pocztowy, plac Piastowski 16 Chojnice kod pocztowy, plac Piastowski 17 Chojnice kod pocztowy, plac Piastowski 18 Chojnice kod pocztowy, plac Piastowski 19 Chojnice kod pocztowy, plac Piastowski 20 Chojnice kod pocztowy, plac Piastowski 21 Chojnice kod pocztowy, plac Piastowski 22 Chojnice kod pocztowy, plac Piastowski 23 Chojnice kod pocztowy, plac Piastowski 24 Chojnice kod pocztowy, plac Piastowski 25 Chojnice kod pocztowy, plac Piastowski 26 Chojnice kod pocztowy, plac Piastowski 27 Chojnice kod pocztowy, plac Piastowski 28 Chojnice kod pocztowy, plac Piastowski 29 Chojnice kod pocztowy
Mapa strony


text:
Mapa Kamienna Góra
(gmina Kamienna Góra / powiat Kamienna Góra / woj. dolnośląskie)
Zdjęcia na mapie
- Ruiny renesansowego zamku z XVI w., przebudowanego w XIX w.
- Rynek z ratuszem z ok. 1820r. w Kamiennej Górze
- Ruiny renesansowego zamku z XVI w., przebudowanego w XIX w.
- kamieniczka w Rynku
- Ratusz /w deszczu/
- Współczesne osiedle Kamiennej Góry
- Piękna willa
- rynek
Miejscowości w najbliższej okolicy
Ulice Kamiennej Góry
- ulica Armii Ludowej, Kamienna Góra
- ulica Mickiewicza, Kamienna Góra
- ulica Asnyka, Kamienna Góra
- plac Browarowy, Kamienna Góra
- ulica Boczna, Kamienna Góra
- ulica Browarowa, Kamienna Góra
- ulica Cegielniana, Kamienna Góra
- ulica Cicha, Kamienna Góra
- ulica Cisowa, Kamienna Góra
- ulica Rosenbergów, Kamienna Góra
- ulica Chopina, Kamienna Góra
- ulica Fabryczna, Kamienna Góra
- plac Grunwaldzki, Kamienna Góra
- ulica Sienkiewicza, Kamienna Góra
- ulica Sawickiej, Kamienna Góra
- ulica Krasickiego, Kamienna Góra
- ulica Jedwabna, Kamienna Góra
- ulica Jasna, Kamienna Góra
- ulica Konwaliowa, Kamienna Góra
- ulica Katowicka, Kamienna Góra
- ulica Kwiatowa, Kamienna Góra
- ulica Legnicka, Kamienna Góra
- ulica Leśna, Kamienna Góra
- ulica Waryńskiego, Kamienna Góra
- ulica Łużycka, Kamienna Góra
- ulica Łączna, Kamienna Góra
- ulica Drzymały, Kamienna Góra
- ulica Skłodowskiej-Curie, Kamienna Góra
- ulica Mostowa, Kamienna Góra
- ulica Nadrzeczna, Kamienna Góra
- ulica Nowa, Kamienna Góra
- ulica Osiedle Antonówka, Kamienna Góra
- ulica Ogrodowa, Kamienna Góra
- ulica Jana Pawła II, Kamienna Góra
- ulica Przemysłowa, Kamienna Góra
- ulica Przelot, Kamienna Góra
- ulica Traugutta, Kamienna Góra
- ulica Rybna, Kamienna Góra
- ulica Żeromskiego, Kamienna Góra
- ulica Słoneczna, Kamienna Góra
- ulica Sportowa, Kamienna Góra
- ulica Świerkowa, Kamienna Góra
- ulica Śląska, Kamienna Góra
- ulica Kościuszki, Kamienna Góra
- ulica Towarowa, Kamienna Góra
- ulica Tkaczy Śląskich, Kamienna Góra
- ulica Broniewskiego, Kamienna Góra
- plac Wolności, Kamienna Góra
- ulica Wojska Polskiego, Kamienna Góra
- ulica Zamkowa, Kamienna Góra
- ulica Zielona, Kamienna Góra
- ulica Ziemska, Kamienna Góra
Zobacz też noclegi w innych miejscowościach


text:
Kantela
Kantela (finsce kantele abo kannel, estisce kannel) je narodny hudźbny nastroj Finskeje a wona je znaty trunowy nastroj tež w druhich krajach při Baltiskim morju.
Struktura a stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Tradicionalna kantela měješe pjeć trunow, kotrež přikrućowachu na drjewowym ramiku a delni bok je wotewrjeny. Nowšu tak mjenowanu dwudrjewowu pjećtrunowu kantelu najprjedy grifeluja. Potom stwarichu wjele rozdźělnych akustiskich a elektriskich kantelow w samsnej swójbje hudźbnych nastrojow.
Nětko kantelowa hudźba je jara žiwa a so tróšku ličba hrajerjow powjetšuje. Ewolucija je započała dla dźěła Kannelliitto za čas 1970. lět a traje nětko dla zhromadneho dźěła hudźbnikow, hudźbnych šulow, firmow a zwjazkow.
Najstarše dopokazy za tajke nastroje (mjez druhim finsku kantele, estisku kannel, letisku kokle [wurjekuj kuokle], litawsku kanklės a rusku gusli) snadź su archeologiske namakanki z lět 900-1400 w Velikij Novgorod a w regionach Opola a Gdańska w Pólskej.
Kantela je hudźbny nastroj Väinämöinen w Kalevala, kotraž je finska narodna poezija.
Finski kantelowy muzej (finsce Suomen kantelemuseo) je w měsće Jyväskylä.


text:
Praca dla opiekunki w Oberhausen
-
Firma:
-
Lokalizacja:
- Bielawa, dolnośląskie, Polska
- Bierutów, dolnośląskie, Polska
- Bogatynia, dolnośląskie, Polska
- Bolesławiec, dolnośląskie, Polska
- Bolków, dolnośląskie, Polska
- Brzeg Dolny, dolnośląskie, Polska
- Bystrzyca Kłodzka, dolnośląskie, Polska
- Chojnów, dolnośląskie, Polska
- Dzierżoniów, dolnośląskie, Polska
- Głogów, dolnośląskie, Polska
- Góra, dolnośląskie, Polska
- Gryfów, dolnośląskie, Polska
- Jawor, dolnośląskie, Polska
- Jaworzyna Sląska, dolnośląskie, Polska
- Jelenia Góra, dolnośląskie, Polska
- Kamienna Góra, dolnośląskie, Polska
- Karpacz, dolnośląskie, Polska
- Kłodzko, dolnośląskie, Polska
- Kowary, dolnośląskie, Polska
- Kudowa Zdrój, dolnośląskie, Polska
- Lądek Zdrój, dolnośląskie, Polska
- Legnica, dolnośląskie, Polska
- Lubin, dolnośląskie, Polska
- Lubomierz, dolnośląskie, Polska
- Międzybórz, dolnośląskie, Polska
- Międzylesie, dolnośląskie, Polska
- Milicz, dolnośląskie, Polska
- Nowogrodziec, dolnośląskie, Polska
- Oleśnica, dolnośląskie, Polska
- Olszyna, dolnośląskie, Polska
- Oława, dolnośląskie, Polska
- Polkowice, dolnośląskie, Polska
- Prusice, dolnośląskie, Polska
- Radków, dolnośląskie, Polska
- Sobótka, dolnośląskie, Polska
- Strzegom, dolnośląskie, Polska
- Strzelin, dolnośląskie, Polska
- Syców, dolnośląskie, Polska
- Szczawno Zdrój, dolnośląskie, Polska
- Szczytna, dolnośląskie, Polska
- Szklarska Poręba, dolnośląskie, Polska
- Ścinawa, dolnośląskie, Polska
- Środa Sląska, dolnośląskie, Polska
- Świdnica, dolnośląskie, Polska
- Świebodzice, dolnośląskie, Polska
- Trzebnica, dolnośląskie, Polska
- Twardogóra, dolnośląskie, Polska
- Wałbrzych, dolnośląskie, Polska
- Węgliniec, dolnośląskie, Polska
- Wrocław, dolnośląskie, Polska
- Żąbkowice Śląskie, dolnośląskie, Polska
- Zgorzelec, dolnośląskie, Polska
- Złotoryja, dolnośląskie, Polska
- Żmigród, dolnośląskie, Polska
-
Ofertę pracy dodano:599 dni temu
-
Podsumowanie oferty:Ofertę pracy dodała firma PFLEGE MIT HERZEN 24 SP. Z O. O. SP. K. Miejsce pracy z tej oferty to Bielawa, dolnośląskie, Polska, Bierutów, dolnośląskie, Polska, Bogatynia, dolnośląskie, Polska, Bolesławiec, dolnośląskie, Polska, Bolków, dolnośląskie, Polska, Brzeg Dolny, dolnośląskie, Polska, Bystrzyca Kłodzka, dolnośląskie, Polska, Chojnów, dolnośląskie, Polska, Dzierżoniów, dolnośląskie, Polska, Głogów, dolnośląskie, Polska, Góra, dolnośląskie, Polska, Gryfów, dolnośląskie, Polska, Jawor, dolnośląskie, Polska, Jaworzyna Sląska, dolnośląskie, Polska, Jelenia Góra, dolnośląskie, Polska, Kamienna Góra, dolnośląskie, Polska, Karpacz, dolnośląskie, Polska, Kłodzko, dolnośląskie, Polska, Kowary, dolnośląskie, Polska, Kudowa Zdrój, dolnośląskie, Polska, Lądek Zdrój, dolnośląskie, Polska, Legnica, dolnośląskie, Polska, Lubin, dolnośląskie, Polska, Lubomierz, dolnośląskie, Polska, Międzybórz, dolnośląskie, Polska, Międzylesie, dolnośląskie, Polska, Milicz, dolnośląskie, Polska, Nowogrodziec, dolnośląskie, Polska, Oleśnica, dolnośląskie, Polska, Olszyna, dolnośląskie, Polska, Oława, dolnośląskie, Polska, Polkowice, dolnośląskie, Polska, Prusice, dolnośląskie, Polska, Radków, dolnośląskie, Polska, Sobótka, dolnośląskie, Polska, Strzegom, dolnośląskie, Polska, Strzelin, dolnośląskie, Polska, Syców, dolnośląskie, Polska, Szczawno Zdrój, dolnośląskie, Polska, Szczytna, dolnośląskie, Polska, Szklarska Poręba, dolnośląskie, Polska, Ścinawa, dolnośląskie, Polska, Środa Sląska, dolnośląskie, Polska, Świdnica, dolnośląskie, Polska, Świebodzice, dolnośląskie, Polska, Trzebnica, dolnośląskie, Polska, Twardogóra, dolnośląskie, Polska, Wałbrzych, dolnośląskie, Polska, Węgliniec, dolnośląskie, Polska, Wrocław, dolnośląskie, Polska, Żąbkowice Śląskie, dolnośląskie, Polska, Zgorzelec, dolnośląskie, Polska, Złotoryja, dolnośląskie, Polska, Żmigród, dolnośląskie, Polska, . Całą treść ogłoszenia znajdziesz w treści oferty pracy poniżej.


text:
Epòka bronzë
Epòka bronzë – je pò epòce kaminia, a bëła na Kaszëbach w latach 1700–700 r. przed Chr.. W tich latach lëdze robile np. seczerã ze stoplënë kòpru i cënë to je bronzë - w propòrcji 9:1. W ti epòce bëła łużickô kùltura. Ti lëdze żëlë z gbùrzeniô, ale téż rëbaczëlë, jachtowelë a zbiérelë, co jima dôwa nôtëra. Czej chto ùmarł, jegò cało pôlëlë. To, co pò nim òstało, kłedlë razã z darënkama zrëchtowónyma z metalu i keramiczi do grobów.
- To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.


text:
Wikipedyjo:Cyntrum prasowe
Witejće.
Skuli wjelgigo zainteresowańo Ślůnskům Wikipedyjům, stworzili my sam prowizoryczne cyntrům prasowe, we kerym idźe dostać kůntakt ze zołożićelůma szl.wiki a tyż skorzistać ze materjołůw kere můmy narychtowane.
Jeli żeś je s cajtůnga abo radyja, szkryflej e-brifa ku: mieclawii(afa)wp.pl, abo naćiś tyn link i sprowjej zajta godki.
Jeli żeś je s telewizje, naćiś tyn link.
Uobejrzij tyž: fto już uo nos szkryfloł abo godoł, historyjo Ślůnski Wikipedyje, abo tyż tekst na licencyje Public Domain uo nos, we polski godce: [1].
Uoficyjolńe, uod kontaktůw s medjůma je Rzeczńik Prasowy Stowarzyszyńo Wikimedia Polska, Paweł Zienowicz
Kůntakt:
- Telefon: (+48) 0 515 235 656
- e-brif: mailto:pawel.zienowicz@wikimedia.pl
Pytańo mogeće tyż szkryflać niżyj:


text:
Malešecy
Koordinaty: 51°14′0″N 14°31′0″E /  51.23333, Wurazowy zmylk: Njewočakowany operator *
Malešecy (němsce Malschwitz) su wjes a přisłušna gmejna něhdźe šěsć kilometrow sewjerowuchodnje Budyšina w Sakskej. Gmejna, kotruž Sprjewja w zapadźe přeběži, leži w Hornjej Łužicy.
Wobsah
Geografija[wobdźěłać]
Malešanski gmejnski teritorij leži přewažnje w hornjołužiskej holanskej a hatowskej krajinje podłu Sprjewje a Lubaty. Pjata najwjetša gmejna Budyskeho wokrjesa saha wot awtodróhi 4 w juhu nimale hač k Bjerwałdskemu jězorej w sewjeru a wot Budyskeho spjateho jězora w zapadźe hač k hórkam Wysokeje Dubrawy we wuchodźe.
Malešecy mjezuja na gmejnu Hamor (wokrjes Zhorjelc) w sewjeru, gmejnu Wysoka Dubrawa we wuchodźe, město Wóspork a gmejna Kubšicy w juhu, město Budyšin w juhozapadźe a gmejnu Wulka Dubrawa w zapadźe.
Najwjetša wodźizna gmejny je něhdyša brunicowa jama Olba pola Zubornički. Najwjetšej rěce stej Sprjewja, kotraž přeběži gmejnu wot juha do sewjera, a Lubata, kotraž so blisko Lemišowa do njeje wuliwa. K wjetšim přitokam Lubaty słušatej Albrechtowka a Kotołka. W juhozapadźe gmejny, mjez Malešecami a Delnjej Hórku, ale tež wokoło Hućiny su wjele rybjacych hatow. Stróžanski „Dom tysac hatow“ słuži biosferowemu rezerwatej jako wopytowarski centrum.
Wjes sama leži při wjacorych hatach w bahnojtej nižinje wuchodnje Sprjewje, štož wjedźeše k serbskemu prajidmu w něčim sedźeć kaž Malešecy w błóće.
Stawizny[wobdźěłać]
W sewjerowuchodźe wuhorbjenja při wuchodnym kóncu wsy njedaloko dróhi do Hliny bě so hižo 1777 předstawizniske pohrjebnišćo namakało. Najstarše wurywanki su někak 3000 lět stare. Nimo někotrych formow z pózdnjeje bronzoweje doby přewažuje keramika klasiskeje Billendorfskeje kultury ze 7. lětstotka do Chrystusa. Pohrjebnišćo na městnje, kotremuž so „stary kěrchow“ praji, wužiwaše so hač do 500 do Chrystusa. W 1990tych lětach wotkrywachu archeologojo při kromje Załhowskich hatow něhdźe 500 metrow sewjernje „stareho kěrchowa“ tež k pohrjebnišću słušace sydlišćo. To běše zdobom rědkosć za Hornju Łužicu, dokelž so tu hač dotal wjele starych pohrjebnišćow, ale jenož zrědka sydlišćo namaka.
W srjedźowěku namaka so na ležownosći z mjenom „stary hród“ na juhozapadnej kromje Malešec wódny hród, kiž steješe při promjenju Małeje Sprjewje. Twar měješe přeměr wot 50 metrow a běše přez nasyp, kamjentnu murju a 10 metrow šěroku hrjebju škitany. Tuta je hač do dźensnišeho spóznajomna.
Prěnje historiske naspomnjenje sydlišća jako Malswiz sta so w lěće 1225. Prěnjotne staroserbske mjeno Mališovici pochadźa wot wosoboweho mjena Mališ, skrótšenki połneho mjena Malimir.
Znajmjeńša wot lěta 1280 namaka so we wsy knježe sydło, kotrež měješe tež ležownostne knjejstwo. 1564 naspomni so ryćerkubło. Malešecy wobstejachu tehdy z dweju wjesneju dźělow (Hornje a Delnje Malešecy) z dwěmaj njewotwisnymaj kubłomaj (Horni dwór a Delni dwór). Tutej kuble zjednoćištej so hakle w lěće 1756, hdyž běštej wobě we wobsydstwje knjeza von Metzrada a so 1773 wot hrabja Andreasa von Riaucour kupištej. Zjednoćenemu ryćerkubłu słušachu 291 wot cyłkownje 620 hektarow wjesnych honow. Wot toho wužiwachu so 59 ha jako haty a pastwišća. Ke kubłu słušeše tež wjeska Křiwa Boršć pola Chwaćic.
Dnja 12. apryla 1715 zničichu so tykowana cyrkwička, šula, Delnjomalešanske ryćerkubło a 14 burskich statokow přez wulki woheń, kotryž bě so w starej korčmje wudyrił.
Malešanska cyrkej bě hižo w 15. lětstotku z filialu Budyskeho tachantstwa a sta so po reformaciji z ewangelskej wosadnej cyrkwju. Dźensniši cyrkwinski twar natwari so po zničenju stareje cyrkwje w lěće 1716 na samsnym městnje a dósta 1913 nowu wěžu. Do Malešanskeje wosady słušeja nimo wsy sameje tež Hućina, Brězynka, Dobrošecy, Plusnikecy a Delnja Hórka. Do poswjećenja Chwaćičanskeje cyrkwje w lěće 1899 běchu tež Ješicy, Mała Dubrawa, Křiwa Boršć a Chwaćicy z dźělemi wosady.
W bitwje pola Budyšina 20. a 21. meje 1813 běchu Malešecy z bitwišćom mjez francoskimi, ruskimi a pruskimi wójskami a spalichu so nimale dospołnje. Po nowonatwarje wsy dźěłachu tam srjedź 19. lětstotka piwarnja, pjeć palernjow, dwě korčmje, młyn a kosćetołkarnja. W 1920tych lětach wotpaleše knježi dom Hornich Malešec a bu po tym zaso natwarjeny.
W mjezywójnskim času słušachu Malešecy k srjedźišćam towaršnostneho žiwjenja ewangelskich Serbow tutych kónčin (hlej wotrězk Towarstwa). Po druhej swětowej wójnje bu ryćerkubło wuswojene a jeho ležownosće na noworatarjow rozdźělene. W 1950tych lětach załoži so prodrustwo.
Zagmejnowanja[wobdźěłać]
W lěće 1936 zagmejnowachu so susodne Plusnikecy do Malešec. Při gmejnskej reformje lěta 1994 dóńdźe k zjednoćenju gmejnow Bart, Budyšink, Delnja Hórka a Malešecy do noweje Malešanskeje wulkogmejny. W lěće 2013 přizamknje so susodna Hućina, tak zo wobsteji gmejna mjeztym z 23 wjesnych dźělow.
Towarstwa[wobdźěłać]
W Malešecach skutkowachu slědowace serbske towarstwa:
- Serbske towarstwo (1848/49) – čłon Zjednoćenych serbskich towarstwow, kiž załožichu so w oktobrje a nowembrje lěta 1848 we wjacorych gmejnach serbskeje Łužicy; zakaza so w awgusće 1849 zhromadnje z druhimi serbskimi a němskimi „wótčinskimi towarstwami“. W 1920tych lětach eksistowaše za wěsty čas druhe towarstwo ze samsnym mjenom.
- Nalutowarnja a wupožčowarnja za wosadźe Malešecy a Budyšink při Towarstwje serbskich burow (1895–1916) – załoži so jako wotrjad Chróšćanskeho burskeho towarstwa ze zaměrom, serbskich ewangelskich burow z principom drustwa bliže zeznajomjeć a serbske ratarstwo skrućeć; k znatym čłonam słušeštaj Arnošt Holan a Arnošt Bart. K teritorijej dźěławosće słušachu nimo Malešec tež Bozankecy, Brězecy, Čelchow, Klukš, Krakecy, Lemišow, Lětoń, Lichań, Poršicy, Stróža, Zdźar a Zubornička.
- Jednota Sokoł w Malešecach (1921–33) – čłon Serbskeho Sokoła, załožene ze zaměrom skrućenja serbstwa w tehdy hižo chětro germanizowanej Malešanskej wokolinje, 1933 zakazane.[1]
Hač do dźensnišeho wobsteji wjesna skupina Domowiny.
Wobydlerstwo[wobdźěłać]
Po Arnošta Mukowej statistice mějachu Malešecy we 1880tych lětach 582 wobydlerjow, mjez nimi 554 Serbow (95%) a 28 Němcow.[2] Mjez druhim přez přićehnjenje němskorěčnych wuhnatych z wuchoda po Druhej swětowej wójnje so serbskorěčny podźěl zniži. Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 serbski podźěl wobydlerstwa wot 61%.[3] Južny dźěl gmejny słuša k teritorijej Budyskeho (ewangelskeho) dialekta, w sewjernych kónčinach so holanski dialekt rěči.
W lěće 1925 bě we wsy samej mjez nětko hižo 570 wobydlerjemi 564 ewangelskich (99%). Po ludličenju lěta 2011 bě 48% wobydlerjow Malešanskeje wulkogmejny ewangelskeje a 3% katolskeje konfesije. 49% njepřisłušachu žanemu nabožinskemu zhromadźenstwu.[4]
Gmejnske dźěle[wobdźěłać]
Ke gmejnje słušeja slědowace wjeski:
Politika[wobdźěłać]
Malešanska gmejnska rada ma tuchwilu 18 čłonow. Komunalne wólby lěta 2014 mějachu slědowace wuslědki:
Čestnohamtski wjesnjanosta Malešec je Matthias Seidel (CDU). Wón bu dnja 8. junija 2008 z 51,8 % hłosow za naslědnika Güntera Sodana woleny, kotryž dósta jako najsylniši přećiwny kandidat 41,2 %. Wolerske wobdźělenje wučini 65,7 %.[7]
Infrastruktura[wobdźěłać]
Wobchad[wobdźěłać]
Statna dróha 109 wjedźe přez gmejnske hona a zwjazuje Malešecy a Hućinu z Budyšinom a Niskej. W zapadźe gmejny prěkuje zwjazkowa dróha 156 Delnju Hórku a Lěskej. Mjez Skanecami a Rakojdami běži awtodróha 4 přez gmejnske hona. Na železniskej čarje Lubij–Radwor z dwórnišćomaj w Hućinje a Barće jězdźachu wot 1. meje 1906 hač do nazymy 1972 wosobowe ćahi. W 1990tych lětach so čara tež za nakładny wobchad zawrě a so w lěće 2004 doskónčnje wottwari.
Kolesowanska šćežka „Serbske impresije“ wjedźe wot Barta přez Zuborničku, Stróžu, Lemišow, Załhow, Malešecy a Delnju Hórku dale do Radworja. Sprjewiny kolesowarski pućik přeprěkuje Malešanski gmejnski teritorij wot juha do sewjera a wjedźe mjez druhim přez Delnju Hórku, Malešecy, Połpicu a Nowu Wjes.
Kubłanje[wobdźěłać]
Prěnju cyrkwinsku šulu mějachu Malešecy hižo w lěće 1684. 1807 rozwučowaše tam jedyn wučer 151 dźěći z Malešec, Plusnikec a Dobrošec, kiž wšitcy serbsce rěčachu.[8] Přidatnje k starej šuli na Małomalešanskej 27 natwarichu w lěće 1900 nowu šulu při Hłownej dróze.
W Malešanskej gmejnje su hišće tři šule, a to zakładnej šuli w Hućinje a Barće a wyša šula w Malešecach. Do Hućinjanskeje šule chodźeše w šulskim lěće 2014/15 69 šulerjow, mjez nimi šěsć serbsce wuknjacych.[9] W Bartskej šuli bě w samsnym času 107 šulerjow, wot kotrychž wuknjechu 43 serbšćinu jako cuzu rěč. Malešanska wyša šula měješe w tymle lěće 333 šulerjow.
W baroknym knježim domje Delnich Malešec je wot lěta 2002 WITAJ-pěstowarnja Serbskeho šulskeho towarstwa zaměstnjena. Na samsnym městnje namaka so tež Malešanske gmejnske zarjadnistwo.
Pomniki[wobdźěłać]
- wopomnjenska plata woporam wuswobodźenskeje wójny lěta 1813 při nawsy
- wopomnjenski kamjeń Kurtej Krjeńcej před starej šuli
- pěskowcowa plata z lěta 1788 nad zachodom kěrchowa z łaćonsko-serbskim napismom
Wosobiny[wobdźěłać]
Z Malešec[wobdźěłać]
- Jurij Brósk (1833–1915), farar, přełožowar a basnik
- Kurt Krjeńc (1907–78), skałar, dołholětny předsyda Domowiny w NDR
- Bohačesć Bjedrich Ponich (1761–1826), farar, załožer tak mjenowaneje Ponichoweje knihownje
- Arnošt Sykora (1879–1972), šewc, Domowinski prócowar
- Jan Awgust Sykora (1835–1921), farar, spisowaćel a ludowědnik
- Pětr Elias Šěrach (1742–95), knihićišćer a nakładnik
We wsy skutkowali[wobdźěłać]
- Pětr Ponich (1716–85), farar, cyrkwinski stawiznar
- Samuel Bohuwěr Ponich (1748–98), farar, awtor ludowědnych, přirodowědnych a popularnowědnych pojednanjow
- Hadam Zacharias Šěrach (1693–1758), farar, sobuzałožer Serbskeho prědarskeho towarstwa w Lipsku, basnik, magister
Partnerske gmejny[wobdźěłać]
Partnerske gmejny Malešec su Desná pola Jabloneca w Čěskej, Gromadka pola Bolesławieca w Pólskej a Sióagárd w Madźarskej.
Žórła[wobdźěłać]
- Malschwitz/Malešecy. W: Oberlausitzer Heide- und Teichlandschaft (= Werte der deutschen Heimat. Zwjazk 67). 1. nakład. Böhlau, Köln/Weimar/Wien 2005, ISBN 978-3-412-08903-0, str. 312–315.
- Cornelius Gurlitt: Malschwitz. W: Beschreibende Darstellung der älteren Bau- und Kunstdenkmäler des Königreichs Sachsen. 31. Zwjazk: Amtshauptmannschaft Bautzen (I. Teil). C. C. Meinhold, Dresden 1908, str. 152.
- ↑ Siegmund Musiat: Sorbische/wendische Vereine 1716–1937. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 2001, str. 104sl., 265sl., 391sl.
- ↑ Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954, str. 56.
- ↑ Ludwig Elle: Sprachenpolitik in der Lausitz. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1995, str. 245.
- ↑ Wuslědki censusa 2011 za Malešansku gmejnu: Nabožina
- ↑ Statistiski krajny zarjad Sakskeje: gmejna Malešecy (něm.)
- ↑ bjez Hućiny
- ↑ Wuslědki Malešanskich komunalnych wólbow dnja 8. junija 2008 na statistik.sachsen.de
- ↑ Peter Kunze: Sorbisches Schulwesen. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 2002, str. 38
- ↑ Podaća w sakskej šulowej datowej bance
Wotkazaj[wobdźěłać]
- Malešecy w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (něm.)
Biskopicy | Bóšicy | Bretnig-Hauswalde | Budestecy | Budyšin | Bukecy | Dobruša-Huska | Frankenthal | Großharthau | Großnaundorf | Halštrow | Halštrowska Hola | Haselbachtal | Hodźij | Hornja Hórka | Chrósćicy | Kamjenc | Kinspork | Kubšicy | Kulow | Kumwałd | Łaz | Łuty | Łužnica | Malešecy | Neukirch | Njebjelčicy | Njedźichow | Njeswačidło | Ohorn | Ottendorf-Okrilla | Pančicy-Kukow | Połčnica | Porchow | Radeberg | Radwor | Rakecy | Ralbicy-Róžant | Ramnow | Schönteichen | Sćenjow | Sepicy | Smělna-Póckowy | Sprjewiny Doł | Swětła | Šěrachow-Korzym | Wachow | Warnoćicy | Wjazońca | Wjelećin | Wojerecy | Wołbramecy | Worklecy | Wóslink | Wóspork | Wulka Dubrawa | Wulke Rědorjecy | Załom | Zemicy-Tumicy


text:
Nahuatl (rěc)
Nahuatl [ˈnaː.wat͡ɬ] jo indiańska rěc z uto-actekiskeje rěcneje swójźby.
Nahuatl powěda 1 500 000 luźi w srjejźnej Americe, kótarež pśedewšym w mexikańskich zwězkowych statach Puebla, Veracruz, Hidalgo a Guerrero su žywe. Nejwětše su dwójorěcnje ze špańšćinu a Nahuatl wótrosli. Źinsajšny Nahuatl ma wjele narěcow.
Fonologija[wobźěłaś]
Nahuatl ma 15 konsonantiskich ale teke kuždy raz pěś krotkich a dłujkich wokaliskich fonemow.
Typiski za Nahuatl su substantiwy, kótarež se na „-tl“ skóńcyju, kaž na pś. Popocatepetl, Axolotl abo Metl (agawa), pśi comž se su „-tl“ we wjele źinsajšnych dialektach k „l“ abo „t“ wuwili.
Konsonanty[wobźěłaś]
Wokale[wobźěłaś]
Pśizukowanje[wobźěłaś]
Kužde Nahuatl-owe słowo se na pśedslědnej złožku pśizukujo. Jadnučke wuwześe jo wokatiw, kótaryž se na slědnej złožku pśizukujo.
Pśikład k wugronjenju:
Colhua Mēxihcah – [ˈkolwa meːˈʃiʔkaʔ]
Gramatika, syntaksa[wobźěłaś]
Nahuatl jo aglutinujuca, polysyntetiska rěc z wariabelnym słowoslědom, kótaryž se móžo mjaz PSO, POS a SPO pśeměnjuja.
Słowo znutśika Nahuatl-sady jo zwětšego z jadnogo abo wšakich prefiksow, cesto rozšyrjonego słownego zdonka a jadnogo abo wšakich sufiksow zestajone. Konjugacija se njewobrośuju jano pó subjekśe, ale teke – pódobnje kaž na pś. w Hungoršćinje abo w kečua – pó objekśe.
Pśikład: Nimitzittaz. – „Budu śi wiźeś.“ Toś ta sada wobstoj w Nahuatl z jadnučkego słowa, zestajone ze słownego zdonka itta („wiźeś“), prefiksa resp. prefiksowego subjekta ni – („ja“), prefiksowego objekta 2. wósoby mitz („śi“) a sufiksa z (futur), toś „Ja budu śi wiźeś.“
Pśez gromadu zastajenje wšakich słownych zdonkow a afiksow se mógu wjelgin dłujke słowa twóriś, kótarež w europskich rěcach pśez dłujke sady z wjele słowami zwuraznjaju. Tak se groni na pś. nehualmoyecastemojmolunijtzinutinemisquiöni (Tetelcingo-Nahuatl): "Wy cesći gódne cłowjeki byšćo pśiś a wam waše nose starcyś mógli, tak až kšawje, ale wopšawdu wy njejsćo to cynili[2]. Dla toś tych dłujkich słowow ale teke někotarych za Europejarjow njezwuconych zukowych kombinacijow (wósebnje wjelgin ceste tl) bu a jo rěc cesto ako zazdaśim „njedaś se wugroniś“ pomjenjowana. To se pak góźi na njeznaśe hynakšego, nic europskego rěcnego koncepta wótwóźiś.
Wažny charakteristikum rěcy Nahuatl jo rozeznawanje mjaz „pógibnymi“ a „njepógibnymi“ substantiwami. „Pógibne“ substantiwy pomjenjuju cłowjekow, zwěrjeta a někotare druge zapśimjeśa. Wše druge substantiwy su „njepógibne“ a njamaju žeden gramatiski plural. Mnogota se móžo how jano pśez doprědka sednjenje wót licbnikow resp. słowa huel („wjele“) zwuraznjaś, na pś. huel mitl („kleki, šypy“ abo pó słowje „wjele klek“).
Pluralowa kóńcowka móžo wjelgin rozdźělne byś, pśi comž eksistěrujo 8 rozdźělnych kóńcowkow.[3]
Někotare słowa zgubuju pśi twarjenju plurala drje singularow kóńcowku, pódwójuju pak pótom prědnu złožku, kaž na pś. ticitl („gójc“), titici („gójce“). Pśi někotarych słowach se kóńcowka z pódwójenju kombiněrowana, kaž na pś. citlalin („gwězda“), cicitlaltin („gwězdy“). Pśi wjele słowach na -tl, kótarež cłowjekow pomjeniju, se město togo kóńcowka -h wužywa, kaž na pś. Mexicatl („Mexikanaŕ“), Mexicah.[3]
W narěcach mógu wótchylajuce formy wustupowaś. Na pś. se jawi pótom město regularnego plurala wót calli („dom“): caltin („domy“) warianta calmeh.[3]
Na městnje pomocnych werbow a modalnych werbow se w Nahuatl substantiwy a adjektiwy kaž werby konjugěruju. W tśeśej wósobje (singular teke plural) wóstanjo substantiw njepśeměnjony. Pśikład:
pilli (princ, zemjan)
nipilli – Som princ (pó słowje „ja princ“)
tipilli – Sy princ („ty princ“)
pilli – Wón jo princ („wón princ“)
tipipiltin – Smy prince („my prince“)
anpipiltin – Sćo prince („wy prince“)
pipiltin – Wóni su prince („wóni prince“)
Wjele městnych mjenja w Mexiko kóńcy na -co, -pan abo -tlan. Pśi tom źo wó městno pokazujuce kóńcowki (lokatiwne sufikse) Nahuatl. Kóńcowka -tzinco, w městnych mjenjach źinsa zwětšego -cingo pisana, jo z Nahuatl-afiskowu -tzin (respektowa forma) a -co zestajona. Kóńcowka -tenanco (teke -tenango) wobstoj ze substantiwa tenāmitl, městna murja, a lokatiwnego sufiksa -co, póśěgujo se toś na něga wobtwarźone městno. Twórjenje z afiksow resp. zdonkow te- (wobsejźenje pokazujuce), nantli (maś) a -co (lokatiw) njejo dla notneje pozicije posesiwnego pronomena na zachopjeńka słowa móžne. Interpretacija, až toś te městne mjenja na stare bogowki abo Kněžnu Maria pokazuju, njejo togodla wobstawna.
Spócetne licbniki Nahuatl bazěruju kaž něga pśi wšych rěcach Srjejźneje Ameriki konsekwentnje na systemje na bazy dwaźastki. Źinsajšny źeń se su zwětšego licbniki wót 21 abo teke juž wót styrjoch abo pěśoch wótzabywali, tak až samo jadnorěcne zwětšego na Špańšćinje lice.
Noty[wobźěłaś]
- ↑ http://www.diputados.gob.mx/LeyesBiblio/pdf/257.pdf (špań.)
- ↑ SIL: A Long Word in Mösiehuali (Tetelcingo Nahuatl), http://www.sil.org/mexico/nahuatl/tetelcingo/14i-LongWord-nhg.htm
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Kauderwelsch Band 179, Aztekisch (Nahuatl) Wort für Wort, 1. Auflage 2004, ISBN 3-89416-355-0, boki 24-25


text:
Mnichojstwo
Mnichojstwo jo wót asketiskich idealow formowana nabóžna praktika, z kótarejuž co mnich w tom, až se wót swěta wótwobrośijo a se swětnym celam wótrjaknjo, swójo žywjenje dopołnje danemu spirituelnemu celoju woprowaś. We wšakorakich nabóźninach eksistěruju wšakorake formowanja mnichojstwa, pśedewšym w buddhismje a kśesćijaństwje, teke w hinduizmje a daoismje, nic pak na pśikład w islamje.
Wopśimjeśe
Póchad słowa[wobźěłaś]
Słowo mnich se wótwóźijo wót grichiskego słowa uovaxός, monachos, kótarež jo wótwóźone wót grichiskego monos „sam“. To pak njewóznamjenijo, až jo mnich sam žywy, ale až jo jano na Boga wusměrjony žywy - na Boga samego wusměrjony. To wuswětlijo regula swětego Benedikta z Nursije (Kap. 1, „Družyny mnichow“).
Mnich resp. jogo žeński pendant, mnichowka, kněžnicka abo rědniska sotša, jo asketiski žywy cłonk nabóžniny, kótarež se nachylnje abo na cas swójogo žywjenja do słužby swójeje wěry stajijo.
Zasadne[wobźěłaś]
Głowny zaměr mnichojstwa jo mystiske procowanje tenbocnje se zjadnośiś ze wšo wopśimujucym bogojstwom resp. dojśpijucy połnu nutśikownu proznosć njepósrědnje nazgóniś bogojsku transcendentnu realitu, kótaraž zwucone cłowjeske zamóžnosći dopóznaśa pśesega. Tomu celoju mógu słužyś na pśikład: meditacija, ekstatiska zagóritosć, bjatowanje, askeza, spót, marskanje se a techniki wójowanja.
Formy žywjenja[wobźěłaś]
Sam abo gromaźe samotno[wobźěłaś]
Mnich móžo byś žywy ako eremit abo anachoret sam za sebje pak blisko sedlišćow pak daloko w źiwiznje lěsow abo w samotnosći pusćiny. Irske a galiske mnichy su w 5. a 6. lětstotku wuběgnuli na wubocne kupy abo su se pśewóstajili mórju w małych cołnach. W Tibeśe daju se mnichy hyšći źinsa zamurjowaś do śamneje jamy z jano jadnučkeju źěrku za pódawanje piśa a jěźe.
Druge mnichy, tak pómnjenjone Koinobity, su w kloštarjach „zgromadnje žywe“ (= grichiski koinos bios).
Vita contemplativa a Vita activa[wobźěłaś]
Ako Vita contemplativa se rozmějo w tradiciji Benedikta z Nursije mnichojski ideal wótśěgowanego žywjenja, pó kótaremž su južo buddhistiske mnichy w 5. lětstotku do Chr. a teke eremity w 3. a 4. lětstotku pó Chr. žywy byli. Vita contemplativa se pomina, aby mnich se wótwobrośił wót swětnych wěcow (na pśi. bogatstwo, cesć, móc a seks) a se pśiwobrośił Bogoju. Napśeśiwne zapśijeśe Vita activa wuzwignjo statkownu lubosć k blišemu.
Acedia contra ora et labora[wobźěłaś]
W dožywjenjach prědnych kśesćijańskich samotarjow wopisujo Acedia, pógniłosć wutšoby abo ducha, wustatkowanja śěžkich myslow, kótarež wobgrozyju wósobinu a depresiju wuwołaju. Spisowaśel Evagrios Pontikos jo rozměł depresiju ako nadměru wobuze, žadanja a sytnosći. Pisał jo wó tšašnem wósłabjenju dušenych mócow, kótarež wjedu mnicha do błudnosći a jogo prócowanja zanicujo. Wuchadajucy ze žywjeńskich wašnjow swětego Antoniusa, su kśesćijańske mnichy wuwili program, w kótaremž stojtej źěło a bjatowanje w strowem poměrje napśeśiwo. Źěło jo šćitało mnicha pśed pśegnatym koncentrowanim na sebje samogo a jo słužyło dwěma celoma: pla bjatowanju mysli wězaś, aby do dali njewuběgali a k drugemu, aby mnichy zasłužyli, což za žywjenje trjebaju. Wjele buddhistiskich šulow wótpokazujo źěło a mnicham njejo dowolone aktiwnje pšosyś. Mógu jano braś, což se jim dobrowólnje dawa. W Zen-Buddhizmje jo źěło pak źěl prakse.
Wójowanje a wójna[wobźěłaś]
Za tym ako su buddhistiske mnichy w Chinskej wupytnuli, až dłujka meditacija kšejnemu wobběgoju škóźi, jo mejstaŕ Bodhidharma na zakłaźe indiskeje techniki wójowanja wuźěłał pógibowański program za swóje mnichy, kótaryž jo se pózdźej ke Kung Fu wuwijał. Skóro su byli Kung Fu-mnichy woblubowane sobuwójowarje we wójowanjach wó móc lokalnych knězow a kejžorow.
Teke w orientalisko-kśesćijańskem mnichojstwje su nastali južo w pózdźejšej antice wobronite mnichojske rědy, kótarež su pódpěrali aleksandrinske biskupy pśi wójowanju napśeśiwo tatanjam a riwalizěrujucym kjacarstwam. Na kśesćijańskich idealach bazěrujuce wójowańske mnichojstwo (tempelowe ryśarje, rěd nimskich ryśarjow) bu za cas kśicnych wójnow jaden ze słupow pśi dobyśu a zašćitowanju swětego kraja.


text:
Bojki Hindusów
Czytóm sie łostatnio BAŚNIE HINDUSKIE, kiere ukozały sie nakładym wydownictwa Media Rodzina.
Ale co sie je łotworza, spómino mi sie tyn fragmynt z biblijnyj Knigi Nyhymiosza, w kierym godo sie ło źymi, co to Pónbóczek doł jóm naszym łojcóm, coby mieli pożytek ze wszyskich jij łowoców i bogoctw (Ne 9, 36).
I tak sie myśla, że jednym z tych wielgich bogoctw tego świota sóm przeca tyż i bojki. Kożdy kraj, región, mjyjsowoś majóm swoje baśnie, legyndy, pódania. I wszyskie łóne pokazujóm we mniyjszym abo we wjynkszym stopniu kulturowo specyfika danyj źymi. Jyj tradycje, łobyczaje, flora, fauna, kuchnia i tak dalij...
Niy inaczyj jes z bojkami Hindusów, przetumaczónymi bez Elżbieta Walter i zilustrowanymi bez Marianna Jagoda. Mocie sam radźów, braminów, roztómajte bóstwa, dymóny. Sóm sam i pałace ło kierych Wóm sie ani niy śniło i dżungle, do kierych żodyn z nos niy śmioł by wlyź.
Cuda, pułapki, niyczekane pómoce, niyspódziywane zdrady - zmiynio sie sam to wszysko tak gibko, choby we kalejdoskopie, beztóż i czyto sie je fajniście i czowiek zre jedna bojka za drugóm, i ani sie łobejrzy, a już mo ta kniga skóńczóno. A przeca wcale niy jes to ciyńko publikacjo.
Ytnicznie, ygzotycznie, wcióngajónco - czego chcieć wjyncyj? No może trocha inksze ilustracje byłyby lepsze.
Niy chca tyj Marianny Jagody za bardzo szlechtować, no ale prowda jes tako, że jyj uproszczóne malunki niy bardzo mi sie podobajóm.
Kolory ja! Te sóm fajne. Łoko nimi nacieszysz. Ino te postacie jakiesi takie niybardzo. Choby to małe dziecko malowało.
Niy wjym, może dziynki tymu bajtle bydóm sie bardzij utożsamiać z bohatyrami. Abo same chycóm za farbki i krydki, bo sie pómyslóm: - Jo tyż tak umia namalować!
Jo tam zawdy wolołek takich ilustratorów jak Szancer abo Doré, ale prowda jes tako, że jak żech sie już na ich dzieła napaczoł, to potym żech niy malowoł, bo przeca... jo tak fajnie jak łóni niy umia.
Może Jagoda mo recht, że tako a niy inkszo kónwyncjo wybrała...


text:
Jaborygyny
Jaborygyny – mjano rdzynnygo noroda Australije, kery přibůu na tyn kůntynynt s Azyje kole 40 000 rokůw nazod. Terozki žyje uůnych sam kole 460 tyśůncůw.
Přemjyškujům zauobyč licho zaludńůne a ńyurodne uobšory Zachodńij Australije, Queenslanda a Půunocnygo Terytoryja. Mnogo populacyjo Jaborygynůw přemjyškuje nale šrůmowiska we srogich mjastach Australije.
Jaborygyny sům zauobyč zarachowane do čorny čowječyj rase, baj podug ńykerych antrůpolůgůw twořům špecyjalno rasa abo zorta australojidalno. Pod wzglyndym fizykowym majům natura:
- ćymno karnacyjo (farba uod šekůladowyj do čornyj)
- kryncůne abo welowane, brůnotne a čorne kuduy
- dugo gowa (dolichocefalijo)
- šyroko šnupa
- průgnatyzm
- mocne zymby
Uchowali swojy zawjyřyńa. Religijo Jaborygynůw, tako kej inkšych norodůw co žyjům we takućkich warůnkach, je fest zmotlano s noturům a źymjům - čowječům muterkům. Rdzynne pńoki Australije kwolůuy grůnt, zawjyřajůnc, iže dušyčki uojcůw učyńůuy jeji forma downo rańśi na co prawjům Čas Śńika. To ś ńich bjerům śe wšyjske elymynty notury, ćoua na ńebje, flancynweld, founa a jejich potůmne.
Cifra Jaborygynůw bez fal ślatowaua aže do 30. rokůw XX wjeka, kedy (1933) jejich cifra uocyńano ino na 67 tyśůncůw. Australijowe regyrůngi aže do pouy 60. rokůw XX wjeka uůnačůuy napřoćiw Jaborygynůw politika asymilacyje pod drukym a dźepjyro uowdy wyškryfloli uůnych s uoficjalnygo Festbucha Flancynwelda a Foůny tygo landu i přijmńůnto prawiduo asymilacyje ze samośćy. Dźepjyro uode 1984 goda radujům śe uůńi we pounośći welůnkowym rechtym. Postřůd Jaborygynůw ukozuje śe srogšo arbajtlůuza a uožarstwo kej postřůd uostauyj tajle noroda Australije.
13 lutygo 2008, prymjer Australije wyguośůu we parlamyńće ryjda, we keryj wajou uo wybočyńy Jaborygynůw za sekirowańy a půńywjyrańy, we tymu za praktiki mjan. zraubowany gynyracyje.


text:
Irlandyjo
Irlandyjo, Republika Irlandyje (Éire, Poblacht na hÉireann, połne mjano angelsko to jedźińy Ireland, co mo podkryślać důnżyńo zjydnoczyńowe ze Irlandyjům Půłnocnům) – państwo we Ojropje Zachodńij, człůnek Uńije Ojropejskij. Zajmuje wjynkszość placu wyspy uo tym samym mjańe.
Treść
Admińistracyjny tajlůng[Sprowiyj | sprowjej zdrzůdło]
Wyspa Irlandyjo tajluje śe na 4 historyczne prowincyje, a uůne na 26 hrabstwůw ńyzoleżnych uod jejich tajlůngu na Irlandyjo a Půłnocno Irlandyjo.
Dymografijo[Sprowiyj | sprowjej zdrzůdło]
- Strzedńo dugość żywobyćo - 75 rokůw (chopy 73, baby 78)
- PKB: 37.822 $ na mjyszkańca (nůminalńy)
Geografijo[Sprowiyj | sprowjej zdrzůdło]
- Nojwjynksze mjasta
- Dublin (ludność mjasta 495.782, ludność aglůmeracyje 1.004.614)
- Cork (ludność mjasta 123.062, ludność aglůmeracyje 186.239)
- Galway (ludność mjasta 65.832, ludność aglůmeracyje 66.163)
- Limerick (ludność mjasta 54.023, ludność aglůmeracyji 86.998)
- Waterford (ludność mjasta 44.594, ludność aglůmeracyje 46.736)
- Rozlygowańy
- Dostymp do Morzo Irlandzkigo, Morzo Celtyckigo, Uoceanu Atlantyckigo, a uod Wjelgij Brytańije uoddźela jům Kanou Św. Jeřygo.
- Powjeřchńo ńiźinno
- Duůgość wybřeža 1.448 km
- Duůgość grańicy s Irlandyjům Půunocnům (tajlům Zjydnočůnygo Krůlestwa) 360 km
- Nojwyžšy půnkt Carrantuohill 1.041 m. n.p.m.
- Nojńižšy půnkt Uocean Atlantycki 0 m.
- Nojdugšo řeka Shannůn 259 km
- Nojwjynkše jeźoro Loch Coirib 176 km²
- Klimat
- Uůmjarkowańy ćepuy (je wyńikym přepuywajůncygo ńydaleko ćepuygo průndu ze Zatoki Meksykańskij)
- Ńiske amplitudy ročnych tymperatur
- Wysoko wilgotność powjetřa a tyž čynsto sam padze
Ůstrůj polityčny[Sprowiyj | sprowjej zdrzůdło]
Irlandyjo to dymokracyjo parlamyntarno. Jeji systym prawny je uoparty na prawje zwyčajowym i ustawodawstwje uchwalanym bez parlamynt zgodńy s kůnstytucyjům.
Přepisy Uńje Ojropejskej majům moc prawno we Irlandyji. Kůnstytucyjo irlandzko, přijyntao 29 grudńa 1937, uopisuje forma řůndu a tyž defińuje wuadza i fůnkcyje Prezydynta, uobu izb parlamyntu (Oireachtas) jako i řůndu. Defińuje tyž struktura i wadza sůndu a uopisuje podstawowe prawa uobywatelske. Akt Republiki Irlandyji s 1948 zerwou uostatńy formalne zwjůnzki s Wjelgům Brytańiům. Irlandyjo uodzyskoua ńypodlygość we 1921.
Prezydynt je gowům państwa i je wybjerany we wyborach bezpośredńich na kadyncyjo, kero trwa 7 lot. Ta sama perzůna može być prezydyntym ino dwukrotńy. Bjerne prawo wyborče přisůgiwo uobywatelům, keři ukůńčyli 35 lot. Uod 1997 prezydyntym Irlandyji je Mary McAleese. Uobowjůnzkym prezydynta je stańy na stražy kůnstytucyji a uoficjalne reprezyntowańy narodu. Ńymal wšyjstke uprawńyńo přiznawane mu bez kůnstytucyjo wykůnuje uůn za radům řůndu.
Taoiseach (prymjer) stoji na čele řůndu i je mjanowany bez prezydynta na wńosek Dáil Éireann (izba ńižšo parlamyntu). Taoiseach nůminuje inkšych čuůnkůw řůndu (uogůuem ńy myńi kej śedmju i ńy wjyncyj kej pjyntnastu), kerych muśi zaakceptować Dáil Éireann. Nůminuje tyž jydnygo čuůnka řůndu, zwanygo Tánaiste, kery peuńi fůnkcyjo wiceprymjera. Bertje Ahern je prymjerym Irlandyji uod čerwca 1997, a Michael McDowell pouńi fůnkcyjo Tánaiste.
We irlandzkym parlamyńće sům dwje izby:
- Dáil Éireann je izbům ńižšům, kero je wybjerano we wyborach bezpośredńich. Zaśodo we ńij 166 posuůw. Je uodpedźalno za uchwalańy ustaw. Jeji čuůnkowje sům wybjerańi we wyborach proporcjůnalnych i powšychnych. Ńy ma sam pojyńćo kadyncyjnośći, Ůstawa Wyborčo godo ino uo přiznańu parlamyntowi peunůmocńictw na uokres 5 lot. Štyry guůwne partyje polityčne reprezyntowane we Dáil Eireann to: Fianna Fáil (Žouńyře Přeznačyńo) i Progressive Democrats (Průgresywne Dymakraty) (kere uobecńy twořům koalicyjo řůndowo uoroz ze Partjům Źelůnych a kilkůma posuůma ńyzaležnymi) a Fine Gael (Plymje Gaelůw) i Labour Party (Partja Roboty);
- Seanad Éireann je izbům wyžšům i pośado guůwńy rola doradčům. S jeji 60 čuůnkůw, 11 je nůminowanych bez Taoiseacha, natůmjast rešta je wybjerano, we 5 kurjach uopjerajůncych śe na uokreślůnych grupach spouečno-zawodowych a bez absolwyntůw Narodowygo Ůńiwersytetu Irlandyji i Ůńiwersytetu we Dublińy.
Samořůndy lokalne sům admińistrowane bez 114 wuadz lokalnych, kere sům uodpedźalne, mjyndzy inkšymi, za: mjyškalńictwo i baukůnšt, transport drůgowy i bezpječyństwo, kanalizacyjo, ińicjotywy dotyčůnce rozwoju i kůntrola nad ńimi, rekreacyjo, uochrůna środowiska, rolńictwo, edukacyjo i půmoc spouečno. Samořůnd lokalny je finansowany tajlowo bez řůnd cyntralny a tajlowo bez lokalne źrůda, we tym lokalne dowki.
Historyjo[Sprowiyj | sprowjej zdrzůdło]
Kalyndarjům[Sprowiyj | sprowjej zdrzůdło]
- VI tyśůncleće p.n.e. - nojwčeśńijše ślady ludzkej bytnośći, pjyrwśi mjyškańcy šmaragdowyj wyspy budujům mygalityčne budowle take kej Newgrange (pono nojstaršo znano budowla we Ojropje) i Loughcrew
- 500-200 p.n.e. - nojprawdopodobńij wtedy na wyspa dotarli Celtowje
- 430-490 - prawdopodobńy we tych latach na wyspje dźouou śwjynty Patryk, kerymu připisuje śe chrystjańizacyjo Irlandyji
- ok. 700 - Irlandyjo bůua podźelůna na 150 tzw. mouych krůlestw, couům wyspům řůńdźili ze wzgůřa Tara arcykrůlowje, kerym formalńy podlygali krůlowje prowincyji, rygjůnůw i mouych krůlestw
- 795 - počůnek najozdůw wikingůw na Irlandyjo
- ok. 800 - prawdopodobno data ukůńčyńo Book of Kells, jydnygo s nojpjynkńijšych manuskryptůw
- 841 - Wikingowje zouožyli Dublin
- 1014 - bitwa pod Clontarf, we kerej arcykrůl Brian Boru zwyćežůu wikingůw; kres wikińskej důminacyji
- 1155 - krůl Angliji Hynryk II Plantagynet uzyskou zgoda papježa Hadrjano IV, Anglika, prawdopodobńy we formje bulli Laudabiliter (jej autyntyčność je kwestjůnowana), na nojazd na Irlandyjo
- 1169 - we Irlandyji wylůndowali za zgodům Hynryka II Anglůnormanowje poprošyńi bez jydnygo s lokalnych krůlůw uo půmoc
- 1172 - Hynryk II přibůu s armjům do Irlandyji, kera uznoua jygo zwjeřchńictwo; bez stu lot Anglůnormanowje podbili znočnům tajla wyspy
- 1271 - počůnek celtyckej uodnowy (gaelic recovery) podčas kerej Irlandčycy uodzyskali znočno tajla utracůnych źym
- 1315 - na zaprošyńy ńykerych irlandzkych uwadcůw na wyspa přibůu ze Škocyji wroz s wojskym Edward Bruce; korůnowany krůlym Irlandyji průbowou we krwawyj kampańji podbić wyspa; zginůu we 1317
- ok. 1430 - krůl Angliji sprawowou wadza yno nad Dublinym i uokolicůma (tzw. Pale - Palisada)
- kůńec XV wjeku - Tudoři rozpočyli powolny podbůj Irlandyji
- 1541 - wjynkšość irlandzkych wjelmožy uznoua Hynryka VIII krůlym Irlandyji; ńy uznali go ale gowům Kośćoua i pozostali při katolicyzmje
- 1580 - rebelijo irlandzkych katolikůw
- 1593-1603 - wojna dźeśyńćoletńo, kerej kulminacyjnym půnktym bůua bitwa pod Kinsale; irlandzcy arystakraći půńyśli klynska i we 1607 uopuśćili wyspa
- 1605 - počůnek kolůńizacyji Ůlsteru bez prezbiterjan ze Škocyji; podpořůndkowańy prawne ludnośći Irlandyji krůlowi Angliji i zńyśyńy celtyckych praw
- 1641 - wybuch rebeliji we Irlandyji; rok půźńij we Angliji wybucha wojna důmowo, co pozwoliuo wyspje uzyskać pewno ńyzaležność
- 1649 - Oliver Cromwell přibůu do Irlandyji na čele swojej armji; masakra we Drogheda; třiletńo bezlitosna kampańo přiwraco angelsko wuadza na wyspje
- 1662 - parlamynt we Lůndyńy uchwaliu zbjůr ustaw zwany kodeksym Clarendona, kery bůu skerowany přećiwko inkšowjercům (ńyanglikanům); rygulacyje kodeksu půgoršůuy sytuacyjo katolikůw
- 11 lipca (1 lipca) 1690 - bitwa nad řekům oyne, we kerej wojsko protestanckigo krůla Angliji Wilhelma Uorańskigo pokůnouy katolicko armja uobalůnygo krůla Jakuba II. Půunocnoirlandzcy protestańći do terozki śwjyntujům we ročńica zwyćynstwa (a dokuadńij dźyń po ročńice, tj. 12 lipca)
- 1691 - ludność katolicka zostoua pozbawjůna wšelkych praw cywilnych i ekůnůmičnych (m.in.: pośadańo drůgich kůńi, nošyńo brůńi, učyńo we škouach)
- 1791 - powstowo Towařistwo Zjydnočůnych Irlandčykůw (Society of United Irishmen), kerygo guůwnym ideolůgym bůu Wolfe Tone. Celym stowařišyńo bůua walka uo ymancypacyjo katolikůw irlandzkych, růwne prawa wyborče, uoderwańy Irlandyji uod Wjelgij Brytańji i utwořyńy republiki
- 1798 - ńyudane powstańy přećiwko brytyjskej wuadzy
- 1 styčńa 1801 - wćelyńy Krůlestwa Irlandyji do Krůlestwa Wjelgij Brytańji; powstowo Krůlestwo Wjelgij Brytańji i Irlandyji
- 1803 - kolejne ńyudane powstańy
- 1829 - uchwalyńy aktu uo růwnouprawńyńu katolikůw - efekt dźoualnośći Daniela O'Connella
- 1842 - utwořyńy Muodej Irlandyji
- 1846 - počůnek klynski guodu
- 1848 - ńyudane powstańy Muodej Irlandyji, tzw. bitwa na gřůndce kapusty w uůgrodźe wdowy McCormack
- 1849 - kůńec klynski godu, nale ješče bez dwa lata ludźe ůmjerali wyćyńčyńi godym i chorobami; uůnčńy pomaruo 1,5 miljůna ludźi
- 1858 - we Nowym Jorku powstouo Towařistwo Fyńańske, bydůnce přikrywkům do Irlandzkigo Bractwa Republikańskigo (IRB)
- 1867 - ńyudane powstańy zorgańizowane bez fyńan;
- 1870 - Izaak Butt zaińicjowou ruch Home Rule - autůnůmji do Irlandyji; bez 20 lot trwouy starańo uo uchwalyńy Home Rule we brytyjskym parlamyńće; bez wjynkšość tygo času kerowou ńimi Charles Stewart Parnell
- 1893 - powstowo Liga Gaelicko majůnca na celu "deanglizacyjo irlandzkigo narodu".
- 1900 - powstowo Zjydnočůna Partja Irlandzka, na čele kerej stanůu John Edward Redmond; walka uo uchwalyńy Hůme Rule začua śe uod nowa.
- 1905 - Arthur Griffith, čuůnek Ligi Gaelickij, zouožůu uorgańizacyjo Sinn Féin (My Sami); wartko kůntrola nad njům přejyli čuůnkowje IRB
- 1912 - ustawa uo Home Rule bůua corozki bližey uchwalyńo, protestańći s Ůlsteru utwořili uoddźouy uo nazwje Uochotńiki Ůlsterscy, katolicy powouali Irlandzkych Ůchotńikůw, a James Connolly utwořůu socyjolistyčnům Armje Uobywatelskům
- 1914 - wybuch I wojny śwjatowej; tyśůnce irlandzkych uochotńikůw wstůmpiuy do brytyjskej armji (w Irlandyji ńy mo poboru do wojska), co popjerouo dowůdztwo Irlandzkych Uochotńikůw
- 23 kwjetńa 1916 - Powstańy wjelganocne, Pádraig Pearse (Patrick Pearse) proklamowou Irlandyjo ńypodlyguům republikům; dwa tyśůnce powstańcůw (republikańy s Irlandzkych Uochotńikůw i čuůnkowje Armji Uobywatelskij) stawiuo čoua brytyjskej armji; wjynkšość mjyškańcůw Irlandyji ńy poparua powstańa; po 6 dńach powstańy upado; Brytyjčycy wykůnali wyroki śmjerći na 16 přiwůdcach powstańo (m.in. na Pádraicu Pearśe i Jameśe Cůnollym); spouečyństwo Irlandyji začyuo popjerać powstańcůw i ich idee; začyuy śe masowe areštowańa; Michael Collins (jydyn s powstańcůw) překštoućiu Irlandzkych Uochotńikůw we Irlandzko Armja Republikańska (IRA)
- 1918 - powstou ńylygalny (z půnktu widzyńo Brytyjčykůw) řůnd irlandzki s Eamonym de Valerům na čele (tyž jydyn s powstańcůw)
- lato 1919 - počůnek wojny uo ńypodlygość; IRA prowadźiua wojna partyzanckům, a Brytyjčycy uodpowjydźeli terrorym
- lipjec 1921 - Michael Collins i Arthur Griffith podpisali traktat; powstoua zuožůna s 26 hrabstw Irlandyjo (Wolne Państwo Irlandzke), majůnca status brytyjskigo důmińům (krůl brytyjski gowům państwa), los 6 hrabstw půunocnych (Irlandyjo Půunocno) mjou być rozstřigńjynty we přišuośći
- kwjećyń 1922 - wybuch wojny důmowyj mjyndzy ńyuznojůncům traktatu tajlaůn IRA, a wojskůma Wolnygo Państwa Irlandzkigo (čyli tam tajlům IRA, kero traktat uznoua)
- moj 1923 - IRA antytraktatowo uznoua swojo poražka; we wojńy důmowyj zginyuo ůngyfer tyśůnca ludźi, we tym Michael Collins; Artur Griffith zmar we jeji trakće na hercklekot
- wřeśyń 1933- Uotwořyńy Fine Gael (Růd Irlandčykůw). Jej přiwůdcům zostou Eoin O'Duffy
- 18 čerwca 1936 - Zdelygalizowańy IRA
- 20 listopada 1936 - Sformowańy bez O'Duffygo "Irlandzkej Brygady" (Irish Brigade), kero wźůna udźou we hišpańskej wojńy důmowej po strůńy gyn. Franco. Irlandčycy walčyli tyž po strůńy Republiki. Řůnd Irlandzki natůmjast uůgośiu neutralne stanowisko wobec uobu strůn kůnfliktu
- 29 grudńa 1937 - wejśće we žyće kůnstytucyji. Na jej mocy Wolne Państwo Irlandzke překštouca śe we Irlandyjo, čyli přestaje być tajlům Wjelgij Brytańji.
- 1949 - Irlandyjo uoficjolńy překštoućiua śe we republika
- 1959 - Eamon de Valera zostou prezydyntym Irlandii. Fůnkcyjo ta sprawowou do 1973
- 1973 - čuůnek EWG
- 2002 - waluta ojro
Religja[Sprowiyj | sprowjej zdrzůdło]
- Stanisław Grzybowski "Historia Irlandii", Wrocuaw 1998
- katolicy - 88,4%
- anglikańy - 2,9%
- prezbiterjańy - 0,52%
- muzuumańy - 0,49%
- metodyśći - 0,25%
- žydźi - 0,2%
- wyznawcy inkšych religii uok. 3%.
Choćaž bez wjeki Irlandyjo bůua uwažano za jydyn s nojbardźij katolickych krajůw na śwjeće, uobecńy uobserwuje śe znočůncy spadek ličby praktykujůncych, kery spad uod lot śedymdźeśiůntych s poźůmu 90% do 45% we skali kraju. W ńykerych dźelńicach Dublina do kośćoua co ńydźela chodźi uod 8% do 15% ludnośći[1].
Wojsko[Sprowiyj | sprowjej zdrzůdło]
Armiyjo Irlandzko mo 8.500 zawodowych žouńyři i 13.000 rezerwowych. Tak moua ilość wojsko je spowodowano neutralnośćůn Irlandyje (np. ńy je čuůnkym NATO). Půmimo to Irlandyjo je zaangažowano we misyjoch pokojowych
Gospodarka[Sprowiyj | sprowjej zdrzůdło]
Nojwažńijšymi gouyńźůma gospodarki irlandzkej sům industryje:
Šeroko śwjadčuůne sům usůgi we zakreśe:
- handlu elektrůńičnygo
- telekůmůńikacyji
- uoprůgramowańo kůmputerowygo
- nowočesnych usůg finansowych
Rozwůj gospodarki přebjyga dwutorowo - s jydnej strůny bowjym zachynca śe do rozwoju prywatnej ińicjotywy, s drůgi zaś - zostawja podstawowe gouyńźe gospodarki we rynkach państwowych a usůgi majůnce klučowe znočyńy do kraju. Irlandyjo je jydnym s nojšybćij rozwijajůncych śe gospodarčo państw ůńijnych. W latach 1987-1997 wzrost gospodarčy śyngou 6% we stosůnku ročnym. Uobecńy Irlandyjo, uobok Norwygije i Šwajcaryje, je krajym uo nojwyžšym PKB per capita we Ojropje. Gospodarka je śćiśle uzaležńůna uod handlu, a guůwńi partneři to Wjelgo Brytańja, Ńymcy, Francyjo a Stany Zjydnočůne. Dowki stanowjům 30% PKB Irlandii.
Stawki dowki dochodowy uod uosůb fizyčnych to 42% a 20% s šerygym ulg. Podatek dochodowy uod firm je nojńižšy we starej ŮE i wynośi 12,5%, co bywa čynsto podawane kej jydyn s guůwnych čynńikůw napuywu inwestycyji zagrańičnych do Irlandii. Podstawowa stawka podatku uod towarůw i usůg wynośi 21%. Irlandyjo mo nojwyžša we Ojropje puaca mińimalnům wahajůncům śe uod 39% do 77% středńij krajowyj we zaležnośći uod branžy. Pod wzglyndym HDI Irlandyjo zajmuje 5. mjejsce na śwjeće, a pod wzglyndym HPI 18. mjejsce na 19 nojbardźij rozwińjyntych państw.
Irlandzka gospodarka je tyž jydno s nojmyńi innowacyjnych gospodarek we Ojropje s poźůmym wydatkůw na badańo i rozwůj 1,2% PKB.
Industryjo[Sprowiyj | sprowjej zdrzůdło]
Fynůmynym irlandzkej gospodarki na skala śwjatowům bůu śilny rozwůj přymysuu wysokych technolůgii, kery přičyńiu śe do wzrostu gospodarčygo na poźůmje 15,8% ročńy. Inwestycyje we růžnygo rodzaju gouyńźe přymysuu tygo kraju wyńikouy ze stratygičnygo pouožyńo Irlandii (přičůuek amerykańskych inwestorůw interesujůncych śe rynkym ojropejskym).
Šybki rozwůj Irlandyjo zawdźynčo půmocy Uńji Ojropejskij, dugoletńim zwolńyńům podatkowym, a tyž stosůnkowo tańij śile robočej. Přińosuo to kořiśći přede wšyjstkym uośrodkům rygůnalnym, gdźe přymysu uoparty je guůwńy na přetwůrstwje puodůw rolnych. Rozwinůu śe přymysu zbožowo-muynarski, mlečarski, browarńictwo a produkcyjo wysoko procyntowych alkoholi - whisky.
Rolńictwo[Sprowiyj | sprowjej zdrzůdło]
Rolńictwo pozostaje jydno s nojwažńijšych gouyńźi gospodarki. Je uůno wysoko zmechańizowane i daje zatrudńyńy 9,5% ludnośći. Produkcyjo wouowiny i mlyka stanowi 58% uůgůuu produkcyji rolnej. Uolbřimjům wjynkšość we rolńictwje stanowjům moue gospodarstwa rolne. Powjeřchńo přeznačůna pod uprawy rolńiče je ńywjelga, za to wysoce produktywno. Guůwnymi roślinůma uprawnymi sům zboža, buraki cukrowe a kartofle. Uolbřimje uobšary uůnk i spřijajůncy klimat pozwalajům na couoročny wypas zwjeřůnt.
Surowce naturalne[Sprowiyj | sprowjej zdrzůdło]
Zasoby surowcůw naturalnych we Irlandyje sům ńywjelge. Irlandyjo mo zuoža cynku a ouowju, kere uodkryto na počůntku lot 90. XX w. Wydobywa śe přede wšyjstkym gips, rudy cynku (164 tys. t. ročńy) i ouowju (45 tys. t. ročńy).
Transport[Sprowiyj | sprowjej zdrzůdło]
Stratygične znočyńy mo transport samochodowy. Irlandyjo mo gynstům śeć drůg, kere čynsto ńy sům ale we nojlepšym stańy. Śeć drůg uobejmuje 92.327 km, s čygo yno uok. 280 km majům standard autobany (mařec 2007). W uostatńich lotach prowadzuůna je rozbudowa, a moderńizacyjo autostrad na wjelu uodćinkach we couym kraju. Śeć kolejowo je dugo na 1.944 km.
Nojwažńijšymi portami handlowymi sům Dublin a Cork, a morsko žyglůga handlowa ličy 150 statkůw. Nojwjynkšym portym morskym je Dublin, zaś přewozy transatlantycke uobejmujům přede wšyjstkym Cork. Přistańy průmowe we Dublińy, Dun Laoghaire a Rosslare zapewńajům pouůnčyńo s guůwnymi portůma Wjelgij Brytańii. Zbudowano we XVIII i XIX w., a nastympńy moderńizowano śeć kanouůw suužy přede wšyjstkym do přewozu towarůw, leč mo tyž znočyńy turystyčne.
Mjyndzynarodowe porty lotńiče we Dublińy, Cork, Knock a Shannon sům znůne tyž kej štrefy wolnocuowe. Irlandyjo mo 40 lotńisk krajowych i mjyndzynarodowych. Pouůnčyńo transatlantycke uobsůgiwane sům bez Shannon i Knock, zaś ojropejske bez Kerry, Cork, Dublin, Galway i Sligo. W pouowje 1990 wšyjstke lotńiska uobsůgiwouy ůngyfer 10,5 mln pasažerůw.
W Irlandii uobowjůnzuje ruch lewostrůnny.
Charakterystyčne potrawy[Sprowiyj | sprowjej zdrzůdło]
Nojbardźij znůnym dańym irlandzkym je rodzej gulašu s jagńjyńćiny abo barańiny. Mjynso duśi śe s kartoflamiy, cebulům, marchewkům, porym i kašům jynčmjynnům. Uod XIX stolećo kartofle sům podstawům djety Irlandčykůw. Tradycyjny gulaš irlandzki podaje śe s buchtamiy robjůnymi s uoju.
Uośwjata[Sprowiyj | sprowjej zdrzůdło]
Charakteryzuje ja śilny ajnflus Kośćoua katolickigo na průgrům naučańo, řadko spotykany uobecńy we krajach ojropejskych.
Šport[Sprowiyj | sprowjej zdrzůdło]
Ńy mo znočůncych uośiůngńjyńć (moua ličba ludnośći). Ino we ńykerych dyscyplinach, guůwńy we Rugby reprezyntacyjo narodowo gro we puchaře 6 narodůw a uodnośi we ńim sukcesy. Mjyškańcy interesujům śe přede wšyjstkym "športůma narodowymi" (hurling, futbol gaelicki) i lokalnymi rozrywkůma. W škouach naćisk na šport je tyž ńywjelgi (1h we tygodńu) co powoduje wjelgi uodsetek ludźi uotůuych.
Připisy[Sprowiyj | sprowjej zdrzůdło]
Linki zewnyntřne[Sprowiyj | sprowjej zdrzůdło]
- Áras an Uoachtaráin — uoficjalno zajta prezydynta Irlandii (ang., irl.)
- Uoficyjolno zajta řůndowo (ang.)
- Taoiseach — uoficjalno zajta prymjera Irlandii
- Tithe an Uoireachtais — uoficjalno zajta Parlamyntu Irlandii (ang., irl.)
- Serwis informacyjny Irlandii (ang.)
- Žyće i praca w Irlandii


text:
Mapa kodów pocztowych Adamów, gmina Żarnów, powiat opoczyńskiMiejscowość: Adamów
Gmina: Żarnów
Powiat: opoczyński
Województwo: łódzkie
Kod pocztowy: 26-330
Kody pocztowe
Kody pocztowe w innych miejscowościach: Kalety kod pocztowy, Wędkarzy Wrocław kod pocztowy, plac Ottona Jana 19 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 20 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 21 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 22 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 23 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 24 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 25 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 26 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 27 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 28 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 29 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 30 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 31 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 32 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 33 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 34 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 35 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 36 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 37 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 38 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 39 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 40 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 41 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 42 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 43 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 44 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 45 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 46 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 47 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 48 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 49 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 50 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 51 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 53 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 60 Szczecin kod pocztowy, plac Ottona Jana 61 Szczecin kod pocztowy
Mapa strony


text:
Mapa kodów pocztowych Antoniówka, gmina Krzczonów, powiat lubelskiMiejscowość: Antoniówka
Gmina: Krzczonów
Powiat: lubelski
Województwo: lubelskie
Kod pocztowy: 23-110
Kody pocztowe
Kody pocztowe w innych miejscowościach: Bydgoszcz kody pocztowe, Poniatowskiego Józefa Otwock kod pocztowy, Rtęciowa 77 Szczecin kod pocztowy, Rtęciowa 78 Szczecin kod pocztowy, Rtęciowa 83 Szczecin kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 1 Szczecin kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 2 Szczecin kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 3 Szczecin kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 4 Szczecin kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 5 Szczecin kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 6 Szczecin kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 7 Szczecin kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 9 Szczecin kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 10 Szczecin kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 11 Szczecin kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 12 Szczecin kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 13 Szczecin kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 14 Szczecin kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 15 Szczecin kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 16 Szczecin kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 17 Szczecin kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 18 Szczecin kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 20 Szczecin kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 21 Szczecin kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 22 Szczecin kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 23 Szczecin kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 24 Szczecin kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 25 Szczecin kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 27 Szczecin kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 28 Szczecin kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 29 Szczecin kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 30 Szczecin kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 31 Szczecin kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 32 Szczecin kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 33 Szczecin kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 34 Szczecin kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 35 Szczecin kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 36 Szczecin kod pocztowy
Mapa strony


text:
Mapa kodów pocztowych ulica Gryfa PomorskiegoUlica: Gryfa Pomorskiego
Miejscowość: Łódź
Gmina: Łódź
Powiat: Łódź
Województwo: łódzkie
Kod pocztowy: 92-714
Kody pocztowe
Bielsko-Biała kody pocztowe
Jasień kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 3 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 4 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 6 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 7 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 8 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 9 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 12 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 14 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 15 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 17 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 18 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 20 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 21 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 22 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 24 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 25 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 26 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 27 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 28 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 30 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 31 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 32 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 34 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 35 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 36 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 37 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 38 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 39 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 40 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 42 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 43 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 44 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 47 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 49 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 51 Zabrze kod pocztowy
Curie-Skłodowskiej Marii 53 Zabrze kod pocztowy
Mapa strony


text:
Mapa kodów pocztowych Bramka, gmina Kłoczew, powiat ryckiMiejscowość: Bramka
Gmina: Kłoczew
Powiat: rycki
Województwo: lubelskie
Kod pocztowy: 08-550
Kody pocztowe
Kody pocztowe w innych miejscowościach: Gliwice kody pocztowe, aleja Armii Krajowej Bydgoszcz kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 439 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 441 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 443 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 445 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 451 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 453 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 457 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 458 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 459 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 461 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 462 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 463 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 464 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 467 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 468 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 469 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 470 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 472 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 473 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 474 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 476 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 477 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 478 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 479 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 481 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 482 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 483 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 484 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 485 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 487 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 488 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 489 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 490 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 492 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 493 Poznań kod pocztowy, Dąbrowskiego Jana Henryka 494 Poznań kod pocztowy
Mapa strony


text:
Szczytno (ujednoznacznienie)
7 miejscowości w Polsce:
- Szczytno - miasto w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. szczycieńskim, w gminie Szczytno
- Szczytno - wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Choceń
- Szczytno - wieś w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Radzanowo
- Szczytno - wieś w woj. mazowieckim, w pow. płońskim, w gminie Załuski
- Szczytno - wieś w woj. mazowieckim, w pow. warszawski zachodnim, w gminie Kampinos
- Szczytno - wieś w woj. pomorskim, w pow. człuchowskim, w gminie Przechlewo
- Szczytno - wieś w woj. wielkopolskim, w pow. obornickim, w gminie Rogoźno


text:
Template:Welcome/szl
Witej na Meta![edit]
Pyrsk Welcome/szl, witej we průjykće Wikimedyjo Meta-Wiki! Ta zajta uostała zuůnaczono lo kůordynacyje a dyskusyje nad wszyjskimi průjyktůma Fundacyje Wikimedyjo. Prosza Će uo czytańe noszi reglůw. Eli chcysz śe zajůnć tuplikowańym zajt, tryfńij nos na Meta:Babylon. Mogesz tyż uostowić notka na zajće Meta:Babel, Wikimedia Forum (prosza nale jednak, cobyś pjyrwy przeczytał instrukcyje na wjyrchu tyj zajty). Kej bydźesz potrzebowoł hilfa, uostow kůmentarz na mojij zajće dyskusyje, a ńy zapůmńij uo szrajbce (~~~~). Udanygo sprowjańa! --~~~~


text:
Lukas Podolski
Lukas Podolski (ur. 4 czyrwca 1985 we Gliwicach) – fusbalok wystympujůncy we reprezentacyji Mjymjec a we Bundeslidze kej je napadźorzym. Rodzůny we Gůrnym Szlůnzku, we familiji uo szportowych tradycyjach. Uod 1987 mjyško we Mjymcach.
We rokach 2003-2006 grou we 1. FC Köln, kaj zagrou 81 špilůw a wbjůu 46 torůw. Uod 2006 gro we Bayerńe Monachjum, kaj zagrou (do czyrwca 2008) 38 szpilůw a wbjůu 4 tory.
We pjyrszy reprezentacyji Mjymjec we fusbalu napoczynou grać we 2004 roku, a do 9 czyrwca 2008 zagrou we ńji 83 szpilůw a wbjůu 42 torůw.


text:
Pradźod
Pradźod (czes. Praděd, mjym. Altvater, pol. Pradziad) – nojwyższo gůra Morawije a Gůrnygo Ślůnska, tyż Wschodńich Sudetůw (a Czeskiego Ślůnska), wysoko na 1491 myjtry. Położůno je we paśmje gůrskym Jeśůńiki.
Pradźod je fest popularny postrzůd turystůw. Je to wjelgi uostrzodek źimowych szportůw - dźało sam 6 wyćůngůw narćarskych, a na wjyrch prowadzům cesty tyrustyczne pjesze a lo tych, kerzi jeżdżům na kołach.
We becyrku Pradźada je pora schrůniskůw lo turystůw: na sůmym wjyrchu a kůnsek dali: Barborka, Ovčárna a Švýcarna. Na gůrze stoji tyż wjelgo telewizyjno-widokowo wjeża, ze keryj je gryfno panorama Sudetůw, a ńykej tyż Alpůw a Tatrůw. Dowńi stała tukej wjeża we stylu neogotyckym (we mjymjeckij godce Habsburgwarte, Altvaterturm, a we wojna Adolf Hitler Turm) nale zbuliła śe we 1959. Uode 2004 we Turyngiji stoji akuratno kopijo Altvaterturm.


text:
Barbados
Barbados – państwo we Małych Antylach rozlygowane na wyspje uo jednakim mjańe.
Je sam tropikalno klima. Wyspa mo budowa wapjynno, czym uodrůżńo śe uod inkszych wyspůw we Małych Antylach, kere sům wulkůńiczne. Nojsrogszy wjyrch na ńij mo 340 m n.p.m.
Downo brytyjsko kolůńijo, uosadńictwo ojropejske uod 1627, ńypodległy uod 1966.
Terozki gospodarka je sam uoparto na turystyce (dowńij na produkcji trzćinowygo cukru).
Kole 90% ludźůw to Negry, 3% Metysy a 3% bjołe. 2/3 mjyszkańcůw je protestantůma.


text:
Perejil
Perejil (szp. Isla Perejil, we dosłownym tuplikowańu "pjetruszka"; berb.: Tura, we Maroku zauboycz mjanowano Leila, we dosłownym tuplikowańu "noc") – wyspa we Gibraltarskij Wynżyźńe, 200 myjtrůw uod wybrzeży Maroka a 5 km uod szpańelskij eksklawy Ceuta. Je uůna skalisto a ńypůmjyszkano, mo 1,35 km² wjyrchu. Uo Perejil je zwada mjyndzy Szpańijům a Marokym. Podle Szpańije, Perejil je plaza de soberanía, co uoznoczo, iże je tajla jeji terytoryjům. Prow do wyspy domogo śe Maroko. 11 lipca 2002 wyspa uostoła zajynto uod marokańskich wojokůw, kere zołożůły na ńi uobůz. Ńyskorzi, skiż protestu Szpańije, stało baza założůły na Perejil kadety ze szuli wojynnyj marynarki Maroka. 18 lipca Szpańijo posłała na wyspa kůmandosůw, kere wyspa uodbjůły.
Wyspa ńy mo stałych mjyszkańcůw, je roz za kedy wykorzistywano jako poszo lo kozůw. Podle Maroka, je tyż wykorzistywano uod przemytńikůw a ńylygalnych imigrantůw kej baza.


text:
Bjylsko-Bjoło
Bjylsko-Bjoło (śl-mjym.: Beltz-Beil, pol.: Bielsko-Biała, mjym.: Bielitz-Biala, czes.: Bílsko-Bělá) – mjasto na prawach krysu we połedniowyj Polsce, we ślůnskim wojewůdztwje, na Ślůnskim Pogůrzu, pod Mołymi a Ślůnskimi Beskidůma, nad rzekům Bjołům. Je stolicům bjylskigo krysu, Ojroregjůnu Beskidy, bjylsko-żywjeckij djecezyje rzimskokatolickigo kośćoła a ćeszyńskij djecezyje wańelickigo kośćoła a tyż gůwnym mjastym bjylskij aglomeracyje.
Bjylsko-Bjoło formalńy powstoło 1 styczńa 1951 ze skuplowańo położůnygo na Ćeszyńskim Ślůnsku Bjylska, uo ktůrym pjyrszo zmjanka je ze roku 1312 a małopolskij Bjołyj, kero bůła założůna na kůńcu XVI stolyćo. Uod 1975 do 1999 roku bůło stolicům bjylskigo wojewůdztwa.
Mjasto je gůwnym ferwaltungowym, industryjnym, handlowym, usugowym, akadymickim a kulturalnym uostrzodkim regjůnu potoczńe mjanowanygo Podbeskidźe. Noleży do nojlepij gospodarczo rozwińyntych mjast we Polsce (bezroboće 5,8%), je tyż wożnym drůgowym a banowym krojcungim.
Podůg danych ze 2010 r. we Bjylsku-Bjołyj mjyszko 175 183 ludźi (23. plac we Polsce). Wjyrch mjasta wynośi 124,51 km² (18. plac we Polsce).


text:
Malkorb
Malkorb – wihajster zakuodany na sznupa zwjyrzyńćo (nojczyńśći psa) coby ńymożebne bůuo harńjyńće czowjeka abo inkszygo zwjyrza. Nojczyńśći spawjůny we patrůńe metalowych abo skůrkowych gitrůw, s przerwůma mjyndzy pryntůma abo paskůma coby zwjyrzy můguo dychać. W ńykerych zortach malkorbůw uotwarće bez zwjyrza sznupy ůńymożliwjo gůrt ze skůry abo mocnygo sztofu, krymplujůncy sznupa takym kńifym co ale dowo możebnoś dychańo a fuczyńo.
Zakuodańy malkorba moge być nakozane zakůnym, lo bajszpila we Polsce uobowjůnzuje uůne we publiczny kůmůńikacyji.


text:
Gůrnoślůnski Zwjůnzek Metropolitalny
Gůrnoślůnski Zwjůnzek Metropolitalny – mjano zwjůnzku mjastůw gůrnoślůnskij aglůmeracyje. Mjano 'Gůrnoślůnski' sam je ńyakuratne, skiż tygo iże ino 11 sztadůw, za 14 kere sům we zwjůnzku leżům we Gůrnym Ślůnsku. Krům tygo 2 sům we Důmbrowskim Zogłymbju a jedno we Krakowskim Zogłymbju. Uobadwa te regijůny sům tajlůma Małopolski, przi czym Gůrny Ślůnsk je tajlům Ślůnska.
Do GMZ noleżům:
- Bytůń, Chorzůw, Glywicy, Katowicy, Myslowicy, Pjekory, Ślůnsko Ruda, Śymjanowicy, Śwjyntochlowicy, Tychy, Zobrze
- Důmbrowa Gůrńičo, Sosnowjec
- Jaworzno
Lista mjast (alfabytyczńy):


text:
Mapa kodów pocztowych ulica NadzieiUlica: Nadziei
Miejscowość: Ostrołęka
Gmina: Ostrołęka
Powiat: Ostrołęka
Województwo: mazowieckie
Kod pocztowy: 07-410
Kody pocztowe
Włocławek kod pocztowy
Rotmanka kod pocztowy
Łukasiewicza Ignacego 114 Ruda Śląska kod pocztowy
Łukasiewicza Ignacego 115 Ruda Śląska kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 39 Ruda Śląska kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 44 Ruda Śląska kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 76 Ruda Śląska kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 89 Ruda Śląska kod pocztowy
Skłodowskiej-Curie Marii 102 Ruda Śląska kod pocztowy
Sienkiewicza Henryka 3 Ruda Śląska kod pocztowy
Sienkiewicza Henryka 28 Ruda Śląska kod pocztowy
Sienkiewicza Henryka 49 Ruda Śląska kod pocztowy
Sienkiewicza Henryka 50 Ruda Śląska kod pocztowy
Sienkiewicza Henryka 51 Ruda Śląska kod pocztowy
Sienkiewicza Henryka 52 Ruda Śląska kod pocztowy
Sienkiewicza Henryka 53 Ruda Śląska kod pocztowy
Sienkiewicza Henryka 56 Ruda Śląska kod pocztowy
Sienkiewicza Henryka 63 Ruda Śląska kod pocztowy
Sienkiewicza Henryka 70 Ruda Śląska kod pocztowy
Sienkiewicza Henryka 89 Ruda Śląska kod pocztowy
Sienkiewicza Henryka 97 Ruda Śląska kod pocztowy
Sienkiewicza Henryka 101 Ruda Śląska kod pocztowy
Skalna 5 Ruda Śląska kod pocztowy
Skalna 39 Ruda Śląska kod pocztowy
Skalna 40 Ruda Śląska kod pocztowy
Skalna 56 Ruda Śląska kod pocztowy
Skalna 71 Ruda Śląska kod pocztowy
Skalna 72 Ruda Śląska kod pocztowy
Skalna 85 Ruda Śląska kod pocztowy
Skalna 86 Ruda Śląska kod pocztowy
Skalna 89 Ruda Śląska kod pocztowy
Skalna 100 Ruda Śląska kod pocztowy
Skalna 101 Ruda Śląska kod pocztowy
Skalna 103 Ruda Śląska kod pocztowy
Skalna 104 Ruda Śląska kod pocztowy
Mateusza 2 Ruda Śląska kod pocztowy
Mateusza 3 Ruda Śląska kod pocztowy
Mateusza 8 Ruda Śląska kod pocztowy
Mapa strony


text:
Šěrokostnik
Šěrokostniki su kruhi na (idealizowanym) zemskim powjerchu z konstantnej geografiskej šěrokosću B, kotrež paralelnje k ekwatorowej runinje k wuchodno-zapadnemu směrej běža.
Mjeztym zo wšě dołhostniki, kotrež běža padorunje k šěrokostnikam, su wulke kruhi, su šěrokostniki powšitkownje małe kruhi – nimo ekwatora, kotryž jako nulowy šěrokostnik zemju do sewjerneje a južneje hemisfery dźěli. Dalše wosebite šěrokostniki su wobrotnikaj a polarnej kruhaj, kotrež dobywaja wuznam za słónčny staw w běhu počasow přez křiwosć ekliptiki. Tež definicija klimowych pasmow poćahuje so na wěste šěrokostniki.
Wotstawk dweju šěrokostnikow z rozdźělom jednoho stopnja šěriny je přerěznje něhdźe 111 km, je wšak zemskeho wopłonjenja dla w bliskosći ekwatora mjeńši hač w ekstremnje sewjernych a južnych šěrinach. Podobny zmylk by wobličenje dołhosće šěrokostnikow jako 2πR·cos B z konstantnym zemskim radiusom R było.
Šěrokostniki jako hranicy[wobdźěłać]
Šěrokostniki wužiwaja so často jako hranica mjez krajemi abo regionami, předewšěm w Sewjernej Americe.
- 49 stopnjow sewjer: Dźěl hranicy mjez USA (J) a Kanadu (S)
- 45 stopnjow sewjer: Hranica mjez Vermontom (J) a Kanadu (S), hranica mjez Wyomingom (J) a Montanu (S)
- 42 stopnjow sewjer: Hranica mjez Kaliforniskej (J) a Oregonom (S), dźěl hranicy mjez Pensylwaniskej (J) a New York (S)
- 41 stopnjow sewjer: Dźěl hranicy mjez Koloradom, Utahom (J), Wyomingom a Nebrasku (S)
- 40 stopnjow sewjer: Hranica mjez Nebrasku (S) a Kansasom (J)
- 38 stopnjow sewjer: Hranica mjez sewjernej a južnej Koreju w lěće 1945
- 37 stopnjow sewjer: Hranica mjez Utahom, Koloradom a Kansasom (S) kaž tež Arizonu, New Mexico a Oklahomu (J)
- 36 stopnjow 30' sewjer: Hranica mjez statami njewólnikarjow na juhu a statami ze zakazom njewólnistwa na sewjer Zjednoćenych statow
- 35 stopnjow sewjer: Hranica mjez Tennessee (S) kaž tež Mississippi, Alabamu a Georgia (J)
- 32 stopnjow sewjer: Dźěl hranicy mjez New Mexico (S) a Teksasom (J)
- 26 stopnjow juh: Dźěl hranicy mjez South Australia (J) kaž tež Northern Territory a Queensland (S)


text:
Florida
Florida je ( [ˈflɒrɪdə] IPA) je zwjazkowy stat Zjednoćenych statow Ameriki. Leži na połkupje ze samsnym mjenom. Florida mjezuje na sewjeru z Georgiu, na sewjerozapadźe z Alabamu, na zapadźe z Mexiskim zaliwom a na wuchodźe z Atlantiskim oceanom.
Hłowne město je Tallahassee, kiž ma jenož 180 tysac wobydlerjow. Wjetše města su Jacksonville, Miami, Tampa, St. Petersburg, Orlando a Hialeah. Je tu tohorunja najstarši město Sewjerne Ameriki załožene z europskimi kolonizatorami, St. Augustine.
Eksterne wotkazy[wobdźěłać]
- Oficialne stronki (jendźelsce)


text:
Watykůn
Watykůn, Watykańske Państwo-Mjasto (it. Città del Vaticano, Stato della Città del Vaticano, łac. Status Civitatis Vaticanae) – państwo-mjasto we Ojropje, na Apeńińskim Půłwyspje, ynklawa na terytoryjům Italije, we mjeśće Rzim. Nojmńyjsze państwo śwjata podle zajmowanygo placu.
Watykůn je śedźibům nojwyższych władzůw Rzimskokatolickigo Kośćoła, kaj rezyduje papjyż. Je skuplowany bez personalno uńijo ze Apostolskům Stolicům (łac. Sedes Apostolica, Sancta Sedes). Uobywatelstwo Watykanu majům znamyńńy kośćelne dygńitarze, kardynały a Szwajcarsko Gwardyjo. Krům tygo ůng. 3000 ludźi kere ńy sům uobywatelůma Watykanu prziłaźi sam do roboty na poczće, banhowje, we radyju, cajtůngach, sklepach, medycznych służbach a inkszych. Uobywatelstwo Watykanu idźe dostać ino czasowo, kardynały dostajům je na czas byćo we Rzimje.
Geszychta Watykanu śyngo po IV stoleće n. e., wuůnczas rzimski cysorz doł we gyszynku biskupům Rzimu jedyn ze swojich pałacůw. Ńyskorzi, za sprawům důnacyje Kůnstantyna, powstało Kośćelne Państwo. Przetrwało uůne aże po 1870 rok, kej we czas zjydnoczańo Italije armijo italskigo krůla prziłůnczůła je do Krůlestwa Italije. Papjyż tygo ńy uznoł a uogłośůł aże je "wjynźńym Watykanu". Dźepjyro we 1929 roku faszystowki rzůnd Benito Mussolinigo a Apostolsko Stolica zaszrajbowały laterańske traktaty, kere dowoły gwarancyjo istńyńo państwa watykańskigo we becyrku pałaca a zygrodůw papjyskich.
Cołke terytoryjům Watykanu je uod 3 strůnůw uobtoczůne murůma. Je sam pałacowo-kośćelno skupina ze Bazylikům św. Pyjtra, placym św. Pyjtra, pałacym a krům tygo stowjyńa muzyjůw, galeryji a stowjyńůw admińistracyje. Je sam tyż Papjysko Akadymijo Naukůw a Watykańske Uobserwatoryjům (zoł. 1576).


text:
Libijo
Libijo (ليبيا, Libija), uoficyjolńy do 2011: Wjelgo Arabsko Libijsko Dżamahirijja Ludowo-Socyjalistyczno (الجماهيرية العربية الليبية الشعبية الإشتراكية العظمى, Al-Jamāhīriyyah al-`Arabiyyah al-Lībiyyah aš-Šabiyyah al-Ištirākiyyah al-`Udhmā) – państwo we půłnocnyj Africe, nad Strzůdźymnym Morzym (Zatoka Wjelgo Syrta). Grańica mo s Egiptym, Sudanym, Czadym, Ńigrym, Algeryjům a Tůnezyjům. Důminuje sam sunnicki islam, kery wyznowo 97% mjyszkańcůw. Przez 90% kraju zajmujům pustyńije (Sahara, Pustyńijo Libijsko) a půłpusyńije, na kerych idźe trefić uoazy. Ńy ma sam stołych rzykůw.
Libijo do 2011 bůła dżamahirijjům, co uoznaczało republika socyjalistyczno, we keryj po prowdźe wuadza mjoł Muammar al-Kadafi.
Gospodarka je uoparto na wydobyću ropy naftowyj, kero dostarczo ůng. 80% dochodu narodowygo. Je sam tyż indystryjo petrochymiczno a hutńictwo, nale kraj bezma cołko żywnośćmuśi skiż braku własnygo bauerstwa importować.


text:
Pszczyna
Wspůłrzyndne: 49°59' N 18°57' E
Pszczyna (čes. Pštína, mjym. Pleß) – mjasto we ślůnskym wojewůdztwje, śedźiba władz krysu pszczyńskigo a gminy mjejsko-wjejskij Pszczyna. We lotach 1975-1998 mjasto ferwaltůngowo noleżoło do katowickigo wojewůdztwa.
Mjasto je rozlygowane na Pszczyńskij Růwńińe, nad rzykům Pszczynkům (lewy dopływ Wisły). Je jednym s nojgryfńyjszych mjast Gůrnygo Ślůnska, je mjanowane Perła Gůrnego Ślůnska.
Fůnguje sam Państwowe Muzeum Zamkowe w Pszczynie a Muzeum Prasy Śląskiej.


text:
Jakub Cyž (1901)
Jakub Cyž (němsce Jakob Ziesche; * 10. žnjenca 1901 w Žuricach, † 21. róžownika 1955 w Drježdźanach) běše serbski narodny prócowar a podpěrowar antifašistow.
Narodźi so jako syn žiwnosćerwja a wopytowaše najprjedy Wotrowsku šulu, potom ratarsku šulu w Budyšinje. Dźěłaše jako praktikant w Čěskej a běše pozdźišo wobsedźer hospodarstwa w Njebjelčicach.
Skutkowaše aktiwnje za serbske towarstwa w katolskich kónčinach a dopisowaše do Serbskich Nowin a Katolskeho Posoła. W lěće 1923 běše sobuzałožer Serbskeho ratarskeho dorosta.
W času nacionalsocializma chowaše Cyž antifašistow w swojim domje w Njebjelčicach, mj. dr. swojeho bratra, dr. Jana Cyža, a zmóžni tam tež pólskim nućenym dźěłaćerjam tajne zetkanja.
Žórło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Jan Cyž: Cyž, Jakub [2]. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 91


text:
Tormůn
Tormůn inakšy tyš Torszpiler to je szpiler, kery durch stoji na budźe (torze) a dowo pozůr, coby bal do ńij ńy wpod, skiż tygo, coby drugi manszaft ńy mjoł punkta. Nojczyńśći tormůn widźi śe we fusbalu, nale je tyż we inkszych szportach, kej handbal, ajshokej, hokej na trowje atd. Tormůn czynsto sam może wjyncy kej inksze szpilery, kej bajszpil - we fusbalu może chytać bal do łapůw, trzimać bez chwila a wyćepować s pola karnygo. Za to we handbalu na uopak - ino tormůnowi idźe kopnůńć bal szłapůma. We hokeju może brůńić cołkym ćołym.


text:
Jadrańske mórjo
Jadrańske mórjo jo źěl Srjejźnego mórja, pótakem słuša k mórjam Atlantiskego oceana. Lažy na pódpołdnju Europy a wótźělujo Appeninsku połkupu wót Balkańskeje połkupy.
Wopśimjeśe
Mě[wobźěłaś]
Mě Jadrańske mórjo póchada wót łatyńskego Mare Hadriaticum (abo Mare Adriaticum), kótarež ze swójeje strony wót mjenja města Adria (abo Hadria) póchada, kótarež jo něga na jogo brjogach lažało.
Geografija[wobźěłaś]
Staty, kótarež z Jadrańskim mórjom granicuju, su Słowjeńska, Italska, Chorwatska, Bosniska-Hercegowinska, Carna Góra a Albańska. Na pódpołdnju jo Jadrańske mórjo zwězane pśez Otrantsku wuscynu z Ioniskim mórjom.
Wjele pśistawow lažy na Jadrańskem mórju, wósebnje Venedig a Triest, kótarejž stej byłej wažnej wuchadnišći Awstrisko-Hungorskego imperiuma do Srjejźnego mórja.


text:
Mapa kodów pocztowych Grabówka, gmina Bierawa, powiat kędzierzyńsko-kozielskiMiejscowość: Grabówka
Gmina: Bierawa
Powiat: kędzierzyńsko-kozielski
Województwo: opolskie
Kod pocztowy: 47-240
Kody pocztowe
Kody pocztowe w innych miejscowościach: Wielgie kod pocztowy, Olechowska Łódź kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 8 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 9 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 10 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 11 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 12 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 13 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 15 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 16 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 17 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 18 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 19 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 20 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 21 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 22 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 23 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 24 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 25 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 26 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 27 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 28 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 29 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 31 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 32 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 33 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 34 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 35 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 36 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 37 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 38 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 39 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 40 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 42 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 43 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 44 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 45 Częstochowa kod pocztowy, aleja Wojska Polskiego 46 Częstochowa kod pocztowy
Mapa strony


text:
Zjednoćene narody
Zjednoćene narody (tež Organizacija zjednoćenych narodow, jendźelsce United Nations, skrótšenka UN) je swětodaloka mjezynarodna organizacija ze 193 čłonami. Wona bu załožena 26. pražnika 1945 w San Franciscu jako narunanje Zwjazka ludow. Jeje hłowny zaměr je spěchowanje mjezynarodneho měra a kooperacije. Sydło Zjednoćenych narodow namaka so w New Yorku.
Generalni sekretarojo[wobdźěłać]
Generalny sekretar Zjednoćenych narodow je předsyda sekretariata a najwyši zarjadnik organizacije. Reprezentuje UNO a je tuž zwjetša najznaćiša wosobina organizacije.


text:
Google je wulke internetowe předewzaće, kotrež je wosebje znate přez swoju pytawu (pytansku mašinu). Předewzaće financěruje so hłownje přez wabjenje. Wažnu rolu hraje při tym rjadowanje wotkazow na strony, w kotrychž so wot wužiwarja pytane słowa namakaja. Hłowne sydło Google je w Mountain Viewje w Kaliforniskej. Załožiło je so předewzaće 7. septembra 1998 wot Larryja Paga a Sergeyja Brina. Hišće samsny dźeń stej přinjesłej prěnju testowu wersiju programa na wiki a samsne lěto je šła pytawa oficialnje do syće.
Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije


text:
Nowoseelandska
Nowoseelandska (jendźelsce New Zealand, maorsce Aotearoa) je njewotwisny stat, kotryž leži zwjetša na dwěmaj wulkimaj kupomaj w juhozapadnym dźělu Ćicheho oceana. Ma štyri a poł miliony wobydlerjow a přestrjeń wot nimale 270.000 kwadratnych kilometrow, potajkim je wjetša hač Wulka Britaniska, ma pak jenož dźesaćinu jeje wobydlerstwa. W lěće 1947 bu njewotwisna wot Zjednoćeneho kralestwa, wostanje pak hač do dźensnišeho z čłonom Commonwealtha.
Dwě najwjetšej a hłownej kupje stej Južna a Sewjerna kupa. Južna kupa ma wjetšu přestrjeń, ale Sewjernu kupu wobydla wjace ludźi. Najwjetše město Sewjerneje kupy je Auckland z wjace hač 400.000 wobydlerjemi, mjeztym zo ma na samsnej kupje ležaca stolica Wellington jenož wokoło 200.000 wobydlerjow. Najwjetše město Južneje kupy je Christchurch z něhdźe 350.000 wobydlerjemi. Powšitkownje je Nowoseelandska jara rědko wobsydlena, čehoždla ma tež přimjeno Zelena kupa.


text:
Uůmůn
Uoman (عُمان Uman; Sułtanat Uomanu – سلطنة عُمان Saltanat Uman) – państwo we Azyji, na Arabskim Půłwyspje, nad Arabskim Morzym a Uomańskům Zatokům. Grańica mo ze Zjydnoczůnymi Arabskimi Ymiratůma, Saudyjskům Arabijům a Jymynym. Noleży do Ligi Arabskich Państwůw.
Klima sam je zwrotńikowo sucho, ze pustyńijůma a půłpustyńijůma. We lipcu tymperatura luftu poradźi dolyźć do 50 °C.
We staroroczach znůmy jako uostrzodek produkcyji kadźidła. Zislamizowany we VIII stoleću. Uod anfaga XVI stolećo penetrowany bez Portugalczykůw, kere zołożyli 1515 teroźno stolica - Maskat. We noworoczach popadoł we zależność uod Persyje, Turcyje a Wjelgij Brytańiji, kero we 1891 utworzyła sam protektorat. Ńypodległy uod 1951 roka.
Nojsrogsze dochody Uoman mo ze dobywańo naftowyj ropy.


text:
3. septembra
3. septembra abo 3. požnjenca je 246. dźeń gregorianiskeje protyki (247. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 119 dnjow hač do kónca lěta.
Wobsah
Podawki[wobdźěłać]
- 1914: W Romje bu Giacomo della Chiesa jako Benedikt XV. za 257. bamža romsko-katolskeje cyrkwje wuzwoleny.
Narodniny[wobdźěłać]
- 1892: Michał Kětan – serbski farar, kulturny stawiznar, redaktor
Wumrěće[wobdźěłać]
- 1909: Adolf Sommer – serbski wučer, spisowaćel, kulturny prócowar
- 1951: Jakub Wjacsławk – serbski slawist, wědomostny bibliotekar, załožer Serbskeje bibliografije


text:
Mapa kodów pocztowych ulica SłowiczaUlica: Słowicza
Miejscowość: Konstancin-Jeziorna
Gmina: Konstancin-Jeziorna
Powiat: piaseczyński
Województwo: mazowieckie
Kod pocztowy: 05-510
Kody pocztowe
Gdynia kody pocztowe
Łosice kod pocztowy
Brzechwy Jana 10 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 11 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 12 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 13 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 14 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 15 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 17 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 18 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 19 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 20 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 21 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 22 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 23 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 24 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 25 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 26 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 27 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 28 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 29 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 30 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 31 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 32 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 33 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 34 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 36 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 37 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 38 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 39 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 40 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 41 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 42 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 43 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 44 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 45 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 47 Opole kod pocztowy
Brzechwy Jana 48 Opole kod pocztowy
Mapa strony


text:
Fryco Rocha
Fryco Rocha (* 29. januara 1863 w Šejnejdźe; † 24. apryla 1942 w Załgózdzu) bě delnjoserbski wučer a spisowaćel.
Žiwjenje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Fryco Rocha so w Šejnejdźe (ně. Schönhöhe) narodźi, hdźež swoje dźěćatstwo přežiwi a serbsku šulu wopyta. Wón so přez to wuznamjenja, zo w lětach 1891-1915 dźěći w Turjeju (ně. Tauer) serbšćinu wučeše, hačrunjež bě to zakazane. Dokelž za serbsku wučbu žane wučbne srědki k dispoziciju njestejachu, napisa Rocha něhdźe 300 powědančkow a spěwow, kotrež wón w swojej wučbje wužiwaše. Nimo toho bě redaktor delnjoserbskich nowin Serbski Casnik, doniž jón fašisća njezakazachu.
Po nim bu delnjoserbska pěstowarnja w Žylowje (ně. Sielow, dźěl Choćebuza) pomjenowana a w lěće 2007 bu wopomnjenska tafla při ródnym domje Fryca Rochi w Šejnejdźe poswjećena.
Spis[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Wobraz mójogo žywjenja - hornjoserbsce Wobraz mojeho žiwjenja (Awtobiografija)
Žórło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Łužyca (rbb) wot 19.05.2007


text:
Michał Šewčik
Michał Šewčik (* 7. měrca 1870 w Baćonju; † 26. februara 1903 w Klóštrje Marijineho doła) bě serbski farar, stawiznar a publicist.
Žiwjenje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Michał Šewčik, bratr Jurja a Jakuba Šewčika narodźi so jako syn kublerja w Baćonju. Wot lěta 1885 do 1894 běše wón chowanc Serbskeho seminara w Praze, hdźež wopyta spočatnje němski Małostronski gymnazij a hdźež studowaše wot 1890 teologiju, ale tež filozofiju, sociologiju, stawizny a słowjanske rěče. Wot 1894 skutkowaše Šewčik lěto jako kapłan w Ralbicach a wot 1895 do 1902 jako kapłan a 1902 tež jako farar w Lubiju. Chorosće dla dyrbješe so wón časćišo w Karlowych Warach lěkować a poda so hižo na smjerć chory w februaru 1903 do Klóštra Marijineho doła, hdźež krótko po tym zemrě.
Šewčik, čłon Serbowki wozjewi w jeje „Kwětkach“ a časopisu Łužica wšelake kulturnohistoriske pojednanja, wosebje k stawiznam serbskeho studentstwa a dopisowaše tež do Katolskeho Posoła a Krajana. Wón bu 1890 prěni serbski knihownik Serbskeho seminara a zrjadowa z Janom Justom tehdy 800 zwjazkow ličacu serbsku knihownju znowa. Składnostnje pjećdźesaćlětneho jubileja Serbowki wuda Šewčik prěni a druhi zwjazk Jubilejnych spisow Serbowki pod titulomaj Basnje a Stawizny.
Michał Šewčik bě wot lěta 1890 čłon Maćicy Serbskeje.
Žórle[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Jurij Młynk: Šewčik, Michał. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 534sl.
- Jakub Šewčik: Nekrolog XLV. W: Časopis Maćicy Serbskeje. Zwjazk 57 (1904), čo. 1, str. 55–57. (hsb.)


text:
Budapeszt
Wspůłrzyndne: 47°30' N 19°03' E
Budapešt (madź.: Budapest, cyg.: Peszta) – mjasto we Madźarach pouožůne we půunocnyj tajli kraju, nad Důnajym. Stolica Republiki Madźarskij. Do XIX wjeku tři uosobne mjasta: Buda a Óbuda na prawym břygu Dunaju a Pešt – na lewym.
Budapešt je jydnům s nojwažnijšych metrůpoliji Ojropy Střodkowyj. Wjelgi uostřodek kulturalny (Biblijoteka Narodowo, lične muzyja, galeryje, tyjatry, 2 uopery) a naukowy (Akademijo Nauk, ůniwersytet (uod 1635), politechńika (uod 1782), Akademijo Kunštůw Gryfnych, wjela inkšych učelni a instytutůw badawčych). Wožny uostřodek turystyčny (gorůnce zdřůdua mineralne). Na Wyspje Mougořaty znojduje śe wjelgi kůmpleks balnyjolůgičny.


text:
Kilimandżaro
Wspůłrzyndne: 03°04' S 37°21' E
Kilimandżaro to je gůra we Tanzańiji, przi grańicy ze Kyńijům. Je to nojwyższo gůra we Africe. Mo trzi wjyrchy, kożdy ś ńich to je downy wulkůn:
- Uhuru na wulkůńe Kibo, wysoki na 5895 m n.p.m.
- Mawenzi - 5150 m n.p.m.
- Shira - 3940 m n.p.m.
Pjyrszy roz zdobyto we 1889 roku uod Hansa Meyera a Ludwiga Purtschellera. We 1921 utworzůno sam rezerwat przirody, a uod 1973 Narůdowy Park - Kilimanjaro National Park, kery mo 753 km² wjyrchu. Uod 1987 je uůn wpisany na Lista śwjatowygo dźedźictwa uod UNESCO.
Przi samym wjyrchu na wjyrchu ůng. 4 km² zalygo śńyg.
Mimo aże Kilimandżaro je we Tanzańiji, bezma cołke dochody ze turystyki dostowo Kyńijo, bez cůż prziszło pora razůw do kůnfliktu mjyndzy tymi państwůma.


text:
Mjeśůnc
Mjeśůnc to je jydnostka czasu. S anfanga bůł zwjůnzany s cyklym mjeśůnczka, kerygo uokres synodyczny mo 29 a půł źymskij doby. Skiż tygo co roka ńy idźe potajlować gynał růwno na mjyśůnce synodyczne (uokres zwrytńyńćo śe Źymje naobkoło Klary ńy je podźelny bes reszty bez mjeśůnc synodyczny), nojprzůd wkludzano do kalyndorza dodatkowe dńi, ńy przipisane do żodnygo mjeśůnca. Ńyskorzi potajlowano rok na mjeśůnce we sposůb umowny, bes zwjůnzku s fazuma mjeśůnczka. Terozki momy jeich dwanoście a sům uůne roztůmajtyj dugośći:


text:
Baskijsko godka
Baskijsko godka (mjana włosne, znoleżńy na djalekt: euskara, euskera, eskuara, üskara) – godka Baskůw pomjyszkujůncych pora prowincyjůw na pograńiczu Szpańije a Francyje. Posuguje śe ńim dźiśo przez milijůn perzůnůw (90% ś ńich we Szpańiji). Wyrůżńo śe 10 djalektůw baskijskigo. Skiż tygo, co sům sroge růżńice půmjyndzy ńimi, powstało usztandaryzowano uodmjana godki - Euskara batua, łůnczůnco cechy nojwjynkszych djalektůw baskijskigo, uoparto znamjyńńy na djalekće Gipuzkoa. Uodmjana ta nauczano je we szulach. Literatura we tyj godce powstowo uod XVI stolećo. Pjyrszo durkowano kśůnżka po baskijsku wydano we 1545 roku.
Jeji przinoleżność gynetyczno ńy uostała do terozki ustalůno, na zicher ńy je to godka indoojropejsko. Godano ja już przed kolůńizacyjům zachodńij Ojropy uod Indoojropejczykůw. Istńijům przipuszczyńa, co je uůna spokrewńůno ze godkůma kartwelskymi abo tyrryńskymi, je tyż wrachowowano do kůntrowersyjnyj familije dyne-kaukaskij. We baskijskym wystympujům zapożyczyńa ze łaćiny, szpańelskigo a francuskigo.


text:
Myślowy eksperymynt
Myślowy eksperymynt (ôd niymieckigo Gedankenexperiment, użytygo piyrszy rŏz ôd Hansa Christiana Ørsteda) we nŏjszyrszym znaczyniu je użyciym hipotetycznygo scynariusza ku uproszczyniu spokopiyniŏ niykerych rzeczy abo zjŏwisk. Eksperymynty take przekludzŏ sie we roztōmajtych dziedzinach, ôd filozofije do fizyki, nŏjwiyncyj we przipŏdku, kej na pytaniy niy idzie znŏjś ôdpowiydzi spōmŏganyj naukowymi faktami abo przekludzyniy prōbowaniŏ je możebne teoretycznie ale niy praktycznie; btp. we twiyrdzyniu ô niyskōńczōnyj liczbie afōw teoretycznie idzie przekludzić eksperymynt z afami, praktycznie ale je to niymożebne (potrzebnŏ je niyskōńczōnŏ liczba afōw i maszin do pisaniŏ abo niyskōńczyniy moc czasu).
Znōme myślowe prōbowania[Sprowjej]
Fizyka[Sprowjej]
Myślowe eksperymynty we fizyce to m.in.:
Filozofijŏ[Sprowjej]
We filozofiji porzōnd stosuje sie myślowe eksperymynty:
- Chińskŏ izba (filozofijŏ filipa, sztucznŏ inteligyncyjŏ, kognitywistyka)
- Dylymat wagōnika (tyż dylymat zwrotnicy) (etyka)
- Dylymat heresztanta
- Mōzg we nŏczyniu (epistemologijŏ, filozofijŏ filipa)
- Paradoksy Zenona z Elei
- Szif ôd Tezeusza
- Teleportacjyjŏ (metafizyka)


text:
Dymůn
Dymůn (gr.: δaίuwv, daimon - dosłowńy: tyn, kery co roztajlowuje abo tyn, kery coś przitajlowuje, tyż: nadprzirodzůno potynga, dola; łać. daemon) – stworzyńa wystympujůnce we mocy ludowych wjerzyńůw, mitologijach a religijach, kere zajmujům pozycyjo postrzedńo mjyndzy bogůma a ludźůma, mjyndzy sferům źymskům - ludzkům, matyrjalnům - a sferům boskům, czysto duchowům; istoty uo cechach na půł ludzkich, na půł boskich; nojczyńśći sům to ńyprzijazne czowjekowi duchy, zwjůnzane za pjyrsze ze pojynćym ńyczystośći sakralnyj.


text:
Zbigniew Religa
Zbigniew Eugeniusz Religa (rodz. 16 grudńa 1938 we Mjedńewicach, um. 8 marca 2009 we Warszawje) – polski kardjochirurg a polityk. Bůł synatorym Polskij Republiki III a V kadyncyje (we lotach 1993-1997 a 2001-2005). We rokach 2005-2007 bůł mińistrym zdrowjo we rzůńdźe Kazimierza Marcinkiewicza, a ńyskorzi dwa razy we rzůńdźe Jarosława Kaczyńskigo. We lotach 2007-2009 bůł posłym na Sejm RP. Jako kardjochirurg pjyrszy we Polsce dokůnoł przeszczepu śerca (we 1986 roku). Umrził skiż raka płuca.