text:
Budyšin (SN). Klaus Kanzler z Hodźija je „čestnohamtski měsaca meje“ we wokrjesu Budyšin, kaž tudyši krajnoradny zarjad informuje. Krajny rada Michael Harig (CDU) je minjenu srjedu zhromadnje ze społnomócnjenej wokrjesa za čestne zastojnstwa Dunju Reichelt Hodźijčana za wurjadny angažement za domiznu Hodźij wuznamjenił.
„Klaus Kanzler ma wulku wutrobu za swoju domiznu Hodźij, a tak njezadźiwa, zo hižo dołho w předsydstwje Hodźijskeho domizniskeho towarstwa sobu skutkuje“, rěka w zdźělence wokrjesa. Kanzler zasadźa so za to, skutkowne stawizny gmejny zwobraznić, tradicije hajić a towarstwowe žiwjenje aktiwnje wuhotować. Mandźelska jeho při tym sylnje podpěruje. „Z tójšto entuziazmom a wulkim zasadźenjom nastachu pod jeho nawodnistwom na přikład wustajeńca we wobłuku swjedźenja k tysaclětnemu wobstaću Hodźija w meji 2006, pokazka k 450lětnemu wobstaću Hodźijskeje šule 2009 a wustajeńca k 25lětnemu wobstaću domizniskeho towarstwa lětsa w februarje“, rěka we wobkrućenju wokrjesa. Dźakowano Klausej Kanzlerej su ke kóždemu projektej tež DVD zdźěłali.


c: text/html

text: Dźensa před 85 lětami, 25. žnjenca 1937, wobsadźi fašistiska tajna policija gestapo Serbski dom na Budyskich Lawskich hrjebjach. Dwanaće gestapowcow zawrěchu wšitke durje 1904 dotwarjeneho doma a tež rumnosće Smolerjec nakładnistwa, ćišćernje a kniharnje. Pismikistajerjo, ćišćerjo a dalši přistajeni dyrbjachu so při sćěnje zestupać. Kóždeho jednotliwca woni přesłyšowachu a přepytowachu. Dr. Jana Cyža, kotryž přewza wot swojeho přichodneho nana Marka Smolerja nawod nakładnistwa a ćišćernje, nacije zajachu a do Drježdźan do přepytowanskeho jastwa dowjezechu. Dyrbješe tam dobre lěto wostać. Wón bu wulkopřerady dla přesłyšany a hakle po schorjenju pušćeny.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
48. volleyballowe mišterstwo wučerskich mustwow před rozsudom
Pedagogojo Budyskeho wokrjesa wotměchu minjeny tydźeń třeći hrajny dźeń volleyballoweho mišterstwa w sportowni Serbskeho šulskeho a zetkawanskeho centruma (SŠZC) w Budyšinje. Serbskej cyłkaj wobkrućištej znowa z dobyćemi swoju dominowacu rólu w tutej bulosportowej družinje (hlej tabulku). To zajimawe je, zo rozsudźi direktny duel 24. junija w Lubiju mjez Serbskim gymnazijom Budyšin (SGB) a kombinowanym cyłkom SŠZC aktualne mišterstwo. Skónči-li so partija 2:1, maja samo wučerjo 5. SŠ-eks/Melanchthonowy gymnazij Budyšin šansu na cyłkowne dobyće, jeli swoju hru 2:0 dobudu. Tak je hižo dźensa brizantny wukónc zaručeny.
SŠZC – 5. SŠ-eks/Melanchthonowy gymnazij 2:1 (22:25, 25:19, 15:7)


text:
Katolski Posoł – 27. nowembra 2022
Wěcne dary we wobjimje 15 kubiknych metrow su pomocnicy w Zejicach za diecezanski zwjazk Carity w pólskim Ełku do wulkeho transportera składli. Te rozdźěla we wjace hač štyrceći zarjadnišćach.
Na mjeztym 11. kulturnu zymu přeprošuje Monika Gerdesowa do swojeje putniskeje hospody w Chrósćach. Hač do klětušeho februara poskića wona wšelake zarjadowanja za dźěći a dorosćenych w serbskej a němskej rěči.
Dekanatne dušepastyrstwo młodźiny přewjedźe klětu za zajimowanych serbskich młodostnych serbskorěčny kurs JuLeiICa. Wón wobsteji z dweju dźělow, kotrejž wotmějetej so w Smochćicach, a wobsahuje zdobom kurs prěnjeje pomocy.
W dekanatnym dušepastyrstwje za dźěći a młodźinu we Worklecach ma so 1. januara 2023 dźěłowe městno w pastoralce za dźěći, wobmjezowane jako zastup za dobu staršiskeho časa, wobsadźić. Požadanja su hač do srjedy, 30. nowembra, móžne.
Serbska protyka


text:
Z Grodka/Spremberg. Na měsćańskem swěźenju drugu sobotu awgusta buźo tudy na jawišću serbska kultura dostojnje zastupjona. To jo nam groniła Sylka Poleńcojc-Laubensteinowa wót Załožby za serbski lud, ako we serbskej pśiraźe Grodka cesnoamtski sobu źěła. Wustupiś budu mjazy drugim rejowarski ansambel Stara lubosć z Chóśebuza a tšubarje z Chrósćic. Planowana jo teke ekumeniska namša pód gołym njebjom we wjelich rěcach a ze serbskeju źělbu.
Pśi wótwórjenju swěźenja buźo nyks „sprjewinej nyksowce“ na jawišću lodku pśepowdaś. Nutśi se namakajo drogotny pókład: serbska rěc a kultura. [k rozkłaźenju: „Sprjewina nyksowka“, to jo titel abo póstawa, kótaruž su Grodkojske kulturniki a turistikarje wumyslili, hejgen tak ako Serbski kral a kralowka w Błotach]. Do togo budu źiśi ze źiśownjow zapśěgnjone.


text:
Kamjenc. Na statnej dróze S 95 na kromje Kamjenca je wčera wječor ke krawnemu rozestajenju dóšło. Tam namakachu žonu, do kotrejež bě něchtó kłół, pódla jeje awta ležo. Jedne wokno awta bě rozbite, pódla jězdźidła ležeše nóž. Helikopter dowjeze žonu do chorownje.
Pěskecy (SN/MWj). Z Pěskečanskeje pěskoweje jamy chce twarski zawod Sorabija w přichodnych 15 do 20 lětach pěsk wudobywać a tam runočasnje twarske wotpadki a pjeršć składować. Za to chcedźa jamu wo 4,6 hektarow rozšěrić a po nowym puću do njeje jězdźić. Tón njepowjedźe hižo kaž dotal na kromje wsy nimo někotrych bydlenskich domow, ale po wobstejacym šotrowym puću přez lěs, kiž je přiwjazany k dróze z Pěskec do Serbskich Pazlic. Njebjelčanska gmejnska rada je na swojim wčerawšim posedźenju w Pěskecach přihłosowała, zo smě Sorabija płoninu puća kupić. Tak móža projekt nětko konkretnje planować započeć.
Chrósćicy. Tójšto ludźi je wužiło składnosć, skazać sej chroniku Chróšćanskeje gmejny, kotruž bě Jan Macka w njesprócniwym dźěle zestajał. Štóž je sej chroniku skazał, móže sej ju nětko na Chróšćanskim gmejnskim zarjadnistwje wotewzać. Wona płaći 28 eurow.
Wo wotemrěću rěčow
Budyšin. Přichodne zarjadowanje Budyskeho kluba wuchowarjow rěče wotměje so wutoru, 30. junija, w 19 hodź. w Budyskim hosćencu Sprjewina pensija. Sieghard Kozel porěči tam na temu „Kak a čehodla rěče wotemrěwaja?“. Zajimcy su wutrobnje witani, zastup je darmotny.
Duchowna hudźba w cyrkwi
Budyšin. Pod hesłom „Auf, auf! Mein Herz mit Freuden“ zaklinča njedźelu, 28. junija, we 18 hodź. w Budyskej cyrkwi Našeje lubeje knjenje twórby Heinricha Schütza a Johanna Sebastiana Bacha. Tutón z lubosću zestajany program zanjesu Lipšćanscy hudźbnicy Kathleen Danke (sopran), Hartmut Becker (violoncello), Michaela Hasselt (pišćele/cembalo) kaž tež spěwar a tuchwilny přechodny Thomasowy kantor Gotthold Schwarz. Zastup je darmotny. Wšitcy zajimcy su wutrobnje přeprošeni.
Prezentuja wuslědki Witaj
Parlamentariska přirada so zešła
Budyšin. Parlamentariska přirada Załožby za serbski lud je so dźensa skonstituowała. Na posedźenju wuzwolichu nowe předsydstwo. Předsyda wostanje dale Marko Šiman (CDU, Sakski krajny sejm). Jeho zastupjerce stej Marja Michałkowa (CDU, zwjazkowy sejm) a Kerstin Kircheis (SPD, Braniborski krajny sejm). Parlamentariska přirada wobsteji wot lěta 1991.
Próstwa wotpokazana
Wodowe Hendrichecy. Něhdyši „šulscy rebelojo“ Wodowych Hendrichec njesmědźa so do swojeje bywšeje šule wróćić. To je sakske kultusowe ministerstwo rozsudźiło a tak próstwu města wo dalewjedźenje 8. lětnika na kubłanišću wotpokazało. Wuměnjenje za to je, zo maja znajmjeńša 20 šulerjow. Wosom dźěći tehdyšeho rebelowaceho 5. lětnika chodźi nětko w Rěčicach do šule.
Čech na čole NATO
Zhorjelc. Policija warnuje wobydlerjow wuraznje před wosebitym wašnjom paduchow awtow. Na terenje Zhorjelskeje policajskeje direkcije je w zašłymaj měsacomaj k wjacorym padam tak mjenowaneho „homejackinga“ dóšło. Při tym so paduši najprjedy do bydlenja zadobudu, wozmu sej tam namakany awtowy kluč a pokradnu na to wotpowědne awto. Zwjetša zadobychu so njeznaći přez zachodne durje, w někotrych padach wone ani zamknjene njeběchu, štož skućićelam „dźěło“ wolóži. Kluč wisaše často direktnje pódla durjow, druhdy ležeše na kamorčku na chódbje. Pokradnyli su paduši zwjetša awta typa Ford, Audi, VW, Škoda a Mercedes. Policija tuž radźi, chěžne a bydlenske durje stajnje zamknjene měć a awtowy kluč w bydlenju po móžnosći do kamora połožić a nic widźomnje ležo wostajić. Podhladnje zadźeržace so wosoby měli wobydlerjo spěšnje policiji přizjewić.
Hózk (SN/MWj). Prěni hornjołužiski běh přez zadźěwki Black Bird Run wotměje so 6. septembra w Hózku. Wón powjedźe wobdźělnikow na dohromady dźesać kilometrach po Hózkowskej wokolinje, hdźež čakaja na nich korjenje, błóto, kamjenje a wjele dalšeho. Dwójce dyrbja so běharjo přez parcours předrěć a maja 15 zadźěwkow přewinyć, kotrež rěkaja mjez druhim murja smjerće, chójnina a pawčina. Jedyn ze zadźěwkow je běhej mjeno spožčił, wšako dyrbja wobdźělnicy tež Čorny Halštrow přewinyć.
Ideju za běh trochu hinašeho razu měješe 29lětny Drježdźanjan Thomas Jensch, kiž bě w Hózku wotrostł. Po jeho słowach je Black Bird Run za nazhonitych runje tak kaž za hobbyjowych běharjow mysleny. Přizjewić móža so zajimcy e-mailnje pod , na dnju wubědźowanja tež hišće hač do 11 hodź. na městnje. Běh započnje so w 13 hodź. Startowy pjenjez wučinja 15 eurow. Za přihladowarjow je wopyt darmotny. Dalše informacije pod www.facebook.com/
Při stawku zalutowane mzdowe kóšty w pěstowarnjach města Budyšina budu nětko na dobro tychle zarjadnišćow. Město wotpowěduje tak žadanju wobydlerskeje iniciatiwy.
Budyšin (CK/SN). Štož je Budyski wyši měšćanosta Christian Schramm (CDU) wčera na poslednim a dohromady 260. regularnym posedźenju měšćanskeje rady w swojej hamtskej dobje dožiwił, bě absolutna nowosć. Dźěći w pěstowarskej starobje sćěhowachu na klinje swojich staršich, što so na radnej žurli stawa. Tak młodych připosłucharjow měšćanscy radźićeljo hišće ženje njemějachu.


text:
Tarty robia łod1 jakegojś czasu. Niy biere2 to kans3 czasu, na wiyrch4 idzie powciepować5 roztomajte6 rzeczy i do tego wcale niy7 je droge. Kebyście8 czytali te recepty9 we ksiōnżkach, kaj10 kołżōm11 zrobiōne ciasto trzimać bez12 godzina we lodōwce, potyn- nim wrazicie13 je do pieca- na wiyrch wysuć14 specjalne fasolki… – to sie idzie przestraszyć. Joł15 tam sie niy byda16 z tym tak smolōł,17 a niy bōło jeszcze bezuchu,18 co by marudziōł- nawet jak mi bez cufal19 jedna zleciała20 na ziymia 😉
Co potrza?
Spodek:21
180 g mōnki pszynny
80 g masła
trocha wody (2-3 łeżki )
pó22 łyżeczki soli
Na wiyrch:
150 g boczku- co to po ślōnsku barzi23 sie nazywo wyndzōnka, ale… 3B… jak to godajōm: licentia poetica 😉
mały boryj24
mały brokuł
200 ml śmiytōnki (joł tam lubia 36%)
2 abo 3 jajca
połra plastrōw żōłtego syra25
sōl i pieprz
gałka muszkatałowo
Nojprzōd spodek. Wciepcie26 wszyske składniki do miski i wyrōbcie na jednolitoł masa. Potyn wejście sie 2 kōnski27 papiōru do pieczynioł, wrołźcie28 sie pomiyndzy na środku te ciasto i nudelkulōm rozwałkujcie na łokrōngło.29 Włōnczcie sie piec na 200 stopni. Jedyn papiōr ściepcie30 i tōm sebleczōnōm31 strōnōm połōżcie na formie do tartōw (jak taki niy mołcie,32 to sie wejście wiynkszo forma na torta abo jako inkszo okrōngłoł). Ta reszta ciasta, co wyłajzi33 ze formy, mogecie34 urwać i wkleić kaj35 na środku- co sie moł36 marnować. Tera wrołźcie tyn spodek do pieca na 15 minut.
Bez tyn czas37 boczek dejcie38 na patelnia i niech sie fajnie podpiecze. Pod kōniec na chwila wciepcie tam tyż pokrōny39 boryj. Ze brokuła poobcinejcie te różyczki- ta reszta łodygi sie na drugi dziyń mogecie wciepnōńć do jaki zupy. Śmiytōnki ubijcie, dociepcie dō ni jajca, trocha soli, pieprzu i gałki muszkatołowyj i wymiksujcie.
Jak już spodek baje40 podpieczōny, poukłołdejcie na nim te brokułowe różyczki, na to wysypcie boczek z borejym, łoblyjcie śmiytōnkōm z jajcami i przikryjcie plastrami syra. Dejcie na 30 minut do pieca na 180 stopni i fertich.41 Pokrejcie ta tarta, jak jake ciasto i… smacznego 🙂
1od
2zajmuje
3dużo
4górę
5powrzucać
6różne
7nie
8jakbyście
9przepisy
10gdzie
11każą
12przez
13włożycie
14wysypać
15ja
16będę
17bawił, marnował czas
18gości
19przypadek
20spadła
21spód
22pół
23bardziej
24por
25sera
26wrzućcie
27kawałki
28włóżcie
29okrągło
30wyrzućcie
31rozebraną 😉
32nie posiadacie
33wychodzi
34możecie
35gdzieś
36ma
37w tym czasie
38połóżcie
39pokrojony
40będzie
41gotowe


text:
Pětr Bjedrich Halka
Pětr Bjedrich Halka (němsce Peter Friedrich Halke; * 25. januara 1761 w Bobolcach, † 4. meje 1833 w Jabłońcu) bě serbski ewangelski farar a domiznowědnik.
Narodźi so jako syn chudeho ratarja a wopytowaše Budyski gymnazij. Wot 1780 do 1783 studowaše we Wittenbergu ewangelsku teologiju a bě tam z čłonom a w lěće 1782 tež starši Serbskeho prědarskeho towarstwa. Po nawróće do Łužicy bě wot 1783 do 1786 domjacy wučer w Mužakowje a nastupi 1786 farske městno w Jabłońcu, hdźež hač do swojeje smjerće 1833 skutkowaše.
Halka zaběraše so z botaniku, ekonomiju a sadarstwom. Nimo toho wuda chroniku swojeje wosady, kotraž je wažny kulturnostawizniski dokument.
ŽórłoWobdźěłać
- Pětr Kunze: Halka, Pětr Bjedrich. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 170


text:
Štó by njeznał knižku Wilhelma Buscha ze směšnymi rysowankami a jaknymi hrónčkami, kotraž bu do wjace hač 150 rěčow a dialektow přełožena?
Tež dźensa hišće so wulcy a mali přez jeho satirisko-kritiske wašnje amizěruja a wužiwaja je jako inspiraciju za wuměłske tworjenje. Tuž je bjez dźiwa, zo je komponist Gisbert Näther k humornym hrónčkam šćipatu a napjatu hudźbu skomponował.
Istrumenty kaž tež rěčnik naležnosć Wilhelma Buscha z fantaziju podpěruja. Tak nastawa dialog mjez rěčnikom a orchestrom, při čimž so wobaj ideelnje wudospołnjataj. Přez čłowječi hłós kaž tež šěroku paletu zwukow orchestra spleće so wobsah hrónčkow k zabawjacemu hudźbnemu dožiwjenju za młodych a starych.
Chto je njeznajo, te kniglicki z luštnymi kreslankami a jědriwymi rymami wót Wilhelma Buscha, kótarež su se pśestajili do wěcej nježli 150 rěcow a dialektow?
Teke źinsa namakajo jogo satirisko-kritiska wašnja pla dorosćonych a źiśi dobry wótgłos a jo wjele wuměłcam inspiracija. Stakim njejo źiwno, až jo komponist Gisbert Näther k toś tym kradu humornym wobrazam a rymam stwórił jědernu a tejerownosći kradu napnětu muziku.
Ako instrumenty tak teke jaden powědaŕ pódpěraju z wjele fantaziju wobrazowy wucynk Buschowych originalnych kreslankow, kótarež prezentěruju se w toś tom pśedstajenju we wjelikem formaśe. Wilhelm Busch płaśi ako pśedchadnik comica a casa, ako wobraze su chapjali wuknuś gnaś. Pśez orchestrowu muziku nastanjo taka wósebna atmosfera hejnak w nimych filmach, w kótarychž te wobraze napšawdu wuknu gnaś a pśez to k rozwjaselecemu muzikaliskemu dožywjenju za młodych a starych bywaju.
WOBSADŹENJE orchester Serbskeho ludoweho ansambla, rěčnik: Pětr Cyž
HUDŹBNY NAWOD Soyoung Kim
HUDŹBA Gisbert Näther
REŽIJA Olaf Hais
WUHOTOWANJE Tom Böhm
LIBRETO po tekstach Wilhelma Buscha
PŘEŁOŽK Pětr Janaš
DOŁHOSĆ PROGRAMA něhdźe 55 minutow, žana přestawka
STAROBNE DOPORUČENJE wot 5 lět


text:
Za Kamjensku halowu kupjel je rozrosanje wotwidźomne, kotrež je poprawom kóždy wočakował. Tohodla něchtóžkuli njerozumi, čehodla su wo tym scyła diskutowali.
Kamjenc (UM/SN). W rozestajenju wo přichodne městno haloweje kupjele w zapadnym dźělu Budyskeho wokrjesa je wotwidźeć, zo rozsudźa so za město Kamjenc, a to lědma někoho překwapja. Znajmjeńša posudk wo městnosći, kotryž zawčerawšim wokrjesnemu wuběrkej předstajichu, faworizuje, zo so Lessingowe město za tajke zarjadnišćo najlěpje hodźi.
Studija bě trěbna, dokelž je so na poslednim posedźenju wokrjesneho sejmika w hišće aktualnej wólbnej dobje diskusija wo móžnych alternatiwach jewiła. Nastorčili běchu ju předewšěm radźićeljo z Radebergskeje kónčiny. Woni měnja, zo dźě je Kamjenc hłowne zarjadniske sydło krajnoradneho zarjada. Radeberg ma jenož wotnožku wokrjesneje hudźbneje šule. Čehodla potajkim nic znajmjeńša pruwować, hač njeby tam tež halowa kupjel móžna była. Nětko předležacy posudk firmy ICL Ingenieur Consult pak to jasnje wotpokazuje.


text:
W piątk, 20 łżëkwiata, béł jem zajachóny mòją trzãsącą sã frańcëską auto-karą do Wiôldzi Wsë. Òd czwiôrtkù warałë tã warstatë dlô kaszëbsczi młodzëznë Remùsowô Kara. Bëła to ju piątô edicjô nëch pòtkaniów rëchtowónëch pòd ną pòzwą bez nôleżników Sztudérsczégò Klubù Pòmòraniô.
Na latosą Karã, jakô dosta zewiszcze Mòderné Kaszëbë, przëjachało 36 sztëk ùczniów wëżigimnazjowëch szkòłów, m.jin. zez Brus, Kòscérznë, Kartuz, Wejrowa, Pùcka, Lãbòrga. Ùdzél w Karze béł nôdgrodą za wëkònanié jednégò z zabédowónëch bez òrganizatorów dokôzów: 1. zrëchowanié plakatu, 2. nakrãcenié filmù Kaszëbë – My love, 3. napisanié òpòwiôdaniô fantasy z pòstacëjama z kaszëbsczi mitologie.
W piątk òd rena młodi mielë wiele warstatowëch zajmów m.jin. z geògrafie ë historie Kaszëb. A pò pôłnim karno pòdzelëło sã na mùzyków ë lëteratów.
Nëch pierszich prowadzący ùczbã, Tómk Fópka, pòdzelëł na sztërë pòdkarenka: lëteracką, mùzyczną, chòreograficzną ë téatralną a zanëkôł do robòtë. Pisalë òni tekstë, kòmpònowalë, spiéwalë a tuńcowalë.
Lëteracë mielë mni do robòtë. Bez wiãkszi dzél ùczbë słëchalë òpòwiescy ò pisanim ë lëteraturze. Nié le ti rodny, ale téż cëzojãzëkòwi, jakô nawlékô do kaszëbiznë. Pò wësłëchanim „pleszczeniô” jedny wzãlë sã za pisanié hòroskòpù, drëdżi dolmaczëlë tekst kaszëbsczi na pòlsczi jãzëk, a trzecy dzél òpòwiescë Leo Frankòwsczégò „Chłopiec i jego czołg” z pòlsczégò jãzëka tłómaczëlë na kaszëbsczi.
Pò wieczerze bëła gôdka ò kaszëbsczich sprawach wëgłoszonô bez przédnika KPZ, Łukasza Grzãdzëczégò, a diskùsëjô. Na gwës do pòzdny nocë warałë „młodych Kaszubów rozmowy” w wiãkszim dzélu w pòlsczi gôdce prowadzoné. Czemùż nié pò kaszëbskù? Hmmm…


text:
Boris Peškovič, Krzysztof Michalskibookmark, Paweł Magdońbookmark, Julcimar, Grzegorz Matlak, Michał Łabędzki, Przemysław Kaźmierczak, Andradina (78' François Endene), Cláudio Milar (60' Mineiro), Rafał Grzelak, Radek Divecký (81' Łukasz Trałka)
trener: Bohumil Panik
Radosław Majdan, Dariusz Dudka, Tomasz Kłos, Arkadiusz Głowacki, Maciej Stolarczyk (72' Marcin Baszczyński), Jean Paulista, Mauro Cantoro, Konrad Gołoś (58' Radosław Sobolewski), Marek Zieńczukbookmark, Paweł Brożek (57' Marek Penksa), Paweł Kryszałowiczbookmark
trener: Jerzy Engel


text:
Budyšin (SN/JaW). Zwjazkowe předsydstwo Domowiny so dale hybridnje zetkawa. To rěka, zo su čłonojo gremija pak na městnje na žurli Budyskeho Serbskeho domu, abo z pomocu interneta zwjazane. To je gremij minjeny pjatk rozsudźił. Dojednali su so tohorunja na dołhosć płaćiwosće rjadowanja a na dalše modality.
Kaž rozłoži předsyda Domowiny Dawid Statnik, pokazuja posedźenja zdobom w livestreamje na Youtube a je tuž nahrawaja. „Tak maja zajimcy móžnosć, wuradźowanje sćěhować, štož je zašły króć wjac hač 30 ludźi činiło.“ Tohodla je Statnik za to, livestream dale wjesć. Zdobom wón namjetowaše, nahrawanja maksimalnje tři měsacy w syći spřistupnić a je po tym hasnyć. Debata a wobzamknjenje wo naležnosći stej z prawniskich přičin trěbnej, wšako dótka so to wosobinskich prawow kóždeho jednotliwca.


text:
Shetlandske kupy
Shetlandske kupy (jendźelsce Shetland Islands, šotisko-gelsce Sealtainn) su k Šotiskej słušacy archipel w sewjernym Atlantiku mjez Wulkobritaniskej, Norwegskej a Ferejskimi kupami. Stolica a ze 7.500 wobydlerjemi najwjetše sydlišćo je Lerwick na hłownej kupje Mainland. Najwjetše kupy nadeńdu so na arealu wot 120 króć 80 kilometrow mjez 59. a 61. šěrinowym stopjenjom a tworja tuž najsewjerniši dźěl Britiskich kupow. Wot cyłkowneje přestrjenje wot 1426 km² wučini hłowna kupa Mainland něhdźe dwě třećinje.
GeografijaWobdźěłać
Hłowne kupy su:
Najwyši dypk na kupach je hora Ronas Hill na Mainlandźe z 449 metrami.
Klima na Shetlandskich kupach je wobwliwowana wot Golfoweho pruda a přez cyłe lěto chětro chłódna a włóžna (1000 mm spadkow). Sněh w zymje je zrědka, lětne temperatury docpěja zdźěla wjace hač 15 stopnjow. Wichory, sylny dešć a mła su huste.
StawiznyWobdźěłać
Shetlandske kupy su wobsydlene z 3. lěttysaca do Chrystusa a pokřesćanšćichu so w 10. lětstotku pod Wikingerami, kiž mjenowachu je Hjaltland. Wot 12. hač do 15. lětstotka běchu zwjetša pod norwegskej kontrolu; w lěće 1469 přińdźechu do Šotiskeje.
Hakle w 19. lětstotku wotemrě shetlandska wikingerska rěč Old Norn.
WotkazajWobdźěłać
- Oficielna webstrona (jendź.)


text:
Přehlad nowinskich zdźělenkow Załožby
Serbskorěčna klanka “Lingufino” so předstajiła
Smochćicy,
Na fachowej konferency Serbskeho šulskeho towarstwa a Domowiny štwórtk, 13. oktobra 2022 w Smochćicach předstaji so k prěnjemu razej serbskorěčna klanka “Lingufino”. Pleńčatko je wuknjenska hrajka, kiž spóznawa rěč a na nju reaguje, tak zo móža so dźěći z njej serbsce rozmołwjeć a spěwać a so při tym w serbšćinje wukmanić.
Nimo stawiznow, dyrdomdejow, serbskich bajkow a dźěćacych spěwow wobsahuje repertoire klanki tež hódančka a paćerje, a skići samo přewodźenje při zuby rjedźenju. Lingufino předleži w dwejomaj wersijomaj: za maćernorěčnych a za hornjoserbsce wuknjacych.
Wuwiwarjo Drježdźanskeje firmy Linguwerk GmbH předstajichu publikumej pozadki technologije a darichu załožbje naměstnje 50 serbskich klankow. Załožba přepoda dźěl klankow přitomnym kubłanišćam, zo bychu dźěći klanku nětko wuspytali a wužiwali. W běhu lěta chce załožba přez ewaluaciju zwěsćić, kak so hrajka wot dźěći přiwza a kak ju wužiwaja. Jeli je wuslědk pozitiwny, chce załožba zhromadnje z Linguwerk dalše wobsahi wuwić.
Serbski Lingufino nasta jako pilotowy projekt we wobłuku slědźenja k mašinelnemu spóznawanju serbskeje rěče. W oktobrje 2021 podpisa so wotpowědne zrěčenje Załožby za serbski lud z firmu Linguwerk GmbH. Jednaćel firmy dr.-ing. Rico Petrick so tež z wosobinskeho zajima rady na projekće wobdźěli, wšako pochadźa z Wochozy a ma serbske korjenje. Michał Cyž podpěraše při wuwiću stawizny a přewza awdijowe nahrawanja w medijo-pedagogiskim studiju. Dźiwadźelnica a spěwarka Anna-Maria Bretschneiderec dari Lingufinej serbski hłós. Při lektorizowanju podpěraše Božena Braumannowa a při stawiznach wokoło zuby rjedźenja zubna lěkarka Katka Baierowa.
Serbski Lingufino njeje tuchwilu na předań, móže pak so w serbskich kubłanišćach a w Serbskej kulturnej informaciji (SKI) wuspytać.
Dalše informacije:


text:
Wót 1370 až do 1635 jo słušała Dolna Łužyca k českemu kralojstwu. Zachopjeńk togo casa, se zakóńcecy pózny srjejźowěk, jo se wopisował (a se pó źělach źinsa hyšći wopisujo) ako epocha, pódejźona wót zakśebjatnych a kšajźojskich ryśarjow. Jo se groniło, až su na grodach w Chóśebuzu a Drjowku byli zmužne ryśarje bźeze skrupelow. Ale co jo na tych pśedstajenjach napšawdu wěrne?
Pó rozšyrjonem měnjenju su byli rubjažne ryśarje pśisłušniki nišego zemjaństwa, kenž su pśišłušali ryśaŕskemu stawoju. Powšyknje pak jo wuznam ryśarjow (pótakem kšuśe wobronjonych wójnarjow na kónjach) w casu póznego srjejźowěka dla rosćecego wuwiśa žerdkatych bronjow (to su helebardy, piki, partizany a druge) a na popularnosći pśiběrajucem wužywanju stśělańskich broni we wójaŕstwje pśecej wěcej wótebrał. Bronidła njejsu južo efektiwnje šćitali pśed něnto lěpjej wobronjonymi a rownocasnje teke wěcej wobrotnymi pěškarjami. Ako slěd zgubjenja togo militarnego wuznama a dłymokich změnow kněstwa (wót zemjańskego kněstwa ku krajnemu kněstwoju), towarišnosći (pśekupce su měli wěcej zamóženja ako młogi zemjan) a góspodaŕstwa (wót naturalnego góspodaŕstwa k pjenjeznemu góspodaŕstwoju) jo pśišło wjele ryśarjow w nakrajnych stronach do financielneje nuze. Pótakem su se toś te rozsuźili wót togo casa – tak nanejmjenjej popularne měnjenje – se ilegalnje rozbogaśiś pśez rubjažnistwo na drogach a rubjone dobytki pśi z wótglědanim naštyrjonych zwadach a nadpadach na města a pśekupnistwowe transporty. Weto pak tencasne, krajokněske strońske žrědła toś tych zemjanow žednje ako rubjažnych ryśarjow pomjenili njejsu. Su jim w tych rozestajanjach mjazy nišym zemjaństwom a měsćańskim bergaŕstwom jano gronili »raptores«1, »latrones«2, »predones«3, »spoliatores«4 abo »räubern«. A grodam toś tych ryśarjow su casy samo gronili »raubheußer«. Wopšawdne zapśimjeśe »rubjažne ryśarje« móžo se, pó rešeršach mediewista Klaus Graf, prědny raz dopokazaś w nimskem pśełožku (how »rubjenje-ryśar«) špańskego šelmowego romana z titelom »Historia de la vida del Buscón«5 respektiwnje »Historia del gran Tacaño«6 wót Francisco de Quevedo z lěta 1626. W špańskem originalu se groni »rubjažnemu ryśarjoju« pón »caballero de rapiña«.7


text:
Prziszeł taki dziyń że i moi siostrze zachciało sie żyniaczki. Weseli zamówiyli se na poczōntek lipca a rychtunki ruszyły pełnym szwōngiym już łońskigo roku.
Na poczōntku myślałach że możno sie oba piznyli w palice i beztuż to wszysko ale ni!
Hned obsztalowali wszysko i przed samym weselichym już żodnych starości ni mieli. Wszysko narychtowane jak trza!W kościele jak to w kościele – o mało my wszyscy hercklekotów nie dostali bo to jednak najbardzi stresujōnce momynty. Jo była świadkowom skiż tego trza było iść ku ołtorzu coby podpisać papiury. Miałach strach że sie skulna ze schodków skuli tych moich kromfleków ale poradziyłach utrzimać równowaga. Ufff…
No a po kościele już po leku. Siostra szykowno i piyknie poczosano, nazaglōndać sie nie szło. Piyrszy taniec poszeł dobrze, panna młodo sie nie wyrżła, pan młody też sie obstoł.
Do nocy harce i zabawy a o północy oczepiny, zabawa kiery kożdy chyba zno. Jodła było aż za tela, przejeść tego nie szło. A wszysko dobre, maszkeciyli wszyscy fest.
Oprócz gorzoły było moc roztomajtych alkoholi ale najzocniejszo była miodōnka, słodko gorzołka na miodze
Zawczasu dowōm proporcje – 0,5L szpirytusu, 0,5L miodu, 0,5L wody przegotowanej i cytryna. Jakby sie kiery chcioł dopytać o szczegóły to pisać!
W dziyń hyc był srogi ale w nocy sie przidarzyło i sie fajnie ochłodziyło, popadało i było czym dychać. Tańcowalimy do czwortej, uciechy było co nie miara bo muzykanty grały fajnie i zabawy były śmiyszne. Tak to żyniaczka sie fajnie udała, goście radzi i pojedzyni a państwo młodzi szczyśliwi i uśmiychnyci.
A nojlepsze przed nimi – rajza po ślubie!


text:
Kós
Kós[3][4] (Turdus merula) jo družyna droznow. Samica jo brunocarna, mjaztym až jo samjak carny ze žołtym pyskom a rědnje spiwa abo šwikoco.
Wón jo žywy w Europje, póddružyna Turdus merula aterrimus jo žywy mjaz Waliziskej a Kawkazom, póddružyna Turdus merula mauritanicus jo žywy w dłujkowjacornej Africe. Někotare póddružyny se teke namakaju w Aziji, na Acorach, Kanarskich kupach a na Madejrje.
Ptašk jo wót 22 až do 29 cm dłujki a wažy 75-135 g.
Jogo głos pśi pśiwabjowanju jo pódobny na „dukdukduk“ abo „sriii“, pśi alarmje „tikstikstiks“, spiwanje jo pódobne k šwikotanju.
Ptašk gnězdźi w gólach, zagrodach a parkach, dwójce abo trojce za lěto mjazy aprylom a julijom. Jogo gnězdo jo kulojta šklicka z trawiznow měšane z glinu, lažecy na gólach, kerkach, wuwześnje teke na domach. Samica njaso 4-6 módrozelenych jajow z zarzobarwojtymi flackami, sejźe na nich 13-14 dnjow (jano wóna). Pótom wobej staršej se staratej za młoźeśa za cas 12-15 dnjow a hyšći pó wótleśenju z gnězda pomagatej jich se žywiś za cas dweju tyźenjowu. Wóni žeru insekty, wužeńce, sliniki, płody.
Kósy pó źělach wótlětuju za cas zymy k śopłym regionam. Za cas slědnych lětow wjele pśezymuju w městach.
Nožki[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- ↑ Starosta: Dolnoserbsko-nimski słownik, Niedersorbisch-deutsches Wörterbuch, Bautzen 1999, ISBN 3-7420-1096-4, bok 1244
- ↑ W internetowem słowniku: Drossel
- ↑ 3,0 3,1 Starosta: Dolnoserbsko-nimski słownik, Niedersorbisch-deutsches Wörterbuch, Bautzen 1999, ISBN 3-7420-1096-4, bok 191
- ↑ 4,0 4,1 W internetowem słowniku: Amsel
Wótkaze[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]


text:
Fyrlōnd
Fyrlōnd (pol. Korfantów, niym. Friedland, Friedland in Oberschlesien) to je miasto we Gōrnym Ślōnsku, we połedniowo-zachodnij Polsce, we ôpolskim wojewōdztwie, we nyskim krysie, siydziba władz gminu Fyrlōnd.
Podle danych na 30 czyrwnia 2016 miasto bōło zamiyszkane bez 1857 ôsōb[1].
Kamracke miasta[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Fyrlōnd je skamracōny ze:
- Friedland (Niymce)
- Friedland (Niymce)
- Friedland (Niymce)
- Frydlant nad Ôstrawicōm (Czechy)
- Frýdlant (Czechy)
- Prawdinsk (Rusyjŏ)
- Mieroszów (Polska)
- Debrzno (Polska)
- Mirosławiec (Polska)
- Bolechiw (Ukrajina)
- Boulleret Francyjŏ


text:
- About Institute
- Nike Air Force One altaS blancas desde 47
- Best shoes IetpShops - jordan x converse why not sneakers item - Champion beach shorts 214453 OS030
- SBD - Nike Flight Legacy Black White BQ4212 - 002 Release Date - women nike shox medallion sneakers
- Kentuckys Willie Cauley-Stein in the Air Jordan 8.0 - Air Jordan 2.5 - Ray Allen Player Exclusive (PE) , IetpShops - HoH Exclusive
- SBD - zoom lebron 6 black - 120 Release Date , Nike shirt Air Force 1 Shadow Leopard CI0919
- 1576 nike air jordan 1 naranja y blanco
- nike air max 1 travis scott cactus jack baroque brown do9392 200
- air jordan releases 2022
- air jordan 4 wmns canyon purple 2022
- air jordan 4 canyon purple release date
- Annual Reports
- Didactics
- Research
- Employees
- Journals
Recent projects
Zbigniew Tarapata, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Najgebauer, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Michał Dyk, Agnieszka Kacprzak, Dariusz Pierzchała, Mariusz Chmielewski, Krzysztof Chlebicki, Jarosław Rulka
Maciej Kiedrowicz, Jarosław Koszela, Zbigniew Tarapata, Rafał Kasprzyk, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Jerzy Stanik
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Rulka
Dariusz Pierzchała, Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Rulka, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Mariusz Chmielewski, Michał Dyk, Krzysztof Chlebicki
Andrzej Najgebauer, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas, Ryszard Antkiewicz, Rafał Kasprzyk, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Koszela
Ryszard Antkiewicz, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Andrzej Najgebauer, Dariusz Pierzchała, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski
Tadeusz Nowicki, Tomasz Tarnawski
Grzegorz Bliźniuk, Andrzej Ameljańczyk, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Gaj, Tomasz Górski, Tomasz Gzik, Piotr Kędzierski, Piotr Kosiuczenko, Jarosław Koszela, Andrzej Najgebauer, Tadeusz Nowicki, Kazimierz Worwa
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Koszela, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Tomasz Drozdowski, Dariusz Pierzchała
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Dariusz Pierzchała, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Mariusz Chmielewski, Roman Wantoch-Rekowski
Roman Wantoch-Rekowski
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Marian Chudy, Tadeusz Nowicki, Radosław Pytlak
Recent publications
Bolesław Szafrański, Romuald Weydmann
Grzegorz Bliźniuk, Dorota Kilańska
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Zbigniew Tarapata
Zbigniew Tarapata
Andrzej Chojnacki
Andrzej Chojnacki
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Roman Wantoch-Rekowski


text: Chóśebuz/Cottbus. We rědu zasłužonych wuconych serbskich luźi namakajomy teke takich, kótarež su chwalobne statki wugbali, ale jich mě se źinsa jano rědko spomina. K takim njedowucesćonym paršonam słuša faraŕ a rěcywědnik Christian Wilhelm (Kito Wylem) Broniš (1788–1881). Sorabistiske slěźenje jo jogo wugbanje na pólu serbskeje rěcywědy (Sprachwissenschaft) na boce wóstajiło – jo groniła dr. Anja Pohončowa ze Serbskego instituta w Budyšynje we swójom referatu, źaržanem w zachadnem mjasecu we wjažy Šule za dolnoserbsku rěc a kulturu. Christian Broniš jo pśed 135 lětami wumrěł.


text:
Na pódpołnocnem kjarchobje (Nordfriedhof) w měsće su zakopane žedne znate dolnoserbske procowarje, ako stej to mjazy drugim Kito Šwjela a jogo syn Bogumił. Ten drugi ma wót lěta 1948, ako jo wumrěł, swóje zgromadne rownišćo ze žeńskeju Gertrud a z dalšnymi cłonkami Haberlandojc familije, z kótarejež ga Šwjelina manźelska pochada.
Rowno tak ako rowy drugich serbskich procowarjow dej teke toś ten historiski row tam na pśecej wóstaś, lěcrownož jo jogo cas wótběžał. Pó dlejšych rozgronach su se něnto na to dojadnali, až dej se rownišćo zasej tak wugótowaś ako jo raz było a k tomu ma se napóraś wopomjeńska toflicka za Bogumiła Šwjelu w serbskej a nimskej rěcy. Za wšo to se wósebnje zasajźijo kupka „Serbske pomniki“ pśi měsćańskem zastojnstwje, ako nawjedujo Ana Kosasojc-Kozelowa, zagronita za serbske nastupnosći w měsće.
Teke dalšne „serbske rowy“ na Połdnjowem kjarchobje (Südfriedhof) w měsće deje wóstaś ako wósebne pomniki. Na rowowem kamjenju za Fryca Rochu dej se mjazy drugim serbske napismo wobnowiś, a teke row za mólarja Fryca Kitlarja dej se w rěchu zdźaržaś.


text:
Karolina M. Nowak, Agnieszka Łebek-Szatańska, Anna Nowakowska-Płaza, Katarzyna Romanowska-Próchnicka, , Agnieszka Zielińska, Wojciech Zgliczyński, Lucyna PapierskaPostępy Nauk Medycznych 12/2017
Dariusz Boroń, Małgorzata Kasprzyk-Żyszczyńska, Krzysztof Januszyk, Bogusław Czerny, Adam Kamiński, Agnieszka Seremak-Mrozikiewicz, , Andrzej Klejewski, Postępy Nauk Medycznych 10/2016
Ewa Marcinowska-Suchowierska, Piotr Głuszko, Janusz Badurski, Edward Czerwiński, Krystyna Księżopolska-Orłowska, Roman Lorenc, Wojciech Marczyński, Marek Bolanowski, Mirosław Jabłoński, Witold Tłustochowicz0Postępy Nauk Medycznych 12/2015


text: Jesse Marsch a RB Lipsk: To běše raz. Jenož pjeć měsacow je rodźeny Američan Marsch Lipšćanow trenował. A hačrunjež dyrbjał wón swět wokoło cyłeho sportoweho kompleksa firmy RedBull jako něhdyši trenar w Salzburgu a New Yorku cyle derje znać, je wón poměrnje zahe w Lipsku zwrěšćił. Sam sym Marscha w Lipsku někotre razy na kopańcy widźał. Ně, nic w stadionje pola RB. Ale w tak mjenowanej „Soccerworld“. Je to gigantiska něhdyša wikowanska hala, do kotrejež su dźewjeć mjeńšich koparskich polow z kumštnym trawnikom zatwarili. Kóžde polo skutkuje kaž tajka małka koparska klětka. Cyle tunje to drje njeje, hdyž sej tam z přećelemi dóńdźeš, za to pak móžeš so jako měšćan tež w zymje idealnje w suchim wucychnować. A runje tam sym loni kónc lěta Marscha widźał. Je sej tam runje tak kaž ja ze swojimi brjuchatymi přećelemi kopańcu zahrał. Jako „gajgl“ takrjec. Narěčeć a wo interview za Serbske Nowiny jeho poprawom chcył njejsym: „Njech sej tam ze swojimi kumplemi zahraje“, sej prajach.


text:
Jězdźidła pojědu w Bóščanskej gmejnje na dobro ćežko schorjenych dźěći
Bóšicy (SN/MiR). Nimale lěto dźěła Bóščanski wjesnjanosta Stanij Ryćer (rjemjesło Bóšicy) za to, zo by so lětsa zaso wotměła jězba po tak mjenowanym Bóščanskim třiróžku. Doskónčne přizwolenje za tónle wjeršk w gmejnje dóstać njebě scyła lochko. Wšako dyrbjachu zamołwići mnohe zadźěwki přewinyć. Na zašłym posedźenju gmejnskeje rady pak Ryćer gmejnskim radźićelam zarjadowanje připowědźi a tež to, zo přewozmje za nje zastupowacy krajny rada Budyskeho wokrjesa Udo Wićaz (CDU) kmótřistwo.


text:
Bogusław Wyparło, Krzysztof Michalski, Julcimar, Mariusz Masternak, Grzegorz Matlak, Tomasz Parzy (74' Radosław Biliński), Michał Łabędzki (89' Mauro), Przemysław Kaźmierczak, Batata, Olgierd Moskalewicz, Artur Bugaj (15' Łukasz Trałka)
trener: Bogusław Baniak
Andrzej Bledzewskibookmark, Rafał Górakbookmark, Tomasz Księżyc, Jacek Wiśniewskibookmark, Witold Wawrzyczek, Hubert Jaromin (60' Ferdinand Chi Fon), Maciej Iwański, Ryszard Czerwiecbookmarkbookmarkbookmark (87'), Madrin Piegzik (57' Dariusz Kozubek), Piotr Gierczak, Grzegorz Królbookmark
trener: Albin Mikulski


text:
Jědlow
Jědlow (němsce Gödlau) je wjes ze 116 wobydlerjemi[2] w srjedźišću hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słuša wot lěta 1994 k městu Halštrow a leži mjez 220 a 235 m nad mórskej hładźinu pod Žiwinom južnje Halštrowa. Hač do lěta 1950 bě Jědlow samostatna gmejna, po tym najprjedy dźěl Rušičanskeje gmejny.
Susodne wjeski su Krěpjecy na sewjeru, Kašecy zady lěsa na wuchodźe, Žuricy na juhowuchodźe a Rušica na zapadźe.
Prěnje historiske naspomnjenje jako Jedle je z lěta 1374 abo 1382[3]. Znajmjeńša ze 17. lětstotka bě Jědlow tež z knježim sydłom.


text:
Bodamski jězor
Bodamski jězor (němsce Bodensee)[1] je wodźizna w sewjernym předkraju Alpow, kotraž wobsteji poprawom z dweju jězorow – Hornjeho jězora a Delnjeho jězora – kaž tež rěki Jězorowy Ryn. Dźěle jězora słušeja k němskimaj krajomaj Badensko-Württembergska a Bayerska, awstriskemu krajej Vorarlberg a šwicarskim kantonam St. Gallen, Thurgau a Schaffhausen.
Jězoraj naspomništej so k prěnjemu razej pisomnje w lěće 43 do Chrystusa jako Lacus Venetus a Lacus Acronius. W romaniskim rumje rěka jězor zwjetša Lacus Constantinus abo podobnje, pomjenowany po měsće Konstanz (Constantia), kotrež při brjoze leži.
Z 473 km² je Bodamski jězor za Błótonjom a Genfskim jězorom třeći najwjetši jězor srjedźneje Europy.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Filip Jakubaš: Hornjoserbsko-němski słownik. Domowina, Budyšin 1954, str. 64.


text:
- About Institute
- Air Jordan Medal Olympic vs Th Air Jordan 12 Playoff Rlas Gts Pushd Back To March Military Blue Comparison - Jordan 6 Retro Maroon 2015 - SBD
- Air Max 1 BHM , Nike Dunk Low Team Green - Grailify
- Jordan 23 Engineered Half - Air Jordan 11 Retro Gym red - IetpShops - 114 Release Date - Zip Top White Obsidian 553558
- brooks running v nike running boots shoes free , KиïB Ta ykpaïHa , KyпиTи ЧoлoBiчi дeMiceзoHHi чepeBиkи nike — Heдoporo B kaTaлoзi ЧoлoBiчий oдяr Ha Шaфi
- Yeezys - release dates & more., Jordans, colorful nike girl sneakers sale for women - Urlfreeze News
- air jordan 3 dark iris ct8532 105 release date
- nike dunk release dates
- air jordan 12 retro flu game
- air jordan 1 mid diamond shorts
- air jordan release dates
- Annual Reports
- Didactics
- Research
- Employees
- Journals
Recent projects
Zbigniew Tarapata, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Najgebauer, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Michał Dyk, Agnieszka Kacprzak, Dariusz Pierzchała, Mariusz Chmielewski, Krzysztof Chlebicki, Jarosław Rulka
Maciej Kiedrowicz, Jarosław Koszela, Zbigniew Tarapata, Rafał Kasprzyk, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Jerzy Stanik
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Rulka
Dariusz Pierzchała, Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Rulka, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Mariusz Chmielewski, Michał Dyk, Krzysztof Chlebicki
Andrzej Najgebauer, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas, Ryszard Antkiewicz, Rafał Kasprzyk, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Koszela
Ryszard Antkiewicz, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Andrzej Najgebauer, Dariusz Pierzchała, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski
Tadeusz Nowicki, Tomasz Tarnawski
Grzegorz Bliźniuk, Andrzej Ameljańczyk, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Gaj, Tomasz Górski, Tomasz Gzik, Piotr Kędzierski, Piotr Kosiuczenko, Jarosław Koszela, Andrzej Najgebauer, Tadeusz Nowicki, Kazimierz Worwa
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Koszela, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Tomasz Drozdowski, Dariusz Pierzchała
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Dariusz Pierzchała, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Mariusz Chmielewski, Roman Wantoch-Rekowski
Roman Wantoch-Rekowski
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Marian Chudy, Tadeusz Nowicki, Radosław Pytlak
Recent publications
Bolesław Szafrański, Romuald Weydmann
Grzegorz Bliźniuk, Dorota Kilańska
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Zbigniew Tarapata
Zbigniew Tarapata
Andrzej Chojnacki
Andrzej Chojnacki
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Roman Wantoch-Rekowski


text:
Wobnowjenje statneho rozhłosoweho zrěčenja MDR předwidźi, Serbam stajne městno w rozhłosowej radźe přewostajić. Serbski sejm prosy zjawnosć, za to kmane wosoby namjetować. Rozsudźić měli w konsensu z Domowinu.
Drježdźany/Njebjelčicy (SN/at). Dlěje hač tři měsacy předleži Załožbje za serbski lud próstwa Serbskeho sejma, tři planowe městna institucionelnje financować. Na swojim sobotu znowa digitalnje přewjedźenym posedźenju njemóžachu sejmarjo „žadyn spóznajomny postup“ w naležnosći zwěsćić. Tohodla su pokładnicy towarstwa Smy z.t. nadawk dali, financny plan za lěto 2021 zestajeć a móžnosće financowanja za běžne wudawki sejma zdźěłać, wo čimž tón w nowinskej zdźělence informuje.


text:
Protest pśeśiwo pśesajźenju serbskego duchownego dr. Jensa Buliša zwenka serbskego sedleńskego ruma
Z hobtuženim a njerozměśim smy wótglěd wjednistwa biskupstwa Drježdźany-Mišnjo słyšali, serbskego kapłana dr. Jensa Buliša serbskej katolskej wósaźe we Wotrowje zebraś a zwenka serbskego sedleńskego ruma zasajźiś. Źělimy zjawnje zhuraznjonu starosć wjele pótrjefjonych wósadnych, až se z pśesajźenim kapłana dr. Buliša serbskorěcne dušepastyŕstwo a wózjawjenje kśesćijańskego pósołstwa w maminej rěcy pógóršyjo. Jaden z nejwažnjejšych rěcnych rumow - pó UNESCO hobgrozoneje - serbskeje rěcy se do pšašanja stajijo; ga njejo za kapłana dr. Buliša za zdaśim žednogo serbskorěcnego narownanja. Wótcakujomy toś, až dajo se wjednistwo drježdźanskego biskupstwa w swójom rozsuźenju wjasć wót sensibelnosći a wědobnja zagronitosći za wósebne rěcne pótrjebnosći serbskich wěrjecych.
Mimo togo wótcakujomy wót zagronitych katolskeje cerkwje w Sakskej doźaržanje dogrona nastupajucy w artiklu 10 dogrona mjazy Swětym stołom a Lichotnym krajom Sakska zawězk k "Hoplěwanju serbskich nastupnosćow." Pśeto stajijo se pšašanje, kak ma formulacija artikla 10 – "Katolska cerkwja ma katolski hobwliwowane serbske kulturne pókłady zachowaś a šćitaś." – ze žywjenim dopołniś, gaž serbske duchowne za serbskich wěrjecych w swójich wósadach k dispoziciji njestoje resp. z toś tych wósadow se wótśěguju.
Wót Lichotnego stata Sakskeje, ako drugego dogronowego partnarja, wócakujomy, až wón zagronitych katolskeje cerkwje k doźaržanju dogrona pśiwucujo, jich pśi tom w ramiku swójich móžnosćow pódpěrujo (artikel 10 sada 2) a wót kótaregož hužywa w artiklu 2 rědowany instrument, biskopa pśi "pšašanjach za hobej boka wósebnego huznama" na rozgrono pśepšosyś. Pad kapłana dr. Buliša jo pó našom měnjenju dla swójogo direktnego hustatkowanja na hoplěwanje serbskich nastupnosćow – a to nic jano we wósaźe Wotrow - take pšašanje wósebnego huznama.
Za to powěda teke historiski kontekst. Pśeto wóspjetnje su byli w zajźonosći zagubjeńske personalne rozsudy na njedobro hoplěwanja serbskich nastupnosćow w jadnotliwych wósadach. Nejwěcej prominentny pśikład jo pśisud Jakuba Barta-Ćišinskego, hoporniwje statkujucego dušepastyrja a rownocasnje husegujucego serbskego spisowaśela a žurnalista, kótaremuž cerkwinska hušnosć pśed 120 lětami jo pśisamem dwa lětźasetka zapowěźiła pśistajenje ako duchowny w serbskej wósaźe. Nejmłodšy pśikład jo doněnta był młody duchowny Tomasz Dawidowski, kótaryž jo se pśed 12 lětami pśeśiwo swójej wóli ze serbskeje wósady – teke tegdy jo šło wó Wotrow – pšec pśesajźił. Hob cas nacistiskego režima jo se biskopski ordinariat pódwólił śišćoju mócnarjow a jo pśesajźił wšyknych serbskich duchownych do nimskich wósadow.
Aby se hugótował pśichod katolskeje cerkwje w serbskej Łužycy, jo trjeba, ze zmólkow zachadnosći huknuś a je njewóspjetowaś. Nabóžnosć a narodnosć se w katolskich Serbach mjazsobnje zepěrajotej. Pśistojny dialog k zawěsćenju pśichoda katolskeje cerkwje w serbskem sedleńskem rumje musy byś njasony wót togo dopóznaśa. Wótpósłańce Serbskego sejma buchu wót wěrjecych z Wotrowa wó pódpěru pšosone a stoje, se wě, ako dialogowe partnarje k dispoziciji.


text:
Leopold Haupt
Joachim Thomas Leopold Haupt (* 1. awgusta 1797 w Baudach (dźensa Budziechów w Pólskej); † 9. februara 1883 w Zhorjelcu) běše farar a ludowědnik. Zhromadnje z Janom Arnoštom Smolerjom wuda wón 1841/43 Pěsnički hornich a delnich Łužiskich Serbow.
ŽiwjenjeWobdźěłać
Leopold Haupt narodźi so 1797 do němskeje swójby fararja w delnjołužiskim Baudachu, dźensnišej Pólskej. Wuchodźiwši gymnazij w Žarowje studowaše teologiju na Lipšćanskej uniwersiće, hdźež běše 1818 zdobom sobuzałožer burschenschafty. Po tym skutkowaše jako farar w Kottwitzu a Freiwaldauje pola Žahanja. Wot 1832 běše ordinarius a prědar w Zhorjelcu.
Spočatnje přewažnje přez teologiske spisy znaty, płaći jeho zajim tež wosebje regionalnym stawiznam a ludowědźe. Wot 1832 běše wón sobustaw Hornjołužiskeje towaršnosće wědomosćow w Zhorjelcu a so zdobom 1833 na sekretara a prěnjeho bibliotekara wuzwoli. Tu měješe mjez druhim přistup k von Bünauowej zběrce serbskich ludowych pěsni a pozbudźi zjawnje k dalšemu zběranju serbskich pěsni. W lěće 1836 postara so wo wupisanje myta k zběranju hornjo- a delnjołužiskich narodnych pěsni z němskim přełožkom přez Hornjołužisku towaršnosć wědomosćow. Dnja 26. septembra 1838 spožči so tute myto serbskimaj studentomaj Jordanej, Smolerjej a Hauptej, kotrehož zapodaće so pak přewažnje na von Bünauowu zběrku poćahowaše. Leopold Haupt zdoby Smolerja, kotryž nochcyše, zo towarstwo zběrku wuda a myto tuž njepřiwza, za wudaće dwuzwjazkoweje zběrki Pěsnički hornich a delnich Łužiskich Serbow (Grimma 1841/43).
ŽórłaWobdźěłać
- Wilhelm Zeil: Haupt, Joachim Leopold. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 181.
- Rudolf Lehmann: Haupt, Joachim Leopold. W: Neue Deutsche Biographie (NDB). Zwjazk 8, Duncker & Humblot, Berlin 1969, str. 100.
- Hartmut Zwahr (wudawaćel): Meine Landsleute. VEB Domowina-Verlag, Bautzen 1990, str. 187sl.


text:
Wot lěta 1998 wjedźe Doreen Thumann wjesny wobchod w Dźěwinje
Dźěwin (AK/SN). Käthe Piontek słuša k najswěrnišim kupcam. Póndźelu a wutoru kupi sej wona chlěb a całty, srjedu zeleninu. „Dźensa, pjatk, wozmu macoški za kěrchow sobu“, powěda 80lětna. Wjesny wobchod za žiwidła, zakuski a darowanski serwis w swojej wsy nochce parować. Hižo 22 lět wona tu nutř a won chodźi, runje tak dołho kaž wobchod dźakowano Doreen Thumann wobsteji. „Njebychmy-li jón měli, bychmy daloko jězdźić dyrbjeli“, měni Anneliese Jakob. Steffen Schur praša so za nuznikowej papjeru. We wulkimaj kupnicomaj žanu dóstał njeje. Egoizm někotrych sobučłowjekow jeho mjerza. W Dźěwinskim wjesnym wobchodźe pak papjeru maja.


text:
Spektakl
tytuł:
Burza
teatr:
Teatr Polski we Wrocławiu
autor:
dramaturg:
przekład:
reżyseria:
scenografia:
data premiery:
2015-02-07
Szekspir w buszu - "Burza" - reż. Krzysztof Garbaczewski - Teatr Polski we Wrocławiu - aut. Małgorzata Jaworska13.01.2020 Bluźnierczy Szekspir górą - "Burza" - reż. Krzysztof Garbaczewski - Teatr Polski we Wrocławiu - aut. Katarzyna Wysocka, Piotr Wyszomirski14.08.2015 Król Lear jest papieżem, a Prospero była kobietą - "Burza" - reż. Krzysztof Garbaczewski - Teatr Polski we Wrocławiu - aut. Łukasz Rudziński12.08.2015 Najlepszy spektakl festiwalu - "Burza" - reż. Krzysztof Garbaczewski - Teatr Polski we Wrocławiu - aut. Piotr Wyszomirski11.08.2015 "Burza" Garbaczewskiego w finale Złotego Yoricka - "Burza" - reż. Krzysztof Garbaczewski - Teatr Polski we Wrocławiu10.08.2015 Spektakl Garbaczewskiego walczy o Złotego Yoricka - "Burza" - reż. Krzysztof Garbaczewski - Teatr Polski we Wrocławiu07.08.2015 Pierwszy etap Konkursu o Złotego Yoricka rozstrzygnięty - Gdański Teatr Szekspirowski01.07.2015 Zabawy w otchłani - "Burza" - reż. Krzysztof Garbaczewski - Teatr Polski we Wrocławiu - aut. Olga Katafiasz09.05.2015 Nowy klasyk - "Burza" - reż. Krzysztof Garbaczewski - Teatr Polski we Wrocławiu - aut. Przemysław Skrzydelski25.02.2015 Szekspir wzburzony - "Burza" - reż. Krzysztof Garbaczewski - Teatr Polski we Wrocławiu - aut. Karolina Augustyniak21.02.2015 Burza sensów - "Burza" - reż. Krzysztof Garbaczewski - Teatr Polski we Wrocławiu - aut. Aneta Kyzioł19.02.2015 Pustkowie, które zaostrza pragnienia - "Burza" - reż. Krzysztof Garbaczewski - Teatr Polski we Wrocławiu07.02.2015


text:
Pixar
Pixar Animation Studios (krōcyj Pixar) – amerikańsko wytwōrnia kōmputrowych animowanych filmōw powstoła we 1979 roku kej Graphics Group. Ôd 1986 roku niyznŏleżnŏ filmowŏ wytwōrnia. We 2006 roku weszła we skłŏd korporacyje The Walt Disney Company. Tak siydziba spōłki, jak a jeji sztudia sōm we Emeryville we stanie Kaliforńijo.
Historyjŏ[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Sztudio powstoło we 1979 roku kej Graphics Group (tajla filmowyj wytwōrnie LucasFilm Limited, Inc.). Steve Jobs pŏrã miesiyncy po ôpuszczyniu Apple we 1986 roku kupiōł tyn dzioł kōmputrowyj animacyje Lucasfilmu, z kerego utworzōł samodzielne filmowe sztudio – Pixar Animation Studios[1].
Ôd 1990 roku Pixar spōłpracuje z wytwōrniōm Walt Disney Pictures. Jejich piyrszõ spōlnõ produkcyjōm bōł Toy Story, kery bōł piyrszym we historyji kinymatografije filmym tworzōnym w cołkości jyny kōmputrowōm technikōm. Ugŏda zawartŏ miyndzy sztudiami miała zakōńczyć sie we 2004 roku na filmu The Incredibles, atoli The Walt Disney Company we 2006 roku wykupiōł paket kōntrolny akcyje Pixara za 7,4 milijardu dolarōw a wytwōrnia ta stała sie tajlōm Disneya.
Przipisy
- ↑ Apple to ja! – kariera Steve'a Jobsa – Kōmputery – NT we Interia.pl, 23.02.2009 [dostymp 1 października 2010].


text:
Dobruša
Dobruša (němsce Doberschau) je wulka wjes z 1.153 wobydlerjemi[2] na juhu hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Wona słuša wot lěta 1999 ke gmejnje Dobruša-Huska.
GeografijaWobdźěłać
Wjes leži mjez 220 a 240 m nad mórskej hładźinu w Hornjołužiskich honach wyše Sprjewje, kotraž tu wusku wudrjeńcu přeběži, a juhozapadnje Budyšina. Susodne wjeski su Přišecy na sewjerowuchodźe, Dźěžnikecy na juhu, Słónkecy na juhozapadźe a Hrubjelčicy na sewjerozapadźe. Přez Dobrušu wjedźe wokrjesna dróha K7253 z Hnašec do Budyšina.
Ležownostne mjenaWobdźěłać
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Hrodźišćo, Šwejdygraben (Schwedengräber), Zeleny puć, Chmjeleńca, Ćěłowy puć, Australija, Amerika.[3]
StawiznyWobdźěłać
Prěnje historiske naspomnjenje jako knježe sydło Dobirus je z lěta 1221,[4] Dobrušanske hrodźišćo njedaloko wsy je pak starše. Ležownostne knjejstwo wukonješe přez lětstotki ryćerkubło we wsy.
Hač do 19. lětstotka běše Dobruša mała serbska wjeska, kotraž měješe w lěće 1834 runje 134 wobydlerjow. Přez industrializaciju a zasydlenje wulkich fabrikow w dolinje Sprjewje přiběraše ličba wobydlerjow wot 1860tych lět razantnje. 1871 bydlachu hižo 251 wobydlerjow w Dobruši, 1890 446 a 1910 samo 909. Z tym bě wobydlerstwo po jenož 75 lětach wósom króć wjetše. Zdobom zhubješe so serbšćina poněčim ze wšědneho dnja, dokelž bě wjetšina nowych wobydlerjow z němskorěčnych kónčin přićahnyła.
Hač do lěta 1994 bě Dobruša samostatna gmejna z wjesnymi dźělemi Přišecy (wot 1936) a Hrubjelčicy (1950).
WobydlerstwoWobdźěłać
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 358 wobydlerjow, mjez nimi 260 Serbow (73 %).[5] Arnošt Černik zwěsći srjedź 1950tych lět serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 10 %.[6] Ewangelscy Dobrušenjo (1925: 92,1 %) přisłušeja Budyskej Michałskej wosadźe.
KubłanjeWobdźěłać
W lěće 1905 poswjećichu w Dobruši swójsku šulu. Do toho běchu šulerjo ze wsy do susodnych Hnašec chodźili.
WosobinyWobdźěłać
- Marja Simonowa (1824–1877), serbska chorobna sotra; narodźena w Dobruši
ŽórłaWobdźěłać
- ↑ staw: 31. decembra 2018; Gmejnska nowina gmejny Dobruša-Huska
- ↑ staw: 31. decembra 2018; Gmejnska nowina gmejny Dobruša-Huska
- ↑ Michał Rostok: Ležownostne mjena. W: ČMS 40 (1887), str. 3–50, tu str. 15 (digitalizat).
- ↑ Dobruša w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)
- ↑ Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954, str. 52. → wšě wjeski
- ↑ Ludwig Elle: Sprachenpolitik in der Lausitz. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1995, str. 244. [1726 wobydlerjow, z nich 96 dorosćenych z aktiwnymi znajomosćemi serbšćiny, 45 z pasiwnymi, 31 serbskich dźěći a młodostnych, 1554 bjez znajomosćow] → wšě wjeski
WotkazWobdźěłać
Běłe Noslicy | Brězynka | Cokow | Ćěchorjecy | Demjany | Dobruša | Drječin | Družkecy | Hnašecy | Holca | Hrubjelčicy | Hunćericy | Huska | Kočica | Kosarnja | Nowa Wjes | Nowe Demjany | Nowe Družkecy | Přišecy | Słónkecy | Warnoćicy


text:
We wokrjesu Sprjewja-Nysa maja pućowacy přiležnosć, něhdźe 240 kilometrow po šćežce „Serbske impresije“ kolesować. W Hornjej Łužicy je čara něhdźe 250 kilometrow dołha.
Slepo (SN/mwe). Temowa kolesowanska šćežka „Serbske impresije“ je mjeztym dosć znata a někotryžkuli bě na njej hižo po puću. Cyłkownje je čara w Delnjej a Hornjej Łužicy něhdźe 500 kilometrow dołha. Jednotliwe stacije su dosć derje wupisane, wšudźe wuhladamy serbsko-němske informaciske tafle.
W Hornjej Łužicy je šćežka „Serbske impresije“ zwjazana z Krabatowej, ze žabjacej, wjelčej a sprjewinej turu kaž tež ze serbskim lipowym łopješkom woznamjenjenej kolesowanskej turu mjez Stróžu a Pančicami-Kukowom. Zakład za wuwiće kolesowanskeje šćežki w Delnjej Łužicy a temoweje šćežki je datowa banka „Serbska kulturna čara“. Do njeje zapisane su muzeje a domizniske stwy, rjemjesło, gastronomija, cyrkwje, pomniki a dalše zajimawe wopytanjahódne městna. Informacije so wobstajnje aktualizuja a rozšěrjeja.


text:
Kirgistan
Kirgistan, Republika Kirgisko (kirg. KыprызcTaH, Kыprыз Pecпyблиkacы trl. a trb. Kyrgyzstan, Kyrgyz Respublikasy; rus. KыprызcTaH, Kыprызckaя Pecпyблиka trl. Kyrgyzstan, Kyrgyzskaja Respublika, trb. Kyrgyzstan, Kyrgyzskaja Rjespublika) – państwo we střodkowyj Azyji, grańica mo s Chinůma, Kazachstanym, Tadžykistanym a Ůzbekistanym. Ńy mo dostympu do mořa, a 93% jygo powjeřchńe zajmujům gůry, s kerych nojwyžšy je Ščyt Zwyćynstwa we paśmje Tjen-šan, wysoki na 7439 m n.p.m. Je sam tyž druge na śwjeće pod wzglyndym placu jeźoro gůrske, Issyk-Kul (6236 km², guymbokość do 669 m). Klimat sam je kůntynyntalny suchy, idźe trefić place kaj je wječno zmarzlina.
We gospodarce důminuje bauerstwo, uprawjano je źymja we dolinach. Do tygo wydobywo śe zuoto, żywe strzybło a urůn, guůwńy na eksport.


text:
Aralski jězor
Aralski jězor (kazachsce Apaл Teңiзi Aral teñizi; uzbeksce Orol dengizi; rusce Apaлbckoe Mope/Aralskoje morje) je bjezwottokowy słony jězor w Srjedźnej Aziji, kotryž wobsteji wusušenja dla mjeztym z třoch dźělow. Z 1960tych lět dowjedźe wužiwanje wody Amudarje a Syrdarje za powodźowanje hoberskich plahowanišćow bałmy k zesušenju a zapěskowanju něhdyšeho štwórty najwjetšeho jězora swěta. Tute wuwiće słuša k najwjetšim kunštnym wobswětowym katastrofam w stawiznach čłowjestwa.
Powostanki Aralskeho jězora so namakaja w Turanskej nižinje, kotraž přisłuša Aralsko-Kaspiskej nurinje a leža w Kazachstanje a Uzbekistanje. Kontinentalneje klimy dla wobsteji wokolina jězora z pusćinow a połpusćinow. Wulki dźěl něhdy 68.000 km² wulkeje swětliny wody bu dźensa mjenowana jako nowa pusćina Aralkum.


text:
16.11.2022 - Zgromaźina hochoskich Domowinarjow / Versammlung Domowina Ortsgruppe Drachhausen
Do domowinskeje župy Dolna Łužyca słušaju kupki ze wšakich jsow. Ta hochoska jo była pśecej wjelgin aktiwna a jo kužde lěto organizěrowała zajmne wulěty a zarědowanja. W slědnych lětach jo pak tšochu "zestarjeła" a licba cłonkow jo wóteběrała.
Pónjeźele jo była zgromaźina kupki we Hochozy. A tam jo dało dobre powěsći, jo nam jadnaŕ župy Markus Końcaŕ gronił. Jogo jo domowinska kupka pśepšosyła, aby rozpšawił wó źěle dolnołužyskego župnego běrowa a Domowiny doceła. 16 cłonkow su měli w hochoskej kupce, něnto maju 15 nowych, teke ze srjejźneje a młodšeje generacije. Te su byli narske, kak Domowina tak źěła. Su prědny raz we takej wjelikej runźe zejšli, su se tek juž nowe terminy wugótowali za nowe lěto. Lětna głowna zgromaźina hochoskich Domowinarjow buźo znowa we januarje, jo wobkšuśił pśedsedaŕ Fryco Wojto.


text:
Miglanc
Miglanc to je po polsku cwaniak, łobuz, leń.
Łon poradzi wymigać sie łod jakijś roboty. Zowdy znojdzie co inkszego, co mu sie wydowo, że je ważniyjsze łod tego co powiniyn zrobić.
To je taki pozytywne określyni na jakigoś sprytnego, takigo cwaniaczka. Takij osobie sie przaje, bo jak coś kombinuje, to poradzi to robić w taki fajny sposób. Inakszyj by my pedzieli na takigo szpryciok. Jak je jako łostuda, to łon jom poradzi gibko rozwionzać.
To je tyż czowiek, kiery myśli ło inkszych, jak coś robi. Zawdy idzie do niego przijść i sie go ło coś spytać abo poradzić. Z drugij strony łon sie poradzi dobrze ustawić, tak coby jymu było dobrze.
Je tyż jeszcze leber, ale lebrowi, to nic sie niy chce robić. A miglanc, to je taki co mo zawdy co inkszego do roboty. Miglanc je sprytniyjszy, poradzi sie odnalyźć w życiu.
Łon mo blisko to wigyjca. Wigyjc to je taki żartowniś. Jak karlus je miglancym abo wigyjcym to frelki durś by ino za takim lotały, bo je w nim cosik takigo, co jich przyciongo. Niy mierznie jim sie przi takim synku. Zawdy coś wymyśli. Tukyj jich po kilo, tam powiy jakiś wic. Wszyndy takigo pełno.
Jak bajtel je miglancym to czasym coś poradzi napochać, bo tyż niy poradzić usiedzieć ino by paruchoł bele kaj. Trzeja na takigo dować pozór. To je taki wyzgierne dziecko. Jedyn roz poleci, zaś przyleci, ledy kaj loce.
Tekst opracowany na podstawie audycji "Słownik śląski" w Radiu eM.


text:
Dagestōn
Dagestōn (ru. Pecпyблиka ДarecTaH) - je autōnōmicznōm republikōm we Rusyje. Republika znŏjduje siy we regiōniy Pōłnocnegŏ Kaukazu. Stolicōm Dagestanu je Machaczkala.
Dagestōńskŏ populacyjŏ posiydzŏ 2,910,249 perzonōw (2010) a republika mŏ fest roztomajte nacyje, dōminujōncymi sōm: Awary, Darginy, Kumyki a Lezginy. Regiōn mŏ 14 ôficyjnych gŏdek, nale Ruski je nŏjczynściyj użiwōny mimŏ iże Ruskōw je ino kole 3%.
Geografijŏ[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Dagestōn s 50,300 km2 placym je usitułowōny we Pōłnocnŏ Kaukaskich Wiyrchach. Znŏjduje siy na połedniyu Rusyje. Republika mŏ dostymp do Kaspijskego Morzã. Nŏwyższy pōnkt to Wiyrch Bazardüzü (4,466 m).
Regiōn graniczy ze Azerbejdżōnem a Gruzyjōm, a wewnōntrz ruskej federacyje s Kałmycyjōm, Czeczeniyjōm a Stawropolskim Krajem.
Rzeki[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Dagestōn mŏ wiyncyj niźli 1800 rzekōw, hlawne to:
Naturalne Surowce[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Republika mŏ srogie surowce[2]:
- Miydziy ( kole 1mln tōny)
- Ropy (kole 10mln tōny)
- Naturalnych gazōw (kole 44 miliardōw m3)
Regiōn mŏ tyż 530km plaż, 1200 hektarōw terapeutycznej ciyapy a 300 źrōdył uzdrowiskowyj wody.


text:
Za nowotwarsku ležownosć w Serbskich Pazlicach pytaja hišće zajimcow
Njebjelčicy (JK/SN). Hižo dlěši čas planuje a přihotuje Njebjelčanska gmejna w Serbskich Pazlicach na ležownosći „Za cyrkwinskim pućom“ wjacore stejnišća za jednoswójbne domy. Loni zahajene planowanje naby lětsa z prěnimi kalkulacijemi k ležownostnym płaćiznam jasniše kontury. Po tym zo bě jasne, zo nastanu w Serbskich Pazlicach sydom ležownosćow za nowe domy, je hłowny planowar, inženjerski běrow CommunalConcept Peter Linke z Drježdźan, lětsa prěnje kalkulacije k přihotej, wotkrywanju a z tym tež k płaćiznam za ležownosće wozjewił. Jedna so při tym wo hrubu kalkulaciju, štož njeje zawěsće hišće doskónčna suma. Tuta budźe jasna, hdyž budu ležownosće wotkryte a nowym mějićelam k wobtwarjenju přepodate.


text:
Łowiynziǒ lygawa take wele 1,5 kilo gynał łoszpluchtać i wykroć włōkna z wiyrchu, ponadziywać gynał ze łobiuch zajtów zamrożōnym szpekym wańdzōnym. Nadziywać sztrajfkami zamrożōnego szpeku rubego tak wele 8×8 milimyjtrōw. Cǒłkość gynał natrzić korzyniōma do miynsa (sōm gotowe zace abo natrzić solō, czǒrnym pieprzym, paprikōm – moge być chili) a zatym łostawić to we kilszranku na jakesik trzi godziny, coby sie wszyjske korzyni wcierzyli do miynsa. Terǒzki wkłǒdōmy miynso do jakigosik nǒczynia (moge to być brōłtfana w kieryj bydymy to parszczyć) i zalywōmy to do pǒłna kiszkōm abo maślōnkōm mrōngowskōm. Łostawiōmy to terǒzki na jakesik trzi dni we kilszranku (potrza to jesce pǒra razy połobrǒcać).
Terǒzki do brōłtfany wrażujymy drobo pokrōny knōblauch, wiōrki cwibli a ku tymu jesce pokrǒny we wyrfle korzyń zelera. Tyn korzyń zelera bydzie sam zastympwǒł mōłka w zōłzie na łostatku.
Lygawa podpiykōmy terǒzki ze wszyjskich zajtōw na festelnie łozgrzōnym łoleju i wrażujymy na skorzij narychtowane gymizy. Zalywōmy to tym łolejym ze pieczyniǒ i kiszkōm we kieryj miynso leżało bez te trzi dni. Piekymy to terǒzki bez jakesik 2,5 godziny we bratrurze przi 200 gradusach. Dolywōmy tyż reszt tyj kiszki aże wszyjsko bydzie driny. Zatym wycingōmy ta lygawa na talych, coby łochłōdła (lepszij idzie jōm niyskorzij pokroć na cyntimyjtrowe talarki. Gorkǒ zōłza wlywōmy na zuber, na cedzitko i rajbujymy gynał to, co na tym cedzitku łostało. Muszymy zōłza terǒzki jesce rōłz zawarzić dolôć zōłzy sojowyj abo Maggi i – kejby zōłza bōła niy za tela gynstǒ wlywōmy rajn mōłka łozkwyrlanǒ we wodzie. Warzymy ze dwie minutki i zōłza jes fertik.
Serwiyrujymy ta lygawa ze biǒłymi abo czǒrnymi klōskami i kiszczōnōm kapustōm.
Ojgyn z Pnioków
łowiynziǒ lygawa – legawa wołowa (ligawa, fałszywa polędwica),
wańdzōny szpek – słonina wędzona,
korzyni – przyprawy,
wcierzyć sie – wchłonąć,
kiszka – zsiadłe mleko,
knōblauch – czosnek,
cwibel – cebula,
zeler – seler,
mōłka – maka,
bratruła – piekarnik,
zōłza sojowǒ – sos sojowy,
serwiyrōwać – podawać na stōł,


text:
Dziwujecie sie co to za ôbrozek, kery reklamuje posta, pra? Piszymy ‘Haga i Delft’, a tam plaża, hm? Keryś powiy, że tukej wiyniyn być bild miyjsca, kaj je trybunał abo parlamynt. Tōż zicnijcie i czytejcie dalij, bo ôd dzisioj bydziecie myśleli o Hadze już cołkiym inkszyj. A i poznocie gryfny Delft. Pōdźcie!
Delft
Najprzōd miasto myjsze, te mynij znane. W Delft idzie sie poczuć jak w miyjscu, w kerym kożdy zno kożdego. Pora drōg, rynek, kanały i koła. Czym sie wyrōżnio przi reszcie holynderskich miast? Bioło-nibieskōm ceramikōm.
Poru Holyndrōw padało nōm, że jak ruchtyk chcymy poznać ich kultura, futer i baukōnszt, to mōmy pitać daleko ôd Amsterdamu i ôbrać Delft abo Lyjda. Cosik rechtu na isto mieli.
Okrōm sztandōw z klōmpami, kyjzōm i z tabulkami posztrajchowanymi na nibieski, sztyjc je pora fanych miyjsc do nawiedzynio. Piyrsze, na co wejrzicie, to rathaus. Niy wiymy za wiela o sztilach w stawianiu, ale tukej zaro widać, że to je co inkszego jak wszyjskie tego typu budowle, kere my widzieli.
Muzea, kościoły… je tam co robić, ale padalibymy, że Delft to je taki idealny bajszpil “miasta do połażynia“. Pōłek dnia styknie, bai jak chcecie narobić fol aufnamōw.
Jak tam zajechać? Nojlepij cugiym, tak jak my. Ze Rotterdamu – 15 minut, 3€.
Haga
Chałpa holynderskigo parlamyntu i regiyrōnku fest nos zaskoczyła. Pryndzyj kojarzylimy te miasto yno z tym, że jak ludzie sie fest wadzōm, to “sprawa kierowana jest do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w Hadze”.
Richtich, idzie tamek pozwiydzać miyjsca, po kerych zaro widać, że niybłozyńskie rzeczy tam sie załatwio. Jak choby Pałac Pokoju (tam je tyn cały Trybunał) abo Binnenhof (tam siedzōm byjamtery).
Rynek – het Plein – je fest elygancki. Na strzodku wyrzezany William zaglōndo na wszyjskich dookoła. A jak wszyjskich, to chyba tyż na holynderskigo prymiera, kery bezmaś jak mo pauza, to podłazi tam na krygel piwa! (:
Za muzeami ani my niy zaglōndali (chocioż w Mauritshuis idzie znojś Dziołcha ze Perłōm), kościoły yno z dworu – Haga je już blank wiynkszo niż kameralny Delft, tōż trza szporować czos. Masa je tam kawiarni i kōnsztu spōłczesnego przi drōgach. O, a jak komu mało atrakcji, to może wlyź do Madurodam – miasta miniatur (nasz host nōm odradził).
Couchsurfing we Hadze
Jak przōdzij we Rotterdamie i potym we cołkich Niderlandach (ôkrōm Amsterdamu) ni ma tamek żodnego problymu ze znolyziyniym gospodorza na nocka abo dwie. My trefili na super chopa, kery doł nōm ponynać, a zawczasu zawiōz nos do…
Scheveningen
Piyrwej ôsobno hawyna, tera kōnsek Hagi. Mało kaj znojdziecie taki landszaft. Piykno plaża, a przi nij hotel. Aly niy bele jaki!
Scheveningen to nojpopularniyjszy kurort we Holandiji. Latym cołkie familije ôblykajōm batki i cisnōm sie tam taplać. My sie yno przeszli na szpacyr po prōmynadzie pod wieczōr.
Nōm sie tak podarziło, że bez stocia wele drōgi trefiło sie auto. Ale jak niy bydziecie mieli takij ôpcyji, to tyż sie nic nie dzieje – siodocie do tramwaju (nr 1 abo 9) abo autobusa (22).
Pōłek zrobiōny!
Niy, niy ôtwarli my flaszki. Pōłek znaczy, że widzielimy już sztyry z ôźmiu miast zaplanowanych na nasz holynderski tydziyń. Co dalij? Lyjda! Niy znocie, pra? My tyż niy znali. 🙂


text:
Gmejnska rada lisćinu naprawow wobzamknyła
Łaz (AK/SN). Wjacore komunalne puće chce gmejna Łaz lětsa sporjedźeć a ponowić, kaž je gmejnska rada wutoru wobzamknyła. Móžno je to z pawšalnym spěchowanjom sakskeho ministerstwa za hospodarstwo a dźěło za dróho- a mostytwar. Za to liča z něhdźe 180 000 eurami spěchowanskich srědkow. Runje telko běchu hižo loni dóstali. To wučinja 90 procentow cyłkownych wudawkow. Dźesać procentow dyrbi komuna sama zwjesć, štož je něhdźe 20 000 eurow. Tale suma je w lětušim hospodarskim planje Łazowskeje gmejny zaručena.


text:
Zmylk pilotki bě přičina smjertneho njezboža z płujadłom w meji na Klukšanskim lětanišću. Tole wuchadźa z kónčneje rozprawy Zwjazkoweho zarjada za přepytowanje lětanskich njezbožow (BFU). Wina druhich abo techniski defekt njepředležitej.
Što drje je sej młoda płujadłowa lětarka z Braunschweigskeje kónčiny mysliła, jako so wony zahubny dźeń, 3. meje, po zmištrowanym wubědźowanju Klukšanskemu lětanišću bližeše? Piloća mějachu dwě móžnosći přizemić: pak hnydom na městnje pak po přidatnym kole w separatnym wobłuku. „Kaž ze škričkowanja z lětadłom wuchadźa, je pilotka po docpěću ciloweho banta planowała, skrótšene koło nad lětanišćom lećeć. To by prawidłam wotpowědowało“, rozłožuje nawoda přepytowanja Frank Stahlkopf z BFU. Potom pak drje je so 21lětna krótkodobnje hinak rozsudźiła. „Swědcy wobkedźbowachu, kak je wona bjez wusunjenych kolesow dźesać metrow wysoko nad lětanišćom lećała. Nadobo pak płujadło hižo runje njelećeše, ale so dele měrješe a skónčnje z cockpitom na zemju zrazy“, Frank Stahlknopf wuswětla. Pilotka hišće na městnje njezboža zemrě.
W kupnicy hewrjekali
Kamjenc. Krótko do toho, prjedy hač je Kamjenska kupnica Kaufland na Willyja Muhlowej zawčerawšim wječor začiniła, tam štyrjo mužojo hewrjekachu. Mjez druhim twory z polcow po kupnicy mjetachu. Do přiwołanych stražnikow a policistow dwaj z nich samo biještaj. Jako mějachu jich skónčnje tola pod kontrolu, so wukopa, zo běchu hewrjekarjo dospołnje pjeni.
Šulske stawizny Njebjelčic sahaja hač do spočatka 17. lětstotka. Wot toho časa mjenujcy je tam w běhu dweju lětstotkow šěsć muži ze swójbnym mjenom Pjetaš wuwučowało.
Je zaměrowy zwjazk za wopłóčki Při Klóšterskej wodźe Budyskemu krajnoradnemu zarjadej wšitke trěbne podłožki za pruwowanje přewostajił abo nic?
Porchow (AK/SN). Prawniski dohlad Budyskeho krajnoradneho zarjada žada sej wot zaměroweho zwjazka za wopłóčki Při Klóšterskej wodźe (AZV) korektne a předpisam wotpowědne wobličenje nastupajo rozpušćenje swojich wosebitych wudawkow. Runočasnje kritizuje wokrjes zaměrowy zwjazk pobrachowacych reakcijow dla, byrnjež k tomu wjacore razy napominał, kaž list z 29. junija wupokazuje. Na wčerawšej zhromadźiznje AZV je so jeho jednaćel Hans-Jochen Schöne k tomu wuprajił. „Zo reagowali njejsmy njetrjechi“, wón podšmórny. Hižo w januaru bě hospodarski pruwowar na nastork AZV stejišćo zabrał. „13. julija smy wokrjesej wšitke podłožki přepodali“, Schöne potwjerdźi.
Powołanske kmanosće zwěsćene
Kamjenica. Něhdźe 900 požadarjow azyla w Sakskej je Kamjeničanska dźěłowa agentura wot minjeneje nazymy na powołanske kmanosće pruwowała. Kaž agentura zdźěla, móža tele kmanosće mjez ćěkancami z dobrymi němskorěčnymi znajomosćemi w dwanaćetydźenskim kursu zwěsćić. 80 procentow migrantow nima powołanske wukubłanje po němskich předstawach.
Sydlišćo nětko spotorhaja
Lauchhammer. Sydlišćo domskich na nasypje nad něhdyšej brunicowej jamu w Lauchhammeru móža spotorhać. Hórniske zarjadniske předewzaće LMBV chce z tym hišće w awgusće započeć. Něhdźe dwaceći domskich dyrbja spotorhać, dokelž je so dnowna woda něhdyšeje jamy do nasypa předrěła. Twarjenja na nim njejsu tuž hižo wěste.
Ćěkanc z NDR počesćeny
Padušna swójba w jastwje
Zhorjelc. Po wobšěrnych slědźenjach stej Zhorjelske statne rěčnistwo a tamniša policajska direkcija wšitkich štyrjoch čłonow padušneje swójby zajałoj. Kriminalna policija měješe swójbu z bliskosće Niskeje hižo dlěje we wizěrje. 42lětny nan, 43lětna mać kaž tež synaj w starobje 19 a 21 lět běchu podhladni, zo znajmjeńša hižo poł lěta we wuchodnej Sakskej kolesa kradnu. Jako chcyštaj staršej minjeny tydźeń dwaceći pokradnjenych kolesow kupcej w Zgorzelecu předać, jeju policija zaja. Runočasnje přepytachu jeju bydlenje a zajachu tam wobeju synow. W Zgorzelecskim a Krakowskim składźe 47lětneho pólskeho kupca, přećiwo kotremuž nětko potajerstwa (Hehlerei) dla přepytuja, namakachu wjace hač sto kolesow. 32 z nich móžachu mjeztym identifikować.


text:
Cycha
Za poćehnjenje poslešća a hłowaka bjerje serbska hospoza cychu a cyšku. A to stej zajimawej słowje. Wonej nimatej ničo činić z třěchu na domje. Cycha a cyška we łožu matej cyle hinaši pochad, a pisatej so tež hinak – mjenujcy z cy prědku. Hdyž nětko praju, zo je cycha (ta we łožu) požčonka z němčiny, budźeće so snano dźiwać. Ja znajmjeńša němske słowo „Zieche“, kotrež je tu zakład, dotal znała njejsym. Moderne němske słowniki připisuja tute słowo rakuskej němčinje. Za nas wšak je wažniše, zo je to tež słowo hornjołužiskeje regionalneje němčiny, hdźež so praji „Bettziche“, zapisane je to na přikład w 2003 wuńdźenym Hornjołužiskim słowniku Hansa Kleckera – serbšćina konserwuje tu potajkim mjeztym chětro woteznaty němski wuraz. Tež w němčinje je tute słowo požčonka – jara zahe z łaćonšćiny přewzata – zakład je słowo theka, kaž podawa na přikład Bertelsmann, „Das Wörterbuch der deutschen Sprache“. Adelung, němski słownikar 19. lětstotka měni, zo je němske słowo najskerje požčonka ze serbšćiny, „ein ursprünglich wendisches Wort“ – tale hypoteza pak so plawsibelna njezda, wšak jedna so wo detail modernizowanja domjacnosće, a tu drje su nowotarstwa skerje z Němcow do Serbow šli, a z nimi wězo tež słowa.
S. Wölkowa
temy: pochad słowow
klučowe słowa: substantiw, požčonka, němčina
hesła: cycha, cyška, Zieche, Bettziche


text:
Neustadt in Sachsen
Neustadt in Sachsen je małe město w sakskim krajnym wokrjesu Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory. Do 31. julija 2008 słušeše ke krajnemu wokrjesej Sakska Šwica, kotryž wot 1. awgusta 2008 hromadźe z něhdyšim krajnym wokrjesom Weißeritzkreis nowy krajny wokrjes twori.
Geografija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Neustadt leži w Neustadtskim dole mjez hórskim hrjebjenjom Hohwalda a hory Unger blisko čěskeje hranicy.
Neustadtski doł leži při mjezu mjez Łužiskimi horami a Połobskimi pěskowčinami blisko Łužiskeho přesunjenja. Štóž so ze zapadneho směra z Drježdźan abo Stołpna městnu bliži, přejědźe najprjedy hórku Karrenberg (w městnej narěči Kornberg wurjekowany). Hačrunjež hórka je dźensa bjez lěsa a druhy so žito tam plahuje, nima swoje pomjenowanje wot němskeho słowa "Korn", ale wot Schubkarren, serbsce "kara", z kotrejž wikowarjo w srjedźowěku tutu horu na starej Sólnodróze přeńdźechu. Wottud skići so rjany pohlad nad městačko a jeho wokolini, kotraž je derje z turistiskimi pućemi spřistupnjena.
Na juhozapadźe leži měšćanski dźěl Polenz. Rěčka z jenakim mjenom předobywa so přez zornowc a potom tež přez pěskowc hač k zliwej ze Zebnicu, zo by so potom po něšto kilometrach jako Lachsbach blisko Žandowa do Łobja wuliwała. Polencny doł je sławny za najwjetše přirodne wustupowanje samoróstnych běłych zwónčkow znutřka Němskeje.
Bóle južnje stupa hórski hrjebjeń hory Unger (538m) z telewizijnej wěžu a z rozhladnej wěžu. Předhora Ungera je Götzinger Höhe - rozhladnišćo z wěžu a hosćencom we wysokosći 425 m na juh wot Neustadta. Tuta je woblubowane wulětny cil Neustadćanow. Dóńdźe so ju z nowotwarskeho štwórća „Bruno-Dietze-Ring“ přez „Promenadenweg“, hdźež je piknikowe městno z małej knaippowa připrawa (woduteptanje). Z wěže, kotraž ze železneje konstrukcije wobsteji, maće rjany rozhlad hač do wokolnych horin Połobske pěskowčiny, Rudne hory, Łužiske hory a při dobrym rozhledźe tež hač do Izerskich horin a Kyrkonošow. W zymje je zjězd z Götzinger Höhe jako sankowanišćo woblubowany.
Na wuchod dźe pohlad nad Langburkersdorfski doł, hdźež so rěčka Polenz wužórła. Za tym su hory sewjernych Čech.
Na sewjerowuchod je lěs Hohwald ze swojim najwyšim wuhorbjenjom, Sokolnikom (588m).
Měšćanske dźěle[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Nimo hłowneho měšćanskeho dźěla Neustadt in Sachsen su měšćanske dźěle Berthelsdorf, Krumhermsdorf, Langburkersdorf, Niederottendorf, Oberottendorf, Polenz, Rückersdorf a Rugiswalde.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
W lěće 1333 je so Neustadt prěni raz jako złotohórnistwowe město přez wopismo naspomnił. Załožerjo běchu Freibergscy hórnicy a mjenowachu město Nuwenstad resp. Niwenstad. Spočatnje słušeše město ke kralestwu Čechi pod knjejstwom zemjanskeho rodu Berka z Duby. Hačrunjež bě zaso a zaso pospyty k złotohórnistwu w tutych kónčinach do njedawneje doby a tež přewodne minerale eksistencu złotych žiłow pola Neustadt a w Hohwaldźe wočakować, njeje so ženje ničo namakało.
Zo město najebać toho njezhubi na wuznamje, leži na tym, zo bě tu tehdy wažne křižowanišćo dweju wikowanskeju dróhow, Sólnodróhi wot Hale nad Solawu do Prahi a putniskeje dróhi wot Budyšina do čěskeho putniskeho městna Mariaschein (dźensa: Bohosudov w Čěskej, dźěl města Krupka). Při tehdyšej putniskej dróze steješe najskerje hižo před załoženjom města prěnja cyrkej, Hospitalna cyrkej, při nětčišej Hospitalnej hasy. Bórze po załoženju města je so Jakobowa cyrkej natwariła, kotraž bu kaž Jakobowa cyrkej we Freibergu po wučobniku Jakobus pomjenowana. Je tež móžno, zo srjedźowěkowski Jakobowy puć tu nimo wjedźeše a cyrkej tohodla swoje mjeno po Jakobje dósta.
W lěće 1451 so město přez kup do wobsydstwa sakskeho kurwjercha Bjedricha Ćichomyslneho dósta a wostawaše wot toho w sakskim wobsydstwje. W lěće 1768 wjetowachu mištrojo zjednoćenstwow kowarjow, zamkarjow a wojnarjow w Neustadće, štó da by w najkrótšim času drjewjane wózne koło zhotowić móhł. Koło je so potom za sydom hodźin zhotowiło a tež hišće do chowanja słónca do rezidencneho města Drježdźan kuliło. Kopija je dźensa w domizniskim muzeju widźeć. Original je na hrodźe Moritzburg. Wot 1938 hač do 1945 buchu w najwjetšim industrijny zawod w měsće - Heringwerke - flakowe kanony kalibra 8,8 za wójnu zhotowjene. Produkcija podlěžeše striktnemu zatajenju.
W lěće 1945 rozsudźichu měšćenjo, město, w kotrymž njeběchu němske wojerske jednotki zaměstnjene, bjez boja přićahowacej ruskej Čerwjenej armiji a pólskim jednotkam přepodać a to přez wupowěšenje běłych chorhojow, na př. na twarjenje dźensnišeje Schilleroweje šule pokazać. Tón plan je fanatiski nawjedowar Hitleroweje młodźiny zničił, kiž so z někotrymi hitlerowymi hólcami w šuli schowa a třělenje na přićahowacych rusow wotewri, štož na woběmaj stronomaj, mało dnjow před kóncom wójny, wjedźeše k njetrjebawšim woporam. Rusojo a Polacy započachu po tym, wobydlerjow, dalokož njeběchu ćeknyl, z jich domow wuhnawać, w domach bencin wukidować a tute zapaleć. Połojca twarjenjow wokoło torhošća so na tute wašnje wotpali. Jenož přez zasadźenje katolskeho a ewangelskeho fararjow so zbytne twarjenja zachowachu. Dźěštej pod smjertnym strachom k sowjetskemu komandantej a prošachu jeho naležnje, zo by zbytk města přelutował. Spomóžnje při tym bě, zo katolski farar bě Serb a tuž maćeršćinu rěčeše, kotraž je rušćinje a pólšćinje přiwuzna.
Po tym zo hižo spočatk 90ych lět prjedy samostatne gmejny Polenz a Krumhermsdorf so jako měsćanske dźěle zagmejnowaštej, sta so 1. awgusta 2007 po měšćanskim rozsudźe zarjadowanje wsow Berthelsdorf, Oberottendorf, Niederottendorf, Rückersdorf, Langburkersdorf a Rugiswalde, kotrež prjedy gmejnu Hohwald tworjachu.
Měšćanske partnerstwa[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Město hlada poćahi partnerstwa z městami Günzburg, Titisee-Neustadt a Weilheim an der Teck kaž tež z gmejnami Meckenbeuren, Frittlingen w Němskej a Kehlen w Luxemburgskej.
Nimo toho je město čłon w najwjetšim přećelstwje Europy. 36 městow a gmejnow z Němskeje, Awstriskeje, Madźarskeje, Słowakskeje, Čěskeje a Pólskeje, kotrež maja mjeno Nowe Město (Neustadt, Nové Město abo date druhe narodnorěčne mjeno), je so w dźěłowym zjednoćenstwje Nowe Města Europy zwjazało. Kóžde lěto so w druhim Nowym Měsće zetkanje wšěch Nowych Městow wotměwa, w Neustadće in Sachsen je so tute zetkanje hižo dwójce wotměło. Je tu tež naměsto, hdźež su kamjentne plečicy z mjenami Nowych Městow, kotrež su čłony dźěłoweho zjednoćenstwa, zasadźene.
Kultura a zajimawosće[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Zajimawosće[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Zajimawosće wosebiteje družiny je z bronzy zlěta koza, kotraž před muzejom steji. Bu w lěće 1969 za pěstowarnju na Götzingerskej wutworjena a tam w zahrodźe nastajena, hdźež bu wot dźěći jako woblubowany łaženski grat wužita. Pozdźišo wšak bu stracha zranjenja dla wotstronjena a steješe potom něšto lět na wyšinje Götzinger Höhe, prjedy hač w 90ych lětach zańdźeneho lětstotka we słodowej hasy swoje nětčiše městno namaka. Mjeztym koza zaso na wyšinje Götzinger Höhe steji.
Widźenja hódna je tež pěskowcowa figura, kotraž na róžku Böhmische Straße/Markt 5 we wysokosći 4,50 m zwobraznja kwětkowu holcu, kotruž w lěće 1956 Drježdźanski sochar Albert Braun wutwori. Ma na něhdy florěrowacu industriju kumštnych kwětkow dopominać. Tuta jenož mało zdrasćena figura zawinowa tójšto rozhorjenja při swojim nastajenju.
Na fasadźe twarjenja Dresdner Straße 3 - šokoladowy wobchod - dopomina relief na „Pfeng-Pauline“, wikowansku žonu, kotraž bě wokoło 1900 po cyłym měsće znata wosobina. We swojim korbiku měješe přeco słódčizny, kotrež za pjenježki, za fenki, (tohodla jeje mjeno) na ludowych swjedźenjach wokoliny předawaše. Bě stajnje chudobnje zdrasćena, z drjewjancami a nahłownym rubiškom, zawostaji wšak po legendźe při swojej smjerći nahladne zamóženje.
Na torhošću dominuja nowe twary z 1950ych lět. Jenož zbyty stareho wobtwarjenja su so zachowali.
Muzeje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Domizniski muzej w starej słodownicy bywšeje piwarnje Schmole informuje wo wokolnych ryćerkubłach, wuwiću industrije kumštnych kwětkow a wo stawiznach města. Před domizniskim muzeju steji dźensa Neustadtska koza.
Wot 19. oktobra 2007 je w měšćanskim dźělu Berthelsdorf Dožiwjenske městno "Hohwald – Złoto – mineralije a kamjenje". Tutón muzej nasta we wobłuku turizmoweho projekta "Złoto w Hornjej Łužicy – turizmowy poskitk". Je informaciski centrum wo geologiji, stawiznach a wudobywanju złota, mineralijow a kamjenizny w regionje a zwonka njeho.
Twary[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Radnica w srjedźiznje torhošća bu wokoło lěta 1700 natwarjena. Nad portalom radnicy stej Mišnjanski a Neustadtski woponaj. Zajimawa je radnicowa wěža wupažena z koporom z časnikom. Njedaloko wot radnicy je póstowy milowy stołp z lěta 1729 kurwjerchno-sakskseho pósta z podaćemi wo zdalenosćach.
Najwyše twarjenje je wěža ewangelskeje cyrkwje Sankt Jacobi přetwarjeneje w lěće 1884 w neogotiskim stilu. Cyrkej Sankt Jacobi bu w lěće 1346 prěni raz naspomnjena. Najstarši dźěl cyrkwje je wołtarnišćo. We wjelbiku z łamanych kamjenjow so tři kónčne kamjenje, kotrež so hižo w jara starych dokumentach naspomnjeja. Wobrazy na kónčymaj kamjenjomaj: Hołb, Chrystusowa hłowa, swětowa kula. Rjany, rězbarjeny wołtar měł so sej za wopyt w Neustadće na kóždy pad wobhladać. Tež epitafy we wołtarnišću, kotrež su jara stare. Wěža z časnikom je zdaloka widźomna z wokolnych hórkow a štóž měješe dobre woči, móžeše tohodla tež za časy, hdyž ručne časniki hišće samozrozumliwe njeběchu, na přikład při dźěle na polach přeco dokładny čas wotčitać.
W lěću je cyrkej Sankt Jacobi zwjetša na wutorach za wobhladanja wočinjena, po dorěčenju z faru su tež druhe časy móžno. Nimo bohosłužbow so kóžde lěto mnoholičbne koncerty w cyrkwi "Sankt Jacobi" wotměwaja.
Najstarši bydlenski dom Neustadta je farski dom natwarjeny w lěće 1616 w renesansnym stilu. Tu bydleše tež znaty wuslědźer Sakskeje Šwicy, Wilhelm Leberecht Götzinger.
Katolska cyrkej Sankt Gertraudis w bliskosći měšćanskeho parka bu w lětomaj 1927-1928 natwarjena.
Hospodarstwo a infrastruktura[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Metalowa industrija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Do lěta 1989 bě Neustadt srjedźišćo ratarskeho mašinotwara. Kombinat Fortschritt Landmaschinen, załoženy po Druhej swětowej wójnje, přinošowaše bytostnje k róstej města. Ličba wobydlerjow so wot 1948 do 1984 podwojowaše.
Zawod „Fortschrittwerk“ – nastaty z bywšich "Heringwerke" (wotnožkowy zawod wot Hering AG Nürnberg) – bě tehdy najwjetši dźěłodawar regiona. W zawodźe Neustadt buchu wałowe prasy a hrjadowe syčawy zhotowjene. Ke kombinatej słušachu tež druhe zawody, kaž na př. w Dźěžnikecach, hdźež buchu syčomłóčawy serijow E 512 a pozdźišo E 516 zhotowjene abo w Korzymju (zhotowjenje kolesynow). Ale wotrjadaj wuwiće a mustrowy twar za wšě tute mašiny, kotrež buchu we firmowymaj barbomaj módry a běły do cyłeho swěta eksportowane, bě w Neustadće. Wot 60ych lět buchu mjeńše zawody w měsće, kaž na pr. nožowa fabrika abo emaljowanski zawod zawrjene a do zawoda "Fortschrittwerk" zarjadowane.
Industrija kumštnych kwětkow[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Bě wjele małych kwětkowych fabrikow, kotrež je so pozdźišo zestatniło a jako zawod „VEB Kunstblume Sebnitz“ kumštne kwětki zhotowiło. Zhotowjenje kwětkow bě často dźěło žonow. Při "činjenju kwětkow" abo "napołoženju lisća" buchu wustancowane listy na stołpiki nalěpjene abo kwěty z dostancowanych dźělow zwjazane. Tute dźěła stawachu so často w domjacym dźěle. Wotličenje stawaše so po starym ličenskim wašnju z grosom a dwanatkom. Dokelž dźěło so doma wotměwaše a zdźěla so ze strašnymi substancami kaž lěpkami abo škleńčanym grisom dźěłaše, nastachu při tym tež strachi wosebje za přitomne dźěći. Wustancowanje a druhe dźěła, kotrež njemóžachu so doma přewjesć, buchu wot "kwětkowych holcow" we fabrikach činjachu. Po "wobroće" tuta industrijna hałuza tunjej konkurency zrosćena hižo njebě.
Dźensniša situacija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Hospodarska situacija w Neustadće so dźensa předewšěm přez wysoku bjezdźěłnosć postaja. Zdźěla buchu njewobydlene bydlenja z wusydlencami ze ZNS wobsadźene, štož socialna situacija ani njewotputuje.
W bywšim kombinaće VEB Fortschritt Landmaschinen, hdźež do znowazjednoćenja 6500 ludźi dźěłaše, zahaji twarc bydlenskich wozow "Capron" w nowembrje 2006 produkciju a wutwori něhdźe 150 dźěłowych městnow. Nimo toho je hišće přemysłowy wobwod na sewjer. Tam su so nimo někotrych posłužbowych předewzaćow (na př. awtowe wobchody) tež někotre industrijne zawody zasydlili, na př. fabrika za zhotowjenje rołow z kumštneje maćizny a zawod za měšćanske meblowanje, tohorunja firma, kotraž dodawa wuhotowanja za wuznamne producenty ratarskich mašinow.
Wobchad[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Neustadt wobsedźi derje wutwarjene a wothladane wobjězdne dróhi. W měšćanskim žrje so wjele hasow sanuje a sanowaše. Bydlenske wobwody su zwjetša přez wobkruhowe hasy zwjazane.
Nadróžny wobchad[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Měšćanske wobjězdy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Wobjězd z wuchoda do zapada: Drježdźany-Lubij/Zebnica přez Dr.-Wilhelm-Kaulisch-Straße
- Wobjězd ze sewjera do juha: Biskupicy-Hohnstein přez Bischofswerdaer Str. - Dr.-W.-Kaulisch-Str. - F.Mildner Str. - Berghausstraße
Přijězdy na awtodróhi[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Zwjazkowa awtodróha 4 Najězd Porchow
- Zwjazkowa awtodróha 17 Najězd Pěrno
Železniski wobchad[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Neustadt leži na železniskej čarje Pěrno–Neustadt–Zebnica–Žandow. Hač do 12. decembra 2004 bě čara hišće do dweju dźělneju čarow rozdźělena, čara Pěrno–Neustadt a čara Žandow–Zebnica–Neustadt–Budyšin. Tehdy bu na čarowymaj wotrězkomaj Neustadt–Wjazońca-zapad a Wjelećin–Budyšin wobchad zastajeny, mjez Neustadtom a Oberottendorfom je čara tež přetorhnjena. Wotrězk mjez Zebnicu a Žandowom rěka tež Sebnitztalbahn, dokelž čara přez doł rěčki Zebnica wjedźe. Tradicionelne mjeno Sächsische Semmeringbahn hižo njesmě so wužiwać, dokelž mjeno bu čarje Windbergbahn na juhu wot Drježdźan přez sudnistwo přisudźene.
Kubłanišća[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Powšitkowne zdźěłanje
- Zakładna šula Julius-Mißbach
- Ewangelska zakładna šula Hohwald (wot 1. septembra 2007)
- Srjedźna šula Friedrich Schiller
- Spěchowansk šula Neustadt, měšćanski dźěl Polenz
- Powšitkowne a rěčne zdźěłanje
- Ludowa uniwersita Sächsische Schweiz, wotnožka Neustadt
- Powołanske přihotowanje a wukubłanje
- Mjezynarodny zwjazk (IB), wotnožka Neustadt
Městna swobodneho časa a sportnišća[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
kulturelne[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Měšćanska knihownja
- Kino "Grenzlandlichtspiele"
sportowe[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Sportowy forum Neustadt
- Stadion Neustadt
- Jěchanski dwór Mariengut
- Tenisownišća 1.TC Neustadt
- Płuwarnja „Monte mare“ a fitnesowy center
- Kupjel pod hołym njebjom Neustadt, Rugiswalder Weg
- Lěsna kupjel Polenz
- Sněhakowarski lift Rugiswalde Sněhakowarski klub Rugiswalde
- Towarstwo konjaceho sporta PSV "Schusterhof" Polenz z.t.
Wosobiny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Friedrich Adolph Struve (1781-1840) - wunamakar kumštneje mineralneje wody, załoži w lěće 1818 w Drježdźanach prěni wustaw mineralneje wody. Jeho ródny dom pola torhošća je dźensa měšćanska lěkarnja.
- Wilhelm Leberecht Götzinger (1758-1818) - Wot lěta 1787 skutkowaše jako diakon, pozdźišo jako farar na cyrkwi. Ze swojimi knihami, w kotrychž Saksku Šwicu wopisuje, maja jeho za spřistupnjowaćela tuteje krajiny. Po nim je wyšina "Götzingerhöhe" pomjenowana.
- Carl Julius Fritzsche, farmaceut a chemikar.
- Julius Mißbach (1831-1896) - rjemjeslniski rjemjenjerstwa; pozdźišo nakładnik a knihikupc; nan wjele towarstwow załoženych w 19. lětstotku; prědni wojowar za twarjenje železnicy (t.mj. Sakska železnica Semmering), kaž tež za twarjenje ludoweje šule, hamtskeho sudnistwa a wěžow na wyšinje Götzinger a na horje Unger.
- Wilhelm Michael Schaffrath (1814-1893) - Předsyda wótčinskeho towarstwa Neustadt załoženeho w lěće 1848 a čłon Frankfurtskeje narodneje zhromadźizny
- Bruno Dietze - socialnodemokratiski měšćanosta w prěnich lětach po lěće 1945
- „Pfeng-Pauline“ - Neustadtski original wokoło lěta 1900
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Aktualne ličby wobydlerstwa po gmejnach 2021; Statistiski krajny zarjad Sakskeje
Wotkazy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Altenberg | Bad Gottleuba-Berggießhübel | Bahretal | Bannewitz | Dippoldiswalde | Dohma | Donin | Dorfhain | Dürrröhrsdorf-Dittersbach | Freital | Geising | Glashütte | Gohrisch | Hartmannsdorf-Reichenau | Heidenau | Hermsdorf/Erzgeb. | Höckendorf | Hohnstein | Kirnitzschtal | Kralowc | Kreischa | Liebstadt | Lohmen | Müglitztal | Neustadt w Sakskej | Pěrno | Porschdorf | Pretzschendorf | Rabenau | Rathen | Rathmannsdorf | Reinhardtsdorf-Schöna | Rosenthal-Bielatal | Schmiedeberg | Stadt Wehlen | Stołpin | Struppen | Tharandt | Wilsdruff | Zebnica | Žandow


text:
Atrakcje turystyczne
Biblioteka Uniwersytetu Kazimierza Wielkiegoul. Karola Szymanowskiego 3, Bydgoszcz
Brama z lusterMazowiecka 5, Bydgoszcz
Bydgoskie Autografyul. Długa, Bydgoszcz
Młyny KentzeraJagiellońska 96, Bydgoszcz
Mural przy ulicy Bocianowo 24Bocianowo 24, Bydgoszcz
Mural "Czas"M. Reja 7, Bydgoszcz
Mural "Czas"Poznańska 3, Bydgoszcz
Mural "Sportowcy"3 Maja 24 , Bydgoszcz
Mural "Zamilcz"3 Maja 14, Bydgoszcz
Parafia pw. Najświętszego Serca Pana JezusaPlac Piastowski 5, Bydgoszcz
Ulica Długaul. Długa, Bydgoszcz
Wakeparkul. Gdańska 173-175, Bydgoszcz
Sanktuarium Matki Bożej Trzykroć PrzedziwnejSmukalska 113, Bydgoszcz
Park Trampolin Jumpin PlaceZygmunta Augusta 2, Bydgoszcz
Centrum zabaw i trampolin Park17Jana Karola Chodkiewicza 17, Bydgoszcz
Akademicka Przestrzeń KreatywnaKarpacka 52, Bydgoszcz
Kamień upamiętniający bydgoskich ŻydówJana Kazimierza, Bydgoszcz
Pomnik Poległych - Stary FordonRynek, Bydgoszcz
Pomnik Henryka SienkiewiczaPark Jana Kochanowskiego, Bydgoszcz
Pomnik Ignacego Jana PaderewskiegoPark Jana Kochanowskiego, Bydgoszcz
Pomnik Fryderyka ChopinaPark Jana Kochanowskiego, Bydgoszcz
Park im. W. WitosaJagiellońska 29, Bydgoszcz
Pomnik Jana Sebastiana BachaPark Jana Kochanowskiego, Bydgoszcz
Pomnik Claude'a DebussyPark Jana Kochanowskiego, Bydgoszcz
Pomnik Ludomira RóżyckiegoPark Jana Kochanowskiego, Bydgoszcz
Pomnik Stanisława MoniuszkiPark Jana Kochanowskiego, Bydgoszcz
Pomnik Mieczysława KarłowiczaPark Jana Kochanowskiego, Bydgoszcz
Pomnik Antonina DvorakaPark Jana Kochanowskiego, Bydgoszcz
Pomnik Karola KurpińskiegoPark Kochanowskiego, Bydgoszcz
Pomnik Wincentego WitosaPark im. Wincentego Witosa, Bydgoszcz
Obelisk gen. Henryka DąbrowskiegoFilarecka, Bydgoszcz
Galeria Sztuki Nowoczesnej (Czerwony Spichrz) - MOBMennica 8a, Bydgoszcz
Ulica GdańskaGdańska, Bydgoszcz
Igor StrawinskiPark im. Jana Kochanowskiego, Bydgoszcz
Grażyna BacewiczPark im. Jana Kochanowskiego, Bydgoszcz
Polery na nabrzeżu Urbanyiegookolice Mostowej przy Brdzie, Bydgoszcz
Obelisk na Placu WolnościPlac Wolności, Bydgoszcz
Łuczniczka Novaplac przed Operą Nova, Bydgoszcz
Pomnik WędrowcaGdańska / Pomorska, Bydgoszcz
Pomnik krasnoludkówKonopnickiej, Bydgoszcz
Zaraz ZagramySłowackiego, Bydgoszcz
Przebudzenie ElfówAl. Mickiewicza, Bydgoszcz
Trzy GracjeStary Port, Bydgoszcz
Fontanna StudzienkaStary Rynek, Bydgoszcz
Pomnik Nieznanego Powstańca WielkopolskiegoSkwer przy ul. Bernardyńskiej, Bydgoszcz
Pomnik Walki i MęczeństwaStary Rynek, Bydgoszcz
Apel Więźniarekul. Farna, Bydgoszcz
Pomnik WiosełBiwakowa 162, Bydgoszcz
18. PołudnikWyspa Młyńska, Bydgoszcz
Spodnie AndrzejaPlac Wolności 3, Bydgoszcz


text:
Mortkow (AK/SN). Před srjedźowěkowskej kulisu Mortkowskeje Jakubecec twjerdźizny chcedźa lětsa w lěću wjacore zarjadowanja wotměć. Tam planuja ryćerske dźiwadło, musical „Kiss me Kate“ a twjerdźiznowu symfoniju z rockowej hudźbu kapały „Queen“. Nimo toho budźe so dźiwadźelnik Tom Pauls wo wjele žorta starać. Tole wuzběhny Martina Küpferling z twjerdźiznoweho managementa. „Action, musical, rock a humor – to drje dyrbjało za kóždy słód něšto pódla być“, wona rozłoži. Na te wašnje chcedźa wopytowarjam zmóžnić, před kulisu twjerdźizny rjany lětni wječor přežiwić a jón snano z popołdnišim wodźenjom zwjazać.
Na lětnim jewišću před twjerdźiznu maja so konsekwentnje po hygienowych postajenjach měć, Martina Küpferling podšmórnje. Wšitke přihladowarske městna budu pod třěchu, tak zo žanu wariantu za špatne wjedro njetrjebaja. Zastupne lisćiki su wotnětka na předań, mjez druhim internetnje pod . Dyrbjało-li zarjadowanje wupadnyć, wobsedźerjam lisćikow pjenjezy wróća.


text:
Abchazyjŏ (abch. AҧcHы Apsny, gruz. აფხაზეთი Apchazeti abo Abchazeti, rus. Aбxáзия Abchazija) – podle prawa miyndzynŏrodnygo republika autōnōmicznŏ we skłŏdzie Gruzyje. Na isto je kōntrolowanŏ ôd Rusyje a je państwym niyuzdŏwanym. Jedyne państwa, co uzdŏwajōm niyznŏleżność Abchazyje to Rusyjŏ (ôd 26 siyrpnia 2008) a Nikaragua (ôd 3 września 2008).
Abchazyjŏ leży we pōłnocno-zachodnij Gruzyji, we rejōnie Kaukazu, a zajmuje 8550 km² placu. Pomiyszkuje we nij kol. 250 tys. ludzi. Ôd 1992 roku Abchazyjŏ je de facto niyznŏleżnŏ, cołkym poza kōntrolōm włŏdz cyntralnych Gruzyje. Włŏdzã a kōntrolã nad cołkim terytoriōm republiki sprawuje separatystyczny regyrōnek podporowany militarnie, politycznie a ekōnōmicznie ôd Ruskij Federacyje.


text:
Z bywšeje Worklečanskeje předawarnje ma dnjowa hladarnja nastać
Hač do kónca lěta 2017 je Wałdźic rěznistwo w swojim Worklečanskim předawanišću wobydlerjow z tworami wšědneje potrjeby zastarowało. Bě to zdobom kaž wjesne zetkanišćo, hdźež su wjacore lěta samo wulce kermušowali a dalše swjedźenje wotměwali. Mjeztym twarjenje dwě lěće prózdne steji, jenož napisy na fasadźe wo zašłych lěpšich časach swědča. Ale do bywšeje předawarnje ma bórze zaso žiwjenje zaćahnyć. Hdźež su něhdy kołbasu, butru a muku předawali, nastanje hač do klětušeho dnjowe hladanje za staršich ludźi.


text:
- About Institute
- KyпиTb Myжckиe пyxoBиkи Jordan — Heдoporo B kaTaлore ПyxoBиkи Ha Шaфe , KиeB и ykpaиHa , air jordan 6 hare march 2017 detailed look
- Buy Duratrek Waterproof Sport Hiker Boots from the MysneakersShops online shop
- Nike Zoom Pegasus 37 "BeTrue" Black/Multi - Color - mens jordan 6 valentine - White CZ5923 - 001
- Adidas lite racer 3.0 gy3094 Release Date Info , Adidas y-3 orisan fz4317 , IetpShops
- IetpShops - nike blazer mid 77 vintage mantra orange cz4609 800 release date info , Nike SB Dunk Mid Black / Blue Force - White
- air jordan release dates
- nike dunk release dates
- air jordan 12 retro flu game
- 417944 nike air max plus
- air jordan 4 military black dh6927 111
- Annual Reports
- Didactics
- Research
- Employees
- Journals
Recent projects
Zbigniew Tarapata, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Najgebauer, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Michał Dyk, Agnieszka Kacprzak, Dariusz Pierzchała, Mariusz Chmielewski, Krzysztof Chlebicki, Jarosław Rulka
Maciej Kiedrowicz, Jarosław Koszela, Zbigniew Tarapata, Rafał Kasprzyk, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Jerzy Stanik
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Rulka
Dariusz Pierzchała, Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Rulka, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Mariusz Chmielewski, Michał Dyk, Krzysztof Chlebicki
Andrzej Najgebauer, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas, Ryszard Antkiewicz, Rafał Kasprzyk, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Koszela
Ryszard Antkiewicz, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Andrzej Najgebauer, Dariusz Pierzchała, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski
Tadeusz Nowicki, Tomasz Tarnawski
Grzegorz Bliźniuk, Andrzej Ameljańczyk, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Gaj, Tomasz Górski, Tomasz Gzik, Piotr Kędzierski, Piotr Kosiuczenko, Jarosław Koszela, Andrzej Najgebauer, Tadeusz Nowicki, Kazimierz Worwa
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Koszela, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Tomasz Drozdowski, Dariusz Pierzchała
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Dariusz Pierzchała, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Mariusz Chmielewski, Roman Wantoch-Rekowski
Roman Wantoch-Rekowski
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Marian Chudy, Tadeusz Nowicki, Radosław Pytlak
Recent publications
Bolesław Szafrański, Romuald Weydmann
Grzegorz Bliźniuk, Dorota Kilańska
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Zbigniew Tarapata
Zbigniew Tarapata
Andrzej Chojnacki
Andrzej Chojnacki
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Roman Wantoch-Rekowski


text:
Melbourne
Spůłrzyndne: 37°48' S 144°57' E
Melbourne – druge podug wjelośći ludźi mjasto we Australiji, stolica sztatu Wiktoryjo. Założůne 1835, mjejske prawa uod 1847. We rokach 1901 - 1927 bůło stolicům Australiji.
Sroge cyntrům handlu a industryje, morsko hawyna, pora ůńiwersytetůw. Mo sam śedźiba 9 (ze 16.) klubůw Australian Football League - ligi australijskigo futbolu, uodbywo śe jeden ze sztyrech turńejůw Wjelgigo Szlyma - Australian Open, Grand Prix Australii 1 Formuły a wyśćigi kůńůw Melbourne Cup. We 1956 roku bůły sam Letńe Uolimpijske Igrziska.