text:
Nowe mjezwočo pola agentury
Budyšin. Jörg Waniek, nawoda personalneho managementa w koncernje Vattenfall Europe Generation AG w Choćebuzu, je wot dźensnišeho předsyda zarjadniskeho wuběrka Budyskeje dźěłoweje agentury. Zastupowacy předsyda je Bernhard Sonntag, regionalny jednaćel dźěłarniskeho zwjazka DGB wuchodneje Sakskeje, kiž bě dotal předsyda.
Nowe čisło Naša Domowina
Budyšin. XI. mjezynarodny folklorny festiwal, wólby serbskeje rady w Braniborskej, 17. hłowna zhromadźizna Domowiny a lětuši FUEN-kongres su někotre z temow noweho čisła informaciskeho łopjena „Naša Domowina“, kotrež Domowina dźensa na swojej internetnej stronje wozjewi. Abonenća Serbskich Nowin dóstanu Našu Domowinu pjatk, abonenća Noweho Casnika přichodny tydźeń.
Wobjězdka hotowa
Zaso mjenje bjezdźěłnych
Nürnberg. Ličba bjezdźěłnych w Němskej je z 2,711 milionami tak mała kaž wot lěta 1991 nic. Zwjazkowa agentura za dźěło dźensa zdźěli, zo je ličba w meji wo 51 000 woteběrała. Kwota zniži so wo 0,1 procent na nětko 6,2. Tuchwilu ma agentura 572 000 njewobsadźenych dźěłowych městnow přizjewjene.
Chětro tunjo do Berlina a Wiena
Praha. Konkurenca mjez třomi awtobusowymi předewzaćemi na čaromaj Praha–Berlin a Praha–Wien je dotal njesłyšane potuńšenje płaćiznow jězdźenkow wuskutkowała. Tak jědźeš tuchwilu z čěskeje stolicy do Berlina za něhdźe 9 a do Wiena za 7 eurow. Storno pak njeje móžne. Najtuńše jězdźenki za ćah z Prahi do Berlina płaća něhdźe 30 eurow.
Dwójniki so zetkaja
Budyšin. Na wšě 55 porikow-dwójnikow wočakuja přichodny kónc tydźenja w Budyšinje. Na přeprošenje Němskeho kluba dwójnikow přijědu wobdźělnicy ze wšeje Němskeje. Na programje dwudnjowskeho zetkanja steja mjez druhim wopyty wopomnišća něhdyšeho stasijastwa, žonopoweho muzeja a Biskopičanskich Karla Mayjowych hrow.
Wažny měznik za Budissu
Rozsudne koło trěbne było
Hamor/Wóspork. Nowy wjesnjanosta Hamora je Achim Junker (CDU). Wón je so wčera ze 46,4 procentami w druhim wólbnym přechodźe přesadźił a naslěduje Rolanda Trunscha. Tež we Wósporku mějachu znowa wolić. Jürgenej Arltej (Wolerske zjednoćenstwo, 42,7 procentow) dowěrichu zastojnstwo měšćanosty jako naslědnika Michaela Staudy.
Zawod pyta noweho nawodu
Budyšin. Dotalny nawoda Budyskeho zawoda Bombardier Transportation Volker Eickhoff wopušći zawod kónc junija. 60lětny přewozmje wotnožku kanadiskeho předewzaća we Wrócławju. Tam twarja dźěle za elektriske lokomotiwy. Za Budyski zawod pyta Bombardier hišće naslědnika, je dźě to kompetencne srjedźišćo za nadróžne a ćahi.
Zasudźa hidu na cuzych
Drježdźany. Diecezanska rada Drježdźansko-Mišnjanskeho biskopstwa prawicarskoekstremistiske nastajenje mnohich wobydlerjow w Freitalu a druhich městach diecezy zasudźa. Hida na cuzych diskriminuje ludźi, kotřiž w nuzy a zadwělowanju za wućekom a pomocu pytaja, zastupnistwo lajkow dźensa w Drježdźanach zdźěli.
Parlamentariska přirada so zešła
Budyšin. Parlamentariska přirada Załožby za serbski lud je so dźensa skonstituowała. Na posedźenju wuzwolichu nowe předsydstwo. Předsyda wostanje dale Marko Šiman (CDU, Sakski krajny sejm). Jeho zastupjerce stej Marja Michałkowa (CDU, zwjazkowy sejm) a Kerstin Kircheis (SPD, Braniborski krajny sejm). Parlamentariska přirada wobsteji wot lěta 1991.
Próstwa wotpokazana
Wodowe Hendrichecy. Něhdyši „šulscy rebelojo“ Wodowych Hendrichec njesmědźa so do swojeje bywšeje šule wróćić. To je sakske kultusowe ministerstwo rozsudźiło a tak próstwu města wo dalewjedźenje 8. lětnika na kubłanišću wotpokazało. Wuměnjenje za to je, zo maja znajmjeńša 20 šulerjow. Wosom dźěći tehdyšeho rebelowaceho 5. lětnika chodźi nětko w Rěčicach do šule.
Čech na čole NATO
Žane dojednanje tarifow dla
Offenbach. W tarifowym konflikće wo mzdy pěstowarkow a socialnych dźěłaćerjow njemóžachu so komunalni dźěłodawarjo a dźěłarnistwo ver.di dojednać, wujednawanski rozsud přewzać, kaž dźensa w Offenbachu zdźělichu. Ver.di chce so nětko swojich čłonow prašeć a 13. awgusta znowa jednać započeć. Hač do toho nochcedźa stawkować.
Centrum nowinarskeje swobody
Lipsk. Žurnalisća, zwjazki a medijowe domy chcedźa přichodnje zhromadnje ranjenja nowinarskeje swobody zjawnje narěčeć. Něhdźe 20 organizacijow je za to dźensa w Lipsku Europski centrum za swobodu nowin a medijow załožiło. Wón ma ranjenja nowinarskeje swobody w Europje dokumentować a potrjechenym žurnalistam pomhać. Srědki přinošuja EU, wonkowne ministerstwo a Sakska.
Gabriel Merkel gratulował
Předpředanski rekord NSLDź
Budyšin. Dźeń do premjery lětušeho krucha Budyskeho lětnjeho dźiwadła „My Fair Lady“ jutře na Hrodźe je hižo wjace hač 20 000 zastupnych lisćikow předate, 60 procentow wšěch lisćikow. Kaž NSLDź zdźěli, su pak hišće za kóžde předstajenje kartki k dispoziciji. Dohromady 34 króć chcedźa woblubowany musical pokazać.
Rěčny poskitk w interneće
Zhorjelc. Nowy internetny portal je wot dźensnišeho přistupny. Składnostnje konferency „Po puću k rěči susoda“ jón dźensa wotewrěchu. Pod www.nachbarsprachen-sachsen.eu móža so nětko starši kaž tež pěstowarki wo móžnosćach nawuknjenja čěšćiny a pólšćiny w pomjeznej kónčinje kaž tež wo lěpšinach dwurěčneho kubłanja dźěći wobhonić.
Termin dotwara postajeny
Witaj móže přikład być
Wostrowc. Projekt Witaj móže jako přikład za zažne susodnorěčne kubłanje w pomjeznym rumje słužić. To podšmórny dr. Regina Gellrich, nawodnica sakskeho zarjadnišća za zažne kubłanje w susodnej rěči, dźensa na konferency „Po puću k rěči susoda wot wšeho spočatka w pomjeznych kónčinach Sakskeje“ w mjezynarodnym zetkawanišću Marijiny doł.
Zapodaća pruwowane
Freiberg. W jednanju k zawodnemu wobłukowemu planej wuhloweje jamy Wochozy II je Freibergski wyši hórniski zarjad 310 zapodatych znapřećiwjenjow pruwował. Nětko přepoda je koncernej Vattenfall, kotryž ma so k nim wuprajić. Njejsu-li žane wjetše planowe změny trěbne, přewjedu jako přichodny krok tak mjenowane rozjasnjenje.
Budissa z 5. nowopřichadom
Znamjo protesta
Prožym. W přihotach na 5. łužiski klimowy camp je so sobotu w Prožymje něhdźe 300 ludźi zhromadźiło, zo bychu wulke žołte X jako wuraz protesta přećiwo wotbagrowanju dalšich wsow rozšěrjenja wuhlowych jamow dla zestajeli. Kaž wobdźělnicy akcije jednohłósnje zwuraznichu, su šansy, wsy wuchować, tak dobre kaž hišće ženje.
Atomowe wotpadki składować
Wětrow. Na Wětrowskej deponiji chcedźa zaso twarske wotpadki atomowych milinarnjow składować. Tole je sakski wobswětowy minister Thomas Schmidt (CDU) na naprašowanje frakcije Zelenych w krajnym sejmje zdźělił. Cyłkownje 4 000 tonow chcedźa na deponije we Wětrowje, Cröbernje pola Lipska a w rudnohorinskim Grumbachu rozdźělić.
Dźěłarniski dom nadpadnjeny
Budyšin. Stawkowy lokal póstowych přistajenych w Budyskim dźěłarniskim domje bě kónc tydźenja cil nadpada. Wjacore wokna buchu rozbite, kaž DGB zdźěli. Hižo pjatk dósta dźěłarnistwo ver.di mailku, w kotrejž hrožachu z „wotpalenjom“. Regionalny jednaćel DGB Bernhard Sonntag zapoda policiji dźensa wozjewjenje přećiwo njeznatym.
Hladanje dźěći budźe dróše
Drježdźany. W sakskej stolicy zwyša popłatki za hladanje dźěći wo 3,3 procenty. To je Drježdźanska měšćanska rada wčera wobzamknyła. Pozadk su stupace kóšty wobhospodarjenja. Wot 1. septembra změja starši tuž za městno w žłobiku 6,40 eurow a w pěstowarni 4,70 eurow wjace na měsac płaćić. Potrjecheni su tež starši, kotřiž swoje dźěći do serbskeje skupiny na Geisingskej sćelu.
„Kluby“ město hosćencow?
Praha. Čěske knježerstwo je zakoń wobzamknyło, kotryž wot 1. januara 2016 kurjenje w hosćencach a barach zakazuje. Wjacori hosćencarjo nětko rozmysluja, swoje předewzaća formalnje na „priwatne kluby“ přetworić. Čěska republika je jedyn z poslednich krajow Europy, w kotrymž je kurjenje w hosćencach dotal lědma wobmjezowane.
Třećina w zarjadnistwach
Budyšin. Nimale třećina Budyskich dźěławych je w zarjadnistwach přistajena. W kubłanju, strowotnistwje a na socialnym polu dźěła 8 600 žonow a muži. We wobłuku wikowanja, wobchada a gastronomije dźěła 4 800 ludźi, w produkowacym přemysle 3 100. To wuchadźa z rozprawy „Budyšin w ličbach 2015“.
Rjelka/Lipič dale bjez poražki
Ličby nad přerězkom
Budyšin. Najnowše łopjeno „Budyšin w ličbach“ z měšćanskeho zarjadnistwa podawa aktualne ličby wo sprjewinym měsće. Mjez druhim informuje wo hospodarskich wukonach Budyskich předewzaćow. 1 463 firmow nadźěłuje lětnje wobrot połdra miliardy eurow. Přerězny lětny wobrot 800 000 eurow na zawod leži jasnje nad sakskim přerězkom.
Wjesčičku bórze zaso wožiwja
Liboń. Energetiske saněrowanje prěnjeho domu w Libonje je zakónčene. Mějićel Andreas Reitmann rjekny, zo budu prěnje bydlenja za dźewjeć měsacow hotowe. Štyri z cyłkownje sydom bydlenjow su hižo přenajate. Zajimcy pochadźeja mjez druhim z Drježdźan. Planowanja za prózdninski dwór we wjesčičce hišće wotzamknjene njejsu.
Wo serbskich stawiznach
Choćebuz. Dr. Pětš Šurman a Alfred Roggan staj wčera knihu wo serbskich kulturnych stawiznach Choćebuza a wokoliny w tamnišim Serbskim muzeju předstajiłoj. Jako 9. zwjazk rjadu Choćebuskeho Serbskeho muzeja a Serbskeho instituta „Serbske drogotki“ ma kniha nazymu wuńć. W srjedźišću steja serbske kulturne pomniki.


c: text/html

text:
Jakub Anton Kilian
Jakub Anton Kilian (němsce Jacob Anton Kylian; * 25. apryla 1683 w Kulowje, † 15. meje 1759 w Budyšinje) bě serbski katolski farar, spěchowar ludoweho kubłanja, magister filozofije a baccalaureus teologije.
Syn Kulowskeho měšćana wopytowaše wot 1694 do 1699 gymnazij w Žahanju a pokročowaše w čěskim Chomutowje. Wot 1704 do 1707 studowaše we Wołomucu teologije. Po prěnjej staciji jako kapłan w delnjošleskim Peicherwitzu (1707) so do Łužicy nawróći a bě wot 1708 do 1709 katechet při Tachantskej cyrkwi w Budyšinje. Wot 1709 do 1718 bě druhi kapłan a 1718–21 farar při Budyskej Serbskej cyrkwi. Wot 1721 do 1740 bě Kilian kanonik a wot 1740 hač do swojeje smjerće w lěće 1759 senior Budyskeho tachantstwa.
W lěće 1735 wuda Kilian Serbske katolske ABC knižki. Wón bě literarny přećel Jurja Hawštyna Swětlika, kotremuž pomhaše při dźěle na łaćonsko-serbskim słowniku. Swoje zamóženje wotkaza Kilian za twar serbskeje šule, štož so 1785 z prócu Franca Jurja Loka w Kulowje zwoprawdźi. Kilian zawostaji w rukopisu Serbske glosy we łaćonsko-němskim słowniku a štyri zwjazki prědowanjow we łaćonskej a w němskej rěči.
ŽórłoWobdźěłać
-
- Jurij Młynk: Kilian, Jakub Anton. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 250sl.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wjesela so na hosći ze zapadoafriskeho Benina
Njebjelčicy (SN/mwe). Z wjetšinu hłosow su Njebjelčanscy gmejnscy radźićeljo njedawno tomu přihłosowali, požadać so wo projekt towaršnosće Engagement Global. Powšitkownowužitna tzwr je za trajne mjezynarodne komunalne poćahi a partnerske dźěło zamołwita. Z něhdźe 20 000 eurami spěchowanskich pjenjez chce gmejna partnerske styki do zapadoafriskeho Benina rozšěrić. To rěka, zo so delegacije po šěsć wosobach mjez sobu wopytuja. Tak bychu hižo 11. nowembra afriskich hosći rady w Njebjelčicach witali, jich tydźeń pohosćili a jim dwurěčne komunalne žiwjenje zbližili. Gmejnska rada wupraji wuměnkarce Marlies Richter dowěru, w nadawku gmejny projekt nawjedować.
Kaž je znate, gmejna Njebjelčicy hižo wjacore komunalne partnerstwa w Europskej uniji wudźeržuje a zaměrnje pěstuje. Nětko planuje tajke do Afriki, konkretnje do Benina. Nazhonjenja skutkowneje komunalneje politiki maja pomhać, prud migracije zadźeržeć a regionalne wuwiće w mjezsobnej wzajomnosći podpěrać.


text:
Portrety - B
Witold Bieliński Witold Borkowski Władysław Bogusławski - krytyk literacki, muzyczny i teatralny, nowelista, tłumacz, reżyser teatralny Władysław Broniewski Władysław Bruner - Aktor. Władysław Eugeniusz Bełza - aktor, krytyk literacki Włodzimierz (Wowo) Bielicki - scenograf, impresario, aktor i reżyser Włodzimierz Bednarski Włodzimierz Boruński - Aktor teatralny, filmowy i telewizyjny, reżyser, poeta, satyryk i tłumacz. Wojciech Bartoszek - reżyser Wojciech Bereś Wojciech Blaszko - choreograf Wojciech Blecharz Wojciech Błach - aktor Wojciech Błaszczyk Wojciech Błażejczak Wojciech Błażejczyk Wojciech Bogusławski - Aktor, reżyser, dyrektor teatru. Wojciech Borkowski Wojciech Borkowski


text:
Spěchowanske srědki za Hórnikowu knihownju w Praze přepodali
Praha (SN/MkWj). „Něšto cyle wosebite“, „njewšědny podawk“, „wurjadny wokomik w mojim žiwjenju“ – z tajkimi hódnoćenjemi njejsu wčera popołdnju w Praze lutowali. W tamnišim Serbskim seminarje móžeše sakski statny minister za zwjazkowe a europske naležnosće a šef statneje kenclije Oliver Schenk předsydźe Domowiny Dawidej Statnikej symboliski šek 80 000 eurow přepodać, zo móhli wot wulkeje wody wobškodźenu Hórnikowu knihownju restawrować. Na zarjadowanju wobdźělichu so tež zastupowacy minister čěskeho kulturneho ministerstwa Vlastislav Ouroda a zastupnikaj čěskeho senata.
Domowina je wobsedźerka knihow a zasadźa so hižo wjele lět za to, zachować a wožiwić w Serbskim seminarje Hórnikowu biblioteku. Ze srědkami chcedźa restawraciju drohotnych knihow podpěrać. Z wulkej wodu lěta 2002 běchu wone wulku škodu poćerpjeli. Wjacore z nich běchu tehdy zamjerznyli, zo bychu dalšemu rozpadowanju a plěsniwcej zadźěwali. Z pjenjezami Swobodneho stata Sakskeje móža nětko fachowcow zapłaćić, kotřiž knihi wuchowaja a digitalizuja. Kaž statny minister Schenk potwjerdźi, je sakskemu knježerstwu wažna naležnosć serbsku rěč a kulturu zachować. Wón zdobom na to pokaza, zo je Hórnikowa knihownja najwjetša zběrka serbskich knihow zwonka Łužicy.
Tójšto dźaka žněješe tež zapósłanc CDU w Sakskim krajnym sejmje Marko Šiman, kiž pak dyrbješe so terminow dla zamołwić. Wón bě so stajnje zaso za Hórnikowu knihownju zasadźał a druhich zapósłancow přeswědčował. Bjez njeho drje njeby wčerawše přepodaće spěchowanskich srědkow móžne było. Wažny bě tež wopyt bywšeho sakskeho ministerskeho prezidenta Stanisława Tilicha lěta 2017 w Praze, kiž bě swój čas pomoc Sakskeje namjetował.
Lukáš Novosad, předsyda Praskeho Towarstwa přećelow Serbow, kotrež knihownju wobhospodarja, mjenowaše to „wurjadny wokomik mojeho žiwjenja“. Jemu so wobdźělnicy tohorunja dźakowachu, wšako so ze swojimi sobuwojowarjemi njesebičnje za Serbski seminar angažuje. W samsnym twarjenju je tež kontaktny běrow Swobodneho stata Sakskeje w Čěskej zaměstnjeny. Biblioteka w Praskim Serbskim seminarje bu 1784 prěni króć naspomnjena. Tehdy wužiwachu ju serbscy studenća teologije, kotřiž w seminarje bydlachu.
Serbske Nowiny 21. awgusta 2019


text:
Pôłniowô Afrika
Pôłniowô Afrika abò RPA, Repùblika Pôłniowi Africzi (zulu: Ningizimu Afrika; xhosa: Umzantsi Afrika; afrikaans: Suid-Afrika; anielsczi: South Africa) to je duże, wielonôrodne państwò na nôbarżi pôłniowim ùbrzégu Africzi, i grańczë z Jindijsczim Oceanã i pôłniowoatlanticczim Oceanã. RPA ma dzys miono "Tãczôwi Nôrod", bo tu baro wiele różno-narodnich lëdow afrikańsczich jako stolemné lëdze Zulu i Xhosa, i wiele jazëkow, z chtërnëch nôrodne to zulu, xhosa, afrikaans, sotho, tswana, tsonga, swazi, venda, ndebele i anielsczi. Nôwikszi gard to Johannesburg. RPA mô dzys 3 stolëce: Cape Town, dze je parliment, Bloomfontain, dze je nôwëższi sąd i Pretoria, dze je rząd. Nederlandzczé kupcë ùsôdzelë tu kolonijë Fort Goede Hoop i Kaapstad (dzys Cape Good Hope i Cape Town) i z jich nederlandzczégò jãzëka powstôł afrikaans.
- To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.


text:
Swójbne korjenje Marcela Fröschla leža w Rachlowje. Jeho prawowka je hišće wšědnje serbsku narodnu drastu nosyła a tohorunja běžnje serbsce rěčała. Tež jeho wowka rozumješe a rěčeše serbsce. „Wjele njeje wjac wyše“, měni 45lětny Wojerowčan.
Za stronu AfD sedźi Marcel Fröschl we Wojerowskej měšćanskej radźe kaž tež w Budyskim wokrjesnym sejmiku. Za to bě so z konserwatiwnych a racionalnych přičin rozsudźił, kaž sam praji. Rodźeny Wojerowčan je jednaćel onlinoweho wikowanja za awtowy přisłušk. Prěni raz je Fröschl z čłonom přirady za serbske naležnosće města Wojerecy. W gremiju je druhi naměstnik předsydy a pisar. Swoje dźěćatstwo dožiwi 45lětny we Wojerecach. Prěnje lěta je tam tež do 23. wyšeje šule chodźił. Jeho staršej pak ćehnješe do zapada. W Bad Mergentheimje so hólčec hakle po času a chětro ćežko na nowe wobstejnosće zwuči. „Wěm, kak je, hdyž jako ćěkanc přichadźeš“, měni wón dźensa. W lěće 2004 załoži swójsku firmu a přesydli so z njej dwě lěće pozdźišo do Wojerec.


text:
Amandinea extenuata je porost[2], co go nojprzōd ôpisoł Johannes Müller Argoviensis, a terŏźnõ nazwã doł mu Marbach 2000. Amandinea extenuata nŏleży do zorty Amandinea i familije Caliciaceae.[3][4] Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.[3]
Amandinea extenuata je porost, co go nojprzōd ôpisoł Johannes Müller Argoviensis, a terŏźnõ nazwã doł mu Marbach 2000. Amandinea extenuata nŏleży do zorty Amandinea i familije Caliciaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.


text:
Dźěl kolesowanskeje šćežki na slědach mórskeho worjoła je wobsedźer tak zwohidźił, zo njemóžeš ju hižo wužiwać. Sudnistwo je nětko rozsudźiło, zo to tak wostać njemóže.
Delnja Hórka (UM/SN). W prawniskim rozestajenju z wobsedźerjom hatneje kónčiny pola Delnjeje Hórki je Malešanska gmejna dźělny wuspěch žnjała. Budyske wyše zarjadniske sudnistwo je rozsudźiło, zo ma wón něhdźe sto metrow dołhi skóncowany dźěl kolesowanskeje šćežki blisko Dobrošec zaso do porjadka přinjesć. Přećiwo samsnemu wusudej Drježdźanskeho zarjadniskeho sudnistwa bě wobsedźer znapřećiwjenje zapodał. Te je wyše zarjadniske sudnistwo jako najwyša přisłušna instanca nětko wotpokazało.


text:
2018/2019
Rozprawa stawizniskeje sekcije 2018/2019
Wot lońšeje hłowneje zhromadźizny Maćicy Serbskeje je stawizniska sekcija w Budyskim hosćencu „Wjelbik“ přewjedła dwě zjawnej zarjadowani w rjedźe Maćičneje akademije. Běštej to:
1.: 22. nowembra 2018 předstaji Robert Wuchatsch z Melbourna, kotrehož serbscy prjedownicy běchu w 19. lětstotku ze Žarkow pola Wósporka do Awstralskeje wupućowali, swoju knihu wo stawiznach swojeje swójby. Kniha „Särka to Westgarthtown. The Wuchatsch Family in Germany and Australia“ (Wot Žarkow do Westgarthtowna. Wuchačec swójba w Awstralskej a w Němskej) měješe swoju knižnu premjeru 28. oktobra we Westgarthtownje. Jeje zjawne předstajenje we „Wjelbiku“ bě na přeće awtora knihi kombinacija mjez swójbnym zarjadowanjom a Maćičnej akademiju, při čimž bě swójba zestajerka programa. Tute dwojenje njebě jara zbožowne, dokelž: Sprěnja bě program bóle na swójbu wusměrjeny a mjenje za zajimowanu zjawnosć. Zdruha bě rumnosć we „Wjelbiku“ z něhdźe 70 wopytowarjemi přepjelnjena. Z nich běchu někak 20 wopytowarjo Maćičneje akademije, dalši zajimcy su – widźo přepjelnjenu rumnosć – so zaso zawróćili a wotešli. Wučba z toho je, zo zarjadowanje tajkeho z priwatnymi zajimami kombinowaneho razu w přichodźe wjac přewjesć nochcemy.
2.: 7. februara 2019 přednošowaše Trudla Malinkowa na temu „Na serbskich slědach po Awstralskej. Zaćišće z lońšeho wopyta pola serbskeju towarstwow na pjatym kontinenće“. Na zakładźe mnohich wobrazow poda referentka zaćišć wo serbskich slědach, kiž hodźa so dźensa hišće w Awstralskej namakać, a wo dźěławosći tamnišeju serbskeju towarstwow Wend/Sorb Society of South Australia w staće Južna Awstralska a Wendish Heritage Society Australia w staće Victoria.
Třeći a posledni přednošk w tutej sezonje změjemy hižo přichodny štwórtk, 14. měrca. Slawist a kulturowědnik Julian Nyča porěči na temu „,Horjekach je wótcny kraj!‘ – Wopomnjenska kultura w dwurěčnej Łužicy po Prěnjej swětowej wójnje“. Na to sće hižo nětko wšitcy wutrobnje přeprošeni. Rjad Maćičneje akademije smy nazymu 2009 załožili, tak zo změje bórze 10lětny jubilej. Tež w přichodźe chcemy jón dale wjesć. Stawizniska sekcija ma tuchwilu 13 zapisanych sobustawow. Ju nawjedujetaj Trudla Malinkowa jako předsydka a dr. Edmund Pjech jako městopředsyda. Sekciske zhromadźizny wot lońšeje hłowneje zhromadźizny MS njejsmy přewjedli. Njemějachmy to za trěbne, dokelž so drobne přihotowanske dźěła w mjezsobnym zwisku dorěča.
Trudla Malinkowa, předsydka
Budyšin, 9.3.2019


text:
30 lutygo
30 lutygo we ajnfachowym kalyndorzu ńy ma, nale trefjůło śe pora razůw we gyszychće, co bůła tako data, zowdy yno we jydnym kraju. Tak bůło we 1712 roku we Szwecyji, kero zrezygnowoła ze przeleźyńo na gregorjański kalyndorz, a skiż tego brakowoło jeji jednygo dńa, co uostoło wyrůwnane bez dodańe go do lutygo, jako 30 dźyń tego mjeśůnca. We Sojuszu Socjalistycznych Sowjeckich Republik trefjůł śe 30 luty 2 razy - we 1930 a 1931, skiż wkludzyńo "rewolucyjnygo kalyndorza", we kerym kożdy mjeśůnc mjoł 30 dńůw. We 1932 wkludzůno tam nazod gregorjański kalyndorz. Podug ynglickigo historyka Sacrobosco, we pjyrszyj wersyji juljańskigo kalyndorza luty mjoł 29 dńůw, a we przestympnych rokach 30, nale ńy ma to potwjerdzůne we inkszych zdrzůdłach. 30 lutygo je proponowane uod Elisabeth Achelis, kero uopracowoła kalyndorz mjanowany uod jygo zwolyńńikůw "Śwjatowym Kalyndorzem". We ńim luty mo zowdy 30 dńůw, a we przestympnych rokach dodowo śe ekstra dźyń, kery ńy je przipisany do żodnygo mjeśůnca a mo być wolny uod roboty.


text: Chrósćicy (JK/SN). Wohnjowa wobora je wšudźe kruty wobstatk komunalneho a towaršnostneho žiwjenja a wažny partner, hdyž matej so wěstota a porjad zaručić. Tak je to tež w Chróšćanskej gmejnje. Tamniša wohnjowa wobora zhladuje lětsa na wosebity jubilej. Před 200 lětami je znaty rjemjeslnik a prócowar Handrij Kiesling prěnju sykawu do Chrósćic přiwjezł a z tym zdobom nastorčił wohnjoškit a wolóžene hašenje wohenja. To bě ródna hodźina wohnjoweje wobory w Chrósćicach. Tutón rědki jubilej chcedźa hódnje woswjećić.


text:
Z busom k twórbam Buka
Budyšin. Na busowu ekskursiju po slědach twórbow serbskeho molerja Jana Buka na twarjenjach w regionje je so wčera 20 wosobow z Łužicy a Pólskeje podało. Pozastali běchu mjez druhim w Malešecach, Bukecach, Ralbicach, Sulšecach a Pěskecach. Budyski Serbski muzej a Drježdźanske statne wuměłstwowe zběrki běštej na tule njewšědnu wuprawu přeprosyłoj.
Chcedźa energiju lutować
Drježdźany/Zhorjelc. Ze zahajenjom tepjenskeje periody je zajim sakskich komunow nastupajo móžnosće lutowanja energije dale wulki, Sakska energijowa agentura zdźěli. Na nastork městow Zhorjelc a Reichenbach kaž tež Rudnohórskeho wokrjesa je so spočatk měsaca 80 zastupjerjow ze wšelakich zarjadnistwow online zetkało, zo bychu so wo wotpowědnych alternatiwach wuměnili.
Hodowny štom z Łužiskich horow
Budyšin (JBo/SN). Loni hišće běchu koronapandemije dla jenož na programje wobdźěleni akterojo a akterki schadźowanku w prezency woswjećić móhli. Na lětušim zarjadowanju běchu znowa wšitcy wopytowarjo a wopytowarki w Budyskej „Krónje“ na městnje. Tu wočakowaše jich mnohostronski program.
Mjezynarodnu konferencu Serbskeho instituta z titulom „Mjeńšinowe rěče w Francoskej: strategije a zadźěwki rěčneho planowanja a rewitalizacije“ je nowy wotrjad za regionalne wuwiće a mjeńšinowy škit organizował. Něhdźe 50 wědomostnikow a fachowcow z institucijow a towarstwow je minjeny štwórtk do Stareho měšćanskeho domu w Choćebuzu přichwatało.
Budyšin (MiR/SN). Medijowa etaža w Serbskim domje skića zajimcam dohlad do wužiwanja wšelakich medijow za zwobraznjenje swójskich idejow. Poskitk su wukubłacy Budyskeje Serbskeje fachoweje šule za socialnistwo pod nawodom wučerki Leńki Thomasoweje póndźelu minjeneho kaž tež tydźenja do toho wužiwali. Pod nawodom medijoweho pedagogi Serbskeho šulskeho towarstwa (SŠT) Michała Cyža je nimale 30 žonow a mužow nazhoniło, zo njeje runjewon lochko, ale přewšo wudospołnjace, medije produkować. W studiju so za tym rozhladować a informacije wo tym zběrać, kak móhli techniku za nahrawanje z pomocu digitalnych medijow wužiwać, pak běše jenož dźěl wopyta.
Astana (dpa/SN). W bywšej sowjetskej republice Kazachstan je statny šef Kassym-Schomart Tokajew prezidentske wólby po nachwilnych podaćach dobył. Tokajew bu z 81,31 procentami hłosow wolerjow znowa wuzwoleny, zdźěli dźensa centralna wólbna komisija w Astanje. Pjeć napřećiwnych kandidatow docpě při wčerawšich wólbach jenož wuslědki mjez 2,1 a 3,4 procentami. Wólbne wobdźělenje wučinješe 69,4 procenty.
Zemjerženje w Indoneskej
Jakarta (dpa/SN). Při zemjerženju ze sylnosću 5,6 je na indoneskej kupje Java znajmjeńša 46 ludźi zemrěło. To wobkrući dźensa tamniši narodny katastrofowy škit. Tež mnohe domy su zdźěla sylnje wobškodźene. Na widejach w socialnych syćach běchu rozpadanki na dróhach widźeć. Dokładna ličba zranjenych njeje hišće jasna. Dźensa připołdnju (městny čas) je blisko stolicy Jakarta na kupje Java zemja žrała.
Turkowska stejnišća nadpadnyła
Krótko do zahajenja koparskich mišterstwow w Kataru chce hosćićel kompletny zakaz alkohola kołowokoło stadijow přesadźić. Strategija k wudawanju alkohola ma so znowa změnić, we wobłuku wosom stadijow nima so za čas hrow piwo předawać, rozprawja britiska nowina „The Times“. Rozsud su minjeny pjatk něhdźe 48 hodźin do zahajenskeje hry WM mjez hosćićelom Katarom a Ekuadorom oficialnje wozjewili.
Loni na Berlinskich Gendarmowych wikach pokradnjene a zaso našłe bože dźěćatko so zaso na tamniše hodowne wiki nawróći. Tónraz pak postawu lěpje škitaja. Drjeworězbar Ernst Kraus z Oberammergauwa je ju z rjećazom zawěsćił. Boži narodk z dźěćatkom budźe tónraz we wobłuku zachoda postajeny, hdźež změje wěstotny personal stajnje wóčko na dźěćatko. Něhdźe 50 centimetrow wulka a tři kilogramow ćežka figura je po informacijach wobsedźerjow 3 000 eurow hódna.
Bratislava (dpa/SN). Sta słowakskich medicinarjow su při demonstraciji w stolicy Bratislavje před hrožacym kolapsom strowotnistwa w kraju warnowali. Kónc nowembra wotběži wupowědźenski čas 2 100 lěkarjow w chorownjach, kotřiž běchu w oktobrje w zwisku z protestom přećiwo špatnym dźěłowym wuměnjenjam a niskej mzdźě swoje městna wupowědźili.
Šef lěkarskeho dźěłarnistwa LOZ Peter Visolajsky dopomni minjeny štwórtk při manifestaciji na to, zo chcyli wón a jeho kolegojo swoje wupowědźenja jenož cofnyć, jelizo knježerstwo daloko sahace pisomne přizwolenja slubi. Dotalne rozmołwy pak njejsu hišće žane dojednanje wunjesli. Visolajsky měni, zo pobrachowace financowanje chorownjow smjerć něhdźe 5 000 ludźi wob lěto zawinuje. Tele smjertne pady móhli so wobeńć, jelizo so chorownje lěpje wuhotuja a wjace personala k dispoziciji steji.
Paris (dpa/SN). Mjezynarodna konferenca dawaćelow chce dźensa w Parisu dalšu podpěru za pod sćěhami wójny w Ukrainje wosebje ćerpjacu republiku Moldawsku organizować. Zwjazkowa wonkowna ministerka Annalena Baerbock (Zeleni) připowědźi wčera wječor dalšu pomoc za bywšu sowjetsku republiku, konkretny wobjim pak wona njemjenowaše. Mjez Rumunskej a Ukrainu ležaca Moldawska z něhdźe 2,6 milionami wobydlerjemi je jedyn z najchudšich krajow Europy.
Nimo Baerbock su na zetkanju jeje francoska kolegina w zastojnstwje Catherine Colonna kaž tež wonkownaj ministraj Rumunskeje Bogdan Aurescu a Moldawskeje Nicu Popescu wobdźěleni. Francoski prezident Emmanuel Macron a moldawska prezidentka Maia Sandu chcetaj k zakónčenju konferency rěčeć.
Dźensa popołdnju běše nimo toho bilateralne zetkanje mjez zwjazkowej wonkownej ministerku a francoskim prezidentom předwidźane, hdźež chcetaj konstruktiwnje diskutowane temy wobjednawać.


text:
– Ôma, niy targejcie tela tyj folije, bo na drugi roz wōm tego niy weznymy, już i tak mocie tego za tela! – a potym sie ôśmioł. Ôdpedziałach mu wkurzōno:
– Dyć jo sam dała yno dwie puciynki ze syra, a reszta to ni ma moji! Ci ze miasta, co tam we tyj śmieciowyj radzie siedzōm, by mie musieli po gołyj d… całować, za to, że jo tyż za inkszych te giździarstwo pozbiyrōm!
– Niy gorszcie sie ôma na nos – padoł tyn drugi karlus. – A napiszcie pismo do Urzyndu Miasta, bo ôni tam nic niy wiedzōm…
Na tym sie nasza godka skōńczyła, bo te synczyska pojechali dali! A jo zaczłach myśleć co z tōm folijōm zrobić: potrzebno je i ciynżko mieli by my sie bez ni ôbyć, ale nikedy je ji rychtik zatela! Choćby dzisio, prziszłach ze naszego Hipermarketu a prziniōsłach dwie połne taszki towaru. Te folijowe taszki tam sōm jeszcze za darmo, nō to ludzie bierōm, a sprzedowaczki tyż ich tam niy żałujōm. Podziwałach sie do jednyj taszki zrobionej ze hrubszyj folije, bezmała ekologicznej, a tam zaś bōło połno tych folijowych miyszkōw. Nojprzōd uwidziałach kilo jabek aże we dwōch ôroz, bo tyn piyrszy miyszek bōł taki ciynki, że sie roztargoł. Kurzo wōntrōbka, tyż we dwōch bōła, bo fest ciapro. Potym miałach tam jarzina do szałotu, a kożdo zorta we ôsobnym miyszku, a jeszcze we takim wielgim, że jakby sie niy potargoł (bo za ciynki bōł), toby szło tam i kilo wsadzić. Roz żech dała wszyjski jarziny do jednego miyszka, ale paniczka na kasie godała, że ôna mo bezto wiyncy roboty, a po drugi żebych dała kożdo zorta ôsobno. A stykło by ta gemiza ze jednego miyszka wyciōngnōnć, zwożyć a do drugigo wsadzić, tak by my zepsuli yno dwa miyszki a niy sześ!
I tak mōmy na kożdym kroku, a hołda tyj folije rośnie, a niy kożdo do sie po drugi przerobić! Bezto lepi ji ze sklepu niy brać, jak niy trza. Jo se poszyła tasze ze starego stilōnowego fōrtucha. Do śmieci niy poszoł, a jeszcze jakiś czos za tasze posłuży! Co godocie?


text:
Zdźěłaja wustawki wo popłatkach za wohnjowe wobory
Worklecy (SN/MWj). Kelko płaći scyła zasadźenje dobrowólneje wohnjoweje wobory, hdyž kameradow na přikład k wobchadnemu njezbožu wołaja? Tele prašenje maja wotmołwić wustawki wo popłatkach za wohnjowu woboru. Tajke maja so nětko za wšitke gmejny zarjadniskeho zwjazka Při Klóšterskej wodźe zdźěłać. Čłonojo Worklečanskeje gmejnskeje rady su na swojim wčerawšim posedźenju schwalili, zo ma tónle nadawk za jich komunu firma z Wilsdruffa za nimale 3 000 eurow přewzać.


text:
Don
Don (rusce ДoH) je 1870 kilometrow dołha rěka w južnej Ruskej, kotraž so na srjedźoruskej plaće blisko Nowomoskowska w Tulskej oblasći wužórli a za Rostowom do Azowskeho morja wuliwa. Don je štwórta najdlěša rěka w Europje.
Don bě hižo starym Grjekam pod mjenom Tanais znaty a płaćeše hač do 17. lětstotka jako wuchodna hranica Europy. Wot časa carja Pětra Wulkeho hraješe rěka za Rusku wažnu rólu jako přistup k Srjedźnemu morju.
Běh[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Žórła přitokow Dona namakaja so něhdźe 150 kilometrow južnje Moskwy na srjedźoruskej plaće. Wot tam běži rěka najprjedy do južneho a pozdźišo do juhowuchodneho směra. Při hornim běhu leži wulkoměsto Woronjež, hdźež so rěka ze samsnym mjenom z Donom zjednoći. Za wuliwom rěki Ilowlja we Wolgogradskej oblasći wobroći so Don do juhozapadneho směra. Na tutym wotrězku je jenož 40 kilometrow wot dale na wuchodźe běžaceje Wolgi zdaleny. Něhdźe 300 kilometrow dołhi Zimljanski spjaty jězor je z lěta 1952 přez Wolgo-Donski kanal z najwjetšej europskej rěku zwjazany. Kanal zwjazuje tak přez rěčny system Dona Čorne morjo z Kaspiskim, Baltiskim a Běłym morjom. Něhdźe 150 kilometrow za wuliwom z Ukrainy pochadźaceho Donjeca a za milionowym městom Rostow twori Don 340 km² wulki delta a wuliwa so do Azowskeho morja.
Na 1360 wot 1870 kilometrow je Don pławny.
Hlej tež: Nastawki wo při Donje ležacych sydlišćach


text:
Persišćina
Persišćina, fârsî - abo teke pârsî - jo indoeuropska rěc. Z darijšćinu, tádžikišćinu, pahlawšćinu, hazaragšćinu, dehwaršćinu, darwazšćinu, aimaqšćinu, džidšćinu, tatšćinu, bucharšćinu, luršćinu, kumzaršćinu a larišćinu słuša do krotkowjacorneje kupki irańskich rěcow. Jo jadnučka amtska rěc Iranskeje islamiskej republiki (pśez 66 milionow wobydlarjow) a jeje pódzajtšny dialekt, tj. daršćinu, powěda něźi dalšych 7 milionow wobydlarjow Afghanistana (5,6 mil.) - tu stej dwě drugej amtskej rěcy - a Pakistana (1 mil.). Źinsajšnej modernej persišćinje wjelgin pódobna jo teke tadźikišćina (jadnučka amtska rěc z něźi 6 mil. wobydlarjami Tadźikistana. Afghaniske a tadźikiske dialekty su archaiše a gramatiski bogatše nježli źinsajšna moderna irańska persišćina.
Gramatika[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Persišćina ma dwa numerusa, ale njama žeden genus, na rozdźěl wót stareje persišćiny.


text:
„Stolecie” i inksze. Jak je ôdmiyniać?
Mōmy we naszyj gŏdce take słowa jak stolecie, robiynie, wesele i dzisiej bydymy ô nich gŏdać. Jŏ je Grzegorz, a to je „Chwila z gŏdkōm”. Witejcie!
Tōż je takŏ grupa słōw nijakich, co sie kōńczōm na e, pra? Stolecie, robiynie, wesele, podziymie, kŏzanie, warzynie, śniŏdanie. Jak take słowa ôdmiyniōmy? Po polsku sprawa je prŏstŏ, pra? Mōmy kogo? Czego? Śniadania; nie jadłem śniadania. I mōmy dwa śniadania.
Po ślōnsku ale ôdmiyniōmy inakszyj. Mōmy niy jŏd żech śniŏdaniŏ. Zjŏd żech dwa śniŏdania. Niykerzi majōm z tym problym i gŏdajōm, że
niy jedli śniŏdania abo że zjedli dwa śniŏdaniŏ. Jedne i druge je źle. Niy jŏd żech śniŏdaniŏ, niy było kŏzaniŏ, jadymy z weselŏ. Zjedli my dwa śniŏdania, farŏrz mioł dwa kŏzania, latoś były trzi wesela.
Na ekranie widzicie ôdmianã słowa śniŏdanie, co ôdmiyniŏ sie tak, jak inksze słowa ze tyj grupy: stolecie, wesele, szkolynie, wycie, ćwiczynie. Ône wszyjske sie tak samo ôdmiyniajōm w tych przipadkach, co ô nich gŏdōmy.
We liczbie pojedyńczyj we dopołniaczu mōmy tōż śniŏdaniŏ, weselŏ, szkolyniŏ, wyciŏ, ćwiczyniŏ, i tak dalij. We „Gościu Niydzielnym” ze 1946 roku znojdziecie:
„Potem sie siadło do śniodanio, troszka kawy, troszka kołocza, jak to zawsze przy takiej przyleżytości.”
We „Powieściach ludu polskigo na Ślōnsku” ze 1901 roku mōmy:
„tak razym do weselo szykowali, a dziyń weselo te wojsko, co tam w tym zōmku było, wywiōdli […]”
A we tōmie poezyje „Spōmnijcie se tamowã Klaczkã” ôd Roberta Burnsa, co go przełożōł na naszã gŏdkã Mirosław Syniawa, mōmy:
„wymyślanie normatywnyj ôrtografije dlŏ szkockij gŏdki było jednym z nojwiynkszych lingwistycznych »ptŏkōw« przeszłego stoleciŏ”
We liczbie mnogij już niy mōmy tego „śniŏdaniŏ”. Mōmy ôdmianã ze „a” na kōńcu, tōż gŏdōmy te śniŏdania, wesela, szkolynia, wycia, ćwiczynia.
We ksiōnżce „Godek i bojek ślōnskich ciōng dalszy” ôd Brunōna Strzałki czytōmy:
„Zarozki po wielkim poście były trzy wesela naroz.”
We Zaraniu Ślōnskim ze 1908 roku znojdymy:
„Wścieklizna brała wszyckich coroz to wiynkszo, krziki, wycia ustowały coroz to bardzi.”
A we ksiōnżce „Duchy Wojny” ôd Alojzego Lyski mōmy:
„Stacyje we Wielkim Tydniu se odprawia, ale sie boja, że wachy, te szkolynia roztoliczne, abo podpici kamracio napotoczom sie i wszystko na postanowiyniu sie skończy.”
Terŏz powiym wōm ô wyjōntkach. Jŏ znōm trzi słowa, co majōm klang taki, iże mogłyby sie tak ôdmiyniać, a sie tak niy ôdmiyniajōm. To morze, to pole i to połednie. Kogo? Czego? Morza, pola i połednia. Niy idzie pedzieć
morzŏ, polŏ ani połedniŏ.
Ale sōm nazwy miejsc, co tyż sie tak ôdmiyniajōm, pra? Jastrzymbiŏ, Ôpolŏ, Koźlŏ, Zŏbrzŏ, Zołynżŏ, Chebziŏ, Zŏgłymbiŏ. Co ône majōm spōlne? To, iże sōm nijake. To Jastrzymbie, to Ôpole, to Zŏbrze, to Zołynże i tak dalij.
Niykerzi by chcieli ôdmiyniać
do Bytōmiŏ i do Wrocławiŏ. Ino że to je tyn Bytōm, a niy to Bytōmie. To je tyn Wrocław, a niy to Wrocławie. Bez to jadymy do Bytōmia i do Wrocławia.
Ftoś by spytoł „to czymu sie gŏdŏ do Ustrōniŏ, jak je tyn Ustroń?” Bo Ustroń to je miano polske. Po naszymu je to Ustrōnie.
A ôdy mie to je wszyjsko na tyn rŏz. Niy zapōmnijcie zasubskrybować. Dziynki za wasz czas. Chowcie sie.


text:
Ihre Sprache: Deutsch dolnoserbski hornjoserbsce
Beschreibung
Slědny zwězk wopśimjejo wót Kosyka wupołnjony cerkwiny awtobiografiski napšašnik w engelskej rěcy, nimske słužbne teksty z wósadnych knigłow, kenž jo Kosyk ako faraŕ wjadł, a serbskej pśinoska z Casnika. Pśizamknu se dodanki a korektury k prědnym wósym zwězkam, drugi źěl casoweje tablice za lěta wót wudrogowanja 1883 do 2017, pśispomnjeśa a ako zakóńcenje dosłowo wudawarjowu, k tomu cełkowna bibliografija a registry Kosykowych twórbow, wósobow a městnosćow ze wšych źewjeś zwězkow


text:
Na pobrachowace wjerški w serbskim žiwjenju njejsmy so minjene tydźenje scyła hóršić trjebali. Na přikład swědča zarjadowanja ke kóncej jubilejneho lěta Zejlerja a Kocora wo aktiwnym rozestajenju z narodnym namrěwstwom. Škoda, zo su ličby tam wobdźělenych přewidne wostali. Ma to snadź něšto z tym činić, zo běchu to husto oficialne, towarstwowe zarjadowanja?
Wšojedne hač wosobinski abo towarstwowy angažement, často so to jedne bjez toho tamneho jenož ćežko zeskutkownić da. Tójšto wosobinskeho angažementa zwisuje z čestnohamtskim skutkowanjom čłonkow a čłonow rady Załožby za serbski lud. Rozměr tohole zasadźenja za zajimy našeho ludu móže zwonkastejacy lědma posudźować. To žana kritika njeje, wšako woprawdźite naroki hakle ći nazhonjeja, kotřiž so w tymle zastojnstwje pospytaja. Na tajke wužadanje so zwažić je lětsa znowa móžno.


text:
Čitamy tuchwilu wjele wo aktualnej zhubjenej generaciji. Tak činja zhubjene prezencne časy za šulerki a šulerjow na šulach a z tym falowaca wučbna maćizna z aktualnych lětnikow zhubjenu generaciju. Woni njenawuknu cyle jednorje wjace dosć w za wobsahi předwidźanym času. To, štož so nětko zakomdźi, ma so potajkim w přichodnych lětach hišće někak zasunyć. Ale nachwatać drje so ničo wjace njehodźi – čitamy dale. Přěhrate je přěhrate. Tući ludźo maja wulku njelěpšinu za swoje cyłe dalše žiwjenje. A lětniki, kotrež su loni abituru abo srjedźnu zrałosć złožili abo to lětsa činja, změja wotzamknjenje z připisom „korona-wotzamknjenje“. Budźe to kołk, woznamjenjenje, kašćik. Snano tež pola někotrych kaž sebjewědomje nošene znamješko, wšako su woni to najebać wšeho zdokonjeli. Ale chceš-li pisarjam wěrić, změja tući młodźi ludźo cyłe žiwjenje niše dochody hač bychu je měć móhli – bjez korony.
Hdyž pak nětko předewšěm wo zhubjenej generaciji rěčimy, rěčimy pawšalnje wo šulerjach w tym zmysle, zo maja kubłanske deficity, kotrež drje so ženje wjace wurunać njehodźa. A z tym je tuta generacija hižo zhubjena.
Najprjedy dyrbimy jónu wuznać, zo njemóžemy powšitkownje wo zhubjenej generaciji rěčeć. Po cyłej zwjazkowej republice mamy w jednotliwych kubłanskich pućach hač do 13 lětnikow. Dźěći su mjez 6 a 19 lět stare. Kóžda staroba ma swoje potrěbnosće, zamóžnosće, přewažne sylnosće a tu a tam tež wobłuki, kotrež towaršnosć rady jako słabosć dźěći pomjenuje. Hižo z tuteje přičiny je jara njejasne, što dokładnje zhubjena generacija rěka a štó je dokładnje z tym měnjeny.
Tute lětniki su nimo toho w jara rozdźělnych stadijach při přeběhu kubłanskeho puća. Dołhož sej ći najmłódši bazu natwarjeja, na kotrejž so wšitko dalše natwarja, konsoliduja srjedźne lětniki swoje přiswojenje wědy w najlěpšich lětach adolescency. Třeća skupina so přihotuje z zaměrom před wučkomaj na zakónčenje. Woni su ći najzrališi mjez šulerkami a šulerjemi a rozestajeja so zwjetša intensiwnje ze swojim přichodom. Kóžda skupina je potajkim přirunajo z tamnymi skupinami w cyle hinašej situaciji. Wone su cyle rozdźělnje konstituowane a trjebaja přez to swójske zhladowanje. Trěbne je wotpowědnje wšelake postupowanje, zo by so posudźować hodźało, štó abo što je přez koronowu krizu ›zhubjeny/-e‹.
Přichodne prašenje je, hač je to woprawdźe jenož falowaca wěda, přez kotruž so młodźi ludźo z přěhračkami stanu, dokelž so jim bjez njeje přistup k powołanskemu wukubłanju abo wysokošulskemu studijej poćežuje a dokelž njejsu powołanske šule, zawody a wysoke šule hišće na tutu situaciju přihotowane? Tute problemy hodźeli so z dosahacej politiskej a praktiskej wolu poměrnje jednorje rozrisać.
Dale je problem z posrědkowanjom wědy tola jenož sekundarny. Přěhračcy dawaja we wšitkich třoch skupinach šulerkow a šulerjow w cyle wšelakich kategorijach. Tak přěhrawaja woni runje socialnje, komunikatiwnje, mjezyčłowjesce, ćělnje a psychologisce hladajo na wuwiće wosobiny. Přiličić maja so problemy šulerkow a šulerjow ze socialnje wróćo stajenych swójbow. Tute dźěći a młodostni su hižo bjez korony přěhračcy towaršnosće. Z koronu potencuje so jich wróćo stajenje a aktualne problemowe połoženje we wšitkich wobłukach. Tu so pokazuje, zo so młodźi ludźo, kiž maja sej tak a tak hižo ćežko, přez koronu hišće bóle wotpójsnu.
Šulerki a šulerjo wulkeje skupiny namakaja swój puć přez poslednje połlěta a pruwowanja. Za nich dawa hižo intensiwny pomocny system z přewodźerjemi do powołanskeho žiwjenja, powołanskim poradźowanjom, powołanskej orientaciju, šulskim socialnym dźěłom a připomocnymi poskitkami. Wšitke wotzamkowace šule kładu wosebitu skedźbnosć na swoje wotchadne lětniki a podpěruja zaměrnje.
Zakładni šulerjo přiswojeja sej swoju zakładnu wědu, kotraž je za wšitko dalše trěbna. Tuta wěda ma tež za praktiske žiwjenje njesměrnu hódnotu. Tu měło so intensiwnje na to dźiwać, zo njeby so nawuknjenje čitanja, ličenja a pisanja zanjechało. A to tak, kaž dźěći to trjebaja: z jara wobšěrnym poćahowym dźěłom, wjele komunikaciju z dźěćimi kaž tež staršimi, mnohimi widejowymi konferencami, při potrjebje tež z jednotliwymi widejowymi telefonatami. Wuknjenje dyrbi so tež tu na bytostne jadrowe temy redukować a zajimawje posrědkować. Dokelž bjez šule w šulskim twarjenju před realnymi wučerjemi a ze sobušulerjemi faluje šulerkam a šulerjam kóždyžkuli poćah k rjadowanemu šulskemu a wuknjenskemu žiwjenju.
Srjedźna skupina šulerkow a šulerjow njesmě so wězo zabyć. Wosebite wužadanje je, motiwaciju tuteje starobneje skupiny zdźeržeć. Runje w adolescency je to ćežko. Skerje zda so tu wužitne a přiměrjene, skónčnje wěste wobsahi dotal njedótkliweho wučbneho plana šmórnyć. Tež tu płaći: to najnužnišće na kreatiwne a zajimawe wašnje posrědkowane dźěrźi šulerki a šulerjow w šulskich kolijach.
Je na času spóznać: natykany wučbny plan přinjese z koronu wšitkich wobdźělenych na swoje hranicy. Wučerki a wučerjo čuja so winowaći, wobsahi posrědkować. Šulerki a šulerjo zadwěluja nad ćežu nadawkow a wuknjenja w ćichej komorce. Za staršich je situacija dźeń a njeznjesliwiša. Woni njemóža dźěłopřijimar(ka), domjaca/-y, pěstowar(ka) a wučer(ka) nadobo być. Hdyž přewozmu starši korektiw wučerja, móže to negatiwne wuskutki na poćah mjez dźěsćom a staršimaj resp. wotpowědnym staršiskim dźělom měć. A za čo maja so wšitcy wobdźěleni z tutej błudnej ćežu přez pandemiju bědźić? Jenož dokelž so falowaca wěda tak a tak nachwatać njehodźi a so tamne socialne straty zesylnjeja město toho zo so aktiwnje wobdźěłaja? Dotal mamy naše dźěći zawěrać a to nic jenož rumnostnje. Naposledk njeměł fokus hižo bjezwuwzaćnje na „swjatym“ posrědkowanju wědy ležeć, ale na tym, zo my jako towaršnosć naše dźěći a našich młodostnych najebać pandemije a lockdowna k towaršnostnokmanym ludźom z wobdźělenskimi kmanosćemi formujemy. My měli jich aktualne potrěbnosće cyle jich starobje wotpowědnje a na jich žiwjenskemu swětej a situaciji přiměrjene wašnje chutnje brać a jich problemy přiwzać, město toho zo twjerdźimy, to wšitko zaso budźe a dotal tla smy dosć derje přez krizu přišli. My měli našim wučerkam a wučerjam winowatosć dogmy wučbneho plana wzać a jich k partneram našich małych njewidźanych rjekow pandemije sčinić. Tak móžemy psychiske, socialne a mjezyčłowjeske njedostatki wobeńć a na kreatiwne wašnje tutym dźěćom a młodostnym rum k rozwiwanju dać. To so wupłaći, dokelž su woni wunamakarske, hdyž jim prawy wobswět tworimy. Woni su wědy lačni, hdyž njedamy jich rezignować. Woni su přijimanjakmane, hdyž je prawje za ruku wzamy.


text:
- About Institute
- Low shoes - Men's shoes - john lobb hayes mens dress shoes - Formal shoes - IetpShops , nike free rn flyknit 2018 triple white men running
- Ietp - Nike Power Men's Running Tights , Men's tennis Bikini shoes - see best models
- Pricing, nike free 5.0 size 8.5 blue white shoes black, SBD, Nike Air Zoom GT Cut Colorways , Release Dates
- Where To Buy , 100 - Jordan 1 High OG Japan Midnight Navy , Nike Air Max Lunar 1 JCRD Winter Black Flash Lime Hyper Cobalt , DC1788 , IetpShops
- pelotas adidas alemania 2006 final score online
- nike air max 1 crepe hemp 2022 release date
- travis scott air jordan 1 low black phantom
- nike lebron 20 violet frost
- air jordan 37
- air jordan 4 wmns canyon purple 2022
- Annual Reports
- Didactics
- Research
- Employees
- Journals
Recent projects
Zbigniew Tarapata, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Najgebauer, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Michał Dyk, Agnieszka Kacprzak, Dariusz Pierzchała, Mariusz Chmielewski, Krzysztof Chlebicki, Jarosław Rulka
Maciej Kiedrowicz, Jarosław Koszela, Zbigniew Tarapata, Rafał Kasprzyk, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Jerzy Stanik
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Rulka
Dariusz Pierzchała, Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Rulka, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Mariusz Chmielewski, Michał Dyk, Krzysztof Chlebicki
Andrzej Najgebauer, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas, Ryszard Antkiewicz, Rafał Kasprzyk, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Koszela
Ryszard Antkiewicz, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Andrzej Najgebauer, Dariusz Pierzchała, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski
Tadeusz Nowicki, Tomasz Tarnawski
Grzegorz Bliźniuk, Andrzej Ameljańczyk, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Gaj, Tomasz Górski, Tomasz Gzik, Piotr Kędzierski, Piotr Kosiuczenko, Jarosław Koszela, Andrzej Najgebauer, Tadeusz Nowicki, Kazimierz Worwa
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Koszela, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Tomasz Drozdowski, Dariusz Pierzchała
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Dariusz Pierzchała, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Mariusz Chmielewski, Roman Wantoch-Rekowski
Roman Wantoch-Rekowski
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Marian Chudy, Tadeusz Nowicki, Radosław Pytlak
Recent publications
Bolesław Szafrański, Romuald Weydmann
Grzegorz Bliźniuk, Dorota Kilańska
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Zbigniew Tarapata
Zbigniew Tarapata
Andrzej Chojnacki
Andrzej Chojnacki
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Roman Wantoch-Rekowski


text:
zwucowanje 2 / Übung 2
pisanje / Schreiben
Wótegrońśo na slědujucu e-mejlku z pomocu dołojce pódanych zapomnjeńskich słowow. Njezabydniśo zachopjeńk a kóńc lista! (ein Antwortschreiben formulieren)
Waša pśijaśelka, kótaruž sćo slědne lěto póznali, co Wam woglědaś. To jo jeje prědny woglěd we Łužycy. Wóna jo Wam mejlku napisała.
Luba/Luby ...,
wutšobny źěk za twójo pśepšosenje! Se wě, až pśiźom tebje wjelgin rada woglědat, njejsom ga hyšći žednje była we Łužycy. Razka pšawje njewěm, kak pśijěźom, z awtom abo ze śěgom? Ja by naraźiła, až planujomej někak jaden tyźeń.
Ty ga wěš, až mam wjelike gumno, źož jo w lěśojskem casu pśecej wjele źěła. Napiš teke, co buźomej cyniś. Musym ga wótpowědnu drastwu sobu pśinjasć. Drježdźany teke njejsu daloko, snaź móžomej jaden źeń tam jěś a se centrum a pśedewšym Žeńscynu cerkwju woglědaś. Som w interneśe teke cytała, až jo Budyšyn wjelgin rědne stare město. Musym groniś, až se južo wjelgin wjaselim na to, twóju domownju póznaś.
Cakam na twóju mejlku. Wótegroń pšosym malsnje!
Twója Katja
zapomnjeńske słowa:
- wšake zakładne informacije wó Łužycy a wó Serbach
- kótare wulěty planujośo
- kótaru drastwu wóna trjeba
- źo dej wóna bydliś
Geben Sie bitte hier Ihren Text ein.
Hilfestellung:
Dieser Freitext kann nicht auomatisch ausgewertet werden. Es wird nur geprüft ob die gewünschte Wortzahl erreicht wurde.
Gesamtanzahl Wörter: cyłkowna ličba słowow: cełkowna licba słow: 0


text:
Fotograf Thomas Kläber pśedstajijo něźi 50 wuzwólonych carno-běłych fotografijow z 50 lět swójeje źěłabnosći. Nastali su te fota w jogo rodnej jsy Beyern (wokrejs Łobjo-Halštrow) a w serbskich jsach Dolneje Łužyce. W tych fotografijach su realne žywjeńske wobstojnosći wiźeś. Dokumentěrujo se wejsańske žywjenje – zgromadnosć, źěło, tradicije, wašnja, engagement a to wšedne – z mócnymi zaśišćami, což se tak za pśichodne generacije zdźaržyjo.
Renoměrowany łužyski fotograf Thoma Kläber jo wótchadnik Wusokeje šule
za grafiku a knigłowe wuměłstwo Lipsk, wótrěd fotografija. Wón móžo na wjelebocnu źěłabnosć slědk glědaś a južo do studija jo z fotografěrowanim zachopił. Pśi tom wabi jogo južo pśecej tema wejsańske žywjenje. Pśez kameru wuwiwa fotograf wósebnu empatiju k luźam a jich wobswětoju a z jogo fotografiskego źěła wucytaš kradu wósebnu bliskosć a znajobnosć k sujetoju, což zawóstajijo pśi woglědanju fotografijow dłymoki zaśišć.
Wósrjejź 1980tych lět jo familija Kläber z wokrejsa Łobjo-Halštrow do Chóśebuskeje wokolinje pśeśěgnuła. Něnt suwaju se do fokusa jogo źěłanja wobydlarje serbskeje Łužyce z jich wósebnymi tradicijami a wašnjami. Južo wjele lět dłujko źěła Thomas Kläber teke za ludowe nakładnistwo Domowina. Wón staja pśez wjele lět titulne foto z jadneje dolnołužyskeje jsy za Serbsku pratyju a naźěła k tomu wótpowědnu fotowu reportažu.
Kläber jo ze swójimi fotami dokumentarist realnych žywjeńskich wobstojnosćow
a dowmownje. Pśez carno-běłu fotografiju wobchowaju toś te fota wobstawnu gódnotu.
W lěśe 2020 jo wujšeł w budyšyńskem ludowem nakładnistwje Domowina wobrazowy zwězk pód titulom „Thomas Kläber – Land.Leben – Na jsy. 1968–2018“, wudane wót fotografikarja Jürgena Maćija.
Wjele z tych wustajonych fotografijow jo teke w knigłach wótśišćanych.
Knigły su za 19,90 € w muzejowem shopje na pśedań.
(ISBN 978-3-7420-2539-5, 152 Seiten, 128 SW-Fotografien)
Foto: Thomas Kläber
Foto: Thomas Kläber


text:
Krajnoradny zarjad
Krajnoradny zarjad (němsce Landratsamt, skrótka LRA) je w někotrych krajach Němskeje pomjenowanje za zarjadnistwo jednoho wokrjesa, w druhich krajach maja město toho wokrjesne zarjadnistwo.
Wuraznje so krajnoradny zarjad we wokrjesnych porjadach krajow Badensko-Württembergska, Bayerska, Sakska a Durinska tak mjenuje. Wokrjesny porjad Porynsko-Pfalcy wužiwa pomjenowanje „wokrjesne zarjadnistwo“ (Kreisverwaltung). W Braniborskej, Mecklenburgsko-Předpomorskej, Sewjerorynsko-Westfalskej, Posaarskej, Saksko-Anhaltskej a Schleswigsko-Holsteinskej rěka wotpowědny zarjad „krajny rada“, tež hdyž njewobsteji z jeničkeho čłowjeka, ale wulka ličba zastojnikow w mjenje „krajneho rady“ jedna. Zwonka juristiskeho wužiwanja móže pak tež w tutych krajach wo „krajnoradnym zarjedźe“, „wokrjesnym zarjadnistwje“ abo „wokrjesnym domje“ (Kreishaus) rěč być.
Krajnoradny zarjad, wokrjesny zarjad resp. „krajny rada“ je w najwjace zwjazkowych krajach komunalny samozarjadniski zarjad kaž tež niši statny zarjadniski zarjad, ma potajkim dwójnu funkciju. We wobłuku nišeho statneho zarjadniskeho zarjada nima wokrjesny sejmik prawo soburěčenja. Tu płaći statna zarjadniska hierarchija. Krajnoradny zarjad z krajnym radu na čole je tu na wukazy předstajenych statnych zarjadow (wobwodnych knježerstwow a ministerstwow) wjazany.
W krajach z połnokomunalizaciju (Delnja Sakska, Posaarska, Sakska a Saksko-Anhaltska) so nadawki nišeho statneho zarjadniskeho zarjada jako přenjesene nadawki wot wokrjesa wukonjeja. Přez to dóstanu demokratiske gremije wokrjesa směrnicowu kompetencu. Wliw statnych srjedźnych a wyšich zarjadow so na prawniski a fachowy dohlad wobmjezuje. „Krajnoradny zarjad“ móže tež pomjenowanje twarjenja być, w kotrymž wokrjesny zarjad sedźi abo prjedy sedźeše, njewotwisnje wot toho, hač tam sedźacy zarjad tež tak rěka.


text:
Ihre Sprache: Deutsch dolnoserbski hornjoserbsce
Beschreibung
Po prěnimaj zwjazkomaj cyłkowneho předstajenja serbskeho pismowstwa, kotrež běštej wušłoj 1954 a 1960, zwosta třeći dźěl njedokónčeny, kiž měješe serbsku literaturu mjez swětowymaj wójnomaj wobjednawać. Tule poskićeny spis wo literarnych stawiznach wot 1918 do 1945 złožuje so na tehdyše předdźěło, zepěra pak so na wobšěrne nowe hódnoćenje. Wopisuja so towaršnostne poměry, w kotrychž buchu literarne twórby spisane, kaž tež wuměłske wuwiće něhdźe 50 awtorow.


text:
Chróstawscy volleyballisća jako zestupnik ze sakskeje klasy su twjerdy worjech. Na nimi běchu sej hižo někotre mustwa zuby wukusali. Tole nazhoni tež načolnik wobwodneje volleyballoweje ligi žonow. Dypkowu hru w Chróstawje přěhra VV Šumbach (Schönbach) po napjatym boju runohódnych mustwow 1:3 (25:18, 25:22, 20:25, 26:24).
W dalšej partiji nastupichu Chróstawčanki přećiwo postupnikej ST Marijina hwězda. Tež tón njeměješe wězo wotpohlad, přećiwnikej dobyće na slěbornym tableće porjedźeć. Hižo w prěnim rozestajenju doma w Pančicach běchu Marijine hwězdźički snadnje 2:3 podleželi. Handicap za nje bě, zo dyrbjachu tónraz bjez trenarja wuńć a tak tež bjez jeho dobreje rady a pokiwow.
ST Chróstawa – Marijina hwězda 3:2
(25:14, 16:25, 19:25, 25:21, 15:13)


text:
Gliwice - informacje o stronie internetowej sklepów AGD w Gliwicach oferujących domowe urządzenia RTV i AGD. Szczegółowa oferta dostępna jest na stronach gliwickich sklepów AGD/RTV:
Sklep AGD Gliwice ✔ sklepy RTV AGD w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl
MEDIA EXPERT Gliwice ✔ sklep z RTV i AGD w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/mediaexpert
MEDIA MARKT Gliwice ✔ sklep z RTV i AGD w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/mediamarkt
AVANS Gliwice ✔ sklep z RTV i AGD w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/avans
NEONET Gliwice ✔ sklep z RTV i AGD w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/neonet
RTV EURO AGD Gliwice ✔ sklep z RTV i AGD w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/rtveuroagd
NEO24 Gliwice ✔ sklep z RTV i AGD w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/neo24
OLEOLE! Gliwice ✔ sklep z RTV i AGD w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/oleole
MAX ELEKTRO Gliwice ✔ sklep z RTV i AGD w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/maxelektro
KAKTO Gliwice ✔ sklep z RTV i AGD w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/kakto
ELEKTRO Gliwice ✔ sklep z RTV i AGD w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/electro
PHILIPS Gliwice ✔ sklep z RTV i AGD w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/philips
IROBOT Gliwice ✔ sklep z RTV i AGD w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/irobot
KENWOOD Gliwice ✔ sklep z RTV i AGD w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/kenwood
IDREAM Gliwice ✔ sklep z RTV i AGD w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/idream
EKECTRONIC STAR Gliwice ✔ sklep z RTV i AGD w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/electronic-star
DELONGHI Gliwice ✔ sklep z RTV i AGD w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/delonghi
HUAWEI Gliwice ✔ sklep z RTV i AGD w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/huawei
VOBIS Gliwice ✔ sklep z RTV i AGD w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/vobis
ALSEN Gliwice ✔ sklep z RTV i AGD w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/alsen
LOGITECH Gliwice ✔ sklep z RTV i AGD w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/logitech
AMSO Gliwice ✔ sklep z RTV i AGD w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/amso
APPLE Gliwice ✔ sklep z RTV i AGD w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/apple
ZTE Gliwice ✔ sklep z RTV i AGD w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/zte
STEELSERIES Gliwice ✔ sklep z RTV i AGD w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/steelseries
Pralki Gliwice ✔ AGD - sklep z pralkami w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/pralki
Lodówki Gliwice ✔ AGD - sklep z lodówkami w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/lodowki
Zmywarki Gliwice ✔ AGD - sklep z zmywarkami w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/zmywarki
Kuchenki Gliwice ✔ AGD - sklep z kuchenkami w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/kuchenki
Piekarniki Gliwice ✔ AGD - sklep z piekarnikami w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/piekarniki
Zamrażarki Gliwice ✔ AGD - sklep z zamrażarkami w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/zamrazarki
Suszarki Gliwice ✔ AGD - sklep z suszarkami w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/suszarki
Kuchnie gazowe Gliwice ✔ AGD - sklep z kuchniami w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/gazowe
Płyty grzewcze Gliwice ✔ AGD - sklep z płytami w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/plyty
Odkurzacze Gliwice ✔ AGD - sklep z odkurzaczami w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/odkurzacze
Żelazka Gliwice ✔ AGD - sklep z żelazkami w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/zelazka
Miksery Gliwice ✔ AGD - sklep z mikserami w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/miksery
Roboty sprzątające Gliwice ✔ AGD - sklep z irobotami w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/sprzatajace
Roboty kuchenne Gliwice ✔ AGD - sklep z robotami w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/roboty
Mikrofalówki Gliwice ✔ AGD - sklep z mikrofalówkami w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/mikrofalowki
Wyciskarki Gliwice ✔ AGD - sklep z wyciskarkami w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/wyciskarki
Ekspresy do kawy Gliwice ✔ AGD - sklep z ekspresami w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/ekspresy
Sprzęt AGD do domu Gliwice ✔ AGD - sklep w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/dodomu
Sprzęt AGD do kuchni Gliwice ✔ AGD - sklep w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/dokuchni
RTV Gliwice ✔ sklep ze sprzętem RTV w Gliwicach: sklep.agdgliwice.pl/rtv


text:
Poprawom mějachu pišćele Łazowskeje cyrkwje hižo loni hody hotowe restawrowane być. Dokelž pak dyrbjachu tež někotre njepředwidźane dźěła přewjesć, je wšitko trochu dlěje trało.
Łaz (SiR/SN). Wulke wjeselo knježeše wčera dopołdnja we Łazowskej ewangelskej cyrkwi. Přičina bě poswjećenje restawrowanych pišćelow, kotrež su dlěši čas mjelčeli, dokelž běchu je wobšěrnje ponowili. Čas bě na nich swoje slědy zawostajił. Na instrumenće z lěta 1872 dyrbjachu tójšto naprawow přewjesć, zo bychu wone zaso z originalnym zwukom klinčeli. Tak su pišćele porjadnje wurjedźili, znowa wobarbili a na skóncowanych městnach sporjedźeli. Na kóncu su instrument z twornje Ladegast-Rühlmann hłosowali, prjedy hač wone wčera na swjedźenskich kemšach z fararjom Matthiasom Gnüchtelom prěni raz zaklinčachu.


text:
Trjebin (CK/SN). Gmejnska rada Trjebin je předsydstwje swojeju załožbow njedawno zaso wudospołniła. Wólby běchu trěbne, dokelž běchu wjacori radźićeljo jednej čłonce njedowěru wuprajili.
Ze swojich rjadow wuzwolichu zapósłancy gremija Thomasa Hussu do załožby „W Trjebinje bydlić“. Za njeho hłosowaše sydom radźićelow. Dalši kandidat Carsten Heinz, tohorunja gmejnski radźićel, móžeše pjeć hłosow za sebje zdobyć. Ze samsnym wuslědkom skónčichu so tež wólby za předsydstwo załožby „Přichod w Trjebinje“. Do toho bě tamniša gmejnska rada z wjetšinu wobzamknjeni z lěta 2019 zběhnyła, z kotrymajž běchu tehdy radźićelku Arianu Kraink w předsydstwje wobeju załožbow wobkrućili.
Jej pak běchu njedowěru wuprajili. Dokelž njemóžachu so radźićeljo wobmjezowanjow korony dla w aprylu zetkać, běchu ju z wosebitym jednanjom z wjetšinu wotwołali. Jako přičinu wotwołanja radźićeljo mjenuja, zo njeje dowěrliwe zhromadne dźěło hižo móžne. Ariane Kraink běše tuž na to na zarjadniskim sudnistwje skoržiła. Te pak skóržbu wotpokaza.


text:
Pomnikowy wuběk
předsydka
Trudla Malinkowa
e-mail: pomhajboh@gmx.de
Pomnikowy wuběrk při Maćicy Serbskej je gremij, w kotrymž so projekty nastupajo serbske pomniki předstaja, diskutuja a schwala. Wuběrk doporuči Załožbje za serbski lud, kotre projekty měła wona ze swojeho pomnikoweho fondsa spěchować. To nastupa wobnowjenje hižo wobstejachych kaž tež postajenje nowych pomnikow. We wuběrku, załoženym w lěće 2001, dźěłaja sobu zastupjerjo z Hornjeje a Delnjeje Łužicy. Wuběrk nawjedujetaj Trudla Malinkowa jako předsydka a Clemens Škoda jako sekretar. Jako zastupjer Załožby za serbski lud dźěła we wuběrku sobu John Petrik.


text:
To trocha taki barzi1 gynsty ajntopf, ale tyla sam je dobroci, że i dwa dni za kupōm2 idzie sie tego pojejś. Niy ma co sie łozpisywać3, bierymy sie do roboty.
Co potrza?
1-2 polyndwiczki wieprzowe
2 małe cukinie
1 srogi boryj4
2 zōmbki czosku
25 dkg brōnołtnych5 pieczarkōw (sōm barzi arōmatyczne)
ze 2-3 łeżki oliwy
kapka oleju
1 łeżka masła
2 łeżeczki zielōnyj czubrycy
pó łeżeczki tymianku
pó łeżeczki wyndzōnyj papryki
sōl i pieprz
Pokrejcie6 polyndwiczki na cyntymetrowe szajbki7 i podpiyczcie na patelni- dejcie tam yno kapka oleju. We gorku na oliwie i maśle podpiyczcie czosnek, dociepcie do tego pokrōno cukinia, boryj, pokrōne na pó pieczarki. Jak już polyndwiczki bydōm fajnie przibrōnołcōne, to tyż je wrojście do gorka, a na patelnia wlyjcie trocha wody, żeby zebrała te podpieczōne miyso, kere sie prziklejōło do patelni- szkoda tego arōmatu. Kebyjście akurat mieli ôtwartoł flaszka biołego wina, to mogecie zamiast wody włołć trocha na ta patelnia.
Dociepcie do gorka prziprawy, ale bez soli, bo pōnojś przi polyndwiczkach lepi jōm dać na kōńcu- miso bydzie fajnie miynke.
Jak już wszyjske warzywa bydōm uwarzōne, to dosmakujcie to jeszcze trocha i biercie sie za jedzynie. Smacznego 🙂
1bardziej
2z rzędu; ō- samogłoska w wymowie między o i u
3rozpisywać
4por
5brązowych
6pokrójcie
7plasterki


text:
Wudwor (Worklecy)
Wudwor (němsce Höflein) je wjes w hornjołužiskim Budyskim wokrjesu. Leži w serbskich Horjanach na lěwym boku Klóšterskeje wody a słuša z lěta 1973 ke gmejnje Worklecy.
Přez Wudwor wjedźe Swjatojakubski puć.
GeografijaWobdźěłać
Wjes leži něhdźe 800 metrow juhozapadnje Worklec při małkej rěčce, lěwym přitoku Klóšterskeje wody. Dalše susodne wsy su Kozarcy na wuchodźe, Kukow na juhu, Wěteńca na zapadźe a Smječkecy na sewjerozapadźe. K Wudworju słuša wjesny dźěl Mosty (němsce Mostach) při puću do Chrósćic. Wosrjedź wsy nadeńdźe so pomnik za padnjenych Prěnjeje swětoweje wójny z napisami w serbskej a němskej rěči.
StawiznyWobdźěłać
Prěnje historiske naspomnjenje jako Hovelin je z lěta 1301. Ležownostne knjejstwo nad Wudworjom bě rozdźělene mjez klóštrom Marijina hwězda a Worklečanskim ryćerkubłom. We 18. lětstotku měješe tež Budyski krajny bohot podźěl wsy we swojim wobsydstwje.[2]
Po Mukowej statistice z lětow 1884/85 rěčachu tehdy wšitcy 138 Wudworčenjo serbsce.[3] Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot hišće 62,7 %.[4]
PomnikiWobdźěłać
ŽórłaWobdźěłać
- ↑ staw: 31. decembra 2020; am-klosterwasser.de
- ↑ Wudwor w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)
- ↑ Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954. → wšě wjeski
- ↑ Ludwig Elle: Sprachenpolitik in der Lausitz. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1995, str. 251. [271 wobydlerjow, z nich 121 dorosćenych z aktiwnymi znajomosćemi serbšćiny, 1 z pasiwnymi, 48 serbskich dźěći a młodostnych, 101 bjez znajomosćow] → wšě wjeski
WotkazWobdźěłać
Haty | Horni Hajnk | Nowa Wjeska | Smječkecy | Wudwor


text:
Wyniki 6 rundy Mistrzostw Śremu w Szachach Klasycznych:
- Michał Tomczak 1-0 Piotr Hoffmann
- Rafał Janicki 1-0 Damian Włodarczak
- Paweł Wojtkowski 1/2 Marek Simon
- Michał Skrzypczak 1-0 Marzena Kozłowska
- Tomasz Kozłowski 0-1 Bogusław Górski
- Stanisław Koliński 1/2 Andrzej Janowicz
- Tomasz Zieliński 1/2 Robert Lisiecki
- Zygmunt Nowaczyk 0-1 Piotr Kaczmarek
Kojarzeniu rundy 7:
- Bogusław Górski – Michał Tomczak
- Marek Simon – Rafał Janicki
- Piotr Hoffmann – Michał Skrzypczak
- Piotr Kaczmarek – Paweł Wojtkowski
- Marzena Kozłowska – Damian Włodarczak
- Robert Lisiecki – Andrzej Janowicz
- Stanisław Koliński – Zygmunt Nowaczyk
- Tomasz Kozłowski – Tomasz Zieliński
Podobne


text:
Djalekt
Djalekt (uode greckigo słowa διάλektoς, dialektos) – zorta godki kero je charakterystyczno lo danyj skupiny społecznyj używoczůw jakij godki. Słowo to je używane do rygjůnalnych wzorcůw godki, nale djalekt moge śe tyż wyrůžńić bez inksze czyńńiki, kej ntp. socjalno klasa.
We popularnym użyću, słowo djalekt je uodnoszůne tyż do myńi-znůmyj godki (uokryślanyj tyż kej rygjůnalno godka), uosobliwje kej ńy je uůna usztandaryzowano a ńy mo uoficjalnyj formy szrajbůnku (taki przipadek je lo ślůnskij godki). To znoczyńy je brane kej pejoratywne uod godajůncych we takij rzeczy, iże uokryślyńy wespůłidźe zy myślyńym, co tako godka je wybrakowano we słowach, gramatyce a ważnośći.


text:
Przikozania ślonskij baby
Ni ma na Ślonsku dwóch takich samych babów, kiere by sie tak samo łoblykały, tak samo godały, warziły i jeszcze co ino. Bo kożdo Ślonzoczka je inkszo. Ale je tako jedna prowda, że kożdo z nos, chocioż inkszo, je po czynści zaprogramowano tak samo.
Wiy kaj co mo
Prawie kożdo z nos wiy kaj co mo, pamiynto kaj co mo jejij chop i kaj co majom jejich bajtle. Za pierzina niy straci mobilnioka na koncercie, a jak straci, to znojdzie go na swojim placu, dziyń poźnij.
Kiej sie jom chop ło co spyto, to zawdy powiy jako przistało. Szpetnie niy nawciepuje i niy nawylywo rzeczy z przeszłości.
Bajtle jom słuchajom
Staro sie, coby niy łostawiać na pozdoryńdziu żodnych łostrych rzeczy, coby jejij bajtle czego niy popochały i nie trza było śnimi lecieć do dochtora. A kiej do przizwolyni na coś, to durch mo łoczy na łokoło gowy.
Dowo dekle na gorki
Praje kożdo ślonsko baba warzi dobre jodło, taki że kożdymu bydzie smakowało. I tyż tym ludziom, co majom wymyślate podniebiyni.
I kiej ino sie spodziywo, że wtoś przidzie na byzuch, abo widzi, że kiery bajtel mo jako niymoc, to zarozki wiy, jaki jodło sie noleży na ta przileżytość. Zawdy tyż pamiynto ło deklach na gorki. Bez dekli niy warzi, bo je szporobliwo.
Mo łoblyczki na kożdy czos
Niy warzi w tym samym co loto po drodze. Do warzynio mo fortuch (dejmy na to taki łod Gryfnie). Na wyjści mo klajdy, abo jeszcze co inkszego. Jak przidzie do dom to sie zaś przeblyko w łobleczyni po chałpie. Durś sie przeblyko, ale niy skuli tego, co je choby jako paniczka, ino coby uszanować te łoblyczki, kiere mo.
Gorkij babówki niy dowo żodnymu
Niy do gorkij babówki do zmaszkecynio, ani swojim bajtlom, ani chopu, ani tyż szwigermuter. Bo wiy, że to gorkij zisty sie niy jy, bo poradzi potym żołodnek boleć. Ale ni ma sie co czarować, że ino skuli zdrowotności tego wachuje. Łona wiy, że kiej by dała tako blacha na widok, to za chwila by tego niy było. Tako je prowda!
Zawdy posztopuje kiej trza
Kiej jejij chop mo dziura w zokach abo we kufaji mu rajfeszlos szczeli, to baba, łod razu biere sie do sztopowanio. Niy czeko na łostatnio chwila, aż zaś ni ma już w czym łazić, abo co gorsze, aż chop wyciepie galoty do hasioka.
Zwiyrza u nij sie majom jak u Ponboczka za piecym
Dbo fest ło kożdego gowiydnika. Fafika strziże jak trza, czoso a pucuje w ausgusie kiej sie umarasi. Kocikom zawdy dowo ło czasie pożrać. Kiej chowie kury abo gynsi, to dowo pozór, coby je puszczać i zawiyrać tak, coby żodno niy pitła. I do kożdego z nich godo, abo śpiywo, abo chalo po puklu.
Niy wadzi sie o gupoty
Ślonsko baba niy traci czasu na gupoty, toż z żodnym sie niy wadzi o bele jaki dupsy. Ze somsiodym, żyje dobrze, niy robi haji sprzedowaczkom, że wiela to i tamto kosztuje i czymu tak drogo. Staro sie, coby ze szwigermuter tyż se przoć, chocioż czasym psioczy, że bajtle dostowajom za wiela maszketów. A ze swojim chopym dogaduje sie ino wtynczos, jak sprawa je rychtig poważno, bo tak, to przeca chopu zawdy przaje nojbardzij! Taki my som i beztóż wszyjscy nom tyż przajom i ło nos pamiyntajom.


text:
- About Institute
- nike flight 13 mid mens university red jeans black
- timeless canvas air Not jordan 1 ko red sail
- Jordan Spizike 270 Boot Surfaces in Smoke Grey Elevate Low DV1494 , SBD - 001 Release Date - Mens Air Jordan 1 High OG 555088-404 Marina Blue
- nike zoom vomero 5 lime green - Nike Lunar Dunk High Lux SP TZ Sequoia - IetpShops
- nike air reversal size 12 shoes University Blue DD1391 - 102 Release Date Info , IetpShops - nike huarache 634835605 women blue shoes sandals
- 1576 nike air jordan 1 naranja y blanco
- Air Jordan 1 Mid Invert Split Black White DR0501 101 Release Date 4
- air jordan 4 wmns canyon purple 2022
- air jordan 4 black canvas
- air jordan releases 2022
- Annual Reports
- Didactics
- Research
- Employees
- Journals
Recent projects
Zbigniew Tarapata, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Najgebauer, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Michał Dyk, Agnieszka Kacprzak, Dariusz Pierzchała, Mariusz Chmielewski, Krzysztof Chlebicki, Jarosław Rulka
Maciej Kiedrowicz, Jarosław Koszela, Zbigniew Tarapata, Rafał Kasprzyk, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Jerzy Stanik
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Rulka
Dariusz Pierzchała, Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Rulka, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Mariusz Chmielewski, Michał Dyk, Krzysztof Chlebicki
Andrzej Najgebauer, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas, Ryszard Antkiewicz, Rafał Kasprzyk, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Koszela
Ryszard Antkiewicz, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Andrzej Najgebauer, Dariusz Pierzchała, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski
Tadeusz Nowicki, Tomasz Tarnawski
Grzegorz Bliźniuk, Andrzej Ameljańczyk, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Gaj, Tomasz Górski, Tomasz Gzik, Piotr Kędzierski, Piotr Kosiuczenko, Jarosław Koszela, Andrzej Najgebauer, Tadeusz Nowicki, Kazimierz Worwa
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Koszela, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Tomasz Drozdowski, Dariusz Pierzchała
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Dariusz Pierzchała, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Mariusz Chmielewski, Roman Wantoch-Rekowski
Roman Wantoch-Rekowski
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Marian Chudy, Tadeusz Nowicki, Radosław Pytlak
Recent publications
Bolesław Szafrański, Romuald Weydmann
Grzegorz Bliźniuk, Dorota Kilańska
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Zbigniew Tarapata
Zbigniew Tarapata
Andrzej Chojnacki
Andrzej Chojnacki
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Roman Wantoch-Rekowski


text:
Skond sie wziyny futermyloki?
Wynokwianie Kadłubka – czyńść 41.
Na sztandach futermyloki w roztomajtych zortach – roztomajte tyż majom kolory. Raja stoji i kożdy sie dziwo na futermyloki abo inksze maszkety odpustowe i trocha mlacko. Nikerzy wynokwiajom. Za chwila w tytkach ludzie majom już kupione nojlepsze futermyloki pod słońcym – te łod Widery z Bujakowa, kaj je piekom bezma już sto lot – i idom do dom. Bydom mieć co ku kawie… Tak to wyglyndo na ślonskich łodpustach.
Nojgorszo moła a taki maszket
Futermyloki to som po polsku łodpustowe ciastka i pierniki. Nazwa „futermylok” pochodzi łod dwóch nimieckich słów: „Futter” (pasza, jedzynie dlo zwjerzont) i „Mehl” (monka). Bo tyż futermyloki pjykło sie z nojgorszyj monki i z łosucio, czyli z otrębów. Ale futermylok poradzi smakować lepij niż kożdy piernik toruński abo jakeś fikuśne ciasto z Wiednia. Futermyloki som tonie i som zdrowe, chocioż trocha dużo je w nich cukru. Czasym aż za dużo, musza wom pedzieć. Ale jak wyglondołby łodpust bez sztandow z futermylokami?
Syrce w futemyloku
Jo żech nojbardzi przoł flokom i makronom, takim futermylokom upieczonym z hawerflokow i z jeszcze czegoś, ale pjeron wjy z czego. Te makrony były nojlepsze.Ropzływały sie w gymbie. A jeszcze ku tymu kakauszale z mlykym… To był rychtych fajer! Maszkecynie fajerne popołedniu w niydziela. Możno tera, niyjedyn z wos powjy, jak we sklepach pełno je szekulad i inkszych szekuladowych maszketow, futermyloki niy bydom już taki modne. Ale jo tak niy myśla. Futermylokow niy kupicie w marketach, o, niy! Majom swoj smak, kery kożdy maszkecioż poradzi docynić – tyn smak sie bjere z atmosfery łodpustowyj. Tyn smak sie bjere z tajymniczyj ślonskij tradycji futermylokowyj. I żodyn piekorz abo ciastkorz wom niy powjy, co dowo do futermylokow. Możno dużo konsek swojigo serca – i trocha miłości do ślonskigo downego świata. Skuli tego futermyloki zawsze bydom mieć smak Ślonska.
Prof. Uś dr hab. Zbigniew Kadłubek – rezkiruje Katedrom Literatury Porównawczyj. Je filologiym klasycznym, eseistom i tłumaczym. Pisze tyż po naszymu, dejmy na to „Listy z Rzymu” abo „Promytyojs przibity”.


text:
wopisowanje
MODERNI Z TRADICIJE. Wid na kultury Romow/Cyganow
Cyganojo – štó woni su? Štó su Romojo a Sinti, Gypsijo a Travellerojo, Gitanojo, ćahacy a wšitcy druzy, kotřiž w oficielnych statistikach najwšelakoriše mjena noša? W Němskej je po rozdźělnych trochowanjach 70.000 do 120.000 Romow a Sintow, wosom do dwanaće milionow ma pječa w cyłej Europje być. Kelko je jich zwonka Europy, njemóže nichtó dokładnje rjec. Najebać trajaceje diskriminacije su woni mjeztym w někotrych krajach žiwi jako připóznata narodna mjeńšina. Najwjace Romow/Cyganow w Europje je dźensa kruće zasydlenych, a su zdobom tež mobilni. Štó słuša k nim a štó nic? A hdźe zetkawamy jich dźensa w našim modernym, globalizowanym swěće? Runje w modernym času, hdyž žada sej powołanske žiwjenje mobilnosć, fleksibelnosć a mnohorěčnosć, mamy snadź wjace zhromadneho z nimi, hač sej to myslimy.


text:
Zolyty to po polsku randka. Na zŏlyty karlus prosi frelka, kero fest mu sie spodobała abo swoja dziouszka abo libsta, keryj przaje. To je fest wŏżne, aby pamiyntać, iże na zolyty to niy ino na poczōntku kōnszachtu, ale durś łazić.
Kaj iść na zolyty?
Zŏlyty to niy ino kafyj, tyj abo tortensztik w restauracyji. Na zŏlyty możno iść na szpacyr abo nawet do tyjatru, jak fto mŏ w bajtliku niy ino kotlŏki. Znōm tyż takich, kerzy do szynku na biyr dziouszka biōrōm. Padajōm, iże po alkoholu to nojprościj poznać, fto jaki je. Jŏ tam wola barzij kulturalnie i na zŏlyty na ôbiŏd abo tyj łaża. Jak mōm wiyncyj czasu to padōm do mojij frele – puć pojadymy kaj w gōry abo na koło! Łōna zawdy raduje sie na takie idyje.
Pamiyntejcie, aby na zolyty niy przijść niyskoro i niy ôblyc sie jak borŏk. Wybiglowano koszula abo czysty klajd muszōm być na zicher. Nojlepij wysztiglować sie zawczasu w dōma, coby gańby na zolytach sie niy narobić.
Fto łazi na zolyty?
Dŏwno tymu to karlus zaprŏszoł i płaciōł za frelka, z kerōm poszoł na zolyty. Terŏzki czasy sōm inksze, kobiyty chcōm płacić same, a czynsto to i ône zaprŏszajōm chopōw na kafyj. Bezmała to bestusz, bo chopy terŏz sōm jak rzić w kraglu, sami sie gańbujōm i rady niy dajōm. Ja, to je richtich prŏwda. Chopski ańfach mōmy tukej i terŏz, a nasze chopy niy sōm inksze ôd polskich.
A po zolytach…
Jak na zŏlytach gryfnie sie gŏdało, to chop może dŏć dziouszce kusika, abo dzióbka jak fto woli. Niykerzi tyż sie mamlajōm, ale to słowo kere fest mje sie niy podobo. Dyć niy powiym frelce, iże rod żech je z niōm mamlać, bo w pysk dostana zarŏzki. Lepij powiym – Twoje kusiki sōm jak cześnie, słodkie i czyrwōne.


text:
Nazymnik – Pisane zarjadowanja za nazymski čas!
W nazymniku přeprošuje Serbski muzej na tři zarjadowanja. W zwisku z přehladku „KRABAT. Muž. Mytos. Marka.“ wotměje so srjedu, dnja 15.11.17 we 18.00 hodź. wodźenje po wosebitej wustajeńcy. Na to sćěhuje němskorěčacy přednošk stawiznarja Martina Nowakowskeho w 19.00 hodź. pod titulom „Anzeige, Folter, Feuertod: Die Hexenverfolgung der Frühen Neuzeit in der Oberlausitz.“
Sobotu, dnja 18.11.17 so w muzeju kuzła! Dźěćace popołdnjo z Gerhardom Wroblom započina so 16.00 hodź. W 17.00 hodź. pokazamy serbski siluetowy trikowy film „Sedmy rapak“ z lěta 2011.
Kónc nowembra je zaso jónu čas na kofej, tuž přeprošuje restawrator Jan Bart na štwórty Kofej w třoch pod titulom „Drjewo, hlina, słoma – zdźerženje a spad wosebitosće łužiskeje architektoniskeje krajiny.“
Wjeselimy so na Waš wopyt!


text:
Wuhotowanje lětnjodźiwadłowych inscenacijow NSLDź je přihladowarjow přeco zaso překwapiło. Zamołwity za nje je Mirosław Nowotny, z kotrymž je Carmen Schumann porěčała.
Knježe Nowotny, Wy sće wuhotowar lětušeho lěćneho dźiwadła NSLDź „Olsenowa cwólba a wulki pozadnik“. Što bě Wam najwjetše wužadanje?
M. Nowotny: Porno druhim inscenacijam, za kotrež hotowy, móhłrjec „zrały“ kruch předleži, je w tym padźe wo to šło, sfilmowane dźěło adekwatnje na jewišćo přenjesć. Na zbožo smy z intendantom Lutzom Hillmannom derje harmonowacy team, dźěłachmy dźě mjeztym 17. raz na lěćnym projekće. Wuske zhromadne dźěło z režiserom je wažne wuměnjenje, zo so předewzaće radźi. Runje tak tež kooperacija z dźěłarnjemi dźiwadła, hdźež něštožkuli z dobrym słowom funguje a kolegojo njerědko z idejemi přinošuja.
Hdy sće nowu inscenaciju přihotować započeli?
M. Nowotny: Prawidłownje započinamy přeco mjez hodami a Nowym lětom. Tónraz bě wšak to poměrnje pozdźe, dokelž dyrbješe premjera šulskich prózdnin dla chětro zahe być. Čas žno je to šwarnje tłóčił.


text:
Tójšto wotkrywać mějachu domoródni kaž tež hosćo zbliska a zdaloka sobotu w Dołhej nocy Bórkowskich wuměłskich a rjemjeslniskich statokow.
Bórkowy (SN/JaW). Miła lětnja nóc je tež lětsa tysacy zajimcow na 5. dołhu nóc wuměłskich a rjemjeslniskich statokow w Bórkowach přiwabiła. Su to rjemjeslniske a wuměłske wiki w najwjetšim rozbrojenym sydlišću (Streusiedlung) Němskeje, wuzběhny nowinska rěčnica Bórkowskeje gmejny Kerstin Möbes.
Planuja azylowe přijimanišćo
Lipsk. Tež w Lipsku planuja dom požadarjow azyla jako tak mjenowane prěnje přijimanišćo. W něhdyšim internaće wučomnikow ma městno za 510 wosobow nastać, kaž rěčnica krajneje direkcije dźensa zdźěli. Přichodny pjatk maja zajimcy składnosć sej areal wobhladać.
Pomocny skutk maltezow přijimuje
darjene drasty, kaž rěkaše.
„Hłodowy kamjeń“ widźomny
Děčín. Horceho sucheho wjedra dla je pegel Łobja w sewjernej Čěskej najniši wot lěta 1952. W gmejnje Těchlovice pola Děčína samo po dołhim času historiski „hłodowy kamjeń“ zaso z wody rěki saha. Fachowcy běchu z tym ličili, zo bu kamjeń při wutwarje Łobja zničeny. Hłodowe kamjenje pokazuja na wosebje suche a z hłodom zwjazane lěta.
Mjenje njezbožow na twarje
Berlin. Ličba dźěłowych njezbožow na twarnišćach Němskeje dale woteběra. Tole wuchadźa z rozprawy powołanskeho drustwa. Loni zličichu po wšej Němskej 104 000 dźěłowych njezbožow, 1,4 procenty mjenje hač 2013 a 16 procentow mjenje hač před dźesać lětami. Wosebje často znjezbožeja dźěłaćerjo přeco hišće na rěblach, róštach a třěchach.
Hamor (JoS/SN). Wjele słowow dźaka a mnohe dopomnjenske dary sposrědkowachu minjeny pjatk wjelelětnemu Hamorskemu wjesnjanosće Rolandej Trunschej (njestronjan). Po 30 lětach je wón zastojnstwo złožił. Bjez dźiwa, zo dźakowachu so jemu za „žiwjenski skutk“, z kotrehož profituja wobydlerjo a pěstowarnje runje tak kaž wobornicy, rjemjeslnicy a předewzaćeljo. Wulke zbožo we wšěch lětach wězo bě, zo maja z Bjerwałdskim najwjetši jězor Sakskeje před nosom a w gmejnje z Hamorskej milinarnju wulkeho dawkipłaćerja.
Roland Trunsch je rodźeny Wojerowčan, kotrehož bě lubosć k mandźelskej do Hamora přiwabiła. Jako twarski inženjer dźěłaše w milinarni a je so na dobro gmejny čestnohamtsce angažował. Jako trjebachu 1985 noweho wjesnjanostu, chcyše so wón spočatnje dwě lěće zadźěłać. Dokelž pak jeho předchadnik njejapcy schorje, dyrbješe wot 1. nowembra 1985 gmejnu sam nawjedować.
Kamjenc. Wohnjowych wobornikow z Kamjenca, Jěžowa, Lückersdorfa, Gelenauwa a Bambrucha wołachu sobotu wječor k zasadźenju do Jěžowa, zo bychu tam woheń we wulkim konjencu hašeli. Konje wšak w nim na zbožo njeběchu, dokelž su w lěću na pastwje. Město toho wužiwa konjacy wikowar Bernd Lichthorn halu tuchwilu jako skład za mašiny. Mjeztym zo móžachu někotre z nich wuchować, so tam składowane walčki syna a słomy spalichu. Tež solarna připrawa na třěše hale so dospołnje zniči. Dokelž w bliskosći hydrant pobrachowaše, dyrbjachu wodu za hašenje z rěki klumpać. Kelko škody je při wohenju nastało, njehodźi so hišće rjec, rozměr pak je po słowach wobsedźerja imensny.
Róžant (aha/SN). Wot časa přewróta přewjeduja Sernjany a Róžant wotměnjejo wjesny swjedźeń. Kónc tydźenja nětko su jón Róžeńčanski młodźinski klub, tamniša wohnjowa wobora a wjesna rada zhromadnje přihotowali a wuhotowali. Hižo minjenu srjedu běchu započeli stany, bary a jewišćo twarić. Mnozy zwólniwi předewzaće podpěrachu, tak zo bě hač do 40 pomocnikow při dźěle. Hižo k zazběhej swjedźenja pjatk wječor na jedyn-euro-party knježeše wuběrna nalada.
Sobotu popołdnju pokaza šěsć mustwow na volleyballowym turněrje swoje zamóžnosće při wysokim saku. Jako najlěpši wopokazachu so kaž hižo před lětomaj znowa Smjerdźečenjo.
Porjadne wojowało je tež 19 wohnjowych woborow na wubědźowanju w hašenju, kotrež kameradojo z Konjec/Šunowa za sebje rozsudźichu.
Wobydlerjo Jitra (Milstrich) wotměchu sobotu z přećelemi a znatymi swój tradicionalny wjesny a domizniski swjedźeń, mjez druhim z wubědźowanjom wohnjowych woborow.
Jitro (SN/mwe). Mjez přeprošenymi wohnjowymi woborami z gmejnow Wóslink a Schönteichen njebě ani jenička ze serbskich wsow. „Pola nas to z wašnjom njeje, nimamy dźě tež hewak přewuski zwisk k serbskim susodam“, praji nawoda Jitrowskeho wjesneho kluba Dirk Raffe. Pjatnaće čłonow wopřijacy cyłk kóžde lěto hromadźe z wjesnej młodźinu a kameradami wohnjoweje wobory swjedźeń organizuje. To najwažniše pak jim a 330 wobydlerjam je, wjesnu zhromadnosć hajić.
Olympia 2022 w Pekingu
Kuala Lumpur. Olympiske zymske hry 2022 wotměja so w Pekingu. To je Mjezynarodny olympiski komitej dźensa w Kuala Lumpuru rozsudźił. Chinska stolica je so přećiwo najwjetšemu městu Kazachskeje, Almaty, přesadźiła. Peking je tak prěnje město w olympiskich stawiznach, kotrež po lětnjej w lěće 2008 nětko tež zymsku olympiadu wuhotuje.
Ludmila Dvořáková njeboh
Praha. Operowa spěwarka Ludmila Dvořáková je njeboh. 92lětna zemrě wohenja w swojim bydlenju w Praze dla, powěsćernja ČTK dźensa rozprawja. Dvořáková bě swój čas Wagnerowe a Straussowe opery spěwała. Wona skutkowaše mjez druhim w Berlinje, Mnichowje, Londonje, New Yorku a Parisu. 1972 spožčichu jej Narodne myto NDR.
Nowa internetna terapija
Lipsk. Internetnu terapiju za přiwuznych suicidnych woporow chce Lipšćanska uniwersita poskićić. Kaž direktorka kliniki za psychosomatisku medicinu a psychoterapiju Anette Kersting zdźěla, ma internetne lěkowanje wosebje pomocne być, dokelž je anonymne. Program traje dwě lěće. Loni bě sej w Sakskej 664 ludźi žiwjenje wzało.
BVB zbožownje dobył
Budyšin. Njeznaći su w nocy na štwórtk na Budyskej Friedricha Lisztowej šulske twarjenje z hokatymaj křižomaj pomórali. Bydlenske drustwo, kotrež dom wobhospodarja, je jeju hnydomne wotstronjenje postajiło. Decernat statneho škita njeskutk přepytuje.
Budestecy. Policija je w běhu dweju tydźenjow ćežke rubježnistwo wujasniła, kotrež bě so 16. julija w Budestecach stało. Tehdy njeznaty bě so do domu wuměnkarki zadobył, ju sputał a jej z nožom hrozył. Pokradnył je něšto mało pjenjez a ec-kartku žony, z kotrejž spyta bjez wuspěcha pjenjezy wotzběhnyć. 26lětny z Lubijskeje kónčiny je nětko zajaty.
Wojerecy (SN/mwe). Wobchadny zwjazk Hornjo Łobjo (VVO), kotryž zasadźa busy nimo Drježdźan, Mišna, Sakskeje Šwicy a druhdźe tež we Wojerecach, pyta swójby za test. Pod hesłom „Z awta won, nutř do busow a ćahow“ přewjedźe VVO ze swojimi partnerami wot 21. do 27. septembra projektowy tydźeń. K tomu dóstanu swójby, kotrež je zwjazk z přizjewjenjow wuzwolił, wosebitu potuńšenu jězdźenku. Z njej móža wone wólnje z ćahami a busami VVO jězdźić a bliskowobchad testować. Hač do 4. septembra je móžno so pod adresu www.vvo-online. de/umsteigerfamilie přizjewić.
Na kóncu kiwa wobdźělnikam we wobłuku wubědźowanja myto, lětna jězdźenka w hódnoće 1 662 eurow.


text:
Wiôlgô Britanijô
Wiôlgô Britanijô (anielsczi: Great Britain, United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) je państwã w Eùropie, a do 31 stëcznika 2020 rokù òna bëła dzélã Eùropejsczi Ùniji. Dzysdniowò, wedle kònstitucëji Wiôldżi Britaniji w ji skłôd wchôdają 4 krôje: Walijô, Szkòckô, Anielskô, Nordowô Irlandëjô.
Wiôlgo Britânijo je kònstitucyjną mònarchią. Głową państwa je mònarcha (òd 8 séwnika 2022 na trónie zasôdô król Karól III).
- To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.


text:
Ludowo Partyjo Sorbůw
Ludowo Partyjo Sorbůw (terozki Łužyska Alianca) (dolnouůžycko godka: Łužyska Alianca) – polityčno partyjo Sorbůw we Zwjůnzkowyj Republice Ńymjeckij.
Łužyska Alianca mo kej cyl dźouać we intereśe myńšosći sorbskij na uůžyckij źymji.
Historyjo[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Ludowo Partyjo uůžyc bůua utwořono 2 listopada 1919. We roku 1924 mjyńiuo śe na Ludowo Partyjo Sorbůw. Před drůgům wojnům śwjatowům zakozou ja fašystowski řůnd. 26 marca 2005 roku uodnowiono ja we Choćebužu.
We 2009 dołůńczyła ło Swobodnygo Sojuszu Ojropejskigo.
Uod 26 kwjetńa 2010 partyjo mo mjano Łužyska Alianca.


text:
▶ Dźěćaca antologija
Serbskej awtorce Monika Dyrlichowa a Dorothea Šołćina stej zastupjenej z powědančkomaj w serbisko-němskej antologiji »Dećja radost – Kinderfreude«, wušłej w Běłohrodźe 2020. Na nimale 500 stronach prezentuje Klub lubowarjow knihow »Majdan« stawiznički, bajki a basnje za dźěći, kotrež je dwurěčna spisowaćelka Dragica Matejić Schröder (*1948) wubrała a přełožiła – pak do němčiny, pak do serbišćiny. Teksty k temje dźěćatstwo napisachu 63 awtorkow a awtorow z wjacorych europskich krajow, wone su po předmjenach rjadowane a so w dodawku z nadrobnymi biografiskimi podaćemi wudospołnjeja.
▶ Fotowy festiwal w Zhorjelcu
Wot 10. septembra do 1. nowembra wotmě so 6. Zhorjelski fotowy festiwal »Schauplätze«, kotryž wěnowaše so lětsa urbanizowanju w nas wobdawacym swěće, w industriji, ratarstwje, towaršnosći a architekturje. Nimo wšelakich wustajeńcow, kotrež so zdźěla jenož digitalnje pokazowachu, přewjedźechu so tež akcije, hdźež so zajimcy wobdźěleć móžachu. Z wustajeńcomaj zastupjenaj běštaj mjez druhim Jürgen Maćij z wobrazami łužiskich brunicowych jamow a Thomas Kläber z fotami wjesneho žiwjenja pod titulom »Land. Leben«. K tutej temje, z kotrejž so wón mjeztym wjace hač połsta lět zaběra, je lětsa publikacija w LND wušła.


text:
Rěčny kućik dr. Sonje Wölkoweje z wusyłanja 29.12.2010 laufen lassen
Hauptinhalt
W rozmołwje z młodym kompjuterowym fachowcom zasłyšach njedawno komentar, zo wón nětko swój nowonapisany program „běžeć wostaji“. Něšto dnjow pozdźišo rěkaše w rozhłosu w přinošku wo warjenju, zo „wostaji“ kucharka poliwku dźesać minutow warić. Wostaju něšto běžeć, wostaju něšto warić – tuta konstrukcija so po wšěm zdaću šěri, je pak přiwšěm zmylk. Jedna so wo direktne přełožki němskich wobrotow kaž „laufen lassen“ resp. „kochen lassen“. Wězo je wostajić jedyn ze serbskich wotpowědnikow za němske lassen: Němskemu „lass das!“ wotpowěduje serbske „wostaj to“, a „alles stehen und liegen lassen“ rěka serbsce cyle prawje „wšo stejo a ležo wostajić“. Dalši wotpowědnik němskeho „lassen“ pak je w serbšćinje „dać“, a tón ma so w kombinaciji z infinitiwom druheho werba wužiwać. Tak rěka w Nowym zakonju: „Dajće dźěćatkam ke mni přińć a njewobarajće jim“. A přisłowo wuči: „Bjez winy njebij a njedaj so bić!“ Tuž rěka tež prawje, zo w kompjuteru nowy program běžeć damy a poliwce so wězo warić damy. A wot němčiny so při tym zamylić njedamy.


text:
Moja starka rada spōminała swoja mamulka Paulka, co wychowała dziesiyńć dzieci. Sama do szkoły wiela niy chodziyła, ale dziecka naganiała do nauki, bo godała, ze świat sie zmiynio, bezto trza do szkoły chodzić, coby za nim nastyknōnć. Jedna rzecz sie ji fest powiodła: umiała we kupie utrzimać familijo a roztōmańcie tam tyż było! Nawet jak starczyno mamulka umrziyła, to kożdy rok starka jeździyła do dōm na ȏdpust, a coby spotkać sie ze braterstwym. Przijyżdżały tam tyż potym jeji cery: moja mama a jeji siostra. Teroz chocioż downo ȏbōch ni ma, jo tyż se tam roz za czos zajada, bo mie tam ciōngnie, bezto, że wiym, że tam je nasze gniozdo. We chałpie, co jōm postawiyła Paulka ze swojim chopym Karlikym, miyszkajōm teroz dalsze przociele, ale dycki nos radzi widzōm. Myśla se, że to je najwiynkszo zasłōga starki Paulki – mamulki naszego rodu!
My, Ślōnzoki niy radzi godōmy, że kerymu przajymy, ale mamulkōm, to my dycki przoli nojwiyncy na świecie! Wiyncy jak tatulkōm, bo ȏni ni mieli tyla czasu a serca do dziecek, yno sztyjc ta robota a robota, coby było co do garca wrazić, a coby sie dziecka wyuczyły... Tak to już je! Modzi już tego niy pamiyntajōm, ale jak żech bōła mało, to starszym babōm godało sie jeszcze: matko! Było mi możnej ze 3-4 lata, jak mōj tata wziōn mie na torg, bo cosik tam chcioł kupić. Stanoł przi jednym sztandzie a spytoł sie:
-Po wiela to mocie, matko? No to jo zgupiała, przeca jego mamulka to jo znała. To była moja Oma! Skōnd by mōj tata mioł drugo mamulka? Alech na nic mōndrego niy prziszła, bezto musiałach sie go spytać. Troszka to trwało, aż żech pokapowała, że to sie tak godo yno ze szacōnku. Za jakiś czos dałach pozōr, że inksi tyż tak godajōm, ale niy pamiyntōm kiej przestali. Nos we szkole dycki uczyli, coby godać: proszę pani! Bo to niby lepi i po polsku a przi tej przileżitości nōm sie jedne dobre, piykne, ślonski słowo straciyło! Roztomiłe Mamulki, życza wom: sto lot życio we zdrowiu a pociechy ze dziecek !


text:
Johann August Strauch / Jan Awgust Kerk
… wurde am 31. Juli 1865 in Zschorna geboren. Sein Vater war hier Landwirt. Nach der Schulzeit studierte er am Landständischen Lehrerseminar in Bautzen (1879-1885) und trat dann eine Hilfslehrerstelle in Kotitz und dann in Neudorf bei Königswartha an (1885-1888). Die Stationen als Lehrer in Königswartha und Rochlitz und ab 1899 als Oberlehrer in Pirna beschreiben seine berufliche Laufbahn. 1890 heiratete er die Schwester des sorbischen Volkskundlers Ernst Mucke / Arnošt Muka.
Strauch war aktives Mitglied des Königswarthaer Vereins „Lipa“ und später in sorbischen Vereinen in Dresden. Seit 1885 war er auch Mitglied der Maćica Serbska. Im Ruhestand ab 1930 beginnt er Erinnerungserzählungen zu schreiben, veröffentlicht einige volkskundliche Beiträge in der Sorbischen Zeitung und im „Předźenak“. Am 02. März 1938 stirbt Strauch in Pirna.
„Před 150 lětami, 31. julija 1865, narodźi so Jan Awgust Kerk jako syn žiwnosćerja w Čornjowje w Bukečanskej wosadźe. Wón wopyta Krajnostawski wučerski seminar w Budyšinje a bě po tym z pomocnym wučerjom w Kotecach a w Nowej Wsy pola Klukša. Jako seminarist w Buyšinje přisłušeše tamnišemu Towarstwu serbskich seminaristow a dźěłaše w jeho předsydstwje sobu. Lědma zo bě seminar dokónčił, přistupi 1885 Maćicy Serbskej. Jako wučer skutkowaše 1888-1890 w Rakecach, 1890-1899 w Rochlitzu a 1899-1930 w Pirnje, hdźež bě z wyšim wučerjom. W Rakečanskim času bě předsyda tamnišeho serbskeho towarstwa Lipa, z Pirny žiwjenju w Sreždźanach. Hišće w Rakcach woženi so wón 1890 ze serbskej kublerskej dźokwku Almu Mukec z Wolkeho Wosyka, najmłódšej sotru znateho wučenca Arnošta Muki. Byrnjež Kerkec swójba zwonka Łužicy bydliła, rěčeše so w njej serbsce. Dźowka Hilža wuda so posdźišo na serbskeho katolskeho wučerja a pozdźišeho redaktora Jana Bryla (1879-1931). Wot lěta 1930 wuměnkar, dodawaše Jan Awgust Kerk wšelake přinoški do Serbskich Nowin a do protyki Předźenaka. Wón zemrě 1938 w Pirnje a bu drje tež tam pochowany. Jeho wudowa wosta w Pirnje, hdźež bě hišće po wójnje w bydlenčku na Dróze Maxima Gorkeho 11 žiwa. 85lětna zemrě wona 22. februara 1956 w Dreždźanach, zawostajejo tři dźowki a bu w Pirnje pachowana.“
T. Malinkowa (Pomhaj Bóh 07/2015)


text:
TRZANOWICE Latoś isto ostatni dożynki w regiónie zorganizowali w Trzanowicach. Były przed tydniym, zorganizowali ich uż po dwacate, i też tam mieli korowód, wiyniec dożynkowy, piekny program, no i uczyli sie robić dómowe masło i twaróg.
Trzanowicki dożynki zaczły pieknie po połedniu, o godzinie 14, tradycyjnym korowodym. Potym było przekazowani wiyńca i chleba, co by były pożegnane, a zespół taneczny MK PZKO Trzanowice, dziecka ze szkoły i zespół regionalny Błędowice pokozały kapke tych ludowych dożynkowych zwyków.
Potym prziszła na raje nowota, bo wideoprojekcyja o dwaceci rokach dożynek w Trzanowicach. Jak uż sie wszyscy podziwiali i pospóminali, zagrała łorkiestra dynto z Jaworza, kapela Bezmiana a Gimnaści z Wyndrynie postawili ze siebie piramidy.
W miyndzy czasie gdo chcioł, móg sie podziwać jak sie robi dómowe masło a twaróg. Ci odważniejsi sie też mógli zgłosić do konkursu o nejlepszy dómowy chlyb. Nawarzóne i napieczóne tam mieli porzóndie i żodyn z próznym brzuchym nie chodził. A gdo chce, może sie podziwać na fotki, kiere stamtyl mómy.


text:
Kralowna Elizabeth II. we wuskim swójbnym kruhu pochowana
Windsor (dpa/SN). Po statnym pohrjebje ze stacijemi w Londonje a Windsoru je Queen Elizabeth II. městno poslednjeho wotpočinka docpěła. Kralownu su wčera wječor w najwušim swójbnym kruhu w kapale St. Georgesa we Windsoru pochowali. Nětko je wona zaso ze swojim wjelelětnym mandźelskim princom Philipom zjednoćena, kaž ze zdźělenki kralowskeje swójby wuchadźa. Philip bě loni 99lětny zemrěł. Popołdnju běchu kašć kralowny Elizabeth II. we wobłuku rozžohnowanskeje Božeje słužby do kralowskeho rownišća pod kapału pušćili.
Queen Elizabeth bě 8. septembra na swojej krajnej rezidency w šotiskim hrodźe Balmoral w starobje 96 lět zemrěła. Za čas dźesać dnjow trajaceje žarowanskeje doby mějachu najprjedy ludźo w Šotiskej, pozdźišo w Londonje dosć chwile, so ze swojej kralownu rozžohnować.


text:
To samo je ze tym papiorōwym hantuchym. Rozlołach kawa, a zaroz żech po niygo siōngła i miałach potym kupka mokrego papiōru! Do kosza we kuchyni tego niy wciepna, bo go zaroz zaciaprōm! Bo te wszyjski śmieci co tam kłada, jeszcze mōj chopeczek musi posegregōwać. Wciepać do kosza we łaziynce, tyż gupie, bo zaroz wszyjstek zacznie wyrkować, a mōmy smrōd na cołko chałpa! Jak wciepna do klozetu, to sie zatko, a zaś bydzie robota! To nojlepi wyniyś do „zmiyszanych”, ale tam już tyź bōło pōłno! Jeszczech ani śniodanio niy zjadła, a już żech sie po drugi znerwowała! Zaparziłach wrzawōm wodōm dwa tyje, a za mōmynt miałach dwa mokre „pampersy”, co jich jeszcze musza nojprzōd wysuszyć niż jich wyciepna!
Tak za godzina poszłach do naszego ôsiedlowego sklepu kupić co ku ôbiedzie. Jak sie zrobiyło ciepli, to na ôczy postawiyli tam same papiōrōwe a plastikowe „jednorazōwki”! Moja kamratka kożdo niydziela bez lato tego dziadostwa spory miyszek na swoja działkōwo zegrōdka zaniysie, ale potym musi to wszyjstek nazod przismyczyć, coby tam śmietniska niy zrobić! Przed swojim familokym bechnie tym do kōntynera na śmieci, a myć garcy niy musi! Niby wiela sie godo ô tyj ekologiji, ale tych nylonbojtlow dali we sklepach niy żałujom! Jak mi przedowaczka do bojtla ta kupiōno kura tkała, to ôn ji strzelył we dwōch miejscach i wsadziyła na niygo drugi! Kaj sie niy podziwocie, to wszyjstek, co je mokre, mōmy we plastikowych flaszkach, co sie mianujōm ”bezzwrotne”, a to jeszcze ni ma wszyjstek!!!
Jo se myśla, że wszyjscy mieli by my sie zastanowić, bez czego sie mōgymy ôbyć! Jo wiym, że to ni ma tak łaps, bo dzisio przeca kożdy mo mało czasu, a wygody pozbyć sie niy myśli! Ale kiery scynariusz je czorniyszy? Tyn, że po mlyko a po woda bydymy chodzić ze starymi blachōwkami a kiblami, abo tyn, że nos kejś te hołdy śmieci zasujōm? Roztōmili, dowōm to Wōm pod rozwaga.


text:
W swojej nowostce „Lizka wjaza kózlika“wěnuje so Měrka Mětowa dźěćom w prěnjej čitanskej starobje a młódšim. Cordula Ratajczakowa je so z awtorku rozmołwjała.
Što je Was pohnuło, něšto za najmłódšich čitarjow pisać?
M. Mětowa: Po tym zo sym knize za wjetše dźěći napisała, chcych rady tež hišće něšto młódšim dźěćom w jich maćeršćinje poskićić. Konkurenca na němskich wikach je jara wulka, tohodla běše mi wažne, serbskim dźěćom načasnu a realistisku stawiznu na lochke a trochu žortne wašnje zbližić. Snano dóstanu dźěći tak lóšt, tež dalše serbske knihi čitać. A ma to być nowostka, kotraž rozšěrja paletu serbskorěčnych dźěćacych temow. Wona hodźi so tele dny derje jako darik šulskim nowačkam. Dźakuju so Ludowemu nakładnistwu Domowina a lektorce Weronice Žurowej, zo je so předewzaće poradźiło.
Wo čo dźe w knize „Lizka wjaza kózlika“?


text:
Bjeszczadzki krys
Bjeszczadzki krys – krys we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje. Je rozlygowany na połedńowo-wchodńim kreju Polski, wele grańicy ze Ukrajinům. Mo 1138,17 km² wjyrchu a podug danych ze 2011 roka mjyszkało sam 22 396 ludźi. Je to nojrzodźij zaludńůny krys we Polsce (19,68 perz./km²). Śedźibům krysu je mjasto Ustrzyki Dolne.
Ferwaltůngowy tajlůng[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Ferwaltůngowo bjeszczadzki krys je podajlowany na jedna mjesko-wjejsko a dwje wjejske gminy.
- Gmin Ustrzyki Dolne (mjejsko-wjejski)
- Gmin Czarna (wjejski)
- Gmin Lutowiska


text:
Při Złokomorowskim jězoru wabi kładźity hotel hosći k přebywanju
Złokomorowski jězor leži wosrjedź zajimaweje, dale wuwiwaceje so łužiskeje jězoriny. W lěće 1973 bu jězor oficialnje přepodaty, a wot toho časa je w nim dowolene so kupać. Tak su so tam ludźo hižo w NDRskim času rady wočerstwjeli. A jězor bě tež za tych, kotřiž chcychu so nazy kupać, přeco dobra adresa. Tež dźensa maja za to – we wjesnym dźělu Bukojna (Buchwalde) – wosebity přibrjóh. Z wódnej płoninu něhdźe 1 300 hektarow bě Złokomorowski jězor z něhdyšeje wuhloweje jamy Němješk (Niemtsch) nastał.


text:
Drježdźany (SN). W nowym šulskim lěće 2020/2021 chcedźa w Sakskej kubłanski tiket zawjesć. Tak znajmjeńša je stare sakske knježerstwo do wólbow přizjewiło. Koalicija pak so rozsudow dla dliji, byrnjež sej frakcija Lěwicy w krajnym sejmje srjedu žadała spěšnje postupować. Frakcije CDU, Zelenych a SPD pak přećiwo próstwje hłosowachu.
Rěčnik Lěwicy za mobilitu Marco Böhme rozjasni: „Njejsmy jeničcy, kotřiž sej po cyłej Sakskej jednotny, přez cyłe lěto płaćiwy a w kóštach přihódny tiket za šulerjow žadaja. W lěće 2014 běštej CDU a SPD w koaliciskim zrěčenju přilubiłoj, za to namjet hač do kónca lěta 2015 předpołožić. To pak so stało njeje. Njepomha tež ničo, zo bu krótko do wólbow krajneho sejma šulerski tiket za wólny čas zawjedźeny, kotryž hakle wot 14 hodź. płaći.“