text:
Malta
Malta, Maltańsko Republika, (uoficjalne mjano: malt. Repubblika ta’ Malta, ang. Republic of Malta) je wyspjarskym państwym na Strzůdźymnym Morzu. Jeji stolica je Valletta. Malta samostanowi śe dźepjyro uod 1964 roku, bestůż co zawczasu bůła brytyjskům kolůńijům.
[Sprowjej] Geůgrafijo
Malta leży na stategicznym placu na Postrzůdźymnym Morzu, 95 km na połedńe uod Sycylije a 290 km na wschůd uod Tůnezyje. Skłodo śe ze trzech wysp:
- Malta, 246 km²
- Gozo, 67 km² (kole 30 000 mjyszkańcůw)
- Comino, 3 km² (ludźe sům tam jyno we czas syzůnu feryjůw)
Do Malty nolyżům tyż trzi małe wysepki: Cominotto, Filfla Island a St. Paul's Island. Ranty wszyjskich wysp sům zauobycz skoliste. Nojwyższy wjyrch je Ta' Dmejrek (253 m). Geůgraficzńy a geologiczńy Malta leży we Ojropje.
Leży we klimatycznyj strefje typowyj lo rygjůnůw Postrzůdźymnygo Morzo. Je tam chłodno źima a fest gorke lato, prowje beż żodnych uopadůw.
Wspůłrzyndne geograficzne Malty sům 35 50 N, 14 35 E
[Sprowjej] Klimat
Malta je we strefje klimatůw postrzůdźymnomorskich. Ńy ma sam wjaterůw, nebla, śńyga alibo źimna. Strzedńo tympyratura je uod 14,1 °C we źima (listopad - kwjećyń) do 32 °C latym (moj - paźdźerńik). Klara dowo sam śwjotło 6:46 godźin, kedy je źima a 10:11 godźin, kedy je lato. Uopady sům sam głůwńy we źima. Na rok ślatuje sam 578 mm.
[Sprowjej] Polityka Malty
Malta bůła brytyjskům kolůńijům aże do 21 wrześńa 1964, kedy śe usamostanowjyła a 13 grudńo 1974 stoła śe republikům, uostoła nale a dali je ferajńistkům Brytyjskigo Ferajnu Norodůw (Commonwealth of Nations). Uod 1 moja 2004 Malta do kupy ze 9 inkszymi państwůma (we tym ze Polskům a Czeskům Republikům) wlozła do Ojropejskij Ůńije.
Malta je republikům parlamyntarnům. Na czele państwa stoji prezydynt republiki, wybjyrany bez parlamynt. Prezydentym Malty je je uod 4 kwjytńa 2009 George Abela. Jydno kadencyjo prezydencko trwo 5lot, co uoznaczo, iże nostympny absztimůng bydźe we 2014 roku.
Uod roku 1993 Malta ferwaltůngowo tajluje śe na 68 tzw. lokalnych rad (local council), kere wybjerane sům roz na trzi lata.
Jeszczy przed uusamostanowjyńym maltańsko polityka bůła podźelono na dwje strůny: socjalistyczno-nyutralne Stronńictwo Roboty (Labour Party,Partit Laburista, MPL, Maltese Labour Party) a konserwatywne Strůnńictwo Nacjonalistyczne, Nationalist Party (Partit Nazzjonalista, abrewjacyjo: PN). Je jeszczy wjyncyj partyjůw, nale ńy majům uůne wjynkszygo politycznygo znoczyńo, sům to ntp. Alternatywa dymokratyczno (Alternattiva Demokratika, AD), uodpedńik ojropejskich „Źelůnych“. Wszyjske parlamyntarne absztimůngi majům tradycyjńe ćasne wyńiki a gůwne partyje zmjyńajům śe przi władzy. Absztimůng do parlamyntu s dńo 12 lipca 2003 doł take rozdźylyńy gosůw:
- Nationalist Party – 51,79 procyntůw
- Labour Party – 47,51 procyntůw
Maltańske partyje polityczne fest wadźoły śe uo polityka zagrańiczno. Konserwatywno PN chćoła jak nojbarzi leźć ku Zachodowi, a do Ůńije Ojropejskij, na Labour Party, utrzimowało dobre kůntakty ze Zwjůnzkym Radźeckim, a krajůma RWPG a Chinůma.
[Sprowjej] Ferwaltůngowy tajlůng
We 1993 ustanowjyli, iże Malta tajluje śe na 68 samorzůndůw (54 na wyspje Malta, 14 na wyspje Gozo). Cołko wyspa Comino je we samorzůńdźe Għajnsielem, na wyspje Gozo.
[Sprowjej] Gyszichta
Poczůntki cywilizacyje we Malće bůły aże 5200lot p.n.e. kej trefjyli sam ze Sycylije pjyrsze uosadńiki. Wele 3500 p.n.e. we mjeśće Ġgantija na wyspje Gozo wzńyśli śwjůntyńo. Podane na ńa budowle ńyskorzi powstoły tyż we inkszych placach, ńy yno na Gozo nale tyż na gůwnyj wyspje - Malće
Malta, kero je dobrym placym do kůnrolowańo strzodkowygo a wschodńigo basynu Strzůdźymnygo Morzo, mjoła moc pośedźićelůw .
Kole 800 p.n.e. założyli sam swoje uośedla Feńicjany, zajś 300lot ńyskorzi wyspa podbjyli Kartagińczyki. We 257 p.n.e. bůł pjyrszy angrif Rzimjanůw a we 218 p.n.e. Malta stoła śe tajlům Rzimskiego Imperyjům. We 60 n.e. wele brzygu wyspy, na mieliźńe, rozbjůł śe statek, kery przewoźůł do Rzimu, św. Paulika, kery nawrůcił Malta na Krześćijaństwo. We 395 po tajlůngu Imperyjům wyspa bůła regjyrowano uod Wschodńigo Cesarstwa ze stolicům we Konstantynopolu. We 870 zdobyli ja Araby, zaś we 1090 Normany a przikuplowali ja do kśynstwa, a potym do Krůlestwa Sycylije.
We 1530 kajzer Karlik V Habsburg skozoł wyspa, jako lynno wyćepanymu ze Rodos Joańitům. 18 maja 1565 napoczůna śe ataka armije Imperyjům Uosmańskigo, w keryj bůło 40 000[2] wojokůw. Uobrůńcy, kerych bůło poraset zakůnnych wojokůw, 2 tyś. szpańelskich wojokůw a wele 6 tyś. cywilnyj ludnośće, poradźyli sztyry mjeśůncy ńyskorzi (8 wrześńa) cołkym uodeprzeć tyn angrif. Lů uczczyńo wygranyj Wjeli Majster Jean Parisot de la Valette wzńes we 1566 sztad, kery nazwali uod jigo mjana Valetta. Mjasto to ńyskorzi stoło śe stolicům Malty. We 1798 francusko wojenno marynarka, kero lozła do Egiptu zaatakowała a zdobůła wyspa. Napoleon Bonaparte kozoł wojokům zakůnu bez pora nojbliższych dńůw iś z wyspy. Pora mjyśyncůw ńyskorzi Maltańczyki byli fest ńyrodźi ze regjyrůnku Francyje a napoczůnli powstańy. Skiż hilfy uod Sycylije a Wjelgij Brytańije we 1800 Maltańczyki wygrali a Francuzy muśeli śe poddać. Malta wlozła pode protekcyjo Wjelgij Brytańije.
Wjedyński Kůngres, kery bůł we rokach 1814-1815 zuůnaczoł z Malty brytyjsko kolůńijo. Wyspa bůła lo Wjelgij Brytańije bazům podwodnych uokryntůw wczas II Śwjatowyj Wojny festylńy zawodzała państwům Uośe we posyłańu zaopatrzyńo do Půłnocnyj Afryki. Wojska ośi "uoblegały" wyspa a ńiszczoły konwoje ze zauopatrzyńym, kere płynyły do Malty, przi czym durś ja bůmbardyrowały a zastawjały minůma. Bez to aljanty bez jaki czas ńy mogli z Malty napoczynać wojynnych dźołańůw. Mjymcy nale ńy zrobjyły wjelgij inwazyje na Malta, skuli tygo, iże chćeli gibko zdobyć Egipt. Po uoblynżyńu, wyspa we 1942 uodznaczyli Krziżym Jorguśa.
We 1947 Malta uzyskoła wewnyntrzno autůnůmijo, zaś we 1963 Malta śe usamostanowjyła. Rok ńyskorzi Malta uzyskoła cołkowito ńypodlygłość, kej ferajńista Ferajnu Norodůw. Podpisali tyż uobrůnny układ, kery dowoł zwolowoł na utrzimańy na wyspje brytyjskich bazůw. We 1967 układ tyn zerwali a dźepjyro sztyry lata ńyskorzi wynegocjowali porozůmjyńy. 13 grudńa 1974 proklamowali Republika Malty (Repubblika ta' Malta). 1 maja 2004 Malta przistůmpjoła do Ojropejskij Ůńije.
[Sprowjej] Gyszichtowe pamjůntki
Malta je bogato we gyszichtowe pamjůntki. Trzi ś ńich sům wpisane na lista Kultularnygo Dźedźictwa ferajnu UNESCO: Valetta, megality na wyspach: Malta a Gozo, a tzw. Hypogeum w Hal Saflieni.
Nostympne historyczne pamjůntki sům ze uokresu arabskigo przebywańo na wyspje, gůwne zaś z czasu władańo Johańitów. Do śe wymjyńić cołke mjasto Mdina (mury wystawjyli juzaś Araby), dali ńyporachowane budowle a twjerdze we Vallećće, stolica wyspy Goza- Victoria, moc pałacůw a wjeży strożniczych rozćepanych pů cołkim archipelagu.
[Sprowjej] Dymůgrafijo
Wjynkszość Maltanůw, żyje na gůwnyj wyspje: Malće. Nojczyńśći we mjejskich aglomeracyjach (ůng. 90%). Strzedńe zagynszczyńy ludnośći to je 1265 mjyszkańcůw na km² (nojwjynkszo we Ojropje a trzećo na śwjeće). Kole 3% uobywatelůw to sům auslyndry, nojwjyncyj je Brytyjczykůw. Tyla samo Maltanůw żyje za grańicům (we Kanadźe, Australiji a tyż we USA).
Wyspa Gozo je barzi "źylůno" a mo barzi rolńiczy charakter. Mo tyż myńszo gynstość zaludńyńo.
Wyspa Comino je zamjyszkano jyno w sezońy turystycznym. Je sam jedyn hotel. Půza sezonym mjyszko tam sztyrych ludźi.
- wzrost ludnośći: 0,6%
- strzedńi wjek: 38 lot
- chopůw: 36,6 lot
- babůw: 39,5 lot
- wspůłczynńik rodzyńo: 10,09 na 1000 uobywatelůw
- wspůłczynńik umarćo: 7,91 na 1000 uobywatelůw
- wspůłczynńik umarćo przi rodzyńu: 5,69 na 1000 rodzonych žywo
- strzedńo dugość żywobyćo: 78,43 lot
- chopůw: 76,39 lot
- babůw: 80,43 lot
- (dane na rok 2003)
Procynt babůw, kere robjům a tyż tych, kere majům wyższe wykstałcyńy je nojwyższy na cołkim śwjeće.
[Sprowjej] Pochodzyńe ludnośći
Uo pochodzyńu populacyje s megalityčnego uokrysu sům ino zmjarkowańa. Uośedlyńe teroźnyj ludnośći zaczoło śe kole 2000 lot przed Chystusym. Potym, bez 500 lot Malta bůła ńyzamjyszkano. Wedle jednyj, ńypotwjyrdzonyj teoryje Malta bůła uośedlono ze Sycylije, nale ńyskorzi doszło do tajlowygo wymjyszańo ludnośći s inkszymi norodůma.
[Sprowjej] Godki Malty
Gůwnům godkům je maltańsko (Malti), nale kupa ludźi godo pů angelsku, a pů italsku. Angelsko godka je przi tym drugům urzyndowům godkům, zaś italsko mjała taki sztatus do 1934
Maltańsko je semicko godka, fest spokrewńůno ze godkům arabskům (podug ńykerych myńszośćowych poglůndůw mo pochodzyńy blank uod godki feńickij). Maltańsko godka mo fest wjelgi ajnflus godek romańskich (nojbarzi italskij) a angelskij. Maltański je jedynům semickům godkům, kero je zapisowano we łaćińskim abecadle.
Mjano Malta pochodźi s mjan feńickych a tyż arabskich, kere bůły: Malet, Melita, Maltacheum a inksze.
[Sprowjej] Religijo
Ůngyfer 98% mjyszkańcůw Malty je rzimskimi katolikůma. Na Malće sům 364 kośćoły. Kśyndze, mńichy a mńiszki dowajům wjynkszo tajla ludźi, ańiżeli we kerymkolwjek inkszym państwje. Katolicyzm je zapisany we uodpedńij ustawje jako państwowo religijo a jigo ajnflus je fest srogi na regjyrůnek, bestůż szajdůngi a aborcyjo sům zakozane.
[Sprowjej] Mjasta
S lotu ptoka, do śe myśleć, co cołke cyntrům gůwnyj wyspy - Malty je jednym wjegim mjastym. Nale to wrażyńy je felerne, przede wszyjskim we kůnsekwencyji fest pryndkij rozbudowy mjast bez uostatńee myńi a wjyncyj trzista lot. Grańice mjast abo aglomeracyji do śe poznoć jyno s informacyji na taflikach. Do nojwynkszych mjast przinoleżům:
- Valletta (tyż: La Valletta), stolica, je to gyszichtowo twjerdza
- Sliema, cyntrům handlowe a zakupowe
- Birkirkara, nojwjynksze mjasto (2008: 20 834 mjyškańcůw[3])
- Mdina, downo stolica ze historycznym cyntrům, mjanowano tyż „ćiche mjasto“, do śe tam wlyźć jyno pjechty
- Victoria, stolica wyspy Gozo
- tzw. „Trzi mjasta“ (The Three Cities), to je:
- Vittoriosa (tyž Birgu)
- Senglea
- Cospicua
[Sprowjej] Transzport
Malta to je jedne ze sztyrech państwůw, kaj jeźdźi śe po lewyj strůńe drogi. Motoryzacyjo je fest rozpowszechńůno we Malće. Podug danych ze 1990 we państwje bůło 182 254 samochodůw, co dowo Malće zagynszczyńy 582 samochodůw / km². Malta podug tygo wskoźńika je sztwrto we cołkij Ojropje. Malta mo 2 254km cestůw, ze czygo 1 972 (87,5) je asfaltowe.
We Malće je tyż autobusowy transzport, kery dźoło sam uod 1905 a je na wyspach Malta a Gozo. Maltańske autobusy sům turystycznům atrakcyjům. W kożdy rok przewożům wele 31 000 000 ludźůw.
We państwje je jedno lotńisko: Malta International Airport, kero roz za czas mjanowany je tyż Lotńisko Luqa. Za pjyrwa mjała być to baza do brytyjskigo Royal Air Force. Ze tygo lotńiska do śe lećeć lyńijům Air Malta do 36inkszych placůw.
[Sprowjej] Malta a Uńijo Ojropejsko
Drůga Malty do Uńije Ojropejskij bůła dugo. Rzůnd dowoł roz poparće, roz uodpora - zoleży fto wuůnczas bůł u władzy. Wjadůmo, iże kożde pomjyńańy władzy na Malće przińesło ze sobům jako zmjana w polityce lo Uńije Ojropejskij a wstympu do ńi. Maltańsko konserwatywno PN bůła blank za, Labour Party (a ńykere zwjůnzki zawodowe) przećiw człůnkostwu we UE.
Pjyrszy roz Malta antragowała uo członkostwo juzaś we 1990. Pů wygranyj Labour Party we absztimůngu we roku 1996 Malta tyn antrag uchyloła. Pů przedwczesnym absztimůngu we 1998, kedy wygroła PN, wńosek uostoł uodnowjůny.
Uo wstympje do Uńije Ojropejskij rozprawjano na konferencyji we Kodani 13 grudńa 2002. We absztimůngu 8 marca 2003 za członkostwym bůło 53,65 % z tych, co walowali. W ramach rozszyrzyńo Ůńije uo dźyśyńć państw 1 maja 2004 Malta stoła śe członkym UO a wyprzedźoła Luksymburg, jeli łaźi uo nojmyńsze państwo Ůńije.
Uod 1 styczńa 2008 we Malće buli śe we Ojro.
Przipisy
- ↑ Dane szacůnkowe na lipjec 2007 [CIA The World Factbook (Zdřůduo:CIA).
- ↑ .Gyszichta Srogigo Uoblynżyńo znůma je yno ze krześćijańskych zdrzůdłów, a skiż tygo trudno je pedźeć, wjela gynau bůło tureckich wojokůw. Růżnorake zdrzůdła podowajům, co bůło ich uod 20 000, do ańi 100 000, nale nojczyńści podowano jich liczba to je 40 tyś.
- ↑ World Gazetteer
[Sprowjej] Necowe uodwołańo


c: text/html

text:
Angelsko godka
Angelsko godka (ang. English language ɪŋglɪʃ 'læŋgwɪʤ) - urzyndowo godka na terytorjach zależnych Wjelgij Brytańije, a we wjynkszośći jeji bůłych kolůńiji i důmińjůw, p.in. Irlandyji, Kanadźe, RPA, Australiji i Nowyj Zelandyji.
Terozki używo jům kole 400 miljůnůw ludźi kej uojczysto godka, a 1,2 - 1,6 miljarda kej uobco godka.
W sůmy Wjelgij Brytańije angelsko godka je de facto godkům urzyndowům, nale formalńy państwo to ńy mo żodnej uoficjalńy ustalůnej urzyndowyj godki. Podano sytuacyjo je tyż we Zjednoczůnych Sztatach[1]. Angelski noleży do uoficjalnych godek ONZ, a uod XX wjeku je nojczyńśći używanům godkům w kůntaktach mjyndzynarodowych. Roz na kedy uokreślany kej pjyrszo ůńiwersalno godka ludzkośći[2].
Angelsko godka je fest zrůżńicowano geůgraficzńy. Djalykty růżnům śe fůnetykům, słowńictwym i do pewnygo stopńo gramatykům.
[Sprowjej] Familijo
- Godki indoojropejske
[Sprowjej] Pisowńo i fůnetyka
Alfabyt angelski je uobecńy taki sům kej alfabyt łaćiński i skłodo śe s dwadźeśća sześću buchsztabůw:
[Sprowjej] Gramatyka angelskij godki
Angelsko godka je godkům pozycyjnům a analitycznům (wjelge znoczyńy majům czasowńiki pośiłkowe), nale wystympujům tyż ńykere elymynty fleksyji. Sům to relikty indoeuropejskigo systymu deklinacyji i kůńůgacyji, w pełńi zachowanygo w godkach słowjańskych i łaćińy, a w tajli we staroangelskej godce. Uodmjano bez przipadki dotyczy zaimkůw, rzeczowńiki pośadajům yno dopełńacz (Saxon genitive), tworzůny s kůńcůwkům -s.
W angelskej godce wystympujům przedimki: uokreślůny the i ńyokreślůny a(n). Formy an używa śe przed wyrazůma wymawjanymi s nagosowům samůgoskům - an hour nale a European. Co ńyzwykłe wśrůd godek indoojropejskych, ńy istńije kategoryja rodzaju gramatycznygo, s wyjůntkym zaimkůw trzećij uosoby liczby pojydynczej.
[Sprowjej] Czasy
W angelskij godce je szesnośće czasůw (sztyry czasy po sztyry aspekty czasowe). Půńiższo tabela przedstawjo przikładowe zdańi we 16 czasach strůny czynnej (Present Simple: I do - Robia):
Wśrůd jynzykoznawcůw ńy mo połnej zgody co do tygo, eli kożdům s podanych wyżej kůnstrukcyji uważoć za samodźelny czas. Ńykerzi wyrůżńajům w angelszczyźńy jydyńy czas przeszły i teraźńijszy (ze wzglyndu na istńyńy w ńich prostych form czasowńika), pozostołe zaś czasy uważajům za aspekty tych dwůch czasůw.
[Sprowjej] Składńo
Podstawowym szykym zdańo je SVO, podańy jak w ślůnskej godce. Wyrazy uokreślajůnce poprzedzajům uokreślane. Szyk zdańo je uo wjela myńi swobodny w porůwnańu s ślůnskům godkům.
[Sprowjej] Przipisy
- ↑ Constitutional Topic: Official Language w serwisie The US Constitution on line
- ↑ The Triumph of English (en)
[Sprowjej] Linki zewnyntrzne
Zajty uo angelskij godce
Dykcjonorze
- MultiSłownik (De Agostini)
- Słownik angelskij godki (Cambridge)
- Słownik angelskij godki (Merriam-Webster)
- Słownik angelskij godki (Oxford)
Translatory
- Translatica PWN (tłůmaczy zdańo i cołe zajty)
- Translation-guide.com (tůmaczy zdańo i cołe zajty)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Republika Połedńowyj Afriki (ang.:Republic of South Africa) - państwo na połedńowym ranće Afriki.
Uůnygo anfang to dwje burske republiki: Transwal a Uorańijo. Bury bůły potůmkůma uosadńikůw ńiderlandzkych przibůłych sam w XVII stoleću. Pod kůńec XIX stolećo wybuchły dwje burske wojny s Wjelgům Brytańijům. Do roku 1994 w RPA uobowjůnzywoł raśistowski systym społeczny (apartheid). Postaćům symbolizujůncům walka s państwym prześladujůncym czornych uobywateli bůł Nelson Mandela. Za swůj wkłod w dymokratyczne przemjany Mandela erbnůł we 1993 roku Pokojowo Noblowo Nadgroda. Ale uod czasu przejyńćo władzy bez czornych, gwołtowńy půgorszůła śe sytuacyjo gospodarczo a wewnyntrzno kreju, a dyskryminowańi bywajům terozki jigo bjołe mjyszkańce. Mimo tygo, RPA pozostowo nojbůgatszym państwym na kůntynyńće.
[Sprowjej] Zobejzdrzij tyż


text:
Plandeki Katowice
Słowa kluczowe:akcesoria do plandek Katowice, banery plandekowe Katowice, drukowanie napisów na plandekach Katowice, hale plandekowe Katowice, materiał plandekowy Katowice, naprawa plandek Katowice, plandeki antywłamaniowe Katowice, plandeki budowlane Katowice, plandeki izotermiczne Katowice, plandeki lekkie Katowice, plandeki na zamówienie Katowice, plandeki ochronne Katowice, plandeki osłonowe Katowice, plandeki rusztowaniowe Katowice, plandeki samochodowe Katowice, produkcja Katowice, reklama na plandekach Katowice
X
Plander Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe Wojci...
Katowice, al. Roździeńskiego 190 B
Branża: Plandeki
Katowice, al. Roździeńskiego 190 B
Branża: Plandeki


text:
Re: Swojskie klimaty-godomy po naszymu(reaktywacja):)
Napisał(a): Gość -
GośćKrojcok z Nikisza Łobiecuja, że byda tu tyż włazić. Ino jo sie terozki pierońsko nalotom pomiyndzy tymi forami. Bo mi wlazła do gowy ta Ruda Ślonsko - stolica fraszki i jeszcze jedno forum. A jo na razie z Internetu moga korzystać ino w robocie pomiyndzy 15.00 a 17.00 - bo wtedy tukiej nikogo ni ma. Za niedugo już byda mioł go w doma, wtedy mi bydzie wygodni i byda czynści.
Pozdrowiom
Jerona,a tyn pieron sam tyz wloz!Wszyndzie sie tyn Krojcok wcisnie,to gizd!Zartuja,wlaz sam,jak ino mozes.Mnie to naprowdy cieszy,bo niyma nos za duzo,pra?Lo,to potym to sie dopiyro pogodomy,jak bydzies miol neta 24 godziny na doba!Trzym sie!I niy pij za duzo na tego Hubertusa,co wszystkie panny rusa...:)


text:
Iran
Iran (farsi: ايران – Īrān), uoficjalno nazwa: Islamsko Republika Iranu (farsi: جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslâmi-je Iran) – państwo na Bliskym Wschodźe, ležůnce nad Mořym Kaspijskym, Zatokům Perskům i Zatokům Uůmańskům.
Pjyršo wersyjo mjana Iran pojawjo śe juž w Aweśće, kaj je mowa uo Aryānām – [kraju] Arjůw. Jeji formům středńoperskům bůuo užywane bez Sasańidůw uokreślyńy Ērānšahr – kraj Arjůw. Mimo to w ojropejskych godkach aže do XX wjeku na uokreślyńy Iranu užywano powšychńy mjana Persyjo, a ńy Iran. Mjano Persyjo pochodźi uod nazwy ludu stanowjůncygo tajla ludůw irańskych přibůuych na terytorjům dźiśijšygo Iranu pod kůńec II tyśuncleća p.n.e.


text:
Pore opowiadań o tym, jako sie hań downij jadło, co sie jadło i jako nasze Starki piykły chlyb...
O jedzyniu
Na śniodani sie jadło przeważnie ziymioki s kapustóm, abo s mlykiym. Na połednie była polywka i kapusta s ziymiokami od rana. Na wieczór sie warziło świyże ziymioki i jadło przeważnie s mlykiym. Miynso sie jadło w niedziele. Za piyrszej wojny światowóm prziwiyźli skóndsi orkisz. To było cosi takigo jak pszynica, ale kapke inaksze. S tego sie robiło czyry. Mleło sie tyn orkisz na żarnach i warziło na mlyku. S orkisza sie robiło pónczki. Nejprzód sie prażiło po suchu mónke, potym sie jóm zakropiło, a potym wybiyrało łyżkóm taki gałuszki. Jodowało sie to s mlykiym, abo ze szpyrkami. Nieskorzy sie robiło, i do dzisio robi, kubusie. Trzeja natrzić ziymioków, wypuczyć, rosrobić s mlykiym i piyc na brutfanie. Lepszy sie dycki jodało po zabijaczce. Miynso sie rosoliło i wyndziło, gor kity. Jelita sie nalywało trzicielinóm i piykło. Dowało sie do tego pieprzu i inksze prziprawy. To była do babek cało gościna. Pluca i inksze podroby sie warziło i robiło s tego moczke. Szpyrki i sadło sie dowało do sóndka i soliło. Tako solóno szpyrka dłógo wydzierżała. Ponikierzi jóm mieli aji dwa roki. Nie wyndziło sie to, yny taki surowe brało baji ku chlebu, abo ku placku do lasa. Kawy sie piło mało, bo do tego trzeja było kupić cukier, a kiejsi była biyda o grejcar. Tóż sie warziło kawe yny przi świyncie, abo jak był robotnik.
Dałabych ci chleba s masłym, alech go zjadła
Opowiym wóm, co hań downij ludzie jedli na naszej dziedzinie. Tóż nejprzód sfutrujcie cosik, aspóń skibke chleba pomazanóm masłym, abo szmolcym, bo doista bydymy tu fulali o fajniackim jedzyniu, a tak na głodno nielza o tym wyrzóndzać. Jak żeście sóm po obiedzie, abo swaczynie, to mogymy zaczynać spóminki. Nale czujecie? Co też to tak wónio? Klupiym na dwiyrze i wlazujym do kuchyni. Prawiym: Dej Boże dobry dziyń, jako sie tu mocie? – a gaździno odpowiado: Dziynki Bogu, wszyjscy zdrowi. Siadejcie ku nóm, dyć obiod na stole. Oto łyżka. S fajansowej miski s modrymi kwiotkami sie kurzi aż pod powół. Toż sióngóm po fusate gałuszki ze szpyrkami. Spucowałach isto s dziesiynć i popiłach kiszkóm. Pamiyntóm też taki warzóne gałuszki s trzicieliny ze śliwkami. Ty sie zajś polywało zeszkwarzónym masłym i śmietónkóm, a po wyrchu posypywało pokruszónym biołym syrym. Jak żech se uż słósznie pojadła, tóż mogymy eszcze pospóminać downe jodło. Oto baji placki s trzicieliny, kiere piykła starka na blasze w kuchyni. Pamiyntóm, jak żech siedziała na sztokerli kole pieca s fijołkowóm, plechowóm miseczkóm i czakałach, aż sie moji placuszki upiekóm. Ukłodało sie jich prosto s blachy w misce i polywało rostopiónym szmolcym s tłóstymi szpyrkami. Zaros sie jadło, choć to kapke poliło w palce. Brało sie rynkami okróngły placek, jedyn za drugim, moczało w szmolcu, co był na dnie miski. Na wyrch sie kładło tłustóm szpyrke i ani sie człowiek nie nazdoł, a sfutrowoł pół miski tej dobroci. No, ale gymba masno, blyszczała sie, jakby jóm globinym wymazoł, a rynce też do łokci od szmolca. Hań downij ponikiedy piykowali placki s trzicieliny na fandli. Aji dzisio to mómy radzi. A na wóń poleśników spóminocie se kiedy? Też s trzicieliny na blasze pieczóne, yny na listkach s kapusty. Abo brutwaniok s żarnówki prosto s piekarszczoka. Pamiyntocie se, jak wónio taki, co go dziepro przed chwileczkóm Mamulka wycióngli s pieca? Trzeja było doczkać, aż kapke ochłódnie i dziepro potym pumalutku przewrócić go z brutwani na deske. Tóż aspóń krajiczek hónym trzeja było ukroć na szmak, boby isto człowiek pypcia dostoł s tej chynci. Oto na niedziele i świynta piykowali kołocze, abo krepliki. W kuchyni w laworku na stole, abo kole pieca ruszało sie drożdżowe ciasto. S wyrośniónego ciasta sie robiło syrzoki, jabczoki, śliwczoki s posypkóm, abo krepliki mermuladóm czy buchta. Taki świyże, yny kapke ochłódnióne były nejlepsze. Przeboczcie, srobiymy se przerwe. Podziwóm sie yny do szpajski, esi tam nie nóńdym aspóń kóńska kołocza. Ukrołabych se taki słószny sztrafek i popiła dojankóm. Ale kaj tam! Naszłach yny przerośniónóm, wyndzónóm szpyrke i ukrołach se ku ni skibke chleba. Dobre i to, jak sie mo głód. O czym my to rzóndzili? Aha, o jodle przeca. Toż pospóminejmy se eszcze co fajnego. Mieliście też radzi żarnówke ze szpyrkami, abo prażónki pomaszczóne jak sie patrzi? Jo pamiyntóm, żech jich nejradszy miała rada z takigo hrubego, fajansowego talyrza z rużyczkami na krajiczku. Po takim jedzyniu bych poradziła duszkym wypić pół żbónka świyżej maślónki, abo aspóń rosfyrtanej kiszki ledwo prziniesiónej s piwnice. Dzisio też sie cosik uwarzi, abo upiecze, co szmakuje. Nale to, co stareczka hań downij warzowali i piykowali było nejlepsze.
Jak sie chlyb piykowało
Było to pore roków po ostatnij wojnie, jak żech eszcze był klukiym i chodzowołech do szkoły. Jedyn ros mi prawi Mamulka: „Wiysz co, Kareł, zóńdziesz jutro s rana ze skozym do moji Mamy, kiero miyszko na Rudniku. Chodnik znosz, bo my tam społym uż byli pore razy, ni ma możne, żebyjś pobłóndziuł. Mosz akurat jutro yny trzi godziny nauki, tóż mi tego rechtorek nie weznóm za złe i nie bydóm tela banować, żech cie nie posłała do szkoły. Jo teraz isto przez jakisikej czas nie bydym mieć spusobu tam zozdrzić, jak sie też miywajóm. Jakoch mioł naporynczóne, polecioł żech tam z samiućkigo rana. Było to prawie majowym czasym, tóż sie boskym po rosie dobrze szło. Wziónech se to na przejmo, tóż żech lecioł gor miedzami. Trefiłech dobrze, bo Stareczka z Ciotkóm były dóma. Prawie sie rychtowały do pieczynio chleba. „Nale dobrze żejś prziszoł, mój Karliczku” – prziwitała mie Stareczka. „Zaros ci cosikej narychtujym, bojś isto niewiela pośniodoł, a przez chodnik żejś sgłodnioł. Zustóń u nas do popołednia, to se pojysz świyżego podpłumyka i spoczniesz se kapke, bo cie czako spadki kyns chodnika. Mamie isto też uż pumogosz, jak czasami piykuje chlyb. Wiym, że srazu ji to nie wychodziło. Chlebiczek nieros bywoł u ni przypolóny, lebo był niedopieczóny. Wtynczas twój Tatulek błoznowoł, a Mamie tak prziśpiywowoł: „Taki mi sie chlyb wydarzuł, żebych ani nie był marzuł. Cieszyn, Opawa, Frydek, Morawa – chleba napiyk. Z jednej strónywoda ciykła, z drugij stróny mysz ućiykła. Cieszyn, Opawa, Frydek, Morawa”... I tak dali, było tej pieśniczki pore zwrotek. Ja, upiyc dóma dobrze chlyb, to je wielko sztuka. Na wyrobiyni ciasta trzeja mieć kupa siły, a jo uż tej roboty nie poradzym robić. Robi to terazy za mnie twoja ciotka, co sy mnóm miyszko. Nale piykować fórt bydymy, bo ni ma, jak se pojodać swój, zdrowy, czorny chlebiczek. Nie sprzikrzi sie, choć go jednym cióngym jodómy, a co je suchszy, to je zdrowszy. Jak sie trefi, że nóm rychli dóndzie, to kupiymy se światły od piekorza, a przy tym kierómsikej żymłe lebo kajzerke. Starym ludzióm takowo odmiana dobrze robi. Przipiliło nas do pieczynio dzisio, bo my sie ani nie nazdali, jak my s kumory przedwczora wyjyni ostatni pecynek. Tela dobrze, że zustała nociastka od ostatnigo razu. Jak my piykli, toch żech jóm hned pokruszyła i srobiłach wczora zakwas. Je teraz ciepło i dobrze sie ukwasi, tak sie też zaros s rana chytómy roboty. Mónka sie grzeje w słómiónkach na ławie kole pieca, a je w nich reżno i pszyniczno żarnówka. Warzónych ziymnioków dzisio nie dodómy, boch ich zapómniała uwarzić. Obydzie sie aji bez nich i chlyb ani tak gibko nie wyschnie, bo do tydnia bydzie sjedzóny. Tak mi wykłodała Stareczka, bo Ciotka poszli rychtować piekarszczok. Widziołech jóm przes okno, jak nosili na norónczku zeszczypanóm buczyne s drewutni. Nałożyni drzewa do piekarszczoka nie trwało dłógo, bo za chwile ciotka byli w kuchyni gotowi zarobiać ciasto. Mieli na sobie bioły fortuch, a rynkowy od szat zasukane aż po paże. Po wymyciu w laworze rónk szychtowym mydłym i zawiónzaniu na żurek szatki na głowie, prawili, że mogóm zarobiać i że trzeja prziniyść słómiónki s mónkóm. Dziyża s zakwasym stoła na podwyszorku, coby sie tak mocka nie trzeja było zgibać. Stareczka zajś dodowali do dziyże letnióm wode, pore gorści soli i gorstke kminku s fyniklym. Zarobiani ciasta nie trwało dłógo, możne kole pół godziny, aż zaczyło ciasto samo odlazować od rónk. Musiołech też przy tej ciynżkawej robocie npoikiedy utrzić ciotce czoło, bo było sroszóne potym. Ni mógła przeca s czoła żodno kropelka spaść do dziyże. Zarobióne ciasto ucapkali do równa, opruszyli mónkóm, a dziyże na wyrchu przykryli oktuszóm. Jak sie ciasto zaczło ruszać, poszli zapolić podpołke do piekarszczoka. Dźwiyrka od pieca uchylili, a szyber do kumina wycióngli, coby sie mioł kaj dym podziywać. Za dobróm godzine drzewo prawie zgorało a niedopolóne kónszczki i wóngliczki trzeja było cioskiym rosgrzebać po całym dnie pieca, coby dobrze i równo zgorało. W kuchyni my mógli zaczynać kulać ciasto, bo było za tyn czas wyruszane. Stareczka drzewianóm łopatkóm prziniósła kónski ciasta na posuty mónkóm stół, s kierych Ciotka kulali na okróngłe bochynki i zaros ich dowali do słómiónek. Ostatek ciasta sfalnie zustawili w dziyżce, coby go starczyło na dwa podpłumyki i nociaste. Potym żech polecioł za ciotkóm zaglóndnóć do piekarszczoka, czy sie już do samego cna spoliły ty kónszczyczki drzewa. Widać że zgorały, bo wziyni do rónk ciosk i przygrzebali na kroj niedogorane wóngliczki, a co wiynksze dowali do podstawiónego ampra. Popiół zajś wymiótli narychtowanym przódzi pomietłym. Na jego kóńcu był przidrótowany wiecheć s olszowych gałónzek s liściami. Czasami sie też zdarzi, że chlyb na spodni skurce mo aji kónszczyczki czornych wóngielków, tymu sie też musi piec dobrze poswymiatać. Aby sie dowiedzieć, czy piec zustoł dobrze wypolóny, trzeja zrobić prube s mónkóm. Do palców se wziyni ciotka żamówki i chynyli jóm na dno pieca. Zaros zbełkły i trzeja było piec schłódzić przez odewrzite dwiyrka i szyber do kumina. Za pore minut sie pruba zdarziła i mógżech snoszać słómiónki s wyruszanym ciastym. Łopata na sodzani była oprzito o piec. Na nióm ciotka wywracali słómiónki. Każdy pecynek obmywali wodóm i sodzali opaternie, coby były chlebiczki ułożóne rowno kole siebie. Na kóniec sodzanio stareczka przyniyśli dwa hrubszawe placki, kiere ułożyli na sóm kraiczek. Podpłumyki sie piekóm krótko, tymu muszóm być tak ułożóne. Mie zajś pozwolili skokać przes łopate. Chyciułech se trzónek do rónk, oprzuł łopate jednym końcym o dłaszke i skokoł tam i spadki, aż mie zabolały nogi. Przy tym żech eszcze musioł kryncić zadkiym, coby był chlyb okróngły i wysoki. Stareczka prawiła, że to je stary obyczoj, bo jak była dzieckiym, to też skokowała przes łopate. Śmioły sie przy tym, jak żech skokoł. I przy pieczyniu chleba może być wiesioło. Podpłumyki sie prawie za chwile upiykły i przyniyślimy ich do kuchynie. Jak wychłódły, Stareczka jich po wyrchu dobrze pomaściła masłym i posypała cukrym. Była to wtynczas dlo mie wielko gościna. Chlyb był upieczóny za półdrugo godziny, a jak sie go wyjimało łopatóm s pieca, to narobił tela wóni po chałupie jako we wielki piekarni.


text:
Jerzy
Jerzy – imię męskie. Polski odpowiednik greckiego Georgios, pochodzącego od georgos, tj. "rolnik", co pochodzi od słowa geos – ziemia. Święty Jerzy to legendarny rycerz zabijający smoka, patron Anglii, Gruzji, Rosji i Katalonii.
Jerzy imieniny obchodzi: 27 stycznia, 19 lutego, 19 kwietnia, 23 kwietnia, 27 lipca, 24 sierpnia, 20 października i 2 listopada.
W niektórych językach obcych, w odróżnieniu od języka polskiego, istnieje również żeńska forma tego imienia: Georgia, Georgina, Jiřina.
[edytuj] Odpowiedniki w innych językach i dialektach
- angielski – George
- bułgarski – Гeoprи (Georgi)
- czeski – Jiří
- duński – Jørgen
- fiński – Yrjö
- francuski – Georges
- grecki – oficjalnie: ΓeώpYιoς (Geôrgios), potocznie: ΓιώpYoς (Giôrgos)
- gruziński – გიორგი (Giorgi)
- hiszpański – Jorge
- japoński – ジョージ (Jōji)
- kataloński – Jordi
- litewski – Jurgis
- niemiecki – Georg, Jörg, Jürgen, Jörgen
- norweski – Jørgen, Georg
- portugalski – Jorge
- rosyjski – Гeoprий (Gieorgij), Юpий (Jurij), Erop (Jegor)
- szwedzki – Göran, Jörgen
- etnolekt śląski – Jorg
- węgierski – György
- włoski – Giorgio
[edytuj] Znane osoby noszące to imię
[edytuj] Władcy
- Jerzy V Wspaniały (ok. 1285-1346), władca Gruzji od 1314
- Jerzy z Podiebradów (1420-1471), król Czech od 1458
- Jerzy Brodaty (1471-1539), król Saksonii od 1500
- György I Rákóczi, książę Siedmiogrodu 1630-1648
- György II Rákóczi, książę Siedmiogrodu 1648-1657
- Jerzy I Glücksburg (1845-1913), król Grecji od 1863
- Jerzy II Glücksburg (1890-1947), król Grecji 1922-23 i 1935-47
- Jerzy I Wettyn (1832-1904), król Saksonii od 1902
[edytuj] Pozostałe osoby o imieniu Jerzy
- Jerzy Adam Marszałkowicz, inicjator powstania Towarzystwa pomocy im. św. Brata Alberta
- Jerzy Afanasjew, polski pisarz, poeta i reżyser
- Jerzy Andrzejewski, polski prozaik, publicysta i felietonista
- Jerzy Antczak, polski reżyser teatralny i filmowy
- Jerzy Samuel Bandtkie, polski filolog i historyk językoznawstwa
- Jerzy Bańczerowski, polski filolog
- Jerzy Bielecki, poseł na Sejm RP V kadencji
- Jerzy Bielecki, więzień obozu Auschwitz-Birkenau
- Jerzy Bińczycki, polski aktor teatralny i filmowy
- Yurek Bogajewicz, polski scenarzysta i reżyser
- Jerzy Bończak, polski aktor teatralny i filmowy
- Jerzy Bralczyk, językoznawca polski
- Jerzy Broszkiewicz, polski prozaik i dramatopisarz
- Jerzy Brzęczek, polski piłkarz medalista na olimpiadzie w Barcelonie
- Jerzy Budnik, poseł na Sejm RP
- Jerzy Buzek, premier rządu RP w latach 1997-2001
- Jerzy Chromik, polski lekkoatleta
- Jerzy Cnota, polski aktor
- Jerzy Derfel, polski kompozytor i pianista
- Jerzy Doerffer, polski inżynier
- Jerzy Duda-Gracz, polski malarz i scenograf
- Jerzy Dudek, polski piłkarz
- Jerzy Dziewulski, polski polityk
- Jerzy Engel, polski piłkarz i trener
- Jerzy Fedorowicz, polski aktor teatralny i filmowy
- Jerzy Flisak, polski rysownik, satyryk
- Jerzy Ficowski, polski poeta i prozaik
- Jerzy Giedroyć, polski publicysta i epistolograf
- Jerzy Gorgoń, polski piłkarz
- Jerzy Gosiewski, poseł na Sejm RP V kadencji
- Jerzy Grotowski, polski reżyser i teoretyk teatru
- Jerzy Grunwald, polski wokalista i instrumentalista
- Jerzy Gruba, polski generał MO
- Jerzy Gruza, polski reżyser i scenarzysta
- Jerzy Grzegorzewski, polski reżyser i scenograf teatralny
- Jerzy Harald, polski kompozytor i pianista
- Jerzy Harasymowicz, polski poeta
- Jerzy Hausner, polski polityk i ekonomista
- Jerzy Hoffman, polski reżyser i scenarzysta filmowy
- Jerzy Jaskiernia, polski polityk
- Jerzy Jurandot, polski poeta i dramaturg
- Jerzy Kamas, polski aktor filmowy i teatralny
- Jerzy Klempel, polski piłkarz ręczny
- Jerzy Kosiński, polski pisarz
- Jerzy Kropiwnicki, polski polityk
- Jerzy Kawalerowicz, polski reżyser i scenarzysta
- Jerzy Koenig, polski krytyk teatralny i publicysta
- Jerzy Kossak, polski malarz
- Jerzy Kreczmar, polski aktor i reżyser
- Jerzy Kryszak, polski aktor i satyryk
- Jerzy Krzysztoń, polski prozaik i dramaturg
- Jerzy Kukuczka, polski alpinista i himalaista
- Jerzy Kulej, polski pięściarz
- Jerzy Liebert, polski poeta okresu międzywojennego
- Jerzy Łoś, polski logik, matematyk i ekonomista
- Jerzy Maksymiuk, polski dyrygent
- Jerzy Materna, poseł na Sejm RP V kadencji
- Jerzy Matlak, polski trener
- Jerzy Matulewicz, biskup wileński, błogosławiony
- Jerzy "Duduś" Matuszkiewicz, polski kompozytor
- Jerzy Michotek, polski aktor i piosenkarz
- Jerzy Milian, polski muzyk jazzowy
- Jerzy Miller – polski poeta
- Jerzy Miller – polski polityk
- Jerzy Molga, polski aktor teatralny
- Jerzy Myszor, ksiądz katolicki, historyk
- Jerzy Neyman, polski matematyk
- Jerzy Niemczuk, polski prozaik i komediopisarz
- Jerzy Nowak, polski aktor teatralny i filmowy
- Jerzy Robert Nowak, polski historyk i publicysta
- Jerzy Nowosielski, polski malarz i teolog
- Jerzy Ofierski, polski aktor i pisarz
- Jerzy Owsiak, polski dziennikarz
- Jerzy Pajączkowski-Dydyński, pułkownik Wojska Polskiego
- Jerzy (Pańkowski), biskup prawosławny, ordynariusz diecezji siemiatyckiej
- Jerzy Passendorfer, polski reżyser filmowy
- Jerzy Pawłowski, polski szermierz
- Jerzy Petersburski, polski kompozytor
- Jerzy Petersburski Jr, polski kompozytor i satyryk
- Jerzy Pilch, polski pisarz, publicysta i scenarzysta
- Jerzy Polaczek, polski prawnik i polityk
- Jerzy Połomski, polski piosenkarz i aktor
- Jerzy Pomianowski, polski prozaik i eseista
- Jerzy Popiełuszko, ksiądz katolicki, męczennik, błogosławiony
- Jerzy Prokopiuk
- Jerzy Putrament
- Jerzy Radziwiłł
- Jerzy Radziwiłowicz
- Jerzy Roszak
- Jerzy Różycki
- Jerzy Rybicki
- Jerzy Rzędowski
- Jerzy Sadek
- Jerzy Satanowski
- Jerzy Skarżyński
- Jerzy Skolimowski
- Jerzy Stuhr
- Jerzy Szaniawski
- Jerzy Szczakiel
- Jerzy Szmajdziński
- Jerzy Sztwiertnia
- Jerzy Szyłak
- Jerzy Trela
- Jerzy Turek
- Jerzy Turowicz
- Jerzy Urban
- Jørn Utzon
- Yrjö Väisälä — fiński fizyk i astronom
- Jerzy Vetulani — polski biochemik i neurobiolog
- Jerzy Waldorff
- Jerzy Wasowski
- Jerzy Wenderlich, polski polityk
- Jerzy Wijas
- Jerzy Wiśniewski
- Jerzy Wojnar, polski pilot szybowcowy i saneczkarz
- Jerzy Wyrozumski
- Jerzy Zawisza
- Jerzy Zelnik
- Jerzy Żurawlew
- Jerzy Żyszkiewicz
- Georg Friedrich Händel
- Georg Wilhelm Friedrich Hegel
- Georg Heym
- Georg Listing
- Georg Simon Ohm
- Georg Simmel
- Georg Späth
- Georg Philipp Telemann
- Georg Wenzeslaus von Knobelsdorff
- George Harrison
- George Boole
- George H. W. Bush
- George Byron
- George Clooney
- George Cukor
- George Eastman
- George Gershwin
- George Lucas
- George W. Bush
- George Michael
- George Orwell
- George Bernard Shaw
- George Vancouver
- George Washington
- George Washington Carver
- Georges Auric
- Georges Bernanos
- Georges Bizet
- Georges Braque
- Georges Brassens
- Georges Carpentier
- Georges Danton
- Georges Perec
- Georges Simenon
- Gheorghe Hagi
- Gheorghe Zamfir
- Giorgio Vasari
- Gjergj Kastrioti Skënderbeu
- György Cziffra
- György von Hevesy
- György Ligeti
- Jiří Brdečka
- Jiří Korn
- Jordi Savall
- Jorge Luis Borges
- Jorge Bergoglio
- Jürgen Habermas
- Jürgen Klinsmann
- Jürgen Prochnow
- Jürgen Stroop
- Jurij Andropow
- Jurij Andruchowycz
- Jurij Gagarin
- Jurij Łużkow
- Jurij Priłukow
- Marcel Georges Lucien Grandjany, francusko-amerykański harfista, kompozytor i pedagog
[edytuj] Zobacz też
- inne hasła Wikipedii zaczynające się od imienia Jerzy • George • Georges • Georg • Jorge • Jurij
- Ryszard Białous ps. Jerzy
- Saint-Georges – liczne miejscowości we Francji
- San Giorgio – liczne miejscowości we Włoszech
- Georgijewka


text:
Fonem
Fonemy su předmjety rěčewědneje discipliny fonologija. Wone su najmjeńše woznam rozeznawace, nic pak woznam nošace jednotki rěčneho systema. To rěka, zaměnimy-li w słowje jedyn fonem na druhi, změni so woznam słowa, na př. boł – poł abo hraj – hrał, abo so woznam dospołnje zhubi, na př. bramaty – pramaty.
Fonemy njesměmy pak zaměnić ze zwukami (grj. fonami). W słowomaj Hana [hana] – Hanka [haŋka] njejedna so w padźe ŋ wo samostatny fonem, ale wo zwukowu wariantu fonema n. Zwukowe warianty jednoho fonema, tak mjenowane alofony, su wotwisne wot fonetiskeje wokoliny, to rěka wot předchadźaceho a/abo sćěhowaceho zwuka, a wot indiwidualneho abo regionalneho wurěkowanja. Fonem je potajkim abstraktna jednotka skupiny přiwuznych zwukow (alofonow).
Jeli chcemy zwěsćić, hač stej dwaj zwukaj pak alofonaj samsneho fonema pak rozdźělnej fonemaj, dyrbimy namakać tak mjenowany minimalny porik: słowje, kotrejž so jenož w tutymaj zwukomaj rozeznawatej, na př. kutlić – wutlić.
Rozeznawamy fonemy wot grafemow, kotrež pismikam wotpowěduja. W padźe „w“ a „ł“ jedna so wo jedyn fonem, ale wo dwaj grafemaj.


text:
Kpιtιkή tnς wojtek.zielinski.statystyka.info (avoίEte)
Ή toπoθetήσte έva banner σtnv ισtoσeλίδa σaς
Kpιtιkή Eδώ uπopeίte va ekφpάσete tn Yvώun σaς
Please enable JavaScript to view the
comments powered by Disqus.
ueta-πλnpoφopίeς
IP Touέaς 217.74.64.33
OpYavισuός
INTERIA.PL - polish portal
Πapoxέa uπnpeσιώv Internet
INTERIA.PL SA
Oι πλnpoφopίeς touέa Toπoθeσίa Touέaς Πoλwvίa - PL , POL Πepιφέpeιa: 77 , Malopolskie Πόλn: Cracow Taxuδpouιkός kώδιkaς: Πλάtoς: 50.0833
, Mήkoς: 19.9167 kώδιka Metpό: Kwδιkός πepιoxής:
Toπoθeσίa touέa σtov xάptn:
Apxeίo tou διktuakoύ tόπou Aeίte πwς autό to διktuakό tόπo koίtaEe σto πapeλθόv Eύvδeσn ue to apxeίo tnς ισtoσeλίδaς
DMOZ KatnYopίeς
Eύvδeσn ue to Open Directory Project - katάλoYoς φtιaYuέvoς aπό avθpώπouς
ΠapaλλaYές
ΠapaλλaYές Euφάvισn
Aπόkpuψn ΠapaλλaYές
qojtek.zielinski.statystyka.info aojtek.zielinski.statystyka.info sojtek.zielinski.statystyka.info eojtek.zielinski.statystyka.info 3ojtek.zielinski.statystyka.info 2ojtek.zielinski.statystyka.info wijtek.zielinski.statystyka.info wkjtek.zielinski.statystyka.info wljtek.zielinski.statystyka.info wpjtek.zielinski.statystyka.info w0jtek.zielinski.statystyka.info w9jtek.zielinski.statystyka.info wohtek.zielinski.statystyka.info wontek.zielinski.statystyka.info womtek.zielinski.statystyka.info woktek.zielinski.statystyka.info woitek.zielinski.statystyka.info woutek.zielinski.statystyka.info wojrek.zielinski.statystyka.info wojfek.zielinski.statystyka.info wojgek.zielinski.statystyka.info wojyek.zielinski.statystyka.info woj6ek.zielinski.statystyka.info woj5ek.zielinski.statystyka.info wojtwk.zielinski.statystyka.info wojtsk.zielinski.statystyka.info wojtdk.zielinski.statystyka.info wojtrk.zielinski.statystyka.info wojt4k.zielinski.statystyka.info wojt3k.zielinski.statystyka.info wojtej.zielinski.statystyka.info wojtem.zielinski.statystyka.info wojtel.zielinski.statystyka.info wojteo.zielinski.statystyka.info wojtei.zielinski.statystyka.info wojtek.xielinski.statystyka.info wojtek.sielinski.statystyka.info wojtek.aielinski.statystyka.info wojtek.zuelinski.statystyka.info wojtek.zjelinski.statystyka.info wojtek.zkelinski.statystyka.info wojtek.zoelinski.statystyka.info wojtek.z9elinski.statystyka.info wojtek.z8elinski.statystyka.info wojtek.ziwlinski.statystyka.info wojtek.zislinski.statystyka.info wojtek.zidlinski.statystyka.info wojtek.zirlinski.statystyka.info wojtek.zi4linski.statystyka.info wojtek.zi3linski.statystyka.info wojtek.ziekinski.statystyka.info wojtek.ziepinski.statystyka.info wojtek.zieoinski.statystyka.info wojtek.zielunski.statystyka.info wojtek.zieljnski.statystyka.info wojtek.zielknski.statystyka.info wojtek.zielonski.statystyka.info wojtek.ziel9nski.statystyka.info wojtek.ziel8nski.statystyka.info wojtek.zielibski.statystyka.info wojtek.zielimski.statystyka.info wojtek.zielijski.statystyka.info wojtek.zielihski.statystyka.info wojtek.zielinaki.statystyka.info wojtek.zielinzki.statystyka.info wojtek.zielinxki.statystyka.info wojtek.zielindki.statystyka.info wojtek.zielineki.statystyka.info wojtek.zielinwki.statystyka.info wojtek.zielinsji.statystyka.info wojtek.zielinsmi.statystyka.info wojtek.zielinsli.statystyka.info wojtek.zielinsoi.statystyka.info wojtek.zielinsii.statystyka.info wojtek.zielinsku.statystyka.info wojtek.zielinskj.statystyka.info wojtek.zielinskk.statystyka.info wojtek.zielinsko.statystyka.info wojtek.zielinsk9.statystyka.info wojtek.zielinsk8.statystyka.info wojtek.zielinski.atatystyka.info wojtek.zielinski.ztatystyka.info wojtek.zielinski.xtatystyka.info wojtek.zielinski.dtatystyka.info wojtek.zielinski.etatystyka.info wojtek.zielinski.wtatystyka.info wojtek.zielinski.sratystyka.info wojtek.zielinski.sfatystyka.info wojtek.zielinski.sgatystyka.info wojtek.zielinski.syatystyka.info wojtek.zielinski.s6atystyka.info wojtek.zielinski.s5atystyka.info wojtek.zielinski.stztystyka.info wojtek.zielinski.ststystyka.info wojtek.zielinski.stwtystyka.info wojtek.zielinski.stqtystyka.info wojtek.zielinski.starystyka.info wojtek.zielinski.stafystyka.info wojtek.zielinski.stagystyka.info wojtek.zielinski.stayystyka.info wojtek.zielinski.sta6ystyka.info wojtek.zielinski.sta5ystyka.info wojtek.zielinski.stattstyka.info wojtek.zielinski.statgstyka.info wojtek.zielinski.stathstyka.info wojtek.zielinski.statustyka.info wojtek.zielinski.stat7styka.info wojtek.zielinski.stat6styka.info wojtek.zielinski.statyatyka.info wojtek.zielinski.statyztyka.info wojtek.zielinski.statyxtyka.info wojtek.zielinski.statydtyka.info wojtek.zielinski.statyetyka.info wojtek.zielinski.statywtyka.info wojtek.zielinski.statysryka.info wojtek.zielinski.statysfyka.info wojtek.zielinski.statysgyka.info wojtek.zielinski.statysyyka.info wojtek.zielinski.statys6yka.info wojtek.zielinski.statys5yka.info wojtek.zielinski.statysttka.info wojtek.zielinski.statystgka.info wojtek.zielinski.statysthka.info wojtek.zielinski.statystuka.info wojtek.zielinski.statyst7ka.info wojtek.zielinski.statyst6ka.info wojtek.zielinski.statystyja.info wojtek.zielinski.statystyma.info wojtek.zielinski.statystyla.info wojtek.zielinski.statystyoa.info wojtek.zielinski.statystyia.info wojtek.zielinski.statystykz.info wojtek.zielinski.statystyks.info wojtek.zielinski.statystykw.info wojtek.zielinski.statystykq.info wojtek.zielinski.statystyka.unfo wojtek.zielinski.statystyka.jnfo wojtek.zielinski.statystyka.knfo wojtek.zielinski.statystyka.onfo wojtek.zielinski.statystyka.9nfo wojtek.zielinski.statystyka.8nfo wojtek.zielinski.statystyka.ibfo wojtek.zielinski.statystyka.imfo wojtek.zielinski.statystyka.ijfo wojtek.zielinski.statystyka.ihfo wojtek.zielinski.statystyka.indo wojtek.zielinski.statystyka.inco wojtek.zielinski.statystyka.invo wojtek.zielinski.statystyka.ingo wojtek.zielinski.statystyka.into wojtek.zielinski.statystyka.inro wojtek.zielinski.statystyka.infi wojtek.zielinski.statystyka.infk wojtek.zielinski.statystyka.infl wojtek.zielinski.statystyka.infp wojtek.zielinski.statystyka.inf0 wojtek.zielinski.statystyka.inf9 ojtek.zielinski.statystyka.info wjtek.zielinski.statystyka.info wotek.zielinski.statystyka.info wojek.zielinski.statystyka.info wojtk.zielinski.statystyka.info wojte.zielinski.statystyka.info wojtekzielinski.statystyka.info wojtek.ielinski.statystyka.info wojtek.zelinski.statystyka.info wojtek.zilinski.statystyka.info wojtek.zieinski.statystyka.info wojtek.zielnski.statystyka.info wojtek.zieliski.statystyka.info wojtek.zielinki.statystyka.info wojtek.zielinsi.statystyka.info wojtek.zielinsk.statystyka.info wojtek.zielinskistatystyka.info wojtek.zielinski.tatystyka.info wojtek.zielinski.satystyka.info wojtek.zielinski.sttystyka.info wojtek.zielinski.staystyka.info wojtek.zielinski.statstyka.info wojtek.zielinski.statytyka.info wojtek.zielinski.statysyka.info wojtek.zielinski.statystka.info wojtek.zielinski.statystya.info wojtek.zielinski.statystyk.info wojtek.zielinski.statystykainfo wojtek.zielinski.statystyka.nfo wojtek.zielinski.statystyka.ifo wojtek.zielinski.statystyka.ino wojtek.zielinski.statystyka.inf owjtek.zielinski.statystyka.info wjotek.zielinski.statystyka.info wotjek.zielinski.statystyka.info wojetk.zielinski.statystyka.info wojtke.zielinski.statystyka.info wojte.kzielinski.statystyka.info wojtekz.ielinski.statystyka.info wojtek.izelinski.statystyka.info wojtek.zeilinski.statystyka.info wojtek.zileinski.statystyka.info wojtek.zieilnski.statystyka.info wojtek.zielniski.statystyka.info wojtek.zielisnki.statystyka.info wojtek.zielinksi.statystyka.info wojtek.zielinsik.statystyka.info wojtek.zielinsk.istatystyka.info wojtek.zielinskis.tatystyka.info wojtek.zielinski.tsatystyka.info wojtek.zielinski.sattystyka.info wojtek.zielinski.sttaystyka.info wojtek.zielinski.staytstyka.info wojtek.zielinski.statsytyka.info wojtek.zielinski.statytsyka.info wojtek.zielinski.statysytka.info wojtek.zielinski.statystkya.info wojtek.zielinski.statystyak.info wojtek.zielinski.statystyk.ainfo wojtek.zielinski.statystykai.nfo wojtek.zielinski.statystyka.nifo wojtek.zielinski.statystyka.ifno wojtek.zielinski.statystyka.inof wwojtek.zielinski.statystyka.info woojtek.zielinski.statystyka.info wojjtek.zielinski.statystyka.info wojttek.zielinski.statystyka.info wojteek.zielinski.statystyka.info wojtekk.zielinski.statystyka.info wojtek..zielinski.statystyka.info wojtek.zzielinski.statystyka.info wojtek.ziielinski.statystyka.info wojtek.zieelinski.statystyka.info wojtek.ziellinski.statystyka.info wojtek.zieliinski.statystyka.info wojtek.zielinnski.statystyka.info wojtek.zielinsski.statystyka.info wojtek.zielinskki.statystyka.info wojtek.zielinskii.statystyka.info wojtek.zielinski..statystyka.info wojtek.zielinski.sstatystyka.info wojtek.zielinski.sttatystyka.info wojtek.zielinski.staatystyka.info wojtek.zielinski.stattystyka.info wojtek.zielinski.statyystyka.info wojtek.zielinski.statysstyka.info wojtek.zielinski.statysttyka.info wojtek.zielinski.statystyyka.info wojtek.zielinski.statystykka.info wojtek.zielinski.statystykaa.info wojtek.zielinski.statystyka..info wojtek.zielinski.statystyka.iinfo wojtek.zielinski.statystyka.innfo wojtek.zielinski.statystyka.inffo wojtek.zielinski.statystyka.infoo
Teλeutaίeς ΠaYkόσuιa Kpιtιkές Yιa όλeς tις άλλeς πepιoxές eδώ eίvaι uιa σύvtoun λίσta ue άλλeς ισtoσeλίδeς πou eίvaι uπό avaθeώpnσn


text:
Warta Poznań - Olimpia Elbląg 2:0 (0:0)
Bramki: Piotr Giel (52. minuta - głową), Piotr Reiss (79. minuta - rzut karny)
Żółte kartki: Paweł Piceluk - Mateusz Górka.
Sędzia: Rafał Rokosz ( Katowice )
Widzów 1700
Warta: Jakub Słowik - Grzegorz Bartczak, Łukasz Jasiński, Krzysztof Sobieraj, Przemysław Otuszewski - Tomasz Magdziarz, Artur Marciniak, Maciej Mysiak, Łukasz Grzeszczyk (56. Piotr Reiss), Bartosz Bereszyński (65. Michał Jakóbowski) - Piotr Giel (73. Paweł Piceluk).
Olimpia: Aleksiej Rogaczow - Nikołaj Borsukow, Andrzej Matwijów, Maciej Scherfchen (36. Marcin Pacan), Witalij Nadijewskij - Lubomir Lubenow, Mateusz Górka (61. Bartłomiej Bartosiak), Paweł Czoska, Adam Banasiak, Anton Kołosow - Tomasz Chałas.


text:
Trickster
Trickster to je religjoznawstwje archetyp boga-špasowńika a figlořa, ńykej je to půubůg abo i śmjertelnik. Bez analůgijo bywo co mjanuje śe tak tyž postaće literacke.
Trickster je uod tygo coby uomać ustalůne regle a dbać uo to, coby cykl twořyńo a ńiščyńo durś śe powtořou. Cygańi, habi, uošydzo, nale ńy je postaćům moralńy zuom, yno ńykej pozytywnům a ńyřodko ambiwalyntnům.
We ńykerych mitůlogijach to, co śwjot matyrjalny ńy je doskonouy je tumačůne tym, co trickster stwořyu śwjot wbrew wole abo ńyzgodńe s poleceńami guůwygo bůstwa, abo jakimś knifym sprowiu, co dźeuo stwořyńo ńy je doskonoue.
Tricksterůma sům lo bajšpila:
- nordycki Loki
- suowjaski Weles
- grecki Hermes a Promytejuš
- řimski Merkury
- indjanerski Kojot a Kruk
- afrikůński Anansi
We ludowym chřeśćijaństwje rola trickstera pouńům ludowe djobuy.


text:
Giacomo Puccini
Na 22.12.1858 jo w Lucca w Toskanje snaž nejwažnejšy komponist w stawiznach italskeje opery se naroźił: Giacomo Antonio Domenico Michele Secondo Maria Puccini. Mamy jomu muzikaliske dožywjenja ako „La Bohème“, „Tosca“ abo „Madama Butterfly“ se źěkowas. Arije ako „Nessun dorma“ wot opery „Turandot“ abo „Dovunque al mondo“ wot „Madama Butterfly“ stej teke hyšći źinsa popularneje kure klasiki.
[wobźěłaś] Žywjenje a twórjenje
[wobźěłaś] Žywjenje až do casa prědnych kompozicijow
Popšawny fakt, až Giacomo Puccini jo był muzikaŕ, njejo njezjapki. Slědkoju won pochada wot familije z muzikaliskimi korjenjami, někotare wot swojich wósćow su teke komponisty byli. Woni zu zwětšego cerkwinsku muziku komponěrowali. Teke nejsławy Puccini jo zachopił swoju karieru ze sakralneju muziku. Won jo organist a wjednik chora w Lucca był a jo w lěśe 1880 do Mailand pśeśěgnuł za studium kompozicije na konserwatoriumje. W tom lěśe won jo teke swoju „Messa di Gloria“ (mša mimo Credo, Sanctus a Agnus Die) spisał. Tworba pśedstajijo wažny kšac w źěle Giacoma Puccini. Napśeśiwo drugej mšy, solopartije za tenor a bas w „Messa di Gloria“ Puccina stej tak dramatiskej, až wonej pokazujotej zgromadnje z opulentnym orchestrěrowanjom južo wjelgin mocne znamje pozdźeje lubosći Puccina za dramatiku. Južo w tom casu někotare muzikaliske motiwy su take teatraliske, až woni dopomnjeju na operu. Slědny postark, kenž jo młodego Puccina ku komponěrowanjoju operu sporał, jo był woglěd opery „Aida“ wot Giuseppa Verdi w Pisa. Togodla won jo w lěśe 1882 swoju prědnu operu skońcył. Pśicyna za kompoziciju jo wuběźowanje było. Lěcrownož Puccini njejo był dobyśaŕ wubězowanja „Le Villi“, jo 1884 prědny raz na jawišću był. A to jo był podłožk za karieru Giacoma Puccini.
[wobźěłaś] „Edgar“ a cas w Torre del Lago
Za tym až Puccini jo pisał „Le Villi“, won jo w lěśe 1889 swoju drugu operu „Edgar“ komponěrował. Tśi lěśe pózdźej komponist jo do Torre del Lago (blisko Viaregio w Toskanje) pśeśěgnuł a to jo był zachopjeńk wjelgin płodneje faze w swojom tworjenju. Teke źinsa woglědanja „Villa Museo Puccini“- doma, zo Puccini jo žywy był a zo won jo teke zakopowany, su možne. W 30 lětach, w kotarychž Puccini jo w Torre de Lago žywy był, won jo sedym wot swojich źaseśich operow spisał, teke nejsławnjejše ako „Tosca“ a „La Bohème“.
[wobźěłaś] Cas twórjenja 1890- 1917
[wobźěłaś] Manon Lescaut
W lěśe 1893 opera „Manon Lescaut“ jo nastała a jo była prědny wjeliki wuspěch za komponista. W casu wot wosymych lětow su mrocniki stawiznow opery slědowali: 1896 „La Bohème“, kotara jo znata ako wjelgin romantisku operu z pśekšasneju rolu za tenorow. Pśedstajone we wobcerjenju chudych Bohemianow w Parisu, jawišćowa tworba wulicujo wo tragiskej lubosći mjazy Mimi a Rodolpho, kotarejž końcy ze smjerśu.
[wobźěłaś] Tosca
„Tosca“ z lěta 1900 ma teke tšojenje wo lubosći ako temu. Tam słuchamy wo pogu mjazy spiwarnice Floria Tosca a molarja Mario Cavaradossi. W tom paźe mamy podla lubosći teke wjelgin wjele namocow, wjeliki źěl figurow zemrěł.
[wobźěłaś] Madama Butterfly
Teke se njesmějo "Madama Butterfly" zabyś, Puccini jo skóńcył operu 1904. Hyšći raz bolosna a komplikowana lubosć jo zakład jadnanja. Amerikanaŕ B. F. Pinkerton pśiźo do Japańskeje a se woźenijo geishu Butterfly. Na końcu Butterfly wzejo sebje žywjenje dokulaž wona jo mura nazgonjona až Pinkerton jo južo woženił a jo ju jano ako geishu wiźeł. Nejznaty kusk opery jo „Dovunque al mondo“.
[wobźěłaś] Dalšne tworby
Po 1904 kompozicije Puccina su byli rědše, won jo źěłał ze změnijich libretistach a jo až do swojeje smerśi w lěśe 1924 hyšći styri opery komponěrował. 1910 „La fanciulla del West“ jo prědny raz pokazał na jawišću- tworba, kotara pśedstajijo w kaliforniju.
Partitura wot „La Rondine“ jo 1917 gotowa była a jano lěta pozdźej opera “Il Tritico“ jo měła premjeru w New York. Pśi tom se jadnaje wo tśiźělny opera, zestajijona z tworbow „Il Tabarro“, „Suor Angelica“ a směšneje opery „Gianni Schicci“. Wo tym jano „Schicci“ jo hyšći źinsa kšuty źěl grajnych planow źiwadłow.
[wobźěłaś] Slědne lěta
Giacomo Puccini jo spušćił Torre del Lago w lěśe 1921 a jo pśeśěgnuł do Viareggio. Jano dwě lěśe pozdźej gojce su pla Puccina gjardłowy rak diagnosticěrowali.
Po diagnozy muzikaŕ jo hyšći mało lětow žywy był. Po operaciji w Brüssel su se namakali njedocakane komplikacije, kotare su wjedu k infektoju wutšoby. Giacomo Puccini jo na 24.11.1924 w starstwje wot 66 lětow mrěł. K prědnemu won jo pśewoźujo do rowa w Mailand, ale swoj syn jo pozdźej pśewoźył śěło do Torre del Lago, zo jo hyšći źinsa row Giacoma Puccini we „Villa Puccini“.


text:
Jakub is the Polish variant of the name Jacob and is often shortened to Kuba.
Jakub Vardži Varga, Jakub Krupička, Jakub Masek, Jakub Kachlík, Jakub Novotny, Jakub Florek, Jakub Ivančo, Jakub Šerbaum, Jakub Hezo Hesko, Jakub Jakubowicz, Jakub Świderski, Jakub Klima, Jakub Faber, Jakub Królikowski
Jakub Duraj, Jakub Malec, Jakub Rogulski, Jakub Benisz, Jakub Strnad, Jakub Kowalski, Jakub Šaloupka, Jakub Křenek, Jakub Sebastian Konefał, Jakub Zajac, Jakub Kulikowski, Jakub Prochera, Jakub Svada, Jakub Koný Konečný, Jakub Lochmann, Jakub Kubiq, Jakub Míka, Jakub Kubovčík, Jakub Wroblewski, Jakub Mamut Čepko, Jakub Koros, Jakub Třešňák, Jakub Šulek, Jakub Klíč, Jakub Slouk, Jakub Wifi Majzlik, Jakub Michalak, Jakub Pogodziński, Jakub Kletečka, Jakub Maček, Jakub Vrba, Jakub Hemelik, Jakub Cofała, Jakub Šútor, Jakub Zajaczkowski, Jakub Nenička, Jakub Růžička, Jakub Schejbal, Jakub Okła, Jakub Kuba Zahradnicek, Jakub Březák


text:
-
Yang Xin i Karol Prus-Strowski wygrali III WTK seniorów na Śląsku!
Kategoria: Turnieje w Polsce - WTK / 23 Stycznia 2011
Yang Xin (KU AZS AJD Częstochowa) i Karol Prus-Strowski (Silesia Miechowice) wygrali III WTK seniorów - memoriał im. Kornela Kubaczki w woj. śląskim.
Tagi: WTK, śląskie, Śląsk, Yang Xin, seniorzy, Karol Prus-Strowski, memoriał im. Kornela Kubaczki
-
Yang Xin i Karol Prus-Strowski wygrali II WTK seniorów na Śląsku!
Kategoria: Turnieje w Polsce - WTK / 22 Listopada 2010
-
Karol Prus-Strowski i Weronika Walna wygrali I WTK seniorów na Śląsku
Kategoria: Turnieje w Polsce - WTK / 04 Września 2010
Karol Prus-Strowski (Silesia Miechowice) i Weronika Walna (KU AZS AJD Częstochowa) wygrali I WTK seniorów w woj. śląskim.
Tagi: WTK, śląskie, Śląsk, Weronika Walna, seniorzy, Karol Prus-Strowski
-
Karol Prus-Strowski i Beata Nowak wygrali III WTK seniorów na Śląsku
Kategoria: Turnieje w Polsce - WTK / 24 Stycznia 2010
Karol Prus-Strowski (Silesia Miechowice) i Beata Nowak (MOSiR Mysłowice) wygrali III WTK seniorów w woj. śląskim.
Tagi: WTK, śląskie, Śląsk, seniorzy, Karol Prus-Strowski, Beata Nowak


text:
Swojskie klimaty-godomy po naszymu(reaktywacja):)
Napisał(a): Gość -
Pogodomy po naszymu i gorola naucymy...
Zalozylach zajs nowy topik,bo moze na tyn sam wiyncyj ludziskow wlejzie i wreszcie pogodomy.
No,ale niy wierza w to za bardzo,ino mom zawsze nadzieja:)Pozdrowiom Hanysow i Krojcokow tyz;)
Kurde,niy nerwujcie mnie!Zajs zodnego sam niyma.Wiycie co,jo sie chyba stad wykludza roz na zawsze,bo wela to na Wos idzie cekac?Trzymcie sie i niy puscejcie!I spokojnyj nocy!:)
Witam.Mieszkam na śląsku od urodzenia i nigdy nie słyszałem,żeby ktoś typowo mówił gwarą!!
Łobiecuja, że byda tu tyż włazić. Ino jo sie terozki pierońsko nalotom pomiyndzy tymi forami. Bo mi wlazła do gowy ta Ruda Ślonsko - stolica fraszki i jeszcze jedno forum. A jo na razie z Internetu moga korzystać ino w robocie pomiyndzy 15.00 a 17.00 - bo wtedy tukiej nikogo ni ma. Za niedugo już byda mioł go w doma, wtedy mi bydzie wygodni i byda czynści.
Pozdrowiom
Gość Witam.Mieszkam na śląsku od urodzenia i nigdy nie słyszałem,żeby ktoś typowo mówił gwarą!!
No witom!A my sam wszyscy tak godomy-gwara.I zaluj,ze zes niy slyszol,bo bys sie wiela naucyl.W koncu trzeba sie ucyc jezykow obcych;)Pozdro!
GośćKrojcok z Nikisza Łobiecuja, że byda tu tyż włazić. Ino jo sie terozki pierońsko nalotom pomiyndzy tymi forami. Bo mi wlazła do gowy ta Ruda Ślonsko - stolica fraszki i jeszcze jedno forum. A jo na razie z Internetu moga korzystać ino w robocie pomiyndzy 15.00 a 17.00 - bo wtedy tukiej nikogo ni ma. Za niedugo już byda mioł go w doma, wtedy mi bydzie wygodni i byda czynści.
Pozdrowiom
Jerona,a tyn pieron sam tyz wloz!Wszyndzie sie tyn Krojcok wcisnie,to gizd!Zartuja,wlaz sam,jak ino mozes.Mnie to naprowdy cieszy,bo niyma nos za duzo,pra?Lo,to potym to sie dopiyro pogodomy,jak bydzies miol neta 24 godziny na doba!Trzym sie!I niy pij za duzo na tego Hubertusa,co wszystkie panny rusa...:)
Dzięki za pozdrówki w oby dwie strony!W tym rzecz gdzie mam słyszeć Śląską gware? skoro tak na codzień nikt nie rozmawia,a mam znajomych w różnym wieku i mieszkam w samym centrum Śląska
Aśka! Tyś jest pieronym nerwowo frelka! Ale ci dobrze życza!Jak poskludzosz wszystkich niedobitków do kupy to bydymi silni!:)
cpt1cock Aśka! Tyś jest pieronym nerwowo frelka! Ale ci dobrze życza!Jak poskludzosz wszystkich niedobitków do kupy to bydymi silni!:)
Niy,jo wcale niy jest nerwowo,ino czasami,jak mi wtos richtig za skora zalejzie.A mosz recht,muszymy trzymac sie razym,a juz nos trocha jest:Ty,Karolain,Krojcok z Nikisza,jesce lo kims zapomnialach?No ja,jesce moja skromno osoba,hehe... Niywtorzy,to ino roz sam wlejzli,bo sam nic sie niy dziolo,dopiyro teroz sie cos ruszylo:)Pozdro!!!
Gość Dzięki za pozdrówki w oby dwie strony!W tym rzecz gdzie mam słyszeć Śląską gware? skoro tak na codzień nikt nie rozmawia,a mam znajomych w różnym wieku i mieszkam w samym centrum Śląska
Witej!Byda Ci odpowiadac po slonsku,choc po polsku tyz umia.Przeca miyszkosz na Slasku i nigdy zes niy trefil/a Hanysa z krwi i kosci?Dziwne!No ja,mosz recht,bo jak wtos do mnie mowi,to jo tyz automatycznie mowie,choc poznac mnie po akcyncie:) A kaj to miyszkosz?Moga chyba spytac.Wlaz sam,abo na drugi nasz topik"Jeronie..."i godej z nami,jesli mos chec pocytac bleblanio;)Narka!


text:
The Beatles
The Beatles (čyt. De Bityls) to bůu brytyjski zespůu muzyčny s Liverpoolu, podug wjynkšośće notůw nojzocńejšy a nojsrogšy we gyšichće, kery fůngowou uod 1960 (kej The Quarry Men uod 1957) do 1970.
[Sprowjej] Skuod
Zac zespůua w kjerym uodńůs uůn zukces:
- John Lennon – gitara, śpjyw
- Paul McCartney – gitara basowo, śpjyw
- George Harrison – gitara, śpjyw
- Ringo Starr – šlagcojg, śpjyw
Pjyrwyj we zespole:
- Stuart Sutcliffe – gitara basowo
- Pete Best – šlagcojg
[Sprowjej] Historyjo skupiny
Zespůu napočynou uod wystympůw we liverpoolskym ferajńe The Cavern. Autorstwo jejigo mjůna je připisowane Lennonowi a Sutcliffe'owi. Za namowům mynadžyra, Briana Epsteina zespůu smjyńůu swůj uobroz a lajermůny uoblykli śe we ancugi. W uůny čas podpisali kůntrakt s wytwůrńům EMI. Jejich pjyršy albům, Please Please Me, wypuščůny uostou 11 lutygo 1963. Na jejich kůncertach začyno douaźić do scynůw grupowyj histeryje, čymu dane uostauo mjano Beatlemańijo. Lajergyšeft USA grupa zrobjůua rok ńyskoři, pjeśńičkům I Want To Hold Your Hand. We aprilu 1964 pjyńć pjyršych placůw za rajům na liśće Billboardu zajyny šlagry The Beatles. Aže do dźiśo žodyn zespůu ńy powtůřůu tygo uośůngńyńćo.
We rokach 1965-1966 zespůu dozdřou lajerowo, a jygo teksta stauy śe uwožńiyjše. Skiž zapatřyno śe na Harrisonowo lajera indyjsko w nograńach pokozauy śe exotišinštrumynta. 6 śyrpńo 1965 uodbůua śe prymjera singla Yesterday, kero je jydnům s nojčyńśći puščanych we radijoku a nojčyńśći coverowanům pjeśńičkům we gyšichće. Ku gyšichće přeloz tyž kůncert 15 śyrpńo 1965 na stadijůńy She Stadium we Nowym Jorku, na kery přilazuo 55 600 jejich fanatikůw. 26 paźdźerńika 1965 čuůnki zespoua erbuy uod krůlowy Hažbjyty II Uorder Imperyjům Brytyjskigo. We roku 1966 John Lennon pedźou w jydnym s wywjadůw, co "Beatlesi sům baři popular kej Jyzus Krystus". Ta wyrwano s kůnteksta wypowjydź staua śe powodym polyńo ofyn jejich platůw, a sprawa staua śe fest uwožno, jak Ku-Klux-Klan zapedźou "zajůńć śe problyjmům". Uostatńi kůncert grupa daua 29 śyrpńo, a uodtůnd zajůna śe jyno študyjowům robotům. Plata Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band, wydano 1 čyrwca 1967 je uznowano za prekursorsko lo zorty progresivrocka. Dolšy zdořyńy, to pjyršo satylityntransmisyjo aže na couki weld, we keryj wystůmpjůuy tes Bitlese. Pokozali wtyčos pjeśńička "All You Need Is Love", kero ńyskoři staua śe hymnym hippisowskigo gmyra. Anfangym rozlecyńo śe grupy bůua śmjerć jeji mynadžera, zespůu ńy umjou sům dać se rada we lajergyšefće. Lajermůny pohatruśůuy śe uo to, fto mo być nowym mynadžerym. Po prowdźe, kůńcym trwńo zespoua bůuo uodyńśće Johna Lennona na wřeśńa 1969, nale uoficjalńy podowo śe datům 10 aprila 1970, jak s grupy pošou Paul McCartney.
[Sprowjej] Dyskografijo (yno albůmy)
- Please Please Me - 1963
- With the Beatles - 1963
- A Hard Day's Night - 1964
- Beatles for Sale - 1964
- Help! - 1965
- Rubber Soul - 1965
- Revolver - 1966
- Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band - 1967
- Magical Mystery Tour - 1967
- The Beatles (podwůjny LP) - 1968
- Yellow Submarine - 1969
- Abbey Road - 1969
- Let It Be - 1970
[Sprowjej] Linki zewnyntřne


text:
Juhosłowjanska
Juhosłowjanska nasta po Prěnjej swětowej wójnje z tehdy njewotwisnych kralestwow Serbiskeje a Čorneje Hory (Montenegro). Tutón kraj rěkaše najprjedy „Kralestwo (Južnych) Serbow, Chorwatow a Słowjeńcow. 1929 pomjenowa kral Aleksandr kraj „Kralestwo Juhosłowjanska“. Pozdźišo słušachu k tutomu kralestwu tež něhdyše prowincy Rakusko-Wuherskeho kejžorstwa. To běchu Makedonska, Bosniska a Hercegowina a k tomu hišće Kosovo.
W lěće 1943 přewzachu komunisća pod nawodnistwom Josipa Broza “Tita” (1892-1980) móc. Wot nětka rěkaše kraj “Socialistiska zwjazkowa republika Jugoslawija”. Stolica kraja bě Běłohród (Beograd), wot tam so wšo centralnje wodźeše. Tamniše stolicy kaž Zagreb (Chorwatska), Ljubljana (Słowjeńska), Sarajewo (Bosniska), Skopje (Makedonska) a Podgorica (Čorna Hora) njemějachu ničo prajić. Kosovo so jako serbiska prowinca wobhladowaše a hišće wobhladuje.
Spočatk 90tych lět Socialistiska Republika Juhosłowjanska rozpadny, štož njewosta bjez wójny: Najprjedy w Słowjenskej (dźesać dnjow), potom w Chorwatskej, někak runočasnje w Makedonskej a naposledk w Bosniskej (1995). Čorna Hora a Kosovo (wjetšina albanskeje ludnosće) wostaštej abo skerje dyrbještej ze Serbiskej hromadźe w nowej “Zwjazkowej Republice Jugoslawija wostać – njemějachu pak dale žane prawa. 1998 wotmě so poslednja wójna a to na Kosovo polu. Po wotsadźenju prezidenta Južnosłowjanskeje Slobodana Miloševića w lěće 2000 sta so Vojislav Koštunica z prezidentom Južnosłowjanskeje. W lěće 2003 wutwori so nowy stat “Srbija i Crna Gora”. Serbiska a Čorna Hora stej z tym nutřkownopolitisce samostatnej (w Čornej Horje płaća z Euro) wonkownopolitisce so Čorna Hora hišće přez Běłohród zastupuje. Lětsa chcedźa w Čornej Horje wo dospołnej njewotwisnosći wothłosować. Po internacionalne prawa łamacej wójnje NATO w lěće 1999, na kotrejž je so mjez druhimi tež Němska wobdźěliła, knježi w Kosovje nětko UN. Ale tež Kosovo chce so zesamostatnić.


text:
Internec
Internec (uac. inter mjyndzy, ang. net nec, dosuowńy mjyndzynec) - uůgůlnośwjatowy nec kůmputerowy[1] lůgičńy pouůnčůny w jydnorodny nec adresowy uoparty na protokole IP (ang. Internet Protocol). Dostarčo abo wykořistuje usůgi wyžšygo poźůmu uoparte na telekůmůńikacyji i zwjůnzanyj s ńům infrastruktuře.
[Sprowjej] Historyjo
Počůntki Interneca wiůnžům śe s powstańym internecu ARPANET i śyngajům kůńca lot 60. XX wjeku, gdy amerikańsko firma RAND Corporation prowadźiua badańo studyjne nad možliwośćůma dowodzyńo i uůnčnośći we warůnkach wojny nuklearnyj. Na podstawje jeji raportůw podjynto prace projektowe nad skůnstruowańym neca kůmputerowego kery by můg fůnkcjůnować půmimo zńiščyńo jygo tajli.
[Sprowjej] Přypise
- ↑ Andrev S. Tannenbaum w kśiůnžce Nece kůmputerowe (ISBN 83-7361-557-1) zaznačo, aže Internec ńy je pojydynčům śećům, yno necem necůw (co ńy pasuje do klasyčnyj defińicyji neca kůmputerowygo)


text:
Hypatyjo ze Aleksandryje
Hypatyjo ze Aleksandryje (gr.: Ὑπatίa; rodz. 355 abo 370, um. marzec 415 we Aleksandryje) - neoplatůńsko filozoferka a matymatyczka ze starożytnyj Aleksandryje. Podug powjarki, wynojdła astrolabijům a zorta aeromyjtra. Bůła cerům uod Teůna ze Aleksandryje, filozofera, matymatykera a astrůnoma. Je przimowane, aże pomogała Ptolymejuszowi a Euklidesowi we redagowańu naukowych pracůw. Pisoła komyntarze do pracůw Djofantosa a Apolůńijusza ze Fergi. Jako filozoferka, mjoła w kole śa szkolorzůw uoddanych jeji filozoficznyj szuli, kero bůła zwjůnzano ze ezoterykůma metafizykům. Publiczńe uczůła astronomije a matymatyki. W czas kůnflikta mjyndzy mjyndzy prefektym Egipta Orestesym a biskupym Cyrylym wźyna strůna prefekta. Cyryl uobwińoł ja uo zawodzańe we dojśću do zgody ze prefektym. Podległe biskupowi ludźe zaszlachtowali Hypatja bez porżńyńce uostrymi muszlůma. Skiż tygo powstoło sroge zgorszyńe, tyż postrzůd krześćijanůw (mimo aże Hypatja bůła poważano za poganka).
[Sprowjej] Necowe uodwołańa


text:
Roman Dmowski
Roman Stanisław Dmowski (rodz. 9 siyrpnia 1864 we Kamiōnku, um. 2 stycznia 1939 we Drozdowie) – politikier, Minister Zagranicznych Sprŏw RP, poseł na Sejm RP a II i III Dōmy.
Wespōłzrichtowŏł Nacyjnõ Dymokracyjõ (yndycyjõ), głōwny idyjolog polskigo nacyjonalismu. Polski dziŏłŏcz dlŏ samostanowiyniŏ, za piyrwa chciŏł skuplować wszyjske polske ziymije a dostać autōnōmijõ wnōntrz Ruskigo Imperyjōm, a niyskorzi ôdzyskanie samostanowiyniŏ przi sojuszu ze Rusyjōm a ententōm a (nejbarzi Miymcōma). Skuplowane ze nyjoslawistycznym ruchym.
Delegat Polski na paryskõ kōnferyncyjõ we 1919 a sygnatariusz pokojowygo traktatu we Wersalu. Fest dŏwŏł ôdpora polityce Józefa Piłsudskiego.


text:
Wikipedija:Přełožki
Tuta strona słuži koordinaciji přełožkow z druhorěčnych Wikipedijow.
W druhorěčnych Wikipedijach je wjele tysac dokónčenych nastawkow k nimale wšěm temam. Jeli móžeš derje přełožować, přełož stronu a zasuń hotowy tekst z pokiwom, zwotkelž wón pochadźa, do hornjoserbskeje wersije. Wšě strony we wšěch rěčach podleža GNU Licency za swobodnu dokumentaciju (němsce) a smědźa tuž so wužiwać. Ale zwaž sej z kedźbnosću na přełožki: Su tež argumenty přećiwo přełožkam, předewšěm, hdyž njejsu fachowsce přewjedźene.
Na lisćinje požadanych přełožkow móžeš pohladać, hač móžeš ze swojimi znajomosćemi pomhać, abo zwuraznješ swoje přeća za přełožkami.
[wobdźěłać] Pokiwy k wobsahej
Prošu posudź dokładnje swoje kmanosće za přełožowanje. Profesionelni přełožowarjo disponuja wo wjacelětnej wukubłanju a wědźa, kak móža mnoholičbne přełožowanske pasle wobeńć. Někotre pasle so lajkej docyła wotewru. Jeli sy tuž wukubłany přełožer abo disponuješ wo dobrych cuzorěčnych znajomosćach, potom pomhaj sobu!
Jeli na přikład němski tekst bu do hornjoserbšćiny přełoženy, móžeš hišće husto na čim spóznać, zwotkelž wón pochadźa. Samo jeli tekst je zrozumliwy, słowoslěd je kopolaty, wólba słowow njepřihódna a rěčne wobroty su husćišo njepřełožene. Bohužel so to husto tež na přełožki profesionelnych přełožowarjow hodźi. Dobry přełožk wuznamjenja so přez to, zo na njón pochad hižo njepytnješ. Dyrbi klinčeć - abo samo lěpje -, jako by so tekst prěnjotnje direktnje hornjoserbsce spisał.
Kedźbu: Awtomatiske přełožowanske programy wjele njedostatkow dla encyklopediskim žadanjam njewotpowěduja.
Nimo toho kedźbuj na poslednje změny originalneho nastawka, zo njeby wandalizm abo zwadne změny přewzał.
[wobdźěłać] Licencne prašenja: awtorske prawo a originalny tekst
Po prawje su přełožki wobdźěłanja prěnjotneho dźěła. Smědźa so tohodla jenož z dowolnosću mějićel prawow na originalu wozjewić. Pola tekstow z cuzorěčnych wudaćow Wikipedije bu tuta dowolnosć pod wuměnjenjemi licency de:GNU FDL data, wotpowědne zwjazowace postajenja so tam w wurězku 8 wobjednaja.
Zasuń najlěpje předłohu Předłoha:Přełožk do noweho nastawka a připodobń swoju předłohu po tamnišim přikładźe.
Přełožki tekstow, kotrež njesteja pod licencu GFDL abo kotrychž awtorske prawa hišće minjene njejsu (mjenje hač 70 lět po smjerći awtora), njesmědźa bjez wurazneje dowolnosće mějićela prawow do Wikipedije stajić.
[wobdźěłać] Kulturelne aspekty
Runje w historiskich tekstach abo w tekstach, kotrež so z kulturu zaběraja, su w rozdźělnych kulturnych wobkruhach husto rozdźělne nahlady a hódnoty. Kritikarjo widźa tohodla w jednostronskim přełožowanju, na př. z jendźělskeje Wikipedije, strach kulturneje straty.
Bjez dwěla prócy hódne je přirunanje hižo eksistowacych teksty přez rěčne mjezy, zo bychu so zmylki namakali, nowe aspekty wotewrěli a rozumili, kak rozdźělne kultury něšto wobhladuja. Tež přełožki ze zrědka rěčanych rěčow su přejomne, dokelž so tam snano cyle hinaše ideje jewja hač w němskim abo jendźelskim rěčnym rumje z wašnjom.
[wobdźěłać] Techniske pokiwy
Za přełožowanje so doporuča wobaj tekstaj runočasnje k dispoziciji dźeržeć. W padźe nowych nastawkow móžeš prosće originalny tekst do noweho wobdźěłowanskeho wokna kopěrować a tam přełožować. Kedźbuj, zo wušmórnješ pasaže hakle tam, hdyž je woprawdźe hižo njetrjebaš!.
Jeli hižo tekst eksistuje, měł sy wězo dźiwać na to, zo nowy tekst stary tekstowy běh njemyli abo připodobń stary tekst..
Wjace komforta skići paralelny napohlad wobeju tekstow. Wobhladowakaj Opera a Konqueror dowolatej poddźělenje wokna do podwoknow (Multiple Document Interface resp. panele). Tež funkcija „page holder“ wobhladowaka Shiira za Mac OS X zmóžnja paralelne wobhladowanje resp. wobdźěłowanje dweju weboweju stronow. Za Mozilla Firefox je přidatk Split Browser [1], kotryž tež dźěleny napohlad dowola.
Trochu wobćežniše su "rajtarki", podobnje kaž pola kartajnych kartkow. Rajtarki so mj. dr. přez Seamonkey a Firefox podpěruja. W Seamonkey móžeš z Strg+Bild horje a Strg+Bild dele tam a sem přeńć.
Jednora, konwencionelna móžnosć je, zo so originalny tekst w druhim woknje wobhladowaka wotewrje. Potom hodźetej so wulkosć a pozicija wobeju woknow wobhladowaka tak přiměrić, zo byštej wobě woknje wobhladowaka stej jedne pódla druheho ; tež date njeaktiwne wokno wosta potom widźomne. Nimo toho móžeš z tastowej kombinaciju STRG+Tab wužiwać, zo by z jednoho wokna do druheho přešoł.
Skónčnje je wězo móžnosć tekst offline z tekstowym editorom pisać, najwjace dobrych editorow skići wšelake móžnosće za dźělenje wokna. Tajke postupjenje je wosebje za dlěše teksty doporučomne, dokelž najwjace wobhladowakow njedowola mjezyskładowanje teksta we swójskim editorje.


text:
Srjejźne mórjo
Srjejźne mórjo jo mórjo, kótarež lažy na pódpołnocnej zemskej połkuli mjazy Europu, Afriku a Azisku.
Srjejźne mórjo ma płoń 2,5 mln km².
Na pódwjacorje jo Srjejźne mórjo zwězane pśez Gibraltarski pśelew z Atlantiskim oceanom, na dłujkem zajtšu jo zwězane pśez pśelewy Dardanely, Bospor a Marmarske mórjo z Carnym mórjom a na krotkem zajtšu jo zwězane pśez Suezski kanal z Cerwjenym mórjom a pótakem teke z Indiskim oceanom.
[wobźěłaś] Kupy
W srjejźnem mórju lažy wjele kupow, kótarež k rozdźělnym statam słušaju. Nejwětša kupa Srjejźnego mórja jo Siciliska.


text:
Srjedźne morjo
Srjedźne morjo (tež Srjedźozemske morjo) je morjo, kotrež leži na sewjernej zemskej połkuli mjezy Europu, Afriku a Aziju.
Srjedźne morjo ma płoninu 2,5 mln km².
Na zapadźe je Srjedźne morjo zwjazane přez Gibraltarski přeliw z Atlantiskim oceanom, na sewjerowuchodźe je zwjazane přez přeliwy Dardanely, Bospor a Marmarske morjo z Čornym morjom a na juhowuchodźe je zwjazane přez Suezski kanal z Čerwjenym morjom a potajkim tež z Indiskim oceanom.
[wobdźěłać] Kupy
W srjedźnym morju leži wjele kupow, kotrež k rozdźělnym statam słušeja. Najwjetša kupa Srjedźneho morja je Sicilska.


text:
Berlin
Wspůłrzyndne: 52°31'07" N 13°24'30" E
Berlin[1] – stolica a nojwjynksze mjasto Mjymjec, na prawach kraju zwjůnzkowygo (landu). Zajmuje 890 km² placu, zamjeszkuje sam blisko 3,5 mln uosůb.
Berlin leży we půłnocno-wschodńij tajli Mjymjec. Położůny je nad rzykůma Szprewům a Hawelům a jejich dopływůma. Rzyka Szprewa w dźelńicy Spandau wpado do Haweli, prowygo dopływu Łaby. Berlin znojduje śe mjyndzy płaskowyžůma Barńim a Teltow. Leży ůng. 70 kilůmetrůw uod grańicy s Polskům.
Przipisy
- ↑ Ślůnske mjano za: Reinhold Olesch, Der Wortschatz der polnischen Mundart von Sankt Annaberg, Berlin 1958


text:
Trzyńśyńy źymje na Hajiti we 2010
Trzyńśyńy źymje na Hajiti we 2010 - trzyńśyńy źymje uo magńitudźe 7 we richterowyj skali, kerygo epicyntrům bůło 16 km uod Port-au-Prince na Hajiti. Głowny wstrzůns bůł 12 styczńa 2010 uo 16:53, ńyskorzi bůły tyż wtůrne wstrzůnsy, ze kerych dźywjyńć mjało magńituda 5 we richterowyj skali.
Skirz ńigo zbůlůło śe srogszo tajla ze historycznych stawjyńůw we Port-au-Prince, we tym Prezydyncki Pałac, śedźiba Norodowygo Zgrůmadzyńo a Katedrala Notre-Dame.
Podug szacowańo Hajitańskigo Czyrwjůnygo Krziża pogińůło 200 tyśůncůw ludźůw.
[Sprowjej] Galerjo
-
Zbulůny Prezydyncki Pałac we hajitańskij stolicy
-
-
-
[Sprowjej] Necowe uodwołańa


text:
William Shakespeare
William Shakespeare (rodz. wjerza 23 kwjetńa 1564 [1] we Stratford-upon-Avon, um. 23 kwjetńa 1616) - ynglicki dichter, pisorz a dramaturg, reformator tyjatru, zauobycz powożany za jydnygo ze nojwybitńyjszych ynglickich pisorzůw. Napisoł ůng. 40 tyjatralnych szpilůw, 154 sůnety, a inksze dźeła. Je poważany jako norodowy dichter Ynglandu. Podug ekszpertůw, nojwjyncy pisoł we lotach 1586-1612, nale uo daty powstowańo cońykerych utworůw a jejich chrůnologijo je durch zwada.
Jygo tyjatralne szpile tumaczůno na bezma wszyjske nowożytne godki, a lista słůw kere uůn uworził a wlozły ńyskorzi do angelskij godki mo 600 pozycyjůw.
[Sprowjej] Ńykere dźeła
[Sprowjej] Kůmedyje
- All's Well That Ends Well
- As You Like It
- The Comedy of Errors
- Love's Labour's Lost
- Measure for Measure
- The Merchant of Venice
- The Merry Wives of Windsor
- A Midsummer Night's Dream
- Much Ado About Nothing
- Pericles, Prince of Tyre
- The Taming of the Shrew
- The Tempest
- Twelfth Night, or What You Will
- The Two Gentlemen of Verona
- The Two Noble Kinsmen
- The Winter's Tale
[Sprowjej] Tragedyje
- Romeo and Juliet
- Coriolanus
- Titus Andronicus
- Timon of Athens
- Julius Caesar
- Macbeth
- Hamlet
- Troilus and Cressida
- King Lear
- Othello
- Antony and Cleopatra
- Cymbeline
Przipisy
- ↑ Znůmo je data krztu: 26 kwjetńa 1564


text:
Komentarze: 1Scenariusz:
Marek Adamik, Tobiasz Piatkowski, Robert Adler, Michał Śledziński, Wojciech Birek, Aleksandra Czubek, Jerzy Szyłak, Piotr Drzewiecki, Jacek Frąś, Grzegorz Janusz, Dennis Wojda, Andrzej Janicki, Sławomir Jezierski, Radosław Kleczyński, Jacek Waliszewski, Tomasz Kołodziejczak, Aleksander Ogaza, Piotr Kowalski, Marcin Jabłoński, Rafał Skarzycki, Adrian Madej, Jacek Michalski, Krzysztof Ostrowski, Jerzy Ozga, Zeke, Agnieszka Papis, Joanna Holeksa, Jakub Rebelka, Benedykt Szneider, Maciej Wojtyszko, Przemysław Truściński, Dariusz ŻejmoRysunki:
Marek Adamik, Robert Adler, Wojciech Birek, Aleksandra Czubek, Jacek Frąś, Piotr Drzewiecki, Krzysztof Gawronkiewicz, Andrzej Janicki, Sławomir Jezierski, Piotr Kania, Krzysztof Kopeć, Aleksander Ogaza, Piotr Kowalski, Cyryl Lechowicz, Tomasz Leśniak, Adrian Madej, Jacek Michalski, Krzysztof Ostrowski, Jerzy Ozga, Tomasz Piorunowski, Agnieszka Papis, Rafał Szłapa, Jakub Rebelka, Benedykt Szneider, Tomasz Tomaszewski, Przemysław Truściński, Dariusz ŻejmoWydawca polski:
Egmont Polska
Zbiór przedstawiają krótkie historie polskich rysowników młodego pokolenia: Adamika, Adlera, Śledzińskiego, Birka, Czubek, Drzewieckiego, Frąsia, Gawronkiewicza, Janickiego, Jezierskiego, Kani, Kopcia, Ogazy, Kowalskiego, Lechowicza, Leśniaka, Madeja, Michalskiego, Ostrowskiego, Ozgi, Piorunowskiego...


text:
Definição para "ascocarpo"
ascocarpo ascocarpo - Definição para ascocarpo em NiceDefinition.com - ascocarpo Definition ascocarpo - Definição para ascocarpo em NiceDefinition.com, ascocarpo, ascocarpo Definição, ascocarpo significado, ascocarpo origem, ascocarpo Exemplos, ascocarpo amostras, Definição ascocarpo, significando ascocarpo, ascocarpo origem, ascocarpo Exemplos, amostras ascocarpo, dicionário on-line, dicionário, dicionário de Português, ascocarpo Definition, ascocarpo meaning, ascocarpo origin, ascocarpo Examples, ascocarpo Samples, Definition ascocarpo, meaning ascocarpo, origin ascocarpo, Examples ascocarpo, Samples ascocarpo, online dictionary ascocarpo Definição, Definição ascocarpo, ascocarpo - Definição para ascocarpo, ascocarpo - Definição para ascocarpo em NiceDefinition.com, ascocarpo, ascocarpo Definição, ascocarpo significado, ascocarpo origem, ascocarpo Exemplos, ascocarpo amostras, Definição ascocarpo, significando ascocarpo, ascocarpo origem, Exemplos ascocarpo , amostras ascocarpo, dicionário on-line, dicionário, dicionário de Português, ascocarpo Definition, ascocarpo meaning, ascocarpo origin, ascocarpo Examples, ascocarpo Samples, Definition ascocarpo, meaning ascocarpo, origin ascocarpo, Examples ascocarpo, Samples ascocarpo, online dictionary , sanakirja.


text:
Atlantiski ocean
Atlantiski ocean abo Atlantik jo wódowa płoń mjaz Afriku, Europu a Ameriku. Jo to drugi nejwětšy z 5 swětowych oceanow.
Jogo cełkowna płoń wopśimjejo něźi pěśinu zemskego pówjercha, což jo dogromady z nakšomnymi mórjami něźi 106,4 mil. km2 a 82,4 mil. km2 bźez nakšomnych mórjow. Dłujkosć jogo pśibrjoga jo 111 866 km. Šyrokosć jo wót 2 848 km mjaz Brazilskej a Liberiskej do 4 830 km mjaz Zjadnośonymi statami Ameriki a pódpołnocnej Afriku. Nejdłymše městno w Atlantiskem oceanje jo dłymina Milwaukee w Portorikoskej grobli we dłymokosći 8 648 metrow pód głaźinu oceana. Pśerězna dłymokosć jo 3 332 m, resp. 3 926 m bźez nakšomnych mórjow.
Atlantiski ocean • Śichy ocean • Indiski ocean • Pódpołdnjowy ocean • Pódpołnocny polarny ocean


text:
Już lipiec na puklu – audio
Już lipiec na puklu…
Byli se kiejsik Lech, Czech i Rus… trzi braciki, ftore łosiedlyli sie na zachodzie, połedniu i na wschodzie. Znôcie to? Pewnikiym ja. Ale latoś dokuplowôł sie ku nim jesce Grek. Ja, jô miarkuja, iże pewnikiym môcie pôłnô rzić tego EURO 2012, fusbalu, fanów i tych wszyjskich klugszajsrów i móndroków, kierzi sztyjc i jednym ciyngiym tuplikowali Wóm, iże: „Polôki! Nic sie niy stało!
I naszych ci boroków fusbaloków, kierzi robiyli co mógli, ino, co niy za tela poradziyli cosik zrobić. A jô kciôłbych samtukej (dziepiyro dzisiôj) gorko podziynkować naszym chopcóm łosobliwie za to, iże łóne same tak wartko podziynkowali nóm, polskim kibicóm za sparcie i spómożyni, i iże tak gibko dali nóm laufpas łod tego bolyściwygo i przikrygo łobowiónzku robiynia dobryj machy do złyj (co, tam złyj? usmolónyj do łostatka) – gry! I iże dziynka tyj jejich uprzyjmnóści mógli my blank wartko poschróniać wszyjske biôło-czerwióne aksysorija i przidôwki, i żôdnô nóm ci tam narodowô fana już niy pozaściyrała, niy zasłónióła szykowności, gryfności fusbalu, ło ftorym miarkujymy ino jedne – gryfny fusbal jes ino tam, kaj nôs niy ma. A kiejech usłyszôł Szpakowskiego, kiery rzóńdziół z drukiym, iże „.. to jes razinku piykno fusbalu!” – wiedziôłech, co nasi już wyfurgli ze Euro 2012.
Nó, styknie tego jamrowaniô. Mómy już przecamć lipiec, lato côłkim pyskiym, dziecka już tyż samtukej u mie na Pniokach we tyj mojij „Siedymnôstce” niy wyrobiajóm, zrobióło sie chnet blank cichuśko… nó niy tak do łostatka, bo przecamć terôzki sam u nôs na Ślónsku małowiela kogo ze ślónskich familijów stać na to, coby dziecka wykludzić kajsik na feryje.
I sam mi sie spómniôł jedyn wicny fal. Dôwnij, do mojij szuli smycyli zawdy mlyko (abo łod Any Jóndercynyj ze Krojcki, abo łod staryj Kaczmarkowyj ze Logiewnickij). Jak ci to tam smycyli, to już jes inkszô pôrã galot, bo czasym to i my, coby ino wykluglować sie łod lekcjów, szli zarôzki po łósmyj do mlyczarni po te kany z mlykiym. Jô ino bocza, co rółz kiejsik przijechół fórmón ze maluśkóm rolwagóm, kierô cióngnół gryfny, fajnisty yjzel. A możno, to ci bół i stary Mugenschnabel ze dziołszynnyj szkoły, ze tyj ci dôwniyjszyj „Łoziymnôstki” – już niy bocza.
Ta fóra sztopła kole mojij „Siedymnôstki, kole takij fojerplómpy. Stary fórmón (możno to i bół stary Ceglarski?) poszoł do szule a my – jak to zawdy syncyska – napoczli mierzić, napasztować, szkubać, tyrpać tego biydnego yjzelka przi ojku. Ino jedyn synek, Michôł łod Hajmanki stôł ci sie z kraja i niy szterowôł ci tego zwierzôka. Łorôz wylazuje ze szuli tyn fórmón, łozeźlóny jak sto diosków, i dôwej tyrać ze biczyskiym, ze takim korbaczym za nami, coby nóm po tych rziciach wyszczylać. My citali, śmigali kaj fto móg i ino tyn ślimok Michôł łod Hajmanki łostôł przi fórze, bo myślôł, co jes niywinowaty; przeca łón tego yjzla blank niy szterowôł i… dostôł łod kuczera fanga bez pychol. Ani niy doczkôł, coby go łón prasknół ze drugij zajty, ino tyż zarôzki pitnół drap do szule. A tam ci we dźwiyrzach wrómbôł we naszygo ksiyndza Wale, we tego kapelónka łod katyjmusu.
– Co za szus i grundelok ze cia, synek ? – wrzesknół nasz kapelónek i prasknół ci go tyż juzaś bez pysk.
Festelnie ześlimtany wpôlół Michôł na słody i gynał szczas ci sie ze naszym rechtorym Balcarkym.
– A cóż to tak wrzeszczysz, choby cie fto ze skóry łobdziyrôł łochyntolu? – pytô ci go tyn rechtór.
– A bo, bo ksióndz kapelónek mazli mie bez pysk, a jô… a jô… przeca tymu, tymu… yjzlowi blank nic niy zgobiół – wystynkôł Michôł.
Nó, i Michôł dostôł trzeci rółz we sznupa, po fresie.
A iże to dzisiôj tyż ło fajrnacie dlô szkolorzy, to możno jesce cosik inkszego.
Wiycie, wiynkszóścióm szpasowne cufale przitrefiajóm mi sie, kiej wlejza kajsik do kaczmy abo biyrsztuby na laga i piwo. Łamża lecy kedy do jednego szynku na naszyj Krojce, kaj sztyjc góści jedyn istny, Manek, mianowany Dziamblym. Jes ci już tyż, tak jak jô, na pynzyji ale łostôł do terôzka fyrniokym. Fresa mô nikej siedym grzychów gównych, sztyjc tyż słepie piwo i gorzôła… przed pynzyjóm to i na pómp. Pómôgô gospodzkimu i bez côłki dziyń mu sie pychol niy zawiyrô. Napasztuje wszyjskich, kôżdymu poradzi przisrać, chocia miyni przi tymu, iże jes taki kocynder i szpasownik.
Wlozech do tego szynku łóńskigo tydnia. Łobsztalowôłech se – jak to móm we zwyku – piwo i ku tymu gryfnisty achtlik. A skuli tego, co majóm mie tam za jakigosik srogigo móndroka, tóż tyż przi kôżdyj swadzie zwrôcajóm sie dó mie, coby jich łozsóńdzić. Wtynczôs bóło deczko inakszij. Manek abo niy miôł pijyndzy, abo gospodzki zakôzôł mu szynkować piwo, dosik, iże siedziôł blank cicho i… łozwiónzywôł krojcula.
Jô sie polekuśku szlukôł ta moja laga aże łorôz Manek spytôł ci mie sie:
– Panoczku Ojgyn! A możno wy mi rzykniecie jakô ci to bóła cera Gospodôrza i Gospodyni?
Ludzie, mie choby pierón szczelół. Sztopło ci mie… nó dziura we filipie. Bez pôra łoka mrzików bez moja palica przerajtowało tysiónce myśli. Deszperôcko próbowôłech spomiarkować, kim sóm Gospodôrz i Gospodyni. Cóż tyż to moge być? Piyrszy myślónek: „Chłopi” Reymonta? Gyneralnie jakeś gyszichty ło chopach, pampóniach, bambrach… Ojgyn! Pozbiyrej myślónek, pokôż, co niy darmo cie majóm za móndroka, wykôż sie wiydzóm… Nó ale, trza sie jakosik retować, możno jakô podpowiydź by sie przidała:
– Te, Manek… a ło jakô ci gyszichta, ło jaki utwór ci sie rozłajzi ? – pytóm sie fałesznie.
Ludzie, jego łodpowiydź sprawióła, iże tamesznyj szynkiyrce tyj wyforsknół bez kichol, stary Hajna-gołymbiôrz chnet by łyknół swój achtlik, a mie chnetki by bół ze gymby wyfuknół gybis …
– Nó, panie Ojgyn, bo jô niy pamiyntóm gynał jak to leciało: „Ele mele dudki, gospodôrz malutki, gospodyni puklatô, a ceruszka…” Nó, i razinku niy poradza sie spómnieć jakô bóła ta jejich cerzicka …
Świyntojóński wicny cufal – audio
Świyntojóński wicny cufal…
Ze tym tómpaniym we świyntojóńskô nocka do lasa i smyczyniym tam swojij freli, coby zuchtać za tym paprociannym kwiôtkiym, to na isto tyż trza dować pozór. Miôłech ci taki fal ze jednym mojim kamratym Achimym Bregulóm, kiery kiejsik, hań-dôwnij robiół we „Hajdukach”, kiej to byli jesce Zakłady Koksochemczne, za szoferoka.
Napoczło to sie wszyjsko łod tego, iżech go trefiół na Wolce, kiej żech wlazowôł do banki na Godula. Kulwitôł ci sie, szôł choby niy na swojich szłapach. Wlôz z biydóm do śtrasynbanki, sztopnół ci tak we winklu i styrcy.
– Co ci je Achim, szłapa ci prziklapło, prasknółeś sie w te kostyry abo co, iże tak chrómôsz, kuśtykôsz – pytóm sie go, a gymba mu sie tak krziwi, choby po zymbskach nachytôł.
– Niy, ino móm na szłapie plynckiyrz choby dziesiyńć ceskich – łodpedziôł mi łón na to.
– Nó, tóż trza go wykroć i bydzie pokój.
– Padosz wykroć, wyrznóńć? Ino kaj? Przeca niy pójńda śniym tam do dochtora Ojgyna Kapka, bo mie wyciepnie – trôpiół sie Achim, i jesce barzij sie krziwi.
– Sto pierónów! A byś sie zesrôł sztacheldratym – wrzesknół ci łoroz Achim na jednygo policajta. – Tyn gizd ci mie gynał na ta hinerałga nastómpiół.
Co sie niyskorzij dziôło, jak gorko sie we bance zrobióło, to sie już przeca mogecie forsztelować.
Wylejźli my ze tyj banki, a na Achima na isto gawcyć niy szło. Chop postawny, herski i kiej ino go fto tyknół we ta szłapa zarôzki móg bez pysk nachytać. I tak blank ci już bamóntny kamrat gôdô:
– Ojgyn, pokôż mi kaj i idymy te hinerałgi, te kurzi ślypia wyrznóńć! Ino, kaj?
Nó, toch go zakludziół do takij jednyj gryfnyj „pedikurzystki”, no takij dupnyj macherki łod platfusów, blazów i plynckiyrzy. Ta mu wyrzła tyn srogi kurzi ślyp i pado, coby terôzki pokôzôł drugo szłapa. A łón ci sie naprził i niy dôł ci sie ściepnóńć, seblyc drugij fuzekle. Niy, i już. Tuplikowali my mu, iże kiej jedna szłapa mô do porzóndku, to i drugo tyż może mu ta frela zrychtować.
A łón niy, i szlus. Tóż my wylejźli łod nij, a jô sie juzaś go pytóm po jakiymu niy kciôł tyj drugij szłapy pokôzać.
– A wiysz Ojgyn, bo jô móm ta szłapa blanka côrnô, zmazano.
– Jezderkusie! Cóżeś ty za łochyntol. To ty ino jedna szłapa myjesz a drugo co, na drugi beztydziyń?
– Niy, to niy tak, ino jô móm ta szłapa ze tery …..
– Jak to ze tery, kajś to wlôz, kajś to wdep?
Nó, i napocznół mi łozprawiać co i jak bóło.
Jakech już gôdôł Achim bakoł we tych dôwniyjszych „Hajdukach”, a iże tyż już wszyjsko po maluśku tam zawiyrali (jak we côłkim Chorzowie) i ino jedyn taki „byznesmyn”, kiery miôł pôra betków do stracyniô, kciôł tam cosik sie łod nich lajstnóńć, cosik sprawić. Ale musiôł mieć i plac, i côłkie stawiyni wypucowane, wyglancowane, bo inakszij tego niy szło skalić. Nó, tóż wszyjskie rojmowali tam festelnie i tyn côłki maras trza bóło musowo kajsik wykludzić. Jeździół ci łón takóm kipom i côłki tyn flaps, tyn maras ze „Hajduk” ściepowôł ździebko za „Niydźwiedzińcym”, ale już we tym kochlowickim lesie. A szôł wartko tyn świynt Jón i Achim smówioł ci sie ze jednóm takóm jóngferóm, co pójńdóm we ta świyntojóńsko nocka do lasa posznupać za tym wywołanym paprociannym kwiôtkiym, i … niy ino.
– I wiysz Ojgyn, kiejech ci jóm już dostôł na trowniol, bez szatów, nó, jak ci jóm Pónbóczek stworzół, to żech ci całóm racióm wdep do marasu. Do marasu. Jô sie tak ino medikowôł. A to bóła tera, kieroch wykludziół ze tych „Hajduk” na mojij kipie – bajuko mi Norbet aże mu płacki lecóm.
– A coby bóło jesce maszkiytnij, to łóna ci côłkie szaty, côłki klajd, côłko garnitura i côłkie prodło tyż zmarasióła choby niyboskie stworzyni. Nó, i terôzki już miarkujesz po jakiymu jô niy poradziół tyj drugij fuzekle ściepnóńć, pra?
Tóż dejcie pozór i na take cufale we ta świyntojóńskô nocka.
Co nóm szkłódzi – audio
Co nóm szkłódzi…
I sam my przijnszli terôzki na to, co tak na isto, prôwdóm, nóm Ślónzôkóm festelnie szkłódzi. Szkłódzóm nóm, i to fest, te roztomajte angyjbery, kiere sie juzaś bieróm do bajstlowanio ustawy ło łochrónie zdrowiô. Niy, niy byda sam dzisiôj politykowôł, tela co rzykna, iże te, co ciyngiym tam cosik wekslujóm daliby sie pokój i posuchali Karlika z „Kocyndra”, kiery już festelnie dôwno tymu nazôd wypokopiół, jak to richtik ze tóm medicinóm i dochtórskóm hilfóm jes. Dejcie pozór!
Mómy ci szejść knifów jak przijńść do zdrowiô, kiej już cowiek jes blank niymocny:
Cowiek niymocny niy idzie, i niy dowo skôzać, coby dochtór ku niymu prziszôł –pora dni niyskorzij zółwizół wyzdrowiyje.
Cowiek niymocny dowo skôzać, coby dochtór prziszôł, ale tyn niy przilazuje – za pôra dni cowiek jes lepszy, lebo blank wyzdrowiôł.
Cowiek niymocny woło dochtora, dochtór przilazuje, tela co ino połosprawiô i żôdnyj recypty niy naszkryflo – tyn istny juzaś wyzdrowiyje.
Cowiek niymocny napytô dochtora, dochtór sie przikwanckô, recypt naszkryflô tela, co tyn niymocny niy depto do japtyki – za pôra dni jes ci już lepszyjszy; tyż wyzdrowiôł.
Cowiek niymocny pytô dochtora do sia, dochtór sie przilazuje, recypt jimu naszkryflô, chory posywo do japtyki po pile, ale jich niy łyko – tyż chnet wyzdrowiyje.
Cowiek chory, niymocny wołô wartko dochtora, dochtór gibko przilazuje, szkryflo recypt, tyn istny posywo do japtyki, społyknie pile lebo inkszô jakô medicina – nic mu niy zaszkłódzi i tyż łobstoji, tyż wyzdrowiyje, wydobrzeje.
Chlyb, chlyb nasz powszydni – audio
Chlyb, chlyb nasz powszydni…
Przodzij grydnô sztrofka ze krakowskij śpiywki:
„Za chopa sie napiyrała,
Chleba upiyc niy umiała:
Tak sie ji gryfnie wydarzół –
Pozaskórzu kotek łajziół,
Łogónek szpryngnół do góry –
Jesce niy erbnół do skóry.”
Niy zawdy tak jednakowóż bóło, niy zawdy dyć chlyb to byli te nasze pecynki. Nôjprzodzij, za blank dôwnego piyrwyj, ludziska ćkali reż, pszynica i inksze łobiyli we ziôrkach, krupach lebo nikiej mółka. Niyskorzij wypokopiyl, co idzie to piyc na takich łozhajcowanych srogich bergach lebo we hasiu. Mianowało sie to „podpłómyki” lebo placki (tela, co jesce niy trzite, jako to terôzki Mamulki i Starki piekóm). Wyczytôłech u takigo jednygo srogigo móndroka (kieregoch sam już kiejsik spóminôł) Zygmunta Glogera, iże ze tym chlebym, ze mółkóm sknółtlowane byli roztomajte zwyki i wierzynia. Fto niy słyszôł ło żurze, siymiyńcu, kisiylu (inakszij – żilyju), lemiyszce, roztamajtych jesce krupach, krupicach, pynczokach, zaciyrkach, prażuchach, i… jak by tam jesce to wszyjsko gynał niy mianować. Bocza jesce, kiej moja Starka piykli we hasiu abo kajś na blasze placki, take rajbkuchy bez drożdżów ino posolóne lebo posute cukrym. Ino, coby mi sam żôdyn niy przeciepowôł, iże jô móm rod te moderne dzisiôj „chipsy” i inksze pieróństwo, kiere ćkajóm terôzki dziecka, modzioki a i stare knakry we kinie tyż!
Wiycie, i niy ino u nôs, ale we côłkij Polsce (i kaj indzij na świycie) chlyb bół skuplowany ze roztomajtymi łobrzyndami, świyntami, i tyż pôłno bóło zortów i mianów prziflostrowanych do dni abo fajerów. Byli chleby na wiesioły (kołocze i korowaje), na zapusty (reczuchy, pampuchy, kreple, chróstki), na Wielkanoc (baby, babówki i polskie mazurki), na Wilijô, pogrzyb abo zaduszki (perebuszki, peretyczki – niy wiym tak richtik, co to jes?). Bół tyż dôwnij „chlyb żałobny” lebo żołósny, kiery sie rychtowało na stypa, lajchynszmaus po pochówku. Już we 1674 roku jedyn istny pisôł:
„Czamu chlyb, kiery bez cufal na deliny śleci, całujymy?
– bo chlyb jes świynty!”
a ku tymu:
„Świyntô go urodzióła ziymia”.
I dejcie pozór! Terôzki idzie bele kaj ujzdrzić, łoboczyć roztomajtych soróni, kierzy we copkach, we myckach, we tych ci dioseckich „bejsbolówkach” poradzóm siednóńć do stoła. A dôwniyjsze Ślónzôki nikaj, i nikandy niy siednóm do jôdła we mycce, bo na stole jes chlyb, tyn świynty chlyb, kiery sie kusikuje, kierego sie do hasioka niy wyciepuje, kiery sie we zocy ino do łognia wciepnie, spoli, kiej go jes za tela, kiej pôra sznitków ze wieczerzy łostało. Zawdy tyż, i to u biydnych, i u zabranych, za starego piyrwyj we kómorze leżôł chlyb pod biôłym tisztuchym lebo srogóm, tyż biôłóm sznuptychlóm. Bół taki srogi móndrok – Samuel Adalberg (zemrził we 39 roku zeszłego wiyka), kiery ci bół poskłodôł mocka roztomajtych powiarków, powiadaczek ło chlybie. Pôra sam rzykna, nó, niy tak blank gynał jak Łón, ale po naszymu, bo sóm ci richtik móndre i szykowne:
„Chlebym i solóm ludzie ludzi niewólóm”,
„Kaj chlyb i woda – tam niy ma głoda”,
„Chlyb mô rogi – biyda nogi”,
„Chlyb cudzym pitwokiym króny – niy smakuje”,
„Dôł Pónbóczek chlyb – do i zymby ku tymu”,
nó, i takô jesce gryfnô, staropolskô przipowiarka, co:
„Chlyb, piwo i świca – prziłozdobióm, garnirujóm ślachcica”,
a co kiejsik geldowało, iże richticzny fyrszt musi mieć i dobry dómowy chlyb, zawdy dobre, swojskie piwo (możno i jakosik nôlywka) na stole, i ku tymu światło, zawdy dobre światło a niy kopciuch, jak to dôwnij bywało. Nó, i coby bół szlus ze tymi powiadaczkóma rzykna jesce, iże:
”Fto chlyba niy kce, niy godziyn kołocza”
a to beztóż tego, iże:
„Fto chlebym gardzi, to nim Pónbóczek jesce barzij”.
Bół ci taki dochtór we Krakowie Szymon (Syreniusz) Syreński, na łostatek szesnôstego wiyka, (a zemrziło mu sie już we siedymnôstym wiyku, we 1611 roku), kiery gryfnie ło chlebie pisôł tak:
„(…) hanyż albo kmin polny, u nas bardzo pospolity, używają do chleba (…). Chleb z nim pieczony, nie tylko w smaku przyjemny, ale i pomocny w wielu chorobach”.
Nale tyż ziorka czornuchy piekôrze majóm rade wciepować i do rżannego i do biôłego chleba dlô posilyniô filipa i dlô smaku nôjmilyszego. Tuplikowôł ci łón tyż, iże gorki chlyb wszyjskim szkłódzi a chlyb rżanny na poły ze pszynicnóm mółkóm nôjlepszij smakuje. I to możno jes prôwda, bo wiela razy jô dostôł hiby łod Mamulki, kiej żech przismycół gryfny pecynek chleba łod naszygo piekarza Niysłonego, tela co ze łobiuch zajtów łobgryzióny. Ale, dôwnij, te kiere sie wiela niy ajnbildowali, mieli festelnie radzi chlyb ze takij pytlowanyj mółki upieczóny. Kiej bół srogi głód to i ze eriki, ze bukwie, ze lyskowych łorzechów, ze dymbioków, ze ajchli tyż piykli chlyb, coby ino czymsik szczewa, bachory zasztopować, zaszpóntować. A i wtynczôs, dôwno, dôwno tymu byli take, co ciyngiym jamrowali, iże sóm piekôrze, kierzy chlyba bez drożdżów blank niy poradzóm sprawić, zawdy lejóm – miasto kwasu lebo naciostka – drożdżów łozwodniónych, coby chlyb bół puszyty i festelnie rosnół.
Nale, jakech pedziôł, bezmać po gorkim chlybie moge cowiek zachorzeć. A tyż, jak pisôł jedyn istny, dochtór i krakowski profesor, Szymon Syreński, iże chlyb rżany jes festelnie zdrowy i maszkytny, ale te cudoki ze inkszych krajów, kiere jesce dó niygo sie niy prziłożyli, niy czujóm tego smaku i gôdajóm, co idzie ci śniygo zaniymóc.


text:
Luksymburg
Luksymburg, Wjelge Kśůnżynstwo Luksymburga (Lëtzebuerg) - państwo rozlygowane we zachodńij Ojropje. Grańica mo ze Francyjům uod połedńa, Mjymcůma uod wschodu a Belgijům uod zachodu a půłnoce. Ńy mo dostympu do morzo. Je to nojmńyjsze ze trzech krejůw kere wlazujům we skłod Beneluxu. Krům Beneluxu, Luksymburg noleży tyż do Ojropejskij Uńiji a NATO.
Je to krej wysoko rozwińůny, we gospodarce důminuje sektůr usugowańo, a nojbarzi - bankowość. Hůtowo industryjo (nojwyższo na śwjeće produkcyjo stali na mjyszkańca) a tyż spożywczo, cymyntowo a inksze. We bauerstwje nojwjynksze znoczyńy mo chůw bydła a uprowjańy zbożo a burokůw. Coroz srogsze znoczyńy mo turystyka.


text:
Francusko godka
Francusko godka - godka ze zorty godek růmańskich familije godek indoojropejskich. Je to uojčysto godka lo ůng. 65 mln. ludźi, a ůng. 280 mln. ludźi mjyško we krajach, kaj francusko godka je godkům uřyndowům. Mo ůuna taki status we 32 krajach, wjynkšość ś nich noležy do Frankofůńije - wspůlnoty krajůw francuskogodkowych. Je tyž jydnům z uoficjalnych godek we uorgańizacyjach mjyndzynarodowych, l.b. Uńije Ojropejskij, NATO a UoNZ.
Francusko godka pochodźi uod uaćiny a je jydnům z nojbaři do ńyj zbližůnych godek pod wzglyndym gramatyki a suowńictwa, nale ajnflus na ńa mjouy tyž godki celtycke a germańske. Uod XVIII wjeku aže do pjyršyj pouowy XX wjeku peuńiua funkcyjo lingua franca, a bůu užiwany m. in. bez dwory krůlewske a arystokracyjo. Do dźiśej mo tako rola we terminolůgiji počtowyj, šermjerce, ruletce a inkšych.
Alfabyt francuskij godki mo 26 buchštabůw:
a, b, c, d, e, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, p, q, r, s, t, u, v, w, x, y, z;
a tyž 2 ekstra ligatůry: œ, æ.
Ńykere buchštaby majům tyž znoki djakrytyčne: à, â, ç, é, è, ê, ë, î, ï, ô, û, ù, ü, ÿ.
Wystympujům tyž dwu- a třiznoki: ai, ais, ait, aî, ay, on, om, an, am, en, em, in, im.


text:
Lublin
Wspůłrzyndne: 51°14'53" N 22°34'13" E
Lublin (pol. Lublin, jid. לובלין, ukr. ЛюблiH, rus. ЛюблиH) – nojsrogše polske mjasto na wschůd uod Wisuy, stolica wojewůdztwa lubelskigo a Lubelščyzny. Je krysym grodzkim a śedźibům wuadz krysu źymskigo. Historyčńy přinoležy do Mouopolski. Ležy nad řykům Bystřycům. Srogi uostřodek akademicki, znůmy m. in. s Katolickigo Ůńiwersytetu Lubelskigo.
Pjyrše wzmjanki we škryflanych zdřůduach sům ze 1198 roku, nale uosadńictwo sam je starše, stouo uosada bůua sam we VI wjeku. Prawa mjejske uod Wuadysuawa Uoketka 15 śyrpńa 1317. We 1569 we Lublińy zašrajbowano akt Uńije Lubelskij a we tym samym roku přijynto houd lynny uod kśyńća Prus. We XVII wjeku mjasto uostouo fest zńiščůne bez najazdy Kozokůw a ypydimjo džumy. We XVI a XVII wjeku uostřodek reformacyje. Po III rozbjoře Polski Lublin znod śe we zaboře austryjockim, ńyskoři we Krůlestwje Polskim. We pouowje XIX wjeku wjyncy jak pouowa mjyškańcůw stanowiuy Žydy. Uod 1918 we II RP. W čos uokupacyje hitlerowskij we Lublińy fungowou lager kůncyntracyjny Majdanek. Po zdobyću mjasta bez Armijo Čyrwůno 22 lipca 1944 Lublin bez 163 dńi bůu tymčasowům stolicům Polski.
Terozki srogi uostřodek industryje a kulturalny. Noležy do Uńije Metropoliji Polskich.
Kluby športowe Motor Lublin a Lublinianka.


text:
ДлиTeлbHocTb: 0 MиH 8 cek
ПpocMoTpoB: 239
Tэrи: kozakiewicz poltv
ДлиTeлbHocTb: 1 MиH 12 cek
ПpocMoTpoB: 145
Tэrи: Skoki o tyczce Tadeusz Ślusarski Anna Rogowska Paweł Wojciechowski Władysław Kozakiewicz Jacek Wszoła
ДлиTeлbHocTb: 11 MиH 23 cek
ПpocMoTpoB: 1337
Tэrи: Żary 2011 Gazeta Regionalna Tadeusz Ślusarski Żary Irena Szewińska Władysław Kozakiewicz Jacek Wszoła Bogusław Mamiński Katarzyna Senyk Aleksiej Kowalczuk Matteo Rubbiani Pawel Burłaczenko Artiom Burja Marco Boni Stanislau Tsivonchyk
ДлиTeлbHocTb: 4 MиH 17 cek
ПpocMoTpoB: 2256
Tэrи: Bohdan Błażewicz Urszula Lorenz Maria Gabler Kantyczki Achmatowa Kwitnący głóg monodram theatre music festiwal teatrów jednego aktora Teatr Nowy Poznaniu Taras Mazur aktorskie Anna Strońska Poznań Lech Łotocki
ДлиTeлbHocTb: 0 MиH 39 cek
ПpocMoTpoB: 2741
Tэrи: pole vault montreal summer olympic games
ДлиTeлbHocTb: 3 MиH 27 cek
ПpocMoTpoB: 441
Tэrи: tartak pila piła taśmowa drew deski bale ciąć ślusarski ślusarz zakład czarny dunajec jarończyk tadeusz małopolska poland maszyna cena stolarstwo jaro stolarka las leśnictwo polski machine
ДлиTeлbHocTb: 0 MиH 10 cek
ПpocMoTpoB: 84
Tэrи: Pole Vault Slusarski
CTpaHиц: 1 of 3
Дaлbшe