text:
WINDA DO NIEBA
Żyła we wsi fest pobożno parafijanka, Terezyjo miała na miano. Wiyncy czasu przesiadowała w kościele niż w dōma. Godali ô ni, że mo bzika, a ôna se myślała, że je nejbardzi pobożnōm. Nejwiynkszo ûtropa mioł ś niōm kościelny, bo we wieczōr jak trza było zamykać kościōł, Terezyjo fōrt w nim siedziała. Na dodatek boł sie, że skyrs ni tyn stary drzewiany kościōł jeszcze kiedyś wygore, bo rozpolała świyczki jedna za drugōm. Klynczała przed świyntym Jantoniczkiym i rzykała bez umiaru. Wkurzōny kościelny skrōł sie roz za świyntym i chcioł posłōchać, ô co to tela rzyko, a że rzykała na głos, tōż wszystko słyszoł. Kościelny kombinowoł, co by ji zrobić na złość, by jōm stamtōnd wykurzić, ale jakosi nic mu do głowy nie przichodziło. Ale kiedy zaczła pytać Jantoniczka, by sie mōgła kiedyś dostać do nieba bez umiyranio, ale żywo, zacznōł kombinować. Kie ciyngiym Terezyjo napolała świyntego, kościelny nie wytrzimoł i sie ôdezwoł zza figury.
– To sie do załatwić! - rzeknōł zmiyniōnym głosym.
– Naszła mie już wōntpliwość, czyś je chocioż poświyncōny, ale widza, żeś naprowda świynty. Tōż mōm ôgrōmne szczyńści. Jyno jakōż tam wyleza, dyć niebo je wysoko, a takij drabiny ni mōmy? - zaczła sie starać na dobre. - Mierzi mie to ôkropnie.
– Ni ma sie ô co starać. Jo to załatwia! – ôdpowiado ji kościelny, niby jako Jantoniczek.
– Na jakōż?
– Jutro ô siōdmej we wieczōr być tu gotowo! – rozkozoł babie.
Tōż wystrzeliła z tego kościoła, jakby sraczki dostała. Drōgōm sie nachalatała.
– Wiela czasu mi nie zostało, a przeca musza piyknie wyglōndać. Co jo se ôbleka?
– Kościelny bez cały wieczōr kombinowoł, jako jōm załatwić. Musioł cosik na gibko wymyśleć. Poszoł do kopidoła i ôrganisty i godo: chłopy, musicie mi pōmōc. Deliberowali przy flaszcee, aż pospołu ôbmyślili co i jak.
Przyszykowali se taki wielki kosz, ôgrabczok ze stodoły, zaniōśli go na pawłacz, a ś nim dwa mocne powrozy. Farorz kożdego dnia nie ôdprawioł mszy, bo mioł inszo parafio i tam na farze miyszkoł, tōż jim to pasowało. Z rana wszystko było narychtowane. Jak przyszoł czas, kościelny skrōł sie zaś za figurōm i czako na Terezyjo. Przyszła prosto ku Jantoniczkowi i prawi:
– Joch je gotowo, a ty świynty Jantoniczku załatwiōł żeś, coś ôbiecoł?
– Nejprzōć musisz sie rozłōnczyć z tym światym i rozliczyć ś nim na dobre.
– Ja, ja, jo już to zrobiłach.
– Ale bez to twoji wniebowziyńci mocka ludzi straci na tym. Coś by sie na lepsze noleżało ôrganiście, kościelnymu, kopidołowi i mie też – odezwoł sie Jantoniczek.
– Ja, ja. Mōm cosik piniyndzy na drōga, ale wszystkich ze sobōm nie wezna. Cosik wōm zostawia. Ale jakōż sie tam dostana?
– Już je wszystko gotowe.
W tym czasie kopidoł z ôrganistōm spuścili z pawłacza ôgrabczok ôbstrojōny kwiotkami.
– Winda niebiesko już czako pod pawłaczym. Styknie dō ni wlyźć.
Baba poleciała i wgramoliła sie do ôgrabczoka. Kościelny doł sygnał i zaczli jōm ciōngnōnć do wyrchu. Szło to pomału, bo chłopy byli starzi i brakowało jim już sił.
– Nie poradziłaby ta winda prziśpieszyć? Ciōngnijcie świyńci Anieli, ciōngnijcie!
– Jeszcze żeś sie ziymsko istoto nie rozliczyła z tymi, ô kierych żech spōmnioł.
Baba chynyła na kościōł pora gorści piniyndzy.
– Ale na pawłacz też trza ciepnōć cosi ôrganiście.
Zrobiła to, a te dwa starziki ô mało sie nie rozforskli ze śmiychu, jednōm rynkōm zatykajōm pyski, a drugo była za słabo. Nie dali rady utrzimać kosza. Powrōz zacznōł ôbjyżdżać i w kōńcu go puścili. Winda spadła z hōkiym, ale babie nic sie nie stało. Zanim wygramoliła sie nazod, kościelny ôbleczōny w dłōgi burnus pozbiyroł piniōndze, a ci dwa na pawłaczu slyźli na dōł.
Baba sie jakosi pozbiyrała i wystrzeliła cało ôszołomiōno na kierchōw i dali ku chałpie.
– Dziadowski mi taki świynty, co chcioł mie mortwo do nieba ôdstawić! - chalatała.
W kościele przestała przesiadować po całych dniach. Chłopy mieli trocha ûciechy. Jyno jak kościelny wyspowiadoł sie farorzowi, tyn ni mōg tego przeboleć i kiedyś zawołoł se kościelnego na bok. Musioł mu ôpowiedzieć wiela zarobili.
– Ale ô mnie żeście nie pomyśleli! - rzeknōł zawiedzōny.
Nie poradziłaby ta winda przyśpieszyć? Ciōngnijcie, świyńci Anieli, ciōngnijcie!


c: text/html

text:
Składnostnje 20-lětneho wobstaća Rěčneho centruma WITAJ smy 29. a 30. septembra ze šulerjemi štwórtych lětnikow w Krabatowym młynje w Čornym Chołmcu naš jubilej woswjećili. Tuž je so tež Lutki-časopis powěsćowej figurje Krabata, Krabatowemu młynej a serbskemu žiwjenju w Čornym Chołmcu wěnował.
Witko a Julka staj sej z pěstowarnju do Krabatoweho młyna wulećałoj. Wězo dataj sej słódne plincy zesłodźeć a sej młynske koło cyle dokładnje wobhladujetaj. Ale jako so kuzłarskeje knihi dótknjetaj, wobdawa jeju nadobo husta mła … Što potom dožiwitaj, zhoniće, lube dźěći, w nowej stawizničce z pjera Lubiny Hajduk-Veljkovićoweje. Wona je tež hornjoserbski tekst za spěwčk „Młynske koła“ napisała. A hdyž maće lóšt, sej z pomocu swójskich porstow „Dwanaće rapakow“ z Krabatoweje powěsće nakołkować, potom woprašejće so tola wašich staršich, hač móža wam baseń Fabiana Kaulfürsta předčitać.
Kubłarki a kubłarjo zhonja w separatnym wudaću někotre zajimawostki wo młynskim rjemjesle, klepotacych młynach a (čornych) młynkach. Nimo toho namakaja pohibowu hru „Wšitke měchi do młyna“ kaž tež wjacore didaktiske namjety, kak so spěw „Młynske koła“ z dźěćimi rytmisce a rejujo přesadźić hodźi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: Budyšin/Hórki (SN/MiR). Ze swjedźenjom swěčk Marje je za křesćanow hodowny čas zakónčeny. Mnozy wěriwi tuž božodźěsćowy štom hač do 2. februara stejo wostaja. Wjele wjace ludźi pak hodowny štomik hnydom po hodźoch rozhotuje. Tak su hižo mjez hodami a Nowym lětom a tydźenje po tym wosebje w městach Budyskeho wokrjesa štomiki widźeć, kotrež po bokach dróhow ležo na to čakaja, zo bychu je sobudźěłaćerjo smjeće wotwožowacych předewzaćow sobu wzali. „Poskitk wokrjesa, štomiki w regularnych wotstawkach bjez přidatneho popłatka wotwozyć, wobydlerjo rady wužiwaja“, praji na naprašowanje Sarah Günther z krajnoradneho zarjada, „ličby a statistiki wo tym, kelko štomikow to je, abo wo rozdźělnym wužiwanju poskitka po regionach njepředleža. Po našim nazhonjenju wjetšinu štomikow w prěnjej połojcy januara wotwožeja. Tele, separatne wotwoženje štomikow je přidatny nadawk. Za to mamy jako wokrjes z posłužbowymi zawodami krute zrěčenja.“ Na wsach je tomu trochu hinak. Mjeztym wjesela so wjesnjenjo na prěni swjedźeń lěta – na palenje štomikow.


text:
14. Dezember 2019
Swěrny čitar Piwarca jemu njedawno praješe, zo njech ludźom zdźěli: Ja hižo tu njepisam. Wšako hladaja woni hižo tydźenje dołho so noweho přinoška nadźijejo podarmo do bloga.
Zo móžeše so Piwarc njedźiwajcy swojeho dźěłoweho městna jako nowinski rěčnik w krajnej politice w interneće zjawnje a wólnje Bohu a swětej wěnować, ma cyle jednoru přičinu: Njeje dotal přełožowanskeje mašiny, kotraž by jeho mysle njeposrědnje na politiske jewišćo w Drježdźanach wjesć móhła.
Nětko pak so nowa powołanska doba bliži: Piwarc so na nadawk jako nowinski rěčnik Domowiny a wosobinski referent jeje předsydy hotuje. Wšojedne, štož by pisał, přeco bychu ludźo so prašeli: Je to oficielne stejišćo třěšneho zwjazka abo rozestajenje ze słužbnymi wěckami?
Tohodla je blog mjeztym pomnik zańdźeneje fazy žiwjenja. Njech je pohon druhim, sami serbsce blogować. Mój přinošk k serbskej zjawnosći a zjawnemu wobchadźenju ze serbskimi wěckami bywa hinaši.
Veröffentlicht in Uncategorized | 3 Comments »
25. Oktober 2019
Ludowa uniwersita Wojerecy kursy serbšćiny njeposkićuje a rěčnica na naprašowanje SN praji: To čini Domowina. Je to klasikar ignorancy abo strowy realizm?
Hdyž ludźo něšto hodźin pólsce a čěsce wuknu, zo bychu na pućowanju w susodnymaj krajomaj por słočkow rěčeć a rozumić móhli, je to tola w porjadku. Tajkich poskitkow je. Za wozrodźenje serbšćiny njeby nam tajke něšto pomhało, na tutym polu je to spomóžnišo, štož naša Domowinjanka Gabriela Linakowa, społnomócnjena města Wojerec za serbske naležnosće, organizuje. Najprjedy kursy serbšćiny z pomocu něhdysěje wučerki – županki Brigity Šramineje a nětko jako pohłubšenje znajomosćow prawidłownu bjesadu „rěčneje swětłownje“. Naš projekt w ramiku wubědźowanja „Čiń sobu“.
Je těz dalšich kursow za zajimcow we Wojerowskich kónčinach, hač na Horach abo w Čornym Chołmcu. Njetrjebamy wjac ludźi, kiž „dobry dźeń“ a „božemje“ prajić móža, jich je samo w srjedźnej Łužicy poměrnje wjele. My Serbja trjebamy wjac nošerjow serbšćiny wšědny dźeń. Tomu organisce zrosćene koła tež w našim regionje přinošuja.
A zdobom trjebamy ludźi, kotřiž so rozsudźa: Moja prěnja rěč je serbšćina. Tuta rjana načasna moda pod hesłom „wjacerěčnosć je cool, a serbšćina k tomu słuša“ serbskemu ludu dotal nažel lědma nowych nošerjow rěče wunjesła njeje. Dokelž na kóncu situatiwnje por sadow serbsce k tomu słuša a nic bjesada wo Bohu a swěće. My pak wjac chcemy, dokelž je serbšćina rěč domizny a jadro identity regiona. Mój aktualnje a dołhodobnje najwažniši nadawk jako župan je, ludźi do serbowanja zawjedować. To čim lochšo móžu, ćim bóle mje jako „Hamburgskeho hólca” wobhladuja: Hdyž je samo kadla tajkeho pochada serbowacy Serb, směš to tež jako domoródny być .
Veröffentlicht in Uncategorized | Leave a Comment »
15. Oktober 2019
Praji mój přećel a kolega dr. Armin Krause. W dobje NDR Lipšćanski wědomostnik w Finskej dźěłaše a je wot toho časa kruće ze Samami zwjazany. Poł ducenta knihow wo wonym ludźe je mi nětko wupožčił, tuchwilu hromadźe ze samiskim přećelom swójsku knihu wo byću a traću awtochtoneje ludnosće w sewjernoskandinawiskich kónčinach pisa. Tež ze Serbami so něhdyši sobudźěłaćer mojeho prěnjeho šefa w krajnym sejmje, prof. Petera Porscha (kiž dźensa swoje 75. narodniny swjeći) derje wuznaje, nic naposledk dźakowano wjele serbskim studentam w jeho wobłuku na uniwersiće w Lipsku.
Prjedy su prajili: Wšo, štož je so jónu zminyło, je a wostanje preč. Tola na přikładźe Samow spóznawamy, zo tomu hižo tak njeje. Kultura a rěč móžetej zaso z rowa stanyć, “jeli jednotliwc to chce”, tak dr. Krause, kiž swoje wuprajenje ze wšelakimi praktiskimi padami w regionach z wobydlerjemi samiskeho pochada dopokazuje. Tež w Serbach tajki zjaw znajemy, kaž móže jednotliwa swójba serbskosć do wjeski wróćić.
Hišće zajimawšo pak je fenomen wosebiteho razu: žiwjenske wašnje, kotrež so dawno jako originarne deklaruje, byrnjež z wunamakanka było. Tak sej cyły swět mysli, zo je wobhospodarjenje sobow tradicionelny zakład samiskeho ludu. Woprawdźity pozadk pak je, zo dyrbjachu so woni swojeho tradiconalneho nomadiskeho žiwjenskeho wašnja wzdać, dla připućowarjow a politisko-ekonomiskeho ćišća. Tohodla su Samojo nowu tradiciju tworili, kotraž je mjeztym zaso stara – a jenož typisce za mału mjeńšinu w mjeńšinje. Tež my nowe serbske wašnja wuwiwać móžemy, kotrež budu přichodnje stare.
Po rozmołwje z Arminom je mi switało, za klasiski konflikt mjez “tradicionalistami” a “doprědkarskimi” žadyn njeje. Smój so wo tym w zwisku ze serbskej drastu, narodnej a modiskej, rozmołwjałoj. Dr. Krause: “Trjebaš tradicionalistow, kotřiž wšě stare formy wotkrywać a zachować chcedźa. Dokelž woni fundus tworja, kiž móža doprědkarscy potom do nowych formow transformować. Bjez nich by material za postup zabyty był.
samiski porik prehistoriskeje doby w splažnej wuměnje
Veröffentlicht in Bóh a swět, dobra serbšćina, Europa, identita, inowatiwne Serbstwo, kultura, mužojo a žony, žiwjenski stil | Leave a Comment »
11. Oktober 2019
Nas nichtó „škitać“ njetrjeba. Štóž je Serb, njeje potencielny wopor. So wě, zo je kóždy přeco z wěstej statistiskej (nje)prawdźepodobnosću wohroženy, hač pěši abo w awće, haj hladajo na smjertne njezboža je domjacnosć najstrašniše městno swěta. A to najhórše je lěharnja: Wjetšina ludźi je dotal swoje žiwjenje we łožu přisadźiła .
Z kipu na hłowje po puću być je we wšalkich kónčinach wjetše riziko hač pola nas serbowanje. A kak riziku zadźěwaš, kotrež je sćěh předsudka, pokazuje tón prowokantny esej „Tel Aviv statt Auschwitz“, mjeztym samo w „Jüdische Allgemeine“ wozjewjeny. Hesło: Radšo ludźom podźěl brać dać na načasnym žiwjenju tych, kotřiž su přežiwili.
https://www.salonkolumnisten.com/tel-aviv-statt-auschwitz/
Ně, my Serbja „škit“ w klasiskim zmysle njetrjebamy. My trjebamy samozrozumliwosć poskitka (!) serbować. Zo na zarjedźe hižo so prašeć njetrjebam: „Móžu z Wami serbsce rěčeć?“, ale zo tam steji resp. so praji: „Ze mnu móžeće serbować.“ Zo njeby hižo rozmołwny partner w statnej / komunalnej instituciji prajił „Mit mir müssen Sie schon deutsch sprechen“, ale tón wobydler, kiž serbsce njemóže.
Tajke něšto rěka Active offer. Mudri ludźo w Serbach su hižo wjele wo tym rěčeli. Nětko to do centruma našeje narodnostneje politiki słuša. Na wšěch polach: w kubłanju, kulturje, strowotnistwje, na zarjadach atd. Model dawno eksistuje:
https://careinspectorate.wales/more-just-words-follow-strategic-framework-welsh-language-health-social-services-and-social-care
Veröffentlicht in Uncategorized | Leave a Comment »
7. Oktober 2019
Što Čechow kaž hłownu organizatorku „Lěta Łužiskich Serbow w Liberecskim kraju”, Janu Vančatovu a towarstwo Societas Amicum Liberec pohnuwa, so tak sylnje za nas zasadźować? To nima ničo z nostalgiskim překrasnjenjom čěskeje solidarity ze serbskej młodźinu po druhej swětowej wójnje činić, cyle wothladajo wot toho, hlej Chróšćan zběžk a financowanje čěskich wučerjow w serbskej Łužicy, zo je tuta zwjazanosć ze słowjanskimi sotrami a bratrami za hranicu Němskeje hač do dźensnišeho praktisce žiwa. Runja stajnej kulturnej wuměnje mjez serbskimi a čěskimi ćělesami.
Kaž móžeše na kromje swjatočnosćow minjeny pjatk zhonić, dźe wo „hódnoty, kotrež Serbja maja – porno wulkej towaršnosći, kotraž je tute hódnoty dawno přisadźiła.” Tajke něšto tež husćišo wot němskich přećelow serbskeho ludu słyšiš. Što su to do hódnotow? Mi sydom aspektow do mysli přińdźe.
- Wšě generacije hromadźe dźerža.
- Ludźo maja chwile za podźělbraće na žiwjenju druhich.
- Móžemy wo wšěm rěčeć, ale njetrjebamy wšo do prašenja stajeć.
- Wjesołeje nalady być je wažnišo hač něšto wurjadneho měć.
- „Kak so ći wjedźe?” ma prioritu před „Kak so ja při tym čuju?”
- Naše mała eksistenca je w uniwersalnym porjedźe zakótwjena.
- Duša tči w zemi a saha hač do njebjes.
To wšo dohromady su naše ideelne hrodźišća, w kotrychž porno powšitkownej modernej towaršnosći indiwiduelna wosamoćenosć njeknježi. Tohodla běše předstajenje oratorija „Hrodźišćo” dobry zakład za přemyslowanje: „Swět so wjerćeše, horstka mjeztym smy. Naše korjenje hišće su, w kruhu hrodźišćow. Serbja doma smy, serbsce rěčimy. Dołhi, trajny čas. Duša prawótcow bije w’ wutrobje.”
Veröffentlicht in Bóh a swět, identita, strowe žiwjenje, słowjanske žiwjenske wašnje, žiwjenski stil | Leave a Comment »
6. Oktober 2019
Na wulkotne zahajenje serbskeho lěta w Liberecu wróćo pohladawši, wosebje na přijeće Serbow w radnicy a krasne zarjadowanje na awli uniwersity z předstajenjom wusahowaceho oratorija „Hrodźišćo” (hudźba: Měrćin Weclich, tekst: Madlena Nasticcyna, cyłkowny wuměłski nawod: Friedemann Böhme, chórowe a orchestrowe sadźby: Malte Rogacki, chór 1. Serbskeje kulturneje brigady, orchester Serbskeho ludoweho ansambla, Malte-Rogacki-band, Serbski foklorny ansambl Wudwor), je we mni načasne prašenje zrostło.
Wuchadźišćo: Tehdom su so sta serbskich młodostnych we Warnoćicach a Liberecu „słowjanskeje duše nasrěbali” (předsyda Domowiny, Dawid Statnik, w swojej narěči w radnicy). Čłonojo Wojerowskeje a Budyskeje župy su so tohodla ze zhromadnym wulětom na jednu z městnosćow kubłanja serbskeje elity w Čěskej podali a tam konkretnje zhonili, štó je tam pobył a pozdźišo što na dobro serbskeho ludu wukonjał. Dźensa drje mamy wjele serbskich kubłanišćow, ale najebać to začuwamy dale a přiběrace straty słowjanskeje fonetiki, přirodneho serbowanja a připodobnjenje strukturow rěče němčinje.
Wo přičinach smy hustodosć diskutowali, nochcu nětko wšo wospjetować, štož sym lěta dołho mjez druhim w tutym blogu pisał. Analyzow je dosć a nadosć, najwjetši čas za praktiske konkluzije, čim jednoriše, ćim lěpše. Kak by było, hdyž bychmy rěčne lěhwa w Čěskej wotměwali a zaměrnje stajnu wuměnu šulerjow organizowali? Hdyž by wjele serbskich młodostnych poł lěta w Čěskej pobyło, zo bychu so tam słowjanskeje duše nasrěbali … A hdyž tón abo tamny serbski młodźenc tam čěsku přećelku resp. Serbowka čěskeho lubca namaka, njebychu tute „měšane” poměry na škodu było. 🙂
Veröffentlicht in dobra serbšćina, Domowina, Europa, kubłanje, lubosć a mandźelstwo | Leave a Comment »
29. September 2019
Sym so dźensa jako druhi Serb na online-woprašowanju wobdźělił:
https://beteiligung.zw-lausitz.de/lausitz/de/draftbill/52552/para/7
Lubi ludźo, mějće so prošu do spěcha a čińće sobu, zo bychu serbski lud jako aktiwneho partnera při tworjenju přichoda Łužicy zaznać móhli.
Sym wćipny, kotre stejišća nětko zapodaće!
Veröffentlicht in Uncategorized | Leave a Comment »
27. September 2019
Pola zwjazkoweje kanclerki Angele Merkel, nutřkowneho ministra Horsta Seehofera, předsydow frakcijow zwjazkoweho sejma a prezidenta zwjazkoweje rady, Daniela Günthera, je list gremija „Serbski sejm“ dóšoł. Wo tym nowinska rěčnica Jadwiga Pjacec informowaše. W spisu sej sejmarjo žadaja připóznaće Serbow jako „indigeny lud“ w zmysle dokumentow UNO. Što to woznamjenja, móže kóždy sam čitać
https://de.wikipedia.org/wiki/%C3%9Cbereinkommen_%C3%BCber_eingeborene_und_in_St%C3%A4mmen_lebende_V%C3%B6lker_in_unabh%C3%A4ngigen_L%C3%A4ndern
Potajkim serbski lud z wida „Serbskeho sejma“ do tuteje kategorije słuša: „Ihre oftmals jahrtausendealten Kulturen unterscheiden sich zumeist durch ihre besondere Beziehung zur Natur von der herrschenden westlichen Kultur.“ Ja pak dotal ani jeničkeho Serba njeznaju, kiž by tajku sadu hladajo na Serbstwo podpisał.
Zaměr tajkeje kročele klasifikacije jako „indigeny lud“ je, „Maßnahmen zu ergreifen, um das Recht der betreffenden Völker zur Nutzung von Land zu schützen, das nicht ausschließlich von ihnen besiedelt ist, zu dem sie aber im Hinblick auf ihre der Eigenversorgung dienenden und ihre traditionellen Tätigkeiten von alters her Zugang haben.“ To kóždy hnydom rozumi, hdyž wo konkurencu mjez narokom kmjenow w južnoameriskim pralěsu a potrjebu małych burow wot wonka dźe. Ale hladajo na naše połoženje we Łužicy je to njezmysł.
Haj, Serbja su „first nation“, prawobydlerjo. Ale smy doprědkarscy, načasni moderni ludźo ze samsnym hospodarstwom kaž němscy a dalši susodźa. Tuta iniciatiwa spyta nas takrjec wróćo do lěsa zažneho srjedźowěka pósłać. To njeje rozumna a zamołwita narodnostna politika, ale skutkowanje swobodnych radikalow. Budu přiwisnikow sejma we Wojerowskich kónčinach wo tutej strašnej poziciji informować.
Veröffentlicht in Uncategorized | 3 Comments »
26. September 2019
Gabriela Linakowa, społnomócnjena města Wojerec a čłon župneho předsydstwa Domowiny, informuje regionalnu zjawnosć a serbsce wuknjacych wo nowej „rěčnej swětłowni“:
Beim Italiener in Hoywoy sorbisch über Spanien sprechen
Dale a wjac kubłanja a dalekubłanja wožiwjenje serbšćiny w zjawnosći zaručeć njemóže – trjebamy lokalne iniciatiwy za tworjenje rěčnych rumow, kaž je we Wojerowskich kónčinach mjez druhim na Horach, w Čisku, z klubu młodych swobodnych myslerjow a z tutej dźěłarničku „rěčna swětłownja“ mamy. Kompetenca nałožowanja rěče rosće jeničce we jeje wšědnym wužiwanju. Potajkim: Rěčće serbsce, to je najskutkowniša sebjepomoc.
Veröffentlicht in dobra serbšćina, Domowina, inowatiwne Serbstwo, Uncategorized | Leave a Comment »
24. September 2019
Wobraz na sćěnje Serbskeho muzeja w Budyšinje (naprawo) a serbska moda za sawnu – woboje jako wuraz našeho sebjewědomeho wotputaneho žiwjenja we Łužicy. To je moja wosobinska estetika.
Při tym je mi napadnyło, zo je mje šmjatk minjenych měsacow wot přewjele dobreho, tež serbskeje sawny w Korzymje wotdźeržował. Tohodla njech nětk je zaso žiwa normalita! A wam wšěm přeju, zo byšće sej bórze wustajeńcu wobhladać móhli!
Veröffentlicht in inowatiwne Serbstwo, kuriozity, mužojo a žony, načasna filozofija, rjana Łužica, strowe žiwjenje, słowjanske žiwjenske wašnje, žiwjenski stil | Leave a Comment »


text: Z Picnja/Peitz. Pó dwěma lětoma pśetergnjenja korony dla jo pśišła Serbska wósada gromadu na jatšownu namšu do Picnja ako na wjeliki familijowy swěźeń. Wušej 50 namšarjow a namšarkow ze serbskich jsow a z Města jo pśichwatało drugi jatšowny swěźeń, aby słyšało dobru jatšownu powěsć wót górjejstawanja Kněza Jezusa Kristusa w serbskej rěcy. Zasej su mógali serbske zuki głosnje zazněś pó picańskej cerkwi. Ako w pjerwjejšnych lětach jo rozgłos RBB namšu nagrał za połdnjowe wusćełanje. Jatšowne gronko „Kristus jo górjej stanuł, jo napšawdu górjej stanuł“ jo było słyšaś pó serbsku a pó ukrainsku.


text:
Awtor dźensa
Jan Macka
Lubi sportowcy, je zaso tak daloko. Nowa koparska sezona je zahajena. Dwójce su hižo w 2. a 3. zwjazkowej lize hrali. W tutymaj klasomaj sym lětsa na dwě mustwje wjac hač wćipny. Wšako chcetej wobě postupić: RB Lipsk z trenarjom Ralfom Rangnickom a Dynamo Drježdźany z Uwe Neuhausom. Nazhonitaj trenarjej moderny koparski abejcej dosć derje znajetaj a njebudźetaj sej zawěsće tak wot druhich wonkownych „ekspertow“ swój koncept kazyć dać. Mam wobě mustwje kmany za postup, štož by Sakskej k dalšemu wuwiću tyło.
Na wokrjesnej runinje změjemy přichodny kónc tydźenja zazběh. SJ Chrósćicy nastupi w Połčnicy, Sokoł Ralbicy/Hórki doma přećiwo Kinsporkej/Łužnicy. Jeli so woběmaj serbskimaj mustwomaj start zešlachći, budźe derby njedźelu, 16. awgusta, w Chrósćicach ćim zajimawši.


text:
Jewka Trzynczanka: Ni jyny w maju
Na nie wiym, czymu by sie mieli mieć ludzie radzi jyny w maju. Dyć radzi by sie mieli mieć cały łokróngły rok, ale aji ty dalsi.
Ale teraz kapkym wiyncej na wiesioło, jak już to je ło miłości. Bo miłość z nikierymi tak zamiato, jako nowo pryncianno mietła. Nie wiym, ci jich jeszcze kaj kiery na dziedzinie robi, ale nasz tata umioł robić szumne mietły aji pryncianne kosze i kosiczki. Nikiero babka na dziedzinie aji nikiedy mietłóm dostała a ło nikerych takich pofidernych sie prawiło, że to sóm taki mietły. Czymu mietły, to nie wiym. Bo wszelijako sie babki na dziedzinach przezywało – sotóna, czarownica, poletucha, łopica.
A to se tak nikiedy jedna drugi nadowały, jak sie kiery chłop zmylił i wlóz pod insi dach ku kierejsi do kumory. A to nie musiało być jyny w maju. Dyć zmylić sie może człowiek aji w insim dniu w miesióncu. Ale sie prawi, że jak sie wszecko tak zielyni jako w maju, to chłopóm przibywo hormónów szczynścio i ni jyny tóm swojóm nikiedy kajsi bulnóm do wysoki trowy.
Jako sie kiejsi stało. W łobóch sie wszecko burziło, ni jyny hormóny. Już jakisi czas społu chodzili, tóż sie tymu po mieczu zdało, że by już miało kóniecznie prziść to napełniyni, aby wiedzioł, że dziywczyn ni ma jyny do kolasy. Przi miesiónczku jóm bulnył do kónciny. Ale niż ji starcił rozerwać bluzkym aji z drobnymi knefliczkami, bo gdóżby sie tam z dziurkami pańkoł, niewiasta zaczyna w niebogłosy wrzeszczeć. Un już też mioł portki u kolan a zdało sie, że aji przez jeji wrzask dopnie swojigo. Ale aji jymu sie zaczyny prać mrowce do rozkroku i już wiedzioł, czymu tyn wrzask. Una to miała gorsi. Bo ji głowym wcisnył do mrowci kupy. Wiycie se przedstawić, jako to musiała być sumeryja? Łolza była blisko, tak łobo do ni skocili i zaczyni ty małe czyrwióne potwory topić. Un ji prawił – nadech a wstyrcił jejóm bujnóm czuprynóm pod wodym. Łomało jóm nie utopił, bo sie załkła wodóm. Potym sie łobo posewlykali durch und durch i mrowce topili. Un z galot i koszule a una z potarganej bluzki aji spodnice. Głowym jeszcze porym razy wstyrciła pod wodym, aby jeszcze łostatni mrowce potopiła. Ale to nie było wszecko. Mama, jak jóm widziała takigo utopca, to słożiła rynce do pacierzi i zaczyna sie żegnać. Myślała, że jóm jisto chcioł kierysi zgwołcić, bo bluzka roztargano. Ale czymu głowa mokro, to ji już na rozum nie szło. Do rana Zuzka spuchła jako naruszane ciasto na brutfaniok. Głowym aji gymbym miała roz telóm. Mama nic nie patrziła, jyny jóm zaczyna po gymbie śmietónkóm naciyrać a na głowym ji przikłodała handrym namoczónóm w kiszce. Przedtym ji jeszcze głowym łoctym sloła. Jyny ji nie szło na rozum, że jeszcze ji sym tam z włosów zaczón mrowiec wylazować. Zuzka sie nie prziznała, co sie stało. Bo wiedziała, że by móg aji Michał łoberwać.
Ci dwo se sóndzóni nie byli. Na dalsi randce se Michał łodskocił a dyby na małóm, ale zebrało go to na wielkóm a porzóndnie rzodkóm. Jako spuszczoł nogawice, tak mu nie doszło, że mo aji hozyntregi u galot pos…. Kupa mu tam na nich zostało. Chynył kabot na pleca, bo tak to kiejsi syncy nosili. Potym go schynył i rozpostrził ji go na trownik, aby se siedła. Na podsiwce zostało nalepióne to, co było na hozyntregach. Zuzka, jak to widziała, zezuła sandałki i boso w nogi.
O autorce: Eva Szczerbová, rozená Suszková, se narodila 17. září 1938
v Písku u Jablunkova. Její matkou byla lidová vypravěčka Marie Suszková, známá
jako Chraścinka z Pustek. Ve svých patnácti letech začala pracovat v železárnách v Třinci, kde byla zaměstnána až do roku 1994. Pravděpodobně i pod vlivem své matky se začala poměrně brzy věnovat také psaní. Nejprve psala tzv. do šuplíku, od roku 2007 publikuje pod pseudonymem Jewka Trzynczanka.
Děkujeme autorce a vydavateli – spolku Ducatus Teschinensis – za souhlas s publikováním na našem portálu vybraných povídek z knihy Jako sie tyn żiwot zmiynio, kterou lze zakoupit v regionálních knihkupectvích.


text:
Na posiónku pisane: Jymioła
cz 17.12.2020Michoł
Łażym po jabłóni i swojóm pastyrskóm loskóm z takim hoczkym na chytani owiec na kóńcu staróm sie zachycić kistke jymioły czym jak nejbliżyj przi gałynzi, z kierej wyrosto. Prowie sie mi to podarziło.
Teraz starczy loskóm zwyrtnyć i pocióngnyć kapke ku sobie i już sie odłómano jymioła kulo z Wyrchgóry na dół po przipruszónej śniegym trowie, jako taki wielki, zielóny i niedofukany balón. Barany, kierym już skónczyła słóżba przi owcach, jyny na to czakały i tóż zaroz hurmym pognały za nióm. Ja, za jymiołóm to sie mogóm urwać! Roglóndóm sie po korónie za dalszymi kiściami. No, je ich tu naprowde godnie.
Oto tu u nas był arborysta Gąsior, kiery dostoł na starość wysadzyni owocowych strómków kole tej na nowo postawiónej gmińskij drzewiónki u Szymeczka, naprzeciwko Nydeczanki, czyli bywałego Eisnera. I tóż zganioł ón po Nydku odkopki tutejszych trześni i śliwek. Jednóm młodóm śliwke broł aji tu od nas, zponad stodoły. Jak my jóm wykopali, to sie Gąsior rozglóndoł po naszym sadzie i dziwił sie, że coż tak z tóm jymiołom nic nie robiymy. Jo mu wprawdzie powiadoł, że jóm rwiym dlo owiec, ale to snodzi nie starczy, bo sie zaś opuści i że sie jóm mo z całymi gałynziami odrzazować. Jo se myśloł swoje o tym, jako to prziroda sama chce, ale teraz muszym prziznać, że tu tej jymioły naprowde jakosi przibyło i tej zimy bydzie przeca jyny trzeba chycić aji za tóm piłke. Ale naisto nie wytnym jóm wszyckóm.
Jymioły je teraz kupe nie jyny u nas. Piszóm, że dusi strómy i trzeba jóm tympić. Już aji snodzi wymyśleli aji jakisi postrziki, kiere jymiołe pobudzajóm, coby óna pryndzyj rosła. Jak sie jóm ale postrziko w zimie, to sie wprawdzie popłoszy i zacznie róść, ale nimo wtedy z czego brać i ginie. Jyny nie wiym, czy to majóm ganc jasno otestowane, co tyn postrzik zrobi w prziszłości z tymi strómami, na kierych ta jymioła rośnie. Jymioła właściwie nima ani pasożyt, ale półpasożyt. Biere ze strómu wode i minerały, ale sama je zielóno i czynść produktów swoji własnej fotosyntezy wraco do tej gałynzi, na kierej siedzi. Jako z tymi „darami” umiy tyn kiery stróm gazdować, to już je jego sprawa. Ponikiedy widzymy, że gałynzie schnóm czy łómióm sie prowie nad miejscym kaj jymioła rośnie, ponikiedy zaś sóm gałynzie z jymiołóm szumne i zielóne.
Podobne uczynki mo jymioła aji na ludzi. Lyczy, ale też jako skoro każdy lyk może aji truć. Reguluje ciśniyni krwi, rorszyrzo żyły, posilo prace serca. Tym że hamuje dzielyni kómórek, kapke pumogo aji na raka, zwłaszcza żołóndka. Jymioła lyczy choroby tarczycy, hamuje krwawiyni, a ponikiedy pumogo aji przi niepłodności. Ty biołe lepki kuliczki jymioły sóm dobre na omarzniytóm skure. Jymioła je lykym skoro na wszycko, bo umiy zmobilizować system odporności organizmu. Kupe ale zależy na jakim strómie ta jymioła rośnie, bo to z niego biere do siebie ponikiere jego składniki. Nejcynniejszo je snodzi jymioła z jabłóni abo z głogu, zato baji jymiołe, kiero rosła na topoli sie nimo używać. Starzi owczorze twierdzóm, że jymioła pumogo owcóm nie tracić płodu i udziyrżeć kotność aż do wiosny. Isto sie to biere aji z tego, że jak w zimie bywała biyda o siano, to jymioła dodała owcóm jokómsi tóm siłe i kapke witaminów. Jednym z zapisanych tradycyjnych przywilejów owczorskich było kiejsi prawo rwanio jymioły dlo swoich stad aji ze strómów na pańskim.
Jymioła, kieróm snodzi nasi przodkowie nazywali starzynślim, je roślinóm magicznóm. Legenda głosi, że w downych czasach bywała wielkim strómym, i że to z jejigo drzewa Św. Jozef ustrugoł kolybke dlo małego Jezuska. Ale po trziceciu trzech rokach ludzie z drzewa jymioły zbili aji krziż i powiesili na nim swoigo Zbawiciela. Jymioła potym za kore straciła postać strómu, kiery wyrosto prosto z Ziymie, z gańby sie rozpadła na małe gałónzki i schowała do korón inszych strómów. Coby zaś odczynić swojóm wine, staro sie teraz chrónić ludzi aji zwierzynta i przinoszo im szczynści, zdrowi, płodność i dostatek. Sama sie stała symbolym nadzieji, symbolym odradzanio sie i nowego poczóntu. Zielyni sie na strómach, z kierych już liści opadło. Przinoszo swoje owoce w czasie, kiej insze rośliny śpióm, w czasie przesilynio zimowego, w czasie Bożego Narodzynio.
Barany już na dzisio majóm jymioły dość. Myślym ale, że sie nic nie stanie, jak jakóm gałónzke zaniesym już teraz aji do chałpy, bo to przeca pasuje, coby potym na Świynta Godowe w izbie jymioła wisiała i patrzi sie pod nióm aji babe uściskać i pobozkać, coby my sie mieli radzi aji w prziszłym roku. I tóż swojóm pastyrskóm loskóm targóm jeszcze jednóm szumnóm kiść, i opaternie jóm znoszóm zawieszónóm na tym kóncowym hoczku. Snodzi by straciła swojóm czarodziejskóm moc, jakbych sie ji gołóm rynkóm dotknył pryndzyj niż zlezym na ziym. Akurat jeszcze muszym barany odegnać, coby mi tej jymioły nie ogryzły i już z nióm schodzym z Wyrchgóry na dół ku chałpie. A za nami już pómalutku idóm Świynta.


text:
Nihdźe w Hornjej Łužicy njewužiwaja zjawny wosobowy bliskowobchad tak sylnje kaž w Zhorjelcu. To je naprašowanje zaměroweho zwjazka wobchadny zwisk Hornja Łužica-Delnja Šleska (ZVON) wunjesło.
Budyšin (UM/SN). Wuslědki naprašowanja wužiwarjow a wobydlerjow ZVON předleža. Najwažniše dopóznaće z toho je, zo njeje najebać woteběracu ličbu wobydlerstwa wo šěsć procentow zajim za zjawne wobchadne wukony wot lěta 2010 wosłabił. Nawopak, ličba „transportowanskich padow“, kaž to fachowcy mjenuja, je w tejle dobje wo procent přiběrała a wučinješe loni 17,6 milionow. „To leži daloko nad lěta 2010 wuprajenej prognozu. Smy tuž optimistiscy, zo tež tuchwilne prognozy w tajkej raznosći njepřitrjechja“, zwěsća jednaćel ZVON Hans-Jürgen Pfeiffer. Po nich by ličba wužiwarjow zjawneho bliskowobchada w lěće 2025 jenož 85 procentow aktualneho stawa wučinjała.


text:
Nadszed jedyn ze nôjważniyjszych szpilów we syzonie. Ruch Chorzów, u sia zagro ze Ślezą Wrocław, kiero bezpośrenio może zagrażać Ruchowi we walce ło awans.
Ślęza zacła runda łod wygranyj (3-0 ze Miedzią II) ale potyn straciła punkty we Pawłowicach (sfalone 1-2 ze Pniówkiem). Na ta chwila bōła to jedyno strata punktów we rundzie, ale strata do Ruchu wyłazi już na -9 punktów. Coby czimali sie blisko Ruchu musieliby wygrać. Na jesiyni udało im sie to i przi łokazji przerwali seria nŏszych szpilów bez sfalonygo (29 sierpnia 2020r. 1-0 Ślęza wygrywo. Tora zdobōł Hubert Muszyński we 65 minucie).
To niy jest tak, że Ruch bōł słabszy, bo bōło sporo nŏszych łokazji, ale brakło szczynścio do szczelynia tora. Łostatycznie tamtyn szpil my sfalili, a terozki przyłazi łokazjô sie łodygrać. „Bydzie 2-0, mimo tych wszystkich przesłanek, że szpil bydzie ciynżki, czuja, że jednak bydzie lżyj” – godoł Marcin Stokłosa (przedstawiciel kybiców we Radzie Nadzorczyj Ruchu i człowiyk łodpowiedzialny za rozwój Akademii Ruchu) we łostatnij Niebieskiej eRce (cołki program tukej => Niebieska eRka (06.04.21r.))
Za kartki pauzować bydzie Marcin Kowalski, kiery uzbieroł 4 żółte we tym syzonie, a zagrożyni som: Kacper Kawula, Michał Mokrzycki (7 żk), Konrad Kasolik, Piotr Wyroba (3 żk, Wyroba 2 kartki we barwach Rekordu).
Przewidywany skład Ruchu:
Bielecki – Kulejewski, Kawula, Kasolik – Mokrzycki, Wyroba, Kwaśniewski, Janoszka, Foszmańczyk – Idzik, Biskup.
Przewidujymy, że ze wzglyndu na pauza Kowalskiego zagro na krzidle Ecik, a do przodka wlyzie wracajōncy po kontuzji Mariusz Idzik.
Szpil syndziować bydzie Dolnośląski ZPN na czele ze Rafałem Abramowiczem ze Jawora.
Plan szpilów 25 raji:
MKS Kluczbork – Foto Higiena Gać
Warta Gorzów Wlkp. – Piast Żmigród
Ruch Chorzów – Ślęza Wrocław (18:00)
Polonia-Stal – Zagłębie II
Górnik II – Polonia Bytom (16:00)
LKS Goczałkowice – Lechia ZG
Pniówek Pawłowice – Rekord BB
Miedź II – Polonia Nysa
Gwarek TG – ROW 1964
Ze godziom zaznacony szpil kiery nôjbarzij interesuje kybiców Ruchu, cyli szpil Polonii Bytom kiero walczy ze Ruchem ło piyrwszy plac we lidze.
Szpil Ruchu bydzie szło łoglōndać na łoficjalnym kanale Ruchu tukej => KUP DOSTĘP DO TRANSMISJI bydzie tyż rylacja radiowo we RADIO WIDZEW.
Przipominŏmy tyż ło nŏszyj zabawie. Typer Na Niebiesko pod patronatym Baru „Kinga” znŏjdziecie tukej => Typuj i wygrywej
własne


text:
Njebozowy ropot Pawlinu ze spara torhnje. Młoda žona z poslešća wujědźe a styknywši ruce we łožu sedźo hač na smjerć wustróžena wustorči: »Božičkecy, što tu činiće?«
Zadwělne słowa měrja so na muža, kiž w ćmowomódrej dźěłanskej monturje na metalowym rěblu a z chribjetom k Pawlininemu łožu stejo nad woknom spanskeje stwy dźěru do sćěny toči.
Njeskazany dźěłaćer wustork Pawliny wězo njesłyši, nawopak, z pozběhnjenymaj ramjenjomaj a rukomaj tłóči ze wšej mocu wjerćacy so njeboz bićoweje točenskeje mašiny do betona. Na folijowu płachtu na špundowanju padaja proch a kruški z twjerdeje murje.
Zatrašena so Pawlina hromadźe bjerje, zo njeby za rěblom sahnyła a cuzbnika z njeho torhnyła. Dyrkotajo pak sej wuwědomja, zo ju nawalny hósć njewidźi a njesłyši. A zo su rańše zerja zeschadźeli.
Pawlina na budźak pohladnje, kiž na nócnym kamorčku pódla łoža pokojnje tikota, štož pak pod haru točenja tohorunja słyšeć njeje.
Wona widźi, zo je krótko do wosmich. To ju hišće bóle rozšeršenja hač grawoćiwa hara, wšako ma w dźewjećich termin pola swojeje frizerki a přećelki Hilže, kotraž ma swój salon hnydom wokoło róžka blisko cyrkwje Našeje lubeje Knjenje. Pawlina je so z dźiwadźelnikom a swojim lubuškom Lukašom wotrěčała, zo chcetaj wječor party molerja Litwina wopytać, w schowanym a chětro zanjerodźenym ateljeju na zadnjej hasce nakupowanskeje mile. Tam wuhotuje wuměłc, kiž ma sam sebje za prěkulu a zakitowarja swobody, hižo cyłe lěto kóždu sobotu wječor tajne hejsowanja, njedźiwajo na postajenja a zakazy korony dla.
Dypkownje w dźewjećich
Zešědźiwja hłójčki petunijow
Wěrja hišće pokazowakej časnika
Kiž běži kaž hewak
Dźeržimoj so horje z lubosću
Pod sytymi jaworami pjerchotajo
Měrowych hołbjow křidleška
Sprostłe sćahnu lěćo
Nad Łobjom zabłysknu
Bójske zliwki ze wšěch mróčelow
Padajo rozwuzdźenej tujawce
Wustonatej sony a žedźby
BENEDIKT DYRLICH
Loni 22. awgusta smědźach zhromadnje ze swojej mandźelskej w Nowoslicach złoty kwas Bena Budarja a jeho Ludmile sobu swjećić, a to we wulkim kole gratulantow a z wotputanej bjesadu hač do pózdnjeho wječora. Tehdy so mnohim z nas zdawaše, zo je drač korony, kotryž bě spočatk měrca wubuchnył, mjenje abo bóle přewinjeny. Kaž dźensa wěmy, bě zezdaće z lońšeho lěća błud.
Pjatk, 19. měrca 2021 zakónči zasłužbny serbski basnik a publicist, scenarist a lektor swoje 75. žiwjenske lěto. Tónkróć drje njebudźe telko swójbnych, znatych a přećelow Benej Budarjej w bjezposrědnjej bliskosći zbožo wupřeć móc. Pandemija budźi dale žałostne strachi, žada sej přeco hišće wopory a zaraća puće k njewobmjezowanej zhromadnosći, kajkaž je w Serbach tradicionelnje z wašnjom.
Tuž so swojemu koleze a přećelej po ideelnych šćežkach bližić spytam a jemu z wotstawkom přiwołam: Luby Beno, wostań při wšěch trapjenjach dale čiły a wjesoły, z nadźiju a wěru, zo so namaj a nam zdźerža a wotewrja přichodnje zaso stare a nowe puće k zetkanjam, k literarnym předewzaćam a swjedźenjam!
Z Benom Budarjom so z młodych lět zwjazany čuju. Jeho bohate a wjelestronske literarne tworjenje a narodne skutkowanje mje hižo lětdźesatki přewodźa. Jeho sylna serbska a słowjanska wutroba mje dale jima. Jako wón w Lipsku slawistiku studowaše, ja pak teologiju w Erfurće, so z nim lěta 1969 w Kružku młodych awtorow pod nawodom Kita Lorenca bliže a wosobinsce zeznach. Wobaj so horjachmoj z dalšimi młodymi Serbami za basnjenje. Rady wo wutworach kružkarjow a docyła wo modernej poeziji diskutowachmoj, na wuradźowanjach w Serbskim literarnym muzeju a druhdźe. (Muzej w Budyskim Serbskim domje bu wot funkcionarow Domowiny w lěću 1978 z gwałtom zlikwidowany.)
Před wabjenskej sćěnu moluja
popki w narodnych drastach wobrazy
krjepi stulena žona ćichu wodu
kórki a tomaty wjesele slepja
domjace bohatstwa na witaminach
čerstwe w poskitku sliny běža
Na brjoze kumštneho jězora
zapósłanc Tomaš wostanje přistojny
wisajo w kupanskich cholowach
šěroko chwali wuhlo za Šwedsku
zašmjata so samo klima
při wotklepanej štučce wo jejkomaj
Klinči chór zdaloka křiwje
ridruja wuwozne připrawy kopjo
hromadu wotsypki a praskot
pohrjebaja přiběrace směrki
smjertny strach zabywaja kolesowarjo
a skaterojo na smolanej pisće
BENEDIKT DYRLICH
ze: Zlět zelenych wuchačkow. Basnje a powědki, Budyšin 2016
Přećel a podpěraćel Serbow w Pólskej Janusz Wójcik je njeboh. Žaruju wo wurjadneho basnika, kulturnika a politikarja, kiž bě w 59. žiwjenskim lěće 28. awgusta 2020 po dołhej ćežkej chorosći w Brzegu zemrěł. Jeho mandźelskej a swójbje słuša sprawna sobuželnosć.
Janusza sym zeznał spočatk noweho lěttysaca. Tehdy běch šefredaktor Serbskich Nowin a předsyda Zwjazka serbskich wuměłcow, w kotrymž so wjacori z nas hižo wot přewróta wo womłodźenje a zesylnjenje literarnych a kulturnych stykow k swojim słowjanskim susodam prócowachu.
Na popołdnju w lěću 2003 so muž w dobrych třicetych lětach a swětłym wobleku a kłobuku w redakciji našeho dźenika zjewi a so jako »direktor departementa za kulturu, sport a turizm« wojewódstwa Opola předstaji. Rjekny, zo je jemu wopyt pola mje Jurij Łušćanski, referent za kulturu a wukraj w Domowinje, doporučił. Zdobom přepoda mi zběrku basnjow ze swojeho pjera. Z nich wučitach, zo tematizuje zahubne wójnske a powójnske časy, sćěhi etniskich wuhnaćow, lubosć k Adamej Mickiewiczej a k swojej pólskej a šleskej domiznje, w kotrejž so zetkawaja a tež kusaja njeličomne narodne a nabožne prudy.
Moja angažowanosć za wuchowanje Klětnoho w rozsudnych měsacach měrliweje rewolucije – a pozdźišo tež za Rogow pod wuměnjenjemi wobnowjenja demokratije – ma swoje předstawizny. Tute so njehodźa z někotrymi słowami rozjasnić. Njech su tohodla jenož někotre wuchadźišća naspomnjene, kotrež mje pohnuwachu, so Klětnjanam kónc lěta 1989 a Rogowčanam nalěto 1990 w boju wo přichod jich sydlišćow direktnje přizamknyć – a to w zhromadnosći z mnohimi serbskimi spisowaćelemi, dźiwadźelnikami a dalšimi wuměłcami a kulturnikami:


text:
„Le Petit Prince”, po naszymu „Mały Princ”
Ôd pŏru dni na rynku dostympnŏ je nastympnŏ publikacyjŏ po ślōnsku z audiobookym. Wydŏwnictwo Media Rodzina z Poznania przirychtowało ślōnskõ wersyjõ „Le Petit Prince” ôd Antoine’a de Saint-Exupéry’ego.
Po ślōnsku ksiōnżka mŏ tytuł „Mały Princ”. Je to jedna z nojbarzij znanych ôpowieści modernyj literatury i piyrszy rŏz ôpublikowanŏ była we 1943 roku. We Francyji je ôna uznŏwanŏ za nojlepszõ ksiōnżkã dwudziestego stoleciŏ. Do dziś była przełożōnŏ na wiyncyj jak trzista jynzykōw i dialektōw, a przedano było kole sto sztyrdziści milijōnōw egzymplŏrzi.
Autōr ślōnskij wersyje to Grzegorz Kulik, czōnek naszyj redakcyje, co mŏ na kōńcie ślōnske przekłady „Godnij Pieśni” Charlesa Dickensa i „Dracha” Szczepana Twardocha. Jak sōm pisze:
Niy spodziywoł żech sie, iże przidzie mi przełożyć „Małego Princa” na ślōnskõ mŏwã. Jak ino wydŏwnictwo spytało ale mie, czy bych chcioł, toch zarŏz ôdpedzioł, iże toć, że chcã. „Mały Princ” to przeca niyôbyczajnŏ historyjŏ ô tym, co w żywobyciu je richtich ważne, a skirz naszyj ludzkij natury, ta ôpowiyść po latach nic niy traci ze swojij aktualności. Niyrŏz we dziynnyj uwijaczce dobrze je na chwila stanōńć i spōmnieć sie słowa ôd liszki: „niczym sie niy widzi tak dobrze, jak sercym. To, co nojważniyjsze, tego ôczy niy widzōm.”
Portal Wachtyrz.eu je za patrōna medialnego ksiōnżki, a kupić jã idzie miyndzy inkszymi we ślōnskim sklepie internetowym Silesia Progress. Do kożdyj ksiōnżki je dołōnczanŏ płyta ze audiobookym, co go piyknie nagroł Mirosław Neinert, ślōnski aktōr, dyrechtōr Teatru Korez w Katowicach.


text:
Piyrszy geburstak Wachtyrza
Na poczōntku bōła idyjŏ. Idyjŏ i nŏs trzech: Rafał Szyma, Grzegorz Kulik i Pejter Długosz. Idyjŏ mieli takŏ:
“Informacyjŏ mŏ siyła. Siyła pokazowaniŏ prŏwdy. Siyła zmiynianiŏ świata naôbkoło nŏs. Siyła łōnczyniŏ ludzi. Beztōż ôtwiyrōmy Wachtyrz.eu – ślōnski serwis z informacyjami.
Wachtyrz.eu je lokalny. Dŏwŏ plac, coby sie trefić. Dŏwŏ nŏrzyńdzia, coby znojś partnyra do geszeftu, usugi, do spōlnego działaniŏ sam-tukej, u nŏs.
Wachtyrz.eu je regiōnalny. Zasuwŏ granice, co sōm w gowach. Niy zaglōndŏ na wojewōdztwa i kraje. Stŏwŏ na pozycyji ślōnskij – i żŏdnyj inkszyj.
Wachtyrz.eu je globalny. Toć, dōm je ważny, ale niy idzie durch siedzieć w dōma. Wachtyrz spōminŏ, co sōm my czyńściōm Europy i świata. Co Ślōnsk to je Europa i świat.
Wierzymy, iże potrzebny je ślōnski serwis z informacyjami – ciekawy, przidajny, po blisku – beztōż ôtwiyrōmy Wachtyrz. Patrzymy, coby była sam siyła informacyji, ale tyż coby zrobić ś niego sroge nŏrzyńdzie, co poradzi postarać sie ô lokalne, regiōnalne i globalne ślōnskie sprawy.
Bydź z nami. Spōlnie użyjymy dobryj siyły ôd informacyje.”
I chyciyło. Naszymu portalowi, Wachtyrz.eu, je już rok.
Bez tyn czas ôpublikowalimy 1.358 artykuły, kere napisało 59 autorōw, z czego 51% bōło po ślōnsku, 47% po polsku, 2% cuzamyn po niymiecku, czesku i angielsku.
W tym czasie bōły przeczytane 1.023.879 razy ôd 608.716 czytŏczy.
Naszymu profilowi na Facebooku przajōm 3.202 ôsoby.
DZIYNKUJYMY!
Dalyj chcymy iś do przodku. Bydziymy sie zmiyniać, chcymy barzyj pokŏzywać sprawy ślōnskygo jynzyka, bo z jednej strōny widziymy, że to fest ważny temat dlŏ mocki ludziōw, a z drugej strōny artykuły pisane po ślōnsku sōm czytane rzŏdzij ôd tych pisanych po polsku.
*****
Nasz portal, Wachtyrz.eu, działa od roku.
W tym czasie opublikowaliśmy 1.358 artykułów, które napisało 59 autorów, z czego 51% było po śląsku, 47% po polsku, 2% łącznie po niemiecku, czesku i angielsku.
Przeczytano je w tym czasie 1.023.879 razy przez 608.716 czytelników.
Nasz profil na Facebooku polubiło 3.202 osoby.


text:
William Shakespeare: Śnik latowyj nocy
We kwietniu je geburstak i rocznica śmierci ôd Williama Shakespeare’a. Mioł sie narodzić 23 kwiytnia 1565 roku (zachowoł sie papiōr z jego krzcinōw z 26 kwietnia), a umrzić 23 kwiytnia 1616 roku. Skuli tego spōmniynio publikujymy kōnsek nojnowszego dzieła ôd Mirosława Syniawy, kerym je tumaczynie “Śniku latowyj nocy” (org. A Midsummer Night’s Dream, pol. Sen nocy letniej) ôd tego angelskygo artysty.
ŚNIK LATOWYJ NOCY
AKT I
SCYNA I. Atyny. TEZEUSZŌW pałac.
Wchodzōm TEZEUSZ, HIPOLITA, FILOSTRAT i ôrszak.
TEZEUSZ
Godzina ślubu, zŏcnŏ Hipolito,
Nadciōngŏ wartko; sztyry dni szczyńśliwe
Nowy miesiōnczek przikludzōm, dyć stary
Poleku chudnie, zniyskorzŏ uciechã,
Choćby macocha abo gdowa, kerŏ
Niy chce dopuścić synka do erbizny.
HIPOLITA
Utynōm wartko te dni sztyry w nocy,
A sztyry noce czas zmitrynżōm w śnikach;
Potym miesiōnczek, jak rozpiynty w niebie
Nowy łuk strzybny, bydzie widzioł nockã
Naszych zaślubin.
TEZEUSZ
Idź no, Filostracie,
I młōdź atyńskõ podburz do zabawy;
Ôcuć weselŏ ducha frechownego;
Jankōr na pogrzyb poślij – tyn gizd blady
To na nasz fajer lichŏ kōmpanijŏ.
FILOSTRAT wychodzi
Szołch na zŏlyty z mieczym, Hipolito,
I kejch cie krziwdziōł, tyś mi przŏć zaczyna,
Dyć żynić chcã sie z tobōm blank inakszyj,
Szumnie, z tryjōmfym i wielgom gościnōm.
Wchodzōm EGEUSZ, HERMIA, LIZANDER i DYMETRIUSZ
EGEUSZ
Niych wōm sie darzi, fyszcie Tezeuszu!
TEZEUSZ
Dziynkujã piyknie. Co nowego u ciã?
EGEUSZ
Fest zestarany przichodzã ze skargōm
Na moje dziycio, mojã cerã Hermiã.
Pōjdź, Dymetriuszu. Mōj przezŏcny panie,
Tymuch doł zgodã, by sie ś niōm ôżyniōł.
Pōjdź sam, Lizandrze. Tyn, fyszcie łaskawy,
Mojego dziycia serce zaczarowoł;
Ty, ty, Lizandrze, rymy żeś jyj skłŏdoł
I ś niōm sie miynioł na miyłosne darki,
Pod jeji ôknym przi miesiōnczku śpiywoł
Udanym głosym udŏwane przōnie;
Wziōn żeś w niywolõ jeji fantazyjõ
Pleciōnkōm z włosōw, słōwkami, piestrzōnkym,
Graczkōm, bawidłym, kiczkōm, maszketami,
Wszyjskim, co wpływ mŏ na modość bez szprymōw.
Chytrościōm chabnōłś serce mojyj cery
I usuchliwość, kerõ je mi winna,
W spōrność ôbrōciōł. Ôch, mōj zŏcny fyszcie,
Jak ôna tukej, przed waszōm miyłościōm,
Niy zgodzi wydać sie za Dymetriusza,
Do dŏwnych praw sie ôdwołōm atyńskich:
Moja je, mogã zrobić ś niōm to, co chcã.
Tōż abo weźnie tego sam panŏczka,
Abo jōm czekŏ śmierć, jak przewidujōm
Na take razy świynte nasze prawa.
TEZEUSZ
Cōż powiysz, Hermio? Dej se, dzioucho, pozōr.
Dlŏ ciã twōj ôjciec bogym być powiniyn,
Takim, co stworzōł twojã piykność, takim,
Co żeś dlō niego jak figōrka z wosku,
Kerõ sōm ôdcis i w jego je mocy,
Czy jōm zniweczy, czy ôstawi całõ.
Panŏczek jak trza z tego Dymetriusza.
HERMIA
Tak jak z Lizandra.
TEZEUSZ
Niy bydã sie wadziōł,
Dyć kej twōj ôjciec przi nim niy ôbstŏwŏ,
To trza tamtego uznać za lepszego.
HERMIA
Niychby jyn ôjciec wejzdrzoł mojim ôkym.
TEZEUSZ
Twoje sie musi z jego zdaniym zgodzić.
HERMIA
Pokornie proszã wŏs ô wybŏczynie.
Niy wiym, skōnd tela wy mie ôpowŏgi,
Ani czy niy je to przeciw skrōmności,
Że przi wŏs myśli sam ôdkrywōm, panie,
Dyć błagōm, bydźcie tak dobrzi mi pedzieć,
Co nojgorszego mie czekŏ, jak ślubu
Ś nim, z Dymetriuszym, wziōńś niy bydã chciała.
TEZEUSZ
Jak niy chcesz umrzić, to krōm tego możesz
Na zawdy zrzec sie tŏwarzystwa ludzi.
Bezto sie, Hermio, twojich pragniyń spytej,
Miyj zglōnd na modość, swojã krew podszukej,
Jeźli, kej wybōr ôjca ci niymiyły,
Poradzisz strzimać mniszki ôbleczynie
Już dycki w ciymnym zawartŏ klŏsztorze,
Kaj dō miesiōnczka, jak ty bezpłodnego,
Do kōńca życiŏ hymny bydziesz śpiywać.
Szczyńśliwe take, co nad krwiōm panujōm
Swojōm i na pōńć ruszajōm paniyńskõ;
Dyć wiyncyj szczyńściŏ mŏ ta rōża, z keryj
Wōń wywarzyli, jak ta, co strzōd ciyrniŏ
Rośnie i żyje i umiyrŏ sama.
HERMIA
Tak bydã żyła, tak umrzã, mōj panie,
Niżeli prawo do paniyństwa ôddōm
Tymu, co jego niychcianyj jarmice
Dusza za żŏdne skarby śniyś niy może.
TEZEUSZ
Mŏsz do miesiōnczka nowego czas jeszcze,
Do dnia, kej miyndzy mnōm i lipstōm mojōm
Wieczny ślub bydzie sztymplym ôdciśniynty.
W tyn dziyń do śmierci bydź przirychtowanŏ
Za to, żeś ôjca niy chciała usuchnōńć,
Abo do ślubu z tym sam Dymetriuszym,
Abo ażeby przi Diany ôłtŏrzu
Przisiyngać życie proste i samotne.
DYMETRIUSZ
Dej pokōj, Hermio! Pociep żyż, Lizandrze,
Te pretynsyje do mojego prawa!
LIZANDER
Ciebie jyj ôjciec przaje, Dymetriuszu;
Ôstŏw mi Hermiã i weź sie ś nim ôżyń.
EGEUSZ
Bŏznuj se, bŏznuj! Jŏ mu richtig przajã
I to, co moje, ôddōm mu z miyłościōm.
Hermia je moja i jŏ moje prawa
Dymetriuszowi dō niyj przekazujã.
LIZANDER
Jŏch mu, mōj panie, rōwny pochodzyniym,
Jak i majōntkym, ale barzij przajã;
W życiu mi darzi sie isto tak samo,
Abo i lepszyj, jak Dymetriuszowi;
Dyć wiyncyj znaczy, jak ta cołkŏ chwŏlba,
Że to mie przaje roztomiyłŏ Hermia;
Tōż czamu niy mōm swojich praw dochodzić?
Dymetriusz – prosto do ôcz mu to powiym –
Zŏlyciōł z cerōm Nedara, Helynōm,
I tak tã słodkõ dziouchã zbałamōńciōł,
Że gupiŏ za nim aż do bałwochwalstwa,
Za tym niystałym karlusym bez ery.
TEZEUSZ
Ja, muszã pedzieć, żech już ô tym słyszoł
I z Dymetriuszym chcioł ô tym pogŏdać;
Alech mioł tela swojich spraw na gowie,
Żech blank zapōmnioł. Dyć pōjdź, Dymetriuszu,
I ty pōjdź zy mnōm, Egeuszu, bo chcã
Wŏs ôbuch ô czymś na boku pouczyć.
Ty, zŏcnŏ Hermio, sprōbōj przipasować
Chimery swoje do ôjcowyj wole,
Bo jak niy, to cie, podug praw atyńskich
– Kerych złagodzić jakżyw niy mogymy –
Śmierć czekŏ abo życie w samotności.
Pōjdź, Hipolito. Cōż to, moja miyłŏ?
Ty, Egeuszu, pōjdź tyż z Dymetriuszym,
Bo mōm robotã dlŏ wŏs w pŏru sprawach
Weselnych, a chcã tyż z wami pogŏdać
Ô czymś, co blisko tyczy sie wŏs ôbuch.
EGEUSZ
Radzi idymy i posuszni z wami.
Wychodzōm wszyjscy ôkrōm LIZANDRA i HERMII
Tumaczynie: Mirosław Syniawa
urodzony 1958 w Chorzowie, tłumacz poezji światowej na język śląski (m.in. wierszy zebranych w tomie “Dante i inksi”), autor poezji po śląsku jak i prozy pisanej w języku polskim (“Nunquam Otiosus”), współautor “Gōrnoślōnskygo ślabikŏrza”.
Foto ôd Williama Shakespeare’a: John Taylor [Public domain], via Wikimedia Commons
Foto na wiyrchu: William Blake [Public domain], via Wikimedia Commons


text:
Najpozdźišo na spočatku 19. lětstotka wuwi so ze zesylnjenjom narodneho sebjewědomja słowjanskich ludow wuska kulturna wuměna Serbow ze swojimi słowjanskimi susodami, wosebje pak z Čechami. Demonstrujo swoju přisłušnosć k słowjanstwu jako najmjeńši lud bjez swójskeho stata njepřiwzachu Serbja jenož módre-čerwjene-běłe za swoje narodne barby, ale wědomje tež lipu za swój, so wot němskeho duba wotmjezowacy symbol. Lipa, kiž wuznamjenja so z tajkimi kajkosćemi kaž mjechkosć, miłosć a měrliwosć wšak je tež wuraz za sprawnosć, lubosć, domiznu, zhromadnosć a schow. Lětuši hudźbny swjedźeń w Smochćicach wusměri so ze swojimi „Čěskimi nocami“ wědomje na bliskosć susoda a nic na eksotisku dalokosć. W srjedźišću planowaneho koncerta, kiž wotměje so znowa we wupruwowanej kooperaciji ze Smochčanskim kubłanišćom swjateho Bena, steji młoda čěska, wurjadna huslerka. Markéta Janoušková, kotraž wobhladuje so w prěnjej měrje jako interpretka klasiskich twórbow, je pak so jako dźowka primašowehu huslerja cymbaloweje skupiny tež stajnje intensiwnje z folkloru zaběrała. A tak nasta projektna ideja FolkloreClassic, w kotrejž so hranicy mjez tradicionelnej ludowej hudźbu a klasiku, inspirěrowanej wot folklory z wulkim hudźbnym lóštom wot nana cymbaloweje skupiny a jeho dźowki wuměrjuja.
W „Čěskich nocach“ přidruža so k tomu serbske zynki, rozestajeja so sobuskutkowacy wjacorych formacijow hudźbnje a w dobrym susodstwje, zo bychu melodije Smetany, Janáčeka, Dvořáka, Suka, Bulanka, Nagela a dalšich zaklinčeć dali. Baletny ansambl rozšěri z klasiskimi choreografijemi, čěskimi a serbskimi folklornymi rejemi wony hudźbny wjeršk.
„Cimbálová muzika Jiřiho Janouška“, solisća, orchester, chór a balet Serbskeho ludoweho ansambla a njewšědnje wirtuozna FolkloreClassic-huslerka Markéta Janoušková přeprošuja na jónkrótne “překročenje hranicy” mjez susodami!
Kuchar Smochčanskeho kubłanišća swjateho Bena je za tutón wječor wosebity poskitk jědźow za wopytowarjow nastajił.
WOBSADKA čěska cymbalowa folklorna skupina "Cimbálová muzika Jiřiho Janouška"; wiolinistka Markéta Janoušková; balet, chór a orchester Serbskeho ludoweho ansambla; moderatorka
SOLISTKA Markéta Janoušková
HÓSTNY-ANSAMBL "Cimbálová muzika Jiřiho Janouška" (Cymbalowa folklorna skupina z Čěskeje)
MODERACIJA Alexander Schkade
HUDŹBNY NAWOD Tvrtko Karlović
HUDŹBA Smetana, Janáček, Dvořák, Josef Suk, Kocor u. a.
CHOREOGRAFIJE Mia Facchinelli, Juraj Siska
DRAMATURGIJA Markéta Janoušková, Swantje Richter, Tomas Kreibich-Nawka


text:
Marketing po ślōnsku
Szukosz fachmanōw, kere narychtujōm do Ciebie ryklamowo kampanijo pō ślōnsku? Cylnołżeś idealne - chyntnie to do Ciebie zrobiymy! Kej potrza Ci konceptu marketingowyj akcyje, treści ryklamy pō naszymu abo ślōnskigo lektora, kery nagro prōmocyjny podcast do Twojich kliyntōw z Gōrnego Ślōnska, to sōm my do Twojij dyspozycyje!
Kampanije ryklamowe rychtowalimy do:
Robilimy tyż ze agencyjami:
Narychtujymy do Ciebie:
- ślōnske teksty ryklamowe podle briefu
- plany kampanije ryklamowyj w mediach tradycyjnych i społecznościowych
- materiały do outdoorowych akcyjōw promocyjnych
- atrakcyjny copywriting po ślōnsku
- graczki i kōnkursy po ślōnsku
- ryklamy do radyjoka ze ślōnskim lektorym
- ryklamy wideo pō naszymu
- treści po ślōnsku w social mediach
Chyntnie robiymy zlecynia z krōtkim terminym!


text:
We wobłuku portretoweho koncerta a składnostnje předstajenja w Rojec ediciji wušłeje noweje CD „Komorna hudźba“ dožiwi 17. oktobra na žurli Budyskeho Serbskeho muzeja něhdźe 80 připosłucharjow zajimawy a reprezentatiwny zarys tworjenja Jura Mětška.
Pokazka na zajimawostki němskorěčneho romana
Štóž chce wědźeć, kak šokoloda nastawa, kak so conchěruje, a štóž chce nimo toho wědźeć kak so róže plahuja, tomu poručam čitać knihu Teresy Simon „Die Frauen der Rosenvilla“.
Hłowna wosoba romana, młoda Anna Kepler, je po politiskim přewróće 1989 wilu w Drježdźanach-Błoženecach (Blasewitz) zdźědźiła. Wobnowjejo zahrodku z wubranymi róžemi namaka wona z přećelom-zahrodnikom Janom metalowu šatulu. W njej su mjez druhim stare listy a jednotliwe strony dźenika w třoch wšelakich pismach, přeradźace intimne začuća pisarki wo njezbožownych mandźelstwach. Zhonimy wo žedźbach a strachach žonow, kotrež su na někajke wašnje přiwuzne młodeje Anny. Wobsah listow a dalše tajne namakanki – kaž rjećazk, zubički, foto, šawl a druhe – rozwiwaja swójbne stawizny dynastije přez wjacore doby producentow šokolody w Drježdźanach.
Štóž chcyše ze srjedźneje Europy do Italskeje, tomu staješe so přeco hižo njesnadny geografiski zadźěwk do puća: wysoke hórstwo Alpow. Mjeztym je tónle wot přirody stajeny zadźěwk z magistralemi, kaž su to Brennerautobahn abo Gotthard-Straßentunnel, wo tójšto złahodnjeny. Wozmješ-li pak tola raz nahły a w njeličomnych serpentinach so wijacy puć přez Gotthardpass abo Via San Gottardo, nazhoniš přemóžacy wobraz. Hdźež so mjez šwicarskimaj gmejnomaj Göschenen a Andermatt dźiwje wody rěki Reuss přez wusku hłuboku wudolinu předrěwaja, sahaja zdźěla runje horje 300 metrow wysoke kamjentne sćěny. Čłowjek móhł sej dźensa lědy předstajić, kak je tu w lětach 1820 do 1830 nastał masiwny kamjentny móst – njeby-li swój čas łužiski wuměłc w znatej wolijowej mólbje „Bau der Teufelsbrücke“ podawk zapopadnył. 1798 w Choćebuzu rodźeny Carl Blechen, nimo Caspara Davida Friedricha jedyn z najwuznamnišich molerjow němskeje romantiki, běše po maćernej stronje serbskeho pochada.
Proces europskeho zjednoćenja traje hižo 70 lět. Ideja bě genialna: po Druhej swětowej wójnje zadźěwać dalšim wójnam w Europje přez hospodarske splećenje a politiske připodobnjenje europskich statow. Koncept je logiski, jón zwoprawdźić pak njeje lochko. 1957 załoži so Europske hospodarske zjednoćenstwo (EWG), 1993 Europske zjednoćenstwo (EG), w lěće 2009 Europska unija (EU). Zjednoćić najprjedy šěsć statow, mjeztym 28, je wulke wužadanje. Kóždy lud ma swoje stawizny a nahlady, tež rany a předsudki z prjedawšich wójnow a rozkorow. Tola hłowny zaměr je docpěty: W minjenych 70 lětach njebě hižo wójnow mjez statami-čłonami. Zjednoćenje pak ma dalši zaměr, wusko zwjazany z mjenowanym: wutworić europsku demokratiju jako zakład trajacych měrliwych, runoprawnych a konstruktiwnych poćahow mjez statami-čłonami kaž tež mjez wšěmi ludami Europy.
Basnje a eseje Berlinjana Petera Huckaufa
To je zbožowny wokomik, widźiš-li wjesołe dźěći z błyšćatymaj wočomaj, spěwace, reagowace na wšitko, štož w rjanych słowach słyša a w jednanjach na klankodźiwadłowym jewišću widźa. 79lětny Budyšan Měrćin Krawc je runje tak zbožowny. Wón je hromadźe z dźěćimi často tajke wokomiki dožiwił a hdys a hdys hišće dožiwja. Serbski klankodźiwadźelnik z ćěłom a dušu radostne dožiwjenja pjeracham a z nimi hromadźe tež staršim wobradźa, hdyž z klankami hraje a młody publikum samo do jednanja zapřijima.
Takle bě to zaso 4. julija na wjesnym swjedźenju w Sernjanach, jako předstaji Měrćin Krawc swój program klankodźiwadźelniskeje dźěłarnički z mjeztym po cyłej Łužicy a zwonka njeje znatej figuru Witkom. „To bě za mnje znowa wulkotnje dožiwić, kak rady pěstowarske a šulske dźěći delnjeho schodźenka pěseń „Witka“ sobu spěwaja a so z nim nutřkownje zwjazane čuja. Spěw je Jandytar Hajnk w nadawku Rěčneho centruma WITAJ spisał a skomponował“, powěda mi wuměłc w swojim Budyskim bydlenju.
Zapis twórbow Budyskeho komponista Detlefa Kobjele
Poprawom maja Serbja jako mały lud na polu hudźby wulkotne twórby. Komponisća zašłosće kaž Korla Awgust Kocor, Jurij Pilk, Bjarnat Krawc a dalši zawostajichu wuznamne kruchi, kotrež interpreća hišće dźensa rady hraja. Tež hudźbutwórcy nowšeho časa – mjez nimi hižo zemrěći Jurij Winar, Jan Pawoł Nagel, Jan Bulank, Alfons Janca, Beno Njekela a Helmut Fryča – njejsu ze swojimi kompozicijemi jeno zjawnosć w serbskej Łužicy wobohaćili, ale tež za jeje mjezami. Tole płaći wězo tež za našočasnych žiwych komponistow, tak za Detlefa Kobjelu, Ulricha Pogodu, Jura Mětška, Jana Cyža a dalšich. Problem pak je stajnje zaso tón, zo nimaš w knižce wozjewjene zapiski jich twórbow. Tak by sej hnydom móhł přehlad stworić wo jich kompozicijach, zo hodźeli za najwšelakoriše programy orchestrow, hudźbnych skupin a chórow wužiwać.
Manfred Laduš je znaty serbski žurnalist a publicist, wobohaćacy ze swojim publikowanjom serbske pismowstwo na polu kultury a stawiznow. Kuratorij za Myto Ćišinskeho je so tuž rozsudźił, jemu lětuše wysoke wuznamjenjenje spožčić. Jutře jemu myto w Pančicach-Kukowje přepodadźa. Alfons Wićaz je so z lawreatom do toho rozmołwjał.
Kak sće powěsć, zo spožča Wam Myto Ćišinskeho 2015, přijał?
M. Laduš: Njejsym to wočakował, a njezhonich tež ničo, zo maja to předwidźane. Předsyda rady Załožby za serbski lud Jan Budar je mje po posedźenju kuratorija zazwonił a mi rozsud gremija zdźělił. Zdobom so wopraša, hač myto přiwozmu. Sym so wězo jara zwjeselił. Dwaj dnjej po tym dyrbjach bohužel do chorownje. A tam mi samo někotři lěkarjo a chorobne sotry gratulowachu, dokelž běchu wo tym w nowinach čitali.
Što Wam tele myto scyła woznamjenja?
Wo nowej dwurěčnej zběrce basnjow Kita Lorenca
„Der zweiseitige Beitrag – Wěsty dwustronski přinošk“ je titul nowostki Kita Lorenca. Podtitul přeradźa, zo jedna so wo prozu: „Prosastücke – Pěše rěče“. Žro tworja dźěła, kotrež běchu w zašłymaj lětdźesatkomaj pak basniskim zběrkam přidate, pak rozbrojene ćišćane abo dotal njewozjewjene. Přeco, hdyž nam najwuznamniši serbski basnik našich dnjow nowu knihu wobradźa, je to dwu- a wjacestronska wěc zhladowanja: basnik jako basnik, basnik jako awtor prozy, kotraž je žiwa z basniskeho pjera, a basnik jako filozofowacy, dodnjacy prašenja našeho powšitkowneho a swojorazneho serbskeho byća ... a wjele wjace. Na něhdźe 270 stronach zezběrane su přinoški Kita Lorenca w němskej a serbskej rěči: něhdźe połsta serbskich, něhdźe dwójce telko němskich. Spisał bě je přewažnje w minjenymaj lětdźesatkomaj, wozjewi je tu a tam, ženje nic w zjatej ediciji.
K Alfonsa Frenclowej nowostce „Mój serbski słownik“
Přemyslujo, kotry serbski słownik je tučasnje najbóle wužiwany, tukam na online-wariantu boehmak.de. Ćišćane wudaće słownika z polcy sćahnyć, hdyž za prawym wurazom pytaš, to drje lědma hišće něchtó čini.
Nowostka Alfonsa Frencla „Mój serbski słownik“ nawjazuje na seriju wěcnych knihow woblubowaneho awtora w Ludowym nakładnistwje Domowina. Tež hdyž je Alfons Frencl w Serbach znaty, by krótkobiografija do wobalkoweho teksta słušała. 1996 rodźeny Róžeńčan a nětko wučer na wuměnku bě wjele lět redaktor Serbskeje protyki (wot 1979) a je nošer Myta Ćišinskeho (1999).
Wšudźebył a wšitkoznawc Frencl je hižo w swojimaj knihomaj „Serbske puće do swěta“ (LND 1996) a „Za hunami mjeza“ (LND 2012) dopokazał, zo z wotewrjenymaj wočomaj po domiznje a swěće pućuje, zajimawostki zběra a sej zapisuje. Nětko wěnuje so wosebje rěči, pyta za pochadom słowow a pleće zajimawe fakty kołowokoło nich do informatiwneho teksta. Tak stwori swój serbski słownik.


text:
Wótegrono na Jurija Kocha (Nowy Casnik 12.04.2017)1
„Lazowarski list“ Jurija Kocha jo zachopjeńk diskusije, ak som se žycył. Doma se cesto wulicujomej, co jo góršej: ta realnosocialistiska diktatura abo diktatura kapitala. Wótegrono se wě njamamej.
Zachadnosć njejo daniž njaboga, daniž zajźona. „Musymy wěźeś, wótkul pśiźomy, gaž comy wěźeś, chto smy. Njejsmy jano my sami. Smy teke naš póchad“, groni Fulbert Steffensky2. Serbski se jadnorje pšašamy, ceje sy ty.
Jo mě luto, až som napisał we swójom komentarje „Wujadnanje“, až móžomy wšo „dodiskutěrowaś”. To njejo móžne. Jurij Koch jo z pšawom pokazał na jadnu fasetu serbskego žywjenja w DDR. Na kaki part wšak móžomy interpretěrowaś take wuspěchy, kótarež nalicyjo? Pjerwjej smy měli w pśisamem kuždyckem wjasku konsum. Groni to, až zastaranje ze žywidłami jo lěpjej było? Pšašanje toś wóstanjo, lěc licba serbskich fararjow cora a źinsa jo napšawdu zwězana z politiskim systemom. DDR njejo měła zajm na wukubłanje serbskich fararjow. Pśeto jo był wliw wěru hyšći mócnjejšy ako politiske indoktriněrowanje wó wóteměranju nabóžniny. Dialektika jo, až źinsa bźez togo indoktriněrowanja cerkwja grajo bóžko mjeńšy a mjeńšy rolu. Njewěm, lěc to jo jano zawina kapitala. Ecclesia semper reformanda – to njejo wót Mjertyna Luthera, ale pśeliš reformatoriska sada wót něntejšnego bamža w Romje: Cerkwja musy se změnjaś.
Som wobjadny z J. Kochom, až dejmy glědaś na wšakorake aspekty. Drugu fasetu DDR wopisujo citat z Pratyje 1977 wó Chóśebuzu ako centrum wugla a energije: „Wumjenjenje za dalšne wuwiśe … běšo stawnje lěpše zastaranje z wuglom, což jo było možno pśez nowozałoženje brunicowych jamow … Lěcrownož se pśez take projekty teke serbske wjaski zgubichu, tak su Serby pśez kšute doźaržanje principijow leninskeje narodnostneje politiki toś te napšawy zrozměli. … z tym połožy se fundament za pomały pśechod ku komunizmoju w DDR.“3
Tu wašnju pśechoda ku komunizmoju jo diktatura kapitala wjelgin rada pśewzeła. Pšawje maśo, Jurij Koch, musymy wšykne take diktatury kritiski wobglědowaś.
Komentar w Nowem Casniku 2017-05-03.
Bildka: briket, CC BY-SA 3.0.
- J. Koch: Teke ta faseta njedej pód blido padnuś. Nowy Casnik 2017-04-12 ↩
- F. Steffensky: Lassen und nicht im Stich lassen. Momente einer interreligiösen Grammatik. (2017-07-01) ↩
- H. Rohde, F. Libo: Něga chuda agrarna krajina – zěnsa centrum wugla a energije. Serbska pratyja 1977, s. 89. ↩


text:
Kamjenska wotnožka Budyskeje ludoweje uniwersity je wčera wječor wobydlerjow Njebjelčanskeje gmejny na zarjadowanje projekta „zhromadnje myslić, wuknyć, wuwiwać a činić“ přeprosyła.
Njebjelčicy (aha/SN). Zamołwita sobudźěłaćerka za politiske a hospodarske kubłanje Kamjenskeje ludoweje uniwersity Sandra Hübner-Richter je projekt po nowym kubłanskim formaće zdźěłała. Wčera na třećim wot cyłkownje dźesać předwidźanych zarjadowanjow wona na prawy rozsud wjesnjanosty Tomaša Čornaka (CDU) pokaza, zo dźiwa so na strukturne změny w gmejnach a na wsach, a zo so to w Njebjelčicach přewjedźe.


text:
#cukinia
Ajntopf ze krupami (Zupa a’la krupnik)
Ajntopf1 to je super zupa, gibko2 sie jōm robi, a wiela czasu sie naszporuje3– niy trza przeca wtedy warzić drugego dania 😉 Co potrza? 1 […]
Gornek roztomajtości (Garnek różności)
To trocha taki barzi1 gynsty ajntopf, ale tyla sam je dobroci, że i dwa dni za kupōm2 idzie sie tego pojejś. Niy ma co sie […]
Cukinia ze bakłażanym
Sōm1 dania tak ajnfachowe2, że sie niy mogōm niy udać- nawet, jak fto3 moł4 do warzynia dwie lewe rynce. A jak sie Wōm moł wprać5 […]
Kurki ze szpinatym (Kurki ze szpinakiem)
Kurki to sōm1 chyba jedne z nojlepszych grzibōw. Majōm delikatny smak, kery2 fajnie sie łōnczy niy yno ze inkszymi3 warzywami, ale i niyjednym miysym abo […]
Kiszōnoł cukinia (Kiszona cukinia)
Wejrzoł1 żech sie na cukinia i pomyśloł: a czamu2 by jyj3 tak niy zakisić? Jak sōm4 kiszōne ôgōrki5, to mogōm być i inksze6 warzywa. Niyskorzi7 […]
Kartołfle ze liściami winogrōn (Ziemniaki z liśćmi winogron)
Czowiek sie smyko1 po świecie, prōbuje2 roztomajte3 smaki, a potyn idzie do Teściowyj na zygrōdka,4 widzi świyże liście winogrōn i zarozki5 chce je narychtować6 na […]
Cukinia ze apfylzinōm (Cukinia z pomarańczą)
To, że lubia trocha poeksperymyntować, to już chyba wiycie1, a niyrołz2 to aże mie samego zaskoczy tyn smak, kery na sōm3 kōniec bańtuje4 na moich […]
Dlo zgniōłych (Dla leniwych)
Niy mōm1 szasu2, niy chce mi sie warzić3, zmiyrzły4 mi sie pierogi ze sklepu, niy ma nic w zamrażalce…, a jejś5 sie chce… Niy bōjcie […]
Ciasto ze cukiniōm (Ciasto cukiniowe)
Cukinia je dobroł na wszysko… to czamu by sie niy narychtować z ni1 ciasta? Muter2 mi pedziała3, że ciotka Eldza moł4 recept na ciasto ze […]


text:
Beschreibung
Tak bu potom w času jako redaktor za statnu tajnu słužbu, stasi, zajimawa wosoba. Njewědźo wo tajnym wobkedźbowanju kolegi-redaktora zalěze sej jednoho dnja do paslow, po puću na dźěło do redakcije bu zajaty, wotwjedźeny a na lěto a dwaj měsacaj k jatbje zasudźeny. Jako politiski jaty w Drježdźanach a w Budyskej Žołtej bědźe bu hišće w samsnym lěće zajeća z dźěła pušćeny, po wotsedźenju „pokuty“ njenamaka hižo krute dźěłowe městno w Serbach. Dopomnjenki skulojća mnoho wosobinskich fotografijow.


text:
Feliks Steuer
dr. Feliks Steuer (rodz. 5 listopada 1889 we Sulkowje wele Baworowa, um. 30 moja 1950 we Katowicach) – dyrechtůr Państwowyj Gimnazyje Klasycznyj (przed 1925) a Mjejskij Gimnazyje Matymatyczno-Przirodńiczyj (1925–1939 a 1945–1948) we Katowicach[1], podszukowocz ślůnskij godki, tworzićel uortografije Steuera, kero je lo tyj godki używano.
Bildowoł śe we gimnazyji we Głubczycach, kaj go uczůł go mjyndzy inkszymi ślůnski dichter Johannes Reinelt, znůmy pode przemjankym Philo vom Walde, powożany jako klasyk gwarowyj literatury ślůnskij[2]. Ńyskorzi sztudyrowoł we Innsbrucku a na Uńiwersyteće Wrocławskim na kerůnku słowjańsko filologijo. Bez I wojna śwjatowo sużůł na frůńće, kaj uostoł rańůny a mu uodjynto noga. Skuli holcbajna a tygo, co szkuldukoł, szkolorze mu wymyślili przemjanek Hefajst. Wespůłpracowoł ze Polskům Akademijům Kůnsztu we Krakowje[1].
Krům roboty jako pedagog, Steuer zajmowoł śe podszukowańym gwarůw ze becyrku, we kerym mjyszkoł a ze kerygo pochodźůł. Jego tworzyńy powstało we sulkowskim djalekće. Swoje dźeła zapisowoł włosnům uortografijům, kero śe porůżńała uode alfabetu polskigo m.in. mańyrům zapisowańo spůłgłosek mjynkich a uobecnośćům charakterystycznyj buchsztaby ů. ślůnski alfabet Feliksa Steuera we źdźebko zmodyfikowanyj wersyji je dziśo alfabetym průmowanym m.in. uod towarzistwa Pro Loquela Silesiana jako uoficjalny szrajbůnek lo skodyfikowanyj ślůnskij rzecze.
We roku 1935 we durku pojawjůły śe jego dwa dźeła, wydane pode przemjankym "F.Res" – Ostatńi gwojźdźaurz (Uostatńi gwoźdźorz) a tyż Z naszej źymjy ślůnskej (Z naszyj źymje ślůnskij). Pjyrsze je rozpůminańym jego fatra, druge atoli to grůmada gydichtůw kere sům mjyndzy inkszymi uo przirodowych zjawiskach.
Feliks Steuer umrzůł we roku 1950 we Katowicach, gynau tak kej sobje zachćoł uostoł pogrzybany na kyrchofje we Baworowje, tuż za kapliczkům uod św. Zefyla.
TworzyńyEdytuj
- 1929 – O zachowaniu narzecza górnośląsko-polskiego
- 1932 – Branickie podreci
- 1934 – Dialekt sułkowski
- 1935 – Ostatńi gwojźdźaurz (Uostatńi gwoźdźorz)
- 1935 – Z naszej źymjy ślůnskej (Ze naszyj źymje ślůnskij)
- 1937 – Narzecze baborowskie


text:
Z čerstwym powětrom, kćějacej pychu a wustajeńcu přećiwo krizy
Wochozy (CK/SN). Nalětni swjedźeń we Wochožanskim parku błudźenkow kónc měrca je wotprajeny. Přiwšěm su tam njedźelu nowu sezonu zahajili. „Njewěmy, kak so kriza corony dla na nas wuskutkuje. Ale pohibowanje na čerstwym powětře po přirodźe k stabilizaciji imunoweho systema móžu w našim 20 hektarow wulkim parku jenož poručić. Ćim bóle, hdyž smy wšitcy napominani swoje socialne kontakty redukować“, rjekny předsyda spěchowanskeho towarstwa Ulrich Klinkert.


text:
Bojka ô płaczkach ôd utopca
Downo, downo tymu, kiejś za starego piyrwyj, żōł se we Żlinicach kole Ôpolo bogaty gospodorz, co siedzioł na swojim srogim statku choby krōl. Mioł cołko moc żyznych, zielōnych łōnkōw nad Ôdrōm, ô kierych mōg pedzieć: ja, to sōm moje łōnki i ôd żodnego inkszego. Gospodorz mioł tela ziymi, iże ino do tych łōnkōw potrzebowoł jednego parobka, co by przi nich robiōł.
Ale kożdy jedyn rok, jak sie zaczynała kośba, to te synki, co mu robiyły przi łōnkach, ôroz sie traciyły i żodnego niy szło znojś. Tak gospodorz potraciōł już sześciu karlusōw, rok za rokiym! Fest sie skuli tego staroł. Pomyśloł se: smola to! Żodnymu już niy dōm tyj roboty, chocioż by sie te moje łōnki miały blank przemarnić. Ôn sie tak trocha domyśloł, iże to utopiec wczas rano, jak jeszcze na trowie blyskała sie rosa, porywoł swoje ôfiary.
Na wiosna ale prziszoł ku gospodorzowi jedyn synek i poprosiōł go ô ta robota. Synek mianowoł sie Hanek, bōł ze drugij wsi, niy mioł ôjcōw i bōł fest biydny. Gospodorz, markotny, zaroz mu pedzioł, jaki to zły los mu sie przitrefiōł. Na to Hanek sie ôśmioł i pedzioł, iże ôn je rodzōny w niedziela, pod szczyńśliwōm gwiozdōm, beztōż rod bydzie robiōł za siōdmego synka na tych łōnkach. Gospodorz aże sie przeżegnoł, taki bōł wylynkany, ale Hanek zaroz sie go spytoł, co tyż dostanie, jak przegōni utopca. Gospodorz dugo niy medykowoł, ino ôbiecioł mu dać za żōna swoja nojmodszo cera, Trudka, kieryj prawie było siedminoście. Trudka to była dzioucha gryfno i miyło, a Hanek mioł jōm fest rod; jak ino ô nij pōmyśloł, zaroz w ôczach pokozały mu sie iskierki.
Bez cołko wiosna Hanek robiōł przi łōnkach. A po robocie chadzowoł ôd chałpy do chalpy, ôsobliwie tam, kaj żyli stare ludzie, i dowiadowoł sie, jeźli na takigo utopca niy ma aby jakigo knifu. Tōż jak mioł prziś czas kośby, synek już wiedzioł, co mo zrobić.
Ô pōłnocy poszoł na plac we wsi, kaj stoła staro, wielko lipa, przi kieryj downij były sōndy. Wyspinoł sie na sōm wiyrch i ułōmoł ś nij nojzdrowszo asta. Pozornie ściōngnoł ś nij skōra i we swojij izbie, tak coby żodyn go niy ôboczył, zaplōt dugo, fest dugo sznōra, a potym pokidoł na nia świyncōnōm wodōm, kiero – gańba godać – zachachmynciōł ze kościoła.
Jak prziszoł dziyń kośby, to Hanek wstoł piyrszy, przi rozwidnioku, podwiela jeszcze niy zapiōł kokot. Zebroł bojtel ze sznōrōm i polecioł na te łōnki. Tam se siod na wielgim kamiyniu i pozornie zaglōndoł na rzyka, a przi tymu śpiywoł swoja czarodziejsko śpiywka.
Nō pōdź sam z rzyki
I pokoż sie.
Lipowo sznōra
Mōm do ciebie.
Mie niy ucieczesz,
Chocioż byś chcioł.
Zaroz cie chyca,
I bydziesz mōj!
Ôroz zaszuszczała ta siwo woda, co pōmału se płynōła, zawioł siylny wiater i przed Hankiym pokozoł sie utopek: mały frop ze zielōnymi ôczami, ze szpicatōm, czerwonōm czopkōm i we wyjzdrzitym, czerwonym ancugu, cołkim mokrym ôd tyj wody. Ôtwar swoja żadno, szyroko gymba – a wōniało mu ś nij ôszkliwie na żaby i barzoły – i ôśmioł sie:
– Ho, ho – tyn tukej chopek chce sie zy mnōm prać! Ho, ho!
Hanek skoczōł ku utopcowi i utopiec skoczōł ku Hankowi i zaczli sie szarpać, i prać, i kulać po cołkij łōnce. Ale na ôstatku utopiec leżoł na ziymi, a Hanek siedzioł na nim z kolanami na piersi i na basie, aże tyn zielōny borok kucoł i pluł, a z gymby leciały mu zielōne bōmble. Synek ciōng go za zielōne włosy i bioło broda tak dugo, aże utopiec zaczōn prosić, coby mu darować życie.
– Ho, ho, mōj kochany utopku, już mie niy utopisz, ho, ho. – naśmiywoł sie Hanek – Powiydz mi, fto sam je siylniejszy?
– Ty, Hanku, ty mosz wiyncyj siyły. – ślimtoł żałośliwie utopiec – Ty znosz czarodziyjsko śpiywka i tajymno moc lipowego sznōra. Ale jak mi podarujesz moje życie, to bydziesz bogaty! Zebier wszysko, co zy mie spłynie, to bydzie twoja nagroda! Jo sie samstōnd biera, jo sam dużyj niy byda żōł. Powiydz gospodorzowi, coby wziōn swōj nojlepszy wōz, zaprzyng sztyry kōnie – ale takie nocmocniyjsze – i niych mie samtōnd wywiezie!
– A pudziesz ty fōrt? Ôbiecujesz? – Hanek musioł być pewny.
– Ja, ôbiecuja. Ino dej mi już pokōj! – utopiec blank sie rozryczoł.
Hanek wkuloł na pierś ôd utopca tyn srogi kamiyń, na kierym wachowoł, i tak boroka przitrzas, iże utopcowi poleciały ze ślypiōw cołkie strumiynie płaczkōw. Potym synek drap polecioł do wsi.
Gospodorz piyrw niy chcioł mu wierzić! Niy umioł spokopić, jak tyż taki syneczek poradziōł chycić niybezpiecznego stworoka, istnego utopca! Ale na ôstatku uwierzōł mu, bo synek bōł żywy i zdrowy w tyn czas, jak downij wszyskie synki już sie traciyły. Kozoł zaprzygać do nojlepszego woza sztyry kōnie, chocioż fest ich potrzebowoł na polu. Ôba pogzuli na łōnki.
Tam trefiyli utopca, gynau tak, jak go Hanek ôstawiōł. Karlus czympnōł przi boroku i uwidzioł cosik blyskać we trowie. To były utopcowe płaczki! Hanek chyciōł je i, podziwejcie sie, trzimoł w rynce byrki, diamynty, rubiny i inksze szlachetne kamiynie! Gibko powrażowoł sie to wszysko do kapsōw, a było tego tela, iże mioł strach, co wszyskigo niy zmieści! Wtynczos ôdkuloł kamiyń z piersi utopca, a tyn zarozki skoczōł do wody.
Tak zaczły sie przekludziny. Stworok wysmyczōł niywidzialne krzinie i rajzyntasze, bifyje i wertika, stoły i stołki ôd cołkij utopcowyj familije. Wszysko – jedne za drugim – wciepowoł na wōz. Było tego tela, że kożdy inkszy wōz downo by sie zarabowoł, a gorsze kōnie ani by tego niy uciōngły. Gospodorz i Hanek zawieźli utopca do starego koryta Ôdry, siedym kilometrōw ôd Żlinic, daleko ôd chałpōw i statkōw, w kierych żyli ludzie, tak coby utopiec żōł sie dalij w spokoju. Potym ôba wrōcili szczyńśliwi do dōm.
Hanek poprosiōł gospodorza ô pora dni fraj i pojechoł do miasta. Tam sprzedoł pora tych cynnych kamiyni i dostoł za nie kupa piniyndzy. Zaroz tyż ôbsztalowoł złoty pierzciōnek i zauszniczki do swojij libsty. Gospodorz dotrzimoł ôbiecki i chneda tyn biydny synek, z kierego ôroz zrobiōł sie bogocz, bōł mu za ziyncia.
Wesele trwało sztyry dni. Mōj prastarzik bōł za drużby u modych państwa i ôsprawioł mojimu starzikowi, iże smażyli tam na rożnie cołkie woły, a gorzołka loła sie strumiyniami – a była tako dobro, iże lepszyj w życiu niy piōł. A znoł sie na tym, bo było mu dziewiyńdziesiōnt dziewiyńć lot, jak umar.
Dwie dziurki w nosie, skōńczyło sie.
Podug bojki „Der Wassermann weint/O płaczącym utopcu” ôd Gerharta Barona ze zbioru „Baśnie/Märchen”.
Ilustracyjo: Aga Jakimiec


text:
Metalurgia
Reprezentanci: Czesław Adamski, Marian Balicki, Jerzy Bazan, Ryszard Benesch, Marek Ryszard Blicharski, Zbigniew Piotr Bonderek, Andrzej Chojecki, Andrzej Władysław Ciaś, Franciszek Ciura, Józef Stanisław Dańko, Rafał Dańko, Aleksander Długosz, Stanisław Marian Dobosz, Władysław Karol Dobrucki, Kazimierz Dziedziniewicz, Aleksander Tadeusz Fedoryszyn, Iwan Feszczenko-Czopiwski, Henryk Franciszek Fik, Jerzy Jan Frydrych, Jan Głownia, Stanisław Holewiński, Mariusz Andrzej Holtzer, Emilian Iwanciw, Jerzy Jabłoński, Kazimierz Janas, Wiesław Władysław Jankowski, Jan Stanisław Janowski, Platon Januszewicz, Stanisława Jasieńska, Zygmunt Jasiewicz, Wiaczesław Pietrowicz Jelutin, Leopold Jeziorski, Zenon Jędrkiewicz, Franciszek Kaim, Wojciech Stefan Kapturkiewicz, Antoni Karamara, Mirosław Karbowniczek, Jan Maria Karp, Tadeusz Jan Marian Karwan, Jan Kazanecki, Zbigniew Bronisław Kędzierski, Tadeusz Knych, Andrzej Stanisław Korbel, Henryk Bogowid Korwin-Krukowski, Adam Franciszek Kosowski, Mikołaj Kowalewski, Józef Kozielski, Janusz Ryszard Krawczyk, Jerzy Kazimierz Krawiarz, Marian Kruciński, Zdzisław Kubas, Władysław Kuczewski, Zygmunt Jan Kulig, Jan Marek Kusiak, Kazimierz Kusiński, Janusz Lesiecki, Wacław Adam Leskiewicz, Jan Lech Lewandowski, Wojciech Libura, Władysław Longa, Kurt Lücke, Andrzej Adam Łatkowski, Andrzej Łędzki, Janusz Łuksza, Maria Ludwika Maj, Janusz Majta, Tadeusz Malkiewicz, Kazimierz Mamro, Eugeniusz Mazanek, Andriy Milenin, Marian Romuald Morawiecki, Olga Nielubowicz, Krystyna Teresa Norwicz, Jan Jerzy Norwisz, Andrzej Jerzy Nowakowski, Jack Nutting, Zofia Orman, Jan Osika, Jerzy Antoni Ostoja-Sędzimir, Jerzy Stanisław Pacyna, Janusz Pakulski, Tadeusz Paluszkiewicz, Antoni Łukasz Pasierb, Tadeusz Józef Michał Pawlik, Bogdan Pawłowski, Maciej Pietrzyk, Stanisław Szczepan Pietrzyk, Jur Piszak, Eugeniusz Podoba, Albert Portevin, Karol Stanisław Przybyłowicz, Władysław Ptak, Marek Raczyński, Mieczysław Wincenty Radwan, Antoni Rodziewicz-Bielewicz, Wacław Różański, Władysław Antoni Rutkowski, Tadeusz Rybka, Stanisław Rzadkosz, Aleksander Schillak, Antoni Schimitzek, Marian Schneider, Adam Aleksander Semkowicz, Tadeusz Senkara, Jan Sińczak, Irena Słomska, Stanisław Słupek, Krzysztof Smyksy, Stanisław Kostka Sowiński, Andrzej Witold Staronka, Aleksander Stojek, Adam Jan Stupnicki, Jan Styrkosz, Stanisław Surzycki, Zbigniew Szczygieł, Janusz Stanisław Szmyd, Jerzy Marian Szopa, Franciszek Sztefko, Robert Stanisław Szyndler, Tadeusz Telejko, Wojciech Truszkowski, Jerzy Wantuchowski, Kurt Emil Wiencek, Przemysław Wilczyński, Zdzisław Wittek, Andrzej Wojtysiak, Eugeniusz Wosiek, Roman Józef Woźniacki, Roman Paweł Wrona, Wiesław Olgierd Aureliusz Zapałowicz, Józef Zasadziński, Ludwik Żarnowski, Władysław Żarnowski, Kiejstut Żemaitis


text:
Žuricy
Žuricy (němsce Säuritz) su wjes w hornjołužiskim wokrjesu Budyšin, kotraž słuša ke gmejnje Pančicy-Kukow. Maja 91 wobydlerjow.[2]
Geografija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wjeska namaka so we wužłobinje zapadołužiskeje pahórčiny něhdźe štyri kilometry juhowuchodnje Halštrowa. Na wjace hač 280 metrow wysokich kopcach zapadnje a sewjerozapadnje Žuric namaka so granodiorit blisko pod zemju. Wjesne hona maja přestrjeń wot 3 km².
Žuricy wobsteja zwjetša z tři- a štyristronskich statokow, nimo toho namakaja so we wjesce hišće wjacore tykowane chěže.
Susodne wsy su Kašecy a Hłupońca w sewjerowuchodźe, Porchow w juhu a Jědlow w sewjerozapadźe.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wjes naspomni so k prěnjemu razej we wopismje klóštra Marijina hwězda z lěta 1357 jako Zuricz. Woznam wjesneho mjena je dotal njejasny. Za lěto 1476 je knježe sydło zapisane, kiž so pak pozdźišo jenož hišće jako wudwor pomjenowaše. Hač do 19. lětstotka dyrbjachu někotre burske statoki klóštrej dawki płaćić. W 17. lětstotku dóńdźe k njeměram, jako zwyši klóšter dawki. W lěće 1652 wotpokazachu Žuričenjo žadanje klóštra, přichodnje za njón předźeno přasć.
Wobydlerstwo[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Po Mukowej statistice mějachu Žuricy we 1880tych lětach 157 wobydlerjow, mjez nimi 86 Serbow (55 %) a 71 Němcow.[4] Arnošt Černik zwěsći 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa Žuričanskeje gmejny wot jenož hišće 38,2 %.[5] Hač do dźensnišeho leži wjeska při rěčnych mjezach serbšćiny.
W lěće 1925 bě mjez 164 wobydlerjemi 93 ewangelskich (57 %) a 71 katolskich. Žuricy su nimo Kašec a Hłupońcy jedna z třoch gmejnskich dźělow Pančic-Kukowa bjez katolskeje wjetšiny. Ewangelscy wěriwi słušeja wot lěta 1875 k Porchowskej wosadźe (prjedy do Hodźija), katolscy chodźa wot 1772 do Wotrowa.
Wosobiny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Michał Cyž (1858–1947) – prawiznik, zarjadnik Serbskeho domu
- Jan Cyž (1898–1985) – jurist, nakładnik a Budyski krajny rada; rodźeny w Žuricach
- Jakub Cyž (1901–55) – narodny prócowar, podpěrowar antifašistow
- Jurij Cyž (1904–1947) – prawiznik a kulturny prócowar
- Jurij Krawža (1934–1995) – spisowaćel, kulturowědnik, wučer
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Lausitzer Bergland um Pulsnitz und Bischofswerda (= Werte unserer Heimat. Zwjazk 40). 1. nakład. Akademie Verlag, Berlin 1983, str. 58sl.
- Žuricy w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)
- ↑ staw: 31. decembra 2020; am-klosterwasser.de
- ↑ 2020; am-klosterwasser.de
- ↑ Statistiski krajny zarjad Sakskeje: gmejna Pančicy-Kukow (němsce)
- ↑ Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954, str. 100. → wšě wjeski
- ↑ Ludwig Elle: Sprachenpolitik in der Lausitz. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1995, str. 252. [186 wobydlerjow, z nich 53 dorosćenych z aktiwnymi znajomosćemi serbšćiny, 0 z pasiwnymi, 18 serbskich dźěći a młodostnych, 115 bjez znajomosćow] → wšě wjeski
Wotkaz[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Časecy | Hłupońca | Jawora | Kanecy | Kašecy | Lejno | Nowe Městačko | Stara Cyhelnica | Swinjarnja | Wotrow | Zejicy | Žuricy


text:
Sakska turistiska ministerka Barbara Klepsch w klóšterskej zahrodźe
Pančicy-Kukow (SN/MWj). Turizm we wjesnej kónčinje Sakskeje a w tym zwisku róla Křesćansko-socialneho kubłanskeho skutk (CSB) a krajneho kuratorija za wjesnu kónčinu stejachu w srjedźišću dźěłoweho wopyta sakskeje ministerki za turizm Barbary Klepsch (CDU) wčera připołdnju w zežiwjenskim a zelowym centrumje klóštra Marijineje hwězdy w Pančicach-Kukowje. Z njej rozmołwjachu so mjez druhim zapósłancaj Sakskeho krajneho sejma Patricia Wissel a Alojs Mikławšk (wobaj CDU), předsydka CSB Marja Michałkowa kaž tež jeho jednaćel Peter Neunert.


text:
Tabulka champions league w skupinje A po druhim hrajnym dnju:
1. Lokomotiwa Kaliningrad 6 6:0
2. DevelopRes SkyRes Rzeszów 5 6:3
3. Drježdźanski SC 1 2:6
4. SC Prometey Dnipro 0 1:6
Wolejbulistki DSC podležachu minjenu srjedu druhu partiju w champions league cyłkej Lokomotiwa Kaliningrad w swójskej Margon-arenje z 20:25, 17:25 a 19:25. Chowanče trenarja Alexandra Waibla njemějachu přećiwo amtěrowacemu ruskemu mištrej žanu šansu a steja po dwěmaj hromaj w mišterskej lize na třećim městnje skupiny A.


text:
Nowotwar Witaj-pěstowarnje „Milenka“ w Rownom wobzamknjeny
Rowno (AK/SN). Rownjanska Witaj-pěstowarnja „Milenka“ w nošerstwje gmejny Slepo dóstanje nowotwar a ma potom zdobom serbske žro wsy tworić. K tomu je so wutoru Slepjanska gmejnska rada wuznała. Z jednym hłosawzdaćom wupraji so wjetšina za nowotwar. Zo bychu wotpowědnu ležownosć kupić móhli, ma wjesnjanosta z Rownjanami jednać a so wo prawniske naprawy nowotwara starać. Kóšty za njón wučinjeja dohromady dwaj milionaj eurow. Hłowny dźěl pjenjez zwjedźe Swobodny stat Sakska a přewozmje zdobom swójski podźěl gmejny, kotraž je twarski knjez. Na financowanju wobdźěleny je tež koncern LEAG. Hač do kónca lěta 2022 ma pěstowarnja natwarjena być, a hač do toho dyrbja pjenjezy přetrjebać.


text: K wjerškam skutkowanja prjedawšeho Serbskeho Sokoła (1920–1933) słušeše wobdźělenje na 7. zlěće pólskeho Sokoła wot 27. smažnika do 2. pražnika 1929 w Poznanju, a to ze 24 Sokołami a Sokołkami. Před wulkej kulisu přihladowarjow w měšćanskim stadionje předstajichu młodźi Serbja zwučowansku scenu, kotruž bě Arnošt Bart-młódši (1903–1996) naćisnył a ke kotrejž bě mišter Bjarnat Krawc krótkodobnje hudźbu stworił. Wo wustupje w stadionje pisaše po zlěće starosta Jakub Šajba w Sokołskich Listach: „A ze šumjacym přikleskom přihladowarstwa přiwitane stupi 12stawate drustwo ze srjedźa stadiona do zwučowanskeho postoja. Kapała zahra mištra Krawcowu krasnu hudźbu a z njej předstajowachu naši Sokoljo za symboliskim zwučowanjom rjanu swobodu našich prjedownikow, kotrejž sćěhowaše poraženje a narodne wotročstwo, ale skónčnje so pod rozwiwacej serbskej chorhoju wubudźichu nowe mocy a nowa nadźija za lěpši přichod serbskeho naroda.“ Serbskej delegaciji přiwyskachu tež na swjedźenskim ćahu. Na znatej fotografiji kroča na čole tři žony w narodnej drasće: Cecilija Nawkec, Marta Šołćic a Elza Janakowa.


text:
Czesław Gęborski
Czesław Gęborski (rodz. 5 czerwca 1924 we Důmbrowje, ům 14 czerwca 2006) – polski zbrodńorz, kapitan MBP we Ludowyj Polsce, kůmyndant uobozu we Łambinowicach.
ŻywotEdytuj
Ńym zaczyna śe II śwjatowo wojna, mjyszkoł we Důmbrowje. Tajla mjymjeckij uokupacyje spyńdźůł we uoboźe we Kochlowicach, ze kerygo citnył we kwejtńu 1943. Bůł ferajńistům Ludowyj Armije, za co go haresztowali we 1944, nale LA uodbjůła transzport ze ńym do Auszwic. Ńyskorzi trefjůł do kůmůnistycznyj partyzantki. Kej wojna mjała szlus, wstůmpjůł do Uobywatelskij Milicyje, kaj gibko stoł śe śerżantym.
Do marca 1945 robjůł we Śwjyntochlowicach, a ńyskorzi we Ńymodlińe. We lipńu 1945 stoł śe komyndantym kůncyntracyjnego uobozu we Łambinowicach. Tam bůł festylńy uokrutny a bestjalsko taktowoł wjyńźńůw. Ubijoł po dwa bajtle za roz - roztrzaskiwoł je łbym uo łeb. Majerantnym kozoł stoć po szyje we wodźe, a kej keryś śe uobaloł, to go ńy retowoł. We paźdźerńiku 1945 podhajcoł barak, a kej go ftoś průbowoł gaśić, to go zastrzyloł, pomarło tedy 48 ludźi. Skirz tego straćůł fůnkcyjo a postawjyli go do gerychtu, nale sprawa umorzili we 1947, a Gęborski dostoł stopjyń kapitana.
Po 1956 zajś zaczůn śe proces uo Łambinowicy, a Gęborski trefjůł do haresztu, nale go uńywińńili. We kůńcu 90. lot XX stolećo aże do 2005 trwoł jigo proces uo śmyjrć 48 uosůb, nale ja odroczyli skirz złego stanu zdrowjo uobskarżůnego.


text:
Ôbwodnica zachodnio - drůgi we Radziůnkowie ÔBWODNICA ZACHODNIO – DRŮGI WE RADZIŮNKOWIE
We Radziůnkowie napoczyno sie nostympny etap uozwijanio drůgůw. Teroźnie prziszoł czos na zachodnio ôbwodnica.
Piyrszym kůnskym zachodnij ôbwodnice Radziůnkowa bydzie cesta Unii Europyjskij. Potyn nostympne etapy słůnczům cesta Długo ze Knosały, a dalij ôbowodnica poleci aże do drůgi S11. Cołko inwestycjo mo sie przidać niý ýno szoferům, nale tyż dać nowe place pod inwestycje we Radziůnkowie. Piyrszo tajla ôbwodnice mo być wyrychtowano kajś za 6 miesiyncy, a utrota ze cołkij roboty wyńdzie kajś na 4 mln zł.
Kůmunikacjo
Ô tym, iże kůmunikacjo je wożno, wiy kożdy. Żodnego tyż chyba niý trza przekůnywać, jak wożno kůmunikacjo je we biznesie. Beztuż, coby lepij sie kůmunikować a nawiůnzać nowe kůntakty, sbajslowany je cykel trefůw „Jej wysokość komunikacja”.
Roztomajte wykłody, sposobnoś do trefiynio roztolicznych biznesmynůw ai poznanio niýkerych s nich. Tyla, a nawet wiyncy moge dać cykel trefůw zmianowany „Jej wysokość komunikacja”. Idyjo tych trefůw je blank prosto. We wszyskich łazi ô to, coby wywiedzieć sie ô kůmunikacji jak nojwiyncyj, a potrynować ja we żywobyciu. Przi tymu mono jeszcze załatwić pora sprow, abo poznać kogo nowego.
Cołko ta idyjo je na prowda dobro, bo ô tym, iże kůmunikacjo je na prowda potrzebno, przekůnywać niý trza chyba żodnego. Tym barzi wożno je we biznesie. Beztuż sbajslowany uostoł tyn tref. Tref, na kerym kůmunikować sie mioł świot biznesa, nauki, kultůry a sztuki.
Lotaniý wiywiůrki - nostympny roz polecieli
Chocioż pogoda niý bůła nojlepszo, to na ludzi szło liczyć. Juże nostympny roz polecioł „Bieg Wiewiórki” we Rudzie Ślůnskij, kery zachynco do aktiwnego spyndzanio fraj czosu.
Bez cołki kwiyciyń pogoda sie nům plytła. Niý inakszy bůło ôstatnio, kej sztartowoł „Bieg Wiewiórki”, czyli nostympne lotaniý po Rudzie Ślůnskij.
Ludzi poradziůło sie tam trefić na prowda mocka. Bůły i bajtle i starziki, byli i amatory i fachmany. Niý ma sie co zresztům dziwować. Lotaniý je sam coroz barzi we modzie.
A nojlepi pokozuje to chyba sztafeta, kero mo przelecieć ôd Rudy Ślůnski fůrt aże do Gdańska. Bo chocioż sztartnie łůna dziepiyro we czyrwniu, to juże we kwiytniu lista szportsmynůw, kerzi w nij polecům, bůła fol. Jednako jako padali August Jakubik, kożdy wto chce, moge ze uczystnikami przelecieć piyrszy kůnsek sztafety.
Problym ze harmoziami - bydům spolane we Rudzie Ślůnskij?
Na ôstatnij sesyji Syjmika Ślůnskij Rejyncje Rajce przijyni plan gospodarowanio harmoziami na lata 2016-2020. We założyniach je miyndzy inkszymi spolaniý harmozi we Rudzie Ślůnskij. A jako sie na to zapatruje sama Ruda?
Rygiyrůng ślůnskij rejyncje mo za cwek, coby zrobić u nos ordnůng ze harmoziami. Beztuż na ôstatnij sesyji Syjmika przijyni ekstra forplan, kery przedstowio kerunki dziołanio a wymiynio efekty do uzyskanio we nojbligszych latach.
We tym wszyskim je tyż idyjo, coby postawić we Rudzie Ślůnskij spolarnie, kaj půdzie utylizować roztomajte harmozie. Jednako miynszkańce ôd razu zaprotestowali ai ôdezwali sie ferajnioki ekologicznych ôrganizacyj, kerzi tyż byli na sesyji Syjmika.
Podle nich Ruda, kero bezmaś leży postrzodku noszyj aglomeracje, bydzie takim srogim placym do wywożynio wszyskich harmozi. Cołko sytuacjo przedstowiajům jednako trocha inakszy we Urzyndzie Rudy Ślůnski. Wicyprezydynt Krzysztof Mejer padali, iże niý ma sie ô co boć. Henryk Mercik dodowajům sam, iże nojsrogszym zagrożyniym dlo społyczyństwa ai strzodowiska sům teroźnie sroge wysypiska.
A wto mo recht? Ciynżko na razie uzdać, bo prowda je tako, iże ze harmoziami trza cosik zrobić, ale tyż niý za cyna miynszkańcůw. Beztuż trza to dobrze zmiarkować a zrobić tak, coby wszyscy mieli ze tego jakiś profit a niý utropa.
#SIĘŻYJE – jako żyje sie ludziům
Uostatnim czosy dało sie słyszeć ô rankingu #siężyje, we kerym ludzie pedzieli jako żyje sie we roztomajtych sztadach we Polsce. Jako piyrszy na tapeta poszoł transport. I co wyszło?
Wyniki tego rankinga zaskoczyły nawet ryskiyr ślůnskij rejyncji. Jako padali Wicymarszołek Stanisław Dąbrowa, niý spodziywali sie aż takigo dobrego wyniku ślůnskich sztadůw we rankingu #siężyje. Jednako dodowajům, iże raduje go tako sytuacjo.
Cołki ranking sbajslowany bůł we zeptymbrze a ôktůbrze łůńskigo roka skiż jednego ze internetowych serwisůw ze niyruchomościami. Fraga bůła prosto: Jako żyje sie ludziům we roztomajtych miastach we Polsce. Piyrszům katygoriům bůły „łatwe dojazdy”.
I jak widać musi być u nos naprowda dobrze ze tymi dojazdami. Nojlepsze ze nojsrogszych sztadůw bůły Katowice, kere zajyny piyrszy plac we rankingu przeskakujůnc nawet tako Warszawa. Co interesant, we katygorji srogich sztadůw, we piyrszyj dyszce bůło aże 5 ze Ślůnska. Ze czego na podium 2: Tychy a Chorzůw. Ruda Ślůnsko bůła tyż wysoko, bo 6.
Dydaktyczne inszpiracje - dlo rechrowůw
Rechtory mieli niýdowno sposobnoś trefić a pouosprowiać ô tym, jako zachyncić szkolorzy do uczynio sie, a jako im ta wiedza przekozywać. Dziynka sbajslowanyj kůnferyncji we Sztad Urzyndzie Rudy Ślůnski, mieli ôkazjo snolyź dydaktyczne inszpiracje.
Dydaktyczne inszpiracje to kůnferyncjo, kero wynikła ze potrzeby samego szkolorskigo żywobycio. Latosi rechtory trefili sie juże trzeci roz na takim trefie, coby pouosprowiać a posuchać ô edukacji a nowych tryndach, jake sie sam wkludzajům.
Wykłody na ôstatnij kůnferyncji bůły przede wszyskim ô teroźnyj edukacji a potrzebie czytanio. Przedstawiůne uostało, jak dobre je czytaniý ksiůnżek dlo noszego můzgu. A godać ô tym trza tym barzi, iże rok rocznie coroz myni ksiůnżek sie czyto.
Jednak jako bůło pedzane na kůnferyncji, coby to pomiynić trza napoczůńć ôd siebie. Bo co jak co, ale to dorośli powinni dować dobry przikłod sobům. Powinno sie jednako przi tymu ôdpowiydnio ksiůnżki dobiyrać, bo to tyż je festelnie wożne.
Uczystniki kůnferyncje můgli sie tyż dowiedzieć jako dzioło nosz můzg ai jako idzie interesantnie rysować notatki. Jak widać program bůł na prowda interesant. Bezto můmy nodziyjo, co na bezrok rechtory zaś sie trefiům na takij kůnferyncji inszpiracji we Gimnazjum nr 9 we Rudzie Ślůnskij.
Giełda Szulůw - trodycjo a nowoczesnoś edukacje
We szport hali Sztad Ôstrzodka Szportu a Rekreacje na Halymbie we Rudzie Ślůnskij juże nostympny roz sbajslowano uostała Giełda Szulůw Ponadgýmnazyjalnych.
Tak jak i wszysko na ôkoło edukacjo musi iś do przodku. Po prowdzie zadaniý sam je ciynżke, bo szule niý ýno muszům być nowoczysne, nale tyż zachowywać trodycje a kultůra. A przi tymu niý eksperymyntować na szkolorzach, kerzi we prziszłości majům tyn nosz hajmat wziůńś we swoje rynce.
Jednako idyjůw na realizacjo tego zadanio, je mocka. Idzie pedzieć, iże kożdo szula mo na to jakiś swůj knif. A jaki, to szło uoboczyć na giełdzie szulůw na Halymbie. Przedstowiały sie tam roztomajte szule ponadgýmnazyjalne ze Rudy Ślůnski. Pokozywałý łůne kerunki, na kerych teroźnie modzi mogům sie szkolić.
A jakby tak wejrzeć na to z boku, to idzie pedzieć, iże szule we Rudzie Ślůnski coroz barzi stowiajům na prziszłoś swojich szkolorzy a zaglůndajům na tryndy na rynku. Choby dejmy na to nowy kerůnek, co wybilduje na technika szyrokopasmowyj kůmunikacje elektrůnicznyj. Co interesant, bydzie łůn realizowany cuzamyn ze lokalnymi fýrmami.
Kej zaś kůmuś niý marzi sie kariera inżyniera, ýno szportmyna, to zaproszo Szkoła Mistrzostwa Sportowego. Poradzi sie tam snolyź na prowda mocka roztolicznych dziydzin szporta.
Tuż jako widać, nawet we Rudzie Ślůnskij je we czym wybiyrać. Trza jednako przi tymu sie wejrzeć na to, co sie chce we żywobyciu robić. Bo ôd tego nojwiyncyj bydzie zoleżeć.
Plac na Halymbie - gyszeft, hotel abo restaurana?
Na placu po downyj Szkole Ponadgimnazjalnyj nr 3 we Rudzie Ślůnskij ruszůła robota. Jednako eli przi ceście Kłůdnickij bydymy mieli nostympny market, hotel abo restaurana?
Jak na razie na placu po Szuli nr 3 na Halymbie wre robota. Jednako niý wiadůmo tak blank eli bydzie sam nostympny gyszeft, eli co inkszego.
We 2015 cołki plac ze stawiyniym uostoł sprzedany, ô czym my Wům juże natynczos godali. Kupiůła to fýrma Frapo-Invest z Konina. Niý umielimy sie jednako wywiedzieć jaki je plan na tyn plac. Wiadůmo bůło ýnoś tyla, iże moge sam być klůdzůno gospodarczo dziołalnoś.
Beztuż niý ma sie co dziwować, iże miynszkańce Halymby forsztelujům sie, co moge sam być nostympny juże market, jako restaurana abo inkszy gyszeft. Tak po prowdzie, to jako sami godajům, marketůw to juże je sam za tela i niý ma łůn blank potrzebny.
We Urzyndzie Sztada tyż nům za wiela niý pedzieli. Wicypryzydynt Rudy Ślůnskij Michał Pierończyk spůminajům, iże sztad za wiela sam niý zrobi. To ôd inwestora zoleży, co łůn sam postawi.
A co postawi? Tego sie dowiymy we nojbligszym czosie. Narazie wiymy ýno tyla, co, jako padali nům we biurze prasowym Polomarketu, mo sam być stawiyniý handlowo-usługowe na wiyncy jak 2000 metrůw kwadratowych ai doś srogi parkplac.


text:
Berlin (B/SN). Ewangelska teologowka Margot Käßmann zadźerženje rusko-ortodoksneje cyrkwje k wójnje na Ukrainje wótrje kritizuje: „Patriarch Kyril mjelči a wójnu ani njenaspomnja. Cyrkwje maja k měrej pohonjeć a wójnu wotpokazać, a ženje njesmě so cyrkej na nacionalizm powołać a so z narodnymi zaměrami identifikować.“ Mjeztym su tež rusko-ortodoksni lajkojo w zjawnym lisće patriarcha Kyrila I. namołwili, prezidenta Ruskeje naležnje prosyć, zo by krejpřeleće zakónčił a wojerske jednotki z Ukrainy cofnył.
Žadanja přirady potrjechenych


text:
Liczba postów: 613
Liczba wątków: 38
Dołączył: Jul 2011
Reputacja:
5
06-01-2014, 19:38
(Ten post był ostatnio modyfikowany: 06-01-2014, 19:40 przez zikfrit.)
Ča cœss pomyśleć nad tim coby śćůngnůć luđikůw na našē forum, jau myślam co pjēršē nouwažńejšē to wysuać PW lau starich užywoučůw našēgo forum! a drugē mům taki einfall coby špecijalńe zrobić seita na Facebooku uo našim forum, dyć tam je pouno luđikůw keži ino scům se wpisůvać na forum kerē tykau se ślůnzkich šprawůw! Ča by alle wyznačić wto by mjou ranga kluðyńau tēgo forum na FB...
Jou bych ći richtich pšou


text:
Ruski wojynny szifje, wydupjej
Ruski wojynny szifje, wydupjej (rus. Pycckий BoeHHый kopaблb, иди Ha xyй ukr. Pociйcbkий BiйcbkoBий kopaбeлb, iди Ha xyй; Russkij wojennyj korabl, idi nachuj) – ausdruk ukrajińskich wojokůw, kery usłyszoł ruski szif, co atakyrowoł Zmijiny Uostrůw, na forszlag poddać śe. Gibko ausdruk stoł śe internecowym mymym, co dźwigo ukrajińske morale, pojawjůł śe tyż we ślůnskij godce[1].
Kůntekst[edytuj | edytuj zdrzōdło]
24 lutego 2022, w růmkach ruskij inwazyje na Ukrajina, ruski wojynny szif przypłynůn do brzygůw Zmijinego Ustrowa i nadesłoł dwa razy anůńimowy kůmuńikat: «Godo ruski wojynny szif. Poddejće śe a słůżće brůń, coby uńiknůńć przelywu krwje a bezpotrzebnych uofjar. Inakszyj bydymy wos bůmbardyrować». Za uodpowjydź ruske wojoki usłyszeli: «Ruski wojynny szifje, wydupjej».
Na wjeczůr prezydynt Ukrajiny Wołodymyr Zelenski powjadůmjůł, iże uobrůńce grańice, co sztacjůnowały na wyspje, byli ubite. Bůło jich 13.


text:
We środa moglimy łoglōndać zmaganiŏ we II Lidze. Nŏjbarzij interesowały nŏs szpile we Łodzi i Toruniu.
Elana Toruń u siã podejmowała Skra Częstochowa. Łod 60 minuty bōło gorko, bo to goście prowadzili 1-0, ale pod koniyc szpilu rymis uratowŏł Michał Bierzało. Bōł to jego piyrwszy tor we tym syzonie. Warto dodać, że Elana łod 72 minuty szpilała we 10-ciu, bo czyrwonŏ kartka – za dwie żółte, dostŏł Onsorge. Po 5 rajach Elana je na 10 placu, mŏ 7 punktów, cyli 2 straty do miyjsca barażowego.
Widzew Łódź u siã grŏł ze Górnikiem Łęczna. Łod poczôntku tyn szpil lepij układŏł sie gościom. 2 tory do Górnika zdobōł… były fusbalorz Ruchu – Paweł Wojciechowski. Dopiyro pod koniyc szpilu udało sie szczelić 2 tory i doprowadzić do rymisu. Widzew grŏ fest we kratka, co przekładŏ sie na pozycja we tabeli – 8 plac, 8 punktów, 1 sztraty do miyjsca barażowygo.
6 raja szpilów zacnie Elana, 24 siyrpniŏ ło 17:00 zagrŏ we Rzeszowie, ze Stalą, zaś Widzew zagrŏ 25 siyrpniŏ, ło 16:00 we Częstochowie ze Skrą.
własne


text:
W swójskej hali dobychu volleyballistki Serbskeho gymnazija Budyšin (SGB) regionalne finale starobneje skupiny III pod hesłom „Młodźina trenuje za olympiju“. Hižo třeći raz docpěchu holcy, kotrež widźimy na wobrazu, kónčne sakske wurisanje. Wone budźe 17. měrca w Dippoldiswaldźe.
Minjenu srjedu krótko do 9 hodź. wotewrě šulski nawoda SGB René Wjacławk regionalne volleyballowe finale holcow a hólcow štyrjoch najlěpšich šulow wuchodneje Sakskeje w sportowni Serbskeho šulskeho a zetkawanskeho centruma Budyšin. Šěsć hodźin pozdźišo radowaše so wón nad wospjetnym rjanym wuspěchom holcow SGB. Tež sobušulerjo mjeńšich lětnikow so jako sylny fanowy blok z nimi wjeselachu a dźiwachu so, kak wuběrnje zamóža gymnaziastki-volleyballistki při wysokim saku z bulom wobchadźeć.
Serbski gymnazij Budyšin
– Wyša šula Kulow 2:0


text:
We ortodoksnej abo pšawosławnej cerkwi, mjazy drugim w Rusojskej, Serbiskej a Makedońskej, swěśe gwězdku akle na 6. januarje, a Bóže naroźenje na 7. januarje. To se maka ze starym julianskim kalendarjom, kótaryž jo płaśeł we cełej Europje až do 16. stolěśa. Nowy, gregorianski kalendaŕ jo pśesuwnuł gódy wó tśinasćo dnjow naslědk. Togodla njeswěśe se gódy źinsa wšuźi we tom samem casu. (Pólska jo to nowe, gregorianske casa-licenje pśiwzeła ned we lěśe 1582, Česka 1584, Pšuska 1612 a Grichiska akle w lěśe 1923).
Kaž w Rusojskej, tak teke w Serbiskej worduju gódy tśi dny dłujko swěśone. Na prědnem dnju swěśe Jezusowy narod, na drugem dnju cesće Mariju, Bóžu maś, a na tśeśem spominaju na swětego Šćepana, prědnego martrarja za kśesćijańsku wěru.
Dwě wěcy symblizěrujotej gódy w Serbiskej: badnjak a česnica.


text:
Budyšin (SN/JK). Zwjazkowy minister za zežiwjenje a ratarstwo Christian Schmidt (CDU) je 19. junija w Berlinje za spěchowanje w cyłoněmskim wubědźowanju „Zazběh na wsy“ wuzwolene regiony předstajił. Z 39 požadacych so kónčin, mjez kotrymiž bě tež wokrjes Budyšin, je njewotwisna jury třinaće za spěchowanje wuzwoliła. Sydom regionow w nowych zwjazkowych krajach a šěsć w starych dóstanje spěchowanje w cyłkownym wobjimje 1,5 milionow eurow za projekty, wuwić a polěpšić žiwjenje na wsy. W Sakskej je jenož wokrjes Srjedźna Sakska spěchowanje dóstał.
Projekty wuzwolenych regionow so wot Budyskich zasadnje njerozeznawaja. W nimale wšitkich su wone wusměrjene na to, zawěsćić socialnu a zastaransku infrastrukturu. Přewažny wobsah a zaměr projektow je, reagować na demografisku změnu w towaršnosći a namakać za to prawe puće. Zastaranska infrastruktura ma bjezwuwzaćnje zaměr, wutworić regionalne kołoběhi a syće, wšojedne, hač při zastaranju we wšědnym dnju abo w hospodarskim žiwjenju.