text:
Fojerwera
Fojerwera - přišykowano formacyjo porajůnco śe prewyncyjům i bojym s uogńym a reštům zagrožyńůw (inšymi jak rojberstwo) lo zdrowjo i žyćo ludzkigo, dobytka a natury. Do fojerwerowych aufgabůw přinoležy tyž wychrůńańy rezultata žywjouowych gořkośćůw i falůw.
Do ekstra aufgabůw sprowjanych bez fojerwera noležy retůngswesen:
- bjologijowo (neutralizacyjo morowych čyńićelůw a uochrůna noroda i gadźiny bez čas terroryzmusowygo dožgowańo s užywańym bjologijowy zbrůńe),
- chymijowo
- medicinowo (dowańy předdochtorski hilfy před přikludzyńym medicinowygo špecdinsta abo na placach, kaj bydinůngi ty dolyjźć ńy poradzům),
- zešukiwowčo
- radjologijowo
- techńikowo
- wodno
- zwyžkowo


c: text/html

text:
Zjednoczůne Arabske Ymiraty
Zjednoczůne Arabske Ymiraty, Państwo Zjednoczůnych Arabskich Ymiratůw (ar.: الإمارات العربيّة المتّحدة) - państwo we Azyji, na Bliskim Wschodźe, na Půłwyspje Arabskim nad Perskům Zatokům a Uůmańskům Zatokům. Skłodo śe ze śedmju ymiratůw: Abu Zabi, Dubaj, Szardża, Ajman, Umm al-Kajwajn, Ras al-Chajma a Fudżajra. Grańica mo s Saudyjskům Arabijům, Katarym a Uůmůnym.
We VII stoleću teryn ZAY zajyńi muzułmany, pynetracyjo ojropejsko uod XVI stolećo (wuůnczas pora fortůw założyli sam Portugalczyki). We XVII stoleću tajlůng sztrefůw ajnflusu mjyndzy Portugalijům a Uosmańskům Turcyjům. We 1892 Wjelgo Brytańijo szrajbowała traktaty z wszyjskimi ymiratůma, podle kerych uůna uodpadoła za jejich zagrańiczno polityka. Mjanowano to bůło Traktatowy Uůmůn, a rzůndźiła ńim rada śedmju ymirůw. We lotach 60. XX wjeka Traktatowy Uůmůn wzbogaćił śe skiż eksploatacyji ropy naftowyj. We 1968 Wjelgo Brytańijo uodgłośiła co wycofo swojo armijo, a ymiraty uogłośiły powstańy Federacyje Arabskich Ymiratůw, do keryj wlazowały tyż Katar a Bahrajn. We 1971 wylozły s Federacyje Bahrajn, Katar a Ras al-Chajma, kere proklomowoły własne państwa. Reszta ymiratůw utworzůła Zjednoczůne Arabske Ymiraty. Rok ńyskorzi, we 1972, Ras al-Chajma przistůmpiła do tyj Federacyje nazod.
Terozki je to jedyn s nojbogatszych a nojgibćij rozwijajůncych śe krajůw śwjata. Dochůd narodowy na mjyszkańca wynośi ůng. 28 tyś. USD. We gospodarce i terozki sroge znoczyńe mo ropa naftowo a jeji rafinacyjo, nale rozwijo śe tyż nowe technologije a inwestuje we turystyka.
Skiż srogigo zapotrzebowańo na śiła roboczo, przilozło sam kupa ymigrantůw a terozki Araby a Persy to yno 42% mjyszkańcůw ZAY. Reszta ludźi to ymigranty, głůwńy s połedńowo-wschodńij Azyje, Indji a Bangladeszu.
Prawo sam je uoparte na islamje a je fest surowe, uorzekano je kara śmjerći, we tym za buzeranctwo.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
przez Ojgyn z Pnioków » 7 mar 2012, o 11:36
Nó, tóż mómy już tyn gryfny marzec na karku. Czamu gôdóm gryfny? Anó, bo to już chnet bydzie ta diosecko zima forbaj i napocznie sie chnet kalyndôrzowô wiesna. Chocia, cy jô wiym eźli idzie na latośno zima jamrować? Cheba niy, bo i śniyga mocka nasuło, a i mróz niy bół za teli, i szło ci nóm ta zima jakosik ci tam szczimać.
Ale skuli tego marca idzie sam terôzki ździebko połozprawiać ło takim gryfnym marcowym zwyku, ło tym, iże chnet bydymy fajrować, nikiej kôżdego roka, tyn gryfny „Dziyń Kobiyt”, dziyń freli, samotnych, wydanych, zowitek eli tyż klosztornych pannów. Znocie już to? Znocie! I, co z tego? Byda juzaś dzisiôj ło tym berôł a to skuli tego, co jô tak po prôwdzie pierónym ci niy móm rôd tych dioseckich Walyntynków, do kierych niyftore iptowate modziôki kcóm ci mie przeprzić, co to jes ci terôzki już na isto nasz starodôwny polski żwyk. A psinco prôwda! Nó ja, ale jakech niydôwno tuplikowôł jednymu śpikolowi, co byli czasy kej we sklepach na fachach bół ino łocet i mosztrich, to tyn ci mi rzeknół:
– A niy mógliście sie tego kajsik we zupermarkecie lajstnóńć???
He, he a jô ci kajsik naszoł, co bezmać tyn dziyń, tyn ”Dziyń Kobiyt” napocznół sie łod tyj egipcjańskij królowyj Kleopatry, kierô we marcu kôzała sie zrolować do takigo srogigo i szykownego tepicha i podciepnóńć cysorzowi Cezarowi.
A przidarzóło sie to jesce przed Pónbóczkiym. Tak ci łóna, Kleopatra poradzióła tego cysorza zamamlasić, zbamóńcić, iże łod tego czasu zawdy jakiesik gryfne „marcowe idy” tam we tym Rzymie bajstlowali i łodprowiali. Wteda tyż przi marcowych idach tego Cezara zażgali pitwokiym, a iże ci to bóło trzinôstego marca, to łod tego casu trzinôsty (a ku tymu pióntek) jes diosecko niyszczysny.
Nó, i miarkujecie, co ze tymi babami napoczło sie to wszyjsko metlać jesce za starego piyrwyj i niy idzie tego ściepnółńć na ta łoszkliwo „kómuna”, chocia tak po prôwdzie napoczli my tyn dnioszek fajrować dziepiyro po wojnie.
A mie sie sam terôzki spómniało jak to łóńskigo roka trefiółech jake dwa dni po tym babskim fajerze na słodach mojigo sómsiada Edka. Côłko fresa ci miôł fest podropano, poharatano choby go fto tarłym po nij przejechôł.
– Edek, boroku, jak ty wyglóndôsz? Fto ci to tak ta fresa poharatôł?
– E... tam Ojgyn, to skuli kwiôtków – pado mi na to Edek.
– Jak to skuli kwiôtków? Co majóm blumy do twojij fresy?
– Nó, wiysz przeca, iże we sobota bół „dziyń kobiyt”?
– Nó wiym, ale dzisiôj jes już wtorek – padóm do Edka, bo widza iże mu sie cosik we kalyndôrzu pometlało.
– Nó ja, ale sie dej pozór. Jakech we sobota fest niyskoro na łodwieczerz prziszoł do dóm po tym côłkim sobotniym „dniu kobiyt”, to jedzine kwiôtki kiere byli we kwiôciarni na Krojcce, to byli kaktusy. I terôzki już miarkujesz cym mi ta fresa moja starô tak wybiglowała?
Jake to dôwnij bóło sroge i gryfne świynto, to wszyjskie baby, kiere majóm wiyncyj niźli trzidziyści lôt gynał pamiyntajóm. Szumne to bóło świynto, i wszyjskie – a nôjbarzij chopy – je fest fajrowali. To niy to, co terôzki, iże styknie, co jedyn z drugim modziok glingnie tym jejigo mobilniokiym, szkyrtnie jakiegosik „esemesa” ze kwiôtkiym, afkóm i fertik. Dziołcha mô świynto a tyn karlus łodpinkolół je za piytnôście fyników (we promocji!).
Piyrwyj to bóło tak. Kôżdy dyrechtór, kiyrownik, majster abo fto tam jesce, już tydziyn skorzij sztalowôł we kwiôciarni tela tulpów, wiela kobiyt kole niygo robióło. Tulpów, bo inkszych kwiôtków to wteda za tela niy bóło (możno jesce nelki, ale to już byli i szykowniyjsze, i drogsze blumy).
Nôjlepszij bydzie kiej połozprawióm jak to u mie we werku bóło. Mój szef, a bół ci to srogi chop, Polok, ale łod Stanisławowa, kresowiok znacy sie, już za wczasu kôzôł mi łobsztalować kajsik ze trzidziyści mieteł, bo tela kobiyt u nôs robióło. Wszyjskie chopy (a byli to same byamtry) na tyn dziyń wysztiglowali sie choby ficywyrty we Boże Ciało, pod bindrami (choby i do futerbachowyj hymdy). Co bóło do zrobiynio, do strzaśniyńcio, to sie wartko majtło, a zatym, deczko niyskorzij to już ino fajer aże szoł kurz i wiater naobkoło !
My ze szefym we śtyruch takich gryfnych plastikowych kibelkach miyszali, chechlali taki miszóng, kiery mój dyrechtor wypokopiół. Brało sie dwie flaszki czystyj gorzôły, jedna flaszka jakiegosik wermutu, flaszka jałowcówki i ze dwa litry apluzinowego zaftu. Nó, i to wszyjsko razy tela, wiela my mieli kibelków. Dziołchy zasik rychtowali roztomajto zagrycha, kołoczki, zisty, tyj i kafyj. We nôjsrogszyj izbie zestawiali my do kupy pôra tiszów, snosiyli wszyjskie stołki. Ślazowali sie niyskorzij wszyjskie byamtry do tyj izby, dźwiyrze sie zawiyrało i jedyn sztram wachowôł (taki, co to już mu leberki wysiedli), coby żôdyn cudzy, niy napytany niy wlazowôł. Nó, i napoczynôł sie fajer.
Roztomajcie to bywało, ale kiej mój szef brôł sie do śpiywaniô takij fajnyj śpiywki:
„Drótym go, drótym kolczastym po jajach...”
i zarôzki po tym drugo sztrofka (dlô śmiychu):
„Kochejmy sie, kochejmy sie...”
to wszyjskie gynał miarkowali, co to już jes szlus piyrszyj tajli tego fajeru. Napoczynali sie we myńszych klikach łozłajzić kaj fto sie przodzij namówiół, fto z kim i kaj. A wybiyrać szło, bo chocia to bóło za „kómuny”, to pôra jesce dobrych szynków we Chorzowie bóło. Szło sie abo do „Bałtyku”, „Pod Dzwon”, do „Ratuszowyj” abo „Pod Flota” na łobiôd. Niyskorzij zasik te, co mieli rade tańcować i byli jesce na tela mónter deptali do „Magnolii”, „Goplany” abo do „Merkurego”. Niyftorych cióngło do „Łani” lebo do „Parkowyj”, nó ale tam bóło gyferlich, bo nikiej we marcu bóło deczko mroza, tak iże niyjedyn łostoł we fuzeklach we przikopie. Tela ino rzykna, iże u nôs bół ci jesce jedyn taki frałcimer we kierym robióło ze dwiesta babeczków a i to we wiynkszóścióm samotnych. Nó, gôdóm wóm chopy: bóło w cym przebiyrać!!!
Wicne i szpasobliwe to bóło świynto, chocia nikedy bóło ździebko łostudy przi tym. Na tyn bajszpil.
– Suchej ino, Jorg, fest cie tam wczorej, po tym dniu kobiyt, jakeś ło drugij w nocy przikwanckôł sie do chałpy, twoja staro przijyna? – pytóm sie kamrata, bo wiym, iże jejigo baba zawdy pierónowe larmo robi.
– Niyyyy, nic mi niy gôdała. – łodpedziôł kamrat.
– Nic ci niy gôdała? Przecamć to jes niymożebne. Niy nazdała ci jak kormikowi do grotka ?
– A dyć niy, bo ... łóna przilazła dziepiyro ło szczwôrtyj nad ranym!!!!
Nó, bo kuknijcie ino. Po prôwdzie jest we Polsce wiyncyj babów jak chopów, ale do fajrowaniô to sie wszyjskie niy nadowajóm a chopów kierym ci sie wydowo, iże sóm samymi Leonardo di Caprio, abo chocia Johnym Weinym to ci jes dosik pôrã. I beztóż nasze baby, chocia by my gôdali cosik inkszego, tyż ze inkszymi chopami musieli fajrować. Prówda?


text:
przez Ojgyn z Pnioków » 6 maja 2012, o 18:35
Fto niy mô rôd fajrowaniô? Pewnikiym pomyślicie, iże to blank iptowate pytani. Ale, sóm take miesiónce, tydnie, kiej blank niy idzie ustać, niy ma fajrantu ze tym szykownistym fajrowaniym. Na tyn przikłôd latośny môj. Te ci, nôjbarzij zwyrtne, mieli przileżitość fajrowaniô aże bez dziewiyńć dnioszków. I stykło ino wycyganić we robocie trzi dni urlaubu, coby fajrować na côłki karpyntel. A mie ino festelnô ci zowiść brała skuli tego, iże kiejech jesce we werku bakôł, tela uciychy, tela świónt za rajóm jak terôzki, to my blank niy mieli. Przeca takigo naszycho, richticznie polskigo wysztudiyrowaniô roztomajtych świónt, festnego fajrowaniô do grómady, to by przecamć żôdyn kraj, żôdnô dziydzina do łostatka niy szczimali. Eźli by, na tyn przikłôd, Hamerikóny prziszli na te idy, coby sztyjc dociepować nowe świynta, ale... starych blank do fuzekli niy wyciepować? Choby to i jake „kómunistycne” świyto bóło. I jô tyż ci cosik takigo pedziôł kamratóm (i jedny kamratce), wszyjske już pynzjónisty, kiejech prziszôł we pydziałek, siódmego môja, do naszego Pyjtra na sznapsa i zwykowô laga biyru. Nó, i napoczło sie.
– Ja, ja, Ojgynku. Kiejsik to my ze werku musowo pyndalowali 1 Môja we takim srogachnym pochodzie , we forbajmarszu bez côłkôWolka aże ku tribónie na prociw banku. – pedziôł ze słósznóścióm stary werkowy baniôrz Maniuś Kańcik.
– To te wszyjske kómunisty wypokopiyli te pochódy, coby wrzesceć ino „Niych żyje, niych żyje”! – dociep stary Morcinek.
– Ja, ja... gynał jak terôzki na Krakowskim Przedmiyściu, kaj wyznoôwce łojca Radiopiernika i Polôki naródowości kaczyńskij wrzescóm: Jarosław, Jarosław – niy strzimôłech, i musiôłech to pedzieć.
– A bogać tam Ojgyn, niy gôdej tak – łozjargôł sie Chimek łod Bregulów, ftory sztyjc suchôł Radia Maryja, i ciyngiym wyrcôł na ta kómuna. – To bóło na isto kómunistycne świynto i tela.
– Aleś ty jes ipta Chimek! – łodpedziôłech. – Przecamć roztomajcie ci to u nôs bóło. Dôwnij (ale już po drugij wojnie) fajrowali my na côłki karpyntel Piyrszego Môja. I chocia ci tyn fajer, tyn – kajniykaj – tyjater , wysztudiyrowali Amerikóny we 1890 roku, kierzy sami mianowali go szumnie – „miyndzynarodowe świynto ludzi pracy”, wszyjskie łoszkliwce terozki, a nôjbarzij smarkoce wychowane na internecu, napoczli gôdać, iże to bóło ino za „kómuny”. Mô sie rozumieć, wteda my jesce bez wazeliny Amerikónowi do dupy niy wlazowali jak terôzki, chocia tak na isto, to tyn côłki rómraj, i fraj łod roboty, łóni wtynczôs wypokopiyli. Styknie, co mómy świynto. A już fajrować to my poradzymy, aże poradzymy. Za staryj Polski to ci wszyjscy sie hatrusiyli, coby Piyrszy Môj to bóło świynto take jak u Amerikónów, ale roztomajcie to bywało. Przeca już ci we piyrszygo môja 1905 roku Kozoki i carskie policajty rozpieprzyli takô srogo dymonstracyjô we Warszawie, a we 1906 zawarli we Hamburgu aże 6000 chopa we hereszcie skuli tego piyrszego môja. I gôdôsz, co to bóło świynto wypokopióne bez kómunistów?
– Nó, ja, take łochyntole jak Chimek, ftore sznupióm bele kaj za wszyjsklim, co jes skuplowane ze kómunóm, zawdy wiedzóm lepszij. – przikwolół Ruby Gerad.
– He, he... kiej ci ino łobalyli ta kómuna, to zarôzki zmachlowali inksze świynto, Trzeci Môj, ale... tego piyrszygo niy wyciepli ze kalyndôrza, ino przemianowali na Józika-Robotnika. Choby tyn nasz Jółzel niy bół fajrowany ze srogóm paradóm, jak Pónbóczek przikôzôł, we marcu. – dociep jesce Sówcyn Hajna. – Nó, ja chopy, kiej we Syjmie uchwôlali, we dziewiyńćdziesióntym roku, iże bydymy terôzki fajrować Trzecigo Môja, to żôdyn tam ani sie niy zajynknół i tego Piyrszego Môja niy łopowożół sie ze tego kalyndôrza wyciepnóńć.
– A rzyknijcie mi chopy, bo gynał niy miarkuja – łozwała sie naszô Ada (bezmać rechtórka) – skany sie wziyno te fajrowanie Trzecigo Môja?
– Tyn Trzeci Môj to juzaś skuli miarkowanio, iże we 1791r na takim wywołanym Syjmie Śtyrolytniym uchwôlyli naszô, nôjszykowniyjszô we côłkim świycie „konstytucyjo”. – napocznółech rzóńdzić, bo mie ta Ada dopolóła. – Tela, co już dwa lata niyskorzij Prusoki i Rusy juzaś (drugi rółz) nôs potajlowali, i coby tego niy stykło, to jesce do kupy ze tymi tam Austrijokami, do łostatka nôs potajlowali na trzi kónski we 1795.To bóła nôjlepszyjszô, nôjmoderniyjszô konstytucyjo, tela, co już naszyj Polski niy nastykło, już ji niy bóło i kaj by łóna jesce tam fóngowała.
– Nó ja, Ojgynku – przikwolół mi Srogi Paul, pynzjónista ze Grofki, kiery sie do terôzka blank niy łodzywôł. – Suchóm tak tych niyftorych angyjberów, czytóm we roztomajtych cajtóngach, jaki to krziż kiejsik mieli wszyjskie sam u nôs skuli tego piyrszego môja. Jak to kazowali majstry, lajtery, prowajdery lebo inksze szefy dyrdać, pyndalować we tych côłkich piyrszomojowych pochodach....
– A jô jakosik inakszij to dzisiôj widza. – wlozech we słówecko Paulkowi. – Bez te moje śtyrdziyści lôt bakanio we werku, we Hucie „Kościuszko”, żôdyn mi nicego niy kazowôł. Jô szoł sóm na tyn pochód, bo miôłech srogô uciycha ze kamratami deptać, suchać tych gupot, kiere fandzolyli ze tyj biny, ze tyj tribuny, a niyskorzij to my wszyjskie w te dyrdy pruli do nôjbliższyjszyj knajpy, do dobrego szynku lebo kafyju, i tam dziepiyro my festelnie fajrowali. I zawdy bóło mocka uciechy kiej sie jesce dało skuplować jakosik ferajna i do kupy pójńść do panaziyntowego Parku Kultury i Wypoczynku we Chorzowie (terôzki przemianowanego na Ślónski Park) na srogo balandra, na krupnioki ze piwym i wusztlikami ze ruszta. A ino te, nôjbarzij partyjne, te wszyjskie sekretôrze, to sie strachali i na côłki karpyntel wrzesceli, coby jich żôdyn inkszy sekretôrz niy wyzdradziół, iże we tyn dziyń byli jesce i na mszy we kościyle.
– Ja, jô tyż widziôłech bez te lata mocka ludzi, kierzy ze uciechóm trajtali we tych pochódach, a nieskorzij poradziyli sie gryfnie na świyżym lufcie bawić. – cióngnół dalszij Paul. – Rzyknie możno ftosik, co to skuli tego, iże niy bóło tela, jak terôzki roztomajtych „rozrywek”, ale to niy jes tak na isto richtik prôwda.
– Chocia jô jesce bocza, kiejżech bół piyrszy rółz rajcóm we Chorzowie (chnet ci łoziymnôście lôt tymu nazôd) – zebrało mi sie na spóminki – zbajstlowali my gryfny festin na placu Mickiewicza we Chorzowie na kiery prziszoł bali i nasz Chorzowiok arcybiskup Ignacy Jeż (co ło naszych prezidyntach i wywołanych rajcach niy spómna). Coby sie to tak blank i do łostatka niy kuplowało ze Piyrszym Môjym rzykli my co to bydzie zawdy we łostatnio niydziela kwiytnia. I tak już do dzisiôj łostało, chocia jes już corôzki gorzij, bo łostôł ino łodpust i dzieckowy „Festin u Józia” ze tymi ci łodpustowymi sztandami. Nale, to już jes inkszô pôra galot.
– Ale latoś my Polôki (nó, króm pynzjónistów) fajrowali côłkie dziewiyńć dni a te, kierzy ździebko betków naściubiyli, naszporowali wykludziyli sie chnet na dwa tydnie kajsik na ałsflug; niyftore to i kajsik za granica, do gorkich krajów. – dociep jesce Paul.
– A mie sie spómniało skuli tego, co i jô, i moje kamraty – jesce za modzioków – napoczynali my już we môju rajzować bele kaj, bele ino citnóńć ze tego, wtynczôs nôjbarzij we Ojropie zasmyndzónego, côrnego Chorzowa. – juzaś ‘ech sie łozblyńdziół. – Fyrtali my kaj sie ino dało. Niy byli to delsze rajzy, możno ino jake kielanôście lebo jakiesik pôradziesiónt kilomyjtrów, ale zawdy cowiek kciôł być deczko na świyżym lufcie, nôjbarzij... to ze jakómsik gryfnóm frelóm. Rajzowało sie lebo we góry, kajsik niy daleko, na Szyndzielnia, do Wisły, lebo tyż – kiej bóło barzij gorko – to nad woda; a mieli my sam (i mómy !) mocka tajchów, subli i kowiorków naobkoło.
– W môju tyż, te juzaś, co deptali do szkoły i nie mieli ino gupot we gowie, to łod zawdy rychtowali sie do tych dôwniyjszych, jesce niy zwekslowanych „maturów” – przikwolóła mi Ada (bezmać rechtórka). – Kasztóńce napoczynali kwiść, to już sie miarkowało, iże do tego nôjważniyjszego we życiu modzioków prifóngu jes chnet, chnet. Te, co kiejsik zdôwali te „matury” boczóm jesce wiela to zdrowiô kosztowało i wiela cowiek sie nanerwowôł, natropiół, coby na łostatku pedzieć: nó, zbyte, móm te „świadectwo dojrzałości”!
– Ja, moje wy roztomiyłe, terôzki to ino idzie zaziyrać we telewizyji na ta diosecko chaja miyndzy naszymi (Pónbóczku łodpuść mi tyn grzych) politykeróma i nic inkszego niy ma sam u nôs we wercie. – pedziôłech, kiejchmy łobsztalowali juzaś po ladze biyru i po sznapsie.
A ze radijoka we pyjtrowym szynku leciała śpiywka naszygo wicmana i kocyndra Krzysztofa Daukszewicza:
„Ten kraj jest nasz i wasz,
Nie dajmy bić się w twarz.
Lecz jeśli będzie nasz,
To już nie będzie wasz.
Chyba, że będzie wasz,
Wtedy nie będzie nasz.
Lecz gdy nie będzie nasz
To i nie będzie wasz.
Bowiem, gdy będzie wasz,
Wtedy się wkurzy nas.
No i oberwie wasz,
W tę naszą wspólną twarz.
A puenta pieśni tej
Wyborczy widząc znój,
W nim kraj jest nasz i wasz
Lecz coraz mniej jest mój.”


text:
Egzorta Jesiyni
Bezma świat cołki
Farbami sie miyni
Idzie jesiyń złoto
Już wyłazi z siyni
Latowo paniczka
Zbiyro swoji graczki
Na jyj gryfnych licach
Z żolu lecōm płaczki
Zrob mi plac niy ślim
MELUZYNA
Piykno bōła to kobiyta
Isto ukorano srogo
Zaniydbała chopa dziecka
Bizygantka żōła błogo
Niy warzoła i niy prała
Prōżnowała cołke dzionki
W zdrzadło jyno se patrzała
We chaboździach b
FICINUS - Dziyń Dziecka Na Ficinusie cwergi lotajom bo to Dziyń Dziecka przeca niy bajom Kajś przi przedszkolu a możno w polu Ciga dosiadły pieśniczki śpiywajom Loce se ciga z cwergami na puklu Na koż
Ni ma czasu
Ni ma czasu na gupoty Trza sie chytać zajś roboty Bo sztyjc je cojś do zrobjynio Chocioż robisz,nic sie nie zmjynio Czy sie koci a robota? Przeca sraniałach w sobota ! T


text:
277 dzień s temu
0 komentarze
Kategorie:
Urszula Oslislok
Tagi:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, starka i starzik, dzien babci, babcia, oma, opa, dziadek, dzien dziadka, kwiaty, radosc, wnuki, familijo, rodzina
Starka i starzik
Dzisio starka śwjynto majóm A kjej jo?-starzik sie pytajóm A my na to jim powjymy Przeca łobu wóm pszajymy Łoba żeście nas hulali Łoba dycki pjastowali A kjej mama ch
457 dzień s temu
0 komentarze
Kategorie:
Barbara Politaj
Tagi:
BURZA, barbarapolitaj, pioruny, kamrat, przyjaciel, syneczek, starka, sląsk sielezia, slonsko godka, po naszymu,
BURZA Burza za burzom dziynnie sie kulo Pierōny lecōm dyć żodyn niy fulo Parno ôd rana ciyngym duchota Niy widzisz kamrata stoć wele płota Dyć ta pogoda jak nasze życie Rŏz słōńce rŏz dyszcz rŏz nawał
FICINUS Na Kubiny loce koza Trza by przipnońć jom do woza Trzymiom za rogi Drugi za nogi Niy dlo kozy tako poza Frela z Ficinusa Szukała karlusa Kaś na Kubiny Wdepła w maliny Karlus jom zejrzoł doł ku
Starki śwjyntujómCzy to babcia starka omakożdo przyjmuje dzisiownuków w dómaWnuki sie pozlatowalii ci wjelcy i ci maliWszyjscy starkóm winszujóma starzyki sie dziwujómbo już by jim sie tyż chciałoby s
StarkaJak mje starka kjeś czosałaTo mi kuczki z łepy rwałaTaki kosy mi splotałaI szlajfeczki tam wjónzałaTera jak żech wjelko dziywaStarki przy mje sam już ni maBo stareczka je już w niebjeA jo tyż mó
w przeczkolu na śwjyncie
łod starków,babciów....
Śwjynto babciów i starków
Babciu omo starko
Co jo wóm też dóm ?
Jedne serce yno móm
Jako jo go se podziela ?
Tak se myśla.....
P
Móm wygoda
Nasi starka mjeli bubi kok
Wyglóndali ani stary chłop
A jo szkuty łoszczigała
Nie byda sie s nimi nerwowała
Szpangi wszyski pochowałach
Hornadle żech wyciepała
Bo dudlik


text:
243 dzień s temu
1 komentarze
Kategorie:
Urszula Oslislok
Tagi:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, slonski dom w necie, dwa lata, geburstag, urodziny, slazacy, slonzoki, po naszymu, po slasku, silesia, slask, rocznica, kamraty, przyjaciele, dom, rodzina, domownicy
Ślónski Dóm w necie
Tak przelecioł wartko czas
Kożdy starszy już je s nas
Nic se s tego nie robjymy
W Ślónskim Dómje se piszymy
Na tych naszych stronkach w necie
Co jich widać w wjelkim
347 dzień s temu
0 komentarze
Kategorie:
Urszula Oslislok
Tagi:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, sfadliwo, zwadliwa, klotliwa, krew, kamratka, przyjaciólka, frela, dziewczyna, kobieta, klotnia, pomawiac, wies, swiat, ludzie
SfadliwoJena Ana tako byłasztyjc by jyno sie wadziłaWe krwi już i to siedziałoi pokoju nie dowałoCzy kamratce,sómsiadowidycki gupjo cojś tam prawiKamratów ni mo za wjelabo s ni je sfadliwo frelaDycko
434 dzień s temu
1 komentarze
Kategorie:
Urszula Oslislok
Tagi:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, pjykne chwile, spotkani, albatros, kamraty, przyjaciele, biesiada, muzyka, po slonsku, slonsk, slask, silesia, karlus, ameryka, serce, lezka, placzka, radosc, kolocz slonski, kawa, spotkanie, fajer
Pjykne chwilePjykne chwile już za namiTo tyn fajer s kamratamiCo po śwjecie rozciepaniPrzyjechali na spotkaniMoc łuścisków i kusioliJedyn s drugim sie pośmjoliW sercu radoś kożdy mjołHum
441 dzień s temu
1 komentarze
Kategorie:
Urszula Oslislok
Tagi:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, fajer nad stawym, ras, fajer, festyn, zabawa, radosc, kamraty, ludzie, przyjaciele, slonsk, slask, silesia, po naszymu, po slonsku, ognisko, fojera, wuszty, kolocz, staw, kopruch, muzyczka, taniec, dom, chalpa, rodzina, familijo, wieczor
Fajer nad stawym
Latowo dzisio sobota
Już je skóńczóno robota
Choć chmurek sie nazbjyrało
Chyba nie bydzie padało
Fajer sie mi szykuje
Chłopek sie już rychtuje
Jo zaro byda gotowo
Yn
457 dzień s temu
0 komentarze
Kategorie:
Barbara Politaj
Tagi:
BURZA, barbarapolitaj, pioruny, kamrat, przyjaciel, syneczek, starka, sląsk sielezia, slonsko godka, po naszymu,
BURZA Burza za burzom dziynnie sie kulo Pierōny lecōm dyć żodyn niy fulo Parno ôd rana ciyngym duchota Niy widzisz kamrata stoć wele płota Dyć ta pogoda jak nasze życie Rŏz słōńce rŏz dyszcz rŏz nawał
477 dzień s temu
0 komentarze
Kategorie:
Urszula Oslislok
Tagi:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, kjej bych mjała moc, sila, slonsk, po naszymu, po slonsku, silesia, kamrat, hanys, gorol, godka, mowa, ojcowizna, czorno ziymja, chalpa, dom, chlyb, pszoc, kochac
Kjej bych mjała mocKjej bych poradziłaKjej bych ta moc mjałaTo colutki ŚlónzekBych sam skuplowałaKamrat do kamrataHanys do GorolaŻodyn by nie padołJo to wszysko smolaRazym na tym ŚlónskuPrzeca s
Narrator
Blokli fikcjo fest przebrzidło
Z tego konta uż niy mrugo
Yno co jim z tego prziszło
Kej z inkszego konta bluko
Spadli zaś na sztyry łapy
Kajś na forach fest pyskujom
Post łoszkliwy ze szpyndl
Stalking na forach? cdn...
Hanys
Zdrada zdrada Ślonzek ciyrpi
Jo tyż niy znom takich słówek!!!
Lepi szlukna jako halba
Dom se gowa na zegówek
Zeflino
Łoj Hanysku nasz kochany
Prowda godosz t
Stalking na forach?
Aktory:
AsiaEcht ŚlonzokBerbla ZeflinoKlycinoHanys
Scyna:
Wiela kosztow sam niy bydzieKożdy ze laptopym przidzie
Narrator
Kajś na forach na N-KlasieTrolle cioprajom w marasiePo piy
Kamraty
Roz kamraty sie zebrały
Bo sie piwa napić chciały
Babóm tam nic nie godali
Yno sie poumowjali
Na Francika to padnyło
By u niego sie siednyło
Bo altana mo w zegrodzie
Tako,jako tera


text:
Fusbal
Fusbal (ang. football, mjym. Fußball, pol. piłka nożna) – manszaftszpil, wywůłano we weldźe szportzorta. We fusbalowych wetkach (szpilach) 2 manszafty szpilajům. Wbiće bala do tora spůrńika je szpilowym cfekym. Wygrywo ta manszafta, kero sprawi to mer razůw. Szpile skłodajům śe ze dwjůch tajlůw, kere majům pů 45 minutůw. Sům uůne szpilane na rechtekym, trowjastym szpilplacu. Mjary szpilplaca to uod 45 m do 90 m szyrzce na uod 90 m do 120 m lang. Tory majům mjary 244 na 732 cyntimetrůw.
11 fusbalšpilerůw skłodo śe na kożdo manszafta, posztrzůd kerych ukozyma tego w torze - tormana (kery moge chytać bal do rankůw), tych na zadku - uobrůńcůw, tych w posztrzodku půmocńikůw a tych w napadźe - napadźorůw.
[Sprowjej] Historyjo
Fusbal wynojdli we Ynglandźe, kaj pjyrsze szpile szpilali uż bezma we III w. Pjyrszy angelski fusbalowy ferajn - Sheffjeld Club - erygowany bůł we 1855 g. 8 rokůw ńyskorzi stanůł już pjyrszy angelski fusbalowy ferajn, kery wprowadźůł jednake prawidła lo wšyjskych. We 1904 g. stanůła Pojsztrzůdnacyjowo Fusbalfederacyjo (FIFA).
[Sprowjej] Fusbal na Ślůnsku
[Sprowjej] Reprezentacyjo ślůnsko
Ńyformalny manszaft fusbalowy, we kerym szpilujům fusbalszpilery s wojewůdztwa ślůnskigo, ńy noleży do FIFA ńy UEFA. Ńy bjere udźůłu we uoficjalnych turńejach. Na uostatku szpilali z Polokůma (1:1, Stadjůn Ślůnski we Chorzowje, 9 grudńa 2006).
[Sprowjej] Auskuplůngi


text:
ŻYKANI ŚLONZOKA !
Kożdy dziyń jak rano, Ślonzok stanie z łożka,
Klynko na kolana, żyko do Pon Boczka.
Żeby nasz Ślonsk cały, zachowoł łod niyszczyńść,
I by Ślonsk łotrzimoł, Autonomio wreszcie.
Przeca Autonomijo, Ślons kiyjś mioł przyznano,
Rzońdzie, czamu niy chcesz zajś sie zgodzić na to.
Słochosz fanzolynio, Politykow kerzi,
Godajom że Ślonsk, chce łuciyc łod Macieży.
Bo Ci politycy, co nasz Ślonsk dojyli,
Dojić go chcom dali, bo s czego bydom żyli?
A my zajś Ślonzoki, my niy chcymy tego,
Chcymy Samorzondnojść, dlo Ślonska naszego.
Niychaj Ślonsk nasz w Polsce, dali se przebywo,
Jednak Samorzondnojść, niychaj bydzie Jego.
Bo „Skarb Ślonskij Ziymi”dany nom łod Boga,
To co sie s nim dzieje, dlo Ślonzoka trwoga.
Jak my se na Ślonsku, bydymy rzońdziyli,
W „Budżecie my dziury”niy bydymy mieli.
A my dlo Łojczyzny, tyż cojś dycki domy,
Przeca my Ślonzoki, niy jyno godność ale i HONOR swoj momy
Hubert Mojżesz


text:
Jednym ciyngym sie spiyrali
Czy gołymbie to furgajom
Czy tyż w lufcie se lotajom
Czy sie faja kurzy czy pyko
Czy sie zawiyro czy zamyko
Czy spodnioki som połotane
Czy tyż som posztopowane
Czy dyszcz pado czy tyż leje
Czy sie hihro czy tyż śmieje
Czy sie spiyrosz abo wadzisz
Czy dosz rady czy poradzisz
Baba mo halter czy cyckonosz
Czy briftryger czy listonosz
Jedyn mo rynce a drugi rance
Czy iś potańczyć czy na tańce
Dugo sie spiyrali dwa kamraty
Nawet sie trocha targali za szmaty
Cima sie zrobioło, halba sie skończoła
Jynzyk im sie motlo, gowa zacionżoła
Jutro sie spotkomy i se pogodomy
Czy my na Ślonsku jedna godka momy.


text:
Po mojymu Janina Zoch
Dostoł moj synek stary komputer
Jo przezywała ze to darymny futer
Wiela tyn klamor miejsca zabiere
A wiela tyn pieron sztromu zeżere
W doma larmo bo kożdy chce siedzieć
Na jakoś NK zdjyncia łobejrzeć
Jo tak po izbie ze szmatom łaża
Nikedy tyż tam swoj nochol wsadza
Dziecka mi eklarowali co i jak
No i zaczło sie zy mnom tak
Budza sie w nocy i lunatykuja
Siadom na kompa i coś tam wpisuja
Stowom wczas rano, robia se kawa
I gibko na kompa, to fajno zabawa
Dziecka prziłażom niy ma łobiadu
Bo mama zaś siedzi na gadu-gadu
Godajom do mie, jo nic niy słysza
Bo jednym ciyngym do kogoś pisza
Siedza po cołkich nocach no i dniach
Aż dzieci wielgi łogarnio strach
Muszymy przeca tyn komp wywalić
Żeby ta naszo matka łocalić
Łona już chyba ptoka dostała
Żeby tak sztrom i czas marnowała
Wziynli popsuli w kont postawiyli
Poleku łod tego mie wylyczyli
Mioł zaś synek dostać komputer
Ale łodmowioł- darymny futer.
autor:Janina Żoch


text:
510 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, kwiaty, kwjotki, kwjeci, doniczki, sztandy, wiadra, miski, grzondki, torg, stragany, ziemia
Tildka sadzi kwjotkiTildka chciała kwjotki sadzićNie umjała se poradzićBo dóniczek nie kupiłaZiymja zajś jałowo byłaTuż tak myśli,kombinujeMożno na torg se pogzujeTam sóm sztandy zapełnióneW krzynkach
527 days ago
0 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, zlotokap, wiosna, kwiaty, kwjeci, grzondki, rabaty, ziemia, slonko, wiosna, ogrod, zegroda
Złotokap Już złotokap zakwit złoty Jak słóneczko jasno bije Kićle żółte wiszóm s niego Pjykny łobroz widoku miłego Tela farbów tu je pjyknych Rozmańtych kwjotuszków rośnie Aż żol bydzi
ŚLÓNSKO ZIYMIA
Ziymio nasza, Ślónsko Ziymio,
Tyś je sercym naszym, duszóm!
Wielge skarby w Tobie drzymióm
i łod wieków ludzi kuszóm.
Twoje skarby wybiyrajóm,
zamiyniajóm na mamóna,
nóm apfale zo
FTO MO RZÓNDZIĆ
Wadziyły sie tajle ludzkiego ciała,
kero z tych tajlów by rzóndzić miała?
Kero s nich w ciele jes nojważniyjszo,
bardzi wercito i potrzebniyjszo?
Piyrszy ze wszystkich sie muzg ł
Pszeklynty Katyń, nawet po latach
Zaś zebroł komuś łojca i brata
Zebroł Nom wielge kwioty norodu
Jagby Mu mało boło tam grobow.
Pszeklynty Katyń, mało Mu mordu
Wyrwoł zaś serce Polskego Norodu
Czy


text:
243 days ago
1 comments
Categories:
Urszula Oslislok
Tags:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, slonski dom w necie, dwa lata, geburstag, urodziny, slazacy, slonzoki, po naszymu, po slasku, silesia, slask, rocznica, kamraty, przyjaciele, dom, rodzina, domownicy
Ślónski Dóm w necie
Tak przelecioł wartko czas
Kożdy starszy już je s nas
Nic se s tego nie robjymy
W Ślónskim Dómje se piszymy
Na tych naszych stronkach w necie
Co jich widać w wjelkim
Chciała bych życie tak skomponowa
ć Kejby szczynście na pynczki dostować Bez smutku,bez płaczu i bez chałosu Umieć sie postawić przeciwiyństwom losu Przeca jo dusza romantyczki mom Uroki życio b
Moja wieś
Wczoraj miałach taki zdarzyni .A było to w Rybniku kaj żech przijechała do dochtora.Trefioł mje taki gryfny panoczek a mioł tako kulka ze sitkiym na patyku.Dowo mi ta kulka pod som pysk a
Zgrzeszoł żech Ponboczku Zgrzeszoł żech łokropnie wroć droga do nieba we piontek zjod z wosztym tusto sznita chleba Coż mom zrobić Boże jak uniknąć kary chyba pójda piechty prosto na Piekary
Życzynia dlo dziadkow
Starka, starzik, babcia, dziadek,
rozmańcie ich nazywomy,
bez Nich było by markotno
radzi my som że ich momy.
Piyrwej starzik jak dziadzisko
pod kryczkom we brelach chodzioł,
Starka
Wnukow mom sporo gromadka
kere cołki dziyń som sy mnom
toż chocioż żech jeszcze młodo
a już starkom cołkom gymbom
Jak łojcowie som w robocie
starka je jak floster miodu
bawi futruje łopiy
Gwiozdka Betlejymsko
Na wysokom niebie gwiozdeczka sie miyni,
kogo w ta noc kludzi blaskiym swych promiyni.
Pastuszkow i Myndrcow z dalekigo Wschodu,
kerzy po pustyni do słonka zachodu,
do Betleje
Adwentowy wieniec
Adwentowy wieniec a w nim świece cztery
stają się symbolem wymownej radości
kiedy Dziecię Boże do serca zapuka
przyjąć nam go trzeba w pełnej gotowości
Zapalona świeca w niedzie
Tela pszocio W przepastnej czeluści piekła kaj berkmon rynkami byt kujeje tako Jedna Jedynokero go sztyjc wachuje Dobro jak sznita chlebaBarborka mo na miano łociyro mu płaczki potui gymba wonglym zma
Za pora dni momy dziyń papieski
Łodpłynoł barkom
Łodpłynoł s „Barkom” do Łojca w niebie
i chocioż ciynżko mu była droga
łostawioł nom serce gorki jak łogiyń
a wszystki utropty wzion do Ponboczka


text:
Po mojymu Janina Zoch
Pszeklynty Katyń, nawet po latach
Zaś zebroł komuś łojca i brata
Zebroł Nom wielge kwioty norodu
Jagby Mu mało boło tam grobow.
Pszeklynty Katyń, mało Mu mordu
Wyrwoł zaś serce Polskego Norodu
Czy to jest piekło? Rodym z Katynia
Cios Nom zadała pszeklynto ziymia.
Płaczkow niy kryj, wołej prosto w niebo
Boże kochany powiydz "DLACZEGO"!!!
Powiysz- to Smolyńsk niy Katyń pszeca
Dlo Nos to wcale żodno pociecha.
Czas sie niy wroci, ale już niy zapomnymy
Ta data w sercach Naszych wyryjymy
Łopuścioł Nos już Łojciec Świynty
Teroz Prezydynt, czy My narod pszeklynty?
autor. Janina Żoch
- There are no comments yet


text:
Miroslav Klose
Miroslav Klose, (rodz. jako Mirosław Marian Kloze, 28 czyrwca 1978 we Uopolu) - gůrnoślůnski fusbalista, kery wystympuje we reprezyntacyji Mjymcůw a we Bůndeslidze jako napodźorz. Rodzůny we Gůrnym Ślůnsku, we familiji uo szportowych tradycyjach. Uod 1987 mjyszko we Mjymcach. Bůł chowańcym FC 08 Homburg, kaj zagroł 20 szpilůw a trefjůł 11 torůw. We lotach 1999 - 2004 wystympowoł we 1. FC Kaiserslautern, kaj zagroł 120 szpilůw a trefjůł 44 torůw. We lotach 2004 - 2007 wystympowoł we Werder Bremen, kaj zagroł 89 szpilůw a trefjůł 53 torůw. Uod 2007 gro we Bayern München, kaj zagroł (do 29 listopada 2008) 41 szpilůw a wbjůł 16 tory.
We pjyrszyj reprezyntacyji Mjymcůw we fusbalu napoczůn grać we 2001 roku, a do 2 wrześńa 2011 zagroł we ńi 111 szpilůw a wbjůł 62 torůw.


text:
Szymon Majewski Show sezon 12 odcinek 14
Goście: Robert Burneika i Mariusz Pudzianowski
Tagi: Szymon Majewski Show, Szymon Majewski Show bez limitow, Szymon Majewski Show chomikuj, Szymon Majewski Show download, Szymon Majewski Show filmweb, Szymon Majewski Show hotfile, Szymon Majewski Show ipla, Szymon Majewski Show lektor, Szymon Majewski Show megavideo, Szymon Majewski Show napisy, Szymon Majewski Show napisy pl, Szymon Majewski Show ogladaj, Szymon Majewski Show online, Szymon Majewski Show opis, Szymon Majewski Show p2m, Szymon Majewski Show peb, Szymon Majewski Show playtube, Szymon Majewski Show pobierz, Szymon Majewski Show polsat, Szymon Majewski Show rapidshare, Szymon Majewski Show ściągnij, Szymon Majewski Show serial, Szymon Majewski Show streszczenie, Szymon Majewski Show tvn, Szymon Majewski Show tvp, Szymon Majewski Show vod, Szymon Majewski Show za darmo
0 0


text:
Chlyb
Chlyb to je pjeczywo, kere je uotrzimywane bez wypjykańy ćasta kere je kuplůngym můnki uobjylowyj s wodům, ćasto te poddowo śe nojczyńśći gyrowańu alkoholowymu abo mlykowymu (bakteryjnymu) a we efekće dostowo śe bochny roztůmajtych ksztołtów a srogośći. Sům tyż uodmjany chlyba kere ńy sům spulchńane wyrobjane s ćosta kruchygo. Chlyb we starożytnośći ńy bůł podany na teroźńi, a barzi na podpłůmyki, maca abo spůd uod pizzy. Taki chlyb barzi łatwo bůło łamać jak rżnůńć a bestůż we downych czasach chlybum śe łůmano, co mo do terozki uodńeśyńy we krześćijaństwje a je dali praktykowane we kulturze strzůdźymnůmorskij.


text:
Fizyka
Fizyka (s gr. φύσις physis - "natůra") – nauka uo przirodźe we nojszyrszym znoczyńu tygo słowa. Fizykery podszůkujům właśćiwośći a půmjany materje a energje a tyż uoddźoływańy mjyndzy uůnymi. Do uopisu zjawisk fizycznych używajům wjelgośći fizycznych, wyrażonych s půmocům pojyńć matematycznych, takich kej liczba, wektor, tensor.
Fizyka je mogebne potajlować na fizyka tyjorytyczno a ekszperymentalno. Fizyka tyjorytyczno zajmuje śe uogůlńańim, a interpretowańym danych ekszperymentalnych. Fizyka ekszperymentalno zbjyro dane s ekszperymentůw, a weryfikuje tyjorje.
[Sprowjej] Uobocz tyż


text:
Šěrokostnik
Šěrokostniki su kruhi na (idealizowanym) zemskim powjerchu z konstantnej geografiskej šěrokosću B, kotrež paralelnje k ekwatorowej runinje k wuchodno-zapadnemu směrej běža.
Mjeztym zo wšě dołhostniki, kotrež běža padorunje k šěrokostnikam, su wulke kruhi, su šěrokostniki powšitkownje małe kruhi – nimo ekwatora, kotryž jako nulowy šěrokostnik zemju do sewjerneje a južneje hemisfery dźěli. Dalše wosebite šěrokostniki su wobrotnikaj a polarnej kruhaj, kotrež dobywaja wuznam za słónčny staw w běhu počasow přez křiwosć ekliptiki. Tež definicija klimowych pasmow poćahuje so na wěste šěrokostniki.
Wotstawk dweju šěrokostnikow z rozdźělom jednoho stopnja šěriny je přerěznje něhdźe 111 km, je wšak zemskeho wopłonjenja dla w bliskosći ekwatora mjeńši hač w ekstremnje sewjernych a južnych šěrinach. Podobny zmylk by wobličenje dołhosće šěrokostnikow jako 2πR·cos B z konstantnym zemskim radiusom R było.
[wobdźěłać] Šěrokostniki jako hranicy
Šěrokostniki wužiwaja so často jako hranica mjez krajemi abo regionami, předewšěm w Sewjernej Americe.
- 49 stopnjow sewjer: Dźěl hranicy mjez USA (J) a Kanadu (S)
- 45 stopnjow sewjer: Hranica mjez Vermontom (J) a Kanadu (S), hranica mjez Wyomingom (J) a Montanu (S)
- 42 stopnjow sewjer: Hranica mjez Kaliforniskej (J) a Oregonom (S), dźěl hranicy mjez Pensylwaniskej (J) a New York (S)
- 41 stopnjow sewjer: Dźěl hranicy mjez Koloradom, Utahom (J), Wyomingom a Nebrasku (S)
- 40 stopnjow sewjer: Hranica mjez Nebrasku (S) a Kansasom (J)
- 38 stopnjow sewjer: Hranica mjez sewjernej a južnej Koreju w lěće 1945
- 37 stopnjow sewjer: Hranica mjez Utahom, Koloradom a Kansasom (S) kaž tež Arizonu, New Mexico a Oklahomu (J)
- 36 stopnjow 30' sewjer: Hranica mjez statami njewólnikarjow na juhu a statami ze zakazom njewólnistwa na sewjer Zjednoćenych statow
- 35 stopnjow sewjer: Hranica mjez Tennessee (S) kaž tež Mississippi, Alabamu a Georgia (J)
- 32 stopnjow sewjer: Dźěl hranicy mjez New Mexico (S) a Teksasom (J)
- 26 stopnjow juh: Dźěl hranicy mjez South Australia (J) kaž tež Northern Territory a Queensland (S)


text:
Trzyśńa
Trzyśńa, mjanowano tyż amlarům, ptaśům trzyśńům (Prunus avium, Cerasus avium (L.) Moench.) - gatůnek uowocowygo strůmu, kery noleży do familije růżowatych. Rośńe we dźiwokim stańe uod půłnocno-zachodńij Afriki a zachodńij Azyje, bez Brytyjske Wyspy[1] na połedńe dů Maroko a Tůnezyjo do połedńowyj Szwecyje, Ukrajiny aże śyngo na Kaukaz a půłnocny Irůn, s mołymi populacyjůma we zachodńich Himalajach[2][3]. We Polsce trefjo śe ja na teryńe cołkigo kreju, uod ńiźinůw po pogůrze a ńiższe gůrske teryny (po 700 - 900 m n.p.m.), nale znamjyńńy na połedńu kreju.
[Sprowjej] Charakterystyka źeliny
Trzyśna je to strům śćepujůncy liśće na źima, kery dorosto ańi do 15-32 myjtrůw, s pńym uo szyrzce 1,5 m. Mode strůmki pokozujům śylno apikalno důminancyjo ze prostym pńym a symetrycznům korůnům, kero pomjyńo śe na ńyregularno jyno we starych strůmach. Trzyśńa wyrobjo żywica ze swojich ranůw na pńu, kerům lakuje se rany coby ńy wpuśćić do śe chrobokůw a grzibowych infekcyjůw.[4]
[Sprowjej] Pjyń a liśće
Pjyń je lekuśko modro-brůnzowy a mo mołe gůmkowe wćyńća na modych strůmkach, kere stowajům śe ćmawo czorno-brůnzowe a rube na starych uosobńikach. Liśće sům uobłůnczaste a uostre, 7-14 cm duge a 4-7 cm szyroke, gładke a matowe lebo leko śe jarzůnce na wjyrchu, roz za czas tyż uomszůne, ze zůmbkowanym brzygym a szpicatym kůńcym. Sům utwjyrdzůne do sztyngla mołym źylůnym abo czyrwjůnym sztyngelkym uo dugośći uod 2 do 3,5 cm, kery mo na śe jake gruczołki (uod dwůch do pjyńću). A tyż na brzygach liśći wystympujům take gruczouki.[5] Na podźim, liśće stowajům śe apluzinowe, růżowe abo czyrwjůne podwjela ślatujům.
[Sprowjej] Kwjoty
Kwjoty pojowjajům śe na trzyśńi wczesnym zeźimkym tedy, kedy robjům to tyż liśće. Rodzům śe we wjechach od dwůch do szyśću, kożdy kwjotek mo 2,5-3,5 cm wjelgośći a 2-5 cyntymyjtrowo szypułka, 5 śńyżnobjołych płatkůw, żůłte pryńćiki a srogi supek (kwjoty sům uobupłećowe a zapylane uod pszczołůw).
[Sprowjej] Uowoce
Uowoc je 1-2 cyntymyjtrowy we uobwodźe kostkowjec (może być srogszy we chowanych zortach), leko czyrwjůny do ćmawomodry kedy je już dojzdrzały latym), kożdy je zjodliwy, uod słodkich bez ćyrpke, do gorzkich. Amlarowe jagůdki nodajům śe do jedzyńo na surowo. Skłodo śe ze uoźmju- do dwanastumilimyjtrowyj szupy szyrokij na 7-10 mm a rubyj na 6-8 mm, mjůnższowyj uotoczki a samygo źorynka dugigo na 6-8 mm. Uowoc je jydzůny uod moce ptokůw a cyckaczůw, kere trowjům trzyśńa a wydolajům źorynka we uodchodach. Ńykere gryzůńe a pora ptokůw (uosobliwje rubodźůb) uodmykajům szupa coby zeźreć naśůnko. Wszyjske tajle trzyśńe krům dozdrzałych uowocůw sům leko trujůnce skuli tygo, co zawjyrajům glikozydy.[6][7][8]
Jako jodło, amlarowe jagůdki sům zdrzůdłym cukrůw, uorgańicznych kwasůw, pektyny, witaminy C, prowitaminy A, mineralnych solůw a srogij ilośći ryboflawiny.[9]
[Sprowjej] Uodmjany
Postrzůd uodmjan trzyśńi mogymy stworzić podstawowy tajlůng na syrcůwki (uo uowocach mjynkich a pounych soku) a chrzůnstki (uo uowocach twordych, nale lepi przetrzimujůncych transportowańy)[9]. Jagůdki mogům być zbjyrane uod styczńa do wrześńa, zależy to uod uodmjany (kej bajszpil zorta Rivan wytrzimuje do styczńa, mo strzedńo podatność uowocůw na pynkańy, nale jeji jagůdki sům fest moue; půźno zorta Regina zbjyro śe uod śyrpńa do wrześńa, nale sam już uowoce barzi pynkajům, choć sům srogsze). Nojbarzi wytrzimouům zortům amlarowům je Sam, kery jednocześńy mo nojwjynkszo śyua wzrastańo strůmůw.[9]
[Sprowjej] Nůmynklatura
Downo historyjo klasyfikacyje trzyśńe ńy je fest jednoznaczno. We pjyrszyj edycyji Species Plantarum (1753) Karol Linneusz traktuje tyn uowoc ino jako waryjacyjo a ńy jako gatůnek, Prunus #8 cerasus [var.] ι avium, cytujůnc Pinax theatri botanici (1596) Gasparda Bauhina. Jigo uopis, Cerasus racemosa hortensis ("Wiśńa grońasto zygrodowo") dowo bewajs, co uopisańy gatůnku mjouo plac na roślińe uprowjanyj.[10] We drůgij edycyji Flora Suecica ze 1755 roku Linneusz pomjyńo waryjacyjo na uosobliwy gatůnek Prunus avium, co śe tuplikuje "ptaśo wiśńa" s uaćiny[11]. Mjano uaćińske trzyśńi to zaadaptowane a przetumaczone suowo we suowo mjana duńske a mjymjecke (uodpowjydńo: Fugle-Kirsebær, Vogel-Kirsche)[3]. We angelskij godce mjano Bird Cherry (ptaśo wiśńa) je używane lo czeremchy pospolityj (Prunus padus).[12]
[Sprowjej] Cucht a używańy
[Sprowjej] Uowoce
Dźiwoke jagůdki amlarowe skuodouy śe na ludzke joduo juz pora tyśůncůw lot nazod. Skamjylinki uodnejdźůno na roztůmajtych stanowiskach s Epoki Brůnzu, pojstrzůd coukij Ojropy, a w tym tyż we Wjelgij Brytańiji[13]. We jydnym bajszpilu uod ńich, skamjyńouośći trzyśńe znjedźůno we uodwjyrće uod nygůw spode důma na palach, wywodzůncygo śe ze wczesnyj lebo strzodkowyj Epoki Brůnzu, a stawjůnygo kole jeźora Garda we Italiji. Pri půmocy datowańo radyjowůnglowygo ustalůno, co průnbka pochodźi s przydźouů czasowygo uod 2077 do 10 roku p.Chr. Naturalne lasy bůuy wtynczos fest wyplewjůny.[14]
Kole 800 roku p.Chr. trzyśńe bůuy już cylowo cuchtowane w Turcyji, a ńyskorzi potym we Grecyji.[13]
Jako poprzedńik chowanyj suodkij wiśńe, dźiwoko amlara je pod tyn czos jydnym s dwůch gatůnkůw kery dostarczo nojwjyncyj plůnůw pode industryjo a handel zjodliwymi gatůnkůma wiśńe (tyn drůgi to je wiśńa pospolito – Prunus cerasus – używano guůwńy do warzińo; reszta zort mojům sam fest mouy ajnzac)[13]. Roztůmajte uodmjany trzyśńe do chowu sům cichtowane na coukim śwjeće kaj ino klimat na to pozwolo; nůmera uodmjan do chowu je fest wjelgo[13]. Gatůnki tyż a ućyknůuy uode chowu a stouy śe wynaturalizowane we ńykerych uagodnych rygjůnach, wuůnczajůnc sam Kanada, Japůńijo, Nowo Zelandyjo a ańi půunocno-zachodńe a půunocno-wschodńe tajle Stanůw Zjydnoczůnych.[3]
Uobecńy, srogům problymům we chowańu trzyśńi je uobecność muszki trzyśńůwki s gatůnku Rhagoletis cingulata. Skuodo uůna jajca we uowocach, ker stanowjům potym joduo lo larw. Take uowoce sům po wylyngu skurczůne, uodksztoucůne a ńywyrůśńynte. Gibći tyż gńijům a dozdrzewajům, a jejich mjůnższ je wydrůnżůny uod larw. Uobecność Rhagoletis cingulata wymogo uod sadowńikůw kůntrola kożde dźyśyńć dńůw. [15]
[Sprowjej] Zdobńictwo
Trzyśńa je czynsto chowano lo swych kwjotůw. Skiż swygo rozmjaru, je durś używane w parkach, ale tyż myńi czynsto na ulicach. Nojczyńśći ale spotykano uodmjano, kero nadaje śe do tygo cyla to je Plena, skuli tygo, co mo podwůjne kwjoty, uodmjyńńy uod dźiwokich, jednokwjotowych zortůw.[16]
Dwje specyficzne mjyndzygatůnkowe hybrydy, P. x schmittii (P. avium x P. canescens) a P. x fontenesiana (P. avium x P. mahaleb) sům tyż cuchtowany ńyrzodko jako strůmy zdobńicze.[16]
[Sprowjej] Drzewo trzyśńe
Ćymne, czyrwůno-brůnzowe drzewo kere śe pozyskuje uod trzyśńi, je wysoko cyńůne we swyj roli jako uatwo formowalne drzewo do tokarstwa. Powszechńy wyrabjo śe ś ńigo meble a tyż i instrumenta muzyczne.[4]
[Sprowjej] Inksze stosowańo
Je możność żućo żywicy amlarowyj kej substytut gumy do żućo. Medikamynta mogům być narychtowane sztyngelkůw - mojům uůne tedy dźouońy śćůngajůnce, przećiwkrzipotny a moczopyndny.[17] Ze strůmu do śe ańi pozyskać farba uo uodćyńu źylůnkawym.
[Sprowjej] Historyjo
Już Plińjusz Starszy rozrůżńo gatůnek Prunus, śliwkowy[18], a Cerasus, wiśńowy[19]. We zdrzůduach uode ńigo je cytowane mynga uodmjan, ńykere ale to jedźińy warjanty, a ńykere moguy być uosobnymi gatůnkůma. Wymjyńo uůn take jak Aproniana, Lutatia, Caeciliana atd. Dźeli je podug szmaku, wuůnczajůnc sam dulcis (suodke) a acer (ćerpke)[20] .
Idźe we swych szrajbůngach ańi dali, kedy godo, co podwjela rzimski kůnsul Lucius Licinius Lucullus pokonou Mitradytůw we 74 roku p.Chr., Cerasia... non fuere in Italia, “Ńy bůuo trziśńowych strůmůw we Italiji”. Podug ńigo, Lucullus sprowadźiu je s Pontu a pů 120 lotach rozplywiuy śe po coukij Ojropje a Wjelgij Brytańiji.
Naśůnka kupy zort amlarowych uostou znejdźůne we Epoce Brůnzu a rzimskich stanowiskach archyjolůgicznych pů coukij Ojropje. Uodńeśyńa do “suodkich” a “gorzkich” wspjyrajům uobecno teza, co “suodko” bůua Prunus avium; ńy mo bowjym inkszych kandydatůw postrzůd znajůmych wiśńi. We 1882 roku Alphonse de Candolle wskozou co naśůnka Prunus avium trefjůno na na zachach uod kultury Terramare na půunocy Italije (1500-1100 p.Chr.) a przez warstwůma uod szwajcarskich důmůw na palach[21]. Uo zdańu Plińjusza godo (z. 210):
De Candolle sugeruje, iże to co Lucullus przińůs to bůua zorta Prunus avium s Kaukaza. Pochodzyńy uodmjan Prunus avium je durś problematyczno a uodymkńynto kwestyjo. Ńykere uoźymnasto- a dźewjytnastowjeczńi botańiki przipisujům pochodzeńy amlary ze zachodńij Azyje, bazujůnc na szrajbůngach Plińjusza; zaprzeczajům tymu ale uodkryća archyjolůgiczne a uodnejdźůne naśůnka s prehistorycznyj Ojropy.
Uobecńy cuchtowane trzyśńe růżńům śe uode dźiwokich skiż tygo, co mojům wjynksze uowoce uo uobwodźe 2-3 cm. Strůmy sům chowane na karuowatych kuůnczach coby utrzimać je myńsze a uatwijsze we plonowańu.[22]
Przipisy
- ↑ British Trees Online
- ↑ Euro+Med Plantbase Project: Prunus avium
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Den Virtuella Floran: Prunus avium (po szwedzku; s map)
- ↑ 4,0 4,1 Vedel, H., & Lange, J. (1960). Trees and Bushes in Wood and Hedgerow. Metheun & Co. Ltd., London.
- ↑ Jim Conrad's Newsletter. Cherry leaf glands.
- ↑ Rushforth, K. (1999). Trees of Britain and Europe. Collins ISBN 0-00-220013-9.
- ↑ Mitchell, A. F. (1974). Field Guide to the Trees of Britain and Northern Europe. Collins ISBN 0-00-212035-6.
- ↑ Flora of NW Europe: Prunus avium
- ↑ 9,0 9,1 9,2 http://www.brzezna.pl/CZERESNIA.htm
- ↑ Linnaeus, C. (1753). Species Plantarum 1: 474. Online facsimile.
- ↑ Linnaeus, C. (1755). Flora Suecica, ed. 2: 165.
- ↑ Flora of NW Europe: Prunus padus
- ↑ 13,0 13,1 13,2 13,3 Huxley, A., ed. (1992). New RHS Dictionary of Gardening. Macmillan ISBN 0-333-47494-5.
- ↑ Marinis, R. C. de, Rapi, M., Ravazzi, C., Arpenti, E., Deaddis, M., & Perego, R. (2005). Lavagnone (Desenzano del Garda): new excavations and palaeoecology of a Bronze Age pile dwelling site in northern Italy. In: DellaCasa, P. & Trachsel, M., eds. Wetland Economies and Societies. Proceedings of the International Conference in Zurich, 10-13 March 2004. Collectio Archæologica 3: 221–232 Available online (pdf file)
- ↑ http://www.virginiafruit.ento.vt.edu/cff.html
- ↑ 16,0 16,1 European Garden Flora; Volume IV
- ↑ Plants for a Future: Prunus avium
- ↑ Natural History Book XV Section XII.
- ↑ Pliny. Natural History Book XV Section XXX.
- ↑ N.H. Book XV Sections XXXI-II.
- ↑ Candolle, A. de (1882). Origine des plantes cultivées. Geneva.
- ↑ Panda, S., Martin, J. P., & Aquinagalde, I. (2003). Chloroplast DNA study in sweet cherry cultivars (Prunus avium L.) using PCR-RFLP method. Genetic Resources and Crop Evolution 50 (5): 489-495. Abstract


text:
Krakůw
Krakůw (pol.: Kraków) - mjasto w połedńowyj Polsce, stolica wojewůdztwa mauopolskigo, leży nad Wisłům. Je uůno grodzkym krysem. Jydno s nojsrogszych mjast w Polsce, poza Warszawům a Łodźům. Downo stolica Polski a śedźiba krůlůw Polski. Krakůw je mjastym uo bez tyśůncletńij gyszichće a srogej kulturze a bałkůnszće.
Je znoczůncym uostrzodkym ůńiwersyteckym, s nojstarszym w Polsce Uńiwersytetym Jagellůńskym.
Je kluczowym wynzłem kůmůńikacyjnym, drůgowym i kolejowym. W pobliskych Balicach znojduje śe mjyndzynarodowo hawyna lotńicza.
Plan zabudowy starego Krakowa – uobecńy postrzůdmjeśće w uobrymbje Plant – wkludzony zostoł do zabytkůw klasy "0", nojwożńyjszej w skali mjyndzynarodowyj. Do inkszych zabytkůw trza wkludzać tyż Wawel, Barbakan, downe mjasto żydowske Kaźimjerz a wjela inkszych.
Szpilajům sam tyż dwa jydne s nojstarszych w Polsce klubůw szportowych: Cracovia (ajshokej a fusbal) a Wisła Krakůw (fusbal a korbbal).
[Sprowjej] Mjasta partnerske
Mjasta bliźńacze:
Mjasta partnerske:
Wspůłpraca mjast bes umowy:
Przipisy


text:
Andy
Andy (španisce Cordillera de los Andes, kečwa Anti) su z dołhosću wot 7.500 km najdlěši hórski rjećaz na Zemi a namakaja so podłu pobrjoha Ćicheho oceana w Južnej Americe, dokładnišo we Venezuelje, Kolumbiskej, Ekwadorje, Peru, Boliwiskej, Chilskej a Argentinskej.
Z wjetšeho dźěla wobsteja Andy z dweju paralelneju rjećazow. Najwyši dypk wulkaniskich sfałdowanych horin je Aconcagua (6.962 m) při hranicy mjez Chilskej a Argentinskej, kiž je nadobo najwyša hora cyłeje Ameriki. W Andach wužórli so tež Amaconas, najwjetša rěka na swěće.


text:
Barbados
Barbados - państwo we Małych Antylach rozlygowane na wyspje uo jednakim mjańe.
Je sam tropikalno klima. Wyspa mo budowa wapjynno, czym uodrůżńo śe uod inkszych wyspůw we Małych Antylach, kere sům wulkůńiczne. Nojsrogszy wjyrch na ńij mo 340 m n.p.m.
Downo brytyjsko kolůńijo, uosadńictwo ojropejske uod 1627, ńypodległy uod 1966.
Terozki gospodarka je sam uoparto na turystyce (dowńij na produkcji trzćinowygo cukru).
Kole 90% ludźůw to Negry, 3% Metysy a 3% bjołe. 2/3 mjyszkańcůw je protestantůma.


text:
Edmund Hillary
Sir Edmund Percival Hillary (rodz. 20 lipjyńa 1919 we Tuakau kole Auckland, um. 11 styczńa 2008 we Auckland) to bůł himalajista ze Nowyj Zylandyje, kery jako pjyrszy czowjek wloz 29 maja 1953 na wjyrch Mount Everesta, nojsrogszyj gůry śwjata, wroz ze Szerpym Tenzigym Norgaym. Ze fachu bůł pszczylorzym, krům himalajizma podejmowoł tyż wyprawy polarne. Zdobůł połedńowy bjegůn a przeloz cołko Antarktyda we poprzek. Ńyskorzi uostoł diplůmatům. Zołożůł fundacyjo, kero dopomogała Szerpům.


text:
Mi sie zdo, co to je radoś do wszystkich. Piyrszy roz bydom jom dowali, niedugo, bo na koniec miesionca. Beztoż, trza tam (we Miechowicach) być i samymu wszyjstko zobaczyć. Jo, Ana, tyż tam byda! Ta nagroda, to je wyłonacone takie coś, co kożby by mieć w doma chcioł. To som bez artyste wyrychtowane baby i chopy, kere stojom we kupie i ryncami trzymiom serce łod człowieka. Idzie sie dziwać.
Piyrszy roz tako wielgo nagroda, dowano do tych, kery majom wielgie serce do inkszych, bydzie mieć diakonisa Marta Grudke. Mogymy na jei rynce słać gratulacjo! Mogymy gowy chylić ku ziymi, za to, co jes i co nom durś dowo. Wiymy, co łona durś jes tam, jak tyn dobry duch łod Matki Ewy. Skiż tego mogymy sie pytać, mogymy suchać co godo, mogymy zoboczyć swoimi ślypiami domek i wszyjstkie rzecy w jego pojśrodku. Wszyjstko wypucowane, wyglancowane, poskłodane tak, coby sie nie psuło, coby chroboki nic nie gryźli, ani koprychy tam nie furgały.
Jak jo tam wlazuja, to mi sie zdo, co Matka Ewa tam jeszcze miyszko i zaroski slyzie na dół, coby siednońć se s nami na ryczce. Tam idzie tyż powoniać luft, kerym naznaczony jes testamyntym Matki Ewy: „Prosza wos, jak jo już łoczy zawra i mie już nie bydzie s wami, co "Ostoja Pokoju" mo być zawsze i do wszyjstkich. Majom być jei wrota szyroko otwarte, coby kożdy trefić poradziył. Majom tam tyż być najbarzyj goronca serca łod tych, kere przyjdom po mie, coby kożdy, fto yno bydzie chcioł, umioł sie tam łogrzoć, jak kerymu bydzie źle. Kożdy, kery yno sie tam głosi, mo mieć dobro rada, pocieszynie, mo mieć kaj se porzykać ". To yno maluśki konseczek testamyntu, a robi sie rodoś na sercu, pra? Paczcie tam jako i byćcie zdrowe.
Ana


text:
Adam Małysz
Adam Małysz (ur. 3 grudńo 1977 we Wiśle) – polski narćarski skoczek.
Medalista uolimpijski, sztyrokrotny indywidualny mistrz śwjata, sztyrokrotny zdobywca Puharu Śwjata, trjůmfator Turńiju Sztyrych Skočńi, trzikrotny zwyćynzca Turńiju Nordyckigo, zdobywca Puharu KOP (tzw. Moła Krysztołowo Kula), dźewjyntnostakrotny mistrz Polski, uod 2001 r. rekordźista Polski w dugośći snarćarskigo koku. Sztyrokrotńy wybjerany nojlepszym szportowcym Polski. Kawalyr Uoficerskigo Krziża a Kůmandorskigo Kriża Uorderu Uodrodzyńo Polski.
[Sprowjej] Linki zewnyntrzne
- Wizytůwka na neczajće PKOl
- Serwis internecowy pośwjyncony Adamowi Małyszowi
- Wyniki Adama Małysza na zajće FIS


text:
Katowice
Katowice [katɔˈvit͡sɛ] (alemantlahtōlli: Kattowitz, chequiatlahtōlli: Katovice, silesiatlahtōlli: Katowicy) motōcāitia ītēcuacān in voivodayōtl Śląskie, Polonia. Piya 354,000 chānehqueh (1999), īca ce Āltepētl Tlaīxpayōtl cequi 2,700,000 chānehqueh īhuān in Śląskie Āltepēnānyōtl Tlaīxpayōtl 5,294.000 chānehqueh .
[ticpatlāz] Katowice huēyi tlācah
- Hans Bellmer
- Henryk M. Broder, tōnallini
- Maria Goeppert-Mayer
- Kurt Goldstein
- Jerzy Kukuczka
- Kazimierz Kutz
- Franz Leopold Neumann
- Hans Sachs


text:
Gwiozdka Betlejymsko
Na wysokom niebie gwiozdeczka sie miyni,
kogo w ta noc kludzi blaskiym swych promiyni.
Pastuszkow i Myndrcow z dalekigo Wschodu,
kerzy po pustyni do słonka zachodu,
do Betlejem cołki lata wyndrowali,
bo ło narodzyniu krola wyczytali.
Pokoż im gwiozdeczko ta biydno stajynka,
dziycionteczko małe,Najświyntszo Paniynka,
niech geszynk złostawiom przi żłobku ze sianym,
bo tyn mały bajtel bydzie kedyś Panym.
Za samym wyrokiym Łojca Niebieskigo,
kery wysłoł na świat Syneczka Swojigo.
Tera u mamulki ślimto bo mu zima,
bo stajynka biydno a na dworze cima.
Ogrzyj Go troszyczka ciepłym swych promiyni,
dej światełko jasne co sie złotym miyni,
dej radoś w serduszko tej Boski dziecinie
i niech to co je złe dycki Jom ominie.
R.Sobik


text:
Andrzej Zahorski
Andrzej Zahorski (ur. 15 lipca 1923 w Warszawie, zm. 15 grudnia 1995 w Warszawie) – polski historyk, profesor Uniwersytetu Warszawskiego oraz Wojskowej Akademii Politycznej.
Jeden z najważniejszych polskich historyków epoki napoleońskiej i historii Warszawy.
W latach 1982-1988 prezes Polskiego Towarzystwa Historycznego.
- Ważniejsze prace
- 1959 Stanisław August polityk
- 1964 Paryż lat rewolucji i Napoleona
- 1970 Warszawa za Sasów i Stanisława Augusta
- 1972 Historia Warszawy (wraz z Marianem M. Drozdowskim, pod red. Stanisława Herbsta)
- 1974 Spór o Napoleona we Francji i w Polsce
- 1982 Napoleon
- 1988 Spór o Stanisława Augusta


text:
Nerůn
Nerůn (Lucius Domitius Ahenobarbus, a po adopcyje bez Klaudjuša Tiberius Claudius Nero Caesar Drusus Germanicus) - ur. 15 grudńa 37 w Ancjům - um. 9 čerwca 68 w Řimje) - cysoř řimski w lotach 54 - 68, syn Gnyjuša Důmicjuša Ahynobarbusa a Agrypiny Muodšyj - půźńijšej žůny cysořa Klaudjuša.
Wychowanek Syneki Muodšygo, wbrew powšychńy panujůncyj uopińje (kero zawdźynčo wybitnymu historykowi Tacytowi) mjou wjelgo grajfka poetycko a aktorsko. Cysoř řimski uod 54 roku, kedy to jygo matka uotrůua swojygo chopa a přejyua wuadza. Nerůn uodsůnůu půźńij matka uod ajnflusu na wuadza, a w kůńcu, w 59 roku, zlećiu jeji zamordowańy. W 62 roku Nerůn hajtnůu śe s Poppeům, kero pjyrwy boua žůnům Rufrjusa Crispinusa, a nastympńy Uothůna - kamrata Nerůna. Poppea bůua kochankům Nerůna juž uod 58. Umřyua we 66 roku, odug Swetůńuša we wyńiku kopńjyńća zadanygo bez moužůnka, gdy bůua w ćůnžy.
We 64 roku shacowou śe Řim. Nerůn wykořistoú fakt, aže srogi plac mjasta śe zwolńiu a rozkozou wybudować uolbřimi pauac. Wywououo to podejřyńo, rozpowšychńane bez wrůge cysořowi strůnńictwa we synaće, jakoby to Nerůn rozkazou shajcować mjasto. Ńy je to prawdopodobńy prowda, gdyž wůwčas Řim hajcowou śe čynsto, bůuo to zwjůnzane ze sposobym stawjańo budynkůw. Podug Tacyta (Ročńiki ks. XV, rozdź. 44), Nerůn chcůnc uodćůngnůńć uod śebje podejřyńo, wina za požar ściepou na zamješkujůncych w Řimje chřeśćijan, co stouo śe přičynům fali krwawych represyji. Uo uowych represyjoch wspůmino Swetůńuš w žywoće Nerůna rozdz. 16: "Ukarano torturůma chřeśćijan, wyznawcůw nowygo a zbrodńičygo zabobůnu".
Despotyzm Nerůna wywouywou coroz srogše ńyzadowolyńy. W marcu w Galiji zbůntowoú śe přećiwko ńymu Windeks, powstańo wybuchy w Hišpańiji a Judyji. Juž na počůnku kwjetńo wojsko we Hišpańje uobwououo cesařym Galbym. Uopuščůny nawet bez gwardja pretorjańsko, zdradzůny bez nojbližšych wspůupracowńikůw, Nerůn popeuńiu samobůjstwo 9 čyrwca 68 roku.


text: Mapy, zdjęcia satelitarne, plany miast : A A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O P R S Ś T U W Z Ź Ż Albinów, woj. DolnośląskieAleksandrowice, woj. DolnośląskieAntoniów, woj. DolnośląskieAugustów, woj. DolnośląskieAdaminowo, woj. Kujawsko-PomorskieAdamki, woj. Kujawsko-PomorskieAdamkowo, woj. Kujawsko-PomorskieAdamowo, woj. Kujawsko-PomorskieAgnieszkowo, woj. Kujawsko-PomorskieAleksandrów Kujawski, woj. Kujawsko-PomorskieAleksandrowiec, woj. Kujawsko-PomorskieAleksandrowo, woj. Kujawsko-PomorskieAltana, woj. Kujawsko-PomorskieAmeryczka, woj. Kujawsko-PomorskieAnielewo, woj. Kujawsko-PomorskieAnielin, woj. Kujawsko-PomorskieAnieliny, woj. Kujawsko-PomorskieAnnowo, woj. Kujawsko-PomorskieAntoniewo, woj. Kujawsko-PomorskieArciszewo, woj. Kujawsko-Pomorskienastępne »


text:
Swěte romske mócnarstwo
Swěte romske mócnarstwo (nimski Heiliges Römisches Reich (HRR), łatyński Imperium Romanum Sacrum (IRS), italski Sacro Romano Impero, česki Svatá říše římská) jo był dominantny pśewažnje nimski stat w Srjejźnej Europje w lětach 962-1806. Jo był na městnu źinsajšnych statow: Nimskeje, Awstriskeje, Českeje, Šwicarskeje, Liechtensteina, Nižozemskeje, Belgiskeje, Luxemburgskeje, Słowjeńskeje a teke mjeńšych źělow Pólskeje, Francojskeje a Italskeje.
Kakostnik romske pokazujo na wótmyslonu kontinuitu Swětego romskego mócnarstwa z Romskim imperiumom, kakostnik Swěte pokazujo na ambicije wobkněžyś teke Italsku a Vatikan. Wót lěta 1512 jo było oficialne mě Swěte romske mócnarstwo nimskego naroda (nimski Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation, łatyński Imperium Romanum Sacrum Nationis Germanicæ).


text:
Strzedńe Storocza
Strzedńe Storocza (tyż Strzedńe Stoleća, Strzedńe Wjeki) je uokres gyszichty Wschodńij Cywilizacyje uokryślůny mjyndzy V a XV stolećym.
Jejich anfang śe rozlygowuje zauobycz we roku 476 do kupy ze Upodkym Rzimiskigo Imperyjům a jejich szlus śe datuje na 1492, kej to Krzisztof Kolůmb uoddeknył Amerika. Tyż śe ńykej mjast tygo bjere 1453, skuli tygo, co we tym roku do kupy bůły trzi wożne wydarzyńa - Upodek Bizantyjskigo Imperyjům, wynokwjyńy durku (Gutenbergowa Biblijo) a kůńec stoletńij wojny.


text:
We piyrszo niedziela lipcowo wybrały my sie z Ewelinom na Gruba Guido.No bo trza było przeca wykorzystać te Skarbniki kere my dostały jako nagroda w konkursie Barborkowym.Jo miała jeszcze z poprzednigo roku no i z Industriady.Tak że i rodzinka przi tym skorzystała. Na gruba my zjechali po połedniu .Piyrsze na poziom 170 keryn je taki do zwiedzanio i ni ma za ciynżki.Poziom 320 to już richtyk gruba.Poznali my jak kiejś sie robiło a jak i teraz sie robi.Nie chciała bych być w skorze tych berkmonow.Je to naprowda ciynżko robota, a jako niebezpieczno .Gruba GUIDO jest jednom z 4 w Europie kero idzie se łobejrzeć. Uznali my że warto było pojechać bo teraz już wiymy jak naprowda wyglondo na dole
foto R.SOBIK


text:
Wiśniowy Sad – 14 09 2009 r.
Uroczystość nadania bronotnej odznaki i dyplomu Pszociel Ślonskij Godki
Na uroczystym wrynczyniu dyplomu i bronotnej odznaki Pszociel Slonskij Godki
Na rozdaniu dyplomów
Uroczystość wrynczynio dyplomów
Gowiydź „miastowo”
Gowiydź „miastowo”
Mono ździybko pomarudza , wiersz Wom na Jastrzymbie kludza
Chocioż frela jo miastowo, gowiydź znom tak mi sie zdowo
A poznałach jom za bajtla , teraz Wom tu gibko majtna
Jak jo jeszcze bajtlym była , w familoku jo se żyła
Grałach w guma przy chlywiku , a tam wieprzek robioł kwiku
Boł tuściutki, różowiutki a tyn ryjok mioł gryfniutki
W drugi raji kurnik był, kokot tam z kurami żył
Pieron z niego był ognisty , zowdy dziuboł dzieci Kristy
Toż gospodarz sie znerwowoł , we bulionie wylondowoł
W inkszym zaś siedziały trusie, te króliki te łod Usie
Dakle duge łone miały, jedyn czorny drugi bioły
Pora kaczek tyż tyrało , we kałuży sie toplało
Pultok dreptoł łoćby paw , wszyske bajtle miały strach
Gulgoł łod samego rana , dyć w gowiedzi istno szpana
No a w doma koty psy, hamstry , ptoszki to sie wiy
Toż to na miastowo frela , znałach tyj gowiedzi wiela?
Niych łocyni komisyjo , dyć niy bydzie z tym mecyjo.
Barbara Politaj
V Festiwal Kultury Ślonski – Jastrzymbie 2010
min.rostrzygniyńcie konkursu “Nasza gowiydź”
- kaj wiersz zostoł nagrodzony.


text:
MIASTO
27-09-2012
Bytom i roztomajńte auta
Roztomili, auto teroski mo takie znaczynie, jak za starego piyrwyj koło, abo moplik. Teroski kożdy auto mo – baby, chopy, dziołchy, synki, a nawet starzyki. A jak kery niy mo, to bydzie mioł.
Tak sie wszyjstko wyłanacyło, co bez auta nikaj nie idzie sie ruszyć. Skiż tego i te na urzyndach, kere majom miasta i bytominów łod łonego złego chronić, tyż durś chcom nowe auto mieć! Dziwejcie sie, to je prowda, nasze blachorze bydom mieć, blank nowiuśkie auto, do ty roboty! Już we papiyrach stoi naszkryflane. To je radoś! Yno my momy wiedzieć, co łone bydzie insze łod blachorzowych autów, kere widać daleko. Łone bydzie bez żodnego łoznaczynio! Beztoż bydzie trudno zoboczyć we którym aucie siedzom blachorze...
Moja kamratka Gita godo, co i tak sie dowiymy, bo przeca baby wyrychlate i klachule wiedzom wszyjstko. Mi sie zdo, co łona wiy co godo. Poczekomy, zoboczymy... A za pora dni, 22 września, bydymy mogli gapić sie na naszym Rynku, na roztomajnte auta i wozidła, kere majom miano zabytków. To bydzie nojmilejszo do autów parada. Tako, co niekerym ślypia bydom wyłazić ze zazdroszczynio abo ze zowiści. Wszyjstkie bydom wyrychtowane, wypucowane, choby prosto ze fabryki. Jo wiym, co auta i wozidła (stare i nowe) - to graczki do wszyjstkich karlusów i chopów, kere babom chcom sie podobać i kere chcom sie asić. Skiż tego jo tyż tam byda, coby sie pogapić - możno sie stykniymy...
Parada mo znaczynie, to je prowda. Zgodzocie sie sy mom, pra? Ale łona jes jedyn dziyń i koniec. A my som dali... Beztoż trza nom wiedzieć i to, co jeszcze bydymy mieli, skuli aut. Bydymy mieli nowe światła do blyndowanio, tam, kaj sie dwie drogi stykajom. Jo to wiym i poradza pedzieć kaj to bydzie. Łone bydom tam, kaj Kędzierzyńsko wlazuje krzyżym we tom, kero mo miano Jana Pawła II. To dopiyro bydzie radoś, bo teroski gymbujymy jak sie co nie udowo... Poczekomy, zoboczymy jak to bydzie srobione. Paczcie tam jako i byćcie zdrowe.
ANA
07-09-2012
Wielgo nagroda!
Roztomili, dziwejcie sie, tego my jeszcze niy mieli, a teroski bydymy mieli. To je tako blank nowo nagroda, kery dali miano: Nagroda Ostoja Pokoju. Momy już we Bytomiu ulica Matki Ewy, momy szlak, momy szkoła, kero mo takie miano, a teroski jeszcze coś inszego.
24-08-2012
Dziwejcie sie doczekalimy końca!!!
Jezderkusie, co tyż to my mieli, jak łone napoczynały budowa ty obwodnicy!!! Pamiyntomy wszyjscy. Moja kamratka Gita, jak yno sie to napoczynało, łaziyła ze swojym knipsaparatym i robiyła do siebie fotografki.
10-08-2012
Roztomili, zaś mogymy sie asić!!!
Niech nom fto godo co chce, a i tak prowda bydzie po naszymu. My, baby i chopy ze Bytomia wiymy, co mogymy sie asić i mogymy gowy do góry zadziyrać.
27-07-2012
Roztomili, wygrali my!
Wygrali my! To je radoś! Ale teroski trza iś dali, trza szukać po gazytach i na stronie miasta tych numerów i zaś słać te esemesy. Bytom dali mo być piyrszy!
13-09-2012
Pacz yno do przodka, niy do zadka, a bydzie ci lepi
Roztomili, tak mi pedziała moja kamratka Gita: „pacz yno do przodka, niy do zadka, a bydzie ci lepi”, jak żech polazła do jei zegrodki na pieczone na łogniu wuszty.
09-07-2012
Gorko, gorko! Kaj się skryć?
Kaj sie skryć jak jes gorko? W doma gorko, na placu gorko, we robocie gorko, wlazujesz do bany – tyż gorko! Roztomili, jo wiym, co wiela jes u nos we Bytomiu babów i chopów, kere sie wnerwiajom, jak jes gorko.
15-06-2012
Dziwejcie sie – to je radoś!
Roztomili, mi sie zdo, co nie yno jo, ale tyż inksze baby ze Bytomia durś som wyrychlate! Kaj yno chcecie, tam som. Beztoż idzie pedzieć, co skiż tych babów momy do nos, Bytominów radoś.
01-06-2012
Majowe świynta do babów i nie yno
Roztomili, zajrzyjcie yno na kalyndorz. Co sie to tyż wyrobiało! Najsompiyrw, we czwortek 24 maja, we Urzyndzie Miasta, mielimy wielgo ciżba babów, kere głosiły sie na konferyncjo „Baba blank gryfno i zdrowo”.
18-05-2012
Bana do Łagiewnik zaś pojedzie!
Roztomili, paczie yno, jak tyn rok leci. Jes teroski coroz barzyj gorko, chcymy tego, czy nie chcymy, to i tak idzie wakacyjno laba.


text:
MATKA MO DYCKI DOBRE SERCE !
Kto jak ni Matka, mo dobre serce,
Łono nad Losym swoich dzieci, bywo w rozterce.
Nikedy przez jej dzieci bywo miażdżone,
Zajś nigdy miyłości nie traci łono
Bez wzglyndu na to, jako sie Matka traktuje,
Łona swe dziecka dycki miyłuje.
Dyć Matka swym dzieciom wszyściutko wyboczy,
Chocioż sztyjc żyje Łona w rozpaczy.
Zajś kedy w potrzebie Matka jich bydzie,
Som Pon Bog to wiy, czy kiery s pomocom przibydzie.
Już Ci tak to bywo w życiu nojczyńścij,
Że młodzi jyno swoji widzom szczyńści.
A Matka wiela nie potrzebuje,
Pora słow dziecka jom rozraduje.
W życiu zajś czynsto tak łu nos bywo,
Że byle słowym Matka sie zbywo.
Wielki to bywo zajś bol dlo Matki,
Kiej słowny kontakt jest taki rzodki.
To tyż wom radza, jo wszystkim młodym,
Przichodżcie do Matki czynsto s dobrym słowym.
Hubert Mojzesz


text:
Hipcia specjalnie dla Ciebie wyszperalem co to dab maryjny
Domb Maryjny
Chcielibyście wiydzieć, jako to było z tym dymbym na Kleszczówce, co mu hań downi godali "Marienajcha" a my mu piyknie po naszymu godomy "Domb Maryjny".
No to posuchejcie!
Jak sie te Turki zaczli bić z porzondnym, krześcijańskim norodym, to sie tyż na nich wybroł polski król, co mu było Sobieski na miano, ale tego to wom godać niy musza, bo żeście sie w szkole uczyli, pra?
I szoł se tyn panoczek król ze swoim wojskym bez ta naszo śląsko ziymia, bo inakszej drogi do tego Wiydnia niy było.
Mioł tyn panoczek król takiego szprytnego chopa, co mioł wojsko bez te sromotne bory przekludzić aż do Żorów, ale tyn chop sie musioł kajś łoszydzić, bo już bół wieczór a Żorów nie było widać.
Jeszcze zanim sie słonko skowało za stromami, ludzie pozsiodali z koniów na takij piyknej niwie, na kierej było kupa placu, bo hań rosnoł yno jedyn dombczok. Konsek dali pod borowicami, co nimi niwa była okolono, panoczek król uwidzioł mało okolono kamiyniami studzionka. Wojoki zjedli wieczerzo, porzykali a poszli spać, yny panoczek król był jakis markotny a mier_ziło go że do tych Żorów niy doszeł. Kozoł se zawołać, tego co ich kludził. Chop sie boł, że go panoczek król łofaroni, ale iść musioł. Król sie podziwoł na wybrane niebo, niy chciało mu sie spać. To zaczon se z chopym godać. Dowiadowoł sie, co to je za miasto, te Żory. No to mu chop padoł, że sam yno pora razy ze łojcym był za bajtla, ale co sie nadziwoł, to sie nadziwoł. Chałupy tam som drzewiane ale bogate. Pany rajce se chodzom w najpiykniyjszych szatach, bo we Żorach ta materyjo na szaty tkocze robiom, majom kożuchowe czopki, strzybne a złote pieszczonki na palcach a piyknie odlone łańcuchy na karkach. Sprzedowajom wszystko za złoto a strzybro. Paniczki tyż som piyknie obleczone. Po prowdzie som tam tyż biydoki, ale niy mrom głodym. Majom wiela dobytku, a reż tam rośnie wielko, że az strach - nikaj taki ni ma. Majom tyż moc słomy po stodołach za miastym, coby gowiydź miała co żrać bez zima.
Panoczek król był wielce ciekawy, jako to żorzany do takigo bogactwa doszli. Chop zaś tam słyszoł, jak łojce godali, że te żorzany se najprzód las pod miasto wypolili, a potym se dziepiyro chałupy na gołej ziymi stowiali. Lynić to sie nie lynili, bo sie wziyni za wytopiani żelaza. Kuźnie postawili. Rudy mieli dość nad rzykom, co ji Ruda godajom od rudkowej wody, co w ni płynie, a drzewa tyż boło dość pod rynkiem. Ciyni yno same brzózki, boś nich je nojlepszy wongel do żelaza. I tak se panoczek król bojali z chopym do rana.
Jak sie rozwidniło król kozoł swojimu kapelonkowi dzwonić na jutrznio a powiesił swój łobrozek ze Matkom Boskom, co go dycki wszyndy na droga ze sobom broł, na dombczoku. Wszyscy wojocy stanyli wartko do rzykanio. Ledwie skończyli, dały sie słyszeć dzwony. Byli cołkiym blisko Żorów.
Panoczek król chcioł żorzanom zostawić jakoś pamiontka po sobie, bez to przybił swój łobrozek strzybnym grzebyczkiem do dombczoka. Do Żorów już nie wstompił, bo mu sie strasznie piliło na tego Turka-pogana.
"Łojce miasta" dowiydzieli sie łod straże na murach, że ciongnie król z wojskym to pojechali mu naprociw, ale król niu doł sie namówić na łodwiydziny w Żorach yno tak padoł:
- Słyszołech wiela ło tym jacy żeście som bogaci a jako dobrze gospodarzycie. Mijom miasto, ale zostawiłech wom pamiontka w boru na dymbie wedle studzionki. Tóż żegnejcie ludkowie! My muszymy do Wiydnia, miasto wasze z Bogym niych zostowo!
Od tyj pory te miejsce, kaj panoczek król zostawił burmistrza i wielmożnych rajców zaczni ludzie nazywać Zostawa. Żorskie rajce byli ciekawi, co tyż za pamiontka łostawił im panoczek król, ale żodyn nie wiedzioł, kaj taki miesce w lesie je. Dziepier wonglorz ich tam zakludził. Coś sie im niy zdoł tyn królewski podarek, bo pokiwali gowami a poszli do dom, ale żorski norod te miejsce rod nawiydzoł bez cołkie 300 lot i dali ło niego dbo.
Bez lata poniszczył sie łobrozek łod króla, no to jakiś przybyty malyrz namalowoł go na wiynkszej desce i tyn łobrozek wisi na dymbie do dzisioj. Wielko szkoda, że ni ma tam już tyj piyknej studzionki. Wyschła, jak robili bez las szyroko droga do katowic.
--------------------------------------------------------------------------------
Elżbieta Grymel, maj 1996r.


text:
Knurůw
Wspůłrzyndne: 50°13'16" N 18°42'01" E
Knurůw (gś./sz-g. Knausdrof [1], pol. Knurów, mjym. Knurow) - mjasto we pouedńowyj Polsce, we wojewůdztwje ślůnskym, we kryśe gliwickym.
W lotach 1975-1998 mjasto admińistracyjńy noležauo do wojewůdztwa katowickigo.
Mjasto Knurůw ležy na pouedńu Polski we půunocno-zachodńij tajli aglůmeracyje gůrnoślůnskij, we Gůrnoślůnskym Uokryngu Přymysuowym, we pouedńowyj tajli krysu gliwickigo na Wyžyńy Katowickij.
Knurůw stou śe mjastym we 1951 ze skupjyńo Knurowa s Krywoudym a Ščyguowicůma.
Przipisy
- ↑ Walter Kuhn, Siedlungsgeschichte Oberschlesiens, Würzburg 1954


text:
Pónoj
Pónoj je płona bejzwěkowa kaserola z dołhim přimadłom, kotryž słuži zo by pjekł abo pražił.
Na rozdźěl wot železnika pónoj je wjace niša a wolóžuje wobroćowanje pječeneho z přimadłom. Mokrina spěšnišo so wuparjuje dla poměra mjezy wolumenom a powjerchom.
Typiske jědźe, kotrež so w pónoji přihotuja, su pampuchi abo pražene běrny.
Pónoje powšitkownje su fabrikowane z aluminija, wocla abo njezerzawjaceho wocla a móžeja měć teflon na jich powjerchu, kotryž zadźěwa přilěpjowanju jědźow na nim.
[wobdźěłać] Galerija
-
Pónoj z wocla
-
Pónoj z lateho železa
-
Pónoj z železa
-
emaljowa pónoj


text:
Szwanc
Šwanc to je kůńcowo tajla ćoua zwjyřůnt, gyneralńy mjanuje śe tak ruchůmo a wyraźńy uoddźelůno ode tůuowja "wypustka". Je to kůńcowy uodćinek kryngosuůpa, za gnatym guźičnym a křižym. Po prowdźe, šwanc richtig wystympuje yno u kryngowcůw, nale i u ńykerych beskryngowcůw, jako skorpjůny, wažki a t.p. wystympujům podane na šwanc zakůńčyńo uodwuoka.
Šwance majům roztomajte zastosowańo we śwjeće zwjyřůnt. U rybůw a inkšych kryngowcůw morskich suůžům uůne za "napynd". U ptokůw gryfność šwanca mo znočyńe we zolytach. Cyckoče kere žyjům na strůmach, jako l.b. afy, užywajům šwancůw do chytańo śe gauynźůw. U psůw a kotůw šwanc suůžy ku uokazywańu ymocji. Bez byduo a cyckoče roślinožerne je užywany ku uodgańańu uowadůw. Ńykere jaščurki poradzům traćić šwanc coby śe urwać zwjeřyńću kere průbuje je zežryć, a ńyskoři šwanc jeim uodrasto.
U čowjeka šwanc wystympuje yno we wčesnym uokreśe puodowym, a ńyskoři śe traći.


text:
Krzisztof Kolůmb
Krzisztof Kolůmb kat. Cristòfor Colom, wuos. Cristoforo Colombo, szp. Cristóbal Colón (ur. 25 śyrpńa abo 31 paźdźerńika 1451 we Gynue, ůng. 20 maja 1506 we Valladolid) – ojropejski żyglorz a nawigator (tradycyjńy uznowany za Gynuyńczyka, podug nojnowszych uoddeknyńćůw wjerza Katalůńczyk[zdrzůdło?] ).
Kapitan wyprawy, kero płynůła na trzech statkach: Santa María, Niña a Pinta pod fanům Kastylije we poszukowańu zachodńij cesty morskij do Indyjůw. Jako pjyrszo we gyszichće nowożytnych geograficznych uoddekńyńćůw przepłynůła zwrotńikowy Uocean Atlantycki a 12 paźdźerńika 1492 dotarła do Zachodńich Indyjůw (Antylůw) u brzygu Ameriki - kůntynyntu ńyznůmygo wuůnczas we Ojropje. Mjanowany uostoł za dokůnańo admirałym a pjyrszym namjestńikym szpańelskich kolůńijůw we Strzodkowyj Americe, uorgańizatůr a kapitůn sztyrech uodkrywczych rajzůw transatlantyckych ze Szpańije do Ameriki.


text:
Sakska Šwica
Sakska Šwica (němsce Sächsische Schweiz) je němski dźěl Połobskich pěskowčin a leži po rěče horje wot Drježdźan na woběmaj bokomaj Łobja.
Na wuchod přechadźa Sakska Šwica do Łužiskich hór a na zapad do Rudnych hór. Přimjezny čěski dźěl Połobskich pěskowčin so Čěska Šwica mjenuje. Najwyše wuhorbjenje Sakskeje Šwicy je Wulki Zschirnstein z 562 m nad NN.
[wobdźěłać] Pochad mjena
Mjeno Sakska Šwica nasta w 18. lětstotku a pječa staj je dwaj šwicarskej wuměłcaj Adrian Zingg a Anton Graff zawjedłoj. Wonaj čuještaj so přez krajinu na swoju domiznu, na Šwicarsku juru, dopomnjenaj, w kotrejž su podobne krajinowe formy. Prjedy rěkaše sakski dźěl Połobskich pěskowčin Meißner Hochland (Mišnjanska wysočina) abo Meißnisches Oberland. Popularne bu pomjenowanje přez wozjewjenja Wilhelma Leberechta Götzingera. W swojich knihach wopisowaše Saksku Šwicu a zeznajomi pomjenowanje šěrokemu publikumej.
[wobdźěłać] Geologiske nastaće
Hlej Połobske pěskowčiny
[wobdźěłać] Hórske formy
Hłownje rozeznawatej so dwě hórskej formje. Jako Steine (kamjenje) so mnoholičbne skalizny Połobskich pěskowčin w Čěskej a Sakskej Šwicy. Prominentne přikłady su Königstein, Lilienstein, Gohrisch a Papststein. Pomjenowanje njerozpřestrěwa so na hórkate kopcy z wulkaniskeho stołpowca abo granitoweho materiala zakładnych horin kaž Waitzdorfska wyšina abo Wulki Winterberg.
Kretaciske pěskowcowe wutwory wustupuja z tak mjenowanych runosćow, bywšeho niwowa Łobja a předstajeja z jich strony zbytki prjedawšeje zdónkoweje přestrjenje. W běhu prózdnjotercierneho pozběhnjenja Rudnych hór a nabóčneho ćišća z Łužiskich hór so pěskowcowa plečica złama we formje křižoweje lěsacy, štož při runočasnje přiběracej spěšnosći běženja Łobja a woteběracej eroziji w pobóčnych dołach nadběhowe móžnosće a wodźace puće za ničersku móc wody skićeše. Najprjedy wostawaja wjetše taflowcy (Lilienstein) abo hižo sylnje rozpukane kaž Zirkelstein, Kaiserkrone abo hižo zalěsnjene (Kohlbornstein), kotrež so přez dalše eroziske ničenje do rozćehnjenych hranow (Schrammsteine) rozpušćeja, hač do jednotliwych skalnych jehłow (Torwächter). Morfologisce twjerdše wórštowe partije, kotrež eroziji dlěje a wuspěšnišo spjećowachu, tworja zwjetša najwyšu wórštu. Rozpadnjenje stawa so zwjetša wotdeleka resp. wot skalnych bokow.
[wobdźěłać] Stawizny
Na wobwodźe Sakskeje Šwicy je rjad hrodowskich załožkow, kotrež su so za škit wikowanskich pućow natwarili. Zachowaštej so twjerdźizna Königstein a hród Hohnstein. Wot druhich załožkow su jenož snadne zbytki zwostałe, na př. wot Małeje Bastaje abo hrodu na Falkensteinje (dźensa krosonowanski wjeršk). Někotre z hrodow su so tež jako srjedźowěkowske rubježne hnězda wužiwali. Prěnjotnje bě tuta kónčina wot Słowjenjow wobsydlena a dósta so hakle w 15. lětstotku w něhdźe dźensnišich mjezach pod sakske knjejstwo.
Turistiske spřistupnjenje započa so hłownje hakle w 19. lětstotku. Wuměłcy romantika dachu so wot dźiwjeje rjanosće skałow inspirować, na př. moler Ludwig Richter abo komponist Carl Maria von Weber, kiž je swoju sławnu operu Freischütz ze scenu we wjelčej wudrjeńcy blisko Rathena zasydli.
[wobdźěłać] Narodny park
Hlej hłowny nastawk: Narodny park Sakska Šwica
W lěće 1990 bu, hišće před němskej jednotu, Narodny park Sakska Šwica wutworjena, zo by so jónkrócny přirodorumski raz horin škitał. 93 km² wulka přestrjeń wopřijima dwaj rozdźělenej regionaj: Na zapad kónčina mjez Stadt Wehlen a Prossen, na wuchod kónčina mjez skaliznami Schrammsteine a němsko-čěskej hranicu.
[wobdźěłać] Skalne krosnowanje
Krajina Sakskeje Šwicy je přez wjele pěskowcowych skaliznow charakterizowana. Přez to je so woblubowana zabawa krosnowanja w swobodnym času wuwiwała. Krosnuje so po Sakskich prawidłach nastatych na spočatku 20. lětstotka jako prěnje w swěće. Powjazy a wěstotne srědki kaž rynki smědźa so jenož za wěsćenje wužiwać, nic pak za pohibowanje. Pomocne srědki rozšěrjene w druhich krosnowanskich kónčinach kaž magnezija, spinanske kliny abo friendy njejsu dowolene. Město toho so sukowe a paskowe wlečwa wužiwaja.
Hač na tři wuwzaća je krosnowanje na masiwach zakazane a generelnje jenož na wupokazanych krosnowanskich wjerškach dowolene, na kotrychž je přibližnje 1100.
[wobdźěłać] Přenocowanje pod hołym njebjom ("bofowanje")
Přenocowanje w skalnej prózdnjeńcy, tak mjenowanej Boofe ("bofa") resp. přenocowanje pod hołym njebjom docyła ma dołhu tradiciju w Sakskej Šwicy. Wjele horliwcow jědźe přez kónc tydźenja do Sakskeje Šwicy, zo bychu "bofowali". "Bofowanje" je dźensa jenož na městnach dowolene, kotrež su přez zarjad Narodneho parka markěrowane. Problematiske su přiběraca ličba "bofowarjow" a wopačne zadźerženje jednotliwych wosobow (ilegalne wohnišća, wutorhowanje młodych štomow a zemska erozija), štož zas a zaso k rozestajenjam wjedźeše. Mnozy "bofuja" z radosće nad přirododožiwjenjom. Naposledk dyrbi so přeco móžny kompromis za ludźi a přirodu namakać.
[wobdźěłać] Zajimawosće
- Bastaja ze skalnym hrodom Neurathen
- Twjerdźizna Königstein, najwjetša hórska twjerdźizna Europy
- Skalne jewišćo Rathen, dźiwadło pod hołym njebjom
- Lilienstein, Schrammsteine
- Pfaffenstein z Barbarinu
- Papststein z rozhladnej wěžu a restawrantom
- Hora Gohrisch ze škitnej budku
- Kuhstall na Nowym Wildensteinje
- Wolfsberg
- Kaiserkrone a Zirkelstein
- Hornja spušćeńca, čołmikowanje pola Hinterhermsdorfa
- Kirnitzschtalbahn, historiska přezkrajna tramwajka w dole rěki Kirnitzsch
- Bielatal
- Hród Stołpin (Burg Stolpen)
- „Mała Sakska Šwica“, miniaturny park we wsy Dorf Wehlen
[wobdźěłać] Hlej tež
[wobdźěłać] Literatura
- Autorenkollektiv. Brockhaus Reisehandbuch Sächsische Schweiz - Osterzgebirge. Leipzig 1970.
- Henning Böhme: Wanderungen im Elbsandsteingebirge. Bruckmann. München 1991.
- Hans Brichzin: Wandern in der Sächsischen Schweiz. Dumont. Köln 2001.
- Gerhard Engelmann: Im Süden der Barbarine. Werte der Deutschen Heimat Bd. 3. Akademie Verlag. Berlin 1960.
- Norbert Forsch: Wanderführer Sächsische Schweiz. Deutscher Wanderverlag Dr. Mair & Schnabel & Co.. Stuttgart 1991.
- Wilhelm Leberecht Götzinger: Schandau und seine Umgebungen, oder Beschreibung der Sächsischen Schweiz. Begersche Buch- und Kunsthandlung. Dresden 1812.
- Franz Hasse: Elbsandsteingebirge. Bergverlag Rother. 5. Aufl. 2004. ISBN 3763341919
- Adolf Hanle (Hrsg.): Elbsandsteingebirge. Naturführer. Meyers Lexikonverlag. Mannheim 1992.
- Heinz Klemm: Die Entdeckung der Sächsischen Schweiz. Sachsenverlag. Dresden 1953.
- Hermann Lemme: Um Stolpen und Neustadt. Werte der deutschen Heimat Bd. 17. Akademie Verlag. Berlin 1970.
- Alfred Meiche: Die Burgen und vorgeschichtlichen Wohnstätten der Sächsischen Schweiz. Wilhelm Baensch Verlagsbuchhandlung. Dresden 1907. (Reprint Leipzig 1979)
- Alfred Meiche: Historisch-topographische Beschreibung der Amtshauptmannschaft Pirna. Dresden 1927.
- Alfred Meiche: Sagenbuch der Sächsischen Schweiz und ihrer Randgebiete. Wilhelm Volkmann. Dresden 1929. (Reprint Berlin 1991)
- Dietmar Möschner: Kirchen in der Sächsisch-Böhmischen Schweiz. Bad Schandau 1999 (hrsg. vom Tourismusverband Sächsische Schweiz e.V.). ISBN 3-9806841-0-5
- Dietmar Möschner: Museen und technische Denkmale in der Sächsisch-Böhmischen Schweiz. Bad Schandau 2000 (hrsg. vom Tourismusverband Sächsische Schweiz e.V.). ISBN 3-9806841-1-3
- Ferdinand Thal: Neuester kurzgefaßter und doch vollständiger Wegweiser durch die Sächsische Schweiz nebst einem Anhange: Anleitung zu einem Abstecher nach der Oberlausitz. Dresden 1846. (Reprint Halle 1991, ISBN 3-910147-13-5)
- Horst Torke: Landkreis Sächsische Schweiz. Die Städte und Gemeinden zwischen Valtenberg und Oelsener Höhe in einem historischen Streifzug. Edition Lerchl. Meissen 1996.
- Editha und Hermann Thomas: Sächsisch-Böhmische Schweiz. Neumann. Radebeul 1994.
- Erich Tönspeterotto und Christoph Wendt: Sächsische Schweiz. Bildband Artcolor. Hamm 1994.
- Richard Vogel. Gebiet Königstein. Werte der deutschen Heimat Bd. 1. Akademie Verlag.. Berlin 1957.
- Roland H. Winkelhöfer: Der Quirl ohne Zweiffel. Eine Heimatkunde der 20 linkselbischen Tafelberge der Sächsischen Schweiz. ISBN 3-00-004380-2


text:
Bozůn
We fizyce čůnstek bozůny (ang. boson uod nazwiska fizyka Satyendra Bose), sům čůnstkůma pośadajůncymi spin coukowity. Wjynkšość bozůnůw to čůnstki zuožůne, jydnokže 12 s ńich (tak zwane bozůny cechowańo) sům čůnstkůma elymyntarnymi, ńyzuožůnymi s myńšych čůnstek (čůnstki fůndamyntalne).
[Sprowjej] Wuaśćiwośći bozůnůw
Koždo čůnstka je bozůnym abo fermjůnym, zaležńy uod pośadanygo spinu - twjerdzyńy statystyki spinowyj nařuco wyńikajůnco s ńygo statystyka kwantowo, kero uodrůžńo fermjůny uod bozůnůw. Zgodńy s Modelym Standardowym fermjůny sům čůnstkůma elymyntarnymi "materji", natůmjast bozůny překludzajům uoddźouywańo.
W zwjůnzku ze spinym coukowitym, ńyoddźoujůnce bozůny podlygajům statystyce Bosego–Einsteina. Jednům s jeji kůnsekwyncyji je istńyńy kůndynsatu Bosego–Einsteina, „pjůntygo” stanu skupjyńo materii, we kerym dowolno ličba bozůnůw može dźelić tyn sům stan kwantowy. Kůndynsat Bosego-Einsteina ńy mo jak dotůnd žodnygo praktyčnygo zastosowańo. Pozwalo natůmjast na uobserwowańy efektůw kwantowych w skali makroskopowyj l. b. bez swobodny spadek kůndynsatu w źymskym polu grawitacyjnym idźe eksperymyntalńy pokozać zasada ńyoznačůnośći Heisenberga.
Uoddźouywańo wirtualnych bozůnůw s řečywistymi fermjůnůma nazywomy oddźouywańůma podstawowymi. Zachowańy pyndu w tych uoddźouywańach uobjawjo śe matymatyčńy we wšyjstkych znůnych śiuach. Bozůny učestńičůnce w tych uoddźouywańach nazywůmy bozůnůma cechowańo. Sům to:
- dwa bozůny W i jydyn Z (oddźouywańy suabe)
- uoźym gluůnůw (oddźouywańy śilne)
- fotůn (oddźouywańy elektrůmagnetyčne)
- hipotetyčny grawitůn pośredńičůncy we grawitacyje.
Čůnstki zuožůne s kilku inkšych čůnstek (tak jak protůny abo neutrůny) můgům być jednako fermjůnůma a bozůnůma, zaležńy uod jeich coukowitygo spinu. Skiž tygo wjela jůnder atůmowych je bozůnůma. Půmimo tygo, aže čůnstki twořůnce jůndra, t.j. protůn, neutrůn, a tyž krůnžůnce wokůu jůndra elektrůny, sům fermjůnůma, možliwe je by jydyn pjyrwjostek (lo bajšpila hel) mjou izotopy bydůnce fermjůnůma (l.b. 3He) i inkše bydůmce bozůnůma (l.b. 4He). (3He) je zuožůny s jydnygo neutrůnu a dwůch protůnůw [PNP]. Podańy deuter (2H), zuožůny s jydnygo protůnu i jydnygo neutrůnu [NP] je bozůnym, podčas gdy tryt (3H), kery je zuožůny s dwůch neutrůnůw i jydnygo protůnu [NPN] je fermjůnym.
Růžńica půmjyndzy statystykůma bozůnůw a fermjůnůw istńije wyuůnčńy při dužych gynstośćach – kedy ich fůnkcyje zachodzům na śebje. W ńiskych gynstośćach, uobydeje statystyki redukujům śe do statystyki Maxwella-Boltzmanna, wjync zarůwno bozůny i fermjůny zachowujům śe jak čůnstečki klasyčne.
[Sprowjej] Přikuody bozůnůw
- kožda čůnstka uo spińy coukowitym
- jůndra deuteru
- atůmy helu-4
- atůmy sodu-23
- fotůny, překludzajůnce oddźouywańo elektrůmagnetyčne
- bozůny W i Z, překludzajůnce uoddźouywańo suabe
- gluůny
- fůnůny
- bozůny Higgsa


text:
Piytnoście produktów złonaczonych przez polskich projektantów. Piytnoście produktów, kiere som choby ideał. Wszystki łone na jednym placu – w Mobilnym Kontenerze Designu, robocie projektu Design Silesia!
Design Silesia to je projekt, kiery łod poczontku stworzynio go przez Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego mo stworzić pomostu miyndzy tymi, kierzy som projektantami, producentami i użytkownikami tak, coby przez dobry design pomóc naszymu regionowi i ślonskim firmom sie rozwinyć.
Do teroz Mobilne Kontenery Designu szło podziwać we Katowicach, Gliwicach, Gdynia (Gdynia Design Days - http://www.gdyniadesigndays.eu/) i w Rybniku.
A przeca ta mobilno galeria mo ino długość: 6058 mm długości, 2438 mm szerokości i 2591 mm wysokości) a we Katowicach i Gliwicach Mobilne Kontenery łodwiydziło ponad 2000 osób, a w samej Gdyni 220. Daje to razym wiyncyj niż 5000 osób na 28,8 metrach kwadratowych z nojlepszym polskim designem!W dniach łod 24-25 sierpnia 2012 Mobilne Kontenery Designu bydom latoś zaś nazod we Katowicach na placu festiwalu Tauron Nowa Muzyka 2012. Projekt Mobilne Kontenery Designu je współorganizowany przez Design Silesia i Instytucja Kultury Ars Cameralis Silesiae Superioris.
Słówecko kontener biere sie łod łacińskiego słowa contineo, kiere łoznaczo trzimać sie w kupie. I taki tyż powiniyn być dobry design: łonczyć interesy projektanta, producynta i tego, wto tego bydzie używoł. Jak coś je piyknie wymyślone, to czowiekowi chce sie żyć. A i tyż tyn co to złonaczył je w powożaniu i mo lepszy gyszeft. Wszyjstko to, co możecie se łoboczyć w Mobilnym Kontenerze Designu to je wszyjstko to ło czym żech tu już godała. Prawie wszyjstki majom po poranoście cech, kiere powinno mieć ekstra złonaczono rzecz.
Ci, kierzy som łojcami tych rzeczy już downo wiedzieli, że trzeja wkłodać swoja robota i gelt w dobre projektowani. Kiej sie to mo, to ludzie wiyncyj łod Ciebie bierom, mosz wiyncyj geltu, a jak roz wtoś u Ciebie se co sprawi, to przidzie i drugi i kupi co inkszego. Toż taki Mobilny Kontener Designu to je informacjo, że kożdy, wto bydzie sie go trzimoł, bydzie sie potym asił. To je taki zaproszyni: przidź tukyj, łobocz jak to robi wto inkszy i wiela z tego mo. To tyż pokozanie projektantów i pedzyni, że trzeja mieć wiara w to co złonaczom. I tyż Mobilny Kontener Designu pokozuje co trzeja brać: te rzeczy som w som roz dlo Ciebie!
Łojciec transportu kontenerowego Malcolm McLean pewno se niy myśłoł że w 2012 roku kontener łostanie placym dlo sztuki, kiedy kole piyńćdziesiont lot do zadku zainwestowoł gelt coby przebudować tankszip w szip, kiery by móg brać kontenery ze toworym. W 1965 roku szip, kiery mianowoł sie szwarnie Ideal X pojechoł w droga z toworym 35-stopowych kontenerów z Newark do Houston. Po porudziesiyńciu latach, 13 maja 2012 roku, w swoja droga wyjechoł tyż Mobilny Kontener Designu. A zaczło sie to we Katowicach a potym dalij. Tak coby pokozać kożdymu, coby potym zainwestowoł w design.
Zapraszomy Wos do łoboczynio Mobilnych Kontenerów Designu, kiere przez 2 dni bydom na placu festiwalu Tauron Nowa Muzyka na Sztauwajerach.
Tukyj idzie sie łoboczyć zdjyńcia: http://festiwalnowamuzyka.pl/galeria/galerie/mobilny_kontener_designu_na_tauron_nowa_muzyka_festiwal_2012/
KONTENER
(ang.), pojymnik, zbiornik, kiery je nojlepszy do przechowywanio drobnicy (pojedynczych rzeczy) albo masówki (nosiwa jako sypkigo materiału); jak sie go używo k. (tzw. konteneryzacja) ułatwio rajza, tym barzij jak je przekłodani toworów z jednego miyjsca do drugigo, bo niy trzeja śniego nic wyciongać/ Encyklopedio Powszechno PWN, Wyd. PWN, 1973 /
TAURON NOWA MUZYKA 2012 23-26.08.2012 | Katowice
Ajntryty na Tauron Nowa Muzyka 2012:
4 Dniowe Ajntryty - ino tela wiela było łobmyślone - JUŻ NI MA!
Cyna: 150 PLN
3 Dniowe Ajntryty - ino tela wiela było łobmyślone - Czwortek (23.08), Piontek (24.08) i Sobota (25.08):
Cyna: 170 pln
2 Dniowe Ajntryty Piontek (24.08) i Sobota (25.08):
Cyna: 150 PLN / w dniu 170 PLN
1 Dniowe Ajntryty na som Piontek (24.08) abo Sobota (25.08):
Piontek (24.08): 110 PLN / w dniu 130 PLN
Sobota (25.08): 90 PLN / w dniu 110 PLN
Ajntryty na Koncert Łotwarcio:
Cyna: 60 PLN
Ajntryty na Koncert Zawarcio:
Cyna: 60 PLN (ino tela wiela było łobmyślone)
Plac z Celtoma - łosobne ajntryty w cynach:
4 dni - 40 pln (23, 24, 25, 26 siyrpnia)
3 dni - 40 pln (23, 24, 25 siyrpnia)
2 dni - 30 pln (24, 25 siyrpnia)
pobyt 1 dniowy - 20 pln (ajntryty ino na miyjscu we kasach)
Idzie se sprawić na:
www.biletin.pl


text:
Skopje
Skopje jo głowne město Makedońskeje. Skopje lažy pśi górnem źělu rěki Wardara. Ze swójimi 700.000 wobydlarjami móžo se Skopje zarědowaś do wjelikich městow Europy. To jo politiski, kulturny, góspodarski a akademiski centrum kraja. W romskem casu jo było Skopje znate ako Scupi. Město jo se wuwiło pó drugej swětowej wójnje, ale ten trend jo se skóńcył w lěśe 1963, z mócnym zemjerdžanim. Źinsa jo Skopje moderny centrum.
[wobźěłaś] Stawizny
Městno modernego Skopje jo było zasedlone 3500 pśed Christom. Neolitiske sedlišća su se namakali teke na starej twardnicy Kale. W 3 stolěśu su tam južo Pajonce byli. Scupi jo pó pórazce generala Andriscusa macedona w lěśe 148 prědny raz było źěl Romskeje prowince Makedońskeje.
Bycantiniski mócnaŕ Justinian 1 jo se naroźił blisko Scupi, w Tauresium, w lěśe 483. W lěśe 518 jo było pśisamem znicone pśez jadnogo zemjerdžanje. Justiniam jo pomagał luźam natwariś nowe sedlišćo z mjenim Justiniana Prima pódpołnocnje wót Scupi. Howacej Justiniana Prima jo teke była znicona pśi zasedlenju słowjáńskich rodow na kóńcu sedymego stolěśa. Słowjany su město pomjenili Skopje.
W běgu casa jo město było pśecej zasej wopor mjazy Bycantiniskim a Bulgarskim mócnarstwom.
Do 1905 je měło Skopje 32.000 wobydlarjow. W lěśe 1910, jo se w Skopje naroźiła romokatoliska sotša Agnes Gonxha Bojaxhiu, znata ako Maś Tereza. Skopje jo był centrum rewolty pśeśiwo Otomańskemu mócnarstwoju.
Pózdźej Serbiska a Bulgarska stej se wótměnjałej pśi wobkněženju Skopje. W lěśe 1944 jo było póstajone Skopje ako głowne město nowonatwarjoneje Narodneje republiki Makedońskeje a teke Jugosłowjańskeje socialistisikeje republiki Makedońskeje. W lěše 1963 jo wjeliki zemjerdženje Skopje znicyło. 1000 njabogich a 120.000 bźez doma. Pó pśewrośe w lěśe 1991 jo Skopje głowne město samostatneje Makedońskeje.
[wobźěłaś] Partnarske města
- Bradford, Wjelikobritaniska, wót 1961
- Dijon, Francojska, wót 1961
- Drježdźany, Nimska, wót 1967
- 1971: Tempe, Arizona, USA
- 1971: East York, Toronto, Kanada
- 1973: Roubaix, Francojska
- 1974: Waremme, Belgiska
- 1982: Nürnberg, Nimska
- 1983: Ech Cheliff, Algeriska
- 1985: Nančang, Chinska
- 1985: Manisa, Turkojska
- 1985: Suez, Egyptojska
- 2001: Pittsburgh, Pennsylvania, USA
- 2003: Istanbul, Turkojska
- 2005: Lecce, Italska
- 2005: Craiova, Rumuńska
- 2006: Blagoewgrad, Bulgarska
- 2006: Běłogrod, Serbiska


text:
Dymůn
Dymůn (gr.: δaίuwv, daimon - dosłowńy: tyn, kery co roztajlowuje abo tyn, kery coś przitajlowuje, tyż: nadprzirodzůno potynga, dola; łać. daemon) - stworzyńa wystympujůnce we mocy ludowych wjerzyńůw, mitologijach a religijach, kere zajmujům pozycyjo postrzedńo mjyndzy bogůma a ludźůma, mjyndzy sferům źymskům - ludzkům, matyrjalnům - a sferům boskům, czysto duchowům; istoty uo cechach na půł ludzkich, na půł boskich; nojczyńśći sům to ńyprzijazne czowjekowi duchy, zwjůnzane za pjyrsze ze pojynćym ńyczystośći sakralnyj.


text:
Przilôz ci rółz jedyn blóndin (ja, chop to bół!) do dochtora we krankynhałzie u nôs na Pawła.
– Panie dochtór, panie dochtór jô ci móm ciyngiym srogo utropa: ani niy móm kamratów, żôdyn gizd niy kce symnóm gôdać. Kiej ino napoczynóm cosik ci łozprawiać, zarôzki wszyjskie pitajóm i łostowóm sóm.
Dochtór go łobadôł, gynał łorugowôł, kôzôł mu jesce pójńść na inksze łobadanie i na łostatek ukazowało sie, co tyn blóndin mô tyn „iloraz inteligyncji” aże 195! Na to tyn nasz dochtór gôdô:
– Wiycie panoczku, jô miarkuja po jakiymy żôdyn niy kce swami gôdać, wyście sóm dlô wszyjskich kamratów we szynku za móndre, za fest „inteligyntne”! Eźli miarkujecie, ło czym jô gôdóm?
– Nó, i co terôzki panie dochtorze, co terôzki?
– Możno jô wôm panoczku wyrzna jakiesik śćwierć filipa, śćwierć mózgu.
Chop sfornie przistôł na to i poszôł na ta łoperacjô.
Jakiesik dwa tydnie po tym wyrzinaniu, po tym lazarycie, tyn istny juzaś depce do tego swojigo dochtora:
– Panie dochtorze, jezderkusie! Jô już móm mojich kamratów, ciyngiym mie pytajóm na roztomajte balangi, ale jesce niy wszyjsko jest tak na zicher richtik. Môżno byście mie jesce śćwierć filipa, tego mózgu wyrznyli, ja?
Niy śleciało juzaś ze trzi tydnie i tyn istny, tyn blóndin uradowany witô sie na ceście ze tym dochtorym, klupie go tak po puklu i gôdô:
– Szykownie, fajniście mi żeście to panie dochtorze zrychtowali. Kôżdydziyń móm nowe frelki, jesce szumniyjsze balangi; bali i nowy ancug musiôłech sie lajstnóńć. Nó ale ... kiejbyście mi jesce wytargali, chlastli jesce śćwiartka, to bóło by gynał.
Co miôł dochtór pedzieć? Wzión go do sia do lazarytu i pajtnół jesce ta śćwiercina jejigo mózgu. Po jakimsik miesióncu dochtór trefiół na dródze tego chopa, tego jejigo pacijynta, ale jakosik takigo markotnego, jankornego. Pytô sie tego istnego tyn dochtór:
– Panoczku, a co to wóm sie stało? Coście taki markotny? Niy kce żôdyn swami gôdać, niy kce sznapsa szluknóńć, dziołchy tyż jakosik wóm niy przajóm ... bo możno sómeście terôzki za gupi, sómeście jakosik ipta, co?
– Niy, to niy ... wszyjsko jes do porzóndku tela, co jô wczorej dostôł ci tyn miesiónczny czôs, ciotka !!!


text:
Niyskorzyj łodbydzie sie srogi fajrowani ze muzykom na letnij mapie Ślonska – Festiwal Tauron Nowa Muzyka 2012.
Ajntryty sprawione, łojce, kierzy majom ptoka na punkcie tyj muzyki medytujom jak to złonaczyć coby sie wyszumieć a i tyż mieć na łoku swoji bajtle. I my gospodorze postawili sie i ło tym pomyśleli i do kupy z bytomskim Przedszkolym Niypublicznym TIKA zapraszomy tych nojmyjszych na Junior Art Festiwal 2012.
Toż bez dwa dni we piontek i sobota bajtle bydom mieć mocka uciechy, kiej przidom tukyj z łojcami miyndzy 17.00 a 22:00. Czekomy na nich w takim ekstra celcie, kaj bydom warsztaty ze filmu i tyjatru. Bydzie tyż szło sie podziwać na łażyni po linach a potym samymu łoboczyć jak taki coś wyłazi abo i tyż złonaczyć przestrzynno mapa Ślonska.
To ino pora ze mocki uciech, jaki TIKA łobmyśliła se na ty dwa dni.
Niy rzodko robiymy taki fajrowani dlo bajtli bo chcymy coby łostawiły tyn zasmolony telewizor i łoboczyły co inkszego idzie robić. – godo Anna Stajno, gospodorz TIKI. – Zaprosilimy na Junior Art Festiwal mocka naszych przocieli, kierzy pomogom nom gryfnie zagospodarować tym nojmyjszym czas.
Łojce niy bydom mieć strachu. To już trzeci roz łorganizujymy tak bajtlom czos. Kożdy roz łojce mieli do nos zaufani a bajtle były rade z tego co my śnimi wyprowiali. Każdo frelka i karlus dostowo taki ekstra łoznaczyni i je ino tam kaj łostanie przydzielone. Łojce ino muszom mieć cołki czos mobilniok przy sia, coby piastunki mogły szczyrknyć jak by co. A coby sie im nic niy dzioło je do tego porunostu wachtyrzy.
Toż pokozujymy niykiere ze uciech na Junior Art Festival 2012:
WARSZTATY ZE FILMU – 25 sierpnia (we sobota) łod 17.00 do 21.00
Wto byłby rod se siednyć na stołku łod Pana Reżysera? No dyć przeca, że kożdy! A bajtle, kiere sie tukyj pokożom, bydom mogły se siednyć.
Zapraszomy tych nojmyjszych na warsztaty filmowe, łorganizowane przez agencja MUNA PR, kaj bajtle podziwajom sie jak złonaczyć film.
TIKOWE WARSZTATY TWÓRCZEGO DZIAŁANIO – 24 i 25 siyrpnia (piontek i sobota) łod 17.00 do 22.00
Warsztaty na kierych bajtle upletom srogo mapa Ślonska zrychtowało Przedszkole Niepubliczne TIKA dzieci. Bez cołki czos fajrowania Ci nojmyjsi bydom robić przypinki i malować wonglym. A skisz tego, że TIKA mo rod ucieszne gymbulki bajtli, zaprosi tyż jich na ji malowani.
WARSZTATY MAŁEGO CHACHORA – 24 sierpnia (piontek) łod 18.00 do 22.00
Suchy lód, roztoliczne miyszadła i dym niy z tego świata, kiery drabko ciśnie z probówki… Eksperymynty chymiczne zawdy cieszom sie wielkim zainteresowaniym. Niy u bajtli!
Zapraszomy nojmłodszych na łorganizowane przez KOMBINATORY warsztaty Małego Chemika, na kierych bajtle bydom łodkrywać świat.
WARSZTATY ZE BAŃKAMI - 24 sierpnia (piontek) łod 17.00 – 20.00
Wielki bańki z roztomajtymi barwami, blyskajonce sie w promiyniach klary. Kożdy mo to rod!. A dyć przeca kożdy se może tako bańka sprawić. Łoboczom to bajtle zaproszone przez Helen Doron na warsztaty robiynia baniek ze mydła. Zapraszomy tych blank bajtli i tych srogich bajtli tyż. Ja, godom ło Wos :)
WARSZTATY MAlUTKIGO LALKARZA – 24 i 25 sierpnia (piontek i sobota) łod 17.00 do 22.00:
Wto nojlepij wiy, ło czym rozprowiajom se we wieczór graczki? Dyć ZoJa Zabawki – gyszeft z graczkami ze duszom. Łod niydowna ZoJa to tyż marka ryncznie szytych pup.
Dlo nojmyjszych ZoJa zrychtowała warsztaty Małego Lalkarza na kierych bajtle same włosnymi rynkami złonaczom kukiełki i mało bina. A na koniec zaproszom wszyjskich na przedstwaiyni.
WARSZTATY SLACKLINING - 25 sierpnia (sobota) łod 17.00 – 20.00:
Slacklining to je sport ekstremalny. Polego na chodzyniu i robiyniu yntek w lufcie na taki giyntkij taśmie. A żodnego niy bydzie potym czekoł lazaret? No przeca, że niy, ino bydzie musioł wszyjsko robić pod łokiem Andrzeja Stolarskiego, instruktora i chopa, kiery sie na tym fest zno.
WARSZTATY TAPE ART - 25 sierpnia (sobota) łod 18.00 do 22.00:
Stowarzyszyni Kuklok pokoże nojmłodszym sztuka rzeźbiynio z taśmy klejoncej. Ci, kierzy pokożom sie na tych warsztatach zrobiom coś gryfnego a i tyż Kuklok złonaczy pokazowo rzeźba.
Dejcie Pozór!: Na żodne z zajyńć niy trzeja sie wcześnij zgłoszać. Coby sie na nie załapać potrzeja przijść ze swojom pociechom do strefy KIDS podczas TNM 2012.
TAURON NOWA MUZYKA 2012 23-26.08.2012 | Katowice
Ajntryty na Tauron Nowa Muzyka 2012:
4 Dniowe Ajntryty - ino tela wiela było łobmyślone - JUŻ NI MA!
Cyna: 150 PLN
3 Dniowe Ajntryty - ino tela wiela było łobmyślone - Czwortek (23.08), Piontek (24.08) i Sobota (25.08):
Cyna: 170 pln
2 Dniowe Ajntryty Piontek (24.08) i Sobota (25.08):
Cyna: 140 pln150 PLN / w dniu 170 PLN
1 Dniowe Ajntryty na som Piontek (24.08) abo Sobota (25.08):
Piontek (24.08): 110 PLN / w dniu 130 PLN
Sobota (25.08): 90 PLN / w dniu 110 PLN
Ajntryty na Koncert Łotwarcio:
Cyna: 60 PLN
Ajntryty na Koncert Zawarcio:
Cyna: 60 PLN (ino tela wiela było łobmyślone)
Plac z Celtoma - łosobne ajntryty w cynach:
4 dni - 40 pln (23, 24, 25, 26 siyrpnia)
3 dni - 40 pln (23, 24, 25 siyrpnia)
2 dni - 30 pln (24, 25 siyrpnia)
pobyt 1 dniowy - 20 pln (ajntryty ino na miyjscu we kasach)
Idzie se sprawić na: