text:
Grzegorz Buchalik: Ślōnski kryzysy i prosperity. Jak robić korekty?
Motyw kryzysu ślōnskij reprezyntacji politycznej przewijoł sie regularnie w regiōnalnych mediach we wyborczym 2019 roku. We Dzienniku Zachodnim mōglimy czytać ôstatnio serio kōmyntorzy w tej sprawie (m. in. dr Małgorzaty Myśliwiec abo tyż posłanki Mōniki Rosy). Debata z analizy sytuacje politycznej gibko przeszła do kōndycji regiōnalizmu i ślōnskości. Wiynkszość z tych, co wypedzieli sie w tej debacie DZ, zgodziyło sie, że rychtyg ze ślōnskōm reprezyntacjōm politycznōm biyda (wzglyndnie je we fazie przemian, wymiany pokolyniowej), ale za to ślōnski regiōnalizm mo sie dobrze, czego dowodym sōm choby coroz to liczniejsze ślōnski publikacje, przekłody, wydarzynia kulturalne. Mono i recht, pra?
Ja, ciynżko sie niy zgodzić. Ôstatni 10 lot to eksplozjo ślōnskigo piśmiynnictwa. Mogymy być z tego radzi i chwała tym co sie do tego prziłożyli, yno terozki pytani jak to sie mo do realnej kōndycji jynzyka ślōnskigo, liczby jego używoczy a ich poziōmu znajōmości swojigo jynzyka? Jakoś informacjo w tej kwestii dadzōm nōm wyniki Spisu Powszechnego w 2021 roku. Z tym, że nawet jak te badani bydzie przekludzōne forgot do porzōndku, dowiymy sie tam yno ô liczbie zadeklarowanych używoczy jynzyka. GUS rychtuje yno proste badani ilościowe. A co keby tak zrobić badani jakościowe na szyroko skala, kere sprōbowałoby ôdpedzieć jak dobrze znōmy ślōnski, wiela używōmy go w dōma a wiela „przi ludziach”, a przede wszyskim jak uczymy ślōnskigo bajtli (eli to robiymy)? Telkigo badanio wartko sie raczyj niy doczkōmy, bo tyż fto, za co i dlo kogo miołby ni przekludzić. Styknie być, ale w miara pozornym, aktywnym ôbserwatorym, coby dōnś do subiektywnego, ale niy blank niyuprawniōnego wniosku, że z kōndycjōm ślōnskij godki „na beztydziyń” ni ma nojlepij, a już tym bardzij w nojmodszych pokolyniach. Styknie wylyź na dwōr, przynś sie pod szkołōm…
Do gowy przichodzi myśl, że ślōnski mo rychtyg prosperity na poziōmie rozwoju lityratury przi rownoległym kryzysie na poziōmie codziynnego używanio jynzyka. Rozwōj ślōnskigo w piśmie fōnduje nōm stosunkowo niywielko grupa ôsobōw, kere aktywnie publikujōm po ślōnsku, w czym nojwiynkszy udzioł mo tych powiydzmy poranostu nojbardzij „rozpisanych”. W tej grupie idzie dać pozōr na wykształcyni sie już jakigoś standardu gramatyczno-ôrtograficznego (toć niy blank zgodnego), co profesjōnalnie wykozoł i porachowoł ôstatnio dr Hynryk Jaroszewicz. Prōmowani tych uznanych standardōw zdo sie dobrym kerunkiym, yno w tym prōmowaniu trza nōm troszka wyczucio, dydaktycznej grajfki, niy stowianio sie we pozycji wszechwiedziōncego profesora. Uczyć inkszych, ale przesadnie niy pouczać – to rada do wszyjskich tych z wiynkszym doświadczyniym w pisaniu po ślōnsku. Ślōnski we piśmie mo być porzōndny i akuratny, ale przi tymu prosty a atrakcyjny dlo tych, kerzi dopiyro sie go uczōm. Ôn ni mo być yno dlo tych poranostu fest aktywnych pisorzy, niy dlo poradziesiynciu, niychby i poraset tych co coś kaś po naszymu publikujōm. Mo być dlo kożdego.
Niydowno żorski Cyntrum Edukacji Regiōnalnej powierzyło mi po roz drugi już korekta ślōnskich tekstōw do publikacje „Ô Ślōnsku, po ślōnsku”. Trza zaro pedzieć, że to publikacjo ô zasiyngu lokalnym, wydano w Żorach, z przeznaczyniym przede wszyjskim edukacyjnym, dlo ôkolicznych szkolorzy. Znodło sie w nij 35 tekstōw ôd 15 autorōw i autorek. Tak jak roztomańte były zorty tekstōw, tak tyż roztomańci byli autorzi (ich wiek, doświadczyni). Ważne w kōntekście korekty było to, że wszyjscy pochodziyli z ôkolic Żorōw, Rybnika, Jastrzymbio i jynzykowo byli ukształtowani tukej, chocioż nikedy ôsoby z ich nojbliższego ôtoczynio pochodziyły z ziymi pszczyńskij abo nawet cieszyńskij, co ôdbiyło sie na ich godce.
Korekta była wieloetapowo, a fest ważny bōł w nij etap kōnsultacji z autorami. Kożdy dostoł serio pytań i na kōniec zostoł poproszōny ô autoryzacjo korekty. Czamu to taki ważne? Naszo godka może sie troszka rōżnić. W korekcie niy chodzi ô to że jedna ôsoba z zewnōntrz bydzie zmiyniać wszyjsko tak jak ôna by to pedziała. Toć, trza wykluczyć ewidyntne błyndy i niykōnsekwyncje, ale tak coby zopis bōł możliwie jak nojbliższy tymu jak rychtyg godo autōr. Poprawiołech ewidyntne felery – polōnizmy, błyndy gramatyczne, ale tam kaj była wōntpliwość, zostawiołech wersjo ôryginalno. Mōm świadōmość, że nikere rzeczy idzie pedzieć rozmańcie, ale na dyć wariantywność, synōnimy to je bogactwo jynzyka. Wszyjski teksty ôstały dosztelowane do uproszczōnego „ślabikorzowego szrajbōnku”, kery styko coby dobrze ôddać fōnetyka ôkolic Żorōw, Rybnika. W praktyce znaczy to że dochodzōm dwa ekstra znaki („ō” i „ô”), kerych ponikerzi autorzi nawet używali/zaczynali używać. Zopis tym systymym je intuicyjny a dziynki niyprzeładowaniu dodatkowymi, podobnymi do sia znakami (ŏ, õ, ã), kere w tej czynści Ślōnska niy przekłodajōm sie na wymowa, je prosty i przistympny. Publikuja po Ślōnsku ôd 10 lot i spotkołech sie z rozmańtym ôdbiorym u samych Ślōnzokōw. Wiym, że nawet ôsoby, kere dobrze godajōm po naszymu, ale niy sōm przibadane do ślōnskigo w piśmie, majōm biyda z czytaniym, tym bardzij jak pojawio sie wiyncyj niyznanych znakōw. Toć, trza sie uczyć, ale trza tyż iś uczōncym sie „na rynka”. Kōnsultacje przi korekcie sōm fest ważne, niy yno skuli tego coby pojōnć jak godo autōr i co chcioł pedzieć, abo coby poznać pora nowych słōw. Analiza tekstōw połōnczōno z kōnsultacjami pōmogo dać pozōr na lokalne cechy jynzykowe. W efekcie w poru miyjscach zdecydowołech sie na ôdstōmpiyni ôd prawideł ślabikorza, skuli tego coby podkreślić wymowa ôbowiōnzujōnco na ziymi rybnickij, abo indywidualne przizwyczajynia autora. Godōm sam dlo przikładu ô dwōch prawidłach:
– niyzaznaczaniu zmiynkczyń w połōnczyniach „ke” i „ge”. -> W korekcie zignorowołech ta zasada, bo pod Rybnikiym np. wyraźnie dōminuje wymowa „kiery” nad „kery”. Prawie wszyscy, co posłali teksty do publikacje pisali „kiery” z „i”, beztōż zdecydowołech tak to zostawić.
– niyuproszczaniu w zopisie kōńcōwek -yj, -ij. Tukej postawiyłech na trzimani sie tego jak wymawio i pisze autōr. „Ślabikorz” koże pisać „dalij” „przodzij” nawet jak tego „j” na kōńcu niy słychać. Jo u tych co pisali „dali” „wiyncy” zostawiłech „dali” i „wiyncy” (telko wymowa ôkozuje sie być u nas fest powszechno). U tych co pisali „dalij”, „wiyncyj” tyż bez zmian.
Podwōjne ôpcje zopisu jednego słowa ôbjawiyły sie tyż w inkszych sytuacjach, kaj chciołech być maksymalnie wierny tymu jak godo autōr. Beztōż dlo przikładu w publikacji idzie znolyź słowa: „gowa” i „głowa”, „chop” i „chłop”. Wiynkszość autorōw pisała „nojlepszy” ale u jednej z autorek znojdymy kōnsekwyntnie „nejlepszy”. Jedni pisali, że „ôn bōł” a inksi, że „ôn był” i ôbie ôpcje ôstały. Przikłodōw je wiyncyj, ale i tak zdo mi sie, że wkludzyni „ślabikorzowego szrajbōnku” i cołko korekta pozwolyła wydać publikacjo dobro, czytelno i możliwie spōjno. Przi tymu, żodyn z autorōw sie na mie chyba niy pogorszōł i kożdy dostoł zachynta do dalszego pisanio.
Grzegorz Buchalik – etnolog, historyk, felietōnista, fusbalista. Kludzi bloga Ślōnski Fusbal:
https://www.facebook.com/SlonskiFusbal/


c: text/html

text:
Te dochtory1 marudzōm, że jymy za dużo biołyj mōnki i bez to żech sie pomyśłoł, że trza by bōło tyż sam cojś upiyc do zdrowotnojści- jak w ogóle idzie pedzieć, że słodkojści sōm zdrowe. Mōmy sam fetaminy2 ze markwi, mōnka żytnio razowo i do tego żech jeszcze doł cojsik takego, jak zarodki pszynne- normalnie jak rychtujōm3 ze pszynicy biołoł mōnka, to je wyciepujōm, a łone majōm wiyncyj solōw mineralnych i fetaminōw, jak4 całe ziorko. To trocha tak, keby jako kobiyta sie kupioła nowo kecka5, łostawiōła sie w dōma z ni yno pasek, a ta reszta by wyciepła. Bez to trza pamiyntać, żeby jejś6 tyż trocha tych niyprzetworzōnych czyńści zboża. Niy bōjcie sie, że tam driny7 sōm yno same dziwności, bo trocha szokolady tyż tam je- to przeca mo być do ludzi, a niy do cudokōw.
Co potrza?
4 jajca
1 szokolada
4 wiynksze markwie8
1 szklōnka mōnki żytni
1 szklonka zarodkōw pszynnych (kebyjście ich niy mogli znojś, to mogecie dać pszynnyj razowyj abo- no trudno- normalnyj pszynnyj)
0,5 – 1 szklōnki brōnołtnego cukru (zależy łod tego, jak mocno chcecie je mieć fitness)
1,5 łeżeczki proszku do pieczynioł
bojtlik9 figōw
ździebko10 chili
ździebko soli
4-6 ziorka ziela angelskego (roztrzaskane we moździerzu)
2 łeżki oliwy
2 łeżki masła
Szokolada rozpuście w jakim gorczku abo misce nad wrzōncōm wodōm. Wciepcie tam tyż te 2 łeżki masła. Jajca zmiksujcie ze cukrym. Niyskorzi11 dejcie tam mōnka, zarodki, rozpuszczōno szokolada, oliwa, potarte markwie, prziprawy i wszysko dobrze wymiyszejcie. Rozgrzyjcie sie piec na 180 stopni. Przigotujcie sie forymki na muffiny- nojlepi take mańsze. Do kołżdyj dejcie łeżka ciasta (żeby wiynksze pó12 forymki bōło połne- ja, wiym, że połōwki zawsze sōm równe, ale przeca i tak wszyscy wiycie, o co sam13 idzie) i wciście po pó figi. Potyn wrojście te babeczki do pieca na 20 minut, żeby sie tak fajnie przibrōnołciōły14. Niyskorzi niech sie leko ochōdzōm i… na zdrowie 🙂
1lekarze
2witaminy
3przygotowują
4niż
5sukienkę
6jeść
7w środku
8marchwi
9opakowanie
10szczyptę
11później
12połowa
13tutaj
14przypiekły

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aby se WordPress wuwjadł, pórucamy, až waš host pódpěra:
- PHP wersija 7.4 abo nowšy.
- MySQL wersija 5.6 abo nowšy ABO MariaDB wersija 10.1 abo nowšy.
- HTTPS-pódpěra
To jo napšawdu było. Pórucamy Apache abo Nginx ako nejstabilnjejšy serwer za gónjenje WordPress z wjele funkcijami, ale to płaśi teke za druge serwery, kótarež PHP a MySQL pódpěraju. Weto njamóžomy kuždu móžnu wokolinu testowaś a kuždy z hostow na swójom hostingowem boku górjejce naspomnjone a wěcej bźez problemow pódpěra.
Za nadrobne dopórucenja za PHP-rozšyrjenja glejśo Hosting Handbook (eng.).
Glědajśo: Jolic sćo w zestarjonej wokolinje, źož maśo jano staru wersiju PHP abo MySQL, WordPress teke z PHP 5.6.20+ a MySQL 5.0+ funkcioněrujo, ale toś tej wersiji stej dojśpiłej oficielny kóńc žywjenja a móžotej togodla wašo sedło wěstotnym rizikam wustajiś.
Pšašajśo se za tym
How jo list, kótaryž móžośo na swój host pósłaś; kopěrujśo a zasajźćo!
Ja by rady wužywał websoftwaru wótwórjonego žrědła WordPress   a ja by rady wěźeł, lěc mójo konto slědujuce pódpěra:
- PHP 7.4 abo nowšy
- MySQL 5.6 abo nowšy ABO MariaDB 10.1 abo nowšy
- Nginx abo Apache z modulom mod_rewrite
- HTTPS-pódpěra
Wjeliki źěk!
Nic trjebny, ale za lěpšu wěstotu dopórucony
Hosting jo wěsćejšy, gaž PHP-nałoženja ako WordPress wužywaŕske mě wašogo konta wužywaju, město standardnego powšyknego wužywaŕskego mjenja serwera. Pšašajśo se swójogo póbitowarja za hosting, kótare kšace musyśo pśewjasć, aby wěstotu swójogo konta zarucył.


text:
Argyntyna
Argyntyna (Argentina, Republika Argyntyńskŏ – República Argentina) – państwo we Ameryce Połedniowyj, nad połedniowym Atlantykym. Graniczy ze Czile na zachodzie, Boliwijōm a Paragwajym na pōłnocy, Brazylijōm i Urugwajym na pōłnocnym wschodzie. Argyntyna rości pretynsyje do archipelagu Falklandōw a tajle Antarktydy. Miano pochodzi ôd Łacińskigo argentum (strzybro), kerym Indianery ôbdarowali hiszpańskich rozbitkōw Juana Díaza de Solís. Argyntyna je czōnkym ôrganizacyje gospodarczyj Mercosur.
Przipisy[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- ↑ Statystyka argyntyńsko podŏwŏ ôbszar społym ze Falklandami (2 780 092 km²) i ze terytorium antarktycznym (3 618 000 km²)


text:
No ja – wzionło mie na spominki we tym Wielkim Tydniu, i to jeszcze we ty naszy godce, ale tak tyż trza bo jeszcze trocha i wcale zapomnymy jako se u nos kejsik godało.
,,Niydziela Wielkanocno”, jako se u nos nazywało piyrsze świynto, je to bez wontpiynio nojstarsze i nojważniyjsze świynto chrześcijańske. Zwyciynstwo życio nad śmierciom. Jezus Chrystus pokonoł wszelke zło, mynkom swojom i ciyrpiyniym łodkupioł nos łod wiecznego potympiynio. Kożdy s nos mo czas na to keby iść za nim, droga znomy yny wydowo nom se że je to dlo nos za ciynżke zadani, niy je to proste ani leke, to je prowda. Jo som niy umia tymu podołać, mom jednak spowiydź co mie nazot na ty właściwy drodze stawio. Choć se niy roz łod tego Pon Boczka łoddalomy, dycko idzie wrocić. Dzisioj chca wom trocha łopedzieć tych moich spominkow z downych lot i ciekawych bardzo, czy mi aby docie recht, czy se u Wos te świynta tyż tak łobchodziyło-toż posuchejcie;
Wczas rano we piyrsze świynto, budziyli mie i we spodniokach i we laczkach gnali mie do przikopki, godom wom to boł dlo mie dramat, trza pedzieć po dzisiejszymu-masakra, suchejcie dali, co łoni sy mnom wyrobiali… Szłapy mi kozali we ty lodowaty wodzie zatonkać. – Kaj łoni mieli rozum niy wiym, ale wiym jedno, rymy niy miołech nigdy.
Jagech już te szłapy umoł, nastompiyła czyńść rozrywkowo-szukanie gniozdka łod zajonczka, żodno to boła sztuka i tak zowdy boło abo we wieprzkach abo we łostryngach. Trza se boło ze tym szukaniym uwijać bo do kościoła trza boło zdonżyć na dziewionto, no bo my chodziyli na dziewionto do trzeci ławki po chopski stronie jak dziś pamiyntom. Na łoglondanie graczkow i maszkecynie boł czas po kościele. Ło dwanosty łobiot, po łobiedzie szpacyr na cmyntorz starka i staroszka nawiedzić, no i wartko do dom na telewizor, przeca świynta, repertuar filmowy trza pedzieć ze piyrszy połki.
Tukej tera prosza ło leke przymrużynie łoka, no bo pamiyntocie przeca jake to boły czasy. Lecioł we telewizorze Zorok abo Bonanza. Nikej jagech niy nazgłobioł to mi przizwolali pozaglondać po Balbinie czyli po dzisiejszy dobranocce. Przeważnie lecioł wtedy balet tyjatru ,,Balszoj”, prosto z Moskwy i te frelki we tych krotkich poszkrobionych kececzkach. Lotały wartko po ty scynie na paluszkach tam a nazot. Podobały mi se te dziołszki już za bajtla, jo boł wtedy fest smarkaty a już jako widać poradzioł ech docynić walory kobiycego ciała pra.
Łojcowie se trocha nadymnom starali czy to aby niy za wczas. Starka dycko buczała. Aniela godała do moi matki, ze tego łoszkroba nic nie bydzie, zaglondej co łon wyprawio, jo,bez mała bajukoł pod telewizor i zaglondol, tym frelkom pod kecki… Łojciec, jako festelnie rozważny czowiek bezmała dycko godoł…-Jo tak myśla, że idzie wszysko we dobrym keronku… Bog zapłać ci tato tyś mioł zowdy recht, jako i tym razym tyż eś se niy pomyloł. Jako już frelki poskokały łociec wzrokym pokozoł keronek no toż jo tyż nic yny do izbetki na kolanka pociorek i spać bo przeca trza rano wczas stanońć do kościoła i na śmiyrgus.
Druge Świynto. Śmiyrgus.
Jako wszyjscy wiymy Druge Świynto dziyń to świynty i to co se noleży Pon Boczkowi to trza boło wykonać na poczontku… Wczas rano do kościoła, no a po kościele już se wszysko wymykało spod kontrole, istno jazda bez trzimanki-kible szlałchy i na Bekszo, to je trza wom pedzieć tako kolonijo co do Gyrotowic noleży, dycko my tam napoczonali skuli tego, że tam boły fest piykne frelki. Dycko przi tym śmiyrgusie szło coś zagodać ze szwarnom dziołszkom, rozmajtych se forteli używało coby se do szwarny dziołszki niyco bliży dostać pra. Powiym wom przyjociele droge, piykno je ta nasza Bekszo. Na łokoło las, cisza tako niyspotykano, godom wom, wert na szpacyr se tam ze frelkom wybrać. Sornik wom jeszcze tera droga przeleci, nikej byk ze stadym łani na łonce se pasie, piykne to som teryny i take same spominki.
Wyboczcie kamraty, że mie tak poniosło na te spominanie, wrocić jednak trza do tego Śmiyrgusa. Zowdy se godało, jadymy na Bekszo bo tam som gryfne dziołchy ale czy jo tam wiym-gryfne dziołchy boły wszyńdzie tam jednak boło noj dali i to możno skuli tego jechało se na poczontku. Niy wiym czy mi docie recht, że w te świynta to se lepi łopłaciyło mieć synka niż dziołcha. Synek do chałpy naprzinosioł maszketow a łojcowie łod dziołchow, czynsto po świyntach izby musieli malować. Piykne to boły czasy-boł czas na Pon Boczka, na zolyty, na zabawy i wszysko miało swoj plac, kończonc te wspominani, życza wom wszyskim Błogosławiyństwa Bożego na te świynta-przeżyjcie tyn czas w spokoju i radości.
Na szczyńście, na zdrowie i na te Wielke Zmartwychwstanie wszyskim Wom wasz Ślonzok życzy toż pyrsk.
Autor: Tadeusz Puchałka


text:
„Ôdłōnczōmy ladowanie Warszawy” – latosi Marsz Autōnōmije
Już 14 lipnia w Katowicach ôdbydzie sie coroczny Marsz Autōnōmije ôrganizowany ôd Ruchu Autōnōmije Ślōnska. Latoś hasłym marszu bydzie „Ôdłōnczōmy ladowanie Warszawy”.
– Już czas, by nasze dŏwki szły na nasze wydatki – padajōm ôrganizatorzi.
2018 rok to 98. rok ôd prziznaniŏ wojewōdztwu ślōnskimu autōnōmije. Marsz Autōnōmije to je nojsrogszŏ manifestacyjŏ w Polsce na rzecz realnnego loklanego regyrowaniŏ. RAŚ dopōminŏ sie wrōcyniŏ wojewōdztwu autōnōmije we modernyj formie, jak tyż stworzyniŏ Republiki Regiōnōw.
We radosnyj, familijnyj atmosferze Ślōnzŏcy przejdōm ulicami Katowic, żeby pokŏzać prziwiōnzanie do Ślōnska i jego interesōw, a tyż do lepszyj ekōnōmije.
– Wierzymy, iże za swoje w naszym regiōnie mogymy gospodarować dobrze i szporobliwie.
Ruch zaprŏszŏ do udziału we marszu na swojim fanpejdżu na Facebooku:
– Jeźli chcesz, coby nasze dŏwki ôstŏwały na miyjscu, pragniesz lepszyj edukacyje dlŏ swojich dzieci, dinstu zdrowiŏ, co lyczy, sprŏwniyjszyj kōmunikacyje publicznyj, rozwoju regiōnalnyj kultury i gŏdki. Chcesz na Ślōnsku godnie robić i żyć. Przijdź na Marsz Autōnōmije!
Marsz zacznie sie w połednie na placu Wolności w Katowicach.


text:
Tokio (kh/SN). Swětowy mišter Florian Wellbrock je dźensa k najwjetšemu triumfej swojeje karjery płuwał. Na distancu 10 kilometrow we wotewrjenej wodźe pře- sadźi so wón jasnje přećiwo konkurency a doby dźewjate złoto za němske mustwo na olympiskich hrach w Tokiju.
Tež němske blidotenisowe mustwo muži saha za złotej medalju. Po dramatiskim połfinalu přećiwo japanskemu hosćićelej nastupi wone jutře w finalu přećiwo faworitej z Chiny. Trójka wokoło Dmitrija Owčarowa, Tima Bolla a Patricka Franziski bě Japansku ze snadnym 3:2 přewinyła. Němske blidotenistki pak podležachu w kole poslednich štyrjoch Chinje z 0:3 a hraja nětko wo bronzu.


text:
Jan Wałtar
Jan Wałtar (němsce Johannes Walther; * 2. januara 1860 w Burkhardtswaldźe pola Drježdźan † 5. decembra 1921 w Njeswačidle) bě ewangelsko-lutherski farar a serbski basnik němskeho pochada.
Wałtar bě rodźeny Němc, kiž pak so serbskej rěči a serbskemu ludej tak přichili, zo bu z njeho serbski basnik a spisowaćel zahorjenych serbskich wótčinskich basni (Hymna, Mój ludo serbski). Je epigon Ćišinskeho, něžny sonjer bohateho začuwanja, basnik přirody, lubosće, ćicheho styska a žedźenja. Swoje basnje wuda w zběrcy "Za dušu a wutrobu" (1897). Přesta potom basnić a hakle za čas Prěnjeje swětoweje wójny pokazowachu so zaso jeho wjerše – najbóle nabožneho, swjedźenskeho a składnostneho razu – w Pomhaj Bóh a w Serbskich Nowinach.
Po nawuknjenju serbšćiny při Imišowym seminarje w Hodźiju nastupi w lěće 1885 městno jako farski wikar we Łazu. Wot 1887 bě z fararjom we tehdy hišće přewažnje serbskej Wóslinčanskej wosadźe. Wot tam jeho po smjerći fararja Jakuba w lěće 1906 do Njeswačanskeje wosady powołachu.
Jan Wałtar bě z fararjom w Njeswačidle, hdźež bu dnja 7. decembra 1921 pochowany.
Spisy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Sprache und Volksdichtung der Wenden. W: Robert Wuttke (wud.): Sächsische Volkskunde. Drježdźany 1900, str. 313–330.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Josef Páta: Lužickosrbská čítanka, online


text:
Lilongwe
Lilongwe je stolica južnoafriskeho kraja Malawi. Leži w srjedźišću Malawija, jenož 50 km wot mosambikskeje a sambiskeje hranicy a 80 km wot Malawiskeho jězora zdalene we wysokosći wot 1200 metrow nad hładźinu morja we wysokej runinje a ma wokoło 650.000 wobydlerjow. Dla dobreho měšćanskeho planowanja su dróhi w stolicy relatiwnje šěroke - kaž bulewardy - a jednotliwe ležownosće wulke. Lilongwe je politiske a zarjadniske srjedźišćo Malawija, pak nic hospodarske. Tutu rólu hraje najwjetše a najstarše malawiske město Blantyre w samym juhu kraja.
Město załoži so hakle w lěće 1947 jako wikowanski centrum tehdyšeje britiskeje kolonije Njassaland. Po njewotwisnosći Malawija w lěće 1964 rozsudźichu so dla centralneho połoženja za Lilongwe jako stolicu. Wot lěta 1994 je Lilongwe tež sydło parlamenta, kotrež běše do toho w měsće Zomba - něhdźe 230 km juhowuchodnje wot Lilongwe.
Lilongwe ma mjezynarodne lětanišćo Kamuzu a dwaj wot pjeć institutow malawiskeje uniwersity.


text:
Z oratorijom “Hrodźišćo” poradźi so Měrćinej Weclichej to štož je sej dawno hižo předewzał, mjenujcy komponować oratorij za wšitke generacije. Je to po rockowym oratoriju “Wětrnik a časy”, kiž swjećeše w lěće 2006 premjeru, hakle druha wobšěrniša twórba. Teksty za oratorij je wospjet spisała Madlena Nasticcyna a instrumentalne sadźby su z pjera Malte Rogacki. Z tym nasta twórba w štyri dźělach, kiž klinči cyle za Měrćinom Weclichom. Wobsahowe wopisuje twórba pućowanje Słowjanow před 1300 lětami. Na teksty za cyłkownje 15 spěwow twori Weclich hudźbu. A to cyle po jeho začuću a poćahujo so na hrodźišća słowjanskich prjedownikow. Nimo kapały Malte Rogacki a orchestra Serbskeho ludoweho ansambla smě so publikum na młodych wuměłcow 1. Serbskeje kulturneje brigady a rejwanskej skupiny Serbskeho folklorneho ansambla “Wudwor” wjeselić. Cyłkowny hudźbny nawod ma cyrkwinsko hudźbny direktor Friedemann Böhma.
sobuskutkowacy:
chór 1. serbskeje kulturneje brigady
orchester SLA
Malte-Rogacki-Band
serbski folklorny ansambl Wudwor z.t.
Jaroslav Pukač (Fujara)
hudźbny nawod: Friedemann Böhma
Keine weiteren Aufführungen in dieser Spielzeit.


text:
Spōmŏgać nŏs idzie bez bezpostrzedni przelyw bankowy abo bez PayPal. Idzie zapłacić rŏz abo idzie dociepować sie rŏz na miesiōnc, beztōż radzi by my byli, jakbyście pōmyśleli ô takij formie. Niy mŏ znaczyniŏ srogość kwoty, co niōm nŏs spōmożecie – bydymy bez miary wdziynczni. Bardzo dziynkujymy.
Spōmōżcie przelewym:
76 1140 2004 0000 3102 4841 4200
Silesia Progress
ul. Wodna 9, 46-045 Kotórz Mały
Tytułym: Wachtyrz.eu
Dlŏ tych, co majōm kōnto w bankach spoza Polski:
IBAN: PL 76 1140 2004 0000 3102 4841 4200
Kod BIC / SWIFT: BREXPLPWMBK
Bankleitzahl/Short Code: 11402004
Silesia Progress
ul. Wodna 9, 46-045 Kotórz Mały
Tytułym: Wachtyrz.eu
Spōmōżcie bez PayPal:
Z Waszōm pōmocōm bydymy mōgli bez przikłŏd:
- pisać wiyncyj tekstōw
- ôbsztalować teksty u autōrōw
- rychtować relacyje ze zdarzyń w terynie
- kupić profesjōnalny sprzynt do nagrowaniŏ wideo


text:
Sorbischsprachige Fassung des Gesetzes über die Rechte der Sorben im Freistaat Sachsen:
Zakoń
wo prawach Serbow w Swobodnym staće Sakskej
(Sakski serbski zakoń – SSZ)
Z dnja 31. měrca 1999
Sakski krajny sejm je dnja 20. januara 1999 slědowacy zakoń wobzamknył:
Preambla
Připóznawajo wolu serbskeho ludu, kotryž ma w Delnjej a Hornjej Łužicy swoju starodawnu domiznu a kotryž je swoju rěč a kulturu hač do dźensnišeho časa wobchował, swoju identitu tež w přichodźe zdźeržeć,
wobkedźbujo fakt, zo Serbja zwonka hranicow Zwjazkoweje republiki Němskeje žadyn maćerny stat nimaja, kotryž so jim napřećo winowaty čuje a so wo škit a wobstaće jich rěče, kultury a tradicije stara,
wědomy sej toho, zo je škit, hladanje a wuwiće serbskich hódnotow kaž tež zdźerženje a sylnjenje serbsko-němskeho charaktera Łužicy w zajimje Swobodneho stata Sakskeje,
spóznawajo, zo njejstej prawo na narodnu a etnisku identitu kaž tež spožčenje cyłka prawow ludowych skupin a mjeńšin ani dar ani priwileg, ale dźěl uniwersalnych čłowjeskich prawow a prawow na swobodu,
realizujo wot Zwjazkoweje republiki Němskeje ratifikowane mjezynarodne dojednanja k škitej a spěchowanju narodnych mjeńšin a ludowych skupin,
poćahujo so na artikl 3 Zakładneho zakonja, artikl 35 Zjednoćenskeho zrěčenja, dopjelnjeny wo protokolowu noticu čo. 14, a na wustawu Swobodneho stata Sakskeje
wobzamknje Sakski krajny sejm, wuchadźejo z artikla 6 Sakskeje wustawy, slědowacy Zakoń wo prawach Serbow w Swobodnym staće Sakskej (Sakski serbski zakoń – SSZ).
§ 1
Přisłušnosć k serbskemu ludej
K serbskemu ludej słuša, štóž so k njemu wuznawa. Wuznaće je swobodne. Wone njesmě so ani wotprěć ani přepruwować. Z tutoho wuznaća njesmědźa žane njelěpšiny nastać.
§ 2
Prawo na serbsku identitu
(1) W Swobodnym staće Sakskej bydlacy staćenjo, kotřiž serbskemu ludej přisłušeja, su runoprawny dźěl statneho ludu.
(2) Serbski lud a kóždy Serb mataj prawo, swoju etnisku, kulturnu a rěčnu identitu swobodnje zwuraznjeć, ju wobchować a dale wuwiwać.
(3) Serbski lud a kóždy Serb mataj prawo na škit, wobchowanje a hladanje swojeje starodawneje domizny a swojeje identity. Swobodny stat Sakska, wokrjesy, gmejnske zwjazki a gmejny w serbskim sydlenskim teritoriju garantuja a spěchuja tajke wuměnjenja, kiž zmóžnjeja staćanam, kotřiž serbskemu ludej přisłušeja, swoju rěč a tradicije kaž tež swoje kulturne herbstwo jako bytostne dźěle swojeje identity wobchować a dale wuwiwać.
§ 3
Serbski sydlenski teritorij
(1) Jako serbski sydlenski teritorij w zmysle tutoho zakonja płaća bjezwokrjesne město Wojerecy kaž tež te gmejny a dźěle gmejnow wokrjesow Kamjenc, Budyšin a Delnjošlesko-hornjołužiskeho wokrjesa, w kotrychž ma přewažna wjetšina w Swobodnym staće Sakskej bydlacych staćanow, kotřiž serbskemu ludej přisłušeja, swoju starodawnu domiznu a w kotrychž je serbska rěčna abo kulturna tradicija hač do přitomnosće dopokazujomna.
(2) W jednotliwym wopřijimuje serbski sydlenski teritorij te gmejny a dźěle gmejnow, kotrež su w přiłoze k tutomu zakonjej postajene. Změny přisłušnosće ke gmejnje njetangěruja přisłušnosć k serbskemu sydlenskemu teritorijej.
(3) Ze serbskim sydlenskim teritorijom postaja so geografiski wobłuk nałožowanja na teritorij so poćahowacych naprawow za škit a spěchowanje serbskeje identity. W jednotliwym padźe móže Statne ministerstwo za wědomosć a wuměłstwo po próstwje jedneje gmejny, po słyšenju wotpowědneho wokrjesa, zastupnistwa zajimow Serbow po § 5 a Rady za serbske naležnosće po § 6, wuwzaća wot na teritorij so poćahowacych naprawow dowolić.
(4) Wosebity charakter serbskeho sydlenskeho teritorija a zajimy Serbow maja so při rjadowanju krajneho a komunalneho planowanja wobkedźbować.
§ 4
Serbske barby a hymna
(1) Barby a wopon Serbow móža so w serbskim sydlenskim teritoriju runoprawne pódla barbow kraja a wopona kraja wužiwać. Serbske barby su módra-čerwjena-běła.
(2) Serbska hymna móže so w serbskim sydlenskim teritoriju runoprawna wužiwać.
§ 5
Zastupnistwo zajimow Serbow
Zajimy staćanow, kotřiž serbskemu ludej přisłušeja, móža so na krajnej, regionalnej a komunalnej runinje wot jednoho třěšneho zwjazka serbskich zwjazkow a towarstwow zastupować.
§ 6
Rada za serbske naležnosće
(1) Sakski krajny sejm woli z wjetšinu wotedatych hłosow přeco za čas jedneje wólbneje periody Radu za serbske naležnosće. Tuta wobsteji z pjećoch čłonow. Serbske zwjazki a towarstwa kaž tež gmejny serbskeho sydlenskeho teritorija po § 3 maja za wólby prawo namjetowanja.
(2) W naležnosćach, kotrež prawa serbskeje ludnosće nastupaja, matej Sakski krajny sejm a Statne knježerstwo Radu za serbske naležnosće słyšeć.
(3) Čłonojo Rady za serbske naležnosće skutkuja čestnohamtsce. Za swoje skutkowanje dóstawaja wot Statneho ministerstwa za wědomosć a wuměłstwo wotnamakanje.
§ 7
Rozprawa Statneho knježerstwa
Statne knježerstwo podawa Sakskemu krajnemu sejmej znajmjeńša jónu w kóždej legislaturnej periodźe rozprawu wo połoženju serbskeho ludu w Swobodnym staće Sakskej.
§ 8
Serbska rěč
Nałožowanje swójskeje rěče je jedne z bytostnych znamjenjow serbskeje identity. Swobodny stat Sakska připóznawa serbskej rěči, wosebje hornjoserbšćinu, jako wuraz duchowneje a kulturneje bohatosće kraja. Jeju wužiwanje je swobodne. Jeju nałožowanje w słowje a pismje w zjawnym žiwjenju a pozbudźowanje k tomu so škitatej a spěchujetej.
§ 9
Serbska rěč před sudnistwami a zarjadami
(1) W serbskim sydlenskim teritoriju maja staćenjo prawo, před sudnistwami a zarjadami Swobodneho stata Sakskeje kaž tež jeho dohladej podstejacych zjednoćenstwow, wustawow a załožbow zjawneho prawa serbsku rěč nałožować. Wužiwaja-li tute prawo, ma to samsne wuskutki, kaž hdy bychu němsku rěč nałožowali. Na naležnosće staćanow, přednjesene w serbskej rěči, móže so wot zarjadow Swobodneho stata Sakskeje a jeho dohladej podstejacych zjednoćenstwow, wustawow a załožbow zjawneho prawa w serbskej rěči wotmołwić a wo nich w serbskej rěči rozsudźić. Kóštowe poćeženja abo druhe njelěpšiny njesmědźa serbskim staćanam z toho nastać.
(2) Swobodny stat Sakska zasadźuje so za to, zo nałožuja so postajenja wotrězka 1 tež na zarjady Zwjazka a zarjadnišća priwatneho prawa, wosebje wobchadnistwa a dalokopowěstwownistwa, póšty, strowotnistwa a socialnistwa kaž tež kultury a kubłanja, kotrež maja w serbskim sydlenskim teritoriju swoje sydło.
§ 10
Dwurěčne wuhotowanje z taflemi
(1) Wuhotowanje z taflemi w zjawnym rumje přez zarjady Swobodneho stata Sakskeje a jeho dohladej podstejace zjednoćenstwa, wustawy a załožby zjawneho prawa, wosebje na zjawnych twarjenjach, zarjadnišćach, dróhach, pućach, zjawnych naměstach a mostach, ma w serbskim sydlenskim teritoriju w němskej a serbskej rěči być.
(2) Swobodny stat Sakska a jeho dohladej podstejace zjednoćenstwa, wustawy a załožby zjawneho prawa skutkuja na to, zo maja tež druhe twarjenja zjawneho wuznama w serbskim sydlenskim teritoriju napisy w němskej a serbskej rěči.
§ 11
Narěčenski partner při zarjadach
(1) W serbskim sydlenskim teritoriju ma při zarjadach Swobodneho stata Sakskeje a zarjadach jeho dohladej podstejacych zjednoćenstwow, wustawow a załožbow zjawneho prawa po móžnosći jedyn sobudźěłaćer, kotryž serbsku rěč wobknježi, jako narěčenski partner k dispoziciji stać.
(2) W serbskim sydlenskim teritoriju skutkuje Swobodny stat Sakska na to, zo so zajimy Serbow kaž tež přiswojenje serbskorěčnych znajomosćow w poskitku za wukubłanje a dalekubłanje přistajenych w zjawnym zarjadnistwje na přiměrjene wašnje wobkedźbuja.
§ 12
Wědomosć
(1) Swobodny stat Sakska spěchuje wědomostne slědźenje na polu serbskeje rěče, stawiznow a kultury.
(2) Swobodny stat Sakska wudźeržuje uniwersitarne slědźenske a wuwučowanske zarjadnišćo za sorabistiku při Lipsčanskej uniwersiće.
§ 13
Kultura
(1) Swobodny stat Sakska škita a spěchuje kulturu a wuměłske tworjenje Serbow.
(2) Wokrjesy a gmejny w serbskim sydlenskim teritoriju zapřijimuja serbsku kulturu na přiměrjene wašnje do swojeho kulturneho dźěła. Wone spěchuja serbske wuměłstwo, nałožki a wašnja kaž tež přez tradiciju, tolerancu a mjezsobne česćowanje tworjene zhromadne žiwjenje swojich staćanow.
§ 14
Medije
Swobodny stat Sakska prócuje so wo to, zo so serbska rěč a kultura wosebje přez serbskorěčne wusyłanja a přinoški w medijach na přiměrjene wašnje wobkedźbujetej.
§ 15
Zhromadne dźěło přez krajne hranicy
(1) Swobodny stat Sakska spěchuje zromadnosć a podpěruje přez krajne hranicy sahace zajimy Serbow Delnjeje a Hornjeje Łužicy. Za tutón zaměr dźěła wón z krajom Braniborskej hromadźe.
(2) Swobodny stat Sakska zapřijimuje na přiměrjene wašnje serbske zwjazki a institucije do swojeho hranicy překročowaceho zhromadneho dźěła z druhimi krajemi a statami.
§ 16
Wozjewjenje
Tutón zakoń wozjewi so w němskej a hornjoserbskej rěči.
§ 17
Nabyće a zhubjenje płaćiwosće
Tutón zakoń nabudźe płaćiwosć na dnju po swojim wozjewjenju. Zdobom zhubja Zakoń wo zachowanju prawow serbskeje ludnosće z dnja 23. měrca 1948 (Zakonske a wukazowe łopjeno Kraj Sakska str. 191), dalokož wón po artiklu 3 Prawo wučisćenskeho zakonja Swobodneho stata Sakskeje z dnja 17. apryla 1998 (SächsGVBl. str. 151, 152) dale płaći, § 3 Nachwilneho zakonja wo zarjadniskim jednanju za Swobodny stat Saksku(SächsVwVfG) z dnja 21. januara 1993 (SächsGVBl. str. 74), změnjeneho přez § 22 zakonja z dnja 19. apryla 1994 (SächsGVBl. str. 777, 781), a § 3 Zakonja za wuwjedźenje jednanskoprawniskich a ležownostnoprawniskich předpisow w jednaćelskim wobłuku Statneho ministerstwa justicy (Justicny wuwjedźenski zakoń – JustAG) z dnja 12. decembra 1997 (SächsGVBl. str. 638) swoju płaćiwosć.
Předchadźacy zakoń so z tym wobkrući a ma so wozjewić.
Budyšin, dnja 31. měrca 1999
Prezident Krajneho sejma
Erich Iltgen
Ministerski prezident
prof. dr. Kurt Biedenkopf
Statny minister
za wědomosć a wumělstwo
prof. dr. Hans Joachim Meyer
„Anlage“ „Přiłoha“
(zu § 3 Abs. 2) (k § 3 wotr. 2)
- Gemeinden, von denen nur Teile zum sorbischen Siedlungsgebiet gehören; die sorbischsprachige Bezeichnung der Gemeinde ist deshalb in Klammern gesetzt.
- Ist nach dem Verzeichnis der Gemeinden und Gemeindeteile im Freistaat Sachsen kein Gemeindeteil.


text:
Pśedłoga:Polytoniski
Pśedłoga Polytoniski słuža za to, specifiske Unicode- wósebne znamješka starogrichiskeho pismo (pśedewšem w Internet Explorer) zwobraznjowaś, kótarež se w źinsajšnej standardowej grichišćinje wěcej njewužywaju. Wótstawki we Wikisyntasky se zdaja pśecej nowe dospołne zapśimjeśe notne cyniś (pótakem zasej dospołny {{Polytoniski|někaki tekst}}).
Jolic starogrichiske słowo wopśimjejo pak žedne take wósebne znamješka, ale hodźi so z źinsnišo zwučenymi pisaś (pśirownaj lisćinu za wósebne znamješka Grichišćina a Starogrichišćina pód bublinkom Składowaś w wobźěławnskem modusu), to jo ako Browserska a zwobraznjeńska pomoc myslena Pśedłoga:Polytoniski zbytna a se njama wužywaś!
Ale teke wězo pšsoym njewužywaj za nowogrichiske woznamjenjenja a lemmata, dokulaž tam rowno njejo notny a pismowy wobraz ako měšenje z normalnym pismom njejo rědny. Dalše informacije: de:Vorlage Diskussion:Polytonisch
Wužyśe
{{Polytoniski|tekst}}


text: Kulow (SN). Z titlom „Čestnohamtscy měsaca“ wuznamjeni Budyski krajny rada Michael Harig (CDU) tele dny Kulowčanow Horsta Dutschmanna, Alfreda Kockerta a Gerharda Ballandta. Woni zasadźeja so hižo wjele lět na dobro Kulowskeho pohrjebnišća. Započało je so jich skutkowanje před dźesać lětami, jako pytaše wosadny farar zwólniwych za wšelake dźěła na Kulowskim katolskim pohrjebnišću. Horst Dutschmann so přizjewi, a njebě jenički. Jemu přidružichu so dalši mužojo, a tak nasta mała čestnohamtska skupina, kotraž so tydźensce na pohrjebnišću zetkawa. Mjez druhim staraja so mužojo wo čistotu a porjad na pućikach, sporjedźeli su připrawu za krjepjawy a přetworichu rownišćo rjadniskich sotrow. Najwjetši a najwjace časa rubjacy projekt bě, jako saněrowachu murju pohrjebnišća, kotraž je z klinkerow twarjena. Wosebity podźěl na tym měještaj nimo Dutschmanna tež Alfred Kockert a Gerhard Ballandt.


text:
Marion Junge
Marion Junge (* 24. julija 1963 w Lipsku) je sakska politikarka Lěwicy, kotraž bě wot 2009 do 2019 přez krajnu lisćinu wolena zapósłanča sakskeho krajneho sejma a komunalnopolitiska rěčnica frakcije Lěwicy. Nimo toho je Junge wot 1990 měšćanska radźićelka w Kamjencu.
Z 21. městnom na krajnej lisćinje njeporadźi so jej při wólbach 2019 znowa do sejma zaćahnyć.
Diplomowana wučerka bě wot lěta 1989 čłonka SED a po přewróće čłonka PDS a Lěwicy. Wona je bjezkonfesionelna, ženjena a mać dweju dźěsćow.


text:
Pretoria
Pretoria (tež Tshwane) je stolica republiki Južneje Afriki a sydło eksekutiwy. Nimo njeje matej tež měsće Kapstadt jako sydło parlamenta (legislatiwy) a połlětne sydło knježerstwa wot januara do junija a Bloemfontein jako sydło najwyšeho sudnistwa (judikatiwy) někotre funkcije stolicy. Pretoria nadeńdźe so na sewjeru kraja w prowincy Gauteng na wysokosći wot nimale 1400 metrow nad mórskej hładźinu a něhdźe 56 kilometrow sewjernje Johannesburga. Leži w škitanym, ćopłym a płódnym dole, wobdate wot hórskeho rjećaza Magaliesowych horin a słuša k měšćanskej gmejnje Tshwane. Z nimale 750.000 wobydlerjemi w měsće a třomi milionami w metropolowym rumje słuša k najwjetšim městam Južneje Afriki.
Město je stejišćo třoch uniwersitow.
W Pretoriji knježi subtropiska klima z přerěznymi maksimalnymi temperaturami wot 18,9° C w juniju hač do 28,5° C w januarje. Zymske měsacy mjez meju a septembrom su suche; wjetšina dešća pada mjez nowembrom a januarom.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Dźensniše město so w lěće 1855 wot Marthinusa Wessela Pretoriusa załoži, kiž pomjenowa sydlišćo po swojim nanu Andries Pretorius, buriskim generalu. Hižo do toho bě płódna dolina wot afriskich kmjenow wobsydlena. Hižo 1860 sta so Pretoria ze stolicu Južnoafriskeje republiki, byrnjež měła w tutym času jenož wokoło 300 wobydlerjow a něhdźe 50 twarjenjow. Po Prěnjej buriskej wójnje njewotwisne buriske republiki buchu w lěće 1910 zjednoćene do Južnoafriskeje unije, kotrejež stolica bě znowa Pretoria. Njehladajo na to dósta hakle dnja 14. oktobra 1931 měšćanske prawo.


text:
Agnieszka Kobus
Dekanat Gdańsk-Dolne Miasto
Dekanat Gdańsk-Oliwa
Dekanat Gdańsk-Przymorze
Dekanat Gdańsk-Siedlce
Dekanat Gdańsk-Śródmieście
Dekanat Gdańsk-Wrzeszcz
Dekanat Gdańsk-Łostowice
Proboszczowie katoliccy kościoła Wniebowzięcia NMP*
Proboszczowie kościoła św. Stanisława Kostki
Proboszczowie kościoła bł. Doroty z Mątów
Proboszczowie kościoła Chrystusa Króla
Proboszczowie kościoła Matki Boskiej Nieustającej Pomocy
Proboszczowie kościoła Matki Boskiej Bolesnej
Proboszczowie kościoła Matki Boskiej Saletyńskiej
Proboszczowie kościoła Najświętszego Imienia Maryi
Proboszczowie kościoła Najświętszego Serca Jezusowego
Proboszczowie kościoła Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny
Proboszczowie kościoła św. Anny i Joachima
Proboszczowie kościoła św. Apostołów Piotra i Pawła
Proboszczowie kościoła św. Barbary
Proboszczowie kościoła św. Mikołaja
Proboszczowie kościoła św. Walentego
Proboszczowie kościoła św. Wojciecha w Świętym Wojciechu
Proboszczowie kościoła św. Wojciecha w Świbnie
Proboszczowie kościoła Świętej Rodziny
Rektorzy i proboszczowie kościoła Matki Boskiej Częstochowskiej
Rektorzy i proboszczowie kościoła Matki Boskiej Królowej Korony Polskiej
Rektorzy i proboszczowie kościoła Najświętszego Serca Pana Jezusa i św. Jana Bosko
Rektorzy kościoła Niepokalanego Serca Maryi
Rektorzy kościoła św. Bartłomieja i Opieki Najświętszej Bogurodzicy
Rektorzy kościoła św. Elżbiety
Rektorzy kościoła św. Jana Chrzciciela i św. Jana Apostoła
Rektorzy kościoła św. Józefa na Starym Mieście
Rektorzy kościoła zakonu franciszkanów św. Trójcy (po 1945)


text:
10.07.2011
„Zady našoh kompeja abo Hdyž so kachle čumpaja“ – to běše tema zabawneho programa dokoławokoło serbskeje erotiki we wobłuku sobotnišeho wječora IX. Mjezynarodneho folklorneho festiwala 09.07.2011 w Chrósćicach.
Někotryžkuli přihladowar drje njewočakowaše, zo póńdźe přez hodźinu wo knyskotatu erotiku. Direktnosć programa pak bu hižo po prěnim wustupje moderatorki wječorka Andreje Rjedźić jasna. Najpozdźišo, jako wotposka wona swój přijimowak, so posledni starši z dźěćimi z pedagogiskich přičin radšo zminychu. Prěni hosćo programa běchu zrališi mužojo „Spěwneho consortiuma seniorow“, kiž zanjesechu na žortne wašnje znate melodije z tróšku změnjenymi tekstami połnych schowaneje erotiki. Přizamkny so wuběr serbskich erotiskich basnjow, kiž přednjese sporno... eh społnomócnjena za serbsku erotiku. Na kóncu žadaše sej wona samo Swjate pismo, zo by z njeho erotiske teksty čitała (štóž nam to njewěri, njech pohlada sam do „Pěsnje pěsnjow“, kiž namaka w najnowšim serbskim wudaću Swjateho pisma na stronje 738).
Wjeršk programa bě bjezdwěla erotiska reja Julije Wollmannec a Jurja Šimana po choreografiji Constanzy Wendisch. Po znatych ludowych melodijach, kiž bě Tasso Schille z NSLDź aranžował, zawjedźe młoda domjaca so wostudźaceho pachoła. Hudźbnje dźěše dale ze solo-wustupom Lydije Jaworkec, kiž předstaji nowej spěwaj „Schil so ke mni“ po basni Jana Skale a „Zady našoh kompeja“ ze swójskeho pjera.
Slědowachu na 200 přihladowarjow program dotal bóle pasiwnje, steješe w přichodnym čisle publikum sam w srjedźišću. Dźěše wo to, štó přednjese předpodate hrónčka najbóle erotisce. Dobyćerka bě knj. Nawcyna z Chrósćic.
Posledni dypk bě nowy telewizijny format „Erotika 5 do dwanaćich“, hdźež outwaše so Ćopły Jurij jako bi – potajkim bikulturny. Finale bě serbska wersija znateho spěwa „Je t'aime“ z finalnym wuprajenjom „Lubujće so, rozmnožće so – za naš lud kraj!“.
Zwuki erotiskeho programa
Telefonowy přijimowak Horceje Lucije:
Medley z najlěpšimi wurězkami:
Serbska wersija spěwa »Je t'aime«:
Serbska wersija spěwa »Je t'aime« (CD-kwalita; 2,5 MByte):


text:
Lůndůn
Spůłrzyndne: 51°30' N 00°07' W
Lůndůn (ang.: London) – mjasto we pouedńowo-wschodńij tajli Wjelgij Brytańije, stolica tygo państwa, a tyž stolica Ynglandu. Pouožůny nad Tamizům, je drůgim nojwjynkšym mjastym Ojropy (pů Moskwje, před Paryžym), je tyž jydnym s wjynkšych mjast śwjata zarůwno we skali samygo mjasta kej i aglůmeracyje. Ličba mjyškańcůw Lůndůnu (w grańicach tzw. Wjelgigo Lůndůnu) wynośi kole 8,2 miljůna (2006) na placu 1607 km²; couko zaś aglůmeracyjo lůndyńsko, uůnčńy ze wšyjskimi přilyguymi mjastůma (uod Tůnbridge na pouedńowym wschodźe po Windsor na půunocnym zachodźe) ličy ůngyfer 20 miljůnůw ludźi (uobšar tzw. mygalopolis). Ůngyfer 20% mješkańcůw pochodźi s Azyji, Afriki i Karajibůw.
Teroźni Lůndůn je nojwjynkšym cyntrům finansowym śwjata (uod roku 2006 před Nowym Jorkym). Třidźeśći procynt śwjatowygo uobrotu walutami, štyrdźeśći procynt śwjatowygo uobrotu Ojrobůndow itd. W Lůndyńe usytuowanych je kilkaset bankůw, nojwjynkšo geuda we Ojropje (třećo na śwjeće), lične towařistwa ubezpječyńowe i inwestycyjne. Lůndůn je tyž uogrůmnym uostřodkym medjalnym. Mjasto poune zabytkůw a muzeůw přićůngo ročńy ůngyfer 30 miljůnůw turystůw. Je tyž nojwjynkšym mjyndzynarodowym wynzuem kůmůńikacyje lotńičyj (lotńisko Heathrow a lotńisko Gatwick přijyuy we 2003 roku přez 110 miljůnůw pasažerůw; Heathrow (kere je nojwjynkšym lotńiskym mjyndzynarodowym pod wzglyndym ličby pasažerůw) ůngyfer 65 miljůnůw, Gatwick ůngyfer 30 miljůnůw, lotńisko Stansted ůngyfer 19 miljůnůw i Lutůn ůngyfer 3 miljůnůw itd.).
Admińistracyjńy Wjelgi Lůndůn (Greater London) je podźelůny na 32 dźelńice (Boroughs) a autůnůmične City: s tygo 12 a City of London twořům Inner London (Wewnyntřny abo Cyntralny Lůndůn), a pozostoue - Outer London.
Nojwažńijše (tyž ze wzglyndůw historyčnych) dźelńice to City of London i City of Westminster pouožůne na půunocnym břygu Tamizy, a Southwark i Lambeth na pouedńowym břygu.


text:
Mianuja sie Grzegorz.
Kole 1995 roku pojechołch na rajza ze szkołōm do Warszawy. Nic niy pamiyntōm z tyj rajzy ôkrōm tego, że starsi chopcy wziōnli ze sobōm szprej, wyszli z tego ôstrzodka, kaj my nocowali i kajś we Warszawie naszmarowali na ścianie „Rojca”. Niy „Siwy to gupek”, niy „Ruch Radziōnkōw”, ino „Rojca”. Bo to byli chopcy z Rojec (tak sie tam godo: „Rojca”, ale „z Rojec” i „na Rojcach”).
Ta rojcowsko idyntyfikacyjo to je tako myńszo wersyjo tego ślōnskigo regiōnalizmu i to tam żech sie go nojbarzij nauczōł, chocioż żech ani tego niy wiedzioł.
Bezma dycki żech mioł ucho do godek. Niy wiym, jak to tak richtich je z tym uchym, ale fakt, że dycki żech rod czytoł ô inkszych jynzykach i je przirōwnowoł do siebie. Prziszoł ale jedyn taki dziyń, że spōmiarkowołch sie, że je tako jedna godka, co nad niōm żech ani roz niy siod i żech jij niy przemyśloł. To była ta nojbliższo godka, keryj sie używo na Rojcach. Prziznōm, że godōm trocha inakszyj niż tam, bo niy syca. Jakoś tak mi sie tyn szalter ze sycyniym nigdy niy przeônaczōł. Możno skuli tego, że familijo je z Bytōmia.
Ta moja czynno znajōmość godki ôd poru lot prōbuja pożynić ze swojōm wiedzōm ô lingwistyce i programowaniu.
Portfolio:
- Lipiec 2012: skrypt ślōnskij wersyje Facebooka
- Paździyrnik 2012: ślōnsko lokalizacyjo Euro Truck Simulator 2
- Ôd paździyrnika 2012: fanpage Ślōnski suchar na dzisiej
- Paździyrnik 2013: ślōnske nopisy do Gwiezdnych Wojyn
- Ôd moja 2015: translatōr we ponaszymu.pl
- Wrzesiyń 2016: ślōnske lokalizacyje WordPressa i Firefoksa
- Ôd Paździyrnika 2016: „Chwila z gŏdkōm”, kanał edukacyjny na YouTube.
- Paździyrnik 2016: Ślōnski korektōr ôrtografije
- Listopad 2016: E-book ze tekstami do ôczytanio sie we ślabikorzu
- Listopad 2017: Wydanie mojego przekładu „Godnij Pieśni” Charlesa Dickensa we wydownictwie Silesia Progress
- Ôd lutego 2018: Spōłredachtōr wachtyrz.eu
- Paździyrnik 2018: Wydanie mojego przekładu „Dracha” Szczepana Twardocha we Wydownictwie Literackim
- Listopad 2018: Wydanie mojego przekładu „Małego Princa” Antoine’a de Saint-Exupéry’ego we wydownictwie Media Rodzina
- Grudziyń 2018: Ôpublikowanie Korpusu Ślōnskij Mŏwy
- Grudziyń 2018: Start serwisu Silling ze maszinowym translatorym polsko-ślōnskim i ślōnsko-polskim
- Wrzesiyń 2019: Paket biōrowy LibreOffice po ślōnsku
- Paździyrnik 2019: Systym ôperacyjny Ubuntu po ślōnsku
- Grudziyń 2019: Wydanie mojego przekładu „Niedźwiodka Pucha” A. A. Milne’a we wydownictwie Media Rodzina
- Siyrpiyń 2020: SuperTuxKart po ślōnsku
- Listopad 2020: Start serwisu Szukocz, internetowyj metawyszukowarki ze ślōnskim interfejsym
- Grudziyń 2020: Wydanie mojego przekładu „Przigōd ôd Alicyje we Kraju Dziwōw” Lewisa Carrolla we wydownictwie Silesia Progress
Trocha barzij prywatnie:
grzegorz_kulik
Silesian translator, kind of writer, and kind of journalist.
Ślōnski tumacz, choćby pisorz i choćby dziynnikorz.


text:
wubjeŕ se rěc / Sprachauswahl: Deutsch dolnoserbski hornjoserbsce
wopisanje
»Bóśon z Mósta« z mjenim Fryco Libo, kótaryž jo serbski wuknuł wót swójeje stareje mamy, basni južo z młodych lět. Za cas swójogo studiuma w Lipsku jo jězdźił do Budyšyna na zmakanja kružka młodych awtorow pśi Kole serbskich spisowaśelow, ako jo nawjedował Kito Lorenc a źož su byli mjaz drugim Benedikt Dyrlich, Jurij Łušćanski a Franc Šěn jogo towariše. W Libowych basnjach źo wó domownju, serbojstwo a basnikarjenje, wó lubosć a smjerś, wó dušyne bóli a radosći, teke wó kumšty a směški. Pśi tom pśewóźuju jogo pśecej mósćań šorce: te módre šorce serbskich žeńskich, te zelene šorce wokolneje krajiny a te rozryte šorce tych gruntow, ako jo brunica spóžerała. A wšykne te šorce pśeliš derje wiźi ze swójogo gnězda na cerkwi to źiwne carno-běłe zwěrje.


text: Zły Komorow (AK/SN). Mjezypřesahowacy turistiski zwjazk Łužiska jězorina zasadźuje so dale za wjace bjezbarjernosće podłu jězorow regiona. „Ze sepju dźěłarničkow skedźbnjamy na móžnosće so bjez zadźěwkow na přibrjohach pohibować. Po přepytowanju štyrjoch modelowych jězorow chcemy nětko praktiske poručenja zajimcam pokazać“, zdźěli minjeny tydźeń nowinska rěčnica turistiskeho zwjazka Katja Wersch. Jako čłon dźěłoweho zjednoćenstwa „Lóšo pućować – bjezbarjerne dowolowe cile w Němskej“ sadźa zwjazk tež na dowol w jězorinje. Hižo loni a tež lětsa su k tomu dźěłarnički přewjedli. Management za turizm a strowotne hospodarstwo braniborskeho marketinga (TMB) iniciatiwu łužiskeho zwjazka podpěruje.


text:
Růwńikowo Gwinyjo
Růwńikowo Gwinyjo, Republika Růwńikowyj Gwinyji – państwo we Africe rozlygowane nade Atlantyckim Uoceanym, grańica mo ze Kamerůnym a Gabůnym. Do Růwńikowyj Gwinyji przinoleży tyż wyspa Pagalu, rozlygowano na połedńowyj půłkugle (kůntynyntalno tajla kreju a wyspy: Bioko a Mbini a pora mjyńszych sům rozlygowane na půłnocnyj). Dowńij, kej szpańelsko kolůńijo, znůmo pode mjanym Szpańelsko Gwinyjo.
We 1996 roku uoddykńůno sam złoża naftowyj ropy, skiż czego godpodarka sam dostoła srogigo szwůngu.


text:
Francek Fyrtok 20.02.1921
Wachtyrz prezyntuje ślōnske artykuły ze starych cajtōngōw przepisane do alfabetu ślabikŏrzowego. Trzeba je rozumieć we kōntekście historycznym i niy przedstawiajōm ône ôpiniji ôd redakcyje.
Kochany Hanysie!
Medykuja nad tym, czy Ôstatki były lo nos profitym czy nie. Wszystko to goliło jak farōna. Chłopcy i dziouchy potargali buty, a jeszcze nie mieli dość, Zaś muzykanci mieli sto miechōw radości, bo patrzeli na nogi, jak fikały, i tak se grali: „A jo grōm, a jo grōm, a ci błozny buty drzōm, jeszcze mi za to zapłacōm, co podeszwy potracōm”. Joch podeszw nie stracił, boch mioł wojańske buty. Jak ech tupnōnł, to elekstryka gasła i dylōwka pynkała. Aże karczmarz przichodził do mie i padōł: Herr Fyrtok kōmmyn Sie ejinyn trinkyn – bo chcioł abych nie tańczył. Jak ech sie go zapytoł czy w piwnicy pod zolym mo handgranaty, pedzioł mi: Herr Fyrtok trinkyn Sie noch ejinyn, wir sind gute Freunde. Dziouchy mie zabrały do tańca i tak sie skōńczyło z karczmorzym.
Teroz bez wielki post trzeba se statkować. Joch już zaczōn. Prziciagnōnłech poska, chodza w starych łachach. Ale dziouchy tak sie strojōm, jak keby postu nie było. Joch zawsze padoł, iże dziouchy sōm gorsze ôd chłopcōw.
Teroz sie mo ku Wielkanocy i ku plebiscycie, tōż Niymcy wskrzeszajōm nieboszczykōw. Keby mi tak hajmacryje wskrzesili jako libsta, to bych nic nie padoł, ale Ślōnska pojechali abo też nie pojechali na Niymcy, to już trocha za dużo. Keby tak poradzili wskrzesić tych wszystkich Gōrnoślōnzakōw, co padli na wojnie za ciōngle głodny futerland niymiecki i za Wilusia, toby była uciecha, ale też wtedy Niymcy dostaliby szmary jeszcze wiynksze jak pod Verdunym. Ale by to było cioranie aże hinter Deutschland.
To Waffynquester dobrze wie i skiż tego ciōngle mōwi do hajmaczbōjōw: immer feste druff. Szkoda, iże Quester nie sprowadził jeszcze na Ślōnsk Panzerschiffōw, bo te maschinyngwery i handgranaty przidajōm sie lo małych synkōw. Mōj synek sie zno na ajergranatach bo ciōngle ciepie kamiyniami za psami.
Ulitzka i Quester namowiajōm Urbanka, żeby sie ôżynił. Insi radzōm mu, że mo ciepnōńć ślepkiym na dziouchy, to ôdrazu pozno, kero bydzie jego. Tōż Urbanek ôbstalowoł se u masarza krowskich i świńskich ślepi, aby mioł brunotne i siwe do ciepanio. Ôn robi wszystko tuplowanie. Jak ćmi, to też, co bardzo czynsto robi, a jak pisze noty, telegramy, abo ôgłoszynia do jakego blatu, to sie aż kurzi za nim jak z lokōmotywy.
Ale mosz szczyńście Hanysie! Zameldowali cie do głosowania i Urbanek i Ulitzka rozpoznali cie jako swojego brata. Nie dziw, bo swoja fotografio zawsze drukujesz. Jo sie z Ulitzkōm też znōm, choć ech z nim krōw nie posł ani na ptoki z nim nie chodził.
W Mikulczycach majōm ludzie co chwila jakoś szarpaczka, bo Darymnik se myśli wiyncej niż krziwe drei i bardzo rod kedy go sie prowadzi na ratusz bez szpaler. Ale jeszcze wiyncej nos dzwigo Tōmek, bo tōmkowol w radzie gminnej za Abwehr i za to dostoł kilofek na „Abwehr” jedyn i drugi przilepnik. Kōmunista Szega chcioł im namajtać, ale inszy kōmunista Biyniek ôbrōnił szlachcica.
Na prziszly roz napisza ci ô nich wiyncej.
Francek Fyrtok.


text:
ST 1922 Radwor – ST Hlinowc 2:1 (1:1)
Zestawa hosći: Tausend – Reinecke, Šěrak, Grubert, Paška (10. Jendrewski), Nuk, Wjeńka, Schöne, Pječak, Wróbl, Schulze
Při rjanym wjedrje je na domjacu dypkowu hru prěnjeho koparskeho mustwa ST 1922 Radwor wjac hač sto ludźi přišło. Dokelž swjećeše Sportowe towarstwo z Hlinowca tón kónc tydźenja 90lětne wobstaće, organizowachu zamołwići bus, kotryž bě fanow do Radworja přiwjezł. Něhdźe 40 přiwisnikow hosći postara so z bubonom a banerami wo dobru atmosferu. Přiwšěm stachu so tež njerjane momenty, jako zapalichu pyrotechniku. Sudnik dyrbješe hru na pjeć mjeńšin přetorhnyć.


text:
Republika
Republika (uać. Res publica, dosuowńy řeč pospolito) – zgodńy s wspůučesnům defińicyjům ustrůj polityčny, we kerym wuadza je sprawowano bez uorgan wůuůńůny we wyńiku wyborůw na uokreślůny čas.
W republice wystympujům roztomajte systymy řůndůw, zaležńy uod uorganu sprawujůncygo wuadza, kerym može być:
- prezydynt wybjerany na uokreślůny čas, s uůgrańičůnům (albo s ńyůgrańičůnům) možliwośćůn půnownygo wyboru; prezydynt može być uodpowjydźalny před inkšym uorganym państwa, albo před Historjům;
- řůnd uodpowjydźalny před parlamyntym abo před prezydyntym;
S uznańym (albo ńyuznańym) danygo państwa za republika istńijům powažne problymy ze wzglyndu na lične historyčne defińicyje.
Systymy totalitarne uokreślajům čynsto państwo kej republika, a nawet republika dymokratyčno, mimo aže wuadza je tam sprawowano bez dyktatora, oligarchja abo můnopartja.
Ńykere państwa sům uokreślane kej republika bananowa.


text:
Zapadopomorske wojewódstwo
Zapadopomorske wojewódstwo (pólsce Województwo zachodniopomorskie, kašubsce Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò) je wojewódstwo při Baltiskim morju na sewjerozapadźe Pólskeje. Stolica a zdobom najwjetše město je Šćećin. Druhe wuznamne města su Koszalin, Stargard, Kołobrzeg a Świnoujście.
W lěće 2019 měješe wojewódstwo 1.698.344 wobydlerjow.[1]
Zapadopomorske wojewódstwo mjezuje na zapadźe z Mecklenburgsko-Předpomorskej a Braniborskej. Tu twori rěka Wódra hranicu z Němskej.
Hač do lěta 1945 słušeše teritorij dźensnišeho wojewódstwa do Němskeje.
PowiatyWobdźěłać
Zapadopomorske wojewódstwo wobsteji ze slědowacych 18 powiatow (wokrjesow):
Města Šćećin, Koszalin a Świnoujście su bjezwokrjesne.
WobrazyWobdźěłać
Swětłownja w Kołobrzegu
Přibrjóh Baltiskeho morja w Darłowje (Rügenwalde)
ŽórłaWobdźěłać
- ↑ Population. Size and Structure by Territorial Division. As of June 30, 2019. Główny Urząd Statystyczny (GUS) (PDF), wotwołany dnja 24. decembra 2019.
WotkazWobdźěłać
Delnja Šleska • Kujawsko-Pomorska • Łódź • Lublin • Lubuš • Małopólska • Mazowska • Opole • Podkarpatska • Podlaska • Pomorska • Šleska • Swjatokřižska • Warminsko-Mazurska • Wulkopólska • Zapadna Pomorska


text:
Detroit
Detroit (francosce Détroit) je wulkoměsto na juhowuchodźe US-ameriskeho zwjazkoweho stata Michigana a z nimale 700.000 wobydlerjemi najwjetše město tohole stata. Nadeńdźe so bjezposrědnje při kanadiskej hranicy při rěce Detroit River mjez jězorom Lake St. Clair na sewjeru a Erieskim jězorom na juhu.
Sydlišćo bu dnja 24. julija 1701 wot francoskeho kapitana Antoine de la Mothe Cadillac załožene jako Ville d’Etroit („město při přeliwje“). W 19. lětstotku bě Detroit historiske wuchadźišćo a hač do 20. lětstotka tež srjedźišćo ameriskeje awtomobiloweje industrije. Dla spadowanja industrije je so ličba wobydlerstwa města samoho mjez 1950 a 2010 wot 1,85 milionow na 690.000 znižiła. W lěće 2010 wučini podźěl afroameriskeje ludnosće někak 83 %.


text:
Indyjski Ôcean
Indyjski Ôcean (Indyk[1]) to je trzeci pod wzglyndym srogości wodny behalter na świecie, zajmujōncy kole 20% wiyrchni Światowego Ôceanu.
Położynie i przestrzyństwoEdytuj
Ôcean ôd pōłnocy je ôgraniczōny bez Azyjõ, ôd zŏchodu bez Arabskõ Bōnã i Afrykã, ôd weschodu bez Malajskõ Bōnã, Sōndejske Wyspy i Australijõ, a ôd połedniŏ bez Antarktydã (Połedniowy Ôcean). Umŏwnymi granicami sōm połedniki: 20° i 147° dugości geograficznyj weschodnij.
Ôcean tyn mŏ wiyrchniã 73 556 000 km² (kej włōnczōmy Morze Czyrwōne i Zŏtokã Perskõ); przibliżōnŏ ôbjyntość wynosi 292 130 000 km³. Rozciōngłość połednikowa i rōwnoleżnikowa dochodzi do 10 000 km. Strzedni zgłōmb 3890 m, maksymalny 7258 m (Sōndejskŏ Przikopa)[2]. Piska brzegu ô dugości 66 526 km je słabo rozwiniyntŏ. Indyjski Ôcean je barzo ciepły, we pōłnocnyj czynści tymperatura wod rzŏdko ślatuje pod 25 °C, za to w bliżu Antarktydy ôbniżŏ sie do kol. 0 °C, co dŏwŏ strzedniõ na poziōmie 17 °C. Zasolenie wynosi 34,8 ‰.
Morza układu ôceanicznego – Indyjski Ôcean[3][4]Edytuj
Wyspy i archipelagiEdytuj
Srogsze wyspy i archipelagi:
- Madagaskar
- Kōmory
- Seszele
- Sokotra
- Malediwy
- Mauritius
- Cejlōn
- Zanzibar
- Andamany i Nikobary
- jak tyż tajla Indōnezyje
KlimatEdytuj
Warōnki klimatyczne Indyjskigo Ôceanu formujōm sie pod wpływym wzajymnego wpływaniŏ kōntynyntu i ôceanu. Herske, pōłnocno-weschodnie wiatry wiejōm ôd paździyrnika do kwietnia; ôd mŏja do paździyrnika dōminujōm wiatry połedniowe i weschodnie. Na połedniowyj pōłkuli wiatry sōm radszyj ôpaterne, ale latowe sztormy we bliżu Mauritiusa mogōm być geferlich. Cyklōny wystympujōm u wybrzyżōw Morza Arabskigo i Zŏtoki Byngalskij wy miesiōncach umiany mōnsunōw zimowego i latowego.
Przipisy
- ↑ Indyjski Ocean - Encyklopedia - Onet.pl Portal wiedzy, web.archive.org, 7 mŏja 2006 [dostymp 2021-05-04] [zarchiwizowane z adresy 2006-05-07] .
- ↑ CIA - The World Factbook -- Indian Ocean, web.archive.org, 12 czerwca 2007 [dostymp 2021-05-04] [zarchiwizowane z adresy 2007-06-12] .
- ↑ Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami RP: Nazewnictwo Geograficzne Świata. T. Zeszyt 10: Morza i oceany. Warszawa: Główny Geodeta Kraju, 2008, s. 32. ISBN 978-83-254-0462-8.
- ↑ Trzeciak Stefan: Meteorologia morska z oceanografią. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 175–179. ISBN 978-83-01-14160-8.


text:
Sacharja
Ako kśesćijany dejali pśecej na mysli měś, źo kórjenje našeje wěry laže. Ze žydojstwom nas jadnośi wěra do jadnogo samego Boga. To jo ten Bog israelskich wóścow, Bog Abrahama, Izaka a Jakoba. Take póśěgi pak cerkwja njejo pśecej za wažne měła. Antijudaistiske wobraze w młogich Bóžych domach napominaju na śamne kapitle našeje historije. Zachopjeńk awgusta něnto swěśimy kužde lěto israelsku njeźelu. Tradicionelnje jo to był źeń wopomnjeśa na znicenje Jeruzalema. W cerkwjach cesto cytamy na tom dnju z Lukasowego ewangelija, kak Jezus płakašo nad Jeruzalemom.Lk 19,41
Žyźi spominaju znicenja tempela ze spóśenim a pokutu na źewjetem dnju žydojskego mjaseca אָב (aw), kenž jo blisko našeje israelskeje njeźele. W synagogach se módli a wobžałujo, až tempel w Jeruzalemje běšo dwa raza znicony a až žydojski lud jo był póbity a wugnany. Wósada słucha śicho na žałobne kjarliže profeta Jeremiasa a na druge módlitwy. Ale ku kóńcoju Bóžeje słužby se pśecej cytaju słowa połne naźeje wót profeta Sacharje:
Ja cu se zasej k Jerusalemoju chyliś ze zmilnosću, a mój dom dej we njom natwarjony byś, źejo Kněz cebaot. Sach 1,16
Co to ma z nami cyniś? Sacharja pokazujo na strowje, kenž Bog ten Kněz jo Žydam pódarił. Jogo słowo dej wuskoboźiś zbity lud, až móžo naźeju na dobry pśichod měś. Jo zmysłapołne a se wupłaśijo, stanuś a dalej gótowaś z twarjenim Bóžego města. Wšykne ludy, nic jano Žyźi, ale teke „tatanje” – גוֹייִם –, deje pak póznaś, až Bog jo teke z nimi. Deje natykowane byś a groniś: „My pójźomy z wami, dokulaž smy słyšali, až Bog jo z wami.“Sach 8,21-23
Mě profeta Sacharja (זְכַרִיָה) jo – ako cesto w Starem Testamenśe – take powědajuce mě. Wóznamjenijo, až Kněz יהוה se dopomina. Wón se swójogo luda dopomina a žognujo. Na to pokazujotej Sacharja a jogo pśijaśel Hagaj, a wónej móžotej z tym motiwěrowaś, se wěriś na nowy zachopjeńk a to zgubjone zasej natwariś.
A kak jo to něnto z nami? Rozmějomy se ako źěl togo starego wólejowego boma, kótaremuž se groni wěra do jadnogo samego Boga? Abo smy měnjecy, až móžomy take stare kórjenje pśerubnuś? Pśiwzejomy wuskoboźenje z Bóžego słowa Starego Testamenta w našom sekularnem swěśe? Dejali na kuždy pad dobru radu wót žydojskich profetow za wažne měś a nadalej twariś na Bóžem kralojstwje. Pśiduce strowje wšych ludow pópisujo profet Sacharja tak:
22Tak budu wjele ludy a tatanje z kopicami pśichadaś pytat togo Kněza cebaota w Jerusalemje a se módlit pśed Knězom.
23Tak źejo Kněz cebaot: we tom samem casu budu źaseśo muže ze wšakich rěcow tatanjow jadnogo žydojskego muža za rožk jogo kapy pśimjeś, a groniś: My z wami pójźomy, pśeto słyšymy, až Bog z wami jo.Sach 8,21-23
אָמֵן
Bóže słowo w serbskem rozgłosu RBB na 12. njeźelu pó swětej Tšojosći, 2020-08-30.
Bibliske citaty pó: Biblija abo to zełe Sswėte Pißmo Starego a Nowego Teʃtamenta, do ßerʃkeje rėzy pʃcheʃtawjone, wot nowotki pilṅe pʃcheglėdane a pʃcheporėżane. Hala: Kanʃtein (1868).
Bildka: Benno Elkan, pśez mójogo Ducha dej wóno byś dopołnjone, źejo Kněz cebaot Sach 4,6 wikipedija


text:
Przeglōnd tydnia na gōrnoślōnskich szpilplacach
We Korei dalyj trwajōm Zimowe Igrzyska, ale dzieje sie też już wiela na gōrnoślōnskich szpilplacach.
Grŏ już polskŏ Ekstraklasa, a w niyj nasze ferajny.
W niedziela Piast Gliwice wygroł we Gdańsku ze Lechiōm 2-0 po golach Szczepaniaka (65 minuta) i Papadopulosa (90 minuta). Dziynki tej wygranej we Gliwicach bandōm mōgli w tym tydniu spokojniyj trynować.
Gōrnik Zŏbrze dopiyro na wieczōr we ôstatnim szpilu kolejki bandzie gojściōł Bruk-Bet Termalica Nieciecza. Kożdy wynik prōcz wygranej Gōrnika bandzie uznany za niespodzianka.
Gōrnik je 4, a Piast 13.
Grajōm też we Republice Czeskej. Karwina wygrała we Mladej Boeslav 1-0 po golu ôd Wagnera w 91 minucie! Nie miōł za to szczyńscia Banik Ôstrawa, kery u siebie przegrōł ze Slovackym 1-2. Jedynego gola przi stanie 0-2 strzelōł Poznar. Bōło to we 74 minucie.
Karwina je 11, a Banik ôstatni – 16.
I we Polsce i we Czechach pauzuje jeszczy drugŏ liga.


text:
Serbske baby młode žony prěni króć internetnje poradźowali
Swinjarnja (SN/MiR). Njewšědne wuměnjenja wužaduja sej tuchwilu wot ludźi njewšědne rozrisanja, wosebje wot tych, kotřiž samostatnje skutkuja. Tak dźe so tuchwilu tež Kolebce, serbskim babam w Swinjarni. Loni hakle su Christina Smolina, Hanka Pawlikec a Tereza Wokowa zhromadnu praksu wutworili. Wone drje su přistajene we wšelakich chorownjach Drježdźan a Wojerec, maja pak swoju Kolebku jako samostatnje skutkowace baby. Tež wone su mjeztym z přichodnymi resp. młodymi maćerjemi internetny zwisk nawjazali. Wčera přewjedźechu w rumnosćach Smolic statoka w Swinjarni prěni online-přihotowanski kurs na porod. Baba Christina Smolina činješe to z pomocu programa Skype, z kotrymž je móžno samodruhe žony widźeć a z nimi rěčeć. Do toho běchu so přichodne maćerje hižo trójce w Swinjarni na porodnym kursu zetkali. „Nastajich w swojej praksy laptop a při sebi mějach material, kotryž za kurs trjebam“, rozłožuje Christina Smolina, „tak mějach k žonam jeničce digitalny kontakt.“


text:
Kinspork (SN). Historiske kamelije w Kinsporku lětsa wosebje rjenje kćěja. Wot spočatka lěta zličichu tam hižo sta wopytowarjow, kotřiž su sej krasnu pychu wobhladali. Přisporjało je to nowy kamelijowy parfim, kotryž zajimcy předawarjam runjewon z rukow torhachu. Nowa twora njemóžeše spěšnje dosć na polcach stać.
Nowej kritiskej situaciji w kraju pak dyrbješe tež Kinsporske domizniske towarstwo wotpowědować. Wot 15. měrca je kamelijowy dom za wopytowarjow zawrjeny. Kaž předsyda domizniskeho towarstwa Peter Sonntag zdźěli, so 67lětna Doris Füssel nětko tež bjez wopytowarjow wo rostliny stara. Jej a tamnym čłonam kamelijoweje skupiny domizniskeho towarstwa by wězo wjele lubšo było, by-li sej prawje wjele ludźi kćějace rostliny wobhladać móhło. To pak drje budźe hakle klětu zaso móžno, hdyž změjemy pandemiju koronawirusa dla nadźijomnje přetratu.


text:
Sokoł Ralbicy/Hórki –
ST Ćisk 2:2 (1:0)
Za domjacych zasadźeni: Schöne – Bejmak, T. Bejma, Wałda, Rawš, Rachel, Šołta, Gloxyn, B. Bejma, Janca, Domaška, Nuk, Ćěsla, Kurjat, K. Matka, M. Matka, Šiman, Korjeńk
Njedźelu tydźenja přewjedźechu koparjo Sokoła Ralbicy/Hórki dopołdnja wot jědnaćich testowu partiju přećiwo klasu wyše hrajacemu cyłkej ST Ćisk. Tón je w krajnej klasy zdobom kontrahent Chróšćanskeje SJ.
Po jara dołhim času smědźachu so sportowcy zaso do ćěłozwučowarnjow wróćić. Runje za dorost blidotenisa Viktorije Worklecy běše to njesćerpnje wočakowany wokomik. Po jeničce dwěmaj treningomaj čakaše hižo prěni turněr na blidotenisowy dorost, a to spartakiada Budyskeho wokrjesa.
Na mjenowane wubědźowanje podachu so štyri chowancy trenarki Jadwigi Richteroweje a trenarja Marcela Rjelki. W hrajnej klasy młodostnych dyrbještaj Benjamin Grutka a Florian Mikławšk připóznać, zo su ći tamni lěpje přez nanuzowanu přestawku přišli. Jeničce Benjamin je jednu hru za sebje rozsudźić móhł. Za dalše koło pak njedosahaše.
Wuspěšnišej běštaj Jan Šnabel a Matej Kober w klasy šulerjow B. Matej wubědźi sej w swojej skupinje po wulkim boju respektabelne třeće městno. Jan zawěsći sej samo druhe městno a zaćahny tak do štwórćfinala. Tam je kontrahentej z mustwa TTC Połčnicy z 2:3 snadnje podležał. Hižo to běše dobry wukon. Přińdźe pak hišće lěpje. W dwójce dobyštaj Šnabel a Kober bronzowu medalju. Z prawom móžeštaj so jara wjeselić.
Prěnja koparska hra mjez pedagogami a maturantami Serbskeho gymnazija Budyšin (SGB) wotmě so 1. junija 1994. Wučerjo podležachu šulerjam tehdy 2:5. Tež we 28. duelu lětsa bě młódša generacija z 8:1 wuspěšna.
Dźeń po wolejbulowej hrě mjez wučerjemi a maturantami SGB (SN wo tym rozprawjachu) slědowaše koparska hra. Bě to mjeztym 28. tajki dwubój. Dwanatkarjo běchu dotal dwaceći króć dobyli. Pjatk, 9. julija, je dalši triumf k tomu přišoł. Hodźinu do sportoweho duela so w Budyšinje dešćowaše, a tak přepołožichu koparsku partiju do sportoweje hale Serbskeho šulskeho a zetkawanskeho centruma. Tartanowa podłoha wonka bě po dešćiku ekstremnje hładka a strach zranjenja tuž jara wulki.
Po tym zo bě jědnatkar Jakub Škoda hru zahwizdał, njetraješe ani minutu, a fanowy blok dwanatkarjow prěni raz juskaše. Mócna třělwa Róžeńčana Kiliana Hrjehorja z centralneje pozicije dźěše do delnjeho kuta wučerskich wrotow. Wrotar a nawoda gymnazija René Wjacławk bě bul přepozdźe widźał.
W prěnim prózdninskim tydźenju wot 26. do 29. julija přewjedźe Sportowe towarstwo Haselbachtal w Bischheimje zaso koparski camp za holcy a hólcow w starobje šěsć do 16 lět.
Wot 9.30 do 16 hodź. poskića tam kóždy dźeń wotměnjawy trening, za kotryž móžachu prominentnych nazwučowarjow angažować. Připrajili su mjez druhim Tomaš Henčl (Budissa Budyšin, wyša liga), Frank Lippmann (něhdyši hrajer Dynama Drježdźany), Thomas Baron (trenar koparskeje młodźiny A FC Hornjeje Łužicy Neugersdorf) a Udo Schmuck (něhdyši hrajer a trenar Dynama Drježdźany). SN
Pisamy 19. julij, mjeztym woprawdźe hižo zaso 200. dźeń lěta, a to je datum z wosebitym wuznamom za najznaćiše a najwoblubowaniše kolesowarske wubědźowanje swěta. Wěnuju so tónraz Tour de France, kotrejež lětuše wudaće skónči so wčera w Parisu z dobyćom wusahowaceho Słowjenca Tadeja Pogačara.
Přihotuja koparski supercup
Sportowa jednotka Njebjelčicy budźe 25. julija w Njebjelčicach hosćićel 4. serbskeho supercupa – turněra ze štyrjomi koparskimi mustwami. Wot 14.30 hodź. přewjedu prěnje połfinale, wot 15.25 hodź. druhe. Hra wo třeće městno započnje so potom wokoło 16.25 hodź., finale něhdźe w 17.25 hodź. Kóždy duel je na 45 mjeńšin postajeny, kmótřistwo turněra přewozmje zapósłanc krajneho sejma Alojs Mikławšk (CDU). Wón chce tež wobaj semifinalej wulosować. Připrajili su SJ Chrósćicy, SJ Njebjelčicy, ST 1922 Radwor a Sokoł Ralbicy/Hórki. Naposledk mjenowany cyłk pokal zakituje.
6. captainscup w bičwolejbulu
Wolejbulisća Viktorije Worklecy přewjedu 31. julija a 1. awgusta wot 10 hodź. šesty bičwolejbulowy captainscup. Hrać budu we Worklecach na nowymaj bičwolejbulnišćomaj za sportowej halu. Nimo turněra na wyšim niwowje z hrajerjemi sakskeje klasy změja tam lětsa tež turněr za wólnočasne mustwa. Dokładne wupisanje a přizjewjenske modality pod
Bičtura Satkule dale dźe
Prezidij Sewjerowuchodneho koparskeho zwjazka (NOFV) je po swojim zjězdźe 25. junija 2021 slědowacym zjednoćenstwam přizwolenje wudźělił a rjadowanje staflow za hrajne klasy NOFV za sezonu 2021/2022 wobzamknył.
regionalna liga-žony
1. FFC Turbina Podstupim
FC Viktoria Berlin
1. FC Union Berlin
Steglitzski FC Stern 1900
Módro-běli Hohen-Neuendorf
Türkiyemspor Berlin
FSV Babelsberg 74
Rostockski FC
SC Staaken 1919
FC Phoenix Lipsk
FC Carl Zeiss Jena II
Magdeburgski FFC
1. FFV Erfurt
SV Eintracht Lipsk-juh
Biskopičanske KT 08
RB Lipsk II
DFC Wuchodna Sakska Šwikawa
regionalna liga-młodźina A
Tenis Borussia Berlin
F.C. Hertha 03 Zehlendorf
FC Čerwjeno-běli Erfurt
Berlinski SC
FC Rudne horiny Aue
SC Staaken 1919
FSV Šwikawa
SV Babelsberg 03
1. FC Neubrandenburg
BFC Dynamo
Hornja Łužica Neugersdorf
Fortuna Magdeburg
FC Mecklenburg Schwerin
RSV Eintracht
FSV Wacker Nordhausen
Berlinski AK 07
VSG Altglienicke
1. FC Frankfurt Wódra
FC Spěchowanski kader Rene Schneider
VfL 96 Halle
BSG Chemija Lipsk/SC Borea Drježdźany
JFC Gera/JFC 1.F Juh 012 Eichsfeld
Prezidij Sewjerowuchodneho koparskeho zwjazka (NOFV) je po swojim zjězdźe 25. junija 2021 slědowacym zjednoćenstwam přizwolenje wudźělił a rjadowanje staflow za hrajne klasy NOFV za sezonu 2021/2022 wobzamknył.
wyša liga-stafla sewjer
SC Staaken 1919
Greifswaldski FC
Torgelowski FC Greif
RSV Eintracht 1949
FC Hertha 03 Zehlendorf
Steglitzski FC Stern 1900
FC Hansa Rostock II
TSG Neustrelitz
HZ Módro-běli 1890 Berlin
MSV Pampow
Rostockski FC wot 1895
Charlottenburgski FC Hertha 06
SV Victoria Seelow
1. FC Lok Stendal
Braniborski SC Juh 05
Ludwigsfelder FC
BSV Eintracht Mahlsdorf
MSV 1919 Neuruppin
FC Mecklenburg Schwerin


text:
Prostokůnt
Prostokůnt – we plańimetryji je czworokůnt, kery mo wszyjstke eki proste (skiż tygo mo take mjano). Prostokůnt je ekstra růwnoleguobokiem. Ekstra prostokůntym je kwadrat, kery mo wszyjske boki tyj samyj dugośći. Przekůntne prostokůnta sům take same a przerzynajům śe we połowje. Prostokůnt kery ńy je kwadratym mo dwje uośe symetryje růwnoległe do bokůw a przerzynajůnce śe we půnktach przerzynańo przekůntnych. Suma ekůw we prostokůnće je dycki 360° = (2π) rad.
Wzory[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- - dugośći bokůw.
Dugość przekůntnej:


text:
Tychy: Ze 4 prōmilami za kōłko
Tyscy szandarzi zastawiyli 37-latka, co kludziōł auto ze hned 4 prōmilami alkoholu w ôrganiźmie. Chop rajzowoł społym z ôpitōm partnerkōm, co z niōm fajrowoł na przileżytość jeji gyburstagu. Znoszynie toastōw z wysokoprocyntowych trunkōw i siadanie za kōłko prziniesie chopowi ino problymy. Możliwe, iże dziynki gibkij reakcyji szandarōw niy doszło do tragedyje na drōdze.
Policyjōny dojzdrzeli auto marki Daewoo Matiz, co jechało cołkōm jezdniōm. Jego szofer jechoł ôd jednego rantu do drugigo, tōż szandarzi zaroz postanowiyli zastawić wozidło do kōntrole. Pokozało sie, iże 37 lot stary szofer je kōmpletnie ôżarty. Podszukowanie na zawartość alkoholu w jego ôrganiźmie wykozało bezma 4 prōmile alkoholu.
Chop rajzowoł ze swojōm partnerkōm, co jeji wynik podszukowanio alkōmatym wykozoł bez 3 prōmile. Pokozało sie, iże pora fajrowała gyburstag kobiyty i niy byłoby w tym nic złego, keby niy uzdali sie jechać autym.
Niyôdpedzialny kerowca po wytrzyźwiyniu bydzie sie tumaczōł szlakowym. Ô jego dalszym losie postanowi prokuratōr. Za jazda na fleku grozi kora 2 lot pozbycio wolności.
Zdrzōdło i foto: KMP Tychy


text:
Amerikańskô norka
Amerikańskô norka (Neovison vison) - to je rabùszny susk z rodzëznë łasëczkòwatëch. Òna je sprowadzonô zza òceanu i ù nas nikwi swòje môlowé notërné òkrãżé, a do tegò chùtkò sã rozrôdzô. Gdze na Kaszëbach pòjôwiô sã amerikańskô norka, tam òna wnetka je baro wôżnym rabùsznikiem, òsoblëwie w òkòlim rzéków ë wòdnëch zbiérników. Tak je np. w Słowińsczim Nôrodnym Parkù. Te norczi w klôtkach zwëskôł lëterackò np. Jerzi Łisk.
Lëteratura[edicëjô | editëjë zdrój]
- Encyklopedia audiowizualna Britannica : zoologia. Cz. 1 / [zespół autorów i tłumaczy Wojciech Bresiński et al.], Poznań : Wydawnictwo Kurpisz, 2006, s. 148.


text:
Praha
(ČŽ/K/SN). Dale a wjac přibywa rentnarjow a rentnarkow, kotrymž so pensija do wukraja sćele. Wot lěta 2010 hač do lěta 2019 je jich ličba z 59 600 na 98 300 rozrostła. Najwjace rentow wupłaća Čěska narodna banka (ČNB) do Słowakskeje, cyłkownje přez 36 000. Starobnu abo inwalidnu rentu z Čěskeje dóstawaja ludźo, kiž su w republice dźěłali a w njej přinoški płaćili. Wudowska kaž tež syrotna renta wupłaća so zawostajenym partneram resp. dźěćom. W Němskej přijimuje 31 400 seniorow a seniorkow rentu z Čěskeje, w Pólskej 13 700 wosobow. Mjez 1 600 do 4 000 přijimarjow čěskeje renty bydli w Kanadźe, w USA, Šwicarskej, Awstriskej, Awstralskej, Grjekskej a Bołharskej. Mjez dźesać statami, do kotrychž so z Čěskeje inwalidna renta transferuje, su nimo susodnych krajow tež Wulka Britaniska, Ukraina, Bołharska, Španiska, Šwicarska a Šwedska. Wupłaćenje pjenjez ma Čěska narodna banka na starosći. Wot Čěskeho zarjada socialneho zawěsćenja dóstawa wona zdźělene, kak wysoka je jednotliwa renta w krónach.


text:
Lampedusa
Lampedusa je italska kupa wosrjedź Srjedźozemskeho morja mjez Sicilskej a Tuneziskej a najwjetša z Pelagiskich kupow, kotrež słušeja geologisce do Afriki. Wona je něhdźe wósom kilometrow dołha a hač do třoch kilometrow šěroka a ma přestrjeń wot 20 km².
Wona nadeńdźe so něhdźe 205 kilometrow južnje Sicilskeje a 130 kilometrow wuchodnje tuneziskeho pobrjoha na wysokosći tamnišeho města Monastir. Mjeztym zo je sewjerny pobrjóh skalny a wysoki, su při južnym boku kupy wjacore zaliwy z pěskojtym přibrjohom. Hłowne město, kiž rěka tež Lampedusa, nadeńdźe so na wuchodźe kupy.
Lampedusa bě hižo w antice wobsydlena a słužeše grjekskim, romskim, byzantiniskim a arabskim namórnikam jako zepěranišćo. Wot 11. lětstotka hač do lěta 1843, hdyž zasydlachu so pod nawodu kapitana Bernardo Marina Sanvisente zaso ludźo na kupje, bě wona pak njewobydlena.
Dla jeje połoženja je Lampedusa jedne z ćežišćow migracije z Afriki do Europy a stejišćo dweju přijimanskeju lěhwow za ćěkancow. Přeco zaso podnurjeja so čołmy w morju wokoło Lampedusy, při čimž zemrěchu w zašłych lětach sta ludźi.
Wot lětanišća na kupje wobsteji zwisk do Palerma a Catanije.


text:
Berło grubiorza – 05.11.2018 [Ślōnski fusbal, filmik]
Górnik dostowo wklupane 4:0 na Legii. Ôdechciywo sie godki ô fusbalu, pra? Kibice Grubiorzy, niy starejcie sie! Na pocieszyni mōm do Was historio inkszego grubiorza, tym razym niy ze Zobrzo a z Jastrzymbio, kery gynau zaliczōł niymały szportowy sukcys, ale po kolei…
2012, KWK Knurōw. Szpetny wypadek na dole. Maszina wciōngo synkowi rynka, słyszy jak szczyrkajōm kości, ôd jego reakcji zoleży terozki jego życi… Keby wtedy Łukasz Miśkiewicz niy bōłby ôdruchowo ôszperowoł sie i praktycznie utargoł se rynka, maszina zemlołaby go cołkigo. Straciōł rynka, ale ôbstoł. Tera ofyn godo, że uratowoł go anioł. Bezmałaś już 3 dni po wypadku Łukasz szukoł do sia szportu. Amp fusbal wtedy dopiyro sie w Polsce rodziōł tōż Łukasz przody chyciōł sie klasycznego fusbalu w rezerwach GKSu Jastrzymbi. Groł w ataku, ale szterowało go to, że inksi boli sie szpilać ś nim na ôstro. Hneda jego drużyna sie rozônaczyła, ale ôn dostoł nowo szansa i zaczōn przigoda z amp fusbalym. Zaczōn trynować za tormana, bo to jedyno pozycjo do jednorynkigo w tym szporcie (grocze z pola sōm po amputacji jednej nogi i tyrajōm na berłach).
Latoś Łukasz znod sie w reprezyntacji Polski na Mundial razym z trzema kōmplami z Kuloodpornych Bielsko-Biała, ampfusbalowego wicemajstra Polski. Synki z Meksyku prziwożōm 7. plac, chocioż byli już (jak to ôni padajōm) jednōm nogōm w pōłfinale. Sztwierćfinał z Angolōm przegrali dopiyro po dogrywce i elwrach.
Taki je szport. Jedne je pewne. Telko porażka yno ich zmotywuje. Berła w rynce i jadymy!
Grzegorz Buchalik – etnolog, historyk, felietōnista, fusbalista. Kludzi bloga Ślōnski Fusbal:
https://www.facebook.com/SlonskiFusbal/


text:
Mułkecy
Mułkecy (slepjansce Mułkoce; němsce Mulkwitz) su hornjołužiska wjes w sewjernym dźělu Zhorjelskeho wokrjesa a wot lěta 1996 gmejnski dźěl Slepoho. Wjes ze swojimi něhdźe 200 wobydlerjemi słuša do teritorija Slepjanskeje narěče.
Na woběmaj brjohomaj Strugi ležaca wjes bě lěta dołho wot planowaneho rozšěrjenja Wochožanskeje jamy wohrožena. W měrcu 2017 rozsudźi LEAG, nowy mějićel łužiskich jamow, zo so jama hač do Mułkec wjace njerozšěrja.
StawiznyWobdźěłać
Wjes naspomni so prěni raz hakle w lěće 1597 jako Mulckwitz a słušeše přez lětstotki k Mužakowskemu stawowemu knjejstwu.[2]
Po Mukowej statistice z lětow 1884/85 rěčachu tehdy 278 wot cyłkownje 282 Mułkečanow serbsce.[3] Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot přeco hišće 88,5 %.[4]
ŽórłaWobdźěłać
- ↑ staw: 31. decembra 2019; Podaća Slepjanskeje gmejny na swojej webstronje
- ↑ Mułkecy w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)
- ↑ Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954. → wšě wjeski
- ↑ Ludwig Elle: Sprachenpolitik in der Lausitz. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1995, str. 255. [355 wobydlerjow, z nich 237 dorosćenych z aktiwnymi znajomosćemi serbšćiny, 11 z pasiwnymi, 66 serbskich dźěći a młodostnych, 41 bjez znajomosćow] → wšě wjeski


text:
Jolka-swjedźeń wopytowarjow wospjet zabawjał
Nuknica (BŠ/SN). Mjeztym 22. raz je so Nukničanska Brězanec bróžnja čumpała. Wjesny klub prošeše sobotu na tradicionalnu jolku, lětsa pod hesłom „Sioux tepi bozanku“. Wjedro njebě cyle tajke, kajkež w domiznje jolki Ruskej runje maja. Přiwšěm běše bróžnja na najwjetšim serbskim zymskim wjesnym swjedźenju zaso kopata połna.
Na jolce njeńdźe wo naročny kulturny program, ale skerje wo lóštnu zabawu. A tajku mějachu zaso hnydom na spočatku z chórom indianow pod nawodom Michała Cyža. Ze znatej štučku „Maja“ Karela Gotta – a to ze serbskim tekstom – mějachu publikum hnydom w horšći. Tež tekst běše jasnje rozumić, čemuž minjene razy stajnje tak njebě.


text:
Elbrus
Elbrus (rusce Элbбpyc, karačajsko-balkarsce MиHrи Tay/Miñi taw, [mɪˈŋːi taw]) je z 5642 metrami nad mórskej hładźinu najwyša hora w Kawkazu a zdobom najwyši wjeršk Ruskeje. Prašenje, hač je wón abo Mont Blanc tež najwyša hora Europy, wotwisuje wot definicije kontinentalneje hranicy mjez Europu a Aziju. Zwjetša so Kawkaz k Europje njeliči.
Elbrus ze swojim charakteristiskim dwójnym wjerškom (zapadny wjeršk 5642 m, wuchodny 5621 m) je mortwy wulkan a we wulkej měrje zalodowčeny. Lodowcy na horje maja cyłkowny rozměr wot 145 kwadratnych kilometrow.
Hora nadeńdźe so na juhu Ruskeje, něhdźe jědnaće kilometrow zdaleny wot georgiskeje hranicy a sewjernje hłowneho hrjebjenja Kawkaza. Georgiska stolica Tbilisi leži 270 kilometrow do juhowuchodneho směra, stolica ruskeje republiki Kabardino-Balkarskeje, Nalčik, sto kilometrow do wuchoda. Hranica mjez republikomaj Kabardino-Balkarskej a Karačajsko-Čerkeskej běži přez zapadny wjeršk, tak zo słuša najwjetši dźěl Elbrusa ke Kabardino-Balkarskej.
Pola krosnowarjow płaći Elbrus jako najwyši dypk Europy a tuž jako jedyn ze Seven Summits, sydom najwyšich horow wšěch kontinentow.


text:
Wjelge Morawy
Wjelge Morawy – drůgie (pjyrsze bůło Państwo Samůna) strzedńowjyczne słowjańske państwo. Bůło rozlygowane na teroźńich terynach Madźarůw, Słowacyje i Czychůw, a jigo stolicům bůł Velehrad.[1]
Gyszichta[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Bezmała we 805 roku cesorz Karol Wielgi podbjůł wandrowne plymjůna Awarůw we Ojropie Strzodkowyj. Wuůnczas polityczno sytuacyjo śe sam uspokojůła, co doło hilfa słowjańskemu kśyńćowi Mojmirowi do utworzyńo kole 820 roku swojigo państwa, kere śe mjanowało Wjelge Morawy.[1]
Te Wjelge Morawy tyż, za rzůndůw kśyńćp Śwjyntopełka, zawojowoły kole 875 roku Ślůnska i Małopolski. Bezmała tedy Morawjoki zburzůły ńykere ślůnske grodźiska, kej lo bajszpila we Lubomi kole Raćibůrza.[1]
Wjelge Morawy ńy szafły by uobstoć, atoli by niy przijynto krześcijaństwa. Nojprzůd we 822 roku wstympńy przyjyli je we ceremůńiji rzimskij uod Wschodńich Frankůw, ńyskorzi zaś, coby śe uod frankońskigo kamracyńo wyswobodźić, to wźynli zaś we 863 roku krzest we greckij ceremůńiji uod Wschodńigo Cesarstwa. We tych latach mjoł tyż być uokrzczůny noleżůncy do Morawjokow wuůnczas Ślůnsk. Juzaś blank ńyskorzij skiż frankońsko-mjymjeckich biskupůw poleku zaczli przeuůnaczać śe na ceremůńijo rzimsko.[1]
Te sroge Wjelge Morawy, krům tygo aże śe ćůngnyły uod Wrocławjo do Budapesztu a uod Pragi do Krakowa, to ńyskorzi uostoły blank zburzůne we 907 roku skuli angrifůw madźarskich wojokůw. Skuli tych wojyn Ślůnsk przeloz spod morawskij pod czesko władza.[1]


text:
Póstowe čisło w Němskej
Póstowe čisło eksistuje w Němskej hižo wot lěta 1941, hdyž so w Němskim reichu dwucyfrowe ličby za roznošenje paketow a pakćikow zawjedźechu. Wot lěta 1944 płaća tute ličby tež za listowy wobchad, kotrež so tež po Druhej swětowej wójnje dale wužiwachu. W lěće 1962 so w Zwjazkowej republice Němskej a 1965 w Němskej demokratiskej republice samostatnej systemaj póstowych čisłow zawjedźetej. W zjednoćenej Němskej wotměni 1993 pjećcyfrowy system Zwjazkoweje póšty starej systemaj.
Nimo póstowych čisłow za geografiske kónčiny eksistuja tež póstowe čisła za wulkopřijimarjow a za póstowe kašćiki. Němska póšta AG je jako naslědnica Zwjazkoweje póšty za wudźělenje nowych póstowych čisłow zamołwita.


text:
Měrko Šołta z Budyšina so słowa jima a skedźbnja na pomjenowanje:
SN nałožuja a zaměšeja wospjet pomjenowanja nastupajo cyrkej swj. Pětra w Budyšinje (hlej Předźenak z 8. oktobra, str. 1 a SN z 11. oktobra, str. 4). Zo rěkamy jako katolikojo Pětrowej cyrkwi w Budyšinje „tachantska“ je serbska wosebitosć a poćahuje so jenož na nju. Wot časa Jana Leisentritta bě tachant (dekan) kapitla swj. Pětra najwyša cyrkwinska awtorita Łužicy, a po nim tež kóždy jeho naslědnik, postajeny a wobkrućeny přez krajneho knjeza (čěskeho krala) a bamža. To so přiběrajcy pomjeńšowaše, poćahujo so na cyrkwinsko-prawnisku kompetencu ze spočatkom Třicećilětneje wójny a bu dale a bóle wobtřihowane, wosta pak hišće hač do kónca 18. lětstotka žórło stajnych rozestajenjow mjez tachantstwom a protestantami. Budyska měšćanska němska ewangelska wosada reklamowaše samsnu cyrkej jako swoju farsku. Zwada skónči so srjedź 19. lětstotka ze zrěčenjom mjez tachantstwom a měšćanskej radu, a prawniskim dźělenjom cyrkwje sameje.
Damian Dyrlich, čłon CDU z Noweje Wjeski, piše njedźelne wólby nastupajo:
„Lětuše wólby su wažne směrodajne wólby za přichod“, čitamy w nowinach Die Zeit, FAZ a Die Welt. Tež Zeleni kaž Annalena Baerbock su to podobnje hižo prajili. Haj, zawěrno budźe wuslědk njedźelnych wólbow naš kraj a snano tež Europu sylnje formować.
K dwěmaj wobsahowymaj aspektomaj chcu so tule rady wuprajić: k hłosej na wólbnym lisćiku w Budyšinje a k wólbnym programam stron. Prěni aspekt drje wšitkich wolerjow w Budyskim wokrjesu potrjechi. Zašły raz bě sej Karsten Hilse wot AfD direktny mandat w Budyšinje zdobył a zastupuje tuž naš wokrjes w Berlinje. Bohužel je protestowy rozsud mnohich wolerjow tež w sejmje jenož protest wunjesł.
Bernadeta Göthowa z Wolfena wěnuje so dopisej Sonje Krječmarjoweje w SN ze 14. septembra:
„Je dopokazane, zo je šćěpjenje jenička móžnosć, ćežkemu přeběhej chorosće zadźěwać a pandemiju přewinyć.“ Wodajće – sym wćipna! Bych rady zhoniła, na kajku wědomostnu studiju so knjeni Krječmarjowa tu poćahuje?
Po słowach našeje zwjazkoweje kanclerki je pandemija resp. epidemija našeho kraja hakle nimo, hdyž su wšitcy šćěpjeni! Mediciniske dopokazy za to žane njeznaju. Čehodla dyrbi šćěpjenje j e n i č k a móžnosć być so před ćežkim přeběhom škitać? Njepišu tu wo ćežko schorjenych! Pišu wo normalnej ludnosći, kotrejž je date swój imunostny system woměrje trenować a so na njón spušćeć. Što je ze strowym zežiwjenjom, z hibanjom a sportom, ze sparom a swěcu? To su někotre z regulatornych mechanizmow našeho ćěła. Wšitcy wěmy, zo je něchtóžkuli ćežko schorjeł a někotři njejsu chorosć přežiwili. Cyłkowna smjertnosć našeho wobydlerstwa pak bě po datach Zwjazkoweho statistiskeho zarjadnistwa loni druha najmjeńša minjenych 20 lět.
Julian Nyča z Prěčec wupraja so k póndźelnemu wólbnemu forumej Domowiny a Serbskich Nowin:
Zo njehodźa so wšitke wotmołwy kandidat(k)ow wobmjezowaneho městna w ćišćanej nowinje dla naličić, je zrozumliwe. K wudospołnjenju pak skedźbnjam na tři konkretne dypki, w kotrychž so tuchwilny zapósłanc w zwjazkowym sejmje wot tamnych kandidat(k)ow rozeznawa.
Sprěnja chce wón najebać wuskutki na klimu jako jenički dale brunicu wudobywać, byrnjež prajił, zo nimaja so žane serbske a žane němske wjeski brunicy dla wotbagrować. Chibazo bychu so za to dalše wjeski zhubić dyrbjeli. Zo je pak dalewjedźenje tuchwilnych jamow po lěće 2038 jeničce móžno, jeli so dalše serbske wsy wotbagruja, je fakt. Zdruha bě wón jenički, kotryž při starym žadanju za dwurěčnymi taflemi při awtodróze jako prěnje na „přidatne kóšty“ mysli a nic na wysoku symbolisku hódnotu a widźomnosć našeje rěče. A střeća nima wón – zaso jako jenički – móžnosć, sej jako serbska žona serbske mjeno z prawej kóncowku tež do wupokaza zapisać směć, scyła za trěbnu. Haj, wón samo na tym dwělowaše, zo sej to scyła něchtó žada.
Sonja Krječmarjowa z Budyšina wupraja so k přinoškej Marka Wjeńki w SN z 10. septembra:
Jako čłon krajneho dźěłoweho zjednoćenstwa „Serbske žiwjenje“ Zwjazka 90/Zelenych podawa Hagen Domaška swoje mysle k přinoškej „Zdźěla jasne wuprajenja k serbskim naležnosćam“ we wudaću SN z 8. septembra:
Serbske dźěłowe kruhi sakskich stron SPD, Lěwica a Zwjazk 90/Zeleni su nadstronski wólbny forum organizowali. Nowy Casnik, Serbske Nowiny kaž tež politiske strony internetnje su wo terminje informowali
Zaměr při tym bě, zo kandidatki a kandidaća swoje stejišćo k serbskim naležnosćam rozłožuja a rozjimaja. Jich za serbske temy sensibilizować bě dalši narok, zo bychu je dale w swojej stronje šěrili, so zeznawali a mjezsobne styki nawjazali.
Jedne ćežišćo mjez wjacorymi bě přichod politiskeho zastupnistwa serbskeho ludu. Derje je, zo maja wšitke kandidatki a wšitcy kandidaća Serbski sejm za wažneho rozmołwneho partnera. Wšako złožuje so jeho wobstaće na samsny princip kaž zwjazkowy sejm, w kotrymž chcedźa so stać ze zapósłanču abo zapósłancom: na swobodnych wólbach. To je poprawom přezjednosć w němskim staće, pječa pak nic w našim małym ludźe.
Měrćin Krawc z Delnjeho Wunjowa přispomnja k póndźelnemu zarjadowanju wokoło 20. róčnicy Chróšćanskeho šulskeho zběžka:
Połny wočakowanjow podach so do Chrósćic na zarjadowanje, kotrež stej Domowina a Serbske šulske towarstwo organizowałoj. Po tym zo běchu na minjenej hłownej zhromadźiznje třěšneho zwjazka serbskich towarstwow kubłansku awtonomiju jako nowy zaměr wuwołali, sym so nadźijał, zo prašenje, što nas zhladowanje na lěto 2001 wuči a što z toho slěduje, kotre žadanja dyrbjeli stajeć a što móžemy sami činić, w narěčach a diskusijach wažnu rólu hraja. Buch pak hórko přesłapjeny: Nimo žałosćenja dožiwjeneho dla a nimo hordosće, zo njejsu sej tónkróć raz wšitko lubić dali, wosta zarjadowanje kóždy rozmach a nastork, kotryž bych sej přał, dołžne.
„Njeje spomóžne, wukony druhich na tajke wašnje pohódnoćeć“, měni Manfred Hermaš z Rownoho ke komentarej Mariana Wjeńki w rubrice „Mój wid“ w SN z 9. awgusta a piše:
Hdyž ma něchtó dobru ideju a ju wulkotnje zwoprawdźi, njeje pak Hornjoserb – da měło so tola něšto namakać, štož móžeš kritizować. Přispomnjenja Mariana Wjeńki k tomu, kak je serbski awdijowy přewodnik za Wochožanski park błudźenkow nastał, su bjez respekta.
Ze swojeho časa jako čłon Rady za serbske naležnosće Sakskeje wěm, zo tež gmejny w serbskim jadrje swoje winowatostne nadawki nastupajo serbskosć přeco spjelnjeć njemóžachu, dokelž pjenjezy pobrachowachu. Tohodla je Sakska fonds zarjadowała, z kotrehož nětko wšitkim komunam w serbskim sydlenskim rumje spěchowanje přisteji. A ze sakskeho fondsa „Čiń sobu!“ su sej tež gmejny w serbskim jadrje přidatne projekty spěchować dali, byrnjež to pjenjezy byli, kotrež su za změnu strukturow po zakónčenju brunicoweho hospodarstwa předwidźane.
Benjamin Hrjehor z Wiena poćahuje so na přinošk „Młody pjekar z łužiskim chlěbom“ w SN z 23. julija:
Móže to špatny čłowjek być, kiž tajki rjany chlěb pječe? Foto wo młodym pjekarju z łužiskim chlěbom namakaš tróšku nakromnje na štwórtej stronje pjatkowneho wudaća Serbskich Nowin, tam hdźež snano někotři hižo tak dokładnje njehladaja. Pjekar je sobustaw AfD, kaž to znajmjeńša w poslednjej lince steji. Wón pak je wjace hač to. Za přećelnym posměwkom chowa so jedyn z hłownych akterow Budyskeje wotnožki neofašistiskeho identitarneho hibanja.
Paul Neumann pochadźa z pjekarskeje swójby a je na serbskim gymnaziju maturował. Swoje znajomosće serbšćiny wužiwaše w zašłosći při zhotowjenju serbskorěčnych plakatow a transparentow za neofašistiske demonstracije. W socialnych syćach pokazuje so wědomje byrgarski, tež tu pak wukopaja so přez zhromadne wobrazy přeco zaso zwiski k militantnej neonacistiskej scenje. Tajke postupowanje so šlachći. Wjace hač 800 ludźi — mjez nimi tež syła młodych Serbow a Serbowkow — sćěhuje Neumanna na Instagramje, podobna ličba na Facebooku.
Cyril Pjech z Berlina piše:


text:
Nimo Chróšćanskeje gmejnskeje rady su radźićeljo gmejny Ralbicy-Róžant jeničcy, kotřiž swoje posedźenja w serbskej rěči přewjeduja. Dokelž pak so na zhromadźiznach w Delanach serbšćina dźeń a bóle pozhubja, so jedyn z radźićelow wobara.
Róžant (SN/MWj). Njewočakowanu, ale wažnu naležnosć narězny čłon gmejnskeje rady Ralbicy-Róžant Tomaš Bjeńš (Swobodne wolerske zjednoćenstwo „Delany“) na zašłym posedźenju radźićelow w Róžeńće. Wón dopomni na to, zo je parlament na swojich posedźenjach wjele lět jeničce serbšćinu nałožował, chibazo mějachu k wěstym naležnosćam němskich hosći. W tuchwilnej wólbnej dobje je nětko Eduard Luhmann (CDU) ze Smjerdźaceje čłon gmejnskeje rady. Wón serbsce njerěči, ale po swójskim wuprajenju najwjetši dźěl rozumi. Přiwšěm sej často přeje, zo bychu radźićeljo wo najwšelakorišich naležnosći němsce rěčeli.


text:
Trěbne wudawki za saněrowanje chcedźa njewotwisnje zwěsćić dać
Łaz (AK/SN). Gmejna Łaz da koncept wo inwesticijach w swojich pěstowarnjach zdźěłać. To je wjetšina tamnišeje gmejnskeje rady předwčerawšim na swojim posedźenju wobzamknyła. „Zaměr ma dale być, zo ludźom bliske hladanje dźěći w cyłej gmejnje zaručimy“, podšmórny wjesnjanosta Thomas Leberecht (CDU). „Trjebamy derje wuhotowane a saněrowane žłobiki a pěstowarnje, kwalitatiwnje dobry hortowy poskitk, zwonkašulske hladanje a najlěpše wuknjenske móžnosće we Wulkoždźarowskej zakładnej šuli.“


text:
San Marino (miasto)
Spůłrzyndne: 43°55'55.24" N 12°26'54.42" E
San Marino – stolica San Marino, położōnŏ we strzodkowyj czynści krŏju, na zachodnich stokach Monte Titano. Trzeci co do srogości zōmek krŏju. We 2020 roku miasto miało 4071 miyszkańcōw[1].
We 2008 roku historyczne cyntrum San Marino ôstało społym z Monte Titano wpisane na wykŏz światowyj erbowizny UNESCO.
Miasto ôstało założōne 3 września 301.
Kamrackim miastym San Marino je San Leo w Italiji. We San Marino je Uniwerzytet we San Marino, Miyndzynŏrodowŏ Akadymijŏ Nauk San Marino a Politechnika.
Zabytki[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- ôbrōnne mury ze XIII–XIV stoleciŏ
- trzi festōngi ze XI–XIV stoleciŏ, tm. trzi wieże na Monte Titano: La Rocca o Guaita, La Cesta, Il Montale
- kościoły: św. Franciszka (XIV–XIX stolecie), św. Piotra (XVI stolecie, XIX stolecie), bazylika św. Maryna (XIX stolecie)
- pałace: Valloni (XV, XVII stolecie), dei Capitani
- rathaus (Palazzo Pubblico, 1884–1894)
- muzea, m.in. znane filatelistyczno-numizmatyczne muzeum.


text:
Film
Film – seryjŏ nastympujōncych po sie ôbrazōw z klangym abo bez klangu, wyrażajōncych ôkryślōne treści, utrwalonych na tregrze wywołujōncym wrażynie ruchu. Wytwōr artystyczny spotrzebowujōncy tã technikã, skłŏdajōncy sie ze bin, słożōnych z jednego abo wiyncyj ujyńć. Przōdzij filmy wyświytlano było w kinach, po II wojaczce światowyj tyż w telewizyji, w latach 80. ukŏzały sie wypożyczalnie wideo, w XXI stoleciŏ społym z rozrostym szerokopasmowego dostympu do internetu jak tyż telefōnije trzecij gyneracyje prziszoł rozkwit telewizyje internetowyj i posug zorty VOD.
Technika filmowŏEdytuj
TregryEdytuj
Bazowym tregrym, na kerym bōł utrwalany i z kerego wyświytlano było film, była światłoczuła błōna fotograficznŏ 35 mm. Na bōrcie filmowy ôbrŏz je zapisany we formie pojedynczych kadrōw, cŏfajōncych sie w projektorze kinowym z wartkościōm 24 klŏtek na sekundã (w epoce kina niymego było to 16 klŏtek na sekundã).
Rzŏdzij pasowane były inksze szyrokości bōrty: 70, 16, 8 mm i super 16 i super 8. Dlŏ potrzeb telewizyje filmy registruje sie tyż na tregrach magnetycznych (Beta SP) i digitalnych (Beta digitalnŏ, DVCAM, High Definition). W stoleciu XXI wszeôbecnŏ stała sie digitalnŏ registracyjŏ ôbrazu filmowego na twardych dyskach. Tradycyjne kina przekształciyły sie w kinie digitalne kaj filmy wyświytlŏ sie z dyskōw kōmputrowych abo za postrzednictwym internetu, z serwerōw dystrybutōrōw.
Proporcyje ekranuEdytuj
Przōdzi filmy wyświytlano było na ekranach w formacie ôbrazu 4:3 to znaczy w proporcyji 1:1,33 (podstawa 4, wysokość 3) – taki format przijynto było tyż dlŏ ekranu telewizyjnego w piyrszych latach rozrostu tego mydium. Po wkludzyniu na bōrtã filmowego chodnika klangowyj format sztandardowy to 1:1,37. W walce z rosnącą kōnkuryncyjōm telewizyje w latach 50. XX stoleciŏ wynŏdniynto było szyroki panoramiczny ekran (cinemascope). W kamerach i projektorach zastosowano było ôbiektywy anamorfotyczne; ekran wydłużył sie do proporcyje 1:2,55. W latach 60. kludzōno było tm. cineramę z spotrzebowaniym bōrty 70 mm, z ekranym w proporcyjach 1:2,75. Bōrta 70 mm znŏdła zastosowanie przi wyświytlaniu ôbrazōw trōjwymiŏrowych w systymie IMAX. Ekran mŏ sam proporcyje 1:1,43, a kadr je ustawiōny na bōrcie poziōmo, a niy piōnowo jak na bōrcie 35 mm. Terŏźnie w kinach nojczyńścij pasuje sie format postrzedni tm. kaszete (1:1,66 abo 1:1,85).
Zorty filmōwEdytuj
Film to barzo przestrōnnŏ dōmyna i idzie jōm/jã potajlować na mocka knifōw. Bazowy i nojbarzij popularny z nich to straciōł na zorty. Trzi bazowe zorty filmu to:
- film fabularny – aktorski film fikcyje
- film animowany – tworzōny za pōmocōm klasycznych technik poklatkowych – rysunkowych abo przestrzynnych (bp. lalkowych i plastelinowych) abo nojnowszych technik kōmputrowych animacyji 3D
- film dokumentalny – film ô treści niefikcyjnej, dokumentujōncy ryalność
Inksze, czynsto wyrōżniane zorty filmōw:
- film ôświatowy – dlŏ cwekōw dydaktyczno-instruktażowych
- film eksperymyntalny – wytwōr przinŏleżōncy do tyj zorty niy musi bp. być ôparty na scynariuszu, ôsprawiać historyje, pasować wszeôbecnie przijyntych prawideł gŏdki filmu, przijmuje dwie bazowe formy: abstrakcyjnõ abo asocjacyjną: w tyj piyrszyj ôpiyrŏ sie w cołkości na włŏsnościach, jake niesie ze sobōm ôbrŏz (farba, kształt), w drugij za to bazowõ formōm wpływaniŏ je zestawianie roztōmajtych elymyntōw, drugdy z pozoru do siebie nieprzystających, ku cylu wyrażyniŏ autōrskij idyje
- film propagandowy – dlŏ cwekōw jakich w danym mōmyncie wymŏgŏ propaganda
- film reklamowy – dlŏ cwekōw promocyjnych, handlowych
W znŏleżności ôd dugości filmy tajlujōm sie na:
- krōtkometrażowe – do 22 minut,
- strzedniometrażowe – ôd 22 do 55 minut,
- połnometrażowe – bez 55 minut


text:
Baćoń. Jehmlichowe pišćele w Baćońskej cyrkwi Jězusoweje wutroby, twarjene w lěće 1890, dyrbja ponowić, zo bychu je do přichoda zachowali. Hižo dlěje wosada za to pjenježne dary zběra. Zo móhli projekt prawje bórze zwoprawdźić, wuhotuja pišćelowy koncert, a wutoru, 20. julija, w 19 hodź. Hudźić budźe Klaus-Dieter Untch, Sedmihrodźan z Rumunskeje. Organist, kiž dwaj dnjej do toho w měšćanskej cyrkwi rudnohórskeho Frauensteina koncertuje, chce w Baćonju improwizacije, swójske kompozicije a twórby Johanna Sebastiana Bacha přednjesć.
Pokazaja wuměłske rjemjesło
Njeswačidło. Mjeztym šesty raz wotměja so jutře a njedźelu w parku Njeswačanskeho barokneho hrodu wuměłstwowe rjemjeslniske wiki. Tam předstaja so zhotowjerjo debjenkow a drasty, korbarjo, knihiwjazarjo, rězbarjo, florisća, hornčerjo a mnozy dalši. Rjemjeslnicy jeno swoje wudźěłki njeposkićeja, ale zdźěla tež pokazaja, kak wone nastawaja. Přistupne su wiki sobotu wot 11 do 18 hodź. a njedźelu wot 10 do 18 hodź. Za wiki a kulturny program zběraja zastup.
Hosćency a korčmy su za towaršnostne žiwjenje wažne městna, wšako so tam ludźo rady zetkawaja. Často pak maja tež zajimawe stawizny. W swojej lětnjej seriji tajke gastronomiske předewzaća předstajamy, dźensa Chěžkarsku korčmu w Rachlowje pola Kulowa. (2)
Zo stara so na małych wsach hišće něchtó wo to, zo maja tam swój hosćenc, je chwalobne. Tak je tomu tež w Rachlowje, kotryž bu po towaršnostnym přewróće do Kulowa zagmejnowany. Kulowčan Frank Seeliger tam mjeztym dwanaće lět korčmari a měł za swoje dźěło a nałožowanu prócu zawěsće trochu wjace připóznaća nańć.
Brězyna (CS/SN). Njeběchu to jeno dźěći, kotrež su wčera něšto přinawuknyli. Tež někotryžkuli dorosćeny měješe při přepodaću štomoweje wučbneje šćežki pola Brězyny (Brösa) w Malešanskej gmejnje zajimawe dožiwjenje. Štó dźě so hižo cyle dokładnje z domjacymi družinami štomo wuznawa? Kotry rozdźěl na přikład wobsteji mjez robiniju a akaciju? Na něhdźe 950 metrow dołhim pućiku mjez Brězynu a Lichanjom (Spreewiese) taflička na to skedźbnja, zo pola nas jenož robinija rosće. Abo je štó hižo raz něšto wo štomje z němskim mjenom Speierling słyšał, kiž rěka serbsce domjaca wjerjebina? Kaž móžeš na wotpowědnej tafli čitać, je tónle na wjerjebinu podobny štom we wuchodnej Sakskej jara rědki. Jón wuzwolichu 1993 za štom lěta. Wučbna šćežka njerozłožuje jenož nasadźene třiceći družin štomow. Taflički tohorunja na to skedźbnjeja, hdźe wosebite eksemplary wuhladaš, kaž historiski dub pola Delnjeje Hórki. Najwjetšu zasłužbu na wutworjenju wučbneje šćežki ma Hans-Georg Graf, bywši Lichańčan.
Delni Wujězd (AK/SN). Po 40lětnym skutkowanju jako farar w Delnjowujězdźanskej ewangelskej wosadźe je so farar Matthias Gnüchtel na wuměnk podał. Ze swjedźenskej Božej słužbu w Delnjowujězdźanskej cyrkwi hódnoćeše wosada minjenu njedźelu žiwjenski skutk duchowneho a jeho mandźelskeje Veroniki. Superintendent ewangelskeho cyrkwinskeho wokrjesa Šleska Hornja Łužica dr. Thomas Koppehl je wjelelětneho fararja rozžohnował. W prědowanju poćahowaše so Matthias Gnüchtel na swoje žiwjenske plany jako młody farar. Jeho són tehdy bě, hić jako misionar do Papuwa-Noweje Gineje. Skónčnje pak wosta w Delnim Wujězdźe, a to nimale štyri lětdźesatki. Wot lěta 2005 wukonješe dźěło fararja tež we Łazu a wokolnych wsach, rozłoži Günter Wjenk z Łazowskeje wosadneje cyrkwinskeje rady.
Nowe korona-rjadowanja
Budyšin. Wot jutřišeho płaća nowe rjadowanja koronawirusa dla. Štóž njeje znajmjeńša pjeć dnjow za sobu dowola abo hinašich přičin dla na dźěłowym městnje był, ma so testować dać. Šćěpjeni a wustrowjeni su z toho wuwzaći. W Budyskim wokrjesu rozprawjachu wčera wo štyrjoch natyknjenych, mjez nimi su třo z deltawariantu, a wo dwěmaj smjertnymaj padomaj. Incidenca po RKI je tu dźensa 2,7, we wokrjesu Zhorjelc wučinja wona dale nulu.
Spěchuja aquamedialu
Podstupim/Słopišća. Lětuši festiwal přitomnostneho našočasneho wuměłstwa aquamediale 14 w Słopišćach, wokrjes Dubja-Błóta, spěchuja z lotowymi srědkami kraja Braniborskeje. Kaž kulturne ministerstwo w Podstupimje wčera zdźěli, přewostaja 10 000 eurow za přehladku, kotraž rozestaja so wuměłsce z rjemjesłom a jeho mnohostronskimi zjawami a wliwami na towaršnosć.
Wožiwja stare tramwajki
We wsy znjezbožił
Wotrow. Wobchadne njezbožo pod wliwom alkohola je so předwčerawšim we Wotrowje stało. 27lětny wodźer Audija bě na wjesnym křižowanišću po wšěm zdaću z přewulkej spěšnosću nalěwo wotbočił a při tym do murje priwatneje ležownosće kaž tež do milinoweho kašćika zrazył. Wodźer kaž tež sobujěducy w starobje 17 do 21 lět so snadnje zranichu. Při wobdźěłanju njezboža so wukopa, zo měješe wodźer 1,32 promilow alkohola w kreji. Cyłkowna wěcna škoda wučinja 8 000 eurow.
Budyšin. W Budyskim krajnoradnym zarjedźe, do kotrehož móža sej zajimcy zaso bjez wobmjezowanja dóńć, wabi nětko wosebita wustajeńca. Jeje hesło je „Moja swójba – što sej na njej wažu“. Wustajene su rysowanki, kolaže, fotografije a teksty dźěći a dorosćenych, kotrež a kotriž su počasu jako swójba hromadu zrostli. Wšako běchu namołwjeni w molowanskej a akciji za kreatiwnosć swoje mysle podać jako čłon hladanske swójby. W cyłku je 65 wuměłskich twórbow widźeć. Do rozmyslowanja a tworjenja namołwjeli běchu Budyski młodźinski zarjad a Lions-club Budyšin-Lusatia. Pućowansku wustajeńcu chcedźa po Budyšinje w Kamjencu a Wojerecach pokazać. Předwidźane tež je nasćěnowu protyku zdźěłać.
Swěčki na zahrodźe
Pančicy-Kukow. Nóc tysac swěčkow wotměje so sobotu, 17. julija, wot 19 hodź. na zahrodźe klóštra Marijineje hwězdy w Pančicach-Kukowje. Na wopytowarjow čaka tam jewišćowy program z akrobatiku, wohnjowej show a hudźbu. Při ćmičkanju zaswěća potom zaso swěčki a zestajeja je do wšelakich pisanych wobrazow. Wopytowarjo smědźa při tym rady pomhać.
Consorcium spěwa
Slepo (AK/SN). We wobłuku komunalnych projektow za strukturnu změnu njejsu gmejny Łaz, Slepo, Trjebin a Sprjewiny Doł ze žanym předewzaćom zastupjene, kotrež je regionalny přewodźacy wuběrk za Łužiski rewěr poručił spěchować. Runje wone gmejny běchu a su wot brunicowych jamow a jich sćěhow wosebje potrjechene.
Slepjanski wjesnjanosta Jörg Funda (CDU) ma diferencowany wid na rozsudy přewodźaceho wuběrka. Wón pak zdobom wobkruća, čehodla w gmejnje dotal hišće žane swójske projekty njepředleža. „Mamy tuchwilu ruce połnej dźěła, zo bychmy njezeskutkownjene inwesticije zwoprawdźili resp. nastorčili, kotrež wurostu ze swój čas planowaneho wužiwanja wulkeho dźěla našeho gmejnskeho teritorija za hórnistwo. Bojimy so, zo so tu znowa do špatneho połoženja dóstanjemy.“