text:
Slovenská tradičná zabijačka v maľovanej dědině Čičmany,no to na Słowioki wio !!! Autobus fa.Hławiczka a szofer Stanisław zapowiadały się obiecująco i tak też było 🙂 jeszcze my ku autobusu nie doszli a już jakisi słowiok w kłobuku czynstuje 🙂
No to hónym do atobusa a wio w kierunku Rajeckej Lesnej pooglóndać jak wyglóndo chyba nejwiynkszi drewniany betlém na Słowiokach.
Tóż my z otewrzytymi gymbami podziwiali, a miyndzy tym sie za jakimsi wychodkami zganiali . . . a zegnali :-). To było szyczynści bo do Čičman jeszcze szfarny kónsek a przewidywany rozpis aplikacji napojów rozmownych był bardzo obiecujący. No a wiela my sie ani nie nadali a już wylazujym w maľovanej dedině, niestety ślympi 🙁 ale nóm to wubec nie wadzi 🙂 tak hónym sie ulokować a wio na zabijaczke!
Gazda z masorzym nas czakali i specjoły dlo nas przigotowali, ale nejprzyndzej trzeba świnie żiwota pozbawić.
To zaczóna sie prawdziwo sumeryja 🙂 Łup, brzink, pichnyć głymboko no i już boroka parzóm w korycie.
Tymu już wubec nie rozumiym, no ale mnie sie nimożecie dziwić 🙂
tak świnia mo depilacje takóm że wszecki baby mu skoro zazdrościły, pry to je teraz modne 😮 , tak szup do góry bo sie noże już pocóm 🙂
Na to sie nikierzi nie poradzili dziwać a przisiyngali że sie od teraz stowajóm wegetarianami, co sie wieczór pokozało niemożliwe 🙂
Dlo tych co pocichućku mdleli po kóntach prziszeł zaśpiywać a na fujarach zagrać . . . jak sie nazywoł Wóm nie powiym ale groł dobrze a na kóniec strzelił pore razy z bicza.
Świnia już je rozebrano a w parzoku sie warzi głowa, kolano a cosi już upieczóne prúgujymy 🙂
Tak jeszcze jelita nafilować a po półce, piwo dopić bo sie trzeba gotować na wieczór s tańcym i śpiywym.
Wieczór w kamiynnej piwnicy nas czakała kapela, ale sie przerachowali bo my umieli wiyncej słowiackich pieszniczek niż uni 🙂
Tak my jak kroczył czas przebiyrali inicjatywe i oczywiście nute 🙂
I tak my sie bawili 🙂 niekierzi deli nikierzi króci, jak kdo poradził i jak umioł ale wszecy paradnie !
Rano raniuteńko… o śniadańko i piweńko 🙂 a niektórzy bo pogoda dopisała wprost do maľovanej dediny.
Szofer bezmali wytrzyźwioł to wyjazd do Martina czeka nas przywatny browarek 🙂 !
Tak sie kóńczy przygoda na Słowiokach 🙂 kaj nas Januszku zawieziesz prziszły rok kaj?


c: text/html

text:
Přehlad nowinskich zdźělenkow Załožby
"klawěr - brewěr" - Měrćin Weclich, band & hosćo
Budyšin, Kamjentny dom, -
Sobotu, 29. februara a njedźelu, 1. měrca wotmějetej so w Budyskim Kamjentnym domje w 19.30 hodź. a w 16.00 hodź. koncertaj z Měrćinom Weclichom, kotrejž mjenuje wón "klawěr - brewěr".
Nimo liveband móžeće dožiwić: rejwansku skupinu Wudwor z dwěmaj nowymaj rejomaj, pianista Walentina Bjedricha z Wěteńcy, gitaroweho wirtuozu Mateja Hórnika a jeho sotru Jamilu z Měrkowa, Serbski młodźinski oktet, dźěćacu skupinu "Šumlabrum", spěwarku Annu-Mariju Bretschneiderec, spěwarja Chrystofa Mikławška kaž tež spěwarja-dźiwadźelnika Měrka Brankačka.
Kartki dóstanjeće za 10 eurow w předpředani pola Chróšćanskeho časnikarja Jürgena Njeka, w Ralbičanskej kwětkarni "Kostrjanc", w Budyskej Serbskej kulturnej informaciji (SKI) a online w Budyskim Kamjentnym domje. Při wječornej kasy płaći lisćik 12 eurow.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
▶ Čitanska turneja
Nimo druhich knižnych premjerow předstaji LND we wobłuku nazymskeje čitanskeje turneje tež nowu Protyku a delnjoserbski přełožk knihi Svena Nordqvista »Findus a kokot-spiwarik«. Premjera Protyki steješe 21. septembra w Njeswačidle w srjedźišću 25. literarneje kermuše. Na premjerje dźěćaceje knihi čitaše Madlena Norbergowa 23. septembra šulerjam zakładneje šule w Brjazynje a samsny dźeń šulerjam Wětošowskeho horta. Přełožowarka bě knihu ze šwedskeho originala přełožiła. Diana Šołćina bě knihu do hornjoserbšćiny přełožiła a předstaji ju we Worklečanskej zakładnej šuli. Na dalšich čitanjach zetkachu wopytowarjo awtorow Křesćana Krawca z knihu »Sej statok stajili« w Ralbicach a Trudlu Malinkowu z knihu »Serbske pomniki« w Radworju. W oktobrje słyšachu Radworscy šulerjo wot Andreje Chěžcyneje předstajene wurězki z antologije »Hura, prózdniny« a Worklečanscy wurězki z knihi Jěwy-Marje Čornakec »Łójerjo sonow«.
▶ Łužiska protyka
W oktobrje je w Kinsporskim nakładnistwje Via Regia nowy lětnik protyki »Neues Oberlausitzer Hausbuch« wušoł, kotraž naslěduje protyku nakładnistwa Lusatia. Wona wobsahuje mjez druhim přinošk Trudle Malinkoweje wo serbskich slědach w Malešecach a rozmołwu z etnologu Robertom Lorencom wo jeho disertaciji wo »šleskosći« Zhorjelca.
W róžowniku tutoho lěta bu na katedrje bohemistiki Uniwersity Jana Evangelisty Purkyně w Ústiju nad Labem diplomowe dźěło studentki Moniki Rambouskoveje z pomjenowanjom Percepcija serbšćiny pola šulerjow na srjedźnych šulach w Čěskej republice (Percepce lužické srbštiny u žáků středních škol v České republice) zakitowane.
Awtorka dźěła je swoje slědźenje na dwěmaj sewjeročěskimaj gymnazijomaj a dwěmaj Praskimaj gymnazijomaj zrealizowała (gymnazije słušeja w čěskim šulskim systemje k srjedźnym šulam). Šulerjo wupjelnichu naprašnik, kotryž wobsteješe z dweju dźělow. Prěni dźěl słužeše tomu, znajomosće na polu serbskich kulturnych, stawizniskich a zemjepisnych realijow zwěsćić. Druhi dźěl wěnowaše so zrozumjenju zakładnych serbskich frazow a wobrotow. Rambousková bě z tutej problematiku jara wosobinsce zwjazana, dokelž je z wowcyneje strony serbskeho pochada.
Prěnjotnje chcyše dźěło wo percepciji serbšćiny na čěskich srjedźnych šulach a wo percepciji čěšćiny na Serbskim gymnaziju w Budyšinje napisać. Wuslědki slědźenja je chcyła přirunać a zwěsćić, kajke wědomje wo Serbach maja młodźi Češa a kajke wo Čechach młodźi Serbja. Bohužel njeje so jej poradźiło zwisk k Serbskemu gymnazijej nawjazać a čěskej gymnazijej w Liberecu a na Małej stronje w Praze njeběštej zwólniwej so na slědźenjach wobdźělić. Direktorka Małostronskeho gymnazija, kotrehož chowanc běše mj. dr. Michał Hórnik, wotpokaza naprašowanje z komentarom, zo tam tuchwilu žanych Serbow nimaja.
W interviewje w Serbskich Nowinach z dnja 14. oktobra praji dźiwadźelnik a režiser Stanisław Brankačk: »Nowy rjad bě moja ideja.« Hižo přez tři lětdźesatki při Nowym dźiwadle Halle skutkowacy 65lětny wjelestronski wuměłc ma tam swójski dźiwadłowy koncept. A zajimawa je tohorunja jeho filmografija. Hdys a hdys přewozmje tež w Budyšinje nadawk. Při zahajenju hudźbno-literarneho wječorneho rjadu »Zynki a linki« w Röhrscheidtowej bašće Serbskeho ludoweho ansambla dnja 16. oktobra přewza wón čitanje někotrych wujimkow z awtobiografiskeje knihi Jurja Brězana »Stary nan«. Pod titulom »Bild des Vaters« běše edicija w 1980tych lětach we wjacorych nakładnistwach tohorunja němsce wušła a naby tak tež zwonka Serbow dosć wulku skedźbnosć. Po towaršnostnej změnje předpołoži LND dalše wudaće.
Za serbske připosłucharstwo čitaše Brankačk wězo serbsce wo poslednich dźesać dnjach w žiwjenju starca Tobiasa Hawka. A znowa so pokaza: Jedna so wo emocionalnu beletristisku literaturu z filozofiskim podzynkom, spisanu we hładkej serbšćinje našeje doby. Wobsah wšak je chětro njewšědny. Přetož lědma wobjednawa so w literaturje moderny tak nadrobnje smjerć. Brězan so njeboješe, tabuwow so dótkać a wumrěće wopisować. Tak rysuje awtor zetkanje swojeho »rjeka« z wosobami a wosobinami za žiwe dny, z kotrymiž chce so po swojej smjerći zaso widźeć. Je ćežko, tajku temu z telko dostojnosću wot moderneho abo modernišeho awtora beletristiki předstajenu nadeńć. A docyła nic wot wuměłca, kiž běše w realnym socializmje žiwy.
▶ Naša serbska kniha
Pod tutym hesłom je LND lětsa projekt za serbskich šulerjow nastorčiło, kotryž so 23. awgusta w Serbskej wyšej šuli Ralbicy zahaji. Šulerjo tamnišeho 7. lětnika budu awtorojo swójskeje knihi a smědźa z nowymi fabulemi a rysowankami swoju kreatiwnu žiłku wuspytać a proces nastaća knihi wot spisanja tekstow a nadźěłanja rysowankow přez wuhotowanje hač k ćišćej a knižnej premjerje sobu dožiwić. Na te wašnje zeznajomja so tež z powołanjemi w nakładnistwje.
▶ Wot kruha k dypkej
23. awgusta wotewrě so w Galeriji Roy w Felanitx na Mallorcy wustajeńca »Imaginar un círculo – Pintura y Objetos« (Kruh myslić – Wobrazy a objekty) z twórbami w Klětnom rodźeneho Reinharda Royja. Zawod do wustajeńcy poda wuměłska stawiznarka Dorothea van der Koelen. Wustajeńca je jako VR-film na stronje galerije www.galeria-roy.com přistupna. Galeriju za konstruktiwne a konkretne wuměłstwo nawjeduje syn Reinharda Royja Daniel Roy, kotryž je zdobom hudźbnik kaž tež nakładnik Edicije Roy, kotraž wudawa tež noty a zynkonošaki ze serbskej hudźbu.
▶ Pomocnikaj na puću k zjawnej dwurěčnosći
Hdyž so składnostnje 65. jubileja załoženja Serbskeho ludoweho ansambla třom zasłužbnym něhdyšim čłonam a čłonkam ansambla Čestne čłonstwo spožči, bě mjez nimi tež Leńka Šołćina-Winarjec. Nětkole, w juliju tutoho lěta, je wona nas na wěčnje wopušćiła, kaž mnozy wuznamni ansamblowcy njedawno: Jan Domaška, Korla Tilich, Detlef Kobjela ... Myslu husto na přijomnu rozmołwu z njej w jeje małym Budyskim bydlenju – hewak wšak hižo dołhi čas w Slepom doma –, jako jej wot Spěchowanskeho towarstwa SLA wopismo Čestneje čłonki přepodachmy. Naše towarstwo bě sej do hłowy stajiło, zo su runje ludźo, kotřiž při kolebce prěnjeho powołanskeho ansambla serbskeje ludoweje kultury stejachu, hódni počesćenja a wěčneho wopominanja. Jich žiwjenje a skutkowanje stej na wosobu zhusćene serbske kulturne a kulturnopolitiske wuwiće prěnich powójnskich lět. Na wot nich połožene zakłady so to dźensniše natwarjuje. Hinak prajene: Hdźe bychmy dźensa stali bjez natwarneho dźěła wonych muži a žonow.Leńka Šołćina-Winarjec Foto: priwatne»Mějach česć a zbožo, być prěnja solistka ansambla«, so Leńka Šołćina-Winarjec před třomi lětdźesatkami dopominaše. Na jewišću stać bu za spěwarku wšědny chlěb, dowěra do swójskich zamóžnosćow bě jej při tym wuměnjenje. Sebjedowěru dósta přez spěwanje w Radworskej Meji, w kulturnej brigadźe SWŠ a holčim chórje Jurja Winarja. Poprawom njeměješe scyła strach: »... rady myslu na prěnje proby z orchestrom. To bě ći nadobo cyle nowa kwalita spěwanja, a jeno tón, kiž je hdy sam z přewodom orchestra so pospytał, budźe wědźeć, kajka pomoc a zepěra móže ći tajki přewod być a kak lochce so zynki nad nim znošuja.« Leńka Šołćina-Winarjec, nětko solistka, njeměješe pryzle we hłowje, wosta jednora, njewupikana, šikwana młoda žona. So w serbskej njewjesćinskej drasće na jewišćo stupić – dźensa samozrozumliwosć za spěwarki w ansamblu –, so jej tak prawje nochcyše: »Mi bě to přehnate wupikanje, njewotpowědne jednoremu spěwanju. Ale šef [Jurij Winar] měješe prawo, a pod sylzami sym so podała.« Doda hišće, skromna kajkaž bě: »... a potom sym spěwała jako serbska njewjesta [...] a jenož z rozprawow a recensijow wěm, zo bě to wulki wuspěch.«
Spěšnje a dźeń a husćišo měješe so SLA hotować do wukraja. Jako posoł serbskeho luda, politisce widźane zdobom jako posoł NDR, žněješe chwalbu a sławu. Hižo prěnje hóstne wustupy njezahorjachu jenož publikum, ale tež ansamblowcow samych. 1956 wustupichu na kongresu Federalistiskeje unije europskich ludowych skupin (FUEN) w Rakuskej. Zwiski Domowiny k FUEN so na ćišć z Berlina bórze přetorhnychu a so hakle po přewróće wožiwichu. »Jako před wobdźělnikami kongresa [...] wustupichmy, jich hnydom spóznachmy na zahoritosći, z kotrejž naše poskićenja sćěhowachu. Dołho smy na tutym prěnim wječorku hišće bjesadowali a spěwali.«
Na pohrjebnišću w Małej Nydeji na kromje Wojerec bu 10. žnjenca prěni profesionalny serbski dudak Korla Tilich pochowany, kotryž bě 33 lět wuběrny instrumentalist a solist Serbskeho ludoweho ansambla. Wón zemrě 15. julija w 83. žiwjenskim lěće. Zasłužbny serbski herc narodźi so 1. nalětnika 1936 w Spalach do dźěłaćerskeje swójby. Jeho mać Hana Tilichowa bě pozdźišo jara znata a wulce česćena serbska ludowa wuměłča, jejkadebjerka a wušiwarka. Ota Garten sportretowa ju we wulkej wolijowej mólbje, kotraž wisa w Budyskim Serbskim muzeju. Jeho nan bě železnicar a wjele razow wuznamjenjeny plahowar pjerizny. Wón pochadźeše z lěta 1931 wotbagrowaneje wsy Bukojny, něhdy wosrjedź nětčišeho Hórnikečanskeho jězora pola Wulkich Ždźar ležaceje. W samsnej swójbje narodźi so tež dźěd bywšeho sakskeho ministerskeho prezidenta Stanisława Tilicha.Korla Tilich Foto: Maćij BulankKorla Tilich nawukny powołanje twarskeho zamkarja, při čimž horješe so jara za hudźbu. Młodźenc je zahoriće piskał w Jurja Njekelowej Kulowskej kapale. Po zakónčenju wučby bu w SLA přistajeny a studowaše na Drježdźanskej wysokej šuli za hudźbu. Wukubła so tam na klarineće, trubce, pozawnje a na huslach. W orchestrje SLA je hłownje na klarineće a bórze tež na dudach hrał. Jeho foto jako serbski herc widźachmy dobre 30 lět na plakatach a programowych zešiwkach SLA, tak bě wón sobu symbol serbskeho powołanskeho ansambla. Z nim poda so na turneje po mnohich europskich, aziskich a sewjeroafriskich krajach a je tamniši publikum ze swojimi solemi na klarineće a na měchawce (dudach) zawjeselił. Jara zrudźace bě tuž za njeho, jako dyrbješe 1993 w SLA, na swojim jeničkim dźěłowym městnje, dźěłać přestać. »Za mnje njebě to lochko, hdyž dyrbjach po 33 lětach 1993 naraz w SLA přestać a so do předrenty podać, dokelž trjebachu dźěłowe městna za čłonow orchestra NSLDź.«
Tilich bě sej kmanosće hraća na dudach pola pólskich a čěskich dudakow přiswojił, pozdźišo tež twar tutoho staroserbskeho instrumenta. Jeho zamkarska rjemjeslniska wušiknosć jemu při tym jara pomhaše. Zarjadowa sej doma w Małej Nydeji dźěłarnju, w kotrejž wosebje rady dudowu měchawu twarješe a ju ze serbskim lipowym łopješkom a z běłymaj swinjacymaj torhakomaj pyšeše. Njeboćički je wjace hač 30 serbskich dudow zhotowił a hišće wjace wuporjedźił.
BETINA KAUNOWA
Wobrazy krajiny su najwšelakoriše. Wotwisne wot počasa, lěta nastaća, wosoby, kotraž je rysowaše. Runje tak rozdźělna je rěč. Hač rěč jednotliwca, krajiny, naroda. Kóždy wužiwa ju na swoje wašnje, sadźa nuansy wotpowědnje swojemu začuwanju. Ale rěč tež zwjazuje, wotkrywa paralele, wobohaća so mjez sobu.
Pjatk 23. awgusta 2019 na pózdnim popołdnju sćěhowachu někotři na rěči a wobrazach zajimowani přeprošenje Budyskeho Serbskeho muzeja na čitanje ze słowjenskej awtorku Anju Golob a serbskej awtorku Lubinu Hajduk-Veljkovićowej. Wobě stej zastupjenej z basnjemi a tekstami w katalogu k třikrajowemu projektej »Wobrazy krajiny. Podobe pokrajine. Bilder einer Landschaft«. Moderaciju přewza Dušan Hajduk-Veljković. Kombinacija tutych třoch wosobow wopokaza so jako nimoměry wurjadna, mjez sobu so wudospołnjaca a wobohaćaca a publikum runje tak zahorjaca kaž zabawjaca.
Anja Golob, rodźena 1976, je basnica, spisowaćelka a přełožowarka. Wona studowaše filozofiju a přirunowace literarne wědomosće w Ljubljanje. Wona přednjese na zarjadowanju swoje basnje zdźěla słowjensce, zwjetša němsce. Jeje čitanju slědować bě jónkrótne dožiwjenje. Nimale kaž w transy přednjese swoje teksty, zanurjena do nich a jich kuzła a tak za připosłuchacych runočasnje zwuk a zmysł wožiwjejo. Jej poradźi so melodiju a rytmiskosć tekstow wurjadnje zwobraznić, wot stakata doraznych wjeršow hač k žortno-ironiskim metafram. Zdobom wjedźe připosłucharjow do hłubokich přemyslowanjow wo wobsahach. Tak zastanje jeje lyriske ja we wokomiku, w kotrymž je hišće wšitko móžno a směr wuwića wotewrjeny, w kotrymž »wšo wisa na ćeńkej nitce móžnosće koincidency« (še – noch – hišće) abo praša so za tym wčera na rozdźěl wot dźensa a raznymi změnami, kotrež so stanu abo za kotrež so rozsudźiš a w kotrychž steji to wčera pódla toho dźensa so njeznajo: »Dortgestern und Heutehier stehen nebeneinander, zwei Fremde in einer Schlange am Flughafen, die warten« (Gestern war alles schöner). Jeje němske basnje su episke. Powědaja wo pospytach, přez dźěło přemyslowanja wo swójskich hłubinach wobeńć (»Doch bevor uns alles Stück für Stück verschlingt, arbeiten wir.«, Wenn die dicke Dame singt) hač k redukowanju na to, štož woprawdźe za žiwjenje trjebaš (Was ich brauche). Wotkrywa a staja do prašenja naše wšědnosće a strachi a pokazuje na nimale wostrózbnjace wašnje na nuznosć čłowjeskeje bliskosće a zo njeje to, štož trjebamy, wjele a tola wšo.
▶ Wućek wuměłcow
We Wuježku pod Čornobohom dopominaja wot julija wubrane wobrazy fotografa Christiana Borcherta (1942–2000) na kulturnohistoriski wuznam wjeski jako wućek skupiny spisowaćel(k)ow w NDRskim času. Wot zažnych 1970tych lět běchu so Adolf Endler, Elke Erb, Kito Lorenc a Heinz Czechowski we łužiskej wsy zasydlili, zo bychu tam – zdaleni wot oficielneho kulturneho žiwjenja socialistiskeho stata – woměrje dźěłać a bydlić móhli. Fota su hač do 26. januara 2020 při muri dźěćaceho doma widźeć.
▶ Muzejowa app
Wót julija maju łužyske muzeje wokrejsa Sprjewja-Nysa app, kótaraž kuždy z muzejow krotko pśedstajijo, mjazy drugim z filmikom. App jo w nimskej rěcy, wopśimjejo ale teke muzeje a temy, kótarež se ze Serbami zaběraju. K dostaśu su pód: https://www.lausitzer-museenland.de/service/hearonymus-audio-videoguide/.
▶ Michałska wosada swjeći
Z wjacorymi zarjadowanjemi a wudaćom noweje knihi wo swojich stawiznach swjećeše Michałska wosada w Budyšinje w awgusće swój 400lětny jubilej. W němskorěčnej knize »St. Michael Bautzen. Kirche – Gemeinde – Dörfer«, (LND), wěnuja so awtorojo mjez druhim twarskim stawiznam cyrkwje, wuwiću wosady hač do přitomnosće, wosadnym wsam a wosobam, kiž su z wosadu zwjazani. Na knižnej premjerje dnja 22. awgusta zahrachu wosadni instrumentalisća Consonare spěwy a reje z Kraloweho huslerskeho spěwnika, kiž nasta w Michałskej wosadźe.
REBECCA WÖPPELOWA
Jako sylnu a zmužitu žonu, kotraž so ze zahoritosću za swoje přeswědčenje angažowaše, jako wěriwu křesćanku a jako humanistku, kotraž měješe wulku česćownosć před ludźimi, hódnoćichu rěčnicy swjatočneho spominanja 6. awgusta w Radworju dr. Marju Grólmusec (1896–1944). Grólmusec wotrosće w Lipsku, sta so z wučerku a publicistku, rozestaješe so z rólu žony w politice a demokratiji, angažowaše so sama we wšelakich politiskich stronach a zaběraše so z dźěłarnistwami. 1933 zaćahny do lětnjeje wile staršeju w Radworju a zasadźowaše so wottam za antifašistiske spjećowanja. Po denunciaciji bu 1934 wot gestapo zajata a k šěsć lětam w chłostarni zasudźena, po kotrychž přewjezechu ju do koncentraciskeho lěhwa w Ravensbrücku. Tam 1944 zahiny.
Wuchodosakska wotnožka Němskeho zwjazka dźěłarnistwow DGB ze swojej jednaćelku Danu Dubil bě składnostnje 75. posmjertnin Marje Grólmusec spominanje nastorčiła. Na smjertnym dnju Grólmusec přeprosy do Radworja a 22. awgusta na dalše zarjadowanje do Budyskeho Serbskeho muzeja.
W Radworju zetkachu so zastupnicy sobuzarjadowacych gmejny Radwor, Maćicy Serbskeje, Žónskeje iniciatiwy Budyšin, Domowiny, Budyskeje SPD, Serbskeho instituta kaž tež Budyska społnomócnjena za runostajenje a dalši na Radworskim kěrchowje. Dawid Wowčer spominanje na pozawnje zahaji a wobrubi. Farar Beno Jakubaš poda mysle wo křesćance Grólmusec a zwurazni zdobom, zo bě jemu přistup ke Grólmusec dołho přez jeje předstajenje jako komunistka zašlahany. Poćahujo so mjez druhim na jeje listy z jatby a na rozprawy sobujatych w Ravensbrücku pokaza na to, kak je so Grólmusec za čłowjeskosć a za swojich sobučłowjekow zasadźiła. Nyšpor při pomniku zakónči so z modlitwu a kěrlušom.
▶ Kongres Maćicow
Wot 4. do 7. junija wotmě so w srjedźosłowakskim Martinje 4. mjezynarodny kongres Maćicow a słowjanskich institucijow. Město Martin je srjedźišćo Słowakskeje Maćicy. Nimo rozprawow wo swojej dźěławosći diskutowachu zastupjerjo Maćicow tež wo polěpšenju zhromadneho dźěła wšitkich 14 Maćicow. Marka Cyžowa a Jurij Łušćanski zastupowaštaj Maćicu Serbsku a Łušćanski rozprawješe mjez druhim wo prócowanjach Domowiny wo zapisk serbskich nałožkow do lisćiny imaterielneho kulturneho herbstwa UNESCO, kotrež Maćica Serbska podpěruje.
▶ Planuja wustajeńcu wo wobchowanju serbstwa
6. junija wotmě so w Budyskim Serbskim muzeju sympozij »Land am Klosterwasser/Kraj při Klóšterskej wodźe«. Idejowa konferenca Serbskeho muzeja, Křesćansko-socialneho kubłanskeho skutka Sakskeje (CSB) a Centruma za kulturu a stawizny w Niederjahna zahaji přihoty na wustajeńcu a publikaciju wo kónčinje při rěčce, kotraž ma so 2023 pokazać. Wustajeńca ma tamniše wjeski wobswětlić, předstajić, w čim so wone wot susodnych gmejnow rozeznawaja a so z prašenjom rozestajić, čehodla tworja wone dźensa tak mjenowanu serbsku jadrowu kónčinu. Zazběh do temy ze stawizniskeje, cyrkwinsko-nabožneje, socialneje a towaršnostno-politiskeje perspektiwy podachu Lars-Arne Dannenberg, Jens Buliš, Robert Lorenc a Marja Michałkowa.
K předstajenju »Podlěća« w Michałskej cyrkwi citowachu SN superintendenta Jana Malinka ze słowami: »Tele předstajenje oratorija je wjeršk dnja, měsaca a cyłeho lěta.« A publikum bě runje tak zahorjeny. Hłownje drje měrješe so to na wukon chóra 1. serbskeje kulturneje brigady pod dirigentom Friedemannom Böhmu. Zo wupadnyštej muskej chóraj, bě zawěsće dołžene tola hišće jara młodym hłosam a njezměni ničo na cyłkownje dobrym přednošku šulerjow. Trochu hinak je to nastupajo solistiske wukony, kotrež njeběchu přeco jenak přeswědčace a wuwažene. Podobnje přitrjechi to za orchester, předewšěm skupinu blachowych dujerjow. Koncert zahaji so, kaž je mjeztym tradicija, ze »Stwórba Boža«, kotrež wšak měješe po přeću komponista, »je-li zo bychu so ›Počasy‹ něhdy za sobu spěwałe, k wotewrjenju tychsamych słužić«. Kocor měješe drje před wočomaj wuwjedźenje swojich twórbow w originalnym přewodźe: z klawěrom. Tajki dowola wězo mjenje komplikowanu organizaciju runje tak kaž mjeńše chóry, wšako trjeba so jenož jedyn instrument. Přiwšěm bě tónkróć orchester mjeńši, wot Christiana Kabitza wobstarana instrumentacija transparentniša, hač bě hišće do wróćicy lěttysaca z wašnjom. A tola njejedna so wo nowoinstrumentaciju originala, ale wo adapciju Jana Bulankoweho wobdźěłanja, kotrehož premjeru dožiwichmy na festiwalu serbskeje kultury 1989. Zo ma to być adapcija, wo tym swědča zapiski tehdyšeho sekretara za kulturu w zwjazkowym předsydstwje runje tak kaž finančne wotličenja festiwala. W přirunowanju z originalom je tu wězo wjele změnow resp. wuwostajenjow – akcentow, dynamiskich a tempowych předpisow, wjedźenja chórowych hłosow, rytmiki abo harmoniki a cyłkowneho wotběha.
Dnja 17. julija je stipendiatka Załožby za serbski lud Tereza Hromádková na zjawnym kolokwiju temu swojeho slědźenja předstajiła. W akademiskim lěće 2018/19 je studentka srjedźnoeuropskich studijow z Praskeje Karloweje uniwersity dwaj semestraj w Lipsku swoje znajomosće hornjo- a delnjoserbšćiny polěpšiła. W Praze studuje wona stawizny, pólšćinu a madźaršćinu. Je jara aktiwna čłonka Towarstwa přećelow Serbow a dźěła tam w bibliotece a archiwje. Tež z tuteje přičiny je za swoje zakónčace dźeło wubrała temu, wo kotrejž bě w archiwje stare nastawki namakała – »Wo tradicijach křižerjow z germansko-słowjanskeje wokoliny na přikładźe Delnjeje Łužicy«. W swojim referaće wopisuje ewangelsku tradiciju, kotraž znaje tež žónskich křižerjow. Stipendiatku su powitali direktor Instituta za sorabistiku prof. Edward Wornar, zastupnica direktora załožby Michaela Mošowa a projektowa koordinatorka Jana Pětrowa.
Prěni raz je so stipendij w lěće 1996 za třoch studentow z wuchodo- a južnosłowjanskich krajow wupisał. Zazběh bě tak wuspěšny, zo so załožba za to rozsudźi, stipendij kóžde lěto wupisać. W běhu tutych nimale 25 lět je so w tutym programje někak 50 stipendiatow wukubłało, wosebje wjele z Pólskeje, Čěskeje, Serbiskeje, Ukrainy, Ruskeje, Makedonskeje, Bołharskeje a Słowakskeje. Wjele z nich posrědkowachu po swojim času w Lipsku dale serbšćinu za studentow na domjacnych uniwersitach abo zaběrachu so we wědomostnych dźěłach ze serbskimi temami jako hłownym předmjetom. Tajke přikłady su Dalibor Sokolović z Běłohroda, Matej Šekli z Ljubljany, Lechosław Jocz z Gorzowa Wielkopolskeho a druzy. Wjetšina wukrajnych sorabistow je pak po studiju na Instituće za sorabistiku dlěje w Serbach wostało a zdźěla dźensa hišće tu skutkuje. Kamil Thorquint-Stumpf, Tomasz Derlatka, Viktor Zakar, Emilia Deutsch, Marcin Szczepański, Jakub Sokoł, Stanislav Tomčík a druzy su swoju sorabistisku a didaktisku wědu dale wuwili a dźěłaja na polu serbskeje linguistiki, literatury, didaktiki abo stawiznow. Z tutoho wida je stipendij na kóždy pad trěbny instrument za wědomostny dorost.
W kuždem wokognuśu sy mógał pśejś z jadneje do drugeje rěcy a zwucowaś. Na programje jo była bogata licba źěłaŕnjow, mjazy drugim kak jo engelska rěc wordowała swětowa rěc abo kak jo Zamenhof wuwił esperanto. Jo se powědało wó technikach wuknjenja rěcow, wósebnosći wšakorakich rěcow, wopacnych pśijaśelach a rěcnej kórśe swěta.


text:
Społym budujymy nowo ślōnsko kultura. Je żeś z nami? Spōmōż Wachtyrza
Jakeście sam sōm, to mōmy małõ prośbã. Budujymy plac, co mŏ reszpekt do Ślōnska, naszyj mŏwy i naszyj kultury. Chcymy nim prōmować to niymaterialne bogajstwo nŏs i naszyj ziymie, ale to biere czas i siyły.
Mōgliby my zawrzić artykuły i dŏwać płatny dostymp, ale kultura powinna być darmowŏ do wszyjskich. Wierzymy w to, iże nasze wejzdrzynie może być tyż Waszym wejzdrzyniym i niy chcymy kŏzać Wōm za to płacić.
Ale mōgymy poprosić. Wachtyrz je za darmo, ale jak podobajōm Wōm sie nasze teksty, jak chcecie, żeby było ich wiyncyj i wiyncyj, to pōmyślcie ô finansowym spōmożyniu serwisu. Z Waszōm pōmocōm bydymy mōgli bez przikłŏd:
- pisać wiyncyj tekstōw
- ôbsztalować teksty u autōrōw
- rychtować relacyje ze zdarzyń w terynie
- kupić profesjōnalny sprzynt do nagrowaniŏ wideo
Piyńć złotych, dziesiyńć abo piyńćdziesiōnt, to je jedno. Bydymy tak samo wdziynczni za spiyranie naszego serwisu. Nawet nojmyńszŏ kwota pōmoże, a dyć przekŏzanie jij to ino chwila. Dziynkujymy.


text:
Zhorjelc (AK/SN). Mužakowska lěsna železnica hotuje so na přichod. Wona ma jako turistiska železnica wopytowarjam z Němskeje, Pólskeje, Čěskeje a dalšich krajow dale aktiwna wostać. „Ke klětušim jutram chcemy nowy wotrězk wot Běłowodźanskeho dwórnišća při Hatnej hač k wuhladnišću a informaciskemu srjedźišću Ćežka hora ze žiwjenjom napjelnić“, rozłožuje Heiko Lichnok, jednaćel lěsneje železnicy Mužakow tzwr.
Wot lońšeho oktobra hižo při čarje twarja. Štyri nowe železniske přechody, jedne zastanišćo a kónčna stacija Ćežka hora maja nastać. Kónc julija budu prěnje jězby na probu. To chcedźa zwěsćić, kak wěsta čara je a hač žadanjam wotpowěduje. Čara k Ćežkej horje naruna dotalnu z Běłeje Wody k hlinowej jamje w Miłorazu. Tu je so 2,5 kilometrow Wochožanskeje wuhloweje jamy dla zhubiło. Nowa čara wot dwórnišća Hatna hač k wuhladnišću a informaciskemu srjedźišću Ćežka hora je 3,3 kilometry dołha. „Zapołožene kolije nětko ze šoterom zasypuja a zhusćeja. „Historiski wobraz lěsneje železnicy Mužakow ma so na kónčnej staciji wotbłyšćować“, praji Heiko Lichnok.


text: Wšitcy čakaja na wuslědki. Hdy budu brunicowe milinarnje wotpinjene? Tak mjenowana wuhlowa komisija wo tym intensiwnje wuradźuje. Před tydźenjomaj přebywachu jeje čłonojo we Łužicy a Ranju a wčera w porynskim brunicowym rewěrje. Před něšto tydźenjemi su so woni w srjedźoněmskim rewěrje wo połoženju wobhonili. Wobraz bě wšudźe jenaki. Sobudźěłaćerjo brunicowych koncernow zasadźeja so za swoje dobre dźěłowe městna a tuž protest wótře zwuraznjeja. Na tamnym boku chcedźa přirodoškitne zwjazki wudobywanje wuhla najradšo hižo jutře zakónčić. Móžu sej derje předstajić, kak ćežko čłonam komisije je wuwić naprawy, kotrež potrjechenym kónčinam přichod zawěsćeja.


text: Njejsom pśijaśel cerkwjow, takich za wjele pjenjez restawrěrowanych chromow, źož se zgromaźijo njeźelu gjarstka luźi, ale howacej su prozne twarjenja. Jezus njejo gronił: „Źož se zasajźuju luźe za nowotwaŕ pódstupimskeje Garnizonoweje cerkwje, tam som ja mjazy nimi“, ale: „Źož su dwa abo tśo w mójim mjenju zgromaźone, tam som ja mjazy nimi.“ (Mt.18,20). Nejwažnjejše pśi kśesćijańskej wěrje njejo reprezentatiwny Bóžy dom, ale Bóže słowo. Togodla stej Thomas Müntzer a pó jogo pśikłaźe pózdźej Martin Luther prjatkowałej nimski. Stej se wěstej byłej, až Bóže słowo njejo jano za cerkwinsku elitu myslone, kótaruž łatyńšćinu rozmějo, ale za kuždego. Taka myslicka jo tyła teke serbskej rěcy. Až jo wjele městow a jsow, źož stoj wjelika cerkwja a weto se njezasajźujo wětšyna wobydlarjow za wobchowanje Bóžeje stwóŕby a pśeśiwo wójnam, by dejało nam póstark k pśemyslowanjeju byś.


text:
Ulf Großmann zemrěł
Drježdźany. Ulf Großmann je njeboh. Bywši chórowy nawoda, hudźbny wučer a kulturny decernent w Zhorjelcu je wjele lět w krajnej politice skutkował, mjez druhim jako čłon kulturneho senata Sakskeje kaž tež jako předsyda kulturneho wuběrka zwjazka městow Němskeje. Wot lěta 2011 bě prezident Kulturneje załožby Sakskeje. Wutoru je Großmann w starobje 63 lět zemrěł.
Předewzaća za nowe lěto
Choćebuz. Lětsa wuńdźe přehladna karta wo župach, Domowinskich skupinach a serbskich towarstwach w digitalnej a ćišćanej formje. Nimo toho Domowina směrodajny program strategiskich dypkow za wjacerěčny modelowy region Łužicy wosrjedź Europy we wobłuku dźěłarnički „přichod Łužicy“ sobu zdźěłuje. Wo tym informowaše třěšny zwjazk wčera swojich regionalnych rěčnicow a referentow w Choćebuskim Serbskim domje.
Namjety za Myto Witkojc zapodać
Dźeń a wjac hladanja potrěbnych
Kamjenc. Sakska ma so na dale a wjac hladanja potrěbnych nastajić. Hač do lěta 2030 jich ličba wo pjećinu na 242 000 rozrosće. Tele daty wuchadźeja z wobličenjow krajneho statistiskeho zarjada ze sydłom w Kamjencu, kotrež su wčera wozjewili. Před lětomaj bě w swobodnym staće něhdźe 205 000 ludźi na hladanje pokazanych.
Christine Ruby prěničku wudała
Drježdány. Pod titulom „Späne – Gedichte“ je Christine Ruby swoju prěnju zběrku basnjow předpołožiła. Wušła je kniha w Typostudio Schumacher Gebler Drježdźany. Publicistka z Radebeula, kotraž je tež za Serbski sejm kandidowała, předstaji swoju prěničku 29. januara w Radebeulskej kniharni Sauermann.
Tesla ma 41 milionow płaćić
Wjac zrěčenjow wotzamknyli
Drježdźany. W sakskich rjemjeslniskich zawodach maja zaso wjace wučomnikow. Loni su cyłkownje 5 500 nowych wukubłanskich zrěčenjow wotzamknyli, štož je 82 zrěčenjow wjace hač lěto do toho. Młodostni rozsudźichu so předewšěm za wukubłanje na metalotwarca a mulerja kaž tež za sanitarny a tepjenski wobłuk.
Trjebaja nowe tramwajki
Drježdźany. Drježdźanske wobchadne zawody (DVB) chcedźa hač do nazymy lěta 2023 cyłkownje 30 nowych tramwajkow zasadźić, kotrež budu w Budyskim a Zhorjelskim stejnišću koncerna Bombardier zhotowjene. Jedne jězdźidło płaći něhdźe 4,2 milionaj eurow. Wot jutřišeho do 19. januara móža sej zajimcy model tajkeje tramwajki w Drježdźanskim wobchadnym muzeju wobhladać.
Chcedźa za Kafku wabić
Hwězdnych spěwarjow přijałoj
Drježdźany. Hwězdni spěwarjo wopytachu dźensa Sakski krajny sejm a statnu kencliju w Drježdźanach. W parlamenće přija jich dopołdnja prezident sejma dr. Matthias Rößler. Ministerski prezident Michael Kretschmer (wobaj CDU) přija na to něhdźe sto holcow a hólcow z biskopstwa Drježdźany-Mišno. Spěwanje na Třoch kralow je najwjetša solidarna akcija dźěći za dźěći po wšěm swěće.
Wuspěšni šulerjo-fyzikarjo
Drježdźany. Wosom šulerjow ze Sakskeje je na předkole lětušeje 51. mjezynarodneje olympiady za fyziku kónc januara w Greifswaldźe wobdźělenych. Tak ma Sakska najwjetšu ličbu wobdźělnikow wšěch zwjazkowych krajach Němskeje. Cyłkownje bě 281 kandidatow nastupiło, 51 šulerjow bě so ze swojimi wuslědkami kwalifikowało. Olympiada wotměje so w juliju w litawskej stolicy Wilniusu.
Statna opera ponowjena
Loni dwójce dwójnikaj
Kamjenc. W Kamjenskej chorowni swj. Jana bě so loni 546 dźěći narodźiło – 277 holcow a 269 hólcow, dwójce dwójnikaj. Rata wurězanja dźěsća wučinja 15,8 procentow. Najwoblubowaniše holče mjena w chorowni Lessingoweho města 2019 běchu Frieda, Mathilda a Emma. Pola hólcow běchu so starši najčasćišo za Emila, Antona a Kurta rozsudźili.
Mjenje bjezdźěłnych hač loni
Budyšin. Ličba bjezdźěłnych w Budyskim wokrjesu je so w decembru porno nowembrej wo 3,9 procentow powjetšiła. Cyłkownje bě něhdźe 17 000 dźěłokmanych bjeze zaběry. Přirunujo z decembrom 2018 je to nimale dźesać procentow mjenje, kaž Budyska wotnožka agentury za dźěło zdźěla. Kwota bjezdźěłnosće we wokrjesu wučinja šěsć procentow.
LMBV z nowym jednaćelom
Strony zwěsćeja wjace namocy
Drježdźany. CDU, SPD, Zwjazk 90/Zeleni, Lěwica a AfD su zdźělili, zo wjace namocy přećiwo stronam zwěsćeja. Hroženja, hida a nadběhi na politikarjow su z jich wida přiběrali. Statistika sakskeho nutřkowneho ministerstwa pak to cyle tak njewotbłyšćuje. Krajny kriminalny zarjad naliči 218 padow mjenje politisce motiwowanych chłostajomnych njeskutkow přećiwo politikarjam a stronam za lěto 2018 hač w předchadźacym lěće.
Karikaturist Bach zemrěł
Kamjenica. Po dołhej chorosći je Kamjeničanski karikaturist Rainer Bach silwester 73lětny zemrěł. Jako swobodnje skutkowacy wozjewi wón karikatury mjez druhim w satiriskim magacinje „Eulenspiegel“. Kosmonawt Gennadij Padalka bě w lěće 2015 rysowanku Rainera Bacha sobu na mjezynarodnu swětnišćowu staciju ISS wzał.
Industrijna kultura w srjedźišću
Serbska murja so schadźowała
Njechorń. Towarstwo Serbska murja je sobotu w Domje Měrćina Nowaka-Njechorńskeho swoju hłownu zhromadźiznu přewjedło. Wosebje zhladowali su na aplikaciju QuizSerb, serbski digitalny kwis, kiž běchu zdźěłali a kotryž wobstajnje z nowymi prašenjemi pjelnja. Na čoło předsydstwa wuzwolichu Pětra Dźisławka a Kiru Hrjehorjec.
Na škodu šulerjow
Berlin. Po cyłej Němskej na šulach mjeztym přidružnicy skutkuja. Prezident cyłozwjazkoweho zjednoćenstwa wučerjow Heinz-Peter Meidinger ma jich wukubłanje w rozmołwje z nowinu Die Welt za njedosahace a za „njeskutk na dźěćoch“, rěčo w tym prašenju wo „dospołnym zaprajenju“ zwjazkowych krajow. Často njejsu přidružnicy kwalifikowani dosć, hdyž šulsku słužbu nastupja.
Lěki jednotnje wotstronjeć
K 250. narodninam Beethovena
Budyšin. W rjedźe „Wosebity koncert na prozy do noweho lěta“ 2020 steja 250. narodniny Ludwiga van Beethovena w srjedźišću. Kaž organizatorka a sobuskutkowaca pianistka Heidemarie Wiesnerec informuje, wuhotujetej klawěrne trio a tenor hudźbny wječor. Wot 18. januara budu koncerty w Budyšinje, Wojerecach, Berlinje, Lipsku kaž tež w Lubinje.
Tenor Peter Schreier wumrěł
Drježdźany. Wuznamny operowy spěwar Peter Schreier je mortwy. Wón je 84lětny po dołhej chorosći prěni dźeń hód w Drježdźanach zemrěł. Schreiera mějachu za jednoho z wodźacych lyriskich tenorow 20. lětstotka. „Sława swěta a lubosć k domiznje – woboje k njemu słuša“, piše sakski ministerski prezident Michael Kretschmer (CDU) k smjerći wuměłca z wulkim wobdźiwanjom.
Přidatnej ćahaj do Kamjenca
Zběrnik k reformaciji wušoł
Budyšin. Jako 67. zwjazk Spisow Serbskeho instituta předleži w Ludowym nakładnistwje Domowina konferencny zběrnik „Reformation und Ethnizität“, wudaty wot Susanny Hozyneje, Madleny Malinkec a Friedricha Pollacka. Cyłkownje 16 přinoškow ze stawizniskich, kulturnych, literarnych a rěčnych wědomosćow přepytuje łamki a dołhodobne wuwića w zwisku z reformaciju.
Rjemjesło ćežišća pomjenowało
Drježdźany/Budyšin. Wuchodosakske rjemjesło wočakuje wot noweje sakskeje knježerstwoweje koalicije srjedźnemu stawej přichilenu politiku. Kaž prezident Drježdźanskeje rjemjeslniskeje komory dr. Jörg Dittrich rjekny, je wažny nadawk, skrućić dualne wukubłanje kaž tež dualne a akademiske wukubłanje jenak wobjednać, zo bychu fachowcy w rjemjesle dale zaručeni byli.
Wjace wěriwych w Čěskej
Kretschmer wuzwoleny
Drježdźany. Michael Kretschmer (CDU) je dotalny a nowy ministerski prezident Swobodneho stata Sakskeje. Krajny sejm je jeho na spočatku swojeho dźensnišeho posedźenja wuzwolił. Za Kretschmera hłosowaše 61 zapósłancow, šěsć mjenje, hač ma nowa koalicija CDU, Zwjazka 90/Zelenych a SPD, při 57 „ně“-hłosach. Po wuzwolenju je prezident sakskeho sejma dr. Matthias Rößler (CDU) je Michaela Kretschmera spřisahał.
Dalše spěchowanje přilubił
Berlin. Nowe zrěčenje wo financowanju Załožby za serbski lud steješe wčera w srjedźišću rozmołwy čłonow jeje parlamentariskeje přirady Marka Šimana (CDU) a Klaus-Petera Schulzy (SPD) ze statnym sekretarom zwjazkoweho nutřkowneho ministerstwa Stephanom Mayerom. Kaž Šiman zdźěli, njeje Mayer žane konkretne ličby mjenował, přilubi pak serbske naležnosće dale sylnje spěchować.
Zeleni z wulkim přihłosowanjom


text:
Striptiz
Striptiz (ze ang. Striptease, co idźe tumaczyć jako "seblykańy kere podńeco") je zorta erotycznygo pokazu, kerygo cwekym je wywołańy u widzůw podńecyńo bez pokozańy we tańcu golizny. Jygo charakterystyczno cecha je tako, co tancyrka abo tancyrz naschwol spowolńo seblykańy gynau we můmyntach, kej widze nojbarzi by śćeli uobejzdrzeć gibko wjyncy nagośći. Jydnům ze popularńijszych zortůw striptizu je tańcowańy wele rule. Nojczyńśći striptiz prezentujům baby, nale trefjo śe, co robjům go tyż chopy, kerych mjanuje śe czipyndejlsůma. Striptiz idźe uobejzdrzeć we ńykerych nocnych klubach a inkszych lokalach. Jygo teroźnijszo uodmjana wywodźi śe ze XIX stolećo ze burleski.


text:
Na »wulkim podawku sokołskeho zlěta 1928 w Skopju« je so tež Sokoł Měrćin Nowak-Njechorński wobdźělił a wobšěrnje wo tym pod nadpismom »Prěki a podłu po Juhosłowjanskej« w Serbskich Nowinach (wot 30.10.1928 w 22 pokročowanjach) rozprawjał. Nowak piše wo tajkim a hinašim wjedrje, wo jědźi a piću, zapozdźenju ćaha a wjele wjace skerje njewažnym. Ze žanym słowčkom njenaspomni wuznamjenjenje Jakuba Šajby z Rjadom swjateho Sawy. Tónle wažny podawk naspomnić je cyle zabył. Čehodla, snano ze zawisće?
Jakub Šajba pak njeje jenički Serb, kotremuž je so tale česć wopokazała. Hižo w lěće 1893 je so Arnoštej Muce tele wuznamjenjenje přiznało, tehdy hišće wot kralestwa Serbiskeje. Po wšěm zdaću je Muka tón Serb, kotremuž su so najčasćišo myta z wukraja spožčili. Nimo južnoserbskeho dósta tež ruski Rjad Swj. Stanisława (1900), čornohórski Rjad Danila (1906) a ruski Rjad Swj. Hany (1914). W Sakskej počesći so z kralowskim Rjadom Albrechta (1916). Z tutych wuznamjenjenjow je Rjad swjateho Sawy jako jenički w stajnej wustajeńcy Budyskeho Serbskeho muzeja widźeć. We wobsydstwje muzeja je dale zajimawy portret Muki ze wšěmi tutymi wuznamjenjemi a derje spóznajomnym Rjadom swjateho Sawy. Bohužel je mólba Ludvíka Kuby w muzejowym fundusu a nic zjawnje wustajena.
Zrudna powěsć dóńdźe do Łužicy, zo je dr. Alfred Krawc-Dźěwinski 15. decembra 2018 po dlěšej chorosći doma w Berlinje zemrěł. Jako připóznaty filmowy wědomostnik a diplomowy wuměłstwowy stawiznar je wón spomóžnje a wulce wuspěšnje za swój serbski narod skutkował. Njeje lochko jeho wobšěrne skutkowanje we wšelakich wobłukach hódnoćić, po času hakle zwěsćimy, hdźe nam jeho dobre słowo, jeho wšelakore ideje a dźěło faluja.
Alfred Krawc Foto: Joris Krautz
Dnja 7. februara 1934 je so wón na »połburskim statoku« w Dźěwinje jako syn domjacneje a hórnika, kotryž dźěłaše w brunicowni, narodźił. We wójnskim času wopyta dwurjadownisku wjesnu šulu. Hižo jako hólčec rysowaše rady na kromach nowin »Grüne Post«, kotrež Krawcec abonowachu. To běše snano přičina, zo da mać jeho na molerja na škleńcu w bliskim Derbnje wukubłać. Nan je w poslednich dnjach wójny zahinył, tak zo měješe mać Alfreda a młódšeju dźowku a syna sama wobstarać. Po lětomaj wukubłanje jako škleńcowy moler 1951 wotzamkny. Dokelž jemu molowanje jednorych smužkow na palencowe škleńčki hižo wužadanje njebě, wjeseleše so, jako »Domowinski funkcionar« jeho na ABF (Dźěłaćersku a bursku fakultu) do Lipska nawabi. Wone tři lěta mjez serbskimi studentami w Sorabiji dožiwi to nawopačne, štož jako wudmo doma na wsy słyšeše: »Die Wend’schen sind keene Menschen.« Tu sej swój serbski pochad wuwědomi a so zahorjeny na studentskim žiwjenju wobdźěli. Serbsce je hižo doma nawuknył a pola Jura Hantša w Slepom, kiž swobodnu ewangelsku wosadu nawjedowaše, kotrejž Krawcec přisłušachu. Pozdźišo tež wučer Hanzo Kulink »spytaše nam město rušćiny slepjanšćinu do mozow zašćěpić«, so Krawc dopomni. »Hišće wjetši wliw na mnje měješe burski misionar Lobo Kowal z Brězowki, kotryž we wosadźe nabožinu podawaše.«
1954 poda so na studij stawiznow wuměłstwa při Humboldtowej uniwersiće do Berlina, připódla wopytowaše wuměłstwowu šulu we Weißensee. Po diplomje přistaji so na lěto w Domizniskim muzeju we Łukowje. Po lětach jako swobodnje skutkowacy wuměłstwowy wědomostnik a přełožowar běše wot 1962 docent na Wysokej šuli za film a telewiziju w Babelsbergu, hdźež nawjedowaše sekciju za filmowe slědźenje. Na Humboldtowej uniwersiće zakitowaše 1963 wuspěšnje swoju promociju. Po dwanaće lětach přiwobroći so Krawc stawizniskemu slědźenju a přistaji so jako wotrjadnik w Statnym filmowym archiwje (SFA), zwotkel wuńdźechu wjacore publikacije wo filmach a jich stawiznach. Wusahowace je jeho dźěło jako wudawaćel wobšěrneho leksikona »International Directory of Cinematographers, Set- and Costume Designers in Film« wo filmowcach a wuhotowarjach, wušłym w 12 zwjazkach wot 1986 do 1992. W nadawku Mjezynarodneje federacije filmowych archiwow (FIAF) wuda zwjazkaj encyklopedije »Encyclopedia of film directors in the United States of America and Europe« (1993). Krawc słušeše w tutym zjednoćenstwje wot 1975 do małeje skupiny aktiwnych čłonow z NDR a bě wulce připóznaty. Jemu so samo poradźi, jedne z kóždolětnych zetkanjow 1974 do Budyšina přeprosyć a mjezynarodny kongres tule přewjesć, zo by so gremij ze Serbami zeznajomnił. SFA bu po přewróće do Zwjazkoweho filmoweho archiwa přewzaty, a tež na »přewzaću« bě Krawc wobdźěleny a wužadany.


text:
Putace lěta (1/11)
Derje ćišćana fotografija nazhoni w 1960tych a 1970tych lětach prawy rozkćěw. Běše to čas hoberskich fotowych posterow, dobrych wobrazowych zwjazkow a mnohich nowych kalendrow. Tež zběraćelske mapy z originalnymi fotami buchu znowa wunamakane.
1972 wuńdźe prěnje němskorěčne wudaće »Playboyja«. Karol Kallay z Bratisławy zamó z publikaciju »Pieseň o Slovensku« přeswědčić. Swět fotografije steješe znak, hdyž wuńdźechu hižo w 1960tych lětach nimale poetiskej fotowej knize »Five Girls« a »Cowboy Kate« Južnoafričana Sama Haskinsa. Ameriscy fotografojo zawostajichu hłuboki zaćišć z jimacymi fotami wójny USA we Vietnamje, kotrež maja dźensa hišće wšitcy před wočemi.
W tutym euforiskim času fotografije poradźi so nam w Ludowym nakładnistwje Domowina wobrazowy zwjazk »Łužiske impresije« wuwić. Teksty k tomu napisa Jurij Brězan. Jako młody fotograf a awtor sym spěšnje nawuknył, zo nimaš sej ani wot wuznamneho zwjazkarja přejara do fotografiskich naležnosćow zasahnyć dać.Mějachmy zbožo z »Łužiskimi impresijemi«, hačrunjež njeběch z ćišćerskej techniku spokojom, přirunawši ju z tehdyšimi mjezynarodnymi móžnosćemi. Ale tuta tema je mje čas žiwjenja přewodźała a budźe tež w dalšich přinoškach wěstu rólu hrać. Zwjazk bu jako »Najrjeńša kniha 1972« wuznamjenjeny a na Mjezynarodnej knižnej wustajeńcy 1973 (Internationale Buchausstellung IBA) w Lipsku pokazany. To bě mjez druhim zasłužba rjaneho knižneho wuhotowanja Sonje a Gerta Wunderlicha. Najwažniše pak bě, zo bě »žołma derje ćišćaneho fota« tež do Budyšina dóšła.
W zažnej nazymje 1973 mějach zaso do nakładnistwa přińć. Myslach sej, zo chce wjednistwo ze mnu wo honorarje za runje wušły zwjazk »BUDYSSIN – Budyšin« jednać. Přeprošeny běch na Sukelnsku. Tuž špatnje wupadaše! Hdyž měješe něšto dobreho wobrěčeć, zetkawaše so nawoda nakładnistwa Měrćin Benada z ludźimi přeco w kofejowni Lehmann, dźensa Marxec kofejownja. Wćipny pak běch: Za blidom sedźachu Beno Kućank z rozšěrjenja, dr. Pawoł Völkel jako šeflektor a Měrćin Benada.


text:
Budyšin (CS/SN). Mjeztym hižo šesty raz wotmě so we wosadnym domje w Budyskej Strowotnej studni symjenjowa bursa. Po słowach organizatora dr. Matthiasa Bergera žněje tele zarjadowanje lěto a wjetši wothłós. Su to přewažnje hobbyjowi zahrodkarjo, kotřiž chcedźa so z wotwisnosće wot wulkich producentow symjenja wuswobodźić. Dokelž tele firmy jeno symjo hybridnych rostlin poskićeja, njemóžeš ze žnjatych płodow sam žane symjo zdobyć. Zahrodkarjo tuž symjo z njehybridnych rostlin dobywaja a je mjez sobu měnjeja. Štóž njemóžeše ničo poskićeć, darowaše po swojich móžnosćach za wjacegeneraciski dom w Strowotnej studni.
Wjace hač sto zajimcow je wčera bursu wopytało, a to nic jeno z Budyšina, ale tež z wokrjesow Zhorjelc a Sakska Šwica a samo z Drježdźan. Bursy přizamkny hornjołužiska skupina towarstwa k zachowanju mnohotnosće wužitnych rostlin swoju lětnu hłownu zhromadźiznu, na kotrejž móžeše tež nowych čłonow witać. Aktiwity towarstwa koordinuje Birgit Fleischer z Cympela.


text:
W Njeswačanskim hrodowym parku so wo škit ptačkow staraja
Njeswačidło (SN/mwe). „Ptački nas wšědnje ze swojim spěwanjom a fifolenjom zawjeseleja, jich rjanosć a pisanosć nas zahorja. Runočasnje su wone dźěl družinowych zhromadźenstwow z mnohostronskimi ekologiskimi skutkownosćemi a posłužbami“, wuswětla předsyda spěchowanskeho towarstwa Njeswačanskeje ptakoškitneje stacije Georg Richter.
Škit ptačkow je w towaršnostnym wědomju hłuboko zakótwjeny. Někotre družiny maja swoje krute městno w symbolice čłowjeka a so ze swojimi kajkosćemi sčłowječeja. Tak su padušna sroka, chrobły wroblik abo mudry a sylny worjoł charismatiske figury bajkow a bajow, najebać to z nimi w Serbach kóžde lěto ptači kwas swjećimy.


text:
Drohe awto zaso maja
Zhorjelc. Nimale 70 000 eurow drohi BMW-kabrio je policija zawčerawšim popołdnju w Kodersdorfje pola Zhorjelca zadźeržała. Jeho 24lětneho wodźerja nachwilnje zajachu. Mjeztym je wón w přepytowanskej jatbje. Wulce motorizowany BMW M 4 je policistam na awtodróze A 4 napadnył, dokelž běštej přičinjenej čisle wot hinašeho awta. Jako chcychu ćmowe jězdźidło pola Budyšina zadźeržeć, stupi šofer na płun. Wón smaleše do směra na Zhorjelc, policisća za nim. Helikopter z powětra akciju přewodźeše. W Kodersdorfje 24lětny A 4 wopušći. We wsy BMW wuhladachu a šofera zajachu. Wón bě jězdźidło w nocy do toho w Badensko-Württembergskej pokradnył. Awto fungowaše bjez kluča. Skućićel bě po wšěm zdaću w běhu sekundow z techniskej pomocu škričkowy signal wotpopadnył, awto wočinił a z nim wotjěł.
Komisar připad pomhał
Běła Woda. Poprawom mějachu policisća w nocy na wutoru na Hamorskej dróze w Běłej Wodźe zadobywanje do bydlenja wobdźěłać. Při tym pomhaše jim komisar připad, zo namakachu zbytki rostlin konopje. To pak njebě hišće wšo. Zastojnicy wuhladachu nimo toho wjacore skicy za grafitije. Wone słužachu najskerje jako předłoha za móranja, kotrež su w Běłej Wodźe widźeć.
Připowěšak pokradnyli
Bošecy. Bróžnja na Hłownej dróze w Bošecach bě njedźelu rano cil paduchow. Woni pokradnychu z njeje zhusćensku mašinu kaž tež připowěšak z hamtskim čisłom BZ-AW 705. Rubizna bě dohromady 3 000 eurow hódna. Wěcna škoda wučinja sto eurow.
Wopiteho zadźerželi
Čorny Chołmc. Po telefoniskim pokiwje 38lětneje žony je policija zawčerawšim popołdnju w Čornym Chołmcu 60lětneho wodźerja wosoboweho awta typa Kia zadźeržała. Dokelž měješe 1,24 promilow alkohola w kreji, bě wón swojeho njewěsteho wašnja jězdźenja dla napadnył. Swoju jězbnu dowolnosć smědźeše šofer hnydom wotedać. Z dalšimi konsekwencami drje ma hišće ličić.
Spěšnišo hač dowolene
Kulow. Dobre wóčko mějachu sobotu wječor policisća w Kulowje. Jim napadny tak mjenowane lochke jězdźidło z nalěpkom 45 km/h. Dokelž pak bě awtko wočiwidnje spěšnišo po puću, kontrolowachu je a prošachu wo jězbnu dowolnosć 15lětneje wodźerki. Wona měješe swojej starobje wotpowědnje dowolnosć klasy AM. Za awto, spěšniše hač 45 km/h, pak by klasu B trjebała. Nětko chcedźa zwěsćić, hač bu jězdźidło manipulowane.
Podhladneho zajeli
Budyšin. K hašenju wołali su wohnjowych wobornikow w nocy na sobotu na Budysku Sukelnsku. Tam so w pincy bydlenskeho domu wjacore składowane wobruče palachu. Cyły dom dyrbjachu ewakuować. 45lětny muž je podhladny, zo bě woheń zamiškrił. Jeho policisća nachwilnje zajachu.
Darmotnje tankował
Běła Woda. Na parkowanišću na Budyskej dróze w Běłej Wodźe je swědk zawčerawšim popołdnju młodeho muža wobkedźbował, kiž bě čisle swojeho VWja wuměnił. Na to jědźeše k tankowni, je tam swoje awto połne natankował a na to bjez zapłaćenja wotjěł. Přiwołani policisća 25lětneho pozdźišo w měsće zadźeržachu a přidatnje zwěsćichu, zo steješe wón pod wliwom drogow.
Z awtom smjertnje znjezbožiła
Krušwica. Tragiski wukónc měješe wobchadne njezbožo wčera wječor na zwjazkowej dróze B 156 pola Krušwicy. Z dotal njeznateje přičiny stej tam awće frontalnje do so zrazyłoj. 58lětna wodźerka Citroëna so tak ćežko zrani, zo hišće na městnje njezboža zemrě. Jenak staru wodźerku VWja dowjezechu do chorownje.
Štomy podrězali a sobu wzali
Połčnica. Njemało dźiwachu so tele dny wobsedźerjo lěsa w Oberlichtenauwje pola Połčnicy. Woni dyrbjachu zwěsćić, zo běchu so tam njeznaći ilegalnje z palnym drjewom zastarali. Brězy a chójny běchu zdźěla hač do wosom metrow wysoke. Zwostali su jenož wjerški štomow, zdónki běchu skućićeljo hižo wotwjezli. Načinjenu škodu trochuje wobsedźer na 800 eurow.
Do kolesowarja zrazyła
Bolborcy. 16lětny je so zawčerawšim pola Bolborc ćežko zranił. Wón bě ze swojim kolesom z ležownosće na wokrjesnu dróhu zajěł. 34lětna wodźerka VWja njemóžeše so jemu hižo wuwinyć a zrazy do njeho. Ćežko zranjeneho młodostneho dowjezechu do chorownje.
Volvo so palił
Habrachćicy. W hornjołužiskich Habrachćicach je so dźensa w nocy blisko Lessingoweje wotstajeny Volvo palił. 24 wobornikow woheń zhaša. Na zbožo njejsu so płomjenja rozpřestrěli.
Z awtom pjany do štoma
Kulow. Njedźelu rano w pjećich je 30lětny na Kamjenskej dróze w Kulowje ze swojim awtom do štoma zrazył. Z wulkim zbožom móžeše šofer njezranjeny z dospołnje skóncowaneho Renaulta Kangoowa wulězć. Policija wšak pozdźišo zwěsći, zo měješe wodźer awta 2,16 promilow alkohola w kreji.
Požadarjej azyla so biłoj
Lubij. W Lubiju staj so wčera wječor libyskaj požadarjej wo azyl w swojim přebywanišću na Dietricha Bonhoefferowej zwadźiłoj a biłoj. Kaž policija zdźěli, dyrbjachu zawołani zastojnicy rozkoru zhładkować. Wobeju bičkow su zranjeneju do chorownje dowjezli.
Cigaretowy awtomat rozbuchnyli
Wojerecy. Na Budyskej aleji we Wojerecach běchu njeznaći sobotu rano cigaretowy awtomat rozbuchnyli. Při tym so tón chětro wobškodźi. Skućićeljo su dotal njeznate mnóstwo pjenjez a cigaretow sobu wzali. Kriminalny technikar je slědy zawěsćił. Policija pyta za swědkami, zo by wandalow lepić móhła.
Awto so paliło
Ohorn. Na awtodróze A 4 je so wčera popołdnju do směra na Zhorjelc pola Ohorna awto paliło. Z hišće njeznateje přičiny bě so jězdźidło zapaliło, šofer pak móžeše je sčasom z dróhi wodźić. Wohnjowi wobornicy z Ohorna a Połčnicy płomjenja zhašachu.
Z přijězda A 4 do so zrazyłoj
Budyšin. Jako chcyše wodźer Peugeota wčera popołdnju z přijězda A4 Budyšin-zapad do směra na Wojerecy nalěwo wotbočić, přewidźa wón z Małeho Wjelkowa wotprawa přijěducu Škodu. Awće do so zrazyštej, při čim so zawinowar njezboža zrani. Jeho dowjezechu do chorownje.
Policija warnuje před jebakami
Budyšin. W Budyšinje a wokolinje spytachu jebacy srjedu staršich ludźi z „wnučkowym trikom“ wobšudźić. Potrjecheni pak to sčasom spóznachu a zawołachu policiju. Po puću su tež „vodafonowi“ wobšudnicy. Woni spytaja při durjach dubiozne telefonowe zrěčenja wobzamknyć. Policija warnuje: „Ruce preč!“


text:
Kiej downo tymu, podle epnej puszcze na kraju Wisły stoła rybacko osada W osadzie ludzie prawiyli, że we Wiśle żyje…
Dzielny ołōwiany żołnierzyk
Ônskigo razu było se dwajścia piyńć ołōwianych żołnierzyków a wszyjscy byli urodzyni z tej samej, starej łeżki Brōń trzimali na…
Co o łażyniu po górach trza wiedzieć
Ida już ôsmo godzina, muskle pomału majōm dojś. Robi sie ćma, trza włōnczyć czołówka coby dobrze widzieć szlak. To był…
Calineczka
Ôńskigo razu żyła se kobiyta, co fest chciała mieć bajtla, a że ni miała męża, poszła po rada do starej…
Książki które przeczytałam tego lata i Tobie też polecam
Cichy, spokojny zakątek na wsi gdzie śpiewają ptaki i nie ma zasięgu. Wygodne łóżko, w którym pod koniec dnia można…
Bibliotyka – dobro rzecz!
„Ksiōnżki som jak towarzystwo, kiere człowiek som se wybiyro” Przechodziyłach kole tej kamieniczki dwa razy dziynnie ale skuli nieuważności dziepro…
Bazyliszek
Kiej downo tymu żył se we Warszawie płatnerz co sie zwoł Melchior Ostroga Melchior mioł dwoje bajtli – dziołsze było…
„Morfina” Szczepan Twardoch
Lektura szterujōnco Ksiōnżka Twardocha przeczytałach już dobrych pora miesiyncy do zadku ale jakoś sie nie umiałach zebrać do recynzyje. Bo tyż…
Paralotniowe spōminki z 2017
Trza prziznać, że mielimy ruła jak stary grynadier – pół roku zeszło na rychtowaniu filmiku z ôńskigo roku. Ale yntlich je…
Rzecz o majōnezie
Kiej downo tymu na hiszpańsko Minorca poasiyli sie Anglijŏki i w XVIII wieku najechali stolica, miasto Mahón Ôbrōną miasta komandyrowoł…


text:
Hawaje (ang. Hawaii, haw. Hawaiʻi) – sztat we USA rozlygowany na Pokojnym Uoceańe, kery uobejmuje 137 wyspůw ze archipelagu Hawaje (we tym 8 půmjyszkiwanych: Hawaii, Oahu, Kauai, Molokai, Lanai, Maui, Niihau a Kahoolawe). Ńy mo uůn ńijakigo kuplůngu ze głůwnům tajlům USA, kero je rozlygowano na kůntynyńće.
Wyspy Hawajůw sům gůrzyste a je na ich mocka wulkůnůw.
Rdzynno, polinezyjsko ludność Hawajůw to je ino 6,6% ludźi, nojwjyncyj je sam imigrantůw ze Azyji a jejich potomkůw.
Lo Ojropejczykůw uoddykńůne uod Jamesa Cooka we 1788 roku, we 1898 anektowane bez USA, uod 1959 majům status sztatu.


text:
Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Mann, William E. Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Williams, Bernard Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Bernat, Sebastian Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Szwed, Antoni Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Rojek, Paweł Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Czerniawski, Krzysztof Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Jarocki, Jacek Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Roszyk, Maksymilian Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Głąb, Anna Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Judycki, Stanisław Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Sendlak, Maciej Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Wojtysiak, Jacek Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Piwowarczyk, Marek Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Koszkało, Martyna Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Paluch, Michał Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Galewicz, Włodzimierz Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Ogrodnik, Bogdan Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Piątek, Grzegorz Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Czerkawski, Jan Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Sedlak, Włodzimierz Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Gałkowski, Jerzy W. Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Kłósak, Kazimierz Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Sedlak, Włodzimierz Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Sedlak, Włodzimierz Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Bronk, Andrzej Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Pastuszka Józef. Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Kamiński, Stanisław Zdybicka, Zofia J. Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Kamiński, Stanisław Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Krąpiec, Mieczysław A. Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Sedlak, Włodzimierz Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Kalinowski, Jerzy Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Pastuszka, Józef Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Kamiński, Stanisław Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Kiczuk, Stanisław Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Gogacz, Mieczysław Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Pastuszka, Józef Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Hajduk, Zygmunt Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Wojtyła, Karol Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.


text:
Naročnemu a wužadacemu nadawkej stajichu so gmejnscy radźićeljo na swojim oktoberskim zeńdźenju, jako wobzamknychu projekt k wutworjenju partnerskich poćahow mjez Njebjelčanskej gmejnu a komunu Ouidah w zapadoafriskim kraju Beninje.
Njebjelčicy (aha/SN). Hižo wjacore lěta, po tym zo je Njebjelčanski wjesnjanosta Tomaš Čornak (CDU) na mjezynarodnej turistiskej přehladce ITM w Berlinje zeznał princa Dah Bokpê – mjeztym je wón kral w Ouidah –, haji a wudźeržuje Njebjelčanska gmejna přećelske zwiski do zapadoafriskeho Benina. Jako wopyta minjeny tydźeń štyričłonska delegacija z něhdźe 11 milionow wobydlerjow ličaceho kraja pod nawodom měšćanostki Célestine Clotaire Adjanohoun Njebjelčicy, zetka so wona z wjacorymi gmejnskimi radźićelemi a wuradźowaše wo wobsahu předwidźaneho projekta, wo jeho předstajenju na planowanym zajězdźe delegacije Njebjelčanow wot 6. do 15. decembra do Benina.


text:
Genf (dpa/SN). W boju přećiwo woćoplenju zemje maja kraje swoje lěsy lěpje škitać a klimje přichilene ratarstwo spěchować. To je wuslědk swětoweje klimoweje rady IPCC w rozprawje, kotruž su fachowcy hladajo na zwisk mjez klimowej změnu a krutym krajom zdźěłali.
Z wčera w Genfje předstajeneje rozprawy wuchadźa, zo je po cyłym swěće hižo 1,53 stopnjow ćoplišo hač do industrijneho časa. „Kruty kraj steji před přiběracym wot čłowjekow wukonjanym ćišćom“, zwurazni předsydka IPCC Hoesung Lee. Wotpowědne wobchadźenje z krajom zmóžnja dźělne rozrisanje problema, přiwšěm to njedosaha. Škitarjo wobswěta a mnozy wědomostnicy wobhladuja jako dopokaz, zo ma so po móžnosći we wjele wobłukach najnuznišo jednać.


text:
Feliks Brojer narodźi so 1988 w Zhorjelcu a wotrosće w Budyšinje. Jako sydomlětny dósta swoje prěnje klawěrne hodźiny. Tym přizamknje so zakładne wukubłanje – teorija a klawěr – na Budyskej wokrjesnej hudźbnej šuli. Runočasnje dósta tež pišćelowu wučbu. Feliks Brojer studowše katólsku cyrkwinsku hudźbu, cembalo a pišćele na wysokej šuli cyrkwinskeje hudźby w Drježdźanach. Jeho docenća běchu m.d. prof. dr. dr. h.c. Christfried Brödel (dirigat), prof. Sabine Bräutigam (klawěr) a Rafael Alpermann (cembalo) kaž tež Merit Eichhorn, organist křižneje cyrkwje Holger Gehring a tachantski organist Dježdźanskeje katedraly Thomas Lennartz (pišćele, imorowizacija). 2011 skutkowaše Feliks Brojer jako praktikant cyrkwinskeje hudźby na hłownej katedrali w Paderbornje.
Wšelakore kursy a dalšu wučbu dóstanješe Feliks Brojer mjez druhim tež pola Gereona Krahforsta, Frédérica Championa a prof. Wolfganga Zerera.
Dotalnje skutkowaše Feliks Brojer m.d. jako organist w Budyšinje a Drježdźanach. 2014-2015 bě wón při tamnišej katedrali (dwórska cyrkej) organist (ad interim). Nahrawanje CDjow a pišćelowe koncerty po cyłej Němskej (m.d. w kathedrali „Swj. Jadwigi“ w Berlinje, w simultanej hłownej cyrkwi we Wetzlaru, we hłownej cyrkwi we Altenbergu a na mjezynarodnym pišćelowym lěću w Flensburgu) wudospołnja swoje hudźbne dźěło. Feliks Brojer dopokaza wulki repertoire pišćeloweje literatury; stara hudźba kaž tež interpretacija a zachowanje regionalnej literatury je jemu wosebite čežišćo. Tučasnje je Feliks Brojer swobodny skutkowacy cyrkwinski hudźbnik, m.d. jako pišćelowy wučer a organist w klóštrje Marijina hwězda w Pančicach-Kukowje.
Často koncertuje tež zhromadnje jako duo za sopran a ppišćele z programom „AVE - zynki z njebjes“, za akordeon a pišćele z programom „Hłósnosće powětra“ abo „a due“ za štyri ruki a štyri nohi.
Jako pišćelowy wučer, organist a nawjednik při wšelakorych chórowych projektach, skutkuje Feliks Brojer tež wosebje jako komponist, zwjetša duchowneje hudźby. 2012 wudoby sej při „2. serbskim kompozitoriskim wubědźowanju“ Zwjaska serbskich spěwarskich towarstwow z.t. 1. a 2. myto ze serbskimaj chórowymaj twórbomaj „Wuznaće“ a „Strowa sy, Marija“. Wuznamne běchu prapremjery m.d. pasionskeje kantaty (2015), „Stabat mater“ (2016), 10. nadawkoweje twórby Łužiskeho hudźbneho lěća „Modlitwa wo měr - triptychon za dwoje pišćele“ (2018) a duchowny oratorij "W połnocy Knjez załama" (2019). Z lěta 2018 dźěła prawidłownje hudźbne a kompozitorisce zhormadnje z Münster-Wobeckskim cyrwinskim hudźbnikom Thorstenom Schwarte.


text:
Ôstatnio1 bōły2 u nos na bezuchu3 mode4 frelki5 i tak żech sie pomyśloł, że trza by narychtować6 co lekego, bo ône przece7 terozki cołki8 czas rachujōm te kalorie i tak żech prziszoł na tyn szałołt. Potyn sie ôkołzało, że ône przikludziōły9 mi do dōm ciastka i cołko teoryjo10 szło o kant rzici roztrzajś11– kōniec kōńcōw my zjedli i dietetyczny szałołt, i niydietetyczne ciastka. Do szałołtu bōły trzołski12 ze miysa, ale co to je, to do tego przidymy trocha niyskorzi13.
Co potrza?
pó gōwki14 kapusty pekińskyj
150 g szpinatu15 (tych modych16 listkōw- tak ze pó bojtlika17 mogecie sam wsuć)
biksa majsu18
1 cebula
2 łeżki ôctu
2 łeżki cukru
2 jabka
250 g kiszōnych ôgōrkōw
Zōłza19:
sok ze poły citrōłny20
3 łeżki oliwy
3 łeżki ôleju
sōl i pieprz
Cebula pokrejcie21 i wymiyszejcie ze cukrym i ôctym- fajnie puści sok i bydzie miała blank22 inkszy23 smak. Składniki zōłzy wymiyszejcie w jakim gorczku24. Kapusta pekińskoł, szpinat, jabka i ôgōrki pokrejcie na mańsze kōnski. Cuzamyn25 ze majsym wciepcie26 do srogi27 miski, dociepcie do tego cebula, ôblyjcie zōłzōm i fertich28. Tyn słodko- kwaśny smak bydzie pasowoł29 do kołżdego miysa, ale i do fajnie przipieczōnyj abo narychtowanyj na parze ryby. Smacznego 🙂
1ô= ło
2ō- samogłoska w wymowie między o i u
3w odwiedziny
4młode
5dziewczyny
6przygotować
7przecież
8cały
9przyniosły
10teoria
11to dość dosadne określenie braku powodzenia
12trzaski, małe drewienka
13później
14główki
15szpinaku
16młodych
17woreczka
18puszka kukurydzy
19sos
20cytryny
21pokrójcie
22całkiem
23inny
24garnuszku
25razem
26wrzućcie
27dużej
28gotowe
29pasować


text:
Bornholm
Bornholm je najbóle na wuchodźe ležaca kupa Danskeje a twori hromadźe z 11 mjeńšimi kupkami najwuchodnišu gmejnu kraja. Leži w Baltiskim morju mjez Šwedskej w sewjeru a pólskej Pomorskej w juhu. Danska stolica Kopenhagen leži něhdźe 150 kilometrow do sewjerozapada, Rujany něhdźe 80 kilometrow do juhozapada. Južny pobrjóh Šwedskeje je 40 kilometrow zdaleny. Na kupje je nimale 40.000 wobydlerjow žiwych, kiž zdźěla wuchododansko-šonsku narěč Bornholmsk rěča.
Bornholmski pobrjóh je cyłkownje 158 kilometrow dołhi, zwjetša nahły a hač do 22 metrow wysoki. Pěskowy brjóh so jenož při juhowuchodnym róžku namaka. Hórkata krajina stupa k 162 metrow wysokemu najwyšemu dypkej Rytterknægten w srjedźišću Bornholma. W dolinje Døndalen w sewjeru kupy namaka so tež najwyši wodopad Danskeje, kotryž je 22 metrow wysoki.
Hač do 10. lětstotka bě Bornholm samostatne kralestwo, kotrež so mjez 961 a 985 wot Danskeje zdoby. Najwjetše město, zarjadniske sydło a hłowny přistaw Bornholma je w juhozapadźe ležace Rønne z 13.000 wobydlerjemi.
Wotkazaj[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Webstrona Bornholmskeje gmejny (dansce)


text:
Lothringska
Lothringska (francojski Lorraine, wugronjenje [lɔʁɛn], nimski Lothringen) jo jaden z 27 francojskich regionow. Nejwětšej měsće Lothringskeje stej Metz a Nancy, pśi comž płaśi Metz ako stolica regiona, pśeto jo wóno sedło regionalnego parlamenta. Źinsajšny region lažy pśibližnje na městnje něgajšnego Lothringskego wójewódstwa.
GeografijaWobdźěłać
Lothringska lažy w dłujkozajtšnem kutu Francojskeje pśi źinsajšnych granicach Francojskeje z Nimskeju (Saarlandska, Rheinland-Pfalcojska), Belgiskej a Luxemburgskej.


text:
Z nowej atrakciju sezonu w Małowjelkowskim prazwěrjencu zahajili
Mały Wjelkow (SN/MWj). Zo su w Małowjelkowskim prazwěrjencu sawrije widźeć, je jasne. Prjedy pak, hač je tam wuhladaš, zastupiš nětko do krajiny, kajkaž bě před něhdźe 500 milionami lět na našim planeće. Hnydom za wulkim zachodnym twarjenjom we wšěch róžkach bluboce, woda šuska dowysoka, ze zemje so pari a wulkan drje žanu lawu njepluwa, ale běły kur, štož so we wotstawku něhdźe dwaceći mjeńšin z hrimotom připowědźa. To nazhonja wopytowar wot wčerawšeho w dožiwjenskim swěće Lavaris. Z tymle nowym wobłukom su lětušu sezonu w prazwěrjencu zahajili.


text:
Naju kolegina, rěčespytnica dr. Sonja Wölkowa, swjećeše wčera 60. narodniny. Serbam je wona drje wosebje jako jedna z třoch awtorkow rěčnych kućikow w serbskim rozhłosu znata.
Zajim za rěč, přirodne začuće za rěčne nuansy kaž tež žortna žiłka běchu jubilarce prawdźepodobnje hižo do kolebki połožene, wšako bě jeje nan, dr. Frido Michałk, w tu- a wukraju připóznaty serbski rěčespytnik tehdyšeho Instituta za serbski ludospyt w Budyšinje. Spóznawši talent swojeje dźowki wón jej radźeše, so na studij slawistiki do Pólskeje podać. Po nawróće dźěłaše Sonja Wölkowa jako wědomostna sobudźěłaćerka w Centralnym instituće za rěčespyt Akademije wědomosćow NDR w Berlinje, hdźež wona 1989 wo hornjoserbskej frazeologiji promowowaše. Serbska frazeologija wosta tež po tym jeje „konik“. Tak wozjewi hromadźe z ukrainskim kolegu Anatolijom Ivčenkom w lěće 2004 trojorěčny serbsko-němsko-ruski „Hornjoserbski frazeologiski słownik“, kiž žněješe w fachowym wobłuku wulke připóznaće a kotryž so rady wužiwa.


text:
– Jo przeca rychtik niy grzesza, bo pokusōw już żodnych ni mōm, niy to co piyrwej! Dzisio jo je już staro, bezto ze tym chacharstwym je fertik a szlus! Terozki to jo je tako porzōndno, żebych mogła przikład dować! Jak pōda za miesiōnc do farorza na ucho to ś nim pogodōm.
Jak pedziała – tak zrobiyła.
– Wiedzōm farorziczku –zaczła – jo prziszła dzisio do tyj spowiedzi, ale mōm jedna utropa i niy wiym, jako mōm Wom to padać…
– Zacznijcie babo, ôd poczōntku, ale najprzōd godejcie swoji grzychy!
– No, kōnszt je we tym, że jo dzisio żodnego grzychu ni mōm. Jo już downo se tym łep susza, ale wychodzi na to, że jo richtik niy grzysza!
– No, co wy, babo! Jo je ksiōndz,
a grzychy mōm jako kożdy, a wy tak nic? Niy farōnicie? Niy cyganicie? Niy ôbgadujecie ?
– Niy, nic! – pado mu na to baba.
– Ô pierōna! Wyboczcie tak mi to wyskoczyło! – przeprosił farorz – To by Wos ku świyntym abo chociaż ku błogosławiōnym porachować potrza bōło! Jo musza biskupowi dać znać, a ôn potym do samego Rzimu rzecz przekoże… – Farorz zaczōn se robić szpasy, ale baba sie niy kapła, yno sie ze taki godki uradowała.
– Jakby ôni tak mōgli, farorziczku, to jo bych była ôgrōmnie rada, bo wiycie, mie samej tak, to niy przistoji! Jeszcze by se kery pōmyśloł, że sie przekwolōm. A na ôbrozku to jo bych chciała być we lila szatach, bo mie je ôgrōmnie piyknie we tyj farbie…
– A sam Wos, babo, mōm! Tym wasz grzych mianuje sie pycha! Jako widzicie, chocioż jedyn grzych mocie!
A za pokuta piyńć razy do Anabergu na pōnć, a cołko droga piechty, ani kōnsek na fōrze!
Baba przijyna, co farorz godoł, ale niy poradziła spokopić, ô co sie farorziczek na nia tak rozkokociył. Przeca ōna yno prowda godała, a za to jeszcze kora dostała! Jako sami widzicie swiyntōm ôstać, mimo nojlepszych chynci, ni ma tak łaps! Baba uznała, że trza mieć świynto ciyrpliwoś do farorza, a jeszcze ku tymu nauczyć sie dobrze cyganić! Ale przeca ô świyntym cygonie żodyn jeszcze niy słyszoł! No, ale kieryś musi być piyrszy!
Grymlino
Informujemy, że:


text:
ST Marijina hwězda
– ST Łuty 3:0 (3:0)
Zestawa domjacych: Matik – Wróbl (30. R. Cyž), Škoda, Rab, R. Hawš, Peschmann, Šołta, O. Hawš, Pjetaš, Eldor (46. Winkler), Pakoßnick
Chětro njesławny kónc měješe dypkowa hra mjez koparjemi ST Marijineje hwězdy a ST Łutow. Sudnik André Wende dyrbješe duel hižo po 50 mjeńšinach zakónčić, dokelž stejachu hosćo jenož hišće ze šesćomi na hrajnišću. Po prawidłach koparskeho zwjazka pak dyrbi w jednym mustwje znajmjeńša sydom hrajerjow być. Za rozsud sudnika rozsudna scena pak bě hižo w 24. min., jako dóstaštaj hnydom dwaj Łutowskaj hrajerjej čerwjeny kartonk. Dóšło bě k tomu po hrubym foulu Alija Eldora, kiž dósta za njón žołtu kartu. Na to pak bu wón wot přećiwnika skřiwdźeny a atakowany, tak zo sudnik hnydom dweju Łutowčanow k dušowanju pósła.


text: Wulka Dubrawa (HN/SN). Starodawna wodowa wěža, daloko widźomny symbol Wulkeje Dubrawy, bě minjenu njedźelu prawa městnosć za hornčerski dźeń. Tón bě jedne z njeličomnych zarjadowanjow, kotrež so we wobłuku lětušeho Dnja Hornjeje Łužicy wotměchu. Organizował bě wotměnjawy dźeń keramiski kružk, zakótwjeny w spěchowanskim towarstwje Margarećineje hěty. W Budyskim regionje znata keramikarka a nawodnica kružka Regina Bernstein chcyše ze swojimi sobuwojowarjemi docpěć, zo so dopomnjenki na něhdyšu produkciju wudźěłkow za elektroindustriju we Wulkej Dubrawje njezhubja. Do Margarećineje hěty něhdy tež mnozy serbscy wobydlerjo z wokolnych wsow na dźěło chodźachu. Něhdźe 130 lět su tam elektropórclinowe wudźěłki, hłownje izolatory, zhotowjeli. Po přewróće bě z tym kónc. Teren zawoda spyta Wulkodubrawska gmejna jako přemysłownišćo zwičnić. Aktualnje chcedźa tam bywšu wulku jědźernju nuzowje přesadźować.


text:
Starši a dźěći chcedźa zadźěwać, zo dyrbi přidružnik šulu wopušćić
Łaz (CK/SN). Sakska pyta młodych a zahorjenych wučerjow. Za tajkeho maja šulerjo a starši Daniela Volkmera, kiž na Łazowskej wyšej šuli hudźbu a němčinu podawa. W přichodnym šulskim lěće 2018/2019 pak to po wšěm zdaću hižo njebudźe, znajmjeńša nic na samsnym kubłanišću. Přećiwo tomu su starši a šulerjo spočatk tydźenja protestowali a při haće napřećo šuli demonstrowali.
Daniel Volkmer je germanistiku a hudźbu studował. Wón je kantor w Rěčicach a skutkuje wot lońšeho decembra na Łazowskej šuli jako přidružnik. Na dnju wotewrjenych duri w februaru bě nawodnica šule Margit Hypko hišće rjekła, zo z nim škałobu začinja a „zo so wjesela, zo tu je“.


text:
Dóstanu halu spěchowanu
Worklecy. Wopismo wo přizwolenju spěchowanskich srědkow za ponowjenje Worklečanskeje sportownje přepoda dźens za tydźeń statny sekretar w sakskim nutřkownym ministerstwje dr. Michael Wilhelm wjesnjanosće Francej Bruskej (CDU). Na swjatočnosći w 17 hodź. planowanski běrow předwidźane dźěła rozłoži a časowy wotběh předstaji.
Wuspěšna inscenacija
Budyšin. 706 dźěći z pěstowarnjow a zakładnych šulow Delnjeje Łužicy je sej z lóštom a wjeselom dwurěčnu inscenaciju Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła „Zgubjone a namakane – Ein Herz und andere Dinge“ wobhladało. Mjez hosćimi běchu tež 404 dźěći w Danskej. NSLDź zliči tuž w tutej hrajnej dobje 1 110 přihladowarjow na 17 předstajenjach.
Šek za šulski twar
Wojerecy. Sakska ministerka za kultus Brunhild Kurth (CDU) je Wojerowskemu spěchowanskemu centrumej za ćělnje zbrašenych wčera šek w hódnoće 180 000 eurow přepodała. Cyłotne kóšty 450 000 eurow za třěchu Sakska tuž po 40 procentach spěchuje. Ze swojim wopytom chcyše ministerka wosebje dźěło centruma hódnoćić.
Prěnja zjawna hra wubranki


text:
wopisanje
Pó górucem lubowanju w hotelu wochłoźujo se młody pórik pśi cołnowanju – a namakajo w tšuze nage śěło cerwjenowłosateje žeńskeje. Zagronite bramborske kriminalisty pšose personelneje nuze dla swójich Barlinskich kolegow wó pomoc. Wjelgin njerad póra se z pódwjacornego źěla města póchadajucy komisar Urban prědny raz w žywjenju do Błotow a starcyjo tam na luźik, kenž jo jomu pśeliš cuzy a suspektny. Beata Mičerlichowa, absolwentka Serbskeje rozšyrjoneje wušeje šule w Chóśebuzu a promowěrowana psychologowka, jo se serbskemu cytarstwu južo z někotarymi wulicowańkami w Serbskej pratyji a antologijoma pórucyła ako teke z Ingrid Hustetoweju spisanym źiwadłowym graśim »Wódny muž«. Z kriminalku »Njaboga nymfa«, spisaneju ako skóńcne źěło studiuma na Nimskem literarnem instituśe w Lipsku.


text:
Giordano Bruno
Giordano Bruno (rodz. we styczńu 1548 we Noli, um. 17 lutygo 1600 we Genue) – italski filozof, s anfanga farorz katolicki a důmińikůn, ńyskorzi uznůny za heretyka. Głośu teoryje uo ńyskůńčůności a jydnorodności Wšechśwjota a tyż kůncepcyje zbližůne do pantejizma. Ńy je prowda to, co nojczyńści idźe uo ńym słyszeć, co bůł shajcowany na stośe za poparće heljocentryčnyj teoryje Koperńika. Uostoł skozany za to co ńy odwołoł swojich nauk a krytyki Kośćoła, we keryj zaprzeczoł m. in. fizyczności ćoła Jezusa, co bůło znůne kej doketyzm a uznowane za herezyjo. Jygo nauki mjoły tyż elemynta ezoteryki a magije. Pora rozy zgadzoł śe odwołać publiczńe to co głośu, nale za kożdym razym śe s tego wycofywoł. Uostateczńy shajcowano go na stośe kej heretyka.


text:
Móžnosće wuchowanja w nuzowych padach dale wudospołnjene
Budyšin (UM/SN). Na Lětońskim lětanišću pola Budyšina zasadźeny helikopter ADAC hodźi so přichodnje za wuchowanske akcije z powětra hišće efektiwnišo zasadźeć. Město dotalneho kruteho powjaza ma nětko wuchowansku powjazowu wijawu (Seilwinde). „Tale připrawa ma wjacore lěpšiny“, wujasnja pilot Olaf Iltzsche. „Wuchowanske mustwo móže so tak wěsćišo a dokładnje wotsadźić.“ Wobsadka helikoptera a z njej wusko hromadźe dźěłaca Sakska hórska słužba liča wosebje za dźěło w Žitawskich horach a w Sakskej Šwicy z lěpšej a spěšnišej pomocu w nuzowych padach. „Z wijawu móžemy tež wosoby z wody, z njepřistupnych kónčin abo samo z wěžow abo milinowych wětrnikow wuchować“, Olaf Iltzsche rozłožuje, „dalša lěpšina je: Pacient hodźi so nětko direktnje do helikoptera zaměstnić, potajkim bjez dotalneho mjezypřizemjenja.“


text:
Protestuja přećiwo reformje
Podstupim (dpa/SN/ch). Do krajneho stronskeho zjězda SPD k dwělomnej wo- krjesnej reformje su wyši měšćanosća bjezwokrjesnych městow Choćebuz, Frankfurt nad Wódru a Brandenburg nad Habolu znowa na barikady šli. Wot knježerstwoweje strony njeměło so hišće postajić, městam samostatnosć wzać, běchu wyši měšćanosća Holger Kelch (CDU), Martin Wilke (njestronjan) a Dietlind Tiemann (CDU) minjeny pjatk w zhromadnej deklaraciji namołwjeli. Najebać to su delegaća minjenu sobotu próstwje krajneho předsydstwa SPD wotpowědowali, a naćiskej wokrjesneje reformy přihłosowali. W naćisku stronske wjednistwo postaji, zo měło přichodnje město 14 wokrjesow a štyrjoch bjezwo- krjesnych městow jenož hišće dźesać regionalnych zarjadnistwow dźěłać. Tři bjezwokrjesne města maja so w tym zwisku wokolnym wokrjesam přirjadować. Přećiwo tomu so města wobaraja.
Smjertne njezbožo


text: Salow/Serbske Pazlicy (SN/bl). Po tym zo běchu w mnohich wsach hižo serbski mejski nałožk pěstowali, padnychu minjeny kónc tydźenja mnohe dalše meje, tak w Róžeńće, Ralbicach, Njebjelčicach, Worklecach, Nuknicy a w Sernjanach. Sobotu wječor su meju tež w Salowje powalili. Dohromady wosom porow ćehnješe na nawjes, hdźež wjesnjanow a hosći witachu. W miłym wječornym wětřiku so fale a suknje Salowskich holcow w narodnej drasće jenož tak kolebachu. Na akordeonje hraješe Maćij Šołta z Pančic-Kukowa znate serbske štučki, kotrež wšitcy mócnje sobu spěwachu a ke kotrymž młodźina rejwaše. Jako prěni hrabny za wjerškom Titus Žur z Róžanta, kiž wuzwoli sej za kralownu Salowčanku Hanneloru Schneider. Z wulkim wěncom, witym z dubowych łopjenow, zaćahny mejski porik do swjedźenskeho stana, hdźež rejwachu „kralowski walčik“. Ze stana zaklinčachu serbske a němske spěwy, kotrež akordeonist z prawej hudźbnej žiłku přewodźeše. K rejam pipiskaše wjesny DJ, tak zo w Salowje při wjesnym haće hač do zerjow swjećachu.


text: Lětosna Šula w zelenem, jaden z wažnjejšych projektow Rěcnego centruma WITAJ w Chóśebuzu, jo se wótměła wót 9. až do 13. septembra w młodowni w Lubinje, kótaraž lažy direktnje pśi Sprjewi, něźi 3 kilometery wótdalona wót centruma Lubina. Dogromady jo se 59 wuknicow a wuknikow ze 6 šulow wobźěliło, a to z Chóśebuza, Žylowa, Brjazyny, Janšojc, Tšupca a Bórkow. Te wjeraški prědnego dnja stej byłej wjeźenje z lubinskeju tormaŕku a woglěd do muzeja na groźe. Wótpołdnja stej se pśewjadłej dwě zarědowani, a to rejowańska a muzikowa źełaŕnja. Wjacor smy grilowali a pón jěli z cołnom pó Sprjewi do Lubina. Slědny źeń jo se pśewjadło GPS-wandrowanje, a to ze tśimi stacijami: kulkichytanje, kwis wó Błotach, a woglěd do cerkwje w Kamjenej. K tomu jo se pśizamknuł piknik z fryšnym sadom a zeleninu. To jo był wjelgin zajmny cas a wukniki su dožywili, až tšošku serbski mógu, až serbski se teke zwenka šule powěda. Naźejamy se, až pśiduce lěto teke dožywijomy rědny cas, a to na zwuconem městnje – zasej we młodowni w Bórkowach.


text: Knježerstwje USA a Ruskeje wotpowědujetej trajnemu retrotrendej a wobradźatej nam nostalgiski nawrót do 1980tych lět. A kak rjana wona tola bě, tale zymna wójna! Tak mjenowane INF-zrěčenje, w kotrymž běchu so Američenjo a Sowjetski zwjazk na wotstronjenje „kosmiskich aparatow“ – tu su naši słownikarjo wosebje kreatiwnu chłóšćenku w dwuzwjazkowym němsko-serbskim glosaru zwěčnili – dojednali, stej Washington a Moskwa wupowědźiłoj. Potrjechene su rakety a cruisemissile z wužitnej ćežu wjace hač 500 kilogramow a dotřělnosću wot 500 do 5 000 kilometrow, zaměstnjene na kraju. Nětko móže Udo Lindenberg swoju štučku wo „lěsu atomowych raketow“ znowa wudać, a snano rozmysluja samo Puhdyje wo comebacku a aktualizuja swoju „Knihu“. Wšako mamy mjeztym štyri miliardy tendencielnje płakacych woči wjace.


text:
Świot ciśnie do przodku coroz gibcyj. Wszyjsko naôbkoło nos zmiynio sie tak wartko, że niyroz niy idzie sie pochytać w nowinach. Ciynżko utrzimać taki zdrowy balans miyndzy tradycyjōm i historyjōm, a modernym, wartkim światym. I tyko sie to wszyjskich tajli żywobycio, tych fest wożnych na Ślōnsku tyż – roboty, szpasu, godki. My wierzymy, że Ślōnsk i Ślōnzoki umiōm – a podug nos muszōm – tyn balans znojś, coby we modernej teroźniości fōngować.
Czamu to pisza? Tela razy my sie już naczytali a nasuchali, że chocioż kludzymy zajta po ślōnsku i starōmy sie, coby noleżnie prōmować naszo godka i hajmat, to “my i tak niy sōm echt Ślōnzoki”. Czasym pokazowały sie ku tymu argumynty tak kuryjożne, że za wiela niy ma ani co ô nich pisać – choby tyn, że “Julia niy ma echt Ślōnzoczka, bo niy ma rubo i niy zaglōndo bez pōł dnia bez ôkno”… No a roz za kedy jakoś baba abo chop tak nōm dowodzi ta nasza “niyślōnskość”, że ôroz my sōm radzi, że takimi “echt Ślōnzokami” – jak podug ôd nich definicyji – my niy sōm.
Niy zoleży nōm na takim tytule, naprowda. Ale myśla, że werci sie, cobyście uwidzieli pora argumyntōw ze ślōnskij internecy. I sami se ôfyn pedzieli, co je w tej cołkij ślōnskości naprowda wożne.
Jaki je echt Ślōnzok?
My by chcieli, coby teroźny Ślōnzok to bōła persōna, kero mo w zocy swōj hajmat, tradycyje, godka. Coby my byli ludziami ôdewrzitymi na inkszych, robotnymi, zocnymi, ajnfach dobrymi. Coby my pamiyntali ô tym skōnd my sōm i fto my sōm. Zawdy. Yno tela i aż tela.
Jaki echt Ślōnzok niy ma?
Je masa znakōw, kere bez dugie lata, aż do dzisiej, ludzie przipasowujōm do kōnkretnych nacyji. Roz sōm to szpetne sztereotypy, na kere te nacyje bez stolecia robiyły, a roz cosik miyłego, co kajś sie ukulało i tak tyż fōnguje teroźnie. Pora je tyż idyji, kere bierōm sie ze powiadoczkowej rzici, a kerych ludzi używajōm skuli swojigo leserstwa, zawrzicio na świot, zowiści a inkszych powodōw. Chcōm być ajnfach lepsi jak inksi, ale nic ku tymu niy robiōm. Beztōż ôd nich “bycie lepszym Ślōnzokiym” ôpiyrajōm na bele jakim żywobyciu i prowdach sprzed stu lot.
To, co jymy, niy robi z nos Ślōnzokōw
“Fajny tyn recept na wygańsko rolada, yno czamu go wciepujecie na ślōnskigo bloga?“. “Szpajza bez jajec? Możnej i dobro, ale co ôna robi na ślōnskij zajcie?!“. Takich bajszpili mōmy fol. Tōż suchejcie, to bydzie ciynżkie: to, co mōmy na talyrzach, niy robi z nos Ślōnzokōw! Naprowda, skuli wōsztu na śniodanie a piwa na wieczōr niy bydymy lepszymi ludziami. Jodło niydobre dlo naszego zdrowio niy robi z nos szpecōw ôd ślōnskij godki. Logiczne, pra? No niy dlo wszyjskich. I zaro godōm – grincojg a woda kożdy dziyń tyż naszego hajmatu niy polepszy.
Tradycyjny niydzielny ôbiod z klyjzami a roladami, szpajzy a kopy na weselach, brōłtzupa na wieczōr w piōntek – to sōm wszyjsko szumne, tradycyjne, echt ślōnskie maszkety. Trza sie ô nie starać, idzie roz za kedy uwarzić, spamiyntać recepty. Ale niy godejmy, że bez fetu na talyrzu niy idzie być dobrym Ślōnzokiym, dobre? I że jak pojymy szinki a kyjzy na śniodanie w sobota, to bez cołki weekynd bydymy echt Ślōnzoki.
Tōż na nastympny roz, jak uwidzicie szwagra abo teścia, kery bez lata bōł ruby, a terozki je szlang i na śniodani jy haberfloki a popijo apluzinowym zaftym abo kery na gyburstagu u ciotki niy pije gorzołki, a we plac torty maszkeci szałot z ôwocōw, to niy rzejcie sie śniego, dobre? Bo to, że niy chce ôstawić swojich bajtli a wnukōw zaro po abrahamie skuli hercszlagu niy znaczy, że żodyn śniego Ślōnzok. Taki chop ajnfach niy ma miechym piźniynty i mo w zocy swoje żywobycie i czyrstwość, a w tym nic śmiysznego niy ma.
To, skuli czego mōmy szpas, niy robi z nos Ślōnzokōw
Dejcie pozōr, szok: suchanie ślōnskich szlagrōw niy zmiynio nōm gynōw na bardzij Ślōnskie! Toć, jak ftoś richtich mo je w zocy i fajnie sie mu do nich tańcuje, to niych se puszczo TVS choby i bez cołkiy dziyń. Yno jak keryś ôdpoli potym Andrea Bocelligo, Jamesa Bay’a abo inkszego Taco Hemingwey’a, to niy godejcie mu, że co śniego za Ślōnzok, jak niy sucho szlagrōw. Szłoby?
Snooker bez noc? NBA do rana? Chorzi ludzie! Echt Ślōnzok yno na fusbal zaglōndo, pra? Abo czasym na siata a skoki. Yno Małyszowi niy śmi kibicować, trza Schmittowi! Bo jak we kōnkursie niy ma Ślōnzoka, to trza być za Niymcami i bele niy za Polokami, pra? Tōż tukej prziłażymy do nastympnego pōnktu…
To, że szpetnie godōmy ô Polokach, niy robi z nos Ślōnzokōw
– Narodowość? – Ślōnzok! – A druga? – Pisz pan “Niemiec”, proszę pana, byle nie Polak!
Toć, a to wszyjsko pedziane perfekt polskim. To je głymbszy problym, skirz kerego trza by bōło szrajbnyć ôsobny artikel (do kerego jo niy czuja sie doś mocny). Tōż werci sie pedzieć cosik roz, a do porzōndku – godanie szpetnie ô Polsce, a superowo ô Niymcach, tyż niy zrobi z żodnego lepszego Ślōnzoka. Gynau jednako jak chwolynie Italianerōw a pierōniynie po Austrijokach niy sprowi, że bydymy lepszymi fatrym, ujkami a potkami.
Fest czynsto to idzie we internecy uwidzieć, jak keryś chce być “bardzij ślōnski”. Skirz tego do swojich kōmyntorzy ciśnie niymieckie worty. Beztōż czytōmy potym zdania choby: “U nos niy ma jak w Dojczland, tamek sōm nojlepsze arbajt i essen!“. A pora linijek dalij te same persōny dopisujōm:
– Ty niy piszesz po Ślōnsku, bo szrajbłeś “pies”!
– A tōż jako to mo być inakszyj?
– Eee.. Aaa… No “hund”!
Toć, przeca kożdy godo, że mo na placu “kociki a hundy“, pra?
Tukej werci sie tyż spōmnieć ô szpetnym ślōnskim nacjōnaliźmie. “Pierōńskie gorole!” i “Gorole raus!” to yno dwa nojczynstsze bajszpile szpetnych, bezsynsownych tekstōw, kere idzie trefić we internecy. Keby kōmu bōło mało, to jedni rychtujōm, a inksi kupujōm z takimi hasłami klamoty abo szklōnki…
A potym wszyjscy roz na rok wyłażōm z dōma cołkōm ferajnōm, ôblykajōm sie we czorno-czerwōno-żōłto fana (bo żōłto-modrej gynau niy znodli) i ryczōm “Oberschlesien!!!“. I w te pora minut wciepujōm do hasioka cołki rok roboty roztōmaitych ludzi, kerzi ô nasz hajmat a godka richtich sie starajōm. Przōnie hajmatowi? Ja! Niynowiść do inkszych? Nikyj!
To, kaj miyszkōmy, niy robi z nos Ślōnzokōw
Roztōmaicie sie trefio. Jednymu zawrzōm gruba, inkszymu hōta, a trzecimu gyszeft. Niyroz ciynżko je znojś nowo robota u sia, kajś wele chałpy. Tōż coby wszyjsko sie jakoś kulało, trza za robotōm rajzować. Roz do wiynkszego miasta, a roz do inkszego landu. Wtynczos to, że sie robi we Lōndynie, w Belinie, abo we Bytōniu niy mo żodnego znoczynia w tymacie bycia Ślōnzokiym. Tref i cufal niy zmiyniajōm tego, wiela czowiek je wert.
Znōm Ślōnzokōw ze Sosnowca, naprowda. Znōm Goroli z Rybnika, forgot. Sztela narodzin abo teroźny adres to sōm przeca yno jakieś informacyje, a wożne je to, fto jakōm je persōnōm.
To, jako zarobiōmy, niy robi z nos Ślōnzokōw
“Fater grubiorz, do porzōndku chop, a ty kedy sie rychtycznej roboty chycisz?“. To je takie ślōnskie zdanie-klasyk. Wielce wic, ale tak po prowdzie to wbito jegła. Tōż suchejcie: to, że pod Ślōnskiym bōło i je masa wōnglo, a bai to, że fol naszych starzikōw, ujkōw a ôjcōw robiyło na grubach, niy znaczy, że jak terozki naszo genyracyjo robi tyż przi laptopach abo w geszeftach, to z nos wszyjskich już niy bydōm Ślōnzoki. To, że “w robocie trza sie ciynżko narobić” to już downo niy ma prowda. Trza być robotnym, toć! Ale jak sie keryś niy marasi abo niy dźwigo, to niy znaczy, że mu czegoś chybio.
To, jako sie ôblykōmy, niy robi z nos Ślōnzokōw
Westa na beztydziyń? Hut? A czamu niy? Toć, że zaro sie pokoże jedyn z drugim we flanelowych hymdach abo za dugich dżinsach i nagodo Wōm, że echt Ślōnzok to by sie tak nikyj niy ôblyk, ale jakie to mo znoczynie? Powiym Wōm – żodne. Niy mōmy prziwyku choby Bajeroki, coby łazić w niydziela we tradycyjnych łachach (a żol), tōż chocioż niy rōbmy ze cniwych klamotōw symboli ślōnskości.
I to sie tyko niy yno ôblyczki, ale i cołkigo staranio sie ô sia. Byzuch u golocza co dwa tydnie, trynowanie na siłowni dziynnie, sznupanie za taszōm pod farba sztrzewikōw – to niy ma “niyślōnskie“, chocioż masa ludzi prōbuje nōm tako idyja wciś. Nojwożniyjsze, coby sie kożdy fajnie czuł sōm ze sobōm.
Ślōnsk musi być moderny, coby mōg zetrwać. Jak my, nasze prziwyki, godka i podynście do żywobycio niy bydymy sie zmiyniać, to świot nōm uciecze i ôroz sie ôkoże, że w tym teroźnym świecie niy ma dlo nos placu. Abo jak je, to w skansynie. Toć, trza sie starać ô nasze tradycyje a historyjo, niy przepōminać fto my sōm, ale trza ciś do przodku. I jo wierza, że my to wszyjscy szafnymy.
Przikwolosz abo niy? Nazdej nōm!
👉 Skōmyntuj na Facebooku 👈


text:
2017/18
Rozpšawa Maśice Serbskeje 2017/18
Wjerašk našogo źěła jo był głowna zgromaźina Maśice Serbskeje 9. junija 2017 w Chóśebuzu. Wobźěliło jo se 9 cłonkow a 3 gósći, tšošku mjenje ako w zachadnych lětach. Jaden z našych nowych cłonkow, dr. Hartmut Leipner, jo pśednosował k „Situaciji kśesćijanow w Dolnej Łužycy w 20. stolěśu”. Ako pśedsedaŕ Spěchowańskego towaristwa za serbsku rěc w cerkwi jo pozitiwnu bilancu śěgnuł. Kritizěrowało jo se wót njogo njedosegajuce běrtyl městna za serbske dušypastyrstwo. Chwalił jo se pśiběrajuce zgromadne źěło z Maśicu. Wuraz togo jo był pśednosk pśedsedarja Maśice na Serbskem ewangelskem dnju w Tšupcu 1. julija ku góźbje cesćenja tam statkujucego fararja Albina Mollera.
Kóńc awgusta (31.08.2017) jo pśedsedaŕ Maśice tematiske wjeźenje pó połdnjownem kjarchobje w Chóśebuzu na slědach „serbskich rowow” pśewjadł. Cłonki Maśice a wósebnje měsćańskeje Domowinskeje kupki su se na informatiwnem zarědowanju wobźělili, wšako su namakali někotare něgajšne Maśicarje how swój slědny wótpócynk, ako na pś. cesny cłonk, faraŕ Herbert Nowak.
Wótnowotki su se myta našeje Maćice/Maśice k spěchowanju fachowych źěłow k serbskej tematice wupisali. Jadno źěło jo se za myto „Bogumiła Šwjele” zapódało. Pósuźowańska komisija (Karl Fisher, A. Kellowa a pśedsedaŕ MS) jo źěłoju něgajšneje absolwentki Dolnoserbskego gymnaziuma Marieka Schötz k temje „Die Entwicklung des Landschulwesens in Preußen” za pśipóznawańske myto „Bogumiła Šwjele“ 2017 naraźiła. Pśepódaśe jo planowane na głownej zgromaźinje Maśice Serbskeje 26. apryla w Chóśebuzu.
Źěłowa kupka „Serbske pomniki města Chóśebuz”, źož jo pśedsedaŕ Maśice powołany cłonk, jo se starał wó wobnowjenje rownišća Matejsa Klosa w cysto-dolnoserbskej rěcy na kjarchobje w Strobicach ako źěl města. Pśi tej góźbje jo se teke cesna tofla za jogo syna Fryco w nimskej, serbskej a engelskej rěcy 14. junija 2017 zjawnosći prezentěrowała. Fryco Klos jo był wót 1921 do 1926 prědny direktor filiale Serbskeje ludoweje banki w Chóśebuzu. Ako partnaŕ jo nam k pomocy był Strobicańske domowniske towaristwo.
W slědnem casu su se wšake wjeraški jubilejnego lěta 2018 pśigótowali: Projektowe srědki za wustajeńcu ku góźbje 25-lětnego jubilejuma nowozałoženja Maśice Serbskeje su se na kóńcu lěta 2017 z boka Załožby za serbski lud pśizwólili. Wustajeńca na temu „Maśica Serbska mjazy tradiciju a modernu” w kooperaciji ze Serbskim muzeju w Chóśebuzu (M. Nowakojc) dej se 26. apryla wótwóriś. Na samskem dnju wótpołdnja wótmějo se naša głowna a rownocasnje wólbna zgromaźina w Serbskem domje. 17. maja pak jo kolokwium ku góźbje 70. dnja zamrěśa Bogumiła Šwjele pśedwiźony, kenž pśewjeźo se w kooperaciji města, dolnoserbskeje rěcneje šule, Serbskego instituta a Maśice Serbskeje.
Nic naslědku comy se wuźěkowaś pla wšyknych, kenž źěłabnosć Maśice Serbskeje w Dolnej Łužycy pódpěruju. Su to wósebnje cłonki pśedsedarstwa našogo wótźělenja, ale teke cłonki cełkownego pśedsedarstwa pód nawjedowanim Jurja Łušćanskego. Źěk słuša teke tym, kenž ako Maśicarje fachowe pśinoski w serbskich a nimskich medijach publicěruju abo k serbskej historiji a kulturje pśednosuju a serbsku rěc wuwucuju.
dr. Pětš Šurman
pśedsedaŕ
Budyšyn, 17. měrca 2018


text:
16 października 2016, 21:21
Beza bez bez bez bez bez
19 października 2016, 18:04
@EveryBodyDoTheFlopGuy: ty zostaniesz pochłonięty przez twojego wujka Ryszarda
19 października 2016, 18:22
@Captain_Jack_Sparrow: nie mam wujka Ryszarda;-;😂 rakmoji aproves
17 października 2016, 16:23
Bez bez bez bez bez bez bez Bez bez bez bez bez bez bez Bez bez bez bez bez bez bez Bez bez bez bez bez bez bez Bez bez bez bez bez bez bez ok dalej mi się nie chce
17 października 2016, 17:05
bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez bez
17 października 2016, 07:49
Bez i bezbez
Edytowano - 7 kwietnia 2019, 14:48
@DrDamian_: drobeziak
16 października 2016, 21:45
Bez też chce chudnąć!
Edytowano - 16 października 2016, 22:01
i wszystko robi się jasne. dzięki ci dobry człowieku


text:
Gaž se źinsa wót wjele luźi, wósebnje wejsańskich, naraźijo, až by dejali we jsach zasej źěłaś gmejnske sotšy, pón jo jadna serbska žeńska z Husa w casu DDR pokazała, kak wažny taki amt za strowje luźi jo. Luiza Hantškowa (Hantschke) ga jo w lětach 1959 do 1987 – to groni pśisamem 30 lět dłujko – źěłała ako gmejnska sotša. Njejo se jano starała za chórych, zbrašnych a starych luźi w Husu, ale rowno tak za pacientow w Nowej Jsy, Barbuce, Rogoznje a Łakomej.
Na zachopjeńku jo była ducy z kólasom, pózdźej pón z mopedom, a žednje njejo glědała na cas, aby chwatała na pomoc. Pódpěrowała jo teke duchtara abo duchtaŕku z Picnja, ako jo měł we jsach za wětšy źěl kuždy tyźeń swóje rěcne góźiny.
Lowiza Hantškowa jo lubowała serbsku rěc, ako jo nawuknuła doma. Jo ze swójimi pacientami a drugimi serbski se rozgranjała, což jo se młogemu wjelgin spódobało a tomu drugemu pomagało we jogo nuzy.
Wjele lět dłujko jo nawjedowała Domowinsku kupku w Husu a tam jo se wjelgin procowała, raz pógóniś a dobyś młodych luźi za to serbske a Domowinske. Bóžko jo kupka w Husu pó lěśe 1990 pómałem wusnuła.


text:
Njeje lochko prawu družinu štomow za klimowu změnu namakać
Njeswačidło (JK/SN). Klimowa změna njewuskutkuje so jenož na wjedro a wotběhi počasow, ale ma drastiske wuskutki na wegetaciju, wosebje na lěsy. Tež sakske a tak łužiske lěsy su potrjechene.
Kak hodźi so na změny w lěsach a na nowu a njezwučenu situaciju reagować, bě wobsah póndźelneho zarjadowanja w Njeswačanskej přirodoškitnej staciji. Wotrjadnik w statnym lěsniskim zawodźe Sachsenforst Sven Mertens spyta wulkej ličbje zajimcow, předewšěm wobsedźerjow lěsow, pokazać, kak móhli wuskutki njedosahacych spadkow wurunać a kak hodźi so lěsnistwo do přichoda wukmanić, hdyž budźe lěs dyrbjeć wo eksistencu wojować.


text:
Mapa kodów pocztowych ulica PrzyokopowaUlica: Przyokopowa
Miejscowość: Warszawa
Gmina: Warszawa
Powiat: Warszawa
Województwo: mazowieckie
Kod pocztowy: 01-208
Kody pocztowe
Katowice kody pocztowe
Skarszewy kod pocztowy
park Matejki Jana 60 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 61 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 62 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 63 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 64 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 65 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 66 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 67 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 68 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 69 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 70 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 71 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 72 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 73 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 74 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 75 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 76 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 77 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 78 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 79 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 80 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 81 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 82 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 83 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 84 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 85 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 86 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 87 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 88 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 89 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 90 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 92 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 93 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 94 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 95 Łódź kod pocztowy
park Matejki Jana 96 Łódź kod pocztowy
Mapa strony


text:
Republika
Republika (uać. Res publica, dosuowńy řeč pospolito) – zgodńy s wspůučesnům defińicyjům ustrůj polityčny, we kerym wuadza je sprawowano bez uorgan wůuůńůny we wyńiku wyborůw na uokreślůny čas.
W republice wystympujům roztomajte systymy řůndůw, zaležńy uod uorganu sprawujůncygo wuadza, kerym može być:
- prezydynt wybjerany na uokreślůny čas, s uůgrańičůnům (albo s ńyůgrańičůnům) možliwośćůn půnownygo wyboru; prezydynt može być uodpowjydźalny před inkšym uorganym państwa, albo před Historjům;
- řůnd uodpowjydźalny před parlamyntym abo před prezydyntym;
S uznańym (albo ńyuznańym) danygo państwa za republika istńijům powažne problymy ze wzglyndu na lične historyčne defińicyje.
Systymy totalitarne uokreślajům čynsto państwo kej republika, a nawet republika dymokratyčno, mimo aže wuadza je tam sprawowano bez dyktatora, oligarchja abo můnopartja.
Ńykere państwa sům uokreślane kej republika bananowa.


text:
Za Skjarbošca/Schorbus. Serbski faraŕ Bogumił Šwjela jo pla Dolnoserbow a wósebnje w dešańskej wósaźe sławna paršona. Jogo nan Kito, kótaryž jo 54 lět Nowy Casnik wudawał a 44 lět w Skjarbošću ceptarił a kantorił, jo we pśirownanju ze swójim synom skerjej wótzabyty.
To jo se slědny kóńc tyźenja tšochu změniło. 3. nowembra ga su wuswěśili w Skjarbošcu pomnik swójogo něgajšnego šularja, kantora a teke měškarja Kita Šwjele. Pśi tom su kradu źiwali na jogo wó-znam pla a za Dolnoserbow. Mimo togo, až jo wjele kjarližow do našeje rěcy pśestajił, jo był až do kóńca žywjenja kradu pilny duchny źěłaśeŕ. Jo knigłow napisał a na pśikład wulicowanje wót Robinsona Crusoe do dolnoserbskeje rěcy pśełožył.