text:
Praktyczny słownik dolnołužycko-polski / Praktiski dolnoserbsko-pólski słownik
EUR 8,90
inkl. 5 % USt zzgl. Versandkosten
Praktyczny słownik dolnołužycko-polski / Praktiski dolnoserbsko-pólski słownik
W lěśe 2002 jo wudał pólski slawist Rafał Leszsczyński mały dolnoserbsko-pólski słownik, kótaryž jo był za krotki cas wupśedany. Něnto pśedlažy nowe wudaśe. Słownik z wěcej ako 6000 lematami jo myslony pśedewšym za pólskorěcnych zajmcow, kenž kśě dolnoserbšćinu nawuknuś. Zrownju pak jo wón wužytny za Dolnoserbow k wudospołnjenju pólšćiny a ako pśełožowański słownick. Swójeje kompaktneje formy dla dostanjo wužywaŕ how praktisku pśirucnicu, kótaraž wobgranicujo se na nejwažnjejšy słowoskład za wšednu komunikaciju a aktiwne nałožowanje rěcy. Tomu zaměroju słužy teke pśedstajenje někotarych rěcnych wósebnosćow dolnoserbšćiny w zawóźe a konkretne pokazki za wugronjenje pla słowow ze znamješkom ó.
0 Bewertung(en)


c: text/html

text:
Katolëcczi Kòscół
Katolëcczi Kòscół (rzimsczégò òbrządkù) - nôwikszô na swiece chrzescëjańskô wëzaniowô zrzesznica, głoszącô regle wiarë ë żëcô zwóné katolëcëzną. Pierszi w nim je Biskùp Rzimù - Papiéż. W spòleznie z nim je kòlegium biskùpów z nim zrzeszonych. Dzysô Papiéżã je Frãcëszk.
Katolëcczi Kòscół je dzysô na Kaszëbach dominëjącą religiją, wikszosc Kaszëbów je wëznaniô rzimskò-katolecczégò. Pamiãtné słowa ò ùtrzëmanié swòji wiarë ë kùlturë wëpòwiedzôł do Kaszëbów, papiéż Jan Paweł II w Gdini i Sopóce. Swégò czasu nimò cëskù na germanizacjã prësczich władzów, Katolëcczi Kòscół béł ùznôwóny za òbstojenié pòlskòscë. Bëło tak nimò ùległoscë niechtërnëch biskùpów, bãdącëch – przë znajomòscë pòlsczégò czë kaszëbsczégò jãzëka – z rodowiznë Miemcama. Kaszëbsczi jãzëk do rzimskò-katolëcczegò òbrzãkù wprowôdzony òstôł w latach 90-tëch XX stalata. Wiele Kaszëbów i ni leno òni - w tim kòscele - mòdlą są ò jak nôchùtszé wëniesenié Słëdżi Bòżégò Kònstantina Dominika na wôłtôrze. Krziże na rozchódnëch drogach zrosłë są z widzënkã zemi Kaszëbów.
- To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
W něhdyšim Hančkec modowym domje, wjele lět zaměstnjenym w twarjenju na Kulowskim torhošću, je Sebastian Kern 4. januara fyzioterapeutisku praksu wotewrěł.
Kulow (SN/mwe). Wot spočatka januara 2019 maja w Kulowje dwě fyzioterapiji, a to na Kolpingowym naměsće a na torhošću. Wobě rěkatej „praksa za cyłkownu fyzioterapiju Kern“. Mějićel je hakle 31lětny Sebastian Kern, bydlacy z mandźelskej a synkom w Běłym Chołmcu. Tam ma wón priwatnu praksu „Jězorina“ za osteopatiju, neuralterapiju a ultrazwuk. Nimo toho je sej statnje připóznaty fyzioterapeut a hojer lěta 2016 w Njedźichowje fyzioterapeutisku praksu natwarił.


text:
Awtor dźensa
Toni Ryćer
W našim dźensnišim hektiskim žiwjenju wažu sebi měr a ćišinu w delanskej domiznje. Štó dźě dyrbjał so do Šunowa zabłudźić? Nimo derje hladanych statokow nimaš tu žadyn wobchod, ani šulu, pěstowarnju abo lěkarja. A internet dračuje so ze směšnymi 800 bitami. Jenički wšědny přemysłowy serwis poskića Langec frizerka. Powěda so, zo dóstanješ tam w čakarni tež šalku kofeja. Chceš-li pak k frizerej, trjebaš włosy za třihanje, a te ja nimam. Narunać pak njeda so měr w našej wsy, tež hdyž wobkedźbuju rosćacy wobchad wosebje kónc tydźenja na dróhach. Bohužel su to zwjetša awta hladanskich słužbow.


text:
Lubina Malinkowa wo wuznamje Małeho Wjelkowa přednošowała
Mały Wjelkow (CS/SN). W Małowjelkowskich sotrownjach přednošowaše minjenu sobotu Lubina Malinkowa na temu „Mały Wjelkow – serbski Ochranow“. Referentka rysowaše wuznam Friedricha Caspara von Gersdorfa. Wón bě takrjec ministerski prezident Łužicy a spěchowaše mjez Serbami narodne wozrodźenje. Gersdorf postara so wo to, zo so serbscy wučerjo a duchowni wukubłachu a zo so serbske knihi ćišćachu. Jako 1756 Małowjelkowske kubło bratrowskej wosadźe předachu, wuwi so Mały Wjelkow na jeje třeću městnosć po Ochranowje a Niskej. Mjeno Serbska Niska za Mały Wjelkow pak so njepřesadźi.


text:
FC Energia Choćebuz
– FK Varnsdorf 0:2 (0:0)
Zestawa domjacych: Stawecki (46. Stahl) – Fl. Brügmann, Storb (62. Jarosch), Koch, Hasse, Pelivan, Erlbeck, Mäder (62. F. Geisler), Gladrow (62. N Geisler), Kremer (62. Hoppe), Fe. Brügmann (62. Stettin)
Z FK Varnsdorfom je sej regionalny koparski ligist FC Energija Choćebuz w susodnej Čěskej dwě klasy wyše hrajace mustwo do Łužicy přeprosył. A te je so w Stadionje přećelstwa, kotryž běše hač na někotrych zastupjerjow medijow nimale prózdny, hrajersce jako wjele lěpši cyłk wopokazało. Zajimcy móžachu sej jeničce přez livestream „Energie-TV“ hru wobhladać. Wjele wjesela pak při tym njemějachu, dokelž jim domjacy wjele zwjeselaceho njeposkićichu. Češa škitarjow Energije chětro nadběhowachu. Samo jako sej ći bul wuwojowachu, njeda jich přećiwnik do bliskosće swojeje šěsnatki. Jeničkej třělwje na wrota poradźištej so w prěnim połčasu nowopřichadomaj Maxej Kremerej, kiž bě tydźenja wot SV Meppena přišoł, a Ricej Gladrowej.


text:
Annegret Bensch je mějićelka Rakečanskeho wobchoda, w kotrymž bě filiala „Quelle“ zaměstnjena. Dźensa poskića wikowarka nimo drasty pućowanske jězby do cyłeho swěta.
Rakecy (SN/mwe). Hižo při załoženju Rakečanskeje Pawołskeje šule je překupča Annegret Bensch kubłanišćo z jednotnej drastu zastarała. Mjez druhim su to čerwjeny T-shirt a krótke čorne cholowy za sportowu wučbu. „To bě wurazne přeće wjetšiny staršich, zo jich dźěći wšitke w samsnej drasće do šule chodźa. Tak móža so město markoweje garderoby skerje z wukonami w šuli profilować“, wona podšmórnje. „To měło wšudźe tak być“. Při naličenju lěpšin tajkeho rozsuda mjenuje wona nimo mjezsobneho a často bolostneho njetrjebawšeho wuhraća mjez šulerjemi rańše zdrasćenje. „To njetrjebaja dołho přemyslować, kak woblečeni woni do šule du.“ Wot njeje wobstarana a na předań poskićena šulska drasta je poprawom powołanska drasta, mjez druhim z hoteloweje branše.


text:
Na Helmec burskim statoku dworowy swjedźeń wuhotowali
Jitk (aha/SN). Mjeztym 25. raz pospochi swjećachu na Helmec burskim statoku w Jitku na Dnju němskeje jednoty dworowy swjedźeń. Na jubilej, kotryž běštaj Kornelia a Sven Helm z tójšto kreatiwnymi idejemi přihotowałoj, je tež wjele hosći ze zdalenišich kónčin přijěło. Woni zhonichu něštožkuli wo stawiznach Jitkowskeho kubła. Wot lěta 1952 bě wone we wobsydstwje Hansa-Alberta Granzina, wobhospodariło je je wjele lět Rakečanske ludowe kubło. Po přewróće statok Granzinej wróćo přenjesechu. Jeho dźowka Hella, wukubłana agrarna inženjerka, ratarski zawod dale wjedźeše, spočatnje jeno z drobnym skotom.


text:
Strukturny koncept za hospodarske plany 2020 do 2023 wobzamknjeny
Trjebin (AK/SN). Gmejna Trjebin hotuje so na ćežke financne časy. Reagowała je wčera gmejnska rada na to ze strukturnym konceptom hospodarskich planow za lěta 2020 do 2023. Wjetšina gmejnskich radźićelow je na wurjadnym posedźenju strukturnemu konceptej přihłosowała.
Komornica Carmen Petrick koncept rozłoži. Zakładny dawk B za wobtwarjenje kaž wobtwarjomne ležownosće postupi klětu ze 412,5 na 427,5 procentnych dypkow. Popłatki za šulsku jědź tohorunja zwyša. To bě gmejnska rada hižo 6. nowembra wobzamknyła. Tak lutuje komuna wob lěto něhdźe 4 200 eurow. „Smy tež w zarjadnistwje a z wjesnjanostu za móžnosćemi lutowanja pytali“, Petrick wuswětli. „Potencial widźimy w personalnych kóštach dźělnje přistajenych z mało dźěłowym časom a we wotrjedźe hórnistwa. Te městna wotpadnu. Njedóstawamy za to žane financne srědki wjac.“


text:
Seattle
Spůłrzyndne: 47°61' N 121°33' W
Seattle – nojwjynkše mjasto we sztaće Waszyngtůn a we půunocno-zachodńich Stanach Zjydnočůnych, ležůnce půmjyndzy Zatokům Půget a jeźorym Wašyngtůna s ujśćym na Pacyfik, 174 km na pouedńe uod grańicy USA – Kanada we hrabstwje King, kerej je nojwažńijšům tajlům admińistracyjnům. Je tyž wažnym portym towarowym we handlu s Azyjům. Zespůu mjejski Seattle-Everett mo 3,3 mln mješkańcůw.
Znone kej downijšo śedźiba firmy Boeing (terozki je ůuna we Chicago, a tyž skuli powstańo sam we lotach 80. XX wjeku gatůnku muzyčnygo uo mjańe grunge, kery je ńykedy mjanowany Seattle sound ("klang ze Seattle").
Mjasto zouožůno 23 maja 1853, prawa mjejske mo uod 1869.


text:
mysli słowa zalětuju
EUR 6,90
inkl. 5 % USt zzgl. Versandkosten
mysli słowa zalětuju
Toś ta zběrka roźoneje Gornoserbowki se z »końcom« chopijo a ze »zachopjeńkom« skońcyjo. Jeje basni-błudniki (za)wjedu do dolin a na wušyny luźecych pośěgow a zacuśow, do serbskego žywjenja a basniskego tworjenja. A k tomu wšomu ju pognuwa »muza muskeca«.
W kjarcmje
nic njejo
wšykno jo
naju wocy
naju smjejkotanje
naju ruce
naju pśijaśele
a blido jano
mjazy nama
Prědne knigły Lenki – bergarski se jej groni Christiana Piniekowa – snaź młogego pśechwataju, lěcrownož jo dostała 1. myto w literarnem wuběźowanju Załožby za serbski lud lěta 2001 a rownož su se jeje basni južo w Pratyji a Rozhlaźe wozjawili. Ceptarka a literarna wědomnostnica, kotaraž jo mjazy drugim slěźiła wo wěcejrěcnosći w serbskej literaturje 20. stolěśa, jo znata ako recensentka a wudawarka rěda „Serbska źiwadłowa zběrka“ a basnjow Miny Witkojc „Echo aus dem Spreewald“ w rěźe „Die sorbische Bibliothek“. Ze swojskeju zběrku co něnt zawjasć k cytanju a cowanju ...
0 Bewertung(en)


text:
Ulrich Pogoda
Ulrich Pogoda (tež Ulli; * 31. julija 1954 w Kulowje) je serbski komponist a rozhłosowy redaktor.
Pogoda studowaše wot 1974 do 1978 při Inženjerskej wyšej šuli w Choćebuzu a je wysokošulski inženjer za twarstwo. Wot 1978 do 1985 absolwowaše hudźbne dalekubłanje w dalokostudiju při Weimarskej hudźbnej wysokej šuli kaž tež při konserwatoriju w Choćebuzu. Wot lěta 1985 dźěłaše jako hudźbny redaktor pola Choćebuskeho sćelaka a wot 1992 přisłuša tehdy załoženej serbskej redakciji sćelaka ORB/RBB.
Wot swójskich twórbow Pogody wuda Ludowe nakładnistwo Domowina w lěće 2003 jeho Sinfoniske twórby (1. Concerto saxofonia; 2. Zymski lěs; 3. Serbska reja; 4. Sinfonisches Poem; 5. Stufen).
W lěće 1991 spožči so Ulrichej Pogodźe za swoje zasłužby wo serbsku hudźbu Myto Domowiny.
Wotkazaj[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Wosobinska webstrona Ulricha Pogody
- Informacije na stronach Serbskeho programa RBB


text:
Dźensa tydźenja su so zastupnicy sakskeho kultusoweho ministerstwa zhromanje ze zastupjerjemi Serbow w Drježdźanach na to dojednali, na serbskimaj wyšimaj šulomaj we Worklecach a Ralbicach w nowym šulskim lěće 2020/2021 stajnje dwě rjadowni w 5. lětniku wutworić. Što je rozsud statnych instancow wobwliwowało a hač je wučba dale zaručena, wo tym je so Janek Wowčer ze sakskim kultusowym ministrom Christianom Piwarzom (CDU) rozmołwjał.
Knježe ministro Piwarzo, do wuradźowanja ze serbskimi zastupnikami minjenu póndźelu w Drježdźanskim kultusowym ministerstwje sće we wotmołwnym lisće potrjechenym Ralbičanskim staršim hišće wariantu tři rjadownje w nowym šulskim lěće w 5. lětniku wutworić – dwě we Worklecach a jednu w Ralbicach – zastupował a faworizował. Što je Was k tomu pohnuło skónčnje tola hinak rozsudźić? Bě to snano list Ralbičanskich staršich, kotryž je předsydka Serbskeho šulskeho towarstwa Ludmila Budarjowa na wuradźowanju předčitała?


text:
Swětowe herbstwo
Jako swětowe herbstwo wuznamjenja organizacija UNESCO městna, kotrež maja dla swojeje jónkrótnosće, awtentiskosće a integrity swětodaloki wuznam a kotrež so namjetuja wot statow, w kotrychž so nadeńdu. Titul bazuje na wot 190 statow a teritorijow ratificěrowanej Konwenciji swětoweho herbstwa z lěta 1972.
Prěnje městna swětoweho herbstwa běchu w lěće 1978 slědowace: Skalne cyrkwje w Lalibeli (Etiopiska), Narodny park Simen (Etiopiska), Aachenska tachantska cyrkej (Němska), Narodny park a namórske škitne pasmo Galapagosowych kupow (Ekwador), stare město Quita (Ekwador), Historiski narodny park L’Anse aux Meadows (wikingerowe sydlišćo, Kanada), Nahanni National Park Reserve (Kanada), stare město Krakowa (Pólska), selowe podkopki we Wieliczce a Bochniji (Pólska), kupa Gorée (Senegal), Narodny park Mesa Verde (Zjednoćene staty) a Narodny park Yellowstone (Zjednoćene staty).
Cyłkownje wopřijima lisćina swětoweho herbstwa 1052 pomnikow w 165 krajach, 814 kulturnych pomnikow a 203 přirodne pomniki. Dalše 35 su zdobom kulturne a přirodne pomniki.[1]
Na dalšimaj lisćinomaj zběra UNESCO swětowe dokumentowe herbstwo z wuznamnymi dokumentami w archiwach, bibliotekach a muzejach swěta kaž tež imaterielne kulturne herbstwo, ke kotremuž słušeja tež nałožki Serbow we Łužicy.
ŽórłaWobdźěłać
- ↑ Lisćina swětoweho herbstwa – staw: 17. julija 2016 (jendź.)


text:
Prekmurje
Prekmurje (madźarsko: Muravidék, prekmursko: Prekmürsko, Prekmürje) je regijůn na půłnocnym wschodźe Słowyńiji. Grańica mo uod půłnocnygo wschodu ze Madźarůma, uod půłnocnygo zachodu ze Austrijům, uod połedńo ze Chorwacyjům a uod połedńowygo zachodu ze inkszym słowyńskim regijůnym: Styrijům. Bez wele tyśůnc lot Prekmurje bůło tajlům Krůlestwa Madźarůw, inakszy ańiżeli inksze regijůny Słowyńije. Skuli tygo Prekmurje mo wjynksze zwjůnzki ze Madźarůmi (religijne, godkowe a kulturowe) ańiżeli reszta słowyńskich gyszichtowych krajinůw.
Prekmurje mo wjyrch 1.093 km². Nojwożńijszy uostrzodek a tyż przi tym jedźine mjasto to je Mursko Sobota, we keryj pomjyszkuje 20 000 ludźi. We cołkym Prekmurju mjyszko 82.369 ludźi, ze czygo nojwyncy je Słowyńcůma.


text:
Słowyńijo
Słowyńijo, Republika Słowyńije (słowyń. Slovenija, Republika Slovenija) – państwo te leży we Strzodkowyj Ojropje, kere na mały tajli mo dostymp do Adryjatyckigo Morzo. 83% jeji půmjyszkańcůw je Słowyńcůma.
We srogszyj tajli je to kraj wyżynny a gůrski, nojsrogszym wjyrchym je Triglav, kery je srogi na 2864 m n.p.m. Bezma poła placu zajmujům lase, beztůż je to jedyn sy nojbarzi zaleśůnych krajůw we Ojropje. Wystympůjům sam krasowe zjawiska - podźymne rzyki a jaskińe, s kerych nojbarzi znůmo je Postojma.


text:
Jak kożdego roku, tak i latoś we „Jedynce” uroczyście łobchodziylimy Dziyń Górnika, czyli Barborka. Pszywitalimy sie górniczym pozdrowiyniym Szczyńsć Boże. Śpiywalimy, tańcuwali, godali ślonskie wiersze np. ło Zgniluchu, co nic niy robi cały dziyń, ło Uwe i Wilim co sie durch wadziyli, ło Hilarym co szukoł breli. Wszyjscy - dziochy, chopcy i rechtory byli fest ustrojyni, bestos, że chcielimy podkryślić wyjontkowość tego dnia. Kultywujymy slonskie tradycje jus łod downa poprzes pszybliżanie dzieciom naszy gwary, śpiywanie ślonskich szlagierow, tańcuwanie ślonskich tańcow,
udział we konkursach gwary ślonski. Godomy niy ino ło ciynszki robocie górnikow, ale i ło poszanuwaniu roboty kożdego cowieka. To boł richtik fajny dziyń! Wszyjscy co wystympuwali, a było ich fest dużo spisali sie na medal. Naszym kochanym górnikom jesce ros życymy wszystkigo nojlepszego: niych Wasza Świynto Patronka Barbara szczerze Wos kożdego dnia. Na bezrok na pewno zaś bydymy uroczyście łobchodzić to piykne, ślonskie świynto.


text:
Torń
Torń abò Toruń (we zdrojach: Thorun 1230, Thorn 1241, Thorum 1248, Toruń 1892, Torunj (Cenôwa); pl. Toruń, miem. Thorn) – wiôldżi gard ë jedna ze stolëców kùjawskò-pòmòrsczégò wòjewództwa. Torń mô sztatus gardu na prawach krezu.
Tu ùrodzył sã, badérówôł i pisôł Mikòłôj Kòpernik, wiôldżi pòlsczi astronom, matematik, ekonomista, wòjskòwi strateg i dolmacz (ùr. 1473 - ùm. 1543).
Tu w 1466 rokù, na torëńsczim Dwórze Artusa béł pòdpisóny II torëńsczi mir z Krzëżôkamë. Wôżne starodôwnotë to rôtësz, krzëżôczi zómk i jin.
Stôri Gard Torna òstôł wpisóny na lëstë swiatowégò erbu kultury UNESCO.
LëteraturaEditëjë
Bernard Zëchta. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1972, tom V, s. 374
Òbaczë téżEditëjë
Torëńskô GalerëjôEditëjë
- To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.


text:
Strzedńe Storocza
Strzedńe Storocza (tyż Strzedńe Stoleća, Strzedńe Wjeki) je uokres gyszichty Wschodńij Cywilizacyje uokryślůny mjyndzy V a XV stolećym.
Jejich anfang śe rozlygowuje zauobycz we roku 476 do kupy ze Upodkym Rzimiskigo Imperyjům a jejich szlus śe datuje na 1492, kej to Krzisztof Kolůmb uoddeknył Amerika. Tyż śe ńykej mjast tygo bjere 1453, skuli tygo, co we tym roku do kupy bůły trzi wożne wydarzyńa - Upodek Bizantyjskigo Imperyjům, wynokwjyńy durku (Gutenbergowa Biblijo) a kůńec stoletńij wojny.


text:
Atlantycki Uocean
Uocean Atlantycki, Atlantyk – drůgi pod wzglyndym wjelgośći uocean na Źymji, kery pokrywo ůngyfer 20% jeji powjeřchńi. Mjano wywodźi śe s mitolůgji greckij a uoznačo "Moře Atlasa".
Atlantyk mo kštout půgrubjůnyj a ńyco rozćůngńjyntej buchštaby "S"(abo lekko zńykštoucůnyj papůgi, uobrůcůnyj dźobym na lewo). Znojduje śe půmjyndzy: Ojropům, Afrikům, Amerikům Půunocnům, Amerikům Pouedńowům a Antarktydům. Atlantyk pouůnčůny je s Uoceanym Spokojnym bez Uocean Arktyčny na půunocy a Ćeśńina Drake'a na pouedńu.
Atlantyk wroz s přileguymi mořůma zajmuje powjeřchńo ůng. 106 450 000 km², a bes ńich 82 362 000 km². Přibližůno uobjyntość tygož uoceanu wynośi 354 700 000 km³ (z mořůma) a 323 600 000 km³. (bez můř). Středńo guymbokość: 3600 m; nojwjynkšo - Růw Puerto Rico - 9220 m. Dugość lińji břygowej: 111 855 km (nojbařij urozmaicono we tajli půunocnyj). Rozćůnguość růwnoležńikowo we nojwjynkšym přewynžyńu mjyndzy wybřežůma Ameriki Pouedńowyj a Afriki wynośi 2 800 km, a 13 500 km rachujůnc uod zachodńigo kraja Zatoki Meksykańskij do wschodńygo břygu Mořa Čornygo.
Charakterystyčnymi lo dna Uoceanu Atlantyckigo sům wzńyśyńo Gřbjetu Śrůdatlantyckigo rozćůngajůnce śe bez střodek dna. Guymbja Růmanche (7 758 m) dźeli Gřbjet Śrůdatlantycki na půunocnoatlantycki a pouedńowoatlantycki. Na wschůd uod Gřbjetu Śrůdatlantyckigo wystympujům basyny uoceańične - Hišpański, Gwinyjski, Angolski, Kapski, Afrikańsko-Antarktyčny a Źelůnygo Přilůndka, natůmjast zachodńo tajla Uoceanu Atlantyckigo zawjero basyny - Gujański, Půúnocnoamerykański, Labradorski, Brazylijski a Argyntyński.
Uogůlno powjeřchńa wysp pouožůnych na Uoceańy Atlantyckym to 8,6 mln km². Wjynkše wyspy a archipelagi: Grynlandja, Wyspy Brytyjske, Islandja, Źymja Baffina, Nowo Fůndlandja, Wjelge a Moue Antyle, Bahamy, Azory, Wyspy Kanaryjske a Wyspy Źelůnygo Přilůndka.
Myńše wyspy: Wyspa Bouveta, Georga Pouedńowo, Sandwich Pouedńowy, Tristan da Cunha, Gough, Wyspa Śwjyntej Helyny.


text:
Njeswačidło do europskeho zwjazka Łužiskich parkow přiwzate
Njeswačidło/Mužakow (JK/SN). Njeswačanski hrodowy park je wot lětušeho oficialnje čłon europskeho zwjazka łužiskich parkow. To zdźěli wjesnjanosta Gerd Schuster (CDU) tele dny gmejnskim radźićelam. Wón bě so w februaru na posedźenju zwjazka w Mužakowje wobdźělił, hdźež nimo Njeswačanskeho parkaj w pólskim Zatonju a Żaganju kaž tež parkaj w Starej Darbni (Altdöbern) a Kromoli jako nowych čłonow do zwjazka přiwzachu. Z tym je zwjazk z cyłkownje dźewjeć parkami doskónčny rozměr docpěł a móže so wobsahowemu dźěłu wěnować. Nimo nowych čłonow su w zwjazku zastupjene wot lěta 2010 Mužakowski park, Rogeński park, Baršćanski róžowy park kaž tež hrodowy park w pólskich Brodach.


text: Narć (MFü/SN). Po jeno dźewjeć tydźenjach twarskeho časa smědźeštej tele dny sotře Nele a Vivien zhromadnje ze swojej přećelku Stellu-Luisu nowu kolesowansku šćežku podłu zwjazkoweje dróhi B 96 mjez zapadnej kromu Narća a sakskej krajnej wohnjowobornej šulu wotewrěć. Tak móža so holcy nětko lěpje wopytować, wšako šćežka hornju a delnju wjes zwjazuje. Ale tež wobornicy móža po treningu a wukubłanju do Narća abo Wojerec kolesować, praji nawoda wohnjowoborneje šule René Kraus. Nimo toho tójšto z jeho sobudźěłaćerjow w lěću z kolesom na dźěło jězdźi.


text:
政治家や選挙は,自由に投票し,積極的に参加民主主義,変更,オンライン投票の投票で
dwukrotny minister obrony narodowej w latach 1992-1993 i 1997-2000, janusz jacyna onyszkiewicz ur na ukrainie, demokraci.pl onyszkiewicz mail, onyszkiewicz janusz mirosław, tadeusz jacyna-onyszkiewicz, janusz onyszkiewicz email, janusz onyszkiewicz życiorys その他...
関連の世論調査 > Janusz Korwin-Mikke, Donald Tusk, Jarosław Kaczyński, Andrzej Lepper, Grzegorz Napieralski, Lech Kaczyński, Grzegorz Schetyna, Bronisław Komorowski, Tomasz Nałęcz, Jerzy Polaczek, Janusz Palikot, Witold Bałażak, Lech Wałęsa, Mirosław Orzechowski, Marek Borowski, Waldemar Pawlak, Kornel Morawiecki, Andrzej Orzechowski, Michał Kamiński, Ryszard Kalisz, (Janusz Onyszkiewicz) その他...


text:
Zdźěla hižo spušćene awtokina swjeća zaso wožiwjenje – snano prawje bórze tež w Budyšinje? Druhdźe so tajke hižo nětko wo zahoritosć a dźakownosć staraja.
Zhorjelc/Budyšin (UM/SN). Firma Gastrobande tzwr ze sydłom w Niskej chce na Budyskim lětanišću w Lětonju (Litten) zajimcam awtokino poskićić. To je jednaćel Toni Heide na naprašowanje wobkrućił. Za doskónčny rozsud dyrbja pak hišće dojednanja z Kubšiskej gmejnu wočaknyć. Na jeje teritoriju dźě je areal, kotryž chcedźa wužiwać.
W Zhorjelcu a při Brězowskim jězorje je poskitk, sej z awta sem filmy wobhladać, wulki zajim žnjał. „Za to, zo smy zastupne lisćiki jenož někotre dny do předstajenja předawali, smy z wuslědkom jara spokojom“, Toni Heide rjekny. W Brězowce bě prěnje předstajenje samo wupředate, při čimž wšak je tam mjenje městna hač w Zhorjelcu.
Awtokino za čas korony pak ma jasne naprawy dodźeržeć. Tak smědźa w jednym awće maksimalnje dwě wosobje sedźeć (starši ze swojimi dźěćimi su z toho wuwzaći). Šoferojo dyrbja jězdźidła ze znajmjeńša metrom wotstawka k sebi parkować, awto za čas předstajenja wopušćić je zakazane. Napoje, popcorn a dalše zakuski serwisowy personal k awtam nosy. Po předstajenju dyrbja wopytowarjo areal po rjedźe a zasobu wopušćić. „Dotal ludźo rjadowanja dodźerža, kaž je mi tež wěstotna słužba wobkrućiła“, praji Toni Heide.
Nišćanski zarjadowanski manager, kiž bě hižo Drježdźanjanam awtokino wróćił, móže sej samo předstajić, tež po přewinjenju korony wotpowědne poskitki zorganizować – ale jenož „punktuelnje“. Hižo w lěće 2008 wobsteješe w Hornjej Łužicy samo woprawdźita awtokinowa scena, mjez druhim w Blunju, Kamjencu a we Wuskidźi (Weißkeißel). Prěnjej mjenowanej kinje su lěta 2007 zawrěli, te we Wuskidźi lěto po tym. Za přičinu mějachu zamołwići tehdy wobstajnje mjenje wopytowarjow.
Mjeztym su filmowe dźiwadła w Budyšinje, Wojerecach a w Zhorjelcu saněrowali a na najnowši staw techniki přinjesli. Před hišće poł lětom njeje sej tuž nichtó předstajić móhł, zo awtokino tajku renesansu dožiwja. Dźakowano koronje je k tomu dóšło. Ludźo su zahorjeni. „Dobra myslička to w tychle časach“, „Honorujće zmužitosć ludźi, hdyž něšto za region na nohi staja!“, abo „Kajke to dožiwjenje!“ čitaš tele dny na facebookowej stronje Zhorjelskeho awtokina.


text:
Rakečanska ewangelska srjedźna šula wobsteji dźesać lět
Markus Henninger je nawoda Rakečanskeje Pawołskeje šule. Pochadźacy z Kamjeneje chodźeše wón w Rakecach do šule a studowaše w Dortmundźe wučerstwo. Nawróćiwši so do Sakskeje skutkowaše najprjedy w Budyšinje a Malešecach. Wot wšeho spočatka je wón z projektom Pawołska šula zwjazany a ju wot jeje druheho lěta wobstaća nawjeduje. Lětsa swjeći ewangelska srjedźna šula w swobodnym nošerstwje dźesatu róčnicu wobstaća. Měrćin Weclich je so z Markusom Henningerom rozmołwjał.
Kajka je struktura Pawołskeje šule?
M. Henninger: Mamy kóžde lěto wjace hač 150 šulerjow wot 5. do 10. lětnika. Tež jako swobodna šula poskićamy realne a hłowne zakónčenje. Smy jednočarowe kubłanišćo ze šěsć rjadownjemi. 15 wučerjow pola nas skutkuje, zdźěla połnje, zdźěla jenož někotre hodźiny, hdyž su w druhich šulach zasadźeni. Přisłušamy Ewangelskemu šulskemu towarstwu Budyskeho wokrjesa.
Zwotkel šulerjo pochadźeja?


text:
“Jislamscjé Panjstwò” dzjínje z wòczí. Terrorëscë z Daesh jú wnetka wòstelë wëpjartí z Jirakù. W Mòsulú – donëchczas swòjím nôwjikszím festingú w tím krajú – barnjõ sã jesz le na pôrãnôsce slédnëch sztrasach ë mògõ przegrac kòżdéwò dnja. W Siríjsce przed tídnjã Kùrdowje z Demòkraticzné Fedaracëjé Nordowé Sirëje zapòczãlë atakã na stolëcã terrorësticzné wòrganjizacëjé, Rakkã. Dobíwanjé 220-tësõcnéwò mjasta móże dérowac pôrã ksãżëcí. To nje je jedúrní tôcjel terrorëstów. Sõ w wòjnje na wszëtcjich fronjtach. Wòbeszłí wòd nordë przez Kùrdów, wòd zôpadë ë pôłnja przez siríjscjé rzõdowé wòjska a wòd pòrénkù przez jirackõ arméjã, słabí Daesh nje je jú wjicé w sztãdze wùtrzëmac wszëtcjích fronjtów ë trací nastãpné pòzëcëje wnetka kòżden dzénj. Cjéj Rakka mdze dobëtô, ISIS mdze njiczím wjicé jak karnã banjdítów z pùscëznë, chtërní kontrolëjõ môłé mjastka ë wse złúż rzécji Eufrat. A na samím westrzódkú mjasto Deir-ez-Zor, siríjscjí festing, chtëren njigdë sã nje pòddôl ë wòd zaczõtkù wòjnë wëbél wszëtcji wòfensíwë. ISIS njigdë sã nje dalo dobëc wjicé jak 1/3 mjasta ë nje wëzdrzí zó tím, że to bë sã mjenjic mjalo.
(Żôłtô farwa: Kùrdowje, czôrnô: ISIS; na ósce a wesce sõ wjidzec pjirszé dobëté fyrtle Rakcji; stón na 15/06/2017)
Jesz rok abò dwa ë “Kalifat” mdze do kónjca. Jednak ISIS dërch mô swòje mjészé frakcëje w Ejipce, Somalëjí, Afganjistanje ë Fjilëpjinach. Nôpewnjé dërch mdze téż przítomní w pòdzemjím. Nje wòznôczô to téż, że domôcô wòjna w Siríjsce mdze ferbí. Dërch mòcní sõ tam rebeliancë z Wòlné Siríjscjé Arméje. Na nordze wspjeróní przez Tërkëjõ a na pôłnjú przez USA, jesz dlúgò mògõ wòjarzëc z reżimã Baszszara al-Asada. Przínjdzota kùrdzcjé federacëjé Nordowé Siríjé téż sã jesz pítô. Donëchczasowí mjir na rzõdowò-kùrdzcjí granjcí móże nje bëc wjeczní, a reżim al-Asada móże chcec dobëc wszëtcji zemje, jacjé kontrolowôl przed wòjnõ. Swòje jészeftë prowadzõ tam téż wjeldzjí grarze: USA, Tërkëjô, Rúsëjô ë Saudzkô Arabjijô. Domôcô wòjna w Siríjsce ë Jirakú bë bëla wëzdrzala jinaczé, cjéjbë njé bògatí Saudowje – przédní ekspòrterzë ë sponsorowje wahabjiccjéwò ekstremjismù a USA, chtërnë robjõ z njimí mëliardowé jészeftë. To je do dzëwù, że tëlé Europejczíków cjerëje dzís swój górz na wùchódnjików a jimigranjtów – wòfjarë ë rezultat té wòjnë, a njé na przëczënë (a przënômjé jich dzél) – grë wjeldzjich grarzí wò wladzã.
(żôłtô farwa – Kùrdowje; czôrnô – ISIS; czerzwjonô – siríjscjí rzõd al-Asada; bladoczerzwjonô – Jirak; zelonô – rebelianjcë z Wòlné Siríjscjé Arméje; cemnozelonô – rebeliancë wspjeróní przez Tërkëjõ; stón na 15/06/2017)


text:
Mauritius
Mauritius, Republika Mauritiusa je państwo we połedńowo-zachodńij Africe, rozlygowane na wyspach Mauritius, Rodrigues, Wyspach Agalega, Cargados Carajos a myńszych we archipelagu Maskarynůw, na zachůd uod Madagaskaru, na Indyjskim Uoceańe.
Bez Ojropejczykůw uoddekńůny we 1505 roku uod Portugalczykůw, kolůńizowany uod Ńiderladůw uod 1638. Mjano mo uod princa Uorańskigo Maurica. We XVIII stoleću uopanowany bez Francuzůw a půmjyńono uůnymu mjano na Ile de France. We 1810 przeloz pod władza Wjelgij Brytańiji a wrůcůno mu downe mjano. Ńypodległy uod 1968.
Gospodarka je uoparto o turystyka a uprowa cukrowyj trzćiny a inkszych źelinůw.
Půmjyszkujům sam Hindusy (sam mjanowane Desi, 62%), Kryjole (27%), Chińczyki (3%), Francuzy (2%) a inksze.
Religije: Hinduizm (bezma půł), katolicyzm (24,1%), Islam (16,3%), protestanty, Świadki Jehowy.


text:
Zjednoczůne Sztaty
Zjednoczůne Sztaty, Zjednoczůne Sztaty Ameriki (ang.: United States, United States of America, we abrewjacyji: US, USA) – państwo rozlygowane we Půłnocnyj Americe. Grańica mo s Kanadům na půłnocy a Meksykym na połedńu; uod wschodu grańica kraju stanowi Atlantycki Uocean, uod půłnocnygo wschodu Arktyczny Uocean, a uod zachodu Pokojny Uocean. Je to trzeće państwo śwjata jeli chodźi uo terytoryjům (po Rusyji a Kanadźe), a tyż trzeće we wjelośći ludźi (po Chinach a Indyjach).
Zjednoczůne Sztaty powstały pod kůńec XVIII stolećo, Deklaracyjo Samostanowjyńo uogłoszůno we 1776 roku. Na poczůntku mode państwo toczůło wojny, wpjyrw ze Ynglandym, do kerygo zawczasu uosobne sztaty noleżały jako kolůńije, ńyskorzi we rokach 1861-1865 bůła secesyjno wojna, mjyndzy půłnocnymi sztatůma, kere bůły za zńyśyńym ńywolńictwa, a połedńowymi, kere chćały je utrzimać, a tyż we tym samym XIX stoleću ze Meksykym.
Terozki Zjednoczůne Sztaty sům nojwjynkszům ekůnůmicznům a armijnům potyngům śwjata. We zagrańicznyj polityce uod wrześńa 2001, po terrorystycznych zamachach na World Trade Center a Pentagůn, kůncyntrujům śe na wojńe s terroryzmym.
Admińistracyjńy sům potajlowane na 50 sztatůw a dystrykt Kolůmbijo, s czygo 2 sztaty - Alaska a Hawaje - leżům poza zasadńiczym uobszarym kůntynyntalnyj tajli USA - Alaska na půłnoc uod ńygo a Hawaje furt na zachůd, na Pokojnym Uoceańe.


text:
Biskop Timmerevers za wuraz njepowalneje wěry so dźakował
Róžant (SN/JaW). Drježdźansko-Mišnjanski biskop Heinrich Timmerevers je so na wčerawšej dźaknej Božej mši w Róžeńće křižerjam za wuraz njepowalneje wěry dźakował. „Lětuše chětro zymne wjedro jutrońčku bě wobćežne. To móhła někotremužkuli mysl přińć, so křižerjenja wzdać. Wy pak njejsće so podali, ale sće jutrowne poselstwo wozjewjeli. Je wažne kruće we wěrje stać, byrnjež nam hdys a hdys wětřik mjezwoči duł. Pozbudźace a jara sylne to znamjo, kotrež sće sej mjez sobu dawali a zdobom wšitkim křesćanam w našim kraju, njepodać so, ale zmužiće Jězusa Chrystusa w žiwjenju wobswědčeć. Přeju wam wšěm, zo byšće to přez cyłe lěto hač k přichodnym jutram dale činili“, bě Timmerevers přewšo hnuty. Hišće po kemšach chwaleše sej biskop mócne spěwanje křižerjow a kak derje muske hłosy tola klinča, kaž Serbskim Nowinam rjekny.


text:
Utrŏpy Micyny: Wachtyrz nōm sie przidŏ
Fest żech sie radowała, kej briftryjger przismyczōł mi zaproszynie na fajer pod mianym „1000 Lŏt Ślōnskigo Jŏdła”. Na tym szumnym feście mieli my fajrować, że prawie pizło tysiōnc lŏt ôd czasu jak jedyn łŏgewnicki gospodŏrz zrychtowoł piyrszego historycznego krupniŏka. Na zicher zrobiōłby tyż żymlŏka, nale wtynczŏs ludzie na Ślōnsku niy znali jeszcze żymłōw, kere trefiyły sam dopiyro w XVIII storoczu. Zōuwizōu, kŏżdy mioł rŏd tyn jego nowy patynt, beztōż karlus zaczōn hned kludzić gospodã, kaj rychtowoł do swojich gościōw krupniŏki i inksze smakowite delikatesy. Tak napoczła sie gyszichta ślōnskigo jŏdła, a jŏ miała świyntować jego tysiynczny gyburstag.
Na zaproszyniu stoło naszkryflane: „Dlŏ nojstarszyj ślōnskij blogerki Micyny”, nale myślã, co niy yno skuli mojigo bloga mie tam napytali. Pewnikiym ftoś im pedzioł, że to jŏ robiã nojlepszy żur w Łŏgewnikach, a możno i na całym Gōrnym Ślōnsku, beztōż musieliby sie potyn gańbić, kejby mie tam niy bōło.
Niy kŏżdy bōł rŏd, że planujymy tako rocznicã fajrować. Niykerzi pewnikiym mieli żŏl, że niy dostali zaproszyniŏ, nale byli tyż ludzie, kerym te świynto niy pasowało skuli powodōw politycznych. Posłanka Dziuk, bez przikłod, pedziała, co ślōnskigo jŏdła to tak po prŏwdzie ani niy ma. To wszyjsko je yno jedna ze zortōw ôd polskij kuchnie a idyjŏ tworzyniŏ na siyła sztucznego miana „ślōnskigo jŏdła” mogła sie narodzić yno w gowach niybezpiecznych ślōnskich separatystōw z RAŚ. Ôna w dōma tyż warzi, ale jak w niydziela zrobi rolady, to niy fulŏ, że to jakoś ślōnskŏ potrawa. Przeca i tak kŏżdy widzi na talyrzu tradycyjne polske zrazy wołowe.
Ślōnskigo jŏdła to tak po prŏwdzie ani niy ma. To wszyjsko je yno jedna ze zortōw ôd polskij kuchnie.
Zōuwizōu, na fajer prziszła kupa ludzi. Miarkowałach, że i tak wiynkszość śnich bōła tam yno coby se pojeść abo poôglōndać, nale tyż niyjedyn kuchŏrz chcioł na zicher pokŏzać ludziōm swoje talynta. Nojprzōd zdŏwało sie, że kŏżdy bydzie rŏd, bo zal bōł fest srogi, moc stołōw i stołkōw przi ścianach, na postrzodku kuchnia, a w nij lodōwki, ausgusy, grille, żeleźniŏki, ale tyż piece gazowe i elektryczne z bratrułami. Na tych piecach roztōmajte gŏrki, tygliki i patelnie, niystety wszyjsko prōzne, bo żŏdyn sie jeszcze niy doł do warzyniŏ. Wszyjscy czekali ciyrpliwie, aże sie tyn fajer yntlich zacznie. Ôrŏz na zal wlŏz ôrganizator, ludzie zaczli klackać, a ôn piyknie wszyjskich prziwitoł. Gŏdoł tyż, że mieli małe problymy, bo chcieli napytać na fajer poruch nojbarzij wywołanych ślōnskich majstrōw kulinarnych i gyniuszōw smaku, nale pokŏzało sie, że praje kŏżdy śnich już dŏwno umar. Jedyn jeszcze żyje, nale wykludziōł sie kajś na Kanary i niy idzie sie śnim skōntaktować, bo ani niy mŏ tam mobilniŏka. Yntlich gospodŏrz pedzioł, że krōm tego wszyjskigo niy lynkŏ sie ô powodzynie naszego trefu, bo kŏżdy z nŏs poradzi perfekt warzić i cuzamyn do kupy zrobiymy fajer jakigo świat niy widzioł. Niystety mioł karlus recht.
Nojsōmprzōd ôpowŏżōł sie jedyn mały, ruby chop ze Świyntochłowic. Mioł już taki głōd, że musioł se pojeść choć aby wodziōnki. Znŏd kajś kōncek chleba i knobloch, z lodōwki wyciōng tuste i zaczōn warzić. Nale niykerym ta jego inicjatywa blank sie niy podobała. Zaczli mu to ofyn wyciepować: „Niy rōb nōm chopie gańby. My sam świyntujymy tysiōnc lŏt ôd ślōnskij kuchnie, a ty sie asisz takōm ańfachowōm brōutzupōm? Dyć mōmy na Ślōnsku lepsze, barzij wykwintne jŏdło. Co ludzie na świecie se ô nŏs pomyślōm? Lepij sie strać i niy rōb ôstudy!” Widziałach, że poruch mu nawet do tyj zupy nacharkało.
Potyn jakŏś baba zaczła kulać karminadle. Do nij na szczyńście żŏdyn niy bōł aż taki frechowny. Niykerzi jij yno grzecznie radziyli, coby sie za fest niy wyrychlała, bo take karminadle sōm dobre w dōma na beztydziyń, a niy na tako srogo, ôficjalno imprezã. I niych se lepij warzi we włŏsnyj kuchni, jeji familijŏ na zicher bydzie rada.
Bez tyn czŏs ftoś inkszy zdōnżōł już uwarzić kapustã i zaczōn sztamfować kartofle. Niykerzi fest sie radowali na ta jego ciapkapustã, nale znŏd sie nastympny krytykant: „Ty chcesz robić panczkraut z modyj kapusty? To mŏ być ślōnskŏ kuchnia? Chyba u wŏs w gorolyji sie take warzi, bo na zicher niy u nŏs.” Kuchŏrz bōł rodzōny w Chorzowie, beztōż niy doł sie tak leko przegŏdać i wartko ôdpedzioł: „Jŏ gorol? Chyba ty! Wetnã sie, że ani niy wiysz eli ślōnske kluski to sōm te biołe abo te czŏrne!” Takigo ubliżyniŏ to żŏdyn by niy szczimoł. Zaczli sie prać, kartofle i gŏrnek z kapustōm ślecieli na zol i z całego panczkrauta psinco ôstało.
Jŏ gorol? Chyba ty! Wetnã sie, że ani niy wiysz eli ślōnske kluski to sōm te biołe abo te czŏrne!
To bōła piyrszŏ, ale niy ôstatniŏ chaja na feście pod mianym „1000 Lŏt Ślōnskigo Jŏdła”. Ludzie wadziyli sie ô wszyjsko: eli makōwki sōm lepsze na mlyku abo na wodzie, wiela mōnki sie dŏwŏ do klōskōw, eli szałot jarzynowy z jajcym to ślōnskŏ abo niymieckŏ potrawa, czym idzie filować ślōnske rolady, jakich nudlōw niy śmiymy dŏwać do tradycyjnyj nudelzupy, eli do żuru richtig niy dŏwŏ sie cukru i tak dalij, i tak dalij. Żŏdyn już do żŏdnego niy gŏdoł za dwoje, yno „Ty giździe!”, „Ty motyko!”, a nojczyńścij „Ty pierōński gorolu!”.
Wtynczŏs jedyn chop spod Ôpolŏ pedzioł: „Mŏm tego za tela! Skuli tych chajōw ludzie chodzōm głodne, a my stojymy z robotōm. Muszymy yntlich zrobić jakiś progress.” No i jak pedzioł, tak zrobiōł. Skuplowoł poruch karlusōw i wrŏz śniymi uwarzōł ańtop. Muszã pedzieć, że richtig dobry, z jednyj strōny tradycyjny, nale z drugij blank moderny, bo krōm miynsa i wszyjskich ańfachowych jarzyn wciepli tyż rajn jakesi ôwoce (potyn pedzieli, co to bōł melōn). Fto chcioł, tyn se pojŏd, nale niykerzi sie pogorszyli, że kuchŏrz kŏże im za ta zupã pŏrã złotych płacić. Skuli tego wajali głośno: „Dyć ftoś nōm doł zaproszynie na tyn fajer, tukej wszyjsko powinno być na faty! Niych sie radujōm, że my sam prziszli!”. Inksi zaś woleli udŏwać, że już blank głodu niy majōm.
Ôrŏz odymkły sie dźwiyrze, a do postrzodka wkarowoł jakiś cudŏk ze srogim, możno trzistukilowym wieprzkiym. Zwiyrzŏk musioł miarkować co go czekŏ, bo robiōł larmo wiynksze aniżeli wszyjske goście cuzamyn do kupy. Karlus chyciōł nōż i zaczōn ryczeć na cały karpyntel, że my Ślōnzŏki muszymy wrōcić do korzyni i ôdciepnōńć te wszyjske polskie i niymieckie wpływy na naszo ślōnsko kuchniã. Skuli tego zrobiymy sam zarŏz świniobicie i choby nasz zŏcny praôjciec bydymy rychtować krupniŏki jak za staryj piyrwy. Chop bōł blank pofyrtany i wierzyłach, że zarŏz richtig zaszlachtuje tego wieprzka, a nōm wszyjskim fōndnie krwawo kōmpiel. Możno inksi tyż to widzieli, nale żŏdyn niy zrobiōł nic, coby go sztopnōńć. Zwiyrzŏk już zaglōndoł śmiyrtce w ślypia, kej ôrŏz na zal wparzōł Wachtyrz. Jednym szlagiym ôbalōł gupielŏka, wziōn mu nōż, chyciōł go za kragel i wyciep na plac. A potyn pedzioł do nŏs cosik, ô czym niy śmiymy nigdy przepōmnieć: „Ludzie, ustōńcie sie yntlich wadzić! Musicie zasuć granice, co sōm w waszych gowach i znŏjść to, co wŏs łōnczy! Wiela wieprzkōw musi jeszcze stracić życie, zaczym to spokopicie?” I poszoł fōrt do cyntrum mōnitoringu.
Wtynczŏs jŏ pedziała do ludzi: „Myślã, że yntlich to kapnymy. Nale taki Wachtyrz to nōm sie zōuwizōu richtig przidŏ”.
Kŏżdy tymu przikwolōł, a nojbarzij wieprzek.
Ô autōrce: Miyszkōm na Fytlu, a z tyj perspektywy świat zdŏ sie być trochã inkszy aniżeli Wy go pewnikiym widzicie. Jak chcecie sie ździybko wejrzeć bez moje brele, zaprŏszōm na blog i na fanpage fb.


text: Štóž rady po swěće pućuje, móže je nimale wšudźe namakać: lěttysacy stare kamjentne kruhi. Nichtó wšak tež dźensa hišće tak prawje njewě, štó bě tajke kruhi tworił a čehodla. Archeologojo z toho wuchadźeja, zo su wone swědki zańdźenosće, dalokož namakamy je na teritoriju Němskeje, a zo su něhdźe 4 000 do 5 000 lět stare. Jednotliwe kamjenje su zdźěla wjacore metry wysoke, druhdy pak tež jenož mjenje hač poł metra ze zemje sahaja. Znate su małe kamjentne kruhi, ale tež tajke z přeměrom wjacorych stow metrow. Jedyn z najznaćišich swěta je Stonehenge w Jendźelskej.


text:
Za dohromady 1,8 milionow eurow nastawa tuchwilu we Worklecach nowy hort z městnom za 120 dźěći. Ze šulu a sportownju twori takrjec třistronski dwór.
Worklecy (SN/MWj). Horce dny tež za dźěłaćerjow Róžeńčanskeje Sorabije jednore njejsu. Na twarnišću Worklečanskeho horta njesteja woni jenož w sapacym słóncu, ale tam z wulkimi běłymi kamjenjemi jednu sćěnu po druhej do wysoka ćahaja. Bjez dźiwa tuž, zo noša při dźěle słónčne nawoči. Bjez nich by jich slepiło. To wě tež Worklečanski wjesnjanosta Franc Brusk (CDU). Wobstajnje wón na twarnišću za prawym hlada a zetkawa so nimo toho tydźensce ze wšitkimi zamołwitymi, kotřiž sej přichodne dźěła a wosebje terminy dorěča.


text:
Nowa kniha Diany Hickec wušła
Berlin. Pod titulom „Nach der Einsprachigkeit – Slavisch-deutsche Texte transkulturell“ je w rjedźe „Postcolonial Perspectives on Eastern Europe“ w Berlinskim nakładnistwje Peter Lang nowa kniha slawistki dr. Diany Hickec wušła. Mjez druhim zaběra so wona ze serbskej jako splećenej literaturu. Nimo toho je cyły kapitl specifiskej poetice Jurja Brězana w romanje „Krabat“ wěnowała.
Wukładnišćo za sakske namakanki
Drježdźany. Sakski krajny zarjad za archeologiju poskići nowu internetnu platformu, na kotrejž předstaja archeologiske namakanki. Jónkrótne w Němskej je, zo woni přirunujo z podobnymi prezentacijemi tam žane fota abo rysowanki njeprezentuja, ale 3D-modele. Studenća Drježdźanskeje fachoweje wysokeje šule su internetnu prezentaciju wuhotowali. Dotal 100 namakankow tam předstajeja.
Čěske wizumy požadane


text:
Ihre Sprache: Deutsch dolnoserbski hornjoserbsce
Beschreibung
Ze stwórtym zwězkom cełkownego wudawka Kosykowych spisow wótzamknjo se edicija jogo twórbow z Wjerbańskego casa. Zwězk wopśimjejo gronka, pśisłowa a gódańka, casnikarske pśinoski basnikarja za Casnik a Pratyju, wulicowańka a korespondencu až k jogo wudrogowanju, wšykno z wótpowědnymi wobšyrnymi pśispomnjeśami. Wósebna pśechwatanka jo wótśišć dopomnjeńkow Kosykowego śeśka, kótarež jo rozgłosownica Roža Šenkarjowa w lěśe 1956 zapópadnuła. Ediciski wjerašk togo zwězka jo pśeglěd casowych a žywjeńskich tšojenjow, zachopinajucy z wudaśim Willowych spiwarskich 1786 až do wónego 1. nowembra 1883, ako jo Mato Kosyk do Ameriki wudrogował.


text:
Spočatk lěta wjedźeše měšćanska wodźerka skupinu přez nutřkowne město, pokazujo jim zajimawostki a powědajo lóštnje tójšto »bajkojteho« wo zašłosći Budyšina. Po puću zasta před domom čo. 2 na Mjasowych wikach, natwarjeneho 1670 wot »Hans Bejnádä«, kaž to fonetisce šěroko wurjekowaše. Powědaše, zo bě jara zamóžny a wuspěšny překupc, štož je tež widźeć na bohaće wozdebjenych železnych durjach chěže. Wo serbskim pochadźe ničo njepraji, bě drje – hladajo na nałožowanu fonetiku – skerje přeswědčena wo jeho francoskim, na kóždy pad pak němskim pochadźe.
Zo nimaja jenož turistiscy přewodźerjo, ale tež samy Budyšin – wobydlerjo runje tak kaž zarjady – swoje ćeže ze serbskimi korjenjemi a stawiznami města, pokazuje nam měšćanski muzej runje tak kaž turistiske flajery, krótke a dlěše přehlady stawiznow města. Nihdźe njejewja so Serbja jako zamóžni byrgarjo. Tak rěka w flajeru »Bautzen – Geschichte entdecken ...« na druhej stronje: »Seit Jahrhunderten leben hier Deutsche und Sorben, ein kleines slawisches Volk mit eindrucksvoller Kultur. Tausende Besucher kommen jedes Jahr zu den Osterreiterprozessionen oder erleben mit, wie die kunstvoll verzierten Ostereier entstehen.« A na časowej tabulce str. 12: »3. Jh. ostgermanische Besiedlung / 7. Jh. Einwanderung slawischer Milzener.« Wothladajo wot toho, zo lědma někajki turist abo domoródny »slawische Milzener« z nětčišimi Serbami wjaza, posrědkuje so zaćišć, zo zapućowachu Serbja do wot Němcow kultiwěrowaneho a znajmjeńša hišće zdźěla wobsydleneho teritorija. To je wšo. Zo za 3. lětstotk naspomnjeni Germanojo z Budyšinom ničo činić nimaja, to spisaćelow njewadźi. Wažniše drje je pokazać, zo je to němske město, hewak bychu tola tež mjenowali tu prjedy zasydlene ludy kamjentneje, bronzoweje a železneje doby?! Tute nastupajo stawizny Budyšina dźiwne mjenowanje Germanow saha wróćo na wot spočatka 19. lětstotka hač přez nacistiski čas wjedźene diskusije wo wobsydlenju Łužicy – konkretnje: štó bě tu prjedy: Serbja abo Němcy? Nastupajo njepřetorhnjene zasydlenje Budyšina su to wězo Serbja, štož pak so nacionalistiskim a šowinistiskim Němcam njelubješe a traš tež někotremužkuli dźensa njespodoba. Zo so tuta diskusija pod ruku (hlej naspomnjene a dalše wobłuki) hišće dźensa dale wjedźe, je wjac hač absurdne.
Jako zaběrach so před lětami ze zakładnej analyzu Hauptowych/Smolerjowych »Pěsničkow«, pytach tež za wonymi žórłami serbskeje ludowědy, kotrež wužiwaštaj snadź wudawaćelej za tekstowe dźěle. Hłownje hladach za najstaršimi, wosebje tež nastupajo wopisowanja kwasnych nałožkow. Jedne bě drje pojednanje Abrahama Frencela, wozjewjene po jeho smjerći w lěće 1754.1 Hłownje pak zepěraštaj so awtoraj na Jana Hórčanskeho.2 Pytajo dale, storčich na wjele lubjacy zapis we Wjacsławkowej bibliografiji.3 Zapis bě bjez podaća awtora a Serbski institut ćišć njewobsedźeše. Mějach tak drje titul, nic pak same žórło. Tuž podach so do wědomostneho wotdźěla Budyskeje měšćanskeje biblioteki. Tam njebě hinak. Dźensniši dźeń wšak mamy nowe móžnosće rešeršowanja. Tuž hladachmoj, bibliotekarka a ja, do wotpowědneje syće: SWB online-katalog. A tu nańdźe so pytane žórło, mjenujcy »Abhandlung von den Heyraths-Gebräuchen der Oberlausitzischen Wenden«. Je wobsedźaca institucija – SLUB w Drježdźanach – bě je tež hižo digitalizowała, ju wužiwarjam poskićujo.4 Na městnje mějach tuž móžnosć, zaběrać so bliže z publikaciju. Jako prěnje napadny mi wažny bibliografiski dodawk: Zdźěli so, zo wobsahuje knižka tež notowe přikłady.
K předstajenju »Podlěća« w Michałskej cyrkwi citowachu SN superintendenta Jana Malinka ze słowami: »Tele předstajenje oratorija je wjeršk dnja, měsaca a cyłeho lěta.« A publikum bě runje tak zahorjeny. Hłownje drje měrješe so to na wukon chóra 1. serbskeje kulturneje brigady pod dirigentom Friedemannom Böhmu. Zo wupadnyštej muskej chóraj, bě zawěsće dołžene tola hišće jara młodym hłosam a njezměni ničo na cyłkownje dobrym přednošku šulerjow. Trochu hinak je to nastupajo solistiske wukony, kotrež njeběchu přeco jenak přeswědčace a wuwažene. Podobnje přitrjechi to za orchester, předewšěm skupinu blachowych dujerjow. Koncert zahaji so, kaž je mjeztym tradicija, ze »Stwórba Boža«, kotrež wšak měješe po přeću komponista, »je-li zo bychu so ›Počasy‹ něhdy za sobu spěwałe, k wotewrjenju tychsamych słužić«. Kocor měješe drje před wočomaj wuwjedźenje swojich twórbow w originalnym přewodźe: z klawěrom. Tajki dowola wězo mjenje komplikowanu organizaciju runje tak kaž mjeńše chóry, wšako trjeba so jenož jedyn instrument. Přiwšěm bě tónkróć orchester mjeńši, wot Christiana Kabitza wobstarana instrumentacija transparentniša, hač bě hišće do wróćicy lěttysaca z wašnjom. A tola njejedna so wo nowoinstrumentaciju originala, ale wo adapciju Jana Bulankoweho wobdźěłanja, kotrehož premjeru dožiwichmy na festiwalu serbskeje kultury 1989. Zo ma to być adapcija, wo tym swědča zapiski tehdyšeho sekretara za kulturu w zwjazkowym předsydstwje runje tak kaž finančne wotličenja festiwala. W přirunowanju z originalom je tu wězo wjele změnow resp. wuwostajenjow – akcentow, dynamiskich a tempowych předpisow, wjedźenja chórowych hłosow, rytmiki abo harmoniki a cyłkowneho wotběha.
Awtor je němski žurnalist a rozhłosownik Claus Fischer. W principje njeje to zlě, sej dać wopisować aspekty swojich kulturnych stawiznow z wočomaj cuzeho, takrjec wotwonka.
Jako prěnje staji so wězo prašenje, z kotrych žórłow awtor čerpa. Dalokož spóznajomne, stej to dwě: interview z Janom Rawpom (Rz 1/2019 str. 42) a jeho »Serbska hudźba«. Wo tutym dźěle praji mi Jan Rawp něhdy, jako so jeho wospjet prašach za žórłami wšelakich tam wopisanych podawkow abo twjerdźenjow: »Ja sym tola jenož zarys napisał.«
Swoje serbsko-stawizniske hudźbne pojednanje wotewri awtor z powšitkownym zawodom, wulećawši sej hač do srjedźowěkowskeje hudźbneje kultury słowjanskich wjerchow. Dale namakaja so nimo dwělomneho twjerdźenja k hudźbje Jana Krygarja, zo namakamy pola njeho dopokazujomne »słowjanske« wobroty, dospołnje wopačne podawanje mnóstwa serbskich ludowych spěwow Smolerjoweje zběrki: »Něhdźe 2.000 spěwow wobsahowaše prěnje wudaće, wokoło 400 móžachu hač do dźensnišeho dodać«, a dotal hišće njetrjebane twjerdźenje, zo su tute »zakład za wuwiće serbskeho koncertneho žiwjenja«. Woprawdźe wobsahuje Smolerjowa zběrka 331 hornjoserbskich spěwow z 171 melodijemi a 200 delnjoserbskich z jenož 80 melodijemi. Wuchadźejo z twjerdźenja prěnjeho přinoška pisa awtor w přichodnym (Rz 2/2019 str. 42) nastupajo K. A. Kocora, zo »bě sej wědomy, zo móže(še) so artificielne serbske komponowanje jenož na zakładźe ludowe spěwa stać ... (a) tak pisaše na spočatku předewšěm chórowe sadźby na zakładźe ... (Smolerjowych) ›Pěsničkow‹ ...« To docyła njewotpowěduje repertoirej serbskich spěwanskich swjedźenjow. Wobdźěłane ludowe melodije (ludowe teksty so zwjetša njewužiwachu) namakamy na prěnimaj swjedźenjomaj tři! Dalše tři (resp. štyri, přiličimy-li prěnju wariantu twórby) wužiwa Kocor za »Serbski kwas«. »Ludowosć« jeho melodijow njezłožuje so na tradiciji serbskich ludowych spěwow, ale na diatoniskim wašnju tworjenja melodijow, kotrež měješe Kocorowy wučer Hering za jeničke prawe, a kotrež je bliske kěrlušam a tež ludowym spěwam. Ničo njewě awtor wo wuznamje serbskich spěwanskich swjedźenjow za formowanje a skrućenje narodneho sebjewědomja, ani nastupajo jich doprědkarskej róli jako dołho jeničke tajke zarjadowanja w Budyšinje, hewak w Sakskej a Hornjej Łužicy hižo dołho pěstowaneho žanra budźaceho so byrgarskeho sebjewědomja. Tež dalše wuprajenja su skerje pawšalne a nješpiheluja ani woprawdźite wuwiće, ani Kocorowy narok jako komponist.
Spočatk lěta je wušoł w Budyskim nakładnistwje »Lumir« zešiwk, wopřijacy dwanaće dotal njepřistupnych čisłow za muske chóry z pjera Korle Awgusta Kocora. Hłownje jedna so wo lochke kruchi, kotrež je komponist po swojich »15 narodnych spěwach hornjo- a delnjołužiskich Serbow« za solowy hłós z přewodom klawěra wobdźěłał. Zestajił je je za prěni stajny muski chór »Jednotu« w Chrósćicach. Su to: Přadła je Marja kudźałku; Ja stejach horkach na horje; Hołbik dwě běłej nóžce ma; Ha wyše mi Hornjeho Wujězda; Ha sydał je drobnuški ptačk; Dobry wječor maćerka; Chcył je knjez hólčik wědźeći; Ha słužił je hólčik; Přijěł je z Mišnja młody pan; Hale kóždy króć, hdyž ja dom dźěch. Poslednjemu spěwej doda wudawaćel tež bóle znatu wariantu ze Zejlerjowym tekstom »Hale něhdźe a něhdy«. Zešiwk wotzamknje warianta znateho spěwa »Ha widźu-li ptačata ćahnyć« za muski chór, kotryž skomponowa Kocor hižo 11. nowembra 1868.
MĚRKO ŠOŁTA
Dominowacej wosobinje prěnjeho młodoserbskeho hibanja
»Sym hižom někotre měsacy zaso w mojej lubej Łužicy, ale zwěsćuju ... zo so přeco hišće njemóžach cyle zhrabać z radostneho překwapjenja wo nowym, młódnym duchu, kotryž je wšitkich mojich serbskich bratrow zahorił ... a kotryž runje tam najkrasnišo so pokazuje, hdźež prjedy cyle hinaše zaměry knježachu ... Zetkaštaj-li so tu ... dwaj abo wjac Serbow, rěčachu cyle wěsće němsce ... Nětkole widźiš črjódy tajkich młodych ludźi po budyšinskich hasach ćahać, a dźiwaš so, kak to wjesele ... so bjesaduja w swojej maćernej rěči a spěwaja žortne kuski ... abo wyskace studentske spěwy wo radostnej młodosći ...«
Jako čitach tutón přinošk Jana Pětra Jordana w Praskim časopisu Ost und West z lěta 1841 (serbski přełožk w ČMS 1924, str. 57) prěni raz, mějach zaćišć, zo rozprawja tu nazhonity a zdźěłany starši nowinar wo Serbach a jich połoženju, a to w cyle načasnym žurnalistiskim stilu. Hakle jako wěnowach so w poslednimaj lětomaj intensiwnje stawiznam Smolerjowych »Pěsničkow«, bu mi wědome, zo běštaj Smoler a Jordan samsna generacija, Jordan samo dwě lěće młódši. Lědma so dotal wobkedźbuje, zo zeznaštaj so wobaj hižo na Budyskim gymnaziju. Zastupištaj 1830 drje do samsneje rjadownje a wuknještaj lěto zhromadnje. Smoler je zapisany w aprylu pod čisłom 10 – jako pochad je podaty Łaz a »Vater Schullehrer das(elbst) 4 Cl(asse) oberst(e) Abth(eilung)«.1 Jan Pětr Jordan sćěhuje w juniju pod čisłom 25, z přispomnjenjom: »aus Zischkowitz ... Vater Bauer daselbst 4 Cl ist katholisch.« 13lětny Jordan poda so po lěće nazymu 1831 do Prahi.2
»Jedne z najwoblubowanišich zawjeselenjow Serbow je rejowanje ... woni su tutomu tak jara poddani, zo wuwjedu je při kóždeježkuli přiležnosći.« Tak pisa lěta 1782 serbski wučenc Jan Hórčanski. Mało tehdy runja wjetšinje pozdźišo woblubowanych serbskich ludowych rejow je so w našim ludźe wobchowało. Tohodla stajich sej nadawk, tute, dalokož móžno, tak dokumentować a spřistupnić, zo hodźa so zaso wožiwić a znowa do našeje kultury zakótwić. Mjeztym nasta film, kotryž ma tutomu zaměrej słužić.
Prěni nastork k projektej saha do lěta 1989, jako so mje Jan Domaška před poslednim Festiwalom serbskeje kultury wopraša, hač njemóhł za Komorowsku rejowansku skupinu, kotraž tehdy zhromadnje ze Sprjewjanami program přihotowaše, ludowu hudźbu wobdźěłać. K tomu da mi kasety z originalnymi nahrawanjemi serbskich spěwow a rejow. Ani wosnje njeběch so tehdy nadźał, zo tajke něšto eksistuje. Z toho časa počach so intensiwnišo ze serbskej ludowej hudźbu zaběrać. Pozdźišo, jako dźěłachmoj hromadźe z Janom w dramaturgiji Serbskeho ludoweho ansambla, so časćišo wo problemach pěstowanja serbskich ludowych rejow rozmołwjachmoj. Wón pokaza wosebje na brachi, kotrež so w SLA a rejowanskich skupinach nastupajo awtentiskosć rejow jewjachu. Mje zaso zajimowaštej bóle awtentiska rejowanska hudźba a sound.
Stawizniske doškrabki k lóńšemu jubilejej
Při lońšim woswjećenju 675. róčnicy prěnjeho pisomneho naspomnjenja Wulkeje Dubrawy skoržachu Serbske Nowiny, zo běchu zarjadowarjo dospołnje zabyli na jeje serbsku zańdźenosć. Podam tuž lisćinu1, kotruž namakach w tachantskim archiwje a kotraž nastupajo serbskosć wsy za sebje rěči. Budyske tachantstwo Swjateho Pětra kupi w lěće 1599 Wulku Dubrawu wot Sigmunda ze Zezschwitza a wobsedźeše ju nimale tři lětdźesatki, doniž ju 1628 zaso njepředa. Mjenowane zapiski zapoinaja so 1601 a kónča 1607. Notěrowane su na łopjenach jednotliwi wobsedźerjo2 z wotedawkami a robotami.
Wulka Dubrawa měješe tehdy jednoho wićežneho bura, kotryž jewi so jako prěni na kóždolětnej lisćinje, zwotprědka jako »Der Leheman NN«, lěto na to jako »Simon der Lehemann«. Měješe jenož 80 grošow dawka płaćić, połojcu na Wałporu (30.4.) a tamnu na Michała (29.9.). Dalše słužby a wotedawki (hač na předźeno) njejsu naspomnjene. Sćěhuje sydom połburow. Prěnjeho zapisachu jako »NN Tschesetzkan«, přichodne lěto »Mickel Tscheseckan«, potom pisany »Nickel Tscheseckann« a při tym přešmórnjene »Ktschestian Tessac«. 1604 slěduje jako »Nickel Tessack«. Tute so w poslednim lěće znowa přešmórny a město toho mamy nětk »Simon Tschekan«. To drje swědči wo tym, zo pisachu so lisćiny stajnje prjedy a korigowachu so po potrjebje při kontroli wotedawkow. Sćěhuje »Lucia Michaltz wittib« [wudowa], pozdźišo »Michaletz wittib«, kotraž koriguje so poslednje lěto na »Michel Lucians Eltister«, potajkim přewza kubło jeje najstarši syn. Dalši połbur je »Vrban Britz Jtzt [nětko] Georg Noack«. Tu so měnja swójbne mjeno mjez Britz (tež Fritz) a Noack. W poslednim lěće je drje kubło synej předał, kotrehož nětko zapisaja jako »Hanß Fritzsch«. Štwórty je »Vrban N Nawoschnicka Jtzt Blasi Jencka von Kamena«. W slědowacych lětach měnja so pisanje swójbneho mjena na »Nawoschneka» a »Nowaschneka«. W poslednim zapisku je to »Jhan Nawaschena« pak »Nawoschena«. Pjaty je »Paul Symonigk weg [dla] Jan Heliasch«, kotrehož mjenuja w poslednim lěće jenož hišće »Paul Heliasch«. Často přewza nowy wobsedźer mjeno prjedawšeho a změni poněčim swoje swójbne mjeno na wone nowe. Poslednjej, přez cyłu dobu samsnej, staj »Andres Noack« a »Frantze Natusch«.


text:
Rzimskokatolicki kośćůł
Kośćoł rzimskokatolicki (katolicki, zachodńi, rzimski, łaćiński) — właśćiwe mjano winno brzmjeć Kośćůł katolicki uobrzůndku łaćińskigo; nojwjynkszo liczebńy tajla Kośćoła katolickigo, kero uopjero liturgije na uobrzůndku łaćińskym (czyli wg Mszołů Rzimskigo) i liturgijach bliskych a pochodnych. Głowům Kośćoła je papjyż (biskup Rzimu) kej gowa Kośćoła Powszychnygo.
Wspůłcześńe mjano Kośćoł rzimskokatolicki ńy uodnośi śe do cołkego Kośćoła katolickigo (choć potoczńy je stosowano i we takym znoczyńu), pjyrwotńy nazywano tak coły Kośćoł katolicki, zaś przedrostek rzimsko- uodnośiu śe ńy do uobrzůndku, nale do jydnośći s biskupym Rzimu.
Podug sůmygo Kośćoua rzimskokatolickigo, jego zołożyćelym je Jezus Chrystus, a powstoł uůn we I wjeku n.e. Inkszům czynsto spotykanům we zdrzůduach datům powstańo Kośćoła rzimskokatolicki je rok 1054 - data rozłamu na Kośćoł Zachodńi i Kośćoł Wschodńi.


text:
Serbske Nowiny, 03.05.1919
(Hicku z jastwa pušćili.) Wósom njedźel su knjeza Hicku [...] w jastwje zawrjeneho dźerželi. Wón bě tam ćežko na wutrobu schorił. Druheho jateho bychu při tajkich wobstejnosćach z jatby pušćili, tola z Hicku njemějachu žaneje smilnosće. Wón dyrbješe dale w jastwowym powětře, ducha a ćěło ćěsnjacym, wostać. A čehodla? Dokelž bě wón někotre cyle njewinowate pisma [...] přez mjezy spytał donjesć. [...] Knjezej Bartej su, prjedy hač je wo pas prosył, zrozumić dali, zo žaneho njedóstanje, a kurěra Hicku su, hdyž je bjez pasa mjezu překročić chcył, přimnyli a do jastwa ćisli. Přećiwo tutemu njepřećelskemu zadźerženju k narodnemu serbskemu hibanju wo statnu samostatnosć je zańdźenu njedźelu serbski lud w zjawnej zhromadźiznje tu w Radworju raznje protestował. Dźeń pozdźišo su Hicce skónčnje swobodu dali. Tola nic tuteho protesta dla. Přičiny su cyle hinaše. Při přepytanju wobydlenjow wjednikow serbskeho hibanja a při přesłyšenju swědkow njejsu žaneho wobćežowaceho materiala nadešli, na kotrehož podłožku móhli wobskoržbu dla krajneje přerady natwarić. [...]
Bart a Brühl, serbskaj zastupjerjej na měrowej konferency, staj slědowace rozjasnjenje němskim nowinam z Parisa připósłałoj: Runje su tu powěsće dóšłe, zo je tuchwilne sakske knježerstwo woblěhnjenski staw, na Saksku połoženy, jako witanu přičinu wužił, zo by přećiwo našim měrnym prócowanjam z nasylnosćemi postupowało [...]. Jeli zo by so za wěrne dopokazało, štož powěsće praja, zo je sebi sakske knježerstwo wotmysliło, wjednikow hibanja [...] zajeć, budźemy my přećiwo temu na kóždym nam přichadźnym městnje pomoc pytać. Mój z tutym zjawnje prajimoj, zo njejsmój do wukraja ćekłoj, ale zo tu w Parisu přebywamoj, zo bychmy interesy našeho luda na měrowej konferency zastupowałoj. [...]


text:
NA STARYM RYNKU
"Na Starym Rynku" to tytuł autorskiego programu Jacka Babiela. Program można było oglądać w Telewizji Łomża od maja 2006r. do lutego 2009r. Zobacz zdjęcia.
Gośćmi programu "Na Starym Rynku" byli:
Jerzy Engel jr, Marek Przeździecki, Jarosław Cholewicki, Jan Jarota, Lech Antoni Kołakowski, Tomasz Wysocki, Jan Miłosz Zarzycki, Artur Filipkowski, Bronisław Komorowski, Anna Ogrodnik-Wycik, Henryk Trojanowski, Maciej Zajkowski, Sławomir Szulc, Stanisław Kaseja, Elżbieta Gadomska, Leszek Taborski, Wiesław Jemielity, Mieczysław Bieniek, Wojciech Winko i Zenon Piechociński, Zygmunt Zdanowicz, Roman Borawski, ks. biskup Stanisław Stefanek, Jerzy Brzeziński i Lech Antoni Kołakowski, Andrzej Kiełczewski, Jerzy Brzeziński, Teresa Steckiewicz, Andrzej Chojnowski, Jolanta Supińska, Marek Olbryś i Jacek Piorunek, Krzysztof Sychowicz, Marcin Brunon Sroczyński, Stefan Kwiatkowski, Tadeusz Zaremba, ksiądz Andrzej Święciński, Krzysztof Kozicki, Robert Tyszkiewicz, Krzysztof Babiński, Maciej Zajkowski, Stanisław Kaseja i Andrzej Supryniuk, Tadeusz Zysik, Aleutyna Kołos i Janusz Żebrowski, Jacek Saryusz Wolski, Janusz Korwin-Mikke, Gniewomir Rokosz Kuczyński i Janusz Wojciechowski, Jarosław Schabieński, Marcin Wiliński, Jerzy Dołęgowski, Jan Rokita, Andrzej Lepper, Leszek Kołakowski, Krystyna Hoffman, Henryk Krajewski, Marek Olbryś, Władysław Tocki, Barbara Porwoł, Lech Antoni Kołakowski, Jacek Nowakowski, Marian Jaszewski, ks. Marian Mieczkowski, Mieczysław Czerniawski, Maciej Zajkowski, Jan Miłosz Zarzycki, Krzysztof Choiński, Józef Staniaszek i Andrzej Kraszewski, Mariusz Kamiński, Mirosław Skawski, Robert Tyszkiewicz, Leszek Kołakowski, Jerzy Dołęgowski, Jerzy Brodziuk i Bogumiła Olbryś, Roman Borawski, Roman Engler, Donata Godlewska, Katarzyna Patalan, Sławomir Zgrzywa, Maciej Andrzej Borysewicz, Mieczysław Mazur, Andrzej Grzymała, Kamila Łada, Grzegorz Mackiewicz, Marek Olbryś i Jacek Piorunek, ks. Andrzej Święciński, Edward Łada i Jacek Albin Nowakowski, Marcin Brunon Sroczyński, Arkadiusz Kułaga, Krzysztof Kozicki, Irena Zwornicka, Adam Ołdziejewski, Maciej Żywno, Teresa Steckiewicz, Jerzy Robert Nowak, Kazimierz Pieńkowski, Jerzy Kierażyński, Kazimierz Pawczyński, Jacek Piorunek, Wojciech Staszewski, Mirosław Oliferuk, Bogumiła Olbryś, Wacław Jastrzębski, Henryk Gała, Wojciech Dzierzgowski, Jadwiga Korytkowska Eryng, Jacek Szymański, Leszek Gołaszewski, Krzysztof Jankowski, Anna Ogrodnik-Wycik i Emilia Balik, Jarosław Zieliński, Urszula Kuczyńska, Dariusz Sipowski, Jan Miłosz Zarzycki, Maciej Zajkowsk, Marzena Rafalska, Zygmunt Zdanowicz, Roman Borawski, Marcin Sroczyński i Marian Nieciecki, Jacek Piorunek, Marian Jaszewski, Jarosław Antoniuk, Piotr Grabani, Henryk Piekarski, Krystyna Michalczyk-Kondratowicz i Mariusz Chrzanowsk, Jerzy Brzeziński Lech Antoni Kołakowski i Maciej Głaz, Krystyna Sobocińska, Maciej Zajkowski, Rafał Boguski, Krzysztof Sychowicz i Remigiusz Fabiański, Maciej Żywno, ks. Andrzej Godlewski, Kazimierz Dąbrowski, Janusz Nowakowski, Wiesław Jagielak i Sacita Chumaidova, Mieczysław Czerniawski, Jarosław Kaczyński.
- Jacek Babiel


text:
Starosće ludźi noweho nakupowanišća dla wobkedźbować
Rakecy (JK/SN). Poměrnje krótke bě wčerawše posedźenje Rakečanskeje gmejnskeje rady. Tónraz njestejachu žane wulke wobzamknjenja w srjedźišću. We wobłuku naprašowanja wobydlerjow a radźićelow pak jewjachu so někotre temy, kotrež maja so rozrisać.
Tak je mnohim wjesnjanam hišće njejasne, kak ma so woda po dešću wot nowonastawaceho nakupowanišća na něhdyšim kuble wotwodźeć. Wosebje na planowanym parkowanišću njeje po měnjenju někotrych Rakečanow spóznajomne, dokal woda poběži. Hrozy strach, zo dešćowa woda, změšana z maćiznami, kotrež awta zawostajeja, do bliskeje Młynskeje hrjebje ćeče. Zo tomu tak njeje, znapřećiwi wjesnjanosta Swen Nowotny (CDU) a wobydlerjow změrowa. Po planach, kotrež je tež gmejna sobu rozsudźiła, poběži woda do tak mjenowanych rigolow a z nich do zemje zasaknje. Tež wodu z třěchi kupnicy takle wotwjedu.


text:
Amerikańskô norka
Amerikańskô norka (Neovison vison) - to je rabùszny susk z rodzëznë łasëczkòwatëch. Òna je sprowadzonô zza òceanu i ù nas nikwi swòje môlowé notërné òkrãżé, a do tegò chùtkò sã rozrôdzô. Gdze na Kaszëbach pòjôwiô sã amerikańskô norka, tam òna wnetka je baro wôżnym rabùsznikiem, òsoblëwie w òkòlim rzéków ë wòdnëch zbiérników. Tak je np. w Słowińsczim Nôrodnym Parkù. Te norczi w klôtkach zwëskôł lëterackò np. Jerzi Łisk.
LëteraturaEditëjë
- Encyklopedia audiowizualna Britannica : zoologia. Cz. 1 / [zespół autorów i tłumaczy Wojciech Bresiński et al.], Poznań : Wydawnictwo Kurpisz, 2006, s. 148.


text:
Siciliska
Siciliska (italski Sicilia) jo nejwětša kupa Srjejźnego mórja. Lažy blisko krotkowjacornego rožka Apeninskeje połkupy a słuša k Italskej. Zgromadnje z małkimi kupami we wokolinje wutwórjujo Siciliski awtonomny region (italski Regione Autonoma Siciliana).
Region ma pśestrěń 25 703 km² a pěś milionow wobydlarjow. Wuznamna góra regiona jo Etna, wulkan kótary lažy blisko pódzajtšneje kšomje Siciliskeje a jo nejwušy wjerch kupy.
Eksterne wótkaze[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- (en) Piccolo, Salvatore (2018). Bronze Age Sicily. Ancient History Encyclopedia.
- Commons: Siciliska – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow


text:
Ihre Sprache: Deutsch dolnoserbski hornjoserbsce
Beschreibung
Swójba w Paradizu – što móhło rjeńšeho być! Paradiz, bajkojty kućik přirody, pjeć domow na kromje hole, je žiwjenske srjedźišćo swójby serbskeho twarskeho mištra Pawoła Šewca z třomi dźěćimi. Pola nich je wšo, kaž ma być, tak najmłódši z nich, Jan-Pawoł husto mysli. Ale je to woprawdźe? Čehodla Pawoł Šewc na kóncu swojeho žiwjenja konstatuje: Wšo wopak činił? Inflacija, serbstwo w hitlerskim času a po wójnje, z propagowanjom jeho bujneho rozkćěwa a jeho dóńt we wuchodnych kónčinach Budyskeho kraja, mjez holu a Čornobohom, z wiziju wo přichodźe su wažne mězniki w stawiznach swójby. Awtor podawa žiwy dohlad do žiwjenja Serbow w 20. lětstotka.


text:
S
S abo s (při pismikowanju: es) je 18. pismik klasiskeho a 19. moderneho łaćonskeho alfabeta kaž tež 27. w hornjoserbskim alfabeće. Wón reprezentuje we wšelakich rěčach rozdźělnje wurjekowany konsonant. Jemu wotpowěduje grjekski sigma (E, σ/ς) kaž tež pismik C resp. c w kyriliskim alfabeće. W Morsowym alfabeće zwoprawdźuje so S přez · · ·.
W serbšćinje je pismik š wotwodźenka tutoho pismika. Delnjoserbšćina znaje nimo toho hišće pismik ś.
Pochad[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wšelćizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
S je mjezynarodna awtowa značka za Šwedsku. Při němskich awtach steji za město Stuttgart.


text:
Maroko
Maroko, Krōlestwo Maroka (ar. المملكة المغربية) – państwo położōne we pōłnocno-zachodnij Afryce nad Atlantyckim Ôceanym i Strzōdziymnym Morzym. Grańiczy z Algeryjōm (na wschodzie), Saharōm Zachodniōm (na połedniu) i hiszpańskimi eksklawami we Afryce: Ceutōm a Mellilōm (na pōłnocy). Nŏleży do państw Maghrebu.
Graniczy z (podugowatość spōlnyj granicy):
- Łōncznŏ podugowatość granic lōndowych: 2 017,9 km
- Algeryjo: 1 559 km
- Sahara Zachodnio: 443 km
- hiszpańske eksklawy we Afryce:
- Podugowatość wybrzeża morskigo: 1835 km
- Nŏjniższy punkt: Sabcha Tah 55 m p.p.m.
- Nŏjwyższy punkt: Džabal Tubkal 4165 m n.p.m.


text:
Beschreibung
Dyrlich je zběrce dał potajnosćiwy titl „Zlět zelenych wuchačkow“. W basnjach a powědkach wotkrywa, čerpajo z bohateho słowoskłada maćerneje rěče, rjanosć a wjelebarbnosć žiwjenja. Jako by so jemu přeco hišće wo pisanych wumolowanych wuchačkach dźało. Do „njebjes na zemi“ pak zadobywatej so tež šěr a čorń, kotrejž błyšćacu so barbnosć zmutnjatej. Dajace sony, ćěsnjace wobrazy so wucychnuja. Hač w Slepom, w Delanach, w Drježdźanach abo w dalokim swěće, hdźežkuli basnik pohladnje, jěra woprawdźitosć sonjenje kazy.
Njemało tekstow zběrki je tež němsce wušło, ale jedyn fenomen Dyrlichoweje poezije je a wostanje jenož serbskemu čitarjej přistupny: lyriske mój. Z njewšědnym podwojenjom zwučeneho lyriskeho ja wupłodźa basnik tójšto fascinowacych fasetow. Swojim basnjam a powědkam je přidał někotre přebasnjenja tekstow mjezynarodnych awtorow.


text:
Koncertny mišter Karl-Heinrich Starke po 42lětnym skutkowanju wuměnkar
Prěnje předstajenje programa „Zymski čas – Hody pola nas“ w aktualnej hrajnej dobje Serbskeho ludoweho ansambla bě loni 11. hodownika zdobom posledni dźěłowy dźeń za Karla-Heinricha Starkeho. Husler, wjelelětny koncertny mišter a nawoda zawodneje rady SLA je so po 42 lětach z publikumom rozžohnował. „Lochko mi to njebě. Byrnjež kročel wočakujomna była, njemóžu rjec, zo sym so runjewon wjeselił. Přiwšěm je pola nas tak, zo dźěłowe zrěčenje z docpěćom starobneje hranicy wuběži. A je tež w porjadku tak, je načasu, zo wotežku młódšemu hudźbnikej abo młódšej hudźbnicy wotedam. Ale trochu so mi nětko hižo styska – nazhonići rentnarjo su mi powědali, zo tomu něhdźe lěto tak wostanje“, Starke swoje tuchwilne wosobinske žiwjenske połoženje zjima.
Wot Kocora k Mětškej


text:
Stanisław Arasimowicz (Gdynia), Krystyna Arent (Starogard Gd.), Damian Badziąg (Rumia), Izabela Badziąg (Rumia), Karol Badziąg (Rumia), Adam Barciński (Gdańsk), Ewa Barcińska (Gdańsk), Stanisław Barciński (Gdańsk), Daniel Baszanowski (Gdynia), Kamila Baszanowska (Gdynia), Leszek Bączek (Sopot
), Mariusz Bender (Gdańsk), Jolanta Bradel (Gdynia), Andrzej Cechmann (Gdańsk), Zdzisław Czyżewski (Gdańsk), Bożena Ćwikałowska (Gdańsk), Bartosz Dampc (Gdynia), Barbara Dunikowska (Pruszcz Gd.), Leszek Dunikowski (Pruszcz Gd.). Wiesław Dzwonkowski (Gdynia), Jolanta Ellwart (Gdańsk) Karol Ellwart (Gdańsk), Wojciech Ellwart (Gdańsk), Marek Figura (Gdańsk), Roman Gagjew (Elbląg), Maria Grzybowska (Gdynia), Małgorzata Hajdysz (Gdańsk), Roman Hajdysz (Gdańsk), Maciej Kaczmarek (Gdańsk), Lucyna Kaczyńska (Reda), Olga Kaczyńska
(Reda), Ryszard Kaczyński (Reda), Jan Kaffka (Tczew), Krystyna Kaffka (Tczew), Izabela Kalkowska (Gdańsk), Michał Kamiński (Gdańsk), Piotr Kawczyński (Gdańsk), Józef Kłos (Gdańsk), Agnieszka Kminikowska (Gdańsk), Emilia Kminikowska (Gdańsk), Jerzy Kminikowski (Gdańsk), Krzysztof Kminikowski (Gdańsk), Ryszard Kminikowski (Gdynia), Zdzisław Kopacz (Gdańsk), Dariusz Krawczyk (Gdańsk), Marta Kwidzińska (Gdańsk), Natalia Lewandowska (Malbork), Jadwiga Liberkowska (Gdańsk), Róża Littwin (Gdynia), Zbigniew Littwin (Gdynia), Danuta Ludowska (Gdańsk), Stanisław Ludowski (Gdańsk), Janusz Łęgowski (Puck), Benedykt Majchrzak (Gdynia), Violetta Matyjasik (Gdańsk), Wiesław Miller (Rumia), Agnieszka Minda (Warszawa
), Czesław Minda (Słupsk), Katarzyna Minda (Słupsk), Stanisław Miotke (Reda), Mariusz Młyński (Gdańsk), Krzysztof Niesiołowski (Gdańsk), Krzysztof Niewczas (Gdańsk), Zbigniew Nowak (Gdynia), Barbara Nowakowska (Gdańsk), Justyna Piątek (Gdańsk), Mariusz Podeszwiak (Gdynia), Jarosław Popławski (Pruszcz Gd.), Irena Popławska (Pruszcz Gd.), Stanisław Popławski (Pruszcz Gd.), Tadeusz Popławski (Pruszcz Gd.), Urszula Ptaszyńska (Gdańsk), Jacek Ptaszyński (Gdańsk), Michał Richert (Sopot), Dariusz Rzepnicki (Gdańsk), Przemysław Sadło (Gdynia), Łukasz Saganowski (Gdynia), Łukasz Sobisz (Gdańsk), Tadeusz Studziński (Nowy Dwór Gd.), Alicja Suda (Łęczyce), Gabriela Suda (Łęczyce), Roman Suda (Łęczyce), Ryszard Szwocha (Wejherowo), Zbigniew Sypytkowski (Rumia), Maciej Śleboda (Gdynia), Jarosław Trzoska (Gdańsk), Maria Trzoska (Gdańsk), Janusz Walczewski (Bytów), Anna Wasilczyk (Elbląg), Dorota Wincukiewicz (Gdańsk), Maciej Winiecki (Sopot), Roman Winkler (Bobrowniki), Waldemar Woroniecki (Pinczyn), Joanna Wysocka-Sadło (Gdynia), Adrianna Zabłocka (Gdańsk), Bernadetta Zabłocka (Gdańsk), Dariusz Zabłocki (Gdańsk), Tomasz Zabłocki (Gdańsk), Ela Zagórowicz (Gdańsk), Karol Zagórowicz (Gdańsk).
Czytelnicy z Trójmiasta mogą odbierać nagrody w siedzibie "Gazety" w Gdańsku przy ulicy Tkackiej 7/8. Pozostałym kubki wyślemy pocztą.


text:
Přespěšne před gymnazijom
Budyšin. Při kontroli před Serbskim gymnazijom je policija zawčerawšim spěšnosć měriła. Ze 403 měrjenych jězdźidłow bě nimale 20 přespěšne. Při dowolenych 30 km/h bě rekord 61 km/h.
Wotewru wustajeńcu
Budyšin. Wustajeńcu Karla Vouka „Satkula abo (s)twor(jen)a krajina“ wotewrje njedźelu, 3. meje, w 15 hodź. Budyski Serbski muzej na to wutrobnje přeproša. Zawod poda wuměłc sam, wo hudźbne wobrubjenje postara so kapała DeyziDoxs. Wopytowarjo wotewrjenja wustajeńcy dóstanu składnosć potuńšeneho zastupa za poslednje předstajenje dźiwadłoweje hry „Mój wuměrjeny kraj“ w NSLDź samsny dźeń w 17 hodź. Zastup do Serbskeho muzeja je darmotny, lisćik za předstajenje NSLDź płaći wot wosom eurow.
Wopominaja prócowarja
Hora. Domowinska skupina Łusč a Jasčanske towarstwo Bjesada přeprošatej na wopomnjensku swjatočnosć njedźelu, 3. meje, na Horu pola Bóšic. Swjatočnosć zahaji so w 15 hodź. při křižowanišću Łusč-Hora-Banecy. Tam wopominaja Jakuba Nowaka-Horjanskeho, kiž je so na Horje narodźił. Serbski prócowar, domiznowědnik, spisowaćel a farar je so zaměrnje za serbski lud prócował. Z teje přičiny chcedźa na jeho 150. narodniny spominać a za njeho pomnjatnu taflu wotkryć.
Porěči wo stawiznach wsy
30.4.–6.5.2015: Der Babadook: pj 22:30 hodź. Kein Ort ohne Dich: wšědnje 14:30 hodź. (nimo štw, pó a srj), 16:45 a 19:30 hodź. Tinkerbell und die Legende vom Nimmerbiest: wšědnje 17:15 hodź. | w 3 D Käpt´n Säbelzahn: nj 14:45 hodź. Avengers: Age of Ultron: wšědnje 14:15 hodź. (nimo štw, pó a srj), 16:15 a 19:15 hodź. | pj a so 22:30 hodź. Fast & Furious 7: wšědnje 19:15 hodź. | pj a so 22:30 hodź. Honig im Kopf: pj 17:15 hodź. | štw, so a wu 19:45 hodź. Gespensterjäger – Auf eisiger Spur: nj 12:30 hodź. Halbe Brüder: pj 22:15 hodź. Der Kaufhaus Cop2: nj a srj 17:15 hodź. Der Nanny: štw, so a wu 17:15 hodź. | pj, so, nj a srj 20 hodź. American Sniper: so 22:15 hodź. Shaun das Schaf: pj, so a wu 14:45 hodź. Home – ein smektakulärer Trip: nj 12:30 hodź. | w 3 D Cinderella: nj 12:30 hodź.
Kino-ekstra: Als wir träumten: pó 17:15 a 20:15 hodź.
Mejemjetanje na nawsy
Kamjenej. Na Kamjenjanskej nawsy při swjatym křižu chcedźa hižo jutře meju mjetać. Započatk je w 15 hodź. Wječor su reje ze serbskej kapału Con-takt. Wo ćělne derjeměće je postarane.
Zaso wulke burske wiki
Koćina. Kockertec Krabatowy swět přeproša hosći njedźelu, 3. róžownika, wot 10 hodź. do Koćiny na wulke burske wiki, na dźeń wotewrjeneho dwora. Wjace hač 70 wikowarjow chce tam swoje speciality a wudźěłki poskićić. K tomu zahraje dujerska kapała, toča Kulowske piwo a porjedźeja najwšelakoriše jědźe. Tež za dźěći budźe zaso zaběra přihotowana.
Na bursu rostlin
Rěčicy. Njedźelu přewjedu na Rěčičanskim Erlichtec dworje wot 10 hodź. zahrodowe wiki z bursu rostlin a ze škleńčerskim wuměłstwom. Hobbyjowi zahrodkarjo móža sej kerčki, dule a cyble měnjeć. W dźiwadłowej bróžni pokazaja wustajeńcu wo pčołarstwje.
Mejski nyšpor z hudźbu
Róžant. Towarstwo Cyrila a Metoda přeproša njedźelu, 3. meje, w 17 hodź. na mejski nyšpor do Róžanta. Hudźbnje wobrubja jón šulerjo Budyskeje hudźbneje šule a jeje Pančičanskeje wotnožki.
Njedźelu, hornjoserbsce
11:00 Łužica tónle tydźeń
11:10 Moja melodija:
Weronika Rachelic
11:45 Recensija knihi Bena Budarja „Sym měła tajki strach“
12:00 Nabožne wusyłanje
(Jadwiga Malinkowa)
po tym Zbožopřeća
delnjoserbsce
12:30 Aktualny magacin, mjez druhim wo nowym wuhotowanju domizniskeje stwy w Bórku
13:00 K swětowemu dnjej smjeća
13:30 Nabožne wusyłanje
(Madlena Norbergowa)
13:40 Zbožopřeća
Pjatk 1.–3.5. 25. mejemjetanje w Pančicach-Kukowje
10:00 Swójbny swjedźeń na Budyskich Žitnych wikach
10:00 Dźeń wotewrjenych duri wohnjoweje wobory w Budyskej wohnjostraži
10:00 Nalětnja sadźenska bursa we Wochožanskim parku błudźenkow
11:00 Nalětni swjedźeń w Čornochołmčanskim Krabatowym młynje
11:00 Wodźenje po historiskej Hórnikečanskej energijowej fabrice
15:00 Mejemjetanje w Kamjenej
15:30 Swjedźenske zarjadowanje „200 lět Wjercha Pücklerowy park“ při Mužakowskim hrodźe
15:30 Zetkawanski dźeń we Wojerowskim zwěrjencu
Sobotu 2.5. 10:00 Nalětni swjedźeń na Ćišćanskim dworje
15:00 „Wotewrjeny biodwór“ pola Čóškec w Ralbicach
19:00 Koncert z Classic Brass a prof. Matthiasom Eisenbergom w Kamjenskej hłownej cyrkwi
20:00 Budyski korčmowy swjedźeń – w „Culinariumje“ hraje kapała SerBeat
Njedźelu 3.5. 9:00 Łužiski kćenjowy běh na Kamjenskim torhošću
W zymje dyrkotajo, pod předešćnikom w skupinkach so mjez sobu wohrěwajo, připosłuchachu młodostni wutoru dopołdnja stawiznarjej Alfonsej Kuringej na łuce pod Chróšćanskej Fulkec hórku. Pančičan-Kukowčan rysowaše šulerjam 10. lětnika Ralbičanskeje wyšeje šule, kak bě k surowym bitwam w Chrósćicach a wokolinje dóšło, při kotrychž su tam před 70 lětami sta pólskich, sowjetskich a němskich wojakow zahinyli.
28. apryl 1945 njeje jenož historiski datum za staršu generaciju Serbow, kotraž sej jón čas žiwjenja w pomjatku wobchowa. Tež dźěći a młodźi ludźo maja wo tym zhonić, zo běchu tón dźeń wosebje pólscy wojacy wokoło Zejic, Lejna, Chrósćic a Pančic-Kukowa swoje žiwjenje za swobodu přichodnych generacijow woprowali.
Wot 1. apryla nawjeduje Andreas Ošika z Worklec dźěłarnju swj. Michała w Pančicach-Kukowje, kotraž je w nošerstwje klóštra Marijineje hwězdy. 36lětny rodźeny Pančičan, nan třoch dźěći, je wjesoły a zbožowny, zo móže nětko doma powołansce dale skutkować.
Budyšin (SN). K 3. dnjej němskeho chlěba 5. meje poskića sakscy pjekarjo nowy chlěb „saksku wutrobu“. Přirjaduja so tuž do zhromadneje akcije pjekarskich zjednoćenstwow w Němskej za kwalitu w rjemjesle. To zdźěli Budyske wokrjesne rjemjeslnistwo. Sakska wutroba je z majoranom a oreganom polěpšeny běrnjacy chlěb. Recepturu wuwiła je Sakska akademija němskeho pjekarskeho rjemjesła z.t. W formje wutroby dopomina chlěb njepječeny na sakskej krajnej barbje běło-zelene.
Na lětušim dnju němskeho chlěba wobdźělitaj so mjez druhimi Róžeńčanski pjekar Maik Šołta a Minakałski pjekar Jens Wagner.


text:
L
L abo l (při pismikowanju: el) je jědnaty pismik klasiskeho a dwanaty moderneho łaćonskeho alfabeta kaž tež 18. w hornjoserbskim alfabeće. Wón reprezentuje konsonant. Jemu wotpowěduje grjekski lambda (A, λ) a pismik Л w kyriliskim alfabeće. W Morsowym alfabeće zwoprawdźuje so L přez · − · ·.
L je jako likwida klinčaty zwuk a móže we wjele rěčach samo swójsku złóžku tworić. Tohodla je wón wokalam jara blisko a wustupuje w někotrych rěčach, na přikład w čěšćinje tež jako tajki.
Pochad[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wšelćizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
L je mjezynarodna awtowa značka za Luxemburgsku. W Němskej reprezentuje wón město Lipsk.


text: Rěcny centrum WITAJ w kooperaciji ze Źěłanišćom za serbske kubłańske wuwijanje Chóśebuz (ABC) jo wudał za wukniki 7. lětnika wucbnicu za serbšćinu ako cuzu rěc – Pó droze 1. Toś ten material jo zachopjeńk noweje serije wucbnicow a źěłowych zešywkow za serbski wuknjecych. Awtory su Dietlind Lüdtkowa, Kathrin Kerštowa a Torsten Mak. Mimo pěś lekcijow, do kótarychž źěle se knigły, wucbnica wopśimujo teke mjaz drugim słownick, wopisanje wuknjeńskich a źěłowch technikow, gramatiske pśeglědy. Knigły płaśe 16,90 €, a se pśedawaju w Smolerjojc knigłarni w Budyšynje a w LODCE w Chóśebuzu.


text:
Pśedłoga:Smjertny datum/Dokumentacija
Wužyśe[žrědłowy tekst wobźěłaś]
Wrośa smjertny datum wósoby a jeje starstwo za toś ten datum.
Wužywanje toś teje pśedłogi źiwa pla jadnorego zapódaśa datuma zapśimjeśe zakšytych metadatow wó datumje. Toś te metadaty góźa se pśez browserow a druge programy wužywaś, až bychu se pódrobnosći ekstrahowali a jo z pomocu drugich websedłow abo zwobraznjenski program zwobraznili, indicěrowali abo pśepytali.
- Syntax:
- {{Smjertny datum/Dokumentacija|smjertne lěto|smjertny mjasec|smjertny źeń}}
- Pśikład:
{{Smjertny datum | 1993 | 2 | 24}}
wrośi februara 24. 1993
Opcionalny parameter, df, móžo se nastajiś (na pśikład na "j" abo "jo"), aby se źeń pśed mjasecom zwobraznił. To se zwjetšego w nastawkach wó wósobach z takich źělow swěta wužywa, źož pódaśe dnja mjasecoju w datumje pśedchada. Nawopak da se (njeimplementowamy) parameter mf wužywaś, aby mjasec na prědnem městnje stojał, což jo tuchylu standardne zaźarženje.
- Pśikład:
{{Smjertny datum | 1993 | 2 | 24 | df=jo}}
wrośi "24 . februara 1993 "
Glědaj: Pśedłoga se wobškóźona pokazujo, gdyž se parametry prozne wóstajeja (glědaj górjejce).


text:
Kajś na kraju wojewōdztw ślōnskigo i ôpolskigo, miyndzy poroztopiyrzanymi korōnami strōmōw, ze ktajōncymi na wiosna bzym i magnoliōm naôbkoło, je skukany pałac. Stawiynie niy bele jakie, bo hań downij blyndowały ôd niego galantność, powob i godność. Dzisiej we niwerze, sharatany, ze pynkniōnymi ścianami, bez gipsdeki, ze wytrzaskanymi fynsterami i zrympolōnymi kolōnami. Pałac we Sławikowie, bo ô niego sie rozchodzi, bōł za starej piyrwy jednym ze dworskich szildōw Ślōnska. Terozki czynścij czuje sie skirz niego bojōnczka, jak udziw, ale niy idzie niy uwożyć ôd niego krosy.
Schacharzōny i pobulōny
Pałac ôstoł postawiōny we ôsmym wieku. Bez lata bōł ôkroszany i ôbmojany, zmiyniała sie ôd niego srogość. Na kōniec drugij wojny światowej, skuli bojōw miyndzy Wehrmachtym i Armijōm Czyrwōnōm, tajle pałacu ôstały fest schacharzōne. We czasach Polski Ludowej dziedzina stawiynia ôstała rozchabiōno, a sōm pałac zaczył sie bulić.
Masa zielōnego
Zabytek sztyjc ôbtoczōny je przestrōnnym parkiym, w kerym uwidzieć idzie masa rzodkich zortōw strōmōw i inkszych krasiatych flancōw. Wele pałacu idzie znojś tyż m.in. kapliczka i ôstałości po downej folwaryji – sypani i ôranżeryjo.
Ô erbowizna trza sie starać
Terozki Pałac we Sławikowie przinoleży do gminy Rudnik, nojdalij na wschōd wyciepanej tajli wojewōdztwa ślōnskigo. Rymōnt szteli niy ma na tyn mōmynt do zrobiynio skirz rozmaitych prawideł, chybu pijyndzy i tego, jak fest sharatane je te stawiynie. Ale krōm tego wszyjskigo, Sławikōw fest werci sie nawiydzić. Choby yno na chwila, po drōdze, coby przeświadczyć se jako zabrano je historyjo Ślōnska. A tyż ku upozorniyniu, coby spokopić co umi sie stoć ze naszōm erbowiznōm, jak niy bydymy sie ô nia pasownie starać.
Zaplanuj, rajzuj, ôdkryj – niyznany Ślōnsk je naprowda gryfny.
A jednako fajne je kōmyntowanie naszych postōw – nawciepuj nōm na FB!
Tekst ôstoł wyônaczōny spōlnie ze gryfnie.com.


text:
Jekaterinburg
Jekaterinburg (rusce EkaTepиHбypr; w lětach 1924–1991 Swerdlowsk, rusce CBepдлoBck) je wulkoměsto w Ruskej federaciji. Leži na wuchodnej kromje Urala blisko hranicy mjez Europu a Aziju. Jekaterinburg ma něhdźe 1,3 miliony wobydlerjow a je potajkim po Moskwje, Pětrohrodźe a Nowosibirsku štwórte najwjetše město Ruskeje federacije.
StawiznyWobdźěłać
Sydlišćo je so w lěće 1723 załožiło a ma wot lěta 1781 měšćanske prawa.
WobwodyWobdźěłać
- Wjerch-Isetski rajon
- Železnodorožny rajon
- Ordžonikidzewski rajon
- Kirowski rajon
- Oktjabrski rajon
- Čkalowski rajon
- Leninski rajon
LiteraturaWobdźěłać
- EkaTepиHбypr// ЭHциkлoпeдичeckий cлoBapb Бpokrayзa и EфpoHa : B 86 T. (82 T. и 4 дoп.). — CПб., 1890—1907.


text:
Rozpšawa Dolnoserbskeje rěcneje komisije za 2014
Dolnoserbska rěcna komisija jo se 2014 tśi razy zmakała (19.2., 20.5., 11.11.). Pla wobradowanjow jo głownje šło wó pisanje cuzych słow resp. wó móžnosći adaptěrowanja cuzych słow do dolnoserbskego rěcnego systema. Teke pisanje z wjelikim resp. małym zachopnym pismikom jo było tema wobradowanjow. Wětšy źěl diskutěrowanych pšašanjow jo se tśeśemu razoju pśepowědał a z takim wobzamknuł.
Wuźěłała jo se internetowa prezentacija wuslědkow DSRK, kótaraž ma zjawnosći pśistupnjaś aktualny staw ortografiskeje normy. Pśi tej góźbje jo nastała online-wersija knigłow Manfreda Starosty »Niedersorbische Orthographie und Interpunktion. Regeln.« (2. nakład, 1982), do kótarychž su se nowe póstajenja zaźěłali. Bok jo se w komisiji diskutěrował a jo wót 18.2.2015 w seśi pśistupny (how).
dr. Fabian Kaulfürst, powědaŕ


text:
Adrianus Eversen
Adrianus Eversen (rodz. 13 styčńa 1818, 1 grudńa 1897) – ńiderlandzki malyř mjejskigo baukůnštu.
Studjowou malyrstwo kej školoř Cornelisa de Kruyffa. Mjyškou a robota mjou we Amsterdamie. Wystowjou swoje uobrozy we Hadze a Leeuwarden, a tyž poza grańicůma Ńiderlandůw m.in. we Bremje, Dreźńe, Berlińy a Wjedńu. Naležou do stowařyšyńo Arti et Amicitiae a tyž do ńiderlandzkij elity artystyčnyj.
Prace Eversena uodznačajům śe topografičnům akuratnośćům, a uoroz dowajům poznać poetycko wražliwość jeich autora a sům jygo uodpowjedźům na atmosfera zwykuygo žyćo we ńiderlandzkich mjastach. Ščygulno rola we jygo uobrozach mo śwjotuo, kere bůuo środkym wyrazu a budowouo nastrůj[1].


text:
Michael Ballack
Michael Ballack (26 wrześna 1976 we Görlitz) – fusbalista, kery wystympuje we reprezentacyji Mjymcůw a we Premier League kej napodźorz. Bůł chowańcym Chemnitzer FC, kaj zagroł 49 szpilůw a trefjůł 10 torůw. We lotach 1997 - 1999 wystympowoł we 1. FC Kaiserslautern, kaj zagroł 46 szpilůw a trefjůł 4 torůw. We lotach 1999 - 2002 wystympowoł we Bayer 04 Leverkusen, kaj zagroł 79 szpilůw a trefjůł 27 torůw. We lotach 2002 - 2006 wystympowoł we Bayern München, kaj zagroł 107 szpilůw a trefjůł 44 torůw. Uod 2006 gro we FC Chelsea, kaj zagroł (do 23 lutygo 2009) 41 szpilůw a wbjůł 16 tory.
We pjyrszyj reprezentacyji Mjymjcůw we fusbalu napoczůn grać we 1999 roku, a do 1 kwjetńa 2009 zagroł we ńi 62 szpilůw a wbjůł 11 torůw.


text:
Kaž w dowolowym času z wašnjom, chcemy tež lětsa na tymle městnje stajnje wutoru a štwórtk wosebitu seriju wozjewjeć. W njej předstajamy wosobiny, kotrež na někajkežkuli wašnje stawizny zachowuja, zo starožitnosće zběraja a je zdźěla zjawnosći spřistupnjeja. Dźensa seriju zahajamy.
W Sernjanach je sej 54lětny Stefan Herman w tykowanym domčku na swojej ležownosći zarjadował móhłrjec mały muzej z jónkrótnymi sakralnymi hódnotami.
Stefan Herman narodźi so we Wotrowje. Wot časa dźěćatstwa zajimowaše so za starožitnosće. Hačrunjež njeměješe mać zrozumjenje „za tón stary čapor“, je sej wón hižo w tym času znosył wjele zajimawych a hódnych eksponatow. Tomu wosta tež jako wučomnik w Budyskej wagonowni swěrny runje tak kaž pozdźišo, jako dźěłaše hač do přewróta na kuble klóštra Marijineje hwězdy.


text:
Statnik po Serbskim wječorku w Slepom: Rěčne rumy w žiwjenju towarstwow wažne
Na Serbski wječork je srjedu třiceći ludźi do Serbskeho kulturneho centruma Slepo přichwatało. Pod moderaciju Jana Hrjehorja informowachu so wo strukturach skutkownosće Domowiny, kotraž běše ze županom Manfredom Hermašom, regionalnej rěčnicu Dianu Maticowej, předsydu Dawidom Statnikom a městopředsydu Markom Hančikom zastupjena. Bjarnat Cyž zastupowaše załožbowu radu, tež Beata Brězanowa, nawodnica Rěčneho centruma Witaj, a předsyda Serbskeje rady Sakskeje, Marko Suchy, steještaj k dispoziciji.
Dawid Statnik wjeseli so wosebje, zo su ludźo wulku wažnosć na přichod rěčnych rumow tež w towarstwach kładli a zo je wulki zajim mjez druhim tež ze stron staršich a kubłarjow za rěčne kursy, zo bychu sej znajomosće serbšćiny přiswojeć móhli. Polěpšenje kubłanja w serbšćinje w pěstowarni a šuli su wobšěrnje rozjimali. Towarstwowe žiwjenje je wobdźělnikam w diskusiji bytostny instrument za skrućenje wjesneje zhomadnosće, při tym chce jim Domowina dale jako spušćomna partnerka poboku być.
Jan Hrjehor móžeše jako nawoda wyšeje šule w Slepom wo rozrosće serbowanja wšědneho dnja na kubłanišću rozprawjeć, hdźež je mjeztym pjeć serbskich wučerjow. K tomu přinošuje tež wuspěšny projekt we wubědźowanju „Čiń sobu”, z mjenom „Nalěpił a čitał – słyšał a nawuknył / serbšćinu wuknyć ze zwukowymi nalěpkami”, tak mjenowane słuchanske pisaki a nalěpki, z kotrymiž móža so ze zapřijećemi w hornjoserbšćinje a slepjanšćinje zeznajomić.


text:
Banská Bystrica
Banská Bystrica (madźarsce Besztercebánya; němsce Neusohl) je z nimale 80.000 wobydlerjemi pjate najwjetše město w Słowakskej. Leži wosrjedź kraja a je sydło Banskobystriskeho kraja kaž tež uniwersity Mateja Bela. Stawiznisce jedna so wo wuznamne hórnistwowe město srjedźowěka z wjele architektoniskimi pomnikami.
Geografija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Město nadeńdźe so na poł puću mjez słowakskej stolicu Bratisławu a druhim najwjetšim městom Košice. Wobě měsće stej něhdźe 210 kilometrow zdalenej. Leži w Zvolenskim kótle při rěce Hron, do kotrejež wuliwa so tule rěčka Bystrica. Banská Bystrica je wobdata wot horin: Wulkeje Fatry, Starohórskich wjerchow a Nižeje Tatry na sewjeru, Słowakskich Rudohór a Poľany na juhowuchodźe kaž tež Kremnickich horow na zapadźe.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Dźensniše sydlišćo je so załožiło wot Słowjanow. Prěni němskorěčni sydlerjo-hórnicy přińdźechu hižo w 12. lětstotku, wosebje pak po napadźe Mongolow lětow 1241/42, zo bychu tule wudobyli rudu z podkopkow. W lěće 1255 dósta w tutym zwisku prěni raz pisomnje jako Noua villa Bystrice prope Lypcham („nowe město Bystrica pola Ľupče“) naspomnjene sydlišćo wot madźarskeho krala měšćanske prawa, prawo na wudobywanje złota a slěbra a dalše priwilegije. Wot 1350 wudobywachu tež kopor, w 14. lětstotku žiwe slěbro a w 15. lětstotku wołoj. Dla toho słušeše „koporowa“ Banská Bystrica nimo „złoteje“ Kremnicy a „slěborneje“ Banskeje Štiavnicy do třoch najbohatšich městow srjedźneje Słowakskeje. W prěnjej połojcy 16. lětstotka běše tež Augsburgska Fuggerec swójba aktiwna w hórnistwowym měsće a wobhospodarješe podkopki.
Po wulkim wohenju lěta 1761 dósta město nowy napohlad w baroknym stilu. Wot 1776 bě město sydło biskopa a 1788 zawrěchu so poslednje podkopki.
W 19. lětstotku hraješe Banská Bystrica wuznamnu rólu w kulturnym a politiskim žiwjenju Słowakow. Běše srjedźišćo słowakskorěčneho šulstwa a sydło 1845 załoženeho towarstwa Spolok pohronský. W lěće 1830 wotewrichu prěnju fabriku, 1845 prěnju nalutowarnju. Přez wotewrjenje železniskeju čarow 1873 a 1884 so wuwiće města hišće bóle pospěši. 1918 sta so město z dźělom nowozałoženeje Čěskosłowakskeje a dósta prěni raz oficielne słowakske mjeno Baňská Bystrica, kotrež bu 1927 na dźensnišu formu korigowane.
Za čas Druheje swětoweje wójny běše město w awgusće 1944 srjedźišćo Słowakskeho narodneho zběžka. Po wójnje bu němske wobydlerstwo wućěrjene.
Wobchad[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Spěšnodróha R1 zwjazuje Bansku Bystricu ze Zvolenom, Nitru a Bratisławu.


text:
Mar 31, 2020
Oct 25, 2011
56
https://www.zbc.uz.zgora.pl/publication/28917
Siatecki, Alfred - oprac. Ankiewicz, Henryk Chłodnicki, Jerzy Czarczyńska-Szaflik, Irena Czarnecki, Zenon Czerniawski, Wojciech Czyż, Czesław Mieczysław Dowgielewicz, Irena Fedorowicz, Krzysztof Ferenc, Ewa Fraszewska, Maria J. Furman, Kazimierz Gross, Jan Jabłoński, Romuald Marek Jankowski, Kazimierz Jarosz-Rabiej, Katarzyna Jasiński, Tadeusz Jelinek, Zbigniew Marian Kajan, Tadeusz Kaszczyc, Romana Katarzyński, Jacek Kaziów, Michał Klępka, Władysław Koniusz, Izabella Koniusz, Janusz (1934-2017) Kopaczyńska-Moskaluk, Agnieszka Korsak, Włodzimierz Kowalczuk, Zygmunt Kuleba, Mirosław Kurowicki, Jan Kurzawa, Eugeniusz Kużel, Mirosława Kwapisiewicz, Anna Kwaśniewicz, Włodzimierz Lipnicki, Ludwik Łapszyński, Gustaw Adam Łazuka, Władysław Malicki, Kazimierz Morawski, Zdzisław Markiewicz, Czesław Muszyńska-Koza, Dorota Mystkowski, Waldemar Najdek, Bernard Niedźwiecki, Witold Nowicki, Florian Olczak, Janusz Pawłowska, Nina Pilitsidis, Telemach Plewińska, Stanisława Przybecki, Jerzy Przybylak, Maria Pytel, Jolanta Robak, Aldona Rozwadowska-Bar, Grażyna Rudiak, Robert Ryndak, Zbigniew Sauter, Wiesław (1905-1996) Słomka, Bronisław Sobkowiak, Czesław Sojka, Tadeusz Soliński, Bolesław Soroko, Ewa Suzanowicz, Bronisław Szmidt, Ireneusz Krzysztof Szura, Romuald Szyfer, Tadeusz Szylkin, Henryk Śmigielski, Wojciech Tokarska, Anna Trawińska, Barbara Trziszka, Zygmunt Tuchocki, Lech Urban, Aleksandra Wachowiak, Eugeniusz Wajs-Papusza, Bronisława Warszawski, Mieczysław Jan Waśkiewicz, Andrzej Krzysztof Werstler, Janusz Wiktorski, Paweł Zdziarski, Maciej Zgaiński, Marek Żuczkowski, Adam
Siatecki, Alfred - oprac. Ankiewicz, Henryk Chłodnicki, Jerzy Czarczyńska-Szaflik, Irena Czarnecki, Zenon Czerniawski, Wojciech Czyż, Czesław Mieczysław Dowgielewicz, Irena Fedorowicz, Krzysztof Ferenc, Ewa Fraszewska, Maria J. Furman, Kazimierz Gross, Jan Jabłoński, Romuald Marek Jankowski, Kazimierz Jarosz-Rabiej, Katarzyna Jasiński, Tadeusz Jelinek, Zbigniew Marian Kajan, Tadeusz Kaszczyc, Romana Katarzyński, Jacek Kaziów, Michał Klępka, Władysław Koniusz, Izabella Koniusz, Janusz (1934-2017) Kopaczyńska-Moskaluk, Agnieszka Korsak, Włodzimierz Kowalczuk, Zygmunt Kuleba, Mirosław Kurowicki, Jan Kurzawa, Eugeniusz Kużel, Mirosława Kwapisiewicz, Anna Kwaśniewicz, Włodzimierz Lipnicki, Ludwik Łapszyński, Gustaw Adam Łazuka, Władysław Malicki, Kazimierz Morawski, Zdzisław Markiewicz, Czesław Muszyńska-Koza, Dorota Mystkowski, Waldemar Najdek, Bernard Niedźwiecki, Witold Nowicki, Florian Olczak, Janusz Pawłowska, Nina Pilitsidis, Telemach Plewińska, Stanisława Przybecki, Jerzy Przybylak, Maria Pytel, Jolanta Robak, Aldona Rozwadowska-Bar, Grażyna Rudiak, Robert Ryndak, Zbigniew Sauter, Wiesław (1905-1996) Siatecki, Alfred Słomka, Bronisław Sobkowiak, Czesław Sojka, Tadeusz Soliński, Bolesław Soroko, Ewa Suzanowicz, Bronisław Szmidt, Ireneusz Krzysztof Szura, Romuald Szyfer, Tadeusz Szylkin, Henryk Śmigielski, Wojciech Tokarska, Anna Trawińska, Barbara Trziszka, Zygmunt Tuchocki, Lech Urban, Aleksandra Wachowiak, Eugeniusz Wajs-Papusza, Bronisława Warszawski, Mieczysław Jan Waśkiewicz, Andrzej Krzysztof (1941-2012) Werstler, Janusz Wiktorski, Paweł Zdziarski, Maciej Zgaiński, Marek Żuczkowski, Adam
Gałecki Antoni Bytkowski[-Bromberg], Zygmunt (1866-1923) Chmielowski, Piotr (1848-1904)
Riemann, Hugo (1849-1919)
Kowalczuk, Zygmunt Koniusz, Janusz (1934-2017) Szura, Romuald Sobkowiak, Czesław Mikołajczak, Małgorzata Wesołowski, Jacek Szóstak, Anna Kania, Leszek Warszawski, Mieczysław Kamińska, Krystyna Winter, Carmen Furman, Kazimierz Balcerzakowa, Gabriela Jacob, Uta Rećko, Janusz Rösler, Alfred Kierc, Bogusław Czarnuch, Zbigniew Kufel, Sławomir Łukasiewicz, Jacek Tokarska, Anna Stachowiak, Małgorzata Myszlennik, Nadieżda Frydryczak, Beata Schliebe, Carmen Wilke, Klaus Brezan, Jurij Święch, Zbigniew Sperling, Jörg Martin, Barbara Kraft, Perdita von Czarkowski, Radosław Graczew, Agnieszka Serdeczny, Wacław Żuromski, Ryszard
Łoziński, Władysław (1843-1913)


text:
You are here
Irena Skórska
dr Irena Skórska
Starszy wykładowca
Email >>here<<
Phone:
Employees ahve emails with username name.surname in domain wat.edu.pl.
Email addresses are not given explicitly to protect against spam programs.
Email addresses are not given explicitly to protect against spam programs.
Recent projects
Zbigniew Tarapata, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Najgebauer, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Michał Dyk, Agnieszka Kacprzak, Dariusz Pierzchała, Mariusz Chmielewski, Krzysztof Chlebicki, Jarosław Rulka
Maciej Kiedrowicz, Jarosław Koszela, Zbigniew Tarapata, Rafał Kasprzyk, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Jerzy Stanik
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Rulka
Dariusz Pierzchała, Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Rulka, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Mariusz Chmielewski, Michał Dyk, Krzysztof Chlebicki
Andrzej Najgebauer, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas, Ryszard Antkiewicz, Rafał Kasprzyk, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Koszela
Ryszard Antkiewicz, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Andrzej Najgebauer, Dariusz Pierzchała, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski
Tadeusz Nowicki, Tomasz Tarnawski
Grzegorz Bliźniuk, Andrzej Ameljańczyk, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Gaj, Tomasz Górski, Tomasz Gzik, Piotr Kędzierski, Piotr Kosiuczenko, Jarosław Koszela, Andrzej Najgebauer, Tadeusz Nowicki, Kazimierz Worwa
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Koszela, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Tomasz Drozdowski, Dariusz Pierzchała
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Dariusz Pierzchała, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Mariusz Chmielewski, Roman Wantoch-Rekowski
Roman Wantoch-Rekowski
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Marian Chudy, Tadeusz Nowicki, Radosław Pytlak
Recent publications
Bolesław Szafrański, Romuald Weydmann
Grzegorz Bliźniuk, Dorota Kilańska
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Zbigniew Tarapata
Zbigniew Tarapata
Andrzej Chojnacki
Andrzej Chojnacki
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Roman Wantoch-Rekowski


text:
Luwr
Luwr (fr.: Musée du Louvre) to je downy krůlůw pałac we Paryżu, a terozki muzyjům kůnsztu. Nojstarsze uůnygo tajle bůły stowjane we XII stoleću uod Filipa II Augusta. Zajmuje 60 000 m² placu, we 2007 mjało 8 300 000 zwjydzajůncych. Uod drugij połowy XIV stolećo bůła sam krůlewsko rezydyncyjo. Je to jydno ze nojsrogszych a nojstarszych muzyjůw na śwjeće. Je rozlygowane mjyndzy Sekwanům a Rue de Rivoli a Zygrodůma Tuilerie, we cyntrům Paryża. Uo jygo fůngowańu jako muzyjům idźe godać uod 1692, wůunczas Ludwik XIV uodymknůł sam pjyrszo galeryjo starożytnyj bildhauerstwa we Salle des Caryatides. Uoficjalńy jako muzyjům fůnguje uod 1791 a bůła to decyzyjo Zgromadzyńo Norodowygo we czas Francuskij Rewolucyje. Terozki sům sam prezyntowane dźeła starożytnygo kůnsztu (uosobliwje rzezańy a dynkmale) a tyż uobrozy, s kerych nojbarzi znajůmy je "Mona Lisa" Leonarda da Vinci.


text:
2018/2019
Rozprawa sekcije ludowěda / muzejownistwo
Naš wotrjad wobsteji z horstki enthusiastow, w cyłku pak smy pjatnaćo, wot kotrychž pak so wjetšina na zeńdźenjach njewobdźěla. Mnozy z nas zwjetša hižo powołansce na polu ludowědy a muzejownistwa skutkuja a slědźa a tež za druhe towarstwa dźěłaja. Tak přiwza so loni naša městopředsydka dr. Ines Kellerowa do cyłkowneho předsydstwa Krajneho towarstwa za sakski domiznoškit w Drježdźanach a tam wotnětka serbske zajimy zastupuje. Z tym narostu snano w přichodźe synergije zhromadneho slědźerskeho dźěła. Mamy za trěbne, zo so my Serbja tež w němskich gremijach angažujemy, nic jenož wědomostneje wuměny dla, ale tež zo by zaručene było, zo so při slědźenjach na Serbow njezabudźe. Tak referowaštej čłonce našeje sekcije loni tež na regionalenj konferency h.mj. towarstwa w Njebjelčicach.
Dokelž smy wšitcy powołansce dosć zapřehnjeni, koncentrujemy našu sekciju tuchwilu na jedyn hłowny nadawk a to je organizowanje zeńdźenjow a zajězdow Dźěłoweho kruha Łužiske muzeje a muzealne zarjadnisća, kiž je při sekciji püřizamknjeny. Při tym je nam wažne, zo zapřijamy po móžnosći wšě muzeje Hornjeje a Delnjeje Łužicy, kiž maja serbske zběrki. Tak sćelemy na 40 muzeje a domizniske stwy přeprošenja. Wobdźěleja so na tajkich fachowych wuměnach něhdźe 20 ludźi. Loni smy so dwójce zetkali. Wo prěnim zeńdźenju w januaru, jako pobychmy w Muzeju Budyšin na wustajeńcy wo regionalnym wašnju drasćenja w Hornjej Łužicy w 19. lětstotku, běch hižo na zašłej hłownej zhromadźiznje rozprawjała. Slědowaše dnja 10. septembra dalše zeńdźenje w Delnjej Łužicy tohorunja na temu drasta. Pod hesłom „Fashion meets Tradition” wjedźeše nazymska wuprawa do Lubnjowa k designerce serbskeje mody Sarje Gwiszcz. Wona předstaji swoju modowu koncepciju, kotraž bazowaše spočatnje tež na mexikanskich motiwach Dia de Muertos a symbola nopa / calavery jako wuraz trěbneje rewitalizacije serbskeje drasty. W Muzeju pod hołym njebjom na Lědach wobhladachmy sej wustajeńcu wo fotografje serbskich drastow Richard Klauwje a diskutowachmy wo lětušim wustajenskim projekće serbskeje mody Budyskeho Serbskeho muzeja. Zrodźi so ideja wo wubědźowanju modoweho designa, kotrež Serbski muzej tuchwilu z pomocu pjenježnych srědkow Ludoweje banki Drježdźany – Budyšin pod hesłom „SORBIAN STREET STYLE” realizuje.
Prosyli su mje, so wuprajić k lońšemu stejišću Maćicy Serbskeje nastupajo Muzej Ćišinskeho a dalše wohrožene muzeje. Dotal so rozrisanja namakali njejsu. Naša sekcija pak móže jenož ideelnu podpěru dać. Nadźijamy so, zo so nowe strategije bórze wuwija. Knjez předsyda budźe so k tomu na hłownu zhromadźiznu Domowiny wobroćić.
Andrea Pawlikowa
Budyšin, 9.3.2019


text:
Bosporus
Bosporus (grjeksce Bόσπopoς = „howjazy brod“, turkowsce Boğaz = „kyrk“) je mórski přeliw w sewjerozapadnej Turkowskej, mjez Marmarskim morjom na juhu a Čornym morjom na sewjeru. Nadeńdźe so mjez europskim a aziskim dźělom milionoweho města Istanbula a je tuž z dźělom nutřkownoeuraziskeje hranicy. Jedna so wo jenički zwjazk Čorneho morja ze Srjedźnym morjom a tuž wo jeničku móžnosć za łódźe z Bołharskeje, Rumunskeje, Ukrainy a Georgiskeje, přez južny mórski puć do oceana přińć.
Bosporus je někak třiceći kilometrow dołhi a mjez 700 a 2500 metrow šěroki. Wodowa hłubokosć wosrjedź přeliwa je mjez 36 a 124 metrami. K Bosporusej słuša Istanbulski zaliw „Złoty róh“, ze starodawna wužiwany přirodny přistaw.
Tři mosty – wotewrjene 1973, 1988 a 2016 – a dwaj tunelaj (2013/2016) zwjazuja zapadny z wuchodnym pobrjohom Bosporusa.