text:
10 lŏt za bōmbōny
Kryminalni z chorzowskij kōmyndy znŏdli i chyciyli trzech miyszkańcōw Chorzowa, kerzi porwali w jednym ze sklepōw kōnfekty i sprali pracownika ôchrōny. Chopy usłyszeli już ôbskarżynia, terŏz ô jejich losie uzdŏ gyricht. Grozi im 10 lŏt heresztu.
W ôstatniõ sobotã do jednego z dyskōntōw przi ulicy Piotra weszło trzech modych chopōw, jedyn z nich chyciōł kartōn z bōmbōnami i wszyjscy wziōnli wychodzić ze sklepu, z pōminiyńciym kasy. Raub dozdrzoł pracownik ôchrōny. Jak doł im pozōr, bandyci sztuchli go i uciykli. Sprawōm zajōnli sie kryminalni z chorzowskij kōmyndy, kerzi przi analizowaniu sebranyj materyje dowodowyj wartko ôbsztalowali sprŏwcōw, i wartko ich chyciyli. Wczorej wszyjscy trzech trefiyli do policyjnego heresztu. Sprŏwcami pokŏzali sie miyszkańcy Chorzowa, co im je ôd 18 do 22 lŏt. Chopy usłyszeli już ôbskarżynia, terŏz ô jejich losie uzdŏ gyricht. Za popełnione przestympstwo grozi im kŏra nawet 10 lŏt heresztu.
Foto na wiyrchu: KMP Chorzōw


c: text/html

text:
Źo dalej z artikelami wó stawiznach dolnoserbskego tyźenika. Smy w lěśe 1863.
Ceptaŕ Šwjela pśewzejo
Kito Pank jo1863 pśepódał zagronitosć za wudawanje Casnika kantoroju a ceptarjeju Kitoju Šwjeli (1836–1922), w pśezjadnosći z knězom von Werdeck. K. Šwjela jo 51 lět (až do lěta 1915) Casnik pisał a se starał wó śišć a rozšyrjenje. Tyźenik jo „pód nim“ wóstał konzerwatiwny, kralozwěrny a kejžorskej familiji a kanclarjoju Bismarckoju pśichylony.
Za jogo cas jo naš Casnik nosył wšake mjenja: do lěta 1880 Bramborski Serski Casnik, do lěta 1885 Bramborske Nowiny a wót togo casa do lěta 1915 Bramborski Casnik.
Kito Šwjela jo pówucył w póbožnem a tradicionalnem, a teke w serbskem myslenju, a informěrował wó žywjenim na jsach a w towaristwach. Rubriki su byli: „Z Bóžego kralejstwa“, „Z našeje wokolnosći“ abo „Z Łužyce“.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Róčnica nastupa Jana Pawoła II.
Krakow. Předsyda Centruma Jana Pawoła II. „Njebojće so“ Jan Kabziński je składnostnje róčnicy nastupa Karola Wojtyły jako prěni słowjanski bamž dźensa před štyrceći lětami k tomu namołwjał, dale z jeho encyklikami so rozestajeć. W rozhłosu Jedynka Kabziński wuzběhny, zo njeměrja so wučby Jana Pawoła II. jenož na katolikow.
800 milionow eurow pokuty
Mnichow. Statne rěčnistwo w Mnichowje je awtotwarcej Audi w zwisku z dieselowej aferu pokutu 800 milionow eurow napołožiło. Audi, wotnožka awtotwarca VW, chłostanku akceptuje, kaž w zdźělence koncerna VW rěka. Přičiny pokuty su „ranjenja regulatoriskich předpisow“ pola wěsteje skupiny dieselowych agregatow, statne rěčnistwo piše.
Šěsć firmow tež ze Sakskeje
Měrowe myto mandźelskimaj
Frankfurt n. M. Ze zakónčenjom knižnych wikow we Frankfurće nad Mohanom je Zwjazk němskich knižnych wikowarjow wčera Aleidu a Jana Assmanna ze swojim Měrowym mytom wuznamjenił. Kulturna a literarna wědomostnica a egyptologa staj sej počesćenje jako „pućrubarjej mudreje a rozswětleneje kultury dopomnjeća“ zasłužiłoj, kaž we wobkrućenju zwjazka rěka.
Z běhom so wobarali
Wostrowc. Město blisko němsko-pólskeje hranicy je so znowa přećiwo prawicarskoekstremnym nastajiło. Nimale 300 dźěći, młodostnych a dorosćenych startowaše sobotu na Wostrowčanskim měrowym běhu. Woni sadźichu tak jasne znamjo za demokratiju, swětawotewrjenosć a tolerancu. W samsnym času přijědźechu wobdźělnicy prawicarskeho bojosportoweho zarjadowanja.
Mitićowy tomahawk namakali
„Kak to jenož praju“ nětko online
Budyšin. Přiručka awtorki Lubiny Hajduk-Veljkovićoweje za šulerjow a dorostłych „Kak to jenož praju“, kotraž we wudaću Rěčneho centruma WITAJ a Ludoweho nakładnistwa Domowina w ćišćanej formje předleži, hodźi so wotnětka tež w digitalnej formje wužiwać. Informatikar Bernhard Baier je zmóžnił, zo su hesła přiručki we wobłuku pytanskeje funkcije Soblex přistupne.
Nowa stacija wotewrjena
Kinspork. Sakski sekretar za wobswět dr. Frank Pfeil (CDU) je wčera nowu dźiwiznowu staciju w Kinsporskej holi wotewrěł. Swobodny stat je so wědomje za staciju rozsudźił, a to pod motom: „Přiroda ma přiroda wostać.“ Přirodne procesy hole maja tu w srjedźišću stać a poskitki so dźiwiznje wěnować. Zawod Sakske lěsnistwo je za Kinsporsku holu zamołwity. Přirodoškitna kónčina je 6 932 hektarow wulka a tak jedna z najwjetšich po cyłej Němskej.
Bydlenje mnohim Čecham luksus
Start rakety zwrěšćił
Bajkonur. Wotlět ruskeje rakety k mjezynarodnej swětnišćowej staciji ISS je po informacijach ruskich medijow zwrěšćił. Kapsla rakety z dwěmaj kosmonawtomaj dyrbješe krótko po starće nuzowje přizemić. Wobaj kosmonawtaj staj njezranjenaj. Po prěnich informacijach bě druhi schodźenk ćěridła rakety zaprajił.
Myto pólskemu žurnalistej
Lipsk. Medijowa załožba Lipšćanskeje lutowarnje spožči lětsa pólskemu žurnalistej Tomaszej Piątekej Myto za swobodu a přichod medijow. Kaž załožba zdźěla, počesća Piąteka za kritiske wobkedźbowanje towaršnostneho wuwića w Pólskej. Myto w hódnoće 30 000 eurow spožča lutowarnja wot lěta 2001 předewšěm za zmužite a zaměrne zwoprawdźenje nowinarskeje swobody.
50 wowcow dale zhubjenych
Kritizuje policiju
Šunow/Drježdźany. Policija dyrbi so z prawicarskej problematiku intensiwnje rozestajeć a njesmě ju zamjelčeć, kritizuje zapósłanc Sakskeho krajneho sejma Hajko Kozel (Lěwica) dźěło zastojnikow w zwisku z podawkami minjeny pjatk w Šunowje. Tam bě k bijeńcy dóšło. Zastojnicy rěčachu wo Serbach a rusce rěčacych, młodostni pak wo prawicarjach, kotřiž běchu na symbolach spóznajomni.
Poskitki pobrachuja
Slepo. Na wokolnych ludowych uniwersitach je přemało poskitkow, serbšćinu wuknyć. To zwuraznichu wjacori wobdźělnicy wčerawšeho serbskeho wječorka Domowiny w Slepom. Cyłkownje 22 ludźi bě tam ze zastupnikami třěšneho zwjazka, sakskeje serbskeje kaž tež załožboweje rady diskutowało. Ćežišća běchu zhromadne dźěło gremijow ze staršimi a serbske kubłanske naležnosće.
Wo Serbach w Awstralskej
Iniciatiwnicy čuja so ranjeni
Budyšin. Z pisomnym pohórškom je so iniciatiwna skupina za Serbski sejm na rozhłosowu radu sćelaka MDR wobroćiła. Pozadk je sobotne telewizijne wusyłanje Wuhladka. Po słowach iniciatiwnikow je rozprawa wo wólbnym wjeršku w Njebjelčicach skandalozna a jednostronska. Woni čuja so tuž ranjeni. Wusyłanje móžeće sej pod www.ardmediathek.de/tv/Wuhladko wobhladać.
Wjelki zachadźeli
Dubo. Znajmjeńša 25 wowcow su wjelki dźensa w nocy w Dubjanskim lěsu zakusali. To wobkrući zastupowacy nawoda zarjadnistwa biosferoweho rezerwata Hornjołužiska hola a haty Jan Priegnitz. W běhu dnja pytachu za dalšimi wowcami, kiž běchu ćeknyli abo kotrež su wjelki wotnjesli. Zo jedna so wo nadpad wjelkow, je mjeztym tež Philipp Kob z Rěčičanskeho wjelčeho běrowa wobkrućił.
Dalše zarjadowanja přate
Zlět chórow w čěskej stolicy
Praha. Unija čěskich spěwarskich towarstwow je po 80 lětach zaso zlět chórow w Praze přewjedła. Něhdźe 350 spěwarjow zanjese sej zhromadnje pěsnje mjez druhim na Naměsće Václava Havela. Mjez hosćimi běchu tež zastupnicy Zwjazka serbskich spěwarskich towarstwow, Jadwiga Kaulfürstowa přednjese postrowy. Jědnaće chórow wuhotowa koncertaj na žurli Praskeho chóra Hlahol.
Pegel Sprjewje konstantny
Choćebuz. Najebać dlěje trajacu suchotu wostanje pegel Sprjewje w Berlinje a Braniborskej hač do kónca oktobra konstantny. To zmóžnja přitok wody z jězorow bywšich brunicowych jamow a rěčnych zawěrow. Wjacore wokrjesy kaž tež město Choćebuz běchu suchoty dla zakazali wodu ze Sprjewje klumpać.
Ministerka Stange w Israelu
Šiman znowa direktny kandidat
Budyšin. Marko Šiman požada so znowa jako direktny kandidat CDU we wólbnym wokrjesu 56 za klětuše wólby Sakskeho krajneho sejma. 69 čłonow CDU je jeho wčera na wólbnowokrjesnym zarjadowanju w Hrubjelčicach z 98,5 procentami hłosow wuzwoliło. Šiman je wot lěta 1990 direktnje woleny krajny zapósłanc. „Chcu dale mosty twarić. Hornja Łužica trjeba perspektiwy do přichoda“, 63lětny wčera potwjerdźi.
Wobdźělnicy pomjenowani
Budyšin. Iris Brankačkowa (molerstwo), Michael Kruscha (molerstwo), kaž tež z młodeje generacije Frauke Rahr (film) a Hella Stoletzki (molerstwo) wobdźěla so na wustajeńcy za serbske wizuelne wuměłstwo trojoregionoweho projekta „Wobrazy krajiny“ 2019/2020 – Łužica-Korutanska-Koroška. Wo tym informuje dźensa Załožba za serbski lud nastupajo wutorny rozsud jury.
Póńdu Romojo wolić?
Kubłaja ludźi na wsach
Njebjelčicy. Pod hesłom „Kontrowersnje na městnje – fakty, tezy, argumenty“ poskićeja sakske ludowe uniwersity a krajna centrala za politiske kubłanje wosebje na wsach zarjadowanja za kubłanje ludźi wo politice a stawiznach. Z poskitkom chcedźa tuchwilne a přichodne problemy towaršnosće wotkrywać. Zazběh zarjadowanjow je jutře, pjatk, w 19 hodź. na Njebjelčanskim gmejnskim zarjedźe.
Wjace šulskich partnerstwow
Drježdźany. Wuchodne zwjazkowe kraje maja wjace šulskich partnerstwow do susodneje Čěskeje a Pólskeje nawjazać. To zwoprawdźić je zaměr zetkanja něhdźe 30 ekspertow za kubłanje, kotřiž so dźensa a jutře w Mišnju schadźuja. Seminar měri so na wučerjow, wuwučowacych w šulach podłu Łobja. Wažny zakład za mjezu přesahowace zhromadne dźěło kubłanišćow skići program Europskeje unije eTwinning.
Bary zašo začinjeć
Mikławšk nominowany
Połčnica. Alojs Mikławšk je jako direktny kandidat za klětuše wólby sakskeho sejma nominowany. Jednohłósnje su jeho přitomni 103 čłonojo CDU z wólbneho wokrjesa 53 Budyšin II wčera wuzwolili. Wólbny wokrjes Mikławška wopřijima tež dwurěčne wsy gmejnskeho zwjazka Při Klóšterskej wodźe. Politikar je w swojim předstajenju tež serbsce wuzběhnył, kak wažnej serbska rěč a kultura stej.
Nětko tež w Kielu
Kiel. Danojo w Němskej smědźa so wotnětka w swojej maćeršćinje na statne zarjady w Kielu wobroćeć. Wo tym rozprawjatej Berlinski mjeńšinowy běrow a Južnoschleswigske wolerske zjednoćenstwo. Dotal bě to jenož w krajnym dźělu Schleswigu móžno. Trěbnu změnu zarjadniskeho zakonja je prawniski wuběrk schleswigsko-holsteinskeho sejma jednohłósnje wobzamknył.
Šule su MINT-pósłancy


text:
Priština
Priština (kyriliski ПpишTиHa; albański Prishtina/Prishtinë) jo stolica a sedło kněžarstwa Kosowa. Jo z 550.000 wobydlarjami we wjelikej gmejnje nejwětše město kraja a jogo politiski, kulturny a góspodarski centrum. Šołta jo Isa Mustafa (KDL).
Stawizny[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Priština jo była jadne wót srjejźišćow srjejźowěkowego serbiskego stata a rezidenca pód kralom Milutinom (1282-1321). Dłujkowjacornje města se jo 15. junija 1389 Bitwa na Kosowem polu wótměła. Pó osmaniskem dobyśu serbiskeje stolicy Smederevo w lěśe 1459 jo turkojske kněstwo zachopiło.
W prědnej Balkanowej wójnje 1912 jo Serbiska Prištinu dobywaś mógła. W Jugosłowjańskej jo město wót lěta 1974 stolica awtonomneje prowincy Kosowo a Metochija była. W Kosowskej wójnje 1999 wjelgin wobškóźona; jo Priština wót 2008 głowne město Republiki Kosowo, kótaraž mjazynarodnje pśipóznata njejo.


text:
Město Wojerecy chce klětu swój 750. jubilej hódnje woswjećić. Za to je měšćanska rada wčera koncept wobzamknyła. Nimo toho přepodachu zwěrjencowej a kulturnej towaršnosći nadawk, swjedźeń organizować.
Wojerecy (AK/SN). Z wufilowanym konceptom chce město Wojerecy klětu 750. róčnicu wobstaća swjećić. „Je to jubilej cyłeje měšćanskeje towaršnosće. Ćežišćo budźe swjedźenski tydźeń w septembru, k čemuž sej tež hosći z partnerskich komunow přeprosymy.“ Tole podšmórny socialny měšćanosta Thomas Delling, kiž nawjeduje dźěłowu skupinu 750 lět Wojerecy, na wčerawšim posedźenju měšćanskich radźićelow. Woni při sydom wzdatych hłosach frakcije CDU a Michaela Rennera (Aktiwne Wojerecy) wobzamknychu, zo ma tamniša zwěrjencowa a kulturna towaršnosć swjedźeń přihotować a přewjesć.


text:
Rentnar a što potom – wuměnkarsku swobodu wužiwać abo wužadanje přiwzać (18)
Někotři njemóža so tohole časa dočakać, tamni zaso nochcedźa scyła na njón myslić – na zastup do renty. Kajke maja wuměnkarjo wjesela abo starosće, to ze seriju „Rentnar a što potom?“ bliže wobswětlamy.
Minjeny tydźeń pjatk sy móhł na Fichtowej w Kamjencu wobkedźbować, zo je tam dwaceći dźěći z busa z běłoruskej awtowej značku wulězło. Hólcy a holcy w starobje wosom do štyrnaće lět po něšto wjac hač 1 800 kilometrow dołhej jězbje so njewěsće rozhladowachu, njewědźo, što na nich čaka. Tola jich zhladowanje bu hnydom přećelniše, jako jich muž w zrališej starobje přećelnje serbsce a w tróšku kopolatej rušćinje witaše.


text:
Misspell ryforyzm był odwiedzany 39 razy w internecie.
Pokrewne misspelles dla:
rygoryzm
4ygoryzm , 5ygoryzm , dygoryzm , eygoryzm , fygoryzm , r6goryzm , r7goryzm , rggoryzm , rgoryzm , rgyoryzm , rhgoryzm , rrygoryzm , rtgoryzm , rugoryzm , ryboryzm , ryg0ryzm , ryg9ryzm , ryggoryzm , rygiryzm , rygkryzm , ryglryzm , rygo4yzm , rygo5yzm , rygodyzm , rygoeyzm , rygofyzm , rygooryzm , rygor6zm , rygor7zm , rygorgzm , rygorhzm , rygorryzm , rygortzm , rygoruzm , rygoryam , rygorym , rygorymz , rygorysm , rygoryxm , rygoryyzm , rygoryz , rygoryzj , rygoryzk , rygoryzmm , rygoryzn , rygoryzzm , rygorzm , rygorzym , rygotyzm , rygoyrzm , rygoyzm , rygpryzm , rygroyzm , rygryzm , ryhoryzm , ryogryzm , ryoryzm , rytoryzm , ryvoryzm , ryygoryzm , ryyoryzm , tygoryzm , ygoryzm , yrgoryzm


text:
Piyrzy podarte, koduchy na koduśniki pobrane. Musicie wiejdzieć, iz piyrwej, ludzie wsystko spotrzebowali. Tak i po darciu piyrzoł, ze piórek robiyli pierziny i zołgłowki, a ze koduchów koduśniki, chtore sie kładło na drzewiane stoliki, coby w rzić nie ziómbiyło. Jak we chałpie poskubało sie piyrzy, to na wsystkich stolikach była wymiana wysiejdziałych koduśników. Tuz i Małgosine piyrzy podarte, to tera fejderbal. Zesły my sie zaś wsystky, a Małgosia zacóna narichtowane gangi wynosić. Dyć to nie bół fejderbal, yno prawy babski cómber! Sami łobejrzcie, bo najejś sie ze łobrołzka nie najycie, ani nie napijecie. Śmiychu zaś było co nie miara, jak Dorka z Marysią sie dały we wice. Do tego jescy pani Teresa, chtoroł w Ugianach doprzo co zamiynskała, zacóna wicóma ciepać i to po ślónsku. Pewniejś bez tyn tydziyń skubanioł piyrzoł, naucyła sie nasej gołdki. Zycymy jy, coby jy sie w Ugianach dobrze zyło. Joł sie naucyła pić bónkafej ze zóltkym, tego mie kobiyty naucyły, spróbujcie bardzo dobry!
Truda Pietrzikowa


text:
Sojusz Socjalistycznych Sowjeckich Republik
Sojusz Socjalistycznych Sowjeckich Republik (ros. Coюз CoBeTckиx CoциaлиcTичeckиx Pecпyблиk, CCCP, trb. Sojuz Sowjetskich Socjalističeskich Rjespublik, trl. Soûz Sovetskih Socialističeskih Respublik) inakszy SSSR, Sojusz Sowjecki – historyczne, totalitarne państwo socjalistyczne we Ojropje půłnocnyj a wschodńij a Azyje půłnocnyj a strzodkowyj.
Uobjymowoło plac kole 22 mln km² uod Bałtyckego Morza a Czornygo do Pacyfiku (nojsrogsze we historyji nowożytnyj śwjata), istńoło uod 30 grudńa 1922 do 26 grudńa 1991.
Republiki sojuszu[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
S kůńcym swojigo istńyńo, we 1991, SSSR mjoł do kupy pjyntnośće republik (Zakałkasko FSSR we 1936 roku podźelůno na Armyńsko SSR, Azyrbejdżańsko SSR a Gruźińsko SSR; Karelo-Fińsko SSR wklůdzono do Ruskij FSSR we 1956 roku). Nojsrogszo s republik, tako skuli ludnośći, placu, jako śyły polityczno-ekůnůmicznyj, bůła to Rusko FSSR. S kůńcym istńyńo tygo państwa we SSSR kole uůnych 15 republik bůuo tyż 20 republik autonomicznych, 8 uobwodůw autonomicznych, 10 uokryngůw, a jeszcze 6 krajůw a 123 uobwodůw.


text:
Ihre Sprache: Deutsch dolnoserbski hornjoserbsce
Beschreibung
Sedymy zwězk cełkownego wudawka Spisow Mata Kosyka jo slědny z literarnym twórjenim dolnoserbskego klasikarja, a to z jogo slědneje twóriśelskeje faze wót 1923 do 1937. Basni a fragmenty Kosykoweje awtobiografije wótbłyšćuju, kak jo wiźeł awtor něgajšny Wjerbański swět, tšojenja pó wudrogowanju do Ameriki do kóńca 19. stolěśa a amerikański swět w prědnej połojcy 20. stolěśa, ako jo statkował Kosyk ako farmaŕ a literat w Oklahomje. Rowno tak su Serby a europski swět, žywjenje we Weimarskej republice a cas nacizma tema jogo basnjow. Mato Kosyk pokazujo teke w swójich slědnych poetiskich twórbach nabóžnu mysl a pśiwobrośijo se mócnje filozofiskim rozmyslowanjam.


text:
Naležnosće wobydlerjow přichodnje w Malešecach sobu wobstaraja
Wulka Dubrawa (CK/SN). Wutworjenju zhromadneho stawnistwoweho wobwoda z Malešanskej gmejnu 1. januara 2016 je Wulkodubrawska gmejnska rada na swojim zašłym posedźenju z wjetšinu přihłosowała. Pozadk je, zo maja we Wulkej Dubrawje jenož jeničku stawnicu. Dokelž jedna so wo winowatostny nadawk, dyrbi so komuna wo zastupnistwo starać. Tři lěta su to z Malešec sobu wobstarowali. Tamniše stawnicy pak k tomu hižo zwólniwe njejsu. A dokelž jedna so wo gmejnu přesahowace zastupnistwo, jim tónle nadawk tež přikazać njemóža, praji Malešanski wjesnjanosta Matthias Seidel (CDU). Zo móhli zastupnistwo zaručić, bychu we Wulkej Dubrawje někoho z kwalifikaciju za stawnistwo přistajić dyrbjeli. Po wuprajenju Wulkodubrawskeho wjesnjanosty Lutza Mörby (njestronjan) ze zarjadnistwa dźě nichtó zwólniwy njeje so za to dale kubłać.


text:
Swětła a wulka skutkuje zhromadna kuchnja w Domje Króna při Rózborskim (Rothenburg) torhošću. Rumnosć w domje nošerstwa Měrćinoweho dwora tamnišeje diakonije přeproša k přebywanju. Cathrin Geißler a Saskia Kränert so w kuchni rady na šalku kofeja zetkawatej. K wječeri so jim často Karl-Heinz Mowka a Jürgen Siegert přidružataj.
Cathrin Geißler dźěła kaž mnozy ludźo z handicapom w płokarni Měrćinoweho dwora. Saskia Kränert je we wobłuku domjacnosće zasadźena. Jürgen Siegert je docent w předmjeće zasadźowanska wučba na Sakskej wysokej šuli policije w Rózborku, Karl-Heinz Mowka wuwučuje tam předmjet psychologija. „Njebojimy so mjezsobnych kontaktow. Smy klasiske bydlenske zhromadźenstwo“, rozłožuje Siegert projekt Inkluziwne bydlenje na Měrćinowym dworje.


text:
Bytōm: chop krŏd auspufy ze autōw
Policyjōny z kōmisariatu w Bytōmiu na Stroszku chyciyli złodzieja. 42-latek wpŏd w czasie porywaniŏ auspufu we wercie 2,5 tys. zł z dostŏwczego renaulta. W pakynhaltrze jego auta śledczy znŏdli tumik autowy, co go porwoł pŏrã godzin wczaśnij. Bytōmiōn trefiōł do policyjnego heresztu. Prokuratōr ôbjōn go policyjnym dozorym. Grozi mu terŏz do 5 lŏt heresztu.
Dalszŏ tajla artykułu niżyj
W sobotã na wieczōr ôficyr dyżurny kōmisariatu w Bytōmiu na Stroszku dostoł wiadōmość ôd miyszkańcōw ulice Strzelcōw Bytōmskich, iże ftoś kryńci sie na parkingu ôsiedlowym. Na plac pojechali mōndurowi. Policyjōny dozdrzeli chopa przi aucie dostŏwczym. Po krōtkij ôbserwacyji pokŏzało sie, iże wyciōngŏ jakiś przedmiot z krzŏkōw. Wtynczŏs do akcyje wkroczyli wachtyrze prawa. Pokŏzało sie, iże 42 lata stary chop ôdkryńciōł z dostŏwczego renaulta auspuf. Bytōmiōn ôstoł chycōny i trefiōł do policyjnego heresztu. W jego aucie policyjōny znŏdli tumik autowy, co go – jak sie pokŏzało – porwoł pŏrã godzin wczaśnij. Chop usłyszoł już ôbskarżynia. Prokuratōr ôbjōn go policyjnym dozorym. Grozi mu terŏz do 5 lŏt heresztu.
Zdrzōdło: KMP Bytōm


text:
Powěsće: póndźelu, 07.05.2018
Hauptinhalt
Hornja Łužica: Mejemjetanja w Serbach
Na mnohich blakach Hornjeje Łužicy su kónc tydźenja swoje meje mjetali. W Koslowje su to na přikład zwjazali ze zhromadnej zabawu, z pisanym programom wjesnych dźěći z pěstowarnje a zakładneje šule a z kopańcu nanow a dźěći. Meju drje su wčera nawječor powalili, tola bjez mejskeho kraja a kralowny. W Němcach mjetachu hižo sobotu swoju meju. Tam bu Franz Metaš mejski kral, kiž wuzwoli sej Corneliju Urbanec za swoju kralownu. Dźesać porow je wokoło meje rejowało, młode žone běchu při tym w narodnej drasće. W Němcach běše to zwjazane z wjesnym swjedźenjom. Dalše meje padnychu kónc tydźenja w Pančicach-Kukowje, Šešowje a druhdźe.
Koćina: Jubilejny twarožk woptali
Na 10.burskich wikach w Krabatowym mlokowym swěće w Koćinje je so wčera na 70 wikowarjow z regiona, ale tež zdaloka kaž na přikład z Rudnych horin wobdźěliło. Woni wjeselachu so nad syłu wopytowarjow. Hač zela a kwětki za zahrodu abo přirodne produkty z drjewa a wołmy běchu mjez kupcami jara požadane. Drje najwjetši zajim zbudźi Koćinjanski twarožk. Wčera móžachu sej wopytowarjo tak mjenowany jubilejny twarožk wobhladać, kiž je dźesać lět dołho zrawił.
Chrósćicy: Prěni raz před wołtarjom
W Chrósćicach je wčera 32 dźěći k 1. swjatemu woprawjenju šło. 13 holcow bě w družčej drasće. Tež mnoho maćerjow dźěći kaž tež kmótry bě so serbsku drastu woblekło. Chróščanski cyrkwinski chór je kemše wobhrubił. Dalše 1. swjate woprawjenje w Chrósčanskej wosadźe je přichodnu njedźelu we wikariji w Pančicach-Kukowje.
Kamjenc: Sportej zdar!
W Kamjencu je so wčera jubilejny dwacety kćenjowy běh přewjedł. Marija Škodźina z Wotrowa je na běhanskej distancy 10 kilometrow druhe městno wobsadźiła, Richard Paška z Kanec je samsnu distancu dobył. Roman Měrćink z Baćonja bě na čarje 6 kilometrow tež prěni a Robin Hrjehor z Konjec wobsadźi na samsnej čare třeće městno. Marian Žur z Lejna a Beno Šołta z Miłoćic startowaštaj při hórskim duatlonje. Wobaj docpěštaj cil po něšto mjenje hač połdra hodźiny w srjedźnym polu.
Policija: Padustwo pčołkow
W Kromolowje pola Běłeje Wody su paduši kónc tydźenja 40 pčołkacych ludow pokradnyli. Wone stejachu w dźesać wozach na kromje wulkeho pola rěpika. Po měnjenju wobsedźerja je so jemu z tym něhdźe jedyn milion pčołkow zhubiło. Jako materielnu škodu mjenuje wón něhdźe 5.000 eurow. Runje w nalěću registruje Hornjołužiska policija hižo wjacore lěta přiběrace padustwa pčołkow.


text:
W Běłej Wodźe maja dweju kandidatow za wólby wyšeho měšćanosty
Běła Woda (AK/SN). Wobydlerjo Běłeje Wody wola 24. septembra noweho wyšeho měšćanostu. Torsten Pötzsch (Klartext) tele zastojnstwo wot lěta 2010 wukonja. A 46lětny Běłowodźan za nje znowa kandiduje. Dale staji so k wólbam 51lětny dotalny komornik města Rico Jung. Pötzsch je nawuknył powołanje bankoweho překupca, dźěłaše pozdźišo pola lutowarnje, bě kontroler w jednym zawodźe a do swojeho časa jako wyši měšćanosta jednaćel Běłowodźanskeje bydlenjotwarskeje towaršnosće. Jung je po powołanju elektroinstalater. Wot lěta 1988 bě wón technikar w lodosportowym kompleksu města a wot 1993 jón nawjedowaše. Naposledk bě komornik w měšćanskim zarjadnistwje.


text:
Beno Mět
Beno Mět (němsce Benno Mieth; * 6. junija 1925 w Hatach, † 1. apryla 2011 we Weinsbergu, Badensko-Württembergska) bě serbski dźiwadźelnik, kiž hraješe předewšěm charakterowe róle w ludowym dźiwadle.
Syn skałarja absolwowaše po Druhej swětowej wójnje dźiwadłowe wukubłanje. Prěni angažement dósta 1950 při Serbskim ludowym dźiwadle w Budyšinje. Slědowachu angažementy při Choćebuskim dźiwadle (1956), Budyskim měšćanskim dźiwadle (1958 a 1961), Dźiwadle młodeje generacije w Drježdźanach (1959), Dźiwadle hórnikow w Złym Komorowje (1962), Krajnym dźiwadle w Hali nad Solawu (1972) a wot 1990 do 1996 znowa při zjednoćenym Němsko-Serbskim ludowym dźiwadle w Budyšinje. Nimo toho měješe Mět wjacore róle w telewiznych filmach kaž na přikład w rjedźe Polizeiruf 110. W lěće 2002 skutkowaše sobu we filmje Tonija Bruka Tři pjeršćenje.
Beno Mět měješe třoch synow z mandźelskej Johannu, rodźenej Mrozec. Jeho wnučka Nicole Mieth je tohorunja dźiwadźelnica.
Žórło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Benno Mieth verstorben. W: Freie Presse dnja 4. apryla 2011
Wotkaz[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Filmografija Bena Měta w Mjezynarodnej datowej bance filmow (IMDb) (jendź.)


text:
Dołhoboršćanska přirodoškitna stacija mjez dźěćimi woblubowana
Dołha Boršć (SN/mwe). Annett Hertweck je w Dołhoboršćanskej přirodoškitnej staciji „Wuchodna Hornja Łužica“ za projekty sobu zamołwita. A tajkich bě jich w lětnich prózdninach zaso wjele. Holcam a hólcam tam na přikład pokazachu, kak wowcu třihaja, někotři samo nawuknychu, kak so kosa klepa. We wšěm dźe wo přirodu. Wobźělnicy seminarow a kursow zaběraja so tam z družinami ptakow abo rěča wo tym, što w lěsu rosće a kak měli tam štomy škitać.
„Naša přirodoškitna stacija je jara znata, a to we kaž tež za mjezami Hornjeje Łužicy“, Annett Hertweck hordźe praji. Tak spěchowanske towarstwo tež k šulam, kaž w Radworju, a k wjesnym šulskim domam, kaž w Połpicy, prawidłowne zwiski wudźeržuje. We wobłuku projektow dźěći rady do Dołheje Boršće jědu, zo bychu so tam tež ze starodawnymi rjemjesłami zeznajomili. We wobłuku jednoho projekta pobychu wone njedawno na ekskursiji w Liberecu.


text:
Štokawšćina
Stokawksa narěc jo dialektna kupka pódpołdnjowosłowjańskich rěcow.
Rozšyrjenje a narěcy[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Štokawska narěc wobstoj ze tśich głownych wariantow narěcow. Z ekawskich, ijekawskich a ikawskich. Z ekawsku štokawšćinu se powěda na pódzajtšu, wósebnje w Serbiskej. Z ijekawsku na pódwjacorje w Chorwatskej, w Bosniskej-Hercegowinskej, w Sandžaku a Carnogórskej. Ikawske w srjejźnej Dalmaciskej a na pódwjacor wót rěkowu Bosna a Neretwa. Teke stej staroštokawske a nowoštokawske narěcy. Rozdźěl jo głownje w intonaciji.


text:
Montag, 22. November 2010
Rezolucija k namjetowanemu přepołoženju Instituta za sorabistiku w mjenje studentow sorabistiki a studentskeho towarstwa Sorabija w Lipsku
Dnja 20. septembra wozjewichu so poziciske papjery dźěłowych skupin Załožby za serbski lud. Z njemałym překwapjenjom namakachmy w papjerje skupiny 5 „Muzeje a wědomosć“ tež stejnišćo, kotrež so zaběra z přichodom našeho Instituta za sorabistiku, instituta Lipšćanskeje uniwersity.
Hačrunjež rjekny rěčnica jědnaćewosoboweje skupiny (z toho jenož jedna Serbowka a ani jedyn sorabist resp. zastupjer Filologiskeje fakulty z Lipska), knjeni Katja Margarethe Miethowa, k tomu dnja 20. oktobra na zjawnym posedźenju w Němcach dosć zajimawje: „Poprawom njeběše naš nadawk, něšto wo sorabistice napisać“, čujemy so jako studenća sorabistiki winowaći, stejnišćo dźěłoweje skupiny komentować. Wěmy tola, zo padny tutón namjet pola Ministerstwa za wědomosć a wuměłstwo na płódnu pódu , a tukamy na to, zo so mjeztym hižo rozsudy přihotuja abo tworja, kotrež móža na kóncu samo k dospołnemu wotstronjenju serbskorěčneje uniwersitneje sorabistiki a z tym k wusaknjenju žórła serbskich wučerjow dowjesć.
Lipšćanscy studenća sorabistiki a čłonojo Sorabije raznje wotpokazuja namjet dźěłoweje skupiny, Institut za sorabistiku do Drježdźan přepołožić a tam na kajkežkuli wašnje ze slawistiku hromadźe ze Serbskim institutom, biblioteku a kulturnym archiwom zjednoćić abo jej při- resp. podrjadować. Slěduja argumenty:
1. W prěnim a druhim wotrězku dypka 6. rozprawy argumentuje dźěłowa skupina Muzeje a wědomosć, zo by w Drježdźanach bliskosć k słowjanskemu rěčnemu rumej a druhim serbskim a słowjanskim institutam kaž na př. k Praskej Karlowej uniwersiće přihódna a spomóžna była.
Jako prěnje ma so rjec, zo je Drježdźanska uniwersita techniska uniwersita. Spektrum duchownych wědomosćow je tam wobmjezowany a wone same maja so ćežko, štož wobkrućeja nazhonjenja serbskich studentow, kiž w Drježdźanach studuja. Byrnjež Drježdźany čisće geografisce bliže k Łužicy a Praze leželi, znajemy tola dźensa - w globalizowanym a lochko přistupnym swěće - awta, lětadła a ćahi. Moderne komunikaciske srědki wučinjeja, zo tute 100 kilometrow z Lipska do Drježdźan žadyn problem njejsu.
Ma so tohorunja na to pokazać, zo Lipšćanskim docentam pozdatna geografiska zdalenosć do Prahi a samo do Gdańska njewadźi. Institut za sorabistiku bu mj. dr. přez junioroweho profesora Tomasza Derlatku jako přednošowarja wjacekróć na wědomostnych zarjadowanjach w Praze (na př. slawistiska konferenca w oktobrje 2009, dwaj sorabistiskej přednoškaj w aprylu 2010) a w Gdańsku (10-dnjowski wědomostny pobyt w ramiku wuměny docentow w juniju 2010) zastupjeny. W januarje 2010 přebywaše dr. habil. Petr Kaleta z Instituta wuchodoeuropskich a slawistiskich studijow z Prahi w Lipsku w ramiku wuměny wučerjow Erasmus-programa „teacher mobility“. Klětu w juniju ma so podpisać dalše zrěčenje wo sobudźěle a wuměnje studentow a docentow mjez Praskej slawistiku a Institutom za sorabistiku, kooperacija předwidźi prawidłowne dźěłowe zetkanja a konferency. Hižo jako prěni płód tutoho zhromadneho dźěła wotměwa so w aktualnym semestrje kombinowany kurs hornjoserbskeje rěče a literatury w Praze, kotryž nawjedujetaj dr. habil. Timo Meškank a juniorowy profesor Tomasz Derlatka z Lipska. Institut za sorabistiku je wyše toho sobuorganizator sorabistiskeje konferency we Waršawje, kotraž so wotměje w měrcu 2011. Lipšćanska uniwersita a runje tak Institut za sorabistiku matej dołhu slawistisku tradiciju a styki ze šěrokim spektrumom slawistiskich zarjadnišćow w Pólskej, Čěskej a w druhich słowjanskich krajach.
Tuchwilu přihotuje so samocyle nowy studijny směr: serbsko-kašubski tak mjenowany „dualowy masterowy studij“, kotryž ma so přewjesć w kooperaciji z Gdańskej uniwersitu. Pismo, kotrež našu zhromadnu wolu za tajku initiatiwu formuluje a wuměnu studentow, docentow a kooperaciju předwidźi, bu 28.05.2010 w přitomnosći dekanow Filologiskeju fakultow w Gdańsku podpisane. Hižo w měrcu 2010 podpisa so mjez Institutom za sorabistiku a Kašubskim institutom w Gdańsku podobne kooperaciske zrěčenje. W zwisku z tym přednošowaštaj T. Derlatka a L. Jocz před Gdańskimi filologami wo problemach serbskeje literatury a rěče. W měrcu 2011 přewjedźe so w Gdańsku na slawistice prěni raz za studentow wšěch směrow wotewrjeny štyritydźenski kurs hornjoserbšćiny. Wón ma w přichodźe być integralny dźěl serbsko-kašubskeho dualoweho mastera. Wšě horjeka mjenowane a dalše planowane prócowanja bychu so w padźe přepołoženja instituta do Drježdźan njejapce přetorhnyli a z wulkej prawdźepodobnosću wjaznyli.
2. W druhim wotrězku dypka 6. rozprawy pokazuje skupina Muzeje a wědomosć tež na bliskosć Drježdźan k serbskemu rěčnemu rumej.
Byrnjež so tež w tutym padźe geografiska bliskosć zaprěć njedała, dwělujemy pak na woprawdźitej bliskosći k serbskej rěči. Wučba sorabistiki, kotraž so nětko kompletnje w hornjo- a delnjoserbskej rěči přewjedźe, by była w Drježdźanach přewažnje w němskej rěči dla zhromadnych wučbnych zarjadowanjow z druhimi, we wulkej měrje jenož němskorěčnymi studentami slawistiki. Hladajo na dźensnišu finančnu situaciju we wědomosći njebudźe drje so za dwójne zarjadowanja za Serbow a Němcow płaćić, hdyž móhli Serbja tola runje tak na wotpowědne němskorěčne čitanja a seminary chodźić. Na kóncu by w najhóršim padźe jenož hišće rěčna praksa w serbšćinje wostała. Zo budźe serbšćina tež w Drježdźanach zwonka wučby wobchadna rěč, je ze samsnych přičin dwělomne. Lipsk ma w tutym nastupanju skoro paradiziske poměry: Wšitcy sobudźěłaćerjo Lipšćanskeho Instituta za sorabistiku wobknježa běžnje hornjo- a/abo delnjoserbšćinu a nałožuja serbšćinu tež zwonka wučby jako wobchadnu rěč. Tež nowi studenća, kiž njejsu maćernorěčni Serbja, so w tajkej atmosferje spěšnje na serbšćinu jako wobchadnu rěč zwuča a ju nałožuja. My chcemy dale uniwersitnu wučbu a uniwersitne žiwjenje w serbskej rěči, a to so nam jenož w Lipsku garantuje.
3. Za alarmowacy signal mamy tež wuprajenje dźěłoweje skupiny, zo wědomostne publikacije w serbskej rěči njejsu dosahace (dypk 7, posledni wotrězk).
Runje tutón argument ma so jako direktny argument abo samo nadběh přećiwo Lipskej zrozumić, wšako widźimy we tym wěste wothódnoćenje prócowanjow Instituta za sorabistiku, swoje publikacije (nimo w druhich słowjanskich rěčach) přewažnje w hornjo- a delnjoserbskej rěči wozjewjeć (hlej „Sor@pis“). Na tute wašnje Institut za sorabistiku a jeho sobudźěłaćerjo serbsku rěč na wědomostnym polu direktnje spěchuja a wuwiwaja. Kóždežkuli skrótšenja w tutym wobłuku bychu awtomatisce k wochudnjenju serbšćiny a zmjeńšenju serbskeho rěčneho ruma dowjedli .
4. Dalši dypk našeje argumentacije je prašenje za zrěčenjom z Braniborskej nastupajo financowanje połojcy městna za wučerja delnjoserbšćiny. Tute zrěčenje je tuchwilu na Lipsk wjazane a wobsteji tuž woprawnjeny strach, zo Braniborska tute městno a z nim zwjazane kubłanje delnjoserbskeho wučerskeho dorosta prosće k sebi do kraja přepołoži. Tajke šćěpjenje hornjo- a delnjoserbšćiny a rozdwojenje delnjoserbskich a hornjoserbskich studentow njemóže w žanym padźe spomóžne być.
Tuž žadamy sej wobchowanje Instituta za sorabistiku na Lipšćanskej uniwersiće. Dale žadamy sej zapřijeće potrjechenych sobudźěłaćerjow a studentow Instituta za sorabistiku kaž tež zamołwitych gremijow Filologiskeje fakulty a wjednistwa Lipšćanskeje uniwersity do wšěch nětčišich a tež přichodnych diskusijow nastupajo přichod našeho instituta.
Montag, 26. Oktober 2009
Zaso jónu žurnalist
Dołho wjace njejsym chwile měł, něšto do tuteho bloga napisać.
Dźensa pak běše nowinarska konferenca w Berlinje, hdźež chcyše knjeni Merkelowa poprawom nowe němske knježerstwo woswjećić. Nižozemski žurnalist Rob Savelberg pak dobru naladu tróšku kazyše, jako so wopraša, kak móže so knjez Schäuble jako finančny minister powołać, zamołwity za pjenjezy cyłeje Němskeje, wšako je hižo raz na 100.000 hriwnow "zabył", kotryž jemu knjez Schreiber w zwisku z handlowanjom z brónjemi jako wobtykowanski pjenjez přepoda. Nó haj, cyłu situaciju inkluziwnje reakcije knjeni Merkelowej móžeće sej tu wobhladać:
http://www.youtube.com/watch?v=XaWE8K2nRVs
Knjeni Merkelowa je po wšěm zdaću zabyła, što w decembru 1999 w nowinje FAZ w zwisku z wobtykowanskim skandalom w CDU pod titulom "Die von Helmut Kohl eingeräumten Vorgänge haben der Partei Schaden zugefügt" pisaše: "Die Partei muss (…) sich zutrauen, in Zukunft auch ohne ihr altes Schlachtross (…) den Kampf mit dem politischen Gegner aufzunehmen" A njepłaćeše to tež za knjeza Schäubla?
A tak so žurnalist Savelberg dźiwa: "Wenn er dem Bundestag die Annahme und Weitergabe von 100.000 D-Mark Schwarzgeld verschweigt, dann muss man doch seine Ernennung zum Finanzminister hinterfragen dürfen".
A nětko so prašam, što dyrbimy wo němskim nowinarstwje a swobody žurnalizma w Němskej a wo němskich žurnalistach myslić, zo dyrbi runje wukrajny žurnalist tajke prašenje stajić.
Mittwoch, 17. Dezember 2008
Zmužity žurnalist
Mjeztym wšak je mjeno zmužiteho žurnalista znate - Muntadhar al-Zaid. Mjeztym zo mnozy druzy žurnalisća oficialne łžě rozšěrjeja, je al-Zaid tajke něšto kaž charakter pokazał. To je jemu wjacore złamane rjebła a nutřkowne zranjenja přinjesło, a k tomu skerje dwě lěće jatby, ale tež připóznaće a přichilenosć po cyłym swěće. Hižo su tysacy za njeho demonstrowali!
Tule je krótki film wo podawku widźeć: http://www.youtube.com/watch?v=Km3cfoZ3dmw
Mjeztym dawa w syći samo hru k podawkej! Jako Zjednoćene staty Irak nadpadnychu, mjenowachu wójnsku strategiju "shock and awe" – stróžele a strach. Nowa hra w syći rěka „Sock and awe“. Hodźi so wo tym diskutować, hač so mjetanje z črijemi jako srědk politiskeho rozestajenja hodźi (hladajo na wojersku přemóc Ameriki drje ničo druhe njezbywa), ale štóž by radlubje jónu sam z črijom na Busha mjetał, ma tule składnosć: http://www.sockandawe.com/.
Montag, 15. September 2008
Štó je wina?
Njedawno běše tomu sydom lět, zo zalećachu w New Yorku a we Washingtonje lětadła do twarjenjow swětoweho wikowanskeho centruma a zakitowanskeho ministerstwa Zjednoćenych statow Ameriki. Něhdźe třitysac ludźi zahiny při tym, a wot tuteho dnja, tak so praji, je swět hinaši.
Jara so dźiwach, jako ameriska zwjazkowa policija hižo krótko po tym kompletnu lisćinu pozdatnych skućićelow wozjewi - wšo młodźi mužojo z arabskeho ruma. Pozdźišo smědźachmy ze zadźiwanjom zhonić, zo běchu tući mužojo pječa na małych, jara małych lětadłach lećeć zwučowali, a praji so, ze špatnymi wuslědkami. Kak su tući mužojo potom zamóhli, te wulke Boing-lětadła tak dokładnje do cila dolećeć? Pječa su te lětadła z nožemi do swojich rukow dóstali, tajkimi nožemi, z kotrymiž so přestrěncy rězaja. To su dyrbjeli jara mócne nože być, zo sahachu hač dele na zemju a tam tomu zadźěwachu, zo so wojerske lětadła na puć k pohladnym lětadłam podaja. W rozdrjebjenych rozpadankach w New Yorku njeběše, kaž wohnjowi wobornicy rozprawjachu, ani wjace tastatura telefona cyła wostała. Kotry a kajki dźiw, zo namakachu pućowanski pas jedneho ze pozdatnych skućićelow we wupalenych rozpadankach! Je na zemi woprawdźe jeničkeho čłowjeka z inteligencu znajmjeńša wuschnyteho chlěbuška, kiž do tuteje bajki wěri?
A tak to dale a dale dźe. Spodźiwne twjerdźenja, wočowidne łžě, potłóćene dopokazy, a to wšo, zo by so knježerstwowa zapřisahanska teorija podpěrała, po kotrejž su 19 młodźi mužojo z afghanskeje prózdnjency wulězli, zo bychu tutón hrózbny atentat skućili. A masowe medije su kaž „runješaltowani“ a tutu zapřisahansku teoriju znowa a znowa rozšěrjerja.
Ně, ja do toho njewěrju. Nichtón njemóže abo nochce prajić, kak a što je so woprawdźe stało. Ja pak wo tym přeswědčeny sym, zo tući 19 muži, jeli atentat woprawdźe skućili su, sylnu podpěru a nawod ze kruhow ameriskich tajnych słužbow měli su.
Tutón atentat so přederje do hižo do toho wobstejacych planow ameriskich prawicarskich kruhow hodźał je, kotřiž su wšak potom tež hnydom skutkowali – na jednym boku so zesylnjace represije w nutřkownym kraju (wótriše zakonje a nowe ministerstwo za krajnu wěstotu – „homeland security“), a na druhim boku planowanej wójnje přećiwo Afghanistanej a Irakej. Sće poprawom wědźeli, zo ta komisija, kotraž přepytowaše "zwonkamandźelstwowy" poćah mjez knjezom Clintonom a Moniku Lewinskej, wjace pjenjezow k dispoziciji měješe hač komisija, kotraž přepytowaše atentaty 11. septembra? To sej hłowu drapaš a so prašeš, hač Američenjo wobłudnili njejsu.
Pola jednym z mojich přebywanjow w Americe w poslednich lětach policija moju taksu kontrolowaše, a taksijowy šofer mi po tym rjekny: „The terrorists messed up our life“. Hm, ja sebi myslach, njeby so dyrbjało lěpje rjec: „The government used the terrorist’s attack to mess up our life?“
Móžu tu jenož doporučić, zo so njech kóždy sam dokładnišo wo wšěm wobhoni, štož tute atentaty nastupa. Internet je połny informacijow! Njedawno wozjewi so na přikład slědowacy nastawk: http://www.heise.de/tp/r4/artikel/28/28690/1.html Awtor nastawka je dołhe lěta za nowinu TAZ dźełał a je so jara wobšěrnje z problematiku 11. septembra 2001 zaběrał - tak wuda tež dwě knize! Abo wobhladajće sebi jónu film „Loose change“, za to trjebaće jenož ličak a spěšny zwisk do syće. http://video.google.de/videoplay?docid=-7859909765349743827
Potajkim, njebojće so, ale pytajće za wěrnosću zwonka oficialnych łžow a njewěrnosćow!
Montag, 19. Mai 2008
Politikarjo a pjenjezy
W poslednich dnjach je zadźerženje knjeza Norberta Hansena mnoho roznjemdrjenych reakcijow mjez politikarjemi a funkcionarami dźěłarnistwow wubudźiło. Što bě so stało? Knjez Hansen běše poprawom předsyda dźěłarnistwa železnicarjow Transnet, a jako tajki ma wězo zajimy sobustawow swojeho dźěłarnistwa zastupować. W jednanjach wo priwatizaciji železnicy pak přihłosowa hniłemu kompromisej, kiž woznamjenja započatk rozkusowanja a rozdźělenja koncerna „Deutsche Bahn“ na priwatnikow. A hlej, bjezposrědnje po tym wozjewi, zo póńdźe do koncernoweje centrale železnicy - lukratiwny a „tučny“ póstn jako judašowa mzda za swoje zadźerženje.
To wšak njeje jenički abo prěni tajki pad. Hižo husto dóstawachu politikarjo abo funkcionarojo naraz derje zapłaćene městna w priwatnym hospodarstwje, po tym zo su pomhali, wěste rozsudy přesadźić.
Dopominam so hišće na rozhorjenosć swojeho bratra, kiž před lětami pola Telekom dźěłaše. Tehdyši póstowy minister Schwarz-Schilling (CDU) běše docpěł, zo smědźachu nimo Telekom tež priwatne telefonowe firmy skutkować. Ze swojej priwatnej firmu „Dr. Schwarz-Schilling & Partner GmbH“ wón potom za dobre feńki priwatne telefonowe firmy podpěraše. Nimo toho so knjez Schwarz-Schilling wo to postara, zo mamy dźensa w Němskej hustu syć priwatnych telewizijnych sćelakow. A hlej – swoja firma měješe wuske pjenježne zwiski z Leo-Kirch-koncernom (Sat.1, ProSieben, Kabel1, DSF, N24), kotrehož wulki čas móžeše so hakle započinać, po tym zo běše so Schwarz-Schilling wo to postarał, zo so do wulkeho dźěla němskich domjacnosćow kable za telewiziju połožichu. Wulki podźěl na składowaju kablow měješe firma "Projektgesellschaft für Kabel-Kommunikation mbH" (PKK) we Wiesbadenje. A nětko hódajće raz, ŠTÓ běše lěta dołho wusko z tutej firmu splećeny....
Nó haj, a našeho bywšeho kancler Schrödera (SPD) mytowachu z tučnej poziciju pola ruskeho koncera „Gazprom“, po tym zu běše wón twar płunowoda mjez Ruskej a Němskej přez Baltiske morjo z Putinom wujednał (hačrunjež tón rozsud za twar płunowoda zasadnje za dobry mam).
Dalši přikład mam za bóle zahubny. Jedna so wo bywšeho ministra za nutřkowne naležnosće, knjeza Otta Šilyja (SPD). Knjez Šily namjetowaše w lěće 2005, zo so elektroniski pućowanski pas zawjedźe, hačrunjež mnoho ekspertow warnowaše, zo ta technika chětro njewěsta je. A nětko hódajće raz – prawje! Knjez Šily je sobustaw dohladowarskeje rady (Aufsichtsrat) firmy SAFE ID Solutions AG, kotraž nastroje a computerowe programy za elektroniske pasy produkuje. Njetrjebawši rjec, zo běše tak mjenowany ePass jedyn z najlubšich projektow tehdyšeho nutřkowneho ministra. Firmje SAFE ID podpěra ministra wězo pomhaše – wona mjeztym we wjace hač 25 krajach skutkuje.
W lěće 2006 wjednistwo bajerskeje firmy byometric systems AG knjezej Šilyjej poziciju we wjednistwje da. Šef firmy chwali knjeza Šilyja, dokelž běše so tón hižo někotre tydźenje po atentatach 11. septembra 2001 za biometriske naprawy zasadźił. A firma byometric systems je za tajku naprawu specializowana – wuměrjenje irisy čłowjeskeho wóčka - a dodawaše techniku za pilotowy projekt na lětanišću w Frankfurće nad Mohanom. Nadawk za projekt je přišoł wot – zwuhódaće? – ministerstwa za nutřkowne naležnosće.
Jedna z poslednich słužbnych akcijow knjeza Šilyja w lěće 2005 běše přikaz, projekt wo dwě lěće podlěšić, hačrunjež EU tehdy tutu technologiju měć nochyše – dokelž so prosće přewjele zmylkow stachu a dokelž chcyše EU dwě hinašej biometriskej technice měć. A wulki dźiw so sta – 2007 přechłapi nutřkowny komisar EU Frattini wšěch ze swojim planom, iris wšěch staćanow EU (!!!) registrować dać. Hač do dźensnišeho dnja njeje oficielnje znate, kotry němski (ex-)politikar je tu swój wliw wukonjał...
Mittwoch, 23. Januar 2008
Drjebjenje Serbstwa
W zašłym lěću přebywach ze swójbu na Rujanach. Wězo wobhladachmy sebi tež zbytki něhdyšeho słowjanskeho hrodźišća pola Arkony. Tu hołdowachu naši prjedownicy před tysac lětami najwyšemu přibóhej połobskich a přimórnych Słowjanow, Swantowitej. W lěće 1168 zničachu Danojo hrodźišćo a swjatnicu.
Hrodźišćo steješe tehdy na kromje nahłeho pobrjoha, kajkiž jón wot kupy znajemy. W běhu přichodnych lětstotkow so wot tuteho pobrjoha přeco zaso wulke kruchi wotłamachu a so do morja sypnychu. Na tute wašnje so bywše hrodźišćo poněčim zhubi! Jako pobych w lěću tam, běše jenož hišće něhdźe jedna třećina hrodźišća spóznać. Běše wěstoty dla zakazane, na płoninu zbytneho hrodźišća stupić, dokelž wobsteji stajnje strach, zo so dalše dźěle nahłeho pobrjoha do morja sypnu, kaž so to w zašłych lětach wjacore razy na Rujanach stało je. Jenož mała skupinka archeologow ma přistup, zo by za powostankami tehdyšich słowjanskich wobydlerjow slědźić móhła.
Haj, a nětko je so woprawdźe dalši dźěl hrodźišća 30 metrow do hłubiny zwjesł (foto: dpa). Škoda! Rěči so wo něhdźe 1500 kubiknych metrow. To je hórka strata. Archeologojo chcedźa nětko tak spěšnje kaž móžno w spadanej pjeršći za namakankami slědźić, prjedy hač žołmy, dešć a wětr wšo wotnjesu.
Za mnje je zjaw, zo so přeco dalše dźěle hrodźišća do morja sypnu, makaberna symbolika za drjebjenje našeho małeho ludu. Tak kaž žołmy Baltiskeho morja poněčim hrodźišćo podrywaja, takle němske morjo naš lud přeco dale asimiluje.
Mittwoch, 5. Dezember 2007
Rozdźělenje pjenjez w Němskej
Kónc nowembra smy zhonili, zo změje Němska w přichodnym lěće wudawki we wysokosći 283,2 mrd.. Euro!
Šwarny kónc pjenjez. Ministerstwa změja 228,58 mrd. k dispoziciji. Z toho na přikład
- 5,07 mrd (2.22%) za nutřkowne naležnosće,
- 6,19 mrd. (2,71%), za hospodarski minsterij,
- 2,89 mrd. (1,26%) za strowotniski ministerij,
- 9,35 mrd. (4,09%) za slědźenje a kubłanje (prawje tak, ale přeco hišće nic dosć),
- 24,39 mrd. (10,67%) za wobchad a twarjenje (trjebamy skerje hišće wjace awtodróhow),
- 29,45 mrd. (12,88%) za "zakitowanje" (zo bychmy hišće wjace wojakow do dalokich krajow pósłać móhli), a
- 124,04 mrd. (54,27%, potajkim wjace hač połojca) za "dźěło a socialne".
Haj haj, smy bohaty kraj, ale za nas Serbow knježerstwo wjace telko wyše nima, haj, dyrbi nam samo pjenjezy krótšić.
Mittwoch, 7. November 2007
50 lět "Trabant" !
Je tomu nětko pjećdźesat lět, zo zahaji so w zapadosakskim industrijnym měsće Zwickau produkcija awta, kotrež tehdy hišće "P 50" a pozdźišo potom "Trabant", potajkim "přewodnik", rěkaše. Kelko mnoho žortow smy wo tutym awće słyšeli a powědali, a kotre přimjena smy Trabantej dawali! A tola smy jeho lubowali, zapleńčili a so wo njeho starali. W přećiwku k dźensnišim high-tech-korejtam smy móhli mnoho wěcow sami reparować, husto hdy nam ničo druhe zbywało njeje. Hdyž sy z Trabantom po dźěratej dróze jěł (a tajkich běše mnoho), to sy kóždu jednotliwu dźěru pytnył, a hdyž sy horu dele a z wětřikom do chribjeta jónu 120 km/h docpěł, sy so nutřka w awće instinktiwnje kruće dźeržał a mjelčił - rozmołwa při tej harje tak a tak móžna njeběše. Čitach dźensa, zo je so dohromady 3096099 (!) awtow naprodukowało. Spočatk lěta běchu hišće 52432 Trabantow policajsce přizjewjenych. A rady tute awto pokradnu - w statistice kradnjenych awtow leži "Trabi" na druhim městnje, hnydom za Porsche.
Dopomninam so hišće derje, kak 1995 mój Trabant w awtowym domje wotedach, zo by sebi - skónčnje - "zapadne" awto kupił, ze 115 PS! Tehdy přewjedźeše awtowy dom akciju, zo kóždy kupc noweho awta za swoje stare awto 3000 hriwnow dóstanje. Woprašach so: "Płaći tuta akcija woprawdźe za kóžde stare awto?" A wobsydnik awtoweho doma mi wotmołwi: "Haj, wězo, za kóžde!" Jako so dale woprašach "tež za Trabanta?", wón wočowidnje zblědnje, ale zmužiće rjekny: "Haj, tež za Trabanta". Nó haj, a tak to potom tež dóńdźe...
Montag, 1. Oktober 2007
Wot "płunoweje princesny" k "princesnje rewolucije“
Wupada cyle tak, zo knjeni Julia Timošenko wólby w Ukrainskej dobudźe. Naše medije tutu žonu nastajnosći chwala, jako „symbol spjećowanja“, „rjekowku opozicijie“, „princesnu rewolucije“, atd. Při tym so wo woprawdźitej wosobinje 44-lětneje politikarki wjele njepraji. Štó wona je?
Runja druhim tak mjenowanym oligarcham Ukrainy je so tež knjeni Timošenko srjedź dźewjećdźesatych lět, w prěnich lětach njewotwisnosće jeje kraja, njesměrnje wobohaćiła. Wona pochadźa ze samsnych Dnjepropetrowskich kruhow kaž dołholětny prezident Kučma. W tutym času běše wona mjenujcy šefina koncerna EESU (Zjednoćene energijowe systemy Ukrainy), a jako dźak za 72 millionow dollarow wobtykowanskich pjenjez zmóžni jeje patron a tehdyši premier Pawlo Lazarenko, zo sta so EESU z nawjedowacym koncernom Ukrainy z lětnym wobrotom we wysokosći 10 milliardow dollarow. Nó haj, jedne sudnistwo w San Francisco zasudźi knjeza Lazarenko w awgusće 2006 na dźewjeć lět jatby, dokelž je mjez druhim 613 millionow dollarow swětoweho pjenježneho fonda (IMF), kotrež běchu poprawom jako pomoc za Ukrainu myslene, pokradnył. Wiktor Jušćenko běše tehdy šef centralneje banki, a IMF so pohórši, zo je Jušćenko IMF systematisce wobełhał.
Powěda so, zo je knjeni Timošenko w času mjez 1995 do 1997 ilegalnje zemski płun z ruskeho rołowoda do zapadneje Europy wotšćěpiła a na jendźelsku wotnošku předawa – něhdźe tři milliardy kubiknych metrow za 80 millionow dollarow! Mjeztym kontroluje wona 20% bohatstwa Ukrainy, a rěči so wo njej jako tej „11-milliardow-žony“.
W lěće 1997 woteda wona nawodnistwo jeje koncerna na swojeho tehdyšeho muža, zo by so politice wěnowała. W lěće 2000 běše prěni króć w knježerstwje jako ministerka za energiju pod Wiktorom Jušćenkom. W tutej funkciji so bórze z druhimi oligarchami rozkocori, kotřiž runja jej tež z płunom a z wolijom wikowachu. Spočatk lěta 2001 ju prezident Kučma z hamta pušći, jej njepłaćenje dawkow a sfalšowanje wopismow wumjetujo. Takle přeběža knjeni Timošenko spěšnje k tehdyšej opoziciji, na čož ju Kučma do chłódy tykny. Jara wušiknje so jej poradźi, so jako „politiska jata“ prezentować, a hižo 42 dnjow pozdźišo běše mjeztym najbohatša žona ukrainy zaso swobodna.
Z toho časa dožiwimy knjeni Timošenko přeco zaso w politiskim boju wo hišće wjace mocy. A z tym sebi wězo swoje bohatstwo tež za přichodne časy zawěsćić chce. Swoje w prjedawšich časach ćmowe hłosy je sebi knjeni Timošenko barbiła. Ze swětłymi hłosami so po wšěm zdaću lěpje „rewolucija“ čini, a wokoło hłowu splećena wopuš da jej wonkowny tradicionelny wobraz „žony z ludu“, štož pak dawno hižo wjace njeje. A nowina „Tagesspiegel“ samo pisa, zo jeje swětła plećena wopuš wokoło jeje hłowy leži kaž tajka „swjatoćina“ – zawěsće z połnym wotpohladom.
Štož so za wukraj jako „bój wo demokratiju“ předawa, je we woprawdźitosći jenož bój mjez wšelakimi skupinami oligarchow, ći jedni bóle na wuchod wusměrjene, ći druzy bóle na zapad. Wšojedne kak dale póńdźe, w Ukrainje budu dale ći cyle bohaći knježić. Dwaj procentaj ludnosće wobsedźitaj 94 procentow bohatstwa Ukrainy. Mjeztym žiwori najwjetši dźěl Ukrainskeje ludnosće we wulkej bědźe, z měsačnej mzdu mjez 30 a 100 eurow. A na tym so tak spěšnje ničo njezměni.
Mittwoch, 19. September 2007
Wurjadny nuzowy staw
http://www.heise.de/tp/r4/artikel/26/26222/1.html
Nó haj, a zda so, zo dyrbimy so husćišo jónu na 4. dypk 20. artikla zakładneho zakonja dopomnić, nic wěrno? Prjedy hač jón naši politikarjo z dobrych přičin šmórnu....
Donnerstag, 6. September 2007
Njewitany wopyt... :-D
W Awstralskej maja nětko něšto k wošćěranju. Čłonojo telewizijneho programa "The Chaser's War on Everything" zesydachu so do dwejoch tołstych awtow z Kanadiskej chorhoju a dojědźechu sej k hotelu Intercontinental w Sydneju, hdźež runje prezident Zjednoćenych statow Ameriki bydli. Přewinychu dwě policajskej zawěry, prjedy hač jich tola k zastaću nućichu. Z jedneho awta wulěze telewizijny sobudźěłaćer Chas Licciardello, zdrasćeny a z wulkej brodu kaž Osama bin Laden. Nó, to dźě běše keklija! Policisća so smjeć njemóžachu a najprjedy wšěch zajachu.... Pěkna to blamaža za policistow!
Tu čitaće wjace, a mały film tu tež hišće dawa:
http://news.aol.com/story/ar/_a/comics-breach-security-at-summit/20070906085609990001
Dienstag, 26. Juni 2007
Zapadne slědy słowjanskeje rěče
Njejsym rěčespytnik abo stawiznar a tuž njewěm, kak daloko do zapada słowjanske kmjeny sydlili su. Ale hač dotal sym Smoliny přeco za ryzy němsku kónčinu dźeržał, a mjena a stawizny městow tam su tež ryzy němske - Quedlinburg, Halberstadt, Blankenburg, Wernigerode, Ilsenburg, Bad Harzburg, atd. A nětko tole - doliny wosrjedź (pozdatnje?) němskeho kraja!
Dienstag, 19. Juni 2007
Žort ze žywjenja
Donnerstag, 14. Juni 2007
Paduši, ow paduši...
Nó haj, lěpje wšak je, jeli-zo sebi ludźi lěpje wobhladaš, kotrymž so bližiš. Prezidentej so mjenujcy wot lěweje ruki časnik pokradny! To je tak směšne, zo we Washingtonje samo oficialny dementi wotedachu, oficialny drje, ale ničo prajacy. Mjeztym móže sebi kóždy w interneće tute padustwo wobhladać. Na přikład tu... http://www.livevideo.com/video/APnews/0D6ABFD0C53E4447BB07CC760747CB22/raw-video-bush-gets-albanian-.aspx
Freitag, 8. Juni 2007
Boga Popajź-Paris
Pó tśoch dnjach w popajźi jo Paris Hilton južo zasej wen ze swójeje šareje klětki.
Wulichowali su ju "z medicinskich pśicynow". Zbytk swójeje pokuty dej wóna stakim nic w popajźeństwje, ale doma w swójej wili w Hollywooźe ako domacny arest wótpokuśiś. Statny pšawiznik Rocky Delgadillo jo reagěrował wjelgin rozgniwany. Wójowaŕ za byrgarske pšawa Al Sharpton wiźi w tom paźe samo rasowu justicu. Powědaŕ policije jo gronił, až ten rozsud jo nastał pó nadrobnych póraźowanjach z gójcami.
Daś wóni se tak njamaju! Gaž sy howacej pśecej fejty a droge hotele zwucony, njejo em tak pśijomne w šerej popajźi. Jo mě napšawdu luto, až jo musała tak śerpjeś.
------------------------------------------------------------------------------
Sobota, 09. Junij
A dowol jo južo zasej mimo. Sudnik jo pó pśeśiwjenju statnego pšawiznika rozsuźił, až musy Paris zasej slědk do klětki.
Něnto mě napšawdu łdzy ronje, tak ako jej, gaž jo ten rozsud wusłyšała.
Samstag, 2. Juni 2007
Wupuć z wupućowanja?
Nó haj, to wšak njeje runjewon kompliment za tych muži, kiž bydla we wuchodźe. Ale njedźiwajcy toho přińdu mi při tym wšelake mysle.
Wupućowanje do zapada je wězo problem, kiž tež nas Serbow potrjechi – zahubnje kaž hižo wupućowanje Serbow do Ameriki w 19. lětstotku. Město toho, zo so wjeselimy abo samo hordźimy, zo mamy samo w Texasu (!) potomnikow Serbow, bychmy dyrbjeli so rudźić, zo njejsu tući Serbja wjace we Łužicy. A to přitrjechi za kóždeho Serba a kóždu Serbowku, kotryž a kotraž na přeco Łužicu wopušći. Zwjetša wšak nic dobrowólnje, ale dźěła dla. Haj, haj, kaž smy to hižo w šuli před mnohimi lětami słyšeli, narodne prašenje je tež přeco socialne prašenje.
Město zo Serbja swoje mocy broja we zwadźency wo Wětečanskej (pseudo-?) koncepciji a podobnym, by na přikład zhromadne, koncentrowane napinanje nuzne było, Serbam nawrót do Łužicy zmóžnić. Kwalifikowane dźěłowe městna wězo wšudźe trěbne a požadane su, ale we Łužicy su wosebje trěbne – nas Serbow dla!
Poslednja wěc – jeli něšto na tym je, zo we wuchodźe wosebje mjenje inteligentnych mužow mamy, by to znajmjeńša wujasniło, čehodla we wuchodźe telko wjele plěchatych prawicarjow mamy...
Wobrazowe žorty
Donnerstag, 31. Mai 2007
Pytamy awtorow
Napišćo mejlku na Bratpansen@gmx.de. Z wašeju adresu mógu ja was do bloga pśepšosyś. Krótko pózdźej krydnjośo systemowu mejlku wót "Reinhardt Mjechkiwon
Za dalšne informacije napišćo pšosym mejlku na Bratpansen@gmx.de.
------------------------------------------------------------------------------------
Wšitcy, kiž chcedźa so na tutym blogu jako awtorojo wobdźělić, dóstanu jow informacije, kak to dźe:
Napišće mejlku na Bratpansen@gmx.de. Z wašej adresu móžu ja was do bloga přeprosyć. Krótko na to dóstanjeće systemowu mejlku wot "Reinhardt Mjechkiwon
Za dalše informacije napišće prošu mejlku na
Freitag, 25. Mai 2007
Čušlaki
Nó derje, hdy so potom naš nutřkowny minister zasudźi, kiž chce ličaki po swojim měnjenju pohladnych wosobow tajnje a "on-line" přečušlić? Naša kanclerka je w diskusiji z Putinom prajiła, zo smě kóždy składnostnje G8-wjerška měrliwje demonstrować, a praji "štóž ničo skućił njeje, tón njesmě so zajeć". Derje, njech praji to tež swojemu nutřkownemu ministrej ...
A čušlenje dźe dale. Nětko přepyta policija w Hamburgu wulke mnóstwo listow. Božičkecy, to su pak wjele wot bywšeje statneje wěstoty nawukli!
A poslednje - nětko samo hromadźa wot wosebje "podhladnych" ludźi - haj, kak so to serbsce praji - "wonjowe próby". To so jenož hišće dźiwaš, dokelž tež tajke něšto smy hižo w NDRskim času měli.
Donnerstag, 24. Mai 2007
Žorćik
žórło: http://forum.jzn.pl/viewtopic.php?t=368
wobdźěłał a přełožił: Reinhardt Mjechkiwon


text: Saturn to je šůsto podug uodlyguośći uod suůńcaplaneta we Ůkuodźe Suonečnym. Tak kej Jowiš, Urůn a Neptůn je to planeta gazowo, drugo podug masy a wjelgośći po Jowišu, a uo nojmńyjšyj gynstośći s planet coukigo Ůkuodu Suonečnygo. Saturn znůmy je uod Starožytnośći. Charakterystyčnům jygo cechům sům ringi kere skuodajům śe guůwńy s lodu a trocha ze skou. Terozki znůmy 60 kśynžycůw Saturna (3 ńypotwjyrdzůne). Mjano planety je uod řimskiego boga Saturna. Saturn je jydnům s pjyńću planet, kere idźe uobezdřeć gouymi ślypjůma. We coukim Ukuodźe Suonečnym ino Saturn mo gynstość mjyńšům uod wody. Wynośi uůna středńo 0,69 g/cm³. Ino jůndro je gynstše.


text:
Anton Nawka
Anton Nawka (* 20. septembra 1913 w Radworju; † 4. apryla 1998 w Budyšinje) bě serbski spisowaćel, přełožowar, redaktor a wučer.
Žiwjenje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Anton Nawka narodźi so 1913 jako syn wučerja Michała Nawki w Radworju. Wot 1920 wopytowaše wón Radworsku ludowu šulu a wot 1924 gymnazij w Budyšinje. Po maturje 1933 poda so Nawka na studij žurnalistiki, stawiznow a ekonomije do Berlina a Wrócławja. W lětomaj 1937 a 1938 studowaše wón prawa na Krakowskej uniwersiće a běše wot 1938 při wobchodnej akademiji w Poznanju přistajeny. W lěće 1941 bu Nawka do wójska sćehnjeny a pušći so 1945 ze sowjetskeje jatby. Po tym, zo skutkowaše w nowozałoženej Domowinje, studowaše wón mjez 1946 do 1949 stawizny na uniwersiće w Poznanju. Mjez 1949 a 1954 běše wón wučer na Serbskej wyšej šuli w Budyšinje a wot 1954 docent na Serbskim wučerskim wustawje. Z politiskich přičin zhubi 1958 tute přistajenje a sta so z korektorom w redakciji Noweje doby. Wot lěta 1968 skutkowaše jako swobodnje tworjacy spisowaćel, bu 1972 redaktor Płomjenja a lektor w Ludowym nakładnistwje Domowina. Nawka zemrě 1998 w Budyšinje.
Hižo jako redaktor dowójnskeho Serbskeho studenta pisaše Nawka powědančka a basnje. Wulke zasłužby zdoby sej Nawka z přełožkami ze swětoweje literatury, kaž na přikład Goriotec nan Balzaca abo Hrabina Kozelska Kraszewskeho kaž tež z přełožkami wjace hač dwaceći dźiwadłowych hrow.
Nawka bu 1965 z Literarnym mytom Domowiny, 1970 z rjadom „Zasłużony dla Kultury Polskiej” a z čestnym znamješkom pólskeho zjednoćenstwa ZAIKS wuznamjenjeny. W lěće 1995 spožči so Antonej Nawce Myto Ćišinskeho.
Zhromadnje z mandźelskej Helenu, rodź. Juraszek z Berlina, kotruž bě w lěće 1934 jako student žurnalistiki zeznał, měješe štyri dźěći. Wón zemrě w starobje 84 lět w Budyšinje a bu na tamnišim Mikławšku pochowany.
Twórby (wuběr)[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Kubło pod worješinu. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 2003.
- Jadwiga. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1969.
- Pod wopačnej flintu. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1964.
- Pod wopačnej łopaću. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1961.
Wotkazaj[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Anton Nawka – Literatura w katalogu Němskeje narodneje biblioteki (němsce) (němsce)
- Literatura wot a wo Antonje Nawce w Serbskej bibliografiji (němsce)


text:
Mómy terôzki razinku czôs na grziby. Ludzie zbiyrajóm roztomajte zorty grzibóm a pojstrzód nich pewnikym i lisówki, mianowane tyż kajniykaj żółciokóma. I ze tych żółcioków idzie uwarzić szmektno zupa.
Nôjprzodzij trza narychtować: fónt (pół kilo) łoszkrobanych kartofli, dwadzieścia deka lisówek, dwa wyrfle bulijónu, ździebko kimlu, dwie łeżki łoctu winnygo, dwa kónski szmiyrkyjzy, jajca (po jednym na talyrz), sól, peterzila abo dil.
I tak: bierymy wele dwadzieścia deka świyżych lisówek (mogóm tyż być słóne ze krauzy), łoszpluchtómy je gynał ze piôsku, zatym trza je pokroć na rube kónski i wciepujymy do garca ze półtora litra wody driny. Wciepujymy dwa wyrfle bulijónu (blank egal jakigo), deczko kimlu i warzymy na maluśkim łogniu jakiesik pół godziny. Te lisówki, choby je niy wieda jak dugo warzić bydóm tak by tak twarde, ale to żôdyn fyjler. Zatym wciepujymy rajd do garca pokróne kartofle, tak ze pół kilo i dalszij warzymy aże kartofle bydóm miyntke (kole dziesiyńć minutek). Na łostatku wciepujym dwa kónski szmiyrkyjzy (ementaler abo bele jakô inkszô). Muszymy teraz ale côłki czôs ta zupa fest kwyrtlać, aże sie ta kyjza do imyntu łozpuści a niy przichyci sie.
Terôzki wszyjsko doprawiómy solóm i łoctym winnym, dociepujymy ku tymu pokrónego dilu lebo zielónyj peterzili. Serwiyrujymy to, podôwómy ze jajcym uwarzónym na twôrdo.
Ojgyn z Pnioków


text:
Ćyńćiwa
Ćyńćiwa – pojyńće geůmytryczne, kere uoznoczo uodćinek śecznyj zawarty we kole (ze końcůma), kery połůnčo dwa půnkta na křiwyj, uokryngu lebo powjyrzchńi. Nojdugszo ćyńćiwa mjanowano je szyrzkům.
Kej můmy půnkta uoznoczůnych na uokryngu mogymy naszkryflać ćyńćiwůw kere bydům uůnczyć te půnkta tak coby kożdy s kożdym bůł połůnczůny. Wjela můmy takich ćyńćiwůw idźe wyliczyć ze wzora:
Inakszy idźe to wyliczyć ze wzora, kery je przeksztołcůnym wzorym Newtona . We tym przipodku uoznoczo wjela můmy wszyjskich půnkta. bo jedno ćyńćiwa mo dycki dwa půnkta za końce.


text:
Bośńa a Hercegowina
Bośńa a Hercegowina (BiH, bośńacko godka a chorwacko godka: Bosna i Hercegovina, syrbsko godka: БocHa и XepцeroBиHa) – państwo we połedńowo-wschodńij Ojropje, na Bołkanach. Powstoło po rozpańyńću śe Jugosławiji. Grańica mo s Chorwacyjům, Syrbijům a Czornům Gůrům. Skłodo śe s Federacyji Bośńe a Hercegowiny a Syrbskij Republiki.
Je to krej gůrzisty, przez 90% placu je położůne wyżyj kej 200 m n.p.m. Nowyższe wjyrchy na teryńe Bośńe a Hercegowiny sům we Dynarskich Alpach (Maglić, 2386 m n.p.m.).
Bośńa Hercegowina uostała srogo zniszczůno we důmowyj wojńe. Terozki gospodarka je sam uoparto na leśńictwje, bergmaństwje a ynergetyce.


text:
Kito Fryco Stempel
Kito Fryco Stempel (* 29. nowembra 1787 w Parcowje; † 2. apryla 1867 w Lubnjowje) bě serbski ewangelski duchowny a spisowaćel. Wot 1802 do 1807 wopyta gymnazij w Budyšinje, hdźež zezna so tež z Bjedrichom Wylemom Mičku. W lětach 1807–1810 studowaše teologiju na Lipšćanskej uniwersiće. Hnydom w prěnim studijnym lěće załoži sobu t. mj. Corps Lusatia. 1809 zastupi do Serbskeho prědarskeho towarstwa, předchadneho zjednoćenstwa dźensnišeje Sorabije Lipsk.
W lětach 1810–1813 bě domjacy wučer, prjedy hač jeho 1813 za fararja w Malinje njepowołachu. W tutej wosadźe skutkowaše dźesać lět, doniž njesta so 1823 wyši farar w Lubnjowje. Wobšěrnu wosadu zastarowaše někotre lětdźesatki, prjedy hač njepoda so 1863 na wuměnk. Po nim so hižo serbski farar w Lubnjowje njepřistaji, štož rozsudnje spěšnišej asimilaciji tamnišeje wosady polěkowaše.
W běhu mnohich lět duchowneho skutkowanja za swojich wosadnych, napisa Stempel tež cyły rjad originalnych basni, mj. dr. epos „Te tśi rychłe tšubały” – najdlěša serbska baseń scyła. W njezwučenym sylabiskim systemje komponowany epos płaćeše na 80 lět jako zhubjeny. Ota Wićaz jón 1950 zaso namaka. Rudolf Jenč přistupni jón zjawnosći w seriji Pomniki serbskeho pismowstwa jako diplomatiske wudaće. Dalši epos, „Pytanje za starym mjasecom abo łužyskich Serbow potłocenje” njeje so bohužel hižo namakał a płaći dale jako zhubjeny.
Nimo swojeho basnjenja wustupowaše Stempel tež jako přełožowar antikskich basnikow. To nastupa wosebje Fedrusowe fabule (z łaćonšćiny) a Theokritowe idyle.
Literatura[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Kito Fryco Stempel: Te tśi rychłe tšubały a druge pěsni. Zezběrał, za śišć pśigotował a zawod napisał Rudolf Jenč (= Pomniki serbskeho pismowstwa čo. 1). Budyšin 1963 [diplomatiske wudaśe]
- Kito Fryco Stempel: Theokritowe pastyrske pěsni. Phaedrusowe fable. Za śišć pśigótował, pśedgrono a komentar napisał Rudolf Jenč (= Pomniki serbskeho pismowstwa čo. 4). Budyšin 1963
- Fabian Kaulfürst: Studije k rěcy Kita Fryca Stempla, Budyšin 2005


text:
”...poprziklejane na wszeckich tabulach...”
Szpacyrkym po Cieszynie
“Gdo sie za swój jynzyk wstydzi
takim niech sie każdy brzidzi”
"Moja ty słodko cieszyńsko mowo
być zawsze do prawjynio gotowo
a jak cie uż żodyn nie bydzie rozumioł
to jyny wiater bydzie po naszymu szumioł"
POZÓR! Kiery nimo chynci tego czytać, abo kansi wraził łokulory, abo mo moc roboty i łoczy go bolóm to se może tego posłóchać jak prziciśnie ”kursywom” na tóm czornóm szczałke w tej szarej kostce, kierom nóndzie zaroz pod spodkym.
Insze cyrkusy
Zakiel eszcze kapke słónko świyci i s nieba nie suje śniyg, to fórt cosi zaimawego pudzie uwidzieć w naszym pieknym mieście. Taki mómy latoś szczynści, że tego deszcza ni ma za wiela i skyrs tego fórt gdosi mo nas przileżytoś nawszczywić. Porem dni tymu szło uwidzieć na rynku aji taki muzeum na kolcach. Kiejsi na dziedziny przijyżdżały kina objazdowe i inksze cyrkusy, a dzisio jak uż każdy mo aji kino w telefónie to uż nic ni ma ludzióm zocne. Za moc tam sie kolem tego muzeum tusteloków nie plyntło, bo isto nie było to moc zaimawe. Co inkszego było jak porem miesiyncy tymu nawszczywiły nas taki rozmajte budy na kolcach s jedzynim. Dycki tak to je, że ludzi idzie wartko napytać, coby se do bachórza rozmajtego jedzynio naciśli, bo to było i je fórt dlo ludzi nejważniejsze. Nasi starzicy na taki przipad dycki prawili, że to ni ma dobre łoczy napaś a rzić wypróżnić, bo na takim ogłóndaniu sie yno traci czas i nima s tego żodnego profitu. Idzie też dzisio uwidzieć poprziklejane na wszeckich tabulach i betónwych słupach w mieście przerozmajte papiórzane uśmiychnióne gymby łod chłopów i paniczek. Wedla każdej ś nich, idzie poczytać skyrs czymu dali sie na tych słupach przilepić i co rozmyślajóm dobrego zrobić jak zustanóm wybrani do rotuza. Tak se myślym jak by to było fajnie tak co chwila dać sie wybiyrać i cosi dować zarobiać wszeckim drukorzóm w Cieszynie. Szczynści mo yno ta nasza postawióno nowo galeryja STELA, że żodyn eszcze nie prziszeł na to, coby oblepić jóm naobkoło wyborczymi plaktami i przikryć nimi cały rusztónek.
Mini słownik:
zakiel-w tym czasie,
kapke-trochę,
fórt-ciągle,
skyrs- z powodu,
przyleżytoś- ma okazję,
dzedzina-wieś,
zocne-cenne,
zaimawe-ciekawe,
dycki-ciągle,
rzić-tyłek,
papiórzane-papierowe,
rotuz-ratusz,
rusztónek-rusztowanie
Tóż miyjcie sie wszedcy dobrze i wiesiołego popióntku.


text: Njebjelčicy (HS/SN). Z publikaciju dr. Petera Kroha wo mjeńšinowych prawach su so zajimcy wčera w Njebjelčicach zeznajomili. Přeprosyła je tamniša Domowinska skupina. Přitomni sej spěšnje wuwědomichu, zo bě awtor mnohe nastorki za knihu „Minderheitenrecht ist Menschenrecht“, kotraž hódnoći tež aktualne politiske wuwiće w Europje a na swěće, ze spisow swojeho dźěda Jana Skale dóstał. Poćah k dźensnišemu je wočiwidny a wšelakory. Toho běchu sej awtor a hosćo w diskusiji spěšnje přezjedni. Bianka Čornakec so prašeše, kotru poziciju Kroh nastupajo Serbski sejm jako demokratisce wolene zastupnistwo Serbow zaběra. Peter Kroh, kiž iniciatiwu wot wšeho spočatka podpěruje, skedźbni hnydom na słabosće. Přewjele časa bě skupina brojiła, prjedy hač je konkretne politiske zaměry zwurazniła a so na strony w krajnymaj sejmomaj wobroćiła. Hižo Jan Skala 1929 wobžarowaše, zo mjeńšiny w Němskej swójske parlamentariske zastupnistwo nimaja. Tež nětkole je dosć přičin tajke wutworić, kaž su to wotbagrowanje wsow, wulkosć rjadownjow na serbskich šulach a dalše.


text:
Cukinia je dobroł na wszysko… to czamu by sie niy narychtować z ni1 ciasta? Muter2 mi pedziała3, że ciotka Eldza moł4 recept na ciasto ze cukiniōm5, to dzwonia i sie pytōm. Potyn trocha sie tam zmiyniōm i robia eksperymynty na moji Babie6 (yno żeby mie feministki nie chyciōły 😉 ) Robiōł żech je już- abo dopiyro- dwa razy, ale za kołżdym razym we kuchni fajnie wōniało7 i potyn my wszysko zezarli8 😉
Co potrza?
300 g ôleju9 (joł żech doł rołz słōnecznikowy, a rołz żech go pomiyszoł ze rzepakowym)
1 szklōnka cukru (jak lubicie barzi10 słodke, to mogecie dać trocha wiyncyj)
500 g mōnki pszynny
4 jajca
3 łeżeczki cynamōnu
0,5 łeżeczki soli
3 łeżeczki kakao
kapka arōmatu rumowego (jak mołcie waniliowy abo cuker waniliowy, to tyż moge być)
100 g ôrzechōw
2 łeżeczki proszku do pieczynioł
1 łeżeczka sody
500 g tartyj11 cukinii
Nojprzōd12 wymiksujcie jajca ze cukrym, potyn wciepcie tam reszta składnikōw, wymiyszejcie, wciepcie13 na blacha i wrojście14 do pieca nagrzōnego na 175-180 stopnia na 45 minut- pod kōniec dejcie pozōr15,żeby sie niy przipołlōło.
Ô pierzina, chyba żech sam nigdy niy mioł takego krōtkego receptu na ciasto 😉
Jedne co Wōm moga jeszcze pedzieć, to to, że ôrzechy idzie16 pokrajać na mańsze kōnski i dać rajn17 abo, jak już ciasto bydzie na blasze, to je powciepować18 na wiyrch i ône sie tam tak fajnie podpiekōm. Smacznego 🙂
1niej
2mama
3powiedziała
4ma
5ō- samogłoska w wymowie między o i u
6żonie
7pachniało
8zjedli
9ô = ło
10bardziej
11potartej
12najpierw
13wrzućcie
14włóżcie
15uważajcie
16można
17do środka
18powrzucać


text:
Górnik Zabrze – Ruch Chorzów 2:0!
Derby sōm doprowdy durś niyprzewidywalne. Potracōny ostatnio Górnik dochodzi do sia w tak ważnym do kibicōw szpilu. Teroski obie ekipy dzieli już yno 1 punkt.
90 + 3 min. – Ostatni gwizdek! Grubiorze wygrywajōm 101 Wielki Derby Ślōnska!
90 + 3 min. – Mōgli za to dołozyc brama Grubiorze! Nad latōm Olkowski!
90 + 2 min. – Już chyba po ptokach. Ruch niy umi tera ani podjechać blizyj bramki.
90 + 1 min. – Steinbors niy piluje. Pomału…
90 min. – Pograli elegancko Niebiescy. Bal wycofany przed bramka. Ni mo kto skōnczyć…
88 min. – Nakoulma idzie na presa wysoko pod bramkōm Ruchu
86 min. – Starzyński z roga. Bal niy przeszoł ani piyrszego zawodnika. Aus.
85 min. – Od bramki Buchalik. Kopnie se przinajmij bal torman, bo wiela wiyncyj tyż juz ni mo do roboty.
84 min. – Drewniak oddowo bal w ryncy tormana. Durś zmarnowany wolny.
83 min. – Na wyjazd Górnik.
82 min. – Włodyka szczylo. Rykoszet. kaj je bal? Wybijo na rōg Steinbors, bohatyr w masce!
80 min. – Tera złazi Oziębała. Za niego Tomas Majtan.
78 min. – Kocian wkludzo Włodyki za Jankowskigo.
76 min. – Steinbors chyto! Starzyński pocylowoł gynał pod słupek, ale torman idyalnie go wyczuł.
75 min. – Bydzie elwer do Ruchu! W rynka dostowo Kosznik.
74 min. – Trza pedzieć, że juz synek próbuje. Lygo na zol przed szesnostkiym, ale faulu ni ma.
73 min. – Małkowski za Zachary. Mono ōn coś samek szwōngnie?
72 min. – Tympo chyba trocha spadło. Kibicōm sie pomału mierznie…
71 min. – Obalōny na zol Zachara. Ze swojij połowy zacznie Górnik.
70 min. – Olkowski przeczytoł tera rywali i rozfechtowoł kōntra. Szlag Iwana, ani rykoszet niy zaskakujōm Buchalika.
69 min. – Ostro tera. Syndzia niy gwizdo.
67 min. – Gryfnie poklepali teroski Niebiescy. Bydzie jednak yno aus.
65 min. – Tera trocha wiyncyj mo do godki Ruch, ale sztyjc niy poradzōm klupnōnć tej bramy na kōntakt.
64 min. – Lata! Miōd-malina pocylowoł z wolnego Starzyński. To forgot byłaby brama kolejki!
62 min. – Kuświk! Szczyloł czy niy, ale było to groźne. Rykoszet i kozioł mōg zaskoczyc tormana.
61 min. – Kuświk piyknie tera przijmuje bal i wystawio Zieńczukowi. Mocny szlag, ale zaś bal w trybunach.
60 min. – Starzyński… Fajnie to wymyślōł, ale podani niydokładne.
59 min. – Naciskany Babiarz klupnōł ,,Pōnbōczkowi w łokno”
58 min. – Uśpili tera gości. A sam oroz cyntra i szlag kepkōm Iwana. Wiela sie niy pomylōł…
58 min. – Trzimiōm sztyjc na dystans Niebieskich gospodorze.
57 min. – Kosznik z Nakoulmōm fajnie pogrywajōm na skrzidle, ale zaś spolōny.
55 min. – Tracōm w ataku bal Grubiorze, zaś cisnie Ruch.
54 min. – Zachara sōm na sōm w tormana! Tak czy tak fankowy pokozoł jednak spolōny.
53 min. – Nastympny rōg do gości. Bal zagrany jednak w pierōny. Za fest pojod…
51 min. – Zieńczuk wlecioł tera na obrōńcy w szesnostku. Wybity z rytmu juz nic sam niy wyczaruje…
50 min. – Już po akcji i z ausu Ruch.
49 min. – Zas poklepali na skrzidle Grubiorze. Bydzie rōg.
48 min. – Z roga Niebiescy, ale juz wyjazd.
47 min. – Nakoulma! Fol placu mioł tera! Przelecioł dobry kōnsek boiska, dynamicznie zafyrloł w szesnostce i oddoł szlag. Wele słupka.
46 min. – Zaczōn Ruch. Jadymy!
45 + 2 min. – Zaś było gorko. Cyntra Nakoulmy mōgła cufalym wpaś Buchalikowi za kragiel
45 + 2 min. – Z ausu Olkowski. Pomału. Niy pilujōm z grōm. bal wraco do tormana.
45 + 1 min. – Wolny do ruchu. Niypewnie wybijoł teroski Steinbors.
45 min. – Zaś z rogu Górnik. Dobrze zawiyroł to wolejym Kosznik. Bal jednak w rynkach Buchalika.
43 min. – Świyca w szesnostka Ruchu. Tyn bal lecioł wiecznie, ale Dziwniel poradziōł wybic go yno na rōg.
42 min. – Niyudano próba Zieńczuka. Juz bal nazot do gry wkludziōł Steinbors.
42 min. – Fauluje na 30 metrze Sobolewski. Trefiōł w bal, ale syndzia ocyniōł to inacy.
41 min. – Od bramy zaczōn Buchalik.
39 min. – Niy do rady grac dalij Gwaze. Włazi za niego Łukasiewicz. Grocz Górnik zagroł praje 40 min. w kierych zaliczōł brama, kartka i kōntuzjo. Intynsywnie…
38 min. – Starzyński sieknōł tera z ostrego kōnta. bal w rynkach Steinborsa.
37 min. – Poczuł rynce Sobola na puklu Kuświk i chcioł to wykorzystać. Elwra jednak słusznie niy bydzie.
36 min. – Syndzia spamiyntoł przed chwilōm Prezesa po tym jak tyn potraktowoł przeciwnika łokciym.
35 min. – Z ausu Zieńczuk. Oddoł bal rywalōm.
34 min. – Leży na zolu Gwaze. Syndzia to puszczo, ale chop sztyjc niy stowo. Mōmy przerwa.
33 min. – Miszōng w srodku pola. Zodno ekipa tera niy poradzi utrzimac sie dłuzyj przi balu.
31 min. – Szpetny faul. Zasłużōł na kartka Gwaze. Zaroski drugi roz znojdzie sie w hefcie syndzigo.
30 min. – Szyndrowski rynkōm. Zaś bal do gospodorzy.
29 min. – Wysoko do pressingu wyłażōm Niebiescy. W kōńcu udowo im sie przejōnć bal.
28 min. – Teroski doł sie chycic na spolōnym Kuświk.
27 min. – Olkowski z ausu ciepie fōrt w szesnostka Ruchu. Tera jednak faulujōm Grubiorze.
26 min. – Starzyński z wolnego w szesnostka, ale ni mo z tym problymōw defynsywa gospodorzy.
24 min. – Nastympno próba Prezesa. Tym razym lepszy Buchalik.
23 min. – Zaś cyntymetry od słupka bramki Buchalika. Nakoulma zagrywo piyntōm do Gwaze a tyn posyło mocny bal na piōnty meter, kaj wlatuje Oziebała… Tym razym ni ma gola.
22 min. – Ruch pomału próbuje wykludzać pozycyjny atak. Na pewno dłuzyj sōm przi balu.
21 min. – Szczasnōł sie tera Babiarz i Zachara. Zacznōm Grubiorze…
20 min. – Zza szesnostki próbowoł klupnōnć Drewniak. Minimalnie nad latōm.
19 min. – Elwer? Niy, yno wolny. Przi szlagu Iwana rynkōm zablokowoł Stawarczyk. Żōłto kartka.
17 min. – Dziwniel próbowoł zagrac prostopadły bal do przodku, ale fest niydokładnie…
16 min. – Ruch bydzie mioł biyda sie spamiyntac. Czujno obrōna Górnika.
15 min. – Z rogu Ruch. Zieńczuk mijo sie przi próbie szlagu głowōm.
Pora podań wymiynili gospodorze przed 16 metrym. W kōńcu bal dostoł Gwaze, kiery eleganckim technicznym szlagiym podwyższōł wynik. Bal wpado Buchalikowi za kragiel.
12 min – 2:0! Gwaze praje w sōm winkel!
11 min. – Strata Grubiorzy w środku pola, ale niy bydzie wartkij kōntry.
10 min. – Ciśnie Ruch. Próbujōm z obu strōn. Na razie bez wiynkszych efektōw.
9 min. – Piykno akcjo i piykno cyntra z prawej strōny na kepka Starzyńskigo. Kole a wele…
8 min. – Próbuje odpedziec Ruch, ale gro niydokładnie w ofynsywie. Zieńczuk niy opanowuje bala.
To je tyn ,,Prezes” Kierymu przajōm kibice. Nojprzōd zmiyniōł strōna, wypuściōł elegancko kamrata na wolny plac i polecioł do środka kaj za chwila z wysokości 11. metra otwar wynik szpilu.
5 min. – Nakoulma na 1:0!
5 min. – Wolny wykōnany darymnie. Nic z tego niy bydzie.
4 min. – Faul Dancha. Chycioł przeciwnika obōma rynkami i bezpiecznie skludziōł na zol.
3 min. – Za fest na ślepo do przodku groł Kowalski. Pierōn wiy do kogo podowoł.
2 min. – Nakoulma pogrywoł z Kosznikiym na skrzidle, ale blisko tamek byli obrońcy
1 min. – Piyrszy gwizdek. Zaczyli gospodorze.
Reforma ekstraklasowo wkludziyła lekki miszōng w rozgrywkach. Dziynki tymu mogiymy jednak już po roz trzeci w tym sezōnie dziwać sie na Wielki Derby Ślōnska. Po rymisie 2:2 w Zabrzu i wygranej Ruchu u sia 2:1 wracōmy nazot na plac Grubiorzy. Jak bydzie dzisio? Piyrszy gwizdek usłyszymy gynał o 6 we wieczōr…
Prowdopodobne składy:
Górnik: Steinbors – Olkowski, Danch, Szeweluchin, Kosznik – Nakoulma, Sobolewski, Drewniak, Oziębała, Iwan – Zachara.
Ruch: Buchalik – Szyndrowski, Malinowski, Stawarczyk, Dziwniel – Kowalski, Surma, Babiarz, Starzyński, Zieńczuk – Kuświk.


text:
Wjele hosći je kónc tydźenja třidnjowski wjesny swjedźeń w Koćinje dožiwiło. Marja Latowa, kotraž mjeztym 17 lět tamniši wjesny klub ze 27 čłonami nawjeduje, bě so znowa wo wotměnjawy program – mjeztym třeći raz při kapałce wosrjedź wsy – postarała.
Koćina (aha/SN). Nimo 20. raz pospochi do swjedźenja zapřijateho „kotoła pisaneho“ zabrachu sportowe wubědźowanje wažne městno. Pjatk wječor k zazběhej swjedźenja kehelowachu dźěći w dwěmaj skupinomaj. Najlěpšej běštaj pola młódšich Adrijan Meyer z Koćiny, pola wjetšich Jan Szczepaniak. Mjez žonami spowala najwjace kehelow Betina Pjetašowa, kotraž bě z Bayerskeje ze swójbu domoj na swjedźeń přijěła. Mjez mužemi bě Pětr Reinelt najwuspěšniši.
Sobotu wubědźowaše so pjeć mustwow dźěći w kopańcy, hdźež wobsadźichu Němcy, před Kulowom a Koćinu prěnje městno. Mjez sydom cyłkami młodostnych je prěni króć tež zastupnistwo z Jitka za bulom honiło. Před Sulšečanami dobychu koparjo z Koćiny. We volleyballu wopokazachu so žony z Koćiny jako najlěpše.


text:
Klukšanska cyrkej
Klukšanska cyrkej je ewangelski cyrkwinski twar w hornjołužiskim Klukšu.
Hač do druheje połojcy 20. lětstotka je so tam tež serbsce prědowało.
Twarjenje
Jedna so wo noworomanisku žurlowu cyrkej, při čimž pochadźa barokna wěža při zapadnym boku hišće wot prjedawšeho twara z lětow 1701/02. Cyrkej dósta w lěće 1893 cyłkownje nowy napohlad a nowe wuhotowanje přez twarskeho mištra Theodora Quentina, nutřka wosebje wumolowany wjerch a z drjewom wupaženu emporu. Drjewjana klětka z postawu Jana Křćenika pochadźa pak z lěta 1702. Tež pěskowcowy wołtar bu hižo w tutym lěće w Klukšanskej cyrkwi nastajeny, pochadźa pak najskerje z Drježdźanskeje cyrkwje swjateje Sofije a je najskerje dźěło Christopha Waltera II. z 1580tych lět. Drjewjana dupa nasta w lěće 1688. Při sewjernej sćěnje nadeńdźe so narowny pomnik Franca z Nostitza z lěta 1576. Dalše epitafy steja w chórje (17. a spočatk 18. lětstotka) a we wěžowej hali (16. lětstotk) kaž tež zwonka cyrkwje.
Nad wołtarjom a pod wjerchom nadeńdźe so dwurěčny napis Česć budź Bohu we wysokosći // Ehre sei Gott in der Höhe. Na kěrchowje steji němskorěčny pomnik za padnjenych Prěnjeje swětoweje wójny z Klukšanskeje wosady kaž tež rowy wjace hač 200 němskich wojakow z poslednich dnjow Druheje swětoweje wójny.
Stawizny
Hižo składnostnje prěnjeho pisomneho naspomnjenja Klukša w lěće 1222 naspomni so tež tamniša cyrkej, kotraž słuša tuž k najstaršim w cyłej Hornjej Łužicy. Jako wosadnej cyrkwi přisłušachu jej 14 wsow we wokolinje.
W lěće 1737 bě farar Faber tule po namjeće hrabje Friedricha Caspara z Gersdorffa załožił łaćonsku šulu, kotraž měješe serbskich hólcow z wokoliny přihotować na gymnazij. Jako Faber šěsć lět pozdźišo zemrě, přećahny šula na hrabinski hród do Delnjeho Wujězda, tola Klukšanska wosada wostanje tež dale centrum pietizma w serbskej Łužicy.
W běhu swojich stawiznow wotpali Klukšanska cyrkej znajmjeńša trójce, a to w lětach 1680, 1792 a 1830.
Wobrazy
Wosada
Do poměrnje wulkeje Klukšanskeje wosady słušeja nimo Klukša samoho wokolne wjeski Čelchow, Kobjelń, Kupoj, Lěskej, Lichań, Nowa Wjes/Sprjewja, Połpica, Załhow a Zdźar kaž tež ewangelski podźěl Brěmjenja a Zdźěrje.
Fararjo
Žórle
- Cornelius Gurlitt: Klix. W: Beschreibende Darstellung der älteren Bau- und Kunstdenkmäler des Königreichs Sachsen. 31. Zwjazk: Amtshauptmannschaft Bautzen (I. Teil). C. C. Meinhold, Dresden 1908, str. 118–128. (wobšěrne wopisanje)
- Oberlausitzer Heide- und Teichlandschaft (= Werte der deutschen Heimat. Zwjazk 67). 1. nakład. Böhlau, Köln/Weimar/Wien 2005, ISBN 978-3-412-08903-0, str. 288.


text:
Godka Klachuli, 1.06.1922
Teksty muszōm być rozumiane we kōntekście historycznym i niy przedstawiajōm ôpiniji redakcyje Wachtyrza.
Moji złoci!
Dzisiejse pisanie zaś musa napocōńć ôd tego, ize byda ganić baby, bo to, co sie teroz u nos na G. Ślōnsku dzieje, to juz jest az nie możno, wōm padōm. Niedowno tymu jakeś dziewcysko wypolyło synkowi, za to ize poszedł do inksy, ôcy, tak, iz borok jest kalykōm na całe swoje życie, a zeszły tydziyń pisały nase gazyty, iz kole Ôpolo jakoś Gabryelcycka siekyrōm zabiyła swojigo chopa, a potym mu ôbie z jeji siostrōm urznyły piyłōm głowa, noga i rynka, i wyciepły ôstatek do Ôdry. Prowda, ize to jest ani do uwierzynio? Widzicie, moji złoci, a jednak tak sie stało. A wiecie chto tymu jest winiyn, ze sie miyndzy nasymi babami znajdujōm take potwory i kalwiny? Miymce! Juz przed wojnōm, niejedna dziołcha i baba za wszystkim se brała przikłod ôd Miymcōw, bo co miymiecke to „fajne” i „etwas beseres”. Chłop noleżoł ze synym do polskego towarzistwa i cytali gazety polske, a „muterla” i jeji frelki musiały godać po miymiecku i cytać cajtōngi i rōmany miymiecke, bo to jest fajnij. Tak se ze wszystkim brały przikłod z Miymcōw, i tōz tyz teroz zaś widzōm i cytajōm, jak to ôrgesze mordujōm i katujōm Polokōw, wydubujōm ôcy i żywych ludzi zakopujōm, ucōm sie tego ôd nich, bo to jest fajnij. Tak se ze wszystkim brały przikłod z Miymcōw, i tōz tyz teroz zaś widzōm i cytajōm, jak to ôrgesze mordujōm i katujōm Polokōw, wydubujōm ôcy i żywych ludzi zakopujōm, ucōm sie tego ôd nich, bo co Miymiec robi, to jest fajnie, no i wypolajōm ludziōm ôcy, zabijajōm chłopōw i ćwiartkujōm ciało, choć tyn istny w Berlinie, co to cielyńcina i wōszty z ludzkigo ciała sprzedowoł. Jyno to jest aby dobrze, ize takich ciymnych i zdzicałych popśniołōw nie jest dużo i ze tyz sōm i porzōmni Miymce!
Mie sie zdo, ize ta cało wielko kōnferyncyjo w tej Gynuji ôzleciała sie skirz Miymcōw i bolszewikōw i skirz tego, ize za niymi tyz idzie Ynglijo, co teroz, ize na wojnie dobrze wyjechała, zdrodzo borokōw Francuzōw i trzimo z tymi, co cało wojna rzykali: „Gott strafe Yngland!” A ize ci nudlorza, co to po całym świecie łazōm z figurkami, papagajami, tyz zaś teroz na nowo popierajōm Miymcōw, tōz Francjo pierso pado: „Nie grōm, kulki nazod!” a za niōm hned pudōm i inksi, i tak sie ta Yntynta ôźleje, choćby sam u nos wesele jednej zowitki, co sie chciała wydać ze wszystkymi, a z jednym jyno wziōńść ślub. Jo zawsze padała, ize kaj niyma scyrości, tam tyz niyma miłości, i tam sie nic nie udo. Keby Lodziorz nie bōł taki fałszywy, toby sie możno bōło udało, ale tak to nie, bo dwōm panōm, Francyji i Miymcōm, naroz służyć nie idzie, aze nie!
Jeźli sie ta zgoda w tej Gynuji nie udo, to bydzie skirz tego, ize Lodziorz godo piyknie ô miłości bliźnigo i bezto chce tych drugich zamamlasić i przed świetym pokozać jako to ta Ynglijo jest dobro i zgodliwo, coby ôn ze swojymi Żydami mōgł sōm ôcherknōńć ruski petrōnel i wykiwać Belgijokōw i Francuzōw. Choćby tam cało Ojrōpa sie dała do wojny, to beleby jyno Ynglicy mogli robić ze Żydami geszeft, to ôstatek ich nic nie ôbchodzi, i ôni i aniołym i z diobłym zrobiōm koalicyjo. Tyn nas Skirmunt tam mioł abo wykopki borok, z takim starym lisym ynglickym i z inksymi fałszywcami miymieckimi, żydowskimi i rozmajtymi sierami. Az mi go żol!
Juzech kopa razy pedziała ize nie byda ô polityce pisać i widzicie, moji złoci, jakech sie to zaś dzisiej ôzchaeblała. Ale to wszystkymu jest winiyn Fyrtok, bo sam cynsto do mnie wpadnie i choćby my nie wiym ô cym godali, to ôn zawse zacnie ô libstach, a skōńcy na polityce i jo tyz potym zacna mysleć i pisać ô babach i ô tej niescynsnej i przepadłej polityce. Bardzoch tyz jest ciekawo, ludkowie, keż to ta ôbsada byńdzie, juz sam ôd nos aze dwie baby pojechały do Lubecka, do tej dziouski sie zapytać, cy ôna nie wie kej to bydzie? Ale ôna tam pōno jyno poświtała trocha nogami i plecami, kozała im rzykać i pedziała im, ize ôbsada bydzie wtedy, jak przijdzie polske wojsko. Nō i tyla wiedziały wiela przedtym.
Wesele sie, moji złoci, u mnie szykuje! Getrudzin zolytnik, chtory teroz jest w Poznaniu na praktyce za zielōnki, pisoł, ize sie zaroz po ôbsadzie chce żynić. Trocha to tam za nogle biere, ale cōz mōm zrobić? Trza pierziny i zogłowki suć, i rychtować ałsztalōnek. Nojgorzij bydzie z meblami, bo teroz nocynie do jednej izby, wiyncej kosztuje, niz przed wojnōm całe nase gospodarstwo. Cłowiek przi tych dzieciach sie musi abo ôgrzebać, i nigdy sie wyńdzie ze starości. Ta starso tyz nie downo śległa, i trza było pōmagać, nosić ôbiady i swacyny. A co cłowiek przeżył strachu – to jyno dobro matka i jedyny Bōg wie, bo sie jak to te młode baby teroz sōm niepozorne, kajńś podwigała i bardzo miała, wōm padōm, ciynżko, tak iz my juz myśleli, że nōm pojedzie. Nō ale sie na scyńście i bez dochtora ôbeszło. Mo bardzo gryfnego i szwarnego synecka i dali mu na miano Kazimierz. Ô tym radośniku to wōm tyz jesce kej napisa i ô tych chmosiach. A teroz juz z klachami skōńca, bo musa iść do kościoła na mojowe, a potym jesce musa starymu przebłōcne łachy łotać.
Tōz do widzynio
wasza
Rōźla Pyscycka.


text:
Dejcie pozor: Krałza – abo dwie kompotu ze podzimek, tytka suszonych śliwek może byść ze 20 dkg. Jak bydzie wiyncy to se nic niy stanie, piernika miodowego 20 dkg. Może byść 25, to zależy wiela tego mo byść i do wielu ludzi to robiymy (wiela pyskow bydzie przi stole).
Krałza kompotu z jabek, do tego łowoce z ciepłych krajow tak zwane bakalie, wszyskigo dowomy wedle uznanio i ilości pijyndzy w potrmanyju.
Niy śmiy braknońć takich łowocow jak mandle – kere muszom byść pokrone na konski, dali dodowomy tytka abo dwie ruzynkow, łorzechy włoske, kere muszom tyż byść poczaskane na myńsze konski, to skuli starszych domownikow co niy majom zymbow, dali niy śmiymy zapomnieć ło figach, mom na myśli łowoce a niy babske galotki, fyrzichy (morele abo brzoskwinie), datle (daktyle) – pamiyntejcie bez tych dobroci moczki niy bydzie yno kepski kompot..
Dejcie pozor: We gyrotowski moczce niy ma wieprzkow (agrestu). Ździebko mogymy dać citrony i pomarańcze – kapka, tak yno na smak (wedle uznanio). Tyn cołki miszong, musi byść pokrony na drobne konski, wciepujymy to do garca i warzymy.
Dejcie pozor, bo to co tera powiem je fest ważne, kożdy łowoc warzymy osobno skuli tego piec musi byść wielki i garcow moc, do kożdego garca wlywomy ździebko wody. Jak już to wszysko momy uwarzone, to już kożdo gospodyni musi wiedzieć kedy to wszysko łodstawić, to wtedy wszysko wlywomy do jednego garca.
Tako ważno uwaga: Nejlepi w tym czasie dejcie chopom jake zajyńcie, niech z bajtlami strojom goik, bo przesmrodzanie chopa wele pieca nie wroży niczego dobrego, może prziść do swady, a to przeca Wilijo, wadzić se je zakozane (nie wolno).
Tera rozpoczynomy warzyć piernik, zaś we łosobnym garcu, jak se śniego zrobi klajster, to se to przesiywo bez sitko, te wodnite wlywomy do garca ze łowocami i miyszomy. Na koniec se robi zosmożka ze masła, dejcie pozor, coby niy przipolić, bo jak to zrobiymy to cołko robota pieron szczeli, ta zosmożka tyż muszymy przesioć bez sitko, prosto do garca, coby niy boło klompow, wszysko wartko miyszomy. Idzie dodać jeszcze cukru ale yno do smaku, je tam tela dobroci, że jak niy domy pozor z tym prziprawianiym, to mogymy yno wszysko sfajfczyć. Tak narychtowany deser, łodstawiomy do chłodnego miejsca, koniecznie daleko łod dziecek i chopow, bo do wierzerze wszysko zeżerom i nic niy złostanie do małego Jezuska.
Ja – miarkujymy z tego, że moczka po gyrotowsku to bomba kaloryczno. Mode frelki łoszczegom przed utratom figury na dugi czas, żodyn ani mody ani stary co już mo niyjake problymy z wontrobom, musi se spodziywać ataku po spożyciu ty dobroci, ale to se przeżywo yno roz w roku. Na szczyńście ludowe dochtory wymyślyły Rapacholina kero polecom zażyć przed kożdom Wigilijnom wieczerzom na Ślonsku. Czego se to skuli narodzin Chrystuska niy robi pra. Życza wszyskim smacznego i zaznaczom, boł to przepis na moczka gyrotowsko, kero koniecznie musi byść tako gynsto coby prawie łyżka we asjetce stoła. Je sam u nos na tym kochanym Ślonsku tak, że już wieś dali, moczka wyglondać może nikej blank inaczy…
Som take wsie, co do tego wszyskigo dodowo se gymiza, jodech ale cobych boł tym smakym zachwycony, niy moga pedzieć. We wielu miejscach moczka wyglondo jak kompot, taki powiydzmy bardzi wodnity, dobry sposób bo wtedy je tych dobroci wiyncy, ale to już nie po gyrotowsku.
Ja – to by my mieli przepis na moczka załatwiony. Już niydugo powiym wom ździebko ło makowkach, tyż w naszy mowie, choć zaś se naraża na opinie jakich to niyprofesjonalny, bo po ślonsku godom i pisza. Ja docie wiara, że tak je? Momy ci sam takich filozofów dostatek, ale nic tam, my swoje wiymny i po swojymu tyż godać bydymy. Pocieszajonce je yno to, że ci co tak godajom i nos łobrażajom, nigdy niczego niy napisali, ani po polsku, ani po inkszymu, łażom po tym świecie po próżnicy i luft choćby tyn smog zatruwajom. Ja i jeszcze jedno – jak bydziecie robić ornong na świynta to niy zapomnicie ze łaziynek wogi wyciepać, bo te urządzenie poradzi wom cołke świynta zepsuć.
Autor: Tadeusz Puchałka


text:
Prěni raz zetkał běch so z nim hižo w lěće 2012. Tehdy je młody Polak Jakub Sokół jako doktorand Krakowskeje Jagiellońskeje uniwersity něšto njedźel w Budyskim Serbskim instituće za swoje doktorske dźěło slědźił. Bě połny elana a zahorjeny, zo smě so z problematiku Serbow zaběrać, so do njeje zanurić. Začuwach w nim hłuboki wutrobny zwisk k našemu ludej.
Mjeztym su so lěta minyli. A znowa so z nim zetkam, z mjeztym 32lětnym młodym mužom, nětko w delnjołužiskim wotrjedźe Rěčneho centruma WITAJ w Choćebuzu, hdźež je přistajeny. Jako prěnje mi jeho bujna broda napadnje, kotruž před wosom lětami hišće njeměješe. Ale jeho přećelnosć a sympatiski mjechki hłós mje hnydom wćipneho činitej na jeho wuwiće.
Serbska protyka 2019 pokročuje z dobrej tradiciju minjenych lět, ćežišćowje wjes abo město předstajić. Titulne foto z wječornym napohladom na Prahu ze sławnym Karlowym mostom a Hradčanami přeradźa, zo so klětuša woblubowana čitanka hłownje Praze wěnuje. „Čěska stolica bě a je hač do dźensnišeho wusko ze Serbami a Łužicu zwjazana“, pisa redaktor Pětr Šołta w předsłowje. Štyrnaće přinoškow zaběra so tuž z nam Serbam bliskej metropolu w susodnym kraju.
Dźiwadłowe hry z pjera Jurja Kocha publikum přeco zaso zahorjeja a wobkuzłuja. Humoresku „Sergej“, kotruž bě Koch poprawom za Serbsku lajsku dźiwadłowu skupinu Hochoza napisał, je Budyske Němsko-Serbske ludowe dźiwadło loni za powołanske dźiwadło wobdźěłanu přewzało a ju w delnjoserbskej rěči wuspěšnje w Delnjej Łužicy předstajiło. Nětko přihotuje so serbski cyłk dźiwadźelnikow NSLDź na „Sergeja“ w hornjoserbskej inscenaciji. Ta změje 30. septembra swoju premjeru w delnich Sulšecach. W njej hraja dźiwadźelnicy Měrko Brankačk, Jan Mikan, Petra-Marija Wencelowa-Bulankec, Torsten Schlosser a Katka Pöpelec, elewka činohrajneho studija NSLDź. Režiju ma Tom Böhm, dramaturgiju Madleńka Šołćic.
Jurij Koch je hišće we wysokej starobje jara produktiwny spisowaćel. W oktobrje wuńdźe wot njeho w LND dalša hornjoserbska kniha za dźěći. Alfons Wićaz je so z Choćebužanom rozmołwjał.
W zašłym času so wosebje na dźěćacu literaturu koncentrujeće. Tak ma bórze wuńć kniha za dźěći wot wosom lět „Golo a Logo – Nětko je Abezinka fuk“, kotraž je hižo w němčinje wušła. Zwotkel literarne ideje bjerjeće?
J. Koch: Za idejemi njetrjebaš pytać, hdyž wo dźěći dźe. Kóždeho z nas wobdawaja młodźi čitarjo. Nimo toho je kóždy spisowaćel sam raz dźěćo był a móže so na swoje dźěćatstwo dopomnić. Za mnje bě a hišće je dźěćatstwo tak a tak tajki kontinent, na kotryž so rady dopominam, kontinent wjesela, bjez problemow, hačrunjež moje dźěćatstwo jenož wjesołe, zbožowne było njeje. Tam su podeńdźenja tragiskeho razu. Ale hdyž myslu na šulu w Chrósćicach, tež w tragiskim, dramatiskim času, abo na Varnsdorf a čěski gymnazij, da so mi takrjec wot samoho dožiwjenja zbližeja, kotrež mam za tak substancielne, zo hodźi so z toho tež literatura tworić.
Tworjaca wuměłča Iris Brankačkowa wustaja w Muzeju Budyšin
Zapisk do hóstneje knihi Budyskeho měšćanskeho muzeja je woprawnjeny zjaty zaćišć wo wustajeńcy, kotraž je hišće hač do spočatka nowembra widźeć „Wo prěčenju rěkow“/ molerstwo a twórby na papjerje / Iris Brankačkowa. Wutrobnje so hósć za „wosebity wid na přirodu a jeje jónkrótnosć“ dźakuje. Zawěrno, nichtó wone kuzło přirody bóle njezapopaduje hač w Plusnikecach w krajinje hatow bydlaca tworjaca wuměłča.
Wot Iris Brankačkoweje na płatno zapopadnjene krajiny zawostajeja we wobhladowarju najrozdźělniše zaćišće a asociacije. To je na jednej stronje metafra za haty, na měrnu hładźinu wody, w kotrejž so štomy, mróčele, wšón bliski wobswět špiheluja. A na tamnej stronje haty wobdawace štomy a kerčiny je zaramikujo wudospołnjeja.
Pod titlom „Doma we wućekach“ předstaja Benedikt Dyrlich w nowej knize swoje młode lěta. Dokładnje prajene: Rekonstruuje swoju biografiju wot zakónčenja zakładneje šule we Worklecach hač do wobdźělenja na Serbskej narodnej zhromadźiznje, potajkim wot 1964 do 1989. W mnohich zapiskach, listach, pojednanjach a interviewach so dožiwjenja „lyrikarja“ w třoch kapitlach wotbłyšćuja, kotrež su po lětach a žiwjenskich wotrězkach rjadowane, a kóždy z nich awtor aktualnje zahaja. Tutón diferencowany wobraz na dobrych 300 stronach je jenož móžny, dokelž je Dyrlich – wot něhdźe 1970 – wšitke swoje noticy w dźeniku, priwatne a zjawne dopisy kaž tež publicistiske wuprajenja kedźbliwje kopěrował a hač do dźensnišeho wobchował. Tež, štóž njeje Dyrlichowy lětnik 1950 – kaž připadnje recensent –, namaka zawěsće paralele k swojemu žiwjenju w „něhdyšej“ NDR.
W tutym dźensa najskerje najčasćišo spěwanej pěsni „Wjesele dźensa …“ so tež hnydom praji: „… starosće tak so wšitke zabudu …“ Jako Njebjelčanska trójka spěw po wójnje zanošowaše, mějachu ludźo zawěsće hišće wjac starosćow hač dźensa!
Ale tež tu so hižo druha wažna přičina spěwanja jewi: Zhromadnosć so twori. Spěwanje je zawěsće tež druhim ludam wažne, ale za nas Serbow je wone bytostna tworićelska móc. Znajemy mnohe přiležnosće, hdyž so spěwaše a spěwa: při dźěle wězo, w cyrkwi, na přazy, na rejach, na kwasu, w korčmje, na kermuši, při mejemjetanju, při zběhance za nowy dom, skrótka: Serbja rady spěwaja! A njeznaja jenož prěnju štučku z hłowy, tak so praji, ale wšitke.
Marja Krawcec
słać budu
ći zornjatka na puć
ke mni
dypotać budu
je sykorki
a rapaki tež
baseń z antologije
„Zornjatka na puću“
Antologija čłonow Róžeńčanskeho kružka pisacych
Literarne zornjatka su zezběrane w nowej antologiji Róžeńčan kružka pisacych. Wudał a zestajał je zběrku Beno Budar. Lětsa zhladuje kružk na 55 lět wobstaća.
Z titulnej basnju njeboh Marje Krawcec „słać budu / ći / zornjatka na puć / ke mni / dypotać budu / je sykorki / a rapaki tež“ zawjeduje wudawaćel antologiju a spomina tak na dołholětnu čłonku a „potajny stołp“ Róžeńčan kružka. Pódla znatych basnjow kaž „Ralbičanska njedźela“ a „hotowarniča“ stej dotal njewozjewjenej basni „Mario O. II“ a „jednu wowku ći přeju“ zapřijatej. Hnujaca je baseń „wobkedźbowanje nawječor“ na kěrchowje. W tutej zběrce wusahowaca basnica by lětsa w nazymniku sydomdźesaćiny swjećiła.
Mjez mnohimi ludźimi jeho błyšćace so šědźiwe włosy a čerstwe optimistiske wustupowanje hnydom napadnu. Takle bě to tež na přijeću wulkopósłanstwa Republiki Běłoruskeje składnostnje jeje narodneho swjatka w Ber- linskim hotelu Maritim. Cyril Pjech rozmołwješe so přećelnje z wulkopósłancom Denisom Sidorenkom.


text:
Móžnosće wuchowanja w nuzowych padach dale wudospołnjene
Budyšin (UM/SN). Na Lětońskim lětanišću pola Budyšina zasadźeny helikopter ADAC hodźi so přichodnje za wuchowanske akcije z powětra hišće efektiwnišo zasadźeć. Město dotalneho kruteho powjaza ma nětko wuchowansku powjazowu wijawu (Seilwinde). „Tale připrawa ma wjacore lěpšiny“, wujasnja pilot Olaf Iltzsche. „Wuchowanske mustwo móže so tak wěsćišo a dokładnje wotsadźić.“ Wobsadka helikoptera a z njej wusko hromadźe dźěłaca Sakska hórska słužba liča wosebje za dźěło w Žitawskich horach a w Sakskej Šwicy z lěpšej a spěšnišej pomocu w nuzowych padach. „Z wijawu móžemy tež wosoby z wody, z njepřistupnych kónčin abo samo z wěžow abo milinowych wětrnikow wuchować“, Olaf Iltzsche rozłožuje, „dalša lěpšina je: Pacient hodźi so nětko direktnje do helikoptera zaměstnić, potajkim bjez dotalneho mjezypřizemjenja.“


text:
To ju dobri rok zlécôł òd slédnegò wpisënka ò sprzątaniém. Tã całowną robòtã móm ju za sobą, terô mëszlã kąsk ò tim, żebë aktiwòwac starnë dlô dwóch/trzëch ùdbów przë jaczich mómë robioné, to ju le jakno archiwa tegò co bëło. Jesz mùszã sã równak z tim czile razë przespac…
Jedna ze starnów, chtërné jô trzëmôł na serwerze, mô na zymkù samô sã „pòzamiatóné“ (mô sã przeniosłé na nowi plac). Tak pò prôwdze to mie słów felëje na to jak je do tegò doszłé ë nie jidze ò to, że ni mògã przë tim ju „grzebac“ – z tegò wëgrónegò czasu jem prawie baro rad. Ti co mie znają wiedzą, że nie żëjã z internetu, a to co robiã to robiã z gwësnegò pòczëcô òbòwiązkù do mòji kaszëbsczi kùlturë. Równak ôrt w jaczi, na kùlturalnô jinstitucëjô z Nordë, to zrobia, je pòniżi wszëtczégò co mòże le zdrowi człowiek pòmëszlec. Jinstitucëjô, chtërny starnë móm spòlëzniano przez cos kòl szesc lat trzëmóné, dozéróné ë przë nich robioné (wëzdrzatczi, różné cms-ë ë jich zaktualneinia), nie bëła w sztãdze za nen wpakòwóny czas a (doch) dëtczi zwëczajno pòdzãkòwac. Ò nick wicy w spòlëzniany robòce doch nie jidze. Przikré doznanié òbnażającé gwësną arogancëjã – nie mòjé pierszé tikającé sã spòlëznianégò angażowaniô na kaszëbsczim gónie.
Nimò tegò Avati!
Jidąc stegna przëbliżaniô wama mni, abò też wcale, znónëch mùzycznëch karnów, ze słabòscą do rockòwi francësczi mùzyczi, mëszlã dzysô waji òdesłac do parisczégò karna Les Wampas (nie mëszlita, że to fejn zwãczné miono je?). Les Wampas grają ju ze sobą òd 1983 rokù, jich mùzyka je przëpisëwónô do punka ë téż do psychobilly.
Zamdlëwóm mòże na zôczątk słëchanié Les Wampas òd sztëczka “Never trust a guy who after having been a punk, is now playing electro” (w wòlnym dolmaczënkù: “Nigdë nie dôwôj wiarë chłopù, chtëren pò bëcô Punkã, terô elektroniczną mùzyka graje“) to fejn przëmiôr ùsôdztwa tegò rokòwégò karna, jaczi pòchôdô z singla z 2003 rokù. Sztczk nen je kritiką dzéjaniô Manu Chao, chtëren to pòdle mùzyków Les Wampas pòddôł sã systemie.
Czëtając, ju jaczic czas temù nazôd, wiadło Michôła ùsôdzoné pò kòncercé Cockney Rejects w Gdini móm sã ù niegò natkniãté na klip Dead Kennedys “Nazi Punks Fuck Off“. Sztëczk je pëszny ë je téż jednim z tich sztëczków co mie baro lubią, jakno ë karno co gò graje.
Jo … – przë ti leżnoscë przëszed mie ma mëszlã jinszi klip jaczi mòże òbôczëc na YouTube: Mano Negra z Jello Biafrą ë Sidi’H’B – klôrowny przekôz wespółdzejaniô lëdzi z róznëch placów Zémi.
Szëkôjta za tim na przëmiôr na youtube.com.
Bôczënk: Òbkłôdka platë pòdlégô ùsôdzczim prawòm ë pòchôdô ze starnów ot-vinta.com
Wczora to szło pò prôwdzé mie blós abò zaspiewac “He Maлa Бaбa kлoпoTy kyпилa Пopocя” abò wzyc sã do robòtë, bò przistãpù do nowëch kaszëbskòjãzëcznëch starnów nie bëło.
Z tima bitama ë bajtama to jakòs tak je, że rôz òne są, a rôz jich nie ma. Wczora prawie bëło nót je wëszëkac, a to doch nôlepszô robòta dlô Sznëpòrznika 😉 . W tim sznëpòrzeniém towarzëszëła mie ta frantówka He Maлa Бaбa kлoпoTy kyпилa Пopocя ùkrajińsczégò karna Ot Vinta, jaką mie drëch pòdesłôł (jesz rôz dzãka).
Nie bãdã ji trzëmôł blós dlô se, bò mëszlã, że czéj wa bãdzéta kòmùdni, to mòże òna wama téż hùmòr pòprôwi. 🙂
Frantówczi karna Ot Vinta (móm czëtë, że miono nie mô nick bëlnëgò òznôczac 😉 ) nalezeta tuwò .
Jeżlë òbôczôta jesz jaczi felë to proszã napisac ò nich do mie, nôlepi cëtëjąc to co sã wama wëskrzëniło – bãdzé to dlô mie wiôlgô pòmòc .


text:
Za saněrowanje baraki na Pastwinej horje trjebaja 370 000 eurow
Kamjenc (SN/mwe). Jewišćo pod hołym njebjom na Kamjenskej Pastwinej horje je dźensa po cyłej Sakskej, haj, po cyłej Němskej, woblubowane. Legendarne su minjene lěta stajnje wupředate swjatkowne koncerty Puhdyjow. A z Budyšina pochadźaca skupina Silbermond je so tam runje tak wospjet derje čuła. Lětsa wěnuja areal, hdźež ma něhdźe 10 000 ludźi městno, 30. junija a 31. awgusta hnydom dwójce spěwarjej Rolandej Kaiserej. Připowědźene su dalše zarjadowanja z rockowymi legendami – „Maschine“, Karat City a Matthias Reim – 19. meje, festiwal „Summer Feeling“ 16. junija a koncert z oldijowymi rockowymi legendami 28. junija. Štož maja wšitcy wuměłcy a skupiny zhromadne, je, starodawna baraka, hdźež so předrasćeja, a tam je zwjetša tež bifej přihotowany.