text:
W septemberskim wudaću Česko-lužickeho věstníka je wozjewjeny přinošk Jiříja Wolfa »K prašenju pochada a žórła łužiskoserbskeje powědki wo Krabaće«. Awtor so na zakładźe »barokneho rukopisa« z klóštra Oseka praša, hač »móhli hinak wusměrjować prašenje předstawy, zo je so powědka wo Krabaće z Hornjeje Łužicy na čěski bok Rudnych horin rozšěrjała«. Podobnje je to hižo 2007 Adam Votruba we Věstníku proklamował. Wo kotry rukopis so jedna? Přisłušnik rjadu cisterciensow z klóštra Oseka P. Malachias Welcker bě w druhim dźělu swojeje rukopisneje chroniki w lěće 1640 powěsć wo rubježniku z mjenom Hans Krawat podał, kiž bydleše we wsy Loučná blisko klóštra. Zhromadnje z někotrymi kumpanami zahaji Krawat partizanski bój přećiwo šwedskim wojakam, kotřiž tehdy Rudne horiny zapusćachu. Morjenych Šwedow ćisnychu do prózdnjeńcy pola Oseka, kotruž »Krawatenloch« mjenowachu. Krawata samoho mějachu ludźo za kuzłarja.
Jako wusud pisa Wolf, zo móhł dźěl serbskeje powědki wo kuzłarju Krabaće z wokoliny Osekskeho klóštra pochadźeć: »Za posrědkowarjow, kotřiž powěsć do Hornjeje Łužicy přenjesechu, móžemy po mojim zdaću měć mnichow z tudyšeho cistercienskeho klóštra, kaž bě to Josephus Gallus († 1712), pochadźacy z Kulowa.« Mjenowany je hišće dalši Kulowčan, wěsty Jacobus Gallus († 1738), kiž bě na jezuitskim gymnaziju w Chomutowje studował. Wo woběmaj so praji, zo měještaj po zastupje do klóštra dale kontakt z domiznu, »tak móžeše so powědka wo podrudnohórskim rubježniku a kuzłarju snadź do Hornjeje Łužicy dóstać, hdźež bu wjele pozdźišo wobohaćena«.
»Kaž atlasy tak tež morjo rěčku njeznaje, ale wono by było hinaše morjo, hdy by njepřiwzało tež wodu rěčki Satkule.« Štož Jurij Brězan w swojim Krabaće za rěčku Satkulu piše, móžu zdobom za młodźinsku žołmu Satkule nałožować. Naš Serbski rozhłós njeby dźensa tajki był, njeby-li prawidłownje młoda žołma naše wusyłanja zesylnjała a swój wid a swoju wědu do wulkeho morja informacijow wo Serbach do medialneho swěta wuliwała.
Před 20 lětami – dnja 12. apryla 1999 – serbscy młodostni prěni króć póndźelu wječor hodźinu ze serbskim słowom a dźělnje tež serbskej hudźbu pjelnjachu. Wězo mějachu hižo do toho tydźensce štwórć hodźiny w rańšim programje Serbskeho rozhłosa, kiž pak so jako časowje njezbožowne wopokazachu.
›Trjebamy něšto za našu młodźinu, zo njeby jenož němske sćelaki słuchała. A wona njech so prošu jara hnydom sama wo wobsahi postara. A z tym njech wona sama swoje temy zamołwi. My – starša generacija a profesionelni žurnalisća – skićamy pomoc, wukubłanje, poradu a kritiku‹, tak abo podobnje rozmyslowaše so we wjednistwje.
Mjeztym su sej Satkularki a Satkularjo sami swoje rěčnišćo wudrěli. Zaměrnje w běhu dweju lětdźesatkow so młodźinske poskitki kóždu póndźelu jenož přez serbskorěčne domjacnosće nježórla, ale tež přez młodźinske kluby dwurěčnych wsow. Temy smědźa prowokantne a dušne, politiske a swójbne, swětne a nabožne, realistiske a fantastiske być. Druhdy so tež dźiwam, z čim so młodźina takle zaběra. To njech mi hišće něchtó twjerdźi, zo so młodźina za politiku njezajimuje! Druhdy wobjednawaja tež prašenja, kiž njejsu za starše wuši myslene. Abo snadź tola? Mějach raz póndźelu wječor telefonat ze staršim słucharjom, kiž so njemdrje přez wusyłansku temu rozhori. Jemu radźach, sej raz předstajić, zo je sam zaso 18lětny, połny elana a sonow a hišće njeskostnjeny. Hač je pomhało, njewěm. Najwažniše je, zo maja serbscy młodostni swójski program. To wobhladuju jako hłowny wuznam Satkule.
Hanka Mikanowa słuša do woneje generacije profesionelnych serbskich dźiwadźelnikow, kotraž bjez zaměrneho dorostoweho dźěła SLDź njeby předstajomna była. Jako nawodnica Serbskeho pioněrskeho dźiwadła wot 1973 do 1984 prócowaše so pozdźišo sama wo to, zo bychu dalše generacije slědowali. Wučerka je potajkim wostała – w dźiwadle pak njehladajo na wšě politiske hranicy zawěsće swobodnišo skutkować móhła hač w šuli. Z dźěćimi inscenowaše »Klinčatu lipku« (Jan Wornar, 1980), »W złotym hrodźe« (Marja Kubašec, 1984), »Honače pjerja« (Jan Wornar) a dalše. Za to zabsolwowaše dalokostudij za nawodow dźěłaćerskich dźiwadłow w Lipsku. Wosebje dźěći ze srjedź 1980tych a 1990tych lět znaja ju tež jako bajki powědacu »ćetu Hanu«, kotraž w serbskej drasće łužiske pěstowarnje wopytowaše abo tež jako wowku w seriji »Rozhłosec swójba« Serbskeho rozhłosa.
Někotryžkuli lubowar dźiwadła rady na jeje wustupy na jewišću spomina, z kotrymiž je wona w najwšelakorišich figurach, wosebje pak w rólach maćerjow a wowkow, zamóhła publikum putać a zahorjeć. Jeje poslednja róla jako přistajena dźiwadźelnica w NSLDź bě 2013 w serbskorěčnej inscenaciji »Kaž w njebjesach« a bórze potom hižo jako hóstna hrajerka 2014 w němskorěčnej inscenaciji hry »Wie im Himmel« wot Kaya Pollaka. Tola Budyšanka skutkowaše po zastupje do předrenty hišće dale w hóstnych rólach, doniž so 2016 z mjeńšej rólu maćerje w musicalu »My fair Lady« wot dźiwadźelenja njerozžohnowa a sej nětko rjany a spokojny čas rentnarki popřewa.
»Der Zweck des Lebens
ist das Leben selbst.«
(Goethe)
Prěnja serbska literarna stawiznarka, zdobom wysokošulska docentka, wudawaćelka a recensentka Lucija Hajnec woswjeći kónc tutoho měsaca swoje 90. narodniny. K tej składnosći přejemy jej dale krutu strowotu, spokojnosć, wjeselo a Bože žohnowanje při wšitkich jeje předewzaćach.
Jubilarka narodźi so 30. apryla 1929 jako třeća a najmłódša dźowka wučerja Józefa Hajny w Zdźěri. 1934 přesadźichu nana do Budyšina, zo njeby dlěje mjez katolskimi Serbami na wsy skutkować móhł. W měsće donawukny holca němčinu, chodźeše na ludowu šulu a po tym na gymnazij. Po maturje – 1947 – chcyše rady farmaciju abo medicinu studować, tola aktiwna powójnska generacija dyrbješe so tež maćernej rěči a kulturje wěnować. Lucija Hajnec pokaza dowidźenje do tuteje trěbnosće: »Njemóžachmy swobodne žiwjenje našeho ludu twarić z tym, zo so jenož na wěste powołanja wusměrjachmy«, wobkrući wona před lětami swoju kročel. A tak studowaše młoda Serbowka wot 1947 na Praskej Karlowej uniwersiće slawistiku a sorabistiku. Do čěskeje stolicy dźěše poprawom ze zaměrom, zo by pozdźišo we Łužicy jako wučerka dźěłała. Ale w času studija rozsudźi so za diplomowy směr a za wědomostny puć. K jeje wuznamnym profesoram słušeštaj Serb Mikławš Krječmar a Čech Antonín Frinta. 1952 zakónči studij z dźěłom wo Smolerju a bu hnydom promowowana, štož bě tehdom w Čěskosłowakskej hišće móžno. Spočatk lěta 1953 přistajichu derje wukubłanu sorabistku w nowym Instituće za serbski ludospyt, kotryž běchu krótko do toho Němskej akademiji wědomosćow w Berlinje přirjadowali. Hač do lěta 1961 slědźeše Lucija Hajnec w Budyskim zwonkauniwersitnym zarjadnišću. Tu nasta jeje směrodajna studija wo Janu Bohuchwale Dejce, załožerju serbskeho nowinarstwa (1955), tu pisaše wona dalše pojednanja wo swědstwach narodneho wozrodźenja. 1956 započa eksternje wuwučować na tehdyšim Serbskim instituće Lipšćanskeje uniwersity (wot 1969 Institut za sorabistiku). A nazymu 1961 powołachu ju tam jako stajnu sobudźěłaćerku za předmjet serbskeho pismowstwa.
▶ Nowe wobliča w radźe
14. decembra wuzwoli Zwjazkowe předsydstwo Domowiny Susann Šenkec, Juliana Nyču, Bjarnata Cyža a Daniela Měrćinka jako hornjoserbskich rjadnych čłonow rady Załožby za serbski lud w dobje 2019–2023. Zastupjerjo budu Marko Dźisławk, Lubina Malinkowa, Katharina Jurkowa a Marlis Młynkowa. Dolnoserbskich cłonkow jo bramborska serbska rada 23. januara wuzwóliła. Su to Marcus Końcaŕ a Frank Kosyk ako pórědnej cłonka a Diana-Susanne Šejcowa a Babette Zenkerowa ako zastupnej cłonka.
▶ Do daliny
Kóńc lěta 2018 jo wujšła nowa cejdejka kupki »Kupazukow« serbskeje grafikaŕki a muzikaŕki Marion Kwicojc z Lipska, na kótarejž zmakaju se mjazy drugim stare serbske (kaž wójnski kjarliž Padnjony pan), šotiske a staronimske spiwy. Cejdejka jo na pśedank w chóśebuskej Lodce abo pla wudawaŕki, glědaj internetowy bok kupazukow.jimdo.com.
▶ Dwurěčny Wótčenaš
Hodowny koncert Chróšćanskeho cyrkwinskeho chóra dožiwichu wosadni a hosćo 6. januara. Na koncerće wobdźělichu so dźěći serbskeje a němskeje šole. Kónčny spěw »Baba Yetu« překwapi jako dwurěčnje w suahelšćinje a serbšćinje spěwany Wótčenaš. Dujerjo pod nawodom Jurja Jakubaša a organist Syman Donat wokalistow přewodźachu. W Ralbicach wobrubi chór »Delany« pod Pawołom Šołtu-Kulowskim nyšpor na Třoch kralow. Tam zaklinčachu nimo serbskich hodownych kěrlušow tež ruske a čěske pěsnje.
W Serbskim seminarje w Praze wotmě so 30. nowembra 2018 III. Praski sorabistiski sympozij, zarjadowany wot Towarstwa přećelow Serbow z podpěru magistrata čěskeje stolicy. Tema bě Jan Pětr Jordan (1818–1891), wuznamny akter serbskeho narodneho wozrodźenja a jeho doba. Na tutym mjezynarodnym wědomostnym zeńdźenju wustupichu z přednoškami ze serbskeje strony třo Maćicarjo a direktor Lipšćanskeho sorabistiskeho instituta, třo wědomostnicy z Pólskeje, z čěskeje strony zastupjerjej akademije wědomosćow, třo z Karloweje uniwersity a serbofil z Libereca.
Měrko Šołta poda k hižo husto wobjednanemu přirunanju Smoler a Jordan nowe aspekty a druhi wid na rozwiće narodneho hibanja, na př. kak Jordan jako moderny žurnalist, nakładnik a uniwersitny docent něšto staršemu Smolerjej pokaza, zo njedyrbi so kaž Zejler stać z duchownym w serbskej holi, ale móže so zežiwić jako swobodny literat a wučomc. W Lipsku w redakciji Jordanowych lětopisow přiswoji sej know-how za swoje pozdźiše redaktorske a předewzaćelske dźěło. Napjatu stawiznu poćaha mjez Zejlerjom a Jordanom wobswětli dr. Franc Šěn w zwisku z nastaćom a wudawanjom Jordanoweho serbskeho tydźenika a kulturneho měsačnika. Zamóžnosć Jordana jako literarny kritikar pokaza Šěn na přikładźe wěcywustojneje recensije Zejlerjoweje lyriki.
Před sto lětami, 1919, postaji měrowa konferenca powójnski porjad w Europje. Na rozpadankach starych imperijow nastachu wosebje na wuchodźe kontinenta nowe staty, tež w bjezposrědnim susodstwje serbskeje Łužicy. Někotři zastupjerjo Serbow widźachu w njewěstym času jónkrótnu składnosć, samostatnosć swojeho ludu zwoprawdźić, při čimž běchu wosebje njespokojom ze stawom serbskeho kubłanja. Kajku podpěru w serbskim ludźe mějachu, njebě tehdy a njeje hač do dźensnišeho jasne. Zo bychmy na tutu dobu spominali, zběramy w přichodnych čisłach skrótšene wurězki ze serbskich medijow toho časa, kotrež za sebje rěča.
Serbske Nowiny, 01.02.1919:
Přećiwo protestam sakskich łužiskich wyšnosćow staj předsyda Serbskeho narodneho wuběrka, Bart, a jeho sekretar Bryl, slědowace wozjewiłoj: [...] Zjednoćenje hornjołužiskich a delnjołužiskich Serbow w přichodnym so sam zarjadowacym serbskim kraju [...] je tak derje kaž dokonjana njepřeměnliwa woprawdźitosć. [...] My jenož wulkotnu hodźinu swětoweho wobroćenja wužijemy. [...] Jenož ći, kotřiž žałoznu časowu chutnosć njerozumja, njech wěrja, zo móža ze šćerćacymi słowami a papjernymi protestami swětowy časnik wróćo stajić. [Bart, Bryl; w Budyšinje, 25. januara 1919]
Zrudna powěsć dóńdźe do Łužicy, zo je dr. Alfred Krawc-Dźěwinski 15. decembra 2018 po dlěšej chorosći doma w Berlinje zemrěł. Jako připóznaty filmowy wědomostnik a diplomowy wuměłstwowy stawiznar je wón spomóžnje a wulce wuspěšnje za swój serbski narod skutkował. Njeje lochko jeho wobšěrne skutkowanje we wšelakich wobłukach hódnoćić, po času hakle zwěsćimy, hdźe nam jeho dobre słowo, jeho wšelakore ideje a dźěło faluja.
Alfred Krawc Foto: Joris Krautz
Dnja 7. februara 1934 je so wón na »połburskim statoku« w Dźěwinje jako syn domjacneje a hórnika, kotryž dźěłaše w brunicowni, narodźił. We wójnskim času wopyta dwurjadownisku wjesnu šulu. Hižo jako hólčec rysowaše rady na kromach nowin »Grüne Post«, kotrež Krawcec abonowachu. To běše snano přičina, zo da mać jeho na molerja na škleńcu w bliskim Derbnje wukubłać. Nan je w poslednich dnjach wójny zahinył, tak zo měješe mać Alfreda a młódšeju dźowku a syna sama wobstarać. Po lětomaj wukubłanje jako škleńcowy moler 1951 wotzamkny. Dokelž jemu molowanje jednorych smužkow na palencowe škleńčki hižo wužadanje njebě, wjeseleše so, jako »Domowinski funkcionar« jeho na ABF (Dźěłaćersku a bursku fakultu) do Lipska nawabi. Wone tři lěta mjez serbskimi studentami w Sorabiji dožiwi to nawopačne, štož jako wudmo doma na wsy słyšeše: »Die Wend’schen sind keene Menschen.« Tu sej swój serbski pochad wuwědomi a so zahorjeny na studentskim žiwjenju wobdźěli. Serbsce je hižo doma nawuknył a pola Jura Hantša w Slepom, kiž swobodnu ewangelsku wosadu nawjedowaše, kotrejž Krawcec přisłušachu. Pozdźišo tež wučer Hanzo Kulink »spytaše nam město rušćiny slepjanšćinu do mozow zašćěpić«, so Krawc dopomni. »Hišće wjetši wliw na mnje měješe burski misionar Lobo Kowal z Brězowki, kotryž we wosadźe nabožinu podawaše.«
1954 poda so na studij stawiznow wuměłstwa při Humboldtowej uniwersiće do Berlina, připódla wopytowaše wuměłstwowu šulu we Weißensee. Po diplomje přistaji so na lěto w Domizniskim muzeju we Łukowje. Po lětach jako swobodnje skutkowacy wuměłstwowy wědomostnik a přełožowar běše wot 1962 docent na Wysokej šuli za film a telewiziju w Babelsbergu, hdźež nawjedowaše sekciju za filmowe slědźenje. Na Humboldtowej uniwersiće zakitowaše 1963 wuspěšnje swoju promociju. Po dwanaće lětach přiwobroći so Krawc stawizniskemu slědźenju a přistaji so jako wotrjadnik w Statnym filmowym archiwje (SFA), zwotkel wuńdźechu wjacore publikacije wo filmach a jich stawiznach. Wusahowace je jeho dźěło jako wudawaćel wobšěrneho leksikona »International Directory of Cinematographers, Set- and Costume Designers in Film« wo filmowcach a wuhotowarjach, wušłym w 12 zwjazkach wot 1986 do 1992. W nadawku Mjezynarodneje federacije filmowych archiwow (FIAF) wuda zwjazkaj encyklopedije »Encyclopedia of film directors in the United States of America and Europe« (1993). Krawc słušeše w tutym zjednoćenstwje wot 1975 do małeje skupiny aktiwnych čłonow z NDR a bě wulce připóznaty. Jemu so samo poradźi, jedne z kóždolětnych zetkanjow 1974 do Budyšina přeprosyć a mjezynarodny kongres tule přewjesć, zo by so gremij ze Serbami zeznajomnił. SFA bu po přewróće do Zwjazkoweho filmoweho archiwa přewzaty, a tež na »přewzaću« bě Krawc wobdźěleny a wužadany.
▶ Pomnik Kitoju Šwjeli
W Skjarbošcu su 3. nowembra 2018 wuswěśili pomnik za casnikarja a ceptarja Kita Šwjelu (1836–1922), nana fararja Bogumiła Šwjele. Něźi sto luźi jo pśišło na swětocnosć a dwójorěcnu namšu we jsy statkowanja Šwjele ako ceptaŕ. Wó Šwjeli a pśigótach za pomnik su powědali Dietmar Schulze, kótaryž jo ze swojeju žeńskeju Reginu projekt nastarcył, wuměłc Hans-Georg Wagner, fararka Katharina Köhlerowa a Christiana Piniekowa.
▶ Romantica
We wobłuku nakupowanskeho a dožiwjenskeho wječora »Romantica« 3. nowembra 2018 čitaštaj zapósłanča Zwjazkoweho sejma Caren Lay a sorabist Dietrich Šołta w Muzeju Budyšin z romanow a biografije Jurja Brězana. Před Serbskim domom wuhotowaše młodźinske radijo Satkula we wotměnje z rejowanskej šulu Mühlmann program a prezentowaše serbsku hudźbu z nowymaj rozhłosowymaj spěwomaj Christopha Cyža a Gabriela Mommera a přehladku tobołow z módroćišćom.
▶ »Stary lud« w Budyšinje
4. nowembra 2018 wotewri so w Budyskim Serbskim muzeju z 160 hosćimi nowa wustajeńca wo žiwjenju Łužičanow a Milčanow. Zawod do wustajeńcy a přednošk podachu direktorka muzeja Christina Boguszowa, stawiznar Matthias Hardt a kuratoraj Andrea Pawlikowa a Peter Kornelius Kusch. Marion Kwicojc ze skupinu Media Noctis zahajenje hudźbnje wobrubi a čłonojo dźěłoweje skupiny »Stary lud« z Dešna předstajichu rjemjesła zažneho srjedźowěka.
Pólskorěčne wobrazy wo žiwjenju a skutkowanju čłonow Nawkec swójby su, wothladajo wot 15stronskeju studijow k Michałej a Antonej Nawce, wšitke krótke, zhusćene, ale z fachowymi citatami podkładźene. Spušćomna bibliografija něhdźe 50 serbskich žórłow sćěhuje na kóncu knižki, kiž wobsahuje na 72 stronach tež portrety wobjednanych wosobow, potajkim po rjedźe dale portrety dźěći Achima, Błažija, Ludmile a wnučkow Boženy a Tomasza Nawkec kaž tež Měrka a Michała Šołty. Tući wubrani su wopisani jako tworićeljo serbskeje literatury, hudźby, molerstwa abo publicistiki. Kościów wuzběhuje zasłužby »seniora«, kotrehož jako »njeparujomneho w swojej dźěławosći za Serbow« (str. 10) woznamjenja, dokelž je swoje žiwjenske ideale potomnikam skutkownje sposrědkował. Sebjekritisce awtor přida, zo njejsu jeho biografiske hódnoćenja perfektne, ale maja dobry zaměr. Skromne, popularne wudaće přinošuje k tomu, zo so wědomje wo serbskej duchownej kulturje w susodnym kraju skrući. Přetož kaž w poslednjej sadźe w bibliskim duktusu rěka: »Temow je wjele, ale kmanych publicistow [wo Łužicy] mało.«
▶ Nowe pomniki planowane
Pomnikowy wuběrk Maćicy Serbskeje zaběraše so na swojim wuradźowanju spočatk decembra mjez druhim z planami Koslowčanow, postajić pomnik k wopomnjeću zničenja swojeje wjeski w poslednich dnjach Druheje swětoweje wójny. Wuběrk wočakuje, zo so w tutym zwisku tež na akciju Serbskeje młodźiny »Natwarjamy Koslow« skedźbnja. Dale wuradźowachu wo nowym pomniku při rowje fararja a domiznowědnika Herberta Cerny na delnjołužiskich Górach, wo informaciskich taflach wo Bogumile Šwjeli we Wochozach kaž tež wo přeću, narowne pomniki wuznamnych serbskich wosobinow jako kulturne pomniki ze strony stata škitać dać.
▶ Rěč a nałožki najwažniši zakład
Na naprašowanju Domowiny, kotrež bě zašła hłowna zhromadźizna třěšneho zwjazka do nadawka dała, wobdźěli so w nazymje 1.160 ludźi, při čimž njebě někak štwórćina z nich čłon Domowiny. Rěč a nałožki su po měnjenju wjace hač 90 procentow wobdźělnikow najwažniši zakład za přichod serbskeho ludu; jich zachowanje a daledawanje měješe runje telko wobdźělnikow za hłowny nadawk třěšneho zwjazka. Serbow politisce zastupować žada sej 75 procentow wot Domowiny. Zamołwići maja naprašowanje najebać tohorunja zapodateje kritiki za wulke dobyće.
Lońska Schadowanka 1. decembra 2018 jo był mój debit ako gósć. Som južo žedne raze dožywiła to zajmne tšojenje w Budyšynje, ale akle łoni jo se mě raźiło raz do Chóśebuza woglědaś. Som była narska na kulturny program a teke na rejowanje pó rytmach serbskeje muziki. Cerwjena nitka Schadowanki su ga zmakanja ze sobuwuknikami, ceptarjami, wósobami zjawnego serbskego žywjenja – stakim woplěwanje kontaktow. Jo rědnje, schadowaś se raz wob lěto, wuměnjaś nazgónjenja, spominaś na stare case a wózjawiś pśichodne plany. Schadowanka jo teke witana góźba serbski powědaś za wšych, kótarež howacej wšednje nimski powědaju.
Dwójorěcna moderacija jo wjadła gósći do swětosneje atmosfery. Schadowanka jo se zachopiła z wjelgin dobrym wustupom chora Dolnoserbskego gymnaziuma, kótaryž jo wabił pśiglědowarjow do zgromadnego spiwanja pěsnicki »Everybody loves saturday night« w někotarych rěcach a ze spiwanim »Serbskeje jěšnice«. Pótom jo Serbski młodźinski ansambl z Budyšyna zagrał kuse tradicionalneje serbskeje muziki z dudami, małymi a wjelikimi serbskimi guslami. Na to su wuknice DSG prezentěrowali modowu pśeglědku: elementy dolnoserbskeje drastwy, nałožowane w nacasnej moźe. Projekt jo nastał pó wuměnje wuknikow Erasmus-programa, ako jo młoźina z Chóśebuza na woglěd do Norwegskeje dojěła. Młode designerki 12. rědownje su pśiznali, až jo nadawk był śěžki, pśeto njejsu do togo wěźeli, kak se šyjo ze šyjarneju mašinu. Tola kóńcny wuslědk proce jo pozitiwnje załapił a zagórił wuknikow a publikum. Studenty sorabistiki z Lipska su pósłali za Schadowanku jaden wideo, kenž jo se na płachśe pokazał. Wóni su skeč pśedstajili z nadpisom: »Daj mě jadno źowćo.« To jo była parodija telewiznego programa, źož muski wubjerjo žeńsku z tśich kandidatkow pó stajanju pšašanjow. Skeč móžośo se woglědaś na YouTube. Wjerašk Schadowanki jo był wustup młodeje kupki The Good Soul Project, kótaraž jo zagóriła z pśedstajenim nacasneju dolnoserbskeju pop-titelowu, stwórjoneju w lěśe 2015. Last but not least jo teke duo LeDazzo publikum kradu wobguslował. Studentku a jazzowu spiwarku Lenu Hauptmannojc jo na koncertowej gitarje wirtuoznje pśewóźował Dan Baron. Wónej stej mjazy drugim pśedstajiłej nowu jazzowu kompoziciju na baseń Miny Witkojc. Se wě, teksty móžomy cesto lěbda rozměś. Ale organizatory (DSG a Załožba za serbski lud) by pśi koncipěrowanju programa mógali na to źiwaś. Kaž pśi spiwach chora DSG, pśi pśedstajenju modoweje pśeglědki a pśi pokazanju skeča by technika se mógała wužywaś, aby se teke druge spiwane teksty šlagrow na płachtu projicěrowali a lěpše rozměśe serbskeje poezije by toś móžne było.
Poprawom je klasiski schadźowankar wulkomyslny ambiente Budyskeje »Króny« zwučeny. Lětsa běše to hinak. Jeničku alternatiwu za wupad tutoho zarjadowanišća, nimo sportownjow, skićeše Budyske dźiwadło. Hladajo na nowu městnosć běchu tuž mnozy wopytowarjo wosebje wćipni na lětušu 144. schadźowanku.
Hižo w předpolu běše zarjadowanje nimale wupředate. Hosćo pjelnjachu sobotu wječor poněčim dźiwadło. Hornja etaža skićeše dobru móžnosć za prěnje bjesady. Po trójnym klinkanju zahaji so zdypkom w 19.00 hodź. program, při čimž běše njezwučene, zo mějachu šije w běhu programa suche wostać.
Zahajenje programa bjez słowow běše nowum. Jeničce z pomocu plakatow rozmołwještaj so akteraj z dobrymi pointami a prěnje posměwki z publikuma kreatiwny start mytowachu. Po tym přewzaštaj Katharina Pöpelec a Richard Nowak, znataj ze Smjerdźečanskeje rejowanskeje skupiny respektiwnje jako elewaj Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła. Jeju jewišćowa nazhonitosć běše zakład za dobru a přijomnu připowědź, kotraž spleće jednotliwe přinoški do cyłkowneho programa.
Nowe zynki Měrćina Weclicha přednjese 1. serbska kulturna brigada pod nawodom Friedemanna Böhme. Sylny zaćišć zawostaji impozantna ličba sobuskutkowacych a interpretacija třoch modernych a zajimawych twórbow. Kritiski duktus Weclichoweho spěwa pohnu k přemyslowanju wo aktualnych socialnych zjawach kaž njesprawnosći w towaršnosći, kotrež so w nim jewjachu.
Město Sighişoara (hungorski Segesvár, nimski Schäßburg) we wutšobje Sedymgórskeje, kótaregož historiski centrum wót 1999 k swětowemu kulturnemu derbstwoju UNESCO słuša, jo pla turistow znate pśedewšym ako (pózdatne) rodne městno sławnego wjercha Vlada III. Drăculea. Cłonki kulturneje kupki »Serbska reja« z Lipska/Chóśebuza – Gregor Kliem, Fabian Jacobs, Beth Fogleman, Robin Brück a Clemens Isensee, ako su ze mnu dnja 20tego awgusta z najmjetym małym busom do Sighişoara jěli – pak njejsu byli na slědach togo kšejłacnego groby Dracula. W koferowem rumje smy sobu pśiwjadli kopicu muzikowych instrumentow a samo pór głažkow z błośańskimi górkami – ale žeden kobołk. Wjeliki event, kenž jo nas dotam pśiwabił, jo był interetniski festiwal »Proetnica«, kenž jo lětosa južo k 16temu razoju w Sighişoara etnokulturnu wjelerakosć swěśił. Kulturne kupki wšyknych 20 rumuńskich mjeńšynow (mjazy nimi na pś. Hungory, Roma, Grichy, Pólaki, Ruteny a Tatary) su tam wót 22. do 26. awgusta ze spiwanim a rejowanim wustupili. A lětosa jo tam k prědnemu razoju teke kupka ze serbskeju kulturneju slězynu wustupiła: Serbska reja. Ale kak jo se to wušykowało?


c: text/html

text:
Wo wustawkach wo rjedźenju chódnikow nastupajo bórze wothłosuja
Bóšicy (SN/MiR). Zeńdźenje gmejnskeje rady w Bóšicach njeměješe srjedu žane wusahowace naležnosće rjadować. Tak znajmjeńša dnjowy porjad lubješe. Přiwšěm wudyri mjez přitomnymi, kotřiž so w gratowni wohnjoweje wobory schadźowachu, dosć wobsahowa diskusija. Tam dźěše wo to, kajke měli přichodnje wupadać wustawki, kotrež rjaduja rjedźenje chódnikow a zymsku słužbu. Wšako je wot toho jara wjele wobydlerjow cyłeje gmejny potrjechenych. Předležacy namjet orientuje so na wustawkach gmejny Njeswačidło. Diskusiju wuwabi fakt, zapisać do dokumenta, zo maja mějićeljo ležownosćow, před kotrymiž je chódnik, tón tydźensce rjedźić. Radźićeljo wotwažowachu, hač ma stać we wustawkach woprawdźe tydźensce, abo hač by dosahało zapisać, zo maja jón „po potrjebje“ wurjedźić. Wjesnjananosta Stanij Ryćer (Rjemjesło Bóšicy) so prašeše, što by „po potrjebje“ woznamjenjało. „To by rěkało, zo je jednomu łopješko na chódniku dosć jón rjedźić, dalši by za to hromadu lisća widźeć dyrbjał.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Zwjazk serbskich spěwarskich towarstwo (ZSST) zhladuje na 25 lět znowazałoženja. Pod nawodom jeho předsydy Pětra Cyža wotměje so sobotu w Choćebuzu a njedźelu w Budyskim Němsko-Serbskim ludowym dźiwadle jubilejny koncert. Cordula Ratajczakowa je so z předsydu ZSST rozmołwjała.
ZSST přisłuša 16 chórow, spěwnych a folklornych skupin z něhdźe 500 čłonami – koho dožiwi publikum kónc tydźenja?
P. Cyž: Poprawom budu nimale wšitcy pódla. Zaspěwaja Błótowski žónski chór Lubin, Serbski muski chór Delany, chóry Łužyca, Lipa, Meja, Židźino a Budyšin, Němsko-serbski chór Žylow, Janšojski žónski chór kaž tež dźěćacy chór Budyskeho Serbskeho gymnazija w Budyšinje a chór Delnjoserbskeho gymnazija Choćebuz. Na jewišću budźe něhdźe dwěsćě ludźi stać. Wotpohlad jubilejneho koncerta bě wšitkich jednoćić, štož je wězo hoberske wužadanje.
Jednore zawěsće njeje, ze wšěch spěwarjow z Hornjeje, Delnjeje a srjedźneje Łužicy wulki cyłk tworić. Kelko króć sće scyła hromadźe zwučowali?


text:
Ô fyrmie
Ô fyrmie
Sōm my partnerym akcyji:
P.H.U.”MAREX” to je fyrma kero fōnguje na rynku ôd 1991r. Siydziba fyrmy je w Chorzowie. Zasiyng fōngowanio mo na cołko Polsko, a nojprzōdzij na wojywōdztwo Ślōnske.
Za fyrma handlowo-usugowo robi: wybulynia i dymōntaże, roboty przi schrōnianiu, przijmowanie abfali, handel surowcami do drugigo używanio.
Sōm my szpecami ôd wybulanio ôbiektów industryjalych, miyszkalnych ale tyż i ôd infrastruktury do drōg i do bany. Mōmy ekstra kadra szpecōw ale tyż i sprzynt kery dozwŏlo na zrobiynie kŏżdego wybulynio akuranie, gibko i co nojwŏżniyjsze bezpiecznie. W tyj dōmynie naszymi przodnimi klijyntami sōm:
Zakłady Azotowe Holding S.A. W Chorzowie
Huta Baildon
European Silicon
Gemini
RZGW Gliwice
Messer Polska
Grupa PKP
Drogowa Trasa Średnicowa S.A.
Huta Batory
Erbud Toruń
Spółka Restrukturyzacji Kopalń
Kompania Węglowa
Katowicki Holding Węglowy
Spōłdzielnie i spōlnoty miyszkaniowe na terynie Chorzowa, Katowic, Świyntochłowic i Siymianowic Ślōnskich
Bez krańce lŏt 2005/2006 na terynie Zakładōw Mechanicznych „ZGODA” robiyli my dymōntaż, sfalōnyj skuli naporu śniega hali produkcyjnyj.
Roboty budowlane ale tyż i rymōnty, robiyli my na ôbiektach miyszkalnych, industryjanych, szportowych. Robiyli my take akcyje co rymōnt stadiōnu Ruchu Chorzōw, roboty budowlane i modernizacyjne na terynach ôd Miyjskigo Ôśrodka Rykreacyji i Szportu w Chorzowie ale tyż i rymōnty na terynie Huty Batory w Chorzowie.
W 2006r. naszo fyrma robiyła przi budowie hali produkcyjnyj w Siymianowicach Ślōnskich kaj gyneralnym inwestorym była fyrma KAJIMA EUROPE Sp. z o.o. Biuro Budowy – Johnson Controls.
Robiyli my tyż inwestycyjo pożyniōno z budowōm pobudynku archiwum dlo Messer Polska Sp. z o.o., budowōm pobudynku podszteli 110/6kVdlo VATTENFALL DISTRIBUTION POLAND S.A. ale tyż i roboty zlecōne bez Urzōnd Miasta Chorzōw. Na krańcach lŏt 2007/2008 fyrma „MAREX” robiyła przi inwestycyji pt.: „Ôdbudowa po katastrofie – rekōnstrukcyjo cuzamyn z wymŏganōm modernizacyjōm ale tyż i sztartniyńcie pieca elektrołukowego E5 z insztalacyjami jak tyż przidanie nazŏd akuratnego sztatusu technicznego hali pieca E5 we Wydziale Sztalowni Huty Batory Sp. z o.o. w Chorzowie”
Bez rok 2008 fyrma naszo robiyła wiela wŏżnych akcyji przi budowach, inwestycyjach i rymōntach ale tyż i robotach dymōntażowych. Postrzōd inkszymi:
Na zlecynie Huty Batory zrobiyli my rykōnstrykcyjo ôpŏsek żelbetowych doôbkoła fōndamyntōw sztōmpli na wydziale W-35 cuzamyn z fol dokumyntacyjōm technicznōm.
Na zlecynie fyrmy Azoty-Adipol Spōłka Akcyjno w Chorzowie zrobiyli my dymōntaż chłōdni wyntylatorowyj. Ôbiekt ô kōnstrukcyji żelbetowyj kery mo rajn 350t płyt azbesto-cymyntowych. Dlo tego jednakigo inwestora zrobiyli my adaptacyjo hali byłyj tlynowni na ôbiekt magazynowy.
Ku kōńcu roku 2008 i s poczōntku roku 2009 na zlecynie Katowickigo Holdingu Wynglowego S.A. Zrobiyli my w KWK „Mysłowice-Wesoła” kōmpleksowy rymōnt pobudynku badyhali Nr 4.
Bez lata 2006-2009 zrobiyli my wiela robōt dymōntażowych na potrzeby Drogowyj Trasy Średnicowyj S.A. Były to we wielgszości wielasztokowe pobudynki miyszkalne kere zawōdzały na drōdze nowo budowanyj trasy.
Bez rok 2009r. przi fyrmie „J&P AWAX” robiyli my za podwykonawcy na budowie krziżōwki drogowyj Gliwice-Sośnica – krojcōng autobanōw A1 i A4.
Bez lata 2010 i 2011 robiyli my wybulynia i dymōntaże dlo European Silikon na terynie Zakładōw Azotowych w Chorzowie. Na zlecynie RZGW w Gliwicach rozszyrzyli my nasze fōngowanie ô roboty pożyniōne z naprawōm popowodziowych wyrw brzegowych rzek.
Fyrma „MAREX” robi tyż rekultywacje terynów poindustrialnych i powybulyniowych, roztomajte roboty ziymne i ścinanie drzew.
P.H.U. „MAREX” Sp. z o.o. Sp.k. mo sprzynt ôd transportu ale tyż i budowlany, kery je używany do robōt swojich co i do zlecōnych. Umowy ô ciōngłyj spōłpracy z fyrmami co majōm podany na sia sprzynt dozwŏlajōm na robiynie cuzamyn poru zadań. Terŏzki mōmy fachowe auta ciynżarowe do przewozu kōntynerów, ciōngniki siodłowe, prziczepy co tyż naczepy typu „wanny”, dłużyce do transportu elymyntōw do 12m, auta dostawcze, dźwigŏcze koszowe, bagry gōnsiynicowe z ôsprzyntym do wybulanio, bagry kołowe tyż z takim ôsprzyntym, folowarki i młoty wybulyniowe. Krōm ekstra fachowego sprzyntu mōmy pasowne decyzyje i przizwolynia na robiynie przi transporcie i handlu abfalami. Kludzymy Sztela Dymōntażu Aut kero je w Chorzowie przi ul. Rodziewiczōwnyj 14.
Krōm ekstra fachowego sprzyntu mōmy wymŏgane decyzyje i przizwolynia skirz kerych legalnie robiymy przi transporcie i handlu abfalami.
We wrześniu 2006r powstała fyrma PHU”MAREX” Sp. z o.o., kero przejyna majōntek i zadania fyrmy PHU”MAREX” mgr Marek Nowak. Dwa lata niyskrzij powstała fyrma PHU”MAREX” Sp. z o.o. Sp. Kōmandytowo kero dalij przejyna majōntek i płaty fyrmy PHU”MAREX” Sp. z o.o.
Starōmy sie wydolić kŏżdymu zadaniu i fōngujymy podug hasła: „Dlo nŏs niyma za fest ciynżkich zadań”. Poradzi tak być skirz fest kwalifikowanyj kadry ale tyż i cołkij richtich ôbeznanyj ekipy z fyrmy.


text:
Na gōrnoślōnskich szportplacach, 20.09.2020
To bōł tydziyń! Górnik Zŏbrze nie yno wygroł 4 szpil, ale wygroł go we Warszawie z Legiōm i je durch liderym polskej ligi fusbala. We Republice Czeskej za to moc ôdwołanych szpilōw skuli korōnawirusa. Wszystke szpile jake za nami w ôstatnim tydniu znojdziecie sam:
Fusbal
Liga Europejskŏ
Piast Gliwice – TSV Hartberg 3-2
Awans do 3 rundy stypnej, kaj na Piasta czekŏ rajza na szpil do Kopynhagi.
Liga polskŏ chopōw
Podbeskidzie Biylsko-Bioła – Raków Czynstochowa 1-4
Legia Warszawa – Górnik Zŏbrze 1-3
Piast Gliwice – Jagiellonia Biołystok 0-1
Po 4 szpilach Górnik Zŏbrze je piyrszy, Podbeskidzie Biylsko-Bioła 12, a Piast Gliwice ôstatni (16).
Liga czeskŏ chopōw
Slezsky Ôpawa – Dynamo Czeske Budziejowice 0-0
Banik Ôstrawa – Pardubice 3-0
Slovan Liberec – MFK Karwinŏ 1-1
Po 4 szpilach Banik Ôstawa je 9, Karwinŏ 10, a Slezsky Ôpawa 14.
Hokej na lodzie
Liga polskŏ chopōw
GKS Jastrzymbiy – GKS Tychy 7-3
GKS Katowice – Stoczniowiec Gdańsk 4-2
Unia Ôświyncim – GKS Jastrzymbiy 3-1
GKS Tychy – GKS Katowice 5-2
Po 4 szpilach Jastrzymbiy je 3, Tychy 4, a Katowice 5.
Liga czeskŏ chopōw
HC Energie Karlowe Wary – HC Oceláři Trziniec 2-5
Handbal
Liga czeskŏ chopōw
HC Banik Karwinŏ – HC ROBE Zubří 33-22
Po 3 szpilach Karwinŏ je piyrszŏ, a Fridek-Mistek siōdmy (ale grali yno 1 szpil).
Liga polskŏ chopōw
Gwardia Ôpole – Azoty Puławy 25-35
Łomża Vive Kielce – Górnik Zŏbrze 31-24
Po 3 szpilach Gwardia Ôpole je 4, a Górnik Zŏbrze 10.
Liga polskŏ babōw
Ruch Chorzōw – EB Start Elblōng 24-25
Po 2 szpilach Ruch Chorzōw je ôstatni (8).
Voleybal
Liga polskŏ chopōw
Jastrzębski Węgiel – Asseco Resovia Rzeszōw 3-0
ZAKSA Kandzierzin-Kojźly – MKS Byndzin 3-0
GKS Katowice – AZS Stal Nysa 3-2
Po 2 szpilach ZAKSA Kandzierzin-Kojźly je piyrszy, Jastrzębski Węgiel 2, GKS Katowice 3, a Stal Nysa 11.
Basketbal
Liga polskŏ chopōw
Anwil Włocławek – GTK Gliwice 98-82
GTK Gliwice – Spójnia Stargard 84-78
Po 5 szpilach GTK Gliwice sōm 3.
Liga czeskŏ chopōw
BK Ôpawa – Dekstone Turi Svitavy 107-72
Po 2 szpilach BK Ôpawa je piyrszŏ.


text:
Katolski Posoł – 26. junija 2022
W aktualnym wudaću nańdźeće mjez druhim tole:
Kak bu bójska wutroba za čłowjeka wotewrjena? Wotmołwu na tele prašenje podawa awtor w swojim zawodnym nastawku. Zdobom wón rozłožuje, kotra wutroba je přikład za wěriwych a k čemu chce wona jich posylnjeć.
Delegacija Drježdźansko-Mišnjanskeho biskopstwa a Swobodneho stata Sakskeje, mjez nimi biskop Heinrich Timmerevers a ministerski prezident Michael Kretschmer, přebywaše w Romje a Vatikanje. Na zetkanju z bamžom Franciskusom pak so biskop njewobdźěli.
Drježdźansko-Mišnjanski biskop Heinrich Timmerevers je so z listom k předźěłanju padow seksualneje namocy a runočasnje z namołwu k sobuskutkowanju w přiradźe potrjechenych na wosady, zhromadźenstwa a zarjadnišća w swojej diecezy wobroćił. Tutón je w cyłku w Katolskim Posole wozjewjeny.
Po dwulětnym přetorhnjenju koronoweje pandemije dla poda so 32 serbskich samostejacych zaso na zhromadny cyłodnjowski wulět. Tón wjedźeše jich lětsa do kónčiny z jeno 1,8 procentami katolikow. W bazilice swjećeše z nimi serbski kapłan Božu mšu
Pasionske hry z njewočakowanym wobsahom dožiwi čitarka Katolskeho Posoła w Awstriskej. Rozprawjejo wo tym so wona praša, hač běše Judašowa přerada Chrystusa trěbna, zo by tón na zakładźe toho swoje žiwjenje zwoprował a skónčnje swět přez swoje zrowastanjenje wumóžił.
Wo wosebitym darje za wosadny jubilej pisa awtorka w swojim poslednim přinošku składnostnje 250. róčnicy załoženja Wotrowskeje wosady, kotruž woswjeća wot štwórtka do njedźele, 23. do 26. junija. Mjez druhim předstaji wona nowostki w Božim domje kaž tež barbny koncept.
Kak móhli serbsku narodnu drastu młodej generaciji spřistupnić? Tele prašenje pohnu sobudźěłaćerjow Budyskeho Serbskeho muzeja, raz přez płót k susodam pohladać. Jako inspiracija słužeše słowakski fotowy projekt.
K čemu čłowjek čas nałožuje, wo tym móžeš w Katolskim Posole před 100 lětami čitać. Ale tež přeprošenje na zhromadźiznu Towarstwa Cyrila a Metoda kaž tež powěsć wo měšniskej swjećiznje Serba w Münsteru namaka awtorka tuteje rubriki w junijskich wudaćach časopisa z lěta 1922.
W klóštrje Marijinej hwězdźe w Pančicach-Kukowje wotmě so wospjet klóšterski a swójbny swjedźeń, kotryž měješe tež serbske elementy. Z něhdźe 2.000 wopytowarjemi pak je zarjadowanje tójšto mjenje ludźi wopytało hač do koronoweje pandemije.
Smochčanske kubłanišćo swjateho Bena a Serbski ludowy ansambl přeprošujetej pjatk a sobotu, 1. a 2. julija, na Smochčanski hudźbny swjedźeń pod hesłom „Čěskej nocy“. Na woběmaj wječoromaj wustupitej mjez druhim čěska folklorna band Cimbálová hudźba Jiřiho Janouška a wirtuozna folklorno-klasiska huslerka Markéta Janouškova.
Pod hesłom WERT.VOLL.LEBEN přeprošujetej Drježdźansko-Mišnjanskeho biskopstwo a Rada katolikow wšitkich wěriwych a zajimcow na prěni diecezanski wobswětowy dźeń. Wón wotměje so sobotu, 9. julija, wot 10 hodź. na centralnej deponiji w Cröbernje pola Lipska.
Serbska protyka


text:
Dzisiŏj ło 11 nŏsze juniory szpilały we Cyntralnyj Lidze Juniorów. U siã sflailimy 0-2 ze Jagiellonią Białystok, a tory wleciŏły ze elwrów. Szczylŏł je Karol Struski.
Ruch Chorzów – Jagiellonia Białystok 0-2 (0-1)
Skład Ruchu: Rafał Aksamit – Przemysław Rembisz, Adrian Dąbrowski, Mateusz Machała, Bartłomiej Lenert – Kamil Swikszcz, Jan Peda, Jakub Nowak, Mateusz Winciersz, Daniel Iwanek – Tomasz Hołoś
Ławka: Jakub Bielecki, Krystian Krawczyk, Kacper Świątczak, Marek Gierut, Szymon Gemborys, Kacper Gzieło, Lucjan Klisiewicz
Tory: Karol Struski 21 min. i 57 min. (oba ze elwra).
własne / foto: Olaf


text:
Dzisiŏj, 1 sierpnia sztartuje III Grupa III Ligi. Ruch Chorzów zacynŏ łod wyjazdowygo szpilu ze Polonią-Stal Świdnica.
Drużina rywala to klub, kiery powstŏł we 1945 roku pod nazwŏm KS Polonia Świdnica. Ich nŏjwiynksze sukcesy to 7 plac we II Lidze (syzon 1949), 1/16 Pucharu Polski (1950/51) i wygrany okryngowy Puchar Polski (1992/93). Sztadion klubu znajduje sie przi ulicy Śląskiej 35 we Świdnicy.
Ruch zakontraktowŏł łostatnio nowych fusbalorzy: Kacper Będzieszak, Kamil Swikszcz i Jakub Bielecki.
Będzieszak to 22 – lytni łobrońca. We szparingach spisywŏł sie bardzo dobrze i na pywno bydzie to dobre wzmocniynie.
Swikszcz to 18 – lytni pomagier, ale może szpilać tyż we ataku. Wychowanek Józefki Chorzów grŏł łostatniŏ we Escola Varsovia.
Zarzŏnd PZPNu podjŏn decyzjŏ, że łod tego syzonu, we III lidzie bydzie szło robić 5 zmian. Tak to wyglŏndo we rygulaminie:
„W 3 lidze drużyny uprawnione są do wymiany pięciu zawodników przez cały okres trwania gry, przy czym wymiany mogą być dokonane:
a) w trakcie przerwy pomiędzy pierwszą a drugą połową zawodów;
b) w trakcie nie więcej niż trzech przerw w grze”
Szpil ze Polonią-Stal zacnie sie ło godzinie 17:00, a transmisjŏ przeprowadzi Polsport LIVE. Idzie kupować dostympy tukej => Polonia-Stal – Ruch LIVE czynść zysku trefi do Ruchu Chorzów.
Jeszcze na som koniyc nŏsz typ na szpil. Ze racji, że Ruch bydzie we tym syzonie barzij cis na awans to niy może być inaczyj jak pywne zwyciynstwo. Polonia-Stal to beniaminek tyj ligi, a Ruch już trocha ja poznŏł. Tryner Bereta na pewno dobrze przigotowŏł zespół do sztartu i liczymy na wygranŏ. Typ: 0-3.
Przipominŏmy tyż ło nŏszyj zabawie. Typer Na Niebiesko pod patronatym Baru „Kinga” znŏjdziecie tukej => Typuj i wygrywej!
własne


text:
Njebjelčicy (SN/JaW). Zo w Njebjelčanskej gmejnje časniki druhdy hinak tikoceja, ničo nowe njeje. Zo pak porno druhim serbskim a dwurěčnym gmejnam hišće žadyn płaćiwy hospodarski plan za běžne lěto nimaja, je skerje njewšědne.
Skupina čěšćinarjow 7. lětnika Budyskeho Serbskeho gymnazija zetka so minjeny pjatk rano na dwórnišću w Budyšinje. Wottam chcychmy z ćahom přez Biskopicy do Libereca jěć. Bohužel dyrbjachmy na dwórnišću zwěsćić, zo naš ćah do Biskopic problemow dla wupadnje. Tohodla stej so našej wučerce hnydom wo druhi železniski zwisk prócowałoj. Tak hakle poł hodźiny pozdźišo do Biskopic dojědźechmy. Ćah do Libereca je pak tam na nas chwilu čakał, tak zo njetrjebachmy na dalši ćah čakać.
Po tym zo běchmy do města nad Łužiskej Nysu dojěli, podachmy so ze starej, pyšnej tramwajku přez město do zwěrjenca. Tam rozdźělichmy so do skupinkow, při čimž dósta kóžda skupina nadawk. Dyrbjachmy na karće zwěrjenca čěske mjena zwěrjatow zapisać. Při tym zwěsćichmy, zo je zwěrjenc jara wulki a ma wjele rozdźělnych městnow za wšelake zwěrjata, wonka runje tak kaž we wšelakich domach.
Dalši smjertny wopor
Jiłojcy. Po ćežkim wobchadnym njezbožu póndźelu pola Wojerec dóńdźe wčera znowa k zražce, při kotrejž bu muž smjertnje zranjeny. W Jiłocach (Eulowitz) pola Budestec bě wodźer Škody krótko do 9 hodź. do napřećo přijěduceho Subaruwa zrazył. 34lětny hišće na městnje njezboža zemrě. 70lětneho wodźerja Subaruwa dowjezechu ćežko zranjeneho do chorownje.
Narć (JoS/SN). Takrjec njewšědny narodninski hósć bě minjeny kónc tydźenja na lětanišću w Narću pola Wojerec wobdźiwać. Tam startowaše a přizemi płujadło z časa NDR z pomjenowanjom Lom 61 Favorit. Runje před 60 lětami, 30. apryla 1962 je tele lětadło prěni raz scyła lećało. Wot pjeć twarjenych mašinow jenož hišće dwě eksistujetej. Ta, kotraž bě w Narću widźeć, je jenička, kotraž ma lětarsku dowolnosć. Tamne płujadło steji w płujadłowym muzeju w hessenskim Gersfeldźe.
Myto Miny Witkojc wupisane
Podstupim. Třeći raz je Braniborska dźensa Myto Miny Witkojc za angažement na dobro serbskeje rěče a kultury wupisała. Komuny w zdźědźenym serbskim sydlenskim rumje runje tak kaž towarstwa a zwjazki z poćahom k serbstwu a čłonojo jury móža namjety hač do 30. junija braniborskemu ministerstwu za wědomosć, slědźenje a kulturu zapodać. Wuznamjenjenje je z 2 500 eurami dotěrowane.
Incidenca dale spadowaca
Budyšin. Dalše natyknjenja z koronawirusom dožiwjamy runje tak kaž dale woteběracu incidencu. Tuta wučinja po Roberta Kochowym instituće dźensa w Budyskim wokrjesu 332,5. Nimo toho mjenowaše RKI tam 325 zwěsćenych infekcijow a tři smjertne pady. Wokrjes Zhorjelc rozprawješe wčera wo 193 natyknjenjach a štyrjoch zemrětych pacientach, incidenca po RKI je tu dźensa 247,8.
Juristiski dorost w Budyšinje
Po tym zo njebě so chodojtypalenje w zašłymaj lětomaj korony dla wotměć móhło, so studenća a studentki Lipšćanskeje Sorabije wjeselachu, zo móžachu starodawnu tradiciju lětsa zaso přewjesć. Minjena sobota zahaji so z wolejbulowym turněrom při internaće na Arna Nitzschowej, na kotrymž běchu so němscy přećeljo Lipšćanskich studentskich radow jědnatkow wobdźělili. Cyłkownje bě jich dwanaće mustwow. Přidatnje k turněrej poskićachu Sorabičenjo a Sorabičanki tež kofej a samopječeny tykanc. Pozdźišo sydachu hišće kołbaski, steaki a wšelake solotwje. Nawječor wuhrachu finalnu hru. W njej nastupištej mustwje Sorabije Lipsk a jědnatkoweje rady medicinarjow. Serbscy studenća zamóchu wospjet swoje kwality w tutym sporće wopokazać a so jasnje přesadźichu.
Slepo (CK/SN). Za w Slepom planowanu ekologisku milinarnju njetrjebaja 870 hektarow lěsa pušćić. Ličba podawa jeničce potrjebu płoniny za cyłkowny projekt. Tole je sobu najwažniše wuprajenje na njedawnej wobydlerskej zhromadźiznje. Z tym je tukanje ze swěta, kotrež je so mjez wobydlerjemi Slepoho, Rownoho a Mułkec wo njewěstosć postarało. Zastupjerjo skupiny inwestorow stajichu so nětko prašenjam wobydlerjow. Jedna so wo inwesticiju 500 milionow eurow, kotraž ma 300 dźěłowych městnow přinjesć, 150 z toho w industriji. Projekt wobsteji z pjeć dźělow: 33 milinowych wětrnikow, biotepjernja jako žro, ekologiske produkowanje žiwidłow, biologiske plahowanje rybow kaž tež zhotowjene a wužiwanje ćopłotnych składowakow. Časćišo inwestorojo na to skedźbnjachu, zo je projekt hakle w zhromadnosći wšěch pjeć dźělow zmysłapołny.
Smjertnje znjezbožiła
Wojerecy. Při ćežkim wobchadnym njezbožu wčera připołdnju na zwjazkowej dróze B 97 pola Wojerec je žona smjertnje znjezbožiła. 55lětna bě do směra na Wojerecy po puću jako blisko wotbóčki do Čorneho Chołmca z dotal njeznateje přičiny na napřećiwnu jězdnju zajědźe a frontalnje do nakładneho awta zrazy. Zražka bě tak mócna, zo žona hišće na městnje njezboža zemrě. 53lětneho wodźerja nakładneho awta dowjezechu k přepytowanju do chorownje. Zwjazkowa dróha bě něhdźe hač do 17 hodź. dospołnje zawrjena. Bliše wobstejnosće njezboža policija nětko přepytuje.


text:
Basketballisća Serbskeho gymnazija Budyšin (SGB) docpěchu na sakskim finalu starobneje klasy II – 8. do 11. lětnik – wurisanja „Młodźina trenuje za olympiju“ minjeny štwórtk w Kamjenicy 6. městno. Tak postarachu so woni w sportowych stawiznach serbskeho kubłanišća wo wosebity wjeršk.
Optimistiscy běchu sej basketballisća SGB do Kamjenicy dojěli. Před tydźenjomaj dobychu hrajerjo wokoło kapitana Pětra Dźisławka w Lauchhammeru předkoło šulskeho Vattenfalloweho cupa a kwalifikowachu so tak za finale najlěpšich štyrjoch mustwow we Łužicy.
W Kamjenicy wšak hwizdaše nětko cyle hinaši wětřik, wšako bě hrajny niwow wo wjele wyši. Mjez prěnimi štyrjomi zaměstnjenymi šulemi běchu hólcy zasadźeni, kotřiž hewak w swojich zjednoćenstwach za němsku zwjazkowu ligu w swojej starobnej klasy wo dypki wojuja. Tak hrajachu pola pozdźišeho dobyćerja, Sportoweho gymnazija Kamjenica aktiwni basketballisća mustwa Niners Academy, aktualneho druheho zwjazkoweje ligi-wuchod.


text:
W pilotowym projekće zasadźeja karbonowy beton
Zubornička (SN/MWj). Hdyž budźe wot přichodneje póndźele w Zuborničce (Kleinsaubernitz) w Malešanskej gmejnje statna dróha S 109 zaso wočinjena a z njej ponowjeny móst nad Starej rěčku, drje nimo jěducym šoferam napadnyć njebudźe, zo su tam minjene tydźenje pilotowy projekt přewjedli. Móst su mjenujcy na nowe wašnje ponowili, a to z karbonowym betonom. Je to zhromadny projekt sakskeho dróhotwarskeho zarjada a Drježdźanskeje techniskeje uniwersity, hdźež na tymle polu slědźa a twarske dźěła wědomostnje přewodźuja.


text:
Na najwšelakoriše wašnje je Trjebinska gmejna loni srědki z komunalneje pawšale nałožowała. Zo su pjenjezy derje wužiwali, nichtó njeprěje. Ale kak je so to stało, so někotrym njelubi.
Trjebin (AK/SN). Pjenjezy z pawšale Swobodneho stata Sakskeje k zesylnjenju wjesneje kónčiny je Trjebinska gmejna loni w Trjebinje a Miłorazu mnohostronsce zasadźiła. To podšmórny wjesnjanosta Waldemar Locke (CDU) minjeny štwórtk na posedźenju gmejnskich radźićelow. Wjetšina z nich je wužiwanje srědkow dodatnje wobkrućiła. Wosom radźićelow hłosowaše za to, třo přećiwo tomu a dwaj so hłosa wzdaštaj.


text:
Njedźelu, 3. apryla 2022, wotmě so naša 11. swójbna schadźowanka jako zhromadny projekt ze župu “Michał Hórnik”. Po jednolětnej přestawce přiwabi zarjadowanje zaso tójšto małych a wulkich hosći do Chróšćanskeje Jednoty.
Pisane popołdnjo zahajichu młodźi wuměłcy. Ze zapalom zahudźichu hudźbnicy skupiny “Šwintuchi” někotre štučki na swojich instrumentach a rejowarjo “Łužičanki” zahorichu přihladowarjow z wěncom folklornych rejow. Po zahajenskim programje mějachu wopytowarjo móžnosć, so na wšelakich stacijach wuspytać. Nimo krosnowanja a paslenja wabjachu dźěłarnički kaž nowe medije, strowe zežiwjenje, wuknjenske hry, kamishibai-dźiwadło a – jako nowum – Chróšćanska wohnjowa wobora. Hižo tradiciju ma knižne blido LND. K prěnjemu razej předstajištej so Serbski muzej a Serbske šulske towarstwo z.t. ze swojimi poskitkami. Rěčny centrum WITAJ informowaše zajimcow wo rěčspěchowacych poskitkach a aktualnych rěčnych kursach.


text: Wojerecy (AK/SN). Město Wojerecy chce wopory prawicarskeje namocy 1991 dale ofensiwnje wopominać. Zawjazać chcedźa tež dalšich časowych swědkow, kotřiž so ze šulskimi rjadowanjemi rozmołwjeja. To zawěsći Wojerowski wyši měšćanosta Torsten Ruban-Zeh (SPD) minjeny štwórtk na nowinarskej rozmołwje we Wojerecach. Při tym zhladowaše na dopominanski kónc tydźenja, wotměty wot 17. do 19. septembra pod hesłom „Wojerecy 1991: Dopomnjenki – Dohlady – Perspektiwy“. Z podijowymi diskusijemi, wustajeńcu „Nazyma‘91“, z fotowej pokazku „Běchmy kolegojo“, z kritiskim historiskim měšćanskim wodźenjom, z rozmołwnym wječorkom „To njejsym wědźał“, z wopomnjenskimi kemšemi a knižnym čitanjom je město nad Čornym Halštrowom na podawki nazymu 1991 dopominało. Swědcy su w šulach z wuknjacymi rěčeli, na přikład David Macau na Leóna Foucaultowym gymnaziju. „Chcemy na to nawjazać“, Ruban-Zeh wuzběhny. Předstajomne tohorunja je pomnik „Wojerecy 1991“ na Dr. Külzowej hasy z tafličkami, kotrež pokazuja na wopory a časowych swědkow wudospołnić.


text:
Do dzisiŏj – 30 wrześniŏ, klub miŏł spłacić zaległości licencyjne. Jak poinformowŏł wiceprezes Marcin Waszczuk – piyniōndze łostały dzisiŏj wysłane.
„Dzisiŏj słożōłech we Ślōnskim Zwiŏnzku Piłki Nożnyj pismo ze informacjŏm ło spłacie bez Ruch wszistkich licyncyjnych zaległości. Łaziło ło kwota 640 tys. zł. Swoje zaległe piyniōndze dostali tyż trynery Juan Ramon Rocha i Krzysztof Warzycha” – gŏdŏł do Dziennika Zachodnigo Waszczuk.
Wiadomo, że piyniōndze na spłata dŏł prywatny inwestor (Zdzisław Bik) i UM Chorzów.
Piyniōndze do pracowników za siyrpiyń majŏm być wypłacone do 10 października, a do fusbalorzy i trynerów do 20 października. Klub czekŏ tyż na decyzjŏ ŚlZPNu, cy łodzyskŏ zabrane punkty po spłacie zadłużyniŏ.
własne / dz


text:
I. Słowjenski přećel Serbow
Kontakty Serbow do słowjanskeho wukraja pohłubšichu a rozšěrjachu so wot prěnjeje połojcy 19. lětstotka. Přiběracy zajim susodow zbudźi a powjetši přeco bóle wćipnosć młodoserbskeho hibanja wokoło Smolerja. Wjedźeše to k wotewrjenju młodeje inteligency napřećo idejam a wuwiću słowjanskeho swěta a k pozitiwnemu nastajenju napřećo wopytowarjam z tutych kónčin. Tute wuwiće zesylni a rozšěri so na najwšelakoriše styki a wliwy hač do nacistiskeho časa, hdźež dyrbjachu so ze stron Serbow tajke kontakty dale bóle schować do priwatneho. Tež po wójnje so situacija jara njezměni, hač na krótki čas druheje połojcy štyrcetych lět. Kontakty běchu nětko dwoje – oficialne, institucionalizowane po liniji NDRskich wyšnosćow, a priwatne, přez kotrež pak njehodźeštej so hižo přewulke skutkowanje a wliw na serbske wuwiće wukonjeć. Hakle přewrót lěta 1989 wunjese znowa zjawne zasadźenje słowjanskeho wukraja na dobro Serbow a wuskutkowaše so tež pozitiwnje w Serbach samych. Priwatna korespondenca cyłeje tuteje doby swědči wo tajkich kontaktach a špiheluje wšelakore wuwiće.
Wjace hač 60 Serbowkow a Serbow poda so w słužbje Ochranowskeje bratrowskeje jednoty na misionsku słužbu. Mało z nich wosta tak z Łužicu a serbskim zjawnym žiwjenjom zwjazany kaž tibetski misionar August Hermann Francke. Přez lětdźesatki bě ze swěrnym čłonom Maćicy a wospjet přewostaji Serbskemu muzejej wjetšu ličbu tibetskich pismow a objektow. Mjez tibetologami a w bratrowskej jednoće so mjeno Augusta Herrmanna Francki hač do dźensnišeho česći. Jeho dźěło je mnohim zakład a wuchadźišćo dalšich slědźenjow. Serbski swět pak prominentneho Maćicarja a spěchowarja Serbskeho muzeja bórze zabywaše. Tak njejewi so w serbskich medijach ani noticka wo jeho smjerći. W tutym nastawku chcu žiwjenski puć mało znateho Maćicarja rysować a tibetsku zběrku předstajić, kiž je k wurjadnym drohoćinkam Serbskeho muzeja słušała.Portret Augusta Hermanna Francki Reprodukcija: Lubina Malinkowa
August Hermann Francke narodźi so 5. nowembra 1870 w městačku Gnadenfrei, dźensa Piława Górna w Pólskej. Městačko słušeše k šleziskim sydlišćam bratrowskeje jednoty a tež swójba Francke bě sobustaw tuteje swobodneje cyrkwje. Nan wobsedźeše w Gnadenfreiu wuspěšnu barbjernju tekstilijow. Pućowansko-misionarsku žiłku bě August Hermann wot dźěda Christiana Friedricha zdźědźił, kiž bě jako misionar w Južnej Africe skutkował. Byrnjež mjeno to sugerowało, njebě misionar Francke z Augustom Hermannom Francku (1663–1727), załožićelom Franckowych wustawow w Halle nad Solawu, přiwuzny. Pietizmej a misionskemu hibanju pak bě runje tak kaž wony přichileny. Po wuchodźenju šule wopyta Francke wučerski a misionski wustaw w Niskej, hdźež so na słužbu w bratrowskej jednoće přihotowa.
Njewěm, hač běchu blisko delanskeje wsy Sernjany něhdy wosebje wjele sornow (sernow). Ale nětko wěm, zo znajmjeńša jedyn Sernjančan wěri, zo mjeno wsy ze słowom sorna ničo zhromadneho nima.1 Pawoł Rota kritizuje znateho ludowědnika a rěčespytnika Arnošta Muku, zo njepytaše w Pfulowym słowniku dale, jako je słowo serna našoł. Jemu a tež »mjenowědnikam« wumjetuje, zo pječa njepřirunowachu dosć z mjenami druhich rěčow a zo tohodla njejsu na to přišli, zo je mjeno Sernjany, z historiskimi dokładami Czscherna a Zerna wotwodźene wot ćerń. Awtor tuž derje wě, kak wažne je přirunowanje za mjenowědnikow.
Haj, jelizo dźe w mjenowědźe wo rěčespytne hladanišćo, je to předewšěm wěc t. mj. historisce přirunowaceho rěčespyta. Ale – přirunować je móhłrjec trjeba prěki a podłu! Čehodla na př. wobkedźbować z móžnych čěskich přirunowanskich městnostnych mjenow jenož Trní, wotwodźene wot trn = ćerń, a nic tež Srní, wot srna = sorna (serna)? Runje tole činja »mjenowědnicy« w našim padźe.2
Njedopokazuja pak jasnje dokłady 1419 Czscherna a 1551 Zerna, zo so wo korjeń ćerń jedna? Tu je móžno předewšěm poručeć přirunowanje z mjenom hornjołužiskeje wsy Sobołsk (němsce Zoblitz), Zebulusk, 1533 Zoboleß, štož bjezdwěla wujasnjujemy prawje kaž staroserbske *Seběłusky/*Soběłusky. Derje znate je, zo njeměješe němska rěč něhdy zwuk [s], kajkiž tči na př. w nazwuku mjenow *Soběłusky a Sernjany, a staješe w mjenach město słowjanskeho [s] prawidłownje [ts].3 Pisarjo pisachu z abo zc abo druhdy hišće hinak. Zerna hodźi so potajkim nastupajo nazwuka jara derje k serna.
Před 75 lětami, po zakónčenju Druheje swětoweje wójny, běše Trjebin hišće ryzy serbska wjeska. Swójby běchu hač na małe wuwzaća serbske, hdźež so serbsce rěčeše. Po socialnym stawje běchu wobydlerjo ratarjo, zwjetša małoratarjo. A tež swójbne mjena w Trjebinje běchu hač do lěta 1945 serbske. Po wójnje su so do Trjebina tež cuzy wuhnaći zasydlili a su tež měšane němsko-serbske mandźelstwa nastali. Tak su so serbskim swójbnym mjenam němske přidružili.
Wjesny wobraz njeje so lěta dołho změnił. Nastaće prodrustwa přiwabi wjele nowych němskich dźěłaćerjow a z tym tež nowe, nic serbske swójbne mjena. Najhórje pak bě, zo so dźěle Trjebina zhubichu a so dźensa hišće »čorneho złota« dla zhubja. Tuž je najwjetši čas, zo so swójbne mjena zachowaja.
Swójbne mjeno je dźěl mjena kóždeho čłowjeka. Wone wudospołnja předmjeno a zwuraznja přisłušnosć nošerja k wěstej swójbje. Tysacy lět mějachu ludźo jenož jedne mjeno. Nastaće a přesadźenje tak mjenowaneje »dwumjenowosće« (Zweinamigkeit) njesta so připadnje a bjez přičiny. W času wokoło lěta 1000 po Chrystusu załožichu so mnohe města. Ličba wobydlerjow razantnje stupaše. Nětko bě trjeba, ludźom dalše, swójbne mjeno přidać, zo bychu so mjez sobu rozeznawali. To njebě kaž dotal jenož z předmjenom móžne. Mjez 1000 a 1500 wuwichu so kriterije, kak maja so nowe swójbne mjena tworić. Wukristalizowachu so pjeć kriterijow za tworjenje swójbnych mjenow: swójbne mjena z předmjena, swójbne mjena po pochadźe (městnosć, lud z kotrehož wosoba pochadźeše), swójbne mjena po bydlenskej městnosći (pokazuja na městnosć, hdźež wosoba bydli), swójbne mjena z pomjenowanja powołanja (pokazuja na powołanja abo činitosć wosoby) a swójbne mjena, kiž pokazuja na wěste napadne kajkosće wosoby a kotrež jich jasnje wot druhich ludźi rozeznawaja.
Stawizny kóždeho naroda su połne wojowanja wo přežiwjenje a swobodu. W stawiznach kóždeho naroda je wjele rjekow było, kotrychž su sej ludźi česćowali a woswjećili, ale jenož někotři z nich su so z legendu stali. Jedna z legendow łužiskoserbskich stawiznow a literatury běše Krabat, móžemy snadź rjec – łužiskoserbski Kraljević Marko, kotrehož woblubowanosć je přešła ramik serbskeje kultury do literatury druhich narodow, kiž su w kontakće ze Serbami.
Štó je był Krabat? Je wón historisce woprawdźe eksistował? Kotre legendy so wo nim powědaja? Čehodla je so (jenož) Krabat z legendu stał? Kajke su podobnosće mjez Krabatom a Markom Kraljevićom? To su někotre prašenja, z kotrymiž chcu so tu zaběrać.
Krabat jako historiska wosoba je so w lěće 1624 w Rakusko-Wuherskej jako Janko Šajatović narodźił. Wón běše wojak a jězdny a dźěłaše w škitnej gardźe kurwjercha w Drježdźanach. Hromadźe z Uskokami je přećiwo Turkam wojował. Jako dźak za swoju swěrnu słužbu da jemu sakski kurwjerch wudwor we Wulkich Ždźarach. Janko Šajatović pochadźeše z Chorwatskeje a rěka, zo je mjeno Krabat nastało wot słowa Chorwat.
Zo bě so w lěće 1920 Serbski Sokoł załožił, na tym mějachu čěske zjednoćenstwa a wosobiny wuznamny podźěl. A zo bratrowska pomoc hač do wot nacionalsocialistow nanuzowaneho rozpušćenja serbskeho sportoweho towarstwa w lěće 1933 traješe, wo tym swědča mnohe přikłady. Wo někotrych »kmótřiskich darach« w slědowacym pisam.
Mjeztym zo ze serbskeje strony wosebje Marko Smoler w nowinach a časopisach po 1918 za załoženje serbskeho ćěłozwučowanskeho towarstwa wabješe, podpěraše jeho z čěskeje strony předewšěm Josef Páta. Za VI. wšosokołski zlět 1907 w Praze spyta wobdźělnikow dobyć. Napisa tohodla do časopisa Łužica nastawk »Lětuše słowjanske swjedźenje w čěskej Prazy«. W rukopisnym dodawku k swojej knižce »Sokolstvo a Slovanstvo« (Sokołstwo a Słowjanstwo) k tomu doda: »Hižo w lěće 1911 sym sčinił pospyt, zo by so sokołska myslička k Łužiskim Serbam dóstała, napisał sym tehdy tež nastawk ›Łužiscy Serbja a sokołska ideja‹ ... ale bjez wuspěcha.«1
»W lětomaj 1919/1920 přeswědči Josef Páta Hermana Šlecu (z Droždźija), Jana Cyža (ze Žuric), Jurja Wićaza (ze Špitla) a Hańžu Kubašec (z Chasowa) w Sokole zwučować«.2
Tule podaty přinošk bazuje na přednošku składnostnje hłowneje zhromadźizny Maćicy Serbskeje 26. septembra 2020 a bu za wozjewjenje wobdźěłany.
»By tohodla jara wužitna wěc za wědomosć była, hdy bychu so raz wučeni Serbjo zebrali, cyłe mjezy wobeju Łužicow wobpućowali a awtentisku kartu a statistiku zhotowili ...«1
Tute linki napisa w lěće 1876 młody Lipšćanski student slawistiki a serbski aktiwist Arnošt Muka w swojej pućowanskej rozprawje wo Delnjej Łužicy »Pućowanje po Delnjej Łužicy«. Šěsćdźělnu rozprawu wozjewi Muka hromadźe z přećelom a komilitonom Janom Arnoštom Holanom w časopisu Łužica. Holan běše tež přewodnik Muki na jězbje. Na zakładźe swojeho slědźenja kritizowaše Muka tehdy eksistowace karty serbskeho rěčneho ruma we Łužicy. Jemu so zdaše, zo běchu podobnje tež oficielne ličby serbskorěčneje ludnosće wopačne. A zo by wěstosć docpěł, bu Muka sam aktiwny. 1884 předpołoži prěni dźěl swojeje »Statistiki łužiskich Serbow« wo Delnjej Łužicy w Časopisu Maćicy Serbskeje, 1885 slědowaše druhi dźěl wo pruskej a 1886 třeći dźěl wo sakskej Hornjej Łužicy. Młody třiadwacećilětny ze swójby zamóžiteho serbskeho ryćerkublerja we Wulkim Wosyku pochadźacy student naćisny 1876 w dwěmaj linkomaj kompletny slědźerski projekt. Zbytk su dźensa serbske wědomostne stawizny.
Wo dóńće katolskeho fararja w Pólskej
Před 75 lětami wotměwachu so prěnje a wobsažne wuhnaća němskeho wobydlerstwa z mjezow dźensnišich hranicow Čěskeje, Słowakskeje a Pólskeje republiki. Za Hornju Łužicu potrjechi to dźěl Žitawskeho hejtmanstwa, kotryž ležeše wuchodnje Nysy. Po wobsadźenju kraja přez pólske a sowjetske wójsko a sćěhowacym poněčimnym dwójnym knjejstwje wobeju frakcijow wuhnachu so wobydlerjo tutoho pasma 22. junija 1945. Stawizny wuhnaća, sćěhi za potrjechenych a dóńt wuhnatych po tym wopisujetaj Lars-Arne Dannenberg a Matthias Donath w knize »Do hoan uns die Polen nausgetriebm«, kotraž je loni wušła.1
Mjez tutymi wuhnatymi běše tež Jurij Brusk, wot lěta 1940 farar w Königshainje, pozdźišim Działoszynje. Tež wón bu, byrnjež na swoju serbsku narodnosć pokazał, wuhnaty a nawróći so hakle 29. januara 1946. W mjenowanej knize rozestaja so awtorstwo kritisce z njepřitomnosću Bruska. Předležacy list Bruska na Wójćecha Kóčku wot 17. februara 1947 je w tutym zwisku zajimawy, dokelž so z nim situacija Bruska lěto po swojim nawróće a hižo połdra lěta po wuhnaću rysuje a někotre wotewrjene prašenja znajmjeńša podźělnje (tendencielnje) rozrisaja.2
Klasifikowanje abo z hinašimi słowami rozdźělenje wěcow do kategorijow zda so něšto bytostne w čłowjestwje być. Rozdźělujemy žiwe wěcy do zwěrjatow a rostlinow. Pola zwěrjatow mamy cycaki, łažaki, ptački atd. Cycaki zaso rozdźělujemy do primatow, mjasožračkow atd. Samo we wšědnym žiwjenju chilamy k tomu wšo klasifikować. Rjadujemy w našej kuchni nadobu, horncy atd. A kamor w našej spanskej rozrjadujemy po dźělach drasty, na př. cholowy, šaty, črije.
Britiski sociolinguist a fachowc za mjeńšinowe rěče Paul White, emeritowany profesor Sheffieldskeje uniwersity we Wulkobritaniskej, namjetowaše 1987 šemu za klasifikowanje mjeńšinowych rěčow.2 Profesor White, kotrehož fachowe polo su mjeńšinowe rěče w Italskej, rozłožuje, zo je »formulacija ›mjeńšinowa rěč‹ po zdaću jednora a zrozumliwa, byrnjež powšitkowne naprašowanja wo mjeńšinowych rěčach w zapadnej Europje ze zapřijećom dotal přezjedni njejsu«.3 White definuje »tradicionelne« mjeńšiny jako regionalne abo wjesne mjeńšiny.4 Na přikład nastachu přez młódše zapućowanja do zapadneje Europy, Kanady, Awstralskeje a Zwjazkowych statow Ameriki zhromadźenstwa ludźi z Bliskeho wuchoda. Přiwšěm njebychmy wo turkowšćinje jako mjeńšinowej rěči w Němskej rěčeli, znajmjeńša nic na te wašnje, kaž wo tutym zapřijeću tule diskutujemy. By pak korektnje było prajić, zo je turkowšćina mjeńšinowa rěč w Bołharskej, wšako turkowska mjeńšina tam hižo lětstotki eksistuje.
Přinošk składnostnje wosebiteje wustajeńcy »Barby daliny. Moler Ante Trstenjak a Łužiscy Serbja« (20.9.2020–9.5.2021) w Serbskim muzeju w Budyšinje
Jako kuratorka Wuměłskeje galerije Maribor (Słowjenska) přihotuju prawidłownje přehladki na zakładźe našeje zběrki. Wona wobsteji z twórbow słowjenskeho tworjaceho wuměłstwa a wopřija mólby, skulptury, dźěła na papjerje, fotografije, instalacije a wideja.
Při rešerši a přehladanju materiala za jedne naprašowanje storčich stajnje zaso na seriju Serbowkow, »Lužičanke« mjenowane, słowjenskeho molerja Ante Trstenjaka (1894–1970). Dokelž wobsedźimy wjele druhich twórbow wot njeho, wahach husto, što móhła wuzwolić, zo by so wuměłc optimalnje prezentował. Často wupytach jednu do dwě monotypiji Serbowkow. Wone běchu tak rjane, ale tež cuze a potajne!
Kóždy króć zaběrach so trochu z Łužicu a spytach zrozumić, kotry woznam je čas we Łužicy za Trstenjaka měł, cyły wobraz pak njezamóch dodnić. Čehodla je wuměłc 1961, jako běše w Mariborje žiwy, seriju Łužičankow zhotowił? A čehodla wužiwaše grafisku techniku monotypije, kotruž do toho wužiwał njebě? Buchu wobrazy na zakładźe eksaktnych skicow zhotowjene? Jeli haj, dźe so wone chowaja? Štó běchu modele? Kak hodźi so mnohotnosć drasty rozkłasć?


text:
Za wuwiće Hórnikec planuja tójšto twarskich naprawow
Hórnikecy (AK/SN). Doskónčny twarski wuwićowy koncept za Hórnikecy je Wojerowska měšćanska rada na swojim zašłym posedźenju schwaliła. „W nim su wažne a trěbne rozsudy zapisane, kak ma so srjedźišćo Hórnikec dale wuwić. Tele předewzaća steja w zwisku z inwesticijemi Budyskeho wokrjesa do Energijoweje fabriki“, rjekny wyši měšćanosta Stefan Skora (CDU).
Twarski wuwićowy koncept je na to wusměrjeny, zwjazać wjes Hórnikecy a energijowu fabriku. Bywša briketownja a sydlišćo dźěłaćerjow tworještej něhdy jednotu, dokelž bě Thälmannowa hasa wušo wobtwarjena. Tónle poćah chcedźa nětko z nowotwarami a zelenišćemi zaso wutworić. Do swojich rozmyslowanjow su planowarjo wobydlerjow sobu zapřijeli. Na dźěłarničce móžachu wjesnjenjo swoje předstawy přednjesć, a te su w planje zdźěla sobu wobkedźbowane. Tak ma so dźěl zawodoweho kulturneho domu spotorhać. Zbytk chcedźa saněrować a jako wjacegeneraciski dom wužiwać. Při tym mysla na młodźinski centrum, na bydlenja za staršich ludźi a na historiske hóstne bydlenja.


text:
Koncept za hrajkanišća města Budyšina
Z koncepciju za hrajkanišća (staw 2014) chce město Budyšin tež w přichodźe dźěćom wšelakich starobnych skupin nadal zjawne hrajkanišća poskitki za swobodny čas k dispoziciji stajić. W aktualnej wersiji koncepta tworitej předewšěm zawěsćenje wobstatka kaž tež wudospołnjenje hrajkanišćow na přikład z pěskowymi kašćikami hłowne ćežišćo. Za to buchu wšitke hrajkanišća w Budyšinje pohódnoćene. Nimo stawa hrajnych narjadow płaćeštej tež ličba dźěći we wokolinje a jich starobna struktura jako kriterijej.


text:
Lymberg
Spůłrzyndne: 49°50'31" N 24°01'55" E
Lymberg (tyż: Lwůw, ukr. ЛbBiB, Lwiw, IPA: [ˈʎʋiu̯], mjym. Lemberg, pol. Lwów) – mjasto we Ukrajińe, admińistracyjne cyntrům uod lymberskigo uobwodu, kulturalny i naukowy uostrzodek państwa, wjelge cyntrům industryjalne i transzportowy knotel. Uwożo śe go za stolica Halicyje i cyntrům uod Zachodńij Ukrajiny. Za nůmerům ludnośći je to śůdme mjasto we Ukrajińe, podug danych z 1 styczńa 2017 roku we Lymbergu půmjyszkuje 727 968 ludźi[1], a społym z cołkům Lymberskům aglůmeracyjům – wjyncyj jak milijůn.
Lymberg bůł założůny uod krůla Danyła Halickigo we połowje XIII stolećo. Wele 1272 roku uůne zostało stolicům Krůlestwa Ruśi (Halicko-Wołyńskigo Kśůnżynstwa). We 1356 polski krůl Kazimierz III relokowoł mjasto, przeńůs mnowe cyntrům trocha na połedńe. W epoka Strzedńich Storoczůw to bůł jedyn ze ważńyjszych handlowych uostrzodkůw weschodńij Ojropy. Za habsburskigo panowańo mjasto bůło uostrzodkym ukrajińskigo i polskigo norodowo-wyzwolyńczego ruchu. Po upadku Austro-Madźarůw, bůł stolicům uod Zachodńoukrajińskij Ludowyj Republiki. Do drugij wojny śwjatowyj noleżoł do Polski, na mocy Paktu Ribbentrop-Mołotow znod śe we składźe SSSR. Uod 1991 roku leży we ńypodległyj Ukrajińe.
Historyczne cyntrům Lymberga wpisali we Wykoz Śwjatowyj Erbizny UNESCO. Lymberg je mjastym ze nojwjynkszům pojstrzůd wszyjskich ukrajińskich mjast nůmerům zabytkůw[2]. We 2009 mjastu nadali titel Kulturalnyj Stolice Ukrajiny[3].
MjanoEdytuj
Mjano Lwow (staroukr. ЛbBoBъ) nadoł mjastu uůnego zołożyćel, krůl Danyło Halicki w era swojigo syna, kśůnżyńćo Lwa Danyłowicza i bez cołko swoja historyja mjasto go ńy mjyńało – uůne zawdy uodnośyło śe do Lwa. Uod ukrajińskigo mjana poszły inksze: polske Lwów, ruske ЛbBoB (Lwow) uormjańske Լվով (Lwow), angelske Lviv, krymskotatarske İlbav abo bjołoruske ЛbBoў (Lwou).
We 13.–14. storoczu szło trefić we tekstach tyż forma ИлBoBъ (Iłwow)[4], swjůnzano ze ukrajińskim zjawiskym wstownego i- przed źwjynkami l, r, kej pů ńich znůńdowała śe redukowano samogoska, tako forma jeszcze we XIX storoczu notowoł we zachodńoukrajińskich djalektach Jewhen Żelechiwski[5].
Ńykere mołwy przełożyły na swoja ausdruk Mjasto uod Lwa i samstůnd wźyno śe grecke Aeovtόπoλις – Leontopolis (dźiśo ale używo śe formy podanyj na ukrajińsko: ABιB – Lwiw) abo łaćińske Leopolis. Uod tyj uostatńij poszły szpańelske Leópolis abo italske Leopoli.
Tako samo etymologijo mo i mjymjecko forma Lemberg. Jarosław Rudnyćkyj we artiklu Zur slavisch-deutschen Ortsnamenkunde. Ukrainisches Lviv — deutsches Lemberg eklarowoł, że pjerwotnym mjymjeckim warjantym, trefjanym we XIV stoleću, bůł Leonburg. Kej polski krůl Władysław Jagiełło lokowoł mjasto na magdeburskim prawje, we dokumyntach stało Lemburg. Po roztůmajtych fůnetycznych a historycznych procesach mjano uod mjasta yntlich sztopło na Lemberg. Po drugij śwjatowyj wojńe Ńymce ale używajům transliteracyje ze ukrajińskij wersyje a piszům Lwiw.
Ta mjymjecko forma bůła zdrzůdłym dlo inkszych mjůn: staroangelskigo Lembeourg, jidiszowego לעמבערג (Lemberg). Uod mjymjeckigo wźyna śe tyż ślůnsko forma Lymberg (tyż Lymberk). Pjyrszy toz trefjo śe we Ćeszyńskij Gwjozdce z 1858 roku[6]. Dźiśo we ślůnskij godce idźe tyż atoli znůńś adaptowano ze polskij godki forma Lwůw[7].
Istńyje moc ausdrukůw, kerych używo śe kej synůńimów dlo mjana uod mjasta. Nojczyńśćij godo śe «Mjasto uod Lwa» (MicTo ЛeBa – Misto Lewa). Roz za czas trefjo śe tyż take porůwnańa, epitety a mjana: «mjasto uod lwůw, co śpjům» (MicTo cплячиx лeBiB - misto splaczych lewiw), «Krůlewske Mjasto» (KopoлiBcbke MicTo - Koroliwśke misto), «Perła korůny Ojropy» (ПepлиHa kopoHи ЄBpoпи - Perlyna korony Jewropy), «Mjasto-muzyjům» (MicTo-Myзeй - Misto-muzej), «stolica Halicyje» (cToлиця ГaличиHи - stolycja Hałyczyny), «mały Paryż» (MaлeHbkий Пapиж - maleńkyj Paryż), «mały Wjedźyń» (MaлeHbkий BiдeHb - maleńkyj Wideń), «ukrajiński Pjymůnt» (ykpaïHcbkий П'єMoHT - ukrajinśkyj P'jemont), «Bandersztadt» (БaHдepшTaдT), «kulturalno stolica Ukrajiny» (kyлbTypHa cToлиця ykpaïHи - kulturna stolycja Ukrajiny) a inksze.
SimboleEdytuj
Uoficyjalnymi simbolami uod mjasta sům: wapyn, wjelgi wapyn, fana uod mjejskij rady a logo. Sztatut uod Lymberga mjanuj simbolami tyż mjana a bildy uod zabytkůw[8].
Za podstawa dlo wspůczesnego wapynu wźynli wapyn ze mjejskij pjeczyńći ze XIV stolećo – kamjynno brama ze trzyma wjeżami, a we ajnfarće kroczy złoty lew. Srogi wapyn to tarcza z wapynym uod mjasta zjyńczůnym strzybnům korůnům. Tarcza dźerżům lew a staroruski wojok. Fana uod Lwowa mo forma modrego kwadrata, na pojstrzodku kerego widać je wapyn, a wokůł mo uobramowańy, kere śe skłodo ze żůłtych (złotych) trůjkůntůw.
Logo uod mjasta to wizerunki uod pjyńću lymberskich wjeżůw: dzwůnńice uod uormjańskij katedry, wjeże Korńakta, rothauzu, wjeże uod łaćińskij katedry i klosztor Bernardynůw a sztichwort «Lwůw uodymkńynty dlo śwjata» («ЛbBiB BiдkpиTий для cBiTy» – Lwiw widkrytyj dla switu) pod ńymi.
De facto dewizům uod mjasta je dźiśo sztichwort «Lwůw uodymkńynto dlo śwjata», podwjela je szrajbńynte na mjejskim logo. Ne wapyńe w rokach 1936-1939 Poloki jako dewiza używali łaćińskigo ausdruku «Semper fidelis» (Zawdy wjyrny), nale po drugij śwjatowyj wojńe uůn wjyncyj ńyma w uzuśe.
Uod XVII stolećo za patrůna uod Lymberga uwożo śe śwjyntego Jana z Dukle. Dźiśo wachtyrzym mjasta je śwjynty Jorg. W dźyń, w kery śe go spůmino, to je pjyrszo ńydźela maja, fajruje śe dźyń mjasta. Inksze ważne dlo mjyszkańcůw śwjynta to Dźyń fany (3 kwjetńa – w pamjyńć 3 kwjetńa 1990, kej to na 16 mjyśyncy przed uogłoszyńym ńypodległośći Ukrajiny na lymberskim rothauźe dźwigli modro-żůłto fana) i Dźyń Listopadowego Czynu (1 listopada, w pamjyńć Listopadowego Czynu we 1918, kej w noc na 1 listopada we Lymbergu proklamowano Zachodńoukrajińsko Ludowo Republika. 27 lipjyńa to dźyń żałoby po uofjarach skynlowskij tragedyje (katastrofy fligra we 2002 roku).
Lymberg dostoł Uorder Virturi Militari[9], nojwyższe polske uodznaczyńy, i Uorder Leńina[10], nojwyższe uodznaczyńy Sowjeckigo Sojuszu.
TajlůngEdytuj
LudnośćEdytuj
Podug sztandu na 1. czyrwńa 2016. roku we Lymbergu mjeszkało 756,9 tauz. ludźi[11]. Wczos cynzusu ze 2001, to je uostatńigo, kery bůł kludzůny we Ukrajińe[12], we mjeśće mjyszkało 758 tauz. Cynzus ze 1989., kludzůny jeszcze we SSSR, pokozoł rezultat 815 tauz. mjyszkańcůw.
Podug danych uobwodowyj admińistracyje 51,8% ludnośći to sům baby, a 48,2% - chopy. Podug podszukowańo Insztitutu Rozwoju Mjasta, kludzůnego we 2011. roku, 56% lymberżanůw przinoleży do Ukrajińskij Greko-Katolickij Cerkwje, 23% do Ukrajińskij Prawosławnyj Cerkwje (Kyjowskigo Patrjarchatu, 4% do Ukrajińskij Autokefalnyj Prawosławnyj Cerkwje, a 2% do Ukrajińskij Prawosławnyj Cerkwje Moskewskigo Patrjarchatu. 6% do człůnki inkszych krześćijańskich kůnfesyjůw[13].
We 2000. roku we priwatnych kůntaktach ukrajińskij godki używało 79% mjyszkańcůw, a ruskij - 20%[14].
Etńiczny skłodEdytuj
Podug cynzusu ze 2001. nojwjynkszo norodowo grupa we Lymbergu to sům Ukrajińoki, kerych je 88,1%. Nojwjynkszům norodowům myńszośćům sům Rusy (8,9%). Myńij je Polokůw (0,9%), Bjołorusůw (0,4%), Żydůw (0,3%) a Uormjanůw (0,1%). Inksze norodowośći to cuzamyn bůło 1,3%.
Mjyndzonorodowo spůłprocaEdytuj
Lymberg mo 19 partnerskich mjast:
- Banja Luka (Bośńa a Hercegowina)
- Budapeszt (Madźary)
- Chengdu (Chiny)
- Freiburg im Breisgau (Mjymcy)
- Krakůw (Polska)
- Kutaisi (Gruzja)
- Lublin (Polska)
- Łůdź (Polska)
- Novi Sad (Syrbijo)
- Corning (USA)
- Płowdiw (Bůłgaryjo)
- Przemyśl (Polska)
- Riszon le-Cijjon (Izrael)
- Rochdale (Wjelgo Brytańijo)
- Rzeszůw (Polska)
- Vilnius (Litwa)
- Warszawa (Polska)
- Winnipeg (Kanada)
- Wrocław (Polska).
We Lymbergu mjyszczům śe gyneralne kůnsulaty uod Czeskij Republiki, Polski a Rusyje, a tyż hůnorowe kůnsulaty uod Austryje, Belgije, Bjołoruśi, Bůłgaryje, Izraela, Kazachstanu, Kanady, Ńiderlandůw, Połedńowyj Koryje, Latwije, Litwy, Mołdawije, Mjymcůw, Francyje a Madźarůw.
SzportEdytuj
Szport we Lymbergu mo downo historyjo: we mjeśće uodbyły śe pjyrsze na teryńe spůłczesnyj Ukrajiny szpile we fusbalu (1894), hokeju (1905)[15] a waserbalu (1914). 4 wrześńa 1931 we Lymbergu uodbůł śe pjyrszy kůngres FITA – Mjyndzynorodowyj Federacyje Łuczńictwa. We śyrpńu a wrześńu tego roku mjasto przijyno pjyrsze majsterszaft śwjata we łuczńictwje. Hokejowy tormůn Mykoła Skrypij bůł jednym z pjyrszych na śwjeće, co zaczůn wykorzistować maska do uochrůny gymby – jeszcze we 1933. Skůnsztruowoł ja ze wojskowego chełmu, do kerego dorobjůł drůćany nec.
Lymberski fusbalklub Pogoń sztyry razy przed drugům śwjatowům wojnům wygrowoł fusbalowy majsterszaft Polski, ńyroz swoje szpile groł sam polski mańszaft w kerego składźe wystympowali fusbalorze ze lymberskich klubůw. We 1946 uotwarto bůło Lymberski Instytut Fizycznyj Kultury, do dźiśo wożno instytucyjo, co zajmuje śe rychtowańym szportowcůw ze Lymberskigo uobwodu.
PrzipisyEdytuj
- ↑ ЧиceлbHicTb HaяBHoro HaceлeHHя ykpaïHи (PDF(zip))
- ↑ IcTopиko-kyлbTypHий пoTeHцiaл. Ambasada Ukrajiny we Fińskij Republice
- ↑ BBC: ЛbBoBy пpиcBoєHo cTaTyc kyлbTypHoï cToлицi ykpaïHи.BBCUkrainian
- ↑ AkTы ЗaпaдHoй Poccии.... Pyjtersburg, 1846., z. 32., dokůmynt 21.
- ↑ J. Żelechiwski, Małorusko-nimećkyj słowar. Lymberg, 1886, z. 332.
- ↑ Gwiazdka Cieszyńska. Pismo dla zabawy, nauki i przemysłu. Red. Paweł Stalmach, Cieszyn 1858. Z. 14.
- ↑ G. Buchalik, Tesno za majstrym, blogi.dzennikzachodni.pl, dostymp: 28.01.2021
- ↑ CиMBoлika TepиTopiaлbHoï rpoMaди M. ЛbBoBa. CTaTyT TepиTopiaлbHoï rpoMaди MicTa ЛbBoBa
- ↑ Łukasz Grzegorczyk, „Semper Fidelis”, czyli za co Lwów odznaczono Orderem Virtuti Militari, dost. 5.02.2018
- ↑ ЛbBoB (цeHTp ЛbBoBckoй oбл.). Bolszaja Sowjetskaja Encykłopjedija (BSE)
- ↑ ЛbBiB'яH cTaлo MeHшe Ha пiBTopи Tиcячi
- ↑ Podug sztandu na 2022. rok
- ↑ CoцiaлbHий пopTpeT лbBiB'яHиHa. [dostymp 21.09.2013].
- ↑ HaceлeHHя ЛbBoBa B дзepkaлi oпиTyBaHHя rpoMaдcbkoï дyMkи (rpyдeHb 2000 poky)
- ↑ yci шляxи BeдyTb дo ЛbBoBa, sport.ua


text:
Serbowka Diana Karbowa je projektowa managerka za Wojerowske hospodarske spěchowanje
Wot jeje ródneje wsy je wjele pućow do Wojerec. „Krajina po puću inspiruje. Wona mje přeco zaso zwjesela“, měni 42lětna Serbowka Diana Karbowa ze Swinjarnje pola Pančic-Kukowa. Ze sportom a z meditaciju wona wšědnje dźeń zahaji. Předewšěm rady płuwa, běha a wěnuje so yoga, dychanskim zwučowanjam abo lodowemu kupanju. To tyje jeje strowoće, wo tym je 42lětna přeswědčena. Wot minjeneho januara je jako projektowa managerka z ćežišćom hospodarske spěchowanje w měsće Wojerecach zasadźena. Zhromadnje z koleginu Gudrun Thieme-Schmidt z Ranja přewodźa mać dweju dźěsćow mnohostronske projekty we wobłuku strukturneje změny. Město zamóže dźěłowe městno za štyri lěta z pomocu spěchowanskeho programa STARK financować.


text:
Berlin (B/SN). Po słowach politikarja CDU dr. Heinera Geißlera měli so cyrkwje mócnarjam zemje spjećować. To rjekny něhdyši zwjazkowy minister w přiłoze nowiny Zeit „Christ & Welt“. Město toho „chwala cyrkwje Boha z pozawnami z wěžow swojich dale a prózdnišich Božich domow.“ W swěće kapitalizma, gigantiskeje financneje industrije ze swojimi towaršnostnymi „idealemi“ egoizmom, nahrabnosću, skuposću, konsumom a karjeru je „Jězus dospołne sćělesnjenje čłowjeskosće a miłosće“.
Schulz zasudźa namołwu AfD
Saratow (B/SN). Katolska cyrkej w Ruskej je po słowach noweho předsydy tamnišeje biskopskeje konferency dale na podpěru wukrajnych měšnikow pokazana. „Trjebamy duchownych a rjadnikow z krajow, hdźež njeje tajki wulki njedostatk měšnikow kaž pola nas“, prosy ze Sakskeje pochadźacy biskop Clemens Pickel. W jeho Saratowskim biskopstwje „Sankt Clemens“ na juhozapadźe Ruskeje je 90 procentow duchownych z wukraja, Pickel rozłožuje. Wón přewozmje 2. meje nawod episkopata a naslěduje dotalneho předsydu, Moskowskeho arcybiskopa, italskeho rjadniskeho duchowneho Paola Pezzija.
Kontakty do Pólskeje zesylnić
Zhorjelc (B/SN). Zhorjelske biskopstwo chce swoje zwiski do Pólskeje zesylnić. „Chcemy wšitko činić, zo bychmy wotpowědowali zawjazkej bamža Jana Pawoła II., być z mostytwarcom, rozjasni Zhorjelski biskop Wolfgang Ipolt. Biskop rjekny tole po wopyće susodneho pólskeho biskopstwa w Legnicy.
Biskop Feige k metodistam
Kigali (B/SN). Bamž Franciskus přiznawa winu katolskeje cyrkwje hladajo na morjenja w Ruandźe. Na wopyće ruandaskeho prezidenta Paula Kagamy we Vatikanje prošeše jeho Franciskus wo wodaće „za hrěchi a zmylki cyrkwje a jeje sobustawow“ za čas genocida na přisłušnikach ludu Tutsi. Lěta 1994 je radikalna Hutu-milica něhdźe 800 000 Tutsi- a Hutu-ludźi zamordowała.
Uni-cyrkej nimale hotowa
Bensberg (B/SN). Biskopske konferency budu so přichodnje sylnišo z temu zaběrać, pod kotrymi wuměnjenjemi móža so mandźelscy wšelakeje konfesije zhromadnje na katolskej Božej mši wobdźělić a zhromadnje swjate woprawjenje přijeć. Tole připowědźi předsyda Němskeje biskopskeje konferency, kardinal Reinhard Marx, na kóncu nalětnjeje hłowneje zhromadźizny 62 katolskich biskopow a swjećacych biskopow Němskeje w Bensbergu pola Kölna. Pod wěstymi wuměnjenjemi móže biskopska konferenca prawidła wo eucharistiji za njekatolskich křesćanow postajić, rěka w rozprawje hłowneje zhromadźizny.
Tafle tež ćěkancow zastaruja
Berlin (B/SN). Zwjazkowe zjednoćenstwo Němska tafla je po swójskich podaćach minjene lěta něhdźe 280 000 ćěkancow ze žiwidłami zastarało. Cyłkownje mamy w Němskej 1,5 milionow ludźi, kotřiž wobstajnje darmotne tafle wužiwaja, zdźěli zjednoćenstwo składnostnje „mjezynarodnych tydźenjow přećiwo rasizmej“ w měrcu w Berlinje. Tafle pomhaja ludźom, kiž pomoc trjebaja, njewotwisnje wot socialneho abo etniskeho pochada, splaha, narodnosće a nabožiny.
Berlin (B/SN). Zwjazkowa ministerka za twarstwo Barbara Hendricks (SPD) chce wjace kedźbnosće za Berlinsku katedralu swj. Jadwigi. Hačrunjež katolska biskopska cyrkej we wutrobje stolicy steji, „je wona tuchwilu kusk schowana. Myslu sej, zo katedralu po přetwarje jeje nutřkowneho ruma wjace ludźi zaznaje.“ Hendricks, čłonka Centralneho komiteja němskich katolikow, wuzběhny, zo jej njepřisteji naćisk renowacije architektonisce hódnoćić. Arcybiskopstwo je proces wothłosowanja přewjedło, a wjetšina je so za přetwar rozsudźiła.
Swět so z reformaciju změnił
Bad Blankenburg (B/SN). Reformacija před 500 lětami je Němsku a swět trajnje změniła, potwjerdźi generalny sekretar Swětoweje ewangelskeje aliancy (WEA) Efraim Tendero na přijeću składnostnje zetkanja nawodow WEA spočatk měsaca w Blankenburgu. Po słowach předsydy WEA Ndaby Mazabany z Južneje Afriki so swět tuchwilu dramatisce přeměnja. Mazabane dźakowaše so Němskej za to, zo je telko ćěkancow přijała, jednajo po bibliskej namołwje, „cuzeho“ přećelnje hospodować.
Cyrkej pyta fararjow
Schöntal (B/SN). Njewěsty je wopyt bamža Franciskusa do Němskeje. Kaž předsyda biskopskeje konferency, kardinal Reinhard Marx, žurnalistam w badensko-württembergskim Schöntalu rjekny, njeje wopyt bamža hižo žana tema. Franciskus planuje k róčnicy reformacije 2017 pućowanje do Šwedskeje. Kaž pak Marx wuzběhny, to njerěka, zo je projekt wopyt bamža zasadnje z blida.
223 namócnych konfliktow
Heidelberg (B/SN) „Konfliktowy barometer 2015“ registruje 223 namócnych konfliktow na swěće. Institut w Heidelbergu za mjezynarodne slědźenje konfliktow zapisa tu 19 rozestajenjow jako wójny, najwyši schodźenk to eskalacije. Najčasćiše přičiny konfliktow su ideologiske a nabožinske přećiwki, bój wo resursy a wo móc kaž tež etniske přećiwki.
Cyrkwi zasudźatej hidu
Vatikan (B/SN). Jako prěni biskop Roma je bamž Franciskus anglikansku wosadu města wopytał. Gratulujo k 200lětnemu wobstaću zwurazni wón swoju nadźiju na ekumenu. „Druhdy móže puć k jednoće pomały a njewěsty być, tola z našeho zetkanja móžemy zmužitosć čerpać.“ Runočasnje swjaty wótc wobkrući, zo pruwuje móžnu jězbu z primasom anglikanow Justinom Welbyjom do Južneho Sudana.
Ćěkancow přiwzać
Waršawa (B/SN). Waršawski arcybiskop Kazimierz Nycz sej žada, zo ma Pólska ćěkancow ze Syriskeje přiwzać. Po terorowym nadpadźe w Brüsselu w měrcu 2016 je knježerstwo we Waršawje wozjewiło, zo hižo dalšich ćěkancow njepřiwozmje. Katolska cyrkej w Pólskej, kotrejž wjace hač 90 procentow ludnosće přisłuša, njeje dotal jeničku knježacu stronu Prawo a sprawnosć wotewrjenje kritizowała. Žadanje arcybiskopa Nycza je prěnje eksplicitne wuprajenje na temu migraciska politika w Pólskej.
Marshallowy plan podpěrać
Drježdźany (B/SN). Wosada Drježdźany-Klotzsche je dobyła Drježdźanske myto za młodźinski dźakny wopor 2016. Nazběrali běchu 1 204 eura, kaž krajny farar za młodźinu zdźěli. Jako myto syda „dobra jědź“, kotruž warja sobudźěłaćerjo młodźinskeje wosady. Na 2. a 3. městnje slědujetej wosadźe Drježdźany-Blasewitz a Drježdźany Gruna-Seidenitz. Młodźinski dźakny wopor ewangelskeje młodźiny Sakskeje słuži z jednej třećinu młodźinskemu dźěłu w cyrkwinskich wobwodach a lětsa projektej „Šulske kubłanje za syriske dźěći ćěkancow – podpěra za popołdniše šule w libanonskej kónčinje Bekeaa“. Drježdźanjenjo su za to 6 142 eurow składowali.
Zastupjerstwo wolóžene
Juba/Frankfurt n. M./Genf (B/SN). Hladajo na dźeń a katastrofalniše połoženje wójny a suchoty dlatrjeba Južny Sudan 1,5 miliardow eurow za žiwidła, zdźěli běrow za nuzowu pomoc UNO w stolicy Juba. Na mnohich městnach kraja knježi wulka nuza. Něhdźe 7,5 milionow ludźi, wjace hač 60 procentow wobydlerstwa, je pomocy potrěbnych. Wobydlerska wójna je tam po informacijach UNO najwjetšu krizu ćěkancow w Africe wuskutkowała. Wjace hač 1,5 milionow ludźi je wot spočatka konflikta před lětomaj z kraja ćeknyło, to je dźesać procentow wobydlerstwa. 60 procentow ćěkancow su dźěći. Južny Sudan je jedyn z najchudšich krajow swěta, ma pak bohate składy wolija.
Přepytuje potrjebu putnikow
Rom (B/SN). Němska posołka při Swjatym stole w Romje Annette Schavan je wuzběhnyła wosebity wuznam katolskeje a ewangelskeje cyrkwje w „rozłamliwym swěće“. Křesćenjo su namołwjeni, we „wujednawacej wšelakorosći“ so stać z přikładom za přijeće woporow wójny a namocy, rjekny politikarka CDU a něhdyša ministerka za kubłanje na 15. Marburgskej ekumeniskej rozmołwje. „Bychu-li so wšitcy křesćenjo Europy dojednali ćěkancow přiwzać, bychu woni najsylniša politiska móc byli, a cynikarjo njebychu ani šansy měli.“
„Cuzy“ w NDR
Lipsk (B/SN). „Postajena solidarita“ rěka wustajeńca w Lipšćanskim archiwje wobydlerskeho hibanja. W njej dźe wo wobchad z „cuzymi“ w NDR. We wonkownej staciji stasi-podłóžkow Lipsk-Dittrichring pokazuja, zo mějachu rasistiske tendency a hida na cuzych, kotrež móžeš hišće dźensa wobkedźbować, swój zakład we wukrajnej politice NDR. Hač do 1. meje je wustajeńca přistupna.
Du zaso do Somalije


text:
ElCet
Ze Prudńika.
MojeEdytuj
Kśynstwo gogůwecko-průdńicke, Kśynstwo průdńicke, Gogůwek, Dymbowjec (uopolske wojewůdztwo), Gajůwka (Rudźiczka), Rudźiczka (uopolske wojewůdztwo), Kaźimjyrz (uopolske wojewůdztwo), Lubrza (uopolske wojewůdztwo), Włůkna (Rudźiczka), Mjyszkowicy (uopolske wojewůdztwo), Pjerůnkowicy, Prudńicki krys, Nyski krys, Choćim (uopolske wojewůdztwo), Prudńicko Łůnka, Moszczanka (uopolske wojewůdztwo), Trzebjeszůw (Moszczanka), Śemkůw (Moszczanka), Uośedle (Moszczanka), Szybowicy, Moszczanka-Kolůńijo, Włůczno, Źimne Kůnty, Wjerzbjec, Ńymyslowicy, Czyżowicy (uopolske wojewůdztwo), Wjeszczyna, Gmin Prudńik, Nicolaus Henelius, Anna Myszyńska, Pogůrze (uopolske wojewůdztwo), Gogůwecko gwara, Kjyrpjyń, COVID-19, SARS-CoV-2, I wojna śwjatowo, Ludwig van Beethoven, Fryderyk Chopin


text:
Dzisiŏj, 19 maja zakońcōła sie II Liga we fussbal. Znŏmy już wszistkie niywiadome. Poniżyj prezyntujymy fto awansowŏł, fto sleciôł:
Awans już wcześnij wywalczōły 2 drużiny: Radomiak Radom i Olimpia Grudziądz. Do końca ło awans walczôły drużiny Elany Toruń i GKSu Bełchatów.
We łostatnij raji szpilów, Elana u siã szpilała ze Olimpią Elbląg, zaś GKS Bełchatów na wyjyździe szpilŏł we Stargardzie, ze Błękitnymi. GKS zremisowŏł 0-0, a Elana rzutym na taśma sfalōła szpil ze Olimpią i to GKS włazi do I Ligi.
Na spŏdku pewne bōło, że slatuje Rozwój Katowice i Ruch Chorzów, ale ło utrzimanie walczōły drużiny ROWu Rybnik, Siarki Tarnobrzeg i Olimpii Elbląg. Wszistkie trzi drużiny wygrały swoje szpile, a nŏjlepij punktowo na tym wylazła drużina ze Elbląga, kiero finalnie sie utrzimała, a spadli ROW i Siarka.
Ruch skuli przegranyj ze Pogonią i wygranyj Rozwoju sleciŏł na łostatni plac we II Lidze. Co do spadku Siarki jesce nie wszistko je pywne, ze wzglyndu na docierajōnce do nŏs informacje łodnośnie licyncji dla spadkowicza ze I Ligi – Bytovii Bytów. Ponoć majōm niy przistompić do rozgrywek – tukej info je niy pywne.
własne


text:
Gódowne tšojeńko
„Njebójśo se!” – Toś to wołanje janźela z gódownego tšojeńka jo mě lětosa wósebnje blisko:
8A pastyrje běchu we tom samem kraju na pólu pśi tych buchtach, a hobzwarnowachu nocy swóju rědownju.
9A lej, janźel togo Kněza stupi k nim, a kšasnosć togo Kněza jich hobswěśi, a wóni se wjelgin bójachu.
10A janźel źašo nim: njebójśo se, pśeto lej, ja zapowědam wam wjelike wjasele Lk 2,8–10
Carna noc jo na póli, źož pastyrje wuźaržuju ze swójeju rědownju. A wóni se bóje rubjažnikow abo źiwych zwěrjetow. Gódy se zachopiju z wjelikimi bójaznjami. A wesrjejź teje śamneje nocy pśiźo janźel z njebja dołoj a groni: „Njedejaśo se bójaś!” Ga móžomy jomu to wěriś? „Njebójśo se!” – to jo gódowne pósołstwo Biblije na pastyrjow, ale teke na nas, na wšyknych, kótarež se cuju sejźece w nocy žywjenja a se tšachaju.
Noc a bójazń matej wjele woblicow.
Bójazń, až někomu, kenž wjelgin lubo mam, něco groznego se stanjo, abo až śěžko wochórjejo.
Bójazń, až wšykno, což som se nalodował, nadalej njewónoźujom.
Bójazń, až mój poměr kamsy źo.
Bójazń, až zwady eskalěruju, te zwady we familiji abo konflikty w towarišnosći.
A pón pśiźo jadna póstawa a groni: Och, wšo buźo, jo poł tak tšašne? – Ně, tak to měnjone njejo. Starosći a bójazni njebudu kaž wudute. Gódowne žycenje janźela co z nami něco cyniś. Ako pastyrje na póli njedejmy wobcakaś, co raz pśiźo. Mamy se póraś ze swójeje skósćonosći. Dejmy se pógnuś a pytaś w nocy tu drogu. A ako su se pastyrje rozbuźili mjazy sobu, dejmy teke my groniś: „Pójźćo, pójźomy do Betlehema!” „Pójźćo, my kšuśe gromadu źaržymy!“
„Njebójśo se!” – to gódowne žycenje njezaženjo noc žywjenja abo tšachoty pandemije. Co namakajomy, gaž se wupórajomy? Žedno šćitańske šćěpjenje pśez to złe a wšykne tšachoty togo swěta. Buźomy „to źiśetko namakaś, we pjeluchow pówite, a we žłobje lažece.”Lk 2,12 To móžo se zawózdaś ako njewuznamne. Ale namakajomy Boga samego, ako jo pśišeł na swět ako małe, bźezmócne źiśetko. Wótněnta jo Bog jaden wót nas, ale nic jaden, kenž se kněžy z mócu a grozbu. Njejsmy sami. To jo góźba se wjaseliś. Gódy su swěźeń lubosći a wjasela, nic swěźeń bójaznosći. Źinsa móžomy zacuwaś, až Bóža lubosć jo nam kradu bliska. Wesrjejź togo komplikowanego swěta jo Bog z nami. Tak teke w tych špatnych casach móžom groniś: Wjaselśo se!
Bóže słowo w serbskem rozgłosu RBB na gwězdku, 2020-12-24.
Bibliske citaty pó: Biblija abo to zełe Sswėte Pißmo Starego a Nowego Teʃtamenta, do ßerʃkeje rėzy pcheʃtawjone, wot nowotki pilṅe pʃcheglėdane a pʃcheporėżane. Hala: Kanʃtein (1868)
Bildka: wikipedija


text:
Dźensa wječor na mnohich městnach wuhladamy, kak wjesnjenjo w dobrej zhromadnosći chodojty pala. Do toho su hižo meju stajeli. Hajenje tohole rjaneho nałožka je wšak w předpolu z wjele dźěłom zwjazane.
Dobrošicy (aha/SN). Po tym zo su so w Dobrošicach loni po 65 lětach rozsudźili zaso meju stajić a mjetać, je to wosebje tež mjez staršimi wobydlerjemi dobry wothłós našło. Iniciatoram bě samozrozumliwe, wozrodźeny nałožk dale hajić. Hižo minjenu sobotu je so wosom muži a runje telko dźěći podało do lěsa mjez Lišej Horu a Łomskom po hałžki za wěnc a girlandu wokoło meje. Z dowolnosću wobsedźerja lěsa Jana Wjesele narězachu dźesać měchow hałžkow. Marko Dźisławk kedźbowaše a radźeše, kotre hałzy smědźa wot šmrěkow wotrězać, bjez toho zo by to štomej škodźało.


text:
Serbske Pazlicy (SN/MWj). W serbskich gmejnach rostu wjesne towarstwa kaž hriby ze zemje. Předwčerawšim su tajke we Worklecach załožili (SN rozprawjachu) a hižo minjeny tydźeń w Serbskich Pazlicach. Tam je z nimale 30 přitomnych wjace hač 20 wosobow towarstwu přistupiło. „Chcemy w Serbskich Pazlicach wjesnu zhromadnosć polěpšić a wšelake projekty zwoprawdźić. Za to je towarstwo najkmańši puć“, praji nowy předsyda Měrko Domaška. Po jeho słowach je ideja hižo lěto stara. Nastorčili su ju mjez druhim gmejnskej radźićelej Claudia Liznarjowa a Frank Domš, ale tež wjacori wjesnjenjo, kiž su hižo před lětami eksistowacemu wjesnemu towarstwu přisłušeli.
Tykanc podhladny był
Njedźichow. Po tym zo běštej alkohol piłoj a tykanc jědłoj, dyrbještej so předwčerawšim 18lětnej holcy z Njedźichowa strowotniskich problemow dla do chorownje dowjezć dać. Policisća mějachu podhlad a na městnje slědźachu, hač bě snano něchtó wopojne jědy do tykanca měšał. A woprawdźe namakachu woni slědy konopje a zawěsćichu tohorunja zbytki tykanca. Tón nětko w laborje dale přepytuja.
Budyšin (CS/SN). W njepřitomnosći wyšeho měšćanosty Alexandera Ahrensa (SPD), kiž bě swójbnych přičin dla zadźěwany, zwuraznichu wjacori čłonojo Budyskeje měšćanskeje rady předwčerawšim na swojim posedźenju njespokojnosć wo tym, kak je so město Budyšin w zašłych lětach wuwiło. Hladajo na infrastrukturu pobrachuja perspektiwy, skoržeše Jörg Drews z wobydlerskeho zwjazka. Město dyrbjało swoju poziciju znowa namakać. Po wólbach wyšeho měšćanosty, při kotrychž bu Ahrens wotwoleny a Karsten Vogt, kiž bě jako hósć přitomny, wuzwoleny, je wěsty wakuum nastał. Tónle wakuum pak hižo dlěje wobsteji, měnješe Sieghard Albert (AfD). „Njeběchmy kmani, porjadny regionalny wuwićowy koncept wobzamknyć.“ Město Budyšin daloko za Zhorjelcom hinka.
Wo 450. jubileju
Njeswačidło. Wo 450lětnych stawiznach Lišeje Hory přednošowaše před wjace hač 30 zajimcami štwórtk wječor, mjez nimi bě połojca Serbow, Manfred Laduš. 1572 bu mała wjes jako Liššehor prěni króć we wopismje naspomnjene. Liša Hora měješe jenož pjeć statokow a nihdy wjace hač 30 wobydlerjow, dźensa su tam jenož hišće třo wjesnjenjo žiwi.
W jězorje so njekupać
Budyšin. Hladajo na razantne wuwiće módrych algow w Budyskim spjatym jězorje dla wotradźa strowotniski zarjad wokrjesa so we wodźiznje kupać. We wobłuku wobstajnych přepytowanjow zwěsćichu fachowcy mokricy, kotrež móža chorosće zawinować. Tohorunja njeje woda hižo přewidna, ale mutna.
Z nowej předsydku
Ze swojeje „ranch“, kotraž leži trochu na hórce, ma Günter Sodan krasny pohlad na Budyšink. Z wjesku w Malešanskej gmejnje jeho wosebity poćah zwjazuje, a to w dwojim nastupanju: Jako bywši wjesnjanosta Malešanskeje gmejny postara so Günter Sodan wo to, zo bu najwuznamniši syn Budyšinka, Serb Hadam Bohuchwał Šěrach, na wosebite wašnje počesćeny. Po tym zo běchu lěta 2001 bywše składźišćo tamnišeho ryćerkubła na wjesny kulturny centrum přetworili, da komuna na namjet swojeho tehdyšeho wjesnjanosty na nim wopomnjensku taflu připrawić, kotraž bu 4. meje 2002 – potajkim nimale před 20 lětami – poswjećena. Šěrach njebě sej we 18. lětstotku jenož jako spisar serbskich wučbnicow a wědomostnych spisow mjeno stworił, ale zdoby sej samo mjezynarodne mjeno jako pčołar a slědźer. Wón wozjewjowaše knihi a dalše wědomostne spisy wo pčołarstwu a załoži w lěće 1768 w Budyšinku prěnju pčołarsku šulu. A to je druha runina, na kotrejž so Günter Sodan z Budyšinkom a wulkim synom tejele wsy zwjazany čuje.
Njeznaći muža wobšudźili
Delni Wujězd. Muž je so předwčerawšim w Delnim Wujězdźe z woporom wobšudnikow stał. 64lětny dósta přez WhatsApp powěsć, zo ma jeho syn nowe šmóratko. Zo by je wužiwać móhł, pak trjeba nimale 2 000 eurow. Tule sumu sej wón nětko wot nana wuprosy. Delnjowujězdźan pjenjezy na nižozemske konto přepokaza. Bórze na to muž wot swojeho woprawdźiteho syna zhoni, zo jednaše so wo wobšudnistwo.
Chrósćicy (JK/SN). Pjenjezy z lońšeho myta we wubědźowanju SIMUL+ su w gmejnje Chrósćicy mjez druhim tež předwidźane byli, wobnowić a znowa rjadować nawjes před něhdyšim gmejnskim zarjadom a areal podłu Cyrkwinskeje hory. Nětko nabudźe tutón naročny projekt gmejny konkretne kontury. Na wčerawšim posedźenju gmejnskeje rady přepodachu nadawki z losow 1 a 2 we wobjimje nimale 385 000 eurow Rakečanskej firmje Martin Stolle, kotraž bě ze štyrjoch firmow hospodarsce najlěpši poskitk wotedała. Do wobzamknjenja gmejnskeje rady poda inženjer Peter Linke z Drježdźanskeho planowanskeho běrowa CommunalConcept, kotryž bě za gmejnu projekt noworjadowanja wuwił, přehlad wo poskitkach jednotliwych firmow. Rozdźěle njeběchu přewulke a tak njebě lochko, rozsudźić, wšako su wšitke štyri firmy znate a připóznate. Po tuchwilnych planach móhli so twarske dźěła za tři tydźenje zahajić. Planowar a gmejna ličitaj z tym, zo projekt něhdźe poł lěta traje.
Nowoslicy. Hrajerka a 23 hrajerjow je so předwčerawšim na škotowym turněrje serbskich seniorow w Nowosličanskim kulturnym domje wobdźěliło. Dobył je Siegfried Rawa z 3 113 dypkami před Eberhardom Kroschkom (2 268) a Achimom Mejglom (2 239). Po šěsć turněrach nawjeduje cyłkowne hódnoćenje nětko Siegfried Rawa před Herbertom Krječmarjom a Wolgfgangom Kühnom.
Koncertuje w cyrkwi
Łaz. Na pišćelowy koncert přeprošuje Łazowska ewangelska wosada jutře, pjatk, w 19 hodź. do tamnišeje cyrkwje. Cyrkwinski hudźbnik Wolfgang Karius zanjese twórby Beethovena, Bacha, Brahmsa a Liszta. Lěta 1943 rodźeny Karius studowaše w Kölnje cyrkwinsku hudźbu a skutkowaše mjez druhim w Aachenje. W mnohich europskich krajach je wón hižo koncertował.
Wotewru wustajeńcu


text:
Lymbersko aglůmeracyjo
Lymbersko aglůmeracyjo (ukr. ЛbBiBcbka arлoMepaцiя, lwiwśka ahłomeracija) – můnocyntryczno aglůmeracyjo ze głůwnym uostrzodkym we Lymbergu, ze populacyjům przez milijůn ludźi. Nojwjynkszo aglůmeracyjo na zachodźe Ukrajiny.
Historyjo[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Lymbersko aglůmeracyjo je jednům za nojwjynkszych i nojstarszych we Ukrajińe. Jeji głůwny uostrzodek bůł dugo nojwjynkszym ukrajińskim mjastym. Mjastowo aglůmeracyjo yntlich sformowała śe we 70. rokach XIX storoczo, kej szkirz gibkigo ekůnůmicznego rozwoju liczba mjyszkańcůw Lymberga a bliskich zurbańizowanych mjejscowośći przekroczůła 100 tauzynůw.
Sům Lymberg zwjynkszoł swoje terytorjum uosobliwje gibko za sowjecki czas. Mjyndzy 50. a 70. rokami do mjasta przikuplowali take wśe jak Lysynyczi, Kotelnyky, Bondariwka, Bohdańiwka, Hory, Kamjanka, Nowi Zbojiszcza, Kołońija, Hołosiwka, Sknyliwok, Pidsygńiwka, Sychiw, Stari Zbojiszcza, Welyki Krywczyci, Maly Krywczyci, Biłohorszcza.
Rozwůj Lymberga wytworził tyż wele ńego urbańizowanu zůna, co uogarnyła moc mjejscowośći wele ńego, zaczyno śe zwjynkszańy tyż mjast–satelitůw, nowjynkszym z jakich bůły Wynnyky, kere rozwijały śe jak uostrzodek industryje (do przikładu fůngowoł tam tabaczny werk). We Dublanach pobudowana bůło Lwowski Agrarny Uńiwersytet, a we Brychowyczach rozwinyła śe rekracyjo, utworzůno bůło pora sanatorjůw.
We 80. rokach XX storoczo ludność aglůmeracyje przekroczůła milijůn. Po uozpadźe SSSR szło zauobserwować dymograficzny kryzys, ale uod poczůntku XXI storoczo liczba mjyszkańcůw zaś zaczła růś.


text:
Postajenjow korony dla njemóžachmy so w minjenych měsacach kaž hewak zwučene na wuprawu podać. To płaćeše zdobom za tradicionalnu ekskursiju Zwjazka serbskich rjemjeslnikow a předewzaćelow na spočatku lěta. Njedawno pak to skónčnje nachwatachmy. Předsydka Monika Cyžowa bě nam zajimawy, powučacy a přikładnje planowany program zestajiła. 50 wobdźělnikow, mjez nimi dźesać z Delnjeje Łužicy, poda so do Drježdźan. Zastachmy při VW-manufakturje. Postajenja sej žadachu, zo so do třoch skupin rozrjadowachmy. Fachowcy nas wustojnje po zawodźe wodźachu. Na to móžachmy sej při słónčnym wjedrje na parkowanišću při busu kofej a mnoho słódneho słodźeć dać.
Přichodna stacija bě tak mjenowany TimeRide, potajkim časowa jězba. Pokazachu nam z modernej techniku grandioznje inscenowanu historisku kulisu Drježdźan w lěće 1719. Wječer bě w překrasnym hosćencu Sophienkeller w Taschenbergpalaisu skazana. Po wječeri chwatachmy na poslednju staciju do Drježdźanskeho Friedrichstadt-palasta. Tam widźachmy satirisko-kabaretiski program „Lehmanns launige Lieder“.


text:
Budyšin (SN/MWj). Turistiska branša so po dospołnym zlemjenju w měrcu a aprylu poněčim zaso wočerstwja. Tole pytnu tež w Budyšinje. Štož je tele słónčne dny mjez Bohatej hasu a Hrodom wočiwidne, bě so hižo w meji započało pokazować. To wobkrućeja nětko ličby statistiskeho krajneho zarjada w Kamjencu.
Mjeztym zo běchu ličby přenocowanjow w sprjewinym měsće w aprylu na jědnaće procentow porno lětu 2019 spadnyli, docpěchu wone w meji hižo 42 procentow porno meji 2019, rěka w nowinskim zdźělenju měšćanskeho zarjadnistwa. Byrnjež před měsacomaj hišće krućiše koronowe postajenja płaćili a žane dowolowe skupiny do Hornjeje Łužicy přijěć njesměli, zličichu w Budyšinje přiwšěm 7 445 přenocowanjow. Tohodla zhladuja w radnicy optimistisce na lěćne měsacy, w kotrychž je sprjewine město mjez dowolnikami tradicionalnje wosebje woblubowane. Pozitiwny trend je tež za cyłu Saksku spóznajomny. Mjeztym zo docpěchu w aprylu jenož 15 procentow přenocowanjow minjeneho lěta, rozrosće ličba w meji na 32 procentow.


text: Rowno (AK/SN). Nowotwar Witaj-pěstowarnje „Milenka“ w nošerstwje gmejny Slepo je klučowy projekt za přichodne wuwiće Rownoho. „Nowotwar zwyši atraktiwitu wsy. Pěstowarnja słuša do wjesneho srjedźišća“, potwjerdźa planowar Thomas Jansen minjeny pjatk při předstajenju koncepta wo wuwiću wsy. Dźěłowa skupina něhdźe 20 wobdźělnikow je we wšelakich dźěłarničkach ideje za wuwiće wjesneho srjedźišća a cyłeje wsy zezběrała. K angažowanym ludźom słušachu čłonojo wjesneje rady, wjesneho kluba Rowno a dobrowólneje wohnjoweje wobory, sobudźěłaćerjo pěstowarnje a dalši wobydlerjo. Zaběrali su so z pěstowarnju a wjesnym srjedźišćom, domom za towarstwa a starej šulu, z bydlenjom kaž tež z mjeńšinowym centrumom a brunicowej jamu.