text:
Erwin Strittmatter
Erwin Strittmatter (* 14. awgusta 1912 w Grodku; † 31. januara 1994 w Schulzenhofu) bě serbsko-němski spisowaćel, kiž pisaše w němskej rěči. Wón płaći jako jedyn z najznaćišich awtorow za čas Němskeje demokratiskeje republiki.
Žiwjenje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Strittmatter narosće w delnjołužiskich Bóšojcach pola Grodka, hdźež měještaj jeho staršej wobchod a pjekarnju. Wot 1924 do 1930 běše šuler na Grodkowskim realnym gymnaziju, kotryž nosy wot lěta 1996 jeho mjeno. Po pjekarskej wučbje dźěłaše jako pjekarski napomocnik, pinčnik, pomocny dźěłaćer a hladar zwěrjatow. Hišće do 1933 zastupi do SPD. W lěće 1937 so woženi a wot 1941 bě jako wojak w policajskim regimenće w Druhej swětowej wójnje. 1943 spožči Heinrich Himmler wšěm policajskim regimentam čłonstwo w SS, tak zo so Strittmatter awtomatisce z esesowcom sta.
Po Druhej swětowej wójnje dźěłaše najprjedy znowa jako pjekar a potom jako redaktor za nowinu Märkische Volksstimme w Złym Komorowje. 1950 wozjewi swoju prěničku Der Ochsenkutscher. Wot 1954 bydleše w Schulzenhofu w Ruppinskim kraju. Wot 1959 do 1961 bě prěni sekretar Němskeho zwjazka spisowaćelow. 1963 wuńdźe roman Ole Bienkopp, za kotryž spožči so jemu lěto na to Narodne myto NDR.
Z trilogiju Der Laden staji swojej dwurěčnej domiznje, zhromadnemu žiwjenju Serbow a Němcow kaž tež městu Grodkej literarny pomnik. Strittmatterowe knihi přełožichu so do někak 40 rěčow.
Wot 1956 bě w třećim mandźelstwje z Evu Strittmatter woženjeny a měješe z njej třoch zhromadnych synow.
Spisy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wotkazy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Erwin Strittmatter – Literatura w katalogu Němskeje narodneje biblioteki (něm.)
- Strittmatterowe towarstwo w Bóšojcach (něm.)


c: text/html

text:
Wotkryjće sejBiosferowy rezerwat!
W Biosferowym rezerwaće Hornjołužiska hola a haty je za Was a Wašu swójbu wjele móžnosćow swój dowol a swobodny čas přežiwić. Naše wobswětowe kubłanje pod hesłom „Kubłanje za perspektiwne wuwiće“ skići wšelake programy a kursy za dźěći a dorosćenych.
Přenocować móžeće pola wot nas wuznamjenjeho biosferoweho hospodarja. To su nóclěhi, hdźež wobsedźerjo hospodarjeja trajnje a perspektiwisce (nachhaltig), wobchadźeja zlutniwje z ressourcami a přinošeja k wuchowanju našeje kulturneje krajiny a k natwarej regionalnych hospodarskich kołoběhow w zmysle filozofije biosferoweho rezerwata.
Biosferowy rezerwat wotkryjeće najlěpje pěši abo z kolesom. sposrědkuja Wam wědu wo přirodźe a krajinje hornjołužiskeje hole a hatoweje krajiny.
Pućowanje w zymje (foto: Bodo Hering)
Kóždolětne wjerški su naše wiki přirody w nalěću a nazymje a nazymske rybowe žně. Tute a dalše zarjadowanja a wustajeńcy čakaja na Waš wopyt.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Jes ci gryfnô powiarka (tela co niy po naszymu):
„Gdy święty Jan łąkękosi, byle baba deszcz uprosi”.
Pewnikiym miarkujecie, co dzisiôj bydzie ło świyntym Jónie.Po niydzieli, we strzoda napocznie sie nô juzaś lato. Jakie łóne bydzie, niyidzie terôzki pedzieć. Nó ale sie napocznie i szlus. A kiej świynty Jón, tosobótki i noc świyntojóńskô we kieryj wszyjsko sie moge przidarzić, wszyjskojes myjglich, i wszyjskie – dôwnij, dôwnij – na to niy poradziyli sie doczkać.
Już we szesnôstym wiyku jedyn istny, kiery sie mianowôłMarcin z Urzędowa szkryflôł bół cosik takigo (jô to po naszymu rzykna): „U nôswe wilijô świyntygo Jóna niywiasty fojery polyli, tańcowli, śpiywali, dziobła wzocy i we rzykaniu mieli”. I polyli srogie fojery bez kiere niyskorzij modziôkiskôkali, bo wszyjskie na isto wierzyli, co po takim skôkaniu bez łogiyń i potańcowaniu nic, ale to nic niyszczysnego aże na bezrok do świyntego Jónaprzidarzić sie niy moge. I jesce jedne. Bez ta fojera nôjlepszij bóło fukać,skôkać pôrami. Tako pôra, kiej już przekopyrtła bez ta sobótka, bez ta blanderamógła sie niyskorzij na côłkô noc stracić we lesie abo we stodole. Miarkujecieło czym jô gôdôm, pra? Nó, i ciepali na rzyka (niy do jakigosik rybnioka)wiónki ze świyntym łogniym, coby tyn łogiyń poszoł aże do morza podle powiarki:we świynty Jónek ciypnym na wodã wiónek.
Ta nôjkrótszô noc, łod starego piyrwyj, łod zawdy, jescepokiel Jón Krzciciej sie niy uplóncnół, bóła na iste dziwoczno, pôłnô uciechy,muzyki, tańcowaniô, chichraniô, szpasu i …zbereźnictwa. Kiej ci już wszandyprzikludziyło sie krześcijaństwo, kapelónki zwekslowali te ludowe świynto zeJónym Krzcicielym, coby jakosik zaszperować te pogańske chacharstwo i – jak tomóndroki gôdajóm – „zeksualnygo rozpasania”. I chocia zwekslowali patróna,wiela tam sie niy zmiyniyło. Modziôki dalszij bajstlowali uciechy i balangi„biesóm nôjmilyjsze, a Pónbóczkowi łobmierzłe, yjklich”. Gryfnie to napisôl takimóndrok-poyta, kiery sie pisôł Kasper Twardowski:
„Wszyscy na rozpustjako wyuzdani
Idą bylicą wpołyprzepasani.
Świerkowe drzewazapalone trzeszczą,
Dudy z bąkami jako cozłego wrzeszczą;
Dziewki muzyce poszelągu dali,
Ażeby skoczniej wbęben przybijali.
Włodarz jako wódzprzed wszystkimi chodzi,
On sam przodkuje, onsam rej zawodzi.
Za nim jak pszczołydrużyna się roi,
A na murawie beczkapiwa stoi.
Co który umie każdypokazuje,
Ten skacze wierzchem,płomienie strychuje,
Ów pożar pali, drudzyhuczą, skaczą,
Aż ich dzień zdybie,to wżdy się obaczą.”
Napoczynali sie tyż roztomajte wróżby. Tela, co jô dzisiôjniy byda tego spóminôł a ino byda rzóndziół ło roztomajtych czarach,czarownicach i heksach sknółtlowanych ze tymi prziwykóma. Tak ci to już łod zawdyboło, iże wszyjsko co cowiek niy poradziół spokopić, co niy poradziół sie gynałwytuplikować, choróbska, umiyranie, gradobicie, ulichy lebo łogiyń łod rzgmotu,kiery ci na isto poradziół i côłkô dziedzina zgorać, ściepowôł to na roztomajteczary i czarownice, heksy. Nó ale, tyż te czary mieli cowieka hilfować łodezłygo, łod wszyjskigo co niyszczysne. A heksy, nikiej heksy. Tyż już łod dôwiyndôwna furgali w lufcie na mietłach, na hercówach, na niyckach na wszyjskiegóry, kiere byli glacate, znacy łyse. I cy to bydzie Monte Calwo, Chaumont,Kahlenberg lebo naszo Łysô Góra, wszandy tam te heksy wyrobiali do kupy zdziobłami breweryje i ludziskomna paskuda, na łostuda, i hilfowali sie słóweckami: „Płot niy płot, wiyś niywiyś, ty nôs diosku niyś”. Fto bół móndrok, opaterny to suchôł tego Marcina zUrzędowa, kiery na sóm łostatek szesnôstego wiyka rzóndziół, co chabiny, astyze sztachloków do kupy ze liścióma powtykane bele kaj we łoknach, we dźwiyrzachczary i jakiesik inksze gusła łodegnajóm.
Nale, mómy chnet, za pôrã dni ta świyntojóńskô noc inapocznie sie te lato. Napocznie sie wtynczôs, kiej ci jes nôjdugszy dziyń inôjkrótszo noc. Bez ta noc za dôwnego piyrwyj wszyske frele, dziołchy i samotneciepały wiónki na woda kaj bóła jako rzyka, a kaj niy – to ciepały bele kaj natrowniol. Terôzki tyż poradzóm stracić te wiónki i to niy ino we ta jedna noc(nó, i niy ino samotne). Niyftore to sie dziepiyro we marcu na bezrokspamiyntajóm po basisku tak wele „Zwiastowanio Pańskigo”. Nó, możno króm tychdziołchów, kiere sie za takigo zawalaca – z kierym wiónek straciyli – wydajóm.A i niyskorzij dyciś możno być i tak nikiej u Zefla łod Gerliszki.
– Wiysz Marijko, we śniku zdało mi sie, iżech kipnół – padoZefel do swojij staryj.
– Niy godej, tocieś cheba zarôzki dostôł sie do piekła, niy?
– A dyć niy Marijko. Bo jak mie ino świynty Pyjter łoboczółto zarôzki wzión mie peramt, pod paża i pedziôł:
– Ty Zefel pójńdziesz do nieba, bo jô znóm twoja starô !!!
Nó ale, fto tam jesce boczy ło tyj świyntojóńskij nocy, łowiónkach i ło skôkaniu bez fojera ?


text:
Što je biosferowy rezerwat?
Tute pomjenowanje so wotwodźuje wot zapřijeća „biosfera – žiwjenski rum“. Měnjeny je z tym cyłk rumow, w kotrychž je žiwjenje na našej zemi móžne. „Biosferowe rezerwaty“ su kruće postajene wotrězki tajkeho žiwjenskeho ruma, kotrež dyrbi čłowjek wosebje škitać.
Tute na cyłym swěće wupokazane škitane krajiny tworja zakład syće UNESCO z titulom „MAN AND BIOSPHERE“ (MAB), serbsce „Čłowjek a biosfera“. Hłowny zaměr biosferowych rezerwatow je pokazać, kak hodźi so čłowjeske skutkowanje a hospodarjenje z přirodu zjednoćić.
Biosferowy rezerwat „Hornjołužiska hola a haty“
Kobjelńska hola (Foto: Dirk Weis) & Wulki hat w Zdźěrje (Foto: Dirk Weis)
Biosferowy rezerwat „Hornjołužiska hola a haty“ woswjeći w lěće 2009 swój pjatnaty jubilej. Swojeje jónkróćneje přirody dla staji so centralny dźěl tutoho přirodneho ruma hižo 1990 jako škitana krajina z centralnym wuznamom pod škit. 1994 sćěhowaše tuchwilne zawěsćenje jako biosferowy rezerwat. Z tym da so tutej jónkróćnej, lětstotki starej kulturnej krajinje hódnotny wobłuk a zawěsći so wobchowanje, hladanje a přichodne wuwiće pod fachowym dohladom a přewodom. 1996 připózna so jako 13. UNESCO-biosferowy rezerwat w Němskej po programje „Čłowjek a biosfera“. Najwažniša zasada je zjednoćenje wobchowanja přirodneje bohatosće z hospodarskim nabytkom.


text: Biosferowy rezerwat „Hornjołužiska hola a haty“ słuša k cyłoswětowej swójbje UNESCO-biosferowych rezerwatow. W lěće 1996 bu připóznaty. UNESCO je podorganizacija Zjednoćenych narodow (UNO) za kubłanje, wědomosć a kulturu. Předpokład za tute připóznaće je spjelnjenje „Kriterijow za připóznaće a pruwowanje UNESCO-biosferowych rezerwatow w Němskej“. BRHHH spjelnjuje tute kriterije, kotrež buchu dnja 18. decembra 1997 do postajenjow Sakskeho statneho ministerstwa za přirodu a wuwiće kraja a z tym do sakskich zakonjow zapřijate.


text:
Ćmiōło sie już. Ja, przecamć to te nŏjkrōtsze terŏzki dnioszki i nŏjdugsze nocki. Dzisiej Wilijŏ. Ze bramy, takij autōmatycznie łotwiyranyj fōrty łogrōmnucnyj, miyndzynarōdowyj fyrmy po lekuśku wyjyżdżŏł srogachny autok, takŏ Wiycie lymuzina ze szoferokym. Na zadnim kanapyju siedziŏł możno niy taki jesce zwiykowany, ale moc usiotany, gyszeftsman. Wele niygo na przednim kanapyju leżŏł mantel wywołanego we świycie szwoca, diktatōra mōłdy a na niym leżŏł ciepniynty ze łosmolyniym mōłdny pliszhut tyż zŏcnyj marki. Tyn „biznesmen” miŏł prziwrzite, prziklapniynte łoczy, widać na jego fresie utropa i zmŏchanie. Poluzowŏł binder, łozepnōł knefel pod karkym…
– Kaj sie potraciyli, kaj sie zapodziŏli te czasy, kej czowiek niy poradziōł sie doczkać na ta piyrszŏ wilijnŏ gwiŏzdka? – belōntŏł mu sie po gowie taki niy nŏjwicniyjszy myślōnek.
– Musisz zahaltować wele tego tam, na winklu, zupermarkytu – pedziŏł ze takōm ci utropōm do szoferoka. – Musza jesce sprawić mojij babeczce jakosik gryfnŏ i szmektnŏ flaszecka wina ku wilijnyj wieczerzy.
– Na isto niy ma to prŏwda, iże czowiek pijynżny, zabrany mŏ letke życie. To niy do łostatka tak fōnguje – medikowŏł dalszij tyn gyszeftsman. – Czowiek blank ci przepōminŏ, iże jes jesce familijŏ i mocka inkszych ważnych zachōw krōm roboty. Trza bydzie przeciepnōńć na bezrok podszrajbowanie kōntraku ze tymi naszymi nowymi kōndmanami, Araberami… W dōma babeczka i cerzicka. Łobiōm przoł jak żŏdnymu inkszymu wiyncyj na tym świycie; zrobiōł by dlō nich na isto wszyjsko we swojim życiu…
Na prociw tego srogachnego ajnfartu siedziŏł na bance jedyn istny. Tak po prŏwdzie niy bōło takigo srogigo mroza ale miŏł ci łōn na sia łobleczōny stare, zababrane, sflekowane zimōwe kwańty. Na gowie rubŏ, wŏłniannŏ cyplmyca. Wele niygo zicnōł sie na łogōnie psiok. Wyglōndŏł choby taki ze miymiecka mianowany „algymajnysztrasy miszōng”, chocia bōł ci to rasōwy pies. Tyn istny tyż ci miŏł na fresie wysztrajchowane wszyjsko, co mu sie we tym jejigo życiu przitrefiōło. Sprŏwiŏł wrażyni, pobrzmiywało w niym, iże niy zawdy bōł ci łōn bezdōmny, iże przinoleżŏł łōn do tyj wyższyjszyj klasy ludzi, i ino jakisik fest niyszczysny cufal sprōwadziōł ci go do takigo stanu.
– Cysŏrz to mŏ klawe życie… – niy wieda po jakymu spōmniała ci sie tymu istnymu ta śpiywka, kierŏ dŏwno tymu nazŏd śpiywŏł Tadeusz Chyła.
Zaziyrŏł ci tak na ta lymuzina, kierŏ wyjyżdżała ze bramy tego srogachnego gyszeftu, ale bez zŏwiści, ze rułōm jak czowiek, kiery sie już do swojij dōli, do swojigo sztelōngu już do łostatka sie przibadŏł. Podrŏpŏł sie po palicy, poprawiōł cyplmyca na gowie, wraziōł gymboko gorzcie do kabzōw mantla… I ino po palicy belōntŏł mu sie myślōnek:
– Kaj sie potraciyli, zapodziŏli te czasy, kej sie czowiek niy poradziōł doczkać na piyrszŏ wilijnŏ gwiŏzdka?
Dobrze chocia tela, iże mi handlyrze ze naszygo targu, już po fajrancie handlowaniŏ, dali mie i mojimu psiŏkowi to, co łōnym tam jesce łostało, a niy werciōło sie jim sie smycyć to nazŏd do chałpy. Mōmy i wańdzōnygo harynka, i pŏra kostyrōw dlŏ mojigo liplinga, i jakesik ōłbsty, gymizy, i niy blank stary chlyb, i deczko łokrŏjkōw ze wilijnego kołocza. Spōmniŏł ci mu sie łobrŏzek: Synka wyciōngajōm spode autoka, kiery ci go na przyjńściu dlŏ piechciŏrzy przejechŏł. Dwa lata niyskorzij umrziła mu babeczka. Niy wydolyła tymu moc łoszkliwymu rakowi…
Tyn psiŏk wele tego istnego, siedziŏł sie tam na tym włōśnym chwoście ze rułōm dobrze wytrasyrōwanygo izbetnego psa. Tyż sie już przibadŏł do tego nowygo swojigo pōna. Miarkowŏł ci łōn gynał, iże pies musi mieć swojigo pōna. Co inkszego jes mieć laufpas, a co inkszego trŏpić sie ło kŏżdydniowe jŏdło. Przeca pies niy poradzi łozewrzić kŏżdego aszynkibla, kŏżdego hasioka abo rubyj papyndeklowyj putni. Polizŏł opaternie kracer, szrama po zymbiskach jakigosik rōłtwajlera… I tyż ino po tyj psij palicy belōntali sie roztomajte łobrŏzki ze dŏwniyjszego życiŏ, i psi myślōnek:
– Kaj sie potraciyli, zapodziŏli te czasy, kej sie taki chlebus jak jŏ, niy poradziōł doczkać na piyrszŏ wilijnŏ gwiŏzdka?
Tela dobrze, iże dobre ludzie byli na targu, kaj jŏ stopierōńsko mŏm rŏd deptać, bo tam jes tela roztomajtych wōniŏczek… nō, raj dlŏ psōw. A i ludzie dali na Wilijŏ, we gyszynku mojimu pōnowi, mocka szmektnych zachōw. Niy byda miŏł dzisiej głōd, pōjńdymy tyż pewnikym kajsik jesce na dugi szpacyr. Kejsik, chowany we majoryntnym dōmu, siedziŏł godzinōma na rubym i farbistym tepichu. Zatym dzieckōm zmierznōł sie psiŏk, ftorego ci sie zawinszowali na gyszynk, nō tōż poszŏł raus, łostawiyli go kajsik na ceście i gibko łodjechali, coby za niymi niy pogzuł. I tak łostŏł na hulicy, bezpański psiŏk…
Wartko śleciała łodwieczerz, szło ku dwanŏstyj. Babeczka tego gyszeftsmana łoblykła sie szykownie, wysztiglowała swoja cerzicka i poszła do kościoła na Pastyrka. Jeji chop, gyszeftsman, przisnōł na swojim fatersztulu ze glaskōm jakisik whisky we gorzci… niy miŏł ci blank chańdzi ani siyły, coby sie tyż na ta pastyrka poklechtać. Tyn istny ze tym jejigo psiokym tyż pokwanckali sie ku kościołowi. Niy wlazowali ale rajn. Tyn istny miarkowŏł, iże festelnie capi; niy szpluchtŏł sie już cheba ze śtyry tydnie, tōż tyż i ludzie we tym kościele pewnikym niy byliby radzi ze takij asisty. Stanōł wele piyrszego filorka, we kabzi miŏł cyjntla, ftorŏ sie lajstnōł, kej już skalōł ci bōł biksy po piwie wysznupane bez cŏłki dziyń we hasiokach i srogachnych aszynkiblach.
Psiŏk styrcŏł wele szłapōw swojigo pōna. Miarkowŏł, jako wytrasyrōwany pies izbetny, iże łōnymu tyż niy lza wlazować do kościoła, ludzie niy mieli by tego rade. Tōż tyż styrcŏł, zatym siednōł sie juzaś na swojim łogōnie i czekŏł…
A ze kościoła słychać już farorza:
„Bōg się rodzi, moc truchleje,
Pan niebiosōw obnażony!”
Ludzie naobkoło winszujōm sie wesołych świōnt; bożiduda, jorganista grŏ na cŏłki karpyntel roztomajte kolyndy, ludzie sie radujōm, iże jak kŏżdyrok narodziōł jim sie Pōnbōczek.
A światło miesiōnczka spływało takimi strzybnymi sztrajfami nad głŏdkōm ajsdekōm, szkoprupōm śniyga. Na tym strzyble kładli sie modrawe ciynie srogich stromōw. Rzyka poblisku nynała pod lodym.
Wilijŏ i… po Wiliji…
Ćmiōło sie już. Ja, przecamć to te nŏjkrōtsze terŏzki dnioszki i nŏjdugsze nocki. Dzisiej Wilijŏ. Ze bramy, takij autōmatycznie łotwiyranyj fōrty łogrōmnucnyj, miyndzynarōdowyj fyrmy po lekuśku wyjyżdżŏł srogachny autok, takŏ Wiycie lymuzina ze szoferokym. Na zadnim kanapyju siedziŏł możno niy taki jesce zwiykowany, ale moc usiotany, gyszeftsman. Wele niygo na przednim kanapyju leżŏł mantel wywołanego we świycie szwoca, diktatōra mōłdy a na niym leżŏł ciepniynty ze łosmolyniym mōłdny pliszhut tyż zŏcnyj marki. Tyn „biznesmen” miŏł prziwrzite, prziklapniynte łoczy, widać na jego fresie utropa i zmŏchanie. Poluzowŏł binder, łozepnōł knefel pod karkym…


text:
Zhorjelski měšćanosta Michael Wieler je so interviewje ze Sakskimi Nowinami přećiwo městnu Załožby za serbski lud w wo rozdźělenju pjenjez w kulturnym rumje rozsudźacym kulturnym konwenće wuprajił. Tamle tworitej tuchwilu Budyski wokrjes a załožba wjetšinu přećiwo zastupjerjej Zhorjelskeho wokrjesa.
Zhorjelski měšćanosta: Serbow won z kulturneho konwenta!
Eine Antwort to “Zhorjelski měšćanosta: Serbow won z kulturneho konwenta!”
-
Budyšan Says:
5. Januar 2016 um 19:58 |
Runje tón pad pokaza, kak nuznje je serski sejm. Tón by był runohódnje wokrjesomaj.


text:
List po ślónsku przeczytany na mszy w Kościele Mariackim w Mysłowicach 22. siyrpnia 2009 r.
Kiej spóminómy dzisioj rocznicã krztu Ślónska, to trza spómnieć tyż świyntych Kosztanta i Metodego (podug słownika ze Św. Anny, miano Cyryl, abo Konstantin, po ślónsku wymôwiô sie Kosztant). Ci to świynci majóm wielkõ zasugã dlô wszyskich nôrodów słowiańskich, bo piyrsi przetumaczyli Pismo Św. na słowiańskõ môwã. Bez tóż nasze òjce poradzili Słowo Boże zrozumieć, a jak poradziyli jy zrozumieć, to mógli tyż uwierzić i jy przijóńć. Tak sie chrześcijańskô wiara mógła rozprzestrzynić miyndzy Słowianami.
Coby szło przetumaczyć i zapisać Pismo Św., świynci Kosztant i Metody musieli wymyśleć słowiańskiy pismo, òd poczóntku słożyć òrtografijõ i nojważniejsze reguły gramatyki. Z wiaróm chrześcijańskóm i pismym prziszły na słowiańskiy ziymie prawo, ksiyngi i kultura. Idzie pedzieć, że òd pisma zaczła sie na słowiańskij ziymi cywilizacyjô i że prziszła óna na na Ślónsk razym ze krztym.
Zdô mi sie, iże dzisioj rozumiyniy tego, że trzeba nóm zapisować naszã ślónskõ môwã, rozprzestrzyniyło sie miyndzy Ślónzkôkami i bezmała żôdyn już tymu niy jes przeciwny.
Muszymy se to ale rozwôżyć, jakô ta ślónskô môwa mô być. Jes moc ludzi, co myślóm, iże coby gôdać po ślónsku, styknie ino leda jak beblać po polsku. Niyjednymu sie zdô, iże to jes blank po ślónsku, jak se tã swojã gôdkã ómaści pôrma ślónskimi kóńcówkami, pôróma „ausdrukami dlô szpasu”. Jes tyż moc ludzi, co ślónskõ môwã miyszajóm z przeklyństwym, bo padajóm, że to dycki była môwa prostôków i lómpów i skirz tego prawô ślónszczyzna musi być takô soróńskô. Ci to ludzie czynióm naszyj môwie nojwiynkszõ krziwdã.
Tak dôwnij niy było! Nasze starziki poradziyli niy ino òzprawiać po ślónsku wice, ale tyż sie w tyj môwie radować, gniywać, rzykać do Pana Boga i pozdrôwiać ludzi z uszanowaniym.
Kôżdy czowiek, tak jak jôdła, spaniô i czystego luftu do dychaniô, potrzebuje tyż snôżności i piykności. Słowa idzie przirownać do cegłów, co ś nich kôżdy buduje wszyskiy swojy myśli, nawet te, co ich nigdy niy wymówi głośno. Jak czyjaś môwa jes niydbałô, niypoukłôdanô, leda jakô, tak tyż côłki czowiek bydzie niypoukłôdany i leda jaki. Tóż idzie pedzieć: „Dej mi posuchać, jakô jes twoja môwa, a powiym ci, jaki jes twój rozum!”
„Skónd móm wiedzieć, jak mie żôdyn niy nauczy!” – niy jedyn sie tak òdezwie. Coby świadómie, z rozumym piastować prawõ ślónskõ môwã, potrzebujymy słowników, poradników z gramatykóm i tymu podobnych uczydłów. Potrzebujymy tyż autorów, co nóm na nowo pokôżóm, jak nasza môwa może być szumnô, szykownô i eleganckô. Potrzebujymy wierszów, poezyje, piyknyj literatury, żeby sie ś nich uczyć i w rzóndzyniu po ślónsku sie wydoskónalać.
Jak stawiómy se nowõ chałpã, òbsztalujymy se dobrego majstra, co sie na mularstwie wyznôwô. W dobrym dómu wszysko musi być po porzóndku zaplanowane i musi jedno do drugigo pasować. Budónek musi mieć mocne fóndamynta w ziymi, a na wiyrchu dobry dach. Tak samo, jak chcymy, coby nasza môwa niy była jakimś powichłanym dziwolóngiym, ale żeby w nij wszysko było słożóne jak sie nôleży, muszymy dzieło ukłôdaniô słowników i òporzóndzaniô gramatyki powierzić fachmanóm lingwistóm, co sie na ludzkich môwach znajóm.
Twardym gróntym, co na nim ślónski jynzyk mô być postawióny, powinna być môwa naszych starzików. W teraźnim czasie niy mogiymy sie już spuścić ino na naszã dziurawõ pamiyńć.
Móndrzi ludzie padajóm „Fto dbô, tyn mô!” Podwiela słowników i uczydłów napisanych òd fachmanów jeszcze niy mómy, sami muszymy sie starać, coby rzóndzić po ślónsku prawie i snôżnie. Przipóminejmy se, jak sie dôwnij Ślónzôki poradziyli piyknie pozdrôwiać. Nauczmy sie, jak sie w ślónskij môwie pokazowało drugim ludzióm uszanowaniy. Do kogo sie nôleży, gôdejmy za dwoje i a do kogo trza to i za troje. Jak trefiymy jaki piykny ślónski wiersz, abo śpiywkã, nauczmy sie go na spamiyńć! Spróbujmy słożyć piyknie po ślónsku powiynszowania na geburstag, na wesely, abo na Gody. Jak bydymy poradziyli wrócić naszyj môwie snôżność i piykność, to óna sie bydzie brónić sama.
Niy jes to wszysko lekie i proste, ale przecã ftóż lepij jak Ślónzóki rozumiy, że bezmała niy ma na tym świecie rzeczy dobrych, coby nôs niy kosztowały.
Trza nóm sie ò naszã ślónskõ rzecz starać, trza nóm ò niã dbać. Muszymy sie w tyj môwie sami bildować, coby jóm corôz to lepij umieć, coby rzóndzić corôz to piyknij. I, jeszcze rôz to powiym: niy po to, coby z kimś wojować, abo kogoś ze Ślónska wyganiać, ino po to, żeby my sami byli lepszymi, pełniejszymi i piykniejszymi ludźmi. Po to, coby kultura i cywilizacyjô, co jy naszym òjcóm przinióśli świynci Kosztant i Metody, niy zginyły, ale żyły i wyrôbiały sie ku lepszymu i coby bezto nasz Ślónsk był corôz to lepszy i piykniejszy.
Porzykiejmy do Kosztanta i Metodego, coby pómógli nóm uprosić u Pónbóczka łaskã snôżnyj i piyknyj ślónskij môwy.
Dr. Józef Kulisz, prezes Tôwarzistwa Piastowaniô Ślónskij Môwy DANGA


text:
Berlin (dpa/SN). Něhdźe 2,8 milionow ludźi w Němskej ma časowje wobmjezowane dźěłowe zrěčenje. Předewšěm žony a młodźi ludźo su potrjecheni. Tole wuchadźa z wotmołwy zwjazkoweho knježerstwa na naprašowanje frakcije Lěwicy w zwjazkowym sejmje, kotrež medijam předleži. Mjez žonami ma 7,6 procentow dźěło na čas, mjez mužemi 6,5 procentow. Najhórje je mjez młodostnymi w starobje 15 do 24 lět. Tam dźěła nawšě 20 procentow w tajkim poměrje.
Prěnje protesty přećiwo AfD
Köln (dpa/SN). Do jutřišeho zwjazkoweho zjězda AfD w Kölnje su so tam dźensa prěni demonstranća k protestnym akcijam zhromadźili. Před hłownym dwórnišćom zestupachu so čłonojo hibanja Avaaz, maskěrowani jako politikarjo AfD Frauke Petry, Björn Höcke, Alexander Gauland a Beatrix von Storch. Čłonojo skupiny wumjetowachu AfD zastarsku ideologiju. Po informacijach hibanja je so 30 ludźi wobdźěliło. AfD wotměje kónc tydźenja w Kölnje swój cyłoněmski zjězd. Něhdźe 50 000 ludźi chce jutře přećiwo tomu protestować.
Dalši wopor zemrěł


text:
- Ulica Władysława Broniewskiego 2
- Ulica Władysława Broniewskiego 3 - Akacjowy Park (budynek biurowy)
- Ulica Władysława Broniewskiego 4
- Ulica Władysława Broniewskiego 4a
- Ulica Władysława Broniewskiego 6
- Ulica Władysława Broniewskiego 6a
- Ulica Władysława Broniewskiego 7
- Ulica Władysława Broniewskiego 7a
- Ulica Władysława Broniewskiego 7b
- Ulica Władysława Broniewskiego 7c
- Ulica Władysława Broniewskiego 8a
- Ulica Władysława Broniewskiego 9
- Ulica Władysława Broniewskiego 9a
- Ulica Władysława Broniewskiego 9d
- Ulica Władysława Broniewskiego 9e
- Ulica Władysława Broniewskiego 11
- Ulica Władysława Broniewskiego 11a
- Ulica Władysława Broniewskiego 11b
- Ulica Władysława Broniewskiego 11c
- Ulica Władysława Broniewskiego 12
- Ulica Władysława Broniewskiego 13
- Ulica Władysława Broniewskiego 13a
- Ulica Władysława Broniewskiego 14
- Ulica Władysława Broniewskiego 15
- Ulica Władysława Broniewskiego 15a
- Ulica Władysława Broniewskiego 16
- Ulica Władysława Broniewskiego 16a
- Ulica Władysława Broniewskiego 17
- Ulica Władysława Broniewskiego 19
- Ulica Władysława Broniewskiego 20
- Ulica Władysława Broniewskiego 21
- Ulica Władysława Broniewskiego 22
- Ulica Władysława Broniewskiego 22a
- Ulica Władysława Broniewskiego 23
- Ulica Władysława Broniewskiego 24
- Ulica Władysława Broniewskiego 24a
- Ulica Władysława Broniewskiego 26
- Ulica Władysława Broniewskiego 26a
- Ulica Władysława Broniewskiego 28 - Galeria Żoliborz (centrum handlowe)
- Ulica Władysława Broniewskiego 33
- Ulica Władysława Broniewskiego 35
- Ulica Władysława Broniewskiego 37
- Ulica Władysława Broniewskiego 37a
- Ulica Władysława Broniewskiego 39
- Ulica Władysława Broniewskiego 41
- Ulica Władysława Broniewskiego 43
- Ulica Władysława Broniewskiego 44
- Ulica Władysława Broniewskiego 45
- Ulica Władysława Broniewskiego 47
- Ulica Władysława Broniewskiego 48
- Ulica Władysława Broniewskiego 49
- Ulica Władysława Broniewskiego 50
- Ulica Władysława Broniewskiego 51
- Ulica Władysława Broniewskiego 52
- Ulica Władysława Broniewskiego 53
- Ulica Władysława Broniewskiego 53a
- Ulica Władysława Broniewskiego 54
- Ulica Władysława Broniewskiego 55
- Ulica Władysława Broniewskiego 56
- Ulica Władysława Broniewskiego 56a
- Ulica Władysława Broniewskiego 56b
- Ulica Władysława Broniewskiego 57
- Ulica Władysława Broniewskiego 58
- Ulica Władysława Broniewskiego 58a
- Ulica Władysława Broniewskiego 59a
- Ulica Władysława Broniewskiego 60
- Ulica Władysława Broniewskiego 61
- Ulica Władysława Broniewskiego 62
- Ulica Władysława Broniewskiego 63
- Ulica Władysława Broniewskiego 64
- Ulica Władysława Broniewskiego 65
- Ulica Władysława Broniewskiego 66
- Ulica Władysława Broniewskiego 71
- Ulica Władysława Broniewskiego 73
- Ulica Władysława Broniewskiego 74
- Ulica Władysława Broniewskiego 74a
- Ulica Władysława Broniewskiego 77
- Ulica Władysława Broniewskiego 81
- Ulica Władysława Broniewskiego 83
- Ulica Władysława Broniewskiego 83a
- Ulica Władysława Broniewskiego 85
- Ulica Władysława Broniewskiego 85a
- Ulica Władysława Broniewskiego 87
- Ulica Władysława Broniewskiego 89
- Ulica Władysława Broniewskiego 89a
- Ulica Władysława Broniewskiego 89b
- Ulica Władysława Broniewskiego 91
- Ulica Władysława Broniewskiego 93
- Ulica Władysława Broniewskiego 95
- Ulica Władysława Broniewskiego 97
- Ulica Władysława Broniewskiego 99
- Ulica Władysława Broniewskiego 99a
- Ulica Władysława Broniewskiego 101
ulica Władysława Broniewskiego (Wesoła), skwer Stanisława Broniewskiego "Orszy"
ulica W. Broniewskiego, ulica Broniewskiego, ul. Władysława Broniewskiego, ul. W. Broniewskiego, ul. Broniewskiego
Ulica Władysława Broniewskiego
- Zdjęcia wnętrz i nieruchomości - fotografuję domy i mieszkania na sprzedaż lub wynajem, biura, restauracje, sklepy, kliniki, hotele, salony kosmetyczne oraz inne lokale usługowe.
- Wirtualny Spacer Google Street View - wykonuję spacery wirtualne we wnętrzach firm i lokali usługowych. Zaprezentuj się profesjonalnie w wyszukiwarce i na mapie Google. Zdobądź więcej klientów!


text:
Rzoondzynie w Kamioonie uo Prowdzie i mitah.
Posted by Antoni Respondek on 10/07/02 at 7:39 PM
Subject: Rzoondzynie w Kamioonie uo Prowdzie i mitah.
Rzoondzynie w Kamioonie uo Prowdzie i mitah.
W mojih ukohanyh Uogewnikah S’loonskih wiela jest rzeczoow zrobioonyh z kamiynioow.
Nojstarszy uogewnicki krzyrz, krzyrz pokutny, zrobioony z jednego kooncka twardego kamiynia stoji na kamiynnym podwyrzszyniu jak na uoltorzu. Uoltorzu zrobioonym z inkszyh, wopiynnyh kamiynioow. Przypoomino wieczno Prowda, jakos’ tragedjo, czyjes’ przewijny i ludowy mit uo nawiedzinah s’wiyntyh Cyryla i Metodego.
Z takih samyh wopiynnyh kamiynioow boou budowany Stary Dwoor, po kerym uostaua ino nazwa miyszkaniowyj wspoolnoty gospodarzooncyj uod niydowna doomami na Moskwie.
I Nowy Dwoor - nowy ino z nazwy. Bo jego stodoua, resztki staryj zabudowy
i uokroonrzajooncy joom mur soom dzisioj hyba nojstarszymi kamiynnymi budowlami
w Uogewnikah.
Jeszcze do niydowna przy Krzyrzowyj, a downiejszyj Bohateroow Stalingradu, stouo pora staryh familokoow zrobioonyh w coukos’ci z wopiynnyh kamiyni. Ale rozbuloone uostauy pod potrzeby „autostrady suoon’ca”, uo keryj do dzisioj ani widu ani suyhu.
Wiela tyrz inkszyh doomoow i uogrodzyn’, fundamyntoow i piwnicoow pobudowanyh uostauo
z jejih poomocoom i udziauym.
W nih to uostaua materialno Prowda i pamiyn’c’ uo tamtyh Uogewnikah i uogewczanah.
Wszystke uoone soom rodzime, nasze, miejscowe i swojske.
Wopiynne kamiynie zdowajoom sie byc’ przez to naszymi - uogewnickymi.
Rzodyn nigdy niy uodpoworzoou sie ih urzyc’ przeciwko inkszym.
Hoc’ wiela przeca boouo kaj indzi, we downyh latah, wypadkoow ciepanio kamiyniami
w drugih.
Coby ih niymi ukamioonowac’. Znoomy to ze Biblije i rzywotoow s’wiyntyh.
Dziouo sie tak skirz Prowdy kero mieli uodwaga te druge guosic’, a kero wedle inkszyh booua ino mitym.
Bo Prowda uodbiyraua wielu spokooj sumiynio!
Uogewnicke wopiynne kamiynie mioueh i moom za nasze, s’loonske.
Soom uoone czoonstkoom piyrwotnyj skauy - s’loonskyj Opoki.
Bez to ciekawi mie korzde miejsce, kere z toom Opokoom mo zwioonzek.
Pewnikym takym miejscym jest Kamiyn’ S’loonski.
A w niym Zoomek - Schloss Gross Stein.
Tam mioueh szczyn’s’cie byc’, hoc’ ino jedyn dziyn’, na VII Syminaryjoom S’loonskym
i posuhac’ Prowdy uo s’loonski torzsamos’ci.
Tam tyrz udauo mi sie dostouc’ Pollokowe „S’loonske tragedje” i pora heftoow Koonwersatorjum do poczytanio i przemys’lynio.
Usuyszou`eh uo Kos’ciele i ludziah Kos’cioua.
Uo ksiyn’ciu-arcybiskupie Wrocuawia, kardynale Adolfie Bertramie, uo biskupie Stanisławie Adamskim i kardynale Auguście Hlondzie.
Uo roli Kos’cioua w Polsce we utrzymaniu polski torzsamos’ci i jego stosunku do narodowyh myn’szos’ci. Przipoomniane tam uostauy tyrz niykere mity, uod kadubkowyh poczynajoonc.
Uo Nauce i Wierze, skrzyduah duha korzdego Norodu. Jego Opoce - moralnos’ci.
Uo zadaniah duszpastyrzoow wzglyndym idyjoow Unje Europyjskyj.
Keby niy rzoondzynie arcybiskupa Alfonsa Nossola i kuluarowe s’loonske godki inkszyh ksiynrzoszkoow, to intus by mi podpowiadou (a morzno ino mie zwodzioou, bo mi sie zdowao), irze S’loonsk i S’loonzoki dali jeszcze soom mieloone miyndzy narodowymi muyn’skymi kamiyniami, jak te ziorka pszynicy czy rzyta przeznaczoone na moonka.
Wiadoomo irze bydzie z nih porzytek i dobry hlyb, ale ino wtynczos jak sie dajoom przemloc’.
Jak pozwoloom ze siebie zrobic’ ciyn’ko, s’ciyrano poleku warstwa.
Jak tyn znak dzielynio pomiyndzy nazwami miejscowos’ci: Kamień Śląski / Gross Stein
na tabuli z tymatym Syminaryjoom: „ŚLĄSK ŻYJĄCY EUROPĄ wczoraj - dziś - jutro”.
Czy by tako miaua byc’ naszo historyczno rola?
Uagodzynie tarcio miyndzy polskymi i niymieckymi kamiyniami w muynie historyje?
Co do samyj nazwy Kamień Śląski, tyrz rzeh niy je jyj pewny.
Bo jak rzeh porzykou we miejscowym kos’ciele, u s’wiyntego Jacka, trefiou`eh w niym na kamiynno tabula:
„Pamiątka złotego jubileuszu probostwa ks. proboszcza Józefa Szołtyssek w Kamionie postawiona przez wdzięczną parafię w Marcu 1889.
Ks. proboszcz Józef Szołtyssek urodził się w Paniowkach 23 Marc. 1812. wyświęcony 27 Marca 1837. przyszedł jako duszpasterz do Kamiona 6 Marca 1839.
W Tobie, Panie ufałem, dla tego nie zginę na wieki. PS. XXII ”
Pamioontka po farorzu, uo kerym na kamiynnym krzyrzu przy kos’ciele napis guosi:
„Herr Erzpriester Josef Scholtyssek 23.03.1812 14.02.1895 Hier ruht der hochw. R. i p.”.
Kaj jo rihtig boou? W Gross Stein, w Kamieniu Śląskim czy w Kamioonie?
Co je Prowdoom, a co mitym?
http://www.republikasilesia.com/AntoniRespondek/forum/messages/141.html
1 CHF = 3,90 PLN
1 USD = 3,78 PLN


text:
Z Popojc/Papitz. Rowno tak ako młoge druge serbske jsy w Dolnej Łužycy njamaju teke w Popojcach w gmejnje Gołkojce južo dlejšy cas žednu kjarcmu wěcej. Na drugem boce maju gluku: we jsy jo rědny sportarski dom, źož mógu se luźe zmakaś na piwo a na zgromaźiny a druge zarědowanja. Tam pak jo wšykno bejnje wuske a małke a casy jo nawal bejnje wjeliki.
Něnto pak maju nowu alternatiwu, a z tym samo małki „luksus“, gaž to pśirownujomy z drugimi susednymi wjaskami, źož wobydlarje cesto njewěźe, źo mógu se zmakaś. Slědny źeń w měrcu ga su w Popojcach wótwórili wósrjejź jsy, źož se rozpśestrěwajo rědna najs, nowy gmejnski dom, z numerom 70. Na nimski se jomu oficialnje groni „Dorfgemeinschaftshaus“, ale Popojcanarje budu nejskerjej jomu pśecej groniś „konsum“. Dla cog? Nejpjerwjej jo wót lěta 1878 do 1968 tam była wejsna šula. Na kóńcu 70tych lět jo tam zaśěgnuł konsum, a pó lěśe 1990 až do lěta 2013 jo tam Peter Noack z města měł hyšći swóju wejsnu lodu. Nic konsum, ale to mě jo wóstało pla luźi.


text:
Pora czornoskōrych Hanysōw by sie u nos znodło, ale żodyn jakoś niy wybiōł sie jeszcze w afrykańskij reprezyntacji. Ślōnski akcynty w Pucharze Narodōw Afryki jednak idzie po lekku wychytać. Były grubiorz Prejuce Nakoulma co prowda w Burkina Faso raczyj grzeje ława, za to bardzij widoczny jes latoś inkszy chop z Zobrzo. Tryner Hynryk Kasperczak, ślōnski Malijczyk…
W Mali Kasperczakowi przajōm jak mało kōmu. Dō nich to już forgot swōj chop. Na dyć to ōn zakludziōł ich fōrt do pōłfinału PNA 2002, kierych byli gospodorzym. Bōła to wtedy niymało niyspodzianka, kiero przerwała lata kryzysu malijskigo fusbalu. Niy zapōmnieli tamek ȏ tym do dzisiej.
Henri niy doczkoł sie pokludzynio Biołych Orłōw. Za to pod jego skrzidła trefiyli zaś Les Aigles, orły Malijski. Oreł orłowi niy rowny… Ciynżko pedzieć, kiery tera w lepszej formie. Bez ȏstatni lata to jednak malijczycy furgali wyżyj niż Poloki. Trzeci plac w PNA dwa razy z rzyndu to ni moge być cufal. Synki niy dowajōm pozōr na ciynżko sytuacjo w kraju, kiery jeszcze niy spamiyntoł sie do porzōndku po ȏstatnij wojnie i bierōm sie za poważne grani. A grać mo kto…
Były grocz Barcy, Seydou Keita jes kapitanym tej światowej czelodki, kierej ȏsiym groczy je z Ligue 1, dwóch z Serie A, a inksi grajōm w Turcji, Belgii, Grecji, Anglii, czy Danii. Zdo sie, że pole poszukiwań przi powołaniach Kasperczak i Nawałka majōm jednako szyroki. To gynał łōnczy polski i malijski orły. Wiynkszość kadrowiczōw robi kariera zagranicōm. Nikiedy sōm to pedzielibymy „adoptowane nazot auslyndry”. W przipadku Mali aż 10 groczy urodziyło sie we Francji i mo tyż francuski obywatelstwo, nikierzi nawet szpilali już tamek w młodzieżōwkach.
Dōmy pokój samek z analizōm ich motywacji do gry w kadrze tak jak w Polsce analizuje sie decyzje tzw. „farbowanych lisōw”. Tera liczy sie turniej. Po rymisach z Lwami i Słōniami o awans Orły zagrajōm w ȏstatnij kolejce. Rywalym Gwinea…


text:
Zahubna doba hybridologije so nachila – w Braniborskej dóstanje jutře prěnja šula titl „serbska šula“. Tuta chwalobna kročel w Janšojcach, wobkrućena wot społnomócnjeneho za serbske naležnosće krajneho knježerstwa w Podstupimje, njech je nam wšěm w Hornjej Łužicy z nastorkom, so wotnětka wzdać pomjenowanjow „dwurěčne wosady“ abo „dwurěčne gmejny“ atd.; to su serbske wosady resp. gmejny njedźiwajcy tych ludźi, kotřiž bohužel serbsce njemóža.
A serbske šule njech su wotnětka šule, kotrychž narok je runja šuli w Janšojcach, šulerjow wukmanić, zo bychu hornjoserbšćinu wšědnje nałožowali. Komunikacija je rozsudna. (Hlej citat šulskeho nawody Krabatoweje zakładneje šule we wurězku přinoška SN) – Kóždy wě, zo wyšej šuli w Radworju a Budyšinje tomu njewotpowědujetej, a tež Budyski serbski gymnazij jenož zdźěla. Wšě serbske šule w Hornjej Łužicy dyrbja skónčnje wočakowanja němskich staršich spjelnjeć, zo budu jich dźěći po lětach na serbskej šuli woprawdźe běžnje serbsce rěčeć a pisać móc. Tomu tuchwilu hustodosć tak njeje.
Hladajo na so bližace pochowanje pedagogiskeho parodka 2plus w Sakskej po lětdźesatku demontaže maćernorěčneje substancy chcemy lětsa tajkile delnjoserbski (!) narok do hornjoserbskeho žiwjenja přewzać. Zajimawe, zo je mjeztym zdźěla Delnja Łužica Hornjej Łužicy rěčnostrategisce z přikładom. To rěči za horliwych entuziastow w našim susodnym kraju, ale zdobom přećiwo zaměrnemu přeněmčenju serbskorěčneho kubłanja w Sakskej z oportunistiskich přičin. Lětuša róčnica Chróšćan zběžka je dobra składnosć za nowy a zmužity rozmach.


text:
Miołech naszkryflać drugŏ tajla tekstu „Czowiyk 2.0” i cosik mi sie zdŏwo, iże niy naszkryflōm. Za dugo żech czekoł, dołech uciyc fazie, poczytołech co inkszego jak „Linia oporu” Dukaja… Pŏrã dni i piykne porōwnaniy czowiyka ôd Houellebecqua i ôd Dukaja już sie straciōło z gowy. Po prŏwdzie dalij kajś tam je, ino już niy ciśnie, co by wynś, a sie pokozać. Jezech blogerym, niy redachtorym z geltagiym, bestōż niy byda sie gwołcił i ôstŏwia tymat – możno kiedyś przida ku nimu nazŏd. Terŏzki możecie mi ino wierzić abo niy: Francuz we „Możliwości wyspy” i Polok we „Linii oporu” akuratnie sie dopełniajōm, kaj sie rozchodzi ô czowiyka.
A dzisiŏ ino trocha ô „Linie oporu”. Je tam taki kōnsek, w kerym misjōnŏrz (sekciŏrz?) tuplikuje swojã kōncepcyjŏ chrześcijaństwa. Mo to być chrześcijaństwo, kere bydzie pasować do nowego czowiyka (to je takigo, kery niy ma zdeterminŏwany ciałym):
Zapomnij o Nieruchomym Poruszycielu.
Odwrotnie niż w chrześcijaństwie arystetelesowskim, w chrześcijaństwie 72 potęga Boga polega nie na tym, że On wpływa na wszystko, a nic nie wpływa na niego, odwiecznie niezmiennego, pozaświatowego, nieodczuwającego – lecz właśnie na tym, że każde najmniejsze doświadczenie, każda drobina doczucia człowieka i psa i bakterii i elektronu dotyka Boga i Boga zmienia.
Bój jest ciągłym procesem przekształceń pod wpływem wszystkim innych przekształceń.
Bóg STAJE SIĘ z chwili na chwilę, tak jak STAJE SIĘ wszechświat.
Przeczytołech to i zarozkich pomyśloł: – Ha! Dukaj niy zno Anioła Ślōnzŏka! Przeca sam gynau pasuje ônego mistyka! Wejrzijcie ino na to:
Ja wiem, że Bóg beze mnie chwili żyć nie może; Kiedy ja zginę, i Ty ducha oddasz, Boże.
abo
Bóg jest niczym i tylko tyle jest w nim z czego; Ile jest we mnie – o mnie, ja wybrałem jego.
Wierzã, iże we „Cherubinowym wędrowcu” („Cherubinŏwym wandrusie”?) znodlibymy co wiyncyj. Ale żech bōł skuli tego rŏd! Niy ma łatwo chycić erudyty Dukaja i pokozać mu: sam żeście mogli poradzić lepij.
No ja, niy radowołech sie fest dugo. Roztomajte dochtory kościoła, mistyki, świynci, herezjarchy a filozofy tela już ô Bogu naszkryflali, iże pisŏrz musi na siã skludzić skleroza, co by pedzieć cosik nowego (chocioż miołoby to być nowe ino do bohaterōw na szkartkach ksiōnżki). Dukaj wziōn ze „staryj” teologie ino tela, wiela mu pasowało do pokozŏniŏ tyj „nowyj”.
Eli znŏ Schefflera, eli niy znŏ – jo mioł trocha ekstra szpasu przi „Linii oporu”.


text:
Rozpšawa Maśice Serbskeje 2013/2014 na głownej zgromaźinje Maśice Serbskeje w Chóśebuzu, 13. junija 2014
Jaden wjerašk našogo źěła w zachadnem lěśe jo był głowna zgromaźina Maśice Serbskeje,
7. junija 2013, w Chóśebuzu. Až jo pśišło 10 cłonkow a 10 gósći, mj. dr. pśedsedaŕ Domowiny a rěd dalšnych młodych pód 40 lětami, jo nas ako organizatorow wjelgin wjaseliło. Słyšali smy pśednosk našogo cłonka Měta Nowaka, wjednika WITAJ-centruma w měsće, k temje „Móžo šula rewitalizěrowaś dolnoserbšćinu?“, ku kótaremuž jo se teke wjele diskutěrowało. Pó tym jo pśedsedaŕ Maśice pśed pśibytnymi rozpšawjał k zachadnym a planowanym projektam.
10. septembra 2013 jo woglědało cełkowne pśedsedarstwo Maćice/Maśice do dolnoserbskeje redakcije RBB w Chóśebuzu, aby se zeznało ze źěłabnosću dalšneje serbskeje institucije w Dolnej Łužycy. Witałej stej nas z boka RBB zagronity za dolnoserbsku telewiziju Łužyca, kněz Helmut Henneberg, a wjednica Serbskego programa radija, kněni Marion Stenselowa. W rozgronje jo se mj. dr. na to pokazało, až kwalificěrowany dorost z dobrymi znaśami w dolnoserbskej rěcy felujo.
Dalšny wjerašk jo był centralne cesne zarědowanje našogo wědomnostnego towaristwa k pśepódaśeju wšyknych w lěśe 2013 wupisanych mytow za fachowe źěła k serbskej tematice, a to 27. nowembra w Chóśebuzu. Dej se wuzwignuś,až su pśišli wšykne mytowarje z Dolneje Łužyce. Togodla jo głowne pśigótowańske źěło lažało w rukach Maśice. Pó póstrowjenju z boka pśedsedarja Jana Malinka stej dr. Christiana Piniekowa a dr. Pětš Šurman pśednjasłej lawdacije za myta Arnošta Muki (za Měta Nowaka) a Bogumiła Šwjele (za wuknicu Dolnoserbskego gymnaziuma, Francisku Neugebauerojc). Prědny raz smy teke pśepódali pśipóznawańske myto za wobeju mytowu (za Anne Sprengerojc resp. za Carolin Harpojc a Tobiasa Broskego). Źěk za sobuźěło w pósuźowańskej komisiji za myto Bogumiła Šwjele słuša Marje Elikowskej-Winklerowej, Antje Kellowej a pśedsedarjoju Maśice. Musymy pak pśiwdaś, až wabjenje za zarědowanje njejo było optimalne, což pótrjefijo wupominanje, to teke ako ceło towaristwowe zarědowanje woglědaś.
Dolnoserbska rěcna komisija (DSRK)
Smy naraźili a pomjenowali noweju cłonkowu, dr. Piniekowu ako wjednicu ABC a dr.Tomčíka z Instituta za sorabistiku na Lipsčańskej iniwersiśe). Wósebny źěk słuša Mětoju Pernakoju a dr. Ani Pohončowej, kenž stej dwa lětźasetka zwěrnje w DSRK statkowałej. (glěd. teke wobšyrnu rozpšawu powědarja dr. Fabiana Kaulfürsta)
Serbske pomniki
Z boka źěłoweje kupki Serbske pomniki města Chóśebuz, źož pśedsedaŕ Maśice južo lěta dłujko sobu źěła, su pśigótowanja za cesne wóswěśenje pultowego kamjenja (Pultstein) za fararja Wylema Nowego na pódpołnocnem kjarchobje w Chóśebuzu wótzamknjone. Kamjeń južo lažy. Cesne zarědowanje se pśigótujo.
Mimo togo statkujo južo zasej někotare lěta źěłowa kupka Znankstwa serbskeje rěcy, kultury a žywjeńskich wašnjow w Dolnej Łužycy, kótaruž nawjedujotej Maśicarja Sylka Polencojc-Laubensteinowa a dr. Pětš Šurman. Smy w pšašanju pśipóznaśa cesnego rowa (Ehrengrab) za Benjamina Běgarja, slědnego serbskego fararja a Maśicarja we Wětošowje, a za tam statkujucego serbskego mólarja Wylema Šybarja wjeliki kšac dalej pśišli. Měsćańska rada jo mjaztym na kóńcu 2013 wótpowědne wustawki k tomu wobzamknuła, kenž płaśe wót zachopjeńka togo lěta (Neue Vetschauer Nachrichten, 16.11.2013, nr. 11). To njenamaka doněnta žedne pśirownanje w našych stronach, na pś. teke nic w Chóśebuzu. Pozitiwne rozsuźenje za wobej wósobje z boka nowowóleneje měsćańskeje rady Wětošowa wótcakujomy w septembrje togo lěta.
Na kóńcu rozpšawy cu se wuźěkowaś pla wšyknych, kenž su źěłabnosć Maśice Serbskeje w Dolnej Łužycy sobu njasli. Stej to wósebnje Antje Kellowa ako cłonk pśedsedarstwa Maśice a dr. Christiana Piniekowa ako cłonk cełkownego pśedsedarstwa Maćice Serbskeje ze sedłom w Budyšynje, bóžko njejo wóna se w měrcu togo lěta zasej wóliś dała. Mimo togo słuša źěk tym, kenž zaśichim ako Maśicarje źěłaju, tak na pś. z fachowymi pśinoskami w serbskich a nimskich publikacijach (glěd. na pś. dr. Doris Teichmannowu: Wjelika historija a jaden Wětošojski wósrjejź njeje. Johannes Bocatius 1569–1621, Budyšyn 2013).
dr. Pětš Šurman
pśedsedaŕ Maśice Serbskeje
13. junija 2014


text:
Samo wohnjowa wobora je sobu pomhała a rjećaz ludźi přećiwo nowym wuhlowym jamam přez wodu Nysy wjedła, zo by akcija. na wosom kilometrach mjez wjeskomaj na němskej a pólskej stronje, Kerkojce a Grabice, bjez dźěry była. Byrnjež přećeljo Wodopada a lobbyisća njewobmjezowaneho wudobywanja brunicy po puću z wjele transparentami před "zelenymi bajkami" warnowali, je wjac ludźi přichwatało, hač sym wočakował. Wšo dohromady 7.500.
Towaršnostna wjetšina přećiwo nowym brunicowym jamam – dopokazana we wšěch cyłoněmskich woprašowanjach – je so sobotu jasnje jewiła. Přiwisnicy brunicy na parkowanišćach koncerna, přećiwnicy na dróhach kraja. A my oficielni zastupjerjo zwjazkoweho předsydstwa Domowiny dyrbjachmy nastajnosći wujasnjować, zo nimamy ruske, ale serbske chorhoje. Sym za přidatne lipowe łopješko na chorhoji (znajmjeńša za čas knjejstwa Putina), hačrunjež bě prašenje ludźi dobra składnosć, jim wo Serbach powědać.


text:
Informatory
Artykuły
Archiwum Państwowe w Katowicach. Informator o zasobie archiwalnym
Opracowanie zbiorowe pod redakcją Piotra Matuszka
Warszawa 2007
Archiwum Państwowe w Katowicach Oddział w Cieszynie. Informator o zasobie archiwalnym
Anna Machej, Piotr Matuszek
Katowice 2009
Archiwum Państwowe w Katowicach Oddział w Gliwicach. Informator o zasobie archiwalnym
I. Frołow, B. Małusecki, P. Matuszek, J. Wolanin
Katowice 2012
Cena: 33 zł
Archiwum Państwowe w Katowicach Oddział w Pszczynie. Informator o zasobie archiwalnym
Piotr Matuszek, Joanna Szczepańczyk
Katowice 2009
Cena: 35 zł 5 zł


text:
Stolica
Stolica abo hłowne město je politiski, husto tež stawizniski centrum kraja abo stata a tuž zwjetša sydło najwyšich politiskich institucijow, kaž n. př. knježerstwa, sejma abo monarcha. W někotrych krajach na zemi njeje stolica runočasnje tež sydło knježerstwa, n. př. w Nižozemskej (stolica: Amsterdam, sydło knježerstwa: Den Haag), Boliwiskej (La Paz/Sucre) a Tansaniji (Dodoma/Daressalam). W zwjazkowych statach kaž w Němskej su wažne institucije často we wšelakorych městach zasydlene. Stolica njeje přeco najwažniši hospodarski, kulturny abo wobchadny centrum kraja.
Monaco, Nauru, Šwicarska, Liechtenstein a Vatikanske město su kraje, kotrež de jure žanu stolicu nimaja.
Srjedźowěkowscy kralojo njemějachu stajne stolicy, ale pućowachu po kraju a rezidowachu w tak mjenowanych pfalcach.


text:
Mōj jedyn kamrat ze Hamburga, Tōni, naszkryflŏł kiejsik bōł, iże kierymuś rechtorowi napocznōł we szuli czytać cosik ze prōznego hefta, bo niy kciało mu sie pisać tego, Wiycie, „zadaniŏ dōmowego”. He, i sam mi sie spōmneli tyż take fale ze czasōw kiej jŏ jesce pyndalowŏł do szuli. Nŏjprzodzij we naszyj „Siedymnŏstce” to bōło tak:
Jakech już poszŏł do siōdmyj klasy (ja, tak kiejsik bōło, co podstawōwka miała siedym klasōw) zarŏzki we wrzyśniu prziszŏł ci dō nŏs nowy rechtōr, kiery miŏł być naszym wychowawcōm. Wicne ino bōło to, co jesce bez lato, we lipiyniu i we siyrpniu, grali my śniym we fuzbal na placu abo na plantach. A terŏzki ci to miŏł być nasz srogi rechtōr. Miyszkŏł ci ło dwie chałpy dalszij łodymie, a iże bōł takim duckiym, to my sie tam za tela śniygo przi tym fusbalu niy robiyli, niy mieli my go blank we zocy.
Nō, prziszŏł, łostŏł naszym wychowacōm i… bōł blank gryfny i ku tymu tyż… mōndrok. A, iże jŏ już wtynczŏs czytŏł take ksiōnżki jak: „Przygody dzielnego wojaka Szwejka”, a nŏjbarzij te wszyjskie ksiōnżki Emila Zoli (znŏcie je, boczycie, pra?), to dlō mie jakiesik tam „lektury obowiązkowe” blank niy byli gyszpant. I beztōż żech jich niy czytŏł. A tu ci mie łapnōł nasz rechtōr Walczak (tyn chopek łod fusbalu) eźli jŏ czytŏł ta „lektura”. Niy bocza już terŏzki, kierŏ, bo to bōło jakisik piyńćdziesiōnt śtyry lata tymu nazŏd, ino gŏdōm:
– JA.
I sam ci sie napoczło. Zawdy tyn rechtōr cosik dogadywŏł, cosik dopedziŏł a terŏzki, jŏ gŏdōm (coch łod kamratōw skorzij usłyszŏł) i napoczynōm ci fest łozprawiać. Ludzie! Gŏdŏłech cŏłkie pōł godziny a tyn rechtōr nic. Kiejech już dociōngnōł do fajrantu, we klasie bōło ci tak cicho, iże koprucha szło usłyszeć, a na łostatek rechtōr Jozek Walczak rzyknōł ino tak:
– Wiysz Ojgyn, cwajki ci niy dōm (wteda byli cwajki nikiej terŏzki jedynki), boś dużo gŏdŏł i niy tak blank gupio. Nale, kiejby tyn pisŏrz, tyn, co ta ksiōnżka napisŏł, usłyszŏł coś ty sam nałozprawiŏł, to cheba by sie prasknōł we palica.
I… niy bōła by to „lektura obowionzkowo”!!!
Drugi fal to bōł blank inkszy. Jŏch zawdy bōł diosecki angyjber, taki graf von Rotz i miŏłech uciecha, kiejżech mōg rechtorowi (i niy ino) cosik na łostuda zbajstlować. Miŏłech ci przed maturōm takigo szykownego, ale tyż maluśkigo, rechtora, kiery sie Wołczyński mianowŏł. Łōn festelnie miŏł rŏd tego Boya-Żeleńskigo, i szło u niygo wiela zgobić, a i wiela erbnōńć, kiej sie poradziyło jejigo kōnski ba spamiyńć gŏdać. Nale, mie sie zdało, co jŏ byda lepszyjszy. I tak jakosik po pōł roku we tyj szuli trefiyło na mie coby przeczytać to, co kŏżdy snos miŏł naszkryflać jako prŏcŏ dōmowŏ. Jŏch tyż napisŏł a iżech łod zawdy we szuli siedziŏł we piyrszyj bance, trefiōło na mie, cobych te swoji szkryfloły przeczytŏł. I tu ci sie napoczło! Tyn rechtōr niy miŏł rŏd, kiej byle szkolorz brŏł za swe jakiesik inksze, cudze słōwecka. I zawdy, kiej fto take cudze słōwko wetkŏł do tyj prŏcy dōmowyj, kŏzŏł inkszymu szkolorzowi wyeklerować, co łōne richtik znacy. A jŏ, a jŏch czytŏł! Znacy, jŏch niy czytŏł inoch gŏdŏł na spamiyńć i gawcōłech sie na tego rechtora. Bōło ci tego mojigo pisaniŏ tak kole sześciuch zajtōw we hefcie, i… jŏ gŏdŏł, i gŏdŏłech na spamiyńć. A łōn, znacy tyn mōj rechtōr, medikowŏł, co tyż to jŏ terŏzki sam na doczkaniu wynokwiōm? Doczkoł ażech pedziŏł, coch miŏł pedzieć i łoznŏjmiōłech, iże to jes już na isto wszyjsko i gŏdŏ:
– A terozki Ojgyn pokŏż mi, kaj mŏsz to wszyjsko napisane?
A jŏ miŏł to gynał wszyjsko napisane, i to jesce takōm gryfnōm klałōm, handszriftym, co to sie wtynczŏs mianowało „pismo techniczne”. Co sie tam we tyj klasie dziŏło, niy byda gŏdŏł. Niy jedna gryfnŏ dziołcha ze mojij klasy sie na mie pogorszōła, bo zawdy niyskorzij, kiej jŏ czytŏł (a tak prŏwdōm, to gŏdŏł na spamiyńć), inksze musieli tuplikować wszyjskie te cudze słōwecka, kiere jŏ tam do tych mojich wypocinōw wciepnōł.
Nale, moga jesce ino tela pedzieć, co kiej jŏ już pisŏł łostatek mojij roboty na politechnice, ta moja prŏcŏ diplōmowŏ, to tych rechtōr, dyrechtōr mojij dŏwnyj szuli, ździebko zrychtowŏł jōm i pedziŏł, co jō jōm moga tymu mojimu „promotorowi” na Ślōnskij Politechnice pokŏzać i krōm „technicznych”, abo naukowych szpecyji, jes wszyjsko jak przinoleżi.
Miŏłech jesce i inksze fale. Poradziōłech, na tyn przikłŏd, naumieć sie na spamiyńć wiela roztomajtych sztrofek, i to niy ino tych, co to kŏżdy poradziōł. Przeca kŏżdy, ftory do szuli deptŏł, poradziōł na spamiynć pedzieć: „Litwo, ojczyzno moja… „ i deczko dalszij. A fto poradziōł ze gowy pedzieć coś takigo:
„Hej użyjmy żywota!
Wszak żyjem tylko raz;
Niechaj ta czara złota
Nie prōżno wabi nas.”
Lebo sztrofki ze „Pana Tadeusza”:
„Dwie chyliły się karczmy po dwōch stronach drogi,
Oknami wzajem sobie grożąc jako wrogi;
Stara należy z prawa do zamku dziedzica,
Nową na złość zamkowi postawił Soplica.
W tamtej, jak w swym dziedzictwie, rej wodził Gerwazy,
W tej najwyższe za stołem brał miejsce Protazy.”
Gryfne, pra? A jŏ takich sztrofek poradziōł na spamiyńć wiela, mocka, i chocia wszyjskie mi gŏdali, cobych poszŏł kajsik na uniwerzityjt, to mie dziobli zatargali na ta diosecko politechnika, ze kieryj terŏzki blank nic niy mōm i fandzola Wōm, moje Wy roztomiyłe, terŏzki take gupoty i belafastry.
Spóminki starego knakra przed feryjami…
Mōj jedyn kamrat ze Hamburga, Tōni, naszkryflŏł kiejsik bōł, iże kierymuś rechtorowi napocznōł we szuli czytać cosik ze prōznego hefta, bo niy kciało mu sie pisać tego, Wiycie, „zadaniŏ dōmowego”. He, i sam mi sie spōmneli tyż take fale ze czasōw kiej jŏ jesce pyndalowŏł do szuli. Nŏjprzodzij we naszyj „Siedymnŏstce” to bōło tak:


text:
...nomer sztyrycet sztyry...
...nomer pińdziesiónt sztyry...
...postawili jóm we winklu...
Szpacyrkym po Cieszynie
“Gdo sie za swój jynzyk wstydzi
takim niech sie każdy brzidzi”
"Moja ty słodko cieszyńsko mowo
być zawsze do prawjynio gotowo
a jak cie uż żodyn nie bydzie rozumioł
to jyny wiater bydzie po naszymu szumioł"
POZÓR! Kiery nimo chynci tego czytać, abo kansi wraził łokulory, abo mo moc roboty i łoczy go bolóm to se może tego posłóchać jak prziciśnie ”kursywom” na tóm czornóm szczałke w tej szarej kostce, kierom nóndzie zaroz pod spodkym.
We Winklu
Jak człowiek tak pomaluśku szpacyruje, abo sie plyncie i drepsi po tretuarze, to nikiedy trefi na znómych, abo na takich co radzi czytajóm tóm naszóm rzecz po naszymu.Niedowno potkołech takóm szykownóm paniczke, kiero mi prawiła, żech za mało napisoł ło taki jednej pieknej chałupie w kierej kiejsi miyszkała. Je to yny jedna tako chałupa w Cieszynie kiero mo dwa nomera, skyrs tego, bo postawili jóm we winklu na dwóch ulicach. Jedyn nomer sztyrycet sztyry mo przi Głymboki, a drugi nomer pińdziesiónt sztyry przi Menniczej. Ta paniczka była tako szykowno i łopwiedziała mi ło tym, jako to pón Józef Brzóska tata łod jeji starzika kupił tóm chałupe w roku 1922 . Założył w ni kszeft kolónialny w kierym do roku 1930 przedowała jejo starka Anna razym ze swojóm siostróm Marysióm. Przedowały tam rozmajte wieca delikatesowe a przi tym kwit i likiery poskludzane s całego świata. Dziynka tymu, że ta chałupa była tako wielko to kołami też tam kszefcił pón Schmidt ,a masorz Balcarek handlowoł wszelijakim miynsym i na zicher była łowiynzina i miynso s babucia, a możne też aji rozmajto chabanina. Po wojnie jak prziszeł socjalizm i wszecko było nasze abo jako to nikierzi prawióm niczyji to PSS odewrził tam kszeft s kwitym, a nieskorzij kszeft do dziecek, dziełuch i kluków, kiery mianowoł sie “Nastolatek”.Kiejsi tustelocy żyli w tych samych chałupach dłógi roki i żodyn sie ś nich nie wykludzoł, bo w Cieszynie było doś roboty. Tóż też tymu ta paniczka dobrze pamiynto swojóm starke Annę i starzika Andrzeja, kierzi hańdownij w tej pieknej chałupie miyszkali, a dzisio mo tam kwartyr jeji tata.
Mini słownik:
drepsi-depce,
naszóm rzecz-naszą mowę,
kiejsi-kiedyś,
starzik-dziadek,
kszeft-sklep,
wieca-rzeczy,
kwit-wódka,
koło-rower,
masorz-rzeźnik,
kluk-chłopiec,
wykludzać-wyprwadzać się,
starka-babcia,
kwatyr-mieszkanie,
chabanina-odpady mięsa.
Toż miyjcie sie wszedcy dobrze i wiesiołego popióntku


text:
Godziny otwarcia:
Warszawa, najbliższe sklepy Spożywcze
Biedronka, Warszawa, ul. Władysława Broniewskiego 58A
Biedronka, Warszawa, ul.Kochanowskiego 45/47
Biedronka, Warszawa, ul.Gąbińska 22
LIDL , Warszawa Bielany, ul. Conrada 1
Biedronka, Warszawa, ul.Marii Dąbrowskiej 15
Carrefour, Warszawa, ul. Powstańców Śląskich 126
E.Leclerc, Warszawa, ul. Aspekt 79
Biedronka, Warszawa, ul.Deotymy 56
Biedronka, Warszawa, ul.Carla Goldoniego 1
LIDL, Warszawa Żoliborz,
LIDL , Warszawa Wola, ul. Księcia Bolesława 1a
Biedronka Warszawa ul. Władysława Broniewskiego 58A. Biedronka zloalizowana na osiedlu Słodowiec. W pobliżu znajdziemy Park Olszyna w Warszawie, Park Zbigniewa Herberta w Warszawie.


text:
„Jislamscjé Panjstwò” dzjínje z wòczí. Terrorëscë z Daesh jú wnetka wòstelë wëpjartí z Jirakù. W Mòsulú – donëchczas swòjím nôwjikszím festingú w tím krajú – barnjõ sã jesz le na pôrãnôsce slédnëch sztrasach ë mògõ przegrac kòżdéwò dnja. W Siríjsce przed tídnjã Kùrdowje z Demòkraticzné Fedaracëjé Nordowé Sirëje zapòczãlë atakã na stolëcã terrorësticzné wòrganjizacëjé, Rakkã. Dobíwanjé 220-tësõcnéwò mjasta móże dérowac pôrã ksãżëcí. To nje je jedúrní tôcjel terrorëstów. Sõ w wòjnje na wszëtcjich fronjtach. Wòbeszłí wòd nordë przez Kùrdów, wòd zôpadë ë pôłnja przez siríjscjé rzõdowé wòjska a wòd pòrénkù przez jirackõ arméjã, słabí Daesh nje je jú wjicé w sztãdze wùtrzëmac wszëtcjích fronjtów ë trací nastãpné pòzëcëje wnetka kòżden dzénj. Cjéj Rakka mdze dobëtô, ISIS mdze njiczím wjicé jak karnã banjdítów z pùscëznë, chtërní kontrolëjõ môłé mjastka ë wse złúż rzécji Eufrat. A na samím westrzódkú mjasto Deir-ez-Zor, siríjscjí festing, chtëren njigdë sã nje pòddôl ë wòd zaczõtkù wòjnë wëbél wszëtcji wòfensíwë. ISIS njigdë sã nje dalo dobëc wjicé jak 1/3 mjasta ë nje wëzdrzí zó tím, że to bë sã mjenjic mjalo.
(Żôłtô farwa: Kùrdowje, czôrnô: ISIS; na ósce a wesce sõ wjidzec pjirszé dobëté fyrtle Rakcji; stón na 15/06/2017)
Jesz rok abò dwa ë „Kalifat” mdze do kónjca. Jednak ISIS dërch mô swòje mjészé frakcëje w Ejipce, Somalëjí, Afganjistanje ë Fjilëpjinach. Nôpewnjé dërch mdze téż przítomní w pòdzemjím. Nje wòznôczô to téż, że domôcô wòjna w Siríjsce mdze ferbí. Dërch mòcní sõ tam rebeliancë z Wòlné Siríjscjé Arméje. Na nordze wspjeróní przez Tërkëjõ a na pôłnjú przez USA, jesz dlúgò mògõ wòjarzëc z reżimã Baszszara al-Asada. Przínjdzota kùrdzcjé federacëjé Nordowé Siríjé téż sã jesz pítô. Donëchczasowí mjir na rzõdowò-kùrdzcjí granjcí móże nje bëc wjeczní, a reżim al-Asada móże chcec dobëc wszëtcji zemje, jacjé kontrolowôl przed wòjnõ. Swòje jészeftë prowadzõ tam téż wjeldzjí grarze: USA, Tërkëjô, Rúsëjô ë Saudzkô Arabjijô. Domôcô wòjna w Siríjsce ë Jirakú bë bëla wëzdrzala jinaczé, cjéjbë njé bògatí Saudowje – przédní ekspòrterzë ë sponsorowje wahabjiccjéwò ekstremjismù a USA, chtërnë robjõ z njimí mëliardowé jészeftë. To je do dzëwù, że tëlé Europejczíków cjerëje dzís swój górz na wùchódnjików a jimigranjtów – wòfjarë ë rezultat té wòjnë, a njé na przëczënë (a przënômjé jich dzél) – grë wjeldzjich grarzí wò wladzã.
(żôłtô farwa – Kùrdowje; czôrnô – ISIS; czerzwjonô – siríjscjí rzõd al-Asada; bladoczerzwjonô – Jirak; zelonô – rebelianjcë z Wòlné Siríjscjé Arméje; cemnozelonô – rebeliancë wspjeróní przez Tërkëjõ; stón na 15/06/2017)


text:
...je chłop w jakisikej modnych brylach...
...wieca ze strzybła,złota i eszcze inkszego zielaza...
...prziś s całóm familijóm...
Szpacyrkym po Cieszynie
“Gdo sie za swój jynzyk wstydzi
takim niech sie każdy brzidzi”
Psuci łoczy
Latoś eszcze bydzie co łoglóndać na tej Głymboki, ale jak odewrzóm te nowóm galeryje STELA, to wszedcy kszefciorze isto sie wartko tam przekludzóm. Możne, że tyn kszeft s brylami łod Morawców na tej Głymboki sie udzierży, bo łón uż tam egzystuje przeszło siedymdziesiónt roków. A eszcze teraz jak majóm za auslagóm wywieszónóm kartke s informacyjóm ło tym, że idzie tam do nich prziś s całóm familijóm, to dziepro bydzie mioł kszeft. Jako to funguje tego nie wiym, ale możne rozchodzi sie ło to, że bryle łod mamy przipasuje se cera, a łod fotra chłapiec. Bo przeca w rodzinie je zawsze wszecko jednaki i dziecka mogóm mieć w łoczach ty same felery co jejich łojcowie. Dzisio, jak uż każdy snopel dziwo sie dziynnie pore godzin na ty małe litery w komputrze i telefónie to żodym nie pocióngnie bez bryli do starości. Tymu też w Cieszynie ni ma ulice na kierej by nie były ze dwa kszefty s brylami, bo psuci łoczy idzie dzisio u wszeckich snadno. Za auslagóm majom tam eszcze jedno wielki chwolidło na kierym je chłop w jakisikej modnych brylach, a wedla niego pisze, że soczewki kontaktowe to sóm jakisi wyjątkowe wieca. Widać s tego, że chłop musioł se na czymsi popsuć fest swoji łoczy i teraz mo na nich bryle i soczewki. Kónsek dalij idzie trefić na kszeft w kierym przedujóm i sprawujóm wieca ze strzybła, złota i eszcze z inkszego zielaza, kiere nie zardzowi. Do niego chodzóm isto chłopi jak wyczytajóm w kalyndorzu, że jejich paniczka bydzie miała za pore dni miano abo geburstag. Tym padym trzeja cosi mieć w podstólku, coby gupie nie wyglóndać jak paniczka sie kapnie, że akurat mo dzisio miano.
Mini słownik:
latoś-w tym roku,
kszefciorz-sklepikarz,
przekludzić-przeprowadzić,
kszeft-sklep,
bryle-okulary,
udzierży-utrzyma,
fórt-ciągle,
auslaga-wystawa,
funguje-funkcjonuje,
cera-córka,
foter-ojciec,
dziecka-dzieci,
snadno-łatwo,
auslaga- wystawa,
chwolidło-reklama,
wedla-obok,
strzybło-srebro,
isto-pewnie,
geburstag-urodziny,
podstólek- szufladka,
miano-imieniny
Tóż miyjcie sie wszedcy dobrze i wiesiołego popióntku


text:
Alaska
Alaska – stůn we USA, rozlygowany we půłnocno-wschodńij tajli Půłnocnyj Ameriki. Uod wschodu mo grańica ze Kanadům a uod zachodu bez Ćyśńina Beringa ze Rusyjům. Je sam mocka wjyrchůw, nojsrogszy McKinley mo 6194 n.p.m. Je to nojsrogszy podug wjyrchu a nojrzadzij zaludńůny stůn we USA. Kej jedźiny ńy je potajlowany ferwaltůngowo na hrabstwa, ino na uokryngi.
Lo Ojropejczykůw uoddekńůno we 1640 roku. Ńyskorzi eksporacyjo sam sztartły Rusy, a we rokach 1799-1867 krej należoł do rusko-amerikůńskij geszeftowyj kůmpańiji. 30 marca 1867 skalůno bez Rusyjo USA za 7 200 000 USD. 29 lot ńyskorzi uoddykńůno sam gold. Uod 1959 je to połnoprowny sztat we USA.


text:
Republika Połedńowyj Afriki (ang.:Republic of South Africa) – państwo na połedńowym ranće Afriki.
Uůnygo anfang to dwje burske republiki: Transwal a Uorańijo. Bury bůły potůmkůma uosadńikůw ńiderlandzkych przibůłych sam we XVII stoleću. Pod kůńec XIX stolećo wybuchły dwje burske wojny s Wjelgům Brytańijům. Do roku 1994 we RPA uobowjůnzywoł raśistowski systym społeczny (apartheid). Postaćům symbolizujůncům walka s państwym prześladujůncym czornych uobywateli bůł Nelson Mandela. Za swůj wkłod we dymokratyczne przemjany Mandela erbnůł we 1993 roku Pokojowo Noblowo Nadgroda. Ale uod czasu przejyńćo władzy bez czornych, gwołtowńy půgorszůła śe sytuacyjo gospodarczo a wewnyntrzno kreju, a dyskryminowańi bywajům terozki jigo bjołe mjyszkańce. Mimo tygo, RPA pozostowo nojbůgatszym państwym na kůntynyńće.


text:
Awtor dźensa
Jurij Nuk
Před štwórć lětom zemrě w swojim ródnym měsće Drježdźanach 91lětny Günther Büttner. Wón běše wurjadny trenar běharjow na srjedźnych a dołhich čarach. Narodźił bě so w Dorfhainje, wsy za Freitalom. Wuknył je wón najprjedy powołanje pjekarja. Wot lěta 1952 absolwowaše na nowonatwarjenej Němskej wysokej šuli za fiskulturu jedyn z prěnich studijnych kursow. Předewšěm je so tam za běhanje zahorił a sej tón wobłuk za hłowne ćežišćo wuzwolił. Běhanje běše za njeho kralowska disciplina a, kaž sam jónu praji, „prěnjotna forma pohibowanja, při kotrejž njesměš žanu kročel wuwostajić. Běharjo dyrbja swoju wahu sami njesć.“


text:
... łone nazywaly sie : kwarta, cwiartka
abo i fontek
co do formy to boły jeszcze prostokontne i
zlożone tzw. gielatki boly to miarki klepkowe zlozone z wygniyntych
malych
deseczek wpuszczonych w dno i wzmocnionych drewnianymi obrynczami na nich
niy bolo jednak wewnytrznego mustra yno na wiyrchu boly wypolone
inicjaly......
no to by bolo na tyla.....
Pozdrowiom Wos Wszystkich Moji Mili
Wasz Rojber Bruno
***
Pisza o tych forymkach do
masla, o kere sie pyto Piotr W.
Fajnie ci napisol Rojber
Bruno, ale jo bych chciol dodac, ze te forymki to chyba co wies nazywajom
sie inaczyj.
Godol zech z pora starszymi
ludziami ze wsi i tela zech sie dowiedziol:
We wsi Zwonowice, kaj jest
jeszcze duzo tych archaizmow gwarowych powiedziala mi jedna starka, ze
godali na to jeji mamulka:
" Korytko na maslo".
Zas w Wielopolu godali na to
"Korbielka" z przimiotnikami takimi jak to Bruno pisze
"Polfontowo Korbielka", "Fontowo Korbielka".
Bezmala to do wsi przinosiyly
górolki z okolic Korbielowa, razym z warzechami, rogolkami, kulokami i
drzewiannymi graczkami dlo dzieci.
Nosily te towory w takim miyszku na
plecach, abo w hackach.
Zas jedna starszo kobiytka mi
pedziala, ze godali na te forymki normalnie "Forymki na maslo:"
tyz ztymi przimiotnikami j.w.
Bogdan Utopek
***
...mosz recht Bogus ze w kozdyj wsi godalo sie na
to inaczyj....i ze niyftore przywyndrowaly z gor....
i yno te mialy wypolane mustry.....a te nasze
nojstarsze rodowite boly ino rzezbione...
Rojber Bruno


text:
Świonteczno noc
Przikryto biołym puchym śniega
po ciynżkim dniu ziymia zasnyła,
na ciymnym niebie kajś śród gwiozdek
ta Betlejymsko zaświyciła.
W koncie chojinka światłym mrugo,
skrzipi i trzeszczy mroz na dworze,
świonteczno noc radościom blysko,
Bydź pochwalony malućki Boże.
Znikły kajś utropy i bole,
topiom sie serca jak lod twarde,
to miłoś przeca jich złonczyła
złonczyła serca dusze harde.
Mocką łask bożych łobdzielone,
już myślom ło szczynśliwszym świecie,
kaj miłoś wziyna swoj poczontek
kaj prziszło na świat Boże Dziecie.
Dla Wszystkich Lubiorzy niy yno życzynia wszystkigo dobrego
Niech cud Wilijnej nocy sprawi że nasze serca bydom kolybkom
w kerej zmiyszko na dycki ta malućko Bożo dziecina Niech do światu
pokój a nom i naszym familijom prziniesie zgoda miłoś i dostatek
Niech przi świontecznym stole nie zabraknie chleba i miejsca dlo spóźnionego
gościa. A tyn rok kiery idzie bydzie dlo kożdego lepszy niż łoński i prziniesie
nom yno to co dobre
Renia


text:
Zamów zdjęcia wnętrz i nieruchomości. Profesjonalna sesja mieszkania na wynajem, mieszkania na sprzedaż, domów, biur, restauracji, sklepów, klinik, hoteli, apartamentów na wynajem, salonów kosmetycznych, budynków i innych lokali użytkowych. Zobacz przykładowe zdjęcia!
Ulica Antoniego Edwarda Odyńca znajduje się w dzielnicy Mokotów
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 1a
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 3
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 5
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 6
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 7
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 9
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 11
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 13
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 15
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 17
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 19
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 21
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 23
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 23a
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 25
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 27
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 29
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 31
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 33
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 35
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 37
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 39
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 41/43
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 43a
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 45
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 47
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 49
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 51
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 53
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 55
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 57
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 59
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 59a
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 61
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 61a
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 63
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 63a
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 65
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 67
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 69
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 69a
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 71
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 71a
- Ulica Antoniego Edwarda Odyńca 73
ulica A. E. Odyńca, ulica Odyńca, ul. Antoniego Edwarda Odyńca, ul. A. E. Odyńca, ul. Odyńca
Ulica Antoniego Edwarda Odyńca
Zamów Zdjęcia Wnętrz i Nieruchomości. Fotografia domów i mieszkań na sprzedaż lub wynajem, biur, restauracji, sklepów, klinik, hoteli, salonów kosmetycznych oraz lokali usługowych.
Zamów Wirtualny Spacer Google Street View. Spacer wirtualny we wnętrzu firmy lub w lokalu usługowym. Zdobądź więcej klientów i zadbaj o profesjonalny wizerunek firmy na mapach i w wyszukiwarce Google!


text:
No to sztart! Leca z tym moim podcastym. Zplanety.si już funguje, a sam znŏjdziecie piyrszy ôdcinek. Do tych, kerzi rŏdszyj czytajōm jak suchajōm moigo fandzolyniŏ, chca dŏwać potumaczōne teksty sam na Oschlu.
Piyrszy śnich to je mōj fanowski przekłŏd jednygo rozdziału z „Gry ô trōn” J.R.R. Martina.
BRAN
Nŏjlepszŏ droga napoczynała sie we bożym gŏjiku. Bran spinoł sie tam na srogi wachtyrzski strōm, a potym skokoł z dachu na dach i przełaził ku zbrojownie – dycki po bosŏku, coby wachtyrze go niy usyszeli. Tako bliżoł sie ku ślepyj tajle Piyrszyj Turmy. Tyn zasadzity, kulaty festōng – nŏjstarszy kōnsek we zōmku – bōł srogszy, jak sie zdŏwało. Miyszkały tam ino szczury a pajōnki, nale po kamiynnych ścianach durś szło sie elegancko spinać. Szło przelyź prosto na wiyrch, kaj zicły se chimery i prōznymi ślypiami filowały we przestrzyń, a niyskorzij dalij na pōłnocnŏ strōna, jak sie uwiesiło na rynkach i przeciepywało ôd jednyj chimery ku drugij. Stamstōnd, jak sie fest sztrenknōnć, ôstowoł już hib na zbulōnŏ turma, kero prawie tam sie fest przegibowała. Potym jeszcze jake dziesiynć fusōw spinaniŏ po czŏrnych kamiyniach, a na sōmym wiyrchu czekały już wrōny, coby ôbŏczyć, eli niy przismyczył im jakigo futru.
Bran prawie przewieszoł sie z chimery na chimera, kej usyszoł jaki głosy. Tak go to udziwiło, iże mało wiela, a by puścił kamiynny grif. Nigdy żŏdnygo niy trefił we Piyrszyj Turmie.
-Niy ma żech tymu rada – posłyszoł piyrszy głos. Prawie pod nim leciały w raje ôkna, a głos cis z ôstatnigo – To ty żeś mioł robić za Namiestnika.
– Brōńcie mie bogowie! – usyszoł lyniwy, chopski głos – To niy ma dō mie. Za moc ôbowiōnzkōw.
– Niy śmiymy ufać Starkowi, kej dostanie takŏ władza. Bydymy mieć drugigo Jona Arryna. Ôch, po jakimu ôn doł na to zgoda?
Bran durś wisioł, suchoł i boł sie aby ruszyć. Mioł strach, co ôbŏczōm ôd niygo szłapy, jak bydzie sie przeciepowoł na nŏstymnŏ chimera.
– Bydź rada, co ôn tak zrobiōł – pedzioł chop. – Twōj chop mōg polyź ku kerymuś swoimu bratowi abo ku Littlefingerowi. Rŏdszyj już mōm honorowego wroga, jak jakigo ambitnygo.
– Miałach sie dospōmogać, coby mianowoł ciebie – pedziała kobiyta. – Robert na zicher by mie posuchoł, jakbych wiyncyj cisła. Bōłach zicher, co Stark niy dŏ zgody.
– Rada żywcym zeżre Neda Starka. Jakby mioł wiyncyj usōndku, to by ôstoł na Pōłnocy. Tam mŏ swōj plac.
Bran spokopił, że gŏdajōm ô jego fatrze. Chcioł usyszeć wiyncyj. Jeszcze inŏ pŏra fusōw… nale ôbŏczōm go, jak wychynie bez ôkno.
– Trza na niygo pozornie filować – pedziała kobiyta.
– Jŏ tam rŏdszyj filuja na ciebie – ôdpedzioł chop ze zecniōnym głosym. – Pōdź sam nazŏd.
– Starkōm dycki bōło egal to, co je louz na połednie ôd Przesmyku – pedziała kobiyta. – Dycki! Skuli tego wierza, co ôn sam w cosik szpilŏ. Inakszy by nigdy tymu niy przichwolył.
– Możnŏ mŏ to za swōj ôbowiōnzek do krōla. Możnŏ pragnie zapisać swoji miano ze srogich literōw we historycznych krōnikach, abo chce citnōnć ôd swoij baby… Ano jedne i drugi. Może mieć tysiōnc powodōw. Skuli mie ôn sie chce rŏz w życiu do porzōndku ôgrzŏć.
– Robert mu przaje choby bratowi. Niy widzisz sam niybezpieczyństwa? Już je za tela utropy ze Stannisym a Renlym, a Starka Robert na zicher bydzie suchoł. To je siostra ôd Lysy Arryn ta ôd niego baba. Dowiyrzosz przeca, że ôni sie prociw nōm smŏwiajōm? Dziwuja sie, co jeszcze ônyj sam niy ma.
Bran kuknoł na dōł. Pod ôknym leciała wōnskŏ pōłka, szyrokŏ inŏ na pŏra calōw. Sprōbowoł na nia ślyź. Niy siyngnōł. Za daleko.
– Bez wzglyndu na to, co ta Arrynowŏ kobiyta wiy abo se forszteluje, niy mŏ żŏdnych dowodōw. – pedzioł chop. Ucich na momynt. – A możnŏ mŏ?
– Toć że niy! – ôdpedziała kobiyta – Myślisz, że to jōm sztopnie? To je matka, i na zicher bydzie fertich, coby zrobić do bajtla to, co jŏ do moigo synka.
Chop sie ôśmioł. Bōł to ale śmiych z gorzkościōm.
– Matki – pedzioł. Te słowo smakowało w jego gymbie choby ubliżynie. – Niykedy zdŏ mi sie, co jak urodzicie bajtla, to sie wōm cosik matlŏ we gowach. Wszyske żeście sōm szalōne.
Bran badoł wzrokiym na pōłka. Mōg sprōbować ślyź. Pōłka bōła za wōnskŏ, coby na nia hibnōnć, ale jakby przi ślatywaniu chycił sie rantu, a potym sie szterknoł… ino wtynczos na zicher by go usyszeli i prziszli ku ôknie. Z tego, co usyszoł, niy spokopił wszyskigo, ale bōł pewny, co ta gŏdka niy bōła pedziano do niygo.
– Jeześ tak samo ślepy i uwziynty jak Robert – pedziała kobiyta.
– Jak chcesz bez to pedzieć, że patrza choby ôn, to ci przichwola. – ôdpedzioł chop. – Widza chopa, kery gibcyj by umar, jak wyzdradził Krōla.
– Przepōmniołżeś, że jednego już wyzdradził? – pedziała kobiyta. – Padōm ci, widziałach to dobrze we śniku. Wilk, srogi choby kōń, kery żre zdechlina gnijōncego lelynia. Jako sie myślisz, co to znŏczy?
– To znŏczy, co mŏsz mynij wierzić we śniki. – ôdpedzioł. Na zicher miała żeś śnik ze wilkiym, a niy ze lwym? Dej se pedzieć, Stark je lojalny.
– Ô, jŏ tymu ani niy przecza. Ale co to bydzie, kej Robert pōminie, a na trōnie siednie sie Joff? Im gibcyj to przidzie, tym bydymy bezpiyczniejsi. Kożdy dziyń mōj chop robi sie wiyncyj niyspokojny. A bydzie jeszcze gorzij, jak Stark śnim ôstōnie. Ôn durś przaje tyj jego mamlatyj siostrze, dŏwnŏ umartyj, szesnoście lŏt staryj dziywie. Ani sie niy ôbejrza, jak ôstawi mie do jakijś nowyj Lyanny.
– Bran ôrŏz sie wylynkoł. Chcioł wrōcić nazŏd tam, skōnd prziszeł, znojś braci. Ino co im powiy? Uzdoł sie, co podkradnie sie bliżyj i ôbŏczy, fto tam gŏdŏ.
Chop se dychnōł.
– Lepij byś mynij myślała ô prziszłości, a wiyncyj ô uciechach chwili.
– Przestōń! – pedziała kobiyta. Bran dobrze usyszoł praśniyńcie ciała ô ciało, a potym chopowy śmiych.
Bran sztreknōł sie, zicnył sie na chimerze i wlŏz na dach. To niy bōło ciynżki. Przeczołgoł sie do nŏstympnyj chimery blank wele ôkna, z kerego syszoł klangi.
– Mōm już za tela tego fandolyniŏ, siostro. – pedzioł chop. Bydź cicho i pōdź sam.
Bran siednoł sie na chimerze, chycił jōm fest nogami i zwiesiōł sie gowōm na dōł. Wysztrekowoł gowa ku ôknie. Świat, kery widzioł, stoł na ôpy. Plac na spodku dziwnie pływoł, kamiynie bōły durś mokre ôd roztopiōnego śniyga.
Wejrzoł rajn.
W izbie marodowało sie ze sobōm dwoje ludzi. Prziszeł ku tymu, co chop i kobiyta sie kuskujōm. Dziwoł sie ze szyroko ôtwartymi ślypiami, wylynkany, ze spresowanym chyrtōniym. Chop trzimoł rynka miyndzy jeji nogami i na zicher jōm krziwdził, bo kobiyta napoczła chraplawŏ jynczeć.
– Przestōń – prosiła. – Przestōń, przestōń. Och, prosza, niy… – Gŏdała to ale cichućko i niy ôdsztuchła go. Wraziła rynce we złote welach ôd chopa i pociōngła ôd niygo faca do swoigu brustu.
Terŏzki Bran ôbŏczył jeji gymba. Ôczy miała zawarte, dziubek ôdymkniynty. Kiwała gowōm z boku na bok i trzynsła złotymi wosami. Zarŏzki jōm poznoł – Krōlowa.
Musioł dać jaki klang, bo ôrŏz kobiyta ôtwarła ôczy i jōm sztopło. Dziwała sie na niygo. Rykła przerŏźliwie.
Potym wszysko stało sie w jednym momyncie. Kobiyta nŏgle ôdsztuchła chopa i pokŏzała rynkōm, durś z rykiym.
Bran chcioł sie sztreknōnć i przibliżył tōłōw ku chimerze, ale zrobiōł to za gibko. Rynkami inŏ tyknoł gładki kamiynie, a nogi za wczas puściły chimera. Ślatywoł. Ôknŏ migło wele niygo, a ônymu zacwyrtało sie w gowie. Gibko wyciōngnoł ramie i chycił sie rantu ôd kamiynnej pōłki. Rynka sie sklyjzła, ale chycił sie drugōm. Wisioł zaroz przi ścianie i ciynżko dychoł.
We ôknie nad nim pokozały sie dwie gowy. Krōlowa. Dopiyro terŏz Bran poznoł jeji kamrata. Byli tak na siebie podani, choby ôdbicia we zdrzadle.
– Widzioł nŏs – pedziała ôstro kobiyta.
– Toć – ôdpedzioł chop.
Rynka Brana napoczła sie szibować po kamiyniu. Chycił pōłka drugōm rynkōm. Darymnie cis pazury do kamiynia. Chop wyciōngnōł rynka.
– Chyć sie mie, podwiela niy ślecisz. – pedzioł.
Bran chycił sie za rynka ze wszyskich sił. Chop dźwignōł go na pōłka.
– Co ty robisz? – spytała znerwowanŏ kobiyta.
Chop niy doł na nia pozōr. Bōł fest silny. Postawił Brana na kamiynnym fynsterbrecie.
– Synek, jak żeś je stary?
– Siedym lŏt – ôdpedzioł Bran i dychnoł z folgōm.
Chop mioł na rynce głymboki zadrŏpania po Branowych pazurach. Karlus puścił rynka.
Chop wejrzoł na kobiyta.
– Czego sie niy robi skuli miłowaniŏ – pedzioł, skrziwił gymba i pocis Brana.
Bran pofurgoł z przerŏźliwym rykiym. Niy mioł sie już czego chycić. Przed sobōm mioł cołki plac.
Kajś daleko wył wilk. Wrōny kełtowały sie nad turmōm. Czekały durś na ziŏrka.
Przekłŏdoł: Rafał Szyma


text:
Sztůrm Hanna
Štůrm Hanna to je mjano uůsmygo we sezůńe 2008 cyklůna tropikalnygo, kery uformowou śe na kerůnku E-NE uod půunocnych Wysp Zawjetřnych 28 śyrpńo 2008[1]. S anfanga udeřiu na wyspy Turks a Caicos a Bahamy, nale tam wjelgich škodůw ńy narobjůu ańi uofjar ńy bůuo[2]. Potym jygo šlag dostouo Hajiti, kaj ńy myńi kej 532 ludźi zginyuo skiž utońyńco na zatopjůnych po jygo přejśću terynach[3]. Nojbaři ućyrpjouo mjasto Gonaïves, bezma coukym zniščůne. Bůuy tyž 3 śmjertelne uofjary we USA. Na anfangu wřeśńo pošou ůun we strůna atlantyckigo wybřeža USA. 6 wřeśńo udeřůu na USA a zagražo stanům Karolina Pouedńowo a Karolina Půunocno[4].


text:
Jezderkusie! Pierona kandego! Co to sie richtik dzieje?
Pomaluśku, pomaluśku … nojprzodzij jedyn ślyp, nale niy tak wartko bo cosik blynduje nikiej sto dioskow. Jeronie, nale sie te klapy ciynżkie zrobiyły … drugi ślyp … niy idzie, prziklapło mi go lebo co? Jes, łotwarły sie te dioseckie gały …
Drrr, drrrr, drrrrrrr
Ło sto pieronow, co za larmo, stało sie co, chałpa sie poli, gipsdeka śleciała, ruskie tanki sie wkarycyli? Bin Ladyn krom Amerikonow i do nos prziszoł coby jakosik bomba prasknoć lebo fliger chabnońć???
Drrrrr, drrrrr, drrrrrr …
Ida, ida …. przeca to niy dźwiyrze ino ta diosecko komorka glingo i tyrkoce choby sie już miała łozlecieć abo prasknońc na deliny…
Drrrrr, drrrrrr, drrrrr….
Nale mie palica rombie, tompie mi we łebie choby sto koni rajtowało … a śpiywoł Wiesiek Gołas: „tupot biołych mew…”. Co tam tupot, to ci przeca choby śtyry pancry jechali ze łozlajerowanymi ketami … a to, co zasik praskło? Chałpa sie na isto buli? … Eee tam, gorczek mi na deliny ślecioł i tela, nale co łon sam wele tego mojigo szeslonga robioł?
Drrrr, drrrrr, drrrr …
Kajżysz tyż sie ta moja komorka podzioła? Pieronie, w tyj chałpie na isto nic niy idzie z rańca nojńść.
Drrr … mom cie giździe, terozki bydzie kwilka cichszij …
Halooo … tu jo Ojgyn. Stało sie co? Fojewera przijechała, niy dej Ponboczku, chałpa sie gore, pranie z gory pichli, werk do luftu praskli … niy werk, to Prezidynt przekajpluje tak jak tyn nasz AKS?
– Chopie, Ojgyn co sie ze cia dzieje? Umareś, świtnoł w kalyndorz, zawarli cie abo co jesce gorszyjszego?
– A dyć niy ryc giździe diosecki, niy poradzisz to cicho godać? Musisz to tak ci wrzesceć? A tak po prawdzie … to fto godo?
– No, jo Bruno,
Możno i Bruno, nale rzyknij mi co momy za dziyń i wiela jes, bo cosik mi sie zdo, iże mi weker stanoł … a tyn buksiok coch go łod Elzy na gyburstak dostoł, toch już downo skaloł, bo boł gowno wert.
Niy, niy, niy ło tym gownie to niy do ciebie godom. No, toż co momy za dziyń, godej wartko!
– Tak jakech myśloł, tyś jesce niy blank monter po tym Zilwestrze, tyś …
– Dobra, dobra, po jakim Zilwestrze? Aha, już miarkuja, byli my przecamć do kupy ze naszymi babami u Ernsta na Zilwestra. No, nale przeca tak źle to to tam niy boło.
– Niy, niy, tak źle niy boło (coby niy mogło być gorszij). Ino, jakeś wylazowoł to mi sie cosik zdowało, iżeś już mioł połno rzić …
– Jako połno rzić ? Co ty ajntlich godosz?
– Jakeś boł monter, to po jakiymu łotwiyrołeś dźwiyrze palicom … a ło wyłażyniu tyż niy mogło być godki boś prasknoł ze słodow na pychol i ruk cuk bołeś ze blank łostatniygo sztoku przi dźwiyrzach na plac.
– No, możno mosz i recht. Nale … niyskorzij toch już przecamć szoł blank sztram do chałpy, pra?
– Blank sztram to możno niy, boś zarozki na drodze kiołzdnoł i furgnoł jak dugi pod autok.
Jezderkusie, pod autok. I jo jesce dychom? A możno to skuli tego mie tak gowa boli i mi sie w palicy ćmi?
– Niy, niy, mosz fart boś ciornoł pod zahaltowany autok, ino mu żeś wpuczoł, fest wgniot lewe dźwiyrze ze zadku. Ze tego moge być jesce jakosik łostuda, bo cie tyn istny ujzdrzoł jakeś wylazowoł spodle tego autoka.
– E tam, a bo to jo piyrszy roz cosik komu na zgorszynie zbajstlowoł? Ino, co boło dalszij? Tela ino bocza, iżech trefioł Bercika łod Majzlinyj, łon ci mioł gryfno napoczniynto halbecka we mantlu, to tyż żech mu jom spomog wyduldać, coby sie som niy tropioł.
– Toch słyszoł… a słyszołech tyż, iże bez cołko Wolka, Rynek, Katowicko i cołko Trzecigo Moja dyrdołeś pojstrzodku drogi …
– Co ty fandzolisz? Jak bez postrzodek drogi, policajt mie żodyn niy łapnoł, autok niy tyrpnoł????
– Bez postrzodek drogi, boś paryzol wrajzioł do glajzy i godołeś, iże podwiyl som te glajzy, to do chałpy na isto jesce trefisz. Autok żodyn cie niy tyrpnoł, bo szofery tyż byli po Zilwestrze naprani a kożdy łożyrok, to mo bezmać aże dwioch Aniołow Strożow. A ze tymi dwioma policajtami i jednym szucmanym toście śpiywali na cołki karpyntel: „ … przibieżeli do Betlyjym pastyrze i zagrali Dziecionteczku na lyrze..”
– No, i to by boło na tela, bo jakech sie dokuloł do Barborki to niyskorzij już rołz-dwa z gorki i bez kiyrchof, kole łochronki, bez planty i w doma. To już blank ajnfach.
– No, niy idzie pedzieć, co to je ganc ajnfach … nale niy dlo cia, ty to wszyjsko poradzisz nametlać. Już na smyntorzu spichnołeś sie ze kopidołym łod barborkowego Farorza, kiery łod Wilije niy poradzioł przijńść do sia, bo durch słepoł, świycioł świycki i godoł, iże go we chałpie sztyjc staro stracho i ciyngiym mu bioło gadzina posywo, bo myszińce to i we szolce ze tyjym poradzi nojńść.
– Kopidoł, kopidołym, nojwyżyj jakosik cyjntla i to wszyjsko. Przeca jo sie tyż musioł do dom uwijać, pra?
– Na isto toś musioł, bo twoja Elza już łod połednia styrcyła ze nudelkulom przi dźwiyrzach.
– Jak to łod połednia, co ty klycisz? Przeca jo nigdy tak dugo niy deptom do dom. Przidarziło sie co, ło cym tyż jesce niy wiym?
– A przidarziło. Jakeście już ze kopidołym wysłepali, niy cyjntla, a halbka to ci sie ci go żol zrobiyło, seblyk żeś mantel i dołeś kopidołowi coby niy przeziombnoł. Łon ci sie aże poślimtoł ze tyj uciechy i … zarozki – jak to gizd Poznaniok – polecioł po szwagra ze kierym żeście jesce jedna halbka łobalyli a tyś jak gupi za nia zabuloł.
– Ja, ja, spominom sie to. I zarozki niyskorzij w te drabki, wartko pofyrtołech do dom, bo przeca ziomb boł jak sto dziobłow.
– Wartkoś to możo żeś tyroł, ino iże przi piyrszyj siyni stoł Antek Pikulik, kiery psa łod somsiada szoł przeluftować iś go napytoł do Pyjtra na Krojcka na piwo, bo cie bezmać suszoło choby ci fto we gymbie koksiok łozfaklowoł.
– No, nale to już cheba boł szlus. Przeca tela to ani kormik niy szczimie, pra? Przeca łod Pyjtra (niy ze Krojcki ino ze ulice Pawła) to ino trzi chałpy i jużech je w doma.
– Możno i ja, nale jo ło tym już nic niy wiym boch we wtorek, znacy drugigo szoł łod połednia do roboty a twoja Elza mi godała, iże niy poradzi sie na cia doczkać.
– Pieronie, ustoń. Chocia … mogesz mieć recht. Cosik jesce musiało być bo mom ci łoba ślypia (terozki widza) podzelowane, i kalnioki na szłapach. Co mi sie tam jesce przidarziło, niy wiym.
– Jo tyż niy wiym, bo kamraty łozprawiajom trzi gyszichty ło tym.
– Jeronie, ustoń mie nerwować ino godej co wiysz, tak jak we suchalnicy u Jozefkowego Farorza.
– No, toż jedni godajom, iżeś przikulwitoł sie do dom ze twojim somsiadym Ecikiym i przi samych dwiyrzach do siyni som żeś sia, abo Ecik tobie, bajnsztela podstawioł i bechnołeś pycholym ło tyn wasz zielezny gylynder w siyni … nale te śtyry słody toś cheba w lufcie przefurgnoł. Inksze zasik godajom coś trefioł na tego łoszkliwca briftryjgra, kieregoś zawdy ałfryjgowoł i żeście sie festelnie ringowali. A iże łon boł monter (bo przeca za swe niy słepie, ino jak mu fto postawi laga) to ci tyż ździebko nadrzistoł. Juzaś ta wrazitko somsiodka ze szczwortego sztoku godała, iżeś ino tela, co wloz do chałupy cosik praskło, tyś ino jonknoł i … niyskorzij już boło blank cicho u wos. I jo wierza tyj somsiodce boch widzioł twoja Elza festelnie napolono i znerwowano.
– Pierona kandego, muszymy już robić szlus bo zabulisz za ta komorka choby za obiyli.
– Niy trop sie Ojgyn ło ta komorka bo łona je twoja. Przecaś jom wczorej łostawioł u mie jakieś prziszoł na szkata. Tela, iżeś już niy poradziół grać, boś boł na telkim dioseckim fleku, wczerajszy. Skuli tego my ino łobayli ta kanka warzonki na miodzie, kiero mi jesce łostała łod Wilije.
– Bruno, smiyłuj sie i rzyknij mi entlich, kierego dzisioj je i … ftoro je godzina?
– To ty niy chytosz? Przeca jutro je sobota, Trzech Kroli a terozki klara świyci na fol bo je dziepiyro dwanoście we połednie.
Tegoch sie niy spodzioł. Wejrzijcie sie ino, jak to cowiek po Zilwestrze poradzi cołki tydziyń stracić i jesce ku tymu na dekiel mu piere choby to niy boł „… tupot biołych mew…” a śtyry konie łod Ceglarskigo we palicy rajtowali.


text:
– Halo?
– Thomas Persey?
– Ja, fto gŏdŏ?
– Peter Wessling to je wasz kamrat?
– Ja, ale fto gŏdŏ?
– Suchejcie mie, panie Persey. Dŏcie znać Peterowi, coby niy szoł dzisio do roboty. To je ważne! Niy dejcie mu zōnś do roboty!
– Ja, ino… fto żeście sōm?! Halo! Halo!
Thomas ôstoł z mobilniŏkiym w rynce, w krōtkich galŏtkach i laciach, w postrzodku swojij izby, w kierej leżały ino porozciepywane bety i moc żōłtego światła ze ulice. Było trzi sztwierci na szōsto. Sztyry minuty przōdzij zaszczyrkoł weker, a zarŏz potym…
Thomas wejrzoł na telefōn, czy mu sie aby to wszysko niy pozdało. Ale niy – stoło tam czŏrno na biołym: 05:43, połōnczynie, nōmer zastrzeżōny. „Niy ma jeszcze szōstej, katać byda terŏz zwōniōł do Petera?!”. Thomas ciepnōł mobilniŏk na deka i poszoł do ustympu.
***
Lecioł bez Central Park cestōm, kierej niy pōmiyniōł ôd piyrszych dni, jak ino przekludziōł sie na Manhattan. Dychoł ciynżko, loło sie ś niygo choby pod brauzōm, ale cis dalij, a David Bowie syczoł mu do uszōw, co je za niyskoro, coby być wdziyncznym, za niyskoro…
Lecioł jak kŏżdy dziyń. Pomału, jednego za drugim, rachowoł wszyskich wtorkowych biygŏczy, kamratōw ôd deptaniŏ, miastowych sportsmynōw a deszperatōw, kierzi wypisali wojna kŏżdymu kilogramowi swojigo rubego ciała. „Cześ” – „Cześ” – minył Sarah, młodo sztudyntka we bōntnych getrach, z kierej jedyn byzuch u kosmetyczki zrobiōłby gryfno frela. Przelecioł kole starki ze psami. Dycki jak jōm widzioł, medykowoł, fto gibcyj kojfnie: ôna ze starości, abo te bestyje z wykamaniŏ.
Kole Szekspira kiwnył gowōm Philowi, kiery prawie lecioł ze swojim nowym galanym. Phil to buzerant, z kierym witoł sie, ôd kiedy rŏz trefiyli sie we szynku, poznali i popiyli. „Jak chop z chopym, bez żŏdnych fizymatyntōw” – Thomas dycki przidowoł, jak ô tym kōmu ôsprawioł. Kōnsek dalij sztyry kobiyty cisły rajōm choby pancry najyżone krykami do nordic walking. Trzi lata lŏtaniŏ, a ône durś udŏwały, że go niy widzōm. „Hej!” wyskoczōł ôrŏz mały Chińczyk i mało wiela niy chyciōł krykōm po girach. Pancry przelazły i dały sie do pytlowaniŏ o chacharach we parku.
Bōł już kole Beethovena, jak ôboczył Doris, dziouchy, skuli kierej dycki wylatŏwoł do parku, jak inksze motywacyje przestŏwały fungować. Skuli Doris i jeji gryfnyj rzici, kiero tak wyzgernie kulała sie przi kŏżdym kroku. Doris na beztydziyń lŏtała „dziesiōntki”, a ôd świynta maratōny, tōż coby filować na te piykne tańcowanie pōłrzitkōw, musioł ino przilepić sie jij do pukla i ôstać ze trzi, sztyry metry ze zadku. A potym niy dostać hercszlagu z wykamaniŏ… Dzisio mioł cufal, leciała tam, kaj ôn, a niy bōł jeszcze fest zmachany.
Lecioł za niōm, aże prziszła ta maszketnŏ prōznoś we gowie, skuli kerej dŏwoł sie do lotaniŏ: ciało we szwōngu, Bowie we uszach, rzić ôd Doris… „Cześ Tom” – usłyszoł. – „Cześ Peter!” – ôdpedzioł gibko i dalij filowoł na dzioucha. Ôrŏz sztop! Stanoł sie i wejrzoł do zadku. Chcioł wołać za Peterym – psinco! Chop bōł już srogi kōnsek dalij, ze suchawkami na uszach. Niy usłyszołby wołaniŏ, a Thomas narobiōłby sie gańby. „Trudno darmo, chyca go niyskorzij”. Wejrzoł nazod za dziouchōm i – „Jasny pierōn!”. Przeleciała już tela, że ôdechciało mu sie za niōm gōnić.
Porozciōngoł sie trocha, pōmiyniōł muzyka na ańfachowe radio i pōmału pokuloł sie do dōm.
***
Szoł pośniŏdać do Subwaya, jak mu sie spōmniało. Zazwōniōł – jedyn sygnał, drugi… Na tretuarze kobiyta wadziła sie z taksiŏrzym. Jeji bajtlowi mierzło sie festelnie, rachowoł kōłka na maminyj kiecce. Baba skŏkała do taksiorza i nazod, tōż synek durś musioł napoczynać ôd nowa. Żŏdyn niy ôdybroł, Tōm wlŏz rajn.
***
Wylŏz z metra na Water St. Na mobilniŏku stoło jedne niyôdebrane połōnczynie – „Toć, Peter! Prawie jak żech bōł na dole”- pomyśloł. Przelecioł bez ańfart, prziwitoł sie z wachtyrzym, ôdbiōł karta. Chcioł zwōnić zarŏz we windzie, ale trefił tam Maggie. „Dostołżeś już wszyske papiōry? Wiysz, co muszymy to zawrzić dzisio na jedna? Stary nŏs zatrzaśnie, jak…” – przi jeji beblaniu ani niy wyciōngoł mobilniŏka.
***
Jak yntlich zazwoniōł, bōło już trzi sztwierci na dziewiōnto.
– Nō cześ! – Usłyszoł Petera.
– Chopie, do ciebie sie niy idzie dozwōnić! Jeześ już w robocie?
– Toć, niby kaj mōm być?
– No ja, ale suchej…
– Po jakimu mie tak ścigŏsz ôd rana?
– Suchej, miołech ci pedzieć… Rano zwōnił do mie jedyn chop, ani niy wiym fto… Kŏzoł dać ci pedzieć, cobyś niy szoł dzisio do biōra.
– Po jakimu miołech niy iś?
– A bo jŏ to wia? Zazwōnioł…
– Fto?
– Nō niy wia.
– Gupoty! …
Ôrŏz cosik prasło we suchawce.
– Halo, Peter? Peter?! – Tom słyszoł larmo, srogie rōmplowanie. Ftoś kogoś wołoł, Peter cosik ryczoł, nale daleko – mobilniŏk musioł mu ślecieć na zol. Na ôstatek usłyszoł kamrata padać:
– Tom, niy moga terŏz gŏdać. Cosik sam sie napochało… ruły prasły, abo bōmba. Zwōnia do mojij Emmy. Pogŏdōmy niyskorzij.
– Ale wszysko ok? Nic ci niy ma?
– Ja, ok. Chow sie!
– Ja, na razie!
Dopiyro terŏz skap sie, że mało wiela niy wylecioł z izby. Pokiwoł gowōm, ôbrōcił sie ôd dźwiyrzy i przilŏz nazot do biōrka. „Nic mu niy bydzie – pomyśloł sie. – Chop robi we WTC. Niy ma takij bōmby, kiero by te turmy ôbuliła”. Siŏd sie, wejrzoł na mōnitōr. 08:49, jedynŏsty wrzesiyń 2001 roku. „Bierymy sie do roboty”.