text:
Zwěsćenje rěčneho stawa w serbšćinje
L1, L2, L3 … wjacerěčnosć za wuknjenje strategisce wužić
Strategisce – taktisce – mudrje: rěče přirunować – rěče wotkrywać
Štóž je nimo swojeje maćeršćiny (L1) hižo druhu rěč abo prěnju cuzu rěč (L2) wuknył, ma wjetši repertoire rěčnych parametrow, wuknjenskich strategijow a metarěčneje wědy k dispoziciji, štož móže jemu nawuknjenje dalšich cuzych rěčow (L3) wolóžić. Wosebje w typologisce bliskich přiwuznych rěčach skića so móžnosće za pozitiwny transfer. W prěnim dźělu přednoška so pokaza, w kotrych wobłukach maja wuknjacy ze serbskorěčnymi znajomosćemi lěpšiny při zrozumjenju dalšich (słowjanskich) rěčow. W druhim dźělu dźe wo rěče přesahowacy potencial transfera, kotryž hodźi so při wotpowědnym wuwědomjenju tež při wuknjenju wšelakich šulskich cuzych rěčow we wobłuku cyłkowneho rěčneho curriculuma zwužitkować.
prof. dr. Grit Mehlhorn
Institut für Slavistik Universität Leipzig
Prof. Grit Mehlhorn je wot měrca 2007 profesorka za didaktiku słowjanskich rěčow při Insituće za slawistiku Lipšćanskeje uniwersity. Do toho běše wona junior-profesorka za němčinu jako cuza rěč při Instituće za rěč a komunikaciju Techniskeje uniwersity Berlin.
Wot 1992 hač do 1997 studowaše Grit Mehlhorn wuchodnu slawistiku, nałožowanu rěčnu wědomosć, wuchodo- a južnoeuropske wědomosće na Lipšćanskej uniwersiće a na uniwersiće Tarasa Ševčenka w Kiewje (Ukraina) a pozdźišo w natwarjacym studiju němčinu jako cuzu rěč na Herderowym instituće Lipšćanskeje uniwersity.
Kak wěm, što ty wěš? do I know you know? W bilingunalnej wučbje systematisce wěcnofachowu literalitu (Fachliteralität) wuwić -
Model "Didaktiskeho žra za diskursy pozbudźowacu wěcnofachowu wučbu"
Wopisować, přirunować, rozjasnjeć, wuhódnoćeć, posudźować, diskutować, wopodstatnjeć atd. su, kaž w kóždej wěcnofachowej wučbje, tež w bilingualnej wučbje typiske šulerske aktiwity. Wone sej aktiwne kognitiwne a wosobinske rozestajenje z fachowymi informacijemi a prašenjemi w cuzej rěči žadaja (input, reorganizacija). Runočasnje dyrbja šulerki a šulerjo sami fachowe wuprajenja w tutej rěči formulować, zo bychu k zaměrej dóšli docpěli (zakónčenje, output). Pokazuje so potajkim, zo njemóže so we wučbje jeničce wo přiswojenje wědy a přiswojenje zamóžnosćow jednać. Z tym njedźělomnje zwjazana je kompetenca wjesć wěcnofachowy diskurs jako zakładne wuměnjenje za wuknjenje w šulskim/akademiskim konteksće a za wobdźělenje na žiwjenju w 21. lětstotku.
Oliver Sesemann
Institut za wuwiwanje kwality na šulach Schleswigsko-Holsteinskeje
Oliver Sesemann je wukubłany wučer za jendźelšćinu a geografiju. Hižo wjele lět dźěła jako studijny nawoda a krajny fachowy poradźowar za předmjet geografija kaž tež jako krajny fachowy poradźowar za bilingualnu wučbu při Instituće za wuwiwanje kwality na šulach Schleswigsko-Holsteinskeje. Wón organizuje mjeztym 9. Krajny fachowy dźeń za bilingualnu wučbu.
Registrowa kompetenca - serbska šulska wobchadna rěč w předmjeće serbšćina a we fachowowěcnej wučbje
Bohatosć serbšćiny pokazuje so mjez druhim we wšelakorosći nałožowanja rěčnych wariantow, t.r. w indiwiduelnej wjacerěčnosći jeje rěčnikow. W kubłanskim wobłuku so dotal na sposrědkowanje spisowneje rěče wobmjezujemy. We wšědnym dnju pak šulerjo hinak mjez sobu rěča hač we formelnych situacijach. Tole jenož za wučbu serbšćiny konsekwency nima, ale tež za bilingualnu wěcnu resp. fachowu wučbu. Tohodla maja so w dźěłarničce rozdźěle mjez serbskej wobchadnej a šulskej rěču kaž tež mjez rěčanej a pisomnej formu pomjenować. Sylnišo hač dotal měło so w šulskej wučbje systematizowanje registroweje kompetency zwučować: Kotra rěčna warianta ma so w kotrej komunikaciskej situaciji nałožować a što su rěčne rozdźěle mjez woběmaj registromaj?
dr. Jana Šołćina
Serbski Institut z. t. Budyšin a Institut za sorabistiku Lipsk
Jako wědomostna sobudźěłarka Serbskeho instituta a docentka při Instituće za sorabistiku Lipšćanskeje uniwersity slědźi a wuwučuje dr. Jana Šołćina k slědowacym temam: • stawizny a přitomnosć hornoserbskeje spisowneje rěče • dwu- a wjacerěčnosć • bilingualne přiswojenje rěče • fachowa didaktika serbšćiny • didaktika bilingualneje wučby
"Zwěsćenje rěčneho stawa w serbšćinje - 8. lětnik"
Manuela Smolina I Jadwiga Kaulfürstowa
Rěčny centrum WITAJ
- Dźěłarnička njeje so wotměła. -
Kedźbliwosć a jeje wuznam za wuknjenje w šuli – kak ju trenować?
Wosebje w Americe a w Jendźelskej, ale tež w zapadnej Němskej, so kedźbliwosć dźeń a bóle w šulskej wokolinje zadomi. Wuwili su so wšelakore programy a wučerjo kaž tež šulerjo rozprawjeja wo dobrych wuskutkach: mjenje mylenjow a konfliktow, přijomniša wuknjenska atmosfera, wjace měra a wjesela. By kedźbliwosć tež našim serbskim šulam tyła? Prjedy pak hač móžemy ju jako wučerjo šulerjam zbližić, dyrbimy ju sami za nas wotkryć a ju trenować. W tutej dźěłarničce zeznajomimy so ze wšelakorymi zwučowanjemi kedźbliwosće, kotrež hodźa so w krótkej a dlěšej formje jara jednorje do wšědneho dnja zatwarjeć a tohorunja (pozdźišo) ze šulerjemi w šuli přewjesć. Wšitcy su wutrobnje na kurs přeprošeni - znajomosće njejsu žane trěbne.
- Dźěłarnička je so bjez prezentacije wotměła. -
Dušan Šołta
swobodny docent für serbšćinu a meditaciju z Drježdźan
Dušan Šołta je wukubłany wučer za serbšćinu, chemiju a matematiku a dźěła jako docent za serbšćinu na Drježdźanskej Techniskej uniwersiće. Wot lěta 2012 do 2015 je w meditaciskim centrumje
Plum Village w Francoskej žiwy był a so do praksy kedźbliwosće zanurił. Po tym je wjele dalšich kursow, dźěłarničkow a dalekubłanje w zwisku z kedźbliwosću a meditaciju wopytał. W Drježdźanach přewjedźe kursy kedźbliwosće za studentow a šulerjow a je wotewrjenu meditacisku skupinu załožił.
Inspektor Lupas přepytuje - pój a slědź sobu! Na motiwaciju a čitansku kompetencu wusměrjenametoda zhromadneho wobdźěłanja slědźerskich nadawkow
We dźěłarničce předstaja a wupruwuja so na zakładźe teamoweho wobdźěłanja wuzwoleneho teksta strategije k samostatnemu planowanju a k samostatnej regulaciji swójskich wuknjenskich procesow šulerjow. Při zhromadnym přeběhu teamoweje struktury wuswětla so strategije dobreje wuknjenskeje klimy, skutkowneje motiwacije a koncentracije. Dale zwučuja so techniki k wobstaranju, předźěłanju a ke korekturje čitanskich informacijow. Wosebje interpretacija čitaneho, reflekciska rozmołwa a wěcna diskusija steja w srjedźišću dźěłarnički. Wobdźělnikam předstaja a spřistupnja so zdobom načasne kooperaciske a komunikaciske techniki wotewrjeneje wučby serbšćiny 2+.
- Dźěłarnička je so bjez prezentacije wotměła. -
Daniela Knoblichowa
Krajny zarjad za šulu a kubłanje
Daniela Knoblichowa je fachowa wukubłanska wjednica w fachowej didaktice serbšćina a němčina při Wučenskim hamće za zakładnu šulu Krajneho zarjada za šulu a kubłanje (LaSuB), wotnožka Drježdźany. Nimo toho je fachowa poradźowarka za serbšćinu po koncepće 2plus a serbšćinu ISL (intensiwne wuknjenje rěče) při LaSuB, wotnožka Budyšin.
Nadźěłanje serskorěčnych kubłanskich medijow a jich wužiwanje w šuli
Wolfram Wiezorek
Medijowy pedagogiski centrum Budyšin
- Dźěłarnička njeje so wotměła. -
Teamteaching po standardach a w praksy
Dźěłarnička nawjaza na dźěłarničku Teamteaching - móžnosće a hranicy z lěta 2017 a bazuje tohorunja na publikaciji Kerstena Reicha a Meike Kricke "Teamteaching - eine Kultur des Lehrens und Lernens". W dźěłarničce předstajeja so přikłady teamteachinga z praksy, wosebje nastupajo zhromadne zrozumjenje teamteachinga, planowanje, přewjedźenje a refleksija zhromadneho wuwučowanja. Na tutym zakładźe diskutuja so wuzwolene standardy teamteachinga, kotrež měli na serbskich šulach měritko profesionelneje praksy być.
Diana Šołčina I Beno Hojer
Serbska wyša šula „Michał Hórnik“ Worklecy
Diana Šołćina je wukubłana wučerka za stawizny a sport. Wona wuwučuje na Serbskej wyšej šuli “Michał Hórnik” Worklecy nimo toho towaršnowědu a skutkuje po wotpowědnym dalekubłanju jako poradźowaca wučerka.
Beno Hoyer je wukubłany wučer za stawizny a nabožinu. Wón wuwučuje na Serbskej wyšej šuli “Michał Hórnik” Worklecy nimo toho towaršnowědu.
Rěčny centrum WITAJ
fachowy wotrjad
Domowiny - Zwjazka Łužiskich Serbow z.t.
WITAJ-Sprachzentrum
eine Fachabteilung der
Domowina - Bund Lausitzer Sorben e.V.
Póštowe naměsto 2 / Postplatz 2
02625 Budyšin / Bautzen
Tel.: 03591 550 400
Fax: 03591 550 375
E-Mail: witaj-bautzen@sorben.com


c: text/html

text:
Institut za sorabistiku
Institut za sorabistiku na Filologiskej fakulće Lipšćanskeje uniwersity je w lěće 1951 załožena wysokošulska kubłanska a slědźenska institucija, kiž so wědomostnje zaběra z hornjo- a delnjoserbskej rěču a jeju wariantami, z literaturu a kulturu Serbow kaž tež z kulturno-historiskimi, etnologiskimi a mjeńšinopolitiskimi prašenjemi. Jako jeničke uniwersitne kubłanišćo w Němskej poskića institut kompletne studijne směry na polu sorabistiki a wučerstwa serbšćiny (ze zakónčenjom Bachelor of Arts, Bachelor of Education; Master of Arts, Master of Education); zdobom zmóžnja pod fachowym nawodom disertaciju ze sorabistiskej temu.
Direktor instituta a zdobom jenički profesor za sorabistiku w Němskej je wot lěta 2003 Edward Wornar.
Spočatki sorabistiki w LipskuWobdźěłać
Serbowědne slědźenja a rěčnopraktiske zwučowanja na Lipšćanskej uniwersiće sahaja do zažneho 18. lětstotka. W lěće 1716 dowoli jeje wjednistwo serbskim studentam ewangelskeje teologije załoženje Serbskeho prědarskeho towarstwa ze zaměrom wukmanjenja w maćeršćinje. Prěnje přednoški wo sorabistikim rěčespyće a literaturje poskićeše w lětach 1843–1847 serbski slawist Jan Pětr Jordan. Tež prěni mějićel wučbneho stoła za slawistiku w Němskej (załoženy 1871/72 w Lipsku), August Leskien, zapřija serbšćinu do swojich slědźenjow a regularnych čitanjow. Znaći serbscy studenća na Lipšćan Alma Mater běchu w zašłosći mjez druhimi Kito Fryco Stempel, Handrij Zejler a Arnošt Muka.
Sorabistika w Lipsku po 1945 a w NDRWobdźěłać
We wobłuku statneho spěchowanja sorabistiki w NDR mějachu Serbja w druhej połojcy 20. lětstotka móžnosć, w Lipsku załožić swoje prěnje wysokošulske wuwučowanske a slědźenske srjedźišćo. 1949 wutwori so pod nawodom Michała Nawki při Słowjanskim instituće najprjedy rěčny lektorat za serbšćinu. W septembrje lěta 1951 załoži so potom Serbski institut z dwěmaj sekcijomaj (rěč a literatura; stawizny). Ludowědnik Pawoł Nedo bě hač do 1964 z jeho prěnim direktorom; po tym nawjedowaše jón na wšě 30 lět rěčespytnik a slawist Hinc Schuster-Šewc (1927–2021). W instituće kubłachu so wot započatka Hornjo- a Delnjoserbja kaž tež Němcy a wukrajnicy na diplomowych sorabistow a wučerjow. Wot 1967 do 1982 organizowachu so w prózdninach tež mjezynarodne wysokošulske kursy za serbsku rěč a kulturu we Łužicy. Z reformu lěta 1968 we wysokošulskim systemje NDR přemjenowa so Serbski institut na Institut za sorabistiku a wobsteješe dale - a to nimale jako jenički samostatny institut - njehladajo na dalokosahace změny a přerjadowanja na uniwersitach.
Sorabistika w Lipsku po přewróćeWobdźěłać
Po lěće 1990 buchu uniwersitne struktury znowa z hłubokosahacymi konsekwencami zreformowane. To potrjechi tohorunja system studowanja a zdźěłowanja. Dźensa wobsteji Institut za sorabistiku poruno dalšim znowazałoženym institutam we wobłuku Filologiskeje fakulty, wukubłuje magistrow sorabistiki kaž tež wučerjow serbšćiny za wšitke šulske typy (wot lěta 2006 pak bachelorow a masterow po jednotnym studijnym systemje w Europskej uniji) a poskića wšelake fakultatiwne rěčne kursy. Wučbne zarjadowanja wotměwaja so w serbskej rěči.
Wědomostne slědźenje a přinoškiWobdźěłać
Jako wuslědk wědomostneho slědźenja wuńdźechu z Instituta za sorabistiku:
- na polu serbskeje ludowědy a ludoweho basnistwa monografije a nastawki;
- na polu rěčespyta tekstokritiske wudaća serbskich rěčnych pomnikow, dźěła wo nastaću a wuwiću spisowneju rěčow, k etymologiskim prašenjam kaž tež gramatice dźensnišeje hornjo- a delnjoserbšćiny (mjez nimaj prěnja serbskorěčna gramatika hornjoserbskeje spisowneje rěče), delnjoserbsko-němski šulski słownik a scyła prěnja wysokošulska wučbnica delnjoserbšćiny;
- na polu literaturowědy přihotowachu so wudaće sydom zwjazkow Zhromadźenych spisow Handrija Zejlerja, zběrka dramatiki a čitance za hornjoserbski gymnazij;
- z historiskich slědźenjow maja so tu předewšěm mjenować studije k staršim stawiznam słowjanskich kmjenow a Serbow, wosebje k hospodarskej a socialnej strukturje Łužicy w srjedźowěku.
Dźensa zaběra wažne městno w slědźenskim dźěle nimo rěčewědy, literaturowědy a rěčneje praksy wobeju spisowneju rěčow tež didaktika a wuwučowanje serbšćiny jako mjeńšinoweje rěče a we wobłuku bilingualneje wučby w šuli.
StudowacyWobdźěłać
Sorabistiku studuja přewažnje Serbja, ale tež druzy Słowjenjo, Němcy a dalši zajimcy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Narodźich so 19. měrca 1946 w Kulowje, na Salowskej hasy 8. Wot 1952 chodźach w Kulowje, Dobrošicach, Konjecach a Ralbicach do šule. 1960 dźěch na Serbsku rozšěrjenu wyšu šulu do Małeho Wjelkowa. 1964 maturowach a studowach slawistiku na Lipsčanskej uniwersiće, wot 1967 do 1968 rušćinu na uniwersiće w Rostowje nad Donom. 1969 mějach swój diplom jako Slawist w zaku. Wot septembra 1969 dźěłach jako lektor beletristiki w Ludowym nakładnistwje Domowina w Budyšinje. 1970 woženich so z Ludmilu Nawkec z Wotrowa. 1972 dyrbjach hišće na połdra lěta do wójska. 1975 a 1978 narodźištaj so synaj Jan a Stanisław. 1987/88 studij na literarnym instituće w Lipsku. 1990 buch redaktor Płomjenja a 1994 šefredaktor redakcije „Płomjo/Płomje“. Z lěta 2004 sym zamołwity redaktor hornjoserbskeho Płomjenja.
Z lěta 1969 sym z čłonom Koła serbskich spisowaćelow resp. Zwjazka serbskich wuměłcow. Wot 1998 nawjeduju kružk pisacych w Róžeńće.


text:
Liberecký kraj
Liberecký kraj je jedyn ze štyrnaće krajow Čěskeje republiki. Nadeńdźe so w sewjernych Čechach a ma něhdźe 440.000 wobydlerjow. Zarjadniske sydło a z něhdźe 100.000 wobydlerjemi najwjetše město je Liberec.
Liberecký kraj mjezuje z Delnjošleskim wojewódstwom na sewjeru, z Královéhradeckim krajom na juhowuchodźe, Srjedźočěskim krajom na juhu, Ústeckim krajom na zapadźe a ze Sakskej na sewjerozapadźe. Wobsteji z 216 gmejnow a je po přestrjeni najmjeńši kraj w Čěskej nimo Prahi. Najwažnišej rěce w Libereckim kraju stej Jizera na wuchodźe a Łužiska Nysa, kotraž so tule wužórli. Sewjernu hranicu tworja Łužiske a Jizerske horiny; na samym juhowuchodźe słuša tež podźěl Kyrkonošow do kraja.
WokrjesyWobdźěłać
Ke krajej słušeja slědowace wokrjesy (čěsce okres):
Wokrjesy hraja wot lěta 2003 jenož hišće statistisku rólu a nimaja wjace zarjadnisku funkciju.
MěstaWobdźěłać
Najwjetše města Libereckeho kraja su:


text:
Jubilejna hra w Radworju
Prěnje koparske mustwo ST 1922 Radwor hraje jutře wot popołdnja štyrjoch přećiwo regionalnemu koparskemu ligistej BSG Chemiji Lipsk. Budźe to koparski duel we wobłuku swjedźenskeho lěta. Dalše koparske hry:
02.07. 16:00 ST 1922 Radwor –
BSH Chemija Lipsk
02.07. 17:00 Biskopičanske KT –
Slovan Liberec
03.07. 12:30 Biskopičanske KT –
BSG Chemija Lipsk
08.07. 18:30 Biskopičanske KT –
Radebeulski BC
08.07. 19:00 FC Energija Choćebuz –
Hertha BSC
Satkulabičtura startuje
Lětušu bičwolejbulowu turu serbskeho młodźinskeho sćelaka Radija Satkula zahaja póndźelu we Worklecach. Mustwa zetkaja so w 17.30 hodź., hrać budźe so na dwěmaj hrajnišćomaj wot 18 hodź. Mustwa, kotrež chcedźa so na wulkim finalu kónc awgusta w Miłoćicach wobdźělić, dyrbja znajmjeńša na jednej ze šěsć stacijow do kónčneho wurisanja sobu hrać.
04.07.22 Worklecy / 1. stacija
11.07.22 Budyšin / 2. stacija
18.07.22 Kulow / 3. stacija
25.07.22 Hórki / 4. stacija
01.08.22 Konjecy / 5. stacija
08.08.22 Pančicy / 6. stacija
15.08.22 Róžant / 7. stacija
22.08.22 Miłoćicy / finale
Přihoty za běh zaběželi
Plijberg. Po tym zo běchu předwčerawšim, wutoru, poslednje skupinske hry na tuchwilu so wotměwacej europeadźe w Korutanskej wuhrali, móžachu sej koparske mustwa wčera mału přestawku popřeć. Srjeda, pjaty oficialny dźeń lětušeho koparskeho turněra europskich narodnych mjeńšin, steješe cyle w znamjenju mjezsobneje wuměny.
Tak wotmě so wčera na hłownym torhošću w Plijbergu (Bleiburg) kulturny dźeń, na kotrymž předstaji wšitke 19 mustwow swoju rěč a kulturu bliže. Program zahajichu Korutanscy Słowjency z wustupom dźěći domoródneje ludoweje šule, kiž zanošowachu słowjenske kaž tež němske pěsnje. Na to slědowace kulturne přinoški wopřijimachu wideja, wšelke spěwy abo reje jednotliwych narodnych mjeńšin. Předewšěm stawizny w tym zwisku bliže wobswětlichu. Najmjeńša ludowa skupina na lětušej europeadźe su Cymbrojo z Italskeje. Jich rěč wobknježi jenož hišće něhdźe 400 do 1 000 ludźi. Najwjetšu ličbu přisłušnikow maja Němcy z Južneho Tirola. Po oficialnych datach je jich něhdźe 350 000.
Hdyž swjeća spočatk septembra w Radworju 100 lět ST 1922 Radwor, potom budźe jubilejna hra Radworskich koparjow přećiwo BSG Chemiji Lipsk hižo w młódšich sportowych stawiznach zapisana. Što maja nimo toho w Radworju hišće planowane, wo tym je so Julien Glücklich z dołholětnym čłonom towarstwa ST 1922 Radwor Nicom Bušu rozmołwjał. Hižo styri lěta dźěła Radworčan w předsydstwje, na dalše styri lěta je wón woleny.
Hdy sće započinali stolětny jubilej planować, kak a z kim?
N. Buša: Wězo smy hižo dołho wo tutym jubileju rěčeli, to pak we wěstych skupinach a tam jenož z wěstymi ludźimi. Konkretne plany nastachu w septembru 2021. Tam bu organizaciski komitej z pjeć čłonami wutworjeny. Mjeztym smy šesćo. Zetkamy so we wěstych wotstawkach. Tam potom wo aktualnych wěckach rěčimy, kiž dyrbimy runje organizować.
Kotre zarjadowanja su planowane a hdy budu so wone wotměć?
Serbscy koparjo su we wčerawšej poslednjej hrě skupinskeje fazy na europeadźe pola Korutanskich Słowjencow sylny wukon pokazali a so wěsće za štwórtkowne štwórćfinale kwalifikowali.
Zestawa: Boese – Bossens (77. G. Zahrodnik), Wałda, Woko, L. Zahrodnik (58. M. Zahrodnik). Hrjehor (64. Domaška), Krahl, Šuliš, Krawčik (59. Brühl), Kobelt, Bogusz (59. Rinca)
W Žitarej vsy (Sittersdorf) wotmě so za serbskich koparjow wčera popołdnju poslednja skupinska hra. Za serbsku wubranku bě to zdobom wažna hra wo kwalifikaciju za štwórćfinale, a to přećiwo mustwu Romow z Madźarskeje, kiž tworja zdobom najwjetšu etnisku skupinu w swojim kraju, něhdźe 200 000 přisłušnikow tam maja. Romojo běchu tohorunja, kaž łužiscy koparjo, wobě skupinskej hrě dobyli.
Wobaj cyłkaj startowaštej angažowanej do hry. Ta pak bě dominowana wot tójšto dwubojow a tež foulow, kotrež sudnik w hrě z někotrymi žołtymi kartami pochłosta. Trenar mustwa Romow dósta samo žołto-čerwjenu kartu.
Zestawa Serbskeho mustwa: Boesse – L. Zahrodnik, Woko (60. Wałda), M. Zahrodnik, Bossens, Hrjehor, Šołta (60. Dietrich), Lobeda, Krawčik (46. Domaška), Młynk (70. G. Zahrodnik), Rinza (79. Krötel)
SJ Chrósćicy II –
Hlinowski SC 0:4 (0:2)
Zestawa domjacych: Kola – Klimant (51. B. Donat), M. Donat, L. Zahrodnik, Sćapan, G. Zahrodnik, Domaška, Mark (77. Dórnik), Šołta (85. Čornak), J. Donat, Liznar
Při wysokich temperaturach honjachu Chróšćenjo we wokrjesnej lize hišće raz za poslednimi dypkami, a to přećiwo hosćom z Hlinowca. Wobě mustwje njehraještej hižo wo postup abo zestup a móžeštej bjez ćišća wustupować.
ST Marijina hwězda – TSV Wachau 2:5 (2:1)
Zestawa domjacych: Matik – R. Cyž, Hawš, Kreuz (71. Hoge), Lipič, Ch. Cyž, Wróbl, Pjetaš, Jurš, Lugge (54. Langer), Pakoßnick (25. Schmidt)
Wuchadna situacija do poslednjeje hry sezony we wokrjesnej wyšej lize za Pančičanow bě jasna. Chowancy trenarja Boda Pjetaša wočakowachu mustwo z Wachauwa a dyrbjachu tutu partiju na kóždy pad dobyć. Nimo toho dyrbještej w samsnym času cyłkaj z Kinsporka/Łužnicy abo Łaza/Běłeho Chołmca přěhrać. Dobyće pak so domjacemu, klóšterskemu mustwu njeporadźi, hačrunjež běše jara derje startowało.


text:
Awtor dźensa
Tadej Cyž
Bul so zaso kula, a to we wšěch hrajnych klasach. Wosebje w prěnjej zwjazkowej lize wuhladamy wjele nowych trenarjow. Tak chce najmłódši nazwučowar Julian Nagelsmann w Lipsku pozitiwne wuwiće zašłych lět dale wjesć. Budźe zajimawe, hač móže ze swojim nowym cyłkom wulkich faworitow hnydom mjerzać. Lipšćenjo dźě chcedźa přiwisnikam tež raz jedyn titul prezentować móc. Toho abo tamneho dorostoweho hrajerja chce Nagelsmann tohorunja integrować, štož je so jemu hižo w Hoffenheimje přeco zaso radźiło.
Awtor dźensa
Beno Šołta
To čitach před někotrymi dnjemi w nowinach: „Christina Obergföll dóstanje nětko, jědnaće lět po olympiskich hrach w Pekingu, slěbornu medalju za mjetanje hlebije. Tehdy bě wona bronzu dobyła. Tola nětko je doskónčnje jasne, zo bě Rusowka, dotal druha, doping wužiwała. Tak tehdyšu medalju zhubi. Zasadnje je to w mojimaj wočomaj prawy krok, ale přepozdźe. Dopingowe testy hodźa so w běhu dnjow wuhódnoćić. Jenož běrokratije dla je so wšitko tak dlijiło. Němska mjetarka hlebije Obergföll hižo někotre lěta wjace aktiwnje njesportuje. Slěbro tuž za nju dźensa přewulki woznam nima, kaž praji.
Jako zastupich do němskeje triatlonoweje unije, dyrbjach podpisać, zo njewužiwam doping a zo smědźa mje stajnje po wubědźowanjach kontrolować. To drje hišće njejsu, ale móžu sej derje předstajić, kak móže to sportowca boleć, je-li něchtó druhi pod wliwom dopinga lěpši był. Sy wšitke mocy mobilizował, lěta dołho trenował, zo by spěšny był, ale něchtó je někotre sekundy abo metry lěpši – tola z pomocu chemije a nic pilnosće a česćelakomnosće.
Awtor dźensa
Jan Hrjehor
We wulkich prózdninach njesłyšiš wjele wo protestach šulerjow. Tež woni dyrbja so skónčnje trochu wot napinaceho boja wočerstwić. Nadźijam so, zo činja to tež konsekwentnje na kolesu abo pěši w tukraju abo bliskim wukraju. Ale to dyrbi kóždy sam za sebje rozsudźić, kak a hdźe swój dowol planuje a wobswět mjenje abo bóle poćežuje. Měnju pak, zo by kóždy znajmjeńša trochu zamołwitosće přewzać a so tež jónu z wosobinskim přinoškom k zachowanju wobswěta zaběrać měł. Ja sym so před dźesać lětami k tajkemu krokej předrěł a na třěchu swojeho statoka fotowoltaikowu připrawu instalować dał, kotraž štyri króć wjace elektriskeje energije produkuje, hač sam přetrjebam. To drje k dobremu swědomju přinošuje, ale k wěrnosći tež słuša, zo zawinuju hižo mnoho lět po cyłym swěće we wobłuku pěstowanja swojeho konika jako funkcionar w motorsporće tež cyłu kopicu klimoškódnych maćiznow. Pytnu při swojich aktiwitach pak tež wěstu změnu w tutym sporće nastupajo škit wobswěta. Wo tym sym tež hižo w jednej ze swojich kolumnow rozprawjał.
Awto je za toho abo tamneho cyle prosće wobchadny srědk, z kotrymž přińdźeš poměrnje jednorje wot A do B. Mnohim pak je awto tež wosebity objekt, za kotryž so hori. Hač wosebje wupikany outfit abo wurjadna wukonliwosć motora, hač rafinowana elektronika abo njewšědny komfort wozydła – wšo to a wjace zbudźa mjez přećelemi awtomobila zajim a zahoritosć. A nochcu zaprěć, zo słušam tež hižo wot časa, w kotrymž započach so z awtami zaběrać, k lubowarjam dwu- a štyrikolesatych mašinow a korejtow.
Připad chce, zo směm so w tutej prawidłownej kolumnje runje dźensa jubilejej wěnować, z tutym metjejom wusko zwjazanym. Awtomobilowy sport zhladuje dźensa mjenujcy na 125. róčnicu wobstaća. Za tym chowa so historiski podawk 22. julija 1894 w Francoskej.
Na wonym dnju přewjedźechu prěnje awtomobilowe wujězdźowanje w stawiznach čłowjestwa, a to wot Parisa do Rouena. Pariski žurnalist Pierre Giffard bě, z pomocu nowiny Le Petit Journal, tele premjerne wurisanje awtomobilow do žiwjenja zwołał.
Awtorka dźensa
Tereza Wićazowa
Njedawno čitach zajimawy artikl, kiž so ze zadźerženjom a psychologiju wrotarja při třělenju jědnatkow zaběra. Jědnatka je prototyp za psychoduel w kopańcy. Slědźerjo ju lubuja, dokelž so wona pod standartizowanymi wuměnjenjemi wotměwa a skića z tym idealny psychologiski slědźenski objekt. Za wrotarja je to skerje njepřijomna situacija, dokelž pod wulkim ćišćom steji a je poslednja šansa, dokelž je pak za dobyće, pak za poražku zamołwity. Kóždy wrotar so hinak přihotuje. Pak čini „hamplmuža“ abo pohibuje so naprawo abo nalěwo, zo by třělca iritěrował, pak ma špikcedlku při sebi, zo by wědźał, do kotreho róžka třělc najhusćišo třěli abo prosće přećiwnika njewědomje manipuluje. Wšitke tři přikłady móža na swoje wašnje wuspěšne być.
Awtor dźensa
Jan Hrjehor
„Nam je zakazane z liftom jěć“, powěda namaj Mo Krüger w schodźišću krajneho sćelaka MDR w Lipsku, jako běžimoj z njej ze štwórteho poschoda do přizemja centrale MDR. Tam maja nimo drastoweho fundusa a maski na přikład tež telewizijne studija, z kotrychž wusyłaja. We wobłuku dwutydźenskeho šulerskeho praktikuma mojeho syna smědźachmoj w sportowej redakciji MDR Aktuell hospitować, tam zamołwitym přez ramjo hladać a wotběhi dnja sćěhować.
Awtorka dźensa
Halena Jancyna
Awtor dźensa
Clemens Šmit
Njejsym sobotnu koparsku hru FSV Łuty přećiwo rezerwje SJ Chrósćicy wopytał, zo bych wosebitu koparsku chłóšćenku abo wažne dypki wočakował. Ně, přičina bě kurioznišeho razu. Studijne dźěło z Bayerskeje, kotrež běch někotre dny do toho do rukow dóstał, nochcyše mi wjace z mysli. „We wokrjesnych ligach hraja zdźěla efektiwnje jenož 35 mjeńšin kopańcu“, awtor w nim piše. To tla móžno njeje, sej rjeknych a smalach z awtom do Łutow. Jako tam dojědźech, so koparjo wobeju mustwow hižo zestupachu, bě krótko do třoch. Nětko pak spěšnje!
Awtor dźensa
Jurij Bjeńš


text:
Łužiska Nysa
Łužiska Nysa (němsce Lausitzer Neiße‚ delnjoserbsce Łužyska Nysa, čěsce Lužická Nisa, pólsce Nysa Łużycka) je 256 km dołha rěka w srjedźnej Europje a lěwy přitok Wódry. Łužiska Nysa je najdlěša z třoch rěkow z mjenom Nysa a twori, we wuslědku Druheje swětoweje wójny, dźěl hranicy mjez Němskej a Pólskej. Jednozmyslnosće dla w nastupanju na Němsku mjenuje so tohodla často jenož Nysa (němsce: Neiße).
Łužiska Nysa wužórli so w čěskich Jizerskich horinach w Nová Ves nad Nisou (Neudorf an der Neiße) sewjerowuchodnje wot Jablonca nad Nisou a njedaloko pólskeje mjezy. Běži tam přez Jablonec a Liberec do Hornjeje Łužicy a twori wot třikrajoweho róžka, kotryž docpěje na juhu Žitawy, pomjeznu rěku mjez Němskej a Pólskej. K sewjeru běži dale přez Zhorjelc, hoberski Park wjercha Pücklera pola Mužakowa a Delnju Łužicu. Pola Radšowa, w gmejnje Neißemünde mjez Gubinom a Eisenhüttenstadtom, so Łužiska Nysa wotlěwa do Wódry wuliwa.
Hlej tež: Nastawki wo při Nysy ležacych sydlišćach
Wuliw Łužiskeje Nysy do Wódry


text:
Grecko godka
Grecko godka lebo greka — godka indoojropejsko s rodźiny hellyńskij, we starožytnośći wažno godka basynu Mořa Śrůdźymnygo. We cywilizacyji Zachodu zaadaptowany uobok uaćiny kej godka terminolůgije naukowyj, wywar ajnflus na wšyjske wspůučesne godki ojropejske, a tyž tajla pozaojropejskych a starožytnych. Uod X wjeku p.n.e. zapisywany je alfabytym greckym. Uobecńy, kej nowůgrecko godka, pouńi fůnkcyjo godki uřyndowyj we Grecyji a na Cypře. Je tyž jydnům s godek uoficjalnych Uńije Ojropejskij. Pů grecku godo wspůučeśńy ůngyfer 15 miljůnůw ludźi.


text:
Jakub Wjacsławk
Jakub Wjacsławk (němsce Jacob Jatzwauk; * 15. februara 1885 w Hórkach, † 3. septembra 1951 w Budyšinje) bě serbski slawist, wědomostny bibliotekar, doktor filologije a załožer Serbskeje bibliografije.
Wjacsławk narodźi so jako syn Hórčanskeho skałarja-chěžkarja Michała Wjacsławka a złoži 1899 gymnazialnu preparandu Katolskeho wučerskeho seminara w Budyšinje. Wot 1900 do 1910 běše chowanc Praskeho Serbskeho seminara a wopytowaše 1900–07 tamniši němskorěčny Małostronski gymnazij. Wot 1907 do 1910 studowaše w Praze teologiju, filozofiju a slawistiku. Na złoženje teologiskich eksaminow sćěhowaše dalši studij stawiznow a germanistiki w Lipsku. Za swoju promociju přepytowaše zamóženske poměry w Budyšinje na spočatku 15. lětstotka a zahaji z tym serbske socialnostawizniske slědźenje.
Wot 1913 hač do kónca Druheje swětoweje wójny dźěłaše jako bibliotekar w Drježdźanach, na kóncu běše z bibliotekskim radu při Sakskej krajnej bibliotece. Při bombardowanju Drježdźan w februarje 1945 so jeho bydlenje a priwatna biblioteka spalištej. Po wójnje bě wot 1945 do 1949 z nawodu bibliotekarstwa a archiwnistwa w Budyšinje a poslednjej dwě lěće swojeho žiwjenja z nawodu Budyskeje wotnožki Sakskeho krajneho archiwa. Wón bu na Budyskim Mikławšku pochowany.
Dźěło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Mjez 1919 a 1932 wuda Saksku bibliografiju w pjeć zwjazkach. 1922 katalogizowaše biblioteku Maćicy Serbskeje a stwori z tym zakład za Serbsku bibliografiju z 5000 titlemi (Wendische (Sorbische) Bibliographie, Leipzig 1929, Bautzen/Budyšin 1952), kotraž nasta zwonka jeho powołanskeho skutkowanja.[1] Po 1945 centralizowaše Budyske měšćanske biblioteki w něhdyšim stawowym domje na Hrodowskej hasy, natwarješe tam wulku měšćansku biblioteku z wědomostnym wotrjadom a zarjadowa wuswojene biblioteki hornjołužiskich hrodow a ryćerkubłow.
Wot lěta 1945 bě prěni powójnski předsyda wobnowjeneje Maćicy Serbskeje a wot 1946 zdobom čłon Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny. Jako tajki a čłon komisije za sakske stawizny w Sakskej akademiji wědomosćow hraješe wulku rólu při załoženju Instituta za serbski ludospyt w Budyšinje a Instituta za sorabistiku při Lipšćanskej uniwersiće w lěće 1950. Uniwersita jemu dwójce poskići, přewzać direkciju uniwersitneje biblioteki a profesuru za bibliotekarsku wědomosć, štož pak ze starobnych přičin njepřiwza.
Žórło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Hartmut Zwahr: Wjacsławk, Jakub. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 615sl.
- ↑ Franc Šěn: Bibliografie. W: Franz Schön, Dietrich Scholze (wud.): Sorbisches Kulturlexikon. Domowina-Verlag, Bautzen 2014, str. 40sl.
Wotkazaj[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Serbski institut: Biografien zur sorbischen Volkskunde (Biografije k serbskej ludowědźe) na serbski-institut.de (němsce)
- Krótka biografija na stronje Sächsische Biografie
- Jakub Wjacsławk w katalogu Němskeje narodneje biblioteki (DNB)


text:
Na lětušim hodownym nyšporu so kaž kóžde lěto při durjach pjenjezy za dobry skutk hromadźa. My mamy zbožo, zo mamy z našej spěwarku Christinu w pomocnym projekće angažowanu młodu žonu, kotraž cyle praktisce jako baba w Malawi žonam a dźěćom pomha. Nimo toho so wo to postara, zo ludźo wo projekće zhonja a předstawu wo tym dóstanu, na kotre wašnje so tu pomha. Tute dźěło chcemy z wašej pomocu rady podpěrać!
Tu wona wam projekt předstaji:
Šula
Malawi, mały kraj w južnej Africe a jedyn z 10 najchudšich krajow swěta ma někak 14,5 milionow wobydlerjow. Nimo problemow z wodu, milinu a hubjenemi žnjemi zda so najwječa starosć być wysoka ličba pacientow, kotřiž su na AIDS schorjeli. Z lěta 1984 dzěłaja 5 franciskanki z Němskej a Indonesiskej w małej wjesce Madisi, zo bychu hłód a nuzu ludźi znajmeńša kusk pomjeńšili a dźěćom nowu perspektiwu za žiwjenje dali.
Přez AIDS zhubichu mnohe dźeći staršeju a z tym móžnosć, šulu wopytać. Město toho so wo małke bratry a sotre staraja, dzěłaja na polu, zo bych k jědźi měli abo předałaja wšelakore jědźe na wikach, zo bychu sej mały fjenk za wšědne žiwjenje zasłužili. We wjeskach wokoło Madisi bydla někak 800 syrotow.
To pohnuwaše w lěće 2000 franciskanki, kotrež su hač dotal w misionskej chorowni w Madisi wjele dorosćenych na AIDS zemrěć widźeli, šulu za syrotow natwarić a jich z tym za žiwjenje – ale tež k temje HIV a AIDS kubłać. Tak nastawa katolska zakładna šula „St. Francis Catholic Primary School“. Po času natwarichu tež pěstowarnju ke kubłanju mjeńšich dźěći.
Prěni raz pobych po swojej matury w Madisi a spjelnjach tam dobrowolne socialne lěto zwonka domizny. Dźěłach hłownje w zakładnej šuli a wuwučowach w lětnikomaj 5a a 5b wšelakore předmjety.
Hišće dźensa so sotry přeco zaso přez pjenježne dary wjesela a tež wo nje proša, dokelž je jenož z našej pomocu móžno, zo je projekt dale žiwy. Tak su pjenjezy za najwšelakoriše materialije wšědneho dnja w šuli trjebane, ale tež za muku a zeleninu, zo by so dźěćom wšědny wobjed zmóžnił. Sotry pak so tež wo dalše kubłanje jich škitancow staraja a jich na přikład na srjedźne šule abo uniwerzity póšćelu. Košty za tute šule su jara wysoke (na přikład płaću lětnje za dwójnikow w 10.lětniku 270,-€ na wosobu za šulske pjenjezy a internat). Bohu žel šule płaćizny tež přeco zaso powyša, tak zo maja sotry stajnje wo jich darićelow wojować.
Franciskanki staraja so pak tež wo jich wobswět a pódlanske wjeski, hdźež ludźi ani čistu pitnu wodu nimaja. Přez pomoc darowanskeje akcije “Sportler gegen Hunger” natwarichu lětsa w třoch chudych wjeskach 5 jednore wodowy klumpy a zwjeselachu z tym mnoho ludźi…
Chorownja
Tež lětsa přebyłach w Malawi, tutón raz pak jako wukubłana baba w “St. Gabriel’s” chorowni w Namitete. Zeznach tam němskeho žónskeho lěkarja dr. Klausa Flohra a jeho žonu Catherine, kotraž je chorowna sotra, pochadźaca z Kenije. Wonaj dzěłataj a bydlitaj mjez tym hižo dwě lěće w Namitete a spytataj staciju za žonjace chorosće natwarić, na problemy a trěbne operacije skedźbnić, kaž tež w chorownej apoteki za transparentnym zastaranjom hladać.
Tež dr. Flohr mi před krótkim zaso pisaše, što je hišće wšitko trěbne a wažne za chorownju a za jeho dalše dźěło. Planuja porodnu žurlu přetwarić a seperatnu mału staciju za dočasa narodźene dźěći a chore ćěšenki natwarić, kaž tež seperatnu operacisku žurlu za wurězanje dzěsća (Kaiserschnitt). Tež wěste instrumenty a aparaty přeco hišće w Namitete faluja, zo by porod wěsćiši był a tež komplikowane pady dobru nadźiju na žiwjenje měli.
Tuž pomhajće mi tež lětsa zaso, z wašim hodownym pjenježnym darom ludźi w Malawi zwjeselić a projekty za dalše polěpšenje žiwjenja ludźi spěchować. Zikomo kwambiri – najwutrobniši dźak!
Christina Smolina


text:
Ślůnsko Wikipedyjo
Ślůnsko Wikipedyjo – yncyklopedyjo internecowo ze familije Wikipedyje, kero je tworzůno we ślůnskij godce.
Historyjo[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Pjyrszy wńosek uo uruchůmjyńy uosobnygo projektu lo ślůnskij godki złożůno na Wikimedia-Meta we marcu 2006 roku[1]. Uostoł włůnczas uodćepńynty, głůwńy skiż braku kodu ISO 639-3 lo godki. Po uotrzimańu uod ślůnskij godki kodu ISO szl[2] nazod dano forszlag zrobjyńo Ślůnskij Wikipedyje. Tům razům głosůw na uodpora ańi tyż przeszkůd formalnych ńy bůło. Ślůnsko godka uzyskoła status "eligible", tzn. uostoła uznano za uodpedńo do stworzyńo we ńi uodrymbnygo projektu[3]. Jako nastympstwo takigo postanowjyńo, napoczyno robota nad tumaczyńym interfejsu MediaWiki na ślůnsko godka, a 31 marca 2008 utworzůno testowo wersyjo Wikipedyje we Inkubatorze. Tumaczyńy interfejsa MediaWiki ukůńczůno 26 kwjetńa 2008[4]. Kolejnym warůnkym akceptacyje projektu godkowygo, bůło utworzyńy projektu we Inkubatorze a utrzimańy jego aktywnośći. To zadańy uostoło na uostatku powożůne za wykůnane 3 maja 2008[5]. Ńyskorzi Kůmitet Godkowy Fůndacyje Wikimedyjo zwrůćůł śe do godkoznowcy (bůł ńim dr. Tomasz Kamusella) coby tyn uorachowoł, eli zawartość ślůnskij Wikipedyje je poprawno pod wzglyndym godkowym i merytorycznym, a tyż eli je zgodno ze prawidłym nyjutralnygo půnkta wezdrzyńo. Po uzyskańu pozytywnyj nůmery godkoznowcy, projekt uostoł zaakceptowany 23 maja 2008[6]. Na kůńec, domyna szl.wikipedia.org uruchomjůno 26 moja 2008. Podug stanu na 14 lipca 2009, mjała uůna 1430 artiklůw, 2356 używaczůw a 3 admińistratorůw. 30 grudńa 2011 powstoł 2000. artikel, kerym bůł Stanisław Pietkiewicz. Na stan 19 styczńa 2014 wikipedyjo ta mjoła 2423 artiklůw, 9922 wszyjskich zajt, 8905 używoczůw, ze tygo 4 adminůw.
Ślůnsko Wikipedyjo je spůmńano we uzasadńyńu do projekta ustawy uo regijonalnych godkach, kero we polskim Sejmje złożůł posoł Marek Plura[7].


text:
Great Glen
Great Glen („wulka dolina“, wot šotisko-gelskeho gleann mhòr; jendźelsce tež Glen More) je tektoniske łamanje, kotrež běži srjedźa přez Šotisku a dźěli Šotisku wysočinu do Grampian Mountains a Northwest Highlands. Geologiske łamanje je seismisce aktiwne. W kóždym lětstotku maja tam wjacore zemjerženja ze sylnosću wot 4 na Richterowej skali.
W dolinje leža tři dołho rozćehnjene jězory: na zapadźe Loch Lochy, srjedźa Loch Oich a na wuchodźe najznaćiši šotiski jězor - Loch Ness. Wódny rozwod namaka so mjez jězoromaj Lochy a Oich: Loch Oich wuliwa so přez rěku Oich do Loch Ness, kotryž je přez rěku Ness ze Sewjernym morjom we wuchodźe zwjazany. Woda z jězora Lochy běži do zapadneho směra a wuliwa so blisko města Fort William do mórskeho promja Loch Linnhe. Tektoniske łamanje pokročuje so hač do Irskeje.
W dolinje Great Glen bu Kaledoniski kanal jako krótki zwisk mjez Irskim a Sewjernym morjom připrawjeny. Kanal běži paralelnje k rěkam mjez městomaj Fort William a Inverness a zwjazuje mjenowane tři jězory mjez sobu.


text:
Kulow (AK/SN). Po dokładnym wotwažowanju móža nětko tři swójby na Cyhelskim puću w Salowje jednoswójbny dom twarić. Kulowscy měšćanscy radźićeljo su na swojim zašłym posedźenju twarski plan jednohłósnje wobzamknyli. Do toho běchu so woni ze zapodatymi stejišćemi wjacorych zarjadow, zastaraćelskich firmow a susodnych komunow zaběrali.
Wosebje dokładnje rozłoži nawoda twarskeho zarjada města Stephen Rachel zapodaća Salowskeho ratarja Alojsa Michałka. Tón bě wo njepřiměrjenych njelěpšinach a wo rozsydlenju krajiny rěčał. „Wšitke předpisane wotstawki mjez nowymi ležownosćemi a ratarskimi płoninami so dodźerža“, Stephen Rachel wuswětli. Tež wšitke móžnosće nowych twarskich płonin we wsy su pruwowali, ale bjez wuspěcha. Zo so město Kulow nětko na wobtwarjenje we wonkownym wobłuku orientuje, ma Alojs Michałk za zasah do jeho wobsydstwa a widźi w tym samo přeńdźenje přećiwo zakładnemu prawu. Tež tele wumjetowanje město wotpokazuje.


text:
Telewizōr
Telewizōr, telewizyjny ôdbiornik (ôd gr. tele „daleko” a łac. visio „widziany ôbrŏz”) – maszina elektrōnicznŏ przeznaczōnŏ do zdŏlnego ôdbiōru ruchōmego ôbrazu, kery je nadŏwany bez telewizyjõ a skłŏdŏ sie z dalszo wyświytlanych niyruchōmych ôbrazōw, ze frekwyncyjōm 25 abo 30 ôbrazōw na sekundã abo inkszõ. Pojedynczy ôbrŏz (nazywany tyż „klŏtkōm” – dlŏ frekwyncyje 25 wynosi 50, za to dlŏ 30 wynosi 60 klŏtek) potajlowany je z bany na sznōrze poziōme a piōnowe. Ajnfachowe wartości piski to 2160, 1080, 720, 625 abo 525 piski.
Transmisyjŏ ôbrazu[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Ôbrŏz je transmitowany we formie analogowyj piska po pisce – elymynt analizujōncy cŏfŏ sie po ôbrazie wzduż piski, a wartość sygnału w danyj chwili ôdpadŏ jasności tego pōnktu w tyj samyj chwile. W ajnfachowych warōnkach pasmo telewizyjnego sygnału wynosi 6.5 abo 5.5 MHz, co dŏwŏ kole 800 pōnktōw we pisce. Ku cylu unikniyńciŏ herskigo migotaniŏ ôbrŏz tajluje sie na dwa pōłôbrazy (piyrszy mŏ ino sznōrze tuplowane, a drugi – ino niytuplowane), nadŏwane dalszo po sie.
W skłŏd połnego sygnału telewizyjnego ôkrōm informacyje ô jasności (luminancyje) wchodzi tyż informacyjŏ ô farbie (chrōminancyjŏ), sygnały synchrōnizujōnce (wyznaczajōnce zaczōntek nowyj piski i nowego ôbrazu) jak tyż klang.


text:
Cajtszrift
Cajtszrift to je wydŏwnictwo ciōngłe, periodyczne, publikowane pod niyzmiyniōnym tytułym, posiadajōnce ciōngłõ numeracyjõ, zawiyrajōnce ôbsztalowanõ szatã graficznōm, a tyż rzŏdko zmiyniajōncy sie format i ôbjyntość, zawiyrajōnce materyje ôd pŏru autorōw i ôkryślōnõ tymatykã, nale mogōnce rōżnić sie wersyjami gŏdkowymi.
Zorty cajtszriftōw[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Skuli frekwyncyje wydań wyrōżniŏ sie nojczyńścij, nastympujōnce zorty cajtszriftōw:
- dziynnik (313 numerōw na rok, pōmijŏ niydziele)
- tydnik (52 numery na rok)
- dwutydnik (26 numerōw na rok)
- miesiyncznik (12 numerōw na rok)
- dwumiesiyncznik (6 numerōw na rok)
- kwartalnik (4 numery na rok)
- pōłrocznik (2 numery na rok)
- rocznik (jedyn numer na rok)


text:
Wokrjes Prignitz
Wokrjes Prignitz je krajny wokrjes w sewjerozapadnej Braniborskej mjez Berlinom a Hamburgom, kiž wobsteji wot 6. decembra 1993 a ma něhdźe 78.000 wobydlerjow na přestrjeni wot 2.139 km². Sydło krajnoradneho zarjada je Perleberg.
Geografija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wokrjes Prignitz mjezuje z mecklenburgsko-předpomorskim wokrjesom Ludwigslust-Parchim na sewjeru, na wuchodźe z braniborskim wokrjesom Prignitz, na juhu saksko-anhaltski wokrjes Stendal a w samym zapadźe z delnjosakskim wokrjesom Lüchow-Dannenberg (Wendland). Najwjetša rěka wokrjesa je Łobjo, kotrež twori hranicu k Saksko-Anhaltskej a Delnjej Sakskej.
Města a gmejny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]


text:
Zo je Martin Luther ze swojim přełožkom biblije wuznamnje přinošował k nastaću dźensnišeje spisowneje němčiny, słuša k powšitkownej wědźe. Ale tež w mnohich druhich rěčach je přełožowanje Swjateho pisma měło wažnu kulturnu funkciju.
To zwuraznja so tež w pólskej knize pod titulom »Nowy testament w stawiznach a kulturje Europy – 450. róčnica přełožka Noweho testamenta přez Mikławša Jakubicu do delnjołužiskeje rěče«.1 Kniha je rozprawa wo wědomostnej konferency uniwersity w Zielonej Górje, kotraž wotmě so 25. a 26. septembra 1998, potajkim před wjace hač 20 lětami w Ochli na kromje uniwersitneho města. Na njej wobdźělichu so, kaž so w předsłowje pisa, »stawiznarjo, rěčespytnicy a biblisća z Kanady, Pólskeje a Němskeje, mjez nimi tež jedyn Łužičan«. Tutón Łužičan běch ja – dr. Měrćin Völkel bě mje pósłał – a dźeržach jenički serbski referat konferency pod titulom »Rozprawa z dźěłarnje přełožowarja biblije«.
Rozprawjach tam wo přełožowanju Swjateho pisma, kiž smy někak w času mjez 1957 a 1976 jako studenća teologije a młodźi duchowni zdźěla w kolektiwje zdokonjeli a wo našich impulsach. Mjenuju teologiski, narodny, wědomostny a »rewolucionarny« impuls. A pod nadpismom »Što so dale sta« praji so, zo so w lěće 1966 wušły Nowy zakoń přez katolske wosady rozšěrjowaše, w swójbach čitaše a »tak so naš misionariski a narodny impuls dopjelni: Ludźo čitachu Bože słowo a woni čitachu to w modernej serbskej rěči.«


text:
Mikławš Just
Mikławš Just (němsce Nikolaus Just, pseudonym Scriba; * 11. awgusta 1885 w Kukowje, † 11. septembra 1975 runje tam) bě serbski katolski farar a kulturny prócowar.
Wón narodźi so w lěće 1885 jako syn žiwnosćerja w Kukowje a bě po ludowej šuli we Łužicy wot 1900 do 1910 z chowancom Serbskeho seminara w Praze. Tam chodźeše wot 1900 do 1907 na němskorěčny Małostronski gymnazij, wot 1907 do 1910 studowaše filozofiju a teologiju. 1911 dokónči swój studij w Paderbornje.
Wot 1911 do 1928 skutkowaše jako kapłan w serbskich wosadach w Chrósćicach, Ralbicach, Njebjelčicach a Budyšinje. Wot 1928 do 1930 běše z fararjom w sakskim Doblinje (Döbeln), nawróći so pak hižo w lěće 1930 do Serbow, a to jako nowy Wotrowski farar. Za čas Druheje swětoweje wójny bu – kaž wšitcy katolscy serbscy duchowni – z Łužicy wuhnaty a nastupi swoje farske městno we Wotrowje hakle po kóncu wójny znowa. W lěće 1964 poda so w starobje 79 lět na wuměnk a přesydli so do Šěrachowa.
Wot 1916 do 1924 bě Mikławš Just z hłownym redaktorom Katolskeho Posoła. Nimo toho wozjewi wjacore nastawki a fejetony w časopisu Łužica a w Serbskich Nowinach. Dźěłaše tež na polu serbskeho rěčespyta.
Žórło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Rudolf Kilank: Just, Mikławš. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 241.


text:
Grynlandyjŏ
Grynlandyjŏ (gryn. Kalaallit Nunaat, duń. Grønland) – autōnōmiczne znŏleżne terytorium Danije położōne na wyspie ô tym samymu mianie, kerŏ geograficznie położōnŏ je we Pōłnocnyj Americe, a historycznie i politycznie we Ojropie, ô przestrzyństwie 2 166 086 km² (nojsrogszŏ wyspa na świecie kerŏ niy je kōntynyntym), pokrytyj we 81% bez grynlandzki lōndolōd (410,4 tys. km² je swobodnych ôd lodu) i ô ludności 56 282 (styczyń 2014)[1]. 89% miyszkańcōw stanowiōm Inuici[2].
Stolicōm Grynlandyje je Nuuk (duńske miano Godthåb).
We 1978 duński parlamynt prziznoł Grynlandyje autōnōmijõ. We 1982 ôdbył sie absztimōng, we kerym miyszkańcy (52%)[3] ôpedzieli za wystōmpiyniym z Ojropejskij Ekōnōmicznyj Spōlnoty. Grynlandyjŏ wystōmpiyła z nij we 1985 i terŏźnie niy je – we ôpaczności do Danije – czōnkym Ojropejskij Unije. Grynlandyjŏ je czōnkym Nordyckij Rady.
Miano wyspy ôznaczŏ „zielōny krŏj” – miała zachyncić do zamiyszkowaniŏ na nij[4][5], we ôpaczności do Islandyje, kere miano „krajina lodu” miała zniychyncać.
Geografijŏ[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Wyspa leży we pōłnocnyj czynści Atlantyckigo Ôceanu, je tajlōm Pōłnocnyj Ameriki i nojsrogszõ na świecie niykōntynyntalnõ wyspōm[6]. Ôd ôstatka kōntynyntu ôddzielajōm jã ciyśniny Davisa, Smitha i Robesona jak tyż Morze Baffina. Nojdalij na pōłnoc położōnym pōnktym je Przilōndek Morris Jesup, a na połednie Przilōndek Farvel. Ôd weschodu Ciyśnina Duńskŏ ôddzielŏ jã ôd Islandyje. Nojwyższym szpicōm je Gōra Gunnbjørna 3700 m n.p.m., rubość lodu we czaszy lodowca dochodzi do 3500 m. Wybrzyże fiordowej zorty z licznymi przibrzyżnymi wyspami. Srogszŏ tajla Grynlandyje leży na pōłnoc ôd podbiegunowego koła. Na Grynlandyji je tyż nojsrogszy na świecie nŏrodny park.
Keby cołki dekel lodowŏ Grynlandyje uległa stopniyńciu, poziōm mōrz dźwignōłby sie ô bez 7 m[7].
Klimat[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Na Grynlandyji panuje klimat polarny, jyno na wybrzyżach – subpolarny.
Połedniowy zŏchōd krŏju je cieplyjszy niżby wynikało z geograficznyj szyrokości, a to za sprawōm ôpływajōncego wyspã ôd tyj zajty odgałynzienia ciepłego Pōłnocnoatlantyckigo Sztrōmu. Klimat Grynlandyje cechuje sie czynstymi pōmianami czasu, ôstrymi pōmianami tymperatur i srogimi ôpadami (ôsobliwie we czynści połedniowyj).
Miasta[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Flora[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Flora Grynlandyje je chudobnŏ. Na jeji terynie trefić idzie kol. 500 zort roślin wyższych jak tyż 3000 zort mchōw, porostōw i glōnōw.
Roślinność na Grynlandyji wystympuje ino we placach, kere choć bez krōtki czas we czasie roku sōm swobodne ôd lodowego dekla. Zasadniczŏ zorta roślinności porastajōncej te przestrzyństwa stanowiōm roztōmajte zorty tundry jak tyż łōnki. Tundra na połedniu słożōnŏ je z roztōmajtych zort trŏw, mchōw, porostōw i roślin ziylnych, a na pōłnocach ino z mchōw i porostōw. Na samym połedniu krŏju wystympujōm tyż kerze i karłowate zorty strōmōw, m.in. byrki (ôsiōngajōnce 10 m wysokości), ôlsze, wiyrby (siōngajōnce 4 m), jarzymbiny, jałowce. Pōłnocne wybrzyże (powyżyj 80° szyrokości geograficznyj) je praktycznie pozbyte roślinności.
Przipisy
- ↑ Greenland in Figures
- ↑ Greenland - The World Factbook, www.cia.gov [dostymp 2021-02-22].
- ↑ Dlaczego Grenlandia opuściła struktury europejskie? Jeden powód, Onet Wiadomości, 31 stycznia 2020 [dostymp 2021-02-22] (polski).
- ↑ Przyroda. Podręcznik, Warszawa: WSIP, 2001, ISBN 83-02-07928-6.
- ↑ Eirik the Red’s Saga, Literary and Philosophical Society of Liverpool (Projekt Gutenberg) [dostymp 2012-08-11] (angelski).
- ↑ The Island of Greenland – London to Vancouver – Welcome to RGS-IBG, Hidden Journeys, web.archive.org, 14 lipca 2014 [dostymp 2021-02-22] [zarchiwizowane z adresy 2014-07-14] .
- ↑ Greenland Melt May Swamp LA, Other Cities, Study Says, web.archive.org, 10 mŏja 2011 [dostymp 2021-02-22] [zarchiwizowane z adresy 2011-05-10] .
- ↑ http://citypopulation.de/Greenland.html


text:
Kogo zastupujomy?
Pśeglěd a sebjerozměśe
W Nimskej su žywe styri pśipóznate awtochtone (ze starogrichiskego “zdawna zasedlone”) narodne mjeńšyny/ludowe kupki:
Wóni dostawaju w Nimskej pśez zwězk a kraje wósebny šćit a specifiske spěchowanje.
Na zakłaźe Europejskeje charty regionalnych a mjeńšynowych rěcow se w Nimskej rěcy tych styrich narodnych mjeńšynow (dańšćina, pódpołnocna a saterska frizišćina, górno- a dolnoserbska rěc ako teke romanšćina Sinti a Roma) šćitaju. Teke regionałna rěc dolnonimšćina jo pśez chartu šćitana. Powědarje dolnoninšćiny njepśisłušaju žednej narodnej mjeńšynje: dolnonimšćina se pak pśipóznawa ako regionalna rěc.
Wuznaśe k mjeńšynje/ludowej kupce jo w Nimskej liche. Pódane licby se póśěguju jano na pówoblicenja. To lažy k prědnemu na pśeslědowanju mjeńšynow w casu nacionalsocialistiskego namócnego kněstwa a k drugemu na narodopšawniskich wobmyslenjach. Ramikowe dojadnnanje Europejskeje rady za šćit mjeńšynow póstaja, až jo pśisłušnosć k mjeńšynje wósobinske rozsuźenje kuždego jadnotliwego, kenž se wót stata njeregistrěrujo, njepśespytujo abo njezaprěwajo.
Sebjerozměśe
Co rozmějomy pód awtochtoneju, narodneju mjeńšynu/ludoweju kupku?
K awtochtonym, narodnym mjeńšynam/ludowym kupkam lice te pśez wustatkowanja europejskich stawiznow, pśez śěgnjenje granicow a druge historiske tšojenja nastate narodne mjeńšyny/ludowe kupki ako teke ludy Europy, kenž njejsu nigdy swójski stat załožyli a kenž su žywe na teritoriumje jadnogo stata ako mjeńšyna.
Charta awtochtonych, narodnych mjeńšynow/ludowych kupkow w Europje FUEN – Federalistiska unija europejskich ludowych kupkow, kšywowa organizacija mjeńšynow w Europje, pódajo slědujucu defeniciju:
- Pód awtochtoneju, narodneju mjeńšynu/ludoweju kupku zrozmějomy zgromaźeństwo,
- kenž jo na teritoriumje jadnogo stata w zwisujucych abo rozbrojonych městnach zasedlone
- kenž jo pó licbje mjeńše ako howacne wobydlarstwo stata
- kótaregož pśisłušniki su bergarje togo stata
- kótaregož pśisłušniki su pśez generacije a wobstawnje w tom wótpowědnem regionje zasedlone
- kótarež se mógu pśez etniske, rěcne abo kulturelne znamjenja wót howacnych staśanow rozeznawaś a kenž su zwólne, toś te swójskosći zachowaś.
Wuwześe twórje Sinti a Roma, kenž z historiskich zawinow njejsu žywe w starodawnem sedleńskem rumje. Nimske Sinti a Roma su w Nimskej ako mjeńšyna pśipóznate, rownož su w mjeńšej licbje rozbrojone žywe pśisamen w cełej Nimskej. Awtochtone, narodne mjeńšyny/ludowe kupki se teke rozeznawaju wót pśidrogowarjow (teke altochtone/nowe mjeńšyny pomjenjone), kenž njejsu tradicionelnje w Nimskej žywe byli.


text:
Po naszymu
Dzisio we cyklu "Po naszymu" bydzie piykno bojka do dziecek, ale niy zawadzi, coby jōm tyż wielcy poczytali, a do serca se jeja mōndroś wziyni! Zaczło sie ôd tego, że starka kozała mi prziniyś cosikej ze kōmory. Iś tam żech sie niy boła, bo do szaltra ze światłym żech już siōngła i niy musiałach po cimoku tyj istnyj rzeczy szukać, ale co inkszego mi wadziyło: praje żech zaczła szyć szatki do moji lalki, a teroz coby starki posłōchnōnć miała bych wszyjstek ciepnōnć?
Jednako zarōz prziszło mi do gowy, że ôd czego mōm bracika, toch mu rozkozała to samo, co starka mie, a dali żech sie zajyna swojōm robotōm, a niy dałach pozōr, co ôn robi! A ōn mie wysłōchoł, ale do kōmory niy poszoł, yno dali bajstlowoł... I tak my starce niy pōmōgli, ale nasza stareczka nōm tego niy przepuściyła, jednako miast szkrobanio uszōw usłyszeli my jedna staro bojka, a nauka s tyj bojki mieli my se wyciōngnōnć sami. A szło to tak:
Kajś we świecie była tako wioska, co miyszkała w ni yno sama zwierzina. Wele siebie chałpy postawiyli se dwa psi – ôgrōmnie dobre kamraty. Sztyjc se dycki pōmōgali, ale jedyn roz to im niy wyszło i to był kōniec tego wielgigo kamractwa! Pies Burek mioł zaniyś nojważniyszymu berowi, ekstra stołek, co mu dziōbym wykuł ze dymbowego drzewa jego sōmsiod dziyndziel. Jednako Burek jakoś ni mioł czasu, bo cosikej se inkszego zaplanowoł, bezto zawołoł na swojigo drugigo sōmsiada, psa Rudika, coby tyn stołek berowi zaniōs.
Rudik sie praje szykowoł podrzimać po ôbiedzie i tyj roboty niy zrobiył, yno rozkozoł swojimu ôgōnowi, coby te ważne zadani wykonoł ôn. Ôgōn niby słyszoł, ale jak Rudik se legnōł, to ôgōn tyż sie ani niy zgiōn... Psiok Rudik ani wiela niy podrzimoł, kej poczuł ôstro facka! Przed nim stoł tyn nojważniyjszy ber.
– Czamuś mi ôfackoł? – ôpowożył sie go spytać Rudik, ale nogi mu sie same zatrzynsły ôd przestrachu.
– Jeszcze sie pytosz? Miołeś mi stołek prziniyś, coch kozoł zrobić do moji starki! – ryknoł tyn ber a zagiyrził sie po drugi.
– Ale to niy jo, to ôn! – Rudik pokozoł na swōj ôgōn i ôgōn tyż dostoł, coby se słowa ôd bera zapamiyntoł, a potym bez cołki tydziyń Rudika dupka bolała!
A teroz roztōmiłe dziecka słōchejcie dobrze! – padała starka. – A zapamiyntejcie se: s fami bydzie tak samo, jak na drugi rōz starki niy posłōchniecie!
I my zapamiyntali, że słowo ôd starki je świynte!
GRYMLINO


text:
Biskopej Benej ležeše christianizowanje serbskeho ludu wosebje na wutrobje. Samo je rěč našeho ludu nawuknył. Husto wopyta kónčinu a prědowaše ludźom wo Bohu a Jězusu. W Chrósćicach steješe na městnje dźensnišeje cyrkwje pohanske swjatnišćo. Jako so wjeska katólskej wěrje přizamkny da swj. biskop Beno na tute městno mału drjewjanu cyrkwičku natwarić a ju swjatymaj jap. Symanej a Judźe Tadejej poswjeći a wosadźe dźensniši patrocinij spožći. Praji so, zo pochadźa delni dźěl dźensnišeje cyrkwinskeje wěže z tuteho časa. Wjeski kotrež nětko nowej załoženej wosadźe přisłušachu běchu do toho dźěl wosady w Hodźiju.
Prěnje naspomnjenje jedneje wosady w Chrósćicach pochadźa z lěta 1225. Wosada bu takrjec hižo wjele prjedy załožena. Pokazka na to su štyri narowne kamjenje, kotrež jako wotliwki na farskim kěrchowje leža, a kotrež buchu 2004 při zwotorhanju stareje šule namakane. Spezialisća datěruja je na 11./12 lětstotk. runje tón čas, jako běše swjaty Benno w Biskop Mišnju (1066-1106).
W farskej cyrkwi w Chrósćicach bu hižo w lěće 1482 nabočny wołtar k swj. Mariji poswjećeny, kotryž abatisa Borbora z Nostitz Chróšćanskej cyrkwi dari. W lěće 1508 nasta nowa wěža z dwěmaj zwonomaj.
W cyrkwinej wěži mějachu nětko pjeć zwonow. Runočasnje zhotowi šwicarski wuměłc Hersch na próstwu Chróšćanskich dobroćelow postawy swj. jap. Symana a Judy Tadeja, kaž tež swj. Pankracijusa a Ławrjenca, kotrež so we wołtarnišću postajichu.
Dnja 27. oktobra 1771 poswjeći, z Chrósćic pochadźacy dekan Budyskeho tachantstwa, biskop Jakub Jan Wósky ponowjenu cyrkej. Nimo hłowneho wołtarja měješe cyrkej štyri pódlanske wołtarki: swjatej Mariji, swjatemu Bosćanej, swjatej swójbje a swjatemu Pětrej poswjećene. W lěće 1773 zatwarichu tohorunja nowe pišćele. Nowe swjećo hłowneho wołtarja, Jězusowe donjebjesspěće, zhotowi 1865 Drježdźanski wuměłc prof. Erhardt. Samsneho lěta da Chróšćan Jakub Dučman dotalnych pjeć zwonow w Małym Wjelkowje přeleć.
W lětomaj 1898/99 dósta farska cyrkej pod nawodom twarskeho mištra Rocha ze Sernjan cyhelowy wjelb. Zdobom přitwarichu tehdy dźensniše wulke wołtarnišćo a dwě małej wěži ze schodami na pobočnej chóraj. Nowe wołtarnišćo poswjeći 29. okt. 1899 biskop Ludwig Wahl, kotrehož běše kanonik Jurij Łusčanski, pozdźiši posledni serbski biskop přewodźał. Zdobom naćisny twarski mišter Rocho nowu klětku a kehelki, kotrež zhotowi hłownje Bělk z Pěskec. W tutym času zatwarichu so tež wołtarnej wokni, kotrejž předstajitej swj. jap. Symana a Judy Tadeja. Za njej běchu wosadni šćedriwje darowali.
Prěnja elektriska připrawa bu 1910 w cyrkwi instalowana. Dnja 30. septembra 1923 buchu štyri nowe mjedźane zwony poswjećene. Bohužel so tute we wójnskim času sćazachu.
1952 buchu dwójne chóry zwottorhane, pobočnej wołtarkaj (swj. swójby a swj. Pětra) wostronjenej a klětka přestajena. Dnja 11. septembra 1955 poswjeći biskop dr. Otto Spühlbeck tři nowe zwony w Te-Deum-motiwje.
W lětomaj 1968/69 dósta cyrkej pod fararjom Jurjom Kralom nowy wobmjetk a wěže koporowy pokrył.
1970 buchu pobočnej wołtarkaj (swj. Marije a swj. Bosćana) wotstronjenej.
Dnja 2. januara 1988 započa so wurumowanje cyrkwje za nutřkowny přetwar. Z nowymi pišćelemi zakónči so 1990 dotal posledni wjetši přetwar cyrkwje.
W zwisku z ponowjenjom bratstwa swj. Bosćana w lěće 2000 dari bratstwo cyrkwi nabočny wołtar, poswjećeny k swj. Bosćanej. Lěto pozdźišo připrawi so tohorunja nabočny wołtar, poswjećeny k swj. Mariji.


text:
W mieście to je roztomajcie, dycki moc sie dzieje i sie nikomu nie cni Je to ganc inkszo rzecz niż…
Nikiere ksiōnżki kiere przeczytałach bez zima
„Kōmisorz Hanusik” Marcin Melon Co mo ze sobom wspólnego fuchtla Krista Połedniok, utopiec Ernest i ozim trupów na Sztauwajerach? Nie dosz wiary! Co…
Szpetno Yntka ze Sztauwajerów
Kiej downo tymu na wiosna w katowickich Sztauwajerach żyła se ynta co to praje wysiadywała jajca Jednego dnia z jajec…
Korekcja laserowo wzroku – je to co we wercie?
Pora miesiyncy nazot miałach korekcja laserowo wzroku i dotela kupa ludzi sie mie pytało czy sie to spłaco i czy…
Co dycki łoblyko galantny chop
Terozki chopy majōm aż za tela roztomajtych fajnistych oblyczek W gyszynkach w mynskich działach idzie trefić na co yny sie…
Ayyy mariachi! Hiszpania, co jo ci przaja…
Rajzy to je tako rzecz na kiero wydowomy gelt a zo wi zo my som bogatsi Tak tyż je jak…
Roztomiyłe rajzy
Moja natura wandrusa dycki nie do mi se żyć po leku. Jednako kajś gzuja i nie umia zasztopować. Ludzie dycki…
Tomcio Paluch
Ônskigo razu było se małżyństwo co ni miało bajtli i fest im było skuli tego niechersko Jednego razu baba wajała…
Śpiōnco królewna
Kiej downo tymu żył se król i królowa kierym było fest niechersko bo ni mieli bajtli Mijały lata aż tu…
Nojlepsze przidówki do tyju
Momy pojszodek zimy beztuż tyj je fest we zocy. A ze przidówkami to już ganc zocno rzecz. Dziyń bez tyju?…


text:
Rěc jo poměrnje derje wuslěźona, co něnto dalej?
Pśi mimo cwiblowanja wjelgin zasłužbnem wědomnostnem slěźenju a wobźěłanju rěcneje maśizny njejo se nejskerjej na to mysliło, až by mógała se na zakłaźe nagromaźoneje wědy wuwijaś wucba drjewjańšćiny za zajmowanych luźi. Woglědajo-li Słowjan do Wendlanda, ga co tež rady wěźeś, kaka jo drjewjańšćina była a lěc by ju sam rozměł abo nic, kake wósebnosći jo měła a co jo wót njeje snaź zwóstało. Tež praktiske wužywanje smějomy how a tam a pśichodnje wócakowaś. Za to su ze zajźonych tśich lětźasetkow žedne drobne pśikłady znate. Powšyknje póbrachuju wšak kontinuita a zaměrnjejše statkowanje a spěchowanje. Ale toś te pśikłady pokazuju, až wužywanje drjewjańskeje rěcy a zmysłapołna zaběra z njeju njejstej wótwisnej wót licby luźi, kótarež ju rozměju abo wuměju. Wó tom som pśeznanjony. Cu je howko raz nalicyś, dalokož mě znate su:
1994 wótwórjony Serbski muzej w Chóśebuzu jo w swójej prědnej stawnej, až do 31. decembra 2015 prezentěrowanej wustajeńcy měł mały wótrězk, kótaryž jo był pósćony Obodritam a Hannoverskemu Wendlandoju, we njom jo była mała pokazka teke na drjewjańsku rěc. Pśi tom jo šło wó to, woglědarjam znate cyniś, až to słowjańske w Nimskej njejo, abo něga njejo było, wobgranicowane na serbsku Łužycu, ale jo se wupśestrěło pśez nanejmjenjej tśeśinu teritorija źinsajšneje Zwězkoweje republiki Nimskeje. Spomnjejom se na woglěd kupki žeńskich z Wendlanda krotko pó wótwórjenju Serbskego muzeja, kenž su byli zaźiwane a zwjaselone, wu nas teke něco z dolnosakskeje domownje namakaś. Ako se jich wopšašach, lěc su drjewjańšćinu gdy raz sami słyšali, ga njeběchu. Su pak byli śim wěcej pśechwatane, až su to w Chóśebuzu mógali. Som jim ned z głowy nawuknjonu módlitwu »Wóścenaš« w drjewjańšćinje pśednjasł. Toś to bjatowanje słuša k pórědkim, w 17. stolěśu zapisanym a zachowanym drjewjańskim tekstam, źěkowano procowanjam wuconego G. W. Leibniza w lěśe 1691, wó tom buźo hyšći grono. Mjaztym eksistěrujo nacasna wudopołnjona wersija.


text:
W kuždem wokognuśu sy mógał pśejś z jadneje do drugeje rěcy a zwucowaś. Na programje jo była bogata licba źěłaŕnjow, mjazy drugim kak jo engelska rěc wordowała swětowa rěc abo kak jo Zamenhof wuwił esperanto. Jo se powědało wó technikach wuknjenja rěcow, wósebnosći wšakorakich rěcow, wopacnych pśijaśelach a rěcnej kórśe swěta.
Manšćina jo wótemrěła ako prědna rěc južo w 1970tych lětach. Zachadaś jo zachopiła južo w 19. stolěśu ako »rěc głupakow«. Pśi minjenju rěcy jo nastał zwisk mjazy maminorěcnymi a aktiwistami, což jo wjadło do gibanja, kótarež jo rozkwitło w 1990tych lětach. 1992 jo był prědny manski rěcny zastojnik wumjenjony. Wón nawjedujo »wandrujuce ceptarje«, kótarež póbituju mansku rěc ako fakultatiwny pśedmjat w šulach pó cełej kupje.


text:
Ksiōnżka do ludzi kierych nosi po świecie! Pryndko sie czyto, przigody autora wciągają a łobrozki som piykne. Ale dejcie pozór, przi czytaniu chce sie od razu gzuć w świat!
Autor, pozytywny chachar, zachynco coby pociepnyć wszysko i jechać bo rajzy sprawiajōm że my som radzi i zadowolyni, poszyrzajōm horyzonta i odmiyniajōm życi.
Godycki pociepnył robota na korpo-etacie i ruszył w świat. Czemu? W robocie lecioł mu jedyn dziyń za drugim, kożdy podany do poprzednigo. Czuł że żywot mu przeciyko pojszodku palców. Autor ostrzego przed tym upływem czasu tak coby za chwila my sie nie obudziyli starzi i schorowani, lebiody taki, bo życi nom wartko uleciało na użyraniu sie w robocie. Kacper fest przekabaco do łostawiynio nudnej codziynności i zachynco coby mieć korba i zacznyć spełniać marzynia bo o to sie w tym naszym żywocie depce.


text:
Wolta
Wolta (yng. Volta River, fr. Fleuve Volta) – rzyka we zachodńij Africe, przepływo bez Burkina Faso a Ghana. Wolta powstowo ze skuplowańo trzech rzykůw: Czornyj Wolty (mjanowanyj tyż Mouhoun), Bjołyj Wolty (Nakambé) a Czyrwjůnyj Wolty (Nazinon, dopływ Bjołyj Wolty). Ji dugość uode zdrzůdłůw Czornyj Wolty je 1500 km², a wiyrch ji dorzyczo - 394 tyś. km². Rzyka wpado do Gwinyjskij Zatoki we małyj delće. Ji głůwne dopływy to: Pra, Sene, Afram (prawe) a Daka a Oti (lewe). Przepływ wody ńy ma regularny a waho śe uod 14 m³/s do 15 tys. m³/s.
We rokach 1961-1965 we dolnym bjygu rzyki zuůnaczyli Zapora Akosombo. Skirz spiyntrzynio wodůw powstoł jedyn ze nouwjynkszych sztucznych zbjorńikůw - jeźoro Wolta uo wjyrchu 8,5 tys km². Wodno elektrowńa Akosombo mo moc 900 MW.
Uod mjana rzyki wźyno śe mjano downyj kolůńije, a ńyskorzi ńypodlygłygo państwa Wiyrchno Wolta, kere uod 1984 mjanuje śe Burkina Faso.


text:
Popularne rymy do
zycie
mnie
czas
ciebie
jest
dzień
zawsze
wszystko
świat
życia
świecie
siebie
wiele
serce
razem
się
domu
oczy
będzie
serca
słowa
Tobie
dobrze
więcej
urodziny
jesteś
głowie
miłości
marzenia
miłość
Rymy do żyje
amicyje, bryje, chryje, cyje, Czartoryje, czyje, domyje, doryje, doszyje, dożyje, kołomyje, kryje, Maryje, mecyje, Miortwyje, myje, nadużyje, nakryje, namyje, naszyje, nażyje, niczyje, obmyje, obryje, obszyje, odkryje, odmyje, odszyje, odżyje, okryje, omyje, ożyje, podmyje, podszyje, podtyje, pokryje, pomyje, poryje, poszyje, powyje, pożyje, przekryje, przemyje, przeryje, przeszyje, przeżyje, przyje, przykryje, przyszyje, przytyje, rozkryje, rozmyje, rozryje, rozszyje, roztyje, ryje, rżyje, skryje, spożyje, stryje, szyje, tyje, ukryje, umyje, uszyje, utyje, użyje, wryje, współżyje, wszyje, wyje, wykryje, wymyje, wyryje, wyszyje, wyżyje, wżyje, zakryje, zaryje, zaszyje, zawyje, zażyje, zeszyje, zmyje, zryje, zszyje, zużyje, zżyje, żyje
amicyje bryje chryje cyje Czartoryje czyje domyje doryje doszyje dożyje kołomyje kryje Maryje mecyje Miortwyje myje nadużyje nakryje namyje naszyje nażyje niczyje obmyje obryje obszyje odkryje odmyje odszyje odżyje okryje omyje ożyje podmyje podszyje podtyje pokryje pomyje poryje poszyje powyje pożyje przekryje przemyje przeryje przeszyje
przeżyje przyje przykryje przyszyje przytyje rozkryje rozmyje rozryje rozszyje roztyje ryje rżyje skryje spożyje stryje szyje tyje ukryje umyje uszyje utyje użyje wryje współżyje wszyje wyje wykryje wymyje wyryje wyszyje wyżyje wżyje zakryje zaryje zaszyje zawyje zażyje zeszyje zmyje zryje zszyje zużyje zżyje żyje
amicyje, bryje, chryje, cyje, Czartoryje, czyje, domyje, doryje, doszyje, dożyje, kołomyje, kryje, Maryje, mecyje, Miortwyje, myje, nadużyje, nakryje, namyje, naszyje, nażyje, niczyje, obmyje, obryje, obszyje, odkryje, odmyje, odszyje, odżyje, okryje, omyje, ożyje, podmyje, podszyje, podtyje, pokryje, pomyje, poryje, poszyje, powyje, pożyje, przekryje, przemyje, przeryje, przeszyje, przeżyje, przyje, przykryje, przyszyje, przytyje, rozkryje, rozmyje, rozryje, rozszyje, roztyje, ryje, rżyje, skryje, spożyje, stryje, szyje, tyje, ukryje, umyje, uszyje, utyje, użyje, wryje, współżyje, wszyje, wyje, wykryje, wymyje, wyryje, wyszyje, wyżyje, wżyje, zakryje, zaryje, zaszyje, zawyje, zażyje, zeszyje, zmyje, zryje, zszyje, zużyje, zżyje, żyje


text:
Dorota Farkaš skutkuje něšto dlěje hač měsac w Budyskim Thespis-centrumje, kotryž je w nošerstwje Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła. Milenka Rječcyna je so z dźiwadłowej pedagogowku rozmołwjała.
Po angažemenće w mjezynarodnje skutkowacej band Banaroo a w Serbskim ludowym ansamblu sće so za Thespis-centrum rozsudźiła. Čehodla?
D. Farkaš: Sym w Thespis-centrumje prěni króć loni w decembru dźěłała. Mějach tam přednošk na temu safe-space, štož rěka telko kaž wěsty wobswět we wobchadźe ze šulerjemi. Zaběrała sym so při tym mjez druhim z temami, kak z rasistiskimi tendencami mjez młodostnymi wobchadźeć. A tak so tež dale za projekty Thespis-centruma zajimowach. Poskitki mje wabjachu, so na wupisane městno za šulske dźiwadło požadać. Dźěło, wosebje ze šulerjemi, je mi wažne.
Přewjedujeće projekty ze šulerjemi, kotřiž do Budyskeho Thespis-centruma přichadźeja?


text:
Vatikan (B/SN). W nowembru wobdźěli so bamž Franciskus wospjet na swětowym dnju chudych w Assisiju. Tónle dźeń je wón před pjeć lětami zawjedł. Lětsa chce so priwatnje z 500 chudymi a potrěbnymi ludźimi ze wšelakich dźělow Europy w bazilice Santa Maria degli Angeli w měsće swjateho Franca zetkać. W bazilice je srjedźowěkowska porciunkulska kapałka, w kotrejž je Franc Assisiski 1226 zemrěł. Zetkanje steji pod hesłom: „Jězus njesteji jenož na stronje chudych, ale dźěli z nimi tež samsny dóńt.“ Bamž tuž namołwja, zo móžemy hłód přewinyć, hdyž swoje zadźerženje přetrjeby dla změnimy.“
Zastupjerjow cyrkwjow přijał


text: Serbski dom w Chóśebuzu jo skóńcnje wótwórił dnja 25.08.2021 wjelgin zajmnu wustajeńcu z titelom »Cerno-Běłe«. Serbske swaŕby w Slěpjańskej wósadźe. To jo zběrka fotografijow, kótarež su nastali wót lěta 1902 až do lĕta 1954, gaž jo była ta slědna tradicionalna serbska swajźba. Wótkul pśidu fota? Lokalna kupka Domowiny ze Slěpego jo stajiła anonsu do casnika z pšosbu wó priwatne fotografije. Nichten njejo se myslił, až wóni dostanu wěcej ako 150 bildkow. Te su byli wšak w rozdźělnej kwaliśe, kótaraž jo casy była wjelgin špatna. Te bildki su se musali pópšawiś w grafiskem programje. Na wótwórjenju wustajeńce jo gronił Wolfgang Kotissek, až su na někotarych fotach musali kužde woblico pópšawiś. Tegdy jo było někak 50 gósći na jadnej swajźbje. Za korektury jadnogo woblica su domowinske sobuźěłaśerje trjebali někak 7 minutow. Gdyž multiplicěrujomy wšykne bildki a wšykne woblica ze 7 minutami, buźomy se togo wědobne, až to jo było napšawdu śěžke, ale wužytne źěło. Do togo pśiźo archiwowe źěło, dokulaž domowinska kupka jo kśěła rady teke mjenja wšyknych njewjestow, nawóženjow a gósći zwěsćiś. Za stawizniske slěźenje wažny jo teke dokradny datum swajźby. Bóžko wjele z tych luźi, kótarež su hyšći na tradicionalnych swajźbach rejowali, njejsu wěcej žywe. A gaž feluju znanki swajźbow, móžo byś, až wjele wósobow na fotach wóstanjo anonymnych.


text:
Sakska Šwica
Sakska Šwica (němsce Sächsische Schweiz) je němski dźěl Połobskich pěskowčin a leži wot Drježdźan přećiwo rěce na woběmaj bokomaj Łobja. Centralny dźěl Sakskeje Šwicy je jako narodny park ze samsnym mjenom škitany.
Na wuchodźe přechadźa Sakska Šwica do Łužiskich horin a na zapadźe do Rudnych hór. Přimjezny čěski dźěl Połobskich pěskowčin so Čěska Šwica mjenuje. Najwyše wuhorbjenje Sakskeje Šwicy je Wulki Zschirnstein z 562 m nad NN.
Pochad mjena[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Mjeno Sakska Šwica nasta we 18. lětstotku a pječa staj je šwicarskaj wuměłcaj Adrian Zingg a Anton Graff zawjedłoj. Wonaj čuještaj so přez krajinu na swoju domiznu, na Šwicarsku juru, dopomnjenaj, w kotrejž su podobne krajinowe formy. Prjedy rěkaše sakski dźěl Połobskich pěskowčin Meißner Hochland (Mišnjanska wysočina) abo Meißnisches Oberland. Popularne bu pomjenowanje přez wozjewjenja Wilhelma Leberechta Götzingera. W swojich knihach wopisowaše Saksku Šwicu a zeznajomi pomjenowanje šěrokemu publikumej.
Geologiske nastaće[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Hlej Połobske pěskowčiny
Hórske formy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Hłownje rozeznawatej so dwě hórskej formje. Jako Steine (kamjenje) so mnoholičbne skalizny Połobskich pěskowčin w Čěskej a Sakskej Šwicy. Prominentne přikłady su Kralowc, Lilijowc, Gohrisch a Papststein. Pomjenowanje njerozpřestrěwa so na hórkate kopcy z wulkaniskeho stołpowca abo granitoweho materiala zakładnych horin kaž Waitzdorfska wyšina abo Wulki Zymnik.
Kretaciske pěskowcowe wutwory wustupuja z tak mjenowanych runosćow, bywšeho niwowa Łobja a předstajeja z jich strony zbytki prjedawšeje zdónkoweje přestrjenje. W běhu prózdnjotercierneho pozběhnjenja Rudnych hór a nabóčneho ćišća z Łužiskich horin so pěskowcowa plečica złama we formje křižoweje lěsacy, štož při runočasnje přiběracej spěšnosći běženja Łobja a woteběracej eroziji w pobóčnych dołach nadběhowe móžnosće a wodźace puće za ničersku móc wody skićeše. Najprjedy wostawaja wjetše taflowcy (Lilijowc) abo hižo sylnje rozpukane kaž Zirkelstein, Kaiserkrone abo hižo zalěsnjene (Kohlbornstein), kotrež so přez dalše eroziske ničenje do rozćehnjenych hranow (Schrammsteine) rozpušćeja, hač do jednotliwych skalnych jehłow (Torwächter). Morfologisce twjerdše wórštowe partije, kotrež eroziji dlěje a wuspěšnišo spjećowachu, tworja zwjetša najwyšu wórštu. Rozpadnjenje stawa so zwjetša wotdeleka resp. wot skalnych bokow.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Na wobwodźe Sakskeje Šwicy je rjad hrodowskich załožkow, kotrež su so za škit wikowanskich pućow natwarili. Zachowaštej so twjerdźizna Königstein a hród Hohnstein. Wot druhich załožkow su jenož snadne zbytki zwostałe, na př. wot Małeje Bastaje abo hrodu na Falkensteinje (dźensa krosonowanski wjeršk). Někotre z hrodow su so tež jako srjedźowěkowske rubježne hnězda wužiwali. Prěnjotnje bě tuta kónčina wot Słowjenjow wobsydlena a dósta so hakle w 15. lětstotku w něhdźe dźensnišich mjezach pod sakske knjejstwo.
Turistiske spřistupnjenje započa so hłownje hakle w 19. lětstotku. Wuměłcy romantika dachu so wot dźiwjeje rjanosće skałow inspirować, na př. moler Ludwig Richter abo komponist Carl Maria von Weber, kiž je swoju sławnu operu Freischütz ze scenu we wjelčej wudrjeńcy blisko Rathena zasydli.
Narodny park[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Hlej hłowny nastawk: Narodny park Sakska Šwica
W lěće 1990 bu, hišće před němskej jednotu, Narodny park Sakska Šwica wutworjena, zo by so jónkrócny přirodorumski raz horin škitał. 93 km² wulka přestrjeń wopřijima dwaj rozdźělenej regionaj: Na zapad kónčina mjez Stadt Wehlen a Prossen, na wuchod kónčina mjez skaliznami Schrammsteine a němsko-čěskej hranicu.
Skalne krosnowanje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Krajina Sakskeje Šwicy je přez wjele pěskowcowych skaliznow charakterizowana. Přez to je so woblubowana zabawa krosnowanja w swobodnym času wuwiwała. Krosnuje so po Sakskich prawidłach nastatych na spočatku 20. lětstotka jako prěnje w swěće. Powjazy a wěstotne srědki kaž rynki smědźa so jenož za wěsćenje wužiwać, nic pak za pohibowanje. Pomocne srědki rozšěrjene w druhich krosnowanskich kónčinach kaž magnezija, spinanske kliny abo friendy njejsu dowolene. Město toho so sukowe a paskowe wlečwa wužiwaja.
Hač na tři wuwzaća je krosnowanje na masiwach zakazane a generelnje jenož na wupokazanych krosnowanskich wjerškach dowolene, na kotrychž je přibližnje 1100.
Přenocowanje pod hołym njebjom ("bofowanje")[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Přenocowanje w skalnej prózdnjeńcy, tak mjenowanej Boofe ("bofa") resp. přenocowanje pod hołym njebjom docyła ma dołhu tradiciju w Sakskej Šwicy. Wjele horliwcow jědźe přez kónc tydźenja do Sakskeje Šwicy, zo bychu "bofowali". "Bofowanje" je dźensa jenož na městnach dowolene, kotrež su přez zarjad Narodneho parka markěrowane. Problematiske su přiběraca ličba "bofowarjow" a wopačne zadźerženje jednotliwych wosobow (ilegalne wohnišća, wutorhowanje młodych štomow a zemska erozija), štož zas a zaso k rozestajenjam wjedźeše. Mnozy "bofuja" z radosće nad přirododožiwjenjom. Naposledk dyrbi so přeco móžny kompromis za ludźi a přirodu namakać.
Zajimawosće[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Bastaja ze skalnym hrodom Neurathen
- Twjerdźizna Königstein, najwjetša hórska twjerdźizna Europy
- Skalne jewišćo Rathen, dźiwadło pod hołym njebjom
- Lilijowc, Schrammsteine
- Pfaffenstein z Barbarinu
- Papststein z rozhladnej wěžu a restawrantom
- Hora Gohrisch ze škitnej budku
- Kuhstall na Nowym Wildensteinje
- Wolfsberg
- Kaiserkrone a Zirkelstein
- Hornja spušćeńca, čołmikowanje pola Hinterhermsdorfa
- Kirnitzschtalbahn, historiska přezkrajna tramwajka w dole rěki Kyrnicy
- Bielatal
- Hród Stołpin
- „Mała Sakska Šwica“, miniaturny park we wsy Dorf Wehlen
Hlej tež[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Literatura[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Autorenkollektiv. Brockhaus Reisehandbuch Sächsische Schweiz - Osterzgebirge. Leipzig 1970.
- Henning Böhme: Wanderungen im Elbsandsteingebirge. Bruckmann. München 1991.
- Hans Brichzin: Wandern in der Sächsischen Schweiz. Dumont. Köln 2001.
- Gerhard Engelmann: Im Süden der Barbarine. Werte der Deutschen Heimat Bd. 3. Akademie Verlag. Berlin 1960.
- Norbert Forsch: Wanderführer Sächsische Schweiz. Deutscher Wanderverlag Dr. Mair & Schnabel & Co.. Stuttgart 1991.
- Wilhelm Leberecht Götzinger: Schandau und seine Umgebungen, oder Beschreibung der Sächsischen Schweiz. Begersche Buch- und Kunsthandlung. Dresden 1812.
- Franz Hasse: Elbsandsteingebirge. Bergverlag Rother. 5. Aufl. 2004. ISBN 3763341919
- Adolf Hanle (Hrsg.): Elbsandsteingebirge. Naturführer. Meyers Lexikonverlag. Mannheim 1992.
- Heinz Klemm: Die Entdeckung der Sächsischen Schweiz. Sachsenverlag. Dresden 1953.
- Hermann Lemme: Um Stolpen und Neustadt. Werte der deutschen Heimat Bd. 17. Akademie Verlag. Berlin 1970.
- Alfred Meiche: Die Burgen und vorgeschichtlichen Wohnstätten der Sächsischen Schweiz. Wilhelm Baensch Verlagsbuchhandlung. Dresden 1907. (Reprint Leipzig 1979)
- Alfred Meiche: Historisch-topographische Beschreibung der Amtshauptmannschaft Pirna. Dresden 1927.
- Alfred Meiche: Sagenbuch der Sächsischen Schweiz und ihrer Randgebiete. Wilhelm Volkmann. Dresden 1929. (Reprint Berlin 1991)
- Dietmar Möschner: Kirchen in der Sächsisch-Böhmischen Schweiz. Bad Schandau 1999 (hrsg. vom Tourismusverband Sächsische Schweiz e.V.). ISBN 3-9806841-0-5
- Dietmar Möschner: Museen und technische Denkmale in der Sächsisch-Böhmischen Schweiz. Bad Schandau 2000 (hrsg. vom Tourismusverband Sächsische Schweiz e.V.). ISBN 3-9806841-1-3
- Ferdinand Thal: Neuester kurzgefaßter und doch vollständiger Wegweiser durch die Sächsische Schweiz nebst einem Anhange: Anleitung zu einem Abstecher nach der Oberlausitz. Dresden 1846. (Reprint Halle 1991, ISBN 3-910147-13-5)
- Horst Torke: Landkreis Sächsische Schweiz. Die Städte und Gemeinden zwischen Valtenberg und Oelsener Höhe in einem historischen Streifzug. Edition Lerchl. Meissen 1996.
- Editha und Hermann Thomas: Sächsisch-Böhmische Schweiz. Neumann. Radebeul 1994.
- Erich Tönspeterotto und Christoph Wendt: Sächsische Schweiz. Bildband Artcolor. Hamm 1994.
- Richard Vogel. Gebiet Königstein. Werte der deutschen Heimat Bd. 1. Akademie Verlag.. Berlin 1957.
- Roland H. Winkelhöfer: Der Quirl ohne Zweiffel. Eine Heimatkunde der 20 linkselbischen Tafelberge der Sächsischen Schweiz. ISBN 3-00-004380-2
Panorama[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wotkazy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Bayerski lěs | Čorny lěs | Durinske šćěpjelowe horiny | Durinski lěs | Eifel | Frankska alba | Frankski lěs | Hessenske hory | Hornjopfalcowski lěs | Hunsrück | Łužiske hory | Odenski lěs | Pfalcowski lěs | Połobske pěskowčiny/Sakska Šwica | Rhön | Rudne horiny | Sauerland | Smoliny | Spessart | Šmrěčiny | Šumawa | Šwabska alba | Taunus | Vogelsberg | Westerwald | Žitawske horiny


text:
Swjaty japoštoł Syman je zwobraznjeny jako sylny muž z wulkej piłu w ruce. Wón ma přimjeno "horliwc" a słuša k dwanaće japoštołam, kotrychž je Jězus wuzwolił.
Wo jeho žiwjenju je mało znate. Legendy měnja, zo běše wón nawoženja na kwasu w Kanje, na kotrymž Jězus swój prěni dźiw skutkowaše, abo zo přisłušeše radikalnej skupinje celotow, kotřiž chcychu romskich wobsadnikow z namocu z kraja wućěrić.
Po Jězusowym donjebjesspěću dźěše wón ze swjatym Judu Tadejom jako misionar do Persiskeje a Mesopotamiskeje hdźež mnohich wukřćištaj a Jězusowu wučbu prědowaštaj. Tam poćerpi tež martrarsku smjerć, jako jeho njepřećeljo pječa z piłu rozrězachu.
Swjaty Syman z piłu česćuje so jako patrón lěsnych dźěłaćerjow. Jeho mjeno je z hebrejšćiny a rěka: Bóh je wusłyšał.
Patronatny dźeń wosady swjeći so na mjeninach tuteju swjateju, dnja 28. winowca.
Swj. japoštoł Juda Tadej bydleše, prjedy hač Jězus jeho za japoštoła powoła w kónčinje Jordana, hdźež jako bur swoju swójbu zastara. Wón běše jedyn z přiwuznych Jězusa.
W Swjatym pismje je naspomnjeny při poslednej wječeri. Judaš so Jězusa praša: "Knježe, što je so stało, zo chceš so nam zjewić a nic swětej?" (Jan14,22) Jězus wotmołwi: "Jeli mje štó lubuje, budźe moje słowo dźeržeć, a mój Wótc budźe jeho lubować, a přińdźemoj k njemu a budźemoj pola njeho bydlić. (Jan 14,23). To rěka, Jězus zjewi so tym, kotřiž lubuja a jeho kaznje dźerža a napjelni jich ze swětłom, lubosću a žiwjenjom.
Po swjatkach zwosta najprjedy hišće w Jerusalemje, doniž so hromadźe z japoštołom Symanom do Mesopotamiskeje a Persiskeje njepoda, hdźež poćerpi hromadźe z nim martrarsku smjerć. Swj. Juda Tadej bu z heju zabity.
Ze symbolom heje so swjaty we wuměłstwje zwobraznja. Wón česći so jako pomocnik we wosebitej nuzy.


text:
Czowiek sie smyko1 po świecie, prōbuje2 roztomajte3 smaki, a potyn idzie do Teściowyj na zygrōdka,4 widzi świyże liście winogrōn i zarozki5 chce je narychtować6 na ôbiołd. Na Bliskim Wschodzie ôni7 zawijajōm do tych liści ryż, joł już tyż to robiōł, ale nojprzōd sie weznymy8 za cojsik9 barzi10 ajnfachowego11. Połra12 składnikōw, trocha roboty, a do karminadli abo kotleta mołcie13 blank14 inkszy15 dodatek. Te liście majōm taki fajnie kwaskowaty smak i mōm nadzieja, że Wōm tyż posmakujōm.
Co potrza?
połra kartołfli
1 cukinia abo 2 mańsze16
połra liści ze winogrōn
sōl i pieprz
łeżka masła klarowanego
2-3 łeżki oliwy
natka pietruszki do posucia17 po wiyrchu18
Pokrejcie19 kartołfle na mańsze kōnski i ze oliwōm wciepcie20 na patelnia. Dodejcie do tego jeszcze łeżka masła klarowanego, sōl i pieprz. Jak już kartołfle sie bydōm21 robiōły miynke22, to dociepcie23 do tego pokrōnoł cukinia i liście ze winogrōn. Jak idzie ô liście , to wybiyrejcie zawsze te najświyższe, nojbarzi zielōne. Tera to mogecie na chwila przikryć, żeby sie podusiōło, a potyn czeko Wołs już yno24 jedzynie. Na talyrzu posujcie to jeszcze natkōm i… smacznego 🙂
1włóczy
2ō- samogłoska w wymowie między o i u
3różne
4ogród
5zaraz
6przygotować
7ô= ło
8weźmiemy
9coś
10bardziej
11prostego
12kilka
13macie
14całkiem
15inny
16mniejsze
17posypania
18na górze
19pokrójcie
20wrzućcie
21będą
22miękkie
23dorzućcie
24tylko


text:
Kaliforńijo
Kaliforńijo (angelsko godka: California) to je stůn na pouedńowym zachodźe USA, nad Uoceanym Spokojnym. Je to nojludńyjšy a nojbogatšy stan we USA, a třeći podug zajmowanyj powjyřchńe. Grańica mo na půunocy ze stanym Oregon, na wschodźe ze stanůma Newada a Arizůna, a na pouedńu ze Meksykym, ze stanym Baja California. Na teryńe stanu ležům ůuožůne pouedńikowo pasma gůrske, jygo pouedńowo-wschodńo tajla to pustynne wyžyny a kotliny. Je sam tyž nojńižšy we coukich Stanach Zjydnočůnych punkt: Dolina Śmjerći, do 86 m p.p.m.
S anfanga pomjyškiwano bez Indjanerůw, bez Ojropejčykůw uodkryto we 1542 roku (Juan Rodrigueza Cabrillo). We 1769 powstaje pjyršo misyjo (San Diego). We 1841 mo anfang uosadńictwo amerikańske. We 1846 Kaliforńijo uoguošo ńypodleguość kej Republika Kaliforńije. We 1848 překozano USA bez Meksyk.
Industryjo zaawansowanych technolůgji (m. in. Dolina Křymowo), we tym i kosmičnych, wydobyće ropy naftowyj, uostřodek produkcyji filmůw (Hollywood). Rozwińynte sadowńictwo a coroz wjynkše znočyńe turystyki.
Nojsrogsze mjasta:


text:
Wubědźuje dumperow
Njedźelu pokročuja z dumperowymi wubědźowanjemi we wobłuku Němskich dumperowych mišterstwow (DDM). Zarjadowar a wuhotowar budźe Dumperowy klub Baćoń. Techniske přepruwowanje budźe w Baćonju njedźelu wot 9 do 11 hodź., kwalifikaciske běhi wot 11 do 12 hodź., hódnoćenske běhi wot 14 hodź. a mytowanje dobyćerjow wot 16.30 hodź. Dalše terminy DDM:
07.08. 13:00 Hórki
27.08. 14:00 Bad Freienwalde
03.09. 20:00 Drjowk
Supercup bjez Njebjelčanow
Sportowa jednotka Njebjelčicy budźe njedźelu, 24. julija w Njebjelčicach hosćićel 5. serbskeho supercupa. Wot 14:30 hodź. wuhraja prěni połfinale, wot 15:25 hodź. dalši semifinale. Hra wo třeće městno budźe so wokoło 16.25 hodź. započinać, finale wokoło 17.25 hodź. Zastup w Njebjelčicach zběrać njebudu. Wobdźělić smědźa so lětsa cyłki ST 1922 Radwor, SJ Chrósćicy 1981, ST Marijina hwězda a Sokoła Ralbicy/Hórki. Mustwo SJ Njebjelčic wusadźi, dokelž bě loni štwórte městno wobsadźiło. Połfinalnej partiji wulosować chcedźa zamołwići lětsa wokoło 14 hodź. na městnje w Njebjelčicach.
Dalše testowe koparske hry
08.07. 18:30 Biskopičanske KT –
Radebeulski BC
09.07. 15:00 Wulka Dubrawa – Budissa Budyšin


text:
REVIEWERS
2021
Adamczewski Bartosz (UKSW), Bajor Wanda (KUL), Baran Grzegorz (UPJPII), Baraniak Marek (UW), Bardski Krzysztof (UKSW), Bianchini Francesco (Pontificia Università Urbaniana), Bielawski Krzysztof (UJ), Chmielewski Mirosław (KUL), Chrzanowski Grzegorz (UPJPII), Czyżewski Bogdan (UAM), Dobrzeniecki Marek (AK), Dorosz Beata (PAN), Droste Catherine (Pontificia Università Angelicum), Drzyżdżyk Szymon (UPJPII), Duda Piotr (PWT Wrocław), Duma Tomasz (KUL), Ejsmond Wojciech (PAN), Ferdek Bogdan (PWT Wrocław), Gacka Bogumił (UKSW), Gałuszka Tomasz (UPJPII), Goleń Jacek (KUL), Grochowski Zbigniew (UKSW), Hadryś Jacek (UAM), Hołda Miłosz (UPJPII), Jagiełło Jarosław (UPJPII), Jeziorski Sławomir (WSD Rzeszów), Jóźwiak Magdalena (UWr), Kasprzak Dariusz (UPJPII), Kaucha Krzysztof (KUL), Kochańczyk-Bonińska Karolina, Kosmulska Bogna (UW), Kościelniak Krzysztof (UJ), Kotecki Dariusz (UMK), Kozłowski Jan (UW), Kręcidło Janusz (UKSW), Kuśmirek Anna (UKSW), Laato Antii (Åbo Akademi University), Laskowski Łukasz (WSD Częstochowa), Ledwoń Dawid (UŚ), Legan Michał (UPJPII), Lemański Janusz (USz), Linke Waldemar (UKSW) , Lorek Piotr (EWST we Wrocławiu), Majer Piotr (UJ), Majewski Marcin (UPJPII), Malina Artur (UŚ), Matuszewski Krzysztof (UŚ), Matuszewski Paweł (WSD Rzeszów), Mazur Roman (UPJPII), Mickiewicz Franciszek (UKSW), Misiarczyk Leszek (UKSW), Muchowski Piotr (UAM), Muszytowska Dorota (UKSW), Myśliwiec Karol (PAN), Nawrot Janusz (UAM), Nowosad Sławomir (KUL), Olczyk Maciej (UAM), Paluch Michał (Pontificia Università Angelicum), Parchem Marek (UKSW), Pawłowska-Jądrzyk Brygida (UKSW), Pawłowski Kazimierz (UKSW), Pawłowski Zdzisław (UMK), Persidok Andrzej (AKW), Perszon Jan (UMK), Pietkiewicz Rajmund (PWT we Wrocławiu), Pikor Wojciech (UMK), Piotrowski Eligiusz, Polak Mieczysław (UAM), Popko Łukasz (École Biblique et Archéologique Française), Przanowski Mateusz (UPJPII), Rabiej Stanisław (UO), Rosik Mariusz (PWT we Wrocławiu), Roszak Piotr (UMK), Rybarski Radosław (KUL), Rybicki Adam (KUL), Samulnik Tomasz (Instytut Nauk Religijnych św. Tomasza z Akwinu w Kijowie), Skobel Stanisław (UKSW), Słomka Jan (UŚ), Smykowski Krzysztof (KUL), Stasiak Sławomir (PWT we Wrocławiu), Sztuk Dariusz (UKSW), Szubka Tadeusz (Usz), Szymik Stefan (KUL), Taterka Filip (PAN), Tutak Mateusz (UKSW), Waluś Monika (UKSW), Wąsek Damian UPJPII), Widok Norbert (UO), Wozniak Gabriela (Hochschule Heiligenkreuz), Woźniak Robert (UPJPII), Wronka-Pośpiech Martyna (UE Katowice), Zadroga Adam (KUL), Zahn Molly (The University of Kansas), Zarzycki Stanisław (KUL), Zellma Anna (UWM), Zieliński Jacek (UWr).
2020
Adamczewski Bartosz, Aryeh Daniel, Bać Tomasz, Baran Grzegorz, Barth Grzegorz, Bąk Tomasz, Bluj Jakub, Borto Paweł, Brudek Paweł, Brzeziński Daniel, Czyżewski Bogdan, Dmietrów Andrzej, Dobrzeniecki Marek, Dola Tadeusz, Drożdż Bogusław, Duma Tomasz, Dziadosz Dariusz, Fiałkowski Marek, Gacia Tadeusz, Gocko Jerzy, Grochowski Zbigniew, Hadryś Jacek, Henryk Drawnel, Iwański Dariusz, Jastrzębski Andrzej, Jeziorski Sławomir, Jóźwiak Magdalena, Jurczak Dominik, Karczewski Marek, Kościelniak Krzysztof, Kotecki Dariusz, Kowalski Marcin, Kręcidło Janusz, Krzos Bartłomiej, Ledwoń Dawid, Legan Michał, Lemański Janusz, Linke Waldemar, Luisier Philip, Majewski Marcin, Malina Artur, Mąkosa Paweł, Mielcarek Krzysztof, Modras Krzysztof, Morta Krzysztof, Mrugalski Damian, Napora Krzysztof, Nieścior Leon, Osek Ewa, Pałęcki Waldemar, Parchem Marek, Pek Kazimierz, Persidok Andrzej, Pietrzak Andrzej, Pikor Wojciech, Piwowar Andrzej, Podeszwa Paweł, Polak Mieczysław, Przybecki Adam, Przybysz Monika, Pudełko Judyta, Rabaczyński Paweł, Raczyński-Rożek Maciej, Rizzolo Nicolò, Rosik Mariusz, Roszak Piotr, Rybarski Radosław, Rybicki Adam, Siemieniec Tomasz, Siwek Krzysztof, Składanowski Marcin, Skobel Stanisław, Skreczko Adam, Sobierajski Bartłomiej, Strzałkowska Barbara, Synoś Paweł, Szram Mariusz, Sztuk Dariusz, Szymik Stefan, Tatar Marek, Tronina Antoni, Uciecha Andrzej, Wąsek Damian, Woźniak Robert, Wróbel Mirosław, Wyrostkiewicz Michał, Wysocki Marcin, Zarembski Zbigniew, Zarzycki Stanisław, Zawadzki Arnold.
2019
Bartosz Adamczewski (UKSW), Grzegorz Baran (KUL/UPJP2), Grzegorz Barth (KUL), Krzysztof Bieliński (Accademia Alfonsiana, Rome), Piotr Blajer (SBF, Jerusalem), Daniel Brzeziński (UMK), Andrzej Demitrów (Universtiy of Opole), Henryk Drawnel (KUL), Zbigniew Grochowski (UKSW), Piotr Jaworski (Tarnów), Magdalena Jóźwiak (University of Wrocław), Janusz Nawrot (Adam Mickiewicz University), Marek Karczewski (UWM), Dariusz Kotecki (UMK), Marcin Kowalski (KUL), Łukasz Laskowski (WSD Częstochowa), Janusz Lemański (USz), Waldemar Linke (UKSW), Marcin Majewski (UPJP2), Paweł Mąkosa (KUL), Krzysztof Mielcarek (KUL), Krzysztof Morta (University of Wrocław), Damian Mrugalski (UPJP2), Leon Nieścior (UKSW), Piotr Nyk (Kraków), Waldemar Pałęcki (KUL), Marek Parchem (UKSW), Wojciech Pikor (UMK), Andrzej Piwowar (KUL), Dariusz Piwowarczyk (UJ), Paweł Podeszwa (Adam Mickiewicz University), Mieczysław Polak (Adam Mickiewicz University), Maciej Raczyński-Rożek (PWT Warsaw), Tomasz Siemieniec (KUL), Marcin Składanowski (KUL), Magdalena Stuligrosz (Adam Mickiewicz University), Mariusz Szmajdziński (Łowicz), Stefan Szymik (KUL), Mariusz Szram (KUL), Andrzej Uciecha (University of Silesia), Paweł Wygralak (Adam Mickiewicz University), Arnold Zawadzki (KUL)
2018
Bartosz Adamczewski (UKSW), Marek Bednarski (Major Seminary in Ełk), Bogdan Czyżewski (Adam Mickiewicz University), Andrzej Demitrów (University of Opole), Jerzy Duda (Major Seminary in Siedlce), Tomasz Duma (KUL), Dariusz Dziadosz (KUL), Jerzy Gocko (KUL), Zbigniew Grochowski (UKSW), Magdalena Jóźwiak (University of Wrocław), Janusz Nawrot (Adam Mickiewicz University), Zdzisław Pawłowski (Nicolaus Copernicus University), Marek Karczewski (UWM), Karolina Kochańczyk-Bonińska (Military Academy Warsaw), Janusz Kręcidło (UKSW), Janusz Królikowski (UPJP2), Łukasz Laskowski (WSD Częstochowa), Janusz Lemański (University of Szczecin), Marcin Majewski (UPJP2), Artur Malina (University of Silesia), Andrzej Mrozek (Jagiellonian University), Leon Nieścior (UKSW), Marek Parchem (UKSW), Eligiusz Piotrowski (Zielona Góra), Andrzej Piwowar (KUL), Łukasz Popko (EBAF, Jerusalem), Judyta Pudełko (PWT Warsaw), Anna Rambiert-Kwaśniewska (PWT Wrocław), Mariusz Rosik (PWT Wrocław), Adam Rybicki (KUL), Tomasz Siemieniec (KUL), Marcin Składanowski (KUL), Wojciech Stabryła (Dormitio Abbey, Jerusalem), Paweł Synoś (Major Seminary in Rzeszów), Grzegorz Szamocki (University of Gdańsk), Mariusz Szmajdziński (Łowicz), Mariusz Szram (KUL), Dariusz Sztuk (UKSW), Łukasz Tobola (Adam Mickiewicz University), Antoni Tronina (KUL), Andrzej Uciecha (University of Silesia), Paweł Wygralak (Adam Mickiewicz University), Michał Wyrostkiewicz (KUL), Marcin Wysocki (KUL), Arnold Zawadzki (KUL)
2017
Bartosz Adamczewski (UKSW), Grzegorz Baran (KUL), Krzysztof Bardski (UKSW), Marek Bednarski (WSD Ełk), Andrzej Demitrów (Uniwersytet Opolski), Duda Piotr (PWT Wrocław), Henryk Drawnel (KUL), Bogusław Drożdż (PWT Wrocław), Dariusz Dziadosz (KUL), Szymon Hiżycki (Opactwo Tynieckie, Kraków), Mirosław Jasinski (UKSW), Piotr Jaworski (UPJP2 Tarnów), Magdalena Jóźwiak (PWT Wrocław), Maria Kantor (Jagiellonian University), Marek Karczewski (University of Warmia and Mazury), Jan Kulig (Major Seminary in Rzeszów), Marcin Kowalski (KUL), Łukasz Laskowski (Major Seminary in Częstochowa), Janusz Lemański (University of Szczecin), Maria Miduch (UPJP2), Krzysztof Mielcarek (KUL), Damian Mrugalski (UPJP2), Joanna Nowińska (UPJP2), Marek Parchem (UKSW), Mieczysław Polak (Adam Mickiewicz University), Łukasz Popko (EBAF, Jerusalem), Jolanta Judyta Pudełko (PWT Warsaw), Mariusz Rosik (PWT Wrocław), Tomasz Siemieniec (KUL Kielce), Wojciech Daniel Stabryła (Dormitio Abbey, Jerusalem), Grzegorz Szamocki (University of Gdańsk), Dariusz Sztuk (UKSW), Stefan Szymik (KUL), Antoni Tronina (KUL), Tomasz Twardziłowski (UKSW), Krzysztof Tyburowski (UPJP2), Wojciech Węgrzyniak (UPJP2), Paweł Wygralak (Adam Mickiewicz University), Michał Wyrostkiewicz (KUL), Marcin Wysocki (KUL)
2016
Adamczewski Bartosz (UKSW), Bednarski Marek (Major Seminary in Ełk), Blajer Piotr (SBF, Jerusalem), Brzeziński Daniel (Nicolaus Copernicus University in Torun), Drawnel Henryk (KUL), Drożdż Bogusław (PWT, Wrocław), Dymitrów Andrzej (University of Opole), Dziadosz Dariusz (KUL), Grochowski Zbigniew (UKSW), Hiżycki Szymon (Tyniec Abbey), Jaskiewicz Grzegorz (Major Seminary in Siedlce), Jaworski Piotr (UPJP2), Jerzy Duda (Major Seminary in Siedlce), Karczewski Marek (University of Warmia and Mazury), Kowalski Marcin (KUL), Kręcidło Janusz (UKSW), Kulig Jan (Major Seminary in Rzeszów), Kuśmirek Anna (UKSW), Lemański Janusz (University of Szczecin), Marcin Wysocki (KUL), Mielcarek Krzysztof (KUL), Mrugalski Damian (Kraków, Poland), Muszytowska Dorota (UKSW, Poland), Pałęcki Waldemar (KUL, Poland), Parchem Marek (UKSW, Poland), Piwowar Andrzej (KUL, Poland), Polak Mieczysław (UAM, Poland), Przybecki Adam (UAM, Poland), Pudełko Jolanta Judyta (PWT, Warsaw, Poland), Rambiert-Kwaśniewska Anna (PWT, Wrocław, Poland), Rosik Mariusz (PWT, Wrocław, Poland), Siemieniec Tomasz (KUL, Poland), Skobel Stanisław (UKSW, Poland), Szram Mariusz (KUL, Poland), Szymik Stefan (KUL, Poland), Uciecha Andrzej (Universty of Silesia in Katowice, Poland), Wojciech Pikor (UMK, Poland), Zawadzki Arnold (KUL, Poland)


text:
ea0014p588 | (1) | ECE2007
Matuszek Beata , Kowalczyk Mariusz , Zapolski Tomasz , Nowakowski Andrzej
ea0032p405 | Diabetes | ECE2013
Matyjaszek-Matuszek Beata , Burska Agata , Gernand Wojciech , Lenart-Lipinska Monika , Nowakowski Andrzej , Paszkowski Tomasz
ea0032p408 | Diabetes | ECE2013
Lenart-Lipinska Monika , Matyjaszek-Matuszek Beata , Gernand Wojciech , Solski Janusz , Nowakowski Andrzej
ea0022p368 | Diabetes | ECE2010
Matuszek Beata , Lenart-Lipinska Monika , Duma Dariusz , Solski Janusz , Nowakowski Andrzej
Kurowska Maria , Tarach Jerzy S , Jankowska Helena , Kowalczyk Mariusz , Malicka Joanna , Nowakowski Andrzej
ea0032p349 | Diabetes | ECE2013
Matyjaszek-Matuszek Beata , Kowalczyk Mariusz , Lagowska-Batyra Agnieszka , Gernand Wojciech , Nowakowski Andrzej , Leszczynska-Gorzelak Bozena , Kocki Janusz
Kurowska Maria , Tarach Jerzy S , Gernand Wojciech , Kudlicki Janusz , Tarkowski Adam , Nowakowski Andrzej , Czekajska Teresa , Solski Janusz


text:
We wucbje stawiznow 6. rědownje se zaběramy ze žywjenim luźi w srjejźowěku. Póznajomy žywjenje w městach, zgónijomy něco wó drastwje abo jěźnych zwuconosćach a wó pśigótowanju jěze abo nawuknjomy něco wó wósebnosćach a bronjach starych ryšarjow.
Na kóńcu comy zgromadnje do Dešna do domowniskego muzeja “Stary lud” kólasowaś.
How “dožywijomy” pód rozpokazowanim sobuźěłaśerja muzeja jaden źeń w srjejźowěku: my warimy na wognišću, jěmy z drjewjanych šklow, wuknjomy, kak se wogeń zapalujo, butrujomy abo pleśomy šnorki, kótarež móžomy ako narucnik abo wopask wužywaś.


text:
Musza Wōm pedzieć1, że w tym roku rychtowołech2 go dopiyro piyrszy rołz3, ale tak mi posmakowoł, że cojś mi sie zdołwo4, że na wiosna zawsze trza go bydzie robić. Na Ślōnsku na mniszka gołdo5 sie mlycz, ale niy mylcie go ze mlyczym zwyczajnym- ôn moł na jednym sztynglu6 połra7 kwiołtkōw, a mniszek moł pojedyncze kwiołtki, a sztyngel je pusty driny8. Trza je zbiyrać we kwietniu abo maju- niyftorzi bez to gołdajōm na tyn syrop majowy miodek.
Taki syrop je dobry na gardło, żołōndek i roztomajte9 stany zapalne. Jak sie go robi, to w dōma fajnie wōnio10 kwiołtkami, a bez zima bydzie idealny do tyju11, ôblōnia12 ajerkuchōw13 abo buchtōw14. Słodki, ze lekōm goryczkōm i kwaskowatościōm ze citrōłny… dobry jak miōd 😉
Co potrza?
wiela mołcie kwiołtkōw, to tela lyjecie wody- może ździebko15 wiyncyj:
jo miołech pólitrowy gorczek kwiołtkōw, to poszło tam pó litra wody
na pó litra wywaru przidzie pólitrowy gorczek brōnołtnegto cukru (ôd biydy moge być bioły)
sok ze poły abo jednyj citrōłny
Nojprzōd16 zbiyrołcie17 kwiołtki- nojlepi do matariałowyj tasi18 abo koszyka, potyn trza je wysuć19 na godzinka abo dwie na bioło płachta20, żeby pouciekały ś nich chrobołki21. Gołdajōm22, że tych kwiołtkōw moł sie niy myć, joł żech niy mōł, yno żech im zrobiōł porzōndny dyszcz 😉
Dejcie23 je potyn do gorka, zalyjcie wodōm i połra minut „powołrzcie24„- choć tak po prołwdzie nojlepi, keby do samego wrzynia niy doszło, bo sie bez to tracōm roztomajte skłodnik. Niyskorzi trza tyn gornek przikryć i ôstawić25 na 24 godziny. Potyn przelołć wywar przez gaza abo jaki kōnsek materiału i richtich26 dobrze wycisnōńć te kwiołtki.
Terołzki pomiyszejcie wywar ze cukrym (1:1).
Ôdparowywanie: joł to robia na patelni, bo moł nojwiyncyj placu27 do parowania. Tak dugo trza to podgrzywać (bez wrzynia), żeby sie z tego zrobiōła kōnzystyncja miodu. Pod kōniec wyciście tam citrōłna: nojprzōd dejcie pó, sprōbujcie, jak tyn syrop smakuje, a potyn zawsze mogecie dać wiyncyj citrōłny. Przelyjcie to na kōniec do wyparzōnych krauzōw28, zakryńćcie, przewrōćcie do gōry dnym i po robocie.
1powiedzieć
2przygotowywałem
3raz
4wydaje
5mówi
6łodydze
7kilka
8w środku
9różne
10pachnie
11herbaty
12oblania
13naleśńików
14kluski na parze
15trochę
16najpierw
17zbieracie
18torby
19wysypać
20prześcieradło
21robaki
22mówią
23dajcie
24pogotujcie
25zostawić
26naprawdę
27miejsca
28słoików


text:
Swobodny steji za swobodny duch a społk woznamjenja zhromadźenstwo hłójčkow ze čerstwej fantaziju, kotrež je formelnje wot 2021 eksistowace drustwo.
Ze swobodnym sydłom w duchu a po puću po cyłym swěće chcyło tute zhromadźenstwo za njewšědne ideje wotewrjene być a kreatiwnosći kćěć dać.
Swobodny społk serbske słowo a kulturu w swěće rozšěrja. Do programa słuša přisporjenje serbskeje literatury, stawiznow, rozšěrjenje njezawuzdźeneho serbskeho wuměłstwa a hudźby, kaž tež pytanje zwiskow z ludźimi zbliska a daloka.
Społk pohibuje so ze štyri nohami přez žiwjenje. Jeho móc wotwisuje wot mnóstwa a kwality jeho cyroby. Čim wjace čłonow a čłonkow jeho podpěruja, ćim sylniši móže społk bywać, a ćim wjace móže społk swojim čłonkam a čłonam, kaž tež swětej wróćo dać.
Społk ma štyri nohi:


text:
Nowojorskie chałpy postrojōne na Gody. Kuknijcie na 51 nojgryfniyjszych. Możnej to bydzie dlo kogoś jako inspiracyjo na tyn rok?
galeryjo
-
-
We Innsbrucku bylimy już łōńskigo roku, bez zima. Terozki, skirz byzuchu ôjcōw ôd Julie trefiła sie przileżytość, coby nawiedzić Tyrol bez lato.
-
Na poru zajtach nojlepszōm atrakcyjōm we Mōnachium je BMW Welt. Kapka nos to udziwiło, tōż postanowilimy sie tamek wybrać i wybadać co to je we wercie.
-
Galeryjo z naszego byzuchu w Marrakeszu. 160 bildōw: pora dni zoziyrania ludzi, godziny pozowanio do bildōw i masa spōminkōw.
-
Znocie Oktoberfest? Te dwa tydnie, kedy biyr leje sie hektolitrami, Bajeroki łażōm w galotkach z hōuzyntregami, a baby we dirndlach z cyckami na wiyrchu?
-
Kōniec świata. Dugo tak ô Cabo da Roca myśleli ludzi z Europy. Kuknijcie na galeryjo ze kōńca naszego kōntynyntu.
-
Keukenhof to wieli park, w kerym znojdziecie wiyncyj jak 7 miliōnōw kwiotkōw na 32 hektarach pola.


text: Kruty wobstatk dźěławosće Domowinskeje skupiny Pančicy-Kukow je kóžde lěto zhromadna wuprawa z busom. Minjenu sobotu wjedźeše naš puć do srjedźneje Łužicy. Jako prěnje witaše nas Silwija Panošina z chlěbom a selu w narodnej drasće w Serbskim kulturnym centrumje w Slepom. Tu poskići nam wulkotny přehlad wosebitosćow narodnych drastow, nałožkow a powědkow Serbow. Stajna wustajeńca pokaza wobšěrnu drastowu klankowu zběrku w Slepjanskej drasće a filigrane, pisane ornamenty serbskich jutrownych jejkow kaž tež wšelake figury z powědkow. Tež regionalni wuměłcy z dźěłami molerstwa, grafiki a fotografowanja poskićeja dohlad do Slepjanskeho regiona. Dalša stacija bě Njepilic dwór w Rownom. Při šalce kofeja a po wobhladanju statoka a wustajeńcy w bróžni zhonichmy mnoho wo stawiznach regiona a wo spěchowanju narodneje drasty a zo ma jeje nowozhotowjenje za wobydlerjow wulki wuznam.


text:
Flags of the World
Flags of the World to je uorgańizacyjo weksylolůgiczno, kero ńy mo fizycznyj śedźiby a bazuje yno na Internecu. Je to tyż portal internecowy s nojwjynkszům na śwjeće bazům danych uo roztůmajtych fanach. FOTW zołożůno we 1993, uod 2001 noleży do Mjyndzynorodowyj Federacyje Uorgańizacyji Weksylolůgicznych, formalńy kej uorgńizacyjo kanadyjsko. Grafiki a dane uo fanach sům zbjyrane bez wolůntarjuszy a wćepywane na lista e-brifowo. Neczajta FOTW podug stanu na kůńec 2007 mjoła ůng. 33 tyś. podzajtůw na kerych bůło 62 tyś. wzorůw fan a wapynůw. FOTW mo tyż włosno fana, bjoło-modro ze sześćůma gwjozdami.