text:
Chrysta Meškankowa
Chrysta Meškankowa (rodźena Rječkec; * 30. oktobra 1938 w Róžeńće) je serbska bibliotekarka a awtorka.
Wona narodźi so jako druhe ze štyrjoch dźěći wučerja Maksa Rječki a jeho mandźelskeje Marje, rodźenej Andrickec.
W štyrilětnym dalokostudiju přiswoji sej kwalifikaciju diplomoweje fachoweje bibliotekarki a dźěłaše w Lipšćanskej uniwersitnej bibliotece. We wólbnym času wěnowaše so hudźbnym wědomosćam. W nalěću 1989 wróći so do Budyšina, hdźež dźěłaše połdra lěta w redakciji Noweje doby. Po přewróće namaka nowe dźěło w krajnoradnym zarjedźe jako społnomócnjena za runostajenje a serbske naležnosće.
Nimo dźěła podawaše w Chróšćanskej wosadźe katolsku nabožinsku wučbu a dźěłaše z kapłanom Měrćinom Salowskim na wudaću noweho wosadnika. Za někotre serbske kěrluše napisa nowu melodiju. Za oratorij Serbske jutry z pjera Jana Cyža zestaji tekst. W Serbskich Nowinach wozjewi prawidłownje recensije předewšěm wo koncertach.
Z mandźelskim Markom, synom Jana Meškanka, ma tři dźěći. Jedyn ze synow je serbski stawiznar Timo Meškank.
W lěće 2020 bu wona za swoje zasłužby z Mytom Zejlerja wuznamjenjena.
ŽórłoWobdźěłać
- Gerat Wornar: Chrysta Meškankowa 80 lět. W Rozhledźe 10/2018, str. 33


c: text/html

text:
Reviewers 2018
RT 65 (2018), 1
Piotr Błędowski, František Drozd, Jerzy Gocko SDB, Antonina Grys, ks. Jarosław Koral, Vitalii Lunov, ks. Wiesław Łużyński, ks. Jarosław Michalski, ks. Janusz Podzielny, Robert Rogowski, Barbara Skałbania, Bogdan Szajkowski, Beata Szluz, ks. Leon Szot, Tetiana Yablonska
RT 65 (2018), 2
Elżbieta Adamiak, ks. Ignacy Bokwa, Małgorzata Dowlaszewicz, ks. Piotr Goliszek, ks. Piotr Jaskóła, ks. Krystian Kałuża, ks. Przemysław Kantyka, ks. Stefan Kiedroń, ks. Paweł Kiejkowski, ks. Marian Kowalczyk, ks. Krzysztof Krzemiński, Krzysztof Leśniewski, ks. Jacenty Mastej, Jana Moricová, Stanisław Celestyn Napiórkowski OFMConv, Teresa Paszkowska, Henryk Szmulewicz, Wojciech Szukalski
RT 65 (2018), 3
René Balák, ks. Antoni Bartoszek, Krzysztof Butowski SDB, ks. Konrad Glombik, Helena Hrehová, Sylwester Jędrzejewski SDB, Piotr Kieniewicz MIC, ks. Krzysztof Kietliński, ks. Marek Kluz, Franciszek Krasoń SDB, ks. Marian Machinek, Piotr Przesmycki SDB, ks. Josef Spindelböck, ks. Zbigniew Wanat
RT 65 (2018), 4
Bazyli Degórski OSPPE, ks. Piotr Górecki, ks. Jacek Kapuściński, ks. Łukasz Krucki, ks. Tomasz Moskal, Roland Prejs OFMCap, ks. Dariusz Zagórski, Rafał Zarzeczny SJ, ks. Sławomir Zych
RT 65 (2018), 5
Andrzej Baran OFMCap, Marian Kowalczyk SAC, Zdzisław Kupisiński SVD, ks. Arkadiusz Kruk, Piotr Piasecki OMI, Jerzy Skawroń OCarm, ks. Jarosław M. Popławski, Andrzej Pietrzak SVD, ks. Adam Rybicki
RT 65 (2018), 6
Ks. Bogdan Biela, Mirosław Chmielewski CSsR, ks. Piotr Goliszek, ks. Paweł Landwójtowicz, Dariusz R. Mazurek OFMConv, ks. Paweł Mąkosa, ks. Mieczysław Polak, ks. Grzegorz Pyźlak, ks. Robert Sadlak, Tomasz Skibiński OFMConv, ks. Adam Skreczko, ks. Jarosław Woźniak, ks. Marian Zając, ks. Zbigniew Zarembski
RT 65 (2018), 7; RT 65 (2018), 7 English Online Version
Ks. Grzegorz Barth, ks. Józef Budniak, Bronislav Kluska, ks. Paweł Mąkosa, ks. Antoni Nadbrzeżny, ks. Rajmund Porada
RT 65 (2018), 8; RT 65 (2018), 8 English Online Version
Ks. Stanisław Araszczuk, ks. Paweł Bartoszewski, ks. Daniel Brzeziński, ks. Piotr Grzywaczewski, ks. Tomasz Huzarek, ks. Michał Klementowicz, ks. Bohdan Prach
RT 65 (2018), 9; RT 65 (2018), 9 English Online Version
Ks. Tadeusz Dzidek, ks. Leonard Fic, Elżbieta Kotkowska, Zbigniew Kubacki SJ, Andrzej A. Napiórkowski OSPPE, ks. Jan Perszon, ks. Jarosław Różański, Eugeniusz Sakowicz, Katarzyna Smyk, ks. Wojciech Szukalski
RT 65 (2018), 10; RT 65 (2018), 10 English Online Version
Ks. Tadeusz Borutka, Joanna Chwaszcz, František Drozd, Małgorzata Duda, Ewa Dybowska, Maria Gagacka, Antonina Hrys, Grzegorz Kata, Monika Kornaszewska-Polak, Ewa Krzyżak-Szymańska, Halyna Kryshtal, Richard Kucharcik, Jacek Łukasiewicz, Tetiana Melnychuk, Jarosław Michalski, Mikołaj Olszewski, Marta Pawelec, Beata Pawłowska, Joanna Płońska, Wiesław Poleszak, Beata Szluz, ks. Leon Szot, ks. Antoni Świerczek, Yaroslav Tsekhmister, Zbigniew Waleszczuk, Lidia Wiśniewska, Tetiana Yablonska
RT 65 (2018), 11
Ks. Rafał Bednarczyk, ks. Wojciech Cichosz, Jerzy Doroszewski, ks. Kazimierz Misiaszek, ks. Tadeusz Panuś, Agnieszka Szajda, Anna Zellma, Teresa Zubrzycka-Maciąg
RT 65 (2018), 12
Ks. Michał Dąbrówka, ks. Michał Głowacki, ks. Ryszard Hajduk, Ignacy Kosmana OFMConv, ks. Dominik Ostrowski, ks. Sławomir Pawiński, ks. Andrzej Tomko
RT 65 (2018), 13
Ks. Mariusz Białkowski, ks. Jacek Bramorski, ks. Stanisław Garnczarski, Czesław Grajewski, Tomasz Jasiński, Tomasz Jeż, ks. Franciszek Koenig, ks. Zenon Kołodziejczak, Marcin Łukaszewski, ks. Piotr Tarliński

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kraj Morawskoślōnski: 60 celōw turystycznych za darmo!
Regyrōnek Kraju Morawskoślōnskego dlŏ retowania branży turystycznej skuli strat, jake przyniōsła jym pandemijŏ korōnawirusa, otwiyrŏ ôd dzisiej do 31 października 2020 aże 56 atrakcyjōw turystycznych do zwiedzaniŏ za darmo! Naszykowanŏ je szpecjalnŏ strōna, kerŏ dostypnŏ we wersyji czeskej i polskej.
Atrakcyje podzielōne sōm na 7 kategoryjōw, kaj miyndzy inkszymi idzie szukać podug zamkōw abo zabytkōw techniki. Sōm tez informacyje ô darmowych akcyjach, jak Europejske Dni Dziedzictwa.
Wszystkie ôbiekty majōm swoje wizytōwki:
Nojbarzij pōmocnŏ je interaktywnŏ mapa, kaj zarŏz widziymy fotografije atrakcyjōw i jych plac na mapie:
Tu też idzie całŏ lista ôglōndać w wersji do druku:


text:
Kwětki
Kwětki běchu rukopisny časopis abo prawidłowna literariska zběrka serbskich studentow w Praze, kotryž so wot tamnišeho towarstwa Serbowka wot lěta 1846 do 1892 wudawaše.
Wobsahowy spektrum bě šěroki a sahaše wot stawizniskich a kulturnych nastawkow přez basnje a powědančka hač k ludowym bajkam. K awtoram słušachu Michał Bjedrich, Mikławš Bjedrich-Radlubin, Mikławš Cyž, Mikławš Jacsławk, Jakub Nowak-Kašćanski, Jakub Skala, Jakub Šewčik, Michał Šewčik, Mikławš Zarjenk a wjele dalšich.
Kwětki bě tež mjeno wulkeje serbskeje čitanki za šulerjow, kotraž bu w lěće 1921 wot Maćicy Serbskeje wudata.


text:
Pore legynd o morach, nocznicach, bandurkach, diobłach i fajermónach...
O morach
Był jedyn szewiec kiery fórt szył bótki, a też fórt go spani brało przi robocie. A tak sie fórt hyluł, hyluł ku ziymi. Nie wiedzioł, co mu to je. Ros prziszoł ku niymu jedyn gazda i doł se uszyć bóty. Szewiec sie mu żaluł, że uż je nieskoro i że fórt go spani tropi przi robocie, a jak uśnie to sie nie umi obudzić, a jak sie rano budzi to je barży utropióny niż wtedy jak lygo spać. Szewiec prawi do gazdy: „Podziwej sie jaki móm fleki na sobie”. A gazda mu na to, że isto go w nocy mora dusi. „Nale cóż s tóm moróm srobić, coby mie nie dusiła?”Gazda mu prawi: „Narychtuj se nożyce, a to mora to je taki zły duch, kiery sie może smiynić w co chce. Poradzi przelyźć przes małóm dziure, a jak chce cie podusić to ci podusi kiej chce.” Szewiec se narychtowoł ty nożyce i mora prziszła, ale eszcze była za dwiyrzami. Szewiec sie bróniuł jak móg przed tym spanim i nie chcioł usnónć. Ta mora za dwiyrzami fórt rzóndziła: „Szsz, szszewiec, szszewiec, e, eszszcze szszszszszyje”. Chciała na niego wylazować, bo uż było ku północy. Szewiec eszcze szył, tóż ta mora ni mógła na niego wlyźć, bo eszcze nie społ. Dziwne to było tej morze, bo go dycki zmordowała, a potym na niego wylazła i cyckała ś niego krew. Na drugi dziyń zajś narychtowoł nożyce i zajś czuje, że cosi za dwiyrzami szuści. Szewiec sie dziwo a mora sie smiyniła w reżne ściebło. Wzión nożyce i ución pore fusów s tego ściebła – ale to była jego baba. Rano do niego prziszła i prawi: „Podziwej sie, Francek, coś mi srobiuł, obie rynce ś mi ustrzignuł”. Potym sie im urodziło dziecióntko, co miało zymby. Jak mu dali kołek, to chodziło drzewo cyckać. A jak mu Matka dała pierś to chciało wycyckać krew.
Strzigónie
Strzygónie to sóm taki dociyrne duchy. Sóm to umrziki kierzi uż leżeli w grobie, abo małe dziecióntka kierach eszcze nie okrzcili. Mógli to też być młodzi ludzie, kierzi umrziki za młodu i mieli po lewej strónie na plecach znak, kiery wyglóndoł jak nożyce. Jak to była nieboga to sie nazywała strziga. Taki strzigón, abo strziga wylazowali s grobów o północy, na kierchowie niechali dycki swoji śmiertelne koszule i czympali przi ceście. Jak kiery szeł nieskoro do chałupy tóm cestóm, to brali nożyce i strzigali na nim lónty. Baji szeł chłapiec s dziołuchóm s muzyki, a naros wyleciała strziga abo strzigón i postrzegali na dziołusze lónty, tak, że w mig stoła przed chłapcym ganc sago. Jak wylecioł strzigón to strzigoł lónty na synku, a dziołucha musiała oczy zasłaniać.
Jak kiery chcioł coby go strzigón abo strziga nie pociyna, to musioł nosić w kapsie przytulie. Jak ty podciepy dorobiały tak, że uż nie szło ś nimi se dać rady, to gdosi sie musioł wybrać o północy na kierchów i wachować aż powylazujóm s grobów i ściepióm ze siebie śmiertelnóm koszule. Wtynczas tyn odważny wyskakowoł, broł te koszule i zaros jóm zaniósł na wieże kojścioła. Potym strziga, abo strzigón jak prziszli spadki i nie naszli koszul, to wlazowali pod dornik i uż wiyncyj ludzióm nie szkódzili.
Jak dziołucha była moróm
Mój szwagier mi opowiadoł, że jak ón słóżył w Krakowie przi wojsku to robiuł przi cugach, eszcze za Austryje. Było to eszcze przed piyrszóm wojnóm. Dycki wyrzóndzoł, że chodzili s kamratami na muzyki, i że tam były rostomajte dziołuchy. S tymi dziołuchami zwyrtali, a potym óny chciały, coby ich syncy odkludzili do chałupy. Tóż ich odkludzali. Ros też szoł s kamratym i dwiema dziołuchami s muzyki. Jak uż prziszli pod chałupe tych dziołuch, to óny słały siano na piyntrze w stodole, że bydóm pospołu wszyjscy spać. Chłapcy mieli czas bo nie musieli ijść rano na służbe, tóż lygli ś nimi. Szwagrów kamrat sie naros obudziuł i se wszymnół, że ta jego dziołucha co ś nióm społ je mortwo. Poobracał jóm na wszyjstki stróny, ale dziołucha ani nie dychała. Potym dziepro mu ludzie dziepro prawili, że to była mora. Że tak to snoci je, że mora siedzi w człowieku, a potym jak s człowieka wylezie to tyn człowiek leży mortwy. Tak to snoci s tymi morami je.
Nocznice
Eszcze dzisio starzi ludzie wierzóm w nocznice. Prawili, że nocznice chodzóm w adwyncie. Gónióm po polach jako światełka, a gdo idzie i śpiywo abo gwiżdże, tak go napadnóm i smykajóm tak dłógo, aż go siły odyndóm. A ponikiery – jak je słabszy – to aji skóno. Kiejsi też jedna dziołucha – było to uż nieskoro wieczór – przijechała cugiym do naszej dziedziny. U nas w Pruchnej banhof daleko od dziedziny, tóż trzeja daleko ijść na przejmo przez pola. Ale tóż dziołcha była młodo i szwarno, tóż hnet sie tam ś nióm jakisi znómy chłapiec doł do rzeczy,
byli dwo. A wyndóm kónsek na chodnik, a tu idzie rechtór i prawi:
– Każ to idziecie?
– Ku dziedzinie.
– To jo też pujdym s wami. Pujdzie sie nóm lepszy we trzech.
No i tak se we trzech idóm i, jak to w adwyncie, śniyg uż kapke padoł, tak mgławo było i tak idóm, szpasujóm se tam rostomajcie, wyrzóndzajóm i naros w dziedzinie widzóm światełko. I tak przez ty pola, tóm miedzóm idóm rowno na to światełko. I tak idóm, idóm, światełko fórt widać, uż im to było dziwne, zaczyni rosmyślać, co óni tak dłógo do tej dziedziny idóm. Uż mieli być downo przi farze, bo se myśleli, że to światełko je s fary, i tyn rechtór – ón sie Balcar nazywoł – prawi:
– Na jakosi to je dziwne. Jakosi to dłógo do tej chałupy idymy.
– Ale – myśli se – wyrzóndzómy i to tak sie nóm to isto cióngnie.
Aż naroz widzóm, że idzie jakisi ciyń. Bo ganc ćma nie było. Było tak szarawo. I tyn rechtór woło:
– Hej, gdo tu idzie?
– To je jo – odzywo sie mu chłop.
– A co za jo?
– Na Krygierek.
– A kiery Krygierek?
– Na tyn hawiyrz.
– A każ to idziecie, Krygierku? – Uż wiedzioł tyn rechtór, gdo to
je.
A tyn prawi:
– Ku cugu idym, na banhof, bo przeca do roboty jadym.
– Ale, nie prowcie. Dyć my sóm przi farze, a każ wy to idziecie? Tu je fara, a nie kierchów.
– Ale katać też tam, panie rechtór. Na dyć tu je krziż a tu oto je staw tu w tej dolinie, to my sóm przi tym stawie akurat.
– Na nima możne. Dyć my już mieli downo być w chałupie.
A Krygierek prawi:
– Ja, ja panie rechtór. Smyko was tu, smyko. Bo to przeca je adwynt, nocznice chodzóm, a wy sie śmiejecie i gónicie po polu oto s tóm porkóm młodych i nocznice was tak smykajóm. No i tak to je s tymi nocznicami. Starzi ludzie eszcze dzisio w ty nocznice wierzóm i młodym przikazujóm, jak po nocach kansik idóm:
– Nie gwizdejcie a nie śpiywejcie. A nie śmiyjcie sie po polach, bo nocznice sie bardzucno mszczóm. Jak dopadnóm człowieka, depcóm nogami a smoczóm tak, że tyn człowiek uż potym ni ma ani do życio, a potym uż zustanie taki pitómy.
O nocznicach
To było kiejsi za downych czasów, jak eszcze siedlocy mieli sztyry kónie. Wtynczas była biyda tela kóni nafutrować, tóż posali ich po miedzach i kaj yny szło. Mój chłop nieboszczyk dycki prawiuł, że jedyn taki synek sie ich dycki pytoł: „Weźcie mie też ze sobóm na ty miedze”. A eszcze prawiuł: „To my polygali na trowie, a ku ranu jak my stanyli i jak my mieli gnać kónie ku chałupie, tak my byli cali mokrzi”. I prziszli my do chałupy i prawili my: „Mamulko, dyć nie padało, a my sóm cali mokrzi”. A ta Matka na to: „Wiycie co, to was nocznice pomoczały”. – „A co to sóm ty nocznice?” – „No to sóm ty dusze pokutujónce”.
O bandurkach
Terazy uż ludzie w ty rzeczy moc nie wierzóm, ale hań downij moc wystoli od tych rostomajtych straszoków. Prowcie, co chcecie... Był wieczór, jako baji terazy. Wyszeł człowiek przed sień, yny starczyło było gwizdnóć na dwóch palcach a uż bandurki leciały. Potym jakby kiery nie uciyk do izby, tóż byjś sie nie odegnoł. To tak obstómpiły człowieka, a yny fórt rzóndziły„pódź sy mnóm”, „pódź sy mnóm, tu je piekny chodniczek”. Zdało sie takimu, że kansik po różach, po nejszumniejszej ceście idzie, a óny go smykały po nejwiynkszych chrostach, barzinach, że sie móg aji utopić. Jak tak uż kogo przisiadły, to nejlepszy było, jak sie miało kapsy w kabocie, to trzeja było ich obrócić, abo kabot oblyc na rymby, to uż ni miały prawa nic człowiekowi srobić. Potym trzeja było legnónć na ziymi i nie posłuchać co rzóndzóm. A kiery był uciyk do izby, to tak yny blyskały kole okiyn, dziwały sie do postrzodka a fórt prawiły: „pujść tam, stary pujść tam”. Nejraczy to óny miały ożrałego chłopa. Roz też baby na Skolnite chciały se dóma srobić muzyke, jako przi szkubaczce, tóż też posłały do Jawornika po muzykanta, coby prziszoł grać. Bezmala to był stary Goiczek, kierego uż downo ni ma. Nale chłopa bandurki obstómpiły w lesie i go tak smykały, że chłop legnył i sie nie ani nie ruszył. Dziepro nad ranym prziszoł cały mokry, tóż babóm wszyjstko opowiedzioł, jako ś nim dorobiały. Jednego chłopa zajś, jak szoł s aryndy wieczór, bandurka wysmyczyła aż na brzoze, to na ni przesiedzioł do rana. A było to nad urwiskiym, gdyby eszcze krok dali srobiuł, byłby spod i sie zabiuł. Tak óny ty krziwdy nie robiły krzyźbymu, yny trzeja było widzieć, jako se pómóc. Jako prawie – legnyć, nie ruszać sie, abo oblyczki oblyc na rymby. Nejwiyncyj ich bywowało po młakach, barzołach, kaj sóm sigły, jako „u Siglanów”, w „Moczarnej”. Ludzie prawili, że to były ty duchy s rostomajtych barzin.
O Djoble
Hań downij było widać po polach, jako djobeł pinióndze suszy. Po grómadnicach, abo aji na ściyrnisku, na miedzach kole zdrzódeł widowali ludzie taki modry ogiyń, jak gore. Modre płómiynie ros bełkły, a uż zajś zgasły, a zajś... Djobeł pinióndze suszył przi tymu ogniu widłami. Tóż jak sie nie boł, a szoł ku niymu, wiedzioł ty zaklyncia, móg dostać wiela yny chcioł piniyndzy. Dyć było powiedziane: „jakóm pieczyncióm zapieczyntowane, taką mo być odpieczyntowane”. Ale kiery to wiedzioł. Było takich móndroków moc, co próbowali, cóż kie żodyn nie wydzierżoł, każdy uciyk. Ja, co to za pinióndze? Tóż to było tak. Starzi ludzie mieli ten obyczoj, pinióndze chować za żbónkami, tymi glinianymi, co to bywowały na gorzołke, po półkach, abo kansik po kóntach. Potym, jak uż kiery był stary, a nie chcioł, coby ty pinióndze naszli, coby baba, abo dziecka miały po śmierci, szoł o dwanostej godzinie
w nocy zakopać ich pod gruszke, abo na polu, blisko zdrzódła. Tóż ty pinióndze były zaklynte i djoboł mioł do nich prawa. Dyby kiery był znoł to zaklynci, toby jich móg dostać. Trza było czytać s tej czarnoksiynskij ksiónżki, co w ni je biołym drukiym na czornych kartach pisane, tobyjś djobła odegnoł. A tak, choćby aji był naszoł, zaros sie straciły. Jedyn chłop oroł a bróna sie mu zahoczyła o cosi twardego. Chłop zaklół i pinióndze sie zaros zapadły do ziymi. Potym banowoł, ale uż było nieskoro... Ros zajś pachołek prziszoł w nocy na taki miejsce, kaj sie ty pinióndze suszyły. Widzi ogiynek na polu, wzión se też wóngliczek do fajfki, chce zapolić a tu mu wypod złoty dukot. Na drugi dziyń pokozoł to gazdowi, tyn też chcioł mieć naros moc piniyndzy, wzión na drugi wieczór czopke i idóm tam ku tymu ogniu. Nabroł pełno tych wóngli do czopki, a jak jich prziniós do chałupy, dziwo sie, a tu same jaszczurki a żaby. Kansik też mieli te czarnoksiynskóm ksionżke, a wiedzieli o takim miejscu, kaj djobeł ty pinióndze suszowoł, i też coby go jako od nich odegnać. Tóż djobła bezmala wegnali pod piec, a potym djobeł nie pujdzie i nie pujdzie. Od tego czasu dycki straszowało w tej izbie. Cosi burziło, trzaskało fórt a fórt, a schybowało drzewa s polynio (jako to downi były ty kurne izby). Dziepro potym prziszoł farorz, odrzykoł i przestało. Jakosi tam czorny mioł nad ludziami wiynkszóm władze. Też starzi ludzie moc jedyn drugimu wiedzieli zaszkódzić. Lecy kany sie kierysi objesiuł. Jako to nazywajóm „na objeszónke”, tak sie trzo powiesili, jedyn za drugim. Uż to była tako chałupa. Ros też (eszcze nieboga Mama rozrzóndzali) narodziło sie gazdowi dziecko, dziywcze. Prziszła tam cygónka, że planety tymu dziecku poczyto. Stoło mu, że bydzie nieszczynśliwe, że sie kiejsi powiesi. Ojców to strasznie mierziało, nale cóż robić. Nauczyli dziecko przed każdóm robotóm sie przeżegnać. Dziywcze rosło, rosło, było szykowne, piekne, aż ros jak uż była dziywkóm, poszła ku muzyce do karczmy. Naroz jóm cosi wziyno, coby sie szła od tej muzyki objesić. Tak jóm to cióngło aż do chałupy, już wziyna porwóz, idzie na góre, naros, jako to miała we zwyku, przipómniała se, że sie mo przeżegnać. Jak jóm też naros cosi chlusło przez gymbe, tak od tego czasu ji zustało piynć czornych palców na licu i uż też wiyncyj nie cióngło ji do wieszanio.
Co djoboł ni mo rod
Słóżył djoboł u siedloka za sztrof od Lucypera, że mało ludzi swodzoł do grzychu. Słóżył, ale przeogrómnie był wymyślny. Byle co robić nie chcioł. Posłoł go gazda z tragaczym do lasa po pnie, ale tyn hnet mu prawiuł:
– Ja, gazdoszku, to jo robił nie bydym, bo przi tym głowa sie mi trzepie!
– Tak bydziesz wode nosiuł i podlywoł w zogrodzie cebule.
– Też to robił nie bydym, bo woda w putni by mi żbluchała po nogach.
– Tak bydziesz dóma i co gaździno ci koże, to bydziesz robiuł!
– Ni mocie mi co inkszego dać do roboty?
– Zajś ci sie to nie podobo!
– Dyć to wszyjscy na dziedzinie wiedzóm, że z waszóm gaździnóm ani sóm czert by nie wydzierżoł. A jo to same! Ani rusz...
– Dyć ci za to do gaździno garniec fazoli sfutrować!
– Panie opatruj z tym dynamitym! Dyć by mi to brzuch rozerwało! Ni!
– Tak se legnij a w połednie pumożesz dziywce krowy dojić.
– Jyny od krów nejdali! Świtnie mnie, róg mi ubije abo oko wyleje! Ni!
– Tóż ziymnioki pujdziesz kopać!
– Zaś taki! Kóniecznie chcecie mie do urazowości wegnać?
– Tak siedniesz se ku radiju, wyposłóchosz wieści i mi rzekniesz...
– To ni! Dyć to pieróństwo cygani wiyncyj niż sto czertów. Nie chcym mieć z tym nic wspólnego!
– Tak co by ci kozać? Siyc umiysz?
– Umiym, ale nie pujdym, bo bych kose na kamiyniu wyszczyrbiuł!
– To je prowda. Ale leć do kuchynie prziłożyć do ognia.
– Od ognia sy mnóm daleko. Dyć żech je syn ognia wiekuistego.
– Możne byś chcioł być fojtym i yny rozkazować?
– Potrzebujym, aby na mie wszyscy szczekali?
– Naleje ci staro gornek mlyka i idź dziecko zakolybać.
– Po piyrsze jo nie rod z usmarkanymi przebywóm, a mlyka ni móm rod.
– Tak ci do gornek kawy.
– Tyn nejgłupszy napój? Dowo sie cygoryj, coby była gorsko, a hnet cukier, coby była słodko. Kawa je czorno, a hnet sie mlyko leje na biołóm.
– Ty howado, tak ty ani jedno, ani drugi! Idź sie dać wykropić farorzowi.
– Mocie wy mie kropidłym straszyć, tak se raczy pujdym ludzi straszyć.
Jako Murzin umiyroł
– Stareczko, pyty, pyty, opowiydzcie mi co o tych hańdownych rokach, kiejście eszcze byli młodzi. Pyty, pyty!
– Jak uż tak chcesz, tóż ci cosi opowiym, yny sie waruj mi nie wierzić. Bo ci teraźniejsi ludzie prawióm, że to wszyjstko bojki, co starzi opowiadajóm. Jo bydym mówiła samóm prowde.
– Dobre uż, stareczko, yny opowiadejcie, boch je uż piernicko ciekawy.
– Toż ci opowiym o starym Murzinie, jak umiyroł.
Podziwali sie potym stareczka na ciekawego wnuka, oprzili sie prawóm rynkóm o okno, co wychodziło na zogrode, uśmiychli sie eszcze i zaczli opowiadać.
Byłach eszcze małym skrzotym. Piónty rok mi możne dochodziuł, jak stary Murzin umiyroł. Dobrze pamiyntóm, jako to było, boch prawie była u kumornice, kiero u Murzinów mieszkała. Od samego połednia schodzili sie stejizbiocy, coby eszcze Murzinowi przed śmiercióm zaśpiywali cosi z kancynoła. Murzin leżoł na stolicy pod oknym, w kóńcie beczały jego dziecka, bo ich mioł jak aposztołów, dwanoście. A staro Murzinka lotała po chałupie jak bez głowy. Nie wiedziała, do czego mo naprzód rynce wrazić, co tako była ździwoczóno. S Murzina był wielki pulyr, tóż wiela ludzi nie prziszło. Nic uż nie rzóndziuł. Ani o świecie wiela nie wiedzioł, bo jeszcze dopołednia sie naproł w aryndzie, że sie tak ledwo dosmyczył ku chałupie. Tu go to sebrało i umiyroł. Tu naros, jak tak wszyjscy siedzieli, zatrzaskało cosi w siyni i wlazło to do Murzinów. Myślałach, że to kónia kludzóm. Ale nie trwało to dłógo, ludzie zaczyni śpiywać jakómsi pieśniczke s kancynoła, dwiyrze sie odewrziły i od Murzinów wyleciało szejść takich kudłatych podciepów. Na głowie to miało rogi, taki na pół palca, czorne to było i całe kudłate, a kopyta to miało razinko taki jak kónie.
Wiater rznół dwiyrzami na zadku a po nospie pod oknym to dudniało, jakby tam przeleciało stado kóni. Widziałach to, boch sie przez odchylóne dwiyrze prawie dziwała. Nie wiedziałach, co to było, ale Tatulek też byli przi Murzinie śpiywać, toż nóm wieczór prawili, że to djobli prziszli po Murzina. Cóż s tego, że Murzin chodzowoł do kościoła? Bo pobożny to ón był! Ale cóż to rzykani pumógło, kiej yny piuł i piuł a ku tymu eszcze babe tryźniuł w chałupie i klón przestrasznie. Aż do wieczora djobli trzaskali po nospie. Murzin umrzuł w kwicie. Taki szumny chłop! Móg sie o dziecka starać, a ón sie yny o kwit staroł. Tóż też tak skóńczył. Stareczka przestali opowiadać. Zamyślili sie na chwile i zadziwali przes okno. Na ziym spadowało liści z wysokucnego jawora. Zastarali sie stareczka, oczy im swilgły...
Fajermón
Było to jakosi po Murzinowej śmierci, prawie we żniwa. Tatulek mieli na wysznich gónach obili. Roz wieczór bylimy uż wszyjscy dóma, a tu sie zaczło mroczyć. Tatulek przilecieli ze stodoły do kuchynie i prawili, że muszymy eszcze zajechać po obili, bo w nocy bydzie isto deszcz, a szkoda by było, jakby pszyniczka zmokła abo porosła. No i pojechalimy. My, dziecka, my tam nic nie robiły. Pojechalimy, bo kaj by też tam kiery w chałupie wydzierżoł! Ćma było jak w miechu. Kiedy my przijechali na wyszni góny, to tatulek zapiskali trzi razy
na palcach. Zarozinko potym przilecioł fajermón. Co to był tyn fajermón? To był człowiek, kiery po śmierci musioł pokutować. Kiejsi było tych fajermónów wiyncyj niż teraz. Tyn fajermón to było przeogrómnie wysoki chłopisko bez głowy, a s uciyntego karku mu buchoł na meter wysoki ogiyń. Widno było na polu od tego ognia, jak w bioły dziyń. Mamulka i dziywka strasznie sie boły, a my, dziecka, beczeli my od strachu i dzierżały sie mamulczynego fortucha. Tatulek nóm prawili, że jak fajermónowi nic nie srobiymy, że sie go nie muszymy ani boć, że nóm też nic nie srobi. I tak nóm tyn fajermón świycił, aż my poskludzali wszyjstkóm pszynice. Jak my już ostatnióm fure wiyźli do stodoły, to fajermón poszeł s nami ku chałupie. Ale pod dach nie wloz, bo fajermón ni mo do chałupy przistympu. I tak stanół tyn fajermón przed stodołóm i świyci, i świyci, a jak uż tatulek zaprzili stodolne wrota, to mu pieknie za świycyni podziynkowali:
– Dziynkujym ci, fajermónie, za świycyni!
Tu naroz ogiyń sgos, a przed nami stoł taki wysoki panoczek w biołych lóntach i prawi:
– Dziynkujym wóm pieknie za wybawiyni! Tym swojim podziynkowaniym skóńczyliście mojóm pokute. Ciyrpiołech za to, żech nigdy za nic żodnymu nie podziynkowoł. Dziynkujym wóm, gazdoszku! Potym sie stracił i uż sie nigdy żodnymu nie pokozoł.
O fajermónach
Za starych czasów, jak eszczech była dziołuchóm było mi dwanost, trzinost roków, to my dycki z mamulkóm mleli w kumorze. A s tej kumory był wyglónd na pole. Nazywało sie to Pod Chałupkami. No wiycie, tego zbożo było trzeba moc semleć, bo nas było dziewiyńć dziecek, tatowie, to było jedynost. Ojciec byli miejscowym kowolym, no to mieli ucznia. To nas było dwanost do stołu. A to sie mleło a mleło, ale przi latarni. To światło nie było wielki. Bele widzieli do tej paprzice nasuć, a toczyło sie tym młynkym, a toczyło. A wieczór jak my tak mleli, to my widzieli na tej polanie s tego okiynka, że tam lotajóm taki ogniki. Jo dycki sie pytała: „Matko, co tam je za tym?” – „Na wiysz co, dziołucho. To ci prawióm, że to sóm ty fajermóny”. – „Fajermóny? Na cóż to może być ty fajermóny?”. I wyrzóndzali, że jejich ojciec widzieli tego fajermóna tak, jakby sie s drugim człowiekym spotkali. Że to było kole lasa, że tam dycki tyn fajermón lotoł. I óni sie szli przeświadczyć, co to je. A że to był człowiek bez głowy, a zamiast głowy mu taki płómiynie wychodziły. No taki że to było. A jo prawiym: „Na cóż to może być takigo strasznego?”
– „Mój ojciec dycki prawili, że to sóm dusze pokutujónce i óny tak gónióm”. – „Ale kaj sóm teraz ty dusze?” – „Uż nie pokutujóm, bo tych fajermónów ni ma”.
Juroszki
Juroszki to sóm taki małe podciepy, kiere siyngajóm człowiekowi po kolana. Na głowie majóm dwa kozi różki, dwa kopytka jak u baróna a chwost majóm nie tak jak diabły krowski, ale taki, jak u babucia. Jaroszki sóm czorne i strzapate. Siedzóm na górze Ochodzitej w Kóniokowie i wachujóm óndraszkowych talarów, kiere schowoł jak sie wracoł s bijatyki w Uhrach. Potym jak go zabili, to ty wszyjstki skarby zaczły wachować jaroszki. Jaroszów ni ma kupa, bo ich narachowali kole dwanoście. Jak kiery idzie po ćmoku w nocy, a uwidzi na szczycie Ochodzitej modre ognie, to jaroszki suszóm talary, miyszajóm ich warzechami i wachujóm cały czas coby ich żodyn nie ukrod. A wachujóm tych skarbów dobrze. Jak kiery chce ich ukrajść to jaroszki plujóm na niego i pyrskajóm jak kocury. A jak to nie pomoże, to walóm warzechami i przeganiajóm aż na kóniakowskóm ceste. Jak kiery zno zaklynci, to może ty talary wykrajść. Ale zaklyncio żodyn nie zno, a jak uż kiery go zno, to dycki mu chybio tego jednego ostatnigo słówka. Nie znoł go ani Wawracz s Istebnej, kiery był trzi razy w Ameryce i kiery posjodoł snoci wszyjstki móndrości świata. To jedno słowo wzioń Óndraszek ze sobóm do trówły – Pón Bóczku świyć nad jego duszóm. Amyn…
Nocznice
Po dolinach na Cieszyńskij Ziymi chodzóm po nocach nocznice. Chodzóm jak błyndne owce, a wyglóndajóm jak modre ogniki. Tako nocznica to je beskuryja, bo jak spotko kogo na ceście, baji takigo pijoka, abo ożrałego siedloka to woło na niego: Pódź! Pódź! Potym go ludzi przez barzoły, barziny i krzoki. Ludzi go tak długo, aż sie nie zacznie widnić. Potym jak uż słónko stanie, to taki gazda abo pijok ni może pojónć, kaj sie tak zapujściuł daleko od chałupy. Taki gazda idzie potym spadki do chałupy, umazany, poszkrobany i w zmazanym brucliku. Wszyjscy mu wierzóm, że go nocznica dopadła i kludziła po barzołach, ale baba ni, i wtynczas w chałupie je wojna. Baba wrzeszczy s chłopym i je krawal na całóm dziedzine. A ta nocznica sie cieszy, bo ónej o to chodziło, coby sie gaździno powadziła s gospodorzym…
Diobły
Diobły sie lyngnóm i kocóm pod mostkami, na strychu na farze, w starych folwarkach, chałupach i wiyrzbach. Wyglóndajóm srandownie, majóm bachorze kiere im wiszóm aż po kolana, Na ciele sie im kryncóm kudły a dziurki w nosie majóm srośniynte do kupy. Ze zadku im tyrczóm chwosty, jak u krowy, ni majóm zymbów, sóm świdrate, majóm pynknióne rogi na głowie. Takigo diobła spotkać na ceście, gor w lesie to je strach. Siedzóm ty podciepy w spróchniałych wierzbach, przi cestach i namawiajóm ludzi do grzychu, fórt za nimi chodzóm i prawióm, coby ludzie byli zamamrani. I to sie im udowo. Jak jaki młody synek sie ożyni, to zaroz mu burzom krew jak uwidzi jakóm młodóm dziołuche. Fórt robióm same złe rzeczy i szkódzóm wiela wlezie, bo sóm przeca s piekła rodym. Ludzie sie jednako poradzili bronić przed tymi małymi pierónami. Starczyło sie przeżegnać, abo se cosi pomyśleć świyntego – baji jaki świynte słowo i uż diabeł uciekoł. Diobły przesiadywały nejraczy we starych młynach i na strychach na folwarkach. Jak na kojściele wybiła północ, to zaczynały zwónić lańcuchami, wrzeszczeć, stynkać i kwiańczeć. Stykło yny wylyźć na strych s gromnicóm i pokropić kapke świyncónóm wodóm, to diobły uciekały przez kumin do pola. Na jesiyń jak przichodzóm wiatry to ś nimi przilatujóm diobły. Wyjóm w kuminie, dmuchajóm dym s kumina do izby, tańcujóm kole chałupy, ramplujóm ratkami po progach, skoczóm na dachu, targajóm szyndzioły s dachu i robióm wszyjstko coby ludzi napalować.
Podciepy
Podciepy to sóm taki dziecka, kiere podciepoł diobeł. Jak Mama zustawi dziecko same w izbie w kolybce, a gor jak eszcze ni ma ochrzczóne, to diobeł wlatuje przez kumin do izby, biere dziecko, a do kolybki wciepuje tego podciepa i ucieko. Tyn bynkart od diobła je szpatny, fórt ryczy w kolybce i mo wielkóm głowe. Idzie jednako tymu zaradzić. Starczy jak Mama wrazi do kolybki przytulie, kiero odgania diobły. A eszcze lepszy je prziniyść do kuchynie kokota, kierejo diobeł sie sakramyncko boji. Taki kokot, jak uwidzi diobła, co wylazuje s kumina zaczyno pioć i wrzeszczeć a do tego eszcze bije skrzidłami – narobi takigo krawalu, że wszyjscy sie w mig slecóm dziwać, co sie robi. Diobeł ucieko wtynczas spadki przez kumin i bździ ze strachu.
Połednice
Siostry od nocznic sie nazywajóm połednice. Też to sóm taki beskuryje, jak nie wiym co. Żodyn nie wiy jako wyglóndajóm. Ci co ich kiesi widzieli, prawili, że sóm jak mgła i że chodzóm w połednie po Świecie. Jak natrefióm na źniwiorzi, abo kosiorzi, kierzy spoczywajóm w ciyniu po ciynżki robocie, to wlazujóm na nich i prawióm: Spisz!, Spisz! – deptajóm im też po brzuchach i jszczóm po nich wiela wlezie. Potym taki kosiorz, abo źniwiorz sie budzi i prawi do drugigo: Ty, Jura, czujesz? Zajś mie ta przegrzeszóno połednica podeptała i pojscała...
Złotogłowiec
Złotogłowiec to był taki god, kery ros za rok wylazowoł w noc Świyntego Jóna s dziury na górze Godula i czołgoł sie potym do nejgłymbszego plosa w Olzie pod Kiczeróm. Był przeogrómnie wielki, a na głowie mioł złotóm koróne. Za Złotogłowcym szły też inksze gody, żaby i jaszczurki. Jak sie prziczołgoł do plosa, to ściepowoł tóm koróne s głowy, kłod jóm na brzyg i toploł sie we wodzie, a ty wszyjstki gody, kiere ś nim były wachowały mu tej złotej koróny. Starzikowie w Istebnej prawili, że byli i tacy, kierzi tóm koróne chcieli Złotogłowcowi ukrajść, bo była drogo – szło za nióm kupić dwacet baranów, piynć krów i wystawić szumnóm chałupe s jedli. Tóż dycki w noc Świyntego Jóna, jakisi odważny sie naloz, kiery chcioł tóm koróne dlo siebie. Udało sie mu jóm ukrajść, ale daleko nie uciyk, bo go zaczły gónić ty wszyjstki gody, kiere koróne wachowały. Potym go zaczły szczypać, gryźć i syczeć po nim. Wtynczas taki jedyn s drugim ciepoł koróne za siebie i uciekoł wiela mioł siły w nogach. Ale co s tego, że uciyk, jak zgupnył i bałamóncił – ni mioł wszyjstkich dóma.


text:
Serbjo, kiž pola Němcow "Wenden" rěkaju, su narod wulkeho słowjanskeho luda a wobydlachu něhdy wšón kraj wot Bobra hač do Sale a k Šmrěkowym horam. K połdnju mjezowachu z Čechami a k połnocy z Łutycami, a na tutej stronje ćehnjechu so jich mjezy něhdźe wot zjednoćenja Wódry a Warty hač k zjednoćenju Łobja a Sale. Wobstojachu z mnohich splahow. Z nich běchu Łužičenjo a Milčenjo najwosobniši. Tamnym słušeše kraj, kotryž so nětko Delnja Łužica mjenuje, tući wobydlachu pak krajiny, kotrymž su pozdźišo mjeno Hornja Łužica nawdali. W staršim času njerěkaše Hornja Łužica hinak hač Milska abo milčanski kraj, a jeje wobydlerjo běchu wšudźom jako Milčenjo abo milčanscy Serbjo znaći; pozdźišo pak poča so Milska wot cuzych z nětčišim mjenom pomjenować a je swoje stare mjeno cyle zhubiła, hačrunje naš lud hišće dźensniši dźeń jenož Delnjołužičana za Łužičana spóznawa.
Słowjenjo bydla w Europje tak dołho kaž Keltojo, Germanojo a Romanojo. Hižo w najstaršich časach běše wšón kraj, kiž mjez adriatiskim a narańšim morjom so rozpřescěra a wot Wódry hač do žórłow Dnjepra a Dona dosahuje, jich samsne wobsedźeństwo. Woni běchu stajnje jedyn z najwjetšich europskich ludow. Z krajinow, kiž w dźensnišej Pólskej na woběmaj stronomaj Wisły leža, přicežechu najskerje Serbjo do hoŕjeka spomnjeneho serbskeho kraja, a při spočatku šěsteho letstoka widźimy jón wot samych Serbow wobsadźeny.
Štož zwonkowne napohladanje Słowjanow a z nimi Serbow nastupa, dha słušeja do najrjeńšich ludow indoeuropskeho splaha. Woni licachu so stajnje k tym narodam, kiž w khěžach a domach bydla. To bě wina, zo so najradšo na rataŕstwo abo rólnistwó złožowachu. Ratarjo pak so dołho rjemjesła, překupstwa a wšelakich wunamakanjow zminyć njemóža. Płuh je słowjanske wunamakanje.
Serbjo mějachu rady měr z cuzymi, běchu sprawni a dobroćiwi, štož tež jich boža słužba, jich prawa, wašnja a domjace žiwjenje wobswědča. Boha wjeŕšneho česćachu jako stworićela njebjes a zemje, pódla njeho pak mějachu nižšich bohow, kaž Běłoboha, Čornoboha, Swjatowita, Djasa, Připołdnicu, Smjertnicu atd., kotrymž jako srědnikam mjez sobua mjez wjeŕšnym bohom howjadła, wowcy, sad a wšelake płody woprowachu. Zo bychu ludźi woprowali, to da so jenož pola někotrych druhich słowjanskich splahow pri narańšim morju dopokazać; tam pak bě tajke wašnje z cuzby přišło a traješe jenož krótki cas. Woni wěrjachu do žiwjenja a wotrunanja po smjerći. Při naležnosćach cyłeho kraja wobzamkaše tež cyły łud; w swojej swójbje měješe pak jeje starši njewobmjezene knjejstwo. Za zastejenje zjawneje božeje słužby, krajnych naležnosćow a sudow, za dohladowanje překupstwa a za wothladanje wójny a měra buchu woleni zastojnicy na powšitkownych zhromadźiznach. Hižom w prastarym času mějachu swoje zakońje, kotrež so wot nana synej rozpowědowachu abo tež wot měšnikow z rězami - do drjewa wurězanymi znamjenjemi - napisowachu. Wšitcy Serbjo běchu swobodni, tola so, jako do němskeho susodstwa přińdźechu, někajki rozdźěl stawow pola nich započinaše. Njewólnistwo, a wotrocstwo su Serbam Němcy přinjesli. Starych ludźi Serbjo swěru hladachu, a zo su jich morili, je hoła wunamakana bajka a njepřećelska łža.
Za khorych a khudych starachu po zdobnje; tohodla njebě mjez nimi prošerjow a krajbłudźerjow. Jich wubjerna hospodliwosć, kotraž z jich přinarodźeneje dobroćiwosće wukhadźeše a kotruž za swjatu přisłušnosć mějachu, njemóža tež jich njepřećeljo dokhwalić. Žony, kotrychž mandźelsku swěrnosć swjaty Bonifacij wulcy khwali, smědźachu wšudźe po woli přikhadźeć. Wyše rataŕstwa, pčólnistwa, hońtwy a kubłanja skotu zaběrachu so wosebje z wikowanjom. Spěw, hudźba a reja běchu jim najlubše zabawy. Woni běchu wosobni ćěslojo, kowarjo, twarcy, jěrcharjo, rjemjenjerjo, hewjerjo a rězbarjo. Zo pozdźišo, wot 11. a 12. lětstotka sem překupstwo a rjemjesło kónc bjerješe, zo jich města hinjechu, zo hrubosć a lěnjosć pola nich přiběraštej, na tym njeběchu woni wina, ale jich němscy potłóčowarjo, kiž kóždeho Serba z wyššich stawow wuzamkachu. Dokelž Serbjo rataŕstwo lubowachu, dha rady wójny njezapočinachu. Njeběchu dobywaŕski lud; hdyž pak mějachu sebje a wótčinu před njepřećelom wobarać, wojowachu z najwjetšej wutrobitosću. Tuta bě wšudźom wuwołana.
Při tak mnohich dobrych počinkach namakatej so pola Słowjanow tež dwaj žałostnaj njepočinkaj: njejednota a cuzolubstwo, kotrajž staj jim hač do dźensnišeho dnja k najwjetšej škodźe byłoj. Dla jich njejednoty móžeše jich kóždy jenož trochu rozhladny a mócny njepřećel lohcy přewinyć a to ćim skerje, dokelž so tež často Słowjenjo namakachu, kiž cuzbnikam přećiwo swojim krajanam pomhachu. To je bohužel hišće dźensniši dźeń tak, přetož Serbjo su Serbow najhórši njepřećeljo a hladaju, kak bychu jich zahubili. Cuzolubstwo, zo bych hišće dale na nětčišich Serbow składnostnje spomnił, kćěje tež pola Serbow. Přetož hdźe nadeńdźeš wjetšu pokhilnosć: cuzu rěč, cuze wašnje, cuzu narodnosć wyše swojeje wuzběhować? Hdźe słyšiš husćišo w cuzej rěči rěčeć hač mjez samsnymi Serbami? W najnowišim čau drje počinaju so bóle zjednoćeć a so jako lud začuwać; w našich dnjach počinaju drje tež Serbjo při zjawnych składnosćach serbscy rěčee a w towaŕšnostnym žiwjenju serbsku rěč nałožeć, ale to ma so hišće wjele bóle přisporjeć, prjedy hač móžemy prajić, zo so za swoju serbsku narodnosć tak jara staramy kaž Němcy za němsku.
J. E. Smoleŕ, Hórnikowa Čitanka.
zpět na obsah Další: Serbam


text:
Na gōrnoślōnskich szportplacach, 27.05.2018
Kej cołki fusbalowy świat emocjōnowoł sie finałym Ligi Majstrōw, to we lidze czeskyj grali ôstatnioł kolejka szpilōw. Mało fto wierzōł, co ze ligi nie ślejci MFK Karwina, kerŏ przegrywała ôstatnie szpile i musiała wygrać we Jihlavie z Wysoczinōm, do kerej traciōła 3 punkty. Szpil bōł fest wyrōwnany, ale we 66 minucie piyrszego tora strzelōł Jan Kalabiška. Jihlava nie chciała ôdpuścić, bo remis dŏwoł jyj utrzimaniy. We doliczōnym czasie powiōdła sie kōntra ôd Karwinej i Vladislav Lyovin ze Jihlavy musioł retować sie faulym, za co dostoł drugoł żōłtŏ kartka, a fusbalŏrze z Karwinej dostali elwra. We 94 minucie na 0-2 zamiyniōł go Tomáš Wágner. Karwina po tym szpilu skoczyła na 14 plac we tabuli, a Jihlava ślejciała 15 plac i ze ligi.
Leksze zadaniy mieli fusbalŏrze ze Ôstrawy, kerym styknōł 1 punkt, coby sie utrzimać, a grali ze ôstatniym manszaftym – Zbrojowkōm Brno. Banik wygroł 2-0 po torach ôd Dame Diopa (65 minuta) a Marka Hlinki (76 minuta) i skoczōł na 12 plac. We to we marcu chyba żodyn we Ôstrawie a cołkej lidze czeskyj nie wierzōł, bo wtedy Banik mioł 8 punktōw straty do przedôstatniego manszaftu i bukmachery dŏwali mu 5% szansy na utrzimaniy we lidze.
Milan Baroš, kery przed tym sezōnym pedzioł, co to bandzie jego ôstatni, po szpilu zmiynioł zdaniy: “Jak bandzie zdrowie, to jeszczy rok zagrōm dlŏ Banika”.
Po awansie Ôpawy (we sobota bōły ôstatnie szpile II ligi) we I lidze czeskej na bezrok bandōm aże 3 manszafty ze Ślōnska: Banik Ôstrawa, MFK Karwina i Slezsky Ôpawa. Tera czas, coby wieloś poszła w jakoś.
Wyniki ôstatniej kolejki II ligi czeskej:
Fotbal Trziniec – Varnsdorf 2-2
Slezsky Ôpawa – MFK Fridek-Mistek 7-0
Slezky Ôpawa je 1 i awansowoł, Fotbal Trziniec 5, a Fridek-Mistek ôstatni i ślecioł na III ligi (liga morawsko-ślōnskŏ).
Milan Baroš – Banik Ôstrawa
(foto: fcb,cz (fcb.cz) [CC BY-SA 4.0 / Wikimedia Commons])
We Polsce grała już yno II liga, kaj bōła w niedziela przedôstatnioł kolejka. Z ligi już formalnie ślecioł Ruch Chorzōw, a żodyn manszaft ze Gōrnego Ślōska niy mioł już szans na awans.
Podbeskidzie Biylsko-Biołŏ – Wigry Suwałki 1-0
Ruch Chorzōw – Zagłymbie Sosnowiec 0-1
GKS Tychy – Ôdra Ôpole 3-0
Ôlimpia Grudziōndz – GKS Katowicy 1-1
GKS Tychy je 4, GKS Katowicy 6, Biylsko-Biołŏ 11, Ôdra Ôpole 12, Ruch Chorzōw 18.


text:
To ju dobri rok zlécôł òd slédnegò wpisënka ò sprzątaniém. Tã całowną robòtã móm ju za sobą, terô mëszlã kąsk ò tim, żebë aktiwòwac starnë dlô dwóch/trzëch ùdbów przë jaczich mómë robioné, to ju le jakno archiwa tegò co bëło. Jesz mùszã sã równak z tim czile razë przespac…
Jedna ze starnów, chtërné jô trzëmôł na serwerze, mô na zymkù samô sã „pòzamiatóné“ (mô sã przeniosłé na nowi plac). Tak pò prôwdze to mie słów felëje na to jak je do tegò doszłé ë nie jidze ò to, że ni mògã przë tim ju „grzebac“ – z tegò wëgrónegò czasu jem prawie baro rad. Ti co mie znają wiedzą, że nie żëjã z internetu, a to co robiã to robiã z gwësnegò pòczëcô òbòwiązkù do mòji kaszëbsczi kùlturë. Równak ôrt w jaczi, na kùlturalnô jinstitucëjô z Nordë, to zrobia, je pòniżi wszëtczégò co mòże le zdrowi człowiek pòmëszlec. Jinstitucëjô, chtërny starnë móm spòlëzniano przez cos kòl szesc lat trzëmóné, dozéróné ë przë nich robioné (wëzdrzatczi, różné cms-ë ë jich zaktualneinia), nie bëła w sztãdze za nen wpakòwóny czas a (doch) dëtczi zwëczajno pòdzãkòwac. Ò nick wicy w spòlëzniany robòce doch nie jidze. Przikré doznanié òbnażającé gwësną arogancëjã – nie mòjé pierszé tikającé sã spòlëznianégò angażowaniô na kaszëbsczim gónie.
Nimò tegò Avati!
Jidąc stegna przëbliżaniô wama mni, abò też wcale, znónëch mùzycznëch karnów, ze słabòscą do rockòwi francësczi mùzyczi, mëszlã dzysô waji òdesłac do parisczégò karna Les Wampas (nie mëszlita, że to fejn zwãczné miono je?). Les Wampas grają ju ze sobą òd 1983 rokù, jich mùzyka je przëpisëwónô do punka ë téż do psychobilly.
Zamdlëwóm mòże na zôczątk słëchanié Les Wampas òd sztëczka “Never trust a guy who after having been a punk, is now playing electro” (w wòlnym dolmaczënkù: “Nigdë nie dôwôj wiarë chłopù, chtëren pò bëcô Punkã, terô elektroniczną mùzyka graje“) to fejn przëmiôr ùsôdztwa tegò rokòwégò karna, jaczi pòchôdô z singla z 2003 rokù. Sztczk nen je kritiką dzéjaniô Manu Chao, chtëren to pòdle mùzyków Les Wampas pòddôł sã systemie.
Czëtając, ju jaczic czas temù nazôd, wiadło Michôła ùsôdzoné pò kòncercé Cockney Rejects w Gdini móm sã ù niegò natkniãté na klip Dead Kennedys “Nazi Punks Fuck Off“. Sztëczk je pëszny ë je téż jednim z tich sztëczków co mie baro lubią, jakno ë karno co gò graje.
Jo … – przë ti leżnoscë przëszed mie ma mëszlã jinszi klip jaczi mòże òbôczëc na YouTube: Mano Negra z Jello Biafrą ë Sidi’H’B – klôrowny przekôz wespółdzejaniô lëdzi z róznëch placów Zémi.
Szëkôjta za tim na przëmiôr na youtube.com.
Bôczënk: Òbkłôdka platë pòdlégô ùsôdzczim prawòm ë pòchôdô ze starnów ot-vinta.com
Wczora to szło pò prôwdzé mie blós abò zaspiewac “He Maлa Бaбa kлoпoTy kyпилa Пopocя” abò wzyc sã do robòtë, bò przistãpù do nowëch kaszëbskòjãzëcznëch starnów nie bëło.
Z tima bitama ë bajtama to jakòs tak je, że rôz òne są, a rôz jich nie ma. Wczora prawie bëło nót je wëszëkac, a to doch nôlepszô robòta dlô Sznëpòrznika 😉 . W tim sznëpòrzeniém towarzëszëła mie ta frantówka He Maлa Бaбa kлoпoTy kyпилa Пopocя ùkrajińsczégò karna Ot Vinta, jaką mie drëch pòdesłôł (jesz rôz dzãka).
Nie bãdã ji trzëmôł blós dlô se, bò mëszlã, że czéj wa bãdzéta kòmùdni, to mòże òna wama téż hùmòr pòprôwi. 🙂
Frantówczi karna Ot Vinta (móm czëtë, że miono nie mô nick bëlnëgò òznôczac 😉 ) nalezeta tuwò .
Jeżlë òbôczôta jesz jaczi felë to proszã napisac ò nich do mie, nôlepi cëtëjąc to co sã wama wëskrzëniło – bãdzé to dlô mie wiôlgô pòmòc .


text:
Što wopřijeća kaž zastaranska połnomóc (Betreuungsvollmacht), staraćelska połnomóc (Vorsorgevollmacht) a postajenje pacienta (Patientenverfügung) poprawom konkretnje woznamjenjeja, a kotry dokument za sebje trjebam? Što so stanje, njeje-li w tym zmysle ničo rjadowane? Dosaha formular za tajke rjadowanja a, hdyž haj, kotry formular wupjelnju a kak swoje přeća najlěpje sformuluju, zo jednaja zamołwići w chutnym padźe po mojej woli? Kotre kopolaki móža so jewić? Na tajke a podobne prašenja wotmołwja Susann Sperling ze Sakskeje centrale za přetrjebarjow na přednoškach. Mjez druhim čini to tež 30. januara we Wojerowskej wotnožce poradźowarnje. Silke Richter je so z referentku projekta „Hospodarski škit přetrjebarjow“ rozmołwjała.
Knjeni Sperling, stej staraćelska połnomóc a postajenje pacienta přeco hišće tabutemje?


text:
Zhladujo do zańdźenosće Chróšćanskeho cyrkwinskeho chóra da so z połnym prawom prajić, zo ma tutón cyrkwinsko-hudźbny cyłk dołhu tradiciju. Je pak tež spóznajomne, zo su časy byli, hdźež dyrbješe wosada bjez chóra wuńć.
Po tym, zo bě so chór 1981, wosebje tež na iniciatiwu njeboheho kantora Handrija Wjenka wozrodźił, woswjeći 2011 swoje 30lětne wobstaće.
Chór wobsteji z něhdźe 45 čłonow. Předsyda chóra je dr. Beno Wałda.
Po smjerći dirigenta Handrija Wjenka krótko do hód 2006 je Chróšćan cyrkwinski chór pod nawodom Bernadetty Hencyneje w zašłych lětach dale pilnje zwučował a so w kwaliće skrućił. Wot 2018 je Knjez Michał Cyž nowy dirigent a wuspyta so tež na modernych twórbach, kaž Baba Yetu, kotrež repertoir chóra na zajimawe a nowe wašnje wobohaćeja.
Ze swojim skutkowanjom wobohaća duchowne žiwjenje wěriwych a je tak z wažnym wobstatkom wosadneje zhromadnosće. Prócuje so přeco zaso wo wuhotowanje naročnych duchownych wjerškow w žiwjenju našeje wosady. K tomu słušeja hodowne koncerty a wobrubjenja Božich mšow na cyrkwinskich swjedźenjach. Prawidłownje wobrubi chór wosebitu Božu mšu za wšitkich žiwych a njebohich cyrkwinskich hudźbnikow našeje wosady.
Dalše wjerški z dźěławosće chóra běchu sobuskutkowanje w pasionskimaj hromaj 1995 a 2005, wustup w hrě "Via regija woła" 2010, hudźbny přinošk na přez telewiziju origalnje přenjesenej Božej mši na Bože ćěło 2010, wobdźělenje na wulkim serbskim chórje k zbóžnoprajenju Alojsa Andrickeho a tež sobudźěło w projektnym chórje oratorija "Serbske jutry" 2013. Nimo zwučowanjow haji so w chórje tež towaršliwosć, přewjeduja so wulěty a dalše akcije k skrućenju zhromadnosće.
Sobuskutkowanje w cyrkwinskim chórje přinošuje k skrućenju wosadneje zhromadnosće a zdobo k swójskemu wobohaćenju kóždeho čłona.
Štóž rady spěwa, štóž chce rjanu zhromadnosć dožiwić a so we wosadźe angažować, tón je pola nas lubje witany.
Chrónika dirigentow:
Handrij Wjenka (1981-2006)
Bernadett Hencyna (2007-2017)
Michał Cyž (wot 2018)


text:
Dyskusyjo używacza:Jaborygyn
Mjast: Ńy ma sam ješče artikla uo tym tytule.
Dou by`ch: Artikla uo ty tytule sam ješče ńy ma.
- co to zmjyńo?Mayor 21:35, 28 moj 2008 (UTC)
Mjast: Ńy wjyš, jako škryflać we ślůnskij godce? Pofiluj nojpřůd na zasady šrajbůngu.
Dou by`ch: Ńy wjyš jesce, jako we ślůnskij godce škryflać? Kukni se nojpřůd na prawidua szkryflańo.
- podug mje ta wersyjo, kiero je teroski je moc lepšo niž Twoja propozycjoMayor 21:35, 28 moj 2008 (UTC)
Po ślůnsku je ta tytuúa, a po polsku ten tytuł! Dobře je tyž mjeć we majnůngu ořyčyńy na uostatku, coby kúaś akcynt na tym, uo co śe isto rozuaźi. Jaborygyn
Mjast: Pokož podglůnd
Dou by`ch: Podejzdřij
Mjast: Pokož zmjony
Dou by`ch: Po pomjyńańu
- w sumje jaMayor 21:35, 28 moj 2008 (UTC)
PodpisEdytuj
Witej Jaborygen. Pamjyntej coby we dyskusyjach podpisywać śe sztyrůma tyldůma: ~~~~ <== Zawdy wklejej to na kůńec swojigo wpisu we dyskusyjach abo guosowańachh (ńigdy we artiklach). Pozdrawjům, ◄Ozi64► a jigo godka 05:49, 29 moj 2008 (UTC)
Tölepbergen QayıpbergenovEdytuj
Wjelge Ći danke za twoje edycyje we tym to artiklu. :) Timpul godka 13:16, 8 čyr 2008 (UTC)
LinkiEdytuj
Witej.
Můgbyś poćepać te psuće linkůw? A jak mi pokožeš kajś we Internecu abo kśůnžce "Norwyjgijo" to stawjom halba. Lajsikonik 21:34, 8 čyr 2008 (UTC)
Pojakymu`śće taky ... nerwyjs? Jou sam podowům jak suyša, co ńyskorzi i po buchach bańdźy?! PS A halby, to śe ... stowjo i jou je ńykej stowjům! :-) Jaborygyn 21:42, 8 čyr 2008 (UTC)
- Sam stowjům śe za Jaborygynem. Můmy přeca škryflać tak, jak godůmy we důma, we sklepje, a ńy tak jak "Je we necu". ◄Ozi64► a jigo godka 06:25, 9 čyr 2008 (UTC)
Mojo zajtaEdytuj
Witej. Ńy růb tego wjyncy. Na mojij zajće mo być naškryflone kej jo godom, nale jo ńy godom uo mjy, nale uo mńy. Pzdr. Timpul godka 08:08, 14 čyr 2008 (UTC)
- To samo godom. Je to ńyzgodne ze Wikietyketům a podug zasad ze jei narušyńo idźe zablokować konto (ńy momy tego přetuůmačone, ale rule sům lo koždyj Wikipedyje jednake - pl:WP:E, [1]). Lajsikonik 08:44, 14 čyr 2008 (UTC)
Twoje edycyjeEdytuj
Witej. Zaś južech godou, coby ńy sprowjać wypowiedźi inkšych užytkowńikůw, do śe jyno wćepnůnć swůj kůmyntoř na spodku! Podano sam forma alfabyta to ślůnski alfabyt fůnetyčny, ad. twojo edycyjo, kaj žeś dodou "ã" - třa by pomjyńić alfabyt a wćepujůnc nowo buchštaba go zmjyńoš. A my alfabyt lo jydnyj edycyji zmjyńać ńy bydymy. Proša uo merytoryčne edycyje we artiklach rodšy, jak byś mjou jake problymy, dej znoć. Pyrsk, Timpul godka 11:39, 12 śyr 2008 (UTC)
- Witej. Može zrobjyš se zajta užytkowńika sam? Bůuo by gryfńy kejbyś poinformowou inkšych sprowjoři, jake zoš godki. Třa jyno wlyźć na zajta Użytkownik:Jaborygyn a wćepać sam coůś takigo (dejmy na to, co godosz po ślůnsku jako uojčyjstům godkům a po polsku tyž, a jyno trocha znoš ynglicki, dowoš tedy - {{babel|line1|szl|pl|en-1}}. Jake problymy, piš do mńy. Pyrsk, Timpul godka 11:54, 18 śyr 2008 (UTC)
- Proša, dowej trocha myńi germańizmůw. Do śe pů našymu pedźeć znok, a ńy cajch, grańica a ńy grenca (to uostatńe to Ńymce uod nos wźůny). Timpul godka 09:29, 19 śyr 2008 (UTC)
- To ńy soom żodne garmańizmuse, yno nase szloonzsky pjyrwoćiny, ńykej bes ńyftorych ... przepoomńame?! Pjes, podle mje cajchnuje, kej uobejscowo kożdo eka, a ńy znakuje. :-) Jaborygyn 10:20, 19 śyr 2008 (UTC)
- Proša, dowej trocha myńi germańizmůw. Do śe pů našymu pedźeć znok, a ńy cajch, grańica a ńy grenca (to uostatńe to Ńymce uod nos wźůny). Timpul godka 09:29, 19 śyr 2008 (UTC)
Ńy ńy, růžńům my śe tym, co ty užywoš baři zgermańizowanyj wersyje ślůnskigo, jo preferuja take suowa brać ze suowjańskigo zdřůduosuowa. Můmy tyž půn půńi a ńikej ńy godům her ńi frau. A tak btw. do jakij moji edycyje je tyn kůmyntoř? :D Timpul godka 08:56, 20 śyr 2008 (UTC)
- Ńy, mje ńy uaźi uo to, coby godać "tak", "pan", "pani" atp. Jyno ńikej do śe cůś pedźeć źdźebko inakšy, baři pů suowjańsku (atoli ńy po polsku!). Bo ślůnski dowo śe do familije suowjańskij, ńy germańskij. Jo fest docyńům Twůj zaśyng suůw, bo echt mo uůn šyroke grańice! Pozdrowjyńa, Timpul godka 09:22, 20 śyr 2008 (UTC)
No jyno mi chopje ńy godej co ślůnski je germański! Wezdřij se na gramatyka a porůwnej, do čygo je baři podany - polskigo eli ńymjyckigo? Timpul godka 17:30, 20 śyr 2008 (UTC)
- Ja, jyno mi ńy uaźi uo kultura, a ewolucyjo ślůnskigo ze godki prasuowjańskij. Pyrsk! Timpul godka 11:31, 21 śyr 2008 (UTC)
- Chopje, naša dyskusyjo ńy prowadźi do ńičygo, bo ńy rozumjyš uo čym jo godům. Přečytej proša pjyršy akapit artikla Ślůnsko godka. A Ślůnzokym žech je, a familijo ze śeradzkij źymje tyž i mům! (uůnych gwara isto je podano na ślůnsko tyž, co mjy śe fest podobo ;)) Coukym rozumja twůj majnůng uo tym, co germańsko kultura douo ślůnzokům mocka zachůw, nale mjy jyno jako uosobje zajinteresowanyj godkoznawstwym uaźi uo ewolucyjo ślůnskij godki ze kořyńi suowjańskich (dowo to śe we gramatyce itp., co je do našyj baři podane, uodmjana "sein" pů ńymjecku eli "być" pů polsku?). Terozki rozumjyš? Timpul godka 12:11, 21 śyr 2008 (UTC)
PS. A to przeca ńy je moja teza. Timpul godka 12:53, 21 śyr 2008 (UTC)
- Ślůnsko je godkům suowjańskům ze srogym ajnflusym godki ńymjeckij. I to mo kůńčyć godka. Jeli Jaborygyn ńy wjeřiš počytej kańśik cokolwjyk uo tem, ◄Ozi64► a uůnygo godka 13:17, 21 śyr 2008 (UTC)
Godźe??Edytuj
Jakym zaś "godźe", to je rusycyzm uod Гoд. Lajsikonik 12:08, 19 śyr 2008 (UTC)
- A pado śe "być na wjelaś rokůw" (a ńy: "godůw") stary. Lajsikonik 12:09, 19 śyr 2008 (UTC)
- A nojsrogszy fajer jak śe we Familiji zwje? Zuote GODY! :-) Jaborygyn 12:13, 19 śyr 2008 (UTC)
- A jk je "Zuote Gody" we polskij godce? :) Lajsikonik 13:01, 19 śyr 2008 (UTC)
- Po polsku to je: "Jubileusz pięćdziesięciolecia pożycia małżeńskiego". Jaborygyn 05:51, 20 śyr 2008 (UTC)
- [2] Lajsikonik 06:12, 20 śyr 2008 (UTC)
- "Gody" to je archaizm, kery śe uostou we ruskij godce, a we polskij i ślůnskij uostou yno we značyńu mjana źimowygo přeśilyńo, abo, jak žeś to podou, we mjańe fojyru. Jak žech to juž škryflou: "Być na wjelaś rokůw stary" (a ńy "godůw"). Lajsikonik 11:47, 20 śyr 2008 (UTC)
- Jako fobijo? Rozchodźi śe o to, co "We [xxxx] godźe" yno Ty škryfloš. [3], [4]. Lajsikonik 13:23, 21 śyr 2008 (UTC)
- God, szkryflo pewńikym couko Ojropa, uode casoov wandrowańo Celtoov? A "Gody", uoznaczo "Krystusowe śvjynto" http://www.slownik-online.pl/kopalinski/0BBC0D6ADC95A1D8412565B6005A1A5C.php, narodzyńo Pańskigo przed Nous ludźi tu na Źymi. Jejich źymski Gyburgstag. My zaś, ku pamjyńći (na pamjoontka), znacyma tym mjanym mjara casu uod Godoov do Godoov, cyli po polsku "rok"! Tak jak mjara tydńa wźyna śe na pamjoontka Poonbooczkowygo z martvych povstańo (ńybjański Gyburgstag - narodzyńy dlo Ńeba). 83.17.148.10 06:52, 22 śyr 2008 (UTC)
- Jako fobijo? Rozchodźi śe o to, co "We [xxxx] godźe" yno Ty škryfloš. [3], [4]. Lajsikonik 13:23, 21 śyr 2008 (UTC)
- Po polsku to je: "Jubileusz pięćdziesięciolecia pożycia małżeńskiego". Jaborygyn 05:51, 20 śyr 2008 (UTC)
- A jk je "Zuote Gody" we polskij godce? :) Lajsikonik 13:01, 19 śyr 2008 (UTC)
- A nojsrogszy fajer jak śe we Familiji zwje? Zuote GODY! :-) Jaborygyn 12:13, 19 śyr 2008 (UTC)
Linki zewnyntřneEdytuj
Bůua propozycyjo coby mjanować "škerowńiki". Jo by dou "škerowńiki do inkšych neczajtůw". Lajsikonik 13:22, 20 śyr 2008 (UTC)
- Mojo prpozycjoto je "Necowe uodwouańo" pů mojymu bydźe nojlypše, ◄Ozi64► a uůnygo godka 11:00, 21 śyr 2008 (UTC)
- Spoomna Woom sam yno, co uopedźou`ech śe za mjanym --> Auskuplůngi Jaborygyn 07:00, 22 śyr 2008 (UTC)
ArtikleEdytuj
Witej Jaborygyńe. Tak se jyno myśla, pojakymu byś ńy napisou nowygo artikla? Bo našyj Wikipedyji třa půmůc coby jejich bůuo jak nojwjyncy. Wlozbyś jyno na Wikipedyjo:Jak sprowjać artikle? a sam moš taki fynsterek do robjyńo nowych artikli. Stykńe co napišeš jyno sům tekst, rešta moga robić jo. Dźynki za zrozůmjyńy. Timpul godka 09:14, 22 śyr 2008 (UTC)
- Oj to sům jyno artikle, a ty sam mjyšoš politika :) Pisańy artikli ńy ma sam ńic do ńi. Ńy byda na śyła zachyncou kej ńy chceš, prośyłżech jyno uo půmoc. Timpul godka 09:50, 22 śyr 2008 (UTC)
MetropoliaEdytuj
Hej, ńy wćepuj sam hoaxów! Ńy ma "Metropolija Gůrnoślůnsko", je katowicko - a to je uoficyjolne mjano. Lajsikonik 21:42, 23 śyr 2008 (UTC)
- We Watykańe tyž Poloki śedzům? Archdiocese of Katowice, "Archbishop of Katowice". Lajsikonik 21:56, 23 śyr 2008 (UTC)
- To ńy je istotne, jako škryflajům we cajtůngach, yno jake mjano užywo Kościou. A to je na vatican.va Lajsikonik 22:25, 23 śyr 2008 (UTC)
- Lista mjan wšyjskich 540 archidiecezyji we weldźe je sam. "Upper Silesia" ńy ma, je "Katowice". Lajsikonik 22:33, 23 śyr 2008 (UTC)
- [5], a sam episkopat Polski: "Stolica: KATOWICE
Metropolia: katowicka Archidiecezja: katowicka
Arcybiskup Metropolita Damian ZIMOŃ ul. Francuska 47, 40-027 Katowice Tel.: 0-32/ 255 46 73 Fax: 0-32/ 256 21 62 " Lajsikonik 03:43, 25 śyr 2008 (UTC)
- Sorki, nale terozki akuratńy Lajsi mo recht. Je to katowicko, ńy Gůrnoślůnsko, ◄Ozi64► a uůnygo godka 10:32, 25 śyr 2008 (UTC)
To pojakymu vczora fajrowali "20 lat od ustanowienia metropolii górnośląskiej. Mszę św. w Rudach odprawił abp Skworc"?
http://www.dziennikzachodni.pl/artykul/637491,20-lat-od-ustanowienia-metropolii-gornoslaskiej-msze-sw-w,11,52,id,t,sm,sg.html#galeria-material
To podle Wos metropolita katowicki arcybiskup Wiktor Skworc a reszt biskupův ńy wjům co fajrujům?
Jaborygyn (dyskusja) 00:38, 16 śyr 2012 (CEST) Jaborygyn
Jaborygyn 25.03.1992 - bullą Jana Pawła II "Totus Tuus Poloniae Populus" została utworzona nowa diecezja gliwicka, której przypadło z naszej diecezji 90 parafii z ok. 140 kapłanami opolskimi. Nowa diecezja wraz z opolską włączone zostały do świeżo powołanej metropolii górnośląskiej z siedzibą w Katowicach. Dotychczasowi biskupi pomocniczy z Opola mianowani zostali w Gliwicach: bp Jan Wieczorek ordynariuszem, a bp Gerard Kusz pomocniczym. 15 parafii przypadło nowej diecezji kaliskiej. "Znaczące zmiany wprowadziła decyzja papieża Jana Pawła z 25 III 1992 r. bullą "Totus Tuus Poloniae Populus". Została utworzona nowa diecezja gliwicka, której przypadło z naszej diecezji 90 parafii z ok. 140 kapłanami opolskimi. Nowa diecezja wraz z opolską włączone zostały do świeżo powołanej metropolii górnośląskiej z siedzibą w Katowicach. Dotychczasowi biskupi pomocniczy z Opola mianowani zostali w Gliwicach: bp Jan Wieczorek ordynariuszem a bp Gerard Kusz pomocniczym. Nadto 15 parafii przypadło nowej diecezji kaliskiej. W związku ze zmianami dnia 6 I 1993 r. konsekrowany został dla Opola nowy biskup pomocniczy Jan Kopiec." http://opole.gosc.pl/doc/830076.Historia-diecezji-opolskiej/2 Jaborygyn
http://www.diecezja.opole.pl/index.php/o-diecezji/historia
Jaborygyn (dyskusja) 00:50, 16 śyr 2012 (CEST)Jaborygyn
Biskup opolski tes ńy wjům co fajrujům?
http://www.diecezja.opole.pl/index.php/wiadomosci/odezwy-komunikaty/biskupa-opolskiego-andrzeja-czai/1633-komunikat-biskupa-opolskiego-na-xvi-niedziele-zwykla
Jaborygyn (dyskusja) 00:55, 16 śyr 2012 (CEST)
Dźiśoj, we śvjynto św. Jacka głównego patrona metropolii górnośląskiej, wzywóm - uocućće śe, ustóńće bamóńćić!
Zamjanujće metropolijo tak, jak śe Uóna mjanuje - Metropolijo Wjyrchńoszlónzsko!
http://www.dziennikzachodni.pl/artykul/639005,katowice-uroczystosc-sw-jacka-glownego-patrona-metropolii,id,t.html
Śćepa atd.Edytuj
Ńy keruj tych uwag do mńy, joch ńy pisou interfejsa mediawiki. Timpul godka 13:41, 26 śyr 2008 (UTC)
Ssoki/cyckačeEdytuj
Dobra, pomjyń. Recht co śe cycko a ńy sso :) Timpul godka 09:34, 27 śyr 2008 (UTC)
- Pytosz: "A svojoom sztrekoom, niy trza by boouo we artiklach Autora wskazowac?" We koždym artiklu je zakuadka "historyjo", a sam mosz fto z nos zuůnaczyu artikel, fto cůś pomjyńiu atp. uobezdřij se :) Timpul godka 09:35, 27 śyr 2008 (UTC)
Felery we interfejśeEdytuj
Witej
Felery we interfejśe idźe poprowić bez twořyńe erzacůw we lokalnyj kopije MediaWiki, nale muśi to robić admińistrator bo ino uůn mo tam uprowńyńo. Šnupje śe za tym tak: wpiš felerny tekst we pole "Šnupej", a ńy ciś enter ańi "Přyńdź", ino "Šnupej". Potym zrůb "ptoška" pode "Šnupej we přestřyńach mjan" ino za "MediaWiki", a inkše uostow puste. Jak znejdźe, sprowjej zajta "Dyskusyjo MediaWiki", a tam naškryflej, jaki je feler a jak go poprowić.
Pozdrowjom Lajsikonik 20:46, 27 śyr 2008 (UTC)
wtory?Edytuj
Widza co dowosz durś "wtory". Jeli juž, to "ftůryj" lebo "ftůry", nale keryj moge śe uostać, bo to sům synůńimy a jejich užywańy to jedźińy kwestyjo djalykta. Timpul godka 11:23, 29 śyr 2008 (UTC)
- Psujesz linki do IPA. Po pjerůna "nacyjowy" kej můmy "norodowy"? Timpul godka 11:27, 29 śyr 2008 (UTC)
SpamEdytuj
We Wikipedyji akceptujymy jyno te zajty, kere sům richtich istotne lo jeji treśći. Coby průmować inksze, polecůmy katalog DMOZ (http://dmoz.org/World/Polska/).Google ńy indeksuje adresůw WWW wkludzanych do Wikipedyji, bestůż jejich uobecność sam ńy dźwigo PageRank. Uporte wkludzańy bezpotrzebnych linkůw może wywołać blokada sprowjyń s Twojygo kůnta abo adresa IP.
[6] Lajsikonik 12:15, 29 śyr 2008 (UTC)
Ad. tygo: Pozwola se ingnorować twoje prowokacyje, coby ńy wywouać nostympnyj ńypotřebnyj dyskusyje. Nostympny tygo typa tekst uosobisty atak skůńčy śe blokadům kůnta. Timpul godka 13:37, 29 śyr 2008 (UTC)
- To Wos tu mómy?! Uoszklivce polske, póńywjyrce Prowdy i Rechta!!!
BlokadaEdytuj
Timpul godka 11:21, 30 śyr 2008 (UTC)
- Mało kjery moge śe poaśić sam tym, jak to Gorole offyn, we Ojropje, pońywjyrajóm Schlónzoukóma! I to we Wikipedyji!!!
Gańba i vstyd dlo "malowanych Ślązaków", polskich najymńikóv! Zaś napoczynoće górnoschlónzskou Tragedyjo, jak we rokach 1919-1921?
- Zasady sům jednoke lo wšyjskich: en:Wikipedia:Sock puppetry, en:Wikipedia:No personal attacks - uobje žeś pouomou. Lajsikonik 10:03, 9 wře 2008 (UTC)
GermańizmyEdytuj
Żech już ći pora postůw nazod uostrzegoł, cobyś ńy wkludzoł na śyła germańizmůw! Jeli dali uporczywje bydźesz tak robjůł, blokada kůnta moge śe powtůrzić. Timpul godka 14:45, 17 paź 2008 (UTC)
- Uod kej to My soom za jedno, "Ślązaku"? Szloonzsky Kultury niy znocie? Kindersztuby niy mocie? Na s'yua, to sie sam yno vtyrko, darymnie, polsky worta! Bo śe szloonzskych niy zno, a przi mjymjeckich sie niy wyrostauo, pra? Na pociyszyniy Woom zdradza, co 80% polskigo jynzyka mo słowotwór germański! I jak tu uode "germanizmów" uciyc? Sztreka, kjeroom szua ku teroz'niejszy Polsce cywilizacyjo, je vszyskym wjadoomo, a Wy ji dali wjary dowac' niy kcecie? Cas i wjedza, patykym bydziecie ku tympocie dali zawrocac'? W żywe uocy sam sydzic'? Jaborygyn 11:33, 19 paź 2008 (UTC)
WasserdeutschEdytuj
To co sam wkludzoš je podane na "polglish" - to tak, chobyś na polsko Wikipedia wćepou "Ruszyliśmy karą z kornera i pojechaliśmy nad rzekę kaczać fisze". Lo mńy to je "wasserdeutsch", dostoń lo tyj godki kod ISO a zouůž we ńij Wikipedyjo. Lajsikonik 12:10, 19 paź 2008 (UTC)


text:
Śymjanowicy
Spůłrzyndne: 50°16'33" N 18°59'09" E
Śymjanowicy (pol. Siemianowice Śląskie, mjym. Siemianowitz, Laurahütte) – ślůnske mjasto, kere je rozlygowane we połedńowyj Polsce, we ślůnskim wojewůdztwje, we cyntrům Gůrnoślůnskigo Industrjalnygo Uokryngu (GOP). Mjasto przinoleży do Zwjůnzku Polskich Mjastůw (ZMP). We rokach 1975-1998 mjasto admińistracyjńy bůło we katowickim wojewůdztwje.
Partnerske mjastaEdytuj
Ferwaltůngowy tajlůngEdytuj
Mjasto tajluje śe na 5 dźylńicůw:
Necowe uodwołańaEdytuj
- Mapy: Autopilot | Google Maps | Szukacz | Targeo | Zumi
- Zdjynća satelitarne: Google Maps | Wikimapia | Zumi


text:
Niy ma nadzieje dlo ludzkości, 18.08.2019
Jakiś sześ lot mody synek we USA niy bōł niy mioł szczyńścio do ôjcōw. Wymyślyli sie, że niy bydōm go szczepić, bo przeca szczepiynia przinoszōm autyzm i dyszcz, bo tak we internecie stoji.
Synek sie jednego dnia ôbalōł i rozciōn sie czoło. Ôjcowie mu ôbmyli rana i tak to ôstawiyli, a za pora dni trefiōł do lazarytu, bo dostoł tynżca. Cołke lyczynie wziōnło 47 dni i 800 tysiyncy dolarōw, a ôjcowie durch niy chcōm chopca zaszczepić.
Nojlepszy przikłod na to, że ôjcōw sie niy wybiyro.
Zdrzōdło: LiveScience
We Hiszpaniji szofer prziszoł na policyjo i pedzioł historyjo ô tym, że ftoś go porwoł, wziōn mu cołki geltag, i kozoł nafutrować sie narkotykami we seksklubie kole Malagi. Podyjzdrzany hned trefiōł do heresztu i cołko sprawa miała być wartko rozwiōnzano, jak pokozało sie, że ôba chopy to sōm kamracio ôd fajrowanio i ôba sami z siebie wszyjsko zrobiyli, a szofer chcioł tak skryć swōj byzuch we seksklubie.
Zaroz sie pokoże, że chop niy mo żōny, co by przed niōm mioł to wszyjsko kryć, i bydzie hiszpańske archiwum X.
Zdrzōdło: El País
We USA (zaś) baba robiyła za ôchrōna na lotnisku. Jak chop przechodziōł bez bramka, to ôna mu dała kartka papiōru, co na nij napisała „You ugly” (Żadnyś). Baba już niy mo roboty.
Zdrzadła w dōma chyba tyż niy.
Zdrzōdło: ABC7


text:
Ô czystym lufcie w sercu Europy
„AIR TRITIA – czysty luft w sercu Europy“ – to tytuł kōnferyncyje, kero sie bydzie dzioć online 24 listopada.
Kōnferyncyjo „AIR TRITIA – czysty luft w sercu Europy“ je przeznaczōno do przedstawicieli miast, instytucyji i ôrganizacyji, co sie porajōm tymatykōm ôchrōny luftu. Kōnferyncyjo skupi sie na prziczynach zaniyczyszczynio luftu, a tyż na ôbranych strategijach i metodach rozwiōnzanio problymōw, sie uznowo za efektywne dlo strzodowiska i zdrowio ludzi, tyż z perspektywy ôbywatelsko-ekōnōmicznyj.
Ze strōny Rybnika, co uczestniczy we projekcie, w kōnferyncyji udzioł weźnie Janusz Koper, zastympca prezydynta miasta.
– Zdecydowano werta tego projektu to je podszukowanie mas luftu, co sie przemiyszczajōm na połedniu kroju i za jego granicami. Fachmańske instytucyje naukowe podszukujōm jako je jakość luftu niy ino w Rybniku, ale tyż poza jego granicami. To ekstra ważne w dugoôkrysowyj polityce walce ô czysty luft, co niy może fungować ino w granicach jednego miasta, podobne działania musi kludzić pora miast, po to cobychmy w prziszłości mogli dychać snożnym luftym – kōmyntuje Janusz Koper.
Cwek projektu „AIR TRITIA”, realizowanego w rōmach unijnego programu Interreg Europa Postrzodkowo, je poprowa zdolności zarzōndzanio jakościōm luftu we sektorze publicznym na pograniczu czesko-polsko-słowackim, dziynki stworzyniu i spotrzebowaniu modernych noczyń modelowanio zaniyczyszczynio luftu.
W rōmach projektu ôbrobiōne bydōm tyż indywidualne strategije zarzōndzanio jakościōm luftu dlo 5 miast: Rybnik, Ôpole, Ôpawa, Ôstrawa i Żylina jak tyż spōlno strategijo dlo przestrzyństwa EUWT TRITIA.
Zaniyczyszczōny luft je jednym z nojważniyjszych wyzwań, co ś niymi zmogajōm sie przedstowiciele europejskich regiōnōw. Zawarte w nim substancyje szkodliwe majōm negatywny wpływ na ludzke zdrowie, a bez to gynerujōm moc kosztōw ôbywatelskich jak tyż ekōnōmicznych. Granice państw niy sōm barierōm dlo zaniyczyszczōnego luftu i bez to zdatne je ôpracowanie insztrumyntōw, strategiji, jak tyż procedur, co by miały za cyl cweku zmyńszynie zaniyczyszczynio we skali miyndzynorodowyj.
Projekt je ryalizowany w rōmach programu Interreg Central Europe, spōłfinancowany ôd Europejskigo Funduszu Rozrostu Regiōnalnego (EFRR).
Zdrzōdło: materyje presowe, fot. UM Rybnik
Linki:


text:
Berlin
Spůłrzyndne: 52°31'07" N 13°24'30" E
Berlin[1] – stolica a nojwjynksze mjasto Mjymjec, na prawach kraju zwjůnzkowygo (landu). Zajmuje 890 km² placu, zamjeszkuje sam blisko 3,5 mln uosůb. We czaśe uode 13 śyrpńa 1961 do 9 listopada 1989 mjasto bůło potajlowane na dwje zorty (Berlin Zachodńi a Wschodńi) bez Berliński mur.
Berlin leży we půłnocno-wschodńij tajli Mjymjec. Położůny je nad rzykůma Szprewům a Hawelům a jejich dopływůma. Rzyka Szprewa we dźelńicy Spandau wpado do Haweli, prowygo dopływu Łaby. Berlin znojduje śe mjyndzy płaskowyžůma Barńim a Teltow. Leży ůng. 70 kilůmetrůw uod grańicy s Polskům.
Przipisy
- ↑ Ślůnske mjano za: Reinhold Olesch, Der Wortschatz der polnischen Mundart von Sankt Annaberg, Berlin 1958


text:
We niydziela na Cichyj 6 bōł komplyt kybiców. Ruch zrymisowoł szpil na szczycie ze Stalą Rzeszów…
Tag: #RuchChorzow
Zapisujymy punkt i lecymy dalyj! [KONFERENCJA PRASOWO]
„Niebiescy” zagrali dobry szpil i do szczynścia brakło ino tora. Trza jednak szanować tyn rymis i…
Ślōnski LIVE ze szpilu Ruch Chorzów – Stal Rzeszów!
Ponoć brakowało, pra? Po problymach ze sprzentym wracômy na szpile Ruchu Chorzów! Ze szpilu przeciw Stali…
Klub zmienia zasady wejścia na stadion! [WAŻNE INFORMACJE]
Z powodu wykrycia nieprawidłowości podczas wchodzenia Kibiców na stadion przy Cichej 6, Ruch Chorzów podejmuje kroki…
Ruch Chorzów – Chojniczanka Chojnice 2-1 [GALERIA]
We piôntek, we Chorzowie Ruch Chorzów szpiloł ze Chojniczanką Chojnice we ramach 7 serii szpilów eWinner…
[SKRÓT]: Ruch Chorzów – Chojniczanka Chojnice 2-1 (1-1)
Tym razym za skrót wziynli sie ludzie ze TVP Sport. Zapraszômy do łoglōndanio wygranyj Ruchu Chorzów…
Po rymisach zaś wygrani!
„Niebiescy” dalyj niypokonani we lidze, u sia tyż i do tego zaś wygrani! Po rymisach ze…
Piyrwszo weryfikacja pozytywno [KONFERYNCJA PRASOWO]
Chojniczanka Chojnice mioła być piyrwszom weryfikacjom drużiny trynera Skrobacza. Jak tak patrzeć, to mômy piyrwszo weryfikacjo…
Ślōnski LIVE ze szpilu Ruch Chorzów – Chojniczanka Chojnice
Szpil Ruchu Chorzów ze Chojniczanką Chojnice łotworzy 7 seria szpilów we eWinner II Lidze. Sztart szpilu…
Najlepsze Bajtle tyż pojadom do Kalisza!
Wolontariusze Sektora Rodzinnego organizują wyjazd Niebieskich Bajtli na mecz z KKS-em Kalisz, który odbędzie się w…
Inwazja na Kalisz!
Rozpoczynamy wielką mobilizację na wyjazdowy mecz z KKS-em Kalisz, który odbędzie się w sobotę, 11 września,…
[SKRÓT]: Pogoń Grodzisk Mazowiecki – Ruch Chorzów 1-1
RUCH TV przigotowało skrót ze szpilu 6 raji szpilów eWinner II Ligi, kaj na wyjyździe –…
Kolyjny niydosyt po szpilu Ruchu
Mimo fest przewogi we statystykach, „Niebiescy” zaś ino zrymisowali. Tym razym ze Pogonią Grodzisk Mazowiecki. Tora…
Zaś rymis… [KONFERYNCJA PRASOWO]
Ruch Chorzów walczōł, ale niy stykło na to coby wygrać i prziwieźć do Chorzowa trzi punkty.…
Ślōnski LIVE ze szpilu Pogoń Grodzisk Mazowiecki – Ruch Chorzów
28 siyrpnia – we sobota – przijdzie szpilać Ruchowi na wyjyździe ze Pogonią Grodzisk Mazowiecki. Szpil…
Ruch – Garbarnia we knipsaparacie [GALERIA]
Gorko zapraszômy do łoglōndanio fotek ze szpilu Ruchu Chorzów ze Garbarnią Kraków. We szpilu bōł rymis…
[SKRÓT]: Ruch Chorzów – Garbarnia Kraków 0-0
RUCH TV przigotowało skrót ze szpilu 5 raji szpilów eWinner II Ligi, kaj we Chorzowie, przi…
Ruch Chorzów dalyj niypokonany we lidze!
Do Chorzowa na szpil piōntyj raji szpilów we eWinner II Lidze przijechała ekipa Garbarni Kraków. Mocno…


text:
Jaroměr Hendrich Imiš
Jaroměr Hendrich Imiš (* 16. decembra 1819 w Bukojnje; † 12. decembra 1897 w Hodźiju) bě serbski ewangelski duchowny a narodny prócowar.
1832–1840 wopyta gymnazij w Budyšinje a běše 1839 sobuzałožer serbskeho gymnazialneho towarstwa „Societas Slavica Budissinensis”. Wot 1840 studowaše teologiju při Lipšćanskej uniwersiće a zastupi 1841 do studentskeho korpsa Lusatia.[1] Mjez 1851 a 1858 běše Imiš farar we Wóslinčanskej wosadźe a wot 1858 hač do swojeje smjerće 1897 farar při cyrkwi swj. Pětra a Pawoła w Hodźiju. Dnja 28. awgusta 1851 so wón z Milu Pfulec z Přišec we Wóslinku woženi.
Imiš bě w 1840tych lětach sobuzałožer Maćicy Serbskeje, zebra pak po zwrěšćenju byrgarskeje rewolucije 1848/49 přiběrajo politisce konzerwatiwne stejišćo. Bórze namaka so mjez frontomaj serbskeho narodneho wozrodźenja a přiběraceje germanizacije ze stron sakskeje wyšnosće.
1849 załoži hromadźe z druhimi serbskimi ewangelskimi duchownymi Serbske lutherske knihowne towarstwo, kotrež hraješe wažnu rólu při wudawanju a rozšěrjenju serbskeho ewangelskeho pismowstwa. Z dowolnosću sakskeho kralowskeho kultusosoweho ministerstwa załoži 1877 w Hodźiju Serbski homiletiski seminar. Kóžde lěćo móžachu so tam serbscy fararjo w běhu štyrjoch tydźenjow dale kubłać.
Literarne tworjenje Imiša bě wobmjezowane na nabožnu literaturu. Redigowaše 1881 a 1893 hornjoserbskej wudaći biblije a wobstara wudaća spěwarskich a liturgiskich knihow. W lěće 1883 pak wozjewi jako wotmołwu na w němskich nowinach so přiwótřacu polemiku přećiwo pozdatnemu panslawizmej Serbow, jako kotrehož eksponentaj so wosebje Jan Arnošt Smoler a Michał Hórnik wobhladowaštaj, pamflet „Der Panslawismus unter den sächsischen Wenden”. Imiš bu tutoho pamfleta dla wobskórženy a wot sudnistwa zranjenja česće dla zasudźeny. Lipšćanske krajne sudnistwo tute zasudźenje pozdźišo zaso zběhny. Sakski kral počesći Imiša ze zasłužbowym rjadom I. klasy, Lipšćanska uniwersita spožči jemu čestne doktorstwo. 1876–1881 bě Imiš čłon krajneje synody Ewangelsko-lutherskeje cyrkwje w sakskim kralestwje, wot 1886 bě čestny předsyda Maćicy Serbskeje.
K dopomnjeću na skutkowanje Imiša dósta Budyska starownja Diakoniskeho skutka w cyrkwinskim wobwodźe Budyšin z.t. w lěće 2006 mjeno „Dom Imiša” (němsce: Haus Immisch).
TwórbyWobdźěłać
- Der Panslawismus unter den sächsischen Wenden mit russischem Geld betrieben und zu den Wenden in Preußen hinübergetragen. Deutsche Antwort eines sächsischen Wenden, Lipsk 1884 (digitalizat)
WotkazWobdźěłać
ŽórłaWobdźěłać
- Rudolf Jenč: Stawizny serbskeho pismowstwa. 2. zwjazk, Budyšin 1960.
- Jan Šołta: Imiš, Jaroměr Hendrich. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 210sl.sl.
- ↑ Karl Rügemer (wud.): Kösener Korps-Listen von 1798 bis 1910. München 1910, str. 149.


text:
Beschreibung
Zaměrnje a z wulkej přichilnosću je awtor ze swojimi njeličomnymi přinoškami, powědkami a basnjemi w běhu lětdźesatkow Delanam w serbskim pismowstwje trajny pomnik stajił. Hač wopisuje domjace pječenje w Sernjanach, je na křižerjach w Ralbicach, pućuje podłu Klóšterskeje wody abo rozprawja wo zabawnych rejach w fabrikskej hospodźe w Šunowje – we wšěch jeho twórbach wotbłyšćuje so duša serbskeho wjesneho luda. W swojich nastawkach čerpa z regionalnych stawiznow, kotrež wě zajimawje a nazornje předstajić.
Wuběr nastawkow wudospołnja w předležacej zběrce jeho fota. Wšo dohromady wobswětla spomóžne skutkowanje rodźeneho Sernjančana.


text:
Cołko przigoda z „Pogodůmy” napoczła sie we 2014 roku, kej to trzi frelki z Mikołowa zaprosiůły noszo ferajna do spůłarbajcynio. Razym zbajslowalimy projekt społyczny, dziynka kerymu bajtle ze mikołowskich szulůw a ôchrůnek můgły wiůnś udzioł we zajynciach, na kerych bez zabawa, můgły posuchać a wywiedzieć sie co nowego ô Ślůnsku. Motywym przewodnim cołkich zajynć bůły Straszki Ślůnske, kerych przeca w noszych berach a bojkach je festelnie dużo. Modzi poznali Połednice, Utopce a Piecucha, kery uczy, coby niý polić plastiku a innego uoszklistwa we piecu. Przede wszystkim jednako bajtle na tych zajynciach majům ôkazjo, coby POGODAĆ po ślůnsku a poznać noszo kultůra.
We szulach teroźnie mało godajům ze bajtlůma ô lokalnych trodycjach, kulturze abo historyji. Na lekcjach historie modzi niý majům ôkazje posuchać ô tym, jako kejsik u nos na Ślůnsku bůło, a jako je rýchtých historio Ślůnska. Dodatkowo powszecho globalizacjo, prziczynio sie ku tymu, iże zatrocajům sie nosze lokalne trodycje a zwyki. Coroz czynści nosze świynta zastympowane sům „przikludzůnymi” świyntůma. Na Ślůnsku můmy festelnie bogato kultůra, keryj niý chcymy dać zaginůnć.
Chcymy wylyź do wszytskich bajtli ai jeich fatrow a pokozać, iże sům piykne bery a bojki po ślůnsku szpecjalnie dlo bajtli. Tym barzi, iże je ich na prowda cołko masa, a ku tymu poradzům być fest interesantne a nawet edukacyjne (choby bojka o Piecuchu).
Chcymy tyż pokozać, iże to co widzymy we Internecie, telewizyji abo słyszymy we radyjoku to niý je wszysko. Czosym werci sie ôbadać kaj indzij, coś wiyncy.
A przede wszystkim chcymy pedzieć wszystkim modym a bajtlům, iże niý ma gańba godać. Toć to je noszo kultura a cynno iścizna. Chcymy, coby kożdy bajtel wiedzioł skůnd je a jake mo korzynie.
Kludzilimy zajyncia dlo bajtli ze mikołowskich szulůw podstawowych dlo klas 1-3 we Miyjskij Bibliotyce Publicznyj we Mikołowie.
Bez feryje we 2015 roku we Miyjskij Bibliotyce Publicznyj w Mikołowie na trefach ze bajtlůma uosprawialimy ô Straszkach Ślůnskich.
Bylimy tyż miyndzy inkszymi ze wizytůma we mikołowskich ôchrůnkach:
Przedszkole nr 12 im. Bajkowej Przygody w Mikołowie, Przedszkole w Mikołowie-Paniowach.
Tam nawet te nojmodsze, trziletnie bajtle suchały interesantnie noszych piyknych Ślůnskich berůw.
Chcesz aby Twoja grupa również mogła posłuchać o Śląsku i po Śląsku? Chcesz wiedzieć więcej?
Szkryfnij do nos.
Šlůnsk to land ze kultůrům, roztolicznymi trodycjami a naturalnům iściznům. Jednako łod zowdy nojwiyncy we wercie byli na Šlůnsku ludzie. To łůni grůntowali a formowali Šlůnsk a niý roz nawet cołki welt. Nikerzi s nich uostali świadůmie abo niý przepůmnieni a łůnych dorobek potraciůł sie fůrt kejsik tam. Jednako coby tak dali niý bůło, przedstowiůmy Wům sam Galerio ślůnskich Noblistůw.
Zaproszůmy tyż do Galerie znanych Šlůnzŏkůw.
Śląsk to ziemia z tradycjami, kulturą i bogactwami naturalnymi. Jednak przede wszystkim prawdziwą wartością Śląska od zawsze byli ludzie. To oni tworzyli i kształtowali Śląsk a niejednokrotnie nawet dzieje całego świata. Część z nich niestety została świadomie lub mniej zapomniana, a ich dorobek zginął w otchłani przeszłości. Chcąc temu zapobiec przedstawiamy Wam Galerię śląskich Noblistów.
Zapraszamy również do Galerii znanych Šlůnzŏkůw.
Zobaczcie i przeczytajcie sami, kim byli i są Šlůnzŏki.
CWEK WE ROBOCIE
Dobry cwek, to dobro robota.
Nim napocznie sie robota, trza sie dobrze zmiarkować, jaki je cwek mojich dziołań, a po co robota nos wszyskich?
We kożdym dziołaniu wożne je planirowaniý. We kożdym planirowaniu wożny je cwek. Beztuż, coby dobrze robić, trza dobrze sie to wszysko zmiarkować.
Kej sie chce dobrze zrealizować projekt, trza sie zdować sprowa z tego, iże festelnie wożne je planirowaniý. Przi tymu muszymy sie przirychtować na kůnsekwyntno robota a uzdać, jako bydymy mierzić efekty noszego dziołanio.
We tym wszyskim co chwila bydzie przesmykać sie cwek dziołanio. Cweki mogům być roztomajte. Kożdy moge mieć swoje, a przi tymu jeszcze mogecie mieć take, kere chcecie realizować cuzamyn. Wożne je, coby kożdy wto coś robi, mioł we tym jakiś cwek. Dziynka tymu bydzie umioł sie snolyź we tym co robi, a robić to dobrze.
Cwek dziołanio, to tyż tako choby wyspa docylowo. Kej płynie sie na tratwie bez srogi ôcean a niý wiy sie kaj sie płynie, to kaj sie dopłynie? Niý wiadůmo. Eli kajkolwiek. Kej zaś mo sie cwek, nawiguje sie, mierzi a ôkryślo, eli dobry kierunek, wiela jeszcze uostało a wiela juże je za nami.
Tak samo je ze projektym. Trza wymedytyrować jaki můmy cwek, a dobrze zaplanirować robota. Przi tymu werci sie tyż zmiarkować jake mogům być słabe a mocne strůny, jake szanse a zagrożynia (godo Wům coś SWOT?). Take podyńscie pomogo planirować długofalowo a ôkreślyniý cweka motywuje do dolszego dziołanio: "Bo przeca po to to robiymy!".
KŮMUNIKACJO
Mosz czosym tak, iże chocioż chciołbyś być miły a przijazny, ludzie majům Cie za gbura abo sorůnia? A mono co chwila wadzisz sie s kimś a niý poradzisz sie dogodać? A jeszcze kedy indzij żyjesz we wiecznyj panice, iże ze niczym sie niý wyrobiosz, bo zowdy mosz za mało czosu?
Je jedne lykarstwo na colke Twoje problymy – tryning umiyjyntnosci miynkich, czy jako to sie godo soft skills. Uozwijanie tych umiyjyntnosci wspůmoge Cie we kůntaktach ze inkszymi, a nawet życiu zawodowym.
Ale jak je uozwijać, a czym tak właściwie łůne sům?
Jeszcze dobrze sie niý napoczyn nowy rok, a my juże dostali propozycjo sbajslowanio norychtůw ze ślůnskij godki. Tym razym ôdezwoł sie do nos Samorzůnd Sztudyncki Politechniki Śląskij, kery to bajslowoł latosi Forum Uczelni Technicznych. Je to zrzeszyniý Samorzůndůw Sztudynckich Uczelni Technicznych ze cołki Polski.
SPŮŁROBOTA - czyli robota cuzamyn a Manszaft
Spůlno robota, czyli spůłrobota.
Cwekym spůłroboty je to, iże ludzie kej chcům zrobić cosik wiyncy niż sům w stanie sami, robiům to cuzamyn ze inkszymi. Dziynka tymu robota je barzi efektýwno. Wożne jednako sam je to, iże cołko robota, mo mieć tyn sům cwek, ô kerym szkryflali my ôstatnio. Wtedy poradzi sie skuplować manszaft.
Manszatf to mało grupa ludzi, kerych umiyjyntności wzajymnie sie uzupełniajům, a przi tymu majům tyn sům cwek a systym dziołanio ai wartości a podyńscie do sprowy. Dziynka robocie we grupie kożdy moge czuć sie za coś ôdpowiydzialny.
Jak powstowo manszaft?
HAJA a SWADA
Haja abo swada poradzi sie trefić nawet we familiji a miyndzy ludziami kerzi sie przajům. To je normalne, bo niý ma dwůch gynau takich samych ludzi, a nawet kejby sie trefili, to po gibku sie powadzům, bo wiela tyż idzie.
Beztuż niý ma szans blank wyeliminować tego czynnika. Jednako kej bydymy wiedzieć, ze czego mogům prziś ai co a jak wtedy zrobić, bydzie nům ô co lecyj tako sytuacjo znormalizować.
Dej sie pozůr bo jak...!
Kedy wiymy, iże zaro moge důńś do swady abo haji? Jako za wczasu pokapować sie, iże trza to pokludzić trocha inakszy? Wejrzijcie na podane sam sytuacje a zdrzůdła haji a swady:
- brak kůmunikacje abo felerno kůmunikacjo we manszafcie;
- brak ciyrpliwości we kůntaktach miyndzyludzkich;
- napasztowaniý a niýpotrzebne sztichaniý inkszych;
- podkryślaniý růżnic we cwekach a robocie abo inkszości kogoś;
- atakiyrowaniý inkszych abo tego co robiům, godajům;
- irůniczne a grubelacke traktowanie idyjůw, zdanio a efektůw roboty inkszych;
- wmowaniý inkszym niýprowdy, a już nojgorzi złych ymocjůw, zamiarůw;
- zowziyntoś a niýdaniý sie niczego pedzieć;
- generalizowaniý, uôgůlnianiý.
Skůnd ta haja?
Strona 1 z 3


text:
We mojich modych czasach, to se ani przedstawić niy szło, coby sie dziecka uczyły bez tyn internet, jako to godajōm "zdalnie". A to je dzisio taki ȏgrōmnie modne słowo! Tatulek ze mamulkōm siedzōm w dōma ze dzieckami, ale czasu dō nich niy majōm, bo sōm we robocie, chocioż yno "zdalnie". Bezto kożdy siedzi we inkszym kōncie we pomiyszkaniu, a wali we tyn komputer. To samo dziecka, lekcyje tyż majōm "zdalnie", ale im niy przajōm, boby sie raczy woleli widzieć na żywo niż "ślepić" we tyn kōmputerowy ekran. Moja wnuczka chodzi do "szkoły" ze swojim umiłowanym ptoszkym, kery ni ma taki cołkym maluśki, a jak go co napadnie to fest rajcuje a dziecka szteruje! Wnuczek ȏd moji kamratki dycki kōmbinuje, coby kery do niygo zazwōniył, jak ȏn mo sie iś uczyć! Starki tyż chcioł mamōwić, coby mu zazwōniyła, jak ȏn bydzie mioł matymatyka! Wtynczos powiy mamulce, że ȏn je usprawiedliwiōny, bo musioł ze starkōm pogodać, przeca starszym ludziōm kozać czekać sie niy godzi! Jako widzicie synczysko chodzi do piōntej klasy, ale mōndre je jako nikere nasze polityki, co już swoji lata majōm!
Niy wiym jako Wy, ale jo dycki mōm staroś, co tym mojim wnuczkōm na tyn "Dziyń Dziecka" kupić! Bo jo sie na tych wszyjskich modnych rzeczach, co im dziecka godajōm "gadżety" niy znōm! I tak, coby prowda pedzieć, niż jo bych to pochytała, to za tyn czos by sie zaś jaki nowe te "gadżety" pokozały. I bezto jo se dała ze tym pokōj, a ani sie niy starōm tego spokopić! Yno sie dycki dzieckōm do jaki wiynkszyj rzeczy dołoża. Ale to tyż mo swoji słabe strōny! Jak my łońskigo roku ściepli sie wnukōwi na tablet, to jak sie go jedna ciotka spytała, kery ci tako piykno rzecz kupiył, to ȏn kwilka pōmyśloł, a potym padoł tak: trochę rodzice, to znaczy tata i mama, trochę babcie – myślę, że obie, i potem to nie wiem kto jeszcze...ale mnie się podoba!
Roztōmiłe dziecka, życza Wōm cobyście zdrowi byli, a niy musieli dłōgo czakać na normalne czasy!
Grymlino
P.S. Serdeczne podziynkowani do panoczka Alka Zimōńczyka za pōmōc we ślōnski korekcie.


text:
Wjelganocno Wyspa
Spůłrzyndne: 28°10' S 109°25' W
Wjelganocno Wyspa (szpań. Isla de Pascua, Territorio Especial de Isla de Pascua, polinez. Rapa Nui, ang. Easter Island)- wyspa na Pokojnym Uoceańe, we uůnygo połedńowyj tajli. Przinoleży do Czile, do regijůńu Valparaíso. Mo 163,6 km² wjyrchu a podug danych ze 2011 roku půmjyszkiwało sam 5035 ludźi. Jedźino mjejscowość na wyspje to Hanga Roa. Je rozlygowano 3600 km na zachůd uod brzygu Czile a 2078 km uod nojbliższygo inkszygo půmjyszkiwanygo lůndu - wyspy Pitcairn. 70% mjyszkańcůw sam to Polinezyjczyki.
Wyspa znůmo skiż wjelgich kamjynnych gowůw, mjanowanych moai. Mjano mo skiż uůnyj uoddekńyńćo lo Ojropejczykůw bez Ńiderlanczykůw we wjelgonocno ńedźela, 5 kwjetńa 1722.
Wyspa je sztrefům wolnům uod dowek a gospodarka sam je uoparto na turystyce.


text:
Naročnemu a wužadacemu nadawkej stajichu so gmejnscy radźićeljo na swojim oktoberskim zeńdźenju, jako wobzamknychu projekt k wutworjenju partnerskich poćahow mjez Njebjelčanskej gmejnu a komunu Ouidah w zapadoafriskim kraju Beninje.
Njebjelčicy (aha/SN). Hižo wjacore lěta, po tym zo je Njebjelčanski wjesnjanosta Tomaš Čornak (CDU) na mjezynarodnej turistiskej přehladce ITM w Berlinje zeznał princa Dah Bokpê – mjeztym je wón kral w Ouidah –, haji a wudźeržuje Njebjelčanska gmejna přećelske zwiski do zapadoafriskeho Benina. Jako wopyta minjeny tydźeń štyričłonska delegacija z něhdźe 11 milionow wobydlerjow ličaceho kraja pod nawodom měšćanostki Célestine Clotaire Adjanohoun Njebjelčicy, zetka so wona z wjacorymi gmejnskimi radźićelemi a wuradźowaše wo wobsahu předwidźaneho projekta, wo jeho předstajenju na planowanym zajězdźe delegacije Njebjelčanow wot 6. do 15. decembra do Benina.


text:
Hłupońca
Hłupońca (němsce Glaubnitz) je wjeska z 25 wobydlerjemi[2] w srjedźišću wokrjesa Budyšin w Hornjej Łužicy. Z lěta 1994 słuša ke gmejnje Pančicy-Kukow. Do 1957 běše samostatna gmejna z wjesnym dźělom Bukowc.
Wjes leži pola Porchowa, něhdźe 18 km zapadnje Budyšina.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wjeska naspomni so k prěnjemu razej pisomnje w lěće 1374 pod mjenom Glupenicz. Ležownostne knjejstwo wukonješe přez lětstotki Klóšter Marijina hwězda, při čimž měješe we 18. lětstotku tež Budyski krajny bohot podźěl Hłupońcy w swojim wobsydstwje.[3]
Wobydlerstwo a rěč[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Po Mukowej statistice z lětow 1884/85 rěčachu tehdy 52 wot cyłkownje 98 Hłupońčanow serbsce (53 %).[4] Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 7 %.[5] Z tym bě Hłupońca najmjenje serbska wjeska w dźensnišej gmejnje Pančicy-Kukow. Nimo Kašec a Žuric je wona tež jedna z třoch gmejnskich dźělow Pančic-Kukowa bjez katolskeje wjetšiny a scyła jenička bjez přispomnjenja hódneho katolskeho wobydlerstwa – 1925 běštaj mjez cyłkownje 69 wobydlerjemi runje dwaj katolskaj. Protestanća přisłušeja ewangelskej wosadźe w Hornim Wujězdźe.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ staw: 31. decembra 2020; am-klosterwasser.de
- ↑ staw: 31. decembra 2020; am-klosterwasser.de
- ↑ Hłupońca w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)
- ↑ Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954. → wšě wjeski
- ↑ Ludwig Elle: Sprachenpolitik in der Lausitz. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1995, str. 251. [100 wobydlerjow, z nich 6 dorosćenych z aktiwnymi znajomosćemi serbšćiny, 1 z pasiwnymi, 0 serbskich dźěći a młodostnych, 93 bjez znajomosćow] → wšě wjeski
Wotkaz[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Časecy | Hłupońca | Jawora | Kanecy | Kašecy | Lejno | Nowe Městačko | Stara Cyhelnica | Swinjarnja | Wotrow | Zejicy | Žuricy


text:
V nece, przed velacëjõ do pòlskjéwo parlamentë, vëznaczonõ na 13. pajicznjika 2019 r., rozmajité jidze wuzdrzëc parole, co majõ wobëvatela do velovanjéwo zachãcëc. Njechtërni kandidacë navetka pò-kaszëbskù do nas ze svòjich banéróv ë lecónkóv wolajõ, blós z vjiksza na konkretné pitanja wodpòvjadac nje chcõ. Rzeczëma so, co ta latosô kampanjijô je woglovò tak zmùdnô jak nen jesénni deszcz za woknã.
Rzõdzõcô parteja rozdôvô ë przëwobjecëje vszëstkò ë vszëstkjim, a przez to ve vszëternôstkjich rãkingach „vëmjôtô”, zôs procëmnjicë prosto chãce bjôtkòvanjô sã z tak mòcnim kònjã nji majõ, në téj blós straszõ, że chto glosë nje woddô (na njich), ten wo straci. Tedë jô sã pitajã: majõ Kaszëbji glos v tëch velacëjach? To znaczi – mómë më za kòwum velovac ë za czim velovac?
Kòżdi sóm nó të pitanja so wodpòvjé ë kòl wurnë zrobji, co mdze chcôl. Vedle mje vjikszosc Kaszëbóv púdze „za vjarõ”, „za prôvdzëvõ Pòlskõ” ë „za chlebã” velovac. Mògã sã wó to z kòżdim ë wo vszëstkò vjatovac. Blós dzél – nôvjici z tëch mjastovëch Kaszëbóv – zrobji co jinéwo ë „za wolnoscõ”, ”za rozmajitoscõ” ë „za Pòlskõ wobëvatelskõ” mùrã stanje. Dze mdõ ti, co „za bëlnõ Kaszëbskõ”, „za rejonóv samòrzõdzenjé” ë „za wostavjenjim v Kaszëbsce vjikszéwo partë z naszëch pòdôtkóv” glos woddadzõ? Ti v szúnungú wostónõ. Dlô njich prosto vibjorë nji ma.
Kaszëbji nje mdõ mjelë glosú njigdë, pòkji svòji pòlitikji nje bõdõ mjelë. Prziklôd Rësznotë Autonomje Szlõska ë rozmajitëch ji mùtacij (v tim falú: Szlõskô Rejonalnô Parteja) to nôlepji pòkôzëje. Chòc jima rôz lepji a rôz gòrzi jidze, nji móże rzec, co vjizie svòji tatczëznë nji majõ ë wó co sã bjôdkùjõ dobrze vjedzõ. A Kaszëbji? Kaszëbji – wodkõdka le nen nôród v mòdernëch czasach XIX stalecô sztôltovac sã zaczõn – sõ na pòstrónkù provadzoni. Pòlskji ksãżô katolëckji ë pòlskji nôrodnjicë za dlúgjéwo newo pòstrónka nje pòpùszczõ. Rejonalni jãzëk nama dalë, diktando pjisac, spjevac, túńcovac ë vëszëvac më móżemë. Za svòjõ kaszëbskõ pòlitikã sã brac? Anji navet!
To tak nje je le dzisô. Chcemë sã blós Jaroszovi Derdovskjémù przëzdrzec, chto mjôl na njewo cësk ë skõdka sã ta jewo parola vzãna, że „nji ma Kaszub bez Pòlonji…” co jã dzisô tak rôd v Kaszëbskò-Pòmòrskjim Zrzeszenjim ë Kaszëbskjim Jinstitúce pòvtôrzajõ. Ale navetka Zrzeszińcë doch bëlë v dzélú namerkôni pòlskò-nôrodnõ dejõ, bò wod Vjôlgji Pòlskji do Vjôlgji Pòmòrskji nje je dalek, a Aleksãder Labùda ë Jignac Szútenberg na pòczõtkú lat 30. XX stalecô v parteji, co sã zvala Stronnictwo Narodowe, bëlë ë na terenje Gdinje antiżëdovskjé ë antimjészëznové gazétë kòlpòrtovalë.
Dzisôdnja Prawo i Sprawiedliwość v svòjim programje vjici Kaszëbóm nje daje, jak le pravò do tewo, co më jú mómë ë cvjardé stanovjiszcze, że jú njic sã nama nje nôleżi ë kòżdô glova vëżi pòdnjoslô mdze wukjidlô. Platforma Obywatelska (Koalicja Obywatelska) chce vszëstkjim davac pò róvno, a to mje vëzdrzi za jinõ fòrmõ kùlturovi asimilacie, do jakji doch kòżdé państvò dõżi. Czemù téj tak vjele dzejarzóv kaszëbskjich parlãczi sã z tima karnama ë na jich lëstach do parlameńtë sztartëje?
To je dosc prosto vëtlomaczëc. Kò doch kòrzenje ti lëdze majõ jistné. Jô sóm pamjãtajã sebje, kjéj jô v kòscele v 80. latach wuszléwo stalecô spjévôl: „Tylko pod tym krzyżem, tylko pod tym znakiem, Polska jest Polską, a Polak Polakiem”. Abò: „Ojczyzno ma, tyle razy we krwi skąpana! Jakże wielka dziś twoja rana? Jakże długo cierpienie twe trwa”. Abò: „Ojczyznę wolną racz nam wrócić Panie!”.
Z vjiksza Kaszëbji cignõ dzis do tëch, co jidentifikùjõ sã jak wonji sami. Różnjice nje sõ vjôlgjé. Za PiSã velëje katolëk-Pòlôch-Kaszëba, a za KO velëje Pòlôch-katolëk-Kaszëba. Vëzdrzi nó to, co Kaszëbji-Kaszëbji-katolëcë/evanjelëcë/bezvjarni nji majõ za kjim velovac. Tak mdze, pòkji nje stvòrzi sã naja parteja. Do tewo czasë mdzemë vjedno vëbjérelë mjészé zlo.


text:
Wendenabteilung
Wendenabteilung („serbski wotrjad“) bě tajna statna institucija za čas Weimarskeje republiki, kotraž měješe politiske aktiwity Serbow a wosebje serbskeho narodneho hibanja dohladować. Wona bu załožena w lěće 1920 jako reakcija na serbske prócowanja wo awtonomiju po Prěnjej swětowej wójnje pod wjednistwom Arnošta Barta a měješe swoje sydło w rumnosćach hamtskeho hejtmanstwa w Budyšinje.
Wobdźělene běchu statne institucije Sakskeje a Pruskeje, někotre pruske wokrjesy a sakske hamtske hejtmanstwa w serbskim sydlenskim rumje kaž tež němskonacionalistiske organizacije kaž na přikład Deutscher Schutzbund. Wotrjad zběraše informacije ze serbskeho nowinarstwa, ale tež přez čušlerjow w serbskim hibanju. Wón dźěłaše tež pod knjejstwom nacionalsocialistow dale a přinošowaše informacije wo serbskich organizacijach, kiž buchu zwjetša w lěće 1937 zakazane.
Dźěławosć wotrjada da so po archiwalijach hač do lěta 1943 sćěhować.
Literatura[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Dietrich Scholze: Die Wendenabteilung. W: Dieter Grande, Daniel Fickenscher (wud.): Eine Kirche, zwei Völker. Deutsche, sorbische und lateinische Quellentexte und Beiträge zur Geschichte des Bistums Dresden-Meißen von der Wiedererrichtung 1921 bis 1929. Bautzen / Leipzig 2003, ISBN 3-7462-1642-7 / ISBN 3-7420-1926-0, str. 502–504.


text:
Planowane dźěłarnički w Rownom za wjesny wuwićowy koncept so tuchwilu koronoweje pandemije dla přewjesć njehodźa. Wo tym rozmyslować a ideje zběrać pak njeje zakazane.
Rowno (CK/SN). Chódnik k Rownjanskemu Njepilic statokej je nětko wuplestrowany, štož wšak bě sej spěchowanske towarstwo hižo dołho přało. Často jewjachu so před zachodom łuže, tak zo ludźo błóto do domizniskeje stwy a tamnych wobłukow nošachu. Z pjenježnej podpěru Slepjanskeje załožby móžachu njedostatk wotstronić. „To je so derje poradźiło“, měni wjesny předstejićer Matthias Jainsch. Tež z twarom noweje wohnjowoborneje gratownje so wjesne srjedźišćo Rownoho přichodnje změni. Plestrowany chódnik je tuž hižo mała pokazka na to, kak ma so wjes porjeńšić. Zakład za to je wjesny wuwićowy koncept, kotryž tuchwilu zdźěłuja.


text:
Kamjenski měšćanski fyzikus Johann Gottfried Bönisch je 1826 chorownju załožił. Wjele lět bě wona prózdna. Nětko započnje so za wustaw nowa doba, cyle w zmysle „wunamakarja“.
Kamjenc (UM/SN). „Budźće miłosćiwi“ steji němsce w starym pismje na swislach reprezentatiwnje skutkowaceho twarjenja na kromje Kamjenskeho nutřkowneho města. „Poselstwo to, kotrež ma nam tež dźensa hišće wjele rjec“, měni Kamjenski wyši měšćanosta Roland Dantz (njestronjan). Miłosć tež tehdyšeho měšćanskeho fyzikusa Johanna Gottfrieda Bönischa motiwowaše, w lěće 1823 dary za měšćansku chorownju zběrać. Njewšědne předewzaće je tehdy wjele kedźbnosće zbudźiło. Pječa je samo ruski car projekt sobu financował. Jeno tři lěta pozdźišo bu Bönischowa wizija zwoprawdźena a tehdy jako Lessingowy wustaw pomjenowana lěkowarnja móžeše dźěłać započeć.


text:
Lisćina drastwow
Wugótowanje
Funkcije
Tema
Twenty Nineteen
Naša standardna drastwa 2019 jo se wuwiła, aby móc blokowego editora demonstrěrowała. Bitujo swójske stile za wšykne standardne bloki a jo tak strukturěrowany, až wšykno, což w editorje wiźiśo, teke na swójom websedle wiźiśo. Twenty Nineteen jo se wuwiła, aby se na wjeliku licbu websedłow pśiměriła, wšojadno, lěc fotoblog wjeźośo, nowy wobchod startujośo abo za wšě wužytnu organizaciju pódpěraśo. Z wjele proznym rumom a modernymi nadpismami w pismje bźez serifow, zjadnośona z klasiskim běžecym tekstom w pismje ze serifami, wóna na wobrazowkach wšych wjelikosćow rědnje wuglěda.
Žedne drastwy namakane. Wopytajśo druge pytanje.


text:
Beschreibung
Šybalik Rufus wustupujo w jadnotliwych zešywkach cytańskego rěda za zakładnu šulu nakładnistwa Cornelsen. Te smy pśestajili do dolnoserbskeje rěcy. W toś tych zešywkach wijo se pśecej jadne tšojeńko wokoło wrona Rufusa. Wón bydli w jadnej familiji ze źiśimi a dožywijo z nimi žortne wěcy. Mimo lažkich tekstow, ako se namakaju w zešywkach, mógu wuknice a wukniki doma abo w šuli wšake nadawki k cytanemu dopołniś. Su to pórucenja za wudopołnjenje a wumólowanje, kreslenje pódanych pśedmjatow, nakśicowanje wótegronow a pśirědowanje słowow a sadow k wšakim wobrazam. Z pomocu nadawkow mógu źiśi sami kontrolěrowaś, lěc su zmysł teksta pšawje rozměli.