text:
Popularne rymy do
zycie
mnie
czas
jest
ciebie
dzień
zawsze
wszystko
świecie
życia
świat
wiele
inie
się
siebie
razem
oczy
będzie
serce
serca
słowa
domu
urodziny
Tobie
marzenia
miłości
świata
lat
głowie
życzenia
Rymy do trzebnicki
azjanicki, Bagnicki, Bartnicki, bartnicki, Bereźnicki, Białynicki, bierzwnicki, Blachnicki, bobrownicki, botnicki, Branicki, Brodnicki, brodnicki, Bronicki, Brudnicki, brzeźnicki, Bubnicki, Budnicki, Bujnicki, bytnicki, charsznicki, Chłodnicki, Chmielnicki, chmielnicki, Chodnicki, Chojnicki, chojnicki, cynicki, czemiernicki, Czernicki, czernicki, czetnicki, damnicki, dębnicki, Dolnicki, dominicki, druskiennicki, dubrownicki, dusznicki, Dwernicki, Dwornicki, dyzunicki, falenicki, fenicki, gnojnicki, gomunicki, gozdnicki, Górnicki, grabnicki, gromnicki, gronicki, grynicki, horodnicki, Hulanicki, Ilnicki, Iwanicki, iwonicki, Janicki, Jarnicki, jasienicki, jawornicki, jaworznicki, jemielnicki, jodłownicki, kamienicki, Kanicki, kanonicki, karnicki, Karnicki, Kiernicki, Kisielnicki, kłodnicki, Kłodnicki, kłomnicki, kobylnicki, Komarnicki, komornicki, Konicki, konopnicki, Konopnicki, koprzywnicki, korytnicki, kozienicki, kórnicki, kraśnicki, Kraśnicki, Kropiewnicki, Kropiwnicki, krośnicki, Kruszelnicki, Krynicki, krynicki, Kuchnicki, kunicki, Kunicki, Kurnicki, kurzętnicki, Kuźnicki, kuźnicki, Kwaśnicki, lednicki, legnicki, leśnicki, Leśnicki, Lipnicki, lipnicki, łagiewnicki, ławnicki, łęknicki, łobżenicki, Łomnicki, łomnicki, łopiennicki, łubnicki, Machnicki, Manicki, maronicki, menonicki, mielnicki, Mielnicki, miernicki, Mitnicki, mogielnicki, Mogielnicki, mogilnicki, moszczenicki, myślenicki, narodnicki, nicki, nieazjanicki, niebartnicki, niebierzwnicki, niebotnicki, niebrodnicki, niebrzeźnicki, niebytnicki, niecharsznicki, niechmielnicki, niechojnicki, niecynicki, nieczernicki, nieczetnicki, niedamnicki, niedębnicki, niedusznicki, niefenicki, niegnojnicki, niegozdnicki, niegrabnicki, niegromnicki, niegronicki, niegrynicki, nieiwonicki, niekarnicki, niekłodnicki, niekłomnicki, niekórnicki, niekraśnicki, niekrośnicki, niekrynicki, niekunicki, niekuźnicki, nielednicki, nielegnicki, nieleśnicki, nielipnicki, nieławnicki, niełęknicki, niełomnicki, niełubnicki, niemielnicki, niemiernicki, nieobornicki, nieochotnicki, nieoleśnicki, nieolszanicki, nieosiecznicki, niepiątnicki, niepierzchnicki, niepłośnicki, niepłużnicki, nieprądnicki, niepróchnicki, niepruchnicki, nieprudnicki, niepunicki, niepysznicki, nierudnicki, nierybnicki, nierząśnicki, nierzeźnicki, niesannicki, niesernicki, niesiennicki, niesłomnicki, niestepnicki, niestopnicki, niesunnicki, nieszczawnicki, nieszczytnicki, nieśnieżnicki, nieświątnicki, nieświdnicki, nieświnicki, nietrawnicki, nietrzebnicki, nietrzydnicki, nieunicki, niewarnicki, niewinnicki, niewisznicki, niewiśnicki, niewitnicki, niewojnicki, niewoźnicki, niewuksnicki, niezbójnicki, niezłotnicki, obornicki, ochotnicki, oleśnicki, olszanicki, opalenicki, osiecznicki, pabianicki, Parnicki, piątnicki, Piernicki, pierzchnicki, Piwnicki, płośnicki, Płotnicki, płużnicki, pokrzywnicki, polanicki, porządnicki, potrzebnicki, prądnicki, Próchnicki, próchnicki, pruchnicki, Pruchnicki, prudnicki, przewodnicki, punicki, pysznicki, radecznicki, radwanicki, Ranicki, rogoźnicki, rokietnicki, rokitnicki, Rolnicki, Rotnicki, roźwienicki, Równicki, Rudnicki, rudnicki, rybnicki, rząśnicki, rzeczenicki, rzepiennicki, rzeźnicki, Rzeźnicki, salonicki, sannicki, sernicki, Sienicki, Siennicki, siennicki, Sinicki, Sitnicki, Skotnicki, Skórnicki, Skwarnicki, słomnicki, sokolnicki, Sokolnicki, Sośnicki, Srzednicki, Stadnicki, Stanicki, Stefanicki, stepnicki, Sternicki, Stępnicki, stopnicki, Studnicki, studzienicki, Stupnicki, sunnicki, szczawnicki, szczytnicki, szopienicki, szybenicki, śnieżnicki, Średnicki, świątnicki, świdnicki, świnicki, tanganicki, taternicki, trawnicki, trzcinicki, trzebnicki, trzydnicki, Tyśnicki, unicki, Wachnicki, wapienicki, warnicki, wąwolnicki, wiązownicki, Widnicki, Wiernicki, winnicki, Winnicki, wisznicki, Wiśnicki, wiśnicki, witnicki, Wodnicki, wojnicki, Wojnicki, Wolnicki, woźnicki, Woźnicki, wuksnicki, wygodnicki, zbójnicki, Zdzienicki, Zdziennicki, Ziemnicki, Zimnicki, złotnicki


c: text/html

text:
Znakomity tekst, znakomita fabuła, znakomity czarny humor. Niesamowita śląska gwara (bydźcie cicho, trza to słōwko strzimać, jak chwolōm!), którą Autor posługuje się swobodnie i bez kompleksów, potwierdzając, że po śląsku mogą być tworzone doskonałe utwory literackie. Nie tylko dla Ślązaków.
– Barbara i Adam Podgórscy, autorzy „Mitologii śląskiej” i „Słownika gwar śląskich”.
„Kōmisorz Hanusik” w prziszłym tydniu bydzie fertich. Przi rychtowaniu do druku trocha my godali ô tym, jako to je zorta literatury. Jakby na to poszukać jakijś ekstra szuflŏdki, to trza by chyba pedzieć: kryminalnŏ czornŏ kōmedyjŏ z miastowōm fantastykōm (urban fantasy). Możno kōmisōrz by sie skamracił z Jakubym Wędrowiczem? I u Melōna, i u Pilipiuka belōnto sie trocha podobno idyjo, chociŏż kōżdy jōm ôblyko po swoimu. Abo mi sie to ino zdŏwŏ, bo żech sie znokwioł fałeszny ôbrŏz Wyndrowicza? Czytołech to kejś downo, downo tymu i po prŏwdzie psinco pamiyntōm.
Kaj my to sōm… Toć! Nojważniyjsze, co „Kōmisorz Hanusik” to niy ma żodyn dziwny miszung, ino fajne, rychtyk udane ôsprŏwki, kere do kupy skłodajōm sie na gyszichta policaja ze Katowic. Jak mie szteruje boznowaniy ze ślōnskij godki, tak żech u Marcina Melona tego niy widzioł. A przeca idzie sie rychtyk ôśmioć z tego, co w ksiōnżce gŏdajōm i pochajōm. Ku tymu znojdziecie sam niy ino wice, ale tyż satyra na dzisiyjszy Ślōnsk a Polska, kōnsek gyszichty, moc ślōnskich stworŏkōw… a kajś tam głymboko siedzi nostalgijo za Ślōnskiym – abo światym – kery by bōł inkszy, lepszy jak tyn nasz.
Forsztelujcie sie terozki stōł, a przi nimu raja mōndrŏkōw w brylach i ancugach. Ôroz jedyn stowo, kuco i pado: „Panie i panowie, zŏcne chopy a kobiyty. Dejcie pozōr. Mōmy ślōnsko literatura!”.
Fto by chcioł sie „Hanusika” lajstnōnć, tego prosza na zajta ôd wydawcy. Festelnie sie werci!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dowiedzioł1 żech sie, że dziesiej je Miyndzynarodowy Dziyń Jajca- czego te ludzie niy wymyślōm. Pōnoć zawsze we drugi piōntek pajździernika sie łonego świyntuje. Yno niy wia, czy w tyn dziyń trza kłajś2 we lodōwce kole jajec kwiołtki, czy śpiywać kurōm sto lat? Niy wiym tyż, czy mie fto3 niy łoskarży o zniyczulica, ale wciepna4 sam dziesiej przepis na danie ze jajec. Nojbarzi5 pasujōm łone na Wielkanoc, ale take nadziywane jajca to sie i przidajōm przi jakim inkszym fajerze.6
Co potrza?
uwarzōne na twardo jajca (niy czytejcie tego kurōm!). Wiela ich wziōńć? To już zależy łod tego, wiela bajecie mieć przi stole gojści.7
majōnez
połra8 pieczarkōw
połra szajbōw9 szinki
połra radiskōw10
sznitloch11
sōl i pieprz
ździebko12 kurkumy
Uwołrzcie pieczarki. Łobiercie te jajca i przekrejcie13 na pó14. Małōm łyżeczkōm wybiercie ze nich żōłtka (poła15 dejcie do jednyj miski abo talyrza, a poła do drugi). Pożgejcie16 te żōłtka widołkōm17. Do jednych dejcie pokrōno na drobne kōnski18 szinka, radiski i sznitloch, a do drugi pokrōne pieczarki i trocha kurkumy. Tera wciepcie tam trocha majōnezu, soli, pieprzu i porzōndnie wymiyszejcie. Skosztujcie sie tego nadziynia i doprołwcie. Keby19 bōło za suche, to dejcie jeszcze trocha majōnezu. Potyn małōm łyżeczkōm nakłodejcie tyn farsz do kołżdego jajca, poukłołdejcie sie je fajnie na jakim talyrzu i… smacznego 🙂
1dowiedziałem
2kłaść
3ktoś
4wrzucę
5najbardziej
6imprezie
7gości
8kilka
9plastrów
10rzodkiewek
11szczypiorek
12szczyptę
13przekrójcie
14pół
15połowę
16rozdrobnić
17widelcem
18kawałki
19gdyby


text:
Jak już po mianie1 widać, ftojś2 te jołdło3 wynołkwiōł4 we Francji, a dokładnij we Alzacji, co to leży przi samyj granicy ze Niymcami. Wina riesling to chyba żołdnymu5 przedstawiać niy musza, bo to przeca nawet nasze ōłpy6 już za starego piyrwy7 piyli niymiecke rieslingi. We Alzacji tyż majōm podobne zorty8 wina, ale te danie moł kans9 wpōlnego ze inkszymi10 daniami francuskimi, kaj11 tyż sie leje do garca dojś12 wina. We Burgundii majōm coq au vin- co by szło przetłumaczyć na ôżarto13 kura- ale tam we gorku pływoł czerwōne wino, bo to przeca14 je regiōn, kery15 sie asi16 właśnie takim winym. Do tego drugigo receptu17 jeszcze kedy przidymy, a tera sie bierymy za nasza kura we rieslingu.
Co potrza?
1 kg kurczaka- nojlepi filet ze podudzi abo piersi
15-20 dkg wyndzōnki18
połra łeżek mōnki19
ze 2 łeżki masła klarowanego
2 łeżki masła
2 łeżki oliwy
3 szalotki abo jake inksze cebule
25 dkg pieczarkōw
2-3 łeżki kōniaku abo brandy
0,5 litra wina riesling (nojlepi wytrawnego- jakby co, moge być tyż półwytrawne)
20-25 ml śmietōnki (moge być krymōwka abo i jako chudszoł)
3-4 liście bobkowe20
sōl i pieprz
natka ze pietruszki
Na sōm poczōntek pokrejcie21 wyndzōnka we kostka i podpiyczcie na patelni. We wiynkszym gorku, we ftorym bydymy potyn to wszyjsko rychtować22, mogecie zeszklić na maśle (tym normalnym) i oliwie pokrōnoł cebula. Jak już nōm sie ta wyndzōnka fajnie podpieke, to tyż jōm tam wciepcie23. Tyn gornek mogecie symnōńć24 ze ôgnia, co by nōm sie cebula niy przipołlōła25. Niyskorzi26 sie bierymy za pieczarki- pokrejcie je we plasterki, podpiyczcie na patelni ze masłym klarowanym i przeciepcie27 do garca. Tera ôstoł28 nōm już yno kurczak (jak mołcie29 filety ze podudzi, to nawet ich niy trza krajać na mańsze kōnski30, a filet ze piersi mogecie pokrajać na szyroke31 paski). Niyskorzi pokulejcie32 go trocha we mōnce i wciepcie na patelnia- dajcie na nia yno ździebko33 masła klarowanego, to wtedy niy bydzie tak pyrskać34. Jak już sie kurczak przipieke35, to tyż go wczajście36 do gorka. Potyn wlyjcie37 kōniak do jaki kelni38 abo gorczka, podgrzyjcie i (UWAGA!) podpołlcie39. Jak sie baje40 połlić, to gichnijcie41 tym to wszyjsko, co mocie we gorku. Jak sie wypołli (tyn sznaps42, a niy Wasza kuchnia 😉 ) to wlyjcie do gorka wino, wciepcie prziprawy i niech sie to tak na małym ôgniu bez pó godziny popykoł43. Niyskorzi wyciōngcie miyso na jaki talyrz i dejcie44 do gorka śmiytana- trza by jōm pryndzyj trocha zahartować, a to znaczy wlołć do ni trocha zōłzy45 i wymiyszać. Mogecie tyż potyn trocha zagyńścić nasza zōłza mōnkōm (rozfyrlejcie46 jōm we zimnyj wodzi i gichnijcie do gorka). Jak już bydzie fajnie gynstoł47– sōm take kuchołrze, co by to zagynszczali yno bez ôdparowanie wody, ale jôł je chyba na to za zgniōły48 😉 – to ôstało nōm już yno dosmakowanie, pokrajanie pietruszki na wiyrch49 i mogymy sie brać za futrowanie50. Takoł kura mogecie zjejś ze bagetkōm, klōskōma, nudlami51 abo jako tam chcecie. Mie już ôstało yno napisać: smacznego 🙂
1nazwie
2ktoś
3danie
4wymyślił, ō- samogłoska w wymowie pomiędzy o i u
5nikomu
6dziadkowie
7dawniej
8odmiany
9dużo
10innymi
11gdzie
12dużo
13pijaną; ô= ło
14przecież
15który
16chwali, szczyci
17przepisu
18boczku wędzonego
19mąki
20laurowe
21pokrójcie
22przygotowywać
23wrzućcie
24zdjąć
25przypaliła
26później
27przerzućcie
28został
29macie
30mniejsze kawałki
31szerokie
32obtoczcie
33troszeczkę
34pryskać
35przypiecze
36wrzućcie
37wlejcie
38chochli
39podpalcie
40będzie
41oblejcie
42alkohol
43pobulgocze
44dajcie
45sosu
46rozmieszać
47gęsta
48leniwy
49górę
50jedzenie
51makaronem


text:
Czy z nowego Muzeum Ślónskigo zbogatnymy? - list do redakcji.
"Ustrój" Ślązaków - przeczytaj ten tekst po polsku
Za bajtla, we sześdziesióntych rokach dwudziestego wieku, w Siymianowicach, jak żech szoł do szkoły, musioł żech iś wele rodzinnego familoka łod Korfantych w miejscu, kaj sie urodziół Wojciech Korfanty. Na tym dómie na specjalnyj tabuli stoło napisane: „Oświata i praca naród wzbogaca”.
I jak sie spómnia, to jakoś oświata wtedy bóła, a bogactwo widzioł żech ino na tyj tabuli - skuli ustroju. Ale i tak dzisiej starsze ludzie dali jeszcze urywajóm kupóny z tyj downiejszyj oświaty.
Teroz w Katowicach na terynie zawartyj gruby kole Rónda i „Spodka” jes budowane za niybywale wielge piynióndze nowe Muzeum Ślónske. I jak patrza na ta bałsztela, to niy poradza spokopić, jak to jes, że po wybagrowaniu dziur srogich jak Zancferzac pod siymianowickim Binhofym i ulóniu betónowych cudów budowlanki - przeważnie podziymnyj, w gazetach jes rozgłoszane, że właściwie niy ma zgody w sprawie tego, co mo być pokozane na stałyj wystawie tego muzeum. Bo historia tyj ziymi jes łokropicznie zaknółtlowano, na Ślónsku bóła Polska, Czechy, Austria, Prusy, Niymcy, Polska, Niymcy, zaś Polska... i jakoś niy wiadómo, co jes dzisiej z tych starych dziejów blank nojważniejsze i czy czegoś by niy szło łodcofnóńć na margines.
Downiejsi rzóńdziciele skóntrolowaliby ino jedno - czy sie te projekty zgodzajóm z ustrojym w Polsce - i wszyskim by sie w gowach przejaśnióło. A teroz zrobiyli wartko debata, żeby niyzadowolóne ludzie mógli pedzieć, co sie im niy podobo, ale kónkursowo kómisjo już i tak zdecydowała, jako ta wystawa bydzie, i fertik.
Biskupi, kapłani i wierni pożegnali w Lublińcu bp. Eugeniusza Juretzko OMI, wieloletniego misjonarza w Kamerunie i pierwszego biskupa diecezji Yokadouma.


text:
Bełk (ślůnske wojewůdztwo)
Bełk (pol. Bełk, mjym. Belk) – wjeś we Gůrnym Ślůnsku, we rybńickim kryśe, we gmińe Czyrwjůnka-Leszczyny, nad rzykům Bjerawkům. W Bełku mjyszko 3358 ludźi.
Sům tukej dwa kośćoły - ze XVIII stolećo (pod wyzwańym Maryje Magdalyny), uotoczůny starym murym a grůbůma a tyż i nowy, kery powstoł we roku 2007. Staro je tyż fara ze XVIII/stolećo. Inksze zabytkowe uobjekta:
- lazaryt ze 1908, a dźiśej Chaupa Pokojnygo Starzyńo,
- grobowjec familije Lukas ze XIX stolećo,
- downo szula ze XIX stolećo, dźiśej przedszula,
- downy folwark ze XIX stolećo.
Bez wjeś leći autobana A1 ze Sojśńicy do Czeskij Republiki.


text:
Miołech dzisio fajno godka przi kawie. Uosprowialimy o bele czym, doszlimy aże do historie, do drugij wojny światowyj. Boł z tego szpas, bo mogłech zaś powynokwiać cosik uo Ślonkokach. A za kamratów miołech miyndzy innymi Poloków, i to fest konserwatywnych – takich, kierym sie zarozki włonczo żółto ampla, jak ino cosik zaczyno woniać Ślonskiym.
Jak bych pedzioł, że Poloki nos sam robiyli za bozna, jak bych coś pultnył o polskich lagrach koncentracyjnych i inkszych mecyjach z Tragedii Górnoślonskij, abo uo Ślonzokach we Wehrmachcie, to by sie zarozki zrobiyła chaja i szlus z godkom. A zaś ino słuchać i nic nie godać – niy po to żech tam prziszeł.
No to żech wzion i citnył w konteksty.
Była godka uo tym, że ludzie niy chcieli pitać z Auschwitz, co by ich familio tam Niymce nie zamkli. To jo, że gynau tako boło z Wehrmachtym: poborowi niy chcieli być za dezertera, bo się boli o swojich uojców abo uo kobiyty i dziecka.
Boła o Ruskich, gwołtach i mordach – to jo o Katowicach, kiere Armii Czerwonej dziynkować mogom za zniszczynia ze ’45 roku.
Doszlimy tako aże do tego, jako to je: na hitlerowskie obozy padomy „niymieckie”, bestóż na komunistyczne trzeba by pedzieć „polskie”, skuli tego, że boł to biznes polskich komunistów. I nikogo to niy zdrzaźniyło, chcioż wiym, i sie wcale niy dziwuja, że sie to żodnymu za bardzo niy podobało.
Z tymi tymatami je biyda, bo jak chto słyszy ino hasło, to mo go za atak. A jak atakiyrujom, to sie trza bronić, pra? Skuli tego roz dwa robi sie szterowanie i chaja jak we prawicowych cajtungach. Super, że sie roz trefiła leko godka, przi kierej niy rozchodziło sie ani uo racyjo, ani nawet uo prowda, ino o ciekawostki, cufale i wice z „historie najnowszyj”.
Przi tym musza pedzieć, że z godki o historie z Polokami mom szpas podwójny. Niy ma to jak pocisnonć miyndzy roztomaitymi wicami jakiesikeś fest rube hasło, zrobiyć niywinno mina i ino zaglondać, co z nim boroki poradzom zrobiyć :)


text:
Mŏcie nowego Hanusika? Jak niy mŏcie, to idzie go dostać tukej. Moc byli chwolyni: i cołkŏ seryjŏ i Marcin Melōn, jeji autōr. To jŏ ino dokupluja do tych głosōw: „Hanusika” werci sie poczytać i szlus.
Policaje prawie znodli starzika, kerego ftoś ôbwiesił w szranku u niego w doma. Do kōmisorza Achima Hanusika to je cosik wiyncyj jak ańfachowo zbrodnia. Bydzie musioł jeszcze roz trefić sie ze swoimi nojgorszymi spōminkami: ô downyj libście i chopie, kery jōm zamordowoł. Eli inkszy gizd, na kerego godajōm „Ryszawy Erwin”, poradzi mu terozki pomōc? W tyn sōm czas w Mikołowie ftoś szczylo do policaja, a cōłko sytuacja cosik Hanusikowi spōmino… Jakby tego było mało, normalne ludzie miyniajōm sie w mordyrzy skuli maszketnego psychoterapeuty. Bydzie sie dzioło.
Oschlblog robi za patrōna do tej ksiōnżki.


text:
Łužiske cykle w Słowjenskej
Ljubljana. Pod hesłom „Lužiske cykle“ wotewrěchu wčera w Słowjenskim narodnym muzeju w Ljubljanje wustajeńcu Korutanskeho Słowjenca a wuměłca Karla Vouka z Pliberka. Přehladku z 25 wobrazami běchu we Łužicy pod titulom „Satkula abo (s)twor(jen)a krajina“ pokazali. Hač do 25. apryla je wona w Ljubljanje přistupna.
Telko kaž hišće ženje
Choćebuz/Budyšin. 25 šulerkow a šulerjow z Delnjeje Łužicy wobdźěli so na lětušej olympiadźe serbskeje rěče. To je telko kaž hišće ženje, zdźěli čłonka předsydstwa Serbskeho šulskeho towarstwa Margot Hašcyna. Wobdźělnicy wuknu serbšćinu w Žylowje, Brjazynje a Janšojcach. Olympiadu serbskeje rěče wuhotuje SŠT w aprylu znowa we Wodowych Hendrichecach.
Kandidat AfD nochce do sejma


text:
Tilich pojědźe do Čěskeje
Drježdźany. Na přeprošenje čěskeho ministerskeho prezidenta Bohuslava Sobotki pojědźe sakski ministerski prezident Stanisław Tilich (CDU) přichodnu wutoru na dwudnjowy wopyt do Čěskeje. Spočatnje su politiske rozmołwy z čěskim premierom planowane. Srjedu chce Tilich sakske předewzaća wopytać, kotrež maja w Čěskej wotnožku.
Ze Zhorjelcom spokojom
Zhorjelc. We wobłuku projekta „Bydlić na probu“ je wot septembra 2015 hač do oktobra 2016 wjace hač 200 ludźi tydźeń darmotnje w Zhorjelskim starym měsće bydliło. 80 procentow wobdźělnikow měješe město za tak atraktiwne, zo móhli sej předstajić do Zhorjelca přećahnyć. Tole wuchadźa z přepytowanja, kotrež su dźensa w Zhorjelcu předstajili.
Tež w metro telefonować


text:
Przijechała1 dō2 mie na bezuch3 moja Muter4 i niy dojś5, że musiała czekać na ôbiołd6 do wieczora, to jeszcze na talyrzu dostała wynołkwiane7 ajerkuchy. Przi jedzyniu porobiōła8 trocha minōw, ale pedziała9 na kōńcu, że dobre- po takyj recynzji mogecie10 zaryzykować. Styknie11 do rychtowania12 ajerkuchōw dać inkszyj13 mōnki i już mołcie14 nowy smak- joł15 żech kaj16 […]
Tag: #ajerkuchy
Ruske ajerkuchy (Bliny)
Jak czowiek czyto ruske ksiōnżki i patrzy na te ichniyjsze filmy, to ôni1 tam co chwila jōm2 bliny. I sie tak potyn myślymy, co to je za pierziństwo, a tak po prołwdzie3, to to sōm4 take normalne ajerkuchy5, yno, że na drożdżach i ze mōnkōm gryczanōm. Robi sie je dojś6 szybko-yno trocha wiyncyj czasu potrza7 […]


text:
Zasadny rozsud měšćanskeje rady za wulki swjedźeń 2016
Kulow (AK/SN). 15. Krabatowy swjedźeń ma so klětu w Kulowje wotměć. K tomu je so měšćanska rada wčera jednohłósnje wuznała. Při planowanju hospodarskeho etata 2016 chcedźa zarjadowanje z 15 000 eurami wobkedźbować.
Krabatowe towarstwo swjedźeń kóždolětnje z partnerami regiona a ze sobustawskimi komunami, towarstwami a zwjazkami organizuje. Kulow přisłuša towarstwu wot jeho załoženja. Lěta 2008 běchu swjedźeń w Sulšecach wuhotowali. „Sulšečenjo su tehdy wulke měritka sadźeli. Cyła wjes bě wupyšena“, podšmórny zastupowacy měšćanosta Georg Szczepanski (CDU). Dźakowano wulkemu angažementej wjesneje zhromadnosće je tónle Krabatowy swjedźeń mnohim hišće derje w pomjatku. Na njón móhł Kulow nětko nawjazać, wšako maja na měšćanskim torhošću Krabatowu stelu. Nimo toho bu Krabat 2. junija 1704 w Kulowje pochowany, na čož dopomina wopomnjenska tafla.


text:
Lawreaća Myta Domowiny 2015
Budyšin. Mytowanski wuběrk Domowiny je mjena lětušich lawreatow Myta Domowiny wozjewił, kaž Domowinski zarjad zdźěli. Myto spožča Wernerej Thomasej a Reinhardtej Schneiderej z Łaza, Zali Cyžowej z Chrósćic, Měrce Kozelowej ze Stróže a Frycej Wojtej z Hochozy. Dźesać wosobow dóstanje Čestne znamješko Domowiny. Swjatočne přepodaće budźe 9. oktobra w Budyšinje.
Milinarnje na předań
Stockholm. Brunicowe milinarnje Hamor, Janšojce a Čorna Pumpa su wot dźensnišeho oficialnje na předań. Šwedski energijowy koncern Vattenfall je ju zahajił a prosy zajimcow, zo bychu poskitki zapodali. Nimo milinarnjow chce Vattenfall tež brunicowe jamy Janšojce, Wochozy, Rychwałd, Wjelcej-juh a Choćebuz-sewjer wotbyć.
Ochranowske hesła 2016 wušli
Budyšin. Šěsnaty raz su lětsa w LND „Wšědne hesła“ jako serbska kniha wušli. Po cyłym swěće čitane Ochranowske hesła wobsahuja za kóždy dźeń krótke, jadriwe hrono ze Stareho zakonja a dalše z Noweho zakonja. Serbske wudaće nasta w zhromadnym dźěle ze Serbskim ewangelskim towarstwom.


text:
Jesteśmy już oswojeni z rudzką katastrofą górniczą. Jest jeszcze dzisiaj żałoba. A mnie sie pcha pod palce na klawiaturze coś innego, coś o czym dawno się u nas nie mówiło. Powiedziałem to dzisiaj w Radiu Piekary w mojej audycji i w tej wersji (jest to tylko fragment) wrzucam to na mój blog:
Ździebko ci mie wżdy rombło kiejech usłyszoł jednego mondroka we telewizyji, kiery tuplikowoł, co to boł nojwiynkszo łod trzidziystu lot tragedyjo gorniczo sam u nos na Ślonsku. A tak po prowdzie, nojwiynkszo tragedyjo po drugij wojnie boła sam u mie we Chorzowie. Tela, co do dzisioj mało fto ło nij boczy, mało fto spomino i jesce mynij szkryflo. Jo wiym, iże niy ma co sie sam przeciepować tym kaj, kiej i wieluch gerkmonow zatrzasło, bo to sie niy godzi. Nale, jo sam kca przi tym srogim polskim jankorze ździebko ło tym połozprawiać. Boła niydziela 21 marca 1954 roka kiej kole siodmyj na łodwieczerz jedyn ze hajerow na grubie „Barbara-Wyzwolenie” we Chorzowie merknoł co na flecu 501 napoczyno goreć drzewnianno łobudowa szpongu i to ino jakiesik dwiesta piyńdziesiont myjtrow łod tych wyntylacyjnych szachtow „Wyzwolenie I” i „Wyzwolenie II”. To ci jes, a tak richtik boło, blank kole mie. We ta niydziela na popołedniowyj szychcie fedrowało 399 grubiorzy. Probowali łoni łogiyń zaciepać same nale, to sie jim niy udało, blank sie niy darziło. Ruk-cuk i ta fojera przeciepła sie na cołki tyn szpong, cołko sztreka . Nasze „Trybuna Robotnicza” i „Dziennik Zachodni” godali ło śtyrdziestuch piyńciuch umrzitniyntych. Nale, do dzisioj jesce dyszkutiyrujom roztomajte mondroki wiela tam richtik zatrzasło, wiela jich tam na dole zgorało. Tak po prowdzie to boło jich wiyncyj niźli sto chopa (gynał to 103). Godali ło tym na telkij sesyji naukowyj dwadziestego marca 2004 roka kiej trefiyło razinku piyńćdziesiont lot łod tego niyszczysnego falu we Chorzowie. Mocka ze tych, kierzy we ta niydziela bakali na tyj grubie jakosik wylazło na wiyrch, nale niyftore to łostali tam do dzisioj, bo jich niy lza boło wykludzić na wiyrch. Łostali tam na dole na wiecznyj szychcie, kiej zgorany szpong trza boło zasztopować, zadajchować, coby tyn łogiyń niy szoł dalszij. Cajtongi wtynczos wynokwiali, iże to wszyjsko skuli tego – jak to boło za Bieruta we modzie – tego „sabotażu”. Tela, co żodnymu niy przijńszło, niy wlazło do palicy, żodyn tego niy spokopioł, iże to możno boło skuli tego, co gruba niy boła richtik wyntilowano, niy boło ci na nij richticznego skuplowanio tych, kierzy sjechali na retong i jesce ku tymu to, iże na dole bakali roztomajte ludzie, niy berkmony nale jesce i heresztanty, wojoki abo i junaki ze SP. Żodyn tyż niy poradzioł tak na isto porachować wieluch ci tam po prowdzie fedrowało heresztantow, jyńcow ze tego Ośrodka Pracy Więźniów ze Bytonia-Logiewnik. I coby sam już wiyncyj niy wynokwiać, trza jesce na łostatek spomnieć jesce jedne. We tym piyńćdziesiontym szczwortym roku ganc ofyn, blank promp godało sie, iże we grubach Chorzowskigo Zjednoczynia Przemysłu Wonglowego wyrachowali, co na jedyn milijon ton wonglo trefio sie sześciuch grubiorzy, kierych tam na dole zatrzasło. I mogecie sie to wystawić? Wyfedrowali wtynczos cosik kole 90 milijonow ton tego cornego goldu, co dowo do kupy aże szejśćset chopa umrzitniyntych we kożdym roku. A tak richtik to samtyjsze ludzie do dzisioj tyn niyszczysny fal spominajom, a i jo, wtynczos bajtel, blank gynał bocza te pochowki, kiere robiyli na roztomajtych smyntorzach, coby ino blank niy pokazować wiela tak na isto gerkmonow na tyj „Barbarze-Wyzwolynie” zatrzasło. Nale, tak sie miarkuja terozki, co to by już możno stykło, przeca świat idzie do przodku i niy ma co wajać nad blank downo łozkidanym mlykiym, pra?
Ojgyn z Pniokow


text:
Stolica
Stolica abo hłowne město je politiski, husto tež stawizniski centrum kraja abo stata a tuž zwjetša sydło najwyšich politiskich institucijow, kaž n. př. knježerstwa, sejma abo monarcha. W někotrych krajach na zemi njeje stolica runočasnje tež sydło knježerstwa, n. př. w Nižozemskej (stolica: Amsterdam, sydło knježerstwa: Den Haag), Boliwiskej (La Paz/Sucre) a Tansaniji (Dodoma/Daressalam). W zwjazkowych statach kaž w Němskej su wažne institucije často we wšelakorych městach zasydlene. Stolica njeje přeco najwažniši hospodarski, kulturny abo wobchadny centrum kraja.
Monaco, Nauru, Šwicarska, Liechtenstein a Vatikanske město su kraje, kotrež de jure žanu stolicu nimaja.
Srjedźowěkowscy kralojo njemějachu stajne stolicy, ale pućowachu po kraju a rezidowachu w tak mjenowanych pfalcach.


text:
-
Fajne i dlo mie ciekawe, jako mody jeszcze czuowiek robiouech we Laziskach Gornych na elektrowni pomiary a potym analizy jako pracownik glywickego „Energopomiaru” – miyndzy inkszymi bouech prawie we Elektrowni Laziska Gorne we s’rodku takego muyna wynglowego jakego model bou pokozany na filmie. Te kule bouy dryny ( w s’rodku) take sroge jak my prawie i czimauy je rownie sroge sprynzyny. Piyrszy roz na tyj elektrowni leciauy mi uzy ze s’lypiow(oczu) przi tym jak na elektrowni zapolou sie piryt ze wyngla = efekt jak przi gazie uzawioncym. Fajnie bouo powsopminac’. Dziynkuja:)
ps
Przi elektrowni bou tam taki sklepik dlo pracownikow elektrowni i zawsze jak my tam byli to kupowali my „zielone harynki” (zielone s’ledzie) – nojlepsze wedug mie na wuasnyj roboty „bratheringi-” czyli s’ledzie opiekane, ale i na normalne pieczone harynki (s’ledzie)..


text:
Pančicy-Kukow (SN/MWj). We wobchodźe klóštra Marijineje hwězdy w Pančicach-Kukowje su sobotu nowe rumnosće požohnowali a za wužiwanje přepodali. Tole bě sobu wjeršk noweje formy adwentnych wikow. Tajke je wobchod tež hižo minjene lěta přewjedł, tónraz su je na klóštersku bróžnju rozšěrili.
W powjetšenych rumnosćach ma klóšterski wobchod nětko wjace městna, swój wobšěrny sortiment předstajić. „Dotal bě tu chětro połne. Nětko je za naš poskitk wjace městna, tak zo móže sej tule tež mać z dźěćacym wozyčkom abo starši čłowjek z rolatorom wšitko woměrje wobhladać“, rozłoži nawodnica wobchoda Karina Čižankowa. Za to su swoju informacisku rumnosć trochu pomjeńšili a tam swój skład a mały běrow zarjadowali. Pjatk a sobotu je so tójšto zajimcow po wobchodźe rozhladowało. Nimo róžowcow, křižow, swjećatkow, protykow a dalšich nabožnych tworow poskićeja tam najwšelakoriše knihi – tež serbske – kaž tohorunja wuběrne wot klóšterskich knježnow zhotowjene likery.


text:
Wiycie! Kiejskik mielichmy ta łoszkliwô kómuna, we kieryj wszyjske mieli po równo… biyda potajlowanô na wszyjskich… nó, króm piyrszych sekretôrzy. Zatym wypraskła ta „Solidarność”, kiej to kôżdy snôs kciôł być „kapitalistóm”. Kôżdy, na isto kôżdy kciôł być kapitalistóm, bo wtynczôs JO, jô jeżech jes kapitalistóm, i terôzki dziepiyro pokôża tymu mojimu forarbajterowi (majstrowi, kerownikowi, dyrechtorowi) fto sam reskiyruje. Tela, co żôdyn niy spokopiół tego, iże we tym (dôwnij łoszkliwym) terôzki festelnie już umiyłówanym kapitalizmusie, tych kapitalistów jes ino pôrã procyntów, a reszt zółwizół musi bakać jak zawdy, i jak wszandy. Ale… jô dzisiôj blank ci niy ło tym kciôłech łozprawiać, chocia jes ci to tyż ze tym kapitalizmusym festelnie skuplowane….
Moji ludkowie roztomiyli! Znôcie tyn mierski gyfil, kiej ftosik napoczynô wrółz czytać wasz cajtóng bez wasze ramiy? Nó, tóż witejcie moje roztomiyłe we niy tak do łostatka łodlygłyj prziszłóści. Znodech ci niy tak dôwno jedyn szykowny artikel Charliego Brookera, ynglickigo wicmana i szpasownika. I tak ci sie sam miarkuja, co terôzki połozprawióm ło tych cufalach, ło ftorych tyn istny tak ci szykowniście i ze fantazyjóm łozprawiôł.
Posztiklować, podziylić sie czymsik ze inkszymi, tóż ci to na isto szykownistô idyjô, kierô jednakowóż sie ździebko wyszpotlawióła. A kiejsik bóło ci to take blank ajnfach…. Rzyknijmy, iże jô jes jakimsik hyjlynmynszym, jaskiniówcym. Ugóniółech ci fetownego bizóna. Niy wydola, niy byda poradziół ci go wećkać, tóż tyż posztikluja sie ze inkszymi. Niyftorzi sóm festelnie wdziynczne, na tyn przikłôd mój sómsiôd łoziymdziesiónt piyńć lôt stary, kiery niy jôd miynsa łod môżno i côłkigo miesiónca, bo sóm niy poradzi łapnóńć nicego króm możno jakisik ino glizdy. Nó ale, sam tak na isto niy idzie ino ło miynso. Tajluja sie sztikluja sie tyż ku tymu infórmacyjóma: myślónkóma, ftore brółdlujóm sie, kłymbióm we palicy, abo gryfnistymi gyszichtami ło przigodach, ftore mie sie przitrefiyli. Łozprôwióm festelnie szpasowny wic, jakech to kiejsik ciepnół kiźlikiym we kaczyca w lufcie, a śnij śleciało na ziym jajco. Przekôzuja plytnie, klachy ło wywołanych ludziach, ło znanych człónkach mojigo plymia. Jeżech na isto sam nôjważniyjszóm perzółnóm we côłkim ferajnie. To ci moji tajlowani miałó swój cil. Mógech niy ino nakôrmić swojich spółplymiyńców, ale i nastrynczyć jim moc łozrywki i ważnych byfyjlów, wiadómóści.
Nale, wróćmy sie ku naszym czasóm. Tajlowanie, barzij sztiklowanie jakosik wyńszło ze mółdy. Maluśkô ino tajla ludnóści łozporzóndzô srogszym forantym bizónigo miynsa, niźli bółaby w sztańdzie wećkać, a wszyjsko beztóż, iże prziznôwo sie nadbytnie porcyje we póstaci prymiji, roztomajtych culagów do gróntnych dôwków, znacy sie do gyhaltów. Gôdóm sam tak szprymnie „bizóni miynso”, ale móm na myśli, eźliście sie jesce niy skapli – pijóndze.
Te łogrómnucne gyhalty i prymije majóm przebródzać, zahaltować masówyj wykludzce tyj ci maluśkij tajli pragliwych i przepadzitych łochyntoli do cudzych krajów. Wystôwcie sie ino, co by to bóło, kiejby wykludziyli sie na tyn przikłôd do Singapuru i tam napoczli przepadzito zgrzybać dlô sia, co sie ino dô? Bez tyj jejich niypoślydnij, wziyntyj wiydzy, wybildowaniu i tymu jesce, iże poradzóm swojóm obecnościóm nôs uholkać, blank niy miarkuja, co bychmy samtukej zrobiyli. Pewnikiym we krótkich abcugach napoczli by my wrółz chodzować po sztwiórnóg i zjôdać włóśne dziecka.
Nie kca sam siôć paniki, ale takô jes prôwda. I na isto niy ma sam we tych mojich słówecka bździnki bali iróniji i zgrzyndliwóści. Masto ślimtać nad wielkóścióm jejich prymiji, godzióło by nóm sie paś, bechnóńć na klynczki i stôć ło to, coby jim wygódzić, a ku tymu jesce szkómleć ze płaczkami we łoczach i pôłnymi gymbóma, coby łóni łostali samtukej, na miyjscu. Abo potuplować jim gyhalty i uformiyrówać ludzki rzecióndz, lyńcuch naobkoło flugplaców, coby nóm niy pitli. I niy błôgać jich, wychciywać łod nich – bróń Pónbóczku – coby czym niy bóńdź sie snami sztiklowali. To by jich możno ino nadbytnio łozhajcowało.
Tajlowanie sie jes ci ino dló nôs, dlô côłkigo resztu, sztikla śmiyrtylników. Niy jakimsik miynsyn, ino informacyjóm. Kaj my sómy? Co robiymy? Podziylmy sie tym! Łopóblikójmy to! Nó, dalij! Tóż to szykownô i moc szumnô gracka! Corôzki czyńścij trefióm na aplikacyje i zerwisy, take jak FaceBook, Naszô Klasa abo Twitter, kiere łoczykujóm, iże byda sie dzielół wszyjskim, co robia łod tego łoka mrziku, kiej ino ło szaroku łezewrza ślypia. Ja, jô miarkuja, iże niyftore rzyknóm, iżech jô, stary knaker, łogup i prziszôł ło gowa, bo mi sie internecu zakciało. Ale tyż wiym, coch niy ma piyrszy, ani łostatni ze tych tyż zwiykowanych, kierzi sztyjc i jednym ciyngiym siedzóm przed kómputrym. Sómech sie dziwowôł, jaki to cud techniki. Całbrowny świat muzyki na tyn przikłôd za drikniyńciym jednego knefla. To take niypodobne jak to, iże niech aż Pónbóczek bróni, kiej buks policajta góni! Kiej ci jedna fyrma wkludzióła walkmana na łostatek lôt siedymdziesióntych, jejigo gównóm atrakcyjóm bóło to, iże cowiek móg se pyndalować po lekuśku hulicóm i suchać sóm dlô sia „Sweet Caroline” Neila Diamonda, i żôdyn go ci niy szacówôł i niy łocyniôł. Bylichmy, my, mode ludzie wtynczôs, pónami włóśnygo, priwatnygo świata muzyki. Kiejby jesce wtynczôs tyn walkman miôł fónkcjô potajymnygo kuplowaniô sie ze naszymi kamratóma i łozprawianiu jim ło tym, co razinku terôzki suchómy, żôdyn by tego wichajstra sie niy lajstnół, a jejigo twórcy trefiyli by sie ze nôjsrogszóm podyjzdrzliwóścióm.
Niy spokopcie mie moje roztomiyłe źle! Jô jes za dzielyniym sie tymi mojimi myślóma, nawet gupielokowatymi i belerowymi (czego przikłôdym sóm moje radijokowe kónski). Ludzie przecamć zawdy bydóm sie łoddôwać tyj czynnóści ze zamiyłówaniym. Eźli ftosik kce szkryflać na Twitterze ło tym, iże niy poradzi uzdać eźli łoblyc dzisiôj modre fuzekle, lebo brónotne, niych sie szkryflô. Ale kiej sztiklowanie sie, dzielynie informacyjóm stowo sie bez znaniô, bezwiydnie, przelazujóm mie dyrgówki, chytô mie zima.
Ludzie tak by tak twórzóm jakiesik wymyślate i dziwokie wersyje samych siebie na potrzyby internecowygo płużynio, korzystaniô: łostre wpisy, łozbuchane, wyłolbrzimióne ryakcje. Bo we tym côłkim łoszkliwym internecu my ino markiyrujymy siebie, a bydzie jeszcze gorzij. Bo te côłke kómputrowe łoprogramowani bydzie za nôs myśleć, bydzie za nôs klachać kómu potrza, co łoglóndómy, co suchómy bez tego kómputra. Bydymy jak bohatyrze fylmów animówanych, nad naszymi palicóma bydzie wisieć „kursor” i bydzie ci łón cichtować i ślakować nasze życie. Znôcie, moje roztomiyłe, tyn niyprzijymny, mierski gyfil, kiej we cugu abo we bance ftosik napoczynô czytać wasz cajtóng bez wasze ramia. Witejcie tóż tyż we świycie prziszłóści. Mogecie sie już wszyjske , i mode, i te stare knakry jak jô, do tego po lekuśku przibadać. Bydymy sie wszyjskim dziylić, bydymy wszyjsko sztiklować. Ja sztiklować, i dziylić do łostatka! Możno myślicie, iże łozprawióm jakiesik duperszwance i belery, bo przecamć niy kôżdy snôs, tych barzij zwiykowanych, sztyjc zicuje przi kómputrze jak modzioki, ja? Nó tóż dejcie sie pozór, bo przecamć terôzki samtukej we Polsce jes bez piytnôście roztomajtyj zorty „służb” (CBA, CBŚ, NIK i co tam jesce idzie wypokopić), kiere zbiyrajóm, tajlujóm, sztiklujóm wszyjsko łó nôs, a my nic ło tym niy wiymy. Bali i nasze mobilnioki (a tych jes we Polsce wiyncyj niźli ludzi) poradzóm wszyjsko ci łó nôs pedzieć tam, kaj by my tego blank niy kcieli.
Miesięczne archiwum: Kwiecień 2012
Łoszkliwe (możno) psioki….
Wszyjske samtukej, na mojich Pniokach, gynał miarkujóm, wiedzóm, iże jô pierónym niy móm rôd, tak prôwdóm, to niy ciyrpia, wszelijakij zorty psów, wszyjskich lecy jakich: chlebusów, bakanów, wilczoków, izbetnych, gónnych psów, cwajnosów lebo krojcóngów. Wszyjskie psi, wszyjskie te bestyje sóm dló mie gróźne, jô sie jich festelnie lynkóm, i kiej widza takigo gizda na placu, móm pôłnô rzić bobków i… ze mojigo familoka miasto łod placu wylazuja prómp na hulica. Kiejsik toch poradziół strzimać niyftore psia wele mojij chałpy; bóło jich ino małowiela, pôra znôłech, pôra łobłajziółech naobkoło, i tak ci sie to kulało. Terôzki ale prziszła ci takô mółda, iże kôżdô chnet mamzela musi mieć ci jakigosik psioka przi sia. Kiejsik we mółdzie byli ci pinczery, pudle, szpice, zatym juzaś buldogi, wilczoki, jakesik ci tam „hasky”… nó wszyjskich zortów bych sam niy poradziół wymianować, a terôzki wszyjskie sie poradzóm lajstnóńć roztomajte krojcóngi blank maluśkich psioków… yorków.
I ida sie tak niydôwno naszóm Krojckóm ku pyjtrowymu szynkowi a sam styrcóm wele masarza dwie moje sómsiôdki, starô Skórzinô i Agnys łod Śliwinyj, i na côłki karpyntel łozprawiajóm:.
– Wiedzóm łóni, Skórzino, jô pierónym tropia sie ło mojigo chopa. – gôdô ta modszô, ta Agnys i dziyrżi sztram na hóndelajnie côrnego szkuciatego kóndla.
– Po jakiymu? – pytô sie starô Skórzino.
– Anó, wiedzóm łóni, paniczko, blank ło rozwidnioku mój chop wyloz ze chałpy i poszoł do swojij flamy, do swojij frajerki (jak to móndroki gôdajóm)…
– Nó i… Agnys? Cóż takigo sie stanóło? Psa ze sia miôł?
– Eee, tam… psioka cy miôł… łóna, znacy ta jego yma, tak ci wele połednia zwónióła ze uskargowaniym i pretensyjóm, iże go jesce niy ma, i niy mô fto tego… jeji psioka wykludzić na dwór.
Nó, nicech niy pedziôł, kiejech to usłyszôł, a uwidziôłech jak starô Skórzinô tak jakosik pod tym swojim fusiskiym napoczła sie śmiôć. A kiej łóna sie tak letko lachała, to ta jeji gymba, ta jeji klapaczka na isto bóła podanô na podśmiywnie wykrziwióny sznit po wyrzniyńciu blinderu, ślepyj kiszki.
Nó ale. Poszółech dalszij a już blank wele kaczmy przelazowała jedna szykownisto dziołcha… nó, deczko żech przecióngnół… modô, chudô jak lachyta i chnet ło gowa dugszo łodymie. Nôjprzodzij żech sie blank niy skapnół, ale po jakimsik łoka mrziku ujzdrzôłech, co łóna miała na rynce blank maluśkigo psioka, takigo nôjmyńszego yorka, ło ftorym kiejsik jedyn mój kamrat-wsiok łozprawiôł, iże takigo poradziółby i… boczóń zeżrić, kiej ci tyn psiok miôł na sia halsband, łobujek ze zielónóm szlajfóm, i boczóń wypokopiół, iże to na zicher jes pewnikiym rapitółza, żaba.
Wlôz żech rajn do pyjtrowyj gospody a sam ci przi szynkwasie styrcôł Pelcyn Witek ze swojim pofyrtanym wilczokiym i Hanzlik-Szoferok ze jejigo Tofikiym yorkym. Nó, i jak zawdy to mieli we zwyku, przegadywali sie, ftorô tyż to zorta psów jes nôjlepszyjszô.
– Wiysz Witek, tyn twój wilczorz jes gupszy, i barzij pofyrtany niźli ta naszô kónstytucyjô dozwólô. – rzyknół Hanzlik-Szoferok. – Przecamć ty niy mogesz wlazować ze tym twojim gizdym do szynku, bo wszyjskie kóntmany zarôzki śmiatajóm.
– Eee, gôdanie! – łodpedziôł Pelcyn Witek. – A możno to tyn twój jes móndrzyjszy, ja?
– Ja, Witku, mój jes mocka móndrzyjszy…
– Eee, tam, fandzolisz…
– Niy! Dóm ci bajszpil – niy ustympowôł Hanzlik. – Niy dalszij jak wczorej bóło tak. Wlazuja po jakichsik śtyruch lagach piwa do dóm, a sam ci tyn mój Tofik skoko wele mie, myrdô łogónym… kce na gwôłt wylazować na dwór…
– Nó, i.. ? Przecamć tak psy ci już majóm, prôwda?
– Anó, prôwda – przikwolół Hanzlik. – Ale to niy wszyjsko. Jakech wróciół sie nazôd ku chałpie pytóm sie modszego synka, czamu niy wykludziół Tofika na dwór? Synek mi na to, iże bół ze tym psiokiym pół godziny tymu nazôd na dworze. Usłyszôł to starszy synek i pedziôł ze śmiychym, iże jakosik godzina skorzij, kiej łón prziszôł ze roboty, to tyn Tofik tyż tak festelnie skokôł, i merdôł chwostym, iże go tyn na dwór wykludziół…
– Nó, to jes ci móglich – pedzielichmy wszyjskie wrółz…
– A na to wlazuje do izby moja starô – rzóńdzi dalszij Hanzlik – i gôdô, co kiej ino przikludzióła sie do chałpy ze sprawónkóma, to tyn Tofik tyż tak festelnie wyrobiôł, coby go wykludzić na dwór… I łóna tyż poszła, bo co tyż to miała ze gadzinóm rozbić.
Tym tuplym Tofik, maluśki ale festelnie móndry poszôł na szpacyr śtyry razy, a żôdyn sie niy kapnół, iże jich wszyjskich ciśnie ci za bôlek!
I miarkujecie? Bali i psioki poradzóm być szpasowne i moreśne, tóż czamu my take niy sóm? Anó, jak mómy być tak do łostatka grzyczne i moreśne, jakóż to kiej bylichmy jesce śpikolami, to sztyjc i jednym ciyngiym łoglóndalichmy Tarzana, ftory łamziół fórt na poła sagi. Kopciuszek wrôcôł do dóm ło dwanostyj w nocy. Pinokio ciyngiym cyganiół. Alladyn bół raubiyrzym i langfingerym. Batman jejździół bez 320 kilomyjtrów na godzina. Królewnô Śniyżka miyszkała do kupy ze siedmióma synkami. Papaj kurzół cygarety i miôł pôłno wydziyrganych, wydziubanych łobrôzków na sia. Pacman tyrôł po ćmawym zolu i ćkôł jakiesik ci farbiste pile łod ftorych dostôwôł energiji i sztramskóści. Bolek i Lolek ze swojóm Tolóm żyli w takim babsko-chopskim trzikóńcie. Wywołane chopcy Żwirek i Muchomorek byli pôróm gejów, panoczek Kleks czytôł ino poradniki Modego Ziylôrza, Kaczor Donald fórt łamziół bez batków, a ta côłkô Smerfetka bóła ino jednóm dziołchóm dlô wszyjskich chopów we côłkij dziydzinie….
Póńć staryj Majzlinyj i wander jeji chopa
Samtukej na Ślónsku, zawdy tak jakosik we siyrpniu, nasze baby póńtowali, tyż i fórt póńtujóm, ku tyj Matce Boskij Piekarskij. Kiej jesce żyła starô Majzlinô, tyż ci zawdy łóna, ze inkszymi samtyjszymi pniokowymi babami, póńtowała do Piekôr, a jeji chop, stary Hajna Majzel, już ci sie pół roku przodzij na tyn cufal radowôł. Bo tyż i łón ci miôł festelnie rôd póńtować, tela, co deczko ino inakszij niźli jego babeczka. Trefiyli my sie kiejsik, a bóło to możno bez jake piytnôście lôt tymu nazôd, na Polnyj przi ladze piwa, i łón napocznół mi łozprawiać jak ci tyż to zawdy bóło śniym, i ze tóm jego Anóm Majzlinóm, bez te côłke lata.
– Miarkujesz, Ojgyn – napocznół Hajna – moja starô miała rada póńtować… wiysz… do Piekôr. I jô niy miôł nic prociw tymu, boch już łod pôruch lôt miôł taki fajnisty knif, coby zbajstlować swój… ja, ja, swój taki póńć, tela, co niy… do Piekôr.
– Ustóń Hajna! Jaki póńć? Ty i póńć? Niy poradza tego spokopić…
– Ja, Ojgyn, ja… jô tyż móm rôd póńtować… ale moja starô to do łostatka niy miarkowała… kaj… kaj jô móm rôd póńtować…
– Nó, tóż gôdej… – pedziôłech opaternie Hajnie…
– Ojgyn, suchej! To bóło zawdy tak… nôjprzodzij bóła mszô, zatym wszyjske wylazowali przed kościół, przed ta naszô „Józefka”, niyskorzij nasz farorz napoczynôł śpiywać, i côłko ta hormijô wrółz napoczynała deptać polekuśku ku Piekaróm…
– Nó i.. – pytóm sie. – A kaj sam plac na cia Hajna?
– Nó… Ojgyn, côłkô ta hurma bôb, ze rółzynkrańcami w gorzciach, pyndaluje za farorzym. A jô ida wele, na tretuarze aż do krziża na łostatku naszyj Krojcki, na naszyj hulicy Krziżowyj… wiysz, tam kaj stôł kiejsik tyn tyż krziż, gynał przi tym szynku pod mianym „Górniczô”…
– Nó, dobra Hajna, i co dalszij?
– Anó, wszyjske ze farorzym na szpicy skróncali do lewa, i maszyrówali direkt na Bytóń i Piekary, a jô… deczkoch doczkôł…, i wartko rajn do tego szynku, do tyj „Górniczyj”…
– He, he… Hajna, miarkuja… na sznapsa, ja?
– Ja, Ojgyn, na sznapsa i laga biyru… a chopie, te baby-póńtniki śpiywajóm na côłki karpyntel: „Świynty Józefie, patrónie nasz…” i pyndalujóm ku Piekaróm…
– Nó, a ty?
– A jô, jedna laga, drugô… i wylazuja… Wiysz, skorzij na naszyj Krojcce bół ci jesce szynk łod Sznapcynyj, ale jesce ło rozwidnioku zawarty…
– Hajna, Hajna… szynk łod Sznapcynyj, bół na naszyj Krojcce przed wojnóm…
– Niy fandzol Ojgyn, aże niy fandzol… jô przecamć wiym lepszij…
– Nó, dobra – przikwolółech Hajnie, bo miarkuja, iże go już trôpi ta sklerółza.
– Nó, tóż gôdóm ci, Ojgyn, musiôłech we „Górniczyj” wysłepać dwie lagi, cobych niy przepómniôł ło tym szynku łod Sznapcynyj. Zatym wyloz żech, i gibko poszołech ku „Pokrzep sie”… miarkujesz Ojgyn, ja, tam ci na winklu Łogrodowyj i Pudlerskij?
– Ja, miarkuja, to przecamć bóła knajpa łozewrzitô łod rańca…
– Nó, i Ojgyn, tam juzaś laga… nó, możno i dwie, i wartko pónknółech sie do prawa, coby niy łominóńć tego „Zaciszô” na Świdra…
– A musiôłeś, ja?
– Ja, musiołech, musiôłech… coby mi sie wszyjsko niy pometlało… Niyskorzij po lekuśku, bez Bismarkring i na lewo, na wiyrch, ku szynkowi łod Lebcynyj… mianowali go kiejski „Wysokimi stołkami”…
– Ja, to znóm, to bół tyż jesce restaurant sprzed wojny, ze bilijardym…
– A, dyć tam Ojgyn, tam już bilijardu niy bóło… jô dwa sznapsy i laga biyru, do haźlika, coby sie plac zrobić na inksze zajdle piwa… i wartko ku „Flocie”…
– He, he… Hajna… „Flota”, to tyż szykownisty szynk, kaj i pojeść szło, a i kaj kiejsik Elza-Masara szynkowała… a rycała na côłki karpyntel na wszyjskich…
– Ja, Ojgyn, Elza-Masara do kupy ze szykownóm Anóm… tam dwa sznapsy, laga, i cosik do jôdła… zaobycz gryfny ajsbajn ze mosztrichym i… laga biyru…
– To miôłeś Hajna spust, prôwda?
– E, tam spust… jak kuchôrz nie nadrzistôł sie we sobota, to tyn ajsbajn bół szmektny, a kiej we sobota sie do imyntu naprôł, to i skóra bóła przichycóno… capióła… ale…
– Nó, dobra, Hajna, niy wynokwiej…
– Jakech już ździebko pojôd, i małowiela szluknół, wylazuja na luft, coby sie zakurzić…
– Zakurzić? Przecamć ty niy kurzisz!
– Ja zakurzić. Bo tak prôwdóm, to jô blank niy kurza, ale tam zawdy wele połednia słepôł swoja norma stary Lelónek, a łón zawdy rôczół cigaróma, toch chocia niy kurzół, alech wzión se trzi (miarkujesz, dwie cigary dlô bracika), i coby sie niy gorszół… zakurzółech…
– Hajna! Do sto pierónów, dwie cigary dlô bracika? Przecamć ty na isto niy môsz żôdnego bracika!
– E, tam Ojgyn, niy fandzol, przeca stary Lelónek ło tym niy wiedziôł… Nó, i zatym, blank już po lekuśku, deptóm sie ze tóm cigaróm w dół ku „Barbórce”… kurza sie tak, i deptóm, kurza, i deptóm aże doszôłech ku „Arbajtce… Wiysz kaj, Ojgyn, znôsz „Arbajtka”, prôwda?
– Anó, miarkuja… ku „Arbajtce”… ku szynkowi, ftory sie „Robotniczô” mianuje…
– Ja, Ojgyn, gynał, ku „Arbajtce”, bo tam zawdy we niydziela słepie łod rańca stary Kupny… wiysz, Ojgyn, tyn łojciec łod Bónusia Śliwy, wiysz… nó, tyn…
– Ja, stary Kupny ze 3-go Môja, tyn zygarnik, kiery zawdy po napranymu ło trzecij z rańca napoczynôł sztalować swoji zygôry, kiere niyskorzij bez dwa dni glingali, biyli, zwóniyli tak, iże ludzie we côłkij chałpie nynać niy poradziyli…
– Ja, Ojgyn, gynał, tyn sóm Kupny ze srogim, jak kajzer Wilym, fusiskiym…
– Nó, jô go znóm… już mu sie zemrziło, bo to ci jes ku mie jakisik pociotek…
– Nó, Ojgyn, niy szteruj mie, bo przepómna, coch miôł dalszij gôdać.. ja.. ja… i tam we tyj „Arbajtce” zwykowo… seta i „lorneta”, znacy sie, srogi sznaps i dwa jajca we majónyjzie…
– Nó, tóż już cheba i połednie już śleciało…
– Ja, Ojgyn, ja, musiôłech dôwać pozór, coby mie tam tyn barbórkowy farorz niy napasowôł, bo miôłbych we chałpie łostuda… Tamech sie tak na isto szlukôł polekuśku… szło ze kamratami ze werku, ze „Kościuszki” połozprawiać… nó, szluknóńć dwa-trzi sznapsy i ku tymu dwa, podwiyl co, zajdle piwa… Wiysz, stary Walter Kucharcyk tyż tam kole połednia we niydziela przilazowôł…
– Niy miarkuja, niy znóm…
– Ale, tam Ojgyn, znôsz, znôsz, robiół ci łón na „Morganie” we werku, we tyj Hucie „Kościuszko”… za walcmajstra robiół…
– Dobra, możno i znóm… a co dalszij, Hajna?
– Nó, tóż kiejech już wszyjsko łobsztalowane wysłepôł, poszołech sie wyjscać i wylazuja na luft…
– Nó, toś już cheba miôł pôłno rzić…
– A, bogać tam, pôłnô rzić… przecamć dziepiyro bóło pół trzecij, i miôłech ci jesce, podwiyl co, deczko czasu…
– Nó, i…
– Nó, tóż terôzki, ale na zicher, blank po lekuśku pyndaluja se chopie w dół ku „Ludowyj”… jezderkusie! Jak ci tyż jóm niyftore mianowali?
– Niy miarkuja, Hajna, niy miarkuja…
– Nó, Ojgyn, niy szteruj mie jak ci cosik łozprawióm! Nó, lejza sie tak blank po maluśku ku tyj „Ludowyj” i już jeżech festelnie rôd, bo tam ci za szynkiyrka robióła dziołcha łod Weindliszki, Ryjna… jezderkusie, jakie ci łona miała fajniste cycki, a szłapy dugachne choby kark łod żirafy… cerwiónô na fresie… i zawdy ku wszyjskim sie śmiôła…
– E, tam… Hajna… już tyż ci swoji lata miała…
– Psinco wiysz, psinco miarkujesz… fajno, dziołcha bóła i zawdy jesce festelnie wizgyrnô..
– Ja, ja, jakeście stare purty bulyli tuplowanie za kôżdô raja, za kôżdego sznapsa i laga biyru, tóż tyż sie łóna bóła do wôs na zicher miyło…
– E tam, Ojgyn, ty sie na tym blank niy znôsz… łóna zawdy poradzióła cosik dóradzić… Zawdych tyż sie u nij łobsztalowôł cosik do jôdła, nó i tuplowany sznaps ze biyrym…
– Chopie, fajniście sie to suchô, ale niy stykło by już tego?
– Ojgyn, dej pozór… terôzki już musiôłech kukać na zygôr…
– Czamu, Hajna, czamu?
– Anó, bo tak kole pół szczwôrtyj ta póńć, we ftoryj szła moja starô, miała sie wrôcać już ze tych Piekôr… Tóż jô wartko bez hulica Janasa, bez ruły wele zegródków, i ruk-cuk bółech ci już na Logiewnickij… dwiesta myjtrów dalszij … „Józefka”… słysza jak juzaś śpiywajóm: „Świynty Józefie, patrónie nasz…”. I jô już jes przi kościele, moja starô usiotanô tóm póńcióm… idymy ku dómowi… łona jesce jakiesik makrółny ze piekarskigo łodpustu mi sprawióła we tych Piekarach….
– Nó, tóż ci sie wydarziło…
– Nó, Ojgyn, niy do łostatka…
– A po jakiymu?
– Anó, pojeść, pojôdech przi tym mojim wandrowaniu, cosik tam wysłepołech…
– Fajne mi, Hajna, cosik,…
– … i terôzki zaziyróm a na bifyju styrcy fajnistô litrowô flaszka…
– Nó, i …?
– Jezderkusie, jak jô móm rôd litrowe flaszki…
– Ja, to jô ci wiyrza, Hajna.
– Myślôłech, iże moja starô bóła ci takô dobrô, i sprawióła mi gryfnô flaszecka gorzôły we tych Piekarach…Nó, niy, coby ino do słepaniô… niy, ino tak jakosik poświyncónô…
– A niy?
– Ja, ja… jakech już tyn liter wysłepôł, to moja starô zawrzeskła na côłko chałpa, rozkokocióła sie choby tyn pies łod starego Słómy:
– Ty giździe dioseki! Jesce ci niy nastykło tego biyru i gorzôły i… wysłepôłeś côłkô flaszka … wody świyncónyj!
Biblijkowy potop, tela co spółczyśnie….
Po wieluch, wieluch latach felowaniô, kiej Pónbóczek bół kajsik fórt, kuknół ci łón zatym na ziym i stwiyrdziół, dôł inkszym do wymiarkowaniô, iże festelnie moc szpetnie sie dziyje na ziymi. Ludzie byli blank skapiałe i popsowane, a ku tymu jesce chyntliwe ku gwôłtowi. Tóż tyż uzdôł, iże juzaś wypiytności jakisik potop, coby potrajtać, styrać côłkô ludzkóść. Skorzij jednakowóż przizwôł ku sia Noego i rzyknół:
– Môsz sam zarôzki zbudować srogô arka ze ciderowygo drzewa tak jak ftoś to kiejsik już zrobiół: mô być 300 łokciów dugô, 50 łokciów szyrokô, i kajsik wele 30 łokciów srogô. Zebier rajn do tyj arki ze sia twoja babeczka, dziecka twoje i ze kôżdyj zorty gadziny po pôrze. A jô za jakiesik piyńć tydni ześla na ziym srogachny, łogrómnucny dyszcz i ulicha.
Tyn côłki Noe niy bół ale uradówany abo łocałbrowany. Juzaś śtyrdziyści dnioszków ulichy, sto piyńdziesiónt dni bez wygódy na arce , bez telewizyji i ku tymu ze tóm côłkóm gadzinóm. Ale bół ci łón jak zawdy usuchliwy i łobiecôł spôłnić wymôgani Pónbóczka. Po piyńciuch tydniach napoczło lôć dziyń i noc. Noe siedziôł i ślimtôł festelnie, bo niy miôł jesce fertik tyj … arki.
Pónbóczek wychynół sie z niyba i spytôł sie Noego:
– A po jakiymu giździe diosecki niy spôłniółeś mojigo byfyjlu?
A Noe na to ze srogim jankorym łodrzyknół:
– Pónbóczku! A cóżeś ty mie uczyniół? Jako piyrsze musiôłech słożyć antrag, przedłożyni na pozwolyństwo na budowa. We magistracie pomyśleli, iże jô kca postawić masztalnia dlô baranów. Zatym juzaś blank ci nie spodobôł sie tym magistrackim byamtróm baukónszt – bezmać bóła ta arka deczko za wymyślatô dlô tyj gadziny, a we stôwianie szifu na lóndzie blank mi niy kcieli wiyrzić. Tyż jesce ku tymu i wymiary tego szifu niy znôdły kóndowity. Bo przecamć, ty mój roztomiyły Pónbóczku, żôdyn już dzisiôj niy miarkuje jakóm to tyż miaróm jes łokiyć, we zizdymie SI tego blank niy ma.
– Nó, i… – pytô sie opaternie Pónbóczek, ale już deczko znerwowany.
– Po przedlóżyniu blank nowych plyjnów juzaś dostôłech abszlag, łodmówa. Bo poduk tamesznych byamtrów budowa stóczni we terynie zabudowanym jes ci niydozwolónô i niyzgódno ze takim ci Miyjscowym Planym Zagospodarowaniô Przestrzynnego. Po lajstniyńciu sie ale pasownygo bauplacu napoczli sie nowe dożyry i turbacyje. Terôzki idzie ło to, iże we tych mojich plyjnach blank ci niy uzglyndniylichmy zizdymu fojerwery, zizdymu gaszyniô srogigo łognia.
– Nó, i cóżeś na to chopie pedziôł? – spytôł sie juzaś Pónbóczek.
– Ano, mój ty roztomiyły Pónbóczku, na moja uwôga, iże przecamć bydymy łokolóne naobkoło srogóm wodóm, prziswali mi te byamtry takigo gybitowego psychijatikera. Kiej tyn psychijatiker badnół gynał, iże jednakowóż jô buduja szif, ta arka, glingli ku mie ze wojywództwa, coby mi wyeklerować, iże na transzport tego szifu do morza potrza mi jesce nowygo zezwolyniô, a łó nie bydzie festelnie procnie, bo ministra wuchtli, abo podôł sie do dymisyji. A kiejech juzaś pedziôł, co tego szifa niy musza transzportować, bo bydzie tak by tak naobkoło łokolóny wodóm, kôzali mi ze ministyrstwa naszyj marynarki wojynnyj, podug regli Uniji Ojropyjskij, antragować do Brukseli (słożyć takô angaba) we łoźmiuch łodbitkach i we trzech urzyndowych jynzykach ło zezwolynie na zalónie terynów zamiyszkałych.
– Niy gôdej? Richtik? – spytôł Pónbóczek.
–… ze tego drzewa ciderowego musiôłech sie łodrzyknóńć, bo samtukej niy lza go ze zglyndów „ekologicznych” naskludzać. Próbowôłech lajstnóńć sie samtyjsze drzewo, ale niy dostôłech tela, wiela żech kciôł, a to ze zglyndu na zakóny ło łochrónie strzodowiska nôturalnygo… nôjprzodzij musiôłbych zadbać ło sadzowani, flancowanie stromów zastympczych…
– Nó, tóżeś miôł utropa – rzyknół po cichuśku Pónbóczek.
– Ja, ja… na moja spóminka ło tym, że zółwizół bydzie potop i niy werci sie sam flancować żôdnych stromów, prziswali mi nowygo psychijatikera – tóm razóm już blank ze wojywództwa. Kiejby tak pedzieć kurc ónd bindich – dôłech, mój ty roztomiyły Pónbóczku, pôra łapówek, namaściółech deczko, lajstnółech sie drzewo, znodech bali i cimermanów, tesôrzy-fachmanów ku budowie, ale łóni nôjprzodzij ugróntowali sie zwiónzki zawodowe. Kiej ci sie juzaś pokôzało, iże niy moga jim płacić poduk jakijsik ci tam „taryfy”, to napoczli szprajcować i sztrejkować, tak, iże stôwianie tyj arki juzaś sie uniyskorzało, łodwlykało.
Ale, jô bez tyn czôs napocznół przikludzać gadzina. Ino, co juzaś wmiyszôł sie zwiónzek łochróny zwiyrzónt i zakôzôł mi transzportu lelyni nałónczôs jich „rykowiska”. Króm tego musiôłech podać cyl transzportu tyj gadziny… jeżech terôzki na siedymnôstyj zajcie formulôrza ze śtyrdziestuch siedmiuch; moji adwokaciô sprôwdzajóm eźli zakóny skuplowane ze królikoma łobjimajóm tyż hazoki. A dziôłacze Greenpeace skôzali na przimus lajstniyńciô sie łod zarôzki szpecijalnygo dinksu do pozbyciô sie gnoju i inkszych abfali, kiere wandlujóm sie ze chówu zwiyrzyńciów.
– Nó… widza, co môsz corôzki srogszô utropa…
– Pónbóczku mój ty roztomiyły, terôzki jesce ku tymu mój sómsiôd podôł mie do gyrichtu, skuli tego, iże miyniół, co jô stôwióm sie samtukej swoji blank priwatne, włóśne ZOO bez pozwolyństwa. Moje, Pónbóczku, nerwy sóm już do łostatka łoztrychane, potargane, blank niy poradza spać, arka jesce niy ma fertik, a ty Pónbóczku, zesłôłeś jesce tyn łoszkliwy dyszcz i ulicha…
W tym łoka mrziku na doczkaniu ustało siómpić i lôć, wylazła klara na niybo i pokôzała sie dynga, farbistô słónecznica. Noe tak bliknół, pojzdrzôł na niybo i pedziôł ze powôgóm:
– Eźlibyś sie, mój ty roztomiyły Pónbóczku, łozmyślół sie, dôł se byś pokój, i blank już niy kcesz potrajtać, zhóntować tyj côłkij ludzkóści?
Na to Pónbóczek zeza srogij mrókwi pedziôł tak:
– Tóż to jes darymny futer. Niy potrza mi popśnić côłkij ludzkóści… to do łostatka załatwi, sporzóńdzi polskô… BIUROKRACYJO…
Metropolijô ślónskô…
Po nowotkach, po tych blank nowych parlamyntarzystach, po reprezyntantach Ślónskach niy pozdowóm sie, niy spodziywóm sie nicego. Przecamć niy po to łóni kandidowali, coby sużyli Ślónskowi i Ślónzôkóm, ino beztóż, coby swojim włôśnym partyjóm bedinować – pedziôł ci (niy bocza gynał, co do słówecka) zarôzki po łostatnim welónku nasz synatorz Kazimiyrz Kutz. A mie sie to gynał spómniało terôzki, kiejech sie dowiedziôł, iże ta côłko ustawa ło ślónskij metropoliji wyciepli, abo majóm wyciepnóńć do aszynkibla.
A bóło to tak. Michôł Boni, tyn minister łod administracyji i cifrizacyji, dôł do wymiarkowaniô, łoznôjmiół ci bół na takim trefie Związku Miast Polskich we Karpaczu, iże niy bydzie szpecijalnyj ustawy „metropolitalnyj” dlô Ślónska.
– Niy bydymi deptali drógóm ekszperimyntu ustawy, zakónu we jednym ino miyjscu we naszym kraju – gôdôł Boni. – Niy bydzie żôdnego projyktu, kiery bółby ci adrysówany ku jednymu gyjograficznymu łobszarowi, we tyj przileżitóści ku Ślónskowi. To wszyjsko łoznôczô, iże niy bydzie snochwiónyj bez PO zakónu ło krysie (powiycie) „metropolitalnym”.
Zarôzki tyż tyn minister dociep, iże to niy jes ino jego miyniynie, ale decyzyjô samygo prymiyra Donalda Tuska.
A jesce niy tak blank dôwno, poseł Tomasz Tomczykiewicz (terôzki już jakisik wicyminister) zapedziôł przed łóńskorocznym welónkiym uchwôlynie przed sia „ustawy metropolitalnyj” dlô Ślónska i Zôgłymbiô. Metropolia miała być fertik bez sto dni. I terôzki wyglóndô na to, iże ta ustawa blank łosmolyli, wciepli jóm ganc ajnfach do fuzekli.
Tak prôwdóm, to i te wszyjske nasze prezidynty ze Górnośląskiego Związku Metropolitalnego tyż sie miyndzy sobóm fest wadziyli (prezidynt Sosnowca kciôł bali, coby bóło nowe wojywództwo w plac metropoliji). A miało ci być tak sztramsko i gryfnie, a wylazło jak zawdy samtukej we Polsce – łoszkliwie. Bydzie z tego na isto psinco, aże sroge psinco. A jô jesce bocza jak niyftore kandidaty głósiyli ło sia, iże sóm „ślónskim głósym we parlamyncie” (choby ino Marika Nowôcka).
Samtyjsze, ślónske posły PO, poznali, spomiarkowali we pióntek (9 marca) załóżyni dôwno prziłobiycówanyj „ustawy metropolitalnej”. Gówne załóżynie, to zbajstlowanie krisu (pówiatu) metropolitalnygo. Autory prójyktu tego zakónu (prof. Czesław Martysz, prof. Bogdan Dolnicki i prof. Jadwiga Glumińska-Pawlic) łoznôjmiyli, iże Gónośląski Związek Metropolitalny blank niy zdôł ygzaminu i beztóż tyż ta idyjô, coby stwórzić tyn kris, tyn pówiat metroplitalny, do ftorego wlazłyby wszyjske miasta GZK. Ino, tak na isto, po jakiego pieróna potrza nóm jakigosik nowygo krisu? Bezmać ino skuli tego, coby prziszli ku sztamie wszyjske prezidynty, ftore sie sztyjc i jednym ciyngiym wadziyli. A tak prôwdóm, to te wszyjske warszawske angyjbery, niy kcieli, coby sie na nich pogorszyli i te ze Gdańska, Gdyni i Sopotu, te ze Krakowa, i te ze Wrocławiô. Tym tuplym wszyjsko pójndzie po starymu i niy bydzie jakosik tam Metropolia Silesia zawôdzać klugszajsróm, szterować wszyjskich we côłkij Polsce, prôwda?
I wiycie! Sam mi sztimuje gynał jedyn stary wic.
Nasze ludzie corôz to barzij rajzujóm po świycie, bo już ałsflug we tym Ygipcie jes przeca ło niybo tóńszy niźli podano rajza bez zima do Zakopanego. Tak ci tyż kiejsik trefiyli sie we Ygipcie na pustyni Sakkara łoszydliwy Warszawiôk, łoklany Kaszeb i nasz Ślónzôk. Płynyli se łódkóm, takóm ichnióm „felukóm” po tym Nilu, i wrółz ci uwidzieli glinianny zbónek ze dziwokim sztymplym. Wyłówiyli tyn szkorupiok, złómali tyn lakowy sztympel i łorôz z tego bóncloka wyfurgnół – jak to we araberskich bôjkach – srogi Dżinn.
– Kiejście mie uwólniyli, spôłnia wasze trzi winszbildy. Po jednym dlô kôżdego swôs – pedziôł ze rułóm tyn wypuszczóny dżinn.
Nôjprzodzij rzyknół Kaszeb:
– Jô ci tak przaja mojim Kaszebóm… Niych ci zawdy woda we tych naszych jeziórach bydzie snożno, rybów bydzie aże za tela, a rajzyndry, turisty niych tyż ci bydóm porzómne i zabrane.
Na to tyn Dżinn ze rułóm:
– Blank niy wymyślaty, ajnfachowy tyn winsz, ale kiej tak kcesz, to już môsz! Na to zarôzki ryje sie Warszawiôk:
– A mie to môsz wybudować naobkoło Warszawy łogrómnucny mur, coby niym łodgródzić moje sztramske miasto łod reszty tego iptowatego, zacófanygo kraju, i coby mi sam żôdne wsioki abo Ślónzôki sie niy przikludzali!
– Kcesz, to môsz. Fertik, zrobióne! – pedziôł Dżinn a do Ślónzôka gôdô:
– A ty co byś sie zawinszowôł?
– Rzyknij mi chopie cosik wiyncyj ło tym murze naobkoło Warszawy.
– Nó, łobjimô łón blank gynał côłke miasto, jes srogi na kilomyjter, jes tyż we cołkości betónianny i ruby na jakiesik na piyńćdziesiónt myjtrów. Żôdnô mysz sie bali niy prześliźgnie tam, ani nazôd.
– Nó, dobra. To terôzki nalyj ty, mój roztomiyły Dżinnie, rajn wody do pôłna!
Metropolijô ślónskô…
Po nowotkach, po tych blank nowych parlamyntarzystach, po reprezyntantach Ślónskach niy pozdowóm sie, niy spodziywóm sie nicego. Przecamć niy po to łóni kandidowali, coby sużyli Ślónskowi i Ślónzôkóm, ino beztóż, coby swojim włôśnym partyjóm bedinować – pedziôł ci (niy bocza gynał, co do słówecka) zarôzki po łostatnim welónku nasz synatorz Kazimiyrz Kutz. A mie sie to gynał spómniało terôzki, kiejech sie dowiedziôł, iże ta côłko ustawa ło ślónskij metropoliji wyciepli, abo majóm wyciepnóńć do aszynkibla.
A bóło to tak. Michôł Boni, tyn minister łod administracyji i cifrizacyji, dôł do wymiarkowaniô, łoznôjmiół ci bół na takim trefie Związku Miast Polskich we Karpaczu, iże niy bydzie szpecijalnyj ustawy „metropolitalnyj” dlô Ślónska.
– Niy bydymi deptali drógóm ekszperimyntu ustawy, zakónu we jednym ino miyjscu we naszym kraju – gôdôł Boni. – Niy bydzie żôdnego projyktu, kiery bółby ci adrysówany ku jednymu gyjograficznymu łobszarowi, we tyj przileżitóści ku Ślónskowi. To wszyjsko łoznôczô, iże niy bydzie snochwiónyj bez PO zakónu ło krysie (powiycie) „metropolitalnym”.
Zarôzki tyż tyn minister dociep, iże to niy jes ino jego miyniynie, ale decyzyjô samygo prymiyra Donalda Tuska.
A jesce niy tak blank dôwno, poseł Tomasz Tomczykiewicz (terôzki już jakisik wicyminister) zapedziôł przed łóńskorocznym welónkiym uchwôlynie przed sia „ustawy metropolitalnyj” dlô Ślónska i Zôgłymbiô. Metropolia miała być fertik bez sto dni. I terôzki wyglóndô na to, iże ta ustawa blank łosmolyli, wciepli jóm ganc ajnfach do fuzekli.
Tak prôwdóm, to i te wszyjske nasze prezidynty ze Górnośląskiego Związku Metropolitalnego tyż sie miyndzy sobóm fest wadziyli (prezidynt Sosnowca kciôł bali, coby bóło nowe wojywództwo w plac metropoliji). A miało ci być tak sztramsko i gryfnie, a wylazło jak zawdy samtukej we Polsce – łoszkliwie. Bydzie z tego na isto psinco, aże sroge psinco. A jô jesce bocza jak niyftore kandidaty głósiyli ło sia, iże sóm „ślónskim głósym we parlamyncie” (choby ino Marika Nowôcka).
Samtyjsze, ślónske posły PO, poznali, spomiarkowali we pióntek (9 marca) załóżyni dôwno prziłobiycówanyj „ustawy metropolitalnej”. Gówne załóżynie, to zbajstlowanie krisu (pówiatu) metropolitalnygo. Autory prójyktu tego zakónu (prof. Czesław Martysz, prof. Bogdan Dolnicki i prof. Jadwiga Glumińska-Pawlic) łoznôjmiyli, iże Gónośląski Związek Metropolitalny blank niy zdôł ygzaminu i beztóż tyż ta idyjô, coby stwórzić tyn kris, tyn pówiat metroplitalny, do ftorego wlazłyby wszyjske miasta GZK. Ino, tak na isto, po jakiego pieróna potrza nóm jakigosik nowygo krisu? Bezmać ino skuli tego, coby prziszli ku sztamie wszyjske prezidynty, ftore sie sztyjc i jednym ciyngiym wadziyli. A tak prôwdóm, to te wszyjske warszawske angyjbery, niy kcieli, coby sie na nich pogorszyli i te ze Gdańska, Gdyni i Sopotu, te ze Krakowa, i te ze Wrocławiô. Tym tuplym wszyjsko pójndzie po starymu i niy bydzie jakosik tam Metropolia Silesia zawôdzać klugszajsróm, szterować wszyjskich we côłkij Polsce, prôwda?
I wiycie! Sam mi sztimuje gynał jedyn stary wic.
Nasze ludzie corôz to barzij rajzujóm po świycie, bo już ałsflug we tym Ygipcie jes przeca ło niybo tóńszy niźli podano rajza bez zima do Zakopanego. Tak ci tyż kiejsik trefiyli sie we Ygipcie na pustyni Sakkara łoszydliwy Warszawiôk, łoklany Kaszeb i nasz Ślónzôk. Płynyli se łódkóm, takóm ichnióm „felukóm” po tym Nilu, i wrółz ci uwidzieli glinianny zbónek ze dziwokim sztymplym. Wyłówiyli tyn szkorupiok, złómali tyn lakowy sztympel i łorôz z tego bóncloka wyfurgnół – jak to we araberskich bôjkach – srogi Dżinn.
– Kiejście mie uwólniyli, spôłnia wasze trzi winszbildy. Po jednym dlô kôżdego swôs – pedziôł ze rułóm tyn wypuszczóny dżinn.
Nôjprzodzij rzyknół Kaszeb:
– Jô ci tak przaja mojim Kaszebóm… Niych ci zawdy woda we tych naszych jeziórach bydzie snożno, rybów bydzie aże za tela, a rajzyndry, turisty niych tyż ci bydóm porzómne i zabrane.
Na to tyn Dżinn ze rułóm:
– Blank niy wymyślaty, ajnfachowy tyn winsz, ale kiej tak kcesz, to już môsz! Na to zarôzki ryje sie Warszawiôk:
– A mie to môsz wybudować naobkoło Warszawy łogrómnucny mur, coby niym łodgródzić moje sztramske miasto łod reszty tego iptowatego, zacófanygo kraju, i coby mi sam żôdne wsioki abo Ślónzôki sie niy przikludzali!
– Kcesz, to môsz. Fertik, zrobióne! – pedziôł Dżinn a do Ślónzôka gôdô:
– A ty co byś sie zawinszowôł?
– Rzyknij mi chopie cosik wiyncyj ło tym murze naobkoło Warszawy.
– Nó, łobjimô łón blank gynał côłke miasto, jes srogi na kilomyjter, jes tyż we cołkości betónianny i ruby na jakiesik na piyńćdziesiónt myjtrów. Żôdnô mysz sie bali niy prześliźgnie tam, ani nazôd.
– Nó, dobra. To terôzki nalyj ty, mój roztomiyły Dżinnie, rajn wody do pôłna!
Nôjlepszyjszy przôciel chopa…
Bóła côrnô noc. Razinku pizło mi szejśćdziesiónt… i pôra jesce lôt, zicnółech sie we kuchyni, pomaluśku szlukôłech se łónaki biyr i łozprawiôłech tymu mojimu kilkszrankowi, kiery sie „MиHck-10” mianuje ( a możno to i „Bosch” już bół?) – mojimu starymu, dziwucnymu przocielowi, przocielowi tak łod serca – iżech kajsik przeczytôł, iże kôżdy richticzny chop – kajsik kole 50-60 lôt stary – mô rółzczasu sroge stropiyni. Tela, co ino żôdyn śnich niy kce do tego sie uznać.
– A jô ja, jô sie prziznowóm – gôdóm do tego „Boscha”, abo fto go tam wiy? – Móm krizis. I to jesce ci jaki srogi!
– Ty môsz zawdy, łod kedyż cie ino znóm – łodpedziôł mi łoszkliwie tyn mój kilszrank, tyn côłki Bosch.
– To jużcić nic takigo łosobliwygo. Leckandy bółoby, kiejbyś razinku niy miôł żôdnyj mankuliji, żôdnygo stropiyniô ze sia, ze tym chopym, kiery przicupnół sie do cia.
– Gynał po jednych pijóndzach, mógła by mi to rzyknóńć moja babeczka Elza – pedziołech miersko a miarkowołech sam ło mojij babie.
– Jedzine, co sie rozeznowo, to jes to, iże ciebie to znóm mocka dugszij niźli ta twoja starô – łodgôdnół mój kilszrank, mój Bosch.
I wiycie, blank niy dôwôłech po sia poznać, iże miarkuja jejigo markiyrowanie bóńdźwóli. Wisiało mi to jak kilo kitu na zicherce i rzóndziółech dalij. Gôdôłech mu jesce, coch przeczytôł, iże żadne jes dlô kna, dlô wszyjskich mamulków take dojôdanie jôdła, podnostków po dzieckach.
– A jô przecamć gynał te same robia – wykłôdôłech to tymu mojimu Boschowi – ćkóm wszyjsko, co inksze łostawiyli, cego dziecka niy smógli. Kiej dziołcha łostawi na talyrzu z rańca kónsek klapsznity – ćkóm jô. Kiej synek niy poradzi już wećkać swojigo kotleta – jô piera we sia. A jô przeca nie ma żôdnô ci tam mamulka, cobych to dziôłôł, prôwda? A to, iże miarkuja, co jes symnóm corôzki gorszij, to mie jesce barzij we ta mankulijô pyrto.
– Eźli ty dojôdôsz po dzieckach, bo môsz ta kriza, abo możno môsz stropiynie, bo po dzieckach i staryj dojôdôsz? – niy dôł pokój tyn Bosch abo inkszy MиHck.
– Możno to i te druge – łodpedziołech po kwilce szpekulowaniô. – Nó, jô przeca poradza sie do tego gośno uznać, poradza dać prawie.
A łostatnio przeczytôłech jesce, co ludzie na staróść, take stare pryki choby jô, prawucko mynij jedzóm. I niy jes to skrymplowane z takim wicym, kiery kajsik niyftore łochyntole we internecu łozprawiajóm:
Fyrniok przilazuje do swojij chałpy niyskoro na łodwieczerz, filuje do prykola, niy mô sie czymsik zajimać nó, tóż tómpie polekuśku do kuchyni, do kilszranku.
Żyniaty juzaś, jakisik stary purt, knaker przikwanckôł sie yntlich ze szkata do dom ździebko chycóny, gugluje, zaziyrô do prykola kaj ino nynô jejigo starô i – niy mô sie czymsik zajimać – depce tyż polekuśku do kuchyni, do kilszranku.
Spómniało mie sie sam tyż terôzki, iże tyż i moja Starka, i moja Mamulka po cichuśku i po kryjóncku wyjôdali wszyjsko ze talyrzy i terinów, kiej my już śpikole wylazowali ze kuchyni i łóne (kôżdô przed sia) łostôwali tam same.
A dyciech sie ani niy spómniôł, eli jô już gôdôł, co móm ta moja kriza? Kiej sie mô tela lôt co jô, narôzki idzie poboczyć, iże włôśnô prziszłość z niynazdaniô sie stómpiyła. Na łostatni driker napoczynô sie łóna skłôdać barzij ze tego, co już kiejsik bóło i terôźniyjszóści, niźli ze prziszłóści. Niyftore chopy napoczynajóm wtynczôs przoć roztomajtym mamzelóm, napoczynajóm, blank choby piźnióne miechym, lôtać bele kaj, i za bele jakóm lampuceróm lebo szlóndróm (jak na tyn przikłód nasz Kaziu Marcinkiewicz abo szauszpilerski majster Andrzej Łapicki), fimlujóm choby niy mieli wszyjskich dóma, bereźdżóm, gzukajóm i metlajóm sie choby nôjynte we tych jejich cygaństwach. Abo, jesce inksze, napoczynajóm ci już na łostatku grzôć sie piwo ze korzyniami abo i żebiczkóma. Nó, ale te niy majóm ci takigo Boscha lebo „MиHcka”, kiere zarôzki poradzóm zawrzesknóńć:
– A, tu cie móm ty łochyntolu! Niy môsz rôd już zimnygo biyru ze szuminami? Jużcić kcesz mie chnetki kajsik na hasiok wyciepnońć, niyprôwda?
A tak przi tyj przileżitości, „en passant” – jak gôdajóm żabojady – cosik mi sie zdowo, iże życie po tym jak nôs już wyprości, kiej już pójńdymy pod sosiynki kajsik tam jakieś jes, choby ino we takich patrónach jak choby te, do kierych sie już cowiek przibadôł – jak dôjôdanie, ło kierym jô sam skorzij spóminôł. Jes to tyż ci we roztomajtych gestach abo knifach przi gôdaniu. Jô już sóm u sia poradza ujzdrzić jak – podanie do mojigo niyboszczyka Tatulka – podôwóm inkszym graca (ale babóm niy, bo tak tyż to mieli we zwyku Tatulek). Robia tyż to, co robiyli moja Mamulka abo Starka po kryjóncku, a czegoch tak prôwdóm niy poradziół ściyrpieć. I wtedy łowda sóm sia posuchom, i blank nôgle poradza usłyszeć rzecy, kiere mi gôdali kiejsik Łojce:
– Doczkej ty giździe, aże zwiekujesz do naszych lôt, a sôm łobejzdrzisz, jak procnie jes zarôbiać na swoj geltak!
Na isto jes to hruza i sumeryjô. Jak jô żech ci tego wszyjskigo niy ciyrpiôł!
– Jes ino jedyn dinks gorszyjszy łod tego, iże ci chopie pizło szejśćdziesiónt lôt – niy dotrzimać, niy dodziyrżić do tyj szejśćdziesióntki! – napocznół ci mi po cichuśku mrónczeć, mamrać mój kilszrank, mój Bosch.
– Ty diosku niy bieresz mie taka na isto blank prawucko – richtich łopuczóny łodpedziôłech Boschowi.
– A jak jô tyż bych cie móg uważować po tyluch latach we jednyj kuchyni? – rzyknół mi Bosch (abo tyn mój „MиHck” – niy bocza już), kiery na isto niy przinoleżôł do miłosiyrnych.
No, i rzyknijcie mi, jak cowiek mô niy mieć krizy, mankuliji, kiej nasz włôśny kilszrank niy biere tego na isto? Kiej włôśny Bosch abo „MиHck” cie łosmoli i blank sie cie chopie niy wôży?
I Wiycie, cosik mi sie zdô, i pewnikiym sie sam za tela niy łomyla, za fest niy chibna, kiej rzykna, co nôjlepszejszym przocielym chopa, kôżdego chopa już po Abrahamie – jes jego kilszrank.
Życiowe dórady…
Wiycie! Naplynióło ci sie u nôs, ucióngło mocka roztomajtych móndroków i klugszajsrów, ftorzi prawióm nóm jak tyż to mómy żyć, jak tyż to mómy zwyrtać sie we tym naszym żywobyciu. I co jedyn, to inksze, barzij fółglowate idyje ci nóm przepiyro, i markiyruje, co ino łón dziepiyro nóm ukôże jak przinôleżi żyć. Pozbiyrôłech ci kiejsik mocka takich życiówych doradów i terôzki kciôłbych sie śniymi z Wami podziylić.
Gôdajóm tak:
Ustóń chopie (babo):
żyć spómniynióma;
tropić sie roztomajtymi niypowodzynióma i szlechtownymi rajami;
miedikować ło tym „co by bóło, kiejby…”;
lamyńdzić i szkamrać na swoji życie;
smolić na tych, na ftorych ci jesce zależy, ło kierych stojisz;
markiyrówać kogosik, kim’eś blank niy ma;
sumować sie jutrym;
spuszczać sie na sztich, porównôwać sie ze inkszymi…
Tóż tyż chopie (babo) napocznij łod terôzka:
chichrać sie ze lecy czego, śmiôć sie bez gróntu;
wiyrzić do łostatka we sia;
myśleć, medikować ino ‘pozytywnie”;
wôżyć se kôżdy przeżyty dnioszek;
przetrôwiać wiyncyj czasy ze przocielóma i kamratami;
radować sie ze lecy jakich bździnków i dobraczynów;
bajstlować nôjroztomajtsze iptowate i pofyrtane zachy;
dotrzimować wszyjskich łobiycków;
przoć jak sto diosków;
być sobóm;
mieć łogrómnucnô distanza ku sia.
Nó, i pomedikuj chopie (babo) jes już tak ze cia? Łosmolółeś piyrsze, ustołeś a napocznółeś te druge? Ja? Nó, tóż dej se pozór, boś abo chopie łogup, pizło ci na dekel, aboś już jes blank wele tyj biôłyj heksy ze siekóm, styrcy już blank kole ciebie śmiyrtka.
I juzaś Śmiyrgust….
Nó, tóż mómy dzisiôj możno tyn nôjbarzij szpasowny dziyń, drugi dziyń Wielkijnocy, znacy sie… śmiyrgust. Pewnikiym wszyjske, naszym ślónskim zwykiym, przetrowiylichmy piyrszy dziyń Wielaknocy do kupy ze naszymi familiantóm, przocielóma… we dómowyj atmósfyrze. Dôwnij to gospodôrz gościół byzuchy tych, kierzi u sia niy robiyli „świyncónygo”. Ale – i gôdóm to poduk Lucjana Siemieńskigo – pyndziałek wielkanocny napoczynô sie wobec festelnie łosobliwym zwykiym, łozpowszychniónym i pojstrzód ludu, i u zorty wyższyjszyj. Ledwaś cowieku ślypia łotwar, a możno miôłeś je jesce sklyjóne śnikiym, kiej cuci cie fest zimnô kómpiyl. Szklónka wody wylónô na twoja palica, zmuszô cie cobyś sie serwôł z prykola; kciôłbyś cowieku farónić, spierónować zgłobnika – darmo! Śmiych ino wzbudzisz i musisz na isto ugnóńć sie przed tym starym prziwykiym – boć to przecamć łóny pyndziałek, boć to – Śmiyrgust.
Mocka móndroków już próbowało wypokopić kiej sie tyn polski dyngus napocznół; roztomajcie miyniyli, ale widać, iże to tak pierónym stary łobyczôj, iże żôdne bôjcynie, a tym tuplym drukowane ksiónżki nic łó niym niy wiedzóm. Dyć żysz i Jyndrzyj Kitowicz, kiej kryślół łobyczaje za Sasów, niy spóminô ło tym dyngusie. Rzóńdzi łón we jejigo pisaniu, iże „… kiej (bywało) łozweselóła sie kómpanijô, panoczki i dwórzany, baby i freliczki, lôli jedne drugich wszeljakimi statkami, jakich poradziyli dopaść, hajduki i lókaje dónosiyli cebrami woda a kómpanijô nabiyrała śnich, gónióła sie i łoblywała łod szłapów po palice, tak, aże wszyjskie utoplane byli, choby ze potopu wylejźli.”
Dzisiôj my sóm (dalszij beróm za tym Lucjanym Siemieńskim) deczko mynij możno swawólne i błôzyńske; flaszecka parfinu styknie na tyn dyngus. Tyn sóm tyż Kitowicz biydzi sie glyndzyniym prziczyny i spóminô jóm dwójakô. Poduk niygo datuje sie to jesce łod jerózolimskich czasów, kiej wiyrne zbiyrali sie na hulicach i łozprawiali ło Krystusowym Mortwychwstaniu. Żydy juzasik, zaziyrali krziwym ślypiym na te schôdzki krześcijónów, łoblywali jich wodóm i tym tuplym poradziyli łozegnać tulmy. To pokazuje, iże już wtynczôs znali szimel uśmiyrzaniô hulicznych rebelijów. Wicny wynôlôzek marszala Lobau’a (Georges Mouton grof Lobau, ordónanc Napoleóna), tak pódziwiany we łónym czasie, bół ganc ajnfach plagiatym.
Inkszy grónt tygo côłkigo dyngusa widziôł Kitowicz we pamióntce wkludzyniô krześcijóństwa do Polski, kiej dlô łokrzczyniô srogich tulmów ludzi, trza jich bóło wżynóńć wrółz do wody.
I szłoby sam jesce mocka gróntów dyngusa wyrachować, ale spómna ino ło jednym cufalu, jak ci to kiejsik jedyn oficyjer ynglynderski, major Michael Symes (1753?–1809), po srogij rajzie do Bengalu i Birmy (terôzki Związek Myanmar), kaj pojechôł jako poseł do miast Awa i Pegu, łopisôł niyskorzij gryfnisty zwyk. Tameszne wyznôwcy buddyzmu łod 10 kwiytnia fajrujóm bez trzi dni fajrant ichniygo starego roku. We tym łostatnim dniu dlô łoszpluchtaniô sie ze niysnożności kóńczóncygo sie roku, prziwykli baby lôć kôżdego chopa wodóm (łóne, te chopy, ale majóm prawo jim pómścić). Jes ci to deczko inakszij niźli zwykowo u nôs. I niy bóło smiyłuj sie. Bali i tameszny król musiôł dôwać pozór, bo baby ta zimno woda lôli ze łokiyn i dachów na palice piechciôrzy. We pałacu birmańskigo króla, po blank poważnyj cyrymóniji i wyjńściu króla, byzuchanty łostôwali na pastwie trzidziystuch freli, ftore po wparzyniu na zol ze kónewkóma i polywaczkóma, lôli równo wszyjskich stopieróńsko.
„Łoddôwalichmy jim za swoje, aże wody niy nastykło tela, co wszyjske byli utoplane, uszlóndrane do suchyj nitki” – pisôł tyn Symes. Nó, i zdało by sie, iże sóm ci jakiesik podobiyństwa miyndzy Słówiańszczyznóm a Hindustanym, skuli tego, iże i u Słówianów na wiesna, tónkali Marzanna, znacy sie śmiyrć, a sóm dyngus, to forsztelowanie sie łodmłódzónygo życiô.
Ludek wiyjski, ftory dziyrżi sie wiyrnie starodôwnego zwyku, razinku w tym dniu wyprôwiô pociyszne kónsztiki, zawdy kajsik wele studni. Tam chaśniki, gabczoki już łod rozwidnioka zbiyrajóm sie i cichtujóm na dziołchy, kiere łażóm tam po woda. Zarôzki, kiej ino napasujóm i scôpióm jakô frela, lejóm na nia woda côłkimi kiblami, abo tyż utónkajóm jóm kajsik we sztauwajerze lebo plosie. I bółbych możno srogim jakimsik paradziôrzym ważnym jak magiwyrfel we zupie mlycznyj, kiejbych sam kciôł dzisiôj tuplikować nasze gryfniste ślónske prziwyki. Beztóż tyż spómna deczko ło inkszych nôcyjach, ftore tyż piastujóm tyn wielkanocny zwyk, tyn côłki – po naszymu –śmiyrgust.
Po miastach, cióngna dalszij za Siemieńskim, a łosobliwie we Krakowie, we piyrszy pyndziałek wylazuje, co żyje na Emaus. Emaus, to miano krakowskigo łodpustu, kiery łodbywô sie we pyndziałek wielkanocny (zawdy po Wielkim) wele klôsztoru Norbetanków na Zwierzyńcu, a gynał to na Salwatorze nad rzykóm Rudawóm. Jes ci to na pamióntka łobjawiynia sie Krystusa swojim ucznióm, kierzi kulwitali sie do miasta Emaus. We Krakowie cylym szpacyru jes Salwator. Ludzie piechty, kóniami i roztomajtymi landałerami i kuczami kludzóm sie, coby poasić sie nowym mantlym, nowym modernym hutym abo gryfnistóm kieckóm. I łostôł mi sam jesce jedyn zwyk. Jô już kiejsik ło tym gôdôł i pytôłech sie Wôs, moje roztomiyłe, co tyż to jes za zwyk. Idzie mi sam ło „Rękawka”, krakowski prziwyk, ło kierym Wincynty Pol napisôł ci takô sztrofka:
„Ej sama ja, sama
Jak lipina w polu,
Ej nie ma mię, nie ma
Pożałować komu.
Zielona trawa, zielona
A stara Wisła spieniona!
Hen na podgórzu Rękawka –
Wielkanocna zabawka!”
Fajrowanie tyj „rękawki” trefiô we wtorek po Wielkanocy, i cheba niy mô nic do kupy ze naszóm krześcijóńskóm kónfesyjóm, ale dowo nóm jakisik tajymny zabytek festelnie ci starego rodnygo zwyku.
Mogiyła Krakusa, tego wódza ze łodlygłych wiyków, a inkszy jesce móndrok wandluje to jesce łod ilirijskigo Gracha lebo Bardyla, a we mogiyle ftosik ujzdrzôł dynkmal wystawióny na czyść Heraklesa. I ta mogiyła jes binóm niyłodgôdniónygo zwyku. Tulmy zalygajóm gróniczek mianowany Krzymiónki: jednych wôbi kapelka św. Benedykta, inkszych mogiyła, ftorô sióngô wyżij, a wszyjskich do kupy pociyszny szpas ciepaniô ze spadzityj, przikryj góry jajec, żymeł, łorzychów, pierników i inkszych szpecyjów, kiere te biydoki, co wlazujóm po spadzitóści wyrywajóm sobie i we łogniu chaji ło pragliwy fang tyrpióm sie, sztuchajóm i we szkopyrtkach ślatujóm z góry na dół… Gôdajóm tyż jesce niyftore, iże ta „rękawka” wandluje sie łod tego, iże we rynkôwach ludzie nosiyli ziymiô przi sypaniu mogiyły srogimu Krakusowi.
Dzisiej Niydziela Wielkanocno…
Nó, tóż mómy dzisiôj te nôjgryfniyjsze świynto we tym pónbóczkowym kalyndôrzu – Wielkanoc. Radujecie sie, pra? A fto by sie niy radowôł na te richtik szykowne, wiesynne świynto, na to, co naszymu Pónbóczkowi sie kiejsik, dôwno tymu nazôd „zmartwychwstało” (czego nóm Żydy niy poradzóm darować i ciyngiym ino fandzolóm ło czymsik blank inkszym). I jô niy ma jaki rasista, jô niy ma antysymita, jô tyż niy przinoleża do tych nôjbarzij wiyrzóncych, ale jeżech tym cowiekiym, kiery nasze gryfne zwyki, ftore bez dwa tysiónce lôt już fóngujóm, mô we srogij zocy i zawdy bydzie sie asiół, co we takij krześcijańskij „kulturze” go łojce i staroszkowie sztryng trzimali i dôwali – jak przinoleżi – wyćwika, i to srogô wyćwika.
I Wiycie, moje roztomiyłe ludkowie, móm utropa, bo już bez dziesiyńć lôt Wóm sam we tym naszym radijoku beróm i łozprawióm, a wiela razy idzie gôdać ta samo lajera, ło tym samym. Ło Wielkanocy mockach już nałozprawiôł, to możno dzisiej rzykna to, coch wyczytôł u naszego móndroka Lucjana Siemieńskiego. Bydzie to ździebko inakszij niźli zawdy przi tych świyntach, ale możno bydzie sie wercióło tego posuchać.
Wiycie! Srogi Post ze tym swojim strzimowaniym sie sztryng łod uciychów światówych, łod śmiychu i gracek, ło łozpamiyntowaniu duchowym, zaobycz przitrefiô we jankornyj porze, ftorô jes przyjńściym ze martwoty zimowyj do wiesiynnygo życiô. Zaiste procnie bóło by znôjść sposobniyjszô kwilka do nasztalowaniô umysłu na sztima żałoby, nad te ci marcowe i kwiytniowe zmiany. Kościół juzaś, ftory poradzi łogdôdnóńć naszô nôtura, poradziół zastosować łobrzyndy i fajery do pór roku. Jakóż tyż srogi post i jagwynd trefiajóm razinku na tyn czôs przyjńściô, czôs nôjniyznóśniyjszy, eźli to we nôturze abo i we społyczyństwie ludzkim. Rozum nasz, kiery ukłôdô sie ze światym zewnótrznym, chyntliwszy jes wtynczôs do łozmyślaniô na marnóściamiżyciô, bo kaj uwidzi rojmóng i gymisz, mrókiyw, klara łómdlało, kierô lynkliwie pokazuje sie na horizóńcie, a za to mô jesce duge nocki, przijazne utworóm fantazyji i hormijóm duchów, ftorych głósy jojczóm i łodzywajóm sie choby we szumie wiatrów przedwiesniynnych i podzimówych.
Ale, łotóż utargała sie zima – i môsz cowieku Świynto Naródzin Krystusa, wesołe i rzywne do kupy, głóśne, ale we dómowyj cichóści, richticzny fajer dómowyj fojerki; sam juzaś utwôlô wiesna – i choby na łożywiynie wysuszónyj mankulijami i utropami duszy, nastympuje nôjsrogszy fajer we krześcijóństwie: Wielkanoc – Dziyń Mortwychstaniô! Wiesna! Mortwychstanie! Jakiesik ci całbrowne skuplowanie zimbolu kónfesyjnygo ze nôturóm. Wszyjsko tyż, eźli ino gorkô klara i pogoda jes kómu rada, wyprasknie życiym; dómowe zacisze niy mô już blank szarmu i prziroku za to ausflugi we pola, zogóny, pasiónki, łónki, lasy kuplujóm sie ze łónakimi pamióntkóma, kiere łobchodzi sie na tym wolnym i frisznym lucie. Te nôgłe przyjńście łod umôrtwiyniô bez wiela tydni, ze postów, spówiydzi, pokuty, ze chamernyj żałóby kościołów, łobrzóndków, kiere tak żywo przipóminajóm srogo łofiara krziżowô, do radóści, uciychy Mortwychstaniô, do winszowaniô wesołygo Alleluja przi spóżywaniu wielkanocnygo jajca, tela we sia miyści poytycznygo żywiółu, iże naprôwda dziwować sie niy potrza naszym dichteróm, iże tak ci caubrownie kryślyli żywot dómowych łojców, iże łobrôzu fajeru niy wetkali we swoji cudnych ypópyjów. Choć fto, bele kery spómniyniym sióngô lôt dôwniyjszych, już dzisiôj poradzi merknóńćróżnica i czuje ziómb, ftory poradzi sie wedrzić we te wszyjske nasze fajery i starodôwne zwyki.
Ja, jô miarkuja, iże ludzie na parada ino terôzki bieróm sie za fajrowanie tych wielkanocnych świónt, i blank jim do palicy niy przijńdzie wiela to szykownistych zwyków już sie niy piastuje. Bo ino same jajca, szinki, szołdry i deczko kołocza ze posypkóm, to jesce niy tyn na isto starodôwny prziwyk wiellaknocnygo tisza. Niy ma tak na isto tyj wielkanocnyj launy, sztimóngu. Niy ma już blank tyj galantnyj Wielkanocy. Bo i szłoby sam jesce dzisiôj spomnieć ło skrzotkach, „ubożóntkach”, potympiónych duszyckach i tych inkszych jesce „larach i penatach”, znacy – jak to ze łaciny idzie: „bóstwach opiekuńczych domu i szczęścia rodzinnego, ze zagród, pól, dróg, podróżnych i państwa, przedstawiane w postaci tańczących młodzieńców w wieńcach, z rogami obfitości w rękach”. Bezmać bali i dziobły we tyn dzień tómpali do kościoła, bo tam ci sie na isto dziôli take fest „nadprzirodzóne” rzecy. Łostała ze tego takô powiadaczka, kiero kajsik tam spisôł Potocki (cheba Teodor?), iże : We Wielką Niedzielę najpodlejszy idzie do kościoła szuja”.
Miarkujecie to? Łobejzdrzijcie sie, kuknijcie gynał dzisiôj naobkoło wszyjskich Waszych sómsiôdów we bankach we Waszym farnym kościele! Fto tyż tam niy markiyruje festelnie świyntygo.
Nó, coby dzisiôj, przi tak wesołym fajerzy, niy bóło za tala markotnie, spómna sam ino jesce ło pôruch powiadaczkach, na ftore trza bez ta Wielkanoc dôwać pozór. Na tyn przikłôd dwie, chnet blank po jednych pijóndzach, ale niy blank take same:
„Kiej na gloki wielkonocne padô, suchość noma bez côłkie lato włôdô”.
A terôzki drugo:
„Na Wielkanoc słóńce, to lato gorónce”.
Nó, tóż jako bydzie? Bydzie dyszcz we Wielkanoc – côłkie lato suche, a bydzie we Wielkanoc klara grzôła – to tyż lato bydzie gorkie. I bydź tu chopie mónter, być sam do łostatka móndry!


text:
Fulda (rěka)
Fulda je rěka w srjedźnej Němskej, kotraž běži přez Hessensku a Delnju Saksku. Wona je lěwa a z 220 kilometrami krótša žórlica Wesera, dokelž je wuchodna žórlica Werra něhdźe 80 kilometrow dlěša. Fulda ma pak wjetše přitočnišćo a při zliwje něšto wjace wody hač Werra.
Rěka wužórli so w hessenskim dźělu Rhönskich horin při horje Wasserkuppe, najwyšim wjeršku Hessenskeje. Běži zwjetša do sewjerneho směra přez města Fulda, Bad Hersfeld a Kassel, prjedy hač so w delnjosakskim měsće Hann. Münden z Werru do Wesera zjednoća.
Najwjetši přitok Fuldy je z Rothaarskich horin pochadźaca rěka Eder.
Spočatk 20. lětstotka měješe so rěka stać z dźělom hoberskeho kumštneho wodoweho puća mjez Sewjernym a Čornym morjom. Planowany bě kanal přez Weser, Fuldu, Kinzig, Mohan a Dunaj.
Wobrazy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
-
-
Rěka blisko města Bad Hersfeld
-
Spušćadło w Rotenburgu
-
Fulda za Kasselom
-


text: Hózk (UH/SN). Daloko znata je hornčernja Gleinig, kotraž w bywšim Hózkowskim młynje nad Klóšterskej wodu swoje wudźěłki produkuje. Prawidłownje staj Gunda Gleinig a jeje žiwjenski partner Christian Schmidt po puću, zo byštaj na hermankach, wikach a swjedźenjach swoju keramiku poskićałoj a předawałoj. Před tydźenjomaj na přikład běštaj w Jenje na wikach. Jónu wob lěto, tradicionelnje druhi kónc tydźenja w awgusće, pak twaritaj sej doma swoje stejnišćo – na idyliskim štyristronskim statoku. To wědźa tež daloko za mjezami wsy, a tak je sej na lětušu přehladku tež wjele ludźi z Chrósćic, Ralbic a Wotrowa do Hózka dojěło.


text:
Malešecy (CS/SN). Z twarskimi dźěłami dyrbja wot meje w Hućinjanskej pěstowarni žiwi być. Čłonojo Malešanskeje gmejnskeje rady su na swojim zašłym posedźenju wobzamknyli, dźěćace dnjowe přebywanišćo ponowić a přetwarić. Za čas twarskich dźěłow pak dźěći dale do njeje chodźa. Z přitwarom nastanje tam potom cyle nowy zachod, runočasnje schodźišćo powjetša. Dołhož budu twarscy dźěłaćerjo při dźěle, budźe pěstowarnja wot zadnjeho boka, potajkim wot hrajkanišća, přistupna. Kaž wjesnjanosta Matthias Seidel (CDU) rjekny, njebudu poćežowanjam cyle zadźěwać móc, na přikład hdyž dyrbja nutřkowne durje přetwarić. To chcedźa dalokož móžno redukować. Na kóncu wšak budźe kwalita zastaranja dźěći z twarskej naprawu lěpša.
Kak dołho maja twarske dźěła trać, wjesnjanosta hišće dokładnje rjec njemóže. Wón liči z něhdźe štyrjomi měsacami. Projekt płaći dohromady 150 000 eurow. Z toho je něhdźe 100 000 eurow ze spěchowanskeho programa Leader.


text:
Kino w muzeju „Die Rote Zora”
W měrcu stanje so žurla Serbskeho muzeja k poslednjemu razej z kinom w ramiku Krabatoweje wustajeńcy! Sobotu, dnja 10.3.2018 pokazamy film „Die Rote Zora“ (premjerne lěto 2018) režisera Peter Kahane po knize Kurta Helda. Tutón film z rjada kino w muzeju je po wobsahu kaž tež po městnje jednanja najbóle zdaleny wot tamnych Krabatowych filmow. […]
KRABAT-přednošk 14.3.2018 „Kroatische und osmanische Militaria in der Krabat-Ausstellung des Sorbischen Museums in Bautzen“
„Kroatische und osmanische Militaria in der Krabat-Ausstellung des Sorbischen Museums in Bautzen“ Wustajeńca „KRABAT. Muž. Mytos. Marka.“ wobjednawa žiwjenski čas a pozadnu dobu Janka Šajatovića, němsce Johann von Schadowitz, kotryž ze Žumberka blisko Agrama (Zagreba) pochadźeše a, kak wón so z „Krabatom“ sta. Von Schadowitz běše Uskoka a pochadźeše z bliskosće wójskeje hranicy, tak mjenowaneje […]
„Mjez škitnym listom a swjećatkom – žohnowančka a přiwěrki“
Kofej w třoch, srjedu, dnja 7.3.2018 Kak přiwěrkojći běchu naši prjedownicy je prašenje, kotrež tematizuje so na „Kofeju w třoch” srjedu, 7. měrca w Budyskim Serbskim muzeju. Hač katolscy abo ewangelscy wěriwi, pola wobeju rozšěrichu so něhdy tak mjenowane njebjeske abo škitne listy, z ruku wotpisane abo ćišćane. Wosebje w časach wójny a nuzy sej […]
Dźěłarnička z Reginu Herrmann 17.2.18
Sobotu, dnja 17.02.2018 móža so dźěći a dorosćeni na dźěłarničce „Rjekojo z filca“ wobdźělić. Pod nawodom knjenje Reginy Herrmannoweje zhotowiće w běhu soboty wot 10.00 – 17.00 hodź. swójskeho rjeka respektiwnje swójsku powěšćowu postawu jako ručnu klanku. Regina Herrmannowa je diplomowa designerka z wosebitym zajimom za figuriny a bajkowe postawy. Pod jeje nawodom nastanu pyšne […]
Poskitki w zymskich prózdninach
Dźěćacy program Zyma je jedyn wosebity počas. Pokazamy w programje „Zymske wjeselo“, kak dźěći před wjac hač sto lětami při sněhu a zmjerzku hejsowachu a kotre nałožki pěstowachu. Na wosebity wuběrk z “łubje” móžeće wćipni być: Kak drje su so tehdy na lodźe a w sněze pohibowali? Na kóncu rysujemy sej zymsku krajinu. terminaj: srjedu […]
WORKSHOP „move to move“ – Přizjewjenja su hišće móžne
„move to move 20. do 22. februara 2018 Kak nastanje siluetowy trikowy film? Pod fachowym nawodom nawuknješ na 3-dnjowskej dźěłarničce, kak so figury pasla a kak so woni w filmje wožiwjeja, kak so zwuk natoči a so film zestaja. Film „Mlada powěda – Jedyn dźeń před 1000 lětami“ pokaza so potom w nowej wosebitej wustajeńcy […]
Kino w muzeju. Film „Krabat” (2008) sobotu, dnja 3.2.2018
Hdyž zastupiš do wotrjada wosebiteje wustajeńcy wuhladaš fascinowacu kulisu Čorneho młyna. Požčonka Krabatoweho młyna Čorny Chołmc z. t. je original z filma „Krabat” wot režisara Marka Kreuzpaintnera, kotryž běše w premjerowym lěće 2008 jako kinowy film dosć wuspěšny. Sobotu, dnja 3.2.2018 pokazamy tutu hač dotal najnowšu adapciju Krabatoweje powěsće. Film nasta zdźěla w Rumunskej a […]
KRABAT-přednošk 17.1.2018 „Bajki jako žórło wědy“
Přichodnu srjedu, dnja 17.1.2018 w 19:00 hodź., skići Serbski muzej wšěm zajimcam Krabatoweje powěsće wosebitostku. W zwisku z Krabatowej wustajeńcu přednošuje knjeni dr. Susanne Hozyna (Serbski Institut) pod titulom „Bajki jako žórło wědy. Powědančko wo kuzłarju a jeho šulerju“ . Přednošk dźerži so w serbskej rěči a so simultanje do němčiny přełožuje. Hodźinu do toho, […]
Kak nastanje siluetowy trikowy film?
WORKSHOP „move to move“ 20.februar do 22. februara 2018 Kak nastanje siluetowy trikowy film? Pod fachowym nawodom nawuknješ na 3-dnjowskej dźěłarničce, kak so figury pasla a kak so woni w filmje wožiwjeja, kak so zwuk natoči a so film zestaja. Film „Mlada powěda – Jedyn dźeń před 1000 lětami“ pokaza so potom w nowej wosebitej […]
Lětuša hodowna karta
Nětko w času do hód a po hodźoch namakaš w muzeju wotpowědnje jendotliwym woknam w adwentnym kalendru małke wot 1 do 24 čisłowane pakćiki z hodownymi zapřijećemi w serbšćinje a němčinje. Na kóncu rozrisaš z kóždej wotmołwu kwiz. Wot samo k Wam přińdu kaž kóžde lěto postrowy Serbskeho muzeja! Lětsa přez swěrneho jěcharja pod hwězdami […]


text: Bukecy (CS/SN). Nowe wjednistwo Bukečanskeje wohnjoweje wobory je tamniša gmejnska rada na swojim zašłym posedźenju wobkrućiła. Po tym zo bě kónc minjeneho lěta Cornelia Schulze swoje zastojnstwo złožiła, pomjenowachu radźićeljo Christophera Schrödera za noweho nawodu. 26lětny so tuchwilu na woborneho mištra wukubłuje. Wón je sej předewzał, organizatoriske naležnosće wobornikow polěpšić a zhromadne dźěło z gmejnu skrućić. Nowy zastupowacy nawoda Bukečanskeje wobory je Kai Pietschmann. Wón dźěła w Kubšiskim metal předźěłacym zawodźe a je sej w Bukecach jednoswójbny dom natwarił. Wobaj běštaj wonaj hižo z čłonom młodźinskeje wobory, kotruž Cornelia Schulze dale nawjeduje. Wona pak pyta za sebje naslědnika abo naslědnicu.


text:
-
Witom i juz cos’ szkryflom o tyj starodownyj kasztelani i zomku Toszek.
Troszka niypoprawnych informacji sam w wypowiedziach Pana Grzegorza znoduech, kery tak srogom wiedzom sie wykazou – ale niystety i znaczne pomyuki mu sie przitrafiouy, i bezto sam szkryfna pora wedog mie przidatnych mu danych. Prosza tysz coby sie niy gniywou ze to sam tak ajnfach „godom”, ale prawdziwo wiedza kryzyki sie przeca niy boi. Jak jo jakes’ felery popeunia to prosza mie tysz popoprowiac’.
Zaczna mozno od tych Husytow pod toszeckim zomkym. Husyty byli sam niy ino we roku 1430 ale i dwa lata potym. Te kule w murze to ino som tam „mozno” na pamiontka oblynzynia husyckego, a niy na zicher – warto to podac’ ze ino „moze”, bo tak to w downych opracowaniach je tysz ujynte.
Niywiym skond Pan wzion tego hrabii von Reden, bo w czasach o kerych sam Pan opowiadou bou wedug mie ino „radca i przedstawiciel” („Rat und Viztum”) a hrabia o zresztom mianie „Redern” bou wieki potym i kajs’ indziyj. Prosza tysz niy miyszac’ mianow „von Redern” i „von Reden” (aboch sie ino przesuyszou ?). Jak byda miou konsek wiyncyj czasu to szkryfna troszka wiyncyj jak idzie o Pana wypowiedzi we cyklu filmikow o Toszku.
Pozdrowiom i winszuja dalyj mocka szpasu we fascynujoncym poznowaniu geszichty naszyj s’lonskyj domowizny.
ps
przepraszom ze mozno troszka prowokujonce je te moje wszkryfnincie, ale to ino skuli tego coby sprawa zrobic’ konesk ciekawszo dlo inkszych „detektywow historii” …
Szczyns’c’ Boze
-
Witom juzas’ przi szlustydniu!
Obiecouech ize jeszcze jakes’ ciekawostki w temacie Toszek szkryfna i bezto sam mom jedna rzecz kero wyjasni wom sprawa kryptow we kosciele farnym we Toszku.
Kozdy musi se us’wiadomic’ ze niy je to ino jedna krypta, i tysz to ze je tam podziymny korytarz (miyjwiyncyj na meter srogi/wysoki/ i ze leko zaokrynglonom dekom. Tyn korytarz kludzi richtunk s’rodek kos’cioua. Tam je jedna mauo dzieciynco trumna i 30 srogich kere som posztaplowane. Czyns’c’ z nich juz sto lot tymu boua w stanie niydobrym i sie rozlatywauy niykere. Je tam np tysz ale jedna czorniawo trumna ze drzewa dymbowego na kery je szkryfnione miyjwiyncyj tela tuplikuja to gibko i ajnfachowo na posko mowa) „Tu spoczywa baron Johann Sigismund von Reitzenstein, krolewsko-pruski poukownik huzarow, umar 1773 we wieku 65 lat, powszechnie szanowany, pobozny czuowiek, wys’mienitego szlachetnego charakteru.” Insygnia wojskowe odniego wtedy jeszcze tam bouy zachowane. som tam pochowane tysz duchowne persony, bo jak tam ludzie wlezli to widzieli wystajonco stua. Ze w tym kos’ciele som wspomniane przez Pana Grzegorza persony pochowane to juz wiycie, ale mys’la ze wom sie to tysz przido co sam szkryfuech. Czyli momy juz 3 grufty ze povhowkami, dwie miyjwiyncyj we s’rodku koscioua i jedna tam kaj downiyj bouo „kapelka” do spowiadania (kole outarza maryjnego). Niypamiyntom juz eli Pan Grzegorz spominou ze w tym kosciele je i von starzinski pochowany (to ta grufta na przeciwko ambony). czyli za tom ostatniom je ta ze tymi 30 trumnami – od tyj juzas’ idzie podziymny przenscie (przez sciana poudniowo) na zewnontrz. Ale tam niy probojcie wlazywac’, bo tam, jak godali stare ludzie, idzie natrefic’ na niyjedna Niymrawa …
😉
-
Dowodzoncy toszeckimi huzarami von Reitzenstein bou najprzod majorym, a umar na tzw tyfus. Detektywy historii muszom sznupac’ czasami informacji na jego temat dodawajonc jeszcze jedne jego imie Rudolf. Czasami spotyka sie inkszo data jego s’mierci, ale wedug mie ta sam podano je poprawno. wiyncyj wiadomos’ci na odniego temat mo Pan Marian!
-
-
Ciekawostek ciong dalszy
W czasie reformacji Toszek miou juz gmina/wspolnota protestancko/ewangelicko.
Mauokery wiy ize we Toszku juz we roku 1629 wybudowano zostaua dlo gminy ewangelickyj kapela (kaplica) we keryj toszecko gmina ewangelicko w czasie uwczesnyj wojny odprawiaua msze i kaj odbywou sie tzw pochowek odnich zmaruych. Dalsze losy tyj gminy juz wiym ze som wom lepiyj znane bezto o tym niy szkryflom. Chociosz za moich czasow (bouech w tedy bajtlikym:) ) wiym ze niyistniejoncy juz kosciou edwangelicki bou urzytkowany jako spichlerz /czyli od roku 1966 – bo do tego czasu egzystowou jeszcze jako ewangelicko s’wiontynia.
Inkszo ciekawostka to sprawa grupowych wyselisk huzarow kerzy stacjonowali we Toszku i kerzy zyniyli sie ze pannami z tego miasteczka. Bouy we kronikach notowane przipadku ze naroz wiyncyj takich wyselisk bouo no i cz dodac’ ze z czasym sie huzary sam tak zasiedzieli ize wiela z nich bouo czynnymi huzarami juze w dos’ zaawansowanym wieku.
Te miysteczko bouo przez dzissiynciolecia wuasciwie zdominowane we swoim obrazie przez huzarow kera sam stacjonowali i zyli.
-
Szanowno redakcjo, wiym ze mocie praje rymanynt, ale prosza sam udostympnic’ moj ostatni komyntarz pot tym tematym = niystety bez tyn wosz rymanynt sie straciouy sie te wiadomosci, a bouy to wiadomosci kere dlo geszichty (historii) Toszka som bardzo wazne w kontekscie od lot powojynnych podowanych niypoprawnych informacji jak idzie o geszichta tego piyknego i starego s’lonskego miasteczka.
Na wszelki wypadek w skrocie:
C.Colonna umar jako katolik a niy protestant i tak zostou pochowany we toszeckim kosciele.
Bou on czuonkym „Zakonu Palmowego”.
Reszta mom mnadzieja udostympnicie juzas’ czytelnikom … (?)
-
Szanowno redakcjo, wiym ze mocie praje rymanynt, ale prosza sam udostympnic’ moj ostatni komyntarz pot tym tematym = niystety bez tyn wosz rymanynt sie straciouy sie te wiadomosci, a bouy to wiadomosci kere dlo geszichty (historii) Toszka som bardzo wazne w kontekscie od lot powojynnych podowanych niypoprawnych informacji jak idzie o geszichta tego piyknego i starego s’lonskego miasteczka.
Na wszelki wypadek w skrocie:
C.Colonna umar jako katolik a niy protestant i tak zostou pochowany we toszeckim kosciele.
Bou on czuonkym „Zakonu Palmowego”.
Reszta mom mnadzieja udostympnicie juzas’ czytelnikom … (?)
Odpowiedz