text:
Wiersze i wierszyki
"Ślonsko zima"
"ABECADŁO"
"Bajtle"
"Ballada o górniku”
"Baśka mo taśka"
"Dieta cud..."
"Downi na Ślonsku"
"Grypa"
"Kiedyś na Ślonsku"
"Kole familoka"
"Kolejarsko wyliczanka"
"Marzynia"
"Oda do krepla"
"Strach czyli lynk"
===================================================================
"Ślonsko zima"
Na tym naszym gryfnym Ślonsku,
jak my jeszcze byli mali,
cołki rok - i tyż bez zima,
bajtle po placu lotali.
Po szkole do dom lecieli -
ło niczym innym niy myśleli,
w doma sie gibko przeblykali,
szlynzuchy na szłapy łobuwali,
na plac wyłazili - po cichu rzykali,
coby ich łojce do dom niy wołali.
Myńsze bajtle szlynzuchy rzymiyniym zapinali,
wiynksze do szczewika kluczym przikryncali,
potym sie klojzdało,
tam kaj sie yno dało -
po zamarzniyntym basynie, stowie, jeziorze,
klojzdali te ślonske szkolorze.
Figurówki mjeli dziołchy, hokejówy chopcy,
znali sie wszyjscy – żodyn niy był łobcy,
brali swoje hokejkryki, torman hokejfela,
we hokeja grali beztydziyń i we niydziela.
Na placach klojzdówki robiyli,
we szułach wartko po nich jeździyli,
na sankach sie woziyli -
żodnego bergu niy łopuściyli,
na nartach sjyżdżali, na dechach skokali -
(ino na nich, tak jak dzisioj niy lotali),
bałwana lepiyli, kulkami sie ciepali -
sztyjc moc szpasu mjeli – nudy niy znali.
dzisioj cołkym inno zima momy,
śniygu po leku niy znomy,
kedyś zima srogo była - łod dzisiyjszyj lepszo,
mróz trzimoł i śniyg leżoł - łod listopada, aż do kwietnio.
Choć wiym, że to niymożliwe –
Wy możecie mi wierzyć,
"ABECADŁO"
Abecadło roz z bifija,
Sleciało na łeb, na szyja,
Bestóż sie fest potrzaskało
i sie cołkiem pofyrtało.
A - ledwo stoi i sapie,
Ą - mo bolok na prawyj szłapie
B - sie coś z basami stało
C - blank sie wnerwiyło
bo Ć - kryski zazdrościyło
że sie aż D - fest dziywiyło
E i Ę - dolne łone wyleciały
i choćby F - wyglądały
G - juz niy chce byc tak gupie
a H - ważne jak magi w zupie
I - sie fet powykrziwiało
i sie blank na J - podało
K - mo prawo szłapa krziwo
L - sie do Ł - niy łodzywo
M - je choby klopsztanga złomano
N i Ń - robią na grubie na noc
O - sie koloczym nafutrowało
a Ó - coś na łeb sleciało
P - na jedna szłapa kuśtyko
i bestóż R - chodzi z kryką
S i Ś - z rajmatyką dwa boroki
wygły sie choby hoki
T - hut mo za fest srogi
U - je jak pusty garniec ubogich
W - jak colsztok się zgiyło
a z Y - by sie chyntnie sznojder zrobiyło
zaś Z,Ż i Ź - są złe skuli tego
że niy moga stoć za pierwszego.
"Bajtle"
Kej my jeszcze bajtle byli
I do budy juz laziyli
Kozdy z nos miol pukeltasza
A dziurawo z galot tasza
Na niydziela glanc szczewiki
Pucowali my Karliki
W doma swoje ryczki mieli
A na placu durch gupieli
Mlyko piyli my ze szklonki
U Szmatloczki rwali ponki
W lato ino fusbal grali
Zima za to sie kiouzdali
O nic my sie niy starali
Fatrom zas po nerwach grali
Fajnie nom sie dycki zolo
chocioz richtik biydnie bolo
Dzisiej zato sie martwiymy
Czi sie z wszyskim wyrobiymy
Choc nom nic juz niy brakuje
Ab und zu nos serce kuje
Jak spomnymy bajtlow lata
Toc widzieli my hrom swiata
(A) kozdy wzion by juzas bala
I wykopnol az na "klara"
Kozdy zagrol by zas klipa
A ze smalcym zjod se sznita
Bezto koncza juz i ida
Z synkym zagrac - szczaskac szyba
"Ballada o górniku”
Górnik mo przesrane życie
Bo polowa jego lepszo
Budzi dziynnie go ło świcie
I na szychta go wypieprzo
Potym w czólko do mu dziuba
W drodze ptoszek mu tralla lalala
A jak wlezie już na gruba
To go sztajger łopierda la la la la
Łoblykajom go jak króla
Wszystko dajom prawie nowe
Arbait ancug i koszula
Dwie fuzlapy flanelowe
Rękawice i kufaja
Boty, batki , kalysony
By klejnoty czyli jaja
Zawsze sprawne mioł dlo żony
Jak łoblecze się chłopina
To na koniec na leb wcisko
Poł pończochy na czupryna
Taszinlampa i chełmisko
W łepetynie mu szelonto
Kiej na szychta się tak stroi
A jak wdzieje już homonto
To jak rycerz jest we zbroji
Tam przy szybie czeko szola
Sztajger mu do ucha szczeko
Jako ważno łon mo rola
Bo ojczyzna wąglo czeko
Mo królewskie górnik żarcie
Jak umyje w łażni dupa,
To serwujom mu we karcie
Czorno kawa i flaps zupa
Czyto prasa, mo kontakty
Bo śniodanie dziynnie żona
To pakuje mu we fakty
I to zawsze w piyrwszo strona
Jak na wągel sprzedo kartka
Swoji ślubny kupi róże,
To mu ślubno fundnie ćwiartka
I deputat do w naturze
Po robocie leży bykiem
Abo piwo z kufla żłopie
Jak to dobrze być górnikiym
Ale ino na urlopie
"Baśka mo taśka"
Miała Baśka srogo taśka
I sie niom raduje
Bo do Baśki nowyj taśki
Wszystko rajn pasuje
Lipynsztifty i sznuptychle
Klucze ze szperhokym
Łostre fajle, załośniczki
Kożdy z jednym łokym
Sztyry bindy z krzidełkami
Bojtlik na klepoki
Trzi parfiny, taszynmeser
Tyn mo dwa pitwoki
Krymy, pudry, knefle, nici
I lak na pazury
Grzebiyń, szpangi, stare zoki
Chocioż majom dziury
Stary gumin, luzym szkloki
Album ze zdjyńcioma
Kiej tak wejrzi Baśka w taśka
To jest choćby w doma.
Morał:
Kto ze sobom wszystko nosi
Ło nic inkszych sie niy prosi.
"Dieta cud..."
Pyto sie mje połowica,
Kiedy sie za dieta chyca?
Żić jak kalfas, pysk jak lampa,
z przodku wisi piwno wampa!
Tak mi godo: chopku złoty,
musisz schudnyć boś bahraty,
nie pasujom ci galoty
i za małe inksze szmaty!
Szłapy ledwo za sia smyczysz
i przi myciu sie naryczysz
jak drzesz pjynty we łaziynce,
że za krótki twoji rynce!
To ni rynce mosz za krótki,
yno wampa je za wielko,
twego żranio to som skutki!
Ustoń - godom - moja frelko,
ale łona nie ustowo,
yno dalij mi nadowo!
Pojrzi na sia, citni w żdżadło,
już małego se nie widzisz,
dyć cie yno samo sadło,
czy sie som sobom nie brzidzisz?!
Tego było już za wiela!
Przez toch padoł, że w niedziela:
po śniodaniu i łobiedzie, po kołoczu i po kawie,
po trzech piwach na zabawie,
zrobia wszysko cobych schud,
zastosuja dieta cud!
We pyndziałek, zaroz z rana,
jak ze wyrka yno stana,
póda gibko do aptyki
po te pile z Hameryki,
co to prosto ze żołondka
ciongnom fet jak jako gombka!
Starać sie przi tym ni musisz,
czy to kaczka, czy golonko
wszysko leko we sia wdusisz,
niech żyje dobre jedzonko!
Po tym idziesz se poleku,
tam kaj król se piechty chodzi,
robisz dżist i już czowieku
"Downi na Ślonsku"
Inakszy było kedyś na Ślonsku,
Ludzie bawiyli sie sam durch,
Jedyn drugigo, somsiada - somsiod,
Traktowoł jak prawdziwy druh.
A nom sie tynskniom tamte klimaty,
Bo nom sie marzom zaś tamte dni,
Te z opowiadań mamy i taty,
Nom sie to dycko po nocach śni.
Czy bezrobotny, czy tyż panoczek,
Chynć do zabawy dycko mioł,
Bo kożdy Ślonzok mioł przijaźń w zocy,
Jedyn drugiymu bezto przoł.
A nom sie marzom te stare czasy,
Jak my w niedziela do parku szli,
Abo fojery były pod lasym.
Czy wrocom jeszcze kedyś te dni?
Bez cały tydziyń Ślonzok harowoł,
Tyroł i robiył, jak za dwóch
Ale w niedziela, już zaś na nowo,
Dychnyć przi piwku przeca mog.
My pamiyntomy o tych przipadkach:
Miało sie w kapsie grosikow piynć,
Toż na muzyka brało sie babka,
Do tańcowanio kożdy mioł chynć.
My pamiyntomy o tych muzykach,
Jak na harmoszce Francik groł,
Fajnie sie było tak pospotykać,
Toż tam z uciechom kożdy szoł.
Dzisiej sie chowie kożdy w chałupie,
Choćby sie jedyn drugigo boł,
A jak mu somsiod w dźwiyrze zakłupie,
To sie go spyto: co żeś zaś chcioł?
Kery poradzi to wytłumaczyć:
Kto do zabawy chynć nom skrod?
Trza odbudować przijaźnie nasze,
Z downego Ślonska, z tamtych lot...
"Grypa"
W pucach gwizdo nos zatkany
Leżysz w pryku niywyspany
Chcesz na haźlik – zatwardzynie
Niy smakuje ci jedzynie
Gorko gowa, boli ciało
Bo chorobsko cie złomało
Durś sie pocisz mosz dyrgowki
Przepocone som zogowki
Leżysz cicho i biadolisz
Nawet cygarety smolisz
Nos czerwony, rozbolały
A łod płaczek spuchły
gały
Skiż charlanio boli brzuch
Nic niy zrobisz choćbyś spuch
Bo kiej grypa cie chycioła
To to tyż bydzie cie mynczoła
Nojlepszy lyk na grypa:To picie, spanie i dni rachowanie :-)
Gyburstag
W familoku je impreza,
wszyscy u Józika som,
baby noszom na talyrzach,
chłopy w karty, w szkata, rżnom.
U Józika dzisioj świynto,
łon zaś bydzie starszy rok,
toż familok tyż pamiyntoł
i postawić musioł chłop.
Bo jak ślonzok mo gyburstag,
kożdy z nos to przeca zno,
to we flaszkach mo łon pusto,
za to we blumwazach fol.
Jak wybije zygor połnoc,
to trza do dom ciongnyć spać,
choć sie karty fajnie ciongło,
to trza do roboty wstać.
Jutro bydzie kożdy chory,
chłopow bydzie trzimoł kac,
baby przidom pomoc pomyć
impryza bydzie zaś.
Cołki tydziyń sie bawiymy,
jak ci mo gyburstag ktoś.
My łokazjo se znojdymy,
żodno niyma przeca zło.
"Kiedyś na Ślonsku"
Kiedyś na Ślonsku cołkimi dniami,
bjoły hanysy sie z gorolami.
Z godki szło poznać kery je kery,
bezto sie prali jak indjanery.
Chłopy z chłopami, baby z babami,
tłokli sie solo i rodzinami.
Chude szkelety, wyżarte byki
furgaly kable i scyzoryki.
Różne tu boły łomoty i trzaski,
lamynty, przeklyństfa, skomlynja i wrzaski.
W końcu Pon Boczek te larmo usłyszoł,
poważnie sie wnerwioł i wszystkich wymiyszoł.
Malice doł Zynka, Zbychowi doł Hajdla,
wcisnoł gorola rodzinie łod Zajdla.
Hanysa kupjoła se baba z Rzeszowa,
wdowa po jednym górniku z Knurowa.
Jygna łod Dziubów wyszła za wdowca
co Gierek w aktówce go przywióz ze Sosnowca.
Ginter kobjytka wzion se z Czeladz,
Pon Boczek pedzioł: że se poradzi.
Ksiegowo Kowalsko co mieszko w bloku
dostała Hanysa banioka z przetoku.
Zep z warszawiankom krótko jest w związku,
a juz zajyżdżo dziołcha po ślonsku.
Bajtle zaś łod nich próbują mówić
i choć to krojcoki dajom sie lubić.
Małe hanysy lubiom fandzolić
jak chcom znerwować małych goroli.
I teroz już wszyndzie, w kościele i szkole,
som i hanysy, som i gorole.
Jedni chcom drugim sie przypodobać,
bo hanys chce mówić, a gorol godać.
"Kole familoka"
Tukej familok,a tukej klopsztanga,
Przy kery w środa bydzie balanga.
Bo kożdy czeko na świniobicie.
Bydzie darmowe jodło i picie.
Wszystkie się zicnom sam przy chlewiku
I na ławeczce,i na zydliku.
Sam przyjdzie Gryjtka z synkiym Acikiym,
Kery galoty mo ze lajbikiym.
Bydzie tyż Agnys z ujkiym Lyjokiym,
Co majom pole za familokiym.
Potym moplikiym przyjedzie Zefel
(Kamraty mianujom go "Mały Knefel")
Ino co karlus fest z niego szfarny,
Bezto lotają durch za nim panny.
I kozdo chce go za kawalera,
Bezto przyleci Hilda i Fela.
Na placu bajtli tyż bydzie kupa,
Ino poczują pyszno wusztzupa.
Jo tyż się skosztuja gorkiego żymloka.
A może dostana i konsek krupnioka?
Dyc smaka wielkiego mom na lyberka,
No i poczekom tyż na łoplerka.
I na som koniec zjym się preswuszta.
A do dom zaniesa się lyberwuszta.
Potym na ławce kole chlewika
Do nocy słychac bydzie muzyka,
Kej wszyscy śpiewac bydom pieśniczka
Do najlepszego masarza Karliczka.
Nieskorzy jeszcze ta ło starzyku,
Ło jego ptokach i gołymbniku.
Do naszych tatulków ło fedrowaniu
I do mamulek ło biglowaniu.
A kej pojemy i pośpiywomy,
W dobrych humorach do dom wracomy.
I dugo spominac bydymy balanga,
Tyn nasz familok i staro klopsztanga.
Kaj som te czasy-te świniobicie?
Kaj się straciło to downe życie?
Takiego placu już chyba ni ma?
Dobrze że momy takie wspomnienia!
"Kolejarsko wyliczanka"
Ene, due, rabe, to jest wyliczanka
Tu i tam czekaja ludzie na przistankach.
U nich stoi grupka, a u nos cielotka,
U nich jest rozmowa, a u nos jest godka.
Czekaja na pociag ludzie co zza Buga,
A u nos nie moga doczekac sie cuga.
W Polsce mowia podroz a na Slasku rajza,
Tam jezdza po torach, a u nos po glajzach.
Ene, due, rabe, kazdy liczyc moze
Po naszymu banhof, po ich mieniu dworzec.
Nawet przed podroza sa w slowach rozdzwieki,
Paul mo rajzyfiber, a Pawel ma leki.
Paul pije gorzola, Pawel saczy trunki,
Nosi tenisowki, Paulek nosi tunki.
Hanys taszczy kofry a gorol walizy,
Tyn wzdycho do Elzy, tamtyn do Elizy.
Ene, due, rabe, slonsko wyliczanka
Tam jezdza tramwaje u nos jezdzi banka.
Bilet to jest bilet, konduktor to kobuch,
Szafner to konduktor a hahaor to lobuz.
Jezdza te lobuzy po Polsce na gapa
Hahara trza chycic a lobuza zlapac.
A jak kobuch chyci takego hahara,
Hahor placi sztrofa, lobuz placi kara.
"Marzynia"
Jak byda kedy bogaty,
Byda już na pynzyji,
Bez Ślonsk byda wandrowoł
I byda groł na cyji.
Byda wszystkim rozprowioł,
Jak to downi bywało,
Jak sie przed laubom siodało,
Przi piwku w szkata grało.
Na cyji byda przigrywoł,
Pieśniczki od starzika,
O starym Ślonsku bojoł,
Lepszy niż we kronikach.
Na miedzka wygodnie siedna,
Pod staro brzozka, w ciyniu
I downy Ślonsk powroci
na chwila, we wspomniyniu.
"Oda do krepla"
Łoj ty kreplu moj kochany
tyś we tuszczu łokompany
Jo mom smaka durś na Ciebie
Jak Cie wcinom to żech w niebie
A twoj filong z marmeladom
Na kolana przed nim padom
Możesz być popudrowany
A najlepi lukrowany
Jo i tak Cie kreplu zjym
We tyn czwortek to już wiym!"
"Strach czyli lynk"
Nie boja sie niczego, ni tej całej posłów zgraje,
nie boja sie nad ranym jak wracom du dom chaje.
Nie boja sie chacharów, co idom z dyskoteki,
nie boja sie, że żywot na starość ni ma lekki.
Nie boja sie spowiedzi, choć grzychów za trzech chłopa,
nie boja sie lotanio, jak musza sztyjc do klopa.
Nie boja sie plotkorzy, co ozorami mielom,
nie boja sie i tego, że co ni moji dzielom.
Nie boja sie straszynio tych, co som po zawale,
nie boja sie powiedzieć, że pietra ni mom wcale.
Nie boja sie podatków, akcyzy, ani vatu,
nie boja sie, że wojyn zabraknyć może światu.
Nie boja sie kostuchy, że dwiyrze wroz otworzi,
nie boja sie, że ludzie do zgody bydom skorzi.
Nie boja sie, że z prawa ci dzierżom teraz władza,
nie boja sie, że młodej w zolytach nie poradza.
Nie boja sie, że dziołchy nie zajrzom na mie wcale,
nie boja sie, że padna przi tańcach w karnawale.
Nie boja sie i tego, że mie zagloskać mogom,
nie boja sie bandziora, jak ida bez noc drogom.
Nie boja sie, że spotkać dobrobyt wszystkich może,
nie boja sie kopruchów, że zjedzom mie na dworze.
Nie boja sie, choć chyc je, zjeś pełno miska szpajzy,
nie boja sie ostatni w żywocie swoim rajzy.
Nie boja sie teściowej, bo tako /!/ z ni je baba,
nie boja sie i tego, że zjeść mi przidzie żaba.
Nie boja sie swej ślubnyj, kiedy spoglondo krziwo,
boja sie yno tego jednego, że moga stracić smak na piwo !


c: text/html

text:
Klarnet i Flet
Laura Hęsiak, Wojciech Kuczyniecki, Bożena Rytlewska, Jerzy Szychta, Gabriela Witkowska, Bartłomiej Budnik, Iwona Ceglarska, Beata Frańczak, Katarzyna Fukier, Małgorzata Gorączkowska, Iwona Jaroszewska, Mariusz Klimczewski, Jacek Kuczora, Hanna Nogat, Mariola Rybicka, Agnieszka Sosnowska, Piotr Szymański, Hanna Pawlitka,
Saksofon
Ewelina Zabdyr, Sonia Gil, Szymon Jaczkowski, Łukasz Bieliński, Sebastian Dembek, Filip Szczepański, Izabela Król, Monika Falender, Adam Kołacki, Szymon Łukowski, Maciej Sury, Krzysztof Troczyńsk, i Wiesław Nawrocki, Marek Marszałek, Olek Kamiński, Agnieszka Grajkowska, Kamila Kaczmarek, Rafał Jastrzębski, Ryszard Bryk, Michał Stochliński, Dariusz Zaleśny, Leszek Kusz, Miłosz Wekka, Szymon Zuehlke, Kacper Konstanczak, Wojciech Mrozek, Bartłomiej Niklasz, Paulina Budzińska, Tomasz Muszalski, Małgorzata Bałazy, Radosław Serwiński, Aleksandra Żakowicz, Filip Racinowski, Adam Lewandowski, Siergiej Morozow, Michał Lewandowski, Jarosław Libront, Elżbieta Banach, Dariusz Bejenka, Beata Buchwald, Adam Eckert, Jarosław Głowski, Ireneusz Haber, Janusz Hoffman, Piotr Jurak, Tomasz Kiełpiński, Arkadiusz Kiełpiński, Adam Klarkowski, Radosław Kochanowski, Michał Kostrzewa, Przemysław Kowalczyk, Magdalena Lawrenz, Dariusz Makowski, Jarosław Multan, Krzysztof Zieliński, Dariusz Bejenka, Dariusz Grzanka, Roman Kruszewski, Karolina Kowalska, Joanna Sokołowska, Agnieszka Więckiewicz, Hanna Czaplicka, Michał Wegenke, Szymon Lachowski, Leszek Gozdek, Hanna Brycka, Paweł Piec.
Trąbka
Oskar Puk, Jakub Lachowski, Marcin Puszka, Jakub Marszałek, Anna Kaźmierczak, Marek Szczepański, Rafał Dubicki, Tomek Gluska, Krzysztof Węgierski, Wojciech Jachna, Miłosz Gawryłkiewicz, Marek Kania, Michał Hajost, Daniel Mokras, Michał Makochoński, Koziel Karol, Sawicki Łukasz, Maciej Łopatto, Roman Biskupski, Bartłomiej Drozdowski, Alfred Kufel, Jan Bielecki, Andrzej Dziubich, Piotr Gaweł, Daniel Górski, Sławomir Karpiński, Szymon Kuczyniecki, Krzysztof Lewandowski, Tomasz Pawlitka, Mariusz Pikulski, Damian Popielarz, Andrzej Żółkoś, Łukasz Kosziński, Andrzej Michota, Michał Michota, Dawid Lipka, Kamil Munz, Magdalena Pałaszyńska.
Puzon i Tuba
Krzysztof Błaszczak, Radosław Gierczak, Artur Polachowski, Szymon Bembnista, Wojciech Czapiewski, Artur Szatkowski, Artur Wiślicki, Krzysztof Błaszczak, Radosław Gierczak, Beszczyński Krzysztof, Marcin Muras, Marek Cieszyński, Wojciech Apiecionek, Tomasz Opłat, Arkadiusz Wójt, Piotr Trychoń, Michał Kordowski, Piotr Augustyn, Aleksander Kuźba, Wojciech Frysny, Maciej Kuczyniecki, Remigiusz Matuszewski, Tomasz Modlibowski, Waldemar Mülhstein, Mariusz Multan, Maciej Nogat, Rafał Pryszcz, Paweł Rawicki, Wioleta Sosnowska, Marek Szulc, Grzegorz Szwajkowski, Tomasz Światczyński,Marcin Bagiński, Szymon Kopczyk, Michał Jarecki.
Horn
Kazimierz Chałas, Mariusz Czarniak, Jacek Janiszewski, Marek Knitter, Maciej Różyński, Grzegorz Serwański, Krzysztof Skórczewski, Ryszard Sobieszczyk, Piotr Tomczak, Krzysztof Ziemiański.
Gitara elektryczna
Marek Malinowski, Łukasz Mizerski, Piotr Olszewski, Marek Gąsiorowski, Piotr Lemański, Eugeniusz Posadzy, Krzysztof Kroshel.
Instrumenty klawiszowe
Krzysztof Herdzin, Michał Gozdek, Jarosław Krenz, Tomasz Kotowski, Cezary Gatyński, Sebastian Borowiak, Patrycja Wroniecka, Michał Szymanowski.
Piano
Michał Gozdek, Mikołaj Gąsiewski
Bass
Marcin Grabowski, Kasper Łbik, Pola Smolińska, Andrzej Solarski, Bartłomiej Styś, Łukasz Juszczak, Elżbieta Rymarkiewicz-Czapiewska, Waldemar Gorączkowski, Katarzyna Haczewska, Norbert Piotrowski, Piotr Szczepańczyk, Małgorzata Bałazy.
Instrumenty perkusyjne
Marcel Witkowski, Tomasz Młóciński, Mateusz Krawczyk, Karol Szymanowski, Radosław Szarek, Krzysztof Siudziński, Robert Robaszkiewicz, Jerzy Rogiewicz, Marcin Węclewski, Grzegorz Daroń, Waldemar Matecki, Miłosz Karczewski, Tomasz Franciszkowski, Robert Korwel, Maciej Maciejewski, Maciej Sobczyński, Dorota Drobotowska, Małgorzata Kierzek, Joanna Frysny, Beata Gacka, Dorota Grzegorzewska, Kamila Harmider, Małgorzata Krysztofiak, Małgorzata Kulbaka, Mariola Malinowska, Beata Pawlików, Katarzyna Sandurska, Małgorzata Sobierańska, Mirosława Tomaczak, Róża Tomicka, Mirella Wiśniewska, Justyna Wróblewicz, Wojciech Szachnowski, Bogumił Romanowski.
Wokal
Kamila Abrahamowicz, Anita Łazińska, Anita Dąbrowska, Kinga Mackiewicz, Zuzanna Żwilkiewicz, Dominika Forbot, Anna Pryłowska, Anna Więckowska, Marcin Boddeman.
Bandleaderzy, instruktorzy
Jerzy Rawicki, Wiesław Nawrocki, Leszek Gozdek
Goście
Andrzej Zubek, Jerzy Główczewski, Maciej Sikała, Marcin Gawdzis, Zbigniew Wrombel, Zbigniew Nagórski, Waldemar Szymański, Piotr Biskupski, Anna Serafińska.
Jazz Big Band'75, Junior Jazz Big Band'75 aktualizacja: 22-09-2015

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kafyj
Kafyj to je napitek, kery je robjůny ze shajcůnych a mlůnych abo poddanych instantyzacyji źorkůw kawowca. Podowo śe go nojczyńśći na gorko. Napitek pochodźi ze Etjopije, we Ojropje je używany uode XVI stolećo. Je to jedno zy nojwywołańszych używkůw a zdrzůdło kofejiny. We śwjeće bez rok je wyrobjane 6,7 miljůna tůnůw kafyju. Nojwjynkszymi jeji producyntůma sům Brazylijo, Wjetnam, Indůnezyjo a Kolůmbijo. We handlu idźe trefić 3 zorty: bůnkafyj, mlůny a rozpuszczalny (lijofilizowany). Bezkofejinowy kafyj spůrńy ze jeji mjanym tyż mo kofejina, ino we uobńiżůnym werće. Krům kofejiny, kafyj mo tyż we śa przećiwutlyńocze. Piće kafyju poprowjo kůncyntracyjo, polepszo trowjyńy, filowo dźwigo inteligencyjo (IQ), a dotlyńo uorgańizmus. Ze drugi sztreki, uprzikrzo usypjańy, dźwigo tyntńiczy druk krwje, źdźebko uobńiżo plymność (u uobuch gyszlechtůw) a moge zwjynkszyć możebność porodzyńo potratka.


text:
Distance
distance calculator for the cities begins with glo in pl.
Globica, Globikowa, Globikowka, Globino, Glodki, Glodnica, Glodno, Glodno, Glodno, Glodowko, Glodowo, Glodowo, Glodowo, Glodowo, Glodowo, Glodowo, Glodowo, Glodowo-Dab, Glodowo Rumunki, Glodowo Wielkie, Glody, Glogi, Gloginin, Glogno, Glogoczow, Glogow, Glogow, Glogow, Glogow, Glogow Malopolski, Glogow Malopolski, Glogowa, Glogowa, Glogowa, Glogowek, Glogowek, Glogowiany, Glogowice, Glogowiec, Glogowiec, Glogowiec, Glogowiec, Glogowka, Glogowko Krolewskie, Glogowo, Glogowo, Glogusz, Glojsce, Glomno, Glomsk, Gloska, Gloskow, Gloskow, Gloskow-Letnisko, Glotowo, Glow, Glowa, Glowaczewo, Glowaczow, Glowaczow, Glowaczowa, Glowaczowa, Glowatczyzna, Glowczewice, Glowczyce, Glowczyce, Glowczyce, Glowczyn, Glowczyn, Glowczyn, Glowczyn Towarzystwo, Glowczynek, Glowienka, Glowiew, Glowin, Glowina, Glowinsk, Glowka, Glowka, Glowna, Glowne, Glowne Miasto, Glownin, Glowno, Glowno, Glowno, Glowno, Glowy, Glowy, Glozyna, Glozyny,
ADS


text:
Tyjater New Diorama w Lōndynie ôd pŏru dni wystŏwiŏ gra „Flew the Coop” ô miyłości w czasie wojny. Niy byłoby w tym nic interesantnego, jakby niy to, że we ôpisie je zdanie:
„Inspirowane istōm historyjōm ślōnskij dolmeczerki Rosy Rauchbach i Horace’a Greasleya, brytyjskigo heresztanta wojynnego, co uciyk przez dwiesta razy, coby sie z niōm trefić.”
Ani rŏz żech ô tym niy słyszoł, tōż zaczōn żech sznupać za informacyjami ô nich we internecie. Pokŏzało sie, że Horace Greasley, na kerego gŏdali Jim, narodziōł sie we Gody 1918 roku we Ibstock, we grŏfstwie Leicestershire. Robiōł za golacza, jak Wielkŏ Brytanijŏ wypisała wojna Niymcōm. Jedyn klijynt zapropōnowoł mu robota za fojermōna, coby niy musioł sużyć przi wojsku, ale ôd podziynkowoł.
Sużōł we 2/5. batalijōnie Regimyntu Leicestershire, z kerym wylōndowoł we Francyji na kōniec dziwnyj wojny i 25 moja 1940 roku, w czasie ôdwrotu do Dunkerki, bōł heresztowany we Carvin kole Lille.
Nojprzōd przeszoł dziesiyńciotydniowy marsz bez Francyjo i Belgijo do Holandyje, a stamtōnd trzi dni cugym do lagru we Ślōnsku. Greasley niyskorzij padoł, co mioł szczyńście, że ta drōga przeżōł.
Wrażōny bōł do Lamsdorf (Łambinowic) i tam trefiōł siedymnŏście lŏt modo cera ôd dyrechtōra ôd sztajnbrucha, co dō niego tyn lager bōł prziłōnczōny. Ôna robiyła za dolmeczerka i – jak Greasley gŏdoł – zarŏz sie przipadli do gustu.
Za pŏra tydni już mieli normalny rōmans, co go kludziyli pod nosami ôd wachtyrzōw, trefiali sie po werksztelach i kaj ino szło. Na kōniec roku ale ôn bōł przeniysiōny do Freiwaldau (Jesenika), 50 kilōmetrōw na połednie.
Greasley miarkowoł, że krōtke wypady bydzie szło skryć. Posyłali sie wiadōmości bez znajōmych, co przichodziyli dō niego sie strzic, bo ôn zaś robiōł za golacza. Jak ze pōmocōm ôd kamratōw poradziōł uciyc na przōdzij ugŏdane zŏlyty, to niyskorzij po ćmŏku włōmowoł sie nazŏd i czekoł na dalszo przileżytość.
Spōminoł, iże rŏz za kedy uciykoł trzi razy w tydniu, jeźli Rosa miała jaki dinst we bliższych lagrach. Niyrŏz tyż dostŏwoł ôd nij małe pakety z jŏdłym i tajle, z kerych w kōńcu zbudowali radyjŏk, na kerym trzi tysiōnce heresztantōw mogło suchać wiadōmości BBC.
Bōł wyzwolōny we moju 1945 i wrōciōł do Anglije. Pedzioł ôjcōm ô Rosie, ale ôd niego fater niy chcioł słyszeć ô przikludzaniu Niymki do jejich dōmu. Greasley niy mioł siyły mu eklerować rōżnicy miyndzy Niymcami i Ślōnzŏkami.
Hned dostoł ôd nij brif, w kerym pisała, że trefiyła na Amerykōnōw we Czechosłowacyji i ci ja przewiyźli kajś pod Lipsk. Porynczōł tyż za nia, jak poprosiyła ô robota za dolmeczerka i przeniyśli ja do Hamburga. We brifach planowali wyjechać do Nowyj Zelandyje i ôdkłŏdali ôba na to pijōndze.
We grudniu 1945 przestała pisać. Prōbowoł sie dostać do bazy, w keryj ôna robiyła, ale tak wczas po wojnie przejechać z Anglije na kōntynynt to niy było prosto dlŏ cywila.
Po roku dostoł wiadōmość ôd ôd nij kamratki, co napisała mu, iże trefiyła na pŏra brifōw ôd niego i pōmyślała, iże winiyn wiedzieć, co sie stało. Rosa umrziła przi porodzie społym ze dzieckym, co mogło być ôd niego.
Swoja historyjo Jim spisoł we ksiōnżce „Do The Birds Still Sing in Hell?” („Śpiywajōm ptŏki tyż w piekle?”), kerŏ była przełożōnŏ na niymiecko, polsko i czeskŏ gŏdka.


text:
-
dima
-
- Halowe Mistrzostwa Polski w Lekkoatletyce (1)
- Halowe Mistrzostwa Polski w Lekkoatletyce (2)
- Halowe Mistrzostwa Polski w Lekkoatletyce (3)
- Halowe Mistrzostwa Polski w Lekkoatletyce (4)
- Halowe Mistrzostwa Polski w Lekkoatletyce (5)
- Halowe Mistrzostwa Polski w Lekkoatletyce (6)
- Halowe Mistrzostwa Polski w Lekkoatletyce (7)
- Halowe Mistrzostwa Polski w Lekkoatletyce (8)
- Halowe Mistrzostwa Polski w Lekkoatletyce (9)
- Halowe Mistrzostwa Polski w Lekkoatletyce (10)
- Halowe Mistrzostwa Polski w Lekkoatletyce (11)
- Halowe Mistrzostwa Polski w Lekkoatletyce (12)
- Halowe Mistrzostwa Polski w Lekkoatletyce (13)
- Halowe Mistrzostwa Polski w Lekkoatletyce (15)
- Halowe Mistrzostwa Polski w Lekkoatletyce (14)
- Halowe Mistrzostwa Polski w Lekkoatletyce (16)
- Halowe Mistrzostwa Polski w Lekkoatletyce (17)
- Halowe Mistrzostwa Polski w Lekkoatletyce (19)
- Halowe Mistrzostwa Polski w Lekkoatletyce (20)
- Halowe Mistrzostwa Polski w Lekkoatletyce (21)
- Halowe Mistrzostwa Polski w Lekkoatletyce (22)
- Halowe Mistrzostwa Polski w Lekkoatletyce (23)


text:
Religijo
Religijo to systym wjeřyń i praktyk, uokreślajůncy relacyjo jydnostki do růžńy pojmowanyj sfery sacrum, jyli śwjyntośći i sfery boskij. Mańifestuje śe uůna we wymjaře doktrynalnym (doktryna, wjara), we čynnośćach religijnych (np. kult), we sfeře spouečno-orgańizacyjnyj (wspůlnota religijno, np. Kośćou) i we sfeře duchowośći indywidualnyj (m.in. mistyka).
Relacyjo jydnostki do sacrům kůncyntruje śe wokůu počuća śwjyntośći - chyńći zbližyńo śe do sacrům, počuća lynku, čći abo dystansu wobec ńygo.


text:
Członkowie KKF
- Szczegóły
Krakowski Klub Fotograficzny liczy obecnie 64 członków.
fot. Maciej Siudmak Strefa Foto NCK
Lista Członków Rzeczywistych Krakowskiego Klubu Fotograficznego -
Bałaban Bartłomiej Baranowski Jerzy+ Barket Paweł Baś Robert Baścik Maria Boniowski Grzegorz Bubula Anna
Dec Laura Dec Zdzisław Domanus Krzysztof Jolanta Drabowicz-Białek
Gacek Stanisław Gajewski Janusz Gawin Artur Głowacki Bogdan Głuc Adam+
Grela Leopold Gryczyński Adam Guzik Stanisław
Jamróz Bolesław Jarkiewicz Grzegorz Jasicki Jan Jochym Marta Jucha Dariusz Jurkiewicz Andrzej+
Karge Zbigniew+ Kaszowski Artur Killar Stanisław+ Klimczak Władysław Kosieradzki Robert+ Kot Zbigniew+ Kowenicki Piotr+ Kozioł Stanisław+ Kuderewicz Bogusław+ Kulig Tadeusz+
Labe Krzysztof Labe Zbigniew+ Langer Magda Libront Mieczysław
Machnica Leszek+ Maciejczyk Ewa Małota Paweł Michalik Witold+ Mikołajczyk Adam Mostowski Czesław Odo+ Mrówka Joanna Myszkowski Daniel
Olender Andrzej Olszowski Adam Orłowski Tomasz
Palusiński Włodzimierz Partyka Franciszek+ Pawłyk Maria Aldona, Pental Wiktor+ Pochopień Bożena
Radziejowska Małgorzata Radziszewska Barbara Rospondek Władysław
Sęk-Tatomir Małgorzata Skórski Janusz Skuciński Andrzej+ Skupień Katarzyna Skupień Zbigniew Słobodzian Jerzy
Stachnik Witold Stachnik-Czapla Monika Stalmachowski Marek Suberlak Jerzy+ Suder Paweł Sulikowska Beata Szaraniec Urszula Szporna Katarzyna
Zawada Andrzej Zawada Karol Zeńczak Małgorzata Zych Jan


text:
Irlandyjo
Irlandyjo, Republika Irlandyje (Éire, Poblacht na hÉireann, połne mjano angelsko to jedźińy Ireland, co mo podkryślać důnżyńo zjydnoczyńowe ze Irlandyjům Půłnocnům) – państwo we Ojropje Zachodńij, człůnek Uńije Ojropejskij. Zajmuje wjynkszość placu wyspy uo tym samym mjańe.
Treść
Admińistracyjny tajlůng[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Wyspa Irlandyjo tajluje śe na 4 historyczne prowincyje, a uůne na 26 hrabstwůw ńyzoleżnych uod jejich tajlůngu na Irlandyjo a Půłnocno Irlandyjo.
Dymografijo[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
- Strzedńo dugość żywobyćo - 75 rokůw (chopy 73, baby 78)
- PKB: 37.822 $ na mjyszkańca (nůminalńy)
Geografijo[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
- Nojwjynksze mjasta
- Dublin (ludność mjasta 553.165, ludność aglůmeracyje 1.173.179)
- Cork (ludność mjasta 125.622, ludność aglůmeracyje 208.669)
- Limerick (ludność mjasta 94.192, ludność aglůmeracyji 162.413)
- Galway (ludność mjasta 65.832, ludność aglůmeracyje 66.163)
- Waterford (ludność mjasta 44.594, ludność aglůmeracyje 46.736)
- Rozlygowańy
- Dostymp do Morzo Irlandzkigo, Morzo Celtyckigo, Uoceanu Atlantyckigo, a uod Wjelgij Brytańije uoddźela jům Kanou Św. Jeřygo.
- Powjeřchńo ńiźinno
- Duůgość wybřeža 1.448 km
- Duůgość grańicy s Irlandyjům Půunocnům (tajlům Zjydnočůnygo Krůlestwa) 360 km
- Nojwyžšy půnkt Carrantuohill 1.041 m. n.p.m.
- Nojńižšy půnkt Uocean Atlantycki 0 m.
- Nojdugšo řeka Shannůn 259 km
- Nojwjynkše jeźoro Loch Coirib 176 km²
- Klimat
- Uůmjarkowańy ćepuy (je wyńikym přepuywajůncygo ńydaleko ćepuygo průndu ze Zatoki Meksykańskij)
- Ńiske amplitudy ročnych tymperatur
- Wysoko wilgotność powjetřa a tyž čynsto sam padze
Ůstrůj polityčny[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Irlandyjo to dymokracyjo parlamyntarno. Jeji systym prawny je uoparty na prawje zwyčajowym i ustawodawstwje uchwalanym bez parlamynt zgodńy s kůnstytucyjům.
Přepisy Uńje Ojropejskej majům moc prawno we Irlandyji. Kůnstytucyjo irlandzko, přijyntao 29 grudńa 1937, uopisuje forma řůndu a tyž defińuje wuadza i fůnkcyje Prezydynta, uobu izb parlamyntu (Oireachtas) jako i řůndu. Defińuje tyž struktura i wadza sůndu a uopisuje podstawowe prawa uobywatelske. Akt Republiki Irlandyji s 1948 zerwou uostatńy formalne zwjůnzki s Wjelgům Brytańiům. Irlandyjo uodzyskoua ńypodlygość we 1921.
Prezydynt je gowům państwa i je wybjerany we wyborach bezpośredńich na kadyncyjo, kero trwa 7 lot. Ta sama perzůna može być prezydyntym ino dwukrotńy. Bjerne prawo wyborče přisůgiwo uobywatelům, keři ukůńčyli 35 lot. Uod 1997 prezydyntym Irlandyji je Mary McAleese. Uobowjůnzkym prezydynta je stańy na stražy kůnstytucyji a uoficjalne reprezyntowańy narodu. Ńymal wšyjstke uprawńyńo přiznawane mu bez kůnstytucyjo wykůnuje uůn za radům řůndu.
Taoiseach (prymjer) stoji na čele řůndu i je mjanowany bez prezydynta na wńosek Dáil Éireann (izba ńižšo parlamyntu). Taoiseach nůminuje inkšych čuůnkůw řůndu (uogůuem ńy myńi kej śedmju i ńy wjyncyj kej pjyntnastu), kerych muśi zaakceptować Dáil Éireann. Nůminuje tyž jydnygo čuůnka řůndu, zwanygo Tánaiste, kery peuńi fůnkcyjo wiceprymjera. Bertje Ahern je prymjerym Irlandyji uod čerwca 1997, a Michael McDowell pouńi fůnkcyjo Tánaiste.
We irlandzkym parlamyńće sům dwje izby:
- Dáil Éireann je izbům ńižšům, kero je wybjerano we wyborach bezpośredńich. Zaśodo we ńij 166 posuůw. Je uodpedźalno za uchwalańy ustaw. Jeji čuůnkowje sům wybjerańi we wyborach proporcjůnalnych i powšychnych. Ńy ma sam pojyńćo kadyncyjnośći, Ůstawa Wyborčo godo ino uo přiznańu parlamyntowi peunůmocńictw na uokres 5 lot. Štyry guůwne partyje polityčne reprezyntowane we Dáil Eireann to: Fianna Fáil (Žouńyře Přeznačyńo) i Progressive Democrats (Průgresywne Dymakraty) (kere uobecńy twořům koalicyjo řůndowo uoroz ze Partjům Źelůnych a kilkůma posuůma ńyzaležnymi) a Fine Gael (Plymje Gaelůw) i Labour Party (Partja Roboty);
- Seanad Éireann je izbům wyžšům i pośado guůwńy rola doradčům. S jeji 60 čuůnkůw, 11 je nůminowanych bez Taoiseacha, natůmjast rešta je wybjerano, we 5 kurjach uopjerajůncych śe na uokreślůnych grupach spouečno-zawodowych a bez absolwyntůw Narodowygo Ůńiwersytetu Irlandyji i Ůńiwersytetu we Dublińy.
Samořůndy lokalne sům admińistrowane bez 114 wuadz lokalnych, kere sům uodpedźalne, mjyndzy inkšymi, za: mjyškalńictwo i baukůnšt, transport drůgowy i bezpječyństwo, kanalizacyjo, ińicjotywy dotyčůnce rozwoju i kůntrola nad ńimi, rekreacyjo, uochrůna środowiska, rolńictwo, edukacyjo i půmoc spouečno. Samořůnd lokalny je finansowany tajlowo bez řůnd cyntralny a tajlowo bez lokalne źrůda, we tym lokalne dowki.
Historyjo[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Kalyndarjům[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
- VI tyśůncleće p.n.e. - nojwčeśńijše ślady ludzkej bytnośći, pjyrwśi mjyškańcy šmaragdowyj wyspy budujům mygalityčne budowle take kej Newgrange (pono nojstaršo znano budowla we Ojropje) i Loughcrew
- 500-200 p.n.e. - nojprawdopodobńij wtedy na wyspa dotarli Celtowje
- 430-490 - prawdopodobńy we tych latach na wyspje dźouou śwjynty Patryk, kerymu připisuje śe chrystjańizacyjo Irlandyji
- ok. 700 - Irlandyjo bůua podźelůna na 150 tzw. mouych krůlestw, couům wyspům řůńdźili ze wzgůřa Tara arcykrůlowje, kerym formalńy podlygali krůlowje prowincyji, rygjůnůw i mouych krůlestw
- 795 - počůnek najozdůw wikingůw na Irlandyjo
- ok. 800 - prawdopodobno data ukůńčyńo Book of Kells, jydnygo s nojpjynkńijšych manuskryptůw
- 841 - Wikingowje zouožyli Dublin
- 1014 - bitwa pod Clontarf, we kerej arcykrůl Brian Boru zwyćežůu wikingůw; kres wikińskej důminacyji
- 1155 - krůl Angliji Hynryk II Plantagynet uzyskou zgoda papježa Hadrjano IV, Anglika, prawdopodobńy we formje bulli Laudabiliter (jej autyntyčność je kwestjůnowana), na nojazd na Irlandyjo
- 1169 - we Irlandyji wylůndowali za zgodům Hynryka II Anglůnormanowje poprošyńi bez jydnygo s lokalnych krůlůw uo půmoc
- 1172 - Hynryk II přibůu s armjům do Irlandyji, kera uznoua jygo zwjeřchńictwo; bez stu lot Anglůnormanowje podbili znočnům tajla wyspy
- 1271 - počůnek celtyckej uodnowy (gaelic recovery) podčas kerej Irlandčycy uodzyskali znočno tajla utracůnych źym
- 1315 - na zaprošyńy ńykerych irlandzkych uwadcůw na wyspa přibůu ze Škocyji wroz s wojskym Edward Bruce; korůnowany krůlym Irlandyji průbowou we krwawyj kampańji podbić wyspa; zginůu we 1317
- ok. 1430 - krůl Angliji sprawowou wadza yno nad Dublinym i uokolicůma (tzw. Pale - Palisada)
- kůńec XV wjeku - Tudoři rozpočyli powolny podbůj Irlandyji
- 1541 - wjynkšość irlandzkych wjelmožy uznoua Hynryka VIII krůlym Irlandyji; ńy uznali go ale gowům Kośćoua i pozostali při katolicyzmje
- 1580 - rebelijo irlandzkych katolikůw
- 1593-1603 - wojna dźeśyńćoletńo, kerej kulminacyjnym půnktym bůua bitwa pod Kinsale; irlandzcy arystakraći půńyśli klynska i we 1607 uopuśćili wyspa
- 1605 - počůnek kolůńizacyji Ůlsteru bez prezbiterjan ze Škocyji; podpořůndkowańy prawne ludnośći Irlandyji krůlowi Angliji i zńyśyńy celtyckych praw
- 1641 - wybuch rebeliji we Irlandyji; rok půźńij we Angliji wybucha wojna důmowo, co pozwoliuo wyspje uzyskać pewno ńyzaležność
- 1649 - Oliver Cromwell přibůu do Irlandyji na čele swojej armji; masakra we Drogheda; třiletńo bezlitosna kampańo přiwraco angelsko wuadza na wyspje
- 1662 - parlamynt we Lůndyńy uchwaliu zbjůr ustaw zwany kodeksym Clarendona, kery bůu skerowany přećiwko inkšowjercům (ńyanglikanům); rygulacyje kodeksu půgoršůuy sytuacyjo katolikůw
- 11 lipca (1 lipca) 1690 - bitwa nad řekům oyne, we kerej wojsko protestanckigo krůla Angliji Wilhelma Uorańskigo pokůnouy katolicko armja uobalůnygo krůla Jakuba II. Půunocnoirlandzcy protestańći do terozki śwjyntujům we ročńica zwyćynstwa (a dokuadńij dźyń po ročńice, tj. 12 lipca)
- 1691 - ludność katolicka zostoua pozbawjůna wšelkych praw cywilnych i ekůnůmičnych (m.in.: pośadańo drůgich kůńi, nošyńo brůńi, učyńo we škouach)
- 1791 - powstowo Towařistwo Zjydnočůnych Irlandčykůw (Society of United Irishmen), kerygo guůwnym ideolůgym bůu Wolfe Tone. Celym stowařišyńo bůua walka uo ymancypacyjo katolikůw irlandzkych, růwne prawa wyborče, uoderwańy Irlandyji uod Wjelgij Brytańji i utwořyńy republiki
- 1798 - ńyudane powstańy přećiwko brytyjskej wuadzy
- 1 styčńa 1801 - wćelyńy Krůlestwa Irlandyji do Krůlestwa Wjelgij Brytańji; powstowo Krůlestwo Wjelgij Brytańji i Irlandyji
- 1803 - kolejne ńyudane powstańy
- 1829 - uchwalyńy aktu uo růwnouprawńyńu katolikůw - efekt dźoualnośći Daniela O'Connella
- 1842 - utwořyńy Muodej Irlandyji
- 1846 - počůnek klynski guodu
- 1848 - ńyudane powstańy Muodej Irlandyji, tzw. bitwa na gřůndce kapusty w uůgrodźe wdowy McCormack
- 1849 - kůńec klynski godu, nale ješče bez dwa lata ludźe ůmjerali wyćyńčyńi godym i chorobami; uůnčńy pomaruo 1,5 miljůna ludźi
- 1858 - we Nowym Jorku powstouo Towařistwo Fyńańske, bydůnce přikrywkům do Irlandzkigo Bractwa Republikańskigo (IRB)
- 1867 - ńyudane powstańy zorgańizowane bez fyńan;
- 1870 - Izaak Butt zaińicjowou ruch Home Rule - autůnůmji do Irlandyji; bez 20 lot trwouy starańo uo uchwalyńy Home Rule we brytyjskym parlamyńće; bez wjynkšość tygo času kerowou ńimi Charles Stewart Parnell
- 1893 - powstowo Liga Gaelicko majůnca na celu "deanglizacyjo irlandzkigo narodu".
- 1900 - powstowo Zjydnočůna Partja Irlandzka, na čele kerej stanůu John Edward Redmond; walka uo uchwalyńy Hůme Rule začua śe uod nowa.
- 1905 - Arthur Griffith, čuůnek Ligi Gaelickij, zouožůu uorgańizacyjo Sinn Féin (My Sami); wartko kůntrola nad njům přejyli čuůnkowje IRB
- 1912 - ustawa uo Home Rule bůua corozki bližey uchwalyńo, protestańći s Ůlsteru utwořili uoddźouy uo nazwje Uochotńiki Ůlsterscy, katolicy powouali Irlandzkych Ůchotńikůw, a James Connolly utwořůu socyjolistyčnům Armje Uobywatelskům
- 1914 - wybuch I wojny śwjatowej; tyśůnce irlandzkych uochotńikůw wstůmpiuy do brytyjskej armji (w Irlandyji ńy mo poboru do wojska), co popjerouo dowůdztwo Irlandzkych Uochotńikůw
- 23 kwjetńa 1916 - Powstańy wjelganocne, Pádraig Pearse (Patrick Pearse) proklamowou Irlandyjo ńypodlyguům republikům; dwa tyśůnce powstańcůw (republikańy s Irlandzkych Uochotńikůw i čuůnkowje Armji Uobywatelskij) stawiuo čoua brytyjskej armji; wjynkšość mjyškańcůw Irlandyji ńy poparua powstańa; po 6 dńach powstańy upado; Brytyjčycy wykůnali wyroki śmjerći na 16 přiwůdcach powstańo (m.in. na Pádraicu Pearśe i Jameśe Cůnollym); spouečyństwo Irlandyji začyuo popjerać powstańcůw i ich idee; začyuy śe masowe areštowańa; Michael Collins (jydyn s powstańcůw) překštoućiu Irlandzkych Uochotńikůw we Irlandzko Armja Republikańska (IRA)
- 1918 - powstou ńylygalny (z půnktu widzyńo Brytyjčykůw) řůnd irlandzki s Eamonym de Valerům na čele (tyž jydyn s powstańcůw)
- lato 1919 - počůnek wojny uo ńypodlygość; IRA prowadźiua wojna partyzanckům, a Brytyjčycy uodpowjydźeli terrorym
- lipjec 1921 - Michael Collins i Arthur Griffith podpisali traktat; powstoua zuožůna s 26 hrabstw Irlandyjo (Wolne Państwo Irlandzke), majůnca status brytyjskigo důmińům (krůl brytyjski gowům państwa), los 6 hrabstw půunocnych (Irlandyjo Půunocno) mjou być rozstřigńjynty we přišuośći
- kwjećyń 1922 - wybuch wojny důmowyj mjyndzy ńyuznojůncům traktatu tajlaůn IRA, a wojskůma Wolnygo Państwa Irlandzkigo (čyli tam tajlům IRA, kero traktat uznoua)
- moj 1923 - IRA antytraktatowo uznoua swojo poražka; we wojńy důmowyj zginyuo ůngyfer tyśůnca ludźi, we tym Michael Collins; Artur Griffith zmar we jeji trakće na hercklekot
- wřeśyń 1933- Uotwořyńy Fine Gael (Růd Irlandčykůw). Jej přiwůdcům zostou Eoin O'Duffy
- 18 čerwca 1936 - Zdelygalizowańy IRA
- 20 listopada 1936 - Sformowańy bez O'Duffygo "Irlandzkej Brygady" (Irish Brigade), kero wźůna udźou we hišpańskej wojńy důmowej po strůńy gyn. Franco. Irlandčycy walčyli tyž po strůńy Republiki. Řůnd Irlandzki natůmjast uůgośiu neutralne stanowisko wobec uobu strůn kůnfliktu
- 29 grudńa 1937 - wejśće we žyće kůnstytucyji. Na jej mocy Wolne Państwo Irlandzke překštouca śe we Irlandyjo, čyli přestaje być tajlům Wjelgij Brytańji.
- 1949 - Irlandyjo uoficjolńy překštoućiua śe we republika
- 1959 - Eamon de Valera zostou prezydyntym Irlandii. Fůnkcyjo ta sprawowou do 1973
- 1973 - čuůnek EWG
- 2002 - waluta ojro
Religja[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
- Stanisław Grzybowski "Historia Irlandii", Wrocuaw 1998
- katolicy - 88,4%
- anglikańy - 2,9%
- prezbiterjańy - 0,52%
- muzuumańy - 0,49%
- metodyśći - 0,25%
- žydźi - 0,2%
- wyznawcy inkšych religii uok. 3%.
Choćaž bez wjeki Irlandyjo bůua uwažano za jydyn s nojbardźij katolickych krajůw na śwjeće, uobecńy uobserwuje śe znočůncy spadek ličby praktykujůncych, kery spad uod lot śedymdźeśiůntych s poźůmu 90% do 45% we skali kraju. W ńykerych dźelńicach Dublina do kośćoua co ńydźela chodźi uod 8% do 15% ludnośći[1].
Wojsko[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Armiyjo Irlandzko mo 8.500 zawodowych žouńyři i 13.000 rezerwowych. Tak moua ilość wojsko je spowodowano neutralnośćůn Irlandyje (np. ńy je čuůnkym NATO). Půmimo to Irlandyjo je zaangažowano we misyjoch pokojowych
Gospodarka[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Nojwažńijšymi gouyńźůma gospodarki irlandzkej sům industryje:
Šeroko śwjadčuůne sům usůgi we zakreśe:
- handlu elektrůńičnygo
- telekůmůńikacyji
- uoprůgramowańo kůmputerowygo
- nowočesnych usůg finansowych
Rozwůj gospodarki přebjyga dwutorowo - s jydnej strůny bowjym zachynca śe do rozwoju prywatnej ińicjotywy, s drůgi zaś - zostawja podstawowe gouyńźe gospodarki we rynkach państwowych a usůgi majůnce klučowe znočyńy do kraju. Irlandyjo je jydnym s nojšybćij rozwijajůncych śe gospodarčo państw ůńijnych. W latach 1987-1997 wzrost gospodarčy śyngou 6% we stosůnku ročnym. Uobecńy Irlandyjo, uobok Norwygije i Šwajcaryje, je krajym uo nojwyžšym PKB per capita we Ojropje. Gospodarka je śćiśle uzaležńůna uod handlu, a guůwńi partneři to Wjelgo Brytańja, Ńymcy, Francyjo a Stany Zjydnočůne. Dowki stanowjům 30% PKB Irlandii.
Stawki dowki dochodowy uod uosůb fizyčnych to 42% a 20% s šerygym ulg. Podatek dochodowy uod firm je nojńižšy we starej ŮE i wynośi 12,5%, co bywa čynsto podawane kej jydyn s guůwnych čynńikůw napuywu inwestycyji zagrańičnych do Irlandii. Podstawowa stawka podatku uod towarůw i usůg wynośi 21%. Irlandyjo mo nojwyžša we Ojropje puaca mińimalnům wahajůncům śe uod 39% do 77% středńij krajowyj we zaležnośći uod branžy. Pod wzglyndym HDI Irlandyjo zajmuje 5. mjejsce na śwjeće, a pod wzglyndym HPI 18. mjejsce na 19 nojbardźij rozwińjyntych państw.
Irlandzka gospodarka je tyž jydno s nojmyńi innowacyjnych gospodarek we Ojropje s poźůmym wydatkůw na badańo i rozwůj 1,2% PKB.
Industryjo[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Fynůmynym irlandzkej gospodarki na skala śwjatowům bůu śilny rozwůj přymysuu wysokych technolůgii, kery přičyńiu śe do wzrostu gospodarčygo na poźůmje 15,8% ročńy. Inwestycyje we růžnygo rodzaju gouyńźe přymysuu tygo kraju wyńikouy ze stratygičnygo pouožyńo Irlandii (přičůuek amerykańskych inwestorůw interesujůncych śe rynkym ojropejskym).
Šybki rozwůj Irlandyjo zawdźynčo půmocy Uńji Ojropejskij, dugoletńim zwolńyńům podatkowym, a tyž stosůnkowo tańij śile robočej. Přińosuo to kořiśći přede wšyjstkym uośrodkům rygůnalnym, gdźe přymysu uoparty je guůwńy na přetwůrstwje puodůw rolnych. Rozwinůu śe přymysu zbožowo-muynarski, mlečarski, browarńictwo a produkcyjo wysoko procyntowych alkoholi - whisky.
Rolńictwo[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Rolńictwo pozostaje jydno s nojwažńijšych gouyńźi gospodarki. Je uůno wysoko zmechańizowane i daje zatrudńyńy 9,5% ludnośći. Produkcyjo wouowiny i mlyka stanowi 58% uůgůuu produkcyji rolnej. Uolbřimjům wjynkšość we rolńictwje stanowjům moue gospodarstwa rolne. Powjeřchńo přeznačůna pod uprawy rolńiče je ńywjelga, za to wysoce produktywno. Guůwnymi roślinůma uprawnymi sům zboža, buraki cukrowe a kartofle. Uolbřimje uobšary uůnk i spřijajůncy klimat pozwalajům na couoročny wypas zwjeřůnt.
Surowce naturalne[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Zasoby surowcůw naturalnych we Irlandyje sům ńywjelge. Irlandyjo mo zuoža cynku a ouowju, kere uodkryto na počůntku lot 90. XX w. Wydobywa śe přede wšyjstkym gips, rudy cynku (164 tys. t. ročńy) i ouowju (45 tys. t. ročńy).
Transport[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Stratygične znočyńy mo transport samochodowy. Irlandyjo mo gynstům śeć drůg, kere čynsto ńy sům ale we nojlepšym stańy. Śeć drůg uobejmuje 92.327 km, s čygo yno uok. 280 km majům standard autobany (mařec 2007). W uostatńich lotach prowadzuůna je rozbudowa, a moderńizacyjo autostrad na wjelu uodćinkach we couym kraju. Śeć kolejowo je dugo na 1.944 km.
Nojwažńijšymi portami handlowymi sům Dublin a Cork, a morsko žyglůga handlowa ličy 150 statkůw. Nojwjynkšym portym morskym je Dublin, zaś přewozy transatlantycke uobejmujům přede wšyjstkym Cork. Přistańy průmowe we Dublińy, Dun Laoghaire a Rosslare zapewńajům pouůnčyńo s guůwnymi portůma Wjelgij Brytańii. Zbudowano we XVIII i XIX w., a nastympńy moderńizowano śeć kanouůw suužy přede wšyjstkym do přewozu towarůw, leč mo tyž znočyńy turystyčne.
Mjyndzynarodowe porty lotńiče we Dublińy, Cork, Knock a Shannon sům znůne tyž kej štrefy wolnocuowe. Irlandyjo mo 40 lotńisk krajowych i mjyndzynarodowych. Pouůnčyńo transatlantycke uobsůgiwane sům bez Shannon i Knock, zaś ojropejske bez Kerry, Cork, Dublin, Galway i Sligo. W pouowje 1990 wšyjstke lotńiska uobsůgiwouy ůngyfer 10,5 mln pasažerůw.
W Irlandii uobowjůnzuje ruch lewostrůnny.
Charakterystyčne potrawy[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Nojbardźij znůnym dańym irlandzkym je rodzej gulašu s jagńjyńćiny abo barańiny. Mjynso duśi śe s kartoflamiy, cebulům, marchewkům, porym i kašům jynčmjynnům. Uod XIX stolećo kartofle sům podstawům djety Irlandčykůw. Tradycyjny gulaš irlandzki podaje śe s buchtamiy robjůnymi s uoju.
Uośwjata[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Charakteryzuje ja śilny ajnflus Kośćoua katolickigo na průgrům naučańo, řadko spotykany uobecńy we krajach ojropejskych.
Šport[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Ńy mo znočůncych uośiůngńjyńć (moua ličba ludnośći). Ino we ńykerych dyscyplinach, guůwńy we Rugby reprezyntacyjo narodowo gro we puchaře 6 narodůw a uodnośi we ńim sukcesy. Mjyškańcy interesujům śe přede wšyjstkym "športůma narodowymi" (hurling, futbol gaelicki) i lokalnymi rozrywkůma. W škouach naćisk na šport je tyž ńywjelgi (1h we tygodńu) co powoduje wjelgi uodsetek ludźi uotůuych.
Připisy[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Linki zewnyntřne[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
- Áras an Uoachtaráin — uoficjalno zajta prezydynta Irlandii (ang., irl.)
- Uoficyjolno zajta řůndowo (ang.)
- Taoiseach — uoficjalno zajta prymjera Irlandii
- Tithe an Uoireachtais — uoficjalno zajta Parlamyntu Irlandii (ang., irl.)
- Serwis informacyjny Irlandii (ang.)
- Žyće i praca w Irlandii


text:
Katar
Katar (arab.: قطر), Państwo Katar (دولة قطر) – państwo we Azyje, rozlygowane we wschodńij tajli Arabskigo Půłwyspu, nad Perskům Zatokům. Grańica mo ze Saudyjskům Arabijům.
Srogszo tajla wjyrchu zajmuje sam pustyńijo, woda do pićo je odsalano ze morskij wody. Ńy ma lůndowych wodůw, jeźorůw a rzykůw. Wele wybrzeżo koralowe rafy.
Gospodarka je uoparto na dobywańu naftowyj ropy a źymnygo gazu, krům tygo je sam hutńictwo a inkszo industryja. Festylńe rozwińynty je transzport. Panśtwo dowo socjalno uopjeka a darnowo nauka wszyjskim uobywatelom.
Uod XVIII stolećo władza sam sprawuje růd Al-Thani, krům rokůw we kerych Katar bůł zależny uod Turcyje (1872 - 1916) a Wjelgij Brytańije (1916-1971).
Katar je tyż znůmy skiż tygo, co mo sam śedźiba arabsko telewizyjo Al-Dżazira.


text:
ARCHITEKTURA i URBANISTYKA
mgr inż. arch. Robert Jaworski, dyplom WAPW 2000r. Zdobyte doświadczenie: profesor arch. Andrzej Kiciński, arch. Stanisław Fiszer Atelier 1 Paris, arch. Alain Sarfatii Paris.
mgr inż. arch. Michał Brzyzki,dyplom WAPW 2002r. Zdobyte doświadczenie: arch.Michal Jaworski (Plan sp z o,o,-Warszawa), arch.Michał Brutkowski (Archigraf-Warszawa) arch. Arturo Romero (Aransa, Logrono, Spain)
mgr inż. arch. Agata Brzyzka,dyplom WAPW 2002r. Zdobyte doświadczenie: arch.Michał Brutkowski (Archigraf-Warszawa) arch. Arturo Romero (Aransa, Logrono, Spain)


text:
Wëjimk z pòwiescë Güntera Grassa
Wprzód bëlë tuwò Rugòwie, pózdzé Gòtowie ë Gepidowie, pò tëch Kaszëbi, òd jaczich Òskôr w prosti linijë pòchôdô. Za sztérk przësłôlë Pòlôsze Adalberta z Pradżi. Nen przëszedł z krziżã ë òstôł przez Kaszëbów ë Prusów seczérą zaszlachtowóny. Stało sã to w rëbôcczi wsë, a na wies mia miono Gyddanyzc. Z Gyddanyzca stôł sã Danczik, z Danczika stôł sã Dantzig, co sã pózdzé Danzig pisôł, a dzysô nazëwô sã Danzig Gdańsk.
Nigle do tegò pisënkù je doszłé, przëszle pò Kaszëbach pòmòrańsczi ksyżëcë do Gyddanyzca. Ti mielë miona jakno: Subislaus, Sambor, Mestwin ë Swantopolk. Z ti wsë stôł sã gardk. Tedë przëbëlë dzëczi Prusowie ë zniszczëlë kąsk nen gard. Tedë przëbëlë z dalek Brandenbùrgòwie ë zniszczëlë tak samò kąsk. Téż pòlsczi Bòlesław chcôł perznã zniszczëc, a Krzëżôcë mielë tak samò starã ò to, bë ne wprowôdzoné pòprôwczi zniszczeniów, stałë sã pòd krzëżôcczim mieczã znôwù widzałé.
Nagóniôjąc jigra w zniszczenia ë òdbùdowëwania, zmieniwôlë sã terô przez stalata pòmòrsczi ksyżëce, krżëżôcczi méstrowie, królowie ë antikrólowie Pòlsczi, brandenbùrsczi ksyżëce, biskùpi z Włocławka. Méstrowié bùdowalni ë rozwôlôrze nazëwôlë sã: Otto ë Waldemar, Bogussa, Heinrich von Plotzke – ë Dietrich von Altenberg, jaczi ricerzczi zómk tam pòstôwił, dze w dwadzestim stolatem, przë placu Hewéliusza, barniła sã Pòlskô Pòczta.
Przëbëlë Husycë, pòdłożëlë tuwò ë tam òdżiń ë wëcopnãłë sã. Tedë wënëkóny òstôlë Krzëżôcë z gardu, wëbórzony òstôł zómk, bò nie chcano ju w gardze niżódnegò zómkù. Gard stôł sã pòlsczi ë nie jachôł na tim lëchò. Król, jaczi tegò dokònôł nazëwôł sã Kazimierz, bëł Wiôldżim przezëwóny ë bëł sënã Władysława Pierszegò. Tedë przëbëł Ludwig, a pò Ludwigù Jadwiga. Na òżenia sã z lëtewsczim Jagiełłą ë przëszëd czas Jagielonów. Pò Władysławie drëdżim przëszëd Władysław trzecy, tedë znôwù Kazimierz, jaczi nié miôł równak za wile chãcë le ë tak trzënôscë lat dobré dëtczi gduńsczich kùpców w wòjnie z Krzëżôkama zbrëkòwôł. Jan Olbracht zajimôł sã w procëmnocë Turkama. Pò Aleksandrze nastãpił Zygmunt Wiôldżi téż Zygmuntã Stôrym zwóny. Pò rozdzélu w ksążkach historëcznëch ò Zygmnuncie Augusce przëchôdô rozdzél ò Stefanie Batorym, jaczégò miono Pòlôsze chãtno swòjim pasażersczim òkrãtom dôwôją. Nen òblégôł, òstrzelëwôł gard przez długszi czas – jakno mòże przeczëtac -, nie pòrôdzëł równak gò dobëc. Tedë przëbëlë Szwédzë ë prowôdzëlë sã téż tak samò. Ti mielë przë òbleganiém gardu tëli szpôsu, że pòwtôrzôlë to zarô cziles razë. Widzała sã téż w tim czasu Hòlandczikóm, Dëńczëkóm, Anielczikóm Gduńskô Hôwinga tak baro, że wielu cëzyńczim kapitanóm bôtów, co krziżowôłë sã na gduńsczi redze, ùdało sã stac mòrsczima herojama.
Mir w Òlëwie. – Jak piãkno ë spòkójno to zwãczi. Tuwò dozdrzôlë wiôldżi mòcôrze pierszi rôz, że krôj Pòlôchów pëszno sã do pòdzélënkù nadôwô. Szwédzë, Szwédzë, jesz rôz Szwédzë – szwédzczi szuńc, szwédzczi napitk, szwédzczi skòk. Tedë przëbëlë Ruscë ë Saksowie, bò bënë gardu sã pòlsczi król Stanisław Leszczyński tacëł. Przez tegò jedińczegò króla òstało tësąc òsemset bùdinków zniszczonëch, a jakno ju nen biédny Leszczyńsczi do Francësczi ùcëkł, bò tam jegò zãc Ludwig mieszkôł, mùszëlë mieszkańcë gardu milión zapłacëc.
Tedë òstôła Pòlskô trzë razë pòdzelonô. Prësôcë przëszlë nié wòłóny ë przemalowôlë na wszëtczich brómach gardu, pòlsczégò królewsczégò òrła swòjim ptôchã. Jesz miôł szkólny Johanes Falk bez mała tëłi czasu, bë gòdową spiéwã “O du fröliche…” ùsôdzëc, tedë przëbëlë Francuzë. Generala Napòleóna zwôł sã Rapp ë temù mùszëlë Gduńsczanié, pò biédnym òbléganiém, dwadzësca milionów franków wëgrzmòcëc. Że francësczi czas strôsznym bëł, nie je mùsz temù nie dôwac wiarë. Derowôł òn le blós sétmë lat. Tedë przëbëlë Ruscë ë Prësôcë ë òstrzëlôlë wëspã spikrzów aż do òdżinia. To bëł kùńc Wòlnegò Gardu jaczi sã Napòleón ùdbôł. Znowa nalëzlë Prësôcë mòżnotã bë swòjegò ptôchã na bramach gardu malowac, sprôwilë to téż chùtkò ë òsadzëlë wprzód na prësczi ôrt 4. regiment grenadiérów, 1. brigadã artilerëji, 1. òddzél sapérów ë 1. regiment hùzarów przëbòczny gwardëji. Blós timczasowò trzëmôłë sã we Gduńskù 30. regiment piechtôrzów, 18. regiment piechtôrzów, 3. piechtny gwardëjsczi regiment, 44. regiment piechtôrzów ë regiment fizëliérów numero 33. Zato wëcopnął sã znóny regiment piechtôrzów numero 128 dopiérze w tësąc dzëwiãtset dwadzestim rokù. Bë nick nie przepùszczëc, szło ùczëc, że òb czas prësczégò czasu rozszerzoné òstałë 1. brigada artilerëji do 1. òddzélu fòrtecznegò ë do 2. òddzélu piechtôrzów pòrenkòwòprësczégò regimentu artilerëji numero 1. Do tegò dochôdô jesz regiment piechtny artilerëji numero 2, jaczi pózdzé zastãpiony òstôł przez piechtny regiment artilerëji numero 16. Za 1. regimentã hùzarów przëbòczny gwardëji przëszëdł 2. regiment hùzarów przëbòczny gwardëji. Zato òstôł sã 8. regiment ułanów blós na krótkò w mùrach gardu stac. Pòza mùrama gardu, w môlu Wrzészcz, skòszarowóny òstôł zôpôdnoprësczi tabòrowi batalión numero 17. W czasu Burckhardtsa, Rauschningsa ë Greisersa dało w Wòlnym Gardze blós zeloną pòlicëjã. To ju bëło w trzëdzestim dzewiątim za Forstera jinaczi. Tedë bëłë wszëtczé cegłowaté kòszarë znôwù fùl wiesołò smiejącëch sã chłopów w ùnifòrmach, chtërni z wszelejaczima barniama żonglowôlë. Terô bë szło wërechòwac, jak ne karna sã nazëwôłë, chtërné òd trzëdzestegò dzewiątegò do czterdzesce piątegò we Gduńskù ë òkòlim bëłë abò we Gduńskù do Pòlôrnegò Mòrza òstałë zamùstrowóné. To równak òstôwił Òskar ë rzeczë prosto: tedë przëbëł, jak ma sã dowiedzelë, marszałk Rokosowsczi. Nen przepòmniôł sã, zdrząc na nen nie zbùrzony gard, ò swòjich wiôldżich midzënôrodnych pòprzédnikach, òstrzelôł wprzód wszëtkò do òdżinia, bë ti co pò nim przëszlë mògle sã w òdbùdowie wëładowac.
Ò dzywò przëbëlë terô pò Rusczich nie Prësôcë, Szwédzë, Saksowie czë Francuzë, przëbëlë Pòlôszë.
Z aczi-pakama przëbëwôlë Pòlôszë z Wilna, Białegòstokù ë Lwòwa ë szëkôle za mieszkaniama. Do naji przëszed Wasta, co sã Fajngold nazëwôł, przejął zarô kòlonialny króm, pòkôzôł swòji białce Lubie, jakô dali niewidzałą òstała ë nie dôwôła òdpòwiesców, dzesãtną wagã, zbiérnik na nôftã, sztangã na wùrsztã z mòsągù, pùstą kasã ë wësok ùredóny rezerwë w sklepie. Maria, jaką òn zarô jakno przedôwôczkã wzył zajił ë swòji wëimaginowóny białce Lubie bòkadno w słowa przedstôwił, pòkôzała Wascë Fajngoldowi najegò Matzeratha, chtëren leżôł ju òd trzech dniów pòd celtową deką w sklepie, bò më bez tak wielu Rusków, co na sztrasach wszãdze kòła, maszinë do szëcô ë białczi wëpróbòwôlë, nie dôle radë gò pòchôwac.
© Nen wëjimk je chrónionô ùsôdzkòwim prawã.
Dolmaczënk dlô czësto edukacjowich célów: Mark Kwidzińsczi


text:
Internec
Internec (łac. inter mjyndzy, ang. net nec, dosłowńy mjyndzynec) – uůgůlnośwjatowy nec kůmputerowy[1] lůgiczńy połůnczůny we jydnorodny nec adresowy uoparty na protokole IP (ang. Internet Protocol). Dostarczo abo wykorzistuje usůgi wyższygo poźůmu uoparte na telekůmůńikacyji i zwjůnzanyj s ńům infrastrukturze.
Historyjo[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Poczůnki Interneca wjůnżům śe s powstańym Internecu ARPANET a śyngajům kůńca lot 60. XX wjeku, gdy amerikańsko firma RAND Corporation prowadźiła badańo studyjne nad możliwośćůma dowodzyńo i łůncznośći we warůnkach wojny nuklearnyj. Na podstawje jeji raportůw podjynto prace projektowe nad skůnstruowańym neca kůmputerowego kery by můg fůnkcjůnować půmimo zńiszczyńo jygo tajli.
Przipisy
- ↑ Andrev S. Tannenbaum w kśůnżce Nece kůmputerowe (ISBN 83-7361-557-1) zaznaczo, aże Internec ńy je pojydynczům śećům, ino necem necůw (co ńy pasuje do klasycznyj defińicyji neca kůmputerowygo)


text:
Distance
distance calculator for the cities begins with mor in pl.
Moracz, Moraczewo, Moraczewo, Morag, Morag, Morakow, Morakowko, Morakowo, Morany, Morasko, Morasko-Radojewo, Moratyn, Morawa, Morawce, Morawczyna, Morawianki, Morawiany, Morawica, Morawica, Morawica, Morawin, Morawin, Morawsko, Morawy, Morawy Kalisze, Morawy Wielkie, Mordarka, Mordy, Mordy, Morgi, Morgi, Morgi, Morgi, Morgi, Morgi, Morgi, Morgowniki, Morgowo, Morka, Morka, Morkowice, Morkowo, Morochow, Moroczyn, Morow, Morownica, Morsko, Morsko, Morszkow, Mortag, Mortegi, Morusy, Mory, Mory, Moryn, Moryn, Morze, Morze, Morzeszczyn, Morzeszczyn, Morzety, Morzewiec, Morzewo, Morzyca, Morzyce, Morzyce, Morzyce Stare, Morzychna, Morzyczyn, Morzyczyn, Morzyczyn, Morzyczyn Wloscianski, Morzyna, Morzyslaw, Morzyszow, Morzywol,
ADS


text:
Z rozdźělnych přičinow nastupajo naše wikowanske znamjo, prosymy, jeli chceće sydło wo WordPress abo nastupajo jón započeć, zo njedyrbiće słowo „WordPress“ w domenowym mjenje wužiwać. Spytajće „wp“ město toho wužiwać, abo druhu wariantu. Njejsmy prawiznarjo, ale jara dobri su nam zdźělili, zo dyrbimy to činić, zo bychmy naše wikowanske znamjo škitali. Wjele wužiwarjow ma tež prajiło, zo to za zamylace ma.
Jeli hižo maće domenu, kotraž słowo „WordPress“ wobsahuje, je dalejsposrědkowanje k ekwiwalentej „wp“ je w porjadku, dołhož wužiwarjo to widźa a waše wabjenje słowo „WordPress“ njewobsahuje a na dołhu dobu wy měł rozwažić, staru domenu na załožbu přenošować.
„WordPress“ w poddomenach je w porjadku, na přikład
wordpress.přikład.com, starosćimy so jenož wo domeny najwyšeje runiny.
Smy to kóždemu prajili, kotryž hdy je so nam za tym prašał, zo chcychmy to wozjewić, zo by wjace ludźi tute prawidła znało.
Druhe domeny słowo WordPress wužiwaja!
Jeli wone WordPress.com, WordPress.net, WordPress.org, WordPress.tv abo WordPressFoundation.org njejsu, dowolene njejsu, wy měł so z wobsedźerjemi z pokazom na atutu stronu do zwiska stajić. Widźimy to zwjetša pola spamowe sydła, kotrež tykače a drasty rozšěrjeja, kotrež škódnu softwaru wobsahuja, z kotrymiž nochceće so najskerje do zwiska přinjesć.


text:
ul. Daszyńskiego 339 / Ostropa
44-100 Gliwice
woj. śląskie
Grupa: Motoryzacja
Branża: Samochody - części i akcesoria - serwis
Słowa kluczowe: serwis Forda Gliwice śląskie, serwis Forda Katowice Tychy Zabrze Bytom Ruda Śląska Śląsk, przeglądy podstawowe i rozszerzone Ford Gliwice śląskie, przeglądy przedrejestracyjne Gliwice Śląsk, serwis klimatyzacji Ford Gliwice śląskie, układy wydechowe Ford Gliwice śląskie, diagnostyka komputerowa Ford IDS Gliwice Śląsk, elektronika pojazdowa Ford Gliwice śląskie, auto części Gliwice śląskie, nowe części samochodowe Ford Gliwice śląskie, sprzedaż używanych części samochodowych Gliwice śląskie, auto serwis Ford Gliwice Śląsk, autoryzowany serwis Ford Gliwice Śląsk
Ostatnie odwiedziny vCarda: 2019-04-09.
vCard odwiedzono 3488 razy.


text:
Distance
distance calculator for the cities begins with gni in pl.
Gniadki, Gniazdkow, Gniazdow, Gniazdow, Gniazdowice, Gniazdowo, Gniazdowo, Gniazdowo, Gniechowice, Gnieciuki, Gniejewice, Gnieroszow, Gnieszowice, Gniew, Gniew, Gniewczyna, Gniewczyna Lancucka, Gniewczyna Tryniecka, Gniewiecin, Gniewinko, Gniewino, Gniewino, Gniewkow, Gniewkowice, Gniewkowiec, Gniewkowo, Gniewkowo, Gniewkowo, Gniewniewice Folwarczne, Gniewniewice Nowe, Gniewniewice Stare, Gniewomierz, Gniewomirowice, Gniewoszow, Gniewoszow, Gniewoszow, Gniewoszyce, Gniewowo, Gniewowo, Gniewskie Pole, Gniezdzewo, Gniezdziska, Gniezno, Gniezno, Gniezno, Gnila, Gnin,
ADS


text:
Mjymcy
Mjymcy (mjym.: Deutschland abo Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo we strzodkowyj Ojropje, noleży do Ojropejskij Uńiji a NATO. Mo dostymp do Bołtyckigo Morza a Půłnocnygo morza. Mo nojwjynkszo liczba ludźi we cołkij Ojropejskij Uńiji - przez 82 miljůny. Ńymcy sům państwem federalnym a skłodajům śe ze zwjůnzkowych krejůw. Stolica majům we Berlińe.
Po II wojńe śwjatowyj wschodńo tajla Mjymcůw prziłůnczůno do Polski a SSSR, a pozostołe terytorjům potajlowano mjyndzy zachodńich alijůntůw (trzi uokupacyjne strefy) a SSSR (jednoł uokupacyjno strefa). Stolica, Berlin, tyż podźelůno na sztyry zony. Ńyskorzi ze trzuch zachodńich zonůw utworzůno państwo uo mjańy Republika Federalno Mjymjcůw, a ńyskorzi ze zony radźeckij Mjymjecko Dymokratyczno Republika, ze stolicům we wschodńij tajli Berlina. Berlin Zachodńi mjoł uodrymbny status.
Zjydnoczyńy Mjymcůw nastůmpiło we 1990 bez prziłůnczyńy MRD do RFM. Stolica RFM przećepano potym s Bonn do Berlina.
Kreje zwjůnzkowe Mjymjcůw[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Mjymcy śe skłodajům ze 16 zwjůnzkowych krejůw, kere sům pokazůne na tej karće:


text:
Distance
distance calculator for the cities begins with pop in pl.
Popardowa, Popedzyna, Poperczyn, Popeszyce, Popia Gora, Popiel, Popielarka, Popielarnia, Popielarnia, Popielarnia, Popielarnia, Popielawy, Popielewo, Popielewo, Popielewo, Popielewo, Popielewo, Popielina, Popielno, Popielow, Popielow, Popielowek, Popielowo, Popielzyn Dolny, Popielzyn Gorny, Popielzyn Zawady, Popien, Popiolki, Popiolki, Popiolowka, Popioly, Popioly, Popity, Popki, Popkowice, Popkowice, Popkowice Ksieze, Poplacin, Poplawce, Poplawy, Poplawy, Poplawy, Poplawy, Poplawy, Poplawy, Poplin, Poplocie Wierzchuckie, Popow, Popow, Popow, Popow, Popow, Popow, Popow, Popowa Wola, Popowek, Popowek Dworski, Popowice, Popowice, Popowice, Popowice, Popowice, Popowice, Popowice, Popowice, Popowice, Popowko, Popowlany, Popowo, Popowo, Popowo, Popowo, Popowo, Popowo, Popowo, Popowo, Popowo, Popowo, Popowo, Popowo, Popowo, Popowo Borowe, Popowo Kolonia, Popowo Koscielne, Popowo Koscielne, Popowo-Parcele, Popowo Piaski, Popowo Pruskie Stany, Popowo Saleckie, Popowo Tomkowe, Popowo Wonieskie, Poprezniki, Poprzeczna,
ADS


text:
Belgijo
Belgijo, Krůlestwo Belgije (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne we zachodńij Ojropje, we pouedńowych Ńiderlandach. Grańičy uod zachodu s Francyjům (620 km), uod pouedńo s Luksymburgjym (148 km), uod wschodu s Ńymcůma (167 km) a uod půunocy s Holandjům (450 km). Uůnčno dugość grańic lůndowych wynośi 1 385 km, půnadto istńije 64-km fragmynt wybřeža Mořa Půunocnygo. Podźelůno je uůna na tři strefy godkowe: francusko, ńiderlandzko i mjymjecko. Bruksela, stolica Belgije, je jydnočeśńy "stolicům" Uńje Ojropejskij.


text:
– Co jo se moga winszować? Zieberka dymfowane w kwaśnyj kapuście…
Do tego żgane ziymioki i coś do picio…
– Nastrojcie mi zociyrki… Rod tyż jym kloski na parze z kompotym z
jagod… Jak mi to przyniesiecie – to mie fest ugościcie!
– Dziołszko, wiysz mom smak na łowiyżio rolada, tarte kloski i modro
kapusta. I jak byś to jeszcze poloła zołzom z gynsiny – mosz u mie
dziubek…
– Mocie coś na gibko? Może grzone ziymioki z kiszkom,
abo grzone winerki z zymłom i zymftym…
– Wonio mi tu kartoflonkom na bobkowym listku… Dejcie pełny talyrz,
niy żałyjcie…Na drugi siup prziniyście pogańskich krup z wyndzonkom i
boczkiym.
Z kalyndorza KWK „ZIEMOWIT” spisoł Hanys
Łaziska Górne 7 lipca 2006
Kuchnia ślonsko – bez lato (kuchnia śląska latem)
Momy lato, kwitnom i woniajom lipy, niydowno łokwitły akacje.
Kiedyś somsiod Sładek urzinoł nom asta ze lipy, i z tej asty łobierało sie kwiotki, kiere suszyło sie na tyj. Idzie tysz nazbiyrać dziurawca, abo feferminice i nasuszyć sie na zima. Mom feferminica na łogrodku to sie urwia pora prontkow i zaleja we zbonku wrawom wodom, i mom co pić na tyn wor (30 st. C). Taki tyj idzie pić gorki, zimny, słotki, abo bez cukru jak ta kto woli.
Chciołech zaczonć od jodła, a wyszło łod picio, bo tysz przi takich hycach bardzij chce sie pić niż jeść.
Z domu pamiyntom, jak mama nazbiyrała jagod we lesie, to potym warzyła kluski na parze i na łobiod mieli my kluski na parze z jagodami.
Nelka warzy kluski na parze dość czynsto i jymy je z cukrym i z masłym.
Szwagier Józek zaś jodoł kluski na parze polote żodkim pudingym.
Na łogrodku momy świyrzo gymiza, marekwia, blumkol, oberiba, koperek, szałot i to wszystko tysz sie szykuje do jodła. Ajntopf z gymizy to tysz dobre jodło, kiere styknie na cołki łobiod.
Zacznymy od zupy ze oberiby, gynsto zupa ze zasmoszkom do tego sznita chleba suchego, abo z masłym i już człowiek je pojedzony.
Nastympny łobiod gymizyzupa, młode kartofle ze koperkiym, abo sznitlokym, ku tymu ciaperkapusta (młodo kapusta je tako zowcito (wodnito) że trza do nij dać zasmoszka, abo posztamfowane kartofle do tego karminadle, abo warzone żeberka, pieczyń świńsko, abo łowiynzio, kotlety, abo co tam komu smakuje. Dzisioj u masarza idzie wybrać na co kto mo smak. Zamias ciaperkapusty dobro tysz je na te hyca mizeria, idzie przipiyc na maśle blumkol, idzie pokroć tomaty ze siekanom cebulom, abo ze zielonom cebulom (szczypior), abo ze sznytlokym.
Tera som modne surowki, idzie je zrobić ze młodej kapusty, kapusty pekińskiej, zielonego szałotu ańfachowego, abo lodowego, ozdobnego, abo jaki tam jeszcze wyrośnie, do tego trza potrzić marekwia, pokroć na małe konski radiski i dodać prziprawy. Mie tysz bardzo smakujom sznitbołny, polote masłym rostopionym.
Gymiza idzie tysz jeść na śniodanie, abo na wieczerzo. Tomaty idzie pokroć na chlyb z masłym, abo ze szpyrkom, posuć siekanom cebulom, abo sznytlokiym i już jymy. Ze tomatow mogymy tyż zrobić roztomańte sałatki, z tomatami możno tysz zrobić smarzonka, najprzod przipiekomy na tłuszczu pokrote tomaty, potym dodowomy do tego jajca i miyszomy asz smarzonka je gotowo, ło tym że trza jom posolić to kożdy przeca wiy.
Smarzonka idzie tysz zrobić z grzibami, liszki (kurki), abo maśloki, naprzod przipiekomy grziby, a potym dodowomy jajca i prziprawy.
Żeby babka miała swoje tomaty na zegrodce, dziadek musioł zrobić extra fribet, na flance tomatow, szałotu i tak dali, niy chciało mu sie, buczoł, buczoł, ale pozbiyroł deski, stare fligle z łokiyn i wyszykowoł piykny fribet.
A tomaty sioła jusz bez zima, do krzinki kiero stoła na fynsterbrecie, potym flancowała je do fribetu, abo na grzondka. .
Jak godomy o surowkach to mi sie spomniało, ze kiedyś jadło sie surowo oberiba prosto z grzondki, stykło jom łostrugać scyzorykiym, abo łogryść zymbami, marekwia tak samo, stykło łopłokać, oszkyrtać nożykiym, ziorka zielonego groszku szło zjeść zaro na łogrodku abo na polu.
Bioły syr ze sznytlokym i radiskami, abo z cukrym tysz może być na śniodanie jak i na wieczerzo.
Krzysztof Gilecki


text:
Ńiderlandy
Ńiderlandy lebo Holandyjo (ńiderl. Nederland) to ojropejsko tajla Krůlestwa Ńiderlandůw (ńiderl. Koninkrijk der Nederlanden), tworzůnygo tyż bez Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius a Sint Maarten (kere dowńij do kupy mjanowoły śe Ńiderlandzke Antyle). Ńiderlandy sům můnarchijům kůnstytucyjnům pouožůnům we zachodńij tajli Ojropy nad Mořym Půunocnym, kere uoblewo jům uod půunocy i zachodu. Grańičy uod pouedńa s Belgijům a uod wschodu s Ńymcůma. Aktualne grańice zostouy wytyčůne we roku 1839.
Ńiderlandy sům krajym gynsto zaludńůnym. Přez pouowa jeji terytorjům ležy půńižej poźůmu mořa. Państwo je znůne ze swojich wjatrokůw, kyjzy, chodokůw, tulipanůw, kouůw a wysokigo poźůmu tolerancyji do růžnych uodmjynnośći wśrůd spouečyństwa – liberalnych praw dotyčůncych narkotykůw, prostytucyji, aborcyje, eutanazyje a zwjůnzkůw mjyndzy uosobůma tej samej pueći. W Ńiderlandach swojo śedźiba mo Mjyndzynarodowy Trybůnou Karny do bůuej Jůgosuawje, Mjyndzynarodowy Trybůnou Sprawjydliwośći a Mjyndzynarodowy Trybůnou Karny.
Je tyž inkše dopuščalne ze wzglyndu na čynste užywańy mjano Krůlestwo Ńiderlandůw - Holandyjo.
Připisy[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
- ↑ 1999, za The World Factbook


text:
Albanijŏ (Shqipëria, Republika Albańije – Republika e Shqipërise) – państwo we połedniowo-wschodnij Ojropie, na Bałkanach, nad Morzym Adriatyckim. Granicã mŏ ze Grecyjōm, Macedōnijōm, Syrbijōm a Czŏrnogōrōm. 3/4 wiyrchnie Albanije zajmujōm gōry, ze kerych nŏjwyższy je Korab (2764 m n.p.m.). We latach 1946 - 1992 we Albaniji bōł ustrōj kōmōnistyczny, ôd 1992 dymokracyjŏ. Poza granicami Albanije żyje wiyncyj kej 2 milijōny Albańczykōw, nŏjwiyncyj we Kosowie, Macedůńiji, Italiji a Grecyji.
Uobocz galeryjo na Wikimedia Commons: Albańijo


text:
BABSKI COMBER
Babski comber to jest chyba nojpiykniyjszo impreza kirero prowadzymy. Na nij sie bawiom same kobiytki i som fest z tego rade, że im chopy w tym nie przeszkadzajom. Tyż jak poczujom trocha wolności, to im nima rady. Śpiywajom, tańcujom, przeblykajom sie za beje jakie postacie z filmow, czy za gwiazdy, tak że puszczajom wszystkie hamulce, ale niy za bardzo. Nom sie to podobo, bo chętnie bierom udział w konkursach kiere prowadzymy, cz inkszych zabawach. Na takim babskim combrze zawsze jest dużo śpiywu, humoru, bo som łopowiadane śląskie kawały.
Kobiytki majom jednak tela energi i pomysłów, że i my przi tymu momy niezły ubaw, i ło to chodzi.


text:
Ślonski zwyczoje:
O Ślonskij Wielkanocy
PROCESYJE KOONNE
We niykerych ślonskich miyjscowościach, takich jak Gliwice-Ostropa, Pietrowice Wielkie abo Bieńkowice, ostoła sie piykno tradycjo procesyjow konnych. Som łone łonaczone we Pyndziałek Wielkanocny kole połednia. Ludziska rajtujom tam na koniach po swoij okolicy, rzykajom i śpiywajoom. Wszyjsko napoczyna sie i kończy kole kościoła. To wielgo atrakcjo!
KROSZONKI
Ślonzoki kroszonkami mianujom malowane abo inakszyj zdobione jajca, kere dowo sie we gyszynkach przi Wielkanocy. Nojczynścij synki dostowajom je jak idom do dziołchow ze śmiyrgustym we Wielkanocny Pyndziałek. Take jajco-kroszonka to symbol nowego życio i przypomniynie, że tyż nowe życie we niebie mogymy dostać po śmierci za dobre życie.
WIELKANOCNY ZAJONCZEK
Już fest downo przijyna sie na Ślonsku niymiecko tradycjo dowanio se gyszynkow skiż Wielkanoce. A tak po prowdzie, to te podarki przinosi dzieckom wielkanocny zajonczek, mianowany tyż czasym hazokiym. Podarki te dostowo sie we wielkanocno niydziela rano. Bestoż tyż we kształcie zajonczkow som na Wielkanoc dekoracje, szekulady, zisty i pierniki.
POLYNIE JUDOSZA
Dwa dni przed Wielkanocom, we Wielgi Piontek je tako staro tradycjo polynio Judosza, tego co zdradzioł Ponboczka za 30 strzybnikow. Ta inscynizacjo je fest żywo i piyknie kontynuowano we Skoczowie na Ślonsku Cieszyńskim. A dyć nojprzod drogami Skoczowa kludzi sie Judosza na Rynek, na osondzynie. Tam sie uznowo winnym i skozany je na śmierć. Na koniec sie go poli za grzychy. W czasie tyj inscynizacje Judoszym je chop przebleczony we słomiano kukła.
ŚMIYRGUST
Ślonzoki we Wielkanocny Pyndziałek, tak samo jak we cołkij Polsce, lejom sie wodom. Ale je w tym mało inkszość. Bo we Polsce wszyjscy lejom wszyjskich. Na Ślonsku zaś yno chopy lejom baby, za co dostowajom kroszonki abo szekulady. A skond sie wziyna ta tradycjo? Bezmała jak Ponboczek zmartwychwstoł to baby rozgadowały o tym we Jerozolimie. I wtedy faryzeusze, kerym sie to niy podobało, rozgoniali te klachajonce baby przez lonie ich wodom.
Co robiom Ślonzoki we wrześniu?
PONĆ NA ANABERG
Downe Ślonzoki fest przały poncioom na Gora Świyntyj Any, kero sie tyż mianuje Anabergym. Na szpicy tyj goory je klosztor franciszkanów i kościół ze cudownooom figurkooom św. Any. Je ona drzwianno, a wielgo na 66 cyntooow. A jak idzie o pooonci, to bezmała nojwiyncyj ślonskich pooontnikooow idzie tam na odpustowe obchody Świynta Podwyższynio Krziża Świyntego. Je to dycki we niydziela kole 14 wrzyśnio. Łonaczone som tam wtedy roztomajte procesyje, Drogi Krziżowe i inksze pobożne atrakcyje. Już same słowo "obchody" godo nom, że pomniki obchodzom wtedy rozsione na tyj Goorze kapliczki, a rzykajom, śpiywajom pobożne pieśniczki i suchajom kozań. Tradycjo tych ponci na Anaberg trwo do dzisioj. A tyn, co niy boł nigdy na tych piyknych odpustowych obchodach, to je borok, a niy Ślonzok.
WYKOPKI
Kartofle zadomowiyły sie na Slonsku kole 1800 roku. Łod tego czasu na ślonskich talyrzach pokozały sie roztomajte kartoflane jodła: żur z kartoflami, szałot z kartofli, kartofle z kiszkom, placki kartoflane, kartofle pieczone we fajerce, no i te nojlepsze kartoflane jodło - kloooski. Kartofle jednak niy majom szłapow, a same ze pola do chałpy niy przilezom i bestoż trza je wykopać. Piyrsze małe kartoflane wykopki robi sic już we lipcu. Te wczesne kartofle zaro sie zjodo i nie trzimie sie ich bez cołko zima we pywnicy. Prawdziwe wykopki, mianowane tyż kopidłami, som dopiyro we wrzyśniu. Dzisioj robi sie to maszynami, ale downij kopało sie samymu przi pomocy kopoczyka. W czasie tych wykopkow dziecka miały okazjo do fajnych graczek, bo puszczały papiorzane drachy i piykły kartofle we fojerkach ze suchyj kartoflanyj naci.
ŻNIWNE
Niykerzy se możno myślom, że na Slonsku som yno gruby, huty abo inksze werki. Ale kaj tam! Niy! We niyjednyj czynści Ślonska fest dużo Ślonzokow robi na roli. Tych rolników nazywo sie po ślonsku gospodarzami abo bambrami lub bauerami. A nojwiynkszym swiyntym ślonskich gospodorzy som dożynki, na kere godo sie po ślonsku żniwne, żniwooowka abo żniwniok. Świyntuje sie to dycki we niydziela, nojczynścij na poczontku wrzyśnio. Dycki wtedy idzie sie do kościoła na uroczysto mszo. a potym po połedmu na festyn. Robi sie tyż wtedy po wsi żniwne parady z muzykantami, na kere gospodorze jeżdżom wystrojonymi paradnie foorami. Ale nojważniyjszy wtedy je pecynek chleba upieczony na mooncee ze świyżego zbożo i korona. Ta żniwno korona upleciono je ze słomy i kwiotkow, a symbolizuje urodzaj.
JABKA ZE ZOGRODY
Na piyrsze wczesne jabka godo sie augustki i zdrzalejom one na przełomie lipca i siyrpnio. Ale nojlepsze jabka som te wrześniowe, bo wtedy je na nie nojlepszy czas. Dobry ogrodnik wiy, że jabka trza srywać zanim same poslalujom ze gałynzi. Take opadoowki na nic lepszego sie niy nadowajom, jak yno na kompot, marmelada, na pieczki do suszynio abo na apfylmus. Srywanie jabek to fest ważno robota. Trza se przyrychtować drabina i kiblik z hokiym. Włazi sie na drabina, kiblik zawieszuje sie hokiym na galynzi i idzie napoczynać robota. Ale trza dować pozór, żeby niy sfurgnonć ze drabiny. Na koniec roboty te nojfajniyjsze i niyrobaczywe jabka trza doporzondku schronić kaj na szrank, do pywnice abo na goora, czyli na strych. Bo dobrze poschraniane i przeglondane jabka mogom obstoć nawet do Wielkanoce.
Październik u Ślonzoków
KISZYNIE KAPUSTY
Fest downo tymu, jak Ślonzoki niy uprawiały jeszcze kartofli, to podstawowym ich jodłym boł chlyb, krupy i kapusta. I choć mono trudno w to uwierzyć, to ta kapusta jodało sie na śniodanie, łobiod i wieczerzo. Ja! Bestoż jedna rodzina mogła dziynnie zjeść nawet 4 kilo kapusty, czyli bez cołki rok boło to kole 1000 kilo. Żeby sie zaś ta kapusta im niy zepsuła, to noleżało jom zakisić. A dyć nojprzod trza boło wielge ilości kapusty pokroć na małe kooonski. I na to sie godało: krooonżyni, kooonżynie abo krooonżani kapusty. Potym ta kapusta wrażało sie po troszyczce do beczki abo wielgiego glinianego boncloka i sie jom deptało. Przez te deptanie gołymi szlapami kapusta sie ubijała. Wszyjsko trza tyż boło posolić i dołonaczyć jeszcze do smaku marekwie, jabek, kopru abo czego inkszego. Na koniec już yno wszyjsko zawiyrało sie drzewiannym deklym i prziciskało kamiyniym. I już kapusta zaczła sie kisić. A take deptanie kapusty na podzim boło fest ważnom robotom we kożdyj downyj ślonskij chałpie.
ŚWINIOBICIE
Niy ma ci żol, że masorze zabijajom take niywinne świnie? - pytajom sie niykerzy. Ale mie nigdy niy boło ich żol. Mie yno boło żol siebie, że u mie w doma nigdy niy trzimało sie świń, czyli wieprzków. Mo sie rozumieć, że niy boło mi żol tego świńskigo kwiczynio ani smrodu, co szoł z chlywika. Mie boło yno żol świniobicio. I musza wom sie prziznać, że jak kolega padoł: Dzisioj w doma mom świniobicie! - to jo mu naprowdy zowiścioooł. Zowiść ta niy boooła skuli szinek, preswosztooow, szpyrki, wosztooow. Niy brała mie tyż chynć dzióbnonć se konsek świńskigo ryjoka czy jynzora. Jo zowiścioooł yno tych swojskich krupniokow i żymlokow. Tyn nojlepszy na świecie smak poznołech skuli tego, że dobre somsiady posyłali nom dycki na skosztowanie mały gorczek krupniokow i żymlokow. Boooły one jeszcze blank świyże i czerwone łod świńskij krwie. Dopiyro kedy się je grzoło na piecu, to stowały sie poleku bronotne. A potym... Potym sie je jadło choby jaki siódmy cud świata! Skiż tego jo do dzisioj niy mogą kapnooonć, czamu te krupnioki z moij rodzinnyj wsie boły take dobre. Możno to tyn masorz boł taki majster? A tera wszyske somsiady nie chowiom już wieprzków, a stary masorz umar. Bestoż dzisioj chodza po masarniach i kupuja se na skosztowanie trocha krupniokow i żymlokow. Już jednak przi piyrszym konsku robia sie markotny i pierońsko zły na tych dzisiyjszych mamlasiatych masorzy. I sie pytom: Eli jeszcze kedy trefia takigo masorza i take krupnioki jak downij? Życie to poszukiwanie!


text:
Bejdżing
Wspůłrzyndne: 39°55' N 116°23' E
Bejdžing (chiń. 北京, pinyin: Běijīng) to stolica Chińskij Republiki Ludowyj a mjasto wydźelůne, podlygajůnce bezpostředńo wuadzům kraju. Uod půunocy, zachodu i pouedńo grańičy s prowincyjům Hebei, a uod wschodu s mjastym wydźelůnym Tjyńćin.
Bejdžing je drůgim, po Šanghaju, mjastym ChRL pod wzglyndym ličby ludnośći. Pouńi tyž fůnkcyjo nojwjynkšygo uostřodka polityčnygo, uośwjatowygo a kulturalnygo kraju. Křižujům śe sam wažne lińy kolejowe i drůgi lo autůw.
Mjano "Bejdžing" uoznačo dosuowńy "Půunocno stolica".
Bejdžing je gospodořym Letńich Igřysk Uolimpijskich 2008.


text:
Bagdad
Wspůłrzyndne: 33°20' N 44°23' E
Bagdad (arabsko godka: بغداد = Baghdād) – stolica Iraku a jydne s nojwjynkszych mjast na Bliskim Wschodźe. Je rozlygowane na zachodńim brzygu Tygrysu. Zołożůny we 762 roku uod kalifa Al-Mansure s dynastyje Abbasydůw. S anfanga mjoł mjano Madinat as-Salam (Mjasto Pokoju), nale ńy utrzimało śe uůne dugo a mjasto przijyno mjano uod pobliskij dźydźiny. 10 lutygo 1258 zdobyte bez Můngołůw, srogo ućyrpjało a uostało fest zńiszczůne. Drugi roz Můngoły zdobůły Bagdad we 1401 roku. We 1534 przeloz pod panowańy Uotůmańskigo Imperjům. Uod anfanga istńyńo Iraku pozostowo jygo stolicům.


text:
Bośńa a Hercegowina
Bośńa a Hercegowina (BiH, bośńacko godka a chorwacko godka: Bosna i Hercegovina, syrbsko godka: БocHa и XepцeroBиHa) – państwo we połedńowo-wschodńij Ojropje, na Bołkanach. Powstoło po rozpańyńću śe Jugosławiji. Grańica mo s Chorwacyjům, Syrbijům a Czornům Gůrům. Skłodo śe s Federacyji Bośńe a Hercegowiny a Syrbskij Republiki.
Je to krej gůrzisty, przez 90% placu je położůne wyżyj kej 200 m n.p.m. Nowyższe wjyrchy na teryńe Bośńe a Hercegowiny sům we Dynarskich Alpach (Maglić, 2386 m n.p.m.).
Bośńa Hercegowina uostała srogo zniszczůno we důmowyj wojńe. Terozki gospodarka je sam uoparto na leśńictwje, bergmaństwje a ynergetyce.


text:
Hokkaido
Hokkaidō (japansce 北海道, „Sewjeromórski wobwod“) je kupa na sewjeru Japanskeje, kotraž twori zdobom najwjetši dźěl prefektury ze samsnym mjenom, najwjetšeje w cyłej Japanskej. Hokkaidō je po Honshū druha najwjetša japanska kupa a nadeńdźe so mjez Japanskim morjom na zapadźe, Ochotskim morjom na sewjeru a wotewrjenym oceanom na wuchodźe.
Stolica prefektury a najwjetše město na kupje je Sapporo. Cyła kupa ma něhdźe 5,4 miliony wobydlerjow na 78.000 kwadratnych kilometrach a je tuž za japanske relacije jara rědko wobsydlena. Hokkaidō je domizna ludu Ajnu, kiž kupu mjenuja Aynu Mosir (アィヌ・モシㇼ, „kraj Ajnow/ludźi“). Dźensa je jich hišće 25.000 na kupje, kiž pak zwjetša wjace ajnusce njerěča.
Geografija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Kupa Hokkaidō nadeńdźe so wuchodnje aziskeje twjerdźe a sewjernje kupy Honshū. Susodna kupa na sewjeru je k Ruskej słušacy Sachalin. Mórski přeliw mjez Sachalinom a Hokkaidom je 43 kilometrow šěroki. Na sewjerowuchodźe zwjazuja pod ruskej kontrolu stejacy kupowy rjećaz Kurilow Hokkaidō geografisce z połkupu Kamčatka. Hakle w lěće 1869 załožena stolica Sapporo nadeńdźe so w zapadnym dźělu kupy. Tam je wjace hač 40 procentow cyłkowneho wobydlerstwa žiwe.
Najwyša hora na kupje je Asahi (2291 m). Ze susodnej kupu Honshū je Hokkaidō wot lěta 1988 přez 54 kilometrow dołhi železniski tunel Seikan zwjazane, druhi najdlěši tunel na swěće.
Nimo hłowneje kupy słuša hišće 508 dalšich kupow z cyłkownej přestrjenju wot 5440 km² do prefektury. K tomu liča pak tež faktisce ruske Južne Kurile.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Prěnje japanske sydlišća nastachu w 15. lětstotku na juhu kupy. Druhe kónčiny běchu dla poměrnje chłódneje klimy zwjetša hač do 19. lětstotka jeničce wot Ajnow wobsydlene. Hakle w lěće 1869 wutworichu Japančenjo oficielne zarjadnistwo a prefektury na kupje, kotraž dósta tehdy swoje dźensniše mjeno. W 1870tych lětach přiběra ličba wobydlerstwa wot 58.000 na 240.000.
W Druhej swětowej wójnje běchu někotre kónčiny w lěće 1945 wot Čerwjeneho wójska wobsadźene. Dale na sewjeru ležace Kurile su hač do dźensnišeho pod kontrolu Ruskeje, při čimž so Japanska jich wróćbu žada.


text:
Ania
Urodzilach sie 21 lutego 1965 w Raciborzu. Szczynsciara zy mie, bo to byla niedziela. A wiycie, co se o takich godo... moze to i prowda. Od tego tez czasu miyszkalach, wychowywalach i chodzilach do szkoly we Tworkowie. W 1989 roku przekludzilach se ;-) do Leverkusen. Mom chlopka i trzech synków, co juz som wiynksi ody mie, a jo do tych \"malych\" nie naleza. ;-) A co do muzyki, to doma zawsze musialo cos grac, i tak tez zostalo do dzisiej. A je i tak, ze muzyka leci i calo noc. Mom tez \"trocha\" tej muzyczki nazbiyranej, i chcialabych chyntnie se niom z wami podzielic. Kusiolki dlo wszystkich !!!


text:
Monarchija
Jako monarchija (ze starogrjekskeho uovapxίa monarchía, „samoknjejstwo“) woznamjenja so forma knježerstwa, w kotrejž je jednotliwa wosoba, zwjetša zemjan, najwyši suweren a žórło politiskeje legitimnosće. W tym nastupanju je wona napřećiwny model republiki. Hłowa stata knježi hač do swojeje smjerće abo hač k wotstupej a přepodawa politisku móc swojemu naslědnikej. Při tym słowo njedefinuje, hač je stat demokratiski abo nic. Tak eksistuja wosebje w Europje monarchije, w kotrychž ma monarch jenož reprezentatiwnu rólu, mjeztym zo knježi faktisce demokratisce woleny parlament. Tajke staty mjenuja so parlamentariske abo konstitucionelne monarchije. Napřećiwnik konstitucionelneho typa je absolutna monarchija. Jako tajka płaća dźensa jenož hišće Brunei, Sawdi-Arabska, Swaziska a jako wosebita forma tež Vatikanske město.
Wotpowědujo titlej knježićela woznamjenja so monarchije w europskim konteksće na přikład jako kralestwo, kejžorstwo, wjerchowstwo abo wójwodstwo. W islamskim swěće rěčimy zwjetša wo sultanatach a emiratach.
W Němskej je so monarchija ze załoženjom Weimarskeje republiki po nowemberskej rewoluciji 1918 wotstroniła.


text:
Ochotske morjo
Ochotske morjo (rusce OxoTckoe Mope, japansce ホーツク海) je nakromne morjo w sewjerozapadźe Ćicheho oceana. Na wuchodźe mjezuje z połkupu Kamčatka, na juhowuchodźe z Kurilemi, na juhozapadźe z japanskej kupu Hokkaido, na zapadźe ze Sachalinom a na sewjeru z ruskej twjerdźu. Přestrjeń Ochotskeho morja je někak 1,5 miliona kwadratnych kilometrow a maksimalna hłubokosć je 3521 metrow. Najwažniši přitok Ochotskeho morja je rěka Amur. Wuznamne přistawy su Južno-Sachalinsk, Magadan, Ochotsk a Palana.


text:
Dzieciōntko!
Coby i u Wos, tak niy bōło
Co sie jedny, famili trefiōło.
Wieczerzo już zjedli - łod stoła wstali
I pod krisbaumym, gyszynkōw szukali
No bo "Dzieciōntko", u nich tyż bōło
I dlo kożdego - cosik tam skrōło
Łojciec, chcioł cwiter a dostoł lacie
Matka, łod łojca „fajniste” gacie
Zaroz je nazod w paket wsadziōła
I łoroz zmierzło, po izbie łaziōła
Ōpa, chcioł kryka a dostoł fajfka
Ōma, targała z paketu szlajfka
A kiej łotwarła, sie rozbecała
Bo jeji deka - nazod dostała
Flyjta, dlo cery a lalka chciała
Coby chodziōła i tyż godała
Łoroz ta flyjta, wciepła do pieca
I sie schowała, ōmie pod keca
Synek na kōńcu, znoloz swōj paket
A w tym pakecie „moderny” szaket
Szaket łojcowi już niy pasowoł
To na dzieciōntko, go podarowoł
Potym kolyndy, mieli zaśpiywać
Ale, że kożdy zaczōn z nich ziywać
Wartko sie wszyscy poprzeblykali
I pod pierziny – powskakiwali
A coby u Wos, niy bōło udrynki
Dowejcie zowdy, fajne geszynki.
Autor: Roman Labiak


text:
Rzimskokatolicki kośćůł
Kośćoł rzimskokatolicki (katolicki, zachodńi, rzimski, łaćiński) — właśćiwe mjano winno brzmjeć Kośćůł katolicki uobrzůndku łaćińskigo; nojwjynkszo liczebńy tajla Kośćoła katolickigo, kero uopjero liturgije na uobrzůndku łaćińskym (czyli wg Mszołů Rzimskigo) i liturgijach bliskych a pochodnych. Głowům Kośćoła je papjyż (biskup Rzimu) kej gowa Kośćoła Powszychnygo.
Wspůłcześńe mjano Kośćoł rzimskokatolicki ńy uodnośi śe do cołkego Kośćoła katolickigo (choć potoczńy je stosowano i we takym znoczyńu), pjyrwotńy nazywano tak coły Kośćoł katolicki, zaś przedrostek rzimsko- uodnośiu śe ńy do uobrzůndku, nale do jydnośći s biskupym Rzimu.
Podug sůmygo Kośćoua rzimskokatolickigo, jego zołożyćelym je Jezus Chrystus, a powstoł uůn we I wjeku n.e. Inkszům czynsto spotykanům we zdrzůduach datům powstańo Kośćoła rzimskokatolicki je rok 1054 - data rozłamu na Kośćoł Zachodńi i Kośćoł Wschodńi.


text:
Distance
distance calculator for the cities begins with mys in pl.
Myscowa, Mysiadlo, Mysiakowiec, Myslachowice, Myslakow, Myslakow, Myslakowice, Myslakowice, Myslakowice, Myslakowko, Myslakowo, Myslatkowo, Myslec, Myslecin, Myslecin, Myslecin, Myslecinek, Myslenice, Myslenice, Myslibory, Mysliborz, Mysliborz, Mysliborz, Mysliborz, Mysliborz Maly, Mysliborz Wielkie, Mysliborzyce, Mysliborzyce, Mysliborzyce, Myslice, Mysligoszcz, Mysliki, Myslin Kocewo, Myslin Watrobki, Myslina, Myslino, Mysliszow, Mysliszowice, Mysliwczow, Mysliwczow Drugi, Mysliwczow Pierwszy, Mysliwczow Trzeci, Mysliwiec, Myslniew, Myslow, Myslow, Myslow, Myslowice, Myslowice, Myslowice, Myslowice, Myslowka, Mystki, Mystki, Mystki-Rzym, Mystkow, Mystkowice, Mystkowiec Kalinowka, Mystkowiec Stary, Mystkowiec Szczuczyn, Mystkowo, Myszadla, Myszaki, Myszakowek, Myszczyn, Myszecin, Myszewko, Myszewko, Myszewo, Myszewo II, Myszki, Myszki, Myszkow, Myszkow, Myszkowice, Myszkowice, Myszkowice, Myszkowice, Myszkowka, Myszkowo, Myszowice, Myszyniec, Myszyniec, Myszyniec, Myszyniec Stary,
ADS


text:
- Szczegóły
-
Opublikowano: 02 kwiecień 2009
Był dzisiok u mnie ujek
i tak sie zgodali z mojom babkom ło starodownyk casak.Jo se zaś
ta siadnył u pieca drewiynka zek se przykładoł i posuchołek z ciekawościom jako to łopowiadali ło tyk downyk casak.A łopowiadali tak...Ujek łopowiadoł jako to kiedysik
stary Kupcok był bacom i łowce na jesiyj po świyntym Michale posoł koło chałpy.Ludzie zaś ktory ta mioł do niego blizyj to dawali łowce na dziyj jak nimieli casu pas zeby im ta ik przy swoik wypos.Jak rano do niego przywiedli łowce a pote śli po nik wiecorym to Kupcok wdy sie wadził śnimi zeby se po łowce przyśli rano a nie wiecor bo jak sie łowca na jego polanie wypasła to sie do rana u niego miała na polanie wy jscać
i bobki tes miała zostawić u niego zeby z jego zarcio nie nowoziła cudzyk niwek...Łopowiadoł mi tez ujek jak roz kłosili za chłopcow u Kupcoka niwke przy murowanej krodzie i ktorysik z chłopcow dosed do kojca pokosu i jako to kozdy cłowiek na świecie musi sie wyjscać to tyn tez tak musioł .Ale zrobił to na niwke somsiada to go zaroz Kupcok zjeździł...A pado mu tak..Ty gadzie krodowy ! To niewiyz ka twoja niwka ze cudze nowozis!!! I wcale nie godoł tego na żarty ba sie ciynzko wadził.Tacy byli ludzie sanobliwi co do pola i wsytkigo co było ku nim zdatne.Teraz to sie zdo śmiysne ale tak było.Wdy starzy godowali ze porządny gazda to nowoz ku chałpie przyniesie i nie śmiyjcie sie bo tak było.Babka łopowiadali nieroz ze tak downo dzieci ucyli.Zeby nika u nikogo po wychłodkak nie chłodzili ino
jak sie do to do chałpy do nieśli:)) Uśmiołek się z tego jak 13
smok i w głowie mi sie to nimoze po mieścij ale tak było:)) Pozdrowiom
Harnaś
Dodaj komentarz


text:
Naše nowostki
-
Doma we wućekach 119,90 €inkl. 7% wobr. dawka, k tomu kóšty dodawanjaŽiwjenski puć basnika a spisowaćela Benedikta Dyrlicha njebě a njeje płony, je skerje kamjenjaty. Hač jako student w Erfurće a w Lipsku, jako hladar chorych w Kamjenicy, jako dramaturg w Budyšinje, jako zapósłanc Sakskeho krajneho sejma, jako šefredaktor Serbskich Nowin a nic naposledk jako njesprócniwy narodny a wuměłski prócowar, husto dyrbješe njesměrnje wojować, zo móhł po swojim puću dale kročić, dokelž jemu kamjenje do puća walichu. W dwěmaj knihomaj – druha wuńdźe 2019 – rysuje awtor wróćo zhladujo z putacymi wurězkami z dźenikowych zapiskow, listow a pojednanjow mězniki a etapy swojeho žiwjenja.
-
Doma we wućekach 1 • e-book14,99 €inkl. 19% wobr. dawkaŽiwjenski puć basnika a spisowaćela Benedikta Dyrlicha njebě a njeje płony, je skerje kamjenjaty. Hač jako student w Erfurće a w Lipsku, jako hladar chorych w Kamjenicy, jako dramaturg w Budyšinje, jako zapósłanc Sakskeho krajneho sejma, jako šefredaktor Serbskich Nowin a nic naposledk jako njesprócniwy narodny a wuměłski prócowar, husto dyrbješe njesměrnje wojować, zo móhł po swojim puću dale kročić, dokelž jemu kamjenje do puća walichu. W dwěmaj knihomaj – druha wuńdźe 2019 – rysuje awtor wróćo zhladujo z putacymi wurězkami z dźenikowych zapiskow, listow a pojednanjow mězniki a etapy swojeho žiwjenja.
-
Stary Šymko7,90 €inkl. 7% wobr. dawka, k tomu kóšty dodawanja„Do tutoho ćicheho raja wali so před lětdźesatkami modernizm železnicow, mašinow, milinowych zawodow, brunicowych podkopkow, parnych cyhelnicow kaž helski djas, kiž we wysokich wuhenjach wustorči swoje pazory k njebju, kiž ze swojimi polypowymi rukami kolijow wobjima cyłu holu a ze swojeje wohniweje a žehliweje tlamy dycha jěd do serbskich wsow.“
-
Mój wulki wobrazowy słownik ─ zwěrjata9,90 €inkl. 7% wobr. dawka, k tomu kóšty dodawanjaŠto zynči a brunči na łuce? Što skaka, što łaka tamle mjez štomami? Dźěći wot dweju lět zeznaja w knize pisany swět zwěrjatow. Njepředstaja so jenož rěče zwěrjatow kaž šćowkanje psa na dworje abo rjechtanje žaby při haće. Dźěći móža tež stopam wjewjerčki w sněze slědować, sej bobrowy hród wotnutřka wobhladać abo raz wuspytać, hač zamóža maćernemu zwěrjeću prawe młodźo přirjadować.
-
Wörterbuch der niederwendischen Sprache und ihrer Dialekte / Słownik dolnoserbskeje rěcy a jeje narěcow I ─ III60,00 €inkl. 7% wobr. dawka, k tomu kóšty dodawanjaDas dreibändige „Wörterbuch der niederwendischen Sprache und ihrer Dialekte“, entstanden in den Jahren 1875 bis 1910, ist zu einem Komplettpreis erhältlich. Gegenüber dem Einzelkauf bedeutet das eine Ersparnis von fast 50 %. Dieses erste vergleichende Wörterbuch der westslawischen Sprachen überhaupt, ist das Lebenswerk des bedeutenden sorbischen Wissenschaftlers Ernst Mucke. Zu den Standardwerken der Slawistik gehörend, umfasst es den gesamten niedersorbischen Wortschatz von seinen Anfängen bis zum Beginn des 20. Jahrhunderts und berücksichtigt die Schriftsprache ebenso wie die älteren Sprachdenkmäler und das Gros der niedersorbischen Dialekte.
Aktualne informacije
170-lětny jubilej
W lěće 2018 je delnjoserbski tydźenik „Nowy Casnik“ 170 lět stary, po tym zo je w lěće 1848 prěni raz jako „Bramborski serski Casnik“ wušoł. Čitarjo namakaja w swojim Casniku na wosom stronach wjesne nowosće a powěsće, informacije wo serbskej politice a kulturnych a ratarskich prašenjach Delnjeje Łužicy.
Swój 170-lětny jubilej woswjeći Nowy Casnik zhromadnje z Domizniskej stwu w Bórkowach (Při přistawje 1) sobotu, 1. septembra, wot 14:00 do 17:00 hodź. Zastup jo darmo.dalše informacije»
Prěni dźěl awtobiografiskeje twórby Benedikta Dyrlicha wušoł
Pod titulom „Doma we wućekach“ je wušoł prěni dźěl awtobiografiskeje twórby basnika a spisowaćela Benedikta Dyrlicha. W nim wěnuje so lětam 1964 do 1989.
Knižna premjera
štwórtk, 23. 08. 2018, 19.30 hodź, Smolerjec kniharnja Budyšindalše informacije»
Kedźbu, šulerjo zakładnych šulow!
Hura, prózdniny!
Nowa dźěćaca kniha z 15 powědkami serbskich awtorow je w septembru na předań.
Sće měli rjane prózdniny? Sće rady kreatiwni a chceće to tež raz zjawnje pokazać? Chodźiće do 2., 3. abo 4. lětnika?
Potom wobdźělće so na wubědźowanju LND wo najoriginelnišu twórbu na temu „Hura, prózdniny!“ Hač comic abo fotowa stawizna, widejo, rap abo spěw, skeč, powědančko abo baseń abo cyle druhi kreatiwny přinošk (wězo serbsce) – smy wćipni na waše ideje!dalše informacije»
Wuběr prozy a basnjow Jana Skale předleži
Wuběr prozy a basnjow Jana Skale je w Ludowym nakładnistwje Domowina pod titulom „Stary Šymko“ we wudaću za šulsku potrjebu wušoł. Nimo jeho najznaćišeje powědki wobsahuje zběrka dalšu prozu a basnje, wotbłyšćowace jeho lubosć k domiznje a bój wo zdźerženje eksistency Serbow.dalše informacije»
„Słownik dolnoserbskeje rěcy a jeje narěcow“ z nowej cyłkownej płaćiznu
Třizwjazkowy „Słownik dolnoserbskeje rěcy a jeje narěcow“, nastaty w lětach 1875 do 1910, słuša do standardnych dźěłow slawistiki a wopřijima cyły delnjoserbski słowoskład wot jeho spočatkow hač do započatka 20. lětstotka. Tute žiwjenske dźěło serbskeho wědomostnika Arnošta Muki so wotnětka tež z cyłkownej płaćiznu předawa. Porno kupowanju jednotliwych zwjazkow je to zalutowanje wo połojcu.dalše informacije»


text:
Richtich ślōnski Jurapark
Fto mŏ bajtla abo bajlti tyn wiy, co placōw kaj idzie z niymi pojechać co by mieli kupa szpasu, je w pierōny. Roztōmajte parki rozrywki, rōmle z karasolami i inksze. Ale ô małowiela we kŏżdym idzie sie trefić z wielgszōm abo myńszōm grupōm dinozaurōw. Toć, że to skuli sukcesu hollywoodzkigo filmu sprzed 20 lŏt – Park Jurajski. Niy mōm sōm nic przeciwko dinozaurōm, a nawet pedziōłbych co fest mie zŏwdy interesowały. Ale jak patrza na te gupoty, kere właściciele tych przybytkōw fōndujōm naszym dzieckōm to aż mie telepie. Wszyndy jyno t-rexy (niykerym nawet sie niy chce, abo niy poradzōm, przetuplikować, a dyć u nŏs na tyn gatōnek sie zŏwdy gŏdało tyrranozaur), diplodoki z dugimi karkami i inksze mynij abo bardzij udane kopie amerykańskich gŏdōw przedpotopowych. Niby wszyjsko je doporzōndku, ale w zdecydowanyj wiynkszości walory edukacyjne tych parkōw sōm lichuśke. Kole siebie stojōm zorty dinozaurōw, kere nigdy sie niy trefiyły bo żyły dziesiōntki miliōnōw lŏt ôd siebie. Kŏżdy taki park nazywŏ sie Juraparkym (skuli filmu, ô kerym żech już spōmniōł), ale jejich nŏjwiynkszŏ „gwiŏzda” czyli tyrranozaur nigdy w geologicznym ôkresie, kery je nazywany jurōm, niy żyła. Styknie pedzieć, że bliżyj t-rexōm je do nŏs – ludzi. Dyć żyły pod kōniyc kredy – 65 mln lŏt do zadku. A take – tyż już spōmniane – diplodoki, kere czynsto sōm pokŏzane kole tyrranozaurōw, niykedy jak tyrranozaury na nich napadajōm, żyły 150 mln lŏt tymu. Czyli 85 mln lŏt przōdzij niźli tyrranozaury. I żŏdnego właściciela takego Dinoparku to niy szteruje.
Na tym tle Jurapark w Krasiejowie je wyjōntkowy. Postawiyli go na placu po staryj grubie ôdkrywkowyj, kaj fedrowali za surowcym do produkowaniŏ cymyntu w Cymyntowni Strzelce Ôpolske, kerŏ potym połōnczyli ze Cymyntowniōm Gōrażdże. W czasie roboty na tym terynie, „ôdkrywkowe bergmōny” trefiyli na skamiyniałości jakijś przedpotopowyj gadziny. Przyjechali tam paleōntologi. W latach 90-tych XX storŏcza znŏdli tam kupa kości roztōmajtyj – wtynczŏs jeszcze niy poznanyj – gadziny. Dopiyro niyskorzij prof. Dzik z Insztytutu Paleobiologiji Polskij Akadymii Nauk, ôpisōł to co znŏdli. I jak to yntlich pokŏzały naukowe cajtōngi, to bōła richtich wielgŏ synsacyjŏ. Dyć tam bōł ôpisany blank nowy gatōnek – silesaurus opolensis czyli ślōnskozaur ôpolski. Potym bōły znŏleziōne w Krasiejowie jeszcze inksze zorty nowyj gadziny – w tym tyż cyklotozaur (ziymno-wodny płaz), metopozaur (płaz słodkowodny), fitozaur (wodny gŏd drapieżny) czy polonozuch ślōnski (piyrszy na naszym terynie naczelny gŏd drapieżny). We Krasiejowie cōłkŏ ta gadzina idzie ôbejrzeć. Toć, że tyż inksze, „ôbce” gatōnki jak tyrranozaur. Ale blank inakszyj niźli w inkszych dinoparkach. Tam widać jak fest daleko tyrranozaurowi je do naszych, ślōnskich dinozaurōw, kere żyły na kōńcu triasu, wiyncyj jak 150 mln lŏt przed nim. Ale zanim to sie ôbejrzy trza sie karnōńć „wehikułym czasu” czyli wozidłym, kere wyglōndŏ jak cosik a’la cug, kery jedzie bez tunel czasu ôd poczōntku wszechświŏta aże po czasy jak gŏdy zawładnyły naszōm Ziymiōm. Potym trza wylyż ze cuga i dalij sie idzie piechty. Wszyjsko je poukłŏdane chrōnologicznie i nŏjprzōd sie ôglōndŏ gadzina ze triasu (przede wszyjskim nasze, ślōnske gatōnki), potym ze jury, a na kōńcu ze kredy. I – trza to prziznać – czuje sie we nogach jak daleko je ôd naszego ślōnskozaura do słynnego t-rexa. Niy jyno bajtle spamiyntajōm ta lekcyjŏ. Po drodze idzie tyż ôbejrzeć to czego sie niy trefi w żŏdnym inkszym Juraparku – prawdziwe skamiyniałości silesaurusa. Ôkrōm tego we Krasiejowie sōm dwa wielge place zabaw, park rozrywki ze plażōm i małym jeziorym, kaj idzie popływać jakby kōmuś bōło za gorko, kino 5D, prehistoryczne ôceanarium i – niydŏwno ôtwarty – Park Nauki i Ewolucyji Czowieka. Ta ôstatnio tajla je blank multimedialnŏ i interaktywnŏ i doprŏwdy robi wielge wrażynie. Żeby niy bōło tak piyknie trze pedzieć, że gastrōnōmijŏ mogłaby być lepszŏ. Ale i tak Krasiejōw to niyzwykłe miejsce i aż żŏl, iże ôdległe ô 30 km Lisowice kole Lublińca, kaj ôstōł znŏleziōny inkszy sławny ślōnski dinozaur (smok z Lisowic) niy mogōm sie pochwŏlić nawet kupa myńszym dinoparkym.