text:
Mongolšćina
Mongolšćina je najwuznamniša rěč ze skupiny Mongolskich rěčow a hłowna rěč w Mongolskej. Rěči z njej wokoło 6 milionow ludźi w Mongolskej a kónčinach na teritoriji Ruskeje, Chinskeje ludoweje republiki a Kirgizistany. Za standardnu wariantu rěče so ma najwjace wužiwany dialekt chalcha.
[wobdźěłać] Klasifikacija
Chalcha-Mongolšćina słuša k centralnej hałuzy mongolskich rěčow, kotrež buchu pak z Turkowskimi rěčemi a Tunguziskimi rěčemi k altajskim rěčam zjimane (Genetiska jednosć altajskich rěčow bu nic powšitkownje akceptowana). Wona je z druhimi mongolskimi rěčemi blisko přiwuzna a nic přeco jasnje wotmjezujomna. Wosebje juhomongolske w Nutřkownej Mongolskej rěčane dialekty ale tež ojratiske dialekty w zapadnej Mongolskej buchu druhdy jako separatne rěče wobhladowane. Wo klasifikaciji hlej nastawk Mongolske rěče.
[wobdźěłać] Geografiske rozšěrjenje
Centralna Mongolšćina je najčasćišo rěčana mongolska rěč a buchu wot něhdźe 2,3 milionow rěčnikow w mongolskej republice a něhdźe 3,5 milionow w Nutřkownej Mongolskej rěčana. Wyše toho je mjeńčinska rěč w Burjatiskej (Ruska) a Kirgiziskej.
[wobdźěłać] Fonetika a fonologija
[wobdźěłać] Konsonanty
Chalcha-Mongolšćina ma slědowace konsonantowe fonemy:
[wobdźěłać] Wokale
Chalcha-Mongolšćina ma slědowace sydom Wokalne fonemy: (Kyrilisce/IPA)
Wšě wokale wustupuja krótce a dołho; /u/, /ʊ/, /ɔ/, /e/ a /a/ tež z й jako diftong.
Mongolšćina ma wokalnu harmoniju. Při tym buchu wokale do prědnich (w mongolskim rěčnym wužiću žónske), to su /e/, /o/ a /u/, ale tež zadnje (mongolsce muske), to su /a/, /ɔ/ a /ʊ/, rozdźělowane; /i/ je neutralny. We słowje wustupuja regularnje jenož prědnje abo jenož zadnje wokal. /i/ móže z woběmaj wustupować.
Wjele sufiskow wustupuje w štyri rozdźělene formy, při tym so dalše rozdźělowanje přidaja. Wokal sufiksa so złoži při tym po poslednim wokalu kmjena a drje po slědowacej šemje:
- /a/, /ʊ/ → [a]
- /e/, /o/ → [e]
- /ɔ/ → [ɔ]
- /o/ → [o]
/i/ bu při tym ignorowany. Jeli słowo wobsahuje jenož /i/, to so [e] pokaza.
[wobdźěłać] Přizwukowanje
Słowo, kotrež jenož krótke wokale wobsahuje, bu přeco na prěnjej złóžce přizwukowane. Słowo z dołhimi wokalemi resp. diftongemi bu na prěnim dołhim wokalu/diftongu přizwukowane. Njepřizwukowane krótke wokale buchu zwjetša sylnje redukowane, na kóncu słowa wone cyle wotpaduja.
[wobdźěłać] Morfologija
Mongolšćina so wuzběhować přez dospołnje sufigowacu morfologiju a bu k aglutinowace rěče słuša. Dalše detaile a konkretne přikłady wo nominalnej a werbalnej morfologiji su w nastawku Mongolske rěče.
[wobdźěłać] Nomen
Za mongolski nomen je předewšěm kategorija pad relewantna. Numerus hra druhorjadnu rólu. Genus njeeksistuje.
[wobdźěłać] Pady
Buchu za Mongolšćinu w cyłku sydom padow akceptowane, a drje nominatiw, genitiw, datiw/lokatiw, akuzatiw, ablatiw, instrumental, komitatiw a alatiw.
Zakładne formy padowych sufiksow (kóncowki wariěruja zdźěla hdy po kóncowce kmjena; 4 steji za štyri formy sufiksa (a/o/e/ö), 3 za tři formy (a/o/e) a 2 za dwě formje (u/ü) resp. (a/e) wotpowědujcy wokalneje harmonije; )
[wobdźěłać] Numerus
Markěrowanje numerusa je w Mongolšćinje opcionalne a so skerje rědko wužiwa. Při wužiću numeralow bu skerje žadyn plural njemarkěrowany.
Eksistuja wjacore pluralowe sufiksy, kotrychž wužiće so zdźěla po fonologiskich kriterijach złoži, najčasćišo pak njeje předpowědźujomne. Najčasćiši sufiks je -yyд /-uud/2, dalšej stej -д /-d/ a -c /-s/. Za nomeny, kotrež čłowjekow woznamjenja, eksistujetej dwě dalšej kóncowce: -чyyд /-čuud/2 (z kolektiwnym woznamom) a Hap /nar/2.
Pluralowy sufiks steji před padowym sufiksom.
[wobdźěłać] Posesiwne sufiksy
Nimo móžnosće, wužiwać wosobowe pronomeny w genitiwje jako posesiwny pronomen, Mongolšćina ma tež sufiksy, z kotrymž so wobsedźenstwo abo přisłušnosć wuprajeć móhłe.
Posesiwne sufiksy steja za padowym sufiksom.
- Refleksiwno-posesiwny: Ze sufiksom -aa /-aa/4 bu přisłušnosć k subjektej sady wuprajena. Jeli so tutón sufiks móže wužiwać, to njeje wužiće posesiwneho pronomena móžne.
- Wosobno-posesiwny: Jeli nomen njesłuša k subjektej sady, to so slědowace sufiksy wužiwać:
[wobdźěłać] Pronomen
Swójske wosobowe pronomeny eksistuja za prěnju a druhu wosobu, mjeztym zo za třeću wosobu so wužiwa demonstratiwne pronomeny эHэ /ene/ (tutón, tuta, tuto) a Tэp /ter/ (tamny). Tež tu njeje rozdźěl po genusu. W druhej wosobje eksistuje kaž w Němčinje familiarna (чи /či/) a zdwórliwa forma (Ta /ta/). W genitiwje plurala bu mjezy inklusiwnym (бидHий /bidnij/) a eksklusiwnym (MaHaй /manaj/) rozeznawane.
[wobdźěłać] Werby
Mongolšćina ma bohaty repertoire na werbowych formach. Při tym so rozeznawa mjezy tři skupinami, kotrež rozdźělane funkcije wupjelnjuja. Wšěm hromadźe pak je, zo wone předewšěm tempus, aspekt a modus wupraja a žadnu kongruenca njepokazaja.
- Finitne werbowe formy móžeja jenož jako predikat hłowneje sady wustupować. Man rozeznawaja tež skupiny indikatiwnych formow a dospołnych a přikazowych formow.
- Konwerby wustupuja jenož w wotwisnosći. Pak buchu direktnje wot werba zasadźowane (na př. Чи яMap HoM yHшиж бaйHa Bэ? ‘Kajku knihu čitaš?’, posłownje „Ty kajku knihu čitacy sy?“) pak buchu jako predikat wotwisneje sady wužiwane, na přikład HaMaйr иpTэл xүлээrээpэй! ‘Čakajće doniž njepřińdu!’, hdźež kóncowka -Tэл (při werbje иp- ‘přińć’) zwuraznja ‘doniž nje-’, abo Би дyHд cypryyлb Tөrcөөд эHд иpcэH ‘Po tym zo běch srjedźnu šulu zakónčił, sym sem přišoł’, hdźež kóncowka -өөд zwuraznja ‘po tym zo’.
- Werbalne nomeny (abo tež „participy“) so móžeja jako predikat hłowneje, atributiwneje abo komplementoweje sady wužiwać. Wone so móžeja kaž adjektiwy deklinować a narunuja w negěrowanych sadach regularnje finitne werby. Njezwadne werbalne nomen y w modernej rěči su -x /-ch/ (atributiwnje neutralny, finitnje přeco hromadźe z partikulemi a z futurnym woznamom), -caH /-san/4 (zańdźenosć abo perfektiw), -дar /-dag/ (hłownje za wospjetowane činy), -aa /-aa/ (za traće činy na horšći werbowych kmjenow; hewak jenož negěrowane z woznamom „hižo nje-“) a -Maap /-maar/4 (wupraji přeće; atributiwnje zdźěla bóle abstraktny: coHcMoop дyy /sonsmoor duu/ 1. spěw, kotryž chcu słyšeć 2. słyšenja hódny spěw).
Dalše detaile w nastawku Mongolske rěče.
[wobdźěłać] Syntaks
Syntaks Mongolšćina so wuzběhuje přez to, zo wona zwjetša hłowofinalna je. Zakładny słowoslěd w sadźe je potajkim SOV, w nominalnych frazach nomen přeco na kóncu steji, a so postpozicje wužiwaja.
- Słowoslěd w sadźe je SOV. Rjad sadowych čłonow před werbom móže drje warěrować, werb wězo nimale přeco na kóncu sady steji, a tež wotwisne sady so dyrbja předstajuja. Prašenske a modalne partikule wězo za werbje steja.
- W nominalnych frazach nomen skerje na kóncu steji. adjektiwy, genitiwne atributy, ličbniki a demonstratiwa steja před tym, powołanske pomjenowanja itd. a kolektiwne ličbniki za tym. Tyяa OюyH xoëp /Tujaa Ojuun hojor/ (po słowje: T. O. dwaj) ‘Tujaa a Ojuun’, MaHaй yxaaHTaй Tyяa дapxaH /manaj uchaantaj Tujaa darchan/ (po słowje: „naš mudry T. kowar“) ‘naša mudra kowarka Tujaa’, xoëp HoM /hojor nom/ (po słowje: „dwě kniha“) ‘dwě knize’.
[wobdźěłać] Pismowe formy
- Hlej tež Mongolske alfabety
Prěnje za mongolske rěče wužiwane pismo bu wot Kitan před 10. lěttysacom (?) za čas chinskeje Tang-dynastije wužiwane, kotrychž chroniki tež jednotliwe słowa traděruja. Kitan załožowachu w sewjerowuchodnej Chinje Liao-dynastiju, wot kotrejež su wězo jenož małe jednotliwosće traděrowałe, w kotrejž pak prěni raz oficielnu mongolsku pismowu rěč předleži. Tute pismo twori potom bazu za tutu tungusiskich Dźurdźow (němsce Dschurdschen) Jin-dynastije. Jich teritorij bu potom kaž tutón chinskeje Song-dynastije wot Mongolow (Yuan-dynastija) dobywany.
Prěnje pismo srjedźneje Mongolšćiny je wertikalne ujguriske pismo, kotrež je na kóncu 12. lětstotka přejimane a na Mongolšćinu přiměrjowane. Najstarši zdźerženi pismowy dopokaz we formje rowneho napisa pochadźa z tutoho časa. Tehdy najwuznamniša literariska twórba, Tajne stawizny Mongolow, je drje jenož chinsce traděrowana, tola pušći so najebać toho konkluzije na wosebitosće tehdy wužiwaneje srjedźomongolskeje rěče ćahnyć. Klasiska forma tutoho tradicionelneho mongolskeho pismo bu w 17. lětstotku sfiksowana. Wona bu hač dźensa w Nutřkownej Mongolskej wužiwana.
Oficielne pismo mongolskeje Yuan-dynastije w Chinje bě tibetiske Phags-pa-pismo (1269–1368), ale tež chinske pismo bu za mongolske teksty intensiwnje wužiwane. Wot 13. hač do 15. lětstotka eksistuja mongolske teksty w arabskim pismje. Wob čas buchu hišće wjacore druhe pismowe systemy namjetowane, na př. wot Zanabazara wuwiwane Sojombo-pismo.
W lěće 1931 bu we Wonkownej Mongolskej najprjedy łaćonski alfabet, wot lěta 1937 na sowjetskim ćišću kyriliski alfabet zawjedźeny (z nowymaj pismikomaj za /ö/ a /ü/). W lěće 1941 bu wužiće literariskeje Mongolšćiny a z tym tež stareho ujguriskeho pisma zakazane. Wot lěta 1994 bu klasiske pismo w Mongolskej zaso w hornich šulach wučene. Wono so často za firmowe tafle, loga a podobne dekoratiwne zaměry wužiwa, za wšě dalše dale kyriliski alfabet. W Nutřkownej Mongolskej so dale tradicionelne ujguriske pismo wužiwa.
[wobdźěłać] Literatura
- Juha Janhunan: The Mongolic Languages. RoutledgeCurzon Press, 2003
- Isaac Jacob Schmidt: Grammatik der mongolischen Sprache. Akademie der Wissenschaften, St. Petersburg 1831 (Digitalisat)
- Jan-Olof Svantesson: The Phonology of Mongolian. Oxford University Press, 2005
- Hans-Peter Vietze: Lehrbuch der mongolischen Sprache. VEB Verlag Enzyklopädie, Leipzig 1969
- Hans-Peter Vietze: Wörterbuch Mongolisch-Deutsch. DAO-Verlag, Berlin 2005


c: text/html

text:
Reykjavík
Reykjavík (serbski Dymowy zalew) jo stolica a nejwětše město Islandskeje a teke nejwěcej pódpołnocne głowne město na swěśe. Město lažy pśi zalewje Faxaflói Atlantiskego oceana pód góru Esja. Ma wokoło 120.000 wobydlarjow, pótakem wěcej ako tśeśinu wobydlarstwa cełego kraja.
Reykjavík bu w lěśe 870 wót prědnych sedlarjow pód wóźarjom Ingólfur Arnarson załožony a jo tak teke nejstarše sedlišćo Islandskeje. W měsće namaka se wětšyna fakultow jadnučkeje islandskeje uniwersity, kaž teke źiwadło, muzeje a mórski pśistaw.
[wobźěłaś] Partnarske města
- Helsinki (Finska)
- Kingston upon Hull (Zjadnośone kralojstwo)
- Kopenhagen (Dańska)
- Nuuk (Grönlandska)
- Oslo (Norwegska)
- Sankt Petersburg (Rusojska)
- Seattle (ZSA)
- Stockholm (Šwedska)
- Tórshavn (Färöje)
- Vilnius (Litawska)
- Winnipeg (Kanada)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pyjter Apostoł
Pyjter Apostoł, tyż: Szymůn Pyjter (rodz. we Betsaidźe, um. we 67 roku we Rzimje[1]) - apostoł, uod rzimskokatolickigo kośćoła poważany za pjyrszygo papjyża, śwjynty podug katolikůw a we prawosłowju, mynczynńik krześćijański.
Uůnygo żywot je uopisany we wańelijach a apostolskich dźejach.
Podug Wańelije Matyjusza, Pyjter dostoł uod Jezusa uobjetńica:
Tak jo ći padom: ty jeżeś Pyjter [skoła], a na uůnyj skole postowja můj Kośćůł, a ajnfarty pjekła uůnygo ńy zmogům. A ćebje dům klucze uod Ńybjeskigo Krůlestwa, co ino zametlosz na Źymji, bydźe zametlane i we Ńebje, a co ino uodmetlosz na Źymji, bydźe uodmetlane i we Ńebje. (Mt 16,18-19)
Skirz tego je uod katolikůw poważany za pjyrszo gowa Kośćoła.
Przipisy
- ↑ podug katolickij tradycyji


text:
Geografiska dlinina
Geografiska dlinina (něga: „stopjeń dlininy“), λ, mjazynarodnje skrotcona z long. (longitudo = lon., longitude = eng., franc. atd. „dlinina“), wopisujo jadnu z wobeju koordinatowu městna na zemskem powjerchu, a to jogo poziciju na pódzajtšo abo na pódwjacor wót definěrowaneje (pśipadnje póstajoneje) pódpołnocno-pódpołnjoweje linije, nulowego meridana. Wóna jo se něga stopjeń dlininy groniła. Geografiska dlinina jo kut, kótaryž měri se, wuchadajucy wót nulowego meridiana (0°), až do 180° w pódzajtšnem a 180° w pódwjacornem směrje. Wjeršk toś togo kuta jo srjejźišćo mysloneje zemskeje kule, ramjenja wuchadaju ze srjejźišća pśez nulowy meridian resp meridian, na kótaremž městno lažy, kótaregož geografiska dlinina ma se pódaś. Město pśedznamuška (tradicionelnje +pódzajtšo, −pódwjacor) jo teke E resp. W dowólony (skrotconki "O" wobijaju se tšacha zaměnjenja dla, glej dołojce).
- Městna ze samskeju dlininu laže na meridianje. Meridian źo wót pola k poloju a jo połojca dlininowego krejza. Na zemskej kuli jo dlininowy krejz (wobstojecy z dweju napśeśiwneju meridianowu) wjeliki krejz.
- Za póstajenje dypka na zemskem powjerchu – za pódawanje jogo geografiskego połoženja – jo pśidatnje pódawanje jogo geografiskeje šyriny (něga: jogo „stopnja šyriny“) ako druga koordinata trěbna.
[wobźěłaś] Póstajenje městna a casa
[wobźěłaś] Nulowy meridian
Dokulaž njejo pśirodna nulowa marka za meridiany (poł dlininowego krejza), ako je ekwator za měrjenje šyriny, musy se nulowy meridian definěrowaś. Wót antiki jo se Ferro-meridian wužywał. Akle w lěśe 1884 jo se swětodaloko jadnotnje ten meridian póstajił, na kótaremž jo srjejźna wóska wěstego teleskopa obserwatorija Greenwich (London) (glej Stawizniske).
Geografiska dlinina pódawa se ako kutowy wótstawk w stopnjach, (wobłukowych) minutach a sekundach wót nulowego meridiana na pódzajtšo (E) abo na pódwjacor (W). Skrotconka E za pódzajtšo (wót engelskego „east“) pśiraźujo se pśez DIN 13312, kótaryž jo rozsuźecy za nawtiku a nawigaciju lesénja, aby se zmólkow pśez zaměnjenje pismika O z licbu 0 a z francojskeju škrotconku za pódwjacor ("ouest") wót wšogo zachopjeńka wobinuło.
Nejwětša móžna licbna gódnota jo pótakem 180 stopnjow, pśi comž 180°E = 180°W. Pśibližnje spóromje toś teje geografiskeje dlininy, ale z bejnymi wótchylenjami, źo w Pacifiku datumowa granica póstajona wót pótrjefjonych krajow.
[wobźěłaś] Wótstawk meridianow
Wótstawk mjazy dwěma dlininowyma krejzoma jo na ekwatorje nejwětšy. Tam jo wótšyrjenje wót jadnogo stopnja 111,32 km wjelike. Toś ta distanca wótpowědujo eksaktnje 60 mórskim milam, dokulaž mórska mila jo se spócetnje z jadneju wobłukoweju minutu na ekwatorje definěrowała.
Na poloma wšak padnu wšykne dlininowe krejze w jadnem dypku na jadno. Wótstawk mjazy dwěma dlininowyma krejzoma dajo se za šyrinu φ a zemski radius r pśibližnje ze slědujuceju formulu woblicyś:
W Nimskej lažy wón mjazy 63,8 km (Flensburg, Sylt) a 75,5 km (Oberstdorf).
[wobźěłaś] Pisanja licbnych gódnotow
Wobgranicowanje pódaśow dlininy na cełolicbowe stopnje by pótakem skoro wšuźi za pódaśa pozicije pśeliš njedokradne było (w direktnej bliskosći k poloju wuwzete) (to jo pśicyna za to, až wuraz stopjeń dlininy jo zestarjony). Dokradnjejše pódaśa geografiskeje dlininy daju se na slědujucy nałog wugótowaś:
- w kutowej jadnotce stopjeń w decimalnem pisanju (na pś. 66,34°) - teke pódaśe lěc na pódwjacor abo na pódzajtšo nulowego dlininowego krejza jo móžno (na pś. 66,34° pódzajtšo resp. 66,34° E). W geoinformatice zwuraznja se pódaśe °E zwětšego pśez pozitiwnu a pódaśe °W pśez negatiwnu licbu.
- seksagezimalnje w minutach a sekundach (w samskem pśikłaźe 66° 20′ 24″). 66° 20′ 24″ jo krotke pisanje za slědujucu sumu tśich kutow 66° + 20′ + 24″. Toś tej plusowej znamješce se wuwóstajotej. Sumandy wuběraju se pśi tom tak, až licbowe gódnoty pśed minutu a sekundu su mjeńše ako 60. Sekunda geografiskeje dlininy wótpowědujo na ekwatorje cerje něźi 31 metrow, w srjejźnej Europje (na 50° N geografiskeje šyriny) něźi 20 metrow.
- W nawtice wobija se źinsa pśi pódawanju geografiskich koordinatow kutoweje jadnotki sekunda, tak až górni pśikład buźo: 66° 20′ 24″ = 66° 20,4′. Hyšći dokradnjejše pódaśa pozicije, ako dojśpiwaju se na pś. w satelitowej nawigaciji, wótbłyšćuju se w dalšnych městnach za komu.
- Pśedewšym w namórnistwje pišu se dlininowe krejze z 3 městnami pśed komu. Pśez to wuzwigujo se rozdźěl k šyrinowym krejzam jasnjej. Pśikład: 010,43° E.
- Rotacije zemje dla, 360° w 24 góźinach, dajo se geografiska dlinina teke ako cas zwurazniś. Městny góźinski kut wužywa se w astronawigaciji.
[wobźěłaś] Pśikłady
- Barlin: 13° 19′ pódzajtšo
- Hamburg: 10° 00′ pódzajtšo
- München: 11° 35′ pódzajtšo
- Tokio: 139° 42′ pódzajtšo
- San Francisco: 122° 25′ pódwjacor
- Pozicija satelita Astra 1 nad ekwatorom: 19° 12' pódzajtšo
[wobźěłaś] Cas
Rotacije zemje dla jo městny cas na rozdźělnych šyrinach rozdźělne. Casowy rozdźěl k nulowemu meridianoju jo jadna góźina na 15° dlininowego rozdźěla. Z togo slěduju casowe cony.
Pla 0° wótpowědujo srjejźny městny cas (SMČ) UTC.
[wobźěłaś] Stawizniske
Grichiski astronom a matematikaŕ Hipparchos (wok. 190–120 pś.n.l.c.) jo zemju w pódzajtšno-pódwjacornem směrje prědny raz do 360 stopnjow źělił.
W europskem namórnistwje jo póśěgowy system dlininowych krejzow dłujko njejadnotny był. Wót 2. stolěśa n.l.c. až do 19. stolěśa jo Ferro-meridian dominantny był, kótaryž jo Klawdius Ptolemeus póstajił a kótaryž pósěgujo se na nejwěcej pódwjacornu kanarisku kupu El Hierro (17° 40′ W).
Pó naciji su se koordinatowe seśe na nulowe meridiany w Londonje, Parisu abo Sankt Petersburgu póśěgowali. Akle na mjazynarodnej meridianowej konferency, we Washingtonje 1884, jo se Greenwich pla Londona swětodaloko póstajił, mj.dr. dokulaž britiske mórske kórty su se swětodaloko wužywali.
[wobźěłaś] Zwěsćenje geografiskeje dlininy
Mjaztym až geografiska šyrina jo relatiwnje jadnorje woblicujobna pśez měrjenje wertikalnych kutow słyńca abo polarneje gwězdy, jo se woblicenje aktualneje geografiskeje dlininy z pódobneju dokradnosću dłujki cas ekstremnje śěžko wuwiło. Toś ten za mórsku nawigaciju wažny dlininowy problem jo se akle kóńc 18. stolěśa rozwězał. Za to su wjelgin dokradne zegery trěbne, kótarež funkcioněruju spušćobnje teke pśi nejmócnjejšem mórskem žwalenju, mimo až wóne by se pśez wjedrowe wliwy ako górcota a mokśina pówětša kazyli. Prědny zeger, kótaryž jo toś te wuměnjenja docynił, jo „H4“ był, kótaryž blidaŕ John Harrison jo w měrcu 1762 wunamakał. Mytowe pjenjeze wustajone za to wót dlininoweje komisije britiskego parlamenta we wusokosći 20.000 puntow jo Harrison akle pó wukazu krala Jurja III. w lěśe 1773 dostał. Aby trěbnu dokradnosć dojśpił, jo swój zeger pód wužywanim kulowych lagwow skoro bźez šurowanja a z bimetalami zgótowił, aby temperatury wobstawne wóstali.
[wobźěłaś] Wótwisnosć wót referencnego elipsoida
Dlinina wariěrujo wó sekundy, jolic se drugi referencny elipsoid abo wótchylajucy geodetiski datum wužywa. Jolic njewužywa se globalnje nejlěpjej pśiměrjujucy se elipsoid, powěda se teke wó geodetiskej dlininje.
[wobźěłaś] Glej teke
[wobźěłaś] Literatura
- Dava Sobel: Längengrad. Taschenbuch ISBN 3-442-72318-3 (Ilustrěrowane wudaśe ISBN 3-8270-0364-4)


text:
406 dzień s temu
0 komentarze
Kategorie:
Urszula Oslislok
Tagi:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, u drzwi jesien, jesienne dni, drzwi, ptaszki, trele, dary jesieni, spiew, park, alejki, las, niebo, pajecza nitka, babie lato, zlote liscie, drzewa, barwy jesieni, trel, spacer
U drzwi już jesień Coraz krótsze dni nastają Jesień stoi już u drzwi I pajęcza srebrna nitka Tak pięknie w słoneczku lśni Kolorowo już w ogrodach Mieni się na drzewach liść Jak przyjemnie sp
WARKOCZ ⋰⋰✿⋰⋰•¨`•⋰⋰✿⋰⋰ Letni wiater w wosy dmucho Słōnko złoci grzeje mocka Warkocz uplyciony z rana Rozkosmany w ciymno nocka ⋰⋰✿⋰⋰•¨`•⋰⋰✿⋰⋰ Jak te kłōsi kajś we polu Modrōm szlajfkōm zawionzany Ciyn
Echt lato Grzeje ôwoc słōnko Woda ciepło w stawie Bocian nogi tonko Marzi zaś ô żabie Lato gorke lato dej nōm te ôbrŏzki Trŏwa, deka , plaża a na niebie ptŏszki
Barbara Politaj
455 dzień s temu
0 komentarze
Kategorie:
Urszula Oslislok
Tagi:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, latowo paniczka, pani lato, lao, deszcz, sloneczko, parasol, woda, kwiatki, kwjeci, niebo, chmurki, ziemia, mokro
Latowo paniczka Latowo paniczka kajś sie zapodzioła Słónko nóm schowała chyba kajś s nim zwjoła Zebrała go s nieba deszcz nóm zostawiła A nóm słónka czeba ! kaj żeś go nóm skryła ? Podziew
469 dzień s temu
0 komentarze
Kategorie:
Urszula Oslislok
Tagi:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, robota w tako duchota, plewic, plyc, dwor, ogrod, zegroda, kwiaty, kwjeci, kwjotki, trowa, sloneczko, wor, hyc, upal, skwar, duszno, lato, odpoczynek, woda, niebo, pogoda, sloneczko, cien, pot, wieczor, praca, robota
Robota w tako duchota
Już łod rana słónko grzeje
Dyć to lato przeca je
Tera mi sie fajnie pleje
A w połednie skryja sie
Kaj we ciyniu sie usiedna
I podychóm trocha se
Możno sie i kaj co wetna
Szwŏczka
Szwŏczko zŏcnŏ letnio frelo
Farbowane szaty szyjesz
We kwiŏteczki szmaterloki
Modrōm szlajfōm rzyki wijesz
Kajśik krauzki przi spōdnicy
Złotym słōnkym fest blyckajōm
Rzōndek knefli
Latowo nocka
Gwiŏzdy ze miesiōnczkym
Na niebie blyckajōm
Kajś nad wielkim stŏwym
Żaby rechotajōm
Parno gorko nocka
Kopruch ciyngym brzyncy
Przi ôtwartym ôknie
Czowieka umyncy
Spać wtynczo
471 dzień s temu
0 komentarze
Kategorie:
Urszula Oslislok
Tagi:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, lipa, kwjeci, kwiaty, drzewo, strom, tyjek, susz, herbatka, ziola, lato, zegroda, ogrod, sloneczko
LipaLipa wónio na zygrodzieKwjeciym łobciepanoPełno na ni pszczołów siedziNa mjodek zbjyrajómBrzynczóm i furgajómPrzelyjź sam nie dajómBo taki robotneI sie sztyjc zmjyniajómChciałach nar
472 dzień s temu
0 komentarze
Kategorie:
Urszula Oslislok
Tagi:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, ale hyca, goraco, upal, wor, skwar, lato, woda, sloneczko, grzoc, promyki, wakacje, hut, kapelusz, pic, pragnienie, suszy, slabota, duchota
Ale hyca
Co za hyca
i duchota
Jo sie sztyjc sam
yno poca
Choby w pjekaroku
grzeje
A wjaterek nic
nie wjeje
Skwarzy słónko
nałokoło
Jo chca wody !
kożdy woło
Bo je hyca
i fest suszy
Kje
478 dzień s temu
0 komentarze
Kategorie:
Urszula Oslislok
Tagi:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, latowy wjeczor, lato, slonko, zachod, noc, kopruch, komar, kollory, niebo, sloneczko, spac, pora, godka, rozmowa
Latowy wjeczórSłóneczko idzie ku zachodowiKajś kryje sie już za lasymNa niebje chmurki pływajómSzumne farby dowajómCichutko i bez wjaterkuPtoszki na strómach śpjywajómZ wjeczora ,jak to z wjeczoraŁuz


text:
25 dzień s temu
0 komentarze
Kategorie:
Ojgyn z Pniokow
Tagi:
Ojgyn, Ojgyn z Pnioków, szpas, wice, humor, łozprowki, gyszichty, śląskô gôdka, humor śląski, gwara śląska, dowcipy po śląsku, śląskie historyjki
Nó, tóż mómy już chnet za sia te nôjlepszyjsze miesiónce ku tymu, coby sie narychtować do porzóndku forant na zima. Tak po prôwdzie to terôzki te wszyjskie mode wydane i żyniole pyndalujóm do tych ro
25 dzień s temu
0 komentarze
Kategorie:
Ojgyn z Pniokow
Tagi:
Ojgyn, Ojgyn z Pnioków, szpas, wice, humor, łozprowki, gyszichty, śląskô gôdka, humor śląski, gwara śląska, dowcipy po śląsku, śląskie historyjki
Nó, tóż mómy już chnet za sia te nôjlepszyjsze miesiónce ku tymu, coby sie narychtować do porzóndku forant na zima. Tak po prôwdzie to terôzki te wszyjskie mode wydane i żyniole pyndalujóm do tych ro
243 dzień s temu
1 komentarze
Kategorie:
Urszula Oslislok
Tagi:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, slonski dom w necie, dwa lata, geburstag, urodziny, slazacy, slonzoki, po naszymu, po slasku, silesia, slask, rocznica, kamraty, przyjaciele, dom, rodzina, domownicy
Ślónski Dóm w necie
Tak przelecioł wartko czas
Kożdy starszy już je s nas
Nic se s tego nie robjymy
W Ślónskim Dómje se piszymy
Na tych naszych stronkach w necie
Co jich widać w wjelkim
Egzorta Jesiyni
Bezma świat cołki
Farbami sie miyni
Idzie jesiyń złoto
Już wyłazi z siyni
Latowo paniczka
Zbiyro swoji graczki
Na jyj gryfnych licach
Z żolu lecōm płaczki
Zrob mi plac niy ślim
434 dzień s temu
1 komentarze
Kategorie:
Urszula Oslislok
Tagi:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, pjykne chwile, spotkani, albatros, kamraty, przyjaciele, biesiada, muzyka, po slonsku, slonsk, slask, silesia, karlus, ameryka, serce, lezka, placzka, radosc, kolocz slonski, kawa, spotkanie, fajer
Pjykne chwilePjykne chwile już za namiTo tyn fajer s kamratamiCo po śwjecie rozciepaniPrzyjechali na spotkaniMoc łuścisków i kusioliJedyn s drugim sie pośmjoliW sercu radoś kożdy mjołHum
441 dzień s temu
1 komentarze
Kategorie:
Urszula Oslislok
Tagi:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, fajer nad stawym, ras, fajer, festyn, zabawa, radosc, kamraty, ludzie, przyjaciele, slonsk, slask, silesia, po naszymu, po slonsku, ognisko, fojera, wuszty, kolocz, staw, kopruch, muzyczka, taniec, dom, chalpa, rodzina, familijo, wieczor
Fajer nad stawym
Latowo dzisio sobota
Już je skóńczóno robota
Choć chmurek sie nazbjyrało
Chyba nie bydzie padało
Fajer sie mi szykuje
Chłopek sie już rychtuje
Jo zaro byda gotowo
Yn
"Wodnica Rudzianka"
"Wodnica Rudzianka"
W swoje progi woło
Ulki, Janka, Franka
Dyć w wodzie wesoło
Pluskanie ,ruczbany ,duszowanie ciała
Tako nōm w Halymbie zabawa nastała.
autor :Barbara Poli
457 dzień s temu
0 komentarze
Kategorie:
Barbara Politaj
Tagi:
BURZA, barbarapolitaj, pioruny, kamrat, przyjaciel, syneczek, starka, sląsk sielezia, slonsko godka, po naszymu,
BURZA Burza za burzom dziynnie sie kulo Pierōny lecōm dyć żodyn niy fulo Parno ôd rana ciyngym duchota Niy widzisz kamrata stoć wele płota Dyć ta pogoda jak nasze życie Rŏz słōńce rŏz dyszcz rŏz nawał
15 07 - Świynto Ślōnski Fany Serce warcij bije W świynto naszyj fany Żōłto modre farby We duszy fanfary Nasza fana ślōnsko Furgo już we ôknie Słōnko ji przigrzywo Już nōm niy zamoknie Barbara Po
EPITAFIA
Gripie
Czosnek, miod ,cytryna,
poległy jom w ziymia. *¨¨*¤.¸¤*¨¨*¤.¸¤*¨¨*¤.¸¤*
Wisielec
Łobiesioł sie na bindrze
jeszcze boł w cylindrze.
*¨¨*¤.¸¤*¨¨*¤.¸¤*¨¨*¤.¸¤*
Sprzont


text:
341 dzień s temu
0 komentarze
Kategorie:
Urszula Oslislok
Tagi:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, konkurs fraszki , sowizdrzol, dyplom, nagroda, poezja, klara, slonski sowizdrzol, chlop, baba, karlik
Fraszki konkursowe
Co tu pocznyć ? Baba se już nie wjedziała co ze chłopym mjała pocznyć Dziecek mo już wjela,a łón nie doł ji łodpocznyć Klara Jedna Klara sztyjc rzykała A djobła za skóróm m
341 dzień s temu
0 komentarze
Kategorie:
Urszula Oslislok
Tagi:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, szpaski konkursowe, szpaska w lesie, rymowanki, wiersze, poezja, las, przyroda, natura
Szpaski konkursowe - Szpaska w lesie
DombSzumi w lesieDomb zgrzibjały,Echo niesie,Że zmurszały.Łod starości chrobaczywy,Ale jeszcze żywotliwy.
GrzybyMechy leżom,Kozok rośnie,Ludzie idom,R
Moderny dōmb Szumi Dōmb Goduli Na tyj rudzki ziymi, Starzik uż niyherski, Trzeci wiek chnet w “siyni”. Trza mu wsparcio ludzi, Flegowanio mocka, Coby sie spamiyntoł, Dyć szkoda boroczka. Przec
"Drzewne limeryki" Zadumany modrzew Duma modrzew gdzieś w ogrodzie czy znów szyszka będzie w modzie wieniec stroik śląski goik zdrowa szyszka nie pobodzie Jarzębina czerwona Grzeje słonko jarzębin
DombSzumi w lesie Domb zgrzibjały, Echo niesie, Że zmurszały. Łod starości chrobaczywy, Ale jeszcze żywotliwy.
GrzybyMechy leżom, Kozok rośnie, Ludzie idom, Rwać radośnie. Kjejby sie na grzybach znali
Sowizdrzoł - tak sie we wsi zwoł Mjała baba Sowizdrzoła Ło tym niy wjedziała A tyn lotoł kaj popadło Cołko wjeś klachała Bańtowoł po szynkach Flacha trzimoł w rynkach Głowa twardo mjoł


text:
MELUZYNA
Piykno bōła to kobiyta
Isto ukorano srogo
Zaniydbała chopa dziecka
Bizygantka żōła błogo
Niy warzoła i niy prała
Prōżnowała cołke dzionki
W zdrzadło jyno se patrzała
We chaboździach b
Figlarno chmura
Deszczowo chmurka kajś na niebie ,
po figlować chciała sobie.
Przywołała chmurki w kolo,
żeby było ji wesoło.
Ponad pole poleciały,
i tam z wiatrem tańcowały.
Wiater tumany kurzu
15 07 - Świynto Ślōnski Fany Serce warcij bije W świynto naszyj fany Żōłto modre farby We duszy fanfary Nasza fana ślōnsko Furgo już we ôknie Słōnko ji przigrzywo Już nōm niy zamoknie Barbara Po
479 dzień s temu
0 komentarze
Kategorie:
Urszula Oslislok
Tagi:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, co za lato, deszcz, pogoda, leje, paryzol, mokro, woda, wiater, dzieci, dziecka, bajtle, promyki, chmury, niebo, lato, feryje, wakacje, spacer
Co za lato !Chocioż lato łurzyndujeNic ciepłego nie fóndujeDeszcz nóm lejeWjater wjejeA słóneczko nic nie grzejeKajś se prómyki straciłoChmurzyskami sie przykryłoNie chce do nas miga
537 dzień s temu
0 komentarze
Kategorie:
Urszula Oslislok
Tagi:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, wiosynny dzionek, wiosna, ptaszki, ptoszki, drzewa, stromy, trawa, kwiaty, kwjotki, wiersz, kolory, sloneczko, wiaterek, wiac, rosa, kropelki
Wjosynny dziónek
Rosa blyszczy,ranek chłódny
Ale dziónek je pogodny
Chmurki po niebje pływajóm
Prómyki słónka mrugajóm
Wjaterek se podmuchuje
Rzyśki lufcik dowo
Kos han pogwizdu


text:
Happy Birthday Ojgyn ……
Tôrg, sztryng trzimani i grace w kabzi – audio
Dziyń Ślonskij Fany – 15/07/2012 – Dzień Śląskiej Flagi
SZOSTY MARSZ PO AUTONOMIJO !
Do mel: Czerwony pas, czerwony pas…
SZOSTY MARSZ PO AUTONOMIJO !
Dzisiyj my RAŚ, dzisiyj my RAŚ,
Już szosty roz, już szosty roz.
Przez Katowice idymy.
My wszyjscy tu, my wszyjscy tu,
Zebrali sie, zebrali sie.
Dyć Autonomijo żondomy.
Bo my z Dziada som Ślonzoki, sztyjc być nimi chcymy.
My na Ślonsku sie rodzili i tu żyć pragnymy.
Ref: Dlo Ślonzoka ni ma życio, żyć bez Autonomii,
Dyć my swoja Autonomijo, mieć w końcu muszymy.
Hubert Mojżesz


text:
Oralny wobchad
Oralny wobchad (z łaćonskeho os, oris, „huba“) je zhromadne zapřijeće za seksualne praktike, pola kotrychž stimuluje jedyn seksualny partner genitalije druheho partnera z hubu, jazykom abo zubami. Rozeznawamy zasadnje mjez dwěmaj wariantomaj oralneho wobchada:
- fellatio je oralna stimulacija penisa
- cunnilingus je oralna stimulacija wulwy
Wobchadnorěčnje wužiwaja so za fellatio mjez druhim pomjenowanja francosce, někomu jedyn duć, comać, cycać abo tež jendźelske słowo blowjob, kotrež bu wosebje w pornografiji wužiwane.


text:
Šuaditšćina
Šuaditšćina (šuadit, שואדית, druhdy tež Shuadit, Chouhadite, Chouhadit, Chouadite, Chouadit abo Shuhadit pisane) běše romanska rěč, kotruž wosebje w srjedźowěku židowscy wobydlerjo Okcitanskeje wužiwachu. Kaž ladino (lengua djudeo-espanyola) słušeše wona k židowskim rěčam, kotrež běchu so z romanskich rěčow křesćanskeje wokoliny wuwili. Zakład šuaditšćiny bě potajkim okcitanski. Mjeno šuadit bu wotwodźene z hebrejskeho słowa jehudit (יהודית), to rěka židowska (rěč). Okcitanscy Židźa mjenujcy j kaž š wurjekowachu, h pak woni docyła njewurjekowachu. We francoskich tekstach je šuaditšćina znata tež jako "židowska prowensalšćina" (Judæo-Provençal), Judéo-Comtadin abo Hébraïco-Comtadin.
[wobdźěłać] Šuaditske teksty
Šuaditske teksty dźěla so do nabožinskich a swětnych. Nabožinske teksty wužiwachu wjele hebrejskich, aramejskich, grjekskich, łaćonskich a starofrancoskich słowow, rěč swětnych tekstow pak běše bliska městnej prowensalskej narěči. K nabožinskim tekstam słuša poem wo kralownje Ester ze 14. lětstotka, kotryž bě Crescas de Caylar napisał. Ze samsneho lětstotka pochadźa modlitwowa kniha (sidur) za žonow, kotraž je zajimawa nic jenož za rěčespytnikow, ale tež za religionistow, kiž so z judaizmom zaběraja. Tuta kniha mjenujcy wobsahuje žohnowanje, w kotrymž žona dźakuje so Bohu, zo wón ju jako žónsku stwori. (Hewak ortodoksny Žid kóždy dźeń dźakuje so Bohu, zo wón jeho jako muskeho stwori, dokelž muž ma wjace nadobnych nabožinskich nadawkow hač žona.) Najstarše swětne teksty pochadźeja z 16. lětstotka. K nim słuša komedija Harcanot et Barcanot a tež komiski poem Lou sermoun di Jusiou (Židowa přisaha), tón pak bě najskerje křesćanski awtor napisał, dokelž tekst židowsku rěč wusměšuje.
[wobdźěłać] Wosebitosće wurjekowanja šuaditšćiny
Štož wurjekowanje okcitanskich słowow nastupa, wurjekowachu rěčnicy šuaditšćiny /ʎ/ kaž /j/. Dale woni konsonanty /ʒ/, /ʃ/, /dʒ/ a /tʃ/ kaž /ʃ/ wurjekowachu. Tohodla prowensalske słowa plus (wjace), filho (dźowka) a juge (sudnik) klinčachu w šuaditšćinje pjüs, fejo a šüše. We słowach hebrejskeho pochada pismiki samech (ס), śin (ש), cade (צ) a taw (ת) čitachu so kaž fe (פ), pismik chet (ח) čitaše so kaž reš (ר). Hebrejske słowa cura (wobraz, podoba), chochma (mudrosć), emet (prawda), mesila (dróha), śechel (rozum) wurjekowachu so potajkim fura, rorma, emef, mefila, fechel.
[wobdźěłać] Dóńt rěčnikow šuaditšćiny
W lěće 1498 buchu Židźa z južneje Francoskeje wućěrjeni, woprawdźe pak dyrbjachu domiznu hakle w lěće 1501 wopušćić. Wjele rěčnikow šuaditšćiny rozpjeršichu so do sewjerneje Italskeje (Genoa) a do němskich krajow. Židźa smědźachu zwostać jenož w prowensalskim kraju Comtat Venaicin (francosce Comtat-Venaissin) we wokolinje Avignona, kotryž bamž kontrolowaše. Tam woni dale šuaditsce rěčachu. Hdyž francoska rewolucija da Židam prawo, hdźežkuli we Francoskej so zasydlić, započa ličba rěčnikow šuaditšćiny spěšnje woteběrać.
Šuaditšćina dospołnje so zhubi w čase holocausta. Powšitkownje so měni, zo posledni rěčnik šuaditšćiny bě francoski spisowaćel Armand Lunel (1892–1977), kiž we swojich knihach wo žiwjenju Židow w Prowensalskej swojeje młodosće pisaše. Zda so wšak, zo po druhej swětowej wójnje znajmjeńša dwě dalšej wosobje šuaditsce móžeštej: knjeni Blanche Mossé, kotraž w synagozy w měsće Carpentras dźěłaše, a knjeni Amado (rodźena Nasquet). Wot jeje syna Pierra Amada pak Haim Vidal Sephiha, profesor na uniwersiće Sorbonne, hódnotne informacije zhoni.
[wobdźěłać] Literatura
- Banitt, M. 1963. Une langue fantôme: le judéo-français. Revue de linguistique romane 27: 245-294.
- Blondheim, D. S. 1928. Notes étymologiques et lexicographiques. Mélanges de linguistique et de littérature offerts à M. Alfred Jeanroy par ses élèves et ses amis. Paris: Champion. 71-80.
- Iancu, D. et Iancu, C., Les juifs du Midi, une histoire millénaire, éd. A. Barthélemy, Avignon, 1995.
- Pansier, P. 1925. Une comédie en argot hébraïco-provençal de la fin du XVIIIe siècle. Revue des études juives 81: 113-145.
[wobdźěłać] Eksterne wotkazy
- SZAJKOWSKI, Zosa; WEINREICH, Max, Dos loshn fun di Yidn in di arbe ḳehiles̀ fun Ḳomṭa-Ṿenesen, zarys šuaditšćiny nałožowaneje w štyrjoch gmejnach Okcitanskeje (w jidišćinje, z jendźelskim rezumej)


text:
Terorystyczne angrify ze 11 wrześńa 2001
Angrify ze 11 wrześniŏ 2001 bōły seryjōm koordynowanych terorystycznych angrifōw, kere sie uskutyczniły 11 wrześniŏ 2001 we Skuplowanych Sztatŏch. Podug ôficjalnygo świdrziku 19 chopōw skuplowanych ze militarnōm islamistycznōm organizacyjōm Al-Kaida uniesło sztyry fligry lecōnce na komercyjnych linijŏch spōłki American Airlines a United Airlines. Dwa z ônych (American Airlines 11 a United Airlines 175) rypły we wieże Światowygo Handlowygo Centra (World Trade Center) w Nowym Jorku, zabijajōnc wszyjskich ludziōw na ferdeku a dŏlszych wnōntrz budow. Ôbie wieże sie do dwōch godzin ôbuliły, niczōnc bliske budowy a moc inkszych poszkŏdzajōnc. Trzeci fliger (American Airlines 77) piznył we Pentagon, sidzibã ministyrstwa ôbrŏny USA we Waszyngtōnie. Sztwyrty fliger (United Airlines 93) śleciŏł w niyôbydlenym terynie we Pynsylwaniji po boju miyndzy terorystōma a pasażerōma ô ôwładniynciy maszyny. Leciŏł na Waszyngton a spekuluje sie, co ônygo celym bōł Biŏły Dōm abo Kapitol.
W angryfŏch umrzyło cuzamyn 2 996 ludziōw, w tym 19 unosicielōw. Krōm 55 wojŏkōw ze 12 ôfiar, co zginyły w Pentagonie, ôfiarami bōli jyno cywile, pochodzōncy ze 90 państw.
W reakcyji na angrify Skuplowane Sztaty wygłosiły wojnã z teroryzmym, przekludziły inwazyjõ do Afganistanu a przekonŏły ruch Taliban, kery poskytowŏł zaziymiy terorystōm ze Al-Kaidy. Na włŏstnyj pōdzie zaś zechwŏliły USA Patriot Act. Moc dŏlszych państw tyż zmocniło antyterorystycznõ legislatywã a możności służb bezpieczyństwa. Nikere amerykańskie burzy bōły cŏły tydziyń po angrifŏch zastawiōne a po znowuôdwiyrzyniy wykazały wielge straty, nojwiyncy we werzikyrungu a fligrowym transporcie. Zniczyniy biurowych raumōw spōsobiło milijonowe szkody.
Poszkodzyniy Pentagonu było ôprawiŏne za jedyn rok. Piyrszōm ôprawiŏnōm budowōm WTC bōła we roku 2006 budowa 6. Budowa 1 (Wieża Swobody) mŏ być skończōna we roku 2013 a cŏłkowŏ rekonstrukcyjŏ rok niyskorzyj.


text:
Wiycie! Przitrefiyło ci sie to jednymu mojimu kamratowi Pyjtrowi ze ftorym jużech niy jedna halbecka łobalół. Jak to bóło, i co ci sie tyż tak na isto tymu chopowi przidarziło rzykna tak:
Erbnół ci łón we gyrichcie srogo sztrofa, bo piznół ci bół paryzolym jedna tako mamzela. A bóło ci to jakiesik kielanôście lôt tymu nazôd, kiej ci to jesce we samtyjszych bankach tyrali szafnery ze takim kastlikiym na pôsku powiyszónym na karku we kierym mieli drobniôki do wydowaniô restu i ze takim dinksym na kecie do dziurkowaniô biletów. Nó ale, jadymy podle raje:
Tyn sóndca (a możno to bóła syndzinô?), we chorzowskim magistracie, kiej już wszyjsko we papiórach łobadôł gôdô do naszego Pyjtra:
– Nó, tóż łozprawiejcie sam nóm gynał po jakiymu pizliście sam ci ta kobiyta w bance bez łeb paryzolym?
– Wysoki Sóndzie! Panie syndzio, to tak po prôwdzie bóło tak – napoczynô Pyjter opaternie. – Łońskigo roku po „Dniu Hutnika” wszyjsko ci mi sie blank podrzistało i wlozech do banki, do „szóstki”, a skuli tego coch boł ździebko chycony, napocznołech krajzować tam a nazôd miyndzy Katowicami a Bytóniym. Tak przi trzecij zwyrtce, kole Rozbarku zicła ci sie wele mie ta bezkurcyjo a jô styrcoł przi łoknie, coby deczko luftu chycić. Siedła se i we łokno kukała aże prziszoł ku nij szafner. Nó i łóna napoczła: łotwiyrô taśka, wycióngô bôjtlik, zawiyrô taśka, łotwiyrô bôjtlik, wycióngô ceski, zawiyrô bojtlik, dowo ceski szafnerowi.
Szafner kuko, pado ku nij:
– Paniczko, ale to jes ździebko knap, za mało!
To łóna juzaś: łotwiyrô taśka, wycióngô bôjtlik, zawiyrô taśka, łotwiyrô bôjtlik, wycióngô złociok, zawiyrô bôjtlik, łotwiyrô taśka, wkłôdô rajn bôjtlik, zawiyrô taśka i dowo złociok szafnerowi.
Ale, iże miała tyn ceski łod szafnera nazôd, tóż juzaś: łotwiyrô taśka, wycióngô bôjtlik, zawiyrô taśka, łotwiyrô bôjtlik, wrajzuje rajn tyn ceski, zawiyrô bôjtlik, łotwiyrô taśka, wrajzuje bôjtlik, zawiyrô taśka.
Szafner jeji dowo bilet. Nó, tóż łóna juzaś: łotwiyrô taśka, wycióngô bôjtlik, zawiyrô taśka, łotwiyrô bôjtlik, wrajzuje bilet i zawiyrô bôjtlik, łotwiyrô taśka, wkłôdô tam bôjtlik, zawiyrô taśka.
– Tu majóm paniczko jesce pióntka nazôd – pado szafner.
– Ja? To gryfnie – pado ta łoszkliwô baba i juzaś: łotwiyrô taśka, wycióngô bôjtlik, zawiyrô taśka, łotwiyrô bôjtlik, wtykô tam pióntka, zawiyrô bôjtlik, łotwiyrô taśka, wrajzuje bôjtlik, zawiyrô taśka.
Szafner doszôł już do poły tego pyndla, wróciół sie nazôd i gôdô ku mamzeli:
– A wyboczóm mi łóni ale cosik mi sie zdô, iżech niy zrobiół dziurki we waszym bilecie.
Nó, tóż łóna juzaś: łotwiyrô taśka, wycióngô bôjtlik, zawiyrô taśka, łotwiyrô bôjtlik, wycióngô bilet, zawiyrô bôjtlik, łotwiyrô taśka, wkłôdô tam bôjtlik, zawiyrô taśka i dowo bilet szafnerowi. Tyn kuknół, pedziôł, co wszyjsko do porzóndku i dôł tyn bilet nazôd babie. A łóna snowa: łotwiyrô taśka, wycióngô bôjtlik, zawiyrô taśka, łotwiyrô bôjtlik, wrajzuje rajn bilet, zawiyrô bôjtlik, łotwiyrô taśka, wkłôdô tam bôjtlik, zawiyrô taśka.
Dwa przistanki my przejechali i wlôz do banki kanar, znacy kóntroler.
– Bilety do kóntroli !!!– zawrzesknół do wszyjskich.
Nó, tóż ta baba nic, ino: łotwiyrô taśka, wycióngô bôjtlik, zawiyrô taśka, łotwiyrô bôjtlik, wycióngô bilet, zawiyrô bôjtlik, łotwiyrô taśka wkłôdô tam bôjtlik, zawiyrô taśka i dowo bilet kóntrólerowi. Tyn ci modrym blajsztiftym zrobiół sztrich na bilecie i rzyko prziliźnie ku babie:
– Piykne dziynki, sam môcie swój bilet nazôd – pado kanarek.
Tóż łóna juzaś: łotwiyrô taśka, wycióngô bôjtlik, zawiytro taśka, łotwiyrô bôjtlik, wtykô rajn bilet, zawiyrô bôjtlik, łotwiyrô taśka, wrajzuje bôjtlik, zawiyrô taśka.
– A, iże jechała łod Bytónia aże do Katowic, to tak wele Wesołygo Miasteczka jesce jedyn kanar wlôz do banki – tuplikuje dalszij Pyjter. – Bo wiedzóm łóni Wysoki Sóndzie, te kanary to ci terôzki wachujóm kôżdy we jejigo mieście (tak jejim kôzôł tyn dyrechtor łod PKT) i zasik rycy :
– Bilety do kóntroli!!!
Baba bóła mónter i łod nowa: łotwiyrô taśka, wycióngô bojtlik, zawiyrô taśka, łotwiyrô bojtlik, wycióngô bilet i dowo go kontrolerowi. Tyn kuknół, łobadôł i dôł ji go nazôd. A łóna bez tyn czôs: łotwiyrô taśka, wycióngô bojtik, zawiyrô taśka, łotwiyrô bojtlik, wrajzuje rajn bilet, zawiyrô bôjtlik, łotwiyrô taśka, wkłôdô rajn bojtlik, zawiyrô ...
– Panie Pyjter! A coby wôs pierón szczelół – wrzesknół syndzia. – A dyć dejcie pokój ze tóm taśkóm i bôjtlikiym, bo niy szczimia!!!
– A szczelół, szczelół Wysoki Sóndzie. I beztoż tyż praskołech ci ta łoszkliwô kamela paryzolym, boch nic inkszego przi sia niy miôł!!!
Idzie to ale tyż posuchać na www.ojgyn.blog.onet.pl


text:
Hej Hameryko!
Ref
Wylondowołch we Chikago heja heja ho
Ślōnzokowi Hameryka serce swoje do
Ślōnzokowi fest tu przajom heja heja ho
Szlagry ślōnske niych poznajom heja heja ho!!!
●
Patrza ôczy fest przeciyrom aże gowa boli
Wielke domy te drapacze kożdy je sam chwoli
Kajś we chmurach ôkna majom kto jim to pucuje
Klipsna zdjyncia dom we romka kożdy pomiarkuje
Ref
Wylondowołch we Chikago…
●
Dali w rajza sie wybiyrom kaj stojom wielke chałupy
Se Bonnanza połoglondom stare siodło , koń podkuty
Kto mie wito już ôd proga to nasz synek karlus ślōnski
W Hameryce znoloz hajmat a sam lecōm ślōnske konski
Ref
Wylondowołch we Chikago…
●
Hameryka wielki kraj a tu ślōnsko familijo
Płaczki lecōm sie raduja yno czas tak wartko mijo
Zwiydzom kanion i pustynia a przyjociel mi klaruje
Coca cola ździybko łyski na tym lufcie fest smakuje
Ref
Wylondowołch w Hameryce heja heja ho…
●
Przyjocielu ślōnski synku za ty wielki wody
Dyć korzynie mosz na Ślōnsku i niy jedne gody
Co tu godać czym ucieszyć twoje serce ,dusza
Mosz ze Ślōnska pozdrowiynia wyściskać cie musza…
●
autor
Barbara Politaj


text:
Słowacyjo
Słowacyjo, Słowacko Republika (sł.: Slovensko, Slovenská republika) – państwo strzůdlůndowe we Ojropje Strzodkowyj. Grańica mo ze Austryjům (127 km), Polskům (597 km), Czeskům Republikům (240 km), Ukrajinům (98 km) a Madźarůma (678 km). Cołko dugość lůndowyj grańicy je 1740 km. Słowacyjo ńy mo dostympu do morzo. Do 1993 bůła tajlům Czechosłowacyje. Stolicům kraju je Bratysława, kero leży nad Důnajym, wele grańicy z Austryjům a Madźarůma. Uod 2004 roku Słowacyjo je we Ojropejskij Ůńiji. Tajluje śe na uoźym tajli, kere majům mjano krajůw.
Przipisy


text:
Warta Poznań - Cracovia 2:2 (1:0)
Bramka: Wojciech Trochim (6. minuta), Alain Ngamayama (86. minuta) - Bartłomiej Dzudzic (72. minuta), Łukasz Zejdler (90. minuta)
Żółta kartka: Marcin Budziński (Cracovia), Łukasz Zejdler (Cracovia)
Sędzia: Wojciech Krztoń (Olsztyn)
Widzów:
Warta: Łukasz Radliński - Grzegorz Bartczak, Maciej Mysiak, Daniel Ciach, Rafał Kosznik, Artur Marciniak, Wojciech Trochim (75. Alain Ngamayama), Michał Jakóbowski, Łukasz Grzeszczyk, Piotr Giel (79. Marcin Trojanowski), Krzysztof Bartoszak (62. Bartłomiej Pawłowski).
Cracovia: Krzysztof Pilarz - Mateusz Żytko, Adam Marciniak, Krzysztof Nykiel, Bojan Puzigaca (46. Damian Dąbrowski), Edgar Bernhardt (61. Sebastian Steblecki), Marcin Budziński (46. Alexandru Suvorov), Sławomir Szeliga, Łukasz Zejdler, Rok Straus, Bartłomiej Dudzic.


text:
Watykůn
Watykůn, Watykańske Państwo-Mjasto (it. Città del Vaticano, Stato della Città del Vaticano, łac. Status Civitatis Vaticanae) – państwo-mjasto we Ojropje, na Apeńińskim Půłwyspje, ynklawa na terytoryjům Italije, we mjeśće Rzim. Nojmńyjsze państwo śwjata podle zajmowanygo placu.
Watykůn je śedźibům nojwyższych władzůw Rzimskokatolickigo Kośćoła, kaj rezyduje papjyż. Je skuplowany bez personalno uńijo ze Apostolskům Stolicům (łac. Sedes Apostolica, Sancta Sedes). Uobywatelstwo Watykanu majům znamyńńy kośćelne dygńitarze, kardynały a Szwajcarsko Gwardyjo. Krům tygo ůng. 3000 ludźi kere ńy sům uobywatelůma Watykanu prziłaźi sam do roboty na poczće, banhowje, we radyju, cajtůngach, sklepach, medycznych służbach a inkszych. Uobywatelstwo Watykanu idźe dostać jyno czasowo, kardynały dostajům je na czas byćo we Rzimje.
Geszychta Watykanu śyngo po IV stoleće n. e., wuůnczas rzimski cysorz doł we gyszynku biskupům Rzimu jedyn ze swojich pałacůw. Ńyskorzi, za sprawům důnacyje Kůnstantyna, powstało Kośćelne Państwo. Przetrwało uůne aże po 1870 rok, jak w czas zjydnoczańo Italije armijo italskigo krůla prziłůnczůła je do Krůlestwa Italije. Papjyż tygo ńy uznoł a uogłośůł aże je "wjynźńym Watykanu". Dźepjyro we 1929 roku faszystowki rzůnd Benito Mussolinigo a Apostolsko Stolica zaszrajbowały laterańske traktaty, kere dowoły gwarancyjo istńyńo państwa watykańskigo we becyrku pałaca a zygrodůw papjyskich.
Cołke terytoryjům Watykanu je uod 3 strůnůw uobtoczůne murůma. Je sam pałacowo-kośćelno skupina ze Bazylikům św. Pyjtra, placym św. Pyjtra, pałacym a krům tygo stowjyńa muzyjůw, galeryji a stowjyńůw admińistracyje. Je sam tyż Papjysko Akadymijo Naukůw a Watykańske Uobserwatoryjům (zoł. 1576).
[Sprowjej] Galeryjo


text:
Uzbekistůn
Ůzbekistan (uzb. O‘zbekiston, Republika Ůzbekistanu - O‘zbekiston Respublikasi) - państwo pouožůne w Azyji Střodkowyj, čuůnek Wspůlnoty Ńypodlyguych Państw.
Kraj ležy mjyndzy dwjyma wjelgimi řykůma – Amu-darjům a Syr-darjům. Powjeřchńo we wjynkšośći růwńinno. Ůng. 20% placu zajmujům gůry a předgůřa. Na wschodźe i půunocnym wschodźe kraju ležům gůry Tjyn-Šan i Auaj, uośiůngajůnce 4634 m n.p.m. Mjyndzy ńimi ležy urodzajno, nawadńano Kotlina Fergańsko, kerej tajla noležy do Ůzbekistanu. Střodkowo tajla kraju zajmuje Ńiźina Turańsko s rozlyguům pustynjům Kyzůu-kům, na kerej terynůma uosadńičymi sům ńylične uoazy i doliny řyk - Syr-darii, Zarafšanu, Kaška-darji a Amu-darji. Zachodńi skraj zajmuje růwńy pustynny puaskowyž Uostjurt. Do Ůzbekistanu noležy pouedńowo tajla downygo Jeźora Aralskigo.


text:
Katolëcczi Kòscół
Katolëcczi Kòscół (rzimsczégò òbrządkù) - nôwikszô na swiece chrzescëjańskô wëzaniowô zrzesznica, głoszącô regle wiarë ë żëcô zwóné katolëcëzną. Pierszi w nim je Biskùp Rzimù - Papiéż. W spòleznie z nim je kòlegium biskùpów z nim zrzeszonych. Dzysô Papiéżã je Benedikt XVI.
Katolëcczi Kòscół je dzysô na Kaszëbach dominëjącą religiją, wikszosc Kaszëbów je wëznaniô rzimskò-katolecczégò. Pamiãtné słowa ò ùtrzëmanié swòji wiarë ë kùlturë wëpòwiedzôł do Kaszëbów, papiéż Jan Paweł II w Gdini i Sopóce. Swégò czasu nimò cëskù na germanizacjã prësczich władzów, Katolëcczi Kòscół béł ùznôwóny za òbstojenié pòlskòscë. Bëło tak nimò ùległoscë niechtërnëch biskùpów, bãdącëch – przë znajomòscë pòlsczégò czë kaszëbsczégò jãzëka – z rodowiznë Miemcama. Kaszëbsczi jãzëk do rzimskò-katolëcczegò òbrzãkù wprowôdzony òstôł w latach 90-tëch XX stalata. Wiele Kaszëbów i ni leno òni - w tim kòscele - mòdlą są ò jak nôchùtszé wëniesenié Słëdżi Bòżégò Kònstantina Dominika na wôłtôrze. Krziże na rozchódnëch drogach zrosłë są z widzënkã zemi Kaszëbów.
- To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.


text:
Ło sklerółzie tuplowanie – audio
Ło sklerółzie tuplowanie…
Wiycie, côłkie nasze życie to jes takô srogô côrnô dziura, do kieryj ślatujóm wszyjske minutki, godziny, dnie, tydnie i miesiónce, kiere tracymy na wszyjsko, co jes blank mało ważne, na roztopiyrzanie sie, na uwijaczka za betkami. Jes to na isto czas, kiery my utónkali we haźliku, i jesce niy spuściyli wody. A nóm niyskorzij łostôwajóm ino srogie dziury we filipie – jak to angyjbery gôdajóm – te „zaniki pamięci”, abo sie juzaś przikludzi ta diosecko sklerółza. I nôjlepszij to wyeklerowôł bół kiejsik jedyn Redachtór we łozprôwce ze tym wicmanym Drozdóm, a jô Wóm to terôzki rzykna, tela, co po naszymu:
– Wiysz – pado jedyn istny do kamrata – mój dochtór mi pedzioł, co jô móm dupne luki we pamiyńci.
– Ja? Gôdôsz? A ftory dochtór ci to pedziôł? – pytô sie tego istnego kamrat.
– Nó, jak by ci to pedzieć? To bydzie ździebko dugszô gôdka, ale posuchej. Wiysz kajsik tam we tyj naszyj Ojropie jes taki gryfny kraj, kaj jes zawdy fest gorko, sóm gryfne dziołchy i…
– Ja, wiym, Chorwacjô, pra?
– Niy, niy, dalszij na zachód…
– Wiym, wiym Grecja!
– Ja, môsz prawie, Grecja – pado tyn istny – i tam ci żół taki srogi poyta… jezderkusie jak ci go to mianowali?
– Homer, Homer – podpowiadô kamrat.
– Ja, ja, môsz prawie, to bół Homer, i łón naszkryflôł cosik ło takij srogij wojnie, i pierónym dugim wandrowaniu do dóm…
– Nó, naszkryflôł bół „Iliada” i „Odyseja” …
– Ja, ja, już sie spóminóm, bo to bóło ło tyj wojnie trojańskij, pra? – pytô sie tyn istny. – A ta wojna trojańsko to bóła skuli jakisik baby, pra?
– Nó, ja. Skuli piyknyj Helyny.
– Nó, widzisz… Helyna, Hela… Hela… – wrzesknół tyn istny do antryja – a rzyknij mi ino jak sie mianuje tyn dochtór, kiery mi pedziôł, co to jô móm te luki we pamiyńci!!!
Bo na isto możno to i prôwda, co los, życie zawiyrô nóm przed sznupóm jedne dźwiyrze, coby zarôzki juzaś łozewrzić druge. Tela, co nôjgorszy jes wtynczôs tyn diosecki przecióng, pra?
Powstania ślónske latoś…
Wiycie! Snochwiółech jesce we siyrpniu, iże blank nic niy rzykna ani ło Powstaniu Warszawskim, ani tym tuplym i ło Powstaniach Ślónskich, ftore tyż wypraskli we tym kosokowym miesióncu. Alech niy szczimôł, bo wszandy we radijokach, we wszyjskich telewizyjach sztyjc i jednym ciyngiym rzóńdzi sie ło tym stopieróńsko tragicznym, usmolónym Powstaniu Warszawskim. A iże my, Ślónzôki, sómy ze nôtury szpasowne, i mómy rade roztomajte wice, rzykna jednakowóż dzisiôj cosik ło tych naszych, ślónskich powstaniach, tela, iże bydzie to – jak na takigo wigyjca jak jô przistało – mocka szpasowne. Dejcie pozór!
Skuli przileżitości jarystagu, rócznicy wypraskniyńciô samtukej na Ślónsku piyrszego i drugigo Powstaniô Ślónskigo żurnalista łod tego naszego cajtónga „Gońca Górnośląskiego” nawiedziół chnet stuletnigo Bonifacego Śliwy, wywołanygo sam u nôs powstańca i działacza ślónskigo.
– Panie Śliwa, byliście przi piyrszym powstaniu. Jak do tego doszło i jaki to miało fajrant ?
– Ja toć. Piyrsze powstanie to bóło tak. Powycióngali my wszyjske stare pistółle ze chlywików, kamerlików i kaj tam jesce łóne byli poskludzane łod piyrszyj wojny światowyj. Trefióło nôs sie poruch i pedzieli my sie, co pudymy na tyn Anaberg. Ale te gizdy Miymce sie zwiedzieli i już ci tam na nôs cichtowali ze gywerami.
– No i co bóło dalszij – pytô dociyrny żurnalista.
– Anó, kiej my sie już przikwanckali do tego Anabergu, to Miymcy gruchli ze tych gywerów a my…. pitli.
– Nó, dobra. To bóło piyrsze powstanie. A jak bóło we tym drugim ?
– Tak jakosik za rok juzaś my sie spichli, ale już terôzki to my sie lajstli pôra gywerów takich, jake mieli przodzij Miymce i zasik lyjzymy na tyn Anaberg.
– I co bóło dalszij, co bóło dalszij ?
– Miymce ale juzaś sie zwiedzieli, kiela mómy tych gywerów, narychtowali ci sie sam pôra gryfnych kanónów i na nôs już wachowali. I kiej my ino znojdli sie przi tym Anabergu, to łóni festelnie gruchli a my… zasik pitli !
– Hmm, nó, a dyć tóż jak ci to bóło ze tym trzecim powstaniym, panie Bonuś ?
– Nó, zasik na bezrok trefiyli my sie wele chlywików łod staryj Majzlinyj, ale beztóż, iże my dostali dwa razy po rzici, to terôzki byli my barzij mónter i łod jednygo Żyda sprawiyli my sie trzi take kanóny jak te diosecke Miymce. Nó i do kupy kwanckómy sie na tyn Anaberg nikiej łónskigo roka.
– Byliście terôzki lepszij uzbrojóne, to i côłkie powstanie musiało tyż przeca inakszij wyglóndać, prôwda? – pytô sie tyn dociyrny żurnalista dalszij.
– A dyć iże inakszij. Kiej my już przismycyli te nasze kanóny pod tyn Anaberg, gawcymy sie a Miymcy na doczkaniu przikludziyli takô festelnie dupnô kanóna, kierô sie „rubô Berta” mianowała, i łóni jesce niy gruchli a my już… pitli!!!
I tak to bóło z tymi naszymi powstanióma podug Bonusia Śliwy, kiere łopedziôł pôra lôt tymu nazôd.
Kosmodróm i miymiecke ausdruki
Wiycie, kiej u nôs byli take czasy, iże we gyszeftach bół ino łocet, gorzôła na szkartki, i to ino łod piyrszyj po połedniu, a apluziny i citrółny ino przi Godach, wszyjske wtynczôs angyjbery sztyjc pitali do Miymiec, do Austrijoków abo do Hameriki. I ino dwa istne, Antek ze Franckiym wypokopiyli, iże puszczóm sie hań-tam do Ruskich a niyskorzij wyranżyrujóm wszyjskich, i pitnóm dalszij… do Japonii. I tak ci sie łoba cufalowo znodli na ruskim „kosmodrómie”.
Łamżóm tam a nazôd, przetwiyrajóm sie bele kaj, trocha jim sie mierznie i cni. A we gymbie sucho, choby na pojstrzodku Sahary, robić niy ma co, bo Ruskie jesce barzij łod Polôków majóm rade, coby grace i szłapy mieli pokój a gowa myśleć niy musiała. Śleciôł tak tydziyń, dwa i Antek już niy szczimôł.
– Suchej inó Francek, jô tego już móm za tela, jô sie musza czegosik szluknóńć, bo uświyrkna choby kaper abo harynek bez wody, i ci tu na zicher wykopyrtna.
– Antek ustóń gupieć mamlasie, tu jes „kosmodróm” i do nôjbliższyjszygo „mónopolu” bydzie jakiesik dwiesta kilomyjtrów. Kaj ty nôjńdziesz sam jakosik gorzôła abo chocia jabol?
– Łobejzdrzij sie ino Francek, gafnij sie. Naobkoło sztyrcóm roztomajte rakety, to wszyjsko furgô, hajcuje sie, tam ci musi być cosik dló nôs, miarkujesz ?
– Nó, możno môsz i recht Antek. Na isto muszymy cosik wypokopić!
Jak pedzieli, tak zrobiyli. Tak jakosik na łodwieczerz nacylowali dwa ajmery i jedna kastla na wóngle, łapli szwóng i kiej sie ino kole gastahauzu dlô wojôków zrobioło sie deczko auflalfu, zetrwali kwilka i polejźli posznupać ci wele tych raketów. Antek sie zwyrtnół, pomachlowôł tymi kokotkóma, cosik napoczło ciurlikać, kidnół łycko do krałzy i dôł Franckowi, coby łón zrobiół kostpróba.
– Wiysz Antek, dobre to niy jes ale… fest łostre. Nó, to sómy w dóma, bo to musi być cosik kole gorzôły.
Nafilowali côłkie dwa łocyngowane kible i pomaluśku, po cichuśko zaklechtali sie nazôd na jejich kwatyra. A, iże mieli już fajrant (bo przeca i tak gówno mieli do roboty), siedli sie kole żelezniôka, jedyn na zofie, drugi na zesliku i napoczli ci słepać. Wyżarli wszyjsko do imyntu i ślegli naprane tam kaj kery stôł.
Łoziym rano. Fakla na sztyndrze róncz sie smyndzi. Łorôzki… drrr, drrr, drrr – telefółn glingo. Antek niy côłkiym przecucóny i mónter, w gymbie mô choby we starym tryjtku abo choby wećkôł ci starô fuzekla, sztreknół sie ze dylinów, na kiere sie skulnół, wartko chyciół za suchôwka i wybeblôł, tela co poradziół:
– Suchóm, tu jô Antek… Fto gôdô ?
– A tu jô, Francek. Gôdej mi zarôzki jak sie cujesz? Jes ci co, abo niy?
– Niy. Mie nic niy ma, ino mie trocha gowa boli a… a ta mucha, ta masara, kierô deptô mi sam po gipsdece, to ci tak pierónym tómpie, choby śtyruch hajerów fedrowało na côłki karpyntel, nikiej za Giyrka.
– Nó, toś jes sztramski fest Antek. To mi sie zdô. Ty môsz ale łeb! A… srôłeś już dzisiôj? Ja?
– Nó, jesce niy, jesce niy…. A po jakiymu sie mie pytôsz ło to Francek ?
– Anó, tóż dej sie festelnie przi tym sraniu pozór, bo jô…. bo jô, to terôzki… ze Tokio dzwónia. Wiysz ?
Nó ja. Niyftorzi fandzolóm, co jô gôdóm za tela miymieckich słówecek. Możno i tak jes, ale tyn, kiery sie uploncnół kole Bytónia, Zôbrzô, Logiewnik abo wele Chorzowa, zółwizół łapnół pôra ałsdruków, kiere tym wszyjskim inkszym „purystóm” lynzykowym zawodzajóm, kiere tych istnych fórt szterujóm. I tu mi sie spómnieli dwa take gryfne, szykowne fale.
Piyrszy to taki: Starô Myrcicka musiała pokwanckać sie do jeji szwestry ze Bytónia sam dó nôs, do Chorzowa. Przikwanckała ci blank polekuśku sie na haltynsztela, na taki bankowy przistanek „szóstki” na „Pogodzie”, wlazła rajn, ale łostani rôłz jechała ci bankóm, kiej jesce szafnerki byli we bance ze tymi dinksami, wichajstrami na cyckach, ze kierych szkyrtali drobniôki. Wlazła, gawcy, a sam żôdnyj szafnerki…
– Możno fto mô jakisik bilet, cobych mógła dalszij jechać? – pytô sie we tyj bance starô Myrcikowo.
– Jô sam móm jedyn, moga wóm skalić! – pado jedna istno.
– A co jô móm ze tym biletym sam zrobić, kiej niy ujzdrzałach żôdnyj jesce szafnerki?
– Sam go dejcie! – pedziała ta istnô i skôzała na „kasownik”.
Myrcicka tak kukła, pogawcóła, podlazła ku kasownikowi… i jak ji ta drugô baba kôzała, napoczła gôdać:
– Jô jada do mojij siostry Rółzy, do Chorzowa na Pnioki… – pedziała na côłki karpyntel do tego ci kasównika.
Nó, a drugi fal, to tyn, kiery pedziôł mi bół jedyn szykowny kamrat Bruno. Srogô, kościylnô łorkiystra, dmuchoce côłkim pyskiym, i to samtyjsze, nasze, ślónskie.
Kapelmajster klepie tym patykiym po sztyndrze ze nótami i pytô:
– Zymbalisten fertig?
– Ja, ja fertig.
– Posaune fertig?
– Ja, natürlich.
– Trompete fertig?
– Ja, ja, fertig.
– Nó, tóż pozór! Eins, zwei, drei i … „Boże coś Polskę …”
Fajrant ze feryjami – audio
Fajrant ze feryjami…
Nó, tóż za niycôłki tydziyń bydzie szlus ze feryjami, bydóm dziecka mieli zbyte te laufpasowne dwa miesiónce. I chocia lato jesce niy zamiyrzô sie popśnić i dać placu szlechtownyj pogodzie, to już łod prziszłyj strzody dziecka napocznóm z nowotka pyndalować do szuli. Jedne ze uciychóm, inksze ze spóróm ale niy ma Pónbóczku smiyłuj sie!
Kciôłech sam dzisiôj naszkryflać deczko ło grackach dziecek nałónczôs feryji ale … zmiarkowôłech, iżech już deczko zwiykowany i to, co mi sie zdô, co możnoch kajsik bez lato na lecy jakich placach uwidziôł, to niy ma to już za tela sknółtlowane, skuplowane ze teraźnimi dzieckóma a ino mie sie tam bele co belónce po palicy. I takech sie spómniôł moje mode lata, kiej mocka sie tyż dziôło na mojim familokowym placu interesantnygo i co jakosik ci tam blank na zadku filipami łostało. Spómniôł mi sie chop, szlajfiyrz.
Takich szlajfiyrzów mocka tyrało kiejsik po naszych placach i kole naszych familoków. Łajziyli te istne po placach ze swojóm szlajfmaszinóm na puklu i już ze daleka szło usłyszeć wołani: „Noże szlajfuja, noże, nożycki szlajfuja!” Zarôzki tyż wszyjskie baby we tych naszych familokach, wszyjskie ci nasze starecki, mamulki i babecki sznupali wartko po szuflôdach i szuflôdkach, kajsik we kuchyniannych stołach, we byfyjach, coby nojść bele jake pitwoki, bodzioki, gnypy. Hledali we szuflôdkach nyjmaszinów, zuchtali tyż we kastlikach do szyciô, eźli niy ma tam jakisik szerów, nagelszerów, kiere by sie nadôwali do szlajfowaniô. I nôjwiyncyj przi tymu uciychy mieli my, my dziecka ze takigo familoka, kiere wypolali ze siyniów ze tymi pitwokami i nożyckóma w gracach. A tyn côłki szlajfiyrz stawiôł ta swoja maszina, giyróm deptôł ci takô srogô drzewniannô pyndala, szuszczół, szumiôł skórzanny pôsek, kiery ci mu gryfnie napyndzôł szmyrgel, a tyn juzaś fyrtôł, a spode noży, pitwoków, nożycek furgali, pyrskali szarłatne fónki, côłkie sztrale tych iskrów. Byli ci te fónki na isto tak gryfne, take szykowne i blank niyszkłódliwe, choby jake wónderkerce, choby godne zimne łógnie. My bajtle mieli festelnô frôjńda przelecieć bez te fónki, bez tyn iskrowy sztróm i poczuć na sagich szłapetach pieślawe żgacki, sztichy ze tych iskrów. Stare ludzie rzóndziyli, iże szpluchtanie sie we takich iskrzannych sztrómach garantiyruje i zapewniô duge i zdrowe życi.
Tego sie już terôzki ale nikaj niy ujzdrzi, niy uwidzi sie i niy usłyszóm dziecka tego szykownygo sznapsbarytóna chopa, ftory deptôł zmiyrnie po tych naszych wszyjskich familokowych placach.
Jesce inkszy bół na naszych hulicach chop ze srogim gysztelym na puklu we kierym miôł roztomajte szyby. To bół szklôrz. Kiej my ino za bajtli, za śpikoli wytrzaśli kajsik szyba we łoknie przi fusbalowaniu, to zarôzki mamulka wołali szklôrza, coby ta szyba wrajziół tela, co skorzij nazwyrtali nóm po rzici za te wytrzaśniyńcie. Nôjrichticzniyjszy szklôrz, kiery na tych swojich placyskach targôł tyn drzewnianny gysztel ze pôróma zortami szkła, rycôł tyż na côłki karpyntel: „szyby wrajzuja, szyby kituja, szybyyyy …”. I taki szklôrz miôł cosik, co nóm za bajtla blank niy dôwało we nocy nynać, co my ino mógli sie forsztelować, wystawić kiej sie przeczytało jakiesik ksiónżki ło afrikanskich dziydzinach, ło roztomajtych zabranych Araberach, Szajchach i inkszych takich ałslynderskich bogôczach. Tyn szklôrz miôł ci swój DIJAMANT, jedyn z tych dijamantów, ło kierych to my czytali we roztomajtych breweryjokowych rómanach i ksiónżkach, ftore niy byli „lekturami łobowiónzkowymi”.
Kiej my tak medikowali ło tych dijamantach, doczkali na nôs łodkrywców zacałbrowane światy, cudze gryfniste dziydziny. Ja, te dijamanty przinależeli tak na isto – i gynał ci my to miarkowali – do blank inkszego świata. Czekali na nôs chopców, na tych łodkrywców, znacy nôs jesce śpikoli łozczytanych we tych przedwojynnych, i powojynnych powiyściach dlô modzioków kajsik pod blank côrnóm pierzinóm afrikańskij abo indyjskij ziymi. We śniku łoglóndalichmy, poradziyli my na isto gynał ujzdrzić te sztramskie gałgónie, halsy i rynce afrikańskich abo hinduskich ksiynżniczków, kaj te dijamanty fest ci szklyli i mechciyli, a nóm sie zdało, co my sóm jakie ksiónża ze paradnymi hutami ze pawiymi piórami na palicach, kiere sie fest ringujóm ze wszyjskimi naobkoło ło te gryfne i szykowne dziołchy, przi ftorych bali i stanóńć sie niy mógli te nasze familokowe dziołszki. I kiej po takich śnikach przilazowali my na nasz plac, kaj razinku wprôwiôł we rómy te swoji szyby tyn szklôrz, to gawcyli my wszyjske choby blank zacałbrowane, jak tyn jego dijamantowy kónszczek łostawiół biôłô piska na tym śklannym tafelu i ta plata, kiej jóm tak zatym opaternie klupnóńć, łodpyrsknie łod reszty gynał tam kaj kciôł tyn szklôrz. I zawdy to gynał, prawie sztimowało do rómy wypraskniyntego łokna. Kiejsik niy bóło takich modernych szybów jak terôzki: „hartowanych”, pancyrnych, klyjbowanych, tuplowanych i jakich tam jesce. We chudobnych powojynnych czasach ludzie sztiklowali łokna, szyby we łoknach, i bóło i tak poniykedy, co bez pojstrzodek łokna szła piska ze tyj sztiklowanyj szyby. A te wizgyrne chopy, te szklôrze wsmycali do chałupy, cióngnół za niymi letki cuch fyrnajsu – cuch szklôrzowygo kitu. Terôzki już ganc gynał niy miarkuija eźli to beztóż, co ze kitym bóła biyda, bóło go knap, abo skuli ksiónżki napisanyj bez Ferenca Molnára „Chłopcy z Placu Broni” (hehehe, tam ci bół taki gryfny Klub Przeżuwaczy Kitu) – to te tuste, fetne, miyntke i biôłe ciôsto zdôwałô sie nôm czymsik wziyntym, jakimsik majlandym dló nôs lojfrów i łebóni. Kiej już kieryś wycyganiół łod tego szklôrza kłopeć tego kitu, móg ci go przekajplować i za pora miydziannych klepoków, kiere po wyfilcowaniu łyskali tak, choby byli goldowe.
Nó ale … mecyje starego knakra i tela …
AmberGold, fusbal i familijno polityka – audio
AmberGold, fusbal i familijno polityka…
Bez jake dwa tydnie niy wylazôwôłech ze chałpy, bo ci mie taki stopieróński heksynszus łapnół, iżech blank niy poradziół ze prykola sie wygramulić. Ale (bez medikamyntów) jakosik mi to przeszło i we łóński pyndziałek pokwanckołech sie – jak to móm we zwyku – do Pyjtra na piwo. Ledwach wychynół ze mojij siyni a sam już, choby ci na mie doczkała, łapła mie za knefel łod westy starô Erna Bińkowô i napoczła:
– Panoczku Ojgyn, panoczku Ojgyn! A słyszeliście to, iże wczorej Dónald Tusk grôł sie ze kamratami we fusbal a bez tyn czôs nasz prymiyr Kaczyński tropiół sie festelnie ło to, jak tyż to wszyjsko we tym naszym kraju gynał i do łostatka sprawić, co popsowôł Tusk ze jejigo rzóndym?
– Ja, ja… tyn prymiyr Kaczyński, tyn prymiyr rzóndu na „uchódźstwie” (kajś we Smolyńsku) – dopedziôłech po cichuśku, a zatym już głóśno dociep żech jesce:
– Już my to słyszeli! Za kómuny my to słyszeli, ło tych dwióch, trzech, piyńciuch milijółnach pomiyszkaniów, ło tych pijóndzach, ftore Kaczyński bydzie wszyjskim naobkoło łozdôwać, ło tych ulgach, łopustach we sztojerach, we dôwkach na dziecio łod kwilki jego poczniyńciô…
Na to przistómpiyli ci ku nóm cwilingyrki Lyńka i Ryjna łod Lebków i zarôzki tyż – jak to majóm we iptowatym zwyku – wrajziyli sie prómp do gôdki:
– Ja, ja… tyn nasz Tusek, to ci do kupy ze swojim synkym i ze tymi raubiyrzóma Masóm, Kiôłbasóm i dyrechtorym AmberGoldu wykludzali pijóndze i goldowe sztangelki fligrym do Miymiec, do starzika ze Wermachtu….
– Ja, ja – przikwołóła starô Erna Bińkowô – nôjprzodzij wycióngli łod tych biydnych ludzi wszyjsko, co łóne mieli naszporowane, a zatym ci jich festelnie łokminiyli, wywiydli na chojnie…
– Niy takich juzaś chudobnych! – musiôłech swoji dociepnóńć. – Eźli taki blank chudobny bół tyn, ftory dôł sie wyfikać na trzi milijółny złocioków?
– Nó, możno niyftore to i gupie byli – rzykła Ryjna łod Lebków – ale my, kiej ino briftryjger przismycy nóm pynzyjô, zarôzki pyndalujymy na Pnioki na poczta i posywómy po dwiesta złocioków na Radio Maryja…
– Tam za nôs szykowniście porzykajóm, a i łojciec Rydzyk mô nôs we swojij flyjdze – dociepła jesce jeji cwilingyrka Lyjna.
I tak ci łóne rajcowali aże prziszôł ku nóm stary Paul, grubiôrz-pynzjónista ze chorzowskij „Grofki”, kiery tyż dociep swoji piyńć fyników:
– To wszyjsko, co fandzolół tyn kurduplowaty Kaczyński, to jes ło kant dupy łoztrzaś. Łón powtôrzôł ino to, co już inksi dôwno tymu nazôd wypokopiyli…
– Ja, to już przecamć my słyszeli, to nóm już za tyj łoszkliwyj „kómuny” snochwiali, łobiycowali… – dociep jesce Maniuś Kańcik, kiejsik baniôrz we werku.
– A swojóm drógóm, to ci ta Polska jes na isto dziwokim, łosobliwym krajym – rzyknół stary Paul. – Widzieliście kajsik we świycie, kielikólwiek ciwilizówany kraj na côłkim świycie, coby ichni Syjm bez szesnôście godzin dyszkutjyrówôł ło jednym smarkatym machlyrzu i szydlochu, ftory poradziół wycyganić, wyszlamować kielaset milijółnów złocioków łod gupieloków, kierym sie zdôwało, co kajsik na świycie idzie cosik erbnóńć darmowo.
– A jô już widza – dociep Pelcyn Jorg, ftory ku nóm prziszôł, i tak łoszkliwie kuknół na starô Bińkowô – te wszyjske stare mamzele we tych moherowych kapelkach, ftore tyrajóm po naszych familokach i zaziyrajóm modziokóm pod deki i pierziny przi robiyniu dziecek… kiej robióm, kaj robióm i we jakim … sztelóngu…
A stary Paul ze takim srogim jankorym rzyknół ino:
– I na jakigo pieróna my ta côłkô „kómuna” łobôlali, kiej terôzki Kaczyński kce nóm zrychtować nowô?
A gôdajóm tyż ze côłkóm paradóm te wszyjskie srogie angyjbery (niyftore wywołane posły i synatory):
– Przeca my sóm herskie, my sóm „zdrowe” – to ino côłkô Polska prziszła ło gowa, i tyn ciymny ludek to kupi, bo blank zwarijówôł.
A mie sie zdô, co to niy my, ino łóni, tam we tyj Warszawie (a nôjbarzij na hulicy Nowogrodzkij we PiS-ie, majóm ci już zgerowany, skiśniynty filip a hyrne sóm ku tymu jak „silikón” w babsich cyckach.
Nale, coby ciyngiym niy faflać ło tyj polityce, idzie tym naszym gryfcokóm we Warszawie rzyknóńć po łacinie (kiejsik tak sie na mszy gôdało): „Fiat volunta stua” (i niech sie stanie wola Twoja).
A bezmać cowiek tym jes inkszy łod małupicy, niy skuli tego, co poradzi gôdać, ino, iże cowiek poradzi, jak żôdne inksze boże stworzyni – cyganić.
Take wypokopiynie cygóństw i ku tymu ta energijô, coby je wrółz spamiyntać, posilajóm i – jak to zawdy móndroki gôdajóm – „aktywizujóm” filip, mózg cowieka, cygóna i chachmynta. Skuli tego filipy, mózgownice tych istnych, kierzy sóm „na bakier” ze prôwdóm, starzyjóm sie pomaluśku, langzam. Idzie pedzieć, co cygón możno i rychtuje sóm dlô sia cesta do piykła, ale aby niy trefi tam ze…. „Alzheimerym”.
Łozprowki bez mobilniok – audio
Łozprowki bez mobilniok
Nó, i juzaś kiej sie ino zaszaltruje radijok abo telewizyjô sztyjc i jednym ciyngym… wojna, wojna, wojna… Ja, jô miarkuja, co to jes pierónym ważne, diosecko iste, coby ło tym boczyć ale możno niy za tela. Beztóż tyż jô dzisiôj blank ło czymsik inkszym byda sam rzóńdziół. Terôzki chnet wszyjske majóm już te mobilniôki i kaj ino kuknóńć kôżdy chop, kôżdô baba i chnet kôżde dzieciô mô tyn mobilniok przi daklu. A jô usłyszół takô jedna moc szykownistô łozprôwka Maciyja Stuhra, szauszpilera i wigyjca, kierô jô spróbuja pedzieć możno terôzki po naszymu. Dejcie pozór!
Musza sam pedzieć, co chop i baba… sie festelnie miyndzy sia rozeznowajóm. Nó, cheba, iże ftoś swôs mô jakiesik swoji inksze łobjawiyni. Dobra! Niy byda sam terôzki dogadowôł wszyjskich inkszóści a żôl, bo kciôłech sam jich pôrã pokôzać. Dóm pozór ino na jedna inkszość, kierô sie nôjbarzij ciepie w ślypia, łodznôczô ie, a pryndzyj – ciepie sie we dakle.
Jakim sztrichym baba i chop łozprawiajóm ci bez mobilniôk, bez ta łoszkliwô kómórka? Ze markiyróngu, to take same dziôłanie… ale… jak to sam zarôzki wytuplikuja – nic barzij łopacznygo.
Chop łodnosi sie do swojigo mobilniôka po ludzku… łón go… łón do niygo gôdô… bali jak i niy mô zasiyngu. Łón mu spółczuje, użôli sie kiej mu na ziym śleci… tu ci go głôskô… juzaś tu pogłôskô, ganc ajnfach… Kiejsik słyszôłech…
– Te, łochyntolu tam przi głóśniku! Bo zazwónia do cia!
Niy, tak po prôwdzie niy ma sie co gorszyć… jô móm rôd, kiej tyn pozióm u suchaczów wzrôstô bez półtoryj prómila, bo wtynczôs mómy sam lepszyjszy kóntakt. Ja, jô tyż, kiej to szkryflóm (gôdóm) móm przi sia mało halbecka i drugda cosik sie sam szlukna.
Jô kiejsik ci żech słyszôł take rzóndzynie bez telefółn, kiere terôzki byda sam próbowôł wóm przedstôwić.
– Halooo!… Nó, pyrsk… Ojgyn gôdô! Suchej ino!… Suchej ino, sam wszyjske dobrze ło cia godajóm… Nó, zicli my sie i siedzymy, nic sie niy dziyje… tak se siedzymy, słepiymy piwo, gôdómy… côłki czôs gôdómy, nó… ło nicym… tak sie rzóndzymy… ale jes przijymnie, fest frojdnie jes… ło Hanys tyż sam zicnół, pozdrôwiô cie.
Forsztelujesz sie to? Ło, i Hajna jes… tyż cie pozdrôwiô!… Jółzel jes… niy, niy łón cie niy pozdrôwiô… Siedzymy, nic sie niy dziyje… nuda… cióngnie sie jak smród po galotach… przerwa jakosik abo co…
Ale… fest przijymnie jes… siedzymy… nó, piwko jes… nó, żôl, co cie sam snami niy ma… bo byś sie tyż zicnół do kupy wrôz snami… i pogôdôł możno…
A ty co? Pewnikiym jeżeś kajsik na wsi ja? Nô, a my siedzymy… nic sie niy dziyje… nuda… jak flaki ze łolejym.
Suchejże ino! To możno zrobiymy tak, iże jak sie wróca nazôd do dóm… to zaglingóm do cia… nó, to zatym pogôdómy. Niy, sam niy kca szterować… bo tak siedzymy… nic sie niy dziyje…
Nó, suchejże! Trzim sie tam… wszyjskie cie gryfnie pozdrôwiómy… nó, króm Jółzla! Nó, tóż pyrsk, trzimej sie! Nic, siedzymy, siedzymy… nó… nó… cheba nagrôłech mu sie!
Miarkujecie, co to bóła chopskô łozprôwka bez tyn mobilniôk i terôzki możno babsko. I tu żech ci jes we sztichu, jak sie możno miarkujecie, bo niy poradza wóm przekôzać na jaki szimel gynał łozprawiajóm bez mobilniôk baby. I to ze roztomajtych gróntów. Za piyrsze… niy mómy za tela czasu… niy… ale, bali i niy ło to sie rozłajzi… ja, to bóło obdolno, poniżyj pôska. Nó, niy, niy, niy… bo przeca tak naprôwdã jô niy poradza wlyjźć we baba… niy, niy, niy… halt!… to tyż bóło poniżyj basiska… bo tak po prôwdzie, to jô poradza wlyjźć we baba… niy, niy, niy halt! Styknie!
Smówmy sie blank ajnfach, co niy bóło dzisiej tych łostatnich słówecek!
Jô wóm łodtwórza gôdka, ftorô blank bez cufal i niykcóncy usłyszôłech:
– Halooo! Krista! Pyrsk. To jô, jeżech we galeryji, niy… nó, we handlowyj… coś ty… gupiô idijółtko… tyż żeś wypokopiyła… niy, nó, bez cufal wlazłach tam ło szaroku, nó, przed połedniym… myśla sie… a kukna, co tyż tam jes dzisiôj moc interesantnego…
Nó, nó… niy, niy, już polekuśku wylazuja, bo już zawiyrajóm… Oooo! Krista, wczorej toch miała roztomajte przigody… ja, blank ajnfach leżałach we flapsie… côłkie trzi godziny. Co?… niy, niy… u kosmytyczki. Łowinyli ci mie fólijóm spóżywcóm. Nó, nó to ci Krista ino rzykna, iżech łod dôwna sie takô gryfnô niy czuła… Nó, a tukej prziszłach, przikarycyłach sie, bo tak po prôwdzie, to jô ino zuchtałach japtyki. Nó, boch sie ło rozwidnioku łocuciyła i takech ci sie fest wystrachała… ale, jak jô sie przelynkła, miałach ci blank miyntke szłapy, iżech myślała, co jô móm ganc ajnfach… hercszlak. Nó, cosik mie tak dziwocnie ikrô targało, tak ci jakosik dziwocnie… bez côłkô noc. Sie żech na isto fest zlynkła, iżech przikulwitała sie do tyj galeryji… ale majóm ci tukej tako zuper japtyka… jezderkusie, jezderkusie!… Take zuper medikamynty… lajstłach sie, kupiółach … ale take zuper… na doczkaniu mi przeszôł tyn côłki hercszlak…
Co? Niy! Niy zażywałach, niy wziynach. Niy, przeczytałach ino tyn flugblat, ulótka… „przeciwskazania”, pomyślałach… a na pieróna mi to?
Krista! A ty niy uwiyrzisz, co jô tukej znodła… nó, we tyj galeryji… jakô ci jakelka!… Niy, nó… bez cufal, cufalowo.
Suchej ino! To jes ci takô kocymajka… jak by ci to pedzieć?… Ło, kule na mole… pamiyntôsz możno?
Bóła takô impryza u Richata… nó, nó… siedym lôt tymu nazôd. I na tyj ci impryzie bół ci taki jedyn istny… Manek… nó Manek… Krista, błagóm cie… nó, Jak to kiery?Jak to kiery?
Taki, co to sie na naszô Tilda gawcół. Tak jakosik dziwucnie kukôł… Nó, jak to kiej? Nó, we podstawówce! Łón sie tak dziwucnie na nia gawcół, iże łóna fórt medikowała, co łón jes… łón ji tak diosecko przaje… nó, nó, nó, a niyskorzij sie wykôzało, iże łón miôł ino festne morzisko, laksyra…
Nó… i tyn Manek nó… gynał… i tyn Manek na tyj ci impryzie bół ze takóm jednóm istnóm, Gitóm… nó, nó, nó… i… i ta Gita łod Szymicki miała szwestra Gabi… Nó, i ta Gabi bóła we takij jakielce na „studniówce”… Nó, nó… gynał, nó szarłatnô ze… nó, akuratnie…
Cóżeś ty? Nó… coś ty? Nó?… coś ty? Nó?…
Możno jô terôzki wrajża do fuzekle tyn kónsek gôdki?
– … Nó, tóż suchej Krista! Jô ci jóm dzisiej znodła nó… nó… ta jakelka, blank do tamtyj… NIYPODANÔ !!!
I terôzki nôjlepszyjsze! Bo zrobiólech już sprawónki, zakludziółech je do kamratowego autoka. Wrôcóm sie nazôd, boch jesce małowiela przepómniôł i słysza ci cosik takigo:
– Krista! Krista, a ty blank niy uwiyrzisz, fto sam dzisiej jes… we tyj galeryji… nó… nó nasz Ojgyn sam jes… nó!
Nó, cóżeś ty ipto diosecko? Pewnikiym, na zicher mie niy słyszy!!!