text:
Przi Herodowym Tronie
Już tymu bydzie pumału pińdziesiąt pięć roków jak żech w skoczowski jedynce chodził do ósmej klasy. Nasz wychowawca, pón Morcinek, mioł z nami strasznóm utrope, bo my chłapcy byli łokropne drziki, a dziełuchy nie były wiele lepsze. Najwięcej utropy mioł jednak z Małyszczynym Wilusiym, kiery sie mu poradził w czasie całej lekcyji chichrać. Jo zaś, coch sie na Wilusia podziwoł, toch sie też musioł śmioć. A wiycie, że nima nic gorszego jak człowiek nie śmiy, a musi sie śmioć. Że my skyrs tego dycki oberwali, tego nie trzeba ani nadmiyniać.
Tak kole Bożego Narodzynio uczniowie jedynki odgrywali każdego roku jasełka. Przedstawiyni było wtedy w mieście zawsze wielkim wydarzynim, zaś szkoła miała z tego szumny profit. Przeca do kina mało kiery chodził, a tych kierzi mieli radio porachowłby na palcach jednej ręki. Każdy chcioł być na tym przedstawiyniu, a ro dzice nejwiyncyj. Organizowoł je pón Fołtyn. Był to dobry nauczyciel, jyny facke sie dostało od niego za byle co. On decydowoł kiery bydzie Herodym, kiery pastyrzym i kiero aniołym, on zwołowoł pruby i staroł sie o wszystko. A było sie o co starać. Herod musioł mieć tron, pastyrze kożuchy, anioły biołe koszule i skrzidła. Razym z nauczycielem Kornasym budowali kulisy, malowali je i dbali o kolorowe światła na scynie.
My z Wilusiym też mieli odgrywać. Dostali my role wachtorzi przi Herodowym tronie. Jak my sie o tym dowiedzieli, to my sie już ni mogli utrzimać ze śmiychu. Nie trzeba było przeca nic mówić, jyny stoć i czakać aż Herod nóm cosi rozkoże. Tako rola wortała śmiychu. Pón Fołtyn kozoł nóm se przigotować dwie tyki z fazoli. Z tych tyk odrapanych pilnikym, z prziklejónymi do nich szpicami, miały być piki. Na gło wę dostali my fajermański hełmy z kuckami, a na siebie kozoł nóm se łoblyc biołe koszule, jyny zapinani z kneflami miało być na plecach. Tak przirychtowani czakali my na dziyń wystawiynio Jasełek.
I prziszeł tyn dziyń. Ludzi sie zhyrkło łokropnych, sala była nabito. A trzeba wóm wiedzieć, że sala w tych rakach miała scyne, jyny była óna od strony ul. Mickiewicza i ci co odgrywali musieli sie przeciskać między ludziami żeby sie na nióm dostać. My z Wilusiym mieli odgrywać dopiyro w trzecim akcie. Przeca naprzód aniołowie mieli wystraszyć pastyrzi, potym była stajynka, a dopiyro w trzecim akcie prziszła kolyj na nas z Herodym. Do tego czasu musieli my czakać we szkole.
Już nie pamiyntóm o co my sie wtedy pożrali. Wiym jyny, że sie my zaczyli dziu-bać i bić tymi pikami tak dłógo, aż jo swojóm pike złómoł. Nó dobre, ale co teraz? O ustruganiu na poczkaniu nowej piki ni mogło być przeca godki, bo za chwile mieli my iść na scyne. Nie było czasu na rozważani. Dwa złómane końce piki wrazili my do górka z klejym, ściśli my to razym i związali szpagatym. Jo jednak zaroz wiedziol, że to trzimać nie bydzie i że te mojóm poklejónóm pike bydym musioł trzimać szpicym do góry. Jakosi dość szczęśliwie żech sie na te scyne dostoł, kurtyna sie otworziła i teraz jo stojym z mojóm zlómanom pikom koło Herodowego tronu. Po drugi stronie tronu stoł Wiluś i zaroz żech uwidzioł, że sie ni może utrzymać ze śmiychu. Mie też puczyło. Zdowało sie mi, że pyknym ze śmiychu. Teraz se przedstowcie taki łobro-zek: Herod strasznie wrzeszczy, przeklino i dowodzi, że tego Nowonarodzonego mu si dostać w swoi łapska, a nóm sie zdawało, że sie pojszczymy ze śmiychu. Nie pu-mógły ani poski od hełmów, kiere my zamiast pod brodę, dali na gymby. Uwidzioł to pón dyrektor Żebrok, kiery z panym burmistrzym i członkami komitetu rodzicielskie go siedzioł w piyrszym rzędzie i dowoł nóm znaki, żeby my sie przestali wygłupiać, ale to nie pumógło. Uwidzioł to też odpowiedzialny za całe przedstawiyni pón Fołtyn. Pogroził nóm spoza kulis pięściom, ale to też nic nie dało. My sie ni mogli utrzimać ze śmiychu. Naroz my usłyszeli, że Herod nóm koże przikludzić kogosi przed swojóm kudłatóm gymbe. Jo zapómnioł, że móm złómanóm pike, pochyliłechjóm i stało sie to co sie stać musiało. Ułómany kąsek piki spod mi na ziym. Sumeryja!
Ludzie sie zaczyli śmioć, a jo porwoł pryndko ułómany kąsek i uciykłech za kuli sy. Ale tu już czakoł na mie pón Fołtyn. Strzelił mie tak w pysk, żech wyleciol z boku scyny na sale. Jo zaczył grać, kierysi mie porwoł i wysturkoł na scyne, bo przeca Herod ni móg siedzieć na tronie jyny z jednym wachtorzym. Po tym wylizku przisze-łech jakosi do siebie, podziwołech sie na Wilusia, atyn sie tak śmioł, żech ni móg wytrzimać i zaczyłech sie śmioć razym z nim.
Jakosi sztyry roki potym Wiluś poszeł do asyntu, narukowoł do wojska i ocktego czasu nie było i ni ma o nim słychu.
Jo sie jeszcze dzisio rod pośmiejym, ale tak przelokropnie sie uśmioć, jak wtedy przi Herodowym tronie, to sie mi już wiyncyj nie przitrefdo.
Niniejsze opowiadanie zostało nagrodzone podczas I Konkursu Gwary na Śląsku Cieszyńskim, który odbył się w październiku 1996 roku.
Kalendarium pochodzi z „Kalendarza Miłośników Skoczowa” 1997, udostępnionego dzięki uprzejmości Towarzystwa Miłośników Skoczowa.


c: text/html

text:
ul. Hoża 51 w Warszawie
30.11.2013
Wstęp wolny.
Literacko
Artystycznie
Album „Lustra”
Katalog „Księżyc świeci”
Aleksander Bednarski, Bogusława Borysiak, Ewa Bogucka – Pudlis, Malwina de Brade, Katarzyna Brauła, Renata Brzozowska, Alicja Chabowska, Katarzyna Jaśnikowska, Henryk Korbański, Magdalena Kozłowska, Joanna Lorek, Krzysztof Łozowski, Jola Michalak, Witold Pazera, Beata Pflanz, Beata Podwysocka, Wawrzyn Reichstein, Krzysztof Schodowski, Szymon Siwak, Jerzy Treit, Marcin Zamojda i Żaneta Zarębska

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Yno leje i leje
Sztyjc ta woda leci s nieba Deszcza już nie czeba Tela tego napadało Dojś by sie już chyba zdało
Wszyndzi mokro ! wszyndzi woda ! Kjej zajś bydzie ta pogoda ? Nie przestowo yno leje ! Grzmot po niebje zajś szoleje !
Dyć sie blysko i zajś grzmi ! Zamjas widno to sie ćmi Zamroczóne,zakalóne Łobjyli na polu polegnióne
Jako bydzie ze żniwami ? Dyć już chnedko sóm przed nami W lipcu sie już zaczynało Kozły na polu stawjało
A tu yno deszcz i deszcz Ni ma słónka chocioż chcesz
Urszula Oślislok


text:
Konkurs „Obiektywnie śląskie”
Kiejby sie tak spytać pora osób ło to, czym dlo nich je Ślonsk i jak go widzom, żodyn niy powiy i niy pokoże go tak samo.
Dlo jednych to je region, kaj ino wszyndy gruby i czorny luft, dlo inkszych łonki, lasy i żubry. Zaś jeszcze inksi bydom ło nim godać poprzez ludzi, kierzy tukyj miyszkajom i pokożom jejich życi, niyroz ciyżki ale tyż niyroz gryfne.
Toż Ślonsk to je taki jedyn wieli miszong widziany przez kożdego inakszyj. A jak? Możecie na to pytani łodpedzieć i przy łokazji wygrać naprowda fajne gyszynki, kiej ino klipsniecie pora zdjyńć, abo nagrocie filmik.
Tymat je taki: „Śląsk, którego już nie ma – Śląsk, który będzie”. Konkurs mianuje sie „Obiektywnie śląskie” a rychtuje go stowarzyszyni „Projekt Śląsk” i europoseł dr Marek Migalski.
Zdjyńcia bydom ocyniać reżyser Lech Majewski, operator filmowy Adam Sikora, grafik Jacek Joostberens i tyż Marcin Meller, dziennikarz.
Jaki bydom gyszynki?
Nojlepsi wybierom sie w rajza do Brukseli, ale je tyż jeszcze moc inkszych gyszynków ło kierych poczytocie na zajcie konkursu.
A kiej zrobicie do swoich zdjyńć i filmów łopis po naszymu, to łod nos możno tyż dostaniecie co fajnego z naszego gyszeftu.
Toż klipsaparat do gości i pokożcie jaki je Wasz Ślonsk.
Tukyj pora prac z 2012 roku:
Mocie czas do 15 września 2013.
Wiyncyj ło konkursie, jego regulaminie znojdziecie tukyj:
http://www.obiektywnieslaskie.pl/regulamin


text:
Zolyty na Ślonsku
Pora lot tymu, dwóch pośmiywników łokludzało jednymu niy-Ślonzokowi, co to som zolyty. Słowo to brzmi jakoś na podoba wyrazu ‘kastaniety’, abo ‘trombocyty’, toż idzie ruszyć wyobraźniom, co to takigo może być… Toż pedzieli kamratowi, że zolyty, to “te wielkie talyrze na kierych sie serwuje pizza”. Tyn borok nieświadomy, łyknył rada chopców i sie mogecie sami dokapować, co sie dzioło, kiej niydugo potym zaprosił frela do pizzerii i zaczon sie matlać coś ło zolytach… Gańby se ino narobił, a te dwa zgłobniki chichrajom sie z niego do dzisioj.
Chopie złoty, dej pozór na galoty
Kiej synek łaził do dziołchy na zolyty, wiadomo, że łodwiydzoł jom u nij w doma, tak, coby łojciec z matkom, abo starsze bracia mogli se go łobsztalować, czy je porzondny, czy szmaciorz. Jak sie już trocha taki prziklupoł, to mioł miejsce przedziwny test, kiery wyjaśnioł wszelkie wontpliwości. Polygało to na chycyniu zolytnika bez braci dziołchy i łobszczirzyniu mu nogawic we galotach. Godny był tyn, kiery se doł wreszcie (choć niy bez walki) łobszczic te nogawice i przi tymu stoł sie dobrym kamratym. Ale tyn, kiery pitnoł, abo tak sie pociepoł na łoprawców, że byliby na wieki pohajani, to móg sie już wiyncyj niy pokazywać. Choć mom niywiela lot, to jeszcze udało mi sie roz być świadkiym tego procederu! Łoziym lot na zadek, moja siostra zolyciła z takim jednym Cidrokiym, kiery roz z zolyt cis do dom w czićwierciokach, bo go dopod mój brat z nożyczkami. Karlus ni mioł żodnymu za złe, chocioż wyciyrusów było żol. Terozki momy śniego nojlepszego szwagra!
Wszystko podle grafiku
Przijyno sie, że dni zolyt, to szczoda i sobota. I żodyn niy śmioł zolycić inacyj. Poza siedzynim w doma, bez tydziyń se łazili na szpacyry, a we sobota nojczynścij na jako muzyka. Wszysko z nojwiynkszom delikatnościom i wstydliwościom – kusik w licko mioł styknyć. A po poru miesioncach, kiej byli już zdecydowani na reszta życio razym, to kawalyr prziłaził z pieszczonkiym do libsty i były zorynczyny. Co szło za tym – kolejny dziyń w tydniu do wspólnyj dyspozycji – niydziela. Szac przichodził na łobiod, abo na kawa i kołocz po połedniu, a kieregoś razu przikludzoł tyż swojich rodziców. Taki spotkani dwóch familiji nazywali smówinami. Sztalowali wtedy cołki i ślub, i weseli, i kaj bydom młodzi miyszkać, i wto kiere morgi bydzie broł, i wiela wnuków bydzie, i Ponboczek jedyn wiy, co jeszcze…
Miłość przichodzi z czasym
Z zolytami jeszcze jedna łopowiastka kojarza: Jedna oma z Mościsk, ze swojim chopym była już downo po złotym weselu, a bez cołki te lata uznowali ich wszyjscy za pora na medal. A padała: “Wiycie, wtedy nic mi sie w nim nie podobało.” Dopiyro wtedy prziznała sie, że jak zaczli zolycić, to ino skisz tego, że mamulka ij kozała już sie po leku brać z chałpy, bo miała te swoje szesnoście lot. Napatoczył sie akurat tyn, z kierym dożyła w szczynściu praje że sety. Do sie z jednym chopym przeżyć cołki życi, chocioż ni ma idealny? Do sie!


text:
Hůngkůng
Hůngkůng (uoficj. Špecyjolny Rygjůn Admińistracyjny Hůngkůng; ang. Hong Kong, Hong Kong Special Administrative Region of the People's Republic of China, chiń. 香港, kantońsko godka jyutping: hoeng1 gong2, standardowo godka mandaryńsko pinyin: Xiānggǎng) – špecyjolny rygjůn ferwaltůngowy Chińskij Republiki Ludowyj, kery ležy nad Mořym Pouedńowochińskim, we wschodńij tajli kraju. Uobejmujy Půuwysep Kowloon a 234 wyspy. Nojwyžšy ščyt, Tai Mo Shan, je na 958 m n.p.m. wysoki.
We wyńiku pjyršyj wojny uopjůmowyj Hůngkůng přeloz spod wuadańo Chin pod wuadza Wjelgij Brytańije we 1848 roku. Ńyskoři přiuůnčůno ku ńymu tyž "Nowe Terytoria", kere Chiny "douy we dźyržawa" Wjelgij Brytańije we 1898 roku na 99 lot. Bez XX wjek Hůngkůng fest a fest śe rozwinuy a pouńiu rola "půmostu" mjyndzy kůmůńistyčnymi Chinůma a śwjotym Zachodu.
We 1984 roku ugodano śe co do warůnkůw, na kerych Hůngkůng wrůći pode wuadza Chin we 1997 roku, kej mińy ukres dźeržawy. Chiny zobowjůnzouy śe pozostawić Hůngkůngowi aůtonůmijo we bezma wšyjstkich sprawach krům polityki zagrańičnyj a wojska. 1 lipca 1997 Armijo ChRL zajyna Hůngkůng.
Hůngkůng je jednym s śwjotowych cyntrůw biznesowo-handlowych a śedźibům myngi bankůw, firm a ourgańizacyji mjyndzynacyjowych. Klučowo rola we kůntaktach handlowych ze śwjotym mo Rada Rozwoju Hůngkůngu (Hong Kong Trade Development Council, 香港貿易發展局). Hůngkůng mo tyž srogo a wysoko rozwińynto industryja. Je tyž wynzuym morskim - je sam 9 hawyn.


text:
Som Pittkunings. Som serbski a spiwam swój spiw
Pittkunings zaźiwujo na life-wustupach ze zamóžonym spiwanim, kótarež njetrjeba playback. Zdźaržnje wužywana gitara pódpěrujo statkownje spiwanje. Melodije, kenž njejsu jano inspirěrowane wót nimskego rocka a serbskeje ludoweje muziki, pokazuju se ako dobre powdawarje poetiskich słowow. Take wulicuju z melancholiju, satiru a radosć tomu žywjenja wo wšednem dnju z lubosću a bźez lubosći, wó zgubjenju a zasejdobyśu domownje a swójeje rěcy.
Pěsnje spiwaju małemu swětoju wo wjelikem- Swětowu muziku z Łužyce. Z górucnym temperamentom, kabaretistiskeju šybałosću a zamóžnosću zacuwanja dospołnujo to, wó co se druge z muzikaliskimi pómócnymi zrědkami pódermo procuju: atmosferu. Ta wzejo pśisłucharja sobu do mentality, kótaraž jo tomu nimskemu pó milach zdalona: do „tak-ale-teke-tak“, do smjaśejucego płakanja a płakajucego smjaśa.
Tak se jomu góźi dorosćonych a rowno tak źiśi rozpalowaś za swóje tšojeńka, lěc ako politiski kabaretist, bajkaŕ abo serbski pěsnikaŕ.


text:
Na Pszczynie godali...
Łostatnio na banhofie we Pszczynie słyszołech, jak baby klachały, że zamias wiaduktu na Bielskij zrobiom sam łobwodnica. I zrobiom jom na łopy, czyli zamias po bokach póścić kajś ruch, to u nos auta bydom próć bez centrum. Z leksza żech struchloł - nawet znodłech kajś, zic coby sie żić splaszczyć, bo głupie myśli łaziły mi po łepie. Dyć fto wie, czy sam w nosz wiadukt nie pizneł jakiś gizd z pancera. No ale przeca to musiołby być richtik jakiś gupielok, kiery dostoł na łep.
Po prowdzie rostomaite gamonie stompajom po zolu, tak tyż zamias na cug i do dochtora, wróciłech sie sprawa łobadać. Najpierw chciołech zameldować sie na urzendach. Sie myśla - chaja zrobia , ustawia kogo cza, a z mostem bydzie spokój świynty roz i na zawsze. Niech sie go wojoki bierom nazot. Jak go przikludzili, to sie go zasmyczom tera do dom. Nabuzowołech sie łokropnie, trudno pedzieć jak żech wyglondoł - jak bestia straszno z gembom rozdziawionom gotowom do ryku czi jak Żubr z Jankowic, kieremu gule chipneły, jak sie dowiedzioł, że zima sie pociongnie. Ale robia swoje, bo wiem, że działom w imieniu narodu. Klupia wienc, klamkuja, szturchom sie - nic. Drzwierza były zawarte. Kiery urzendnik łazi na szychta ło pół piontej z rana.
Wtedy zaś spotkołech Hajne łod Pajonczki, kiery pado – „synek, tobie widza zdrowo piere na mózg, jak z rana po urzendach lotosz. A może dopiero ze szynku do dom wracosz". Jo mu łopowiadom całe zajście, scykany co sie stało, a łon gibis szczeży i rży jak koń, czimionc sie za bebech. „Dyć jak wczorej babki ze sumy wracały, to bajtle z petardami po bielskij tyrały" - doś że penko do rozpuku, to jeszcze puszczo wionzanka jakby hip-hopa zapodoł. „Jak roz pizło, to żech słyszoł zarozki te godki łod omek – te! Truda! Zejrzyj, chyba wiadukt na Bielski ftoś w luft puścił, bo pierońsko błysko i grzmi."
I tak sie rodzi plotka. A słyszeliście, co godali, jak siedziołech u zemboka...
pin


text:
Zmień miasto dla prognozy pogody
Wybierz miasto:
Bez latowe feryje przijechała ku nim wnuczka ze Warszawy, a zaroz fest sie napolyła na rajtowanie na koniu, bo konsek łod nich je tako mało stadnina i tam szło tego konia pożyczać. Tyn chop, co te konie mioł, padoł Zuzce, coby sama niy jeździła po lesie a kole stawu, bo tam jakiś karlus dziołchy goni! Frelka przileciała ze ciepłym ku starce, ale łona nic ło tym niy wiedziała, a potym i prziszło do gowy, że tyn chop robi se szpasy ze modych, miastowych frelkow, bo kejś godali, że we tym stawie utopek siedzi! Co by sie starka niy starała, Zuzka dobrała sie ze Basiom – cerom łod somsiadow i wszyndy jeździły we dwie. Roz pojechały na stow i szturały po krzokach, łoroz patrzom, a tak ze 50 metrow łod nich woda we stawie sie zawarziła, a wyloz śni jakiś umazany chop, a lyg se na stary pniok, co leżoł we krzach wele dymbu, isto chciał sie łopolać? Dziołchy sie niy wylynkały, yno ze ciekawości chciały podyńś troszka bliży. Liczyły na to, że go poznajom, ale koń łod Basie zarzoł. Tyn istny na nic niy czekoł yno zrobił ynta do wody, aże mu sie biołe połrzitki zaświyciły, a kajś sie stracił! Dziołchy niy czekały na to, co bydzie dali, yno wsiadły na konie, a kalupym przileciały do dom. Na drugi dziyń przijechoł kamratczyn ziyńć a ze jejim starym poszli zawachować na utopka! Siedli we krzach a isto połek mieli, bo potym godali, że łoni nic a nic niy widzieli, a flaszka po nojlepszej, kamratczynej nolewce we krzokach łostała! Wyzdradzili ich somsiadowe synczyska, co jom do skupu przismyczyli, a wszyskim rozprowiali kaj jom znodli. Na trzeci dziyń tyn utopek ze stawu pogonił staro Kwolczyno, co przed połedniym siano grabiła na łonce. Tyn gizd lecioł za niom aże na plac! Babie tak sie rynce trzynsły, że ledwie dźwiyrze zaparła! We wieczor kamratczyne chopy poszli na policyjo. Komyndant sie ze tego, co godali śmioł, ale potym posłoł dwóch modziokow! Łoni znodli we lesie szałas a badki na krzoku, ale utopka niy chycili!
Tutaj dodasz i opłacisz
ogłoszenie drobne
do Tygodnika Regionalnego
NOWINY »
SPRAWDŹ, TO NIGDY NIE BYŁO ŁATWIEJSZE!
Przeglądaj ogłoszenia drobne »
Motoryzacja » Nieruchomości » Mieszkania » Lokale » Handel » Usługi » Finanse » Zdrowie i Uroda » Turystyka » Nauka » Praca » Szukam pracy » Zwierzęta » Podaruję » Różne »


text:
Piwo
Piwo jo alkoholiski napoj, kenž nastawa wót fermentacije pśetwórjonych zernkow (zwětšego w formje jacmjenjowego słoda). Něnto ako dodaśe do piwa wužywa se chmjel, kenž dajo górkosć, móžne su teke druge wobstatki ako na pśikład wěrce, płody, mjod. Fermentacija źo typiski wót piwowarskich droždźejow.
W Nimskej wětšyna sortow piwa ma mjazy 4,5% a 6% alkohola.
Słowo "piwo" jo wuznamjeniło w prasłowjańskej rěcy jadnorje "piśe", pótom jo se pśemjeniło na zapśimjeśe alkoholiskego napoja.
Wopśimjeśe
Wobstatki[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Wóda[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Za produkciju piwa jo notne wjele wódy: w piwarnje za 1 hl piwa wužywa se 3,7-10,9 hl wódy[1]. Wětšyna z tej licy źo pak na myśe pśipšawy. W gótowym piwje wóda jo 90% wolumena.
Parametery wódy rozsuźuju wó tom, buźo-li wóna dobra za produkciju piwa. Póžedane parametery wótwisuju wót sorty piwa: na pśikład za piwa tipa stout wužywa se zwětšego twardu wódu, a za piwa tipa pilsner měku wódu.
Zernko[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Zernko jo notne, aby daś material za fermentaciju. Typiski wužywa se jacmjenjowy słod, to groni, zernka słoda, kenž se moka, až zachopiju se klěś. Ga zernka se klěju, encymy w zernkach pśeměnjaju cukory w nich na jadnorjejše cukory, kenž mógu byś fermentěrowane wót droždźejow. Proces se pśistaja, sušecy zernka. Wšakoraki cas a temperatura sušenja dajotej słody wšakej barwy: wót jasnych do śamnych.
Casy wužywa se słoda z pšenicy abo žyta. Móžne su specialne wobstatki: cukor, rajs, majs, surowa pšenica, wužywane dokulaž su tuńše abo změnjaju charakteristiku piwa (na pśikład jogo šum abo barwu). Aby droždźeje mógli fermentěrowaś wobstatki, kenž njejsu słody a cukor, notne jo dodanje do piwa specielnych encymow.
Něnto wětšyna piwarnjow njeźěła słodu, ale kupujo jen.
Chmjel[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Chmjel jo w piwje wěrca za słod a aroma. Wušej togo chmjel konserwěrujo piwo.
Sorty chmjela źěle se tradicionelnje na sorty za górkosć a sorty za aroma. Chmjel móžo pśidawaś wjelgin wšakorake aroma. Chmjele z Nimskej, Českej a Pólskej maju aroma zela a kóruškow. Nowe sorty z Pódpołnocnej Ameriki mógu měś aroma citrusowych płodow abo mango.
Wjelgin rědko wužywa se za piwo fryšne šyški chmjela, dokulaž njejsu źaržate. Tradicionelnje jo se wužywało sušonych šyškow chmjela, něnto popularnej stej chmjelowy granulat a ekstrakt, kenž stej lažčejšej w transporśe a dlej źaržytej fryšnosć.
Droždźeje[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Droždźeje pśidajo se, aby fermentěrowali cukor w alkohol a wuglikowy dioksid. W piwowarstwje wužywa se specielnego sorta droždźejow: piwowych droždźejow (Saccharomyces cerevisiae), kenž źěle se na droždźeje dolneje fermentacije a górneje fermentacije.
Droždźeje dolneje fermentacije daju "cysćejšy" aroma piwa, pśi comž droždźeje górneje fermentacije producěruju wěcej aromatiskich zwězkow wó wóni na pśikład płodow (banana, rjaschena) abo wěrcow (nalchen).
Rědko w fermentacije wobźěliju se druge mikroorganizmy. Belgiske piwa lambic se fermentěruju jano wót źiwych droždźejow z powětša. Pśi warjenju Berliner Weiße mimo droždźejow wobźěliju se mlocnokisalinowe bakterije.
Wjelike piwarnje maju swóje kubłanja droždźejow. Su teke firmy, kenž pśedaju wšake sorty droždźejow.
Jolic piwo jo pasteurizěrowane a filtrowane, źo na pśedań bźez droždźejow. Su pak piwa, kenž se pśedajo z žywymi droždźejami. Do takich piwow pśidajo se cukor za droždźeje, kótarež źěłaju w piwje drugu fermentaciju.
Gótowanje[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Stawizny[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Piwo jo jaden z nejstaršych alkoholiskich piśow. Namakanki z Mezopotamiskeje z wokoło 4.000 lět pśed Kristusowym naroźenim pokazuju, až jo tam znali piwo. Sumery su pisali recepty za pśigótowanje piwa, piwo je teke w eposu wó Gilgamešu. Su jo pili pśez słomku, dokulaž njejo było filtrěrowane a su byli w nim kuski zernka. W pśigótowanju jo se wobźělowali jano žeńske.
W Babilonje su gótowali wjele sortow piwa: z jacmjenja, pšenicy a dinkela.
Piwo jo było wažny źěl žywjenja w Egyptojskej. Źěłaśerje jo tam dostawali za zežywjenje klěb a piwo.
W Romje su znali piwo, pak su jo sebje nižej wažyli ako wino.
W srjejźowěku piśe piwa jo było powšykne; tencas piwo jo samo źiśam dawali. Tegdejše piwo jo pak měło mjenjej alkohola ako něnto, piśe wódy jo pśi tom było tšachotne dla bakterijow w njej. Dla słodu jo se dodawało do piwa wšake pśicynki. W kóńcu srjejźowěka chmjel jo zachopił byś nejpopularnjejšy pśicynk.
Pjerše šyroko nałožowane pšawo za piwo jo było Bayerske pšawo cystosći (Reinheitsgebot) z lěta 1516. Jo wóno groniło, až piwo dej se pśigótowaś jano z jacmjenjowego słoda, wódy a chmjela. Něnt góda se, až pśicyna takich wobgranicowanjow jo była, aby z jadnogo boka pšenica a žyto jo słužyli jano k pśigótowanju klěba, a z drugego boka, aby do piwa njejo se dodawało tšachotne zela. Piwo z pšenicy jo mógali pak pśigótowaś w kloštarjach.
Pśed 18. wěkom słod su sušyli nad wognjom z drjewa abo wugla, togodla piwa togo casa jo měli ako se zda aroma dyma. Pózdźej z nowu techniku jo se dało dostaś cysćejšy jasny słod, ale teke śamny słod bźez aroma dyma za piwa tipa porter a stout. Něnto jo słod z aroma dyma rědki a wužywany jano w specialnych piwach.
W 19. wěku su nastali wjele nowosći za piwo: dolna fermentacija a piwo typa "lager", wužyśe pasteurizacije. Louis Pasteur jo w lěśe 1857 wunamakał rolu droždźejow w fermentaciji piwa a jo se zachopiło slěźenje a sajźanje droždźejow. W 20. wěku jasne piwo tipa "lager" jo nastało nejpopularnjejše piwo na swěśe.
Něnto wětšyna šyroko pśedawanych piwow jo pasteurizěrowana a filtrowana. Pasteurizacija dajo piwoju dłujku fryšnosć, dokulaž zabija bakterije a druge mikroorganizmy. Filtrowanje dajo piwoju cystu barwu. Su pak kraje, źož wěsty późěl maju piwa z žywymi droždźejami, to groni bźez pasteurizacije a filtrowanja. Stej to na pśikład Belgiska a Wjelika Britaniska (źož takim piwam se groni "real ale").
Rozdźělenje[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Jo wjele metodow rozdźělenja piwow. W nimskej jadna z nich jo pó zakładnej wěrcy, na pśikład połne piwo ma mjazy 11% a 15,9%, mócne wěcej ako 16% a tak dalej. Piwo źěle se teke mjazy drugim pó sorśe słoda (na pś. jasny a śamny), sorśe droždźejow, kenž fermentěruju piwo (na pś. dolneje a górneje fermentacije).
Engelski spisowaśel Michael Jackson jo w lěśe 1977 wudał knigły The World Guide To Beer, źož jo ako prědny kategorizěrował piwa na cełem swěśe. Jogo proca jo se měła wliw na wuwiśe slěźenja piwowych stilow.
Serwěrowanje[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
-
-
-
Tradicionelne tocenje piwa Schlenkerla z suda
-
"Multi tap" Délirium Café w Brussel
-
-
Oktoberfest w Münchenje, nejwětšy festiwal piwa na swěśe
Wótbywanišća[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Nejwětše pśedewześe warjece piwo jo belgisko-brazilske Anheuser-Busch InBev[2], wobsejźaŕ markow Budweiser, Corona, Beck's, Leffe a Stella Artois. Druge město ma SABMiller, wobsejźaŕ markow Grolsch, Miller, Pilsner Urquell a Tyskie. Tśeśe pśedewześe jo nižozemske Heineken, wobsejźaŕ markow Amstel, Heineken, Moretti, Zagorka a Żywiec.
Nejwětšy importer piwa na swěśe jo USA, nejwětšy eksporter jo Mexiko. Nimska jo tśeśi nejwětšy eksporter na swěśe.
Nejwětše konsuměrowanje pó licbje wobydlarjow jo w Českej, pótom w Nimskej.[3]


text:
Przeszukowanie strōny
-
Co nŏprzōd przeczytać?
Nejnowsze artykuliki
- Dylemat Kaszubów: Jak upowszechnić odmianę standardową i nie zatracić bogactwa dialektalnego?
- Towarzystwo Danga: Sposobów ochrony i wspierania śląszczyzny nie trzeba wymyślać na nowo. Spójrzmy, jak chronią dziedzictwo językowe w Europie
- Danga kontra Maria Pańczyk: Nie odwołujmy się do emocji i irracjonalnych lęków
- Wciąż trzeba tłumaczyć oczywistości
- Dr Henryk Jaroszewicz: „To nie plany kodyfikacji stanowią zagrożenie dla śląskiego żywiołu językowego”
- Miałem kiedyś sen. Śnił mi się idealny Śląsk
- Na welōnek
- Śląski nie jest wsiowy!
- Rada Języka Polskiego nie chce chronić śląszczyzny
- Język: śląski. Narodowość: ??? O śląskiej tożsamości, „opcji niemieckiej” i języku
- Nie bójma sie ślónskij môwy!
- Danga kontra prof. Jan Miodek. Spór o kodyfikację.
- Spis ludności 2011. Danga namŏwiŏ Ślōnzŏkōw: Wpisujcie ślōnskõ mŏwã.
- Spór o ortografię Ślabikŏrza (część II) – Erozja „autorytetów”
- Spór o ortografię Ślabikŏrza (część I) – O śląskiej ortografii i odpowiedzialności uczonych
- „Nowy” język śląski i legenda o 13 gwarach
- Danga kontra prof. Synowiec: Dlaczego brak możliwości edukacji ma być cnotą?
- Czy etnolekt śląski winien mieć status języka regionalnego?
- Mowa Górnoślązaków – nowe otwarcie?
- Potrzebujemy języka!
- Dobry Pōn Bōg dŏł nōm mŏwã ślōnskõ
- „Potrzebne jest myślenie syntetyczne”
- Nie wystarczy edukować o śląskiej mowie – czas zacząć jej uczyć!
- Co tam rzegoce we krzipopie?
- Śląscy literaci zapoznali się z propozycją ortografii dla języka śląskiego
- Wypełnijmy duchowy testament Feliksa Steuera
- „Pómóżcie retować naszã ślónskõ môwã!“
- Jak sie mogã starać ò òbchowanie òjcowyj môwy?
- Co otworzy śląską puszkę Pandory?
- Ò snôżność naszyj môwy
Kategoryje
- fotografije, ôbrŏzki (9)
- gmińske sprawy (5)
- historyjŏ (1)
- informacyje prasowe Dangi (23)
- inksze (4)
- kōnferyncyje (12)
- Kościōł (4)
- napisy po ślōnsku (8)
- natura (3)
- nowe wejzdrzynie nauki (9)
- ôbywatelske inicjatywy (6)
- po ślōnsku (9)
- polymika (18)
- rozmŏwy (5)
- ślōnskŏ mŏwa regiōnalnŏ (27)
- terminy (2)
- wielke Ślōnzŏki (1)
- wszyjske wrŏz (45)
- wydarzynia (22)
- wystōmpiynia Dangŏrzi (16)
Archiwōm kategoryje: po ślōnsku
Na welōnek
Za pŏrã dni pudymy wszyscy do welōnku. Pudymy ôbiyrać deputyrowanych do Syjmu i Synatu. Tŏwarzistwo Piastowaniŏ Ślōnskij Mŏwy „Danga” namŏwiŏ wszyskich przŏcieli i wszyskich, co dlō nich ôbchowaniy ślōnskij mŏwy je ważne, do welowaniŏ tych kandidatōw, kerzi jōm wspiyrajóm i … Przeczytej wiyncyj
Ôpublikowane w kategoryji: informacyje prasowe Dangi, po ślōnsku, ślōnskŏ mŏwa regiōnalnŏ, wszyjske wrŏz Komentowanie nie jest możliwe
Spis ludności 2011. Danga namŏwiŏ Ślōnzŏkōw: Wpisujcie ślōnskõ mŏwã.
Chcesz, coby ślōnskŏ mŏwa została ôd państwa uznanŏ? Wklej na swoji internetowyj strōnce nasze ôgłoszynie abo poślij je znajōmym (kliknij na ôbrŏzek) Namŏwa Dangi nadanŏ jako ôgłoszynie w Nowyj Trybunie Ôpolskij (Ôpole). Z technicznych prziczyn w staryj ôrtgrafiji Dangi: Namŏwa Dangi … Przeczytej wiyncyj
Ôpublikowane w kategoryji: fotografije, ôbrŏzki, informacyje prasowe Dangi, inksze, napisy po ślōnsku, po ślōnsku, ślōnskŏ mŏwa regiōnalnŏ, wszyjske wrŏz, wydarzynia Tagi: spis Komentowanie nie jest możliwe
Dobry Pōn Bōg dŏł nōm mŏwã ślōnskõ
List przeczytany na mszy 22.10.2010 r. w Kościele Mysłowicach SZCZYŃŚĆ WŌM BOŻE, Tak jak jakiś czas tymu, tak i dzisioj trefiła mi sie sposobność, coby przeczytać wōm list „Tôwarzistwa Piastowaniô Ślónskij Môwy DANGA” nakerowany do wszyskich wiernych, kerzi żyjōm na … Przeczytej wiyncyj
Ôpublikowane w kategoryji: inksze, Kościōł, po ślōnsku, wszyjske wrŏz, wydarzynia, wystōmpiynia Dangŏrzi Tagi: Mysłowice Komentowanie nie jest możliwe
Co tam rzegoce we krzipopie?
Danga zaprôszô na wieczornõ wandrówkã po czyszeckich barzołach Na mokrich łónkach, w kanarkach i we krzipopach bez dziyń dzieje se małowiela. Ale na wieczór, jak skoro słóneczko straci se za lasã, zdô se, iże barzoły se budzóm do nowégo życiô. … Przeczytej wiyncyj
Ôpublikowane w kategoryji: fotografije, ôbrŏzki, informacyje prasowe Dangi, napisy po ślōnsku, natura, ôbywatelske inicjatywy, po ślōnsku, terminy, wszyjske wrŏz, wydarzynia Tagi: wycieczki Komentowanie nie jest możliwe
Jak sie mogã starać ò òbchowanie òjcowyj môwy?
List przeczytany pó mszy na Górze Św. Anny, 17 października 2009 r. Moc już sie Ślónzôki narzóndziyli ò tym, iże trza sie starać ò to, coby ślónskõ môwã òbchować. Zdô mi sie, że dzisioj rozumiyniy tego rozprzestrzyniyło sie miyndzy nami … Przeczytej wiyncyj
Ôpublikowane w kategoryji: fotografije, ôbrŏzki, Kościōł, po ślōnsku, wszyjske wrŏz, wystōmpiynia Dangŏrzi Tagi: Marsz Jedności, msza Komentowanie nie jest możliwe
Ò snôżność naszyj môwy
List po ślónsku przeczytany na mszy w Kościele Mariackim w Mysłowicach 22. siyrpnia 2009 r. Kiej spóminómy dzisioj rocznicã krztu Ślónska, to trza spómnieć tyż świyntych Kosztanta i Metodego (podug słownika ze Św. Anny, miano Cyryl, abo Konstantin, po ślónsku … Przeczytej wiyncyj
Ôpublikowane w kategoryji: Kościōł, po ślōnsku, wszyjske wrŏz, wystōmpiynia Dangŏrzi Tagi: msza, Mysłowice, po śląsku Komentowanie nie jest możliwe
Dambowo galyj w Górkach
(tekst tabule w Górkach) Wieś Górki leży na gróntach posiadłości mnichów ze Zokónu Cystersów w Rudach. We Kodeksie Dyplómatycznym Ślónska z XIII wieku jest spómniano staro dróga, co wiódła od Raciborza, bez Bogónice (sómsiednio wieś Górek) do klosztoru w Rudach.
Ôpublikowane w kategoryji: fotografije, ôbrŏzki, gmińske sprawy, napisy po ślōnsku, ôbywatelske inicjatywy, po ślōnsku, wszyjske wrŏz Komentowanie nie jest możliwe
„Rzyka Sumina, szyroko rozlôtô po barzolatych łónkach“
W Górkach w gminie Nandza postawiyli bezmała piyrszõ tabulã po ślónsku na świecie! Górki – raciborski krys. Po prawości to niy ma nic dziwnego ani niezwykłego w tym, iże w gminach sóm stawiane tabule z informacyjami dlô gości i turystów. Tyż … Przeczytej wiyncyj
Ôpublikowane w kategoryji: gmińske sprawy, informacyje prasowe Dangi, ôbywatelske inicjatywy, po ślōnsku, wszyjske wrŏz, wydarzynia Tagi: gmina, Nandza, tablica Komentowanie nie jest możliwe
Danga na śląskim niebie
Nowe towarzystwo chce bronić śląskiej mowy Cisek. W zeszły czwartek (12.06.2008) Sąd Rejonowy w Opolu zarejestrował stowarzyszenie o nazwie Tôwarzistwo Piastowaniô Ślónskij Môwy „Danga“ (=tęcza) z siedzibą w Cisku (powiat Koźle, woj. opolskie). Zebranie założycielskie, w którym wzięło udział 16 … Przeczytej wiyncyj
Ôpublikowane w kategoryji: informacyje prasowe Dangi, po ślōnsku, wszyjske wrŏz, wydarzynia Komentowanie nie jest możliwe


text:
Danga zaprôszô na wieczornõ wandrówkã po czyszeckich barzołach
Na mokrich łónkach, w kanarkach i we krzipopach bez dziyń dzieje se małowiela. Ale na wieczór, jak skoro słóneczko straci se za lasã, zdô se, iże barzoły se budzóm do nowégo życiô. Òrôz poczynô wszandzie rzegotać, kumkać, kwakać a żwakać. Wodnô gadzina mô swojé coroczné weselné zgrómadzynié – przepiykni wiosynno-letni żabi kóncert!
Na całim Górnim Ślónsku żyje do kupy siedminôście gatónków żabów, chrostawych żabów, kumków i wodnich jaszczurków. Na naszi wandrówce spróbujymy niechtoré ś nich znejś, chycić do ranki i se jé òbejzdrzeć blank z bliska. Òsobliwie interesujóm nôs kumki i zielóné żabki, co nôleżóm do gatónków fest zagróżónich. Przi tim nauczimy se jé rozeznôwać po głojsie. Ò jejich życiu i òbyczajach bydymy rozprawiać po ślónsku.
Tóż Tôwarzistwo Piastowaniô Ślónskij Môwy „Danga“ w Czyszkach projsi Wôs piyknie na wieczorni szpacyr po czyszeckich barzołach i na spólnõ wieczerzõ na Ketzlerowym statku w Kotlinach – we gniôździe naszégo tôwarzistwa.
Kedy? W sobotã, 22 môj, trzi sztwierci na dziewióntõ na wieczór (godz. 20:45)
Kandy? Na parkingu przi kaczmie „Garden Cafe” we Czyszkach wele Kojźlô.


text:
Korektōr we Chrome. Jak widać piyrsze słowo, kere musza przidać to je… “korektōr”. 🙂
My tukej we Ślōnsku mōmy trocha utopijne myślynie ô tym, co by było, jak by ślōnskŏ gŏdka ôstała wpisanŏ do Ôrdōnku ô myńszościach nŏrodowych i etnicznych. Nōm sie zdŏwŏ, że jak państwo uznŏ gŏdka, to już bydzie piyknie, na drōdze z Zŏbrzŏ do Bytōmia bydzie tabulka z nŏpisym Zabrze/Zŏbrze, w drugo strōna Bytom/Bytōm, a w Katowicach niy bydzie dworca ino banhof. Możno i to prŏwda, ale co z nowymi technologijami, w kerych siedzymy po szesnŏście godzin na dziyń? Za przekłŏdanie wiynkszości programōw sie niy dostŏwŏ geltaku, a państwo magicznie wersyji we ślōnskim jynzyku regiōnalnym niy stworzi. Tak samo wyglōndŏ to ze korektorami ôrtografije. Jak jedna ôsoba niy siednie i tego niy zrobi, to tego niy bydzie. No to żech siŏd.
BTW, fest żech sie przi tym narobiōł, tōż jak mŏcie radzi moja robota, to możecie mi sie dociepnōńć za to na piwo bez PayPal.
Przedstŏwiōm Wōm ślōnski korektōr ôrtografije, nad kerym robia ôd stycznia. Je to wersyjŏ beta (0.41b), pōniywŏż do kōńca roboty jeszcze daleko (musza przidać miana wsi i miast, miana ôd ludzi i inksze), ale na moje ôko pokrycie je kole 90 procynt. Rozpoznŏwŏ 30863 formy podstawowe, kere po ôdmianie dŏwajōm 783604 słowa.
Ślabikŏrz ôd korektora je uproszczōny, znaczy bez tych hardkorowych liter ÃÕ. Po kōnsultacyji ze Pro Loquela Silesiana ôstawiōłch ino Ô jak we ôkno, Ō jak we dōm i Ŏ jak we trŏwa.
Chciołbych Wŏs prosić, cobyście sie go zainstalowali i jak treficie na feler, trza by przidać jake słowo podle Wŏs abo mŏcie jake inksze sugestyje, to napiszcie dō mie na fanpejdżu “Chwile z gŏdkōm” abo na mail korektor [we] grzegorzkulik.pl. Jak niy mŏcie ślōnskij tastatury, to sie ja ôdy mie zainstalujcie, bo co chwila słysza, że ftoś ze ślōnskimi literami jedzie na ctrl+c ctrl+v.
Korektōr fōnguje na Hunspellu, beztōż we Windowsie je dostympny na Chrome, Firefoksa, Thunderbirda i LibreOffice na terŏz, a idzie go przistosować do mocki inkszych programōw (wykŏz pod linkym do Hunspella). Jak chcecie go używać, to dejcie sie pokōj ze Microsoft Office. Korektōr fōnguje we tyż cołkim systymie jak sie mŏ Linux abo MacOS.
Jak zainstalować
Myni we Firefoksie, z kerego sie ôbiyrŏ korektōr.
We Firefoksie i Thunderbirdzie wszyjsko je proste. Instaluje sie ze strōny ôd Mozille, jak kożdy inkszy przidŏwek. Coby być zicher, że korektōr fōnguje, wlyź na Facebook abo inkszo strōna, kaj idzie pisać i kliknij prawym we pole pisaniŏ. Pokŏże sie myni, w kerym je podmyni Languages abo Języki. Kliknij w nim “szl”, jak na ôbrŏzku po prawyj strōnie.
Chrome niy wiy, co to je “szl”, bez to muszymy go ôszydzić.
Na Windowsie włażymy we Eksploratorze do folderu C:\Users\%USERNAME%\AppData\Local\Google\Chrome\User Data\Dictionaries\ Na Ubuntu włażymy do katalogu ~/.config/chromium/Dictionaries/
We tym folderze winiyn być zbiōr af-ZA-3-0.bdic. Zastōmpcie go tym ze archiwōm ôdy mie.
I tela! Ôdewrzijcie Chrome i mŏcie korektōr ślōnski.
We LibreOffice ôd wersyje 5.3.0 (wyjdzie w styczniu) bydzie szło normalnie nasztalować ślōnski korektōr we myni, ale do tego czasu kroki 6-7 trza robić za kożdym razym, jak sie włōnczŏ program, a kroki 8-9 przi kożdym nowym dokumyncie.
Idymy do Narzędzia > Opcje >Ustawienia językowe > Pomoc w formatowaniu.
Ôdznaczōmy i zaznaczōmy nazŏd Hunspell spell checker (wiym, dziwne) i klikōmy OK.
Idymy do Format > Znak…
We ôknie je pole Język:, a w nim Polski. Ryncznie trza w nim wpisać szl i kliknōńć OK.
To wszyjsko. Mŏcie ślōnski korektōr!
Coby zainstalować ślōnski korektōr we cołkim Ubuntu (niy wiym, do jakich katalogōw idōm te zbiory we inkszych dystrybucyjach), sebiercie sie archiwōm ôdy mie i wciepcie szl.aff i szl.dic do /usr/share/myspell/dicts.
Wszyjske efekty mojij roboty możesz sebrać za darmo, bo retowanie kultury niy polygŏ na zarŏbianiu. Ale ta robota to tyż setki godzin przi kōmputrze, beztōż jeźli podobŏ Ci sie to, co robia, to dociep mi sie na bryle i ergōnōmiczny stołek.
Darmowy E-book
Newsletter
Coby zarŏz wiedzieć ô ważnych rzeczach na strōnie, zapisz sie do newslettera (ôbiecuja, że niy byda spamować).
Sztelōnki kyjksōw (cookies) na tym placu sōm nasztalowane na przizwolynie, coby dŏć Ci nojlepsze efekty przeziyraniŏ. Jeźli kōntynuujesz używanie tego placu necowego bez pōmiynianiŏ swojich sztelōnkōw kyjksōw abo klikniesz "Akceptuj" niżyj, to znaczy, że sie na to zgŏdzŏsz.


text:
Měsačk
Měsačk (łaćonsce: Luna) je jenički přirodny satelit zemje, a pjaty najwjetši satelit w słóncowym systemje.
Přerězna distanca mjezy srjedźišćomaj zemje a měsačka je 384.403 km, něhdźe třicećikróćny přeměr zemje. Přeměr měsačka je 3.474 km, tróšku wjace hač štwórć přeměra zemje. To woznamjenja, zo wolumen měsačka je něhdźe 2 procentaj wolumena zemje, a přićahliwosć grawitacije na jeho powjerchu něhdźe 17 procentow tuteje zemje. Měsačk trjeba za dospołny wobběh wokoło zemje 27,3 dnjow (orbitowa perioda), a periodowe chabłanja w geometriji systema zemja-měsačk-słónco su zamołwite za měsačkowe fazy, kotrež so kóžde 29,5 dnjow (synodiska perioda) wospjetuja.
Měsačk je jeničke njebjeske ćěleso, ke kotrymž ludźo pućowachu, a na kotrymž ludźo přizemjachu. Prěni kumštny objekt, kotryž je grawitaciji zemje wućekny a blisko měsačka nimo lećeše, běše Luna 1 Sowjetskeho zwjazka; prěni kumštny objekt, kotryž trjecheše powjerch, běše Luna 2; a Luna 3 činješe prěnje fota ze zemje njewidźomneho boka měsačka. Tute podawki su so w 1959 wotměli. Prěnja swětnišćowa łódź, kotraž wuspěšnje mjechko přizemi, běše Luna 9, a prěnja swětnišćowa łodź bjez pilota, kotraž měsačk woblěći, běše Luna 10, wobě w lěće 1966. Projekt Apollo ze Zjednoćenych statow Ameriki běše jenička dotalna misija z wobsadku, za čas šěsć přizemjenjow mjez 1969 a 1972. Wuslědźenje měsačka přez ludźi skónči so z kóncom Projekta Apollo, hačrunjež někotre kraje plany připowědźichu, ludźi abo roboterowe swětnišćowe łodźe k měsačkej pósłać.
Wobsah
Pochad[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Eksistuja rozdźělne teorije wo pochadźe měsačka. Wón je nic jenož mjeńši hač zemja, ale jara hinak. Zemja ma skalny powjerch z kapalnej wodu a jadro z kapalneho železa, štož skutkuje, zo zemja je magnetiska, měsačk wšak je cyle skalny. Faluje jemu powjerchowa woda, powětr, žiwjenje, magnetosfera a kontinenty. Wón je cyle mortwy swět bjez změnow, wothladajo wot wliwow meteoritow.
Dokelž wón je tak hinak, njeje měsačk jasnje na samsne wašnje kaž zemja nastał. Tuchwilu najbóle popularna teorija praji, zo zemja, hdyž je młoda była, bu přez wulki asteroid rozšćěpjena a z wulkeho krucha skały by měsačk nastał. Wšako měsačk je kaž skalny dźěl zemje. Samo nětko so měsačk jara pomału wot zemje wotsaluje.
Po druhej teoriji je měsačk njebjeske ćěleso, kotrež je zemja popadnyła. Ale fyzikaliski zakład za tajke popadnjenje jasny njeje.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
21. julija 1969: astronawtaj Neil Armstrong a Buzz Aldrin ze Zjednoćenych statow Ameriki přizemištaj na měsačku a běštaj prěnjej čłowjekaj, kotrajž druhi swět wopytaštaj. Cyłkownje 12 ludźi přizemichu za čas tutoho a pjeć slědowacych lětow hač do lěta 1972.
Zajimawostki[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wot zemje hodźi so widźeć, kaž měsačk kóždy měsac štyri fazy přeběži. Fazy měsačka rěkaja: młody měsačk, přiběracy měsačk, połny měsačk a woteběracy (tež: stary) měsačk. Měsačk zawinuje přiliw a wotliw na zemi.
Dla někotrych geometriskich a orbitowych fenomenow tutón bok njeje cyle konstantny, je móžne widźeć wot zemje něhdźe 55 procentow měsačkoweho powjercha. Zbytk bě absolutnje njeznaty hač do 7. oktobra 1959, hdyž sowjetska sonda Luna 3 pósła prěnje fota zadnjeho boka. 10. nowembra 1966 sonda Lunar Orbiter wot Zjednoćenych statow Ameriki 1 pósła prěnje wobrazy, z wyšej kwalitu, z wokołoměsačkoweho orbita.
Žiwjenje?[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Po aktualnym wědźe žane žiwjenje na měsačku njeeksistuje. Bjez powětra a kapalneje wody je wón jara žiwjenja njepřećelski wobswět.
Najwjetši dźěl antikskich towarstwow měchu měsačk jako bóh (Selene w grjekskej mytologiji, Luna w romskej mytologiji), a aktualni nowopohanojo praktikuja kult wo jón jako aspekt změnjaceje bohowki. Dokelž je druha najbóle widźomne njebjeske ćěleso a jeho fazow dla měsačk je baza wjacorych kalendrow, kaž tutón Židow a moslemow. W někotrych rěčach wšědny dźeń (póndźela) je po měsačku mjenowany, kaž na př. němsce Montag. W alchimiji a při woponach měsačk so z kowom slěbro asociěruje.
Kartografija měsačka[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Prěnje mapy:
- 1647: Selenographia fare de Johannes Hevelius
- Giovan Battista Riccioli
"Geografiska" terminologija měsačka
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ (jendź.) National Space Science Data Center, websydło NASA
- ↑ (jendź.) JPL's HORIZONS system, Jet Propulsion Laboratory
Hlej tež[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Eksterne wotkazy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Słónco · Merkur · Wenus · Zemja · Mars · Ceres · Jupiter · Saturn · Uranus · Neptun · Pluto · Eris
Planety · Miniplanety · Měsački · Meteoroidy · Asteroidy · Komety
Asteroidowe pasmo · Kuiperowe pasmo · Oortiska mróčel · Heliopause


text:
Ihre Sprache: Deutsch Niedersorbisch Obersorbisch
Beschreibung
Dohlad do žiwjenja njewšědneje Serbowki a hudźbnicy Lubiny Holanec-Rawpoweje (1927–1964) skića wobrazowa biografija »Wuměłča na pišćelach«, kiž je napisał a zestajał Achim Brankačk. Lubina Holanec-Rawpowa bě wuznamna hudźbnica mjez horstku serbskich interpretow a organistka »swětoweje sławy«. Přez jeje zažnu smjerć je była bórze pozabyta a mało wobkedźbowana. Achim Brankačk je z wosobinskich listow, njewozjewjenych fotow a dalšich dokumentow zestajał jimacy žiwjenjopis Lubiny Holanec-Rawpoweje, kotraž njebě jenož hudźbnica, ale tež mandźelska a mać. Předležaca biografija chce trajnje na wuměłču dopominać a dźěl serbskich hudźbno-kulturnych stawiznow wobswětlić.


text:
Dolnoserbski gymnazium nosy swój profil južo w swójom mjenju, pódla wšednych cuzych rěcow se wuknjo dolnoserbska rěc ako 2. cuza rěc. Z tym institucija wobchowajo rěc serbskeje mjeńšyny a k tomu pśinosujo, až wóstanjo serbska rěc žywa we Łužycy.
W toś tej modernej šuli wuwucujo 40 wucabnikow a wucabnicow 500 wuknicow a wuknikow. Pódla regularnych gymnazialnych rědownjow, kenž z wucbu w 7. lětniku zachopiju, wuknjo z lěta 2001 kuždy lěto teke 5. rědownja z wósebnym wugbaśim a wobdarjonosću (nimski: Leistungs- und Begabungsklasse/LuBk).
Znaty jo Dolnoserbski gymnazium za bikulturelnu atmosferu: Serbske nałogi ako kokot abo zapust pśigótuju a pśewjedu gymnaziasty kužde lěto aktiwnje a pokazuju je teke w zjawnosći. Wušej togo dopokazuju wósebnje wuměłski wobdarjone wuknice a wukniki na pšawidłownych koncertach a pśedstajenjach źiwadłowych graśow swój wjeliki talent.
Z lěta 2011 nosy šula teke titul „Šula bźez rasizma – šula z kuražu“. Z nim šula jasnje dokumentěrujo swój wótglěd wótkubłanja k demokratiji. Praktiski to šula pśesajźijo mjazy drugim pśez partnarstwo z Norwegskeju (Lilleström) a Českeju (Hořice). Na toś tej wuměnje se wobźěliju tak młodše tak starše wuknice a wukniki.
Dolnoserbski gymnazium jo cełodnjowna šula w zdźěla zwězanej formje. Tak mógu źowća a gólce 5. do 8. lětnika z wšakorakich źěłowych kružkow wuzwóliś, se daś pomogaś pśi dogótowjenju domacnych nadawkow und se daś pominaś a spěchowaś glědajucy na wósosbinske zamóženje. Wósebnje na kulturelnem wobłuku ma šula ceły rěd atraktiwnych móžnosćow zwenka wucby talenty (dalej-)wuwijaś.
Wušej togo:
W lěśe 1952 jo se w tej twarje załožyła prědna serbska wuša šula. Nałog a stawizny Dolnoserbskego gymnaziuma traju mjaztym wěcej ako 60 lět.


text:
WELE WIOSNY Podle kalyndorza jeszcze zima czimie Na dworze ni ma piyknie- jak to we zimie W zegrodkach jeszcze kwiotkow za moc ni ma Nie chce sie wychronić ta zmierzło zima Ale kukni-tam spod kamiyni Cojś sie zielyni? Jeszcze bez liścio stoji sagi strom A pod kamiyniami już śniygotki som Bele kaj już sie krokusy […]
Wele wiosny
O Walyntym
O Walyntym Czas gibko leci-już momy sztyrnostego lutego Świyntujymy dziyń św Walyntego Walynty we starym rzymie za cysorza Klałdiusza II żył Skuli tego cysorza w hareście był Dować śluby młodym wojokom cysorz zakazowoł A Walynty tym co se przoli śluby dowoł ! Bestoz go podle prawa w hareście zawrzyli W szejściesiontym trzecim roku sztyrnostego lutego […]
Walynty – Walyntynki
Walynty – Walyntynki Piyrsze w Ameryce i Anglii a teraz też i całej Europie 14stego lutego lotajom ludzie choby w ukropie Lotajom-kwiotkow i gyszynkow pełne rynki Dziyń św Walyntego przechrzciyli na Walyntynki Taki to teraz momy i na Ślonsku nowe świynto Jak kery komu przaje to o nim pamiynto Kwiotki,balony,serduszka,czekulady Mocka gyszynkom ni ma rady! […]
Na śledzia
Harynek Waluś
HARYNEK WALUŚ W sklepie na rygale stoły krałzy ze śledziami kwaśnymi Abo reż z rolmopsami zawijanymi Dobrze sie harynki w krałzach miały Miyndzy sobom se pogadowały -„Pamiyntosz Waluś jak my w morzu pływali całom halajstrom se błoznowali” -„Ja pamiyntom-też i to jak mi mamulka dycki przikazowała Mom dać pozor co by mie jako ryba abo […]
Szmanterlok
SZMANTERLOK Roz jedna ropucha szmanterloka na łonce trefiyła I tak piyknie mu do oczow świadczyła -„Ach ty ogromnie gryfny szmanterloku Jak cie widza,płaczka miechci mi sie w oku” Szmanterlok co kole nij na kwiotku siedzioł Tak tej ropusze powiedzioł: -„A czamu to ropucho bronotno Jest żeś tako markotno?” -„A bo jo tako szwarno ni ma […]
Djeta
Djeta Na Boże Narodzyni i Nowy rok Maryjka warzyła bogato Za to teraz je bachrato Piernik na miodzie i maśle samym Potym cukrym oblywany Ryby we wilijo Maryjka na maśle upieczone mieć musiała Na piyrsze swiynto gynś co tłosty zadek miała Braknyć przeca ni mogło niczego Kluski i masno zołza do tego Do moczki zosmożka […]
Zima w zegrodce
Zima w zegrodce W zegrodzie jak to dycki bez zima Roboty żodnej ni ma Stromy sagi,lecy kedy ptoszek przeleci Ani sie w piosku nie bawiom dzieci Wiater fujo miyndzy astami Teschno człowieka za kwiotkami Lepszy by możno było jak by śniegym popruszyło Ale coż kej tako zima Śniega ani na lykarstwo ni ma Dziecka przi […]
Zimowo pora
Zimowo pora Styczyń jakoś minie,luty przedzierżymy W marcu juzaś o wiośnie spominać bydymy We kwiytniu już bydom ptoszki piyknie ćwiyrkały Rade że sie wiosny doczekały A na razie ni ma co lamyncić na ta zimowo pora Bele sie je zdrowym i nie cza chodzić do dochtora Marietta Nikel


text:
Rozszerzone szukanie pozwoli szukać po mieście, ulicy itp.Szukanie zaawansowane
Katedra Hodowli Koni i Jeździectwa Olsztyn woj. Warmińsko-Mazurskie
Usługi Turystyczno-Rekreacyjne Janusz Kojrys Olsztyn woj. Warmińsko-Mazurskie
Ośrodek Jeździecki Olsztyn woj. Warmińsko-Mazurskie
Extreme Karts Olsztyn woj. Warmińsko-Mazurskie
STRZELNICA VIP Olsztyn woj. Warmińsko-Mazurskie
Almax Olsztyn woj. Warmińsko-Mazurskie
Strzelnica LOK Olsztyn woj. Warmińsko-Mazurskie
STRZELNICA MYŚLIWSKA IM. WŁADYSŁAWA... Olsztyn woj. Warmińsko-Mazurskie
Olsztyńskie Centrum Bowlingu Olsztyn woj. Warmińsko-Mazurskie


text:
Při najrjeńšim nalětnim wjedrje přebywa dźěćacy chór Serbskeho gymnazija Budyšin pod nawodom Bernadet Hencyneje wot 16. - 18. měrca we Wustawje Swj. Wjacława w Jaworniku blisko Zhorjelca. Zhromadnje z nawodnicu a ze swojej dźowku Katharinu Kasparowej nazwučowachu 15 nowych spěwow: hornjoserbskich, delnjoserbskich, słowakskich, jendźelskich a němskich. W swobodnym času nawuknychu pilni spěwarjo kopicu nowych tekstow. Mějachu pak tež składnosć, při pućowanju po łukach a lěsach sebi krasne wjedro a jónkrótny wuhlad na Bertzdorfski jězor lubić dać. Chór wopřija tučasnje 30 šulerjow 5. do 8. lětnika. Wosebje rjenje na tajkim zwučowanskim lěwje je, zo zeznaja šulerjo při bjesadźe tež sobušulerjow wyšich a nišich lětnikow. Tak z lóštom a wjeselom spěwaja a so rady zhromadnje zabawja.
Wćipni na nowe spěwy? Składnosć, chór wosobinsce dožiwić, maće na nalětnim koncerće zhromadnje z chórom Lipu njedźelu, dnja 17. meje 2015, w klóšterskej zahrodźe w Pančicach-Kukowje..


text:
Zyma
Zyma je najzymniša ze štyri počasow w měrnej arktiskej klimowej conje. Za tym hač wón na južnej połkuli abo sewjernej połkuli knježi, rozeznawaju mjez sewjernej a južnej zymu. Dla pućowaceho cenitoweho stawa słónca mjez južnym a sewjernym wobrotnikom wospjetuje so zyma w kóždej hemisferje z lětnym turnusom.
Astronomisce so započina sewjerna zyma ze zymskim zawrótom słónca – časowym dypkom, na kotrymž słónco padorunje nad južnym wobrotnikom steji a dny su najkrótše:
- na sewjernej hemisferje 21. abo 22. decembra a
- na južnej hemisferje 21. junija.
Potom bywaja dny zaso dlěše a nocy krótše. Zyma kónči so z nalětnjej runonócnosću
- 20. měrca abo w nocy k 21. měrca na sewjernej połkuli a
- 22. abo 23. septembra za južnu połkulu.
Wón traje potajkim 89 dnow na sewjernej połkuli a 93 dnow na južnej połkuli.
Dokelž wobkružna čara zemje wokoło słónca wokoło 1,7 % wot idealneho kruhoweje čary so wotchili, štyri počasy njejsu cyle runje dołhe. Nimo toho su sewjerne zymy dla bliskosće słónca (perihel 3. januara) tróšku krótše a miliše hač južne zymy.
Meteorologisce widźane započina (sewjerna) zyma 1. decembra. Meteorologojo přirjaduja počasy połnym měsacam. (Sewjerna) nazyma so kónči za meteorologow 30. nowembra. Meteorologiska (sewjerna) zyma wobsahuje měsacy december, januar a februar.
Fenologisce móže spočatk zymy wot astronomiskeho njesnadnje wotchilować a so nimo krajo-morjoweho rozdźělenja (maritimny vs. kontinentalny klima) často přez spočatk trajneje sněhowe wodźěće markěruje. Přiběranje abo wotebranje wot lodowcow wotwisuje pak mjeńše wot zymskeho sněhoweho połoženja hač wot prěnjeho noweho sněha w nazymje, kotryž ablaciju haći. Bližene přidźěluja zymje měsacy december, januar a februar a w južnej hemisferje junij, julij a awgust. Na geografiskich čopach knježi poł lěta „polarna nóc“; blisko čopownika traje někotre dny hač tydźenje.
Kaž w lěću su tež w zymje stare nałožki, kotrež zdźěla přežiwjachu abo buchu znowa wožiwjowane: na př. zawrót słónca jako hody, Alban Arthuan (keltisce), Julowy swjedźeń (nordisce/ germansce), karnewal/ póstnicy/ fašing, maskowy bal a zymske palenje.
Zapřijeće zyma so pak tež w pomjenowanjach wužiwa, kotrež wjace hač poł lěta traja, kaž na př. zymske połlěto, zymski jězdny plan, zymski semester, zymski tarif, zymski spar (při zwěrjatach), zymski čas a. d.


text:
Idzie to tyż posuchać na www.ojgyn.blog.onet.pl
Jedyn istny wrŏcŏ łod dochtora i gŏdŏ swojij babie, iże łostało mu ino dwadzieścia styry godziny życiŏ. Po tym łoznŏjmiyniu poprosiōł jōm ło... zeks. Snadnōm rzeczōm łōna sie zgŏdzŏ, nō i dupczōm sie.
Jakesik szejś godzin niyskorzij tyn istny idzie juzaś ku swojij babie i pytŏ sie:
– Moja ty roztomiyło, łostało mi łoziymnŏście godzinōw życia. A możno zrobiylibychmy to jesce rōłz?
I juzaś babeczka tego istnego zgŏdzŏ sie i juzaś sie dupczōm jak za modych lōt. Niyskorzij, po letkim śniku, tyn istny kukŏ na weker i spobōg sie, iże łostało mu ino łoziym godzinōw życiŏ. Tyrpie tak za ramia swojij baby i rzōńdzi:
– Moja ty roztomiyło! Jesce jedyn rōłz pokiel mi sie niy zemrzi!
– Tōć dyć, mōj chopecku, dupnymy sie! – gŏdŏ ta baba.
Dupczōm sie choby nŏjynte trzeci rōłz. Zatym baba łobyrtŏ sie na drugo zajta i biere sie do spaniŏ. Tyn istny festelnie sie trŏpi, iże chnetki mu sie zemrzi, kulŏ sie ze boku na bok, tyrpie sie, aże na łostatku łostowŏ mu ino śtyry godziny życiŏ. Klepie ta swoja babeczka po dupie aże ta sie łocuciyła...
– Moja ty roztomiyło! Łostało mi ino śtyry godziny życiŏ... Mōglibychmy...
We tym łoka mrziku baba sztrekła sie na tym prykolu i rzōńdzi:
– Niy! I jesce rōłz niy! Jŏ musza ło rozwidnioku stanōńć do roboty... a ty NIY!


text:
Tak po prołwdzie, to niy je takoł richtig1 smażōnka, yno ōmlet, ale jakosik mi sie ta nazwa barzi spodobała. Żeby bōło jeszcze ciekawiyj, to żech sie te hiszpańske danie nauczōł robić we Francji. Tortilla [czyt.: tortija] ze kartołflōma2 je klasycznoł, bo rajn3 idzie tyż wciepōńć i wōszt4, i inksze warzywa. Robi sie to trocha dużyj5 […]
Kategoria: Przegryski abo na mały gōd
Tarta po lotaryńsku (Quiche Lorraine)
Piyrszy rołz jołd1 żech takoł tarta we Lotaryngii (to je tyn regiōn zaroz przi Niymcach) i tak mi łōna2 zasmakowała, że musiołech sie jōm niyskorzi3 tyż narychtować4. Połra razy już żech z tōm tartōm eksperymyntowoł- rołz mi nawet śleciała5 na dylōwka6… ale i tak my jōm zjedli 😉 Joł robia zawsze ta wersja tarty dlo […]
Grillowane szpargle ze pesto (Zielono mi ze szparagami)
Pesto, jak chyba wszyjscy wiycie, prziciōngło1 dō nołs2 ze Włoch. We sklepie sie je idzie kupić we małyj krauzce3, ale jak fto sie rołz sprōbuje je zrobić sōm, to na te kupne niy bydzie chcioł ani wejrzeć. Robi sie je gibko4, a potyn idzie trzimać we lodōwce i zjejś sie je ze nudlami5 abo i […]
Bōłki ze sezamym (Bułki z sezamem)
Chop sie ciepnōł na bōłki. Jymy je prawie dziynnie, a że co chwila słyszymy, że w tych kupnych je kans1 chymii, to chciołech sie sprōbować, jak smakujōm take swojske2. Trocha sie je robi, ale potyn idzie je zamrojzić, a rano wciepnōńć na chwila do bratruły3 i mieć fajnie chrupiōnce na śniołdanie. I co jeszcze trza […]
Karminadle cyganiōne (Klopsiki z grochu)
Pōnojś to niy je wcale take zdrowe, żeby durś1 jejś miyso i bez to (choby yno we piōntek) idzie sie wymyślić tyż co inkszego. Po zimie jeszcze możno Wōm łostało kajś2 w jakim szranczku3 trocha grochu, to sie mogecie zrobić take cyganiōne karminadle. Yno sie dejcie pozōr,4 jak we piōntek bajecie5 wołać Wasze bajtle6 na […]
Szołdry abo murziny (Wielkanocne mięsiwa zapiekane w drożdżowym cieście na śląską modłę)
U nołs1 w dōma sie tego niy robiōło, nawet żołdno ciotka tego niy znała, ale rołz moja Baba znołdła to w jaki ksiōnżce i sie ji tego zachciało. Na poczōntku trzo bōło szukać, skōnd sie to wziyno, co to z tym zrobić i jak wyłōnaczyć2. Ponojś je to popularne na Ślōnsku Cieszyńskim, ale same słowo […]


text:
Już za połra1 dni bydzie Dziyń Nauczyciela i bez to czowiek sie tak barzi myśli ô2 tych roztomajtych rechtōrach3 i profesorach, co to ich na tyj swoji drōdze spotkoł. Jak żech sztudiyrowoł4 we Warszawie, to poznoł żech tam take dwie profesorki, co to im do dzisiej nojbarzi pszaja5. I ta jedna niy dojś6, że nauczoła […]
Tag: #wyndzonka
Cukinia ze wyndzōnkōm i daktylōma (Ot,co ;) )
Jedyn chop mie przerobioł, co bych pisoł barzi po ślabikorzowymu1 i dzisiej sprōbuja2 sam wciś3 zamiast ło- ô i ôbejrzymy, jak sie Wōm to baje4 czytać. A na tyn ajnfachowy5 recept6 żech prziszoł po tym, jak nasza- moja i ôd moji Baby- modoł7 kōmratka8 ôsprawiała nōm wczora ô swoji rajzie9 do Korei Południowyj i ô […]
Kurka… ze cukiniōm (Danie ekspresowe ;) )
Sōm take dni, kej1 niy chce nōm sie stoć przi piecu, a chciałoby sie zjejś cojsik dobrego i bestōż2 Chop sam wciepuje te recepty, co by Wołs trocha odciōnżyć łod tego myślynia: co by tu uwarzić? Te danie sie robi połra minut, ale tyn delikatny smak to bydzie dobry nawet dlo rozbestwiōnych3 degustatorōw. Co potrza? […]
KRUPNIOK RAJZUJE. Czyńść 3.: Krupniociosa (Podróże z kaszanką: Pizza z kaszanką)
Niy dojś1, że żech we łostatnim miesiōncu eksperymyntowoł ze pizzōm w dōma, to żech jeszcze pojechoł do Włoch, coby tam te roztomajte pizze pokosztować. I musza Wōm pedzieć, że niby składniki majōm podobne, ale w smaku to niyrołz jedna kole drugi sie niy moge stanōńć… to trocha jak ze babōma, na jedne niy idzie patrzeć, […]
Szołdry abo murziny (Wielkanocne mięsiwa zapiekane w drożdżowym cieście na śląską modłę)
U nołs1 w dōma sie tego niy robiōło, nawet żołdno ciotka tego niy znała, ale rołz moja Baba znołdła to w jaki ksiōnżce i sie ji tego zachciało. Na poczōntku trzo bōło szukać, skōnd sie to wziyno, co to z tym zrobić i jak wyłōnaczyć2. Ponojś je to popularne na Ślōnsku Cieszyńskim, ale same słowo […]
Smażōnka (Jajecznica)
Pomyśloł żech sie, że trza by sam wciepnōńć1 tyż jaki recept2 do tych, co to majōm dwie lewe rynce do warzynia.3 Coś ajnfachowego,4 a przi tym- jeszcze jak sie moł5 jajca łod szczyńśliwych kurōw- tak dobrego, że niyjedna baba abo chop bydzie chcioł łostać6 na taki frisztik.7 Dać sam idzie8 i szinka, i wōszt,9 i […]


text:
Blubry zez Kościana
Gdzie sie podziały niektóre fachy
Gdzie sie podziały niektóre fachy, co jeich tero już sie nie spotyko? Buł wew naszym mieście kunserwator łod miejskich lampów gazowych. Łun co dziyń na wieczór zapoloł, a rano gasiuł wszyćkie gazlampy wew cołkim mieście.
Buł tyż kowol, co kónie podkuwoł. Mioł kuźnie przy Placu Żołnierza. Buł rymarz łod kóński uprzynży. Nima już piykorzy zez małymi piekarniami, do których nosiuło sie blachy zez plackiym, guli wypieku wew jeich piecach chlebowych.
Po podwórkach chodzili i pukali do wiary druciorze, co naprowiali glinianne gorki i wymborki. Tero to te gorki nazywajum sie naczynia ceramiczne i starczy za trzy pindziesiunt wew kiosku kupić „kropelke”, taki klij do wszyćkiygo i druciorz niepotrzebny.
Golorz przychodziuł do chaci roz na dwa tygodnie i po kolei łoblecioł nos prawie na glace ryncznum maszynkum. Abo który krawiec podjółby sie dzisiej przenicować kluft. Przenicować, to znaczy rozpruć do łostatnigo szwa, zaś zeszyć wszyćko na odwrotny strunie, co by kluft buł jak nowy, zez igły zdjynty. Chybać żodyn.
Buł tyż taki jedyn fifny fach, co nawet nie pamiyntum jak sie zwoł, a buł rychtyg przydatny. Co pewiyn czas na podwórko wknajuł się tyn istny zez swojum maszynerium, przerobiunum akuratnie zez starygo rowera na rower do ostrzynia i dar się: „NOOOŻE, NOŻYCZKI, SIEKIYRY, TASOKI TYYYMPE ŁOSTRZEEE!” Waluł jakiymsiś ajzolym wew kawoł blaszyska, co by sie wiara kapła, że un właśnie sie zjawiuł.
Wylatywały zez chaty kobiycka i dzieciory, piyrsze guli ostrzyniu, drugie zaś zez ciekawości szpycnuńć, co sie bydzie wystworzało. Kobiyty dawały mu, co któro miała tympygo. Łun przestowioł swój rower na deptanum ostrzałke i na poczekaniu, za pore złotych, łostrzuł na łobrocanym pedałami kamiyniu, jak leci, wszyćko co mu kozali. Ta jego maszyneria miała taki szwung, że oż sie iskry sypały. Łun zaś łopyndzoł sie łod dzieciorów i mruczoł:
- Łodyńdź chłopcze, matka cie grobkami po szuflodach szuko, a tu aby zamudzosz - i pedałowoł dali.
Jak so pomyśle, co dzisiej wew chaci mum tympe i co mi mojo ślubno przy bele łokazji wypumino: wziułbyś sie i naostrzuł, nie, to bułby zez ciebie jaki pożytek, a ty snujesz sie, jak smród po gaciach, abo gapisz sie wew telewizor - to żol mi, że downo już nie słychać tegu walynia wew blache i tegu: „ NOOOŻE NOŻYCZKI...” Szak bez pół wieku nożyczki, noże, toporki i tasoki rychtyk sie nie zminiuły i sum takie same. Nu, co najwyży te laserowo łostrzune. Ale ktu wiy, czy tyn dawny fachman nie stetrołby dzisiej jakiygo laserowygo rowera? Szag Polok potrafi, nie?


text:
Pesto, jak chyba wszyjscy wiycie, prziciōngło1 dō nołs2 ze Włoch. We sklepie sie je idzie kupić we małyj krauzce3, ale jak fto sie rołz sprōbuje je zrobić sōm, to na te kupne niy bydzie chcioł ani wejrzeć. Robi sie je gibko4, a potyn idzie trzimać we lodōwce i zjejś sie je ze nudlami5 abo i […]
Tag: #zōłza
Kaczka wōniajōnco rozmarynym (Kaczka z nutą rozmarynu)
Jak mie już wlejzie1 do gowy jaki recept2 nowy… – cojsik te rymowanki mi sam niy pasujōm, ale jak żech już napisoł, to łostawia. Jak tyn recept wlejzie, to zarozki sie za niego biera, a inspiracje sōm wszyndzie: we lodōwce, we befeju3 i niy roz, niy dwa i na fynsterbrecie4 😉 Już skōńcza te fandzolynie5 […]
Schab niy-byle-jaki (Schab niebanalny)
Jak żech szoł1 do sklepu (abo jak by to niyftorzi pedzieli2 : do kaufhauzu), to kupowołech te miyso na trocha inksze danie, ale jak żech napoczōn3 warzić, to mie cojsik naszło. Czowiek kōmbinuje, ale tak po prołwdzie4 nawet niy wiy, co to z tego wszyskego wyjdzie. Jak żech opiykōł miyso, to żech prziszoł na to, […]
Ożarto wołowina (Boeuf à la bourguignon ;) )
Uwarzynie tego dania je łatwiyjsze, niż napisanie łod niego nazwy po francusku, a jak już je rołz1 narychtujecie,2 to potyn bajecie3 co jakiś czas do niego wrołcać. Joł noprzōd sie tym zainteresowōł, jak żech oglōndoł film „July i Julia”- fto go niy widzioł, tyn musi to nadrobić. Potyn, jak my z mojōm Babōm4 zaprołszali na […]
Curry ze kury (Nie ma co tłumaczyć ;) )
Te Europejczyki we Indiach na wszyske gynste1 zōłzy2 gołdali3 curry- bo sami Hindusi kołżdo4 mianowali5 inaczyj. To trocha tak, jakby na wszysko, czym sie hajcuje6 we piecy, gołdać wyngel7 😉 Anglikōm- bo ich tam przeca bōło nojwiyncyj- tak te prziprawy zasmakowały, że sie chcieli je zawiyś8 do dōm i tak sie narodziōła prziprawa curry, co […]
Kura ze miyntōm (Drobiowe roladki z jabłkiem i miętą)
Cojsik mie korciōło, żeby zajś1 poeksperymyntować. Miołech we doniczce miynta, a na parapecie walały sie jakejś jabka, to żech sie pomyśloł, że trza by z tego cojś narychtować.2 Dołwno3 żech niy robioł roladōw i trza bōło4 poćwiczyć owijanie ich niciōm, a że jabka dobrze smakujōm ze drobiym, tak żech prziszoł na ta kura. Tera yno […]


text:
Akademia Animatora – Szkolenia z Licencją na Zabawianie™
Kurs Animatora
Kurs Animatora Katowice, Akademia Animatora, Kurs Animatora Czasu Wolnego Katowice, Kurs Animatora Zabaw dla Dzieci Katowice, Animator Katowice, Animator Czasu Wolnego Katowice, Animator Zabaw dla Dzieci Katowice, Kurs Animatora Zabaw Katowice | Kurs Animatora Katowice, Akademia Animatora, Kurs Animatora Czasu Wolnego Katowice, Kurs Animatora Zabaw dla Dzieci Katowice, Animator Katowice, Animator Czasu Wolnego Katowice, Animator Zabaw dla Dzieci Katowice, Kurs Animatora Zabaw Katowice | Kurs Animatora Katowice, Akademia Animatora, Kurs Animatora Czasu Wolnego Katowice, Kurs Animatora Zabaw dla Dzieci Katowice, Animator Katowice, Animator Czasu Wolnego Katowice, Animator Zabaw dla Dzieci Katowice, Kurs Animatora Zabaw Katowice | Kurs Animatora Katowice, Akademia Animatora, Kurs Animatora Czasu Wolnego Katowice, Kurs Animatora Zabaw dla Dzieci Katowice, Animator Katowice, Animator Czasu Wolnego Katowice, Animator Zabaw dla Dzieci Katowice, Kurs Animatora Zabaw Katowice | Kurs Animatora Katowice, Akademia Animatora, Kurs Animatora Czasu Wolnego Katowice, Kurs Animatora Zabaw dla Dzieci Katowice, Animator Katowice, Animator Czasu Wolnego Katowice, Animator Zabaw dla Dzieci Katowice, Kurs Animatora Zabaw Katowice | Kurs Animatora Katowice, Akademia Animatora, Kurs Animatora Czasu Wolnego Katowice, Kurs Animatora Zabaw dla Dzieci Katowice, Animator Katowice, Animator Czasu Wolnego Katowice, Animator Zabaw dla Dzieci Katowice, Kurs Animatora Zabaw Katowice | Kurs Animatora Katowice, Akademia Animatora, Kurs Animatora Czasu Wolnego Katowice, Kurs Animatora Zabaw dla Dzieci Katowice, Animator Katowice, Animator Czasu Wolnego Katowice, Animator Zabaw dla Dzieci Katowice, Kurs Animatora Zabaw Katowice |


text:
Berlin
Wspůłrzyndne: 52°31'07" N 13°24'30" E
Berlin[1] – stolica a nojwjynksze mjasto Mjymjec, na prawach kraju zwjůnzkowygo (landu). Zajmuje 890 km² placu, zamjeszkuje sam blisko 3,5 mln uosůb. We czaśe uode 13 śyrpńa 1961 do 9 listopada 1989 mjasto bůło potajlowane na dwje zorty (Berlin Zachodńi a Wschodńi) bez Berliński mur.
Berlin leży we půłnocno-wschodńij tajli Mjymjec. Położůny je nad rzykůma Szprewům a Hawelům a jejich dopływůma. Rzyka Szprewa we dźelńicy Spandau wpado do Haweli, prowygo dopływu Łaby. Berlin znojduje śe mjyndzy płaskowyžůma Barńim a Teltow. Leży ůng. 70 kilůmetrůw uod grańicy s Polskům.
Przipisy
- ↑ Ślůnske mjano za: Reinhold Olesch, Der Wortschatz der polnischen Mundart von Sankt Annaberg, Berlin 1958


text:
Rym do szyki: różne rodzaje rymów do słowa szyki - słownik rymów.
Rymy - 2 literybonapartowski narzutki ostrołuki propagatorki czterdziestki sorabistki bobówki rangerski poniatowianki nieludikowski niemahometański teatyński marrakeszanki nawałniki sraczki neotektoniki sadzarski pieniężniki krocionóżki zembrzycki tapicerki kuwieki łomaski niedekarski didżejki szlamówki odwrotki parapetówki niedubienecki niemiedoński kajenki kanterberyjki kuczborski samborski lidyjski przyśmiewki tajniaki skwierzynianki barceloński bigamistki nieseminolski nieformierski dobrzyniewski niechodecki niedokunki sceptyczki nanajski nieoblęgorski niewiaziemski ołowianki bałkanistki pustaczarki atletki wrośliki sosnóweczki jehowicki narolski niekaliski niebudionnowski filcówki widokówki grzmiącki bielawski gombrowiczowski trzeciaczki bolimowski achterpiki latopisarski grabarski peweksowski wełniarski rentierski niehradczański niedynarski biblioteczki dwuteówki prointeligencki nieschulzowski choinówki bialski lipecki owocanki niemczanki niewołowski nakiełki krzystkowicki niepysznicki protestantki niebardzki rębarki smuteczki nienadmorski niekrościeński osoki hipotoniki
Rymy - 3 literyepigramatyki cynestetyki aerokinetyki psychosomatyki hydroenergetyki przełyki swastyki ferromagnetyki ekstrawertyki pryki synergetyki semiotyki dyptyki astrobalistyki czyżyki dydaktyki śliżyki mendyki dermatoplastyki ksenobiotyki judaistyki bombastyki pstryki ekoturystyki elektrooptyki synoptyki charakterystyki publicystyki spazmolityki lekkoatletyki semantyki arytmetyki pirostatyki reportażyki dalmatyki tyftyki kryminalistyki deliryki preparatyki dianetyki makrobiotyki limeryki heteroplastyki przytyki gnostyki historyki robotyki kanonistyki impetyki
Rymy - 4 literysadzyki genueńczyki krawczyki bończyki messyńczyki bzyki podhalańczyki asmarczyki waszyngtończyki selenofizyki agańczyki mantuańczyki refektarzyki brasilijczyki dubajczyki kilończyki pizańczyki grzybieńczyki mesyńczyki ostendczyki karakasczyki oranjestadczyki managuańczyki teatrzyki komentarzyki leszczyki nassauczyki peszawarczyki marburczyki sewilczyki rodyjczyki manichejczyki madrasyjczyki kigalijczyki nieboszczyki podleszczyki kairczyki nazareńczyki astańczyki ndżameńczyki sadzyki krystalofizyki fudżyjczyki trojczyki jaszczyki terminarzyki canberczyki teherańczyki weimarczyki tłuszczyki zakopiańczyki lizbończyki hararczyki bizantyńczyki loretańczyki pancerzyki małdrzyki paniczyki korczyki ratyzbończyki lomejczyki półkrzyki karagandczyki stalingradczyki bakijczyki suezyjczyki burzyki strasburczyki barcelończyki egerczyki madrasyjczyki helsińczyki marburczyki ammańczyki kigalijczyki parmeńczyki sekretarzyki babilończyki nassauczyki nieboszczyki stambułczyki psychofizyki titogradczyki abudżyjczyki dzyndzyki florentczyki sajgończyki barszczyki taszkentczyki granadyjczyki nagojczyki triesteńczyki erewańczyki jerychończyki duisburczyki wołgogradczyki kominiarczyki ferraryjczyki apijczyki jerzyki zagończyki nazarejczyki algierczyki jerozolimczyki bangijczyki metafizyki honolulczyki pokrzyki montrealczyki kleszczyki kaneńczyki koryntczyki skarbczyki grenadyjczyki samczyki sydnejczyki okinawczyki abudżańczyki dauhańczyki kałamarzyki epikurejczyki hallerczyki turyńczyki hajfańczyki messyńczyki tirańczyki sabejczyki brandenburczyki ponczyki wrończyki kalkutyjczyki abakańczyki tunetańczyki hubalczyki fryzjerczyki sieneńczyki rejestrzyki lozańczyki sofijczyki trewirczyki teatrzyki dżibutyjczyki tokajczyki liończyki piekarczyki alkierzyki hamiltończyki luandczyki birminghamczyki oldenburczyki librewilczyki bużumburczyki biczyki
Rymy - 5 liter i pozostałekszyki straszyki trojszyki
Inne rymy do słówprzykurczasz rozpieprzeń trampowski
Reklama:


text:
U nołs1 w dōma sie tego niy robiōło, nawet żołdno ciotka tego niy znała, ale rołz moja Baba znołdła to w jaki ksiōnżce i sie ji tego zachciało. Na poczōntku trzo bōło szukać, skōnd sie to wziyno, co to z tym zrobić i jak wyłōnaczyć2. Ponojś je to popularne na Ślōnsku Cieszyńskim, ale same słowo szołdra (sołdra, sodr- bo to roztomajcie3 gołdali4 i gołdajōm) to pochodzi ponojś ze czasōw prasłowiańskich i znaczōło kōnsek uwyndzōnyj szinki. Nojprzōd jōm moczyli we soli (rosolyli), a potyn wyndziyli przi kominie, choć jak niy bōło kōmina, to wele5 dziury we dachu. A potym tako szinka trefiła jakosik do drożdzowego ciasta i sie zrobiōła szołdra. A czamu6 na Wielkanoc? Bo niy ma lepszego czasu na jedzynie roztomajtego jołdła ze szinkōm. Niyroz sie tyż robi jedna srogo7 szołdra, a niy take małe bōłki. I- jak to na Ślōnsku, we kołżdyj jednyj wsi moł to inksze miano: szołdra, sodr, szczodr, szołdr… abo murzin.
Ciasto:
30 dkg mōnki pszynny
20 dkg krupczatki
200ml mlyka
3 dkg drożdży
1 łeżka cukru
2 jajca + 1 żōłtko (biołko do posmarowania na wiyrchu)
1 łeżeczka soli
10 dkg masła (rozpuszczone)
30 dkg szinki
20 wyndzonki8
jake 2 wōszty9
Do miski dejcie10 sie przesiōno mōnka- jakbyjście sie łod tych przedświōntecznych robotōw mieli już przewrołcać, to nojwyżi niy przesiywejcie tyj mōnki, na środku zróbcie dziura, a w nia wciepujcie drożdże, cuker, i wlywejcie leko podgrzōne mlyko. Tera trza to łodstawić na chwila (10-15min), żeby te drożdże zaczły robić.
Mogecie sie bez tyn czas pokrajać we kosteczka ta wyndzōnka i leko jōm podpiyc na patelni, żeby nōm te szołdry jeszcze lepi wōniały.11 Szinka i wōszt tyż pokrejcie we kosteczka, ale już ich niy podsmażejcie, yno niyskorzi12 wymiyszejcie razym ze wyndzōnkōm.
Tera idymy nazod13 do ciasta: wciepcie tam 2 jajca, te 1 żōłtko, sōl i wyrobiejcie. Keby Wōm sie za mocno klejōło, to dosypcie sie jeszcze trocha mōnki. Jak już sie wszystko fajnie połōnczy, to na jaki stolnicy (abo jak to piyrwy gołdali bierkownicy) abo i na stole sie to rozwałkujcie- tak, żebyjście mieli te ciasto rube na 1 cm. Tera powycinejcie take kwadraty (10×10 cm) i na środek kołżdego dejcie pomiyszano szinka, wōszt i boczek. Potyn kołżdy jedyn trza zawinōńć- trocha jak rolady: nojważniyjsze je to, żeby wszysko wlazło rajn14 i nasze szołdry niy rozwalōły sie przi pieczyniu. Połōżcie sie je na jaki blasze, kaj15 je ciepło i poczekejcie, aż fajnie wyrosnōm- dejcie im i nawet wiyncyj niż pó16 godziny, a Wy zajś mocie trocha wolnego.
Jak już wyrosnōm, to posmarujcie je rozfyrlanym17 biołkym i dejcie do pieca rozgrzōnego na 180 stopni tak na 30 min- pod kōniec dejcie pozōr18, żeby sie niy przipołlōły19.
I tak po prołwdzie20, to już mōmy po robocie. Kebyjście chcieli, to mogecie sie dō nich zrobić tyż na szybko jako zōłza21. Joł sie pomiyszoł jogurt grecki ze wyngerskōm pastōm paprykowōm, ale szło by tyż zamiast tego dać do jogurtu zōmbek czosku i trocha pietruszki. A że moł to być na Wielkanoc, to idealne bydōm wszyske zōłzy ze chrzanym, chrzan ze śmiytōnkōm, ćwikła… Smacznego 🙂
1nas
2tu: zrobić
3rozmaicie
4mówili
5koło, przy
6dlaczego
7dużą
8boczku wędzonego
9kiełbasy
10dajcie
11pachniały
12później
13z powrotem
14do środka
15gdzie
16pół
17roztrzepanym
18uważajcie
19przypaliły
20naprawdę
21sos


text:
XIII Jarni sraz Velorexu w Boskovicich
XIII Wiosynny zlot Velorexa we Boskovicach
1-3.05.2009
2009.04.29
W Czechach kożdego roku organizujóm dużo zlotów Velorexa. Jedne zloty majóm charakter regiónalny, a inksze sóm ogólnokrajowe, abo i miyndzynarodowe. Najwiynkszym zlotym Velorexa je tyn organizowany już XIII roz Wiosynny Zlot Velorexa we Boskovicach.Jo sie wybroł óński rok do Boskovic na taki zlot, kery dycko je z poczóntkym moja. Wtedy jeszcze mój Velorex był w czynściach, tóż pojechoł żech autym pooglóndać. To, co żech tam zejrzoł przerosło moji oczekiwania: kole 150, abo i wiyncy wystrojónych pojazdów, jejich właścicieli, wielki świynto "trzikołowca" .Wtedy to padoł żech se, że jo tyż musza tam kedyś zajechac z mojim "wehikułym". Chyciył żech sie roboty i we siyrpniu żech wyjechoł z garażu. Udało mi sie pojechać na jedyn dziyń na Zlot Velorexa do Głuszycy w Górach Sowich. Co prowda wióz żech go na prziczepce, ale kole 200 km zrobiył tyż na kółkach. Po przijeździe nazod z Głuszyce "chyciył żech sie" roboty, coby na moj Velorex był gotowy do drógi. Robota ta polegała na wymianie kosza sprzyngłowego i umyciu szlauchym na wiosna Velorexa. Acha. Jeszcze żech przikrynciył mu zdrzadełka i uszył fana na dach i tako mało z herbym Rybnika na antynka. Doszoł żech do wniosku, że kej Velorex jeździ, tóż niy ma synsu go wiyncy psuć i nic żech nie robiył z nim. Przeca dycko go idzie na fórze prziwiyź, a wszystkigo nie przewidza, co sie może popsuć.
2009.04.30
Tóż
żech nakrakoł. Czwortek mioł być na pucowani Velorexa, a
szykowani sie do drógi. Do połednia szło wszystko dobrze, aż
tu oroz Velorex na pojstrzodku Rybnika "szoł, szoł i przestoł
szłać". Polył yno na lewy cylinder, a prawy kucoł , forskoł
i nie chcioł polić. Udało sie jakoś sjechać dudóm i
zaczło sie regulowani zapłónu. Wymiana świyc, ustawiani
przerwy, wyprzedzynio, ale nic nie pómogało. Jak nie polił,
tak nie polił. Przi wiynkszych obrotach coś tam" godoł",
ale bez gazu nie odzywoł sie wcale. Po poru godzinach, pod wieczór
byli my już fest załómani, przeca wszystko gotowe, a Velorex
nie pojedzie. Na sznurce tyż go nie pocióngnymy 200 km w
jedna stróna. W kóńcu rozebrali my go do połowy,
głowica, cylinder, ale wszystko dobre. Pierściynie całe,
przedmuchów niy ma. Na dworze zaczło sie robić cima, tóż
zrezygnowani i załómani poszli my sie umyć i na piwo ze
złości. Na szczynści na te piwo było kónsek, tóż
mieli my czas jeszcze podyskutować i oroz myśl: a możno to je
simmering na wale? Co tu robić, dochodzi 10 w nocy. Jak zóndymy
na piwo, to jutro stanymy napewno "wczas rano, kole połednia"
i nie bydzie synsu sie niczego chytać już. Wartko dezyzja: jadymy
autym na tanksztela po cztyropak Tyskigo i do garażu. Za pół
godziny mieli my motór rozebrany i dojści do simmeringa.
Zaroz było widać, że je dziurawy. Tela nerwów nas
kosztowoł. na szczynści mieli my nowy, bo to je nietypowy tyn
uszczelniacz, i wymiana poszła sprawnie. Kole jedynostej próba
generalno. Poli na dwa! Tóż wartko sie myć a spać, bo rano
o siódmej pobudka.
2009.05.01
Rano
kawa i do garażu. Mómy dwie godziny na regulacjo, pakowani
sprzyntu i myci Velorexa. Poszło nóm to fest sprawnie i o 10
ruszyli my w dróga.
Pogoda
była piykno, chocioż trocha wioło, tóż fana musioł żech
w kóńcu schować, bo by mi jóm potargało. Do granice
poszło bez problymów, ruch przi świyncie był mały. Zaroz
za granicóm w Bohuminie jo pomylił dróga i zrobiyli my
runda hónorowo bez miasto.
Zapómnioł
żech dodać, ze jo jechoł Velorexym, a za mnóm siostrzyniec
Rafał z "autym serwisowym". Mieli my tam trocha narzyndzi,
bynzina, sznurka do holowanio, a inksze potrzebne rzeczy.
Wszystko
szło dobrze do czasu, aż wjechali my do Ostrawy. Na najwiynkszej
krziżówce, stanył żech na światłach i zostoł stoć. Jak
żech chcioł ruszyć, to zakucoł i zdech. Ale przeca niy ma sie
czym starać, bo to je yno Velorex. Trzi sekundy i stoł już w
zatoczce na autobusy. To woży 300 kg, jak jaki wiynksze koło, tóż
niy ma problymów ze ścisnyciym go. mały remónt
kapitalny i wszystko było ok. Kóntrola bynziny, świyć.
Okozało sie, że przerywacze sie zamarasiyły. Za dziesiynć minut
jechali my dali. Nastympne 80 km przejechali my spokojnie, aż my
stanyli na parkingu w lesie, dać mu trocha dychnyć. Były tyż po
dródze ze dwa przistanki na wartko sesjo fotograficzno, dlo
fotoreportera ze zadku.
Tak
dojechali my do Prostejova, 40 km od Boskovic, kaj stanyli my na
dłuży na tankszteli, a przi sklepie, coby kupić co do picio, a
jedzynio.
Po
pół godzinie ruszyli my na ostatni odcinek naszej trasy.
Ledwa my yno minyli tabulka z napisym Boskovice, to usłyszeli my
jakiś ryki. To nasz kolega Mirek z Polski ze swojóm familijóm
radowoł sie, że nas widzi. Myśloł, że bydzie sóm na
zlocie, bo my mu padali, że nie dómy rady przijechać, a
potym chcieli my mu zrobić niespodzianka.
Po
prziwitaniu z kolegóm, a z inkszymi znajómymi czechami
zaczli my szukać ubytowanio (noclegu). Na zlot przijyżdżo kole
150-200 Velorexów, do tego sporo inkszych ludzi, tóż
campingi, a kwatery sóm już od lutego pozajmowane. Na
szczynści zdarzo sie tyż, że keryś zamówi, a niy może
przijechać, tóż dziynki organizatorowi zjazdu, Tomasovi
Kostikowi udało nóm sie znojść dómek na campingu.
Sporo ludzi spało w namiotach, we śpiworach (śpimiechach?).
Po
rozpakowaniu sie, umyciu, poszli my na wieczorek towarzyski, kery
skóńczył sie...? Tak to minył tyn piyrszy dziyń zjazdu.
2009.05.02
Rano
trza decydować, czy bierymy udział w całodniowych zawodach
Velorexów, czy yno bydymy sie prziglóndać, bez
startowanio. Uznali my, że niy ma synsu startować, bo nie wiymy za
bardzo, o co sie w tym rozchodzi, ciynżko sie dogodać, a tam były
jakiś kónkuryncje na ukłodani haseł ze słówek.
Czechy walczyły w zawodach Velorexów, a my z Rafałym wybrali
sie na Moravski Kras, zwiydzić Propast Macocha a jaskinie. Było co
zwiydzać, tóż nazot my przijechali kole szóstej
wieczór, jak sie kóńczyły zawody i trzabyło pomału
jechać na camping.
Rano
czekała nas defilada bez Boskovice, tóż trzabyło trocha
prziszykować pojazdy. Musieli my tyż przijżeć sie Velorexowi
przed drógóm nazod do Polski. Keta trocha dzwóniyła,
tóż trzabyło jóm naszpanować. Wieczór minył
nóm na pogawyndkach towarzyskich przi piwie, ale tak na luzie.
2009.05.03
Rano
pobudka, zdowani dómka i wartko na parking pod Złoto Róża.
Na miejscu byli my, jako jedni z piyrszych, bo nóm padali, że
defilada je o 9, a była o 10. Postawiyli nas z przodku, jako trzeci,
abo czworty Velorex. Byli my na takij defiladzie piyrszy roz, ale móm
nadzieja, że nie ostatni. Ponad 150 Velorexów (tela sie
zapisało u organizatorów), wystrojóne, wypucowane,
ludzie postrojyni. Były kamery, reportery, i setki, abo tysiónce
ludzi na całej trasie. Punkt 10 było odliczani i ruszyli my. Były
dzwónki, buczki, gwizdki i wszystko jechało bez miasto,
wiwatowało. Tak bez 2-3 km na oko, bez rynek aż zaś na parking.
Twało to możno do pół godziny, aż ci ostatni przijechali
na miejsce.
Pogoda
dostrojiła sie do całej sytuacje, tóż było to
niezapómniane przeżyci. Teraz już wiym, po co ludzie tam
jadóm ze swojimi Velorexami z całej Europy, a byli tyż kedyś
i z Ameryki, abo Australie.
Defilada
sie skóńczyła, tóż zostało jeszcze podzielyni
nagród dlo zwyciynzców XII Wiosynnego Zlotu Velorexa w
Boskovicach i pomału impreza sie kóńczyła. Prziszło sie
zaś żegnać i pakować do drógi. Za rok kożdy chce
przijechać zaś.
O 11
ruszyli my w dróga nazod do Rybnika. Słóńce grzoło,
ruch był mały, tóż sie fajnie jechało. Poza przistankami
na tankowani nie było wiynkszych przerw, do czasu, aż w pojstrzodku
lasa pod górka Velorex zdech. Zjechoł żech na bok, a
wszyndzi napisy: teryn wojskowy, wstymp zabrónióny.
Piyrsze oczywiście "kóntrola ABC": bynzina ,
świyce, przerywacze. Niy ma iskry. Lampy nie świycóm, tóż
akumulator pod. Na szczynści mómy w aucie kable i odpolymy z
drugigo. Okozało sie, że nic nie pómogo, akumulator trzimie,
a rozrusznik nie krynci. Kabel urwany. Trocha my go skuplowali, ale
nic to nie dało. Jedyne wyjści: na pych. Udało sie. Ruszómy
w dóga (120 km jeszcze), ale nie wolno gasić motora. Tak
"pomału, a sztyjc" dojechali my do granice. Ze dwa razy my
stanyli na zrobiyni zdjyncia, ale bez gaszynio motora. Jak my już
minyli Wodzisław (15 km od Rybnika), to na światłach zaś żech go
zadusiył, bo mi sie biegi pomyliły. Trocha pchanio i zagodoł.
Jeszcze yno fotka pod tabulkóm Rybnik i sóm my w dóma.
Je piynć po połedniu, sześć godziń od wyjazdu z Boskovic. Mie
zaczyno wszystko piyc na gymbie, boch zapómniol se czym
pomazać, a jechoł żech cały dziyń na słóńcu, bez dachu.
Teraz yno sie czego napić, a rozpakować sie bydzie czas jutro. Przi
rozruszniku urwany je drugi kabel, po dotknyciu Velorex poli.
Tak
to sie skónczyła ta nasza, piyrszo na kółkach,
wyprawa Velorexym na zlot. A teraz pooglóndejcie sie pora
zdjynć i filmik. Jak treficie kedy Velorexa na dródze, to nie
trómbcie, chyba, że z pozdrowiyniym.
Fojerman


text:
Křesćanski zwjazk młodych mužow
Křesćanski zwjazk młodych mužow, mjezynarodnje znaty jako Young Men's Christian Association (YMCA), w Němskej mjenowany jako Christliche Verein Junger Menschen (CVJM) je najwjetša cyłoswětowa młodźinska organizacija, ma někak pjećaštyrceći milionow čłonow ze 124 krajow. Je to nadkonfesionalna křesćanska organizacija. Bu załožena w lěće 1844 w Londonje.
Symbolom YMCA je čerwjeny runobóčny třiróžk.
Wotkazy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Oficialne stronki YMCA (jendźelsce)
- Oficialne stronki CVJM w Němskej (němsce)


text:
Měrc
Měrc (tež: nalětnik; łaćonsce Martius) je třeći měsac lěta w gregorianiskej protyce. Wón ma 31 dnjow. Wón ma mjeno po Marsu, romski bóh wójny. Před dodaćom januara a februara, měrc bě prěni měsac protyki.
Měrc je nalětni měsac w sewjernej hemisferje a nazymski měsac w južnej hemisferje. Jedyn z dweju runonócnosći so za čas měrca wotměwa. Codiakalnej znamjeni w měrcu stej Ryby a Boran.
Měrc započe ze samsnym wšědnym dnju kaž nowember w kóždych lětach, a kaž februar nimo za čas přestupneho lěta.


text:
Morawa
Morawa (čěsce Morava, němsce Mähren) je jedyn z historiskich krajow Čěskeje. Rozpřestrěwa so we wuchodnym dźělu Čěskeje republiki, historisce wšak słuša k njej tež sydlišćo U Sabotů (wot 1998 přemjenowane na "Měšćanski dźěl Šancy"), kotrež leži wot lěta 1997 w Słowakskej.
Z Morawu mjezuja na zapadźe Čechi (344 km), na juhu awstriski zwjazkowy kraj Delnja Awstriska, na juhowuchodźe słowakski Trnawski kraj, na wuchodźe słowakski Trenčinski kraj, na sewjerowuchodźe słowakski Žilinski kraj a Čěska Šleska a na sewjerozapadźe pólska Šleska, konkretnje Kłodzki region.
Jako stolica Morawy płaći Brno, a to hižo wot lěta 1641. Před tym bě hłowne město Olomouc, kotraž słuša tež nadal k wuznamnym historiskim městam Morawy.
Srjedźowěkowe Wulkomorawske mócnarstwo płaći jako prěni wjetši słowjanski stat.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Statistický lexikon obcí v republice Československé II.: Země Moravskoslezská. Statistický lexikon obcí v zemi Moravskoslezské. Praha : Ministerstvo vnitra a St. úřad statistický, 1935
- ↑ Moravskoslezský kalendář 2004 ISBN 80-86101-84-3


text:
Szczęści pod lodym
Paweł Szarzec
Szczęści pod lodym
Stary Drzizga podeszedł do łokna, dźwignył forhang i podziwoł sie na pole. Na stary, ubity śniyg sypoł świyży. Dobre, że fujo teraz w styczniu, a ni potym kansi w aprylu, abo aji w maju, pomyśloł. Na polu widać było pore dziecek. Jedni mieli sónki, insi skije, a dwoje z nich prało sie ubitym w rynkach śniegym. Przez łokno dochodziły go wrzask dziecek. Po ich gymbach widać było, wiela uciechy sprawio im ta zabawa.
Zamyślił sie stary Drzizga. Przeca łón też kiesi był taki, jak ty dziecka tam na polu. Też, razym z inszymi chłapcami, ni móg sie doczkać na śniyg. Wielaż też tymu bydzie roków? Isto ze szejśdziesiąt, jesi ni więcyj. Też sie wtedy jeździło na sónkach, skijach i na łyżwach, kiedy Kaplica pokryto była lodym. Nikierzi jeździli aji na kworach! Z tymi laworami to było nejwięcej uciechy. Jak sie do takigo głębokigo lawora siadło, to botkami nie dostało sie do ziymi, nie szło kierować. Jechało sie potym bokym, zadkym, a nikiedy też przodkym. Że sie pysk przi tym mogło rozwalić, o tym sie ani nie myślało.
Uśmiychnył sie do swoich wspomnień stary Drzizga. Przipómniało sie mu, że łón sie też chcioł na takim laworze przejechać. Udało mu sie roz taki stary, dziurawy lawór zwielebić i poszeł na Kaplice. Po mroźnej nocy dziyń był piękny, słoneczny. Zjeżdżony i zlodowaciały śniyg fajnie sie nadawoł na takóm jazdę. Nie chcioł jednak jechać ze samego wyrchu. Kapkę sie poboł. Boł sie też, że przi wielkim szusie bydzie musioł przejechać kole płotu starej Motyczkule, a ta nie doś, że na chodnik sypała popiół, to jeszcze ku tymu szpatnie wszystki dziecka przezywała. Tak w połówce płotu Janego siednył se do lawora i ruszył. Mój Boże, co to była za jazda! Tego sie nie do łopisać. Roz sie jechało bokym do płotu, roz zadkym do miasta, a szus był taki, że sztachety migały w łoczach. Naroz sie pod lodym cosi blyskło. Trwało to mgniyni łoka, ale wszystko wskazyowało na to, że to mógł być piniądz. Tymczasym lawór śmigoł na dół, zahaltować sie nie dało. Ciekawe co też to było? Jesi to był naprowde piniądz, to ni piyć groszy, bo piyciogroszówka sie tak przeca nie świyci. Trzeba poczkać i jechać dali do końca, a potym pryndko dostać sie tam w to miejsce, kaj to uwidzioł. Insi chłapcy też to mogli spozorować. Jyny kaj to było? Pamiyntoł, że sie to blyskło przy końcu płotu i tam polecioł. Po chodniku rozważowoł co se kupi jesi to bydzie dziesiyć groszy, bo o dwacatce nie opowożył sie ani pomyśleć.
Był roz, dwa na wyrchu i zaczył hónym szukać tam, kaj to uwidzioł. Jest! Swiyci sie! Kopnył pore razy bótkym i spod lodowej szkorupy wygrzeboł 50 groszy! Co za szczęści! Nie chcioł wierzyć swoim łoczóm. Piridziesiąt groszy! Pińdziesiąt groszy to jest dziesiyć żymeł po pięć groszy. Dyby tak w szkole na łoczach dziecek jod żymłe za piyć groszy, to nie jednemu by było żol. Pińdziesiąt groszy to jest dziesiyć malcoków u Bijoka, albo pińdziesiąt sztolwerków u Drabiny, albo pińdziesiąt cygaretli „Cienkich" po groszu za sztukę. Z tymi cygaretlami to było tak, że jego wiela starszy kolega o przezwisku Megoj już trochę pokurzowoł. Na Kaplicy czasym mu doł pociągnóć z taki cygaretle z liści kasztana, jyny z tego sie strasznie krzipało, a nikiedy aji brało na rzigani. Tóż tyn Megoj sie mu roz pochwolił, że znaszeł na drodze całóm, prowdziwóm cygaretle. Ciekawe co by teraz Megoj powiedzioł, dyby mu ty znódzióne 50 groszy pokozoł? Już za dwacet groszy dostało sie u Drobika albo u Brychty schybków z wórsztu. Między nimi trefiły sie aji kąski szónki! Wiele by też tego było za 50 groszy?
Osuszony w palcach piniądz schowoł do kapsy, ale przed tym sprawdził czy ni ma dziurawo. W dóma pochwolił sie zaroz mamie, a ta uśmiychnyła sie i powiedziała Wracać tych piniyndzy ni ma ani jak, ani komu. Tóż wejś zóndź do Herra, kup pół chleba, a wydowke mi prziniyś.
Było po sztolwerkach, po schybkach. Ni móg sie ani Megojowi pochwolić. Nie uwierz iłby.
Jak se to dzisio nikiere dziecka nie umióm wożyć grosza pomyśloł Drzizga i opuścił forhang.
Kalendarium pochodzi z „Kalendarza Miłośników Skoczowa” 1996, udostępnionego dzięki uprzejmości Towarzystwa Miłośników Skoczowa.


text:
Studenckie Koła Naukowe
- Uniwersytet Kazimierza WielkiegoBydgoszczStudenckie Koło Psychologii â Neuropsychologia
- Uniwersytet Kazimierza WielkiegoBydgoszczStudenckie Koło Psychologii Kilinicznej â Seksuologii
- Uniwersytet Kazimierza WielkiegoBydgoszczStudenckie Koło Psychologii Społecznej
- Uniwersytet GdańskiGdańskKoło Nauk Psychologicznych „ANIMA”
- Uniwersytet GdańskiGdańskKoło Naukowe "VERSO"
- Uniwersytet GdańskiGdańskKoło Naukowe Psychologii Sądowej i Penitencjarnej
- Uniwersytet ŚląskiKatowiceStudenckie Koło Naukowe Psychologii Sądowej i Policyjnej PARAGRAF
- Uniwersytet ŚląskiKatowiceStudenckie Koło Naukowe Seksuologii
- Uniwersytet ŚląskiKatowiceStudenckie Koło Psychoterapii i Treningu Psychologicznego
- Uniwersytet ŚląskiKatowiceUczelniane Koło Miłośników Psychologii Carla Gustava Junga
- Uniwersytet JagiellońskiKrakówKoła Naukowego Studentów Psychologii
- Uniwersytet JagiellońskiKrakówKoło Nauk Psychologicznych UJ "Pragma"
- Uniwersytet Marii Curie-SkłodowskiejLublinKoło Naukowe "Adesse"
- Uniwersytet Marii Curie-SkłodowskiejLublinStudenckie Koło Naukowe "Quaero"
- Uniwersytet OpolskiOpoleKoło Naukowe Studentów Psychologii
- Uniwersytet OpolskiOpoleNaukowe Koło Psychoterapeutyczne
- Uniwersytet OpolskiOpoleStudenckie Naukowe Koło Psychologii Społeczności
- Szkoła Wyższa Psychologii SpołecznejWarszawaKEMP - Koło Naukowe Psychologii Emocji, Motywacji i Poznania
- Szkoła Wyższa Psychologii SpołecznejWarszawaKoło Naukowe przy Instytucie Psychologii Stosunków Międzykulturowych
- Szkoła Wyższa Psychologii SpołecznejWarszawaKoło Naukowe przy Instytucie Społecznej Psychologii Klinicznej
- Uniwersytet WarszawskiWarszawaKoło Naukowe Psychologii Klinicznej "Klinek"
- Szkoła Wyższa Psychologii SpołecznejWarszawaKoło Naukowe Psychologii Kryminalnej
- Szkoła Wyższa Psychologii SpołecznejWarszawaKoło Naukowe Psychologii Sportu
- Uniwersytet WarszawskiWarszawaKoło Naukowe Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego "TentEgo"
- Uniwersytet Kardynała Stefana WyszyńskiegoWarszawaKoło Naukowe Studentów Psychologii
- Uniwersytet WarszawskiWarszawaMiędzywydziałowe Koło Naukowe Społecznej Psychologii Eksperymentalnej "SPEKS"
- Uniwersytet WarszawskiWarszawaStudenckie Koło Naukowe Psychologii Ekonomicznej "Moderator"
- Uniwersytet WarszawskiWarszawaStudenckie Koło Naukowe Psychologii Uzależnień "Ścieżka"
- Uniwersytet WrocławskiWrocławKoło Naukowe Psychologii Reklamy
- Uniwersytet WrocławskiWrocławKoło Naukowe Psychopatologii MORIA
- Uniwersytet WrocławskiWrocławStudenckie Koło Naukowe Interdyscyplinarne Psychologii i Edukacji Płci
- Uniwersytet WrocławskiWrocławStudenckie Koło Naukowe Psychologii Sądowej LOGOS


text:
Machačkala
Machačkala (rusce Maxaчkaлa, awarsce MaxIaчxъaлa, aghulsce Marbaчkъaлa, AHжи, Mяrbячrъaлa, ГIяHжи-Kъaлa, AHжиkъaлa, Marbaчkъaлa, MaxIaчkъaлa, AHжи; 1857–1921 Port-Petrowsk) je wulkoměsto w samym juhu europskeje Ruskeje a stolica Dagestana. Leži w sewjernym předkraju Kawkaza při zapadnym brjoze Kaspiskeho morja, něhdźe 200 kilometrow sewjernje rusko-azerbajdźanskeje hranicy. Wjetšina wobydlerstwa je muslimska.
Machačkala ma něhdźe 570.000 wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1844 załožiło a ma wot lěta 1857 měšćanske prawa.
Wobchad[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
W Machačkali kónči europska dróha E50 (Brest–Paris–Praha–Užhorod–Dnipro–Rostow–Machačkala). Město ma nimo toho dwórnišćo při Sewjerokawkaskej železnicy a jenički ruski přistaw při Kaspiskim morju, kotryž je přez cyle lěto bjez lodu.
Žórło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Wuslědki wšoruskeho ludličenja 2010. Zwjazk 1. Ličba a rozdźělenje ludnosće. Tabulki 5, str. 12–209; 11, str. 312–979


text:
Půłnocno Koryjo
Koryjańsko Republika Ludowo-Dymokratyczno, (kor. 조선민주주의인민공화국, hancha 朝鮮民主主義人民共和國, MCR. Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk, Půłnocno Koryjo, we skrůće KRLD) – państwo kůmůńistyczne powstołe we půłnocnyj tajli Koryjańskigo Půłwyspu po II wojńe śwjatowyj na terynach zajyntych uod Czyrwjůnyj Armiji. Totalitarno władza sprawuje uoparta na idei dżucze můnopartyja, Partja Roboty Koryje. KRLD grańica mo ze: Rusyjům na půłnocnym wschodźe, Chinůma na půłnocy, Republikům Koryje (Połedńowům Koryjům) uod połedńa. We Chinach a we samej Půłnocnyj Koryje krej mjanowany je Pukchosŏn ("Půłnocny Chosŏn"; 북조선; 北朝鮮). Bukhan ("Han Půłnocny"; 북한; 北韓) to mjano popularne postrzůd mjyszkańcůw Połedńowyj Koryje.


text:
Microsoft
Microsoft to je jydno s nojsrogszych na śwjeće firm we branży kůmputyrowyj. Nojbarzi znajůmo kej producynt systymůw operacyjnych MS-DOS a Microsoft Windows, a tyż paketa průgramůw bjurowych Microsoft Office. Spůłka zołożůno we 1975 uod Billa Gatesa a Paula Allena. Śedźiba mo we Redmond we stańy Waszyngtůn. Po wycofańu śe Billa Gatesa s prezesowańo, jeji prezesem zostoł Steve Ballmer. Podug danych za 2007 rok, Microsoft dowo robota lo 89 809 ludźi a uośůngo 14.065 mld $ zysku przi obrotach 51.122 mld $.


text:
Kadra:
Bramkarze: Łukasz Bartoszyk , Piotr Waśkiewicz, Wojciech Bartoszyk
Obrońcy: Stanisław Anioł. Krzysztof Bilewicz, Jarosław Korzeń, Wojciech Krawczyk, Marek Misiewicz, Sebastian Gęśla, Bogdan Pieniążek, Jan Rochecki, Aleksy Dunin, Maciej Saramak, Marcin Włodarski, Mariusz Korkosz,Grzegorz Anioł
Pomocnicy: Bartłomiej Cisek, Kamil Droździel, Sebastian Malec, Bogdan Głuszko, Janusz Świderek, Tomasz Walentyn, Paweł Zatorski, Łukasz Barycza, Sylwester Sikorski, Tomasz Świderski, Piotr Nowak,
Napastnicy: Frank Egharevba, Piotr Gozdek, Daniel Puchalski, Marcin Żurawski, Jacek Paszkiewicz
Wyniki Tomasovii:
Strzelcy bramek dla Tomasovii: 13 -Frank Egharevba, 10 -Jacek Paszkiewicz, 5 -Janusz Świderek, 4 -Kamil Droździel, 2 - Tomasz Świderek,Marcin Żurawski, 1 - Grzegorz Anioł, Stanisław Anioł, Krzysztof Bilewicz, Tomasz Gozdek, Maciej Saramak, Marcin Włodarski,Paweł Zatorski
Trenerzy, którzy prowadzili zespół Tomasovii w sezonie 2004/05: Tomasz Orłowski


text:
(staw 03.03.2012)
Tole su powšitkowne jednanske wuměnjenja strony bildungsmarkt-neisse.eu. W nich so rjaduje poměr mjez nošerjom a zdobom wobhospodarjom portala (Mjezynarodny centrum zetkawanja Marijiny doł, Zjawna załožba byrgarskeho prawa, Marijiny doł 10, 02899 Wostrowc, zapisana w zapisu załožbow 21-0561 Załožba Mjezynarodny centrum zetkawanja Marijiny doł), zastupjeny přez předsydu załožby dr. Michaela Schlitta, a mjez portal bildungsmarkt-neisse.eu wužiwacymi juristiskimi a přirodnymi poskićowacymi.
Wobsahi strony bildungsmarkt-neisse.eu
Wobhospodar strony bildungsmarkt-neisse.eu skića jeničce móžnosć, zo poskićowacy swoje daty na kubłanskim portalu wozjewi.
Prócuje so wo stajnje aktualny, wobsahowje prawy a dospołny poskitk. Wobhospodar pak njerukuje za aktualnosć, korektnosć a dospołnosć ze stron poskićowaceho podatych datow.
Na stronu bildungsmarkt-neisse.eu a do jeje datowych bankow (wosebje datowe banki wo kubłanju, poradźowarnjach a poskićowarjach) přijimuja so poskićowacy, kotřiž ludźom w Euroregionje Neisse-Nisa-Nysa kubłanske a poradźowanske poskitki sposrědkuja. Wobhospodar njerukuje za to, zo kontakt z poskitki pytacymi nastanje a tež nic za ličbu abo kwalitu naprašowanjow.
Wobhospodar wobchowa sej prawo, njeserioznych poskićowacych a jich poskitki do syće njestajić resp. je ze syće wzać. To so wosebje na poskitki z ilegalnym, wustawje so spřećiwjacym, rasistiskim, antinabožnym a pornografiskim wobsahom poćahuje.
Jeli něchtó na wobhospodarja strony bildungsmarkt-neisse.eu dla njedowolenych wobsahow abo druhich přeńdźenjow přećiwo zakonjej, za kotrež je poskićowacy zamołwity, žadanje na rukowanje staji, potom poskićowacy wobhospodarja na prěnje požadanje wuswobodźi. Wuswobodźenje wopřija trěbne kóšty za prawniske wujasnjowanje.
Naroki na wobhospodarja, zo ma rukować, kotrež so na materielne abo ideelne škody poćahuja, kiž nastachu z wužiwanjom abo njewužiwanjom předstajenych informacijow a portala resp. z wužiwanjom njekorektnych abo njedospołnych informacijow, su zasadnje wuzamknjene, chiba, zo je k zmylkam wotpohladnje abo z hrubeje njeskedźbnosće dóšło.
Wotkazy a linki
Wobhospodar njepřewozmje rukowanje za wobsah eksternych linkow. Při eksternych linkach, kotrež su zwonka wobłuka zamołwitosće wobhospodarja, by zawjazk rukowanja jeničce w padźe skutkowny był, zo nošer wobsah znaje a je-li jemu technisce móžno a přicpěwajomne, zo wužiwanju zakonjej so spřećiwjaceho wobsaha zadźěwa.
Za ilegalny, njekorektny abo njedospołny wobsah a wosebje za škody, kotrež z wužiwanjom abo njewužiwanjom takle poskićenych informacijow nastanu, rukuje jeničce poskićowacy strony, na kotruž so wotkazuje, nic pak tón, kotryž přez link na wěste wozjewjenje pokazuje.
Awtorske prawo a prawo woznamjenjenja (copyright)
Awtor so wo to prócuje, we wšitkich publikacijach awtorske prawa wužiwanych wobrazow, grafikow, zwukowych dokumentow, widejosekwencow a tekstow wobkedźbować a wobrazy, grafiki, zwukowe dokuemnty, widejosekwency a teksty, kiž je sam nadźěłał, wužiwać resp. bjezlicencne wobrazy, grafiki, zwukowe dokumenty, widejosekwency a teksty wužiwać. Wšitke w internetnym poskitku mjenowane a ewtl. přez třećich škitane marki a znački tworow podleža bjez wobmjezowanja postajenjam konkretnje płaćiweho prawa woznamjenjenja a wobsydstwowym prawam konkretneho zapisaneho mějićela. Jenož na zakładźe ryzy mjenowanja njesmě so konkluzija sćahnyć, zo značka njeje přez prawo třećich škitana.
Copyright wozjewjenych, wot wobhospodarja resp. poskićowacych samych zestajanych objektow zwostawa jeničce pola nich. Rozmnoženje abo wužiwanje tajkich wobrazow, grafikow, zwukowych dokumentow, widejosekwencow a tekstow w druhich elektroniskich abo ćišćanych publikacijach njeje bjez wurazneho přihłosowanja wobhospodarja resp. poskićowarja dowolene.
Zwobraznjenje tuteje weboweje strony w cuzych framach je jenož z pisomnej dowolnosću wobhospodarja dowolene.
Škit datow
Wobsteji-li we wobłuku internetneho poskitka móžnosć, swoje wosobinske abo zawodne daty (e-mailowe adresy, mjena, adresy) zapodać, potom jedna so wo wozjewjenje datow wuraznje na dobrowólnej bazy. Wobhospodar wuraznje deklaruje, zo tute daty třećim njesposrědkuje.
Při wopyće weboweje strony wobhospodarja móže so stać, zo so informacije wo přistupje (datum, čas, wobhladana strona) składuja. Tute daty njejsu na wosobu so poćahowace daty, ale su anonymizowane. Wuhódnoćeja so jeničce za statistiku. Sposrědkowanje třećim, hač za komercielne abo njekomercielne zaměry, so njestanje.
Wobhospodar wuraznje na to skedźbnja, zo při přenjesenju datow w interneće (na př. při komunikaciji přez e-mail) njeje stoprocentneje wěstoty a zo so tute daty před přistupom třećich stoprocentnje škitać njemóža.
Přistup k stronje bildungsmarkt-neisse.eu
Zaručeć móže so jeničce tuchwilnemu zwučenemu techniskemu standardej wotpowědowace, najlěpje móžne spřistupnjenje datow. Poskićowacy wšak wě, zo móže so stać, zo so přistup ke kubłanskemu portalej abo jednotliwym datam kóždy čas garantować njehodźi. Wobhospodar njerukuje za ewentualnje nastate škody, kotrež zaleža na:
Winowatosće poskićowarja kubłanja
Z registrowanjom na stronje bildungsmarkt-neisse.eu njewozmje poskićowacy žanežkuli financielnje zawjazki na so. Poskićowacy přihłosuje bjezpłatnemu wozjewjenju swojeho poskitka na stronje bildungsmarkt-neisse.eu. Tute přihłosowanje płaći tež za zalinkowanje strony bildungsmarkt-neisse.eu z přihódnymi stronami multiplikatorow/multiplikatorkow, na př. za komunalne internetne strony, nadregionalne kubłanske datowe banki atd., kaž tež za ewentualne wozjewjenje poskitkow w ćišćanych medijach. Poskićowacy budźe nimo toho po swojich móžnosćach zjawnostneho dźěła na stronu bildungsmarkt-neisse.eu skedźbnjeć resp. pokazować.
Za zestajenje swojeho poskitka dóstanje poskićowar kubłanja ze stron bildungsmarkt-neisse.eu škitane klučowe słowo, kotrež ma swójskeje wěstoty dla na wěstym městnje składować
Poskićowar kubłanja ma winowatosć, so wo wobsahi prawidłownje starać, zo by strona bildungsmarkt-neisse.eu tak aktualna kaž móžno była. Poskićowacy je za swoje wobsahi kaž tež za wozjewjenje swojich poskitkow w němčinje, pólšćinje a/abo čěšćinje, jeli sej to přeje, sam zamołwity. To płaći tež za trěbne přełožki wobsahow.
W poskitkach maja so awtorske prawa za wužiwane wobrazy, grafiki, zwukowe dokumenty, widejosekwency a teksty wobkedźbować, wot poskićowaceho samoho zestajane wobrazy, grafiki, zwukowe dokumenty, widejosekwency a teksty resp. bjezlicencne wobrazy, grafiki, zwukowe dokumenty, widejosekwency a teksty wužiwać.
Z wozjewjenjom poskitka poskićowar kubłanja wobkruća, zo wšitke trěbne wužiwanske, awtorske, wukonowe a druhe prawa třećich na swojim wozjewjenym poskitku wobsedźi. Wón garantuje, zo jenož faktam wotpowědowace informacije wozjewja, w kotrychž so žadanja Powšitkowneho zakonja wo jenakim wobchadźenju a wšitke dalše specifiske předpisy dodźeržuja.
Za ilegalne, njekorektne abo njedospołne wobsahi a předewšěm tež za škody, kotrež z wužiwanjom abo njewužiwanjom na tajke wašnje poskićenych informacijow nastanu, jeničce poskićowar kubłanja rukuje.
Z registrowanjom na stronje bildungsmarkt-neisse.eu wobkrućiće, zo tute powšitkowne jednanske wuměnjenja na wědomje bjerjeće a je akceptujeće.
Prawniska skutkownosć
Powšitkowne jednanske wuměnjenja su dźěl internetneho poskitka wobhospodarja. W padźe, zo wěste dźěle abo jednotliwe formulacije tutoho teksta płaćiwemu prawu njewotpowěduja, hižo njewotpowěduja abo hižo dospołnje njewotpowěduja, so to tamnych dźělow tutoho wozjewjenja njedótka a wone swoju płaćiwosć wobchowaja.
Dźakowano pjenježnemu spěchowanju we wobłuku wšelakich kooperaciskich projektow je wužiwanje portala za poskićowarjow/poskićowarki a wužiwarjow/wužiwarki tuchwilu bjezpłatne. Skedźbnjamy na to, zo je přistup do interneta z přistupnymi resp. telefoniskimi kóštami konkretneho serwisoweho providera zwjazany, kotryž jeničce wužiwar/wužiwarka njese.