text:
Program DOMOWINA – 2025 (hornjoserbsce)
zwjazanosć – wotewrjenosć – zamołwitosć
Preambla
Załoženje Domowiny w lěće 1912 jako třěšny zwjazk serbskich towarstwow bě wažne wobrotnišćo w serbskich stawiznach, dokelž bu přez to wola k zjednoćenju mocow w serbskim narodnym hibanju jasnje zwuraznjena a prěni raz zeskutkownjena. Po měrliwej rewoluciji před 25 lětami je so Domowina k politisce njewotwisnemu třěšnemu zwjazkej Serbow a serbskich towarstwow přetworiła a je z tym wotewrjena za wšě serbske towarstwa a zjednoćenstwa kaž tež za kóždeho Serba.
Po tym zo je Domowina w lěće 2012, wróćo zhladujo na wuspěchi kaž tež na poražki a zmylki swojeho skutkowanja w serbskim ludźe, 100. róčnicu swojeho załoženja woswjećiła, je na času, městno Domowiny w towaršnosći 21. lětstotka znowa definować a wizije do přichoda wuwiwać.
Sćěhowaca programatika ma zaměr, dać nastork za dołhodobne dźěło a aktiwne skutkowanje Domowiny hač do lěta 2025. Při tym wostanje jeje najwažniši nadawk, w swojej zakońsce připóznatej funkciji jako zastupjerka zajimow serbskeho ludu k zdźerženju a wuwiću Serbstwa přinošować. Wosebje na hłownych zhromadźiznach ma so přez analyzu docpěteho stawa prócowanjow tuta programatika dale wuwiwać a z konkretnymi naprawami podkłasć, zo by so tu předležacy dokument zwoprawdźił.
Do narodneho dźěła zdar!
Zakładne hesła jednanja Domowiny
Zwjazanosć
Hdźežkuli su Serbja, tam měła Domowina za nich a z nimi hromadźe skutkować. Naše stawizny, kultura, rěč, wědomje wo swójskej wosebitosći a nic naposledk zhromadne narodne prócowanje – wšo to nas zwjazuje. Regiony přesahowaca a mjezsobna pomoc a wzajomne narodne dźěło pod třěchu Domowiny stej wuraz a nadawk našeje zwjazanosće. Serbske regionalne wosebitosće spěchujemy a wědu wo nich šěrimy.
Aktiwity Domowiny zwjazuja najwšelakorišich partnerow we Łužicy a zwonka njeje. Při tym zasadźujemy so za zaměrnje zapřijeće serbskich wobsahow do zjawneho žiwjenja.
Wotewrjenosć
Domowina skići kóždemu Serbej a přećelej Serbow zhromadnosć, njewotwisnje wot toho, hač bydli we Łužicy abo zwonka njeje a hač chce jako jednotliwc abo čłon sobustawskeho towarstwa abo župy Domowiny w njej skutkować. Podpěramy dale w zakonju zapisany princip swobodneho wuznaća k serbstwu, kiž zmóžnja kóždemu zajimcej přistup k serbskemu žiwjenju. Spěchujemy nawuknjenje a nałožowanje serbskeje rěče. Podpěramy najwšelakoriše móžnosće za wobdźělenje na serbskim towaršnostnym žiwjenju a skrućamy z tym zhromadne stawizniske a narodne wědomje. Jednamy zamołwiće a transparentnje za cyłu Łužicu a wšěch Serbow.
zamołwitosć
Domowina podpěra swoje župy a sobustawske towarstwa w jich zhromadnym narodnym skutkowanju. Čłonojo tutych měli so bóle hač dotal jako čłonojo třěšneho zwjazka zrozumić a wuznawać.
Wšudźe, hdźež su Serbja, měła Domowina zamołwitosć přewzać a w zmysle serbskich zajimow skutkować. Wona ma młodźinu jako swój přichod do narodneho dźěła zapřijeć a k tomu wotpowědne formy dźěławosće wuwić.
Wuwědomjamy kóždemu čłonej Domowiny, zo wón ze swojim skutkowanjom a jednanjom Serbow reprezentuje. Chcemy-li Serbstwu přichod dać, ma so kóždy jednotliwc po swojich móžnosćach za to zasadźować. Wosebje čłonojo we wolenej funkciji su namołwjeni do aktiwneho wustupowanja a spomóžneho skutkowanja za serbski lud.
I. Štó a što smy
Domowina je Zwjazk Łužiskich Serbow, kotryž wobsteji ze župow a towarstwow. Tež přećeljo Serbow móža być z jich čłonstwom. Jeje čłonstwo jako zhromadnosć angažowanych Serbow a serbskich towarstwow kaž tež zapřijeće zwjazkarjow do narodnych prócowanjow stej zakład wšeho skutkowanja Domowiny.
Škit, spěchowanje a wuwiwanje serbskeje rěče, žiwjenskeho ruma, kultury a identity Serbow, kaž tež prócowanja wo wjetše prawo samopostajenja w serbskich naležnosćach do směra kulturneje awtonomije su hłowne zaměry našeho měrliweho zhromadneho skutkowanja.
Domowina je na zakładźe Serbskeju zakonjow kraja Braniborskeje a swobodneho kraja Sakskeje zakońsce připóznata zastupjerka zajimow serbskeho luda.
Tohodla je swojemu čłonstwu kaž tež cyłemu serbskemu ludej winowata.
II. Zakład našeho jednanja
Domowina wuznawa so k wustawje Zwjazkoweje republiki Němskeje a z tym k prawniskim zasadam towaršnosće w našim kraju. Serbja su po stawiznach, rěči, kulturje a identiće samostatny narod. Su runohódni staćenjo a integrowany wobstatk ludnosće našeho kraja a němskeho stata. Zdobom zawjazuja so jako europski lud k zasadam swobody a měra. W tutym sebjezrozumjenju widźimy serbski lud jako runohódny wobstatk zhromadnosće europskich narodow.
K spěchowanju narodneho sebjewědomja Serbow a k pozbudźowanju europskeho myslenja podpěra Domowina aktiwnje mjezynarodne kontakty Serbow, wosebje k słowjanskim susodam, kaž tež k druhim narodnym mjeńšinam, ludowym skupinam a małym ludam.
III. Čłonstwo a Domowina
Aktiwne sobudźěło župow a sobustawskich nadregionalnych towarstwow, zamołwite sobuskutkowanje jednotliwych čłonow a směrodajne dźěło organow třěšneho zwjazka při zwoprawdźenju wustawkow, programa a wobzamknjenjow hłownych zhromadźiznow Domowiny su zakład wšeho skutkowanja w třěšnym zwjazku. Do tworjenja zasadnych rozsudow mamy naše čłonstwo zapřijeć.
Kóžda přirodna wosoba a kóžde towarstwo, kotraž/kotrež wustawki a program Domowiny připóznawa a chce je aktiwnje přesadźić, móže so z čłonom třěšneho zwjazka stać. Spěchujemy a podpěramy zhromadne dźěło organow třěšneho zwjazka z Domowinje přisłušacymi župami a towarstwami a z asociěrowanymi (wukrajnymi) towarstwami. Wona skutkuje dale zamołwiće we wobłuku mjezynarodnych organizacijow kaž FUEN, MENS a CIOFF.
IV. Wobłuki skutkowanja Domowiny
1. Domowinske župy a nadregionalne towarstwa
Domowinske župy ze swojimi sobustawskimi skupinami a towarstwami a nadregionalne fachowe towarstwa ze swojimi podstrukturami su ćělesa pod třěchu Domowiny a tworja zakład zhromadneho skutkowanja třěšneho zwjazka. Zhromadnje měli hišće aktiwnišo wabić za přistup dalšich čłonow, skupinow a towarstwow k zesylnjenju našeho čłonstwa.
Domowina spěchuje mjezsobne a zhromadne dźěło mjez župami a nadregionalnymi towarstwami a podpěra je při jich předewzaćach. Nowe medije a nowe formy komunikacije kaž tež nowe formy zhromadźowanja Serbow su za dalše skutkowanje Domowiny njeparujomny srědk dźěławosće.
2. Domowina – zastupjerka wšěch generacijow Serbow
W Domowinje su wšě generacije zastupjene. Potrjeby wšěch jednotliwych starobnych skupin maja so hišće lěpje wobkedźbować a z tym generacije přesahowaca zhromadnosć spěchować. W srjedźišću steja tu wosebje swójby, młodźina a dorost.
3. Serbska rěč
Serbska rěč je nimo swobodneho wuznaća k serbstwu najbytostniše identifikaciske znamjo Serbow. Tuž so zhromadnje za žiwu a samozrozumliwu prezencu serbskeje rěče w zjawnym žiwjenju a za dwu- resp. wjacerěčnosć we Łužicy zasadźamy. Škit, nałožowanje a rewitalizacija hornjo- a delnjoserbšćiny a próca wo wuchowanje a wožiwjenje serbskich lokalnych narěčow, kaž na přikład slepjanšćiny je naš najwažniši zhromadny nadawk. Tohodla podpěruje Domowina wuwiwanje rěč spěchowacych naprawow a wšě aktiwity rěčneho planowanja. Wužaduje sej konkretne naprawy zwjazkowych, krajnych a komunalnych instancow k škitej a spěchowanju serbskeje rěče.
4. Kubłanje w narodnym duchu a dorost
Kubłanje w narodnym duchu słuži skrućenju identity jednotliwca a je wažny nadawk Domowiny.
Zasadźamy so za to, zo so serbskorěčne kubłanje w pěstowarnjach dale a zaměrnišo spěchuje a bilingualna wučba w šulach zawěsći. Serbske stawizny, serbska kultura a rěč měli so přez předmjety přesahowace naprawy a kmane pedagogiske formy dale sposrědkować. Naše župy a sobustawske towarstwa su namołwjeni so zamołwiće sobu wo šulske a zwonkašulske poskitki starać. Wosebje w Delnjej Łužicy maja so tak dotalne kubłanske wuspěchi na polu rewitalizacije rěče wobchować a z tworjenjom dalšich rěčnych rumow zawěsćić. Tohorunja su serbscy pedagogojo namołwjeni, sebi narodneho a towaršnostneho nadawka wučerja wědomi być. Najwažnišej cyłkaj kubłanja dorosta w narodnym duchu pak stej swójba a jeje wšelake formy kaž tež šěrša serbska zhromadnosć. Ze zaměrom, pola dorosta tworić strowe narodne sebjewědomje, wjaza Domowina wšitkich akterow do zhromadnosće a pohnuwa jich do zhromadneho skutkowanja.
5. Kultura a wuměłstwo
Serbske kulturne dźěło a spěchowanje wuměłstwa stej wažnej stołpaj zachowanja identity našeho luda a wuwića serbstwa a zdobom pósłancaj našeho luda. Tohodla mamy w Domowinje spěchowanje wobeju za wažne. Staramy so wo podpěru našich lajskich kulturnych skupin ze stron serbskich kulturnych institucijow. Spěchujemy wuměnu a delegowanje našich kulturnych ćělesow wosebje do słowjanskeho wukraja a podpěramy wuměnu z kulturnymi skupinami europskich mjeńšin. Na polu kulturneho turizma žadamy sej prawu prezentaciju serbskich wobsahow, započinajo pola dwurěčnych pomjenowanjow. Podpěrujemy łahodny turizm, kotryž zmóžnja hosćom serbsku kulturu we Łužicy awtentisce zeznać.
6. Hospodarstwo
Hospodarstwo je rjap Łužicy a wowliwuje njeposrědnje połoženje našeje domizny a serbskeho luda. Přez spěchowanje našeje regionalneje wosebitosće zwyšimy atraktiwitu regiona za hospodarstwo. Wosebje dwu- a wjacerěčnosć je kmanosć, kotraž je za łužiskich předewzaćelow z dobytkom. Tuž podpěramy wšitke naprawy, kiž pohnuwaja firmy, wobchody a hosćency k wužiwanju serbšćiny. Zasadźamy so za kooperaciju Łužicy z nahraničnymi kónčinami Pólskeje a Čěskeje.
Serbska rěč a kultura matej so šěršo do regionalneho, komunalneho a krajneho planowanja zapřijeć. Hladamy na to, zo so němsko-serbski charakter sydlenskeho teritorija wobchowa.
7. Politiska participacija
Domowina zastupuje na zakładźe rjadowanjow Serbskeju zakonjow zajimy serbskeho luda. Wona stara so wo rozšěrjenje sobu- a samopostajowanskich prawow a winowatosćow předewšěm w serbskich politiskich, kulturnych a šulskich naležnosćach. Jednamy ze wšěmi demokratiskimi politiskimi stronami, zapósłancami a gremijemi na komunalnej, krajnej, zwjazkowej kaž tež europskej runinje. Zaručamy politisku artikulaciju Serbow za zwoprawdźenje serbskich zajimow a přesadźenje našich prawow a delegujemy za to serbskich zastupjerjow do poradźowacych a rozsudźacych gremijow.
Rady, přirady a wuběrki kaž tež zamołwići resp. społnomócnjeni za mjeńšinowe abo serbske naležnosće su wažni partnerojo a multiplikatorojo při zwoprawdźenju zajimow Serbow na wšěch politiskich runinach.
Zawěsćamy z našim politiskim dźěłom zdźerženje trěbnych financielnych zakładow za serbske potrjeby w financnym dojednanju mjez Zwjazkom a krajomaj Braniborskej a Sakskej kaž tež dalše spěchowanske srědki.
8. Poćah k našim susodam we Łužicy a zwonka njeje
Wažny nadawk Domowiny je, wědu wo Serbach we Łužicy a zwonka njeje dale rozšěrjeć, lokalnych akterow při spěchowanju serbskeje rěče a kultury a w jich wuznaću k serbskim korjenjam podpěrować a z tym k runohódnosći Serbow a serbskeje rěče přinošować. Němcy su naši susodźa, smy z nimi a dalšimi wobydlerjemi w měrje a mjezsobnej solidarnej podpěrje hromadźe we Łužicy žiwi.
Wočakujemy pak tež, zo so naše duchowno-kulturne hódnoty česća a škitaja. Na poniženja a njeskutki maja zamołwite instancy wotpowědnje a jasnje reagować. Wabimy za dwu- resp. wjacerěčnosć a podpěramy wšitke naprawy do tutoho směra.
9. Mjezynarodne poćahi
Domowina pěstuje a spěchuje zwiski z druhimi ludami. Kulturne wuměny, wopyty našich europskich susodow a mjezsobne zeznaće słuža skrućenju identity Serbow. Wosebje naši słowjanscy bratřa a sotry kaž tež narodne mjeńšiny w tu- a wukraju su nam dale ze sylnym partnerom. Zachowamy dotalne a witamy nowe wukrajne styki k Domowinje wosebje na runinje našich sobustawskich towarstwow.
10. Skutkowanje w zjawnosći
Z pomocu načasnych medialnych srědkow šěrimy wědu wo Serbach. Wo skutkowanju Domowiny, wosebje jeje gremijow informujemy zjawnosć prawidłownje přez medijowe wozjewjenja, towarstwowy časopis “Naša Domowina”, naše internetne strony a z dalšimi srědkami. Za skutkowanje w Domowinje aktiwnje wabimy. Při tym je transparenca najlěpši srědk wabjenja. Nimo toho je posrědkowanje wědy wo wobstejnosćach a wužadanjach serbskeho luda nadawk kóždeho w Domowinje skutkowaceho. Dźiwamy na runohódne wobkedźbowanje hornjoserbskeje a delnjoserbskeje spisowneje rěče.
11. Serbske institucije
Domowina spěchuje zhromadne dźěło mjez serbskimi institucijemi a dalšimi nošerjemi serbskich zajimow. Wona pohnuwa k tomu posłužby serbskich institucijow wužiwać, sej je žadać a tak poskitki aktiwnje wobwliwować. Zhromadne projekty a kooperacije institucijow přinošuja k spomóžnemu dźěłu za Serbow. Zdobom namołwja Domowina wšě serbske institucije, swoje poskitki tež Serbam zwonka Łužicy sposrědkować.
12. Škit serbskeho sydlenskeho ruma
Zakońsce postajene komuny, kiž serbskemu sydlenskemu rumej přisłušeja, su za Domowinu wažny zakład za definowanje winowatosćow k spěchowanju serbskeje rěče a kultury. Zdobom je serbski sydlenski teritorij Braniborskeje a Sakskeje za Domowinu jeje jednotny hłowny skutkowanski wobłuk. Škit tutoho je bytostny nadawk Domowinskeho skutkowanja. Domowina wužiwa wšitke realne móžnosće, zo by so kóždežkuli dalše zasahowanje do komunow, kiž serbskemu sydlenskemu rumej přisłušeja, w zwisku z wudobywanjom surowiznow wotwobarało, kotrež je z přesydlenjom abo dalšimi stratami za serbsku substancu zwjazane. Domowina poskića wot přesydlenja potrjechenym komunam přiwšěm swoju połnu podpěru při wurunanju stratow serbskeje substancy.
Wona žada sej dołhodobny a rjadowany wustup z wudobywanja a zmilinjenja brunicy a dale statny spěchowanski program za strukturnu změnu we Łužicy.
13. Serbske nabožno-narodne žiwjenje
Domowina wobhladuje bohate namrěwstwo nabožno-narodnych tradicijow a nałožkow jako njeparujomny wobstatk narodneho žiwjenja Serbow tež za přichodne generacije. W aktiwnym pěstowanju tutych tradicijow a nałožkow widźi Domowina wažny stołp za wutworjenje a skrućenje tež narodneho wědomja.
W serbskich katolskich wosadach twori cyrkej wažny rěčny rum za wšitke generacije. Domowina namołwja swoje sobustawske župy a towarstwa, so tež w přichodźe za bohaty poskitk nabožno-narodneho žiwjenja w swojich wosadach angažować.
W ewangelskich wosadach serbskeho sydlenskeho teritorija tworja nabožne zarjadowanja wažne rěčne rumy za ewangelskich Serbow. W dźěle na tutym polu aktiwnych skupinow a towarstwow widźi Domowina wažny přinošk za zdźerženje našeje maćeršćiny.


c: text/html

text:
Wapyn
Wapyn (mjym. Wappen) – zimbol, grafika prziznowana lo wyrůżńeńo pjyrwy familiji rycerskich, ńyskorzi adli, roztomajtych ferajnůw, mjast, jednůstek ferwaltůngowego tajlungu a państwa. We Ojropje bůły pjyrszy roz we Strzedńich Storoczach ino lo familiji rycerskich. Nauka, kero bado gyszichta wapynůw to heraldyka.
Wapyny na ślůnsku[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Wapyny na Ślůnsku bůły używane już na poczůntku XIII st., a przilozły ze zachůdu. Na teroźnim Wapyńe Ślůnska je zimbol czornygo orła na złotym tle. Wapyn ze orłym użył pjyrszy roz we 1222 kśůnże uopolski Kaźimjyrz I.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Blubry zez Kościana
Na ryby
Bez cołkie lato, a nawet łod wczesny wiosny zaś do późny jesieni, robili my wyprawy na kanoł na ryby, a jesinium do racockiygo lasu na bedki. Niektóry szczun, jak tylko nastały dziebko cieplejsze dni, dostawoł ambe na tle rybków i ciyngiym paploł ino o tym szporcie.
Na naszy ece kożdyn sie mioł za fest rybkorza, chocioż retynta do tegu szportu buły takie raczyj dumowygo wystworzynio. Kijoszki na wyndki zez leszczyny, żułka aby na samym kuńcu łod hoczyka do spławitka, a zaś dali to przeważnie ciyngiym szpagat, spławitko zez korka od berbeli abo zez pióra gysi, a ciynżąrek zez plumby ołowianny. Do tego jeszczyk puszka na glizdy, tytka zez grubszum sznytkum chleba i woryszek na ewentualnum zdobycz. To buło całe podstawowe wyposażynie rybkorza.
Najsamprzód trzebno buło na łunkach kole kanołu poszukać pod dornium glizdów abo nazbjyrać takich roboszków, co sie chowajum wew knebloszkach wew miołki wodzie blisko brzegu, a nazywajum sie kobuchy i już można buło łowić rybcie. Szło sie rychtyk wedle kanołu, oż do Gryżyny, abo po prawy strunie łodbijało sie ze szagi wedle kanołku na doły nielyngowskie. Tak czy siak buło to coś kole dziesiynć kilosów wew jednum strune.
Mo sie rozumieć, że przez całkum droge przy kożdyj wyrwie robiuło sie przystanek, co by zarzucać wyndke i to jak najdali łod brzegu, jednako nie plumpać czubyszkiym knebla wew wode, żeby ryby nie zgolały, ino brały. Czasym sie jaki kiołbik abo pitlejka uhoczuła, a buło że i łokunek. Wiynkciejsze sztuki jakoś nie buły przekunane do naszy przynynty i nawet na żuchlany chlyb nie brały. Abo może jeich tam wcale nie buło.
Bywało, że wyndki łot tego zarzucanio pomojtały sie abo zahoczuły ło kapeluny wew wodzie i trzebno buło pory i reble zdjuńć i na bosoka wew gajdach wknaić sie do wody, co by tymu pomojtaniu zaradzić. Jak który wyloz potym zez kanołu, buł nieźle uślabrany łod glajdy, jednakoż inkszygo sposobu nie buło.
Kożdyn mioł ino wew zapasie najwyży jeszczyk jedyn hoczkyk. Tylko Kakuś, ta wylynga, psianyga mioł wew pudołku połno wszelakich fiksmatyntów do łowjynio i nosiul to wew rugzaku na krybunkach, nie buło rady, żeby mu co głabnuńć. Chocioż jak Marychowi urwała sie żułka zez hoczykiym, ciynżarkiym i spławitkiym i nie szło jeich wew wodzie najdnuńć, to Kakuś go poratowoł i kumplet wszystko pożyczuł (chebać na wieczne niełoddanie). Buło to nie cołkiym nowe, ale jeszczyg zdatne.
Zaś wieczorym Marych na ece pokazywoł wiarze, jako sztuka mu wyndke zerwała. O mało co łapska mu sie łod tego pokazywaniu rozmiaru wyciungły do ziymi. My zaś wiedzieli, jak to buło, ale jak sie najdnuł jaki papudrok, co wew te bajanie Marycha uwierzył, to my kalafy ciyngiym pozamykali, co by sie poruta nie wydała.


text:
El equipo del voleibol masculino nacional de la Polonia es el equipo del voleibol nacional de Polonia, controlada por Polski Związek Piłki Siatkowej (PZPS), que representa el país en competencias internacionales y partidos amistosos. Es uno de los equipos del mundo más fuertes, siendo 2009 Campeones europeos y se clasifica cuarto (desde el diciembre de 2011) en la clasificación mundial FIVB. Los algunos conseguidos de Polonia de sus mejores causan los años 1970, con medallas de oro en 1974 FIVB Campeonato del mundo Masculino y los Juegos Olímpicos de 1976 en Montreal. También ganaron cinco medallas de plata consecutivas en los Campeonatos del Voleibol europeos, entre 1975 y 1983. El éxito más reciente de Polonia es de oro en 2009 el Campeonato europeo, después de derrotar Francia en los finales.
El equipo también ha competido en la Liga mundial FIVB después de 1998, consiguiendo sus mejores resultados en 2011, cuando ganaron la medalla de bronce.
:* Andrzej Stelmach, Dawid Murek, Marcin Nowak, Damian Dacewicz, Paweł Papke, Marcin Prus, Sebastian Świderski, Paweł Zagumny, Michał Chadała y Adán Nowik. Entrenador en jefe: Ireneusz Mazur.
:* Piotr Gruszka, Przemysław Michalczyk, Dawid Murek, Rafał Musielak, Marcin Nowak, Paweł Papke, Jarosław Stancelewski, Andrzej Stelmach, Sebastian Świderski, Robert Szczerbaniuk, Krzysztof Wójcik y Paweł Zagumny. Entrenador en jefe: Ryszard Bosek.
:* Piotr Gruszka, Marcin Nowak, Dawid Murek, Grzegorz Wagner, Krzysztof Ignaczak, Wojciech Serafin, Robert Prygiel, Jarosław Stancelewski, Sebastian Świderski, Paweł Papke, Piotr Lipiński y Arkadiusz Gołaś. Entrenador en jefe: Waldemar Wspaniały.
:* Michał Bąkiewicz, Damian Dacewicz, Piotr Gruszka, Krzysztof Ignaczak, Piotr Lipiński, Dawid Murek, Marcin Nowak, Paweł Papke, Robert Prygiel, Sebastian Świderski, Robert Szczerbaniuk y Paweł Zagumny. Entrenador en jefe: Waldemar Wspaniały.
:* Andrzej Stelmach, Paweł Zagumny, Piotr Gabrych, Sebastian Świderski, Piotr Gruszka, Dawid Murek, Michał Bąkiewicz, Arkadiusz Gołaś, Radosław Rybak, Łukasz Kadziewicz, Robert Szczerbaniuk y Krzysztof Ignaczak. Entrenador en jefe: Stanisław Gościniak.
:* Łukasz Żygadło, Paweł Woicki, Daniel Pliński, Wojciech Grzyb, Arkadiusz Gołaś, Sebastian Świderski, Piotr Gruszka, Dawid Murek, Mariusz Wlazły, Grzegorz Szymański, Michał Winiarski y Piotr Gacek. Entrenador en jefe: Raul Lozano.
:* Piotr Gruszka, Mariusz Wlazły, Michał Winiarski, Grzegorz Szymański, Sebastian Świderski, Daniel Pliński, Wojciech Grzyb, Łukasz Kadziewicz, Paweł Zagumny, Łukasz Żygadło, Michał Bąkiewicz y Piotr Gacek. Entrenador en jefe: Raul Lozano.
:* Piotr Gruszka, Mariusz Wlazły, Michał Winiarski, Sebastian Świderski, Krzysztof Gierczyński, Marcin Wika, Daniel Pliński, Łukasz Kadziewicz, Marcin Możdżonek, Paweł Zagumny, Paweł Woicki y Krzysztof Ignaczak. Entrenador en jefe: Raul Lozano.
:* Piotr Nowakowski, Piotr Gruszka, Daniel Pliński, Paweł Zagumny, Bartosz Kurek, Jakub Jarosz, Zbigniew Bartman, Marcel Gromadowski, Paweł Woicki, Michał Ruciak, Piotr Gacek, Krzysztof Ignaczak, Michał Bąkiewicz y Marcin Możdżonek. Entrenador en jefe: Daniel Castellani
:* Piotr Nowakowski, Paweł Zatorski, Piotr Gruszka, Grzegorz Kosok, Karol Kłos, Bartosz Kurek, Jakub Jarosz, Zbigniew Bartman, Paweł Woicki, Michał Kubiak, Michał Ruciak, Łukasz Żygadło, Krzysztof Ignaczak, Michał Bąkiewicz y Marcin Możdżonek. Entrenador en jefe: Andrea Anastasi.
:* Piotr Nowakowski, Paweł Zatorski, Piotr Gruszka, Grzegorz Kosok, Karol Kłos, Bartosz Kurek, Jakub Jarosz, Mateusz Mika, Fabian Drzyzga, Michał Kubiak, Michał Ruciak, Łukasz Żygadło, Krzysztof Ignaczak y Marcin Możdżonek. Entrenador en jefe: Andrea Anastasi.
:* Piotr Nowakowski, Michał Winiarski, Paweł Zagumny, Bartosz Kurek, Jakub Jarosz, Zbigniew Bartman, Łukasz Wiśniewski, Michał Kubiak, Michał Ruciak, Łukasz Żygadło, Krzysztof Ignaczak, Paweł Zatorski, Patryk Czarnowski y Marcin Możdżonek. Entrenador en jefe: Andrea Anastasi.


text:
Powěsće: srjedu, 08.08.2018
Hauptinhalt
Hudźba: Serbska kapała zapołoži přestawku
Serbska kapała JANKAHANKA zapołoži přestawku na njewěsty čas. To wobkrućichu jeje čłonojo serbskemu rozhłosej. Skupina wobsteji z Jana a Józefa Brězana, Symana a Bosćija Pawlika a Maxa Šnajdera a běše jedna z najwuspěšnišich serbskich kapałow zašłych lět. Jeje dotal posledni wustup běše w měrcu w Praze. W lěće 2014 su JANKAHANKA wudali swoju jeničku CD z mjenom "Zbožo".
Ptačecy: Čorny Halštrow bjez wody
Dla trajaceje suchoty je rěka Čorny Halštrow pola Ptačec (němsce Tätzschwitz) hižo kompletnje sucha. To zdźěli nam krajnoradny zarjad w Budyšinje. Mnoho dalšich rěčnišćow a rěčkow ma jenož hišće jara mało wody, mjez druhim Sprjewja a Nysa. Tež Čorny a Běły Šepc stej mjeztym jenož hišće rěčce, zdźěli zarjadnistwo.
Horcota: Ćeže z wutrobu a wobtokom krjewje
Tež w Hornjej Łužicy maja tuchwilu někotři horcoty dla ćeže z wutrobu a z wobtokom krjewje. Potrjechi to wosebje staršich ludźi, kotřiž pak mějachu tež hižo do toho ćeže. To wobkrućichu nam wčera popołdnju w hornjołužiskich klinikach. Mnohich pacientow njetrjebaja ani w chorownjach hojić. Zwjetša dosaha hižo, zo so pacient zaso dosć napije. Tak je situacija na přikład we Wojerowskim klinikumje skerje normalna. Tež w Zhorjelcu nimaja nadměru wjac pacientow hač hewak. Po wšěm zdaću su so ludźo w zašłych tydźenjach a měsacach hižo derje na horcotu zwučili, zdźělichu chorownje.
Smjerdźaca: Wuspěšni hašerjo
Smjerdźečanska Dobrowólna wohnjowa wobora je lětsa na najlěpšim puću, sej pokal zarjadniskeho zwjazka „Při Klóšterskej wodźe" we wubědźowanju hašenski nadběh wudobyć. W cyłkownym hódnoćenju maja Smjerdźečenjo tuchwilu štyri dypki předskoka před hašerjemi z Konjec-Šunowa a šěsć před wobornikami z Worklec. Mustwo Róžant-Sernjany - zakitowar pokala - nima z dźewjeć dypkami zastatka na Smjerdźacu hižo wulke šansy na cyłkowne dobyće.
Budyšin: Planuja priwatny zwěrjenc
Při Budyskim spjatym jězorje planuja priwatni inwestorojo zwěrjenc, w kotrymž móžeš zwěrjata tež hacać. Za to chcedźa něhdźe hektar wulku płoninu blisko minigolfoweje připrawy kupić. Dla toho hižo z měšćanskim zarjadom jednaja. Jeli hodźa so plany přesadźić, chcedźa hač do klětušeho lěća hižo prěnje płoty natwarić. Pokazać chcedźa w nich mjez druhim njewšědne rasy domjacych zwěrjatow.


text:
Nikolajewsk nad Amurom
Nikolajewsk nad Amurom (rusce HиkoлaeBck-Ha-AMype, do 1926 – Nikolajewsk/ HиkoлaeBck) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w Sibirskej při Amurje blisko jeho wuliwa do Pacifiskeho oceana. Město słuša do Chabarowskeho regiona a nadeńdźe so něhdźe 580 kilometrow sewjernje Chabarowska.
Ma něhdźe 19 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1850 załožiło jako wojerske zepěranišćo a ma wot lěta 1856 měšćanske prawa. Wot 1855 do 1870tych lět bě Nikolajewsk hłowny pacifiski přistaw Ruskeho carstwa.
Žórło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Wuslědki wšoruskeho ludličenja 2010. Zwjazk 1. Ličba a rozdźělenje ludnosće. Tabulki 5, str. 12–209; 11, str. 312–979


text:
Karoliny
Karoliny su skupiny kupow w zapadnym Ćichim oceanje, kotraž słuša k Mikroneziji. Nadeńdu so mjez Filipinami na zapadźe a Marshallowymi kupami na wuchodźe. Na juhu leži Papuwa-Nowa Gineja.
Hač do lěta 1899 słušeše najwjetši dźěl Karolinow k Španiskej. Po poražce w Španisko-ameriskej wójnje předachu Španičenjo swój podźěl Němskemu kejžorstwu, tak zo běchu kupy hač do Prěnjeje swětoweje wójny z dźělom němskeje kolonije Němska Nowa Gineja. Mjez swětowymaj wójnomaj stejachu zwjetša pod japanskim zarjadnistwom a po Druhej swětowej wójnje pod US-ameriskim.
Najwjetši dźěl archipela słuša dźensa k wot 1990 njewotwisnej Mikroneziskej, mjeztym zo twori mały dźěl Zapadnych Karolinow wot 1994 njewotwisnu republiku Palau.
Karoliny su pomjenowane po španiskim kralu Korli II. (1661–1700).


text:
Dolnoserbski gymnazium
Dolnoserbski gymnazium jo serbska šula w Chóśebuzu z wósebnym profilom. W šuli wuknjo 620 wuknikow a wuknicow pó normalnem planje za gymnazium w Bramborskej.
Jěźarnja[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
„Jěźarnja“ źo wót dolnoserbskeje rěcy a wóznamjenijo „Essensraum“, dokulaž jo "Essensraum“ wót gymnaziuma. Jo mjazy sportoweju halu a starym twarjenim šule. How se swěśe wjele swěźenjow, ako n.pś. „kokot“, „zapust“ abo ABI-pśizamknjenje. Wušej togo ma twarjenje separatny rum za abiturienty za wuknjenje a za domacne nadawki. Pśipódla su tam někotare kašćiki za wukniki a tolety.


text:
Kiwuski jazor
Kiwuski jazor (kinyarwanda Ikiyaga cya Kivu, francojski Lac Kivu) jo jaden wót wjelikich jazorow w srjejźnej Africe. Wón jo źěl granicy mjaz Ruandu a Demokratiskej republiku Kongo.
Jazor lažy we pódzajtšnoafrikańskem groblowem pśełamje na pódzajtšo Centralnoafrikańskego wuzgjarbjenja a na pódwjacor Ruandaskeje wusocyny. Nejwětšy pśiběg jo z pomjenjowaneje wusocyny se wubryzgujuca Kalundura; jadnučki wjeliki wotwód jo Rusizi w pódpołdnju, kenž běžy do susednego Tanganjikaskego jazora.
Kiwuski jazor ma pśestrěń wót 2.650 km² a jo až do 450 metrow dłymoki. Na jogo jazorowem dnje namakaju se wulkaniske žrědła, toś jo temperatura wódy we dłymšych źělach jazora wuša ako blisko powjercha. Mimo togo jo we dłymjach koncentracija płunow, kaž na pśikład metana a wuglikowego dioksida, wjelgin wusoka.


text:
Widziołś naszo galerio Ślůnskich Noblistůw?
Chciołbyś, coby Twoje kamraty a ludzie ze ôkolicy mieli ôkazjo tyż ja uoboczyć?
Znosz plac kaj szłoby ta galerio wystowić?
Ô wystowce:
Šlůnsk to land ze kultůrům, roztolicznymi trodycjami a naturalnům iściznům. Jednako ôd zowdy nojwiyncy we wercie byli na Šlůnsku ludzie. To łůni grůntowali a formowali Šlůnsk a niý roz nawet cołki welt. Niýkerzi s nich uostali świadůmie (abo niý) przepůmnieni a łůnych dorobek potraciůł sie fůrt kejsik tam. Jednako coby tak dali niý bůło, przedstowiůmy Wům sam Galerio Šlůnskich Noblistůw.
Napisz do nos a razym postarůmy sie ta wystowka sbajslować we Twoij ôkolicy.
Co musisz zrobić?
1. Szkryfnyć do nos (wlyź we zakładka Kůntakt).
2. Zrychtować ze nami ta wystowka.
3. Pedzieć kamratům, kaj mogům ja uoboczyć.
Wystowka skłodo sie ze 12 tabul ô wymiarach 70x50 cm. Mogům być postawiůne na sztalugach.


text:
Machačkala
Machačkala (rusce Maxaчkaлa, awarsce MaxIaчxъaлa, aghulsce Marbaчkъaлa, AHжи, Mяrbячrъaлa, ГIяHжи-Kъaлa, AHжиkъaлa, Marbaчkъaлa, MaxIaчkъaлa, AHжи; 1857–1921 Port-Petrowsk) je wulkoměsto w samym juhu europskeje Ruskeje a stolica Dagestana. Leži w sewjernym předkraju Kawkaza při zapadnym brjoze Kaspiskeho morja, něhdźe 200 kilometrow sewjernje rusko-azerbajdźanskeje hranicy. Wjetšina wobydlerstwa je muslimska.
Machačkala ma něhdźe 570.000 wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1844 załožiło a ma wot lěta 1857 měšćanske prawa.
Wobchad[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
W Machačkali kónči europska dróha E50 (Brest–Paris–Praha–Užhorod–Dnipro–Rostow–Machačkala). Město ma nimo toho dwórnišćo při Sewjerokawkaskej železnicy a jenički ruski přistaw při Kaspiskim morju, kotryž je přez cyle lěto bjez lodu.
Žórło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Wuslědki wšoruskeho ludličenja 2010. Zwjazk 1. Ličba a rozdźělenje ludnosće. Tabulki 5, str. 12–209; 11, str. 312–979


text: Róžant (aha/SN). Zo móžeše wjesnjanosta gmejny Ralbicy-Róžant Hubertus Ryćer (CDU) wčera něhdźe 15 přewažnje młodych hosći witać, zaležeše na tym, zo je staršiska přirada Ralbičanskeje pěstowarnje „Dr. Jurij Młynk“ wo to prosyła zaběrać so ze situaciju kubłanišća na tuchwilnych třoch stejnišćach. Prjedy hač so radźićeljo wčera tutomu dypkej dnjoweho porjada wěnowachu, mějachu přitomni starši składnosć so naprašować. Carmen Hebestreitowa, Milena Boršcyna, Fabian Róbl a předsydka staršiskeje přirady pěstowarnje Michaela Gedikowa rysowachu tučasne njeznjesliwe połoženje.


text:
Ewa Grzesik: Bojka ô zōmkach
Downo, downo tymu w bogatym landzie i piyknym zōmku żyła se młodo krōlewna, kero jak skōńczyła ôsiymnoście lot, to pikła se jegłōm ze wrzeciōna i usnyła na sto lot, a z niōm całe krōlestwo. Zōmek zarostoł coroz to bardzij trowskym, bluszczym i roztōmajtym chaszczym, aż w kōńcu zarosnył tak, że nie szło do niego wlyźć.
Dalszŏ tajla artykułu niżyj
Tako bojka ôpowiadali mi i mōno Wōm nasi ôjcowie, a mie ôna prziszła do głowy jak roz w niydzielne popołednie wybrali my sie na rajza po kulturowych zabytkach ziymie raciborskej. Wszystko to idzie dyć ôbejrzeć w internecie i na suchych kartkach papiōru. Ale to co sie widzi na żywo dycki budzi wiynkszy podziw i zachwyt. Jo gynał trefiłach do Strzibnika,piyknie uchowanego zamku w Modzurowie, Czerwiyńcic, Sławikowa i Łubowic. Tako rajza autym idzie szafnyć w jedyn dziyń, yno coś wōm powiym. Na atrakcje typu maszkety, restauracyjo, szpacyr po parku to raczyj nie liczcie, bo sōm to pałacyki kere już pōmału popadajōm w rujina abo już niōm sōm. Yno w Łubowicach sie idzie napić bōnkawy, a poezyje poety Josepha vōn Eichyndorffa po całym dniu wycieczki bydōm jak kropka nad „i”.
Nikere sōm bardzij abo mynij ôporzōndzōne, z właścicielym abo bez i yno lecy kyndy przebijajōm sie śniygotki, a wysuszōne pyndy paproci tworzōm kryngi przipōminajōnc nōm, że kedyś tu były piykne zygrodki i wiernie co roku wyrostajōm jakby nie tracōnc nadzieji, że zaś tu bydzie piyknie.
Do nikerych zōmkōw za bogatym drzewostanym drogi sōm nawet zarosnyte, tak mało ludzi tam przichodzi ale jest jedyn tego plus bo jak czytōm ôstatnie publikacyje to aby nie trza tam stoć w kolejkach do kasy za biletym i sie nerwować. Tam sie jest samymu, a myśli take jak żol, pustka, rozpacz nawzajym sie miyszajōm, a pytanie czamu to tak wyglōndo? mierzi człowieka. Jak już tam pojedziecie to nie zapōmnijcie ôblyc na nogi jakich guminiokōw żeby nie depnyć jakij szlandze na ôgōn. Wiela z Was wejrzi na te zōmki i pałacyki zarosnyte chaszczami i ujrzi stare zgnite cegły kere sie walōm, a wszystko to skuli zmiany ustroju jaki nastoł po wojnie, zmian właścicieli, a potym tyż rozszabrowane i celowo niszczōne by zapōmnieć ô czasach wielokultorowego przynikanio sie nawzajym tutejszej ludności kero poradziła zbudować take cuda. Ludzie w Raciborzu do dzisioj godajōm „Ja bo to było poniymiecke” i patrzili jak jejich dorobek kulturowy pōmału kruszeje.
Wychowani na kulcie takich pałacōw jak Wawel, Pałac Krōlewski, zapōmnieli my ô naszym Ślōnskim dziedzictwie, a przeca downo jedno „czyje to je”. Te i inne pałacyki mogłyby dzisioj zachwycać świat jakby było w nas trocha tolerancyje, a my sami czuli sie też europejczykami. Tako rajza po tych zapōmnianych pałacykach może być niezłōm lekcjōm historyje z kerej wnioski starejmy wyciōngnōńć sami, a tym samym ôtwiyrōmy wielko ksiynga wiedzy ô naszej regiōnalnej tożsamości i dziejach i przestrzego przed błyndami, a doświadczynia pozwalajōm budować naszo prziszłość. Dzisioj jest moda na norodowość, kero niekedy przesadnie pojmowano wiyncyj może bulić niż budować… I jak to godajōm „historio lubi sie powtarzać.”
No cōż, jo w tych zōmkach śpiōncej krōlewny nie znolozłach, a szkoda bo jak wiymy ôna charczała aż sto lot, a my mōmy dopiyro 70 lot po wojnie to na zdjyncie tyj klōntwy z tych błyndōw i zaniedbanio bydymy musieli jeszcze trocha poczekać. Ale coś mi sie zdo, że zakōńczynia jak w bojce „I żyli długo i szczynśliwie” już nie bydzie…
Dwie dziurki w nosie i bojka skōńczyła sie…
Ewa Grzesik
Miyszkōm w Raciborzu, robia na banie fest, przaja tymu miastu i ślōnskej godce, mōm swoje lata, ôdchowane bajtle, a teroz sie chyciłach pisanio. Laureatka kōnkursu „Po naszymu, czyli po Ślōnsku” w 2017 roku o tytuł “Ślōnzoka Roku”. Jak mōm trocha czasu to ôdnowiōm jakeś stare meble.


text:
Brif spod hołdy
Brif spod hołdy
Dalszŏ tajla artykułu niżyj
„W piyrszych słowach mojigo pisma…”
Moja Ōma na staroś krōm tego, co ôblykała rozklōnkrowane bryle niy poradziła już poczytować tych myńszych szkryfōw. A zaś Ōnkel Maks mioł handszrift taki, jaki mioł, wyrobiōny bez te wszyski lata kej robiōł za byamtra na werku. Skuli tego Ōma zowdy mie wołali, kej yno briftreger przysmyczył kuwerta ôsztymplowano po piyńć razōw z kożdyj zajty.
Bodej ôna ôtwarłech, już wiedziołech jake bydzie hań stoło te piyrsze zdani. Ōnkel zowdy tak napoczynoł pismo. Choby paciyrz. I jo bych tyż gynał tak samo chcioł napocznōnć moje szrajbowanie tukej. Wiycie jako…
Bo tak żech se to wynokwił, co byda ku wōm słoł roz za jaki czos brif spod hołdy. A po jakimu spod hołdy? I skōnd sie wziona tak rychtig ta hołda? Tak po prowdzie to ô nij jeszcze naszrajbuja wiyncyj kej indzij. Bo ô tyj naszyj hołdzie we Gōrnych szłoby rozprowiać godzinami. Sōm takie ludzie, kiere tu miyszkajōm ôd małego i ônyj tak rychtig niy widzōm. Kejby jij sam niy bōło. A ôna sam je i my dycki bytujymy we ônyj ciyniu, czy sie nom to podobo czy niy. Ôna je tōm tajlōm naszego świota, kiero nōm pokazuje, kim my tak rychtig sōm i skōnd my sie wziyni. Ujek Ginter zowdy godoł, kej jechoł kajś na kole, co jak traci hołda ze ôczu to sie biere wartko nazod. Tak se forszteluja, co idzie być na drugij zajcie świota, kajś we Australyji, nale jak sie wejrzi za sia i poradzi sie uwidzieć ta hołda, to sie wiy, co sie niy potraciło. Bo tyn puklaty landszaft wskazuje nōm pōnkt, kierego sie mōmy lang trzimać. Stōnd sie zaczyno kożdo rajza i sam sie ôna kōńczy.
Na tym naszym kōńszczyczku ziymie mōmy roztomajte landszafty. Ludzie we wiynkszych sztatach widzōm yno roztoliczne budōnki. Te starszawe, już czasym fest zapuszczone, nale krōm tego jeszcze durch spod ôdropanego pucu wylazuje na wiyrch hańdowno ôd ônych krasa, parada a majestatycznoś. Sōm tyż te nowsze, kere kej ôwdy przisłōniajōm te gryfne, pobudowane za staryj Polski eli jeszcze za Wilusia. Te moderne tyrczōm choby suche chabozie swojigo czasu powrożane bez cweku kaj yno popadło bez tych niywydarzōnych planistōw a baumajstrōw za nowyj Polski. We tym skuplowaniu betōngu, asfalta a przi tymu wiecznym larmie, uwijaniu się, miyszōngu ciynżko je dychnōnć a tyż znojś troszyczka cichości.
Ludzie ôd myńszych sztatōw poradzōm chycić troszyczka wiyncyj luftu. Tukej chałpy sōm już kapka myńsze i beztōż poradzi sie dojrzeć sztrōmy kere wyrostajōm kaj przi sztrasach eli we parkach. Znać tyż wysoko pōnad sztatami kościołowe turmy, kere tyrczōm choby patrōny a doglōndajōm wszyskigo. Kajś hań, dalij, wele sztatōw kulo sie żywobyci industryje. Ône choby na poczōntku dwadziystego piyrszego storocza sleksza wyhaltowało i je myńsze niźli te sto lot tymu do zadku, nale tyż już troszyczka ôdmiyniōne. Miast srogich kōminōw kere niyroz przisłoniały niybo a farbowały luft choby jaki pofyrtolōny malyrz, terozki te moderne kōminy sōm fest schrōniōne, ponakrywane filtrami a po modrym niybie furgajōm piyrzaste chmōry a roztomajte ptōki. Miast ôkopcōnych, wyrczōncych, kostropatych werkōw, roztopiyrzōnych szyroko choby staro Szafarczyczka na ryczce wele familoka, pobudowane sōm mikre siwe budōnki kaj nojwiyncyj roboty majōm cichuśkie maszyny szterowane komputrami.
Ludzie kere niykyj we żywobyciu niy rajzowali do naszego Hajmata kej już sam trefiōm poradzōm sie fest udziwić, co sam mōmy tak wiela zielōności. Niy yno przepastne lasy pszczyński eli te wele Rudōw, nale tyż te sztrōmy, kere coroz frechownij wlazujōm na zidlungi we wiynkszych sztatach. Zdo sie, choby ta nasza erda, downij poharatano prōbowała sie terozki ôdrodzić trzi razy festelnij. Choby chciała wrōcić nōm to wszysko, co my ônyj swego czasu zachachmyncili. Choby chciała nōm skozać: „dziwejcie sie ludzie, coście za te wszyskie czasy kiedyście mie tak ôszkliwie plōndrowali, szkyrtali a prōbowali zwyrtnōnć na drugo zajta; wejrzycie se ludzie, coście za tyn czos stracili”.
Toż dziwom sie na to wszysko z tyj mojij hołdy. Widza samstōnd cołki mōj Hajmat. Widza te srogi rozblyszczone sztaty, widza sztrasy kiere wiedōm nos kajś ku inkszym landōm. Widza ôceany zielōności i słysza fligry kere furgajōm tysiōnce metrōw wyżyj. Widza hańdaleko nasze ślōnskie Byskidy choby ciyńkim blajsztiftym nakryklane pod polednim sońcym. Widza jeszcze lecy kaj zatoplano w tyj zielōności gruba i bulate kōminy ôd werku. Widza żōłto-modry cug jak ciśnie glajzami ku Katowicōm. Widza tyż te blank moderne werki a stare zōmki a palace. Widza powrożane rajn we sztaty biołe eli ceglaste turmy ôd kościoła. I wiym. Na zicher. Co jestech u sia.
Toż kończa mōj piyrszy brif spod hołdy. Ōnkel Maks napoczynoł swōj brif zowdy jednako i jednako ônego kōńczył: „Ôstōncie z Pōnbōcznkym.” Choć ôn sie z tym Pōnbōczkiym już wtynczos za fest niy kamracił. A moja Ōma niyskorzij jeszcze dugo siedziała bez poruszynio w zeslu z prōncio i wsparto ô fynsterbret dziwała sie na hołda. Nale pomyslōnkiym bōła hań, fōrt daleko… A przedstawiōm se, co Ōnkel Maks hań, fort daleko zowdy pomyslōnkiym bytowoł sam…
Ōnkel Maks słoł brify pod hołda a moje bydōm słane samstōnd. Spod hołdy. Wiycie jako…


text:
Wjesnjanosta gmejny Ralbicy-Róžant Hubertus Ryćer (CDU) njemóže chorosće dla tuchwilu swoje zastojnstwo wukonjeć. Wčerawše posedźenje gmejnskeje rady nawjedowaše tuž zastupowacy wjesnjanosta Tomaš Bjeńš (Delanske wolerske zjednoćenstwo). Tohodla su tež dnjowy porjad změnić dyrbjeli.
Róžant (JK/SN). Samo na sebi běchu radźićeljo wčera z wulkimi wočakowanjemi na posedźenje w Róžeńće přichwatali. Měješe dźě wo to hić, kak so gmejna dale prócuje twarić nowu pěstowarnju w Ralbicach. Jako zamołwity za twarstwo w zarjadniskim zwjazku Při Klóšterskej wodźe bě so Hubertus Ryćer tež wosebje na to přihotował. Dokelž pak je nahle schorjeł, njemóžachu nětko wo tym rěčeć. Wšako nimaja ani Tomaš Bjeńš ani radźićeljo dokładny přehlad wo naležnosći. Tohodla tónle dypk z dnjoweho porjada šmórnychu, runje tak tež ležownostne naležnosće gmejny.


text:
Kino w muzeju „Die Rote Zora”
W měrcu stanje so žurla Serbskeho muzeja k poslednjemu razej z kinom w ramiku Krabatoweje wustajeńcy! Sobotu, dnja 10.3.2018 pokazamy film „Die Rote Zora“ (premjerne lěto 2008) režisera Peter Kahane po knize Kurta Helda. Tutón film z rjada kino w muzeju je po wobsahu kaž tež po městnje jednanja najbóle zdaleny wot tamnych Krabatowych filmow. […]
KRABAT-přednošk 14.3.2018 „Kroatische und osmanische Militaria in der Krabat-Ausstellung des Sorbischen Museums in Bautzen“
„Kroatische und osmanische Militaria in der Krabat-Ausstellung des Sorbischen Museums in Bautzen“ Wustajeńca „KRABAT. Muž. Mytos. Marka.“ wobjednawa žiwjenski čas a pozadnu dobu Janka Šajatovića, němsce Johann von Schadowitz, kotryž ze Žumberka blisko Agrama (Zagreba) pochadźeše a, kak wón so z „Krabatom“ sta. Von Schadowitz běše Uskoka a pochadźeše z bliskosće wójskeje hranicy, tak mjenowaneje […]
„Mjez škitnym listom a swjećatkom – žohnowančka a přiwěrki“
Kofej w třoch, srjedu, dnja 7.3.2018 Kak přiwěrkojći běchu naši prjedownicy je prašenje, kotrež tematizuje so na „Kofeju w třoch” srjedu, 7. měrca w Budyskim Serbskim muzeju. Hač katolscy abo ewangelscy wěriwi, pola wobeju rozšěrichu so něhdy tak mjenowane njebjeske abo škitne listy, z ruku wotpisane abo ćišćane. Wosebje w časach wójny a nuzy sej […]
Dźěłarnička z Reginu Herrmann 17.2.18
Sobotu, dnja 17.02.2018 móža so dźěći a dorosćeni na dźěłarničce „Rjekojo z filca“ wobdźělić. Pod nawodom knjenje Reginy Herrmannoweje zhotowiće w běhu soboty wot 10.00 – 17.00 hodź. swójskeho rjeka respektiwnje swójsku powěšćowu postawu jako ručnu klanku. Regina Herrmannowa je diplomowa designerka z wosebitym zajimom za figuriny a bajkowe postawy. Pod jeje nawodom nastanu pyšne […]
Poskitki w zymskich prózdninach
Dźěćacy program Zyma je jedyn wosebity počas. Pokazamy w programje „Zymske wjeselo“, kak dźěći před wjac hač sto lětami při sněhu a zmjerzku hejsowachu a kotre nałožki pěstowachu. Na wosebity wuběrk z “łubje” móžeće wćipni być: Kak drje su so tehdy na lodźe a w sněze pohibowali? Na kóncu rysujemy sej zymsku krajinu. terminaj: srjedu […]


text:
Bjarnat Cyž mjez počesćenymi
Berlin. Jednaćel Domowiny Bjarnat Cyž je dźensa mjez wobdźělnikami wobydlerskeho swjedźenja, na kotryž přeproša zwjazkowy prezident Joachim Gauck do hrodu a parka Bellevue w Berlinje. Z tajkim wosebitym swjedźenjom česći zwjazkowy prezident wobydlerjow, kotřiž přinošuja ze swojim čestnohamtskim angažementom k sylnej ciwilnej towaršnosći w Němskej.
Inowaciski dźeń wotewrěłoj
Praha. Sakska ministerka za wědomosć dr. Eva-Maria Stange (SPD) je dźensa w Praze zhromadnje z čěskim wicepremierom Pavelom Bělobradekom 2. saksko-čěski inowaciski dźeń wotewrěła. Hłowna tema přednoškow je slědźenje nastupajo materialije a surowizny. Ministerka wuzběhny wažnosć mjezsobnych wědomostnych kontaktow.
Dróhu bórze wotewru


text:
Serijal: Pod serbskej lipu Hobry chowaja stawizny: Što nam serbske lipy powědaja
Hauptinhalt
Wo serbskej lipje rady a husto rěčimy. Lipowe štomy, kotrež w dwurěčnej Łužicy steja, njejsu pak jenož symbol sylnosće a škita. Diana Fryčec-Grimmigowa wotkrywa nam zajimawostki a stawiznički rostliny.
Wosebity hober steji na Jurkec statoku w Nowoslicach. W jeho sylnych hałuzach wisa čumpjel. Jan Jurk na ławce sedźo dźěćom přihladuje. Wón je so na statoku narodźił, na nim wotrostł a jón wobhospodarił. Tak dołho kaž móže wón myslić, lipa hižo wosrjedź Jurkec dwora steji. Jako bě so fronta Druheje swětoweje wójny po Nowoslicach walała, je nimale wšitke domske a statoki we wsy zničiła. Tak tež wjesne a dworowe lipy. Na historiskich fotach mjenujcy hišće widźiš, zo běchu Nowoslicy žohnowane ze strowymi štomiskami, kiž skutkowachu kaž škitarjo jednotliwych statokow.
Lipu maja mnozy za symbol sylnosće a tež wěsteho škita. Ale serbska lipa jako znamjo dźaka a česćownosće? Haj, na Baćońskim kěrchowje steja syły lipow, kotrež maja wosebitu stawiznu, kaž powěda farar Gerat Wornar.To njemóžeš so scyła tak lochce rozsudźić, što lěpje wohnja: kadźidło w cyrkwi abo snano lipowa wóń zwonka cyrkwje.
Hdyž rano nadźěło jědźeće, wšojedne hač z awtom, kolesom abo busom, hladajće tola raz wědomje za lipami w přirodźe. Zawěsće so potom štomiskow dohladaće, kotrež we wšědnej hektice hewak scyła tak prawje na wědomje njewzaće. "Lipowy měd je najsłódniši", praji pčołarka Mónika Šołćina z Pěskec. Što pak so wokoło mjedźacych štomow hišće powěda.


text:
Jakŏ ta ślōnskŏ gŏdka mŏ być?
Ôd dugszego czasu ôsprawiōmy ô tym, jakŏ ta standardowŏ ślōnskŏ gŏdka mŏ być. Mōmy podstawy, to znaczy z wiynksza akceptujymy alfabet ślabikŏrzowy do zŏpisu ślōnskij gŏdki, ale co dalij? Co muszymy zrobić, żeby ôna zrobiyła dalsze kroki ku byciu jynzykym ze modernōm bazōm?
Dalszŏ tajla artykułu niżyj
Skōńczyć z mitologijōm
Muszymy sie dać pokōj ze myślyniym mitologicznym. Słowniki skrziwiyły nasze myślynie ô tym, iże kedyś ludzie lepij gŏdali. Nōm sie zdŏwŏ, iże „pisać” to po ślōnsku „szkryftać” abo „szrajbować”, bo zapōminōmy, że te słowniki to sōm naprŏwdã słowniki gwarowe, co niy spisujōm tych słōw, co po polsku sōm podane na ślōnske. A ślōnskŏ gŏdka to niy gwara i te słowa tyż powinny być spisane. To, że jakeś słowo po polsku je podane na ślōnske, to niy znaczy, że nōm sie gŏdka zepsuła ani że my to słowo importowali ôd Polŏkōw. To słowo dycki sam było, bo ôno sie wziōnło z czasōw prasłowiańskich. To bez to po czesku mōmy psát, po słowacku písat', po serbochorwacku písati, po rusku пиcáTb (pisátʹ) i tak dalij.
I tak z wiynksza te słowa wyglōndajōm, niy ino pisać. Ślypie, gyra, bas, kichol, szwaja niy sprawiōm, że sie coś lepij powiy po ślōnsku, jak sie ich użyje. Styknie wejzdrzeć do tego, jak prawiyli ludzie dŏwnij. Ôni używali tych słōw, ale we kōnkretnych kōntekstach, a niy zawsze. Bo ôd tego te słowa sōm: żeby przekŏzać niymi jeszcze coś ekstra. Kichol to brzidki, wielki nos, szwaja to noga, co niy wōniŏ nojlepij, bas to srogi brzuch, itd.
Ftoś powiy, że uciykōm ôd ślōnskich słōw i gŏdka sie straci, jak tak by my mieli robić. Ino że pisać, ôko, noga, brzuch, nos, stopa to tyż sōm ślōnske słowa. Co z tego, że ône sōm tyż po polsku? Ślōnski to niyma antypolski. Ślōnski to niy polski, bez to czymu durch patrzeć sie na tyn polski? A ôkrōm tego dyć niy idzie gŏdać, że gŏdka sie straci, bo wiela takich pŏr słōw je? Dwadziścia? Trzidziści? Przecã gŏdka to je cołki skōmplikowany jynzyk, ôna mŏ wielaś tysiyncy słōw. I skuli tych trzidziestu ôna sie mŏ stracić? Takŏ słabŏ ôna niy je.
Take myślynie mitologiczne już nōm wziōnło cołke szymle ôdmiany słōw, bo zamiast patrzeć sie na ôdmianã, co jij używōmy we kożdym zdaniu, my sie wybrali pŏrãdziesiōnt słōw, co nōm sie zdŏwŏ, że ône definiujōm cołkõ gŏdkã. Wiela razy dzisiej pedzieliście szmaterlŏk, klopsztanga abo maszket? Jedyn? Zero? A gwarantujã, że ino dziś już pŏrã tysiyncy razy żeście ôdmiyniyli jakeś słowa. Znanie ino wieluś ślōnskich słōw niy dŏwŏ nic. Trzeba nojprzōd wiedzieć, co z niymi zrobić.
Kōniec z mitologijōm, kōniec ze patrzyniym sie na Polŏkōw, kōniec ze tracyniym sie gŏdki.
Pisownia
Muszymy wyrobić sie jedyn standard pisaniŏ. Na razie mōmy ślabikŏrz, co kożdy używŏ po swojymu. Jedyn sie używŏ wersyje ôkrōnyj, jedyn używŏ wersyje połnyj, jedyn pisze wersyjōm ôkrōnōm, ale dodoł sie dō nij jeszcze ekstra swojã literã, bo sie wymyślōł jakeś zjawisko fōnetyczne.
Pisownia niy zawsze musi sie we stu procyntach pokrywać ze wymŏwōm. Jakby my mieli ôznaczać kożde zjawisko we samym ino rejōnie industrialnym, to by my musieli wymyślić ekstra litery na uczyć/łuczyć, jakby/jagby, głowa/gowa, tego/tygo, strzylać/szczylać i pewnikym jeszcze wiyncyj jak dziesiyńć nastympnych wariantōw gŏdaniŏ. Bez to ôdpadŏ dodŏwanie liter do ślabikŏrza.
Skirz tego, iże na Gōrnym Ślōnsku miyszkŏ kole 5,2 milijōna ludzi, a z tego bez 4,3 milijōna miyszkŏ na terynach, kaj niy używŏ sie dyftōngōw ani ôpolskich głosek nosowych, nojlepij chyba by było uzdać sie, iże we normalnych publikacyjach pisanych standardowym ślōnskim, używaliby my ino ôkrōnego ślabikŏrza, to znaczy ô i ō, a litery interdialektalne ôstawiyliby my do tekstōw naukowych i publikacyji lokalnych.
Ślōnski zŏpis mŏ być prosty do nauki, a niy zmuszać dzieci do pamiyntaniŏ setek informacyji, co sōm im niypotrzebne. Jak bydzie im sie uczyć źle, to niy bydōm chciały ani pisać, ani gŏdać po ślōnsku. A jak dzieci niy bydōm chciały gŏdać, to fto bydzie gŏdać za sto lŏt, jak nŏs już niy bydzie?
Zebrać podstawowe słowa
Bydymy potrzebować słownika minimum. Słownik minimum to nojczyńścij używane słowa we danyj gŏdce. Porzōnd to je 1000-2000 słōw. Take nojczyńścij używane słowa idzie leko weznōńć z korpusu, przemyśleć i słożyć z nich podstawã do pisaniŏ po naszymu. Wiycie, jake je dziesiyńć nojczynstszych słōw ślōnskich? I, sie, to, na, a, w, do, z, jak, niy. Mało ślōnske, pra? A jednak ich używōmy dziynnie pŏrãdziesiōnt razy. I ani sie niy muszymy zastanŏwiać nad niymi, bo zarŏz wiadōmo, jak je napisać.
Dziynki takimu słownikowi (jak sie dō niego bydymy stosować), kożdŏ ôsoba, co czytŏ po ślōnsku, bydzie we kożdyj publikacyji widzieć ślōnske słowa tak samo napisane. A jak bydzie je widzieć tak samo napisane, to jij bydzie lekszyj czytać. A dyć wszyjscy chcymy, żeby kożdymu z nŏs sie leko czytało po naszymu.
Gramatyka
Muszymy spisać gramatyka. Tak jak żech napisoł wyżyj: niy dŏwōmy na niã pozōr i z pokolyniŏ na pokolynie cołke szymle ôdmiany sie tracōm, a za nie cisnōm sie do gŏdki szymle ôdmiany polskij. Jak niy weznymy myśleć ô gŏdce jak ô richtich jynzyku ze normalnōm gramatykōm, to we 2100 roku ôstanie ze ślōnskij gŏdki ino trochã słōw i żŏdnyj gramatyki. A ludzie, jak bydōm chcieli coś pedzieć po ślōnsku, to powiedzōm „Kryklałem szwaję, żarłem klapsznitę, słepałem tyj.”
Bez to muszymy słożyć nojprzōd małõ gramatykã ślōnskõ, a potym srogõ. We tyj gramatyce spisaliby my mustry ôdmiany ślōnskich słōw, spusoby stawianiŏ pytań, i wszyjske inksze cechy gramatyki ślōnskij gŏdki. Toć, że sōm pojedyncze ôpracowania, ale my muszymy spisać tã gramatykã niy z gowy – a take ôpracowania ślōnskij gramatyki sōm pisane z gowy i bez to w nich je połno felerōw – ino z dokumyntacyje. Ino takŏ gramatyka bydzie dobrze ôpisanŏ: jak niy zawrymy sie ino na swojim placu, ale wejzdrzymy na niã z wiyrchu. Niy może nŏs interesować to, jak gŏdała jedna ōma. Nŏs mŏ interesować, jak gŏdało tysiōnc ōmōw. I jak z tego tysiōnca trzi gŏdały „do studni”, a 997 gŏdało „do studnie”, to bydymy gŏdać „do studnie”.
I ino takŏ gramatyka ôpartŏ na statystyce może nōm prziniyś skodyfikowanie gŏdki.
Kodyfikacyjŏ
Wtynczŏs gŏdka bydzie porzōndnŏ. Jak spiszymy jeji prawidła podle dokumyntacyje ze cołkigo Gōrnego Ślōnska, jak ugŏdōmy sie, jak pisać nojczynstsze słowa, i jak dōmy pokōj z tym gōniyniym za niypolskościōm.
Nowe technologije
I jeszcze jedna rzecz ekstra. Gŏdka musi być we nowych technologijach. Muszymy mieć na kōmputrach nŏrzyńdzia jynzykowe jak słowniki, korektōr tekstu, translatōr, muszymy mieć ôpis gramatyki, muszymy mieć jak nojwiyncyj ślōnskich tekstōw we standardowyj pisowni, muszymy mieć tyż telefōny i systymy kōmputrowe po ślōnsku. Inakszyj gŏdka ôstanie ze zadku kajś we XX stoleciu, a wtynczŏs żŏdnymu we XXI stoleciu niy bydzie potrzebnŏ.


text:
Sztrům
Sztrům – kożdy uporzůndkowany (skerowany) ruch sztrůmowych ładůnkůw. Ruch tyn zauobycz je powodowany uobecnośćům sztrůmowygo pola (růżńicy potyncjołůw).
Wjelgośćům uopisujůncům sztrům je natynżyńy sztrůmu I, kere defińuje śe kej pochodna ładůnku sztrůmowygo q, kery przepływo bez poprzeczny przekrůj przewodńika, po czaśe t przepływu tygo ładůnku:
abo
Jednostkům natynżyńo sztrůmu we ukłodźe SI je amper [A].
Natynżyńy sztrůmu I idźe wyraźić tyż bez liczba ładůnkůw przepływajůncych bez powjerzchńa S, majůncych gibkość v
kaj: n - kůncyntracyjo nośńikůw sztrůmu wyrażůno bez jejich liczba na jydnostka uobjyntośći (poruszajůncych śe we ta sama strůna), q - ładůnek kożdygo s nośńikůw, v - składowe gibkośći nośńikůw we kerůnku prostopadłym do powjerzchńi S, bez kerům płyńy sztrům uo natynżyńu I.


text:
Chróšćanskemu młodźinskemu klubej přisłuša něhdźe 40 čłonow w starobje 15 do 30 lět. Předsyda cyłka je Tomaš Dučman. Jutře a sobotu wohotuja woni w „Jednoće“ wulkej swjedźenjej.
Chrósćicy (SN/mwe). Před lětomaj je Chróšćanski młodźinski klub Kamjenskej župje „Michał Hórnik“ přistupił. Njezadźiwa tuž, zo jako towarstwo zapisane zhromadźenstwo župje kaž při wuhotowanju župneje kermuški a posłužowanju tamnišich hosći rady pomha. Wobydlerjo w gmejnje su młodostnym tohorunja dźakowni za pomoc, kaž při rjedźenju Kopšinjanskeho hrodźišća.
Swój domicil ma klub w něhdyšim Chróšćanskim žłobiku. Tam so młodostni nimale wšědnje zetkawaja, tak su durje prawidłownje wotamknjene. Tež Haslowčenjo, Baćonjenjo, Pozdečenjo a přećeljo z Prawoćic a Noweje Wjeski rady do Chrósćic jězdźa, zo bychu tam karty placali a při wšelakich hrach zabawnu zhromadnosć hajili. „Pola nas so serbsce rěči, mnozy znaja so ze šulskeho časa a wšitcy so derje znjesemy“, praji 22lětny Dominik Kral z Haslowa, kiž předstejacej kónctydźenskej dnjej w Chróšćanskej „Jednoće“ sobu přihotuje.


text:
Wikipedyjo:Sztamtisz/Propozycyje
Sztamtisz Ślůnskij Wikipedyje
Propozycyje
Sam uosprawjomy uo propozycjach, ajnfalach, kůncepcyjach a.t.p.
Treść
Propozycje[Edytuj zdrzōdło]
Wersje stabilne[Edytuj zdrzōdło]
Można by dodać funkcję wersji stabilnych do naszej wiki. Z tego co wiem testuje takie cos angielska i niemiecka wikipedia. Artikle na zicher gotowe(lub poprawne) byly by oznaczane i odrazu bylo by widac co jest ok.--Pt 16:04, 5 lip 2008 (UTC)
Gadžety[Edytuj zdrzōdło]
Momy uobjecane, co szl.wiki bydźe po růwnymu traktowano, tak samo jak śe rozchodźi uo gadžety. Yno co sami cheba ńy wjemy, co by my potřebowali. Terozki je dyskusyjo uo tym sam. Co kubki a košulki s našym logo, to jo wjym, nale ješče co? Ńydugo to bydźe zamawjane, jak śe tam ńy dopišymy, to ńy dostanymy ńic. Lajsikonik 08:17, 11 lip 2008 (UTC)
- Komputry ze logo Wiki do adminow ;) Herr Kriss 19:24, 19 lip 2008 (UTC)
- Kubki by sie przidały. Co do plakatów - kożdy może wjelaś na wuasno rynka druknůnć - co do koszulek - lo adminów a nojaktywnijszych użytkowników tyż można zamówić :D ◄Ozi64► a jigo godka 19:30, 19 lip 2008 (UTC)
- I jako je? Dostanymy co? ◄Ozi64► a jigo godka 14:55, 31 lip 2008 (UTC)
- Kubki by sie przidały. Co do plakatów - kożdy może wjelaś na wuasno rynka druknůnć - co do koszulek - lo adminów a nojaktywnijszych użytkowników tyż można zamówić :D ◄Ozi64► a jigo godka 19:30, 19 lip 2008 (UTC)
Wywnentrzne rzyczy we Steuerowym szrajbunku[Edytuj zdrzōdło]
Chca pedźec, że jak trwa ta reforma, to niych Wykipedyjo růbi te szablony i inksze roztomajte zajty, noprzikłod ta "nawigacyjo". sznupanie czy růżne inksze wywnentrzne rzyczy we Steuerowym szrajbůnku, niy?
- Wszijsko we swojim czaśe. Jak skůnczymy artikle tuplikować to cołki interfejst tyż zrobjymy. ◄Ozi64► a uůnygo godka 17:08, 27 gru 2008 (UTC)
Kwalifikatory[Edytuj zdrzōdło]
Witejće. Trza ustalić nowe kwalifikatory ślůnske lů mjanůw typu "Użytkownik", "Grafika", "Szablon". Jak fto mo uwogi pisać:
szablon: muster
użytkownik: sprowjorz
dyskusja użytkownika: dyskusyjo sprowjorza
kategoria: kategoryjo
grafika: uobrozek (je po co? widza co śe cůśik půmjyńůło)
Timpul godka 20:34, 30 gru 2008 (UTC)
- muster - ja. sprowjorz - ja. dyskusyjo sprowjorza - jo bych doł "sprowjorsko dyskusyjo". kategoryjo - ja. grafika: teroski cheba pomjyńili kożde grafika na plik. Bnojmńi na polskij wiki. ◄Ozi64► a uůnygo godka 20:37, 30 gru 2008 (UTC)
- Możno "sprowjorska dyskusyjo", jyno tedy bydźentp. "sprowjorska dyskusyjo:Timpul", a to ńy mo gryfnygo klangu. Lepi "dyskusyjo sprowjorza:Timpul", tedy je widźalne bindowańy słůw "sprowjorz" a "Timpul" :) Timpul godka 20:39, 30 gru 2008 (UTC)
- Dobra, ńych ći bydźe :) A tak po prowdźe to cheba i lepij ta Twoj wersyjo wyglůndo ◄Ozi64► a uůnygo godka 15:43, 8 sty 2009 (UTC)
- Ja, terozki je plik we Wiki, wjync trza pisac "plik". Herr Kriss 15:23, 8 sty 2009 (UTC)
- Dobra, ńych ći bydźe :) A tak po prowdźe to cheba i lepij ta Twoj wersyjo wyglůndo ◄Ozi64► a uůnygo godka 15:43, 8 sty 2009 (UTC)
- Możno "sprowjorska dyskusyjo", jyno tedy bydźentp. "sprowjorska dyskusyjo:Timpul", a to ńy mo gryfnygo klangu. Lepi "dyskusyjo sprowjorza:Timpul", tedy je widźalne bindowańy słůw "sprowjorz" a "Timpul" :) Timpul godka 20:39, 30 gru 2008 (UTC)
pl:Wikpedysta --> szl:?[Edytuj zdrzōdło]
Utropa sztyjc sam je. Pytoł'ech śe Hermanna jak uůn śe na ta zacha zapatruje a jak by bůło nojlepi smjanowac kożdygo, kery sam cůś pisuje. Pedźoł mi, co nojlepi dać sam używacz (lo babůw używaczka). Po prowdźe to mje śe to widźi. Ńy spůmna śe teroz gynezy słowa "sporwjać" we kůntekśće edytowańo Wiki, nale mje śe spodobało a, choćoż to ńy jo żech to wynokwjůł, napoczůn'ech to używać (skiż tygo můj forszlag spowjorz, kery coroz myńi śe mje widźi). A możno by ta na muster Słowokůw dać redachtůr? Co padoće? Decyzyjo muśi być wartko, bo trza pomjyńić te mjana przestrzyńi. Timpul godka 14:52, 23 czy 2009 (UTC)
- "Używocz" je tyż tyn kery yno czyto a żodnych sprowjyń ńy mo. "Wikipedźok", nale jak lo baby? "Redachtůr" bych uostawił jak wkludźimy uobejdzrzane wersyje. Lajsikonik 07:53, 24 czy 2009 (UTC)
- Jeli już to używacz (przeca kupa Wikipedyjůw mo cůśik podanygo, btp. wužiwar (hsb.wiki), wužywaŕ (dsb.wiki), user (en.wiki!). Wikipedźok je ńygramatyczne, pokozowało by na to, co używůmy Wikipedźa. Jeli już, to wikipedyjok (Wikipedyjo+k, jak breweryjo+k). Jyno co tyn formant je za zbytka uogůlny, mje gupjo brzmi. Timpul godka 10:47, 24 czy 2009 (UTC)
- Ńych bydźe "używacz", argumynt s en: user je fest mocny. Lajsikonik 08:56, 25 czy 2009 (UTC)
- Używacz podug my dobre, nale dalij godům, iże sprowjorz je lepsze. ◄Ozi64► a uůnygo godka 15:42, 27 czy 2009 (UTC)
- Nale ńikaj tak ńy ma (pl:Edytor, en:Editor, fr:Editeur (? cheba)), no ńikaj. Lajsikonik 16:07, 27 czy 2009 (UTC)
- A to jak ńikaj ńy ma, to my ńy mogymy dać? ◄Ozi64► a uůnygo godka: 18:11, 27 czy 2009 (UTC)
- To ńy uo to śe rozchodźi. Ozi mo recht, to, co ńikaj tak ńy mo to ńy je prziczyna ku tymu, coby my tygo dać ńy můgli. Problym je we tym, co ńikaj we mołwje żech ńy trefjůł znoczyńo "sprowjać" jako "edytować" a mům strach, co moge to być wymysł jakigo czowjeka uod nos. Trza by to sprawdźić pjyrwy. Timpul godka 20:27, 27 czy 2009 (UTC)
- Nale ńikaj tak ńy ma (pl:Edytor, en:Editor, fr:Editeur (? cheba)), no ńikaj. Lajsikonik 16:07, 27 czy 2009 (UTC)
- Używacz podug my dobre, nale dalij godům, iże sprowjorz je lepsze. ◄Ozi64► a uůnygo godka 15:42, 27 czy 2009 (UTC)
- Ńych bydźe "używacz", argumynt s en: user je fest mocny. Lajsikonik 08:56, 25 czy 2009 (UTC)
- Jeli już to używacz (przeca kupa Wikipedyjůw mo cůśik podanygo, btp. wužiwar (hsb.wiki), wužywaŕ (dsb.wiki), user (en.wiki!). Wikipedźok je ńygramatyczne, pokozowało by na to, co używůmy Wikipedźa. Jeli już, to wikipedyjok (Wikipedyjo+k, jak breweryjo+k). Jyno co tyn formant je za zbytka uogůlny, mje gupjo brzmi. Timpul godka 10:47, 24 czy 2009 (UTC)
- Ustalomy? Ńy podobo mje sie, aże momy w polskiyj godce. Jo bym dŏ jak w pjerszej opcji. Przemub 21:01, 29 śyr 2011 (CEST)
Catalan Culture Challenge[Edytuj zdrzōdło]
I apologize if this message is not in your language. Please help translate it.
The Catalan-speaking world... Want to find out more? From March 16 to April 15 we will organise the Catalan Culture Challenge, a Wikipedia editing contest in which victory will go to those who start and improve the greatest number of articles about 50 key figures of Catalan culture. You can take part by creating or expanding articles on these people in your native language (or any other one you speak). It would be lovely to have you on board. :-)
We look forward to seeing you!
Amical Wikimedia--Kippelboy (dyskusja) 07:07, 16 mar 2014 (CET)
Japōnski szrajbōnek[Edytuj zdrzōdło]
Uod Lukas Arrav (dyskusyjo):
Witōm. Jo żech myślŏł nad transliteracyjōm szkryflaniyŏ japōnskich słōw na ślōnskŏ gŏkda. Mojŏ propozycyjŏ to:
Udźwiyńczniyniya
Łōnczyniyŏ s っ podwojyniy spōłgłoski - かった(katta),なった(natta)
Mŏłe ゃ - likwidacyjŏ ôstatniyj samogłoski poprzedniygŏ wyrazu a doklepaniy ja (きゃ - kjo,びゃ - bjo)
Mŏłe ゅ - likwidacyjŏ ôstatniyj samogłoski poprzedniygŏ wyrazu a doklepaniy ju (きゅ - kju,びゅ - bju )
Mŏłe ょ - likwidacyjŏ ôstatniyj samogłoski poprzedniygŏ wyrazu a doklepaniy jo (きょ kju,ぎょ gju )
Wyjōntki
じゃ,じゅ,じょ (dźa,dźu,dźo)
しゃ,しゅ,しょ (śa,śu,śo)
By niy kōmplikowŏć
Dwuznak おう - ō (podana wymowa na ślōnski)
ー - przedługszeniy poprzedniyj litery
Bajszpile:
私は十八っ歳です. (watashi wa jyuuhassai desu) - Łatasiy ła dźuuhassai desu. - Mōm 18 rokōw
毎日ゲームをします (mai nichi geemu o shimasu). - Mai niyciy geemu ŏ siymasu. - Codziyń szpilōm w kōmputrowe szpile.
少年 (shounen) - szōnen
Dyskusyjo[Edytuj zdrzōdło]
- Poparće Krol111 kontakt 17:28, 4 sty 2016 (CET)
- Uodpora Jak sie chce tworzić transliteracyjõ inkszyj gŏdki, to nŏjprzōd trza pisać bez felerōw we swojij włŏsnyj:
- myślŏł - ŏ jak stoji przed ł, to traci daszek, tōż myśloł.
- szkryflaniyŏ - niyŏ: przeczytej to na głos.
- gŏkda - niy czytŏsz tego, co piszesz.
- Mojŏ - dzierżawcze sie niy kōńczōm na ŏ. Moja.
- W jednyj kolōnie w tabulach mŏsz transliteracja, a we drugij transliteracyjŏ.
- Łōnczyniyŏ s っ podwojyniy spōłgłoski - かった(katta),なった(natta) - Czytōm to trzeci rŏz. Ô co w tym sie rozchodzi?
- Mŏłe - sztyry litery, a sam sōm dwa felery: ôrtograficzny i hipersilezianizmus. Pisze i gŏdŏ sie małe
- poprzedniygŏ - czymu ŏ? Przeca sam niy ma kōntynuacyje dugigo a. Nŏjprościj to poznać po tym, że po polsku tyż we tym placu je o.
- kōmplikowŏć - zaś hipersilezianizmus.
- podana - a sam barbaryzujesz. podanŏ sie gŏdŏ.
- wymowa - naôbkoło Ôpolŏ sie gŏdŏ wymołwa, tōż pisze sie wymŏwa
- przedługszeniy - kajś żeś pisoł, żeś je z Katowic, tōż gŏdŏsz dugi, a za tym dugszy, a niy długszy. Zapōmniołś tyż ô pochylyniu e przed nosōwkōm. przedugszyniy abo przedugszynie.
- Sory, ale mŏsz bajzel we ôrtografiji, bajzel we gramatyce, niy czytŏsz tego, co piszesz i niy je żeś kōnsekwyntny, beztōż dō mie żeś niy je wierzejny przi tworzyniu transliteracyje z inkszyj gŏdki. Musisz nŏjprzōd nauczyć sie do porzōndku swojij włŏsnyj gŏdki, bo wkludzŏsz rojmōng. --Uostofchuodnego (dyskusyjo) 12:26, 9 siy 2016 (CEST)


text:
Dziyń Ôjczystyj Mŏwy
Dzisiej 21 lutego, Dziyń Ôjczystyj Mŏwy. Fajruje sie go ôd 2000 roku ku pamiyńci Ruchu Mŏwy we Bangladeszu. Po tym, jak Brytyjŏcy wycŏfali sie Indyji, regiōn bōł potajlowany na dwa kraje: Indie i Pakistan. Pakistan skłŏdoł sie z dwōch czyńści: wschodnij i zachodnij, co miyndzy niymi było geograficznie dwa tysiōnce kilōmetrōw, a kulturowo lata świetlne. Na zachodzie gŏdało sie urdu, a na wschodzie po byngalsku. I chociŏż na wschodzie hned sto procynt ludzi tyj mŏwy używało, regyrōnek w Karachi uzdoł w 1948 roku, iże ôficjalnōm gŏdkōm bydzie ino urdu. Po poczōntkowych protestach, publiczne trefy i sebrania były zakŏzane. Chociŏż zakŏz durch fungowoł, sztudyńciŏ Uniwestytetu w Dhace wyszli na ulicã 21 lutego 1952 roku. Policyjŏ wziōnła dō nich strzylać i pŏru straciyło życie. Byngalskŏ mŏwa dostała ôficjalny status w roku 1956.
Dalszŏ tajla artykułu niżyj
My, 21 lutego kożdego roku, niy ino spōminōmy zabitych tamtego dnia ludzi, co ino chcieli gŏdać po swojymu. Tumaczymy i eklerujymy, iże ludzke jynzyki to nasze bogajstwo, a niy problym, iże mŏwy ôd ludzi to nojlepsze nŏczynie zachowywaniŏ naszyj erbowizny.
Co dwa tydnie na świecie traci sie jedna gŏdka i biere ze sobōm cołkõ swojã kulturalnõ i intelektualnõ erbowiznã. Na świecie 40 procynt ludzi niy mŏ dostympu do edukacyje we mŏwie, co jij używŏ abo rozumiy.
Dyrechtorka Gyneralnŏ UNESCO Audrey Azoulay we swojij wiadōmości na tyn dziyń, pedziała: „Gŏdka to wiyncyj jak knif kōmunikacyje; to je warunek naszego czowieczyństwa. Nasze werty, nasze wierzynia, nasza tożsamość, sōm w niego wrażōne. To bez gŏdkã przekazujymy nasze doświadczynia, nasze tradycyje i naszã wiedzã. W rozmajtości gŏdek ôdbijŏ sie bogajstwo naszych usōndkōw i spusobōw życiŏ”.
UNESCO używŏ tego dnia, coby dać pozōr na jynzykowõ rozmajtość i wielojynzykowość jako na integralne czyńści stałego rozwoju. W tym roku slogan Dnia Ôjczystyj Mŏwy to je „Nasze mŏwy, nasze atuty”.


text:
Němska šula ma serbskeho nawodu
Wojerecy. Wyša šula „Na kromje města“ we Wojerecach ma serbskeho nawodu. Kaž město Wojerecy na naprašowanje wobkrući, je tam Joachim Glücklich wot wčerawšeho direktor. Dotalneho nawodu Thomasa Milku běchu před dlěšim časom do kultusoweho ministerstwa w Drježdźanach powołali. Z Hórkow pochadźacy Glücklich je wjacore lěta Ralbičansku wyšu šulu nawjedował a bu 2014 do Zhorjelca přesadźeny.
Wo wupućowarjach zhonili
Slepo. Ze swojeje loni w třećim nakładźe wušłeje knihi „Ufer der Hoffnung“ čitaše Trudla Malinkowa wčera w Slepjanskim Serbskim kulturnym centrumje. Něhdźe 40 wopytowarjow je na zajimawe popołdnjo wo stawiznach wupućowanja Serbow do zamórskich krajow přišło. Tež ze Slepjanskeje kónčiny běchu w 19. lětstotku mnozy wupućowali a w texaskim Serbinje nowu domiznu našli.
Do zawodow pohladnyć


text:
Nepal (nep.trl.Nepāl, přijynto we 2007 roku nowa tymčasowo kůnstytucyjo ńy wprowadzo do kraju dugij formy mjana) – dymokratyčno republika federalno we Azyji Pouedńowyj, we środkowyj tajli Himalajůw, grańičůnca na půunocy s Chinůma a na pouedńu, wschodźe we zachodźe s Indjůma; bez dostympu do mořa.
Přez 80% placu pokrywajům sam gůry uo středńij wysokośći ůng. 6000 m n.p.m.
Pouedńowo tajla kraju zajmujům wyžyny a teryny pagůrkowate pokryte džůnglům, a půunocny kraj Ńiźiny Hindustańskij (tzw. Teraj). Na půunocy rozćůngo śe gůuwny uańcuch Himalajůw (Himalaje Wysoke) s nojwyžšym ščytym śwjata, Čůmolůngmům (Moůnt Everest) – 8850 m n.p.m. a śedmjůma inkšymi uośmjotyśynčńikůma. W środkowyj tajli kraju ležům Himalaje Moue uo středńij wysokośći 2400–4300 m n.p.m. s ličnymi kotlinůma (Dolina Katmandu je wśrůd ńich nojwjynkšo).


text:
Coś fajnygó
Rogale świytomarcińskie
Poznej, stetrej, spucnij rogole świytomarcińskie
Poznańskie rogole świytomarcińskie to nie sóm takie zwykłe rogole, nie. Takie zrobić to nie jes tag ajnfach. To sóm szlachetne rogole zez nadziyniym zez biołygo maku. Te rogole sóm ci od ponad 150 lat nojważniejszym poznańskim słodkiym (znaczy ciastym). Dzisiej majóm óne specjalny status Chronióygo Łoznaczenio Geograficznego ? mogóm powstawać ino wew Wielkopolsce i to weduk ściśle określony receptury. Jak sie już jes wew Poznaniu, to trzebno przynojmni jednygó so spucnóńć, a i dó famuły jakigóś zabrać!
Dowiydz się wiyncy
Wew Rogalowym Muzeum łopowiymy wóm legyndy ło tym, skiyndy sie wziyny rogole, pokożymy wóm jak i zez czegó sie je robi, a zaś wóm je dómy dó spucniyńcio. Ale czym bydziecie je mogli spucnóńć, to bydziecie je tetrać razym zez Rogalowym Mistrzym, przy użyciu tradycyjnych porzóndków cukierniczych. Po dródze zoboczycie tyż fotegrafki i reklamy zwiunzane zez historióm rogoli.
Gwara poznańsko
Chcecie godać po poznańsku?
Gwara poznańsko to jes gwara miejsko. Godali nióm mieszkańcy miasta i hubów od XIX wieku. Wew ty naszy gwarze sóm wymyrdane cuzamen do kupy: jynzyk łogólnopolski, wielkopolskie gwary ludowe i nimieckie szprechanie zez czasu zaboru pruskiygo. Do dzisiej jeszczy możno tóm gware usłyszeć wew Poznaniu, jak sie dobrze klapioki nastawi.
Wew Rogalowym Muzeum poznocie wiele charakterystycznych do Poznanio ausdrucków ? nie ino: “tej”, “wiara” czy “pyry”, ale jeszczy wiyncy. Tu dowiycie się m.in., co to są “młodzie”, chto jes “szplin” i co to sie znaczy “mieć fifa”. Nauczycie się tyż śpiywać po naszymu, czyli godać zez charakterystycznóm poznańskóm intonacjóm.
Rogalowo historia Poznanio
Dumy Poznania? wew rogalowy wersji
Co buło nojważniejsze wew dziejach Poznanio? Co dzisiej jes wew niym takiygó wyjątkowygó? Tego wszystkiego wew skrócie sie dowiycie zez Rogalowy historii Poznanio ? jedyny na świecie ?rogalowy? ? jak to pozywajóm ? animacji. Tóm animacjóm możecie so obglondnońć ino wew Rogalowym Muzuem Poznanio ? nigdzie wiency ji nie zoboczycie. Nawet wew Luwrze, Museo del Prado abo Ermitażu, czy dzie tam byście sie jeszczy nie zatrajtali!
Poznański renesans
Perły poznańskiygo renesansu
Rogalowe Muzeum Poznanio sie mieści wew zabytkowy kaminicy na Starym Rynku, jedny zez nojlepi zachowanych łod zniszczyń wojynnych. Te chate to ci zbudowali jeszczy wew złoty epoce naszygó miasta ? znaczy wew renesansie, nie. Wew środku możecie se poszpycować m.in. na łorginalny drzewianny strop kasetónowy, na łobrazy co sóm namalowane na ścianach jag na płótnie, nie. Możecie so obglondnoć, jakie ci kiedyś buły jadalki, sypialki, bawialki itd. Zoboczycie tyż to, co majstry znojdły jag robiuły remónt ty chaty: np. malusińkóm ciżemke ? znaczy sie taki paputek do gzubka. Bez łokno można szpycnóńć na ratusz i kolorowe kaminiczki budnicze.
Poznańskie koziołki
Zbliżynie na koziołki
Zez łokiyn Muzeum rychtyk widać wieże ratuszowom, co sie na ni bómbióm te koziołki, co je zno świat cołki. Jag bydziecie szpycować na te koziołki bez łokno Muzeum, to nawet jagby buł nojwiynkszy gis, to wóm na glace woda nie poleci. I jeszczy so możecie kiknóńć na nie bez lornetkę, nie, to sie wóm bydzie zdawało, że sie óne bómbióm u nos na parapecie. A jagbyście sie usiedli abo ustawili u nos wew łoknie i sie odebrali na tle tych koziołków (znaczy se zrobili fotegrafke, nie), to już wogle!
A jak sie bydziecie szpycować na te koziołki i sie na jych tle łodbiyrać, to wóm łopowiymy legende ło tym, skiendy sie łóne wziyny.


text:
Ślůnsko godka
Ślůnsko godka (ślůnski, ślůnsko mołwa; roz za kedy mjanowano uod jeji używoczůw: pů naszymu; wymowa podug Mjyndzynorodowygo Fůnetycznygo Abecadła: [ˈɕlonskɔ ˈgɔtka]) – godka, podug keryj godajům rdzynne ludźe Gůrnygo Ślůnska a reliktowo tajla ludźi Dolnygo Ślůnska.[2] We Norodowym Wszechuobecnym Wykoźe we 2011 roku bez 509 tyśůncůw perzůnůw pośwjodczůło ślůnski jako důmowo godka[1][3]. Tajla ś ńich przebywo za krejůma Polski - we Mjymcach, Czeskij Republice a USA. Ślůnsko godka, podug SIL International, wrachowuje śe do grupy lechickij zachodńosłowjańskich godkůw[4]. Nojbliższe ji godki to polsko, kaszubsko, godki sorbske (gůrno- a dolno-) a tyż czesko a słowacko. Ślůnsko mołwa uodrůżńo śe uod inkszych godek słowůma, fůnetykům a uortografijům. We polskij naukowyj literaturze důminuje poglůnd, co etnolekt ślůnski je skupinům gwarůw abo djalektůw/poddjalektůw we ramach polskij godki.
Treść
- 1 Mjanowańy
- 2 Fůnologijo
- 3 Historyjo
- 4 Słowńictwo
- 5 Alfabyt ślůnskij godki
- 6 Djalykty a zrůżńicowańy rygjůnalne
- 7 Kodyfikacyjo a godka literacko
- 8 Bajszpil użyćo godki
- 9 Przipisy
- 10 Uobejzdrzij tyż
- 11 Linki zewnyntrzne
Mjanowańy[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
We ślůnskij godce[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Godka mo kupa roztůmajtych mjanůw, używanych rzodźi lebo czyńśći. W Internecu nojbarzi popularne je ślůnsko godka. Drugim używanym tyż je przimjotńik ślůnski, kery pochodźi uod wyrażyńo "jynzyk ślůnski" (samo słowo jynzyk ńy mo we ślůnskim, na uopach do polskigo, znoczyńo godki; podańy je we godce gůrno- a dolnosorbskij, kaj używo śe uokryślyńůw hornjoserbski a dolnoserbski, nale słowo godka mo śe tam jako reč a rěc, eli je babskij zorty).
Roz za kedy trefjo śe tyż pojstrzůd rodźimych ludźi używajůncych godki uokreślyńa: pů naszymu, ślůnsko rzecz, prawjyńy, rzůndzyńy, ślůnsko mowa (tyż mołwa).
We polskij godce[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Skiż tygo, co ńy mo ślůnski statusa godki we przekůnańu ńykerych polskich godkoznowcůw, godo śe uo ńi dialekt śląski (ślůnski djalekt) a roz za czas tyż gwara śląska (ślůnsko gwara).
We inkszych godkach[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Nojczyńśći mjano lo godki pochodźi uod łaćinskigo mjana Ślůnska - Silesia. Bestůż je na tyn przikłod Silesian language (angelsko godka), Langue silésienne (francusko godka), Sziléziai nyelv (madźarsko godka) a Ciлeзbka MoBa (ukrajińsko godka). Ńykere godki zaadaptowały mjano zy mjymjeckigo Schlesien, jako bajszpil Šlešćina (gůrnosorbsko godka), Schlesisk (norwesko godka) a Шлeзиckи jaзиk (macedůńsko godka). We czeskij godce pado śe Slezský jazyk abo Slezština.
Fůnologijo[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Spůłgłoski[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Systym spůłgłoskowy przedstowjo śe fest podańy na polsko godka:
Samoguoski[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
We godce ślůnskij do śe normalńy wyrůżńić 7 samogłoskůw, nale we ńykerych djalyktach sům tyż jake samogłoski szpecyjolne.
Podstawowo systema samogłoskowo rozrůżńo samogłoski [a], [e], [ɛ], [i], [ɔ], [o], [u], [ɨ], szkryflanych kej a, e, e, i, o, ů, u a y.
Ćeszyński djalekt, glywicki djalekt, kluczborski djalekt a uopolski djalekt mojům tyż nosowe y, uoznaczůne kej [ɨ̃].
Historyjo[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Pjyrszym hanszriftym, na kery śe przistowo, iże we ńim uostała użyto ślůnsko godka, je Kśynga Henrykowsko (Hańcowy Festbuch)[5]. Padze tam wywołane zdańe dai ut ia pobrusa a ti poziwai, kere uoznoczo dej, dyć jo pobrusza, a ty poczywej (pol: daj, niech ja pomielę, a ty odpocznij). Bezto, co tyn zac barźi podany je na ślůnsko godka, pokozała śe starość, eli je to blank ślůnski abo polski, a jużći strzedńowjeczny miszůng tych godek.
Za pjyrsze, mjano ligwa Sleziana (ślůnsko godka) przekozało śe we chrůńice jydnygo żagańskygo klosztora, mjanowanyj Catalogus abbatum Saganensium a kero uostała naszkryflano za XIV wjeka (postrzůd rokůma 1392 a 1422).[6]
Ślůnski dźiśej[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
W teroźńich czasach zaboczyć śe do chudoba a pomjyrańy ślůnskij godki pod ajnflusym polskij[7]. Ńykere gramatikowe kůnstrukcyje charakterystyczne lo ślůnskigo, mjyńo śe na wszechuobecny polski, ntp. mjast Być na wjelaś rokůw stary godo śe czynsto Mjeć ileś lot. Ślůnsko godka rygjůnalno mo śe tyż u ńykerych kej godka ludźi bez ausbildůnga a ńyuoklanych[8].
Atoli ślůnsko godka tam, kaj je we użyću, ńy mo uoficyjalnygo statusa, to dźynki internecowi po prowdźe terozki uodżywo. Brano je tyż do ryklamůw[9]. Ze godki potocznyj uoddźylo śe typowy slang, powstajům nowe uokreślyńa, kej na tyn przikuod mobilńok (pol. telefon komórkowy) lebo szlustydźyń (pol. weekend)[10].
Na poczůnku styczńa zaczůn fungować ferajn Pro Loquela Silesiana, kery dowo se za cyl pjastowańy a průmowańy ślůnskij godki. Postrzůd jigo założyćelůw je m.in. Bogdan Kallus, autor "Słownika gůrnoślůnskij godki", Mirosław Syniawa, kery we 2007 roku narychtowoł tekst internecowego dyktanda we ślůnskij godce, a Rafał Adamus, ekůnůmista ze Chorzowa[11].
Słowńictwo[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Na formowańy śe słowńictwa godki ajnflus mjały pożyczki ze godek: polskij, czeskij (a rodszy morawskij, fůngůjůncygo dowńij kej uodrymbno godka), mjymjeckij (tajli s germańskigo djalyktu ślůnskigo, ńiźli ze standardowygo mjymjeckigo) a tyż słowackij. W godce ty przewożo zdrzůdłosłůw zachodńo-słowjański. Srogo tajla wyrażyńůw bliższo je rodszy godce staropolskij, a kůnkretńy sůmśedńym djalyktům wjelgopolskimu i mołopolskymu a godce dolnołůžyckij, gůrnosorbskij i morawskij, kej wspůłczesnymu standardowymu polskimu.
Krům tygo, do śe tyż nolyźć słowa s takich godek, kej francusko, laszsko, łaćina, słowacko, starowysokomjymjecko, strzedńowysokomjymjecko, strzedńońiderlandzko a italsko[12].
Słowńictwo typowo ślůnske[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Choća tela godek mjoło ajnflus na ślůnski, mo uůn tyż słowa, kere sům typowo ślůnske. Ńy uobstały śe uůne we inszych godkach, djalyktach lebo gwarach, uostały śe ino we ślůnskich. Godkoznowce za taky uokryślyńa uznowajům mjyndzy inkszymi swaczyna, kopruch, starzik, dokorzůnd a inksze[13]. Co wjyncyj, do śe tyż trefić jake słowa ślůnske we inkszych godkach. Towům pożyczkům we polski godce sům uokryślyńa jodła, jako bajszpil modro kapusta, ciapkapusta a wodzionka (wodźůnka), nale sům tyż take bez polskigo uodpowjedńika, ntp. familok. Roz na kedy ajnfachowo stosuje śe tyż ślůnske gysztele, jako bajszpil po ptokach (pol. za późno). We wilamowickim majům słowo uöbroz, kere śe mo za polski ajnflus[14], nale we literackij godce ńy uokozuje śe prelabjalizacyjo, stůnd moge to być uod ślůnskigo.
Alfabyt ślůnskij godki[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Już uod somygo anfangu robůt nad ślůnskům kodyfikacyjům bůły problymy kej uoddoć głoski kere ńy wystympujům we polskij godce, a gynał ů a u pochodzůnce s prelabjalizacyje. Dowańy sam ł kej we słowje uoko ńy mjało cweku, kej ńy bůło tukej zachowane starodowne prawidło uo ł jako nachfolgera l welaryzowanygo.
W Internecu, kej tyż i poza ńim[15] wywołany je nostympujůncy alfabyt[16]:
Atoli ten warjant szkryflańo je używany nojczyńśći, istńijům tyż inksze szrajbůngi, zawjyrajůnce np. v, ú, ũ a ô. Pojawjajům śe uůne atoli sporadyczńy. Uogůlńy, godka ślůnsko może być szkryflono 10 alfabytůma, co sům gorzij lebo lepij widźane[17].
Djalykty a zrůżńicowańy rygjůnalne[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Godka ślůnsko ńy je wszandy jednako we wszyjskich tajlach Gůrnygo Ślůnska. Inakszy godo śe wele Ćeszyna, inakszy – wele Uopola. To, co je mjanowone u użytkowńikůw ślůnskigo djalyktůma[18][19], bez ńykerych godkoznowcůw polskich uokreślo śe kej gwary etnolektu ślůnskigo[20]. Wspůłcześńy do śe wyrůżńić 7 uodmjon godki ślůnskij: ćeszyńsko, gliwicko, jabłůnkowsko, kluczborsko, ńymodlińsko, průdńicko a uopolsko[21].
Ślůnski ńy je jydnolity a na růżnych uobszarach kulturowo-historycznych do śe trefić zarůwno roztůmajte znoczyńo tych samych słůw, kej a jejich růżno wymowo. Ńy wszyjske wjync cechy djalyktu uopisane wystympujům na wszyjskych jigo uobszarach. Czynsto ale wystympujům m.in. labjalizacyjo, mazurzyńy a jabłůnkowańy.
Kodyfikacyjo a godka literacko[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Terozki trwo robota nade wytworzyńym literackij godki ślůnskij. Używany we Internecu waryjant ślůnskij godki je uoparty zauobycz na djalyktach, we kerych śe godo we becyrku Katowic a Gliwic. Uod lot 30. XX w. egzystuje już ślůnsko mikrogodka literacko – laszsko, ustandaryzowano bez frydeckigo pisorza Erwina Goja, wywołanygo kej Óndra Łysohorsky, nale zostoł uoparty na grůńće pograńicznyj ślůnsko-morawskij gwary gůrnouostrawskij, beztůż ńy je uůn reprezyntantym lo zespoła djalyktůw ślůnskych.
Bibljoteka Kůngresu USA 18 lipca 2007 wepisała ślůnsko godka we regest godek śwjata[22]. Ślůnsko godka uostała tyż zaregistrowano we Mjyndzynorodowy Uorgańizacyji Godkowyj, kaj przidano uůnyj kod ISO: "szl"[23]. Bůły to pjyrsze kroki zdatne do stworzyńo m.in. ślůnskij Wikipedyje.
Bajszpil użyćo godki[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Wymowa we IPA:
Przipisy
- ↑ 1,0 1,1 Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011. Raport z wyników - Central Statistical Office of Poland
- ↑ Tomasz Kamusella. 2013. The Silesian Language in the Early 21st Century: A Speech Community on the Rollercoaster of Politics (z 1-35). Die Welt der Slaven. Vol 58, Nr 1.
- ↑ Podug Norodowygo Wszechuobecnygo Wykozu ze 2002 roku 56 tyśyncy Ślůnzokůw (40 tyśyncy s wojewůdztwa ślůnskigo) zadeklarowało, iże důma posuguje śe godkům ślůnskům.
- ↑ SIL International
- ↑ http://slunskoeka.pyrsk.com/gysichta.html#02.
- ↑ http://slunskoeka.pyrsk.com/gysichta.html#03.
- ↑ http://www.gornyslonsk.republika.pl/slgskg.html
- ↑ http://zdaryna.nowiny.pyrsk.com/zpuna3.php?tymat=0
- ↑ http://forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=34281&w=76959439
- ↑ http://punasymu.com/_indexs.php?id=rozmuwki/rozmuwki_nowomodne-s
- ↑ (pl)"Silesiana: Śląska mowa nie dla idiotów" Gazeta Wyborcza, 25 lutygo 2008.
- ↑ Dykcjunorz polsko-ślůnski we serwiśe slunskoeka.pyrsk.com
- ↑ http://artur.czesak.webpark.pl/Stronica/Slask/index.html
- ↑ http://zakorzenianie.most.org.pl/za14/03.htm
- ↑ Je uůn tyż powszechńy używany na transparyntach RAŚ s napisym GŮRNY ŚLUNSK (relacyjo z IMA we Wikinews)
- ↑ Wyniki sznupańo "ślůnsko godka".
- ↑ http://www.dyktando.org/?id=ortografia
- ↑ Informacyje na zajće uorgańizacyje Śląskie Centrum Dziedzictwa Kulturowego
- ↑ Zaręba Alfred, Szkice z dialektologii śląskiej; Katowice: Śląski Instytut Naukowy, 1988 - 504 s.: mapy, 1 portr.
- ↑ Uo zaliczańu gwar ślůnskich do polskij godki, uob. B. Wyderka, O wielojęzyczności Śląska, "Indeks. Pismo Uniwersytetu Opolskiego" 2004 nr 55-56.
- ↑ http://slunskoeka.pyrsk.com/farby.html
- ↑ katowice.naszemiasto.pl
- ↑ SIL International, Documentation for ISO 639 identifier: szl.
Uobejzdrzij tyż[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Linki zewnyntrzne[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
- Uo ślůnskij godce na portalu omniglot.com
- Kurs ślůnskij godki na angleskich Wikibooks
- Pů našymu – djalykt ślůnski kodyfikowůny
- Ślůnske Nowiny – pjyrszy ślůnski serwis informacyjny
- Ślůnsko Eka – dykcjůnorz atp.
- Portal "Pro Loquela Silesiana"
- Jynzyk S'loonski
- Po naszymu - Teshen Silesian
- Slovník ponaszimu
- Pověsti slezského lidu (czes. )
- Ślůnski w katalogu ODP (czes. )


text:
Powěsće: srjedu, 10.10.2018
Hauptinhalt
Namóc: Kozel kritizuje policiju
Zapósłanc Lěwicy w sakskim krajnym sejmje, Hajko Kozel, kritizuje dźěło policije w zwisku z podawkami zašły kónc tydźenja w Šunowje. Zastojnicy su spočatnje wo tym pisali, zo su so Serbja po wšěm zdaću z rusce rěčacymi wopytowarjemi do włosow dóstali. Po wuprajenjach młodostnych pak běchu hižo wot wšeho spočatka prawicarske symbole škarakow widźeć. Kozel žada sej, zo měła so policija intenziwnje z prawicarskej problematiku rozestajeć a njeměła ju zamjelčeć. Po kermušce Serbskeho gymnazija w Šunowje bě w nocy na sobotu dóšło k nadpadam na młodych Serbow. Statny škit pad přepytuje.
Slepo: Dalši serbski wječork
Na dalšim serbskim wječorku wčera w Slepom je so 22 ludźi wobdźěliło. Čłonojo towarstwow, komunalni zastupjerjo a dalši zajimcy rěčachu mjez druhim wo tym, kak móhło zhromadne dźěło gremijow ze staršimi wupadać, kiž dadźa swoje dźěćo do serbskorěčneho wukubłanja, ale sami rěč njewobknježa. Tu naspomnichu falowace wukubłanske kapacity na wokrjesnych ludowych šulach, w kotrychž bychu starši rady serbšćinu nawuknyli. Nimo toho kritizowachu přitomni, zo němske medije hišće přemało wo serbskich podawkach w regionje rozprawjeja.
Dołha Boršć: Wjelki po puću byli
W Dołhej Boršći (němsce Förstgen) pola Niskeje su wjelki w nocy na wčerawšu wutoru stadło ze 140 wowcami nadpadnyli. Na 40 zwěrjatow je mortwe, dalše 80 bě spočatnje zhubjene. Wobydlerjo wsy, kiž leži w Zhorjelskim wokrjesu, běchu wčera rano jednotliwe wokoło błudźace wowcy wuhladali a na to wobsedźerja informowali. Tuchwilu so hišće za někotrymi zwěrjatami pyta. Wčera popołdnju su 60 wowcow zaso popadnjene byli. Wowcy tutoho stadła pasu so na łukach w biosferowym rezerwaće za hladanje krajiny.
Domowina: Zajim za naprašnik
Na naprašowanju čłonow wšěch serbskich towarstwow a zwjazkow, kiž so tuchwilu w nadawku Domowiny přewjedźe, je so mjeztym wjace hač 450 ludźi wobdźěliło. Z dotal něhdźe 250 digitalnje wotedatych naprašnikow bu třećina w němskej rěči, wjace hač połojca hornjoserbsce a zbytk w delnjoserbšćinje wupjelnjena. Starobna zestawa, tak zdźěli zamołwita agentura wčera, je dobra: połojca ludźi, kiž su wotmołwili, je pod 40 lětami. Tež podźěl muži a žonow je někak wurunany. Naprašowanje je anonymne a přewjedźe so hišće hač do tuteje njedźele.
Wokrjes Budyšin: Sport sylnišo podpěrać
Wokrjes Budyšin chce dźěćace a młodźinske dźěło w sportowych towarstwach wot klětušeho sylnišo podpěrać a za to směrnicy změni. Wjace hač poł miliona eurow chce wokrjes klětu za sport wudać. 65 procentow z toho dóstanu towarstwa direktnje. Dotal wučinja tutón podźěl jenož 40 procentow. Nowe je tež, zo móža zwjazki, kaž na přikład zapadołužiski koparski zwjazk, přichodnje wot spěchowanja profitować. Wuměnjenje je, zo stanu so z čłonom we wokrjesnym abo krajowym sportowym zwjazku.


text:
Předewzaćeljo zjednoćeni
Drježdźany. Wuchodna Sakska ma wot najnowšeho dźěłowe zjednoćenstwo SPD za samostatnych předewzaćelow. Zwjazk su srjedu w Drježdźanach załožili, kaž zamołwići zdźěleja. Za předsydu wuzwolichu předewzaćela Rona Eckhardta z Bannewitza pola Drježdźan. Zwjazk ma so za mostytwarca mjez hospodarstwom a towaršnosću.
Za myto namjetowanaj
Budyšin. Mjez wosobami, kotrež su za Němske myto angažementa 2016 nominowane, staj tež Tim Döke z Budyšina a Wolfgang Goldstein ze Slepoho. Tole rozprawja rozhłosowy sćelak MDR. Döku běchu hižo loni za dźěło na dobro ćěkancow počesćili. A Goldstein je lawreat wobydlerskeho myta, dokelž so na šuli za demokratiju a tolerancu zasadźa.
Žadnej znamce do Čěskeje
Praha. Dwójku listowych znamkow „módru a čerwjenu mauritius“, najžadnišej a najdrohotnišej filatelistiskej drohoćince swěta, je anonymny čěski inwestor kupił. Płaćiznu za wobě znamce, wudatej lěta 1847 na kupje Mauritius, trochuja na štyri miliony eurow. Kupc chce je na swětowej filatelistiskej wustajeńcy 2018 w Praze zjawnosći spřistupnić.


text:
Jak niy mołcie ciyrpliwojści1 do pieczynia, to ani tego niy czytejcie 😉 To niy torta z tych, co to sie pieke biszkopt, wciepnie na niego trocha dżymu, ślagzana2 i fertich3. Jak już fto jednak poświyńci te połra godzin, to efekt je richtig4 zaskakujōncy. Ciymno szokolada, beza, mascarpōne i śliwki moczōne we kōniaku… Robiōłech go 2 razy i za kołżym razem goście go raz-dwa wmōciyli5 😉
Co potrza?
Ciymny biszkopt:
5 jajec
4 łeżki6 mōnki pszynny
1 łeżka kartofylmyjlu7
2 łeżki kakao
5 łeżek cukru
2 łyżeczki proszku do pieczynia
Beza:
6 biōłek
1,5 szklōnki cukru
3 łeżki kartofylmyjlu
2 łeżki likieru cytrynowego abo kōniaku
trocha soli
Kryjma:
500 g mascarpōne
2 gorzke szokolady (po 100 g)
Ślagzana:
125-150 ml śmiytōnki 30 abo 36 %
1 łeżka pudecukru
1 śmiytanfix
Śliwki:
100 g suszōnych śliwek bez pestkōw
keliszek kōniaku abo brandy, abo whisky
keliszek wody
Pieczynie trza sie rozłożyć na 2 dni- nojprzōd biszkopt i beza, a na drugi dziyń kryjmy.
Na samym poczōntku zamoczcie sie tyż w kōniaku z wodōm pokrōne śliwki- jakby co, to mogecie tyż dać 2 keliszki kōniaku i niy dołwać wody.
Tera biszkopt. Rozgrzyjcie sie piec na 165 stopni i przigotujcie sie tortownica- jak mołcie8 tako zamykanoł, to na ta dolnoł czyńść mogecie sie dać piapiōr9 do pieczynioł.
Biołka łoddzielcie od żōłtek i przesiyjcie sie ta mōnka i kakao. Do tych biōłek wciepcie10 trocha soli i ubijcie. Pod kōniec wsypcie tam cuker i dalyj ubijejcie. Po jednym11 wciepujcie żōłtka, potyn12 zmniyjszcie13 łobroty14 i wsujcie15 tam ta mōnka, kakao i proszek. Ubijejcie jeszcze trocha i wlyjcie16 to do ty17 tortownicy- i rajn18 do pieca na 35-40 minut. Jak bydziecie jōm wyciōngać, to odwrōćcie ta forma do gōry dnym i ściepnijcie19 na stōł (ze 20 abo i 30 cm). I niech sie łona20 tera trocha łodpocznie.21
Beza. Ubijcie sie biōłka na beza (wciepcie tam trocha soli). Potyn dejcie tam cuker i ubijejcie, aż sie rozmiyszoł. Na sōm kōniec wmiyszejcie kartofylmyjl i wlyjcie likier abo kōniak. Przigotujcie sie 2 blachy, wyłōżcie na nie papiōr do pieczynioł i odrysujcie na nim 2 kōłka wielkości dna tortownicy. Tera na kołżde kōłko wyłōżcie po pó22 ubityj masy i rozsmarujcie. Na tym kōnsku, kery pódzie na wiyrch, mogecie łeżkōm postawiać take szpice- fajnie bydōm wyglōndac po upieczyniu. Rozgrzyjcie bratruła23 na 180 stopni i wrojście24 tam obydwie blachy- nojlepi we piecu ze termoobiegym. Jak już bydōm we środku, to zmniyjszcie na 100 stopni i niech to tam posiedzi 3 godziny. Po jakimś czasie mogecie tyż na chwila otwiyrać leko tyn piec, żeby uciykła para- połra razy.
A tak minōł dziyń piyrszy.
Na drugi- dziyń fajeru25– przekrejcie biszkopt na pó. Mogecie go tyż leko nawilżyć kōniakym zmiyszanym ze wodōm, yno żebyjście sie potym tōm tortōm niy naprali26.
We gorku abo misce nad wrzōncōm wodōm rozpuście sie te 2 szokolady. Do miski dejcie mascarpōne i zmiksujcie ze łozpuszczōnōm szokoladōm- kryjm je fertich.
We inkszyj misce ubijcie śmiytōnka i dejcie do ni łeżka pudecukru i śmiytanfix.
Teraz sie bierymy do nojważniyjszyj roboty. Na spodek patery abo talyrza idzie placek biszkoptu. Na niego smarujecie połowa kryjmy z mascarpōne i na to wciepujecie połowa śliwek.
Tera przidzie beza, na nia ślagzana i drugi placek biszkoptu. Na biszkopt reszta kryjmy, śliwki i na sōm wiyrch beza. Wrojście to na chwila do lodōwki i… na stōł. Smacznego 🙂
1cierpliwości
2bita śmietana
3gotowe
4naprawdę
5zjedli 😉
6 łyżek
7 mąki ziemniaczanej
8 posiadacie
9 papier
10 wrzućcie
11 pojedynczo
12 później
13 zmniejszcie
14 obroty
15 wsypcie
16 wlejcie
17 tej
18 do środka
19 zrzućcie
20 ona
21 odpocznie
22pół
23piekarnik
24włóżcie
25uroczystości
26wstawili


text:
Afrika
Afrika – drugi podug wjyrchu kůntynynt na Źymi, mo 30,316 mln km² wjyrchu - 20,3% cołkowitygo wjyrchu lůndowygo Źymje. Půmjyszkuje go bezma 14% populacyji Źymji t.j. 920 mln ludźi (2006). Przechodźi bez ńa połudńik 0°, uobadwa zwrotńiki, a tyż růwńik.
Je nojbjydńijszym kůntynyntym na źymskij kugli, dotkńyntym wjelůma plagůma, kej malaryjo a AIDS – a tyż placym, kaj nojwjynkszo tajla ludnośći ćerpi ńydożywjyńy abo nawet głůd.
Na půłnocy Afriki je rozlygowano nojsrogszo pustyńijo śwjata – Sahara, a na połedńu nojstarszo pustyńijo śwjata – Kalahari. Nojdali wysůńyntym na půłnoc půnktym Afryki je Bjoły Przilůndek (37°20' N), na połedńe Igelny Przilůndek (34°50' S), na wschůd Przilůndek Hafůn (51°29' E) a na zachůd Przilůndek Almadi, położůny na Půłwyspje Źylůnygo Przilůndka (17°33' W).
Nojwyższy wjyrch to wulkůn Kibo (5895 m.n.p.m.) we masywje Kilimandżaro. Nojdugszo rzeka to Ńil (6 671 km dugośći), a nojwjynksze jeźoro to Jeźoro Wiktorji (pow. 68,8 tyś. km²). Nojńiższy půnkt to depresyjo jeźora Assal (173 m p.p.m.). Śtrzedńo wysokość kůntynyntu wynośi 658 m. Nojgłymbsze je jeźoro Tangańika (1435 m). Nojwjynkszym půłwyspym we Africe je Sůmalijski Půłwysep. Nojwjynkszo wyspa Afriki to Madagaskar.


text:
Nowowutworjeny hort w Njebjelčanskim dźěćacym dnjowym přebywanišću zaběraše wčera čłonow tamnišeje gmejnskeje rady. Po tym zo běchu so rozsudźili, swójski hort wutworić, je nětko tež jasne, kelko maja starši za njón płaćić.
Pěskecy (SN/MWj). Za přebywanje swojich dźěći w nowowutworjenym horće w Njebjelčicach změja starši runje telko płaćić, kaž hdyž bychu jich dźěći we Worklecach do horta chodźili. „Na te wašnje nima nichtó njelěpšiny z toho, zo jeho dźěćo do Njebjelčanskeho horta chodźi“, rjekny wjesnjanosta Tomaš Čornak (CDU) na wčerawšim posedźenju gmejnskeje rady w Pěskecach.
Krajny a wokrjesny młodźinski zarjad stej mjeztym přihłosowałoj, zo móža za 14 holcow a hólcow 1. lětnika w šulskim lěće 2017/2018 w Njebjelčanskej pěstowarni hort wutworić. Rjadować pak nětko hišće dyrbja, kak transport dźěći po šulskej wučbje z Worklec do Njebjelčic organizuja a kak tomu zadźěwaja, zo je tele jězdźenje z přidatnymi wudawkami zwjazane.


text:
Přidatne srědki Serbam
Berlin. Hospodarski wuběrk zwjazkoweho sejma je dźensa rano w zakónčacej rozmołwje wo klětušim hospodarskim planje na próstwu stronow CDU, CSU a SPD přidatne srědki we wobjimje 756 000 eurow za spěchowanje serbskeje rěče w digitalnych medijach přizwolił. Za to zarjaduje zwjazkowe nutřkowne ministerstwo nowy hospodarski titul.
Nowa šefredaktorka za Rozhlad
Budyšin. Šefredaktorstwo kulturneho časopisa Rozhlada přewozmje 1. januara 2016 Sara Mičkec. Rodźena Worklečanka je na Lipšćanskej uniwersiće masterski studij linguistiki wotzamknyła. 25lětna Serbowka naslěduje dr. Viktora Zakara, kiž přewozmje potom nawodnistwo delnjoserbskeje wotnožki Rěčneho centruma WITAJ w Choćebuzu.
Z busom do wulkeho swěta
Berlin. Němski poskićowar dalnobusowych jězbow MeinFernbus-FlixBus budźe wot 26. nowembra na čarje mjez Zhorjelcom a Berlinom tež w Budyšinje, Małym Wjelkowje, Njeswačidle, Rakecach, Wulkich Ždźarach, Mučowje, Wojerecach a Grodku zastawać. Jězba ze Zhorjelca do Berlina płaći 11 eurow. Bus pojědźe hač do štyri króć wob dźeń.


text:
Ôstatni weekend cudōw niy prziniōs. Nasi fusbaliści tym razym światowych mediōw niy podbiyli. Nawet na naszym ekstraklasowym placu bez wiynkszych rewelacji. Żodnych snajperskich wyczynōw, szwarnych bramek. Nic. Kaj ci nasi? Trza chyba dokładnij przesztudiyrować papiōry…
Sukcys to produkt kōńcowy jakigoś wysiłku. Narzyndzi rozmańtej zorty walk. Na sukcesach buduje sie kariera polityczno, czy szportowo… Sukcys być musi, nawet jak go ni ma! Dyć sukcys potyncjalnie zawsze kaś jes. Trza se go yno zōnaczyć. Znolyź, piyknie ôpakować i fertig. Lubiymy słuchać ô sukcesach „naszych” ludzi, kiere sōm z automatu „naszymi” sukcesami. Polscy dziynnikorze szportowi w wynojdywaniu „naszych” sōm forgot fachmanami. Byli tacy co chcieli znolyź polskich starzikōw nawet Emmanuelowi Olisadebe. Kożdy kiery mo „polski korzynie” i jako tako nadowo sie do gry moge być „naszym”.
Wiymy już jak to sie robi. Tōż zaglōndōmy jeszcze roz i… Voilà! Mōmy ślōnsko brama w Bundeslidze. Naszym bohatyrym grocz Stuttgartu, zdobywca bramy na wyrownani w przegranym 2:1 szpilu z Augsburgiym, 24-letni Daniel Ginczek. Z telkim imiyniym i nazwiskiym u nos by niy podpod. Jes yno mały feler. Chyba rychtyk pedzieć, że Daniel to Ślōnzok to jednak lekki nadużyci. Ze Ślōnska pochodziyły jego starziki, ale ōn raczyj niy poradzi godać ani po ślōnsku ani po polsku. Ginczek to były młodziyżowy reprezyntant Nimiec. Troszyczka „nasz”.
W tym tydniu w Nimcach mōmy jednak wiyncyj „naszych” sukcesōw. Zwyciynsko brama do St. Pauli w 2. Bundeslidze klupie Lasse Sobiech. Rodzina Artura z Rudy Ślōnskij? Mono. Ciynżko ustalić skōnd dokładnie zza Odry przijechali jego ôjce, ale ōn tyż moge być „nasz”.
Bardzij czy mynij zwiōnzanych ze Ślōnskiym fusbalistōw, ôbywateli Nimiec je fol. Styknie spōmnieć yno poru nastympnych, kierzi zagrali w ôstatnij kolejce jak: Matthias Wittek (FC Heidenheim), Adam Bodzek (Fortuna Dusseldorf), czy Matthias Ostrzolek (Hamburger SV). Nasi…?


text:
Ô ślōnskim hymnie moji trzi grosze
Namnożyło sie sam ôd wczora tych szpecōw ôd ślōnskigo hymnu, choćby grzibōw po deszczu. Szkoda, że niy było ich tela widać na Marszu, a jedynie we internecie. Jo tyż mōm swoji przemyślynia ô tym ślōnskim hymnie, a ôpowoża sie pora słōw sam napisać. Szpecym ôd muzyki żech niy ma, a tym bardziyj ôd hymnōw, tōż niy byda sie ôdzywoł, czy melodyjo je dobro, abo zło. Tako je i już.
Dalszŏ tajla artykułu niżyj
Jo sam widza jedyn feler w tym hymnie: bōł ôn pisany po polsku a tłōmaczōny na ślōnski, bezto sōm tam taki słowa, jak: „historio”, zamiast „historyjo”,”dziś”zamiast „dzisiej”. Hymn, tak samo, jak kożdy inkszy tekst mioł by być pisany ôd poczōntku w jynzyku ôryginalnym (sam: ślōnskim), a niy może być to tłōmaczyni, bo to dycko bydzie trocha sztuczne. Tłōmaczyć idzie ze ślōnskigo na inksze jynzyki. Jo wiym, że to niy ma leko napisać hymn po ślōnsku, ale przeca żodyn niy godoł, że bydzie leko.
Na kōniec tako moja niyudolno prōba rzerobiynio tego hymnu, jego ślōnskij wersyje, na nasza, rybnicko godka. Z tōm „historyjōm” je problym, ze sylabami.
Zielōno ziymia to je nasz skarb.
Nad czornym złotym sam je nasz świat.
Chocioż historyjo dzielyła nos,
To przoci Ślōnskowi je w kożdym z nos.
Z wszystkich granice strōn kożdy je brat.
Ślōnsko kultura kupluje nos.
Takich Ślōnzokōw niech pozno świat.
Stanisław “Fojerman” Neblik


text:
Ouagadougou
Ouagadougou (tež Wagadugu) je stolica a z wjace hač 1,3 milionami wobydlerjow zdobom najwjetše město zapadoafriskeho kraja Burkina Faso kaž tež jeho zarjadniske, hospodarske a kulturne srjedźišćo a sydło Zapadoafriskeje centralneje banki.
We Ouaga, kaž so město we wobchadnej rěči husto mjenuje, reziduje bjezmócny kejžor luda Mossi.
Geografija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Město leži při rěce Kadiogo w srjedźišću kraja na Centralnym platowje we wysokosći wot 300 metrow. Přerězna temperatura leži při 28,8° C. Kaž po cyłym kraju knježi w měsće tropiska klima z dešćowym časom wot meje do septembra.
Při južnej kromje metropole natwari so nowa knježerstwowa štwórć Ouaga 2000 z prezidentowym palastom a parlamentom.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Sydlišćo wobsteješe hižo w 15. lětstotku, po někotrych žórłach bu hižo w 11. lětstotku pod mjenom Kombemtinga („město wojakow“) załožene. 1441 sta so jako Wogdgo ze stolicu kralestwa ze samsnym mjenom. Dla nomadiskeho žiwjenskeho wašnja Mossijow wosta jich knježerstwowe sydlišćo wšak hač do 18. lětstotka bóle wjes hač město. 1887 njeměješe po slědźerju Louis-Gustave Binger wjace hač 5000 wobydlerjow a wobsteješe ze sydom wsow. Hakle z přichadom francoskeho kolonialneho wójska zahaji so wutwar města. W 1920tych lětach připrawichu šěroke puće a natwarichu zarjadniske twarjenja, šule, palast guwernera a chorownju. Kołowokoło noweje katedrale natwarichu nowe měšćanske štwórće z modernymi dwuposchodowymi domami. Z toho časa bě Ouagadougou sydło francoskeho kolonialneho guwernera a pozdźišo knježerstwa njewotwisneho stata Hornja Volta, kotryž rěka wot lěta 1984 „Burkina Faso“.
Wobchad[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Ouagadougou ma mjezynarodne lětanišćo wosrjedź město a je přez železnisku čaru z přistawom Abidjan při Słonowinowym pobrjoze zwjazane.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Ludličenje 2006 (fr.)


text:
Ślōnsk umi sie poasić wyjōntkowymi we skali świata atrakcyjami turystycznymi. Dzisiej byzuchujymy sztele Muzyjum Bergmōństwa Wōnglowego we Zobrzu.
weekynd
-
Planujesz zwiydzanie Malty? Niy wiysz jako szafnyć ôrganizyrowanie weekyndu na Malcie? Kuknij na naszo familijno rajza a ciś na ta cudno isla!
-
Niy ma co cyganić. Statystyczny Ślōnzok Warszawie za fest niy przaje. I to je yno tak leko pedziane. Skōnd sie to biere? Czymu je winowate same miasto? I czamu jednak sie werci, coby Ślōnzok do stolicy gorolyji rajzowoł?
-
Mocie chynci na byzuch we Szwajcaryji? Tōż możnej alternatywne, rozwożne i łacne zwiydzanie Zurychu? Wejrzijcie kaj zōnś, kaj pomaszkecić i jako fajnie spyndzić czos we landzie wychamranej kyjzy i federmesrōw.
-
Pojyziyrze Palowickie mo wszyjsko, czego trza, coby pasownie dychnyć. Kolorskie sztreki, drōgi dlo piechciorzy i rozmaite zorty zwiyrzy i flancōw.
-
Yntlich nawiydzilimy Zabytkowo Stacyjo Banki w Rudach! To je ajnfach sztela idyalno dlo wandrusōw, kerzi majōm w zocy industryjo.
-
Stolica Toskanije to sztela, w kerej ôbmiyłujecie sie ôd piyrszego bliku. Zapoznejcie Floryncyjo, źdrzōdło italijskij kultury.
Mynij hyrski bracik Berlina, ôd niego szwarny kuzyn abo yno ajnfachowy sōmsiod? Co je w tym Lipsku takigo, że kożdy rok przijyżdżo tamek coroz wiyncyj ludzi?


text:
Co potrza?
polyndwiczki ze świni- wiela zjycie, tela zrōbcie
citrōłna[1]
połra [2]gałōnzek rozmarynu
pieprz i sōl
bojtlik[3] szpinatu[4]– niech Wos ale Pōn Bōczek brōni, żeby wciepnōńć taki mrożōny
3 zōmbki czosku
oliwa- 3 łeżki
trocha parmezanu
Zetrzijcie skōrka ze tyj citrōłny i łostołwcie na potyn. Te miyso[5] umyjcie, łosuszcie piepiyrowym rancznikym, pokrejcie na mańsze kōnski i dejcie sie je do jaki miski. Wyciście do tego pó[6] citrōłny, wciepcie pokrōny rozmaryn (same listki, a te gałyńzie wyczajście[7]) i dejcie trocha pieprzu. Soli niy dołwejcie, mogecie sie te miyso doprawić na kōńcu. I tak łodstōłwcie[8] to na połra godzi, a nojlepi na całoł noc.
Te miyso to nojlepi ugrilować. I jak sie łōne baje piyc, to szybko zrōbcie tyn szpinat. Do garca wlyjcie oliwa, wyciście czosnek, wciepcie ta otartoł skōrka i niech sie to chwila podsmażi- ale niy za dugo. Wciepcie tam szpinat, wyciście drugoł połowa tyj citrōłny, dejcie soli i pieprzu. Teraz to łon potrzebuje już yno sie leko zblanszować, jak bajecie widzieć, że te listki już tak jakby prziklapły, to znaczy, że już je fertich[9]. Na talyrzu dajcie na tyn szpinat trocha parmezanu- nojlepi takego co to sami mogecie go zetrzyć.
Całoł robota zajmie Wōn nojwyżi piytnołście minut. A zjeś się to mogecie z bōłkōm albo tyż z nudlami- jak bydziecie jejś z nudlami, to mogecie wciepnōnć na nie trocha masła.
Smacznego 🙂
[1] cytryna
[2] parę
[3] woreczek, opakowanie
[4] szpinak
[5] mięso
[6] połowę
[7] wyrzućcie
[8] odstawcie
[9] gotowe


text:
Nůmera je abstrakcyjno zacha, użiwano we matymatyce. Nojbarźi ajnfachowo idźe pedźeć, co nůmera uodpado na pytańy "wjela". Z anfanga używono do rachowańo wjelośći jakich zachůw – naturalno nůmera. Je do sporu, aże zero je naturalno nůmera eli ńy, kej przijmjymy co zbjůr naturalnych nůmerůw mo anfang uod zera, tak kożdo nastympno nůmera je srogszo uo 1. Dali můmy cołkowite nůmery - do uůnych zbjoru wlazujům ujymne nůmery, t.j. wszyjstke nůmery kere rachujymy uod zera co jedyn do zadku a dowomy uůnym ze przodku znok "-". Dali můmy wymjerne nůmery, je to zbjůr wszyjskich nůmerůw kere idźe zaszrajbować kej iloczyn ze tajlowańo przez śa dwůch naturalnych nůmerůw, przi tymu we mjanowńiku ńy idźe dać zera. Dali sům rzeczywiste nůmery, kerym idźe prziszrajbować jaki půnkt na uośi nůmerůw, do kerych wlazujům tyż ńywymjerne nůmery, kerych ńy idźe zaszrajbować kej uobyczny ułomek.
Sům tyż inksze roztomajte zbjory nůmerůw, jako algebrajiczne nůmery, ńilpotyntne nůmery, dopeltowe nůmery a inksze.
Zobejrzij tyż