text:
Szpacyrkym po Cieszynie
“Gdo sie za swój jynzyk wstydzi takim nich sie każdy brzidzi”
"Moja ty słodko cieszyńsko mowo
być zawsze do prawjynio gotowo
a jak cie uż żodyn nie bydzie rozumioł
to jyny wiater bydzie po naszymu szumioł"
POZÓR! Kiery nimo chynci tego czytać, abo kansi wraził łokulory, abo mo moc roboty i łoczy go bolóm to se może tego posłóchać jak prziciśnie tóm biołóm szczałke w tej czyrwiónej kostce, kieróm nóńdziecie pod spodkym”.
Strzybnóm medajle
Latoś wszedcy pochwolóni cieszyniocy, kierzy dostali strzybnóm “Cieszynianke” mieli wiyncyj szczynścio niż ci co łóńskigo roku. Rozchodzi sie ło to, że kierysi zarzóndził, coby uż nie boć sie pandemiji i prziś jedynostego listopada do naszego cieszyńskigo tyjateru. Je to moc zaimawe, że dzisio każdy kiery mo cosi wiyncyj do prawiynio może sóm łod siebie uznać, że uż niechali my po zadku te pandemije. S drugi stróny jednakowóż nie idzie przeca dzierżeć ludzi fórt zawrzitych dóma, bo mogliby zwaryjować. Tak czy inakszyj w tyjaterze szło we sztwortek uwidzieć szternos uśmiychniónych i szczynśliwych tusteloków. Każdy ś nich dostoł tóm strzybnóm medajle za co inszego, ale wszedcy to sóm ludzie, kierzi we swojim żywobyciu zrobili cosi przidajnego dlo inszych. Każdy ś nich mo to w siebie, coby bez kozanio dować fórt inszym ganc z darma swój czas, a moc razy aji insze wieca. Sóm to rozmajci ludzie, kierzi majóm rozmajte fachy i nie szporujóm czasu, bo majóm go dycki na zbyciu. W tym samym dniu moc tusteloków prziszło też na rynek, coby obezdrzić szkolników s handlówki, kierzi maszyrowali jak prowdziwi wojocy. Nie wiym czy łóni nieskorzij jak skóńczóm tóm szkołem zustanóm wojokami, ale widać było po tym jejich maszyrowaniu, że cióngnie ich do mundura. Mieli ze sebóm aji jakisi gwery, kiere były ganc podobne do prowdziwnych. Przedstowcie se, że dali mi taki jedyn gwer na chwoiliczkem podzierżeć do rynki i muszym wóm rzec, że łón mioł swojóm wogem jak powdziwny. Isto to je tymu tak wyszpekulyrowane, coby jak naprowde bydóm musieli kiejsi, co nie dej boże pocióngnóć za cyngiel, to nie bydóm mieć s tym żodnej łostudy.
Mini słownik gwary cieszyńskiej:
latoś - w tym roku, łóńskigo - zeszłego, tyjater - teatr, moc zaimawe - bardzo interesujące, do prawiynio - do mówienia, po zadku - z tyłu, dzierżeć - trzymać, fórt - ciągle, zawrzitych - zamkniętych, sztwortek - czwartek, strzybnóm - srebrną, żywobyci - życiorys, fórt - ciągle, przidajne - potrzebne, wieca - rzeczy, obezdrzić - obejrzeć, szporujóm - oszczędzają, wojocy - żołnierze, gwery - karabiny, podzierżeć - potrzymć, swojóm wogem - swój ciężar, łostuda - kłopot.
Tóż miyjcie sie wszedcy dobrze i wiesiołego popióntku!


c: text/html

text:
27. Budyski měšćanski běh pod korona-poměrami bjezporočnje přewjedźeny
Wjacesportowe zjednoćenstwo (MSV) Budyšin je hižo wjele lět hłowny organizator jara woblubowaneho a mjeztym hižo 27. Budyskeho měšćanskeho běha. Loni dyrbješe wurisanje korony dla wupadnyć.
Lětsa nětko, po tróšku wolóženju tuteje cyłkowneje situacije, je so zarjadowar, na čole ze swojim agilnym jednaćelom a předsydu Steffenom Waldmannom, rozsudźił w někajkej formje tele 27. wurisanje realizować. A to je so tež wulkotnje poradźiło, byrnjež jenož móžne było z cyłkownje tysac starterami, štož je něhdźe połojca dotalnych. Tak su cyłu wěc wuwzaćnje na sportowy areal Budyskeje Młynkec łuki přepołožili. W měsće samym bychu cyły dźeń wjacore dróhi a puće kaž tež Póstowe naměsto zašlahać dyrbjeli atd. A žadany a trěbny wěstotny kaž hygienowy koncept korony dla hodźeše so na Młynkec łuce wo wjele lóšo dodźeržeć.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
W poszczególnych odcinkach prezentujemy pokonkursowe prace Regionalnego Konkursu Literackiego „Ze Śląskiem na ty”. Imprezę od 27 lat organizuje Łubniański Ośrodek Kultury.
Kornelia Thomys
Uczennica kl. VII Szkoły Podstawowej w Poborszowie
Regionalny Konkurs Literacki „Ze Śląskiem na ty” – rok 1998
Nazywóm se Kornela Thomys i chodzam do siódmy klasy. Móm trzinołście lołt i dobrze umiam rzóndzić po ślónsku, bo wygrałach kónkurs, chtori bół w Ryński Wsi. Potyn jechałach do Izbicka na Wojewódzki Kónkurs „Śląskie Beranie”, na chtorim kożdi rzóndziół po ślónsku na wybrani tymat. Joł rzóndziyłach o tim, jak to kedyjś było, jak se chtojś we wsi żyniół.
Ale nie o tim chciałach wóm dzisiej napisać. Napisa i opowiam wóm, jak było kedyjś i jak je tera na świyntach Bożygo Narodzynia. Piyrwi to nie było tak jak tera, wszystko se kupi w sklepie i gotowy położi na stół. Dołwni na dziyń przed Wilijóm trza było na mojzdzierzi pomlołć syr na kołołcz i mak na makówki. Pomlołć mak to nie było taky łatwy, bo mak je małi, a łónego trza było jeszcze rozdrobnić. Trza było tyż piyc kołołcz. Tyn kołołcz se piykło w takim wielkim piekarołku. Jak już tyn kołołcz bół upieczóni, to tołwało se go na słómam. We Wilijóm rano, na śniołdaniy, jadło se yno kónsek kołołcza i piyło se wodam. Potyn kożdi mioł wyznaczónóm robota. Jedyn sprzóntoł, drugi pómołgoł fatrowi oskórować i osnołżyć ryby. Bół też taki zwyczaj, że gospodołrz robiół z lyńcucha taky wielky koło i do tego koła nasuł ziołrek dloł kur, żeby kury przez całi rok trzimały se dokupy. Potyn każdoł krowa dostała i musiała zjejść kónsek chleba upieczónego przez gospodyni. Jak se już ćmiyło i wszysko było fertich, stół bół fajnie prziszykowani, to wszyjscy czekali, kedy na niebie pokołże se piyrwszoł gwiazda. Jak se ta gwiazda pokołzała, to wszyscy siadali ku stole, ale nołprzód trza było porzykać, a potyn dopiero mogło se jejść. Jadło se zupa siymiónka, kartołfly z kapustom, upieczónóm rybam, harynki, makówki i mołczka. Na pojszczodek stoła gospodołrz kłołd pinióndzy, żeby jich nigdy nie brakowało. Stawiało se tyż pusti talyrz dlał kogojś, chtoby jeszcze prziszoł; a jak chtojś biydni abo bezdómni prziszoł, to w rodzinie przez całi rok Pón Bóczek błogosławiół. Wtedy to se tyż nie dzielili opłatkym, bo u nołs na wsi jeszcze nie znano takygo zwyczaju, yno dzielyli se tim, co było naszykowany na stole i życzyli se wszystkygo nałlepszygo. Po wieczerzi szło se pod chojinkam i śpiywało se kolyndy. Pod chojinkóm były przeważnie pierniki i orzechy, a nie tak jak tera rozmajity klamory. Potyn starzik siadali przi kanónku i łopowiadali bajtlóm bajki zwiónzany ze Wilijóm. Tich bajek suchali przeważnie chopcy, bo dziołchy brały łuski łod łorzechów i motkami w ty łuski czaskały, a z który stróny zablaknół pies, to to znaczyło, że z ty stróny przidzie kawalyr.
W nocy to się jeszcze szło na Pastyrkam do sómsiedniy wsi, do Mechnic, bo u nołs jeszcze wtedy nie było kościoła. Jak se już prziszło z ty Pastyrki to trza było pryndko iść spać, bo rano zajś trza było iść na mszóm.
I tak wyglóndała piyrwi Wilijoł. Prołda, że fajnie? A nie tak jak tera, nic nie trza do jołdła szykować, bo wszystko idzie kupić w sklepie i gotowy położyć na stół. Niy ma już takich zwyczajów, że krowóm dołwoł se chlyb, a kuróm robi se koło z lyńcucha i dziołchy już nie trzaskajóm motkami w łuski łod orzechów. Tera to pod chojinkóm je mocka prezyntów, a piyrwi to dziecka se cieszyły, jak dostały szokoladam, cukerki abo ze słómy uszyty szczewiki. Bardzo podobajóm mi se ty stary zwyczajy i bardzo bych chciała, żeby u nołs ty zwyczajy były dali pielyngnowany. Myślam, że zajś tak baje jak piyrwi.


text:
Hłowna zhromadźizna Europskeje swobodneje aliancy (EFA) minjeny kónc tydźenja w Budyšinje bě z wida zarjadowarjow wuspěšna. Tež serbscy wobkedźbowarjo maja tam wobjednane wobsahi za jara zajimawe. Je prawje, europsku zjawnosć wo zničenju přirody w zwisku z wohroženjom kultury, žiwjenskich wašnjow a nic naposledk jónkrótneje serbšćiny w Slepjanskej wosadźe wudobywanja brunicy dla informować. To a pózdnje wuskutki hórnistwa su zastupjerjo łužiskich wobydlerskich iniciatiwow delegatam nazornje rozłožili. Byrnjež ekologiska a ekonomiska doraznosć politiska zasada EFA była, bě bjezradnosć wo słyšanym a sobotu popołdnju na městnje w Slepjanskej wosadźe widźanym ćim wjetša.
Budyšin (SN). Po intensiwnych prócowanjach je so Marketingowej towaršnosći Hornja Łužica-Delnja Šleska (MGO) zešlachćiło, zo wopyta najwjetša turistiska dźěłarnička za pućowanski kraj Němsku (GTM Germany Travel Mart) Hornju Łužicu. Wot 26. do 28. apryla zarjaduje Němska centrala za turizm zhromadnje z Durinskej turistiku 41. GTM w městomaj Erfurće a Weimaru, hdźež so tež MGO prezentuje.
Do foruma, hdźež zetkaja so němscy poskićerjo z wažnymi wužiwarjemi posłužbow narodnych a mjezynarodnych pućowanskich wikow, wita MGO 24. a 25. apryla w Radebergskej piwarni, w Zhorjelcu a na Ramnowskim baroknym hrodźe nimo oficialnych zastupjerjow tež wjacorych pućowanskich zarjadowarjow z Ameriki, Kanady, Chiny, Japanskeje, Južneje Koreje, Israela, Belgiskeje, Awstriskeje a Słowjenskeje.
Turistisce prezentować chce šef MGO prof. Holm Große Hornju Łužicu a jeje poskitki aktiwneho pućowanja 24. apryla w Biskopičanskim hosćencu L‘Auberge. Wjeršk wječora ma być program Serbskeho ludoweho ansambla.
Wjele lět je so serbski zapósłanc CDU w Sakskim krajnym sejmje Marko Šiman za wažnej twarskej projektaj we Łužicy zasadźował. Nětko zda so rozrisanje wotwidźomne być.
Budyšin (SN). Wuspěšny bě wčerawši sportowy dźeń za azyl pytacych w sportowej hali na Budyskim Třělnišću. Na turněr přeprosyła bě sportowa młodźina wokrjesa. Něhdźe 160 wobdźělnikow ze wšelakorych domow za požadarjow azyla z wokrjesa měješe wjele wjesela při sportowanju. Starši hrajachu volleyball a kopańcu. Mjez druhim bě tež poskitk za młodostnych a dorosćenych, prěnju staciju Němskeho sportoweho znamješka absolwować. Tež dźěći wužiwachu rady składnosć, swoje kmanosće na wšelakich stacijach pokazać. Někotři złožichu Sakske dźěćace sportowe znamješko „Flizzy“. Wosebje woblubowany mjez dźěćimi bě skakanski hród, kotryž wone intensiwnje wužiwachu.
„Myslu sej, zo je zarjadowanje wšitkim wjele wjesela wobradźiło. Wone je pokazało, zo skići sport najlěpšu móžnosć so skontakować a so mjez sobu zeznać“, rjekny Tim Döke z předsydstwa sportoweje młodźiny Budyskeho wokrjesa. „W mjenje sportoweje młodźiny wokrjesa so hišće raz wšitkim wutrobnje dźakuju, kotřiž su k tomu přinošowali, zo by so wšitko tak derje poradźiło.“
Podstupim (SN). Wjelelětny zapósłanc Lěwicy w Sakskim krajnym sejmje Hajko Kozel ma nowe dźěłowe městno.
Kaž frakcija Lěwicy Braniborskeho krajneho sejma zdźěla, je Hajko Kozel nětko kruće přistajeny sobudźěłaćer tamnišeho frakciskeho běrowa w Podstupimje. Na zašłym posedźenju frakcije je jeje předsydka Margitta Mächtig serbskeho jurista na nowym dźěłowym městnje oficialnje witała. Wot spočatka měsaca je Kozel, kiž zasadźa so za zajimy Serbow a rěči serbsce, němsce kaž tež pólsce a čěsce, w Podstupimskim běrowje zamołwity za europsku politiku, europske spěchowanje a wuwićowu politiku EU. Wón ma frakciju Lěwicy braniborskeho sejma při prašenjach a ćežach w mjenowanych wobłukach podpěrać a poradźować, rěka ze stron frakcije.
1966 rodźeny Stróžan Hajko Kozel bě wot lěta 1999 do 2014 zapósłanc Lěwicy w Sakskim krajnym sejmje, wot lěta 2007 do 2015 čłon rady Załožby za serbski lud a hač do měrca 2015 předsyda změrcowskeho wuběrka Domowiny.
Budyšin (SN). Skupina dobrowólnikow je wotsrjedź lońšeho decembra hač k jutram přehladała wšitke 260 stawow digitalneho wotpisa delnjoserbskeho Noweho zakonja, cyłkownje wjace hač 360 stron. Zaměr kooperacije Serbskeho instituta a Spěchowanskeho towarstwa za delnjoserbšćinu w cyrkwi je, skorigować digitalnu wersiju poslednjeje cyłkowneje edicije delnjoserbskeje biblije z lěta 1868. Přehladany tekst ma so dospołnje kryć z originalnej, ćišćanej (a zaskenowanej) předłohu.
Skupina wobsteji ze šěsć dobrowólnikow, pochadźacych z Choćebuza a wokolnych serbskich wsow. K njej słušatej tež studentka z Lipska a přećel Serbow z Pólskeje. Jich dźěławosć koordinuje Serbski institut. Hnydom po jutrach su so zetkali, zo bychu so wo dotalnych nazhonjenjach rozmołwjeli. Nětko chcedźa so dać do knihow Stareho zakonja, započeć chcedźa z korekturu psalmow. Wěriwi móža so tuž na to wjeselić, zo budźe tekst bórze zaso přistupny – nic kaž dotal jenož antikwarisce, ale tež w interneće. Dalše informacije posrědkuje dr. Fabian Kaulfürst ze Serbskeho instituta.
Lipsk (SN). Mobilny Firefox za androidny browser je nětko tež w hornjo- a delnjoserbskej rěči w poskitku. Tak móža zajimcy wotnětka na smartphonje tež serbsce surfować.
„Wjeselimy so a smy hordźi, zo je telko čestnohamtskich přełožerjow na tutymaj rěčnymaj wersijomaj pasliło“, rozłožuje Mary Worch z Lipšćanskeho němskeho Mozilla-teama. „Z přełožowanjom woblubowaneho opensource-browsera tež do hospodarsce njezajimawych mjeńšinowych rěčow přinošuje Mozilla k wuchowanju rěčneho bohatstwa.“ Firefox je dźensa we wjace hač 80 rěčach k dispoziciji, mjez druhim tež w baskišćinje a kašubšćinje. Poskitk docpěwa takle něhdźe 97 procentow internetnych wužiwarjow cyłeho swěta, a to dźakowano přełožkej dobrowólnikow.
Składnostnje Europskeho dnja rěčow 2012 bě powšitkownowužitna załožba Mozilla namołwjała, oficialnu serbsku wersiju firefox-browsera zdźěłać. Załožbu běchu 2003 w Kaliforniskej wutworili. Wona spěchuje wotewrjene internetne standardy a chce tak internet na platformu za wšitkich dale wuwiwać.
We Wojerecach wotměja so wot 19. apryla do 10. meje hudźbne dny, a to 50. raz. Cordula Ratajczakowa je so z Carmen Hoffmann rozmołwjała, kotraž so hižo 16 lět wo program zarjadowanja stara.
Što je wosebite na jubilejnych 50. hudźbnych dnjach we Wojerecach?
C. Hoffmann: Lětsa budźe tróšku hinak hač hewak. Nochcemy přećežku hudźbu poskićeć, ale jubilej z lóštnym programom woswjećić. K tomu słuša tež literarno-hudźbny wječor 29. apryla „Sagenhaftes aus der Lausitz“, hdźež dźiwadźelnica Ines Hommann powěsće a Christine Hesse na klawěrje a Annette Thiem na wiolinje hudźbu Korle Awgusta Kocora a Bjarnata Krawca přednjesu.
Nazhonjenja ze serbskim poskitkom w minjenych lětach njejsu najlěpše.


text:
Wszyjske ôperacyje
Spōlne pokŏzanie wszyjskich dostympnych regestōw Wikipedia. Możesz uakuratnić widok bez ôbranie zorty regestu, miana ôd używŏcza, abo tykanyj strōny (dŏwŏ pozōr na małe i sroge litery).
- 02:55, 22 czy 2020 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd utworzył stronę Dyskusyjo używacza:ŚlunzokzeMikulowa (witej)
- 09:53, 14 czy 2020 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Kategoryjo:Mołopolske wojewůdztwo do Kategoryjo:Małopolske wojewůdztwo
- 09:51, 14 czy 2020 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Kategoryjo:Gmin Czerńichůw (mołopolske wojewůdztwo) do Kategoryjo:Gmin Czerńichůw (małopolske wojewůdztwo)
- 09:51, 14 czy 2020 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Kategoryjo:Gmin Radłůw (mołopolske wojewůdztwo) do Kategoryjo:Gmin Radłůw (małopolske wojewůdztwo)
- 09:51, 14 czy 2020 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Kategoryjo:Gmin Uolesno (mołopolske wojewůdztwo) do Kategoryjo:Gmin Uolesno (małopolske wojewůdztwo)
- 09:51, 14 czy 2020 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Kategoryjo:Brzeski krys (mołopolske wojewůdztwo) do Kategoryjo:Brzeski krys (małopolske wojewůdztwo)
- 09:49, 14 czy 2020 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Kategoryjo:Gmin Chrzanůw (mołopolske wojewůdztwo) do Kategoryjo:Gmin Chrzanůw (małopolske wojewůdztwo)
- 09:21, 14 czy 2020 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Bukůw (mołopolske wojewůdztwo) do Bukůw (małopolske wojewůdztwo)
- 09:21, 14 czy 2020 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Glyw (mołopolske wojewůdztwo) do Glyw (małopolske wojewůdztwo)
- 09:21, 14 czy 2020 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Borzynćin (mołopolske wojewůdztwo) do Borzynćin (małopolske wojewůdztwo)
- 09:21, 14 czy 2020 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Czermno (mołopolske wojewůdztwo) do Czermno (małopolske wojewůdztwo)
- 09:21, 14 czy 2020 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Chorůnżycy (mołopolske wojewůdztwo) do Chorůnżycy (małopolske wojewůdztwo)
- 09:21, 14 czy 2020 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Wrůblowicy (mołopolske wojewůdztwo) do Wrůblowicy (małopolske wojewůdztwo)
- 09:21, 14 czy 2020 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Balicy (mołopolske wojewůdztwo) do Balicy (małopolske wojewůdztwo)
- 09:20, 14 czy 2020 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Łůncko (mołopolske wojewůdztwo) do Łůncko (małopolske wojewůdztwo)
- 09:20, 14 czy 2020 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Bogdanůwka (mołopolske wojewůdztwo) do Bogdanůwka (małopolske wojewůdztwo)
- 09:20, 14 czy 2020 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Zator (mołopolske wojewůdztwo) do Zator (małopolske wojewůdztwo)
- 09:20, 14 czy 2020 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Stadńiki (mołopolske wojewůdztwo) do Stadńiki (małopolske wojewůdztwo)
- 09:20, 14 czy 2020 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Kornatka (mołopolske wojewůdztwo) do Kornatka (małopolske wojewůdztwo)
- 09:20, 14 czy 2020 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Mostki (mołopolske wojewůdztwo) do Mostki (małopolske wojewůdztwo)
- 09:19, 14 czy 2020 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Wyngrzce (mołopolske wojewůdztwo) do Wyngrzce (małopolske wojewůdztwo)
- 09:19, 14 czy 2020 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Kiczory (mołopolske wojewůdztwo) do Kiczory (małopolske wojewůdztwo)
- 09:19, 14 czy 2020 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Kukůw (mołopolske wojewůdztwo) do Kukůw (małopolske wojewůdztwo)
- 09:19, 14 czy 2020 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Kůńusza (mołopolske wojewůdztwo) do Kůńusza (małopolske wojewůdztwo)
- 09:18, 14 czy 2020 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Nowo Bjoło (mołopolske wojewůdztwo) do Nowo Bjoło (małopolske wojewůdztwo)
- 20:13, 5 paź 2013 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Tenhou (video szpil) do Tenhou
- 12:13, 9 mar 2013 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Muster:Šablůn-pl do Muster:Muster-pl
- 12:12, 9 mar 2013 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Wikipedyjo:Zajta ujednoznačńajůnco do Wikipedyjo:Zajta ujednoznaczńajůnco (steuer)
- 16:33, 1 lip 2012 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Tři karty do Trzi karty (Steuer)
- 11:01, 26 czy 2012 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã CIA do Central Intelligence Agency (pełne mjano)
- 09:37, 26 czy 2012 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Wikipedyjo:Přiznowańy uprowńyń admińistratora/Timpul do Wikipedyjo:Prziznowańy uprowńyń admińistratora/Timpul
- 09:37, 26 czy 2012 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Wikipedyjo:Přiznowańy uprowńyń admińistratora/Ozi do Wikipedyjo:Prziznowańy uprowńyń admińistratora/Ozi
- 09:37, 26 czy 2012 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Wikipedyjo:Přiznowańy uprowńyń admińistratora/Lajsikonik do Wikipedyjo:Prziznowańy uprowńyń admińistratora/Lajsikonik
- 09:37, 26 czy 2012 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Wikipedyjo:Přiznowańy uprowńyń admińistratora/Herr Kriss do Wikipedyjo:Prziznowańy uprowńyń admińistratora/Herr Kriss
- 09:36, 26 czy 2012 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Dyskusyjo Wikipedyjo:Přiznowańy uprowńyń admińistratora do Dyskusyjo Wikipedyjo:Prziznowańy uprowńyń admińistratora
- 09:36, 26 czy 2012 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Wikipedyjo:Přiznowańy uprowńyń admińistratora do Wikipedyjo:Prziznowańy uprowńyń admińistratora
- 15:16, 21 czy 2012 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Baluczistůn (prowincyjo we Pakistańe) do Baluczistůn
- 15:13, 21 czy 2012 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Dolnoślůnski krys gůrnouůžycki do Dolnoślůnski krys gůrnołůżycki (ort.)
- 21:13, 31 mŏj 2012 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Muster:Abštimůng/include do Muster:Absztimůng/include
- 21:12, 31 mŏj 2012 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Muster:Abštimůng do Muster:Absztimůng
- 20:43, 31 mŏj 2012 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Muster:Suowjańske godki do Muster:Słowjańske godki (ort.)
- 20:04, 31 mŏj 2012 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Průmńicki djalekt do Průdńicki djalekt
- 13:08, 21 mŏj 2012 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Muster:Infobox wjerš do Muster:Infobox wjersz (Steuerowy szrajbůnek)
- 13:06, 21 mŏj 2012 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Muster:Infobox wjerš dodej do Muster:Infobox wjersz dodej (Steuerowy szrajbůnek)
- 13:02, 21 mŏj 2012 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Muster:Infobox naguůwek do Muster:Infobox nagłůwek (Steuerowy szrajbůnek)
- 12:56, 21 mŏj 2012 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Muster:Infobox naguůwek dodej do Muster:Infobox nagłůwek dodej (Steuerowy szrajbůnek)
- 17:25, 1 paź 2011 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Godka komputerowõ do Godka kompōterowõ
- 20:21, 29 wrz 2011 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Real Madrid do Real Madryt (ślōnsko pisownia)
- 13:24, 31 lip 2011 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Muster:Tumačeńy do Muster:Tumaczeńy
- 19:09, 26 lip 2011 Przemub dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Piotr Domaradzki (pisoř) do Piotr Domaradzki (pisorz)


text:
Wiertnictwo
Reprezentanci: Jan Artymiuk, Danuta Wiktoria Bielewicz, Wacław Władysław Chrząszcz, Lucyna Daniela Czekaj, Stanisław Józef Dubiel, Andrzej Gonet, Aleksandra Jamrozik, Maciej Kazimierz Kaliski, Stanisław Karlic, Dariusz Knez, Łucja Kraj, Stefan Łaciak, Stanisław Paraszczak, Józef Wojciech Raczkowski, Robert Rado, Mirosław Jan Rzyczniak, Krzysztof Mariusz Skrzypaszek, Tadeusz Solecki, Andrzej Kazimierz Sołtysik, Stanisław Antoni Stryczek, Ludwik August Szostak, Stanisław Władysław Wilk, Rafał Grzegorz Wiśniowski, Karol Wojnar, Jan Dariusz Ziaja


text:
Zarjadniski zwjazk Při Klóšterskej wodźe klětu předsydu woli
Pančicy-Kukow (SN/MWj). Po sydom lětach skónči so 31. julija 2022 hamtska doba předsydy zarjadniskeho zwjazka Při Klóšterskej wodźe Měrka Domaški. Tale tema drje njesteješe na dnjowym porjedźe wčerawšeho posedźenja zhromadźizny zaměroweho zwjazka, kotraž so prěni raz w ponowjenych rumnosćach běrowoweho twarjenja w Pančicach-Kukowje wotmě. Přiwšěm zastupjerjo pjeć sobustawskich gmejnow wo tym porěčachu. Na pokiw Tomaša Bjeńša (Ralbicy-Róžant) mjenujcy měli wo tym tak zahe kaž móžno rěčeć, zo bychu dosć wulku ličbu zajimcow docpěli, kotřiž móhli so za tule „wurjadnu a derje płaćenu funkciju“ přizjewić, Bjeńš wuzběhny.


text: Z Kóšnojc/Koschendorf. Nawjedowane wót Domowniskego towaristwa, su Kóšnojcarje stajali jich majski bom najsy, na tudejšem naměstnje Alfreda Janigka. Wšake gósći z wokolnych jsow su jim, ako južo w casu pśed koronu, pilnje z tym pomagali. Tak ako jo nałog, su muske za to jano wužywali jabeŕ a drjewjane žerźi. Z brjazu 17 mejtari wusoki majski bom su wejsanarje pó dwělětnej pawzy zasej z priwatnego składa holili. Pór lět staru chójcu su pak nadrobnje kontrolěrowali, nježli su sobotu pśigótowali girlandu a wěnka za nju. Wupyšnili su bom sobotu wjacor z gałuzkami škrjokow na Scholcojc dwórje. Girlanda jo 25 mejtari dłujka a na wjelikem wěnku su wisali banśiki w serbskich barwach. Nimsku a serbsku chórgoj su pśicynili na štom boma. Wósebnosć jo lětosa zasej mjeńšy „źiśecy wěnk“ był. Ten jo, wót lěta 2019, nowa tradicija w Kóšnojcach, wulicujo Roswitha Altekrügerowa, pśedsedaŕka Domowniskego towaristwa. „Z tym comy źiśi a młodostnych wěcej zapśěgnuś do tradicijow našeje jsy. Smy ga jano mała wjas z jadnab sto wobydlarjami.


text:
Strowotniske běhi
W Połčnicy su dźensa wot 17.45 hodź. wjacore tak mjenowane strowotniske běhi. Na wubědźowanskich lisćinach steja tež mjena serbskich běharjow. Na distancy 800 m startuje Juraj Nuk, na čarje 2 km Janoš Nuk a na 5 km Michał Nuk.
36. Běłobóske běhi
We Wopakej přewjedu njedźelu běhi na horu Běłobóh. Start budźe w stadionje na Lindbergowej w 10 hodź. W poskitku maja tam distancy 1,5 km/4,9 km/12 km a 20 km.
Koparske dypkowe hry
29.08. 15:00 Budissa II – Drježdźany
29.08. 15:00 Großröhrsdorf – Ralbicy
29.08. 15:00 Póst Budyšin – Kulow
29.08. 15:00 Arnsdorf – Njebjelčicy
30.08. 11:00 Rakečanske ST – ST Ćisk
30.08. 15:00 SJ Chrósćicy – LSV Hory
29.08. 13:00 Póst Budyšin II – Radwor
30.08. 15:00 N. Hrabowka – Ralbicy II
30.08. 15:00 Marijina hwězda
– Ottendorf/Liegau
Wobornicy so wubědźuja
Pokiw wšěm tym, kotřiž maja jenož pjatkowne wudaće SN: Dźensa wot 20 hodź. wubědźuja so wohnjowi wobornicy pod swětłomjetakami na Pěskečanskim sportnišću a přichodny pjatk w samsnym času na Ralbičanskim starym sportnišću do směra na Konjecy.
Triatlon KnappenMan


text:
Dzisiôj we Bielsku Białej grôł Ruch Chorzów ze miyjscowym Rekordem. Na trybunach bōło blisko 2000 kybiców Ruchu, a we łostatnij akcji meczu wygrano zapewniōł Mariusz Idzik!
Zanim zacôn sie szpil, to kybice juz zacli swoje show! Na sztadionie bōło wtedy kole 100 kybiców, ale rykli coby tauzen siedziôł juz na trybunie. Przi takij atmosferze fusbalorze Ruchu musieli czuć sie jak na Cichyj 6.
No niby musieli, ale trocha zacli na sztywno. Możno bez pogoda, bo bōło chłodno, a jak sie trocha pauznie we tako aura, to miynśnie potrafiōm sie lekko zastoć.
We tych piyrwszych minutach idzie łodnotować kepa Ecika, kiero poszła za tor i pora szczałów, kiere chyciōł torman gospodorzy. Potyn trocha my zbastowali, a to bōła okazjo do Rekordu kiery we 42 minucie ugrôł ek. Wcześnij bōł ewidyntny spolôny i fest kopniōny bōł Kawula, ale syndzia wskozôł na ek. Po cyntrze bala terfiōła do Ruckiego. Tyn uderzōł i po supku zdobōł tora do gospodorzy. Eins! Kierego niy powinno być!
Końcówka piyrwszyj połowy to jakieś jaja. Nôjprzód cysto bala wygrôł Ecik, syndzia gwizdnōł faul i za pyskowani dôł Janoszce kartka, a chwila potyn côłki sztadion słyszoł, jak gospodorz trefiōł go we noga, ale syndzia kozôł grać dalyj. Co ciekawe, we tyj akcji jesce ucierpiōł Kasolik, ale tyż syndzia gwizdka niy użōł. Tryner Molek tak sie wnerwiōł, ze chyciōł zaś żółto kartka, a juz po gwizdku na pauza kartka dostôł tyż tryner Bereta.
We drugij połowie lepij zacon Ruch, ale dalyj nôsze akcje bōły rozbijane. Po zmianie (Fosa wloz za Duchowskiego) zacło sie lepij ukłodać we środku pola. Godo sie, że bez szczylanio niy ma okazji na tory i wziôn sie to do sia Piotrek Kwaśniewski, kiery we 73 minucie uderzôł, a bala po rykoszecie wkulała sie do tora! Po EINS!
Kybice w miyndzyczosie zaprezyntowali fajno oprawa, a wszistko ze banerym ze hasłem: „POŁĄCZYŁ NAS KLUB, JESTEŚMY JAK RODZINA – CAŁE NASZE ŻYCIE UŁOŻONE POD TERMINARZ”, foty ze tego znôjdziecie tukej => Rekord Ruch [GALERIA]
Ruch côłki czos cis, a gospodorze ino cosik próbowali ze kontry. Chyba niy łoddali we tyj połowie żodnygo cylnego szczału na tor Kuby Bieleckiego. Doping kybiców co chwila sie wzmagoł, a syndzie grali swoje show. Nôjprzód liniowy paczôł na bala, kiero wylajzła za linia na ek, ale niy machoł tom chorongiywkom, a chwila potyn do parteru sprowadzony bōł Paszek, ale tyż syndzia uznôł, że niy bōło faulu.
Dopiyro we 91 minucie walōł Idzik i trefiōł gospodorza we rynka. Syndzia musiôł to odgwizdać i mielimy elwer! Do bala poszôł Mariusz Idzik i minuta potyn, na siyła szczelōł tora! ZWEI!
Chwila potyn syndzia zagwizdôł koniyc szpilu i Ruch wracô do Chorzowa ze kompletym punktów. Trza jednak pedzieć, że rywale znôlyźli dobry sposób na Ruch, co bōło widać we piyrwszyj czynści szpilu, ale… wygranych sie niy ocyniô.
Nôsz plus szpilu: Na plusa zasłużōł i Mariusz Idzik i Piotr Kwaśniewski i Łukasz Janoszka, i kybice! Ciynżko nôm wybrać fto bōł nôjlepszy, ale stawiômy, że jednak kybice! 2000 ludzi, zdarte gardła na wyjyździe, fajno oprawa i na bank ich doping dôł wiary we trzi punkty ze Rekordem. Co do fusbalorzy, na szacunek zasłużôł Piotr Kwaśniewski. W końcu jego podania bōły na dobrym poziomie, szczelōł tora bo sie nie bôł szczylać. Tyż chyto za to łod nôs plusa szpilu!
Rekord Bielsko Biała – Ruch Chorzów 1-2 (1-0)
Skład Rekordu: Szumera – Mączka, Rucki, Wyroba, Szymański, Caputa, Sobik, Guzdek, Żołna, Gaudyn, Kareta.
Skład Ruchu: Bielecki – Kasolik, Kawula, Kulejewski, Kwaśniewski – Winciersz, Mokrzycki, Sikora, Duchowski, Janoszka – Idzik.
Tory: 42 min. Rucki – 73 min. Kwaśniewski, 92 min. Idzik
Kartki: 46 min. Janoszka
własne


text: Radwor (SN/MkWj). Z wjacorymi dobrymi powěsćemi móžeše Radworska wjesnjanostka Madeleine Rentsch předwčerawše posedźenje gmejnskeje rady zahajić. Tak wona radźićelam a hosćom zdźěli, zo je Załožba za serbski lud 5 100 eurow za ponowjenje Hronowskeho křiža přewostajiła, kotryž běchu njeznaći powalili a wobškodźili. Runje tak ju zwjesela, zo běchu tři zapodate projekty gmejny Radwor na idejowym wubědźowanju k polěpšenju turistiskeje infrastruktury we Łužicy wuspěšne: Radworski katolski dźěćacy dom ze swojim projektom „Na slědach Alojsa Andrickeho“, projekt na bywšim Radworskim dwórnišću na dobro inkluzije zbrašenych a předewzaće Radworskeho kupoweho zjednoćenstwa nastupajo twar noweje škitneje chaty.


text:
Lětuše wjerški w Němcach dyrbja dróhotwara dla wotprajić
Němcy (UH/SN). Runja zašłym lětam su zawčerawšim tež w Němcach zaso meju stajili. Ze 37 metrami je wona znowa chětro nahladna. Z meju zwjazane běchu minjene lěta wjacore wjerški, kotrež bychu tónraz 18. a 19. meje slědowali. Bohužel pak dyrbja někotre woblubowane zarjadowanja skromnišo wuhotować abo samo cyle wotprajić. Z tajkej špatnej powěsću je so nawoda wjesneho kluba Bernd Grofa hromadźe z dalšimi čłonami kluba kaž Handrijom Korchom a Matijasom Kochtu na kromje mejestajenja na nowinarjow wobroćił. „Přičina su dale trajace dróhowarske dźěła. Samo wjesnjenjo mjeztym něhdźe lěto lědma z jednoho městna na druhe přińdu. Jeničce z kolesom abo pěši so někak předrěješ“, praji Bernd Grofa.


text:
Kónc januara je w Ludowym nakładnistwje Domowina wušoł třeći zwjazk rjadu wubranych spisow Kita Lorenca (1938– 2017). Hižo teksty prěnjeho a druheho zwjazka skića wobšěrny dohlad do jeho literarneho tworjenja a skutkowanja. W třećim přidružeja so zdźěla njewozjewjene literarnokritiske studije, kotrež bě wón wot 1960tych lět hač do spočatka 21. lětstotka spisał. Wone zapřijeja po formje wědomostne nastawki a přednoški, recensije, posudki, zawody, dosłowa a medaljonki. Wjetšina tekstow je w serbskej rěči. W kónčnym dźělu k žórłam a přispomnjenjam su krótke němskorěčne anotacije k serbskim tekstam podate.
Wudawaćelej Franc Šěn a Christian Prunitsch staj hoberske dźěło zestajenja a wobdźěłanja zdokonjałoj a čitarstwu přewšo zajimawy wuběr literarnokritiskich studijow spřistupniłoj. Mandźelska Kita Lorenca je jeju při tym podpěrała a wudaće zmóžniła. Juliane Rehnolt je teksty za ćišć sobu spřihotowała, lektorat měješe Pětr Thiemann.


text:
Budowlani Ôpole 11 rŏz w raji Majstrym Polski
Budowlani Ôpole ôstatli 11 rŏz w raji (a 20 w sumie) Majstrym Polski we dźwiganiu ciynżŏrōw. We finale, kery bōł we Ôpolu, byli przez manszaftym Impulsu Warszawa ô przeszło 140 punktōw. Brōnzowy medal dostała Mazovia Ciechanōw.
Dwōch szpilerōw ze Ôpolŏ poprawiōłu tyż rekordy Polski: Arkadiusz Michalski (kat. +109 kg) i Krzysztof Zwarycz (kat. 89 kg).
Złoty medal dlŏ Budowalnych Ôpole wytargali: Kacper Urban, Mateusz Skolimowski, Olaf Pasikowski, Krzysztof Zwarycz, Arkadiusz Michalski i Marcin Izdebski.
Gratulujymy!


text: Mjez 34 wosobami, kotrež požadaja so wo sydło w nowej gmejnskej radźe Malešec, je dr. Jürgen Wengler. We wjesnym dźělu Plusnikecach bydlacy je tuchwilu gmejnski radźićel w štwórtej wólbnej periodźe. Z nimale 72 lětami wón znowa za Lěwicu nastupi. To zwisuje ze zwěsćenym „njewuwićom“ w komunje, kaž kandidat měni. Jedyn přikład za to je jemu mjezykomunalny jednanski koncept, kotryž su gmejny Malešecy, Radwor a Wulka Dubrawa we wobłuku swojeho zakładnocentralneho zwiska zdźěłać dali. Zestajane su tam hospodarske, socialne, kulturne a turistiske ćežišća. „Koncept je so w dalokej měrje bohužel w pisanskim blidźe zhubił.“


text:
Radwor (SN/MkWj). Gmejny Wulka Dubrawa, Malešecy a Radwor chcedźa ze zhromadnym planom turizm w swojich komunach dale wuwiwać. Tomu je Radworska gmejnska rada na swojim wčerawšim posedźenju přihłosowała. Polěpšić chcedźa system gastronomije, kolesowanskich pućow a informaciskich taflow. Za to budu spěchowanske srědki wužiwać, wšako stat předewzaća z 75 procentami podpěruje. W tym zwisku chcedźa dźěłowu skupinu wutworić a ideje wobydlerjow zběrać, Radworska wjesnjanostka Madeleine Rentsch připowědźi.
Nawodnica gmejnskeho zarjadnistwa zdobom připowědźi, zo chcyła gmejna tuchwilne prowizoriske parkowanišćo při Radworskim kěrchowje wutwarić a tež tam spěchowanje 75 procentow wužiwać. Nastać ma 19 parkowanskich městnow. Gmejna dyrbi 24 500 eurow ze swojeje kasy přinošować, projekt płaći cyłkownje 100 000 eurow.


text:
Na Wojerowskej dźěćacej a młodźinskej farmje su zahajili wosebitu akciju, w kotrejž zaběraja so wuknjacy z wašnjom wobchada ze zežiwidłami. Akcija traje hač do 6 oktobra.
Wojerecy (KD/SN). „Kóždy wobydler Němskeje mjeta na lěto 75 kilogramow žiwidłow do wotpadkow, byrnjež hodźeli so tute hišće za zežiwjenje wužiwać“, rjekny minjenu wutoru Sebastian Klotsche na Wojerowskej dźěćacej a młodźinskej farmje, kotraž je w nošerstwje Křesćansko-socialneho skutka Sakska (CSB). Jako zastupjer sakskeje iniciatiwy CSB „Zežiwidła maja wulku hódnotu“ je Klotsche z tuteje přičiny z mnohimi partnerami zahajenje cyłoněmskeje akcije „Němska zachowa zežiwidła“ w Sakskej wuhotował.


text:
Gmejnska rada so na wužiwanje „serbskich pjenjez“ dojednała
Wotrow (SN/MWj). Hnydom na wjacorych městnach móhła gmejna Pančicy-Kukow wužiwać pjenjezy, kotrež dóstanu komuny w dwurěčnym sydlenskim rumje Sakskeje za spěchowanje serbskosće na swojim teritoriju. To wuchadźa z informacije wjesnjanosty Markusa Kreuza (CDU) na wčerawšim posedźenju gmejnskeje rady we Wotrowje.
Spočatnje běchu na to myslili, podpěrać z wonymi 5 000 eurami techniske wuhotowanje noweho nastawaceho Muzeja Ćišinskeho w Pančičansko-Kukowskim šulskim twarjenju. Tón budźe po słowach Kreuza jara moderny muzej z wjele techniku. Dalši namjet dochadźa z nawodnistwa Šule Ćišinskeho. Kubłanišćo by mjenujcy rady swój fundus serbskeje narodneje drasty napjelniło a wudospołniło. Tež nowe wabjenske chorhoje gmejny za wšelake zarjadowanja klóštra Marijineje hwězdy bychu jedyn namjet byli. Tuž běchu radźićeljo wčera prašani, kak srědki najlěpje wužiwać.


text:
Planujesz zwiydzanie Malty? Niy wiysz jako szafnyć ôrganizyrowanie weekyndu na Malcie? Kuknij na naszo familijno rajza a ciś na ta cudno isla!
stolice
-
-
Mocie w zocy rabaty, pra? Stolica Maroka tyż bydziecie mieli! Proszymy na byzuch do nojbardzij europejskigo spostrzōd marokańskich miast. Co tamek zoboczyć? Jakie sōm atrakcyje Rabatu?
-
Niy ma co cyganić. Statystyczny Ślōnzok Warszawie za fest niy przaje. I to je yno tak leko pedziane. Skōnd sie to biere? Czymu je winowate same miasto? I czamu jednak sie werci, coby Ślōnzok do stolicy gorolyji rajzowoł?
-
Madryt, stolica Hiszpaniji. Krōlewsko, snōżno i ajnfach cudno. Jedna z naszych ôblubiōnych. Przedstowiōmy kōmpletny przewodnik po tym szumnym mieście.
-
Historyjo i nowoczesność, nojbardzij hyrsko szekulada, tōra i mur Niymiec i trzigodzinno raja po kebaba. Podziwejcie sie na Berlin naszymi ślypiami.
-
Nasze dwa dni we Wiydniu? Fol kilometrōw, litry dyszczu i hektolitry… kafyju. Pōdźcie połazić po austryjockij stolicy.
-
Praga to była piyrszo sztela, kero razym my nawiedzili. Piyrszo rajza, kero my se sami poskłodali. Tōż gynau tamek chcielimy pofajrować nasze zarynczyny.


text:
Knjez dr. Siegfried Seifert (1936–2013)
Dr. Siegfried Seifert bě jedyn z duchownych pućrubarjow za čas politiskeho přewróta w Budyšinje a přinošowaše z mnohimi wizijemi k znowawožiwjenju města. Z nim jako nawodu Tachantskeje pokładnje bu naše město nadregionalnje znate.
Dr. Siegfried Seifert narodźi so 1936. Wón studowaše teologiju w Lipsku a promowowaše w sakskich cyrkwinskich stawiznach. Wot 1962 do 2001 steješe w słužbje biskopskeho ordinariata Drježdźansko-Mišnjanskeho biskopstwa. Wot 1964 do 2001 bě wón nawoda archiwa a biblioteki tachantskeho kapitla a ordinariata, wot 1967 tachantski kustos tachantskeho kapitla swj. Pětra, wot 1985 do 2001 nawoda tachantskeje pokładnje swj. Pětra.
Dr. Siegfried Seifert měješe daloko za hranicami našeho města jako profundny znajer stawiznow Hornjeje Łužicy, Sakskeje a Čěskeje dobre mjeno. Wón přinošowaše ze swojimi wjelestronskimi znajomosćemi k wuwiću města. Hižo do politiskeho přewróta zasadźowaše so za zdźerženje historiskeho Budyskeho stareho města, tež po 1989 přewodźeše wón tutón proces. Jeho bohate znajomosće wo cyrkwinskich, měšćanskich a wuměłskich stawiznach města Budyšina, Hornjeje Łužicy, Čěskeje a Sakskeje njewotbłyšćowachu so jenož w mnohich kedźbyhódnych wozjewjenjach, wón bě tež na zjawnych zarjadowanjach husto prašany hósć. 1985 poradźi so dr. Seifertej z wotewrjenjom Tachantskeje pokładnje, wuznamne Budyske cyrkwinske pokłady zjawnosći spřistupnić. Hač k swojemu pensionowanju bě wón jeje nawoda. Prezentacija Budyskeho tachantskeho pokłada w Salzburgu přinjese 1992 našemu městu mjezynarodnu kedźbnosć, w samsnym lěće organizowaše wón wustajeńcu Salzburgskeho tachantskeho pokłada w Budyšinje. Płódne poćahi natwari wón tohorunja k našim wuchodnym susodnym krajam, to wotbłyšćowaše so w dalšich wustajerskich projektach. Dr. Seifert bě sej ze swojim skutkowanjom wulku kedźbnosć a awtoritu zdobył, z tym bě tež druhe Budyske archiwy, muzeje a zarjadnišća podpěrował.


text:
Po dwěmaj lětomaj přestawki změja noweho třělcowskeho krala
Kulow (SiR/SN). Wulki wokomik budźe jutře, sobotu, popołdnju za Kulowske třělcowske towarstwo swjateho Bosćana. Jeho čłonojo smědźa so nad nowym třělnišćom za powětrowki wjeselić. Město bě towarstwu staru a njewužiwanu trafochěžku přewostajiło. Wjace hač 350 hodźin su čłonojo towarstwa dźěłali a ju na třělnišćo přetwarili. Financowali su projekt z darami a ze swójskimi srědkami.
Hižo srjedź meje je fachowc wšitke trěbne wěstotne předpisy přepruwował a žane njedostatki njezwěsćił. Tuž móža jutře w 14 hodź. nowe třělnišćo poswjećić, z čimž lětuši třělcowski swjedźeń oficialnje zahaja. Hodźinu pozdźišo započnje so tak mjenowane kralowske třělenje na swjedźenišću. Runočasnje chcedźa Rolanda Brücknera jako třělcowskeho krala lěta 2019 rozžohnować. Dwójce wšak dyrbješe Kulowski třělcowski swjedźeń wupadnyć.


text:
Serbski ewangelski cyrkwinski dźeń znowa wusahowacy nabožny wjeršk był
Wojerecy (SN/bn). „Dźakuju so za rjane, rjane kemše tu we Wojerecach, dźakuju so wšěm, kotřiž su zahe stanyli, so přihotowali a w serbskej drasće přišli, a to z cyłeje Łužicy. Wutrobny dźak za wšitko!“ Takle je so superintendent Jan Malink wčera na kóncu 74. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń zahajaceje Božeje słužby we Wojerowskej Janskej cyrkwi z přitomnymi rozžohnował. Do toho bě Malink swjatočne kemše zhromadnje ze swojim naslědnikom w zastojnstwje superintendenta, fararjom Christophom Rummelom z Hodźija, ze Slepjanskej fararku Jadwigu Malinkowej a prěni raz na cyrkwinskim dnju wobdźělenym fararjom Stefanom Reicheltom z Blunja swjećił. Boži dom bě – dalokož strowotniske předpisy to dowolachu – nimale dospołnje wobsadźeny. Přiwšěm Jan Malink podšmórny, zo aktualneje krizy dla jedyn z „cyle wosebitych wjerškow lěta za serbskich wosadnych“ regiona „lětsa po zwučenym wašnju swjećić njemóžemy, njebudźe žaneje hosćiny a zhromadneje zabawy“.


text:
Z pjenježnej přiražku chce Swobodny stat Sakska hajnikow a hońtwjerjow podpěrać, zo bychu wupřestrěću afriskeje swinjaceje mrětwy zadźěwać pomhali. Tak jednore pak to njeje.
Pěskecy (JK/SN). Afriska swinjaca mrětwa (ASP) je mjeztym tež Saksku docpěła. Prěnje inficěrowane dźiwje swinjo nańdźechu 27. oktobra w Zhorjelskim wokrjesu (SN informowachu). Tuž su sakscy hajnicy a hońtwjerjo ćim bóle namołwjeni so dźiwim swinjam wěnować. Zo by so to tež wudaniło a hońtwjerjo so na to wusměrili, je sakske ratarske ministerstwo wudało směrnicy, po kotrychž płaća jim premije a wolóža a zarunaja přepytowanje předpisanych probow.


text:
Vatikan (B/SN). „Česću sej žurnalistow, kotřiž so wosobinsce za nowinarsku swobodu wopruja,“ praji bamž Franciskus na njedźelnym modlenju na Pětrowym naměsće. Wón pokaza na mjezynarodny dźeń nowinarskeje swobody 3. meje, na kotruž na swěće hižo 20 lět spominaja. Minjene lěto bu 47 žurnalistow morjenych a stotki buchu, swoje dźěło wukonjejo, zajeći. Za wobydlerjow Mariupola, kotřiž su sej wójnskeho stracha dla do wocloweho zawoda wućekli, žada sej bamž móžnosć wućeka z města. „Ćerpju a płakam, hdyž na ukrainski lud, wosebje na dźěći a słabych, myslu. Smy swědkojo makaberneho wospjetowanja surowosće čłowjestwa. Njedajmy so wot spirale brónjenja sobu storhnyć“, bamž na kóncu paćerjow apelowaše.
Wosebje ludnosć ćerpi


text:
Rugby
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
- rugby – manszaftowy szportszpil:
- rugby union – rugby ze manszaftami 15 perzůnůw
- rugby union sevens – rugby union ze manszaftami 7 perzůnůw
- rugby 10 – rugby ze manszaftami 10 perzůnůw
- rugby league – ze manszaftami 13 perzůnůw
- rugby league sevens – zorta rugby league ze manszaftami 7 perzůnůw
- rugby league nines – zorta rugby league ze manszaftami 9 perzůnůw
- rugby union – rugby ze manszaftami 15 perzůnůw
- Rugby – mjasto we Ynglandźe
- Rugby – mjasto we USA, we sztaće Půłnocno Dakota, we hrabstwje Pierce
- Rugby – dystrykt uo sztatuśe borough we hrabstwje Warwickshire (Yngland)
- Rugby – dźelńica Brooklynu


text:
Jordańijo
Jordańijo (الأرد Al-Urdunn, poune mjano: Jordańske Krůlestwo Hašymidzke, المملكة الأردنية الهاشمية Al-Mamlaka al-Urdunnijja al-Haszimijja) – państwo arabske na Bliskim Wschodźe, můnarchijo kůnstytucyjno.
Grańica mo s Izraelym, Zachodńym Břegym Jordanu, Syryjům, Irakym a Arabjům Saudyjskům. Mo fest ńywjelgi dostymp do Mořa Čyrwonygo - yno 27 km.
Wjynkšość Jordańije zajmujům puaskowyže (700 - 1000 m n.p.m.), nojwyžšy ščyt Dżabal Ramm, 1754 m n.p.m. Nojnižšym půnktym je depresyjo nade břegym Mořa Martwygo (408 m p.p.m.).
Yno na půunocnym zachodźe kraju sům warunki do bauerstwa, rešta placu zajmujům půupustyńije Moab a Idumea a pustyńijo Harra na wschodźe. Je sam stouy ńydobůr wody, krům uokolic nade Jordanym a štučńy nawodńonymi rygjůnami kole tyj řyki.
Eksploatacyjo fosforytůw, ropy naftowyj a inkšych. Industryjo petrochymično, hutńictwo, wuůkyńńičo a spožywčo.


text:
Budyšin (UM/SN). Inwestoraj Jörg Drews a Gerald Lucas staj wčera dopołdnja Budyskemu krajnemu radźe Michaelej Harigej (CDU) symboliski kluč Budyskeho dwórnišća přepodałoj. Tak móže nětko wulki dźěl zarjadnistwa wokrjesa do twarjenja na tradicije bohateho domu, přećahnyć. Cyłkownje 220 sobudźěłaćerjow, předewšěm socialneho a młodźinskeho zarjada kaž tež zarjada za wustajowanje jězbnych dowolnosćow, w přichodnych tydźenjach do swojich nowych běrowow zaćehnje – dohromady je jich 110 stwow. K tomu přińdu wjacore rumnosće za wuradźowanja a techniku.
Zwjeseleny z noweho wobliča dwórnišća a z kwalitnje dobreho dźěła krajny rada Michael Harig zwurazni: „W njecyłymaj lětomaj bu jedne z najwažnišich twarjenjow města Budyšina we woprawdźitym zmysle słowa wuchowane.“ To rjekny krajny rada hladajo na staw dwórnišća do zahajenja twarskich dźěłow.
Nalěto 2014 běchu Budysku dwórnišćowu halu za zjawnosć zawrěli, po tym zo bě hižo wobmjetk z wjercha padał. Nětko postajeja jeje wobraz škleńčane galerije, skrónowane ze škleńčanej kuplu, přez kotruž so do běrowow dóstanješ.


text: Budyšin (JKf/SN). W mjenje Rěčneho centruma WITAJ witaše dr. Beata Brězanowa nošerjow, wjednicy a kubłarki hornjołužiskich kubłanišćow ze serbskorěčnym kubłanjom na dźěłowe zetkanje „Serbskorěčne kubłanje dźěći – zhromadnje wjace docpěć“. Zaměr wčera na žurli Budyskeho Serbskeho domu wuhotowaneho zarjadowanja bě, interdisciplinarnu wuměnu a mjezsobnu podpěru na polu serbskorěčneho kubłanja dźěći w žłobiku, pěstowarni a horće nastorčić. W třoch diskusijnych kołach rozmyslowachu fachowcy, w kotrej formje a ke kotrym temam za to potrjeba wobsteji, kak hodźała so kwalita rěčneho kubłanja zaručić a identifikacija fachowych mocow z Witaj-konceptom sylnić.


text:
Redaguje zespōł:
Pejter Długosz, Grzegorz Kulik, Rafał Szyma
Nasza misyjŏ
Informacyjŏ mŏ siyła. Siyła pokazowaniŏ prŏwdy. Siyła zmiynianiŏ świata naôbkoło nŏs. Siyła łōnczyniŏ ludzi. Beztōż ôtwiyrōmy Wachtyrz.eu – ślōnski serwis z informacyjami.
Wachtyrz.eu je lokalny. Dŏwŏ plac, coby sie trefić. Dŏwŏ nŏrzyńdzia, coby znojś partnyra do geszeftu, usugi, do spōlnego działaniŏ sam-tukej, u nŏs.
Wachtyrz.eu je regiōnalny. Zasuwŏ granice, co sōm w gowach. Niy zaglōndŏ na wojewōdztwa i kraje. Stŏwŏ na pozycyji ślōnskij – i żŏdnyj inkszyj.
Wachtyrz.eu je globalny. Toć, dōm je ważny, ale niy idzie durch siedzieć w dōma. Wachtyrz spōminŏ, co sōm my czyńściōm Europy i świata. Co Ślōnsk to je Europa i świat.
Wierzymy, iże potrzebny je ślōnski serwis z informacyjami – ciekawy, przidajny, po blisku – beztōż ôtwiyrōmy Wachtyrz. Patrzymy, coby była sam siyła informacyji, ale tyż coby zrobić ś niego sroge nŏrzyńdzie, co poradzi postarać sie ô lokalne, regiōnalne i globalne ślōnskie sprawy.
Bydź z nami. Spōlnie użyjymy dobryj siyły ôd informacyje.
Blogi:
autōnōmiczne strōny ôd jejich autorōw, za kere redakcyjŏ nie pōnosi ôdpowiedzialności.


text:
Pola kuratorki Christiny Kliemoweje w Choćebuskim Serbskim muzeju
Na wulkim blidźe rozpołožene leža wšelake materialije, tež wobrazy serbskeho molerja Jana Buka. Cyła dźěłowa rumnosć z kamorami, natykanymi z kašćikami, z plakatami na sćěnje a z wulkim regalom – dźělčka wobrazoweho archiwa – wuprudźa wěstu hektisku atmosferu. Jenož wobraz delnjoserbskeho prócowarja Mata Kosyka na jednej sćěnje wisajo spožča ći wokomik wodychnjenja a dopomnjeća. „Haj na njón rady hladam. Česću sej skutkowanje Mata Kosyka na dobro delnjoserbskeje literatury. Wón je mi takrjec z přikładom“, praji 53lětna kuratorka Choćebuskeho Serbskeho muzeja Christina Kliemowa. W swojej dźěłowej stwě přihotuje wona runje přehladku wo tworjenju molerja Jana Buka. „Naš muzej je tele wobrazy pola njeho w Njebjelčicach z pomocu Domowiny nakupił a někotre sej wupožčił. Chcemy Jana Buka a jeho wuměłske skutkowanje paralelnje k wustajeńcy ,Satkula‘ Karla Vouka stajić a jeho tak počesćić.“


text:
Esperanto
Esperanto jo planowa rěc. Wózjawił jo ju wócny gójc dr. Ludwik Zamenhof w lěśe 1887. Wón kśěšo z teju rěcu dorozměśe mjazy narodami wólažcowaś. Esperanto jo nejwuspěšnjejšy taki projekt a ma powědarjow w nejwěcej stronach swěta. Europske strony su reprezentěrowali wjelgin pśez měru. Licba tych Esperanto wužywajucych jo w pśirownanju z drugimi mjazynarodnje wužywanymi rěcami, n. pś. engelsku abo špańsku, wjelgin małka.
WužywanjeWobdźěłać
Esperanto se we wjele krajach wužywa, mjaz drugim w Nimskej južo wót wěcej ako 100 lět.
Rěcnicy se na drogowanjach a zarědowanjach zmakaju, wužywaju Esperanto w městnych kupkach a w interneśe, maju listowe pśijaśelstwa, cytaju literaturu w Esperanśe, pósłuchaju esperantsku muziku a wužywaju Esperanto we wjele žywjeńskich wobłukach. Wótergi Esperanto funkcioněrujo ako swójźbnu rěc. Teke eksistěruju radijowe wusćełanja w toś tej rěcy. Ale teke podkasty južo eksistěruju.
AlfabetWobdźěłać
Esperanto wužywa łatyński alfabet z někotarymi diakritiskimi pismikami: a, b, c, ĉ, d, e, f, g, ĝ, h, ĥ, i, j, ĵ, k, l, m, n, o, p, r, s, ŝ, t, u, ŭ, v, z. Pismiki q, x, y njeeksistěruju w pšawych esperantskich słowach. Alfabet jo fonematiski.
GramatikaWobdźěłać
W Esperanśe ma kužda słowna družyna swóje wósebne kóńcowki, pó kótarychž móžoš słownu družynu jasnje spóznaś. Substantiwy a adjektiwy maju dwa pada, nominatiw (-) a akuzatiw (-n), ale teke dwě gramatiskej cysle, singular (-) a plural (-j). Pluralowy akuzatiw kóńcy se na -jn, znamješko plurala toś pśed tym akuzatiwa stoj. Na pśikład Paŭlo havas malsuprasorabajn librojn. "Pawoł ma dolnoserbske knigły."
Lokalne adwerby mógu akuzatiwny n měś, gaž směr zwuraznjaju, na pś. tie "tam, tamle" - tien "tam".
Z werba danci "rejowaś" móžo substantiw nastaś danco "reja", adjektiw danca "rejowański" a adwerb dance "rejowański", ale teke z substantiwa martelo "klapac" móžo nastaś werb marteli "klapaś z klapacom", adjektiw martela "klapacowy" a adwerb martele "z klapacom".
Někotare spisowaśeleWobdźěłać
Južo w lěśe 1887 su zachopili někotare spisowaśele knigły w rěcy Esperanto spisowaś abo literaturu z drugich rěcow pśełožowaś.
- Claude Piron (*1931-†2008)
- Feliks Zamenhof (bratš załožarja toś teje rěcy) (*1868-†1933)
- Ludwik Lejzer Zamenhof (*1859-†1917)
- Marjorie Boulton (*1924)
- William Auld (*1924-†2006)
- Rikardo Ŝulco (*1906-†1997)
- Trevor Steele (*1940)
Eksterne wótkazeWobdźěłać
- Portal wó esperanśe na lernu.net (górnoserbski)
Mjazynarodowe pomocne rěcy
Basic English • Esperanto • Ido • Interlingua • Interlingue-Occidental • Lingua Franca Nova • Lojban • Mjazysłowjańšćina • Novial • Volapük
Logiske a filozofiske rěcy
láadan • loglan • lojban • ro • Toki Pona
Rěcy fiktiwnych swětow a luźi
Rěcy Srjejźozemje • Pódpołnocnosłowjańske rěcy
aurebesh • brithenig • enochianska • klingonšćina • nadsat • nowomowa • simska • Starsza Mowa • wenedyk • wysokoislandšćina
Rěcne gry
damin • louchébem • swinska łatyńska • verlan • socceranto


text:
Prěni serbski grand prix w Nowoslicach z wuspěchom było. Dohromady su sej 31 zahorjenych karty placarjow k nam dojěli, tež hdyž běše risiko infekcije „coronoweho“ wirusa wobstějacy.
Turněr započinaše so w Pěskecach, dale do Konjec, Smječkec, Sernjan, Chrósćic a naposled finalne koło tu pola nas w Nowoslicach. Koncentracija běše wulka a nahlada w hrě běše napjata. Njeběchu jenož starši knježa zastupjeni, ale wuhladachmy tež młodeho hrajerja, Michała Wowčerja z Kozarc. Wón běše najmłódši hrajer wječora a praji sam, zo jemu to ničo njewučini, wšako ma na karty placanju swoje wjeselo. Tola turněr dwójneje hłójčki njeje jenož „sport“ za muži, ale tež jenička žona je tu sobu karty měšała. 32-lětna Andrea Čornakowa z Ralbic praji, zo čuje so tu mjez mužemi derje přiwzata a integrowana. Poprawom njeje wona sama. Jeje sotra je tež zahorita karty placarka, tola na tutón wječor sej njeje sobu dojěła. Najwjetšej konkurentaj prěnjeho serbskeho grand prixa staj Jan Zahon ze Sernjan a Herrman Wocko z Hrańcy. Jenički dypk jeju dźěleše. Wobaj pak njeběštaj z jich kartami spokojom, tón jedyn wije z hłowu, tamny swari přez swój wuběr. A wulka překwapjenka, wšako žadyn wobeju njeje dobyćer wječora. Najlěpši hrajer grand prixa je Ludwig Bjeńš ze Sernjan, kiž bě w cyłkownym hraću třěće městno wobsadźił, tola w finalnym kole so z 490 dypkami přesadźi a dweju kontrahentow přesćahny. Z tym je wón lětuši dobyćer prěnjeho serbskeho grand prixa dwójneje hłójčki. Zo běše tutón wječor tajki wuspěšny, z tym njebě nichtó ličił. Tójšto wjesołych a napjatych mjezwočow so nětko hižo na přichodny grand prix přihotuja. A tam so wězo kóždy nadźija, zo změje wot spočatka, dobre karty a na kóncu wulku a finalnu ličbu dypkow.


text:
Nowa atrakcija woprawnjenych přičin dla z płotom wobdata
Budyšin (UM/SN). Wjetša hač čłowjek wulka drjewjana figura hobra Sprjewnika je nowy symbol Budyskeje Strowotneje studnje. Wona steji njedaloko Hasy Jana Skale. „Sprjewnik je jedna z najwuznamnišich serbskich powěsćowych figurow“, rjekny wčera jednaćelka Budyskeje bydlenjotwarskeje towaršnosće Kirsten Schönherr. Nadrobnišo rozłožić móžeše to zapósłanc Sakskeho krajneho sejma Marko Šiman (CDU). „Sprjewnik symbolizuje móc, zmužitosć a sebjewědomje, ale tež miłosć a přećelnosć. Dźakowano jemu je po legendźe město Budyšin nastało. Tež tři žórła Sprjewje su tam, hdźež su so Sprjewnikowe kłoki do zemje zaryli.“


text: ZDepska/Döbbrick. Na płodnu zemju jo padnuła ideja kupki Depšćańskich towaristwow a kupkow zajmcow, pśepšosyś wejsanarjow a gósći na źeń wótwórjonych źuri. Skóńcnje su ga kśěli wšykne pokazaś, za co su rozpalone, ale teke póstajenja za sobuźěło znate cyniś. Wejsna pśirada jo pśi tom teke rozpšawiła wó statnych twaŕskich projektach, ako aktualnje wó wutwarjenju depšćańskich drogow. Towaristwo jagarjow jo měło informacisku stojnicu na sportnišću a we wobyma cerkwjoma a wokoło njeje su byli nastajone informaciske stojnice a k tomu wšyknomu jo zazněła orgelowa muzika. Wjelikej centralnej dypka stej byłej bogata licba graśow, źož kuždy mógał se wobźěliś, a ta „Stara šula“, kótaraž jo se pó zamknjenju w lěśe 1999 pśetwariła. Źinsa jo we njej wobydlaŕski dom, źož maju wšykne towaristwa a kupki zajmcow swój chrom.


text:
File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu
Original file (3,430 × 4,384 pixels, file size: 102.02 MB, MIME type: image/vnd.djvu, 1,066 pages)
Captions
File history
Click on a date/time to view the file as it appeared at that time.
You cannot overwrite this file.
File usage on Commons
More than 100 pages use this file. The following list shows the first 100 pages that use this file only. A full list is available.
- File:Abakus, ilustracja do hasła w Słowniku ilustrowanym języka polskiego M. Arcta.png
- File:Abażur, ilustracja do hasła w Słowniku ilustrowanym języka polskiego M. Arcta.png
- File:Ablegier (1), ilustracja do hasła w Słowniku ilustrowanym języka polskiego M. Arcta.png
- File:Ablegier (2), ilustracja do hasła w Słowniku ilustrowanym języka polskiego M. Arcta.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Absyda.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Admirał.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Aerostat.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Agami.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Agat.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Agawa.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Agnusek.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Agrafa.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Akacja.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Akant (1).png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Akant (2).png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Akroter.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Akselbanty.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Aksolotl.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Aktynja.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Akumulator.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Akustyczna trąbka.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Akwarjum.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Akwedukt.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Alagrek.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Albatros.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Alembik.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Alga.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Alidada.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Aligator.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Alka.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Alkoholometr.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Aloes.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Alpaka.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Altana.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Altówka.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Amarant.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Amarylka.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Amazonka.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Ambona.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Ambrazura.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Ameba.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Amfiteatr.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Amfora.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Amor.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Ampla.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Ampułka.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Ananas.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Anemometr.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Anemona.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Angora.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Aniołek.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Ankier.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Ankra.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Antaba.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Antylopa.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Anyż.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Aorta.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Apolin.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Apollo.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Ara.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Arabesk.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Architraw.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Arena.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Areometr.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Arfa.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Arkada.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Arlekin.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Armadyl.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Armata.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Arnika.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Aster.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Astrolabja.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Atyka.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Aureola.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Ałun.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Babimór.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Babirusa.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Babka.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Bachantka.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Bachus.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Badjan.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Bagnet.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Bagnetsztanga.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Bagno.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Czyścik.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Czyż.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Dach.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Dachówka.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Lwia paszczęka.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Lwica.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Lwiogon.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Ćma.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Ćwiek.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Łabędź.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Ładownica.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Łania.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Łapa.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Łapeć.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Łapki kocie.png
- File:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Łaska.png
View more links to this file.
File usage on other wikis
The following other wikis use this file:
- Usage on pl.wikisource.org
- Indeks:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/1
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/2
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/3
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/4
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/8
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/1063
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/1064
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/1065
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/1066
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/15
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/16
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/17
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/18
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/19
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/20
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/7
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/6
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/5
- M. Arcta Słownik ilustrowany języka polskiego
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/21
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/22
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/23
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/24
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/25
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/26
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/27
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/28
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/29
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/30
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/31
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/32
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/33
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/34
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/35
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/36
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/37
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/38
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/39
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/40
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/41
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/42
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/43
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/44
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/45
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/46
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/177
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/178
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/179
- Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/684
View more global usage of this file.


text:
Přestać jamu planować
Podstupim/Choćebuz (dpa/SN/ch). Po woli Zelenych měła Braniborska přestać, nowu wuhlowu jamu Janšojce-sewjer planować. Pozadk je připowědźenje energijoweho koncerna Vattenfall, dźěło dweju blokow w Janšojskej milinarni hač do lěta 2018 zastajić. Tak wotpadnje kóždežkuli wopodstatnjenje za potrjebu noweje wuhloweje jamy. Njewěstosć ludźi před wotbagrowanjom wohroženych łužiskich wsow ma skónčnje nimo być, žadaše sej sobotu Heide Schinowsky, energijopolitiska rěčnica Zelenych w Braniborskim krajnym sejmje. Tež brunicowej koncernaj RWE a Migrag chcetej wot klětušeho krok po kroku wjacore bloki w milinarnjach ze syće wzać.
Zběraja zymsku drastu


text:
Malowano historyjo Ślōnska: Batalijo pod Legnicōm
Kōniec marca i poczōntek kwietnia 1241 roku to niy bōł bezpieczny czas na Ślōnsku. Ze wschodu na nasza ziymia weszli Mōngołowie, co sie ich mianowało tyż Tatary.
Mōngołowie pochodziyli ze postrzodkowyj Azyje, kaj we 1206 roku stworzili kōnfederacyjo plymiynno i ôd tego czasu wartko podbiyli ôgrōmne teryny ôd Pacyfiku na wschodzie, aż do wschodnij Europy na zachodzie.
Inwazyjo na Ślōnsk to była tajla dywersyje, żeby swiōnzać europejske siyły na czas, jak Tatarzi prōbowali podbić Wyngry.
Po zniszczyniu połedniowyj Polski 20 marca biyli sie pod Raciborzym ze wojskym ôd princa ôpolskigo Mieszka Rubego, a na poczōntku kwietnia pod Ôpolym ze wojokami ôd Władysława ôpolskigo.
W tym czasie princ ślōnski Hynryk Pobożny nakozoł zebrać sie wojskōm ze rozmajtych strōn kole Legnice. Mōngołowie nojprzōd chcieli weznōńć Wrocław, ale jak sie dowiedzieli, że w jejich strōna idzie armijo czesko, to postanowiyli wartko rozbić wojska ôd Hynryka.
Ślōnzocy i Mōngołowie sie trefiyli we Legnickim Polu 9 kwietnia. Srogość ôbōch armiji sie roztōmajcie rachuje, ale nojpewnij miały po kole 8000 wojokōw.
We ślōnskij armiji były ôddziały ze Dolnego i Gōrnego Ślōnska (wtynczos by sie pedziało „ze Ślōnska i ksiynstwa ôpolskigo”), Moraw, Wielkopolski. Byli tyż Bajerocy ze Złotoryje i trocha auslyndzkich nojymnikōw.
W bataliji Mōngołowie użyli dymnyj zasłōny, co dziynki nij zmylyły europejske wojsko. Jak part mōngolskigo wojska zaczōn udować, że sie cofie, to rycerstwo poszło za nim i ôddzielyło sie ôd infanteryje. Tatarzi wtynczos weszli miyndzy ôbie tajle, i pokōnali ich jedna po drugij.
Princa Hynryka Tatarzi chyciyli, jak prōbowoł uciec ze trzyma rycerzami. Utli mu gowa i paradziyli z niōm na włōczni pod murami Legnice.


text:
Biskopičanske KT 08
– Budissa Budyšin 4:4 (2:2)
Zestawa Budissy w prěnim połčasu: J. Jakubov – Kolan, Klippel, Pfanne, Čermák, Reher, Fröhlich, Heppner, Hansch, Heineccius, A. Jakubov;
w druhim połčasu: Große – Kolan, Klippel, Patka, Kral, Rosendo, Hoßmang, Hausdorf, Salewski, Walther, Hansch
Regionalny koparski ligist Budissa Budyšin je dalši test přewjedł, a to pola wyšeho ligista Biskopičanske KT 08. Hra wotmě so na kumštnym trawniku w Biskopicach. Něhdźe 50 ludźi dožiwi tam na wrota bohatu hru.
Trenar Budissy Tomaš Henčl měješe hač na Kunerta wšitkich koparjow k dispoziciji a da wšitkim šansu so prezentować. Hosćićelej drje poradźi so lěpši start. Frank Zille docpě 1:0 (8.), Chris Reher a Philip Heineccius pak namakaštaj z 1:1 (21.) a 1:2 (25.) prawu wotmołwu. Krótko po nawjedowanju hosća pak Beno Töppel za Biskopicy wuruna (29.).
Wuhotowar a zarjadowar 3. koparskeho turněra Kulow-cup w zymje bě zdobom dobyćer lětnjeho turněra.
Na třećim turněrje Kulow-cup startowaše w Kulowskej wjacezaměrowej hali wosom koparskich cyłkow. Małe finale wuhraštej Company of Kulow a mustwo z mjenom Söffner. Třeće městno wobsadźi po dobyću 4:2 mustwo Söffner, štwórte Company of Kulow.
Tajka prawa napjatosć knježeše w kónčnej hrě mjez teamomaj DSF (Němsko-serbska frakcija) a Kulowminati. Tajny faworit Kulowminati, wobstejacy z młodych, 16lětnych karnewalistow, doby z 2:1. Wrota w finalu třělichu Johannes Wehlan, Jan Pfennig a Lukaš Koplanski.
K zakónčenju dnja přeprosychu sej dobyćerjo wšitkich koparjow turněra a dalšich hosći do rockoweje bróžnje na après-ski-party. Kulowminatije dźakuja so wšitkim pomocnikam a sponsoram za podpěru a za poradźeny 3. Kulow-cup.Werner Müller
Halowy koparski turněr wo pokal Towarstwa Cyrila a Metoda, kotryž wotmě so minjenu sobotu w Chrósćicach, je prěnje mustwo z Wotrowa dobyło.
Halowy koparski turněr wo pokal TCM je Wotrowske prěnje mustwo dobyło. W finalu přesadźi so wone 3:1 přećiwo Lacio Chrósćicam, kotrež mějachu z Janom Boguszom najlěpšeho hrajerja w swojich rjadach. Jako najwustojniši třělc wrotow bu Chróšćan Filip Šołta počesćeny, najlěpši wrotar bě Oliver Schmidt, kiž škitaše Wotrowske wrota. Małe finale doby Puklot Chrósćicy 3:2 přećiwo Chrósćicam II a duel wo 5. městno Viktoria Worklecy přećiwo Wotrowej II z 1:0.
W skupinje I hrajachu Wotrow – Lacio Chrósćicy 2:1, Wotrow – Viktoria Worklecy 2:0 a Lacio Chrósćicy – Viktoria Worklecy 5:0. Dalše tři cyłki wubědźowachu so w skupinje II: Wotrow II – Puklot Chrósćicy 0:5, Wotrow II – Chrósćicy II 0:3 a Puklot Chrósćicy – Chrósćicy II 1:1.
Hłownaj sudnikaj turněra běštaj Guido Zahrodnik a Chrystof Zahrodnik. Wubědźowanje zarjadowało a přewjedło běše Towarstwo Cyrila a Metoda zhromadnje ze Sportowej jednotku Chrósćicy. Jan Hrjehor
Pjaty raz bě třeću sobotu januara dobyćer koparskeho turněra wo pokal firmy Richter twarske elementy,
RB-cup, pytany.
W swójskej hali dobychu volleyballistki Serbskeho gymnazija Budyšin (SGB) regionalne finale starobneje skupiny III pod hesłom „Młodźina trenuje za olympiju“. Hižo třeći raz docpěchu holcy, kotrež widźimy na wobrazu, kónčne sakske wurisanje. Wone budźe 17. měrca w Dippoldiswaldźe.
Minjenu srjedu krótko do 9 hodź. wotewrě šulski nawoda SGB René Wjacławk regionalne volleyballowe finale holcow a hólcow štyrjoch najlěpšich šulow wuchodneje Sakskeje w sportowni Serbskeho šulskeho a zetkawanskeho centruma Budyšin. Šěsć hodźin pozdźišo radowaše so wón nad wospjetnym rjanym wuspěchom holcow SGB. Tež sobušulerjo mjeńšich lětnikow so jako sylny fanowy blok z nimi wjeselachu a dźiwachu so, kak wuběrnje zamóža gymnaziastki-volleyballistki při wysokim saku z bulom wobchadźeć.
Serbski gymnazij Budyšin
– Wyša šula Kulow 2:0
Krajny koparski ligist Jednota Kamjenc startuje jutře z přihotami na druhu połseriju.
Mustwo z Lessingoweho města chce poziciju w načolnej skupinje krajneje ligi dźeržeć a toho abo tamneho faworita na mišterstwo dale mjerzać. Wosebje škit je so w 1. połseriji we wulkotnej formje prezentował. Koparski cyłk bu w 16 dypkowych hrach jenož jónu poraženy, a to w Riesy, hdźež podleža tamnišemu mustwu z 1:0. Tuchwilu steji Jednota Kamjenc w sakskej krajnej koparskej lize na 3. městnje tabulki. Tež w sakskim pokalu je mustwo trenarja Franka Ričela jara wuspěšne. Tam čaka na njón w połfinalu regionalny ligist FSV Zwickau. Hrać budu po dotalnym stawje sobotu, 26. měrca, w Kamjencu.
Po tym zo bě so mustwo wuspěšne na halowymaj turněromaj w Kamjencu a Budyšinje wobdźěliło, chce wone nětko z połnej koncentraciju trenować započeć a swoje wukony skrućić. Na personalnym polu so ničo wulce njezměni. Wopušćił je Jednotu čěski kopar Martin Finklar, kiž bě dotal hłownje w druhim mustwje zasadźeny.
Tydźenja bě Serbska koparska wubranka muži za lětušu europeadu w Južnym Tirolu trenowała, a to w Breitenbrunnje na horje Rabenberg. Kónc tydźenja nětko přihotowachu so žony wubranki na wulki koparski podawk w juniju. Wone wuzwolichu sej zymski sportowy areal w čěskim Bedřichovje njedaloko Libereca. Pjatk wječor poda so 14 młodych holcow a žonow z transporterami a priwatnymi awtami do Jizerskich horin. W rjanej zymskej wokolinje maš wjele móžnosćow, so ćělnje a dušinje na wulki event přihotować. Nawod treningoweho lěhwa měještaj trenarjej Handrij Rachel z Noweje Wjeski a Pětr Bejmak z Miłoćic. Jeju podpěrałoj staj Bejmakec bratraj Florian a Křesćan. Hišće pjatk wječor zahaji so třidnjowske koparske lěhwo z treningom na kumštnym trawniku. Wosebite wužadanje bě treningowa jednotka w sněze. Sobotny plan wopřiješe rańši běh, sněhakowanje po dołhich čarach, płuwanje a trening w hali. Při wšěch napinanjach běchu wšitke koparki jara motiwowane, sportowy pensum tak derje kaž móžno zmištrować.
Hubjene powěsće kopjachu so mjez volleyballistami ST Marijineje hwězdy do prěnjeho hrajneho dnja noweho lěta we wokrjesnej klasy muži. Třo hłowni nadběhowarjo wotzjewichu so chorosće dla. Runje, hdyž wočakowachu klóšterscy hrajerjo sylneju přećiwnikow Budyšin-sewjer a VV Biskopicy. Tak běchu wuhlady na dobyće skerje snadne.
Marijina hwězda – Budyšin-sewjer 1:2 (23:25, 29:27,13:15)
Awtor dźensa
Halena Jancyna
Mika Alexander Waibl rěka najmłódši čłon DSC Drježdźany. Synk trenarja 1. žónskeho volleyballoweho mustwa je so 15. januara narodźił. Hač drje budźe to přichodny star we volleyballu? Přičina tole za mnje, raz wo najmjenšich w sporće rozmyslować.
W kóždej sportowej družinje so trenarjo na dorosće wjesela, zo móhli wotchady kompensować. Ale hdy abo štó twori za to zakład? Staršej, žłobik/pěstowarnja, šula abo sportowe towarstwo?


text: Mōnachium uczymy sie po leku. Roz, że czasu za wiela ni mōmy, dwa, że pogoda była tukej dugo “tako se”. Ale nadrobiōmy. Bez tyn weekynd połazilimy se po Olympiapark – terynie, kery postawiōny ôstoł skuli olimpiady we 1972 roku. Je tamek hala, lodowisko i stadiōn, a bai jeziorko i gōrka, z kerej to wszyjsko piyknie widać. A te wszyjskie farebne chałpki to Olympiadorf – wioska olimpijsko, w kerej 45 lot do zadku pomiyszkiwali dźwigocze, lotocze i pływoki, a tera nynajōm tamek… sztudynty! Wejrzijcie na nasz krōtki wander. 🙂


text:
Wobydlerska iniciatiwa wobara so přećiwo južnej wobjězdce Budyšina
Hrubjelčicy (UM/SN). Před 15 lětami protestowachu wobydlerjo při Sprjewi z plakatami a rysowankami přećiwo tehdy planowanej zapadnej tangenće. Dróha je mjeztym dawno dotwarjena. Jenož dwaj kilometraj dale běchu minjenu sobotu podobne wobrazy widźeć. Při Sprjewinym kolesowanskim puću běchu blida nastajane, za kotrymiž ludźo diskutowachu. Jich zhromadny zaměr je sprjewiny doł před dalšim dróhotwarskim projektom zachować. Tón by hišće bóle do přirody zasahnył hač zapadna tangenta. „Tole wšitko by so zničiło, bychu južnu wobjězdku twarili“, praji Robert Maćij. Hrubjelčan je sobuiniciator akciskeho dnja. Wón pokaza na wulke duby při kolesowanskim puću a na kerčinu při rěce, kotrež skića njetopyrjam a ješćelcam žiwjenski rum. „To wšitko mamy woprować za dróhu, kotrejež zmysł spóznać njemóžemy“, praji Robert Maćij. Wšako nětko zapadna tangenta wobsteji. Wona dźě wobchad z Hornjeho kraja wokoło Budyšina do směra na awtodróhu abo do Biskopic a do Kamjenca wjedźe.


text:
Project Description
Gilles
Kóždy kónc tydźenja přijuskaja tysacy hordych a napjatych nanow swojim kopańcu hrajacym synam. Při tym rozsudy sudnika jara dokładnje wobkedźbuja a wótře komentuja. Jedyn z nich je Bert, kotryž chcyše so jako młodźenc sam z profijom stać, štož pak so jemu njeporadźi.
Jeho 12-lětny syn Gilles, jara wobdarjeny a zahority kopar, soni tohorunja wo tym, jónu jako „Čerwjeny čert“ w narodnym mustwje sobu hrać. Zo by so són spjelnił, trenuje nan wšědnje jara zaměrnje swojeho syna. Cyle njenadźicy pak so žiwjenje hólca změni. Za młodeho koparja započina so ćežki čas. Gilles dyrbi wuknyć so rozžohnować, tež wot swojich koparskich sonow …
„Gilles“ je jara čućiwy a wuběrnje hraty dźěćacy film, kotryž wobjednawa temy kaž smjerć, lubosć, přećelstwo a pytanje za swójskim žiwjenskim pućom. Na Mjezynarodnym dźěćacym festiwalu 2006 w Kamjenicy wuznamjeni so film z třomi mytami, mjez druhim z mytom mjezynarodneje dźěćaceje jury.


text:
Zazběh gmejnskeho zjednoćenja najprjedy raz wotstorčeny
Trjebin (CK/SN). Poprawom měješe Trjebinska gmejnska rada na swojim zašłym posedźenju zahajenje gmejnskeje změny wobzamknyć. To by był start za jednanja ze Slepjanskej gmejnu wo dobrowólnym zjednoćenju. W druhim wobzamknjenju měli wuzwolić třoch radźićelow za dźěłowu skupinu, kotraž měła ramik jednanjow ze Slepom postajić. Skupinje byštaj dale wobaj wjesnjanostaj a třo Slepjanscy radźićeljo přisłušeli. Hač do kónca awgusta 2022 měješe skupina naćisk zrěčenja zdźěłać – jako zakład za wobydlerski rozsud. Termin za njón chcychu w septembru postajić.


text:
200 lět serbske misionske towarstwa
Rewolucionarnej lěće 1848/49 so w serbskim stawiznopisu husto jako započatk towarstwoweho žiwjenja na serbskich wsach charakterizujetej.1 W tutym nastawku chcu pak pokazać, zo směmy započatki šěrokeho towarstwoweho skutkowanja na serbskich wsach bjezmała wo 30 lět doprědka datěrować. Wot 1820 do 1834 załoži so w ewangelskich Serbach znajmjeńša 14 misionskich towarstwow, kotrež běchu rum, w kotrymž móžachu so čłonojo politisce, nabožnje a narodnje angažować a za dalše towaršnostne dźěło wukmanjeć.
Mały Wjelkow – najstarši hólči wustaw za dźěći misionarow Wobraz: Archiw Ochranow
Jeničke serbske wopomnišćo bitwy pola Sedana před 150 lětami
Na zapadnej kromje stareho kěrchowa, kiž so wokoło Slepjanskeje cyrkwje wupřestrěwa, stejitej pomnikaj, kiž dopominatej na Němsko-francosku wójnu w lětomaj 1870/71. Napohlad dominuje na štyri metry wysoki obelisk z pěskowca, kotryž bě zhotowił kamjenjećesar Bruno Modrack ze Słomjenja pola Grodka. Pomnik je z třomi mjedźanymi wudźěłkami wozdobjeny: deleka z medaljonom z podobiznu kejžora Wilhelma I., srjedźa ze Železnym křižom a horjeka je krónowany z worjołom. We wulkim złotym pismje steji na obelisku w němskej rěči, zo je poswjećeny dopomnjeću gloriozneju lět 1870/1871 a zo bu postajeny składnostnje 25. jubileja załoženja Slepjanskeho wojerskeho towarstwa 14. julija 1912. Z nowinskeje rozprawy wo tutym podawku wěmy, zo běštaj hrabja Arnim z Mužakowa a kejžorstwosejmski zapósłanc dr. Hegenscheidt twar pomnika spěchowałoj a zo bě jón Slepjanski farar Matej Handrik we wobłuku schadźowanja zapósłancow delnjošlesko-łužiskeho wokrjesneho wojerskeho zwjazka w přitomnosći 40 wojerskich towarstwow a mnohich wysokich hosći poswjećił.1 Zda so, zo bě runja pomnikowemu napisej tež poswjećenska swjatočnosć přezcyłnje němska.
Što su wuměnjenja a wuslědki serbskeho stawiznopisa w druhej połojcy 20. lětstotka? Mały rjad přinoškow zaběra so z nastaćom štyrizwjazkowych »Stawiznow Serbow« a ze stawiznopisom w šěršim zmysle. Chcemy nowe slědźenske wuslědki předstajić a zdobom přeprošujemy ke kritiskej debaće wo zakładach načasneje serbskeje kultury.
Zahoritosć za předstawizny a zažne stawizny, wosebje za srjedźowěk, namakamy w Němskej w nimale wšěch worštach wobydlerstwa a we wšěch starobnych klasach.
Archeologiske muzeje su jara woblubowane a »srjedźowěkowske wiki« kaž tež zarjadowanja »living history« so prócuja, ludnosći srjedźowěk z pomocu dožiwjenjow zbližić. »Histotainment« je za to hesło. A byrnjež na cyłym teritoriju nowych zwjazkowych krajow a zdźěla zwonka nich wot spočatka zažneho srjedźowěka lětstotki dołho kmjeny Słowjanow sydlili (t. mj. Germania Slavica), njejsu wone we wědomju a zaznaću wulkeho dźěla worštow wobydlerstwa eksistentne. Wikingojo a ryćerjo popularny wobraz srjedźowěka dominuja. Nimo šulskich knihow a medijow su wosebje muzeje, kiž tutón wobraz produkuja a ludźom předstawu wo stawiznach jich domizny posrědkuja.
Moja angažowanosć za wuchowanje Klětnoho w rozsudnych měsacach měrliweje rewolucije – a pozdźišo tež za Rogow pod wuměnjenjemi wobnowjenja demokratije – ma swoje předstawizny. Tute so njehodźa z někotrymi słowami rozjasnić. Njech su tohodla jenož někotre wuchadźišća naspomnjene, kotrež mje pohnuwachu, so Klětnjanam kónc lěta 1989 a Rogowčanam nalěto 1990 w boju wo přichod jich sydlišćow direktnje přizamknyć – a to w zhromadnosći z mnohimi serbskimi spisowaćelemi, dźiwadźelnikami a dalšimi wuměłcami a kulturnikami:
W etnologiskim wuwiću pisanja je městno jednanja prěnjeho pólneho slědźenja wažny měznik, kotryž so w předmjeće nimoměry rady mystifikowaše a nadal mystifikuje. Zo bych we wobrazach profesije wostał: Mamy před sobu iniciaciski ritus. K prěnjemu razej poda so slědźacy subjekt won do »pola«, zo by wupruwował, što je wot profesorow na uniwersiće nawuknył. Bjez kóždeje wěstoty ma nětko wonka (potajkim w dźiwiznje) wobstać. Hakle nětko so woprawdźe wopokaza, hač běše wjacore lěta trajacy studij snano podarmo. Zakładna dźěławosć etnologije je slědźerska praksa, na kotruž móžeš so teoretisce a z njewohroženosće biblioteki jenož na njedosahace wašnje přihotować a za kotruž njejsu někotre probowe slědźenja we wobłuku seminara žadyn woprawdźity chutny pad. Wobsteju »tam wonka« pola »nich«? A jako kajki so nawróću?
Na tutym městnje njech to z mystifikaciju dosaha, wotpowědna literatura a cyły wotběh a jeho teoretiski nadtwar kritiskich dekonstruowacych analyzow pjelni cyłe polcy. Mój měznik w horjeka wopisanym zmysle je Klětnjanska gmejna. Tu mějach napjate wjeselo w jara suchim lěću a nazymu 2003 (Tute měsacy běchu wróćo zhladujo najskerje hižo posoły přez klimowu změnu wusušaceje so Łužicy.) k prěnjemu razej swoje powołanje we wšej hłubokosći w swójskej zamołwitosći wukonjeć. Z toho nasta moje magisterske dźěło w předmjeće europska etnologija a pozdźišo 2008 ćeńka knižka z titulom »›Wir bleiben in Klitten‹. Zur Gegenwart in einem ostdeutschen Dorf.«
W nětko hižo stolětnych stawiznach Serbskeho Sokoła – w Budyšinje bu 9. nazymnika 1920 prěnja jednota załožena – hrajachu serbscy wučerjo wusahowacu rólu. W rozdźělnych funkcijach wot starosty abo načolnika (to bě nazwučowar) w jednoće hač k wodźacym funkcijam we Łužisko-serbskim sokołskim zwjazku skutkowachu wučerjo kaž Feliks Hajna, Arnošt Holan, Filip Jakubaš, Ota Jurak, Jan Meškank, Michał Nawka, Pawoł Pjetaš, Jurij Słodenk, Herman Šleca, Jurij Wjela a druzy.
Mjez katolskim resp. ewangelskim duchownstwom sahaše nastajenje k Sokołej wot zjawneje zwjazanosće přez tolerancu hač k napřećiwnemu wustupowanju. Z ewangelskeje strony mamy dotal přemało faktow. Symboliske njech je měnjenje fararja Jana Křižana z Klukša, kiž jako tehdyši předsyda Domowiny na sokołskim zarjadowanju 1. měrca 1931 w Lichanju młodźinu do sobudźěła za narod namołwješe.1 W slědowacym wěnujemy so přikładam z katolskeho duchownstwa hač do 1933.
21. septembra 1924 zetkachu so Sokoljo ze 14 jednotow w Pančicach k prěnjemu zwjazkowemu zlětej. Wobsah programa bě swjedźenski nyšpor.
Što su wuměnjenja a wuslědki serbskeho stawiznopisa w druhej połojcy 20. lětstotka? Mały rjad přinoškow zaběra so z nastaćom štyrizwjazkowych »Stawiznow Serbow« a ze stawiznopisom w šěršim zmysle. Chcemy nowe slědźenske wuslědki předstajić a zdobom přeprošujemy ke kritiskej debaće wo zakładach načasneje serbskeje kultury.
Kak spušćomny je naš stawiznopis? Z tutym prašenjom njezaběraja so jenož historikarjo, ale tež cyły rjad powšitkownje stawiznisce zajimowanych čitarjow a čitarkow. Při tym njeje spušćomnosć žadyn kriterij, kotryž by so lochko zrozumił abo zapřimnył. Proste zwěsćenje lětoličbow a rozprawow kaž tež dodźerženje chronologiskich wotběhow njezamóžetej tutomu kriterijej dospołnje wotpowědować. Skerje sej studij stawizniskich žórłow a pojednanjow tež kritiske rozestajenje z pozadkom nastaća spisow žada, tak zo so wotpowědne wliwy knježacych towaršnostnych poměrow a ideologiskich konceptow při hódnoćenju wobkedźbuja. Sćěhowacy přinošk ma tole na přikładźe z prěnjeho zwjazka »Stawizny Serbow« demonstrować. Jedna so wo naratiw »Serbow dobyća«, kotryž powěda wo dobyćerskim boju serbskich kmjenow přećiwo Němcam w srjedźowěku. Dwě ludowej episkej pěsni – hornjoserbska »Serbja so do Němcow hotowachu« a delnjoserbska »Naše gólcy z wójny jědu« – měještej jako swědstwje fungować. Jan Rawp hódnoćeše jej jako »reminiscency z časa politiskeje njewotwisnosće«.1 Z ilustraciju tutoho časa sta so pjerorysowanka Měrćina Nowaka-Njechorńskeho »Naši hólcy z wójny jědu« (wokoło 1926), kotraž pokaza dobyćerskeho pana na konju, kotremuž wobrónjeni wojacy sćěhuja. Woni stuleneho jateho w putach ze sobu wjedu.
Jaroměr Hendrich Imiš (1819–1897) a jeho »Der Panslawismus, unter den sächsischen Wenden (...)« před pozadkom słowjanofilstwa 19. lětstotka1Hodźijski farar Jaroměr Hendrich Imiš (1819–1897) je awtor derje přemysleneho pojednanja, w kotrymž chcyše němsku zjawnosć ze serbskim narodom zeznajomić.Wo započatkach wutworjenja wšosłowjanskeho wědomja hodźi so hižo wot druheje połojcy 9. lětstotka rěčeć, to rěka wot časa misionstwa Cyrila a Metoda, hdyž wuwichu so chětro žiwe kontakty mjez dźělom zapadnych a dźělom južnych Słowjanow. Pozdźišo formowaše wšosłowjanske začuće we wěstej měrje cyrkwinosłowjanšćina, kotrejež jednotliwe teritorialne wobwody dołho funkciju pisomneje rěče prawosławnych Słowjanow wobwliwowachu.
W mnoho srjedźowěkowskich chronikach stej etniska bliskosć Słowjanow a jich rěčna přiwuznosć naspomnjenej. W 16., 17. a 18. lětstotku zastupowachu w słowjanskim swěće spisowaćeljo, chronikarjo, historikarjo, słownikarjo a gramatikarjo ideju słowjanskeje zhromadnosće.
Pod zapřijećom španiska gripa rozumi so pandemija influency, kotraž so w třoch žołmach po cyłym swěće z powyšenej ratu letality jewi. Pomjenowanje španiska gripa złožuje so na wubuch chorosće w Madridźe w pózdnjej meji 1918. Dźensa so z toho wuchadźa, zo pochadźeše tuta influenca prěnjotnje z USA. W Němskej wužiwaštej so za to pomjenowani »Flandern-Fieber« abo »Blitzkatarrh«, jendźelsce pak husto »three-day-fever« abo »purple death«, dokelž so koža potrjechenych pobrachowaceho kislika dla husto ćmowomódrje barbi. Prěnja žołma chorosće jewješe so w nalěću 1918 a w juniju so w němskich časopisach z wjerškom prěnjeje žołmy wo tym pisaše. Druha žołma w nazymje samsneho lěta bě po zdaću hórša, hladajo na ličbu smjertnych woporow. Za Němsku trochowaše so, zo dwaj wot třoch wobydlerjow schorještaj. Hladajo na smjertne wopory njebě třeća žołma, kotraž wubuchny w februarje lěta 1919 we Wulkej Britaniskej, tak sylna. Wona rozpřestrě so w meji do druhich krajow, doniž njezachadźeše 1920 w Americe a Europje.
Jara wysoke mnóstwa smjertnych woporow w relatiwnych ličbach, přirunujo ze zapadnymi krajemi, žadaše sej španiska gripa w južnych krajach a kolonijach. Dohromady sta so 50 do 100 milionow ludźi z woporom pandemije, wjac hač direktnje přez Prěnju swětowu wójnu.1 Spěšnosć wupřestrěća gripy zwisowaše z wutworjenjom swět přesahowaceje transportoweje a komunikaciskeje syće za zastaranje frontow w Europje za čas wójny2.
Co su wuměnjenja a wuslědki serbskego stawiznopisa w drugej połojcy 20. stolěśa? Mały rěd pśinoskow zaběra se z nastawanim »Stawiznow Serbow« a ze stawiznopisom w šyršem zmysle. Comy nowe slěźeńske wuslědki pśedstajaś a zrazom pśepšosujomy ku kritiskej debaśe wó zakładach nacasnejeserbskeje kultury.
Pólske zajmy za stawizny nejdalej na pódwjacor segajucego słowjańskego luda su na pólu slěźenjow wó Łužycy nejwěcej frekwentěrowane. Pólska wědomnosć móžo pak teke pokazaś na wuznamne wuspěchy na pólu slěźenjow, kótarež se pśiwobrośuju jano stawiznam Serbow. Wupłaśijo se źe sebje wuwědobniś, až z tśich doněntejšnych syntezow stawiznow togo luda, mimo w sedymźasetych lětach slědnego stolěśa wudanych Stawiznow Serbow w styrich zwězkach stej byłej dwě wuškownej statk pólskich slěźarjow.
Prědne źěło, kótarež wobjadna stawizny słowjańskich wobydlarjow Łužyce, jo wujšło 1861 w Petersburgu: Pśeglěd serbskich stawiznow, kótarychž awtor, Wilhelm Bogusławski, jo z Wołynja póchadał. By mógali se pšašaś, zwótkul jo pla wobydlarja Wołynja zajm za geografiski tak zdalonu krajinu. Zachopjeńki zajmow Bogusławskego za serbske pšašanja segaju do zachopka studiuma, za tym ako jo starcył na pśinoski Aleksandra Maciejowskego1 wó Łužycy. 1858 jo prědny raz do Łužyce woglědał. Tam jo wuznał, až wušej drobnych nastawkow Korle Awgusta Jenča a snadneje licby nimskich pójadnanjow njejo dało žedno źěło, kótarež by se w šyršej měrje ze stawiznami Serbow zaběrało. Tak jo se rozsuźił, se studiumoju teje problematiki pśiwobrośiś. W Budyšynje jo nawězał zwiski z Janom Arnoštom Smolerom, Michałom Hórnikom a Korlu Awgustom Jenčom, kótarež su jogo ze stawiznami Łužyce wopóznali. Njeglědajucy na jogo rozpalonosć a sprocniwosć by se Bogusławski cesćej raz w swójom źěle zakopnuł, njeby jomu wót junija 1859 do apryla 1860 w Petersburgu pśebywajucy Jan Arnošt Smoler wjeliku pomoc wopokazał. Z pomocu jogo pokazkow a radow jo se mógał rukopis źěła južo 7. septembra 1871 w petersburgskej śišćaŕni Józefata Ohryzki wótedaś. Źěło na knigłach jo było 11. nowembera 1861 dokóńcone. Bogusławski jo publikaciji pód titelom Pśeglěd serbskich stawiznow dał chronologisko-problemowu strukturu a jo ju źělił do wósym kapitelow: Case njewótwisnosći; Case nimskego rubjenja a plundrowanja (927–1002); Pólske case (1002– 1033); Case njepśestawnych a zmuśonych zwadow wó kněženje nad Łužycu (1033–1319 a 1373); Wó změnje towarišnostnych poměrow a zgubjenju serbskeje narodnosći pód wliwom nimskego pódtłocowanja (927–1319 a 1373); Česke case (1319–1636); Sakske a pšuske case; Case wózroźenja. W lěśe 1877 jo Bogusławski zachopił pśigótowanja za wóspjetne wudaśe swójogo źěła. Wón sam a jogo pśijaśele su zachopili zběraś knigły a za aktualizaciju twóŕby njewuzbytne notice. Ten zaměr su pak zasej zachyśili, dokulaž w tom samem lěśe jo Poznańske towaristwo pśijaśelow wědomnosćow wupisało wuběźowanje za źěło: Póglědanje na stawizny pódwjacorno-połnocnych Słowjanow mjazy Łobjom a granicami něgajšneje Pólskeje, wót casa jich stupjenja na historisku scenu až do zgubjenja politiskego byśa a narodnych znamjenjow, na kótaremž jo se Bogusławski rozsuźił se wobźěliś. Napóslědku jo nastała wobšyrna twóŕba, wopśimjejuca 2.800 bokow, kótaraž jo se pśipóznała ako nejlěpše źěło wuběźowanja. Awtor jo se mytował, a styri zwězki Stawiznow połnocno-pódwjacornych Słowjanow do XIII. stolěśa su se publicěrowali 1887–1900. Něźi w tom samem casu jo se Hórnik dał do pśełožka Pśeglěda serbskich stawiznow. Na dwójaki part zwjaselece jo se lěto 1884 wopokazało. Wušej naspomnjonego myta Poznańskego towaristwa pśijaśelow wědomnosćow jo se mógał tejerownosći wjaseliś pśez publikaciju w Budyšynje dłujko wócakowaneje Historije Serbskeho Naroda. Pódobnje kaž Pśeglěd stawiznow, źěło signěrowane wót Bogusławskiego a Hórnika, jo wóna wopśimjeła wósym kapitelow: Stare case; Rěd žywjenja; Case njewótwisnosći (531–929); Wójowanje wó njewótwisnosć; Serby a Łužycanarje pód kněženim cuzokrajnikow wót XI. do XIV. lětstotka; Łužycy w zwězku z Čechami (1319–1635); Kněženje Sakske a Pšuske w 17., 18. a 19. stolěśu; Cas narodnego wózroźenja. W lěśe 1884 jo Bogusławski wótnowotki do Łužyce woglědał. 1885 jo se ako źasety cesny cłonk do Maćice Serbskeje pśiwzeł. Z tym su se pśipóznali rowno tak jogo wědomnostne statkowanje ako teke zasłužby w pśigódnem zwónoźenju z petersburgskeju hypoteku Bašmakowa zwězanych financielnych problemow Maćice Serbskeje. Slědny raz jo pśijěł do Łužyce w l. 1886, źož jo měł góźbu se z Adolfom Černym2 zmakaś.
Prěni nam dotal znaty serbski napis na materielnym objekće steji na wazy Jana Gelanskeho z Hodźija a pochadźa z lěta 1735. W dalšich lětdźesatkach sćěhowachu serbske napisy předewšěm na narownych pomnikach, ale tež na zjawnych twarjenjach a w priwatnym wobłuku.1 W běhu 19. lětstotka jewja so serbske napisy w přiběracej měrje tež we wuhotowanju cyrkwjow w katolskich kaž ewangelskich wosadach Hornjeje Łužicy. Při tym zapřijachu so tež zwony na cyrkwinskich wěžach, kiž běchu w předchadźacych lětstotkach pak z łaćonskimi pak z němskimi tekstami wuhotowane. Po rjedźe jich nastaća maja so w přinošku najstarše zwony ze serbskimi napisami předstajić.Dźensniši srjedźny zwón na wěži cyrkwje w Budyšinku pochadźa z lěta 1846 a je najstarši zdźeržany zwón ze serbskim napisom. Nimo němskeho teksta steji na jednym boku bibliske hrono a na tamnym rymowana štučka w serbskej rěči. Foto: Andreas Sureck
Dalokož dotal znate, bě Radworska wosada prěnja, kiž wobsedźeše zwón ze serbskim napisom. Jednaše so wo mały z dohromady třoch zwonow tehdyšeje farskeje cyrkwje při nawsy, kotrejež wołtarnišćo dźensa jako sakralny muzej słuži. Na jeje wěži bě so 18. apryla 1835 srjedźny zwón puknył, na čož da jón wosada hromadźe z małym zwonom do zwonylijernje Friedricha Gruhla w Małym Wjelkowje, hdźež buštej wobaj za 196 tolerjow nowej latej. Na srjedźnym zwonje stejachu nimo lětoličby 1835 mjena kolatora, biskopa, fararja a wučerja. Mały zwón pak bu ze štučkomaj w němskej a serbskej rěči, kóžda po štyrjoch linkach, wuhotowany. Swjatočne poswjećenje noweju zwonow wotmě so 7. februara 1836 w Radworju.
W lěće 1933 na horje Mužský w Čěskim raju
Na puću na wjeršk Mužský wyše čěskeho města Mnichovo Hradiště wita wot lońšeho julija informaciska taflička turistow. Tuta dopomina na to, zo bě hora w zašłosći něšto króć městnosć manifestaciskich zhromadźenjow. Loni bě tomu 150 lět, zo spjećowachu so čěscy politikarjo 11. julija 1869 přećiwo dwě lěće staremu rakusko-wuherskemu wurunanju. Njejednaše pak so wo jónkrótnu podawiznu. Spočinajo w lěće 1868 ze zhromadźenjom pod horu Říp, zwotkelž kamjeń za twar Narodneho dźiwadła w Praze pochadźa, rozšěri so w čěskich krajach tak mjenowane lěhwowe hibanje (táborové hnutí) manifestaciskich politiskich zetkawanjow. Tute wotměwachu so prawidłownje na pomjatnych a wuznamnych horach. Mužský, markantny wosamoćeny wjeršk nad Jizeru, poskićeše so jako idealne městno za podobne zetkawanja. Tu manifestowaše so tež runoprawosć čěšćiny a němčiny w lěće 1900, w lěće 1919 woswjeći so tu nastaće republiki a w lěće 1928 so jeje dźesaćlětne wobstaće wopomni.Hora Mužský wyše čěskeho města Mnichovo Hradiště běše městnosć manifestaciskich zetkanjow. Foto: SKAMjenowane zetkanja informaciska taflička jadriwje předstaji a podobnu kedźbnosć kaž k lětu 1869 wěnuje hakle zaso 5. julijej 1933. Na wopomnjenskim dnju słowjanskeju japoštołow Cyrila a Metoda (w namołwje k wobdźělenju bě tež róčnica smjerće Jana Husa naspomnjena), přińdźe na městno bohatych stawiznow k sylnej manifestaciji přećiwo přesćěhanju Serbow ze stron němskeho nacistiskeho režima. To je zawěsće přiměrjena kedźbnosć – wšako naspomnjenje manifestacije na wjeršku Mužský w žanym přehledźe serbskich stawiznow njepobrachuje, jedna-li so wo Stawizny Serbow Měrćina Kaspera, Kurze Geschichte der Sorben Petera Kunzeho, njepobrachuje ani w druhim zwjazku wučbnicy Serbske stawizny. Podobna je tež situacija na čěskej stronje. Na internetowej stronje Towarstwa přećelow Serbow je samo w tołstym pismje napisana sada, kotraž je podawiznam na wjeršku Mužský wěnowana. A wo naspomnjenje manifestacije w bjezposrědnjej bliskosći wjerška so wulki podpěraćel Serbow, historikar a bywši senator Jaromír Jermář dołhi čas staraše.
Bjez wulkeho přehnawanja móže so manifestacija na wjeršku Mužský jako zakładny kamjeń abo samo mytiski dypk modernych serbsko-čěskich poćahow mjenować. Hačrunjež so pola podawiznow z wjace hač 30.000 wosobami, kotrež wustupowachu hnydom po zetkanju, jara přehnawa (w lěće 1935 pisa hłowny organizator zetkanjow, zastojnik Miloslav Škoda z čěskeho města Mladá Boleslav w brošurce Tragiske serbske prašenje, zo zetkachu so na městnje »přez 20.000 ludźi z Jizerskeje kónčiny«), jednaše so z přehladom wo najbohatšu wopytanu zjawnu narěč k podpěrje Serbow. Tutu přetrjechichu najskerje hakle w lěće 1945 manifestacije ze žadanjom wo přidruženje Hornjeje a Delnjeje Łužicy k Čěskosłowakskej.
Što su wuměnjenja a wuslědki serbskeho stawiznopisa w druhej połojcy 20. lětstotka? Mały rjad přinoškow zaběra so z nastaćom štyrizwjazkowych »Stawiznow Serbow« a ze stawiznopisom w šěršim zmysle. Chcemy nowe slědźenske wuslědki předstajić a zdobom přeprošujemy ke kritiskej debaće wo zakładach načasneje serbskeje kultury.
K płodej zezrawjene lipowe kćenje pyši wobalku knihi, kotraž wuńdźe w nazymje 1945 we Warnoćicach a měješe jednory kaž programatiski titul »Srbská Lužice. Severozápadni hlídka slovanská«.1 Njebě to wosebitu kedźbnosć zbudźacy a tola wurjadny podawk. Na 138 stronach prezentowaše awtor Jiří Kapitán (1901–1980) powědančko před dołhim časom do njeswobody storčeneho a hač do dźensnišeho pod njepřećelskim nadknjejstwom Němcow žiweho serbskeho luda. W čěskej rěči rysowaše kontury Łužicy, wopisowaše zwjazanosć Serbow z krajinu wot wobsydlenja hač do dźensnišeho jako měrliwu koeksistencu, rozprawješe wo narodnym wozrodźenju Serbow a wo zdźěla namócnym potłóčowanju přez Němcow. W nimale bibliskim wobrazu přispomni awtor: Je na času, Serbow z wotročstwa a njeswobody dowjesć do swětłeho přichoda. Z jich wuswobodźenjom z rozpadankow přemóženeho agresora, Němskeje, móže cyłe Słowjanstwo wozrodźenje a zjednoćenje swjećić. Tak daloko, tak derje. Naratiw jako tajki skići mało překwapjaceho. Njedźiwajcy toho w mjezywójnskim času zajim čěskeje towaršnosće na wosudźe Serbow chětro stupaše. Zamołwitej za to běštej Towarstwo přećelow Serbow a politiska relewanca mjeńšinoweho prašenja. Ideja čěskeje bratrowskeje pomocy kaž tež funkcija Serbow jako sewjerozapadna prědnja straža Słowjanow zajim powyšištej. A skónčnje bě tež žadosć za nowym časom, w swobodźe a bjez horja, hladajo na poražku Němskeje a nacionalsocializma, zrozumliwa.
Spočatk lěta wjedźeše měšćanska wodźerka skupinu přez nutřkowne město, pokazujo jim zajimawostki a powědajo lóštnje tójšto »bajkojteho« wo zašłosći Budyšina. Po puću zasta před domom čo. 2 na Mjasowych wikach, natwarjeneho 1670 wot »Hans Bejnádä«, kaž to fonetisce šěroko wurjekowaše. Powědaše, zo bě jara zamóžny a wuspěšny překupc, štož je tež widźeć na bohaće wozdebjenych železnych durjach chěže. Wo serbskim pochadźe ničo njepraji, bě drje – hladajo na nałožowanu fonetiku – skerje přeswědčena wo jeho francoskim, na kóždy pad pak němskim pochadźe.
Zo nimaja jenož turistiscy přewodźerjo, ale tež samy Budyšin – wobydlerjo runje tak kaž zarjady – swoje ćeže ze serbskimi korjenjemi a stawiznami města, pokazuje nam měšćanski muzej runje tak kaž turistiske flajery, krótke a dlěše přehlady stawiznow města. Nihdźe njejewja so Serbja jako zamóžni byrgarjo. Tak rěka w flajeru »Bautzen – Geschichte entdecken ...« na druhej stronje: »Seit Jahrhunderten leben hier Deutsche und Sorben, ein kleines slawisches Volk mit eindrucksvoller Kultur. Tausende Besucher kommen jedes Jahr zu den Osterreiterprozessionen oder erleben mit, wie die kunstvoll verzierten Ostereier entstehen.« A na časowej tabulce str. 12: »3. Jh. ostgermanische Besiedlung / 7. Jh. Einwanderung slawischer Milzener.« Wothladajo wot toho, zo lědma někajki turist abo domoródny »slawische Milzener« z nětčišimi Serbami wjaza, posrědkuje so zaćišć, zo zapućowachu Serbja do wot Němcow kultiwěrowaneho a znajmjeńša hišće zdźěla wobsydleneho teritorija. To je wšo. Zo za 3. lětstotk naspomnjeni Germanojo z Budyšinom ničo činić nimaja, to spisaćelow njewadźi. Wažniše drje je pokazać, zo je to němske město, hewak bychu tola tež mjenowali tu prjedy zasydlene ludy kamjentneje, bronzoweje a železneje doby?! Tute nastupajo stawizny Budyšina dźiwne mjenowanje Germanow saha wróćo na wot spočatka 19. lětstotka hač přez nacistiski čas wjedźene diskusije wo wobsydlenju Łužicy – konkretnje: štó bě tu prjedy: Serbja abo Němcy? Nastupajo njepřetorhnjene zasydlenje Budyšina su to wězo Serbja, štož pak so nacionalistiskim a šowinistiskim Němcam njelubješe a traš tež někotremužkuli dźensa njespodoba. Zo so tuta diskusija pod ruku (hlej naspomnjene a dalše wobłuki) hišće dźensa dale wjedźe, je wjac hač absurdne.