text:
Michał Zahon nowy nawoda lěsnistwoweho rewěra serbskich gmejnow
Njebjelčicy (SN/MWj). Wobsedźerjo lěsow w pjeć gmejnach zarjadniskeho zwjazka Při Klóšterskej wodźe kaž tež Rakec a dźělow Wóslinka a Kamjenca maja wot spočatka tohole měsaca nawodu lěsnistwoweho rewěra, z kotrymž móža so wo najwšelakorišich prašenjach tež serbsce rozmołwjeć. Po tym zo je Harald Petrick, wjelelětny nawoda Worklečanskeho rewěra, kaž so wón w strukturach statneho zawoda Sakski lěs oficialnje mjenuje, na wuměnk šoł, je Michał Zahon jeho nadawki a běrow blisko Njebjelčanskeho sportnišća přewzał.


c: text/html

text:
Prof. Dr. Neyooxet Greymorning źěła na uniwersiśe w Montanje, w USA (engelski University of Montana) a jo profesor za antropologiju a ludowe ameriske studije (engelski Anthropology and Native American Studies). Wón słuša do luda Arapaho, kótaryž jo indigeny lud Pódpołnocneje Ameriki a jo žywy w źinsajšnyma zwězkowyma krajoma Colorado a Wyoming. Prof. dr. Neyooxet Greymorning jo wuwił nowu metodu nawuknjenja drugeje rěcy, kótarejž se groni ASLA©™. Skrotconka wóznamjenijo »póspěšone pśiswójenje drugeje rěcy« (engelski Accelerated Second Language Acquisition). Metoda wuknjenja rozmějo se ako cełkowna imersija (nimski Totalimmersion). Metoda ASLA©™ jo se prědny raz wužywała za nawuknjenje rěcy Arapaho, a źinsa jo znata teke w drugich stronach a ludach.
Arapaho póchada z familije rěcow Algonquian, do kótarejež słušaju tśi rěcy: rěc Nawathinehena, kótaraž jo južo wótemrěła, a rěcy Arapaho a Gros Ventre, kótarejž stej wobgrozonej.1 Arapaho ma dwa dialekta: pódpołnocny Arapaho a pódpołudnjowy Arapaho. Dokradna licba powědarjow Arapaho njejo bóžko znata. Źinsa se groni, až jo jich 250 do 1.000 aktiwnych powědarjow.2 Interwiew z profesorom N. Greymorningom z USA jo wjadła Justyna Michniuk.
»Pyšnje woblacone / Schön gekleidet« groni se prědnym knigłam Doris Heinzoweje, kótarež su łoni wujšli w Ludowem nakładnistwje Domowina. W nich zaběra se awtorka z dolnoserbskeju rejowańskeju drastwu. Justyna Michniuk jo se rozgranjała z njeju a Deliju E. Münchoweju, kótaraž jo za knigły fota zgótowiła a tekst do dolnoserbšćiny pśestajiła.Wó tom, kak jo k tomu dojšło, až šyjośo serbske narodne drastwy, kněni Heinzowa, njejsom w knigłach žednu nadrobnu informaciju namakała.
DM: Mysl k tym knigłam smej južo dłujko měłej a nama jo było wažnje, až wóni su se něnto wudali wót šlodaŕnje narodnych drastwow Doris Heinzoweje. Wušej togo by informacije wó šlodaŕni narodnych drastwow a wó wósobje mójeje maśerje w tych knigłach pśedaloko wjadli.
DH: Dalej njedejała narodna drastwa togo regiona jano wězana byś na našu šlodaŕnju. Do togo směra by źe pokazało, gaby se w knigłach rownocasnje pisało wó šlodaŕni a wó mójej wósobje. To by powšyknu płaśiwosć za ten region wobgranicowało. Nastaś su dejali knigły za wšych, njewótwisnje wót togo, lěc něchten sam tu drastwu nosy abo lěc źiśiźowki ju nose abo lěc jo starka ju něga nosyła. Togodla wobgranicujo se tematika na wěc samu. Pišu w knigłach, až ga jo wěc wšyknych, narodnu drastwu woplěwaś a zachowaś.
K wósaźe Slepo/Slěpe słuša sedym jsow: Dźěwin, Brězowka, Mułkecy, Miłoraz, Rowno, Slepo, Trjebin a wótergi pomjenjujo se ako wósyma wjas bramborski Lěsk. Region jo znaty za wósebnu slěpjańsku narěc, a teke dla rědnych narodnych drastwow. Slěpe jo jadnučki serbski region, kótaryž jo wuwił a zachował do źinsajšnego swójsku źiśecu drastwu za gólcow a za źowća. W drugich regionach źiśi su nosyli cesto samske drastwy kaž dorosćone, jano w mjeńšej wjelikosći. Togodla jo Slěpe wuwześe a naźejam se, až rědna źiśeca drastwa buźo dalej a zasej wěcej widobna w zjawnosći. To wšak njejźo bźez problemow. To jo mě groniła Elwira Hantšo, cłonk towaristwa Kólesko e. V., šlodaŕka drastwow a awtorka knigłow wó slěpjańskej narodnej drastwje za dorosćonych a źiśi. Wjele nanow njoco, až jich syny nose »suknju«. Hyšći pśed někak 50–60 lětami pak njejo to było nic wósebnego.Syn awtorki w slěpjańskej źiśecej drastwje Foto: Justyna Michniuk
Za mójo slěźenje zajmny jo dalšny fakt, až w Slěpem su źiśi teke nosyli žałowańsku drastwu. To wšak do źinsajšnego njejo derje wuslěźone. Powšyknje móžo se groniś, až njejo była drastwa za kuždy cerkwiny swěźeń za źiśi, dokulaž wóni njejsu na namšu chójźili až do końca Drugeje swětoweje wójny, gaž su zawjadli specielne namše za źiśi. Wažnje jo teke, až góle jo było połnogódny cłonk wósady akle pó górjejbranju (konfirmaciji). Weto groni se, až ga w Slěpem su źiśi se wobźělili na zakopowanjach swójźbnych prědnego stopnja (to groni nana a maśerje), a jo teke móžno, až pśi zakopowanjach swójźbnych drugego stopnja (to groni na pśikład bratšow a sotšow). Dla togo su eksistěrowali za te źiśi žałowańske drastwy. W knigłach kněni Hantšo z decembra 2020 móžomy wobźiwowaś pór žałowańskich drastwow za źiśi, za cas lěśa a zymy, za zakopowanje a cas pótom, a teke wšednu žałowańsku drastwu.1 Prezentěrowane drastwy su samorozmějucy drastwy za źowća (wót 6 lět až do konfirmacije). Zazdaśim njejo wěcej žednych informacijow, bildkow abo mólbow ze žałowańskeju drastwu za gólcow. Ale źiśi wobeju rodowu su nosyli wšednu źiśecu drastwu, njejadnaku za gólcow a źowća (sic!). Ta drastwa jo nadrobnje wopisowana w brošurce, wudanej teke w lěśe 2020.2
Dnja 8. oktobra 2021, w Serbskem muzeju w Chóśebuzu, jo kurator Werner Měškank wótwórił swóju slědnu wustajeńcu pśed wuměńkom, pód titelom »Sammelsurbium – Serbske na wórach a we wabjenju«. Wustajeńca na Młyńskej droze 12 w měsće se pokazujo až do 13. měrca 2022. Zgromaźone eksponaty prezentěruju šyroku paletu wórow wót drastwow a taškow, pśez porclinowe figury a głažki až k suweniram, sudobjam a etiketam za žywidła. Głowne znamje jo, až wšykne eksponaty maju něco serbskego: motiw z narodneje drastwy, serbski label, nadpismo w serbskej rěcy atd. Dodaś cu, až wót pór lět wobglědujom zajmnu tendencu w Pólskej a drugich europskich krajach: To regionalne na wórach pokazaś, zadobyś se do wutšoby kupowarja a z regionalnymi motiwami wěcej pśedawaś. Móžoš groniś: Wócy sobu kupujotej! Na pśikład flaška wina z njewšednym, eksotiskim etiketom jo rědny darik z dowola a casy teke symbol za pódpěranje lokalnych, małych firmow.
Njewšednu wustajeńcu som sebje ze zajmom woglědała a som se z kuratorom Wernerom Měškankom wó njej rozgranjała. JUSTYNA MICHNIUKKurator wustajeńce Werner Měškank pśed witrinu z lokalnymi produktami Foto: Justyna Michniuk
Serbski dom w Chóśebuzu jo skóńcnje wótwórił dnja 25.08.2021 wjelgin zajmnu wustajeńcu z titelom »Cerno-Běłe«. Serbske swaŕby w Slěpjańskej wósadźe. To jo zběrka fotografijow, kótarež su nastali wót lěta 1902 až do lĕta 1954, gaž jo była ta slědna tradicionalna serbska swajźba. Wótkul pśidu fota? Lokalna kupka Domowiny ze Slěpego jo stajiła anonsu do casnika z pšosbu wó priwatne fotografije. Nichten njejo se myslił, až wóni dostanu wěcej ako 150 bildkow. Te su byli wšak w rozdźělnej kwaliśe, kótaraž jo casy była wjelgin špatna. Te bildki su se musali pópšawiś w grafiskem programje. Na wótwórjenju wustajeńce jo gronił Wolfgang Kotissek, až su na někotarych fotach musali kužde woblico pópšawiś. Tegdy jo było někak 50 gósći na jadnej swajźbje. Za korektury jadnogo woblica su domowinske sobuźěłaśerje trjebali někak 7 minutow. Gdyž multiplicěrujomy wšykne bildki a wšykne woblica ze 7 minutami, buźomy se togo wědobne, až to jo było napšawdu śěžke, ale wužytne źěło. Do togo pśiźo archiwowe źěło, dokulaž domowinska kupka jo kśěła rady teke mjenja wšyknych njewjestow, nawóženjow a gósći zwěsćiś. Za stawizniske slěźenje wažny jo teke dokradny datum swajźby. Bóžko wjele z tych luźi, kótarež su hyšći na tradicionalnych swajźbach rejowali, njejsu wěcej žywe. A gaž feluju znanki swajźbow, móžo byś, až wjele wósobow na fotach wóstanjo anonymnych.
Thomas Kläber jo we Łužycy znaty fotograf, dokumentěrujucy wót někotarych lětźasetkow wejsańske žywjenje w swójej małej domacnej jsy Beyern (źinsa źěl města Falkenberg/Elster), źož jo roźony. Ale teke w měsće Chóśebuz a wokolinje, źož z familiju wjele lět bydli. Wón jo dostał wjele mytow za swójo źěło a jo měł teke wustajeńce zwenka Nimskeje, na pśikład w Engelskej, Francojskej, Belgiskej a Finskej. Zajźone lěto su w Ludowem nakładnistwje Domowina wujšli knigły z fotografijami Thomasa Kläbera z titelom Land Leben. Na jsy. Źěl tych wobrazow smy mógli wót 30. julija 2021 we wětšem formaśe wobźiwowaś w Serbskem muzeju w Chóśebuzu. Na wótwórjenju wustajeńce, a tejerownosći na rozgronje z fotografom, dnja 11. awgusta 2021, jo se wjele luźi wobźěliło. To jo był zajmny event. Tematika »žywjenje na jsy« ga jo wjele luźam bliska. Wejsańske swěźenje, swajźby, zakopowanja a teke druge swětocnosći, śěžke rolnikaŕske źěło, wšedne winowatosći, ale teke źiśece grajkanje – to wšykno a hyšći wěcej dokumentěrujo Thomas Kläber z fotografijami. Wón jo se wót źiśetstwa sem zajmował za žywjenje na jsy. K tomu jo gronił, až we jsy Beyern jo wón stawnje kśěł byś njewidobny1. Wšykne pak su jogo tam znali a su se spušćali na jogo spšawnosć. Togodla jo wón mógał rědne a teke awtentiske wokognuśa z kameru zapópadnuś. Wón sam jo gronił, až dowěra a priwatne kontakty su byli cesto jogo kluc do wuspěcha.
Inuit su kupka prawobydlarjow w arktiskich a subarktiskich regionach Grönlandskeje, Kanady, Alaski a Sibirskeje. Inuit – to groni »pšawe luźe«. Tak wó sebje su gronili Eskimarje, dokulaž su kśěli pódšmarnuś, až wóni su jaden wósebny a wót drugich se rozeznawajucy narod. Bóžko kultura a tradicije Inuit su wobgrozone. Wót lěta 1670 su se zachopili kontakty Inuit z Europejarjami, kótarež njejsu wunjasli nic dobrego. Inuit, kaž teke wjele drugich awtochtonych towarišnosćow, njejsu wěcej byli te »pšawe luźe«, ale te »mjenjej gódne luźe«. Wóni su byli nuzkane, kśesćijaństwo pśiwześ a swóje dotychměst měrne a z pśirodu zwězane žywjenje wóstajiś. Teke źiśi wót naroda Inuit su musali do šule chójźiś, šulskeje winowatosći dla. To zasadnje njeby była špatna wěc, ale ceła familija ga njejo mógała z góleśim se pśesedliś do města, źož jo šula była. Abo jo była nuzkana, swóju wjeliku swójźbu wóstajiś a bydliś w nowych bydlenjach z betona daloko wót drugich znatych. Desintegracija familije jo měła ako wuslědk wukórjenjenje a zabydnjenje swójskeje rěcy a kultury.Screen profila shinanova na INSTAGRAMje Reprodukcija: Justyna Michniuk
Shina Novalinga jo 22-lětna młoda žeńska w Kanaźe, w měsće Quebec, kótaraž z naroda Inuit póchada. Naraz wóna jo swětoznata a kuždy casnik a magacin co z njeju jaden interview měś. Cogodla? Wóna jo pśedstajiła na TIK TOK tradiciski gjardłowy spiw (nimski Kehlkopfgesang), kótaryž jo pśisamem wótzabyty. Kśesćijańske misionarje a kolonialisty su te spiwy zakazali. Shina pak jo nawuknuła ten spiw wót swójeje maśerje a dostała 60 milionow »likes« a teke dobydnuła 1,5 milionow »followers«. Maś Shiny, Caroline Novalinga, ma teke jaden account na TIK TOK a INSTAGRAMje a krotko rozkłaźo, kak gjardłowy spiw jo se nowy naroźił: »Ako misionarje su how pśišli na našu zemju, su wóni gjardłowy spiw zakazali, dokulaž su se myslili, až Inuit pśez ten spiw wołaju złe duchy. Togodla ta rědna tradicija jo wuśichnuła na wjele lět. Až do casa, až Aisa Koperqualuk, wjelgin cesna stara žeńska, jo pšosyła 5 profesionelnych gjardłowych spiwarjow, aby swóje znaśa drugim dalej dawali. Ja som tu gluku měła, som była jadna wót studentkow, až som swóje kórjenje namakała a se z našymi prědownikami zwězała. Mója źowka a ja smej dekolonizěrowanej.«1
Halina Barań, spisowaśelka a mólaŕka z Bogatynje, jo se naroźiła a bydli w pólskej Łužycy. Źěkowano žywjenju w granicnych stronach, ma awtorka wjeliku wědu wó tom wobceŕku, jogo stawiznach a stawiznach wšyknych narodow, kótarež su how wót lětstotkow gromadu žywe. Wóna jo teke znata w Górnej a Dolnej Łužycy, dokulaž žedne z jeje tekstow a knigłow su južo pśestajone do nimšćiny a teke górnoserbšćiny. Jeje dłujkolětny pśełožowaŕ a dobry znaty, wucabnik Alfred Měškank (1927–2016) z Chóśebuza, njejo jano cytał a pśestajał teksty kněni Barań. Wón jo jej teke wujasnjował a pokazował Łužycu.Halina Barań, Ptaški domacnych górow, Agencja Wydawnicza ARGI s.c., Wrocław 2020, 188 bokow, kšuty wuwězk
Knigły »Ptaški domacnych górow« su źasety roman Haliny Barań, kótaryž jo wujšeł w pólskej rěcy. Nowa publikacija póśěgujo se na motiw zgubjoneje domownje w pór kontekstach: w zwisku z Pólakami, wusedlonych pó 2. swětowej wójnje z tak pómjenjonych pódzajtšnych Kresow (nimski: Grenzland abo Ostpolen), kótarež jo dostał Sowjetski zwězk pó konferency w Jalśe (Jalta 4.–11.2.1945), abo z Nimcami, nuzkowanych do spušćenja Pólskeje, dokulaž běchu se granice pśesunuli, abo ze Serbami, kótarychž domownju jo brunica skóńcowała. Knigły pak njeźěle luźi do lěpšych a špatnych, do dobyśarjow a póbitych, do woporow a katow. Twóŕba Haliny Barań napomina do měrneje koeksistence a wulicujo wó śěžkem generaciskem nazgónjenju zgubjenja nic jadneje domownje, ale wjele małych wóścnych krajow. Mały wóścny kraj – to pak njejstej jano dom abo jadno město. To jo rum, w kótaremž kuždy z nas se cujo wěsty. Wjelgin śěžka tematika Europy pó 2. swětowej wójnje pokazujo se pśez stawizny jadneje swójźby. Akcija romana wótměwa se w Sakskej a Bramborskej, a teke w granicnych stronach Pólskeje, na pśikład we jsy Łąski, měsće Gerliszków a teke w Chóśebuzu. Stawizny fiktiwneje familije Wolkowskich se pokazuju pśi drugich regionalnych a europskich tšojenjach pó wójnje a teke na zachopjeńku 21. stolěśa.
Knigły, kótarež cu pśedstajiś, su južo druga publikacija towaristwa Kólesko z. t. z regiona Slepo/Slěpe nastupajucy narodnu drastwu. Projekt jo financěrowany pśez myto z wuběźowanja »Sächsische Mitmach-Fonds« z lěta 2019. Gótowa publikacija jo wujšła w decembru 2020. Knigły su wjelgin derje pśigótowane. Awtorka Elwira Hantšo ze Slěpego jo glědała na kuždy detail narodneje drastwy w běgu cerkwinego lěta a jo je do drobnego wopisała. Ako kněni Hantšowa jo gromaźiła maśiznu za knigły, jo se z młogimi žeńskimi rozgranjała, kótarež se hyšći na to spomnjeju, kak jo se narodna drastwa nosyła. Wóna sama a rowno tak jeje 18-lětna źowka se angažěrujotej w zmysle zachowanja narodnych drastwow a kultury małego regiona wokoło Slěpego.Gładźarnica – Die Schleifer Tracht: II. Das Kirchenjahr (Slěpjańska burska drasta: II. Cerkwinske lěto), Verein Kólesko e. V., Chóśebuz 2020, 412 b.
Wažnje jo, až te knigły su prědne, kótarež pokazuju kšac pó kšacu, kake su źěle drastwy a kak se wóni woblekaju. Ale njejo to prědna publikacija wó slěpjańskej drastwje, dokulaž w 1950ych a 1980ych lětach su wujšli dwóje knigły wó tej temje1. Gaž póglědnjomy na pśikład na pólske publikacije wó narodnej drastwje a dalšne take w Nimskej wudane knigły, móžomy zwěsćiś jadnu, se wóspjetujucu šemu: nejpjerwjej su źěle drastwy nalicone, pótom skrotka se wujasnijo, kaka drastwa ga jo se wužywała, dwě abo tśi fota se pśidaju a gótowe jo. Elwira Hantšo pak źo dalej a glěda pśez granice małego łužyskego swěta. Ten inowatiwny efekt jo móžny, dokulaž knigły su pśigótowane wót někogo z nutśikownego krejza, to groni wót wósoby, kótaraž se kuždy źeń z drastwu zaběra a tu drastwu teke sama šyjo. Kněni Hantšowa ga jo znata šlodaŕka slěpjańskeje drastwy. Źěkowano praktiskej wěźe su nastali wjelgin dobre a awtentiske knigły, kótarež źe žeden wědomnostnik njeby mógał tak napisaś. Dokulaž knigły su wjelgin bogate w detailu, myslim se, až z pomocu knigłow teke za 100 lět buźo móžno, pšawu slěpjańsku drastwu zešyś. Drastwa za kuždu góźbu jo rekonstruěrowana na zakłaźe wulicowanjow starych, wěcywustojnych žeńskich ze Slěpego a teke z pomocu wobrazow. Toś ga jo slěpjańska drastwa na taku wašnju, móžomy groniś, za nimjernosć wopisowana. Ja som měła tu gluku, kněni Hantšowu wósobinski wopóznaś, a som sebje wěsta, až jeje zagórjetosć a pilnosć pśiźotej z pótrjeby, slěpjańsku originalnu drastwu za pśiduce generacije wuchowaś a jeje nosenje rozšyrjowaś.
Haida su lud Indianarjow z pódpołnocneje Ameriki, bydlecych pśi brjogu Kanadiskich kupow Haida Gwaii a British Columbia a teke we wokolinje granicujucej z pódpołdnjom Alaski. Za cas prědnych zmakanjow z běłymi luźimi su Haida licyli až do 15.000 dušow, z tym su byli w pśirownanju z drugimi rodami Indianarjow z pśibrjoga pódpołnocnego Pacifika w kuždem nastupanju bźezkonkurencna móc.
Epidemije jim njeznatych chórosćow, kaž poki, su zdeciměrowali populaciju Indianarjow w 19. stolěšu na pór stow. Tuchylu powěda rada ludu Haida wó něźi 2.500 pśisłušnikach. Haida maju swójsku rěc, kótaraž jo źinsa pśipisana do kupki izolěrowanych rěcow a njejo ze žedneju drugeju rěcu pśiswójźbna. Njejo śěžko wugódaś, až stej kolonizacija a christianizacija wjadłej do spěšnego wóteměranja rěcy a kultury Haidow dla dominance engelšćiny. Licba aktiwnych powědarjow rěcy haida fluktuěrujo źinsa wót 30 do 50 luźi pó wšakich žrědłach. Rěc haida stoj na cerwjenej lisćinje wobgrozonych rěcow, kaž tuder dolnoserbšćina.
Haida wobstoje z dweju rodowu: wronow a hodlarjow. Spomnjeśa gódne jo, až manźelstwa su byli móžne jano mjazy kupkoma, nic pak w samskej kupce. Druga typiska kakosć Haidow jo tak pomjenjony dłujki dom, wótergi ga jo 40 do 50 luźi w takem domje bydliło, a charakteriske su teke wusoke totemy prědk tych domow.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Na turistiskim dnju dźěławosć bilancowali a do přichoda zhladowali
Hórnikecy (AK/SN). W aprylu 2012 załoženy mjezy přesahowacy turistiski zwjazk Łužiska jězorina je k zwičnjenju poskitkow kónčiny njeparujomny. Tole podšmórny jednaćelka Kathrin Winkler minjeny štwórtk na turistiskim dnju Łužiska jězorina, kotryž so w Hórnikečanskej Energijowej fabrice pod hesłom „Dale myslić, ćežišća sej stajeć, zhromadnje wuhotować“ wotmě. Něhdźe 60 zastupjerjow z wobłukow turizm, politika, hospodarstwo a kultura so wobdźěli. Turistiski zwjazk je tohorunja swoju dźěławosć bilancował a poda wuhlady do přichoda.


text:
Karoliny
Karoliny su skupiny kupow w zapadnym Ćichim oceanje, kotraž słuša k Mikroneziji. Nadeńdu so mjez Filipinami na zapadźe a Marshallowymi kupami na wuchodźe. Na juhu leži Papuwa-Nowa Gineja.
Hač do lěta 1899 słušeše najwjetši dźěl Karolinow k Španiskej. Po poražce w Španisko-ameriskej wójnje předachu Španičenjo swój podźěl Němskemu kejžorstwu, tak zo běchu kupy hač do Prěnjeje swětoweje wójny z dźělom němskeje kolonije Němska Nowa Gineja. Mjez swětowymaj wójnomaj stejachu zwjetša pod japanskim zarjadnistwom a po Druhej swětowej wójnje pod US-ameriskim.
Najwjetši dźěl archipela słuša dźensa k wot 1990 njewotwisnej Mikroneziskej, mjeztym zo twori mały dźěl Zapadnych Karolinow wot 1994 njewotwisnu republiku Palau.
Karoliny su pomjenowane po španiskim kralu Korli II. (1661–1700).


text:
Marko Suchy zaso sobu dźěła
Budyšin. Marko Suchy w Radźe za serbske naležnosće Sakskeje zaso sobu dźěła. To zdźěli předsydka Kathrin Šwjelina wčera na posedźenju braniborskeje Rady za naležnosće Serbow. Na naprašowanje Serbskich Nowin Suchy rozsud wobkrući. Wón je loni w septembrje jako předsyda gremija wotstupił a sobudźěło wotpočować dał. Za to pak njebě žanoho prawniskeho zakłada.
Dalšich dźesać zemrětych
Budyšin. Za Budyski wokrjes podawa RKI dźensa incidencu 182,5, za Zhorjelski 229,5. Tamniši strowotniski zarjad zwěsći wčera 203 dalše natyknjenja z koronawirusom a tři smjertne pady. Třećina nowoinficěrowanych su ze 77 padami dźěći. W Budyskim wokrjesu bě wčera 190 nowych natyknjenych, sydom ludźi je w zwisku z koronu zemrěło. Wosom dalšich pacientow lěkuja w chorowni.
Direktny wid z Ukrainy


text:
Zhromadnje wjelka škitać
Podstupim (dpa/SN/ch). Braniborscy hajnicy zběraja nětko informacije wo zaso zadomjenym wjelku, zo bychu ludźo škitane zwěrjo bóle akceptowali, zwurazni wčera Wolfgang Bethe, jednaćel krajneho hońtwjerskeho zwjazka. Podpisać ma so kooperaciske dojednanje z wobswětowym ministerstwom Braniborskeje. Zwjazk je tak při wjelčim managemenće a monitoringu jako připóznata přirodoškitna organizacija zapřehnjeny. Wón je hižo wjace hač sto wěcywustojnych za wjelkow wukubłał. W zašłosći su přeco zaso rozprawy njeměr zbudźili, zo běchu wjelki wowcy zakusali. Wot lěta 2008 do 2015 stej Kraj Braniborska a Europska unija cyłkownje 500 000 eurow za škit wjelkow přewostajiłoj.
Wo stawiznach hrajkow


text:
Z redakcije/Redaktion. Katalin Porackojc, 39 lětna Chóśebuzaŕka som, ze hungorskimi a serbskimi kórjenjami a ze swójźbu we błośańskej jsy Wjerbnje. Pó abiturje na Dolnoserbskem gymnaziumje 2002 som se pórała do Lipska na krotki studium pódwjacorneje slawistiki a rusistiki, aby se pó lětom wrośiła do domowniskeje dolneje Łužyce. Pópšawem som wótkubłana turistiska asistentka, ale w běgu mójogo žywjenja som na wšakorakich pólach źěłała.
Rada se dopomnjejom na starych casach, źož som za wšake serbske institucije źěłała, mjazy drugim za Domowinu a Serbski rozgłos. Pśi nagrawanju młoźinskego magacina „Bubak“ abo źiśecych słuchograśach za serbske radijo som wjele chachała a špos měła z něgajšnymi koleginami, tak ako pśi wustupach někakich źiwadłowych kupkow.


text:
W Budyskim wokrjesu je něhdźe 80 procentow wšitkich na kowid-19 schorjenych z britiskej wariantu natyknjenych, kaž přepytowanja w chorownjach wujewjeja. Korona- kaž tež intensiwne stacije su wućežene, a zdźěla dóstawaja tam pomoc wójska.
Budyšin (SN/JaW/bn). Hornjołužiske kliniki w Budyšinje su na połoženje reagowali a kapacity za koronapacientow zwyšili. To zdźěli na naprašowanje jednaćel Hornjołužiskich klinikow Reiner E. Rogowski. „Wobě intensiwnej staciji w Budyšinje a Biskopicach stej tuchwilu połnje wućeženej. Smy tuž kročel wróćo činić dyrbjeli a wužiwamy w Budyšinje zaso dalšu staciju za kowid-pacientow“, Rogowski rozłoži.


text:
Dzëczé gãsë. Antologia kaszëbsczi pòezji je zbiorã 159 wiérztów 28 autorów piszącëch pò kaszëbskù. Ùsôdzcowie Antologië… Róman Drzéżdżón ë Grégòr Jarosz Schramke, ùdbalë so zebrac dokôzë a napisac biogramë pòétów, chtërny òd lat 80. XIX stalata do kùńca lat 90. XX stalata, wëdalë apartny zbiérk.
W ksążce mòże nalezc wiérztë ë biogramë Heronima Derdowsczégò, Aleksandra Majkòwsczégò, Frãcyszka Sãdzëcczégò, Leòna Heyke, Jana Kôrnowsczégò, Sztefana Bieszka, Stanisława Òkónia, Aleksandra Labùdë, Józefa Cenôwë, Jana Trepczika, Leòna Roppla, Jana Rompsczégò, Antonégò Peplińsczégò, Sztefana Fikùsa, Zygmùńta Narsczégò, Jana Piépczi, Stanisława Pestczi, Alozégò Nôgla, Henrika Héwelta, Jana Drzéżdżóna, Mariana Selina, Zbigniéwa Talewsczégò, Jerzégò Łiska, Kristinë Mùzë, Jerzégò Stachùrsczégò, Jana Walkùsza, Stanisława Janke ë Jaromirë Labùdë. Są to wnetk wszëtczi autorowie, chtërny w cządze 1880-1990 wëdalë zbiérk. Wëjątkã je Agnes Browarczik, a to temù, że ji familiô nie zgòdzëła sã na pùblikacjã tak wiérztów, jak ë ji biogramù.
Òkróm nëch co wëdalë zbiérczi są téż krótczé żëcopisë pòétów, chtërny nie wëdalë swòji pòezjë apart. Są to: Alozi Bùdzysz, Klémens Derc, Jan Labùd, Józef Klebba, Antón Piéper, Stanisłôw Rejter ë Bernard Zëchta. W ksążce je téż słowôrzk trudnészëch słów ë bibliografiô. Całosc przërëchtowónô je pò kaszëbskù w dzysdniowim pisënkù.
Dzëczé gãsë. Antologiã kaszëbsczi pòezji.wëda Wëdowizna Region z Gdinië. Pisënk pòprawił Eugeniusz Prëczkòwsczi. Malënk na òbkłôdce zrëchtowôł Tomôsz Górecczi.


text:
Kamiynica przi Kwietniewskiego - co dali ze tym zobytkiym?
Jakiś czos tymu przi jedny ze kamiynnic we Bytůniu przi ceście Kwietniewskigo pojawiůł sie ciynżki sprzynt. Beztuż miynszkańce boli sie, iże zobytkowo kamiynnica uostanie uozebrano. Jednako cwek tyj roboty bůł trocha inkszy.
Kamiynnica przi Kwietniewskigo je jednům ze nojpiykniyjszych we Bytůniu. Ku tymu je to juże zobytek, bo postawiůno uostała we 1903. Beztuż tym barzi niýkerzi zlynkli sie, kej wele nij napoczły sie uozstawiać ciynżke baumaszýny. Jednako jako pedzioł nům inwestor, ta kamiynnica niý be wybulůno. Tak samo pedzieli nům we Krys Inszpektoracie Nadzora Budowlanego we Bytůniu. Dodali tyż, iże ô bulyniu niý ma sam godki, skiż tego co je to zobytek.
Sům inwestor, kery je włościcielym tyj kamiynnicy, mo ku nij szpecjalne plany. I w sumie kejby uoboczyć, jako wyglůndajům teroźnie inksze stawiynia tego inwestora, idzie mieć nodziyjo, co kamiynnica wygryfnieje. A kejby wypiykniała choby downo poczta abo inkszo kamiynnica przi ceście Wrocławski, to na prowda bůłaby szykowno jak downij.
Beztuż bydymy widzieć, jak bydzie sam przi ceście Kwietniewskigo. Jednako juże tera idzie pedzieć, co we Bytůniu sie pomiynio a idzie ku lepszymu. Raduje tyż to, iże dali sům ludzie, kerzi wierzům we tyn plac na ziymi a chcům go uozwijać.
Lyczům syrce - juże 20 lot
Kardiologi ze Rejyncyjnego Szpecjalistik Lazaryta nr 4 we Bytůniu majům swoje małe jubilyjům. Gynau 20 lot tymu napoczło sie tam lyczyć Herc Hemodynamika.
Do tego Lazaryta trefiajům ludzie niý ýno ze Bytůnio. Poradzi sie tam tyż trefić niýmocnych miyndzy inkszymi ze Rudy Ślůnski, Piekor abo Świyntochlowic. Wszysko skiż tego, co juże ôd 20 lot we Rejyncyjnym Szpecjalistik Lazarycie nr 4 we Bytůniu lyczy sie Herc Hemodynamika.
Przi ôkazji jubilyjům Kardiologi przekludzili dwa wszczypiynia szpecjalnych styntůw. Jednako bůł tyż mały fajer. 27 zeptymbro sbajslowany bůł tref, na kerym byli miyndzy inkszymi założyciele ai ludzie ze ôddziołu. Bůło mocka podziynkowań ai uosprawiano ô planach na prziszłoś.
A jako to przi takim fajerze tyż bywo, bůły spůminki ô tym, jako to downi bywało abo jake ciynżke przipadki niýkerzi mieli. Bůły tyż rady, co robić, coby niý musieć prziłazić do Kardiologa. A sům to cynne rady tym barzi, iże podle statistikůw coroz wiyncy ludzi mo mediczyne herc problymy.
Cynkowo hołda - rewitalizowano
Hołda przi ceście 1-go Maja ôd jakigoś czosu je rewitalizowano. Dziynka tymu co sztad dostoł dofinansowaniý na ta robota, mo łůna sie festelnie pomiynić. Kej a jak?
Rewitalizacjo pocynkowy hołdy przi ceście 1-go Maja we Rudzie Ślůnski bůła we planach juże ôd downa. Jednako teroski, przi spůłarbajcyniu ze Instytutym Ekologie Terenów Uprzemysłowionych we Katowicach, ruszo robota na praje 6,5 hektarowyj hołdzie.
Cołko robota kludzůno je przi projekcie LUMAT, dziynka kerymu sztad dostoł dofinansowaniý na wiyncy jak mln zł. Techniczno projektowo tajla juże udało sie zawrzić. Teroski jeszcze trza tefić sie ze miynszkańcami, ôbgodać jako to nojlepi zrobić, a dokludzić do kůńca.
Tym barzi, iże je sie ô co starać. Za downiyjszo pocynkowo hołda Ruda Ślůnsko mo dostać nowy atrakcyjny dlo miynszkańcůw plac. Beztuż můmy nodziyjo, co wszysko pudzie drap a dobrze.
Jesiyń, podzim - a na placy lecům listki
Wiesna, lato, podzim. Listki rosnům, zielyniejům a przed zimům slatujům ze strůmůw. Wtedy trza je pogrobić a potyn zutylizować. Niýkerzi listki lubiům polić. Jednako eli to je dobre?
Dlo niýkerych zegrůdek to hobby, dlo inkszych przijymnoś. Niý zmiynio to faktu, iże coby fajnie wyglůndoł trza przi nimu porobić. Robota je bezmaś bez cołki rok. A chocioż przi zimie niý trza za dużo porobić, to zaś na podzim trza dobrze zegrůdek przirychtować. Wtedy tyż slatujům listki, kere trza fajnie pogrobić. Co jednako potyn s nimi robić?
Hołda ludzi nojczynści je pogrobi na kupka, coby potyn je spolić. To jednako niý ma wcale take dobre. Przede wszyskim przi spolaniu wytworzo sie tylnek ai dwutlynek wůnglo, kere zatrůwajům atmosfera a zwiynkszajům efekt cieplarniany. Ku tymu przi polyniu listkůw wydzielajům sie tlynki azota, kere drożniům puca u zwiyrzokůw a ludzi, nale tyż łůnczům sie ze wodům a tworzům bezto kwasy azotowe. Skuli tego zaś můmy kwaśne dyszcze a bezto zol a woda na ziymi tyż sie zatruwajům. Przi tymu poradzi sie dostać sztrofa za take niýzmiarkowane polyniý na placu.
Beztuż fýrmy co wywożům harmozie, roz za jakiś czos wyworzům tyż biomasa. Wtedy idzie wystowić jaki miech abo kuber, do kerego wcieplimy pogrobiůne listki. Jednako na zegrůdku tyż sie mogům przidać. Suchymi a zdrowymi listkami poradzi sie fajnie ôchrůnić inksze rośliny przed zmarzniyńciym. Beztuż pogrobiůnymi listkami trza ôkryć korzynie abo inksze flance, kere niý lubiům zmarzliny. Trza jednako spamiyntać, coby zrobić to dopiyro po piyrszych
PGG realizuje plan - redukcjo utroty przi dziołaniu
Ôd czosu założynio Polska Grupa Górnicza redukuje utrota przi dziołaniu a realizuje forplan restrukturyzacje. Jaki je efekt?
Jakiś czos tymu Polsko Grupa Górniczo 11 grůbůw słůnczůła we 5. Mo to spůmůc we redukcji utroty ze dziołanio ai zwiynkszyć efektywnoś fedrowanio. Przi tymu jednako PGG zmyńszo tyż utrota administracyjowo, bo ýno bez ôstatnie 2 miesiůnce zlikwidyrowanych uostało 17 sztelůngůw dyrehtorůw, 71 sztelůngůw kerownikůw działowych na dole a 55 sztelůngůw kerownikůw na powiyrzchni.
Jako padajům we PGG redukcjo utroty mo iś jeszcze dali. Mo sam pomůc restrukturyzacjo dziołůw a abtajli we cyntrali fýrmy ai wkludzyniý nowego schymatu ôrganizacyjowego. Skiż tego do kůńca 2016 mo być 660 sztelůngůw myni. To zaś mo dać wele 61 mln zł uszporowanio.
Jako prziznowajům Pryzes grubskigo sztam-gyszefta – Tomasz Rogala – we fýrmie systymatycznie robi sie ordnůng podle forplana, kery podle porachowanio na kůniec 2017 mo dać profit ze dziołanio fýrmy.
Zielůne wysepki na parkplacach - na co łůne sům?
We Rudzie Ślůnski coroz czyńsci poradzi sie zoboczyć zielůne wysepki na parkplacach. Podle niýkerych je to blank niýpotrzebne, bo lepi bůłoby sam zrobić plac na nostympne auto. Logiczne. To jednako czamu tak sie niý robi?
Uostatnio godalimy, iże we Rudzie Ślůnski mo być jeszcze latosi wele 350 nowych parkplacůw na autoki. Jednako po tym newsie posłaliście na noszo brifkastla mocka maili. Godaliście we nich ô tym, jaki to je syns robić parkplac, na kerym je tyla zielůnych wysepek. Dejmy na to we jednym brifie czytůmy ô synsowności stawianio nowych parkplacůw ze „takimi tworami architektonicznymi”. Podle autora taki zielůny kůnsek wiela niý dowo, a ýno zajmuje plac. Ku tymu je wiyncy roboty przi takim stowianiu parkplacůw.
Take perełki poradzi sie snojś bele kaj. Choby dejmy na to na Kłůdnicy, kaj wele smyntorza na parkplacu zielůne wysepki sům doś sroge. W sumie podanie na to je na Halymbie wele cesty Energetykůw.
A chocioż zdo sie to mało synsowne, to coby sie wywiedzieć jako to rýchtých je, poszlimy rudzkigo Urzynda. Jak nům tam padali, wszysko skiż tego, iże sům ekstra zakůny prowa na to. Podle nich coby postawić parkplac wele jakigo stawiynio, to moge łůn być nojbliży 3 metry, kej mo ýno 4 place na auta. Kej jednako tych autokůw moge być wiyncy jak 4, to taki parkplac musi być nojbliży 6 metrůw. Beztuż trza dobrze forsztelować, coby bůło zgodnie ze zakůnami prowa, ale tyż i jak nojlepi dlo samych ludzi.
Antysmog - Nowo koalicjo ruszo
Przeciwdziołanie niskij emisji je pilotażowym programym sbajslowanym bez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we Katowicach. Ô nim a ô inkszych metodach uosprawiali we Marszałkowskim Urzyndzie.
Ô smůndzynio godo sie juże ôd downa. Ôd jakigoś czosu tyż sie juże działo. Piyrsze efekty uobgodane uostały na szpecjalny kůnferyncji Marszałkowskigo Urzynda ai Wojewódzkigo Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we Katowicach.
Do roboty przi przeciwdziołaniu je powołany nawet ekstra manszaft, kery miyndzy inkszymi chce zinwyntaryzować zdrzůdła niskij ymisje. Majům tyż przirychtować ekstra scynariusze przeciwdziołanio. Ku tymu we Urzyndzie miarkuje sie ô pomianach legislacyjnych i to niý ýno we noszy rejyncji.
Take systymy standaryzacje a przeciwdziołanio niskij ymisji ôd downa dziołajům juże we nikerych landach Unie Europyjski. Jednako coby wkludzić je sam, trza dużo zmiarkować a dobrze to ôbrachować. Beztuż spůmogajům a robiům to roztomate instytucyje. Choby dejmy na to spůmniany juże wyży Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska w Katowicach, kery ze sukcesym przekludziůł swůj pilotażowy program prociw smůndowi.
System Triage - Teroźnie we lazarycie na Goduli
eroźnie Ci, kerzi przidům na izba przijyńć lazarytu we Rudzie Ślůnski, sklasyfikowani bydům bez systym Triage. Bydzie łůn nadować jedna ze 3 zortůw ôbrażyń pacjyntůw.
Kej przidymy do rudzkigo lazaryta na izba przijyńć, dostanymy teroski ôposka na rynka. Jejij farba bydzie nům godać, jako uostali my zakwalifikowani. Nojgibci do důhtora dostanům sie Ci, co bydům mieć szerwůny posek. Potyn bydům pacjynty ze znacznymi ale niý nojpowożniyjszymi ôbrażyniami. Łůni dostanům żůłte. Zielůno farba bydům mielil Ci ze nojmyni powożnymi przipadkami.
Cołko klasyfikacjo teroźnie bydzie skuli wkludzynio do Lazarytu ôd 20 zaptymbro systymu Triage. Mo łůn przede wszyskim spomůc we dobry a gibki ôcynie stanu pacjyntůw, a bezto we drapki půmocy tym, co nojbarzi tego potrzebujům. Bo jako pokozujům statistiki ýno 10% pacjyntůw ze izby przijyńć potrzebuje wartki půmocy.
Skokać bez drůga? - Jak wylyź ze cesty Zajęczej
Ludzie ze cesty Zajęczej raczyj dobrze sie niý miarkujům ô drugij tajli cesty N-S. Wszysko skiż tego, iże teroski majům problym, coby kajś dali wylyź bez ryzykowanio.
Kejsik cesta Zajęcza bůła jako kożdo inkszo. Drůga, haupy a ludzie normalnie sie tam żyli. Jednako ôd momyntu kej ruszůły autoki bez drugo tajla trasy N-S, zrobiůł sie tam leki problym. Wszysko skiż nowyj cesty, kero leci do drůgi N-S.
Jako poradzymy poczytać we jednym za maili, kere my dostali, niý ma tam ani żodnego tretuara, ani przyńścio bez drůga. Beztuż coby przelyź ze Zajęczej na Ks. Niedzieli trza przeskakować bez nowo drůga. A to je problym, bo poradzi tam jechać mocka autokůw. Jako padali nům autorka maila, szła ze małym bajtlym do sklepu ýno i musiała doczkać wiyncy jak 10 min, nim umiała przelecieć ze tym bajtlym na drugo zajta. Jako dodowo na kůniec, miynszkańce ze cesty Zajęczej uostali uodciyńci ôd świota.
Cołko sprowa zaszła tyż do rudzkigo Urzynda. Tam juże medytyrujům na tym. Trza sam jednako prosto pedzieć, iże je to efekt tego, co żodyn niý zmiarkowoł nojprzůd, jako to bydzie, kej nowo drůga sie zrobi. A jako widzymy tukej, je to na prowda wożne, bo moge sie bezto trocha napochać.


text:
Ślůnski Beskid
Ślůnski Beskid (pol. Beskid Śląski, czes. Slezské Beskydy, niem. Schlesischen Beskiden) – gůry we połedńowyj Polsce a půłnocnyj tajli Czeskij Republiki. Wjynkszo jejich tajla położůno je we Gůrnym Ślůnsku, myńszo we Małopolsce.
Nojwjynkszym wjyrchym Ślůnskigo Beskidu je Skrzyczne – 1257 myjtry n.p.m. Inksze wjelge wjyrchy:
- Barańo Gůra - 1220 myjtry n.p.m., nojwjynkszy wjyrch we polskij tajli Gůrnygo Ślůnska,
- Źelůny Kopjec - 1152 myjtry n.p.m.,
- Malinowsko Skoła - 1152 myjtry n.p.m.,
- Wiślańsko Magurka - 1140 myjtry n.p.m.,
- Klimczok - 1117 myjtrůw n.p.m.,
- Szyńdźelńa - 1026 myjtrůw n.p.m.; na wjyrchu je nojstarsze schrůńisko we Ślůnskim Beskidźe,
- Wjelgo Czantoryjo - 995 myjtrůw n.p.m.; nojwjynkszy wjyrch we czeskij tajli Beskidůw.
Ślůnski Beskid je znůmym placym do dychańo lo Ślůnzokůw a inkszych ludźi ze Ślůnska.
Nojwożńyjsze mjasta a wśe we Ślůnskim Beskidźe:
Do 1968 tajlům Ślůnskigo Beskidu bůł Ślůnsko-Morawski Beskid - dźiśej uosobne gůrske pasmo.


text:
Poznej Nasz Mańszaft
Sōm u nos szpecjalisty z roztōmajtych fachōw, ale mōmy spōlne jedno – przajymy ślōnskij godce. Ôferujymy Ci wiedza i ôbeznanie, ale tyż grajfka do godki i ślōnsko akuratność. Beztōż poradzymy szafnōnć baji nojsrogsze projekty.
Adrian Górecki
Ôd stu lot (to niyma wic!) miykszo w Rudzie Ślōnskij - Kochlowicach. Downij człōnek zarzōndu towarzistwa Pro Loquela Silesiana. Po ślōnsku godo ôd bajtla, pisze już wiyncyj jak dziesynć lot. Spōłtworził fanpage „Ślōnski suchar na dzisiej” na Facebooku, pisoł tyż teksty pō ślōnsku do Nowej Gazety Śląskiej.
Basia Grządziel-Szylar
Miyszko w Katowicach. Szkolōno za bohemistka. Członek zarzōndu towarzistwa Pro Loquela Silesiana. Pisze ślōnski blog ô kuchni – „Basia Maszkeci”, publikowała tyż na portalu Gryfnie i w Nowej Gazecie Śląskiej. W dōma szkoli swojigo chopa we ślōnskij godce.
Rafał Szyma
Narodzōny w Katowicach, ôdchōwany w Pszczynie. Magister filologii polskij, projektant graficzny – robi przi rychtowaniu ksiōnżek i inkszych wydawnictw, tyż po ślōnsku. Przekłodo na ślōnski ôd poru lot, rychtuje tyż redakcyjo ksiōnżek po ślōnsku („Kōmisorz Hanusik”, „Dante i inksi”, „Prōmytojs przibity” i inksze). Pisze blog pō naszymu.
Grzegorz Kulik
Narodzōny w Bytōmiu we familiji, co z tym miastym je swiōnzano ôd ôziymnostego stolecio. Przekłodo literatura; do dzisiej ukozały sie jego przekłady „Dracha” Twardocha, „Małego Princa” Exupéry’ego i „Godnij Pieśni” Dickensa. Autōr ślōnskij wersyje Euro Truck Simulator 2 – piyrszyj kōmputrowyj gry po ślōnsku. Spōłzałożyciel webplacu klopsztanga.eu i nojsrogszego ślōnskigo fanpage’a na Facebooku, Ślōnskigo suchara na dzisiej. Kludzi wideoblog „Chwila z Gŏdkōm”


text:
Zapraszomy do lektury szportowygo podsumowanio minionygo weekendu we Ruchu Chorzów i inkszych:
Ruch Chorzów tym razym kończōł raja szpilōw we II Lidze. Wszistko bez TV. TVP3 Katowice zaplanowôł sie, że szpil Ruchu ze Grudziŏdzem pokōże we telewizji i beztôż grali my we niydziela, ło 13:05. Po słabyj grze sfalili my tyn szpil 1-2. Tora do Modrych zdobōł Robert Obst, a piyrwszo asysta zaliczôł Mariusz Idzik. We sobota Widzew Łódź, u sia zrymisowôł ze Radomiakiem Radom 1-1. Tora do Widzewa szczelōł Mateusz Michalski. Elana Toruń tyż we sobota sfalōła u sia ze Resovią Rzeszów 0-1. Komplyt wynikôw mocie niżyj:
GKS Bełchatów – Górnik Łęczna (2-0)
Ruch Chorzów – Olimpia Grudziądz (1-2)
Skra Częstochowa – Olimpia Elbląg (2-1)
Radomiak Radom – Rozwój Katowice (2-0)
Siarka Tarnobrzeg – Znicz Pruszków (2-2)
Pogoń Siedlce – Stal Stalowa Wola (5-1)
Błękitni Stargard – Gryf Wejherowo (4-1)
Widzew Łódź – ROW 1964 Rybnik (1-1)
Elana Toruń – Resovia (0-1)
Tabyla II Ligi po 23 raji znōjdziecie tukej => Tabyla
Wisła Kraków, 25 raja szpilała na wyjyździe, we Kielcach ze tamtyjszôm Koroną. Szpil wygrôła 6-2. Tory szczylali Krzysztof Drzazga (x3), Jakub Błaszczykowski i Vukan Savicević. Obycnie zajmujom 10 plac we Ekstraklasie, tracom 1 punkt do gôrnyj ōsymki. Majōm 8 punktôw przewŏgi nad 11 Śląskiem Wrocław.
Atletico Madryt we sobota wygrało szpil u sia ze Leganes 1-0. Tora szczelôł Saul Niguez. Po 27 rajach szpilôw majom 2 plac i 56 pōnktôw. Tracom 7 do FC Barcelony, a 5 pōnktôw przewôgi nad Realem.
We Super Lidze kobiyt mōmy przełômanie! KPR Ruch Chorzów wygrōł ze Korną Handball Kielce 25 – 22. Po 19 rajach szpilôw dalyj 10 plac, pōnktôw mōmy 9. 6 sztraty do Jeleniej Góry i 6 przewôgi nad Kościerzyną.
We zeszły weekend sztartła runda wiôsynno we CLJ U`18. Nŏsze Juniory prowadziyli 2-0, ale łostatycznie sfalili ze GKSem Bełchatów 2-3. Po 18 rajach mōmy 15 plac, 7 pōnktôw sztraty do 12 Górnika Zabrze, 2 pōnkty przewôgi nad łostatniōm Elaną.
Wszistkie tabele znōjdziecie ze naszyj lewyj sztrōny na głôwnyj zajcie.
własne


text:
Piyrszym miastym we Maroku, po kerym my łazili, bōł Marrakesz. Przilecielimy na flughawyna Menara na wieczōr. Przełażynie bez lotniskowe bramki poszło gibko, a przi wyńściu już czekali na nos Mohammed 1 i Mohammed 2. Niy byli ôni kamratami ze internecy, hostami z Couchsurfingu abo Airbnb jako to u nos zaôbycz je. Zabuchowalimy se ôd nich pōmoc przōdzij, coby niy musieć po nocy torżyć cyny z taryfiorzami i coby nos kery roz-dwa ciepnył do naszego riadu. Wszyjsko poszło gynau tak, jak my se planowali i zaczła sie naszo marokańsko przigoda.
Wejrzij tyż na galeryjo – byzuch na bildach: Marrakesz – 160 ôbrozkōw z naszej rajzy po Marrakeszu!
Piyrszy dziyń we Maroku
Rychtowalimy sie do rajzy dugo. Czytalimy, sznupalimy we internecy, godalimy ze kamratami, kerzi już we Maroku byli. Naprowda wiedzielimy, czego mogymy sie spozdować. Znaczy sie, tak sie nōm zdało. Ale teoryjo, a praktyka to sōm dwie ganc roztoliczne sprawy. Nagabywocze z poczōntku nerwujōm, żymła wydowano zmazanōm rynkōm szokuje, a marokański czaj poli chyrtōń. Ale jak czowiek chce, to już po poru godzinach je yno lepij i lepij. I ôroz tref z nagabywoczym to je już przileżytość ku kupiyniu piyknych skōrzanych zandali za pora ojro, a kapka umazano żymła z grilowanōm rybōm smakuje lepij jak sobotni kebab ô trzecij nad ranym. I tak ze wszyjskim. Samego Marrakeszu tyż musielimy sie nauczyć, tōż dziepiyro z czasym richtich nōm sie przipodoboł.
Czerwōne miasto Marrakesz
Niy bez przipodek na Marrakesz godo sie “czerwōne miasto”. Ściany bodej kożdego stawiynia w medynie sōm czerwōne abo pōmarańczowe. Bezmaś skirz tego, że lata do zadku, przi stawianiu nojepniyjszego meczetu w mieście, zemiyrało masa ludzi, a drōgami Marrakeszu loła sie krew.
Atrakcyje Marrakeszu – TOP 6
Sześ miyjsc, kere trza nawiedzić. Znojdziecie je w bodej kożdym przewodniku, bo to richtich sōm nojlepsze atrakcyje. Żodne “poza udeptanōm sztrekōm”, tōż w sezōnie trza sie nazdować masy turystōw. Ale werci sie, naprowda.
Meczet Kutubijja
Tym nojsrogszym meczetym, skirz kerego pomiyrali ludzie, jednym ze symboli miasta, a i superowym punktym ôriyntacyjnym je meczet Kutubijja. Budowla ta mo zwiedowno historyjo – poranoście lot po postawiyniu, trza było meczet zbulić skuli… kibli! Kibla to je kerunek, w kerym rzykajōm muslimy, a keryś go tamek przōdzij źle policzył. Żol, że zwiydzanie meczetu trza ôgraniczyć do ôbleziynia naôkoło i podziwania sie z kożdej zajty. Do strzodka niy wlezie żodyn “niywierny”.
Cyna: 0 MAD
Plac Jemaa El Fna
Nojwiynkszo atrakcyjo miasta. Skirz tego placu przijyżdżajōm do Marrakeszu tauzyny turystōw z cołkigo świata. Ôd 2001 je na liście UNESCO razym z resztōm zabytkowego cyntrum miasta, a ôd 2008 wpisany drugi roz, jako “niymaterialno erbowizna”. Rozchodzi sie tukej ô bajczorzy, zaklinoczy szlangōw i inkszych roztōmaitych szauszpilerōw, kerzi wyłażōm na plac po cimoku. Na wieczōr Jemaa El Fna to je tyż epno restauracyjo. Bezma sto sztandōw z roztōmaitym futrym: ôd zupy hariry, bez ôwoce morza, ku miynsowi z grila. Kożdy sztand mo amrijo swoich ludzi, z kerych na zmiana kożdy je kuchorzym, bedynerym, kasjerym i “prōmotorym”. Ci ôstatni sōm nojgorsi, bo niy dajōm Wōm pokoju tak dugo, jak bydziecie stoć abo łazić wele ôd nich tiszōw. Bez dziyń Jemaa El Fna to je jedyn srogi torg. Baby pozakrywane ôd łepy ku szłapōm mażōm inkszym babōm po rynkach hynnōm, a chopy przedujōm. Przedujōm wszyjsko. Wszyjsko co majōm, a i bai to, czego niy majōm (jakby co, to sōmsiōd zawdy pożyczy). Niy przepōmnijcie tyż, coby pokosztować frisznych apluzinowych zaftōw (lepszych niy znojdlimy nikaj indzij) i ôbowiōnzkowo… sznekōw!
Coby widzieć wszyjsko jak na rynce, zōndźcie se roz do keregoś kafyju ze tarasym. Przi włażyniu trza cosik ôbsztelować (coby niy dziwać sie tamek za fraj), a potym idzie sie już skupić na uciesze i na tym, jako plac zmiynio sie na granicy dnia i nocki. Richtich je na co pozaglōndać i kaj pomaszkecić. A to wszyjsko za mynij, jak ajntryt do kina. Jemaa to je mus!
Cyny (bajszpile): harira 8 MAD, talyrz kalmarōw 30 MAD, marokański chlyb z kerpkōm tōmatowōm zōłzōm 10 MAD, ôwiynzie karminadle 30 MAD, tyj w kafyju ze tarasym 35 MAD (1 MAD = 0.4 PLN)
Zygroda Majorelle
Sztela, kerej abo sie przaje, abo po byzuchu w kerej banuje sie skirz wybulōnych pijyndzy. Podle nos piykne, przede wszyjskim skirz farbōw – modrych ścian z żōłtymi przidowkami i zielōnych flancōw wele nich. Ale tyż przereklamowane i (w porōwnaniu do reszty cyn w Maroku) drogie.
W Zygrodzie Majorelle, zielōnych pucach miasta, ôd roku 1980 żył ze swoim szacym Yves Saint Laurent. To skuli niego tera prziłażōm tam tulmy. Po zemrziciu we 2008 roku, ôd niego prochy ôstoły rozciepane po cołkij zygrodzie. Ale to niy YSL te miyjsce wyônaczył. Kupił je ôd francuskigo malyrza Jacquesa Majorelle’a, kery tako sztela se wynokwił i bez pora lot nia do kupy skłodoł.
Cyna: 70 MAD
S(o)uki
Niy idzie przilecieć nazod z Maroka bez taszy z geszynkami, forgot. Ajnfach ni ma lepszej przileżytości, coby pokupować lacze mutrze, aszynbeher fatrowi i podrobiano fusbalowo koszulka bracikowi. A Marrakesz to je nojlepsze miyjsce na zakupy. Jak sie przirōwno cyny, jakość i wybōr, to żodne inksze miasto tego niy przebije. Wiadōmo, idzie tyż trefić na cygōna, kery przeduje chińskie dingsy, ale tacy trefiajōm sie rzodko. Na sukach we Marrakeszu je wszyjsko, a ku tymu idzie sie torżyć. Jak kōmu pasuje taki sztil zakupōw, to te miasto to je istny raj.
Cyny (bajszpile): skōrzane zandale 100 MAD, sztrzewiki dlo bajtla 60 MAD, koszulka Manchesteru 70 MAD
Medresa Alego ibn Jusufa
Medresa to je muzumańsko szkoła. Kedyś uczyło sie w nij Koranu, prawa i jynzyka arabskigo, terozki tyż inkszych fachōw jak matymatyka abo fizyka. Kożdo medresa mo dziydziyniec, kery je głōwnōm tajlōm stawiynia i roztōmaite izby wele niego – take do pomiyszkiwanio (hudżry) i do uczynio (sale wykładowe) abo bilbiotyki. Medresa wyglōndo tak, że bildy idzie cykać bez cołki dziyń i sie niy mierznie. Niy szporujcie czasu ta tej szteli. Łaźcie i dziwejcie sie do ôporu.
Cyna: 25 MAD
Pałac Bahia
Piykny, snożny pałac, kery mioł być nojgryfniyjszym stawiyniym Maroka. Podle nos ni ma tamek takigo dobrego kōnsztu jak we medresie, ale je za to masa farbōw i fol przestrzyństwa, beztōż ta sztela spōminōmy jako jedna z nojbardzij udanych w czasie afrykōnskij rajzy. A no i stwierdzilimy wszyjscy do kupy, że niy widzielimy jeszcze lepszego miyjsca na… wesele.
Cyna: 10 MAD
Wejrzij tyż na galeryjo – byzuch na bildach: Marrakesz – 160 ôbrozkōw z naszej rajzy po Marrakeszu!
Marrakesz – na co dać pozōr
Niy bydymy pisać, że mocie dać pozōr na portōmele i taszki, bo to je normalne. Marrakesz je tak samo zicher i tak samo przikry jak kożde wiynksze miasto we Europie i tak samo trza sie w nim zachowywać, coby mieć udano rajza. My mōmy pora inkszych przidajnych doradōw:
- Liczcie, eli na zicher wydali Wōm tela kotlokōw, wiela mieli (i nojlepij zawdy pytejcie sie przōdzij ô cyna kożdej zachy).
- Jak już utorżycie jakoś cyna i i Wy, i przedowocz pedzieliście “ja”, to trza brać. Tako je zasada, tukej torżynie sie kōńczy. Tyn, ôd kerego bierecie, tyż musi ô tym spamiyntać (tōż jak za taszka miało być 80 MAD, daliście 200, a dostaliście 100, to umicie śmiało sie z nim wadzić).
- Niy idźcie do grōftōw Saadytōw. Znojdziecie je w poru przewodnikach. Ale niy kalo sie i już – niczego zwiedownego tamek ni ma.
- Jak miyszkocie w medynie, to nikyj niy prziłaźcie nazod fest niyskoro w nocy. Marokańczycy znajōm te mury jak swoje kapsy i niy chcecie, coby ôroz jaki miglanc wyłōnczył Wōm jōnik w ciasnej uliczce. Tego niy smyślōmy, mielimy tako przigoda. Tyn “nasz” rojber zrobił to yno dlo szpasu, ale niy wiadōmu jako by było z inkszym.
- Jak pōdziecie we piyrszy dziyń pojeś na sztandy, a pōłek drugigo przesiedzicie na haźlu, to niykōniecznie bydzie skuli tego kōnkretnego sztandu. Czasym durśfal u Europejczykōw, kerzi rajzujōm po Afryce biere sie ze zmiany flory, a niy skirz niyfrisznego jodła. Rozumicie, pra?
Marrakesz – “nowe miasto”
Musicie jeszcze wiedzieć, że marokańskie miasta to niy yno te historyczne cyntrum, niy yno ta kapka zacofano, ale fest szumno medyna. Ôkrōm starej tajli miasta, je tyż ta nowo, bardzij spōłczesno. Pedzielibymy, że europejsko. To tamek sōm kina, dyskoteki, geszefty z klamotami i popularne fast-foody. Jak bydziecie mieli doś czasu, to idzie połazić. Ôd nos sie za dużo ô tych tajlach miast niy dowiycie, bo nawiydzilimy tamek yno banhofy i… Carrefoury. 😉
Jodło we Marrakeszu
Ajerkuchy z miodym i amlou i miyntowy tyj na śniodani. Tażin na ôbiod. Falafel, harira i kefta na wieczerzo. Miyndzy tym roztōmaite marokańskie szpajzy i ciostka. W Marrakeszu zrubniecie. Ale niy prōbujcie se tamek ôdkazować choby jednego kōnska futru. Je tōnio, frisznie i ajnfach dobrze. A jak po godzinach łażynio znojdziecie żymła ze grilowanōm rybōm przedowano z fynstera, to bydziecie wiedzieli co richtich znaczy szczynście (lokalsi bulōm 5 MAD, ôd Wos bydōm chcieli po 10; dejcie ôdliczōne 7 MAD i wszyjscy bydōm uchachani). Kōńcym, co bydymy godać, wejrzijcie na bildy:
Spanie we Marrakeszu
Coby fajnie pozwiydzać, trza sie noleżycie wyspać. My w Marrakeszu spali we sztyrech roztōmaitych sztelach:
Riad 63 (11€/izba/noc) – Nojtōńszo izba dlo dwōch ludzi jako była, yno na piyrszo nocka. Dalimy za nia grosze, tōż i warunki nōm niy wadziły, ale ani piyknie, ani przitulnie to tam niy było.
Riad Tarik (20€/izba/noc) – Kapka drogszo, ale za to piykno sztela. Pora minut ôd Jemaa El Fna. Jedynym minusym bōł właściciel – ugodalimy sie z nim “na gymba”, niy mielimy rezerwacyji internecowej. Ôn ścioł prziszporować, tōż ôbiecanego śniodania nikyj my niy dostali. Rezerwujcie bez Booking i bydzie bez niyspodzianek (ôni majōm strach yno przed Pōnbōczkiym i recynzyjami we internecy).
Riad Dar Nael (19€/izba/noc) – Zabuchowany fest do przodku, skuli pokoju reszty wycieczki (tam mielimy już trzi izby dwuôsobowe). Fajny, z epnym tarasym, dobrym śniodaniym i echt zwiedownymi izbami. Ciynżko piyrszy roz trefić, tōż jak już zabuchujecie, to do nos napiszcie. 😉
Hostel Waka Waka (100MAD/łōżko) – Nojbardzij znany marakeski hostel. Bōnte wandy i spōmocny bedynōng. Idzie tamek kurzić i pić piwo. Bardzij dlo imprezowiczōw jak dlo mutrōw z bajtlami.
Kożdy dar, riad i hostel umicie wysznupać i zabuchować na booking.com: sznupej za łōżkiym we Marrakeszu.
Marrakesz – transport
Po mieście
Jechalimy roz, autobusym z Jemaa el Fna na banhof. Ajnfachowo rajza kosztuje miyndzy 2-5 MAD, zależy jak daleko ciśniecie. Farkarty kupicie u szofera (ôni zaôbycz niy cyganiōm; i z nimi prawie sie niy cychtuje). Wożniyjsze linie autobusowe: 1 Gueliz (nowe miasto) – Jemaa, 18 flughawyna (trza kapka przynś) – Jemaa, 19 (express) flughawyna – Jemaa (30MAD). Wiyncyj info: www.alsa.ma/en/marrakech.
Ze miasta
Jak niy lecicie nazod do chałpy, to snodź ciśniecie do Essaouiry, Fezu, Agadiru abo do Imlil, coby wlyź na Jebel Toubkal. Przi piyrszych trzech przipodkach nojlepsze (z perspektywy wygodnego Europejczyka) bydōm autobusy Supratours, CTM abo marokańskie cugi. Jak już bydziecie na miyjscu, to skoczcie se pryndzyj po farkarty, coby je mieć na zicher. Na zajtach znojdziecie wszyjskie kuplōngi, ale nasze katy niy fōngowały, tōż niy szło kupić online. Do Imlil zajedziecie taryfōm – abo bezpośrednio (my dali po 35MAD), abo bez wieś Asni (bezmaś 25MAD + 15MAD). Prziszykujcie sie na torżynie, wadzynie i zabuchujcie se rezerwa czasowo, bo taryfiorz zacznie godka ôd min. 100MAD ôd
szparbiksy turysty łepka i niy popuści jak bydzie widzioł, że sie Wōm pili.
My z Marrakeszu jechali cołkōm ferajnōm do Essaouiry, kōnsek naszej rajzy wyglōndoł tak (popcorn za 1MAD):
Wejrzij tyż na galeryjo – byzuch na bildach: Marrakesz – 160 ôbrozkōw z naszej rajzy po Marrakeszu!
Karta
Przidajne linki
- Transfer ze flughawyny Marrakesz-Menara do riadu: marrakechairporttransfer.com (9.95€ / 2 ludzi)
- Zygroda Majorelle (godziny ôdewrzicio, ajntryty, mapka): jardinmajorelle.com/ang
- Medresa Alego ibn Jusufa (godziny ôdewrzicio, ajntryty): medersa-ben-youssef.com/en
- Pałac Bahia (godziny ôdewrzicio, ajntryty): palais-bahia.com/en


text:
20.06.2022 - Walorizacija kulturnego derbstwa / Inwertsetzung sorbisches Kulturerbe
2019 jo startował projekt z mjenim “Walorizacija imaterielnego kulturnego derbstwa Dolneje Łužycy w nimsko-serbskim konteksće”. Cil jo był, 40 muzealnych institucijow we wabjenju a zwikowanju we wokrejsu Sprjewja-Nysa dalej wuwijaś. Něnto, pó wěcej ako dwěma lětoma śěgnjotej projektowej partnarja Serbski institut a Domowniski muzej w Dešnje bilancu.
Z napšašowanim na 300 městnach su dokumentěrowali łužyske nałogi. 2000 napšašnikow su dostali slědk. 2500 fotow jo nastało. Te mógu muzeje we wokrejsu za swójo wabjenje wužywaś. Su wjerśeli 20 krotkofilmow wó nałogach, swěźenjach a rucnikarstwje, kótarež jo se wěcej ako 22 tysac luźi sebje na platformje Youtube woglědało. 6 drogujucych wustajeńcow su wótwórili. A ako wjerašk jo nastał w Dešnje Słowjański bajkowy festiwal.
Weto njejo kóńc z projektom. Dla koronoweje pandemije njesu mógali wšykne planowane workshopy pśewjasć. To kśě nachwataś a seś sobustatkujucych kśě dalej rozšyriś.
Dalejwěźenje walorizacije imaterielnego kulturnego derbstwa w nimsko-serbskem konteksće jo jaden projekt, kenž něnt w juliju pśez strukturnu změnu pjenjeze wót zwězka dostanjo.


text:
Aral
Aral (kazachsce Apaл, rusce Apaлbck) je město w Kazachstanje.
Leži při brjoze sewjerneho Aralskeho jězora něhdźe 370 kilometrow sewjerowuchodnje Kyzylordy.
Ma něhdźe 32 tysac wobydlerjow.
StawiznyWobdźěłać
Město je so w lěće 1905 załožiło a ma wot lěta 1938 měšćanske prawa. Hižo do toho wobsteješe na juhu dźensnišeho města w lěće 1817 wjes z mjenom Alty-Kuduk, kotraž bu wokoło 1870 naspomnjena jako Aralskij.
Wot přizamknjenja na železnisku syć w lěće 1905 wuwiwaše so w měsće při jězoru předewšěm rybarska industrija. Přez wulki dźěl 20. lětstotka bě Aralsk srjedźišćo jězoroweho rybarstwa a wažny přistaw, štož nahle skónči ze spěšnym wusušenjom jězora wot 1970tych lět sem. W lěće 1980 dźěłachu jenož hišće 700 wot něhdy 60.000 ludźi w rybarstwje. Mjeztym je so jězor, kotryž bě zdźěla něhdźe 100 kilometrow zdaleny wot města, přez nowotwarjeny nasyp mjez sewjernym a južnym dźělom jězora zaso hač na někak dwanaće kilometrow zbližił.
LiteraturaWobdźěłać
- Apaлbck// Бoлbшaя coBeTckaя эHциkлoпeдия (1-e издaHиe), T. III (1926): AHpиo — ATokcил, cTлб. 234


text:
Zuk [wʲ]
Wugronjenje
Zuk [wʲ] rozeznawa se wót [w] jano z tym, až wugranja se měki. Kśebjat jězyka pśibližyjo se pśi tom twardemu njebju (palatumoju, gl. Tabela zapśimjeśow).
Jo móžno se ten pógib jězyka wuwědobniś z tym, až pśechada se wóspjet pomałem a mimo pśetergnjenja wót wokala [u] na [y] (dłujke nimske ü ako w słowje Mühe, gl. bok nimskorěcneje Wikipedije wó zuku) a zasej slědk. Pśi tom njedejali cele wědobnje poziciju gubowu změniś, ale se jano koncentrěrowaś na pógib jězyka.
Gaž jo rozdźělne połoženje jězyka se wuwědobniło, móžomy rozdźěl mjazy [w] a [wʲ] zwucowaś: Wótchylne wugronjenje mjazy wy [wɨ] a wě [wʲɪ] resp. strowe [ˈstrowɛ] a strowje [ˈstrowʲɛ] nastanjo głownje pśez to, až kśebjat jězyka se twardemu njebju (palatumoju) dalej pśibližyjo.
Pśiznamjenja
Wótpowědujuce pismiki
Zuk [wʲ] wótpowědujo:
Pśikłady
Pokazki
Pśir. zuk [w].
Glědaj teke: Ortografiske wóznamjenjenje měkosći, Rozeznawanje twardy : měki.


text:
Kapitan Ruchu – Tomasz Foszmańczyk, przedłużôł kontrakt do końca czyrwcŏ 2022!
” Jestech szczynśliwy i dumny ze tego, że bez nŏstympne dwa lata byda reprezyntowŏł barwy Ruchu. Klub przeżywŏ terŏz pozytywny łokrys, dzieje sie wiela dobrygo, widać, że powoli wyłażymy na prosto. Świadczy ło tym tyż przydłużanie umów ze fusbalorzami. Niy zy mnom, ale tyż ze innymi, co niybawym powinno nastōmpić. Wierza, że we nŏjbliższym casie Ruch bydzie odnosiōł sukcesy niy ino na szpilplacu, ale i za nim, a jo byda mog sie do nich fest prziczynić” – gŏdŏł Fosa na oficjalnyj zajcie Ruchu.
własne / Ruch Chorzów


text:
Zaručenje dorosta wužadace
Budyšin. Načolnicy serbskich institucijow rozjimachu na wčerawšim zeńdźenju zhromadnu starosć serbski dorost nastupajo. Namakać fachowje a rěčnje kmany dorost je dźeń a bóle wužadace, zdźěli Załožba za serbski lud. Podate ideje chcedźa hač do přichodneho zetkanja dale wuwić a kwalifikować. Nimo serbskich dźěłowych poskitkow měł dorost zhonić wo tym, kajke móžnosće w serbskich institucijach scyła wobsteja.
Wuznamjenjenje na dobro dźěći
Wojerecy. Dźěćaca klinika Wojerowskeho jězorinoweho klinikuma je kwalitny pječat „wuběrnje“ za medicinu dźěći a młodostnych přijała. Lěkarjo a sobudźěłaćerjo su je z wulkim wjeselom přiwzali. Mjeztym sedmy króć je Towaršnosć za chorownje a wotrjady za dźěći w Němskej z.t. klinice tele wuznamjenjenje spožčiła. Wona wuměnjenja kwality wot 2018 lěto wob lěto spjelni.
Postup a spad incidency


text:
Ćisk (JT/SN). Tina Schubert je nowa předsydka Ćišćanskeho kulturneho towarstwa. Wuzwolili su ju minjeny pjatk na hłownej zhromadźiznje. Do toho je Hans Groba, kiž towarstwu hižo wot lěta 2008 předsyduje, dobru bilancu zašłeho dźěła sćahnył.
Jako jedyn ze sobuzałožerjow towarstwa bě wón w zašłych wjace hač 20 lětach wšitke rjane a mjenje rjane časy sobu dožiwił. Wón wuzběhny, kak so čłonojo předewšěm we wobłuku tematiskich zarjadowanjow angažuja, zo bychu na wuskim Ćišćanskim statoku wopytowarjam dohlad do nałožkow, kultury a něhdyšeho ratarskeho žiwjenja Serbow sposrědkowali. Statok skići čłonam towarstwa kaž tež skupinje za kreatiwne tworjenje přijomny domicil a wjesnym dźěćom móžnosće paslenja. Wosebje woblubowane su měnjace wustajeńcy a drjewjana pěc, w kotrejž k najwšelakorišim zarjadowanjam chlěb pjeku. Ze załoženjom dźiwadłoweje skupiny w lěće 2014 dósta tež młódša generacija přistup ke kulturnemu towarstwu, kotrež ma nětko 92 čłonow.


text: Z Trjebejc/Trebendorf bei Forst. „Južo w prědnem januarskem tyźenju smy z tym zachopili, źiśi na ptaškowu swajźbu pśigótowaś“, jo rozpšawiła wótkubłaŕka Elke Lisowa ze źiśownje „Słynjaško“ w Trjebejcach. „Ten swěźeń ga jo za te małe wjerašk w zymskem mjasecu januar.“ Trjebejcańske źiśi źiśeceje zagrodki su se wótpowědnje starstwoju do pśigótowanjow zapśěgnuli. Za te wětše jo wšykno na wěcej wótměnjaty part wótběgowało. W prědnem rěźe su zwucowali spiw za ptaškowu swajźbu. Tśi štucki su se spiwali w serbskej rěcy, to jo tudy wót pór lět tradicija.


text:
W runje wušłym 4. čisle Serbskeje šule 2018 čitaće
- kak hodźi so kwalita serbskorěčneho kubłanja dźěći w pěstowarni stopnjować,
- kotre serbske internetne strony su za wučerjow zajimawe a na kotre wašnje hodźa so wone wužiwać,
- što je rěče přesahowace wuknjenje.
Rozprawjamy mj. dr. wo parkurje chcyćiwosće, kotryž je so na Serbskej wyšej šuli we Worklecach přewjedł, předstajimy nadawki we wobłuku mobilneho młodźinskeho dźěła bliže a podawamy zaso wjacore dźěłowe łopjena za serbšćinu a fachowu wučbu. Nimo toho stej wučbnej metodźe šachoweho pola a stejneho wobraza kaž tež jeju nawod za wužiwanje w krótkej formje wopisowanej.
Wjele wjesela při čitanju!


text:
Hajder, Mirosław ; Bolanowski, Marek ; Paszkiewicz, Andrzej
Artykuł z : Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Sectio AI, Informatica, Vol. 1 (2003), s. 271-276
Wydaw. Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej (Lublin)
Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio AI, Informatica. Vol. 1 (2003)
Biblioteka Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej
Mar 11, 2015
Mar 11, 2015
8
8
http://bc.umcs.pl/publication/20092
Hajder, Mirosław Marek Bolanowski Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej (Lublin)
Hajder, Mirosław Paszkiewicz, Andrzej Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej (Lublin)
Bolanowski, Marek Paszkiewicz, Andrzej Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej (Lublin)
Bolanowski, Marek Paszkiewicz, Andrzej Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej (Lublin)
Hajder, Mirosław Dymora, Paweł Bolanowski, Marek Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej (Lublin)
Paszkiewicz, Andrzej Bolanowski, Marek Zapała, Przemysław Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej (Lublin)
Hajder, Mirosław Mazurek, Mirosław Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej (Lublin)
Hajder, Mirosław Dymora, Paweł Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej (Lublin)


text:
Vatikan (B/SN). Bamž Franciskus je warnował před formami pobožnosće, kotrež skerje pohansku mentalitu wotbłyšćuja. Na njedawnej generalnej awdiency starosćeše so wón wopačneho zrozumjenja swjatych dla. „Swjeći sami žane dźiwy njewuskutkuja, ale jeničce Boža hnada, kotraž w nich skutkuje.“ Runočasnje pak je bamž česćowanje swjatych pozitiwnje wuzběhnył, dokelž je modlitwa k nim kaž rozmołwa z přećelom. Wón pokaza na to, zo su wšitcy wěriwi „w zhromadnosći swjatych zwjazani, tež po smjerći. Smy přez mjena, kotrež mamy, přez cyrkej, kotrejž přisłušamy, a přez městnosć, hdźež bydlimy, swjatym přez patronow našich mjenow bliscy.“
Połoženje cyrkwje dramatiske


text:
Jako zwjazkowa kanclerka Angela Merkel loni nazymu připowědźi, zo k wólbam zwjazkoweho sejma 2021 wjace njenastupi, bě jasne, zo ma CDU wotnětka wulki problem na blidźe. A runje tak jasne bórze bě, zo nichtó z kandidatow za jeje naslědnistwo na čole CDU – Friedrich Merz, Armin Laschet, Norbert Röttgen a spočatnje Jens Spahn – tak prawje njepřeswědča a njezahorja.
W januaru móžeše so Armin Laschet jako nowy předsyda CDU přećiwo Friedrichej Merzej přesadźić, štož na bazy strony w mnohich kónčinach Němskeje, tež we Łužicy, žane žołmy euforije njezbudźi. W tójšto wokrjesnych zwjazkach cyle zjawnje zdźělichu, zo bychu sej Merza za předsydu strony přeli. Podobnje přesłapjeni běchu, jako je Laschet nětko tež hišće bój přećiwo Markusej Söderej jako kanclerski kandidat dobył. Mnozy rezignowachu a připowědźichu, zo z CDU wustupja. Friedrich Merz dyrbješe jich runjewon prosyć: „Prošu wostańće w CDU! Přińdu tež zaso lěpše časy.“ Generalny sekretar křesćanskich demokratow Paul Ziemiak chce kóždemu, kiž chcył stronu wopušćić, nětko rozmołwu poskićić ...


text:
Wobsedźiće ležownosć ze swójskim domom, swójske bydlenje, ratarski zawod abo hinaše ležownosće? Da sće minjene tydźenja runja mi přećelny list financneho zarjada dóstali. W nim skedźbnichu na reformu wobličenja ležownostneho dawka a što to za potrjecheneho jednotliwca woznamjenja. Dźe wo to, zo dyrbi wobsedźer ležownosće financnemu zarjadej najwšelakoriše daty sposrědkować. Za to ma so wón po móžnosći na internetnym portalu přizjewić. A wot dźensnišeho je na tymle portalu formular přistupny, do kotrehož maš wšitke požadane daty zapisać.
Hišće zarjadowani dźensa a jutře, potom je prěnja sezona „Kulturneje zahrody“ w Budyšinje nimo. Intendant SLA Tomas Kreibich-Nawka je z wuslědkom spokojom a rěči wo wuspěšnym prěnim pospyće z dobrym wothłosom. „Chcemy na kóždy pad klětu dale činić.“ Kak pak wobsahowa bilanca wupada?
„Zaměr je poskićeć našim, kaž tež eksternym serbskim wuměłcam podij a hosćom wotewrjeny rum za serbsko-němsku wuměnu“, rjekny Kreibich-Nawka w nalěću našemu wječornikej kaž tež po- dobnje nowinam Sächsische Zeitung. Prěni zaměr su docpěli. Jědnaće koncertow dohromady bě. Nimo znatych wužiwachu wosebje naši młodźi hudźbnicy šansu, so serbsko-němskemu publikumej předstajić. Štož bě tuž lětsa hišće zwjetša jenož Serbam znaty tajny tip, móhło so klětu tež druhdźe rozpowědać. A štož poćah mjez Serbami a Němcami nastupa: Hudźba je mjezynarodna a zwjazuje. Přistup k tamnej kulturje dóstanješ najjednorišo přez jědź, napoje a hudźbu. Hišće cuze słowa so nam přez zynki, melodije abo rytmy bliža, kotrež – jeli so nam lubja – móžemy sej rejujo abo sobu spěwajo lochko aktiwnje přiswojić.
Wšitcy štyrjo kandidaća w druhim kole wólbow Budyskeho krajneho rady znowa nastupja. To je pozitiwna powěsć. Za koho měli hewak ći hłosować, kotřiž za najlěpje wotrěznjeneju Uda Wićaza abo Franka Peschela njejsu? Połoženje njehodźi so z tym při wólbach wyšeho měšćanosty 2019 w Zhorjelcu přirunać. Tam su demokratiske strony kandidata CDU, připóznateho zapósłanca krajneho sejma, přećiwo požadarjej AfD podpěrali. Tudyša situacija je cyle hinaša. W Budyskim wokrjesu nětko znowa njenastupić, by rěkało rozhněwanosć mjez ludźimi chcyjo nochcyjo stopnjować. Nimale třećina dotalnych wolerkow a wolerjow njeby na hłosowanskim lisćiku žaneje alternatiwy našła.
Z někim abo něčim so rozžohnować zda so być na jednym boku lochko, wšako sy žiwy w nadźiji, zo druheho abo druhu bórze zaso widźiš. Na tamnym boku pak, je zaso smjerććežko někoho abo něšto pušćić, dokelž runje to njewěš. Tola nadawk, kiž ma kóždy čłowjek w žiwjenju zdokonjeć rěka: Pušćić!
Jako běch swój čas spóznała, zo dźěći z domu du, sym so wědomje zaběrała z tym, kak to je, měć dowěru, dać dźěsću ruku, je potłóčić a božemje rjec. Nadobo bě so mi wuwědomiło, zo maš hižo z porodom dźěsća, štož je přewšo zwjeselacy podawk, tež jako mać móc tomu měć, rjec: „Dam će hić!“ Přetož, tež hdyž je ćěšenk a małe dźěćo pokazany na dorosćeneho, je z prěnim wukřikom dopokazał, zo zamóže žiwy być na tymle swěće a to dźeń a bóle sam.
Wulki nawal na jězdźenki za jeno dźewjeć eurow – po podaću Němskeje železnicy je sej mjeztym wjace hač sydom milionow (potencielnych) pasažěrow tajkile tiket kupiło – pokaza, zo je wulkemu dźělej wobydlerstwa wěsty, spěšny a spušćomny transport wažny a zo je so naposledk tola hišće wěste ekologiske wědomje přesadźiło. Nažel je tele wuprajenje skerje wuraz zbóžneho přeća dyžli wotbłyšć woprawdźitosće, a to hnydom na wjacorych runinach. Wulki nawal mjenujcy předewšěm pokaza, zo je móšeń nadal najwažniši faktor w runicy přiwabić ludźi a w najlěpšim padźe trajnje přeswědčić. Wšako smy wšitcy wulce a rady swarjeli, jako bě naraz móžno, za podobnu płaćiznu mjenje abo bóle atraktiwne turistiske cile po cyłej Europje docpěć. Lětadła wostawachu přiwšěm połnje wobsadźene, byrnjež často šarm sardinkoweje konserwy (z wida rybičkow) wuprudźowali.
Transparentnosć regionalneje a serbskeje politiki dale a bóle přiběra. Nimale wšitke dnjowe porjady posedźenjow gmejnskich, měšćanskich a dalšich radow kaž tež terminy, hdy a hdźe jich čłonojo wuradźuja, su mjeztym wšitkim zajimcam internetnje přistupne – digitalizaciji budź dźak! Samo třěšny zwjazk łužiskich Serbow dnjowe porjady posedźenjow swojeho zwjazkoweho předsydstwa serbsce a němsce w syći wozjewja. To mam za wudobytk demokratije w našim kraju, kotryž mamy zakitować a sej tam, hdźež z tym hišće klaca, wužadać. Wšako přisporja transparenca dowěrje. Pozitiwnje hódnoću tohorunja, zo mnohe gremije móžnosće wužiwaja a swoje wobzamknjenja wozjewjeja, kaž mjez druhim Chróšćanska gmejna abo zarjadniski zwjazk Při Klóšterskej wodźe.
Hakle hdyž ludźo to w móšni začuwaja, spytaja něšto na swojim žiwjenskim wašnju a zwučenosćach změnić abo znajmjeńša wo tym rozmysluja. A w móšni je dale a mjenje pjenjez, wšako žiwjenske a energijowe kóšty njesměrnje přiběraja. Dale a časćišo jewi so nětko słowo njewotwisnosć, předewšěm hladajo na energiju a embargo ruskeho płuna a wolija. Ale kotre su móžnosće?
Hdys a hdys, přewažnje mjez wobdźělnikami póndźelnych „wuchodźowanjow“, je rěč wo pozdatnje jednostronskim rozprawnistwje „medijow“ nastupajo wójnu w Ukrainje. Štóž so trochu dokładnišo do maćizny zanuri měł lochce spóznawać, zo tele wumjetowanje prědku a zady njepřitrjechi. Nawopak, hdźežkuli tež přeco pokuknješ: wšudźe posrědkuja zastupjerjo Ruskeje swój wid. A kajke běchu to wusprawnjenja za nadpad na susodny kraj! Knjez Lawrow bě, ignorujo zakaz słowa „wójna“ w swojej domiznje, najprjedy wo potłóčowanju Rusow přez „neonacistiski Kiewski režim“ rěčał, kotryž je nimo toho wot „homoseksualnych a wot drogow wotwisnych podrywany“. Pozdźišo „konkretizowaše“ wón přičiny „wosebiteje wojerskeje akcije“, bamborjo raz wo ukrainskim programje za wuwiwanje biologiskich brónjow, raz warnujo wo „nuklearnych ambicijach“ kraja, orchestrowane wot USA. Skónčnje njebě jemu přehłupje, posłužować stare antisemitiske klišeje a „teorije“ zapřisahanja, po kotrychž su Židźa sami na holocausće wina – a Wolodymyr Zelenskyj dźě je přisłušnik tejele nabožiny.
Maćica Serbska zhladuje lětsa na 175 lět wobstaća. Prawy wokomik to, sej zaso jónu wuznam tohole najstaršeho serbskeho towarstwa wuwědomić a do brošurki „Trać dyrbi Serbstwo“ bywšeho předsydy dr. Měrćina Völkela pohladać. Jako bě 18. apryla 1847 štyriatřiceći mužow Maćicu Serbsku jako štwórte tajke zhromadźenstwo po słowjanskim přikładźe załožiło, bě prěnjotny zaměr jasny: spisać a wudawać serbske knihi. To su činili, a hišće wjele wjace – poměrnje tunje Maćične knižki z ludowej literaturu za dorosćenych a dźěći wudawali, z Maćičnym časopisom zakład za serbsku wědomosć załožili a zdobom prěni jednotny serbski Maćičny prawopis zawjedli. Nimo toho su z Maćičnej peticiju wo runoprawosć serbšćiny w sakskich šulach wojowali a tak Serbam politiski hłós dali, Serbski dom natwarili, sej z tamnymi – zwjetša – słowjanskimi wědomostnymi towarstwami – spisy wuměnjeli, wuměłstwo a knihi zběrali atd.
Wójna Ruskeje přećiwo Ukrainje je naš dotalny swět dospołnje na hłowu stajiła a takrjec wšitke mjezy wotstroniła. Wurazy kaž „třeća swětowa wójna“, „atomowa wójna“ abo „zničenje Europy“ zdachu so być wutupjene. Hižo nas namołwjeja, zo njesměmy so na tutón wokabular zwučić. Zwučili pak smy so mjeztym na wobrazy roztřělanych ukrainskich městow kaž Mariupol abo Charkiw – před měsacami hišće dospołnje njepředstajomny to scenarij.
Runje tak njepředstajomne je, štož so na politiskim polu wothrawa. Wodźacy zastupnicy Zelenych – kiž běchu něhdy z měroweho hibanja wušli – žadaja sej za Ukrainu „brónje, brónje a hišće raz brónje“. Štóž tomu nablaku njepřihłosuje, steji spěšnje jako mjechkowc a bojazliwc w róžku, kaž zwjazkowy kancler Olaf Scholz. Tón nochce na Třećej swětowej wójnje prosće wina być. A nichtó wo tym njerěči, kak chcedźa ukrainscy wojacy jim dospołnje njeznatu němsku wojersku techniku kaž tank Gepard posłužować.


text:
Klankowy domčk přeproša
Zhorjelc (SN/ch). W Zhorjelskim Baroknym domje Nysowa 30 přeproša hač do kónca februara 2016 klankowy domčk swojich wulkich a małych wopytowarjow. W stilu załožerskeho časa zhotowjene twarjenje je 1,60 króć 2,00 metrow wulke a ma 22 stwow. Twarski knjez je w lěću zemrěty Claus-Peter Kurt-Franken, kiž bě dźesać lět na klankowym domčku dźěłał, meble, wobrazy a debjenki w ručnym dźěle stworił kaž tež wobswětlenje instalował. 1. a 15. decembra budu swójbne popołdnja w muzeju. Wobdźělnicy smědźa sej, po tym zo stej jim Ines Haase a Daniela Schüler miniaturny bydlenski dom prezentowałoj, samo swójski tajki domčk twarić.
Wučerka při pospyće so zraniła
Choćebuz (dpa/SN/ch). Sudobjo ze syrikowej kisalinu je so wčera w Choćebuskej spěchowanskej šuli při chemiskim pospyće puknyło. Při tym so wučerka na mjezwoču zrani. Šulerjo 10. lětnika wostachu njezranjeni. Žonu dowjezechu do chorownje. Kubłanišćo bu přechodnje ewakuowane. Po wozjewjenju Johanna Heinricha Pestalozzijoweje spěchowanskeje šule specialna firma fachowu rumnosć nětko rjedźi.


text:
Beschreibung
Kniha jako e-book
Tónle wotrězk jeho žiwjenja saha wróćo do Hórkow, Dobrošić, Budyšina a Choćebuza, hdźež po wuchodźenju čěskeho gymnazija we Varnsdorfje šulu hač k abiturje 1954 pokročuje a prěnje nazhonjenja lubosće dožiwja. Wón widźi sam sebje, swojich sobušulerjow a wučerjow a rysuje podawki z wěsteho pomjatka, kak bě so na přikład za přistajenje jako redaktor młodźinskeho časopisa „Chorhoj měra“ nawabić dał a pozdźišo w „Nowym Casniku“ dźěłał. Awtor wopisuje swój čas studija žurnalistiki w „małym Parisu“ a serbske internatne žiwjenje w „Zejlerju“, nic naposledk swoje dźěło jako reporter a spisowaćel w Choćebuzu. Wšě za njeho relewantne podeńdźenja a z nimi zwjazanych ludźi předstaja Jurij Koch na pozadku časowych wobstejnosćow a reflektuje je z wědu přitomnosće z wótrym a kritiskim wóčkom. Čerstwosć a wotmach jeho přirodneho powědanja z humorom a ironiju budźetej čitarja znowa putać a z někotrymžkuli wotkryćom překwapjeć.


text:
Kamjenc (SN/MWj). Štóž je sej za nowe lěto předewzał, swojemu ćěłu něšto dobre popřeć a přiwšěm kaž asket žiwy njebyć, za toho je snano Kamjenski čajowy kontor na Budyskej dróze prawa adresa. Tam mjenujcy Kralec mandźelskaj Petra a Joachim ze Smjerdźaceje mjeztym hižo wosom lět najwšelakoriše čaje z cyłeho swěta poskićataj a swojich kupcow tež serbsce poradźujetaj. Tehdy bě wjelelětna mějićelka na wuměnk šła, a Kralec mandźelskaj staj wobchod přewzałoj.
Dźensa drje poskićujetaj wonaj tež oliwowe wolije, palency, whisky, rum a słódčizny, čaj pak je hłowny wobstatk jeju předewzaća. Paleta je přewšo wobšěrna a hodźi so jeno ćežko zjimać. Něhdźe 200 družin čajow je w Kamjencu w poskitku. Wone pochadźeja z Nepala, Japanskeje a Chiny runje tak kaž z Afriki a Južneje Ameriki. Tež zelowe a płodowe čaje z Europy a zdźěla z Němskeje w jednotliwych tyzach na polcach wuhladaš.


text:
Medaljowy špihel
Staw po 67 rozsudach:
z s b
1. Norwegska 9 5 7
2. Němska 8 5 1
3. USA 7 6 2
4. Nižozemska 6 4 2
5. Šwedska 5 3 3
6. Ruska OC 4 6 8
7. Awstriska 4 6 4
8. China 4 3 2
9. Francoska 3 6 2
10. Šwicarska 3 0 5
Peking (JBo/SN). Minjeny olympiski kónc tydźenja měješe mnoho wjerškow. Jedyn z nich běše wčerawše dobyće Američanki Erin Jackson w spěšnosmykanju na 500 metrow. Jackson, kotraž steješe lěta 2017 prěni króć scyła na tajkich smykačach, je zdobom prěnja ćmowa olympiska dobyćerka w mjenowanej disciplinje.
Němska lodohokejowa wubranka přěhra wčera třeću skupinsku hru z 2:3 přećiwo mustwu z USA. Jutře pak ma w zetkanju ze Słowakskej dalšu šansu so za štwórćfinale kwalifikować. W sněhakowanju na dołhich čarach w stafli pola muži docpě němski kwartet Janosch Brugger/Friedrich Moch/Florian Notz/Lucas Bögl 5. městno po 4 x 10 km.


text:
Torgau (B/SN). Sakske město Torgau pyta po cyłej Němskej za žónskimi z předmjenom Katyrna. Wone maja so po přeću měšćanskeho zarjadnistwa zetkać na 6. dnju Katyrny w tutym měsće renesansy. 4. julija dopomina so ze swjedźenjom na skutkowanje Katyrny z Bora (1499–1552), mandźelskeje reformatora Martina Luthera. Katyrny dóstanu tón dźeń wodźenje po měsće a swobodny zastup do wustajency „Luther a wjerchojo“.
Storča na hranicy
Berlin (B/SN). Přiběraceje ličby ćěkancow dla wołaja tafle w Němskej alarm. Trjebaja wjace žiwidłow a pjenježnych darow, „hewak tafle a čestnohamtscy sobudźěłaćerjo na swoje hranicy storča“, rjekny předsyda Zwjazka Němske tafle Jochen Brühl. Tuchwilu pyta wjace hač 100 000 ćěkancow pomoc při tafli.
Modlić so za islamski swět


text:
Worklečanska komuna je w minjenych lětach chětro wjele docpěła
Worklecy (JK/SN). Prěnje nazymske posedźenje Worklečanskeje gmejnskeje rady traješe wčera wječor tež po měnjenju radźićelow chětro dołho. Při tym njebě ani telko dypkow na dnjowym porjedźe. Wina bě wuradźowanje k lětušemu hospodarskemu planej a wotpowědnym wustawkam k tomu.
Hakle krótko do kónca lěta budu nětko tež we Worklecach po schwalenym planje dźěłać. Prjedy pak hač móžachu jón a wustawki wobzamknyć, mějachu radźićeljo hišće tójšto prašenjow. Při tym so wujewi, zo njeje forma, w kotrejž so plan prezentuje, za radźićelow idealna. Mnohe zwiski a pozadki ličbow so na naćisku plana jenož ćežko do zwiska stajić hodźa a někotra pozicija w planje njeje dosć derje wobkrućena. Tohodla přeja sej radźićeljo jednorišu a přewidnišu formu naćiska hospodarskeho plana. To njebudźe po słowach wjesnjanosty Franca Bruska (CDU) tak jednorje, wšako maja wužiwać předpisane formulary a předłohi. Ale snano dosaha tež, hdyž maja radźićeljo jenož dosć chwile, so z ličbami zaběrać.


text:
Pola Wojerec planuje krajny zarjad za rěčne zawěry klětu wobšěrne saněrowanje nasypa podłu Čornicy a Čorneho Halštrowa. Přihotowanske dźěła tam hižo z połnej paru běža.
Wojerecy (SN/MWj). 18 nowych kwartěrow za njetopyrje je Wojerowska wodowa mištrownja wčera při Čornym Halštrowje pola Wojerec připrawiła. Njetopyrjowe kašćiki su jedna z wjacorych kompensaciskich naprawow za planowane saněrowanje nasypa podłu Wojerowskeje Čornicy a Čorneho Halštrowa, štož maja za přichodne lěto předwidźane. Kaž krajny zarjad za rěčne zawěry (LTV) informuje, trjebaja rozdźělne družiny njetopyrjow tež rozdźělne kwartěry. Tohodla zasadźa w swojej akciji tři wšelake njetopyrjowe kašćiki. Zo bychu małe cycaki swój nowy domicil tež přiwzali, připrawja je we wysokosći znajmjeńša štyrjoch metrow. Dokelž maja njetopyrje rady ćopło, njesmědźa jich kašćiki do sewjera wusměrjene być. Nimo toho dyrbitej přilět a wotlět bjez zadźěwkow móžnej być.


text:
Szpil Ruchu Chorzów ze Chojniczanką Chojnice łotworzy 7 seria szpilów we eWinner II Lidze. Sztart szpilu już dzisiej – 3 września ło 20:00, na sztadionie przy Cichyj 6.
Na ta chwila Chojniczanka zajmuje 2 plac we lidze i tyla samo punktów co „Niebiescy” cyli 12, ale majōm wiyncyj wygranych (4, a Ruch mo 3) bezto sôm wyżyj we tabyli.
Ruch zaś czuje niydosyt po szpilu ze Pogonią Grodzisk Mazowiecki (1-1) i tryner zapowiado, że po chwili spokoju szpil na pewno sie łotworzy i bydōm szczylać tory. Łoby to „Niebiescy” szczylali wiyncyj, niż goście.
Dzisiyjszy szpil zacnie sie ło 20:00, a syndziom bydzie Konrad Gąsiorowski ze Białej Podlaskiej. Kożdy może poczitać tyż nôsz łodświyżony tekstowy LIVE po naszymu RELACJO LIVE kaj zacnymy szprechać kole 19:00.
własne


text:
Pillnitz (JM/SN). Cyłkownje 16 wučomnikow druheho a třećeho wukubłanskeho lěta je so kónc meje na mjeztym jědnatym wubědźowanju krajinowych zahrodkarjow pod hesłom „Sakscy mištrojo 2022“ wobdźěliło. Dwaj dnjej trajace wubědźowanje wotmě so we wukubłanišću Sakskeho zarjada za wobswět, ratarstwo a geologiju w Drježdźanach-Pillnitzu. Mjez wobdźělnikami bě tež wučomnik Franz-Hennig wot zahrodnistwoweho a krajinotwarskeho předewzaća Wehle z Čornych Noslic. Wón njebě drje na kóncu mjez prěnimi, móžeše pak sej wjele nowych nazhonjenjow a dopóznaćow sobu domoj wzać.
Dobyło je mustwo Drježdźanskeho zahrodnistwa Werner Eyßer-Schöne Marc-Kevin Richter (18) a Johannes Freigang (20). Wobaj zastupujetaj Saksku při wšoněmskim wubědźowanju krajinowych zahrodkarjow w septembru w Nürnbergu.


text:
Świyntŏ Hyjdla
Świyntŏ Hyjdla, mianowanŏ tyż Jadwiga Ślōnskŏ[1][uwaga 1] (miym. Hedwig von Andechs, Hedwig von Schlesien; nar. pōmiyndzy 1178 a 1180[uwaga 2][2][3] we Andechsie, um. 14 abo 15 paździyrnika 1243[2][4] we Trzebnicy) to była hercogina Ślōnska, co starała sie ô biydnych na Ślōnsku i społym ze swojim mynżym Hajnelem I Brodatym fōndła moc kościołōw i klŏsztorōw, świyntŏ Kościoła katolickigo. Uwŏżanŏ je za patrōnkã Ślōnska[5].
BiografijŏEdytuj
Narodziyła sie i wychowała we zōmku Andechs na Bajerach. Była cerōm grŏfa Bertolda VI von Andechs i Neszki von Rochlitz ze familiji Wettynōw. Miała sztyrech bratōw, w tym Eckberta von Andechs-Meranien, biskupa Bambergu[6] a trzi szwestry, w tym Neszkã z Meran (ślubnõ Filipa II Augusta) i Trudkã z Meran (ślubnõ krōla madziarskigo Jyndreka II a matkã świyntyj Elzy Madziarskij)[7]. Trzeciŏ z jeji szwestr była przełożōnõ klŏsztōru benedyktynek we Kitzingen koło Würzburga, kandy Hyjdla ôstała wysłanŏ we modym wieku, kaj zdobyła bildōng[7][8].
We wieku 12 lŏt ôstała wydanŏ za ślōnskigo princa Hajnela I Brodatego. Wesele ôdbyło sie snŏdź w jeji familijnym zōmku Andechs[uwaga 3][3]. We 1202 roku Hajnel ôstoł princym cołkigo Ślōnska, a we 1233 ôstoł princym Wielkopolski. We 1229 roku Hajnel we wyniku wojaczki z Mazowszem ô ziymiã krakowskõ dostoł sie do niywoli. Z pōmocōm przibyła mu Hyjdla. We wyniku ôsprŏwek z Kōnradem Mazowieckim Hajnelowi ôstała swrōcōnŏ swoboda w pōmianach za zrzeczenie sie roszczyń do Małopolski[2]. Hyjdla narodziyła mu siedym bajtli: Bolka, Kōnrada, Hajnela, Neszkã, Trudkã i Władysława.
Społym z Hajnelem I byli barzo religijnymi ludźmi, we 1209 roku słożyli śluby czystoty, dbali ô rozrost Kościoła i byli fōndatorami mocka kościołōw, w tym klŏsztōru szwestr cysterek w Trzebnicy. Hyjdla chodziyła w habicie mniszki, z prymedytacyjōm spała na twardym lyżu, w czasie mrozy chodziyła po bosoku, a kożdy dziyń wypołnioła dugimi pŏciyrzami. Kej swrōcōno jeji napōmniynie, coby aby zimōm nosiyła strzewiki, posuchała i ôd tego czasu zwiōnzane strzewiki nosiyła przewieszone bez ramiã. Niy miała tyż umierōnku w uczestniczyniu we mszach. Bez to powstoło nawet łacińske pedzynie tykajōnce jeji pobożności – „una missa non est contenta ducissa” (jedna mszŏ niy ukōntyntuje hercoginy)[9]. Skirz herskigo zawiyrzyniŏ planowała przeznaczyć trzi swoje ynkelki na klŏsztorne panny i dwōch ynklōw na ksiynży. Antlich ino jedna ynkelka i dwōch ynklōw (Władysław wrocławski, Kōnrad I gogowski) społniyło jeji ôczekowaniŏ[9].
Kludziyła tyż działalność dobroczynnõ, zetrzała sie ô pōmoc niymocnym i chudobnym – zôrganizowała działalność wandrownego lazarytu dlŏ chudobnych, ôtworziła lazaryt dlŏ trōndowatych we Ślōnskij Środzie, dalszõ placōwkã lyczniczõ założyła w Trzebnicy.
Po śmierci ślubnego we 1238 zamiyszkała we trzebnickim klŏsztōrze, kludzōnym bez jeji cerã Trudkã. Hned zaangażyrowała sie we ôżywiynie życiŏ religijnego Ślōnska i przikludziyła do tamtejszych kościołōw duchowych z Miymiec. Spiyrała tyż przikludzanie miymieckich ôsadnikōw na ôwdy słabo zaludniōne rejōny zachodnij czynści Ślōnska, a tym samym spiyrała rozrost bauerstwa.
UpamiyntniynieEdytuj
W czasie najazdu tatarskigo we 1241 roku Hyjdla schrōniyła sie na zōmku we Ôdrzańskim Krośnie, kandy najeźdźcy już niy dotrzeli. Ôd mocka lŏt w tym mieście ôrganizowany je turniyj rycerski „O Pierścień Księżnej Jadwigi” (Ô Piestrzyń Hercoginy Hyjdli) (porzōnd we wrześniu), a tyż trefiynie muzyczne pod mianym Festiwal Jadwigensis (porzōnd w paździyrniku).
We 2017 roku Sejmik Dolnoślōnskigo Wojewōdztwa nadoł jeji tytuł Hōnorowego Ôbywatela Dolnego Ślōnska Civi Honorario[10].
Fundacyje świyntyjEdytuj
Tradycyjŏ przipisuje hercoginie 20 kościelnych fundacyji. Jejich budowaniym zajmowali sie przikludzyni ze Reniji budowniczowie i rzeźbiŏrze[7]. Zdrzōdła wymiyniajōm m.in[8]:
- klŏsztōr cysterek w Trzebnicy (1209),
- lazaryt św. Ducha we Wrocławiu (1214),
- klŏsztōr Augustianōw we Bobrzańskim Nowogrodzie (1217),
- lazaryt dlŏ trōndowatych we Ślōnskij Środzie (1230),
- pŏrãnŏście kościołōw farnych.
UwagiEdytuj
Przipisy
- ↑ Rafał Szyma, Lekcyjo: Nasz dōm – Gōrny Ślōnsk!, wachtyrz.eu, 28 grudnia 2020 [dostymp 2021-05-04] (ślōnski).
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Jadwiga - Encyklopedia PWN - źródło wiarygodnej i rzetelnej wiedzy, encyklopedia.pwn.pl [dostymp 2021-05-04] (polski).
- ↑ 3,0 3,1 Święta Jadwiga Śląska, www.brewiarz.pl [dostymp 2021-05-04] (polski).
- ↑ St. Hedwig - Saints & Angels, Catholic Online [dostymp 2021-05-04] (angelski).
- ↑ Waldemar Cichoń, Świynto Hyjdla po bosoku, „Górnoślązak”, 1 (12), Związek Górnośląski, styczyń 2016, s. 27, ISSN 2391‒5331 (ślōnski).
- ↑ Berthold VI., www.manfred-hiebl.de [dostymp 2021-05-04].
- ↑ 7,0 7,1 7,2 Małgorzata Kaganiec, Święta Jadwiga – władczyni Śląska, Katowice: Muzeum Śląskie, 1994 .
- ↑ 8,0 8,1 Johann Peter Kirsch, „St. Hedwig”. The Catholic Encyclopedia, t. 7, Nowy Jork: Robert Appleton Company, 1910 .
- ↑ 9,0 9,1 Zygmunt Boras, Książęta piastowscy Śląska, Katowice: Wydawnictwo „Ślask”, 1974 .
- ↑ Uchwała w sprawie przyznania tytułu Honorowego Obywatela Dolnego Śląska Civi Honorario Świętej Jadwidze Śląskiej


text:
Wjesny dźěl Budyšina Słona Boršć zhladuje na wotměnjate stawizny, kotrež wopřijimaja mjez druhim přisłušnosć ke křesćanskimaj konfesijomaj. Na to je minjeny pjatk we wsy tež poswjećenje křiža pokazało.
Słona Boršć (CS/SN). Wjes Słona Boršć, přisłušaca Budyskemu tachantstwu, bu pjenježneje nuzy dla w lěće 1649 ewangelskemu knježkej jako zawdawk přewostajena. Wjetšina Słonoboršćanow bě katolskej wěrje přiwšěm dale swěrna. Tak postajichu w lěće 1902 wosrjedź wsy křiž ze serbskim napisom „Jězuso, smil so“. Na městnje, hdźež so wjacore puće křižuja, bě drje tež hižo wjele lět do toho křiž stał. Wšako wjedźe tam mjez druhim dawna putniska šćežka do španiskeho Santiaga de Compostela.
Loni hišće bě křiž z kerkami wobrosćeny a njebě hižo hladany. Tak je město Budyšin, kotremuž ležownosć słuša, městnosć z křižom sporjadkować dało. Móžno bě to dźakowano spěchowanju 7 500 eurow z komunalneje pawšale Sakskeje. Kaž Budyski financny měšćanosta dr. Robert Böhmer rjekny, bě zhromadne dźěło mjez městom a cyrkwjomaj jara płódne. Tak su křiž nětko we wobłuku ekumeniskeje nutrnosće poswjećili.


text:
Kamjenc (BG/SN). Štož we Wojerecach za přichodne lěto hižo třeći raz planuja, chcedźa nětko tež w Kamjencu zwoprawdźić. We wobłuku diskusije wo hospodarskim planje 2021 je frakcija Lěwicy namjetowała, wutworić tak mjenowany wobydlerski etat a za njón 15 000 eurow přewostajić. Z pjenjezami měli iniciatiwy wobydlerjow na dobro města zwoprawdźić.
Jako najwjetši problem so na zašłym posedźenju Kamjenskeje měšćanskeje rady wukopa, zo bu předłoha překrótkodobnje zapodata. Tohodla frakcija Wolerskeho zjednoćenstwa Kamjenc namjetowaše, we wuběrku hišće raz wo tym rěčeć. Nimo toho někotrym radźićelam jasne njebě, za kotre projekty móhli wobydlerjo próstwy zapodać. Sčasami běchu dwěle, hač móža wobydlerski etat scyła do měšćanskeho financneho planowanja zapřijeć. Tajke pak wyši měšćanosta Roland Dantz (njestronjan) dopušćić nochcyše, přetož wobydlerski etat je po jeho słowach wažny srědk, ludźi za sobudźěło w měsće mobilizować.


text:
Tež Njeswačanscy nowi gmejnscy radźićeljo dźěłać započeli
Njeswačidło (JK/SN). K swojemu konstituowacemu posedźenju je so wčera nowowuzwolena Njeswačanska gmejnska rada zešła. Wjesnjanosta Gerd Schuster (CDU) witaše dotalnych kaž tež nowych radźićelow, mjez nimi dohromady štyri žony, tak zo wučinja jich podźěl na mejnskej radźe nětko 30 procentow. Po tym zo bě wjesnjanosta radźićelam hłowne wobsahi dźěła rady w minjenych štyrjoch lětach do pomjatka zwołał, zawjaza jich do noweho zastojnstwa. Při tym skedźbni na to, zo smědźa tež serbsce spřisahać, štož pak nichtó nječinješe. Do toho je so Schuster přitomnym něhdyšim čłonam gmejskeje rady z wopismom a kwěćelom za jich wuspěšne skutkowanje w parlamenće dźakował.


text:
23. apryla před 75 lětami wotmě so w Radworju prěnje zetkanje serbskich studentow a inteligency po Druhej swětowej wójnje – jutrowna schadźowanka. Błažij Nawka bě ju organizował. Na njej wopominachu padłych studowacych a předewšěm 3. februara 1943 w koncentraciskim lěhwje Dachau zahinjeneho kapłana Drježdźanskeje Dwórskeje cyrkwje Alojsa Andrickeho. Wón bě jako student teologije w Paderbornje hač do zakaza wšeho serbskeho přez nacijow posledni předsyda Towarstwa serbskich studentow.
Jutrowna schadźowanka zahaji so z Božej mšu, po kotrejž wotkrychu při pohrjebnej Křižnej cyrkwi wopomjatnu taflu za 2. pražnika 1914 rodźeneho Radworčana Alojsa Andrickeho. Po žiwjenskich datach steji na tafli wot Michała Nawki, wuja zamordowaneho, zbasnjeny tekst: „Měšnik Boha wjeršneho, wojowaŕ za čłowjestwo, martraŕ ludu serbskeho, Budźićeŕ bě młodźiny.“ Pod tym čitamy „Serbske studentstwo jutry 1946.“
Swjedźensku narěč při wotkryću tafle měješe Błažij Nawka, kiž hódnoćeše žiwjenje młodeho měšnika kaž tež jeho bój přećiwo nacionalsocializmej a doda dopomnjenki na swojeho kuzenka.
24. jutrownika 1896 narodźi so antifašistiska wojowarka do swójby Jana Grólmusa w Lipsku. Tam bě jeje nan, rodźeny Radworčan a Maćicar, direktor katolskeje šule. Marja studowaše na wučerku a stawizny, je na to w Lipsku, Berlinje a Offenburgu wučeriła a jako swobodna žurnalistka za demokratiju skutkowała.
Politisce bě Grólmusec najprjedy na katolsku stronu Zentrum wusměrjena a měješe dobre zwiski k politikarjej strony Josephej Wirthej, kiž bě we Weimarskej republice minister, w lětomaj 1921 a 1922 samo reichski kancler. Při nastupje Hitlera hłosowaše wón w Reichstagu jako jenički politikar Zentruma přećiwo zakonjej wo nuzowym stawje w Němskej a tak přećiwo diktaturje nacijow.


text:
WYPOMINKI – 2021 / część I – godz. 7.45 /
Miłosierdziu Bożemu polecają się dusze zmarłych biskupów: Jerzego Ablewicza, Józefa Życińskiego; zmarłych kapłanów a szczególnie: Mariana Koterby; dusze fundatorów i budowniczych Kościoła; zmarłych nauczycieli i wychowawców, którzy pracowali w naszej parafii; dusze ludzi, którzy walczyli o wolność naszej Ojczyzny, oraz dusze zmarłych:
Maria Józef Bronisław Nowogórscy, Zofia Stanisław Kotlarz, Stanisława Antoni Żelazko, Zofia Hyclak; Franciszek Rozalia Matyaszek, Weronika Florek, Maria Rożek, Wojciech Aniela Jojczyk, Ignacy Maria Migacz; Augustyn Andrzej Sebastian Bilski; Natalia Krystyna Zofia Jan Józef Król, Wojciech Piekarczyk; Franciszek Janina Józef Plata, Jan Zofia Plata, Maria Wojciech Zofia Jan Krajewscy, Tadeusz Kos, Teresa Józef Kolbusz, Stanisław Kolbusz; Zofia Bogdańska, Ignacy Władysława Janik, Jan Elżbieta Janik, Jerzy Maria Michał Plata; Władysław Józefa Kazimierz Janina Florian Rakowscy, Franciszek Marianna Zwolińscy, Henryk Dobosz; Maria Seweryn Piekarczyk, Aniela Józef Krajewscy, Maria Błachut; Władysław Józefa Kazimierz Janina Rakowscy, Henryk Stanisław Marianna Dobosz, Henryka Dariusz Kujawa; Wincenty Zofia Kazimiera Stanisław Zofia Plata, Michał Stanisław Bronisława Sobczak, Weronika Grońska; Teofila Stanisław Kurowski, Janina Kmiecik, Zofia Mikołaj Gurgul; Józef Wanda Migacz, Franciszek Janina Plata, Józef Mikołaj Plata; Władysław Jan Morzywołek, Antoni Julia Komin, Jan Anna Elżbieta Józef Plata; Kazimierz Maria Olchawa, Józef Jan Burzykowski, Jan Dara, Maria Antosz, Tadeusz Maria Olchawa; Genowefa Władysław Marian Dara, Rozalia Genowefa Władysław Gąsiorowski, Kunegunda Trzcińska; Zofia Wojciech Bronisław Kuchnia, Kunegunda Antoni Władysław Józef Gancarczyk, Franciszek Fryzowicz; Ludwik Zofia Józef Wastag; Władysław Jawor; Jan i syn Jan Miczołek, Stanisława Dadał, Robert Herduś; Franciszek Janina Józef Plata, Jan Zofia Krajewscy, Stanisław Tadeusz Bodziony; Wojciech Roman Marianna Marcinowscy, Marek Roman Kożuch, Józef Ludwika Gomułka, Janina Edward Żelazko Maria Edward Gurgul; Michał Katarzyna Jan Dara, Andrzej Jania, Franciszek Katarzyna Władysław Jerzy Kotlarz, Helena Franciszek Banach; Wanda Katarzyna Jakub Konstanty, Adam Pasiut, Agnieszka Żelasko; Tadeusz Danuta Górka; Jan Janina Kuchnia, Tadeusz Stanisław Bodziony; Stanisława Stanisław Staniszewscy, Zofia Józef Kuzak; Czesław Popardowski; Ignacy Uryga, Genowefa Dara, Józef Piwowar; Józef Maria Wincenty Zofia Dara, Wojciech Anastazja Noga, Jan Zofia Zbigniew Gródek, Jan Magdalena Krzak, Jan Teresa Kucharczyk; Wincenty Kunegunda Ignacy Uryga, Michał Stefania Kożuch, Zygmunt Grojec; Stanisława Józef Kunicki, Maria Wojciech Krajewscy; Ksiądz Wojciech Kubacki, Józef Janina Kubaccy, Protazy Lorek, Stanisław Ledniowski; Józef Janina Górka, Tadeusz Stanisław Maria Józef Bodziony; Stanisława Jóżef Kunicki, Maria Wojciech Krajewscy, Robert Irena Kuniccy, Salomea Ludwik Konopka, Józef Wastag; Jan Barbara Stanisław Gutowscy, Wojciech Katarzyna Bielak; Stanisław Maria Józef Plata, Józef Maria Franczyk; Adam Żelasko, Teresa Wojciech Szewczyk; Franciszek Żelasko, Jan Rozalia Skrzymowscy; Kazimierz Szczęśniak, Maria Tadeusz Kaczmarczyk, Stanisław Kunegunda Wastag; Zofia Ignacy Plata, Edward Jan Hebda Piotr Trystuła; Józef Katarzyna Krężel, Ludwik Zofia Józef Wastag; Władysław Michał Ludwika Świechowscy, Jan Rozalia Skoczeń, Zofia Bodziony; Stanisław Maria Józef Plata, Franciszek Józefa Szewczyk, Stanisława Sulkowska; Stanisław Kunegunda Wastag, Jan Barbara Stanisław Gutowscy; Stanisława Stanisław Dara, Janina Mieczysław Plata, Krzysztof Tokarczyk; Antoni Szewczyk, Katarzyna Hanzel; Michał Anna Kasprzyk, Jan Janina Osika, Apolonia Józef Plata; Bronisława Wojciech Franciszka Maria Stanisław Plata, Wojciech Jadwiga Wojciech Gutowscy; Wojciech Jadwiga Wojciech Gutowscy, Zofia Wojtaczka; Ignacy Maria Mróz, Anna Jan Jakub Jurkowscy; Ks. Władysław Marcinowski, Jerzy Elżbieta Jakub Józefa Marcinowscy, Maria Jakub Gutowscy, Maria Edward Marcinowscy; Stefania Józef Plata, Katarzyna Władysław Żelasko; Janina Józef Fryzowicz, Kunegunda Wojciech Zdzisław Fiut, Marek Konopiński; Stanisław Janina Wielek, Tadeusz Kazimierz Bronisław Rodak; Janina Teofil Gomółka, Teofil Uryga, Jan Michał Agnieszka Stanisław Ledniowscy, Bronisław Litwa, Władysław Kłodziński; Elżbieta Józef Teofil Józef Krajewscy, Stefan Bronisława Hebda; Józef Anna Stanisław Władysław Marek Stanisław Dadał, Stanisław Genowefa Franciszek Gurgul; Stanisław Stanisława Jadwiga Wiesław Józef kurowscy, Barbara Klemens Słowik, Maria Piotr Robert Herduś; Jan Duda; Władysław Wojciech Anna Zielińscy, Małgorzata Sikora, Jan Stefania Jan Hejmej, Roman Cecylia Malinowscy; Stanisław Maria Żelazko, Antoni Szymaniec, Tadeusz Grochowski, Wanda Franciszek Zarzycki; Janina Stanisław Wielek, Maria Ignacy Mróz; Helena Ignacy Władysław Edward Janina Adam Żelazko, Zofia Stanisław Edward Burdaccy, Teresa Józef Edyta Tomasik; Jan Stefania Kroczek; Stefania Władysław Stanisław Ledniowscy; Edward Genowefa Gieniec; Bronisław Władysław Kumor; Julia Wojciech Katarzyna Józefa Fiut, Rozalia Leśniak; Julian Jakub Maria Pasiut, Katarzyna Fiut, Rozalia Jerzy Ciszewscy; Józef Maria Patynowscy, Jan Maria Zygmunt, Czesław Stefania Frączek, Marcin Skoczeń Tadeusz Grochowski; Piotr Kunicki, Janina Jan Krajewscy; Elżbieta Sylwester Zofia Weronika Popardowscy; Daniel Halina Kozielec, Gustaw Elżbieta Migacz, Helena Zygmunt, Andrzej Bodziony; Jan Rozalia Franciszek Olszak, Stanisław Ignacy Gertruda Olszak, Anna Zbigniew Madejewscy, Maria Wojciech Gurgul; Stefania Stefan Kuzak, Józef Witecki, Bronisława Wojciech Stanisław Plata, Zdzisław Jurkowski, Anna Władysław Stanisław Jan Kawalec, Stefania Jan Ignacy Janik; Maria Franciszek Katarzyna Stanisław Fiut, Maria Jan Perlik, Jozef Witecki, Zofia Hebda, maria Henryk Glaba, Jan Maria Jan Zwoliński, Bronisława Jan Wojtas; Leonia Józef Szczepaniak, Jan Janik, Ksiądz Stanisław Janik, Franciszek Biernat, Józefa Tadeusz Luberda; Janina Bolesław Stefania Michał Kożuch, Maria Stanisław Lorek, Zofia Ruchała; Jan Kawalec; Maria Edward Gurgul, Józef Perlik, Jakub Kotas, Wanda Antoni Kunicki, Teresa Jurkowska, Bronisław Kuchnia; Jakub Apolonia Józef Dara, Jan Zofia Józef Piwowar; Zofia Jan Matiaszek Edward Plata; Jan Fryzowicz; Stanisław Teresa Bronisław Plata; Jan Józef Zofia Fryzowicz, Franciszek Maria Gomułka; Anna Stanisław Uryga Józef Piwowar;
WYPOMINKI – 2021 / część II – godz. 10.15 /
Miłosierdziu Bożemu polecają się dusze zmarłych biskupów: Jerzego Ablewicza, Józefa Życińskiego; zmarłych kapłanów a szczególnie: Mariana Koterby; dusze fundatorów i budowniczych Kościoła; zmarłych nauczycieli i wychowawców, którzy pracowali w naszej parafii; dusze ludzi, którzy walczyli o wolność naszej Ojczyzny, oraz dusze zmarłych:
Stanisław Anna Jurczak, Bronisław Danuta Jurczak, Józef Maria Kulig, Zofia Hyclak, Anna Kubacka; Władysław Aniela Król, Kunegunda Maria Wojciech Anna Wojciech Kasprzyk, Józef Skoczeń; Józef Franciszka Rozalia Obrzud; Wojciech Anna Maria Plata, Franciszek Bronisława Dara, Jan Gutowski, Aniela Florek; Józef Anna Matyaszek, Jan Katarzyna Stanisław Żelasko, Maria Wastag, Kunegunda Lorek, Janina Żarnowska, Józef Jędrzejka; Andrzej Hebda, Władysław Zofia Kożuch, Janina Jan Sadowska, Augustyn Zelek; Anna Franciszek Maria Józef Wieteccy, Józef Maria Nadobny, Ludwika Władysław Stanisław Zwolińscy, Maria Michał Józef Zarabscy, Wojciech Zielińscy, Jan Bronisława Sikora; Stanisława Teofil Kotlarz, Franciszek Janina Józef Plata, Zofia Jan Krajewscy; Jan Kunegunda Antoni Tadeusz Wojsław, Stefan Michał Katarzyna Dara, Maria Emil Garwol, Anna Józef Kamińscy; Władysław Plata, Stanisława Józef Olszak, Zofia Władysław Antoni Plata; Marian Trzciński, Bronisław Marcela Władysław Kuchnia; Ludwik Zofia Janina Jan Rządca, Stanisław Maria Żelazko; Jan Elżbieta Wojciech Janik, Ewa Cudzich, Teodor Maria Haraman, Jan Mikołaj Warchoła, Władysław Maria Janik; Maria Józef Bronisław Nowogórscy, Rozalia Franciszek Antoni Rozalia Gancarczyk, Stanisława Antoni Żelazko, Zofia Stanisław Kotlarz; Julia Piotr Plata, Stefania Józef Mróz, Stanisława Mieczysław Czech; Stanisław Leszek Katarzyna Wojciech Rusnak, Maria Władysław Bogusława Uryga, Maria Borek, Władysławy Mastalerz; Wojciech Aniela Jojczyk, Zofia Lorek; Janina Jan Kuchnia, Maria Józef Bodziony, Agnieszka Jakub Kuchnia, Zdzisław Szkaradek, Józef Jankoś; Wojciech Katarzyna Kazimierz Wielek, Wojciech Maria Wielek, Janina Uryga; Wincenty Maria Józef Skoczeń, Jan Maria Jan Zwolińscy; Szczepan Bargieł, Jan Małgorzata Jan Jurkowski; Stanisław Tadeusz Bodziony, Wanda Antoni Kunicki, Ks. Kazimierz Władysław Tomasz Kunicki; Franciszek Maria Franciszek Gomółka, Jan Bronisława Gomółka, Jan Rozalia Jan Wojciech Franciszek Wnęk, Stanisław Kunegunda Mężyk, Jan Helena Stanisław Walkowscy, Krystyna Kałuzińska; Stanisław Jan Szczerba, Katarzyna Franciszek Stefan Serafin, Jan Stefania Stanisław Fryzowicz; Franciszek Janina Józef Plata, Zofia Jan Maria Wojciech Krajewscy Zofia Jan Plata; Anna Wojciech Jan Dzierzęga, Wojciech Janik, Maria Naglak, Ewa Cudzich, Mieczysław Komperda, Józef Buła; Anna Jan Plata, Antonina Franciszek Józef Bodziony, Kazimierz Plata; Ludwik Salomea Teresa Stanisław Konopka, Józef Wastag; Maria Piotr Kożuch, Stefania Jan Władysław Zwolińscy, Józef Chlebek; Franciszek Maria Bodziony, Robert Czesław Niejadlik; Michał Elżbieta Król, Wojciech Katarzyna Skrzymowscy, Józef Władysława Migacz, Kunegunda Fryzowicz; Wojciech Katarzyna Józef Maria Władysław Lorczyk; Władysław Mazur, Andrzej Cieślicki, Zofia Peciak, Maria Pogwizd, Paweł Maria Mazur; Józef Maria Bronisław Stanisław Marian Wajda, Antoni Plata, Maria Witecka; Józef Kachniarz, Bronisław Władysław Marcela Kuchnia, Antoni Kmak, Tadeusz Grochowski; Jan Kunegunda Stanisław Fiut, Bronisława Jan Wojtas; Jan Katarzyna Ledniowscy, Adam Pasiut, Antoni Żelasko, Wanda Konstanty; Jan Kurowski; Zofia Władysław Antoni Władysław Plata, Maria Witecka; Józef Anna Kamińscy; Stanisław Bronisława Michał Sobczak, Kazimiera Plata, Weronika Józef Groński, Genowefa Stanisław Gurgul; Janina Eugeniusz Krzyszowscy, Siostra Alicja Maria Krzyszowska, Małgorzata Miętus, Stanisław Koza, Zofia Jan Zawilińscy; Józef Wastag, Stefania Jan Stanisław Fryzowicz; Maria Stefan Pietrzak, Jan Zofia Jurkowscy; Piotr Anna Plata, Stefan Janina Szkarłat, Jan Wastag; Władysław Krzysztof Kowalczyk, Stanisława Kunicka; Katarzyna Józef Stanisław Krzak, Piotr Andrzej Górka, Jan Stanisław Jabłońscy, Helena Stanisław Kuniccy; Jan Janina Bronisław Kurowscy, Józef Anna Stanisław Plata, Władysław Kurowski; Józef Maria Wąsowicz, Wojciech Stefania Górczyk, Józef Kunegunda Król, Anna Leopold Jaromin, Bronisław Kazimiera Berestka, Zygmunt Zofia Walasiak, Bronisław Żelazko, Edmund Piotr Gburek; Bolesław Stefania Noga; Feliks Salamon, Ludwika Józef Litwa; Jan Józefa Jan Mordarscy, Andrzej Stefania Wójs, Józef Kamil Witkowscy; Andrzej Kawalec, Stefania Feliks Bronisław Ciapała; Małgorzata Józef Stanisław Józef Hejmej; Maria Józef Witecki, Józef Ruchała, Janina Mikulska, Antoni Plata, Ludwika Zwolińska; Wojciech Magdalena Bronisław Żelasko, Wojciech Stefania Władysław Ledniowscy, Wojciech Stefania Górczyk, Józef Kunegunda Franciszek Król, Jan Zofia Tomasz Helena Mordarscy, Wanda Janusz Kolarz, Józef Szołdrowski, Józef Kunegunda Król; Bronisława Władysław Wielek; Teresa Jurkowska, Jan Małgorzata Jan Jurkowscy, Jan Maria Witkowscy; Weronika Franciszek Katarzyna Władysław Żelazko, Kazimiera Zofia Wincenty Plata, Anna Wojciech Bolesław Marcinowscy, Kazimierz Kożuch, Bronisława Stanisław Sobczak; Władysław Rozalia Franciszek Bukowiec, Janina Edward Katarzyna Stanisław Duda; Maria Edward Gurgul, Władysław Dadał; Józef Katarzyna Szczepaniak, Kazimiera Pawlik, Katarzyna Klag, Jan Palki, Nikodem Plata, Grzegorz Hajdug, Józef Piwowar; Apolonia Jan Kowalczyk, Maria Jakub Zofia Plata, Irena Władysław Król; Józef Jan Stanisław Jan Mordarscy, Szczepan Maria Roman Marek Kożuch; Jan Fryzowicz, Maria Jan Maria Kamińscy, Adam Pasiut, Wanda Konstanty, Teresa Andrzej Lorek; Szczepan Marianna Franciszka Katarzyny Władysław Kotlarz, Helena Kazimierz Stanisław Franciszek Banach, Jan Dara, Zofia Kotlarz; Ewa Jan Janina Krajewscy; Józef Ciągło, Andrzej Hebda, Krystyna Władysław Katarzyna Bodziony; Ludwika Michał Franciszek Józef Plata; Jan Maria Bodziony, Józef Ciapała, Zofia Skomoroska, Janina Laicht; Ludwika Józef Gomółka, Janina Jan Krajewscy; Stanisław Anna Jan Żelazko, Jan Kroczek, Genowefa Rejowska; Kunegunda Jakub Matiaszek, Władysław Maria Józef Ignacy Matiaszek; Józef Aniela Krajewscy; Stanisława Józef Anna Dadał; Michał Ludwika Plata; Władysław Krzysztof Kowalczyk, Janina Zabłocka, Katarzyna Witkowska, Piotr Stanisława Kożuch; Józef Jan Kumor, Józef Kunegunda Władysław Aniela Król, Helena Świder, Kazimierz Chochorowski, Józef Kunegunda Król; Roman Pawlik, Weronika Stanisław Krzak, Zofia Nowińska; Teofil Stanisława Kotlarz, Józef Anna Gomółka; Aniela Stefan Józef Ryszard Szarata, Stanisława Józef Olszak; Józef Anna Eugeniusz Bodziony; Aniela Jan Świechowscy, Józef Wastag, Zofia Józef Jan Fryzowicz; Helena Aleksander Plata, Zofia Franczak, Agnieszka Stanisław Andrzej Trystuła, Mikołaj Jakub Wilczyński, Stanisław Anna Józef Plata, Teresa Franciszek Jakub Mrowca, Andrzej Jakubiak, Kazimiera Kmak; Józef Jan Władysław Kumor, Aniela Jan Władysław Świechowscy, Kunegunda Józef Król, Jan Fryzowicz; Władysław Bolesław Józef Twaróg, Bartłomiej Pawlikowski; Stanisław Stefania Pasiut, Jakub Maria Julian Pasiut; Zofia Plata, Aniela Bronisław Pasiut