text:
Po tym zo bě biskop Joachim Reinelt lěta 1996 w Rakecach cyrkwičku Najswjećišej wutrobje Jězusowej poswjećił, njeje za tamnišich wěriwych dotal wužiwana kapałka w domje na Hłownej dróze hižo trěbna była.
Ralbicy (aha/SN). Michał Nawka, kiž bě mjeztym pjeć lět w Ralbicach z fararjom, je so hłownje wo zmóžnjenje trěbneho předewzaća starał a je tuž zhromadnje z wosadnej cyrkwinskej radu rozsudźił, wot wosady hižo njewužiwanu imobiliju předać. Runočasnje so w lěće 2010 dojednachu, pjenjezy z předanje wužiwać za plestrowanje pućikow na Ralbičanskim kěrchowje kaž tež městnosće před hłownym zachodom do cyrkwje. Dale sej předewzachu, wšitke kromy ze zornowcowymi kamjenjemi wusadźeć.
Dohromady je to nimale 1 000 kwadratnych metrow a k tomu wjac hač 300 metrow chódnikoweje kromy. Bohužel njeje předań Rakečanskeje imobilije telko wunjesła, zo móhli wšo zapłaćić. Přiwšěm je farar Nawka wobzamknjenje zwoprawdźił.
Wjace pšeńcy plahowali
Kamjenc. Sakscy ratarjo su lětsa wjace pšeńcy plahowali hač loni. Kaž statistiski zarjad w Kamjencu zdźěli, je so podźěl nalětnjeje pšeńcy wo 28 procentow a nazymskeje wo 0,6 procentow powjetšił. Pšeńcu plahowali su lětsa na cyłkownje 196 800 hektarach. Wona je najwažniša družina žita před ječmjenjom na 119 200 hektarach. Sakscy ratarjo wobdźěłuja lětsa dohromady 709 000 ha role.
Hłodowy stawk
Wojerecy. Hižo třeći dźeń někotři požadowarjo azyla we Wojerecach stawkuja a ničo wjac njejědźa. Chcedźa ćišć na zarjady wukonjeć, zo jich próstwy wo azyl spěšnišo wobdźěłaja. Zamołwići běchu jim rozsud w běhu třoch měsacow připowědźli, mjeztym čakaja hižo dlěje hač lěto. Wokrjesny wukrajny zarjad chcyše dźensa wo próstwje rozsudźić.
Tež w Čěskej na łosy skedźbnjeć
Grodk (SN/JaW). Město Grodk chce 6. braniborsku krajnu zahrodnu přehladku (LaGa) 2019 wuhotować, kaž w nowinskej informaciji zdźěla. Wobkrućenje přizjewjenja k požadanju z ministerstwa za wobswět a ratarstwo hižo předleži. Tuchwilu přewjeduje za wuhotowanje LaGa zwołany kompetencny wuběrk, wobstejacy ze sobudźěłaćerjow měšćanskeho zarjadnistwa, spěchowanskeho towarstwa k přewjedźenju krajneje zahrodneje wustajeńcy Grodk a čłonow hłowneho wuběrka, poslednje přihoty za požadanske podłožki. Přichodny tydźeń srjedu chce měšćanska rada wo doskónčnej wersiji požadanskich podłožkow, kotrež maja hač do 31. awgusta zapodać, rozsudźić.
6. krajna zahrodna přehladka 2019 w Grodku ma stać pod hesłom „Grodkowske zelene parle – přiroda a energija w změnje“. Wone zwjazuje tři hłowne bytosće města: naslědne wuwiće historiskeho centruma, dalewjedźenje tradicije parkoweje krajiny kaž tež jeje zaplećenje do łužiskeho energijoweho regiona. Kónc januara 2016 braniborske knježerstwo rozsudźi, štó LaGa 2019 wuhotuje.
Nowa móžnosć kolesować
Zły Komorow. We łužiskej jězorinje so syć kolesowanskich šćežkow z nowej Młynskej čaru wot septembra dale rozšěri. Kaž zdźěli nam Kathrin Winklerowa, jednaćelka turistiskeho zwjazka Łužiska jězorina, je tam mjeztym dźesać tematiskich kolesowanskich šćežkow. Zajimcy móža tak mjez druhim na slědach Strittmattera abo Krabata na puć podać.
Hotel „mama“ mjenje prašany
Kamjenc. Dale a mjenje młodostnych w Sakskej bydli hišće pola staršeju. Loni bydleše něšto wjac hač třećina (36 procentow) młodych ludźi doma. Před dźesać lětami bě to hišće wjac hač połojca (56 procentow). Přewažnje młodźi mužojo nimaja chwatne, so wot staršeju dźělić, kaž statistiski krajny zarjad w Kamjencu informuje.
Utta Danella njeboha
Mnichow. Spisowaćelka woblubowanych romantiskich knihow, kotrež su tež husto předłoha filmow, Utta Danella je, kaž bu nětko znate, hižo w juliju w Mnichowje w starobje 95 lět zemrěła. Rodźena Lipšćanka, kotrejež knihi su so wjacore miliony razow předawali, bu w kruhu swójby pochowana.
Hru přetorhnyć dyrbjeli
Smjerdźaca (aha/SN). Po tym zo je hakle před tydźenjomaj młodźinski klub delanskeje wsy Smjerdźaceje z kehelowanskim swjedźenjom wjele ludźi přiwabił, bě to minjeny kónc tydźenja wohnjowa wobora. Lětsa bě tomu dwanaty raz pospochi, zo su kameradojo pod nawodom Norberta Róbla organizowali wubědźowanje wohnjowych woborow w hašenju. Mjeztym zwjazuja to z wjacorymi poskitkami. Tak je sobotne popołdnjo wěnowane wubědźowanju wjesnych mustwow we volleyballu. Horcoty dla wubědźowaše so tónraz jeno sydom z 18 přizjewjenych mustwow, při čimž wopokaza so cyłk z Pančic-Kukowa před Kamjencom a hosćićelom Smjerdźacu jako najlěpši.
Biskopicy . Maja Biskopicy noweho zapalerja? Njedźelu je so popołdnju na Stołpinskej dróze paliło. Swědk bě tam ze zahrody widźał, kak něchtó na susodnej ležownosći woheń zamiškri, a informowaše hnydom wohnjowu woboru. Nimo toho napisa sej hamtske čisło awta. 22 kameradow z Biskopic a Geißmannsdorfa móžeše palacu hromadu wobručow spěšnje zhašeć. Policija nětko za zapalerjom slědźi.
Smělna. Wodźer Smarta je wčera w Póckowach na dróze do směra na Smělnu kontrolu nad wodźidłom zhubił a zajědźe w křiwicy do hrjebje. Awto so přećisny, při čimž so šofer ćežko zrani. Dyrbjachu jeho do chorownje dowjezć. Póckowska wohnjowa wobora je městnosć njezboža zawěsćiła.
Wojerecy (SN). Něhdźe 40 dźěći a młodostnych sakskich młodźinskich wohnjowych woborow z Drježdźan, Sepic, Bórka, Bjedrichec/Łaza je we wobłuku projektoweho campa minjenu sobotu Wojerowski klinikum łužiskeje jězoriny wopytało. Zaměr zarjadowanja bě, dorosćacych wo cyłkownym wuchowanskim rjećazu – započejo z alarmowanjom centrale hač k nuzowemu přijimanju – informować a jim wotběh rozkłasć. Mjez druhim móžachu sej hólcy a holcy helikopterowe přizemišćo a wuchowanske jězdźidła wobhladać.
Jězdźenki so podróša
Kamjenc (SN). Wot 1. nowembra budu jězdźenki VVO, wobchadneho zwjazka Hornje Łobjo, za busy a ćahi tež w Kamjencu wo 1,4 procenty dróše. Stagněrowacych přiražkow a stupacych kóštow dla je trjeba tarify přiměrić.
Z kolesom po puću
Kamjenc (SN). Tradicionelnje chcetaj zapósłancaj Sakskeho krajneho sejma Marko Šiman a Alojs Mikławšk (wobaj CDU) na lětnjej turje firmy a towarstwa w swojimaj wólbnymaj wokrjesomaj w Kamjencu a Budyšinje wopytać. 17. awgusta budźetaj wonaj popołdnju w dwurěčnych gmejnach zarjadniskeho zwjazka Při Klóšterskej wodźe po puću.
Kamjenc (SN/mwe). Hač do kónca lětnich prózdnin, 21. awgusta, maja dźěći a młodostni w starobje jědnaće do 16 lět hišće přiležnosć, so na knižnym lěću Kamjenskeje Lessingoweje biblioteki wobdźělić. Kóždy zajimc móže sej z bohateho poskitka tři knihi wupytać, zo by je přečitał.
Wšojedne, hač su to tołše abo ćeńše eksemplary, powědančka abo fantazijowa literatura, kóždy móže sej po swojim přeću a móžnosćach wotpowědne wudaće wuzwolić. Tak mjenowany knižny basenk hólcam a holcam při tym pomha. Z njeho móža sej zajimcy najnowše dźěćace a młodźinske publikacije wupytać, kotrež nimaja ničo ze šulu činić.
Na kóncu dóstanje kóždy, kiž je tři knihi přečitał, wotpowědny certifikat, a to wot sakskeho kultusoweho ministerstwa. Wobdźělnicy prózdninskeje akcije Kamjenskeje měšćanskeje knihownje móža jón potom wučerjej němčiny předpołožić. W padźe, zo steji šuler při hódnoćenju wukona na přikład mjez jedynku a dwójku, móže kubłar wosebity certifikat do lěpšeje censury sobu zapřijeć.
Nimo cyrkwjow su tež farske domy něme swědki stawiznow. Ze swojej lětnjej seriju so po serbskich a dwurěčnych katolskich a ewangelskich wosadach rozhladujemy a předstajamy někotre fary – dźensa Radworsku.


c: text/html

text:
Lutkolba
Lutkolba to je narzyńdźe kere służy do lutowańo. Skłodo śe s kolby, kero połńi rola hynkla, a grota, czyli tajli kero mo bezpostrzedńi styk ze spojiwym. Podug rodzaju zaśilańo idźe potajlować lutkolby na lutkolby na sztrům, na gaz (nojczyńśćij propan-butan) a zaśilane zewnyntrznym zdrzůdłym ćepła (na tyj samyj zasadźe co żylozko s duszům). Te uostatńe sům już bezma ńyużywane a poważane za archajiczne. Nojczyńśćij idźe terozki trefić lutkolby transformtorowe, nale coroz czyńśćij we ńykerych robotach (l. b. przi lutowańu blachůw abo rynnůw) trefjo śe gazowe.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; BoлoшиH, ПaBeл ПeTpoBич; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; ПaBaл BaлoшиH; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; ПaBaл BaлoшыH; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; ПaBeл ПяTpoBiч BaлoшыH; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; Paweł Wołoszyn; бeлopycckий oбщecTBeHHo-пoлиTичeckий дeяTeлb; бeлapycki rpaMaдзka-пaлiTычHы дзяяч; białoruski działacz polityczny; бeлapycki rpaMaдcka-пaлiTычHы дзeяч; Pools publicist (1891-1937); П. BaлoшыH; ПaBeл BaлoшыH; Pawał Wałoszyn; Pawel Woloszyn


text:
Radiostacja w Gliwicach – ślonsko Wieża Eiffla
Niy wiym, jak wy, ale jo durś sie starōm, co ślōnske szkolorze za mało wiedzōm ô naszych zabytkach. Wetna sie za to, co żodyn z wos niy zgodnie ô kerym ślōnskim zabytku godo sie we kożdyj (!) polskij (!!!) szkole. Niy, niy rozchodzi sie ô Nikisz, ani ô cieszyńsko Rotunda, ani ô Gmach Syjmu Ślōnskigo ani ô żodyn zomek abo pałac… Żodyn niy wiy? Richtiś? A spōmnijcie sie, jak za bajtla rechtorka ôsprowiała wom ô poczōntku drugij wojny światowyj (a dyć we polskich szkołach godo sie ô tym sztyjc). Na zicher wtynczos była godka ô Westerplatte i ô… glywickij radiosztacyji. Pra?
Czego rechtory wom niy pedzieli…
Ja, ja, jo wiym, co psinco wiyncyj żeście sie ô nij wtynczos dowiydzieli, ino tela, co ôstatnigo sierpnia 1939 Niymce zbajstlowali ta cōłko prowokacyjo glywicko, kero, tak po prowdzie, fest udano niy była. Niyftore rechtory na ta przileżitość pedzieli tyż, co Gleiwitz wtynczos było prawie na granicy polsko-niymieckij, ô czym wiyncyj idzie sie dowiedzieć choby ze „Ostatnij polki” Horsta Bienka. Mało kery rechtor pedziōł wom cosik wiyncyj ô gyszichcie sztacyji i możno durś psinco wiycie, eli niy sōm żeście richtiś pasjonaty gōrnoślōnskigo przemysłu i niy rajzujecie kożdego roku na Industriada. Eli niy wiycie, to nic sie niy starejcie – ôd tego mocie tako zajta, choby „Gryfnie”. Kej godōmy ô radiosztacyji, to rozchodzi sie nom ô trzi budynki i drzewiany maszt nadawczy, kere berlińsko firma Lorenz AG postawiyła tukej miyndzy tysiōnc dziewiynćset trzidziestym czwortym a trzidziestym szōstym. Dziynki tymu wrocławsko Schlesische Funkstunde miała chytać wiynkszy zasiyng niż przōdzij. Z Wrocławio tyż kludzili wiynkszoś audycji – tak było tonij.
Ze Glywic do Ksiyngi Guinnessa
Epny maszt (sto jedynoście myjtrōw) to je do dzisiej nojwiynkszo drzewiano konstrukcjo we Europie i nojwiynkszo drzewiano wieża nadawczo na cōłkim świecie (beztōż je we Ksiyndze Guinnessa!). Z wiyrchu idzie zoboczyć kyns naszego Hajmatu, miyndzy inkszymi Anaberg, Beskidy i Sudety. Sygnał bōł kludzony ze piōnowyj antyny, hangniyntyj rajn we wieży. Beztōż cōłko konstrukcjo musiała być drzewiano, inakszyj sygnał niy poradziłby wylyź z tyj klotki Faradaya. Ino drzewiano, plus mesingowe szrōby (je ich wiyncyj jak szesnoście tysiyncy, a niyftore dwa myjtry duge) – niy znojdziecie hań ani jednego sztalowego nagla! Takich turmōw postawiyli wtynczos w Rajchu wele piytnostu. Za Polski Ludowyj glywicko radiosztacyjo używano była do roztomajtych cylōw: zagłuszanio Radyjoka Wolno Europa, nadowanio audycji z katowickigo radyjoka, aże yntliś Telekomunikacyjo Polsko SA przedała cōłki kompleks Glywicōm. Dzisiej rajzujōm sam
turysty z cōłkigo świata, coby ôbejrzeć tyn kyns gyszichty naszego ślōnskigo Hajmatu.
Wiela jeszcze bydzie tukej stoć
Dzisiej Ślōnsk asi sie tym zabytkiem (oficjalnie sztacyjo to je tajla Muzyjum we Glywicach), kery sztajgli już na lista dynkmali gyszichty. Fest gryfnie to wyglōndo, kej włōnczōm wszyske światła i radiosztacyjo świyci sie na tle ćmawomodrego ślōnskigo niyba. Eli jeszcze żeście jij niy widzieli, to lepij sie gibać. Ekszperty ôd drzewianych konstrukcji porachowali, co szczimie to jeszcze ino piytnoście, możno dwajścia lot. Nale możno tyn jedyn rozekszperty sie chachnōm i nasze wnuki tyż bydōm ôglōndać ta gryfno atrakcjo turystyczno?


text:
Czego szukasz?
Liczba ofert: 3
Salon sukien ślubnych - 31 km od: Wodzisław Śląski
Salon sukien ślubnych - 63 km od: Wodzisław Śląski
Salon sukien ślubnych - 37 km od: Wodzisław Śląski
Salon sukien ślubnych - 47 km od: Wodzisław Śląski
Salon sukien ślubnych - 49 km od: Wodzisław Śląski
Salon sukien ślubnych - 40 km od: Wodzisław Śląski
Terminy last minute!
Salon sukien ślubnych - 40 km od: Wodzisław Śląski
Salon sukien ślubnych - 101 km od: Wodzisław Śląski
Salon sukien ślubnych - 63 km od: Wodzisław Śląski
Salon sukien ślubnych - 37 km od: Wodzisław Śląski
Salon sukien ślubnych - 48 km od: Wodzisław Śląski


text:
Nakładnistwo DONATUS w Niederjahna pola Mišna je němskorěčne pojednanje wo załožerju serbskeje artificielneje hudźby pod titulom »Korla Awgust Kocor (1822–1904) – Leben und Wirken« wudało. Serbskorěčna edicija je w lěće 1972 składnostnje 150. posmjertnych narodnin serbskeho komponista w Ludowym nakładnistwje Domowina w Budyšinje w rjedźe »Wuznamni serbscy prócowarjo« wušła. Awtor tuteje prěnjeje a dotal jeničkeje wobšěrneje monografije wo Kocoru je profesor Zbigniew Kościów z Opola. Wučer hudźby a publicist studowaše a skutkowaše wot lěta 1949 we Wrócławju. Monografija wo Kocoru za jubilejne lěto 1972 běše za serbofilneho a muzikologisce zdźěłaneho Polaka nadawkowe dźěło, kotrež přewzać běše za njeho zdobom česć. Přełožk z pólšćiny do serbšćiny přewza potom Budyski wučer Achim Brankačk. Studujo w lětach 1947 do 1950 na Wrócławskej uniwersiće, wón pólšćinu derje wobknježeše. Tutu serbskorěčnu předłohu wužiwach za přenjesenje do němčiny.
Předsłowo wučerja stawiznow a mnohostronskeho kulturnika Brankačka, w kotrymž wón žiwjensku dobu Kocora tak wopisuje, kaž njebu to za jeho čas nic jenož wočakowane, ale tež kruće žadane, njebu hižo do nětko předležaceje edicije přewzate. Historikarjo dźensa a w našim kraju hinak postupuja respektiwnje stawizny hinak wopisujo interpretuja. Z tym pak njeje zwuraznjene, zo njemóžemy z tutoho předsłowa, napisaneho a wozjewjeneho w socialistiskej dobje, hižo ničo přiwzać, zo bychmy komponista a jeho dobu pod wšelakimi aspektami derje zrozumili.
Před lětomaj zhladowaše I. serbska kulturna brigada na 70. róčnicu swojeho załoženja. Jako wjeršk jubilejneho lěta předstaji so 28. a 29 septembra 2019 nowa chórosinfoniska twórba z reju, oratorij »Hrodźišćo«, z něhdźe 120 sobuskutkowacymi w Chróšćanskej wjacezaměrowej hali »Jednota«. Někotre dny pozdźišo wuhotowachu brigadnicy z modernej twórbu w stilu rocka a popa sobu swjatočne wotewrjenje Lěta Łužiskich Serbow w Liberecskim kraju. Hudźbu bě spisał Měrćin Weclich na tekst Madleny Nasticcyneje. Aranžementy za cyłkownu twórbu z chórom, orchestrom, band a solowej fujaru stwori Drježdźanski instrumentalist, komponist a wysokošulski wučer Malte Rogacki. K tomu zdźěła rejowar a pedagoga za balet Kornel Kolembus rejowansku choreografiju. Cyłkowny hudźbny nawod měješe dołholětny dirigent Budyskeho serbskeho gymnazialneho chóra, cyrkwinski hudźbny direktor Friedemann Böhme. Koncertaj w Chrósćicach kaž tež premjera w Čěskej so wot mnoholičbneho publikuma jara derje a zdźěla samo entuziastisce přiwzachu.
Na wuspěch před lětomaj akterojo lětsa nawjazachu. Terminaj za znowapředstajenje oratorija běštej sobotu, 5., a njedźelu, 6. septembra.
W rjedźe »Stysk za dalinu« zwoprawdźi so w minjenych lětach zhromadne dźěło mjez serbskimi hudźbnikami a komponistami kaž tež interpretami w Rostocku a druhich hudźbnych regionach Němskeje. Sakski hudźbny zwjazk ze sydłom w Lipsku kaž tež dalše zjednoćenstwa a institucije, mjez nimi Załožba za serbski lud, tute aktiwity podpěrowachu. Nimo koncertnych rjadow pak so tež druhe aktiwity přewjeduja, w kotrychž so hudźba Serbow na respektabelne wašnje pěstuje. Tak wotmě so po dlěšim planowanju 4. winowca na žurli Serbskeho muzeja w Budyšinje komorny koncert z interpretomaj, kotraž staj w serbskich hudźbnych kruhach dołho znatej. Wiolinist a komponist Malte Hübner z Rostocka koncertowaše na klasiskich kaž tež wulkich serbskich huslach a Martin Flade, kiž je solowy bračist w orchestrje Komiskeje opery w Berlinje, hudźeše na swojim instrumenće. Jako čłon ansambla UNITED BERLIN běše wón tohorunja aktiwnje na zapřijeću kompozicijow serbskich hudźbnikow do relewantnych programow wobdźěleny. Ze sobuskutkowanjom serbskeje dźiwadźelnicy Lizy Čornakowej pak dósta koncert pod hesłom »Pućowanje po hudźbnym swěće Serbow« přidatnu barbu.
»Njemóžu so dopomnić, zo čitach hdy knihu jedneje žony w němskej rěči, w kotrejž so žedźba za lubosću z tajkej požadliwosću a intensitu pokaza«, wobkrući znaty literarny kritikar Marcel Reich-Ranicki w Literarnym kwarteće ZDF, zaběrajo so z postum nakładowanymi dźenikami w lěće 1968 w starobje 39 lět zemrěteje NDRskeje spisowaćelki Brigitte Reimann. Tutón kompliment hodźi so tež na jeje literarny portret města Wojerecy »Moja dróha« nałožować, kiž wozjewi wona w lěće 1967 w tydźeniku Kulturneho zwjazka NDR »Sonntag«.
Literatka dźěłaše w lětach wot 1960 do 1968 w kombinaće Čorna Pumpa a bydleše we Wojerecach pod adresu Dróha Liselotty Herrmann 20 hač do swojeho přesydlenja do Neubrandenburga. Wulki dźěl jeje literarneho dźěła bu hakle po jeje smjerći nakładowany a swědči dale wo jeje wuměłstwje, teksty wobrazliwje a zdobom z wěstej načasnej hódnotu pisać.
Wojerowski wuměłski zwjazk pod nawodom Martina Schmidta jako časowy swědk tute namrěwstwo z wjele angažementom stajnje znowa wuswětla. Tak běchu čłonojo, hosćo a přećeljo wuměłskeho zwjazka dnja 12. junija do Wojerowskeje hrodoweje žurle přeprošeni na prapremjerne předstajenje hudźby k tekstam, kotrež drje buchu před lětdźesatkami w poměrnje małym nakładźe wuchadźacym časopisu wozjewjene, ale hišće ženje na někajkimžkuli zarjadowanju čitane.
Zemrěł je dnja 10. nazymnika 2019 w starobje 91 lět wučer a komponist Hinc Roj z Klětnoho. Nawróćiwši so hnydom po skónčenju Druheje swětoweje wójny domoj, do kotrejež běchu jeho jako 17lětneho gymnaziasta sćahnyli, sta so wón z nowowučerjom. W tym powołanju kubłaše so z wjele energiju zaměrnje dale a wuwučowaše wšelake předmjety. Na uniwersiće w Halle nad Solawu docpě kwalifikaciju jako wučer hudźby za wyši schodźenk. Po politiskej změnje bě hišće štyri lěta nawoda Klětnjanskeje šule.
Wučerstwo bě potajkim jeho prěnje a hłowne powołanje wot młodosće hač do wuměnkoweje staroby. Tola ćěrješe jeho tohorunja ke komponowanju. Priwatnje wukmanjowaše so wón, kiž bě hižo jako šuler swoju prěničku předpołožił a kotraž so tehdy tež zjawnje předstaji, w pjećlětnym studiju wuspěšnje pola renoměrowaneho komponista a wysokošulskeho wučerja Fritza Reutera w Drježdźanach a Berlinje. Tež w tym nastupanju bě wón nimoměry agilny. Spisa přibližnje 200 twórbow wšelakich žanrow. Tak wopřija jeho tworjenje nimo komorneje hudźby, wuměłskich spěwow a chóroweje hudźby tež sinfoniku.
Wulki dźěl Hinca Rojowych kompozicijow je Budyski Serbski ludowy ansambl prěni króć předstajił. Hižo z jeho załožićelom Jurjom Winarjom je so wón, kiž bě sej jako wnuk wjesneho herca Jana Wujca z Cympla swojeho serbskeho pochada jara wědomy, hižo w młodych lětach spřećelił. Jako čłon Koła serbskich hudźbnikow a pozdźišeho Zwjazka serbskich wuměłcow přiličowaše so kruhej serbskich hudźbytwórcow
W Budyšinje wotrosćeny a nětko w Berlinje skutkowacy spěwar Ronald Hein je so w zašłosći dosć zaměrnje tež hudźbje Serbow wěnował. W poslednich lětach pak dožiwimy jeho bohužel jenož hišće hdys a hdys na žurli Budyskeho Serbskeho muzeja, hdźež wón za dosć wulki kruh lubowarjow swojeho interpretaciskeho wuměłstwa na swójsku iniciatiwu koncert wuhotuje. Sakski wukubłanski a wupruwowanski kanal (SAEK) koncerty z wotpowědnym zaměrom natočuje.
Njedźelu, 17. nowembra, bu woblubowany koncertny rjad na tež tónraz derje wobsadźenej žurli Serbskeho muzeja dale wjedźeny. Mjeztym zo přewodźeše w zašłosći wosebje Liana Bertók Heina na křidle, je w poslednim času w Drježdźanach skutkowacy japanski pianist a wjele prašany partner na polu komorneje hudźby Hiroto Saigusa jeho instrumentalny přewodnik. A běše to zaso dobra hudźbna hodźina. Na programje steještej předewšěm spěwnej kruhaj Roberta Schumanna opus 24 na basnje Heinricha Heiny kaž tež opus 39 na basnje Josepha von Eichendorffa.
Wosebje kedźbyhódny pak bě zazběh koncerta z třomi spěwami Artura Immischa (1902–1949) na teksty wažneju zastupjerjow němskeje romantiki, »Schilflied« wot Nikolausa Lenauwa a »In der Fremde« a »Frühlingsnacht« wot Eichendorffa. Zajimawe je, zo běše wšě tři basnje tež hižo Schumann do swojeju w koncerće předstajeneju opusow 24 a 39 zapřijał. Immisch pak njeje wulkeho mištra napodobnjował, ale jako w druhim stilowym času skutkowacy hinak tworił. Jako jara připóznaty pianist w sakskej hudźbnej stolicy Drježdźanach pak znaješe tohorunja dokładnje kompozicije cyle w romantice tworjaceho Schumanna kaž tež jeho žiwjenske wobstejnosće. Tak sadźi wón jara wědomje w kóždej swojej kompoziciji tež cyle swójske akcenty. Nimo toho płaćeše wón jako wosebje talentowany student pola sławjeneho hudźbneho teoretikarja a komponista Hermanna Grabnera w Lipsku, kiž běše sej kaž wón nimo studija juristiki z promociju dokładnu hudźbnoteoretisku wědu w komponowanju a praktiske kmanosće jako pianist přiswojił.
W interviewje w Serbskich Nowinach z dnja 14. oktobra praji dźiwadźelnik a režiser Stanisław Brankačk: »Nowy rjad bě moja ideja.« Hižo přez tři lětdźesatki při Nowym dźiwadle Halle skutkowacy 65lětny wjelestronski wuměłc ma tam swójski dźiwadłowy koncept. A zajimawa je tohorunja jeho filmografija. Hdys a hdys přewozmje tež w Budyšinje nadawk. Při zahajenju hudźbno-literarneho wječorneho rjadu »Zynki a linki« w Röhrscheidtowej bašće Serbskeho ludoweho ansambla dnja 16. oktobra přewza wón čitanje někotrych wujimkow z awtobiografiskeje knihi Jurja Brězana »Stary nan«. Pod titulom »Bild des Vaters« běše edicija w 1980tych lětach we wjacorych nakładnistwach tohorunja němsce wušła a naby tak tež zwonka Serbow dosć wulku skedźbnosć. Po towaršnostnej změnje předpołoži LND dalše wudaće.
Za serbske připosłucharstwo čitaše Brankačk wězo serbsce wo poslednich dźesać dnjach w žiwjenju starca Tobiasa Hawka. A znowa so pokaza: Jedna so wo emocionalnu beletristisku literaturu z filozofiskim podzynkom, spisanu we hładkej serbšćinje našeje doby. Wobsah wšak je chětro njewšědny. Přetož lědma wobjednawa so w literaturje moderny tak nadrobnje smjerć. Brězan so njeboješe, tabuwow so dótkać a wumrěće wopisować. Tak rysuje awtor zetkanje swojeho »rjeka« z wosobami a wosobinami za žiwe dny, z kotrymiž chce so po swojej smjerći zaso widźeć. Je ćežko, tajku temu z telko dostojnosću wot moderneho abo modernišeho awtora beletristiki předstajenu nadeńć. A docyła nic wot wuměłca, kiž běše w realnym socializmje žiwy.
Składnostnje finisaže 3-krajoweho wuměłskeho projekta »Wobrazy krajiny. Podobe pokrajne. Bilder einer Landschaft« w Serbskim muzeju w Budyšinje poskići so na tamnišej swjedźenskej žurli dnja 25. žnjenca komorny koncert, kiž zbudźi wulki zajim za hudźbu Serbow klasiskeje moderny a postmoderny. Z wjele respektom přijachu so předewšěm šěsć prapředstajenjow z pjera Ulricha Pogody, Jana Cyža a Sebastiana Elikowskeho-Winklera, kotrež wučinjachu połojcu čisłow dosć wobšěrneho programa. Załožbje za serbski lud jako zarjadowarce běše so tež poradźiło, za interpretaciju zawěrno njelochkich kruchow w modernym stilu kompetentnych hudźbnicow a hudźbnikow zdobyć. Nimo serbskeje jazzoweje spěwarki Walburgi Wałdźic, skutkowaceje předewšěm w Lipsku, a w Berlinje zadomjeneje koncertneje pianistki Heidemarie Wiesnerec słušeše saksofonowy kwartet modernsax berlin do kruha sobuskutkowacych. Tutomu w europskim měritku sobu načolnemu saksofonowemu kwartetej přisłušeja nimo w Serbach hižo dawno derje znateho Gerolda Gnauscha Miriam Dirr, Petra Sauerwein a Rico Wolf.
Oratorij »Podlěćo« Korle Awgusta Kocora na tekst Handrija Zejlerja bu lětsa składnostnje Serbskeho cyrkwinskeho dnja, njedźelu, 16. smažnika, w Budyskej Michałskej cyrkwi znowa předstajeny. Kaž hižo před dwěmaj lětomaj w putniskej cyrkwi w Róžeńće dirigowaše tež tónraz jara derje wopytane předstajenje z chórom 1. serbskeje kulturneje brigady cyrkwinohudźbny direktor Friedemann Böhme. Hudźbny nawoda gymnazialneho chóra kładźe wažnosć na to, zo je kóžda generacija serbskich gymnaziastow znajmjeńša jónu na cyłkownym realizowanju jedneje z chórosinfoniskich twórbow załožerja serbskeje artificielneje hudźby wobdźělena. A što hodźi so lěpje hač oratorij »Podlěćo« za kónc šulskeho lěta a wotchad wot gymnazija, kotrejž wšak ležitej w tutym počasu? Zdobom pak tworješe koncert lětsa wjeršk schadźowanja ewangelskich Serbow w Budyšinje, kotřiž spominachu na 400lětnu róčnicu załoženja wosady swjateho Michała.
Po swjatočnym a pozběhowacym prologu »Stwórba Boža, templo swjaty« zaklinči w tutym druhim oratoriju cyklusa »Počasy« jako štwórte čisło prěnjeho dźěla pěseń wulkeje žiwjenskeje radosće »Kak stupa so lóštnje a wjesele«, zanjeseny wot kwarteta solistow. Wón płaći generacijam Serbow skerje jako wjele pěstowany pućowanski spěw, kotryž drje tón abo tamny njeby bjeze wšeho fararjej-basnikej ze Słoneje Boršće a komponistej ze Zahorja přirjadował, a to hišće jako wobstatk oratorija. Ale fenomen, zo přeńdźe twórba z pjera klasiskeho wuměłca do ludoweho herbstwa, jewi so tohorunja w dalšich kompozicijach wulkeje hudźbneje formy Serbow. Jednota mjez tekstom a hudźbu zabjerjetej při tym wažnu rólu.
Nalětni koncert Serbskeho ludoweho ansambla ze sinfoniskej hudźbu na žurli swójskeho domu w Budyšinje njedźelu, 10. měrca, zbudźi překwapjacy zajim. Často citowany předsudk, zo Serbja skerje wokalnu a ludowu hudźbu preferuja, so zaso jónu absolutnje njewopodstatni. Žurla bě ze staršimi a młódšimi připosłucharjemi, Serbami kaž Němcami a dalšimi hosćimi, derje wobsadźena.
W Berlinje bydlaca koncertna pianistka Heidemarie Wiesnerec so při swojich mjezynarodnych wustupach doraznje k serbskim korjenjam wuznawa a hudźbu Serbow nic jenož we Łužicy, ale tež zwonka njeje wobstajnje předstaja. Wona sama bě zawěsće magnet koncerta pod titulom »Stysk a wysk«. Hačrunjež njebě hižo na dwaceći lět z orchestrom SLA wustupiła, je tu dosć znata přez swój kóždolětny rjad nowolětnych koncertow, hdźež sama a z dalšimi wukonliwymi interpretami hudźbu serbskich komponistow zašłosće a přitomnosće prezentuje a tak mnohich hudźbnikow, tež z wukraja, z hudźbu Serbow zeznajomja. W jeje koncertnym rjedźe předstaja so na jednym boku šěroka paleta nowych twórbow, kotrež Załožba za serbski lud spěchuje, a na druhim boku prezentuja so tež pozabyte twórby. Zdobom interpretuje so tež serbska hudźbna klasika wot mnohich hudźbnikow, kotřiž steja samo na swětowym niwowje.


text:
Wustawki za Maćicne myto Bogumiła Šwjele
§ 1
Maćica Serbska pósćiwa kužde druge lěto Myto Bogumiła Šwjele, z kótarymž ma se mytowaś wuknik/wuknica Dolnoserbskego gymnaziuma w Chóśebuzu abo drugego dolnołužyskego gymnaziuma za fachowe źěło na pólu serbskeje rěcy, literatury, serbskich stawiznow, serbskego kulturnego slěźenja abo wuměłstwa.
§ 2
Ako myto wupišo Maćica Serbska 150 euro. Jolic jo źěło w serbskej rěcy napisane, pówušyju se mytowe pjenjeze na 250 euro. Myto smějo se jano wupisaś, gaž jo dotacija zawěsćona.
§ 3
Pśedsedarstwo Maćice Serbskeje myto zjawnje wupišo.
§ 4
Pśedsedarstwo Maćice Serbskeje póstajijo wuběrk za pósuźowanje zapódanych źěłow, wobstojecy z cłonka pśedsedarstwa a dalšneju fachnikowu. Wobradowanja wuběrka a lisćina zapódanych źěłow su dowěrliwe. Wuběrk pódajo pśedsedarstwoju swójo naraźenje za pósćenje myta, kótarež jo zakład za rozsud pśedsedarstwa. Wuběrk móžo pórucyś pósćenje spěchowańskich mytow z dotaciju 50 €. Gaž njejsu se zapódali źěła w trěbnej kwaliśe, se myto w tom lěśe njepósćijo.
§ 5
Źěła maju se w pisnej formje zapódaś. Směju to teke źěła byś, kótarež su nastali za šulske zaměry. Wóni muse měś minimalnu dłujkosć 6 bokow połterasmužkowego teksta w 12 pt. Ilustracije su ako pśidank móžne. Źěłoju ma se pśipołožyś list, w kótaremž stoj mě awtora/awtorki, adresa, narodny źeń, šulski lětnik, titel zapódanego źěła a wobkšuśenje, až jo wóno swójske wuźěło, kótarež njezranijo awtorske pšawo. Na źěle samem njesmějo mě awtora/awtorki napisane byś, aby se gódnośiło bźeze znaśa wósoby.
§ 6
Pśedsedarstwo Maćice Serbskeje pósćijo myto a informěrujo lawreata/lawreatku. Myto pśepódajo se na głownej zgromaźinje Maćice Serbskeje abo na wósebnem zarědowanju. Na pšosbu pśedsedarstwa pśedstajijo lawreat/lawreatka swójo źěło na głownej zgromaźinje.
§ 7
Pśeśiwo rozsudam wuběrka a pśedsedarstwa myta dla njejo pšawniska droga móžna.
§ 8
Změna wustawkow a jich wótpóranje lažy w zagronitosći pśedsedarstwa Maćice Serbskeje.
Chóśebuz, 27. maja 2010
Jan Malink, pśedsedaŕ
Marko Kowar, městopśedsedaŕ


text:
Spektakl
tytuł:
Zagraj to jeszcze raz, Sam
teatr:
Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach
utwór:
Zagraj to jeszcze raz, Sam (Play it again, Sam)
autor:
reżyseria:
scenografia:
pozostali realizatorzy:
asystent reżysera: Dariusz Chojnacki
Scena Kameralna
Scena Kameralna
obsada:
Maciej Wizner, Grzegorz Przybył / Przemysław Wasilkowski (gościnnie), Dariusz Chojnacki, Karina Grabowska (gościnnie), Katarzyna Dudzińska (gościnnie), Dominika Dzierżęga (Studium Aktorskie)
data premiery:
2009-12-18
Intelektualno-erotyczne męki Allana - "Zagraj to jeszcze raz, Sam" - reż. Grzegorz Kempinsky - Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach - aut. Patrycja Abu El Ella09.12.2011 Paranoik w wielkim mieście - "Zagraj to jeszcze raz, Sam" - reż. Grzegorz Kempinsky - Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach - aut. Olga Głąb08.12.2011 Idealny pokaz nieidealnej histerii - "Zagraj to jeszcze raz, Sam" - reż. Grzegorz Kempinsky - Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach - aut. Martyna Karwa06.12.2011 Miłość, nerwica i Casablanca! - "Zagraj to jeszcze raz, Sam" - reż. Grzegorz Kempinsky - Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach - aut. Marta Lesiak05.12.2011 Komedia na skraju rozpaczy - "Zagraj to jeszcze raz, Sam" - reż. Grzegorz Kempinsky - Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach - aut. Klaudia Trzeciak03.12.2011 Zagrajcie to jeszcze raz! - "Zagraj to jeszcze raz, Sam" - reż. Grzegorz Kempinsky - Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach - aut. Aleksandra Nowak02.12.2011 Ból głowy nam nie grozi - "Zagraj to jeszcze raz, Sam" - reż. Grzegorz Kempinsky - Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach - aut. Iwona Knopik25.10.2011 Zapomnieć to jak zabić - "Zagraj to jeszcze raz, Sam" - reż. Grzegorz Kempinsky - Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach - aut. Olga Ptak07.06.2011 Zapomnieć się w komedii - "Zagraj to jeszcze raz, Sam" - reż. Grzegorz Kempinsky - Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach - aut. Barbara Englender20.05.2011 Po prostu zapomnij, Allan - "Zagraj to jeszcze raz, Sam" - reż. Grzegorz Kempinsky - Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach - aut. Joanna Garbarczyk02.11.2010 Teatr Śląski od kulis - "Zagraj to jeszcze raz, Sam" - reż. Grzegorz Kempinsky - Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach - aut. Michał Wroński21.09.2010 Spektakle, wystawy, warsztaty i happeningi - "Zagraj to jeszcze raz, Sam" - reż. Grzegorz Kempinsky - Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach - aut. (-)28.08.2010 Być sobą - "Zagraj to jeszcze raz, Sam" - reż. Grzegorz Kempinsky - Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach - aut. Magdalena Loska25.02.2010 Zawsze czerpie się z siebie - "Zagraj to jeszcze raz, Sam" - reż. Grzegorz Kempinsky - Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach - aut. Tomasz Klauza30.01.2010 Każdy bywa Bogartem, ale życie to nie Casablanca - "Zagraj to jeszcze raz, Sam" - reż. Grzegorz Kempinsky - Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach - aut. Magdalena Mikrut-Majeranek07.01.2010 Finał daje nadzieję - "Zagraj to jeszcze raz, Sam" - reż. Grzegorz Kempinsky - Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach - aut. Tomasz Klauza24.12.2009 W życiu jak w filmie - "Zagraj to jeszcze raz, Sam" - reż. Grzegorz Kempinsky - Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach - aut. Marta Odziomek21.12.2009 Premiera w Teatrze Śląskim - "Zagraj to jeszcze raz, Sam" - reż. Grzegorz Kempinsky - Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach - aut. Henryka Wach-Malicka21.12.2009 Woody Allen jak żywy. A nawet lepszy - "Zagraj to jeszcze raz, Sam" - reż. Grzegorz Kempinsky - Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach - aut. Aleksandra Czapla-Oslislo21.12.2009 Lubisz filmy Woody\'ego Allena? Idź do Teatru Śląskiego - "Zagraj to jeszcze raz, Sam" - reż. Grzegorz Kempinsky - Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach18.12.2009 Pora na Allena - "Zagraj to jeszcze raz, Sam" - reż. Grzegorz Kempinsky - Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach - aut. Rozmawiała Marta Odziomek18.12.2009 Grudniowe nowości w Teatrze Śląskim - "Zagraj to jeszcze raz, Sam" - reż. Grzegorz Kempinsky - Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach - aut. Marta Odziomek11.12.2009 Być jak Humphrey Bogart - "Zagraj to jeszcze raz, Sam" - reż. Grzegorz Kempinsky - Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach - aut. Marta Odziomek10.12.2009 Rozwiązanie na lotnisku - "Zagraj to jeszcze raz, Sam" - reż. Grzegorz Kempinsky - Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach - aut. (-)04.12.2009


text:
Budysku Bohatu wěžu wobšěrnje saněruja a znowa wobarbja
Budyšin (SN/MWj). 25 lět po poslednim saněrowanju je Budyska Bohata wěža znowa wulke twarnišćo. Přichodne šěsć tydźenjow ju dospołnje zaróštuja. Něhdźe spočatk awgusta so potom poprawne twarske dźěła započnu. Mjez druhim dóstanje wěža nowu třěšnu konstrukciju z wołoja. Tuchwilu ma třěcha wobmjetk, přez kotryž so nastajnosći włóžnota předobywa, rozłoži dźensa Jobst Jaekel z měšćanskeho twarskeho zawoda nowinarjam. Je to jenička wěža w Budyšinje, kotraž njeje z metalom abo cyhelemi zakryta. Dale wuměnja wjerch pod wjerškom a špundowanje nad wuhladnišćom, zatwarja štyri nowe wokna a wuporjedźa błyskowód. Skónčnje wěžu wobarbja. Nowa barba budźe potom trochu ćmowša, štož pomnikoškitnym předpisam lěpje wotpowěduje. Dohromady płaći ponowjenje křiweje wěže 380 000 eurow. Za to je 160 000 eurow spěchowanskich srědkow přizwolenych, zbytk zapłaća ze swójskich srědkow a ze staroměšćanskeho konta, financowaneho z darow.


text:
Mars – sztworto podug uoddalyńo uod Słůńca planeta Ůkuodu Słůnečnygo. Mjano planety je wźynte uod mjana rzimskigo bůga wojny – Marsa. Przijynto tak skiż jygo farby, kera przi uobserwacyji wydowo śe być rdzawo-czerwůno a kojarzůła śe starożytnym s pożůgům wojynnům. Widźany uodćyń bjere śe stůnd, aże powjerzchńo planety je pokryto tlynkůma żelaza. Mars mo dwa ńywjelge kśynżyce uo ńyrygularnych ksztoutach – Fobosa a Deimosa – prawdopodobńy sům to dwje planetoidy przechwycůne bez pole grawitacyjne Marsa. Przipuszczo śe, co na Marśe můguo kjejś powstać żyće, nale uobecńy ńy mo na to solidnych dowodůw.
Mars je jydnům s pjyńću planet widocznych gouym ślypjym. W uopozycyji uośůngo jasność do -3,0 wjelgośći gwjazdowyj a szyrzka kůntowo do 25".


text:
Finisaža z kuratornym wjedźenjom k nowonawabjenym dźěłam wuměłstwa.
Lubi přećeljo Serbskeho muzeja! Wulki róžk je skerje nimo a z tym skónči so wustajenska doba nowonakupjenych twórbow poslednich pjeć lět. Tohodla přeprošamy wšěch zajimcow, so njedźelu, 31.01.2016 w třoch na kuratornym wjedźenju wobdźělić. Muzejowa wjednica knjeni Boguszowa dźěła z načasnymi wuměłcami hromadźe a je tež mnohich mjeztym zemrětych derje znała.
Ale tež starše dźěła schowaja wjele zajimawostkow w sebi. Husto je stawizna „zady“ wobrazoweho ramika jimaca kaž dobra kniha!
Dźěl nakupjenych twórbow so po tym do stajneje wustajeńcy do wotrjada tworjaceho wuměłstwa zarjaduja. Wjeselimy so na Was!


text:
Azerbajdźanska demokratiska republika
Azerbajdźanska demokratiska republika (azerbajdźansce Azərbaycan Demokratik Respublikası abo Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti, „Azerbajdźanska ludowa republika“) bě wot 1918 do 1920 wobstejacy stat na dźensnišim teritoriju Azerbajdźana a někotrych susodnych teritorijach dźensnišeje Georgiskeje, Ruskeje, Turkowskeje a Armenskeje.
Wona bu po rozpadźe Ruskeho mócnarstwa w meji 1918 załožena a bě jedyn z prěnich demokratisce fungowacych statow w islamskim swěće a scyła prěni zwjetša muslimiski stat, w kotrymž mějachu žony wólbne prawo.
Stolica republiki bě w prěnich měsacach Gandźa (Gəncə) na zapadźe a wot septembra 1918 hač do rozpušćenja stata dnja 28. apryla 1920 Baku.


text:
Mjenje wohnjowych wobornikow
Bad Schandau. Połoženje při lěsnym wohenju w Sakskej Šwicy so změruje. Tak njejsu hižo telko wohnjowych wobornikow trěbnych kaž dotal. Kaž krajnoradny zarjad Sakska Šwica-Wuchodne Rudne horiny zdźěli, su ličbu zasadźenych mocow na 370 zredukowali. Woheń, kotryž bě so 25. julija z Čěskeje Šwicy na Saksku Šwicu rozšěrił, je tam 150 hektarow wulki teren zničił.
Niše žiwjenske wočakowanje
Wiesbaden. Žiwjenske wočakowanje w Sakskej je za čas koronapandemije sylnje wotběrało. Wone ležeše pola nowonarodźenych hólcow 2021 nimale połdra lěta niže hač do pandemije, pola nowonarodźenych holcow tróšku wjace hač lěto. Wo tym je Zwjazkowy institut za ludnostne slědźenje we Wiesbadenje dźensa informował. Spady w tajkim rozměrje su slědźerjo posledni raz ke kóncej NDR zwěsćili.
Turisća tuchwilu faluja


text:
Wuchadźišćo knihi wo najspodźiwnišich ludźoch na swěće, w jendźelskim originalu »The WEIRDest People in the World: How the West became Psychollogically Peculiar and Particularly Prosperous«, je wěsty zjaw, kotryž bě awtorej, kanadiskemu antropologej Josephej Henrichej, hižo před mnohimi lětami napadnył. Mjenujcy zo so wjele psychologiskich přepytowanjow wo čłowjeskej psychologiji a zadźerženju (kooperacije, socialne nastajenja) złožichu na přepytowanja, kotrež přewjedźechu so přewažnje pola skupiny ludźi, kotraž hodźi so z akronymom WEIRD1 (= western, educated, industrialized, rich and democratic) wopřimnyć. Jako přewjedźechu so (masowe) psychologiske přepytowanja z ludźimi ze wšelakorych kónčin swěta z rozdźělnymi towaršnostnymi strukturami, tworješe skupina ze zapadnych towaršnosćow w kónčnym wuhódnoćenju přeco wěsty ekstrem. Tohodla su wuhódnoćenja mnohich přepytowanjow, kotrež zajimowachu so za globalne čłowjeske nastajenja w socialnych poměrach, skomolene. Na tutón zjaw skedźbni Henrich z dalšimaj awtoromaj 2010 we wědomostnym wozjewjenju.2
Cyłkownje něhdźe 2.400 přihladowarjow dožiwi srjedź septembra na farskej łuce w Chrósćicach dźiwadłowe předstajenje hry »Mór a lubosć«, kotrež bu składnostnje 600. róčnicy załoženja tamnišeho Bratstwa swjateho Bosćana wot bywšeho předsydy Towarstwa Cyrila a Metoda Jurja Špitanka iniciěrowane a z něhdźe 250 sobuskutkowacymi zwoprawdźene.
Dopominam so derje na wokomik, jako zhonich z njedźelnišich wozjewjenjow w Chróšćan farskej cyrkwi titul planowaneho lajskeho dźiwadłoweho předstajenja. »Njeńdźe da ženje bjez lubosće?«, so prašach a před swojim nutřkownym wóčkom widźach hižo hłupikojte lubosćinske sceny, kaž běch je w lajskich dźiwadłowych kruchach mjeztym přehusto dožiwiła. Awtorka Jěwa-Marja Čornakec wšak zamóže předewšěm ze swojej prozu šěroki kruh recipientow »posłužować«. Dowěrich pak iniciatorej projekta Jurjej Špitankej, zo budźe wěsće dokładnje hladać, što so na jewišću předstaja. A jako »Mór a lubosć« – korony dla dwě lěće pozdźišo hač připowědźene – lětsa srjedź septembra skónčnje dožiwich, běch wulce překwapjena.
Lubosć je tema, kotraž jednanju ramik da. W 15. lětstotku wšak njejstaj so lubowacej bjeze wšeho zmandźelić a swójbu załožić směłoj. Wušiknje sposrědkuje so přihladowarjej w dialogach, kotre towaršnostne prawidła žiwjenje a poćah hłowneju wosobow Hanki a Jana postajeja. Cyłe předstajenje je nazorna pokazka na žiwjenske wobstejnosće w Chrósćicach a we wokolinje před 600 lětami. Hač na nalětnich wikach w Kamjencu, při nałožku wunjesenja smjerće abo pola Wornačec za swójbnym blidom – sceny skutkuja přewšo awtentiske. Kostimy a jewišćowy wobraz, hudźba a widejowe sekwency su koleska časoweje mašiny, kotraž přesadźi publikum do zašłosće.
Z koronowej krizu, hišće bóle pak z wójnu w Ukrainje su powšitkowne kóšty za ludnosć sylnje stupali, tak zo wučinješe inflacija w Němskej lětsa w septembrje 10,9 %, přirunujo k lońšemu lětu. Za energiju dyrbjachu ludźo přerěznje 43,9 % wjace wudać, za twory 17,2 % a za zežiwidła 18,7 %. To wšak potrjechenych porazy a mnozy rozmysluja, kak móhli tole zapłaćić resp. hdźe móhli lutować. Eksperća wuchadźeja z toho, zo ludźo w přichodnych měsacach mjenje tworow kupuja, wopyt hosćencow redukuja a mjenje kulturnych zarjadowanjow wopytuja, dokelž sej to prosće dowolić njemóža.
Hdyž je redaktor Serbskich Nowin 19. awgusta konstatował, zo je hodowne wudaće wječornika wohrožene, dokelž dobra třećina redaktorkow a redaktorow woteńdźe a trěbny fachowy dorost pobrachuje, dyrbjeli sej wuwědomić, zo móhli tež abonenća falować, dokelž je za wobydlerstwo – wosebje na wsy – lóšo so nowinow wzdać hač wšědneho chlěba. Dyrbimy z tym ličić, zo wostanu srjedź jubilejneho lěta Zejlerja a Kocora žurle kaž wóndano při koncerće SLA pod hesłom »Pój, wječoro k nam rjany« w Budyskim Serbskim domje prózdne, dokelž njemóža zajimcy zastupny lisćik zapłaćić, zo budźe žurla NSLDź při planowanej inscenaciji komedije »Hrěšna wjes abo zabyty čert« z pjera Jana Drdy snadź jenož na předstajenju wupředata, hdyž poskićuje so hrabnjenčko, potajkim zastupny lisćik za potuńšenu płaćiznu? Jenož čitanja w Smolerjec kniharni móhli renesansu wosebiteho razu dožiwić, wšako su darmotne a wopytowarjo móža so za čas zarjadowanja na swojich stólcach sedźo jónu porjadnje zwohrěwać.
Su 24 powědkow »z pjeć lětdźesatkow« wjele abo mało? Dwurěčny lyrikar Benedikt Dyrlich (mjeztym 72 lět stary) wozjewja tu prěni raz ryzy prozowu zběrku w serbskej rěči. Dwaj ducentaj krótkich powědančkow rozdźěluje wón do třoch kapitlow, kotrež wšak metaforiske nadpisma noša: »Wałporne reje«, »Spowědne špihele«, »Zawjedne wupuće«; kóždy dźěl wobsahuje něhdźe 50 ćišćanych stron. Cyła knižka rěka »Na motawych mjezach«, štož pokazuje na wěstu njewěstosć we wuprajenju, na chabłacu pódu, na kotrejž so awtor ze swojimi nazhonjenjemi po wšěm zdaću nachadźa abo so hibać mysli. Čitar/Čitarka, kiž jemu na tajki njespušćomny teren sćěhuje, móže so troštować: Jemu/Jej njezeńdźe so lěpje, runje w načasnej (swětowej) situaciji nic. Ale čehodla je Dyrlich nimo stotorakich basnjow w tych 50 lětach tež druhdy krótke powědančka pisał? Naša teza: Wón trjebaše je pak k wujasnjenju swojeho stejišća pak jako přinoški za prozowe antologije, ke kotrymž serbske nakładnistwo wšitkich pisacych dotal kóžde pjeć lět přeprošowaše a kotrež w Serbach wot 1945 nahladnu tradiciju tworja.Benedikt Dyrlich: Na motawych mjezach. Powědki z pjeć lětdźesatkow. Budyšin: Ludowe nakładnistwo Domowina 2022, 152 stron
Wjetšina zezběranych tekstow je jenož dwě abo tři strony dołha, někotre pak 15 abo 20 stronow, a wone su potom rozrjadowane do 10 abo 12 čisłowanych wotrězkow. Wobsahi su zdźěla realistiske a rozprawjace, zdźěla skerje subjektiwne a asociatiwne, haj, samo skurilne a absurdne. Wjacore wuběža na poetisku pointu. Časowy porjad temow w zběrce njeje spóznać. Najstarša powědka (»Chronika sydomdźesatych lět powěda«) pochadźa drje z lěta 1970, najnowša naspomina hižo koronowu pandemiju našich dnjow (»Truchłe nalěća«). Tola štóž so prócuje, tón namaka w tych třoch kapitlach bjeze wšeho tež tři čerwjene nitki: a) lěta do politiskeho přewróta 1989/90; b) wosobinske dopomnjeća z cyłeho žiwjenja, realne kaž fantastiske; c) skónčnje dožiwjenja z popřewrótoweje doby, kotrež pytanje za »wupućemi« znazornjeja. Wulka lěpšina je wězo hładka, čućiwa serbšćina, kotraž dialektalne wosebitosće katolskeje kónčiny zapřija – tohodla přełožuje nam na kóncu »Słowničk« spodźiwne, njejasne słowa (s. 149).
Kito Lorenc bě jón hišće sam zestajił, wuběr literarnokritiskich studijow. Wudałoj staj jón nětko dźakowano »sobudźěłu Juliany Rehnolt« Franc Šěn a Christian Prunič. Je to třeći, drje posledni zwjazk grafisce podobnje wuhotowaneho rjada w Ludowym nakładnistwje Domowina, kotryž móhł na cyłkowne wudaće pokazować: Po »Im Filter des Gedichts« / »Přez křidu basnje« (2013) wuńdźe »Der zweiseitige Beitrag« / »Wěsty dwustronski přinošk« (2015) z prozu (1957/58 do 2014) a nětko – po smjerći – zwjazk »Gedicht-Geschichten. Literaturkritischen Studien«. Prěni raz je serbski titul hinaši: »Wólny wjerš a formy ryma«. Z tym bywa jasne, zo dźe w tutym zwjazku w daloko přesahowacej ličbje serbskorěčnych přinoškow předewšěm wo swobodny wjerš, potajkim wo bóle specifiski předmjet hač w prěnimaj zwjazkomaj.
Nimale lětdźesatk dźěli prěnju a poslednju tutych knihow, kotrež su po wobjimje podobnje wažne. A tola su rozdźěle mjez prěnim a třećim krokom šwarne: Njehladajo na datu dwurěčnosć zwjazkow hraja němskorěčne artikle 2022 lědma hišće rólu. Je to jenož hišće něhdźe 70 stronow porno 230 serbskim. W 1. zwjazku steješe hišće 180 němskich 130 serbskim stronam napřećo. Cyłkownje pak stej tež poetologiska wuznamnosć a tematiska mnohotnosć a šěrokosć jasnje redukowanej. Tola parować tute teksty njebychmy chcyli, wšak měła nam kóžda linka Kita Lorenca hódnotna być. Wažny rozdźěl tež je, zo zhonimy w zwjazku lědma hišće něšto noweho wo dźěle a žiwjenju Kita Lorenca samoho, ale skerje něšto wo literaturje a poetice Serbow abo serbskich basniskich koleginow a kolegow w zašłosći a přitomnosći. Znate, derje přistupne, krótke a informatiwne zawody Lorenca k basniskim kolegam w rjedźe »Serbska poezija« (276–299) njech su tu jenož naspomnjene. Indirektnje maja wšě tute artikle wězo dokładnje z jeho pisanjom činić.
Hdyž so dźensa wo profesionelnym wuměłstwje rěči, potom su z tym husto wšelke wočakowanja zwjazane kaž na přikład, zo su wuměłče přeco přihotowane, zo su wuměłcy koncentrowani, zo swój wukon na dypk přinjesu. Hač k postajenemu časej předstajenja abo někajkemu terminej za wotedaće. Njewotwisnje wot jich naladow, starosćow a začućow.
Hórnikečanska Energijowa fabrika wuwi so najpozdźišo z wotewrjenjom noweje trajneje wustajeńcy w nazymje 2020 k najwažnišej muzealnej městnosći zwobraznjenja stawiznow łužiskeho rewěra. Tole zapřijima stajnje zaso tež wosebite wustajeńcy tworjaceho wuměłstwa kaž na př. přehladku »Wuměłstwo a brunica« w lěće 2018, kotraž bu šěroko wobkedźbowana. W tutej sezonje wěnuja so ze »Změna. Łamki w rewěrje« eksplicitnje fotografiji. Z přehladom twórbow skića štyrjo čłonojo z lěta 2008 eksistowaceje ASA-skupiny, wobstejaceje z Franka Höhlera, Thomasa Kläbera, Georga Krauseho a Jürgena Maćija, dźěła, kotrež wopřijeja dobu štyrjoch lětdźesatkow a dweju němskeju statow. Štyrjo renoměrowani fotografojo dźěla sej wjacore dypki w swojich biografijach: Woni narodźichu so srjedź 1950tych lět w NDR a wotrosćechu w sylnje industrializowanych resp. wot hórnistwa potrjechenych južnych wobwodach kraja. Wšitcy štyrjo absolwowachu diplomowy studij fotografije na Wysokej šuli za grafiku a knižne wuměłstwo w Lipsku, kotryž wotzamknychu w 1980tych lětach. A skónčnje pokazuje »Změna« tež, zo je za wšitkich čłonow skupiny temowe polo »hórnistwo« resp. »brunica« zdźěla ze spočatka swójskeho fotografiskeho tworjenja so wospjetowacy sujet, kotryž hodźi so w padźe Jürgena Maćija samo jako nošny element cyłkowneho tworjenja zrozumić.
Wliw němčiny na serbšćinu – na wšěch runinach rěče –, a wosebje wobchadnu serbšćinu, je dźensniši dźeń sylny, nic jenož dokelž je to dominowaca rěč wokolnosće, ale dokelž wobknježi dźensa tež kóždy Serb němsku rěč. Z tym mamy situaciju tak mjenowaneho absolutneho rěčneho kontakta. Ale tež ze sebje won so rěčny system stajnje měnja a připodobnja so potrjebje towaršnosće, rěčnikow. Spisowna rěč je přez swoje kodifikowane prawidła a struktury mjenje dynamiska a spyta wliwam zwonka a změnam w gramatice skerje wotwobarać. Zo by pak rěč žiwa wostała a zo bychu so rěčnicy z njej dale identifikować móhli, je trjeba, zo dźe kodifikacija z časom a so we wěstej měrje uzusej přibliži. Hewak so wobchadna a spisowna serbšćina dale a bóle wot so wotsalitej. Rozdźěl mjez nimaj je nětko hižo wulki. Dožiwjam přeco zaso, kak njewěsći sej mnozy z rěčnikow w spisownej serbšćinje su, kak wulki je wotstawk k njej, kak »cuza« jim je.Leńka Šołćic Foto: priwatne wobsydstwo
Zo njeby tutón wotstawk dale rozrostł a serbska spisowna rěč jenož hišće rěč serbskich institucijow abo jednotliwych awtorow była, bychu so tola móhli wěste zjawy z wobchadneje rěče do spisowneje přewzać (za někotrych čitarjow: akcent leži na wěste). By da woprawdźe zlě było, hdy by so tež w spisownej rěči analytiski futur z perfektiwnymi werbami »dowolił« (budu zawołać). Abo hdy by so pola někotrych přewzatych słowow, euro, ananas, njedeklinabelna warianta dopušćiła?
Čehodla měł so w serbskim kulturnym časopisu němski přełožk přewodnika wo serbskich pomnikach recensować? Tute prašenje by drje woprawnjene było, by-li so wo ryzy přełožk w lěće 2019 wušłeho originala wodźaceje serbskeje pomnikarki Trudle Malinkoweje jednał. »Sorbische Denkmale – Handbuch sorbischer Gedenk- und Erinnerungsstätten« je pak wjace hač jenož to.
Malinkowa je składnosć wužiła a skići w nowym nakładźe wobšěrniše přidatne informacije, jasnje wjace wobrazow k jednotliwym pomnikam (tež historiskich) a nimo toho tójšto pomnikow a městnosćow, kotrež w prěnim serbskim wudaću scyła zastupjene njeběchu. Cyłkownje je kniha z 370 město 218 stronow wo tójšto tołša a tež kusk wjetša hač jeje serbska předchadnica.
Trudla Malinkowa, Sorbische Denkmale. Handbuch sorbischer Gedenk- und Erinnerungsstätten, Budyšin 2022, kruta wjazba
Kaž w originalu zmóžnja wobšěrny register wosobowych a městnych mjenow zaměrne pytanje za wěstymi pomnikami. Wšitkim, kiž trjebaja k jednotliwym objektam hišće dokładniše informacije, słuži zapis literatury na kóncu kóždeho wotrězka.
Ako som słyšała, až maju nowu mini-seriju (nimska telewizija groni Dramedy Serie) wó Serbach, teke z Górneje Łužyce, som kśěła ten film na kuždy pad wiźeś. Tak jo teke było w zajźonem lěśe, ako som wiźeła reklamu za film Sorbenkind. Wjaselim se pśecej na nowy film wó Serbach. Ale kuždy raz som na kóńcu wobtužona. Něnto zasej.
Straight Outta Crostwitz ga wóspjetujo negatiwne stereotypy wó Serbach. W momentach, gaž druge njeserbske (abo njewěźece nic wó Serbach) luźe se smjeju, ja njewěm, lěc dejm se smjaś abo skerjej źe płakaś. Film co byś cool, moderny a za młodych luźi. Ja pak se sromam dla luźi, kótarež se mysle, až serbski swět jo napšawdu taki carnoběły.
Rowno tak se gniwam, až w takem filmje muse byś luźe z carneju abo zeleneju abo rožojteju kóžu a homoseksualne luźe, aby film był nacasny. Mě se njelubi, až filmarje kśě kumštnje dopokazaś, až nowocasny film musy měś woblico carnego cłowjeka. Kaž by měli z tym dopołniś někaku kwotu.
Ako cłowjek, kenž se žywi w młogorakosći kulturow a rěcow, njedajom se pśeznaniś, až na pśikład jano Serbowka, kótaraž lubujo rap abo HIP HOP, jo moderna. Lubujom ludowe spiwy, njepasujom pak do žednogo stereotypa wó Pólakach. A njok, až mě druge luźe jano pśez prismu mójogo póchada wiźe. Togodla se mě Straight Outta Crostwitz njelubi.
K zahajenju festiwala Noweje hudźby w Brandenburgu
Notowe linije z fantaziju jako girlandy wuhotowane, na to přičinjene wurězki partiturow kruchow, kotrež mějachu zaklinčeć, kaž tež wulkej łžicy pódla dweju gitarow překwapichu wopytowarjow koncerta na Bože spěće w Potsdamskim wuměłstwowym domje sans titre. Hižo prjedy hač jimaše so nawoda Thomas Gerwin do zahajenja pjećdnjowskeho festiwala Noweje hudźby słowa, bu přez originalnu atmosferu ruma jasnje, na čo je so k 22. razej wotměwacy rjad zarjadowanjow z pomjenowanjom »intersonanzen« wusměrjeny: na prezentaciju šěrokeje wuměłskeje kreatiwity z mjezynarodnym wuprudźenjom, tutón króć z widom na Pólsku a Awstrisku. Hižo přeprošenje ekskluziwneho gitaroweho duwa Stefana Conradija – Bernda Gehlena k »preludijej« hudźbnych dnjow dokumentowaše tutón wotpohlad přez zrědka dožiwjenu wobsadku, kotraž žada sej šěroku bohatosć idejow.
Gitarowy duwo Stefan Conradi a Bernd Gehlen z komponistom Janom Cyžom (srjedźa) Foto: Sebastian Rausch
Tole bě hižo při prěnjej twórbje, wjelewoznamoweje kompozicije »sait᾿ an sait᾿ – gegensaitig« serbskeho komponista Jana Cyža pytnyć. Cyž wobhladuje wobeju interpretow jako přewodnikow, kotrajž spytataj so wjace razow čućiwje přibližować. Poněčim so hudźbne napřećiwki rozpušćeja, na př. nastupajo wašnja hraća a sylnosće zwuka kaž tež rozwólnych improwizowanych pasažow. Při tym hodźa so tež optisce powabne akcije wobkedźbować kaž zasadźić smyčki při hraću na trunach abo zwjertnyć instrumenty na koleno. Bóle tradicionelnje skutkuja na kóncu melodiske floskle, kotrež wjedu hač k spóznajomnemu citatej spěwa, tak zo pokazuje wjesoła kónčna štučka cyle jasnje na hłuboko sahacy humor awtora.
Hartmut S. Leipner Foto: archiw Nowego Casnika
Gaž nimske diskusijne krejze se zaběraju ze serbskeju rěcu, móžomy z wěstosću na to cakaś, až pśiźo pšašanje, lěc se hyšći wupłaśijo, do spěchowanja wuměrajuceje rěcy inwestěrowaś. Něgajšny chóśebuski wušy promšt Reinhardt Richter jo se pšašał, kak dłujko musymy hyšći serbske namše póbitowaś. Pśecej su take zranjece słowa zwězane ze słowkom hyšći. Kak dłujko se hyšći serbski powěda. Slědny maminorěcny pótom serbske swětło wugasnjo? Drogujuca wustajeńca »Co ga how groni mjeńšyna«, kenž jo była wiźeś do kóńca apryla w Zwězkowem sejmje a jo něnto ducy pó cełej Nimskej, pśewobrośijo pšašanja na wětšynowu ludnosć, aby zwurazniła głuposć takego pśistupa: Wjelich was jo, su scełego filmy w nimskej rěcy, cogodla hyšći nimski powědaśo a nic engelski abo chinski, dla cogo trjebaśo wucbu w nimšćinje, maśo namše w nimskej rěcy, atd. Spisowaśel Eugen Ruge jo gano we swójom drježdźańskem nagronje analyzěrował nimsku rěc. Móžomy se pśedstajiś, až wóna wótemrějo? Móžo to byś, až se pśibližujomy kóńcoju nowowusokonimšćiny, ako jo źinsa znata? Jogo wuslědk jo pśechwatajucy – jo, na kuždy pad móžo se to pśedstajiś. Awtor namakajo wšake indice, w casach dominěrujuceje engelskeje popularneje muziki, lichego wikowanja, digitalizacije a pšawopisnych abo »gender« reformow, gromaźe z powšyknym spadom rěcy.
A co jo z našeju bogeju serbskeju rěcu? Smy my napšawdu na droze do Texasa, ako jo było dawjeto cytaś w ewangelskem casopisu Pomhaj Bóh? Měnjone jo było, až naša rěc buźo graś jano symbolisku rolu ako na swěźenjach Serbow w Texasu – na toflach w měsće, w dwójorěcnych nadpismach, abo gaž se gjarźe prezentěruju stare serbske knigły z pśispomnjeśim, až (se wě) cytaś je južo nicht njamóžo.
Přemyslowanja muža srjedźneje generacije, kiž pochadźa z přeněmčenych stronow Łužicy
Hižo lěto sym jako bibliotekar w Delnjoserbskej bibliotece w Choćebuskim Serbskim domje přistajeny. Čehodla njerěka wona jednorje Serbska biblioteka, njewěm, dokelž někajka hornjoserbska biblioteka tam w bliskosći njeje. Zo tam dźěłam, ma tři přičiny. Najprjedy su mi koronowe naprawy z hospodarskich přičin nanuzowali, so swojeho powołanja jako pěsnjer wzdać. Nimo toho rěču, čitam, pisam a sonju najwjetši čas swojeho žiwjenja tež hornjo- a delnjoserbsce a wot dźěćatstwa sem lubuju knihi. Wukubłana bibliotekarka, kotraž delnjoserbšćinu wobknježi, njeje mi znata, hačrunjež ma Delnjoserbski gymnazij někak 700 šulerjow a dźeń a wjace z nich swoju maturu z jedynku złoži. Wot šulerjow 11. lětnika DSG (staw 2021) nječita nichtó we wólnym času ani jednu serbsku knihu, jenož 20 % z nich wědźa, što je Domowina, 20 % znaja Załožbu za serbski lud. Tohodla tež žadyn šuler njewě, štó bě Jan Skala. So wě, šulerjo móhli so bóle za serbski lud zajimować, hišće bóle pak jich staršich. Čehodla pósćelu swojeho synka na serbsku šulu, hdyž soni wo karjerje pola NASA? Při tajkich wobstejnosćach wěrić, zo změjemy za pjeć lět dosć młodych Delnjoserbow za dźěło w serbskim nakładnistwje, nowinach, rozhłosu, dźiwadle abo jako wučerjow, mam za njerealne přeće.
W ruce dźeržu tirkisnu knihu. Na njej sadźa rysowanki małe akcenty. W jednym róžku je hwězda namolowana, w kotrejž »crash!« steji, na druhim blečku je mała žołma, snadź je tež sněh, kiž so nabok wěje. »Bjez čriji« steji tam w čornym podšmórnjenym pismje.Ivona Březinová, Bjez čriji, z čěšćiny přełožiłoj Jana Štillerová a Pětr Šołta, ilustrował Jakub Troják, Budyšin 2022Jedna so wo serbski přełožk čěskeho romana »www.bez-bot.cz« Ivony Březinoveje. Jana Štillerová a Pětr Šołta staj jón do serbšćiny přełožiłoj. W stawiznje so předstaji, kak Ben po ćežkim njezbožu na sněhakach z nowej situaciju wobchadźa, jako w chorowni wotući a zhoni, čehodla tam leži, kajke sćěhi je njezbožo zawostajiło a kak wuknje je za sebje přiwzać. To je wšak dołhi proces z horami a dołami. Podobnje kaž wobalka knihi su tež kapitlowe strony wuhotowane. Kniha ma 13 kapitlow, kotrež wobsteja z jednozłóžkowych słowow. To dopomina na tak mjenowane hashtags abo na krótke nadpisma, kajkež so na internetowych stronach a w socialnych syćach wužiwaja. Tak rěka prěni kapitl »1 # BEN« a předstaji čitarjej hłownu wosobu, woneho Bena, 15-lětneho Benjamina Brauna. Je sportowy typ a so rady a wjele pohibuje. Kaž sam praji, je »wjele z kolesom po puću, płuwa […] a najradšo […] ma sněhakowanje« (str. 46).
Jako čitarka přewodźam Bena rady, kak po njezbožu w chorowni wotući, so tam najprjedy raz orientuje, a to wosebje dušinje. Ben wjele spi, jemu so dźije wo sněze a sněhakowanju, mjez wobrazami su hłosy słyšeć, kotrež z nim abo wo nim rěča, ale »zawołany wobdźělnik njeje docpějomny« (str. 8), kaž powědar zdźěli. Tutón powěda z Benoweje perspektiwy. Traje wěsty čas, doniž Ben njewotući. Tak zhoni wón a z nim tež čitar hakle po někotrych stronach, hdźe je. Tak mysli, zo je wosoba w běłej drasće konditorka, a je wšón zadźiwany, jako jemu něšto wo chorowni a lěkarju powěda. Jako přichodny raz wotući, steji jeho swójba wokoło njeho: mać, nan, sotra Vendy a młódši bratr Damik. Jim je ćežko wokoło wutroby a njezamóža Benej wo njezbožu a jeho zranjenjach ničo rjec. Tuž přewozmje to lěkar a praji Benej, zo su jemu po njezbožu ze sněhakami noze wotewzać dyrbjeli. Ben so rozmjerza, nochce to wěrić.
»…na kóncu módry dym.« Heinrich Heine – Z třoch dźělow zestajena zběrka prozy a esejow »Stop a stup« Měrany Cušcyneje započina so z rjadom powědančkow, kiž su tematisce a poetisce jara mnohostronske, ale přeco hłuboko we wšědnym dnju zakótwjene.Měrana Cušcyna, Stop a stup. Powědki, miniatury, eseje, titulna ilustracija Iris Brankačkowa, Budyšin 2021, 152 s., kruta wjazba ze škitnej wobalkuKrótke, jadriwe sady, napjate wašnje powědanja, jara čućiwe přibliženje figuram, něžnje napředźene charakterizowanje figurow a jich poćahow, woznam druhich ludźi za nas a kak wažnej stej stabilny wšědny dźeń a stabilna wokolina, su prěnje zaćišće, kiž napadnu na spočatku lektury. Zetkamy figury (Danielu ze »Zawostajenstwo«), kiž so swojim nostalgiskim začućam a dopomnjenkam podawaja: Wulkotne wobrazy serbskeho dźěćatstwa w NDR, nadrobnosće, kiž běchu tak wjele biografijow wučinili, fota wubudźeja přeco dalše dopomnjenki na nana a wuja, na mać, na swjedźenje. A přeco zaso njewočakowany wobrot. Tu je tež pytanje za uniwersalnej spiritualnosću (»Jandźelina«), za zwjazanjom z njeznatymi, bójskimi mocami, kiž w nas skutkuja, něžne, dokładne wopisowanje a hłuboke dohlady do psychi, nadal hłuboko zanurjeneje do wšědneho dnja ludźi, z wjele zrozumjenjom za wšitke jich słabosće a sylnosće. Njehladajo skerje nabožneho zakładneho tona a z tym relatiwnje wuskeho ideologiskeho a wozjewjensko-techniskeho ramika poradźi so Měranje Cušcynej w jeje powědančkach (»Hodowny štom«, »Drohotny dar«, »Zhubjeny syn«), tute wobmjezowanje přez efektowe pointy přewinyć, so powučacemu patosej a pobožnej sentimentalnosći wuhibnyć. Připódla prajene by Měrana Cušcyna jedna z mało awtorkow była, wot kotrejež móžemy wuknyć, kak hodźi so spiritualnosć skutkownje předstajić a z lochkej ironiju a přichilnosću łamać.
Powědki »W Hodźanach«, »Nohaty wosušk«, »Dr. Frido Fumlofak« su duchapołne, žortne, z wjele rěčnymi hrami a rěčnymi žortami, stilistisce jednotne, bajkojte, hrajkaja sej z předsudkami a klišejemi, za kóždym róžkom łaka žortne zwjertnjenje. W powědkach Měrany Cušcyneje njeskuzła so hłuboka dramatika a tragika, w tym zmysle je wona přeco po swójskich rěčnych a poetiskich pućach kročiła. Tež multiperspektiwisce so jednanske nitki pletu (»Židźana nitka«). Dźe wo njewšědnu rozžahłosć, wo wobraz dźensnišeho indiwidualizma a samo woleneje samoty, wo falowacu komunikaciju, strach před bliskosću, ale tež wo strach, zo so žona tebje zmocuje, će šlapnje.


text:
- About Institute
- nike zoom vomero 5 lime green - Nike Lunar Dunk High Lux SP TZ Sequoia - IetpShops
- IetpShops , challenge nike air max nomo pink dress , buy cheap challenge nike lebron x mvp shoes
- adidas gazelle homme zalando - IetpShops - adidas ZX 500 OG Stone Grey
- Pricing , SBD, Adidas Terrex reflekterande varumärke för bästa synlighetTerrex brett midjeband, Release Dates, adidas ZX 10000 Colorways
- Sports shoes - Asphalt - nike jordan trunner kids boots clearance - IetpShops - Running shoes - nike air max 1 new york , Women's shoes
- 1576 nike air jordan 1 naranja y blanco
- printed t shirt from the gucci tiger collection gucci t shirt 1553843
- nike lebron 20 violet frost
- air jordan 1 high stash white
- 417944 nike air max plus
- Annual Reports
- Didactics
- Research
- Employees
- Journals
Recent projects
Zbigniew Tarapata, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Najgebauer, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Michał Dyk, Agnieszka Kacprzak, Dariusz Pierzchała, Mariusz Chmielewski, Krzysztof Chlebicki, Jarosław Rulka
Maciej Kiedrowicz, Jarosław Koszela, Zbigniew Tarapata, Rafał Kasprzyk, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Jerzy Stanik
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Rulka
Dariusz Pierzchała, Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Rulka, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Mariusz Chmielewski, Michał Dyk, Krzysztof Chlebicki
Andrzej Najgebauer, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas, Ryszard Antkiewicz, Rafał Kasprzyk, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Koszela
Ryszard Antkiewicz, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Andrzej Najgebauer, Dariusz Pierzchała, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski
Tadeusz Nowicki, Tomasz Tarnawski
Grzegorz Bliźniuk, Andrzej Ameljańczyk, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Gaj, Tomasz Górski, Tomasz Gzik, Piotr Kędzierski, Piotr Kosiuczenko, Jarosław Koszela, Andrzej Najgebauer, Tadeusz Nowicki, Kazimierz Worwa
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Koszela, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Tomasz Drozdowski, Dariusz Pierzchała
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Dariusz Pierzchała, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Mariusz Chmielewski, Roman Wantoch-Rekowski
Roman Wantoch-Rekowski
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Marian Chudy, Tadeusz Nowicki, Radosław Pytlak
Recent publications
Bolesław Szafrański, Romuald Weydmann
Grzegorz Bliźniuk, Dorota Kilańska
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Zbigniew Tarapata
Zbigniew Tarapata
Andrzej Chojnacki
Andrzej Chojnacki
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Roman Wantoch-Rekowski


text:
Ennio Morricone
Ennio Morricone (rodz. 10 listopada 1928 we Rzimje, Italijo, um. 6 lipca 2020 we Rzimje) - italski kůmpozitor filmowyj muzyki.
Sztudjyrowoł we Accademia Nazionale di Santa Cecilia (Norodowo Akadymijo św. Cile) we Rzimje we klasie kůmpůnowanio, granio na trůmpce a chůralny lajery. Swoja karjera pisanio filmowy muzyki napoczůn we 1955. We 1964 zaczůn wespůłpracować ze Sergio Leone a Bernardo Bertolucci. Tymu pjyrszymu napisoł lajera do Per un pugno di dollari (Za gorść dolarůw) a The Good, the Bad and the Ugly (Dobry, zły a żadny). Ńyskorzi ustoł robić jako inkszo muzika a robjoł yno filmowo - do kupy do przez sztyrystu filmůw (we tym trzidziestu westernůw).
Dostoł mocka nadgrodůw, pjyńć razůw nůminowali go do Oscara. 14 decymbra 2006 prziznali mu sztatuetka Honorowygo Oscara.
Necowe uodwołańa[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- Uoficjalno neczajta (po italsku, angelsku abo szpańelsku)


text:
- About Institute
- Yeezys - release dates & more., Jordans, colorful nike girl sneakers sale for women - Urlfreeze News
- nike jordans boys 9 inch shoe outlet list DZ4397 , SBD - 001 Release Date - nike shox swift black hair style 2019
- Ietp , Sports shoes - Men's shoes - Quest 3 CD0230 001 Black/Dk Smoke Grey - Footwear NIKE - the nike roshe ld 1000 sp for sale cheap shoes - Asphalt - Running shoes
- 016 , Air Jordan Chinese XX Phoenix Suns PE - AQ9244 - Air Jordan Chinese XX Phoenix Suns PE 'Tiger Camo' - RvceShops
- Air Jordan 12 Indigo x Jordan Brand Fall 2020 Apparel , IetpShops , Air Jordan 1
- nike lebron 20 violet frost
- air jordan 4 military black dh6927 111
- air jordan 4 canyon purple release date
- air jordan 33 tiger camo aq9244 016
- air jordan 12 retro flu game
- Annual Reports
- Didactics
- Research
- Employees
- Journals
Recent projects
Zbigniew Tarapata, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Najgebauer, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Michał Dyk, Agnieszka Kacprzak, Dariusz Pierzchała, Mariusz Chmielewski, Krzysztof Chlebicki, Jarosław Rulka
Maciej Kiedrowicz, Jarosław Koszela, Zbigniew Tarapata, Rafał Kasprzyk, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Jerzy Stanik
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Rulka
Dariusz Pierzchała, Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Rulka, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Mariusz Chmielewski, Michał Dyk, Krzysztof Chlebicki
Andrzej Najgebauer, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas, Ryszard Antkiewicz, Rafał Kasprzyk, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Koszela
Ryszard Antkiewicz, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Andrzej Najgebauer, Dariusz Pierzchała, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski
Tadeusz Nowicki, Tomasz Tarnawski
Grzegorz Bliźniuk, Andrzej Ameljańczyk, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Gaj, Tomasz Górski, Tomasz Gzik, Piotr Kędzierski, Piotr Kosiuczenko, Jarosław Koszela, Andrzej Najgebauer, Tadeusz Nowicki, Kazimierz Worwa
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Koszela, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Tomasz Drozdowski, Dariusz Pierzchała
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Dariusz Pierzchała, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Mariusz Chmielewski, Roman Wantoch-Rekowski
Roman Wantoch-Rekowski
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Marian Chudy, Tadeusz Nowicki, Radosław Pytlak
Recent publications
Bolesław Szafrański, Romuald Weydmann
Grzegorz Bliźniuk, Dorota Kilańska
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Zbigniew Tarapata
Zbigniew Tarapata
Andrzej Chojnacki
Andrzej Chojnacki
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Roman Wantoch-Rekowski


text:
Na wopyće pola produktiwneje serbskeje spisowaćelki Jěwy-Marje Čornakec
Druhdy sej myslu: Što by Serbski ludowy ansambl bjez spisowaćelki a swojeje wuwićoweje dramaturgowki Jěwy-Marja Čornakec był? Retomas zajimawych kruchow je 1959 rodźena a we Wotrowje wotrostła Serbowka za kulturnu instituciju stworiła. Su to wosebje libreta za musicale, kotrež njeje jenož dźěćom wěnowała, ale zdobom dorostłym. Bohata je tež jeje proza za młode a starše serbske čitarstwo, wuchadźaca w Ludowym nakładnistwje Domowina. A runje tak wuspěšna je na polu dramatiki: Jeje dźiwadłowe hry na jewišću Budyskeho Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła su serbski a němski publikum zahorili. Ze swojej wobsahowej a dramatiskej napjatosću a přez pomoc dramaturgow, režiserow a dźiwadźelnikow zamóchu wone přihladowarstwo putać. Lisćina literarnych płodow serbskeje spisowaćelki rěči wo pilnosći, wo njewusaknitej bohatosći jeje literarnych idejow.


text:
Borsig i jego ghost town
Postrzōd inkszych chaupōw zowdy stoji saloon, kaj idzie sie lajstnōnć zimno whisky (ale kaj idzie tyż nachytać). Jak ino wyleziesz ze saloonu na plac (na kerym zowdy je pōłno piosku i marasu), dosz pozōr na dwōch karlusōw – jedyn we biołym, a drugi we czornym hucie – kere za chwila wyciōngnōm pistōule i ani sie niy zmiarkujesz, a jedyn z nich bydzie umrzik (eli piyrwyj niy przidzie sam szeryf i niy koże im iś do dōm). We lufcie derech czuć tako szpana: możno zaroz przijedzie sam dyliżans, a możno przijadōm ich napasztować Indianery? Znocie tyn ôbrozek, pra? A przeca niy sōm żeście Hamerykōny (tukej możnoch sie chachnōł, bo znōm przinojmynij jedna Hamerykōnka, kero przaje Ślōnskowi i czyto kożdy jedyn artikel, choby tyn). To, co żech terozki ôpisōł to je archetypiczny zidlung na Dzikim Zochodzie, kerych pōłno postowiali we drugij połowie dziewiytnostego storocza. Wkludzali sie do nich sznupocze złota, ino coby niyskorzyj wykludzić sie kaj indzij, a taki zidlung ôstowōł sie prōżny i napoczynali na niego godać „ghost-town”. Prawie w tyn som czos na Ślōnsku miyszkōł chop, kery mianowōł sie Albert Borsig.
Bogocz, kerymu rozchodziyło sie ô ludzi.
Albert (tak naprowdy Augut Julius Albert Borsig) bōł jednym z tych ślōnskich fabrykantōw, kere poradzili spokopić, co robotnik szczynśliwy to robotnik efektywny. Som erbnōł już srogo fortuna po swojim fatrze Auguście (tak naprowdy Johanie Friedrichu Auguście Borsigu). Koncern Borsigwerke piyrwyj produkowōł damfmaszyny, zaczym fater ôd Alberta niy napoczōn inwestować we Biskupicach, kere wtynczos należały do Ballestremōw. Albert gibko prziszōł ku tymu, co huciorze i grubiorze ze Hedwigswuensch i Ludwigsglueck muszōm kajś miyszkać i tak napoczła sie dugo historia zidlungu Borsigwerk abo – jak to sie tukej godo – Bozywerk.
Blank jednake familoki.
Zidlung powstōł miyndzy rzykōm Bytomkōm, a cestōm z Bytomio do Zobrzo. Blank jednake familoki postowiane we rajach, postrzōd nich szkoła, chaupy ôd rechtorōw, park, kaplica, szynk i smyntorz – idzie pedzieć, co mieli sam wszysko, co je nojbardzij przidajne do żywobycio. Niyskorzyj tyż i dwie szkōłki – jedna do bajtli ôd inżiniyrōw (kere miyszkali we pōłnocnyj, bardzij modernyj tajli), drugo do bajtli ôd ańfachowych arbajciorzy. Kwatyry miały wele piynćdziesiōnt piynć myjtrōw, kuchnie i haźle na siyni. Ludzi miyszkało sam prawie trzi tysiōnce, nale ino familje, bo chopy bez babōw miyszkali we wulc-hauzach. Eli chopu sie umarło, reszta familje musiała sie wykludzić. Coby ludzie pamiyntali, dziynki komu mogōm sam miyszkać, kożdo ulica erbła swoje miano ôd keregoś członka familji Borsigōw. Głōwno ulica to była Auguststrasse, myńsze: Albertstrasse, Arnoldstrasse, Annastrasse, Ernststrasse, Luisenstrasse abo Konradstrasse.
Starszy ôd Nikisza.
„Suchej, chca pokozać mojij nowyj libście jakiś stary echt-ślōnski zidlung”, „Ty, kaj zrobia fajne zdjyncia familokōw?”, „Co musza zrobić, coby zoboczyć jak downij Ślōnsk wyglōndōł?” Wetna sie, co wiynkszoś z Wos, eli sie bydōm Wos pytać ô take rzeczy, napocznie godka ô Nikiszu. A dyć tak po prowdzie to Borsigwerk je bezma piynćdziesiōnt lot starszy (budowa napoczła sie już we 1863). Po jakymu niy miōłby robić takij „kariery” jak Nikisz?


text:
PlayStation 2
PlayStation 2 (PS2) (jap. プレイステーション2 Pureisutēshon Tsu) – kōnsola do szpilōw wideo, wyprodukowanŏ we Japōniji bez fyrmã Sony Computer Entertainment, nŏstympca PlayStation. Kōnsola miała swojã prymierã 4 marca 2000 we Japōniji, a we Zjednoczōnych Sztatach 26 paździyrnika 2000[1].
Ôpis[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Kōnsola przizwŏlŏ na sztartowanie szpilōw przeznaczōnych na tã platformã zapisanych na platach CD-ROM i DVD-ROM. Maszina je zadniŏ kōmpatybilnŏ, tzn. dozwolŏ tyż sztartowanie wiynkszości starszych szpilōw przeznaczōnych dlŏ kōnsole PlayStation. Kōnsola przizwŏlŏ tyż na ôdtwŏrzanie filmōw na dyskach DVD-Video jak tyż muzyki na dyskach CD-Audio. Maszina przedŏwane je we sztandardowyj wersyji a slim (zmyńszōnyj wersyje, znanyj tyż za PSTwo) we czŏrnyj farbie jak tyż dwōch ekstra wersyjach: Satin Silver (strzybrnyj) a Pink (lilowyj). Kōnsola przizwŏlŏ tyż na szpil multiplayer bez Internet – wymŏgŏ to ekstra masziny ô mianie Network Adapter (we wersyji slim je ôn już wbudowany).
Technicznŏ specyfikacyjŏ[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- Ôbsugowane formaty ôptycznych dyskōw: CD-ROM, DVD-ROM, CD-Audio, DVD-Video; niyskorniyjsze wersyje ôdczytujōm tyż dyski: CD-R a DVD-RW/+RW
- wŏga kōnsole: 900 g
- wŏga zasilacza: 350 g
- Złōncza a porty kōnsole:
- 2 porty kōntrolerōw zgodliwych ze PlayStation
- 2 gniŏzda szkarty spamiyńci zgodliwych ze PlayStation
- 2 porty USB
- 1 kamera świytlna (EyeToy)
- port IrDA dlŏ pilota (ino modele seryje SCPH-50004 a wyższych)
- wchōd zasiylaniŏ (8,5 V)
- ôptyczne digitalne wyjście (do podłōnczyniŏ digitalnego zestŏwu audio)
- złōncze PCMCIA (ino modele seryje 10000, 15000 a 18000)
- FireWire (ino modele seryje 1xxxx – 3xxxx)
- PS2 Expansion Bay (ino modele seryje 3xxxx a 5xxxx)
- wyjściŏ AV:
- Composite video
- S-Video
- SCART/JP21 RGB
- VGA (ino kej szpil ôbsuguje progresywne skanowanie)
- Component Video/D-Terminal
- ino wersyjŏ slim:
- wŏga kōnsole: 600 g
- wŏga zasilacza: 250 g
- port RJ-45 abo RJ-11 (we znŏleżności ôd wersyje)
- możebność podłōnczyniŏ do kōnsole mōnitora LCD (jeźli mōnitōr posiadŏ wchōd Component video).
Galeryjŏ[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Kōnsole we wersyjach Fat a Slim a pad DualShock 2
Przipisy
- ↑ Dave Beuscher: PlayStation 2 – Overview – allgame (ang.). AllGame. [dostymp 2014-06-04].


text:
Gdo sie za swój jynzyk wstydzi takim niech sie każdy brzidzi
SZPACYRKYM PO CIESZYNIE
Za winklym kaj ci cudzi nowi piekorze łodewrzili swoj kszeft je ulica Sejmowo na kieróm dzisio ganc s kraja wlezymy. Je tam zaroz tako pożynióno do kupy kawiarnia s ksiyngarnióm i je to nowinka w naszym mieście. Zaimawe też je to, że miano tej kawiarni je łod Kornela Filipowicza, kiery hańdownij tymu galanił sie s Wisławą Szymborską.Jakosi im to dziwoko szło, bo telkowne roki w kierych mieli sie ku sobie jakosi do żyniaczki im sie nie podarziło prziś. Noblistka kiejsi napisała, że łóni byli jako ty dwa kónie kiere przez całe życi rajtowały wedla siebie i tak im było dobrze. Skyrs tych znómości Kornela s tóm paniczkóm, kiero w 1996 roku za to swoji piekne pisani dostała Nobla, Cieszyn mo eszcze jednóm wiec, kieróm sie może pochwolić. Chocioż tyn Kornel nie był rodzóny w naszym mieście to za chłapca chodził w Cieszynie do rozmajtych szkół. Wyglóndo na to, że jego łojcowie musieli cosi sie dobrego zwiedzieć ło Cieszynie i skyrs tego sie tu do nas przikludzili. W tej kawiarni je zaimawe eszcze to, że idzie tam do nich prziniyś swojóm ksiónżke, tam se jóm poczytać, a potym jóm tam niechać. Je to tak wyszpekulyrowane coby nieskorzij inksi tustelocy też se mógli jóm poczytać i nie płacić za nie. W postrzodku je tam bardzo pieknie, bo sóm tam taki schódki, kiere idóm ku wyrchu, kaj sóm stoły przi kierych se idzie siednóć i te prziniesióm ksiónżke wszeckim pokozać. S pola na murze uż kierysi nie wydzierżoł i trynowoł też pisani, kiere mo takóm chybe, że nic s tego nie idzie sie wyrozumieć. Kónsek dalij egzystuje uż dłógi roki znómy prawie wszystkim chłopóm w Cieszynie majster fryzjerski Janek Herma. Musi dobrze i tanio strzigać, bo dwiyrze sie u niego sie nie zawiyrajóm, a raja chyntnych do pozbycio sie swojigo uczesu je delszo jak do dochtora.
SŁOWNICZEK:
winkiel – róg,
kszeft – interes,
wlezymy – wejdziemy,
ganc – całkiem,
do kupy – razem,
zaimawe – interesujące,
hańdownij – w przeszłości,
galanił sie – chodził z dziewczyną,
dziwoko – śmiesznie,
telkowne – dużo,
rajtowaly – cwałowały,
skyrs – z powodu,
wiec – rzecz,
za chłapca – za młodu,
niechać – zostawić,
kaj – gdzie,
s pola – na zewnątrz,
kónsek – kawałek,
chyba – feler,
raja – kolejka,


text:
Na „Spěwanje na kachlowej ławce“ běchu minjenu sobotu zajimcy ...
Serbske Nowiny15.10.2019
Na „Spěwanje na kachlowej ławce“ běchu minjenu sobotu zajimcy na Trjebinski Šusterowy statok přeprošeni a su tež mnoholičbnje přichwatali. Organizowała je zarjadowanje tamniša Domowinska skupina ze swojej předsydku Angeliku Balccynej. Podpěrali su projekt tohorunja čłonojo spěwneje skupiny Kólesko ze Slepoho. Angelika Balccyna a Juliana Kaulfürstowa čitaštej hosćom zdobom powědki ze Slepjanskich wsow, wo pokładach a mytiskich postawach.


text:
„Rěč hrajersce lochko nawuknyć“ rěka dźěłarnička, kotruž poskićuje awtorka, pedagogowka a spěwytwórča Beate Tarrach ze Sowrjec (Soritz) w gmejnje Kubšicy. Jeje koncept rěka, zapřijeć cyłe ćěło do wuknjenja.
Beate Tarrach dawa čućiwy dohlad do jendźelšćiny. Słowo po słowje wona postupowanje při nawuknjenju rěče rozłožuje. Hižo dwanaće lět praktikuje Sowrječanka projekt „Dyrdomdej jendźelšćina. Rěče wuknyć wobradźa wjeselo“. Jeju protagonistaj James a Emma pućujetaj po swěće. Při tym wuknjetaj stajnje zaso nowe słowa. „Ideja je, rěč z pohibom zapřimnyć, z cyłym ćěłom, žiwjenju blisko, z wutrobu, ze wšěmi zmysłami“, praji Beate Tarrach. Dyrdomdejske pućowanje słuži jako zhromadne dožiwjenje za dźěći. Hry kaž „Knjez rybar, knjez rybar, kak hłuboka je woda?“, „Moje prawe, prawe městno je swobodne“, „Što mam w swojej ruce?“, „Hdźe je kwětka?“ a dalše hodźa so zapřijeć. Spěšnje přeměnja so rumnosć na krajinu. Ze stólcow stawaja so hory, z papjerca rěka. „Wužiwajće rumnosće“, zmuža wona wobdźělnikow swojeje dźěłarnički, „to spožča dźěćom začuće, zo woprawdźe pućuja.“
Smjerdźaca (aha/SN). Brošurka kubłanskich poskitkow a planowanych zarjadowanjow Serbskeho kubłanskeho srjedźišća LIPA Smjerdźaca je wušła. Hižo wonkowne wuhotowanje w módro-čerwjeno-běłej barbje wabi. Z logomaj LIPY a Serbskeho šulskeho towarstwa skedźbnja so na jeju zhromadne dźěło. Dalša pokazka je na zarjadowanje w septembru składnostnje 15lětneho wobstaća kubłanskeho srjedźišća, kotrež ma wot časa załoženja swój domicil w tehdy zawrjenej Smjerdźečanskej pěstowarni. Wulka paleta poskitkow je přewidnje tak rjadowana, zo su wšitke starobne skupiny narěčane. Na zadnjej stronje brošurki podawaja přehlad dalekubłanskich poskitkow za kubłarki. Tam zapřijate su móžnosće wukubłanja na mentorku z kwalifikaciju za fachowy nawod praktikantow w kubłanskich zarjadnišćach. Wažne městno tohole wobłuka je tež wěnowane rěčnemu kubłanju a wukmanjenju w serbšćinje.
Statna studijna akademija Budyšin dóstanje nowe laborowe twarjenje. Kaž je Budyski zapósłanc krajneho sejma Marko Šiman (CDU) zdźělił, je w dwójnym etaće Swobodneho stata Sakskeje za lěće 2015 a 2016 za to 3,7 milionow eurow předwidźane. Přihłosuje-li krajny sejm, móhło so w druhej połojcy lěta twarić započeć. Direktorka studijneje akademije Barbara Wuttke je wolóžena. „Tuchwilne zaměstnjenje našeho laboroweho wuhotowanja časej hižo njewotpowěduje“, wona rozjasnja.
Wojerecy (HH/SN). Dźěćaca a młodźinska farma we Wojerecach chce zajimcam přichodnje poskićić, so na serbskich farmowych popołdnjach wobdźělić. Rafaela Wićazowa, kotraž poskitk nawjeduje, chce tam mjeztym hižo štyri lěta zakótwjene dźěłowe zjednoćenstwo Serbšćina z nowym konceptom wobohaćić. „Ma to być poskitk dźěćom a młodostnym, kotřiž so za serbsku rěč a kulturu zajimuja. Chcemy za swoje tematiske zarjadowanja tak wabić, zo so nichtó k ničemu nućeny nječuje. Wšitke serbske popołdnja so tak wuhotuja, zo je po kóždym zarjadowanju móžno, tež wšitke dalše wopytać“, powěda w Radworju bydlaca Serbowka. Wona pěstuje swoju maćernu rěč a kulturu w swójbje, wosebje tež jako spěwarka Radworskeho chóra Meja. Zachować a šěrić serbsku kulturu je jedne ćežišćo dźěła na Wojerowskej dźěćacej a młodźinskej farmje, kotraž je w nošerstwje Miłočanskeho Křesćansko-socialneho kubłanskeho skutka.
90 młodostnych je so na lětušim jutrownym seminarje Młodźiny europskich narodnych mjeńšin (MENS) na přeprošenje mjeńšiny Arumunow w rumunskim Tulcea wobdźěliło.
Rusku, jendźelsku, łaćonsku a španisku rěč Paul Noack w šuli wuknje. Rěče jeho inspiruja a zahorjeja. Wot lońšeho 15lětny z Noweje Nydeje w rjadowni 9 A na Léona Focaultowym gymnaziju Wojerecy tež serbšćinu wuknje, zwjetša pak w samostudiju. Jeho stwa doma je połna zapřijećow. Tak ma na meblach a podobnym napisane „blido“, „kamor“, „kwětka“ a „wokno“. Jeho wowka z maćerneho boka Erna Dučmanowa je Serbowka. „To steješe něhdy samo w jeje wupokazu“, Paul powěda, „z mojim zemrětym dźědom Helmutom je wona wšědnje serbsce rěčała.“ Dźensa to wnučk z njej čini.


text:
Michiganski jazor
Michiganski jazor (engelski Lake Michigan) jo tśeśi nejwětšy jazor Pódpołnocneje Ameriki a pěty nejwětšy cełego swěta. Wón jo jaden z pěś „wjelikich jazorow“ (Great Lakes) a namaka se na pódpołnocy Zjadnośonych statow. Jazor lažy 176 metrow nad mórskeju głaźinu a jo z pśestrěnju 58.016 km² wětšy ako Chorwatska.
Pódzajtšny pśibrjog jazora słuša k zwězkowemu statoju Michigan; pódpołdnjowy kóńc k Indianje a pódwjacorny pśibrjog k statoma Illinois a Wisconsin. Michiganski jazor jo z Huronskim jazorom pśez Mackinacsku wuscynu bźez wusokostnego rozdźěla zwězany, tak až jadna se pópšawem jano wó jaden jazor.
Kołowokoło jazora su 12 milionow luźi žywe. Pśi Michiganskem jazorje laže města Chicago, Milwaukee, Gary a Green Bay.
WótkazWobdźěłać
Koordinaty: 43°42′0″N 87°5′0″W /  43.7, Wurazowa zmólka: Njewócakany opeator *


text:
Astronomija
Astronomija (ze starogrichiskeje ἀσtpovouίa, astronomía, „wobglědowanje gwězdow“, nastało ze starogrichiskego ἄσtpov [ástron], „gwězda, njebjaske śěleso“, a vόuoς [nómos], „nałog, kazń“) jo wědomnosć wó njebjaskich śěłach. Wóna pśepytujo z pśirodowědomnostnymi srědkami kakosći objektow we uniwersumje, pótakem njebjaskich śěłow (planety, mjasec, gwězdy inkluziwnje słyńca, gwězdowe gromady, galaksije a galaksijowe gromady), interstelarneje materije a we swětnišću wustupujucego promjenjenja. Mimo togo pyta wóna za rozměśim uniwersuma ako cełka, jogo nastaśa a jogo natwari.
Lěcrownož se jano na mało šulach wuwucujo, wubuźujo astronomija a jeje slěźeńske wuslědki wjeliki zajm w zjawnosći a jo daloko rozpśestrěty hobby (glej amaterowa astronomija). To zwisujo na jadnom boce z "pózwigujucym" zaśišćom, ako gótujo gwězdne njebjo teke gaž jano z wócyma glědaš, na drugem boce pak teke z jeje tematiskeju bogatosću, dotyknjenim filozofiskich pšašanjow a zwiskom z kosmonawtiku.
Astronomija njedej se z astrologiju zaměniś (grich. ἀσtpoλoYίa, astrología, „wěda wó gwězdach“), ako jo měła w Antice samski wóznam ako astronomija.
Stawizny astronomije[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Astronomija płaśi ako jadna z nejstaršych wědomnosćow. Zachopjeńki astronomije laže wěrjepódobnje w kultiskem cesćenju njebjaskich śělesow. W lěttysacy trajucem procesu su se źělili nejpjerwjej astronomija a pśirodowa religija, pózdźej astronomija, meteorologija a kalendarjowe licenje, w pózdnem srjejźowěku potom astronomija a astrologija. Bytostne mrocniki za našu wědu wó swětnišću su byli wunamakanje teleskopa pśed něźi 400 lětami, kenž jo Kopernikowy pśewrot dokóńcył, ako teke pózdźej w 19. stolěśu wunamakanje fotografije a spektroskopije. Wót srjejźi 20. stolěśa mógu astronomy z bźezwobsadkoweju a wobsadkoweju kosmonawtiku zemsku atmosferu pśewinuś a bźez jeje wobgranicowanjow wobglědowaś, to groni we wšyknych wobłukach elektromagnetiskego spektruma. K tomu pśiźo hyšći móžnosć, pśespytowanym objektam direktnje woglědaś a tam dalšne, nic jano wobglědujuce měrjenja gótowaś. Paralelnje se twarje pśecej wětše teleskopy za wobglědowanje ze zemje.
Fachowe wobłuki astronomije[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Astronomiska wědomnosć se źěli powšyknje pó pśepytowanych objektach, a pó tom, lěc jo slěźenje teoretiskego abo wobglědujucego razu. Wažne zakładne wobłuki su astrofyzika, astrometrija a njebjaska mechanika, nejwažnjejše póla su fyzika słyńcnego systema, wósebnje planetologija, galaktiska astronomija, kótaraž pśeslěźujo ptaškowu drogu a jeje centrum, ekstragalaktiska astronomija, kótaraž pśepytujo natwaŕ drugich galaksijow a jich aktiwne jědra, abo błyski gammapromjenjow ako nejwěcej bogate na energiju procese uniwersuma, ako teke relatiwistiska astrofyzika, kenž se na pśikład z carnymi źěrami zaběra. Stelarna astronomija pśepytujo naroźenje, wuwiśe a smjerś gwězdow. Kosmologija se zaběra ze stawiznami a nastaśim uniwersuma, a kosmogonija wopisujo stawizny našogo słyńcnego systema. Dla integracije wjelich metodow se źěli wobglědujuca astronomija pśecej mjenjej pó wužywanych wobłukach žwałowych dłujkosćow (radijowa astronomija, infracerwjena astronomija, wizuelna astronomija, ultrawioletna astronomija, roentgenowa astronomija a gammapromjenjowa astronomija), dokulaž slěźeńske kupki a (w idealnem paźe) teke jadnotliwe wědomnostniki mógu wužywaś informacije ze wšyknych tych žrědłow. Tencasnje nejnowšy wobłuk jo eksoplanetologija.
Wusčejše metody klasiskeje astronomije su ako poziciska astronomija z pomocu astrometrije a njebjaskeje mechaniki njebjaske śělesa katalogizěrowaś (gwězdowy katalog, efemeridy), a w astrofyzice fyziku swětnišća a we njom zdźaržanych objektow pśeslěźowaś. Pódla togo se móžo kosmonawtika ako eksperimentelna astronomija wobglědowaś, a kosmologija ako teoretiska disciplina.
Astronomija a druge wědomnosći[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Wusko z astronomiju zwězanej stej fyzika a matematika, tej fachowej wobłuka stej se cesto mjazsobnje wopłoźowałej a wobglědujotej se teke w studiumje astronomije ako cełk. Uniwersum se wopokažo we wjele padach ako laboratorium fyziki, wjele jeje teorijow se móžo jano w jogo dalokosćach a na górucych, na energiju bogatych objektach pśepytowaś. Mimo togo su byli wobšyrne wobliceńske nadawki astronomije nastark až do numeriskeje matematiki a pśeźěłanja datow.
Pó tradiciji źěła astronomija gromaźe z geodeziju (astrogeodezija, zwěsćenje městna a zwěsćenje casa, póśěgowańske systemy, nawigacija), z licenim casa a kalendarjowym licenim (astronomiska chronologija) ako teke z optiku (wuwijanje astronomiskich instrumentow a sensorow). Dla instrumentow a metodow jo teke wjele paralelow k technice, kosmonawtice a matematice (měrjeńske srědki, satelitowa technika, modelěrowanje drogow njebjaskich śělesow). Geodetiske metody se wužywaju teke za zwěsćenje grawitaciskego póla a figurow drugich njebjaskich śělesow.
W slědnych lětźasetkach jo nabyło na wažnosći zgromadne źěło astronomije z moderneju geologiju a geofyziku, pśeto se kšyjo źěłowe pólo geowědomnosćow ze źělami planetologije. Mineralogija analyzěrujo kamizny zemje z pódobnymi metodami ako te drugich njebjaskich śělesow. Kosmochemija ako źěl chemije pśepytujo nastaśe a rozdźělenje chemiskich elementow a zwězanjow w uniwersumje a chemisku ewoluciju, eksobiologija pak wobstojnosći nastaśa a eksistence žywjenja zwenka zemje.
Dalej pśiběra mjazydisciplinowe slěźenje z něga skerjej duchownowědomnostnje wusměrjonymi wědomnostnymi disciplinami:
Astronomiske stawizny ako źěl stawiznowědomnosćow pśepytuju stawizny astronomije. Twarjenja a namakanki z pśedstawiznoweje a jěsnostawiznoweje doby se gódnośe źeń a wěcej w astronomiskem zwisku (archeoastronomija). Dokulaž astronomija se zaběra mimo togo we wobłuku kosmologije z pšašanjami za nastaśim, wuwiśim a kóńcom uniwersuma, su teke zrězki z teologiju a filozofiju.
Glej teke[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Literatura[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Jadnotliwe twórby[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- Albrecht Unsöld, Bodo Baschek: Der neue Kosmos. ISBN 3-540-42177-7 (standardna wucbnica za studium)
- Meyers Handbuch Weltall, Wegweiser durch die Welt der Astronomie. 1994 (7. pśeźěł. nakład), ISBN 3-411-07757-3
- P. Murdin (Hrsg.): Encyclopedia of Astronomy & Astrophysics. 2001, ISBN 0-333-75088-8 – http://eaa.iop.org/
- Der Brockhaus Astronomie: Planeten, Sterne, Galaxien. F. A. Brockhaus, Mannheim – Lipsk 2006, ISBN 3-7653-1231-2
- Kurt Hopf: Von der Erde ins All – Das Weltall in Beispielen – didaktiska zběrka meterialow na CD-ROM za źiśownje, šule, gwězdarnje a planetariumy, COTEC-Verlag Rosenheim
- Harry Nussbaumer: Das Weltbild der Astronomie. 2007, ISBN 978-3-7281-3106-5, 2. rozšyr. a aktual. nakład. vdf Hochschulverlag.
Periodikumy[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- Sterne und Weltraum, mjasecnik za astronomiju
- Astronomie Heute, popularny magacin za astronomiju a kosmonawtiku, 10 wudaśow wob lěto, nimske wudaśe wót Sky & Telescope (eng. wikipedija)
- Sternenbote, awstriski mjasecnik za astronomiju
- Interstellarum, dwójo-mjasecnik za praktisku astronomiju
- Astronomie + Raumfahrt, dwójo-mjasecnik za wucbu, dalejkubłanje, lichy cas ISSN|0004-6310
- Regiomontanusbote, kwartalne wudaśe Nürnbergskego astronomiskego towaristwa a Nürnbergskego astronomiskego źěłowego zjadnośeństwa ISSN|0938-0205
Eksterne wótkaze[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- Cogodla astronomija? W: Max-Planck-Institut für Astronomie
- ceste pšašanja w nimskej astronomijowej diskusijnej kupce de.sci.astronomie
- NASA: Astronomy Picture of the Day – wšednje nowy astronomiski wobraz z rozjasnjenim (engelski)
- NASA ADS – datowa banka astronomiskeje slěźeńskeje literatury (eng.)
- njebjaske fota – digitalna astrofotografija
- astronomiske powěsći w 11 rěcach
- nimskorěcne boki wó astronomiji
- pódłymjone artikle k wobłukam astronomije a astrofyziki
- Astronomy – A History – G. Forbes – 1909 (eLibrary Project – eLib Text)
Wideo[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Z telewizije Alpha Centauri (glej teke: archiw wusćełanja. W: https://web.archive.org/web/20071107044740/http://www.br-online.de/alpha/):
- Harald Lesch. Cogodla astronomija? (RealPlayer-format)
- Harald Lesch. Quo vadis astronomija? (RealPlayer-format)


text:
Separatyzm
Separatyzm (s łać. separatio - uoddźelńy, uosobno) – ruch kerygo cwekym je uodtajlowańy śe uod wjynkszyj cołkośći, nojczyńśći idźe trefić separatyzm kery polygo na postulowańu utworzyńo ńypodlygłygo państwa s tajli wjynkszygo państwa, kere uobejmowouo by teryny kaj půmjyszkuje jako myńszość narodowo abo etniczno, ńykej powody sům inksze, kej l.b. religijo (Sudan Połedńowy). Ńykej tyż ńy idźe uo utworzyńy nowygo państwa, ino uo prziłůnczyńy tajle jakigo państwa do inkszego, kej l.b. Gůrskigo Karabachu do Armyńije.


text:
Dwurěčne znamješka
Dwurěčne znamješka su wobchadne abo druhe znamješka, kotrež maja napisy we wjace hač jednej rěči. Su-li tři abo wjace rěčow napisane, rěči so tež wo wjacerěčnych znamješkach. K tomu słušeja nadróžne taflički z mjenami pućow kaž tež oficielne wobchadne znamješka kaž pućniki a wjesne tafle.
Wužiwanje dwurěčnych znamješkow je w někotrych kónčinach zakonsce předpisane, tak na přikład w serbskim sydlenskim rumje we Łužicy. Dale wužiwaja so dwurěčne znamješka tež we wulkoměstach a turistiskich kónčinach, potom zwjetša z jendźelšćinu a lokalnej rěči.
W Europje jewja so dwurěčne znamješka we wjele wjacerěčnych kónčinach, w Němskej nimo Łužicy tež w dźělach Schleswigsko-Holsteinskeje (němsce-dansce abo němsce-frizisce) a we wjacorych sewjernych zwjazkowych krajach we wysokoněmčinje a delnjoněmčinje. Zwonka Němskeje maja dwurěčne znamješka mjez druhim we Waliziskej, Šotiskej, Irskej, Baskiskej, w Južnym Tirolu, Korutanskej a dźělach Słowjenskeje, Serbiskeje, Finskeje, Šwicarskeje a Pólskeje.
FunkcijaWobdźěłać
Dwurěčne znamješka maja we wjacerěčnych kónčinach předewšěm symbolisku funkciju. Wone pokazaja, w kotrym teritoriju so nimo hłowneje rěče kraja hišće dalša rěči. Na te wašnje su jedyn z najbóle widźomnych symbolow za prezencu wjacorych rěčow. Přez dwurěčne znamješka so nimo toho geografiske mjena w mjeńšinowej rěči ludnosći wuwědomja, a to přisłušnikam wjetšiny, mjeńšiny kaž tež hosćom regiona.
Dla tuteje symboliskeje hódnoty su dwurěčne znamješka na jednym boku tema rěčneje politiki we wjacerěčnych kónčinach, na tamnym boku we wjele kónčinach tež přeco zaso cil nadpadow, kotrež so pak přećiwo mjeńšinowej rěči, pak přećiwo statnej rěči měrja.
Družiny znamješkowWobdźěłać
Wjesne tafleWobdźěłać
We wjele horjeka naspomnjenych kónčinach su předewšěm wjesne tafle w dwěmaj rěčomaj wuhotowane. W serbskim sydlenskim rumje su tute wot 1950tych lět zakonsce předpisane. Při tym maja so při nowych wjesnych taflach wobě mjenje w samsnej wulkosći pokazać (w Braniborska wot lěta 2014, w Sakskej wot 2019). Do toho běchu serbske mjena husto mjeńše napisane, štož njewotpowědowaše zasadźe wo runoprawosći serbskeje rěče. W Němskej a wjetšinje druhich krajow steji wjesne mjeno w němskej rěči při oficielnych znamješkach zasadnje na prěnim městnje. Za čas NDR mějachu někotre serbske wjeski tež wjesnu taflu, na kotrejž bě serbske mjeno horjeka napisane.
Wjesna tafla w Nižej Wsy (2020)
Wjesna tafla w Stróžišću z mjeńšim serbskim mjenom
Trojorěčne wjesne tafle w Serbiskej
Italsko-słowjenska wjesna tafla w Italskej
Měšćanska tafla w Elsaskej z přidatnej tafličku w elsaskej narěči
PućnikiWobdźěłać
Tež nadróžne pućniki su w dwurěčnych kónčinach husto dwurěčne, tak kaž we Łužicy. Tež při nich maja so wobě mjenje w samsnej wulkosći pokazać, štož płaći w Braniborskej wot 2014, w Sakskej wot 2018. W někotrych krajach poćahuje so dwurěčnosć při znamješkach jeničce na wjesne tafle, nic pak na pućniki. W Němskej njepłaći dwurěčnosć porno druhim krajam (Italska, Słowjenska, Waliziska a dalše) za pućniki na awtodróhach, štož so wot serbskeje strony přeco znowa kritizuje.
Kolesowarske pućniki so w serbskim sydlenskim rumje w Sakskej wot 2019 zasadnje dwurěčnje wuhotuja. Tež za pućowanske šćežki płaći w Budyskim wokrjesu wotpowědny předpis, kotryž so pak husto njedodźerži.
Dwurěčny žołty pućnik w Minakale
Serbsko-němski (běły) pućnik w Pančicach-Kukowje
Pućowanske pućniki w Serbskich Pazlicach
Pólsko-běłoruski pućnik we wuchodnej Pólskej
Nadróžne tafličkiWobdźěłać
Nadróžne taflički, potajkim tafle z mjenami pućow a dróhow, su w Němskej a tak tež w serbskim sydlenskim rumje naležnosć komuny. Kóžda komuna sama wo jich wuhotowanju rozsudźi. Zasadnje dwurěčne su tute taflički we Łužicy na přikład w Budyšinje a Choćebuzu, w gmejnach Při Klóšterskej wodźe, we Wojerecach a dalšich gmejnach. Druhe gmejny, předewšěm na kromje serbskorěčneho ruma, tajke taflički husto nimaja.
Tež tule steja němske mjena zwjetša horjeka a su zdźěla tež wjetše pisane, na přikład w Budyšinje. Jeničce w Chrósćicach, Ralbicach-Róžeńće a Njebjelčicach maja nadróžne taflički ze serbskim mjenom na prěnim městnje.
Serbsko-němska taflička w Ralbicach
Nadróžna taflička w Brüsselu
Nadróžna taflička w jendźelšćinje a cherokeešćinje w Sewjernej Carolinje
Wobchadne znamješkaWobdźěłać
Nimo horjeka naspomnjenych nimamy w Němskej dalše oficielne wobchadne znamješka z dwurěčnym napisom, kaž su na přikład we Waliziskej abo Južnym Tirolu z wašnjom.
Zjawny wobchadWobdźěłać
W serbskim sydlenskim rumje maja wšě železniske zastanišća a dwórnišća dwurěčne tafle, na kotrychž je mjeno zastanišća w němčinje a serbšćinje widźeć. Busowe zastanišća su tuchwilu (2020) jeničce w zarjadniskim zwjazku „Při Klóšterskej wodźe“ a na jednotliwych druhich městnach dwurěčnje wuhotowane. Po planach wobchadneju zwjazkow VVO a ZVON maja so pak po cyłym serbskim sydlenskim rumje w přichodnych lětach dwurěčne taflički při zastanišćach nastajić.
Za čas NDR běchu taflički při busowych zastanišćach w Budyšinje dwurěčnje wuhotowane.
Njeoficielna tafla při busowym zastanišću we Łusču
W Cardiffskej metro


text:
Mjycław
Mjycław (Masław, Mojsław) (rodz. ? - um. 1047) – możnowładca mazowjecki, cześńik Mjyszka II. We uokreśe połůnczůnygo s pogańskům reakcyjům ludowygo powstańo po umarću Mjyszka II uobjůł władza na Mazowszu uogłaszajůnc śe kśyńćym, a Mazowsze ńyzależnym krejym. Skuli zamjyszek Kaźimjyrz Uodnowićel zmuszůny bůł uchodźić s kraju a szukać schrůńyńo we Madźarach. Kej powrůćů, Mjycław przećiwstawił śe zbrojńy nowymu kśyńću, sprzimjyrzajůnc śe s Půmorzanůma a Jaćwingůma. Zginůł we 1047 we walce ze zjydnoczůnymi wojskůma Kaźimjyrza Uodnowićela a kśyńća kijowskigo Jarosuawa Můndrygo.
Podug hipotezy Stanisława Rosponda, Masław je skrůcůnům formům ńyzachowanygo we pjyrwotnym brzmjyńu mjana Jimasław, kery wtůrńy utrzimoł śe kej Jimisław[1]
Przipisy[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- ↑ S. Rospond, Uwagi polemiczne o Mjeszku, Masławie i Dąbrówce, [we:] Onomastica, r. I, Wrocław 1955.


text: Před runje lětom jewjach so na foće swojeje kolumny prěni raz ze škitnym nahubnikom. Tehdy sej myslach, zo budźe to jónkrótne a w přichodnym přinošku budźe to zaso zwučeny wobrazk. Běchmy runje w prěnjej žołmje pandemije, a nichtó njeje z tym ličił, zo so korona tak dołho dliji. Nětko so wšelake wobmjezowanja powólnjeja. Tak njetrjebamy na přikład při nakupowanju žadyn škit za hubu a nós. Přičiny tuchwilnych wolóženjow njemóžu sej wuswětlić. Snano dyrbi so ludźom w prózdninskim času něšto skićić, zo bychu po nawróće z tu- a wukrajnych wočerstwjenišćow swój křižik na prawym městnje wolerskeje lisćiny sadźili. Po mojim měnjenju je riziko dalšeje žołmy wotwidźomne, a ludźo su w tym nastupanju přelochkomyslni. Njejsym pak žadyn eksperta na tym polu, čehoždla wěnuju so radšo temam, w kotrychž so trochu lěpje wuznawam.


text:
23. Wojerowski stawizniski zešiwk je kulinariski přewod po měsće
Wojerecy (SiR/SN). Wjace hač 80 stron zezběranych faktow a dopomnjenkow časowych swědkow, k tomu aktualne wobrazy a historiske dokumenty wopřija nowy Wojerowski stawizniski zešiwk. Na jeho wobalce je widźeć wobraz domjaceju pjekarkow w serbskej drasće. Nastał je wón wokoło 1900 a pochadźa z priwatneho archiwa awtora Andreasa Noacka. Předwčerawšim su mjeztym 23. zešiwk tohole rjadu we Wojerowskej radnicy předstajili. W nim wjerći so wšitko wokoło pjekarjow, pčołarjow a winicarjow. Wudawaćelej stej město a měšćanski muzej.
Rozžohnowacemu so wyšemu měšćanosće Stefanej Skorje (CDU) je nowy zešiwk wosebitosć. Wšako je wón hižo 1998 k Dnjej Saksow we Wojerecach wudaće prěnjeho zešiwka sobu dožiwić směł. Krótko prjedy hač jeho naslědnik Torsten Ruban-Zeh kluč radnicy přewozmje, je zešiwk čo. 23 wušoł, kiž chcychu hakle kónc lěta předstajić. Změny na čole města dla su to zašo činili.