text:
Ksiynga Rodzaju
Rozdzioł piyrszy
1. Na poczóntku Pón Bóczek stworził niebo a ziymie.
2. A ziymia była prózno i bes żodnego kształtu, ćma było nad wielkucnymi wodami, a duch Pón Bóczka sie unoszoł nad wodami.
3. I Pón Bóczek przerzóndziuł: Niech sie srobi światło. I światło sie srobiło.
4. Pón Bóczek widzioł, że światło było dobre i doł go ekstra od ćmoka.
5. I Pón Bóczek mianowoł ćmok – nocóm, a światło mianowoł dniym. I tak przeszoł wieczór i rano – piyrszy dziyń.
6. A potym Pón Bóczek zajś przerzóndziuł: niech sie srobi wielko dziura w postrzodku wód i niech ta dziura odgrodzi jedne wody od drugich.
7. I jak uż Pón Bóg srobiuł tóm wielkucnóm dziure, to odgrodziuł ty wody na wyrchu, od tych na dole, a jak uż to było gotowe,
8. To Pón Bóg mianowoł tóm wielkucnóm dziure niebym. Zajś przeszoł wieczór i rano – drugi dziyń.
9. Potym Pón Bóczek przerzóndziuł: Niech sie sbieróm wszecki wody pod niebym na jedno miejsce, i niech sie pokoże suche miejsce. A jak sie uż tak stało,
10. Pón Bóg mianowoł to suche miejsce ziymióm, a wielkucne wody mianowoł morzym. Widzioł, że to wszecko było dobre,
11. przerzóndziuł zajś: Niech ziymia obrodzi i wydo zielóne zieliny: trowe, kiero dowo nasióna, strómy s owocami, kiere bydóm rodzić rostomajte owoce s nasiónami podle gatunku. I tak sie stało.
12. Ziymia obrodziła zielóne rośliny i zieliny: trowe s nasiónami podle gatunku i strómy, kiere rodziły owoce s nasiónami podle jejich gatunków. A Pón Bóg widzioł, że to było dobre.
13. Zajś przeszoł wieczór i rano – trzeci dziyń.
14. Potym Pón Bóg przerzóndziuł: Niech sie srobióm ciała niebieski, kiere bydóm świycić na niebie, coby dzieliły dziyń od nocy, coby znaczyły pory w roku, dni i roki.
15. Coby były ciałami, kiere bydóm świycić na niebie i coby świyciły nad ziymióm. I tak sie stało.
16. Pón Bóczek srobiuł dwa wielki ciała, kiere świyciły: wiynksze coby świyciło w dziyń i miyńszy coby świyciło w nocy, srobiuł też gwiozdy
17. I powiesiuł to wszecko na niebie, coby świyciły nad ziymióm.
18. coby świyciły przes dziyń i w nocy i coby grodziły ćmok od światła. Pón Bóg widzioł, że to wszecko było dobre.
19. Zajś przeszoł wieczór i rano – sztworty dziyń.
20. Potym Pón Bóg przerzóndziuł: Niech sie wypełniam wody rostomajtymi rybami, godami i żywymi stworzyniami, a ptoki niech furgajóm nad ziymióm i pod niebym.
21. Tóż Pón Bóg srobiuł wielkucne potwory w morzach, rostomajte ryby i rostomajte stworzynia w morzach.
22. I pobłogosławiuł jim i prawił: Bydźcie płodne, mnożcie sie, cobyjście zapełniły wody morski, a ptoki niech sie też lyngnóm i płodzóm na ziymi.
23. I zajś przeszoł wieczór i rano – piónty dziyń.
24. Potym Pón Bóg przerzóndziuł: Niech ziymia wydo rostomajte zwierzynta żywe, bydło, gody, dziki zwierzynta, podle jejich rodzajów. I tak sie stało.
25. Pón Bóg stworził rostomajte rodzaje dzikich zwierzónt, bydło, rostomajte gody, kiere sie czołgajóm po ziymi. I widzioł, że to było dobre.
26. Na kóncu Pón Bóg przerzóndziuł: Sróbmy eszcze człowieka, podobnego do nas. Niech dyryguje wszeckimi rybami w morzach, ptokami, kiere furgajóm w lufcie pod niebym, bydłym, ziymióm i wszeckimi godami, kiere sie czołgajóm po ziymi.
27. Pón Bóg stworził człowieka podobnego do siebie, stworził go na swój obraz: stworził chłopa i babe.
28. Potym jim błogosławiuł i prawiuł: Bydźcie płodni, mnóżcie sie, cobyjście zapełnili całóm ziymie, i sróbcie se jóm poddanóm; cobyjście dyrygowali rybami w morzach, ptokami, co furgajóm pod niebym w lufcie i wszeckimi godami, kiere sie czołgajóm po ziymi.
29. Potym eszcze prawiuł: Tukej wóm dowóm wszecki zieliny i rośliny, kiere majóm nasióna na całej ziymi i wszecki strómy, kierych owoce majóm nasióna: to wszecko bydziecie jejść.
30. A wszecki zwierzynta kiere sóm na miedzach, wszecki ptoki w lufcie i wszecko, co sie ruszo na ziymi bydóm żrać zielónóm trowe. I tak sie stało.
31. I Pón Bóg widzioł, że wszecko co srobiuł było dobre. I tak przeszoł wieczór i rano – szósty dziyń.
Rozdzioł drugi
1. I tak zustało skónczóne niebo a ziymia i wszecki stworzynia i zwierzynta,
2. Jak Pón Bóg skóńczył w szóstym dniu swojóm robote, to se spocznył w siudmym dniu, bo sie ganc urobiuł.
3. Wtynczas Pón Bóg pobłogosławiuł siódmy dziyń i srobiuł go świyntym; w tym dniu Pón Bóczek se spoczón po całej ciynżkij robocie, jakóm srobiuł, jak wszecko stworzoł.
4. A tukej sóm dzieje poczóntków po stworzyniu nieba a ziymi. Kiej Pón Bóg srobiuł niebo a ziymie
5. Nie było eszcze żodnego krzoka na miedzach na ziymi, nie było też żodnej trowy – bo pón Bóg nie posyłoł deszczu na ziymie i nie było człowieka kiery by jóm oroł, abo brónowoł.
6. Żodyn też nie kopoł przikopów, coby nawadniać ziymie
7. Wtynczas Pón Bóg ulepiuł człowieka s prochu ziymi i dmuchnył w jego nos dech żywota, a człowiek sie stanył żywóm istotóm.
8. Jak uż Pón Bóg posadziuł zogrode w Edyn na wschodzie, to tam wraziuł człowieka, kierego ulepiuł.
9. Pón Bóg kozoł rość rostomajtym szumnym strómóm, kozoł coby rosły ze ziymie, coby też rodziły dobre owoce, posadziuł też jedyn stróm w postrzodku zogrody – stróm poznanio dobrego i złego.
10. S Edynu wychodziła rzyka, kiero nawodniała całóm zogrode i tam stela sie rosdzielała na sztyry rzyki.
11. Piyrszo sie mianowała Piszon, óna płynie dokoła kraju Chawila, kaj je złoto
12. A złoto w tej krajinie je nejlepsze, tam je aji żywica, kiero wónio i czyrwióny kamiyń.
13. Drugo rzyka sie mianuje Gichon, płynie dokoła krajiny Kusz.
14. Trzecio rzyka sie mianuje Chiddekel i płynie na wschód od Aszszuru. Sztworto rzyka sie mianuje Perat.
15. Tóż Pón Bóg wzión człowieka i go wraziuł do zogrody Edyn, coby tam uprawioł ziymie i coby wszyjstkigo wachowoł.
16. Pón Bóg tez przikozoł człowiekowi: bydziesz jod wszecki owoce ze wszeckich strómów, jaki ci sie podobajóm.
17. Ale s jednego nie śmisz jejść, ze stróm poznanio dobrego i złego. Jak s niego słysz owoc to umrzesz.
18. Potym Pón Bóg eszcze przerzóndziuł: Ni ma dobrze, coby chłop był sóm, tóż mu srobiym cosi ku pómocy.
19. Pón Bóg ulepiuł s gliny wszecki zwierzynta na ziymi i wszecki ptoki, kiere sóm w lufcie i przikludziuł ich Pón Bóg do chłopa, coby tyn jich wszecki pomianowoł. Jednako każde zwiyrze, kiere chłop pomianowoł sie mianowało istota żywo.
20. I tak chłop pomianowoł wszecki bydło, ptoki, kiere furgajóm w lufcie, wszecki zwierzynta na miedzach, ale to nie była dobro pómoc dlo tego chłopa.
21. Wynczas Pón Bóg posłoł głymboki spani na tego chłopa, a jak społ to mu wycióngnył jedno żebro, a na to miejsce mu doł ciało.
22. Potym Pón Bóg s tego żebra, kiere wycióngnył chłopu srobiuł babe. A jak jóm przikludziuł do chłopa
23. To chłop przerzóndziuł: to je dziepro kojść s kojści mojich i ciało s mojigo ciała!
Óna sie bydzie mianować niewiastóm, bo zustała wziynto s chłopa.
24. I tymu chłop opuści swojigo Ojca i swojóm Matke i idzie ku babie i łónczy sie s nióm, tak że sie s nich robi jedno ciało.
25. A choć chłop i baba byli sadzy, to jednako nie było ich gańba.
Rozdzioł trzeci
1. A god był nejchytrzejszy ze wszyjstkich zwierzónt, kiere żyły na ziymi i kiere Pón Bóg stworził. Prawi do baby: Fakt wóm Pón Bóg zakozoł że nie śmicie jejść ze wszeckich strómów w tej zogrodzie?
2. A baba prawi: wszecki owoce ze zogrody mogymy jejść.
3. Yny o jednym owocach s jednego stróma Pón Bóg prawiuł: nie śmicie s niego jejść, ani go nie śmiymy macać, coby my nie pomrzili.
4. Wtynczas god przerzóndziuł do baby: Ale dyć nie umrzicie!
5. Ale Pón Bóczek wiy, że jak sjycie owoc s tego stróma, to sie wóm odewrzóm oczy, i bydziecie tacy jako Pón Bóg, bydziecie znać dobre i złe.
6. Wtynczas baba sie podziwała na tyn owoc i se wszymła, że je ganc szumne i że by go szło sjejść i że jak go sjy to bydzie tak móndry, jak Pón Bóczek. Stargała tyn owoc, wziyna kónsek do gymby na skosztowani, potym dała też kónsek swojimu chłopu i ón też sjod.
7. Naroz sie jim odewrziły oczy i se wszymli, że sóm sadzy, tóż zeszulali gałynzi s figi i srobili se taki przeposki.
8. Jak chłop s babóm usłyszeli, że Pón Bóg chodzi po zogrodzie, jak wioł wiaterek, to sie przed nim pochowali miyndzy strómami.
9. Pón Bóg zawołoł na chłopa i sie go spytoł: Kaj żejś je?
10. A ón przerzóndziuł: Usłyszołech cie i żech sie slynknół, a potym żech sie schowoł, bo przeca żech je sagi. .
11. A Pón Bóg przerzóndziuł: Gdo ci prawiuł, żejś je sagi? Nie jodejś czasym s tego strómu, s kierego żech ci zakozoł jejść?
12. Chłop przerzóndziuł: Ta baba, kieróm żejś przi mie postawiuł, mi dała owoc s tego stróma i żech go sjod.
13. Wtynczas Pón Bóg przerzóndziuł do baby: Czymu żejś to srobiła? A óna na to: God mie namówiuł i żech sjadła.
14. Pón Bóg przerzóndziuł do goda: Żejś tak srobiuł, to bydziesz przeklynty miyndzy wszyjstkimi zwierzynami na ziymi i na miedzach. Na brzuchu sie bydziesz czołgoł i bydziesz żroł proch do kóńca swojigo żywota.
15. Srobiym też zwade miyndzy tobóm i miyndzy babóm, miyndzy twojim nasiyniym i nasiyniym baby.
Nasiyni baby ci zmarasi głowe, a ty mu zmarasisz piynte.
16. Do baby przerzóndziuł: Jak bydziesz nie sama to bydziesz cierpieć, w bólu bydziesz rodzić dziecka, bydzie cie cióngło ku chłopu, a ón bydzie nad tobóm panowoł.
17. Do chłopa Pón Bóg przerzóndziuł tak: Żejś posłuchoł swoji baby i sjodejś ze stróma, s kierego żejś nie śmioł jejść to skuli ciebie cało ziymia bydzie przeklynto, kupa sie urobisz, coby obrodziła, bydziesz ciynżko robiuł aż do kóńca swojigo żywota.
18. Ziymia ci bydzie rodzić ciernie i osty, a przeca ty musisz jejść to co ci na nij urośnie.
19. Bydziesz sie pociuł, nim cosi ci ziymia urodzi, pokiel sie nie wrócisz spadki do ziymie, s kierej żejś je ulepióny, bo żejś je proch i zajś sie w proch obrócisz.
20. chłop mianowoł swojóm babe Ewa, bo óna je matkom wszeckich, kierzi żyjóm na ziymi.
21. Pón Bóg srobiuł eszcze chłopu i babie lónty ze skóry i ich oblyk.
22. Potym Pón Bóg eszcze przerzóndziuł: Człowiek sie stanył taki, jako my, zno dobre i złe. Terazy nie śmi wycióngnyć rynki, coby stargoł owoc ze stróma żywota i sjod go i żył uż na wieki.
23. Tóż Pón Bóg wygnoł człowieka s Edynu, coby robiuł na ziymi, s kierej zustoł wziynty
24. Jak uż Pón Bóg wygnoł człowieka, to postawiuł przed zogrodóm Edyn cherubów i miecz, kiery sie obracoł i blyskoł, coby wachowali cesty do stróma żywota.
Rozdzioł sztworty
1. Potym chłop społ ze swojóm babóm Ewóm, a óna zustała nie sama i urodziła Kaina, prawiła: dostałach syneczka od Pón Bóczka.
2. Potym eszcze urodziła Abla, brata Kaina. Abel był pastyrzym, a Kain robiuł na polu.
3. Potym za jakisi czas Kain skłodoł ofiary Pón Bóczkowi na ołtorzu, to co sie mu urodziło na polu.
4. A Abel też prziniós na ołtorz barusia i umaste s niego, ale Pón Bóczkowi sie barży spodobała ofiara od Abla.
5. Na Kaina i na jego ofiare sie nie chcioł ani podziwać. Kain chodziuł nasrany i mioł zawieszónóm gymbe.
6. I Pón Bóg sie go spytoł: czymu żejś je smutny, i czymu twoja gymba je tako zawieszóno?
7. Dyć jakbyjś robiuł wszecko dobrze, to byjś mioł gymbe uradowanóm; jak nie bydziesz robiuł dobrze, to grzych uż stoji przi dwiyrzach i czako na ciebie, a ty przeca mosz być nad nim.
8. Potym Kain przerzóndziuł do Abla: Póćmy na pole. A jak uż byli na polu, to Kain skoczuł na Abla i go zabiuł.
9. Wtynczas Pón Bóg sie spytoł Kaina: Kaj je twój brat Abel? A ón na to: Nie wiym, czy jo wachujóm swojigo brata?
10. Pón Bóg zajś przerzóndziuł: czyrwióno twojigo brata wołała do mie ze ziymie!
11. Bydź przeklynty na tej ziymi, kiero odewrziła gymbe, coby połknyć czyrwiónóm twojigo brata, kieróm żejś przeloł.
12. Jak bydziesz robiuł na polu, to ci ziymia nie do wiyncyj plónu. Bydziesz sie belóncoł po ziymi i bydziesz fórt uciekoł.
13. Kain przerzóndziuł do Pón Bóczka: Ta pokuta je za wielko, jo ji nie sniesym.
14. Jak uż mie wyganiosz s tego pola i móm sie przed tobóm chować i belóncać sie po ziymi i fórt uciekać, każdy gdo mie spotko bydzie mie móg zabić!
15. Ale Pón Bóg przerzóndziuł: O, ni! Gdo zabije Kaina dostanie siedym razy wiynkszóm kore! Doł też Pón Bóg kainowi taki znak, coby go żodyn nie zabiuł, jak go spotko.
16. Po tym Kain poszoł od Pón Bóczka i zamiyszkoł w krajinie Nod, na wschód od zogrody Edyn.
17. Potym Kain społ ze swojóm babóm, a óna zustała nie sama i urodził Henocha. Jak Kain wystawiuł miasto, to go mianowoł tak jak synka: Henoch.
18. A Henoch to był ojciec Irada, Irad był ojcym Mechujaela, a Mechujael ojcym Metuszaela, a Metuszael ojcym Lameka.
19. Lamek mioł dwie baby. Jednej było na miano Ada, a drugij Silla.
20. Ada urodziła Jabala, ón był praojcym wszyjstkich tych, kierzi sóm pastyrzami i miyszkajóm w namiotach.
21. Jego brat mioł na miano Jubal: od niego pochodzóm wszyjscy kierzi grajóm na cytrze i na flecie.
22. Potym eszcze Silla urodziła Tubal – Kaina, ón był kowolym i robiuł rostomajte narzyndzia s brónzu i żelaza. Siostra Tubal – Kaina miała na miano Naama.
23. Lamek przerzóndziuł do swoji bob Ady i Silli: Posłuchajcie co wóm powiym, baby Lameka, nastawcie uszy na mojóm rzecz. Jeżech w stanie zabić chłopa, jak mie dziubnie i bajtla jak mi srobi sinioka.
24. Jak Kain był mszczóny siedym razy, to Lamek bydzie mszczóny siedymdziesiónt siedym razy!
25. Potym eszcze ros Adam społ ze swojóm babóm, a óna zustała nie sama i urodziła mu synka, kierego mianowała Set. Bo prawiła, że Pón Bóg ji doł synka za Abla, kierego zabiuł Kain.
26. Setowi sie tez urodziuł synek i mianowoł go Enosz. Wtynczas ludzie zaczli wołać do Pón Bóczka po mianie.
Rozdzioł piónty
1. Jak uż Pón Bóg srobiuł człowieka, to go ulepiuł tak, coby był podobny do niego.
2. Srobiuł chłopa i babe, błogosławiuł im i mianowoł ich ludzie, jak ich robiuł.
3. Kiej Adamowi było sto trzicet roków, to urodziuł sie mu synek, ganc podobny do niego, jak obrozek i Adam go mianowoł Set.
4. Potym Adam żył eszcze osiemset roków i mioł synków i dziołuchy.
5. Adam żył dziewiyńcet trzicet roków i umrzuł.
6. Kiej Setowi było sto piynć roków, to sie mu urodziuł synek, kierymu na miano było Enosz.
7. Potym eszcze żył osiemset siedym roków i mioł dziołuchy i synków.
8. I potym Set umrzuł, a żył dziewiyńcet dwanost roków.
9. Kiej Enosowi było dziewiyndziesiónt roków, to sie urodziuł synek, kiery mioł na miano Kenan.
10. Potym eszcze Enos żył osiemset patnost roków i mioł synków i dziołuchy.
11. Enosz umrzuł jak mu było dziewiyńcet piynć roków.
12. Kiej Kenanowi było siedymdziesiónt roków, to sie mu urodziuł Mahalaleel.
13. Potym Kenan żył osiemset sztyrycet roków i mioł synków i dziołuchy.
14. Kenan żył dziewiyńcet dziesiyńć roków i umrzuł.
15. Kiej Mahalaleelowi było szejdziesiónt piyńć roków, to sie mu urodziuł synek Jered.
16. Potym żył eszcze osiemset trzicet roków i mioł synków i dziołuchy.
17. Kiej Mahalaleelowi było osiemset dziewiyndziesiónt roków to umrzuł.
18. Kiej Jeredowi było sto szejdziesiónt dwa roki, to sie mu urodziuł synek Henoch.
19. Potym eszcze Jered żył osiemset roków i mioł synków i dziołuchy.
20. Jered żył dziewiyńcet szejdziesiónt dwa roki i umrzuł.
21. Jak Henochowi było szejdziesiónt piynć roków, to sie mu urodziuł synek Metuszelach.
22. Henoch potym żył s Pón Bóczkiym we zgodzie trzista roków i mioł synków i cery.
23. Henoch żył trzista szejdziesiónt piynć roków i umrzuł.
24. Henoch żył we zgodzie s Pón Bóczkiym, a potym go uż nie było, bo go Pón Bóg zebroł.
25. Jak Metuszelachowi było sto osimdziesiónt siedym roków, to sie mu urodziuł synek Lamek.
26. Potym eszcze żył siedemset osimdziesiónt dwa roki i mioł synków i cery.
27. Metuszelach umrzuł, jak mu było dziewiyńcet szejdziesiónt dziewiyńć roków.
28. Jak Lamekowi było sto osimdziesiónt dwa roki, to sie mu urodziuł synek.
29. A mianowoł go Noe, bo prawiuł: niech tyn chłapieczek bydzie do nas pociechóm w naszej robocie na ziymi, kieróm Pón Bóg przeklół.
30. Lamek potym eszcze żył piyńcet dziewiyndziesiónt piyńć roków i umrzuł a mioł synków i cery.
31. Jak Lamek umiyroł to mu było siedymset siedymdziesiónt siedym roków.
32. A jak Noymu było piyńcet roków to sie mu urodzili trze syncy: Sem, Cham i Jafet.


c: text/html

text:
Ufoki uczom sie ślonskij godki!
Kaj sie teroz idzie nauczyć ślonskij godki? Po piyrsze w doma, a kiej żodyn w doma niy godo? To we robocie, a jak niy we robocie? To dziynki Ufokom, kiere uczom ślonskij godki. Je to facebookowo zajta, kierej łojcym je Tomasz Gorol, blank Ślonzok.
Co to som ty Ufoki?
To som osoby, kiere chcom działać na Ślonsku, chcom uczyć sie ślonskij godki, poznawać nasz region i kultywować ślonskie tradycje.
Ło co sie śnimi rozchodzi?
Ufoki to taki badani, eksperymynt. Chciołech sprawdzić, czy taki coś bydzie sie podobać, czy jest na to zapotrzebowani, czy we takij formie i co nojważniyjsze, czy ludziom na Ślónsku jest dalij potrzebno naszo godka, czy ta godka, tyn jynzyk może sie podobać, tak u nos jak i poza naszym regionym.
I sie łokozało, że ja.
Dyć. Toż żech zrychtowoł tako opowieść, do kierej tyż już je zaprojektowano ilustracja. Terozki jeszcze wszyjstko trzeja dopracować. A mo to być cykl ksiożek nojprzód dlo bajtli. Ksionżki niy ino ze łobrozkami i tekstym, ale bydzie można z nich poskłodać chałpka dlo Ufoków.
A to, co mo trefić na ufokowy łobrozek je skond wziynte? Brali Cie do ściepowanio wongla?
To je aktualne, bo jo dalij ściepuja, a ty historyje bierom sie nojczynści z mojigo życio.
Je szansa na Ufoki animowane?
Fajnie by było, ale tukyj by trzeja pomyśleć nad formom. I drugo rzecz to je gelt i co nojważniyjsze czas, bo miarkuja co chyntnych do pomocy przi takim projekcie by nie zabrakło.
Wto je łodbiorcom ślonskij godki?
Downij to naszo godka była znano we chałpach. Pogodać sie można było na placu ze bajtami, na torgu, we radyjku boły prowadzone audycje po naszymu i to boło richtig nasze, ale to telewizyjo pokozała cołki Polsce z cym sie wionże jynzyk ślonski, kedy wyemitowali Świytno Wojna, co na wiela lot przylepiło Ślonskowi stereotypowo metka, bo wtedy kożdy chop ze Ślonska to był Bercik, boł sie swojij baby i coś kombinówoł ze gorolami.
Terozki to minyło, erzac sie niy sprzedaje i som osoby, kiere szukajom czego innkszego, na wiynkszym poziomie. Robiom rzecy kerymi można sie chwolić a niy takie, za kiere sie trza wstydzić. U nos zaczyno sie dziepiyro budzić świadomość ślonskości i tym, czym je Ślonsk. Coroz to wiyncyj młodych ludzi zaczyno godać o historii tyj Ziymi, chce ło tym godać i to poznawać.
Na codziyń jeżeś grafikiym, toż czujesz ty klimaty estetyczne. Jako je Twoja ocyna sytuacji graficznyj w ślonskich inicjatywach?
Je niywiela takich inicjatyw, w kierych identyfikacja wizualno je na wysokim poziomie. A za przikład podom krój pisma Silesiana, kiery niy je świyży. Niy wyobrażom sie jakichś srogich publikacyji, plakatów abo cajtungów. To niy je pismo użytkowe ino ozdobne. Trzeja myśleć ło przeszłości ale pokazywać przez to, co teroz je na czasie i zwracać srogo uwaga na użyteczność. Richtig mało je ślonskich marek gryfnie zaprojektowanych, ale musza pedzieć, że som tyż takie kerymi sie idzie chwolić.
Czy coby godać po ślonsku, to trzeja tyż chodzić w stroju, czy łobleczyniu, w kierym łaziły nasze starki?
Po piyrwyj Ślonsk trza mieć we sercu i we gowie. Myśla, że coby godać po ślonsku starcy niy tyla umieć, co chcieć: albo kultywować albo sie ucyć. Teroz to jak wto sie wejrzy na „Ślonskie” szlargy to niy wiy ło co łazi. Chop we sombrero, śpiywo po ślonsku ło Meksyku. Coś je tukyj niy echt!
Jak padosz, czy to sie kiedy skończy?
Ja, jo widza, że moji znajomi tego niy słuchajom, a co dopiyro Ci jeszcze młodsi. I mało je alternatywy na dobrym poziomie i coby boła we zastympstwie tych nowych „szlagrów”. Ale myśla, że powoli, powoli… jak to godajom: ”langsam langsam aber sicher” i za chwila posłuchomy i łobejrzymy coś, co bydzie dobre i w dodatku ślonskie. Toż jeśli wtoś bydzie chcioł sie za to wzoś, to powiniyn bazować na tym co tradycyjne, a niy wymyślać chopów w sombrero.
Dziynkujymy za ty słowa i winszujymy powodzynio!
Wejrzyjcie na: http://www.facebook.com/UfokiUczaSieSlunskiGodki

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Heksa
Heksa – we ńykerych wjerzyńach ludowych: baba zajmujůnco śe czornům magjům, ćepjůnco prziroki, kojarzůno s śiłůma ńyczystymi - czynsto s szatanym. Mynskym uodpowjydńikym je czarowńik. We folklorze pojawjajům śe tyż dobre heksy, kere zajmujům śe tam czystům i dobrům magjům. Postaće heksůw mogymy trefić m. in. we ojropejskij mitolůgji ludowyj, jydnokże tam fůnguje raczyj pod mjanym wjydźmy i mo trocha myńi pejoratywne znaczyńy.
W 1484 papjyż Innocynty VIII wydoł bullym Summis desiderates bydůmcům podsůmowańym wcześńijszych uchwoł potympjajůncych czary i zezwolyńym karańo śmjerćům heksůw a czarowńikůw. Innocynty VIII powołoł śe we ńij na słowa Bibliji Ńy pozwolisz żyć hekśe. (Wj.,22,17.)
Motyw heksy je uobecny tyż we kulturze ojropejskij růżnych epok, m.in. we Makbeće W. Szekspira. Poymat symfůńiczny Antonína Dvořáka s 1896 mo titel Heksa połedńa.


text:
1.Mix (Jada po autobanie, Zaś nom idzie Nowy Rok, Polska gola !, 2.Telywizor-miszung (Szlagier Maszyna,Kufle w góre,Matadore,Olimp jest,Oj Dana), 3.Mix (Leżoł chop łożarty,Fyniki,Śląsko godka,Ale jajca,Kej widza Aldona,Muzyczko zagrej) ” Szczęśliwego Nowego Jorku ”
Śląskie Szlagiery – Szlagier Maszyna (wiązanki) Śląsko godka …
Szlagier Maszyna (wiązanki)
Śląskie Śpiywanie, Szlagier Maszyna, Śląsko Muzyka,Zabawa,Biesiada,Śląskie Szlagry, — wiązanki (Open Total Hi-Fi Stereo Miszung, Mix 2 (Mom problym, Nie byda som,
Szlagier Maszyna – Kibic mix.(Ida sie na szpiel,Dejcie Giwera,Ciężkie życie kibica)
Fusbal (Pilka nozna) na calego. Acik kibic idzie na szpil,po bojisku chopcy lotaja,nasi przegrywaja. Haja na bojisku,Fana zlomana,w galotach dziura,leb (glowa) mie boli. Leko kuracja po haji zawsze dobro jest, ale bez szpilu zyc nie moga. Zona godo ze Fusball to gupota, ale jo go kochom.
Lulej seruszko me, Fajny chop – Szlagier Maszyna
Piosenka o zareczynach, niemowlaku ktory jest najdroszym skarbem, piekno muzyka do tanca. Szlagier o zarynczynach, o dziolsze Klaze, bajtlach, pykno muzyka do tancowanio i zabawy.


text:
Moskwa
Moskwa (rus. MockBa) jo nejwětše město a stolica Rusojskeje. Z něźi 10,5 milion wobydlarjami na 1.081 km² jo wóni na wobydlarjow nejbogatše město Europy. Moskwa jo kulturelne a ekonomiske srjejźišćo kraja. Pśez Moskwu běžy rěka Moskwa.
Stawizny[wobźěłaś]
Prědny raz jo se spomnjeła město w lěśe 1147. Mjaz 1328 a 1712 město jo była ruska stolica. Mjaz 1922 a 1991 Moskwa jo była głowne město Sowjetskego zwězka. Wót 1991 město jo stolica Rusojskeje. Wažny twarski pomnik w Moskwje jo sedło rusojskich carow a prezidentow Kreml.


text:
Togo
Togo, Republika Togijsko – państwo we zachodńij Africe, nad Zatokům Gwinyjskům. Grańica mo s Ghanům, Byńinym a Burkinům Faso. We wjynkšośći kraj gůřysty a wyžynny, yno na pouedńu je niźina aluwjalno. Do 1918 bůua to kolůńijo mjymjecko we keryj skuod wlazowoua tyž tajla uobecnyj Ghany. Ńyskoři potajlowano je na tajla francusko a brytyjsko a ta drugo přiuůnčůno ku Ghańy. Tajla francusko uoguośiua ńypodlyguość kej Republika Togijsko we 1960 roku.
Gospodarka uoparto we wjynkšośći na bauerstwje a rybouůwstwje, industryja yno spožywčo, wuůkyńńičo a cymyntowo, ńywjelge wydobyće surowcůw (fosforyty, marmury, sůl).
Podug religije, wjynkšość mjyškańcůw (51%) je ańimistůma.


text:
Google je wulke internetowe předewzaće, kotrež je wosebje znate přez swoju pytawu (pytansku mašinu). Předewzaće financěruje so hłownje přez wabjenje. Wažnu rolu hraje při tym rjadowanje wotkazow na strony, w kotrychž so wot wužiwarja pytane słowa namakaja. Hłowne sydło Google je w Mountain Viewje w Kaliforniskej. Załožiło je so předewzaće 7. septembra 1998 wot Larryja Paga a Sergeyja Brina. Hišće samsny dźeń stej přinjesłej prěnju testowu wersiju programa na wiki a samsne lěto je šła pytawa oficialnje do syće.
Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije


text:
Mjymcy
Mjymcy (mjym.: Deutschland abo Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo we strzodkowyj Ojropje, noleży do Ojropejskij Uńiji a NATO. Mo dostymp do Bołtyckigo Morza a Půłnocnygo morza. Mo nojwjynkszo liczba ludźůw we cołkij Ojropejskij Uńiji- przez 82 miljůny. Ńymcy sům państwem federalnym a skłodajům śe ze zwjůnzkowych krejůw. Stolica majům we Berlińe.
Po II wojńe śwjatowyj wschodńo tajla Mjymcůw prziłůnczůno do Polski a SSSR, a pozostołe terytorjům potajlowano mjyndzy zachodńich alijůntůw (3 uokupacyjne strefy) a SSSR (1 uokupacyjno strefa). Stolica, Berlin, tyż podźelůno na 4 strefy. Ńyskorzi ze trzech zachodńich strefůw utworzůno państwo uo mjańy Republika Federalno Mjymjcůw, a ńydugo potym ze strefy radźeckij Mjymjecko Dymokratyczno Republika, ze stolicům we wschodńij tajli Berlina. Berlin Zachodńi mjoł uodrymbny status.
Zjydnoczyńy Mjymcůw nastůmpiło we 1990 bez prziłůnczyńy MRD do RFM. Stolica RFM przećepano potym s Bonn do Berlina.


text:
Boliwijo
Boliwijo, Republika Boliwije (hišp. Bolivia, República de Bolivia) – państwo we Americe Pouedńowyj. Grańica mo s Brazylijům, Paragwajym, Argyntynům, Čile a Peru. Ńy mo dostympu do mořa. Teryn sam uobnižo śe ze zachodu na wschůd. Nojwyžšy wjyrch - Sajama, 6520 m n.p.m. Uod uzyskańo ńypodlegueśći we wyńiku wojyn Boliwijo utraćiua tajla swego dowńijšygo terytorjům: we 1884 dostymp do Uoceanu Spokojnygo na řeč Čile, we 1903 rygjůn Acre, kery zajyua Brazylijo, a we 1935 Chaco, kery zajůn Paragwaj. Wjynkšość ludnośći to Indjanery s plemjůn Kečua (33%) a Ajmara (30%), krům ńich Metysy (25%) a bjoli (25%). Důminůje katolicyzm wyznowany bez 92,5% Boliwjanůw. Bez dugi čos podstawům gospodarki bůuo wydobyće cyny, a spodek jeij cen wyouou sam srogi kryzys we gospodarce.


text:
Kazachstůn
Kazachstan, Republika Kazachstanu (kaz. ҚaзaқcTaH, ҚaзaқcTaH Pecпyблиkacы; rus. KaзaxcTaH, Pecпyблиka KaзaxcTaH) – państwo ležůnce tajlowo we Ojropje (5,4% powjyřchńi – teryny na zachůd uod řyki Emba) a tajlowo we Azyji, powstoue we 1991 we wyńiku rozpadu SSSR. Grańičy s nastympujůncymi państwami: Chinůma (1460 km grańicy), Kirgistanym (980 km), Turkmyńistanym (380 km), Ůzbekistanym (2300 km) a Federacyjům Rosyjskům (6467 km). Uůnčno dugość grańic Kazachstanu wynośi 12 187 km. Kazachstan mo tyž dostymp do nojwjynkšygo jeźora śwjata – Mořa Kaspijskigo na dugośći 2340 km.


text:
Pablo Picasso
Pablo Picasso, couke mjano: Pablo Diego Jose Francisco de Paula Juan Nepomuceno Maria de los Remedios Cipriano de la Santisma Trinidad Ruiz Picasso – (ur. 25 paźdźerńika 1881 we Maladze we Hišpańije, um. 8 kwjetńa 1973 we Mougins we Francyje) – uznowany jydnym s nojšumńejšych artystůw XX wjeka. Bůu přede wšyjskym malyřym, nale zajmowou śe tyž řeźbům, grafikům a cyramikům. Picasso a Georges Braque byli twůrcůma štrůmunga we malyrstwje mjanowanygo kubizmym. Cerům jygo je Paloma Picasso.
Uod roku 1907 Picasso pod ajnflusym Paula Cézanne'a a štuki iberyjskij a afrikańskij začůn twůrče ekšperymynta s geůmetryzacyjům a uproščyńym mustra, kere douy počůntek kubizma (Panny s Avignon, Portret Gertrudy Stein). W drugym čaśe po cuzamynarbajtowańu s Georges’ym Brakym wykryštolizowauy śe prawidua analitiš-, hermetiš- a syntetiškubizma.
Za breweryjo kubizma mjyńůno bywo prymjera binawerka Parady do libretta Jean Cocteau, do kerygo muzyka naškryflou Erik Satie, a binynbild zaplańyrowou Picasso. Wystawjůny uostou we 1917 roku bez "Balety Ruske" Sjergjeja Djagilewa.


text:
Eùropa
Eùropa (gr. ë łac. Europa, mòże bëc zrzeszëne z grecczim europos, 'letkò ùnoszącë sã', abò òd asyrsczégò ereb, co òznôczô 'zôpôd') je dzélã swiata (przez niechtërnech zwóny kòntinentã) na nordowi półkùglë planetë Zemia. Rozcëgò sã òd Atlantëcczégò Òceanu na zôpôdze do górów Ùral na pòrénkù razã z tima gòrama, téż òd Westrzódzemnegò Mòrza, Czôrnégò Mòrza ë òbniżeniô Kùmskò-Manëcczégò na pôłnim do Nordowégò Mòrza na nordze.
Geògrafne pòdôwczi[edicëjô | edytuj kod]
Wiéchrzëzna Eùropë: 10 521 324 km2, (5,96 mln km2 z òstrowama, le bez eùropejsczégò dzélu Rusczi)
Lëdztwò: kòl 584 mln (wôrtosc na ògle z 2002, bez eùropejsczégò dzélu Rusczi)
Równoleżnikòwi rozskòczënk: 5600 km (79 gradów)
Pôłnikòwi rozskòczënk: 4200 km (35 gradów)
Długota strądôw: 38 tys. km
Strzédna wiżô môlu: 340 m n.r.m.
Nôwëższi wëszéńc w Eùropie: Mont Blanc (4807 m n.r.m.)
Nôniższi môl w Eùropie: na strądze Kaspijsczégò Mòrza (-28 m p.r.m.)
Nôdłëgszô rzéka w Eùropie: Wołga 3530 km
Nôwiksze jezero w Eùropie: Ładoga 17700 km2
Strzédna gãscëzna lëdzy: 64 sztaturë/km2
Nôwiksze garde w Eùropie: Stambuł, London, Pariz, Mòskwa
Nôdalszi grańcë Eùropë jakno dzélu swiata:
- na nordze - Òstrów Rudolfô w òstrowinié Zemii Franciszka Józefa
- na pôłnie - òstrów Gavdos
- na pòrénkù - Flissingsczi Retk na Nowi Zemi
- na zôpôdze - kamiznë kòle òstrowa Flores na Azorach
Nôdalszi grańcë Eùropë jakno kòńtinentù:
- na nordze - retk Nordkinn (Norweskô)
- na pôłnie - retk Marroquí (Szpańskô)
- na pòrénkù - ùbiega Bajdaratë do Bajdaraccziej Hôwindżi (Ruskô)
- na zôpôdze - retk Roca (Pòrtugalskô)
Nôwikszim krôjã w Eùropie je Ruskô.
Razã z Azëją Eùropa je Eùrazëjã ë je jeji 1/5 wiéchrzëzne, nôbarżi pòłożoną na zôpôd ë je téż jeji nôwikszim pòłòstrowã.
Òbôcze téż[edicëjô | edytuj kod]
Dostónczi Wikipediji tikającé Eùropë
- Lësta nôwikszëch gardów w Eùropie
- Lësta historëcznëch krôjów ë òbéńdów w Eùropie
- Lësta eùropejsczich państw
- Eùropejskô Ùnijô ë Jãzëczi Eùropejsczi Ùniji
- To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.


text:
Załožba za serbski lud
Załožba za serbski lud je załožba, kotraž spěchuje wuwiće serbskeje kultury a serbskeju rěčow. Bu załožena w lěće 1991 a je wot lěta 1998 prawnisce samostatna. Jeje sydło je w Budyšinje; direktor je wot 1992 Marko Suchy.
Załožba za serbski lud dóstanje swoje financielne srědki - we wokomiku něhdźe 16,8 milionow € - wot Zwjazka, Sakskeje a Braniborskeje. Załožbowa rada z 16 čłonami rozsudźi wo rozdawanju pjenjez. Předsydka rady je z lěta 2007 Lejna Theurigowa.
Kóžde druhe lěto, po móžnosći na předwječoru posmjertnin Ćišinskeho (15. oktobra), spožči Załožba za serbski lud Myto Ćišinskeho za „wusahowace wukony na polu serbskeje kultury, wuměłstwa a wědomosće” w klóštrje Marijina hwězda.[1]
Žórło[wobdźěłać]
Wotkaz[wobdźěłać]
- Oficialne stronki (hornjoserbsce)


text:
Uojle
Uojle (Strigiformes) – řůnd ptokůw s podgrůmady ptokůw nowočesnych Neornithes. Uobejmuje gatůnki drapjyžne, kere přistosowouy śe do polowańo po ćmoku a uo zmroku, choć ńykere gatůnki powrůćiuy do trybu žyćo po jasnoku. Zamjyškujům couki śwjot, prowadzůnc nojčyńśći uośaduy tryb žyćo, krům ńykerych půunocnych populacyji kere kočujům abo wandrujům.
Uojle ńy sům spokrewńůne ze ptokůma drapježnymi, nale wykazujům s ńimi kůnwergyncyjo – tzn. pośadajům wjela cech wspůlnych, wyńikajůncych s podobnygo trybu žyćo. Postřůd ńich idźe wymjyńić: uostre dźoby a špůny, dobry wzrok, zdolność filowańo stereoskopowygo (dwuślypjowygo). Růžńice to přede wšyjskym nocny tryb žyćo uojli a jejich doskůnouy suůch.
U uojli wystympuje tzw. zwyrtnyty dymorfizm puećowy - samice sům wjynkše kej samce. Růžńice ale ńy sům zwykle tak sroge, kej u ptokůw špůńastych. Krům tygo uobje pueće nojčyńśći ńy růžńům śe wyglůndym.
Uojle uodžywjajům śe pokarmym zwjyřyncym uod uowadůw po ssaki. Nojčynstše stratygije polowań u uojli to čatowańy (zaśadka) a ńiski lot patrolowy, zwykle ůng. 1–3 m nad źymjům. Ńykere gatůnki (jak půjdźka) polujům na uowady a gryzůńe uažůnc po źymji, inkše (jak puomykůwka, ušatka, uojla bařouowo) poradzům zawisać we lufće, podobńy kej pustůuka; ńykere tyž, kej uojlečka, šnupjům za uofjarůma we korůnach strůmůw.


text:
Żydowski kalyndorz
Żydowski kalyndorz, lebo hebrajski (hebr. הלוח העברי) je to mjeśůnczkowy kalyndorz (terozki mjeśůnczkowo-klarowy) używany bez symicke plymjůna uod przedgyszichtowych czasůw. Terozki używano wersyjo bůła wkludzůno we 359 roku uod sanhedryna.
Ajnfachowy rok moge być 354, 355 abo 356 dńůw dugi. Dugość przestympnych rokůw je 383, 384 abo 385 dńůw. Mjanůje śe uůne roki ułůmnymi, ajnfachowymi a połnymi. We ułůmnym roku we mjeśůncu cheszwan je jedyn dźyń myńi. We połnym kislew mo jedyn dźyń wjyncy.
Rachowańy rokůw je uod stworzyńo śwjata we 6 dńůw, kere podug żydowskich religijnych autorytetůw bůło 7 paźdźerńika 3761 p.n.e. skirz tygo rok 2010 je podyg żydowskigo kalyndorza rokem 5770/5771. Religijny rok mo anfang 1 dńa we mjeśůncu tiszri (wrześyń/paźdźerńik).
Hebrajski rok je potajlowany na 12 mjeśůncůw na 29 abo 30 dńůw dugich. Co trzi, a roz za kedy 2 roki dodowo śe trzinosty mjeśůnc mjanowany adar bet, adar szeni (adar II) abo weadar kery mo 29 dńůw, coby roki mjeśůnczkowy a klarowy bůły jednake. Drugi adar dodowo śe we cyklu Metůna co mo 19 rokůw, bez dwa kolejne roki, dodawany je zowdy do 3, 6, 8, 11, 14, 17 i 19 roku tygo uokresu.
Mjana mjeśůncůw sům brane ze babilůńskij tradycyji: tiszri, cheszwan, kislew, tewet, szwat, adar I (inksze nazwy: adar, adar-alef, adar II (tyż adar-bet, weadar), nisan, ijar, siwan, tamuz, aw, elul, kere majům do śa na uopy 30 (tiszri) abo 29 dńůw. Anfang mjeśůnca tiszri a śwjynto nowygo roku (Rosz ha-Szana) przipado kole podźimkowyj růwnonocy.
Necowe uodwołańa[Sprowjej]


text:
Indyjski Uocean
Uocean Indyjski to je třeći podug wjelgośći zborńik wodny na Źymje, kery zajmuje ůng. 20% powjyřchńe Wšechuoceanu. Uod půunocy je uograńičůny bez Azyjo, uod zachodu bez Půuwysep Arabski a Afrika, uod wschodu bez Půuwysep Malajski, Wyspy Sundajske a Australijo, a uod pouedńa bez Antarktyda. Uownymi grańcůa sům pouedńiki 20° a 147° E. Zajmuje 73 556 000 km², kej wličyć tyž Moře Čyrwůne a Zatoka Persko. Středńo guymbokość 3890 m, maksymalno 8047 m (Guymbja Diamantina). Je to uocean fest gorki, we jygo půunocnyj tajli tymperatura řodko spado půńižyj 25°C, a středńo wynośi 17°C. Zasolyńy 34,8‰.


text:
Jaborygyny
Jaborygyny – mjano rdzynnygo noroda Australije, kery přibůu na tyn kůntynynt s Azyje kole 40 000 rokůw nazod. Terozki žyje uůnych sam kole 460 tyśůncůw.
Přemjyškujům zauobyč licho zaludńůne a ńyurodne uobšory Zachodńij Australije, Queenslanda a Půunocnygo Terytoryja. Mnogo populacyjo Jaborygynůw přemjyškuje nale šrůmowiska we srogich mjastach Australije.
Jaborygyny sům zauobyč zarachowane do čorny čowječyj rase, baj podug ńykerych antrůpolůgůw twořům špecyjalno rasa abo zorta australojidalno. Pod wzglyndym fizykowym majům natura:
- ćymno karnacyjo (farba uod šekůladowyj do čornyj)
- kryncůne abo welowane, brůnotne a čorne kuduy
- dugo gowa (dolichocefalijo)
- šyroko šnupa
- průgnatyzm
- mocne zymby
Uchowali swojy zawjyřyńa. Religijo Jaborygynůw, tako kej inkšych norodůw co žyjům we takućkich warůnkach, je fest zmotlano s noturům a źymjům - čowječům muterkům. Rdzynne pńoki Australije kwolůuy grůnt, zawjyřajůnc, iže dušyčki uojcůw učyńůuy jeji forma downo rańśi na co prawjům Čas Śńika. To ś ńich bjerům śe wšyjske elymynty notury, ćoua na ńebje, flancynweld, founa a jejich potůmne.
Cifra Jaborygynůw bez fal ślatowaua aže do 30. rokůw XX wjeka, kedy (1933) jejich cifra uocyńano ino na 67 tyśůncůw. Australijowe regyrůngi aže do pouy 60. rokůw XX wjeka uůnačůuy napřoćiw Jaborygynůw politika asymilacyje pod drukym a dźepjyro uowdy wyškryfloli uůnych s uoficjalnygo Festbucha Flancynwelda a Foůny tygo landu i přijmńůnto prawiduo asymilacyje ze samośćy. Dźepjyro uode 1984 goda radujům śe uůńi we pounośći welůnkowym rechtym. Postřůd Jaborygynůw ukozuje śe srogšo arbajtlůuza a uožarstwo kej postřůd uostauyj tajle noroda Australije.
13 lutygo 2008, prymjer Australije wyguośůu we parlamyńće ryjda, we keryj wajou uo wybočyńy Jaborygynůw za sekirowańy a půńywjyrańy, we tymu za praktiki mjan. zraubowany gynyracyje.


text: kkmpcouk, kmmpcouk, kmppcouk, mkpcouk, kpmcouk, kmocouk, kmopcouk, kmpocouk, kmlcouk, kmlpcouk, kmplcouk, km0couk, km0pcouk, kmp0couk, km-couk, km-pcouk, kmp-couk, jmpcouk, jkmpcouk, kjmpcouk, mmpcouk, mkmpcouk, kmmpcouk, lmpcouk, lkmpcouk, klmpcouk, ompcouk, okmpcouk, kompcouk, impcouk, ikmpcouk, kimpcouk, knpcouk, knmpcouk, kmnpcouk, kjpcouk, kjmpcouk, kmjpcouk, kkpcouk, kkmpcouk, kmkpcouk, kpcouk, kmcouk, mpcouk, kmpccouk, kmpcoouk, kmpcouuk, kmpcoukk, kmpocuk, kmpcuok, kmpcoku, kmpcoik, kmpcoiuk, kmpcouik, kmpcojk, kmpcojuk, kmpcoujk, kmpcohk, kmpcohuk, kmpcouhk, kmpcoyk, kmpcoyuk, kmpcouyk, kmpco7k, kmpco7uk, kmpcou7k, kmpco8k, kmpco8uk, kmpcou8k, kmpciuk, kmpciouk, kmpcoiuk, kmpckuk, kmpckouk, kmpcokuk, kmpcluk, kmpclouk, kmpcoluk, kmpcpuk, kmpcpouk, kmpcopuk, kmpc0uk, kmpc0ouk, kmpco0uk, kmpc9uk, kmpc9ouk, kmpco9uk, kmpcouj, kmpcoujk, kmpcoukj, kmpcoum, kmpcoumk, kmpcoukm, kmpcoul, kmpcoulk, kmpcoukl, kmpcouo, kmpcouok, kmpcouko, kmpcoui, kmpcouik, kmpcouki, kmpxouk, kmpxcouk, kmpcxouk, kmpdouk, kmpdcouk, kmpcdouk, kmpfouk, kmpfcouk, kmpcfouk, kmpvouk, kmpvcouk, kmpcvouk, kmpcuk, kmpcok, kmpcou, kmpouk


text:
Kjeś we Barborka Kjeś bergmōny dobrze sie mjały bo u wszyskich w zocy byli. Jak już przyłaziła Barborka i szykowali sie do kościoła to w dōma ôd rana było pełno larma: -Kjery mi wziōn golidło !? – ryczoł Zefek -Kaj je moja briftasza ? -Tōnik sie nerwowŏł a Antek lŏtŏł tam ,a sam bo nie […]
Barbōrka
Gruba
Starzik
Kjeś we Barborka
Ô bergmonie
Ô bergmōnie Gōrniku bergmōnie cojś tam kopŏł na ścianie bergmōnie pjerōnie cojś ty kopŏł tam ? Jŏ kilofym wywijŏł,wywijŏł a pyrlikym pobijŏł i szychta żech mjŏł Gōrniku pjerniku cojś tam robjōł w chodniku bergmōnie pjerōnie cojś ty robjōł tam ? Jo żech wōngiel fedrowŏł,fedrowŏł cołko nocka harowŏł potym żech do szole szoł Gōrniku bergmōnie kaj […]
Stary pjernik
wszyskim gôrnikōm,bergmōnōm i grubjorzōm SZCZYNŚĆ BOŻE
Konkurs Szpaski Barborkowy
Barbōrkowo W mrożny dzionek Śłōnko świyci Pisko zbōnek Rym sie klyci Ô Barbōrce przi bonkawie Szpaska gryfno pisza prawie: W czako piōrko Fest sie kiwo Barbōreczka Je szczyńśliwo Brać bergmōńsko sie raduje We mundurach paraduje Zimne piwko Bergmōn pije Naprzeciwko Grajōm cyje Już Barbōrka,je biesiada Cołko gruba z tego rada. Barbara Politaj III – miejsce […]
BARBORKA
BARBORKA Przeminol rok i zas bydymy fajrowac Dziyn Gornika, abo jak kto woli, Barborka. Bo to jest tak, ze Gornik niy moze fajrowac bez Barborki, a Barborka niy moze sie obynsc bez Gornika. Oba fest ze sobom czimiom. Bo sw. Barbara jest patronkom Gornikow i na kozdyj grubie stoi jeji figura, a Bergmony, co idom […]
Chleba naszego powszednigo dej nom dzisiej
Chleba naszego powszedniego daj nom dzisiaj Możno mi wtoś bydzie mioł za złe że spominom stare dzieje jakby my teraz ni mieli inszych utropow. Ale chca Wom tu pedzieć jak my już som przi tymacie że tyn krajiczek chleba keryn kiedyś boł takim skarbym tak nom spowszednioł że zatracili my szacunek do niego. Pamiyntom jak […]
I znów mamy Industriadę
30 czerwca znów INDUSTRIADA . Uzaś momy Industriada Ślonsk to dziedzictwo naszych pokolyń fabrykow grubow banchowow szoli to zimia piyrwej sadzom zmazano kierej starziki nasi tak pszoli Tu je historio życiym pisano i trza nom siły by jom flegować nie wszystko stare szpetotom straszy może tyż czasym łoczy radować I chwała Tymu co wzion sie […]


text:
Oslo
Wspůłrzyndne: 59°56'58" S 10°45'23" W
Oslo – nojwjynksze mjasto a stolica Norwygije. Położůne je we połedńowo-wschodńij tajli państwa, nad Oslofjordym. Oslo je nojważńijszym uostrzodkym politycznym a gospodarczym Norwygije a tyż i ważnym kulturalnym a naukowym (nojważńijszym uostrzodkym kulturalnym a naukowym Norwygije je mjasto Bergen).
W Oslo je Krůlewski Pałac, mo swůj plac parlamynt Norwegije (Storting) a inksze władze cyntralne a placůwki dyplůmatyczne - ambasady.
Kole Oslo je nojwjynkszo we państwje hawyna Oslo-Gardermoen.


text:
Don Bosco
Giovanni Melchiorre Bosco, (* 16.01.1815 w Becchi/Castelnovo; † 31.01.1888 w Turinje) znaty pód mjenim Don Bosco jo był italski mjeršnik a załožaŕ rěda Salesianow Don Bosca. Wón pomjenjujo se teke “Pósoł spušćoneje młoźiny“.
Źiśetstwo[wobźěłaś]
Don Bosco jo se naroźił do jadnoreje burskeje familije w Becchi (Piemont) 16. awgusta 1815. Gaž jo był 2 lěśe stary, jo jogo nan wumrěł. Don Bosco jo měł staršego pśirodnego bratša. Ako jo Don Bosco kśěł hyś na wucbu katechizma, jo jogo bratš jomu to zadorał a jomu kazał, až musy na póli źěłaś. Pózdźej jo maś bratša wupłaśiła a ten jo wótejšeł a nigdy njejo se wěcej wrośił.
Gaž jo Don Bosco był źewjeś lět stary, jo měł cesto samske cowanje: Jo stał wósrjejź garujucych źiśi we wjelikem dwórje. Někotare źiśi su tšašnje sakrowali. Z pórokami a pukami jo wopytał jich změrowaś. Na to jo se běły woblacony muž zjawił a jo gronił: „Nic z biśim ale ze zmilnosću a lubosću buźoš musaś swójich pśijaśelow zdobyś.“ Źiśi su se mjaztym měrnje wokoło toś teje wósoby zesedali.
Kubłanje[wobźěłaś]
Don Bosco jo měł wurědny dar: Což jo raz cytał abo słyšał, to jo se naraz markował. 1831 jo prědny raz do zjawneje šule zastupił a juž 1835 jo gymnazium zakóńcył. Dokulaž jo wjelgin chudy był, jo musał se pśecej swój klěb a pśebytk ze źěłom zasłužyś. Pśi tom jo nawuknuł pówołanje šejca, šlodarja a pjakarja. Lěcrownož jo měł cesto pjenjezne problemy njejo žednje naźeju a swóju pśinaroźonu wjasołosć zgubił. Pó gymnaziumje jo do mjeršnikojskego seminara w Chieri zastupił a 1841 su jogo na mjeršnika wuswěśili.
Młoźinske źěło[wobźěłaś]
Pótom jo do Turina šeł, źož jo wiźeł bědne žywjenje tysacych bźezdomnych gólcow. Jo zachopił se wó nich staraś. W katechizmje, pisanju a cytanju a drugich wědomnosćach jo jich wuwucował. Jo zarědował rucnikarske źěłarnicki. Źeń a wěcej gólcow jo k njomu pśichwatało. Wšykno, což jo sam wuměł, jo jich wucył, wšykno, což jo wobsejźeł, jo za swóje młoźinske źěło wužywał. Jo nagromaźił pjenjeze a jo za nich 1846 dom w Valdocco, pśedměsće Turina, kupił. Don Bosco jo casy za nich warił, jich crjeje płatał a drastwu šył. Pózdźej jo teke jogo maś pśišła do Valdocco a jo jomu pomagała.
Załoženja[wobźěłaś]
1859 jo załožył „Towaristwo swětego Franca wót Salesa“, kótarež se źinsa Salesiany Don Bosca pomjenjuju. Swěty Franc wót Salesa (1567 – 1622) jo był za Don Bosca pśikład w kubłanju źiśi dla swójeje wjasołeje, swětoju wótwórjoneje a lubeje wašnje. Cłonki toś teje kongregacije su se starali a se staraju wó kubłanje chudych a wobgrozonych źiśi. Wót 1875 jo Don Bosco pśidatnje pósłał misionarjow do Pódpołdnjoweje Ameriki.
1872 jo Don Bosco gromaźe z Mariu Mazzarellu załožył žeński rěd „Źowki Marije, pomoc kśesćijanow“ (Figlie di Maria Ausiliatrice). Źinsa se wóni pomjenjuju Don Bosco sotšy a se staraju wó chude źowća.
Zawóstajeństwo[wobźěłaś]
Ako jo Don Bosco 1888 zemrěł, jo eksistěrowało 250 domow w Europje a Pódpołdnjowej Americe, w kótarychž je statkowało 956 bratšow a mjeršnikow. Wót 1846 do 1888 jo se dogromady něźi 130 000 kubłańcow w Europje a w Pódpołdnjowej Americe pśiwzeło. Z toś tych jo se 18 000 wucabnikow wukubłało a 6000 su wustuděrowali na mjeršnika. 2003 jo źěłało 16 290 Salesianow w 1853 domach na cełym swěśe. Salesiany su źinsa pó Jezuitach drugi nejwětšy muski rěd.
Don Bosco bu 1929 zbóžny a 1934 swěty wurjaknjony.


text:
Kaszëbsczi jãzëk
Kaszëbsczi jãzëk - jãzëk z zôpôdnosłowiańsczégò karna słowiańsczich jãzëków, chtërnym gôdô wiãcy jak 50 000 Kaszëbów. Kaszëbsczi je jednym z pòmòrsczich jãzëków - ò apartnym jãzëkù mòżna rzec ju w XIV stolace. Nôstarszi kaszëbsczé knédżi to Duchowe piesnie Dra Marcina Luthera i inszich naboznich męzow Szymona Krofeja z 1586 rokù, jak téż z rokù 1643 Michôła Pontanusa Mały Catechism Niemiecko Wándalski abo Slowięski. Dzysdniowò lëterackô kaszëbizna je ewòlucëją zabédowóny przez Floriana Cenôwe, wprzód w 1848 (?) - na òsta òdnalazłô w rusczich archiwach kòl kùńca XX stalata - ë w 1879 rokù w Zarés do grammatikj kasebsko-slovjnskjé mòvé, wëdóny w Pòznaniu. Badéra kaszëbiznë Friedrich Lorentz wëapartnił w kaszëbsczim jãzëkù 47 zwãków, chtërne są dzysdniowò pisóne 34 lëterama, jich dzél (ch, cz, dz, dż, rz, sz) przez sparłãczenie dwóch lëterów. W kaszëbsczim jãzëkù wëapartniómë trzë przédné dialektë, jakno:
- nordowòkaszëbsczi (krézë: pùcczi, wejrowsczi)
- westrzédnokaszëbsczi (Kartësczi kréz)
- pôłniowòkaszëbsczi (dzélowò krézë: kòscersczi, chònicczi, tëchòlsczi)
Spisënk zamkłoscë
Miono[edicëjô | edytuj kod]
Kaszëbizna czãstô je wëmieniownô zwónô pòmòrsczim jãzëkã, chòc de facto je òna le karnã słëchających do niegò dialektów. Bëtnosc wielu mionów na òpisanié jednégò jãzëka a téż jidentifikacëjô całownégò jãzëka z jegò nômòcnészim dialektã mô czasã môl w przëmiôrze mniészoscowëch jãzëków, jaczé sã mòcno zjinaczoné ë jaczé na skùtk nieżëcznëch, pòliticznëch dzejników nie bëłë w sztądzë ùsôdzëc òglowégò, sztandardowégò jãzëka ë dobéc mòcny lëżnoscë w państwie, w jaczim są brëkòwóné.
Kaszëbizna wiedno bëła bënnowò zjinaczonô, a wicy wiédzë ò tim mómë òd czasów Floriana Cenôwë. Hilferding w pòłowie XIX w. pòdzelił kaszëbiznã na:
1. gwarã pòmerańsczich Słowińców i Kaszëbów, 2. gwarã pòmerańskich Kaszëbów, 3. gwarã kaszëbską w Zôchódnëch Prësach.
Dzelnotã tã na zôczątkù XX stalata ùnowił Lorentz, chtëren w òbrëmienim 2 przédnëch òbéńdów: norda i pôłnié (jinëch wedle iloczasu), i tak "równoleżnikòwò", wëdzelił 21 gromadów, a w nich 70 gwar. Atlas językowy kaszubszczyzny i dialektów sąsiednich (1964-1978) - òddôwô stón z pòłowë XX w. i wëapartniô: 1. archaiczniészą nordã: a) Pùcczé (Mòrzanie i òsóbno półòstrów Hél - Rëbôcë); b) Pùcczé i Wejrowsczé; pas wëstrzódkòwy to - Lesôcë; 2. innowacyjny westrzódk, m.jin. Józcë (òkòlé Strzépcza, Mirochòwa i Srôkòjc); 3. spòlaszałé pôłnié, òsoblëwò wschódné.
Juwernô stojizna jakno w pòmòrsczim jãzëkù ma môl np. w òkcytańsczim ë dolnomiemieczim jãzëkù. Òkcytańsczi czãstô biwô zwóny prowansalsczim jãzëkã, chò dialektë prowansalsczé są blos dzélã òkcytańsczégò, leno mają nômòcnészi lëteracczi zwëk. Dolnomiemiecczi (Nederdüütsch, Plattdüütsch) je czãstô zeszlachòwóny z jegò dolnosaksońsczim dialektã (Nedersassisch, Low Saxon), ga mô òn wiele mòcniészi môl òd resztë.
Pò wëmiarcém słowianiznë a téż wszëtczéch jinëch pòmòrsczich dialektów, króm kaszëbiznë w przerównaniém do jãzëka Pòmòrzanów dzysô nôczãsczi je brëkòwóny termin "kaszëbsczi jãzëk". Rodowizna mionów "Kaszëbi" ë "kaszëbsczi" a téż ôrt, na jaczi òne przëszłë òb stalata z òkrãżégò Kòszalëna na Pòrénkòwi Pòmòrskô są wcyg wëzgôdką dlô ùczałich. Niżódnô z dotëchczasnych teòrëjów nie pòtkała sã z òglowym akceptã. Nie mô równak dokôzów na to, żebë doszło do wanogów Pòmòrzanów z òkrãżégò Kòszalëna w pòrénkòwim czérënkù.
Brëkòwanié[edicëjô | edytuj kod]
Syg kaszëbiznë òd kùli lat bezùstankòwò sã zmiésza. W latach 70. XX w. kaszëbizna òglowò bëła ùznôwónô za jãzëk lëdzy mało wësztôłconëch. Wiele wstidzało sã tedë kaszëbsczégò jãzëka, a w wiele szkòłach na Kaszëbach bëło robioné wnet wszëtkò, żebë dzecë nie gôdałë w rodny mòwie. Do niedôwna westrzódk pòlsczich mòwnoùczałich panowała ùdba, że kaszëbsczi je blós dialektã pòlsczégò jãzëka.
W 2003 rokù béł dóny kaszëbiznié trzëlëterowi midzënôrodny kòd CSB wedle normë ISO 639-2. W krajach Eùropejsczi Ùnii pierszą rolą w wiele rëmiach pùblicznégò żëcô państwa òdgriwają samòrządné krôjné, chtërnëch zastãpiną są naje wòjewództwa. W krãgù krôjnowy pòliticzi, jaką robią wòjewództwa, wiôldżi znaczënk mô edukacja i kùltura. W państwach EÙ przëwiãzywô sã stolemną wôgã do krôjnowégò sztôłceniô i chòwaniô, do fùlniészégò pòznaniô historii i spôdkòwiznë kùlturë nôblëższich strón, a w tim jãzëka. Jidze przece ò zakòrzenianié młodégò pòkòleniô w tradicji domôcégò kraju, ò ùswiądnienié nôrodny i eùropejsczi bòkadnoscë w rozmajitoscë, ò sztôłcenié sztaturë młodëch lëdzy jakno òbëwatelów swiądnëch swòjich mòżlëwòtów i òbòwiązków wedle tatczëznë, ale òtemkłëch na lëdzy i spòlëznë jinëch kùlturów. Dlô kaszëbsczégò jãzëka w Pòlsce òd 1 czerwińca 2009 rokù wôżnô je Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków.
Dzysdniowò w Pòlsce, a òsoblëwie na Kaszëbach je kòl 200 szkòłów, w chtërnëch dzecë ùczą sã kaszëbsczégò. 30 séwnika 2010 rokù jãzëka kaszëbsczégò ùczëło sã 10 543 młodëch lëdzy, a z tegò 8 883 w 197 spòdlecznëch szkòłach. Òd 2013 rokù zaczinô są nowi przedmiot „Włôsnô historiô i kùltura”, jaczi wchôdô do szkòłów òd séwnika. To je dodôwkòwi przedmiot dlô ùczniów zapisónëch na kaszëbsczi w piąti klasë spòdleczny szkòłë, w drëdżi klasë gimnazjum a téż w drëdżi klasë wëżigimnazjalny. Òcenã z niegò liczi sã do strzédny. Òd 2005 rokù je mòżnota skłôdaniô maturowégò egzaminu z negò jãzëka. W kaszëbsczim wëdôwóné są knéżczi, cządniczi a téż nadôwóné programë w radiu czë telewizëji.
Wedle ùstawë ò nôrodnëch ë etnicznëch miésziznach i òbéndowim jãzëkù z 6 stëcznika 2005 rokù je mòżebnota brëkòwania przed ùrzãdama gminów, kòl ùrzãdniégò jãzëka, kaszëbsczëgò jakno pòmòcnégò jãzëka. Pierszą gminą jakô wprowadzeła kaszëbsczi jãzëk jakno pòmòcny bëła Gmina Parchòwò, pò ni Srôkòjce, a pózni Gmina Lëniô.
W 2005 r. kaszëbsczi jãzëk pierszi rôz szło bëło wëbrac na maturowim ekzaminie (kaszëbszczi wëbrało 23 ùczniów).
Kaszëbizna mia swój plac w Pólsczi Òbéńdowi Telewizëji Gduńsk (Rodnô Zemia, Tedë jo), a mô w Radiu Gduńsk (Na bôtach ë w bòrach) ë w Radiu Kaszëbë òd 18 gòdnika 2004 (ùstawòwò zazychrowóné 25% czasu). UNESCO ùznôwô, że kaszëbsczi jãzëk je we wiôldżim niebezpiekù[3], bò pò kaszëbskù prawie wcale nie gôdają dzece.
Dzysdnia kaszëbsczi jãzëk brëkòwóny je òd 90-tëch lat téż w liturgiji katolëcczégò kòscoła. Przëstãpnëch je czile dolamczënków Nowégò Testamentu, w tim kaszëbsczich runitów: Eùgeniusza Gòłąbka i Francyszka Gruczë, a téż òjca prof. dr hab. Adama Riszarda Sykòrë z Pòznania - przełożił z greczi Ewanielëje. Kròm tegò przëstãpné sã téż kazaniô ks. Mariana Miotka Swiãtim turã starków (1991) i ùsôdzk ks. profesora Jana Walkùsza Sztrądã słowa (1996).
Gramatika[edicëjô | edytuj kod]
Ùszłi prosti czas
Lëteratura[edicëjô | edytuj kod]
- Eùgeniusz Gòłąbk: Wskôzë kaszëbsczégò pisënkù. Oficyna Czec 1997 ISBN 83-87408-02-6.
- Aleksander Labùda: Słownik polsko-kaszubski/Słowôrz kaszëbskò-pòlsczi Gduńsk 1981
- Fridrich Lorentz : Gramatyka pomorska t. 1-3 Wrocław 1958-1962
- Bernard Zëchta: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej. t. 1-7 Wrocław - Warszawa - Krakòwò 1967 - 1976
- Gustaw Pobłocki: Słownik kaszubski z dodatkiem idyotyzmów chełmińskich i kociewskich, Chełmno 1887
- Hanna Popowska-Taborska, Wiesław Boryś: Słownik etymologiczny kaszubszczyzny t.1-4 Warszawa 1994 - 2002 (Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy ) ISBN 83-901394-9-9, ISBN 83-86619-81-3, ISBN 83-86619-28-7, ISBN 83-86619-74-0
- Stefan Ramułt: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego, Krakòwò 1893
- Jerzy Treder : Język kaszubski. Poradnik encyklopedyczny. Gduńsk 2002 ISBN 83-7326-037-4
- Jan Trepczik : Słownik polsko-kaszubski t. 1-2 Gduńsk 1994 ISBN 83-85011-73-0
Zaòstałoscë kaszëbsczi (pòmòrscczi) pismieniznë[edicëjô | edytuj kod]
- 1536 Kronika T. Kantzowa o wendyjskich ludach zwanych Wendami a między nimi Kaszuby. Chronik von Pommern in Hohdeutscher, hrsg. v. G. Gaebel, Sztetëno 1897.
- 1586 Duchowne piesnie D. Marcina Luthera y ynßich naboznich męzow. Zniemieckiego w Slawięsky ięzik wilozone Przes Szymana Krofea... w Gdainsku: przes Jacuba Rhode, Franz Tetzner 1896: z dolmaczënkù bëtowsczégò pastora S. Krofeja, Słowińca (?) rodã z Dąbia.
- 1643 Mały Catechism D. Marciná Lutherá Niemiecko-Wándalski ábo Slowięski to jestá z Niemieckiego języká w Słowięski wystáwiony na jáwnosc wydan..., w Gdaińsku przes Jerzego Rhetá, Gduńsk 1643. Pastor smołdziński M. Mostnika (Michał Pontanus), rodem ze Słupska.
- Die Schmolsiner Perikopen (Smòłdzëńsczé perikòpë), òpracowóné ë wëdóné przez Friedhelma Hinze, Berlëno (pòrénkòwé) 1967
- Altkaschubisches Gesangbuch (Stôrokaszëbsczi spiéwnik), òpracowóné ë wëdóné przez Friedhelma Hinze, Berlëno (pòrénkòwé) 1967
- Przysięgi słowińskie z Wierzchocina [w:] Szkice z kaszubszczyzny: Dzieje, zabytki, słownictwo: Hanna Popowska-Taborska, Wejherowo 1987, s. 65-82


text:
Notariusze Izby Warszawa - lista Kancelarii
- Notariusz Babice Nowe - Małgorzata Tomczyk-Perłowska
- Notariusz Błonie - Jarosław Makijewski
- Notariusz Góra Kalwaria - Leszek Guzik
- Notariusz Grodzisk Mazowiecki - Jarosław Bluszcz
- Notariusz Grodzisk Mazowiecki - Barbara Borysiak
- Notariusz Grodzisk Mazowiecki - Beata Kuczyńska
- Notariusz Grodzisk Mazowiecki - Piotr Kuczyński
- Notariusz Grodzisk Mazowiecki - Magdalena Sieradz-Podsiadły
- Notariusz Józefów - Katarzyna Bilewicz-Królasik
- Notariusz Komorów - Jarosław Kawczyński
- Notariusz Konstancin-Jeziorna - Tomasz Czyżewski
- Notariusz Konstancin-Jeziorna - Karolina Góźdź
- Notariusz Konstancin-Jeziorna - Beata Możdżyńska
- Notariusz Legionowo - Igor Baranowski
- Notariusz Legionowo - Zbigniew Klejment
- Notariusz Legionowo - Mariusz Kmiecik
- Notariusz Legionowo - Magdalena Piłaszewicz
- Notariusz Legionowo - Jacek Ruszkowski
- Notariusz Legionowo - Dorota Wójcik
- Notariusz Leszno - Mirosława Brandt
- Notariusz Łazy - Iwona Janas
- Notariusz Łomianki - Gabriela Marzinek
- Notariusz Łomianki - Julita Sobczyk
- Notariusz Łomianki - Irmina Talacha
- Notariusz Marki - Beata Jędrychowska-Michaś
- Notariusz Milanówek - Joanna Kalina
- Notariusz Milanówek - Agata Karnicka-Kawczyńska
- Notariusz Nadarzyn - Rafał Olbryt
- Notariusz Otwock - Maria Cegielska
- Notariusz Otwock - Jolanta Osipienko
- Notariusz Otwock - Sławomir Puczyłowski
- Notariusz Otwock - Monika Szuladzińska
- Notariusz Otwock - Maciej Wasiak
- Notariusz Otwock - Barbara Wójcik
- Notariusz Ożarów Mazowiecki - Małgorzata Podgórska
- Notariusz Ożarów Mazowiecki - Renata Żurawska
- Notariusz Piaseczno - Wojciech Breksa
- Notariusz Piaseczno - Beata Brydak
- Notariusz Piaseczno - Julia Fersten
- Notariusz Piaseczno - Wojciech Fortuński
- Notariusz Piaseczno - Paweł Gmerek
- Notariusz Piaseczno - Maria Łukasik
- Notariusz Piaseczno - Jarosław Pluta
- Notariusz Piaseczno - Małgorzata Przybysz
- Notariusz Piaseczno - Rafał Wiśniewski
- Notariusz Piaseczno - Stefan Wiśniewski
- Notariusz Piastów - Agnieszka Antonowicz
- Notariusz Pruszków - Hanna Grodzińska
- Notariusz Pruszków - Artur Janik
- Notariusz Pruszków - Katarzyna Jędrzejczak-Brzezińska
- Notariusz Pruszków - Beata Zdziebłowska-Gidian
- Notariusz Pruszków - Henryk Żuczek
- Notariusz Radzymin - Małgorzata Ożarowska
- Notariusz Radzymin - Marek Rowicki
- Notariusz Radzymin - Aneta Wilkowska-Płóciennik
- Notariusz Raszyn - Ryszard Domżał
- Notariusz Serock - Klaudia Lubecka
- Notariusz Wołomin - Katarzyna Janik
- Notariusz Wołomin - Anna Kroczek
- Notariusz Wołomin - Małgorzata Nowicka
- Notariusz Wołomin - Monika Wolska-Fesołowicz
- Notariusz Ząbki - Zbigniew Kroczek
- Notariusz Zielonka - Anna Dziedzic
- Notariusz Warszawa - Waldemar Adamus
- Notariusz Warszawa - Marzena Ambroziak
- Notariusz Warszawa - Wanda Andrzejewska-Orzechowska
- Notariusz Warszawa - Magdalena Archutowska
- Notariusz Warszawa - Magdalena Arendt
- Notariusz Warszawa - Halina Banaś-Łosiewicz
- Notariusz Warszawa - Jolanta Barej
- Notariusz Warszawa - Elżbieta Barej-Magiera
- Notariusz Warszawa - Marek Bartnicki
- Notariusz Warszawa - Małgorzata Bartosiewicz-Wlazło
- Notariusz Warszawa - Justyna Baszuk
- Notariusz Warszawa - Barbara Bąbka
- Notariusz Warszawa - Rafał Bąbka
- Notariusz Warszawa - Tomasz Bąbka
- Notariusz Warszawa - Joanna Bestyńska
- Notariusz Warszawa - Mariusz Białecki
- Notariusz Warszawa - Ewa Bieniek
- Notariusz Warszawa - Piotr Bilewicz
- Notariusz Warszawa - Maciej Biwejnis
- Notariusz Warszawa - Paweł Błaszczak
- Notariusz Warszawa - Robert Błaszczak
- Notariusz Warszawa - Iwona Bogusławska
- Notariusz Warszawa - Olga Bogusz
- Notariusz Warszawa - Maria Bołdok
- Notariusz Warszawa - Wiktor Bołdok
- Notariusz Warszawa - Katarzyna Borawska
- Notariusz Warszawa - Krzysztof Borawski
- Notariusz Warszawa - Sławomir Borzęcki
- Notariusz Warszawa - Elżbieta Brudnicka
- Notariusz Warszawa - Anna Brudnicka-Chochoł
- Notariusz Warszawa - Barbara Bryl
- Notariusz Warszawa - Małgorzata Brylewska-Iwańczyk
- Notariusz Warszawa - Ewa Brzezińska
- Notariusz Warszawa - Anna Brzozowska
- Notariusz Warszawa - Jakub Budziszewski
- Notariusz Warszawa - Jolanta Bujalska
- Notariusz Warszawa - Krzysztof Buk
- Notariusz Warszawa - Paweł Chałupczak
- Notariusz Warszawa - Anna Chełstowska
- Notariusz Warszawa - Katarzyna Chmielewska
- Notariusz Warszawa - Renata Choromańska
- Notariusz Warszawa - Dorota Ciechomska
- Notariusz Warszawa - Mirosława Ciemienga
- Notariusz Warszawa - Agnieszka Colombie
- Notariusz Warszawa - Wieńczysława Cubała
- Notariusz Warszawa - Ewa Cubała-Chałupczak
- Notariusz Warszawa - Małgorzata Cugowska-Grunwald
- Notariusz Warszawa - Paweł Cupriak
- Notariusz Warszawa - Tomasz Cygan
- Notariusz Warszawa - Grażyna Cylińska
- Notariusz Warszawa - Alina Cytryńska
- Notariusz Warszawa - Aldona Czamarska
- Notariusz Warszawa - Jarosław Czarnecki
- Notariusz Warszawa - Edyta Czartoryska-Ganczewska
- Notariusz Warszawa - Ewa Czekała
- Notariusz Warszawa - Anna Dańko-Roesler
- Notariusz Warszawa - Iwona Dąbrowska
- Notariusz Warszawa - Magdalena Dąbrowska
- Notariusz Warszawa - Joanna Deczkowska
- Notariusz Warszawa - Teresa Dębska-Grelus
- Notariusz Warszawa - Marzena Dmochowska
- Notariusz Warszawa - Michał Domański
- Notariusz Warszawa - Robert Dor
- Notariusz Warszawa - Elżbieta Drążek
- Notariusz Warszawa - Ewelina Dudek
- Notariusz Warszawa - Krzysztof Dybalski
- Notariusz Warszawa - Małgorzata Farion
- Notariusz Warszawa - Tomasz Filipowski
- Notariusz Warszawa - Władysława Filochowska
- Notariusz Warszawa - Bogumiła Gańko
- Notariusz Warszawa - Jolanta Gardocka
- Notariusz Warszawa - Marzena Gawryś
- Notariusz Warszawa - Rafał Gąsiewski
- Notariusz Warszawa - Agnieszka Genczelewska
- Notariusz Warszawa - Joanna Gieryszewska-Sobolak
- Notariusz Warszawa - Robert Giler
- Notariusz Warszawa - Waldemar Gładkowski
- Notariusz Warszawa - Martyna Gonstał
- Notariusz Warszawa - Janusz Góral
- Notariusz Warszawa - Mariusz Grelus
- Notariusz Warszawa - Małgorzata Gromek
- Notariusz Warszawa - Sylwester Grzebinoga
- Notariusz Warszawa - Janina Halicka
- Notariusz Warszawa - Bożena Handzlik
- Notariusz Warszawa - Emilia Hermaszewska
- Notariusz Warszawa - Jerzy Horban
- Notariusz Warszawa - Marek Hrymak
- Notariusz Warszawa - Alicja Huziuk
- Notariusz Warszawa - Renata Izdebska-Skwara
- Notariusz Warszawa - Anna Jabłońska
- Notariusz Warszawa - Bartłomiej Jabłoński
- Notariusz Warszawa - Dariusz Jabłoński
- Notariusz Warszawa - Andrzej Jacewicz
- Notariusz Warszawa - Miron Jakubiak
- Notariusz Warszawa - Teresa Jamróz-Wiśniewska
- Notariusz Warszawa - Teresa Janeczko
- Notariusz Warszawa - Maria Janowska
- Notariusz Warszawa - Piotr Janus
- Notariusz Warszawa - Ewa Jarmużewska-Mauthe
- Notariusz Warszawa - Włodzimierz Jarzyło
- Notariusz Warszawa - Justyna Jaśkiewicz
- Notariusz Warszawa - Marlena Jaworska-Werniewicz
- Notariusz Warszawa - Jan Jodłowski
- Notariusz Warszawa - Hanna Kacprzak-Kucharska
- Notariusz Warszawa - Agnieszka Kacprzycka
- Notariusz Warszawa - Łucja Kalisz
- Notariusz Warszawa - Dorota Kałowska
- Notariusz Warszawa - Paweł Kania
- Notariusz Warszawa - Magdalena Karczewska-Woźnica
- Notariusz Warszawa - Andrzej Karpowicz
- Notariusz Warszawa - Jarosław Kasperek
- Notariusz Warszawa - Małgorzata Kempińska-Rusek
- Notariusz Warszawa - Krystyna Kędra
- Notariusz Warszawa - Małgorzata Kędzierska
- Notariusz Warszawa - Monika Kędzierska
- Notariusz Warszawa - Artur Kędzierski
- Notariusz Warszawa - Małgorzata Kieruzal-Rydzewska
- Notariusz Warszawa - Paweł Kita
- Notariusz Warszawa - Maria Kokoszczyńska
- Notariusz Warszawa - Rafał Kokoszewski
- Notariusz Warszawa - Marta Kolbusz
- Notariusz Warszawa - Grzegorz Kołakowski
- Notariusz Warszawa - Julian Kołakowski
- Notariusz Warszawa - Czesława Kołcun
- Notariusz Warszawa - Monika Kołodzińska
- Notariusz Warszawa - Marek Konarski
- Notariusz Warszawa - Andrzej Korewicki
- Notariusz Warszawa - Magdalena Korobowicz
- Notariusz Warszawa - Danuta Kosim-Kruszewska
- Notariusz Warszawa - Krzysztof Kosiorkiewicz
- Notariusz Warszawa - Dorota Kossewska
- Notariusz Warszawa - Jacek Kossewski
- Notariusz Warszawa - Anna Kotuniak
- Notariusz Warszawa - Tomasz Kotuszewski
- Notariusz Warszawa - Artur Kozak
- Notariusz Warszawa - Elżbieta Koziorowska
- Notariusz Warszawa - Małgorzata Krakowiecka
- Notariusz Warszawa - Dariusz Kramarz
- Notariusz Warszawa - Zbigniew Krawczak
- Notariusz Warszawa - Iwona Krupińska
- Notariusz Warszawa - Krzysztof Kruszewski
- Notariusz Warszawa - Zofia Krysik
- Notariusz Warszawa - Sebastian Kubań
- Notariusz Warszawa - Sylwia Kubicka
- Notariusz Warszawa - Andrzej Kucewicz
- Notariusz Warszawa - Jacek Kud
- Notariusz Warszawa - Jacek Kukulski
- Notariusz Warszawa - Ewa Kulbat
- Notariusz Warszawa - Ewa Kulesza
- Notariusz Warszawa - Lilia Kuligowska
- Notariusz Warszawa - Mirosław Kupis
- Notariusz Warszawa - Daniel Kupryjańczyk
- Notariusz Warszawa - Paweł Kurciński
- Notariusz Warszawa - Ewa Kuśmierowska
- Notariusz Warszawa - Grzegorz Kuzara
- Notariusz Warszawa - Luiza Kwaśnicka
- Notariusz Warszawa - Joanna Lechowicz
- Notariusz Warszawa - Artur Leonarski
- Notariusz Warszawa - Aneta Leszczyńska
- Notariusz Warszawa - Waldemar Leśniewski
- Notariusz Warszawa - Władysław Lewandowski
- Notariusz Warszawa - Joanna Lewczuk
- Notariusz Warszawa - Żywia Lipińska
- Notariusz Warszawa - Michał Lorenc
- Notariusz Warszawa - Waldemar Lumperta
- Notariusz Warszawa - Krzysztof Łaski
- Notariusz Warszawa - Marcin Łaski
- Notariusz Warszawa - Katarzyna Łęczycka
- Notariusz Warszawa - Barbara Łukaszewicz
- Notariusz Warszawa - Michał Łukaszewicz
- Notariusz Warszawa - Piotr Maciejko
- Notariusz Warszawa - Elżbieta Magnuszewska-Binek
- Notariusz Warszawa - Marek Majchrzak
- Notariusz Warszawa - Irena Majorowicz
- Notariusz Warszawa - Maciej Makowski
- Notariusz Warszawa - Anna Malinowska
- Notariusz Warszawa - Ilona Marchocka
- Notariusz Warszawa - Tomasz Markuszewski
- Notariusz Warszawa - Janusz Marmaj
- Notariusz Warszawa - Anna Marszałek
- Notariusz Warszawa - Grzegorz Mataniak
- Notariusz Warszawa - Maja Matiakowska
- Notariusz Warszawa - Paweł Matusiak
- Notariusz Warszawa - Karolina Matusiewicz
- Notariusz Warszawa - Piotr Matysiak
- Notariusz Warszawa - Andrzej Micorek
- Notariusz Warszawa - Izabela Miklas
- Notariusz Warszawa - Małgorzata Morelowska-Mamińska
- Notariusz Warszawa - Ewa Mroczek
- Notariusz Warszawa - Agnieszka Mroczkowska-Gołowicz
- Notariusz Warszawa - Joanna Naciążek
- Notariusz Warszawa - Jacek Nalewajek
- Notariusz Warszawa - Kinga Nałęcz
- Notariusz Warszawa - Sławomir Namielski
- Notariusz Warszawa - Jolanta Niedziela
- Notariusz Warszawa - Alina Niewczas-Zajączkowska
- Notariusz Warszawa - Joanna Niewińska
- Notariusz Warszawa - Anna Niżyńska
- Notariusz Warszawa - Joanna Nowakowska-Drapała
- Notariusz Warszawa - Małgorzata Nowicka
- Notariusz Warszawa - Małgorzata Nowosielska
- Notariusz Warszawa - Krzysztof Nurkowski
- Notariusz Warszawa - Sławomir Ogonek
- Notariusz Warszawa - Maria Ogrodzińska-Zalewska
- Notariusz Warszawa - Iwona Okołotowicz
- Notariusz Warszawa - Jerzy Olszewski
- Notariusz Warszawa - Aneta Orczyk
- Notariusz Warszawa - Paweł Orłowski
- Notariusz Warszawa - Beata Otkała
- Notariusz Warszawa - Adam Paluch
- Notariusz Warszawa - Małgorzata Pałgan-Paszka
- Notariusz Warszawa - Hubert Perycz
- Notariusz Warszawa - Karolina Pękala
- Notariusz Warszawa - Tomasz Pieper
- Notariusz Warszawa - Karolina Pietkiewicz-Murawska
- Notariusz Warszawa - Marta Pilecka-Błaszczak
- Notariusz Warszawa - Elżbieta Piotrowska
- Notariusz Warszawa - Marek Płaska
- Notariusz Warszawa - Piotr Podleś
- Notariusz Warszawa - Ewa Polz
- Notariusz Warszawa - Magdalena Proniewicz
- Notariusz Warszawa - Hanna Prus-Głowacka
- Notariusz Warszawa - Matylda Przybylska
- Notariusz Warszawa - Andrzej Przybyła
- Notariusz Warszawa - Agnieszka Przybysiak
- Notariusz Warszawa - Piotr Przybysz
- Notariusz Warszawa - Marzena Radlińska
- Notariusz Warszawa - Mateusz Rajca
- Notariusz Warszawa - Grzegorz Rogala
- Notariusz Warszawa - Ewa Rokos
- Notariusz Warszawa - Janusz Rudnicki
- Notariusz Warszawa - Marek Rudziński
- Notariusz Warszawa - Artur Rusek
- Notariusz Warszawa - Zofia Rutkowska
- Notariusz Warszawa - Dorota Rynkiewicz-Szafurska
- Notariusz Warszawa - Elżbieta Rześna-Barylska
- Notariusz Warszawa - Dariusz Sałajczyk
- Notariusz Warszawa - Ewa Serafin
- Notariusz Warszawa - Piotr Siciński
- Notariusz Warszawa - Robert Sielski
- Notariusz Warszawa - Anna Sieniawska
- Notariusz Warszawa - Leszek Sieniawski
- Notariusz Warszawa - Aneta Sitnicka-Urbaniak
- Notariusz Warszawa - Barbara Skoczyńska-Soroko
- Notariusz Warszawa - Piotr Skoworodko
- Notariusz Warszawa - Rafał Skup
- Notariusz Warszawa - Marcin Skurowski
- Notariusz Warszawa - Magdalena Słomkowska
- Notariusz Warszawa - Monika Smaga
- Notariusz Warszawa - Grażyna Socha
- Notariusz Warszawa - Mariusz Soczyński
- Notariusz Warszawa - Tadeusz Sojka
- Notariusz Warszawa - Igor Soroka
- Notariusz Warszawa - Piotr Soroka
- Notariusz Warszawa - Izabella Soroko-Borska
- Notariusz Warszawa - Anna Sota
- Notariusz Warszawa - Mirosława Stachyra
- Notariusz Warszawa - Iwona Starzyk-Wojnar
- Notariusz Warszawa - Urszula Statkiewicz-Wysocka
- Notariusz Warszawa - Agnieszka Stefańska
- Notariusz Warszawa - Milena Stempień-Jachowicz
- Notariusz Warszawa - Bożena Strojnowska
- Notariusz Warszawa - Sławomir Strojny
- Notariusz Warszawa - Monika Strus-Siodłowska
- Notariusz Warszawa - Ryszard Strzelczyk
- Notariusz Warszawa - Agnieszka Stybel
- Notariusz Warszawa - Adam Suchta
- Notariusz Warszawa - Robert Sutowski
- Notariusz Warszawa - Katarzyna Szachułowicz-Deszczyńska
- Notariusz Warszawa - Artur Szadkowski
- Notariusz Warszawa - Krzysztof Szczepański
- Notariusz Warszawa - Wojciech Szczypkowski
- Notariusz Warszawa - Joanna Szeszkowska
- Notariusz Warszawa - Aneta Szkutnik
- Notariusz Warszawa - Anna Szulc
- Notariusz Warszawa - Joanna Szumańska
- Notariusz Warszawa - Magdalena Szymańska
- Notariusz Warszawa - Dominik Szymczak
- Notariusz Warszawa - Jakub Szymczak
- Notariusz Warszawa - Katarzyna Szymczak
- Notariusz Warszawa - Joanna Ślizak
- Notariusz Warszawa - Magdalena Śmietanka
- Notariusz Warszawa - Roman Tokarczyk
- Notariusz Warszawa - Katarzyna Towarek
- Notariusz Warszawa - Andrzej Trzebiński
- Notariusz Warszawa - Agnieszka Tulczyńska-Ożga
- Notariusz Warszawa - Beata Turkot
- Notariusz Warszawa - Krzysztof Tuzinek
- Notariusz Warszawa - Dorota Tyczyńska-Grzeszyk
- Notariusz Warszawa - Magdalena Ułanowska
- Notariusz Warszawa - Iwona Umecka
- Notariusz Warszawa - Michał Walkowski
- Notariusz Warszawa - Elżbieta Warchoł
- Notariusz Warszawa - Zbigniew Warchoł
- Notariusz Warszawa - Grażyna Wasilewska-Kloc
- Notariusz Warszawa - Beata Waszkiewicz
- Notariusz Warszawa - Marek Watrakiewicz
- Notariusz Warszawa - Fabian Wawrzyniak
- Notariusz Warszawa - Wiktor Wągrodzki
- Notariusz Warszawa - Patrycja Wąsowska
- Notariusz Warszawa - Anita Wielopolska-Fonfara
- Notariusz Warszawa - Dariusz Wierzchucki
- Notariusz Warszawa - Mirosław Więch
- Notariusz Warszawa - Łukasz Wilk
- Notariusz Warszawa - Joanna Wiszniewska
- Notariusz Warszawa - Magdalena Witkowska
- Notariusz Warszawa - Tomasz Wojciechowski
- Notariusz Warszawa - Bogusław Wojnowski
- Notariusz Warszawa - Anna Wolska
- Notariusz Warszawa - Andrzej Wolski
- Notariusz Warszawa - Ewa Wozikowska-Kuzara
- Notariusz Warszawa - Grażyna Wójcik
- Notariusz Warszawa - Piotr Wójcik
- Notariusz Warszawa - Barbara Wróblewska
- Notariusz Warszawa - Małgorzata Wróblewska
- Notariusz Warszawa - Robert Wróblewski
- Notariusz Warszawa - Joanna Wrzochalska-Zaręba
- Notariusz Warszawa - Wojciech Wypych
- Notariusz Warszawa - Jarosław Wyrembak
- Notariusz Warszawa - Marzenna Wyrzykowska
- Notariusz Warszawa - Jolanta Zabielska
- Notariusz Warszawa - Marta Zabielska
- Notariusz Warszawa - Leszek Zabielski
- Notariusz Warszawa - Anna Zaborowska-Nowocień
- Notariusz Warszawa - Jadwiga Zacharzewska
- Notariusz Warszawa - Marta Zachorska-Majdykowska
- Notariusz Warszawa - Lech Zakrzewski
- Notariusz Warszawa - Agnieszka Zalewska-Fowler
- Notariusz Warszawa - Aleksandra Zapart
- Notariusz Warszawa - Agnieszka Zawisza
- Notariusz Warszawa - Hanna Zbrzeżna-Cąkała
- Notariusz Warszawa - Wojciech Zieleniewski
- Notariusz Warszawa - Ilona Zielińska
- Notariusz Warszawa - Marek Zieliński
- Notariusz Warszawa - Paweł Ziemiańczyk
- Notariusz Warszawa - Joanna Żarska-Nowaczyńska
- Notariusz Warszawa - Tamara Żurakowska
- Notariusz Warszawa - Anita Hnatyszyn


text:
Czipsy
Chipsy to popularno zorta maszketůw, zrobjůno ze kartoflůw ćynko pokrůnych na sznity a wćepanych na głymboki fet. Mogům mjyć roztomajte smaki, ntp. paprika, kyjza ze cwiblům, zana atp.
Gyszichta[Sprowjej]
Bůł rok 1880. W jakijś restauracyji kelner podoł jednymu kuntmanowi bratkartofle. Nale klijynt pedźoł, co sznńity sům za rube. Kej kuchorz uo tym usłyszoł, wnerwjůł śe pjyrůńsko. Toć wźůn a pokrůł kartofle na tak ćynke kůncki, coby szło bez ńe widźeć. Beztůż czipsy wynojdli bez cufal.
Wertość uodżywczo[Sprowjej]
W 100 gram czipsůw idźe snojść[1]:


text:
Złota księga wierszy polskich
Jan Kochanowski, Jan Lechoń, Stanisław Czycz, Cyprian Kamil Norwid, Julian Tuwim, Jan Twardowski, Aleksander Fredro, Seweryn Goszczyński, Maria Konopnicka, Adam Mickiewicz, Bolesław Leśmian, Bronisława Ostrowska, praca zbiorowa, Mikołaj Rej, Wisława Szymborska, Zbigniew Herbert, Tadeusz Różewicz, Jerzy Harasymowicz, Tymoteusz Karpowicz, Czesław Miłosz, Stanisław Wyspiański, Adam Zagajewski, Jarosław Iwaszkiewicz, Juliusz Słowacki, Aleksander Wat, Julian Ursyn Niemcewicz, Miron Białoszewski, Stanisław Barańczak, Adam Naruszewicz, Antoni Słonimski, Ewa Lipska, Marcin Świetlicki, Jerzy Liebert, Bruno Jasieński, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, Jarosław Marek Rymkiewicz, Jan Andrzej Morsztyn, Tadeusz Borowski, Krzysztof Kamil Baczyński, Leopold Staff, Janusz Szuber, Wacław Potocki, Konstanty Ildefons Gałczyński, Tadeusz Miciński, Zygmunt Krasiński, Ignacy Krasicki, Tomasz Kajetan Węgierski, Urszula Kozioł, Rafał Wojaczek, Anna Świrszczyńska, Stanisław Grochowiak, Tadeusz Nowak, Kazimiera Iłłakowiczówna, Andrzej Bursa, Kornel Ujejski, Stanisław Jerzy Lec, Anna Kamieńska, Adam Asnyk, Władysław Broniewski, Szymon Szymonowic, Alojzy Feliński, Cyprian Godebski, Franciszek Zabłocki, Stanisław Trembecki, Lucjan Siemieński, Ryszard Krynicki, Julian Przyboś, Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Antoni Malczewski, Jan Kasprowicz, Roman Zmorski, Tadeusz Gajcy, Józef Wittlin, Witold Wirpsza, Józef Bartłomiej Zimorowic, Kazimierz Wierzyński, Franciszek Karpiński, Władysław Syrokomla, Marcin Sendecki, Mieczysław Romanowski, Mieczysław Jastrun, Józef Czechowicz, Felicjan Faleński, Stanisław Swen-Czachorowski, Samuel Twardowski, Krystyna Krahelska, Maria Komornicka, Stanisław Korab Brzozowski, Teofil Lenartowicz, Julian Kornhauser, Hieronim Morsztyn, Zbigniew Morsztyn, Mikołaj Sęp Szarzyński, Barbara Sadowska, Zbigniew Bieńkowski, Sebastian Grabowiecki, Kasper Miaskowski, Daniel Naborowski, Maciej Kazimierz Sarbiewski, Samuel Przypkowski, Wespazjan Kochowski, Jan Żabczyc, Stanisław Herakliusz Lubomirski, Elżbieta Drużbacka, Józef Wybicki, Franciszek Dionizy Kniaźnin, Jan Paweł Woronicz, Jakub Jasiński, Kajetan Koźmian, Józef Bohdan Zaleski, Józef Przerwa-Tetmajer, Aleksander Chodźko, Szymon Konarski, Jan Zachariasiewicz, Wacław Rolicz-Lieder, Kazimiera Zawistowska, Edward Słoński, Maryla Wolska, Wincenty Korab-Brzozowski, Tytus Czyżewski, Tadeusz Peiper, Władysław Sebyła, Jan Brzękowski, Jan Śpiewak, Bogdan Czaykowski, Janusz Styczeń
7.5
(12 ocen i 0 opinii)


text:
Chca słōnka Jo chca już słōnka Na modrym niebie Ciepłego wiatru Tak źle bez Ciebie Promyczkōw Twojich Co pieszczōm skōra Bo tyś jest Te Co budzi natura Woni kwiotuszkōw Ziylōny trowy Z rana szkowrōnka Świyrgolyń majowych Tych drobnych listeczkōw Co na gałynzi Ziylyniōm mechtajōm Niy sōm w uwiynzi Jo chca już słōnka Na co […]
Chca słōnka
Noc śwjyntojańsko – św.Jóna
Noc śwjyntojańsko – św. Jóna Śwjynto łognia Śwjynto wody Tradycyjne to łobchody Łurodzaju i płodności Szukanio wjelkij miłości Kjej najkrótszo w roku noc Kjero mo tak wjelko moc Na śwjyntego Jóna Tego dnio patróna Kajś tam w czornym lesie Staro prowda niesie Kwitnie kwjotek paprocie Co blyszczy we złocie Ciynżko go je znolyjź Lepszy w […]
Bo nojlepsze fraszki – to życiowe igraszki
Bo nojlepsze fraszki – to życiowe igraszki! W paradnyj pozie Siedzioł na kozie A myśloł, że na „Pagazie” Bo boł już na gazie. * „Carpe diem” = chwytaj dzień Dziynne go chytom Jak dugo sie pytom? * Skuli rynty sie radowoł Niy doczekoł – wykorkowoł. * Łon! Kiej sie mode lata miało Przi pulaniu aż […]
Szpaska w lesie -szpaski konkursowe
Szpaska w lesie – szpaski konkursowe Domb Szumi w lesie Domb zgrzibjały, Echo niesie, Że zmurszały. Łod starości chrobaczywy, Ale jeszcze żywotliwy. Grzyby Mechy leżom, Kozok rośnie, Ludzie idom, Rwać radośnie. Kjejby sie na grzybach znali, Gaduwów by niy targali. Chojinka Szpica mjała, Korzyń w ziymi, W niebo gnała, Cojś sie mjyni. Porki pod […]
STARZIKOWY JASIYŃ
STARZIKOWY JASIYŃ Ciynżko znojść starzika we pamiynci ćmoku, przeca mioł by dzisio stosztyrdzieści roków! Choć go ledwo pamiyntóm, przeca wiym niymało, bo sie ło nim dużo w rodzinie godało. Za werkmajstra robiół w wiyreckij cingowni, niydziw, że sie lajstnół chałpa na Klinkowni. Na poczóntku wieku starzik, już żyniaty, syna sie dorobiół, to jes – mego […]
Stromy – Drzewa
LIRYKA
Liryka Piykno ta liryka Ło przoniu tak prawi Niy jedne serduszko Nom sam ujawi Serce połne przonio I te fest zbolałe Dusza uskrzydlono I ta zniywolono Te gorke kusinki I te słone płaczki Ściskanie lekutke Te nogłe i mocne W LIRYKA wpisane Te strofy zocne. Barbara Politaj
Natura
Natura Jako fajnie słónko śwjyci Rosnóm strómy,kwitnie kwjeci Łónki cołki łókwjycóne I trowy pjyknie zielóne Słóńce śwjyci nad głowami Czasym skryje sie za chmurami Deszcz popado bo go czeba I kolorowo dynga wylazuje z nieba Wjater gwizdo nad polami I góni chmury nad nami Czasym z nieba rómbnie grzmotym Zajś je cicho wszyndzi potym I […]


text:
Heklowani podług Agaty Olek
W te styczniowe dni, kiej za łoknym tako szarówa i czowiek ni mo co z sobom zrobić, może wzoś do gości heknadło i uheklować co piyknego. Do tego na prowda niy trzeja wiela.
Niykiery by pedzioł, że heklowani już je niymodne. I robiom to ino starki i ino łoblyczki na zegłówki i serwety. Niyprowda! Robiom to tyż młodzi. I dejmy na to nasza dziołcha – Agata Oleksiak (Olek) z Rudy Ślonskij, wynokwio ze heknadłym i cwistym, rzeczy ło kierych by sie nom niy śniło.
Łoblyko w heklowane łoblyczki wszyjstko, co trefi: ludzi, koła, rzeźby i tyż ajncle. Godo sie ło nij, że je szpecym w heklowanym „street arcie”.
Niykiery by na to padoł „a na co? a komu? a ledy kogo?” i by sie z tego chichroł. A skuli tego coby niy myśleć ło gupotach.
Toż kiej już chycicie ta graifka, to potym niy bydziecie musieli lotać do gyszeftu po łobleczyni, tak jak robi to Agata. Kiej łotwiyro szrank i zaglondo i se pado, że ni mo sie w co łoblyc, gibcij je sie ji samej co uheklować niźli lotać po marketach za łobleczynim, kiere łonaczom chiński bajtle.
Toż ni ma co czekać, ino trza sie brać do roboty!
A jaki cuda idzie robić? Zapraszomy do łodwiedzynio zajty: http://www.agataolek.com
fot. Michał Sygut michalsygut.com dlo Olek i Katowice Street Art Festival


text:
Longyearbyen
Longyearbyen – to mjasto-cyntrům admińistracyjne norwyskigo rygjůnu Svalbard, na wyspje Spitsbergen. We marcu 2007 mjyškouo sam 2075 ludźi i bůuo jydnym s nojwjynkšych ludzkych uośedli půunocy. Zdecydowano wjynkšość uobywateli Longyerbyen to Norwygowje, nale mjyškańcy repryzyntujům přez 40 narodowośći. Uobywatele państw, kere podpisouy Traktat Spirtsbergyński, majům prawo přebywać we Longyerbyen bezpuatńy.
Mjasto zostouo zouožůne we 1906 roku bez Johna Monroe Longyeara. W 1943 zostouo zńiščůne bez Ńymcůw, atoli uodbudowano je po drůgij wojńy śwjatowyj.


text:
Baluczistůn
Beludžystan (ang. Balochistan abo Baluchistan) to je prowincyjo we pouedńowo-wschodńim Pakistańe, keryj uostřodkym admińistracyjnym je Kweta. Zajmuje 347 190 km² placu a pomjyškuje sam 10 247 362 ludźi (šacunek na 2008), we wjynkšości Beludžůw. Dowo to gynstość zaludńyńo 20,64 os./km² Prowincyjo utwořůno 1 lipca 1970 a je uůna potajlowano na 26 dystryktůw. Godki uřyndowe: beludži, paštůńsko, brahui a persko.
Je to kraj we wjynkšyj tajli gůřysty (Gůry Mekran), sům tukej pustyńije a půupustyńije. We dolinach řykůw uokresowych a oazach uprowjo śe pšeńica, ryž, baumwola a palma daktylowo. Hodowla uowcůw, kameli, kozůw a kůńi. Wele wybřežo rybouůstwo. Ze surowcůw naturalnych dobywo śe wůngel kamjynny, śarka, ruda žyloza a chrům, a we rygjůńe Sui goz źymny.


text:
Sewjeroafrišćina
Sewjeroafrišćina mjenuja rěčespytnicy romansku rěč, kotraž pječa so wužiwaše na teritoriju bywšeje romskeje prowincy Africa. Žane teksty w tutej rěči so njewobchowachu a někotři romanisća dwěluja, zo z ludoweje łaćonšćiny wuwi so w Africe wosebita rěč. (Runje tak njewěsta je eksistenca wosebiteje romanskeje rěče Britaniskeje). Pólski orientalist Tadeusz Lewicki[1] spyta elementy sewjeroafrišćiny rekonstruować na zakładźe toponymow a antroponymow, kotrež namakamy w srjedźowěkowskich tekstach. Cyle wěsće wěmy jenož to, zo wot puniskich wójnow hač do časow po arabskej inwaziji nałožowaše so w sewjernej Africe (ludowa) łaćonšćina a zo jeje rěčnicy pozdźišo započachu pak berberske rěče, pak arabšćinu wužiwać.
Jenički, štóž eksistencu sewjeroafrišćiny jako wosebiteje rěče naspomni, bě berberski geograf a pućowar Muhammad al-Idrīsī, kiž druhdy na njespušćomnych žórłach bazěrowaše. Wón we 12. lětstotku napisa, zo we měsće Gafsa (łaćonsce Capsa, arabsce Qafsa قفصة) w dźensnišej južnej Tunesiskej nałožuje so al-latīnī al-afrīqī, t. r. afriska łaćonšćina abo afriska romanska rěč.
Eksistencu sewjeroafrišćiny pječa dopokazuja někotre berberske słowa romanskeho pochada, ale druhdy pochad tutych słowow wěsty njeje, dokelž w sewjernej Africe nałožowaštej so lětstotki dołho dwě romanskej rěči, mjenujcy ladino (lengua djudeo-espanyola, „židowska španišćina“) a lingua franca.
Zda so, zo ze sewjeroafrišćiny pochadźeja berberske słowa, kotrež maja kóncowku -u (na př. abekkadu, „hrěch“), nic -us (kaž berberske asnus, „/młody/ wosoł“), a słowa, kotrychž fonetiski a morfologiski aspekt njeje wjace łaćonski, ale je rozdźělny tež wot italskich, okcitanskich, katalanskich a španiskich narěčow, na př. berberske słowo agursel („hrib“), kotrež dyrbi so wotwodźeć wot zdónka *AGARICELLUS.
Druhdy wužiwa so w berberskich rěčach samsne słowo romanskeho pochada, ale wotwodźene z dweju rozdźělneju romanskeju zdónkow, štož móže dopokazować, zo romanska rěč sewjerneje Afriki njebě jednotna. Na přikład w berberšćinje srjedźneho Marokka wužiwa so słowo ayugu („woł“), w kabylšćinje pak słowo tayuga („por wołow“), wobě wotwodźenej z łaćonskeho iugum, ale w kabylšćinje eksistuje tež słowo azaglu („kwakla“), kotrež bu z łaćonskeho iugulum wotwodźene.
Žórła[wobdźěłać]
- ↑ Lewicki, Tadeusz, Une langue romane oubliée de l'Afrique du Nord. Observations d'un arabisant, Rocznik Orient. XVII (1958), s. 415-480
- Vermondo Brugnatelli, "I prestiti latini in berbero: un bilancio", in: M. Lamberti, L. Tonelli (a cura di), Afroasiatica Tergestina. Papers from the 9th Italian Meeting of Afro-Asiatic (Hamito-Semitic) Linguistics, Trieste, April 23-24, 1998, Padova, Unipress, 1999, s. 325-332 (wersija online)
- Franco Fanciullo, "Un capitolo della Romania submersa: il latino africano", in: D. Kremer (ed.), Actes du XVIIIe Congrès International de Linguistique et de Philologie Romane - Universitè de Trèves (Trier) 1986, tome I, Tübingen, Niemeyer, 1992,162-187 s.
- Hugo Schuchardt, Die romanischen Lehnwörter im Berberischen, Wien 1918 (82 s.)
- Tutón nastawk bu napisany předewšěm na zakładźe nastawka Lingua romanza d'Africa w italskej Wikipediji.


text:
Bośńa a Hercegowina
Bośńa a Hercegowina (BiH, bośńacko godka a chorwacko godka: Bosna i Hercegovina, syrbsko godka: БocHa и XepцeroBиHa) – państwo we połedńowo-wschodńij Ojropje, na Bołkanach. Powstoło po rozpańyńću śe Jugosławiji. Grańica mo s Chorwacyjům, Syrbijům a Czornům Gůrům. Skłodo śe s Federacyji Bośńe a Hercegowiny a Syrbskij Republiki.
Je to krej gůrzisty, przez 90% placu je położůne wyżyj kej 200 m n.p.m. Nowyższe wjyrchy na teryńe Bośńe a Hercegowiny sům we Dynarskich Alpach (Maglić, 2386 m n.p.m.).
Bośńa Hercegowina uostała srogo zniszczůno we důmowyj wojńe. Terozki gospodarka je sam uoparto na leśńictwje, bergmaństwje a ynergetyce.


text:
Můnako
Můnako, Kśynstwo Můnako (fr. Monaco, Principauté de Monaco, mon. (ńy je godkům uřyndowům) Munegu, Principatu de Munegu) – ńywjelge mjasto-państwo pouožůne we Ojropje Pouedńowyj nad Mořym Śrůdźymnym we uobrymbje Riwjery francuskij. Po Watykańe je to drůge nojmńijše pod wzglyndym placu ńyzaležne państwo śwjata.
Ležy na Lazurovym Wybřežu u podnůža Alp. Klimat charakteryzuje śe uagodnymi źimůma uo středńij tymperatuře 10 °C i ćepuym lotym 24 °C. Uopady wystympujům přede wšyjstkym we źimje, a jejich ilość dochodźi do 750 mm ročńy.
Přymysu uopjero śe na produkcyji jodua, přiřůndůw precyzyjnych, wyrobůw farmaceutyčnych, spředožy brifmarkůw a turystyce. Port jachtowy a kasyno we Můnte Carlo sům suynne na coukym śwjeće. Můnte Carlo je půnadto uośrodkym badań uoceanůgrafičnych.


text:
Przez swoje dziecka downo zapomniano
Syn kajś w Hameryce jachty se kupuje
Cera zaś w Rajchu nocami baluje
Niy miarkujom że tu staro matka majom
Łod lot tu do ni już niy zaglondajom
Siedzi staro matka, przez płaczki sie śmieje
łoglondo zdjyncia i spomino stare dzieje
Jak tuloła swoje dziecka, jak im śpiywała
Żeby boły czyste, na warzbrecie prała
Niy jedna nocka przi nich przesiedziała
Sama niy dojodała bo dzieckom łostawiała
Terozki synuś jak panisko se żyje
Wszystkego mo kupa, dobrze żre i tyje
Zapomnioł ło Ty co go urodzioła
A łobiecywoł że dobrze se bydzie żoła
Cera tyż dużo matce nałobiecywała
Jak sie ustawioła to już zapomniała
Biydno, staro matka, życiym tym styrano
Marzy że usłyszy zarozki słowo-MAMO!!!
Legła se na łożku, westchnoła w ciyrpiyniu
Ze zdjynciym dziecek w rynce,
ODESZŁA W MILCZYNIU.
Autor : Janina Żoch


text:
Bruno Schulz
Bruno Schulz (* 12.07.1892, † 19.11.1942) jo był pólsko-žydojski kreslaŕ, grafikaŕ, spisowaśel a literaturny kritikaŕ.
Žywjenje[wobźěłaś]
Bruno Schulz jo se naroźił 12.07.1892 w galiciskem Drohobyczu, źinsa Ukraina. Wón jo był tśeśe góle pśekupca sukniny Jakuba Schulza. Jo to była jadnora pólsko-žydojska familija, bźez intelektualneje tradicije. Bruno Schulz jo dogromady jano dwě lěśe architekturu studěrował. Awtodidaktiski jo sebje nawucył kresliś.
W lěśe 1910 jo jogo nan bankrotěrował a 1915 wumrěł. Pó wójnje jo Schulz był dłujko bźez źěła. Wót 1924 do 1941 jo wucył na šulach w Drohobyczu kreslenje a rucne źěło.
1922 jo wujšeł jogo cyklus grafikow „Knigły pśibostwa“, z kótarymž jo žněł wjele pśipóznaśa. 1935 jo se wudało jogo prědne literarne źěło „Cymtowe lody“ („Sklepy cynamonowe“). Jo to zběrka 15 wulicowańkow. 1936 jo jogo drugi zwězk wulicowańkow „Sanatorium pod Klepsydrą” wujšeł. Wót 1939 do 1941 jo Drohobycz pśisłušał k Sowjetskemu zwězkoju. Bruno Schulz jo musał propagandistiske wobraze wó Stalinje mólowaś.
Pó tom, až su 1941 Nimce do Drohobycza zamaršěrowali, jo był Schulz žywy w getśe. 19.11.1942 bu rowno na toś tom dnju, gaž jo kśěł do Waršawy wuběgnuś, wót gestapo zastśělony. Schulz jo skóro cełe žywjenje bydlił w prowincielnem měsće Drohobyczu. Wón pak jo był wjelgin a wjelebócnje wobeznaty. W kreslenju a pisanju jo był kradu wobdarjony a słuša do nejlěpšych pólskich spisowaśelow.


text:
Jan Chojnan
Jan Chojnan (nimski: Johannes Choinan(us)) (* 1616, † 1664) jo był serbski rěcywědnik a teologa. Wón jo napisał nejstaršu (znatu) dolnoserbsku gramatiku a ma wjeliki późěl pśi wuźěłanju dolnoserbskeje pisneje rěcy.
W srjejźi 17. stolěśa jo Chojnan był ewangelski duchowny w Cerkwicach pla Lubnjowa.
Swóju gramatiku (na zakłaźe Chóśebuskeje narěcy) jo Chojnan dopisał 1650. Wóna se ale njejo śišćała. Pśi tom jo był Chojnan prědny, kenž jo srědki rěcnego pśirownowanja wužywał.
Na njogo dopomina napis na z lěta 1650 póchadujcej dupje we wejsańskej cerkwi w Cerkwicach. W toś tej jsy, kótaraž słuša źinsa k Lubnjowoju, jo teke gasa pó nim pómjenjona.


text:
Wszyjskich Śwjyntych
Wszyjskich Śwjyntych (łać.: festum omnium sanctorum) to je chřeśćijańsko uročystość uobchodzůno 1 listopada ku čći wšyjstkich znajůmych a ńyznajůmych śwjyntych, kere přebywajům juž we chwole buogosuowjůnych. We tym dńu wspůmino śe ńy yno umartych, kerych Kośćou uznou za śwjyntych, nale wšyjstkich ludźi, kerych žywot bůu prawy a uchodźiu za śwjynty. Je to tyž śwjynto tych, kere důnžům ku śwjyntośći a zbowjyńu.
Uročystość Wšyjstkich Śwjyntych wywodźi śe guůwńy s čći uoddowanyj mynčynńikům, kere ńy bůuy wspůminane we kanůńy Mšy Śwjyntyj. We III wjeku wkludzůno zostoua tradycyjo překludzańo coukich relikwije śwjyntych abo jeich tajli we roztomajte place, kej znok, co śwjynte sům wuasnośćům coukigo Kośćoua. We 610 roku papjyž Bůńifacy IV erbnyu uod cysořa dowńij půgańsko śwjůntyńijo Pantyjůn, kozou zuožyć tam mynga relikwije śwjyntych a pośwjyńćiu ja pod wezwańy Matki Boskij Mynčynńikůw. Uod tygo času wšyjstkim umartym mynčynńikům uoddowano čeść 1 maja. We 731 papjyž Gřygoř III přećepou ta uročystość na 1 listopada, a we 837 Gřygoř IV zažůndźiu, coby tyn dźyń pośwjyncano pamjyńći ńy yno mynčynńikůw, nale wšyjstkich śwjyntych.
Terozki je to na Ślůnsku dźyń wolny uod roboty a mynga ludźi přiuaźi na kirchofy uobstroić grůby, zaśwjyćić zniče a pořykać za umartych.


text:
Chrósćicy
Koordinaty: 51°14′18″N 14°14′39″E /  51.23833, Wurazowy zmylk: Njewočakowany operator *
Chrósćicy (němsce Crostwitz) su wjes a gmejna w Hornjej Łužicy kotraž něhdźe 12 km wuchodnje města Kamjenc leži. Gmejna słuša k zwjazkej zarjadnistwa „Při klóšterskej wodźe”. Přez 90% ludnosće wobknježi serbšćinu a němčinu a wjele z wobydlerjow ma serbšćinu jako maćernu rěč. Žiwe nabožne žiwjenje słuša k serbskej tradiciji. W ludowym erće so husto praji zo su Chrósćicy srjedźišćo Hornjeje Łužicy.
Přez Chrósćicy běži rěčka Satkula.
Stawizny[wobdźěłać]
Wjeska so hižo 1225 jako Crostiz naspomni. W aprylu 1945, w druhich kónčinach beše 2. swětowa wójna hižo dokónčena, wotměwachu so w Chrósćicach wojowanja mjez wojerstwom juh, někotrymi SS-jednotkami a Čerwjenym wójskom. Pomnik na Fulkec hórce w Chrósćicach wopomina woporow, kotřiž běchu prědewšěm pólscy wojacy. Dnja 10. meje 1945 (jenož 5 dnjow po skónčenju poslednich wójnskich aktiwitow) so najwažniše serbske towarstwo Domowina znowazałoži.
Wjesne dźěle[wobdźěłać]
Ke gmejnje słušeja wjeski Chrósćicy, Hórki (Horka), Kopšin (Kopschin), Kozarcy (Caseritz), Nuknica (Nucknitz) a Prawoćicy (Prautitz).
Kubłanje[wobdźěłać]
Kubłanje w Chrósćicach a wokolinje započina so hižo w pěstowarni: w serbskej pěstowarni „Při pastyrni". Tuta pěstowarnja wobdźěluje so na WITAJ-projekće k zdźerženju serbskeje rěče. Witane su tu wšitke serbske a němske dźěći w starobje wot 6 do 10 lět. Serbska zakładna šula „Jurij Chěžka” je tohorunja do WITAJ-projekta zapřijata. Srjedźna šula „Jurij Chěžka” so w lěće 2003 po wjele demonstracijach dla małeje ličby šulerjow zawrě. W lěće 2002 zakónćeše so twar starownje swj. Ludmile. Wot tutoho časa sem wita starownja wšěch pomocy potrěbnych starych ludźi.
Kultura a wobhladanja hódne[wobdźěłać]
Chrósćicy leža w juho-zapadźe sydlisćoweje kónčiny Serbow w Hornjej Łužicy. Při kromach pućow pokazaja křiže, modlenske stołpy a serbske napisma (na přikład wjesne tafle abo mjena pućow) žiwosć serbskeje rěče a kultury, kotraž nosy husto katolski raz. Serbske tradicije so wosebje w Chrósćicach a w kónčinje dokowokoło jara hladaja, tak zo so tu kóžde lěto chodojty pala, meje mjetaja, ptački kwasuja a swjateho Měrćina swjeći. Tež wjacezaměrowa hala „Jednota” so husto za kulturelne poskitki wužije: wotchadnička abiturijentow, kóžde druhe lěto mjezynarodny folklorny festiwal, nazymske koncerty, Schadźowanka, kopańcowy turněr TCM, předstajenje ptačokwasneho programa Serbskeho ludoweho ansambla za dźěći a dorosćenych so w tutej hali prawidłownje wotměwaja.
1772 natwarjena farska cyrkej je kóžde lěto centralny dypk wšěch Chrósćanskich křižerjow. Po zhromadnej mši wšitkich jěcharow jěchaja tute do susodneje gmejny Pančicy-Kukow.
Na Chrósćanskim kěrchowje leži sławny serbski spisowaćel Jurij Brězan pohrjebany.
Dalše atrakcije:
- serbska lajska dźiwadłowa skupina Chrósćicy
- dujerska kapała Horjany
- Serbski folklorny ansambl Wudwor
- stary a nowy pomnik za padłych pólskich wojakow
- cyrkej swjateju japoštowoł Symana a Judy Tadeja
- tykowany dom w Chrósćicach
- swjećatko w Prawoćicach
- postawa swj. Marije w prózdnjeńcy
Wosobiny[wobdźěłać]
- Donat Józef Ćěsla (1614–90) – duchowny, spisaćel
- Jan Józef Ignac Freišlag ze Šmidentala (1669–1743) – duchowny a nabožinski prócowar
- Jakub Jan Józef Wóski z Baerenstamma (1692–1771) – biskop
- Mikławš Jakub Fulk (1754–1829) – duchowny, katolski rozswětler a nabožinski prócowar
- Jurij Kislink (1788–1869) – pastyr, twarc časnikow a sykawow
- Jakub Pjech (1797–1870) – farar a kulturny prócowar
- Jakub Kral (1828–1911) – wučer, domiznowědnik a ludowy spisowaćel
- Józef Božidar Lajder (1847–1937) – prawiznik a spisowaćel w młodych lětach
- Jakub Skala (1851–1925) – duchowny, katolski kulturny prócowar a předsyda Maćicy Serbskeje
- Jurij Winger (1872–1918) – farar, spisowaćel a přełožowar
- Pawoł Wićaz-Chrósćanski (1901–33) – ratarski dźěłaćer, redaktor a basnik
- Pawoł Völkel (1931–97) – slawist, słownikar, wudawaćel a přełožowar
Wotkaz[wobdźěłać]
Biskopicy | Bóšicy | Bretnig-Hauswalde | Budestecy | Budyšin | Bukecy | Dobruša-Huska | Frankenthal | Großharthau | Großnaundorf | Halštrow | Halštrowska Hola | Haselbachtal | Hodźij | Hornja Hórka | Chrósćicy | Kamjenc | Kinspork | Kubšicy | Kulow | Kumwałd | Łaz | Łuty | Łužnica | Malešecy | Neukirch | Njebjelčicy | Njedźichow | Njeswačidło | Ohorn | Ottendorf-Okrilla | Pančicy-Kukow | Połčnica | Porchow | Radeberg | Radwor | Rakecy | Ralbicy-Róžant | Ramnow | Schönteichen | Sćenjow | Sepicy | Smělna-Póckowy | Sprjewiny Doł | Swětła | Šěrachow-Korzym | Wachow | Warnoćicy | Wjazońca | Wjelećin | Wojerecy | Wołbramecy | Worklecy | Wóslink | Wóspork | Wulka Dubrawa | Wulke Rědorjecy | Załom | Zemicy-Tumicy


text:
Handrij Zejler
Handrij Zejler, nimski Andreas Seiler (roź. 1. swěckownego 1804 w Słonem Baršću blisko Budyšyna w Sakskej pla Budyšyna – wum. 15. oktoberje 1872 we Łazu pla Wórjejc w Górnej Łužycy) jo był górnoserbski basnikaŕ a ewangeliski faraŕ. Won płaśi ako załožaŕ modernego serbskego basnistwa a jo ako lyrikaŕ głowny zastupnik serbskeje romantiki.
Familija[wobźěłaś]
Handrij Zejler jo se naroźił ako syn chudego budkarja a studnjarja Jana Zejlera. Južo jogo starki Jan Jakub Zejler (1746 naroźił) jo śěgnuł z Bolborca do Słonego Baršća, źož won jo se ženił Pětru Rjenču. Ze ženja su dostali tśi źiśi: Jan, Hana a Michał. Jan Zejler jo se naroźił dnja 30.11.1767 a zemrěł dnja 26.9.1844; won jo se zalubował do Marje (13.4.1773-18.8.1847). Zgromadnje wonej stej teke měłej tśi źisi: nejpjerwjej Handrij (1804), pótom źowku Marju a syna Jan Michał (1806-1811).
Wjas Słony Baršć jo měła wjele kraja: 350 hektarow a w lěśe 1837 jano 148 luźi tam jo bydliło, a to 86 ewangeliskich a 62 katolskich. Burske žywjenje, wuska zwězanosć z rolu, rolnikarske źěła a swěźenje su wobwliwowali mysli wobydlarjow w takem casu. Su dostali swój wuraz w jich wobraznej serbskej rěcy. To jo był swět, w kótarymž Handrij Zejler jo narostał. Jogo bajki wobrazuju burske žywjenje a serbske ludowe spiwy su dalej pěstowali a spěchowali jano z nejwěstym spiwarjom.
Swoju domownju Zejler jo lubował, kótaregož wón jo w młodych lětach ducy ze Słonego Baršća wuraz dał w serbskej hymny Na serbsku Łužycu: Rědna Łužyca, spšawna, pšijazna, mojich serbskich woścow kraj, mojich glucnych myslow raj, swěte su mě twoje strony! [1]
Žywjenje[wobźěłaś]
Handrij Zejler jo do šule chójźił do Bolborca a do Wulkego Wjelkowa. Šuli stej w pietistiskem casu załožowatej a togodla wukniki su se wótkubłali w pietistiskem duchu: Wopokazanje wěry w praktiskem pobožnjenju a žywe dožywjenja wěry.
Južo rany Zejler jo pśišeł do kontakta z idejami humanizma w swójom šulskem casu na Budyšyńskem gymnaziumje a jo se wót rozwijanju indiwidualizma rozsudnje wobwliwował. Lichota, rownosć a demokratija su byli póžedanja casa. Na gymnaziumje klasiska rěc jo se pěstowała nejdokradna. Nimska rěc jo se wužyła jano w nišych rědownjach a wucba jo wopśimjeła pisanje nastawkow, wuknjenje prawijenje, cytanje a zwucowanje w myslenju.
Za tym až Handrij Zejler jo skóńcnje se rozsuźił za studium teologije, won jo pśišeł do Lipska 1825 za se zaběraś z wědomnosću ducha. How ideje słowjańskeje romantiki wot wósebnego identiskego filozofa Schellinga, po kótarejž stej pśiroda a duch identiskej, jogo su zagórjeli. Romanika jo stojała za wójowanje wó totalnosć žywjenja, wo nabóžny kosmos. Luźi su rozwili lubosć za maminu rěc, ludowe spiwy, bajki, pśisłowa, žorty a swójsku kulturu. Pódla łužyskich lyrikarjow ako Fichte, Gustav Theodor Fechner, Hermann Lotze, Friedrich August Carus a teke lyrikarjowu B.A.Koethe a K.B.Stempel Handrij Zejler jo pisał wjele (wětšy part serbiskich) bajkow a pěsni wob swój studijny cas. W tych won se chyla pśeśiwo starym konserwatiwnym kněžarskim warstam pśez pśirownanje z pśirodu a wopyta pomagaś serbskemu ludoju pśi namakanju swójskeje nacionalneje identifikacije.
Bajki ako na pśikład “Pśeśiwnikam postupa” abo “Słyńco-lichota” (1848) wobźěłaju pśedewšym patriotiske mysle, kótarež su nastali pśez bergarske rewolucionarne gibanje w Nimskej w 19. stolěśu. Zejler jo se naźeł na socialne a nacionalne lichoty za swójogo luda. W bogatej licbje teke bajki su se pózdźej byli znate ako spiwy a su se skomponěrowali, na pśikład “Lubka leluja”.
Hyšći mjaztym až swój studijny cas w Lipsku (1825-1829) won jo był nawjedujucy zastupnik serbskego studentskego zjadnośeństwa “Sorabija” a wudawaŕ swójogo casnika “Serbska Nowina”, kótaryž jo se rukopisnje spisał. Stakim Handrij Zejler jo se wuwójował nejwušu dobru poziciju na uniwersiśe, což jogo jo pomagał serbski lud pódprěś – aktiwny ako redaktor a teke ze swojim basnistwom. Wopśimjeśa casnika su byli mjazy drugim wuslědki swojeje folkloristiskeje zběrki, slěźeńske wuslědki rěcneje wědomnosći a swójske basni.
W lětach wot 37 lětow Zejler jo nastupił amt ako faraŕ 1835 we Łazu, to jo małe město w Gornej Łužycy w Saksej, kenž ma 6200 wobydlarjow. Łaz lažy jano 15km pódpołdnjowy wót Worjejcow, ale licy k pódpołnocnem źěłoju wokrejsa Budyšyna. Handrij Zejler jo swojej łužyskej domowni zwěrny wóstał až do kóńca swójogo žywjenja a jo we Łazu załožył familiju. Wósebne pśijaśelstwo jogo jo zwězał ze synom wucabnikojskeje familiji, Jan Arnošt Smoler (1816-1884). Pózdźej Smoler jo był centralna wjednistwowa wósoba serbskego nacionalnego žywjenja a jo pśewzeł redakciju tyźenika wot Zejlera. We Łazu Handrij Zejler jo teke namakał burow, rucnikarjow a pśekupcow, kótarež jogo su wažyli dla swójich idejow a myslow, jogo su podprěli, cesćili a dowěrili.
Źěłabnosć ako lyrikaŕ[wobźěłaś]
Wjerašk jogo publicistiskego źěła jo było wudaśe tyźenika “Tydzenska Nowina” (wot 1842), kenž jo nawjedował ako redaktor wót 1848. Handrij Zejler jo był teke wuzwólony ako pśedsedaŕ komiteja serbskich patriotow a wědomnostnikow, kótarež su se zmakali za pśigótowanje swójskego wědomnostnego towaristwa. Pó załoženju “Maśice Serbskeje” 1847 jo był cłonk pśedsedarstwa. “Maśica Serbska” jo słušała k nejwažnjejšym nakładnistwowym institucijam togo casa; wóna jo se rozměła ako towaristwo za kubłanje serbskego luda a ako spěchowarka cełych serbskich kulturnych a wědomnostnych procowanjow a institucijow.
Zejler jo pisał wušej 200 fabulow z etniskim-moraliskim a teke towarišnostno-kritiskim wopśimjeśim. Někotare tychch fabulow jo wózjawił w zběrce Maśice Serbskeje 1855. Dokulaž pśi wjele serbskich gibanjow a procowanjow nastaś njepóznaty jo se cesto wopokazało nuznje w politiskich pšašanjach, Handrij Zejler jo dłujko nastał njepóznaty a njewumarkowany.
Zejler jo teke serbsku gramatiku wudał: “Orthografne Nazpomněnja” dnja 3. awg. 1827 w Lipsčańskej Serbskej Nowini:
Stare a nowe pismo
c = z
ć = cż
č = tsch
s = ß
š = sch
z ze = s’, se
ž = ż
ě = 3ći e Łós
ň = nj [2]
Swóje źiwadłowe graśa a spiwy su se mjazy drugim wot Jana Bartka (1821-1900) pśedstajili a swóje serbske basni, fabule a pěsni su se dopołnili wót zasejbasnistwow (Kito Lorenc, Jurij Brězan, Elke Nagel, Handrij Zejler sam).
Spomnjeśe[wobźěłaś]
Po smjerśi Zejlera (1871) profesor Arnošt Muka jo wudał wubraśe wót spisow Zejlera w styrich zwězkach mjazy 1883 a 1891. Cełycki pśistupnje jo Lucija Hajnec spis cynił ze zgromaźonymi spisami ze sedymi zwězkami, kótarež su se wudawali mjazy 1972 a 1996.
Row sławnego serbskego lyrikarja pśebywa na kjarchobje we Łazu, ned za cerkwju. Pśez wjednistwo Domowiny a na iniciatiwje łazkich wobydlarjow pomnik k cesći Zejlera jo se natwarił dnja 30.8.1931 na naměsće we Łazu. W juliju 1999 město jo swěśiło wótworjenje wót Doma-Zejlera-Smolera.
Žrědła[wobźěłaś]
- Handrij Zejler: Spěwaś njejsom zabył, Ludowe nakładnistwo Domowina Budyšyn, 1974, Na serbsku Łužycu, S.11
- Ota Wićaz: Handrij Zejler a jeho doba, Nakład Domowiny w Budyšinje, 1955, S.54