text:
Malta
Malta, Maltańsko Republika, (uoficjalne mjano: malt. Repubblika ta’ Malta, ang. Republic of Malta) je wyspjarskym państwym na Strzůdźymnym Morzu. Jeji stolica je Valletta. Malta samostanowi śe dźepjyro uod 1964 roku, bestůż co zawczasu bůła brytyjskům kolůńijům.
Treść
Geůgrafijo[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Malta leży na stategicznym placu na Postrzůdźymnym Morzu, 95 km na połedńe uod Sycylije a 290 km na wschůd uod Tůnezyje. Skłodo śe ze trzech wysp:
- Malta, 246 km²
- Gozo, 67 km² (kole 30 000 mjyszkańcůw)
- Comino, 3 km² (ludźe sům tam ino we czas syzůnu feryjůw)
Do Malty nolyżům tyż trzi małe wysepki: Cominotto, Filfla Island a St. Paul's Island. Ranty wszyjskich wysp sům zauobycz skoliste. Nojwyższy wjyrch je Ta' Dmejrek (253 m). Geůgraficzńy a geologiczńy Malta leży we Ojropje.
Leży we klimatycznyj strefje typowyj lo rygjůnůw Postrzůdźymnygo Morzo. Je tam chłodno źima a fest gorke lato, prowje beż żodnych uopadůw.
Wspůłrzyndne geograficzne Malty sům 35 50 N, 14 35 E
Klimat[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Malta je we strefje klimatůw postrzůdźymnomorskich. Ńy ma sam wjaterůw, nebla, śńyga alibo źimna. Strzedńo tympyratura je uod 14,1 °C we źima (listopad - kwjećyń) do 32 °C latym (moj - paźdźerńik). Klara dowo sam śwjotło 6:46 godźin, kedy je źima a 10:11 godźin, kedy je lato. Uopady sům sam głůwńy we źima. Na rok ślatuje sam 578 mm.
Polityka Malty[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Malta bůła brytyjskům kolůńijům aże do 21 wrześńa 1964, kedy śe usamostanowjyła a 13 grudńo 1974 stoła śe republikům, uostoła nale a dali je ferajńistkům Brytyjskigo Ferajnu Norodůw (Commonwealth of Nations). Uod 1 moja 2004 Malta do kupy ze 9 inkszymi państwůma (we tym ze Polskům a Czeskům Republikům) wlozła do Ojropejskij Ůńije.
Malta je republikům parlamyntarnům. Na czele państwa stoji prezydynt republiki, wybjyrany bez parlamynt. Prezydentym Malty je je uod 4 kwjytńa 2009 George Abela. Jydno kadencyjo prezydencko trwo 5lot, co uoznaczo, iże nostympny absztimůng bydźe we 2014 roku.
Uod roku 1993 Malta ferwaltůngowo tajluje śe na 68 tzw. lokalnych rad (local council), kere wybjerane sům roz na trzi lata.
Jeszczy przed uusamostanowjyńym maltańsko polityka bůła podźelono na dwje strůny: socjalistyczno-nyutralne Stronńictwo Roboty (Labour Party,Partit Laburista, MPL, Maltese Labour Party) a konserwatywne Strůnńictwo Nacjonalistyczne, Nationalist Party (Partit Nazzjonalista, abrewjacyjo: PN). Je jeszczy wjyncyj partyjůw, nale ńy majům uůne wjynkszygo politycznygo znoczyńo, sům to ntp. Alternatywa dymokratyczno (Alternattiva Demokratika, AD), uodpedńik ojropejskich „Źelůnych“. Wszyjske parlamyntarne absztimůngi majům tradycyjńe ćasne wyńiki a gůwne partyje zmjyńajům śe przi władzy. Absztimůng do parlamyntu s dńo 12 lipca 2003 doł take rozdźylyńy gosůw:
- Nationalist Party – 51,79 procyntůw
- Labour Party – 47,51 procyntůw
Maltańske partyje polityczne fest wadźoły śe uo polityka zagrańiczno. Konserwatywno PN chćoła kej nojbarzi leźć ku Zachodowi, a do Ůńije Ojropejskij, na Labour Party, utrzimowało dobre kůntakty ze Zwjůnzkym Radźeckim, a krajůma RWPG a Chinůma.
Ferwaltůngowy tajlůng[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
We 1993 ustanowjyli, iże Malta tajluje śe na 68 samorzůndůw (54 na wyspje Malta, 14 na wyspje Gozo). Cołko wyspa Comino je we samorzůńdźe Għajnsielem, na wyspje Gozo.
Gyszichta[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Poczůntki cywilizacyje we Malće bůły aże 5200lot p.n.e. kej trefjyli sam ze Sycylije pjyrsze uosadńiki. Wele 3500 p.n.e. we mjeśće Ġgantija na wyspje Gozo wzńyśli śwjůntyńo. Podane na ńa budowle ńyskorzi powstoły tyż we inkszych placach, ńy yno na Gozo nale tyż na gůwnyj wyspje - Malće
Malta, kero je dobrym placym do kůnrolowańo strzodkowygo a wschodńigo basynu Strzůdźymnygo Morzo, mjoła moc pośedźićelůw .
Kole 800 p.n.e. założyli sam swoje uośedla Feńicjany, zajś 300lot ńyskorzi wyspa podbjyli Kartagińczyki. We 257 p.n.e. bůł pjyrszy angrif Rzimjanůw a we 218 p.n.e. Malta stoła śe tajlům Rzimskiego Imperyjům. We 60 n.e. wele brzygu wyspy, na mieliźńe, rozbjůł śe statek, kery przewoźůł do Rzimu, św. Paulika, kery nawrůcił Malta na Krześćijaństwo. We 395 po tajlůngu Imperyjům wyspa bůła regjyrowano uod Wschodńigo Cesarstwa ze stolicům we Konstantynopolu. We 870 zdobyli ja Araby, zaś we 1090 Normany a przikuplowali ja do kśynstwa, a potym do Krůlestwa Sycylije.
We 1530 kajzer Karlik V Habsburg skozoł wyspa, jako lynno wyćepanymu ze Rodos Joańitům. 18 maja 1565 napoczůna śe ataka armije Imperyjům Uosmańskigo, we keryj bůło 40 000[2] wojokůw. Uobrůńcy, kerych bůło poraset zakůnnych wojokůw, 2 tyś. szpańelskich wojokůw a wele 6 tyś. cywilnyj ludnośće, poradźyli sztyry mjeśůncy ńyskorzi (8 wrześńa) cołkym uodeprzeć tyn angrif. Lů uczczyńo wygranyj Wjeli Majster Jean Parisot de la Valette wzńes we 1566 sztad, kery nazwali uod jigo mjana Valetta. Mjasto to ńyskorzi stoło śe stolicům Malty. We 1798 francusko wojenno marynarka, kero lozła do Egiptu zaatakowała a zdobůła wyspa. Napoleon Bonaparte kozoł wojokům zakůnu bez pora nojbliższych dńůw iś ze wyspy. Pora mjyśyncůw ńyskorzi Maltańczyki byli fest ńyrodźi ze regjyrůnku Francyje a napoczůnli powstańy. Skiż hilfy uod Sycylije a Wjelgij Brytańije we 1800 Maltańczyki wygrali a Francuzy muśeli śe poddać. Malta wlozła pode protekcyjo Wjelgij Brytańije.
Wjedyński Kůngres, kery bůł we rokach 1814-1815 zuůnaczoł ze Malty brytyjsko kolůńijo. Wyspa bůła lo Wjelgij Brytańije bazům podwodnych uokryntůw wczas II Śwjatowyj Wojny festylńy zawodzała państwům Uośe we posyłańu zaopatrzyńo do Půłnocnyj Afryki. Wojska ośi "uoblegały" wyspa a ńiszczoły konwoje ze zauopatrzyńym, kere płynyły do Malty, przi czym durś ja bůmbardyrowały a zastawjały minůma. Bez to aljanty bez jaki czas ńy mogli ze Malty napoczynać wojynnych dźołańůw. Ńymcy nale ńy zrobjyły wjelgij inwazyje na Malta, skuli tygo, iże chćeli gibko zdobyć Egipt. Po uoblynżyńu, wyspa we 1942 uodznaczyli Krziżym Jorguśa.
We 1947 Malta uzyskoła wewnyntrzno autůnůmijo, zaś we 1963 Malta śe usamostanowjyła. Rok ńyskorzi Malta uzyskoła cołkowito ńypodlygłość, kej ferajńista Ferajnu Norodůw. Podpisali tyż uobrůnny układ, kery dowoł zwolowoł na utrzimańy na wyspje brytyjskich bazůw. We 1967 układ tyn zerwali a dźepjyro sztyry lata ńyskorzi wynegocjowali porozůmjyńy. 13 grudńa 1974 proklamowali Republika Malty (Repubblika ta' Malta). 1 maja 2004 Malta przistůmpjoła do Ojropejskij Ůńije.
Gyszichtowe pamjůntki[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Malta je bogato we gyszichtowe pamjůntki. Trzi ś ńich sům wpisane na lista Kultularnygo Dźedźictwa ferajnu UNESCO: Valetta, megality na wyspach: Malta a Gozo, a tzw. Hypogeum we Hal Saflieni.
Nostympne historyczne pamjůntki sům ze uokresu arabskigo przebywańo na wyspje, gůwne zaś ze czasu władańo Johańitów. Do śe wymjyńić cołke mjasto Mdina (mury wystawjyli juzaś Araby), dali ńyporachowane budowle a twjerdze we Vallećće, stolica wyspy Goza- Victoria, moc pałacůw a wjeży strożniczych rozćepanych po cołkim archipelagu.
Dymůgrafijo[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Wjynkszość Maltanůw, żyje na gůwnyj wyspje: Malće. Nojczyńśći we mjejskich aglomeracyjach (ůng. 90%). Strzedńe zagynszczyńy ludnośći to je 1265 mjyszkańcůw na km² (nojwjynkszo we Ojropje a trzećo na śwjeće). Kole 3% uobywatelůw to sům auslyndry, nojwjyncyj je Brytyjczykůw. Tyla samo Maltanůw żyje za grańicům (we Kanadźe, Australiji a tyż we USA).
Wyspa Gozo je barzi "źylůno" a mo barzi rolńiczy charakter. Mo tyż myńszo gynstość zaludńyńo.
Wyspa Comino je zamjyszkano ino we sezońy turystycznym. Je sam jedyn hotel. Půza sezonym mjyszko tam sztyrych ludźi.
- wzrost ludnośći: 0,6%
- strzedńi wjek: 38 lot
- chopůw: 36,6 lot
- babůw: 39,5 lot
- wspůłczynńik rodzyńo: 10,09 na 1000 uobywatelůw
- wspůłczynńik umarćo: 7,91 na 1000 uobywatelůw
- wspůłczynńik umarćo przi rodzyńu: 5,69 na 1000 rodzonych žywo
- strzedńo dugość żywobyćo: 78,43 lot
- chopůw: 76,39 lot
- babůw: 80,43 lot
- (dane na rok 2003)
Procynt babůw, kere robjům a tyż tych, kere majům wyższe wykstałcyńy je nojwyższy na cołkim śwjeće.
Pochodzyńe ludnośći[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Uo pochodzyńu populacyje s megalityčnego uokrysu sům ino zmjarkowańa. Uośedlyńe teroźnyj ludnośći zaczoło śe kole 2000 lot przed Chystusym. Potym, bez 500 lot Malta bůła ńyzamjyszkano. Wedle jednyj, ńypotwjyrdzonyj teoryje Malta bůła uośedlono ze Sycylije, nale ńyskorzi doszło do tajlowygo wymjyszańo ludnośći s inkszymi norodůma.
Godki Malty[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Gůwnům godkům je maltańsko (Malti), nale kupa ludźi godo po angelsku, a po italsku. Angelsko godka je przi tym drugům urzyndowům godkům, zaś italsko mjała taki sztatus do 1934
Maltańsko je semicko godka, fest spokrewńůno ze godkům arabskům (podug ńykerych myńszośćowych poglůndůw mo pochodzyńy blank uod godki feńickij). Maltańsko godka mo fest wjelgi ajnflus godek romańskich (nojbarzi italskij) a angelskij. Maltański je jedynům semickům godkům, kero je zapisowano we łaćińskim abecadle.
Mjano Malta pochodźi s mjan feńickych a tyż arabskich, kere bůły: Malet, Melita, Maltacheum a inksze.
Religijo[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Ůngyfer 98% mjyszkańcůw Malty je rzimskimi katolikůma. Na Malće sům 364 kośćoły. Kśyndze, mńichy a mńiszki dowajům wjynkszo tajla ludźi, ańiżeli we kerymkolwjek inkszym państwje. Katolicyzm je zapisany we uodpedńij ustawje jako państwowo religijo a jigo ajnflus je fest srogi na regjyrůnek, bestůż szajdůngi a aborcyjo sům zakozane.
Mjasta[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
S lotu ptoka, do śe myśleć, co cołke cyntrům gůwnyj wyspy - Malty je jednym wjegim mjastym. Nale to wrażyńy je felerne, przede wszyjskim we kůnsekwencyji fest pryndkij rozbudowy mjast bez uostatńee myńi a wjyncyj trzista lot. Grańice mjast abo aglomeracyji do śe poznoć ino s informacyji na taflikach. Do nojwynkszych mjast przinoleżům:
- Valletta (tyż: La Valletta), stolica, je to gyszichtowo twjerdza
- Sliema, cyntrům handlowe a zakupowe
- Birkirkara, nojwjynksze mjasto (2008: 20 834 mjyškańcůw[zdrzůdło?])
- Mdina, downo stolica ze historycznym cyntrům, mjanowano tyż „ćiche mjasto“, do śe tam wlyźć ino pjechty
- Victoria, stolica wyspy Gozo
- tzw. „Trzi mjasta“ (The Three Cities), to je:
- Vittoriosa (tyž Birgu)
- Senglea
- Cospicua
Transzport[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Malta to je jedne ze sztyrech państwůw, kaj jeźdźi śe po lewyj strůńe drogi. Motoryzacyjo je fest rozpowszechńůno we Malće. Podug danych ze 1990 we państwje bůło 182 254 samochodůw, co dowo Malće zagynszczyńy 582 samochodůw / km². Malta podug tygo wskoźńika je sztwrto we cołkij Ojropje. Malta mo 2 254 km cestůw, ze czygo 1 972 (87,5) je asfaltowe.
We Malće je tyż autobusowy transzport, kery dźoło sam uod 1905 a je na wyspach Malta a Gozo. Maltańske autobusy sům turystycznům atrakcyjům. W kożdy rok przewożům wele 31 000 000 ludźůw.
We państwje je jedno lotńisko: Malta International Airport, kero roz za czas mjanowany je tyż Lotńisko Luqa. Za pjyrwa mjała być to baza do brytyjskigo Royal Air Force. Ze tygo lotńiska do śe lećeć lyńijům Air Malta do 36inkszych placůw.
Malta a Uńijo Ojropejsko[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Drůga Malty do Uńije Ojropejskij bůła dugo. Rzůnd dowoł roz poparće, roz uodpora - zoleży fto wuůnczas bůł u władzy. Wjadůmo, iże kożde pomjyńańy władzy na Malće przińesło ze sobům jako zmjana we polityce lo Uńije Ojropejskij a wstympu do ńi. Maltańsko konserwatywno PN bůła blank za, Labour Party (a ńykere zwjůnzki zawodowe) przećiw człůnkostwu we UE.
Pjyrszy roz Malta antragowała uo członkostwo juzaś we 1990. Pů wygranyj Labour Party we absztimůngu we roku 1996 Malta tyn antrag uchyloła. Pů przedwczesnym absztimůngu we 1998, kedy wygroła PN, wńosek uostoł uodnowjůny.
Uo wstympje do Uńije Ojropejskij rozprawjano na konferencyji we Kodani 13 grudńa 2002. We absztimůngu 8 marca 2003 za członkostwym bůło 53,65 % ze tych, co walowali. W ramach rozszyrzyńo Ůńije uo dźyśyńć państw 1 maja 2004 Malta stoła śe członkym UO a wyprzedźoła Luksymburg, jeli łaźi uo nojmyńsze państwo Ůńije.
Uod 1 styczńa 2008 we Malće buli śe we Ojro.
Przipisy
- ↑ Dane szacůnkowe na lipjec 2007 [CIA The World Factbook (Zdřůduo:CIA).
- ↑ .Gyszichta Srogigo Uoblynżyńo znůma je yno ze krześćijańskych zdrzůdłów, a skiż tygo trudno je pedźeć, wjela gynau bůło tureckich wojokůw. Růżnorake zdrzůdła podowajům, co bůło ich uod 20 000, do ańi 100 000, nale nojczyńści podowano jich liczba to je 40 tyś.


c: text/html

text:
Stolica
Stolica abo głowne město jo politiski, gusto teke stawizniski centrum kraja abo stata a toś zwětšego sedło nejwušych politiskich institucijow, kaž n. pś. kněžarstwa, sejma abo monarcha. W někotarych krajach na zemi njejo stolica rownocasnje teke sedło kněžarstwa, n. pś. w Nižozemskej (stolica: Amsterdam, sedło kněžarstwa: Den Haag), Boliwiskej (La Paz/Sucre) a Tansaniji (Dodoma/Daressalam). W zwězkowych statach kaž w Nimskej su wažne institucije cesto we wšakich městach zasedlone. Stolica njejo pśecej nejwažnjejšy góspodarski, kulturny abo wobchadny centrum kraja.
Dajo teke kraje, kótarež de jure žednu stolicu njamaju, a to su Monaco, Nauru, Šwicarska, Liechtensteinska a Vatikanske město.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Jazor
Jazor (teke jazoro) słuša ku kategoriji stojecych wódow, kótarež mógu pśi- abo wóttok běžeceje wódy měś a su dopołnje z krajoweju płoninu wobdane. Wón wóznamjeni se w dalokej měrje pśez zamknjony ekosystem.
Wopśimjeśe
Definicija[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Jazor jo nutśikokrajne wódy, w kótarychž se (wětša) kopica wódy we wužłobjenju zemje nagromaźiś móžo. W pśeśiwje k nutśikokrajnem mórju (kaž na pśikład Srjejźne mórjo) njama jazor direktny zwisk k oceanam na wusokosći głaźiny mórja, ze comž se teke žeden pśi- abo wóttok pśez mórske tšuženje njepokazujo. Kopica pśi- a wóttoka jo w pśirownanju ze cełkowneju kopicu wódy w jazorje skerjej małe. W rozdźělu k běžecej wóźe jo jazor płony a njepokazujo žeden spad.
Z wida limnologiskeje definicije jo jazor pópšawem zasadnje dłymšy ako gat abo łuža, tak až móžo se pśez dny abo mjasece stabilne temperaturne warstowanje wutwóriś. Z frekwency pśeměšanja, kótaraž ma daloko segajuce ekologiske slědy, góźe se jazory kategorizěrowaś. W toś tom zmysle někotare niske jazory, kaž na pśikład Balaton, scełego ako „wopšawdne“ jazory njepłaśe.
Pśi wšym jo wótgranicowanje mjaz jazorami, gatami a łužami atd. njedokradne a pśecej subjektiwne. Togodla mjenjuju někotare limnologi kuždu z wódu napołnjonu wužłobinu ako jazor. Za kategorizěrowanje by pótom bźez wuznama było, lěc jo jazor stawnje, periodiski abo epizodiski z wódu połnjony a lěc stawne warstowanje wutwóri.
Jazor wopśimjejo zwětšego słodku wódu, eksistěruju pak teke wjelike słone jazory, kaž na pśikład Kaspiske mórjo, Aralski jazor a Marłe mórjo. Někotare jazory su teke bogate na sodu, kaž jazory wokoło wjelikego groblowego pśełama we pódzajtšnej Africe.
Druga móžnosć definicije góźi se pśez wjelikosć zawjasć, pó kótarejž musy jazor nejmjeńša jaden hektar wjeliki byś.[1]
Teke w astronomiji powěda se wó jazorach, jolic drugu žydku maśiznu wobpśimjeju – kaž metanowe jazory na Titanje, mjasecu Saturna.
Nejwětše jazory swěta[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Nejwětše łužyske jazory namakaju se w (kumštnej) Łužyskej jazorinje a su nastali z něgajšnych brunicowych jamow. Nejwětšy z nich jo Sedlišćowy jazor, kótaryž lažy na dłujkem zajtšu Złego Komorowa a ma pśestrěń wót 13,3 kwadratnych kilometrow. Pśisamem samsku wjelikosć ma nejwětšy pśirodny jazor Łužycy (a cełeje Bramborskeje), Gójacki jazor na pódpołnoc Błotow.
Žrědła[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- ↑ Rüdiger Mauersberger: Klassifikation der Seen für die Naturraumerkundung des nordostdeutschen Tieflandes Templin, 2006.


text:
Witejcie, czesc i czolym !!! ...ale
co to za życie, bez piwa i gorzolki zamiost sniodanio ?!
Zanim ciepna swoja wersjo mazurskich przezyc,
chciolbych podziynkowac wszystkim co byli we Gwarku za to ze byli,
ze piwo pjyli, i ze sie tym spotkanim monyj niy mynij jak jo ucieszyli i
zabawjyli !
Na Mazurach bylo zima. Nawet fest zima ! Zaloga
miolech po byku, wszystek coch nagarusiyl i porozlywol, zawsze piyknie Anton
z Mariuszym posprzontali. Z tego mrozu spolech malo, a i koszmary mje niy
opuszczaly. Sztyc mi sie sniylo, ze kierys o sternikach leserach rozprawio
ale po przebudzeniu widziolech zaroz, ze to ni moze byc prowda, bo te
robotne synki zaroz o osmej rano pomogali mi otworzyc puszka z piwym ! Jak
rynka przestowala dygotac, szlo juz utrzimac i nie wyloc kieliszka, to nawet
naloli miarka. Robotne jak pieron ! Potym robjyli my narada kiery pieron tu
wplynyl i jak z tego garusu bez pomocy dzwiga czy holownika wylyzc ? Ale po
kieryms piwie czy miarce problym znikol do nastympnego "sniodanio"
. Oni zresztom sniodanio jedli, a nawet na zbytki sie ciepali i mieli deser
z szokuladow, co Anton Aldika ze sobom pywiozl ! Zniszczyli tego moc !
Wiater byl fest i po trzech dniach musiolech
oblyc czworte galoty, tak wiolo ze wszystek knefle mi pourowalo ! Na
czworty dziyn chopy zaczonli sie u mje i u sia doszukiwac objawow miazdzycy
( taki chorobsko szpetne ), bo bas od piwa zaczon nom mjazdzyc jaja !!! Ale
zmartwiyni przeszlo jak rynkom odyjmnyc, bo komandor ciepnyl haslo :
chop z malymi jajami to facet z ikrom !!! Te moji zaloganty tak sie to do
sia wziynli, ze ... Na Mikolajskim poszolech spac i kozolech im plynyc
za jednom z naszych lodek, co by sie njy stracili. Jeszcze mje koszmary o
leserach niy zdonzyly dopasc, a te pjerony mje budzom: Ed, my ich wszystkich
wyregaciyli, som my piyrwsi i niy wjymy kaj plynyc !!! W koncu zech usnyl a
przi budzyniu stwierdzilech obecnosc garca na glowie i dwoch nozy w plecach.
Tak wyrobjala naszo kuchnia przelatujonc tam i nazot na moja koja ! Pytom
sie tych majtkow skond to pyrtani i fala, kaj my som i kiedy podzie kufel na
szynkwasie postawic ? Tos ty colki Sniardwy z atlantyckom falom
przespol...mje rzekli z szelmowskim usmjychym lobmazanym aldikowskom
szekuladom ! Trzimom peruka, w drugij rynce puszka na przebudzyni, wyglondom
na poklad ...i rychtyg ze Sniardwow idymy do najblizszego baru obloc tyn
ewenymynt.
Kierys wjeczor byla zas knajpa i wsciekle psy (
gorzolka, sok malinowy i tobasco ) a jakos pierdola doczytol sie na glos w
gazecie ...ze alkohol zabija powoli !!!? I taki jedyn ryknyl przez calo sala
: o kieryj pani zawjyro, bo my momy czas ! We sluzie Guzianka oplata
komandor pozbjyrol podwojnie i sluzowymu padol, co by cieplyj wody dopuscil,
bo nos we fuzekle uziombo ! I tak do kupy to som niy wiym czamu mom
zolondek oberwany ? Ze smjychu, piwa, gorzoly abo jeszcze skuli czego
inkszego. Jedno wjym za to po pewnioku, za rok plynymy zas !!!
Oprocz mapy, koszulek, kozdy dostol od komandora
tako plyta cd-ika, co Chris tyz pjyknie umi robic.
I na koniec ciepna NOM wszystkim haslo z
okladki :
Pamietaj,
ze nie jest zmarnowany czas,
po
ktorym ludzie stają sie lepszymi
przyjaciolmi.
Nom, bo krzinkowicze, zeglorze, insze
ferajny...liczy sie byc razym, obcowac ze sobom i cieszyc sie z tego, ze byc
mogymy...
Za krotko relacjo z Mazur podpisany : ED


text:
Łozprowki, bery, szpasowne gyszichty a wszyjsko we naszyj szykownistyj ślónskij mółwie!
sobota, 29 października 2011
Halloween, u mie niy...
Ludzie, małoch hercszlaku niy dostôł. Lejza ci na dół na plac i gryfnie pytóm :
– Suchejcie nó łochyntole pieróńskie, cóż ci to sie samdo dioska dziyje ?
– Panie Ojgyn – rykli łorôz te łoszkliwe gizdy – co wy to przedwojynny, i niy miarkujecie, iże dzisiôj mómy halołin (Halloween)?
Anó, możno niy blank przedwojynny, ale kiż pierón tyn jakisik diosecki halołin – myśla sie – i ida ku Myrcikowi, ftory mô cera we Irlandii. I łón ci mi dziepiyro pedziôł , iże to ci jes take hamerikańske świynto (choby ci te nasze starodôwne polske Dziady) przi kierym bajstluje sie roztomajte gupoty, na fresy sie wkłôdô bele jake larwy i robi sie larmo na côłki karpyntel.
Nó, ja ... terôzki wszyjsko muszymy choby afy podrzyźniać, co ino capi letkim auslynderskim, hamerikóńskim cuchym. Ale, do tego, to jô ci sie już na isto, prôwdóm blank niy przibadóm i tela !!!
A tak blank na łostatek, coby mi żôdyn niy pedziôł, iże jô ino sam jankor i srogo żałość po naszych starodôwnych prziwykach flyjguja, rzykna tak jak kiejsik tyż to tyn nasz Jan ze Czarnolasu pisôł:
„Nie porzucaj nadzieje,
Jakoć sie kolwiek dzieje:
Bo nie już słońce ostatnie zachodzi,
A po złej chwili piękny dzień nadchodzi.”
Tak sie tyż terôzki medikuja, że to boło by na tela, trza ino jesce we pyndziałek i wtorek (ja, przi Zaduszkach tyż!) deptać na nôjbliższy smyntôrz, i jesce kómuś ta świycka łoświycić, jesce jedyn pociorek zerzykać.
Tóż chowcie sie, trefiómy sie na kiyrchowie
czwartek, 27 października 2011
Zapierónowany... pierón...
– A wiysz Acik, jak ci to mój maluśki Armando poradzi już farónić i sklinać?
– Niy gôdej, Ernst, tyn twój synecek poradzi tak festelnie sklinać ? A wiela to łón tyż mô lôt? – pytô sie tyn drugi kamrat.
– Nó, zeszły miesiónc pizło mu już styry lata!!!
Na to łozwała sie kaczmorka, kiero pewnikiym bóła już po Abrahamie:
– A rzykać panoczku, to tyn wasz synecek tyż tak gryfnie poradzi, ja?
– A dyć dejcież pokój paniczko Agnys ... taki maluśki synecek ?
I sam môcie taki prawy przikłôd, do cego to idzie dójńść, kiej sie niy poradzi moresu we chałpie udziyrżyć, dziecka niy sóm sztryng trzimane i mogóm łóne robić, co jim sie ino rzywnie widzi, a kiej by mu na co łojce niy dali zwólo, to bydzie pokazować, stowiać muki. I sam winowate sóm wszyjskie dojzdrzałe, majoryntne ludzie naobkoło. Przeca terôzki to ani rechtora, ani tyż swojigo kapelónka abo katychyjtki, dziecka nie suchajóm i we zocy, reszpekcie niy majóm. Nó, ale to już jes blank inkszô bôjka i jô niy ło tym sam kciôł dzisiôj rzóndzić. Sztimuje mi sam jedyn fal, kiery jużech kiejsik gôdôł ale rzykna rółz jesce: Kiejsik kole naszygo kościoła, kole mojij „Józefki” rómplowało poruch gizdów, łochyntoli tak możno dziesiyńć lot starych. Łoroz we tym côłkim larmie i rómraju jedyn najduch jak niy wrzesknie:
– Dej pozor Acik, bo jak cie świtna w rzić, to ci paniynka w ślypiu zarościeje!!!
Usłyszôł to nasz kapelónek, łapnół tego lómpa za dakel i ekleruje mu, co tak sie niy gôdô, bo tak ino żadziole klycóm, a te słówecko rzić, to ci jes w gymbie takigo bajtla srogi grzych !!!
Na to tyn rojber i rozwiynźluch fałesznie ci sie tego kapelonka pytô:
– Pónfraterku roztomiyły, pedzóm mi łóni, co jes wiynkszyjszy grzych: jak sie rzyknie rzić, abo jak sie kómu naświto do rzici ???
Zdrzicie go, jaki śniygo klugszajser?
Nó, a mie, tak po prowdzie, idzie ło take na isto szykowne, take gryfne ślonske słówecko: pierón. Wiycie, rozcasu, za starego piyrwyj, możno za staryj Polski (tak mi zawdy tuplikowali jedna i drugo moja Starka) szło tyż ździebko posklinać, pofarónić. Ale to byli take słówecka jak niy przimiyrzajónc: jerómbol, pierómbol, pierzina kandego, pierucha, ty giździe dioseckki (jak sie kogoś kciało posklinać), stodiosecko, giździorsko marcho, berdyjo do kupy ze bezkurcyjóm, i wiela, moc inkszych. Ale szło tyż szykownie pedzieć ło jakimsik guzdroku, ło chopie, kiery mô ruła jak z żeleźnioka, kiery mô richtich langy lajtóng coby sie yntlich gibnół, coby tyrôł piedrónym, uwijôł sie drap, na flot, nó ... coby pierónym szprajsnół. A szło tyż na ślimoka, zawalaca, lebra abo mamlasa pedzieć, iże śniego jes takô dupa w kraglu abo blank ci łón jes taki niyboszczyk sztrucla po stojóncku srôł. Kaj tym wszysjkim słóweckóm do tych, kiere idzie we internecu przecytać abo u mie łod dziecek (a terôzki nôjbarzij to ło dziołszek) u mie szpilplacu przi mojij „siedymnostce”, mojij szkole kajech niyrôz łod rechtora (kiej mi sie co poniykedy wypsło, z gymby wyfukło) próntkiym abo i fyjderbiksóm nachytôł.
Miarkujecie, co jô tak krajzuja, metlóm i łomylóm bele kaj i nałobkoło. Bo kca dójńść yntlich do tego pieróna. Jake to ci jes gryfne, szykowne i prawe ślónske słówecko. Tym „pierónym” idzie wypedzieć wszyjsko, idzie pokôzać, co cowiek jes nerwyjs, idzie kôzać komuś gibnóńć sie, i idzie tyż je wstyrknóńć lecy kaj jak słówecko: łónacyć. I kajsiś żech wycytôł, co jesce we latach dwadziestych zeszłygo wiyka jedyn nasz ślónski karlus, Górnoślónzôk ze Bytónia sklinôł na łówczysnygo prezidynta Republiki Weimarskij marszala Paula von Hindenburga i mianowôł go : pierónym łognistym. Łapli go szandary, powiydli do gyrichtu kaj winowali ło ubliżowanie prezidyntowi. Tela, co sóndca niy bół isty, co tyż te słówko gelduje, co tak na isto kciôł tyn bytóński karlus pedzieć. Napisôł ci łón do tego prezidynta cy łón sie cuje sponiywiyrany, cy jimu tyn Bytóniok ubliżowôł, kiej go mianowôł: pierón? Na to wszyjsko grof Hindenburg łodpedziôł „kurz und bündig” znacy krótko i knółtlowato: NIY ! Nó, i tyn karlus wylôz niywinowaty.
A na łostatek idzie gryfnie rzyknóńć za naszym tyż ślónskim karlusym, za jednym mondrokiym, kiery sie Heinz Olesch mianowôł:
„Czy ciężko jest, gorąco albo zimno
z głębi uczuć moich
wyrażam uczucie, smutek lub żal
słowem mocnym i dosadnym
niezwykłym i radosnym
"pieronie" a lżej jest mi na sercu.”
Do sto pierónów! Gryfnie ci to łón bół pedziôł !
Ło ślónskich pierónach...
Aji same Ślónzôki, kiej to usłyszóm, blank sie tymu niy prociwiajóm, bali i śpiywajóm sami ło sia: „Jô ślónski pierón spod Bytónia ....”.
Miano „pierón” przijimô sam roztomajtô wymółwa, cwek. Za starego piyrwyj bóło przeklyństwym. Eźli ftoryś ze naszych Łojców napocznół ci po naszymu „pierónować” – Mamulki rzóndziyli:
– Ustóń sklinać, bo niy wylejziesz ze samygo spodka piykła!
Abo tyż jesce inakszij:
– Chopie! Jak ty przed dzieckami wyglóndôsz? Pónbóczka sie niy strachosz!
Mode pokolyniô Ślónzôków corozki mynij, mało kej gôdô: pierónie. Wszyjske modzioki (dziołchy tyż, możno i barzij łod synków) przyjńszli już na zowcite przeklyństwa, napoczynajónce sie na literecka „k”. Te, ftore boczóm jesce piyrwyjszy jynzyk starych berkmónów, szmelcyrzy, szkaciorzy gynał ci miarkujóm take ałsdruki jak:
– A na pieróna mi to ...
– A pierón go tam wiy ...
– Cóżysz to za pierón śniego? ...
– A ki pierón? ....
– Pierón na pierónie niy łostanie ...
– Za żôdnego pieróna tego niy znôjdziesz!
– A, pierón by mi to kôzôł ...
– Nó, niech go pierón prasknie (szczeli)! ...
Stare ludzie gôdali tyż jesce pieśliwie „pierónek” wiynkszóścióm do maluskich chopców:
– A to ci dziepiyro pierónek!
– Jak jô ino tego łoszkliwego pierónka chyca ...
Inkszóm zortóm sóm wszyjske formy przimiotnikowe: pieróński, pieróńsko, pierónowo, zapierónowanie (pieróńsko pogoda, pieróńske porzóndki, take ci zapierónowane czasy) ... Kajniykaj gôdało sie tyż jesce „pierónica” ale możno czyńścij pieróńskô baba.
Samtyjsze ludzie, ftore sztyjc wciepowali do gôdki słówecko pierónie (ale niy we złóści) niy prziwiónzywali do tego żôdnyj szpecijalnyj wôgi. Juzaś cudze (gorole) łodbiyrali te słówecko nikiej szterowne, dróżniónce przeklyństwo. Łozprawiali taki fal jak to kiejsik we Lyndzinach kapelónka, ftory lajziół po kolyndzie, gospodôrz prziwitôł słóweckóma:
– Szczyńść Boże, farorzycku! Witóm Wôs piyknie ... Ale, pierónie, niy łoklupujcie tak tych waszych szczewików łod śniyga, ino wlazujcie rajn!
– Gospodôrzu, a czamu tak sklinôcie? – pytô ksióndz.
– Ale, bogać tam! Przeca jô blank niy sklinóm farorzycku ...
Ta łozprôwka gynał łoddôwo znaczyni słówecka „pierón” dlô godajóncego i dlô suchajóncego. Przinoleżałoby sie barzij pomedikować skany tela tych naszych ci „pierónów”, tela tych „pieróńskich” łokryślyni u Ślónzôków? Polôk, ftory bez cufal bydzie zaskoczóny wiadómościóm, kieryj sie blank niy spodzioł, abo kiero wkludzióła go we sroge zadziwiynie gôdô:
– O mój Boże! abo krótko: – O Boże!
Gynał tym tuplym rzóndzóm inksze nôcyje:
Miymiec gôdô: – Mein Gott!
Francuz – Mon de Dieu, Mon Dieu!
Italijôk – Dio mio!
A Ślónzôk juzaś – Ło pierónie!
Wytuplikować to idzie tak: Dugo skorzij przijimania krześcijaństwa bez Polska na dziydzinach, kaj miyszkali plymia słówiańske łoddôwali czyść roztomajtym bóżkóm. We pasie, ftory sie cióngnie łod Czech, bez Ślónsk, teryny górnyj i strzodkowyj Elby, łobszary skuplowane ze Odróm, Pomorze Zachódnie aże po wyspa Rugia zamiyszkiwali Słówianie Zachódnie, Ślynżanie, Serbołużyczanie, Obobryci i inksze jesce. Plymia te łoddôwali czyść Perunowi, bogowi pierónów i rzgmotów, i sprawcy niyba. Dló łoddôwania czyści tymu Perunowi łobiyrali ludzie szczygólne miyjsca: hyrbliki, gróniczki, gróndziki na jeziórach, take gôje porośniynte wiykówymi dymbóma ... Takim ci nôjbarzij wywołanym miyjscym na Ślónsku bóła góra Ślęza pod Wrocławiym łod kieryj miano przijón Ślónsk. I to Ślónzoki mianowali Peruna – „Pierónym”. Ło tym pisôł już kiejsik dôwno nasz Karol Miarka we jejigo „Klymynsowyj górce” tak:
„Pagórek ten nosił nazwę Górki Piorunowej, którą lud okoliczny za bardzo świętą uważał, bo na jej szczycie stały posągi dwóch bogów, którym z daleko i szeroko lud składał ofiary. W tej bowiem okolicy panowało bałwochwalstwo. Prawda, że już od dawna, a mianowicie od czasu apostołowania świętych Cyryla i Metodego – około 870 r. chrześcijaństwo w tej stronie szerzyć się poczynało, ale dopiero w 966 r., gdy cała Polska przyjęła chrzest wtedy i nasza kraina należąca do Polski przyjęła naukę Chrystusa; mimo to jednak w wielu miejscach, mianowicie między górami, lasami, jeziorami trwało jeszcze dość długo pogaństwo, zanim zupełnie wykorzenione zostało”.
Nó, i tak tyż do dzisiôj u nôs na Śłonsku łostoł tyn côłki PIERÓN!
wtorek, 25 października 2011
Podzim...
„Kapusta mô być dóma wdycki do Rafała,
Coby niy zamarzła, ino smakowała. ..”
a tyż trza bydzie przi folowaniu do fasków dôwać pozór, coby nastyknóńć ze robotóm do piytnôstego paździyrnika bo niyskorzij:
„Po świyntyj Jadwidze, słodkość we kapusta idzie”.
Za starego piyrwyj to łobie moje Starki rychtowali (kôżdô dlô sia) jakosik gryfno faska ze kapustom i wciepniyntymi pónkami a ziorkami korzyni. U staryj Kosmaliny, co to miała szynk na Pudlerskij, zawdy we pywnicy boła fest ci nafolowanô, na zima narychtowanô, richtycznô dymbiannô faska po piwie. Juzaś Starka ze mamulkowyj zajty, Sukiynnicka, rychtowali takô faska u nôs we pywnicy. Co ci to bóło uciechy przi krónżaniu i przi deptaniu tyj kapuchy? A niyskorzij, to zasik my łoba ze bracikiym durch sie wadziyli, kiery pójńdzie do kupy ze Starkóm do pywnice posmywać te szuminy na fasce i suchóm chadróm połobciyrać te bergi (graniciole), kierymi bóła ta kapusta przicisniónô.
Starki już Pónbóczek przipytôł dôwno do sia a jô terôzki to ino kapusta wrazuja do karałzów. Niy ma ji dwa lebo trzi cetnôry jak za Starki, ale kajsik do môja i czerwiynia zawdy mi styknie, a i niy jedyn istny, kiery mie nawiydzi, mô ta moja kapusta nikiej jakiesikwymyślate maszkyty.
Nale, Wiycie coch miôł na podzim nojbarzij rôd? Anó, miołech rôd tych wszyjskich roztolicznych najduchów, kierzy na szachcie, na zantce lebo na balzamgórce fyrtali ze drahami abo faklowali kalfaskami aże bóło siwo łod smyndu. A zasik na łodwieczerz za smyntorzym przi „Jozefce” we glucie ze fojery piykło sie kartofle a wszyjskie mieli fresy choby dziobły ufifrane tymi festelnie spolónymi kartoflóma.
Ja, ale te gracki sie już niy wrócóm. Już sie na ceście niy uwidzi synków, ftorzi tyrajóm za rajfóm na drucie abo te haje „nasz plac, na wasz plac” kole naszyj klopsztangi i łobciepowanie sie świyżymi kasztaniolami, co sie je skorzij ściepowało ze stromów przi „józefkowym” kiyrchowie ( a starego kopidoła sie za błozna robióło). Gôdajóm, iże terôzki je inakszij. Ale, eźli lepszij???
sobota, 22 października 2011
Tydziyń pynzjónisty (1)
Niyskorzij jes niydziela, i ... dupny kacynjamer, taki „tupot biôłych mew” (jak śpiywôł Gołas). Rachowanie eźli to niy pierón niy szczelół we portmanyj i już tyż możno niy styknie do dziesióntego, do pynzyji. Nó, pynzyjô, to za tela pedziane, barzij jes to taki dôwniyjszy taszyngeld. Cowiek, ale ze szprymóm, znacy moc doświadczóny, niy mô ze takóm niydzielóm srogszij utropy, bo przecamć niyjedna już tako łobstoł jak Pónbóczek przikôzôł. A dyć to wszyjskie poradzóm spokopić, co dobro seta i ku tymu biyr ze rantym na sztofie, to tak jak we staroszkowyj powiarce: sznaps ze rana, lepszejszy niźli zana, a stary chyrtóń trza naszmarować i przegurglować.
I yntlich jes już pyndziałek. Gowa choby kastrol ze mydlinami po praniu, we gymbie choby we nachtopie, lynzyk nikiej zola ze tryjtka, pychol niy łogolóny, zoki ci jesce łod soboty, abo możno i łod niydzieli, porozciepowane bele kaj, ancug wisi na sztilu, na berlisku łod mietły a niy na biglu (starô możno niy dała pozór). Dobrze chocia, iże gybis jes tam kajech go we sobota wrajziół... we gymbie, we gymbie... a kaj by miôł być? A na mojij „Józefce” pizło dziesiyńć.
– Możno byś sie zeltru szluknół, lebo kiszki ze bóncloka, to przijńdziesz deczko do sia? – starô idzie ze doradóm.
– Brrrrr, zelter, abo to jô gańś lebo kaczyca, cobych sie we wodzie toplôł... kiej sie ino kapka spamiyntóm, ida do Pyjtra na piwo – padóm opaternie ale blank po cichuśku, coby mi gowa niy pukła.
– I niy rómpluj do pieróna tak tymi tymi garcami, pokrywkóma, niy rób krachu i diosekckiego larma!... jezderkusie, moja palica!...
Tydziyń pynzjónisty (2)
Piwo, możno dwa, łobiôd... alech ino podziubôł... niy, niy skuli kacynjamru, ino jô musza mało wiela ze basiska ściepnóńć boch spaśny i tela. Dwa piwa do wieczerzy i nynać. Możno we wtorek bydzie lepszij?
Mómy wtorek. I anich sie spodziôł, kiej mi tyn pyndziałek śleciôł. Cosik mi sie ino zdô, co to na łodwieczerz niy byli ino dwa piwa. Staro łamzi po izbie choby zarôzki miała puknóńć jak krupniok. Zmierzło jak pokrziwa! Bez rubyj lachyty niy podlazuj.
– Suchej inó Elza, a co tyż tam wczorej bóło we telewizyji, bo jô na isto wiela niy bocza?
– Ty giździe diosecki, jesceś miôł we sobota i niydziela mało? Jesce ci niy stykło, iżeś musiôł Bercika napytać i do kupy ze Jorgym – bo łón, tyn twój sznapskolega, zawdy tam kaj lejóm zawdy ze swokiym sie przikotasi – łobalyliście cheba ze śtyry halby i... ło ty sto pierónie! ... Kaj je moja miodówka coch ci jóm we szrancku skukała na kucanie dlô mamulki?
– Dlô mamulki, dlô świekry, a dlô chopa ślubnygo to niy, dlô niygo to psinco? Na łoszkliwyj miodówce bydziesz chopowi szporować?
Nó ale, co tam byda sie mamlasiół, co byda kminiół, pyndziałek to... „bół ale choby żôdnego niy bóło”... tak jakosik, abo ździebko inakszij szrajbowôł ci tyn côłki nasz Kochanowski... abo fto?
Nó, terôzki do badywanny, wytónkać sie, wytoplać, łoszpluchtać. Fresa gynał tyż przejechać raziyraparatym, parfinym ...
– Sóm sam jake snożne fuzekle i wybiglowano hymda? – spytôłech sie mojij Elzy szykownie. – I jakisik taszyntuch, bo ta sznuptychla, kierô móm we kabzie to... ale wónio, ale cap ... pewnikiym wczorej zech w gówno wlôz i śnióm jesce sie szczewiki wypucowôł...
– A kaj ty zasik lyjziesz giździe diosecki. Niy môsz nic do roboty we chałpie? Kamraty już styrcóm na Krziżowyj i niy poradzóm sie na cia doczkać. Juzaś bydziecie ło polityce fandzolić aże dójńdzie do haje? – zawrzeskła łod dźwiyrzy moja babecka i poszła na góra ze praniym.
A jô wartko jakla na pukel, pitówa na łeb, handszuły, szczewiki i już mie niy bóło. Ida sie, ale polekuśku, bo to przeca mô być ino szpacyr dlô zdrowiô. Musza sie przecamć flyjgować, bo mie dochtory tela, co ze lazarytu wypuściyli kaj mi te tyn jakisik „staw biodrowy” wstawiyli.
– Panie Ojgyn – gôdôł ci mi kiejsik dôwno tymu nazôd jedyn taki istny dochtór, jak moja Elza pó mie przijechała do Ochojca – terôzki muszóm łóni fest dôwać pozór. Żôdnych cygaretów (a dyć jô już niy kurza), żôdnyj gorzôły, a do tego zeksu tyż po maluśku sie brać, i... niy dej Pónbóczku sie za poseblykanymi na wiesna łoziymnôstkami łobziyrać !
Tydziyń pynzjónisty (3)
– I niy nerwować sie, niy gorszyć, bo moge być jesce jedyn hercszlag i bydzie po ptôkach! – to tyż jesce tyn dochtór.
Jak sie niy nerwować, kiej te dioseckie angyjbery we Warszawie, ze tym jednym ze tych maluśkich cwilingrów machlujóm, iże tego sto amerikańskich stolôrzy tak by tak ci do kupy niy poskłôdô.
Nó, toż tómpia sie tak blank polekuśku ...
– A pochwôlóny pani Jóndercyno, pochwôlóny.
– A dziyń dobry (to juzaś jedna starô gorolica!) panie Ojgyn. Licho jakosik wyglóndôcie, panie Ojgyn, aże licho. Możno jakô utropa ze swojóm staróm môcie, abo co?
Abo co? Abo by cie gańś świtła starô murchlo. Licho wyglóndôcie, panie Ojgyn. A ty jak wyglóndôsz? Z dupy ci sie gramoły sujóm a łoziymnôstka ci sie markiyruje.
– Niy, niy, frau Jónderko – łodpedziôłech szykownie. – U mie wszyjsko jes do porzóndu. A u wôs? Chop dalszij słepie i wyrôbiô na siyni we waszym familoku (a môsz diosecko hyrpo!)? A tyn kalny ślyp to tyż skuli niygo, jakô fanga Wóm prziwalół?
Poszła, pofurgła choby dziobła uwidziała. A na winklu, kole masarza styrcóm już kamraty. Tela... co mie dzisiej jes niy za za tela do gôdki. Ale, do Pyjtra wlejza. Możno szkaciôrze już tam tyż ci bydóm.
– Niy, niy, chopy jô dzisiej niy szkaca, bo musza ze staróm niyskorzij pójńść do miasta, coby zabulić za ubezpieczynie – ekleruja szykownie.
– Nó tóż ale zicnij sie ino, Pyjter już przecamć leje... ty dowosz... fto je terôzki na przodku ... rajcuj a niy nynej, abo grómy abo wancki chytómy?
Nó, i mómy już... strzoda.
Wezdrzijcie sie ino, jak tyn czas śleciôł? Ani sie cowiek pozdôł a już ci mómy poła tydnia. Te dni, tydnie, miesiónce przeciykajóm miyndzy palcyskóma... ludzie! Jak tyn czôs wartko tyrô... nó ja, dziepiyro miôłech Abrahama, a sam ci mi już pizło szejśćdziesiont piyńć lôt. Nó, niy cobych sie cuł stary... stary to jes ino kóń... ale cosik tak choby barzij we kostyrach targało, łajzić już tak wartko tyż niy poradza ... ale co tam, niy byda jamrowôł, boch przeca lôt mojij świekry niy docióng, to i gôdać niy ma ło cym, pra?
– A cóż ty łochyntolu diosecki tam tak jamrujesz pod fusiskiym? Wstaniesz to yntlich ze tóm rzicióm ze prykola i chycisz sie jakisik roboty abo niy? – słysza jak ze kuchynie wrzescy moja starô.
Ino, co tyż sie przidarzyło? Przecach ino na pôrã minut zicnół ze szkaciôrzami a sam już jes szczwôrtek. Niy poradza tego gynał spokopić.
– Elza, a jakisik cajtóngów toch niy miôł wczorej ze sia?
A miôłeś, miôłeś inoch je musiała na góra do wysuszyniô zasmycyć, bo byli ci côłkie ze marasu... prasknółeś kajsik do flapsu abo co, bo i galoty, i jakla na rynkowie byli festnie zmaraszóne? – bali już barzij zgodliwie pedziała moja baba.
Tydziyń pynzjónisty (4)
– Co tam jamrujesz, iże ze staróści, łod utropiyniô – wyrcy ze antryja starô. Jake to ty tam môsz utropiynie, możno ze kim gorzôły sie nasłepać.
E, tam, cicho być, niy fandzôl tela... „Polityka” jes, „Forum” – jes i te dioseckie „Nie” tela, co festelnie utoplane. Pokiel co, niy wylazyja ze tego prykola, aże wszyjsko przecytóm. Ino, kaj jô móm brele?
– Elza, kajsik mojich breli niy ujzdrziłaś... a możnoś mi je na łostuda skukała?
– Jô tam za twojimi brylami niy łajża, kajś je wetkôł, tam je môsz... dzisz? Sam na szrancku we antryju leżóm... ino zapultane choby je ałtok flapsym łobciepôł.
Szczwôrtek. Klara wylazła, nie ma zimno jak przi zimnych zegrodnikach, nó i trza by możno kajsik wykludzić sie ze chałpy, coby do imyntu niy zakisnóńć. Hmm, cosik chudy mi sie zdô tyn mój portmanyj.
– Elza, a niy wytargałaś mi jakisik betków ze mojigo bajtlika?
– Ty mamlasie diosecki, ty bezkurcyjo, a gorzôła bez te śtyry dni to ci kamraty stôwiali? Mie bydziesz take gupoty łozprawiôł? – cheba już fest znerwowanô moja Haźbiytka wrzescy ku mie ze antryja.
Kamraty, kamraty, a bo to kiery ci cosik łobsztaluje, cheba, iże ujzdrzi, co ty mu niyskorzij côłkô halbecka postawisz, kamraty... kamraty...
Ida, inoch dzisiej jakisik lekuśki, i gowa tak niy tyrpie, musi druk jes dzisiej inkszy, bo po jakiymu jes inakszij niźli wczorej, zawczorej?... Gorzôła? Jakô gorzôła, te pôrã sznapsów? Nó, możno niy ino pôrã ... ale co tam... Tam na wiyrchu na tyj Wiejskij łostuda jak sto diosków, wszyjskie sie chatruszóm, wadzóm, łobciepujóm flapsym i rychtujóm sie już bezmać welónku.
Moja starô gôdała, iże kiej tak kukô na ta telewizyjô, to ji sie zdo, iże lajstła sie jakiś gryfny plac we cyrkusie tela, co do richticznego cyrkusu trza jakiesik betki zabulić a tyn we Syjmie to jes blank „gratis”. Gôdajóm ło welónku a tak na isto to żôdyn śnich niy kce sie łod tego wercitego zesla łodchlastnóńć. Kôżdymu sie zdô, co ino jego ludzie, wyborce wywelujóm, bo ino łón ta naszô Polska poradzi wyrychtować.
– Sergust chopy. Coście take markotne dzisiej, kipnół fto abo co? – prziwitôłech kamratów ze kierymi bakołech we werku, na „Kościuszce”. Wszyjskich ci nôs wysztuchli na ta drabko pynzyjo, na te côłkie iptowate „świadczynia”.
– E, tam, nic sie niy stanyło, ino mie dzisiej jakosik leberka sztinkrujóm i jscać niy poradza – pedzioł Ziga, piyrszy sekretôrz (dôwnij, dôwnij). – A u naszyj dochtórki raja choby dôwnij we tym mónopolu, sam na winklu, po gorzôła. Tela, iże po gorzôła zawdy sie ze jakómsik uciechóm stôło a u dochtora... to niy idzie pedzieć. Naobkoło roztomajte zasmarkańce, bo to i gripa, i jakiesik kucanie, charlanie i co by tak jesce niy bóło.
Bo Ziga, kiej rano sztreknie sie ze prykola idzie zarôzki do łokna i gawcy ci sie gynał na nasz knapszaft, i tak ci medikuje: możno mie co boli, możno mie kajsik szczyko, abo możno... żôdne możno, ino zarôzki wartko pyndaluja do dochtora, łón pewnikiym mi cosik nojńdzie, jakiesik choróbsko abo co.
Tydziyń pynzjónisty (5)
Ida dalszij. Na winklu kole dôwnyj drógeryji łod Kryształkiewicza (terôzki jes tam masôrz) zasik pôruch styrcy. To już grubiôrze, kierzy tyż ciyngiym sie dziwujóm, po jakiymu nasze wóngle jes take wertowne, gruby zawiyrajóm a Czechy niy dosik, iże dó nôs posywajóm, to jesce na łostuda łotwiyrajóm nowe gruby a... wszyjskie my do kupy wlejźli do tyj samyj Ojropy. Cosik mi sie zdô, iże na trzyźbo to wszyjsko niy idzie spokopić, wszyjsko pochytać...
Nó, tóż to, co móm we zwyku: małe piwo i seta driny! Pyjter już nalywô, bo jes zawdy mónter i wszyjsko kapuje, a niyskorzij...
– „... Gorolu cy ci niy żôlllll...”
Możno i żôl, żôl, ino iże pijyndzy, jesce możno leberek – i... do sto pierónów na isto nikaj niy jada!
Pióntek. Dôwnij to bół szpas, starka abo mamulka posywali (mie abo bracika) do Pióntkowyj po żur za pióntka. Boczycie: za pióntka żuru łod Pióntkowyj we pióntek. Byli czasy, aże byli. Terôzki już niy ma staryj Pióntkowyj ani staryj Pytrauski, ino jedna takô styrcy we ajnfarcie ze rubóm kamratkóm ze kwiôtkóma. Znôcie to, znôcie? Wszandy sam na Ślónsku tak terôzki jes. A żur smakuje gynał tak samo i we Lipinach, i we Piôśnikach, Świyntochlowicach i Rudzie jak i sam u mie na Pniokach. A tyn czas ciurliko miyndzy palcyskami; dziyń za dniym, tydziyń za tydniym a za tym tydniym inkszy jesce tydziyń i miesiónczek za miesiónczkiym, i tak do usranyj śmiyrci!
We „Józefce” glingajóm gloki. Myrcik ze krziżym, maluśki kapistrant wiedóm kamrata Ernsta na kiyrchow... piyńćdziesiónt siydym abo łoziym lôt mu pizło, niy doczkôł ani kiej mu synek skóńcy sztudiyrować... Już sie niy tropi, już mu niy jes żôl tego zasranego życiô... Już mu dmuchoce festelnie zagrali tela, co niy zatańcowôł już nikiej tyn Maciek ze śpiywki.
Sobota. Cosik niyhersko mi jes, ale niy dziwota... skórka my łoblywali. A jakô gryfnô ryjda, szykownô egzorta ciepnół grobym nasz Farorz, moja Elza to niy gôdóm, zawdy miyntko bóła, ale i nasze kopidoły tyż sie poślimtali. Ernst to bół dobry karlus. Niy jednymu seta łobsztalowôł bez proszyniô. A we szkata jak łón grôł. A dyć côłki wieczór my spóminali jego rajcowanie przi kôżdym szpilu, jego zowcite ałsdruki: niy nynej, niy, bo to szkat a niy babskie barchany, kiej bydziesz taki nôgły, to sie ino diosi bydóm radować. Nó, tóż nasuj, nasuj! (Inksze gôdajóm nasyp lebo beszóng!). I tak jak to łod zeszłyj soboty.
A gôdôłech, co mi sie zdôwało, iże tyn tydziyń bydzie na isto łoszkliwy...
Krrra, krrra, krrra... dej pokój Ojgyn, niy krakej... A tydziyń juzaś forbaj!!!
Baltazar...
Nó ale, jô niy ło tym kciołech sam łozprawiać. Przikludziół ci sie sam dó nôs na Pnioki we piyńćdziesióntych latach jedyn taki „repatrijant”, kierego mianowali ci Baltazar. Dejcie pozór! Baltazar! Możnô sie we jakigosik nyjgra jejigo mamulka zagawcyła abo co, niy poradza terôzki gynał spokopić. Styknie co rzykna, iże łón blank ci niy poradziół po naszymu cytać ani szkryflać.
Lajter naszyj szuli (terôzki już dupny dyrechtor), mojij „siedymnôstki”, kiej ci sie ino kapnół, co ci tyż jes łón we wercie, posywôł ci go na take kursy dlô tych ci wszyjskich pampóni, kaj ucyli jich cytać i ździebko szrajbować po naszymu. I kiej sie tyn Baltazar wszyjskigo już naumiôł, poradziół naszkryflać: tata, mama, Ala, As i ... posłali ci go we nadgrôda ze inkszymi takimi jak łón na gryfny ałsflug do tyj Warszawy. Przeca boczycie jesce jak to wtynczôs bóło, pra?
Pojechali ci takim srogim ałtokiym we śtyrdziystuch. Kóndowali, wandrowali ci tak côłkóm czelôdkóm po tyj Warszawie. Wkarycyli sie kajsik i do szynku na łobiod, gawcyli sie jak stôwiajóm tyn côłki gyszynk łod Józka Stalina, tyn Pałac Kultury (ftory terôzki nasz jedyn ynglicki minister kce zbulić), pokwanckali sie do jakigôsik muzyjóm a tak blank na łostatek tyn, kiery niymi reskiyrowoł, pedziôł, iże na łodwieczerz pójńdóm wszyjskie do kupy do tyjatru na taki kónsztik, kiery sie mianuje „Uczta Baltazara”. I tu ci sie napoczła komedyjô. Tyn ci nasz istny napocznół ci już przi łobiedzie jachrać sie, roztopiyrzać, ształnować nikiej kóń pod górka, aże naszoł taki jedyn dupny skład, kaj ci sie lajstnół srogô, szykownô biksa ajnlasfarby, takigo biôłygo laku.
Po wieczerzy côłki ferajn pofyrtôł do tego tyjatru. Zicli wszyjskie tam, kaj fto miôł plac łobsztalowany, tam kaj jejigo plac bół na listecku naszkryflany i ino tyn nasz buks, tyn côłki Baltazar, zicnół sie na frajnym placu we blank piyrszyj raji.
Pôra minutek cicho i łoroz tyn dupny forchang poszoł na wiyrch, komedijanty napoczli zwyrtać sie po tyj binie. A łón ino suchôł, suchôł i ciyngiym sie wiertôł choby miôł ci wancki w rzici. Zetrwało to tak jakosik aże do drugigo aktu i łoroz po pałzie robi sie jakosik srogô wija, szelóntanie i takie tam ... nó, styknie, iże sam rzykna, co na tym farbistym forchangu bóło ci srogimi literóma naszkryflane:
„ A dyć uczta sie wy same, bo Baltazar ... już poradzi !!!”
A, iże jo tyn kónsek już łod bajtla bele kaj łozprawiôł (bół to wteda kónsek moc dugszyjszy) tak ci mie placowe kamraty i we szuli, i na placu kole familoka mianowali ciyngiym „Baltazar”, co mi już do dzisiôj kajniykaj łostało!
piątek, 21 października 2011
Medikamynt...
Nó i rółzczasu kajsik we lazarytowyj poczykalni natrefiółech na gryfnô dziołcha, ftorô skóndsi znôłech, abo zdało mi sie, iżech znôł. Tak ci po pôruch minutkach wywiónzała sie gôdka. Frela napoczła zadôwać roztomajte pytania, a iże – co jô już sam spómniôł – skanych jóm już kuplowôł, uzdołech szczyrze łopedzieć.
– A co ty tak zaobycz porôbiôsz w życiu?
– Nó, mocka rzecy, robia, sztudiyruja, trajnuja pôra zachów, szkryflóm ... nó gyneralnie móm stôrani, coby mi sie blank niy cnióło....
– Tóż tyż pewnikiym niy môsz za tela frajnego czasu ...
– I taki ci jes mój plan, bo kiej jô móm za tela frajnego czasu, to na isto poradza wypokopić take ci stopieróńske gupoty, a co gorszyjsze, niyskorzij je wszyjske poradza tym tuplym zryalizjyrówać ...
– Hmmm, wiysz co ... – napoczła ta dziołcha, a filuje tak na swoja kamratka – w takim razie rzykna ci tak: wiysz, iże tak naprôwda we wnóntrzu twojim jes ci jakosik pustka, czujesz, iże czegosik ci brakuje i to cie przignymbiô i boli ...
Myśla se: Ooo ... trefióny i zatopióny ... to cheba jakisik Freud we kiecce mi sie sam przitrefiół ... Godóm na to:
– Nó, festelnie trefióno diagnółza.
I tu dziepiyro napoczynô sie wartki rómraj. Łóna ze takim dioseckim uśmiychym na fresie:
– A wiysz Ojgyn (już my se gôdali za jedno) jaki jes na to wszyjsko dobry medikamynt?
Kuknółech tak na nia jesce rółz, barzij żech jóm zmustrowôł ... nó blank niypuklatô, dychać mô czym, fresulka tyż szykownistô – werci sie spróbować:
– Nó ... cheba wiym ...
I w tym łoka mrziku jeji kamratka poprosióła jóm na bok (rzyknicjie mi po jakiymu fajnô dziołcha mô zawdy żadno kamratka?) ... cosik ji tam tuplikuje ... dló mie to bali i lepszij, bo moga wartko jesce wypokopić jakisik tykst, ftory łobali jóm na kolana ... Nó, ja ... swalynie na kolana bóło ... ale razinku toch niy tego sie spodziywôł ...Łóno wrôco ku mie pytô fałesznie:
– Nó, to co? Miarkujesz już co to za medikamynt?
– Nooo ... zdô mi sie, co na isto wiym ...
A łóna na to:
– Jezus Krystus!!!
Ludzie! Jak to sie idzie za modzioka drzistnóńć! Razinku jôch musiôł trefić na tych „Świadków ...” cy jak jim tam jes ...
Dziołcha na telefółn...
– Wiysz Hajnuś, siedzymy sie ze Jorgusiym-Małym u mie dóma i wykôzało sie, iże synek blank nigdy niy słyszôł ło dziołchach na telefółn, co to wiysz ... my se kejsik ze glacatym Ecikiym łobsztalowali ...
– Jakosik mie ci to niy dziwi – łodpedziôł jego kamrat, tyn Hajnuś.
– Nó ale, suchej dalszij ... – trómfnół mu tyn, coch go podsuchowôł – moja babeczka robi we licyjóm, sam za winklym, miarkujesz?
– Nó, miarkuja we kierym ...
– Nó, tóż glingómy po ta „laska”, po ta dziołcha, bo niy kcielichmy za tela przepłôcać ...
– Nó, i ... i co dalszij Erich? – spytôł sie Hajnuś, a jôch sie dowiedziôł jak sie mianuje tyn łozprawiôcz.
– ... i za jakiesik pioyńć minute zwónek do dźwiyrzy.
– Tak gibko, ja? ...
– Nó, sómech bół zadziwióny, iże tak wartko, ale co tam, łotwiyróm dźwiyrze a sam ci takô dupyncjô blónd... nó ... ino brać ...
– Chopy, to wyście pierónym niyrichtik sóm ...
– ... to jô do tyj dziołszki: nó, prosza piyknie, zaproszóm ... a czamu tak wartko? Jes nôs dwiuch, trufóm .. móm nôdzieja, iże ci to niy szteruje i take tam jesce duperszwance rzóndza – łozprawiô ze biglym Erich.
– ... nó i ...
– A łóna zaziyrô na mie takim spłószónym weźrokym i napoczynô: ale ... jô ...
– Nó, tóż jô juzaś – gôdô dalszij Erich – iże eźli ji to blank niy wadzi, to zabulymy tuplowanie i coby sie blank nôs niy bôła ....
– Nó, i ... mogesz to gibcij łozprawiać ...
– ... a łóna jesce barzij spłószónô i juzaś: ale jô ino, jô ino ...
– Jezderkusie Erich, gôdej, co dalszij!
– ... i tak chopie, pôrã razy, aże na łostatku nóm śmiytła. Nó, tóż jôch sie łozgzukôł, łozhajcowôł i uzdôłech, co zaglingóm do tyj agyncji, cóż tyż mi to sam posywajóm. Biera mobilniok a sam ... SMS łod mojij staryj ze tego licyjóm: „Posywóm dziołcha, szkolorka po moje bryle, łóne leżóm na mojim nachtiszu we izbie ...
– He, he ... chopie, to môsz pierónym przesrane ... chobyś sie chopie zesrôł sztacheldratym ...
– Nó .... blank niy ...
– A to po jakiymu Erich?
– Nó, bo moja starô wrócióła ze szuli i ze pyskiym ku mie:
– Jakóż to niy poradziółeś znojśc mojich bryli? Przecamć leżóm samtukej, na nachtiszu!!! Łoślypnółeś, abo co?
czwartek, 20 października 2011
Karciorz a podzimki...
Nó, tóż śleciała zima, prziszła wiesna i tyn mój kamrat cosik musiôł ze tóm plancjóm zdziôłać. Ftosik mu doradziół, iże podzimki trza na wiesna powłóczyć i zatym jesce naciepać miyrzwy abo polôć belówóm. Mój kamrat przipnół do trekera nôjprzodzij hoki a zatym maszina do łozciepowania gnoja. Nó, i siôd juzaś na tyn szleper i napocznół krajzować tam a nazôd po tym polu. Łod drógi, do lasa, łod lasa ku dródze, i tak ciyngiym ta samô lajera. A tam pod tym lasym styrcôł ci taki jedyn wsiowy ipta. Spomiarkowaliście, iże we kôżdyj wsi musi być taki jedyn wsiowy gupielok, wsiowy guptaś (nó, we mieście tyż, ale jich tam tak niy zawdy idzie ujzdrzić), ftory ci na zicher żôdnymu niy ukrziwduje, ale na isto poradzi gôdkóm ździwoczyć i do łostatka cowieka łozgzukać.
Tyn mój kamrat dojyżdżôł ku lasowi, treker wyrcy, maszina łozciepuje naobkoło tyn gnój. Larmo i capiynie choby côłki gnojok mu na pukel śleciôł, a tak już ze daleka tyn wsiowy iptak kiwôł ku niymu gracóm i wrzescôł:
– Hej! Ty tam, na tym traktórze! Jak ci leci?
– Dobrze, dobrze, miyrzwa łozciepuja...
Nawróciół i za pôrã minutek juzaś dojyżdżô ku lasowi. A tyn wsiowy gupielok juzaś fómluje ryncami i wrzescy:
– Hej! Ty tam, na tym gryfnistym traktórze! Co robisz?
– Łozciepuja chopie gnój na ta plantacjô...
Za pôrã minutek juzaś jes przi lesie, i juzaś tyn wsiowy ipta i ciubaryk fachluje gracami i wrzescy ku niymu:
– Hej! Ty tam szykowny karlusie na tym nôjgryfniyjszym traktórze! Co robisz?
Mój kamrat już do łostatka łozgzukany wrzescy na côłki karpyntel:
– Posypuja, chopie, podzimki gównym!
– Jezderkusie panoczku! Alech ci jô jes gupi, aże gupi – rzykô ci ku mojimu kamratowi tyn wsiowy gupielok. – Wiedzóm łóni, iże jô zawdy posuwôł podzimki... cukrym!
niedziela, 16 października 2011
Ślónzok we Miymcach...
– Eźli łoskarżóny prziznowo sie do tego, iże ukrôd trzi śtyropaki piwa we tym zupermarkycie? – pytô sóndca.
– E tam, zarôzki habnół, ukrôd! Bóło napisane: „Bier”, nó toch se wzión, prôwda!
Blank staro gyszichta...
– Nic sie Francek niy trop, jô cie naucza chocia tela, cobyś aby móg sóm tymu feldfyjblowi lebo jakimuś oficyjerowi łodpedzieć, kiej sie cia bydzie ło cosik tam pytôł.
Nó, i łoba kamraty napoczli łod zarôzki ta nauka.
– Jak sie mianujesz? – pytô sie Bercik.
– Francek Kopyciok !
– Suchej chopie! Niy mogesz gôdać Francek ino Franc!
– A łodkany ty sie wandlujesz?
– A jô to łod Bytónia!
– Niy mogesz godać, iże ze Bytónia ino ich bin aus Beuthen !
Nó, i tak tymu Franckowi tyn Bercik wszyjsko co potrza po miymiecku tuplikowôł aże sie Francek cegoś tam naumiôł. Ale, coby sie Francek niy majtnół we gôdce zrobiyli sie proba tela, co już blank po miymiecku. Nó, i niyskorzij jechali dalszij ze tym koksym.
– Wie alt bist du? Jaki jeżeś stary ? – pytô Bercik. – Musisz łodpedzieć, iże: ich bin zwei und zwanzig Jahre alt.
– Niyskorzij cie tyn oficyjer spytô jak dugo jużeś jes przi wojôkach? Wie lange in der Armee? Na to mu rzykniesz, iże côłkie dwa lata – ganz zwei Jahre. Na łostatek moge sie cia jesce spytać eźli twoje łojce jesce żyjóm? Leben euer Erzeuger? – to na to łodrzykniesz, iże ja.
Nó, i Francek do kupy ze Bercikiym przetrajniyrowali to jesce ze pôra razy i Franckowi sie zdało, iże już wszyjsko pochytôł, wszyjsko spokopiół. Tela, co to wszyjsko bóła gôdka jak papagaje gôdajóm, bo ci nic ze tego niy miarkowôł.
Nó, i kiejsik ło szaroku przijechôł do kasarni jedyn major. Robi eksycyrka, gawcy tak po wszyjskich, i na łostatek widzi mu sie Francek Kopyciok.
– Komm zu mir! Podyjńdź sam ku mie – rzóndzi po miymiecku.
Bercik go dugnół we ziebra i Francek polôz ku tymu majorowi.
– Wie heiBt du? Jak sie mianujesz? – spytôł tyn oficyjer.
– Franc Kopyciok.
– Woher bist du? A łod skónsi żeś ty jes?
– Ich bin aus Beuthen – łodpedziôł prawie Francek.
I terôzki tyn major miôł sie spytać: A jakiś to jes chopie stary, i to se Francek gynał boczół. A ty ci tyn major sie go pytô:
– Wie lange in der Armee? Jak dugo żeś sam jes przi tych wojôkach ?
– Zwei und zwanzig Jahre! – łodpedziôł jak sie naumiôł Francek.
– Wie alt bist du? A jaki żeś to jes stary chopie? – pytô sie dalszij tyn major.
– Zwei Jahre!
Tyn major tak sie dziwo na Francka, łobziyro rest wojôków i tak blank po cichuśku gôdô:
– Abo jô jes gupielok, aboś ty jes świtnióny ?
– Łoba my sóm – pado Francek i styrcy kóntyntny, iże na wszyjsko umiôł tymu majorowi richticznie po miymiecku łodpedzieć.
sobota, 15 października 2011
Kamracki tref w szynku...
Dziesiyńć lôt niyskorzij,ta samô czelodka tela, co już piyńćdziesiyńciolytnich kamratów trefiô sie juzaś i juzaś diszkutiyruje kaj tyż to przinoleżi sie trefić na szmektny łobiôd. Na łostatku zgódziyli sie wzajym, iże nôjlepszij trefić sie we szynku „Tustô Gańś”, a to beztóż, iże tam jes festelnie szmektne jôdło i mocka zortów wina do łobraniô.
Dziesiyńć lôt niyskorzij hormijô już szejśćdziesiyńciolytnich kamratów juzaś sie wrółz trefiyła i juzaś chopy rajcujóm kaj tyż to latoś przinoleżi sie spichnóńć. Na łostatku uzdali do kupy, iże nôjlepszij bydzie sie trefić we kaczmie „Tustô Gańś” a to skuli tego, co tam idzie szmektnie pojeść we spokojności i cichości, i jes ci to restaurant ino dlô niykurzóncych.
Dziesiyńć lôt niyskorzij, kamraty tera już siedymdziesiyńciolytnie, zyjńszli sie do kupy i juzaś dyszkutjyrujóm kaj tyż to zdô sie jim wrółz spichnóńć. I tyż na łostatku zgódziyli sie spólnie, iże nôjlepszij bydzie, kiej trefióm sie we kaczmie „Tustô Gańś”, a to beztóż, co tyn restaurant mô tyż dójńście dlô inwalidzkich wózków i mô bali jesce i winda.
Dziesiyńć lôt niyskorzij, kiej jim wszyjskim pizło już łoziymdziesiónt lôt, juzaś ta samô lajera, trefiyli sie te kamraty juzaś i łod wrotów rajcujóm kaj tyż to latoś mógli by sie trefić. Na łostatku zgódziyli sie do kupy, iże nôjlepszij bydzie jak sie spichnóm we szynku „Tustô Gańś” .... Zgódziyli sie tyż, iże jes ci to szykownô idyjô, bo przeca jesce nigdy tam ... niy byli!
piątek, 14 października 2011
Darymny futer...
– Chrrr, chrrr, chrrr,
A sam łotwiyrajóm sie dźwiyrka ze kilszranku i wylazuje śniego srogô mysz. Dupnô choby kormik. Wylazuje tako ździebko bamóntnô, we jednyj gracy dziyrżi kranc wusztu, we drugij paket biksów biyru, we rugzaku na plecyskach mô jesce nafolowane jakiesik paksliki szmiyrkyjzy, rola hauzkyjzy i ajnfachowo kyjza we talarkach.
Usiotano, zafucano depto tak polekuśku, opaternie nôjprzodzij bez kuchyń, siyń i terôzki bez izba, kaj nynajóm te starziki. A sam chrrr, chrrrr, chrrr, choby we zajgwerku ... chrrr, chrrr, chrrr ...
Ta mysz depto dalszij aże dokwanckała sie do swojij dziury, do dukli kaj bez dziyń sie nynała. Jesce ino kukła do zadku i za kwilka zaziyrô a sam blank przi jeji dziurze postawiónô jes szłapka a driny na wôbik kónścineczek szpeku ... taki, Wiycie, choby sie fto pazurska połobrzinôł. Maluśko szpyrecka, pewnikiym szporobliwe te starziki byli.
A sam dalszij, możno bali i barzij ... chrrr, chrrrr, chrrrr,
Ta mysz sie tak zniynôgła łobrócióła do zadku .... chrrr, chrrr, chrrr ...
– Kurwa! jak dziecka! Blank jak dziecka!
czwartek, 13 października 2011
Welónkowo kampanijo...
– Witóm gryfnie! Ale przodzij muszymy cosik wyrychtować ... Tak drugda widzymy sam u nôs prymiyrów, iże niy sómy istne, co tyż mómy ze cia zrobić. Szef kce, cobyś spyndziół jedyn dziyń we piekle i jedyn dziyń we niybie. Zatym bydziesz musiôł łobrać sie plac, kaj bydziesz kciôł spyndzić côłko wiyczność.
– Dyć żysz jô już uzdoł kaj kca być. Jô kca być na isto sam w niybie! Przecamć ci u mie jes nôjwiyncyj posłów, ftore sóm barzij papiyske niźli nasz łojciec świynty!
– Żôl mi, ale my mómy sam swoje zakóny.
Świynty Pyjter kludzi Jarosława Srogigo do berkmóńskij szoli, kiero go bydzie wiyźć do piykła. Kiej ino sie łozewrziły dźwiyrza, znod sie łón na srogim, szykownym „polu golfowym” (gynał na takim, jak tyn Miro Drzewiecki na Floridzie). Klara blyndowała na niybie bez jednyj mrokiywki i bóło pieśliwe kajś kole dwacet piyńć gradusów. Hań tam stôł szumny budónek tego „klubu golfowygo”. A wele tego stawiyniô jes jego faterek, kapelónek Rydzyk (mianowany Radiopiernikym) i prymiyr (tyż już wyciepniynty ze wszyjskich szteli) – Jan Olszewski. Jes i kielanôście ludzi ze naszyj polskij prawicy. Wszyjskie sóm szczysne, galantnie łoblecóne i wysztiglowane chocia, ździebko frajnie. Kroczajóm ci ku niymu, łobłopiajóm libeźnie i napoczynajóm sakóm-pakóm spóminać, co tyż to kiejsik bóło, co sie dziôło, chichrajóm sie i rajcujóm. Zbajstlowali sie jakisik szpil we tego „golfa” a niskorzij szumnie łobiadowali i to ze „kawiorym” i inkszymi „homarami”. A dzioboł jim dôł jesce forszlag. Eźli by możno kcieli cosik jesce pomaszkycić i naćkać sie ajzami ...
– A szluknij ino jesce tyj „margherity” i łoddychnij sie jesce po tym łobiedzie !
– Łoch, nó ... , jô niy moga nic szluknóńć. Jô przisióngnół forgot, iże niy byda tak jak mój bracij słepôł te roztomajte „małpki”..
– E tam, kamracie, przeca to jes piykło. Môgesz ćkać i słepać wszyjsko, i niy miyj bobków, bo sam świynty Pyjter nicego niy ujzdrzi. Łod terôzka bydzie ino corôzki lepszij! – skwolajóm kamraty.
Kaczyński wysłepôł ta „margharita” i miarkuje, co tyn côłki Lucyper jes richtik galantny. Jes użyty i moreśny, łozprawiô roztamajte świńskie wice i jes festnie szpasowny, i srogi śniego wicman i kocynder.
Wszyjskie bawiyli sie tak dobrze, co niy dali pozór, kiej jim tyn czas tak wartko ślecioł ... Na łostatek prziszła ta godzina, kiej trza bóło łodyjńść. I juzaś go wszyjskie przociele łobjimali, łobłopiyli i Jarosław Srogi wsiôd juzaś do tyj szoli wjechôł na wiyrch do niyba.
Świynty Pyjter już sie go niy poradziół doczkać i styrczoł we antryju do niyba.
– Nó, tóż terôzki czas na byzuch w niybie – rzyknół mu Starzik i łodewrził dźwiyrze tego niyba do mola.
Bez dwacet śtyry godziny Kaczyński musiôł sie kamracić ze Turowiczem, Giedroyciem, Maciejym Szczepańskim, Kisielewskim i inkszymi takimi. I z całym tym kamractwym, z kierymi szpacyrowali po Polach Elizyjskich i łozprawiali ło czymsik barzij gyszpantnym niźli pijóndze, a ku tymu wszyjskie do sia byli ze srogóm zocóm i reszpektym. Żôdnego przisrowania, żôdnego świńskigo szpasu; żôdnego szykownego budónku jakigosik „klubu” ino ajfachowo jôdłodajnia. A beztóż, co te ludzie niy przinoleżeli do bogôczy, do festelnie zabranych, niy znod sam żôdnego dobrze wywołanego, nifto tyż śniym niy połozprawiôł i niy poznôł, co łón ci jes jakosik isto i wercito perzółna.
Gorzij! Pónbóczek bół podany na jakigosik „hippisa”, kiery fórt ino rzóndzi ło „wieczystym pokoju” powtôrzô sztyjc i jednym ciyngiym stare powiarki:
„Wyrzynóńć handlyrzy ze Świątyni”.
„Procnij bydzie bogoczowi wlyjźć do mojigo królestwa, niźli kameli przeciś sie bez ucho ze sztiknadli”.
Kiej już tyn dziyń miôł zbyte, świynty Pyjter wróciół sie nazôd i rzyknół:
– Nó, Jarosławie, terôzki musisz wybiyrać.
Kaczyński pomedikowôł kwilka i łodpedziôł świyntymu Pyjtrowi:
– Jô nigdy niy miyniół, iże tak wybiera. Ech... dobra. Tak sie miarkuja, co niybo jes gyszpantne, ale rzykna, iże byda barzij szczysny i frajny we piykle, pojstrzód mojich kamratów. Świynty Pyjter łodkludziół bół go aże do tyj grubiannyj szoli i Jarosław Srogi nazôd sjechôł do piykła ...
Kiej ino dźwiyrze tyj szoli sie roztwarłi, znod sie łón na pojstrzodku srogij platy, wygoranyj i próznyj, a naobkolo bóło ino hasie, bele jake habozie i industrijowe abfale. Festelnie przelynknióny ujzdrzôł wszyjskich swojich kamratów sknółtlowanych ketami ze żelazła, jak po klynczóncku zbiyrali te habozie i wciepowali je do takich srogich côrnych miechów. Jak bakali choby nojynte przi nôjgorszyjszyj robocie. Kwiynczeli i wajali na te swoje procne żywobycie a grace i pychole mieli côrne łod marasu i roztomajtego smyndu, kiery wylazowôł ze telich kastrolów we kierych parszczyli sie duszycki inkszych pierónowych chacharów, bezkurcyjów i łoszkliwców. A dzioboł, tyn côłki Lucyper wartko przimyknół sie ku niymu i łobjimôł go za plyco jejigo ciciatóm, szkuciniatóm i smrodlawów gracóm.
– Niy poradza poszkopić – mamrôł zestrachany Kaczyński a wyglóndôł jak rapitółza we giskanie. – Kiejżech sam bół wczorej, bół plac do tego modernego „golfa” i gryfno gospoda ze maszkytnym jôdłym. Ćkali my „kawior”, „homary” i inksze szpecyje, i słepali my roztomajte szykowne gorzôłecki. Podskakowali my choby hazoki na zogónie i szumnie my sie bawiyli ... A terôzki uwidziôłech ino pustynia nafolowano roztomajtóm belówóm i wszyjskie wyglóndajóm jak trzi śćwierci do śmiyrci.
Dzioboł badnół sie ino tak na niygo i szeptnół mu do dakla po cichuśku:
– Wczorej my sam mieli srogo k a m p a n i a w y b o r c z o; a dzisiôj tyś wotowoł (głosowôł) na nôs! Wybrôłeś!
A my tyż bydymy chnet mieli: po kielónku i do welónku, prôwda?
środa, 12 października 2011
Stopieróński brand...
– Panoczku! – pytô ftosik zdymbioły. – A wiela zajdli piwa poradzicie tak bez côłki dziyń wysłepać.
– Nó ... tak łod dwanostuch do piytnostuch zajdli kôżdydziyń.
– Eee, to musiecie panoczku mieć stopieróński brand, prôwda?
– Brand? – pytô sie łosłupiôły biyrbruder. – Przecamć jô blank ale to blank niy dopuszczóm ku tymu, coby mieć ... brand!
wtorek, 11 października 2011
Baba ze mobilniokiym...
Nó, tóż jadymy tak se dalszij, wszyjske we tyj bance ściykłe na tego babsztyla, już do łostatka łocucóne i ... łorôz haltynsztela. Zbiyróm sie do wyjńścia, zaziyróm, a sam tako maluśkô starecka tyż kce wyjńść ze wózykiym. Ftosik ji już ale pómogô, tóż tyż ino czekóm aże wysiednie, cobych i jô móg wylejźć. A tu łoroz tyn erzac nyjgerki nôgle mi sie na plecy ryje i wrzescy na côłki karpyntel:
– Gibcij! Gibcij! Mie sie pierónym ścigo, uwijóm sie jak sto diosków!
Nó, i wtynczôs niy szczimôłech. Łobracóm sie ku nij fresómi, i nôjbarzij ci zgrzyndliwie jak ino poradza, ciepia ku nij:
– A kajżysz sie to mamzelo spiychosz, kaj ci sie szlóndro jedna tak uwijô?
Przecamć ... plastik rozkłôdô sie bez 1000 lôt!
Nó, a rest tego dnioszka miôłech na isto szykowny ...
niedziela, 9 października 2011
Karciorz a... podzimki...
Nó, tóż śleciała zima, prziszła wiesna i tyn mój kamrat cosik musiôł ze tóm plancjóm zdziôłać. Ftosik mu doradziół, iże podzimki trza na wiesna powłóczyć i zatym jesce naciepać miyrzwy abo polôć belówóm. Mój kamrat przipnół do trekera nôjprzodzij hoki a zatym maszina do łozciepowania gnoja. Nó, i siôd juzaś na tyn szleper i napocznół krajzować tam a nazôd po tym polu. Łod drógi, do lasa, łod lasa ku dródze, i tak ciyngiym ta samô lajera. A tam pod tym lasym styrcôł ci taki jedyn wsiowy ipta. Spomiarkowaliście, iże we kôżdyj wsi musi być taki jedyn wsiowy gupielok, wsiowy guptaś (nó, we mieście tyż, ale jich tam tak niy zawdy idzie ujzdrzić), ftory ci na zicher żôdnymu niy ukrziwduje, ale na isto poradzi gôdkóm ździwoczyć i do łostatka cowieka łozgzukać.
Tyn mój kamrat dojyżdżôł ku lasowi, treker wyrcy, maszina łozciepuje naobkoło tyn gnój. Larmo i capiynie choby côłki gnojok mu na pukel śleciôł, a tak już ze daleka tyn wsiowy iptak kiwôł ku niymu gracóm i wrzescôł:
– Hej! Ty tam, na tym traktórze! Jak ci leci?
– Dobrze, dobrze, miyrzwa łozciepuja...
Nawróciół i za pôrã minutek juzaś dojyżdżô ku lasowi. A tyn wsiowy gupielok juzaś fómluje ryncami i wrzescy:
– Hej! Ty tam, na tym gryfnistym traktórze! Co robisz?
– Łozciepuja chopie gnój na ta plantacjô...
Za pôrã minutek juzaś jes przi lesie, i juzaś tyn wsiowy ipta i ciubaryk fachluje gracami i wrzescy ku niymu:
– Hej! Ty tam szykowny karlusie na tym nôjgryfniyjszym traktórze! Co robisz?
Mój kamrat już do łostatka łozgzukany wrzescy na côłki karpyntel:
– Posypuja, chopie, podzimki gównym!
– Jezderkusie panoczku! Alech ci jô jes gupi, aże gupi – rzykô ci ku mojimu kamratowi tyn wsiowy gupielok. – Wiedzóm łóni, iże jô zawdy posuwôł podzimki... cukrym!
sobota, 8 października 2011
Wszyjsko darmowo, kostynlółs...
– Wiysz Enst, nôjbarzij sie werci wykludzić, i to i bez lato, i bez zima, do takij ci Szwajcaryji...
– Eeee, tam co ty gôdôsz Walek? Przecamć tam sie za wszyjsko buli jak za łobiyli, i to we tych łoszkliwych frankach, tam jes drogo jak u Żyda...
– Blank niy ma to prôwda! We Szwajcaryji jes ci wszyjsko darmówo, blank za nic, za darmo...
– Przeca to niy ma myjglich Walek, jakóż tyż to? Wszyjsko darmowo?
– Suchej ino, bo tuplowanie niy byda gôdôł.
– Nó...
– Fligrym do Genewy, łodprawa cylnô, taksa do hotylu... za darmo...
– Taksa darmowô?
– Ja, taksa za friko, hotyl śtyrogwiôzdkowy, apartmynt „all inclusive”... Swissotel Metropole abo możno Mandarin Oriental... za darmo... kostynlółs...
– Niy gôdej? Blank darmówo?
– Łobiôd we sztramskim restourancie ze lampusym szmektnego wina... blank za darmo...
– Niy? Ja? Blank darmówo?
– Zatym juzaś taksa i nôjlepszyjszy plac we tyjatrze, we Grand Théâtre de Genève... i wszyjsko za darmo...
– Niy gôdej? Jaaa?
– Zatym wieczerzô we Hostellerie de la Loire, Le Creux de Genthod... nó możno na łostatku we Charly O'Neills Irish Bar... i to wszyjsko darmówo...
– Jezderkusie Walek! To wszyjsko we tyj Genewie blank i do łostatka za darmo? Tóż to przeca jes ónmyjglich! Chopie, richtik tak tam jes?
– Terôzki wartko do hotylu, ściykły, nomiyntny i libeźny zeks... darmówo...
– Forgot Enst! Na isto wszyjsko gynał tak jes we tyj Genewie! Naprôwdy!
– Ja, wszyjsko, coch ci pedziôł na zicher darmówo!
– Walek! I tyś tam we tyj Genewie bół?
– Nó, niy jô, ino moja modszô... szwestra!
czwartek, 6 października 2011
Bercik świtnół...
– Niy miarkujesz? Bercik świtnół, blank niy żyje!
– Nó, cóżeś ty? Jak to sie stanóło?
– Anó, Bercik wróciół łonegda do dóm, szluknół jednego abo dwa, legnół sie do prykola, zakurzól cygareta, łoblycze sie chycióło ....
– I co? Spolół sie?
– Niy ... zdónżół łozewrzić łokno i wyfuknół bez nie ...
– Jaaa ... miarkuja ... i połómôł sie côłki, blank na śmiyrć?
– Niy! Skorzij zaglingôł po fojerwera. Fojermaniô łozpostrzili take góminianne koło i tam fuknół.
– Pukło? Łozpraskło sie te koło?
– Niyyy ... Jakosik sie tak łod niygo łodbiół i nazôd czympnół do chałpy.
– Nó, i terôzki, to sie już cheba na zicher spôlół!
– Niy, niy! Łodbiół sie łod futrziny i ... śleciôł ...
– Jezderkusie! Gynał na sztreka?
– Niy, blank niy! Stôła ci tam ta łobsztalowanô fojerwera. Ze plałóm. Trefiół na ta plandeka, łodbiół sie i juzaś wskoknół do swojigo łokna.
– Zatrzas sie na amynt, prôwda?
– Niy ... Śleciôł nazôd, łodbiół sie juzaś łod tego góminiannego kółka i wleciôł rajn do pomiyszkaniô!
– Ło sto pierónów! ...Nó, tóż jak tyż to na isto tyn Bercik sie zatrzas?
– A ... zastrzylyli go policajty, ftore już tyż sie tam przikludziyli ... bo jich festelnie napocznół wkurwiać!
poniedziałek, 3 października 2011
Janiołki, janiołki...
– Siema, ziómolu! – Jarosław Małosrogi-Kaczyński dupiato przibiół górzć ze swojim utrzidupskim Adamym Hofmanym.
– Wiyncyj luzu, chopie – rzycznik prasówy PiS-u pokôzôł, jak wyglóndô modziokowo witaczka.
– Niy wyłajzi mi to, bo pewnikiym móm za knap moje palcyska – tuplikowôł jankornie Kaczyński.
– Tóż prezesie, mogymy sie tyrpnóńć banióma, gymbami. Hofman prasknół ze byka, aże Jarosław Małosrogi kulnół sie na ściana.
– Co? Jako... Cóż to bóło?! Jakeś sie łopowôżół! – łozjargôł sie prezys PiS-u.
– Łóne, te modzioki majóm takô witaczka! – wymowiôł sie jego podkómyndny. – Musicie panoczku to pochytać, eźli kcecie trefić do tych modzioków, do tych modych welmanów, wybórców!
– Letko ci pedzieć – mrónknół Kaczyński, kiej masiyrówôł czoło. – Jeżeś ino trzidziyści jedyn lôt stary, a mie pizło gynał dwa razy tela!
– Fajniście wóm ale idzie panoczku – tuplikowôł Hofman. – Môcie panoczku wrodzóny talynt szałszpilerski. Nałónczôs łostatnij kampaniji majstersko markiyrowôł pón dobrego ónkla we brylach, tóż tyż terôzki bez problymu zagrôcie panoczku srogigo przociela tych gówniôrzy. Bydziecie panoczku barzij widziany niźli tyn Owsiak!
– I bydóm na mie welować?
– Na zicher, panoczku, na zicher! Na BANK!
Kaczyński smôrszczół brwie.
– Jô niy kca, coby welowali na jakisik bank, łóni majóm na mie welować!
– To tak sie ino gôdô. Musicie panoczku spokopić modziokowô gôdka.
– Móm lepszyjszy knif, moc lepszyjszy pómys – zmyszół sie prezes haźlikowych. Wrajżymy na nasze listy deczko modych ludzi. Nôjlepszij... jake mode dziołchy!
– Szprymnie, grajfnie prezesie! – pochwôlół Hofman. – Już widza nagówki we cajtóngach: Janiółki Kaczyńskigo!
Zmarkotniôł Hofman ale... – Ino co ze naszymi starymi kamratkami... Nelli, Beta Kympa, Gosiewskô, Wróblinô, Sobeckô... Zyta...
– Take śnich janiółki jak ze cigowyj rzici trómpyjtka – fuknół Kaczyński. – Baji te nowe wrajżymy na łostatnich placach na listach. Przecamć blank niy kcymy, coby ftorôś śnich richtik dokulwitała sie nóm do Syjmu?
– Klar, iże niy! – Hofman zatar górzci. – Łostało nóm ino znôjść jake fajniste dupy!
– Coś pedziôł? Suchóm! – smorszczół brwie Jarosław Małosrogi.
– Nó, Laski! Dupyncje! Foczki! – Co takigo? Blank niy miarkuja! – Nó... KOCIAKI!
– A! To trza bóło zarôzki tak gôdać!!!
A jo móm pytani...
– Po jakiymu do niyftorych ludzi gibcij prziniesóm „pizza” niźli dokulwito sie dó nich retóng, waleska?
– Poczamu parkplac dlô niypołnosprawnych jest tyż ci przi ... ajsbanie?
– Po pierónie ludzie, modziôki do tuplowanego „cheesburgera” i srogij porcyji frytków, prażoków łobsztalujóm sie zawdy Coca-Cola Light?
A terôzki możno jesce ze blank inkszyj faski:
– Po jakiymu baby niy nakłôdajóm tusz do brwjów ze zawartóm gymbóm?
– Skiż cego chop przi golyniu śmigo afki do zdrzadła?
– Przecz take polske słówecko „skrótowiec” jes ci take duge?
– Po jakiymu, coby zawrzić we kómputrze „Windows”, trza druknóńć knefel „start”?
– Zgwoli cego citrółnowy zôft zawiyrô we sia roztomajte kónsztne arómy a juzaś niyftore towôry do praniô, majóm we sia richticzny citrółnowy zôft?
– Skiż cego niy ma ci blank nikaj futru dlo kotów ło gyszmaku myszy?
– A skuli cego juzaś, futer dlô psów, mô jakisik ulypszóny gyszmak – fto to już wypróbowôł?
– Czamu tyż jegły do „eutanazji”, takij bezbólysnyj śmiyrci sóm wywarzóne i „wysterylizowane”?
– Kej żysz furganie, lôtanie fligrym jes take bezpiyczne, to po jakiego dioska hala przilotów fligrów mianuje sie „terminal”, co we medicinie znacy gynał takô faza blank skorzij śmiyrci, umrzitniyńciô?
– A po jakiymu cowiek corôzki barzij drikuje knefel „pilota” łod telewizyjora zamiast wymiynić w niym bateriô?
– Zgwoli cego zawdy wszyjskie baby pieróm handtuchy – przeca bezmać po wyszpluchtaniu sie sómy ci blank snożne?
– A fto mi rzyknie, cy analfabyty na isto radujóm sie kiej jim fto naleje zupy ze nudlami literkowymi?
– Kiej już pierónym dôwno tymu nazôd cowiek łodkrół, wymiarkowôł mlyko, to co tyż jesce tela sznupie i zuchto za czymsik inkszym?
– A po jakiymu tyn pradôwny Noe niy prasknół klapackóm tyj pôry łoszkliwych kopruchów we tyj jejigo arce?
– Czamu tyż łowiyczki niy wylazujóm same na dyszcz, na srogo ulicha?
– A kiejbych sie tak lajstnół blank nowy bumerang, to jak tyż móm wyciepnóńć tyn ... stary?
– A po czamu te wszyjske insztytucyje, kiere sóm łozewrzite bez dwadzieścia śtyry godziny, majóm mocka kluczy?
– I po jakiymuś chopie wróciół sie nazôd do dóm ze urlałbu???
– Nó, i po jakiego pieróna zawdy we siyrpniu łogłoszajóm „miesiónc trzyźbości” kiej tak by tak wszyjskie miarkujóm, iże wtynczôs słepie sie we Polsce nôjwiyncyj gorzôły?
Nó, i terôzki na łostatek. Eźli chopie chocia roz lachnółeś sie przi cytaniu, to możno miarkujesz richticznô łodmowa, łodpowiydzź na te życiowe paradoksy i bezsyns naszygo życiô, tego naszygo życiô bez cweku !!!


text:
2016.10.23 Idz Na Calosc Film idź na całość.
Domena www.idz-na-calosc-film.idznacalosc.pl
jest na sprzedaż.
2016.10.23 informacje i ogłoszenia o Idz Na Calosc Film Idź Na Całość. Domena idz-na-calosc-film.idznacalosc.pl jest na sprzedaż.
Oferty i zlecenia Idz Na Calosc Film idź na całość:
1. Idz Na Calosc Film Keyword
2. Idz Na Calosc Film idz na calosc
3. Idz Na Calosc Film idz na całość
4. Idz Na Calosc Film kaen idz na calosc
5. Idz Na Calosc Film zonk idź na całość
6. Idz Na Calosc Film idz na całość online
7. Idz Na Calosc Film idz na całosc
8. Idz Na Calosc Film idź na całość odcinki
9. Idz Na Calosc Film idź na całość online
10. Idz Na Calosc Film idź na całość odcinki online
11. Idz Na Calosc Film idź na całość gra
12. Idz Na Calosc Film kaen idz na calosc tekst
13. Idz Na Calosc Film idź na całość gra online
14. Idz Na Calosc Film idź na całość teleturniej
15. Idz Na Calosc Film zonk teleturniej
16. Idz Na Calosc Film teleturniej idź na całość
17. Idz Na Calosc Film idź na całość teleturniej online
18. Idz Na Calosc Film idz na calosc teleturniej
19. Idz Na Calosc Film teleturniej z zonkiem
20. Idz Na Calosc Film kazimierz kaczor teleturniej
21. Idz Na Calosc Film kot w worku teleturniej
22. Idz Na Calosc Film teleturniej
23. Idz Na Calosc Film piraci teleturniej
24. Idz Na Calosc Film teleturniej piraci
25. Idz Na Calosc Film teleturniej zonk
26. Idz Na Calosc Film teleturniej matematyczny
27. Idz Na Calosc Film teleturniej po angielsku
28. Idz Na Calosc Film 5 razy 5 teleturniej
29. Idz Na Calosc Film teleturniej polsat
30. Idz Na Calosc Film fajny teleturniej
31. Idz Na Calosc Film grasz czy nie grasz teleturniej
32. Idz Na Calosc Film program tv puls na dziś
33. Idz Na Calosc Film tv puls program na dziś
34. Idz Na Calosc Film tv puls w internecie
35. Idz Na Calosc Film tv puls live
36. Idz Na Calosc Film tv puls teleman
37. Idz Na Calosc Film gazeta tv puls
38. Idz Na Calosc Film kot w worku
39. Idz Na Calosc Film kot zonk
40. Idz Na Calosc Film kot w worku gra
41. Idz Na Calosc Film gra kot w worku
42. Idz Na Calosc Film zonk kot
43. Idz Na Calosc Film kot z filmu siedem życzeń
44. Idz Na Calosc Film kaen list do d
45. Idz Na Calosc Film kaen alter ego tekst
46. Idz Na Calosc Film kaen glowa do gory
47. Idz Na Calosc Film kaen głowa do góry
48. Idz Na Calosc Film kaen strefa mroku
49. Idz Na Calosc Film kaen cała płyta
50. Idz Na Calosc Film tekst kaen alter ego
51. Idz Na Calosc Film strefa mroku kaen
52. Idz Na Calosc Film głowa do góry kaen
53. Idz Na Calosc Film kaen najlepsza piosenka
54. Idz Na Calosc Film kaen drużyna mistrzów
55. Idz Na Calosc Film zygmunt chajzer zonk
56. Idz Na Calosc Film zygmunt chajzer teleturnieje
57. Idz Na Calosc Film zygmunt chajzer teleturniej
58. Idz Na Calosc Film zygmunt chajzer
59. Idz Na Calosc Film zygmunt chajzer idź na całość
60. Idz Na Calosc Film chajzer zygmunt
61. Idz Na Calosc Film zbigniew chajzer
62. Idz Na Calosc Film dorota chajzer
63. Idz Na Calosc Film chajzer gaz
64. Idz Na Calosc Film weronika chajzer
65. Idz Na Calosc Film zygmunt chajzer syn
66. Idz Na Calosc Film chajzer dziennikarz
67. Idz Na Calosc Film chajzer zygmunt syn
68. Idz Na Calosc Film zygmunt chajzer i syn
69. Idz Na Calosc Film paradoks wyboru
70. Idz Na Calosc Film paradoks
71. Idz Na Calosc Film paradoks monty halla
72. Idz Na Calosc Film paradoks przykłady
73. Idz Na Calosc Film paradoks film
74. Idz Na Calosc Film co to znaczy paradoks
75. Idz Na Calosc Film paradoks co to znaczy
76. Idz Na Calosc Film film paradoks
77. Idz Na Calosc Film paradoks co to
78. Idz Na Calosc Film paradoks kota
79. Idz Na Calosc Film paradoks matematyczny
80. Idz Na Calosc Film monty hall paradoks
81. Idz Na Calosc Film paradoks strzały
82. Idz Na Calosc Film paradoks głosowania
83. Idz Na Calosc Film paradoks co to jest
84. Idz Na Calosc Film paradoks 2
85. Idz Na Calosc Film co znaczy paradoks
86. Idz Na Calosc Film co to jest paradoks przykłady
87. Idz Na Calosc Film teleturnieje polskie
88. Idz Na Calosc Film polskie teleturnieje
89. Idz Na Calosc Film teleturnieje telewizyjne
90. Idz Na Calosc Film teleturnieje polsat
91. Idz Na Calosc Film stare teleturnieje
92. Idz Na Calosc Film teleturnieje lat 90
93. Idz Na Calosc Film polsat teleturnieje
94. Idz Na Calosc Film teleturnieje muzyczne
95. Idz Na Calosc Film stare polskie teleturnieje
96. Idz Na Calosc Film zygmunt hajzer
97. Idz Na Calosc Film hajzer zygmunt
98. Idz Na Calosc Film zygmunt haizer
99. Idz Na Calosc Film zygmunt kot
100. Idz Na Calosc Film zygmunt kotek
101. Idz Na Calosc Film pieprzyc sie
102. Idz Na Calosc Film chce sie pieprzyc
103. Idz Na Calosc Film jak dobrze pieprzyć kobiete
104. Idz Na Calosc Film chcę się pieprzyć
105. Idz Na Calosc Film jak sie pieprzyc
106. Idz Na Calosc Film jak sie dobrze pieprzyc
107. Idz Na Calosc Film pieprzyć sie
108. Idz Na Calosc Film stanisław jarosz
109. Idz Na Calosc Film stanislaw jarosz
110. Idz Na Calosc Film ojciec stanisław jarosz
111. Idz Na Calosc Film stanisław jarosz paulin
112. Idz Na Calosc Film jarosz stanisław
113. Idz Na Calosc Film idz
114. Idz Na Calosc Film na całość
115. Idz Na Calosc Film na całość film
116. Idz Na Calosc Film telewizja puls online za darmo
117. Idz Na Calosc Film pierwsza miłość telemagazyn
118. Idz Na Calosc Film www.temysli.pl
119. Idz Na Calosc Film za jezusem
120. Idz Na Calosc Film torebka skrzypce
121. Idz Na Calosc Film maskotka do samochodu
122. Idz Na Calosc Film telemagazyn pierwsza miłość
123. Idz Na Calosc Film id program tv
124. Idz Na Calosc Film jak wygrac w ruletke
125. Idz Na Calosc Film idź na całość
126. Idz Na Calosc Film glinka agency
127. Idz Na Calosc Film idź
128. Idz Na Calosc Film ty puls
129. Idz Na Calosc Film paradoksy matematyczne
130. Idz Na Calosc Film karty brydżowe
131. Idz Na Calosc Film zadania z rachunku prawdopodobieństwa
132. Idz Na Calosc Film zbigniew hajzer
133. Idz Na Calosc Film hity 1997
134. Idz Na Calosc Film www.temyśli.pl
135. Idz Na Calosc Film kogo witam kogo goszczę
136. Idz Na Calosc Film rob twardy
137. Idz Na Calosc Film wypadek hajzera
138. Idz Na Calosc Film rezydent zabierz mnie
139. Idz Na Calosc Film ginekolog zboczeniec
140. Idz Na Calosc Film duchowo
141. Idz Na Calosc Film dm2 drużyna mistrzów
142. Idz Na Calosc Film kota w worku
143. Idz Na Calosc Film syn zygmunta chajzera
144. Idz Na Calosc Film zazdrosny mąż
145. Idz Na Calosc Film id program telewizyjny
146. Idz Na Calosc Film pasjans parzysty
147. Idz Na Calosc Film plany zonk
148. Idz Na Calosc Film ukryta prawda odc 50
149. Idz Na Calosc Film www.temysli
150. Idz Na Calosc Film wladca liter tekst
151. Idz Na Calosc Film polsat 1997
152. Idz Na Calosc Film zajezusem
153. Idz Na Calosc Film bramka puls
154. Idz Na Calosc Film opisy zboczone
155. Idz Na Calosc Film idz system
156. Idz Na Calosc Film olga antecka
157. Idz Na Calosc Film telemagazyn puls
158. Idz Na Calosc Film idz 2
159. Idz Na Calosc Film hity polsatu
160. Idz Na Calosc Film kochanek w szafie
161. Idz Na Calosc Film grasz czy nie grasz polsat
162. Idz Na Calosc Film przykłady paradoksu
163. Idz Na Calosc Film przejść rubikon
164. Idz Na Calosc Film jakie buty do parkour
165. Idz Na Calosc Film prawdopodobieństwo w pokerze
166. Idz Na Calosc Film król i dama w tym samym kolorze
167. Idz Na Calosc Film rajd na tyły wroga online
168. Idz Na Calosc Film zazdrosny kochanek
169. Idz Na Calosc Film halla forum
170. Idz Na Calosc Film polsat id
171. Idz Na Calosc Film zazdrosny maz
172. Idz Na Calosc Film prawdopodobieństwo karty
173. Idz Na Calosc Film krzysztof hajzer
174. Idz Na Calosc Film telemagazyn tv4
175. Idz Na Calosc Film teleman program na dzis
176. Idz Na Calosc Film poszła na całość
177. Idz Na Calosc Film id polsat
178. Idz Na Calosc Film losuj imię
179. Idz Na Calosc Film prawo halla
180. Idz Na Calosc Film dorota gardias śpiewa
181. Idz Na Calosc Film zalku
182. Idz Na Calosc Film co to jest parados
183. Idz Na Calosc Film programy lat 90
184. Idz Na Calosc Film fundamenty demokracji
185. Idz Na Calosc Film woodstock pokaż cycki
186. Idz Na Calosc Film co zrobić by mąż był zazdrosny
187. Idz Na Calosc Film chajzera
188. Idz Na Calosc Film co to jest zonk
189. Idz Na Calosc Film diabelskie wersety
190. Idz Na Calosc Film hallo dziadzia
2. Idz Na Calosc Film, idź na całość film - idź na całość film
Idz Na Calosc Film Idź Na Całość


text:
Zmień miasto dla prognozy pogody
Wybierz miasto:
Tyn chop mioł kupa dziecek w dōma, co jeś chciały, a tu niy było co do garca wrazić! Sōm dioboł go musioł chyba ponōmić, bo jak szeł ze gruby wele fojtowego pola, to mu we ôczy wlazły taki wielgi, gryfne, żōłte banie, a zarozy mu cosikej szepło, że jak ni ma co jeś, to żur ze banie tyż je dobry...
Bezto ni mōg sie już chop doczkać wieczora, a potym jak już było dobrze cima, wziōn miech, a szeł na tyn raps! Ledwie uszeł kōnsek ôd chałpy, to zaczło sztrasznie grzmieć.
– To już mie możnej sōm Pōnbōczek ôstrzego... – pomyśloł se chop, bo go isto ruszyło sumiyni, ale zaroz jaskiś głosiczek mu padoł:
– Niy bocz na nic, dzieci mosz głodne! – To zaś musioł być tyn diosek i wiycie, że chop go posłuchnōł a szeł dali, chociaż na burza sie zbiyrało.
Jak prziszeł na te pole, to sie już tak fest blyskało, że było widno jak bez dziyń, a banie było widać jak na rynce. Jak chop postōmpił jeszcze pora krokōw, ôroz zrobiło sie cima jak we kōminie, bo sie blyskać przestało. Poszeł po ćmie tam kaj widzioł ta nojwiynkszo bania, ale ji znolyź ni mog, to zaczōn Pōnbōczka prosić:
– Panie mignij na te banie! Panie mignij na te banie... – ale po trzeci już niy zdōnżył tego padać, bo mu Pōnbōczek mignōł, ale bez pukel! We tych baniach siedzioł skryty gospodorz, co se ich wachowoł, bo wiedzioł, żeby niy ôbstoły! Niydoszły złodziyj pod ze strachu na ziym i ani sie niy ruszoł, yno leżoł jak niyżywy! A to sie borok fojt wylynkoł, pomyśloł se, że chopa zabił, a pōdzie siedzieć do heresztu, to sie ze tego pola zarozki broł a uciekoł prosto do dōm, a jeszcze po drōdze dowoł pozōr, eli go kery niy widzioł!
Chwilka to trwało niż niydoszły złodziyj prziszoł do sia, pomacoł sie po krziżu, a zaczōn zajamrować:
– Tak fest żeś mi Pōnbōczku bez krziż mignōł, że jo sie teroz niy poradza ze ziymi dźwignōnć!
Chop taki był ôgrōmnie potrzaskany, że ledwie sie do chałpy dowlyk, a bez caluśki tydziyń musioł sie kurować. Ôd tego czasu se poprzisiōng, że na cudze ani sie niy podziwo!
Tutaj dodasz i opłacisz
ogłoszenie drobne
do Tygodnika Regionalnego
NOWINY »
SPRAWDŹ, TO NIGDY NIE BYŁO ŁATWIEJSZE!
Przeglądaj ogłoszenia drobne »
Motoryzacja » Nieruchomości » Mieszkania » Lokale » Handel » Usługi » Finanse » Zdrowie i Uroda » Turystyka » Nauka » Praca » Szukam pracy » Zwierzęta » Podaruję » Różne »


text:
Ihre Sprache: Deutsch Niedersorbisch Obersorbisch
Beschreibung
Na lěsnej łuce knježi hołk a tołk a wšitcy chwataja na wulki hermank. Tež žabka Šlapka a jeje přećeljo myška, jěžik a šwjerče nochcedźa tutón wažny podawk skomdźić. Napjeku tykanc, nazwučuja program a předstaja jón publikumej. Jako dźak dóstanu pisane zwěrjeće balonki. Tajki žabkacy je sej Šlapka přeco hižo přała a je wša zbožowna. Dołhož so ći tamni na hoberskim kole a při třělenskej budce zabawjeja, smě wona wšě balonki dźěržeć. Ale što to? Naraz duja wětřikec hólcy přez łuku tak mócnje, zo pozběhnje so žabka dowysoka. Šlapka wostanje w štomje wisajo, ale potom potorha wětrik wo hałzu a wona leći dale a wyše. Balonki pušćić, kaž běchu jej přećeljo radźili, nochce. Tuž leći přez kraj łužow a hatow a wjeseli so hižo na Afriku, njebyli wyše njeje škraholc zalětował. Štó móže jej nětko hišće pomhać?


text:
Już dołwno żech niy zaglōndoł do tyj staryj ksiōnżki ze receptami1, kero mi pożyczōła kōmratka2 od moji Mutry3. Ksiōnżka ta moł w tym roku 90 lołt i bez to werciōłoby4 sie cojsik z ni upiyc, tym barzi, że nawet Pani Truda- bo tak sie nazywo ta kōmratka- gołdała mi, że sie mōm zrobić te windbojtle. […]
Tag: #słodkie
Tarta ze rabarbarym (i wszystko jasne ;) )
Rabarbar ze Azji do Europy przikludziōł1 pōnojś2 we XVI wieku Marko Polo. Tyn rabarbar moł kans roztomajtych3 fetaminōw, ale i moł tyż kwas szczawiowy, co to wypłukuje wapń ze łorganizmu i bez to niy idzie go za kans jejś. Ale dyć jak sie rołz4 za jaki czas czowiek szczeli jake ciasto ze rabarbarym, to sie […]
Ło śliwce, co niy macała gorzołki, ale sie zegziōła ze szokoladōm (Likier czekoladowy aromatyzowany śliwką)
Ciynżko pedzieć1, czy to jeszcze je sznaps2, czy już kryjm, ale jedno je pewne- ta wersja je yno dlo ciyrpliwych. Śliwki muszōm wisieć nad wōdkōm aby ze 2 tydnie3, a jak fto by chcioł pryndzyj4, to mu z tego wyjdzie czorny szajerkōniak (recept5 na bioły znojdziecie sam: http://chopwkuchni.pl/?p=492 ) . Co potrza? 6 żōłtek 0,5 […]
Drożdżowe Hydraulika (i wszystko jasne ;) )
A z tym drożdżowym to bōło tak: prziszoł rołz1 hydraulik sprawdzić instalacja i jak łobejrzoł pustoł blacha, to jakosik my sie dali do gołdki2 ło pieczyniu. I łon tu narozki padoł3, że moł taki recept4 na drożdżowe, co to jego „babcia robiła 100 lat przed wojną”- pedzioł tak, bo to bōł hadziaj5, ale że recept […]
Syrnik czorno-bioły (Sernik czarno-biały…choć nie do końca ;) )
Wielkanoc coroz to bliżyj i trza sie pomału1 brać za jedzynie, kerego2 niy moge zabraknōńć przi świōntecznym fajrowaniu3. Za starego piyrwy we moji familiji niy bōło, jakby to dzisiaj pedzieć4, za kans5 „tradycji kulinarnych”. We Wielki Piōntek sie zjedli śledzia, a na niydziela bōły kroszōnki, szinka i kołocz. Tera sie to trocha zmiynio i nawet […]
Kreple ze dziurōm (Oponki)
Pamiyntōm, że jak żech bōł bajtlym,1 to moja Muter2 co chwila piykła te opōnki- te barzi ślōnske miano to do mie prziszło dopiyro tera, ale tak żech mu popszoł,3 że już opōnki pódōm4 na bok. Robi sie je szybko, nie trza sie wykosztować i bez to, jak piyrwy bez chałpa5 sie nōm przewijało kans6 modych […]


text:
Lwówek Śląski
- Agaty ze Lwówka Śląskiego
- Dzieje Lwówka Śląskiego
- Franciszkanie we Lwówku Śląskim
- Kościół i klasztor lwóweckich franciszkanów
- Legendy o Lwówku Śląskim i okolicy
- Mury obronne Lwówka Śląskiego
- Napoleon we Lwówku Śląskim
- Powiat lwówecki - powiatowa kulturalna piątka
- Ratusz we Lwówku Śląskim
- Sala Ślubów Lwóweckiego Ratusza
- Ratusz i stary rynek we Lwówku Śląskim
- Fryderyk Bernard Wernher we Lwówku Śląskim
- Muzeum - historia powstania i upadek
W przygotowaniu:
- J.A. Bossowski — Sala Ławy lwóweckiego ratusza.
- J.A. Bossowski — Wieża ratuszowa.
- J.A. Bossowski — Lwówecki ratusz.
- J.A. Bossowski — Kawiarnia Rycerska w lwóweckim ratuszu.
- J.A. Bossowski — Ratusz we Lwówku Śląskim. Monografia.
- J.A. Bossowski — Lwówecki ratusz na starej fotografii.
- J.A. Bossowski — Kościoły i wyznania we Lwówku Śląskim.
- J.A. Bossowski — Trzy dni we Lwówku Śląskim.
- J.A. Bossowski — Lwóweckie ciekawostki historyczne.
- J.A. Bossowski — Piastowie na Lwówku Śląskim.
- J.A. Bossowski — F.B.Wernher we Lwówku Śląskim.
- J.A. Bossowski — Aleksander Hrabia Fredro we Lwówku Śląskim.
- J.A. Bossowski — Lwówek Śląski. Słownik biograficzny.
- J.A. Bossowski — Mury miejskie.


text:
Ihre Sprache: Deutsch Niedersorbisch Obersorbisch
Beschreibung
Tim je ze staršimaj, sotru Milenku a micku Minku z města na wjes ćahnył. Hač doma, na sportnišću abo samo w cirkusu – na njeho čaka tójšto dyrdomdejow. Cyłkownje 14 čitančkow wo hólčecu a jeho dožiwjenjach wobsahuje prěnja dźěćaca kniha Worklečana Štefana Paški. Nowostka je rjany dar šulskim nowačkam, wšako je wosebje za dźěći myslena, kotrež čitać wuknu. Słowa z hišće njeznatymi pismikami so mjenujcy z wobrazkami narunaja a čitančka bywaja postupnje ćeše. Serbska fibla słužeše awtorej, kotryž je jako serbski rozhłosownik znaty, při wuwiću knihi jako orientacija. Nimo fible maja čitarjo-započatkarjo z tym pisanu a zabawnu zběrku krótkich, ale přiwšěm napjatych stawizničkow – prěnju knihu, kotruž móža sami a cyle bjez pomocy dorosćeneho čitać. Berlinska ilustratorka Friederike Ablang je dyrdomdeje Tima přewšo powabliwje zwobrazniła.


text:
Statystyki
Liga:
BRAMKI:
5 bramek - Jakub Tazbir, Wiktor Majewski
2 bramki - Kacper Zieliński, Przemysław Krawczykowski, Kamil Pisarek, Marcin Lewacki
1 bramka - Tomasz Walioszczyk, Krystian Szewczyk, Krystian Piasecki, Kamil Oleśkiewicz, Marek Michalski, Piotr Szymczak
ASYSTY:
3 asysty - Jakub Tazbir, Przemysław Krawczykowski
2 asysty: Kamil Oleśkiewicz, Wiktor Majewski, Marek Michalski
1 asysta - Tomasz Walioszczyk, Kamil Nowak, Przemysław Socik
Puchar Polski:
BRAMKI:
3 bramki - Krystian Piasecki
1 bramka - Tomasz Walioszczyk, Kacper Zieliński, Jakub Tazbir, Krystian Szewczyk
ASYSTY:
1 asysta - Wiktor Majewski, Tomasz Walioszczyk, Kamil Pisarek, Kamil Oleśkiewicz
RKS II RADOMSKO
BRAMKI:
5 bramek - Przemysław Nowak
4 bramki - Kamil Pisarek
3 bramki - Kamil Oleśkiewicz
2 bramki - Rafał Tyczyński, Krystian Piasecki
1 bramka - Piotr Dula , Piotr Bąbka, Krystian Piasecki, Damian Sobczak, Rafał Tyczyński, Artur Nowicki
ASYSTY:
3 asysty - Piotr Grabarczyk, Przemysław Nowak
2 asysty - Kamil Oleśkiewicz, Piotr Bąbka, Krystian Piasecki
1 asysta - Szymon Dula, Kacper Zieliński, Piotr Dula, Sebastian Smolarek, Rafał Tyczyński, Rafał Dawid, Miłosz Fijałkowski


text:
Tartu
Tartu (němsce Dorpat, rusce 1893–1918 ЮpbeB/Jurjew) je z něhdźe 100.000 wobydlerjemi druhe najwjetše město Estiskeje a sydło Tartuskeje uniwersity, najstaršeje wysokeje šule w Estiskej. Nadeńdźe so na juhowuchodźe baltiskeho kraja na woběmaj bokomaj rěki Emajõgi.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1030 jako Tharbatas, hdyž zniči Kijewski wulkowjerch Jarosław Mudry tamnišu drjewjanu twjerdźiznu a załoži pod mjenom Jurjew nowy hród. W 13. lětstotku sta so město ze sydłom biskopstwa. Zdobom wuwiwaše so pod hrodom hansowe město. Za tutón čas měješe Tartu zwjazowacu funkciju mjez hansu na zapadźe (n. př. Riga) a ruskimi městami kaž Pskowom a Nowgorodom. W lěće 1632 załoži so uniwersita. Wot 1721 słušeše město k ruskemu carstwu.
Wulki woheń zniči w lěće 1775 nimale cyłe nutřkowne město, čehoždla su najwažniše twarjenja – kaž na přikład radnica – dźensa zwjetša z 18. a 19. lětstotka.
1802 bu Tartuska uniwersita jako jenička němskorěčna uniwersita Ruskeje wobnowjena. Wot lěta 1918 płaći wona jako narodna uniwersita Estiskeje a je hač do dźensnišeho jenička połna uniwersita w kraju.


text:
Urdušćina
Urdušćina (Urdu) je zarjadniska rěč w Pakistanje. Hačrunjež jenož mjeńšina 10 milionow ludźi urdušćinu jako maćeršćinu rěči, rosće ličba ludźi, kotrež w Pakistanje tutu rěč rěča. Wona so wužiwa jako lingua franca mjezy regionalnymi rěčemi w Pakistanje. W Indiskej je to jedna z 23 oficialnje připóznatych rěčow a rěči so z njej předewšěm w regionach Andra Pradeš, Delhi, Utar Pradeš a Utarančal. W swěće je Urdušćina maćeršćina 58 milionow ludźi. Jako druhu rěč bu wot 150-200 milionow ludźi wužiwana.
Urdušćina je blisko přiwuzna z Hindišćinu, ale so z arabskimi pismikami pisa.


text:
Birma
Birma (Myanmar, Mjanma, Zwjůnzek Birmański – Zwjůnzek Myanmar) – państwo pouožůne we Azyji Pouedńowo-Wschodńij, nad Zatokům Byngalskům a Mořym Andamańskym. Grańičy s Bangladešym, Indjami, Chińskům Republikům Ludowům, Laosym a Tajlandyjům. Wjynkše mjasta: Rangůn, Mandalaj, Basejn.
Mjano[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Jůnta wojskowo we 1989 r. přijůnua Myanmar (Zwjůnzek Myanmar) kej nowe mjano kraju. Skuli tygo co zmjana ta ńy zostoua zaaprobowano bez žodyn uorgan ustawodawčy Birmy, nowe mjano ńy je uznowane bez wjynkšość krajůw. Zaakceptowůua je nale UoNZ.


text:
datum: póndźelu, 19. 12. 2016 w 14 hodź.
Bajka wo Popjelawce (jendź. „Cinderella“) słuša k dźesać tak mjenowanym „zakładnym bajkam“ a ma kóžde lěto w hodownym času wulku konjunkturu. Film „Drei Haselnüsse für Aschenbrödel“ (ČSSR/ NDR, 1973) po předłoze bajki Boženy Němcoveje je kruty wobstatk w hodownym programje zjawno-prawniskich sćelakow. A tež zymska wustajeńca na hrodźe Moritzburg k woblubowanemu filmej je zaso přistupna. Freiburgska ludowědnica Sabine Wienker-Piepho je we wobłuku swojich cyłe žiwjenje trajacych historisko-přirunowanskich slědźenjow wo bajkach tutu sławnu a po wšěm swěće znatu bajku z mnohich perspektiwow wobswětliła. W swojim přednošku w Serbskim instituće w Budyšinje praša so wona za přičinami swětoweje popularity, za genezu a stawiznami tuteje bajki, ale tež za instrumentalizacijemi a nowymi interpretacijemi mjez feminizmom, narcizmom, kičom a komercom.
Prof. dr. Sabine Wienker-Piepho je jako docentka na uniwersitach w městach Philadelphia (USA), Vilnius, Jyväskylä (Finska), Tartu (Estiska), Minsk, Innsbruck, Münster, Augsburg, Bayreuth a Mnichow dźěłała a wuwučuje tuchwilu na uniwersitomaj w Jenje a Zürichu. Wona reprezentuje Komisiju za ludowe basnistwo při Société Internationale dʻEthnologie et de Folklore kaž tež załožbu Märchen-Stiftung Walter Kahn.
Přednošk budźe w němskej rěči.
23. nowembra 2016 přeprošuje Serbski institut do sydarnje instituta w Budyšinje w 14 hodź. na zjawny přednošk: "Kulturna identita a rum. Konstituowanje serbskeho sydlenskeho ruma jako socialny proces".
Přednošk je wěnowany prašenjam, kotrež nastawaja we wobłuku politiskeho planowanja we Łužicy. Tute potrjechja postajenje serbskeho sydlenskeho ruma kaž tež wopisanje naprawow, kotrež maja wobchowanju a spěchowanju serbskeje kultury słužić. Wone žadaja sej wujasnjenje, što ma so rozumić pod zapřijećom kultury a kajki poměr wobsteji mjez kulturu a rumom. Z perspektiwy regionalneho wuwića móže so sylna regionalna identita a zdobom tež serbska kultura jako regionalna resursa rozumić. Dalše prašenje je, kak hodźi so tuta powšitkowna towaršnostna „wužitnosć“ serbskeje kultury za cyły region spěchować. W přednošku diskutuja so tute prašenja před pozadkom powšitkownych towaršnostnych trendow.
26. nowembra 2016, 11.00–18.00 hodź, Senatowa žurla BTU w Choćebuzu, hłowne twarjenje na centralnym kampusu
Wot 17. do 19. nowembra 2016 přeproša Serbski institut na mjezynarodnu konferencu „Dimensije kulturneje wěstoty pola etniskich a rěčnych mjeńšinow“ do Serbskeho domu w Budyšinje, kotraž je wuslědk zhromadneho dźěła z katedru za Québecske a kanadiske studije (CRÉQC) na Québecskej uniwersiće w Montréalu (UQÀM) a Sichuanskeje Uniwersity w Chinje.
Kulturna wěstota je wjelestronske zapřijeće we wobłuku kulturnych wědomosćow. Wone wužiwaše so w zwisku z wopisowanjom wonkowneje politiki nacionalnych statow při mjezynarodnych wikowanskich zrěčenjach, kotrež měrja so na wuwzaćne rjadowanja we wobłuku kultury, ale tež za přepytowanje mjezystatnych dorěčenjow wo rubjenju kulturnych artefaktow w času wobrónjenych konfliktow.
Zapřijeće kulturneje wěstoty pak wužiwa so tohorunja na runinje nutřkowneje politiki w zwisku ze škitom mjeńšinow, wosebje w padźe domoródneho wobydlerstwa Awstralskeje. W tutym zmysle poćahuje so kulturna wěstota za etniske/rěčne mjeńšiny kaž za Łužiskich Serbow na towaršnostne a institucionelne ramikowe wuměnjenja, kotrež zmóžnjeja, zo wuwija přez politiske sobupostajowanje začuće přisłušnosće k swojemu statej a zo zdobom swoju kulturnu suwerenitu zesylnja. Wosebje za multinacionalne staty je wažne, zo zawěsća swojim historiskim mjeńšinam kulturnu wěstotu, wšak zmóžnja wona socialne a runoprawniše zhromadne žiwjenje mjeńšinow z wjetšinu, dowoli interkulturelny dialog a přinošuje z tym k politiskej a statnej stabilnosći.
Wšitcy su wutrobnje na konferencu witani. Wobdźělenje na jednotliwych dnjach je móžne.
Krajna direkcija Swobodneho stata Sakskeje a Association internationale des études québécoises (AIEQ) mjezynarodnu konferencu Dimensije kulturneje wěstoty pola etniskich a rěčnych mjeńšinow financielnje podpěruje.
Štwórtk, 27. oktobra 2016, přeprošuje Serbski institut w 19 hodź. do Budyskeje Röhrscheidtoweje bašty na wječorny přednošk k temje „Akademikarjo při pytanju za dźěłom. Žiwjenje ewangelskeho duchowneho dorosta we 18. lětstotku“.
W swojim přednošku narěznje Friedrich Pollack M.A., wědomostny sobudźěłaćer Serbskeho instituta w Budyšinje, jednore kaž tež wuznamne prašenje: Kak dósta přerězny absolwent wysokeje šule we 18. lětstotku přiměrjene dźěło?


text:
Graczki ze ślonskom godkom w Spodku
Mocie radzi ksiożki i czytani? Toż przidźcie w ta sobota abo niedziela (21-22 września) do Spodka na Targi Ksiożki. Bydzie tam wielki fajrowani z ksiożkom!
Bydom ksiożki, kiere już wcześnij sie pokozały i tyż taki, kierych żodyn jeszcze niy widzioł. Bydzie szło sie trefić z tymi, kierzy jich napisali.
Dlo rechtorów zrychtowane bydom szkolynio, kaj dowiedzom sie co zrobić, coby bajtle wiyncyj czytały ksiożki.
Bydzie tyż coś gryfnego dlo bajtli. A bez tyn czas, kiej bajtle bydom sie bawiły, łojce bydom sie mogli dowiedzieć, kiero ksiożka nojlepij dać do przeczytanio swojimu bajtlowi.
A wto mo kapka geltu w bajtliku coby se sprawić jako ksiożka na jesinne wieczory, bydzie móg, bo przyjedzie moc wydawnictw.
Bydymy tyż z naszymi gryfnymi rzeczami.
Toż jak ni mocie co z sobom jutro zrobić, to zapraszomy Wos do Spodka.
Trzimcie sie! Pyrsk!
Co i kaj? Targi Książki w Spodku w Katowicach
Kiedy? 20-22 września 2013
Ło kierej? Łod 10:00-18:00
Tukyj wiyncyj ło tym, co sie bydzie dzioło: http://www.exposilesia.pl/targiksiazki/14/0/pl/


text:
Pyrenejska połkupa
Pyrenejska połkupa (tež Iberiska połkupa[1]) je wulka połkupa na juhozapadźe Europy, najzapadniša z třoch wulkich juhoeuropskich połkupow – Pyrenejskeje, Apenninskeje a Balkanskeje. Ma přestrjeń wot něhdźe 580.000 km² a je tuž po Skandinawiskej połkupje druha najwjetša połkupa Europy.
Pyrenejska połkupa mjezuje na wuchodźe ze Srjedźnym morjom a na zapadźe z Atlantiskim oceanom. Z Europu je wona na sewjerowuchodźe zwjazana, hdźež tworja Pyreneje jeju hranicu. Na juhu Pyrenejskeje połkupy leži Gibraltarski přeliw, kotryž wotdźěluje Europu wot Afriki. Najwažniše rěki su Tajo, Duero a Ebro.
Na Pyrenejskej połkupje leža Španiska, Portugalska, Andorra, mały dźěl Francoskeje a tež Gibraltar, kotryž je zamórski teritorij Zjednoćeneho kralestwa.
Nóžki[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Eksterne wotkazy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
-
Commons: Pyrenejska połkupa – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow