text:
W staryj chałupce kole kościōłka, kery na kympce już wieki stoł, miyszkała Marta skrōmno, pobożno, jōm chyba kożdy we tyj wsi znoł. Kościōłek stary z smolnego drzewa w postrzodku ołtorz rzeźbiōny mioł, drzewiane ławki, małe łokynka, dzwōn z wieży wołoł ludzi na mszo. . Zaś nałokoło wiekowy smyntorz, nad kerym brzimy cicho szumiały, we […]
Kedyś
Robotny trółl….
Robotny trōłl… Rōłzczasu jednymu pampōniowi tak z nŏgła, ze dnia na dziyń ustŏł stŏwać ciulik. Borok ze jankuryji napocznōł słepać, prać swoja baba, i tak gyneralnie popŏd we depresyjŏ. Nic ci mu niy spōmŏgało. Jak mu tyn „interes” wisiŏł, tak wisiŏł. Jednakowōż miŏł ci łōn mazel i keregoś dnioszka , kej wrŏcŏł łod dochtora, we […]
Jo i moja familijo….
Tak gynał, to jŏ ci niy poradza spomiarkować: jeżech „kriegskind” – abo jak inksi gŏdajōm – dziecko wojny lebo niy? Tak po prŏwdzie to jŏ te moje ślypia łozewrził na tym nŏjgryfniyjszym ze światōw jakiesik trzi miesiōnczki niyskorzij, kej kamraty i wojŏki łod Adolfa podszrajbowali, dali swoji klały, iże ze drugŏm wojnōm je już na […]
Ziga i klawiyr
Ziga i klawiyr Ziga fest muzyce pszoł, dziynnie na klawiyrze groł. Groł we wieczōr, pinkoł rano w kōłko yno durch to samo. Już sōmsiadōm puchnōm uszy, a łōnego nic niy ruszy. . Proszōm starzik, łojciec, brat – Przestōń już nareszcie grać. Na klawiyrze grosz bez przerwy, a nōm wysiodajōm nerwy – Łōn zaś to „na […]
Klosztorne panny…
Muter Ōłberin (matka przełożōnŏ) szła na jutrzinowe rzykani i łominōła drōgōm dwie mode klŏsztorne panny, ftore razinku wrŏcali ze rzykaniŏ. Kej ci wele nich przelazowała pozdrowiōła je gryfnie: – Dziyń dobry dziołszki, niych Pōnbōczek bydzie swami. – A dziyń dobry muter ōłberin, Bōg ze cia! Nō, i kej już te dziywki wartko łodlazywali, ta muter […]
Śtyruch pynzjónistów…
Śtyruch pynzjōnistōw wykludziyło sie na feryje do Gdyni. Szpacyrujōm se tak po miyście i łorŏz widzōm szynk i nadpis: Wszyjske nŏpitki po 10 ceskich (10 groszy)! Blank we sztichu wlazujōm rajn. Knajpecka miluśkŏ, łokludnŏ, caubrownŏ, mocka placu, sporze ludzi. Łod proga słyszōm głōs galantnego gospodzkigo: – Witōm wŏs panoczki gryfnie! Sam je plac gynał dlŏ […]
Ło szkole
Ło szkole Łoziym lot po wojnie – w piyńdziesiōntym trzecim, we piyrszego września szły do szkoły dzieci. Maluśko Maryśka fest sie radowała, na poczōntek tyta maszketōw dostała. Łojcowie do szkoły sami jōm kludzili, potym przi rechtorce cerka łostawili Ta wziyna „piyrszoki” do klasy we szkole, posadziōła w ławkach i zicła przi stole. Pytała kożdego, jako […]
Mojowe spóminki starego knakra…
Nō, tōż mōmy za trzi dni tyn nŏjgryfniyjszy miesiōnc, miesiōnc dlŏ przōniŏ, tyn blank mechniōny, pofyrtany i bamōntny miesiōnc mŏj za sia. I sam sztimuje mi gynał to, co nasz srogi poyta Kazimierz Przerwa Tetmajer poradziōł jesce we latach trzidziystych łōńskigo wiyku napisać: „W tę cichą, senną, wonną noc majową Czuję twe ręce ponad moją […]
W lazarecie
W lazarecie Jak cie chorōbsko łoroz utropi, do lazaretu kerujesz kroki. Kejś we Rybniku bōł szpital stary – „Na Rudzkij” – wszyjscy na nōń godali. A tam lyczyli mōndre dochtory, kożdy ś nich „stawioł na szłapy” chorych. Rano, we maju, jakoś to bōło, wielke chorōbsko Selwy sfinōło Na pogotowie dzwōniła Elka. Do lazaretu wiōzła go […]
Czorne świniorzisko…
Jŏ znod szykownistŏ gyszichta i inoch jōm na naszŏ szykownistŏ gŏdka przełożł. I tego sie byda dziyrżōł. We chlywie byli dwa prosiyńcia. Napoczli łozprawiać. Piyrszy prosiŏk, modszy prosiŏk pytŏ sie drugigo: – Te! A wiyrzisz ty we jakesik życie po Rzyźni, po szlachthauzie? – A dyć, iże wiyrza! Cosik tam musi być. Mie sie zdŏ, […]


c: text/html

text:
Piyrszy rołz jołd1 żech takoł tarta we Lotaryngii (to je tyn regiōn zaroz przi Niymcach) i tak mi łōna2 zasmakowała, że musiołech sie jōm niyskorzi3 tyż narychtować4. Połra razy już żech z tōm tartōm eksperymyntowoł- rołz mi nawet śleciała5 na dylōwka6… ale i tak my jōm zjedli 😉 Joł robia zawsze ta wersja tarty dlo […]
Cukinia na bani (Dynia i przyjaciele)
Cojsik mie korciōło1, żeby sie szczelić na szybko jakoł zupa. We zamrażalce bōła jeszcze staro bania2, na handlu żech kupiōł take fajne małe cukinie, no i jeszcze mioł żech flaszka z włoskimi tōmatami3. Czasu bōło mało, bo zajś trza bōło lecieć na jake nagranie i musza pedzieć, że chyba mi sie udało szczelić ta zupa […]
Szpajza francuskoł (Mousse au chocolat)
Ludzie sie bez wakacje smykajōm1 po cołkim świecie, próbujōm roztomajtego jedzynia, a potyn jadōm do dōm i sie myślōm, że zjedli by sie tego łōnego abo i tyj łōnyj 😉 I bez to żech sie pomyśloł, co by sam tera trocha powspōminać roztomajte rajzy2 i te wakacyjne smaki. Na poczōntek cojsik do pomaszkycynia3 ze Francji: […]
Kurka… ze cukiniōm (Danie ekspresowe ;) )
Sōm take dni, kej1 niy chce nōm sie stoć przi piecu, a chciałoby sie zjejś cojsik dobrego i bestōż2 Chop sam wciepuje te recepty, co by Wołs trocha odciōnżyć łod tego myślynia: co by tu uwarzić? Te danie sie robi połra minut, ale tyn delikatny smak to bydzie dobry nawet dlo rozbestwiōnych3 degustatorōw. Co potrza? […]
Nalywka ze czornych jagōdkōw (Nalewka z czarnej porzeczki)
Napocznōł żech jōm rychtować1 połra lołt2 do zadku3 ze mojōm Teściowōm i tak nōm zasmakowała, że do dzisiej kołżdego roku jōm nastawiōmy. Teściowa robi jōm niyroz trocha słabszoł, moja Muter- bo łona tyż sie w te nalywkowanie wciōngła4– niyroz robi yno trocha mocniyjszy kōmpot, ale przeca kołdży robi tak, jak mu smakuje. Choć w tym […]
Wiśniōwka (Nalewka wiśniowa wiśniówką czasem zwana)
Robia roztomajte1 nalywki, ale ta ze wiśni to je cojsik tak dobrego, że bez ni niy umia sie już forsztelować2 mojego barku. Choć tak po prołwdzie to nawet niy wiym, czy mi idzie ło ta nalywka, czy ło te wiśnie, co to je potyn idzie wmōcić3. Joł ich niy pestkuja, bo wiadōmo, żech je trocha […]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Blubry zez Kościana
Tedziu, piółka i łogrodowy
Na naszym podwórku buł bruk, takie kocie łby, co num dziepko przeszkodzało wew lotaniu, a najbarzy to naszym papcium i kolańskum. Ale co tam, czynsto zez wiarum z naszy eki grajali my tam tyż wew kitowanygo, guli tego, co podwórko buło doś spore, wew prostokuncie i miało feste sztynder do trzepania dywanów. A un rychtyk sie nadawoł na bude.
Buły, po prowdzie, inksze zawady do kopanio pióły. Sporo ilość szkła wew łoknach i łogród zez szklarniami za murym. Wszyćko wew zasiyngu naszych możliwości, co barzy gorzy udanych szczałów na kaste. Zez dwóch rantów podwórka buły parterowe chaty zez pomiyszkaniami, zaś zez trzecigo rantu buły biura Peesesów, na piyrszym i drugim kiju. Czwortum strune zamykoł dwumetrowy mur, za którym buł tyn ogród zez szklarniami. Tak wiync, łod czasu do czasu, brzynk tłuczuny szyby ciyngiym przerywoł gre i podwórko robiuło sie rug- cug puste.
Czasym, nim my skuńczyli welować many na tip topy, któryś nerwusiaty szczun wyrżnuł chołe tak, aby na spróbe, ino że piółka wylundował niespodziywanie wew jakim łoknie abo za murym i tyle buło zez kitowanygo. Dobrze, jak za tym murym spadła, aby wew rajki zez kwiotkami abo kapuchum. To sie podsadziuło winowajce, co by przechycnuł bez mur, głabnuł piółke i rwoł, ile siuły wew sztelugach, do uliczki tego łogrodu, co by go ogrodowy nie ucapiuł, bo nazot bez mur sum ni mioł szansy. Ale jak wykop buł skiksowany tak, co piółka trafiuła wew szklarnie, to raczy już buło po ni, chocioż nie wciunż.
Jednygo razu Jurasowi sie przytrafiuło to nieszczyńście, że bez szybe wew szklarni trafiuł rychtyk wew glace łogrodowygo i to nowum gumuwum, co udawała skórzannum piółke do kitowania. Wiara buła pewno, co piółka przepadła, jak amyn wew paciyrzu, ale Juras przyprowadziuł jednygo kumpla - Tedzia i namówiuł go na taki figiel:
- Pódziesz do łogrodowygo niby to po kwiotki dla cioci na imiyniny. Łun cie nie zno, bo jesteś łobski. Jak bydzie łobrocoł sie za kwiotkami i rychtowoł zez nich wiecheć, ty sie rozglundni, gdzie schowoł piółke, capniesz jum i w skok. A miej baczynie, aby sie nie jorgnuł, co byś wróciuł zez piółkum, a nie zez binksami.
Tedziu rżnuł wielgiygo szpeniola, co to ganc fefra ni mo i mu tyn bajer pasuje. Zaro tyż wziun sie i poloz. Zaś ogrodowymu rychtyk podpadło, co tyn klijynt po kwiotki coś ciyngiym szpycuje wew kunty a nie na kwiotki, a że tyż nie buł lajcha, guli tego chytrze pyto sie Tedzia:
- A szanowno ciocia jak mo na imie?
- Ciocia? - zmiyszoł sie Tedziu – ciocia mo no imie, na imie ta… nu… Pe-Pelasia!
- Szak Pelagii jest dopiyro za dwa miechy wew lipcu! - wrzasnął łogrodowy, łapiunc Tedzia za katane. Nu, bo ci, co handlyżum kwiotkami, to szpeje łod kalyndorza, nie, i kożde imiyniny na wyrywki majum zapamiyntane.
Dali trzuńś biydokiym jak jakiymi łyntami i dar sie:
- Zaro mi tu godej, ktu cie przysłoł i po co, bo ci giyry zez tyłka powyrywum i wszyćkie gnoty połumie. Pewno ci zza mura po piółke, bo ślypska ci lotały doobkoła papy za wszyćkim, aby nie za kwiotkami.
- Nie, panie łogrodowy, jo jeich wcale nie znum, a kwiotki to miały być dla jednej taki meli, ino żym sie klamkowoł, co by sie ktu nie obśmiywoł zy mnie. A o żodny gumówie, co by wprysla do szklarni, nic nie wiym. Żym sie rozglundoł, bo zaś kce być za łogrodowygo - ciyngiym, prowie dudlajunc, wystynkoł Tedziu.
Nu, tero dopiyro łogrodowy rychtyk cołki na sznupie pokraśnioł.
- A ktu tu godoł o gumówie i szklarn? Nie sikej koksym. Żodyn pungiel nie bydzie mi tu szklić. Dwie szyby po czternaście, uczyni to dwadzieścia łosiym złotych i do tegu robocizna...
- Ale jo mum aby niecałe piyńć złotych na kwiot...
- Jak ci dum kwiotki, to cie rodzuno matka nie pozno. Ni mosz bejmów, to łodrobisz mi tu zaro. Szak kcesz być za łogrodnika. Łap sie za tum toczke zez bortnikami i pkej do uliczki.
Tedziu jorgnuł sie, co łogrodowy już sie mni borcho, ale nie żartuje. Eknuł na toczke. Zdało mu sie, co wew ni bydzie pore cyntnarów bortników i nie do rady jeji ruszyć. Rychtyg szpeknuł kole toczki stary worek wybrzuszuny, jakby spora głowa kapuchy wew nim buła, a na rajkach dopiyro aby pore listków na kapustach. Zaro sie jorgnuł, co jest lous, wiync godo tak:
- Panie łogrodowy, jo te bortniki byde musioł na dwa abo trzy hiby wozić, guli tego musze rozładować i ujmnuńć chocioż półowe, ale dej pan jakie łapawice, co bym nie dostoł pryzglów na łapskach.
Łogrodowy, widzunc skruche u tego bymbna, poloz po łapawice, a wew tym czasie tyn bymbas głabnuł wór zez piółkum, bo rychtyk buła to piółka, co udawała kapuche, i w skok. I tyle go łogrodowy widzioł.
Zaś na ece tyn bohater łokozoł sie cołkiym honorny i na drugi dziyń przyprowadziuł nos wew kumplecie do łogrodowygo na łodrobek tych szkód, co my mu wystworzyli. Łodrobili my mu wszyćko, a nawet i na zapas, guli przyszłych wypadków. Ale na podwórku nie grajali my wew kitowanygo. Najwyży wew sipla, gunita, sztekla, abo wew dołka. Potym to, jak aby nastała moda na proce, to czasym brzynkła jako szyba, ale nie za czynsto. Najwyży jedyn roz na dziyń.


text:
Dźeń w Biosferowym rezerwaće…
Rano słyšiće lět kołpow a wołanje lećacych husow. Z kolesom jědźće přez dubowe aleje nimo chróskotaceje rohodźe a błyšcacych hatow. Wobkedźbujće kosćołamaka, kak w přeco wyšich kruhach leći. Po pěskowych pućach a přez wonjace chójnowe lěsy. Wotkryjće dwurěčnosć na wjesnych a nadróžnych taflach. Přihladajće hatarjej při dźěle. Dajće sej čerstwu rybu słodźeć. Namakajće při puću małe hrody. Wječor słuchajće na ruće jelenja a pozdźišo na trubjenje žorawow.
Husy (Foto: Axel Gebauer)
Hornjołužiska hola a hatowa krajina je w kóždym počasu bohata na zaćišćach. Čitajće na přichodnych stronach wjace wo nastaću a kajkosćach tuteje jónkróćneje krajiny. Charakteristiske žiwjenske rumy a wubrane družiny zwěrjatow a rostlinow předstajimy Wam w krótkich portrejach.
krajina
přiroda


text:
Nazwa
Publikacje:Zeszyty Naukowe AM
Publikacje powiązane
Ilość powiązanych elementów: 17
- Zeszyt Naukowy (5) AM w Bydgoszczy
- Zeszyt Naukowy (1) AM w Bydgoszczy
- Zeszyt Naukowy (6) AM w Bydgoszczy
- Zeszyt Naukowy (7) AM w Bydgoszczy
- Zeszyt Naukowy (8) AM w Bydgoszczy
- Zeszyt Naukowy (9) AM w Bydgoszczy
- Zeszyt Naukowy (2) AM w Bydgoszczy
- Zeszyt Naukowy (3) AM w Bydgoszczy
- Zeszyt Naukowy (4) AM w Bydgoszczy
- Zeszyt Naukowy (10) AM w Bydgoszczy
- Zeszyt Naukowy (11) AM w Bydgoszczy
- Zeszyt Naukowy (12) AM w Bydgoszczy
- Zeszyt Naukowy (13) AM w Bydgoszczy
- Zeszyt Naukowy (14) AM w Bydgoszczy
- Zeszyt Naukowy (15) AM w Bydgoszczy
- Twórcy i animatorzy muzyki na Pomorzu i Kujawach
- Język, system, styl, forma w muzyce (VI i VII)


text:
Rzyka
Rzyka – naturalny, wjyrchńi wodny ćek, co uůn płyńe we wyżłobjůnyj bez rzyczno erozyjo krzikopje a uokresowo zalewo rzyczno dolina. Ćek tyn muśi mjeć uokreślůno dugość albo wjyrch dorzyczo - ćeki půńiży umołwjůnygo kreju (roztomajće, znoleżńy na państwo, we Polsce dorzycze uo wjyrchu ńy myńi kej 100 km²) uznowo śe za potoki abo strůmjyńy.
Rzyka może zoczynać śe uod zdrzůdła abo powstować bez połůnczyńy poru potokůw eli tyż wypływać ze jeźora.
Stało rzyka mo ujśće do inkszej rzyki, jeźora abo morzo. Rzyki, co uůne uchodzům do wodnygo grůmadńika mjanuje śe znamjynnymi rzykůma, inksze to jejich dopływy. Znamjynno rzyka do kupy ze dopływůma tworzi rzyczn systyma.
Bjyg rzyki mo nojczyńśći trzi wożne tajle: wjyrchńi, strzodkowy a dolny. Ujśće rzyki może być trichterowate (estuaryjům) abo szyroke (delta). Inakszy je u czasowych rzykůw, kere ujśćo ńy majům, a ajnfach krok we krok śe zatrocajům, wśůnkajůnc we grůnt.
Rzyki majům znoczyńy lo gospodarki, sům wykorzistowane jako zdrzůdła pijalnyj wody a do transportu. Sům tyż naturalnym śedliskym roztomajtych gatůnkůw źelinůw a gadźiny.
Nojwjynksze rzyki na śwjeće to: Amazůnka (ze Ukajali), Ńil, Jangcy, Missisipi - Missouri, Huang He a Uob (ze Irtyszym).


text:
Běrnjacy ryženk
Běrnjacy ryženk (Leptinotarsa decemlineata) je bruk ze swójby ryženkow (Chrysomelidae) z porjada (Coleoptera).
Wědomostne mjeno[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Po němskej wikipediji wědomostne mjeno Leptinotarsa decemlineata woznamjenja němsce někak "Zehnstreifen-Leichtfuß" a serbsce potajkim "lochka noha ze dźesać smužkami" abo "dźesaćsmužkowa lochka noha".
Wopis[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
7 hač 15 milimetrow dołhi běrnjacy ryženk je žołty, při čim jeho šijowa taflička (němsce de:Halsschild) čorne blečki ma a na třěškach (tež pokryw křidłow) dźesać ćěmnych podołhostnych smužkow je.
Rozšěrjenje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Bruk je swětadaloko rozšěrjeny. Originalnje pochada, kaž tež běrnowa rostlina, z Ameriki. Jeho originalna ameriska domizna ležeše w zwjazkowym staće Colorado. W Ameriskej jendźelšćinje bu běrnjacy ryženk tež "Colorado beetle" mjenowany. Jeho originalna picowa rostlina bě de:Büffelklette, kotraž tež k swójbje wrónidłowych rostlinow słuša. Přechod na běrnu so poprawom připadnje stał. Přez předobywanje běłych sydlerjow a z nimi jich běrnjacymi rostlinami) bu brukej jeho nowa picowa rostlina praktisce napřećo přinjesata.
W Europje był běrnjacy ryženk prěni raz w lěće 1877 w přistawach wot Liverpool a Rotterdam zawohladany. W Němske su prěnje namakanki za Mülheim am Rhein a Torhow (Sakska) tež za lěćo 1877 dopokazowane. Hižo w tutym času bu wo njesnadnych napinanjach rozprawjene, plagu zamjezować. W lětomaj 1887 a 1914 su nowe wulke nadpadowe wuchadźišća w Europje wustupowali. W lěće 1922 so je běrnjacy ryženk na wulkej šěrokosći skónčnje wot wuchoda her do znutřkowneho kraja předobywał a 250 km² běrnjacych wobrostow wokoło Bordeaux skóncował. W lěće 1936 je po Rynje dochadźał a so z spěšnosću wot 20-30 km na lěće do wuchoda rozšěrjował. W lěće 1945 je na Łobjo dochadźał, w lěće 1950 na Odru. W lěće 1960 je skónčnje Pólsku přeprěkował a UdSSR docpěł. W Europje běrnjacy ryženk žane přirodne žratne njepřećele nima, jeho warnowace barby su jeho optimalnje škitali (hlej tež Mimikry wosy). Hakle w poslednich lětdźesatkach su domjace ptače družiny započinali, kaž bažanty, běrnjacy ryženk jako žratwa akceptować. Nimo toho přepytuja, nad brukowej plagu z chemikalijow a zaměrne inficěrowanje brukow z wěstymi bakterijowymi kmjenami dobyć.
Pica[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Běrnjacy ryženk a jeho larwy su žiwe wot dźělow běrnjaceje rostliny (a druhich wrónidłowych rostlinow ). Wottud tež mjeno "běrnjacy ryženk". Běrnjace ryženki móžeja w krótkim času cyłe poła donaha wužrać.
Wuwiće[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Bruki wotpołožuja w juniju na łopjenowych delnich stronach běrnjacych rostlinow kóždy raz pakety z 20-80 oranžožołtych jejkow. Cyle su na sančka něhdźe 1200 jejkow. Z jejkow so po 3 hač 12 dnjach larwy wulahnu. Su čerwjenojte a maja na bokach a na hłowje čorne dypki. Larwy jara spěšnje wurostu a so tři raz slěkaja. Po 2 hač 4 tydźenjach lězu do zemje, zo by so tam zakuklowali. Po něhdźe dwě dalšimaj tydźenjomaj běrnjace ruženki wulězu, kotrež pak hišće znajmjeńša jedyn tydźeń we pódźe wostanu. Na lěće je 1 - 2 brukowej generaciji, při čimž so w srjedźnej Europje jenož jedna generacija wuwiwa, ale so w ćoplišich regionach samo hač do třoch generacijow wuwiwa. Běrnjace ryženki přezymuja we pódźe.
Žórło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Meyers Taschenlexikon Biologie, In 3 Bänden, 2. zwjazk, ISBN 3-411-12023-1, strona 71 (něm.)
- Welcher Käfer ist das?, Kosmos, ISBN 3-440-05728-3 (z němskej wikipediji)


text:
Boris Jelcin
Boris Jelcin (rus.: Бopиc HиkoлaeBич EлbциH, rodz. 1 lutygo 1931 we Butce, um. 23 kwjetńa 2007 we Moskwje) – prymjer (grudźyń 1991 - 15 maja 1992, dowńi: prymjer Sowjeckij Federacyje uod 6 lipca 1992), a ńyskorzi pjyrszy prezydynt Rusyje. We lotach 1961 - 1990 noleżoł do Kůmůńistycznyj Partyje Sowjeckigo Sojuszu, bůł uod 1977 do 1985 jeji pjyrszym sekrytorzym we Śwjerdłowsku (terozki Jekaterinburg), a uod 1985 pjyrszym sekrytorzym we Moskwje. Wyćepany s tygo stanowiska uod Michaiła Gorbaczowa we 1987. 29 maja 1990 wybrano go na Przewodńiczůncygo Nojwyższyj Rady Ruskij Federacyjnyj Sowjeckij Republiki. Ńyskorzi wygroł we welůngu na prezydynta RFSR. We dńach 19 - 21 śyrpńa 1991 uorgańizowoł uopůr przi průbje puczu przećiw władzy Gorbaczowa. We 1996 wygroł zaś absztimůng na prezydynta wůunczas już ńypodległyj Rusyje. Zrzeknůł śe tyj fůnkcyje 31 grudńa 1999. Umrził 23 kwjetńa 2007 skiż ńywydolność śerca a cyrkulacyjnygo układu.


text:
Skond sie wziyna libsta?
Wynokwianie Kadłubka – czyńść 26.
Godo jeszcze wtoś z wos „libsta”? Tak sie yno pytom… Abo godo wtoś tak do swojij ukochanyj: „Ty żeś je moja libsta, tak fest ci przaja”. Szczerze w to wontpia. Ale słyszy sie jeszcze kaj niykaj: „Aha, to je ta jego libsta, rychtych szwarno dziołcha!” Abo: „Yno sie smyko z tom libstom”. Tak tyż żech słyszoł. Beztoż trzeja sie zastanowić, skond sie wziyno te ślonski słowo.
Nojmilszo, nojdroższo, nojukochańszo
Słowo „libsta” pochodzi z jynzyka nimieckigo. To je w nojwyższym stopniu przimiotnik rodzaju żyńskigo od nimieckiego „lieb”, czyli kochany, miły, czyli taki, kerymu sie przaje abo tako, keryj sie przaje – abo tako rzecz, kero sie mo rod. Skuli tego libsta to je ta nojukochańszo, nojmilszo, nojdroższo. W tym ślonskim słowie, kere brzmi, jak dużo ślonskich słow, możno i trocha prostacko, je ogromny ładunek emocji, uczuć, ciepła.
Libsta je choby blumy
Libstom może być szwarno dziołcha z gryfnom gymbom, z dugimi czornymi wosami i orzechowymi oczami. Ale libsta może tyż ganc inakszy wyglondać i tyż może być libstom. Bo lipsta je skuli tego libstom, że sie jom wybjyro i że sie ji przaje, a niy skuli tego, że wyglyndo jak modelka. Lonty tyż niy odgrywajom sam wjynkszyj roli. Ani klajd, ani bryle, ani miano. Bo może to być Ana abo Gryjta – egal. Jak kero frelka je do kogoś libstom, to je zaro nojszykowniyjszom dziołchom na świecie. Zaczyno kwiść i stowo sie coroz gryfniyjszo. Libsta znaczy tyż narzyczono. Z takom libstom już ni ma błoznow. No, ale to już je inkszo sprawa.
Słodszo niż zista
O libście sie marzi dziyń i noc. Skuli libsty robi sie gupoty. Wto tego niy wjy! Skuli libsty paczi sie co chwila nerwowo na mobilniok, czy czego niy naszkryflała. Kożdymu synkowi sztyjc sie cni za jego libstom. Kożdy synek o swojij libście łosprowio choby o jakij ksiyńżniczce. Bo tako je prowda: Niy kożdo libsta to je sofort „lip star”, ale usta libsty som słodsze od zisty.
Prof. Uś dr hab. Zbigniew Kadłubek – rezkiruje Katedrom Literatury Porównawczyj. Je filologiym klasycznym, eseistom i tłumaczym. Pisze tyż po naszymu, dejmy na to „Listy z Rzymu” abo „Promytyojs przibity”.


text:
Rzoondzynie w Kamioonie uo Prowdzie i mitah.
Posted by Antoni Respondek on 10/07/02 at 7:39 PM
Subject: Rzoondzynie w Kamioonie uo Prowdzie i mitah.
Rzoondzynie w Kamioonie uo Prowdzie i mitah.
W mojih ukohanyh Uogewnikah S’loonskih wiela jest rzeczoow zrobioonyh z kamiynioow.
Nojstarszy uogewnicki krzyrz, krzyrz pokutny, zrobioony z jednego kooncka twardego kamiynia stoji na kamiynnym podwyrzszyniu jak na uoltorzu. Uoltorzu zrobioonym z inkszyh, wopiynnyh kamiynioow. Przypoomino wieczno Prowda, jakos’ tragedjo, czyjes’ przewijny i ludowy mit uo nawiedzinah s’wiyntyh Cyryla i Metodego.
Z takih samyh wopiynnyh kamiynioow boou budowany Stary Dwoor, po kerym uostaua ino nazwa miyszkaniowyj wspoolnoty gospodarzooncyj uod niydowna doomami na Moskwie.
I Nowy Dwoor - nowy ino z nazwy. Bo jego stodoua, resztki staryj zabudowy
i uokroonrzajooncy joom mur soom dzisioj hyba nojstarszymi kamiynnymi budowlami
w Uogewnikah.
Jeszcze do niydowna przy Krzyrzowyj, a downiejszyj Bohateroow Stalingradu, stouo pora staryh familokoow zrobioonyh w coukos’ci z wopiynnyh kamiyni. Ale rozbuloone uostauy pod potrzeby „autostrady suoon’ca”, uo keryj do dzisioj ani widu ani suyhu.
Wiela tyrz inkszyh doomoow i uogrodzyn’, fundamyntoow i piwnicoow pobudowanyh uostauo
z jejih poomocoom i udziauym.
W nih to uostaua materialno Prowda i pamiyn’c’ uo tamtyh Uogewnikah i uogewczanah.
Wszystke uoone soom rodzime, nasze, miejscowe i swojske.
Wopiynne kamiynie zdowajoom sie byc’ przez to naszymi - uogewnickymi.
Rzodyn nigdy niy uodpoworzoou sie ih urzyc’ przeciwko inkszym.
Hoc’ wiela przeca boouo kaj indzi, we downyh latah, wypadkoow ciepanio kamiyniami
w drugih.
Coby ih niymi ukamioonowac’. Znoomy to ze Biblije i rzywotoow s’wiyntyh.
Dziouo sie tak skirz Prowdy kero mieli uodwaga te druge guosic’, a kero wedle inkszyh booua ino mitym.
Bo Prowda uodbiyraua wielu spokooj sumiynio!
Uogewnicke wopiynne kamiynie mioueh i moom za nasze, s’loonske.
Soom uoone czoonstkoom piyrwotnyj skauy - s’loonskyj Opoki.
Bez to ciekawi mie korzde miejsce, kere z toom Opokoom mo zwioonzek.
Pewnikym takym miejscym jest Kamiyn’ S’loonski.
A w niym Zoomek - Schloss Gross Stein.
Tam mioueh szczyn’s’cie byc’, hoc’ ino jedyn dziyn’, na VII Syminaryjoom S’loonskym
i posuhac’ Prowdy uo s’loonski torzsamos’ci.
Tam tyrz udauo mi sie dostouc’ Pollokowe „S’loonske tragedje” i pora heftoow Koonwersatorjum do poczytanio i przemys’lynio.
Usuyszou`eh uo Kos’ciele i ludziah Kos’cioua.
Uo ksiyn’ciu-arcybiskupie Wrocuawia, kardynale Adolfie Bertramie, uo biskupie Stanisławie Adamskim i kardynale Auguście Hlondzie.
Uo roli Kos’cioua w Polsce we utrzymaniu polski torzsamos’ci i jego stosunku do narodowyh myn’szos’ci. Przipoomniane tam uostauy tyrz niykere mity, uod kadubkowyh poczynajoonc.
Uo Nauce i Wierze, skrzyduah duha korzdego Norodu. Jego Opoce - moralnos’ci.
Uo zadaniah duszpastyrzoow wzglyndym idyjoow Unje Europyjskyj.
Keby niy rzoondzynie arcybiskupa Alfonsa Nossola i kuluarowe s’loonske godki inkszyh ksiynrzoszkoow, to intus by mi podpowiadou (a morzno ino mie zwodzioou, bo mi sie zdowao), irze S’loonsk i S’loonzoki dali jeszcze soom mieloone miyndzy narodowymi muyn’skymi kamiyniami, jak te ziorka pszynicy czy rzyta przeznaczoone na moonka.
Wiadoomo irze bydzie z nih porzytek i dobry hlyb, ale ino wtynczos jak sie dajoom przemloc’.
Jak pozwoloom ze siebie zrobic’ ciyn’ko, s’ciyrano poleku warstwa.
Jak tyn znak dzielynio pomiyndzy nazwami miejscowos’ci: Kamień Śląski / Gross Stein
na tabuli z tymatym Syminaryjoom: „ŚLĄSK ŻYJĄCY EUROPĄ wczoraj - dziś - jutro”.
Czy by tako miaua byc’ naszo historyczno rola?
Uagodzynie tarcio miyndzy polskymi i niymieckymi kamiyniami w muynie historyje?
Co do samyj nazwy Kamień Śląski, tyrz rzeh niy je jyj pewny.
Bo jak rzeh porzykou we miejscowym kos’ciele, u s’wiyntego Jacka, trefiou`eh w niym na kamiynno tabula:
„Pamiątka złotego jubileuszu probostwa ks. proboszcza Józefa Szołtyssek w Kamionie postawiona przez wdzięczną parafię w Marcu 1889.
Ks. proboszcz Józef Szołtyssek urodził się w Paniowkach 23 Marc. 1812. wyświęcony 27 Marca 1837. przyszedł jako duszpasterz do Kamiona 6 Marca 1839.
W Tobie, Panie ufałem, dla tego nie zginę na wieki. PS. XXII ”
Pamioontka po farorzu, uo kerym na kamiynnym krzyrzu przy kos’ciele napis guosi:
„Herr Erzpriester Josef Scholtyssek 23.03.1812 14.02.1895 Hier ruht der hochw. R. i p.”.
Kaj jo rihtig boou? W Gross Stein, w Kamieniu Śląskim czy w Kamioonie?
Co je Prowdoom, a co mitym?
http://www.republikasilesia.com/AntoniRespondek/forum/messages/141.html
1 CHF = 4,14 PLN
1 USD = 4,25 PLN


text:
Geografijo
Geografijo (gr. ΓewYpaφίa, Yῆ geos – "źymja" i Ypάφw grapho – "pisza") – nauka uo zrůżńicowańu powjyrzchńi Źymji, a dźałalnośći i ajnfluśe ludźi na ja i na środowisko przirůdńicze. Za autůra mjana "geografijo" uznowo śe greckigo matymatyka, astrůnoma a filozofa - Eratostenesa s Cyreny.
Zorty geografji[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Geografijo je naukům, kero mo dwa kerunki badań (tzw. dualism):
- Geografijo fizyczno - zajmuje śe bezma ino środowiskjym przirůdńiczym
- Geografijo społeczno-ekůnůmiczno - zajmuje śe wszelkům dźałalnośćům ludźi i strukturům żyća społycznygo a gůspůdarczygo


text:
Mišnjo
Mišnjo (nim. Meißen, górnoserb.: Mišno, čes.: Míšeň, pól. Miśnia, łatyński: Misena) jo stare město pśi Łobju w Sakskej a wokrejsne město wokrejsa Mišnjo.
Mišnjański grod jo załožył se pód mjenim Misnia w lěśe 929 na pódwjacornem brjoze Łobja. Toś słuša Mišnjo k nejstaršym znatym městam na teritoriju źinsajšneje pódzajtšneje Nimskeje. Tegdy jo słužyło město ako twardnica nimsko-frankojskich dobywarjow w kraju połobskich Słowjanow. Wót lěta 968 jo było Mišnjo sedło biskupstwa; tu jo statkował teke sławny biskup Beno. Pózdźej załožonemu Mišnjańskemu markgrobojstwu su pśisłušali teke źěle źinsajšneje Górneje Łužycy.
Dla jogo wjelikego wuznama płaśi Mišnjo ako stawizniske jědro moderneje Sakskeje.


text:
Lima
Lima je stolica južnoameriskeho Peruwa a z wulkim wotstawkom zdobom najwjetše město w kraju. Nadeńdźe so při brjoze Ćicheho oceana nad rěku Río Rímac na zapadźe Peruwa. Centrum města leži 160 metrow nad mórskej hładźinu, mjeztym zo sahaja so měšćanske dźěle hač do wysokosće wot 1000 metrow. W měsće samym bydli na přestrjeni wot 2672 kwadratnych kilometrow něhdźe dźewjeć milionow wobydlerjow. Hromadźe ze susodnym přistawnym městom Callao ma metropolowy region (Área Metropolitana de Lima) wjace hač 10 milionow wobydlerjow.
Lima je wažne wobchadne křižowanišćo kaž tež najwuznamniši hospodarski a kulturny centrum Peruwa z uniwersitami, wysokimi šulemi, muzejemi a twarskimi pomnikami. Stare město słuša wot lěta 1991 do swětoweho herbstwa UNESCO.
Wobsah
Klima[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Město leži w tropiskim klimowym pasmje a ma horcu pušćinowu klimu. Přerězna temperatura přez lěto leži pola 18° C. Dla zymneho Humboldtoweho pruda w Pacifiku je wjedro wosebje mjez meju a oktobrom husto młowojte.
Wobrazy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wotkazaj[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Oficielne webstrony města (špan.)


text:
Burkina Faso
Burkina Faso (fr.: (le) Burkina Faso) – państwo we Africe Zachodńij bez dostympu do mořa. Dowńij Gůrna Wolta (Republique du Haute-Volta), we 1984 prezydynt Thomas Sankara nadou mu nowe mjano, kere uoznačo "kraj prawych ludźi" we godkach mossi a diula, kere sům guůwnymi rdzynnymi godkůma kraju.
Burkina Faso, downo kolůńijo francusko, dostoua ńypodlygość we 1960 roku. Destabilizacyjo państwa we lotach 70. a 80. XX w. popředźiua wjelopartyjne wybory we wčesnych lotach 90.
Stolicům kraju je Wagadugu (Uouagadoůgou), mjanowane bez Burkińčykůw Úouaga.


text:
Reykjavík
Reykjavík (w serbskim přełožku dymowy zaliw) je stolica a najwjetše město Islandskeje a zdobom najsewjerniše hłowne město swěta. Město leži při zaliwje Faxaflói Atlantiskeho oceana pod horu Esja. Reykjavík ma wokoło 120.000 wobydlerjow, štož je wjace hač třećina wobydlerstwa cyłeho kraja.
Reykjavík bu w lěće 870 wot prěnich sydlerjow pod nawodu Ingólfura Arnarsona załoženy a je z tym zdobom najstarše sydlišćo Islandskeje. W měsće namaka so wjetšina fakultow jeničkeje islandskeje uniwersity, kaž tež dźiwadło, muzeje a mórski přistaw.
Partnerske města[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Helsinki (Finska)
- Kingston upon Hull (Zjednoćene kralestwo)
- Kopenhagen (Danska)
- Nuuk (Zelenska)
- Oslo (Norwegska)
- Sankt Petersburg (Ruska)
- Seattle (ZSA)
- Stockholm (Šwedska)
- Tórshavn (Färöje)
- Vilnius (Litawska)
- Winnipeg (Kanada)


text:
Nr01_2002 Klachy z Pniokow
Dwatydniowy fajer.
No, toż momy
dwa tydnie laby za sia. Co jo godom dwa tydnie ? A dyć kiej się fto
poradzioł richtik zwyrtnońć to mog i szesnoście dni
babie w doma zawodzać. Przeca kiej ino dwacet piyrszygo grudnia łostatni
roz przikwanckoł się z roboty do chałpy to dziepiyro siodmygo
stycznio po Trzech Krolach poszoł nazod do werku. Tela czasu fraj to
tak choby fto fuknoł kepkom na ibera. Przecamć tego bali i
amerikański kapitalizmus niy szczimo. Jo się tam ci dyć niy tropia ło tyn
ichni kapitalizmus ino ło mo9je leberka i basisko. Po tym godnym i
zilwestrowym jodle i słepaniu toch niy mog przińść do sia. Morzisko
mom nikiej sto dioskow a grace mi dyrgocom, iże kiej się
u Pyjtra kca szluknońć piwa to łon mi je musi wloć do kany
bo inakszij pokiel się luchna, to poła zajdla mi się wyszelonto na
dyliny.
Nale, jo niy ło gupotach chcioł szkryflać
ino ło tym co nom latoś jesce te kamraty łod Millera wyrychtujom.
Jedno poradza zmiarkować: potrza nom wszyjskim kople fest prziciongnońć
bo bydzie na isto knap. Płat za pomiyszkanie, sztrom a hajcogi
pońdom na wiyrch, zasik geltaki bydom telkie, iże na
nie portmaneja niy potrza. Ojropa łod piyrszygo zwekslowała swoji marki, fonty
abo inksze francki na jakiesik „Euro”. Te co szporowali i trzimali betki
we sztrołzaku tyż ci już wszyjsko na dulary zwekslowali a no,
pynzjonisto, elwrom, dziepiyro co wydanym lebo żyniatym, starkom
i starzikom bydzie richtik knap podwiyl briftryjger niy przińdzie i na
pile abo inksze medikamynty niy styknie.
Jedno co łostało po tym wanieliku Buzku to
fol „dymokracjo”. Kcesz dować bele ftorymu do gracy – to dowosz. Niy
kcesz – to ... musisz!!!
Boch tyż usuchnoł kiejsik przi
naszym magistracie jak jedyn byamter eklerowoł starymu Kupnymu:
– Wiedzom Łoni,
panie Kupny, narodowi niy lza brać w graca, brać łapowy.
– A fto mozno wziońć, panie
szykowny?
Ano, ino „wybrańcy narodu” mogom
brać. Wiedzom Łoni???
I tak się miarkuja, iże u nos we Polsce, u
nos we Chorzowie bic ci się niy zwekslowało. Chabiom te, kiere się
doryli do koryta na podzim i bierom te (choby we naszym magistracie),
kierych jesce niy łodchlastli łod jejich stałkow. A wszyjsko nikiej
godała staro Piontkowo we mangli na Krojcce:
– Bier
podwiyl dowajom. Nale, i dowej pokiej bierom !!!
No to pyrsk. Ojgyn z Pniokow


text:
Niy dojś1, że śliwki sōm2 dobre we smaku, to jeszcze majōm kans3 fetaminōw4: magnez, potas, żelazo i inksze5, ale- co dlo niyjednego je nojważniyjsze- sōm richtich6 dobre na trołwiynie7. I żech sie tak pomyśloł, że jak tera mōmy jeszcze na nie sezōn, to trza to wykorzystać. Receptōw8 na take ciasta je połno, ale joł żech […]
Kategoria: Eksperymynty europejske
Hiszpańskoł smażōnka (Tortilla de patatas)
Tak po prołwdzie, to niy je takoł richtig1 smażōnka, yno ōmlet, ale jakosik mi sie ta nazwa barzi spodobała. Żeby bōło jeszcze ciekawiyj, to żech sie te hiszpańske danie nauczōł robić we Francji. Tortilla [czyt.: tortija] ze kartołflōma2 je klasycznoł, bo rajn3 idzie tyż wciepōńć i wōszt4, i inksze warzywa. Robi sie to trocha dużyj5 […]
Francuski Ajntopf (Ratatouille/Ratatuj)
Tym daniym to żech sie piyrszy rołz zainteresowoł, jak żech łoglōndoł tako bajka, we ftoryj małe zwierzynta- co to normalnie ich niy lubiymy, ale we bajkach nawet ja- robiōły we restauracji za kuchorzy i narychtowały jednymu ważnymu chopowi właśnie take danie. Potyn żech pojechoł do Prowansji, a to właśnie stamtōnd pochodzi te danie i żech […]
Szałołt ze granatym (Wybuchowa sałatka ;) )
Niyftorym sie bez lato tak miyrznie1, że potrzebujōm mocniyjszych wrażyń: skokajōm na tym gumowym powrozie2, nurkujōm po jakich starych potopiōnych szifach3… abo sie robiōm szałołt ze granatym 😉 Joł wiym, że niyftore chopy to zarozki chcieliby go narychtować do swoji teściowyj, ale musza Wołs zmartwić- tym granatym to sie mogecie, co najwyżyj, zmarasić4 koszula 😉 […]
Tarta po lotaryńsku (Quiche Lorraine)
Piyrszy rołz jołd1 żech takoł tarta we Lotaryngii (to je tyn regiōn zaroz przi Niymcach) i tak mi łōna2 zasmakowała, że musiołech sie jōm niyskorzi3 tyż narychtować4. Połra razy już żech z tōm tartōm eksperymyntowoł- rołz mi nawet śleciała5 na dylōwka6… ale i tak my jōm zjedli 😉 Joł robia zawsze ta wersja tarty dlo […]
Cukinia na bani (Dynia i przyjaciele)
Cojsik mie korciōło1, żeby sie szczelić na szybko jakoł zupa. We zamrażalce bōła jeszcze staro bania2, na handlu żech kupiōł take fajne małe cukinie, no i jeszcze mioł żech flaszka z włoskimi tōmatami3. Czasu bōło mało, bo zajś trza bōło lecieć na jake nagranie i musza pedzieć, że chyba mi sie udało szczelić ta zupa […]


text:
Nie masz konta? Zarejestruj się!
Budujesz? remontujesz?
Szukasz pracy? Ogłoś się tutaj!
Obserwuj @naszmajster
Szukasz pracy? Ogłoś się tutaj!
Obserwuj @naszmajster
Dzięki pasji, wykształceniu i doświadczeniu w branży potrafimy, kreować wyjątkowo...
Działalność naszej firmy skupia się na instalacjach grzewczych i wentylacyjnych. Oferujemy...
Firma DAREX USŁUGI od 2004 roku świadczy usługi transportowe dla firm oraz klientów...
* Najlepiej oceniani przez użytkowników portalu
Elektryk Wrocław
Nazwa Adres Miasto Województwo
A-Team Św. Wincentego 45/2 Wrocław dolnośląskie
Agencja Handlowo-Usługowa MBS Górecka 90 Wrocław dolnośląskie
Almatek Balonowa 9/3 Wrocław dolnośląskie
Amper Team Sarbinowska 6/21 Wrocław dolnośląskie
APS Czerniawska 16/1 Wrocław dolnośląskie
Aquaris Zemska 1/4 Wrocław dolnośląskie
Arcus Gen. Bołtucia 11 Wrocław dolnośląskie
Art-Net Św. Wincentego 15 Wrocław dolnośląskie
ArtPol Pl. Grunwaldzki 12 Wrocław dolnośląskie
ArtPol Pl. Grunwaldzki 12 Wrocław dolnośląskie
Ascentic Boguszowska 76a Wrocław dolnośląskie
Asdik Niemcewicza 34 Wrocław dolnośląskie
Aspro Powstańców Śląskich 148/11 Wrocław dolnośląskie
Asterpol Owczarska 60 Wrocław dolnośląskie
ATV System Zemska 7/36 Wrocław dolnośląskie
Audio Art Chrzanowskiego 17a Wrocław dolnośląskie
Audio Art. Tyrmanda 44/15 Wrocław dolnośląskie
AudioTech Pl. Staszica 30/1 Wrocław dolnośląskie
AutoFil Tarnogajska 18 Wrocław dolnośląskie
BF Technika Kadłubka 5 Wrocław dolnośląskie
Chemiprojekt Muchoborska 18 Wrocław dolnośląskie
Complex Robotnicza 72e Wrocław dolnośląskie
Control Process Armii Krajowej 7b/1 Wrocław dolnośląskie
Delta I Maleczyńskich 79 Wrocław dolnośląskie
Dualis Kupiecka 10 Wrocław dolnośląskie
EB Grunwaldzka 18 Wrocław dolnośląskie
El-Kur Komuny Paryskiej 45 Wrocław dolnośląskie
Elbud Kościuszki 135 Wrocław dolnośląskie
Elektro-Spec Karmelkowa 66 Wrocław dolnośląskie
Elektrobudowa Ożynowa 32 Wrocław dolnośląskie
Elektromont-Beta Góralska 22 Wrocław dolnośląskie
Elektromontaż-Export Opolska 140 Wrocław dolnośląskie
Elektron Ostrowskiego 30 Wrocław dolnośląskie
Elektrosat Grunwaldzka 15a/4 Wrocław dolnośląskie
Eljot-System Paprotna 5 Wrocław dolnośląskie
Elkap Pl. Orląt Lwowskich 3 Wrocław dolnośląskie
Elko Sienkiewicza 31/5 Wrocław dolnośląskie
Eltin Górecka 157 Wrocław dolnośląskie
Erka Karkonoska 10 Wrocław dolnośląskie


text:
Pokojny Uocean
Uocean Spokojny, Pacyfik, Uocean Wjelgi to uocean znojdujůncy śe půmjyndzy Azyjům, Amerikům Půunocnům i Amerikům Pouedńowům, Antarktydům a Australijům. Uocean tyn je nojwjynkšym, nojguymbšym i nojstaršym na śwjeće zbjorńikym wodnym. S powjeřchnjům růwnům 179,7 mln km² zajmuje jydno třećo coukej Źymje. Pouedńikowo rozćůngo śe půmjyndzy Mořym Beringa, a Antarktyčnym Mořym Rossa na ůngyfer 15500 km. Nojwjynkšo rozpjyntość růwnoležńikowo Pacyfik uośiůngo mjyndzy Indůnezyjům, a wybřežym Kolůmbijům i je to 19,800 km.
Mjano (hišp. pacífico - spokojny) zostou nadany bez žyglořa portůgalskigo we sůužbje hišpańskij Ferdynanda Magellana. Bez wjynkšość jygo wyprawy uocean tyn faktyčńy pozostawou spokojny. Jednokže pacyfične wyspy nynkane sům bez lične šturmy i tajfůny, a uotačajůnce lůndy našpikowane sům wulkonůma. Čynsto spotykane sům třyńśyńo źymje, a te podwodne powodujům wjelge fale zwane tsůnami.


text:
Łozprowki, bery, szpasowne gyszichty a wszyjsko we naszyj szykownistyj ślónskij mółwie!
piątek, 30 stycznia 2015
Baby, baby ...
Jes i jesce cosik inkszego. Ujzdrzeliście kiejsik jakoś baba, kiero by poradziyła nalǒć ino poła glaski wody. Dōm Wōm bajszpil. Jǒ mōm rod bōnkafyj ale ci tyż festelnie mocny, tyngi. I zawdy jakech jes kajsik we gościnie gǒdōm, proszã coby mi do szolki abo do glaski nalǒć ino do pōłowiny wrzawyj wody. Baba przichwoli, przikiwnie i napoczynǒ lǒć. Leje opaternie, leje, dolǒła już do pōłowiny i ...
– A co byda byzuchantowi zowiścić, co byda mu szkodować!
... dolywǒ do pǒłna!
czwartek, 29 stycznia 2015
Charboł....
– Te! Ymil, ale balanga... ale sztōrmowani...
– Gǒdej! A wartko! – rzōńdzi Acik.
– Bōłech wczorej na impryzie u Jorga...
– Nō i?
– I łōn ci miǒł jakiesik ziyle... nō, miarkujesz ZIOŁO... abo cosik takigo...
– Nō i?
– Wiysz Acik, najaralichmy sie jak stopierōnōw... jak jake świnie...
– Nó, tōż richtik balanga...
– Nō ale niyskorzij to ci sie zrobiōło festelnie gorko... niy miarkuja, możno hajcōngi połodkryncali abo cosik wele tego...
– Nō, możno i ja...
– Nō, tōż jo gǒdōm do Jorga, coby łozewrził łokno abo tyn hajcōng zakryńciōł.
– Nǒ i...
– ... a łōn ci ku mie wrzesy: ssspieeerdaleeej!
– He, he, he...
– Nō, gǒdōm mu, coby cosik zrobiōł, bo sie sam na isto poduszymy, blank udowiymy..
– Nō i... gǒdej...
– Nō, tōż jedyn ze byzuchantōw seblyk szczewik i prasknōł ci niym we łokno...
– Chopie, ale jajca...
– Wiysz Acik, co za ulga, ukojyni... Ganc ajnfach kǒżdy snǒs tam na tyj balandze: Łooo... friszny luft...
– Nō ale szyba pierōn szczelōł, prǒwda?
– Nō ja, ale nǒjważniyjsze, co mielichmy czym dychać... nō takǒ ulga, chobychmy piyrszy rōłz łod sto lǒt dychali frisznym luftym...
– Nō ja, to richtik ulga...
– Ja, ale niy ło to mie sie sam rozłajzi... Cucymy sie ło rozwidnioku a sam ci szyba we szranku szczaskanǒ a tyn diosecki charbǒł driny...
środa, 28 stycznia 2015
Mamulka....
– Tyn sōmsiǒd już mie napoczynǒ stopierōńsko nerwować! Ida mu pedzieć prōmp, coby ciszyj dupczǒł te swoje dziołszki!
– Tatulku! A naszǒ mamulka kciała tymu sōmsiǒdowi pedzieć gynał te same już ze dwiew godziny tymu nazǒd. – łodzywǒ sie synecek tego snerwowanygo istnego.
– Nō, i co synek, pedziała?
– A tego tatulku niy miarkuja, bo jeszcze niy wrōciyła sie nazǒd!
wtorek, 27 stycznia 2015
Szkot i Polǒk...
– Te, kamrat, a dǒłbyś mi chocia kōnsek wusztu, boch pierōnym dǒwno niy jǒd.
– Nō, ja – pado Szkot – moga ci dać ździebko, ale przodzij musisz wysłepać tyn sam cǒłki kibel wody.
Polǒk wartko łap za tyn ajmer, i jak przisadziōł, tak ci na eks wyduldǒł tyn cǒłki kibel wody.
– A, dzisz go? Terǒzki żech sie dziepiyro kapnōł – pado tyn Szkot do Polǒka – tyś miǒł stopierōński brand, tobie sie słepać kciało a niy jeść!!!
poniedziałek, 26 stycznia 2015
Fto łón jes...
– A witǒm Wǒs panoczku Jorg!
– Witōm, witōm gryfnie! Miarkuja, iże ta łostatniǒ nocka bōła stopierōńsko procnǒ, prōwda?
– Anō, bōła, panoczku Jorg. Mielichmy srogachnǒ balanga ze sōmsiǒdami. Do kupy gralichmy we takǒ gracka pod mianym: „Fto jǒ jest”.
– Ja? Niy miarkuja tyj gracki. A jak sie to grǒ?
– Anō, jednego chopa łoblykǒ we srogachnǒ płǒchta ze dziurōm, bez kierǒ tyn istny wystawiǒ swojigo ciulika. Baby juzaś muszōm tyn ciulik pomacać i wrōłz zgǒdnōńć fto jes pod tōm płǒchtōm.
– Nō, to pierōnym mi żǒl, iże mie tam niy bōło...
– Nō, niy wiym, niy wiym, panoczku Jorg... Pǒrã razy padło wasze miano!
piątek, 23 stycznia 2015
Łóna i... łón...
– Wiysz chopie, tak sie medikuja, eźli słabyj, niyporadnyj i bezbrōnnyj dziołsze, takǒ jak jǒ, godzi sie wandrować po ćmoku ze sztramskim, srogim chopym, takim ja ty....
Karlus nic niy gǒdǒ, łosmolōł to, nic niy łodrzykǒ. Kroczajōm dalszij i za pǒrã minutek łōna juzaś napoczynǒ:
– Wiysz, mie na isto jes strach tak deptać ze cia we tym ćmoku. Jesce ci możno cosik gupigo przijńdzie do palicy...
– Suchej ino dziołcha – napoczynǒ rzōńdzić tyn karlus – wrǒcōm ze tǒrgu, we jednyj gracy smyca kokota i szipa, we drugij dziyrża kibel i sznōra na kieryj wiydã srogachnǒ ciga. Jak miǒłbych ci cosik na łostuda zrobić?
Dziołcha pomedikowała deczko i po wymiarkowaniu łodrzykǒ:
– Wiysz, prziszło mi tak do gowy, iże kesjbyś tak wbiōł we ziymia ta szipa, prziknōłtlowǒł dō nij ta ciga, a tego kokota prziklapnōł tym kiblym – to na isto wtynczǒs bōłabych we... łopresyjach...
czwartek, 22 stycznia 2015
Trzeci... łósmy...
– Retōng! Retōng! Zgwǒłciōło ci mie dwanostuch chopa!!!
– Ustanōm sie łōni nerwować – spamiyntuje baba policajt. – Na zicher chycymy łōnych wszyjskich!
– Niy! Jǒ niy mōm rada wszyjskich. Jǒ niy kca cobyście chyciyli wszyjskich...
– ???
– Jǒ ino kca, cobyście chyciyli trzeciego, łōsmego i dziesiōntego!
środa, 21 stycznia 2015
Możno i niy przed wojnōm...
– A idzie to wōm jako wyżyć za tyn gelt ze arbajtsamtu?
– Niy, niy idzie, bo tego je za knap.
– Nale, cheba cichtujecie, chowiecie jakǒ gadzina, prosioka, kokota lebo krōliki czy co, to sie czasym zbije i jes co do garca wciepnōńć ?
– Nō, ja, zawdy sie cosik cichtuje, niyskorzij zatrzaśnie i jes.
Poszli do drugigo i juzaś sie ło te same pytajōm.
– Ja – pado tyn drugi –to jakosik gańś, to krōlika zatrzasna i zawdy tam cosik jes do garca wciepnōńć.
Przilazujom do trzecigo, kiery miǒł pierōnym czelodka dziecek a maluśko zapǒmoga i tyż sie go pytajǒm eźli poradzi wyżyć?
– Niy, niy idzie!
– Nale, zawdy mogecie cosik zabić, pra?
– Nō, dyć. Widzicie, terǒzki tyrōm ze siykiyrōm, coby haźlik zabić, bo zōłwizōł niy ma tam ze czym lǒtać !!!
wtorek, 20 stycznia 2015
Ośpica...
– A moja siostra łapła abo ospa, abo szkarlatyna!
– Jerōnie, Zeflicku majtej wartko nazǒd do dōm cobyś nōm cǒłkǒ naszǒ klasa niy zapaskudziōł, niy ansztekowǒł!
Za dwa tydnie rechtōrka trefiǒła Zeflika na drōdze i pytǒ:
– Nō, Zeflicku, a jak sie tam ta twoja siostra czuje?
– Niy wiym – pado tyn łochyntol – jesce do nǒs niy naszkryflała.
– A to kaj ci łōna jes – pytǒ rechtōrka?
– A we Rajchu, u naszyj Starecki!!!
poniedziałek, 19 stycznia 2015
Nasze chopcy we Krakowie...
– Antku, co ci sie stało? Czamu ślimtǒsz?
– Anō, dzisz Francek, spōmniǒł mi sie kamrat ze kierym joch bōł na wojnie i tam ci go zatrzasła granata. I beztōż tyż beca.
Za jakosik kwilka, kiej to terǒzki Antek gawcōł sie kaj indzij, Francek fasnōł ta samǒ karafecka, festelnie śniij pociōng i – tak jak przodzij Antek – zadłǒwiōł sie a ślypia zaszli mu płaczkami.
– A ty juzaś po pierōnie ślimtǒsz? – pytǒ sie terǒzki Antek.
– Anō, jǒ to terǒzki pierōnie beca skuli tego, iże to ciebie wtynczǒs razinku ta granata niy praskła!!!
piątek, 16 stycznia 2015
Żyniaczka...
– Eźli bieresz sie chopie ta kobiyta za swoja baba?
– Ja, jô sie jóm biera za baba!
Tyn kapelónek juzaś sie tak wejzdrzôł na ta modô pani, gynał zmustrowôł jóm łod wiyrchu na dół i ze takim jankornym wzychniyńciym pytô sie jesce rółz modego póna:
– Spytóm sie wôs panoczku jeszcze rółz...
czwartek, 15 stycznia 2015
Mały gyhalt...
– A cóż tyż to sie stało, moja ty roztomiyło? – łodrzykǒ na śniku chop.
– Nic sie niy stanōło. Jǒ ino ganc ajnfach niy poradza spomiarkować, niy poradza spokopić, jak ty mogesz tak twardo i ze takóm rułōm spać, kej mǒsz taki mały gyhalt, takǒ mało pynsjǒ?
środa, 14 stycznia 2015
Zicherōngi...
– Niyhersko, Elza, niyhersko – gǒdǒ pytanǒ – łōn ci sie pierōnym zawdy przi dziołchach gańbi, jes taki mocka gańbliwy.
– Ja? Niy gǒdej, i cōżeś to zbjastlowała, coby go yntlich chycić do ōłtǒrza?
– Ach, co sam gǒdać. Napytałach go do dōm, łojce poszli ze bezuchym do ujka, bracikowi dałach na kino, wykrynciōłach zicherōngi, skukałach wszyjske nasze świycki i sztrachecle, zaciōngłach gardiny i sztory... łōn prziszǒł, jǒch rada...
– Nō i co, gǒdej wartko dalszij! I co łōn, wziōn sie do „tyj” roboty?
– E, dej pokōj. Łōn ci sie zarǒzki wziōn... ale za naprawianie zicherōngōw !!!
wtorek, 13 stycznia 2015
Zuska...
Tyn zizdym festelnie sie spodobǒł Zusce, tóż tyż i łōna uzdała, co to wyprōbuje jesce we tyn sōm wieczōr.
– To stoji, to gelduje gynał sto złociokōw! – gǒdǒ Zuska do swojigo chopa przed tym jejich dupczyniym! – Naszǒ sōmsiǒdka dǒwno już tak kǒże sie bulić swojimu chopowi.
Chop łod tyj Zuski, Ernst siōngnōł do portmanyja, ale znǒd tam ino dwadzieścia złociokōw.
– Za te pǒrã ceskich – pedziała Zuska – mogesz mie dwa razy pohajać i dać mi rōłz kusika.
Wōl niy wōl Ernst erbnōł ino tela, za wiela zabulōł, zatym łobyrtnōł sie rziciōm ku swojij babie i napocznōł nynać. Ta Zuska juzaś napoczła sie fōmlować, zwyrtać sie we tym prykolu i po jakimsik czasie potyrpała swojigo chopa za ramiy:
– Niy spej, giździe, ty zgniyluchu, wstǒwej wartko, deptej do kuchyni i borgnij sie ze dōmowyj kasy wiela ci ino... brakuje!
poniedziałek, 12 stycznia 2015
Lajchyntryjger...
– Halo, jes sam fto? Kaj jô razinku jes?
– Na smyntôrzu – gôdô jedyn ze tych wicmanōw-lajchyntryjgrôw.
– Na smyntorzu gôdôsz? A ty jak sam już dugo lygôsz – pytô sie Francek, chocia chopa niy widzi.
– A bydzie ze pōł roku! – pado na to tyn wigyjc, kiery ta trōmna klapnôł.
– Łooo, to ty tyż na zicher wiysz kaj sam idzie wartko jakosik halba erbnōńć?
I niy bōło by sam w tym nic takigo szpasownego, kieby niy to, co Francek, kiej ino ze tyj truchły wylôz mrōnczôł pod kicholym:
„Chopin, kiejby jesce żōł, toby piōł ....”
Tysiónc wiców
piątek, 9 stycznia 2015
Buzerant (pedał)...
– Łod dzisiej ino czystô gorzôła!
Zadziwiynie przedowaczki bóło łogrōmniaste, a urosło jeszcze barzij, kej tyn łożyrôk wyjmnół pijóndze.
Zatym tyn łochlapus poszôł juzaś do parku, naprôł sie jak belōwa i przenynôł côłkô nocka. A ło rozwidnioku bez tyn park juzaś przelazôwôł tyn buzerant, jesce rōłz „przeleciôł” tego naprańca i łostawiōł mu juzaś dwadzieścia złociôków. Kej sie juzaś tyn napraniec niymożybnie zadziwany łocuciōł, wziōn pijóndze i tyż zarôzki pokwanckôł sie do sklepu. Przedowaczka go poznała już ze daleka, i coby pokôzać jakô ci mô dobrô pamiyńć, spytała:
– I co, panoczku Jōłzel, juzaś ino czystô gorzôła?
Na to tyn łożyrôk ze takim jankorym:
– Niy, niy, paniczko! Dzisiej bryna! Po czystyj gorzôle mie stopieróńsko parzi w dupie!
czwartek, 8 stycznia 2015
Karasol...
– Anō, nôjprzodzij przejechôł mie autok... zarôzki po niym jesce motorad i taki na isto srogi szif... zatym...
– Jerōnie chopie, tóż to jesce niy wszyjsko? – pytô sie dochtōr.
– A dyć, iże niy! Jesce mie tyrpnôł srogachny kōń, sztuchnōł fliger i cosik tam jesce pō mie sie przekulało...
– Nō, i co? Nō i co??? – niy sie poradziōł doczkać dochtōr.
– Anō, dziepiyro wtynczôs zabrymzowali, zasztopowali tyn côłki karasol !!!
środa, 7 stycznia 2015
Szach-maty....
– A wiysz, to wszyjsko bez turnowanie szportu.
– Szportu padosz? Tyś taki spaśny, tōż tyż rzyknij mi ino, jaki ty tyż tyn szport uprawiôsz?
– Ano, to wszyjsko skuli szachōw, skuli tych naszych szach-matōw...
– ??? Co padosz, skuli szachōw? A łod kiej ty we szachy grôsz? Przeca do tego trza mieć ździebko łoleju we palicy.
– Niy jô grōm we szach-maty, ino tatulek... i łōnymu laufer śleciôł na dyliny...
– Niy poradza Ecik tego spokopić...
– Nō, łojcowi śleciôł laufer na zol, jôch sie na niym kiołzdnōł, prasknôłech choby dugi i złômôłech graca!!!
wtorek, 6 stycznia 2015
Telegrama...
– Wiysz Agnys, przijada możno za jakiesik trzi dni, ty sie ale blank niy nerwuj, niy trop, bo to przeca rółz-dwa śleci.
Nō, i pojechôł. Niy bōło go trzi dni, tydziyń, miesiōnc, aże sie yntlich Agnys snerwowała i takłōnyj to dopolōło, iże podeptała na poczta i posłała dziesiyńć telegramōw (ja, jesce wtynczôs kiej poczta polskô take telegramy łoznosiyła) do kamratōw Francka, do tych wszyjskich, ftorych znała. Zarôzki na drugi dziyń briftryjger przismycōł jij łoroz dziesiyńć telegramōw we kierych kôżdy ze tych Franckowych kamratow (kôżdy!) napisôł:
– Niy trôp sie Agnys nic a nic! Francek jes terôzki u mie i chnetki ku Cia nazôd sie na zicher przikludzi!
poniedziałek, 5 stycznia 2015
Telegrama...
– Wiysz Agnys, przijada możno za jakiesik trzi dni, ty sie ale blank niy nerwuj, niy trop, bo to przeca rółz-dwa śleci.
Nō, i pojechôł. Niy bōło go trzi dni, tydziyń, miesiōnc, aże sie yntlich Agnys snerwowała i takłōnyj to dopolōło, iże podeptała na poczta i posłała dziesiyńć telegramōw (ja, jesce wtynczôs kiej poczta polskô take telegramy łoznosiyła) do kamratōw Francka, do tych wszyjskich, ftorych znała. Zarôzki na drugi dziyń briftryjger przismycōł jij łoroz dziesiyńć telegramōw we kierych kôżdy ze tych Franckowych kamratow (kôżdy!) napisôł:
– Niy trôp sie Agnys nic a nic! Francek jes terôzki u mie i chnetki ku Cia nazôd sie na zicher przikludzi!
piątek, 2 stycznia 2015
Stary lajchyntryjger...
– Wiysz Ecik, Pōnbōczek ze Przenôjświyntszōm Paniynkōm poszli sie ździebko na szpacyr po łobiedzie i bydziesz skuli tego musiôł sam przed wrōtami na nich doczkać.
Kiej tak, to siôd se Ecik na szewieckim zydelku i gawcy sie na dōł, na ziymia. Kukô, kukô aż tu łorôz ujzdrzôł jak jedyn miglanc, taki elwer kciôł ci staryj Majzlinyj pichnōńć pranie, kiere miała na sznurze powieszōne we zegrōdce. Wartko ci łapnōł za tyn zydel i już ci kciôł tego łochyntola prasknōńć z wiyrchu bez łeb. A tu ci go razinku Pōnbôczek – kiery terôzki prziszôł już ku niymu – chytô za ryncysko i pado:
– A dyć dej pokōj Ecik, niy być taki porwany, bo kiej bych jô miôł być taki nôgły, to by sam we niebie już żôdnego mebla, stołka lebo szrancka niy bōło, kiej jô sie tak gawca na tych ludzi na dole.
czwartek, 1 stycznia 2015
Szczysne cufale...
– Kciôłbych ci pojechać, wykludzić sie kajsik do Indiōw.
Cosik myrgło i łorôz siedzi sie łōn na elefancie blank we pojstrzodku Indiów. Gawcy sie, zaziyrô tak naobkoło i juzaś gôdô:
– A terôzki, to bych kciôł znojść sie we takim srogachnym palaście.
Ani sie bōł spodziôł a sam już jes szykownie przłobleczōny i siedzi na takij srogij zofie we richtik gryfnym, dupnym pałacu. Trocha sie dziwuje, nale juzaś ci rzóńdzi:
– A terôzki kciôłbych sie legnōńć na tyj farbistyj zofie i ździebko sie ponynać ze takōm wizgyrnōm Hinduskōm. Zetrwało mało wiela a łōn ci sie przecuciôł kole takij blank sagij, szumnyj, szwarnyj dziołchy. Kuknōł ci tak na nia a łōna miała ci taki ichni czerwiōny flek na czole. Tyn istny wziōn i zdrôpôł łōnyj tyn flek i... wygrôł jesce ku tymu gryfny autok.


text:
Beschreibung
Čehodla rěka štwórć we Worklecach Nuhlik? Zwotkel bjerje so wuraz fawca? A što je poprawom z třemjenjom měnjene?
Slědźo a kedźbyhódne podeńdźenja wopisujo poda so Alfons Frencl na puć po serbskim alfabeće, zo by pochad woteznatych a njewšědnych wurazow wotkrył a so tak do stawiznow rěče zanurił. Při tym njerozhladuje so jenož po domjacych zahonach, ale pućuje po zwučenym wašnju po wšěm swěće a nańdźe při tym zajimawe paralele k serbskej rěči. Tak zhoni čitar, što ma ruski napoj kwas z našim swjedźenjom činić, hdźe bu prěnja cyrkej w Hornjej Łužicy postajena, što maja póst a póstnicy zhromadneho a što je zakład serbskeho wuraza saperlot. Mnoho barbnych fotow esejistiske teksty wobrubja.
Čitanski wurězk z knihi »Mój serbski słownik« wot Alfonsa Frencla
Kawiar ze sektom
Hdyž so něhdźe na swěće žorty powědaja, činja sej skoro přeco jedni směchi z druhimi, a to čim radšo, ćim bóle su tamni geografisce widźane zdaleni. To njeje w Africe hinak hač za polarnym kruhom w Grönlandskej. W Ruskej dyrbja Čukčojo, kotřiž su na samej wuchodnej kromje Sibirskeje žiwi, husto k powšitkownej zabawje słužić, hdyž so něhdźe we wulkim kraju žorty powědaja. Na přikład dźe to takle: Čukča praša so na lětanišću při woknješku za lětanske lisćiki: „Kak dołho lećiš z lětadłom wot Moskwy do Anadyra?“ Přistajena: „Wokomik, prošu ...“ Čukča: „Dźakuju!“ Anadyr je stolica połkupy Čukotka, kotruž dźěli jenož Beringowa mórska wužina wot Ameriki. Na tamnym boku je Alaska, kotraž za přerězneho Američana njeje mjenje zdalena hač Čukotka za Moskowčana. Tuž sej w Texasu a druhdźe takle powědaja: „Kak wěš, zo sy Alaskačan?“ Wotmołwa: „Hdyž wěš, kotre lisćowe łopjena su najlěpša hajzlowa papjera!“ Njech je, kaž chce, na jednym boku Beringoweje dróhi dawa na Čukotce najčerstwiši čerwjeny kawiar a na tamnym nochcyło so nam snano wěrić, zo trjechiš w Alasce na kóždej kročeli na wuraz, kiž je serbskemu docyła podobny.


text:
Beschreibung
Znajośo šybalika Rufusa? To jo wron, ako dožywijo wjele luštnego, směšnego a zapśimujucego. Wón co wuknice a wuknikow, kenž wobźěluju se na serbskej abo WITAJ-wucbje, pózbuźowaś k dalšnej zaběrje ze serbskeju rěcu.
Šybalik Rufus wustupujo w jadnotliwych zešywkach cytańskego rěda za zakładnu šulu nakładnistwa Cornelsen. Te smy pśestajili do dolnoserbskeje rěcy. W toś tych zešywkach wijo se pśecej jadne tšojeńko wokoło wrona Rufusa. Wón bydli w jadnej familiji ze źiśimi a dožywijo z nimi žortne wěcy. Mimo lažkich tekstow, ako se namakaju w zešywkach, mógu wuknice a wukniki doma abo w šuli wšake nadawki k cytanemu dopołniś. Su to pórucenja za wudopołnjenje a wumólowanje, kreslenje pódanych pśedmjatow, nakśicowanje wótegronow a pśirědowanje słowow a sadow k wšakim wobrazam. Z pomocu nadawkow mógu źiśi sami kontrolěrowaś, lěc su zmysł teksta pšawje rozměli.


text:
Chóśebuz jo w kraju Bramborskej wažna městnosć za wědomnosć, kulturu a posłužby. To možośo dožywiś nic jano pśi cytanju studijnych porucenjow, pśi wuchojźowanju po modelowem měsćańskem źělu abo na błyšćecych premjerach statnego źiwadła. Teke nowo wugotowane internetowe boki Łužyskego wušego centruma pokazuju zaśišć žywego duchno-kulturnego žywjenja, wobšyrnych turistiskich porucenjow a posłužbow zjawnego zastojnstwa. Wirtuelny měsćański běrow ma až do źinsajšnego južo wěcej ako 150 posłužbow a wušej 60 dokumentow za Was pśigotowane. Chóśebuzarkam a Chóśebuzarjam njamožo internet kuždy woglěd do zastojnstwa zežariś. Ale won zamožo jich derje poraźowaś a pomogaś, aby njetrěbne drogi wotpadnuli.
Bergarki a bergarje mogu wirtuelnje ze swojimi měsćańskimi wotposłańcami komunicěrowaś. To cyni demokratiju pśeglědnjejšu a zjadnorijo sobustatkowanje pśi źěle měsćańskego sejmika.
Aspekty gospodarskego spěchowanja, informacije k našym technologiskim śěžyšćam kaž teke k aktualnje wužywajomnym pśedewześowym pśestrěnjam a datowa banka pśedewześow za inwestorow su teke posłužby, kenž my běžnje za Was wudospołnijomy.
Wšykne zarědowanja, wjele datow, licbow a faktow wo Chóśebuzu, zběrka měsćańskego pšawa a struktura radnice su wupokazane a stawnje wotnowjone porucenja, kotarež Wy na našom homepage namakaśo.
Woglědarjow našogo homepage pśepšosyjom na wupominajuce wirtuelne wuchojźowanje po parku a groźe w Rogeńcu, po měsćańskem centrumje, po našych muzejach, wusokošulskich kubłanišćach abo pśedewześowych pśetrěnjach. Snaź se rozsuźijośo, raz do togo nejrědnjejšego městna našogo regiona woglědaś abo how ako inwestor źěłat pśijěś. Pśez to by ja se wjelgin wjaseliła.
wušy šołta


text:
Ćeszyn
Wspůłrzyndne: 49°45' N 18°38' E
Ćešyn[1] (pol. Cieszyn, čes. Těšín, uać. Tessin, mjym. Teschen) – mjasto we Polsce, we wojewůdztwje ślůnskym, nad řykům Uolzům, na Pogůřu Ślůnskym. Historyčno stolica Ślůnska Ćešyńskigo. Mjasto ležy na grency s Republikům Českům i do 21 XII 2007 znojdowouo śe tam nojwjynkše šosyjowe přyńśćy pouedńowygo kraja Polski.
Za řykům pouožůny je Česki Ćešyn - do 1920 tajla Ćešyna, potym podźelůno grańicům.
W rokach 1975-1998 mjasto admińistracyjńy přinoležauo do wojewůdztwa bjelskigo.
Připisy[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
- ↑ Ślůnske mjano za: Reinhold Olesch, Der Wortschatz der polnischen Mundart von Sankt Annaberg, Berlin 1958. We tym dykcjůnorzu mjano uostało uoddane bez zapis ćešyn.


text:
Kristbaum
Kristbaum (gojik, krisbaum) to je uobstrojůny iglok, kery śe stowjo důma we adwynće a trzimje aże do Trzech Krůlůw. Nojczyńśći je to śwjyrk abo jodła, roz za czas tyż dowo śe sztuczny iglok ze plastiku. Kristbaum uoblyko śe we glaskugle, kety s kolorowych papjůrůw, lameta, wata, kero mo udować śńyg, wjyszo śe tyż bůmbůny, a na samjuśkym wjyrchu betlyjemsko gwjozda. Zapalo śe na ńym lampki, dowńi, kej ńy bůło po chaupach sztrůmu, a tyż i jaki czas kej sztrům już bůł, nale ńy bůło tůńich lampek, dowało śe śwjyczki. We Wilijo po uroczystyj wjeczerzy, pod kristbaum dowo śe geszynki (znamjyńńy lo bajtlůw), nale tak, coby uůne ńy widźały co dowajům jejim dorośli a myślały co robi to jańołek abo Dźećůntko. Zwyk strojyńo kristbauma prziloz na Ślůnsk ze Mjymjcůw we XVIII-XIX stoleću. Dowńi, tradycyjům bůło zachabjyńy igloka prosto ze lasa, co trza bůło robić rankym we Wilijo, noleżało to do gospodarza (gowy důmu) a mjało przitorgać szczyńśćy cołkij familije. Uoficjalńy, pochodzyńy zwyku a jygo symbolika sům tumaczůne jako nawjůnzańy do strůmu wjadůmuści dobrygo a złygo ze Biblije, nale barzi je możebne co je to znůmy we Ojropje dowńi kej krześćijaństwo kosmiczny strům mjanowany tyż strůmym żywota.


text:
Łozprowki, bery, szpasowne gyszichty a wszyjsko we naszyj szykownistyj ślónskij mółwie!
piątek, 28 listopada 2014
Gdowa...
– A Łóni, to możno we interesach, za gyszeftym na tym szifie, pra?
– A dyć, kaj tam. To jes moja rajza poślubnô, naobkoło świata. Jôch côłke życie medikowôł ło takij rajzie.
– A to do kupy ze swojóm babóm, pra? A kaj łona jes? Możno legła sie, coby łoddychnóńć po tym piyrszym dnioszki waszyj rajzy?
– A kaj tam, kaj! Moja starô łostała w dóma.
– Niy gôdejcie! Baba łostała w dóma, a łóni we poślubnyj rajzie? Niy moge być!
– Moge być, moge! Łóna już rółz bóła we poślubnyj rajzie!... Jô sie przecamć łożyniół ze... gdowóm !!!
czwartek, 27 listopada 2014
Jónkały...
– Wybo... czóm... łó... ni, wybocz...óm pa...nocz... czku, a kaj to łóni pa...noczku jad... jad... jadóm?
Tyn miglanc widzi, co sie za tela niy pogôdô, ztóż tyż ze takim letkim chichraniym rzóńdzi:
– A jô, to jada aże do samiuśkigo Wiydnia.
– Ja, do Wiy... Wiydnia, ale... tyn, tyn cug tam... tam prze.. przeca niy je... je... jedzie. Nale, dziy... dziykuja... Wóm gry... gryfnie!.
Śleciało pôra minutek i tyn jónkała juzaś napoczynô, bo rôd mô gôdka.
– A, a a wy...wy... boczóm mi, co sie... co sie spy...ytóm, a po... a po... co łóni tam pa, pa... panoczku ja... jad... dóm?
Tyn istny miôł już dosik tego jónkały i grubelacko mu łodrzyknół:
– Anó, jada sie tam łożynić!
– Nó... tóż dziynk... dziynk... kuja wóm gryfnie!
Nale, iże miôł rôd sie we cugu pogôdać, juzaś napoczynô gôdka:
– A, a wy...wybo... czóm mi jesce... rółz, a ze kim to... to łó...łó... ni sie bydóm ży... ży... żynić?
– A ze kwadratowóm małupicóm, ze takóm kwadratowóm afóm! – łodpedziôł tyn istny już festelnie dopôlóny, bo sie spomiarkowôł, iże po tym do mu już tyn jónkała pokój.
– A dziyn... dziyn... kuja wóm panoczku, coście sie... sym...sym... nom tak gryfnie pogôd... ali. Nale, prze... przebô... boczóm mi ta łopowoga pa... panocku – rzyknół juzaś jónkała, kiery sie brôł do wylazowanio ze cuga we Koluszkach – a... ale ta żyniacka to by... bydzie, che... cheba za „indultym bis... bis... biskupa, prôwda?
– A po jakigo pieróna mô ta żyniacka być za pozwolyństwym biskupa? – blank już znerowowany gôdô tyn istny.
– A dyć wid... widz... widzóm łóni ... kwa... kwa... dratowô afa ze inkszóm kwa... kwadrat... towóm mału.. małupicóm, to by... by... bóło za bli... bli... ske pokrywiyństwo, pra?
środa, 26 listopada 2014
Zatelita lebo kablówka...
– Wiela sie przinoleżi? – pytô tyn fric.
– Nic a nic! Byliście panoczki na isto szumny i galantny! – łodrzykô pufmuter.
– Co? Jakóż to? Côłkô nocka łostrego zeksu ze na isto szwarnistóm dziołchóm i nic niy musza za to bulić?
– Niy, panoczku, nic niy musicie mi terôzki płacić. A sam majóm łóni jesce dwiesta złocioków łody mie! – pedziała ta pufmuter.
Tymu istnymu dych chyciyło, blank ci łón zdymbiôł. Niy dosik, iże podupczół jak przinôleżi, to jesce mu za to zabulyli dwiesta złocioków. Zarôzki tyż to wszyjsko łopedziôł swojimu kamratowi, tóż tyż tyn jego kamrat uzdôł, co tyż i łón nawiydzi ta agyncyjô towarziskô. I tyż przetrôwiół caubrownô nocka ze szwarnóm dziołchóm, a rano poszôł ku tyj pufmuter i pytô sie:
– Nó, tóż wiela sie nôleżi?
– Nic! Byliście panoczku richtik wizgyrny. – pedziała pufmuter i dała ci mu jesce piyńćdziesiónt złocioków.
– Nó, tóż gryfne dziynki – gôdo tyn istny. – Niy dosik, co bóło na isto fajniście, toch jesce erbnół 50 złocioków.
– Paniczko, paniczko! A pedzóm mi łóni po jakymu jôch dostôł 50 złocioków a mój kamrat wczorej erbnół aże dwiesta złocioków?
– Anó, to ganc ajnfach, wczorej to wszyjsko leciało na zatelita a dzisiej ino na... kablówka!
wtorek, 25 listopada 2014
Za PRL-u...
– Nó, panie Keta – pytajóm sie chopa te ubeki – a to wóm sam u nôs źle, możno wóm sie sam we Polsce niy zdô, możno wôs sam u nôs cosik festelnie szteruje?
– A dyć kaj tam! – łodrzykô Erwin Keta. – Mie sie sam wszyjsko zdô, wszyjsko móm rôd i jes mi blank dobrze.
Te ubeki tak jakosik krziwo sie na niygo gawcóm i jedyn gôdô:
– Panie Keta, kej wy nóm tak wszyjsko po prôwdzie rzykniecie, to my wóm nic gupigo niy zbajstlujymy; erbniecie tyn paszport.
Erwin medikuje, medikuje i yntlich po maluśku, po cichuśku rzóńdzi:
– A blank mi sie niy zdô, fest niy môm rôd... briftryjgra!
– A to po jakiymu juzaś? – pytajóm sie wrółz ubeki.
– A to skuli tego, co jô miyszkóm na giblu, na „poddaszu” i kej tyn briftryjger deptô po słodach i festelnie tómpie, a niyskorzij klupie jak nôjynty do dźwiyrzy, to mie sie gynał zdô, to jô fórt miarkuja, iże to UB przikwanckało sie ku mie!
poniedziałek, 24 listopada 2014
Moje felgi...
Tóż tyż móm pytani: znôcie możno jaki dobry strzodek do łopucowania tych felgów?
piątek, 21 listopada 2014
Robota u Żyda...
Przikludziół sie rółzczasu Mosiek Goldberg ku zekretorzowi baróna Rothschilda i łod dźwiyrzy napoczynô:
– Jôch sam jes skuli... roboty!
– Znaczy sie panoczku hausrechtora, guwernyra dlô synka póna baróna?
– Ja, razinku skuli tego!
– Ale, panoczku, we anónzie bóło napisane, iże tyn guwerner mô być mody... wiela łóni najóm lôt, nó, jake łóne sóm stare? – rzóńdzi zekretôrz baróna.
– Nó, joch jest 56 lôt stary...
– Hmmm... A po miymiecku łóni poradzóm?
– Niy! Blank niy!
– A jak tam u wôs panoczku ze znôjómościóm muzyki?
– Nó, jô tam cheba jes blank... niymuzykalny...
– A poradzicie panoczku grać we brydża, szkata abo jakesik inksze karcianne gracki? – pytô dalszij dociyrny zekretôrz baróna Rothschilda.
– Nó ja... niy poradza!
– Tóż tyż eźli pón niy spôłniô żôdnego warónku podanygo we anónzie, to rzyknóm mi łonio po coście sie sam panoczku zgłósiyli?
– Ano, prziszôłech sam pedzieć, coby pón barón na mie blank... niy rachowół.
czwartek, 20 listopada 2014
Fajfus...
– Rzyknij mi sam czowieku, co byś zrobiół, kiejbyś na dródze trefiół łożartego kamrata-wojôka?
– Panie jynerôle, melduja usuchliwie, cobych go zakludziół do kasarni, seblyk bych ci go, wkarycół do prykola, postawiół srogi kibel przi niym i dôł na gowa zimny ómszlag.
– Szykownie, bardzo dobrze synu! Widza, co môsz srogô praktika, festne doświadczyni. Czym żeś ty sam we tyj kasarni jes?
– Panie jynerôle, melduja, co jôch je fajfus, znacy ordynans u naszego kapitana.
środa, 19 listopada 2014
Coś taki markotny...
– Anó, serwus... niech bydzie pochwôlóny...
– Te, chopie, czamuś taki zachmulóny, smyntny i do łostatka markotny?
– Anó, wrôcôłech sie łod mojij frajerki, mojij kóchanki. Miôłech jakesik pół litra w rzici. Zahaltowała mie policjô..
– Nó, tóż stopieróński wpadónek, pechówy cufal...
– Idzie tak pedzieć... – łodrzykô tyn farorzycek.
– Nó, i co ci te policajty zrobiyli? – pytô sie dalszij kamrat.
– Anó, spytali ci sie mie, eźli czuja sie na tela mónter, coby łónym ... poświyńcić radijowóz...
wtorek, 18 listopada 2014
Żniwne we Chorzowie...
– Ty łochyntolu, ty giździe, a gôdej mi sam zarôzki ftoś ty!!!
Cicho, tyn istny nic. No, to go jesce barzij scôpiół, ścisnół za te przirodzynie:
– Gôdej, a wartko ftoś ty???
Nic, ciyngiym cicho, tela co ftosik chrapocieje.... Nó, tóż chyciół jesce barzij, ścis tymu istnym jego jajca i gôdô:
– Ty łochyntolu, ty giździe ty diosecki, ty lómpie, gôdej mi sam zarôzki ftoś ty!!!
– Jô, jô... jôch jes Jółzel... tyn niymowa ze kraja wsi, ze Starego Chorzowa !!!!
poniedziałek, 17 listopada 2014
Co mómy ze gańsi...
– Ze gansi, ze liwy to, to... mómy dobre miynso.
– Gryfnie, a co jesce?
– Anó, ze gansi mómy jesce, mómy jesce... fet, żółte tuste.
– Tyż gryfnie... ale co jesce? Miarkuj, co jesce? Co môcie w dóma, we prykolu, we zogówkach, we pierzinie? Nó...?
– Nó, tóż mómy jesce ze gansi... płoszczyce, wancki !!!
piątek, 14 listopada 2014
Dziecka....
– Wiysz – gôdô łoroz ta dziołszka – labyńdzióm, papagajóm lebo inkszym ptôkóm to jes fajnie na świycie. Direkt ze skóry wyrôstô jim łobleczynie... a mojij, a mojij mamulce niy!
– Wiysz, môsz prawie – pedziôł na to synecek. Nale, niy ino ptôkóm je dobrze. Takô kamela to moge côłkimi dniami deptać i blank niy musi nic słepać... a mój tatulek, a mój tatulek... musi !!!
czwartek, 13 listopada 2014
Stary powstaniec...
– Gangryna! Trza bydzie tak wele kostki ta szłapa urżnóńć, uchlastnóńć.
I we lazarycie na dôwniyjszyj Humerajce (Hummereistrasse) a terôzki Karolce mu ta rać urzli, uciupali.
Niy zetrwało dwa tydnie Ernst juzaś przikwanckôł sie do lazarytu i pokazuje ta noga aże do kolana – kalno jak sto diosków.
– Gangryna idzie dalszij. Trza pajtnóńć wyżij kolana. I dochtór pajtnół.
Śleciało juzas ze trzi tydnie i Ernst juzaś przilazuje do lazarytu, i mô szłapa aże do półrzitka kalno, sino.
– Niy ma rady, gangryna idzie jesce dalszij, trza uchlastnońć rest tyj gracy – pado dochtór.
Chop prosi, coby możno jakiesik badania, możno dô sie cosik jesce ze tyj klepyty retnóńć. Po jakimsik tydniu dochtór idzie na izba do naszygo Ernsta i gôdô mu tak:
– Wiycie, to niy bóła gangryna...
– Niy? Panoczku dochtorze? A co?
– Wóm to panie Ernst, galoty ze tego arbajtsancuga farbujóm!!!
środa, 12 listopada 2014
Wiela lôt jes stary...
– Niy wiym, możno piyń abo... szejść – pado synecek.
– A kurzisz już cygarety, ja ? – pytô sie juzaś ta szykownô dziołszka.
– A kurza, kurza cygarety.
– A słepiesz piwo lebo gorzôłka? – dociyrnô dziołszka niy dowo pokój.
– A dyć, iże słepia, jak łojciec cosik łostawi we flaszecce.
– To możno poradzisz tyż dupczyć... nó...bawić sie we dochtora? – pytô gryfnie ta ze tym bubikopfym.
– Niy, niy poradza, i niy wiym jak to sie robi – pado zgańbióny synecek.
– To, to ty môsz dziepiyro piyńć lôt!!!
wtorek, 11 listopada 2014
Ecika a gorzôła...
– Wiysz Ojgyn, bóła żech zeszły tydziyń skuli mojigo starego, Ecika, u dochtora i spytałach go, co jô móm ze tym gizdym zrobić, coby łón przestôł słepać ta łoszkliwô gorzôła?
– Nó, i co łón wóm pedziôł?
– Wiycie – pado mi tyn dochtór – musicie nalôć połny waszbek gorzôły i ku tymu wciepnońć rajn zdechłego kota. Potym musicie zawrzić starego ze tym waszbekiym w kuchyni i doczkać jakosik godzinka. Wiyrza, iże wtynczôs tak mu sie tyn machmol łobmierznie, łobrzidnie, iże już nigdy i nikaj na gorzôła niy wejzdrzi.
– Nó, gryfnie, gryfnie! I co żeście Hyjdlô zrobiyli?
– Tak żech tyż gynał zrobióła łóńskij soboty. I wiysz co Ojgyn? Czekóm tak możno godzinka, dwie, trzi... i żech niy szczimała. Wiela to idzie doczkać? Wlazuja do kuchyni i kukóm a mój Ecik cupnół sie nad waszbekiym, wykryncô ci tego kota i wyrcy:
– Nó, kicia, nó. Jesce chocia cyjntla musza ze cia wykryncić!
poniedziałek, 10 listopada 2014
Starzik łod gorola...
– Nó, i jak Ółpa, podobało sie Wóm we tym tyjatrze?
– A dyć, co mi sie podobało... a nôjbarzij na łostaku, kiej dôwali nóm mantle... Jak dôwali, to sómech wzión do kupy... śtyry!
piątek, 7 listopada 2014
Jorg a jejigo fajfka...
– I co, môsz ta fajka, bydzie już ze cia pokój – pytajóm kamraty?
– Bogać tam, psinco móm a niy fajfka. Nalech zółwizół miôł szczyńści, bo kiejech tak po maluśku dźwiyrze do izby łotwiyrôł, kuknółech a tam na zofie zicnół ci sie do kupy ze mojóm staróm nasz ółbersztajger. Mało ci mie pierón niy szczelół. Jużech dźwiyrzy niy zawiyrôł inoch prasknół na dwór i śmiatôłech aże sie za mnóm kurzyło.
– To ci miôł pecha, panie Ojgyn tyn Jorguś, pra?
– A bo jô wiym. Łoszkliwce ino niyskorzij gôdali, co jejigo dwa synki blank na ółbersztajgra sóm podane. Nale to możno ino sóm klyty.
czwartek, 6 listopada 2014
Na co nóm łón...
– A prôwda to jes mamulko, iże côłke jôdło jes łod naszego Pónbóczka?
– Anó toć, co to jes prôwda!
– A czy prôwda to jes, co wszyjskie gyszynki przismycy Dziecóntko lebo hazok?
– Na isto, to jes prawie!
– A tak na łostatek, czy na richtik małe dziecka wciepuje bez łokno busek, boczóń?
– A dyć, iże to jes côłkô prôwda – łodpedziała znerwowanô już mamulka.
– Nó, tóż rzyknijcie mi mamulko po jakiego dioska my sam jesce trzimómy we chałpie tatulka???
środa, 5 listopada 2014
Gorol we hotylu...
– Przeca to niy jes ipto, ptôku plac do glancowanio szczewików! Co sie bydóm ło nôs inksze byzuchanty tego hotylu miarkować? Zarôzki mi te szuły zakludź do tyj służbowyj izby!!!
– A dyć, pónie dyrechtórze, już bych to zrobiół – gôdô fest użytnio tyn „boy”. – Tela, co te szczewiki, kiere sam glancuja, kiere sam filcuja, pucuja, to tyn istny Gorol ze Krakowa przikrymplowôł szplatkami, sznurowkóma do klómki !!!
wtorek, 4 listopada 2014
Kamrat Antek...
– Wiysz Ojgyn, cosik ci sie symnóm dziyje niyherskigo, lipnego.
– E tam, kudły ci blank wypyrtli, mosz glaca, jeżeś wylynióny, ale to jesce niy wszyjsko, przeca mogesz być jesce chop jak przinoleżi.
– Ja, możno jô i jes jesce chop, jak przinoleżi, starô jesce niy wajô...
– A depto do kościoła? – pytóm sie go.
– Ja, depto, ale za dugo tam niy rzykô ...
– Nó, tóż co ci doskwiyrô?
– Wiysz, to jes tak. Jakosik tak łóńskij soboty zicnółech sie we gryfnym kafyju, nó, możno we szynku... nó...
– I co, i co... miôłeś pijóndze na wyrôbianie? – pytóm sie, bo jô już – skuli mojij Elzy ino ze świekróm moga deptać do knajpy (kiej znôjda „spónsora”, znacy moja babeczka).
– E tam, zicła sie tam dwa tisze dalszij jedna gryfnô, szykownô – i jak to terôzki gôdajóm – „zeksownô” frela, kierô napoczła kurzić cygareta.
– Nó, i co, baba kce zakurzić cygareta...?
– Nó, to co jô? Miôłech barzij szkrabka, smacysko... na ta cygareta, a niy na ta frela!!!
I to tyż niy jes take iptowate, dupkowate, bo – jak gôdôł jedyn móndrok – lepszij mieć parkinsona i cosik ze achtkika wylôć, niźli mieć altzheimera i ci blank przepómnieć, co sie miało szluknóńć.
poniedziałek, 3 listopada 2014
Kukówka....
– Te, a co za jaki sam u cia wisi na ścianie taki srogi talyrz?
– To niy talyrz, ino buksiok, zygôr ze kukawkóm – pado Ziga.
– Niy godej! Zygôr ze kukawkóm? – dziwuje sie Antek. – Przeca jô widza, co to jes srogachny talyrz!
– Niy wiyrzisz mi, to sie terôzki łobocz!
I tyn Ziga, jak niy prasknie próznóm flaszkóm łod piwa we tyn talyrz na tyj ścianie. A tu zarôzki ze drugij zajty, ze drugigo pomiyszkaniô:
– Kurwa! Jest pół szczwôrtyj z rańca! Bydziecie cicho łożyroki!


text:
Gŏdej po ślōnsku
Jeźli chcesz sie podbildować we ślōnskij gŏdce, to mŏsz terŏz przileżytość zrobić to z nami. Nauczymy Cie ślōnskich słōw, gramatycznych prawideł i nŏjwszeôbecnyjszyj ślōnskij ôrtografije. Hned bydziesz gŏdać lepij ôd swojich starzikōw!
Ôdprŏwiymy dlŏ Ciebie:
- indywidualne lekcyje ślōnskij gŏdki
- lekcyje dlŏ Twojich bajtli
- kurs używaniŏ ślabikŏrzowyj ôrtografije
Nasze lekcyje nagotujymy we poryncznym dlŏ Ciebie miejscu, a tyż bez Skype.
Ôdprŏwiōmy tyż pokazowe lekcyje, kerymi nasporzisz fyrmowy fajer, integracyjny ausflug abo przileżytość we prōmocyjnyj kampaniji.
We wrześniu 2015 zacznie sie pŏrutydniowy kurs ślōnskij gŏdki w Katowicach. Jeźli żeś je gyszpant, ôstŏw nōm swoja emailowŏ adresa – piyrszy przewiysz sie ô detajlach, kej ino zacznōm sie zŏpisy.


text:
Łozprowki, bery, szpasowne gyszichty a wszyjsko we naszyj szykownistyj ślónskij mółwie!
poniedziałek, 31 marca 2014
Strziżyni...
– Doczkej samtukej, a jô ino wartko pójńda lajstnóńć sie jakisik szlips.
Kiej golac łostrzig tego maluśkigo synka, a tyn chop do siela niy wrôcôł, golac rzykô do tego synka:
– Nó, i co?... Wyglóndô cosik na to, iże tatulek ło cia blank przepómniôł, pra?
– Ale, wiedzóm łóni, to niy bół mój tatulek – łodrzykô tyn synecek. – Łón mie ino napasztnół i spytôł sie eźli móm chańdź na darmowe strziżyni.
piątek, 28 marca 2014
Lôtawica...
Tyn synek chycóny na gorkim uczynku pomyślôł se:
– Ło sto pierónów, chnetki móm matura, miôłech erbnóńć łod łojców autok... mieli mie za porzómnego, a sam terôzki co?
Dziołcha juzaś pomyślała:
– Ło kule na mole! Miało być fajniście, miôł ci łón mie przedstawić swojim łojcóm, miało być miyło, wieczerzô... a sam mie łojce przichyciyli jak jakô lôtawica...
Łojciec juzaś tak se pomedikowôł:
– Nó, moja krew! Dobra synek, dobra, blank szykownistô śnij dupecka!
A na to wszyjsko mamulka mróncy pod fusiskym:
– Jak tyż to ta lôtawica trzimô giyry? Przeca tymu synkowi jes blank niywygódnie, doskwiyrnie...!
czwartek, 27 marca 2014
Piznij w ryj...
– Wiedzóm łóni, musza wlyjź rajn do tego szranku i łobadać co i jak.
Wlôz do tego szranku ale we tym łoka mrziku wlazuje do pomiyszkaniô chop, wlazuje do tego jejich szlafcimra i ze srogachnóm uciychóm wrzescy:
– Jezderkusie! Jakóż ci to szykowny szrank żeś nóm sprawióła!
Łozewrził dźwiyrze tego szranku a tyn majster driny rzóńdzi ze rułóm:
– Prasknij mie pón we pychol, bo zółwizół mi pón niy uwiyrzi, iże jô sam na.... banka czekóm!
środa, 26 marca 2014
Dobry... Parkinson...
– A wiysz, ło czym jô ci blank zapómniôł?
– Anó, ło czym Hanysku? – pytô sie ta Gryjta.
– Anó, blankech przepómniôł ło... zeksie!
– Ty stary pierdoło, ty łoszkliwy stary knakrze! Tobie by niy stanół bali kiejbyś miôł przistawióny rebulik do gowy!
– Wiym, miarkuja, ale bółoby to na isto fajniście kiejby mi tyn mój ciulik ftosik potrzimôł we gorzci. Nó, i ta Gryjta zgodzióła sie. Rozepła Hanysowi prziporek i wziyna tego jejigo posmôrszczanego ciulika do rynki.
Łod tego czasu kôżdy wieczór trefiali sie łóne we tym łogrodzie. Jednakowóż jednego dnioszka Gryjta niy zastała Hanysa na umówiónym placu. Festelnie zaniypokojónô, nerwyjs (przecamć we tym wiyku letko ło jakisik niyszczysny cufal) napoczła go szukać. Znodła go we nôjdalszyjszyj ece łogrodu i uwidziała, co jego ciulik dziyrżi 90-ciolytniô Zofija. Tak ci jóm to rómbło, iże balnk ci niy szczimała i ze płaczkami we łoczach wrzeskła:
– Ty gamracie łoszkliwy, ty żadniku! A cóż tyż ci to mô takigo ta dioseckô krapyka, lôtawica i szlóndra, czego jô niy móm?
– Parkinsóna.... parkinsóna...
wtorek, 25 marca 2014
Gospodzki...
– Gospodzki! Dló mie setka, dlô muzykantów setka, i dlô wôs, panie gospodzki tyż setka.
Kiej na łostatku prziszło tymu istnymu bulić za to, co łobsztalowôł wykôzało sie, iże łón blank niy mô pijyndzy. Tóż tyż tyn szynkôrz naświtôł mu do rzici i wyciep go ze tego szynku.
Na drugi dziyń tyn istny juzaś przilazuje do tego szynku i choby nigdy nic, juzaś napoczynô sztalować:
– Dló mie setka i dlô muzykantów setka...
– A dló mie już niy? – pytô sie szydliwie gospodzki.
– Dlô wôs panie gospodzki niy, bo jak już cosik szlukniecie, to napoczynôcie wyrôbiać!
poniedziałek, 24 marca 2014
Pónbóczek i Mojżysz...
We tym łoka mrziku do tych, ftorzi grali we tego golfa, podlôz opaternie jedyn zwiykowany starzik i spytôł sie eźli moge tyż śniymi poszpilować.
– Ja, czamu by niy – łodpedzieli łoba wrółz. – Ty bydziesz we raji po Mojżyszu.
– Nó, tóż grómy! – rzyknół starzik.
Mojżysz ustawiół tyn balik, prasknół go tóm kryjóm, balik pofurgnół blank na pojstrzodek jezióra i tam sie tónknół. Mojżysz „rozstómpiół” wody, jak kiejsik te Morze Czerwióne, podlôz ku balikowi, prasknół jesce rółz i balik wleciôł do ducki.
Terôzki we raji bół tyn zwiykowany starzik ze siwóm brodóm. Ustawiół balik, prasknół go krykóm. Balik poleciôł na pojstrzodek jezióra i tyż tyn balik tónknół sie rajn. Wele ale przypływała jedna fisza. Łapła tyn balik do pyska i popłynóła dalszij. Uwidziôł to z góry adler, srogi łorzeł, nurknół do wody, łapnół ta fisza i łodfurgnół. Leciôł ci tak ze tóm fiszóm we pazurskach. Kiej przelatowali na duckóm ryba wypuścióła ze pyska tyn balik i łón trefiół gynał do tyj ducki.
Mojżysz tak kuknół ino na Pónjezuska i pedziôł ze jankorym:
– Wiysz! Ze tym twojim starym, to na zicher niy do sie grać!
piątek, 21 marca 2014
Na tankszteli...
Łorôz ze tego czôrnego mercedesa wylazuje szykownistô frela we nôjkrótszym „mini” jake ino bóło możebne, wlazuje rajn do pojstrzodka i wrzescy łod samych dźwiyrzy:
– Prosza ksiyndza! I chipsy, weź pón ksiynżoszku jeszcze paketlik chipsów!
czwartek, 20 marca 2014
Nasze...
– Wiedzóm łóni, miarkujóm przewielebny, iże sie wóm kilszrank popsowôł!
– Suchejcie gospodyni! Niy mój kilszrank a nasz!
Za jakiesik pôra minutek ta gospodyni juzaś wkarowała do kancylaryji i rycy:
– Wiedzóm łóni... bo sie wóm farorzycku waszmaszina do imyntu popsowała!
– Jużech wóm gospodyni gôdôł, niy moja waszmaszina, a naszô waszmaszina!
Po jakisik piyńciuch godzinach do tego farorza przikludziyli sie roztomajte kapelónki do kupy ze jednym biszopym. I tyż łorôz ta gospodyni juzaś wkarowała do izby i wrzescy choby nôjyntô:
– A wiedzóm łóni, mój farorzycku, bo pod naszym prykolym mysza blank zdechła!
środa, 19 marca 2014
Juzaś baba u dochtora...
– Panie dochtorze roztomiyły, mojigo chopa niy ma dóma a jôch zaciónżóła. Jak ci to jes możebne?
– Siednóm sie łóni i zarôzki to łobadómy.
Baba se siedła i zaziyrô. Dochtór wyjmnół wata i gôdô do baby:
– Nó, bydóm tak dobrô i zeżeróm ta côłkô wata!
– Panie dochtorze! A po jakiymu jô móm ćkać ta wata?
– Niych łóni nic niy gôdajóm ino ćkajóm ta wata!
Baba jy ta wata, ćkô jóm i łorôz gôdô:
– Panie dochtorze, ale jô już wiyncyj niy poradza!
– Tóż wstanóm łóni terôzki!
Baba wstanóła, dochtór dowo jij srogachnô szklónka wody i gôdô:
– Bydóm łóni takô dobrô i wysłepióm to wszyjsko!
Baba wysłepała jedna szklónka, drugô, trzeciô i na łostatku pytô sie dochtora:
– Panie dochtorze, jô już tyż wiyncyj niy poradza wysłepać, ale bydóm łóni, panie dochtorze, tacy dobrzi i pedzóm mi łóni na co to wszyjsko?
– Wiycie! Jak skurwysyna niy uduszymy, to go utopiymy!
wtorek, 18 marca 2014
Starecka i kóndóny...
– A bydóm łóni tacy dobrzi i dadzóm mi 30 kóndónów!
– A na cóż tyż to wóm potrza tych 30 kóndónów starecko? – pytô sie opaternie japtykôrka.
– Anó, to na stopieróńske targanie gowy.
– To kóndóny pómôgajóm na ból gowy, ja? – pytô sie juzaś japtykôrka.
– A ja! Kiej jô te 30 kóndónów zapakuja mojij wnuczce wrółz ze śniôdaniym do pukeltaszy, tó łóna wtynczôs pierónym rada fyrtô do szuli i bez côłki miesiónc blank ci jóm... gowa niy boli!
poniedziałek, 17 marca 2014
Kapelónek i klôsztornô panna...
– Wiedzóm łóni, ale jô móm ino jedyn frajny prykol. – tuplikowôł festelnie zastarany chop.
– To nic niy szkłódzi – pedziôł tyn kapelónek. – Bydymy spać do kupy ze tóm klôsztornóm pannóm we jednym prykolu.
Chop ale niy poradziół spokopić, jak tyż to ksióndz moge spać do kupy ze klôsztornóm pannóm we jednym prykolu. Łodkludziół tego kapelónka na bok i spytôł ci sie go ofyn ło to.
– To jes blank ajnfach – napocznół eklerować tyn kapelónek. – Miyndzy nôs wrażymy biglbret.
– A kiej sie wóm, przewielebny, cosik... zakce?
– To jô sie przyjńda na szpacyr. – łodrzyknół kapelónek.
– Nó, ale kiejby sie tak tyj waszyj klôsztornyj pannie cosik zakciało?
– Nó, to łóna sie pójńdzie na szpacyr.
– Nó, dobra... ale... kiejby sie tak bez cufal wóm łobióm zakciało, to co?
– Anó, to wtynczôs tyn biglbret... pójńdzie na szpacyr.
piątek, 14 marca 2014
Blóndina ze knaróm...
– Jak tóż tyż to sie stanóło? – pytô dochtór.
– Anó, pónie dochtorze, próbowałach sie zabić, próbowałach sie zapukać.
– Jak? Kcieliście sie zastrzelić i prasknyliście sie paniczko we palcysko?
– Niy! Niy! Nôjprzodzij wycylowałach we serce, ale kiejech sie spómniała, wiela we wercie bóła łoperacjô wrażynia silikónów do cycków, napoczłach cylować we gymba. I zarôzki mi sie spómniało wielach zabulóła kiejsik tymu „ortodoncie”. Tóż tyż zarôzki wycylowałach we dakel. Ale kiejech sie wystawióła, kiejech sie forsztelowała tyn srogachny gruch, uzdałach, co go deczko wycisza i zatkałach lufa tyj knary.
czwartek, 13 marca 2014
Chopy a... piwo...
Festelnie przibralichmy na wôdze, spaśli my sie.
Mielichmy srogô ytropa ze kludzyniym autoka.
Niy poradziylichmy gynał ze cwekym myśleć.
Niy udało nóm sie prziznać sie do fyjlerów, chocia bóło ganc klar, że je robiymy.
Kôżdy snôs wierzół, iże jes pymkym wszechświata.
Festelnie ci nôs targało we gowie i blank niy mielichmy szkrabki na zeks.
Niy poradziylichmy panówać na emocyjóma.
Trzimalichmy sie wrółz wszyjske za rynce.
Po kôżdych dziesiyńciuch minutkach musielichmy pójńść do haźlika, i to zawdy wszyjske wrółz, cuzamyn do kupy.
...blank jak baby...
środa, 12 marca 2014
Łozprôwka ze dziobłym...
– Fto wykurzi bez godzina dwanôście cygarów, wysłepie dwanôście cyjntli i wydubczy dwanôście dziołchów – bydzie fraj, bydzie wolny.
Nôjprzodzij idzie Miymiec i niy poradziół wykurzić dwanôście cygarów. Zatym poszôł Rusek, ale niy poradziół wysłepać dwanôście cyjntli. Blank na łostatku sztartnół Polôk, tela, co skorzij gôdô do dziobła:
– Te! Dzioboł! A jô wykurza trzinôście cygarów!
– Jakóż to – pytô dzioboł – môsz przecamć ino dwanôście?
– Ale jô móm zawdy jedna cygara za daklym! – łodrzykô Polôk. – I jô wysłepia trzinôście cyjntli łorôz!
– Nó, ale jakóż to? Przecamć jôch ci dôł ino dwanôście cyjntli? – pytô sie juzaś dzioboł.
– Nó, bo jô zawdy móm jedna cyjntla we kabzi szaketa! – łodrzykô Polôk. – Nó, i ku tymu jô wydubcza aże trzinôscie frelek! – łodrzykô Polôk.
– Niy! Niy moge być! Przecamć jôch ci sam postawiół do kupy ino dwanôście dziołchów! – gôdô zadziwany dzioboł.
– Nó ja, widza... ale ty mie sie tyż festelnie podobôsz!
wtorek, 11 marca 2014
Berkmón....
Tyn istny deczko sie zachmulół, podrôpôł sie po palicy, pomedikowôł deczko i pytô sie dochtora:
– Panoczku dochtorze, a niy poradziylibyście napisać we papiórach, iże jô móm AIDS?
– Napisać, iże mocie AIDS? Nó ale po jakiymu? – pytô sie zadziwany dochtór.
– Anó, za piyrsze, to jô byda piyrszy we naszym zidlóngu, ftory mô tyn AIDS. Za druge, to jô byda miôł uważowanie, iże po mojij śmiyrci żôdyn łochyntol niy ruszy mojij baby. A za trzecie, to tak na isto kciôłbych uwidzieć fresy tych, co już kiejsik moja babeczka dupczyli.
poniedziałek, 10 marca 2014
Yjzel i... hasie...
Nôjprzodzij yjzel napocznół juzaś wrzesceć choby go ze skóry łobdziyrali. Łorôz, ku zadziwiyniu wszyjskich, ustôł, spamiyntôł sie. Pôra szaufli niyskorzij tyn pampóń kuknół do tyj studni i zadziwôł sie tym, co tak rajn ujzdrzôł: za kôżdóm szuflóm marasu, kierô ślatywała na yjzlowy pukel, tyn rozbiół cosik niymożebnego, łosiywnół sie, łotyrpôł sie i kletrowôł sie ku wiyrchowi. We miara, jak sómsiady tego istnego pampónia suli habozie i ziymia na tego zwiyrzôka, łón sie ino łosiywôł i kletrowôł sie szrit za szritym ku wiyrchowi. Chnetki tyż wszyjske ze zadziwiyniym uwidzieli jak tyn yjzel przekrôczô wiyrch tyj studni i festelnie szczysny pyndaluje przed sia.
I sam przilazuje na myślónek jedne: Życie bydzie Wôs zasuwać haboziami i marasym, kôżdóm zortóm marasu i habozi. I jes ino jedyn szimel, coby sie wykludzić ze tyj życiówyj ducki. Ganc ajnfach trza sie łotyrpać, łosiywnóńć z tego naciepanego marasu i zrobić jedyn szrit w góra. Kôżdô takô ściepniyntô ze sia zgłóba i łoprezyjô, to jedyn krok ku słebodzie. Mogymy wygramulić sie, wyplańtać ze nôjsrogszych turbacyjów, eźli niy zabrymzujymy, niy zahaltujymy na szlag, eźli sie niy dómy, eźli tego wszyjskigo niy łosmolymy!
piątek, 7 marca 2014
Dziyń Kobiyt...
– A niy mógliście sie tego kajsik we zupermarkecie lajstnóńć???
He, he a jô ci kajsik naszôł, co bezmać tyn dziyń, tyn ”Dziyń Kobiyt” napocznół sie łod tyj egipcjańskij królowyj Kleopatry, kierô we marcu kôzała sie zrolować do takigo srogigo i szykownego tepicha i podciepnóńć cysorzowi Cezarowi.
A przidarzóło sie to jesce przed Pónbóczkiym. Tak ci łóna, Kleopatra poradzióła tego cysorza zamamlasić, zbamóńcić, iże łod tego czasu zawdy jakiesik gryfne „marcowe idy” tam we tym Rzymie bajstlowali i łodprowiali. Wteda tyż przi marcowych idach tego Cezara zażgali pitwokiym, a iże ci to bóło trzinôstego marca, to łod tego casu trzinôsty (a ku tymu pióntek) jes diosecko niyszczysny.
Nó, i miarkujecie, co ze tymi babami napoczło sie to wszyjsko metlać jesce za starego piyrwyj i niy idzie tego ściepnółńć na ta łoszkliwo „kómuna”, chocia tak po prôwdzie napoczli my tyn dnioszek fajrować dziepiyro po wojnie.
A mie sie sam terôzki spómniało jak to łóńskigo roka trefiółech jake dwa dni po tym babskim fajerze na słodach mojigo sómsiada Edka. Côłko fresa ci miôł fest podropano, poharatano choby go fto tarłym po nij przejechôł.
– Edek, boroku, jak ty wyglóndôsz? Fto ci to tak ta fresa poharatôł?
– E... tam Ojgyn, to skuli kwiôtków – pado mi na to Edek.
– Jak to skuli kwiôtków? Co majóm blumy do twojij fresy?
– Nó, wiysz przeca, iże we sobota bół „dziyń kobiyt”?
– Nó wiym, ale dzisiôj jes już wtorek – padóm do Edka, bo widza iże mu sie cosik we kalyndôrzu pometlało.
– Nó ja, ale sie dej pozór. Jakech we sobota fest niyskoro na łodwieczerz prziszoł do dóm po tym côłkim sobotniym „dniu kobiyt”, to jedzine kwiôtki kiere byli we kwiôciarni na Krojcce, to byli kaktusy. I terôzki już miarkujesz cym mi ta fresa moja starô tak wybiglowała?
Jake to dôwnij bóło sroge i gryfne świynto, to wszyjskie baby, kiere majóm wiyncyj niźli trzidziyści lôt gynał pamiyntajóm. Szumne to bóło świynto, i wszyjskie – a nôjbarzij chopy – je fest fajrowali. To niy to, co terôzki, iże styknie, co jedyn z drugim modziok glingnie tym jego mobilniokiym, szkyrtnie jakiegosik „esemesa” ze kwiôtkiym, afkóm i fertik. Dziołcha mô świynto a tyn karlus łodpinkolół je za piytnôście fyników (we promocji!).
Piyrwyj to bóło tak. Kôżdy dyrechtór, kiyrownik, majster abo fto tam jesce, już tydziyn skorzij sztalowôł we kwiôciarni tela tulpów, wiela kobiyt kole niygo robióło. Tulpów, bo inkszych kwiôtków to wteda za tela niy bóło (możno jesce nelki, ale to już byli i szykowniyjsze, i drogsze blumy).
Nôjlepszij bydzie kiej połozprawióm jak to u mie we werku bóło. Mój szef, a bół ci to srogi chop, Polok, ale łod Stanisławowa, kresowiok znacy sie, już za wczasu kôzôł mi łobsztalować kajsik ze trzidziyści mieteł, bo tela kobiyt u nôs robióło. Wszyjskie chopy (a byli to same byamtry) na tyn dziyń wysztiglowali sie choby ficywyrty we Boże Ciało, pod bindrami (choby i do futerbachowyj hymdy). Co bóło do zrobiynio, do strzaśniyńcio, to sie wartko majtło, a zatym, deczko niyskorzij to już ino fajer aże szoł kurz i wiater naobkoło !
My ze szefym we śtyruch takich gryfnych plastikowych kibelkach miyszali, chechlali taki miszóng, kiery mój dyrechtor wypokopiół. Brało sie dwie flaszki czystyj gorzôły, jedna flaszka jakiegosik wermutu, flaszka jałowcówki i ze dwa litry apluzinowego zaftu. Nó, i to wszyjsko razy tela, wiela my mieli kibelków. Dziołchy zasik rychtowali roztomajto zagrycha, kołoczki, zisty, tyj i kafyj. We nôjsrogszyj izbie zestawiali my do kupy pôra tiszów, snosiyli wszyjskie stołki. Ślazowali sie niyskorzij wszyjskie byamtry do tyj izby, dźwiyrze sie zawiyrało i jedyn sztram wachowôł (taki, co to już mu leberki wysiedli), coby żôdyn cudzy, niy napytany niy wlazowôł. Nó, i napoczynôł sie fajer.
Roztomajcie to bywało, ale kiej mój szef brôł sie do śpiywaniô takij fajnyj śpiywki:
„Drótym go, drótym kolczastym po jajach...”
i zarôzki po tym drugo sztrofka (dlô śmiychu):
„Kochejmy sie, kochejmy sie...”
to wszyjskie gynał miarkowali, co to już jes szlus piyrszyj tajli tego fajeru. Napoczynali sie we myńszych klikach łozłajzić kaj fto sie przodzij namówiół, fto z kim i kaj. A wybiyrać szło, bo chocia to bóło za „kómuny”, to pôra jesce dobrych szynków we Chorzowie bóło. Szło sie abo do „Bałtyku”, „Pod Dzwon”, do „Ratuszowyj” abo „Pod Flota” na łobiôd. Niyskorzij zasik te, co mieli rade tańcować i byli jesce na tela mónter deptali do „Magnolii”, „Goplany” abo do „Merkurego”. Niyftorych cióngło do „Łani” lebo do „Parkowyj”, nó ale tam bóło gyferlich, bo nikiej we marcu bóło deczko mroza, tak iże niyjedyn łostoł we fuzeklach we przikopie. Tela ino rzykna, iże u nôs bół ci jesce jedyn taki frałcimer we kierym robióło ze dwiesta babeczków a i to we wiynkszóścióm samotnych. Nó, gôdóm wóm chopy: bóło w cym przebiyrać!!!
Wicne i szpasobliwe to bóło świynto, chocia nikedy bóło ździebko łostudy przi tym. Na tyn bajszpil.
– Suchej ino, Jorg, fest cie tam wczorej, po tym dniu kobiyt, jakeś ło drugij w nocy przikwanckôł sie do chałpy, twoja staro przijyna? – pytóm sie kamrata, bo wiym, iże jego baba zawdy pierónowe larmo robi.
– Niyyyy, nic mi niy gôdała. – łodpedziôł kamrat.
– Nic ci niy gôdała? Przecamć to jes niymożebne. Niy nazdała ci jak kormikowi do grotka ?
– A dyć niy, bo ... łóna przilazła dziepiyro ło szczwôrtyj nad ranym!!!!
Nó, bo kuknijcie ino. Po prôwdzie jest we Polsce wiyncyj babów jak chopów, ale do fajrowaniô to sie wszyjskie niy nadowajóm a chopów kierym ci sie wydowo, iże sóm samymi Leonardo di Caprio, abo chocia Johnym Weinym to ci jes dosik pôrã. I beztóż nasze baby, chocia by my gôdali cosik inkszego, tyż ze inkszymi chopami musieli fajrować. Prówda?
czwartek, 6 marca 2014
Papagaj we składzie...
Ta istnô rółzczasu uskargowała sie włóściciylowi, i łón wymiarkowôł, co klijyntka jes ważniyjszô łod tego papagaja i uzdôł, iże posztrajchuje papagaja na biôło-czôrno farba na pokuta.
Juzaś go postawiôł wele dźwiyrzy, i tyn papagaj witôł wszyjskich, króm tyj klijyntki, ftoro dôwnij zawdy sprzezywôł kurwóm.
Po jakimsik czasie, ta klijyntka ze takim tryjómfym na fersie próbowała tego papagaja napasztnóńć:
– I co gupi ptôku? Terôzki jeżeś cicho, ja?
A na to tyn papagaj:
– Terôzki jeżech we fraku i żôdnych kurew niy witóm!
środa, 5 marca 2014
Po faszingu....
Nó, tóż mómy ci już tyn côłki faszing forbaj. Tela ino, iże bół ci tyn – jak to gorole gôdajóm – „karnawał” latoś pierónym knap ... abo mie ino sie tak zdô? Ani sie cowiek niy pozdoł ani niy kapnół, róncz sie po Zilwestrze deczko ino spamiyntôł i leberka ździebko, ale to ino ździebko wyflyjgowoł, a tu ci już zapusty, ślydź i popiylcowo strzoda. Kiejch bół jesce jakiesik dwacet kilo (dôwôcie pozór? dwadzieścia kilo!) modszy, toch musiôł bez faszing być na kôżdyj balandze, na kôżdym biglu lebo fajerze. Ino moja Elza durch mi tuplikowała, iże jô niy ma ferniok inoch żyniaty i niy moga ciyngiym tyrać bele kaj sóm.
Nó, ja. Żyniatych toch na isto jes, ale – jak to gôdajóm – niy ... fanatyk, pra?
Terôzki to jô tam barzij móm rôd szeslóng, dobro halbecka, kranc wusztu a we telewizyji „karnawał we Rijo” ze tymi gryfnymi, côrnymi frelami, kiere ci tam ciyngiym tyrpióm i dyrbióm sagimi cyckami. Nale, tak jakosik kole a wele Matki Boskij Grómnicnyj moja Haźbiytka pado ku mie:
– Suchej Ojgyn, pôra lôt my nikaj niy byli i nôjwyższejszy czas, coby my kaj wylejźli, pofajrowali. Ciorómy na jako balanga, bo chnetki je szlus ze faszingiym. Przecamć zawdy bółeś wigyjc i kocynder, miôłeś rôd tańcować a terôzki to sie ino pasiesz choby kormik.
Wól niy wól wycióng żech ze szranku łostatni ancug do kierego jesce poradza wlyjźć, powyciskołech mitesry na fresie, wypucowołech lakszuły i doczkóm na moja staro. Łóna zasik polazła ze sómsiôdkóm do golaca, majtła sie dałerwele i szykowny bubikopf, posztrajchowała pazury. Niyskorzij łodbiglowała klajd, powtykała na grace roztomajte piestrzónki, armbanty a we dakle oringle. I kiej ci już bóła fertik – a zetrwało to małowiela – pokackali my sie na telki dupny „bal charytatywny” (bo przeca to ci ino je terôzki we mółdzie).
Niy moga pedzieć, balanga fajnisto, ino do tyj gorzôły, co to jóm kôżdy miôł we tasi lebo plaskówce, to bóło ździebko mało jôdła. Joch ci sie szluknół – nikiej dôwnij Starka przikazowali – gansinego fetu, ale i tak styknie, kiej rzykna, iżech sie łocuciół na sztrółdeklu dziepiyro kiej moja Świekra wylazowała do „Józefki” coby jeji gowa posuł nasz farorz hasiym. Padóm Wóm, łostudy skuli tego bóło i larma na côłki familok.
Nó ale, i takech niy wyloz nôjgorzij, bo kiej sie spómna tako moja sómsiôdka Erna, to to ci dziepiyro bół fal. Łóna pukała sie, znacy jónkała nikiej stary trachtór, nikiej wyrobióno już cugmaszina. I kiejsik na takij faszingowyj balandze przipytôł sie dó nij (zawalôł do nij) jedyn szumny ferniok. Zakludziół ci jóm niyskorzij do lałby i pokiel łóna mu piyrszy rółz pedziała: niy, ... bóła ci już we szczwôrtym miesióncu, tak ci wartko nagónióła.
A tak na isto, to sie medykuja, iże to tyż ci je dobry knif, coby mieć bez pôra lôt pokój łod tańcowanio. Pra?
poniedziałek, 3 marca 2014
Bildowane chopy...
Chop po politechnice rzóńdzi:
– Jô sprawia mojij świekrze gryfny autok, deczko w niym driny pogracóm, cosik przesztaluja i ta starô mamzela rozpierdoli sie na stromie...
Chop po Akadymiji Medicznyj gôdô tak:
– Spatrza sie maluśkô tytka „arszyniku” dosuja jij tego do jôdła... i ta kalymba zdechnie bez piyńć minut...
Na łostatku chop po Akadymiji Rolniczyj miyni:
– Lajstna sie côłki pakyt ibupromu, wrajża wszyjske pile wrółz do gymby, przemamlóm je, ulepia z tego srogô kugla, srogachnô pila, wysucza we mikroweli i położa ta pila tyj mojij murchli na stole...
– Nó, i co dalszij? – pytajóm sie te dwa jejigo kamraty.
– Anó, jak to co? Łóna wlejzie do izby, rzknie: „Ło jakô srogô pila ibupromu”, a jô wtynczôs wyfukna ze szranku i pierdolna jóm siykiyróm bez plecyska!


text:
Zahinyć? Ně, dźakuju!
Něchtóžkuli, kotryž přečita w poslednim tydźenju sakske wudaće nowiny “DIE ZEIT” najskerje woči wuwaleše, dźiwajo na to, štož je tam zhonić było. Pod nastawkom wo Lipščanskich Serbach z nadźijepołnym napismom “Poschodaj hordosće” běše tam (pozdatnje radikalnje skrótšeny) interwju z předsydu Domowiny Dawidom Statnikom čitać, w kotrymž předpowědźeše wón našej maćeršćinje bórzomne zahinjenje: “Je fakt, zo wotemrěje naša rěč. Jeničke prašenje je, hdy?” Wšojedne, hač je to předsyda woprawdźe dokładnje tak prajił abo nic – wuprajenje bě jasne a jednozmyslne.
Wothladajo wot toho, zo je kóždy seriozny rěčespytnik wo tym přeswědčeny, zo znajmjeńša hornjoserbšćina na kóždy pad 21. lětstotk přetraje a njehladajcy toho, zo nichtó wědźeć njemóže, z kajkimi wobstejnosćemi změjemy w lěće 2100 a pozdźišo činić, prašam so předewšěm, čehodla wozmje předsyda Domowiny na tute wašnje swójskej organizaciji a zastojnstwu prawo na eksistencu. Kajkeje přičiny dla by něchtó spěchował lud, kotryž je so sam a swóju rěč hižo dołho spušćił? Štó drje chce přisłušeć mrějacej skupinje? Za čo scyła trjebamy pjenježne srědki ze stron Zwjazka a krajow, za čo šule, institutaj, nowiny a ansambl? Wotpowědujo tutej logice by snadź zmysłapołnišo było, takrjec “aparaty hasnyć”, město smjertny proces kumštnje podlěšeć.
Tute (mylne) wuznaće swójskeho kónca, ta (njepřihódna) rezignacija, kotraž słuša k woblubowanemu diskursej zahinjenja, staj potencialna rozbuchlina w rukach tych ludźi, kotrymž je statne spěchowanje serbskeho ludu abo samo dwurěčnosć Łužicy na sebi zadołho ćerń we wóčku. Tuž mamy tajke wuprajenja dospołnje wobeńć, wosebje w rozmołwje z wulkimi němskimi nowinami, tež pak we wsy abo w Serbskim domje.
Smy žiwi w času noweho přewróta, kotryž by móhł tež być spočatk něšto noweho. Dźensa je při wšěch zwadach mjez našimi institucijemi, towarstwami a wosobinami a njedźiwajcy njelochkeje hospodarskeje situacije we Łužicy tež wjele dobreho rozprawjeć. Serbski šulski centrum w Budyšinje wuspěšneho WITAJ-projekta dla prědku a zady njedosaha, wobydlerjo w serbskich gmejnach maja wjace dźěći hač w druhich kónčinach Sakskeje a na wulkich podawkach kaž n. př. na festiwalu w Chrósćicach, na Jolce abo pola zbóžnoprajenja Andrickeho móžeše so kóždy wot toho přeswědčić, kak je serbšćina žiwa, runje tež pola młodostnych. A nic naposledku je dopomnjeće na swójske korjenje – na domiznu a tradiciju – globalny proces a přećiwny part globalizacije, kotryž wotměje so tež pola nas.
Zawěsće je wjele twarnišćow, na kotrychž mamy nětko a přichodnje dźěłać. Nic wšitko, štož je nam dźensa wažne, budźe tutón lětstotk přetrać. Njeje pak přičiny so zamyslić do ćmowych, sarrazineskich smjertnych fantazijow. Hižo Luther předpowědźowaše Serbam bórzomny zahinjenje; jemu slědowachu mnohe, a někotři z nich polěkowachu k procesej. Naša rěč je pak přeco hišće žiwa a hdyž bychmy skónčnje přestali, naše zemrěće wuwabjeć a jako přijomny argument wužiwać, budźe tež někotre slědowace lětstotki zmištrować.


text:
Jugosłowjańska
Jugosłowjańska jo nastała pó Prědnej swětowej wójnje z tegdy njewótwisnych kralojstwow Serbiskeje a Carneje Góry (Montenegro). Toś ten kraj jo gronił nejpjerwjej „Kralojstwo (Pódpołdnjowych) Serbow, Chorwatow a Słowjeńcow. 1929 jo pomjenjował kral Aleksandr kraj „Kralojstwo Jugosłowjańska“. Pózdźej su słušali k toś tomu kralojstwu teke něgajšne prowincy Awstrisko-Hungorskego kejžorstwa. To su byli Makedońska, Bosniska a Hercegowina a k tomu hyšći Kosovo.
W lěśe 1943 su pśewzeli komunisty pód wjednistwom Josipa Broza “Tita” (1892-1980) móc. Wót něnto jo gronił kraj “Socialistiska zwězkowa republika Jugoslawija”. Stolica kraja jo była Běłogrod (Beograd), wót jo tam se wšo centralnje wóžeł. Tamnjejše stolicy kaž Zagreb (Chorwatska), Ljubljana (Słowjeńska), Sarajewo (Bosniska), Skopje (Makedońska) a Podgorica (Carna Góra) njejsu měli nic groniś. Kosovo se ako serbiska prowinca jo wobglědowało a hyšći wobglědujo.
Zachopjeńk 90tych lět Socialistiska Republika Jugosłowjańska jo rozpadnuła, což njewóstała bźez wójny: Nejpjerwjej w Słowjeńskej (źaseś dnjow), pótom w Chorwatskej, někak rownocasnje w Makedońskej a naposledk w Bosniskej (1995). Carna Góra a Kosovo (wětšyna albańskeje ludnosći) stej wostałej abo skerjej stej musałej ze Serbiskej gromaźe w nowej “Zwězkowej Republice Jugoslawija wostaś – njejsu měli pak dalej žedne pšawa. 1998 jo se wótměł slědna wójna a to na Kosovo polu. Pó wótsajźenju prezidenta Južnosłowjanskeje Slobodana Miloševića w lěśe 2000 jo se stało Vojislav Koštunica z prezidentom Južnosłowjanskeje. W lěśe 2003 jo se napórał nowy stat “Srbija i Crna Gora”. Serbiska a Carna Góra stej z tym nutśikownopolitiski samostatnej (w Carnej Górje płaśa z Euro) wenkownopolitiski se Carna Góra hyšći pśez Běłogrod zastupujo. Lětosa kśě w Carnej Górje wó dopołnej njewótwisnosći wótgłosowaś. Pó internacionalne pšawa łamajucej wójnje NATO w lěśe 1999, na kótarejž jo se mjaz drugimi teke Nimska wobźěliła, kněžy w Kosovje něnto UN. Ale teke Kosovo co se zesamostatniś.


text:
prosymy wo wobdźělenje - pósćelće podpisany protestny list na rěčny centrum Witaj w Choćebuzu abo wotedajće jón we Wašej pěstowarni
Serbske šulske towarstwo (SŠT) bu w lěće 1991 po přikładźe Danskeho šulskeho towarstwa w Němskej załožene.
SŠT zastupuje zajimy Serbow při dwurěčnym předšulskim kubłanju w žłobikach a pěstowarnjach kaž tež při dwu- a wjacerěčnym kubłanju, kiž saha přez zakładne a srjedźne šule a gymnazije hač k wukubłanju na uniwersitach.
SŠT je čłon Domowiny z.t., třěšneho Zwjazka Łužiskich Serbow.


text:
Kamela
Kamela (Camelus) – zorta wjelgich cyckočůw pařistokopytnych s familije kamelowatych. Přinoležům do nojwjynkšych ssakůw kopytnych. Fizjolůgičńy sům uůne přistosowane do žyćo we warůnkach suchygo a gorkigo klimatu, sům čynsto wykořistywane kej zwjyřynta užytkowe.
Gatůnki[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
We tyj zorće idźe wykozać dwa gatůnki:
- kamela dwupuklato (Camelus bactrianus syn. Camelus ferus – wystympuje tak we stańe dźikim (kamela dwupuklato dźiko C. ferus), kej a we chowje (kamela dwupuklato domowo, baktrjan C. bactrianus)
- kamela jydnopuklato (dromader*) (Camelus dromedarius) – wystympuje ino jako gadźina hodowlano
Mjano dromader to je feler naškryflany we yncyklopedyjach, richtik to śe mjanuje dromedar ze uać. jako stoji wyžyj[zdrzůdło?].