text:
Posedźenje Serbskeho sejma w Běłej Wodźe: Strukturna změna / Program k samopostajenju / ILO 169 / Dźak z cyrkwje / Financowańske požadanje
Dnja 17. hapyrleje je Serbski sejm na přeprošenje běłkowskeho wyšeho měsćanosty wuradźował w tamnišej radnicy (z wideo-přizamknjenjom). W swojej postrownej narěči je k. Torsten Pötzsch Serbam přał skutkowniši politiski hłós kaž tež wjele wuspěcha při předstajacych jednanjach k statnemu zrěčenju. Wón rozprawješe wo zesylnjenju prezency serbskeje rěče w měsćanskej zjawnosći Běłeje Wody. Starobna prezidentka sejma E. Pjeńkowa dźakowaše so wyšemu měsćanosće wutrobnje za jeho podpěru sejmoweho dźěła. Z widom na swójske wójnske nazhonjenja jako dźěćo wupraješe so wona starosćiwje wo aktualnej diskusiji wo wuwiću Běłeje Wody na wojerske stejišćo a pledowaše za ciwilne, na přichod wusměrjene dźěłowe městna w ramiku strukturneje změny a za demilitarizaciju Łužicy.
Ćežišćo wuradźowanja běše pódla wobzamknjenja „Programa k demokratiskemu samopostajowanju serbskeho ludu“ wone njedawno přez Zwjazkowy sejm wotměte ratifikowanje ILO 169, UN-wujednanje k škitej indigenych ludow, kaž tež z toho wurosćace prawa za serbski lud. Při tym zwěsći so njepřewidźomny informaciski deficit w ludnosći. Tak widźi so zdźěla samo hišće wšědne nošenje ledźboweje falki jako bytnostna kajkosć indigenych ludow, hdźež so tola we woprawdźitosći po cyłym swěće indigenita a nowočasne wašnje žiwjenja w žanym padźe njewuzamkujetej. Tutemu kublanskemu njedostatkej chce Serbski sejm přez wšelake informaciske poskitki wotpomhać a z diskusijnymi formatami proces wutworjenja měnjenjow w serbskem ludźe powyšeć. Na jeho kóncu steji wona za wužiwanje prawow rozsudna subjektiwna definicija ludu jako indigeny přez serbske ludowe zastupnistwo, jako centralny definiciski kriterij wotpowědnje art. 1 teje ILO-konwencije.
Wozjewił je so tež dźakny list ewangelskeho serbskeho superintendenta Christopha Rummela. Byrnjež so poprawny zaměr swójskeje struktury we wobłuku serbskeho sydlenskeho teritorija njedocpěł, je tola wjelestronska podpěra Serbskeho sejma jasnje skrućiła poziciju serbskich křesćanow a tež wjedła k někotrym substancielnym polěpšenjam, tohorunja je wšitkim wobdźělenym wobstaće a prawa serbskeje mjeńšiny we wobłuku Sakskeje krajneje cyrkwje jara jasnje wuwědomiła.
Wo pohibowanju zboka Załožby za serbski lud w naležnosći požadanja institucionelneho spěchowanja rozprawješe finančny wuběrk. Požadane su wšelke podłožki, kotrež so aktualnje zestajeja.


c: text/html

text:
Chrósćicy. Rěčny centrum WITAJ a župa „Michał Hórnik“ přeprošatej na 11. swójbnu schadźowanku njedźelu, 3. apryla, w 15 hodź. do Chróšćanskeje „Jednoty“. Pisany program zahaja mali rejwarjo skupiny Łužičanka a šulerska hudźbna skupina Šwintuchi. Přizamknu so dźěłarnički a zaběry za najmłódšich, mjez druhim z paslenjom a kamishibai-dźiwadłom. Za trochu staršich budźetej krosnowanje a dźěćaca wohnjowa wobora přihotowanej. Dale předstajitej so Serbski muzej z poskitkom a Ludowe nakładnistwo Domowina z najnowšimi wudaćemi za dźěći. Starši móža so z fachowcami wo rěčnych kursach a rěčnym kubłanju rozmołwjeć kaž tež při kofeju a tykancu bjesadować.
Na jutrowne wiki

robotstxt: allowed

filter: keep


text: W prawdźepodobnje najwuspěšnišim baćonjacym hnězdźe we Wbohowje (Übigau) pola Njeswačidła je so lětsa tragedija stała. Tónkróć bě so tam pjeć młodych baćonow wulahnyło. Hižo w juniju wuchowachu tam młodźatko, kotrež bě z hnězda padnyło. Wěteńčan so na to wo nje staraše, dźeń pozdźišo dowjezechu ptaka do Zhorjelskeho přirodoškitneho zwěrjenca. Tak dóstachu 25. junija jeničce štyri młodźata rynku wokoło nóžki. Něšto dnjow pozdźišo nańdźechu tam mortweho młodeho baćona. Přičinu njeznaja. A wot toho časa běchu jich jenož hišće tři w hnězdźe. 17. julija popołdnju bě wulki zliwk. Něhdźe 40 litrow spadkow su we Wbohowje naměrili. Hnězdo bě tak ćežke, zo so sypny a dalše młodźo pod sobu pohrjeba. Wo zbywacej dwě staraštaj so Holger Lehmann a Ackermannec swójba. Skónčnje dowjezechu tež jej do Zhorjelca, hdźež wšitke tři baćony nětko hladaja. Zaměr dźě je ptaki zaso do přirody pušćić, hdyž su sylne dosć. Hladarjo Zhorjelskeho zwěrjenca zwěsćichu, zo bě sej jedne z třoch młodźatow hrudźnu kósć złamało.


text:
Njebjaske krajojstwo
„Spiwajśo Knězoju nowu módlitwu, pśeto wón cyni źiwy.”Ps 98,1 To jo gronko na nowy tyźeń z psalma 98. Ewangelska póbóžnosć njejo móžna mimo kjarližow. Źěkowańske spiwanja, chwalece spiwy, naše rědnučke kjarliže w śichem casu a k jatšam – kuždy ga ma swóju preferencu. Tam, źož se wobspiwa Bog, jo wón nam blisko. To móžomy teke zacuwaś w tešnosći a žałosći.
Nichten njejo mjenjejgódny za tu muziku, nichten njejo wuzamknjony, razka nic te, kótarychž muzikaliske zamóžnosći su wobgranicowane, ako móje. Gaž spiwamy, změnja se našo žywjenje a móžomy zaśišć wót Bóžego kralojstwa dostaś. Tak som to sam dožywił, na swójej prědnej serbskej namšy a wót togo casa sem pśecej zasej tak. Kak mócnje mě serbske kjarliže wutšobu grěju! Južo w pśigótowanju na to Bóže słowo źinsa som markował, kak w tešnem korona-casu mója duša jo se rozwjaseliła ze wšakimi spiwami, kenž su móje myslenja pśelětowali.
Pšawy hit jo kjarliž wót Paula Gerhardta. Mato Kosyk jo jen rědnje do serbskeje rěcy pśestajił: „Pójź wutšoba, buź wjasoła”. Płaśi nic jano w tom majskem casu, což tak stoj:
8Ja sam jo zaprěś njamógu,
až Bóžu dobroś wucuju,
kenž zmysły rozbuźijo;
ja rad cu spiwaś z drugimi
a zdychowaś wót wutšoby,
až Bog jo wusłyšyjo,
až Bog jo wušlyšyjo.DK 324
Kjarliž móžo se zezdaś jano ako wjasoły a spódobny spiw, kenž pópisujo pśirodu. Njedejmy pak basnjenje Paula Gerhardta tak reducěrowaś. „Wutšoba, buź wjasoła”. Trjebamy a pytamy take wjasele na pśiroźe. To namakajomy, ale dejmy rědny a zagronity nadawk pśewześ, stwóŕbu wobzwarnowaś. Taku nutśikownu wjasołosć teke namakajomy pśez case tužyce a nuze, gaž se wuwědobnijomy, až jo z nami Jezus Kristus, kenž jo smjerś pśewinuł. Paul Gerhardt jo sam wjele tužyce w tśiźasćalětnej wójnje nazgónił. Jo zgubił styri źiśi a swóju žeńsku. Jo kradu późiwanja gódne, až weto taki wjasoły kjarliž jo mógał napisaś. To pśiźo z dowěry, až Bog pśeměnijo wšyknu tužycu do radosći.
Kak móžomy njebjaske kralojstwo wopisowaś? Cesto nam to wjelgin śěžko padnjo. Myslimy se, njebjo jo tšašnje wóstudne. Hela jo tomu napśeśiwo bejnje interesantna: Tam se něco tšoj! Wobydlarje njebja wokoło sedaju na mrokawach a póžedaju za piwom. Paul Gerhardt pak namakajo druge, gnujuce wobraze za zbóžnosć na njebju. Jo swětłučke gumno połne rědnučkich rostlinow a kwětkow z wobmanjajucymi wónjami.
Slědkoju jo to w kjarližu kradu nawopaki: Mój Kněz a Bog pyta njebjaske gumno we mnjo. Mója wutšoba dej sam taki paradizowy kwětašk byś:
14Daj twójom Duchu do mnjo pśiś,
ab mógł kaž bom se zeleniś
a nowu pyšnosć dostaś.
daj, až we twójej zagroźe
ak kwětašk zakwitł lubosnje,
kenž dej śi k cesći wóstaś,
kenž dej śi k cesći wóstaś.DK 324
Bóže słowo w serbskem rozgłosu RBB na stwórtu njeźelu pó jatšach (Cantate), 2021-05-02.
Bibliski citat pó: Biblija: Nowośišć na zakłaźe serbskeje Biblije z lěta 1868.
Chóśebuz: Spěchowańske towaristwo za serbsku rěc w cerkwi 2020.
Duchowne kjarliže, Ludowe nakładnistwo Domowina Budyšyn 2007 (DK 324).


text:
Na młodźinski mision wusměrjene towarstwo Iniciatiwa wuchodny wětr 3000 – Wuhotowanje přichoda přez kulturu a zetkawanje zarjaduje třeći raz Gig-festiwal. Skrótšenka woznamjenja „God is good (Bóh je dobry)“ a pokazuje na to, zo jedna so wo „katolski hudźbny festiwal“, z kotrymž chcedźa „předewšěm młodźinje radosć a rjanosć wěry sposrědkować“.
Struppen/Róžant (SN/bn). Kaž w minjenych lětach wotměja festiwal na wjacorych putniskich městnach Němskeje. Spočatk julija stej to mjez druhim Siegen w Sewjerorynsko-Westfalskej a Marienfried w Bayerskej. Po lońšej přestawce smědźa so tež wšitcy łužiscy fanojo festiwala na nawrót tohole duchowneho hudźbneho swjedźenja pod hołym njebjom wjeselić. Sobotu, 10. julija, chcedźa mjezynarodni wuměłcy zhromadnje z wopytowarjemi hesło „Swjeć swoju wěru“ na łuce Róžeńčanskeje putniskeje cyrkwje zeskutkownić. Hinak hač w minjenych lětach pak njewotměja jón – znajmjeńša po nětčišim stawje – cyły kónc tydźenja, ale jenož jenički dźeń.


text:
Budyšan Jurij Nuk je čas spočatk lěta, kotryž je nimale bjez sportowych wuslědkow, wužił, zo by wo stawiznach swětowych lochkoatletiskich mišterstwow rozprawjał. Nuk bě a je sam zahority lochkoatlet. We wysokej starobje wobdźěla so wón přeco hišće na běhanskich wubědźowanjach we Łužicy.
1983 Helsinki
W tutym skandinawiskim kraju Europy wubědźowaše so 1 572 atletow ze 153 krajow swěta prěni króć wo titule swětowych mišterstwow w jednotliwych disciplinach lochkoatletiki. Mjena tajkich sportowcow kaž Carl Lewis, Sergej Bubka a Heike Daute, lěpje znateje pod jeje pozdźišim mjenom Drechsler, dóstanu so na zakładźe swojich wukonow do cyłeho swěta. Lewis (USA) dobudźe běh na 100 m (10,07 sek) a dalokoskok (8,55 m) a je čłon dobyćerskeje stafle na 4 x 100 m (37,86 sek). Tale polěpši samo swětowy rekord. Sergej Bubka (Sowjetski zwjazk) wubědźi sej dobyće w skakanju z tyčku (5,70 m). To bě za njeho spočatk wurjadneje dobyćerskeje serije, dokelž dobudźe wón na přichodnych dalšich pjeć swětowych mišterstwach stajnje zaso złotu medalju.


text:
Dumperowcy so wubědźuja
Njedźelu, 8. awgusta, so w Hórkach zaso dumperowcy wubědźuja. Zastup tam žadyn zběrać njebudu.
Časowy wotběh:
9:00–10:30 techniske přepruwowanje
dumperow přez DEKRA
11:00–12:00 kwalifikacija
12:00–13:30 wobjed
13:30–15:30 wubědźowanje dumperow
16:00–17:00 wubědźowanje liliputow
Wukubłaja nowych sudnikow
Zapadołužiski koparski zwjazk (WFV) a jemu přisłušace koparske towarstwa maja do spočatka noweje hrajneje doby wulke starosće sudnikow nastupajo. W nowym kursu chcedźa tajkich nětko wukubłać. Kursisća zetkaja so pjeć razow, a to kóždu njedźelu w septembrje a prěnju njedźelu oktobra. Wukubłanje chcedźa na sportowym arealu sportoweho towarstwa Jednoty Kamjenc přewjesć. Wšitke podłožki (wupisanje, přizjewjenski formular a próstwa za wupokaz) steja na internetnej stronje WFV.
Zahaja winowatostne hry
Tokio (kh/SN). Swětowy mišter Florian Wellbrock je dźensa k najwjetšemu triumfej swojeje karjery płuwał. Na distancu 10 kilometrow we wotewrjenej wodźe pře- sadźi so wón jasnje přećiwo konkurency a doby dźewjate złoto za němske mustwo na olympiskich hrach w Tokiju.
Tež němske blidotenisowe mustwo muži saha za złotej medalju. Po dramatiskim połfinalu přećiwo japanskemu hosćićelej nastupi wone jutře w finalu přećiwo faworitej z Chiny. Trójka wokoło Dmitrija Owčarowa, Tima Bolla a Patricka Franziski bě Japansku ze snadnym 3:2 přewinyła. Němske blidotenistki pak podležachu w kole poslednich štyrjoch Chinje z 0:3 a hraja nětko wo bronzu.
FC Energija Choćebuz –
FSV Optik Rathenow 1:0 (1:0)
Zestawa domjacych: Stahl – Hofmann, Kauter, Hildebrandt, Borgmann, Eisenhuth (90.+3. Kujović), Erlbeck, Putze, Proničew (74. Badu), Engelhardt, Kremer (80. Hasse)
Po zapozdźenej koparskej hrě w třećim dypkowym kole poradźi so FC Energiji Choćebuz póndźelu wječor doma přećiwo mustwu Optik Rathenow prěnje dobyće. Te pak bě znowa chětro snadne, dokelž njemóžeše so Energija porjadnje přesadźić. Nimo toho je hosćom fortuna jara husto poboku była.
Wrota dnja padnychu po wobhladanjahódnej akciji srjedźopólneho hrajerja Tobiasa Eisenhutha, kiž pósła Maxa Kremera z wuběrnym pasom na puć. Kopar, kiž ma nazhonjenja z třećeje ligi a je wot spočatka sezony na prawym křidle zasadźeny, přewiny wrotarja hosći Lucasa Hiemanna k 1:0 (19.). Nawjedowanje pak njepřinjese žanu suwerenitu do rjadow domjacych. Nawopak, při někotrych poradźenych konterach chowancow Rathenowskeho trenarja Inga Kahlischa so nimale 5 000 přihladowarjow zas a zaso starosćeše, zo dyrbi Energija znowa dwaj abo samo tři dypki wotedać. K tomu pak na zbožo njedóńdźe.
Tokio (kh/SN). Na 11. wubědźowanskim dnju su němscy kolesowarjo w hali wosebje wótře wyskali. Žónske mustwo triumfowaše w prestižnej disciplinje, přesćěhanju w mustwje. W finalu přesadźichu so Franziska Brauße, Lisa Brennauer, Lisa Klein a Mieke Kröger z nowym swětowym rekordom 4:04,249 mjeńšin přećiwo Wulkej Britaniskej. Bronzu doby USA.
Złoty dźeń za Němsku bě so hižo w lochkoatletice započał. Hač k poslednjemu pospytej w olympiskim finalu dalokoskoka ležeše Malaika Mihambo na bronzowej poziciji. Skónčnje pokaza wona znowa swoju čuwowu sylnosć, skoči sydom metrow daloko a doby.
Hišće wjetša překwapjenka bě slěbro Lukasa Dausera w finalu na bradłach. Sportowc z Halle dyrbješe jenož Jungyuanej Zouwej z Chiny předstup dać a zawěsći tak němskim ćěłozwučowarjam prěnju a zdobom jeničku medalju.
Pućowanski pokal ma nětko Młodźinski klub w Němcach
Moderatoraj njedźelneho 31. Kulow-cupa Eric Schimann a Simon Michauk móžeštaj z wěže rěčnika wšitke hry přewidźeć a moderěrowaštaj koparske duele na dwěmaj hrajnišćomaj. Žane wrota, žane fairne abo tež njefairne sceny njejstaj wonaj z wočow zhubiłoj. Hrali su mustwa stajnje 12 mjeńšin. Po dołhim turněrowym popołdnju stejachu sej w finalu chětro młodźi 15lětni koparjo z Němcow a „Söffnerojo“ napřećo. Dokelž skónči so hra 0:0, rozsudźi třělenje z dźewjeć metrow, a po nim steješe 4:3 za Němčanow.
Štó potom 32. Kulow-cup wuhotuje, pak hišće jasne njeje, dokelž njepřisłuša Młodźinski klub z Němcow Zhromadźenstwu klubow města Kulowa (UCfK). Dobyćer turněra je mjenujcy za organizaciju a přewjedźenje přichodneho zamołwity. Najlěpši towarstwa UCfK běchu na třećim městnje Kulowminatije.
SJ Chrósćicy –
Sokoł Ralbicy/Hórki 4:0 (2:0)
Za SJ Chrósćicy zasadźeni: Hejduška – L. Zahrodnik, Mark, M. Zahrodnik, Zynda, Wornar, Kreuz, G. Zahrodnik, F. Zahrodnik, Donat, Bogusz, Sentivan, Runt, C. Handrik, S. Handrik
za Sokoł Ralbicy/Hórki zasadźeni: Ch. Gloxyn – Matka, Wałda, Schultz, Rawš, D. Gloxyn, Šewc, Kocor, Nuk, Kurjat, Janca, Hrjehor, Kobalc
Minjenu sobotu testowachu koparjo Sportoweje jednotki Chrósćicy (SJC) posledni króć do starta hrajneje doby 2021/2022, a to na domjacym trawniku. Přećiwnik bě znowa mustwo Sokoła Ralbicy/Hórki. Po tym zo běchu so Chróšćenjo tydźeń do toho w połfinalu Serbskeho supercupa přećiwo Sokołam z 1:0 snadnje přesadźili, chcychu woni tež přihotowansku fazu z pozitiwnym wuslědkom zakónčić.
Sokoł Ralbicy/Hórki – HZ Hórnikečanski jězor/Ćisk 4:1 (2:0)
Za domjacych zasadźeni: Mjetaš-Wowčer – M. Žur, Matka, Rychtar, Schultz, Jakubaš, Šołta, E. Krawc, Obst, Brězan, Statnik, Brückner, R. Krawc, S. Žur, Šwejda
Tež lětsa njehodźa so žane dypkowe hry we wólnočasnej lize starych knjezow Zapadołužiskeho koparskeho zwjazka (WFV) přewjesć. Tak wumyslichu sebi oficialni małe pokalne koło z wosebitosću, zo nichtó won njezleći. Město toho tež přěhračcy dale mjez sobu wo městna wojuja. We wosmifinalu podležachu Sokoljo koparjam z Hermsdorfa 1:4 a hraja nětko w tak mjenowanych „play-downach“. Tam nastupichu přećiwo HZ Hórnikečanskemu jězorej/Ćiskej. Tele mustwo je so minjene lěta chětro zesylniło, a jeho koparjo su to na hrajnišću tež pokazali.
Tokio (kh/SN). Němska dalokoskakarka Malaika Mihambo je dźensa rano swoju rólu faworitki wobkrućiła a w Tokiju złotu medalju ze skokom na sydom metrow dobyła. Złoto je dźensa dopołdnja tohorunja němske mustwo čaroweho kolesowanja žonow dobyło, a to ze swětowym rekordom. (Wjace wo tym zhoniće jutře.)
Na 10. wubědźowanskim dnju olympiskich hrow krónowaše tež Aline Rotter-Focken swoju karjeru we wjerhanju ze złotom. W finalu přewiny 30lětna Němka swětowu mišterku Adelinu Gray z USA. Tež přećiwnicy němskich jěcharjow njemějachu žanu šansu. Julia Krajewski z Warendorfa zawěsći sej złotu medalju w mnohostronskim jěchanju.
Němscy lochkoatleća su sej wčera, póndźelu, prěnju olympisku medalju w Tokiju zawěsćili. 25 lět po Ilce Wyludda je mišterka w mjetanju diskusa Kristin Pudenz z Podstupima z wosobinskim rekordom 66,86 metrow slěbro dobyła.
Cyłkownje wubědźowaše so njedźelu šěsnaće mustwow w štyrjoch staflach. Wjedro běše nimale přez cyłe předkoło chětro špatne, štož pak sportowče a sportowcow wulce njemyleše. Organizatorojo běchu wjacore stany nastajili, hudźba bě słyšeć a ćělne derjeměće běše tohorunja zaručene. Tak hodźeše so dešć wudźeržeć, a wšitcy běchu přiwšěm dobreje nalady.


text: Njedawno hakle rozprawjachu Serbske Nowiny wo njerjanych scenach w koparskim pokalnym finalu A-młodostnych mjez ST Radworjom/Wulkej Dubrawu a FC Łužicu Wojerecy. Tam běchu přiwisnicy přećiwnika na Radworskich koparjow najwótriše antiserbske parole bjakali. Zo pak tež nawopak dźe, dopokazuje tónle wobraz. Tu přeja koparjo druheho mustwa Biskopičanskeho towarstwa serbskemu sobuhrajerjej Antoniusej Škodźe z Wotrowa dobre polěpšenje. Byrnjež w mustwje ani jenički druhi Serb sobu njehrał, napisachu koparjo Antoniusej strowotniske přeća w serbskej rěči na plakat a pokazachu jón do poslednjeje hry přećiwo Wojerecam. Tale chwalbyhódna akcija je dopokaz, zo eksistuje tež akceptanca a sympatija serbskim hrajerjam a mustwam napřećo a zo nimaja antiserbske parole na našich łužiskich hrajnišćach žane městno.


text:
NOWE PARTIE – NA ŚLŮNSKU BIERŮM SIE ZA POLITYKA
Związek Górnośląski a Ruch Autonomii Śląska zno bezmaś kożdy. Teroski na scyna wylażům dwie nowe partie: Śląska Partia Regionalna i Ślonzoki Razem. Posuchejcie jako łůni majům idyjo.
Związek Górnośląski a Ruch Autonomii Śląska uzdali, coby sbajslować nowo polityczno partio. Śląską Partię Regionalną bydům průmować a reskiyrować przede wszyskim Grzegorz Franki ai Henryk Mercik, kerzi sům juże znani wiynkszyj liczbie ludzi. Jak przedstowiajům Mercik – Wicymarszołek śląskigo wojywůdztwa, nowo partia mo przede wszyskim słůnczyć ludzi we walce ô regiůnalizm.
Na podzim zaplanirowany je juże kůngres założycielski tyj partie. Wtedy tyż uostanie przedstowiůny fakticzny forplan Śląskiej Partii Regionalnej. Tyn mo przekůnać wszyskich ludzi ze śląskigo wojywůdztwa skiż tego, co bydzie ôdwoływoł sie do regiůnalizmu. Jako dodowajům Mercik, godka ślůnsko bydzie wożnym půnktym we programie, jednako nojwożniyjsze bydzie, coby na ślůnsku żyło sie lepij, a coby ludzie bezto niý musieli stůnd uciekać.
Przi tymu powstowo tyż inkszo ślůnsko partio: Ślonzoki Razym. Choć tak po prowdzie miała juże swůj debiut we welůngu, nale teroski majům nodziyjo, iże stanům sie partiům wszyskich Ślůnzokůw. Jako tublikujům Leon Swaczyna – bajslyrz tyj partie – bydzie łůna ôdwoływać sie przede wszyskim do cołkigo ślůnskigo landu. Przi tymu chcům we Polsce spůmnieć, ô Sztatucie Ôrganicznym, kery kejsik nadoł Wiyrchnimu Ślůnskowi autůnůmio.
Na te polityczne ruchy interesant zaglůndajům tyż politologi. Dr Tomasz Słupik ze Ślůnskigo Uniwerziteta we Katowicach spůmino, iże za dużo partiůw moge potajlować ludzi, a bezto żodno niý bydzie miała szans we welůngu. Niý wolno sie przepůmnieć, iże we Polsce je ôrdynacjo proporcjůnalno a průg do Syjma to aże 5%.
Jednako co wszysko z tego wyńdzie, a wto jake bydzie mioł szanse, to tak na prowda dowiymy sie dziepiyro przi welůngu. Do tego czosu jednako nowe partie majům możebnoś, coby pokozać ludziům, co chcům zrobić, a po co sům.
MOST WYRYCHTOWANY – NA PIASTOWSKIJ WE RUDZIE ŚLŮNSKIJ
Bez cesta Piastowsko na Ôrzygowie we Rudzie Ślůnskij idzie juże spokojnie jeździć. Wyrychtowany tam uostoł na nowo most, dziynka kerymu teroski bydzie lepij a zichernij.
Most na ceście Piastowskij na Ôrzygowie bezmaś czekoł na wyrychtowaniý. Jako pedzieli nům Jacek Otrębski ze Wydziołu Drůgůw a Mostůw Sztad Urzynda we Rudzie Ślůnskij, przepust kery bůł sam pryndzy mioł wiyncy jak sto lot a nadowoł sie do rymůntu.
Cołko inwestycjo to utrota wiyncy jak 1,4 mln zł, jednako dziynka tyj robocie teroźnie nad potokym Julka je most na 12 metrůw dugi a 16 szyroki. Jako dodowo Jacek Otrębski nojprzůd musiały tam być wciśniynte do zola pale na 80 cyntůw szyroke, potyn na to prziszła kůnstrůkcjo ze belek, a na wiyrch betůnowo płyta. Podle ekspertůw taki most bydzie nům dugo służyć.
To niý jednako kůniec inwestycyj drůgowych we Rudzie Ślůnskij. Na te we sztadzie je przeznoczůnych latosi 80 mln zł, a jako dodowajům Krzysztof Mejer – Zastympnik Sztad Prezydynt – hołda tych piniyndzy jeszcze czeko na wydaniý. W sumie hołda to je jeszcze do zrobiynio, bo dalij bydzie robiůno trasa N-S ai same miynszkańce chcieliby, coby w kůńcu na drůgach gruntowych zrobić normalny asfalt.
A we planach sům juże nostympne inwestycje, choby ta na Halymbie, kaj mo być wyrychtowany mostek nad Kłůdnicům na ceście 1 Maja. Na to jednako jeszcze trocha doczkůmy.
SCHRŮN WE MIYCHOWICACH – ŻYWO LEKCJO HISTORYJE
Ôd jakigoś juże czosu idzie zwiedzać wyrychtowany schrůn na Miychowicach we Bytůniu. Je łůn na prowda interesantnům rajzům we downe lata wojyn światowych. Uoboczcie sami.
Bezmaś rok zeszło nim wyrychtowany uostoł cołki schrůn na Miychowicach we Bytůniu. Udało sie przede wszyskim dziynka człůnkům Ferajny „Pro Fortalicium”, kerzi z tego bůnkra zrobili regiůnal izba pamiynci.
A roboty mieli na prowda hołda. Jako pedzieli nům Andrzej Habraszka, bůł łůn zalůny wodům ai zasuty ziymiům a roztomajtymi harmoziami. Jednako po porunostu miesiůncach rychtowaniu udało sie zrychtować sam historyczno atrakcjo. Podle Ireneusza Okoń szczegůlnie interesant je piyrszy ôdcinek, kery pokozuje historyjo Miychowic, a trzeci kaj przedstowiůno je trogedio Miychowicko. Werci sie jednako przyńś bez cołko wystawa a uoboczyć wszyske atrakcje.
Prziciůngo zresztům sam sům tyn klimat tego schrůnu, efekty szpecjalne, kere ferajnioki sam dodali ai wszyske pamiůntki ze I a II welt wojny. I w sumie efekty juże widać, bo coroz wiyncyj ludzi sam przijyżdżo. Ôd ôdymkniyńcio bůło ich juże wele 6 tys., a przijechali nawet ze Gdańska abo auslandu, jako dodowajům Ireneusz Okoń.
Roland Skubała spůmino przi tym wszyskim, iże ô historyji Wiyrchnigo Ślůnska niý idzie pedzieć po prostu. Wszysko skiż tego, co je łůna festelnie skůmplikowano. Toć bez tyn cołki czos bůły sam roz Czechy, Polska, Niýmce a nawet autůnůmiczne ôkresy tego landu. Prowda je tako, iże niýkere tajle tyj historie sům przepůminane, abo świadůmie przełůnaczane.
Coby jednako niý pedzieć, schrůn we Miychowicach werci sie ôbejrzeć a poznać nostympno tajla tyj ślůnskij gýszýchty.
SZTAD MUZEUM – DOBUDOWA A RYCHTŮNG
Juże niýdugo Sztad Muzeum miana Maksymiliana Chroboka na Rudzie we Rudzie Ślůnskij sie powiynkszy. Wszysko skuli tego, co prziłůnczůne a zrychtowane uostanům pomiyszczynia po downym kůmisariacie policje, kery bůł wele niego.
Jako godajům Michał Pierończyk – Zastympnik Sztad Prezydynt – pomiyszczynia po downym kůmisariacie bydům prziłůnczůne do Muzeum a przekludzůny tam bydzie rychtůng, coby przistosować je na potrzeby muzealne. Cołko robota do zrobiynio to przede wszyskim, wybulyniý niýkerych ścian a postawiyniý nowych, wzmocniyniý gipsdeki a demůntaż ainfartu do downego kůmisariatu.
Sbajslowno mo sam być wystowka, kero bydzie przedstowiać poczůntki cywilizacje, a ekůnumiki. Co interesant ôkludzać a tublikować nům niýkere ekůnumiczne pojyncia bydzie sům Karol Godula. Planirowano je tyż nowo wystawa stało, kero zmianowano bydzie „Czos to piniůndz – historio cywilizacje a ekůnůmie na podstawie Rudy Ślůnskij”. Jako tublikujům Zdzisław Sobieraj ze Muzeum – ta wystowka bydzie przede wszyskim pokozywać historio ekůnumie bez przedstowiyniý historyje sztadůw. Jako dodwajům, mo łůna uatrakcyjnić muzeum, coby ludzi barzi rada sam prziłazili.
Nadbytnio mo sam tyż być zrychtowano kafyjka. W sumie bydzie to ôdymkniyńciý ij na nowo , bo kejsik juże sam tako bůła - jako tublikujům nům Michał Pierůńczyk, a dodowajům, iże je to nawiůnzaniý do pewnyj trodycje. Chcům łůni bezto wykorzystać tyn potyncjał, kery sam je.
Podle forplana cołko ta inwestycjo mo skůńczyć sie kajś za rok, czyli na 2 lata przed jubilyjům 20 lecio dziołanio Sztad Muzeum we Rudzie Ślůnskij.
LEKOATLETYKA NA FRYNIE – STADIŮN PRZI CZARNOLEŚNYJ
Zrychtowany a ôddany do użytku uostoł stadiůn przi ceście Czarnoleśnyj we Rudzie Ślůnskij. Dziynka tymu bydzie můgła nazod prziś sam lekoatletyka za prawdziwego zdarzynio.
Na stadiůnie MOSiRU na Frynie we Rudzie Ślůnskij skůńczůno uostała robota. Dziynka tymu bydům můgły sam juże być sbajslowane zawody we lekijatletyce. Aleksandra Poloczek ze MOSiR majům zaś nodziyjo, iże bydzie to stadiůn niý ýno do szportsmynůw, nale do wszyskich miynszkańcůw. A Ci majům we Rudzie Ślůnskij coroz wiynkszy wybůr, bo je to juże nostympny taki ôbiekt we tym sztadzie.
Cołko inwestycjo niý bůła jednako leko, a coby ja dobrze zrychtować potrza bůło jak zowdy niý mało piniyndzy. Jednako Sztad Urzyndowi udało sie pozyskać na ta inwestycjo europyjski kredyt, dziynka kerymu udało sie sfinansować cołko robota, ajnrychtůng ai szportowy sprzynt, jak godajům Michał Pierończyk ze Sztad Urzynda.
To jednako niý wszysko, bo sztadiůn mo tyż dostać certyfikat Polskigo Zwiůnzku Lekkij Atletyki, dziynka kerymu wyniki ôficialnych zawodůw sam bajslowanych, bydzie szło wpisować do ekstra ksiyngi wynikůw tego szporta.
BYTŮŃ TO NIÝ HASIOK – PROTEST MIYNSZKAŃCŮW
We Bytůniu miynszkańce wyleźli a głośno pedzieli, iże Bytůń to niý ma hasiok ai że chcům żyć we czystym a niý schacharzůnym sztadzie. Uoboczie sami.
Juże nostympny roz miynszkańce Bytůnio przeszli bez sztad a głośno wołali, iże niý chcům, coby ze tukej zrobił sie jedyn wielgi hasiok. Chcieli bezto zaś pokozać jak srogi problym je ze niýlegalnym wywożyniym a zakopywaniym harmozi. Je to tym wiynkszy problym, iże we kożdym tydniu co roz snojduje sie nowe place, kaj take harmozie sům zakopane a cołko sytuacjo sie niý poprawio.
Jako tublikujům Dariusz Laksa – jedyn ze bajslyrzy tego protesta – problym je nawet na placach, kere noleżům do sztada. Roztomajte gyszefty wywożům tam ýno harmozie, a cołko wina zwalajům jedyn na drugigo. Problymym tyż je to, iże dorzůndki na wyworzyniý harmozi sům blank ainfach, a bezto niý poradzi sie wszyskigo akuratnie kůntrolować. A jako dodowajům Laksa, je to dziepiyro wiyrch cołkij lodowyj bergi.
Protest przeszoł bez sztad fůrt aże pod Sztad Urzynd, kaj miynkszańce trefili sie ze Zastympnikiym Sztad Prezydynta. Dali mu mały gyszynk – tůmata, kero urosła przi harmoziowisku na Bobrku. A miynszkańce nojlepij wiedzům ô czym godajům, bo choby ýno smrůd, to juże je festelny problym, ze kerym niý poradzům sie dać rady juże ôd poru lot.
Jednako jako pedzieli nům Katarzyna Nylec ze Sztad Urzynda we Bytůniu, kroki prawne sům juże podjynte. I sům łůne niýzoleżne ôd protestůw. Prezydynt Bytůnio wycofoł nawet uzdania ze newralgicznych placůw, kaj wywożůne sům niýlegalne ôdpady.
Niý przekůnuje to jednako Rajcůw ze Sztad Rady, kerzi tyż protestowali cuzamyn ze miynszkańcami. Mariusz Janas – Ryskiyr Sztad Rady uwożo, iże we tyj sprawie idzie zrobić ô co wiyncyj jak sie robi. Jako dodowajům Michał Bieda – Rajca ze Bytůnio – wszyscy juże majům dojś bezczynnosci Prezydynta, kery powiniyn barzi zareagować, a choby zasztrabować wywożyniý tych harmozůw a pozwać sůndowo te fýrmy.
Prowda jednako je tako, iże tyn problym we Bytůniu je juże ôd downa, a protesty to ýno sygnoł, iże je festelnie źle. Styknie sam ýno padać, iże nawet podczas protestu zaś napasowany uostoł ciynżarok, kery wyciepowoł do dziury we ziymi niýzicherne ôdpady. Jak sie ôkozało ze metalami ciynżkimi, kere niý ýno zatrujům ziymia, nale tyż woda, a bezto nosze zdrowie.
DZIYŃ ŚLŮNZOKA – WE RUDZIE ŚLŮNSKIJ
9 augusta we cołkim welcie obłażůny je Dziyń Ludności Tubylczyj. Beztuż we Rudzie Ślůnskij we filji numer 18 Sztad Publik Bilbiotyki na Halymbie sbajslowany uostoł Dziyń Ślůnzoka.
Na Ślůnsku coroz wiyncyj napoczyno sie pokozywać ofyn skůnd sie je, a dbać ô swoja trodycjo. Niýkerzi nawet godajům, co ślůnsko kultůra a godka majům teroźnie swůj renesans. Trza sam tyż spůmnieć, iże co roz průbuje sie nadać ślůnskij godce sztatus regiůnal lynzyka.
Jako spůminajům Norbert Klosa – Ślůnzok roka 2007, ślůnsko godka to iścizna tyj ziymie. Beztuż trza ô nia jak nojlepij dbać.
Na Dniu Ślůnzoka na Halymbie, szło tyż trefić sie a pouosprowiać ze Gabrielům Kańtor. Ta pisorka je rozmiłowano we Wiyrchnim Ślůnsku. Uostatnio zaprezyntowała swoja nowo ksiůnżka „Koronki z płatków śniegu”, kero na tym trefie szło dostać ze autografym autorki.
Take fajrowaniý Dnio Ślůnzoka pokozuje, iże dalij je wtoś, wto chce robić a dziołać, coby ta noszo ślůnsko erbowizna sie niý potraciůła. Werci sie jednako sam spůmnieć, iże nojwiyncyj to zoleży ôd nos samych. Beztuż trza sie dbać ô to co můmy, coby my byli tym, kim my sům.
JANASA PRZEJEZDNO – PO CEŚCIE BYDZIE SZŁO JEŹDZIĆ
Napoczła sie realizacjo wywelowanyj kůncepcje modernizacje cesty Janasa we Rudzie Ślůnskij. Jako uzdali same miynszkańce, bydzie łůna przejezdno, a bydzie wiyncyj parkplacy.
Jakiś czos tymu we Sztad Urzyndzie Rudy Ślůnskij, siydzibie Rejonu Eksploatacji Budynków nr 1 MPGM TBS, pocztům abo mailowo, szło słożyć wypełniůno anketa, we keryj uzdowało sie, jaki wariant cesty Janasa je lepszy. Przedstowiůne uostały dwa warianty. Piyrszy zakłodoł zawarcie ij dlo autokůw a przerobiyniý ij na deptak miyndzy cestami Smołki a Wolności. Drugi zaś wyrychtowaniý na nowo tyj drugi i, jak do tera, przejazd autami.
Po skůńczyniu kůnzultacyj a po podrachowaniu, okozało sie, iże praje 83% anketowanych chciało, coby auta umiały sam jeździć. Jako pedzieli Sztad Prezydynt Grażyna Dziedzic, cesta Janasa bydzie zrobiůno tak, jak chcieli tego same miynkszańce.
Beztuż podle forplana mo sam być zrychtowano nowiyrzchnio jezdno, tretuary, lajtůngi, ai ôswiytlyniý, jako tublikowali Bartosz Wójcik ze Wydziołu Drůgůw a Mostůw Sztad Urzynda. Bydům tyż zrychtowane parkplace wele cesty Janasa ai srogszy parkplac przi ceście Smołki. W sumie mo być 76 nowych parkplacy. Co interesant tretuar mo być zrobiůny ze ekstra żůłtyj kostki, kero bydzie wyglůndać choby staromiyjski bruk, a kej ku tymu dodo sie jeszcze stylizowane lapmy ôświytlyniowe, to moge dać na prowda fajny, zobytkowy efekt tyj ceście.
ADEPTY ŚLŮNSKIGO RZYMIOSŁA – PROJEKT DLO MODYCH
Chyba żodnymu niý trza eklerować, iże tym co majům fach we rynce, lecyj snojś robota. A coby bůło u nos wiyncyj fachmanůw, realizowany je projekt skerowany do modych.
Jedne ze ciynższych uzdań we żywobyciu modego czowieka to te, kere dotyczy fachu a prziszłości. Toć bezmaś ôd tego kaj sie szkolymy, jako sie wybildujymy a jako praktika můmy, bydzie dużo zoleżeć we nojszyj prziszłości. Zoleżeć tyż moge jaki bydymy mieli fach, a tyn nojlepij dobiyrać podle swojego zainteresowanio.
Kej zaś wtoś mo idyjo, a niý mioł na razie jak ij zrealizować, to Izba Rzemieślnicza oraz Małej i Średniej Przedsiębiorczości we Katowicach sbajslowała projekt skerowany do modych, kerzi chcům sie wyszkolić a chycić fajno robota.
Cołki projekt je zmiarkowany tak, coby uczystniki mieli dobre doradztwo a przi tymu byli przeszkolyni na ekstra norychtach. Przede wszyskim jednako bydům łůni uczyć sie fachu już we robocie a po skůńczůnych praktikach bydům můgli zdać egzamin na czeladnika, kery potwierdzi jejich fach kwalifikacyje. Taki certyfikat bydzie uznowany niý ýno u nos, ale tyż we Polsce ai cołkij UE.
Beztuż, kożdy wto chce pomiynić swoje życie a chycić sie za fach robota mo teroski ôkazjo. Werci sie jednako gibnůńć, bo czasu coroz mynij. Projekt kůńczy sie juże we kwiytniu 2018.


text:
Halena Jancyna njeje nowe wobličo w Budyskim krajnoradnym zarjedźe. Loni w oktobrje je wona tam wažne zastojnstwo wokrjesneho zarjadnistwa jako społnomócnjena za naležnosće našeho ludu nastupiła. Axel Arlt je z njej porěčał.
Njejsće so wo wupisane městno społnomócnjeneje za serbske naležnosće požadała. Kotre argumenty su Was přeswědčili zastojnstwo nastupić?
H. Jancyna: Dźěłam mjeztym šěsć lět we wokrjesnym zarjadnistwje, dotal na wšelakich městnach, čehoždla móžach swoje znajomosće wo dźěławosći zarjada a wo funkcionaliće polěpšić. Za městno społnomócnjeneje mějach wšitke trěbne kwalifikacije. A ći, kotřiž mje narěčachu, su mi přicpěli, zo wužadanja zmištruju. Wulka zamołwitosć, swójske agěrowanje a fachowe wotrjady přesahowace dźěło mje wabja. Móžu nětko časćišo swoju maćeršćinu nałožować, ju a serbske naležnosće šěrić.
Kak sće so zadźěłała, što bě Wam jako nazhonitej sobudźěłaćerce nowe?


text:
LibreOffice
LibreOffice (LO) – wieloplatformowy paket biōrowego ôprogramowaniŏ ze ôtwartym kodym zdrzōdłowym. Je rozkludzane na licyncyji MPL[3].
Ôstoł ôn stworzōny na bazie kodu zdrzōdłowego paketu OpenOffice.org za ôdpowiydź na brak niyzależnego ôd podmiotōw kōmercyjnych paketu biōrowego, co by spiyroł format zbiorōw ODF, ale kōmpatybilnego z inkszymi popularnymi formatami zŏpisu dokumyntōw.
Miano to je hybryda słōw libre (fr. i hiszp. swobodny, ôd swobody) i office (ang. biōro).
Cechy paketu[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Programy składowe[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- LibreOffice Writer – edytōr tekstu
- LibreOffice Calc – archa kalkulacyjnŏ
- LibreOffice Impress – edytōr prezyntacyji
- LibreOffice Draw – edytōr grafiki
- LibreOffice Math – program do tworzyniŏ formuł
- LibreOffice Base – program do tworzyniŏ baz danych
Spiyrane formaty dokumyntōw[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Bazowym formatym dokumyntōw w LibreOffice je OpenDocument Format for Office Applications (w skrōcie OpenDocument), ôtwarty standard ISO, co ôpisuje format zbiorōw paketōw biōrowych. Wychodnie LibreOffice używŏ standardu we wersyji 1.2 dopołniōnego ô włŏsne rozszyrzynia, co majōm za cyl poprawiynie zgodliwości z formatym Office Open XML (co go używŏ paket Microsoft Office). Wykŏz rozszyrzyń je publicznie dostympny, a z wiynksza ône był zgłoszōne do OASIS ku cylu zarachowaniŏ w prziszłych wersyjach standardu OpenDocument. Używŏcze mogōm zmiynić wersyjõ sztandardu używanõ do tworzyniŏ nowych zbiorōw we sztelōnkach programu.
Wychodnie LibreOffice używŏ takich rozszyrzyń mian zbiorōw:
.odt– dokumynta tekstowe, ôbsugowane ôd Writera;
.ods– archy kalkulacyjne, ôbsugowane ôd Calca;
.odp– prezyntacyje, ôbsugowane ôd Impressa;
.odg– grafiki wektorowe, ôbsugowane ôd Draw;
.odf– formuły, ôbsugowane ôd Math;
.odb– bazy danych, ôbsugowane ôd Base.
Ôkrōm tego paket spiyrŏ ôdczyt i zŏpis dokumyntōw we formatach: DOC, XLS, PPT, RTF (Microsoft Office 97-2003), DOCX, XLSX, PPTX (Microsoft Office 2007 i nowsze), HTML, CSV i TXT; jyno ôdczyt dokumyntōw w formatach CWK (AppleWorks 6.0)[4], DXF (AutoCAD), MW/MW (MacWrite Pro 1.5)[4], SZYNK (Microsoft Publisher 98 – 2010)[5], WN (Write Now 4.0)[4] jak tyż inkszych. LibreOffice ôbsuguje grafiki we formatach BMP, CDR (Corel Draw)[6], EMF, GIF, JPG, PNG, PSD (Adobe Photoshop), SVG, VDX[7], VSD[7] (Microsoft Visio) jak tyż WMF. Wszyjske dokumynta idzie wyeksportować do formatu PDF[8].
We wersyji 4.0 paketu doimyntnie wychrōniōno było sparcie zbiorōw binarnych utworzōnych ôd StarOffice, historycznego praôjca LibreOffice[9].
Historyjŏ[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Kōntekst[edytuj | edytuj zdrzōdło]
W styczniu 2010 Oracle zakōńczyło proces przejyńciŏ Sun. Bez to, że Oracle niy miało takij bogatyj historyje spiyraniŏ ôprogramowaniŏ ze ôtwartym kodym zdrzōdłowym jak Sun, niykerzi kōmyntatorzi bŏli sie ô dalszy los programōw tyj zorty rozwijanych wcześnij ôd Sun (nojbarzij MySQL, Java jak tyż systym ôperacyjny Solaris, ale tyż OpenOffice.org abo VirtualBox)[10].
13 siyrpnia 2010 przedstawiciele Oracle powiadōmiyli Radã Zarzōndzaniŏ OpenSolaris, niyzależne ciało, co reprezyntuje sympatykōw Open Solaris, ôtwartozdrzōdłowyj wersyje Solaris, ô kōńcu spōłprace. 23 siyrpnia czōnkowie Rady postanowiyli ô jeji rozwiōnzaniu[11].
Powołanie The Document Foundation i piyrsze wersyje paketu[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Tajla czōnkōw społeczności OpenOffice.org z tamtego czasu, pewnikym ôd ôbŏwy, iże podobnie może sie stać ze paketym biōrowym, zdecydowała sie założyć The Document Foundation. Podstawowy cyl fundacyje to było „przekształcynie społeczności w nowõ, ôtwartõ, niyzależnõ i merytokratycznie reskyrowanõ ôrganizacyjõ”. The Document Foundation zadeklarowało chyńć koordynowaniŏ prac czōnkōw społeczności skupionych na rozwijaniu kodu zdrzōdłowego paketu, jego testowaniu, przekładzie, prōmowaniu, jak tyż świadczyniu pōmocy w jego używaniu. Przedstawiciele fundacyje zaprosiyli Oracle do ôstaniŏ czōnkym fundacyje i darowaniŏ marki OpenOffice.org na jeji rzecz. W czasie czekaniŏ na ôdpowiydź Oracle, wersyjõ paketu OpenOffice.org rozwijanõ ôd fundacyje, uzdano sie tymczasowo rozkludzać pod markōm LibreOffice[12].
Krōtko po ôgłoszyniu powstaniŏ fundacyje, fyrma Novell pociepła Go-oo, włŏsny fork OpenOffice.org, na rzecz LibreOffice. Wszyjske poprŏwki, co sie skłŏdały na Go-oo, ôstały stopniowo wkludzōne do kodu zdrzōdłowego LibreOffice[13].
25 stycznia 2011 ôgłoszōno było ôpublikowanie piyrszyj sztabilnyj wersyje paketu, ôznaczōnyj numerym 3.3 (takim samym jak OpenOffice.org, co jego kod zdrzōdłowy bōł spotrzebowany za podstawã wydaniŏ)[14].
W piyrszyj połowie 2011 roku LibreOffice ôstoł wkludzōny do repozytoriōw wielu popularnych dystrybucyji Linux (m.in. Ubuntu[15], Arch Linux[16], OpenSUSE[17], Fedora[18] abo Debian[19][20]), czynsto przi zastympowaniu przi tym OpenOffice.org.
Oracle pociepuje OpenOffice.org, The Document Foundation ôstŏwŏ przi LibreOffice[edytuj | edytuj zdrzōdło]
15 kwietnia 2011 Oracle ustoło świadczyniŏ usug kōmercyjnych dlŏ OpenOffice.org jak tyż zapowiedziało plan ôddaniŏ paketu pod kōntrolã społeczności[21]. Półtora miesiōnca niyskorzij, 1 czyrwca, było ôgłoszōno przekŏzanie marki OpenOffice.org jak tyż praw autōrskich do kodu zdrzōdłowego fundacyje Apache Software Foundation[22]. W tyn sōm dziyń przedstawiciele The Document Foundation pedzieli, iże fundacyjŏ durch bydzie rozwijać LibreOffice podle wcześnij nasztalowanego harmōnogramu. Wyraziyli przi tym nadziejã na bliższõ spōłpracã miyndzy dwiyma fundacyjami, co robiyły przi kodzie zdrzōdłowym OpenOffice.org[23].
Raja wydŏwniczŏ i spusōb numeracyje wersyji[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Raja wydŏwniczŏ LibreOffice je ôpartŏ na czasie. Ôznaczŏ to, iże nowŏ wersyjŏ może ôstać ôpublikowanŏ nawet wtynczŏs, jak zawiyrŏ znōme felery[24].
Ôkrōm ekstra sytuacyji, nowe funkcyje sōm dostympne jyny w nowych linijach paketu. Te za to sōm wydŏwane dwa razy na rok, w lutym jak tyż w lipcu. Linijo je idyntyfikowanŏ bez piyrsze dwie cyfry w numerze wersyje, bp. 4.3 abo 5.1.
Kożdŏ linijŏ dostŏwŏ kole sześciu wydań poprŏwkowych, co niy wkludzajōm nowych funkcyji, ale wychrōniajōm znojdziōne felery. Wydaniŏ poprŏwkowe sōm publikowane kożdy miesiōnc do mōmyntu ôsiōngniyńciŏ ôd danyj linije sztabilności, a niyskorzij co dwa miesiōnce. Kryteria „sztabilności” niy sōm blank ôkryślōne, ale porzōnd uznŏwŏ sie, iże linijŏ je sztabilnŏ ôd trzecigo abo sztwŏrtego wydaniŏ poprŏwkowego. Wydania poprŏwkowe sōm idyntyfikowane ze pōmocōm ôstatnij (trzecij) cyfry w numerze wersyje. Bp. 4.3.6 ôznaczŏ szōste wydanie poprŏwkowe linije 4.3, a 5.1.4 ôznaczŏ sztwŏrte wydanie poprŏwkowe linije 5.1.
W leda jakim mōmyńcie na strōnie internetowyj paketu dostympne sōm do pobraniŏ dwie roztōmajte wersyje:
- wersyjŏ dojzdrzałŏ (ang. still) (sztwŏrte abo wyższe wydanie poprŏwkowe danyj linije), przeznaczōnŏ dlŏ używŏczōw, co stojōm ô sztabilność;
- wersyjŏ modszŏ (ang. fresh) (trzecie abo niższe wydanie poprŏwkowe danyj linije), przeznaczōnŏ dlŏ testerōw jak tyż piyrszych naśladowców (ang. early adopters).
Liczba używŏczōw i masowe wkludzynia[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Skirz tego, że LibreOffice je swobodne ôprogramowanie, może być rozkludzane bez żŏdnych ôgraniczyń. Skuli tego akuratnŏ liczba używŏczōw paketu niyma znanŏ.
17 paździyrnika 2012 Florian Effenberger, prezes zarzōndu The Document Foundation, pedzioł, iże – podle rachowań fundacyje – paket LibreOffice je używany ôd hned 60 milijōnōw używŏczōw[25].
Krytycy dŏwajōm pozōr, iże te rachowania sōm ôparte na felernyj metodologiji – zarachowujōm nojbarzij wielość pobrań zbioru instalacyjnego, co kludzi do zawyżyniŏ prŏwdziwyj liczby używŏczōw (zarachowowani sōm ludzie, co zainstalowali paket wielokrotnie, jak tyż ci, co pobrali go jyny po to, coby wybadać jego możliwości)[26]. Na tã krytykã przedstawiciele The Document Foundation ôdpadajōm, iże rachowania na isto sōm zaniżone, bo pōmijŏ sie w nich inksze kanały dystrybucyje, take jak platy CD z programym abo repozytoria dystrybucyje Linux[27].
Już pŏrã miesiyncy po ôpublikowaniu piyrszyj wersyje, LibreOffice zaczōn być wkludzany w wielu strzodowiskach, co ôbjymujōm srogõ liczbã sztandōw kōmputrowych, ôsobliwie we instytucyjach użyteczności publicznyj. Do nojważniyjszych wkludzyń nŏleżōm (w porzōndku chrōnologicznym):
- W piyrszyj sztwierci roku 2011 roku była zakōńczōnŏ instalacyjõ na wszyjskich 450 kōmputrach zarzōndzanych ôd władz miasta Limerick w Irlandyji, w tym we trzech bibliŏtykach publicznych, kōmyndzie fojerwery, muzeum regiōnalnym jak tyż miastowyj galeryji kōnsztu[28].
- W piyrszyj połowie 2011 roku zaczłŏ sie instalacyjõ na kole 25 000 kōmputrach w kopynhaskich lazarytach[29].
- 27 czyrwca 2011 przedstawiciele władz miasta Las Palmas we Hiszpaniji ôgłosiyli plan migracyje 1200 kōmputrōw na LibreOffice[30].
- W 2008 roku francuskŏ szandarmeryjŏ zapoczła proces migracyje wszyjskich kōmputrōw (kole 85 000 sztandōw) na systym ôperacyjny Ubuntu[31]; LibreOffice je wychodnym paketym biōrowym w Ubuntu ôd wersyje 11.04 wydanyj 28 kwietnia 2011[32].
- W piyrszyj połowie 2012 roku francuskŏ Miyndzyministerialnŏ Grupa ds. Ôtwartego Paketu Biōrowego (fr. Mutualisation Interministérielle pour une Bureautique Ouverte, MIMO), ekstra kōmōrka regyrōnkowŏ utworzōnŏ z przedstawicieli Ministerstw Ekōnōmije, Edukacyje, Financōw, Kultury, Ôbrōny Nŏrodowyj, Bauerstwa, Spraw Wnyntrznych, Sprawiedliwości jak tyż Strzodowiska, potwierdziyła kōmpatybilność LibreOffice z kōntrolowanōm ôd siebie infrastrukturōm technicznōm, a tym samym dozwolyła jego wkludzynie. Pod kōntrolōm MIMO robi 500 000 kōmputrōw, ale niy wiadōmo, na jakij liczbie z nich było zainstalowano LibreOffice[33][34].
- W siyrpniu 2012 przedstawiciele władz regiōnu Umbria w Italiji ôgłosiyli plan migracyje 5000 sztandōw kōmputrowych na LibreOffice[35]. Do połowy 2013 roku paket bōł wkludzōny na 1000 kōmputrōw[36].
- 18 kwietnia 2012 Theodomir Cayetano, przedstawiciel władz regiōnu Estremadura we Hiszpaniji, ôgłosiōł plan migracyje 40 000 sztandōw kōmputrowych na ôprogramowanie ze ôtwartym kodym zdrzōdłowym[37]; niyma jasne, na jakij tajli z nich je zainstalowany LibreOffice.
- 17 października 2012 Kirsten Böge, rzeczniczka presowŏ miasta Monachium, zapowiedziała migracyjõ na LibreOffice wszyjskich miastowych sztandōw kōmputrowych (kole 15 000)[25].
- 22 siyrpnia 2013 Sofia Bellés, dyrechtorka regiōnalnego wydziału technologiji informacyjnych i kōmunikacyjnych, ôgłosiyła, iże hiszpański regiōn Walyncyjŏ zakōńczyła migracyjõ kole 120 000 stanowisk na LibreOffice[38].
Przenośne wersyje LibreOffice[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Paket LibreOffice je tyż dostympny w wersyjach przenośnych. Wersyjŏ mobilnŏ posiadŏ take same możebności jak ajnfachowŏ, ale niy wymŏgŏ instalowaniŏ na kōmputrze. Przinŏleży jyno jōm ôzpakować na maszinie przenośnyj (bp. pendrive abo karcie pamiyńci) i z niego sztartować. Wszyjske sztelōnki używŏcza tyż ôstŏwajōm zapisowane na maszinie przenośnyj[39]. Ôficjalne przenośne wersyje paketōw LibreOffice sōm tworzōne ôd PortableApps.com we spōłpracy z The Document Foundation[40]. Sōm dostympne tyż wersyje przenośne tworzōne ôd niyzależnych serwisōw, m.in. LiberKey[41] jak tyż winPenPack[42].
LibreOffice i smartfōny[edytuj | edytuj zdrzōdło]
The Document Foundation ôferuje tyż aplikacyjõ LibreOffice Viewer dlŏ systymu Android. Idzie jōm pobrać tyż niyzależnie (bp. ze strōny projektu) i zainstalować bez używaniŏ ôficjalnego sklepu Google Play[43].
Ôbejzdrzij tyż[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Przipisy
- ↑ The LibreOffice Open Source Project on Open Hub: Languages Page
- ↑ Download LibreOffice | LibreOffice - Free Office Suite - Fun Project - Fantastic People
- ↑ 3,0 3,1 Licenses
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Obsługa starych formatów Apple w LibreOffice
- ↑ 5,0 5,1 Obsługa formatów Microsoft Publisher w LibreOffice
- ↑ 6,0 6,1 Obsługa formatów Corel Draw w LibreOffice
- ↑ 7,0 7,1 7,2 Obsługa formatu MS Visio w LibreOffice
- ↑ 8,0 8,1 Getting Started with LibreOffice
- ↑ 9,0 9,1 Informacje o wydaniu wersji 4.0
- ↑ 10,0 10,1 Oracle buys Sun: understanding the impact on open source
- ↑ 11,0 11,1 Lacking Oracle help, OpenSolaris group disbands
- ↑ 12,0 12,1 Oświadczenie o powstaniu The Document Foundation
- ↑ 13,0 13,1 Michael Meeks talks about LibreOffice and the Document Foundation
- ↑ 14,0 14,1 The Document Foundation launches LibreOffice 3.3
- ↑ 15,0 15,1 Ubuntu opts for LibreOffice over Oracle’s OpenOffice
- ↑ 16,0 16,1 [arch-general] Dropping Oracle OpenOffice
- ↑ 17,0 17,1 Najważniejsze funkcje w OpenSUSE 11.4
- ↑ 18,0 18,1 Informacje o wydaniu systemu Fedora 15 w wersji alpha
- ↑ 19,0 19,1 Debian moves to LibreOffice
- ↑ 20,0 20,1 Poprawka wprowadzająca pakiet LibreOffice do repozytorium Debiana
- ↑ 21,0 21,1 Oracle Announces Its Intention to Move OpenOffice.org to a Community-based Project
- ↑ Statements on OpenOffice.org Contribution to Apache
- ↑ 23,0 23,1 Statement about Oracle’s move to donate OpenOffice.org assets to the Apache Foundation
- ↑ 24,0 24,1 Plan wydawniczy na wiki The Document Foundation
- ↑ 25,0 25,1 25,2 Oświadczenia na konferencji LibreOffice w Berlinie
- ↑ 26,0 26,1 LibreOffice’s Dubious Claims: Part I, Download Counts
- ↑ 27,0 27,1 The Document Foundation celebrates its second anniversary and starts fundraising campaign to reach the next stage
- ↑ 28,0 28,1 Limerick city council increasingly turning to open source
- ↑ 29,0 29,1 The Document Foundation announces LibreOffice 3.4.3
- ↑ 30,0 30,1 Spain’s Las Palmas’ moves 1200 PCs to LibreOffice
- ↑ 31,0 31,1 Ubuntu case study – French National Police Force
- ↑ 32,0 32,1 Informacje o wydaniu Ubuntu Natty Narwhal
- ↑ 33,0 33,1 MIMO: a working group of French ministries to certify a LibreOffice release
- ↑ 34,0 34,1 The Document Foundation welcomes France’s MIMO in the Advisory Board
- ↑ 35,0 35,1 The Document Foundation announces LibreOffice 3.6.1
- ↑ 36,0 36,1 Regione Umbria awarded for the migration to LibreOffice
- ↑ 37,0 37,1 Spain’s Extremadura starts switch of 40,000 government PCs to open source
- ↑ 38,0 38,1 Valencia region government completes switch to LibreOffice
- ↑ 39,0 39,1 Oświadczenie The Document Foundation o opublikowaniu przenośnej wersji LibreOffice
- ↑ 40,0 40,1 LibreOffice Portable Download Page
- ↑ 41,0 41,1 Liberkey – eine super Software
- ↑ 42,0 42,1 winPenPack is a Great and Free Portable Software Package
- ↑ LibreOffice Viewer for Android


text:
Pod kōniec kwiytnia fest chcielimy kajś pojechać, dychnyć, zresztartować sie. Choby yno na pora godzin, nad jakeś jeziorko abo do zōmku. Zoboczyć cosik nowego, pocykać zdjyncia, kapka poszpacyrować. Tōż ôdewrzilimy karta i przejrzelimy jeszcze roz idyje ôd naszych kamratōw ze Facebooka na dniōwka kajś niydaleko Mōnachium. Po krôtkij godce postanowilimy kupić se Bayern Ticket (31€ za cołki dziyń rajzowanio cugami po Bajerach dlo dwōch ludkōw) i ciś do Ulm i Augsburga. Dzisioj krōtko ô tym piyrszym mieście. Pōdźcie!
Ulm polyguje miyndzy dwōma nimieckimi landami – Bajerami a Badyniōm-Wirtymbyrgiōm. Je hyrskie przede wszyjskim skirz nojsrogszej wiyży kościelnej na świecie i jako miyjsce urodzynio… Alberta Einsteina. Ale co nōm sie nojlepij uzdało we tej miyjscowości, je rybiorsko dziylnica Fischerviertel z tzw. Krziwōm Chałpōm i gryfno tajla miasta na delka Dunaju. Na co jeszcze sie we Ulm podziwać i jakie atrakcyje ôbrać?
Wrōbliki ze Ulm
Jak sie tamek szpacyruje po mieście, to idzie napotkać roztōmaite figurki wrōblikōw, kere robiōm we Ulm za symbol. Podle legyndy, bez czos stawianio we mieście katedry, baumajstry niy umieli spokopić jako wciś drzewiane kuloki do strzodka kościoła i na dobro technika wpadli bez cufal, dziepiyro jak pozoziyrali na ptoki, kere stawiały gynau swoje gniozda. Ulmiōn do szpasu mianuje sie beztōż “cilipami” (Spatzen).
Nojsrogszo wiyża kościelno na świecie
Miasto zwiydzo sie leko i przijymnie. Po wyleziyniu ze banhofu starczy ciś przed sie, aż sie ujrzi Ulmer Münster – miyjsko katedra we gotyckim sztilu ze nojsrogszōm, bo epnōm na 161,53 metra, wiyżōm kościelnōm na świecie. Idzie sie z nij podziwać na miasto, chocioż podle nos, to niy bydzie to jakiś wybitnie gryfny landszaft. Ale jakby co – 768 schodōw przed Wami. Jak świyci klara, to bezmaś widać Alpy.
Jak my tam byli, to przed stawiyniym trefilimy gynau na muzyczne szauszpile. Bez tyn czos, cołko grōmada słuchoczy (średnio wieku na ôko kole 80 lot) maszkeciła – no toć – nimieckie wuszty gynau ze food-trucka.
Fischerviertel
Piyknej rybiorskij dziylnicy Fischerviertel przolimy ôd poczōntku nojbardzij. Pōł-drzewiane chałpki we charakterystyczno prusko gitra ôddzielōne ôd sia gulikami ônaczōm szumno mini-wioska, po kerej ściałoby sie łazić godzinami. Tela yno, że… już po dwadziestu minutach ôkazuje sie, że przedreptalimy już cołko dziylnica.
Tyż tukej znojdziecie Schiefes Haus – Ekniynto Chałpa, kero robi terozki za hotel. Jak sie na niego wejrzi z boku, to zdo sie, że chałpa sie zaro ôbuli jak we katastroficznym filmie. Ale tyn naprzociw fizyce trzimie sie naprowda dobrze i grōmadzi wele siebie masy turystycznych skwoloczy.
Rathaus we Ulm
Bodej nojpiykniyjszy rathaus na jaki mielimy przileżytość pozaglōndać. Szumne ôbmojynia, gryfne ôbrozy i zygor astrōnomiczny, kery robi srogie wrażynie skłodajōm sie razym na stawiynie, na kere ajnfach chce sie zaglōndać. Zaro kole niego je plac, kery je takim miyjskim rynkiym. Na nim, we dziyń naszej rajzy, tradycyjnie ôbleczōne “chopy-mażoreci” pokazywali jako na roztōmaite sposoby idzie wywijać poranastokilowymi fanami. Reszpekt.
Nojbardzij znany ulmianin Bercik
Nojbardzij hyrskim ulmianinym je Albert Einstein. Niy wiymy jak Wy, ale my bez tyn nasz szpacyr uzdali se, że to je persōna tak “światowo”, że tak naprowda nikyj niy kminiymy kaj ôn sie narodził, ani bai ze jakigo landu bōł. Wiycie, kapka jak Papiyż abo prezydynt UEFA. Ale to ni ma tukej wożne… sznupcie za fontanōm ze Einsteinym! Na isto nojdziwniyjdzo, jako na razie widzielimy. We mieście idzie znojś tyż chałpa, w kerej tyn wybitny fizyk pomiyszkoł i ôd niego pōmnik.
Panorama miasta
Jak sie stanie po tej zajcie Dunaju, kaj je miyjscowość Neu-Ulm, tōż już na Bajerach, to idzie pozoziyrać na piykno panorama miasta. Choby na rynce widać nojzwiedowniyjsze sztele i idzie leko scharakteryzować Ulm – szumne miyjsce nad rzykōm, ze epnōm katedrōm we cyntrum i roztōmaitymi tworami baukōnsztowymi wele nij. Ôko zatrzimi sie przede wszyjskim na szklannej piramidzie, kero cołkiym do miasta niy pasuje. We strzodku je bibliotyka, postawili jōm we 2004 roku.
Schwörhaus – zaczōntek miyjskij kōnstytucyje
Jeszcze jednōm sztelōm w Ulm, na kero werci sie podziwać, je na zicher Schwörhaus – Chałpa Przisiyngi. We 1397 roku podpisali tukej Srogi List Przisiyngi (Grosser Schwörbrief), kery bōł piyrszōm kōnstytucyjōm miyjskōm na świecie. Ôd tamtego mōmyntu, rok w rok byrger tamek ta przisiynga ôdnowio i godo, co miyjski regiyrunek wyônaczył bez cały zeszły rok (zawdy we pyndziałek, to je Schwörmontag). Tyn dziyń je we Ulm ôficjalnym świyntym, ludzie majōm fraj ôd roboty, za to masa uciech i fajrowanio naôkoło.
Tschüss, Ulm!
Ulm to je miasteczko idyalne na jednodniowo wycieczka. Nōm, chocioż atrakcyji i zwiedownych szteli trefilimy tak fol, starczyło na miyjscu i pōł dnia. Jak pojedziecie, to kōniecznie wejrzijcie na pogoda – klara i niybieskie niybo to je mus przi szpacyrowaniu po tyj miyjscowości.
Zwiydzanie Ulm idzie skuplować ze rajzōm po Augsburgu – relacyjo ze tego drugigo miasta chned na blogu.


text:
Zamołwity za Serbski centrum na Łužiskim cyrkwinskim dnju wot 24. do 26. junija w Zhorjelcu je Baršćanski farar Tobias Pawoł Jachmann. 34lětny je tamnišu wosadu před nimale połdra lětom přewzał, wšako wón z delnjołužiskeho města nad Nysu pochadźa. Zo su jemu nadawk zamołwiteho na lońšej serbskej prědarskej konferency we Wochozach dowěrili, ma z wuwědomjenjom swójskeho pochada zwjazane předstawizny.
„Po studiju teologije w Berlinje, Wienje a Genfje sym swoje serbske korjenje zaso namakał“, młody farar powěda. Wón rozsudźi so za wikariat w Dešnje pola fararki Kathariny Köhleroweje, „dokelž chcych tróšku serbsce rěčeć nawuknyć“. Z toho časa je dr. Madlena Norbergowa jeho wučerka delnjoserbšćiny. Do Baršća hić z tym zwisuje, zo njeměješe dotal nałožena próca serbšćinu nastupajo podarmo być. Kóždy rěčnik je trěbny.


text:
Kuždy ma w głowje nanejmjenjej jaden datum, kótaryž cełe žywjenje jo pśeměnił, na pśikład 8.5.1945, 3.10.1990 abo 11.9.2001. W krotkem casu buźomy teke diskutěrowaś, kak swět jo wuglědał pśed koronu. Za mnjo jo kradu jasne, až pandemija jo teke kriza našogo politiskego systema, našeje něntejšneje wašnje producěrowanja a zgromadnego žywjenja.
Redakcija prosy wo »kritisku debatu wo zakładach načasneje serbskeje kultury«. Sym so z tym pospytał, ale z tutym nastawkom móžu na spočatku jenož ironisce wobchadźeć:
W lěće 1949 je so w Barće stał žałostny njeskutk: Tam su wottorhali hród a hižo lěto pozdźišo na samsnym městnje započeli šulu twarić – a w tutej šuli je so potom, kaž pisa druhi nětčiši serbski stawiznar (w připisu tu w Rozhledźe abo w Serbskich Nowinach) wučiła jenož ideologija, potajkim nic fyzika, matematika, chemija atd., tež nic nabožina! A Malinkowa pisa w sćěhowacym wotrězku, hdźež rěči wo wuswojenju a wuhnaću zemjanow a wo zemskej reformje: »Skrótka: jedna so tule wo socialistisku propagandu w historizowacym šaće, kiž ma načasnu politiku legitimować.«
A w slědowacym wotrězku, hdźež dźe wo wobraz Měrćina Nowaka-Njechorńskeho »Wot našich robotow rosćechu knježim jich wisate kutła« pisa awtorka: »Při tym konstruuje Njechorński zahubny a hač do dźensnišeho skutkowacy wobraz lětstotki potłóčowaneho a wuklukowaneho Serba. Tutón pak njeje žadyn ›stawizniski fakt‹, ale produkt socialistiskeho swětonahlada.«
Tute wuprajenje móžu jenož tak do normalneho zrozumjenja přewjesć: Wuklukowanje a potłóčowanje Serbow (a wězo tež němskich burow – hlej burske zběžki za čas Müntzera a Luthera a tež zběžki serbskich burow) njejsu »žadyn stawizniski fakt«, ale Měrćin Nowak je tajke něšto »konstruował« a socialisća/komunisća su sej to wumyslili, zo bychu swoju »načasnu politiku legitimowali«.
W přirodźe woznamjenjeja kaskady schodźenki we wodopadźe, přez kotrež woda bjez přestaća prudźi. Bjez přestaća prudźa tež wuměłske twórby Maje Nageloweje w běhu wjace hač štyrceći lět wuměłskeho skutkowanja. Tworićelske etapy – časowe kaskady – rjaduja wobšěrnu wobrazowu přehladku. Dohromady wobsahuje kniha šěsć kaskadow a w kóždej su mjez štyrceći do pjećdźesat twórbow wotćišćane, kotrež časowje na so slěduja. Započiwši z prěnjej kaskadu a twórbu »Zwei Vögel« z lěta 1983, slěduja wšě dalše, zakónčiwši ze šestej kaskadu a twórbu »hinfort, na kromje 12« z lěta 2018.
Zo pokazuje so »Krabat« po Preußlerowej knize na wulkich němskich jewišćach, njeje wulka wosebitostka. W zašłych lětach inscenowachu maćiznu mjez druhim w Bad Hersfeldźe, Frankobrodźe nad Mohanom, Hamburgu abo Oldenburgu (tam w delnjoněmskej rěči). Zo při tym pak serbšćina tajku wulku rólu zaběra kaž w tuchwilnej inscenaciji režisera Markolfa Naujoksa při Statnym dźiwadle w Mohuču (Mainz), je za profesionelne dźiwadło zwonka Łužicy – abo samo zwonka Budyšina – skerje žadnostka. To chcychmoj sej bliže wobhladać a podachmoj so w decembrje do Mohuča.
Stawizna je znata a sćěhuje hłownje Preußlerowy original a z tym serbsku ludowu bajku. Estetisce pak so młynska wobsadka dźensnišim předstajenjam přiměri. Kołowokoło charismatiskeho čorneho młynka (Rüdiger Hauffe) z mócnym hłosom a muskuloznym ćěłom je so natwariło zapřisahane zhromadźenstwo młodostnych młynskich, kotrež dopomina na tajne zwjazki. Jej přistupi tež młody Krabat (Julian von Hansemann), po zahorjenych reakcijach publikuma wočiwidnje młoda hwězdźička Mohučskeho dźiwadła. Z čornymi chorhojemi na jewišću, z ritualom přiwzaća do skupiny, z łamanjom swójskeje wole młodych młynskich, ze stajnje prezentnej namocu a šěrjenjom njejednoty mjez jednotliwymi hólcami skutkuje cyłk sčasami kaž sekta – abo tež młodźinska organizacija totalitarneho režima, štož je wočiwidnje wotpohlad, wšak pokazaja młynscy sami wjacekróć na »česć, swěru, kameradstwo«. Tuta parabla njeje subtilna, ale skerje plakatiwna, štož pak jeje skutkownosći nješkodźi. Hižo Preußler sam bě wšak na to pokazał, zo dźe w swojim »Krabaće« hłownje tež wo to, kak lochko so wosebje młodostni wot charismatiskeho wjednika zawjesć (abo tež zakuzłać) dadźa.
Benedikt Dyrlich w Nowej Wjesce w lěće 1975 Foto: Leoš Šatava
Wurjadny serbski literat, žurnalist a dramaturg Benedikt Dyrlich (*1950, Nowa Wjeska) je šěršej zjawnosći znaty najpozdźišo wot lěta 1975, jako bě jeho prěnja basniska zběrka Zelene hubki wušła. W slědowacych lětdźesatkach so wón dale wuprofilowa, swój njeprějomny spisowaćelski talent w swojich dalšich poetiskich twórbach połnje wobkrući a hišće dale wuwi. Eksperimentalne formy a originalne wašnje zhladowanja na běh swěta jeho tworjenje woznamjenjatej.
Njedawno pak překwapi Benedikt Dyrlich z nowym dźěłom cyle hinašeje družiny. Jedna so wo dwaj zwjazkaj jeho memoarow, zaramikowanej w lětach 1964–1989 a 1990–2018 a wopřijacej tak cyłkownje wjace hač połojcu lětstotka. Předpołoženej knize žiwjenskich dopomnjenkow (w Dyrlichowej generaciji poprawom hižo něšto skerje wuwzaćne), oscilowacej mjez ryzy priwatnej a wšopłaćiwej čłowjeskej runinu, stej bjezdwěla jónkrótny skutk. Unikatnosć tekstow tči hižo we wurjadnej metodźe. Awtor je so dźě při jich pisanju (husto skerje »redigowanju«) móhł zepěrać na wobšěrne, nimale cyłožiwjenske dźenikowe a druhe zapisy. Njejedna pak so wo standardne wjedźenje dźenika, ale husto tež wo nutrniwe filozofiske abo towaršnostne refleksije pytanja principow a zmysła žiwjenjoběha. Jónkrótnosć přeměšuje so z powšitkownym: Pódla wšopłaćiwych temow a prašenjow namaka so tule tež nimoměry sylna priwatna runina, w kotrejž stej stajnje přitomnej mandźelska Monika a serbska Łužica. Druha »eksaktna« zepěra teksta su wotćišćane kopije listow (zdźěla tež w němčinje), wotpósłane wot Dyrlicha w běhu žiwjenja pak Monice abo přećelam a znatym, pak tež oficialnym institucijam; jako vice versa su wozjewjene tež někotre wotmołwy. Hižo to, zo bě awtor kmany mnohe (tež wjace hač połsta lět stare podawki) systematisce wobswědčić z pomocu »archiwalisce« wobchowowanych a zrjadowanych dokumentow, móže so jako něšto cyle njewšědne hódnoćić.
Rapper Jakub Gruhl bě na wotewrjenju wustajeńcy na serbsku roztorhanosć pokazał: »A abo B«. Elektroniska hudźba a delnjoserbski hiphop, k tomu symboliska reja Marthy Howitz z naddimensionalnym płatnom demonstracije »Fridays for future«, kiž bu z empory žurle pušćene, tworještej zazběh za SORBIAN STREET STYLE (22.9.2019–1.3.2020) Budyskeho Serbskeho muzeja.
Kak so wotewrěć nowemu časej, młodźinje generacije »Z«, kiž je we wšěm kusk hinaša, hač generacije do toho? Hudźba, grafiti, lifestyle, kiž jewi so we wosebitej drasće. Je SORBIAN STREET STYLE serbska moda z dróhi? W 1980tych lětach w USA wužiwane zapřijeće za subkulturu z ležernej modu njehodźi so cyle za Serbow, abo snadź tola bóle, hač sej myslimy.
Łužiskoserbska moda za wšěch, za Serbow a za Němcow, kiž wottwari hranicy předsudkow. Rjenje by było, tuž čehodla nic započeć? Tak bě wubědźowanje SORBIAN STREET STYLE Serbskeho muzeja, Ludoweje banki Drježdźany-Budyšin a KREATIWNEJE SAKSKEJE pytanje za tym typiskim we Łužicy, z čimž móhł so kóždy identifikować. Tohodla bu po wšej Němskej a samo w euroregionje Nysa wupisane, dokelž pomha wid wotwonka jasnišej poziciji wotnutřka. Ale wězo smy wšitcy designerojo swojeje přitomnosće a tak běchu tež na zbožo serbscy wobdźělnicy na wubědźowanju. Starobna hranica 18–35 bě někotrych wuzamknyła kaž tež definicija designer a wuměłc. Přiwšěm je to, štož bě so wot jednotliwcow a teamow wotedało, hódne, zo so do produkcije zawjedźe. Tak bě wustajeńca tež wabjenski forum za designerow.
Štož pak bě w žołmje wotprajenjow jako prěnje alternatiwnje organizowane, a informacija roznjese so spěšnje přez socialne syće, běštej internetnej wusyłani njedźelnišich katolskich kemšow z Chrósćic a Radworja 15. měrca. Sobotu bě Drježdźansko-Mišnjanske biskopstwo wozjewiło, zo so žane kemše wjace njewotměwaja a hižo njedźelu rano sedźachu wěriwi před wobrazowku a swjećachu na te wašnje zhromadnje Božu mšu. Njepřijomne začuća njewěstosće na njedźelnišim dopołdnju najskerje na wjele městnach začuwać njeběchu.
MARIAN WJEŃKA
Lětosna tema, pśestrukturěrowanje Łužyce, wóstanjo zawěsće hyšći tśiźasća lět aktualna, což »wuspěchy« na tom pólu w Poruhrskej pokazuju. Ale program njebudu wóspjetowaś, dokulaž serbski publikum wócakujo kužde lěto něco nowego, chóśebuska młoda generacija zazdaśim mało wócakujo. Na plakatach za program SLA jo se wabiło z fotom młodych žeńskich w pseudorebeliskich drastwach punkeroweje resp. wójarskeje mody. Weto njejo razka źaseś procentow tych wósymźaset pśiglědarjow dnja 18. januara w Komerowem jawišću młodšych ako tśiźasća lět było. Móžno jo pak teke, až młoźina źinsa njejo taka rebeliska ako młoźina něga, ale wěcej bergarska. Generacija 50+ jo se zwětšego wjaseliła na program SLA z ludowymi spiwamy a z rejowarjami w drastwach abo kostimach ptaškow. Zachopił jo se wopšawdu ze spiwom Handrija Zejlera: »Gaž bóžemje ptaški kśě dawaś«, spiwany wót chora a Johanny (Heleny Bětnarjec), kótaraž jo głowna figura programa. Toś ten spiw ma něco z ptaškami cyniś, ale chtož tekst znajo, wě, až basnikarjeju se styska pó raju na njebju, aby měł tam pokoj wót žywjenja how na swěśe. To jo zacuśe stotysacow luźi w Nimskej, kenž śerpje na depresiju, ale za dobry pśichod to njepowěda. Johanna pśiźo pak z cuzby slědk do Łužyce, aby se w domowni nowu eksistencu natwariła. How wužywa inscenacija móžnosći techniki, dokulaž witanje do starjejšynego doma pokažu na sćěnje w slězynje jawišća ako film. Tak móžo SLA teke w małych zalach wustupiś, dokulaž licba trjebnych kulisow jo minimalna. Johanna »skocyjo« ako se groni z filma do jadnanja na jawišćo, což pomina se wjelgin kradosćiwe graśe źiwadłownice. Taki efekt jo mógał publikum w běgu wjacora hyšći někotare raze wobźiwaś. Wósebna dobrota togo graśa z filmom jo była, až balet jo rejował rownocasnje na jawišću a w filmje, což dawa za choreografiju Kornela Kolembusa wjele móžnosćow za kreatiwnosć. »Carnoběła reja«, kótaraž symbolizujo konflikt neoliberalnego towaristwa mjazy profitom a šćitom pśirody, jo za to dobry pśikład. Za wideowe filmy mamy se źěkowaś Michałoju Cyžoju. Wósebnje kreatiwny jo pak libreto Wita Bejmaka. Zwětšego jomu se raźijo, kabaret z tradicionalnym źiwadłom a tradicionalnymi spiwami zgromaźiś, a mimo togo pśechwataś. Tak groni Johanna raz: »Musym bamža zazwóniś«, pón zwóni smartfon dirigenta a muzikaliskego wjednika pśedstajenja, Andreasa Pabsta, a wón se rozgranja pó nimsku z Johannu. Pśipódla: Andreas Pabst spušćijo SLA. Togodla how: Wutšobny źěk za Wašo źěło w Serbach!
Mjeztym hižo 25. raz zarjadowaše Heidemarja Wiesnerec rjad »Wosebitych koncertow na spočatku lěta«. Premjera aktualneho programa pod hesłom »Wšě dobre duchi« bě 18. wulkeho róžka w Budyskim Serbskim muzeju. Titul zwobraznja dwuzmysł, ambiwalencu w času změny lětow. Gregor Kliem wjedźeše jako moderator wěcywustojnje a lochce-šarmantnje po wječorje.
Linda Mančewa na cellu hraješe z ćopłym zwukom, ze zdźeržliwej prezencu a z přeswědčacym, interpretowacym frazěrowanjom, z čimž so wona z fundamentom koncerta sta. Mančewa je ze »Spěwom« z »Bołharskeje suity op. 21« swojeho krajana Panča Wladigerowa programej twórbu přidružiła, kotraž awansěrowaše k centralnej cyłeho wječora. Lěta 1899 narodźeny komponist je w Berlinje studował a, wućěknywši nacionalsocialistam, w Sofiji wjacore lětdźesatki tamnišu wysoku hudźbnu šulu kaž tež koncertowu kulturu bytostnje wobwliwował. Jeho twórba wotbłyšćuje zešlachćenu symbiozu klasiskeho wašnja komponowanja a zynkow a melodijow Bołharskeje, kotrež korjenja tež w Bliskim ranju. Ze »Spěwom« so bliskosć cella čłowječemu hłosej wosebje wopokaza.
Sćěhowace bě so mi 7. nowembra w Choćebuzu stało a rysowach podawk hnydom na to w mejlce nadawkidawarjej:
Krotko pó zeger 8:00 som šła k listowemu kašćkoju pśi ABC, aby jen prozniła, Tam jo był hyšći roznosowaŕ wót LR z kólasom.
Roznosowaŕ: »Hier, die könn’se auch noch kriegen!« (Jo mě napśeśiwo tyknuł dwa/tśi eksemplary Nowego Casnika.)
Ja: »Ich brauche nicht mehr Zeitungen, nur die, die wir bestellt haben.«
R: »Die sind übrig, was soll ich mit denen.«
Ja: »Ich brauche sie nicht.« A som listowy kašćik wócyniła, tam su byli wšykne casniki nutśi: pózdźej librowany a tej dwa aktualnej.
R: »Nehm’se die auch noch. Sie beschweren sich doch immer, dass ich zu wenig liefere.«
Ja: »Nicht zu wenig, sondern wenn, dann gar nicht.«
R: »Was soll ich mit denen?« Jo casniki roztergnuł a pśi tom, až jo šeł na tamny bok drogi, aby roztergnjone casniki do tuny za wótpadanki chyśił, jo mě pśiwołał: »Serska riś.«
Ja: »Ach, daher weht der Wind.«
R: (ducy wót tuny): »Wissen Sie was das heißt? Arschloch.«
Ja: »Ah, serbski teke hyšći rozmějośo a samo powědaśo.«
Na to jo se roznosowaŕ na kólaso sednuł a wótjěł.
Wót dalšnych juristiskich kšacow wótglědajom, gaž se toś ten pad politiski motiwěrowanego zranjenja/skśiwźenja wót źěłodawarja z roznosowarjom wugódnośijo a wón kaž teke źěłodawaŕ se pśi mnjo zagronijotej.
Kampanja sama wuwoła kritiku. Tež ja njemóžach rozumić, čehodla je slogan akcije za wjace akceptancy serbšćiny w zjawnym rumje jenož němski. »Sorbisch? Na klar!« Čehodla njewužiwa kampanja znajmjeńša nimo němskeho hashtaga tež serbski? Zamołwići rozkładźechu, zo njeměri so kampanja na Serbow a zlutniwe wužiwanje serbšćiny je wědomy rozsud.
Lubi bratřa a sotry, w zwisku z trajacej strukturnej změnu a jeje wužadanjemi pytaja Serbja za móžnosćemi wliw wukonjeć a sej něšto za serbstwo wužebrić. Jedyn móžny, jara legalnje wupadacy puć je ćišć na politiku. Politikarjam maja so serbske problemy direktnje předstajić. Waha a wuznam tutych problemow njetrjebatej so dale wopodstatnić, dokelž wěmy: Trajne informacisko-propagandowe wotwěsćenje našeje dźěławosće zmóžnja na wyšim stopnju tworjenje systema kadroweho kubłanja wotpowědnje potrjebam. Zo by tute prócowanja podpěrała, organizuje a płaći Załožba za serbski błud wotnětka dalekubłanja na serbskeho politikarja. Klučowy element politiki su narěče, a štó je hač k wothłosowanju přetraje. Njezabudźmy pak, zo dyrbi so jara dokładnje dozěrować. Za to zwučuje nětko česćelakoma młoda garda serbskich politikarjow z uniwersalnym kodom po pólskim wašnju:
Uniwersalny kod za narěče
Zwjazuj někajke wuprajenje ze stołpika I z dalšimi z tamnych stołpikow (po šemje I-II-III-IV) a dóstanješ uniwersalny tekst. Móžnych kombinacijow je 10.000, štož dosaha za 40 hodźin narěčow.
I
II
III
IV
Lubi bratřa a sotry!
zwoprawdźenje nakreslenych programowych nadawkow
nuzuje nas k analyzy
eksistowacych administraciskich a financnych wuměnjenjow.
Na druhim boku:
wobłuk a městno kubłanja kadrow
spjelnja bytostnu rólu při wuhotowanju
dalšich wuwićowych směrow.
Podobnje zwěsćamy:
stajny přirost mnóstwa a wobłuk našeje aktiwity
wužada sprecizowanje a wopisowanje
systema powšitkowneho wobdźělenja.
Njezabudźmy pak:
aktualna organizaciska struktura
pomha při přihotowanju a zwoprawdźenju
stejišćow wobdźělnikow napřećo stajenym nadawkam.
Tute wašnje je směrodajne, přetož
nowy model organizaciskeje dźěławosće
zawěsća šěrokej skupinje wobdźělenje při wuhotowanju
nowych namjetow.
Praktika wšědneho dnja pokazuje:
dalše wuwiće wšelakich formow dźěławosće
spjelnja wažne nadawki při wudźěłanju
směrow pokročowaceho wukubłanja.
Waha a wuznam tutych problemow njetrjebatej so dale wopodstatnić, dokelž wěmy:
trajne informacisko propagandowe wotwěsćenje našeje dźěławosće
zmóžnja na wyšim stopnju tworjenje
systema kadroweho kubłanja wotpowědnje potrjebam.
Po wšelakorych bohatych nazhonjenjach, hodźi so rjec:
zmócnjenje a wuwiće strukturow
wuskutkuje připóznaće wahi
wotpowědnych wuměnjenjow za aktiwizowanje.
Prócowanje organizacije, a wosebje
konsultacija ze šěrokim aktiwom
předstaja zajimawy pospyt zwěsćenja
wuwićoweho modela
Naspomnjene idejowe předpokłady, a tohorunja
započatk powšitkowneje akcije za tworjenje zakładow
ćehnje za sobu proces zawjedowanja a modernizowanja
formow skutkowanja.
z pólšćiny adaptował: REINHARDT MJECHKIWON
Nadpisma su stajnje po samsnym mustru natwarjene, kaž na přikład »Un regard polonais sur la Lituanie« [Wěsty pólski wid na Litawsku], po formuli: wid z perspektiwy jednotliweje wosoby wěsteje narodnosće na wěsty kraj/lud). Po tym sćěhuje titul žórła, krótki zawod z informacijemi wo awtorje abo teksće. Zdźěla – drje tam, hdźež zezda so to trěbne być – su přidatne informacije jako nóžki podate. Wosebje za prěnju a druhu dobu namakamy tež wurězki tekstow serbskich awtorow, mjez druhim nazhonjenja Jurja Wićaza w Serbiskej a Bołharskej (Z Kamjenskim nosom). Měrćina Nowaka-Njechorńskeho (Mjez Wardanom a Jadranom; Bołharske podlěćo) runje tak cituja kaž Jurja Brězana (Ohne Paß und Zoll), kotrehož Stil so samo w francoskim přełožku wot druhich serbskich awtorow wotzběhuje. Wot Róže Chěžkec, pozdźišeje Domašcyneje, je so pólskich wojakow wopominaca baseń »Pomnik namołwja« wuzwoliła. Z nowšeho časa staj zastupjenaj Křesćan Krawc (Jónu je kónc sćerpliwosće) z dožiwjenjemi na Balkanje a Jěwa-Marja Čornakec w zwisku z němsko-serbskim poměrom (Kastanija).
Paweł Goźliński Akan. Powieść o Bronisławie Piłsudskim, Warszawa: Agora, 2019, 450 str., 9788326829161
»Źěkujom se Bronisławoju Piłsudskemu, až wón jo se mě wusunuł a se mě stawnje wuswa« – to jo slědna sada knigłow, kótarež mógu teke słužyś ako zaběra nic jano wědomnostnego źěła Goźlińskego, ale teke žywjenja Bronisława Piłsudskego. Cytajucy roman »Akan« som stawnje měła zaśišć, až kuždy raz, gaž som mysliła, až něnt som blisko, južo na pśiducem boku, jo mě Piłsudski wuběgnuł, jo se zgubił, jo se schował w jadnej pótajmnej kurjawje. Take něco jo se stało na wjele rowninach. Piłsudski jo měł na kuždy pad komplikowanu wósobinu, kótaruž jo awtor wjelgin derje reflektěrował w swójom źěle. Wón jo był teke njewšedny cłowjek, kótaregož njamóžoš jasnje pógódnośiś. Te knigły su roman, wěrnosć ga se změšajo z literariskeju fikciju, a typiske kakosći głownych figurow, jich zacuśa a zaźaržanja, jo Goźliński napisał mj. dr. na zakłaźe listow a knigłow Piłsudskego. Zespódobał jo se mě ten w casu a rumje skokajucy roman wó Bronisławje Piłsudskem, bratšu pólskego maršala Józefa P., pitśku ignorěrowanem w Pólskej, ale pśipóznatem na swěśe, jomu ga se groni Bronisław Piłsudski – wjeliki slěźaŕ indigenego luda Ajnow.
Bronisław jo był ten nejstaršy ze styrich Piłsudskich bratšow. Źiśetstwo a młodosć jo pśežywił w Litawskej, jogo maś ga jo wjele gruntow wobsejźeła a nan jo se z handlom žywił a jo měł na pśikład jadnu drožkowu firmu we Wilnje. W lěśe 1886 jo Bronisław zachopił studium pšawnistwa w Sankt Petersburgu. Tam jo w prědnem lěśe póznał Aleksandra Uljanowa, staršego bratša Lenina, kótaryž jo pśistupił towaristwoju »Wóla luda« (HapoдHaя Boля). Wóno jo kśěło cara wótpóraś. Aleksander Uljanow jo był teke jaden z organizatorow atentata na »kejžora Rusojskeje, krala Pólskeje a wjelikowójwodu Finskeje« Aleksandra III. Piłsudski jo kaž wjele drugich studentow-cłonkow »Wóle luda« padnuł do popajźeństwa w lěśe 1887 a bu k smjerśi zasuźony, což su pótom na zakłaźe wusokich pjenjeznych pokutow na 15 lět na wupokazowanje (tak pomjenjonu konfinaciju) na połkupu Sachalin změnili1.


text:
W Sulšecach znowa wulki wjesny swjedźeń swjećili
Sulšecy (aha/SN). Dospołnje zaparkowane běchu wčera popołdnju Sulšecy pola Kulowa. To swědčeše wo tym, zo kóžde lěto wjace ludźi na tamniši wjesny swjedźeń přichwata. K zazběhej wubědźowaše so minjeny pjatk jědnaće mustwow wohnjowych wobornikow, staršich hač 40 lět, w hašenju. Jako najlěpši wopokazachu so wobornicy z Koćiny před mustwom ze Salowa a domjacym zastupnistwom. Dobre wobdźělenje ze 24 mustwami w třělenju jědnatkow bě organizatoram sobotu dopokaz, zo zajim za tule programowu poziciju přiběra. Kóžde mustwo wobsteješe ze štyrjoch hrajerjow a wrotarja. Měšane mustwo z hrajerjow ze Sulšec, Šunowa a z Kamjenca wuńdźe jako dobyćer.


text:
Zdźarowska cyrkej
Zdźarowska cyrkej je ewangelsko-lutherska cyrkej we Wulkich Zdźarach w Budyskim wokrjesu. Wona słuži ewangelskej wosadźe Wulke Zdźary w cyrkwinskim wokrjesu Šleska Hornja Łužica ewangelskeje cyrkwje Berlin-Braniborska-šleska Hornja Łužica. Dźensniši cyrkwinski twar pochadźa z lěta 1782. Hač do 20. lětstotka je so tu tež serbsce prědowało.
Wokoło Zdźarowskeje cyrkwje nadeńdźe so kěrchow z jeničkim wobchowanym narownym kamjenjom ze serbskim napisom. Při kěrchowskej muri steji tež wojerski pomnik za padnjenych Prěnjeje swětoweje wójny, kiž měješe prěnjotnje tež serbski napis.
Ewangelska cyrkej we Wulkich Zdźarach steji jako kulturny pomnik pod škitom.
WosadaWobdźěłać
Do Zdźarowskeje wosady słušeja nimo Wulkich Zdźarow samych tež wjeski Koblicy, Mučow a ewangelski dźěl Rachlowa. Dźěl wosady bě tež w 1930tych lětach wotbagrowana holanska wjes Bukojna.
1948 wotmě so Serbski ewangelski cyrkwinski dźeń we Wulkich Zdźarach.
FararjoWobdźěłać
WobrazyWobdźěłać
WotkazajWobdźěłać
- Wopisanje Zdźarowskeje wosady w Statistice Łužiskich Serbow Arnošta Muki (digitalizat)


text:
WUPISANJE ZA 36. SOKOŁSKI VOLLEYBALLOWY TURNĚR WO POKAL DOMOWINY
termin turněra: 10.03.2018
městnosć: sportowa hala na Budyskim Třělnišću
čas: 8 do 16 hodź.
zarjadowar: Serbski Sokoł z.t.
wuhotowar: Sokoł Budyšin z.t., Škit Budyšin, Mustwo 1296
kontaktna adresa: serbski-sokol@gmx.de
zaměr turněra: Pod sokołskim hesłom “Sportej a narodej - zdar!” chcemy so zetkać k lóštnemu sportowanju a wjesołej zabawje. Zdobom chcemy styki mjeze serbskimi volleyballistkami a volleyballistami a dalšimi sportowčemi a sportowcamiskrućić a k popularizowanju Serbskeho Sokoła přinošować.
přeprošene mustwa: Na turněr su witane mustwa dotalnych turněrow a nowačcy. Volleyballowe cyłki z wukraja přeprosyć njebudźemy. Kóždy volleyballist/ka, kotryž/až so do jednoho mustwa zarjaduje, njech so w swójbje sportowcow derje čuje.
woprawnjeni hrajerjo: Turněr je ludosportowe zarjadowanje. Tohodla smědźa so na nim prěnjorjadnje hrajerjo/hrajerki ludosportoweje a wokrjesneje klasy wobdźělić. W jednym mustwje smě tež nastupić jedyn aktiwny nadwokrjesneje runiny. To płaći tež za volleyballistow, kiž su hižo raz na wobwodnej runinje abo wyše hrali. Za hrajerjow nad 45 lět njeje wobmjezowanja, za hrajerki pak scyła žane. Hrać smědźa wšitcy nad 16 lětami. Zawěsćić pře njezboža ma so kóždy wobdźělnik sam.
zestawa mustwow: Wobkedźbować ma so, zo přisłuša kóždemu mustwu znajmjeńša pjeć, maksimalnje dźesać hrajerjow/su měšane mustwa mužow a žonow dowolene/smě jednotliwc w běhu turněra nastupić jenož w jednym mustwje/ zo je zapłaćenje startoweho pjenjeza we wysokosći 20€ na konto Serbskeho Sokoła je zdobom zwjazowace přizjewjenje mustwa (konto: Kreissparkasse Bautzen, IBAN: DE31 8555 0000 1000 0983 77 / SWIFT-BIC: SOLADES1BAT, mějićel konta: Serbski Sokol z.t. / pola wužiwanskeho zaměra prošu takle pisać: mjeno mustwa, zamołwity, mailowa adresa zamołwiteho), šulerske cyłki startowy pjenjez płaćić njetrjebaja
modus wubědźowanja: Konkretny modus je wot ličby přizjewjenych mustwow wotwisny a so při wulosowanju skupinow wozjewi. Hrać budźe so na čas. Městna so do poslednjeho wuhraja. Wysokosć saka: 2,43m
sudnicy: plan sudnikow/sudniskich cyłkow so z hrajnym planom wupowěsnje
hruby wotběh: Hala je wot 8 do 18 hodźin skazana. Zahajimy turněr 08.15 hodź. z witanjom, předkoło započnje so 8.30 hodź. Po turněrje stej mytowanje dobyćerjow a zhromadna bjesada. Za ćělne zastaranje budźe wšo spřihotowane.
termin přizjewjenja: 31. december 2017. Při přepokazanju startoweho pjenjeza prošu pola Verwendungszweck zamołwiteho za mustwo podać a mailowu adresu zamołwiteho.
termin wulosowanja: so hišće poda, na kóždy pad do zymskich prózdnin
Milan Funka, starosta Serbskeho Sokoła


text:
Wčera smy w krótkopowěsćomaj pisali, zo běštaj serbskaj konjacaj sportowcaj Pětr Bobka z Miłoćic a Hana Brězanec z Prawoćic na turněrje w Dierje-Nieschützu pola Mišna prěnje a druhe městno wobsadźiłoj.
W braniborskim Klein-Marzehnsu je so tež Chróšćanski pohonč Lukas Wenderoth (Konjace sportowe towarstwo při Klóšterskej wodźe Pančicy-Kukow) ze štyrilětnym walachom Elbfürstom za zwjazkowy championat jednopřežnych zapřahow we Warendorfje kwalifikował. A w Kulowje dožiwichu přiwisnicy konjaceho sporta wjacore prědnje zaměstnjenja jěcharjow z wokoliny.
Tu někotre wuslědki wurisanjow:
Křižne skakanje
1. Sarah Krječmarjec, KST Šešow
2. Sarah Pflugec, KST Kulow
3. Alexandra Hermann, ST Großgrabe
E-skakanje
1. Lätitzia Boden, bjez towarstwa
2. Tom Schindler, KST Šešow
3. Sarah Krječmarjec, KST Šešow
A-skakanje
1. Nadine Schneider, KST Kulow
2. Theresia Scholze, KST Kulow
3. Sarah Pflugec, KST Kulow
L-skakanje
1. André Schlegel, KST Kulow
2. Magdalena Šeferec, KST Kulow
3. Laurin Schäfer, RFV Reuthen
ST Wjelećin
– SJ Chrósćicy 0:2 (0:1)
Zestawa hosći: Králíček – Bětnar, Cyž, Zahrodnik, Šafář, Schulze (79. Teichmann), Kunze (89. Latkolik), Domaška, Runt, Věchet (86. Budar), Młynk
Hižo 29. raz bě při słónčnym, ale chłódnym wjedrje Sportowe towarstwo Hornja Hórka přeprosyło na hórski běh na bliski Mnišonc.
Sokoł Ralbicy/Hórki
– TSV Połčnica 1920 3:1 (1:1)
Zestawa domjacych: Gloxyn – Korjeńk, B. Bjeńš, Zynda, Bejma, Šołta, S. Bjeńš, Šewc, Bejmak, Domaška, Kurjat (52. Schultz)
Trenarjej Sokoła Ralbicy/Hórki je hnydom šěsć koparjow pobrachowało, tak zo dyrbješe wón znowa kapitana rezerwy Heika Zyndu do škita zwołać. Kaž hižo tydźenja w pokalnej hrě pokaza tón wospjet suwerenu hru. Někotři přihladowarjo njeběchu hišće prawje w stadionje, da hižo klinkaše, ale we wrotach Gloxyna. Spěšny nadběh zamó Połčničanski hrajer po třećim pospyće do wrotow sunyć (5.). Wotnětka pak nawjedowaše Sokoł. Wosebje Šołta so na prawym křidle často přesadźi, jeho flanki pak ženje praweho sobuhrajerja njedocpěchu. Tež flanki a přihrawki dalšich Sokołow běchu jenička katastrofa. Jako so hižo wšitcy na połčasny zastatk nastajichu, skoči po róžku Křesćan Bejmak najwyše a třěli z hłójčku wolóžace 1:1.
Wokrjesna wyša koparska liga
Kulow – Hnašecy/Dobruša2:5 (1:1)
Ćisk – Łuty7:0 (1:0)
Kinspork – Póst Budyšin 3:4 (2:3)
Wjelećin – Chrósćicy0:2 (0:1)
Ralbicy/Hórki – Połčnica 3:1 (1:1)
Čoło tabulki
1. Chrósćicy 26 62 : 21 63
2. Hory 25 65 : 26 49
3. Großröhrsdorf 26 69 : 44 49
4. Ralbicy/Hórki 25 62 : 26 48
5. Rakecy 26 52 : 42 42
6. Póst Budyšin 26 59 : 50 40
7. Hnašecy/Dobruša 24 52 : 34 37
K poslednimaj hromaj sezony we wokrjesnej lize dyrbjachu volleyballisća ST Marijineje hwězdy do Biskopic. Tam wočakowaše jich team, kotryž běchu w prěnjej połseriji hišće z 2:1 přewinyli. Nimo toho přichwatachu tež Sokoljo z Budyšina do Biskopičanskeje hale a měrjachu hišće raz mocy z klóšterskimi hrajerjemi. Kak hrě wuńdźeštej, zhoniće w slědowacych linkach.
VV Biskopicy – ST Marijina hwězda 2:1 (18:25; 25:13; 17:15)
W Kumwałdźe wotmě so mjeztym hižo 6. běh na 556 metrow wysoki Čornobóh. Tele woblubowane sportowe wurisanje organizuje wot lěta 2011 Budyski měšćanski zwjazk CDU w kooperaciji z lochkoatletiskim zjednoćenstwom Čerwjeno-běli 90 a z Kumwałdskim městnym zwjazkom CDU. Při Kumwałdskej wyšej šuli stej start a cil wšitkich běhow.
Na wubědźowanskich distancach 1,7 km, 3,5 km, 8,2 km a 15,7 km-trail doběža cyłkownje 301 atlet do cila, mjez nimi wjacori zahorići serbscy běharjo. Woni wuwojowachu sej slědowace městna: jedne cyłkowne prěnje a w starobnych skupinach štyri prěnje, trójce třeće, jónu šeste a jónu jědnate městno.
FSV Budissa Budyšin
– FSV 63 Luckenwalde 1:2 (0:0)
Zestawa domjacych: Jakubov – Kolan, Klippel (67. Fröhlich), Pfanne, Kral, Hausdorf, Hoßmang, Rosendo, Reher, Walther, Hansch (62. Salewski)
Wjele dypkow sej koparjo Budissy Budyšin w druhej połseriji hišće nahrali njejsu. Tak chcychu přećiwo cyłkam z pincy tabulki dypkować. W Rathenowje so jim to poradźiło njebě, nětko wočakowachu doma FSV Luckenwalde. 400 přihladowarjow měješe nadźiju na tři dypki, wšako hrajachu Budyšenjo přećiwo předposlednjemu tabulki. Wo prěnim połčasu so tu wjele pisać njehodźi, Walther a Rosendo měještaj dwě minišansy.
FSV Optik Rathenow
– FSV Budissa Budyšin 2:1 (0:0)
Zestawa hosći: Jakubov – Kolan, Klippel, Fröhlich, Kral, Hausdorf, Hoßmang, Salewski (61. Heineccius), Reher, Walther, Hansch (76. Kunert)
Po dobytym dypku w Auerbachu, jako hraješe Budissa tam přez dołhi čas jeno z dźesaćomi, nadźijachu so jeje koparjo pola poslednjeho tabulki w Rathenowje na pozitiwny wukon a wuslědk. Hosćićelski cyłk njeje ani hišće jednu domjacu hru dobyć móhł. To chcychu Budyšenjo wězo znowa znjemóžnić. Štož pak woni pokazachu, njebě kopańca, kotraž měła so w regionalnej lize hrać. Běše to arogantny wustup abo snano tola njezamóžnosć? W prěnich dźesać mjeńšinach drje Budissa hru postajowaše, bórze pak hosćićel pytny, zo je tón dźeń tež za njeho něšto móžne. Wón wědźeše, wo čo dźe. Hosćo pak njemějachu po zdaću trjeba wo dypki wojować.
Awtor dźensa
Clemens Šmit
Wšojedne, wo kotrym kwasu w Serbach rěčimy, sy-li tam něhdźe z hosćom, móžeš sej dweju wěckow wěsty być. Sprěnja, zo sydatej k wobjedu kwasna poliwka a na to chrěn z howjazym mjasom. Zdruha, zo słyšiš na tajkim swjedźenju wjace měnjenjow ekspertow a posudkow kołowokoło swěta kopańcy, hač by sej tajkich w nowinach a interneće načitać móhł. Podobnje dźěše so tež mi. Běch do Šunowa na slěborny kwas Ralbičanskeje koparskeje korifeje a jeho mandźelskeje prošeny. Wězo je tam wo kopańcu šło, a hdys a hdys padnyštej tež słowje europeada a wubranka.


text: Z Opole/Uopole/Opolí/Uppeln/Oppeln. Jo znate, až wjele luźi a wšake towaristwa w Pólskej se zajmuju za serbsku rěc, kulturu a stawizny. Pśed někotarymi lětami (2012) su na pśikład na iniciatiwu pólsko-serbskego towaristwa w Opolu „Pro Lusatia“ wujšli kniglicki „Serski kral – Łužycki król“ utopiska komedija našogo casa z pjera Jurija Kocha, napisana za hochosku źiwadłowu kupku w tamnjejšem dialekśe. Biografiju serbskego literata jo spisał a zestajił bibliografiju dr. Piotr Pałys, pśedsedaŕ opolskego towaristwa „Pro Lusatia“. Kus jo se śišćał dwójorěcnje: jo se ga pśełožył teke do pólskeje rěcy.


text:
Wojerecy (SiR/SN). Wot lěta 1998 je Ralf Gerstmann tójšto prominentnych hosći do Wojerec přiwabił a z nimi tu najwšelakoriše zarjadowanja organizował. Zahajił je wón swoje kulturne aktiwity w měsće ze staroměšćanskimi turami, pozdźišo su znaći wuměłcy z časa NDR w hosćencu „Hackerstübel“ wustupili.
Tam na přikład bě raz Dorit Gäbler z hosćom. Dale móžachu we Wojerecach hižo Herberta Köfera, Edgara Külowa, Reginu Thoss, skupinu MTS, Hansa Georga Stengela, Lutza Jahodu a mnohich dalšich witać. Wěsty čas je Ralf Gerstmann tajke formy małeho wuměłstwa tež w Spalowskim „Starym konsumje“ zarjadował. Wot lěta 2017 je wón gastronomiski nawoda Wojerowskeho zwěrjencoweho hosćenca „Sambesi“, hdźež tohorunja najwšelakoriše wječory organizuje. Njezapomnity wostanje jemu wopyt prěnjeho Němca w swětnišću Sigmunda Jähna. Wulkeho zajima dla dyrbjachu tehdy na žurlu w hrodźe přećahnyć. Na kóncu přepoda Gerstmann swojemu hosćej wobraz molerja Kurta Klinkerta, kotryž bě tón ekstra za Jähna molował.


text:
Hižo do swojeje hońtwy Róžeńčanscy hajnicy wědźachu, zo drje lětsa wjele zwěriny widźeć a třěleć njebudu.
Róžant (jh/SN). Róžeńčanscy hajnicy runjewon optimistisku naladu njewuprudźachu, jako zetkachu so minjenu sobotu rano z něhdźe 35 hońtwjerjemi a dwójce telko honjerjemi k nowolětnej hońtwje při Starym haće w třiróžku Pěskecy-Smjerdźaca-Róžant. Hižo tydźenje do toho běchu mjenujcy zwěsćili, zo so po Róžeńčanskich a Pěskečanskich lěsach wjele zwěriny njehiba. Lětušu hońtwu su wo tydźeń přesunyli, dokelž njebychu so honjerjo a hońtwjerjo z Pěskec prěnju sobotu lěta wobdźělić móhli.


text:
Štó a što tči za serbskimi projektami, kotrež buchu we wobłuku wubědźowanja Sakskeho fondsa „Čiń sobu!“ mytowane? W serialu Serbskich Nowin je předstajamy.
Swjedźeń serbskeje rěče na Slepjanskej Zakładnej šuli „Dr. Marja Grólmusec“ je kóžde druhe lěto wosebity šulski wjeršk. Regionalna rěčnica župy „Jakub Lorenc-Zalěski“ za Slepo Diana Maticowa je projekt z wuspěchom za wubědźowanje „Čiń sobu!“ přizjewiła. „Smy jara dźakowni, zo smy spěchowanje dóstali“, měni nawodnica šule Petra Rübesamowa. Dotal hišće jasne njeje, hdy swjedźeń serbskeje rěče přewjedu. „Chcemy jón woswjećić, po tym zo smy do noweho šulskeho centruma přećahnyli. Konkretny termin za přećah pak hišće nimamy.“ Klětu budźe tomu 20 lět, zo šula po koncepće 2plus dźěła. Swjedźeń je tuž zdobom tež jubilejej wěnowany. Wot šulskeho lěta 2001/2002 hač do dźensnišeho je ličba serbšćinu wuknjacych chětro přiběrała. Započeli běchu tehdy wosmjo. Dźensa 89 šulerjow serbšćinu wuknje, w prěnim lětniku samo wšitcy.


text:
Godka Klachuli 1.02.1922
Wachtyrz prezyntuje ślōnske artykuły ze starych cajtōngōw przepisane do alfabetu ślabikŏrzowego. Trzeba je rozumieć we kōntekście historycznym i niy przedstawiajōm ône ôpiniji ôd redakcyje.
Moji Złoci!
Witejciez! Myśleliście, możno nie roz, ize Rōźla Pyscycka juz nie zyje, pra? Bali! Zyja, jak widzicie, z łaski Pana Jezusa, dali, choćech juz nie jedno, wōm padōm, kwaśne jabłko musiała przełknōńć i nie jedyn jankōr i frasōnek przetwać. Nie roz mnie juz ani nie dwa jynzyk świyńdzioł i byłabych rada rōzmajte rzecy wōm ôpisała, ale kej nie było roz kaj, moji złoci! „Kocynder” tyn kłak w moju powiesił redachtorstwo na hok i poszoł na powstania a potym sie kańś słanikoł az do teraska. Roz ech go podkała na powstaniu kole Koźlo, jak był u mnie w „Harbaciarni” ôd Cerwōnego krziza, kach parziła harbata lo nasych powstańćōw. Pōszłach tam, bo cōzech biedno miała robić? Chopcy pośli na frōnt, stary kańś do gmiński strazy, dziołchy dwie za sanitaryjki, tōz jo tyz poryncyłach gospodarstwo Stazyji i hajdy na powstanie! No, ô tym powstaniu to bych tam niejedno mōgła pedzieć, ho ho bali, ale to tam nie musi być dziś ani jutro, jyno to zrobia przi jakijś piyrsy-lepsy przilezytości.
Tu wōm przedstawiōm moja fotografijo z tych casōw. Podobōm wōm sie, co?
Teroz mōmy zamiast kōnwisaryjatu i Korfantego Nocelno rada ludowo z Rymerym i inkszymi. Ale ô tym ech nie chciała nic pisać, jyno ô tej kōnwisyji hm… jak sie tyz to pryndko nazywała… acha wiym, partytycno.
Tōz te kōnwisyje partycne, do ktorych nolezeli polocy i miymce, miały sie urodzać ô zgodzie na G. Ślōnsku miyndzy nami i miymcami, coby jedyn drugego juz nie zabijoł i coby kozdy mōg być w dōma pewny swojigo zycio i nie potrzebuwoł uciekać. No i nasi pōno w tej kōnwisyji bardzo dobrze pracuwali i teroz u nos majōm miymce świynty spokōj, nawet i ci, co nasych bjyli i zabijali prziśli tu nazod i włos im z głowy nie spadnie. I bezto, ize sie tak dobrze umiymy ôbchodzić i miymce majōm u nos jak w niebie, tōz tys teros miymce ze swojich krysōw posyłajōm nasych ludzi abo do nieba, abo tyz do nos.
Dziejs! byłabych wōm na imynt zapōmniała pedzieć, ize sie moja Stazyjo juz wydała. Wziyna se bardzo porzōmnego i statecnego synka, był na powstaniu, a teroz poszoł na jakiś tam kurs gdy i przidymy do Polski, to bydzie na granicy za zielōnki. Se tyz Stazyjo abo teroz dufo, wōm padōm! Jyno nos wszystkich ta niescynsno granica gorsy. Jo jest prosto baba ze wsi, ale bych to była napewno lepij i sprawiedliwij zrobiła. Jak daleko ludzie na wsiach godajōm po polsku, tak daleko mo należeć do Polski, a ôstatek dać miymcōm i kwita. A miymce w miastach majōm przitym tyla znacynio i tyla dogodanio, wiela żyd na wsi przi welōnkach do gminy abo do zarzōndu kościelnego.
Tako gupio granica tyz zrobić! Słyszoł to juz kej świat!? Byda chciała iść do chmosiōw, trza mieć przepustka, bydzie chcioł ziyńć ôdwiedzić w Szōmbierkach matka, musi iść przodzi po przepustka! A tam przeca ta sama Polska i ci sami polscy ludzie co i tu!
Jak byli u mnie latoś po kolyńdzie toch se tak myślała ô tym, ize w tych dniach tyz jakiś Kolynder za Szwajcaryje jeździ po G. Ślōnsku, choćby po kolyńdzie… a cy nōm te jego kolyndowanie prziniesie błogosławiyństwo…?
Dołby Bōg!
A teroz do widzynio i pozdrowio wos wszystkich wasza
Rōźla Pyscycka