text:
Ńiderlandy
Ńiderlandy lebo Holandyjo (ńiderl. Nederland) to ojropejsko tajla Krůlestwa Ńiderlandůw (ńiderl. Koninkrijk der Nederlanden), tworzůnygo tyż bez Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius a Sint Maarten (kere dowńij do kupy mjanowoły śe Ńiderlandzke Antyle). Ńiderlandy sům můnarchijům kůnstytucyjnům pouožůnům we zachodńij tajli Ojropy nad Mořym Půunocnym, kere uoblewo jům uod půunocy i zachodu. Grańičy uod pouedńa s Belgijům a uod wschodu s Ńymcůma. Aktualne grańice zostouy wytyčůne we roku 1839.
Ńiderlandy sům krajym gynsto zaludńůnym. Přez pouowa jeji terytorjům ležy půńižej poźůmu mořa. Państwo je znůne ze swojich wjatrokůw, kyjzy, chodokůw, tulipanůw, kouůw a wysokigo poźůmu tolerancyji do růžnych uodmjynnośći wśrůd spouečyństwa – liberalnych praw dotyčůncych narkotykůw, prostytucyji, aborcyje, eutanazyje a zwjůnzkůw mjyndzy uosobůma tej samej pueći. W Ńiderlandach swojo śedźiba mo Mjyndzynarodowy Trybůnou Karny do bůuej Jůgosuawje, Mjyndzynarodowy Trybůnou Sprawjydliwośći a Mjyndzynarodowy Trybůnou Karny.
Je tyž inkše dopuščalne ze wzglyndu na čynste užywańy mjano Krůlestwo Ńiderlandůw - Holandyjo.
Připisy[Sprowjej]
- ↑ 1999, za The World Factbook


c: text/html

text:
Metůn
Metůn (CH4), znůmy tyż jako błotny goz to nojprostszy wůnglowodůr nasycůny (alkůn). We tymperaturze pokojowyj je ńywůnnym a bezfarbowym gozym.
Metůn powstowo we przirodźe we wyńiku beztlynowygo rozkłodu źelinowych szczůntkůw. Je tyż głůwnym skłodńikym źymnygo gozu. Je stosowany jako uopołowy goz a surowjec do syntezy wjelu inkszych uorgańicznych zwjůnzkůw.
Miszůng metůnu s luftym we stosůnku uobjyntośćowym 1:10 mo własnośći wybuchowe (pjorůnujůncy miszůng). Tworzyńy śe tygo miszůngu na grubach kamjynnygo wůngla bywo ńyrzodko prziczynům groźnych we skutkach eksplozyji.
Metůn je ćeplarńanym gozym, kerygo potyncjoł ćeplarńany je 21 razy srogszy kej dwutlynku wůngla, a strzedńo zawartość we atmosferze wynośi 1,7 ppm (bez mińůnych dwjesta lot wzrosła przez dwukrotńy).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
WIELKANOC PO ŚLÓNSKU „Boże Narodzynie, abo Zmartwychwstanie? Kere świynta ważniyjsze, cisnie sie pytanie?..”Tak sie zaczyno mój wiersz, kery zamieszczóm poniżyj. Świynta Wielkanocne tym sie łodróżniajóm łod swiónt Bożego Narodzynio, że poprzedzajóm je roztomajte łobrzyndy kościelne.Majóm łóne niyroz swiecko otoczka, kero jednakowoż uświyncóno jes na Ślónsku wielowiekowóm tradycjóm. Jes łóna u nos po dziś dziyń żywo, […]
WIELKANOC NA ŚLÓNSKU
Palma
Palma Gałonzeczki żech zbjyrała Palma s nich urychtowała Tako pjykno s kociankami Gałonzki cześni s kwjotkami I jarzómbek,lyska,bez Trocha balzaminy też Pjyknie poszykowane Wjyrzbinóm połowijane Cołki rok bydzie słóżyła W kościele pośwjyncóno była Łod zarazy,gradobicio,grzmotu ,choroby Trzymej jóm w doma za śwjyntym łobrozym Krzyżyki s ni zrobjone Na pole do ziymje sóm wsadzóne Ta palma […]
Pobozno Frela
Karykatura kobiet z dobrego pochodzenia w wykonaniu Kumplikow ,montaz:Hyjdla Kupa szpasu ze starymi frelami ,co klachajom i obgadujom wszystkich dookola .Kumpliki fajnie zaspiywali to co kozdy o nich mysli hihihi ,montaz:Hyjdla


text:
Murziny
Ida jo se roz ze ciotkom Fridom
Łoroz blank czorne murziny idom
Serce mi zaroz do galot uciyklo
Jak mi po łoczach łod nich coś blyskło.
To im tak ślypia i zymby blyskajom
Bo gymby czorne jak sadza majom
Ze strachu niy zrobiołech ani kroku
Słysza, to som grubiorze ty gupieloku
Ciotka Frida za brzuch sie czimie
Bo tak festy sie śmioła zy mie
Łoni dopiyro z dołu wyjechali
Idom ze szychty, wongel tam kopali.
Kamiyń mi spod z serca że to niy murziny
Yno take chopy co wyjechali spod ziymi
Lotom tero pod gruba,gibko, pierzinym
Chca łostać hajerym i czornym murzinym.
Autor : Janina Żoch


text:
Berlin
Berlin je stolica a samostatny zwjazkowy kraj Němskeje. Z wokoło 3,3 milionami wobydlerjemi na 892 km² je wone po wobydlerjach najwjetše město kraja. Berlin je jedne wot politiskich, kulturelnych a medijowych srjedźišćow Europy. Wón je dospołnje wot Braniborskeje wobdaty. Přez Berlin běžitej rěce Sprjewja a Habola. Nimo toho namaka so na měšćanskim teritoriju wjele jězorow a lěsow. Prěni raz naspomni so město w lěće 1244, měšćanski dźěl "Cölln" pak hižo w lěće 1237.
W běhu stawiznow běše Berlin stolica a rezidencne město Braniborskeje, Pruskeje a wot 1871 Němskeho mócnarstwa. Po lěće 1949 běše wuchodny dźěl města faktisce ze stolicu Němskeje demokratiskeje republiki. Mjez 1961 a 1989 běše město přez Berlinsku murju dźělene. Po přewróće a němskeho znowazjednoćenju w lěće 1990 bu Berlin zaso cyłoněmska stolica a pozdźišo tež sydło knježerstwa, zwjazkoweho prezidenta, zwjazkoweho sejma, zwjazkoweje rady kaž tež wjele ministerstwow a wulkopósłanstwow.
Mjeno Berlin bu najskerje wot słowjanskeho słowa brlo/berlo wotwodźene a woznamjenja z kóncowku -in telko kaž „město w bahnje“. Po legendźe pochadźa mjeno wot Berlinskeho woponoweho zwěrjeća, mjedwjedźa, štož je pak ludowa etymologija. We woprawdźitosći bu woponowe zwěrjo wot mjena wotwodźene.
Wobwody[wobdźěłać]
Wot zarjadniskeje reformy w lěće 2001 wobsteji němska stolica ze slědowacych dwanaće wobwodow:
- [01] Mitte (z něhdyšimaj wobwodomaj Tiergarten a Wedding)
- [02] Friedrichshain-Kreuzberg
- [03] Pankow (z něhdyšimaj wobwodomaj Prenzlauer Berg a Weißensee)
- [04] Charlottenburg-Wilmersdorf
- [05] Spandau
- [06] Steglitz-Zehlendorf
- [07] Tempelhof-Schöneberg
- [08] Neukölln
- [09] Treptow-Köpenick
- [10] Marzahn-Hellersdorf
- [11] Lichtenberg (Hohenschönhausen)
- [12] Reinickendorf
Wotkaz[wobdźěłać]
Badensko-Württembergska • Bayerska • Berlin • Braniborska • Bremen • Delnja Sakska • Durinska • Hamburg • Hessenska • Mecklenburgsko-Předpomorska • Porynsko-Pfalca • Posaarska • Sakska • Saksko-Anhaltska • Schleswigsko-Holsteinska • Sewjerorynsko-Westfalska
1952 k Badensko-Württembergskej fuzionowali: Südbaden | Württemberg-Baden | Württemberg-Hohenzollern
Koordinaty: 52°31′0″N 13°24′0″E /  52.51667, Wurazowy zmylk: Njewočakowany operator *


text:
Zielóne Świóntki abo inakszij – „Zesłanie Ducha Świyntego”, to sóm ze sia do łostatka skuplowane blank stare lechickie zwyki ze naszóm krześcijóńskóm wiaróm. Bezmać to jes nôjstarsze świynto, bo spóminô nóm piyrszô gmina krześcijańskô, kierô stwórzyli jesce we Jerozolimie. Nale, u nôs zwekslowali take dôwniyjsze, pogańskie, starosłowiańskie „nowe latko”, co trefiało wtynczôs, kiej côłkô prziroda na wiesna łozkwitô, kiej pastyrze i bambry radujóm sie skuli tego, coby prziwitać lato i jakosik ta prziroda przekabacić na swoje kopyto. Dziołchy łodziywali sie we wiónki a gadzinie tyż plytło sie koróny, galandy ze ajchlowych, byrkowych i klonowych (ahornowych) lisciów, i wrażowało sie na gnyki i horny. Niyftorzi to i kacycom, i gańsióm na karki wtykali wionuszki ze farbiczków. Trza sam jesce dopedzieć, iże wszyjskie chałupy, kościoły, stodoły, chlywy byli szykownie umôjóne astami berki, jesiónu, świyrczyny, jedli, kiere byli powtykane na ółtôrzach, gónkach, siyniach i we antryjach. Mało fto dzisiôj jesce boczy, iże na côłkim naszym gryfnym Ślónsku, niy ino tym potajlowanym bez Prusoków, Miymców i Polôków (co ło Morawianach niy spómna) bajstlowali take góny, wetlałfy (jak to Miymce gôdajóm), lebo po polskimu – wyścigi kóńskie, rajtowanie na koniach. Tyn karlus, modziok (musiôł to być fyrniok, samotny), kiery piyrszy przirajtowôł pod fara (zawdy tam, u farorza sztalowali meta), abo pod takô srogô falyta, sztanga, kiero styrcała kajsik na górze, bół mianowany królym, a juzaś tyn zawalac, kiery sie przikarycół blank łostatni – bół „Rochwistym”. Tyn „Rochwist” to bół niyskorzij takim błôznym, wigyjcym, szpasownikiym, kiery „królowi” i wszyjskim inkszym bez côłkô dróga do wsi, i bez côłki dziyń na łostuda bajstlowôł, na błôzny robiół i za bôlek cis. Targali ci go, smycyli na takij karycie na dwiuch kółkach, ringach łobsztiglowanyj gynał moikóma łod szynku do szynku, łod wiychy do wiychy, łod kaczmy do kaczmy, a wszandy dowali jejim cosik pojeść i posłepać, i jesce na lepsze coby jejim na łodwieczerz łostało. Kajsik żech wyczytôł, iże to moge być jakisik dynkmal, pamióntka srogigo rajtowanio kiej kipnół, kojfnół taki Leszek IV, a ło to, fto mô po niym łostać królym wetli sie: Leszek V ze Leszkiym VI. Tyn Leszek V nasuł na cesta, na dróga kaj rajtowali roztomajte ćwiyki, szpyndliki abo co, i za to go blank łoztargali koniami. Wygrôł Leszek VI i łogłosiyli go królym. Kiej to bóło i kaj, to ci gynał niy wiym. Możno fto ino nudle wiyszôł, ale gryfnie sie suchô i na isto szykownie łozprawiô.
Coby sam niy gôdać, Zielóne Świóntki to bóło zawdy tyż świynto pastuszków, baców, juhasów, kierzy wtynczôs nôjgryfniyj sie bawiyli, biesiadowali i tyrali po polach ze rozgoranymi faklami a niyskorzij zicowali kole fojerek i dugo jesce śpiywali i łozprawiali. Bez te fojery, blandery skôkali nôjprzodzij modzioki a niyskorzij żynyli bez tyn łogiyń gadzina, coby sie łóna dobrze na bezrok chowała. Miyszało sie te zwyki i ze świyntym Jónym, i ze świyntymi Pyjtrym i Paulkiym. Jesce tak cheba do piyrszyj wojny we niyftórych dziydzinach czelodka modych karlusów żynyła przed sia srogigo woła (ale niy byka) na kierym prziknółtlowany bół grochowinowy, lebo słómianny chochoł we chopskim łobleczyniu, we charbołach i mycce. Tyrali tak śniym łod chałupy do chałupy aże w kupie zawandrowali do Żyda, do szynku kaj – jak to nasze downe Ślónzôki – napoczynali srogi rómraj, balanga ze tańcowaniym, jôdłym, śpiywaniym no i słepaniym, możno tyj ajerówki. Nó, i coby sam niy gôdać, zawdy kajsik przi takij przileżitości smawiali sie karlusy, fyrnioki – jak to na wiesna – ze dziołchóma. Poradzicie sie wystawić, iże wtynczôs niy trza bóło tych dioseckich, modernych „walyntynków”, bo karlus, kierymu sie jakosik gryfnô dziołcha zdała, stôwiôł jeji pod łoknym srogachnô falyta ze wiechóm gryfnych kwiôtków na wiyrchu. Kole tyj kaczmy bajstlowali tyż srogô sztanga, srogi balek a na niym wiyszali wszyjskie pichniynte dziołchóm drobaczyny, pinkle, sznuptychle, szlajfki, coby je sie łóne niyskorzij wykupiyli, a na samym wiyrchu styrcała gryfnô flaszecka gorzôły, po kierô wszyjskie wizgyrne karlusy próbowali wlazować. Te balki to jô jesce sóm bocza kiej przikludzali sie do nôs rómle, karasole, a to przeca tyż zawdy sie na wiesna napoczynało. Wyrôbiali tyż, furgali na mietłach roztomajte strzigi, heksy, kiere zawdy tyż na wiesna poradziyli ludzióm na łostuda zgłobić.
Wiela sam szłoby gôdać, ale styknie co rzykna, że wszyjsko to bajstlowali skuli tego, coby sie pampónióm darziło, coby gadzina dobrze sie chowała i na polach bółoby co siyc.
Miarkujecie pewnikiym, iżech i we môju, i bez łostatnie dwa tydnie, blank niy spóminôł ło tym stopieróńskim welónku do Yniji Ojropyjskij. Naskwol żech nic niy gôdôł, skorzij, ani po welónku, bo mie pierón miôł szczelić jakech suchôł tych wszyjskich gupot, ftore te istne łozprawiali. Wszyjske snochwiali, mocka nóm prziłobiecowali byrnów na wiyrbach a mie sie spóminała durch i jednym ciyngym szykownistô powiarka skuplowanô ze Zielónymi Świóntkami:
„Wtynczôs ludzie u nôs prziszłość zgôdnóm,
kiej Zielóne Świóntki we grudniu trefióm!”
Gynał jak sam u nôs. Bo u nôs Polôków – iże niy spómna tyż Ślónzôków – jes zawdy tak: kiej sie już ftory wryje, dorwie do tyj „władzy” to… za żôdnego pieróna taki gizd rzóndzić blank niy poradzi! Bo łod bajtla kôżdy depto przed sia i na zicher niy zaziyrô do zadku, niy uczy sie naszyj historyji, niy kce uczyć sie na fyjlerach dôwniyjszych ludzi. Ja, my sie niy kcymu uczyć łod naszych łojców, starzioków i staroszków. My Ślónzôki, samtukej we swojij dziydzinie, wećkalichmy już côłkô naszô historyjô, terôzki jóm trôwiymy, lecy kedy nóm sie nióm chepie, dyć żysz – lecy kedy jóm wysrowómy. Sómychmy zasranymi pożyczóma historyji, a przecamć samtukej, u nôs na Ślónsku, potrza zaobycz stwórzić naszô historyjô, bez fyjlerów popôłnianych bez tych, kierzi nóma bez wielaset lôt reskiyrowali, bez tych wszyjskich ojropyjskich, polskich, ślónskich winszbildów i łozżôlyniów; napocznóńć wszyjsko łod nula, wylyjź ze niczego, być kowôlym swojigo losu. I to łod malyńkości.
Uciychy przi Zielónych Świóntkach…
Zielóne Świóntki abo inakszij – „Zesłanie Ducha Świyntego”, to sóm ze sia do łostatka skuplowane blank stare lechickie zwyki ze naszóm krześcijóńskóm wiaróm. Bezmać to jes nôjstarsze świynto, bo spóminô nóm piyrszô gmina krześcijańskô, kierô stwórzyli jesce we Jerozolimie. Nale, u nôs zwekslowali take dôwniyjsze, pogańskie, starosłowiańskie „nowe latko”, co trefiało wtynczôs, kiej côłkô prziroda na wiesna łozkwitô, kiej pastyrze i bambry radujóm sie skuli tego, coby prziwitać lato i jakosik ta prziroda przekabacić na swoje kopyto. Dziołchy łodziywali sie we wiónki a gadzinie tyż plytło sie koróny, galandy ze ajchlowych, byrkowych i klonowych (ahornowych) lisciów, i wrażowało sie na gnyki i horny. Niyftorzi to i kacycom, i gańsióm na karki wtykali wionuszki ze farbiczków. Trza sam jesce dopedzieć, iże wszyjskie chałupy, kościoły, stodoły, chlywy byli szykownie umôjóne astami berki, jesiónu, świyrczyny, jedli, kiere byli powtykane na ółtôrzach, gónkach, siyniach i we antryjach. Mało fto dzisiôj jesce boczy, iże na côłkim naszym gryfnym Ślónsku, niy ino tym potajlowanym bez Prusoków, Miymców i Polôków (co ło Morawianach niy spómna) bajstlowali take góny, wetlałfy (jak to Miymce gôdajóm), lebo po polskimu – wyścigi kóńskie, rajtowanie na koniach. Tyn karlus, modziok (musiôł to być fyrniok, samotny), kiery piyrszy przirajtowôł pod fara (zawdy tam, u farorza sztalowali meta), abo pod takô srogô falyta, sztanga, kiero styrcała kajsik na górze, bół mianowany królym, a juzaś tyn zawalac, kiery sie przikarycół blank łostatni – bół „Rochwistym”. Tyn „Rochwist” to bół niyskorzij takim błôznym, wigyjcym, szpasownikiym, kiery „królowi” i wszyjskim inkszym bez côłkô dróga do wsi, i bez côłki dziyń na łostuda bajstlowôł, na błôzny robiół i za bôlek cis. Targali ci go, smycyli na takij karycie na dwiuch kółkach, ringach łobsztiglowanyj gynał moikóma łod szynku do szynku, łod wiychy do wiychy, łod kaczmy do kaczmy, a wszandy dowali jejim cosik pojeść i posłepać, i jesce na lepsze coby jejim na łodwieczerz łostało. Kajsik żech wyczytôł, iże to moge być jakisik dynkmal, pamióntka srogigo rajtowanio kiej kipnół, kojfnół taki Leszek IV, a ło to, fto mô po niym łostać królym wetli sie: Leszek V ze Leszkiym VI. Tyn Leszek V nasuł na cesta, na dróga kaj rajtowali roztomajte ćwiyki, szpyndliki abo co, i za to go blank łoztargali koniami. Wygrôł Leszek VI i łogłosiyli go królym. Kiej to bóło i kaj, to ci gynał niy wiym. Możno fto ino nudle wiyszôł, ale gryfnie sie suchô i na isto szykownie łozprawiô.


text:
Bratysława
Wspůłrzyndne: 48°08' N 17°06' E
Bratysława (słow. Bratislava, mjym. Pressburg, madź. Pozsony) – stolica a nojwjynksze mjasto Słowacyji a tyż bratysławskigo kreju.
Bratysława to cyntrům polityczne, ekůnůmiczne a kulturalne, śedźiba prezydenta a parlamyntu (Národná rada Slovenskej republiky). Od paru lot je tyż popularno postrzůd turystůw.
Położono je we połedńiowo-wschodńij tajli Słowacyje, nad Důnajym – jedyno stolica, kero grańiczy ze dwůma inkszymi krejami - ze Austryjům a Madźarůma.


text:
Nelson Rolihlahla Mandela (* 18. julija 1918 we Mvezo, Južna Afrika; † 5. decembra 2013 w Johannesburgu; w Južnej Africe tež z tradicionelnym mjenom Madiba pomjenowany) bě něhdyši južnoafriski wjednik boja přećiwo apartheidźe a politikar Afriskeho narodneho kongresa (ANC). Wón bě 27 lět jako politiski chłostanc w južnoafriskich jastwach zajaty a skutkowaše po tym mjez 1994 a 1999 jako prěni čorny prezident swojeho kraja. Mandela płaći hromadźe z Martinom Lutherom Kingom jako najwuznamniši prócowar přećiwo swětodalokemu potłóčowanju čornych kaž tež jako pućrubar měrliweho přechoda wot apartheidoweje politiki k demokratiskej Južnej Africe. W lěće 1993 dósta Měrowe Nobelowe myto.
Mandela pochadźa z ludu Xhosow. Studowaše prawnistwo na uniwersiće w Johannesburgu a dźěłaše jako prawiznik.


text:
Tildka sadzi kwjotki Tildka chciała kwjotki sadzić Nie umjała se poradzić Bo dóniczek nie kupiła Ziymja zajś jałowo była Tuż tak myśli,kombinuje Możno na torg se pogzuje Tam sóm sztandy zapełnióne W krzynkach kwjotki nasadzóne Stoji ziymja też we mjechach Kupi se wjela ji trzeba Poprzebjyro we dóniczkach Krzynkach,kiblach no ji miskach Jak godała tak […]
Tildka sadzi kwjotki
Cześnia
Cześnia Jako cześnia łokozało Stoji we zygrodzie Co zielóne łożdżelało We czyrwcowej porze Wiszóm cześni cołki kiści Wyglóndajóm spod zielónych liści Czerwjóniutki jak rubiny I słodziutki jak maliny Jako strojnie stróm wyglóndo I blysko cześniami Narwja jo se do koszyczka Cołkimi gościami Urszula Oślislok
Na festynie
Festyn dla dzieci z okazji Dnia Matki i Dnia Dziecka w rybnickim przedszkolu gdzie byłyśmy zaproszone
Dyplom
Dyplom i nagroda w literackim konkursie Kłopoty Pani Ziemi
Happy Birthday !!!
Happy Birthday Hyjdla !!!


text:
Zawsze rzykać trza Klynkna jo se na kolana I porzykóm zaro z rana Tak s Pómbóczkym sie przywitóm Potym za robota chytom Co by mje kaj nie spotkało To rzykanio ni ma mało Rano, we dnie,no i w nocy Trza wołać Pómbóczka ku pomocy Co by bróniół mje człowjeka Bo kanś djoboł dycki czeka Chce […]
Zawsze rzykać trza
Przed śwjyntami
Przed śwjyntami Mamulka zawsze mi godała co bych na śwjynta w doma czysto mjała Co by marasu nikaj nie było i choróbsko sie nie przywinyło Trza mjeć wszyndzi powychraniane łokna popucowane , czyste gardiny powjeszane Na hasiok wywalić zajś wszyski graty a szmaciorzowi dać stare szmaty Plac pozamjatać,zgrabić zegródka i posprałować se kożdo furtka Bo […]


text:
BARBÓRKA
Za niydugo Barbórka, świynto górników,
już mundury luftujóm, połne mydalików.
Zaś ich bydóm kwolić, kożdy z kożdyj stróny,
zaś co drugi górnik bydzie łodznaczóny!
Fajnie jes tak co rok Barbórka fajrować,
coż, kej po Barbórce, trza juzaś fedrować!
Skóńczy sie za chwila po plecach klepanie,
gorzołkóm ze sztajgrym „na ty”przepijanie…
Sztajger, jak to sztajger, do roboty góni,
fto mu sie wyściyrzy – niych go Pónbóg bróni!
Bywo, że sie trefi sztajger chop morowy,
wiela czyńścij – zelter mu bije do gowy!
I na „Wandzie” bół taki, Żaba mu godali,
kredóm „Żaba” na kożdym wózku szkryflali!
Dycki tymu chopu wszystko zawodzało,
kichol wrożoł wszyndy, kaj sie ino dało!
Stykło - sjechoł na dół – już wrzeszczoł na ludzi
tak, że sie zdowało – Skarbnika łobudzi!
Dyć górniki sie tego spodobać niy dali
i piyknym za nadobne mu sie łodpłocali!
To mu we maniyrce fróp łodkrynciyli
i po kryjómu do kawy nace…….
To mu zaś porwali szaket w badyhałzie
i go powiesiyli, do szpasu, na brałzie!
Dyć jednak nojwiynkszo wtedy była haja,
jak kedyś dorwali sztajgrowo kufaja.
Do kapsy w kufaji mu g…. natkali,
za winkel sie skryli i sie prziglóndali,
jak tyn drzył sie niczym baraba na mynkach,
kej z kapsy wycióngnół łobsmólóno rynka!
I tukej do sztajgrów miołbych dobro rada:
na dole niy lóni sie żodno przesada!
Bo tak jak wszyndzie, tak tyż i na grubie,
jak Kuba Bogu, tako Pónbóg Kubie!
Autor:B.Śmigała


text:
wjersz–Mój dziubeczku–pjosynka Dziubeczku mój złoty wykonani Baba z Chopym
Mój dziubeczku
Wierszyki dlo bajtli
Wierszyki dlo bajtli „Po Naszymu” Pod dymbowym stromym siadła żaba na kamiyniu, bo doś miała żabi godki i dychnoć se chciała w ciyniu. „-Chyba puda sie łopolić, bo żech je łokropnie blado, yno czy mje małej żabie w słoneczku leżeć wypado-.” „-Nie pedziała ci mamulka żaby sie nie łopalajom, bo jak w słońcu se poleżom […]
Mój dziubeczku
Mój dziubeczku Mój dziubeczku jo ci pszaja a ty robisz mi sztyjc haja Że wypuczół żech galoty słaby siednół se pod płotym A jo przeca narobjóny tuż moga być wymynczóny Dlo cia wszysko – bo ci pszaja ! nie rób mi już wjyncyj haja ! Poć sam,łoba se siednymy i sie do sia przytulymy Moja […]


text:
- Mariko, jaki zech dzisioj na „Budryku” słyszoł wierszyk ło Żydach, to na dupa siednies.
- Wela razy mom godać ty pierzinski anty-semito, mozes te pierzinskie kawały i wierszyki, fandzolić, na grubie, ale niy w mojem M-4? Niy po to zech wkupioła te izby, zeby suchać co beblo antysemita.
- Pieronie, babo ale zes sie rościepała jak byś była łod kolybki żydowkom, po kos ta foca, czy jest dali pionowo, abo poziomo?
Doł jamułka
żydek zonie,
zeby jom
na ćycki dała,
a jak była
juz fest gorku
fcienoł jom
na swoja glaca.
…Co, fajny wierszyk?
- Fto takie pierdoły ułozył? Na pewno tyn cały Janusz Korwin-Mikie. Ciekawo co by na to pedzioł profesor Jerzy Eisler?
- Jo ino jedno godom, niych sie ludzie chichrajom, a czy to bydzie wierszyk ło Żydach, Ruskach, Niymcach, abo ło Polokach, to niy wazne, bele mogom wychichrać co im na wontrobie siedzi, a niy jak ty wszyndzie widzis antysemity, i wymie a dobrze wiys zech jest Hanys z krwi i kości.
- To czymu do śniodanio, łobiadu i smacyny zdyjmujesz myćka?
Autor: Hanik Jan Majowski
styczeń 2008


text:
Wolfen
Koordinaty: 51°39′56″N 12°16′25″E /  51.66556, Wurazowy zmylk: Njewočakowany operator *
Wolfen je małe město w bliskosći Lipska w Saksko-Anhaltskej.
Tute město je nastało wokoło 1834 a měješe w tutym času 220 wobydlerjow. 60 lět pozdźišo nasta tam industrijowy center. Tam nasta prěnja fabrika (agfa-twornja), kotraž zhotowješe w swětowej měrje anelinowe barby. Pozdźišo nasta tam wodarnja, kiž staraše so wo energiju. 1909 natwarichu tam fabriku za filmy. Prěni čornoběły film nasta potom 1910. 1925 je fabrika najwjetša filmowa twornja w Europje a druha najwjetša w swětowej měrje – po tworni Kodac. Wobydlerstwo tutoho městačka je rozrostło na 45 000 ludźi.


text:
Nó, tóż mómy już zbyte i Wszyjskich Świyntych, i Zaduszki (ło kierech już żôdyn niy boczy, bo to terôzki niy ma dziyń frajny łod roboty). Gôdô sie, co tyn côłki krześcijański łobrzynd, cyrymónijô biere sie łod 988 roka, kiej to srogi opat Odilon z Cluny nakôzôł, coby we klôsztorach łodprôwiać take „oficjum” za już umartych. […]
I Wszyjskich Świyntych forbaj…
I Wszyjskich Świyntych forbaj – audio
Nó, tóż mómy już zbyte i Wszyjskich Świyntych, i Zaduszki (ło kierech już żôdyn niy boczy, bo to terôzki niy ma dziyń frajny łod roboty). Gôdô sie, co tyn côłki krześcijański łobrzynd, cyrymónijô biere sie łod 988 roka, kiej to srogi opat Odilon z Cluny nakôzôł, coby we klôsztorach łodprôwiać take „oficjum” za już […]
Wele Hubertusa…
Łostatek paździyrnika totyż – tam kaj jesce jes ździebko lasów – napoczynajóm sie góny, znacy polowania (jak to sie po polskimu gôdô). Jôch już sam kiejsik rzóńdziół ło tym, iże starzik łod mojij świekry bół fysztrym, takim ółbergojnym (nadleśniczym, jak by to terôzki szło pedzieć). Wiela tyż ta moja świekra poradziyła łozprawiać jak ci to […]
Wele Hubertusa – audio
Łostatek paździyrnika totyż – tam kaj jesce jes ździebko lasów – napoczynajóm sie góny, znacy polowania (jak to sie po polskimu gôdô). Jôch już sam kiejsik rzóńdziół ło tym, iże starzik łod mojij świekry bół fysztrym, takim ółbergojnym (nadleśniczym, jak by to terôzki szło pedzieć). Wiela tyż ta moja świekra poradziyła łozprawiać jak ci […]
Kamrat niy żyje…
Jô już kiejsik łozprawiôł taki jedyn fal ło chopie, ftory przeżół, chocia wszyjsko skazowało na to, iże już na zicher umrził. Terôzki móm inkszô gyszichta, kierô mi sie przitrefiyła łóńskigo roka na podzim. Spichli my sie ze jednym mojim kamratym Ernstym, ftory miôł pierónym rôd gorzôłecka (i piwo tyż) a poradziół przi tymu gryfnie łozprawiać, […]
Kamrat niy żyje – audio
Jô już kiejsik łozprawiôł taki jedyn fal ło chopie, ftory przeżół, chocia wszyjsko skazowało na to, iże już na zicher umrził. Terôzki móm inkszô gyszichta, kierô mi sie przitrefiyła łóńskigo roka na podzim. Spichli my sie ze jednym mojim kamratym Ernstym, ftory miôł pierónym rôd gorzôłecka (i piwo tyż) a poradziół przi tymu gryfnie […]
Halloween…
I niy kciôłech ło tym gôdać, ale tak ci mie to dopolóło, iże musza sam chocia ino spómnieć ło tym. Bo, tóż mómy jużcić richtik choby w Americe. Mockach już ło tym rzóńdziół, ło tych wszyjskich Walyntynkach, św. Patrikach, roztomajtych cudzych fajerach. A łóńskigo roku, tak jakosik na dziyń przed Wszyjskimi Świyntymi przikwanckołech ci sie […]
Halloween – audio
I niy kciôłech ło tym gôdać, ale tak ci mie to dopolóło, iże musza sam chocia ino spómnieć ło tym. Bo, tóż mómy jużcić richtik choby w Americe. Mockach już ło tym rzóńdziół, ło tych wszyjskich Walyntynkach, św. Patrikach, roztomajtych cudzych fajerach. A łóńskigo roku, tak jakosik na dziyń przed Wszyjskimi Świyntymi przikwanckołech ci […]
Forant na zima – audio
Nó, tóż mómy już chnet za sia te nôjlepszyjsze miesiónce ku tymu, coby sie narychtować do porzóndku forant na zima. Tak po prôwdzie to terôzki te wszyjskie mode wydane i żyniole pyndalujóm do tych roztomajtych „marketów” kaj idzie nojść wszyjsko, i to bez utropy i staraniô. Ino, iże żôdnô takô yma już niy boczy […]
Forant na zima…
Nó, tóż mómy już chnet za sia te nôjlepszyjsze miesiónce ku tymu, coby sie narychtować do porzóndku forant na zima. Tak po prôwdzie to terôzki te wszyjskie mode wydane i żyniole pyndalujóm do tych roztomajtych „marketów” kaj idzie nojść wszyjsko, i to bez utropy i staraniô. Ino, iże żôdnô takô yma już niy boczy jake […]


text:
Můnako, Kśynstwo Můnako (fr. Monaco, Principauté de Monaco, mon. (ńy je godkům uřyndowům) Munegu, Principatu de Munegu) – ńywjelge mjasto-państwo pouožůne we Ojropje Pouedńowyj nad Mořym Śrůdźymnym we uobrymbje Riwjery francuskij. Po Watykańe je to drůge nojmńijše pod wzglyndym placu ńyzaležne państwo śwjata.
Ležy na Lazurovym Wybřežu u podnůža Alp. Klimat charakteryzuje śe uagodnymi źimůma uo středńij tymperatuře 10 °C i ćepuym lotym 24 °C. Uopady wystympujům přede wšyjstkym we źimje, a jejich ilość dochodźi do 750 mm ročńy.
Přymysu uopjero śe na produkcyji jodua, přiřůndůw precyzyjnych, wyrobůw farmaceutyčnych, spředožy brifmarkůw a turystyce. Port jachtowy a kasyno we Můnte Carlo sům suynne na coukym śwjeće. Můnte Carlo je půnadto uośrodkym badań uoceanůgrafičnych.


text:
Iran
Iran (farsi: ايران – Īrān), uoficjalno nazwa: Islamsko Republika Iranu (farsi: جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslâmi-je Iran) – państwo na Bliskym Wschodźe, ležůnce nad Mořym Kaspijskym, Zatokům Perskům i Zatokům Uůmańskům.
Pjyršo wersyjo mjana Iran pojawjo śe juž we Aweśće, kaj je mowa uo Aryānām – [kraju] Arjůw. Jeji formům středńoperskům bůuo užywane bez Sasańidůw uokreślyńy Ērānšahr – kraj Arjůw. Mimo to we ojropejskych godkach aže do XX wjeku na uokreślyńy Iranu užywano powšychńy mjana Persyjo, a ńy Iran. Mjano Persyjo pochodźi uod nazwy ludu stanowjůncygo tajla ludůw irańskych přibůuych na terytorjům dźiśijšygo Iranu pod kůńec II tyśuncleća p.n.e.


text:
List do małego dzieciątka Niech w dzień Twych narodzin mój Jezu malutki odejdą od dzieci kłopoty i smutki Niech w naszej rodzinie na zawsze zagości zgoda pojednanie i uśmiech radości By na stole była zawsze kromka chleba i błogosławieństwo Pana Boga z nieba By mama i siostra zawsze zdrowe były kłopoty z pieniędzmi wreszcie się […]
List do małego dzieciątka
ALOJZOWA WILIJO
ALOJZOWA WILIJO Hyjdla była zmierzło jak chrzon Zaroz jak se jom Alojz za baba wzion. Durch go przeganiała I cojś od niego chciała. Teraz już byli starsi i dzieci już w doma nie było Ale Hyjdli sie nic nie poprawiyło. Dali Alojza przeganiała Po nim od rana do wieczora dondrała. Babsko było zmierzłe i miało […]
LIST DO DZIECIÓNTKA
LIST DO DZIECIÓNTKA Zawsze my listy pisali do Ciebie, kartki szkryflane dzieciyncóm rynkóm. I to, co łobsztalowali my w niebie, dycki leżało pod chojinkóm! I wcale niy byli my wymyślate: roler, szlyndzuchy, sanki czy bal… Bo przeca wtedy niy byłoś bogate, w tych czasach kere łodeszły w dal. Potym żech listów niy pisoł […]
Godne Świynta stareczki
Godne Świynta stareczki W małyj izbetce, zimnyj i ciymnyj Przi łoknie siedzi stareczka Gyry jóm bolóm, niy umi łodwiedzić Małego Dziecióntka w żłóbeczku Wosy mo jasne jak czysty serwet Kery na stole sie bieli Świyczka już gaśnie, a łóna czeko Na dzieci, co w świat wylecieli W Wilijo miała biydno wieczerzo Ze jednyj żymły makówki […]
GORNICZA KOLYNDA
GORNICZA KOLYNDA Tam kańś w łoddali widać blask, To Gwiozda Betlejymsko. Dyć Jezus prziszoł nom na świat, Je w żłobie a niy w kolybce. Ref: S pokłonym wszyjscy idymy Mu, Dzieciontku, Panu naszymu. I Ślonski skłodomy skarby, Nasz wongel, oskardy, I Bergmonow trud. (Bis) Maryja, Józef w stajynce, Dzieciontko sianym przikryli. Bo w żodnej […]
ADWYNT WCZORA I DZISIEJ
ADWYNT WCZORA I DZISIEJ Tak, jak kozdego roku, za pora tydni bydymy fajrowac Gyburtstag od Pana Jezusa, czyli Dzieciontko. Bez toz sztyry niedziele przed tym momy czas przigotowac sie na te wydarzynie. Spominom, jak piyrwy Mama bastlowala piykny wionek adwyntowy ze swiyrkowych chabinkow, kere przismyczola z naszyj zogrody. Rada sie prziglondalach, jak tyn wionek robiola, […]
WILIJO
WILIJO Zbliżo sie Wilijo, już za łoknym stoji, w kożdym pomiyszkaniu chojinka sie stroji. Kapry już we wannie nerwowo szpluchtajóm, widać, że swój rychły kóniec przeczuwajóm. Ludzie sie radujóm, Syn Boży sie rodzi, a mie to jakosik niywiela łopodzi. Wrocóm sie myślami w te lata modości, wspóminóm te świynta, tak połne radości… Świyżo jedliczka, z […]
„SZTRIKOWANO” GYŃŚ
„SZTRIKOWANO” GYŃŚ Świónteczny łobiod, cołko rodzina, jak to we świynta – połny stół gości. Rolady łowiynzie i gynsina… Już myśli lecóm w lata modości. Werdón, po wojnie, biyda – aż piszczy! Mama i ópa, szóstka lebóni. Zjodo sie wszystko, nic sie niy zniszczy, nojwyżyj zaszkodzi i przegóni. We familoku z nami miyszkajóm, dwie stare ciotki: […]
MAKÓWKI
MAKÓWKI Miast pastyrka we kościele, to do wyrka dupa ściele! Dyć asjytka zjod makówek i zawónioł mu zygówek. Autor:Bernard Śmigała
RYBA
RYBA Jak zabić ryba- -to jest pytanie? Latoś móm chyba, łodpowiedź na nie. Ponoć łobydzie sie bez zbijanio, jak sie pozbawi kapra dychanio. Autor:Bernard Śmigała


text:
Šuaditšćina
Šuaditšćina (šuadit, שואדית, druhdy tež Shuadit, Chouhadite, Chouhadit, Chouadite, Chouadit abo Shuhadit pisane) běše romanska rěč, kotruž wosebje w srjedźowěku židowscy wobydlerjo Okcitanskeje wužiwachu. Kaž ladino (lengua djudeo-espanyola) słušeše wona k židowskim rěčam, kotrež běchu so z romanskich rěčow křesćanskeje wokoliny wuwili. Zakład šuaditšćiny bě potajkim okcitanski. Mjeno šuadit bu wotwodźene z hebrejskeho słowa jehudit (יהודית), to rěka židowska (rěč). Okcitanscy Židźa mjenujcy j kaž š wurjekowachu, h pak woni docyła njewurjekowachu. We francoskich tekstach je šuaditšćina znata tež jako "židowska prowensalšćina" (Judæo-Provençal), Judéo-Comtadin abo Hébraïco-Comtadin.
Wobsah
Šuaditske teksty[wobdźěłać]
Šuaditske teksty dźěla so do nabožinskich a swětnych. Nabožinske teksty wužiwachu wjele hebrejskich, aramejskich, grjekskich, łaćonskich a starofrancoskich słowow, rěč swětnych tekstow pak běše bliska městnej prowensalskej narěči. K nabožinskim tekstam słuša poem wo kralownje Ester ze 14. lětstotka, kotryž bě Crescas de Caylar napisał. Ze samsneho lětstotka pochadźa modlitwowa kniha (sidur) za žonow, kotraž je zajimawa nic jenož za rěčespytnikow, ale tež za religionistow, kiž so z judaizmom zaběraja. Tuta kniha mjenujcy wobsahuje žohnowanje, w kotrymž žona dźakuje so Bohu, zo wón ju jako žónsku stwori. (Hewak ortodoksny Žid kóždy dźeń dźakuje so Bohu, zo wón jeho jako muskeho stwori, dokelž muž ma wjace nadobnych nabožinskich nadawkow hač žona.) Najstarše swětne teksty pochadźeja z 16. lětstotka. K nim słuša komedija Harcanot et Barcanot a tež komiski poem Lou sermoun di Jusiou (Židowa přisaha), tón pak bě najskerje křesćanski awtor napisał, dokelž tekst židowsku rěč wusměšuje.
Wosebitosće wurjekowanja šuaditšćiny[wobdźěłać]
Štož wurjekowanje okcitanskich słowow nastupa, wurjekowachu rěčnicy šuaditšćiny /ʎ/ kaž /j/. Dale woni konsonanty /ʒ/, /ʃ/, /dʒ/ a /tʃ/ kaž /ʃ/ wurjekowachu. Tohodla prowensalske słowa plus (wjace), filho (dźowka) a juge (sudnik) klinčachu w šuaditšćinje pjüs, fejo a šüše. We słowach hebrejskeho pochada pismiki samech (ס), śin (ש), cade (צ) a taw (ת) čitachu so kaž fe (פ), pismik chet (ח) čitaše so kaž reš (ר). Hebrejske słowa cura (wobraz, podoba), chochma (mudrosć), emet (prawda), mesila (dróha), śechel (rozum) wurjekowachu so potajkim fura, rorma, emef, mefila, fechel.
Dóńt rěčnikow šuaditšćiny[wobdźěłać]
W lěće 1498 buchu Židźa z južneje Francoskeje wućěrjeni, woprawdźe pak dyrbjachu domiznu hakle w lěće 1501 wopušćić. Wjele rěčnikow šuaditšćiny rozpjeršichu so do sewjerneje Italskeje (Genoa) a do němskich krajow. Židźa smědźachu zwostać jenož w prowensalskim kraju Comtat Venaicin (francosce Comtat-Venaissin) we wokolinje Avignona, kotryž bamž kontrolowaše. Tam woni dale šuaditsce rěčachu. Hdyž francoska rewolucija da Židam prawo, hdźežkuli we Francoskej so zasydlić, započa ličba rěčnikow šuaditšćiny spěšnje woteběrać.
Šuaditšćina dospołnje so zhubi w čase holocausta. Powšitkownje so měni, zo posledni rěčnik šuaditšćiny bě francoski spisowaćel Armand Lunel (1892–1977), kiž we swojich knihach wo žiwjenju Židow w Prowensalskej swojeje młodosće pisaše. Zda so wšak, zo po druhej swětowej wójnje znajmjeńša dwě dalšej wosobje šuaditsce móžeštej: knjeni Blanche Mossé, kotraž w synagozy w měsće Carpentras dźěłaše, a knjeni Amado (rodźena Nasquet). Wot jeje syna Pierra Amada pak Haim Vidal Sephiha, profesor na uniwersiće Sorbonne, hódnotne informacije zhoni.
Literatura[wobdźěłać]
- Banitt, M. 1963. Une langue fantôme: le judéo-français. Revue de linguistique romane 27: 245-294.
- Blondheim, D. S. 1928. Notes étymologiques et lexicographiques. Mélanges de linguistique et de littérature offerts à M. Alfred Jeanroy par ses élèves et ses amis. Paris: Champion. 71-80.
- Iancu, D. et Iancu, C., Les juifs du Midi, une histoire millénaire, éd. A. Barthélemy, Avignon, 1995.
- Pansier, P. 1925. Une comédie en argot hébraïco-provençal de la fin du XVIIIe siècle. Revue des études juives 81: 113-145.
Eksterne wotkazy[wobdźěłać]
- SZAJKOWSKI, Zosa; WEINREICH, Max, Dos loshn fun di Yidn in di arbe ḳehiles̀ fun Ḳomṭa-Ṿenesen, zarys šuaditšćiny nałožowaneje w štyrjoch gmejnach Okcitanskeje (w jidišćinje, z jendźelskim rezumej)


text:
Polokwane
Wspůłrzyndne: 23°54' S 29°27' E Polokwane to je mjasto we Republice Połedńowyj Afriki, stolica prowincyji Limpopo. Podug danych ze 2003 roku, mjoło przez 440 tyś. mjyszkańcůw. Je uůne uostrzodkem fedrowańo djamyntůw. Założůne uod Burůw we 1886 roku pode mjanym Pietersburg, uod generała Piet Jouberta. W czas burskich wojnůw bůło uůne stolicům Transwalu. Teroźńe mjano mjasto dostoło we 2003 roku, wroz ze inkszymi mjastůma, kerych mjana bůły kojarzůne ze poliykům apertheidu. We 2010 roku we Polokwane bydům grane szpile Mistrzostw Śwjata we Fusbalu.


text:
Z geografiskimi koordinatami (geografiska šěrokosć a geografiska dołhosć) hodźi so połoženje dypka na zemi wopisać. Zemja rozdźěluje so při tym do 360 dołhostnikow a 180 šěrokostnikow. Dołhostniki běža přez sewjerny a južny čop, šěrokostniki paralelnje k ekwatorej.
Koordinatny systemWobdźěłać
Stopnjowa syć zemje je mysleny koordinatny system na zemskim powjerchu z prawokutnje křižowacymi so dołhostnikami a šěrokostnikami. Słuži geografiskemu wobličenju pozicije, to rěka, postajenju swójskeho stejnišća. Šěrokostniki liča so při tym wot ekwatora sem, čopaj ležetej pola 90° sewjerneje resp. južneje šěriny, dołhostniki liča so wot samowólneho nuloweho meridiana na wuchod a zapad, hač do po 180°. Postajenje nuhelow je napřećiwo sytemej kulowych koordinatow zwučenemu w matematice.
Do spočatka 20. lětstotka su w rozdźělnych krajach rozdźělne nulowe meridiany z wašnjom byli (na př. Ferrowy meridian wot El Hierro a Pariski meridian), dźensa so swětodaloko Greenwichowy meridian (hwězdarnja w Londonje) wužiwa.
Při dokładnym wobličenju pozicije je trjeba wobkedźbować, zo zemja kula njeje, ale přibližnje elipsoid, štož móhło přesunjenja městnow wo hač k 20 km wuskutkować. Tež móža geografiske koordinaty, po kraju, rozdźělne poćahowe systemy měć, kotrychž referencne elipsoidy su regionalnemu polu ćežitosće (Geoid) přiměrjene. Mjezynarodnje so dźensa zwjetša World Geodetic System 1984 (WGS84) wužiwa.
KartyWobdźěłać
W 18. a 19. lětstotku wurunowachu geodeća wjetše regionalne wotchilenja zemskeje podoby wot idealneho elipsoida přez to, zo woni we wotpowědowacych kónčinach wobličachu najlěpje přizamkowacy elipsoid, zo so k zemskemu powjerchej we wotpowědnych kónčinach derje "přilěhowaše". Srjedźišćo tajkeho elipsoida njekryješe so z masowym srjedźišćom zemje, wobwjertna wóska wšak běše paralelnje k zemskej wósce. Koordinatny system je porno druhim tajkim elipsoidam "přesunjeny" a "zhibnjeny". Tak nastachu dźesatki geodetiskich systemow (poćahowych systemow za karty). Z wuwiwanjom satelitoweje nawigacije dyrbješe so swětodaloko jednotny system wutworić, nětčiši WGS84.
W zemskich abo mórskich kartach, kotrež bazuja nimale přeco na prjedawšich systemach, móhło podaće we wopačnym poćahowym systemje (na př. zapisowanje GPS-pozicije) zmylk tójšto stow metrow zawinować, jeli referencny elipsoid (tež kartowy datum, poćahowy system) podaća njeje samsny kaž tón karty. Tohodla ma so při dokładnych koordinatnych podaćach (hrube prawidło: lěpše hač 1 km abo lěpše hač 1 łukowa mjeńšina) poćahowy system přidać.
Koordinaty dadźa so z pomocu přihódneje transformaciskeje softwary z jednoho systema do druheho přeličić. Tajka software dyrbi parametry wobsahować, kotrež definuja wotchilenje poćahowych systemow jednoho wot druheho resp. wot WGS84 z tak wysokej kaž móžno dokładnosću.
Lětarstwo a nawtikaWobdźěłać
Dokładniše poziciske podaća su trěbne w lětarstwje a nawtice. Tu podawaja geografisku šěrokosć a dołhosć w stopnju a łukowych mjeńšinach, na př. Zugspitze Lat = 47° 25’ N abo sewjerneje šěrokosće, Lon = 010° 59’ E abo wuchodneje dołhosće.
- Łukowe mjeńšiny so decimalnje dale poddźěleja.
- Po DIN 13312, płaćiwy za lětarstwo a namórnistwo, skrótša so geografiska šěrokosć z Lat abo staršo z φ, geografiska dołhosć z Lon abo λ. B a L normje njewotpowědujetej.
- Šěrokostna mjeńšina wotpowěduje na zemskim powjerchu čarje wot 1,852 km a definuje dołhosć mórskeje mile.
- Čara, kotraž wotpowěduje dołhostnej mjeńšinje, je na ekwatorje tež 1,852 km, pomjeńšuje so wšak do čopa z kosinusom geografiskeje šěrokosće hač na nul. Wona je potajkim wot šěrokosće wotwisna. Znutřka Europy leži čara mjez 1,0 km a 1,5 km (hlej tež wotšěrjenje[1]).
KrajměrjenstwoWobdźěłać
W krajměrjenstwje su dokładnosće na centimetry požadane – tohodla njedosaha podaće w łukowych sekundach, dokelž jedna łukowa sekunda (1″) přibližnje 31 m (sěrokostne podaće) resp. 20 m (dołhostne podaće w Europje) wotpowěduje. W Němskej je so dotal połoženje krutych dypkow na milimetry dokładne jako koordinata Gauß-Krüger, poćahowane na Besselowy elipsoid podało, resp. na kónčinach NDR, wot 1950ych lět, poćahowane na elipsoid Krassowski. Wot 1990ych lět přewjedźe so přestajenje na UTM-koordinaty w ETRS89-systemje, poćahowane na GRS80-elipsoid.
Přirodne, astronomiske, elipsoidiske, geodetiske koordinatyWobdźěłać
Přirodne koordinaty (astronomiska šěrokosć φ a astronomiska dołhosć λ) dadźa so přez astronomiske wobličenje pozicije zwěsćić. Poćahuja so na woprawdźity lotowy směr při měrjenskim dypku. Elipsoidiske koordinaty (B, L – tež geodetiske koordinaty mjenowane) poćahuja so na směr normale wužiwaneho referencneho elipsoida. Diferenca mjez lotowym směrom a elipsoidowej normalu je zwjetša mjeńša hač 10″ a mjenuje so lotowe wotchilenje. Zwjetša njeběži ani lotowy směr ani elipsoidowa normala přez srjedźišćo zemje.
Jeli so jenož snadne žadanja na dokładnosć stajeja, na př. při zwobraznjenjach kartow w jara małych měritkach, přibližuje so zemske ćěleso za zjednorjenje přez kulu. W tutym padźe wotpowědujetej geografiska šěrokosć a dołhosć kulowym koordinatam. Jenož potom je šěrokosć nuhelow w srjedźišću zemje mjez ekwatorom a pytanym dypkom.
StawiznyWobdźěłać
Rozdźělenje na stopnje jako rozdźělenje połneho nuhela kruha do 360° dźe na astronoma Hypsikles z Alexandrije („Anaphorikos“, 170 př.Chr.n.) a Hipparch z Nikaia (190–120 př.Ch.n.) wróćo.
Hižo Klawdius Ptolemeus wužiwaše w swojim dźěle Geographike Hyphegesis wokoło 150 po Chr.n. stopnjowu syć z dołhostnikami a šěrokostnikami. Jeho nulowy meridian běše hač do 19. lětstotka zwjetša wužiwany Ferro-Meridian přez najbóle zapadny zemski dypk, kotryž běše tehdom znaty. Dla wjele přemałeje kalkulacije zemskeho wobjima (na wšě 30.000 km město 40.000 km) njewotchileja jeho podaća k geografiskej dołhosći wo 18°3', ale w srjedźnej Europje wo wjace hač 24° wot toho, kotryž so na Greenwich poćahuje. Jeho podaća wo šěrokosći leža z njejasnych přičinow nad korektnymi.[2] Z jedneje strony hodźi so k přesnadnemu zemskemu přerězkej Ptolemeusa, z druheje strony so dybjało, při jeho přemało wobličenym wotstawku mjez słóncom a zemju, 1210 zemskich radiusow ze stawa słónca, na přemały stopnjowy wotstawk wot ekwatora sćěhować.
Po zasowotkryću jeho dźěła Geographike Hyphegesis a jeho přełožka do łaćonšćiny w zažnym 15. lětstotku so stopnjowy system Ptolemeusa spěšnje předoby. [3]
Duarte Pacheco Pereira (1469–1533) polěpši antikne měrjenske metody za globalnu nawigaciju zakótwjenu w Acorach. Z rozdźělenjom zemjekule do španiskeje a portugalskeje hemisfery w zrěčenju wot Tordesillasa z lěta 1494 doby zaso etablěrowana stopnjowa syć politiski wuznam.
W lěće 1634 je so na El Hierro jako najbóle zapadna z Kanariskich kupow nulowy meridian přez Faro de Orchilla postajiło a hakle wot lěta 1884 předoby so w Jendźelskej meridian wot Greenwicha zwučeny wot lěta 1738 přećiwo druhim narodnym nulowym meridianam.
Nouvelle Triangulation de la France, kotraž dźe na měrjenja wot Jacques Cassini a Jean Dominique Comte de Cassini z časa do 1793 wróćo, wotmě so w běhu metrifikacije (přestajenje wšěch relewantnych měrow na meter jako standard). Nulowy meridian běži přez Paris, tak zo „Old Royal Observatory“ w Greenwichu leži pola 2° 20′ 14,025″ W (NTF), podaty w nowostopnjach. To wopřija tež decimalne rozdźělenje stopnjoweje měry do nowostopnjow, grades (nouvelle), dźensa po zakonje jako Gon (1 połnonuhel = 400 nowostopnjow).
Mjeztym zo meridian w Greenwichu je so předobył, sta so kutowa měra Gon a rozdźělenje do 400° z geodetiskim standardom w srjedźnej Europje. Kružne rozdźělenje do 360° rozumi so dźensa často jenož wobmjezowane jako terestristiske stopnjowe rozdźělenje (stopnjowa syć).
DokładyWobdźěłać
- ↑ Přełožowanski namjet, hlej němski terminus Abweitung
- ↑ Claudios Ptolemaios: Geographike Hyphegesis, kap. 10. Germania Magna (Přirunaj stopnjowe podaća z tymi dźensnišich kartow)
- ↑ An alternative route to mapping history


text:
Bjarnat Krawc (* 5. februara 1861 w Jitru; † 25. nowembra 1948 we Warnoćicach) bě serbski hudźbnik, komponist, dirigent a hudźbny wědomostnik. Skutkowaše dołhe lěta w Drježdźanach a je čestny wobydler města Warnoćicy.
We wobłuku serbskeje hudźby je wosebje wuznamny jako nawoda serbskeho chóroweho hibanja w 1920tych a 1930tych lětach. Wobdźěłowaše ludowe spěwy. Ale tež jeho originarne kompozicije su hišće dźensa často spěwane, na př. Boža mša w serbskich kěrlušach (1938, na teksty Michała Nawki).
Přez Krawcowu twórbu Missa solemnis nabožna hudźba Serbow mjezynarodne připóznaće dožiwi. 1932 bu tuta prěni raz we Łužicy předstajena a so hižo 1934 w Bratisławje, 1935 w Zagrebje a 1936 w Poznanju spěwaše. Twórba je tež na hudźbnych medijach nahrata.
WotkazyWobdźěłać
- Škowrončk ze serbskich honow Bjarnat Krawc – Viktor Velek, Rozhlad, 02/2011 (serbsce)


text:
Mapa kodów pocztowych Grabówka, gmina Borzechów, powiat lubelskiMiejscowość: Grabówka
Gmina: Borzechów
Powiat: lubelski
Województwo: lubelskie
Kod pocztowy: 24-224
Kody pocztowe
Kody pocztowe w innych miejscowościach: Gdynia kody pocztowe, Głogów Małopolski kod pocztowy, Bałtycka 156 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 157 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 158 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 159 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 160 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 161 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 162 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 163 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 164 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 165 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 166 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 167 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 168 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 169 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 170 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 171 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 172 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 173 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 174 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 175 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 176 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 177 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 178 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 179 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 180 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 181 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 182 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 183 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 184 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 185 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 186 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 187 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 188 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 189 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 190 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 191 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 192 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 193 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 194 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 195 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 196 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 197 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 198 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 199 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 200 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 201 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 202 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 203 Olsztyn kod pocztowy, Bałtycka 204 Olsztyn kod pocztowy
Mapa strony


text:
Rajza na Hameryka Ślōnzŏk w rajza sie szykuje Za wjelkōm wodōm wylōnduje Kaj kamrata mŏ dobrego Co wywandrowŏł wjeku łńskigo Ale staroś wjelki mŏ Co sie w kofry wrazić do ? Bo krupnioka niy zawjezie Dyć we rajzie sie rozlezie Cojś tam jednak skōmbinuje Z pustym kofrym niy pogzuje Jak sie zyńdōm wyściskajóm Ło kamratach […]
Jesteś tutaj:Strona główna / Archiwum dlakontynent
Rajza na Hameryka
19 kwietnia 2012 przez Urszula Oślislok
W kategorii:Cztyry pory roku, Lato, M, N, O, O ludziach, O przyjaźni, O Slonsku i Slonzokach, Piszemy, Tematycznie, Urszula Oślislok, Wakacje, wycieczki, wyprawy,, Wierszem, Wszystkie wpisy, Wykonawca/Autor Tagi:ameryka, fliger, hajmat, kamraty, karlus, kolocz, kontynent, lot, podroz, radosc, rajza, rajza na hameryka, samolot, silesia, slask, slonskogodka, slonzoki, spotkani, tynsknota, urszula oslislok, woda


text:
Strzůdźymne Morze
Morze Strzůdźymne – morze mjyndzykůmtynyntalne położůne půmjyndzy trzyma kůntynyntůma: Ojropům, Afrikům a Azyjům. Zajmuje ůng. 2,5 mln km² placu. Zasolyńy 38-39 ‰. Ze Uoceanem Atlantyckim mo kuplůng bez Ćyśnina Gibraltarsko. Na wschodźe bez Ćyśńina Dardanele mo kuplůng s Morzym Marmara a dali ze Morzym Czornym. Bez Kanoł Sueski mo kuplůng s Morzym Czyrwůnym a dali ze Uoceanym Indyjskim. Srogsze wyspy to Balyary, Korsyka, Sardyńijo, Sycylijo, Malta, Kreta, Rodos a Cypr. Na wybrzeżach Morza Strzůdźymnygo kwitnyły roztomajte rozwińynte cywilizacyje tyśůnce lat nazod. Pozostoły po ńich bogate pamjůntki archeolůgiczne a ńy ino.


text:
Moszeja
Moszeja (arab. مسجد masdżid; l.mn. مساجد masadżid) – plac kultu muzůłmańskigo. Słowo moszeja uoznoczo belejake stawjyńy, we kerym uoddowo śe hůnor Allahowi, ńyzoleżńy uod uůngo baukůnsztu.
Podstawowym cwekym istńyńo moszejůw je dowańy możebnośći muzułmanům wspůlnygo rytualnygo rzykańo (salot). Moszeje můgům być tyż wykorzistowane tyż we inkszych cylach - jako place trefůw abo edukacyjne uostrzodki. Pjyrsze moszeje, take kej Moszeja Kuba a Masdżid an-Nabawi, nastały we VII stoleću a bůły ajnfach naznoczůnymi placůma pod gołym ńebym. Dźiśo, wjynkszość mesztůw mo wyrafinowane kopuły a minarety.


text:
Belweder (telewizůr)
Belweder – marka uodbjorńika telewizyjnygo uo symbolu OT1471, produkowanygo pod kůńec lot pjyńćdźyśůntych XX wjeku (uod listopada 1957) bez Waršawske Zakuady Telewizyjne. Bůu to drůgi (po OTW Wisła) produkowany we Polsce a pjyršy uopracowany we couośći we Polsce uodbjorńik.
Projektai zouožyńo techńične[Sprowjej]
Pjyrše zouožyńo techńične a model laboratoryjny wykůnano we WZT we 1955 roku, prace projektowe a průby prowadzůno do lipca 1957. Přůd kůnstruktorůma postawjůno zadańy uopracowańo nowočesnyj kůnstrukcyje s wykořistańym technolůgije dostympnyj we kraju, tzw. "antyimportowej". Je wert zoznočyć, aže půpředńo kůnstrukcyjo, telewizor "Wisua", we znočnyj mjeře uopjeroua śe uo licyncyjne uopracowańo sowjecke a elymynty sprowadzane s ZSRR. We "Belwedeře" zouožůno zastosowańy nowočesnych na tomte časy lamp elektrůnowych na dźewjyńćůnůžkowych cokouach nowal tzw. seryje ojropejskij a tyž, we ńywjelgim zakreśe, jydnygo s nojnowšych uůwčesnych wynalazkůw – přiřůndůw půupřewodńikowych. Zastosowano we ńim tyž inkše elymynty, dotychčos ńy produkowane we Polsce, m.in. uoporńiki mińaturowe uo uobćůnžalnośći 0,1 W, kůndynsatory ceramične uo wysokij stouej dielektryčnyj, rdzyńy ferrytowe a přewody symetryčne.


text:
Mapa kodów pocztowych NiewaźkaMiejscowość: Niewaźka
Gmina: Jawornik Polski
Powiat: przeworski
Województwo: podkarpackie
Kod pocztowy: 37-230
Kody pocztowe
Kody pocztowe w innych miejscowościach: Konin kody pocztowe, Gryfino kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 59 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 60 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 61 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 62 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 63 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 64 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 65 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 66 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 67 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 68 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 69 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 70 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 71 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 72 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 73 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 74 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 75 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 76 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 77 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 78 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 79 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 80 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 81 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 82 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 83 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 84 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 85 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 86 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 87 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 88 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 89 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 90 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 91 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 92 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 93 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 94 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 95 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 96 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 97 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 98 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 99 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 100 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 101 Warszawa kod pocztowy, Cybulskiego Zbyszka 102 Warszawa kod pocztowy, Przyrzecze 1 Warszawa kod pocztowy, Przyrzecze 2 Warszawa kod pocztowy, Przyrzecze 3 Warszawa kod pocztowy, Przyrzecze 4 Warszawa kod pocztowy, Przyrzecze 5 Warszawa kod pocztowy
Mapa strony


text:
Sakska w swěće
Sakska je kraj z mnohostronskimi mjezynarodnymi poćahami. Na zakładźe swojeho geografiskeho połoženja w srjedźišću Europy a přeprěkowana wot wažnych wikowanskich pućow móžeše Sakska w běhu poslednich lětstotkow z čiłeje kulturneje a hospodarskeje wuměny daloko přez swoje hranicy profitować.
Mjezynarodne kooperacije
Na to natwarjejo haji Swobodny stat Sakska wot lěta 1990 šeroko zapołožene mjezynarodne kooperacije z wjace hač 30 statami. Srjedźo- a wuchodoeuropske kraje tworja při tym bytostne ćežišćo. Wyše toho wotewrja pak so Sakska tohorunja za do přichoda so orientowace zhromadne dźěło z krajemi w Americe, Aziskej a w Bliskim wuchodźe.
Mnohostronskosć projektow
Šěroka paleta mjezynarodnych poćahow Sakskeje wopřija regionalne partnerstwa z tuchwilu wosom regionami kaž tež zhromadne dźěło na konkretnych projektach abo w temowospecifiskich syćach.
Zaměr prócowanjow statneho knježerstwa je, ze swójskimi aktiwitami, ale tež přez spěchowanje a moderaciju zhromadne dźěło sakskich institucijow a swobodnych akterow z druhimi regionami w Europje a w swěće podpěrować.


text:
Bobr (rěka)
Bobr[1] (čěsce Bobr, pólsce Bóbr, němsce Bober) je rěka w Čěskej republice a w Pólskej. Wona je 272 km dołha a jeje rěčina ma přestrjeń 5882 km².
Bobr so wužórli w juhowuchodnym dźělu Kyrkonošow njedaloko čěskeho města Žacléř a ćeče so najprjedy kilometraj do sewjera, do Pólskeje. W Pólskej leža při rěce města Kamienna Góra, Jelenia Góra, Bólesław, Zahań, Sprotawa a Krosno Odrzańskie, blisko kotrehož so Bobr do Wódry wuliwa.
Delni dźěl Bobra sewjernje Zahanja wotpowěduje historiskej wuchodnej hranicy Delnjeje Łužicy.
Žórła[wobdźěłać]
- ↑ Filip Rězak: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin 1920.


text:
Kej sie trefiymy?
Siyrota
Siyrota Pōnbōczku miyłosierny Padōm na kolana Płaczki wartko lecōm Jo w tym bōlu sama Siyrota jo wielgo Bez ôjca bez matki Niy pōmogo słowo Nojlepszy kamratki Wszysko tłamsza w siebie A ślimtōm po nocy W dziyń pogodne liczko A tak parzōm ôczy Pomōż mi Pōnbōczku Dej chwila wytchniynio Spragniono żech ulgi […]
BOZE NARODZENIE
BOZE NARODZENIE Jak za bajtla, tak i terozki jest to dlo mie wielge przezycie. Yno teroz jest trocha inakszy. Wtynczos niy musialach sie o nic starac, bo to bolo zadanie od moji Mamy. Jo dostalach od Dzieciontka pod krizbaum skromne gyszynki, radowalach sie niymi bez pora miesiyncy, a maszkety tak se potajlowalach, coby styklo jak […]
OBLATEK
OBLATEK ♥ Bioły lekutki Chlybiczek anielski Kej sie nim dzielisz Zdowosz sie wielgi ♥ Tela mo siyły We swoji kruchtości Łomiesz go z bliźnim Tōż serce w miyłości ♥ Żole , utropa Idōm do ciynia Zbliżo sie dziyń wielki Dziyń Bożego Narodzynia! ♥ Jo wasza kamratka Oblatkym sie dziela We tym chlybiczku Na lepsze nadzieja! […]
Wakacje w Hajmacie
Odwiedziny u kolezanki Marysi w Toszku ,bardzo milo spedzilam czas i duzo zwiedzilam . Tutaj przed zamkiem w Toszku.
Letnio zegródka Uśki
Letnio zegródka Uśki Z dedykacjom dlo Uśki Oślislok Fest sie ludki sam dziwujom Mało Uśki tu widujom Kaj ta frelka tyż pytajom Ciyngym o nia sie starajom Czas tyj Uśce fajnie leci We zegródce rymki kleci Tam kaj grzondki i kwiotuszki Wiersze włażom do jyj główki Plewi i ciyngym rymuje Sadzi kwiotki podśpiywuje Dyć z […]


text:
Mapa kodów pocztowych LasońMiejscowość: Lasoń
Gmina: Ryki
Powiat: rycki
Województwo: lubelskie
Kod pocztowy: 08-500
Kody pocztowe
Kody pocztowe w innych miejscowościach: Lublin kody pocztowe, Hyżne kod pocztowy, Leszczynowa 7 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 8 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 9 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 10 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 11 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 12 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 13 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 14 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 15 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 16 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 17 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 18 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 19 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 20 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 21 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 36 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 37 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 38 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 48 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 49 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 50 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 51 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 52 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 53 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 54 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 55 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 56 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 57 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 58 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 59 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 60 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 61 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 62 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 63 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 64 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 65 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 66 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 67 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 69 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 70 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 71 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 72 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 73 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 74 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 75 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 76 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 77 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 78 Warszawa kod pocztowy, Leszczynowa 79 Warszawa kod pocztowy
Mapa strony


text:
Trocha refleksje na Wielkanoc Witejcie roztomili ,aż serce sie śmieje jak se tak podziwomy bez łokno na dwor .Momy za sobom już zima kiero co prowda była łaskawo dlo nas . Utopili my Marzana a teraz momy świynta ,kere przipadajom w najpiykniejszym okresie roku kiedy to prziroda budzi sie do życio .Słoneczko przigrzywo coroz bardzi […]
Trocha refleksje na Wielkanoc
Jak by starziki stanyły s grobu
W tym wydaniu gazety SZ przypomnimy czytelnikom jak to kiedyś było a jak teraz , jak na przestrzeni lat zmieniały się nasze obyczaje i poglądy. Jak by starziki stanyły s grobu Co by było jak by te nasze starziki stanyły s gobow. Czy poznali by ta ziymia kaj sie urodzili i tych swojich wnukow .Myśla […]


text:
Sewjeroatlantiski zwjazk
Sewjeroatlantiski zwjazk (jendźelsce North Atlantic Treaty Organization – NATO a francosce Organisation du Traité de l’Atlantique Nord – OTAN) je mjezynarodna organizacija, kotraž Sewjeroatlantiske zrěčenje, wojerski zwjazk mjez 28 eurposkimi a sewjeroameriskimi statami, přesadźi.[1] Sydło Sewjeroatlantiskej rady, hłowneho organa NATO, je wot 1967 w Brüsselu. Po wotzamknjenju Sewjeroatlantiskeho zrěčenja 4. apryla 1949, běše sydło mjez 1949 do 1952 najprjedy we Washingtonje, D.C. a po tym wot 16. apryla 1952 do 1967 w Parisu.[2]
Sobustawske staty[wobdźěłać]
NATO ma tučasnje 28 sobustawow. Dwanaće załožerske staty, kotrež zwjazkej wot 1949 přisłušeja su Belgiska, Danska, Francoska, Islandska, Italska, Kanada, Luxemburgska, Nižozemske kralowstwo, Norwegska, Portugalska, Zjednoćene staty Ameriki a Zjednoćene kralestwo. W lěće 1952 přistupištej Turkowska a Grjekska a 1955 přistupi Zwjazkowa republika Němskeje k NATO. Španiska je so zwjazkej 1982 přizamknyła a 1990 so Sewjeroatlantiski zwjazk na cyłu Němsku rozšěri.
W zwisku z wuchodnym rozšěrjenjom NATO přizamknu so Čěska, Pólska a Madźarska zwjazkej. Po tym přistupichu 29. měrca 2004 Estiska, Letiska, Litawska, Słowakska, Słowjenska, Bołharska a Rumunska k NATO. Albanska a Chorwatska přistupištej 1. apryla 2009 Sewjeroatlantiskemu zwjazkej.


text:
Moji godce Godko ślónsko,godko miła Cojś przez wjeki sie rodziła Jo tobóm byda godała Nigdy ło cia nie zapominałach Już starzyki nióm godały Ftedy jak króle panowały I do dzisioj tyś przetwała Żodno zawjerucha cie nie zdeptała Tera nowe czasy momy I ło ciebje zapomnieć nie domy ! Bydymy ło cia sie starali By cie […]
Moji godce
Godomy po ślónsku
GODÓMY PO ŚLÓNSKU My po ślónsku sie godómy Bo przeca tukej mjyszkómy Tu my sie też urodzili Tu my chałpy postawili Sóm sam nasze familije Dobrze nóm sie tukej żyje Chocioż jedni wyjechali Zaglóndajóm tukej dali Bo po ślónsku sztyjc godajóm Nasza godka w zocy majóm My se jóm tyż szanujymy Młodym przekazować bydymy Co […]
Pobozno Frela
Karykatura kobiet z dobrego pochodzenia w wykonaniu Kumplikow ,montaz:Hyjdla Kupa szpasu ze starymi frelami ,co klachajom i obgadujom wszystkich dookola .Kumpliki fajnie zaspiywali to co kozdy o nich mysli hihihi ,montaz:Hyjdla
Przed śwjyntami
Przed śwjyntami Mamulka zawsze mi godała co bych na śwjynta w doma czysto mjała Co by marasu nikaj nie było i choróbsko sie nie przywinyło Trza mjeć wszyndzi powychraniane łokna popucowane , czyste gardiny powjeszane Na hasiok wywalić zajś wszyski graty a szmaciorzowi dać stare szmaty Plac pozamjatać,zgrabić zegródka i posprałować se kożdo furtka Bo […]
SG „ŚLONSKO GODKA”
Ślonsko Godka 100 lot 100 lot piykno stronko Chocioż wiek twój mody 100 lot 100 lot sie rozrostej Na bok wszyske kłody Ludzi kupluj tyż ku siebie Co Ślonzkowi przajom Niychej wprawy we pisaniu Ciyngym nabiyrajom Ślonzek piykny pokazujesz Wierszym , zdjynciym , pieśniczkami Yno sam napisza jedne Tyś na zowdy z Ślonzokami! Barbara Politaj
Naszym Poetom
Naszym poetom Coś sie łodrodziyło Serca barzij bijóm We tyj naszyj godce Ślonske rymy żyjóm Tela ludzi przaje Wiersze piykne szkryflo Niy roz płaczka leci Ze uciechy – gryfno Niy ma gańbowanio Rymy wartko gnajóm Fraszki, poezyjo Liryka tyż znajóm Kunsztym świycom strofy Ło tyj Ślonskij Ziymi Piyknym kwieciu ze wiosny Ło strómach , zielyni […]
Contynuacja
Maria Kostrzewa Nazywom sie Maria Kostrzewa – nick mom ; Marichen Mjyszkom w napjykniejszej wsi w Województwie Ślonskim w Tworkowie.Urodziyłach se kej prawie zaczynała se Jesiyń i kopali kartofle,a mi se chciało prziść na świat.Mama mi dycki godała , dyć tego nie pamjyntom, że zymie to był wrzeszczek i do Bożego Narodzynia nie dałach im […]
Biesiada
Piosenka wykonana przez Romana Kostka ,video zrobiony z fotek z netu przez Hyjdla Filmik biesiadny co dowo chync spiwac razym z Romanym Kostka i sie kolybac przy fojerze .Montaz:Hyjdla
Paulek,Paulek,Hyjdla
Video wykonane z fotek znalezionych w necie ,komiczne zycie Hyjdli spiewane przez Lompow z Myslowic .Montaz:Hyjdla Filmik ze szpasym o Hyjdli ze fotek wykopanych na necie i spiywanych przez Lompow z Myslowic ,posklodala w raji :Hyjdla
Slonsko Godka
Video Slonsko Godka ,slowa Barbara Politaj ,nutki i spiew Roman Kostka ,montaz dla SG Hyjdla Filmik -slowa naszkryflane przez Barbara Politaj ,nutki pozbiyrol i zaspiywol Roman Kostka ,pouklodala do kupy Hyjdla dlo SG, na ogloszynie Karlusa w YT http://youtu.be/7pAF5dwhr9g


text:
Marlon Brando
Marlon Brando (do bliskych 'Bud', ur. 3 kwjetńa 1924 we Omaha, Nebraska, um. 1 lipca 2004 we Los Angeles) – amerikański aktor, znony přede wšyjskym s růl we takych filmach kej Bana zwano požůndańym, Na nabřežach, Dźiki, Uojćec chřestny (prawdopodobńy jeigo nojbaři rozpoznawalno rola), abo Čas Apokalipsy. Wyrežyserowou tyž western Dwa uobliča zymsty, we kerym sům zagrou.
Je uůn uwažany za jydnygo s nojwybitńijšych aktorůw amerikańskych. Brando wypracowou wuosny styl gry aktorskij, uoparty na systymje Stańisuawskigo. Grou guůwne role we dramatach, kůmedyjach i westernach, kaj zwykle wćelou śe we postaće zbůntowanych bohaterůw uo skůmplikowanej psychice. Jygo styl aktorski mjou ajnflus na takych aktorůw kej James Dean, Paul Newman eli Robert De Niro.
Jygo žyće prywatne bůuo buřliwe. Cera popeuńiůua samobůjstwo, syna zawarli we cuchthauźe za morderstwo, a Brando mjou problymy s nouůgym alkoholowym. We bjůgrafiji The Only Contender kero bůua wydano we 1976 roku uotwarće přiznowou śe do Biseksualizmu, škryflajůnc: Jak wjelu chopůw mjoužech dośwjadčyńo hůmoseksualne, i ńy ma mje za to gańba. Uorjyntacyjo Brando jasno zostoua sprecyzowano na portalu NNDB[1].
Je laureatym wjelu prestižowych nagrůd, m.in. dwůch Uoscarůw (poza tym zdobůu ješče šeść nůminacyji) – za Uojca chřestnygo i Na nabřežach.
We 1973 roku uodmůwiyu přijyńćo Uoscara za Uojca chřestnygo, coby zaprotestować přećiwko dyskryminacyji Indianerůw i jejich zcygańůnymu předstawjańu we westernach, a tyž we geśće poparćo do Indjanerůw ze Ruchu Indianerůw Amerikańskych kere uokupowali Wounded Knee we rezerwaće Pine Ridge. Mjast ńygo na scyna wylazua modo Indjanerka Sacheen Littlefeather (Maria Cruz), kero we jygo imjyńu uodgodoua přijyńćo nagrody a wyjaśńiua tygo powody (Brando wspjerou potym m.in. přiwůdce uokupacyji Dennisa Banksa).
Krům nagrůd prestižowych mo tyž na swoim kůńće Zuoto Malina za rola we filmie Wyspa doktora Moreau a dwje nůminacyje – za Wzůr i Kolůmba uodkrywce.
Filmografja[Sprowjej]
Nojwažńijše filmy s filmografii Marlona Brando:
- 2001: Rozgrywko (The Score)
- 1998: Uatwo forsa (Easy Money)
- 1997: Śmiouy (The Brave)
- 1996: Wyspa doktora Moreau (The Island uof Doctor Moreau)
- 1996: Don Juan DeMarco
- 1992: Kolůmb uodkrywca (Christopher Columbus)
- 1990: Nowicjuš (The Freshman)
- 1980: Wzůr (The Formula)
- 1979: Čas apokalipsy (Apocalypse Now)
- 1976: Přeuůmy Missouri (The Missouri Breaks)
- 1973: Uostatńy tango we Paryžu
- 1972: Uojćec chřestny (The Godfather)
- 1967: Hrabina s Hůngkůngu (A Countess from Hong Kong)
- 1967: W zwjerćadle zuotygo uoka (Reflections in a Golden Eye)
- 1966: Uobuawa (The Chase)
- 1966: Appaloosa (The Appaloosa)
- 1962: Rebelijo na Boůnty (Mutiny on the Bounty)
- 1962: Spokojny Amerikůn (The Ugly American)
- 1961: Dwa uobliča zymsty (One-Eyed Jacks)
- 1959: Keby ptoki bez gńozdůw (The Fugitive Kind)
- 1958: Mode lwy (The Young Lions)
- 1957: Sayůnara (Sayonara)
- 1956: Herbaćarńo pod Mjeśůnčkem (The Teahouse of the August Moon)
- 1954: Désirée
- 1954: Dźiki (The Wild One)
- 1954: Na nabřežach (On the Waterfront)
- 1953: Juljuš Cezar (Julius Caesar)
- 1952: Viva Zapata!
- 1951: Bana zwano požůndańym (A Streetcar Named Desire)
- 1950: Pokuośe wojny (The Men)
Linki zewnyntřne[Sprowjej]
- Zajta důmowo (en)
- Marlon Brando we NNDB (en)
- Marlon Brando we Filmweb.pl (pl)
- Marlon Brando (en) – linia žyćo
Připisy[Sprowjej]


text:
Pětr Młónk
Pětr Młónk (tež: Młóńk abo Młynk; * 19. měrca 1805 w Žičenju; † 6. februara 1887 w Małej Boršći) bě serbski ludowy basnik a narodny prócowar.
Wón narodźi so jako syn roboćanskeho žiwnosćerja a ćěsle. Wjele chwile za šulu w Hodźiju njeměješe, słužeše zahe pola burow. 1821 kupi jemu nan mału žiwnosć w Dźiwoćicach a jeho 1822 woženi, zo njeby trjebał do wójska.
Zakoń wšak so změni a tež ženjeni dyrbjachu pola wojakow słužić. Pětr Młónk běše tuž wot 1825–1833 w Drježdźanach, hdźež póčnje w běhu nócnych stražow basnić. Po wojerskej słužbje chodźeše na robotu a buram na dźěło.
1844–1847 dźěłaše na twarje železniskeje čary Drježdźany-Zhorjelc, kotraž wjedźeše tež přez tehdy serbske wjeski Hodźijskeje wosady. Jako dóńdźe k zwadźe, dokelž bě sej dohladowar žadał, zo serbscy dźěłaćerjo so na twarje swojeje rěče wzdadźa, zasadźi so Młónk z wuspěchom za prawa serbšćiny. Němscy dźěłaćerjo, wšitcy z cuzby, běchu wšak w serbskich swójbach wokoliny zakwartěrowani. Młónk argumentowaše: „Jeli my tu serbsce rěčeć njesměmy, da wy wot dźensa žane bydlenje wjace njezmějeće.”
W rewoluciskim lěće 1848 podpěra Młónk (tež z basnjemi) peticiju Maćicy Serbskeje a bě dale w zjawnym žiwjenju aktiwny. Sta so wjesny sudnik w Dźiwoćicach a dźěłaše wusko z wosadnym fararjom Jaroměrom Hendrichom Imišom w Hodźiju hromadźe. 19. apryla 1876 wuzwolichu jeho Maćicarjo za čestneho čłona towarstwa.
Wulke zasłužby zdoby sej Młónk jako ludowy basnik. Móže so samo rjec, zo załoži cyłu šulu ludoweho basnistwa. Awtorojo kaž Hańža Budarjowa, Handrij Falka, Jan Hajnca, Gusta Hatas, Jan Kruža orientowachu so w swojej dźěławosći na nim. Młónk napisa stotki składnostnych, nabožnych a zdźěla politiskich basnjow, kotrež wozjewjachu so wosebje w Serbskich nowinach. Ludźo chodźachu tež ze zdalenišich wsow k njemu, zo bychu sej basnje skazali.
Słužbu wukonješe Młónk tež, hdyž w Hodźijskej wosadźe (a zdźěla tež w dalšej wokolinje) něchtó wumrje. Tehdy hišće njeběchu ćěłownje. Njebohi ležeše doma na marach. Z procesionom přewodźachu přiwuzni a přećeljo ćěło na kěrchow. Při tajkich přewodźenjach Młónk hač do wysokeje staroby modlitwy a kěrluše kantorješe.
Dnja 6. februara 1887 so Młónk, nawjedujo tajki procesion, blisko Małeje Boršće mortwy zwjeze. Pohrjeb, na kotrymž wobdźěli so wjele stow Serbow z cyłeje Hornjeje Łužicy, bě 9. februara w Hodźiju.


text:
Szląsczi jãzëk abò szląskô gôdka (szl. ślůnsko godka, ślůnski, czasã téż pů naszymu) to karno szląsczéch dialektów, chtërne brëkòwóné są przez lëdztwò Górnégò Szląska w Pòlsce a téż w Czesczi ë Miemiecczi. Bezpòstrzédno wëchôdaje ze stôrosłowiańsczégò jãzëka. Hònorowi przédnik Radzëznë Pòlsczégò Jãzëka Pòlsczi Akademiji Ùczbów prof. dr hab. Walery Pisarek nazwôł szląsczi jãzëk "stôrszim bracynã standardowi pòlaszëznë". Na sztôłtowónié sã słowiznë jãzëka miôłë wpłiw pòżëcczi z jãzëków: pòlsczégò, czesczégò (a barżi mòrawsczégò, dôwni bãdącégò apartnym jãzëkã), miemiecczégò (czãscy z germansczégò dialekta szląsczi mòwë, nigle standardowi miemczëznë) a téż dzélama słowacczégò. W jãzëkù tim nôwikszi ùdzél mają słowa słowiańsczégò pòchòdzënkù. Wikszi dzél słów je krótkò stôropòlsczégò jãzëka, òsoblëwie sąsednich dialektów: wiôlgòpòlsczégò ë môłopòlsczégò a téż jãzëkóm dolnosorbsczim, górnosorbsczim ë mòrawsczémù, nigle dzysdniowi standardowi pòlaszëznë. Szląskô mòwa jinaczi sã òd jinëch jãzëków słowizną, fònetiką a téż dzélama òrtografiją. Terô warëją robòtë nad ùsôdzenim szląsczégò lëtaracczégò jãzëka. Òd lat 30. XX s. je ju szląsczi lëteracczi mikrojãzëk - lasczi, ùstandarizowóny przez fridecczégò pisarza Erwina Goja, znónégò jakò Óndra Łysohorsky, równak òstôł òn òpiarti na pògreńcowi szląskò-mòrawsczi baze gwarë górno-òstrawsczi, tedë nie je dlô karna szląsczich dialektów reprezentacjowi. Wczasniszé próbë standarizacëji lëteracczégò szląsczégò jãzëka, pòdjimniãté czile razów w XIX s. m.jin. przez Antóna Stabika nie darzëłë sã.
W pòlsczi ùczałi lëteraturze dominëje pòzdrzatk, że szląsczi etnolekt je karnã gwarów abò dialektów/pòddialektów w ramach pòlsczégò jãzëka.
Szląsczi jãzek, jakno apartny słowiańsczi jãzëk béł klasyfikòwóny bez niechtërnëch slawistów. W Zôpadny Eùropie, m.jin. Gerd Hentschel wëmieniwô w swòjich prôcach szląsczi jãzëk westrzódka zôpadnosłowiańsczéch jãzków, a napisôł téż ùczałi artikel zatitlowóny "Śląski - nowy (albo i nie nowy) język słowiański?". Juwerno robòtë amerikańsczich slawistów, òd co nômni cziledzesãcu lat klasyfikùją szląsczi jãzëk jakno apartny, bò tak òpisëje gò renomòwóno dlô nich, amerikańskô Słowiańskô Encyklopedijô. Zôs miemiecczi slawista z Górnégò Szląska Reinhold Olesch, miôł szląsczi za swòją rôdną mòwã. Téż britijsczi historik Norman Davies, trzëmô, że szląsczi etnolekt nót je klasyfikòwac jakno apartny jãzëk.
W rokù 2011 kòle 509 000 sztëk lëdzy zadeklarowóné miało szląsczi jakno swój domôcy jãzëk.[1]
Biblioteka Kongresu USA 18 lëpińca 2007 wpisóné mô jśzëk szląsczi w register jãzëków swiata. Jãzëk szląsczi òstôł téż zaregisterowóny w Midzenôrodny Jãzëkòwi Òrganizacëji, dze òstôł mù przëdzélony kòd ISO: szl.
W séwnikù 2007 rokù zòrganizowóné òstało pierszi rôz Òglowòpòlsczé Diktando Szląsczégò Jãzëka. Za bezzmiłkòwé akceptérowóné je przënômni 10 różnëch ôrtów zapisënkù.
6 séwnika 2007 rokù 23 pòsłów Sejmù Pòlsczi Repùbliczi zgłoszëło projekt ùstôwë ùznôjący szląską mòwą jakno òbéńdowi jãzëk.
AlfabétEdytuj
Ni ma jednégò alfabétu trzëmónégò za standardowi dlô szląsczi gôdczi. Brëkòwnicë tegò jãzëka przënãceni są do ùżëcô znaków z pòlsczégò alfabéta. W rokù 2007 wëmëszloné òstôł zestôwk znaków dlô szląsczégò, bazëjący na 10 skriptach. Nen alfabét je w ùżëcym w Internece, òsoblëwie na Szląsczi Wikipediji.
Aa Bb Cc Ćć Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Ńń Oo Pp Rr Ss Śś Tt Uu Ůů Ww Yy Zz Źź Żż
A téż ne diakriticzi: Ch Cz Dz Dź Dż Rz Sz.
Òbéńdowé zróżnicowóniéEdytuj
Szląsczi nie je jedurnorodnym jãzëkã i na różnëch kùlturowò-historicznëch òbéńdach pòtkac mòże jine znaczënczi nëch sómëch słów, jak ë téż jich różną wëmòwã. Nie wszëtczé tedë òpisóné céchë mòwë wëstãpiwają na wszëtczich jegò òbéńdach. Czãsto równak wëstãpiwô m.jin. labializacëjô, mazurzenié ë jabłonkòwónié.
Jãzëkòwò szląsk pòdzélëc mòże na partë pôłniowi ë nordowi (czasã wëapartniwô sã téż strzédny). Pòtëkô sã téż jãzëkòwi pòdzél Szląska zdrzącë na regionë: Ceszëńsczi, Górny ë Òpòlsczi.
Górny Szląsk mòże téż pòdzélëc na dzéle: nordową dze wëstãpiwô "mazurzenié" ë pôłniową, dze ni ma ti cechë. Greńcą je linia òd zôpadu przez: Kątë Òpòlsczé, Tarnów Òpòlsczi, Krośnicã, Staniszcze, Kolonowsczé, Zawadzczé, zdłużą Môłi Panwi ë na pôłnie w rejon Tarnowsczéch Górów, na zôpad òd Katowic ë na pòrénk òd Pszczynë.
Wdle jãzëkòznôwcë, prod. Alfreda Zarębë (aùtora Jãzëkòwégò Atlasu Szląska) na Górnym Szląskù mòże wëapartnic m.jin. ne dialektë:
- wëstrzédne òbjimajacé krézë pyskowicczi, rybnicczi, mikołowsczi,
- pògreńca szląskò-môłopòlsczégò, òbjimającé Katowicë, Tychë, kréz pszczyńsczi,
- pògrëńca gliwickò-òpòlsczégò òbjimającé kréz tarnogórsczi ë lubliniecczi,
- nordowé w krézu racibòrsczim na zôpad òd Òdrë,
- lasczé w òkòlich Pietrowic Wiôldżéch, Krzanowic (pôłniowò-zôpadni dzél krézu racibòrsczégò),
- Kobylorzy na òbéńdze Strzelców Òpòlsczich, Kamienia Szląsczégò ë Kotlarni,
- namisłowsczi na pòrénk òd Namysłowa (bez gardu),
- sycowsczi na pòrénk òd Sycowa (bez gardu).
Przëmiôr ùżëcôEdytuj
"Wszyjske ludźe rodzům śe swobodne a růwne we swojim werće a prawach. Sům uůne uobdarzůne filipym a sůmńyńym a majům powinność wzglyndym inkszych jak brat s bratym postympować."
Wëmòwa w IPA:
/'fʂɨjske 'luʥɛ 'rɔʣom ɕɛ 'vɔlnɛ a 'rovnɛ vɛ 'sfɔjim 'vɛrʨɛ a 'pravax som 'woɲɛ wɔbda'ʐoɲɛ fi'lipɨm a sum'ɲɨɲɨm a 'majom 'pɔ'vin:ɔɕʨ 'vzglɨndɨm 'iŋkʂɨx jak brat s 'bratɨm pɔstɨm'pɔvaʨ/
Bùtnowé lëncziEdytuj
PrzypisekEdytuj
- ↑ Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011. Raport z wyników - Central Statistical Office of Poland


text:
SMUTNE WIDOKI WE PROMYKU SŁOJNCA
Łoch jak tyn promyk, tyn promyk słojnca,
We smutku rozjaśnio naszo Ziymjo Ślonsko.
Te wszystki bergi tu łusypane,
No i te doły wodom zalone.
Tyż i te Gruby, kere nom pozawjyrali,
I to czego już niy ma, bo na złom to dali.
Kuminy, Wieże Szybowe, to już siy wali,
A przeca było to masiwne, no i ze stali.
Dyć nasze Władze, to zaniydbały,
Pjyrsze do gruzow doprowadziyły,
A potym za FRIKO to sprzedały.
A nom Ślonzokom Serca siy krejom,
Zajś płaczki ze łoczy siy lyjom i lejom.
Hubert Mojżesz


text:
Berlin
Wspůłrzyndne: 52°31'07" N 13°24'30" E
Berlin[1] – stolica a nojwjynksze mjasto Mjymjec, na prawach kraju zwjůnzkowygo (landu). Zajmuje 890 km² placu, zamjeszkuje sam blisko 3,5 mln uosůb. We czaśe uode 13 śyrpńa 1961 do 9 listopada 1989 mjasto bůło potajlowane na dwje zorty (Berlin Zachodńi a Wschodńi) bez Berliński mur.
Berlin leży we půłnocno-wschodńij tajli Mjymjec. Położůny je nad rzykůma Szprewům a Hawelům a jejich dopływůma. Rzyka Szprewa we dźelńicy Spandau wpado do Haweli, prowygo dopływu Łaby. Berlin znojduje śe mjyndzy płaskowyžůma Barńim a Teltow. Leży ůng. 70 kilůmetrůw uod grańicy s Polskům.
Przipisy
- ↑ Ślůnske mjano za: Reinhold Olesch, Der Wortschatz der polnischen Mundart von Sankt Annaberg, Berlin 1958


text:
Jesiynno pjoska Jesiynno pjoska wjater śpjywŏ Dmuchŏ po polach,liści rozwjywŏ Trocha przysiednōł se we zygrōdce Kaj kwitnōm kwjŏtki na grzōndce Tam szmaterloki szumne furgajōm I pjyknie ptŏszki jeszcze śpjywajōm Brzynczyni pszczoły słyszeć we kwjŏtkach Kjere w jesiynnych siedzōm siyrotkach Podmuchŏł wjater se na kwjŏteczki Potym na strōmach serwŏł listeczki Kjere we lufcie pjyknie furgały I […]
Jesteś tutaj:Strona główna / Archiwum dlaswista
Jesiynno pjoska
19 września 2012 przez Urszula Oślislok
W kategorii:Cztyry pory roku, Jesiyn, M, N, O, Piszemy, Tematycznie, Urszula Oślislok, Wierszem, Wszystkie wpisy, Wykonawca/Autor Tagi:bratki, brzimy, dmucha, domy, drzewa, furgac, gra, jesien, jesiynno pjoska, kwiaty, liscie, miasto, modrzew, motyle, parki, pola, pszczoły, ptoszki, siyrotki, slonskogodka, swista, urszula oslislok, wiatr, wies, zlota jesien


text:
-
Krzysztof Marciniec, Roman Wiża i Artur Szołtysek najlepsi w Wodzisławiu Śląskim
Kategoria: Turnieje w Polsce - Pozostałe turnieje / 03 Czerwca 2014
Krzysztof Marciniec, Roman Wiża i Artur Szołtysek wygrali turniej tenisa stołowego z okazji 45. Dni Wodzisławia Śląskiego.
Tagi: Artur Szołtysek, Roman Wiża, Krzysztof Marciniec, Wodzisław Śląski
-
Krzysztof Marciniec, Piotr Sasyków, Bogusław Balawajder i Zbigniew Siódmok wygrali GP Wodzisławia Śląskiego
Kategoria: Turnieje w Polsce - Pozostałe turnieje / 01 Kwietnia 2014
Krzysztof Marciniec, Piotr Sasyków, Bogusław Balawajder i Zbigniew Siódmok wygrali klasyfikację generalną XXIV Grand Prix Wodzisławia Śląskiego w tenisie stołowym.
Tagi: Bogusław Balawajder, Krzysztof Marciniec, Wodzisław Śląski, Grand Prix Wodzisławia Śląskiego, Piotr Sasyków, Zbigniew Siódmok
-
Znamy zwycięzców II GP Wodzisławia Śląskiego
Kategoria: Turnieje w Polsce - Pozostałe turnieje / 18 Marca 2014
Krzysztof Marciniec, Piotr Sasyków, Roman Wiża, Andrzej Matczak i Bogusław Balawajder wygrali drugi turniej z cyklu Grand Prix Wodzisławia Śląskiego w tenisie stołowym.
Tagi: Roman Wiża, Bogusław Balawajder, Krzysztof Marciniec, Wodzisław Śląski, Andrzej Matczak, Grand Prix Wodzisławia Śląskiego, Piotr Sasyków
-
Znamy najlepszych zawodników I GP Wodzisławia Śląskiego
Kategoria: Turnieje w Polsce - Pozostałe turnieje / 18 Lutego 2014
Krzysztof Marciniec, Piotr Sasyków, Tadeusz Kurek, Zbigniew Siódmok i Roman Wiża wygrali pierwsze Grand Prix Wodzisławia Śląskiego w tenisie stołowym.
Tagi: Roman Wiża, Krzysztof Marciniec, Wodzisław Śląski, Tadeusz Kurek, Grand Prix Wodzisławia Śląskiego, Piotr Sasyków, Zbigniew Siódmok


text:
Wiycie! Terôzki to sie wszyjsko tak na isto blank zwekslowało, połónaczóło. Jedni gôdajóm, iże to dobrze, inksi, co tak niy do łostatka. Tela, co same sie to na isto niy pozmiyniało, to ludzie to wszyjsko poinaczyli. Kiejsik tyrôł po naszyj Krojce, po Pudleskij i 3-go Môja stary Pilawa i wrzescôł na côłki karpyntel:
– Pónbóczka niy ma! Wy łostudniki i gówniôrze! Kiej kcecie sie posuchać muzyki, to lajstnijcie sie kółchóźniki miasto pyndalować wrółz do kościoła!
Ja, zarôzki po drugij wojnie zakłôdali samtukej u nôs take radijoki na druty mianowane kółchóźnikóma. Ludzie ale mieli dlô sia wiynczyj czasu, ludzióm sie kciało łozprawiać, klachać ło bele czym, garli sie ku sia. Straciół sie już na zicher tyn côłki srogi wojynny strach, a bojónczka przed kómunóm jesce sie niy zalóngła we ludziach. Chocia, tak prôwdóm – jak gôdajóm móndroki – to ta côłkô łopowoga zawdy zicnie na stołku, kiery mianuje sie… strach i twóga.
Wtynczôs tyż baby szli na klachy do mangli, chopy juzaś do szynku abo do golaca. Bół taki jedyn wywołany we Chorzowie golac na Krojcce, Antek sie mianowôł. Słepok ci śniego bół stopieróński ale tyż ci kôżdego ze pozorym wysuchôł, i kôżdymu miôł cosik do pedzyniô, miôł jakosi dorada.
Chopy tam u niygo nôjredszij łozprawiali ło fusbalu, ale tyż zawdy radzi mieli posuchać ło takich cufalach, kiej inkszymu chopowi śmiytła baba ze gamratym, gachym. Bo tak prôwdóm, po tyj côłkij wojnie, żôdyn śnich niy bół isty eźli i jego samego cosik takigo niy trefi. Bóła wojna, chopy, szace, miyłóśniki byli daleko a żyć trza bóło, dziecka trza bóło flyjgować a czasy procne.
Bo baby samtukej zawdy mieli miyłóśników, i to niy ino bez wojna, kiej jejich chopy, szace, absztyfikanty byli na fróńcie. Przitrefiało sie poniykedy, iże chop capnół, zdybôł swoja babecka ze galantym i wtynczôs côłko hulica przilatywała wrółz kuknóńć jak tyn chop piere, tuce ta swoja ślóbnô laciym po pycholu. Tyż ci mi łozprawiali starszyjsze sómsiôdy, iże we chałpie, kaj starô Kosmalinô miała swój szynk, miyszkôł jedyn szoferok Erwin Keta, kiery jeździół we cesty, tak iże go i bez dwa, trzi dni we chałpie niy bóło. Rółz tyż przijechół Erwin z tyj drógi przed połedniym i scôpiół, napasowôł ta swoja starô ze jednym gachym we pomiyszkaniu. Chopa prasknół ino rółz, ale festelnie bez pysk, i wón śniym fórt po słodach, a jóm prôł, tuk bez côłki tydziyń, i ino sie fest nerwyjs pytôł:
– Gôdej hekso stopieróńsko, eźli tyn łostatni synek to mój, abo niy?
A trza sam dopedzieć, iże mieli do kupy śtyry dziecka, a tyn łostatni synecek urodziół sie pół roku tymu nazôd i bół deczko ryszawy. Łón sóm bół côrny i wosy miôł choby dróty, i niy poradziół uwiyrzić, iże tyn lichy i deczko ryszawy synecek tyż ci jes na zicher jego. Prôł tak ta swoja starô, aże jóm ci wywiyzła waleska do lazarytu i tam na łostatku ta jego niywiyrnô baba rzykła forgot , iże tyn ryszawy synecek jes jego, a te trzi piyrsze… niy!
Tyn golac miôł ino dwa szimle strziżyniô: fasónowo i we kańcik. Mój tatulek i jô, nôjprzodzij sóm, a niyskorzij ze bracikiym łajziyli my zaobycz do tego ci Antka-golaca. Tela, co mie mamulka posywali jakosik tak przed połedniym, kiej jesce tyn Antek bół jako tako trzyźby. Siôdało sie na takim szykownistym zicu, na takim ci łobrôcanym frizjyrzeslu, Antek knółtlowôł na gyniku biôły tuch, brusiół na pôsku brzitew, popyrskôł parfinowanóm wodóm po wosach i ze rułóm pytôł:
– Mô być kańcik abo fasónowo?
To ale bóło ino pytani ciepane do luftu, bo Antek tak by tak strzig poduk swojij launy… zaobycz we kańcik. A musza sam terôzki dopedzieć, co do dzisiôj móm jednego kamrata, kierego skuli tego golaca mianujóm Maniuś Kańcik. A i kiejsik przitrefióło sie, co przikludziół sie samtukej na moje Pnioki jedyn istny, srogi byamter ze Warszawy. Dyszcz lôł jak ze giskany, a iże tyn Warszawiôk miôł jesce deczko czasu (miôł pó niygo przijechać autok), wlôz ci łón to tego golaca, do naszego nadrzistanego już Antka. Pytani jak zawdy: kańcik abo fasónowo, i Antek biere sie do strziżyniô. Mocka tam ci łoba łozprawiali, bo jakech pedziôł, Antek miôł rôd łozprawiać tela, co tyn istny sztyjc sie pytôł, cy bydzie na zicher fasónowo, bo niy ciyrpiôł żôdnych kańcików. Tak po jakijsik godzinie (Antek wlazôwôł corółz to za forhang, coby sie szluknóńć jednygo) Antek ściepnół tymu istnymu ta lapa ze karku, łopucowôł mu byrsztóm szaket, dôł kuknóńć we zdrzadło, ale wartko, coby za tela niy zaziyrôł na zadek palicy. Chop zabulół wiela sie przinôleżało i wylôz. A iże dalszij siómpióło, wlôz jesce do szynku, na winklu Krojcki i Katowickij, do Górniczyj. Ledwa wlôz, chopy ino tak kukli na niygo a gospodzki pytô sie go:
– Byliście panoczku u golaca Antka, ja?
– Ja, bółech, a jakeście to panie ółber zgôdli?
– Nó, bo môcie palica łostrziżónô na… kańcik. Niyftorym żôl sie tego chopa zrobióło, bo ja, ja niy ma co gôdać. Ale blank przijymnie jes uwidzieć, iże jakiś cowiek we jakimsik maluśkim miyście, we jakimsik zasranym zadupiu (możno Chorzów to wteda niy bóło teke juzaś zadupie, ale to niy to, co Warszawa), kaj ci fórt i jednym ciyngiym siómpi dyszcz, kaj sztyjc naobkoło jes ino srogi maras i ciaplyta, kaj niy ma światła, a kaj tyż – kiej jedna łostaniô miyjskô lôtawica targajóm zymbiska – to niy ma już przeca blank nocnygo życiô. A tyn dyszcz siómpi, miasto jak takô yjklich, łoszkliwô pukówa nasiónkło już blank wilgłóścióm…
Dôwnij to ludzie, bywało, siôdali przed familokami, gôdali, klyciyli, fandzolyli. Terôzki to już niy. Niy majóm za tela czasu: abo dugo robióm, abo idóm kajsik do kina lebo tyjatru, majóm łogrómnucne telewizyjory, kómputry… mało fto mô rôd asista i łozprôwki ze rułóm. Dôwnij ludzie ze sia wzajym mocka wiyncyj łozprawiali, poradziyli szykowniście ze sia gôwyńdzić…
Na tyn przikłôd fal skuplowany ze prima aprilisym. A bóło to tak: Bez côłkie śtyrdziyści dni po zapustach bół srogi post. Ludzie wteda jesce mieli go we zocy i tak na isto jedzinym treściwym jôdłym byli ryby. Chytali ci te fisze bele kaj jak już ci blank woda łodmarzła. Chytali na Lidze, na Amelóngu, chytali we rybniokach we Dolinie Szwajcarskij. Jedyn poradziół, inkszy niy i tak ci rółz trefiyło sie dwiuch kamratów wele budki z piwym łod Palucha przi naszych zegródkach na Krojcce i śnich jedyn gôdô:
– Te Ymil, a cóż ci to tak we basisku wyrcy? Niy pojôdeś dzisiôj, abo co?
– A pojôdech dzisiôj, pojôd. Chyciółech ci na Kosmalowym sublu we Starym Chorzowie szczuka – pado Ymil. – Cheba ze dwa metry miała i ku tymu kapera, kiery miôł côłkie piytnôście kilo.
– Nó, toś miôł richtik szczysny fal – pado tyn drugi. – Bo jô zaciep wyndka na Amelóngu i wytargôłech na wiyrch „Zündappa 750” (fto niy wiy, to gôdóm, iże to bół bez wojna miymiecki motorcykel). A tyn motorad miôł ci jesce na côłki karpyntel łoświycóno fóncla na lynkiyrze!!!
– Jerónie! Aleś ty sam festelnie scyganiół! – pado na to Ymil. – „Zündapp 750” ze blikujóncóm blyndóm. Przeca to blank ci niy ma myjglich.
– Nó, dobra, ździebkoch scyganiół – pado tyn drugi.
– Wiysz, jô tyż, ale… niy za tela! – gôdô tyn piyrszy kamrat.
– To wiysz co, ty ściepnij ze tego kapera ze dziesiyńć kilo i półtora myjtra tyj szczuki, a jô na isto… zgasza chocia te fóncle!!!
Jakech pedziôł, terôzki jes już blank inakszij. Na tyn przikłôd we sobota. Hmm, kiejsik takô sobota bóła szpasownym i wicnym dnioszkiym. Wtynczôs, jesce ci moc przed iglokiym Giyrkiym we sobota ludzie we côłkij Polsce rychlij, dwie godziny skorzij, mieli fajrant we robocie; we sobota we wszyjskich samtyjszych werkach i grubach ziryjny buceli ło dwie godziny skorzij niźli bez côłki tydziyń. Fachmany, dryjery, móntery, grubiorze, walcyrze i inksze arbajtery łobciyrajóm swoji zmaraszóne, ufultane i sfetowane grace we pucwole, i ze słósznóścióm gôdajóm zakramyntalne słówecka: fajrant i szlus ze robotóm. Bióra, werkowe hale, rysztónki, sztalwerki, walcwerki robióm sie prózne, a ludzie wrôcajóm do dóm i ziywajóm ze usiotaniô, wrôcajóm przepôłniónymi bankami, zgnióło po sia gryblujóm, ubliżujóm se we autobusach do kierych sztyjc majóm wiyczne uskargowani, przinynajóm deczko we cugach, i radujóm sie możybnóścióm niydzielnyj trôwki. We takô sobota, tóż to kôżdy widzi, ludzie stôwajóm sie lepszyjsze i moc miylsze. Bez żôdyn inkszy dziyń w tydniu niy uwidzymy tela uśmiychów, wiela idzie ujzdrzić tego sobotnigo popołednia; glacate byamtry uśmiychajóm sie na myślónek ło tym, iże bydóm poradziyli côłkô niydziela łamzić po pomiyszkaniu we spodniokach abo szlafancugach. Amatory szportu łoblizujóm wargi, kiej ino spómnóm se ymocyje na sztadijónach, łówczysne dziôłocze partyjne tojszujóm sie nôdziyjóm dwiuch godzin spaniô wiyncyj, dziołszki prziwiyrajóm łoczy kiej myślóm ło błógości, ftorych doznajóm nałónczôs niydzielnych szpacyrów po lesie, szportlery, oficyjery naszyj milicyji, UB-eki, zasiydziałe byamtry ze radów naródowych, profesory uniwerzityjtów, starziki, roztomajte mamzele, bajtle, majstry ze werków, szafnery i dochtory – wszyjske uśmiychajóm sie we sobota po połedniu, we dnioszku na kiery mô sie nôjwiyncyj plyjnów, ambicyji i nôdziyji. Côłkô Polska żyje tóm sobotóm i niyskorzyjszóm niydzielóm. We takô sobota na plantach przi Bismarkringu (miano łostało we pamiyńci ludzi łod wojny) szło sie spichnóńć ze starymi knakrami, ftorzi wystôwiali usiotane, deczko łod roboty puklate plecyska ku słóńcu, kierzi jak przed wojnóm, bez wojna, i terôzki brali sie do szkacyniô. Bół tyż drugda śniymi i stary Pilawa, ftorego pierónowaniô (kiej mu niy szła karta) wszyjske naobkolo sie strachali, bo trza miarkować, co tyn starzik bół niysrogi, zasadzity taki, ale lata, ftore zwiykowôł niy poradziyły go przignóńć ku ziymi, trzimôł sie sztram jak parafijalnô świyca ze „Barbórki”, a te jego łoczy goreli mu niyspokójnie jak szejśćdziesiónt pôra lôt tymu nazôd. Grace twarde miôł, chytliwe, i niy dej Pónbóczku takóm synkocinóm bez kark łoberwać. A i niy jednymu sie to samtyjszymu chacharowi we gorzôle przitrefióło.
Wele familoków juzaś, na maluśkich ryckach, zeslikach abo na gylyndrach, na rułach trôwnioli przisiôdali zwiykowane, zgrajziałe starecki, ftore chytali na sia, na sklupiałe plecyska popłedniowe słóńce. I tak ze letka napoczynajóm ci gôwyńdzić, klachać, pytlować ło wszyjskim, i ło nicym. Spóminajóm łóńske procne lata, swojich szaców, absztyfikantów, i możno i chopecków, a łoczy jednyj lebo drugij starki gorejóm tym dziwokim i całbrownym blikiym, jaki goreje we łoczach niyftorych starych ludzi; jes ci w tym cosik ze dojzdrzałyj jesiyni, bogatyj, pôłnyj farby i ciepłego, łagódnygo jak dostóny miód – słóńca. Spómniyni daleke, przileżałe pod latami, niyrółz mróczne, wôgóm, ftorô prziklapuje serce, poniykedy ćmawe, daleke, aże bojónczka pó nie sióngać. A chłód łodwieczerzy tyngnół jak mlyko postawióne na kwaśne za starego piyrwyj we mlycarni u Jóndercynyj. I szłoby sam rzyknóńć – jak gôdajóm móndroki – gynał tak, co ze dobróm babóm niy boli życie, łod dobrego jôdła niy bolóm bachory a i łod dobryj, zimnyj gorzôłecki – niy boli gowa.
Niyftore swôs medikujóm pewnikiym po jakiymu mie razinku dzisiôj chycióło na spóminki. Anó, Wiycie, to możno skuli tego, co tak jakosik bez te łostatnie tydnie corôzki barzij mi sie zdô, iże grajzieja i do łostatka grzibieja. I bocza redszij to, co bóło piyrwyj a blank sie przepóminóm to, co bóło wczorej! Ja, ja na isto, pewnikiym jeżech już zwiykowany. Bo wiycie, móndroki gôdajóm, co u cowieka pokazowajóm sie trzi łoznaki starości, i trza na nie pierónym dôwać pozór. I jô ci je na zicher u sia merknół.
Nôjprzodzij to jes tak, iże wlazuja do srogij izby, stôwóm na jeji pojstrzodku i ze pôra minutek ślyncza, medikuja po coch ci tam wlôz?
Drugô dynga, to taki fal, iże wszyjske cajtóngi drukujóm ze corôzki myńszymi buchsztabami. Abo tyż cowiek do czytaniô musi mieć ci corôzki dugszô graca.
Trzeci fal, to uszy, to suchanie. Moja Elza cosik ci tam mróncy pod nosym a jô blank niy poradza usłyszeć, co tyż łóna łodymie kce.
Ale, to tyż jesce niy wszyjsko. Wiycie, jakosik tak cowiek na stare lata boczy roztomajte fresy, gymbulki jesce ze modych szkolnych lôt tela, co niy poradzi przipasować papli do miana. Dóm Wóm taki jedyn bajszpil ze łostatnigo tydnia. Znôłech ci kiejsik jedna gryfnistô frela, ftorô miała take ci dziwôczne miano… niy byda tuplikowoł jake, bo móge sie i tak trefić, co jóm tyż znôcie. Bółech we zanatorijóm i poszołech ci tam do ichniego knapszaftu. A tam na dźwiyrzach napisane: profesor takô a takô, gynał jak ta moja znajómô frela ze podstawówki. Prziszło na mie dran, wlozech rajn a tam we biôłym dochtórskim fôrtuchu za szrajbtiszym siedzi myszato, starucno kobiyta, posmorszczanô jak rozinka, ze brylami na klupatym kicholu… ale… jô ci jóm aby znóm… jak to, ta samô dziołcha, kierô mi sie tak podobała kiesjik ci tam we modych leciech.
– Wyboczóm mi paniczko ale cy łóni miyszkali możno we Chorzowie?
– Ja, miyszkałach.
– A cy łóni – wyboczóm mi ta łopowôga – deptali możno do tyj mojij „siedymnôstki” na Pniokach?
– Ja. A ło co sie rozłajzi? – pytô sie dochtórka.
– Matura we szejśćdziesióntym trzecim roku, ja?
– Ja, gynał…
– To my do kupy tyrali do tyj samyj szuli… jezderkusie, co za cufal…
– Wyboczóm panoczku ale jô wôs blank niy bocza, niy pómna… a czegoście tam we tyj szuli uczyli?
Aaa, jamrowanie starego purta, nic łosobliwygo. To przilazuje na cowieka abo na podzim, abo już bez zima. Mie to chycióło latoś niyskoro na podzim. Mielichmy gryfnô pogoda, gryfny wiater bez chlapaki i ciaplyty aże do łostatka listopada. Klara jesce gryfnie blyndowała samtukej na mojich Pniokach a i niyskorzij tyż jesce bóło gryfnie. Nó ale, Wiycie coch miôł na podzim nôjbarzij rôd? Anó, miôłech rôd tych wszyjskich samtyjszych pniokowych roztolicznych najduchów, kierzy na szachcie, na zantce lebo na balzamgórce fyrtali ze drahami abo faklowali kalfaskami aże bóło siwo łod smyndu. A zasik na łodwieczerz za smyntôrzym przi „Józefce” we glucie ze fojery piykło sie kobzole a wszyjskie my (jakech tyż bół śpikolym) mieli fresy choby dziobły ufifrane tymi festelnie spôlónymi kartoflóma.
Ja, ale te gracki sie już niy wrócóm. I tyż już sie na ceście niy uwidzi synków, kierzy tyrajóm za rajfóm na drucie abo te haje „nasz plac, na wasz plac” kole klopsztangi i łobciepowanie sie świyżymi kasztaniolami, co sie je ściepowało ze stromów przi józefkowym kiyrchowie ( a starego kopidoła cisło sie za bôlek i ku tymu za błozna sie robióło). Gôdajóm, iże terôzki jes inakszij. Ale, cy eźli na isto, na zicher… lepszij?
Piyrwyj…
Wiycie! Terôzki to sie wszyjsko tak na isto blank zwekslowało, połónaczóło. Jedni gôdajóm, iże to dobrze, inksi, co tak niy do łostatka. Tela, co same sie to na isto niy pozmiyniało, to ludzie to wszyjsko poinaczyli. Kiejsik tyrôł po naszyj Krojce, po Pudleskij i 3-go Môja stary Pilawa i wrzescôł na côłki karpyntel:


text:
Tyż ło łogniu, poduk jednygo ze nôjbarzij wywołanych szałszpilerów i kabaryciôrzy krakowskich Leona Wyrwicza ( Leona Haraschina 1885-1951r). Ludzie! Ludzie! Ludzie!… Ludzieee! Pôli sie! Nó, prôwdóm… pôli sie… nó i cóż sie tak gupio chichrôcie? Tam ci sie pôli! Nó, co sie chichrôsz kasprze jedyn z drugim? Pôli sie! Gôdóm wóm! Niy filuj tak, niy […]
Łozprôwka podug Leona Wyrwicza – audio
Łozprôwka podug Leona Wyrwicza….
Łozwożani przi Prima Aprilisie – audio
To już szejśćdziesiónt lot – audio
Łozwożani przi Prima Aprilisie…
„Prima aprilis”, tak sie mianuje wywołałany zwyk bamóncyniô inkszych we tego piyrszego kwiytnia. Napoczniyńcie tego zwyku niykierzy wywodzóm łod fajeru, łod parady dôwnych Rzymianów skuli jejich bóżka chichraniô sie i srogij pociyszności. Bo wszyjskie miarkujóm, co te rzymskie pógany zawdy Nowy Rok napoczynali we piyrszygo kwiytnia. I wteda mieli nôjbarzij szpasowne fajery. Inksze juzaś godajóm, […]
To już szejśćdziesiónt lot…
Nó, tóż mómy już, pizło nóm już côłke szejśćdziesiónt lôt, kiej we Chorzowie bół nôjsrogszô grubskô tragedyjô. Myśla sam ło tyj grubskij tragedyji, ło kieryj bez piyńćdziesiónt lôt bóło niy ino we Chorzowie, ale i we côłkij Polsce blank cicho. Niy lza bóło ło tym gôdać, łozprawiać, pisać, bo to niy sztimowało do naszyj „socjalistycznej […]
Wiesna, Kuba i tónkanie Marzanny – audio
Wiesna, Kuba i tónkanie Marzanny….
Łod prziszłygo pióntku bydymy mieli wiesna. Chocia ino we kalyndôrzu, ale zawdy to już wiesna. Ludziska majóm przeca już za tela tyj latośnyj zimy. Tela, iże jakij zimy. Przeca, tak prôwdóm, latoś żôdnyj zimy niy bóło u nôs. A ludzióm sam sie już tyż ckni do tyj richticznyj wiesny, do tych ptôszków-świyrgoloszków, kiere ze dalekij […]
Wiesna, ptôki i stary knaker – audio
Wiesna, ptôki i stary knaker…
Nó, tóż mómy już za piyńć dni wiesna, i fajrant ze zimóm. Ale, eźli to latoś na isto bóła zima? Szłoby sam mocka ło tych wszyjskich pogodowych falach gôdać, ino po jakiego dioska? Wszyjskie sam u nôs na Ślónsku ta zima jakosik przetrzimali (chocia, tak po prowdzie to niy bóło co przetrzimać) a terôzki ludzie […]


text:
Ecik pojechol na wczasy do zakopca Zaroz na drugi dziyn poderwol gryfno frelka.
A ze niy chciol tego AIDASU chycic, poszol do takij wiejski aptyki kupic kondony.
Aptekorz sie go pyto-a jaki pon mo rozmiar? a czy jo to wiym.
A widzi pon tyn plot tam we logrodku? a dyc widza.
No to idz tam, we tym plocie som roztomajte ponumerowane dziurki, wsadz pon tam swojego, kaj noljepi pasuje.
Ecik poszol -wsadziol a tu po drugij stronie przylazla koza i mu go mamlo.Ecikowi sie dobrze zrobiylo.zapnol i poszol do aptyki nazod.
Aptekorz sie go pyto jaki mo numer a lon mu godo:
jo juz tych kondonow niy chca, ale sprzedej mi pan pora metrow tego plotu Haaaa (( ◐̃_◐̃ ))
koza !!!
Ecik pojechol na wczasy do zakopca Zaroz na drugi dziyn poderwol gryfno frelka.


text:
Liberyjo
Liberyjo (Republika Liberyji, ang.: Republic of Liberia) – państwo we zachodńij Africe, nad Atlantyckim Uoceanym. Grańica mo ze Gwinyjům, Wybrzeżym Elefantowych Gnatůw a Sierra Leone. Půł wjyrchu Liberyje zajmuje růwńikowy las. Liberyjo powstoła podug umowy mjyndzy Amerikanůma a autochtonůma, podug keryj uosadzano sam wyzwolůnych ńywolńikůw, a uůne mjoły żyć do zgody ze 18 plymjůnůma tubylcůw. Uod 1847 je ńypodległo a bůła to pjyrszo republika we Africe. Uod anfanga mo festylne zwjůnzki ze USA, we polityce a gospodarce. Liberyjo je znůmo jako krej tańij bandery.


text:
posłužować
posłužować
Wobsah
posłužować(hornjoserbšćina)[wobdźěłać]
werb[wobdźěłać]
Ortografija
Dźělenje słowow: po-słu-žo-wać
Wurjekowanje
- IPA: pɔsu̯uʒou̯aʧ
Semantika
Woznamy:
- [1] 'Kedźbu! Tute hesło je zarodk. Wone bu awtomatisce z tekstoweho korpusa generowane a njebu hišće kontrolowane. Tež ortografija móže być zestarjena.
Dalše wujasnjenja:
- Imperfektiwne posłužowaše je 24x dokładźene, posłužowa (móže tež něšto druhe być) 0x.
Synonymy:
- [1] posłužić
Přikłady:
- [1] Zjednoćene Staty su dotal Jendźelskej cyle posłužowałe; hač pak sebi tež to hišće lubić dadźa, so tola praša. (Katolski Posoł 1915)
- Hospoza pak pokazowaše swojim wysokim hosćom, zo tež zdobnje a lubosćiwje posłužować znaje, a tak miny so rybjaca hosćina na wšě boki spokojnje. (Katolski Posoł 1915)
- Marija njebě so tež wopora bojała, hdyž so na daloki puć přez hory nastaji, zo by na pohnuwanjo Ducha swjatoho Hilžbjetu wopytała a jej posłužowała, maćer Zbóžnikowa maćeri słužownika. (Katolski Posoł 1915)
- Jědnaće sobustawow Budyšskoho katolskoho towarstwa žónskich běchu wšitko rjenje přihotowałe a hosćom posłužowachu. (Katolski Posoł 1915)
- Francózski wyšk Armagna, kiž je na ranu, kotruž bě w bitwje dóstał, w Mnichowje zemrěł, je k dźakej za sprócniwe a starosćiwe wobstaranjo a posłužowanjo, kotrež bě tu w Němskej nazhonił, we swojim testa-menće postajił, zo ma so joho zawostajeństwo za Němsku, a to za bayerske swójby nałožować, kotrychž synojo su we wójnje padnyli. (Katolski Posoł 1915)
- Holca, ze Sibirskeje rodźena, bě w třělnej hrjebi, hdźež dalokorěčak posłužowaše, hdyž bu wot našich wojakow sobu zajata. (Katolski Posoł 1915)
- Pětr Knježk a joho mandźelska, budźetaj tebje přećelniwje witać a nanajlěpje ći posłužować. (Katolski Posoł 1915)
- Swojim hosćom budu nanajlěpje posłužować a prošu, zo bychu mje lubi Serbjo ze swojim wopytom prawje často počesćili. (Katolski Posoł 1915)
- Kupcow a zajimcow posłužuje resp. (Rozhlad 1990)
- Tos mam nadawk, moju ses psekupowarjow a psedawarjow stawnje posłužowas z porucenjami LND a jich psedewšym psecej malsnje z nowymi wudasami zastaras. (Rozhlad 1998)
- A chtož možo to nejlěpjej a nejtunjej posłužowas, jo konkurencu wutłocył, Take jo markowe gospodarstwo, kotaremuž musy se teke LND podrědowas. (Rozhlad 1998)
- Pestka posłužuje so archaizmow a regionalizmow z ródneje južneje Kašubskeje, symboliki z mytologije a stawiznow, wón twori spodźiwne poetiske wobrazy, kotrež su połne metafrow, aluzijow a polysemije. (Rozhlad 1998)
- Při tym posłužuju so metody, kotraž so tuchwilnje w kulturnych a socialnych wědomosćach rady nałožuje: tak mjenowana diskursowa analyza. (Rozhlad 1998)
- Kajki serbski 'abo němski a serbski (słowjanski) měł programowy poskitk być, hač dźiwamy na sobu hladaceho partnera, potajkim hač a do kajkeje měry wužiwaja so při wusyłanjach podtitule abo synchronizacija, kajke temy, kajki raz powěsćow posłužuja spagat mjez masowym poskitkom a zdobom regionalneje zwjazanosće a wosebitosće? (Rozhlad 1998)
- Kniha je za jara šěroki publikum zapołožena, wot wuknjaceho hač k wowce na wsy a tola njesłušam runjewon do skupiny čitarstwa, kotraž so tuteje zabawjaceje literatury posłužuje, widźu a měnju z tym wěstu tendencu jeje wužiwanja. (Rozhlad 1998)
- Při tym Rusam prjedawše němske podstupy nanajlěpje posłužowachu. (Katolski Posoł 1917)
- Nětko so přitomni z kofejom wokřewichu, miłosćiwe sotry posłužowachu. (Katolski Posoł 1917)
- Pismje, kak wona samo Jěsusej ani njeposłužowaše, hdyž wón k njej a jeje sotře Marće do Bethanije na wopyt přińdźe. (Katolski Posoł 1917)
- Běchu dźěn z wjetša hižo dawno roztřělane, a štož by njepřećelej hišće někak posłužować mohło, kaž mosty, železnicy, chěže, štomy atd. (Katolski Posoł 1917)
- Wosebje wuzběhowaše, kak je Radwor, wjes a wosebje fara, stajnje tež we wójnskim času, našich křižerjow po prawym serbskim wašnju a w duchu našich wótcow nadobnje hospodował a jim z lubosću a sćedriwosću posłužował. (Katolski Posoł 1917)
- Jónu rano bu jomu přizjewjene, zo čłowjek, kiž rěka "Jacek posłužowar" prosy, zo by směł před wobličo hłownoho wjednika pušćeny być. (Katolski Posoł 1917)