text:
Łozprowki, bery, szpasowne gyszichty a wszyjsko we naszyj szykownistyj ślónskij mółwie!
czwartek, 29 września 2011
BABA .....
wtorek, 27 września 2011
Mores, abo dobre maniyry...
niedziela, 25 września 2011
Zwiykowany chop a... zeks...
Ypoka krzymu łupanygo...
Idzie ale sam terôzki pedzieć, co niyftore blank złe wiadómości ło modziokach wprôwiajóm starych knakrów – choby ino takich nikiej jô – we dobrô launa. Nó, chocia takô ino informacjô, iże intynziwne korzystanie ze internecu moge blank łozmiynkczać filipy modych ludzi. Wszyjsko to wziyno sie łod jednego pytania: „Eźli Google nôs łogupiô?” Ja, jô gynał miarkuja, co tych mojich berów, mojigo gôwyndzyniô suchajóm tyż ludzie, ftorzi niy za tela wyznajóm sie na internecu i kómputrach. Ale musza sam deczko ło tym połozprawiać, bo przeca sóm durch przi tyj łoszkliwyj maszinie siedza i zaziyróm do tego interneca, krajzuja po tyj łoszkliwyj siyci.
Ze tym miyntkim mózgym modzioków to jesce niy wszyjsko jes blank stracóne. Niyftorym modziokóm (a i tym pierónym starym knakróm i mamzelóm), bali eźli sóm festelnie uzalyżnióne łod tych blikajóncych mónitorów, udôwô sie ze tyj szłapki wytargać. Dobrym takim przikłôdym jes ci tyn istny, hamerikóński dziynikôrz Nicholas Carra, ftory rozfechtowôł ta côłko afyra. Coby wiedzieć, ło czym gôdô, musiôł na zicher skorzij „surfować” po internecu nikiej ci jakisik bancwôł, folujónc ku tymu basisko pizzóm i piwym. Truc tymu poradziół jesce łobchować pôrã mózgowych kómórek i niydôwno wydôł côłkô ksiónżka ło tym. Ale k’rzecy jes, iże ta tyma poruszół.
Wyszukiwarki internecowe sóm na isto zuper (jak gôdajóm modzioki), ale eźli niy zmiyniajóm łóne dógłymbnie naszygo „intelektu”? Niyftore sam łoptymisty prawióm tak: dziynka siyci WWW mogymy dowiedzieć sie mocka wiyncyj niźli kiejsik! I to ci jes na zicher prôwda. Pomiarkujcie ino, jak to wyglóndało jesce 20 lôt tymu nazôd, kiej kcielichmy na tyn przikłôd łoznaczyć datum bitwy pod Grunwaldym. Wycióngało sie ze fachu łogrómnucnô yncyklopedyjô, nó i czym sam trza bóło być radym? Suchóm łodpowiydzióm. A terôzki gibko wklupiymy podszukowane hasło we Google i zarôzki dostowómy mocka wiyncyj: wiymy, co grajóm we grunwaldzkim kinie, mómy mocka informacjów ło szynkach, „pubach” i restaurantach, mogymy sie łobsztalować jôdło we jakijsik piceryji; mómy ale mocka wóntów, eźli idzie ło łodpowiydź, bo blank niy wieda, kiero ze łośmiuch zajtów, ftore nóm wyfukli na ykranie jes ta richticznô.
Nó ale, co rzykniecie ło naszyj zdólnóści kóncyntracyji we ypoce kómputrów? A dyć prawie, coch to kciôł terôzki pedzieć ... Aaaa .. .sóm już niy miarkuja ... Pamiyntóm ino, iże kiejech napoczynôł pisać te zdani, we palicy fest świtała mi jakosik gynijalnô myśl na poparcie tego wszyjskigo, coch skorzij pedziôł. Ale po zrobiyniu tego, co terôzki wszyjskie czyniymy, kiej mómy napisać jake zdani na kómputrze – a dyć tóż, po sprawdzyniu ymilków, upewniyniu sie jakô jes pogoda we mieście, do kierego tak by tak sie niy wybiyróm, łodpisaniu we kómunikatórze mojimu bratańcowi, łobsztalowaniu sprawónków dlô mojij Elzy i sprôwdzyniu poruch inkszych ważnych zachów, ło ftorych terôzki niy byda gôdôł – blank’ech zapómniôł, ło co mie sie tak prôwdóm łozchodziyło!
Kiej sam gôdómy ło modziokach i internecu, niy mogymy snadnóm rzecóm gyneralizówać. Bo eźli kómputer musi kóniycznie łogupiać ludzi? Sóm tyż i take, ftorym ta maszina dozwolóła przepómnieć ło swojich fyjlerach ... „umysłówych”. Wejźmy na tyn przikłôd tego frica, ftory zbajstlowôł nóm ci tego Facebooka. Trefiółech niydôwno na You Tube na film, ftory łozprawiô gynał jego historyjô.
We 2004 roku tyn istny sztudiyrowôł natynczôs na hamerikóńskim Harvardzie, bół żadnym i niyskorym zgolymym karlusym, i czuł sie fest póniżóny, bo niy poradziół przigôdać se szykownistyj dziołchy. Tyn szimel na isto blank niy ma nowy. Ale, co by z tego wylazło we inkszych czasach? Chopôk taki pewnikiym starôłby sie choby nôjynty skómpynzówać sie te wszyjske niypowodzynia, robiónc jakiesik gupoty: możno łôstôłby „psychopatóm”, możno tyż i jakim przedstawiciylym handlówym sprzedujóncym szportowe autoki, prezesym jakijsik prawicowyj partyji abo możno i prezidyntym kraju. Za to terôzki we tych czasach internecu, ganc ajnfach prziszôł na te idy, wpôd na szpasowny pómys: skiż tego, iże niy poradziół przigôdać se dziołchów, tóż tyż wrajziół jejich zdjyńcia do internecu. I to ci bół strzał w cyjna! Bez te już szejść lôt jego dólô blank sie łodmiynióła: niy ino znod se babeczka, ale mô ci już terôzki tela pijyndzy, iże poradziółby mieć we kuście pôrã tysiyncy babów, i to chnet bez côłke tysiónclycia.
We cufalu inkszych jego równioków prziszłóść wydowo sie mynij szczysnô. I tu sie wrôcómy do tego gównego „newsa” ze artikla chopa ze cajtónga Le Nouvel Observateur Françoisa Reynaerta: bez łostatnie dwadzieścia lôt IQ (tyn ilóraz inteligyncji – jak gôdajóm mómdroki) u przedstawiciyli nowych pokolyniów śleciôł bezmać ło pôrã pónktów. Miyniyniym niyftorych ci tam podszukowaczy, prziczynów tego zjôwiska przinoleżi upatrować w tym, iże teraźne modzioki przetrôwióm côłke dnioszki we asiście Google i jimu podanych. Po prôwdzie, to niy ma w tym blank nic szpasownego: cajtóngi ciyngiym łozpisujóm sie ło tym, iże nasze modzioki blank niy majóm przed sia prziszłóści. A kiej wykazuje sie, co chnetki niy bydóm mieli łóne i mózgów, to nic, ino sie nóm przijńdzie blank do łostatka pochlastać.
Ale, i jak ci tu skukać uciycha ze cudzygo niyszczyńściô łogarniajóncego nôs na ta wiyść? Rzyknijmy se klar: w pewnym wiyku zaziyranie na modych ludzi „serfujóncych” we internecu ustôwô być szpasowne i zakrôwô prómp na gańba i upokorzyni. Modzioki, a i dziecka, swojimi wizgyrnymi palcyskóma robióm wszyjsko lepij i gibcij, znajóm wszyjskie przidajne knify, znajóm zajty, ftore werci sie łobejzdrzić i tyż te, ftore zarôzki idzie se łodpuścić. Ale, tóż tyż przinôjmnij rółz mogymy poczuć smak pómsty. Dzisiôj na jich tle wyglóndómy przi naszych komputrach jak gryncbuły i mamlasy. Ale to łóni we tym tympie za dwa stulycia zwekslujóm sie we ... gymizy!
sobota, 24 września 2011
Aboch pofyrtany, aboch... już zwiykowany...
Ło szaroku kca podlôć moja zegródka. Wylazuja ze chałpy, pyndaluja do mojigo łogródka, sznupia po kabzach ... niy móm kluca. Wrôcóm sie nazôd, biera kluce i nowy szlauch do wody, deptóm do zegródki. Kiej żech ci już napocznół łozwijać szlauch do podlywaniô, zaziyróm na mój autok, kiery styrcy za łogrodzyniym i miarkuja, co trza by go bóło dzisiôj łoszpluchtać. Móm już przeca szlauch, jes woda ale niy móm cym tego autoka łozewrzić. Ida nazôd do chałupy. Kiej deptóm nazôd do dóm po klucyki dó niygo, merknółech jesce na stole moja koryspóndyncyjô i rechnóngi, kierech skorzij wyjmnół ze brifkastli. Uzdołech, co trza przodzij przejzdrzić ta koryspóndyncyjô jesce skorzij przed łoszpluchtaniym mojigo autoka. Kładã kluce na stole i wyciepuja ryklamy do aszynklibla i miarkuja, iże łón jes ci blank połny. Nó, tóż tyż zarôzki woża sie łodłożić rechnóngi i tyn aszynkibel wyrojmować. Wtynczôs przilazuje mi na myślónek, iże kiej wylazuja ze tym aszynkiblym na dwór do hasioka, byda blank podle mojij brifkastli, moga beztóż tyż nôjprzodzij wysłać rechnóngi, kiere idzie łopłacić czekiym. Bierã totyż ze stoła do gracy ta moja ksiónżka czekowô i stwiyrdzóm, iże łostoł mi ino jedyn, jedziny szek. Blank nowô ksiónżyczka jes we mojij srogij izbie. Wlazuja rajn a sam na mojim szrajbtiszu styrcy biksa biyru, kieroch napocznół słepać z rańca. Miarkuja, co te piwo jes już festelnie ciepłe i trza by jóm, ta biksa, bóło wrajzić do kilszranku. Ida do kuchyni ze tóm biksóm i zważowóm, iże kwiôtki na fynsterbrecie muszóm być razinku podlóne. Stawióm biksa z biyrym na tyn fynsterbret i widza, co tam leżóm moje bryle, kierych niy poradziółech ło rozwidnioku znojść. Musza ci wartko – takech se myślôł – położyć je nazôd na mój szrajbtisz tela jesce, co nôjprzodzij podleja jednakowóż te moje kwiôtki. Łodkłôdóm nazôd te bryle na fynsterbret i deptóm do kuchyni po woda. Nôgle uwidziôłech mojigo pilota łod telewizora. Ftosik pewnikiym łostawiół go wczorej na kuchyniannym stole. Wymiarkowołech, iże kiej na łodwieczerz bydymy kcieli ze mojóm staróm łoglóndać telewizyjô, bydymy juzaś choby gupie sznupać za tym pilotym i pewnikiym mi sie niy spómni, coch go łostawiół we kuchyni. Nó, tóż uzdołech położyć ci go na jejigo plac przi telewizorze. Tam kaj godzi sie, coby bół. Ale nôjprzodzij podleja na zicher te kwiôtki. Przi nalywaniu wody do zbónka wylôło mi sie ździebko wody na ziym ... łodkłodóm pilota na stół, biera jakosik lapa ze kamerlika i wyciyróm te dyliny. Wrôcóm sie nazod do izby i próbuja sie na gwôłt przipómnieć, co jô tak po prôwdzie kciôłech terôzki zrobić.
Medikuja, sztudiyruja ... ja, móm! Musza mojij Elzie zagrzôć nudelzupa ze niydzieli, kiej przijńdzie ze roboty do dóm. Biera ze balkóna gôrczek ze tóm zupóm a sam glingo zwónek u dźwiyrzy. Łotwiyróm a sam moja sómsiôdka prziszła jak zawdy borgnóńć deczko soli. Kca pójńść do szrancku we kuchyni, coby ji łodsuć ździebko tyj soli, ale nimech sie łobróciół, cug zatrzas mi przed kicholym dźwiyrze. Niy móm przi sia kluca do pomiyszkaniô (łostoł we antryju) beztóż tyż musiółech doczkać na siyni aże moja Elza przikwancko sie ze roboty.
Nó, i na łodwieczerz; autok jes zmaraszóny, stytrany tak jak bół, rechnóngi niy sóm zapłacóne, biksa ze tóm niywysłepanóm połowinóm „tyskigo” styrcy (jak styrcała) na szrajbtiszu, kwiôtki sóm blank suche, móm – jakech miôł – jedyn, jedziny szek me mojij ksiónżyczce, za dioska niy poradza nojść mojigo pilota łod telewizora, niy poradza tyż wysznupać mojich bryli, blank niy miarkuja co żech zrobiół ze klucykami łod autoka.
I kiej tak ślyncza, po jakiymu dzisôj nic niy łostało zrobióne jeżech na isto zadziywióny, bo wiym, miarkuja, iże caluśki dnioszek bółech festelnie zarobióny, zajimany i jeżech ku tymu richtik usiotany, łoklapnióny i côłkiym ab.
Prziszołech ci na to, co to na isto jes srogo problyma. Niy do sie kole tego egal przyjńść, niy lza pedzieć, co wisi mi jak kilo kitu na zicherce. Beztóż tyż móm do Wôs srogo próśba. Wiycie, dejcie skôzać inkszym, kierych znôcie ta informacyjô, bo jô sóm nie za tela pamiyntóm kómu żech to już wszyjsko pedziôł, kómu żech tyn fal już łozprawiôł.
Łod staróści niy dô sie cowiekowi wykuglować, niy do sie jóm majtnóńć, ale chichranie sie ze samego siebie jes jak nôjlepszyjszy medikamynt.
Oktoberfest, miymiecke świynto...
Tyn richticzny Mónachijski Oktoberfest raduje sie już gynał dwiestalytnióm tradycyjóm. Ze przileżitości szumnyj żyniacki bajerskigo ksiónża Ludwika I (niyskorzyjszygo króla Bajerów) i jego libsty ksiynżnicki Therese von Sachsen-Hildburghausen, ftorô łodbóła sie 12 paździyrnika 1810r , złórganizjyrówane byli na pasiónkach (Theresienwiese) przed murami miasta wyścigi kónne. Skuli tego, co ksiónża miôł pierónym rôd starożytnióść, tóż tyż te rynowanie bóło na muster starożytnich igrzysków. We piyrszych latach mónachijski Oktoberfest miôł zaobycz szportowô nôtura. Skuli tego, co impryza miała wziyńci pojstrzód miyszkańców miasta, dwór królewski uzdôł ło powtórzyniu wyścigów na bezrok i tak zrodzióła sie ta tradycyjô mónachijskigo festu. We dziewiytnôstym wiyku byli ze tym festym roztomajte mecyje, ale już przi łostatku dziewiytnôstego wiyku Oktoberfest nabiyrôł corôzki barzij charaktyru, ftory mô dzisiôj.
Łod tamtych czasów fest rychtowany jes kôżdyrok; urós do nôjważniyjszygo i nôjsrogszygo świynta piwa. Z tym ino, iże nad swoji miano, napoczynô sie na łostatek wrzyśnia i twô bez dwa kolyjne jesiynne tydnie. We tym całbrownym dlô biyrbruderów czasie, miasto München stôwo sie stolicóm Ojropy dlô tych wszyjskich, ftorzi niy poradzóm sie wystawić życiô bez chmiylowygo nôpitku ze szuminami.
Nôjważniyjszóm binóm festu jes łogrómnócny plac blank podle staromiyjskij katyjdry. Dló byzuchantów postawiónych jes śtyrnôście hal piwnych (celtów) ze ftorych te srogsze majóm i dziesiyńć tysiyncy miyjsc siedzóncych. Kôżdy gospodôrz sprzedowo we swojim celcie piwo ino jednego brówôru. Na tym tyż placu kôżdy wziynty brówôr łozstawiô swój srogi celt we ftorym tisze uginajóm sie niy ino łod litrowych zajdli piwa mianowane bez tamesznych ludzi „mass”, ale tyż łod ajsbajnów, ichnich „schweinshaxe”, gusioków, kurzóntek, „stockfischów”, roztomajtych szlachtplatów, jôdła pod mianym „hassenpfeffer”, załerkrałtu, krupnioków i żymloków. Bez tego côłkigo jôdła, zaobycz festelnie solónego, piwo pewnikiym niy bóło tak szmektne.
Ale przecamć Oktoberfest to niy ino milijółny litrów wysłepanego biyru i mocki wyśmiynitego jôdła, ale to tyż szwarnô i galantnô zabawa we rytmus bajerskij muzyki – ichich heimatmelodie. Swawólne i błôzyńske prziśpiywki metlajóm sie ze hymnóma brówôrów i melodióma do tańcowaniô. Musowo tyż sóm ku tymu pokazy lojchtkugli, roztomajte kónkursy na tymat piwa i taki nôjbarzij geldowany, kónkurs dlô szynkiyrek i kelnerków we ftorych rachuje sie wiela nôjwiyncyj poradzi kôżdô śnich łorôz przeniyś litrowych zajdli piwa. Sóm i take wizgyrne, kiere na jedyn rółz bieróm i dwanôście tych srogich kufów.
I tyn nôjbarzij wywołany we świycie mónachijski Oktoberfest jes ci takim fajerym, ftory nôjbarzij skuplowany jes ze Bajerokami i jejich zwykóma.
U nôs tyż sie już łod dôwiyn dôwna, łod pierónym starego piyrwyj warzóło piwo, ale co my mómy spólnego ze tym bajerskim Oktoberfestym?
Anó psinco! Tela jednakowóż, co my sam u nôs na Ślónsku choby afy muszymy zawdy kogosik kopiyrować i podrzyźniać. Przeca terôzki, już łod napoczniyńciô wrzyśnia niy ma miasta, niy ma dziydziny kajby niy zbajstlowali októłberfestu. A wszyjske ci łone sóm pod mianym: „ślónski” abo – tak jak już łod trzech lôt machlujóm – „Górnośląski Oktoberfest”. Nó, i napoczynô sie. Styknie postawić jedyn jedziny celt, dwa rolbary i już mogymy fajrować na naszym, iptowatym októłberfeście. Na imrowizjyrówanych binach napoczynajóm skôkać, belóntać sie i śpiywać roztomajtyj zorty „artysty”, ftorych „ślónske piyśniczki” niy tak do łostatka bieróm cosik ze ślónskich korzyni i wiynkszóścióm ło nich, ło tych śpiywkach żôdyn sam na Ślónsku nic niy słyszôł. Za to chyntliwie roztomajte łochyntole śpiywajóm wszelijakij zorty „hajmaty”, znacy melodyje blank ci żywcym zerzniynte ze miymieckich szlagrów do kierych lecy jake, pożôl sie Pónbóczku, poyty szkryflajóm (bo niy piszóm!) czynstochowske rymy, pôłne ci libeźnych i fest rzywliwych słówecek ło jakjisik ci tam niyłokryślonyj tynsknicy i pójńściu ku łostatkowi, ło przemijaniu. Jô miarkuja, co kôżdy kce jakosik na ta swoja sznita z tustym przidubnóńć, ale niy styknie wzióńć melodijô, naszkryflać jake czynstochowske sztrofki ze wciepniyntymi rajn pôróma, ino pôróma ślónskimi słóweckóma, coby to zarôzki bóła naszô, rodnô ślónskô śpiywka. Ślónzôki znane sóm z tego, iże majóm radzi sie bawić i kôżdô przileżitość jes blank dobrô ku tymu, coby łozpowszychniać ślónskô gôdka i kultóra ale niy idzie tego robić tak ci już blank frechownie.
Nó, a nôjlepszyjsze to sóm te „artysty” (Pónbóczku jesce rółz łodpuść mi tyn grzych), ftorzi z jesce srogszym cugym ku robiyniu wszyjskich naobkoło za afy, wystôwiajóm na tych binach zwykowe, ślónske ... jółdlowanie.
Ludzie! Widzieliście kajsik samtukej na placach wele naszych familoków jakich chopców (dziołchy) ftorzi by łod dzieciynctwa, łod trowniola już jółdlowali? Uważowanie, majnóng, iże kôżdy Ślónzôk łod malyńkości, chnet łod łochrónki jółdluje, jes tela we wercie, co miyniynie, iże te jółdlowanie wypokopiół jedyn Rus, ftorymu jego chopske klyjnoty chyciół canrad i beztóż napocznół śpiywać tak zbytkównie moduliyrówanym klangym. Zali spóminka ło tych kółkach zymbatych jes już ino blank starym wicym, to te nasze „artysty” (Pónbóczku łodpuść ...) jółdlujónc na côłki karpyntel miynióm, iże razinku we tym łoka mrziku łozpowszychniajóm łod dôwiyn dôwna ślónske a niy – jak by to móndrok zmiarkowôł – bajerske prziśpiywki. Ku tymu tyż musowo tańcujóm prziplańtane ku nim mode, szykowniste dziołchy we bajerskich klajdach ze westami i chopcy w takich zielyniatych krótkich galotkach na hółzyntryjgrach, we tych bajerskich lyjderhółzach i tyrółlerhutami na palicach.
Wszyjske tyż ale śpiywajóm ze takigo modernego „playbacku” a natynczôs jejich „wystympów” jakisik gorolski zabawiôcz łozprawiô nóm niywymyślate, grubelacke „ślónske wice”, ftore ze richticznym ślónskim szpasym blank niy majóm nic spólnygo. We tych wicach kôżdy Ślónzôk jes zaobycz cepiatym yntóm i ćmiylym, i nic żôdnego niy łobłajzi, iże niyskorzij takim tyż cabalatym iptóm razinku jes pojzdrzany Ślónzôk we inkszych rygiónach kraju i jes przi tyj przileżitości gróntym dlô roztomajtych ci gorolskich kocyndrów i zatiryków.
Ja, jô miarkuja, co terôzki jes we mółdzie flyjgowanie, piastowanie tyj naszyj „ślónskij kultóry”, pokazôwanie ślonskij klimy ale, ludzie, to musi być robióne ze gowóm. I eźli to na isto trza musowo mianować Oktoberfestym? A niyskorzij kajniykaj juzaś gorol z Kielc poprawiô, prości na binie – a tyż i we telewizyji – gôdka nôs, Ślónzôków i uczy ku tymu nôs gôdać po naszymu. Chop ze Kielc! I tak po prôwdzie, to ci niyftorych na isto niy idzie zdziyrżić.
A chnet bez côłke lato, niy ino we wrzyśniu, niy szło we zapióntek wylyjźć na szpacyr, coby niy natrefić na jakisik ślónski fest, októłberfest abo na kóncyrt pod mianym „ślónskich klimatów” a wszyjsko to blank ajnfach ino jes „kicz i sztampa” przi zajdlu piwa za rube pijóndze.


c: text/html

text:
Mjymjecko Dymokratyczno Republika
Mjymjecko Dymokratyczno Republika (Dydyery) to bůło państwo we strzodkowyj Ojropje, utworzůne 7 paźdźerńika 1949 na teryńe sowjeckij uokupacyjnyj sztrefy we Mjymcach a sowjeckij tajli Berlina (Wschodńi Berlin). Mjało 108 333 km² wjyrchu a mjyszkało we ńim ůng. 17 mln. ludźůw. Stolicům MDR bůła wschodńo tajla Berlina. We MDR panowoł socjalistyczny ustrůj ze "przewodńům śyłům" kero stanowjůła Sozialistische Einheitspartei Deutschlands (SED, śl.: Socjalistyczno Mjymjecko Partyjo Jednośći), a planowo gospodarka. MDR upodła we 1989 roku, 9 listopada zbulůno Berliński Mur, a 3 paźdźerńika 1990 jeji terytoryjům przikuplowano do Federalnyj Republiki Mjymcůw.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Chop sie ciepnōł na bōłki. Jymy je prawie dziynnie, a że co chwila słyszymy, że w tych kupnych je kans1 chymii, to chciołech sie sprōbować, jak smakujōm take swojske2. Trocha sie je robi, ale potyn idzie je zamrojzić, a rano wciepnōńć na chwila do bratruły3 i mieć fajnie chrupiōnce na śniołdanie. I co jeszcze trza […]
Miesiąc: Kwiecień 2016
Bananowy hańdyk na gibko (Bananowy indyk na szybko)
Czowiek leci gibko1 z roboty do dōm narychtować jaki mitag2, bo za chwila zajś moł jaki termin i co tu uwarzić? W gowie robiymy przeglōnd tego, co mōmy we lodōwce i okolicach… sōm jakeś banany… ,a moge by tak szczelić miyso ze bananōma?…, ze curry?…, to jeszcze szybko po miyso…, kura?…, niy…, hańdyk? Moge być…, […]
Karminadle cyganiōne (Klopsiki z grochu)
Pōnojś to niy je wcale take zdrowe, żeby durś1 jejś miyso i bez to (choby yno we piōntek) idzie sie wymyślić tyż co inkszego. Po zimie jeszcze możno Wōm łostało kajś2 w jakim szranczku3 trocha grochu, to sie mogecie zrobić take cyganiōne karminadle. Yno sie dejcie pozōr,4 jak we piōntek bajecie5 wołać Wasze bajtle6 na […]
Drożdżowe Hydraulika (i wszystko jasne ;) )
A z tym drożdżowym to bōło tak: prziszoł rołz1 hydraulik sprawdzić instalacja i jak łobejrzoł pustoł blacha, to jakosik my sie dali do gołdki2 ło pieczyniu. I łon tu narozki padoł3, że moł taki recept4 na drożdżowe, co to jego „babcia robiła 100 lat przed wojną”- pedzioł tak, bo to bōł hadziaj5, ale że recept […]
KRUPNIOK RAJZUJE. Czyńść 3.: Krupniociosa (Podróże z kaszanką: Pizza z kaszanką)
Niy dojś1, że żech we łostatnim miesiōncu eksperymyntowoł ze pizzōm w dōma, to żech jeszcze pojechoł do Włoch, coby tam te roztomajte pizze pokosztować. I musza Wōm pedzieć, że niby składniki majōm podobne, ale w smaku to niyrołz jedna kole drugi sie niy moge stanōńć… to trocha jak ze babōma, na jedne niy idzie patrzeć, […]
Kura we trołwie (Kurczak z trawą cytrynową na modłę tajską)
O tym, że Chop lubi eksperymynty, to już chyba wiycie. Ta kura prziszła do mie tak od samojści, jak żech we jednym sklepie na tydniu oriyntalnym znołd trołwa citrōłnowo. Noprzōd żech znoł yno suszōnoł, ale ta świyżo niy moł z niom porównania: delikatny smak, a do tego tak fajnie chrupie. Te danie robi sie szybko, […]


text:
Strzewiki
Strzewiki to tajla uobleczyńo, kero uobuwo śe na szłapy.
Strzewik skłodo śe nojczyńśći ze:
- zole, kero wyuůnaczůno je ze gůminu (btp. gůmjoki), drzewa (ntp. holcoki), plastiku a inkszych materjałůw. Zole sům nojwożńyjszům tajlům strzewikůw.
- abzaca, kery je prziklajstrowany abo prziteksowany do zole uode spodku;
- szułszaftu (cholywy), kero zakrywo wjyrch szłapy abo czasym dolne tajle nogi. Mogům być uheklowane (ntp. ze zomszu abo ze lyjdru), uodlůne ze plastiku abo ze gůminu.
- szplatůwk (ntp. gulery) abo haltrůw (ntp. zandale).
Rzymjeśńikym uod rychtowańo strzewikůw je szewjec.


text:
"Gdo sie za swój jynzyk wstydzi takim niech sie każdy brzidzi".
SZPACYRKYM PO CIESZYNIE
"Moja ty słodko cieszyńsko mowo
być zawsze do prawjynio gotowo
a jak cie uż żodyn nie bydzie rozumioł
to jyny wiater bydzie po naszymu szumioł"
POZÓR! Kiery nimo chynci tego czytać, abo kansi wraził łokulory, abo mo moc roboty i łoczy go bolóm to se może tego posłóchać jak prziciśnie ”kursywom” na tóm czornóm szczałke w tej szarej kostce, kierom nóndzie zaroz pod spodkym.
Paniczka s parazolym
Dzisio łod nowa bydymy sie plyntać po Cieszynie i tak jak kiejsi zacznymy łod ratusza i rynku, coby uwidzieć co sie przez tych piyńć roków tam zwyrtło. W ratuszu siedzi uż inkszy burmistrz, bo to jakosi sie tak do kupy poskłodało, że chocioż przefurkło yny piyńć roków, to uż mogymy łogłondać trzecigo gospodorza. Każdy ś nich cosi dlo Cieszyna zrobił przidajnego, ale też moc wiecy kiere tustelokóm obiecali im sie nie podarziło. Łobiecać to przeca nigdy ni ma grzych i jak sie yno do, to każdy to poradzi zrobić bez wiynkszej łostudy. Tak czy inakszyj ta posada tego gospodorza w naszym mieście dała po tym każdymu ś nich robotem s państwowym płatym. Podziwejcie sie na tego piyrszego cieszyńskigo burmistrza we wolnej Polsce jak wysztajgowoł i kim dzisio je. Po ceście tak sie isto kole rozmajtych ludzi zwyrtoł, łod kierych to zoleżało, że fórt nie musiół chycić sie roboty kierej sie kiejsi wyłuczył.Ci poźniejsi uż też nie robióm we swoim fachu i tak to bydzie isto sie im kulać aże do pyndzyje. Ciekawy żech je czy tyn dzisiejszy jak go za dwa roki nie wybieróm weźnie do rynki spadki filfedre i bydzie szkolnikóm pisoł noty w zeszytach, abo szlabikorzach. Moc sie też zmiyniło w tej wielki ratuszowej siyni, bo obalili tam jakisi stare murki coby eszcze starszy okróngły słup pieknie opucować i spomnieć tustelokom jako kiejsi na dole tyn ratusz wyglóndoł. Dziso dwie pańczki siedzóm tam przi taki wielki ladzie i uż żodyn nimo łostudy, coby prziś na to, kaj i ło co sie spytać. Zaś na jednej bocznej ścianie kierysi namalowoł kónszczek ulice Regera jak hańdownij wyglóndała, a na ni ganc s przodku idzie pańczka s parazolym i biołym zogłowkym na głowie.
Mini słownik:
plynś-plątać się,
kiejsi-kiedyś,
zwyrtło-obróciło,
przefurkło-przefrunęło,
przidajny-potrzebny,
wiec-rzecz,
łostuda-kłopot,
płat-wypłata,
wysztajgowoł-awansował,
fórt-wciąż,
chycić-złapać,
spadki- z powrotem,
filfedra-wieczne pióro,
kaj-gdzie.
Tóż miyjcie sie wszedcy dobrze i wiesiołego popióntku.
Dzisiejszy tekst ma tytuł "Paniczka s parazolym"


text:
Naša band załoži so w lěće 2007 a wěnuje so cyle big-band zynkam. Tola njehrajemy jenož klasisku big-band literaturu, ale činimy tež wulěty do rock, pop a latin hudźby.
W našim repertoiru su aranžementy klasiskich melodijow za big band wot D. Ellingtona, G. Millera a H. Mancinja, kaž tež znatych kruchow hudźby z 20tych lět zašłeho lětstotka, na př. The Original Charleston. Nimo toho wobsedźimy wobdźěłanja latin hudźby, kotrež kóždeho přistucharja sobu storhnu a mišterske dźěła wot J. Zawinula, H. Hancocka a J. Milesa a wězo njepobrachuja najwšelakoriše pop-titule.
W big-band Red Tower hraje we wokomiku 18 hobyjowych hudźbnikow wšelakeje staroby pod nawodom Michaela Elsta a Daniely Lenkecy. Smy kóždy čas wotewrjeni za nowych hudźbnikow, kotřiž wobknježa někajki hudźbny instrument.
Smy kóždy čas za zjawne a priwatne přičiny dóstać - jeli dobra hudźba dyrbi być. Hrajemy na wulkich a małych jewišćach - a druhdy w zahrodźe. Činimy wustupy rady we wuchodosakskich kónčinach - abo před wašim cěžnym durjam. Dajmy so nad to rozmołwjeć...


text:
Můngolijo
Můngolijo (můngolsko godka: MoHroл yлc, ) to je państwo we wschodńij a střodkowyj Azyje, bes dostympu do mořa. Grańica mo ze Rusyjům od půunocy a s Chinůma uod pouedńo, wschodu a zachodu. Ńy mo grańicy s Kazachstanym, nale jeij pouožůny nojdalij na zachůd punkt je ino pora kilometrůw uod grańic Kazachstanu. Nojwyžšy wjyrch - Huyten Orgil, 4374 m n.p.m. Wjynkšość mjyškańcůw wyznowo buddyzm tybetański.
We 1206 chanym wšyjstkich Mongouůw uostou wybrany Čyngis chan (Tymudžyn), kery doprowadźiu państwo Mongouůw do ščytowyj potyngi. Bůuo ůune nojsrogšym państwym na śwjeće, do terozki žodyn kraj we coukij gešychće ńy zajmowou wjyncyj placu. Uobejmowouo teroźńijše Chiny, Tybet, Afgańistan, Irak, Iran a tyž Ruś. Skiž tygo, co řůndzyńi tak srogim państwym bůuo fest ćynžke, kole 1261 roztajlowano je na tři tajle, Teroźńijšo Můngolijo we tym tajlungu bůua we jydnym kůnsku s Chinůma a řůndźiua ńům dynastyjo Yuan. Stolicům bůu Bejdžing, bez Mongouůw mjanowany Chanbauyk. We 1368 po powstańu we Chinach wuada přejyua dynastyjo Ming, a we 1372 wojska chińske zajyny a přiuůnčyuy do Chin pouedńowo tajla Můngolije (terozki je to Můngolijo Wewnyntřno a m status prowincyje autůnůmičnyj we Chinach). Pozostauo tajla rozlećoua śe na mjyńše państewka, jeich zjydnočyńp ńy bůuy trwoue. Ńyskoři uostouy federacyjům pode chińskim protektoratym. We 1911 skiž antymůngolskij polityki Chinůw wybuchnyuo we Můngolije powstańy, mjanowane rewolucyjo Xinhai. Při poparću Rusyje uoguošůno samostanowjyńy Můngolije a utwořůno teokratyčny řůnd pode přiwůdztwym Bogda Chana. Pů negocjacyjach mjyndzy Rusyjům a Chinůma, te druge zgodźiuy śe yno na autůnůmijo lo Můngolije. We 191 wojska chińske zajyny Můngolijo a obaliuy Bogda Chana. We 1921 wybucnyuo kolejny powstańy, wspjyrane bez "bjouych" (antybolšewikůw) s Rusyje. Na chwila přiwrůcono do wuadzy Bogda Chana, nale we lipcu 1921 pode pretekstym půmocy lo rewolucjůńistůw můngolskich Suche Batora (kerych po prowdźe bůua yno garstka), Můngolijo zajyna Rusyjo a ustanowiua sam řůnd kůmůńistyčny. Ńyskoři skolektywizowano bauerstwo a shajcowano klaštory, uoroz s dobrami kultury kere we ńich bůuy. Uostouy śe yno štyry ś ńich. Alfabyt můngolski zastůmpjůno cyrylicům. Aže do 1990 Můngolijo pozostowoua państwym kůmůńistyčnym, ńyskoři pokojowo wkludzono systym dymokratyčny, a we 1992 wyjechou s Můngolije uostatńi ruski wojok.
Gospodarka Můngolije je uoparto na hodowle a bergmaństwje (wůngel brunatny, mjedź, molibdyn, fosforyty).


text:
Czowiek leci gibko1 z roboty do dōm narychtować jaki mitag2, bo za chwila zajś moł jaki termin i co tu uwarzić? W gowie robiymy przeglōnd tego, co mōmy we lodōwce i okolicach… sōm jakeś banany… ,a moge by tak szczelić miyso ze bananōma?…, ze curry?…, to jeszcze szybko po miyso…, kura?…, niy…, hańdyk? Moge być…, mōm go…, to leca do dōm. Na fynsterbrecie3 jeszcze żech znod cebula, a w byfyju kasza pszynno- niy trza jyj warzić! I łobiołd bōł jak marzynie 🙂
Co potrza?
0,5 kg hańdyka (niyrozki gołdajōm na niego i puta abo pultok)
4 banany
1 cebula
1-2 łeżki masła klarowanego
prziprawa curry
Joł żech sie zjołd to ze kaszōm bulgur i do smaku dołech trocha jogurtu greckego (jak na łobrołzku4)
We gorku uwarzcie 2 szolki5 wody, wsujcie tam szolka kaszy bulgur, przykryjcie na 10-15 minut i fertich6. Hańdyka pokrejcie na mańsze kōnski7 i na leko natłuszczōnyj patelni na srogim hicu8 go podpiyczcie. Potyn wciepcie do tego łeżka abo dwie masła, zmniyjszcie łogyń, wciepcie tam cebula, banany i tak ze łeżeczka curry. Niech sie to wszysko fajnie podpieke, skosztujcie sie tego i mogecie jeszcze dociepnōńć trocha soli abo curry, abo brać sie za jedzynie… smacznego 🙂
1szybko
2obiad
3parapet
4zdjęciu
5kubki, względnie filiżanki
6gotowe
7mniejsze kawałki
8wysokiej temperaturze


text:
Co to je ze gupio liga... takiego bajzlu to nikaj żech jeszcze nie widzioł, nawet u mojyj w szafie...Nikaj na świecie nikt nikomu punktów niy zabiero w trakcie sezonu, nikaj nie widzioł żech, żeby klub po ostatniyj kolyjce nie wiedzioł na kierym je placu. Do mie piyrszy akandal to boło zabieraniu punktów Ruchowi i Lechii w trakcie granio. Te z Gdańska sie wycwanili i kombinowali co by tyn punkt dostać nazot, Ruch cicho siedzioł, bo prezesa żodyn w PZPN nie lubi i sie boli co by im jeszcze pora punktów niy zabrali. Przyłazi dzień do ostatni kolyjki tego "sezonu zasadniczego" i nagle ftoś z jakiegoś trybunału pado "oddajemy Lechii punkt". W PZPN nic niy wiedzom, w Ekstraklasie nic niy wiedzom. To jo sie pytom fto mo wiedzieć? Jo?
Dobra grajom ta ostatnio kolyjka i nagle Ruch i Podbeskidzie majom identyczno sytuacjo i mo decydować "tabela Fair Play". Ino jak jo sie poczytoł co tam decyduje o miejscu w tabeli to żech sie za gowa chycił..."pozytywna gra" - co to mo być? Jak chopcy lotajom to się majom usmiechać do kamer? Po starconyj bramie gratulować rywalowi? "Zachowanie kibiców" - jak to sie mo do piłkorzy? To może jo terozki zaczna na szpile do goroli jeździć i byda haje robić u nich na trybunach to Ślunskie kluby bydom lepij w tyj tabeli "Fair play" stoć? Z tego co mie sie kojarzy to w tabeli fair play powinny być żółte, czerwone kartki no i może popełnione faule i nic wiyncy. Ino że jakby tak boło to by sie gorzyj układało tabela...Teroz nagle Lechia wycofuje skarga i tabela zas sie zmiynio. Wcześniy płakoł Ruch, terazki becy Podbeskidzie, to może Lechia wyciepcie za sionie fermentów? A niy...jo zapomnioł, że one bogate som...
Bestoż jo proponuja zrobić nowo reforma : 1.Legia mo majstra od razu bez granio, bo jak to godajom "eksperty" "Tylko Legia miałaby szanse w eliminacjach Ligi Mistrzów". To jak som takie dobre to czamu przez tyla lot nie awansowali, albo czamu jak im niy idzie to zarozki syndzia wymyślo jakiś elwer? Legia cołki sezon gro 30 sparingów, ale ino u siebie i kożdy szpil mo być w tv. 2. Lech, Lechia i jedyn losowo wybrany klub grajom o place 2-4, przeca ino bogate mogom nos "reprezentować w Europie". Tyn jedyn losowy, bo ftoś tam jeszcze musi grać w tyj Lidze Europy. 3. Cało reszta gro o utrzymanie, ale spadkowicza i tak sie ftoś z jakiegoś trybunału czy inkszyj komisji ligi som wybiere - zależy jak tam sie tabela poukłado.
Tak na poważnie to wyciepcie ta choro reforma z dziylyniem punktów, z dziylyniem tabeli, jak mo być lepszo liga, to musi być wiyncyj zespołów. 18 bołoby w sam roz. I niy kombinujcie już z zabiyraniem punktów czy inkszymi "tabelami Fair Play", niech o tabeli decyduje INO FUSBAL!
Pyjter!
źródło: SportSlaski.pl
autor: Pyjter


text:
Hornja Łužica je zajimawy kraj. Zapołožena mjez Łužiskimi horami na juhu a mjez bahnojtymi łučiznami, holu a chójninu na sewjeru a w sćinje mócnych susodow zamó sej Łužica swojotnosć kultury přez lětstotki wobchować. Tohodla tež daloko a šěroko dwurěčne tafle městow a wsow čłowjeka witaja. Dźensa ma serbski lud, kotryž je přiwuzny z Čechami, něhdźe 40 000 přisłušnikow, kotřiž sydla přewažnje w třiróžku mjez Kamjencom, Wojerecami a Budyšinom. Serbja su jenička woprawdźita mjeńšina Němskeje. Jich prjedownicy sydlachu hižo lětstotki na płódnych hlinach Budyskich honow. Historikarjo z toho wuchadźeja, zo připućowachu Słowjenjo wokoło lěta 600 do sydlenskich rumow, kotrež běchu Germanojo wopušćili, tola archeologiske namakanki swědča wo wjele pózdnišim zasydlenju. To by rěkało, zo přićahnychu prjedownicy Serbow hakle 200-300 lět pozdźišo do tuteje kónčiny. Tuž njeje prawdźe podobne, zo běchu so Słowjenjo a Germanojo tu zetkali. Nimo swojich wsow załožichu hrodźišća, do kotrychž móžachu při hrožacym strachu cofać. Hišće dźensa pozběhuja so tute impozantne připrawy pola Wotrowa, Łahowa abo nad Šepsom.
Karte Scultetus - Archiv Dannenberg
Tute wuwiće swójskeho knjejstwa nahle přesta, jako so Němcy spočatk 10. lětstotka na wuchod měrjachu. Po tym, zo bě kral Heinrich I. słowjanske župy połobskich Słowjanow zdobył a w Mišnje wysoko nad Łobjom hród załožił, žadaše sej něšto pozdźišo tež tribut Milčanow wokoło Budyšina.
K winowatosćam křesćanskeho knježićela słušeše pak tež misionowanje pohanskich ludow. 968 buchu po dołhim jednanju tři tak mjenowane serbske biskopstwa Merseburg, Zeitz a Mišnjo pod Magdeburgskim arcybiskopstwom zarjadowane. Za křesćanske zastaranje kraja Milčanow je Mišnjanski biskop zamołwity, kotryž smě sej za to dźesatk wotedawkow kralej zdźeržeć. Ale tutón kraj budźeše tež požadosće pólskich a čěskich susodow. 1002 dyrbješe Heinrich II. ćěr pólskeho wójwody Bolesława Chrobłeho za ekspansiju spokojić a da jemu župu Milska za leno. Po njewuspěšnej wójnskej wuprawje anno 1004 změni kral Heinrich II. swoju strategiju a přewostaji 1007 hrodźišća (Burgwarde) Ostrusnu, Třebistu a Hodźij Mišnjanskemu biskopej. Z tutym darom zwjaza nadźiju na skrućenje zwiska mjez tutym regionom a rajchom. Na to wójwoda Miesko I. Mišnjanski hród nadpadny, zniči jón a wšěch ludźi na hrodźe zmori. Hakle Budyski přiměr 1081 přinjese wěste wotputanje do rozestajenjow, přewodźanych wot zdźěla hrózbnych rubježnych wuprawow. Milska a (Delnja) Łužica zwostaštej přiwšěm Pólskej. Hakle kral Konrad II. móžeše 1031 po dobyću nad wójwodu Mieskom II. kraj zaso zdobyć a přepoda jón jako leno Mišnjanskemu markhrabi. 1076 da kraj jako leno čěskemu wójwodźe Vratislawej II., po tym zo bě jón Mišnjanskemu markhrabi zaso sćazał, jako bě so tón přećiwo njemu zběhnył. Vratislav da kraj 1084 jako wěno swojemu přichodnemu synej, sakskemu hrabi Wiprechtej von Groitzschej, kotryž hač do 1108 z Budyskeho hrodu nad krajom knježeše a wutwar kraja zaměrnje spěchowaše. Wiprechowe dźědźinstwo přewzachu potom zapadnje Łobja Wettinojo , mjeztym zo Hornja Łužica 1135 zaso k Čěskej słušeše. 1143 připadny wona wospjet Mišnjanskemu markhrabi, doniž ju kejžor Friedrich Barbarossa 1153 w zwisku ze swojej politiku přibliženja Čěskej jako rajchske leno znowa čěskemu kralej njepřepoda. Z wuwzaćom poměrnje krótkeje doby mjez 1254 a 1319 wosta kraj nětko hač do skónčenja stareho rajcha 1806 dołhi čas pod čěskej krónu.
Z hrodami a cyrkwjemi, z kotrymiž bě kraj nětko systematisce přetkany, přichadźachu překupcy. Podłu Vije regije, při přechodach přez rěki, na hórskich skłoninach a podobnych přirodnych barjerach załožichu sej zepěranišća, kotrež běchu hustohdy zarodk pozdźišich městow, kaž w Budyšinje na Židowje při přechodźe přez Sprjewju abo w Zhorjelcu w nižinje Lunitzy njedaloko hižo 1071 naspomnjeneje słowjanskeje wsy Gorelic. Wysoka dróha bě puls Hornjeje Łužicy. Po njej ćahachu překupcy a wikowarjo lětstotki wot zapada na wuchod a wožachu swoje twory ze Španiskeje a Francoskeje přez Wrócław hač do Kijewskeje Rusy a do Ruskeje.
Kontury kraja nabywachu dale a jasnišich rysow. We wopismje lěta 1144 je naspomnjena prowinca Zgost juhowuchodnje Zhorjelca blisko Židźina (Seidenberg), kotraž bě dźěl Budyskeho kraja. Potajkim móže so z toho wuchadźeć, zo sahaše pozdźiša Hornja Łužica hižo tehdy hač nad Kwisu. Hłubše dohlady do teritorialnych poměrow skića tak mjenowane Hornjołužiske hranične wopismo z lěta 1241, w kotrymž so kónčiny, za kotrež so čěski kral a Mišnjanski biskop zajimowachu, wotmjezuja. K rozestajenjam mjez nimaj bě dóšło, dokelž kóždy wjerch po swojich móžnosćach kraj wutwarjowaše. Na přikład wutwori biskop Bruno II. kolegiatny kapitl w Budyšinje, z kotrehož pomocu ćehnješe na Stołpin na juhozapadźe. Mjena, kaž Bischheim, a samo załoženje města Biskopic pokazuja jasnje na jeho kolonizatoriske wotpohlady. “Knjejstwo přez trjebjenje” běše hesło tutoho časa. Pod nawodom zemjana přićahnychu burja z Durinskeje, Bayerskeje, (Delnjeje) Sakskeje a trjebjachu kraj. Tež serbscy burja běchu na přetworjenju kraja wobdźěleni. Na kóncu tuteje doby bě kraj rozdźěleny, wšudźe běchu wsy z typiskej strukturu łanoweho sydlišća załožene. Tež wjetšina městow kaž tež klóštraj Marijiny doł a Marijina hwězda běchu dźakowano tutomu njesměrnemu rozmachej nastali. Jeničce na chuduškej pěskojtej pódźe na sewjeru pozdźišeju knjejstwow Wojerec a Mužakowa zwosta pasmo hole, kotrež so zdobom jako přirodna mjeza k Delnjej Łužicy rozpřestrěwaše. Z přesunjenjom linearneje mjezy k Połčnicy na zapadźe a ke Kwisy na wuchodźe kaž tež přez přirodnu barjeru Łužiskich horow na juhu běše teritorialne wuwiće wotzamknjene.
Jako kraj 1253 jako wěno čěskeje kralowskeje dźowki braniborskim Askaničanam připadny, zwosta mały Žitawski kraj při Čěskej, dokelž nochcyše so kral wrotow do sewjera, na kotrychž jemu jara zaležeše a wo kotrež so zasakle wojowaše, na žadyn pad zaso wzdać. Askaničenjo instalowachu na čole kraja bohota, štož bě wažne nowotarstwo. Wón jich zajimy na městnje zastupowaše, běše najwyši sudnik, rjadowaše wićežne naležnosće a běše zdobom wojerski rozkazowar. Pozdźišo stajištaj so jemu dwaj krajnej hejtmanaj po bok, kotrajž po dźělenju Hornjeje Łužicy w lěće 1268 do wokrjesa Budyšina a wokrjesa Zhorjelca jako wokrjesnaj hejtmanaj fungowaštaj. Mjeztym pak zo připadny Budyski kraj 1319 hižo zaso čěskej krónje, po tym, zo bě ród Askaničanow zašoł, staješe šleski wójwoda Heinrich Jaworski narok na Zhorjelski wokrjes. Jemu so tež woprawdźe poradźi, hač do swojeje smjerće 1329 knježić. Po tym bu Zhorjelc zaso čěske leno. Hišće raz, wot 1377 do 1396, zamó Zhorjelski wokrjes pod swójskim knjejstwom być, jako kejžor Korla IV. za swojeho syna Jana s ekundogenitur ne wójwodstwo Zhorjelc zarjadowa. Zwjetša pak knježićel w kraju njepřebywaše, tak zo njezamó skutkowny škit přećiwo nadróžnym rubježnikam , rubježnym ryćerjam a wudrěwarjam škitneho pjenjeza zaručeć. Z tuteje přičiny zjednoćichu so po woli čěskeho krala 1346 města jako wodźace hospodarske mocy do zakitowanskeho zwjazka a slubichu sej wzajomny škit a podpěru. Nimo Zhorjelca, Budyšina, Lubija, Lubanja a Kamjenca přizamkny so jemu tež Žitawa, kotraž słušeše wot 1253 hišće k Čěskej. Tole bě spočatk sławneho Hornjołužiskeho zwjazka šěsćiměstow. Města spožčichu krajej nutřkowny porjad, starachu so wo měr, wućěrichu rubježnych ryćerjow und zapusćichu jich hrody. Na swoje schadźowanja, tak mjenowane městowske zjězdy, přeprošowachu tež krajneho bohota jako zastupjerja markhrabje Hornjeje Łužicy a hdys a hdys druhich stawowskich knjezow a wobsedźerjow ryćerkubłow, tak zo so z tuteje institucije něšto kaž Hornjołužiski krajny sejm wutwori.
Wo wjele bóle tragiske za wobydlerstwo Hornjeje Łužicy běchu surowe wuprawy Husitow spočatk 15. lětstotka, kotrymž po rjadu Kamjenc, Lubij, ŽItawa a Lubań podležachu. Jeničce derje wobhrodźenej měsće Budyšin a Zhorjelc zamóštej woblěhowanje kecarjow wotwobarać. Husowa wučba njezawostaji w Hornjej Łužicy žanych wusahowacych slědow, byrnjež so cyrkej runje toho bojała, wšako je serbska ludnosć etnisce a rěčnje Čecham bliska. Tola Hornja Łužica bě z nabožneho wida skrućena, samo utrakwistiski čěski kral Jiří z Poděbrad bu 20 lět pozdźišo wotpokazany, a město njeho bu hišće za čas jeho žiwjenja lěta 1469 madźarski kral Matthias Corvinus za knježićela woleny.
Porno tomu pak njebě tak jednorje móžno, so Lutherowym tezam zapowěć. Hižo 1520 prědowaše so w Zhorjelcu na nowe wašnje. Spodźiwna situacija wustawy Hornjeje Łužicy, kotraž so z městow, zemjanstwa a cyrkwinskich dobroćelow zestaji, wuskutkowa, zo so pozdźišo formulowana zasada „cuius regio, eius religio“ tule na najnišej runinje, na runinje cyrkwinskeho patrona, wothrawaše. Wón postaji, w kotrej podobje so swjate woprawjenje resp. bože wotkazanje wudźělowaše. Hižo 1523 Zhorjelc nowe wuznaće oficialnje zawjedźe. Lěto pozdźišo přizamkny so Budyšin a poněčim cyła Hornja Łužica – jeničce klóšterskej knjejstwje Marijiny doł a Marijina hwězda kaž tež Budyski kolegiatnykapitl wostachu katolske. We wójnje pola Schmalkaldena dyrbješe so Hornja Łužica skónčnje jasnje wuznać a po boku katolskeho kejžora a čěskeho krala Ferdinanda přećiwo swojim bratram we wěrje do wójny ćahnyć. Šěsćiměsta z toho wuchadźachu, zo móža so wušiknje z afery sćahnyć, jako swoje wójska 1547 zaso wotćahnychu . Tola rozsudna bitwa pola Mühlberga so hišće njebě wotměła. Zemjanstwo wuži dobru chwilu a denuncěrowaše města pola kejžora, kotryž na to jich zastupjerjow k sebi zwoła a jim woprawdźe wšě priwilegije wotrjekny a jich wobsydstwo pódy sćaza. Tutón podawk, znaty jako chłostanka („Pönfall“), bě městam bolostna strata, přetož běchu sej w běhu časa wulke wobsydstwo pódy nakopili. Zhorjelc na přikład knježeše nad 48 wsami, w kotrychž bě měšćanska rada tež sudniski knjez. Za Budyšin njebě to z jeho 47 wsami wulce hinak, tež tamne šěsćiměsta běchu sej nahladne wobsydstwo pódy přiswojili. W slědowacych lětach wusměrichu města wšo swoje prócowanje na to, zo bychu sej swoje wobsydstwo a předprawa zaso zdobyli, štož so jim do wulkeje měry tež poradźi. Tola prjedawši politiski wliw běchu na wšě časy přisadźili. Napjatosće z nabožnym pozadkom, předewšěm pak pospochi nowe žadanja za dawkami ze stron čěskeho krala njepokojej dale polěkowachu. Protestantam Hornjeje Łužicy so njebě poradźiło, kaž jich šleskim a čěskim bratram we wěrje, majestotny list dóstać, kotryž jim jich prawa zaruči, štož jich skónčnje na stronu zběžkarjow w čěskej dowjedźe. Přez zběžk Praskeho wobydlerstwa w lěće 1618 wuskutkowana rewolta so spěšnje k najwjetšej wójnje rozšěri, kotruž bě Europa hdy dožiwiła. Tež Hornja Łužica, kotraž bě skěrje zboka swětoweho politiskeho jewišća, bě wot wójnskich šmjatow potrjechena. Čěske stawy běchu katolskeho Rudolfa II. Habsburgskeho wotsadźili a město njeho kalwinista Friedricha z Pfalcy za swojeho krala wolili. Tež Horni Łužičenjo so po wěstym dlijenju tutej wólbje přizamknychu. Kejžor Rudolf prošeše rajchskich wjerchow wo podpěru. Sakski kurwjerch Georg, hačkuli protestant, bě swěrny rajchski wjerch a njeměješe zrozumjenje za žadanja zběžkarjow. W awgusće 1620 zaćahny wón do Hornjeje Łužicy – nic bjez toho, zo by kraj do toho jako zawdawk zapisać dał. Jeho prěni cil bě Kamjenc, kotryž so bjez wulkeho wobaranja poda. Dobry měsac pozdźišo podleža Budyšin, po tym zo bu wšědnje 366 granatow na město wottřělenych, na čož dóńdźe 2. oktobra k wulkemu wohenjej. Cyłe město so wotpali. Jako so tuta powěsć roznjese, poda so Lubij bjez wulkeje třělency. Dokelž njezamó kejžor wudawki kurwjerchow nětko woprawdźe zarunać, připadny Hornja Łužica w zwisku z Praskim přiměrom 1635 jako čěske leno sakskemu kurwjerchej, kotryž bu z tym zdobom markhrabja Hornjeje Łužicy. Tak móžeše so přećiwna reformacija, kotraž w druhich habsburgskich krajach sylnje zachadźeše, za Hornju Łužicu wotwobarać. Město toho pytachu mnozy nabožni ćěkancy z Čěskeje, tak mjenowani eksulanća, w Hornjej Łužicy wućek a postarachu so tu wo hospodarski rozmach. Předewšěm na wsach w Žitawskich horinach bu tkalcowstwo wuznamna industrijna hałžka.
Hewak so w Hornjej Łužicy wjele njezměni. Integracija do sakskeho statnistwa jenož cyle łahodnje pokročowaše. Samo swobodnym nabožinskim zjednoćenstwam, kaž Ochranowskim bratram, kotrymž poskići hrabja Zinzendorf na swojich kubłach domicil, zmóžni wustawowy system Hornjeje Łužicy eksistencu. Z Berthelsdorfa a Niskeje sem ćehnjechu bratřa do wšeho swěta, zo bychu bože słowo na swoje wašnje wozjewjeli. Hakle wobšěrne noworjadowanje Europy, kotrež bu po Napoleonskich wójnach trěbne, přinjese makhrabinstwu z Wienskim zrěčenjom 1815 grawěrowace změny. Jako reakcija na prócowanje Pruskeje wo ekspansiju bu Hornja Łužica dźělena - njehladajo wjacorych peticijow sakskemu kralej kaž tež rakuskemu hrabi Metternichej, kotryž jednanja nawjedowaše. Tola wšo ničo njepomhaše – wot nětka běžeše mjeza južnje Rólan w sewjerozapadźe přez Kulow, Wojerecy, Mužakow, Zhorjelc hač do Lubanja – kotrež wšitke Pruskej připadnychu. Zo móhła zarjadnistwo efektiwnišo wukonjeć, dźěleše Pruska tutu kónčinu do štyrjoch wokrjesow, kotrež buchu wšitke do pruskeje prowincy Šleska zarjadowane. Nětko bě Wrócław přisłušny narěčny partner. W pruskej Hornjej Łužicy profitowaše předewšěm Zhorjelc wot industrielneho rozmacha a wutwarjowaše swoje styki do Berlina a Wrócławja wobstajnje.
W južnym dźělu, kotryž zwosta sakski, započa so nětko industrializacija, přez kotruž bu rubjany płat z Hornjeje Łužicy k požadanej eksportnej tworje Němskeje. Wutwar železnicy widźomnje k zwyšenju hódnoty regiona přinošowaše. 1847 bě čara Drježdźany-Wrócław dotwarjena, kotraž cyły hornjołužiski teren přeprěči. Tola we wědomju wobydlerjow wosta kraj njedźěleny. Tole dopokazuje twar stawowskeho domu w Zhorjelcu, w kotrymž so stawy pruskeje Hornjeje Łužicy dale zetkawachu, zo bychu zajimy kraja w Šleskej komorje zastupowali, abo hesło nad portalom 1905 wotewrjeneje Hornjołužiskeje hale sławy, kotraž je dźensa Dom kultury, na wuchodnym brjohu Nisy, hdźež steji: „Den Gründern des Deutschen Reiches – die dankbare Oberlausitz“.
Po přewzaću mocy ze stron hitlerskeho režima buchu tež tute struktury zaso rozpušćene a nacionalsocialistiskemu rozrjadowanju do gauwow přiměrjene. Wosebje za čas nacionalsocializma wotměwaše so zaměrna politika asimilacije napřećo Serbam. Jich towarstwa a nowinarstwo buchu zakazane, šulska wučba so w serbšćinje wjace njepodawaše, haj, Serbja njesmědźachu scyła hižo swoju rěč wužiwać. Štóž so tutym represalijam spřećiwješe, kaž serbscy katolscy duchowni, bu wupokazany abo přińdźe do koncentraciskeho lěhwa. Přiwšěm njeńdźeše wo dospołny genocid Serbow, ale woni mějachu so jako „wendiscy Němcy“ asimilować.
Po 1945 přińdźechu kónčiny Hornjeje Łužicy wuchodnje Nisy hač ke Kwisy pod pólske zarjadnistwo, štož bu skónčnje 1950 z Měrowym zrěčenjom Wódra-Nisa resp. z Němsko-pólskim namjeznym zrěčenjom 1990 statoprawnisce sankcionowane. Z rozpušćenjom krajow w NDR w lěće 1952 poćerpi Hornja Łužica wospjet wosud dźělenja. Wjetši dźěl drje zwosta we wobwodźe Drježdźany, tola wokrjesaj Wojerecy a Běła Woda buštej wobwodej Choćebuzej přidźělenej. Po lěće 1990 skićeše so šansa, zo by wjetši dźěl Hornjeje Łužicy zaso w jednym zwjazkowym kraju zjednoćeny był, štož so na kóncu tež poradźi. Z historiskeho wida drje jenož krótkich 100lět trajaca přisłušnosć dźěla Hornjeje Łužicy k Pruskej kaž tež dwě diktaturje pak běštej předewšěm we wokolinje Zhorjelca hornjołužisku identitu zasypali. Tuž so – dźiwajo na šleske začuće, wšako běchu mnozy ćěkancy ze Šleskeje w Zhorjelcu nowu domiznu nadešli, zo bychu blisko swojeje šleskeje domizny wostali -, za region nad Nisu wokrjes Delnja Šleska/Hornja Łužica skonstruowa. Dźakowano sylnemu šleskemu lobbyowemu dźěłu je w preambli Sakskeje wustawy dźensa pasus, zo nawjazuje sakski lud tež na stawizny delnjošleskeje kónčiny. Přez lětstotki samostatny rajchski teritorij Hornja Łužica, kotryž bě wot 1635 ze Sakskej wusko zwjazany, so porno tomu njenaspomnja.
Dr. Lars-Arne Dannenberg


text:
Pomyśloł żech sie, że trza by sam wciepnōńć1 tyż jaki recept2 do tych, co to majōm dwie lewe rynce do warzynia.3 Coś ajnfachowego,4 a przi tym- jeszcze jak sie moł5 jajca łod szczyńśliwych kurōw- tak dobrego, że niyjedna baba abo chop bydzie chcioł łostać6 na taki frisztik.7 Dać sam idzie8 i szinka, i wōszt,9 i […]
Tag: #boczek wędzony
Grinkōłl choby we Niymcach (Jarmuż na modłę północno-niemiecką )
We Niymcach- tam barzi1 na gōrze- majōm tako tradycja, że bez zima2 sie wybiyrajōm całōm ferajnōm3 na jedzynie tego grinkōłlu. Jo żech po prołwdzie4 nawet tego niy wiedzioł, ale jakosik żech sie połra miesiyncy tymu zgodoł ze mojōm Ciotkōm ze Bremen. Po piyrszych przimrozkach pōnoś5 tyn grinkōłl je nojlepszy i łoni tak od stycznia aże […]
Ożarto wołowina (Boeuf à la bourguignon ;) )
Uwarzynie tego dania je łatwiyjsze, niż napisanie łod niego nazwy po francusku, a jak już je rołz1 narychtujecie,2 to potyn bajecie3 co jakiś czas do niego wrołcać. Joł noprzōd sie tym zainteresowōł, jak żech oglōndoł film „July i Julia”- fto go niy widzioł, tyn musi to nadrobić. Potyn, jak my z mojōm Babōm4 zaprołszali na […]
Panczkraut abo ciapkapusta (Śląskie danie regionalne na bazie ziemniaków i kapusty)
Panczkraut je do ślōnski kuchni jak Mona Liza do Luwru- jak żejście go niy jedli, to psińco1 ō2 ni3 wiycie. Piyrwy4 niy bōło ślōnski rodziny, co by go aby rołz5 za tydziyń niy miała na stole. U moji6 Mutry7 w dōma bōł8 pōnoś9 w kołżdo10 sobota. Nojlepszym kamratym11 panczkrautu sōm karminadle, choć joł żech sie […]
Rolady ze granatym (Wybuchowe zrazy wołowe ;) )
Potyn1 mogecie2 pedzieć:3 mōm4 rolady i niy zawachōm sie ich użyć! Ale niy bojcie5 sie, niy o handgranat6 sam idzie,7 yno8 o te łokrōngłe owoce, co to dō nos prziszły ze dzikich landōw9– jakby to Babka Marii padała. Joł10 lubia- jak sam już niyftorzi11 niyrołz12 widzieli- eksperymynty we kuchni. Ta moja borołka13 Baba musi to […]
Tarta 3B- Brokuł, Boczek i Boryj (po polsku nie będzie 3B ;) )
Tarty robia łod1 jakegojś czasu. Niy biere2 to kans3 czasu, na wiyrch4 idzie powciepować5 roztomajte6 rzeczy i do tego wcale niy7 je droge. Kebyście8 czytali te recepty9 we ksiōnżkach, kaj10 kołżōm11 zrobiōne ciasto trzimać bez12 godzina we lodōwce, potyn- nim wrazicie13 je do pieca- na wiyrch wysuć14 specjalne fasolki… – to sie idzie przestraszyć. Joł15 […]


text:
Geografiska dołhosć
Geografiska dołhosć (prjedy: „stopjeń dołhosće“), λ, mjezynarodnje skrótšena z long. (longitudo = lon., longitude = jendź., franc. atd. „dołhosć“), wopisuje jednu z wobeju koordinatow městna na zemskim powjerchu, a to jeho poziciju na wuchod abo na zapad wot definowaneje (samowólnje postajeneje) sewjero-južneje linije, nuloweho meridana. Wona je so prjedy stopjeń dołhosće mjenowała. Geografiska dołhosć je kut, kotryž so, wuchadźo wot nuloweho meridiana (0°), hač do 180° k wuchodnemu a 180° k zapadnemu směrej měri. Wjeršk tutoho kuta je srjedźišćo mysleneje zemskeje kule, ramjenja wuchadźeja ze srjedźišća přez nulowy meridian resp meridian, na kotrymž městno leži, kotrehož geografiska dołhosć ma so podać. Město předznamješka (tradicionelnje +wuchod, −zapad) je tež E resp. W dowoleny (skrótšenka "O" wobeńdźe so stracha zaměny dla, hlej deleka).
- Městna ze samsnej dołhosću leža na meridianje. Meridian běži wot čopa k čopej a je połojca dołhostnika. Na zemskej kuli je dołhostnik (wobstejacy z dweju napřećiwneju meridianow) wulki kruh.
- Za postajenje dypka na zemskim powjerchu – za podawanje jeho geografiskeho połoženja – je přidatnje podawanje jeho geografiskeje šěrokosće (prjedy: jeho „stopnja šěrokosće“) jako druha koordinata trěbna.
Wobsah
Postajenje městna a časa[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Nulowy meridian[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Dokelž njeje přiródna nulowa marka za meridiany (poł dołhostnika), kaž je ekwator za měrjenje šěrokosće, dyrbi so nulowy meridian definować. Wot antiki so Ferrowy meridian wužiwaše. Hakle w lěće 1884 je so swětodaloko jednotnje tón meridian postajił, na kotrymž je srjedźna wóska wěsteho teleskopa obserwatorija Greenwich (London) (hlej Stawizniske).
Geografiska dołhosć podawa so jako kutowy wotstawk w stopnjach, (łukowych) mjeńšinach a sekundach wot nuloweho meridiana k wuchodej (E) abo zapadej (W). Skrótšenka E za wuchod (wot jendźelskeho „east“) doporučuje so přez DIN 13312, kotryž je rozsudny za nawtiku a lětansku nawigaciju, zo bychu so zmylki přez zaměnu pismika O z ličbu 0 a z francoskej škrótšenku za zapad ("ouest") zwoprědka wuzamknyli.
Najwjetša móžna ličbna hódnota je tuž 180 stopnjow, při čimž 180°E = 180°W. Přibližnje pódłu tuteje geografiskeje dołhosće, ale z chětrymi wotchilenjemi, běži w Pacifiku datumowa mjeza postajena wot potrjechenych krajow.
Wotstawk meridianow[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wotstawk mjez dwěmaj dołhostnikomaj je na ekwatorje najwjetši. Tam je wotšěrjenje wot jednoho stopnja 111,32 km wulke. Tuta distanca wotpowěduje eksaktnje 60 mórskim milam, dokelž je so mórska mila prěnjotnje z jednej łukowej mjeńšinu na ekwatorje definowała.
Na čopomaj wšak padaja wšě dołhostniki w jednym dypku hromadźe. Wotstawk mjez dwěmaj dołhostnikomaj da so za šěrokosć φ a zemski radius r přibližnje ze slědowacej formlu wobličić:
W Němskej leži mjez 63,8 km (Flensburg, Sylt) a 75,5 km (Oberstdorf).
Pisanja ličbnych hódnotow[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wobmjezowanje podaćow dołhosće na cyłoličbne stopnje by tuž skoro wšudźe za podaća pozicije přenjedokładne (w direktnej bliskosći k čopej wuwzate) było (to je přičina za to, zo wuraz stopjeń dołhosće je zestarjeny). Dokładniše podaća geografiskeje dołhosće dadźa so na slědowace wašnje wuhotować:
- w kutowej jednotce stopjeń w decimalnym pisanju (na př. 66,34°) - tež podaće hač na zapad abo na wuchod nuloweho dołhostnika je móžno (na př. 66,34° wuchod resp. 66,34° E). W geoinformatice so podaće °E zwjetša přez pozitiwnu a podaće °W přez negatiwnu ličbu zwuraznja.
- seksagezimalnje w mjeńšinach a sekundach (w samsnym přikładźe 66° 20′ 24″). 66° 20′ 24″ je krótke pisanje za slědowacu sumu třoch kutow 66° + 20′ + 24″. Tutej plusowej znamješce so wuwostajetej. Sumandy so při tym tak wuběraja, zo ličbne hódnoty před mjeńšinu a sekundu su mjeńše hač 60. Sekunda geografiskeje dołhosće wotpowěduje na ekwatorje čarje něhdźe 31 metrow, w srjedźnej Europje (na 50° N geografiskeje šěrokosće) wokoło 20 metrow.
- W nawtice so při podawanju geografiskich koordinatow dźensa kutowa jednotka sekunda woběńdźe, tak zo horni přikład budźe: 66° 20′ 24″ = 66° 20,4′. Hišće dokładniše podaća pozicije, kaž so na př. w satelitowej nawigaciji docpěwaja, wotbłyšćuja so w dalšich městnach za komu.
- Předewšěm w namórnistwje so dołhostniki z 3 městnami před komu pisaja. Přez to so rozdźěl k šěrokostnikam jasnišo wuzběhuje. Přikład: 010,43° E.
- Rotacije zemje dla, 360° w 24 hodźinach, da so geografiska dołhosć tež jako čas zwuraznić. Městny hodźinski kut wužiwa so w astronawigaciji.
Přikłady[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Berlin: 13° 19′ wuchod
- Hamburg: 10° 00′ wuchoda
- Mnichow: 11° 35′ wuchod
- Tokio: 139° 42′ wuchod
- San Francisco: 122° 25′ zapad
- Pozicija satelita Astra 1 nad ekwatorom: 19° 12' wuchod
Čas[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Rotacije zemje dla je městny čas na rozdźělnych šěrinach rozdźělne. Časowy rozdźěl k nulowemu meridianej je jedna hodźina na 15° dołhostneho rozdźěla. Z toho časowe pasma wuchadźeja.
Pola 0° je srěni městny čas (SMČ) runja UTC.
Stawizniske[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Grjekski astronom a matematikar Hipparchos (wok. 190–120 př.n.l.č.) je zemju k wuchodo-zapadnemu směrej prěni raz w 360 stopnjow dźělił.
W europskim namórnistwje je poćahowy system dołhostnikow dołho njejednotny był. Wot 2. lětstotka př.n.l.č. hač do 19. lětstotka je Ferro-meridian dominantny był, kotryž je Klawdius Ptolemeus postajił a so na najzapadnišu kanarisku kupu El Hierro (17° 40′ W) poćahuje.
Po naciji so koordinatowe syće na nulowe meridiany w Londonje, Parisu abo Sankt Petersburgu poćahowachu. Hakle na mjezynarodnej meridianowej konferency, we Washingtonje 1884, postajichu Greenwich pola Londona swětodaloko, mj.dr. dokelž so britiske mórske mapy swětodaloko wužiwachu.
Zwěsćenje geografiskeje dołhosće[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Mjeztym zo geografiska šěrokosć přez měrjenje wertikalnych kutow słónca abo sewjernički je relatiwnje jednorje wobličujomna, wuwiwaše so wobličenje aktualneje geografiskeje dołhosće z podobnej dokładnosću dołhi čas ekstremnje ćežko. Tutón za mórsku nawigaciju wažny dołhostny problem je so hakle kónc 18. lětstotka rozrisał. Za to su jara dokładne časniki trěbne, kotrež tež při najmócnišim mórskim žołmjenju spušćomnje funguja, bjeztoho zo bychu so přez wjedrowe wliwy kaž horcota a włóžnosć powětra pohubjeńšili. Prěni časnik, kotryž je tute předpokłady spjelnił, běše „H4“, kotryž blidar John Harrison w měrcu 1762 wunamaka. Mytowe pjenjezy wustajene za to wot dołhostneje komisije britiskeho sejma we wysokosći 20.000 puntow dósta Harrison hakle po wukazu krala Jurja III. w lěće 1773. Zo by trěbnu dokładnosć docpěł, zhotowi swój časnik wužiwajo kulkowcy nimale bjez rybowanja a z bimetalemi resistentnymi přećiwo chabłanjam temperatury.
Wotwisnosć wot referencneho elipsoida[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Dołhosć wariěruje wo sekundy, jeli so druhi referencny elipsoid abo wotchilacy geodetiski datum wužiwa. Njewužiwa-li so globalnje najlěpje přiměrjacy elipsoid, rěči so tež wo geodetiskej dołhosći.
Hlej tež[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Literatura[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Dava Sobel: Längengrad. Taschenbuch ISBN 3-442-72318-3 (Ilustrowane wudaće ISBN 3-8270-0364-4)


text:
Witomy Wos bardzo serdecznie na naszyj stronie - Claudia i Kasia Chwołka!
Wiynkszość ludzi myśli, że my siostry, to muszymy powiedzieć, że niy, ale niy zaprzeczomy tymu, że łonczom nos wiynzy rodzinne. Czyńść z Wos na pewno wiy, że my to cera z mamom.
W 2011 połonczyły my swoje siły i na scynie wystympujymy jako duet. Głos Kasi je od zawsze we wszystkich piosynkach Claudii (nawet tych najstarszych).
Muszymy sie trocha pochwolić osiongniyńciami. Nasze wszystkie statuetki możecie łobejrzeć tukej.
MEDIA:
- szło nos łobejrzeć we TV Sfera, TV Trwam, TVT, TVS, TVP 3
- posłuchać nos szło i idzie we różnych radiokach internetowych ale tyż: Radio VANESSA, Radio Piekary,Radio Plus Opole, Radio Fest, Radio Silesia
TELEDYSKI:
We 2011 roku nagrałymy dwa teledyski:
We 2012 roku nagrałymy jedyn:
We roku 2013 teledysków było trocha wiyncyj:
- Być tam
- Jodler
2014 rok to kolejne teledyski:
- Życza Ci
2015 rok i zaś nowe produkcje:
Na swoim koncie momy tyż teledyski o tematyce świontecznyj:
- Gloria
PŁYTY:
Jak my już spomniały rok 2011 był do nos fest robotny, bo miyndzy tymi wszystkimi koncertami, wyjazdami cołki czos nagrywały my śpiywki coby my sie tyż mogły pochwolić naszom płytkom. To marzynie udało nom się zrealizować i tako płytka ukozała sie we siyrpniu. Na nij znodło sie 14 utworów w tym jedna spiywka po polsku, napisano specjalnie na rocznica śmierci naszego Papiyża Jana Pawła II. Płytka opowiado głównie o naszym piyknym Ślonsku.... (Przijedź na Ślonsk) o tyj ziymi, jeji bogactwach, ale tyż o ludziach, miłości człowieka do człowieka, do rodzinnego domu o tynskonocie, powrotach (Wspomnij swój dom, Niy wyjyżdżej) Nie brakuje tyż na nij tego co Ślonzoki lubiom nojbardzij... czyli chyńci do zabawy, wesołości... (Bydymy razym śpiywać, Ino do przodku, Anioł i dioboł, Bydzie haja, Czas na zabawa) Jest tam tyż pora utworów okazjonalnych i tak do mamy – Wołom cie Mamo, do taty – Tato, Tato, z okazji ślubu – Weselny czar i ogólnie do wszyskich co majom rocznice, gyburstaki – Tela szczyńścio miyj. Teksty do wszyskich śpiywek napisały my same i tyż do połowy utworów stworzyły my muzyka, reszta zawdziynczomy Andrzejowi Skaźnikowi.
Jesiyniom 2012 roku zaczłymy robota nad naszom wymarzonom płytkom z pastorałkami i kolyndami. Udało nom sie zrealizować te marzynie i tak już na poczontku grudnia cieszyłymy sie tym kronżkiym. Udało nom sie tyż zrealizować pora fajnych koncertów kolyndowych na kerych to ludzie mogli razym z nami pośpiywać piykne, tradycyjne, polskie kolyndy. Momy nadzieja, że ta płyta bydzie żyć wiecznie i umili Wom niyjedne Świynta Bożego Narodzynio.
Na poczontku kwiytnia 2013 roku skończyłymy przigotowania najnowszyj płyty "Co nom w sercach gro". Już tera je ona we sprzedaży na kożdym naszym koncercie (na kere serdecznie Wos zaproszomy). Płyta ta utrzimano je w trocha innym klimacie muzycznym, nowe brzmiynia i nowe pomysły na scyniczny wyglond. Momy nadzieja, że bydziecie sie dobrze bawić przi rytmach naszyj najnowszyj płyty. Teksty jak i muzyka do wszystkich piosynek napisałymy same, zaś aranże śpiywek zawdziynczomy Kazikowi Sas, kery tyż czuwoł nad nagraniami. Życzymy miłego słuchanio.
We roku 2015 udało nom sie nagrać całkiym nowo płytka. Jeszcze bardzij szlagierowo i z brzmiyniym gitarowym za kere dziynkujymy Mateuszowi Szymczyk. Łon tyż spyndził z nami czas w studiu na nagraniach. Mati dziynki! Płytka została wydano w Firmie Projektomania. Pomysłów nom niy brakuje.
Oprócz tego cołki czos koncertujymy.... i to niy ino na Ślonku ale tyż i we opolskim i we cołkij Polsce (Tuchola, Siyraków, Gorzów Wlkp), a nawet już poza granicami naszego kraju:
Poza wspomnianymi wcześnij autorskimi utworami chyntnie tyż śpiywomy razym z publicznościom i tak w naszym repertuarze som wionzanki śpiywek biesiadnych, takich, kere na pewno wszyscy bardzo dobrze znajom.
Pozdrowiomy!


text:
Cichtuwanie ptokôw.
Ło wtore ptoki sie rozchodzi? Jedni pomyślôm ło hyndykach, kurach cy kackach, a inksi ło scygłach abo kanarkach wtore piyknie we klotkach śpiywajôm, możno tyz ło skrzecôncych barwnych papagajach. Sôm tyz jesce gołymbie. Ptok, ło wtorego mie sie rozchodzi, niy musi mieć skrzideł ani piyrzo i tak po prowdzie to chyba kożdy go mo. Możno nojbarzi, to gołymbiorze. Cołki dziyń poradzôm siedzieć we gołymbniku, a jak przidôm flugi, to durch patrzôm we niebo, cy jejich lipling juz niy przifurgnôł. Jedni majôm we chałpie pełne szuflodki roztomajtych starych pijyndzy, bryli, łobrozkôw, abcybildrôw i pudełek po sztraheclach. U kogoś zaś jest tyla zygorôw, że jak zacynajôm zwônić, to zdowo sie co kapela gro. Wtoś zaś mo na kożdym fachu w dôma jakeś szolki, elefanty abo inksze duperele, wtore przismycył z rajzôw po świecie. Jedni radzi malujôm, bo Bozia jym taki talynt dała, inksi zbiyrajôm piykne ślônske słowa, stare fotografie, klamory po starce abo radzi robiôm korôna żniwno. Komuś fest udowajôm sie kwiotki w zogrôdce. Sôm tyz tacy, co majôm fimla na punkcie mônitoringu. Musôm dokładnie wiedzieć wto, kaj, z kym i po co poszeł. Jak tego niy zapisujôm we hefcie abo niy nagrywajôm, to jesce moga to szczimać. Idzie tyz zajôńć sie łodkrywaniym i upamiyntnianiym dziejów Gôrnego Ślônska, na przikłod jak to robi Rôman Kiera ze Dômbrôwki. Wto niy widzioł bônkra na Dômbrôwce, to musi go łobejrzeć i posuchać ło niym piykny łosprowki. To wszystko ło cym tukej wspôminałach nazywo sie hobby i powiym, że werci sie mieć jakigoś ptoka. Ale ptokym podug mie, niy jest siedzynie cołki dziyń przed telewizorym abo kômputrym, a jesce przi tym idzie łoślepnôńć abo łogupieć, cego żodnymu niy życa.
24 lipca 2014.


text:
Idzie to tyż posuchać na www.ojgyn.blog.onet.pl
Łojciec ze swojim synkiym handlujōm kartoflōma po roztomajtych zidlōngach. Jak zawdy wjyżdżajōm na plac i wrzescōm:
– Karofle! Kartofleee!
Ze drugigo sztoku wychylōła sie modo baba i rzōńdzi, iże winszowała by sie...
– A wiela wōm paniczko potrza?
– Anō, śtyry miechy!
– Synek! Deptej na wiyrch! – gŏdŏ łojciec.
Na wiyrchu baba sie pytŏ:
– A wiela byda musiała zabulić?
– Anō, jak dlŏ wŏs paniczko, to uczyni 200 złociokōw.
– Hmmm, niy mōm tela, ale sōm łōni panoczku już majoryntny, dorōsły, mie tyż nic niy brakuje, to możno jakisik nōmerek, jakesik wartke dupczyni?
– Anō, musiŏłbych pogŏdać ze fatrym.
– Nale, nale, wiedzōm łōni panoczku, sōmeście już majoryntny, to po jakego pierōna pytać łojca?
– Jŏ jednakowōż kciŏłbych sie fatra spytać...
– Nale po jakiymu, panoczku, po jakiymu?
– Bo wiedzōm łōni paniczko łōńskigo roka przedupczylichmy kajsik kole 8 tōn naszych kartofli!


text:
Ale knigi!
Dzisiej polecóm Wóm czi, naprowdy fajniste publikacje, wydane przez Poradnia K.
Pjyrszo z nich to "Kóńcik pytań i porad wilka Sobieradka". To już kolejno czyńś (kónkretnie: czworto) przigód tego małego gizda ze Strasznolasu.
Tym razym bohatyr, kierego wymyślił pisorz Ian Whybrow, zostowo redaktorym gazety "Wilczowieści Leśne", kaj mo łodpowiadać na pytania czytelników.
Ci, co do niego piszóm, to same zwjyrzoki - mrówkojady, żaby, lisy... Dziynki czymu mómy tukej do czyniynio z klasycznym gatunkiym literackim, jakim jes bojka zwjyrzynco. A że pytania i łodpowiedzi sóm w listach, to mómy tyż tukej tzw. epistolarnoś (tekst skłodajóncy sie z kolejnych listów).
Jako literaturoznawca móm z tego pierzińsko uciecha, a przeca to niy wszysko. Nojważniyjsze sóm sam nełologizmy, kiere powymyśloł gynialny tumacz tyj knigi - sóm Ernest Bryll.
To co tyn chop tukej wyrobio to jes prowdziwe miszczostwo świota. No niych mie "wilczo szczynka ściśie"! Ale dopjyro potym, jak zjym "mysztecika" i posuchóm muzyki z kasety, wrażónyj do "wilkmana" :)
To tyla ło wilkach, a terozki już cosik ło bajtlach. Bo tyż bjatle sóm bohaterami dwóch kolejnych knig, ło kierych Wóm sam dzisioj chca szrajbnóńć. Idzie ło pjyrszy i drugi tóm publikacje "Basałyk i Psotka idóm do roboty".
To tyż udane i naprowdy śmjyszne knigi, w kierych dziecka udowajóm, że sóm dorosłe i po swojymy rozkminiajóm świot dorosłych. Udowajóm na przikłod, że robjóm w ołpyn spejsie, rychtujóm na kómpach (zrobiónych z kartónu) prezyntacje, a potym idóm na lancz. A jak do izby wlezie im óma i bydzie chciała, coby prziszli na drugie śniodanie, to wjycie co łod nich usłyszy?
- Babciu, co ty? Nie widzisz, ile mamy pracy? Przyjdziemy w czasie "LANCZU". Nie możemy co chwila odchodzić od biurek, bo będziemy musieli wziąć NADGODZINY :)
*
Jedna łosoba mogła u mie wygrać kómplet tych knig. Zadanie kónkursowe bóło takie: mieliście mi podać tytuł jakijś innyj knigi, napisanyj przez Iana Whybrowna, kiero została wydano przez Poradnia K. Wygrywo je:
Karolina Dziubek ze Sidziny
Gratuluja! Jeszcze dzisiej zaniesa nagrody do wysyłki.


text:
Amerika
Amerika (tyż Hamerika, roz za kedy Nowy Śwjot abo Zachodńo Půłkugla) to je mjano tajle śwjata kero leży na zachodńij půłkugli, a we keryj skłod wlazujům Půłnocno Amerika a Połedńowo Amerika. S půłnoce na połedńe je uůna dugo na 15 500 km, uod Arktycznygo Archipelagu po Uogńisto Źymja. Zajmuje 42,5 milijůna km² placu, a zamjyszkuje ja przez 900 mln ludźi. Jeji mjano pochodźi uod mjana Amerigo Vespuccigo, kerymu na anfangu XVI stolećo ńysłůszńy przipisywano uodkryće Ameriki. Po prowdźe, lo nowożytnych Ojropejczykůw uodkrůł ja Krzisztof Kolůmb we 1492. Ńykej mjano "Amerika" używo śe kej abrewjacyjo uod Zjednoczůnych Stanůw Ameriki.


text:
Brest (Běłoruska)
Brest (prjedy tež Brest-Litowsk, „Litawski Brest“; běłorusce БpэcT/Brest abo Бepacbцe/Bjerascje; rusce БpecT/Brest; pólsce Brześć nad Bugiem) je wulkoměsto z něhdźe 340.000 wobydlerjemi w Běłoruskej. Nadeńdźe so na samym juhozapadźe kraja při pólskej hranicy a je najwažniši hraničny přechod za nadróžny a železniski wobchad Běłoruskeje z Europskej uniju, běłoruske „wrota do zapada“.
Město nadeńdźe so při prawym brjoze rěki Bug a je zarjadniske sydło Brestskeje oblasće.
W lěće 1918 bě Brest-Litowsk městno podpisanja a mjenodawar Brestsko-Litowskeho měroweho zrěčenja mjez Němskim mócnarstwom a bolšewistiskej Ruskej. Hač do lěta 1939 słušeše město do Pólskeje.


text:
Łod 4.01.2016 Króloewskie majom nowego trynera. Łostoł nim fest dobry fusbalok Zinédine Zidane, wloz łon na miyjsce Rafaela Beniteza kery trynowoł Los Blancos siedym miesioncow.
We Realu Francuz niy bydzie mioł leko, kibice chcom co by nazot Real mioł tytuł miszcza Hiszpani i wygrol Liga Mistrzów.
Fusbalok Zidane jak ino skończoł grać chycioł sie szkolynio, co by ostac trynerym. Łod 2013 boł szkoleniowcym Realu Madryd Castilla. Zizou, bo takie mioł miano jak jeszcze groł, dostoł Złty Bal we 1998 roku. Boł tyż nojlepszym fusbalokiem na Miszczostwach Swiata we 2006. Czi razy dostoł miano Fusnaloka Roku FIFA.We 2006 roku nojlepszy fusbalok na świecie Pele dol mu miejsce na liście stu nojkepszych żyjących fusnalokow na świecie.
aku/dfa


text:
Godka manx
Godka manx – (Gaelg Vanńinagh; gaelicko godka manx) – godka s grupy gojidelskij (q-celtyckij) godek celtyckych, kero užywano je na wyspje Man (depyndyncyji Korůny brytyjskij), pouožůnyj na Mořu Irlandzkym. Pochodźi uod staroiryjskij godki, a šcygůlńy uod jygo djalyktůw ulsterskigo a galloway. Wyodrymbńiu śe ůngyfer V w. n.e. Nojstarše hańšrifty we tyj godce pochodzům ale dźepjyro s XVII w. Literatura we manx ńy je zbyt bůgato.
Uobecńy manx do śe uznoć za godka umarto abo přinojmyńi bliski wymarću, bo podejmuje śe průby jygo uodrodzyńo. Uostatńo uosoba, kera užywoua go kej uojčysto godka umarua we roku 1974. Dźouańo majůnce na cylu uožywjyńy tyj godki přińosuy pewne rezultaty - uobecńy kupa mjyškańcůw wyspy naumjouo śe manx a posuůguje śe ńim kej drůgům godkům, po angelskij. Podle spisu ludnośći s 1991 roku bůuy to 634 uosoby s přez uoźymdźeśyńćotyśynčnyj populacyje wyspy, 10 lot půźńij zadeklarowouo znojůmość godki juž přez 1000 uosůb wjyncyj (2,2 % ludnośći wyspy). W uostatńich lotach pojawiuy śe tyž uosoby, lo kerych manx je pjyršům godkům - bajtle tych, keři naučyli śe go a posuůgujům śe ńim we žyću codźynnym. W 2001 r. kej take uokreśliuo śe 56 uosůb.


text:
São Paulo
Wspůłrzyndne: 23°30' S 46°37' W
São Paulo – nojsrogsze mjasto Brazylije a Połedńowyj Ameriki. Je rozlygowane we połedńowo-wschodńij tajli kreju nade rzykům Tietê (dopływ Parany), ńydoleko uod Atlantyckigo Uoceanu. Je stolicům sztatu São Paulo. Zołożůne 1554 kej misyjo jezuicko św. Paula, a skiż tygo mo take mjano. mjejske prowa mo uod 1712. Uod 1815 stolica prowincyji. We 1822 uogłoszůno sam samostanowjyńy Brazyliji. Terozki je to srogi uostrzodek industryji, kultury, nauki a handlu (cyntrum brazyliskigo handlu kawům). Szportkluby: São Paulo FC, SE Palmeiras, SC Corinthians, Portugesa.


text:
Kristus nauczajůncy ze gůry
Uojczynasz (ze łaćiny, Pater Noster) je mjano krześćijańskigo poćyrza, kerům doł do poznańo Jezus ze Nazarytu podle relacyje Mateusza a Łukasza Wańelisty. Roztomajte istńijůnce wersyje rzykańo bjerům śe ze tygo, co sům jake porůżńyńo mjyndzy uobyma relacyjami wańelistůw. Tyż inksze wersyje sům używane uod krześćijańskich kośćołůw.
Uojczynasz je powożane jako spůlny krześćijański poćyrz bez mołwjyńy uo głůwnych zachach religijůw. Lo Katyjmusa Katolickigo Kośćoła je podsůmowańym krześćijańskich doktrynůw a mustrym rzykańo we zgodźe ze protestantůma a poćyrzym uodpedńim lo prawosławnych.
Trza wskozać, iże ńy mo uoficjalnygo tumaczyńo uojczynasz na ślůnsko godka.


text: Biosferowy rezerwat „Hornjołužiska hola a haty“ słuša k cyłoswětowej swójbje UNESCO-biosferowych rezerwatow. W lěće 1996 bu připóznaty. UNESCO je podorganizacija Zjednoćenych narodow (UNO) za kubłanje, wědomosć a kulturu. Předpokład za tute připóznaće je spjelnjenje „Kriterijow za připóznaće a pruwowanje UNESCO-biosferowych rezerwatow w Němskej“. BRHHH spjelnjuje tute kriterije, kotrež buchu dnja 18. decembra 1997 do postajenjow Sakskeho statneho ministerstwa za přirodu a wuwiće kraja a z tym do sakskich zakonjow zapřijate.


text:
Jězus Chrystus, kaž wěmy, běše pućowacy prědar, kotryž wozjewješe přichadźace Bože kralestwo ludźom, bydlacym we wjeskach a městach (Mk 1,14-15.38).
Jedne z tajkich městnow běše cyle wěsće tež město Sepforis, zdalene wot Nacareta, w kotrymž bydleše Jězus Chrystus, něhdźe 7 km. Bohužel Nowy Zakoń wo tym njerěči.
A Sepforis we wonym času běše z jednym administratiskim centrumom Galileje. Tam na přikład měješe Herodes Antipas (4 do Chrystusa – 39 po Chrystusu) wěsty čas swoju rezidencu.
Tohorunja rezidowaše tam na kóncu 1. lětstotka po Chrystusu židowska Wysoka rada.
Před krótkim namakachu mjenujcy w tutym měsće archeologojo na sćěnach někotrych twarow fragmenty barbnych wobrazow, kotrež předstajeja dźiwinu (law, ptačk, tigr etc.) a ludźi.
Naspomnjene wobrazy pochadźeja z kónca 1. do 3. lětstotka po Chrystusu. Potajkim z časow židowskich zběžkow přećiwo Romjanam (66-73; 115-117; 132-135), kotrež so njeporadźichu a tragiske konsekwency přinjesechu. Jedna z nich běše na přikład zničenje Jeruzalemskeho templa (70).
Tajke wobrazy pak, to archeologojo praja, njejsu znate z časow před naspomnjenymi zběžkami, dokelž – kaž wěmy – bu molowanje wobrazow zwěrjatow a ludźi zakazane (Eks 20,4).
To wšitko pokazuje, zo so, po přehratych zběžkach, započa romska kultura dźeń a bóle w Israelu rozšěrjeć. Zničenje nabožneho centruma Judaizma wotewri wobydlerjow Swjateho kraja na kulturu druhich ludow.
Wjace hlej:
biblicalarchaeology.org/daily/ancient-cultures/ancient-israel/wall-paintings-galilean-sepphoris/.
DJD
© D. Dzikiewicz, M. Nawka, D. Matik 2017


text:
Stolica
Stolica to je głůwne mjasto we państwje a postrzodek jego admińistracyje, śedźiba władzůw a przedstawićelstw dyplůmatycznych inkszych państw. Ńykej we kůnstytucyji je zapisano inkszo stolica ańiżeli faktyczno śedźiba władzůw, ntp. we Ńiderlandach abo Boliwiji. Wyrůżńo śe stolice historyczne, uo dugij tradycyji, abo zuůnaczůne sztuczńy, kej Canberra we Australiji abo Abudża we Ńigeryji. Stolica godo śe tyż na postrzodek władze jakigo rygjůnu, krysu a inkszych jydnostkůw admińistracyjnygo tajlůngu.


text:
Jurij Gagarin
Jurij Aleksiejewicz Gagarin (rus.: Юpий AлekceeBич ГarapиH, rodz. 9 marca 1934 we Kułszyńy kole Gżatska, um. 27 marca 1968) to bůł sowjecki kosmůnałta, pjyrszy czowjek kery pofurgoł we kosmos. Pochodźił s familije robotniczo-bauerskij. Wybroł karjera pilota, we 1957 ukůńczůł szula lotńiczo we Orenburgu, rok ńyskorzi Akademijo Lotńictwa im. Żukowskigo we Moskwje. We 1960 dostoł śe do grupy 20 pilotůw, kere zaczyńi tryńingi do furgńyńćo we kosmos. 10 kwjetńa 1961 Kůmisyjo Państwowo zdecydowoła, co uůn bydźe pjyrszym kosmůnałtům. Historyczny lot mjoł plac 12 kwjetńa 1961 i trwoł godźina a 48 minut, za tyn czas Gagarin uoblećoł roz doobkoła Źymja. Uostoł bohatyrem narodowym, a ńy poradźyu śe s tům rolům, zaczůn nadużiwać alkoholu a zolyćić s myngům babůw uoroz. Zginył we ńywyjośńůnych uokolicznośćach we katastrofje fligra Mig-15 kole mjasta Kirżacz. Jygo mjano dano mjastu kole kerygo bůł rodzůny - Gżatsk, terozki Gagarin.


text:
Gwjezdne wojny
Gwjezdne wojny (ang.: Star Wars) to je titel seryje filmůw science fiction/fantasy kero reżyserowoł George Lucas, a tyż roztůmajtych kůmiksůw, kśůnżek, szpili kůmputrowych atp., zwjůnzanych ze ůńiwersům tyj epopeje filmowyj. Zasadńiczo a pjerwotńy je to mjano dwůch trylůgiji filmowych, kere cuzamyn skłodajům śe ze 6 filmůw:
- Gwjezdne wojny: tajla IV - Nowo nadźeja
- Gwjezdne wojny: tajla V - Imperjům kůntratakuje
- Gwjezdne wojny: tajla VI - Powrůt Jedi
- Gwjezdne wojny: tajla I - Mroczne widmo
- Gwjezdne wojny: tajla II - Angrif klonůw
- Gwjezdne wojny: tajla III - Zymsta Sithůw
Plac a czas akcyje Gwjezdnych wojen je uokreślůny we napisach kere sům pokozywane na poczůntku filmu: Za starego, pjyrwy, we pewnyj galaktyce fest furt. Je to gyszichta starćo dwůch śůł: Republiki a Imperjům, we keryj istotny udźoł majům rycyrze Jedi. We ůńiwersum Gwjezdnych wojyn je wyznowano bez ńykerych bohatyrůw a wszyjstkich rycyrzy Jedi fikcyjno religijo Jedi, podug religijoznostwa uodmjana pantejizmu abo panentejizmu - wjara we Moc kero sprowjo a spajo do kupy Wszechśwjot.


text:
Panczkraut je do ślōnski kuchni jak Mona Liza do Luwru- jak żejście go niy jedli, to psińco1 ō2 ni3 wiycie. Piyrwy4 niy bōło ślōnski rodziny, co by go aby rołz5 za tydziyń niy miała na stole. U moji6 Mutry7 w dōma bōł8 pōnoś9 w kołżdo10 sobota. Nojlepszym kamratym11 panczkrautu sōm karminadle, choć joł żech sie go zjołd12 ze pieczōnym wōsztym13 i tyż bōło dobre. I jak kołżdo reprodukcja Mona Lizy wyglōndo trocha inaczyj, tak niy ma jednego receptu14 na panczkraut. Kołżdo gospodyni abo kuchołrz mo swōj i bez to mogecie15 sie szczelić połra16 roztomajtych17 wersji tyj ciapkapusty.
Co potrza?
kartołfle18– moge ich być tyla samo co kapusty, ale pamiyntejcie, że przi takim panczkraucie to sie wszysko warzi na oko 😉
kapusta- joł żech go robiōł ze kiszōnōm, ale idzie zrobić tyż ze świyżōm (stare kuchary dołwajōm dō ni trocha octu, żeby bōła fajnie kwaskowato)
I tera, jak idzie o dodatki, to tyż mołcie połra wersji:
Kartołfle i kapusta uwarzcie we osobnych gorkach. Jak już kartołfle bydōm miynke, to odcedźcie je i posztamfujcie23. Wciepcie do tego odcedzōno kapusta i przismażōno wyndzonka abo wyndzonka przismażōno ze cebulom i wymiyszejcie. Dosmakujcie24 solōm i pieprzym i fertich25.
Kebyjście chcieli sie zrobić ta ajnbryna, to na patelnia wciepcie trocha fetu i mōnki i leko jōm zbrōnołćcie26, gichnijcie27 do tego trocha wody i wciepcie do kartołfli i kapusty. Jak byście niy mieli fetu, to mogecie jōm tyż zrobić na maśle klarowanym- taki panczkraut bydzie idealny we piōntek do pieczōnyj ryby. Smacznego 🙂
1nic
2ō- samogłoska w wymowie między o i u
3niej
4dawniej
5raz
6mojej
7mamy
8był
9podobno
10każdą
11kolegą
12zjadł
13kiełbasą
14przepisu
15możecie
16kilka
17różnych
18ziemniaki
19boczek wędzony
20zasmażka
21smalec
22mąka
23utłuczcie
24doprawcie
25gotowe
26przysmażcie
27nalejcie


text:
15 kwjetńa
15 kwjetńa – pjyntnosty dźyń kwjetńa, a 105. dźyń roku[1] podug używanygo na Ślůnsku grygůrjańskego kalyndorza. Do kůńca roku uostoło 260 dńi.
Wydarzyńa na śwjeće
- 1970 - we rewanżowym fusbalowym szpilu na Ślůnskim Stadjůńe uo Puhar Zdobywcůw Puharůw Górnik Zabrze zremisowoł ze AS Roma we půfinale 2:2. Ńyskorzi awansowoł cufalnym losowańu po trzećim szpilu.
Rodźili śe
- 1452 - Leonardo da Vinci, italski rynesansowy malyrz, baumajster, filozof, muzykant, dichter, uodkrywca, matymatyk, anatům, geolog
Styczyń • Luty • Marzec • Kwjećyń • Moj • Czyrwjec • Lipjec • Śyrpjyń • Wrześyń • Paźdźerńik • Listopad • Grudźyń
- ↑ We ńyprzestympne lata


text:
Dagestōn
Dagestōn (ru. Pecпyблиka ДarecTaH) - je autōnōmicznōm republikōm we Rusyje. Republika znŏjduje siy we regiōniy Pōłnocnegŏ Kaukazu. Stolicōm Dagestanu je Machaczkala.
Dagestōńskŏ populacyjŏ posiydzŏ 2,910,249 perzonōw (2010) a republika mŏ fest roztomajte nacyje, dōminujōncymi sōm: Awary, Darginy, Kumyki a Lezginy. Regiōn mŏ 14 ôficyjnych gŏdek, nale Ruski je nŏjczynściyj użiwōny mimŏ iże Ruskōw je ino kole 3%.
Geografijŏ[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Dagestōn s 50,300 km2 placym je usitułowōny we Pōłnocnŏ Kaukaskich Wiyrchach. Znŏjduje siy na połedniyu Rusyje. Republika mŏ dostymp do Kaspijskego Morzã. Nŏwyższy pōnkt to Wiyrch Bazardüzü (4,466 m).
Regiōn graniczy ze Azerbejdżōnem a Gruzyjōm, a wewnōntrz ruskej federacyje s Kałmycyjōm, Czeczeniyjōm a Stawropolskim Krajem.
Rzeki[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Dagestōn mŏ wiyncyj niźli 1800 rzekōw, hlawne to:
Naturalne Surowce[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Republika mŏ srogie surowce[2]:
- Miydziy ( kole 1mln tōny)
- Ropy (kole 10mln tōny)
- Naturalnych gazōw (kole 44 miliardōw m3)
Regiōn mŏ tyż 530km plaż, 1200 hektarōw terapeutycznej ciyapy a 300 źrōdył uzdrowiskowyj wody.


text:
W niedziela we północno – wschodnij Australii wypod z glazjów cug, kery wiózł 200 tysiyncy litrów kwasu siarkowego. Na razie żodyn niy wiy, czamu sie tyn cug obulył. Wiadomo yno, że trzech kolejorzy je rannych. Terozki na 2 km od miejsca wypadku zrychtowali strefa zagrożynio bezpieczyństwa i żodyn tam nie śmi chodzić, coby mu sie nic nie stało. Szpecjalisty sprawdzajom terozki, czy tyn kwas kaj nie wykidoł. Fest źle im sie robi, bo na tym terynie niydowno tela padało, że była powódź i terozki ciynżko im sie tam drałuje w tej ciaprace.
We wypadku obulyło sie aż 25 wagonów. No szczyńsci ni ma tam nikaj dookoła żodnego zbiornika ze wodom. Trza dać pozór i pamiyntać, że kwas siarkowy to je blank wielki pieroństwo. Jak sie to trefi z wodom, to moge być z tego pożar.
aku/iła


text:
Dźěćo
Dźěćo je młody čłowjek. Muske dźěćo mjenuje so hólc, mjeztym zo je holca žónske dźěćo. Někotre fazy so móžu rozeznawać, a to:[1]
- nowo narodźene: hač do dźesateho žiwjenskeho dnja
- ćěšenk: prěnje žiwjenske lěto
- mjeńše dźěćo: druhe a třeće žiwjenske lěto
- pěstowarske dźěćo: štwórte hač do šesteho žiwjenskeho lěta
- šulske dźěćo: 7. hač do 14. žiwjenskeho lěta
Po konwenciji wo prawach dźěći Zjednoćenych narodow je dźěćo čłowjek w starobje pod 18 lětami.
Dźěćo móže tež potomnik być, na př. "Mój nan je dźěćo mojeho dźěda."
Wobsah
Słowo[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Słowo dźěćo je po Mukowym "Słowniku dolnoserbskeje rěcy a jeje narěcow" přiwuzne z delnjoserbskim słowom źiśe, ale tež z pólskim dziecię a čěskim dite. Serbskej słowje dźěćo a źiśe stej kaž w druhim słowjanskim rěčam njeprawidłownej, přetož pluralowej formje stej dźěći a źiśi. W delnjoserbšćinje wužiwaja so samo we wjetšinje kazusow singulara a po cyłym dualu formy słowa góle. Tute słowo je po samsnym słowniku přiwuzne ze słowom hoły (delnjoserbsce goły).
Hlej tež[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Nóžki[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Der Brockhaus in einem Band, 2000, strona 466


text:
Kirgistan
Kirgistan, Republika Kirgisko (kirg. KыprызcTaH, Kыprыз Pecпyблиkacы trl. a trb. Kyrgyzstan, Kyrgyz Respublikasy; rus. KыprызcTaH, Kыprызckaя Pecпyблиka trl. Kyrgyzstan, Kyrgyzskaja Respublika, trb. Kyrgyzstan, Kyrgyzskaja Rjespublika) – państwo we střodkowyj Azyji, grańica mo s Chinůma, Kazachstanym, Tadžykistanym a Ůzbekistanym. Ńy mo dostympu do mořa, a 93% jygo powjeřchńe zajmujům gůry, s kerych nojwyžšy je Ščyt Zwyćynstwa we paśmje Tjen-šan, wysoki na 7439 m n.p.m. Je sam tyž druge na śwjeće pod wzglyndym placu jeźoro gůrske, Issyk-Kul (6236 km², guymbokość do 669 m). Klimat sam je kůntynyntalny suchy, idźe trefić place kaj je wječno zmarzlina.
We gospodarce důminuje bauerstwo, uprawjano je źymja we dolinach. Do tygo wydobywo śe zuoto, żywe strzybło a urůn, guůwńy na eksport.


text:
- pod tutym hesłom prezentuje so lětsa Serbski šulski a zetkawanski centrum w Budyšinje składnostnje dnja wotewrjenych duri. K tomu přeprosymy wutoru, 15. nowembra 2016, wot 16.00 hodź. do 19.00 hodź. na Listowu 8. W srjedźišću steji předstajenje wučby na gymnaziju a wyšej šuli. Štóž potajkim našej šuli zeznać chce abo nazhonić, kak so tam dźěła, njech sej za tute popołdnjo ničo druhe njezaplanuje. Dokelž je wosebitosć našeju kubłanišćow sposrědkowanje serbskeje rěče, chcemy pokazać, kak so tutón narok we wšelakich lětnikach a na wšelake wašnja spjelnja. Předstajić budu so předmjet serbšćina, přirodowědy, stawizny a sport..
Tu su naše poskitki:
W tutym šulskim lěće wotměje so dźeń wotewrjenych duri Serbskeho gymnazija a Serbskeje wyšeje šule Budyšin hižo wutoru do pokutneho dnja, 15.11.2016. Přeprošujemy wšitkich zajimcow cyle wutrobnje.
Na tutym dnju budźe so wučbna na našim kubłanišću předstajeć. Štóž chce potajkim rady wšědne žiwjenje na našej šuli zeznać a dožiwić, njech sej tute popołdnjo swobodne dźerži. Konkretny program so hišće sčasom wozjewi.


text:
sobota, 14 marca 2015
Lekcja w pětk 13.03.2015 zeger 13:30 w Gymnaziju cysło 2 w Pólskej.
Lube pśijaśele,
Młode pólske huknice (źowća) mimo myta a dobrej cenzury za swóje huknjenje serskej rěcy jo swój lichotny cas k serskej rěcy pśiwdajo. Na zachopjeńku zmakanja w rědnownji cysło 19 Gymnazija cysło 2 w Goleniowje w Pólskej naše huknice cytajo (lazujo) teksty z wucbnicy „Zakłady dolnoserbskeje rěcy” awtorstwa kněza Alfreda Měškanka abo Płomje, a teke „Nowego Casnika”. Teke je pśełožujo do pólskej rěcy. Pón teke samske sebje pśepytowuju za serske słowa a pśełožuju jo do pólšćiny abo pólske do seršćiny. Njejo pśi tom pšašajo cogodla to dejm gótowaś, ale normalnje a rad lubuju gótowaś tu nadawki na serski. W tom źěle njok zastupiś młodych Serskich/ Serbow, ale jich partnary byś. Bóžko jano šesć źowćow tego dnja pśichwatało, dokulaž dwě jo chore były. Dołojce stej pśez mě wótmalowany hobraz z lekcji pětk 13.03.2015 zeger 13:30 w Gymnaziju cysło 2 w Pólskej. Póstrow!
Młode pólske huknice (źowća) mimo myta a dobrej cenzury za swóje huknjenje serskej rěcy jo swój lichotny cas k serskej rěcy pśiwdajo. Na zachopjeńku zmakanja w rědnownji cysło 19 Gymnazija cysło 2 w Goleniowje w Pólskej naše huknice cytajo (lazujo) teksty z wucbnicy „Zakłady dolnoserbskeje rěcy” awtorstwa kněza Alfreda Měškanka abo Płomje, a teke „Nowego Casnika”. Teke je pśełožujo do pólskej rěcy. Pón teke samske sebje pśepytowuju za serske słowa a pśełožuju jo do pólšćiny abo pólske do seršćiny. Njejo pśi tom pšašajo cogodla to dejm gótowaś, ale normalnje a rad lubuju gótowaś tu nadawki na serski. W tom źěle njok zastupiś młodych Serskich/ Serbow, ale jich partnary byś. Bóžko jano šesć źowćow tego dnja pśichwatało, dokulaž dwě jo chore były. Dołojce stej pśez mě wótmalowany hobraz z lekcji pětk 13.03.2015 zeger 13:30 w Gymnaziju cysło 2 w Pólskej. Póstrow!
Subskrybuj: Posty (Atom)


text:
Rozprawiani babcie
Nyszki:
JAK TO PIYRWY BYWAŁO
Coż tyż piyknie, że
już słonko coroz wyżyj i choć jak to wiosnom roboty jest dużo, to
jakoś weselij na duszy, że już nie trza przi piecyku w doma siedzieć.
Ś¦piychejmy się porobić na zegrodce i polu, bo kożdy dziyń
zapoźniony wiosnom to cołki tydziyń abo i dwa bez lato bydziecie do
zadku. a krom wiosynnych porządków: posiocio pszynice i owsa na
polu, a jarziny, kwiotka i zieliny, trza nom jeszcze do Świont się
szykować.
We Wielkim Poście,
kery umieli my piyrwy uszanować, bo żodyn by się nie wozył jeść
mięsa abo pić gorzołki, a wasz dziadek to poradziył se odmówić i
kurzynio cigaret, choć ciężko mu to przichodziyło i nikedy był
dojś zmierzły z tyj przilezytości. Dzisiej ludziska pościć nie
umiom, choć dobrze by to nikerym zrobiyło.
Piyrwy nie rychtowali
my tam wielkich cudow na te Świynta, bo wiekszość czasu byli my w
kościele. Całymi rodzinami chiodziyło się na droga krziżowo, a
Wielki Tydziyń to już trza poświyncić Ponboczkowi, kery przeca
skuli naszych grzychów na krziżu był umynczony.
W Wielki Piontek na
pamiatka śmierci Pana Jezusa szli my wczas rano myć się do zimnyj
wody w potoku, a dopiyro potymdo kościoła Ponboczka na krziżu pocałować.
W Niedziela Palmowo
dziołszki w śląskich strojach chodziyły od jednych chałupy do
drugij z goikym piyknie przistrojonym faborkami i szlajfami. W roztomańtych
prziśpiywkach winswzowały gospodarzom i wszystkim domownikom.
Zawczasu trzabylo się dowiedzieć kto kaj miyszko i co do niygo
bydzie pasować.
Wszystki śpiywki
zaczynały się jednako “przed tom waszom siyniom...”, a
kończyły się “nasz goiczek zielony piyknie
przistrojony” i “szczynścio zdrowio winszujymy, już tu
wiyncyj nie przidymy, aż na drugi roczek jeśli dożyjymy”.
Nikere śpiywki były dojś frechowne i niejedyn mogł by się
pogorszyć, ale tak nie było bo jeszcze nom dziynkowali i czynstowali
jajkami.
Tych jajek trzabyło
uzbiyrać dojś dużo, bo kiedyś yno kroszonkami dzielyło sie synkow
kerzi chodziyli po śmingusie. Jak my już obeszły swoja czynść wsi
z tym goikym – podzielyły my się jajkami i leciały do kościoła
poświyncić palmy.
Z tych palm opolonych
we Wielko Sobota, dziadek robiył krziżyki kere dowoł na każdy rog
swojigo pola. Cało familijo chodziyła z nim i śpiywali my coby
Ponboczek pobłogosławiył i urodzajym obdarzył.
Po świontecznym
obiedzie krosiyło sie jajka. Niejprzod malowało się je woskym
pszczelimroztopionym, potym farbiyło: na zielono we farbie z zielonyj
rży, na modro – z kopjyroka, na czerwono w kwiotkach malwy, a
na bronotno w łuskach cebule. Kroszonki pomalowane szkrobało się z
wosku i pociyrało skorkom z wyndzonyj szpyrki, coby sie świyciyły.Te
najpiykniyjsze dowało się najszwarniyjszym karlusom.
Śmingus zaczynoł się
o północy. Młode synki chodziyły w kupie, z kokotym kerymu dali
gorzołki coby pioł pod kozdym oknym. Grali na harmoszce, spiywali i
loli wodom kaj popadnie. Nie wiym kto to wymyślył, że jeszcze trza
ich za to czynstować kroszonkami. Jak się już rozjaśniyło to
wszystki bajtle lotały po wsi z wiadrami, a po połedniu to już była
prawdziwo wojna, bo i dziołchy zaczyły się bronić synki brały
woda z potoka, a dziołchom dziadek pomogoł nabiyrać woda ze studnie
i tak się loli az do wieczora. Wszyscy boso i przemoczyni do suchyj
nitki, a jakos żodyn nie chorowoł. Dziecka były zdrowsze niż
dzisiej, te wypieszczone i wychuchane.
A po świyntach zaś
powiymy – po co nom to było te lotani, sprzontani, pieczyni kołoczow
i babek, jak zawsze kończy się jednako: dziecka zmaraszone, chopy
naprane, a baby zmynczone i znerwowane, że zaś trza sprzontać. Żeby
ni ta uciecha kero dzieciom chcymy zrobić to dałyby my się pokoj z
“tradycjami”.
Irena Ponanta


text:
Wuhlikowy monoksid
Wuhlikowy monoksid (chemiska formula: CO) je (pod normalnych wuměnjenjach) bjezbarbny, njewonjaty płun. Wón je tróšku ćeši hač powětr, ale ma samsnu molekularnu wahu kaž dusyk. Skapalnjuje so při temperaturje wot -192 °C (81 K) při atmosferiskim ćišću a stwjerdnje při temperaturje wot -205 °C (68 K), a we wodźe lědma so pušće.
Zapalo, pali z módrojtym płomjenju k wuhlikowemu dioksidej.
2 CO + O2 -> 2 CO2
Wón je dobre redukowadło, wužiwany we metalurgiji. W organometaliskej chemiji wuhlikowy monoksid funguje kaž ligand na př. k metalam kaž rodium, wolfram a wjele druhe.
Za čłowjeki a zwěrjata wuhlikowy monoksid je smjertny jěd, dokelž so zwjazuje k hemoglobinej wjele sylnišo hač přaty kislik, a tak transport kislika w ćěle blokuje. To je strašnje jeli hdźe wo kachle złe wothladowane, dokelž njekompletne palenje palidło móže wuhlikowy monoksid twori. Nacisća su židow z nim zamordowali prjedy hač wužiwali wodźikowy cyanid.


text:
Już za połra1 dni bydzie Dziyń Nauczyciela i bez to czowiek sie tak barzi myśli ô2 tych roztomajtych rechtōrach3 i profesorach, co to ich na tyj swoji drōdze spotkoł. Jak żech sztudiyrowoł4 we Warszawie, to poznoł żech tam take dwie profesorki, co to im do dzisiej nojbarzi pszaja5. I ta jedna niy dojś6, że nauczoła mie lepi gołdać (choć tak po prołwdzie to mówić 😉 ), to jeszcze, jak żech rołz7 bōł8 u ni na bezuchu9, to mie poczynstowała takōm zapiekankōm, a ôna tak mi zasmakowała, że rołz za jaki czas sie jōm rychtuja10. Wariacji na tyn tymat idzie zrobić kans11, ale co nojważniyjsze- gibko12 sie jōm robi, a potyn tela dobroci.
Co potrza?
ze dwa abo trzi kōnski wōsztu13 (zależy jake sōm sroge14 i wiela15 lubicie miysa)
mogecie dać tyż dlo lepszego smaku trocha wyndzōnki16 (15-20 dkg)
1 cebula
2 mańsze17 cukinie
5-6 tōmatōw18
syr feta
2-4 zōmbki czosku
pieprz (abo korzynie)
ze dwie łeżki zielōw prowansalskich
Na sōm przōd19 podpiyczcie na patelni pokrōny20 wōszt i wyndzōnka. Jak sie już trocha przibrōnołci21, to wciepcie tam tyż na chwila pokrōnoł cebula, a niyskorzi22 wciepcie23 to wszysko (jak pisza tyn wyraz, to za kołżdym razym mōm przed ôczōma ta profesorka, kero24 gołdała, jak fto tak po polsku źle wypedzioł słowo „wszystko”, że wszysko to je takoł srogoł we… przi jedzyniu niy byda ôsprawioł25, co to niyftorzi ludzie majōm we wosach… ale po ślōnsku to przeca co inkszego 😉 ) na dōł wiynkszego naczynia żaroodpornego abo brytfanki. Tōmaty ôbiercie ze skōrōw i pokrejcie na szajby26. Tak samo cukinia i feta (żeby tyn syr sie nōm lepi krajało, to mogecie go na chwila wciepńōńć do zamrażalki). I potyn we tym naczyniu żaroodpornym ukłołdejcie na wōszcie (jak na ôbrozku27) szajba cukini, szajba fety, szajba tōmaty… cukinia, feta, tōmata… aż całe naczynie bydzie połne28. Po wiyrchu posujcie to zielami prowansalskimi, pieprzym i powciepujcie wiynksze kōnski29 czosku. Niyskorzi trza to yno zawrzić30 i skludzić31 we bratrurze ôzgrzōnyj na 180 stopni na 40 minut- aż cukinia bydzi fajnie miynkoł32. Potyn sie yno nałōżcie na talyrz- niy zapōmnijcie,że na dole je fajny wōszt i… smacznego 🙂
PS Na ôbrołzku widać zapiekanka jeszcze niy upieczōnoł!
1kilka
2ô= ło
3nauczycielach; ō- samogłoska w wymowie między o i u
4studiował
5lubię, kocham
6nie dość
7raz
8był
9w odwiedzinach
10przygotowuję
11dużo
12szybko
13kiełbasy
14duże
15ile
16boczku wędzonego
17mniejsze
18pomidory
19najpierw
20pokrojony
21przypiecze
22później
23wrzućcie
24która
25opowiadał
26plastry
27zdjęciu
28pełne
29kawałki
30zamknąć, przykryć
31schować
32miękka


text:
Gańś je dobroł niy yno na świyntego Marcina- moł1 dobry smak, a ôd2 ni3 miyso i fet4 sōm5 tyż richtich6 zdrowe. Moł kans7 niynasysōnych kwasōw tłuszczowych- przede wszyskim omega 3, ftory pomołgo8 nōm ze tym niyfajnym cholesterolym, a bez to9 je dobry i na serce. Niy idzie gańsi jejś za kans, ale fto by sie […]
Tag: #tymianek
Francuski Ajntopf (Ratatouille/Ratatuj)
Tym daniym to żech sie piyrszy rołz zainteresowoł, jak żech łoglōndoł tako bajka, we ftoryj małe zwierzynta- co to normalnie ich niy lubiymy, ale we bajkach nawet ja- robiōły we restauracji za kuchorzy i narychtowały jednymu ważnymu chopowi właśnie take danie. Potyn żech pojechoł do Prowansji, a to właśnie stamtōnd pochodzi te danie i żech […]
Tuste ze jabkym i śliwkōm (Smalec z jabłkiem i śliwką)
Niyrozki dostana1– a to łod sōmsiada2 od moji Mutry, a to łod jyj kōmratki3– kōnsek4 szpeku5, ale to niy byle jaki szpek, bo łod świnie, co to bōła chowano6 do siebie, a niy na sprzedyj i bez7 to dostowała ciyngiym8 lepszy futer.9 Moja Muter to sie tam z tym niy smoli- zeskwarzi10, do krauzy11 i […]
Ożarto wołowina (Boeuf à la bourguignon ;) )
Uwarzynie tego dania je łatwiyjsze, niż napisanie łod niego nazwy po francusku, a jak już je rołz1 narychtujecie,2 to potyn bajecie3 co jakiś czas do niego wrołcać. Joł noprzōd sie tym zainteresowōł, jak żech oglōndoł film „July i Julia”- fto go niy widzioł, tyn musi to nadrobić. Potyn, jak my z mojōm Babōm4 zaprołszali na […]


text:
Jak żech łajziōł1 po sklepie, to jakosik mi tyn wyndzōny pstrōng wskoczōł do koszyka, a potyn mie mynczōł,2 jak leżoł we lodōwce, bo żech cały czołs3 niy wiedzioł co z niego narychtować4– ale niy bōjcie sie, niy zepsuł sie. Choć jak do czowieka mo5 prziś6 bezuch7, to zarozki do łeba mi sie cisnōm pomysły i tak żech prziszoł na ta pasta. Przegryzka z ni8 wyszła bardzo dobro, a to, że jedyn z naszych gości polecioł zarozki potyn do Chin, to przeca niy musi wcale znaczyć, że uciekoł przed mojim warzyniym… 😉
Co potrza?
125 g wyndzōnego pstrōnga (jak kupicie trocha wiynkszy kōnsek9, to tyż mogecie10 dać)
3 uwarzōne jajca
1 avokado (bez skōry i pestki)
2 małe kiszōne łogōrki11
pó12 małyj cebuli
2 łeżki majonezu
sōl i pieprz
Wszyske te składniki- yno pamiyntejcie, żeby łobrać te jajca, no chyba, że chcecie całoł pasta wyciepnōńć kurōm 😉 – mogecie wciepnōńć13 do blyndera abo do jaki maszyny, co to fajnie posieko i jōm włōnczyć. I sam już się nōm całoł filozofia tyj pasty kōńczy. Potyn doprołwcie to yno do smaku i z jakim dobrym chlebym na stōł… smacznego 🙂
1chodziłem; ō- samogłoska w wymowie między „u” a „o”
2męczył
3czas
4przygotować
5ma
6przyjść
7goście
8niej
9kawałek
10możecie
11ogórki
12połowa
13wrzucić


text:
Other known names
NaB rzyzku, Na BBrzyzku, Na Brayzku, Na Brzzyku, Na Brzyziu, Na Bzyzku, Na Btzyzku, Na Brzyzku, Na Brrzyzku, Na Brzyzcu, Na Brzyaku, Nz Brzyzku, Na Bfzyzku, Na Brzyzkj, a Brzyzku, Na Brzyyzku, Na Brzyzlu, Na Brzyzju, Na Brzyzcku, Naa Brzyzku, Na Brzuzku, Na Brzyxku, Nq Brzyzku, Na Bryzku, N aBrzyzku, N Brzyzku, Na Brzysku, Nw Brzyzku, Na Brzyzuk, Na Bdzyzku, aN Brzyzku, Na Brxyzku, Na Brzykzu, Na Brzyzmu, NNa Brzyzku, NaBrzyzku, Na rBzyzku, Na Brzyzkuu, Na Brzhzku, Na Brzyzkku, Na Brzgzku, Na Brztzku, Na Bzryzku, Na Brzyzky, Na Bezyzku, Na Brzyzu, Na Brsyzku, Na Brzzyzku, Na Bryzzku, Na Brzyzki


text:
Mianujã sie Grzegorz.
Mogliście już kejś jakeś rzeczy ôdy mie widzieć. Je żech autōrym ślōnskich wersyji Euro Truck Simulator 2 i American Truck Simulator. Przełożōłch film Star Wars na gŏdkã. Je żech administratorym portalu klopsztanga.eu i fanpejdża Ślōnski suchar na dzisiej na Facebooku. Rŏd sie myślã, co możnŏ to, żech kejś wydoł skrypt, co przekłŏdoł polski Facebook na ślōnskõ mŏwã, zaczło proces, dziyńki kerymu dzisiej Facebook je już ôficjalnie po ślōnsku.
Na mojij małyj zajcie znŏjdziecie nŏczynia, kere pōmogōm Wōm pisać we ślōnskij gŏdce, a tyż inksze fizymatynta.


text:
Wyniki naszych zawodników:
-63,5 kg Łukasz Pławecki (Kickboxer Nowy Sącz) - Paweł Osuch (Palestra Muay Thai Warszawa) 2 : 1
-67 kg Tomasz Mordarski (Kickboxer Nowy Sącz) - Krzysztof Lipowski (Palestra Muay Thai Warszawa)
-75 kg Leszek Kołtun (TKKF Wołów) - Wojciech Kosowski (Palestra Warszawa) 1 : 2
-81 kg Konrad Popławski (Palestra Muay Thai Warszawa) - Maciej Małysz (Paco Katowice) 3 : 0
-81 kg Paweł Gierzyński (Palestra Muay Thai Warszawa) - Łukasz Kruk (Kalina Lublin) 3 : 0
-75 kg Przemysław Kalisz (TKKF Siedleckie) - Jakub Lejwoda (Palestra Muay Thai Warszawa) 0 : 3
-81 kg Maciej Myszkin (TKKF Siedleckie) - Michał Cylny (Palestra Muay Thai Warszawa) 2 : 1


text:
ПepBaя HoBocTb
oлцyaлoцyлaoцлao fknwklefnkwje bkwjefboлцyaлoцyлaoцлao fknwklefnkwje bkwjefboлцyaлoцyлaoцлao fknwklefnkwje bkwjefboлцyaлoцyлaoцлao fknwklefnkwje bkwjefboлцyaлoцyлaoцлao fknwklefnkwje bkwjefboлцyaлoцyлaoцлao fknwklefnkwje bkwjefboлцyaлoцyлaoцлao fknwklefnkwje bkwjefboлцyaлoцyлaoцлao fknwklefnkwje bkwjefboлцyaлoцyлaoцлao fknwklefnkwje bkwjefboлцyaлoцyлaoцлao fknwklefnkwje bkwjefboлцyaлoцyлaoцлao fknwklefnkwje bkwjefboлцyaлoцyлaoцлao fknwklefnkwje bkwjefboлцyaлoцyлaoцлao fknwklefnkwje bkwjefboлцyaлoцyлaoцлao fknwklefnkwje bkwjefboлцyaлoцyлaoцлao fknwklefnkwje bkwjefboлцyaлoцyлaoцлao fknwklefnkwje bkwjefboлцyaлoцyлaoцлao fknwklefnkwje bkwjefboлцyaлoцyлaoцлao fknwklefnkwje bkwjefboлцyaлoцyлaoцлao fknwklefnkwje bkwjefboлцyaлoцyлaoцлao fknwklefnkwje bkwjefboлцyaлoцyлaoцлao fknwklefnkwje bkwjefboлцyaлoцyлaoцлao fknwklefnkwje bkwjefboлцyaлoцyлaoцлao fknwklefnkwje bkwjefboлцyaлoцyлaoцлao fknwklefnkwje bkwjefboлцyaлoцyлaoцлao fknwklefnkwje bkwjefboлцyaлoцyлaoцлao fknwklefnkwje bkwjefboлцyaлoцyлaoцлao fknwklefnkwje bkwjefb
2016-03-24


text:
Na pōniydziałek- jak komu niy łostało[1] nic z niydzieli- werciōłoby[2] sie uwarzić[3] cojś einfachowego[4], co by bōło tōnie- bo to sie czowiek wykosztowoł na tyn niydzielny łobiołd[5]– i nie trza by bōło mudzić[6] bez godzina. To je barzi taki eintopf[7] i jak zjycie porzōndny talyrz taki zupy, to sie nie bajecie[8] łoglōndać za drugim. […]
Miesiąc: Maj 2015
Szałołt ze brokuła, kartołfli i syra (Sałatka z brokuła, ziemniaków i sera)
Co potrza? 1 brokuł kartołfle[1]– tyla samo, wiela brokuła 250 gr abo i trocha wiyncy biołego syra 1 cebula połra[2] łeżek majōnezu (to już zależy łod tego, wiela[3] majōnezu lubicie) łyżeczka cukru i kapka łoctu[4] sōl i pieprz Cebula pokrejcie, wciepcie do jaki miseczki, posypcie cukrym i polyjcie łoctym- nabiere takego fajnego […]
Karminadle abo klopse (Kotlety mielone)
Tych roztomajtych nazwōw1 je tyla, że mało fto2 je wszyske znoł3: karminadle, karbinadle, klopsy, klopse… Niyrozki to i na jedny ulicy ludzie inaczy na nie gołdali. U nos w dōma gołdali my klopse. I w dołwniejszych czasach to bōło take danie, co to sie je robiōło na sobota, a do nich nojlepi zawsze pasowoł panczkraut4– […]
Szokoladowe babeczki (Muffiny brownies ;) )
Nierozki czowiek sie leży w dōma na kauczu[1], a tu nołgle[2] bezuch[3]. Co to robić, trza by co upiyc? Na take mômynty sôm te babeczki. Raz, dwa i leżôm na stole. Co potrza? jedna szokolada gorzko jedna szokolada mlyczno (jakbyjście chcieli to mogecie się wziôńć i 2 gorzke) 4 jajca 90 g cukru (jo […]
Szpargel ze holynderskōm zōłzōm i łososiym (Szparagi z sosem holenderskim i łososiem)
Co potrza? pynczek szparglu- biołego abo zielōnego (ale jak mołcie w dōma karlusa[1], co sie lubi pojejś, to taki pynczek-500g- to łon wciōngnie sōm, to sie lepi[2] kupcie dwa) wyndzony łosoś- joł tam nie wia[3], wiela Wy zjycie, mie i moji Babie[4] stykło 150 g Zōłza holynderskoł ¼ kostki masła 2 […]
Zupa kryjm ze bani i ryby (Zupa krem dyniowo-rybna)
To bōł[1] piyrszy przepis, co to żech go sprōbowoł napisać po ślōnsku. Jak żech go pisoł, to jeszcze bōło połno baniōw, a terozki to już trza by trocha pokōmbinować- chyba, że fto[2] mōł jeszcze zamrożōnoł:) Co potrza? 0,5 kg bani 30-50 dkg ryby (jo żech robiōł z tiliapii, ale mogecie sprōbować tyż jakoś […]