text:
Naš prěni pućowanski dźeń wjedźeše lětniki 8-1, 10-1 a 10-4 do čěskich Liberec, hdźež wopytachmy tak mjenowany IQ-Park.
Rano zahe jědźechmy z ćahom na dwórnišćo do Liberec. Po dołhej jězbje a pytanju poměrnje schowaneho twarjenja naš cil skónčnje docpěchmy. Běše to kompleks w znatym akwaparku “Babylon”. Tři hodźiny dołho sej na štyrjoch poschodach přirodowědne eksperimenty wobhladachmy a so sami wuspytachmy. Běchu tam na přikład špihelowy labyrint, rumnosće za eksperimentowanje, optiske mylenja, rum podnurjeneje Titanic, pisanske mašiny a wjele wjace. Šulerjo kaž tež wučerjo mějachu wulke wjeselo při rozdźělnych stacijach. Spěšnje so čas miny a zetkachmy so před twarjenjom k domojjězbje. Na dwórnišću móžachmy – kaž hižo cyły dźeń - naše znajomosće čěšćiny wuspytać a nałožować, jako sej něšto k jědźi a piću skazachmy. W ćahu smy hišće wjele wo eksperimentach rěčeli a so hižo na wopyt dalšeho muzeja z mjenom “IQ-landia” wjeselili..
Kaž je hižo wjacore lěta z wašnjom, su tež lětsa zaso šulerjo pjatych lětnikow zhromadny tydźeń w Njeswačanskej młodowni – w „Šuli w zelenym“ dožiwili. Zhromadnje ze swojimi rjadowniskimi wučerkami knjeni Bremowej, knjeni Kubicowej a knjeni Hiccynej su spisali małke dźiwadłowe hry, basnichu spěwy, paslichu rekwizity a wuknychu swoje teksty z hłowy.
Nimo pilneho dźěła pak běše tež zhromadna zabawa wažny wobstatk dnjow, wšako chcych so wšitcy mjezsobu lěpje zeznać. Na zahrodźe młodownje móžachu wosebje hólcy hromadźe ze studentami do syteje wole za bulom honić abo ze studentkami paslić a hry hrać. Wutoru popołdnju podachu so wšitcy zhromadnje na rjane pućowanje po blišej wokolinje a w nocy steješe potom nócne pućowanje, na kotrymž dyrbjachu šulerjo swoju zmužitosć dopokazać, na planje. Srjedu popołdnju wopytachu dwanatki – kmótřa pjateho lětnika - swojich mótkow a zabawjachu so z nimi kopańcu a bul přez sak hrajo hač do ćmičkanja.
Štwórtk wječor stupaše napjatosć. Starši, bratřa a sotry šulerjow běchu přijěli, zo bychu sej dźiwadłowe sceny, kiž běchu w tutych dnjach nastali, wobhladali. Mócny přiklesk přihladowarjow drje woznamjenješe, zo bě so dźěło wupłaćiło!
Na tutym městnje dźakujemy so cyle wutrobnje studentam Juliji Serbinec, Werónice Sćapanec, Julijani Rječkec, Christinje Šołćic, Maćijej Möllerej a Jurjej Bjeńšej , kiž su rjadowniske wučerki w tutych dnjach wulkotnje podpěrali..
1. Serbska kulturna brigada wobrubi swjatočnosć kładźenja kopolaka za serbsku Židowku Hanu Šěrcec w Hórkach. Nimale 250 ludźi, mjez nimi šulerjo Chrósćanskeje zakładneje, Worklečanskeje a Ralbičanskeje wyšeje šule kaž tež mnozy wobydlerjo z Hórkow, běchu swědkojo podawka. Gunter Demnig, wuměłc a iniciator kopolakow, wupraji respekt, zo bě zajim tak wulki..
Pjatk, dnja 29.08., powitachmy swjatočnje našich nowych šulerjow. Přejemy wšitkim wjele wjesela a wuspěcha při wuknjenju..
Předznamjenja 21. tradicionelneho koparskeho dwuboja mjez wučerjemi a maturantami běchu pola pedagogow wšitko druhe, hač optimalne. Wobaj škitarjej, šulski nawoda René Wjacławk a sportowy wučer Jan Hrjehor, falowaštaj a za Michała Eiselta bě partija po wosom mjeńšinach ke kóncej, dokelž so při zhibadle na prawej noze zrani. Tak zaskoči za njeho Uwe Barchmann, kotryž po přebytku w chorowni hišće fit njebě. Mustwo kompletowachu Konrad Lipič jako wrotar, Maćij Čižank a referendar Ludwig Eckert w škiče a Měrko Korjeńk w nadběhu.
Při tropiskich temperaturach nad 30°C njebě žadyn kolega za wuměnu. Na tamnej stronje dźesać agilnych, wysoko motiwowanych abiturientow, kotřiž běchu wot spočatka atletisce spěšniši a technisce lěpši. Tak běchu mnoho wrotow garantowane a z 9:2 zešlachći so lětušim maturantam druhe najwyše dobyće w stawiznach koparskich duelow na Serbskim gymnaziju. Hižo w druhej mjeńšinje we wrotach wučerjow zaklinka, jako Feliks Zahrodnik z Chrósćic při srjedźnej linije startowa a z něhdźe sydom metrow zadyri jeho mócna třělwa w klětce pedogogow..
Hdyž so šulske lěto nachila, hrajetej sportowej dwubojej mjez wučerjemi a so rozžohnowacymi abiturientami hižo lěta wažnu rólu. Je rjana tradicija na Serbskim gymnaziju, zo woni we volleyballu a w kopańcy hišće raz mocy měrja. Hrě při wysokim saku skóčištej so minjenu wutoru popołdnju při tropiskich temperaturach w sportowej hali Serbskeho šulskeho a zetkawanskeho centruma njerozsudnje. Wučerki přěhrachu z 0:3 a wučerjo přesadźichu so snadnje z 2:1. Volleyballistki woswjećichu z pjatym sportowym duelom małki jubilej. Prěnje rozestajenje žónskich wotměwa so hižo 20.junija 2005. Dotal je stajnje młódša generacija dobyła, čemuž tež lětsa tak bě. Z 25:19, 25:18 a 25:17 rozsudźichu abiturientki wšě tři sadźby za sebje. Partija pak njebě jednostronska. W prěnim a druhim přechodźe nawjedowachu maturantki jeno z 19:18 a 18:17. W tutym wokomiku běštaj wobaj fanowaj blokaj njesměrnje aktiwnaj. Wonaj postaraštaj so we wšitkich sadźbach wo dobru nahladu. Na kóncu falowaštej wučerkam/referendarkam trěbna koncentracija a tež tróšku zboža..
dale čitać: Duelaj při wysokim saku so njerozsudnje skónčili


c: text/html

text:
GALERIA
Z ŻYCIA SZKOŁY
23.02.2014-„Kabaretowo z Jerzym Skoczylasem”
23 lutego br. w Centrum Kultury Wrocław-Zachód podczas spotkania: „Kabaretowo z Jerzym Skoczylasem” utwory muzyczne „Kabaretu ELITA” wykonywali uczniowie klasy teatralnej LO Nr XVII im. A. Osieckiej: Martyna Stępień, Joanna Sufleta, Marta Szleszkowska oraz Kacper Klima i Maciej Kamiński.
Kabaretowo z Jerzym Skoczylasem1
Kabaretowo z Jerzym Skoczylasem2
Kabaretowo z Jerzym Skoczylasem3
Kabaretowo z Jerzym Skoczylasem4
Kabaretowo z Jerzym Skoczylasem5
Kabaretowo z Jerzym Skoczylasem6
Kabaretowo z Jerzym Skoczylasem7
Kabaretowo z Jerzym Skoczylasem8
Kabaretowo z Jerzym Skoczylasem9
Kabaretowo z Jerzym Skoczylasem10
Kabaretowo z Jerzym Skoczylasem11
Kabaretowo z Jerzym Skoczylasem12
Kabaretowo z Jerzym Skoczylasem13
Kabaretowo z Jerzym Skoczylasem14
Kabaretowo z Jerzym Skoczylasem15
Kabaretowo z Jerzym Skoczylasem16
Kabaretowo z Jerzym Skoczylasem17
Kabaretowo z Jerzym Skoczylasem18
Kabaretowo z Jerzym Skoczylasem19
Kabaretowo z Jerzym Skoczylasem20
Kabaretowo z Jerzym Skoczylasem21

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kule – ludzie czekajyum na takie Filmy
Film Na jaki to my sóm czekali łod lot
Durś durś Gorole godajyum w TV ze tukey zawsze boła je i bydzie Polska aber niy majom recht robium ludziów zabozna Ślunzoki co tukey mieszkają łod pokolyń wiedzum jak je ale wiela z nich niy reaguje. Co sóm mnie szteruje terozki najbardziy to szteresuje mnie że Bajtle jak sie w szule na słuchają gorolski godki to potym w doma niy dośc ze zaczynają mówic to jeszcze Historii Ślunzka niy znają takyj jak cza.
TO PROWDA TO JE ZAPLANOWANO POLONIZACYJO
Niy niymcy ,niy poloki yno Ślonzoki!
Mom nadzieja co tyn film pokoże wszyjstkim Polokom, ślonzokom i Niymcom uo co riśtiś łazi na Gornym Ślonsku.
no i ?!co z tego ze mo niemieckie nazwisko nawet Niemiec moze czuc sie Ślazokiem 🙂
Terra Incognita ! ziemia nie zdobyta !
cza isc do kina bo zapowiada sie fajny film 😀 GÓRNY ŚLONSK
Nojgorzij jak ci przidzie gorol, i ci bydzie wmawioł, zes ty jest beztoz gorszy, bo po slonsku godosz, abo mos niymieckie nazwisko.
tekst
text english


text:
Swobodne Uoprůgramowańy
Swobodne Uoprůgramowańy (ang. free software) – uoprůgramowańy, kere je mogebne być załůnczone, sprowjane, rozpowszechńone swobodńy. Swobodne Uoprůgramowańy daje swobody:
- swoboda 0: załůnczońy uoprůgramowańa, zawdy swobodńy.
- swoboda 1: sprowjańy uoprůgramowańa lo śe.
- swoboda 2: rozpwszechńańe uoprůgramowańa.
- swoboda 3: sprowjańy uoprůgramowańa a swoboda rozpowszechńańa ajnzacu, coby korzistało cołka ferajno.
Je to defińycjo uod Free Software Foundation. Coby mogebne bůło korzistać ze swobůd 1 a 3 potrzebny je kod zdrzůdłowy.
Nojbarzi znůmo licyncyjo swobodnygo uoprůgramowańo to licyncyjo GNU GPL.
Lo bajszpila swobodne uoprůgramowańy to Linux, Android, LibreOffice.


text:
Ludzie sie bez wakacje smykajōm1 po cołkim świecie, próbujōm roztomajtego jedzynia, a potyn jadōm do dōm i sie myślōm, że zjedli by sie tego łōnego abo i tyj łōnyj 😉 I bez to żech sie pomyśloł, co by sam tera trocha powspōminać roztomajte rajzy2 i te wakacyjne smaki. Na poczōntek cojsik do pomaszkycynia3 ze Francji: […]
Miesiąc: Sierpień 2016
Kurka… ze cukiniōm (Danie ekspresowe ;) )
Sōm take dni, kej1 niy chce nōm sie stoć przi piecu, a chciałoby sie zjejś cojsik dobrego i bestōż2 Chop sam wciepuje te recepty, co by Wołs trocha odciōnżyć łod tego myślynia: co by tu uwarzić? Te danie sie robi połra minut, ale tyn delikatny smak to bydzie dobry nawet dlo rozbestwiōnych3 degustatorōw. Co potrza? […]


text:
Istanbul
Istanbul (turkowsce İstanbul, prjedy Konstantinopel abo serbsce Carihród)[1] je najwjetše město Turkowskeje a tež pjate najwjetše město swěta. Ma 12,8 milionow wobydlerjow a běše hač do załoženja turkowskeje republiki w lěće 1923 stolica Osmaniskeho mócnarstwa. Wot toho časa je centralnišo ležaca Ankara z hłownym městom. Istanbul leži mjez Čornym morjom na sewjeru a Marmarskim morjom na juhu při brjohomaj mórskeje wužiny Bosporus a tohodla na dwěmaj kontinentomaj, w Europje a Aziji.
Wotkaz[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Křesćan Bohuwěr Pful: Łužiski serbski słownik. Maćica Serbska, Budyšin 1866, str. 60 (online).


text:
Aralski jězor
Aralski jězor (kazachsce Apaл Teңiзi Aral teñizi; uzbeksce Orol dengizi; rusce Apaлbckoe Mope/Aralskoje morje) je bjezwottokowy słony jězor w Srjedźnej Aziji, kotryž wobsteji wusušenja dla mjeztym z třoch dźělow. Z 1960tych lět dowjedźe wužiwanje wody Amudarje a Syrdarje za powodźowanje hoberskich plahowanišćow bałmy k zesušenju a zapěskowanju něhdyšeho štwórty najwjetšeho jězora swěta. Tute wuwiće słuša k najwjetšim kunštnym wobswětowym katastrofam w stawiznach čłowjestwa.
Powostanki Aralskeho jězora so namakaja w Turanskej nižinje, kotraž přisłuša Aralsko-Kaspiskej nurinje a leža w Kazachstanje a Uzbekistanje. Kontinentalneje klimy dla wobsteji wokolina jězora z pusćinow a połpusćinow. Wulki dźěl něhdy 68.000 km² wulkeje swětliny wody bu dźensa mjenowana jako nowa pusćina Aralkum.


text:
Ewangelia wg. Swiyntego Marka
“Zodyn niy zapolo
swiyczki i niy przikrywo jom gorczkiym, ani niy stawio jom pod lozkiym, ale stawio
jom na swiyczniku coby widzieli swiatlo ci kierzy wchodzom .Bo niy ma nic schowanego coby
niy mialo byc znajdzione i niy ma zodnej tajemnice kieroby niy mjala byc poznano i
lodkryto.Dejcie se pozor na to co wom godom
bo tymu kiery mo, jeszcze dodajom, a tymu kiery niy mo wiela weznom i ta trocha co
mo.” (Mar.4, 21-25)
Ewangelia wg. Swietego Jana
“Piyrsze bylo Slowo, a Slowo
bylo u Ponboczka, Ponboczkiym bylo te Slowo. Te Slowo bylo blank piyrsze u Ponboczka.
Wszystko bez nie sie stalo, a jakby go niy bylo to by nic nie powstalo co momy. W nim bylo
zyci, a te zyci bylo swiatlym dlo ludzi. Swiatlo swiyci w cimoku i cimok nie poradzi
go zgasic.”
Ewangelia wg. Swietego Lukasza
“A w piyrszy dziyn tydnia wczas rano prziszly do grobu z wonnymi
olejami kiere przigotowaly. I obejrzaly co kamjyn od grobowca je odwalony. A jak
wlazly do srodka to ciala Panajezusowego niy znodly. Znerwowaly sie logromnos, a dwoch
chopow w jasnych szatach prziszlo nogle ku nim. Wylynkaly sie tej jasnosci i schylily gowy
do ziymje, a te chopy sie zapytaly: “Czamu szukocie zywego mjyndzy umrzytymi”?”(Jan
20, 1-5).
Edulik.


text:
Rym do strzyknij: różne rodzaje rymów do słowa strzyknij - słownik rymów.
Rymy - 2 literyświatłokopij wydmij ofiologij fitofizjologij kraniologij terminologij fotochromij rektoskopij opij toksykologij izorytmij toksemij aktynologij tribologij tokologij teatrofilij aerotermochemij silikotermij geologij zoopatologij gametangiogamij pozwij tomografij batologij zapluskwij antologij funkij frenologij tibij hymnografij cekropij abiologij hipnoterapij bilbergij urocystografij mikrurgij makroreologij wirologij kosmografij wyszczuplij gemmologij wysmuklij hortologij kryptogamij psychobiologij tachytelij tachigrafij karbochemij makrosomij atmosferologij typografij geochemij cystotomij sodomij
Rymy - 3 literyzawiśnij ześlizgnij uabstrakcyjnij algolagnij plebanij szaradomanij odkiwnij toksykomanij dociśnij odpocznij pogłuchnij robotnikomanij gardenij popełźnij słabnij spełnij cydonij oglądnij przyśnij ściągnij wepchnij dobiegnij uwstecznij omierznij chrypnij zwielokrotnij kimnij rozbłyśnij umięśnij zaklęśnij wywrzaśnij odbiegnij ambiofonij zesłabnij przyklaśnij radiolinij nawilgotnij rozegnij wyciągnij ochrypnij osamotnij odwodnij wbiegnij fisharmonij hegemonij wyśnij prześmierdnij arganij zakaszlnij zgrzytnij bryźnij dziekanij owładnij uterodynij uwodnij wklęśnij uwewnętrznij odeżnij lgnij przejaśnij zatrudnij mnij wyszarpnij poślepnij amzonij szpiegomanij usamowolnij anhedonij głaśnij zizanij pachnij szturchnij kinomanij jebnij ślizgnij pociśnij usprawnij ambiofonij rżnij rozkwitnij umożebnij legnij ubezwładnij chrzęśnij hormogonij zwiśnij przeświśnij zwaśnij dodekafonij spadnij filoksenij saracenij udziecinnij proteroginij uogólnij uwapnij lawsonij opchnij uczynnij giełdomanij przeschnij wśliźnij gazanij odzipnij sufraganij christianij podczernij ucieleśnij rugnij apofonij spocznij rozetnij eteromanij ulirycznij rozglądnij zgaśnij dopnij megalomanij uadekwatnij izojonij przekradnij udepnij filoginij wynowocześnij zaciągnij wypełźnij pyrgnij hemikranij
Rymy - 4 literypobrzęknij umilknij oburknij psiuknij zmoknij przyżółknij bąknij rozmoknij czknij omsknij odburknij miauknij odpysknij poblaknij roztęsknij kwaknij napomknij podemknij wyjęknij przytaknij zaniknij zatęsknij blaknij uświerknij stęsknij furknij klęknij omsknij opłuknij przyrzeknij odpysknij wcieknij odsarknij odwarknij pomilknij utknij podetknij przelęknij rozmoknij wytęsknij wymsknij odcharknij przeżółknij zająknij odrzeknij nadżółknij pruknij zabrząknij uniknij cieknij derknij orzeknij umilknij przemoknij milknij rozwścieknij burknij natknij przemknij wymknij łaknij trynknij pęknij odburknij ocknij dotknij puknij przecieknij tyrknij rozwłóknij przeniknij nabrzęknij przyżółknij wyżółknij rozpęknij odjęknij warknij mknij nadpęknij zamoknij zacieknij wścieknij zmoknij nasiąknij zgorzknij wylęknij brzęknij wymoknij odemknij zarzeknij podmoknij kliknij kuknij wyłusknij przymilknij brzdąknij ćwierknij potoknij odfuknij parsknij tknij uszczknij zatknij ścieknij
Rymy - 5 liter i pozostałezakrzyknij smyknij tryknij pstryknij psyknij tryknij okrzyknij wykrzyknij ryknij przesmyknij bryknij nawyknij wstrzyknij pstryknij
Inne rymy do słówodbojnice pacek poszerszeniejmy przeczerniający spiskowe tarnobrzeżanin
Reklama:


text:
Bajery
Bajery (mjym.: Freistaat Bayern - Swobodne Państwo Bajerůw) je land we połedńowyj tajli Mjymcůw. Mo 70 533 km² wjyrchu a pomjyszkuje go ůng. 12,5 milijůna ludźůw. Jygo stolicům je München. Sům potajlowane na 7 rejyncyjůw, 96 krysůw (25 mjastůw na prowach krysu a 71 źymskich krysůw) a 2056 gminůw. Połedńowo jejich tajla zajmujům Alpy. Je to jedyn ze bogatszych landůw Mjymcůw. Je sam fest rozwińůno motoryzacyjno industryjo (BMW), maszinowo, lotńiczo, tkalno a inksze. Bauerstwo tyż je fest rozwińůne, nojsrogszo we Mjymcach produkcyjo mlyka, kyjze a mlycznych wyrobůw. Bajery sům tradycyjńy katolicke, ze Marktl am Inn pochodźi teroźńi papjyż, Bynedikt XVI.
Geografijo[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Bajery majům grańica ze Austrijům, Czeskům Republikům, Szwajcaryjům, a tyż ze inkszymi mjymjeckimi landůma: ze Badyńijům-Wirtymbergům, Hesyjům, Turyngijům a Saksůńijům.
Nojwynksze rzyki Bejerůw to Altmühl, Alz, Amper, Důnaj, Fränkische Saale, Iller, Inn, Isen, Izara, Lech, Myn, Mindel, Naab, Paar, Pegnitz, Regen, Regnitz, Rott, Vils a Wertach.
Nojwynkszy wjyrch Bajerůw to Zugspitze, kery je 2963 m wysoki. Inksze wjelge to Watzmann (2714m), Nebelhorn (2224m) a Grosser Arber (1457m).


text:
Jak godać
Teroski bydzie po ślonsku, coby niy szteruwać goroli i sie pedzieć ganc prosto do ócz. Durś a ciyngiym wszyscy godajom ło ślonski godce ino mało ftory poradzi richtig godać, jak fto zno jakie ausdruki to yno ło antryju, befyju i szolce tyju. A sam idzie ło to, coby sie niy kryć po gulikach abo po inszym zopociu ino pokozać, co momy XXI wiek. Bestos zrobiymy taki blank nowy ślabikorz, ale bes przimusu abo befelof i kożdy niych sie godo jak chce, bo ślonski chop jes zgodny. Mo wiela słow na zgoda: może pedzieć "ja", abo "toć", abo "dyć", abo "pra", abo "mosz recht" (co insze ślonsko baba, bo frela musi zrobić haja co czi tydnie) a na "niy" godo ino "niy".
Ślabikorz cza wyszrajbuwać skuli tego neca co to Poloki na niego godajom "Internet". Tak po prowdzie to jusz karlusy downo pedziały, coby jymu dać miano "internec", ale styknie "nec" - ino gupielok sie niy skapnie. Dyć kożdy podciep wiy, że co insze jes nec jak sie idzie do sklepu po żymły i pół funta kyjzy, a co insze nec ftory majom fusbalery na szpilu. To sie tak samo erbnom z tym czecim necym. No ale som i insze sowa: cza nozwać tako rzec co sie nozywo "blog". Takie szrajbuwanie by sie mogło nozywać "śkryflorz" besto, że sie biere i tam śkryflo (ale niy żodnym kugelszrajberym) a insi potym to czytajom. I by się godało że wiym coś, bo tyn istny to doł na swojym śkryflorzu. Abo taki "czat" - tyn zaś by musioł mieć miano "łosprowialnia" bo chopy i baby tam łosprowiajom - niykiedy cołki dziyń jak za starego piyrwy na przikopie. Ludzie by wtedy mogli pedzieć że sie trefiyli bez cufal we łosprowialni.
Na Facebook cza chyba godać "Fejesbuch" i się niy boć, co za Brynicom pedzom ło ty zakamuflowany łopcji - my to momy kajś. Przeca nos niy wyciepnom, bo wyciepujom ino swoich. Jak co przichodzi ze zachodu to cza to uznać (i to, że my z Niymcami żyjymy łod downa no i bierymy wiela z ich godki), bo kieby elektryka prziszła ze wschodu to by my niy godali ło sztromie, zicherongach abo sztekrach, ino łosprowiali ło tym cyrylicom. Forum cza łostawić jak jes, bo tak godajom prawie wszyskie narody i to sie biere łod rzymski godki, bo cza dać pozor, coby niy robić w ty godce nic na siyła i sie niy czimać glajzow jak naprany. Tak samo by mogło być ze sowym "e-mail", bo to jest bez synsu coby dodować te "e" - dycki styknie "brif". Najsamprzod cza widzieć syns tego co sie godo, a niy tak jak tyn chachar we telewizorze co pedzioł, że "by sie napioł halby". Ślonzok tak niy powiy, bo halba to jes łobjyntoś a niy drink z palmom do afy; tak samo nikt niy powiy, coby zjot achtlik, bo wtynczas niy wiadomo co by chcioł mieć uwarzone na tyn łobiod. A jak cza jakieś sowo przikludzić z łopcy godki to tyż sie niy cza boć ino paczeć na tyn syns.
Tak po prowdzie to syns musi być i w samym godaniu, bo godo sie besto, coby ludzie wiedzieli, co chcymy pedzieć. I niy ma s tego co robić wielki polityki, jak tyn jedyn chop co to na Gorach startuwoł do parlamyntu i na spotkaniu wiela godoł ło ślonskości i tradycjach. Że łon jes za tym, coby szkolorze mieli edukacjo regionalno i poradziyli po naszymu. Nawijoł tak nudle na uszy aż sie go jedyn spytoł co to jes po ślonsku "szmaterlok". To boło takie robiynie za bozna, bo jak fto niy wiy i potym kombinuje jak koń pod góra to mu sie zdo, że to abo szmata do dyliny, abo co ze hasioka. No i tyn istny niy wiedzioł co to jes. Ale my swoje wiymy i my som cołki pewni, że z tom necowom godkom tak samo poradzymy, jak my poradziyli z każdom nowoczesnościom. Bo jak momy koło (te z ketom i szuszblechym) i fligry, to i ło necu sie połosprowiomy, niy?
Tłumaczenie dla osób nie znających gwary śląskiej:
Felieton traktuje o konieczności podjęcia inicjatywy słowotwórczej w zakresie wyrazów objętych sferą społecznej aktywności internetowej poprzez akcentowanie żywego i dynamicznego charakteru śląskiej gwary. Autor apeluje o harmonijne połączenie tradycji regionalnej z konieczną precyzją procesu komunikacyjnego oraz możliwym do zastosowania wielokulturowym tłem semantycznym. Tekst zawiera konkretne postulaty użycia określonych wyrażeń powstających w oparciu o kryteria historyczne oraz metodologicznie uzasadnione matryce znaczeniowe.


text:
Swjata Katyrna z Aleksandrije, dźowka krala Costusa, bě w 4. lětstotku w Egyptowskej žiwa. Rjaneho dnja słyšeše Katyrna wot pobožneho putnika wo Jězusu Chrystusu. Wumyslena ale jara mudra młoda žona spózna swoje špatne žiwjenje, nakaza so a da so wukřćić. Z wěry do Chrystusa čerpaše telko mocy a zmužitosće, zo spyta samo romskeho kejžora Maxentiusa wo křesćanskej wěrje přeswědčić. Maxentius pak prócowaše so, Katyrnu wot křesćanstwa wotwobroćić. K tomu da wón na pjećdźesat wučenych muži z njej diskutować. Tola, što so sta? Katyrna rěčeše tak přeswědčiwje, zo so mudri ludźo nakazachu a so wukřćić dachu. To sej Maxentius njeda lubić. čuješe so ranjeny a wohańbjeny a da wučencow k smjerći zasudźić. Katyrnu da wón surowje čwělować. Młoda žona pak wosta kruta. Skónčnje ju na koło zwjazanu dračowachu, tola koło so rozłama. Na to da jej kejžor hłowu wotćeć. Legenda powěda, zo jandźeljo jeje ćěło na horje Sinai pochowachu. Tam steji dźensa sławny klóšter swjateje Katyrny. Jako smjertne lěto martrarki je naspomnjene lěto 306.
Katyrna je patronka šulow a uniwersitow, wučencow a wědomostnikow a wšěch powołanjow, kotrež z kołom a nožom w zwisku steja.
Katyrna słuša z Borboru a Marhatu do skupiny swjatych třoch knježnow a je jedna ze 14 pomocnikow w nuzy. Je předstajena jako hordozna žónska z krónu, mječom a kołom na wołtarju pomocnikow w klóšterskej cyrkwi Marijineje hwězdy a w farskej cyrkwi w Ralbicach.
(wujimk z "Moja wulka kniha křćenskich swjatych")


text:
Rembrandt
Rembrandt Harmenszoon van Rijn (rodz. 15 lipca 1606 we Lejdźe, um. 4 paźdźernika 1669) – ńiderlandzki artysta. Je uůn podle wjelu powożany za jednygo ze nojwjynkszych malerůw ńiderlandzkich Złotygo Stolećo - abszńitu, we kerym kultura, nauka a gospodarka Ńiderlandůw uośungnůła nojwjynkszo wartość; a tyż za jednygo ze nojsrogszych malerůw ojropejskich. Realistyczńy przedstowjoł natura, a degradowoł czowjeka bez pokazywańy jigo gorszych zajt. Stoł śe znůmy po namalowańu uobrozu "Lekcyjo anatůmije dochtora Tulpa" (1632 we Hadze) a tyż kej utalyntowany portrećista. Mjanowany bůł "malerym duszy" - na uopy kej Rubens, "maler ćoła". Pozostoło po ńym uůn. 700 uobrozůw uolejnych, 300 grafik a ůng. 1000-2000 rysunkůw.


text:
Rabarbar ze Azji do Europy przikludziōł1 pōnojś2 we XVI wieku Marko Polo. Tyn rabarbar moł kans roztomajtych3 fetaminōw, ale i moł tyż kwas szczawiowy, co to wypłukuje wapń ze łorganizmu i bez to niy idzie go za kans jejś. Ale dyć jak sie rołz4 za jaki czas czowiek szczeli jake ciasto ze rabarbarym, to sie […]
Miesiąc: Maj 2016
Dorsz we kokosie (Z bananowym sosem ;) )
Na poczōntku chciołech wszyskim tym, co niy lubiōm wiórkōw kokosowych (kōłkōsraszpli), pedzieć, żeby sie niy nerwowali, bo w tym daniu ich niy znojdōm. Te ciasto, we wtorym je tōnkanoł ryba, zrobiōłech ze mlyka kokosowego, a to je całkym inkszo inkszość1. A wiym, co gołdōm, bo moja Baba niy lubi kōłkōsraszpli i inkszych rafaelo-podobnych rzeczy, ale […]
Kaczka wōniajōnco rozmarynym (Kaczka z nutą rozmarynu)
Jak mie już wlejzie1 do gowy jaki recept2 nowy… – cojsik te rymowanki mi sam niy pasujōm, ale jak żech już napisoł, to łostawia. Jak tyn recept wlejzie, to zarozki sie za niego biera, a inspiracje sōm wszyndzie: we lodōwce, we befeju3 i niy roz, niy dwa i na fynsterbrecie4 😉 Już skōńcza te fandzolynie5 […]
Ło śliwce, co niy macała gorzołki, ale sie zegziōła ze szokoladōm (Likier czekoladowy aromatyzowany śliwką)
Ciynżko pedzieć1, czy to jeszcze je sznaps2, czy już kryjm, ale jedno je pewne- ta wersja je yno dlo ciyrpliwych. Śliwki muszōm wisieć nad wōdkōm aby ze 2 tydnie3, a jak fto by chcioł pryndzyj4, to mu z tego wyjdzie czorny szajerkōniak (recept5 na bioły znojdziecie sam: http://chopwkuchni.pl/?p=492 ) . Co potrza? 6 żōłtek 0,5 […]


text:
Bezmała piyrszô ornitologicznô wandrówka po ślónsku
Ujzdrzeć małégo ptôszka we chrańściach abo we tich pómatlanich gałańziach na kraju lasa nie je leko, ale ptôszi śpiyw dycko słychać z daleka. Tymu ptôkôrze znajóm mocka ptôszich głosów na spamiyńć. Każdégo ptôka poradzóm poznać po głojsie, a ani go niy muszóm dojzdrzeć.
A òsobliwie teraz, na wiosnã, ptôki już od samégo rana śpiywajóm aże śpiywajóm. Na polu, w lôsku, na graniczkach, we sicie, na łónkach i przi rzyce – napotkać idzie jé wszandzie. Na ti ranni wandrówce przi Odrze poznómy mocka naszich krzidlatich przôcieli i nauczymy se jejich ślónskich miónów. Isto obôczymy sztyrnôla, pluskwã, ptaszégo króla, raszkã, kowôlika i moc inszich ptôków. Nauczymy se je rozeznôwać po śpiywie i po piyrzu. O jejich życiu i obyczajach bańdziymy rozprawiać blank po ślónsku.
Tôwarzistwo Piastowaniô Ślónskij Môwy „Danga“ w Czyszkach projsi Wôs piyknie na ranni szpacyr przi Odrze i na spólné śniôdanié na Ketzlerowym statku w Kotlinach – we gniôździe naszégo tôwarzistwa.
Kedy? W sobotã, 4. kwietnia, o godzinie 6.00.
Kandy? Na parkingu przi kaczmie „Garden Cafe” w Czyszkach (Cisek) wele Kojźlô.
Continue reading →


text:
Jedyn chop mie przerobioł, co bych pisoł barzi po ślabikorzowymu1 i dzisiej sprōbuja2 sam wciś3 zamiast ło- ô i ôbejrzymy, jak sie Wōm to baje4 czytać.
A na tyn ajnfachowy5 recept6 żech prziszoł po tym, jak nasza- moja i ôd moji Baby- modoł7 kōmratka8 ôsprawiała nōm wczora ô swoji rajzie9 do Korei Południowyj i ô tym, że ôni tam wszysko jedzōm ze cukrym. Gołdała tyż, że jadła tam cukinia na słodkoł- ze czym, to nie wia10, ale żech prziszoł11 bez to na tyn recept. Czasu na warzynie niy bōło wiela i chciołech, żeby bōło tam tyż co kōnkretnego… i tak żech prziszoł na wyndzōnka12, a że we byfyju13 miołech daktyle, to sie z tego zrobiōł taki oriyntalny ôbiołd.
Co potrza?
tak ze 500 g cukini
150 g wyndzōnki
100 g daktyli
ździebko chili
sōl i pieprz
Pokrajanoł we kosteczka wyndzōnka wciepcie na patelnia i podpiyccie14. Daktyle pokrejcie na mańsze kōnski i dociepcie do wyndzōnki. Na sōm kōniec dociepcie tam pokrōno cukinia i prziprawy. Jak cukinia zmiynknie, to jedzynie mołcie fertich15. Smacznego 🙂
1śląski elementarz
2ō- samogłoska w wymowie między o i u
3wcisnąć
4będzie
5prosty
6przepis
7młoda
8koleżanka
9podróży
10wiem
11wpadł
12boczek wędzony
13kredens
14podpieczcie
15gotowe


text:
Niy dojś1, że śliwki sōm2 dobre we smaku, to jeszcze majōm kans3 fetaminōw4: magnez, potas, żelazo i inksze5, ale- co dlo niyjednego je nojważniyjsze- sōm richtich6 dobre na trołwiynie7. I żech sie tak pomyśloł, że jak tera mōmy jeszcze na nie sezōn, to trza to wykorzystać. Receptōw8 na take ciasta je połno, ale joł żech […]
Tag: #ciasto
Mirbetajg ze bananōma (Kruche z bananami)
Jak byjście sie chcieli zjejś kōnsek1 ciasta, a niy lubicie kupnego, ale tyż niy chce Wōm sie za kans smolić2 ze pieczyniym, to tyn mirbetajg bydzie idealny. Szło by pedzieć, że przeca sōm tera3 pozimki4, ale zarozki ftojś powiy: tyla łobiyrania. Jabka? Trza by bōło łostrugać…. A banany otwiyrocie, krajecie byle jak i fertich5 ! […]
Tarta ze rabarbarym (i wszystko jasne ;) )
Rabarbar ze Azji do Europy przikludziōł1 pōnojś2 we XVI wieku Marko Polo. Tyn rabarbar moł kans roztomajtych3 fetaminōw, ale i moł tyż kwas szczawiowy, co to wypłukuje wapń ze łorganizmu i bez to niy idzie go za kans jejś. Ale dyć jak sie rołz4 za jaki czas czowiek szczeli jake ciasto ze rabarbarym, to sie […]
Drożdżowe Hydraulika (i wszystko jasne ;) )
A z tym drożdżowym to bōło tak: prziszoł rołz1 hydraulik sprawdzić instalacja i jak łobejrzoł pustoł blacha, to jakosik my sie dali do gołdki2 ło pieczyniu. I łon tu narozki padoł3, że moł taki recept4 na drożdżowe, co to jego „babcia robiła 100 lat przed wojną”- pedzioł tak, bo to bōł hadziaj5, ale że recept […]
Babka ze starego receptu (Kobieta ze… chyba się zagalopowałem w tych tłumaczeniach ;) )
Już 2 tydnie1 tymu spominoł2 żech sam3 ło staryj ksiōnżce,4 co mi jōm5 porzyczała kōmratka6 łod moji Mutry.7 Driny8 we tyj ksiōnżce bōła tako trocha mańszo,9 kero10 niy miała umszlagu11 i bez to ciynżko bōło12 pedzieć,13 co to za jedna. We receptach14 bōł ale wypisany proszek do pieczynioł jednyj staryj firmy, co to do dzisiej […]
Szokoladowy piyniek ze 1921 roku (Czekoladowy pieniek)
Kōmratka[1] łod[2] moji Mutry[3] pożyczōła mi ksiōnżka, co jōm dostała łod swoji Mutry i to zarozki[4] po swoim ślubie. Skōnd[5] ta drugoł jōm miała, nie wia,[6] ale wiym, kedy bōła wydanoł… w 1921 roku we Breslau. I jak to ze takimi starymi ksiōnżkami niyrołzki[7] je[8], je napisanoł gotykym- bo to, że je po niymiecku, to […]


text:
Jesiyn
Refleksje na 1 Listopada
Refleksje na 1 Listopada Gdy miłość Matki wiele może Zastygła w pozie zadumania nad grobem matuś pochylona w promieniach zniczy pamięć pieści rozpamiętując ich imiona Nie nacieszyła oczu … [Czytaj więcej ...]
Szykowno malyrka
Szykowno malyrka Raz przy sztalugach szykowno malyrka stoła, i pjykny obraz na … [Czytaj więcej ...]
JESIYŃ
JESIYŃ Ścielom sie liście mechtajom farbom Tepichym przepiyknym ziymia przikryto Dymbiok ryszawy sie kulo z kasztonym Wiater we stromach gro cichom muzykom Jesiyń paniczka idzie przez las … [Czytaj więcej ...]
Najnowszy wpis
Dziołszka….
https://www.youtube.com/watch?v=Wv9EG3ohUAo Niydŏwno dzieckōm napoczli sie feryje. I kejsik tak niyskoro na łodwieczerz jedna mamulka kukła do izby swojij ceruszki i ujzdrzała na zofie listecek we f … [Czytaj więcej ...]
O robocie
Zastarany Francek
ZASTARANY FRANCEK Siedzioł Karlik pod gruszkom w zegrodzie zastarany Choby jaki stary klamor zapomniany Do śmiychu mu nie było,głowa rynkami podeprzyto Zajś jedna gruba na Ślonsku zawrzyto Gruby i huty jedna po drugij zawiyrajom Młodzi na Ślonsku roboty ni majom Prozne stojom familoki Po świecie tułajom sie Ślonzoki Zastarany był Francek skuli tego Że do […]
O jedzyniu
KARMINADLE II
KARMINADLE (drugo wersja) Nigdy skiż tego niy było zwady, że kustowanie to sprawa bób! Dycki to baba warzyła łobiady i sie niy wstyrkoł do tego chop. Dzisioj sie czasy ździebko popśniyły, baby z chopami robióm pospołu. Tóż baby na chopach wymusiyły, by wtedy – łowdy podali do stołu. Jak na mnie przidzie dran na warzynie, […]
O piwie
Śtyruch pynzjónistów…
Śtyruch pynzjōnistōw wykludziyło sie na feryje do Gdyni. Szpacyrujōm se tak po miyście i łorŏz widzōm szynk i nadpis: Wszyjske nŏpitki po 10 ceskich (10 groszy)! Blank we sztichu wlazujōm rajn. Knajpecka miluśkŏ, łokludnŏ, caubrownŏ, mocka placu, sporze ludzi. Łod proga słyszōm głōs galantnego gospodzkigo: – Witōm wŏs panoczki gryfnie! Sam je plac gynał dlŏ […]
O naszyj godce
Piszymy w lobrozkach
Co, Gdzie, Kiedy ?
Drogi przijacielu …
Polski SlonskoGodka.com (SG) i wszystkie inne strony obsługiwane przez SlonskoGodka.com, nasze blogi, artykuły, komentarze i inne strony, są do celów informacyjnych tylko i dostarczone "tak jak jest" bez gwarancji, oświadczeń lub innej gwarancji j … [Read More...]


text:
„PON CYNKU”
HAMERYKON W CHORZOWIE
W keroś niydziela popołedniu karlus i jego libsta siedzieli pod jednym z paryzoli we Parku Ślōnskim[i]. Karlus słepōł piwo, a ôna filowała na niego pōłno przonio. Ftedy ôwdy chciała sie go spytać, ô czym tak po prowdzie ôn terozki myśli, nale boła sie, co tyn gupek może ji ôdpedzieć. Możno ji powie, że ô nij, ô tym, jako je gryfno, a może ji tyż pedzieć, że ô szpilu Ruch-Legia, na kerym bōł łōńskij soboty. Skiż tego dzioucha wolała sie go ani niy pytać. Ino, że bōła to jedna z tych frelōw, kere po cichu tyż dugo niy poradziły usiedzieć, to yntliś pedziała:
– Jōzik, ty to mi już chyba niy przajesz, pra? Na zicher niy przajesz mi tak, jak żeś mi przōdzij przōł.
– Kej przōdzij? – spytōł sie synek, zdziwowany, że ftoś mu sztopnōł jego fantazje, w kerych prawie łōn, Jōzik ôd Poloczkōw, szczylōł tora we szpilu Ruchu z Legiōm Warszawa.
– No, przōdzij. Wtynczos, kej my sie trefili piyrszy roz, pamiyntosz?
– Toć, że pamiyntom. Przeca to bōło dwa tydnie tymu na akademikach na Ligocie.
– Ja, jo wiym… Ino, że wtynczos tyś bōł taki bardzij romantyczny jakoś…
– Jo?! – Jōzik aże sie załknōł piwym, tak go fechtło to, co pedziała – Jo? Romantyczny? Dzioucha, jo bōł taki naprany, że mało co pamiyntom, co sie tam dzioło.
– A pamiyntosz, co żeś mi pedziōł?
Karlus kōncek sie wylynkōł. Blank niy pamiyntōł, co ji wtynczos pedziōł, a znōł som siebie za tela, że wiedziōł, że możno ji ôbiecōł cosik, czego terozki dować niy chciōł.
– Toć, że pamiyntom… – zaczōn pomału – Pedzioł żech ci…
– Pedzioł żeś mi, że my pasujemy do siebie jak… – wlazła mu w godka – No, pamiyntosz co żeś pedzioł?
– Toć. Pedzioł żech, że pasujemy do siebie.
– Ale mie sie rozchodzi ô te porównaniy. To bōło take romantyczne. Pamiyntosz to?
– Ja, ja… – Jōzik poszkrobōł sie po gowie – Abo niy. Niy pamiyntom. Niy gorsz sie.
– Jōzik! Przeca tyś mi pedziōł, że pasuja do ciebie choby modro kapusta do rolady! Żodyn mi jeszcze czegoś takigo niy pedziōł przōdzij!
– Ja, richtich! – prawie mu sie spomniało. Przeca to bōło w niydziela po ôbiedzie, co inkszego poradził by wynokwić?
– Ino, że terozki to już mi niy godosz takich rzeczy, wiysz, takich romantycznych.. Jōzik, jo chca, cobyś mi pedziōł cosik romantycznego!
– Terozki? – wylynkōł sie karlus.
– Ja!
– Przaja ci?
– To żeś już mi godōł. Coś inkszego.
– Pasujesz do mie.
– Choby co do czego?
– No… Choby modro kapusta do…
– Jōzik! Cosik inkszego!
– Gorko sie tukej robi…
– Niy fandzol! Godej mi cosik romantycznego!
– Jezder… Pasujesz do mie choby… Choby… Choby szipa do śmiatka! – aż sie rozśmiōł som do siebie, hyrny, co prziszōł ku czemuś takiymu.
Frela durś wyglōndała, choby niy bōła blank przekonano.
– Jo to bych chciała – pedziała – żebyś ty mi godōł takie rzeczy som ôd siebie a niy ino wtynczos, kej ci koża. Chciałabych, cobyś ty bōł taki romantyczny choby… Jezderkusie! Tyn szauszpiler, co gro w „Zakozanych Zolytach”!
– Ja. A jo bych chciōł widzieć tego twoigo szauszpilera jak dziennie zjeżdżo szolōm na dōł i jak ci dowo geltag z gruby! – znerwowōł sie Jōzik.
– Gupi! – frelka chyciła go za rynka – Godom, że ôn hań stoi!
– Tyn szauszpiler? Tukej? W Chorzowie? – synek wejrzōł na nia, choby na jakoś pitomo.
– Ja! Zwyrtnij sie ino i wejrzyj! Ino tak, co by cie niy zoboczył.
– Ja, bo tyn szauszpiler na zicher mie zno i kapnie sie, że jo na niego filuja.
– Poczkej, jak ôn sie mianuje? Ja, pamiyntom! Roy Kerry!
– Kerry?
– Jak to kery? Takich trzech chopōw stoi tam. Hań, wele sztandu z wusztym. Zobocz. Jedyn ruby, drugi brylaty, a tyn trzeci, w biōłym ancugu, zonenbrylach i z welōm – dyć to je ôn!
– Nale przeca to je Hamerykon! Co ôn by tukej robił?
– Pieron wiy! Możno jakiś film krynci. Ty wiysz jako to je megagwiozda! Przeca ôn mo grać w nojnowszyj wersji „Pitło z luftym” zamiast Clarka Gable’a. Jōzik, wiela jo bych dała za jego autograf!
Jōzik ôd Poloczkōw z Halymby kapnōł sie, że to je jego piynć minut. Możno je za stary, coby zaczōnć szpilać we fusbal, możno niy szczeli gola do Ruchu we szpilu z Legiōm, ale terozki pokoże na co go stykać. Szkluknōł sie piwa, wstōł i poszōł ku tamtym chopom.
– Dobry – pedziōł – Jo sie mianuja Poloczek. Mie tam je egal, ale moja frela Cila pado, że tyn chop tukej to je tyn epny szauszpiler, Roy Kerry. Je to prowda?
– Suchejcie, panie Poloczek, ino niy rōbcie żodnego larma – pedziōł chop w brylach, szakecie i szczewikach tych wypucowanych, aże blyndowały po ôczach – Ja, richtich, tyn chop to je Roy Kerry. To je Bert McAulay, producynt, a jo sie mianuja Richat Poliwoda i pokazuja im prawie Ślōnsk.
– Jeronie… Nale po jakiymu tako gwiozda sam do nos przijechała? – zdziwowōł sie Jōzik.
– Bydōm kryncić film. Biografia ôd Karola Godule. Nojsrogszo produkcja, jako kejkolwiyk ftoś zrichtowōł sam u nos. Dobre, panie Poloczek. Chcecie jakiś autograf abo cosik? Do wom, ino prosza, cobyście niy robili larma.
– Ja, ja, autograf… – spomniało sie Jōzikowi. Zaczōn sznupać po kapsach, coby znojść koncek papiōru, na kerym Roy Kerry poradziłby sie szrajbnōnć. Psinco. Zawdy w kapsi jakeś hasie znojdzie, a jak trzeba, to psinco. Wtynczos prziszōł ku tymu, że w bajtliku ciyngiym mo bilet ze szpilu Ruch-Legia. „Tyś chyba, chopie, ogupiōł?” – pedziało mu cosik w jego gowie – „Dosz tymu hampelmanowi pokryklać bilet z takigo szpilu skiż jakiś frelki?” „Niy suchej go, Jōzik!” – pedziało mu cosik inkszego – „Przajesz tyj frelce, ja? Mosz przileżitość pokozać jaki żeś je romantyczny! Wiyncyj możno niy bydziesz miōł takij okazje!”
Wyciōngnōł bilet i dōł go Richatowi Poliwodzie, kery wyerklerowōł Kerry’emu, co mo zrobić. Szauszpiler szrajbnōł i dōł bilet nazod Poloczkowi. Tyn ôd razu podrałowōł nazod do swojij freli.
– Mosz. Terozki sama widzisz, jak ci przaja – pedziōł i dōł ji pokryklany bilet.
– Weź, niy rōb gańby, mosz tukej normalny notes, idź tam jeszcze roz i przismycz mi tyn autograf naszrajbowany normalnie na kartce papiōru – znerwowała sie Cila i dała mu heft, kery prawie wyciōngła z taszy. Jōzik nic niy pedziōł.
[i] Park Ślōnski w Chorzowie, na kery piyrwyj godali WPKiW, to je srogi park (mo wiyncyj jak 600 hektarōw), do kerego Ślōnzoki rade cisnōm, coby poszpacyrować, siednōnć sie, lajstnōnć sie piwa, abo ino dychnōnć świyżym luftym. Chopym, kery piyrszy prziszōł ku tymu, coby sam bōł taki park bōł wojewoda Ziętek zaroz po wojnie, przōdzij bōły sam hołdy, maras i ciaplyta. We parku sōm terozki Sztadion Ślōnski, ZOO, Lunapark, Planetarium i „Elka”.


text:
Wikipedija
Wikipedija (kumštne słowo: hawajan. wiki wiki, malsnje; eng. Encyclopedia) jo mjazynarodny projekt, kenž co zestajiś lichotnu encyklopediju we formje seśowego boka, kótaregož nastawki se njepósrědnje wobźěłaś mógu (Wiki, nic mark!).
Wikipedija, seśowy projekt, kenž co zestajaś encyklopediju; Zachopjeńk engelskego wudaśa 2001, z lěta 2003 w nosarstwje Wikimedia Foundation. Na zachopjeńku junija 2005 jo Wikipedija wopśimjeła wěcej ako 1 mil. nastawkow (240.000 nim.) we wěcej ako 80 rěcach.
Wikipedija jo nastała na zakłaźe tak mjenjowaneje "Wiki" (softwarowy interfejs za wužywarjow seśe za aktiwne a pasiwne wužywanje). Za pśinoski płaśijo GNU-licenca za lichotnu dokumentaciju, kótaraž dowóli změnjenja a komercielne wužywanje.


text:
Wikipedija
Wikipedija (kumštne słowo: hawajan. wiki wiki, spěšnje; jendź. Encyclopedia) je mjezynarodny projekt, kiž chce zestajić swobodnu encyklopediju we formje syćoweje strony, kotrejež nastawki so njeposrědnje wobdźěłać móžeja.
Wikipedija, syćowy projekt, kiž chce zestajeć encyklopediju; Spočatk jendźelskeho wudaća 2001, z lěta 2003 w nošerstwje Wikimedia Foundation. W lěće 2012 wobsahuje Wikipedija cyłkownje wjace hač 20 mil. nastawkow w něhdźe 260 rěčach.
Wikipedija je nastała na zakładźe tak mjenowaneje "Wiki" (softwarowy interfejs za wužiwarjow syće za aktiwne a pasiwne wužiwanje). Za přinoški płaći GNU-licenca za swobodnu dokumentaciju, kotraž dowoli změnjenja a komercielne wužiwanje.
Hornjoserbska rěčna wersija Wikipedije wobsteji z lěta 2006 a ma tuchwilu 10.793 artiklow.
Eksterne wotkazy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Wikipedija
- Fabian Kaulfürst: Wěda na wiki! W Rozhledźe 1/2007
- Julian Nyča: Serbska wikipedija – krok do přichoda. W Rozhledźe 1/2016


text:
Geografiska dlinina
Geografiska dlinina (něga: „stopjeń dlininy“), λ, mjazynarodnje skrotcona z long. (longitudo = lon., longitude = eng., franc. atd. „dlinina“), wopisujo jadnu z wobeju koordinatowu městna na zemskem powjerchu, a to jogo poziciju na pódzajtšo abo na pódwjacor wót definěrowaneje (pśipadnje póstajoneje) pódpołnocno-pódpołnjoweje linije, nulowego meridana. Wóna jo se něga stopjeń dlininy groniła. Geografiska dlinina jo kut, kótaryž měri se, wuchadajucy wót nulowego meridiana (0°), až do 180° w pódzajtšnem a 180° w pódwjacornem směrje. Wjeršk toś togo kuta jo srjejźišćo mysloneje zemskeje kule, ramjenja wuchadaju ze srjejźišća pśez nulowy meridian resp meridian, na kótaremž městno lažy, kótaregož geografiska dlinina ma se pódaś. Město pśedznamuška (tradicionelnje +pódzajtšo, −pódwjacor) jo teke E resp. W dowólony (skrotconki "O" wobijaju se tšacha zaměnjenja dla, glej dołojce).
- Městna ze samskeju dlininu laže na meridianje. Meridian źo wót pola k poloju a jo połojca dlininowego krejza. Na zemskej kuli jo dlininowy krejz (wobstojecy z dweju napśeśiwneju meridianowu) wjeliki krejz.
- Za póstajenje dypka na zemskem powjerchu – za pódawanje jogo geografiskego połoženja – jo pśidatnje pódawanje jogo geografiskeje šyriny (něga: jogo „stopnja šyriny“) ako druga koordinata trěbna.
Wopśimjeśe
Póstajenje městna a casa[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Nulowy meridian[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Dokulaž njejo pśirodna nulowa marka za meridiany (poł dlininowego krejza), ako je ekwator za měrjenje šyriny, musy se nulowy meridian definěrowaś. Wót antiki jo se Ferro-meridian wužywał. Akle w lěśe 1884 jo se swětodaloko jadnotnje ten meridian póstajił, na kótaremž jo srjejźna wóska wěstego teleskopa obserwatorija Greenwich (London) (glej Stawizniske).
Geografiska dlinina pódawa se ako kutowy wótstawk w stopnjach, (wobłukowych) minutach a sekundach wót nulowego meridiana na pódzajtšo (E) abo na pódwjacor (W). Skrotconka E za pódzajtšo (wót engelskego „east“) pśiraźujo se pśez DIN 13312, kótaryž jo rozsuźecy za nawtiku a nawigaciju lesénja, aby se zmólkow pśez zaměnjenje pismika O z licbu 0 a z francojskeju škrotconku za pódwjacor ("ouest") wót wšogo zachopjeńka wobinuło.
Nejwětša móžna licbna gódnota jo pótakem 180 stopnjow, pśi comž 180°E = 180°W. Pśibližnje spóromje toś teje geografiskeje dlininy, ale z bejnymi wótchylenjami, źo w Pacifiku datumowa granica póstajona wót pótrjefjonych krajow.
Wótstawk meridianow[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Wótstawk mjazy dwěma dlininowyma krejzoma jo na ekwatorje nejwětšy. Tam jo wótšyrjenje wót jadnogo stopnja 111,32 km wjelike. Toś ta distanca wótpowědujo eksaktnje 60 mórskim milam, dokulaž mórska mila jo se spócetnje z jadneju wobłukoweju minutu na ekwatorje definěrowała.
Na poloma wšak padnu wšykne dlininowe krejze w jadnem dypku na jadno. Wótstawk mjazy dwěma dlininowyma krejzoma dajo se za šyrinu φ a zemski radius r pśibližnje ze slědujuceju formulu woblicyś:
W Nimskej lažy wón mjazy 63,8 km (Flensburg, Sylt) a 75,5 km (Oberstdorf).
Pisanja licbnych gódnotow[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Wobgranicowanje pódaśow dlininy na cełolicbowe stopnje by pótakem skoro wšuźi za pódaśa pozicije pśeliš njedokradne było (w direktnej bliskosći k poloju wuwzete) (to jo pśicyna za to, až wuraz stopjeń dlininy jo zestarjony). Dokradnjejše pódaśa geografiskeje dlininy daju se na slědujucy nałog wugótowaś:
- w kutowej jadnotce stopjeń w decimalnem pisanju (na pś. 66,34°) - teke pódaśe lěc na pódwjacor abo na pódzajtšo nulowego dlininowego krejza jo móžno (na pś. 66,34° pódzajtšo resp. 66,34° E). W geoinformatice zwuraznja se pódaśe °E zwětšego pśez pozitiwnu a pódaśe °W pśez negatiwnu licbu.
- seksagezimalnje w minutach a sekundach (w samskem pśikłaźe 66° 20′ 24″). 66° 20′ 24″ jo krotke pisanje za slědujucu sumu tśich kutow 66° + 20′ + 24″. Toś tej plusowej znamješce se wuwóstajotej. Sumandy wuběraju se pśi tom tak, až licbowe gódnoty pśed minutu a sekundu su mjeńše ako 60. Sekunda geografiskeje dlininy wótpowědujo na ekwatorje cerje něźi 31 metrow, w srjejźnej Europje (na 50° N geografiskeje šyriny) něźi 20 metrow.
- W nawtice wobija se źinsa pśi pódawanju geografiskich koordinatow kutoweje jadnotki sekunda, tak až górni pśikład buźo: 66° 20′ 24″ = 66° 20,4′. Hyšći dokradnjejše pódaśa pozicije, ako dojśpiwaju se na pś. w satelitowej nawigaciji, wótbłyšćuju se w dalšnych městnach za komu.
- Pśedewšym w namórnistwje pišu se dlininowe krejze z 3 městnami pśed komu. Pśez to wuzwigujo se rozdźěl k šyrinowym krejzam jasnjej. Pśikład: 010,43° E.
- Rotacije zemje dla, 360° w 24 góźinach, dajo se geografiska dlinina teke ako cas zwurazniś. Městny góźinski kut wužywa se w astronawigaciji.
Pśikłady[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- Barlin: 13° 19′ pódzajtšo
- Hamburg: 10° 00′ pódzajtšo
- München: 11° 35′ pódzajtšo
- Tokio: 139° 42′ pódzajtšo
- San Francisco: 122° 25′ pódwjacor
- Pozicija satelita Astra 1 nad ekwatorom: 19° 12' pódzajtšo
Cas[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Rotacije zemje dla jo městny cas na rozdźělnych šyrinach rozdźělne. Casowy rozdźěl k nulowemu meridianoju jo jadna góźina na 15° dlininowego rozdźěla. Z togo slěduju casowe cony.
Pla 0° wótpowědujo srjejźny městny cas (SMČ) UTC.
Stawizniske[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Grichiski astronom a matematikaŕ Hipparchos (wok. 190–120 pś.n.l.c.) jo zemju w pódzajtšno-pódwjacornem směrje prědny raz do 360 stopnjow źělił.
W europskem namórnistwje jo póśěgowy system dlininowych krejzow dłujko njejadnotny był. Wót 2. stolěśa n.l.c. až do 19. stolěśa jo Ferro-meridian dominantny był, kótaryž jo Klawdius Ptolemeus póstajił a kótaryž pósěgujo se na nejwěcej pódwjacornu kanarisku kupu El Hierro (17° 40′ W).
Pó naciji su se koordinatowe seśe na nulowe meridiany w Londonje, Parisu abo Sankt Petersburgu póśěgowali. Akle na mjazynarodnej meridianowej konferency, we Washingtonje 1884, jo se Greenwich pla Londona swětodaloko póstajił, mj.dr. dokulaž britiske mórske kórty su se swětodaloko wužywali.
Zwěsćenje geografiskeje dlininy[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Mjaztym až geografiska šyrina jo relatiwnje jadnorje woblicujobna pśez měrjenje wertikalnych kutow słyńca abo polarneje gwězdy, jo se woblicenje aktualneje geografiskeje dlininy z pódobneju dokradnosću dłujki cas ekstremnje śěžko wuwiło. Toś ten za mórsku nawigaciju wažny dlininowy problem jo se akle kóńc 18. stolěśa rozwězał. Za to su wjelgin dokradne zegery trěbne, kótarež funkcioněruju spušćobnje teke pśi nejmócnjejšem mórskem žwalenju, mimo až wóne by se pśez wjedrowe wliwy ako górcota a mokśina pówětša kazyli. Prědny zeger, kótaryž jo toś te wuměnjenja docynił, jo „H4“ był, kótaryž blidaŕ John Harrison jo w měrcu 1762 wunamakał. Mytowe pjenjeze wustajone za to wót dlininoweje komisije britiskego parlamenta we wusokosći 20.000 puntow jo Harrison akle pó wukazu krala Jurja III. w lěśe 1773 dostał. Aby trěbnu dokradnosć dojśpił, jo swój zeger pód wužywanim kulowych lagwow skoro bźez šurowanja a z bimetalami zgótowił, aby temperatury wobstawne wóstali.
Wótwisnosć wót referencnego elipsoida[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Dlinina wariěrujo wó sekundy, jolic se drugi referencny elipsoid abo wótchylajucy geodetiski datum wužywa. Jolic njewužywa se globalnje nejlěpjej pśiměrjujucy se elipsoid, powěda se teke wó geodetiskej dlininje.
Glej teke[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Literatura[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- Dava Sobel: Längengrad. Taschenbuch ISBN 3-442-72318-3 (Ilustrěrowane wudaśe ISBN 3-8270-0364-4)


text:
Pochodno
Pochodno to je matymatyczno fůnkcyjo, kero uopisuje kej wartko śe zmjeńo wert fůnkcyji pod zmjanům jyj argumentůw[1].
Wedug definicyji, pochodno fůnkcyji rzeczywistyj (zmjynnyj rzeczywistyj ) we punkće do śe wyliczyć jako granica:
Tukej, to mało pauza od punktu , kery śe przybliżo coroz barzi do nula.
Pochodno do śe tyż zapisać we inkszych postaćach (za půmocům růżńiczkůw):
No uobliczyńe pochodnyj tyż śe godo růżńiczkowańe, a na uodwrotny proces cołkowańe.
- ↑ Korn G. A., Korn T. M., Matematyka dla pracowników naukowych i inżynierów, PWN (1983), tom 1, str. 107


text:
Ślonzok jak prziszel z gruby do dom to zajmowoł sie
swojimi "ptokami". A wiymy, że mioł jich pora.
Roz tym ptokym było chowanie gołymbi, roz królików, roz
ino łogródek przi lałbie, ale nojwiyncyj chopów miało dwa ptoki. Szkat i
fusbal. We fusbalu Slonsk był richtik fest potyngom. Dość pedzieć, że były
czasy jak pół piyrszyj ligi to były drużyny ze Slonska.
A i dzisiej (w
roku 2001) chocioż we fusbalu bardzij sie ło piniondze rozchodzi jak ło
funkcja socjalno szportu piynć ślonskich miast mo swoje drużyny w piyrszyj
lidze: Chorzów, Katowice, Radzionków, Wodzisław i Zabrze.
Ale jak sie to wszystko zaczyno ????
Ponoś piyrszy klub fusbaloków na Górnym Slonsku powstoł
w Raciborzu. Nazywoł sie Fussballklub 03 Ratibor. 03 znaczyło co powstoł w
1903 roku. Rok niyskorzij powstoł katowicki Frisch Auf a potym Preussen 05 i
Diana Katowice. W 1906 powstały miyndzy inkszymi 06 Zołynże i Borussia
(potym przemianowano na Lechia) 06 Mysłowice. Coroz czynścij grało sie niy
ino do szpasu ale ło coś. Puchar, mistrzostwo abo coby ino pokozać, że
chopcy na przikłod z Lipin som lepsi we fusbalu łod chopców z Czornego
Lasa.
Nojbardzij znane były wtedy take kluby jak Britannia
Beuthen (Bytom) - założony 15.06.1909, VfR Königshütte (Królewsko Huta) -
22.08.1910 - potym sie tyn klub nazywoł AKS Chorzów, Borussia ( potym Preußen)
z dzielnicy Zabrza Zaborza z roku 1909 i Vorwärts-RS Gleiwitz (Gliwice).
Ło łoznaczyniach w tabulach.
Zanim zaczna podawac tabule to chca tukyj wyjaśnić jak je
trza czytać.
Nojprzód momy nazwa drużyny, potym wiela ta drużyna zagrała
szpilów (Gry), potym wiela z nich wygrała (W), zrymisowała (R) i przegrała
(P). Potym momy spomniany stosunek bramów strzelonych do straconych (Stos.),
potym wiela tych bramów drużyna strzeliła a wiela straciła (Bramy) i na końcu
punkty - zdobyte i stracone. Jak sie szpil zrymisowało to sie jedyn punkt
zdobyło a jedyn straciło, a jak sie przegrało to sie łoba punkty straciło.
W kożdym normalnym szpilu były dwa punkty do rozdanio. Bez to tyż ilość
szpilów razy dwa musi być tako sama jak suma punktów zdobytych i
straconych.
W nawiasach za nazwami drużyn
literka "M" łoznaczo, że ta drużyna była mistrzym w zeszłym
roku, literka "b", że w zeszłym roku grała ło jedna klasa
niżyj i jest jak sie godało byniaminkym w lidze. Literka "S", że
drużyna dopiyro co śleciała z wyższyj klasy. Pod abo nad kryskom som drużyny
co spadły abo wlazły do ligi wyższyj abo niższyj. Przerywano kryska znaczy
że miało sie szansa wlyźć abo spaść ale trza było jeszcze grać
dodatkowe szpile.
Jak
to było po stronie nimieckij
W Niymcach (RFN) Bundesliga zaczyna grać dopiyro w 1963
roku. Przodzi grało sie ino w okryngach a mistrze (okryngów) grały potym
miyndzy sobom ło mistrza Niymiec. W tych końcowych turniejach grały tyż ślonske
drużyny. Do 1933 roku grało sie w Niymcach w regionach a potym ło mistrza.
Łod 1934 grało sie w tzw. Gauligach. Było ich w całych Niymcach szesnoście.
Mistrze grały potym ło mistrza Niymiec.
Ze ślonskich drużyn Britannia Beuthen co sie potym
przemianowała na SuS (Spiel und Sportverein) grała ło mistrzostwo 6 razy -
w latach 1930, 31, 32, 33, 34 i 37, Vorwärts Gleiwitz 7 razy: 1933, 35, 36,
38, 39, 40, 41, Preußen Zaborze roz w roku 1929, a VfR Königshütte - co sie
bez wojna Germania nazywoł - trzi razy w 1942, 43 i 44.
Drugo wojna zasadniczo niy przerwała na Slonsku granio we
fusbal. Gauligi grały dalij. Do górnoślonskij Gauligi doszły kluby z
polskij czynści Slonska. Z Katowic, Mysłowic, Lipin, Swiyntochłowic,
Chorzowa, Knurowa. Niykiere kluby musiały sie przemianować na nimiecke nazwy
a nikierzi grocze poszli do Wehrmachtu i potym na front
Trza tu ale jeszcze spomnieć ło innyj drużynie - chocioż
niy ze Slonska. Schalke 04 Gelsenkirchen. W 1934 roku zaczon sie czas Schalke.
Mistrzym Niymiec łostało w latach 1934, 1935, 1937, 1939, 1940, 1942.
Wiynkszość groczy w Schalke to chopcy ze Slonska kierzi wyemigrowali za
robotom na poczontku lot trzidziestych. Nojbardzij znani byli Ernest Kuzorra i
Fritz Szepan.
Pod spodkym som tabele ślonskij Gauligi łod roku 1934. W
latach 1940 i 1942 do 44 była osobno Gauliga na Górnym Slonsku.
W inkszych
latach grały drużyny z Górnego Slonska w jednyj lidze z drużynami z
Dolnego Slonska. Niystety żodnymu z mistrzów Slonska niy udało sie dostać
do finałowego, łostatnigo szpilu ło mistrzostwo Niymiec.
FRANCEK
Chwila


text:
Niy dojś1, że żech we łostatnim miesiōncu eksperymyntowoł ze pizzōm w dōma, to żech jeszcze pojechoł do Włoch, coby tam te roztomajte pizze pokosztować. I musza Wōm pedzieć, że niby składniki majōm podobne, ale w smaku to niyrołz jedna kole drugi sie niy moge stanōńć… to trocha jak ze babōma, na jedne niy idzie patrzeć, […]
Tag: #pietruszka
Szinka we grincojgu (Szynka we włoszczyźnie)
Na świynta moja Muter już połra lołt1 kupuje wyndzōnoł2 szinka, takoł w cołojści i do tego tak fajnie powiōnzano dratwōm3. Owijoł jōm potyn we alufolia4 i pieke5 bez6 godzina abo półtora we bratrurze7. Chop w kuchni- jak już wiycie- lubi sznupać8 po roztomajtych receptach9, wymyślać, eksperymyntować i tak prziszoł na ta idyja10, coby ta szinka […]
Schab niy-byle-jaki (Schab niebanalny)
Jak żech szoł1 do sklepu (abo jak by to niyftorzi pedzieli2 : do kaufhauzu), to kupowołech te miyso na trocha inksze danie, ale jak żech napoczōn3 warzić, to mie cojsik naszło. Czowiek kōmbinuje, ale tak po prołwdzie4 nawet niy wiy, co to z tego wszyskego wyjdzie. Jak żech opiykōł miyso, to żech prziszoł na to, […]
Gibki szałołt ze paluszkami krabowymi (Ekspresowa sałatka z paluszkami krabowymi)
Niyrozki1 trza cojśik na szybko narychtować, bo idzie bezuch2 abo dōmownicy3 ze godu4 już sie ciepjōm5 na kit we łoknach6….sztop,7 sztop, przaca takich łoknōw to już tera prawie żodyn niy mo, a jedzynie tych gumowych uszczelek mogłoby być dlo zdrowia dużo gorsze niż niyjedyn fastfood. Niy ma co wymyślać, mocie8 gōd, a niy mocie czasu, […]
Ożarto wołowina (Boeuf à la bourguignon ;) )
Uwarzynie tego dania je łatwiyjsze, niż napisanie łod niego nazwy po francusku, a jak już je rołz1 narychtujecie,2 to potyn bajecie3 co jakiś czas do niego wrołcać. Joł noprzōd sie tym zainteresowōł, jak żech oglōndoł film „July i Julia”- fto go niy widzioł, tyn musi to nadrobić. Potyn, jak my z mojōm Babōm4 zaprołszali na […]
Grochōwka (Grochówka)
Na pōniydziałek- jak komu niy łostało[1] nic z niydzieli- werciōłoby[2] sie uwarzić[3] cojś einfachowego[4], co by bōło tōnie- bo to sie czowiek wykosztowoł na tyn niydzielny łobiołd[5]– i nie trza by bōło mudzić[6] bez godzina. To je barzi taki eintopf[7] i jak zjycie porzōndny talyrz taki zupy, to sie nie bajecie[8] łoglōndać za drugim. […]


text:
Cojsik mie korciōło, żeby zajś1 poeksperymyntować. Miołech we doniczce miynta, a na parapecie walały sie jakejś jabka, to żech sie pomyśloł, że trza by z tego cojś narychtować.2 Dołwno3 żech niy robioł roladōw i trza bōło4 poćwiczyć owijanie ich niciōm, a że jabka dobrze smakujōm ze drobiym, tak żech prziszoł na ta kura. Tera yno jeszcze trocha ostrzyjszego smaku- to nōm załatwi zeler5 naciowy- i danie mōmy6 prawie fertich. Niby proste, ale na talyrzu wyglōndo elegancko i idzie poszpanować, jak dostaniecie jaki bezuch7. A jeszcze jak powiycie, żejście to dusiyli we cydrze, to musicie uwarzać, żeby im ze wrażynia gybis8 niy wylecioł 😉
Co potrza?
2 piersi z kurczaka abo połra filetōw ze udzika
1 jabko
2 łodygi zelera naciowego
połra gałōnzkōw miynty
zōłza9 sojowo
szklōnka10 cydru ze jabkōw
pieprz
masło klarowane
mało śmietōnka (12 abo 18%)
trocha mōnki
Miyso pokrejcie na wiynksze kōnski i rozczaskejcie11– filety z udzika trza yno rozczaskać. Posmarujcie je zōłzōm sojowōm i posypejcie12 pieprzym. Do środka kołżdyj rolady wciepcie pokrōne i wymiyszane jabko, zeler i miynta. Tera sie narychtujcie metrowe kōnski13 nici. Zawijejcie miyso tak, żeby ze środka nic nōm niy wyleciało, a potyn obwiōnzejcie to fajnie niciōm. Rozgrzyjcie sie patelnia ze masłym klarowanym (2-3 łeżki) i przibrōnołćcie14 ze wszyskich strōn. Tera nalyjcie tam tego cydru i niech sie to tak ze pó15 godziny pomału dusi. Potyn wyciōngcie miyso i do wywaru dajcie śmiytōnka- uważejcie, żeby niy bōła za zimno abo mogecie tyż nalołć16 do ni17 połra łeżek wywaru, to sie Wōm na pewno ta śmiytōnka niy zwarzi. Idzie18 tyż trocha zagyńścić ta nasza zōłza mōnkōm- nojlepi jōm pryndzy19 rozfyrlać20 ze zimnōm wodōm. Dosmakujcie jōm jeszcze solōm i pieprzym, a ze miysa ściōngcie sie tera te nici. Jak już zōłza bydzie fertich, to wciepcie tam jeszcze na chwila miyso, żeby sie podgrzoło i mogecie sie brać za jedzynie.
Joł żech to jołd21 ze kaszōm jaglanōm, ale mogecie sie to tyż zjejś ze klōskami, ryżym, a nawet ze bōłkōm. Smacznego 🙂
1znów
2przygotować
3dawno
4było
5seler
6mamy
7gości
8sztuczna szczęka
9sos
10szklanka
11roztrzaskać
12posypcie
13kawałki
14przypieczcie
15pół
16nalać
17niej
18można
19prędzej
20roztrzepać
21jadłem