text:
1. „Ale nańdźe Syn čłowjeka, hdyž přińdźe, wěru na zemi?“ (Lk 18,8b). Tak praša so sebje Jězus sam. Tute spodźiwne prašenje słyšimy na kóncu perikopy Lk 18,1-8, kotraž so wozjewja na 29. přezlětnej njedźeli (C). Přemyslujemy, hač je wono retoriske, abo je to profetija za Cyrkej w postmodernych časach? Što je wěra, abo hinak: Kajku wěru měni Jězus?
Japoštołam bu k wozjewjenju přepodata wěra, kotraž ma so w kóždej stawizniskej dobje znowa wopokazać (Mt 28,19-20). Njedosaha, zo my nam přepodatu wěru něhdźe składujemy a pisomne wuswědčenja tuteje wěry w knihach a archiwach zapróšić damy. Wěra je na jednym boku depositum, potajkim wobsah prawdow wot Boha zjewjenych, kotrež Cyrkej zachowa a přichodnym generacijam podawa (1 Kor 15,3-5). Na druhim boku je wona tež akt dowěry do wosoby Jězusa Chrystusa (Jan 14,1).
Wěra je potajkim ze žiwjenjom zwjazana. Mortwa wěra njeje žana wěra wjac (Jak 2,14-26). Jenož žiwa přeswědčenosć křesćanow ma wuraz a budźe ze žiwym swědčenjom w swěće, kotrež pyta wotmołwu na hłubše prašenja čłowječeho byća. Tež wěra, kotraž so sama zawěra, njeje swójskemu žadanju přiměrjena. Tohodla napomina japoštoł Pawoł swojeho wučomnika Timoteja w dźensnišim druhim čitanju, zo ma njeposrědnje słowo wěry wozjewjeć a za to zastupować (2 Tim 4,2). W tej měrje, kak so wěra dale dawa přez słowo wozjewjenja a přez wěryhódne žiwjenje, rosće tež tuta wosobinska wěra. Štóž druhim dari, tón je sam zamóže bohaće přiwzać.
2. Za Cyrkej njeje to poprawom luksus a tež žana wuznamna naležnosć, hdyž wona napomina, zo kóždy z jeje stawow, je powołany misijonować (Mt 10,8b). Misijon, kotryž wěru dale posrědkuje tym, kiž hišće njewěrja abo hižo wjace njewěrja, słuša k bytosći Cyrkwje.
Ma pak wěra w přichodźe dalše wobstaće? Tak prašamy so, dokelž widźimy stupacu ličbu tych, kotřiž so křesćanstwa a Cyrkwje zdaluja, wosebje w ryzy katólskich krajach. W tej situaciji měli sej wuwědomić: Wěrnosć wěry njemóže so wotstronić, samo hdyž so jara wjele ludźi wěry zdawa (Jan 6,60.66). Bóh zwostanje nawěčnje tón samsny, a Jeho wuchowanske słowo wumóženja, kotrež je so nam přez Chrystusa a japoštołow dóstało, dyrbi poprawom wšitkich ludźi docpěć.
W stawiznach Cyrkwje běchu stajnje přeco zaso časy rosta a krizy, časy reformy a moralneho spada. Na to hladajo, mamy tež my nadźiju, zo po času prózdneho materializma, zwjeršnosći a koncentracije na wosobinske zbožo a rjanosć, zaso přińdźe perijoda płódneho dušineho wobnjowjenja a nańdźenja prawdy, zo jeničce Chrystus móže napjelnić a wozbožić njespokojnu čłowječu wutrobu. Tomu ma tak mjenowana nowa ewangelizacija słužić – potajkim wozjewjanje Ewangelija z nowym wašnjom; wozjewjenje tež tym, kotrymž je wěra cuza abo kotřiž su so wot njeje wotwobroćili. Tónle nadawk rěka, zo so za Bože słowo zasadźamy, hač to něchtó słyšeć chce abo nic, direktnje a sćerpliwje powučeć (Jan 6,67-68).
3. Za nas samych nastanje z toho dwójny nadawk: Sprěnja, dyrbimy so sami wosobinsce w duchownym žiwjenju wobnowjeć, jeli chcemy runje druhim wěru posrědkować. Zdobom mamy tež wěryhódnje žiwi być, a wuznawać z mocu to, wo čimž smy přeswědčeni. Hewak budu to snano lěpje činić přiwisnicy druhich konfesijow a nabožinow, štož by hańba nam była. Sól zemje a swětło swěta móžemy jenož potom być (Mt 5,13-16), jeli smy na žiwe, heroiske wašnje we wěrje a nadźiji a lubosći z Bohom zwjazani.
Prošmy přeco zaso swjatych japoštołow a ewangelistow wo jich zastupnistwo při rozšěrjenju wěry. Wołajmy tež Kralownu japoštołow. Jeje maćerna próstwa njech wuskutkuje žiwe wobnowjenje wěry a wupřestrěće Ewangelija w našej kónčinje. Jězus Chrystus njech nam wěru dale skruća (Lk 17,5), zo njewuhasnje, ale zo wšitkich docpěje, kotraž je wěsty puć k wěčnemu žiwjenju pola Boha.
TAD


c: text/html

text: Wuznamny serbski spisowaćelej a žurnalistej Jurij Koch swjeći dźensa 85ćiny. K tajkej składnosći rady dokładnje na wuznamne žiwjenske stacije jubilara zhladuješ. A tajke dali so někotre naličić, je dźě Koch w zašłych lětach ze swojimi dopomnjenkami a dźenikowymi zapiskami sam nazorny dohlad do swojeho žiwjenja skićił. Zajimawše hač jednotliwe žiwjenske stacije pak je Kochowe tworjenje, za kotrež je wšak znaty a tež wobdźiwany. W nimale 60 lětach je so bohata, wšelakora a swojorazna zběrka dźěłow nakopiła, mjez druhim nowele, romany, krótše a dlěše powědančka, miniatury, dramatiske a zabawne dźiwadłowe hry, basnje, pěsnje, a eseje, zo bych jenož někotre formy naličił. Při tym stej so žurnalizm a literatura husto mjez sobu wobwliwowałoj. Tajke stilizowane a překomponowane reportaže a zapiski kaž pola Jurja Kocha lědma druhdźe nańdźeš. Zajimowany čitar njech pohlada raz do loni wušłeje knihi „Gruben–Rand–Notizen“, hdźež w zapisku wo kóncu wsy Łakomy jenož poslednje chěže njespotorhaja, ale we wušiknym wopisowanju Kocha Zakładny zakoń hnydom sobu.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wuměłstwowy projekt 3 krajow 2019-2020
WOBRAZY KRAJINY. PODOBE POKRAJINE. BILDER EINER LANDSCHAFT. WOBRAZE KRAJINY.
PŘECHOD. PREHOD. ÜBERGANG. PŚECHOD 03
Projekt wopřijima wustajeńcy tworjaceho wuměłstwa, čitanja a koncerty a pokazuje w zhromadnej prezentaciji pozicije načasnych wuměłčow a wuměłcow z Němskeje, Słowjenskeje a Awstriskeje na mjezsobu zwjazanej temje "Wobrazy krajiny" a "Přechod". Štyri w titulu naspomnjene rěče - hornjoserbšćina, słowjenšćina, němčina a delnjoserbšćina - wotpowěduja chronologiskej čarje projekta, kotryž je so w meji 2019 w Budyšnje zahajił, w nazymje 2019 do Słowjenskeje powjedźe (do Ljubljany a Slowenj Gradeca), w januaru 2020 dale do Korutanskeje pućuje (do Celoveca při Wörtherowym jězoru a Pliberka) a w septembru 2020 w Choćebuzu kónči.


text:
Mjeśůnc
Mjeśůnc to je jydnostka czasu. S anfanga bůł zwjůnzany s cyklym mjeśůnczka, kerygo uokres synodyczny mo 29 a půł źymskij doby. Skiż tygo co roka ńy idźe potajlować gynał růwno na mjyśůnce synodyczne (uokres zwrytńyńćo śe Źymje naobkoło Klary ńy je podźelny bes reszty bez mjeśůnc synodyczny), nojprzůd wkludzano do kalyndorza dodatkowe dńi, ńy przipisane do żodnygo mjeśůnca. Ńyskorzi potajlowano rok na mjeśůnce we sposůb umowny, bes zwjůnzku s fazuma mjeśůnczka. Terozki momy jeich dwanoście a sům uůne roztůmajtyj dugośći:


text:
Tym razym na lotani wybralimy sie w Pireneje. Jo fest przaja Hiszpanii i świynty był czas coby tam latoś noreszcie pojechać.
„Szmakuj życi bez aszwōngu”
Nocleg my obsztalowali w miasteczku Balaguer w Katalonii
Piyrszy dziyń furgalimy w Agerze, znanej paralotniowej miejscówce. Loce sie tam przede wszyskim podle długigo łańcucha górskigo ale idzie tyż robić przeskoki. Bez lato pojszodku dnia biyda tam je lotać, tak je ostro w lufcie. Ale na przełomie września i października było już ganc dobrze. A furgać tam szło aż ku nocy, ozim na zygorze a glajty eszcze w lufcie… Urok Hiszpanie 🙂
Na drugi dziyń wybralimy sie do Castejón de Sos
To już som wysoki góry beztuż ladszafty były ganc zocne. Tenenówkōm wyjechalimy na nojwyższe startowisko – Liri. W aucie dyrgotało niemiłosiernie ale jakoś poszło. A na wyrchu… Ajjj, piyknie było… Szło zocnie oczy napaść!
Oficjalne lōndowisko było kole cyntrum miasteczka, szło sie tam yny 5 minut 🙂 We spōmnianym centrum polecōm szynk la Morera – majōm cołkiym smaczne jedzyni – na ôbiod wszamałach zocne quesadillas.
Na nastympny dziyń pogoda była kapka niechersko w górach to my sie wybrali na zwiedzani okolice
Piyrsze oeowce morza w Cambrils, małej miejscowości podle Tarragony. Niestety miejsce było ganc turystyczne i cyny tyż nie podane do tych na prowincji Katalonie.
Drugo część dnia obsztalowałach jo. Pojechalimy do malućki mieściny Benabarre kaj je szumny zomeczek, klimatyczne wōnski uliczki i firmowy geszeft lokalnej wytwórni czekulady 😀 Miały być tyż roztomajte kyjzy ale jakoś my yny trefiyli na ta czekulada 😉
Na drugi dziyń uzaś pogoda była bele jako to my poszli w góry, w rejon parku narodowego d’Aiguestortes
Niestety bergbana dziyń pryndzy miała swoja ostatnio rajza w tym sezonie. Trocha my sie majtli ale nic to, na góra wybralimy sie naszym wynajentym fiatym pińcet L. Drōga była szutrowo i dojś niechersko beztuż autko ledwa zipało. Ale dozipało tam a nazot beztuż niniejszym ogłaszom Fiata 500L terenowym odkryciem roku 2017.
Zocnie my porajtowali po górach a po drodze rōncz my trefiali na stada krów. Zrobiyło sie do kupy 6 godzin chodzynio beztuż w drodze nazot zaczło sie chledani szynku na gibko bo już my mieli fest głód. Ale guzik – wszyndzi yny bocadillos (klapsznity) a kuchynia otwierajōm od 7 na wieczór. Jeronie… Ale yntlich my poradziyli dostać ciepły ôbiod w czwortym pod rzōnd szynku. Ufff, obstolimy jakoś.
Na nastympny dziyń zaś my pojechali do Ageru coby noreszcie co pofurgać. Dziyń nie był nojlepszy beztuż za wiela nie polotałach ale dwie godziny w lufcie tyż dobre.
Na ôstatni dziyń wybralimy sie do miejscówki Organya
Po drodze było trocha blokad na drogach bo Katalończyki sie burzyli prociw chajōm i ôstudom i jak to przōdzi przez palicajów nie śmieli zagłosować w swoim referendum o autonomia. Ale przejechalimy bez wiykszej starości. Kaj nie kaj ludzie sie zebrali na ulicach i wszyski szynki były zawrzyte. A ku tymu fiesta – szpile i szpasy do bajtli, malowani dzieckōm gymbiczek eli grill z wusztami tyż sie znojd. Nie zawiyrzejcie dycki berichtōm! Larmo w Barcelonie to był wyjōntek – narajzowalimy sie kupa po Katalonii omijajōnc stolica i wszyńdzi było spokojnie. A telewiyzjo jak telewizyjo – breweryje dycki znejdzie.
W Organyi fest mi sie podobało a tyż polotałach dojś zocnie. Nikaj sie nie wybrałach na przelot bo to był ostatni dziyń rajzy ale i tak było piyknie. Przi okazji szło sie naoglōndać roztomajtych akrobacyji co robiyły inksze piloty bo Organya je takōm europejskōm znanōm miejscówkōm do akro.
Rajza nazot do Polski okozała sie kapka niefortunno – Brussels Airlines straciyło nasze bambetle – czyli paralotnie
W rugzakach były tyż uprzęże, spadochrony zapasowe i cołko elektronika. Trocha sztresu sie najadłach ale na szczęści klamoty sie znejdły i na wieczór trzecigo dnia miałach nazot moigo Hooczka.
Polecom Pireneje skiż tego że je dziko, pusto a ku typu prowincjo Hiszpanii je ganc łacno. Rajzujcie kiery może!


text:
Kijew
Kijew[1] (ukrainsce KиïB, Kyjiw) je stolica Ukrainy a leži w sewjeru kraja při Dnjeprje. Kijew bě z 9. lětstotka sydło wulkomócnarstwa (Kijewska Rus) a tuž załoženske městno stawizniskeje Ruskeje.
Kijew je wuznamne kubłanske a industrijne stejnišćo a twori nimo toho najwažniše wobchadne křižnišćo kraja. Na zakładźe swojeho historiskeho wuznama jako srjedźišćo Kijewskeje Rus nosy město často z Nestoroweje chroniki přewzate přimjeno mać wšěch ruskich městow. Dla mnohich cyrkwjow a klóštrow a swojeho wuznama za prawosławne křesćanstwo so Kijew wot srjedźowěka nimo toho jako Jeruzalem wuchoda pomjenuje. Sofijina katedrala a Kijewski prózdnjeńcowy klóšter stejitej wot 1990 na lisćinje swětoweho kulturneho herbstwa UNESCO.
Nóžki
- ↑ Pawoł Völkel: Prawopisny słownik hornjoserbskeje rěče. Hornjoserbsko-němski słownik. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 2005, ISBN 3-7420-1920-1, str. 192.


text:
Před połsta lětami, 16. junija 1971, zemrě w chorowni w Drježdźanach 44lětny dr. phil. Jurij Młynk, serbski literarny wědomostnik, hibićiwy kulturny organizator, basnik a bibliograf. Młynk narodźi so jako syn skałarja a chěžkarja 13. apryla 1927 w Šunowje. Jako běchu němscy fašisća runje na móc přišli, zastupi wón do tehdyšeje ludoweje šule w ródnej wsy. Po wopyće wobchodneje šule w Kamjencu a wot lěta 1943 na njej jako překupc přistajeny, dyrbješe 1944 jako sydomnaćelětny pachoł hišće do wojakow.
Jako jedyn z prěnich serbskich nowowučerjow bu w lěće 1945 we Worklecach zasadźeny. Na spočatk januara 1946 załoženym Serbskim wučerskim wustawje w Radworju, kotrehož direktor běše Michał Nawka, wopyta dwuměsačny kurs wukubłanja na wučerja. Bórze po tym wučeše w Ralbicach, hdźež běše tež hnydom direktor šule.
Za studij a po nim trjebachu za šulsku wučbu wotpowědny serbskorěčny material. Wo tym pisaše Jan Suchi (1922–1983) ze Sulšec, něhdyši šulski towarš Młynka, w knize »Wučerjo prěnich lět«: »Z Młynkom běchmoj so na hotoweju hońtwjerjow za serbsku literaturu wuwiłoj. Nic zo bychmoj jeno pjelniłoj knižny kamor, ale zo bychmoj so zeznajomiłoj ze serbskim pismowstwom a z toho dźěćom a dorosćenym powědałoj. Požadane běchu zwjazki Zejlerja a Ćišinskeho, Radyserba-Wjele, Časopis Maćicy Serbskeje, Krajana, Protyki a dźiwadłowe hry. Najspomóžniši fundus nadeńdźechmoj w nowym sydle Domowiny na Sukelnskej, hdźež Arnošt Simon po Łužicomaj hromadźe zwožene zbytki serbskeje literatury rjadowaše, składy stražowaše a zajimcam na předań poskićeše.«


text:
Serbske Nowiny, 14.06.1919:
Knjez Bart z Parisa piše: Kaž z powěsćow, kiž su tudy dóšłe, wuchadźa, připisuja mi němske nowiny rozrěčenje z jenym redaktorom francoskeje nowiny »Le Matin«. [...] Sym hižo tehdy wuběrkej do Budyšina rozpisał, kak wěc so ma. Wjele wěcow we tym nastawku běchu mi scyła njeznate. Wo druhich powěsćach, kiž so tam nadeńdu, njech sebi nichtón njemysli, zo su potajnstwo. Wšě jendźelske a francoske nowiny přinjesu wšědnje nadrobne powěsće wo němskim brónjenju. Woćišćuja tajne wukazy, podawaja ličby němskich železniskich wozow a ličby wo fabrikaciji němskich brónidłow a mjena fabrikow, hdźež so to stawa. Kak chce to hinak być?! Štož našu Łužicu nastupa, Němcy měsacy pospochi škrěča. Čechojo so do Łužicy nawala. Tola Němcy su hotowi, jich hódnje powitać a mjezy zakitaja. A w Čechach sebi ani nazdala na to njepomysla, do Łužicy z nasylnosću ani jeneho muža pósłać. Ale dźiwać so njetrjebaja, zo přez tajku rjejeńcu kedźbliwje sčinjeny susod počina za tym kopać, štož tajka rjejeńca poprawom na sebi ma. [...] Njejsu runjewon Wšoněmcy cyłu Europu přetworili do wulkeho krwawnišća a dymnišća? Nětko moralnje, hospodarsce a wojersce dokładnje poraženi honja wbohi lud do noweho hubjenstwa, do noweho krejrozleća. [...] Su da ludźo we Němcach wowrótnili? Njeje da dosć na zapušćenych stronach Pólskeje, Francoskeje a Belgiskeje? Dyrbi da so hišće cyła srjedźna Europa přewobroćić do zapušćenja a dymnišća? [...] Kak dołho budźe hišće trać, hač so Europa rozswětli a so dorozumi na nowym křesćanskim zakładźe wujednanja a dorozumjenja? Na kóždy pad pak je són wšoněmskich błaznikow a jich njewólnych trabantow dočakał suroweho wotućenja.
Lětsa so Arnošta Mukowa »Statistika Łužiskich Serbow« prěni raz w němskej rěči spřistupni – a to w digitalnej formje kaž tež jako kniha. Wo tym smój so z přełožerjom-wobdźěłarjom Robertom Lorencom z Wuježka rozmołwjałoj.Po 133 lětach je so »Statistika« prěni raz do němčiny přełožiła.
Ličby same běchu hižo w Černikowej studiji z 1950tych lět čitać. Nimo toho so přeco zaso wurězki němsce wozjewichu, na př. wot Marka Grojlicha abo wot Měrćina Wałdy. Tež Frank Förster je material tu a tam za knihu wo brunicowej kónčinje wužił. Ale dospołnje přełožiła so dotal njebě. Sym to we wobłuku wědomostneho projekta »Sorbenwissen« přewzał a zwoprědka bě tež ćišćane wudaće planowane.
Sam běch na tekst storčił, jako mějach nadawk, Försterowu knihu »Verschwundene Dörfer« znowa wudać. Bohužel dyrbjach někotre wjeski dodać. Jako čitach Mukowy zapisk wo Rogowje, pytnych, kajka fascinowaca kniha to je. Myslach sej, zo dyrbjeli ju na kóždy pad tež němskorěčni Łužičenjo a fachowa zjawnosć na wědomje brać.Čehodla je to 133 lět po wuńdźenju wažne? Wšitko, štož Muka wopisuje, je we wjetšinje wsow hižo zašło. Husto so tam scyła hižo serbsce njerěči.
Hdyž woteběra ličba ludźi, kiž serbsce rěči abo znajmjeńša rozumi, što činimy z hoberskim pokładom serbskeje literatury a publicistiki? Hižo dlěje so centralne teksty tež za němskorěčne čitarstwo spřistupnjeja, na přikład w rjedźe »Serbska biblioteka«. K tutym centralnym tekstam słuša tež »Statistika«, najskerje najbytostniši tekst, kotryž je hdy něchtó wo pózdnim 19. lětstotku we Łužicy spisał. Wona słuša jako wěda a tež studija wo nastaću a přeměnjenju identity k zakładnej wědźe kóždeho, kiž so tu na wěstym niwowje ze swojimi stawiznami zaběra. Dypk. Tući čitarjo so snadź přeco jako Němcy njedefinuja, ale na př. jako Serbja, kiž krok k rěči hišće zmištrowali njejsu. Tohodla je bytostne, zo přińdźe do teje rěče, w kotrejž wjetšina dźensniši dźeń komunikuje, hačrunjež by so Muka prawdźepodobnje mjerzał, zo je to scyła trěbne. Z teksta móžeš wučitać, kak so z Mukoweje perspektiwy kultura přeměnja, kak ludźo na industrializaciju reaguja atd. To w žanym nastupanju objektiwny tekst njeje! Ale tež to je wažne, hdyž so přeco wo »lětstotki trajacym měrliwym susodstwje Němcow a Serbow« rěči, wosebje rady tež wot němskich rěčnikow.
Serbske Nowiny, 03.05.1919
(Hicku z jastwa pušćili.) Wósom njedźel su knjeza Hicku [...] w jastwje zawrjeneho dźerželi. Wón bě tam ćežko na wutrobu schorił. Druheho jateho bychu při tajkich wobstejnosćach z jatby pušćili, tola z Hicku njemějachu žaneje smilnosće. Wón dyrbješe dale w jastwowym powětře, ducha a ćěło ćěsnjacym, wostać. A čehodla? Dokelž bě wón někotre cyle njewinowate pisma [...] přez mjezy spytał donjesć. [...] Knjezej Bartej su, prjedy hač je wo pas prosył, zrozumić dali, zo žaneho njedóstanje, a kurěra Hicku su, hdyž je bjez pasa mjezu překročić chcył, přimnyli a do jastwa ćisli. Přećiwo tutemu njepřećelskemu zadźerženju k narodnemu serbskemu hibanju wo statnu samostatnosć je zańdźenu njedźelu serbski lud w zjawnej zhromadźiznje tu w Radworju raznje protestował. Dźeń pozdźišo su Hicce skónčnje swobodu dali. Tola nic tuteho protesta dla. Přičiny su cyle hinaše. Při přepytanju wobydlenjow wjednikow serbskeho hibanja a při přesłyšenju swědkow njejsu žaneho wobćežowaceho materiala nadešli, na kotrehož podłožku móhli wobskoržbu dla krajneje přerady natwarić. [...]
Bart a Brühl, serbskaj zastupjerjej na měrowej konferency, staj slědowace rozjasnjenje němskim nowinam z Parisa připósłałoj: Runje su tu powěsće dóšłe, zo je tuchwilne sakske knježerstwo woblěhnjenski staw, na Saksku połoženy, jako witanu přičinu wužił, zo by přećiwo našim měrnym prócowanjam z nasylnosćemi postupowało [...]. Jeli zo by so za wěrne dopokazało, štož powěsće praja, zo je sebi sakske knježerstwo wotmysliło, wjednikow hibanja [...] zajeć, budźemy my přećiwo temu na kóždym nam přichadźnym městnje pomoc pytać. Mój z tutym zjawnje prajimoj, zo njejsmój do wukraja ćekłoj, ale zo tu w Parisu přebywamoj, zo bychmy interesy našeho luda na měrowej konferency zastupowałoj. [...]
Tež w aprylu pokročowaše Serbski narodny wuběrk z ludowymi zhromadźiznami po cyłej Hornjej Łužicy, nětko zapřijachu so tež pruske kónčiny na sewjeru. Dokelž bě so Arnošt Bart zaso do Parisa wróćił, přewzachu hłownje Słodeńk, Dobrucki a Dučman přednoški. Z Jakubom Hicku, kotrehož běchu stražnicy při překročenju saksko-čěskeje hranicy lepili a zajeli, dósta serbske hibanje prěnjeho »martrarja«.
Serbske Nowiny, 05.04.1919:
Z Łaza. [...] Na zhromadźiznu, kiž [...] Jan Haješ nawjedowaše, bě so naš znaty přećiwnik, wučer Hoffmann ze Šćeńcy, zaběžał, a k swojemu »wosobinskemu škitej« na 15 Němcow z »namjezneho škita« sobu přiwjedł. [...] Wosebje wupěraše so njepřistojnje njezrałc, kiž ani próška wojerskeje discipliny na sebi njeměješe. [...] Tutón wojerski »škit«, z kotrymž tamny njekmany młodušk samo rěčnikej hrožeše, je dawno za serbski lud z wosebitej ćežu. Elita němskeho wójska tajka njeje, kazy jenož naš lud [...] Chrobły woječk podawaše přitomnym njepřećelske lećace łopjena, kiž bě jemu znaty wučer potyknył. Ludźo pak je njemdri roztorhachu a je njekmanikej mjezwoči ćiskachu. [...] Šćeńčanski wučer so na zhromadźiznach wuchwaluje, zo w šuli serbski wuči. Wot kotreho časa pak? Hakle někotre měsacy, pohnuty přez naše narodne hibanje. Tež druzy wučerjo du do so a chcedźa to zaso dobre sčinić, štož su na serbskich dźěćoch a ludu zanjechali a zhrěšili. Ale přepozdźe. Z wotmachom je potłóčowany serbski narod swój dóńt sam do rukow wzał, njewotwisny wot bjezwutrobnych knježerstwow a parlamentow, na kotrychž słowa so spušćeć njemóžemy. [...]
Přećiwnicy hibanja za serbsku samostatnosć wokoło Serbskeho narodneho wuběrka załožichu 5. měrca 1919 w Sokolcy wyše Budyšina »Wuběrk sakskoswěrnych Serbow«. Jeho předsyda, Bórkowski kubler Jan Awgust Pětř, zastupowaše swěrnu loyalitu ze sakskim knježerstwom. W měrcu wuhotowaštej wobaj wuběrkaj ludowe zhromadźizny po cyłej Hornjej Łužicy kaž tež w měsće, přeswědčenja dopisowarjow a redakcije Serbskich Nowin su jasnje spóznawać.
Serbske Nowiny, 01.03.1919:
(Bartowa rozprawa w Budyšinje) Powěsć, zo je so Bart z Parisa wróćił a zo budźe w Budyšinje wo swojim skutkowanju rěčeć, bě sobotu tysacy ludźi do Budyšina přiwjedła. Hižo poł hodźiny do postajeneho časa běchu sale w hosćencu »Króny« přepjelnjene. [...] Někotre tysacy ludźi [...] dyrbjachu so wróćić. [...] [Bart] w zawodźe swojeje rozprawy praji, zo su Serbja něhdy wulki dźěl nětčišeje Němskeje wobydlili. Nětko woni jenož hišće Łužicu wobydla, z kotrejež so nochcedźa dale wućišćeć dać. Napřećo wšelakim hłosam w němskich nowinach dyrbi so rjec, zo Łužica wšo wobsedźi, štož samostatny stat potrjeba. Jeje pola, łuki a lěsy jeho wobydlerstwu wšo to podawaju, štož je k zežiwjenju a hospodarskemu wobstaću nuzne. Serbska zemja hoberske składy wuhla, tona, hliny, [...] atd. wopřija, kotrež so přez łužiske mjezy wuwožuja a Łužicy wjele pjenjez wunošeja. [...] W Drježdźanach a Riesy sebi serbski stat za wuwoz a přiwoz přistaw natwari, z kanalizowanjom rěkow wón tež přistup k Wódrje dobudźe, a přez Čechi wón přizamknjenje k Čornemu a Srjedźozemskemu morju namaka. [...] [Hajno] Hančo z Mužakowskich stron slědowacu rezoluciju namjetowaše: »My Łužiscy Serbja [...] serbskemu narodnemu wuběrkej swoje najpołniše dowěrjenje wuprajamy a rozsudźeni njechabłacy za nim stejimy. Měrowu konferencu prosymy, našu narodnu njewotwisnosć a samostatnosć škitać a naš kraj tak wuhotować, zo móže za wšě časy wobstać. Dźakujemy so měrowej konferency, zo so wo nas stara a našu naležnosć jako naležnosć wosebiteho słowjanskeho naroda wobhladuje, štož my woprawdźe smy.« [...] [red]
Hanka Mikanowa słuša do woneje generacije profesionelnych serbskich dźiwadźelnikow, kotraž bjez zaměrneho dorostoweho dźěła SLDź njeby předstajomna była. Jako nawodnica Serbskeho pioněrskeho dźiwadła wot 1973 do 1984 prócowaše so pozdźišo sama wo to, zo bychu dalše generacije slědowali. Wučerka je potajkim wostała – w dźiwadle pak njehladajo na wšě politiske hranicy zawěsće swobodnišo skutkować móhła hač w šuli. Z dźěćimi inscenowaše »Klinčatu lipku« (Jan Wornar, 1980), »W złotym hrodźe« (Marja Kubašec, 1984), »Honače pjerja« (Jan Wornar) a dalše. Za to zabsolwowaše dalokostudij za nawodow dźěłaćerskich dźiwadłow w Lipsku. Wosebje dźěći ze srjedź 1980tych a 1990tych lět znaja ju tež jako bajki powědacu »ćetu Hanu«, kotraž w serbskej drasće łužiske pěstowarnje wopytowaše abo tež jako wowku w seriji »Rozhłosec swójba« Serbskeho rozhłosa.
Před sto lětami, 1919, postaji měrowa konferenca powójnski porjad w Europje. Na rozpadankach starych imperijow nastachu wosebje na wuchodźe kontinenta nowe staty, tež w bjezposrědnim susodstwje serbskeje Łužicy. Někotři zastupjerjo Serbow widźachu w njewěstym času jónkrótnu składnosć, samostatnosć swojeho ludu zwoprawdźić, při čimž běchu wosebje njespokojom ze stawom serbskeho kubłanja. Kajku podpěru w serbskim ludźe mějachu, njebě tehdy a njeje hač do dźensnišeho jasne. Zo bychmy na tutu dobu spominali, zběramy w přichodnych čisłach skrótšene wurězki ze serbskich medijow toho časa, kotrež za sebje rěča.
Serbske Nowiny, 01.02.1919:
Přećiwo protestam sakskich łužiskich wyšnosćow staj předsyda Serbskeho narodneho wuběrka, Bart, a jeho sekretar Bryl, slědowace wozjewiłoj: [...] Zjednoćenje hornjołužiskich a delnjołužiskich Serbow w přichodnym so sam zarjadowacym serbskim kraju [...] je tak derje kaž dokonjana njepřeměnliwa woprawdźitosć. [...] My jenož wulkotnu hodźinu swětoweho wobroćenja wužijemy. [...] Jenož ći, kotřiž žałoznu časowu chutnosć njerozumja, njech wěrja, zo móža ze šćerćacymi słowami a papjernymi protestami swětowy časnik wróćo stajić. [Bart, Bryl; w Budyšinje, 25. januara 1919]
Wjele politiskich komentatorow wobhladuje 2019 tež jako tajke wosudne lěto – znajmjeńša za Saksku a Braniborsku, hdźež je wjetšina Serbow žiwa. We woběmaj krajomaj woli so nowy krajny sejm, prěni raz po tak mjenowanej »ćěkanskej krizy« a poměrnje krótko po wotstupje kanclerki ze zastojnstwa předsydki swojeje strony. Kak budu wolerjo (tež serbscy) na tutu změnu na čole reagować, njeje hišće wotwidźeć.
Sto lět po zwrěšćenym hibanju wokoło Barta mamy 2019 drje »sejm«, njewěmy pak, hač změjemy we woprawdźitych parlamentach, hdźež so hłowny dźěl našich naležnosćow rozsudźa, w přichodnej legislaturje scyła hišće serbskich zapósłancow. Po tuchwilnych prognozach njeje jasne, hač wudobudu sej třo zbywacy serbscy weteranojo znowa mandat. Tež to je nowostka w hač dotal chětro stabilnej politiskej krajinje we Łužicy.


text:
Růmůńijo
Růmůńijo (rům.: România, IPA: /ro.mɨ'ni.a/) – kraj we pouedńowo-wschodńij tajli Ojropy. Grańičy s Madźarůma a Syrbijům na zachodźe, Bůugaryjům na pouedńu wzduž Důnaju, a Ukrajinům i Republikům Moudawije na půunocy. Kraj mo tyž dostymp do Mořa Čornygo. Bukarešt (rům. Bucureşti, IPA: /bu.ku'reʃtʲ/) je stolicům i nojwjynkšym mjastym Růmůńije.
Uod 29 marca 2004 roku Růmůńijo je čuůnkym NATO, a uod 1 styčńa 2007 tyž Uńji Ojropejskij. Po přijyńću do uorgańizacyji, Růmůńja stoua śe śůdmym wedle ličby ludnośći krajym wspůlnoty.


text:
Zima prziszła, wylyź z doma sie nie chce… A to padze, a to wieje – ni ma komu lotać na fitnesy. Ku tymu świynta idōm no i kiery mo czas na taki gupoty?
Ale jo godōm że trza sie brać za sia coby nie ciynżeć! Yny jako to zrobić jak sie nie chce i „ni ma czasu”?
Co robić coby nom wyszła akcja „Gryfny brzuch i zocny zadek”?
- Piyrsze co – nastow sie pozytywnie i uwierz że sie udo. Bez entuzjazmu bydziesz ale ćwiczyć – jak wilijo w maju trefi!
- Kolorowo mata, gryfno oddychajōnco bluzka w ulubionym kolorze, skokanka kiero ci sie tak spodobała w geszefcie… otocz sie maszketnymi rzeczami kiere zachyncōm cie coby sie zwlyc z szezlonga.
- Roztomajte, urozmaicone ćwiczynia – nie rób sztyjc jednego a tego samego. Roz, że efekty nie bydōm szałowe a dwa, że wpadniesz w rutyna i ci sie gibko zmierznie.
- Prziklej se na ajsszrank motywujōnce cytaty i knipsy, niech piykny brzuch innej fitneski szteruje cie coby zająć sie własnym!
- Do ćwiczynio puś se ulubiono, energetyzujōnco muzyka, to je mus! Żodnych smętów!
- Ćwicz do kupy z chōpym jak jakigo mosz, eli zaproś koleżanka na ćwiczenia cuzamyn. Dycki ciyżko sie ćwiczy jak kieryś siedzi wygodnie na zeslu i jak trza sie samymu pocić…
- Wynokwiej małe cele, np. tygodniowe zamiast miesiencznych. Jak bydziesz widzieć efekty to motywacja bydzie gibko wiykszo i sie nie zniechęcisz.
- Dycki miarkuj jako sie czujesz po treningach. Pełno energii i rada z siebie że sie udało co? Jak chcesz sie zaś tak poczuć to wbijej na mata!
Czaaaduuu! Trzimia kciuki!


text: Serbam je Dorothea Šołćina z Budyšina jako spisowaćelka a wuběrna debjerka jutrownych jejkow znata. Zamóže pak tež wulkotne wobrazy molować. To pokazuje wona ze šěsć wobrazami we wustajeńcy, kotraž bu składnostnje 25lětneho wobstaća molerskeje dźěłarnje a „Mal-Café“ dekoraciskeje molerki Kerstiny Roscher na Budyskej hrodowej hasy 7. awgusta w foyeru Zhorjelskeho financneho zarjada wotewrjena. 38 twórbow wjacorych lajskich molerjow tam wustajejeja. Předstajeja krajiny, motiwy z hornjołužiskich městow, ćišna a ludźi. Bohužel pak mjena lajskich wuměłcow podate njejsu.


text:
Coreca
Coreca – dzielnica miasta Amantea, w prowincyji Cosenza w Italiji. Je blisko granice miasto Campora San Giovanni.
Granice i terytorium[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Coreca wychodzi na zŏchōd na Morze Tyrreńskie i leży w gminie Amantea, na połedniu zaczynŏ sie granica z Campora San Giovanni. Przestrzyństwo skłŏdŏ sie zaôbycz z skŏlitego cyplu, na przestrzyństwie równistym leży cyntrum miasta. Terytorium dzielnice zawiyrŏ tyż pagórkowaty teryn i szyroke sztrandy. Klimat je ôpaterny.
Ekōnōmijŏ[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Coreca jak tyż sōmsiedniŏ dzielnica Campora San Giovanni czyrpie dochody z hotelarstwa i turystyki. Je tyż pŏrã małych fabryk (industryjŏ spożywczy, mechaniczny i meblowy).
Tajlōng administracyjny[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Ôd 2017 r. Coreca je potajlowanŏ na nastympujōnce contrade:
Zabytki i atrakcyje turystyczne[edytuj | edytuj zdrzōdło]
W latach 1964-1965 wybudowano było kościōł Matki Bożyj Anielskij. Kościōł poradzi pōmieścić 65 ôsōb. Kożdego roku we świynto patrōnki (22 siyrpnia) je kludzōnŏ procesja ulicami cyntrum miasta.


text:
W juliju 2021 planujo se tśeśi raz jaden »Wendentag« w kulojcowem muzeju w Lübelnje, źož ma se na słowjaństwo we Wendlanźe spominaś. To jo witana góźba se w seriji bližej z drjewjańšćinu zaběraś.
Dajo se źinsa zwenka linguistiki hyšći něco zachopiś z rěcu, kótaraž jo pśisamem tśi stolěśa njaboga?
Pód titlom »Proces reaktywacji języka połabskiego oraz słowiańskich tradycji i folkloru w Wendlandzie. Wyzwania i perspektywy« jo se w decembrje 2020 na uniwersiśe w Lublinje pśednjasł referat we wobłuku mjazynarodneje wědomnostneje konference »Folk – Folklor – Folkloryzm«. We njom jo se wobtwarźił žywy zajm za drjewjańšćinu a za pśikłady wobgranicowanego, ale zmysłapołnego nałožowanja teje rěcy w zajźonych lětach.
Až do 18. stolěśa jo se we Wendlanźe w Dolnej Sakskej powědała awtochtona pódwjacornosłowjańska rěc. 1756 jo w měsće Wustrowje pśi rěce Jeetzel wumrěła 88-lětna wudowa, Emerentz Schultze (1668–1756) ze jsy Dolgen, ako slědna, kótaraž jo drjewjańšćinu ako maminu rěc wobkněžyła. Wó njej jo w zastojnskich aktach zapisane: »Toś ta stara wudowa jo slědna z tych, kótarež su perfektnje wuměli drjewjański wulicowaś a spiwaś, togodla jo derbjała tež pśiś pśed jogo kralojsku majestosć našogo nejgnadnjejšego krajnego kněza do Göhrde, aby wón toś tu rěc słyšał ze jeje wust.«1


text:
Katharina Jurkowa z Hórkow je předsydka Serbskeho šulskeho towarstwa. Wona skutkuje hłownohamtsce jako regionalna rěčnica Domowiny za teritorij župy Kamjenc. Městopředsydaj staj Beno Hojer (referent na Sakskim ministerstwje za kultus) a Jennifer Dünnbierowa (wučerka na Delnjoserbskim gymnaziju w Choćebuzu).
Dalši čłonojo předsydstwa SŠT su z Hornjeje Łužicy Alena Hiccyna (wučerka na Serbskim gymnaziju Budyšin), Diana Wowčerjowa (wučerka na Serbskej wyšej šuli Radwor), Jan Rjeda (wučer na Serbskej wyšej šuli Ralbicy) kaž tež Roman Grzyb (wučer na Serbskim gymnaziju Budyšin). Z Delnjeje Łužicy je Kathleen Komolcyna (diplomowa zawodna hospodarka) do předsydstwa wuzwolena.
hlej tu jako pdf: Jenifer Dünnbierowa


text:
2020-12-18 Distanzlernen – Elternbrief
drogowański źeń “Grod Rogeńc”
Nadejźeńske drogowanje Pó dłujkej pśestawce smy my, źiśi rědownjowu Flex Witaj A a Witaj B, skóńcnje zasej rědny drogowański źeń dožywili. Pśi rědnem słyńcu smy startowali srjodu, 16.09.2020 pśi šuli. Někotare maśerje su jěli z nami z awtami až do parkowanišća pśi zwěrjeńcu. Wót tam smy šli do Rogeńskego parka. Tak smy zachopili wokoło zeger 9.00 našenadejźeńske drogowanje. Rozbuźone smy se pórali w kupkach na drogu. W parku su stojali małe toflicki. Na tych smy cytali a něco zajmnego zgónili wó žywjenju w něgajšnych casach. Wjelgin zajmnej stej byłej pyramiźe a jeju stawizny. Pilnje smy mólowali pyramiźe, bomy a grod. W pśiroźe smy snědali na łuce. Pón smy šli dalej do groda. Tam jo wuglědało wjelgin
Nimsko-pólska šula
W ramiku programa kooperacije INTERREG VA Bramborska-Polska 2014-2020 a wuskego gromadnego źěła mjazy coologiskeju šulu zwěrjeńca Chóśebuz a Botaniskim parkom w měsće Zielona Gora, jo se wudała rědownja 3a na cełodnjowny jězd do města Zielona Gora. Tśi starjejše a kněni Balzerowa su pśewóźowali nas. Sobuźěłaśeŕka coologiskego gumna jo nas wutšobnje pśiwitała a pśez rědne Botaniske gumno pśewóźowała. Źiśi su namakali wjele ranych kwětkow a druge nalětne () pósoły. Pó tom smy twarili z pśirodnych materialow pomocy za měwanje insektow a lěsnych pcołkow (Waldbienen). Tśi domcyki buźomy na šulskem dwórje nastajaś. Wobjed su se pón wšykne chytśe zasłužyli. Dalšny wjerašk jo
Nazymski swěźeń za naše małe (1./2. rědownja)
Na 25.9.2019 jo startował naš nazymski swěźeń ze spiwom. Z wjelikim wjaselim su wukniki a wuknice na swójich stacijach pśipódla byli. Wóni su baslili,gódali, mólowali, spiwali, wó serbskich tradicijach powědali a su sportowali. Comy wósebnje se źěkowaś starjejšym a starym mamam, kótarež su nas tak statkownje pódpěrali. Jadna kupka jo guslowała wjelicnje talarje ze sadom. To jo wjelgin derje słoźeło! W drugem źělu projekta smy se fit žaržali z nazymskim běgom a łapali kokota a karowali žaby. Teke źiśi z Fröbel- źiśowni su měli wjasele a su wjelicne sobu gótowali. Wutšobny źěk teke pilnym starjejšym, kenž su pomagali pśi dekorěrowanju
Źeń nuznego pada za źiśi na zakładnej šuli Lutki
Źeń nuznego pada za źiśi na zakładnej šuli Lutki Srjodu, dnja 29.05.2019, jo se wótměł źeń nuznego pada za źiśi. Kněni Vetterowa, mama jadneje wuknice, jo zgromadnje z někotarymi drugimi ceptaŕkami a ceptarjami toś ten projektowy źeń organizěrowała. Licby wuknikow a wuknicow dla smy se rozsuźili, až jo se dejało stacijowe źěło za FLEX-rědownje na našom šulskem dwórje wótměś. Wukniki a wuknice su musali 4 stacije absolwěrowaś: a) prědna pomoc, b) wobchad, c) wogeń a wóda a d) wěstosć. Pśi staciji prědneje pomocy su źiśi nawuknuli, kak se wobalenje wobalujo, stabilne lažanje na boce, wjeźenje nuzowego zawołanja a wóni su
The White Horse Theatre
It was a performance in the Europa school. The name of this piece was „A slug in the shoe“. We were all students oft the 5thand 6thclasses. When we arrived there were already lots of students in the sportshall. We should took off our shoes and put them in to a plastic sack. The plot was about Megan and his mother Nina and Jack and his sun Luke. It´s a family story. Megan and Luke are at the same class, but they didn´t talk together. Because they think girls are stupid and boys are stupid too. The parents fell in
Our trip to the english theatre
On the 7thMay we went by bus with all 80 students of the 5thand 6thclasses to the Europaschule. When we arrived, there were lots of students from other schools in the sports hall. First we had to take off our shoes and put them into a plastic sack. Then we watched the performance. The performance was about a girl with her mother and a boy with his father. The kids were in the same class, but they didn’t talk to each other. Megan’s mum and Luke’s dad fell in love. The kids didn’t accept that and they wanted to sabotage
The Slug in the Shoe
THE SLUG IN THE SHOE 80 wuknicow a wuknikow pěteje a šesteje rědownje jo sebje dnja 07.05.2019 w sportowej hali zakładneje šule „Europaschule Cottbus“ woglědało engelskorěcne pśedstajenje White Horse źiwadła, jadneje engelskeje źiwadłoweje kupki. Z wjelikeju zajmowanosću su se wukniki a wuknice woglědali spódobne tšojenje dweju młodostneju a teju sam wótkubłajuceju starjejšeju, kótarejž se zalubujotej. Luke a jogo nan Jack dostanjotej nowej susedce: Megan a jeje mamu Ninu. Wobej tśinasćolětnej młodostnejstej w samskej rědowni. Wónej se pak ze sobu njerozgranjatej. Gólcy w tom starstwje njelubuju źowća a hynac wokoło jo tomu teke tak. Ale to se změnja, ako stej wobej
Starjejšyński list 26.09.2018
Starjejšyński list wót 26.09.2018 šulskego lěta 2018/2019 Cesćone starjejše, w tom lisće dostanjośo, ako pśecej na zachopjeńku nowego šulskego lěta, někotare wažne informacije: wariabelnej prozninskej dnja stej w tom lěśe tak, ako wót MBJS póstajonej (21.12.2018 a 31.05.2019). Gaž se Wašo góle ze strowotnych pśicyn abo woglěda pla gójca dla na wucbje wobźěliś njamóžo, musy se góle na samskem dnju do 7.30 telefoniski wótzjawiś! Gaž góle zasej do šule pśiźo, musyśo weto pisne zagronjenje na separatnem cedliku sobu daś. Pšosby wó wulichowanje wót wucby, na pśikład termina pla fachowego gójca abo zubnego gójca dla, muse se scasom pla rědowniskego ceptarja/rědowniskeje
Stawizny dožywiś
W antiknem měsće Rom su patricijarje a plebejarje žywe byli. To stej byłej dwa rozdźělnej stawa, mjazy kótarymiž su pśecej problemy byli a jo zwada kněžyła. Wukniki a wuknice našych 6. rědownjow zaběraju se we wucbje stawiznow z teju problematiku a wugótuju k tomu jadno rolowe graśe. Na kšuśe instalěrowanem jawišću we wobcerku awle našeje šule graju wukniki a wuknice sceny mjazy tyma stawoma. Wukniki a wuknice pśi tom sami wumysliju teksty a su sami za dekoraciju jawišća a za drastwu zagronite.


text:
Pomoc tež z Łužicy
Bad Schandau. 148 wobornikow je w narodnym parku Sakska Šwica rozšěrjenju lěsnych wohenjow zadźěwało. Mjez nimi su tež wjacori dobrowólni z Pančic-Kukowa a Ćiska, kiž su so wčera z Kamjenca na pomoc podali. Za město Bad Schandau su wčera nawječor katastrofowy alarm wukazali. W narodnym parku pali so tuchwilu lěs na płoninje něhdźe 250 hektarow.
Wjace hońtwjerkow w Sakskej
Drježdźany. Ličba sakskich hońtwjerkow je so w minjenych lětach nimale podwojiła. Kónc zašłeho lěta měješe wjace hač 1 200 žonow hońtwjerske wopismo, kaž jednaćel krajneho hońtwjerskeho zwjazka Martin Wißmann zdźěli. 2013 bě jich hišće 632. To wotpowěduje zwjazkowemu trendej. Podźěl hońtwjerkow je w Němskej wot lěta 2016 wot sydom na jednaće procentow přiběrał.
Celibat wučerkow zakónča


text:
11. měrca
11. měrca abo 11. nalětnika je 70. dźeń gregorianiskeje protyki (71. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 295 dnjow hač do kónca lěta.
PodawkiWobdźěłać
NarodninyWobdźěłać
- 1703: Jan Boguměr Rychtar – delnjoserbski farar, stawiznar, ludowědnik, rozswětler
- 1704: Jan Gotthelf Běmar – serbski farar, spisaćel nabožinskich spisow
- 1907: Erich Krawc – serbski ludowědnik, domiznowědnik a docent na Serbskim wučerskim wustawje
- 1908: Jakub Wornar – serbski skałar, funkcionar dźěłarnistwa, Domowinski prócowar
WumrěćeWobdźěłać
- 1803: Jan Rynč – serbski farar, nabožinski prócowar
- 1946: Michał Mič – serbski farar, domiznowědnik
- 1980: Mikławš Kokla – serbski ludowy dopisowar, ludowědny zběrar a zapisowar, narodny prócowar
- 2016: Keith Emerson – britiski keyboarder, pianist a producent
Swjate dnyWobdźěłać
- katolski: Sonje
- ewangelski: Pionija


text:
Helmut Richter z Budyšina piše k rozmyslowanjam dr. Měrćina Wałdy z 5. meje w našim dźeniku:
W nastawku „Kak sej Serbja swoje połoženje rjane barbja“ dr. Wałda twjerdźi, zo sym jemu powědał, zo mějach nadawk „koncept zdźěłać, kelko připosłucharjow Serbski rozhłós w přichodźe scyła hišće změje“. Tu wšak so myli. Njewěm, štó je jemu to napowědał, ja nic. Tajki nadawk ženje njemějach. Wot koho da? A hišće něšto: Dr. Wałda datuje swoje wuprajenje na statistiku z lěta 2007. Sym wšak hižo wot srjedź lěta 2004 rentnar. A štó by dyrbjał rentnarjej tajki spodźiwny nadawk dać? To su tuž jenož, wšako dr. Wałda wuraz w swojim artiklu sam wužiwa, „fake news“.
W samsnej naležnosći wupraja so předsyda Domowiny Dawid Statnik:


text: W ramiku programa kooperacije INTERREG VA Bramborska-Polska 2014-2020 a wuskego gromadnego źěła mjazy coologiskeju šulu zwěrjeńca Chóśebuz a Botaniskim parkom w měsće Zielona Gora, jo se wudała rědownja 3a na cełodnjowny jězd do města Zielona Gora. Tśi starjejše a kněni Balzerowa su pśewóźowali nas. Sobuźěłaśeŕka coologiskego gumna jo nas wutšobnje pśiwitała a pśez rědne Botaniske gumno pśewóźowała. Źiśi su namakali wjele ranych kwětkow a druge nalětne () pósoły. Pó tom smy twarili z pśirodnych materialow pomocy za měwanje insektow a lěsnych pcołkow (Waldbienen). Tśi domcyki buźomy na šulskem dwórje nastajaś. Wobjed su se pón wšykne chytśe zasłužyli. Dalšny wjerašk jo był woglěd w pśirodnem centrumje. To jo technisko-pśirodowědny muzeum. Z wjelikim zajmom su źiśi wopyty a eksperimentypśewjadli. Highlight ale jo było poznaśe kijaškowych skóckow a drugich skóckow. Skobodne wukniki a wuknice su wzeli skócki samo do ruki. Porucenje, někotare wósebne skócki (Samtgespenstschrecken) za kubłanje sobu wześ, njesu kśeli źiśi skomuźiś. Raz glědaś, kak se skócki w terariumje wuwijaju a kak wšykne gromaźe se staraju wónje


text:
Durinski lěs
Durinski lěs (němsce Thüringer Wald) je lěsojte srjedźne horiny na juhu Durinskeje a twori zdobom sewjernu hranicu Frankowskeje. We wušim zmysle wobsteja horiny z něhdźe 70 kilometrow dołheho a 20 kilometrow šěrokeho hórskeho rjećaza mjez dolinu Werry pola Eisenacha a dołomaj rěčkow Schleuse a Wohlrose juhowuchodnje Ilmenauwa.
Hromadźe z Durinskimi šćěpjelowymi horinami, Frankskim lěsom a Šmrěčinami twori Durinski lěs rjećaz Durinsko-frankowskich srjedźnych horin, kotryž saha wot Werry hač k čěskej hranicy. Wone předstajeja zdobom wódny rozwod mjez Solawu (a Łobjom) na sewjerowuchodźe a Werru (resp. Weseru) kaž tež Mohanom (resp. Rynom) na juhozapadźe.
Cyłe horiny steja jako přirodny park pod škitom, jich žro twori krućišo škitany biosferowy rezerwat Durinski lěs. Přez nimale cyłu dołhosć hórskeho rjećaza wjedźe na hrjebjenju woblubowana pućowanska šćežka Rennsteig.
Najwyša hora w Durinskim lěsu je Wulki Beerberg (983 m).
WotkazajWobdźěłać
- Webstrona přirodneho parka Durinski lěs (němsce)
Bayerski lěs | Čorny lěs | Durinske šćěpjelowe horiny | Durinski lěs | Eifel | Frankska alba | Frankski lěs | Hessenske hory | Hornjopfalcowski lěs | Hunsrück | Łužiske hory | Odenski lěs | Pfalcowski lěs | Połobske pěskowčiny/Sakska Šwica | Rhön | Rudne horiny | Sauerland | Smoliny | Spessart | Šmrěčiny | Šumawa | Šwabska alba | Taunus | Vogelsberg | Westerwald | Žitawske horiny


text:
Město Wojerecy prócuje so wo to, swojim wobydlerjam atraktiwne a moderne žiwjenske poměry skićić. K tomu słuša wězo tež spěšny internet. Nětko je měšćanska rada směrodajnemu pućej přihłosowała.
Wojerecy (AK/SN). We Wojerecach a měšćanskich dźělach ma so přichodnje spěšny internet wysokeje kwality zmóžnić. Tohodla planuja měšćanske hospodarske zawody Wojerecy tzwr (SWH) kupić šěrokopasmowu komunikacisku towaršnosć Schulze. Po předstawach ma so předewzaće stoprocentnje jako dźowka do SWH zarjadować a na šěrokopasmowu towaršnosć Wojerecy zwr přemjenować. To wobzamknychu měšćanscy radźićeljo na swojim zašłym posedźenju.


text:
Na 192 bokach pósćijo Ludowe nakładnistwo Domowina Pratyju 2022 serbskej jsy spóromje Sprjewje mjazy měsćańskima běrtyloma (Nowy) Chmjelow a Depsk – Škódow. Škódow jo jaden ze zagmejnowanych chóśebuskich běrtylow, kótaryž jo wobchował swój wejsański charakter. Pratyja k Škódowoju jo ta prědna Serbska pratyja nowego šefredaktora Gregora Wieczoreka, za tym ak jo se dłujkolětny šefredaktor Horst Adam w Běłej Wóźe kóńc 2019 rozžognował z pisanim wóneje tradicionelneje serbskeje lětneje publikacije. Na rozdźěl wót Běłeje Góry, źož jo Pratyja 2020 była na woglěźe a źož jo serbska rěc pśisamem womjelknuła, ma Škódow źaseśinu powědajucych a rozmějucych serbskeje rěcy.Serbska pratyja, redakcija Gregor Wieczorek, Ingrid Hustetowa, Bernd Pittkunings, Budyšyn: LND 2021
Ku głownemu śěžyšću teje Pratyje słušaju lokalne temy ako rybaŕstwo na Sprjewi w Škódowje, kuriozumy ako kónjecy indianaŕski teater, stare casnikaŕske powěsći ze Škódowa, rědke serbskorěcne narowne kamjenje a škódojska architektura. Teke wulicujo se w mjasecowych knigłach 2022 wót teje cynitosći, až su se škódojske Serby we Weimarskej republice jadnogo serbskego ceptarja na šuli pla zastojnstwow pominali. Pódla jsy w srjejźišću namakajoš tenraz drogowańske pokazki, źiśecu pratyju (tšojeńka, basni, žorśiki a słowne graśe), ewangelsku kśesćijańsku pratyju a wóswěśijotej se jubileje – 150 lět wót naroźenja serbskeje spisowaśelki Marjana Domaškojc, 200. burstak komponista Korla Awgust Kócor, 70. jubilej Serbskego ludowego ansambla a jubilejnej spomnjeśi na Mata Riza a Kita Šwjelu. Dalšne ekskurse su woglědy do wukraja (Kreta, Thailandska) a temy, kótarež pak se póśěguju na druge jsy (Janšojce, Móst), na stawizniske tšojenja abo wósoby ako Wilhelm Brasse, kótaryž jo statkował ako fotograf w Auschwitzu.


text:
Projekty
Na projekty wusměrjonu wucbu realizěrujomy na našom gymnaziumje we wšyknych wucbnych pśedmjatach. Wuknjece źěłaju w takem wuknjeńskem procesu na tom, což sebje póstajiju a mimo togo samostatnje. Pśi tom nastawaju kreatiwne źěłowe wuslědki, kenž mógu se w šuli prezentěrowaś.
Tak pśeměnjaju se na pśikład šulske koridory pšawidłownje do wustajeńskich galerijow. Na sćěnach wise pón nejnowše kreslanki, kolaže abo instalacije, kenž su nastali we pśedmjaśe wuměłstwo.
W pśedmjaśe Pśedstajuce graśe wuwijaju wuknjece w dwěma šulskima lětoma abiturnego schójźeńka źiwadłowe graśe abo montažu ze samo wumyslonych tekstow, a to za pśedstajenje na jawišću zdrjały. Wuslědk togo kreatiwnego wuměłskego procesa jo pótom pó tradiciji pśedstajenje w źiwadle “Piccolo” w Chóśebuzu.
Mimo togo wótměwaju se teke projektowe dny k wěstym tematiskim śěžyšćam, a to pśecej w tyźenju do gódownych proznin. Pón se pśeměnja ceły gymnazium do kreatiwneje wuknjeńskeje źěłaŕnje.
Nazgónjenja z Corona pandemije su k tomu wjadli, až se projektowe źěło na Dolnoserbskem gymnaziumje w pśichoźe hyšći wěcej na temje digitalizacije orientěrujo. To pótrjefijo wósebnje wuše lětniki. Wóni dawaju swóju wědu wó wobchadanju z digitalnymi źěłowymi rědami na młodšych wuknjecych dalej. Wóni je rozpokazuju, sami projekty ako Kahoot, wideo-filmiki, wuknjeńske programy (App) wobźěłaś a wugótowaś, bźez togo až zabydnu glědaś na stwóriśelske pšawa a šćit datow. Tak nastawa wósebna atmosfera socialneje zgromadnosći a wšykne wót togo profitěruju.


text:
Yaoundé
Yaoundé (němsce tež Jaunde) je stolica Kameruna w zapadnej Africe a z wjace hač dwěmaj milionomaj wobydlerjow (2012) druhe najwjetše město kraja po přistawnym měsće Douala. Nadeńdźe so w hórkatej krajinje we wysokosći wot 730 metrow nad mórskej hładźinu při rěce Mfoundi. Wot 1962 je Yaoundé sydło uniwersity a wot 1961 wobsteji w měsće tež němski Goethowy institut.
W měsće knježi włóžna, tropiska klima z přerěznymi temperaturami wot 20 do 31° C w februarje a 19 do 26° C w juliju. Suchi čas traje wot decembra hač do februara.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Sydlišćo załoži so w lěće 1889 w nadawku němskeho kolonialneho zarjadnistwa přez oficěra-slědźerja Richarda Kunda jako slědźenska stacija a lěhwo za wikowanje ze słonowinu. W lěće 1895 přetwori so stacija do wojerskeho zepěranišća a 1903 přińdźe pod ciwilne zarjadnistwo. W běhu Prěnjeje swětoweje wójny sta so město w lěće 1915 ze stolicu němskeje kolonije, bu pak hižo w januarje 1916 wot belgiskeho wójska wobsadźene. Wot 1922 bě jako Yaoundé hłowne město Francoskeho Kameruna.


text:
Talarowska Paulina, Dobrowolski Piotr, Klisiewicz Anna, Kostera-Pruszczyk Anna, Członkowska Anna, Kurkowska-Jastrzębska Iwona, Gąsecki Dariusz, Warchoł-Celińska Ewa, Światłowski Łukasz, Florczak Elżbieta, Januszewicz Magdalena, Michałowska Ilona, Józwik-Plebanek Katarzyna, Szczudlik Piotr, Błażejewska-Hyżorek Beata, Protasiewicz Marcin, Odrowąż-Pieniążek Piotr
, Tekieli Łukasz, Michel-Rowicka Katarzyna, Hanus Katarzyna, Widecka Katarzyna, Sołtysiak Marta, Tykarski Andrzej, Stryczyński Łukasz, Szczerbo-Trojanowska Małgorzata, Hoffman Piotr, Prejbisz Aleksander, Januszewicz Andrzej
Vascular Medicine, 2019 vol. 24 no. 2, p. 112-119


text:
Dźeniki Havela našli
Praha. Při přehladanju pisomneho zawostajenstwa bywšeho čěskeho prezidenta a spisowaćela Václava Havela su njewočakowano wjacore dotal njeznate dźenikowe zapiski wot njeho našli. Po zdźělenju Michaela Žantovskeho, direktora Václava Haveloweje biblioteki w Praze, měli so namakane teksty klětu znajmjeńša w elektroniskej, po móžnosći pak tež w knižnej formje wozjewić.
Nowiny z arabskej přiłohu
Berlin. Z arabskej přiłohu stej dźensa Berlinsko-braniborske wudaće nowiny Bild kaž tež Berlinski dźenik B.Z. wušłoj. Na štyrjoch stronach dóstawaja ćěkancy po tymle puću mjez druhim informacije wo za nich wažnych zarjadnišćach a orientaciji po měsće. Nimo měšćanskeho plana maja w nowinje tež mały němsko-arabski słownik z wažnymi wobrotami.
Dźeń a wjace ludźi bjerje crystal
Nowe třělby za wójsko
Berlin. Standardna mašinska třělba Zwjazkoweje wobory G36 budźe wumustrowana. Za nju chcedźa nowu bróń wobstarać, zakitowanska ministerka Ursula von der Leyen (CDU) dźensa po rozmołwje z wojerskim nawodnistwom wójska w Berlinje připowědźi. Po 20 lětach chcedźa „nowu generaciju třělbow“ zasadźić. Nadawk za to ma so wupisać.
Hospodarstwo spěšnišo rosće
Luxemburg. Hospodarstwo krajow europasma je so prěnje poł lěta lěpje wuwiło hač wočakowane. Nutřkokrajny bruttoprodukt wšitkich 19 krajow, w kotrychž płaća z eurom, je přerěznje wo 0,4 procenty přiběrało, kaž statistiski zarjad Eurostat zdźěla. Fachowcy běchu 0,3 procenty wočakowali. Španiska ma z jednym procentom wosebje sylny rozrost, Němska přińdźe na 0,4 procenty.
Miliony kopańcu hladali
Hannover. Kwalifikaciska hra němskeho narodneho koparskeho mustwa přećiwo Šotiskej je wčera hobersku ličbu přihladowarjow zajimowała. Nimale dwanaće milionow ludźi w přerězku je dobyće 3:2 chowancow trenarja Joachima Löwa w Glasgowje přećiwo Šotam na sćelaku RTL widźało.
Myto stawiznarce
Kamjenica. Lětuši Mättigowy stipendij spožča historikarce Arianje Bartkowski. Myto 1 200 eurow ma słužić spisanju jeje doktorskeho dźěła. Studentka Kamjeničanskeje techniskeje uniwersity rozestaja so z wuznamom alchemije za wuwiće towaršnosće w 16. lětstotku. W srjedźišću jeje slědźenjow steji sakski kurwjerchski por Awgust a Hana.
Clemens Hrjehor zapokazany
Kamjenica. We wobłuku swjedźenskeje Božeje mšě su dotalneho Chróšćanskeho wosadneho fararja Clemensa Hrjehorja wčera oficialnje jako noweho propsta w Kamjenicy zapokazali. Na swjatočnosći wobdźěli so tež nahladna ličba serbskich wěriwych, kotrychž Clemens Hrjehor w jich maćeršćinje postrowi. Nadźiju na spomóžne zhromadne dźěło zwuraznichu zastupnicy ewangelskeje cyrkwje a Kamjeničanskeje židowskeje wosady.
Směrnicy wolóžili
Zahaja dźeń Saksow
Wurzen. Tradicionalny Dźeń Saksow zahaja dźensa wječor we Wurzenje. Hač do njedźele wotměja w městačku pola Lipska najwjetši ludowy swjedźeń swobodneho stata. Wjace hač 400 towarstwow, iniciatiwow a kulturnych skupin wuhotuje programy z hudźbu, rjemjesłom a gastronomiju. Serbsku kulturu prezentuje muski chór Delany.
Požčonki dróhow dla
Ústí nad Labem. Hladajo na špatny staw dróhow planuje region Ústí nad Labem njewšědnu kročel. Wokrjes chcył sej pola ludźi pjenjezy požčić a jim za to wotpowědne wopisma přepodać. Na te wašnje chcył 350 milionow eurow wuzbytkować, z kotrymiž móhł porjedźenje dróhow financować. Wuzwolena twarska firma měła zdobom dobry staw dróhow za přichodne 30 lět zaručić.
Stare spušćadło wottorhane
Młodźi basnicy so zetkaja
Horni Hajnk. Dźěłarničku młodych basnikow zarjaduje Ludowe nakładnistwo Domowina sobotu, 5. septembra, w domje Jurja Brězana w Hornim Hajnku. Na njej wobdźěli so pisacy dorost, kiž ma hižo nazhonjenja při basnjenju. Lyrikarka Róža Domašcyna zeznajomi wobdźělnikow ze zakładami basnjenja.
Lěto pola SŠT
Chrósćicy. Wot spočatka septembra dźěłaja tři młodostne w dobrowólnym socialnym lěće w třoch pěstowarnjach Serbskeho šulskeho towarstwa, w Ralbicach, Chrósćicach a Malešecach. Wone podpěruja kubłarki a kubłarjow při serbskorěčnej zaběrje z dźěćimi wot žłobikoweje staroby hač k šulerjam w horće. SŠT prócuje so na te wašnje zaměrnje wo maćernorěčny kubłarski a wučerski dorost.
Ćěkancy z taksijom přijěli
Bad Schandau. Z čěskimaj taksijomaj je skupina syriskich ćěkancow do Bad Schandauwa w Sakskej Šwicy dojěła. Jednaše so wo třoch muži, štyri dźěći a žonu. Prjedy hač móžachu z ćahom dale do kraja jěć, pak jich policija zadźerža a dowjeze ćěkancow do prěnjeje přebywarnje w Kamjenicy. Wobydler bě zastojnikow informował.
Předpředań jenož mjeńšiny trała
Čorny Chołmc. Runje 24 mjeńšin je wčerawša internetna předpředań zastupnych lisćikow za klětuši Krabatowy festiwal w Čornym Chołmcu trała, potom běchu lisćiki wupředate. W běhu prěnich třoch mjeńšin po połnocy dóńdźe 260 mejlkow na sekundu, kaž zamołwići zdźěleja. Telefoniska předpředań dopołdnja bě podobna. Po zdźělenju zamołwitych bě wona kaž orkan.
Pod wliwom drogow stał
Halbe. Muž, kiž je wčera wječor w přebywarni požadarjow azyla w Halbe južnje Berlina popjerjowy spray na ludźi pryskał, steješe pod wliwom drogow. 28lětny twarski dźěłaćer ze Sakskeje bě amfetaminy a metamfetaminy brał, rěčnica policije zdźěli. Wón dźěłaše w něhdyšej kasernje. Při nadpadźe ze sprayjom je so 35 požadarjow azyla zraniło.
Njerodźa wo přećahowanje
Za lěpše wuměnjenja
Berlin. Wjetšina wobydlerjow Němskeje wupraja so za wyše mzdy kubłarjam a po wšej republice płaćiwe kwalitne standardy za dźěćace dnjowe přebywanišća. 79 procentow naprašowanych je za wyše mzdy a 77 procentow za to, zo móža wšitke dźěći wot štyrjoch lět darmotnje do pěstowarnje chodźić. Tole zwěsća studija kubłanskeho barometra.
Wěstotu krajow skrućić
Berlin. Pólski statny prezident Andrzej Duda je sej žadał, pólske wójsko modernizować a z NATO wušo hromadźe dźěłać. To ma wón za wužadanje přichoda. Duda wopominaše dźensa 76. róčnicu nadpada Němskeje na Pólsku na Westernplaće w Gdańsku. „Tehdy kaž dźensa njesměmy dopušćić, zo so mjezynarodne prawo łama a suwerenita krajow wobškodźi“, Duda podšmórny.
Dalšich podhladnych zajeli
Nukstock z nowosćemi
Nuknica. Wjace ludźi hač zašłe lěta – dohromady něhdźe 600 – je kónc tydźenja 17. festiwal Nukstock dožiwiło. Při Nukničanskej skale zahra dźewjeć hudźbnych skupin z kraja a wukraja. Prěni raz su sobotu dźěćacy program organizowali. Dalša nowosć bě, zo su biologisce wottwarjomne nopaški a talerje wužiwali. Lětsa rozdawachu na Nukstocku tohorunja antirasistiske nalěpki.
Pašowarjo ludźi zajeći
Wien. Po zahajenju raznišich kontrololow při madźarskej mjezy je awstriska policija dotal pjeć pozdatnych pašowarjow a wjace hač 200 ćěkancow našła, policija dźensa zdźěli. Cyłkownje 54 zastojnikow je zasadźenych, zo bychu přećiwo pašowarjam ludźi postupowali. Tež bayerska policija kontrole zesylnja. Historiski datum wotkryty
Knježerstwo přeproša
Berlin. Kanclerski zarjad, nowinarski a informaciski zarjad knježerstwa kaž tež wšitke 14 zwjazkowych ministerstwow w Berlinje su jutře a njedźelu wot 10 do 18 hodź. zjawnosći přistupne, zdźěla knježerstwo. Wotewrjeny je tohorunja sekretariat awtochtonych mjeńšin Němskeje w nutřkownym ministerstwje. Tam chcedźa tež wo Serbach informować.
Dźeń a wjace ćěkancow
Genf. Wot spočatka lěta je so něhdźe 310 000 ćěkancow přez Srjedźne morjo do Europy dóstało, informuje pomocny skutk zjednoćenych narodow UNHCR w Genfje. Je to razny rozrost porno lětu 2014, jako bě 219 000 migrantow Europu po mórskim puću docpěło. Jenož lětsa je něhdźe 2 500 ludźi při pospyće, z čołmom přijěć, žiwjenje přisadźiło.
Supermoderny hotel
Liberec. W septembru wotewru w Liberecu po wobšěrnej rekonstrukciji Grand Hotel Imperial z lěta 1930. Stwy, wuhotowane wot načolnych čěskich designerow, sčinja z njeho zdobom wosebitu galeriju. Kóžda stwa změje swójsku webstronu, a nastupajo wobjim zatwarjeneje moderneje techniki móžetej so Imperialej jenož dwaj hotelej w USA runać.
Wurjadne posedźenje zwołane
Drježdźany. Prezident Sakskeho krajneho sejma dr. Matthias Rößler je dźensa čłonow sejma na wurjadne posedźenje přichodnu wutoru, 1. septembra, přeprosył. Na nim chcedźa wo problemje azyla a zaměstnjenja ćěkancow debatować. Připowědźene su stejišćo knježerstwa kaž tež rěčne přinoški opozicije.
Wjelki wowcy zakusali
Konjecy. Na wšě dwaceći wowcow su wjelki zawčerawšim na pastwje w Konjecach zranili a zakusali, byrnjež skoćata přez elektriski płót škitane byli. Po informacijach krajnoradneho zarjada je wobsedźer jědnaće morjenych a dalše zranjene wowcy našoł, kotrež dyrbjachu na to zasparnić.
Trailery filma online
Budyšin. Budyske studijo Sakskeho wukubłanskeho a wuwučowanskeho kanala SAEK je dźensa wozjewiło trailery za nowy synrchonizowany film. Zajimcy móža sej je bórze na internetnej stronje www.serbske-kino.de wobhladać. Trikowy film ma titl „Šmjatańca w raju bajkow“. Projekt Załožby za serbski lud zwoprawdźiło je Serbske filmowe studijo SORABIA. Hižo w septembru ma DVD wuńć.
Planuja němy protest


text:
Woknowy wobraz
Literarne teksty k twórbam Jana Buka
To čini wokno, zo »wonka« prajimy ‒
a dokelž sami nutřka smy.
Wolfgang Borchert
Wokomik a dlěje traje wobraz, doniž njestupi z ramika. Wotwonka chceš nutř do swětła woknow hladać. Što by był dom bjez woknow? Směrki padaja a do zawěška ćahaja wšědne chowanki. Pišpot sćinow a sćěnow. Wokna sahaja do so. Pismiki je zdźěla dźerža abo młowojće dźěla. Raz cunjo, raz raznišo. Pismikuja te wono za woknami. Zhromadnje z barbami zwukuja poćahi. Hdys a hdys komponuja melodiju. Potom žedźa so wotnutřka won do daliny a wotwonka nutř do jstwy. Pismiki tworja potajnosćiwe zwiski. Hdyž wobraz wjerćiš, so wobrazliwosć pismikow měnja.
Čerwjenosć wjedźe će dosrjedź wokna k na hłowje stejacemu F, kotrež njenapadnje dale do E saha. Smuhi šwižneho I přeńdu do čorneho a dótkaja so fijałkojteho susoda. Srjedźišćo je křižowanišćo fragmenta. Wabi do rozwólneho zetkanja myslow a začućow. Samozwuki jako wukřiki. Te su pola kóždeho hinak. Je wotwisne, zwotkel přińdźeš a dokal dźeš. Čim dlěje hladam, ćim bóle so do wobrysow sobuzwukow zanurjam. Wone tworja sćinojte poćahi ze samozwukami.


text:
Hrańčik
Hrańčik (tež Rančik; němsce Rehnsdorf) je wjeska z połsta wobydlerjemi[2] w srjedźišću hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słuša wot lěta 1950 k městu Halštrow a leži mjez 270 a 305 m nad mórskej hładźinu w Halštrowskich horach pod Čornej horu (413 m). Hač do lěta 1921 bě Hrańčik samostatna gmejna, po tym najprjedy dźěl Walowskeje gmejny.
Susodne wjeski su Dobrik na sewjerowuchodźe, Rušica na juhowuchodźe a Möhrsdorf na zapadźe.
Prěnje historiske naspomnjenje jako Reynssdorf je z lěta 1420[3]. Znajmjeńša ze 17. lětstotka měješe Hrańčik ryćerkubło.
Křesćanscy Hrańčičenjo přisłušeja Halštrowsko-Protečanskej wosadźe.


text:
Róža Domašcyna basni serbsce, němsce a w mjezyrěčach. Publikuje lyriske a prozowe teksty, přebasnjenja, dźiwadłowe hry, eseje k fotowym zwjazkam, wuměłskim kniham a wustajeńcam.
Loni w nazymje wuńdźe w Ludowym nakładnistwje Domowina jeje mjeztym šesta serbskorěčna zběrka »W času zeza časa«. Runja titulej prěnjeje zběrki z lěta 1990 »wróćo ja doprědka du« hodźi so nimale 30 lět pozdźišo znowa wěsty paradoksny woznam wučitać. Prepozicija »zeza« steji tu we wobsahowym zwisku ze zapřijećom časa. Wěcy, zjawy, podawki abo jednanja so do časa zarjaduja, runočasnje pak jewi so wzdaće konkretneho časa a podaće do relatiwnosće.


text:
Witaj – ein Geschenk für Ihr Kind
Za staršich, kotřiž chcedźa swoje dźěćo w dźěćacym dnjowym přebywanišću serbsce kubłać dać. Principije imersiwneho kubłanja po koncepciji WITAJ so předstaja a dóstanjeće namjety, kak móžeće Waše dźěćo při wuknjenju serbšćiny podpěrać.
Předskok z dwěmaj rěčomaj. Pokiwy – wotmołwy – nazhonjenja.
(K dwurěčnemu kubłanju w swójbje)
Adresat tuteje serbskorěčneje brošurki su serbske swójby kaž tež serbske maćerje a serbscy nanojo w němsko-serbskorěčnym partnerstwje. W brošurce so wopisuje, kak so serbska rěč dźěćom w serbsce dominowacej swójbje najwěsćišo posrědkuje, bjez toho, zo so wuwiće němskorěčnych kmanosćow haći.
Hladajo na to zo někotryžkuli Serb w rěčnje měšanym partnerstwje radšo ze swojim dźěsćom serbsce njerěči, zo njeby němskeho partnera wuzamknył, pokaza brošurka móžnosće, kak móže serbšćina swoje krute městno w žiwjenju swójby namakać. Jedyn kapitl je ewaluaciji dwurěčneho kubłanja w serbskich pěstowarnjach wěnowany. Serbskorěčna brošurka wobsahuje nimo toho citaty a komentary wědomostnikow k temje dwurěčnosć w němskej rěči. Na tutym zakładźe móžetaj serbski a němski partner do rozmołwy k tutej temje přińć.


text:
Incidenca woteběraca
Budyšin. Po kóncu tydźenja zwěsći Roberta Kochowy institut w Hornjej Łužicy dale incidencu na wysokim niwowje, ale woteběracu. Dźensa mjenuje za Budyski wokrjes 1 187,9 a za Zhorjelski 879,2. Budyski krajnoradny zarjad je wčera za čas wot minjeneho pjatka wo 1 171 natyknjenjach z koronawirusom a dźesać smjertnych padach rozprawjał, Zhorjelski wo 611 infekcijach a štyrjoch zemrětych. Gmejna z najwjace korona-padami w Budyskim wokrjesu su dale Ralbicy-Róžant ze 66 na tysac wobydlerjow.
Serbska kniha za dźěći chorwatsce
Zagreb. „Woko Mok – syn wódneho muža“ rěka lěta 2003 w LND wušła dźěćaca kniha Křesćana Krawca, kotruž chce Zagrebske nakładnistwo nětko w chorwatskej rěči wudać. Ilustrowała bě wudaće tehdy Iris Brankačkowa.
Přiwozmu čěsku pomoc


text:
Pjatk wječor pobychmy po dołhim času zaso raz w Běłej Wodźe, zo bychmy sej Łužiske lodohokejowe liški wobhladali. Lodohokejowa sezona je wšak so před třomi tydźenjemi zaso zahajiła a tuž tłóčachmy druhemu zwjazkowemu ligistej z Łužicy w lodowym stadionje palcy, zo domjacu hru přećiwo Bad Nauheimej dobudźe. Tola hosćo z Hessenskeje běchu na kóncu zbožowniše mustwo a duel z 1:0 za sebje rozsudźichu. Byrnjež jenož jedne wrota padnyli, běše duel na lodźe chětro horcy, emocionalny a hač do poslednjeje sekundy napjaty. Tójšto sylnych čekow při bandźe, mnoho šansow na woběmaj stronomaj a tři mjeńše rozestajenja mjez hrajerjemi běchu přičina, zo so tež w fanowym bloku Łužiskich liškow chětro warješe. Tón wšak je tak a tak jedyn z najwótřišich cyłeje ligi. A to bě pjatk wječor zaso raz pytnyć. Tež 10 hóstnych fanow, kiž stejachu pódla nas, přeco zaso swoje šmóratko ze zaka wućahnychu a łužiski fanowy blok filmowachu. Móžu kóždemu doporučić, sej tež raz do Běłeje Wody dojěć a tónle sportowy event live dožiwić. Domjace hry su tam stajnje pjatk abo njedźelu wječor.
Quo vadis, łužiski triatlonje? Znajerjam sceny je zawěsće napadnyło, zo na wšelakich blakach runje klaca. So wě, wčera wotmě so prěni raz Ironman 70.3 Drježdźany. Ale tajku premjeru sej organizatorojo zawěsće přeli njeběchu. Prěnjotnje wšitko derje wupadaše, polo bě z 2 700 startowymi městnami wuknihowane za wubědźowanje srjedź julija. Tola potom stajichu so hamty na prěki a so na kolesowej čarje postorkowachu. Po wjacorych pospytach změnow dyrbješe so wubědźowanje najprjedy wotprajić. Po chwilce drje so poradźi z 18. septembrom nowy termin namakać, ale mjeztym běchu mnozy sportowcy swoju sezonu přeplanowali. Tak dźeše wčera jenož hišće něhdźe tysac wobdźělnikow do wubědźowanja, kotrež smědźeše Budyšan Maik Petzold jako wosebity hósć startować. A jako njeby to dosahało, činješe zymne, pancate wjedro sportowcam sylnje klubu, samo płuwanska čara dyrbjachu wo skoro połojcu skrótšić. Wuslědki běchu tuž jenož druhorjadne. W socialnych medijach wuprajichu so mnozy, zo ma Drježdźanski ironman najebać wšě ćežew wulki potencial.
Awtor dźensa
Andre Strelow
Awtor dźensa
Tadej Cyž
Awtor dźensa
Beno Šołta
Awtor dźensa
Tomaš Faska
Lěćo je „čas kisałych kórkow“, žurnalisća husto praja. Wšak so wjele mjenje stawa. Tole wobkedźbuju tuchwilu tež zaso na polu sporta. Wusahowacych sportowych podawkow wšak runje přewjele njeje. Žónske europske mišterstwa w kopańcy, kiž tež mje woprawdźe zahorichu, běchu w zańdźenym času nimale jenički wusahowacy mjezynarodny sportowy wjeršk. A tak pytaja nowiny a sćelaki wočiwidnje trochu zadwělowane za woprawdźe kedźbyhódnymi podawkami, kotrež wužadaja sej wjac, hač strózbne rozprawnistwo. Němskej telewiziji k zbožu honja tu a druhdźe zaso koparjo za bulom a hdyž najpozdźišo potom, zjawno-prawniska telewizija zdźěla samo dypkowe hry 3. ligi w cyłej dołhosći wusywa, je skromnosć při rozprawnistwje wočiwidna.
Lube čitarki a lubi čitarjo sportoweje kolumny, snano sće so runje z dowola nawróćili abo so hišće na njón wjeseliće. Sam sym runje wosrjedź swojeho dowola, čehoždla sym tute linki hižo před tydźenjomaj napisał. Tónraz w stilu telegrama, tak móžu so krótko a słódko najwšelakorišim temam wěnować.
- - -
Stanley Cup w lodohokeju je mustwo z Colorado dobyło. Z tym njeje sej Tampa Bay Lightning hattrick wudobyła. To by něšto było! Wjetša škoda pak je, zo su nadběhowarja Tampy Ondřeja Paláta do New Jerseya wuměnili. Čech je njesprócniwy dźěłaćer před wrotami přećiwnika a je wosebje w playoff-hrach swoju kwalitu jako lodohokejist-nadběhowar přeco zaso wobkrućił. W nowym mustwje ma wón rólu nawjedowarja přewzać. Widźimy, hač móže na swoje dobre wukony nawjazać.
- - -
Rekordy maja w sporće wosebity wuznam, wšojedne hač su to swětowe, europske, němske abo cyle jednorje hobbyjowe. Wone su wusko zwjazane z docpěćom najlěpšeho wukona. Jako 10lětny hólčec widźach w telewiziji, tehdy čorno-běły wobraz, grandiozny nowy swětowy rekord w dalokoskoku. Bob Beamen z USA bě 18. oktobra 1968 w měsće Mexiku na XIX. olympiskich lěćnych hrach hnydom w prěnim pospyće njewšědne 8,90 m skočił. Rozbudźenje nasta mjez funkcionarami blisko jamy za dalokoskok. Měritko za tajku dalokosć njemějachu, a wobstaranje traješe dźesać mjeńšinow. Hakle nětko zhoni swět, zo je Bob Beamen stary swětowy rekord wo 55 centimetrow polěpšił. Dalši wosebity swětowy rekord sćěhowach 20. julija 1984 w telewiziji při lochkoatletiskim wubědźowanju „Olympiski dźeń“ w Berlinje. 22lětny modelowy atlet Uwe Hohn z ASK Doprědka Podstupim ćisny hlebiju na njezapřijomne 104,80 metrow, skoro přez cyłe koparske polo. Tróšku kuriozne bě připowědźenje noweho swětoweho rekorda z 04,80 m na pokazowanskej tafli. Tale njebě na pjeć ličbow wusměrjena, a tak falowaše jedynka.
Awtorka dźensa
Tereza Wićazowa
Při tučasnych europskich mišterstwach w žónskej kopańcy by tójšto naležnosćow wobrěčeć móhli. Tola sćelaki kaž ARD, kiž hry wusyłaja, wzdawaja so zwjetša přihotowanskeje rozrěče do a wuhódnoćenju resp. rozmołwy po hrě.
Awtor dźensa
Jurij Bjeńš
Po sezonje je do sezony a tohodla pobych w minjenych tydźenjach na tej abo tamnej zhromadźiznje, zo bychmy zaso nowu hrajnu dobu planowali.


text:
Mrowcowate
Mrowcowate, mrowce (łać. Formicidae) – familijo uowadůw ze raji błonůwkůw, podraji Apocrita. Fest uobyczne, idźe je trefić pod bezma kożdům geograficznům szyrzkům. Je ich ůng. 12 tyś. gatůnkůw.
Mrowce majům samce, samice a tyż robotńice - samice uo ńyrozwińyntych płećowych narzůndach. Robotńice idźe uodrůżnić skirz tygo co ńy majům krzidłůw. Sům uůne zuorgańizowane we społecznośći we kerych kożdyn mo przidźelono rola a zadańa. Samce majům ino zapłodńić krůlowo a ńyskorzi ginům. Krůlowo skłodo jajca ze kerych lyngnům śe mode mrowce. Robotńice stowjajům gńozdo mjanowane mrowiskem, zbjyrajům futer a brůńům gńozda uod wrogůw.
Futer mrowcůw je roztomajty, ńykere gatůnki sům źelinożerne, inksze wszyjskożerne. Ńykere, ntp. ze zorty atta we Połedńowyj Americe uprowjajům we swojich mrowiskach grziby na futer.
Wszyjske majům jadowy gruczoł a jeich jod mo we śa mrowcowy kwos.


text:
Złoty Krzyż Zasługi
Odznaczeni: Jan Andrzej Adamczyk, Ryszard Adamczyk, Jan Anioła, Czesław Antos, Jan Artymiuk, Krzysztof Leon Bahranowski, Tadeusz Marian Banaszewski, Marian Franciszek Banaś, Bronisław Jan Barchański, Stanisław Franciszek Barycz, Jan Barzyński, Paweł Batko, Józef Ryszard Bednarczyk, Stanisław Bednarz, Stanisław Gracjan Bednarz, Józef Bronisław Beluch, Jerzy Włodzimierz Bernasik, Artur Władysław Bęben, Stanisław Białas, Jerzy Włodzimierz Białoskórski, Wiesław Leon Białowąs, Danuta Wiktoria Bielewicz, Witold Franciszek Marian Biernawski, Krzysztof Ludwik Birkenmajer, Kazimierz Bisztyga, Janusz Adam Blaschke, Stanisław Blaschke, Wiesław Stanisław Blaschke, Zofia Blaschke, Marek Ryszard Blicharski, Artur Fryderyk Blum, Krystyna Błaszczak, Andrzej Wiktor Bobrowski, Tadeusz Antoni Bocheński, Stanisław Boczar, Leszek Bodzoń, Kazimierz Bogacz, Marian Jerzy Branny, Zdzisław Jan Broda, Jan Wiktor Bromowicz, Marian Brożek, Witold Budryk, Lech Andrzej Bukowski, Lidia Burzyńska, Witold Andrzej Byrski, Franciszek Byrtus, Andrzej Chojecki, Jerzy Andrzej Chojnacki, Tadeusz Chrobak, Edward Józef Chruściel, Stanisław Chrzanowski, Wacław Władysław Chrząszcz, Bogdan Cianciara, Andrzej Ciepiela, Antoni Cieśla, Aleksander Ciszewski, Wacław Bolesław Cybulski, Józef Czaja, Piotr Czaja, Józef Paweł Czajkowski, Andrzej Czapliński, Lucyna Daniela Czekaj, Ryszard Czekajowski, Jan Wacław Czerwiński, Kazimierz Czopek, Maria Czuj (Czujowa), Aleksandra Czyrska-Filemonowicz, Mikołaj Czyżewski, Stanisława Anna Dalczyńska-Jonas, Józef Stanisław Dańko, Stanisław Dawidowicz, Roman Dawidowski, Wiesław Długosz, Stanisław Marian Dobosz, Jan Wincenty Dobrowolski, Ewa Dobrzyńska-Lankosz, Stanisław Józef Dubiel, Stanisław Mieczysław Dubiel, Mikołaj Dubowicki, Zenon Duda, Władysław Jan Dudek, Władysław Duliński, Andrzej Paweł Dura, Krystyna Dziunikowska, Bohdan Dziunikowski, Bogdan Dżegniuk, Konrad Przemko Eckes, Franciszek Ekiert, Zbigniew Witold Engel, Feliks Teodor Esse, Zbigniew Józef Fajklewicz, Zygmunt Tadeusz Falęcki, Aleksander Tadeusz Fedoryszyn, Iwan Feszczenko-Czopiwski, Tadeusz Filar, Edward Fraś, Jerzy Jan Frydrych, Alicja Frysztak-Wołkowska, Michał Fuksa, Kazimierz Furmanik, Zdzisław Gałaś, Aleksander Jacek Garlicki, Edward Antoni Garścia, Józef Gęga, Józef Kazimierz Giergiel, Wiktor Głowacki, Jan Głownia, Jan Gmyrek, Jan Gocał, Walery Goetel, Andrzej Gonet, Stanisław Gorczyca, Edward Görlich, Władysław Góral, Henryk Górecki, Roman Górecki, Wojciech Kazimierz Górecki, Marian Ludwik Górkiewicz, Zbigniew Górny, Ludwik Konstanty Górski, Teresa Grabowska, Michał Grażyński, Wojciech Grega, Karol Greń, Jan Władysław Gruszczyński, Stanisław Gruszczyński, Teresa Grzybek, Jerzy Grzymek, Krystyna Gustaw, Edward Guzik, Jerzy Haber, Lesław Henryk Haber, Krzysztof Jakub Haberko, Maria Haberko, Stanisław Hajduk, Tadeusz Haupt, Michał Kazimierz Heller, Mariusz Andrzej Holtzer, Barbara Hołyńska, Maksymilian Tytus Huber, Ryszard Hycner, Jerzy Jabłoński, Roman Stanisław Jabłoński, Józef Jachimski, Zbigniew Jaglarz, Kazimierz Janas, Jerzy Franciszek Janik, Jan Stanisław Janowski, Wacław Janusz, Platon Januszewicz, Helena Jarecka, Andrzej Janusz Jarzymowski, Stanisława Jasieńska, Mieczysław Jawień, Hubert Krzysztof Jaworowski, Kazimierz Franciszek Jeleń, Mieczysław Jeżewski, Zenon Józef Jędrzykiewicz, Anna Teresa Jowanowicz, Stefan Władysław Jóżkiewicz, Stanisław Franciszek Jucha, Kacewicz Bolesław, Jan Marian Kaczmarek, Tadeusz Kaczorek, Czesław Kalata, Zofia Kalicka, Antoni Kalukiewicz, Julian Bolesław Kamecki, Maria Jadwiga Kamieńska-Żyła, Marian Kamieński, Stanisław Roman Kaprzyk, Wojciech Stefan Kapturkiewicz, Antoni Karamara, Aleksander Adam Karcz, Stanisław Karlic, Jan Maria Karp, Tadeusz Jan Marian Karwan, Bolesław Grzegorz Karwat, Zbigniew Kasina, Stanisław Kasprzyk, Zbigniew Kazimierz Kasztelewicz, Zygmunt Kawecki, Jan Kazanecki, Zbigniew Krzysztof Kąkol, Anna Kegel, Zbigniew Bronisław Kędzierski, Andrzej Michał Kielski, Danuta Maria Kisielewska, Antoni Stanisław Kleczkowski, Jerzy Klich, Kazimierz Klinowski, Zdzisław Klonowicz, Andrzej Kloska, Bolesław Kłapkowski, Jadwiga Kłosińska, Gabriel Kniaginin, Henryk Knop, Tadeusz Knych, Andrzej Aleksander Koch, Zofia Köhsling, Marcin Kolasa, Jerzy Kolbe, Władysław Jan Kołek, Andrzej Narcyz Kołodziej, Jerzy Konarzewski, Zofia Konik, Andrzej Stanisław Korbel, Kazimierz Korbel, Jerzy Kordylewski, Stanisław Leopold Korman, Andrzej Korta, Adam Franciszek Kosowski, Aleksandra Kostecka, Janusz Kotlarczyk, Janusz Krzysztof Kowal, Czesław Kowalski, Jan Kowalski, Włodzimierz Piotr Kowalski, Józef Kozielski, Wiesław Kozioł, Marian Kozłowski, Zbigniew Stanisław Kozłowski, Łucja Kraj, Jan Konrad Eligard Krauze, Krzysztof Bolesław Krauze, Jerzy Krawczyk, Wiktor Krawczyk, Karol Krop, Marian Kruciński, Bolesław Krupiński, Aleksander Wacław Krupkowski, Lucjan Kruszecki, Danuta Teresa Krzysztoń, Zdzisław Kubas, Tadeusz Aleksander Kubiczek, Jan Walenty Kucharski, Władysław Kuczewski, Marek Witold Kuczma, Iwona Maria Kuczyńska, Stefan Kukiałka, Wiktor Kulczycki, Zygmunt Jan Kulig, Aleksy Kurbiel, Tomasz Kuroś, Jan Marek Kusiak, Jan Piotr Kusiński, Kazimierz Kusiński, Jerzy Władysław Kwaśniewski, Zygmunt Kwiecień, Tadeusz Lasek, Tadeusz Piotr Laskowski, Mieczysław Lasoń, Józef Latkowski, Stanisław Antoni Latoś, Edward Bolesław Leja, Andrzej Michał Lenda, Władysław Stefan Lenkiewicz, Wacław Lesiecki, Wacław Adam Leskiewicz, Jan Lech Lewandowski, Józef Lewicki, Aleksandra Krystyna Lewkiewicz-Małysa, Wojciech Libura, Antoni Robert Ligęza, Romana Julia Link-Machowska, Kazimierz Piotr Liszka, Jerzy Henryk Litwiniszyn, Adam Julian Piotr Ludkiewicz, Stefan Łaciak, Andrzej Adam Łatkowski, Andrzej Łędzki, Genowefa Łoskiewicz, Władysław Łoskiewicz, Janusz Łuksza, Wojciech Łużny, Anna Machalska-Garbacz, Józef Machowski, Zdzisław Franciszek Machowski, Zdzisław Kazimierz Maciejasz, Jan Macuda, Jan Madej, Roman Magda, Zdzisław Maj, Janusz Antoni Majewski, Andrzej Zbigniew Maksymowicz, Marian Malec, Ignacy Malecki, Zbigniew Malinowski, Andrzej Lesław Małecki, Eugeniusz Bronisław Małecki, Jerzy Małecki, Albert Małek, Stanisław Małoszewski, Kazimierz Mamro, Jan Stefan Manitius, Henryk Marcak, Jan Kanty Markielowski, Stanisław Markowski, Jerzy Marynowski, Jerzy Michał Massalski… dalsze wyniki


text:
Interview z Betty Huf, předsydku towarstwa Wendish Heritage Society Australia
W zamórskich krajach skutkuja tři serbske towarstwa: Texas Wendish Heritage Society (Texaske towarstwo serbskeho herbstwa) w USA kaž tež Wendish Heritage Society Australia (Towarstwo serbskeho herbstwa w Awstralskej) a Wend/Sorb Society of South Australia (Serbske towarstwo w Južnej Awstralskej) w Awstralskej. Trudla Malinkowa je so předsydkow Jan Slack a Betty Huf kaž tež předsydu Lyall Kupke za skutkowanjom towarstwow prašała.
W zwjazkowym staće Victoria wobsteji serbske towarstwo Wendish Heritage Society Australia. Hdy je so załožiło, štó bě załožer a kajki bě zaměr?
Naše towarstwo je so 1986 załožiło jako Sorb Committee in Victoria (Serbski komitej we Victoriji). Bě to wotnožka cyłoawstralskeho serbskeho komiteja, kotrehož prezident bě Paul Noack a kiž skutkowaše we wobłuku GDR Friendship Society (Towarstwo přećelstwa z NDR). Wotnožku serbskeho komiteja za stat Victoria nawjedowaštaj farar Kevin Zwar jako předsyda a John Noack jako zapisowar a pokładnik. Zaměr załožićelow bě spěchować wědomje wo serbskich stawiznach, serbskej kulturje a serbskim herbstwje. Što wšo k tomu słuša, je w našich wustawkach z lěta 1995 zapisane, na přikład: spěchowanje publikacijow wo Serbach a stawiznach serbskich swójbow, pytanje a zawěsćenje historiskich fotow a dokumentow, wuwiwanje wuměny ze serbskimi kónčinami w Awstralskej, Texasu a Łužicy, spěchowanje serbskeho kulturneho turizma.


text: Wjelelětny swěrny sobudźěłaćer Serbskich Nowin, bywši šefredaktor časopisa Rozhlad, přełožowar a publicist Cyril Kola swjeći dźensa w Budyšinje swoje 95ćiny. Hišće před někotrymi lětami wón wšědne wudaće Serbskich Nowin ze swojimi přinoškami wobohaćeše. Kaž sam rjekny, je jeho tele dopołdniše dźěło młodeho a duchownje čerstweho dźeržało. Byrnjež jemu ćělne brachi mjeztym prawidłowne redaktorske dźěło znjemóžnili, so dale za politiske podawki wokoło njeho zajimuje a je za styki do redakcije přewšo dźakowny.


text:
Meksyk (mjasto)
Spůłrzyndne: 19°25'10" N 99°08'44" W
Meksyk (hišp. Ciudad de México, nah. Tenochtitlán, ang. Mexico City) – stolica Meksyku, pouožůna na wyžyńy ležůncyj we środkowyj tajli kraju. Zajmuje 1479 km² placu. Populacyjo mjasta wynośi 8 720 916 ludźi, natůmjast uobšar metropolitarny zamješkuje 19 231 829 uosůb (2005 r.). Šacuje śe, aže couke mygalopolis ličy ůng. 22-25 mln mješkańcůw a je uznawano za třećo, po Tokjo a Seulu aglůmeracyjo mjejsko śwjata. Rygjůn mjasta uodznačo śe tyž jydnym s nojwjynkšych a nojšybšych přirostůw ličby ludnośći.
Meksyk zostou zouožůny we XIV w. bez Aztekůw (Tenochtitlán). W krůtkym uokreśe stou śe uośrodkym Imperjům Aztekůw. Wspůučesny Meksyk je cyntrům polityčnym, kulturalnym a gospodarčym Federacyji Meksykańskij. Mimo, aže kedyś bůu znůny kej "Mjasto pauacůw" a mjejsce s nojbardźij "přejřistym luftym", gwoutowno urbańizacyjo a rozwůj přymysuowy doprowadźiuy do přeludńyńo a zańyčyščyńo środowiska. Dali možna sam znejść bajšpile wspůúčesnygo a kolůńalnyjnygo baukunštu a lične parki a muzea. Historyčne cyntrům mjasta a ležůnce we jygo pobližu puywajůnce uůgrody Xochimilco zostouy wpisane na lista Śwjatowygo Dźedźictwa Kultury UNESCO we 1987. Do tej listy we 2004 roku dodano dům a pracowńa architekta Luisa Barragána, a we 2007 roku tyž kampus ůńiwersytecki při Universidad Nacional Autónoma de México ("Narodowym Autůnůmičnym Uńiwersyteće Meksyku")[2].
PřipisyEdytuj
- ↑ 1,0 1,1 Instituto Nacional de Estadística, Geografía e Informática (INEGI): II Conteo de población y vivienda 2005
- ↑ Uopis kampusu UNAM na uoficjalnej neczajće UNESCO


text:
Redakcija prosy wo »kritisku debatu wo zakładach načasneje serbskeje kultury«. Sym so z tym pospytał, ale z tutym nastawkom móžu na spočatku jenož ironisce wobchadźeć:
W lěće 1949 je so w Barće stał žałostny njeskutk: Tam su wottorhali hród a hižo lěto pozdźišo na samsnym městnje započeli šulu twarić – a w tutej šuli je so potom, kaž pisa druhi nětčiši serbski stawiznar (w připisu tu w Rozhledźe abo w Serbskich Nowinach) wučiła jenož ideologija, potajkim nic fyzika, matematika, chemija atd., tež nic nabožina! A Malinkowa pisa w sćěhowacym wotrězku, hdźež rěči wo wuswojenju a wuhnaću zemjanow a wo zemskej reformje: »Skrótka: jedna so tule wo socialistisku propagandu w historizowacym šaće, kiž ma načasnu politiku legitimować.«
A w slědowacym wotrězku, hdźež dźe wo wobraz Měrćina Nowaka-Njechorńskeho »Wot našich robotow rosćechu knježim jich wisate kutła« pisa awtorka: »Při tym konstruuje Njechorński zahubny a hač do dźensnišeho skutkowacy wobraz lětstotki potłóčowaneho a wuklukowaneho Serba. Tutón pak njeje žadyn ›stawizniski fakt‹, ale produkt socialistiskeho swětonahlada.«
Tute wuprajenje móžu jenož tak do normalneho zrozumjenja přewjesć: Wuklukowanje a potłóčowanje Serbow (a wězo tež němskich burow – hlej burske zběžki za čas Müntzera a Luthera a tež zběžki serbskich burow) njejsu »žadyn stawizniski fakt«, ale Měrćin Nowak je tajke něšto »konstruował« a socialisća/komunisća su sej to wumyslili, zo bychu swoju »načasnu politiku legitimowali«.
Zo je Martin Luther ze swojim přełožkom biblije wuznamnje přinošował k nastaću dźensnišeje spisowneje němčiny, słuša k powšitkownej wědźe. Ale tež w mnohich druhich rěčach je přełožowanje Swjateho pisma měło wažnu kulturnu funkciju.
To zwuraznja so tež w pólskej knize pod titulom »Nowy testament w stawiznach a kulturje Europy – 450. róčnica přełožka Noweho testamenta přez Mikławša Jakubicu do delnjołužiskeje rěče«.1 Kniha je rozprawa wo wědomostnej konferency uniwersity w Zielonej Górje, kotraž wotmě so 25. a 26. septembra 1998, potajkim před wjace hač 20 lětami w Ochli na kromje uniwersitneho města. Na njej wobdźělichu so, kaž so w předsłowje pisa, »stawiznarjo, rěčespytnicy a biblisća z Kanady, Pólskeje a Němskeje, mjez nimi tež jedyn Łužičan«. Tutón Łužičan běch ja – dr. Měrćin Völkel bě mje pósłał – a dźeržach jenički serbski referat konferency pod titulom »Rozprawa z dźěłarnje přełožowarja biblije«.
Rozprawjach tam wo přełožowanju Swjateho pisma, kiž smy někak w času mjez 1957 a 1976 jako studenća teologije a młodźi duchowni zdźěla w kolektiwje zdokonjeli a wo našich impulsach. Mjenuju teologiski, narodny, wědomostny a »rewolucionarny« impuls. A pod nadpismom »Što so dale sta« praji so, zo so w lěće 1966 wušły Nowy zakoń přez katolske wosady rozšěrjowaše, w swójbach čitaše a »tak so naš misionariski a narodny impuls dopjelni: Ludźo čitachu Bože słowo a woni čitachu to w modernej serbskej rěči.«


text:
Hladanje dźěći budźe dróše
Drježdźany. W sakskej stolicy zwyša popłatki za hladanje dźěći wo 3,3 procenty. To je Drježdźanska měšćanska rada wčera wobzamknyła. Pozadk su stupace kóšty wobhospodarjenja. Wot 1. septembra změja starši tuž za městno w žłobiku 6,40 eurow a w pěstowarni 4,70 eurow wjace na měsac płaćić. Potrjecheni su tež starši, kotřiž swoje dźěći do serbskeje skupiny na Geisingskej sćelu.
„Kluby“ město hosćencow?
Praha. Čěske knježerstwo je zakoń wobzamknyło, kotryž wot 1. januara 2016 kurjenje w hosćencach a barach zakazuje. Wjacori hosćencarjo nětko rozmysluja, swoje předewzaća formalnje na „priwatne kluby“ přetworić. Čěska republika je jedyn z poslednich krajow Europy, w kotrymž je kurjenje w hosćencach dotal lědma wobmjezowane.
Třećina w zarjadnistwach
Budyšin. Nimale třećina Budyskich dźěławych je w zarjadnistwach přistajena. W kubłanju, strowotnistwje a na socialnym polu dźěła 8 600 žonow a muži. We wobłuku wikowanja, wobchada a gastronomije dźěła 4 800 ludźi, w produkowacym přemysle 3 100. To wuchadźa z rozprawy „Budyšin w ličbach 2015“.
Rjelka/Lipič dale bjez poražki
Ličby nad přerězkom
Budyšin. Najnowše łopjeno „Budyšin w ličbach“ z měšćanskeho zarjadnistwa podawa aktualne ličby wo sprjewinym měsće. Mjez druhim informuje wo hospodarskich wukonach Budyskich předewzaćow. 1 463 firmow nadźěłuje lětnje wobrot połdra miliardy eurow. Přerězny lětny wobrot 800 000 eurow na zawod leži jasnje nad sakskim přerězkom.
Wjesčičku bórze zaso wožiwja
Liboń. Energetiske saněrowanje prěnjeho domu w Libonje je zakónčene. Mějićel Andreas Reitmann rjekny, zo budu prěnje bydlenja za dźewjeć měsacow hotowe. Štyri z cyłkownje sydom bydlenjow su hižo přenajate. Zajimcy pochadźeja mjez druhim z Drježdźan. Planowanja za prózdninski dwór we wjesčičce hišće wotzamknjene njejsu.
Wo serbskich stawiznach
Choćebuz. Dr. Pětš Šurman a Alfred Roggan staj wčera knihu wo serbskich kulturnych stawiznach Choćebuza a wokoliny w tamnišim Serbskim muzeju předstajiłoj. Jako 9. zwjazk rjadu Choćebuskeho Serbskeho muzeja a Serbskeho instituta „Serbske drogotki“ ma kniha nazymu wuńć. W srjedźišću steja serbske kulturne pomniki.
Nowy předsyda
Budyšin. Prawiznik Hagen Döhl z Wojerec je nowy předsyda dohladowarskeje rady Budyskeje Ludoweje banki. Na posedźenju dohladowarskeje rady wuzwolichu jeho za naslědnika Reinharda Schleinitza, kiž bě staroby dla nawod gremija złožił. 52lětny Döhl je fachowy prawiznik za dźěłowe prawo a bě wot lěta 2002 městopředsyda dohladowarskeje rady.
Wito Sćapan nětko kanonik
Drježdźany. Biskop Drježdźansko-Mišnjanskeho biskopstwa dr. Heiner Koch je wčera w Drježdźanskej katedrali Budyskeho tachantskeho fararja Wita Sćapana za kanonika powołał. Powołany bu tež nawoda personalneho wotrjada ordinariata, farar Benno Schäffel. Dotalny kanonik farar Šćěpan Delan z Radworja je nětko čestny kanonik.
Josep Topol zemrěł
Za wjetšu politisku wahu
Wjelcej/Wětošow. Wolerski zwjazk Zeleny přichod Wjelcej je Łužiskej aliancy (ŁA) přistupił. To zdźěli wčera předsyda serbskeje strony Hanzo Wylem-Kell. Zwjazk skutkuje samostatnje jako wjesna skupina pod třěchu ŁA. Z přistupa nadźijeja so jeho čłonojo wjetšeje politiskeje wahi w boju přećiwo ničenju wobswěta wudobywanja miliny z brunicy dla.
Nowa tepjernja
Budyšin. Zakładny kamjeń su wčera za nowu tepjernju na Budyskej Thomasa Müntzerowej połožili. Tepjernja w blokowym systemje ma po principje koplowanja mocy a ćopłoty dźěłać. Budyski zastaranski zawod za energiju a wodu inwestuje jědnaće milionow eurow do projekta, kotryž budźe wot lěta 2017 tež milinu produkować.
Němske koparki dobyli
Winnipeg. Němske hrajerki su na swětowych koparskich mišterstwach w Kanadźe jako skupinske dobyćerki do wosmifinala zaćahnyli. Mustwo trenarki Silvije Neid je wčera we Winnipegu Thailandsku ze 4:0 porazyło. Wrota třělili běchu Melanie Leupolz, w druhim połčasu hrajaca Lena Petermann (dwoje) a Sara Däbritz.
Małe finale přěhrali
Štyri króć z přerězkom 1,0
Budyšin. Maturantam Serbskeho gymnazija wozjewichu minjeny pjatk pruwowanske wuslědki a predikaty. Kaž kubłanišćo zdźěli, je lětsa 56 šulerjow maturu złožiło. Wšitcy su pruwowanja wobstali. Štyrjo najlěpši docpěchu kónčny přerězk 1,0. Maturitna swjatočnosć z přepodaćom wuswědčenjow budźe 3. julija w Kamjenskim hotelu „Město Drježdźany“.
Chcedźa zwiski zesylnić
Dešno/Choćebuz. Hornjo- a delnjoserbska młodźina chce swoje zwiski zaso zesylnić. W prěnjej kročeli zetkachu so kónc tydźenja zastupnicy Pawka ze zastupnikami delnjoserbskeho młodźinskeho towarstwa Zapalaki. Mjez druhim wobhladachu sej domizniski muzej w Dešnje, Serbski muzej w Choćebuzu a wužiwachu čołmikowanje, sej mysle wuměnjeć.
Za sylnišu župu
Kontaktny forum za mjeńšiny
Strasbourg. Federalistiska unija europskich narodnych mjeńšin FUEN žada sej wot europskich statow připóznaće a škit rěčneje a kulturneje mnohotnosće. Tole potwjerdźi prezident Hans Heinrich Hansen wčera w Europskim parlamenće w Strasbourgu. Mjez druhim wón namjetowaše, zarjadować kontaktny forum za narodne mjeńšiny w parlamenće EU.
Žadaja sej runostajenje
Berlin. Zwjazkowa rada namołwja zwjazkowe knježerstwo, jenakosplažne partnerstwa na samsnu runinu z mandźelstwom stajić. To by rěkało, zo smědźa tež homoseksualne partnerstwa dźěći přiwzać. Zastupnistwo zwjazkowych krajow je dźensa w Berlinje z wjetšinu SPD, Lěwicy a Zelenych wotpowědnu rezoluciju knježerstwu schwaliło.
Poskića bórze wosebite baterije
„Pingufant za Pawla“ wušoł
Budyšin. Znaty ilustrator Thomas Binder je za dźěći znowa fantastisku powědku spisał a k tomu lóštne barbne ilustracije stworił. Jeho kniha „Pingufant za Pawla“, za dźěći wot 6 lět, je nětko w Ludowym nakładnistwje Domowina wušła. Lektor LND Michał Nuk bě stawiznu přełožił. Thomas Binder ma tež mjez Serbami dobre mjeno.
Sakska chce kruće zakročić
Drježdźany. Po wospjetnych randalach w Lipsku chce Sakska přećiwo ekscesam namocy pozdatnych lěwicarskich ekstremistow w měsće kruće zakročić. To je nutřkowny minister Markus Ulbig (CDU) dźensa w krajnym sejmje připowědźił. Jako posledni rěčnik emocionalneje debaty warnowaše wón před zrelatiwizowanjom njeskutkow runje tak kaž před přechwatanymi reakcijemi na nje.
Tuńšo parkować a kofej pić
Nowa cityjowa managerka
Budyšin. Wot 1. julija budźe so Gunhild Mimuß jako cityjowa managerka wo dóńt Budyskeho srjedźišća starać. 40lětna je so přećiwo mnohim kwalifikowanym požadarjam přesadźiła. Jeje dźěło ma k tomu přinošować, zo so wikowanska kultura nutřkowneho města Budyšina polěpši. Wčera je so Mimuß oficialnje předstajiła.
Aktiwity lěpje koordinować
Budyšin. Wozjewjenje wšitkich serbskich terminow w internetnej protyce Domowiny bě ćežišćo wčerawšeho koła serbskich institucijow. Na nje bě třěšny zwjazk tež serbskich zastupjerjow rady Załožby za serbski lud přeprosył. Kwartalne zetkanja słuža předewšěm tomu, so informować a aktiwity koordinować kaž tež poměr institucijow k załožbowej radźe polěpšić.
Z busom do Berlina
Mjenowy atlas wušoł
Budyšin. Lipšćanski mjenowědnik Walter Wenzel je nětko w LND ryzy atlas swójbnych mjenow za Delnju Łužicu předpołožił. Wšitke 70 kartow je wobšěrnje komentowane, a zapisane mjena su w separatnym registrje naličene. Kniha skići čitarjej nowe informacije k rozšěrjenju jednotliwych swójbnych mjenow a k sydlenskim stawiznam historiskeho ruma.
Husitskej chorhoji wupójsnjenej
Praha. Na Praskim hrodźe zmawujetej husitskej chorhoji ze symbolom kelucha. W zwisku z bližacej so 600. róčnicu martrarskeje smjerće Jana Husa na šćěpowcu je jej čěski prezident Miloš Zeman wupójsnyć dał. Wón nawjaza tak na samsnu gestu prezidenta Masaryka z lěta 1925. Někotři kritizuja, zo chcył Zeman jenož na so skedźbnić.
Kampeter woteńdźe
Serbskich duchownych přesadźa
Drježdźany. Změny w serbskich katolskich wosadach: 1. oktobra nastupi Radworski wosadny farar, kanonik Šćěpan Delan, jako farar w Ralbicach. Michał Nawka, farar w Ralbicach, stanje so z fararjom w Njebjelčicach. Tamniši farar Beno Jakubaš póńdźe do Radworja. Tole wuchadźa ze zdźělenki Drježdźansko-Mišnjanskeho biskopstwa.
Wolodymyr Motornyj zemrěł
Lwiw. Znaty slawist a literarny stawiznar prof. dr. Wolodymyr A. Motornyj je minjeny pjatk w starobje 86 lět zemrěł. To zdźěli dźensa Budyski Serbski institut. Wjelelětny nawoda katedry za slawistiku Narodneje uniwersity „Iwan Franko“ we Lwowje organizowaše sorabistiske konferency a běše sobuwudawaćel wosom zběrnikow „Pytannja sorabistyky“. Motornyj bě tež nošer Myta Domowiny.
Pósłanc Hornjeje Łužicy


text: Štož je mi w tutej knize, kaž bych za tym wołał, napřećo přišło: pokiwy za krimipisarjow. Pomyslće sej! W dźěćacej knize nawod za krimipisarjow! Koch zapleće za serbskich krimiawtorow, kak maja podeńdźenja po dramatiskich zasadach rjadować. A zo tworitej w dobrym krimiju čas a městnosć jednotu. W Kochowej powědce njeje njetrjebawšeho skakanja a tež njeje přeco zaso nowych wosobow. Koch wě, hdźe maš w powědanju jednanje pospěšić a hdźe napjatosć přiwótřić. »W skoro wšitkich kriminalistiskich padach ... přińdźe připad na pomoc. Tón sławny komisar připad« (str. 91) a: »Kóždy, kiž krimije čita, wě, zo maja dobri kriminalisća dobry čuch.« (str. 99) Tele instrumenty zasadźuje dramatikar a komikar Jurij Koch na městnach, hdźež słušeja. Na přikład: »Nětko je tež stary Worješk přistupił ...« (str. 80), »Worješk zamóže ... ze swojimaj nadměru wulkimaj wušomaj njewšědne zwukowe žołmy přijimować.« (str. 108) Worješk zamóže so z njetopyrjemi dorozumić. Na tutu ideju je Koch přišoł, z čimž mjez druhim nam dorosćenym kaž tež našim wnučkam prajić chce: Kriminalki su kriminelne, dokelž njejsu po faktach wěrne, jenož po wobsahowym wuprajenju. Nadźijomnje kolegam – serbskim krimispisowaćelam tale wučba w prawym času dóńdźe a my w blišim času dalše serbske krimije pod čitansku lampu dóstanjemy, putace, zo samo plěchatemu włosy stawaja.


text:
Ligurske mórjo
Ligurske mórjo (italski Mar Ligure, francojski Mer Ligurienne) jo małe mórjo pśi pódwjacornem brjoze Apenninskeje połkupy. Bu mate za źěl Srjejźnego mórja a słuša toś k Atlantiskemu oceanoju.
Granicujo na pódzajtšu z italskeju twardeju zemju a na pódpołdnju z francojskeju kupu Korsika a italskeju kupu Elba. na pódpołnocy granicujo z francojskeju twardeju zemju, z Monacom a z italskim regionom Ligurskeju.
Ligurske mórjo jo na pódpołdnju zwězane z Tyrrenskim mórjom a na pódwjacorje ze šyrokim Srjejźnym mórjom. Ma płoń wót něźi 120.000 kwadratnych kilometrow a maksimalnu dłymokosć wót 2569 metrow.


text:
Malezyjo
Malezyjo (mal. Malaysia) – państwo we Połedńowo-Wschodńij Azyji, na Malajskim Půłwyspje a wyspje Borneo; wjyrch 329 847 km², ludźi 23 275 tyś. (lipjec 2000), stolica Kuala Lumpur (ůng. 1 500 000 mjyszkańcůw), śedźiba rzůndu we Putrajaya. Malezyjo na Malajskim Půłwyspje mo grańica s Tajlandyjům, na wyspje Borneo s Brunei a Indůnezyjům.
Państwo uobejmuje dwa terytoryja uoddźelůne Połedńowochińskim Morzem: połedńowo tajla Malajskigo Půłwyspu a tyž půłnocno tajla wyspy Borneo. Uksztołtowańy terynu je podane na śa we uobu tajlach - nadmorske růwńiny przechodzům we gynsto zaleśůne zbocza gůrůw. Nojwyższym szczytym Malezyji je Kinabalu, 4101 m n.p.m., położůny na Borneo.
Malezyjo znojduje śe we strefje růwńikowyj klimy. Nawjydzajům jům połedńowo-zachodńe (uod kwjetńa do paźdźerńika) a intynsywńijsze, půłnocno-zachodńe můnsůny (uod paźdźerńika do lutygo).


text:
Poswjeća sportowy park
We wobłuku poswjećenja Biskopičanskeho parka „Wesenitz-Sportpark“ přewjedu tam njedźelu krajne pokalne finale koparkow starobneju klasow młodźina C a młodźina B. W 10 hodź. nastupi Biskopičanska C-młodźina přećiwo 1. FFC Fortunje Drježdźany a w 12 hodź. FFV Lipsk B přećiwo 1. FFC Fortunje Drježdźany B. Po tym chcedźa tež wjacore serbske koparki k dypkowej hrě w rjadach Biskopičanskeho KT z 1. FFC Wackerom Lipsk mocy měrić. Prěnju partiju w Lipsku běchu Biskopičanki 1:0, přez wrota Sofije Bejmakec ze Sćijec, dobyli. Zakop njedźelneje hry je w 14.30 hodź.
Běhanske zarjadowanje
Srjedu, 13. meje, wuhotuje sportowe towarstwo Módro-běli Krakecy běhanske zarjadowanje. W poskitku změja naročne hórske běhi, kotrež powjedu zdźěla po lěsnych a pólnych pućikach. Jednotliwe starty budu w sćěhowacych časach: 17.30 hodź./300 m, 17.40 hodź./ 700 m, 18.00 hodź./2 km a 18.30 hodź./ 5,1 km a 10,2 km. Přizjewjenja su móžne w interneće.
Ministrantska kopańca


text:
JABŁONKÓW Podziwejcie sie, co sie robiło w Lasku Miejskim w sobote – w drugi dziyń Gorolskigo Święta.
W budach obsłóga była nagotowano. Na gorolu sie ludzie spotykajóm. Przi czymsi mocniejszym albo fajnym se powykłodajóm.
Na scynie sie śpiywo a tancuje.
Chłapcy podróżujóm po Gorolu – Tour de BUDA.
W każdej budzie sprugujóm, jakóm tam majóm mioudule.
Potym se na pomysłowym tryczku zrobióm kryske.
Na Gorola przijechoł aji Artur Sniegon, kiery zachrónio w Afryce słónie. Żeby przijechoł zachrónić wilki, kiere tu gazdóm wyrzóndzajóm wielkóm szkode…
Mioł aji stylowóm wyszywke.
Na Gorolu nimógły chybieć aji ludowe rzemiosła.
Ludzi prziszło kupa.
Wszycy sie już nimógli doczkać na koncert Golec uOrkiestry, kiero, jak mówióm Polocy, dała czadu.
Przed nimi wystympowoł Bartnicky.
A potym sie tańcowało skoro do rana.


text:
Nie chcesz zarywać nocy nad ksiōnżkami? Lepszy nie zaczynej czytać niczego od Isabel! Ta peruwiańsko-chilijsko autorka od realizmu magicznego przeniesie Cie w cołkiem inkszy świat…
„Mali książęta” – nepalski historyje…
Jako że praje jeżech w Nepalu to postanowiyłach opisać ksiōnżka kiero czytałach przed rajzōm. Uwaga – jak kiery sie gibko wzruszo to bydzie mioł ciężko przi czytaniu. Continue Reading…
„12 opowiadań tułaczych” Gabriel García Márquez
Márquez to je sławny i zocny szlabikorz, jak nie kojarzysz tego kolumbijskigo autora to polecōm sie rozeznać 🙂 Jego opowiadania tułacze som krótki i pryndko sie czyto beztuż som dobre na wieczory kejsik ni ma za moc czasu na czytani. Jedyne co mi sie myni podobało to skłonność autora do uśmiercanio swoich bohaterów. Ale po prowdzie i tak opisuje wszystki historyje na tela ironicznie że człowiek sie brechto zamiast chełkać. Nikiere opowiadania som ganc absurdalne… Dramatu ni ma a za to kupa śmiychu i kapka rozmyśliwanio nad ludzkim żywotym, emocjami i sytuacjami kiere sie trefiajōm. Continue Reading…
„Byle dalej. W 888 dni dookoła świata” M. Owczarek, B. Skowroński
Nastympno fajno ksiōnżka o rajzach po świecie. Azja, Australia, Ameryka Południowo… co yno idzie nawynōkwiać.
Pora wrazidlatych ludzi, on i ona, stwierdzyli że to smolōm, ciepli wszysko i ruszyli w świat
Przigód mieli po drodze co nie miara! Fest mi sie spodobało że te rojble tak rajtowały po zapadłych dziurach – nie do nich zocne hotele i turystyczne miejsca kaj sie idzie wygrzoć na leżakach. Nieroz im było do śmiychu ale też mieli lichsze momynty. Continue Reading…
„Sprzedaj lodówkę i jedź dookoła świata” K. Godycki-Ćwirko
Ksiōnżka do ludzi kierych nosi po świecie! Pryndko sie czyto, przigody autora wciągają a łobrozki som piykne. Ale dejcie pozór, przi czytaniu chce sie od razu gzuć w świat! Continue Reading…


text:
Ôńskigo razu żyła se kobiyta, co fest chciała mieć bajtla, a że ni miała męża, poszła po rada do starej heksy co miyszkała pod lasym. Szcziga dała babie ziorko jyczmiynia i przikozała posadzić w doniczce. Hned z ziorka wyrosnył piykny kwiotek, a w pojszodku baba znejdła malućko, szwarno dziołszka. Muter nazwała jom Calineczka, skuli tego, że była mało i krucho. Dziołszka dobrze sie miała, spała w wygodnym, woniatym kwiotku, a bez dziyń pływała w misce z wodōm, w szpecjalnie naszykowanej łódeczce. Ale dobre czasy gibko sie miały skończyć…
Jednej noce du dōm zakradła sie epno, szpetno ropucha
Jak yny dojrzała gryfno frelka, wysztaunowała, że szłoby jom wydać za jeji syna, gynał tak ôszkliwego jak ôna. Szkaradło porwało śpiōnco Calineczka i wsadziyło jom do leluje na pojszodku strumiynio, tak coby dziołszka nie poradziyła citnyć. W tym czasie ropucha zaczła rychtować w głębinie ciaplyty miyszkani do młodej pary.
Rano Calineczka sie obudziyła i zaczła fest ślimtać jak sie pokapowało co sie wyrobio. Ropucha przedstŏwiyła ij swojigo szkaradnego syna i dali go, szykowała ciaprajsko nora. Na szczynści dobre ryby dosłyszały chełkani dziołszki i żol im sie zrobiło szwarnego bajtla. Przegryzły korzynie leluje i Calineczka popłynyła z wartkim nurtym strumiynio.
Dziołszka płynyła i płynyła, aż ôroz z leluje porwoł jom wielki, bachraty chrabąszcz!
Julik polecioł z Calineczkōm wysoko na strōm i posadziył jom na liściu. Nastympny apsztyfikant, co to sie zakochoł we szwarnej dziołszce! Zaros zebrały sie wszyski chroboki co miyszkały w ôkolicy. Ale zaczło sie wajani:
– Jako biydno dziołszka, mo yny dwie szłapki!
– A kaj ôna mo różki?
– Ganc nie podano je do chrabąszcza, co za szkarada!
Julikowi było gańba beztuż zniechyncōny wziōn Calineczka i ôstawiył jom na łące. A co sie frelka uślimtała skuli tego, że jom chrabąszcze odrzuciyły… Fest ij było niechersko i tak w żałości przesiedziała cołki lato na łące.
Yntlich prziszła zima i Calineczka napoczła chledać kaj schrōniynio przed śniegiym i zimnym wiatrym. Tak znejdła mysio norka podle pola. Przez ôkiynka dojrzała ciepło, szumo izba i migiym zaklupała we dwiyrze. We norce miyszkała staro mysz, kiero przigarnyła dziołszka, pod warunkiem, że ij bydzie pomogać przi chałupie. Calineczka zaros sie zgodziyła!
Mysz nikiedy odwiedzioł bogaty, oczytany kret co miyszkoł pora metrów dali
Jak yny pojrzoł na Calineczka, to migiym sie zakochoł i poprosiył o ryka. Frelce sie to nie zdało bo kret był stary i ślepy, sztyjc wajoł i nie lubiył słońca ani kwiotków. Tymczasym kret już sztalowoł coby zamiyszkać z Calineczkōm głymboko pod ziymiōm i wcale nie wylazować na luft i na łąka.
Prziszła wiosna i do ślubu niewiela już zostało, a Calineczka nie wiedziała jako sie z tego wykryncić. Jednego dnia frelka poszła sie luftnyć, a nad polym praje furgała zwinno jaskółka. Ptok wesoło świyrgolył i jak widzioł, że dziołcha je nieszczynśliwo u myszy, padoł że jom weźnie do fajniejszego miejsca.
Calineczka rada zaros siadła mu na pukiel i pofurgali do kupy hyn daleko, bele dali od starego, durdlawego kreta
Jaskółka ôstawiyła Calineczka na słonecznej łące, na piyknym kwiotku. Jak frelka rozchylyła płatki, dojrzała szwarnego młodziyńca, ganc podanego do sia! A karlus był królym elfów i nosiył zocno korona. Młodzi migiym sie w sobie zakochali i hned wystawiyli szumne wesele. Tak to Calineczka została królowōm elfów, hen na łące, za wysokimi górami i dalekimi lasami.


text:
Priština
Priština (albansce Prishtinë/Prishtina, kyrilisce ПpишTиHa) je stolica a sydło knježerstwa Kosowa. Je ze 150.000 wobydlerjemi we wulkogmejnje najwjetše město kraja a jeho politiski, kulturny a hospodarski centrum. Měšćanosta je Isa Mustafa (KDL).
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Priština bě jedne wot srjedźišćow srjedźowěkowskeho serbiskeho stata a rezidenca pod kralom Milutinom (1282-1321). Sewjerozapadnje města so 15. smažnika 1389 Bitwa na Kosowym polu wotmě. Po osmaniskim dobyću serbiskeje stolicy Smederevo w lěće 1459 započnje turkowske knjejstwo.
W prěnjej Balkanowej wójnje 1912 móžeše Serbiska Prištinu dobywać. W Juhosłowjanskej bě město wot lěta 1974 stolica awtonomneje prowincy Kosowo a Metochija. W Kosowskej wójnje 1999 jara wobškodźena; je Priština wot 2008 hłowne město Republiki Kosowo, kotraž mjezynarodnje připóznata njeje.