text:
zwucowanje 1
rěcne elementy
Toś ten test ma dwa źěla. Wobźěłajśo wósobinski a casnikaŕski tekst z proznotkami, kótarež deje se wupołniś.
Sćo w prědnem źělu wótrězka rěcne elementy. Dopołniśo nadawki a klikniśo pótom na „dalej“. Za tym se zachopijo drugi źěl. Gaž sćo wobej źěla absolwěrowali, zgónijośo wuslědk.
Cytajśo slědujucy tekst. Naklikniśo za kužde prozne městno pšawe słowo.
Luba Daniela,
mam špatnu wědobnosć, som kśěła tebje južo pśed mjasecami pisaś, ale ako wěš, som se pśigótowała na kóńcne pśespytowanje a ( 1 ) měła žeden cas. Razka za swóje hobbyje nic – njejsom w slědnem casu na pśikład žeden kusk na wiolinje grała. Njewěm južo, ( 2 ) to docełego hyšći wumějom. Gaž maš taki wjeliki eksamen pśed sobu, se wšo jano hyšći wjerśi wokoło wuknjenja. Ale něnto som zwónoźeła! Pśedcora jo było slědne pśespytowanje a mam zacuśe, ( 3 ) som derje wobstała. Gaž pśespytowarje to teke tak ( 4 ), som něnto diplomowa psychologowka! Super, nic ga?
( 5 ) luby Micha jo mě ned wjacor do ( 6 ) gósćeńca pśepšosył. Pótom smej hyšći šłej ( 7 ). To jo było to pšawe, nic jano wódychanje, ale śělne wurušowanje.
W slědnem ( 8 ) sy se pšašała, lěc com z tobu na jaden tyźeń do Londona jěś. Se wě, rada! Pó tom cełem stresu, jo to ( 9 ), raz něco wósebnego cyniś. London jo kšasne město, som južo wjele wó ( 10 ) cytała, ale bóžko hyšći njejsom tam była. Togodla som wjelgin narska. Za woglědanje ( 11 ) wósebnje zajmuju Buckingham Palace a Madame Tussauds London, British Museum a London Dungeon.
Naraź pšosym někotare terminy, gaž maš cas. Ja w prědnem tyźenju septembra njamóžom, tam swěśi naša mama swój 65. narodny źeń, ale howacej źo. Som se wěsta, až móžomej se ( 12 ) jaden tyźeń dojadnaś. Ja južo raz póglědnjom do interneta za dobrymi lětami a dobrym hotelom za naju. Wjaselim se južo wjelgin na drogowanje a na twój pśiducy list.
Wutšobny póstrow,
Andrea
Sćo w drugem źělu wótrězka rěcne elementy. Dopołniśo nadawki a klikniśo pótom na „dalej“. Za tym zgónijośo wuslědk wótrězka rěcne elementy.
Cytajśo slědujucy casnikaŕski tekst. Pótom cytajśo słowa w kašćikach. Rozsuźćo, kótare słowo góźi se nejlěpjej do kótarego proznego městna a śěgniśo jo z myšku na wótpowědne městno. Wy smějośo kužde słowo jano jaden raz wužywaś. Styri słowa njebuźośo trjebaś.
Serbske źowća na plaketach ADAC
W ludnosći tak pomjenjone „Žołte janźele“ ( 13 ) awta a sobuźěłaśerje ADAC. Wóni pomogaju w nuznych padach na droze a spóraju motorowe wózydła zasej k dalejjězdźenju. ADAC jo se załožył 1903 w Stuttgarśe ( 14 ) towaristwo za jězdźarje motorskich. W lěśe 1911 jo se pśetwórił na „Allgemeiner Deutscher Automobil-Club“. Ako taki ma źinsa wěcej ako 20 milionow cłonkow a nowe sedło ( 15 ) Mnichowje.
Mimo cwiblowanja su teke Serby cłonki ADAC. Njeznate pak jo, ( 16 ) w stawiznach ADAC dajo teke małučke „serbske“ facety. A to zwisujo tak: Kužde lěto zgromaźuju se cłonki motorowego a awtomobilnego kluba ( 17 ) swójej głownej zgromaźinje, a to pśecej ( 18 ) hynźi. Tamkor jědu cłonki pótom z cełego kraja, teke, aby luźe a kraj póznali. Pśi takich góźbach se wudaju spomnjeńske plakety.
Te se pśecej orientěruju pó kulturnych wósebnosćach woglědanych regionow. Cesto su nastali rědnje wugótowane a ( 19 ) barwojte emalěrowane wuměłske drogotki. ( 20 ) raze su se cłonki ADAC teke zmakali we Łužycy. Pótom su ( 21 ) wótergi dostali serbske motiwy na zmakańske plakety. To pak jo se ( 22 ) něntejšnem slěźeńskem stawje jano stało w ranych stawiznach kluba. Pódobnje kaž listowe znamki a póglědnice su se te plakety spěšnje wuwijali k zběrańskim pśedmjatam. Dotychměst jo šesć takich serbskich motiwow na nich znatych. ( 23 ) jadnu plaketu jo na pśikład słužyło serbske źowćo we Wórjejskej drastwje ako pśedłoga. Źinsa pak wuslěźiś fotografow, wugótowarjow abo samo wusokosć nakłada takich plaketow, to njejo wěcej móžno.
Ale móžomy ( 24 ) wěstosću na to pokazaś, až teke Serby su w stawiznach ADAC swóje slědy, lěcrownož snadne, zawóstajili.
(pó Pratyji 2013, b. 103-104)


c: text/html

text:
Incidenca přiběraca
Budyšin. Dale přiběrała je incidenca w hornjołužiskimaj wokrjesomaj. Roberta Kochowy institut je dźensa za Budyski wokrjes 115,4 a za Zhorjelski 117,7 podał. Minjeny pjatk su we wokrjesu Budyšin wo 33 a we wokrjesu Zhorjelc wo 43 natyknjenjach z koronawirusom rozprawjeli. Wo kónctydźenskich ličbach strowotniskej zarjadej dźensa informujetej.
Lyrika zhudźbnjena
Lipsk/Drježdźany. Loni stej Róža Domašcyna a Axel Helbig antologiju sakskeje lyriki „Weltbetrachter“ wudałoj. Sakska literarna rada je zhromadnje z towarstwom MusikProjektSachsen komponistow přeprosyła někotre basnje ze zběrki zhudźbnić. Mjez druhim je baseń Lenki (Christiany Piniekoweje) komponist Christian FP Kram zhudźbnił. Pod hesłom „Falls die Winde uns günstig sind“ předstaja projekt 5. a 6. nowembra w Lipsku a Drježdźanach.
Dźiwjencow krućišo chłostać

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ELEMYNTORZ S'LOONSKI
Rz rz
To je litera Rz.
To je numer 31 - czidzis'ci jedyn.
Czidzis'ci jedyn a czidzis'ci jedyn je czes'dziesioont dwa.
31+31=62
stroona 30
stroona 32
Roz mieli my huragan. Zalouo noom izba. Fater wzioon sie
do roboty a Karolinka mu pomogaua. Za dwa dni fater i Karolinka skoon'czyli
robota.
Karolinka czys'ci i pomogo fatrowi. Uoona je dobro i robotno
dziouha. Po robocie mama wzioona Lukasika do spanio. Lukasik musi sie dobrze
wyspac' bo we wieczor przidzie s'wiynty Mikouoj.
stroona 30
stroona 32
Copyright SILESIA GROUP INC.,
all rights reserved.
Copyright © Silesia Group Inc 1994 www.republikasilesia.com


text:
Důnaj
Důnaj (łać. Danubius, mjym. Donau, słow. Dunaj, madź. Duna, chor. Dunav, serb. a buł. ДyHaB, rum. Dunărea, ukr. ДyHaй) – drugo (pjyrszo je Wołga) nojdugszo rzyka we Ojropje. Je 2845 (uod Donaueschingen) lebo 2888 (uod Furtwangen) km dugo a mo 795 686 km² wjyrchu śćykańo.
Zdzůdło mo we Mjymcach a płyńe uod zachodu na wschůd bez 10 państwůw: Mjymcy, Austrijo, Słowacyjo, Madźary, Chorwacyjo, Syrbijo, Růmůńijo, Bułgaryjo, Mołdawijo a Ukrajina. Důnaj wpado do Czornego Morza. Nojwjynkszym dopływym Důnaju je Ćisa, a nojwjynkszym mjastym nad rzykům - Budapeszt.


text:
Frizišćina
Friziske rěcy su kupka tśich pśiswójźbnych pódwjacornogermaniskich rěcow, kótarež nałožujo etniska kupka Frizow, kótarež su žywe na pśibrjoze Pódpołnocnego mórja na teritorijach Nižozemskeje, Nimskeje a Dańskeje. Friziske rěcy se maju za nejbližej pśiswójźbne engelšćiny.
Friziske rěcy su:
Saterfrizišćina jo pópšawem slědny zbytk pódzajtšnofriziskeje rěcy, kótaraž jo w Pódzajtšnej Friziskej južo dawno zaginuła. Rozšćěpjenje do tych tśich gałuzow jo južo w srjejźowěku nastało. Dokulaž tśi warianty friziskeje rěcy su wjelgin rozdźělne, powědaju rěcywědnicy skerjej wó kupce friziskich rěcow město jadneje friziskeje rěcy.
Mjazy pódwjacornogermaniskimi rěcami słuša frizišćina gromaźe z engelšćinu a dolnonimšćinu k pódkupce pódpołnocnomórskich germaniskich rěcow. Wósebnje z engelšćinu ma frizišćina wjele zgromadnosćow:
Dalšna wósebnosć jo spadnjenje formow akuzatiwa a datiwa pódla pronomenow, pśir. friziski my, engelski me, dolnonimski. mi, ale (wusoko)nimski mich/mir, islandski mig/mér.
ŽrědłaWobdźěłać
- Horst Haider Munske; Nils Århammar: Handbuch des Friesischen / Handbook of Frisian Studies. Niemeyer, Tübingen 2001.
- Bo Sjölin: Einführung ins Friesische. Metzler, Stuttgart 1969.


text:
Władźisłůw
Spůłrzyndne: 50°00' N 18°27' E
Władźisłůw[1] (pol.: Wodzisław Śląski, czes.: Vladislav, uać.: Vladislavia) – mjasto położůne we połedńowo-zachodńij Polsce, we wojewůdztwje ślůnskim, wele grańicy ze Czeskům Republikům. Stolica krysa władźisławskigo.
Władźisłůw je podźelůny na dźewjynć bycirkůw
- Jedłowńik Uośedle
- Jedłowńik-Turziczko-Karkoszka
- Kokoszice
- Nowe Mjasto
- Ośedla XXX-leća – Pjastůw – Důmbrůwki
- Radlin II
- Stare Mjasto
- Wilchwy
- Zowada
Przipisy
- ↑ Ślůnske mjano za: Reinhold Olesch, Der Wortschatz der polnischen Mundart von Sankt Annaberg, Berlin 1958


text:
Safůna
Safůna, Safo, Sapfo (gr. Eaπφώ, uac. Sappho) – nojsuawńiyjšo půytka starožytny Grecyje s přeuůma VII a VI wjeka p.n.Kry., znoċno předstowićelka půyzyje liryčny (liryka eolsko).
Pochodźiůua s Mitelany na wyspje Lesbos. Bůua cerům Skamadrymanosa i Kleuis. Mjarkuje śe, iže pochodźiůua s arystokratyčny familije. Wydaua śe za zabranygo handlyřa. W čaśe breweryjůw na wyspje muśaua s ńyj uchodzować. Schrůńůua śe na Sycylyji, ńyskoři wroco nazod na Lesbos. Wedle powiarki uobmjyuowaua śe ńyščyńśliwjy we Faůńy i hopnůua ze skouy na wyspje Leukada.
Twůrčość (zawarto bez njům we 9 kśyngach) zachowaua śe we fragmyntach:
- Hymny do bogůw
- Pjyśńe wyselne
- Pjyśńe mjyuosne
- Pjyśńe do kamratek
Safůna wkludźyua wuosno mjara wjeršowo (strofa saficko). Bůua inspiracyjům lo Katullusa, kery jedyn jeji wjerš přetuplikowou na uaćina, a na wjela zbjyrou szprymy. Do twůrčośćy Safůny nawjůnzywauo wjela půytůw starožytńich i teroźńich:
- Uowidjuš - List Safo do Faůna we Heroidy
- Maria Pawlikowska-Jasnorzewska - Růuzy do Safůny we Krystalizacyje


text:
»Domownja móžo byś wěcej nježli jano meštno«
Rozgrono z wuměłcowku a muzikaŕku Marion Kwicojc wó domowni, póchadu a móžnosćach we wuměłstwje se zwurazniś
Wy póchadaśo z Bórkow, sćo pak južo wjele lět w Lipsku žywe. Źo cujośo se doma?
Pópšawem cujom se na wobyma městnoma doma. Doma, to jo teke we Łužycy pla starjejšeju, rowno tak ako how w Lipsku. Njeby pak kśěła bydliś w Chóśebuzu, how w Lipsku se wěcej tšoj. How mam teke tśi muzikowe projekty z tudejšymi muzikarjami, źož irsku, šotisku, amerikańsku pśewažnje koncertantnu folkmuziku grajomy ze žeńskecym trio »Isle of Sounds«, rusku a serbsku rejowańsku muziku z trio »Kupazukow« a srjejźowěkowu rockowu muziku z band »Ohrenpeyn« na jawišćo spórajomy. W toś tom nastupanju w Błotach tak derje njewuglěda, rownož jo teke tam móžno, we wěstem ramiku muziku gótowaś. Tak som cesto we Łužycy, źož grajom teke solistiski na akordeonje a gitarje pśi cołnowanjach abo mjeńšych zarědowanjach. Pśi tom profitěrujom teke wót serbskich spiwow. Ja znajom pśisamem wšykne spiwy, kenž tam raźi spiwaju. Mimo togo som za Rěcny centrum Witaj pšawidłownje we Łužycy, aby na se wótměnjajucych městnach ze źiśimi muzikopedagogiski źěłała a gromaźe muzicěrowała.
»Mój swět we wobrazach« − něnto pśedlaže nowe dolnoserbske knigły za BOOKii-pisak z LND pó měritkach moderneje pedagogiki a modernych digitalnych standardach.Daniela Heelemannowa, Mój swět we wobrazach, redakcija a projektowe nawjedowanje Madlena Norberg, ilustrowała Gudrun Lenz, 124 b., barw. il., kšuta wězbaK šesć temowym wobceŕkam, ako su rozrědowane do dalšnych pódtemow, ako na pś. wšedny źeń, hobbyje, źěło w domacnosći a gumnje, lětne case, małke dyrdakojstwa w pśiroźe abo nałogi a tradicije, jo zestajony nejwažnjejšy słowoskład za pśedšulske a šulske źiśi ako teke za rěc wuknjecych. Pśez kombinaciju: wobraz – słowo, scena – dialog jo móžno, lažko a grajucy wuknuś. Knigły funkcioněruju z BOOKii-pisakom, dogromady jo słyšaś 1270 słownych jadnotkow, sadow, dialogow, wšakich zukow, špruchow a spiwow. 36 wósobow – źiśi, młodostne a starše luźe – su teksty powědali do mikrofona. Register wšyknych wokablow ako teke pokazki za pšawe wugronjenje su namakaś slězy w knigłach. Ilustracije su wót Gudrun Lenz.
Njeźelske zajtšo
Pózlažka, skšajźicku pada sněg
na kšomje města
Šery dym padorowny
Škjarcanje srokow
z běłych bomowych wjeraškow
A wukśik karwony
Zdalone škrabanje
sněgowych suwakow
Škripanje pód pódašwju
pśechójźowarki w módrem płašću
Stopy za njeju
se błyšćece na słyńcu
kenž něnto se jawi
Skšajźicku
Njeźelu zajtša
INGRID HUSTETOWA
Rowno w adwenśe, w tom casu pśichoda, jo wujšła nowa zběrka źiśecych basnjow »Rybkow połne kupadło« Dorotheje Šołćineje. W njej dopokazujo górnoserbska basnikaŕka, až wobkněžy swójo rucnikaŕstwo samo w dolnoserbskej rěcy. Wšako se rym a rytmus z jeje pjera perfektnje makatej. Toś buźo źiśam wót 8 lět radosć, wó pócynkach a njepócynkach nejwšakorakšych ptaškow a žrackow cytaś abo słyšaś. Basni pśewóźuju serbsko-nimske rěcne pomocy na kuždem boce. W tych pśisamem 30 basnjach graju zwěrjeta tu głownu rolu, lěc pólewankowa kokoš, wobuzna wójca, hajtka Majka abo 27 pjerkatych towarišow w ptaškowem abejceju. Rowno tak šybałe su rymowane tšojeńka. Tak drogujo běły mjadwjedk Knut do Łužyce, pinguin póžeda za ptaškoweju swajźbu, psyck Sherry wumějo cirkusowe kumšty a njeplek Hano handa same njerodnistwa.Dorothea Šołćina, Rybkow połne kupadło, ilustrěrowała Barbara Schumann, Budyšyn: LND 2020
Wót załoženja spěchowańskego towaristwa stawiznow domownje »Stog« w lěśe 2004 słuša k tradiciji, až se prědny eksemplar lětnego domowniskego lětopisa »Stog« pśepódajo direktoroju bórkojskego amta. W lěśe 2020 jo Christoph Neumann, zastupujucy amtski direktor, rowno wuśišćany prědny eksemplar »Stoga« wót Ralfa Radochle, pśedsedarja spěchowańskego towaristwa, kenž jo dla korony pśedpisany wótstawk doźaržał, dostał w listowej wobalce. Aplaws pśibytnych njejo mjenjej wutšobny był.
»Domowniski lětopis ›Stog‹ słuša mjaztym k fachowej literaturje za lěpše znaśe a cesćenje domowniskich stawiznow našogo regiona«, jo gronił Christof Neumann, kótaryž co se skóro sam ako awtor pokazaś. Z tysac wuśišćanymi eksemplarami jo »Stog« nejwuznamnjejšy kalender regiona Górne Błota. Ten nowy »Stog« 2021 jo 41 awtorow, mólarjow, basnikarjow a fotografow »nakładło«, gaby to pśirownowali ze składanim stogow.
12 kalenderowych łopjenow za lěto 2021 pśiwobrośujo se stawizniskim a aktualnym wětšnikam a wódnym młynam regiona z wjele stawizniskimi informacijami a detailami. Slědkoju móžo region ze stawiznisko-techniskeju wósebnosću słužyś. W Myšynje blisko Wětošowa źěła hyšći z »Paulicks Mühle« jadnučki wódny młyn w kraju Bramborska. K tomu pasujo baseń w dolnoserbskej rěcy »Źož se wjerśi« Jill-Francis Ketlicojc z Chóśebuza, kótaraž spódobnje tu głownu lětnu temu pódkłaźo.
Pśed krotkim jo Norbert Christoph Eckstein ze Schnaittacha w Bayerskej na woglěźe w Budyšynje był. Katrin Čornakec jo se ze za serbsku rěc se górjecym rozgranjała.Móžośo se našym cytarjam skrotka pśedstajiś?
Dobry źeń! Mě se groni Norbert Christoph Eckstein. Bydlim něźi pěśnasćo lět w małej wjasce blisko Nürnberga a źěłam na wušem krajnem sudnistwje. Lěcrownož som se w Pólskej naroźił, lažy mója domownja wšak w měsće Regensburg, źož som swójo źiśetstwo a młoźinski cas pśežywił.Wobkněžyśo źaseś rěcow a cośo dalšne dwaźasća nawuknuś. Wótkul pśiźotej Waš zajm a Waš talent za rěcy? Kak resp. z kótarymi srědkami rěcy wuknjośo?
Haha! Něnto sćo tšochu spśegnawali, ale źěkuju se Wam za kompliment. W běgu žywjenja som młoge metody wopytał. Gramatiku dejm faktiski zaměrnje wuknuś, ale słowa mógu sebje nejlěpjej markowaś, gaž cytam kniglicki a casopise za źiśi. Z barwojtymi a wjasołymi wobrazkami mógu wjelgin spěšnje a efektiwnje asociacije twóriś. W rěcach som južo pśecej dobry był, som pak matematiski njewobdarjony. Licby a licenje su za mnjo pšawy horor! Matematiki dla njamam abituru. Som se pótakem rozsuźił za wukubłanje ako korespondent za engelšćinu a francojšćinu. Tegdy jo to za mnjo jadnučka alternatiwa była.
Jill-Francis Ketlicojc abo Źilka jo ta nejmłodša dolnoserbska spisowaśelka a casnikaŕka, znata južo cytajucym serbskich medijow a tejerownosći teke źiśam. Serbska princesna śmojteje romantiki, nutśi kótarejež hyšći jo wóstała góle a to góle póžeda za tšojeńkami!
Wóna jo z rodom wót Města, jo wótrosła w Žylowje a tencas bydli w Nowem Chmjelowje. W bachelorje jo Jill studowała sorabistiku na lipšćańskej uniwersiśe, ako master wóna jo studěrowała pśirownujucu literarnu wědomnosć a interdisciplinarne pólske studije w Halle nad Solawu. Jo južo pśed lětami a něnto zasej łoni se wobźělowała na literarnem wuběźowanju Ludowego nakładnistwa Domowina a Załožby za serbski lud, źož jo dobydnuła dwě 3. myśe ako basnikaŕka a awtorka krotkeje proze.Jill-Francic Ketlicojc, Wuchack głupack a druge tšojeńka, il. Thomas Binder, Budyšyn: LND 2020, 64 b.
»Wuchack głupack a druge tšojeńka« su jeje prědne wózjawjone kniglicki, je jo Ludowe nakładnistwo Domowina lětosa wudało, ilustrěrował »Wuchacka« jo Thomas Binder. To su te prědne źiśece kniglicki w slědnych lětach, napisane w dolnoserbskej rěcy a nic pśestajone z drugich rěcow (jano tšojeńko »Kak jo kobołk swóju smjerźinu dostał« jo było pjerwjej w nimskej rěcy napisane, ale pótom awtorka jo sama napisała serbsku wersiju, wěcnje wobźěłanu a wudopołnjonu). Kniglicki se pórucuju za źiśi w starstwje wót wósymich lět, kuždy bok ma wukludny wobrazk a serbsko-nimski špikowański cedlik dołojce.
Pó wobšyrnych twaŕskich źěłach we wustajaŕnjach jo se Słowjańske groźišćo Raduš kóńc awgusta 2020 nowo wótwóriło. Archeologowka Katharina Schmeiduch jo wót julija wědomnostna sobuźěłaśeŕka w muzeumje, kótaryž do města Wětošowa słuša. Katrin Čornakec jo se z njeju rozgranjała wó jeje wuwiśu, wó archeologiji a nadawkach na jeje nowem měsće statkowanja.Kak jo se Waša zagórjetosć za archeologiju zbuźiła?
Mójej starjejšej w Barlinju stej měłej stare wěcy a meble. Z nima som teke pśecej rada do muzejow šła, wónej pak njejstej žednogo archeologiju-spleena měłej. Weto smy byli na pśikład w Prignicy, aby sebje woglědali ten kralojski row wót Seddina. Abo dopomnjejom se na bagnowe śěła w Dolnosakskem krajnem muzeju w Hannoverje. Mimo togo som z nima cesćej była na srjejźowěkowych markach a stakim pśistup do toś teje sceny dostała. Mój zajm za starodawne wěcy njejo žednje pópušćił. Togodla som se rozsuźiła za studium archeologije na Lichej uniwersiśe w Barlinju. Pópšawem som kśěła pśecej wence źěłaś, sama pytaś za namakankami a je na swětło pśinjasć, dokumentěrowaś a wó tom pśemyslowaś. A pśez wurywanja za cas mójogo studiuma, źož som źěłała we wuglowych jamach a we wobceŕku nastawajuceje trase za płun OPAL a Łužycu bližej zeznawała, som starcyła na temu zukowe šćerkotawy (Tonrasseln). Wóni su byli pón teke tema mójogo magisterskego a mójogo doktorskego źěła, kótarež něnto pišom.
Toś ten dopis se póśěgujo na pśinosk Christiany Piniekoweje wó njelubosnych a ranjecych tšojeńkach w zwisku z pšašanjami serbskeje (wendisch) identity a jeje wótgódnośenja (R 03/2020). Pó cytanju togo artikla som se teke ja zasej jasnjej na take tšojeńko spomnjeła, nejpjerwjej krotko a zwjeršnje, ale jo mě pón cesćej zasej do wědobnja stupało.
Som pśed žednymi lětami była pla gójca za ortopediju (w Chóśebuzu), bóžko som jogo mě zabyła. Wón jo mójej noze pśepytował a pón naraz na »humoristiski« part wugronił: Da haben wir ja einen klassischen wend´schen Plattfuß! Ja som była kaž derjona. Kak móžo taki kubłany luź take něco groniś! Njejsom mógła nic k tomu pśispomnjeś. Mě jo se rěc zatykała a rownocasnje jo mě někaka njedobra zacuwatosć do brjucha stupała. Lěta su pśejšli, som tu wěcku někak zabyła, abo lěpjej gronjone zagnała. Ale kaž rowno dožywijom, jo hyšći »žywa«. To groni: Pódwědobnje jo mócne a nic njezabydnjo. A wóstanjo pśecej zasej pšašanje: Co jan su nam (wšyknym, nimskim, serbskim, drugim ...) historija, politika a kultura, myslenje, cłowjeske byśe a eksistenca ako taka napórali a nadalej (wšuźi na swěśe) napóraju, mimo tych »wjelikich« wójnow?


text:
Maćica Serbska dyrbješe koronapandemije dla swoju za 21. měrca 2020 planowanu hłownu a wólbnu zhromadźiznu krótkodobnje wotprajić. Předwidźane je, ju sobotu, 26. septembra 2020, ze skrótšenym programom nachwatać. Předsydstwo je rozsudźiło, zo matej so jenož rozprawa předsydy a financna rozprawa na zhromadźiznje čitać. Rozprawy sekcijow wozjewja so tohodla lětsa wuwzaćnje w Rozhledźe.
29.5.2019 jo se wótměła głowna zgromaźina Maśice Serbskeje w Serbskem domje w Chóśebuzu. Pśednosował jo René Šusteŕ k temje »Kóńc brunice we Łužycy – aktualne tšojenja a perspektiwa«. Pó žywej a teke mjazy Serbami kontrowersnej diskusiji su se dalšne pśedewześa tematizěrowali, ako na pś. wobnowjenje rowa dolnoserbskego literata a ceptarja Frycha Rochy. Cesne zarědowanje na połdnjowem kjarchobje jo było 30. septembra 2019 w zagronitosći pomnikoweje kupki pśi měsće Chóśebuz. Maćica Serbska jo to financielnje pódpěrała.
Někotare z našych cłonkow su pomagali pśi knigłowem projekśe k žywjenju a statkowanju něgajšnego ceptarja Kita Šwjele. Chronikaŕ w Skjarbošcu (Schorbus) a cłonk tamnjejšego domowniskego towaristwa, kněz Dietmar Schulze, jo woluminozne knigły 27. februara 2020 w Serbskem domje w měsće prezentěrował. Wón jo teke wjeliki późěl na tom měł, až jo se stela za něgajšnego redaktora »Bramborskego Serbskego Casnika« a serbskego kantora w tej jsy nastajił. Teke how su cłonki Maśice pśi spisanju dolnoserbskego teksta wobradowali.
Hanka Šěnec – Performance serbskich maturantkow składnostnje němskeje premjery inscenacije »Greta« NSLDź
▶ Kocorowy oratorij »Israelowa zrudoba a tróšt« wušoł
Njedawno wuńdźe w nakładnistwje »LUMIR« K. A. Kocorowy duchowny oratorij »Israelowa zrudoba a tróšt«. Z tym spřistupni »LUMIR« zajimowanej zjawnosći doskónčnje wšitke wulkotwórby komponista a załožićela serbskeje wuměłskeje hudźby. Za cyły čas NDR njebě so poradźiło ani jednu tutych twórbow, a byrnjež jenož jako faksimile, wozjewić.
▶ Wozrodźenje Hórnikoweje knihownje
Po tym zo bu najwjetša zběrka serbskeje a sorabistiskeje literatury zwonka Łužicy w Serbskim seminarje w Praze wot wulkeje wody 2002 ćežko wobškodźena, su so z pomocu spěchowanskich srědkow Swobodneho stata Sakskeje prěnje objekty restawrowali, mjez druhim prěnja ćišćana hornjoserbska gramatika Jakuba Xavera Ticina, kniha wo stawiznach Róžeńčanskeje swjatnicy a magacin manuskriptow časopisa Serbowka. Planowana wustajeńca prěnich restawrowanych knihow pak bu koronakrizy dla přestorčena.Zestajerka knihi »Dźesać mojich porsćikow« Lydija Maćijowa składnostnje přepodaća awtorskich eksemplarow z nowym jednaćelom LND Pětrom Symanom Cyžom a lektorku Janinu Mikławškowej, dnja 4. junija 2020 Foto: Hanka Šěnec
▶ 10. zetkanje łužiskich filmowcow
Jürgen Maćij – Na demonstraciji w Klětnom, 6. januara 1990
Ja wjac njemóžu. Mi dosaha. Kónc. To tla žane žiwjenje wjac njeje. Cyły dźeń jenož nutřka. W kuchni. Na konopeju. Na hajzlu. Zaso w kuchni, byrnjež šće docyła hłódny njejsy. Ale někajki rytmus abo dnjowy plan wšak dyrbiš měć. Zaso na konopej. Popołdnju kusk po měsće teptać. Snano spěšnje něšto nakupić. A ani to so mi nochce, wšako dyrbimy sej při tym nětko tež hišće poł mjezwoča zakryć. Pola někotrych to snano nješkodźi, ale ja mam šikwane mjezwočo. Je naša njeboh mać znajmjeńša přeco prajiła. Potom zaso do bydlenja a samsne znowa: kuchnja, konopej ... Mi to tak na čuwy dźe.
»Zaběraj so tola někak«, su mi wšitcy mudrje při telefonje radźili. Abo přez tónle internet. »Ty tla sy jako mały hólc přeco rady puzzlował, njeby to něšto było?« To běše před 50 lětami! Potom sym tola puzzle wuhrjebał a započał. Po pjeć mjeńšinach bě wobraz ze znatym čěskim knoćikom zestajany. Što móžu ja za to, zo ma mój puzzle jenož 12 dźělow! Potajkim něšto druhe.
»Ja sym wšitke moje knihi po barbje sortěrowała, to bě zdobom kaž meditacija.« Hdyž sym posledni a zdobom prěni raz meditěrował, sym po mjeńšinomaj pječa tak wótře smorčał, zo su mje z meditaciskeje rumnosće won njesć dyrbjeli. Potajkim knihi po barbje sortěrować. Pohladam na polcu, zo bych započał, a widźu, zo sym hižo hotowy. Wobsedźu jenož 23 knihow. Rjad Karla Maya. Wšitke ze zelenej wobalku. Wo čerta. To móžeš wobłudnić w tajkim małym bydlenju. Čehodla sym ja wopica w januarje hižo cyłu budu barbił. To by nětko idealna zaběra ... Staru pěc, ale mje wšak do Obija njepušća. Hdy nož by susod Korla jenož doma był. To bychmoj po zwučenym wašnju – a z wotpowědnym předpisanym wotstawkom – zaso w schodźišću wo najnowšich bladach w domje filozofować móhłoj. Tón steji pak nětko wodnjo a w nocy na dźěle. Wažny muž, mjeztym samo za cyły naš system. Systemrelewantny takrjec.
Přiručka skići fachowcam kaž zajimowanym lajkam dosć jednory přistup. Ke kóždemu ze zapřijatych mjenow je stajnje najstarši žórłowy dokład podaty kaž tež jeho pochad a woznam rozłoženy. Zdobom móža pokazki na so wotchilace wašnja pisanja słowjanskeho mjena w dźensnišej němčinje genealogam abo zajimcam na swójbnych stawiznach dobra pomoc być.
Spiwnikej »Dolna Łužyca spiwa« jo se ceła kopica nowych spiwow dodała. »Naša Anka źinsa doma njejo«, »We tych akacijach tam«, se wě ta »Annemarie« a dalšne spiwy how namakajośo, kenž se w Dolnej Łužycy rad a cesto spiwaju.
▶ Stawizny Kašubow w pjeć zwjazkach
Kašubski institut je wudał tři nowe zwjazki cyłkownje pjećzwjazkoweho wudaća wo stawiznach Kašubow w pólskej rěči. Wone wobsahuja zjimanja w kašubšćinje, němčinje a jendźelšćinje a su z fotografijemi, reprodukcijemi dokumentow a nowinskim materialom ilustrowane. Nowe zwjazki nastachu mjez 2014 a 2019 po koncepciji Gerarda Labudy, kotryž napisa prěni zwjazk wo srjedźowěku (2006, nětko w druhim wudaću). Józef Borzyszkowski a Cezary Olbracht-Prondzyński wudźěłaštaj zwjazk wo dobje w pruskim kralestwje a němskim kejžorstwje (1815–1920), zwjazk wo dobje Druheje pólskeje republiki a Druheje swětoweje wójny (1920–1939–1945) a zwjazk wo nowšich stawiznach (po 1945). Dalši, druhi zwjazk wo nowowěku w awtorstwje Zygmunta Szultki ma pozdźišo wuńć. Předležace štyri zwjazki w pjeć knihach móža sej zajimcy z mejlku pola Kašubskeho instituta (instytutkaszubski@ wp.pl) skazać. W cyłku płaća wone 200 zł.
▶ Namjety za Myto Domowiny zapodać
Hač do 30. junija je składnosć za čłonow župow, towarstwow a jednotliwcow zasłužbne wosoby za lětuše wuznamjenjenje z Mytom Domowiny, z Mytom Domowiny za dorost a z Čestnym znamješkom Domowiny namjetować. Z Mytom Domowiny maja so ći počesćić, kotřiž so zaměrnje a wuspěšnje za zachowanje a wozrodźenje serbskeje kultury, wosebje pak serbskeje rěče zasadźuja, kaž starši, kubłarki a wučerjo, dołholětni předsydźa Domowinskich skupin a druhich towarstwow. Z Mytom Domowiny za dorost wuznamjeni so młodostna/-y abo skupina, kotraž so na wusahowace wašnje za serbsku rěč a kulturu angažuje. Z Čestnym znamješkom Domowiny připóznawaja so zasłužby w towarstwowym dźěle zwoprawdźejo program a směrnicy Domowiny.
Komedija britiskeho awtora Michaela Cooneyja zabawja z typiskim jendźelskim, dosć čornym a tak mjenowanu politisku korektnosć často překročacym humorom, hdyž tež skerje po wašnju Rowana Atkinsa (Mr. Bean, Blackadder) dyžli filigraneje anarchije Monty Python. Protagonist Eric Swan zašmjata so do dźeń a njepřewidnišeje syće swójsce zawinowaneho wobšudnistwa, kotrež jemu na zakładźe připada dobry fenk ze statneje kasy zaruča. Konstelacija je naposledk tak zawjerćana, zo figury na jewišću sami wjace njewědźa, štó runje koho sćělesni.


text:
Joseph von Eichendorff – Zimowŏ nocka – tumaczyniy Mirosław Syniawa
Joseph von Eichendorff (1788 – 1857)
ZIMOWŎ NOCKA
(Winternacht)
Śniyg przisuł bezma cołki świat
I taki żech stropiōny,
A w polu strōm, jak palec sōm,
Ze liściŏ sebleczōny.
I wiater żynie jyn bez noc
I asty strōma trōncŏ,
Wtynczŏs wiyrszołkym ruszŏ strōm
I brōnczy cojś na śpiōnco.
W śniku ôd niego wiosna je,
Zdrzōdło mu korzyń rosi,
A ôn we klajdzie z blumōw zajś
Pōnbōczka chwołã głosi.
Tumaczyniy: Mirosław Syniawa – narodzony 1958 we Chorzowie, tumacz poezyji światowej na jynzyk ślōnski.
Wiersz nojdziecie we tōmiku “Dante i inksi”. Sōm tam tumaczynia takich poetōw: Horacy, Li Bai, Du Fu, Peire Cardenal, Gui De Cavaillo, Dafydd Ap Gwilym, Abraham Cowley, Angelus Silesius, Brian Merriman, William Blake, Iwan Kryłow, Joseph Von Eichendorff, John Keats,
Henry David Thoreau, Giacomo Zanella, Frédéric Mistral, Rosalia De Castro, Jaroslav Vrchlický, Jakub Bart-Ćišinski, Johannes Reinelt, Konstandinos Petrou Kawafis, William Butler Yeats, Patrick Henry Pearse, Osip Mandelsztam, Siergiej Jesienin


text:
„Machot časa – wot běłeho k čornemu“ – rysowanki a grafiske łopjena Maje Nageloweje w Serbskim muzeju Budyšin
reja
běše jónu
žiwjenski kraj
dobreje mysle
připódla
wuměna
njech budźe
njech tež
zwjercha
won
radšo wróćo
mjeztym zo
ze swěta
pokoj
Rejza Šěnowa
Maja Nagelowa je mišterka pisaka a słowa. Štož ruka do linijow přetworja, su hłuboko w njej zakótwjene čuća wo bytosći čłowjeka a jeje rozestajenja z mjezyčłowjeskej a towaršnostnej realitu. Rysowanje mjenuje pisanje, stajnje a wšudźe, z wulkim lóštom a ćělnej potrjebu. Ze swojimi grafiskimi srědkami ma cyle swójsku intensitu zwuraznjenja.


text:
Budowlani Ôpole 11 rŏz w raji Majstrym Polski
Budowlani Ôpole ôstatli 11 rŏz w raji (a 20 w sumie) Majstrym Polski we dźwiganiu ciynżŏrōw. We finale, kery bōł we Ôpolu, byli przez manszaftym Impulsu Warszawa ô przeszło 140 punktōw. Brōnzowy medal dostała Mazovia Ciechanōw.
Dwōch szpilerōw ze Ôpolŏ poprawiōłu tyż rekordy Polski: Arkadiusz Michalski (kat. +109 kg) i Krzysztof Zwarycz (kat. 89 kg).
Złoty medal dlŏ Budowalnych Ôpole wytargali: Kacper Urban, Mateusz Skolimowski, Olaf Pasikowski, Krzysztof Zwarycz, Arkadiusz Michalski i Marcin Izdebski.
Gratulujymy!


text:
Ajza
Ajza to sōm wszyjske metalowe ôbiekty, co już niy nadŏwajōm sie do użytku a ino do przetopiyniŏ we hucie. To mogōm być abfale, popsute wyroby, tajle ôd maszin, stare auta, kōnstrukcyje ze rozbiōrki a inksze.
Podzioł ajze[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Ajza dzielymy na ajza sztalowõ i ajza z metali kolorowych.
Ajza sztalowŏ[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Ajza sztalowŏ mŏ trzi głōwne zorty:
- ajza wsadowŏ - kōnski rube wiyncyj jak 6 mm, ale niy dugsze jak meter
- ajza rubŏ - rubŏ tak jak wsadowŏ, ino może być dugszo jak meter
- ajza zwykłŏ - kożdŏ ajza ciyńszŏ niż 6 mm
Ajza kolorowŏ[edytuj | edytuj zdrzōdło]
To mogōm być metale inksze jak żelazo:
Abo stopy:
Mōmy jeszcze kategoryjõ ajza użytkowŏ - to sōm take kōnski, kere jeszcze sie na co kōmu nadadzōm. Handlujōm niōm ajzownie.


text:
Kiseljowsk
Kiseljowsk (rusce KиceлëBck) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w Kemerowskej oblasći něhdźe 170 kilometrow južnje Kemerowa, něhdźe 60 kilometrow sewjerozapadnje Nowokuznecka a něhdźe 10 kilometrow sewjernje Prokopjewska.
Ma něhdźe 93 tysac wobydlerjow. Sydlišćo je so w lěće 1917 załožiło a ma wot lěta 1936 měšćanske prawa.
Žórło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Wuslědki wšoruskeho ludličenja 2010. Zwjazk 1. Ličba a rozdźělenje ludnosće. Tabulki 5, str. 12–209; 11, str. 312–979


text:
Serbske Nowiny, 14.06.1919:
Knjez Bart z Parisa piše: Kaž z powěsćow, kiž su tudy dóšłe, wuchadźa, připisuja mi němske nowiny rozrěčenje z jenym redaktorom francoskeje nowiny »Le Matin«. [...] Sym hižo tehdy wuběrkej do Budyšina rozpisał, kak wěc so ma. Wjele wěcow we tym nastawku běchu mi scyła njeznate. Wo druhich powěsćach, kiž so tam nadeńdu, njech sebi nichtón njemysli, zo su potajnstwo. Wšě jendźelske a francoske nowiny přinjesu wšědnje nadrobne powěsće wo němskim brónjenju. Woćišćuja tajne wukazy, podawaja ličby němskich železniskich wozow a ličby wo fabrikaciji němskich brónidłow a mjena fabrikow, hdźež so to stawa. Kak chce to hinak być?! Štož našu Łužicu nastupa, Němcy měsacy pospochi škrěča. Čechojo so do Łužicy nawala. Tola Němcy su hotowi, jich hódnje powitać a mjezy zakitaja. A w Čechach sebi ani nazdala na to njepomysla, do Łužicy z nasylnosću ani jeneho muža pósłać. Ale dźiwać so njetrjebaja, zo přez tajku rjejeńcu kedźbliwje sčinjeny susod počina za tym kopać, štož tajka rjejeńca poprawom na sebi ma. [...] Njejsu runjewon Wšoněmcy cyłu Europu přetworili do wulkeho krwawnišća a dymnišća? Nětko moralnje, hospodarsce a wojersce dokładnje poraženi honja wbohi lud do noweho hubjenstwa, do noweho krejrozleća. [...] Su da ludźo we Němcach wowrótnili? Njeje da dosć na zapušćenych stronach Pólskeje, Francoskeje a Belgiskeje? Dyrbi da so hišće cyła srjedźna Europa přewobroćić do zapušćenja a dymnišća? [...] Kak dołho budźe hišće trać, hač so Europa rozswětli a so dorozumi na nowym křesćanskim zakładźe wujednanja a dorozumjenja? Na kóždy pad pak je són wšoněmskich błaznikow a jich njewólnych trabantow dočakał suroweho wotućenja.


text:
2. februara 1990 je so Serbska narodna zhromadźizna Delnjeje Łužicy w Choćebuskej Serbskej rozšěrjenej wyšej šuli „Marjana Domaškojc“ (SRWŠ) prěni raz schadźowała, a to ze zastupnikami narodneje zhromadźizny z Budyšina. Nimale 50 Serbow bě so zhromadźiło, zo bychu wo kročelach za zaručenje přichoda serbstwa po politiskim přewróće a wo zhromadnych zaměrach narodneju zhromadźiznow wobeju Łužicow wuradźowali. We wjace hač třihodźinskej diskusiji běchu sej wšitcy přezjedni, zo maja so Serbja – wšojedne, hdźe bydla, kotry swětonahlad a kotru politisku poziciju maja – zhromadnje za swój lud, za zachowanje a dalše wuwiće serbskeje rěče a kultury zasadźić.
27. januara 1945 wuswobodźichu sowjetscy wojacy 1. ukrainskeje fronty najwjetše němske zaničowanske lěhwo Auschwitz, kotrež dachu fašisća wot nalěća 1940 pola pólskeho města Oświęcim natwarić. Tam nadeńdźechu wuswobodźerjo hišće 9 000 wot esesowcow zawostajenych wosłabjenych jatych. Wjetšinu z nich pak běchu do toho na zapad ćěrili. Němske lěhwo Auschwitz wobsteješe z třoch kacetow. W Auschwitzu I dyrbješe w 20 blokach stajnje nimale 20 000 jatych pod nječłowjeskimi wobstejnosćemi tradać. W bloku 20 morichu jatych z chemiskimi injekcijemi, w dalšim přewjedowachu lěkarjo kaceta złóstniske medicinske eksperimenty ze smjertnym wuskutkom. Wot nazymy 1941 su tam dźesaćitysacy sowjetskich wójnskich jatych z cyanowodźikom (Blausäure) zamordowali.
Dźensa před 30 lětami zaběraše so tehdy třeće schadźowanje Serbskeje narodneje zhromadźizny z přihotami wurjadneho kongresa Domowiny 17. měrca 1990. Tachantski farar dr. Rudolf Kilank namjetowaše zdźěłać pjeć konkretnych předewzaćow, z kotrymiž měł so dźěłowy wuběrk zaběrać. Něhdźe sto wobdźělnikow zeńdźenja 20. januara 1990 je schwaliło, zo měli na wšěch serbskich a dwurěčnych wsach Hornjeje a Delnjeje Łužicy a w Domowinskich skupinach organizować serbske wječorki wo přichodźe našeho ludu a wo nowych wustawkach narodneje organizacije. Podate pokiwy měli zběrać a jako namjet nowych wustawkow Domowiny za schwalenje na kongresu zestajeć a wozjewić.
12. januara před 75 lětami zahaji Sowjetska armeja na wuchodnej fronće sylnu wulkoofensiwu, kotraž sahaše wot Baltiskeho morja hač na Balkan. Wosom frontow Čerwjeneje armeje z 12,5 milionami wojakow nastupi do předposlednjeho wulkonadběha za wuswobodźenje a skónčenje Druheje swětoweje wójny w Europy. Poboku sowjetskeho wójska wojowachu 1. a 2. pólska armeja, 1. čěskosłowakski korps pod generalom Ludvíkom Svobodu, rumunske a bołharske wójsko, 600 000 bojownikow juhosłowjanskeje ludoweje armeje pod maršalom Jozipom Brozom-Titom a francoski lětarski połk „Normandie-Njemen.“ Jednotki sowjetskich a pólskich partizanow w Pólskej, słowakscy a čěscy wobrónjeni spjećowarjo w jich domiznje sowjetski nadběh mócnje podpěrachu.
16. hodownika 1944 zahaji němska Wehrmachta na zapadnej fronće w Ardennach mócnu napřećiwnu ofensiwu přećiwo ameriskemu a jendźelskemu wójsku. Ardenny su horiny na sewjeru wuchodofrancoskeje prowincy Elsaskeje a zapadnje Porynskich šćěpjelowych horin (Rheinisches Schiefergebirge) w Němskej. Wone rozpřestrěwaja so přewažnje w Belgiskej a Luxemburgskej. Po hórskej krajinje ćeče rěka Maas. Na sewjeru su Ardenny 200 do 300 metrow wysoke, na juhu něhdźe 450 metrow. W južnych Wysokich Ardennach je bahnojta krajina z wulkimi lěsami. Wjedro je po wšěch Ardennach jara krute, wosebje pak w zymskim počasu.
Druhi decemberski kónc tydźenja 1989 wotmě so třidnjowska mjezynarodna konferenca „Serbja – narodna mjeńšina w NDR“ w Ewangelskej akademiji Berlin-Wannsee. Atribut „mjezynarodna“ bě trochu přehnaty, dokelž běchu jeje wobdźělnicy přewažnje Serbja z Łužicy, z wuchodneho a Zapadneho Berlina a dalši hosćo.
7. hodownika 1989 zahaji na iniciatiwu Zwjazka ewangelskich cyrkwjow NDR kulojte blido republiki w Berlinskim Dietricha Bonhoefferowym domje swoju jara wuznamnu skutkownosć. „Wažne za nas je, zo wšitke politiske mocy kraja móžnosć dóstanu, runoprawnje sobu dźěłać na zwoprawdźenju zakładnych prašenjow wobnowjenja towaršnosće. Čas chwata“, wuzběhny tehdy wyši cyrkwinski rada Martin Ziegler. Zhromadnje z ewangelskimi cyrkwjemi kraja běštej tež Berlinska biskopska konferenca romsko-katolskeje cyrkwje a Dźěłowe zjednoćenstwo křesćanskich cyrkwjow NDR na schadźowanje za kulojtym blidom přeprosyłoj. Kaž Martin Ziegler rjekny, ma mjeno schadźowanišća być symboliske za duch wuradźowanjow. Ewangelski farar a kěrlušer Dietrich Bonhoeffer zawjazuje, so politiskej a towaršnostnej zamołwitosći njewuwinyć.
14. nowembra 1989 započa nowy ministerski prezident NDR dr. Hans Modrow nowe knježerstwo republiki zestajeć. Dźeń do toho bě Ludowa komora NDR dotalneho 1. sekretara Drježdźanskeho wobwodneho wjednistwa SED za šefa noweje ministerskeje rady wuzwoliła.
Pod třěchu ewangelskeje cyrkwje bě Nowy forum 16. oktobra 1989 w Budyšinje w přepjelnjenej Marje-Marćinej cyrkwi dwójce informaciske zarjadowanje přewjedł, wo čimž minjeny štwórtk hižo pisachmy. Stejnišćo cyrkwinskich kruhow a rozprawa wo synodźe w Eisenachu žněještej mjez přisłucharjemi rozdźělny wothłós. Naměstnik Budyskeho superintendenta, Klukšanski farar Wolfgang Leßmann, rozprawješe tak wo „jara konstruktiwnej rozmołwje z předsydu Budyskeje wokrjesneje rady Lotharom Müllerom“. Farar Leßmann wuzběhny, zo žada sej cyrkej a tež Nowy forum wjace tajkich dialogow wo rozrisanju problemow a wo přichodźe našeho kraja z jeho reprezentantami. Na nócnym forumje w „čerwjenej cyrkwi“ chcychu podate pokiwy, namjety, žadanja a kritiki hnydom statnym organam wokrjesa zapodać. Tute přilubjenje Leßmanna pak njewuwabi mjez wšěmi přitomnymi přihłosowanje.
Z Berlina, Lipska a Drježdźan bě so w oktobru 1989 žołma žadanjow za reformami, demokratiju a swobodu po cyłej NDR rozpřestrěła a 16. oktobra z dwójnym forumom tež Budyšin docpěła. Hłownje z kruhow ewangelskeje Młodeje wosady bě do toho Budyski Nowy forum nastał. Tehdyši młodźinski katechet Christian Schramm, po přewróće wjelelětny wyši měšćanosta, a nětčiši měšćanski radźićel Zelenych Klaus Gruhl słušeštaj k załožićelam foruma.


text:
Kujawsko-Pomorskie
Powiaty: aleksandrowski(Aleksandrów Kujawski), brodnicki(Brodnica), bydgoski(Bydgoszcz), chełmiński(Chełmno), golubsko-dobrzyński(Golub-Dobrzyń), grudziądzki(Grudziądz), inowrocławski(Inowrocław), lipnowski(Lipno), mogileński(Mogilno), nakielski(Nakło nad Notecią), radziejowski(Radziejów), rypiński(Rypin), sępoleński(Sępólno Krajeńskie), świecki(Świecie), toruński(Toruń), tucholski(Tuchola), wąbrzeski(Wąbrzeźno), włocławski(Włocławek), żniński(Żnin) Lubuskie
Powiaty: gorzowski(Gorzów Wielkopolski), krośnieński(Krosno Odrzańskie), międzyrzecki(Międzyrzecz), nowosolski(Nowa Sól), słubicki(Słubice), strzelecko-drezdenecki(Strzelce Krajeńskie), sulęciński(Sulęcin), świebodziński(Świebodzin), wschowski(Wschowa), zielonogórski(Zielona Góra), żagański(Żagań), żarski(Żary) Mazowieckie
Powiaty: białobrzeski(Białobrzegi), ciechanowski(Ciechanów), garwoliński(Garwolin), gostyniński(Gostynin), grodziski(Grodzisk Mazowiecki), grójecki(Grójec), kozienicki(Kozienice), legionowski(Legionowo), lipski(Lipsko), łosicki(Łosice), makowski(Maków Mazowiecki), miński(Mińsk Mazowiecki), mławski(Mława), nowodworski(Nowy Dwór Mazowiecki), ostrołęcki(Ostrołęka), ostrowski(Ostrów Mazowiecka), otwocki(Otwock), piaseczyński(Piaseczno), płocki(Płock), płoński(Płońsk), pruszkowski(Pruszków), przasnyski(Przasnysz), przysuski(Przysucha), pułtuski(Pułtusk), radomski(Radom), siedlecki(Siedlce), sierpecki(Sierpc), sochaczewski(Sochaczew), sokołowski(Sokołów Podlaski), szydłowiecki(Szydłowiec), warszawski zachodni(Ożarów Mazowiecki), węgrowski(Węgrów), wołomiński(Wołomin), wyszkowski(Wyszków), zwoleński(Zwoleń), żuromiński(Żuromin), żyrardowski(Żyrardów) Podlaskie
Powiaty: augustowski(Augustów), białostocki(Białystok), bielski(Bielsk Podlaski), grajewski(Grajewo), hajnowski(Hajnówka), kolneński(Kolno), łomżyński(Łomża), moniecki(Mońki), sejneński(Sejny), siemiatycki(Siemiatycze), sokólski(Sokółka), suwalski(Suwałki), wysokomazowiecki(Wysokie Mazowieckie), zambrowski(Zambrów) Pomorskie
Powiaty: bytowski(Bytów), chojnicki(Chojnice), człuchowski(Człuchów), kartuski(Kartuzy), kościerski(Kościerzyna), kwidzyński(Kwidzyn), lęborski(Lębork), malborski(Malbork), nowodworski(Nowy Dwór Gdański), gdański(Pruszcz Gdański), pucki(Puck), słupski(Słupsk), starogardzki(Starogard Gdański), sztumski(Sztum), tczewski(Tczew), wejherowski(Wejherowo) Warmińsko-Mazurskie
Powiaty: bartoszycki(Bartoszyce), braniewski(Braniewo), działdowski(Działdowo), elbląski(Elbląg), ełcki(Ełk), giżycki(Giżycko), gołdapski(Gołdap), iławski(Iława), kętrzyński(Kętrzyn), lidzbarski(Lidzbark Warmiński), mrągowski(Mrągowo), nidzicki(Nidzica), nowomiejski(Nowe Miasto Lubawskie), olecki(Olecko), olsztyński(Olsztyn), ostródzki(Ostróda), piski(Pisz), szczycieński(Szczytno), węgorzewski(Węgorzewo) Wielkopolskie
Powiaty: chodzieski(Chodzież), czarnkowsko-trzcianecki(Czarnków), gnieźnieński(Gniezno), gostyński(Gostyń), grodziski(Grodzisk Wielkopolski), jarociński(Jarocin), kaliski(Kalisz), kępiński(Kępno), kolski(Koło), koniński(Konin), kościański(Kościan), krotoszyński(Krotoszyn), leszczyński(Leszno), międzychodzki(Międzychód), nowotomyski(Nowy Tomyśl), obornicki(Oborniki), ostrowski(Ostrów Wielkopolski), ostrzeszowski(Ostrzeszów), pilski(Piła), pleszewski(Pleszew), poznański(Poznań), rawicki(Rawicz), słupecki(Słupca), szamotulski(Szamotuły), średzki(Środa Wielkopolska), śremski(Śrem), turecki(Turek), wągrowiecki(Wągrowiec), wolsztyński(Wolsztyn), wrzesiński(Września), złotowski(Złotów) Zachodniopomorskie
Powiaty: białogardzki(Białogard), choszczeński(Choszczno), drawski(Drawsko Pomorskie), goleniowski(Goleniów), gryficki(Gryfice), gryfiński(Gryfino), kamieński(Kamień Pomorski), kołobrzeski(Kołobrzeg), koszaliński(Koszalin), łobeski(Łobez), myśliborski(Myślibórz), policki(Police), pyrzycki(Pyrzyce), sławieński(Sławno), stargardzki(Stargard Szczeciński), szczecinecki(Szczecinek), świdwiński(Świdwin), wałecki(Wałcz)


text:
Meridian (geografija)
Słowo meridian (tež: połodnica) woznamjenja w stopnjowej syći zemje poł dołhostnika (połdołhostnik) na zemskim powjerchu, kotryž wot jednoho geografiskeho čopa k druhemu běži. Je zwjazowaca linija wšěch geografiskich městnow, na kotrychž słónco w jenakim času najwyši dypk swojeje dnjoweje čary (dnjowy wobłuk) na njebju zaběra, na kotrychž je potajkim připołdnjo. Pochad słowa wot łaćonskeho circulus meridianus „připołdniši kruh“ tohorunja na tutón zwisk pokazuje.
Wšě dypki z jenakej geografiskej dołhosću, tuž z jenakim "stopnjom dołhosće", leža na jednym a tym samym meridianje. Zapřijeći 'stopjeń dołhosće' a 'meridian' woznamjenjetej tuž jenakej liniji na zemskim powjerchu a hodźa so tohodla synonymnje wužiwać, při wužiwanju zapřijeća 'stopjeń dołhosće' wšak so aspekt kutoweho podaća a při wužiwanju zapřijeća 'meridian' aspekt słónčneho stawa připołdnišeho časa podšmóruje.
Druhdy so tute zapřijeće mylnje tež jako synonym za połny dołhostnik wužiwa.
Strach zaměny wobsteji z meridianowym zapřijećom astronomow, kotřiž njebjeski meridian skrótka tež meridian mjenuja a pod tym specialny wulki kruh na njebjeskej kuli rozumja.
Meridiany jako idealna linija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Meridiany maja (hdyž so zemja jako kula abo dokładnišo jako rotaciski elipsoid wobhladuje) wšě jenaki rozsah, přetož wotstawk mjez čopomaj je při rotaciskim ćělesu přeco konstantny. Potajkim su dołhostniki na rozdźěl wot šěrokostnikow přeco wulke kruhi a tohodla meridiany přeco tež poł wulkeho kruha. Dołhosć meridiana je na referencnym elipsoidźe WGS84 wok. 20.003,9 km.[1]
Wuchadźejo wot čopa, so wotstawk mjez dwěmaj meridianomaj přeco wjace powjetša, doniž naposledk na ekwatorje swój maksimum njedocpěje. Wotstawk mjez meridianami, kotrež su wo 1° mjez sobu zdalene, pomjenuje so wotšěrjenje. Wono je wotwisne wot wužiwaneho referencneho elipsoida. Při Besselowym elipsoidźe na př. je wotšěrjenje na ekwatorje 111,307 km a na 50. stopnju šěrokosće, tuž w Srjedźnej Europje, wšak jenož 71,687 km.
Wosebite meridiany[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Pariski meridian je nulowy meridian był, kotryž bě so do Mjezynarodneje meridianoweje konferency z lěta 1884 wužił a leži 2° 20' 14.025" na wuchod wot Greenwichoweho meridiana, kotryž so hakle wot toho powšitkownje wužiwa. Parisowy meridian dźe prěki přez Pariski obserwatorij.
Hórka w Greenwichu je stejnišćo něhdyšeho Royal Greenwich Observatory (Flamsteed House), přez kotryž nulowy meridian běži, kotryž bu w lěće 1884 dojednany a po kotrymž je Greenwich Mean Time postajeny.
Wěste meridiany wobmjezuja časowe pasma, do kotrychž zemja je rozdźělena. Połny wobwjert zemje wo 360 stopnjow traje jedyn dźeń ze 24 hodźin, tuž 1.440 mjeńšin. Z tuteje přičiny je časowy wotstawk mjez dwěmaj meridianomaj dokładnje 4 mjeńšiny (1.440 : 360). Diferenca městneho časa dweju městnow, kotrejž matej w stopnjowej syći zemje wotstawk wot 15 stopnjow dołhosće, je tohodla dokładnje 1 hodźina = 60 mjeńšin (jeli so [srjedźna] geografiska časowa definicija wužiwa).
Zhorjelc, najwuchodniše město Němskeje, leži dokładnje na 15. meridianje (geografiske połoženje: 15° 00' w. d.) a by tohodla wot Greenwicha dokładnje wo jednu hodźinu časowje přesunjeny był.
Dokelž so přeběh časowych pasmow wšak nic jenož na geografiskich, ale tež na praktiskich a politiskich směrnicach orientuje, móže diferenca zakonskeho časa mjez dwěmaj městnomaj tež wjetša abo mjeńša hač městna časowa diferenca być. Postajene časowe pasma rozeznawaja so zwjetša wo połne hodźiny, zrědka tež wo poł hodźiny. Wosebitosć stej čopaj, dokelž tu wšě meridiany a z nimi tež wšě časowe pasma hromadźe padaja. Na čopje je móžno, z mało krokami wšě časowe pasma překročić. Za Antarktis je so postajiło, zo tu wšudźe koordinowany swětowy čas płaći.
Meridianowa ekspedicija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
W lěće 1792 dyrbjała so jako přikład tak dołheje kaž móžno prosteje zdalenosć mjez Dünkirchenom a Barcelonu eksaktnje zwěsćić. Tak mjenowana meridianowa ekspedicija je so wot Jean-Baptiste Joseph Delambre, Pierre Méchain a jeho asistenta Jean Joseph Tranchot přewjedła resp. nawjedowała. Méchain a Tranchot přewzaštaj južny a Delambre přewza sewjerny sektor. Ekspedicija traješe hłownje dla wuskutkow francoskeje rewolucije a wojerskich podawkow (inwazija přez Prusku a francosko-španiska wójna) naposlědk sydom lět. Zakładnu liniju triangulacijow su woni blisko Parisa rozměrili. Jich wuslědki su so přez mjezynarodnu konferencu wědomostnikow 1799 w Parisu akceptowali. Direktny sćěh je wobličenje a konstrukcija prametra, kotryž jako měra najprjedy w cyłej Francoskej płaćiwosć naby. Jeho wotchilenje wučinja měrjenskeje njedokładnosće dla jenož 0,2 milimetrow porno pozdźišim měrjenjam. Něhdyša nowa měra bě jako dźesaćmilionty dźěl čary wot čopa k ekwatorej definowana. Dalše spóznaće přez ekspediciju běše, zo woprawdźita forma zemje runoměrny elipsoid njeje, ale je w swojej njeprawidłownosći skerje je na powjerch běrny podobna.
Hlej tež[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Film[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Axel Engstfeld: Terra X - Die Jagd nach dem Urmeter. Deutschland, Großbritannien, Frankreich, 2010, 52 min. Dokumentacija z hrajnymi scenami, zdźěla na originalnych městnach. Mjezynarodny geografiski institut[2] w Parisu staji za wjerćenske dźěła tež original repeticiskeho kruha k dispoziciji.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ The Earth according to WGS 84; calculated by Sigurd Humerfelt.
- ↑ http://www.ign.fr/ Mjezynarodny geografiski institut (Institut géographique national)


text:
Śwjodki Jehowe
Śwjodki Jehowe – wyznańowy zwjůnzek rachowany do restoracjůńizmu. Głoszům uůne, co jedźinym Bogem je Jehowa a że ńyskoro przińdźe Boże Krůlestwo na Źymji, a terozki sům "uostatńe czasy". Założyńi we 1870 roku uod Charlesa Russella.
Růżńice we doktryńe ze katolicyzmym[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Śwjodki Jehowe uodćepujům nauka uo Trůjcy, wjerzům, co ino Jehowa je Bogem, Duch Śwjynty je uůnygo "czynnům mocům" a Jezus bůł pjyrw duchowům istotům, a ńyskorzi nojwjynkszym ze ludźi. Uodćepujům apostolsko tradycyjo a wszyjstke nauki, kere ńy pochodzům ze Bibliji. Ńy uobchodzům żodnych śwjůnt krům Pamjůntki śmjyrći Jezusa (roz do roku 14. Nisan podug żydowskigo kalyndorza). Ńy uobchodzům tyż Godůw, skiż tygo, co ńy ma we Bibliji ńikaj pisane, co Jezus fajrowoł gyburstag. Uodćepujům ńykere kśyngi ze katolickigo kanůnu Biblije kej apokryfy. Wjerzům, aże po umarću ńy ma ńic, aże do Uostatycznygo Gerychtu po kerym prawe ludźe zmartwychwstanům. Wjerzům, aże uůne prawe ludźe bydům żywobyły na uodnowjůnyj Źymji na zowdy, a przińdźe na ńij Boże Krůlestwo, kere je jedźinům prawům władzům. Podug ńich, do zgody ze Biblijům, ńy trza brać udźołu we polityce skiż tego, co rzůndy ludźi i tak upadnům. Uznowajům tyż, co wroz ze Krystusym 144 tauzyny wybranych bydům tworzyć rzůnd we Ńebje. Uznowajům, aże Jahwe lebo Jehowa je to prawe a jedźine Boże Mjano. Majům nakozane łaźić uod chałpy do chałpy a uosprawjać uo Krůlestwje.


text:
Wyd. 2, angielskie, zm. i popr.
Wydawnictwo Politechniki Śląskiej
Baza „Dorobek” ; oai:repolis.bg.polsl.pl:53362 ; doi:10.34918/58818
Wydział Architektury. Politechnika Śląska
własność autora - umowa licencyjna PŚ
Sep 23, 2020
May 6, 2019
276
https://repolis.bg.polsl.pl/publication/58818
Bujniewicz, Zbyszko
Witeczek, Jerzy Taczewski, Tomasz Huebner, Jarosław Kurek, Jan Zubel, Henryk Komarzyńska-Świeściak, Elżbieta Kościńska, Marta Pancewicz, Alina Bujniewicz, Zbyszko Kołodziej, Anna Tomanek, Michał Janowski, Maciej Witeczek, Jerzy. Red. Wydział Architektury. Politechnika Śląska Wagner, Tomasz. Oprac. Kossak-Jagodzińska, Anna. Oprac. Załęcka, Magdalena. Oprac.
Witeczek, Jerzy Wagner, Tomasz Bonenberg, Wojciech Bonenberg, Agata Bujniewicz, Zbyszko Cibis, Jerzy Czajka, Roman Czarnecki, Jakub Duda, Andrzej Gronostajska, Barbara Jóźwik, Anna Magdziak, Monika Majerska-Pałubicka, Beata Maryńczuk, Paweł Nakonieczny, Ryszard Nawrot, Grzegorz Olejko, Wiesław Pallado, Jan Peřinková, Martina Student, Aleš Raczyński, Miłosz Kossak-Jagodzińska, Anna Serdyńska, Joanna Sobolewski, Andrzej Sokołowska-Moskwiak, Joanna Tomanek, Michał Witkowski, Bogusław Wojewódka, Jerzy Zalewski, Krzysztof Gil, Adam Witeczek, Jerzy. Red. Wydział Architektury. Politechnika Śląska Witeczek, Jerzy. Oprac. Kossak-Jagodzińska, Anna. Oprac. Wagner, Tomasz. Oprac.
Mańka-Szulik, Małgorzata Witeczek, Jerzy Wojewódka, Jerzy Wagner, Tomasz Juzwa, Nina Witeczek, Aleksandra Bogdan, Mirosław Bujniewicz, Zbyszko Cibis, Jerzy Czajka, Roman Czarnecki, Jakub Gorczyca, Adam Grzegórzko, Radosław Jóźwik, Anna Kossak-Jagodzińska, Anna Serdyńska, Joanna Magdziak, Monika Makowska, Beata Maryńczuk, Paweł Nadolny, Adam Nawrot, Grzegorz Niebrzydowski, Wojciech Niezabitowska, Ewa Olejko, Wiesław Frolíková Palánová, Klára Pallado, Jan Peřinková, Martina Radwański, Damian Sokołowska-Moskwiak, Joanna Tomanek, Michał Witkowski, Bogusław Zalewski, Krzysztof Gil, Adam Witeczek, Jerzy. Red. Wydział Architektury. Politechnika Śląska Witeczek, Jerzy. Oprac. Wagner, Tomasz. Oprac. Kossak-Jagodzińska, Anna. Oprac. Wojewódka, Jerzy. Oprac.
Stania, Andrzej Witeczek, Jerzy Duda, Andrzej Pallado, Jan Wagner, Tomasz Sokołowska-Moskwiak, Joanna Czarnecki, Jakub Lenartowicz, J. Krzysztof Kyselka, Mojmír Šamánek, Josef Gronostajska, Barbara Peřinková, Martina Bursiewicz, Natalia Bonenberg, Agata Brych, Małgorzata Bujniewicz, Zbyszko Podgórna, Diana Cibis, Jerzy Bednarski, Adam Czajka, Roman Sobolewski, Andrzej Eckert, Wojciech Nowogońska, Beata Grzegórzko, Radosław Jóźwik, Anna Jóźwik, Renata Kochański, Paweł Kossak-Jagodzińska, Anna Serdyńska, Joanna Łotysz, Sławomir Majerska-Pałubicka, Beata Maryńczuk, Paweł Nadolny, Adam Nawrot, Grzegorz Olejko, Wiesław Radwański, Damian Špačková, Eva Tomanek, Michał Dębowski, Janusz Witkowski, Bogusław Wojewódka, Jerzy Wrana, Jan Zabawa-Krzypkowska, Joanna Zubel, Henryk Witeczek, Jerzy. Red. Wydział Architektury. Politechnika Śląska Witeczek, Jerzy. Oprac. Wagner, Tomasz. Oprac. Kossak-Jagodzińska, Anna. Oprac. Wojewódka, Jerzy. Oprac.
Balcer-Zgraja, Małgorzata Berbesz, Anna Bigaj, Przemysław Ciepłucha, Wojciech Czafík, Michal Frolíková Palánová, Klára Fross, Klaudiusz Gierbienis, Marcin Gronostajska, Barbara Hořínek, Jiří Janicka-Świerguła, Katarzyna Juračka, Ondřej Kozłowski, Tomasz Maciejewska, Eliza Mielnik, Anna Nowak, Anna Patrycja Pięt, Agata Puškár, Branislav Rostański, Krzysztof Marek Rynkowska-Sachse, Anna Slivka, Filip Stasyuk, Olena Szuba, Bogusław Twardowski, Grzegorz Vráblová, Edita Wagner, Tomasz Komar, Beata. Red. Wagner, Tomasz. Red.
Zalewski, Krzysztof Lisik, Adam. Promotor Niezabitowska, Elżbieta. Recenzent Bonenberg, Wojciech. Recenzent
Rabiej, Jan Gil, Adam Paprzyca, Krystyna Kryworuczko, Jurij Słuchocka, Katarzyna Głuchowski, Marcin Początko, Marek Wala, Ewa Swoszowska, Justyna Sulimowska-Ociepka, Anna Rutyna, Halina Wojtowicz-Jankowska, Dorota Wojnowska-Heciak, Magdalena Heciak, Jakub Gil, Bożena Zalewski, Krzysztof Fiuk, Piotr Komar, Beata. Red. Rabiej, Jan. Red.


text:
Ludwigshafen
Ludwigshafen (oficielnje Ludwigshafen am Rhein) jo wjelike město z něźi 160.000 wobydlarjami w krotkowjacornej Nimskej. Lažy napśeśiwo Mannheimoju a wulewoju Neckara pśi lěwem brjoze Ryna na krotkem zajtšu Rheinland-Pfalcojska a jo wažne industrijowe srjejźišćo regiona. Město wobstoj akle wót lěta 1853 ako samostatna gmejna a jo mjaztym wósebnje ako sedło BASF a městno Tatorta nadregionalnje znate.
Strona ma dosć miłu a suchu klima z pśerěznej temperaturu wót 11,2 °C. Dalše wjelike města we wokolinje Ludwigshafena su Mainz na pódpołnocy, Darmstadt na dłujkem zajtšu, Heidelberg na krotkem zajtšu a Karlsruhe na pódpołdnju.
Ludwigshafen jo rodne město něgajšnego zwězkowego kanclarja Helmuta Kohla (* 1930) a něgajšnego sakskego ministarskego prezidenta Kurta Biedenkopfa (* 1930).


text:
Witajće k nam!
Rěčespytny wotrjad Serbskeho instituta prezentuje Wam tu zběrku rěčnokulturnych přinoškow, kotrež wozjewjeja Budyske rěčespytnicy (Anja Pohončowa, Jana Šołćina, Sonja Wölkowa) wot lěta 2002 prawidłownje w serbskim programje MDR pod rubriku „Rěčny kućik“. Na tajke wašnje nastawa wob lěto něhdźe 50 přinoškow. Mjeztym je so nahromadźiła nahladna hromadka bóle praktiskich hač teoretiskich rozmyslowanjow wo najwšelakorišich prašenjach moderneje hornjoserbšćiny, kotrež na tutej internetnej stronje zjawnosći spřistupnjamy. W nich zmóžnjamy z pomocu pytanskich funkcijow rešeršowanje za konkretnymi přikładami abo temami. Wjace informacijow wo zaměrje tutych přinoškow namakaće tu.


text:
William Krause
William Krause (roź. 18. nowembra 1875 w Drježdźanach; wum. 30. junija 1925 tamkor) jo był nimski mólaŕ a pśijaśel Serbow.
W lětach 1902-1912 jo William Krause wšykne lěśojske mjasece w Slěpem pśebywał. Wón jo tam měł ateljej pla fararja Mateja Handrika. W serbskich stronach, w serbskej kulturje a nałogach jo wón namakał wjele zaśišćow, kótarež w swójej mólbje do nimjernosći zapisał. Jogo wobraze pokazuju wšedne žywjenje Serbow, ale teke mj.dr. swěźeńske śěgi a swajźby.
W 1906 jo Krause ako prědny nimski wuměłc Maśice Serbskej pśistupił.
Twóŕby (wuběrk)[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Literatura[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- Marija Wjelic: Krause, William. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, b. 288


text:
Peniophorella cylindrocystidiata je grzib[2], co go nojprzōd ôpisoł Boidin & Gilles, a terŏźnõ nazwã doł mu K.H. Larss. 2007. Peniophorella cylindrocystidiata nŏleży do zorty Peniophorella, klasy Agaricomycetes, grōmady Basidiomycota i krōlestwa grzibōw.[3][4] Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.[3]
Peniophorella cylindrocystidiata je grzib, co go nojprzōd ôpisoł Boidin & Gilles, a terŏźnõ nazwã doł mu K.H. Larss. 2007. Peniophorella cylindrocystidiata nŏleży do zorty Peniophorella, klasy Agaricomycetes, grōmady Basidiomycota i krōlestwa grzibōw. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.


text:
Erfurt (B/SN). Katolski běrow Durinskeje wozjewi k próstwje krajneje frakcije strony AfD „Nabožinsku swobodu škitać – namócnym přeńdźenjam na křesćanskich požadarjach azyla zadźěwać“ nowinsku zdźělenku. Ordinariatny rada Winfried Weinreich pisa: „Dźiwajo na mnohe nadpady na azylowe přebywanišća staja so problematika škita wšitkich ćěkancow, njewotwisnje wot jich nabožinskeje přisłušnosće. Nabožinska swoboda w našim kraju pak njepłaći jeničce za křesćanskich požadarjow azyla. Tele zakładne prawo přisteji kóždemu čłowjekej, njewotwisnje wot nabožiny. To wuzamkuje kóždužkuli nabožnje motiwowanu diskriminaciju – wězo tež napřećo křesćanam.
Ličba katolikow přiběrała


text: Budyšin (CS/SN). Nimale 40 Budyšanow wopyta tele dny partnerske město Dreux. Hosćićeljo jich wutrobnje witachu. Mnozy čłonojo Budyskeho partnerskeho towarstwa wudźeržuja hižo wjele lět přećelstwa do Dreuxja. Runje tak wutrobnje pak buchu takrjec nowačcy witani. Mjez nimi běchu šulerjo wokrjesneje hudźbneje šule ze swojimi wučerkami a instrumantami. Na jězbje do Dreuxja pozastachu w lothringskim Nancy. Tele město na wšelakore wašnje pokazuje, zo česća sej tam pólskeho krala Stanisława Leszczyńskeho, kiž bě we 18. lětstotku jako wójwoda nad Lothringskej knježił. Nancy ma krasne Stanisławske naměsto a wulkotny park wosrjedź města.


text:
Idzie szukać we necu po naszymu!
Pokozoł sie nowy ślōnski serwis, jakigo jeszcze niy było. Silling.org przigotowoł do ślōnskij społeczności wyszukowarka internetowo ze interfejsym po naszymu!
Wyszukowarka mo miano Szukocz i żeby być barzij akuratnym, trza by ô nij pedzieć, że ôna je metawyszukowarka. To ôznaczo, że ôna niy mo swojij listy strōn, ino pokazuje wyniki ze inkszych wyszukowarek na jednym ekranie.
Ôprogramowanie ôd Szukocza to paket searx, co ôd Kōmisyje Europejskij dostoł grant we rōmach programu Internetu Nowyj Gyneracyje (New Generation Internet; NGI). To je program, co spiyro europejske inicjatywy, co mogōm pōmōc zbudować internet do ludzi zamiast do amerykańskich korporacyji.
Architektura ôd Szukocza je tak zbudowano, że wyszukowarka szanuje prywatność ôd używocza. Nojbarzij ciepie sie we ôczy to, że serwis wychodnie niy ôstawio po sobie zbiorōw cookies. Dopiyro jak sie zmiyni preferyncyje, to ône sōm spamiyntowane we cookies. Te zbiory niy sōm używane do niczego inkszego, ino do pamiyntanio preferyncyji.
Wyszukowarka niy pokazuje tyż profilowanych wynikōw szukanio. Co to ôznaczo? Że Google tworzi ô kożdym używoczu profil, żeby wiedzieć, co go nojbarzij interesuje. Google wiy, że używocz na feryje jeździ do połedniowyj Europy abo woli klocki Lego ôd ciastoliny i przi szukaniu pryndzyj pokoże Italijo i Lego niż Egipt i ciastolina. Take profilowanie je dobre, ale ôno sie niy ôgraniczo ino do feryji i bawidełek. To sie tyko tyż wiadōmości i spraw światopoglōndowych, tōż Google zawiyro ludzi we kōmorze echo i pokazuje to, co sie zgodzo ze jejich włosnym poglōndami. To kludzi to coroz barzij ekstrymalnych poglōndōw i tego, że przestowōmy umieć ze sobōm godać. Szukocz niy tworzi żodnego profilu i wszyskim pokazuje gynau take same wyniki, co może pōmōc we lepszym spokopiyniu świata i byciu lepij poinformowanym.
Ôkrōm prywatności wyszukowarka mo funkcyje szukanio we wybranym jynzyku i przekazowanio szukanio we inksze miyjsca. Bez przikłod wpisanie we Szukoczu:
!!wach Bytōm
prześle pytanie do Wachtyrza, a tyn pokoże wszyske artykuły, co w nich je mowa ô Bytōmiu. Wiyncyj takich skrōtōw szukanio idzie znojś na podstrōnie „instrukcyjo”.
Adresa ôd serwisu to https://szukocz.slon.ski. Dodejcie sie do przeglōndarek.


text:
Slepo
Slepo (delnjoserbsce Slěpe,[2] němsce Schleife) wjes a sydło gmejny kaž tež zarjadniskeho zjednoćenstwa ze samsnym mjenom na samym sewjeru Hornjeje Łužicy a sakskeho wokrjesa Zhorjelc. Wot srjedź 1990tych lět słušatej wjesce Rowno a Mułkecy ke gmejnje.
Slepo je jako wosada w serbskim sydlenskim rumje srjedźišćo Slepjanskeho regiona, w kotrymž Slepjanski dialekt serbskeje rěče a Slepjanska drasta stej doma. W Slepjanskim dialekće ma tute sydlišćo njeoficielne mjeno Slěpe.
Wot cyłkownje 2400 wobydlerjow bydla 1800 w Slepom samym, 400 w Rownom a 200 w Mułkecach.
Geografija a wobchad[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Gmejna Slepo leži w sewjernym dźělu wokrjesa, blisko hranicy z Braniborskej. Leži 10 km na sewjerozapad wot Běłeje Wody a 13 km na wuchod wot měšćanskeho wobwoda Grodka. Z gmejnu mjezuja gmejny Dźěwin na wuchod, Trjebin na juh, Sprjewiny Doł na zapad a město Grodk ze swojimaj městnymaj dźělomaj Syjk a Lěsk na sewjer. Gmejna je z dwórnišćom k železniskej čarje Berlin–Zhorjelc přiwjazana. Zwjazkowa dróha 156 přeběži na sewjer wot gmejny, planowana zwjazkowa dróha 160 by při realizaciji sewjerneje trasy přez teritorij gmejny přeběžała.
Slepo leži w lěsatych kónčinach[3] na sewjernej kromje Mužakowskeje hole. Na teritoriju gmejny leži dźěl Brězowskeho jězora a Přirodoškitneho pasma „Altes Schleifer Teichgelände“. Charakteristiska za Slepjanski region je nimo toho rěčka Struga, kotraž běži přez wšitke tři gmejnske dźěle gmejny.
Wjesne dźěle[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Slepjanska gmejna wobsteji ze slědowacych wsow:
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Stawizny sydlišća[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Slepo bu 21. januara 1272 prěni raz jako Slepe we wopismje naspomnjene.[5] W tutym času bě sydlerski proces, kotryž w Slepjanskim regionje najskerje w 12. abo zažnym lětstotku přez Serbow z Delnjeje Łužicy započa, w połnym běhu. Najebać bliskosće k staremu sydlenskemu teritorijej Mužakowskeho knjejstwa běchu wsy w krajnoknjejskim wobsydstwje. Wokoło srjedź 14. lětstotka bě Slepo sydło zemjanskeje swójby von Köckritz, kotraž prěnjotnje z Bohotskeje pochadźeše a dalše ležownosće w Delnjej Łužicy měješe. Slědy swójby pozhubjeja so w Slepom wokoło lěta 1430; wokoło srjedź lětstotka su Mužakowske knjejstwo a dalše wsy wosady Mužakowske pertinency. Zo by so dołh Mužakowskeho knjejstwa tłóčił, buchu běžne dawki ze Slepoho a Rownoho wot Wenzela von Biberstein w lěće 1464 za 200 kopow krošow Klóštrej Marijinej Hwězdźe předate. W žehlacej so zwadźe mjez Bibersteinec a krajneho knjeza, kral Ferdinand I., přehna Sigmud von Biberstein 1541 katolskeho fararja ze Slepoho, zo by jeho přez protestantiskeho prědarja wuměnił.
W Třicećilětnej wójnje wuskutkowaše so połoženje wsy při Delnjej krajnej dróze (tež Delnja wojerska dróha mjenowana), kotraž wjedźe wot Lipska přez Grodk, Mužakow a Žarow do Waršawy, žałostnje. Mjez 1630 a 1647 zapustny 21 z 40 žiwnosćow přez přećah wójskow a jich sćěwki. Wokoło kónca wójny dóńdźe knjejstwo Mužakow přez žeńtwu ke Callenbergec hrabjam. Curt Reinicke II. von Callenberg wadźeše so mjez 1678 a 1690 z burami Slepjanskeje wosady wo njepřinjesene robotne słužby. Po tym zo běchu na spočatku jenož Slepjanscy burojo, dóńdźe wot 1686 tež k zwadźe z burami z Mułkec, Miłoraza a Rowna. Kruće rozsudźeny, burske spjećowanje łamać, zwužitkowa swoje knjejske móžnosće. Po tym ćeknychu wjacori burojo do susodneho knjejstwa Wojerecy abo do delnjołužiskeho Lěska. Wot jeho syna, hrabje Aleksandra z Callenberga, dósta Slepo w lěće 1730 šulu.
W Napoleonskich wójnach pochodowachu wójska wobeju stronow přez Slepo. Sakska, wojujo na francoskej stronje, dyrbješe tohodla 1815 mj. dr. wuchodny dźěl Hornjeje Łužicy wotstupić. Slepo dóńdźe přez to do nowotworjeneho wokrjesa Rózbork, prowinca Šleska. Regulowanske procesy komdźachu wotstronjenje feudalizma w Slepom přez 30 lět hač do 1858. Wudwór Slepo bě 1873 dźewjaty a posledni z dwaceći knjejskich wudworow, kotrež buchu wot stawoweho knjejstwa Mužakow špatnych wunoškow dla rozpušćene.
W nocy wot 2. do 3. junija 1889 steješe žiwnosć w płomjenjach. Mócny wuchodny wětřik na woheń přeskočić, tak zo po krótkim času 31 twarjenjow so paleše. Přez woheń zniči so 11 statokow na woběmaj bokomaj wjesneje dróhi. Na tutón wulkowoheń dopomina tafla z napismom Eben-Ezer[6], kotraž bu w nowotwarje bydlenskeho domu poslednjeho potrjecheneho statoka zasadźena.
Železniska čara Berlin–Zhorjelc Berlinskeho-Zhorjelskeho železniskeho towarstwa bu 1867 na juh wote wsy přez ležownosć Slepo wjedźena. Železniske zastanišćo bu hišće do wróćicy lětstotka wo póstowu agenturu, čakarnju za pasažerow, bydlenske twarjenja za železniskich zastojnikow a staciju za tworowy wobchad. Mjez Grodkom a Slepom dóńdźe 7. awgusta 1905 dla čłowjeskich zmylkow k zražce dweju ćahow, při kotrejž 13 ludźi zemrě.
Gmejna naby 1914 wot Mužakowskeho stawoweho knjeza Traugott Herrman Graf von Arnim-Muskau přestrjenje wot Strugi hač k železniskej liniji a 1920 wot jeho syna a potomnika, Adolfa hrabje von Arnim-Muskau, dalšich 150 jutrow lěsa za železniskej liniju. Tute přestrjenje buchu do parcelow rozdźělene a na zajimcow předate. Přez to nastate sydlišćo kaž tež ludnostny prud ze zhubjenych wuchodnych teritorijow wuskutkowachu enormny přiběranje ludnosće. Přez Slepo, hižo před wubuchom Prěnjeje swětoweje wójny elektrifikowane, bu 1926 100-kV-milinowód wot milinarnje Dubrawa do Žahanja stajeny. Tutón milinowód bu 1946 jako reparaciski wukon za Sowjetski zwjazk wottwarjeny.
Wjesne mjeno[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Mjeno je so drje wot słowjanskeho „slip“ kaž ‚bórbotanje‘ wotwodźiło, štož móhło wot bórbotacy šum při stupanju na łuhowu pódu pochadźeć. Poh Meškanku[7] „nasta [Schleife – Slepo] na městnje, z kotrehož woda wustupowaše, hdyž něchtó dźěše na nim, k starosłowjanskemu slěpati‚ žórlić so‘“.
Rěč[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Po Mukowej statistice z lětow 1884/85 rěčachu tehdy 595 wot cyłkownje 615 Slepjanow serbsce (97 %).[8] W cyłej Slepjanskej wosadźe chodźachu tehdy 4094 wosadnych k serbskej a 402 k němskej spowědźi. Wot 57 paćerskich dźěći lěta 1884 bě 42 serbskich.[9]
Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 w Slepjanskej gmejnje serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 44,9 %.[10]
Slepjanska wosada[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wjetšina nabožneje ludnosće je ewangelska. K wosadźe słuša sydom wsow zarjadniskeho zjednoćenstwa (Dźěwin, Brězowka, Mułkecy, Miłoraz, Rowno, Slepo, Trjebin) a braniborski Lěsk. Hač do spočatka 1920tych lět buštej Nowe Město/Sprjewja a Miłoraski městny dźěl Rula (Ruhlmühle) do Sprjejčanskeje wosady přefarowanej. To samsne bě so hižo do toho z Drětwju stało.
Kubłanje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
W Rownjanskej Witaj-pěstowarni a w zakładnej a srjedźnej šuli „Dr. Marja Grólmusec“ podawa so tež serbšćina přidatnje k normalnemu wučbnemu planej.
W twarjenskim kompleksu zarjadniskej šule bu w lěće 1992 prěnja ciwilnosłužbowa šula nowych zwjazkowych krajow zaměstnjene. W jeničkej ciwilnosłužbowej šuli Sakskeje absolwuja ciwilnu słužbu wukonjacy jedno- hač do dwutydźenske kursy za politiske kubłanje.
Politika[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 57 (Zhorjelc 1) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 157 (Zhorjelc).
Wosobiny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
W Slepom naby Jakub Lorenc (1874–1939) piłu, kotrejež dochody jemu dowolichu, jako swobodnje skutkowacy literat pod pseudonymom Zalěski dźěłać. Płaći jako najwuznamniši serbski spisowaćel mjezywójneho časa. Jeho wnuk Kito Lorenc (1938–2017) je so w Slepom narodźił. Płaći jako najwuznamniši serbski lyrikar přitomnosće.
Spisowaćel, basnik a grafikar Julius Eduard Wjelan narodźi so 1817 w Slepom a skutkowaše wot 1852 do 1892 jako ewangelski farar w swojej ródnej wsy. Tež serbski wědomostnik a statistikar Arnošt Černik (1910–1988) a rěčewědnik Hync Rychtaŕ (* 1951) pochadźataj ze Slepoho.
Jako fararjo skutkowachu w Slepom nimo toho Handrij Rheniš (1778–1805), Jan Bohumił Junghänel (1807–10) a Matej Handrik (1892–1934).
W Rownom bě spisowaćel a połbur Hanzo Njepila (1766–1856) cyły čas swojeho žiwjenja žiwy. Přez jeho twórby dóstawamy dohlad do burskeho žiwjenja jeho časa.
Zajimawostki[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- pózdnjogotiska cyrkej ze 14. lětstotka w Slepom
- Farske pódlanske twarjenja we cyhelowym wašnju z pólnych kamjenjow w Slepom
- Serbski kulturny centrum w Slepom
- Njepilec statok ze serbskej burskej stwu w Rownom
- historiske serbske narowne kamjenje na Rownjanskim kěrchowje (najwjetša zběrka serbskich kamjenjow w ewangelskej Łužicy)
- přirodoškitne pasmo Pralěs Běła Woda / přirodoškitne pasmo Trjebinski zwěrjenc (wotbagrowanaj za Wochožansku jamu)
- krajinoškitne pasmo Mułkečanske nasypnišćo
- přirodoškitne pasmo Stara Slepjanska hatna krajina (wulki hat)
- Brězowski jězor (južny brjóh)
Literatura[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Rychtaŕ, H. (wud.), Slěpjańska cytanka. Teksty z dweju stolěćowy w Slěpjańskem serbskem dialekće a w němskej rěcy. Budyšyn: LND, 1995.
- Grojlich, M.: Mjez horami a holu. Wjesne zapiski. LND, Budyšin 1998, str. 117–123
- Lange, A., Krawc, E., Historiske wuměnjenja za wuwiće Slepjanskeje ludoweje kultury. Budyšin: Dom za serbsku ludowu kulturu, 1991.
- Merkel, W., Lange, A., Balke, L., K materielnej ludowej kulturje Slepjanskich Serbow. Budyšin: Dom za serbsku ludowu kulturu, 1991.
- Pietsch, K., Musiat, S., Wašnja a nałožki Slepjanskich Serbow. Budyšin: Dom za serbsku ludowu kulturu, 1991.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Aktualne ličby wobydlerstwa po gmejnach 2019; Statistiski krajny zarjad Sakskeje
- ↑ W internetowym słowniku: Schleife
- ↑ Statistiski krajowy zarjad Swobodneho stata Sakska podawa z 4187 ha gmejnskeje přestrjenje 2324 ha jako lěsnu přestrjeń, hlej Gmejnska statistika za Slepo.
- ↑ Statistiski krajny zarjad Sakskeje: gmejna Slepo (němsce)
- ↑ Slepo w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)
- ↑ Po přikładźe bibliskeho sydlišća Eben-Ezer, 1. Samuel 7, 12 (‚kamjeń (Božeje) pomocy‘, t. r. „dotud je Bóh nam pomhał“)
- ↑ Jan Meschgang: Die Ortsnamen der Oberlausitz. 2. nakład. Domowina-Verlag, Bautzen 1979 (bearbeitet von Ernst Eichler).
- ↑ Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954. → wšě wjeski
- ↑ Arnošt Muka: Statistika Łužiskich Serbow. Wobličenje a wopisanje hornjo- a delnjo-łužiskeho Serbowstwa w lětach 1880–1885. Budyšin 1884–86, str. 177
- ↑ Ludwig Elle: Sprachenpolitik in der Lausitz. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1995, str. 255. [1738 wobydlerjow, z nich 460 dorosćenych z aktiwnymi znajomosćemi serbšćiny, 152 z pasiwnymi, 168 serbskich dźěći a młodostnych, 958 bjez znajomosćow] → wšě wjeski
Wotkazy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Bejerecy | Bjenadźicy | Bertsdorf-Hörnitz | Běła Woda | Dźěwin | Habrachćicy-Nowe Jěžercy | Hainewalde | Hamor | Hórka | Chrjebja-Nowa Wjes | Jabłońc | Jonsdorf | Kodrecy | Kotmar | Kralowski haj | Krušwica | Kwětanecy při jězoru | Lěwałd | Lubij | Lutarjecy | Markoćicy | Mikow | Mittelherwigsdorf | Mužakow | Niska | Nowosólc-Horni Hródk | Nysowa łučina | Ochranow | Olbersdorf | Ojbin | Rěčicy | Rosenbach | Rózbork | Rychbach | Schönau-Berzdorf | Slepo | Suche Hendrichecy | Swóńca | Šepcowy Doł | Šumbach | Trjebin | Vierkirchen | Waldhufen | Wodowe Hendrichecy | Wopaka | Wosečk | Wostrowc | Wódrjeńca | Wulki Šunow | Wuskidź | Wysoka Dubrawa | Zhorjelc | Žitawa


text:
Pochodno
Pochodno to je matymatyczno fůnkcyjo, kero uopisuje kej wartko śe zmjeńo wert fůnkcyji pod zmjanům jyj argumentůw[1].
Wedug definicyji, pochodno fůnkcyji rzeczywistyj (zmjynnyj rzeczywistyj ) we punkće do śe wyliczyć jako granica:
Tukej, to mało pauza od punktu , kery śe przybliżo coroz barzi do nula.
Pochodno do śe tyż zapisać we inkszych postaćach (za půmocům růżńiczkůw):
No uobliczyńe pochodnyj tyż śe godo růżńiczkowańe, a na uodwrotny proces cołkowańe.
- ↑ Korn G. A., Korn T. M., Matematyka dla pracowników naukowych i inżynierów, PWN (1983), tom 1, str. 107


text:
Baskijsko godka
Baskijsko godka (mjana włosne, znoleżńy na djalekt: euskara, euskera, eskuara, üskara) – godka Baskůw pomjyszkujůncych pora prowincyjůw na pograńiczu Szpańije a Francyje. Posuguje śe ńim dźiśo przez milijůn perzůnůw (90% ś ńich we Szpańiji). Wyrůżńo śe 10 djalektůw baskijskigo. Skiż tygo, co sům sroge růżńice půmjyndzy ńimi, powstało usztandaryzowano uodmjana godki - Euskara batua, łůnczůnco cechy nojwjynkszych djalektůw baskijskigo, uoparto znamjyńńy na djalekće Gipuzkoa. Uodmjana ta nauczano je we szulach. Literatura we tyj godce powstowo uod XVI stolećo. Pjyrszo durkowano kśůnżka po baskijsku wydano we 1545 roku.
Jeji przinoleżność gynetyczno ńy uostała do terozki ustalůno, na zicher ńy je to godka indoojropejsko. Godano ja już przed kolůńizacyjům zachodńij Ojropy uod Indoojropejczykůw. Istńijům przipuszczyńa, co je uůna spokrewńůno ze godkůma kartwelskymi abo tyrryńskymi, je tyż wrachowowano do kůntrowersyjnyj familije dyne-kaukaskij. We baskijskym wystympujům zapożyczyńa ze łaćiny, szpańelskigo a francuskigo.


text:
Gmejnska rada za Rakečansku šulu tójšto spomóžneho zeskutkowniła
Rakecy (JK/SN). Po lěćnej přestawce witaše Rakečanski wjesnjanosta Swen Nowotny (CDU) swojich radźićelow zaso wróćo do wšědneho komunalneho dźěła a tak do poslednjeho lětušeho koła posedźenjow.
Hnydom na spočatku mějachu so radźićeljo gmejny z problemom wobydlerjow susodneje Stróže (Wartha) rozestajeć, hdźež mějachu njedawno přez cyły dźeń mazanu pitnu wodu. Wohnjowa wobora bě tankowe awto napjelniła, při čimž je so wulkeho ćišća we wodowodźe dla zerzawc pušćił a w někotrych domjacnosćach škody na płokawach a šatach zawinował. W přichodźe hižo k tajkim panam dóńc njesmě, a wohnjowa wobora budźe swoje tanki na přemysłownišću při Jitkowskim puću pjelnić.


text:
Mnichow (kh/SN). Němske narodne koparske mustwo je z poražku přećiwo amtěrowacemu swětowemu mištrej Francoskej do europskich mišterstwow (EM) startowało. Samowrotow škitarja Matsa Hummelsa w 20. min. dla su chowancy zwjazkoweho trenarja Joachima Löwa w Mnichowje 0:1 faworitej turněra podleželi. Po wótrej třělwje Lucasa Hernándeza před wrota Manuela Neuera so Hummelsej njeporadźi bul wotwobarać. Hrajny nastroj přizemi na to njezbožownje w swójskich wrotach.
Němska wubranka koparjow storči přećiwo perfektnje nastajenym Francozam na swoje hranicy. Nadběh wokoło Thomasa Müllera dósta so zrědka do strašnych conow a zwrěšći na škitarjomaj Benjaminje Pavardźe a Hernándezu. W druhim połčasu mějachu hosćićeljo tójšto dobrych šansow. Partija běše hač do kónca wotewrjena. Hladajo na dwoje dalše wrota Francozow, kotrež sudnik nimohry dla njepřipózna, su woni zasłužbnje dobyli.
Po tym zo su hižo dwanaće zazběhowych hrow na lětušich europskich koparskich mišterstwach přewjedli, pokročuja w turněrje dźensa z dalšimi. Kóžde mustwo ma wotnětka swoju druhu partiju.
16.06. 15:00 Finska – Ruska
16.06. 18:00 Turkowska – Waliziska
16.06. 21:00 Italska – Šwicarska
17.06. 15:00 Ukraina –
Sewjerna Makedonska
17.06. 18:00 Danska – Belgiska
17.06. 21:00 Nižozemska – Awstriska
18.06. 15:00 Šwedska – Słowakska
18.06. 18:00 Chorwatska – Čěska
18.06. 21:00 Jendźelska – Šotiska
19.06. 15:00 Madźarska – Francoska
19.06. 18:00 Portugalska – Němska
19.06. 21:00 Španiska – Pólska
20.06. 18:00 Italska – Waliziska
20.06. 18:00 Šwicarska – Turkowska
21.06. 18:00 Ukraina – Awstriska
21.06. 18:00 Sewjerna Makedonska – Nižozemska
Minjenu sobotu je sekcija wolejbul sportoweho towarstwa Viktoria Worklecy nowej bičwolejbulowej hrajnišći za Worklečanskej ćěłozwučowarnju z małym internym turněrom wotewrěła. Naprawa bu z pomocu dawkowych srědkow na zakładźe wobzamknjenja etata Sakskeho krajneho sejma sobu financowana.
Ideju, dalše hrajnišćo w pěsku wutworić, su hižo w zašłym lěće zrodźili. Worklečanske bičwolejbulnišćo bu w lěće 2006 natwarjene. Hižo na Captainscupje – tradicionalnym bičwolejbulowym turněrje we Worklecach – bě naprašowanje wulke, městno za hraće pak jenož na jedne hrajnišćo wobmjezowane. Wot měrca 2020 nasta přidatny ćišć korony dla, trening pod hołe njebjo přepołožić. Tola za telko mustwow na jenož jednym hrajnišću njebě městna dosć. Tuž wjedźechu zamołwići předsydstwa a zastupjerjo mužow prěnjeho muskeho mustwa Viktorije Worklecy w meji 2020 pola Sakskeje natwarneje banki rozmołwu za zapodaće próstwy wo spěchowanje. W septembrje próstwu stajichu a měsac pozdźišo, w oktobrje 2020, bu próstwa přizwolena. Tuž započa so twarska faza za nowej bičwolejbulnišći w oktobrje 2020.
Michał Šrajer z Chrósćic je jedyn z wjacorych serbskich triatletow. 43lětny bywši a wjelelětny kopar Sokoła Ralbicy/Hórki bě tam jako njesebičny běhar na lěwym křidle znaty. Z kopańcu drje so přeco hišće zwjazany čuje, wšako trenuje jónu wob tydźeń najmjeńšich pjerachow-bambinije delanskeho sportoweho towarstwa. Dźensa pak triatlon dźeń a wjetšu rólu w jeho wšědnym dnju hraje. Jurij Bjeńš je so Chróšćana mjez druhim prašał, kotre wosebite cile lětsa ma.
Michale, kak sy poprawom k triatlonej přišoł?
M. Šrajer: Je to sportowa družina, při kotrejž trjebaš dobru wutrajnosć, a poněčim docpěwaš tam tež lěpše wuspěchi. Wšako swoje ćěło dale a lěpje zeznawaš a wěš, na kotrych dnjach móžeš tež najlěpše wukony pokazać. Ja so přeco hišće jara derje čuju a dźeržu so fit. Dokelž je mjez płuwanjom, kolesowanjom a běhanjom dobra wotměna, mi triatlon ekstremnje wjele wjesela wobradźa.
Kajke běchu twoje spočatki?
Sevilla (kh/SN). Čech Patrik Schick je wčera z dwojimi wrotami čěske narodne koparske mustwo k dobyću přećiwo Šotiskej wjedł. Při tym běchu jedne rjeńše hač tamne.
Na štwórtym hrajnym dnju europskich koparskich mišterstwow (EM) přesadźi so w prěnim dwuboju dnja Čěska w skupinje D suwerenje z 2:0 přećiwo Šotiskej. Cyle jasnje wusahował je Patrik Schick. Prěnje wrota docpě wón z hłójčku, po tym zo bě so w powětře přećiwo přećiwnikomaj přesadźił. A dokelž te hišće rjane dosć njeběchu, třěli 25lětny w druhim połčasu bul z něhdźe 50 metrow do saka.
Tučasnje najlěpši nadběhowar swěta Polak Robert Lewandowski njeje porno tomu na EM překwapić móhł. Pólska podleža po słabym a njezbožownym předstajenju 1:2 susodej ze Słowakskeje. Pólska bě spěšnje w zastatku. Róbert Mak bě z wótreho kuta na wrota třělił, a bul skoči wot žerdźe na wrotarja a wottam do saka. Hnydom po přestawce wuruna Karol Linetty. Remis pak dołho njedźeržeše. Sydom mjeńšin po tym zo bě Grzegorz Krychowiak žołto-čerwjenu kartu dóstał, docpěchu Słowakojo z jednym koparjom wjac na hrajnišću dobyćerske wrota přez Milana Škriniara.
Dokelž je hižo wjacore tydźenje a měsacy rěč wo personelnych změnach w kadrje regionalneho koparskeho ligista FC Energije Choćebuz, njezadźiwa powěsć wo dźesać wotchadach.
Znate dawno bě, zo chcetaj bratraj Felix a Florian Brügmann nowe puće hić. Strašny nadběhowar Felix přizamknje so VSG Altglienicke, škitar Florian Chemiji Lipsk. Z Kamjeničanskim FC je sej Dominik Pelivan tohorunja stafloweho konkurenta jako nowe wužadanje wuzwolił. Felixa Geislera ćehnje do ródneho Wětošowa. Wón budźe přichodne tři lěta w trikoće wyšeho ligista VfB Kśišow hrać. Z Ricom Gladrom, Marcelom Hoppu a Marijom Crničkim wopušća třo mužojo srjedźne polo FC Energije. Adrian Jarosch a Iven Löffler njedóstanjetaj nowe zrěčenje. Wrotar Tim Stawecki chce z wukubłanjom započeć a připódla za wyšeho ligista Braniborski SC juh hrać.
Dokelž tež kotrenar Tim Kruse klub wopušći, njepytaja w Choćebuzu za hrajnu 2021/2022 jenož nowych koparjow, ale zdobom tež kotrenarja za šefnazwučowarja Clausa-Dietera Wollitza. Wčera je dźewjaty lońšeje koparskeje sezony trenować započał. Georg Zielonkowski
Rom (kh/SN). 16. europske mišterstwa kopańcy (EM) su minjeny pjatk w Romje zahajili. Wosebitosć turněra, kotryž bu koronapandemije dla wo lěto přestorčeny, je, zo přewjeduja hry w jědnaće wšelakich krajach a stadionach.
W nowej sezonje 2021/2022 nastupja wolejbulistki dotalneho Hrajneho zjednoćenstwa Pančicy-Worklecy jako sportowe towarstwo Viktoria Worklecy. Hrajne zjednoćenstwo jako tajke so tuž rozpušći. Wone bě wot hrajneje doby 2018/2019 personalnych přičin dla wobstało. Minjene lěta hrajachu wolejbulistki z Pančic a Worklec zhromadnje wuspěšnje z dwěmaj mustwomaj: prěnje we wobwodnej lize a druhe we wobwodnej klasy. Dorostowe žónske mustwo Viktorije Worklecy bě so tohorunja we wobwodnej klasy na hrach wobdźěliło.
Za sezonu 2021/2022 ma Viktoria Worklecy nětko dohromady dwě zastupnistwje žonow, kotrejž wobstejitej z hrajerkow něhdyšeho hrajneho zjednoćenstwa a wolejbulistkow dotalneho dorosta Viktorije Worklecy. Tereza Wićazowa
Krajnemu ligistej FSV Budissy Budyšin je Hentschke twarska tzwr nowy wulce moderny traktor za trawusyčenje přewostajiła. Stara mašina, jenož poł lěta wužiwana, bě so skóncowała. Z nowym modelom móža trawnik nětko porjadnje hladać. Jenož tak móža předewšěm młodźi hrajerjo w dorostowym centrumje Humboldtoweho haja swoju najlubšu sportowu družinu – kopańcu – wukonjeć.
Nowy nastroj trawu šěršo syče, ju tež při dešćikowym wjedrje jara derje zběra a je wjele sylniši. To su najlěpše wuměnjenja, zo móža so 22 000 kwadratnych metrow trawnika zjednoćenstwa zaso profesionalnje wobhospodarjeć.
Jörg Drews, jednaćel Hentschke twarskeje tzwr, k tomu wuswětla: „Dorostowy centrum Humboldtowy haj je mi dušina naležnosć. Mam za samozrozumliwosć na zakładne wuměnjenja za prěnjorjadne dźěło z dorostom sadźeć. Dźěći a młodostni trjebaja zaběru a sport, wosebje po lockdownje, kotryž je so přez wjacore měsacy ćahnył. Hdyž směmy podpěrać, potom činimy to z połnym přeswědčenjom.“


text:
Nowiny ze Ukrajiny, 7-13.03.2018
Transkrybowane ze uortografije Steuera, uoryginoł na blogu uod autora.
8 marca – Granaty w szrankach
Wołodymyr Ruban, kerownik Cyntrōm Ôswobodzynio Jyńcōw „Ôficerski korpus” bōł zatrzimany we Majorsku, kej prōbowoł przekroczyć granica miyndzy tmi. „Dōnieckōm Ludowōm Republikōm” a terytoryjōm kōntrolowanym bez ukrajińsko władza.
Kōntrola pokozała, że w autoku wiōz poschrōniane w meblach granaty, gywery i patrōny. Ôd razu go heresztowali i przekozali Sużbie Bezpieczyństwa Ukrajiny.
Podug stympnych ustalyń Ruban, kery ôd 2014 zajmowoł sie wymianōm jyńcōw miyndzy Kyjowym i terrorystami z Dōnbasu, terozki sōm mioł ôn rychtować terrorystyczne ataki we stolicy Ukrajiny. Tyn ale do winy sie niy prziznowo i twierdzi, iże go wrobiajōm.
10 marca – NATO coroz bliżyj
Ukrajina ôficyjalniy dostała sztatus państwa, co sie ubiego ô człōnkostwo we Ôrganizacyji Pōłnocnoatlantyckigo Traktatu (NATO). Taki sōm sztatus majōm tyż Bośna i Hercegowina, Gruzyjo a Makedůnijo. – Je to potwierdzyniy rychtōngu, kery we 2014 roku ôbrała Ukrajina – pedzioł prezydynt Petro Poroszenko.
Nowy sztatus je tyż zaproszyniym do zintynsyfikowanego dialogu ô człōnkostwie, niy idzie ale pedzieć ani w przibliżyniu, kej mōgło by do stōmpiynio Ukrajiny do NATO dōńś.
Podug badań, co je w lutym kludziyła grupa Rejtynh, 43% Ukrajińcōw popiyrajōm akcesyjo do sojuszu (nojwiyncyj we iwano-frankiwskim ôbwodzie, nojmynij we ôdeskim), ôdpora dowajōm 34%.
12 marca – Tatary niy welujōm
Refat Czubarow, kerownik Medżlisu Krymskotatarskij Nacyje, ôbwieściōł, że Krymczany niy bydōm welować prezydynta Rusyje.
– Krymske Tatary dymōnstrujōm wierność prawidłōm miyndzynorodowego prawa i niyzmiynność swojij ôcyny ruskij ôkupacyje Krymu. Pokazujōm solidarność ze wszyjskimi krymskimi politycznymi heresztantami. Beztōż Krymske Tatary niy bierōm udziału we bezprawnych wyborach 18 marca 2018 roku, kere ôrganizujōm ruske ôkupanty w tymczasowo ôkupowanym Krymie. – napisoł Czubarow na swojij zajcie na Facebooku.
Ministerstwo Zagranicznych Sprow Ukrajiny wysłało do Moskwy protestacyjno nōta skirz planowanego welōnku na ôkupowanym pōłwyspie. Welōnku na Krymie niy uznowo tyż Ojropejsko Unijo, co potwierdziyła Federica Mogherini na spōlnyj kōnferyncyji ze Petrym Poroszenkōm.
12 marca – Bydzie wiyncyj klepokōw?
Norodowy Bank Ukrajiny zdecydowoł smiynić wszyjske banknōty do 10 hrywiyn – mōnetami.
Dzisio na Ukrajinie używo sie banknōtōw ôd 1 do 500 UAH. Nacbank chce zastōmpić nōminały 1, 2, 5 a 10 hrywiyn. Prezyntacyjo nowych mōnet ôdbydzie sie 14 marca, ale ich wprowadzyniy do ôbiegu bydzie rozłożōne w czasie – bez pora lot można bydzie bulić i papiōrzanymi, i metalowymi pińōndzmi.
13 marca – Niy bydōm lotać i strzylać
Ukrajińsko reprezyntacyjo Biatlōnu bojkotuje dziewiōnty etap Puharu Świata we ruskij Tjumeni. Ô tym poinformowoł Ihor Żdanow, minister szportu Ukrajiny, po trefie ze prezydyntym Ukrajińskij Federacyje Biatlōnu.
Już przōdzij ô bojkocie szpilōw, kere ôdbydōm sie 22–25 marca, ôbwieściyła reprezyntacyjo Skuplowanych Sztatōw. Z poczōntku pojawiyła sie informacyjo, co tyn etap przeniesōm do Ôslo, nale potyn prezydynt Miyndzynorodowego Sojuszu Biatlōnistōw ôgłosiōł, iże żodnych pōmian we planie niy bydzie.
Ukrajińce majōm 10. plac we klasyfikacyji sztafet, ranking kludzōm Norwegi przed Francuzami a Szwedami. Indywidualniy piyrszy je Francuz Martin Fourcade, nojlepij sklasyfikowany Ukrajiniec, Artem Pryma, je 21.
zdrzōdła: eurointegration.com.ua, gazeta.ua, ôbozrevatel.ua, pravda.com.ua, tsn.ua, tyzhden.ua


text:
Wo přichodźe měšćanskeje hale hišće ničo njerozsudźene
Budyšin (CK/SN). Po ani poł hodźinje bě wčerawše wurjadne posedźenje Budyskeje měšćanskeje rady nimo. W jeničkim dypku dnjoweho porjada je so přemóžaca wjetšina radźićelow za to wuprajiła, wo kupje „Króny“ znowa jednać. Dwaj radźićelej so hłosa wzdaštaj. Hižo na posedźenju 25. apryla bě dwaceći radźićelow za kup hłosowało, ale tež jědnaće přećiwo njej. Na to zapołoži wyši měšćanosta Alexander Ahrens (SPD) swój weto, hłownje tohodla, dokelž njebě jasne, za čo ma so areal wužiwać. Kaž wón informowaše, je runje wčera twarske naprašowanje do radnicy dóšło, a to wot ludźi, kotřiž so za „Krónu“ hižo zajimowachu, jako ležeše płaćizna hišće pola 3,4 milionow eurow.


text:
Jednego razu przi sobocie żech sie s żónkóm wybroł do ciotki Machejki na nawszczywe. Nie byłech uż u nij downo, tóż żech zazwóniuł esi bydzie w sobote dóma, bo przeca każdy przi sobocie mo cosi mało wiela do roboty. Chciołech się cosi dozwiedzieć o moich starzikach a prastarzikach, a wiedziołech że ciotka to wiy, bo to mo popisane w rodnym liście. Tóż zaczła mi wyrzóndzać, a jo żech to wszecko pisoł, potym mi aji pokozała starucne fotografije. To co żech spisoł a spamiyntoł to żech wciepoł tukej na strónke. Jak sie zajś czego nowego dozwiym, to tukej dopiszym. To bydzie historyja rodziny moji starki (matki moji matki), kiero sie mianowała Zofia Bijok. Wszecko sie zaczło kiejsi we Wielkich Kóńczyc, kany miyszkoł synek, kiery przoł dziołusze kiero miała na miano Marianna a s chałupy była Nytrowa. Óna zustała nie sama, a urodziła dziołuche, kiero miała na miano Anna a urodziła sie 13.06.1863 roku. Okrzczóno była w kojściele katolickim we Wielkich Kóńczyc 14.06.1863 roku. Marianna Nytra była zowitkóm.
Był w tej samej dziedzinie inkszy synek, kiery przoł dziołusze, kiero miała na miano Anna. Potym óna zustała nie sama, a urodziła synka kierymu dała na miano Jozef. Anna Bijoczka była zowitkóm. Jozef sie urodziuł 29.12.1856 roku, a krzcili go 30.12.1856 w kojściele katolickim we Wielkich Kóńczyc.
Ci dwo – Anna a Jozef se przali, a zaczli się galanić. Potym sie ożynili 20.09.1880 roku w kojściele we Wielkich Kóńczyc. Annie wtynczas było 17 roków, a Jozefowi 24 roki.
Wtynczas Cieszyńsko Ziymia była pod Austryjóm, a ludzie żyli s gospodarki, tóż oboje młodzi gospodarzili a płóżyło sie jim, tóż też potym aji mieli dziecka. Kiej sie urodzili jejich ojcowie, a skónd byli tego nie wiym, ale możne bydym wiedzioł, jak zóndym na fare do Wielkich Kóńczyc. Wiym yny tela, że Jozef robiuł cegły a był taki mały chłopek, a jego baba Anna to była wielko baba, a 16 roków przed śmiercióm leżała w legierze, bo dostała cosik na nogi i nie poradziła chodzić.
W tych powiatach w Polsce myszkajóm Nytry - nejwiyncyj w Cieszyńskim.
Jozef a Anna mieli dwoje dziecek – Marysie a Franciszka. Postawili chałupe kole Maryjki w Małych Kóńczyc, tam, kany terazy miyszko ciotka Helynka. Jozef Bijok umrzuł w lutym 1942 roku, a jego baba w 1926 roku. Marysia sie wydała za Madeckigo s Małych Kóńczyc. Była gaździnóm, jako każdo baba wtynczas. Miyszkała tam, kany terazy miyszko Staszek Golasowki. S tym Madeckim Maria miała piyncioro dziecek, kiere przeżyły, ale eszcze jakisi, kiere sie snoci potopiły. Ty dziecka sie mianowały: Anna, Marysia, Alojza, Alojzy, a Janek. Anna sie wydała, a wziyna se Góngora, s kierym miała troje dziecek: Jozefa, Matylde, a Milke. Jozef mioł synka Alberta, a tyn Albert mioł synka a dziołuche. Matylda miała dziołuche Sztefke a Sztefka mo dwoje dziecek – Tadzika a Anie. Milka sie wydała jak uż była starszóm paniczkóm, a ni miała dziecek. Wydała sie za Wawrziczka. Maria Szotek – cera Maryji Bijok miyszkała w Czechach, miała synka kiery umrzuł jak mu było 4 roki. Jeja siostra Alojza też miyszkała w Czechach, a nie wydała sie ani ni miała dziecek. Jeji Brat Alojz miyszkoł tam, kany terazy miyszko Staszek Golasowski, a mioł dwoje dziecek. Robiuł we fabryce Kislinga. Jego dziecka miały na miano: Anna a Edward. Anna sie wydała za Golasowskigo, a miała ś nim troje dziecek: Czesława, Staszka a Haline. Czesław mo dwóch synków: Tómka a Marcina. Staszek mo dwoje dziecek: Anie a Krzyśka. Halina mo dwie dziołuchy, a synka. Edward synek Alojzego robiuł na szachcie, a mioł s piyrszóm babóm sztworo dziecek: Czesława, Edwarda, Jurka, a Danusie. Potym Alojzymu umrziła baba, lebo sie zabiła, a ożyniuł sie po drugi ze swojóm szwagierkóm, kierej było na miano Emilia. Ś nióm mioł eszcze dwoje dziecek - bliźnioki: Staszka, a Iryne. Staszek mo trzi dziołuchy: Ramóne, Sylwie, a Werónike. Janek – synek Maryji Bijok mioł troje dziecek: Władka, Marysie, a Jozefa. Władek zustoł po wojnie w Angliji, a mioł synka a dziołuche. Marysia umrziła, jak ji było 16 roków. Jozef mioł troje dziecek: Władka, Janusza a Anne. Władek miyszko kansik przi Cieszynie, Janusz w Pogwizdowie, a Anna miyszko w Małych Kóńczyc, wydała sie za Gołego, a mo dwoje dziecek: Grzegorza a Michaline. Michalina sie wydała za Tómka Franka s Małych Kóńczyc. Maria Bijok pochowała Madeckigo, a potym jak ón umrzuł, to sie ji urodziuł synek, kierymu dała na miano Franciszek. Franciszek sie nazywoł Bijok, bo sie urodziuł uż po śmierci Ojca. Franciszek mioł synka - Wiktora, a Wiktor mo troje dziecek - Grażyne, Zdziśka, a Bożyne. Drugo linia Bijoków sie zaczyna od Jozefa – brata Maryji. Jak żech uż przedtym pisoł, Jozef mioł babe, kiero była wiynkszo od niego – bo ón był taki mały chłopek. Mieszkali se pospołu w małej chałupie, tam kany terazy miyszko Rudek a Wanda Kulowie. Ta chałupa snoci była ich, bo Rudek mo jakisi kup, na kierym je napisane, że jóm kupili. Miyszkali tam jakisi czas, ale potym nieskorzi Jozef przedoł tóm chałupe, kupiuł pole, chyciuł sie budowy, a postawiuł chałupe, tam kany terazy miyszko ciotka Helynka Machejka - przi Maryjce. Chałupe stawiali procnie, bo to była ciynżko robota – wszecko sie robiło rynkami. Jozef to był ceglorzym, tóż jakosi to stawiani chałupki mu szło. Potym jak uż postawili chałupe to se chowali jakómsik gowiydź.
W tych powiatach w Polsce myszkajóm Bijoki - nejwiyncyj w Cieszyńskim, a na Ślónsku
Jozef to był synek zowitki, nie znoł swojigo Ojca, a jego baba też była dziołuchóm zowitki. Oba nie znali swoich Ojców, a mieli yny Matki. Ich drugi synek mioł na miano Franciszek, a to był starzik moji mamy. Urodziuł sie 31.07.1883 roku we Wielkich Kóńczyc, a był krzczóny 03.08.1883 roku w kojściele we Wielkich Kóńczyc.
Jak uż był kawalerym to zaczón chodzić na zolyty ku Terezie, Ewie Machej, kiero sie urodziła 10.12.1887 w Małych Kóńczyc. Jeji Ojciec mioł na miano Franciszek, a Matka była Joanna z chałupy Herrmann. Tereza była Okrzczóno 12.12.1887 roku w kojściele w Małych Kóńczyc.
Potym młodzi sie ożynili, a ślub był 17.10.1906 roku w kojściele w Małych Kóńczyc.
Terazy napiszym kapke o tej Terezie Machej. Jeja Matka miała na miano Joanna Herrmann, urodziła sie 25.10.1865 roku w Małych Kóńczyc, a była krzczóno 26.10.1865 roku w kojściele w Małych Kóńczyc. Joanna była ceróm Andrzeja Herrmanna, a Katarzyny s chałupy Stusch.
Ojciec Terezy mioł na miano Franciszek. Urodziuł sie 20.01.1860 roku w Małych Kóńczyc, a był krzczóny 21.01.1860 roku w kojściele w Małych Kóńczyc. Był synkiym Jana Macheja, a Anny s chałupy Żiwczok.
Ojcowie Terezy wziyni ślub 04.09.1883 roku w kojściele w Małych Kóńczyc.
Franciszek Machej umrzuł w 1934 roku. Franciszek Bijok – mój prastarzik miyszkoł s babóm a s dzieckami w chałupie, kieróm wystawiuł jego Ojciec Jozef. Franciszek mioł 9 dziecek: Marysie, Zofije (mojóm starke), Jozefa, Sztefke, Janka, Malke, Franciszka a Emila.
Franciszek Bijok (w postrzodku), Malka, Sztefka a Franek.
Nejstarszo była Marysia, kiero sie urodziła w 1907 roku. Wydała sie za Wiktora Góreckigo, a gospodarzili pospołu na „Góreckówce” tam, kany terazy miyszko ciotka Helyna Chmiylka. Tyn Górecki był synkiym Góreckigo, kiery pochodził s Darkowa, kole Karwinej. Historia tej „Góreckówki” je ciekawo. Starucno chałupa stoji do dzisia, je obrychtowano, ale mury sóm ty same co 150 roków tymu. Tóm chałupe, kiero była kiejsi dworkiym wystawiuł bogaty gazda Kuchejda. Mioł słóżbe, kónie, a kolasy, a kole chałupy stoła wielkucno stodoła. Kuchejda se najón ludzi, a postawiuł mały dworek kryty słómóm nad stawami. Było to kole roku 1848. W 1905 roku „Goreckówke” kupiuł Górecki s Darkowa – starzik Ciotki Helyny Chmiylki. Jego synek Wiktor przejón gospodarke pore roków przed drugóm wojnóm. Wiktor se wzioń Marysie Bijoczke, a mieli pospołu troje dziecek: Zofije, Helynka, a Edwarda. Zofija, a jeja matka umrziły zaros po drugi wojnie, jak prziszli Rusi. Edwarda zabiło za Niymców, jak był eszcze dzieckiym – s kamratami sie bawili granatym, a tyn granat wybuchnył. Helynka sie wydała za Edwarda Chmiyla (ur. 1924), a mo ś nim dwie cery: Krysie a Janke. Janka sie wydała za Janusza Maszadre, a mo cere – Izabele. Krysia sie wydała za Antónigo Wojtowicza, a mo ś nim sztworo dziecek: Beate, Edzika, Asie a Ele. Asia sie wydała za Jarka Kopca ze Zebrzidowic. Beata sie wydała za Marka Cholewke, a majóm dwie cery - Kasie a Karoline. Edward sie ożyniuł s Wiesióm Holewik a mo troje dziecek - Karoline, Kamila a Natalke. Drugóm ceróm Franciszka Bijoka była moja starka – Zofija (ur. 25.03.1909). Wydała sie za Adolfa Grómana (ur. 14.06.1906) - mojigo starzika 14.11.1931 roku. Ślub brali w Małych Kóńczyc. Mieli sztworo dziecek: Brónka (ur. 01.12.1932 zm. 10.12.1934 pogrzyb 12.12.1934) , Alberta, Brónke, a Danke (mojóm mame). Brónek umrzuł, jako dziecko eszcze przed drugóm wojnóm na zapolyni płuc. Albert sie urodziuł w 1934 roku. Dobrze sie uczuł jako synek, tóż poszoł na szkoły do Cieszyna, a potym sztudyrowoł w Krakowie, a w Olsztynie. Miyszkoł w rostomajtych miejscach, a terazy uż je na pyndzyj a miyszko we Warszawie. Ożyniuł sie s Krysióm, mioł ś nióm syneczka – Tómka, kiery umrzuł, jako dziecko, a potym sie jim urodziuł synek Danek. Danek sie ożyniuł s Małgosióm s chałupy Poloczek. Jeja rodzina pochodzi tukej s Cieszyńskigo. Danek a Małgosia majóm synka – Michała. Ciotka Brónka – siostra moji mamy sie urodziła 18.07.1937 roku. Też sie dobrze uczyła, tóż poszła na szkoły do Cieszyna, a potym sztudyrowała we Wrocławiu. Tam miyszkała do śmierci. Była dwa razy wydano, a ni miała dziecek. Brónka miała pogrzyb 9.04.1984 r., a je pochowano na kierchowie we Wrocławiu przi ulicy Grabiszyńskij.
Moja starka Zofija we wałaszce
Moja Mama sie urodziła 6 czerwca 1942 roku, ale starzik Adolf jóm sgłosiuł na urzónd dziepro 9 czerwca, tóż wszyndzi w papiórach miała napisane 9. Mojigo fotra Staszka Sochackigo (ur. 16.07.1940 zm. 05.09.1995) poznała na muzyce, a wydała sie za niego w 1962 roku. Za rok sie urodziuł mój nejstarszy brat - Jarek (ur. 05.10.1963), potym za 5 roków Zbyszek (ur. 14.09.1968), a 4 lutego 1979 urodziłech sie jo. Jarek sie ożyniuł s Grażynóm Tómicowóm (ur. 25.03.1965), majóm pospołu dwoje dziecek: Sebastyjana (ur. 20.01.1987), a Marianne (ur. 09.04.1989). Zbyszek sie ożyniuł s Werónikóm Broda s Pruchnej, a majóm pospołu synka Wojtka. Jo żech sie ożyniuł s Agnieszkóm Tómica s Hażlacha (ur. 15.01.1080), a urodziuł sie nóm synek Mateusz (ur. 15.01.2008 zm. 15.02.2008). Moja starka Zofija je pochowano przi chłopie na kierchowie kómunalnym w Czechowicach. Brat moji starki - Jozef Bijok sie urodziuł w 1911 roku. Jego ojciec Franciszek mu wystawiuł chałupe, w kierej terazy miyszko Wiesiek Bijok. Bo kiejsi bywało tak, że jak było kupa dziecek, to każdy musioł cosik s chałupy dostać. Ci co szli s chałupy to sie jich jakosi spłaciło, ci co zustali w chałupie to jóm potym mieli zapisanóm, a jak sie jako dziołucha, lebo synek nie ożyniuł to dostoł wymowek. Franciszek wystawiuł chałupe Jozefowi eszcze w 20 rokach XX wieku. Prawiło sie na to: "nowo budowa", bo sie budowało chałupe na nowo od gróntów. Ta chałupa stoji tam kaj kiejsi, a jak była wojna to jóm nie zbulali, bo sie w nij chowali nimieccy wojocy. Jozef mioł synka Bolka, a Bolek mioł synka Wieśka. Wiesiek mo dwoje dziecek: Marzyne a Darka. Jozefa po wojnie zabilo SB, bo za Niymców pómogoł partyzantóm, a mioł snoci w chałupie pochowane jakisi flinty. Za dwa roki za Jozefym sie urodziła Sztefka (ur.05.11.1913 chrz.09.11.1912 zm.23.11.1999) Wydała sie za Franciszka Grymlika (ur.09.06.1912 chrz.16.06.1912 zm.06.09.1978) s Wielkich Kóńczyc, kiery był ajzybanerym. Ślub brali 09.07.1939 w Małych Kóńczyc. Sztefka miała troje dziecek: Helynke (ur.24.04.1941, chrz. 04.05.1941), Karola (ur.16.02.1949), a Brónke. Helynka sie wydała za Edwarda Macheja (ur.12.01.1937 zm.05.12.1995), a mo jednóm cere - Grażyne. Ślub cywilny brali 14.12.1960, a kojścielny 07.01.1961. Grażyna mo dwoje dziecek - Natalke a Szymka, a Szymek mo dziołuszke. Karol miyszko na ojcowiźnie, a robiuł jako ajzybaner. żyniuł sie s Marysióm Foltyn (ur. 06.08.1955), a majóm pospołu dwie dziołuchy - Agnieszke (ur.03.07.1975), a Rynate (ur. 16.06.1980). Agnieszka sie wydała we Wrocławiu za Janusza Andrzejewskigo a mo dwoje dziecek - Krzysia a Zosie. Brónka sie wydała za Czakóna, a mo ś nim cere Danke, kiero sie wydała za Janusza Gaszczyka a majóm pospołu dwoje dziecek - Jerzego a Ewe. Sztefka je pochowano na kierchowie w Małych Kóńczyc.
Franciszek Bijok s babóm Terezóm, cera Malka, a synek Emil
Po Sztefce sie urodziuł Janek, ale umrzuł, jako dziecko. Potym za Jankiym sie urodziły bliźniynta - Malka (ur.17.09.1916 zm. 26.12.2000), a Franciszek (ur. 17.09.1916 zm. 20.09.1968 pogrzyb. 22.09.1968). Malka sie wydała nieskoro, a wziyna se wdowca - Rudolfa Wiewióre (ur.18.08.1907 zm. 22.05.1984). Miyszkała na ojcowiźnie, kany miała wymowek, a jakisi czas miyszkała przi chłopie. Malka umrziła w 2001 roku, a je pochowano na kierchowie w Małych Kóńczyc przi chłopie. Franek jeji brat sie ożyniuł s Tónkóm Kulinóm, a mieli dwoje dziecek - Haline, a Brónka. Halina sie wydała za Czesława Nowaka, a majóm dwie cery: Lucyne, a Iwóne. Brónek mo synka - Leszka. Leszek mo troje dziecek - Angelike, Kamila a Natalke. Franek umrzuł je pochowany na kierchowie w Małych Kónczyc. Chałupa, kiero stoji przi Maryjce była przes wojne za Niymców sbulano. Tam kole nij szoł frónt, a Franciszek Bijok, jedynost ludzi s rodziny a jakisi wojok sie schróniło w piwnicy, bo Rusi, a Niymcy walili bómbami. Mieli tam w corkach cały dobytek. Była tam aji moja starka Zofija. Drugo chałupa, kieróm wystawiuł Franciszek synkowi Jozefowi obyła, bo sie w nij schowali Niymcy. Potym po wojnie jak uż była robota, to Franciszek Bijok jóm odbudowoł od gróntów. Franciszek Bijok był szewcym, a jak robiuł w Karwinie na szachcie, to aji sprawowoł ludzióm bótki. Chodziuł do roboty pieszo tak jak wszyjscy chłopi, kierzi robili na szachtach w Czechach.