text:
Ihre Sprache: Deutsch dolnoserbski hornjoserbsce
Beschreibung
Wucbnica słuša k 4. źěloju wuceńskeje a wuknjeńskeje serije Wuknjom serbski, Zwucujom serbski a Pórucenja. Wóna jo za wětšy źěl z teju wucbnicu a tym źěłowym zešywkom tematiski wótgłosowana. Wóna wobstoj ze slědujucych tematiskich kapitlow: Serbska ludowa kultura, Serbske nałogi w běgu lěta, W kuchni a domacnosći, Pśiroda a wobswět, Wšedne tšojeńka a dožywjenja, Serbske powěsći, Žywjenje a źěło tencas a źinsa, Z historije, Serbske wósobiny. Teksty teje zběrki su fakultatiwne pórucenje za wšakoraku rěcnu pótrjebu; wóni maju rozdźělny rěcny niwow a wšaki stopjeń śěžkosći. Pśidane su serbsko-nimske słowne lisćiny a dalšne słowne rozkładowanja w serbskej rěcy (imersiwnje). Ku kuždemu tekstoju su pokazki k móžnym nadawkam za wuknjecych abo k metodiskemu póstupowanju pódane. Zběrka njejo dla jeje wobšyrnosći za dopołne wótźěłanje myslona.


c: text/html

text:
wuzwol sej rěč / Sprachauswahl: Deutsch dolnoserbski hornjoserbsce
Wopisowanje
Ze žortnym ale tež wótrym wóčkom zhladuje Wórša Šołćic na poměry w Serbach a je z ironiju a ćichim posměwkom w prěnim serbskim telewoknje inscenuje. Hač wobswětluje dźěławosć Domowinskeje skupiny, kofejowe jězby do Błótow abo bachtańcu kemšerkow, přeco zapopadnje awtorka wosebite wobstejnosće a wašnja w serbskim ludźe. Tak chce zběrka skečow na jednym boku k čitanju wabić, ale tež jednotliwym dźiwadłowym skupinam zmóžnić, tute při wšelakich składnosćach předstajić.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
wuzwol sej rěč / Sprachauswahl: Deutsch dolnoserbski hornjoserbsce
Wopisowanje
Pśedslědny zwězk cełkownego wudawka wopśimjejo 57 wuchowanych listow Kosyka z jogo slědneje žywjeńskeje a twórjeńskeje faze, adresowanych wósebnje Arnoštoju Muce, Bogumiłoju Šwjeli a Minje Witkojc. Listowanje njewjeźo cytarja jano pó žywjenju fararja a farmarja na wuměńku w Oklahomje. Zrownju zgónijo Kosykowe kradu zajmne mysli wó tšojenjach tam w USA a how w Europje za cas Weimarskeje republiki, Tśeśego rajcha a Drugeje swětoweje wójny. Jeje wukóńc njejo lěta 1940 zamrěty Kosyk wěcej dožywił.


text:
Na dóńt nućenych dźěłaćerjow za čas Druheje swětoweje wójny dopomina nětko pomnik „Płomjo a sylzy, nadźija a ćerpjenje – Nadja“ w Njebjelčicach napřećo pohrjebnišću.
Njebjelčicy (SN/MWj). Wot wuměłca Roberta Algera stworjenu skulpturu je farar Beno Jakubaš požohnował. Do toho běštaj Syman Deleńk a Charlota Čornakec samospisanu baseń a spěw Berna Pittkuningsa přednjesłoj. Nastork za pomnik dał bě před lětomaj wopyt Nikolaja Tokarskeho, kotrehož mać Nadju běchu na Ukrainje zajeli a w Njebjelčicach k dźěłu nućili. Dźensa 91lětna drje njemóžeše sama do Njebjelčic přijěć, jeje syn Nikolaj pak bě wčera přewšo hnuty a so tež swojich sylzow njehańbowaše, zo we Łužicy z pomnikom na wosud jeho maćerje a wšitkich nućenych dźěłaćerjow spominaja. Nikolaja Tokarskeho powita w jeho maćeršćinje Gerat Korjeńk.
Njebjelčicy (SN/MiR). Wulki bě nawal a zajim ludźi za nowe dźěćace dnjowe přebywanišćo „Jan Skala – Barbojte kamuški“ w Njebjelčicach, kotrež bu wčera oficialnje wotewrjene. To njeběchu wjesnjanosta Tomaš Čornak (CDU) a jeho gmejnscy radźićeljo a wšitcy, kiž běchu so za twar noweho kubłanišća zasadźeli, wočakowali. Woni běchu přemóženi wo wulkej přichilnosći a wobdźiwanju přitomnych, kotřiž su sej areal wobhladali. Architekt objekta Thorsten Luka z Lipska je hižo městno namakał, hdźež so wón wosebje derje čuje: „Je to róžk na dworje, hdźež hladam na druhi bok do rumnosćow za kreatiwnu zaběru.“ Jeho zaměr, nutřkowny wobłuk z přirodu njeposrědnje zwjazać, je so wulkotnje poradźił. Na tymle dworje witaše Tomaš Čornak wopytowarjow a dźakowaše so wšitkim, kiž su při realizowanju projekta pomhali, wosobinsce nawodnicy kubłanišća Andreji Hejdušcynej.
Poršicy (CS/SN). Z poswjećenjom třoch nowych mjedźanych zwonow Poršiskeje cyrkwje je so wčera wulke předewzaće wosady a spěchowanskeho towarstwa wuspěšnje skónčiło. Spěchowanske towarstwo běchu 2012 załožili. Njeličomni sponsorojo a pomocnicy projekt podpěrachu.
Wčera běštej konjacej zapřahaj po puću, zo byštej zwony wšitkim wobydlerjam Poršiskeje wosady předstajiłoj. Mjeńšej zwonaj ćehnješe zapřah ze štyrjomi konjemi, wulki zwón ćehnješe dwukonjacy zapřah. W Lětonju so wobaj zetkaštej a jědźeštej zhromadnje do Poršic. Tam dźěše hišće raz přez cyłu wjes, doniž jej skónčnje před cyrkwju pod zynkami pozawnoweho chóra wosady njewitachu.
Młynkowa naslěduje Kowarja
Choćebuz. Nowa hornjoserbska zastupowaca čłonka rady Załožby za serbski lud je Marlis Młynkowa ze Serbskeho šulskeho towarstwa. Wona naslěduje Marka Kowarja, kotryž je zastojnstwo z wosobinskich přičin złožił, poinformowa předsyda Domowiny Dawid Statnik na posedźenju zwjazkoweho předsydstwa sobotu w Choćebuzu.
Zwjena z noweje twornje
Kodersdorf. Zajutřišim, srjedu, je zazběh za nowotwar zawoda k zhotowjenju zwjenow z lochkometala firmy Borbet w Kodersdorfje pola Zhorjelca. Zawod nastanje bjezposrědnje při awtodróze A 4. Tam ma nastać 400 nowych dźěłowych městnow. Požadanja k tomu přijimuje dźěłowa agentura w Niskej.
Sakska atraktiwne stejnišćo
Drježdźany. Hospodarske spěchowanje Sakskeje (WFS) zmóžni loni zasydlenje 13 nowych předewzaćow a rozšěrjenje dalšich dźesać. Z tym bu 600 nowych dźěłowych městnow wutworjenych, wuchadźa ze zdźělenki towaršnosće. Cyłkownje je so 182 milionow eurow inwestowało. WFS zregistrowa 37 procentow wjace naprašowanjow za nowozasydlenje hač 2013.
Kanada dale bjez poražki
Dźěćo mylnje do awta zamknył
Budyšin. Po nakupowanju ze swojej třilětnej dźowku wróći so sobotu 33lětny muž w Budyšinje k swojemu awtu. Sadźiwši do toho holcu na jeje městno, połoži wón twory do wačoknika a wostaji tam tež kluč ležo. Začiniwši wačoknik so awto sekundy pozdźišo same wot so zamkny. W swojej nuzy zawoła muž policiju. Zastojnicy dojědźechu sej k jeho mandźelskej po rezerwowy kluč, tak zo móžachu dźěćo njezranjene „wuswobodźić“.
Zo móžeš něštožkuli za swoju wjes wuskutkować, hdyž so prócuješ a za móžnosćemi pytaš, dopokazuja znowa w Miłoćicach, hdźež su minjene lěta hižo sportnišćo ponowili a wjesny hat porjeńšili.
Miłoćicy (bš/SN). Wo dalšim porjeńšenju wsy rěčachu wčera wječor třo socialni dźěłaćerjo z Drježdźan z wjesnjanami z Miłoćic. Wobydlerjo a čłonojo wjesneho towarstwa Miłočanska žaba běchu so lětsa we wobłuku projektneho programa „Horje z konopeja“ wo spěchowanske srědki požadali. Je to akcija Němskeje załožby za dźěći a młodźinu, mjez druhim w kooperaciji ze sakskim ministerstwom za socialne.
Róžant (SN/MWj). Gmejna Ralbicy/Róžant wotkupi klóštrej Marijinej hwězdźe na kromje Sernjan dwaj hektaraj pódy, hdźež móhli sej priwatni zajimcy přichodnje swójski dom natwarić. Nimo płaćizny na kwadratny meter, kotruž w zjawnosći radšo rjec nochcedźa, přewozmje komuna tež wudawki za notara a dalše kóšty. Tole je gmejnska rada na swojim wčerawšim posedźenju w Róžeńće wobzamknyła. Nimo toho přepodachu nadawk za planowanje wotkryća płoniny Drježdźanskemu inženjerskemu běrowej, z kotrymž maja ze zašłosće dobre nazhonjenja.
Njezrozumjenje wubudźi wčera žadanje, zo měł so za Sernjansku nowu bydlensku štwórć posudk wo poćeženju přez haru zdźěłać, dokelž tam statna dróha nimo wjedźe. „Wšitcy druzy w Sernjanach dyrbja z dróhu žiwi być, ale za nowe domy předpisuja nam posudk wo harje“, komentowaše Tomaš Bjeńš po jeho měnjenju bjezzmyslne žadanje.
Spěchuja Lessingowy dom
Kamjenc. Zwjazk spěchuje saněrowanje podzemja Kamjenskeho Lessingoweho domu z wjace hač 120 000 eurami z programa „Inwesticije za narodne kulturne zarjadnišća we wuchodnej Němskej“. To wobkrući tele dny zwjazkowa ministerka za kulturu prof. dr. Monika Grütters zapósłanči zwjazkoweho sejma Mari Michałkowej (CDU).
Přijeće k pólskemu swjatkej
Berlin. Wulkopósłanc Pólskeje w Němskej dr. Jerzy Margański je wčera něhdźe sto hosći w Berlinje přijał. Aktualna přičina bě róčnica Konstitucije 3. meje, z kotrejž bě pólski sejm 1791 prěnju modernu wustawu Europy w zmysle rozswětlerstwa schwalił. Za Zwjazk serbskich wuměłcow wobdźělištaj so Alfons Wićaz a prof. dr. Dietrich Šołta na zetkanju.
Chróšćenjo dóstanu premiju
Chrósćicy. Projekt dźěći, młodostnych a staršich ze wsy a z wokoliny „Přirodźe bliska zahroda w Chróšćanskej pěstowarni“ słuša k najlěpšim lětušeje 48hodźinskeje akcije. Za to dóstanu 250 eurow. Premiju zmóžnja Budyska wokrjesna lutowarnja. We wokrjesu Budyšin chce so lětsa dohromady 84 skupin na akciji wobdźělić, kaž zdźělichu.
Gumijowy čołm pokradnyli
Wulke Ždźary. Na kotrym z łužiskich jězorow drje paduši swoju rubiznu wužiwaja? Z tymle prašenjom zaběra so policija we Wulkich Ždźarach, hdźež běchu sej njeznaći njewšědnu rubiznu wupytali. W nocy na minjenu srjedu přewinychu woni płót wokoło saněrowanskeje kónčiny Hórnikečanskeho jězora a dóstachu so tak na twarnišćo. Tam pokradnychu industrijowy gumijowy čołm, štyri padle a wonkowny motor. Škodu na skóncowanym płoće a hódnotu pokradnjeneho dźěłoweho gratu saněrarjow trochuja na dohromady 5 500 eurow. Kriminalna policija pad přepytuje a nětko najskerje při jězorach wosebje kedźbuje.


text:
27. dźeń wotewrjenych duri na Wojerowskim Johanneumje, kotryž je w swobodnym nošerstwje, je sobotu mnohich zajimcow přiwabił. Wosebje zajimawa bě nowa šulska forma.
Wojerecy (SiR/SN). Wopytowarjo na Johanneumje dožiwichu hudźbu, dźiwadło, eksperimenty, reju a prezentaciju paslenkow, móžachu so wobdźělić na kwisu wědy a dóstachu dohlad do wučby. Wšitko bě w dobrej mjezsobnosći a z wulkej lubosću za detail přihotowane. „Šulska klima a naša zwjazanosć stej woprawdźe dobrej. Prócujemy so wo woprawdźitu zhromadnosć na šuli. Wjeselimy so nad zhromadnymi aktiwitamy a w kritiskich situacijach napřećo sebi dźemy, tak zo móžemy rěčeć“ zwěsći šulski nawoda Günter Kiefer.


text:
„Potom zawoła dwanaćoch k sebi a wupósła jich po dwěmaj a da jim móc nad nječistymi duchami“ (Mk 6,7).
Na zakładźe dwanaćoch kmjenow ludu Stareho Zakonja, załoži Jězus nowy Boži lud. Japoštoljo su duchowni wótcojo noweho Izraela, Noweho Zakonja. Wupósła, zo bychu prědowali a skutkowali wumóženje. Du po dwěmaj, tak móžetaj so podpěrać a tróštować. Móc wustrowjenja wot złych duchow je znamjo japoštolskej awtority a widźomnosće Božeho kralestwa.
TAD
© D. Dzikiewicz, M. Nawka, D. Matik 2019 | Datenschutzerklärung


text:
Wiosna 1997. Kōniec Ekstraklasy. 3. plac i awans do rozgrywek Pucharu UEFA zdobywo byniaminek, klub kery istnioł ôd 1922 roku, ale w poważnym fusbalu durś ni mioł doświadczynio. W małym mieście pod czeskōm granicōm rozōnaczyły sie szmaki na wielki fusbal…
Ligi Majstrōw w Wodzisławiu Ślōnskim mono niy było, ale wszyjsko długo fungowało jak trza, aż po 14. sezōnach Odra sfurgła z Ekstraklasy. Tympo ślatywanio na zol bōło pierōnowe. Kryzys szportowy i głodny portmanej niczego dobrego niy śmiōm prziniyś. Ôd sezōnu 2011/12 pytani kaj teroski gro Odra było coroz bardzij skōmplikowane, a hneda przestało mieć tak rychtyk jedna dobro odpowiydź.
„Miszōng” to chyba samek słowo za lekki. Po sezōnie w C-klasie KP Odra 1922 Wodzisław sztajgnyła za jednym szlagiym do III ligi. To jednak niy była prymio za ilość naklupanych bramek, a efekt wykupiynio licyncji Startu Bogdanowice. Za 2 lata kibice majom déjà vu. Odra spado i bez cołki rok durś wymazano je z fusbalowej mapy kraju.
Kibicōm szmaki niy przeszły… Wizje sōm rozmańte. Swoji do godki mo miasto Wodzisław Śl., jedna i drugo zorta kibicōw, a z boku sōm ci kerzi sie już w tym potraciyli. Ôkryngowe władze PZPN-owski tyż już majōm biyda sie w tym wszyjskim pochytać. W 2015 wpisujōm bezpośrednio do A-klasy Odra Centrum Wodzisław Śl. (bezmałaś legalnie ekstra po to rozszyrzyli liga do 18 ekip i wymyślili baraże) i do C-klasy APN Odra Wodzisław Śl.
Haja nabiyro szwōngu. Ôstatnio po zgłoszyniu że C-klasowe szpile APN-u, na kere przichodzi wele 200 szalikowcōw mogōm byc niybezpieczne, w tyn maras wōnaczyła sie policjo. Widać kibice majōm na sie z kympki. Boroki yno te hoolsy. Kiedyś mōgli sie bez problymu prać z chorzowskimi czy zabrzańskimi, tera na cołko lista ich zgodōw i „kos” przichodzi jeszcze wojna dōmowo, ô ta jedyno rychtyk słuszno i forgot nojprawdziwszo Odra. Chodzōm famy, że na bezrok zgłosi sie jeszcze jedna. I weź sie sam hoolsie pochytej…


text:
Kamjenčenjo 15. fête de la Musique wotměli
Kamjenc (SN/mwe). Na štyrnaće jewišćach wotmě so njedźelu wot popołdnja hač do nocy w Kamjencu 15. króć po cyłym swěće znate a woblubowane zarjadowanje Fête de la Musique.
Po wšěch hasach Lessingoweho města knježeše lóštna nalada, ke kotrejž je něhdźe 40 najwšelakorišich hudźbnych a dalšich skupin přinošowało. Tak zaklinčachu nimo ludoweje hudźby, klasiki a chórowych sadźbow w piwowych zahrodach, na torhošću a hosćencach tež wótre zynki rockoweje hudźby a samo punk. Mjez sobuskutkowacymi běchu starši hudźbnicy, kaž ći skupiny Elektrona 73, abo młódši, kaž QuerBeetRock. Nadróžny festiwal přiwabi lětsa wjace přihladowarjow hač loni, mjez nimi mnohe swójby a samo fanow ze Zhorjelca. Poprawom tež tam kóžde lěto Fête de la Musique swjeća, lětsa pak dyrbješe tónle swjedźeń wupadnyć.


text:
Michael Jackson (spisowaśel)
Michael James Jackson (* 27. měrca 1942 w Wetherby, 30. awgusta 2007 w Londonu) jo był engelski casnikaŕ a spisowaśel. Jo był eksperta za piwo a whisky, jo napisał znate knigły wó tych temach. Jogo knigły su se pśedali we wěcej ako 3 milionach eksemplarow na cełem swěśe a su byli pśestajone do wósymnasćo rěcow.
Jogo Michael Jackson's Malt Whisky Companion z lěta 1989 su nejpopularnjejše knigły wó whisky do tencas. Něntejšna teorija piwowych stilow bazěrujo na wětšy part na knigłach Jacksona The World Guide To Beer z lěta 1977.
Jo pisał za britiske casniki The Independent a The Observer. W lěśe 1990 jo źěłał pśi dokumentariskej seriji The Beer Hunter w britiskej telewiziji Channel 4; serija jo měła wósebny wuspěch w USA.[1]
Jackson jo drogował pó swěśe, aby slěźiś lokalne sorty piwa a jich póchad. Wósebnje jo se lubował belgiske piwa, kenž su byli za cas pisanja jogo prědnych knigłow wobgrozone zgubjenim z wótbywanišća, a se k tomu pśicynił, až su wóni zdobyli pśipóznaśe a popularnosć zwenka Belgiskeje.[2]
W lěśe 2006 jo dał znate, až jo měł wót něźi źaseś lět parkinsonowu chórosć. Jo wumrěł wót ataka wutšoby w swójom domje.


text:
Z Dešna/Dissen. Což nastupa pśiduce financěrowanje dešańskego muzeja, kněžy se nadalej patowa situacija. K dopomnjeśu: Głowny wuběrk bórkojskego amta jo we februaru swóju źělbu na financěrowanju dešańskego muzeja ze swójogo etata wušmarnuł ‒ 45.000 euro personalnych kostow ‒ měnjecy, až dešańska gmejna dej ju na jadno abo dwě lěśe njasć (Casnik jo pisał). Pśez to by mógali ten dank, ako gmejny na amt (Amtsumlage) płaśe, niski źaržaś, což buźo k lěpšemu chudych gmejnow.
Dešański šołta Fred Kaiser jo Casnikoju na našo dopšašanje gronił, až gmejnska rada njejo dotychměst te kosty do swójogo etata pśewzeła. Dešańske zastupniki ga su južo pśi tom wobspomnjetem wobzamknjenju pśipowěźeli, až njamaju prědk te kosty pśewześ. Šołta ma hyšći naźeju, až namakajo se lěpše, pšawdosćiwe rozwězanje, źož gmejna njebuźo jadnobocnje wobśěžkana. Wóni cakaju něnto, až nowy amtski direktor pśiźo znak z urlopa. Z nim kśě rozgrono wjasć, teke muzejowe towaristwo dej se na njom wobźěliś.


text: Budyšin (CS/SN). Přichodne měsacy na pućach Budyskeho wokrjesa zaso wjele twarja. Kaž rěčnica krajneho zarjada za dróhotwar a wobchad (LASuV) Isabel Siebert praji, pokaza so při tym wuwiće, wo kotrymž wobswětoškitarjo zahorjeni njebudu. Powołanske drustwa dróhotwarske zarjady napominaja, dróhotwarske projekty jeno zwoprawdźić, hdyž je puć dospołnje zawrjeny, a nic jenož połojčnje. Přičina je wěstota dźěłaćerjow. Při wuskich pućach často wěstotny wotstawk 1,2 metraj k nimo jěducym awtam dodźeržeć njemóža. Tohodla ma so bórze postajenje zawjesć, po kotrymž jenož hišće při dospołnje zawrjenych pućach twarja. Sćěh toho su dołhe wokołopuće a přidatne poćežowanje wobswěta.


text:
Sněžka
Sněžka (česki Sněžka, pólski Śnieżka, nimski Schneekoppe) jo z wusokosću 1.603 m nejwuše wugjarbjenje w Kerkonošach a nejwuša góra Sudetow, srjejźogórinskego proga a Českeje. Pśez wjeršk běžy statna granica Pólskeje a Českeje. Teke gaž lažy wjeršk Sněžki nad lěsneju granicu, jo wón za turistam pśistupny. Na pólskem boku wjerška namaka se mjaz 1665–81 natwarjona kapałka swě. Ławrjenca (kaplica św. Wawrzyńca) a futuristiska górska góspoda, kótaraž se mjaz 1969–74 natwari. Na českem boku wjerška jo postowy amt a nejwuša stacija sedłowego lifta.
Klima[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Ze stron klimy a wegetacije se wusokostne połoženje Kerkonošow ako alpinske wopisujo, lěcrownož se wótpowědna wusokosć njedośěgnjo. Na Sněžce kněžy pśerězna lětna temperatura wót 0,2 °C.


text:
▶ Wuznamjenjenja Domowiny
5. oktobra přepoda předsyda Domowiny Dawid Statnik w Budyskim Serbskim domje Myta Domowiny a Čestneho znamješka Domowiny. Z Mytom Domowiny wuznamjenichu so Bjarnat Rjentš z Chośebuza, Hilža Mehrowa ze Sulšec a Alena Kubánková z Budyšina. Myto Domowiny za dorost spožči so skupinje Deyzidoxs kaž tež skupinje Berlinska dróha. Čestne znamješko Domowiny dóstachu Resi Lotrina z Hochoze, Sybila Bertramowa z Kózlego, Doris Heincowa ze Žylowa, Daniel Wjenk ze Smjerdźaceje, Pětr Korjeńk z Pančic-Kukowa, Milan Hrabal z Warnoćic, Cyril Pjech z Berlina, Lucian Kaulfürst z Budyšina, Jan Wawrik z Chrósćic a Lukaš Novosad z Prahi.
▶ Spomnjeśe na Mjertyna Gryza
W Hochozy su 6. oktobra na iniciatiwu Marije Elikowskeje-Winkleroweje wótekšyli wopomnjeńsku toflu za serbskego ceptarja a kjarližarja Mjertyna Gryza (1818–1878), kótaryž jo se w Hochozy naroźił. Gregor Wieczorek jo wó Gryzu pśednosował, Dolnoserbski sekstet a dujarski ansambel picańskeje wósady stej swěźeńske zarědowanje muzikaliski wugótowałej, zaklincali su kjarliže na teksty Gryza.
▶ MENS w Bratisławje


text:
Flensburg. Poprawom je so lěta 2015 wšitko derje započało nastupajo poměr mjez Němcami a Danami. W měrcu woswjećichu w Berlinje 60. róčnicu podpisanja Bonnsko-Kopenhagenskich zrěčenjow, z kotrymiž bě so 1955 wujednanje mjez woběmaj narodnosćomaj po lětach konfliktow a wojerskich rozestajenjow zahajiło. Tehdy buchu rozsudźace prawa kruće zapisane, kotrež wot toho časa w Němskej sydlacej mjeńšinje Danow zmóžnichu, swójske šule, dźěćace dnjowe přebywanišća, cyrkwje, sportowe a wólnočasne kluby po danskim wašnju wobhospodarjeć.
Tola přiwótřaceje so situacije ćěkancow dla hroža znowa njepřihódnosće a zwada w němsko-danskej pomjeznej kónčinje. Po tym zo bě humanistiska Šwedska počała w naležnosći nuzowe spinadło ćahać, liča nětkole kóždy čas tež w Flensburgu z přewšo njerjanymi a politisce wobmyslomnymi sćěhami toho.


text: Radwor (SN/MkWj). Tajke jasne słowa w Radworskej gmejnskej radźe dołho wjace słyšeć njeběchu: Wjesnjanosta Wincenc Baberška (CDU) je na wčerawšim posedźenju gmejnskeho parlamenta nawodźe Radworskeje wohnjoweje wobory Rüdigerej Schmidtej a jeho zastupjerjej Thomasej Scheffelej, kiž je zdobom gmejnski radźićel, zjawnje njedowěru wuprajił a dalše zhromadne dźěło z nimaj wotpokazał. Přičina su nowe wustawki wo zarunanju čestnohamtskeho dźěła wobornikow. Při tym Baberška přizna, zo bě minjene lěta naležnosće wohnjoweje wobory zanjechał. Na kóncu pak je so z wohnjowobornym wuběrkom, wolenym gremijom wobory, na nowe wustawki wo zarunanju čestnohamtskeho dźěła dojednał, štož płaćeše gmejnu 1 500 eurow. Krótko na to staj jemu Schmidt a Scheffel lisćinu z nowymi žadanjemi přepodałoj, po tym zo běštaj z tamnymi wobornikami rěčałoj, kaž měnještaj. Tole bě wjesnjanosće kapka, z kotrejž sud přeběža. Nowe žadanja, kotrež bychu hišće raz 1 800 eurow płaćili, wón raznje wotpokaza. „Mjezsobna dowěra njeje hižo data“, Baberška rjekny.


text:
Tomaš Suchy chce wot noweho šulskeho lěta jako wučer skutkować. Serbam znaty je wón předewšěm jako technikar w Serbskim ludowym ansamblu. Milenka Rječcyna je so z přidružnikom rozmołwjała.
Wopisajće skrótka swój dotalny powołanski puć.
T. Suchy: Po maturje na Budyskim Serbskim gymnaziju studowach na diplomoweho inženjera za dźiwadłowu a zarjadowansku techniku. Na to sym jako nawoda wotrjada za techniku w SLA dźěłał. Dalši powołanski puć wjedźeše mje do techniskeho wotrjada na Drježdźanskej Statnej operje, hdźež sym pjeć lět skutkował.
To je dosć wuspěšny puć. Čehodla sće so rozsudźił so z wučerjom stać?


text: Koblicy (UH/SN). Kaž wočakowane steješe kónc tydźenja w Koblicach blisko Hórnikečanskeho jězora zaso cyle w znamjenju wulkeho zetkanja wlečakow. Mnohim lubowarjam traktorow a stareje techniki je tele – nětko hižo dwanate – zarjadowanje kruty termin. Telko ludźi kaž loni, něhdźe 2 000, wšak tónkróć přišło njebě. Přičinu toho widźa zarjadowarjo w enormnej horcoće. Mnohich dźě su temperatury daloko nad 30 stopnjemi wottrašili sej historiske jězdźidła wobhladać. „Tole su tež naše žony při tykancowym bifeju pytnyli“, rjekny nowinarjam Siegfried Krahl. Wón jako jedyn z hłownych organizatorow zetkanja zamó ludźom wěcywustojnje wlečakowe marki a jich detaile rozkłasć. Powšitkownje pak su wuhotowarjo Kobličanskeho zetkanja wlečakow z wotběhom a ze zajimom wopytowarjow jara spokojom.


text: Běły Chołmc (AK/SN). Do kóždeje wjetšeje hłubokotwarskeje naprawy maja archeologojo składnosć, potrjecheny areal přepytować. Tak dźěłaja woni tuchwilu pola Běłeho Chołmca, hdźež přichodnje wysokonapjaty milinowód do zemje składu. Tohodla tam Veronika Büttner a Mario Steinbach po dołhosći 750 metrow slědźitaj, hač je teren archeologisce zajimawy. Z jednorym gratom so wonaj centimeter po centimetru do zemje dźěłataj. „Kóžde wurywanje je hinaše. Njewěmy do toho, što nas wočakuje“, Veronika Büttner rozłožuje.


text:
We Łužicy a zwonka njeje sej jeho jako fachowca na polu fotografiki a dokumentacije chwala. Sprawom bě znaty direktor Zhorjelskich zběrkow za stawizny a kulturu dr. Jasper von Richthofen na wotewrjenju wustajeńcy „Transformacija – Zhorjelc“ Budyskeho fotografikarja loni w awgusće w tamnišim Bibliskim domje rjekł: „Mam Jürgena Maćija za dokumentarista Łužicy.“ Tam je Budyski wuměłc předstajił swoje čorno-běłe fota, kotrež bě w lětach 1980 do 1990, tehdy hišće jako amaterski fotograf, w Zhorjelcu a pólskim Zgorzelecu zapopadnył. Jim je w přehladce – nětko jako profijowy fotografikar – tehdy fotografowane motiwy w nětčišim stawje a jako barbne fota napřećo stajił.
Přispomnjenki zajimowaneho lajka k mjenowědnej nowostce
Někotry Serb asociěruje mjeno prof. Waltera Wenzela z jeničkim słowom – mjenowědnik. Wón studowaše slawistiku a anglistiku, wučeše na Lipšćanskej uniwersiće rušćinu a promowowaše a habilitowaše hižo z mjenowědnej tematiku. A mjenowědźe so hač do dźensnišeho swěrnje wěnuje. Podatosć ćěri jeho do archiwow a slědźi tam za mjenami wšelakeho razu, kotrež su słowjanskeho pochada. Namaka je w rumach, hdźež něhdy zapadosłowjanske kmjeny sydlachu a hdźež so nětko hišće serbuje. Publikuje wuslědki w studijach a mnohich přinoškach za fachowe časopisy. Čitaš, zwotkel wone pochadźeja, kak nastachu, što woznamjenjeja a kak so w geografiskim rumje rozpřestrěwachu. Smjerćpilny slědźer njeje škodu měł z procha archiwowych podłožkow.
Serbska wjes Pěskecy blisko Lessingoweho města Kamjenca nazhonja mjez druhim při wustajeńcach mjezynarodnje znateho wuměłca Georga Baselitza wulku kedźbnosć. Móža pak wopytowarjo wustajeńcy Georga Baselitza z tym něšto započeć, hdyž na přikład we Wienje abo w Londonje mjeno serbskeje wsy w titlu wobraza čitaja?
Bych-li so Pěskečanow za Georgom Baselitzom a za wobrazom „Brězowy haj pola Pěskec“ prašał, hač drje bych to někajkeje rozjasnjowaceje wotmołwy dóstał?
Što maja nětko Pěskecy we Łužicy a mjezynarodnje renoměrowany wuměłc Georg Baselitz zhromadneho?
23. januara 1938 narodźi so w Němskich Pazlicach na wjesnej šuli Hans-Georg Kern jako syn šulskeho nawody Johannesa Kerna a jeho mandźelskeje Lieselotty. Nimo staršeje sotry a njeho přińdźech tam 1941 tež ja na swět a dóstach mjeno Günter.
Knižne polcy ze spisami wo serbskej politice abo politice napřećo Serbam bywaju dźeń a połniše, přewažnje su ze zwjazkami nahladneho wobjima nastajane. Serbski institut je w rjedźe swojich Spisow jako najnowšu ediciju wudał, a to „Deutsche Parteien in der sorbischen Oberlausitz 1945–1953“ Michaela Richtera. Titul zbudźa wćipnosć, wšako jedna so wo čas, hdyž běchu so kolije za poz- dźišu narodnostnu politiku NDR kładli. Ale čini tež wćipny na to, kak abo hač je so awtorej poradźiło, sej při tajkej brizantnej tematice njezalězć do paslow pruda časa, do pruda jednostronskeho zhladowanja. Wězo chceš, sy-li hižo něšto lětdźesatkow we Łužicy žiwy, móhłrjec jako časowy swědk nakrjeslene měć, hač a kajke běchu časowe cezury w nastajenju politiskich stron napřećo Serbam. Žórłow k temje je nětkole dosć a nadosć přistupnych. Richter bě je w bohatej ličbje namakał. Tomu dodał je zapis wosobow a městnow, akterow a městnow politiskeho jednanja. Kaž často, je tež tule tak: Prašenje rěka, kak awtor wšitko do konteksta zarjaduje a tuž, kak wuwažena jeho interpretacija je.
Němsko-Serbske ludowe dźiwadło Budyšin swoju aktualnu hrajnu dobu bórze zakónči, ale wačok dźiwadłowych dźiwow za wulkich a małych přihladowarjow w přichodnej hrajnej dobje je hižo spakowany.
Prěnja premjera noweje hrajneje doby 2017/2018 budźe serbska. Wot 13. septembra budźe dźiwadło ducy po pěstowarnjach a zakładnych šulach a pokaza serbskim a serbšćinu wuknjacym dźěćom wot štyrjoch lět třeće čisło „Čmjeły Hany“, znowa z pjera a w režiji Měrka Brankačka. W prěnjej hrě 2012 powědaše čmjeła Hana wo swojim njezbožu a njenadźatym wopyće w chorowni a w lěće 2015 předstaji swojeho noweho přećela, pinguina Kurta. Tónraz wjerći so wšo kołowokoło pomhanja. „Čmjeła Hana chce pomhać“ rěka titul krucha. Zhromadnje z dźěćimi, wšako je to interaktiwna hra, pyta a praša so čmjeła za zmysłom pomhanja a čehodla to samo wjeselo wobradźa.
„Wulkeho Słowjanow splaha najmjeńši narod smy my …“ – tak bě so po wójnje spěwało a do wědomja wołało, zo smy bratřa přez zhromadnu słowjansku krej. A ja hišće dźensa husto při zetkanjach z ruskimi ludźimi praju: „Wy słušeće k najwjetšemu słowjanskemu ludej a ja k najmjeńšemu.“ Słowjansku zhromadnosć, kotraž so mjez druhim w barbach skoro wšěch słowjanskich narodow jewi, rusofobija – hida na Rusow – tuchwilu jara wohroža. Saha tak daloko, zo njedawno pólski intelektualc twjerdźeše: Pólšćina njeje słowjanska rěč, zo njeby so zhromadnosć z Rusami wujewiła.
Klětušej 500. róčnicy Martina Lutheroweje reformacije su tež wjacore knihi wušli. Chwalobne je, zo so doba reformacije w našej domiznje tež z katolskeje strony wobswětla. W Chrósćicach bydlacy dr. Jens Buliš je k tomu ze swojej přewšo zajimawej němskorěčnej knihu „Mišnjanske biskopstwo w času reformacije“ přinošował. Jeho na zakładźe wobšěrnych a dokładnych studijow wuběrnje spisana popularno-wědomostna kniha je w Lipšćanskim Nakładnistwje swj. Bena wušła. Drježdźansko-Mišnjanski starobiskop Joachim Reinelt bě za nju předsłowo spisał.
W zawodnych słowach rozłožuje awtor skrótka wobsah swojich pjeć wobšěrnych kapitlow, kotrež maja wšitke samostatne a skulojćene spisane temy. W prěnim kapitlu „Natwar wuchod“ wopisuje wón Mišnjanske biskopstwo wot nastaća w druhej połojcy 10. lětstotka a za čas srjedźowěka kaž tež skutkowanje biskopow. Wosebje skedźbnja na dźesateho biskopa, 1523 swjatoprajeneho Bena, a na jeho poćahi k Hornjej Łužicy kaž k Hodźijej a Chrósćicam.
Zo su Chrósćicy tradicionalnje wusce zwjazane ze serbskim lajskim dźiwadłom, je znate. Pawoł Kmjeć je Chróšćanske lajske dźiwadło k wyšinam wjedł, publikum zawjeselił, ze wšelakimi inscenacijemi ludźi za narodne dźěło pozbudźił a jich k rozmyslowanju wo žiwjenskich połoženjach wjedł.
Serbowka, kotraž swjećeše njedawno sydomdźesaćiny a z mandźelskim Jurjom złoty kwas, z Chróšćanskej dźiwadłowej skupinu mjeztym nowe stawizny pisa. Zetkam so ze Zalu Cyžowej w jeje domje pod pomnikom za padłych pólskich wojakow, zo bych zhonił wo jeje zahoritosći, aktiwiće a swěrje k lajskemu dźiwadźelenju.
Kak je k tomule zapalej dóšło, što je ju za kulturne dźěło takle zahoriło?
„Poprawom bě to Pawoł Kmjeć, kiž je we mni prěnju škričku za dźiwadło zbudźił“, Chróšćanka powěda. „Běch wosom lět, jako wón mje a dalše Chróšćanske dźěći narěča w hrě ,Wichor a słónčne pruhi‘ sobu hrać. Słónčna róža bě moja prěnja róla. A dopominam so, zo je mi wulke wjeselo wobradźało na jewišću stać.“
„Serbske jutry“ w Drježdźanach a Budyšinje zaklinčeli
W lěće 2013 zaklinča duchowny oratorij „Serbske jutry“ prěni raz w Chróšćanskej wosadnej cyrkwi. Twórba nasta w nadawku Towarstwa Cyrila a Metoda składnostnje 150. róčnicy załoženja zwjazka a časopisa Katolski Posoł. Prěni mejski kónc tydźenja dožiwichu připosłucharjo nětko dalšej předstajeni w Drježdźanskej katedrali a w Budyskej tachantskej cyrkwi. Koncertaj, zdobom hudźbnej nyšporaj, běštej wuběrnje wopytanej a žněještej dobry wothłós publikuma.
Kaž hižo na prapremjerje nawjedowaše Friedemann Böhme nimale 150 sobuskutkowacych. Wulki chór zjednoći spěwarjow Chróšćanskeho, Njebjelčanskeho a Wotrowskeho cyrkwinskeho chóra, chórow Budyšin, Delany, Meja, Lilija a Serbskeho ludoweho ansambla. Instrumentalisća běchu tónraz čłonojo orchestra SLA a lajscy hudźbnicy.
Po tym zo njebu na hłownej a wólbnej zhromadźiznje Zwjazka serbskich wuměłcow loni w nowembrje pobrachowacych kandidatow dla nowe předsydstwo wuzwolene, činjachu to 28. apryla w Budyšinje z wuspěchom. Hudźbnik Jan Bělk bu za noweho předsydu ZSW wuzwoleny. Alfons Wićaz je so z nim rozmołwjał.
Što je Was pohnuło za tule čestnohamtsku funkciju kandidować?
J. Bělk: Sym hižo lětdźesatki z čłonom ZSW. W NDRskim času njebě lochko so do tohole zwjazka dóstać. Tohodla je to za mnje někak logiske, zo so nětko intensiwnje angažuju, dalokož mi mocy dosahaja. Mi to wulke wjeselo wobradźa. A myslu sej, zo móžu z nazhonjenjemi, kotrež sym sej jako čłon Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny a w jeho kulturnym wuběrku nazběrał, tež dźěło ZSW wopłodźić.
Sće so zawěsće zwjeselił, zo sće nimale wšitke hłosy přitomnych na wólbnej zhromadźiznje dóstał.
J. Bělk: Haj, to trjechi. Nastupajo stare prajidmo, „Čim wjace činiš, ćim wjace móžeš tež wopačneho činić, ćim wjace tež ludźo kritizuja!“ je tole jara dobry wuslědk.


text:
Lista numerów kierunkowych telefonów stacjonarnych miasta Bełk powiat Rybnicki województwo Śląskie +483202 i 3202
Szukasz numerów kierunkowych do miasta Bełk powiat Rybnicki województwo Śląskie 483202 i 3202? Przygotowaliśmy listę numerów kierunkowych. Na tej stronie możesz znaleźć kody 483202 i 3202 miasta Bełk. Poniżej znajduje się tabela urzędów pocztowych powiatu Rybnicki. Po dokonaniu wyboru odpowiedniego kodu, przejdź na stronę grup numerów i wybierz tam interesujący cię numer miasta. Skorzystaj z bezpłatnej bazy danych właściceli stacjonarnych telefonów miasta Bełk województwo Śląskie. Dla szybkiego wyszukiwania interesującego cię numeru telefony skorzystaj z pola wyszukiwania. Zostaw informację lub opinię o właścicielu tego numeru telefonu.
44-213 Książenice Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny 3 Maja Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Armii Krajowej 4, 6-7 Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Asnyka Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Bełkowska Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Bieli Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Biernota Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Borowa Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Chodniki Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Chrobrego Bolesława Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Cicha Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Cmentarna Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Damrota Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Długosza Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Działkowców Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Dzierżonia Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Folwarczna Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Furgoła Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Gliwicka Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Głowackiego Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Górnicza Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Grabowa Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Graniczna Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Gwarków Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Hallera (Generała Hallera) Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Jagiełły Władysława Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Jana Pawła II Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Jesionka Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Kałuży Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Kochanowskiego Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Kolejowa Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Kołłątaja Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Kombatantów Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Komunalna Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Kopalniana Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Kosynierów Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Kościelna Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Kościuszki Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Kruczkowskiego Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Kwiatowa Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Leśna Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Lipowa Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Lompy Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Malczyka (Doktora Malczyka) Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Markwioka Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Mazanka Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Mickiewicza Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Młyńska Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Nad Bierawką Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Norwida Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Nowa Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Nowy Dwór Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Odrodzenia Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Olchowa Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Ornontowicka Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Parkowa Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Partyzantów Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Plebiscytowa Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Podleśna Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Prosta Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Przemysłowa Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Przyjaźni Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Reja Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Rostka (Doktora Rostka) Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Rybnicka 1-32a Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Rymera Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Rynek Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Sawickiej Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Słoneczna Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Słowackiego Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Spacerowa Al. Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Staffa Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Strzelczyka Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Swobody Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Szewczyka Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Szkolna Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Szyb Zachodni Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Środkowa Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Świętej Barbary Al. Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Tęczowa Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Topolowa Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Waryńskiego Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Wolności Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Wyzwolenia Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Zabrzańska Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Zagłoby Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Zawadzkiego (Generała Zawadzkiego) Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-230 Czerwionka-Leszczyny Zielona Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-237 Bełk Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-237 Stanowice Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-238 Czerwionka-Leszczyny Armii Krajowej 1-3, 5, 53-DK Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-238 Czerwionka-Leszczyny Błękitna Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-238 Czerwionka-Leszczyny Broniewskiego Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-238 Czerwionka-Leszczyny Brzozowa Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-238 Czerwionka-Leszczyny Chopina Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-238 Czerwionka-Leszczyny Czereśniowa Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-238 Czerwionka-Leszczyny Daszyńskiego Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-238 Czerwionka-Leszczyny Dąbrowskiego (Generała Dąbrowskiego) Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-238 Czerwionka-Leszczyny Dąbrowy Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
44-238 Czerwionka-Leszczyny Dłucika (Księdza Dłucika) Czerwionka-Leszczyny rybnicki śląskie
Informacje, opinie i oceny dotyczące dowolnego numeru telefonu w tej darmowej bazie danych numerów telefonicznych w Polsce, nie są opinią administracji strony internetowej. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji, pozostawionej w opiniach i komentarzach do danego numeru telefonu o jego właścicielu, jakości i składzie usług, administracja serwisu nie ponosi. Umieścić wszelkie dane może każdy użytkownik naszej strony osobiście, na własną odpowiedzialność. Administracja strony nie gromadzi i nie udostępnia informacje pozostawione przez użytkowników. Opinie i komentarze pozostawione przez użytkowników są moderowane zgodnie z Regulaminem serwisu.


text:
-
Leszek Piotrowski, Mirosław Wydmuch i Krzesimir Kleszcz wygrali I GP Gorzowa Śląskiego
Kategoria: Turnieje w Polsce - Pozostałe turnieje / 04 Października 2017
Leszek Piotrowski, Mirosław Wydmuch i Krzesimir Kleszcz wygrali pierwszy turniej z cyklu Grand Prix Gorzowa Śląskiego w tenisie stołowym.
Tagi: Gorzów Śląski, Krzesimir Kleszcz, Leszek Piotrowski, Mirosław Wydmuch
-
Jerzy Ciekański, Mirosław Wydmuch i Marek Żubrowski wygrali III GP Gorzowa Śląskiego
Kategoria: Turnieje w Polsce - Pozostałe turnieje / 21 Listopada 2016
Jerzy Ciekański, Mirosław Wydmuch i Marek Żubrowski wygrali III Grand Prix Gorzowa Śląskiego w tenisie stołowym.
Tagi: Jerzy Ciekański, Grand Prix Gorzowa Śląskiego, Marek Żubrowski, Mirosław Wydmuch
-
Leszek Piotrowski, Mirosław Wydmuch i Cezary Pawlik wygrali II GP Gorzowa Śląskiego
Kategoria: Turnieje w Polsce - Pozostałe turnieje / 27 Października 2016
Leszek Piotrowski, Mirosław Wydmuch i Cezary Pawlik wygrali drugi turniej z cyklu Grand Prix Gorzowa Śląskiego w tenisie stołowym.
Tagi: Cezary Pawlik, Gorzów Śląski, Leszek Piotrowski, Mirosław Wydmuch
-
Jerzy Ciekański, Mirosław Wydmuch i Adam Milde wygrali 1. GP Gorzowa Śląskiego
Kategoria: Turnieje w Polsce - Pozostałe turnieje / 04 Października 2016
Jerzy Ciekański, Mirosław Wydmuch i Adam Milde wygrali pierwszy turniej z cyklu X Grand Prix Gorzowa Śląskiego w tenisie stołowym.
Tagi: Gorzów Śląski, Jerzy Ciekański, Adam Milde, Grand Prix Gorzowa Śląskiego, Mirosław Wydmuch, Gorzowskie


text:
Sobotu na wulěće w Delnjej Łužicy smój w Mosće samo hišće na pokazowanskej tafli při dróze pokiw na (stare) Horno wuhladałoj, ale hdyž sćěhuješ, docpěješ jenož slepu hasu a nasyp před hoberskej wuhlowej jamu. Na kromje Janšojskeje jamy namakaš hišće wjesku z mjenom Groźišćo. Tule wosebitosć dwurěčnosće w Braniborskej napadnje: Tež nimale wšě wažne městnosće we wěstych kónčinach serbskeho sydlenskeho ruma su dwurěčnje wupokazane, na přikład milinarnja a w tutym padźe kěrchow (hlej foto horjeka). To ani w jadrowych kónčinach serbskeje Łužicy we Sakskej njeje.
Spodźiwne dosć pak, zo so w tradicionelnje serbskej Hochozy wosrjedź lěsa samo wohnjowa wobora jenož němsce prezentuje. Jenož nad hosćencom je dwurěcnosć zaměstnjena (foto deleka). K tomu so hodźi informacija, zo so na projekće Witaj we wsy přewažnje dźěći připućowarjow z města wobdźěleja, ale nic wone ze starozasydlenych swójbow. Zo domoródni ludźo awtochtoneho ludu swoju maćeršćinu wotbywaja, je hišće bóle tragisce hač njetrjebawše spušćenje stareho štoma, kiž móžeš dołhodobnje z nowymi štomami zaso narunać. Zo so rěč, kotraž je so ze zjawneho žiwjenja pozhubjała, jónu do wšědneho dnja wróći, runjewon prawdźepodobne njeje. Wona budźe folklorna komponenta kaž serbske mjeno hosćenca, kiž ma wužitk jednotliwcam, ale lědma towaršnosći.
Tohodla dyrbimy tamle, hdźež je serbskorěčnych rumow a blakow, wšě srědki zjawneje prezency rěče wužiwać. Bych sej přał, bórze tež w Hornjej Łužicy wjac taflow kaž „kěrchow“, „milinarnja“ atd. widźeć móc.


text:
Wo tójšto nowosćach a planowanych předewzaćach za turizm zhonili
Njeswačidło (CS/SN). Cyłkownje 16 komunow wopřijima kónčina, z kotrejž so Towarstwo k wuwiwanju hornjołužiskeje hole a hatow rozestaja. Zo bychu so komuny hišće lěpje do sylneje syće zwjazali, su wčera w Njeswačidle rozmołwne zarjadowanje přewjedli. Dalše maja slědować, zo bychu „běłe blaki“ na turistiskej karće wotstronili. Po móžnosći wjele ludźi, kotřiž so wo łahodny turizm w kónčinje z krasnej krajinu staraja, chcedźa do swojich rozmyslowanjow zapřijeć. Kaž čłon předsydstwa Towarstwa k wuwiwanju hornjołužiskeje hole a hatow Torsten Roch w swojim zawodnym stejišću wuwjedźe, su w kónčinje štyri znamjenja jónkrótnosće: město Budyšin, Serbja, karpy a biosferowy rezerwat.


text:
Walijo
Walijo (walij. Cymru, ang. Wales) to je jydna ze sztyrech skłodowych tajli Wjelgij Brytańije, rozlygowano we połedńowo-zachodńij tajli wyspy Wjelgo Brytańijo, nad Irlandzkim Morzym. Mo 20 779 km² wjyrchu a podug danych ze 2008 roku půmjyszkuje ja 3 004 600 ludźi. Uod 1267 je we personalnyj uńiji ze Ynglandym. Uod 1967 roku walijsko godka je sam zrůwnano we prowach ze angelskům. Uod 1999 mo autůnůmijo. Srogszo tajla ludźi we Waliji to Walijczyki. Stolicům Walije je Cardiff (walij. Caerdydd).


text:
Tilich do Nižozemskeje
Drježdźany. Němsko-nižozemske temy a europska politika steja w srjedźišću jězby prezidenta Zwjazkoweje rady Stanisława Tilicha (CDU) do Nižozemskeje. Na wopyće zajutřišim a pjatk chce so sakski ministerski prezident z wodźacymi politikarjemi zetkać, wón dźensa w Drježdźanach připowědźi. Tež w europskim policajskim zarjedźe jeho wočakuja.
Praktikum wědomostnikam
Drježdźany. Z pilotowym projektom chcedźa wotnožki Fraunhoferskeho instituta w Sakskej z domizny ćeknjenym wědomostnikam šansu skićić. Program „Integracija“ wopřijima třiměsačny praktikum, wukubłanje abo časowje wobmjezowane přistajenje za připóznatych požadarjow azyla, dźensa zdźělichu. Dotal su 16 požadarjam azyla praktikum abo dźěło zmóžnili, zwjetša Syričanam.
Rybarjo wuradźuja
Karin Bernd znowa wuzwolena
Wodowe Hendrichecy. Karin Bernd wostanje měšćanostka Wodowych Hendrichec. Při wčerawšich wólbach docpě kandidatka Njewotwisneje wobydlerskeje iniciatiwy hnydom w prěnim přeběhu 54 procentow hłosow. Žadyn z třoch tamnych kandidatow njedocpě wjace hač 20 procentow. K wólbam je 67 procentow wólbokmanych šło.
Tež twórby Nageloweje widźeć
Drježdźanach. Pod hesłom „Moderne časy“ wotewrěchu minjeny pjatk w Drježdźanskim „Wuměłstwowym rumje“ wustajeńcu, na kotrejž so tež Maja Nagelowa wobdźěla. Widźeć su mólby, rysowanki, grafiki, fotografije a plastiki 27 čłonow Noweho sakskeho wuměłstwoweho towarstwa. Hač do 15. oktobra je přehladka přistupna.
Dulig za spěšne rozrisanje
Drježdźany. Sakski hospodarski minister Martin Dulig (SPD) žada sej spěšne rozrisanje zwady mjez awtotwarcom VW a dodawanskimaj zawodomaj. W tym zwisku poskići wón dźensa swoju pomoc jako posrědkowar. Zwady dla su produkciju awtow w Zwickauwje hač do pjatka přetorhnyli. 6 000 sobudźěłaćerjow je potrjechenych. (Hlej tež 2. strona.)
Jednota koło dale
Předewzaćeljo zjednoćeni
Drježdźany. Wuchodna Sakska ma wot najnowšeho dźěłowe zjednoćenstwo SPD za samostatnych předewzaćelow. Zwjazk su srjedu w Drježdźanach załožili, kaž zamołwići zdźěleja. Za předsydu wuzwolichu předewzaćela Rona Eckhardta z Bannewitza pola Drježdźan. Zwjazk ma so za mostytwarca mjez hospodarstwom a towaršnosću.
Za myto namjetowanaj
Budyšin. Mjez wosobami, kotrež su za Němske myto angažementa 2016 nominowane, staj tež Tim Döke z Budyšina a Wolfgang Goldstein ze Slepoho. Tole rozprawja rozhłosowy sćelak MDR. Döku běchu hižo loni za dźěło na dobro ćěkancow počesćili. A Goldstein je lawreat wobydlerskeho myta, dokelž so na šuli za demokratiju a tolerancu zasadźa.
Žadnej znamce do Čěskeje
Praha. Dwójku listowych znamkow „módru a čerwjenu mauritius“, najžadnišej a najdrohotnišej filatelistiskej drohoćince swěta, je anonymny čěski inwestor kupił. Płaćiznu za wobě znamce, wudatej lěta 1847 na kupje Mauritius, trochuja na štyri miliony eurow. Kupc chce je na swětowej filatelistiskej wustajeńcy 2018 w Praze zjawnosći spřistupnić.
Dalši stawk pola Amazon
Lipsk. Přistajeni internetneho wikowarja Amazon w Lipsku su dźensa znowa warnowanski stawk přewjedli. Na akciji je so w běhu dnja hač do 450 sobudźěłaćerjow wobdźěliło, kaž dźěłarnistwo ver.di zdźěli. Lipšćanska wotnožka wobsteji mjeztym dźesać lět. Hač do dźensnišeho pak nimaja přistajeni tarifowe zrěčenje, dźěłarnistwo kritizuje.
Braniborska předposlednja
Podstupim. Kubłanski system Braniborskeje zaběra po wšej Němskej předposlednje městno, před Berlinom. To je wuslědk přepytowanja „Kubłanski monitor 2016“, kotryž je Kölnski Institut němskeho hospodarstwa přewjedł. Fachowcy mjez druhim šwikaja, zo so socialny pochad dźěći wosebje sylnje na jich šulske wukony wuskutkuje.
Prócuja so wo Dźeń Saksow
Swjedźeń dlěši a dróši
Drježdźany. Centralny swjedźeń k Dnjej jednoty Němskeje w Drježdźanach budźe dróši, wšako dyrbja swjedźeń wo cyły dźeń podlěšić. Dokelž je 3. oktober lětsa póndźela, zahaja swjatočnosće hižo sobotu, 1. oktobra. Město 2,8 milionow zaplanuja za to nětko 4,3 miliony eurow, rěčnik knježerstwa zdźěli. Swjedźeń financuje Swobodny stat Sakska.
Wjerća film we Łužicy
Žitawa. Po tym zo je so Zhorjelc mjez filmowymi režiserami na požadane nahrawanske město wuwiło, ćehnje režiserow nětko tež do Žitawy. Kaž Babelsbergske filmowe studijo zdźěla, chce znaty Hollywoodski režiser Terrence Malick wjacore sceny produkcije „Radegund“ w Žitawje wjerćeć. Za to budu jutře dźěle Hłowneho torhošća a Janskeho naměsta zawrjene.
Wohnjostroje wobmjezować
Němske dny w Uljanowsku
Drježdźany. Wothladajo wot napjateje politiskeje situacije so Drježdźanske towarstwo Kultur aktiv dale za němsko-rusku kulturnu wuměnu zasadźa. Tak pósćelu wot 19. do 25. awgusta wuměłcow na „němske dny“ w Uljanowsku. Nawopak budźe ruska reggae-rockowa skupina Napass 1. septembra na swojej hudźbnej busowej turje w Drježdźanach.
Swjatočne sluby złožiła
Pančicy-Kukow. W klóštrje Marijinej hwězdźe w Pančicach-Kukowje je sotra Cora Küfner wčera swoje swjatočne sluby złožiła. Tak je so na přeco za rjadniske žiwjenje w klóštrje zawjazała. 32lětna rjadnica pochadźa z Glauchauwa a je so před jědnaće lětami wukřćić dała. W lěće 2008 je wona do cistercienskeho klóštra wosrjedź Serbow zastupiła.
Jednaćelstwo maltezow změnjene
Šulerjo namołwjeni
Drježdźany. Sakska kultusowa ministerka Brunhild Kurth (CDU) je šulerjow namołwjała, so na wubědźowanju „Młodźina slědźi“ wobdźělić. „Wužiwajće šansu, swoju wćipnosć spokojić a tež zwonka wučby slědźić a za rozrisanjemi pytać“, rjekny wona dźensa w Drježdźanach. Zajimowani šulerjo maja hač do 30. nowembra składnosć so přizjewić.
Hermann Kant zemrěł
Berlin. Spisowaćel Hermann Kant je njeboh. Wón zemrě wčera 90lětny w chorowni w Neustreelitzu. Kant, kiž bě so srjedź 90tych lět ze zjawneho žiwjenja wróćo sćahnył, bě jedyn z najwuspěšnišich spisowaćelow NDR. Wón bě wjele lět prezident spisowaćelskeho zwjazka NDR a čłon centralneho komiteja SED. Socializm w NDR je stajnje zakitował.
Předań alkohola wobmjezować?
Praha. Oldřich Lomecký, měšćanosta srjedźoměšćanskeho wobwoda Praha 1, chcył magistrat wo nowe postajenje prosyć: Po nim měła so předań alkohola po 22 hodź. we wobchodach zakazać. Tak měło so młodym, nócny měr mylacym wukrajnym turistam přistup k alkoholej poćežić, wón medijam zdźěli. Druhe Praske wobwody namjet njepodpěruja.
Nadawki tež domjacym firmam
Worklecy. Za ponowjenje Worklečanskeje sportownje je gmejnska rada wčera jědnaće twarskich nadawkow rozdawała. Tež serbske zawody su so wuspěšnje požadali. Tak přewozmje Chróšćanska Grutkec firma wobmjetk a fasadowe dźěła, durje. Dalše blidarske nadawki wobstara Róžeńčan Benedikt Wjesela, a Worklečan Florian Šołta změje tepjenje na starosći.
Tilich olympionikam gratulował
Drježdźany. Sakski ministerski prezident Stanisław Tilich (CDU) je prěnimaj sakskimaj dobyćerjomaj złoteje medalje na olympiskich hrach w Rio de Janeiru gratulował. Annekatrin Thiele a Philipp Wende z Lipšćanskeje wysokeje sportoweje šule běštaj wčera ze swojimaj mustwomaj we wjesłowanju złoto zdobyłoj. Tilich wuzběhny jeju jako „přikład, předewšěm młodostnym a sportowcam“.
Wopomnišćo holocausta
Iniciatiwa nětko na Facebooku
Budyšin. Iniciatiwna skupina za Serbski sejm je wotnětka tež na Facebooku internetnje prezentna. Tak chcedźa zajimcam zmóžnić „so aktiwnje na diskusijach, zarjadowanjach a na našim dźěle wobdźělić“, zamołwići zdźěleja. Zdobom wozjewjeja zadźerženske prawidła, z kotrymiž chcyli „tolerantnu, sprawnu a fairnu“ diskusiju zmóžnić.
Za wjace kultury
Biskopicy. Do kulturneho domu w Biskopicach ma nowe žiwjenje zaćahnyć. Zarjadniska towaršnosć kulturneho domu je tohodla wot awgusta noweho zamołwiteho za organizaciju zarjadowanjow přistajiła. Jens Werner ma wotnětka wšelakore kulturne zarjadowanja kaž koncerty, dźiwadło a wustajeńcy organizować. W prózdninach chcedźa poskitki za dźěći a swójby wuhotować.
Čěscy muslimojo přećiwo namocy
Powołanske kmanosće zwěsćene
Kamjenica. Něhdźe 900 požadarjow azyla w Sakskej je Kamjeničanska dźěłowa agentura wot minjeneje nazymy na powołanske kmanosće pruwowała. Kaž agentura zdźěla, móža tele kmanosće mjez ćěkancami z dobrymi němskorěčnymi znajomosćemi w dwanaćetydźenskim kursu zwěsćić. 80 procentow migrantow nima powołanske wukubłanje po němskich předstawach.
Sydlišćo nětko spotorhaja
Lauchhammer. Sydlišćo domskich na nasypje nad něhdyšej brunicowej jamu w Lauchhammeru móža spotorhać. Hórniske zarjadniske předewzaće LMBV chce z tym hišće w awgusće započeć. Něhdźe dwaceći domskich dyrbja spotorhać, dokelž je so dnowna woda něhdyšeje jamy do nasypa předrěła. Twarjenja na nim njejsu tuž hižo wěste.
Ćěkanc z NDR počesćeny


text:
Benjamin Netanjahu
Benjamin Netanjahu (* 21. oktobra 1949 w Tel Avivje; hebrejsce בנימין נתניהו) je israelski politikar konserwatiwneho bloka Likud. Wón płaći jako jedyn z najwuznamnišich politikarjow Israela w 1990tych a 2000tych lětach a je wot 31. měrca 2009 k druhemu razej z ministerskim prezidentom. Při wólbach 2013 a dočasnych wólbach 2015 bu znowa wuzwoleny. Netanjahu płaći w israelskej politice jako zastupjer bjezkompromisneje linije napřećo Palestinjanam.
Do toho bě hižo wot 1996 do 1999 w tutym zastojnstwje. Wot 2002 do 2003 bě wonkowny minister a wot 2003 do 2005 finančny minister w knježerstwje Ariela Šarona. Wot apryla 2006 bě z nawodu opozicije w israelskim sejmje (knesset).
Wón je zwjetša w Zjednoćenych statach Ameriki narostł a studowaše architekturu při Massachusetts Institute of Technology (MIT), management při MIT Sloan School of Management a politiske wědomosće w Harvardźe. We wosomdźesatych lětach dźěłaše najprjedy jako hospodarski manager we Washingtonje a potom jako stajny zastupjer Israela pola Zjednoćenych narodow w New Yorku. W lěće 1988 so do Israela nawróći.
Netanjahu je k třećemu razej ženjeny a ma cyłkownje tři dźěći.


text:
Planowanske podłožki za 15 nowych domow nětko předleža
Róžant (AR/SN). Wažne rozsudy na dobro młodeje generacije stejachu wčera na poslednim lětušim posedźenju gmejnskeje rady Ralbicy-Róžant w srjedźišću. Radźićeljo wobzamknychu wobtwarjenski plan „Sernjany-zapadny dźěl wsy“. Na kromje Sernjan do směra na Róžant móže bórze 15 nowych domskich nastać. Za wšitke płoniny maja dawno zajimcow. Nimale cyłe lěto pak dyrbješe gmejna na trěbnych wustawkach dźěłać. Po wospjetnych změnach na žadanja wjacorych zarjadow a institucijow předleža skónčnje dotal pobrachowace přihłosowace planowanske podłožki. Sobudźěłaćerka Budyskeho krajneho architekturneho běrowa Panse Elisa Menzel tuž sobustawam gmejnskeje rady poruči, twarske wustawki wobzamknyć. To so tež bjez dalšeje diskusije jednohłósnje sta. Nětko předpołoža dokument Budyskemu krajnoradnemu zarjadej k wobkrućenju – w tym padźe jedna so jenož hišće wo formalitu.


text:
Hosćencarjo zwólniwi posłužby podłu pućowanskich šćežkow poskićeć
Róžant (JK/SN). W gmejnje Ralbicy-Róžant so dźěłowa skupina dale prócuje pućowanske šćežki wutworić. Zo bychu při naročnym dźěle – planować a naćisnyć móžne šćežki za pućowanje pak pěši pak z kolesom po delanskej gmejnje – dale přišli, su sej na swoje njedawne zetkanje přeprosyli hosćencarjow a poskićowarjow wšelakich posłužbow na teritoriju gmejny. W prěnim rjedźe dźěše wo to, hač su woni zwólniwi, swoje słužby podłu móžnych pućowanskich šćežkow poskićeć a atraktiwitu móžnych šćežkow polěpšić.
Zasadnje su hosćencarjo zwólniwi so wobdźělić, dźe-li wo to, turistow a hosći gmejny derje zastarać a jim přijomny přebytk w Delanach zaručić. Dźěłowa skupina wobroći so wosebje na zastu- pjerjow wjesnych radow, wo tym rozmyslować, što je wosebiteho a wobhladanjahódneho w delanskich wjeskach. Wšitke wosebitostki měli so na gmejnje přizjewić, zo bychu je tam do móžnych pućowanskich šćežkow zapřijeli. To by móžny zakład był, tematiske šćežki wutworić.


text:
F.J.Dral, współpracownik portalu gazetacodzienna.pl, prowadzi kącik gwarowy "Co tydziyń po naszymu", fot. ARC
"Gdo sie za swój jynzyk wstydzi
takim niech sie każdy brzidzi"
Prawie przez cały rok pisalimy uż o wszeckim jako co sie pisze i jako co sie rzóndzi. Pisalimy też w co sie oblykómy, co jymy, na co sóm my nimocni i eszcze o moc rozmajtych inkszych wiecach. I jak uż my sóm tak naumjóni to myślym se, że mogym Was namówć abyście sie zdecydowali sami cosi napiać na naszóm strónke. Myślym, że bydziecie mieć z tym moc uciechy. Jo wjym, że to nima tak leko pisać po naszymu ale nie starejcie sie żodyn nie bydzie Waszych błyndów poprawioł. Jo se myślym, że nejlekciyj pisać je to co sie widzi we swojim mieście abo dziedzinie. Bydymy to każdy tydziyń drukować jako piyrsze na naszej strónce. Niżyj je przikład jako to bydzie fajnie pisać. Trzeja jyno napisać jaki to bydzie miasto abo dziedzina a jo tymu dorobjym tytuł. Dejmy na to: Szpacyrkym po Goleszowie abo Szpacyrkym po Skoczowie abo szpacyrkym po Jabłónkowie itp.
Piszcie na adres: f.j.dral@gazetacodzienna.pl
a jak sie bydziedzie gańbić to jo bydym za Was dalij każdy tydzyń szpacyrowoł po Cieszynie.
Szpacyrkym po Cieszynie
"Moja ty słodko cieszyńska mowo
być zawsze do prawiynio gotowo
a jak cie uż żodyn nie bydzie rozumioł
to jyny wiater bydzie po naszymu szumioł"
"Pojczać pinióndze"
Szełech po Starym Targu i trefiłech na taki jedyn maluśki kszeft z chlebym, kajzerkami i inszymi wiecami do jedzynio, kiery sie nie doł przedać tym zagranicznym wysmolyńcóm i nazywo sie po polsku. Jak człowiek sie na to dziwo to mu je mu lekczyj na sercu i se myśli, że eszcze Polska nie zginyła. Za auslagóm i na tych płachtach nad dwiyrzami i łoknym je namalowany chlebiczek z dwóma kłóskami po bokach. Je to moc piekne i myślym se, że to sie ludzóm podobo bo co chwila kierysi tam do nich zozdrzi. Kónsek dalij zaś mómy bank, kiery chce nóm pojczać pinióndze a namowio nas do tego taki panoczek co eszcze nie tak downo udowoł w telewizorze ibrycznego łojca. Teraz zaś szkryfie jakisi koliczka na szybie i myśli se, że nódzie jakichsi guptoków co przidóm tam niechać abo pojczać pinióndze. Jo by tam może wloz do postrzodka ale jak żech sie podziwoł na tyn puc co wszyndzi nad i pod łoknami odlazuje toch uż wszechno wiedzioł. A do tego eszcze na poły tyn urwany szyld wedla dwiyrzi prawi ło nich wszechno.
A teraz zaś fajny wic:
"Roz w hareście siedzioł złodziyj ganc sóm. I naroz prziszeł ku niymu siedzieć nowy haresztant i tyn stary sie go pyto? - Za co ty tu bydziesz siedzioł? - No za darmo! - Ty guptoku prawi tyn stary myślisz se, że mje tu płacóm!
Mjycie sie wszedcy dobrze i wiesiołego popiątku a jak uż se spoczniecie po całym tydniu to piszcie i nie gańbcie sie.
F.J. Dral czyta opowiadanie Władysława Wrana "Rodzinno tragedia", z książki "Prawdziwe starzikowe opowiadania"


text:
Wobźelenje na konferecy młodych sorabistow 2019 w Budyšynje
Wót 14. Až do 16. Junija jo se wótměło zmakanje seśi młodych sorabistow, organizěrowane wót Serbskego instituta w Budyšynje. Južo drugi raz jo se seś zmakała. Prědny raz jo Serbski institut w Budyšynje młodych sorabistow a slěźarjow k serbskim temam w lěśe 2017 zgromaźił. We wónem lěśe jo se wobźěliło wěcej ako 20 luźi, kótarež su wó aktualnych pšašanjach knigłowych publikacijow diskutěrowali. Južo we tom casu stej dr. Nicole Dołowy-Rybińska a Cordula Ratajczak ideju k něnto wjelgin aktualnemu Smile-projektoju k rewitalizaciji serbskeju rěcowu wuwiłej.
Lětosa jo se 15 pśednoskow pśedstajiło, kenž su se zaběrali z rěcywědnymi, stawiznaŕskimi, literariskimi, muzikaliskimi a sociologiskimi temami. Młode slěźarje, mjazy drugim z Barlinja, Lipska, Pragi, Budyšyna, Drježdźan, Chóśebuza abo Waršawy su ze swójimi refaratami na aktualne problemy serbskeje wědomnosći pokazali. Sara Mičkec, doktorandka waršawskeje uniwersity, jo se zaběrała ze strategijami daledawanja górnoserbskeje rěcy w familijach. Zakład jeje źěła deje interviewy z wšakorakimi kombinacijami serbskich familijow twóriś: na pśikład, gaž wobej starjejšej stej serbskej, abo jano jaden, abo lěc bydle we Łužycy abo zwenka njeje.
Dr. Ladislav Futtera, bohemist, sorabist a stawiznaŕ z Pragi, jo wó česko-serbskich poměrach mjazy wójnoma pśednosował. Howacej se zaběra wósebnje z nimsko-českimi literariskimi a kulturelnymi poměrami a z českeju a nimskorěcneju literaturu w 19. stolěśu. Serbska wědomnostnica dr. Katja Brankačkec z Pragi jo prezentaciju wó słowotwórbnem prefiksu pśed- w českej a serbskima rěcoma źaržała, w kótarejž jo analyzěrowała, w kótarych padach se prefiks pśez nimski wliw wužywa.W swójom disertaciskem projekśe jo Jenny Hagemann se zaběrała z modernym rozměśim „wendisch sein” we Łužycoma a we Wendlanźe. Pśi tom jo pokazała, až regionalna identita se twóri a reproducěrujo pśez wědobne abo njewědobne faktory, kenž pótom kreěruju pśedstajenja wó regionje. Jaden z pśednoskow bu digitalnje pśedstajony: Prezentaciji wót Lize Waltheroweje a Tilla Wojta-Górjeńca, źož stej naraźiłej transliteraciju ukrainskich swójskich mjenjow do serbšćiny, su wobźělniki konference mógli pśez Skype slědowaś.
Na tej konferency njejo se jano wědomnostne źěło pśedstajiło, ale teke publicistiske. Dolnoserbskej študańca Maks Bagańc a Franc Juro Deuse z Lipska stej powědałej wó iniciatiwje studentskego šmaranego casopisa „Njeknicomnik”, ako se južo wót decembra 2018 mjasecnje wudawa. Ideja jo lichu a njewótwisnu platformu za študańske teksty, kritiku, žorty a eksperimenty natwariś. Pśednosk jo witane wótměnjenje za wobźělniki a druge pśisłucharje było.
Na kóńcu konference jo dało diskusiju wó wupominanjach interdisciplinarnego slěźenja wó mjeńšynach, kak deje wšake slěźeńske intituty a organizacije mjazy sobu kooperěrowaś? Kótare perspektiwy ma slěźaŕske śěžyšćo mjeńšynow? Naźejucy dajo za dwě lěśe pśiduce zmakanje, źož mógu młode sorabisty wósobinske kontakty nawězaś a wó dalšnych wuwiśach swójich projektow rozpšawiś.
Vom 14. bis 16. Juni fand in Bautzen das Netzwerktreffen der Sorabistik, bezüglich des Forschungsprojektes „Sorbenwissen“ statt. Die in Kooperation zwischen dem Sorbischen Institut und der Technischen Universität Dresden arbeitende NachwuchsforscherInnengruppe präsentierten ihre Ergebnisse sowie das im Rahmen des Projekts entwickelte Onlineportal. Es wurden fachspezifische Beiträge z.B. der Linguistik, Kulturwissenschaft und Geschichte sowie wie transdisziplinäre Projekte aus der vergleichenden Minderheitenforschung und den Digital Humanities präsentiert und diskutiert. Das sorbische Netzwerk wurde reflektierend betrachtet und gestärkt. Gearbeitet wurde in Ober- und Nierdersorbisch sowie Deutsch und Englisch.
ERIU Leipzig nahm mit einigen Mitgliedern aktiv und passiv an der Konferenz teil.
Franc Juro Deuse a Liza Waltherowa
ERIU Leipzig © 2019


text:
Chińskŏ Ludowŏ Republika
Chińskŏ Ludowŏ Republika, skrōt CHLR (People's Republic of China > P.R.C. Angelsko godka, chiń. trad. 中華人民共和國, uleksz. 中华人民共和国; pinyin: Zhōngguó, Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó; posuchej po chińsku) – państwo we Azyji wschodnij, kere ôbjymuje historyczne Chiny (bez Tajwanu) a Tybet i inksze ziymie we Azyji Postrzodkowej zamiyszkane społym ôd 56 skupin etnicznych. Chiny to je nŏjludniyjsze państwo świata, jejich populacyjŏ je wiynkszŏ jak 1,3 mld ôsōb. Wiyrchniowo sōm 4. na świecie, a ekōnōmicznie (PKB nōminalny) – 3. (w 2007 r., po USA i Japōniji) abo tyż 2. (PKB realny) po USA.
Państwa, kere graniczōm ze ChLR to: Afganistan, Bhutan, Birma, Indie, Kazachstan, Kirgistan, Koryjŏ Pōłnocnŏ, Laos, Mōngolijŏ, Nepal, Pakistan, Rusyjo, Tadżykistan, Wietnam.
Chociŏż za kōntynuatora tradycyje politycznyj Chin widzi sie tyż Republikã Chińskõ na Tajwanie, ôd lot 70. za przizwolyniym USA to ChLR reprezyntuje nŏrōd chiński we ôrganizacyjach miyndzynŏrodnych, tj. ÔNZ abo WHO.
Władza we ChLR sprŏwuje ôd 1949 r. Kōmōnistyczno Partyjŏ Chin. Do kōńca lot 70. Chiny były państwym totalitarnym na wzōr stalinowski, a we latach 60. nasiliły sie we kraju tyndyncyje izolacjōnistyczne. Po śmiyrci Mao Zedōnga i fiasku maoizmu, we latach 80. partyjŏ napoczła ale reformy ekōnōmiczne, tj.: Ôdchōd ôd gospodarki planowyj a ôdwarcie na świat, a ustrōj zaczōn przenosić sie we strōna autorytaryzmu. We latach 80. i 90. prziszła liberalizacyjŏ życiŏ społecznygo i kulturalnygo, bez m.in. wkludzynie swobody rajzowaniŏ. Społym ze reformami ekōnōmicznymi zaczła sie terŏźnie nŏjwiynkszŏ migracyjŏ we historyji świata - ze wsi do miast przekludziyło sie już 140 mln Chińczykōw.
Terŏźny ustrōj Chin je nōminalnie socjalistyczny (tm. socjalizmus ô chińskych włŏsnościach), we praktyce je to ale kapitalizmus, bez typowych np. do UE rozlygłych zabezpieczyń socjalnych, co absztichuje sie lekim zafarbiyniym nōmynklaturowym i srogim woluminym inwestycyji zagranicznych a eksportu. W sferze polityki, partyjŏ kōmōnistyczno regyruje autorytarnie, a przi tym ôdwołuje sie do nacjōnalizmu, banuje ruchy ôpozycyjne i prōbuje budować gospodarkã ôpartõ na wiydzy na muster krajōw sōmsiednich m.in. Japōnije, Koryje Płd., a tyż Singapuru.
Chiny to tyż jedyn ze nŏjstarszych ôstrzodkōw cywilizacyjnych świata, ô ôsobnyj i bōgatej tradycyji muzycznyj, tyatralnyj, literackij, filozoficznyj a historycznyj, a tyż naukowyj. Po zakōńczyniu rewolucyji kulturalnyj chińskŏ kultura poleku sie ôdrŏdzŏ, chociŏż podle krytykōw szkody wyrzōndzōne za czasōw Mao Zedōnga sōm zbyt wielge, coby możebne było jij połne ôdrodzynie. Bezprecedynsowe we dzisiyjszych Chinach je tyż terŏźne ôdymkniyńcie tygo kraju na świat i jigo wartkŏ okcydyntalizacyjŏ.


text:
Żyntyca
Uż wiyncyj jako piyncet roków we Ślónskich Beskidach sóm rostomajte tradycyje pasterski. Ty tradycyje tukej przinióśli Wałasze - pastyrze, kierzi wandrowali od Rumunije, przes całe Karpaty aż po Beskidy Zachodni. Na Cieszyńskóm Ziymie prziwandrowali kole szesnostego wieku, a przinióśli kulturym pasiynio łowiec. Górole na cieszyńskim wziyni łod Wałaszy kupa pieśniczek, prziśpiywek, kiere sóm o tym, jako je ciynżki pasterski żywobyci baji: Stóń gazdo, stóń, stóń gazdo stóń, ej, bo mi uż zbójnicy uwarzóm żyntycy.
Górole w Beskidach szanowali Wałaszy a jejich tradycyje howanio łowiec. Jedna prziśpiywka, kieróm spisoł Stoiński w szejdziesióntych rokach zeszłego wieku, prawi, że to co je łod Wałaszy, to je dobre. Śpiywoł jóm łowczorz, kiery pos swoji łowce na gróniu w Istebnym. Śpiywoł tak: Na naśym sałaśku śyćko po wałasku, a na tamtym drugim śyćko po dziadowsku. Historyja robiynio żyntycy je na Cieszyńskij Ziymi tak długo, jako tradycyj robiynio łowczych syrów. Zaczła sie kiejsi hań downij kansik w kulturze Wałaszy. Żyntyca zustowo s robiynio syra – bundzu. Mo óna szmak słodki, lebo kwaśny, a to zoleży łod tego, kiej jóm łowczorz sleje. Wónio kwaśnawym mlykym. Żyntyca to je tako kapołka w kierej pływajóm kónszczyczki syra. Słowo żyntyca pochodzo s jynzyka rumuńskigo. Kapołke ze syra tak mianujóm Górole od Tater, Spiszu aż po Żywiec a Zachodni Beskidy. Mo óna kolor zielónkawy, a pije sie jóm dycki chłódnóm.
Bryndza
Bryndza to je syr, kiery sie hań downij robiło na sałaszach w Goraliji. Robiło sie ś nij wielki kule, kiere były biołe, lebo krymowe a kroło sie jóm we flostry. Podle tego wiela bacza mioł mlyka od owiec, tela móg srobić bryndzy. Je to syr miynkki, nie rosklejo się, a idzie go kroć na flostry. Mo kwaśnawy, ostry szmak a wónio dymym. Bryndze sie robiło s buncu owczego, yny że óna dozdrzywo w zimnym dymie w sałaszu. Przes Ziymie Cieszyńskóm hań downij wandrowali Wałasze – to byli tacy pastyrze, kierzi niechali kutej kupa tradycyji a nauczyli beskidzkich Goroli jako sie chowie owce, kozy, a aji jako sie robi bryndze. Kiejsi ludzie jodali kupa mlyka, syrów, pili kapołke, chowali gor krowy, ale w Goraliji owce a kozy. Nejhudobnejsi mieli kozy, pastyrze mieli owce a s jijich mlyka robili syry do kierych dowali klog. W calutkich Karpatach syr owczy sie robi tak samo. S mlyka owczego sie robi bryndze – bioły syr. Do mlyka sie dowo klag, coby się rychli klagało. Klag sie robiło s żołóndka s cielyncia, a ledzy kany sie na niego prawiło rynscka. Mlyko sie nejprzód musiało sklagać. Hań downij bywało tak, że na beskidzkich dziedzinach, kany sie chowało baróny a owce, gazdowie zakłodali spółki sałasznicze. Każdy gazda, kiery był w takij spółce, oddowoł do wypasu pore owiec a krów, a potym dostowoł za to śmietónke a owczego syra – bryndzy. S bryndzy sie aji warziło polywke – domikat.
Jak eszcze na Cieszyńskij Ziymi byli Wałasze, to mieli óni dojś kupa pola, a po lasach pajśli swój statek – owce, baróny, kozy a inkszóm gowiydź. Jednako wszecki baróny musiały by spisane, bo ci Wałasze baji s Istebnej musieli cosi oddować grofowi, lebo inkszymu panu. Od owiec musieli oddować dziesióntóm czynść, a za jednóm owce musieli płacić dwacet osiym groszy. Każdy sałasz musioł oddać wojewodzie jednóm gunie a dwa talary na rok, jedyn sud bryndzy, a do kuchyni ksiyncia podle starego zwyku – sztyrycet kónsków bydła wołoskigo. Syra wołoskigo baczowie kiejsi nie oddowali ale od tysiónc szejset sztyrycatego ósmego oddowali do kuchyni ksiyncia dziesiynć kónsków. Hań downij Gorole, baji ci w Kóniokowie jodali gor ziymnioki, kapuste, mlyko, syr krowski a owczy. Nejwiyncyj bydła wołoskigo było w sałaszach, a ś niego Gorole mieli syr. Nasi Cieszyńscy Gorole sie moc nie różnili od inkszych beskidzkich Goroli. Bryndze wołoskim sie odymiało – w każdej kolibie był rospolóny ogiyń od wiosny, aż do jesiynie. Gotowóm bryndze wołoskóm wyndzi sie w sałasie (syrowniku) tóż Gorole jóm mianowali wyndzóno. Bryndza sie różni od podhalańskij tym, że na Podhalu jak uż je Gotowo, to sie jóm wynoszo ze sałasza. Ta bryndza podhalańsko ni mo styczności s dymym.
Gołka
Syr gazdowski – gołka to je taki jakby wystrugany walec a jak sie go przekraje to mo kształt koła. Woży kole patnost, dwacet deka, je długi na jakich osim, patnost cyntymetrów, a hruby je na piynć, dziesiynć cyntymetrów. Skórka gołki mo kolor żółty, do brónzowego, a kapke sie świyci. Jak sie gołke przekraje to je jasno – krymowo, a przi skórce je ćmawszo. Jak sie jóm spuczy to je miynkko a sprynżynuje. Smak mo delikatny, a kapke słónawy. Wónio jak wyndzóny. syr. Robi sie jóm s krowskigo mlyka. Mlyko je od krowy rasy górskij czyrwiónej. Syr gazdowski – gołka mo delikaty smak a prawi sie na niego gazdowski skuli tego, że go robili gor gazdowie, lebo gaździnki. Prawiło sie na niego aji pucok. Tóm tradycyj przinióśli Wałasze, jak prziszli do Ślónskich Beskidów. Ślónscy Gorole miyszkali na kónszczku zachodnigo łuku Karpatów – w Beskidzie Ślónskim.
Cieszyńscy Wałasze prziszli do strzodkowej czynści Ziymi Cieszyńskij, kany je godnie kopców, kiere sóm pochyłe na północny zachód, a fest stróme od połednia. Cieszyńscy Wałasze robili gor na gróncie, a chowali bydło. Kiejsi hań downij syr gazdowski se robiło dycki na jesiyń, a w zimie, kiej nie lza było dostać owcze mlyko. Terazy jednako gołke sie robi przes cały rok. Baji Gorole s Kóniokowa sto roków tymu jodali gor ziymioki a kapusta, kiero sie jednako nie udowała. Jodali eszcze mlyko a syr od krów a łod łowiec. Wtynczas nejwiyncyj kóniokowskich Goroli chowało wałaski bydło w sałaszach s kierego mieli syr. Gorole s Kóniokowa miyszkali a żyli podobnie jako Gorole Ślónscy w inkszych dziedzinach. Gołke sie robiło aji w goraliji kole Żywca, a recepis jako sie jóm robi przechodzi s ojca na synka. Na Cieszyńskij Ziymi baji Pieter Kohut robi syry a wszecko s owczego mlyka podle tego, co mu prawili nejstarsi pastyrze, kierzi eszcze żyjóm, a ponikierzi uż pomrzili. Syr gazdowski sie robi w goraliji w Beskidzie Ślónskim a Żywieckim. Robi sie go s podgrzotego krowskigo mlyka, do kierego sie dowo klog. Kształt gołki zoleży od tego w jakij drzewianej forymce je ściskano. Wyndzi sie jóm we wyndzokach, przi chałupie, na zogrodach, abo w lesie. Syr gazdowski sie robi gor na świynta, wiesiela, krzciny, a aji na odpusty. Recepis na gołke je fórt taki sóm, a je wpisany w tradycyj a historyje Beskidów.
Kiszka
Kiszka to je kwaśne mlyko, je bioło, kwaśnawo, a czasym jóm idzie nożym kroć, co je tak gynsto. Gaździno jak podoiła krowym to loła mlyko do gliniaych gorczków – bóncloków. Potym jich dowała do chłódnego, baji do szpajski, kany było kole dwacet stopni. Pote jak mlyko było uż we szpajsce osim, dwanost godzin, to sie robiło gynste, a byla s niego kiszka. Na Cieszyńskij Ziymi kiejsi hań downij było mało obilo, tóż ludzie jodali mało jodła s mółkóm, piykli miyni chleba, a w Goraliji, baji w Istebnym jodali mało żuru. Górole jodali kwaśne polywki – mulke, syrule a warzónóm kiszke, kieróm robili s mółki a s żyntycy, maślónki, abo s kiszki.
Mlyko sie kiejsi piło prosto od krowy, jak sie jóm podoiło, ale jodało sie aji śmietónke, masło, maślónke, kiszke, bioły syr, a kapołke. Chłódne mlyko, kiere miało na wyrchu chrubo śmietónki sie piło w lecie, a to było przeogrómnie dobre pici, kiere człowieka ożywiło, a było pożywne. Jak były żniwa, abo jak sie swożało siano to gaździno ni miała czasu coby uwarzić łobiod. Wtynczas sie piło kiszke, mlyko a kapołke miasto obiadu. Jak sie gazdowi chciało pić to szoł do szpajski, lebo do piwnice na kiszke miasto do aryndy na piwo. S kiszki sie dycki sebrało śmietónke, kiero była na wyrchu, a robiło sie ś ni pote bioły syr. Jodało sie jóm ze ziymiokami, abo s chlebym, choć parobki na dziedzinach prawili, że s kiszki dziepro za dziesiynć roków przidzie siła. Ze samej kiszki jednako sie nie szło najejść. Prawiło sie że sie najod kiszki, a pote sie dzierżoł płota – bo spoczywoł jak sie nabónckoł tej kiszki a dzierżoł sie płota, coby sie nie obalić, co był tak słaby. Jak sie podgrzoło kiszke a ocedziło kapołke, to sie ś ni pote srobił bioły syr. Eszcze dzisio ledzy kany po chałupach na Cieszyńskij Ziymi sie pije kiszke. Nejlepszy szmakuje s młodymi ziymiokami a aji do inkszego jodła, kiere je na obiod. Jak je chyc, to je dobre sie napić chłódnej kiszki, bo człowieka chned postawi na nogi.
Redykołka
Górole, kierzi miyszkajóm na Cieszyńskij Ziymi majóm kulturym, kieróm wziyni gor łod Wałaszy, kierzi wandrowali aji po całych Ślónskich Beskidach w szesnostym wieku, a niyśli ze sobóm tradycyj, jako sie chowie łowce a jako sie robi syr s łowczego mlyka. Syr, s kierego sie robi rostomajte zwierzoki – łowce, jelynie, ptoki – owczorze mianujóm redykołka. Na tyn kónsek syra sie prawi redykołka tymu, bo sie go dowało za darmo jak był redyk łowiec s hali do chałupy. Eszcze w pindziesióntych rokach zeszłego wieku, jak sie gdo spytoł baczy czy mo redykołke, to wycióngoł s taszki syrek a dowoł go tymu, gdo sie pytoł. Starzi ludzie prawili, że redykołka to był każdy kónsek syra, kiery sie przinoszało jak sie szło spadki ze sałasza – łoscypek, syr, kiery mioł kształt zwierzoka, a gor parzynica. Parzynice sie robiło na redykołki. Jak gazda był chudy to sie robiło parzynice, a jak był hrubszy to jelynia, abo oscypka.
Redykołka w pasterskij tradycyji je ważno, a robiło sie jóm dycki jak sie pasło łowce na gróniach a pote sie jich żynyło s hal spadki do dziedziny. Robiło sie jóm s łowczego mlyka, kiere zbyło jak sie robiło łoscypki. U dobrego gazdy nic sie nie śmiało smarnować, tóż s mlyka s kierego sie robiło łoscypki a zbyło sie pote robiło redykołki. Syr s kierego uż nie lza ulepić łoscypka biere sie a lepi sie ś niego małe syrki, kiere majóm rostomajte kształty zwierzoków. Tyn syr sie dowo do forymek a soli sie go. Bacza robiuł eszcze syrki, kiere miały kształt syra – parzynice, kiere też robiuł we formach. Redykołki były solóne, ale sie jich nie wyndziło, bo uż na to nie było moc czasu.
Syr klagany
Syr klagany sie robi s owczego mlyka. Mo ciynkóm biołóm skórke, a jak dłukszy poleży to sie robi krymowo, lebo aji żółto. Kształty mo rostomajte - zoleży to od formy. Terazy owczorze robióm go tak, że je podobny do chleba. Kónsek syra klaganego je długi na dwacet cyntymetrów, a szyroki na patnost cyntymetrów. W postrzodku je bioły a jak dłukszy poleży to sie robi krymowy. Zaros jak sie go srobi to je miynkki, ale potym jak poleży to stwierdnie. Syr klagany mo szmak śmietónki, a jak dłukszy poleży to zaczyno wóniać a szmakować jak kwasek. Hań downij się go robiło yny s mlyka owczego, ale dzisio sie go robi aji s krowigo. Syr klagany się robiło hań downij gor we Ślónskich Beskidach – u nas w goraliji. W rostomajtych dokumyntach pisze, że zaczło sie go robić wtynczas kiej oscypki, lebo bunc.


text:
Pawoł Nedo
Pawoł Nedo (* 1. nowembra 1908 w Kotecach blisko Wósporka; † 24. meje 1984 w Lipsku) bě serbski wučer, ludowědnik, narodny prócowar a předsyda Domowiny wot 1933 hač do jeje rozpušćenja w lěće 1937, kaž tež mjez 1945 a 1950. Jeho naslědnik bě komunist Kurt Krjeńc.
Wobsah
Žiwjenje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Šulski čas[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Pawoł Nedo narodźi so jako syn Jana Awgusta Neda (* 10. měrca w Žarkach; † 25. septembra 1968 w Lipsku) a Ernestine Berthy (* 31. decembra 1881 w Kotecach; † 1. decembra 1961 w Budyšinje) w Kotecach blisko Wósporka. K jutram lěta 1915 zastupi Nedo do wjesneje šule, w kotrejž běše kubłanje wobstejnosćow Prěnjeje swětoweje wójny dla wobmjezowane. Swójba přećehnje 1919 do Wósporka, hdźež bě nan Jan jako dźěłaćer přistajeny. Hačrunjež so we wsy a w šuli přewažnje němcowaše a serbske towarstwowe žiwjenje falowaše, nadeńdźe swójba lěpše žiwjenske a šulske poměry. Byrnjež staršej mjez sobu serbowałoj, rěčeštaj ze synom němsce. Wotpowědnje staj staršiski dom a wokolina skerje mjenje Nedowu serbsku identitu wowliwowałoj. Wot apryla 1922 sem chodźeše na krajnostawsku wyšu šulu w Budyšinje z cilom abituru złožić, zo by móhł studować. Nóclěh namaka w internaće na Schillerowych zelenišćach. Na wyšej šuli poskićachu so fakultatiwnje dwě hodźinje serbšćiny za tydźeń, na kotrychž so Nedo wot 1924 sem dobrowólnje wobdźěli. Wo serbskej wučbje a wo wučerju Arnošće Polanje zludany praješe, zo „nawuknył tam wjele njej[e], a serbskeho wědomja [jim] [wučer] njezamó (abo nochcyše) zašćěpić” (Brězanowa 2002: 21). Alternatiwu namaka w serbskich šulskich towarstwach, kaž na přikład w towarstwje serbskich seminaristow „Swoboda” za ewangelskich wučerjow, w kotrymž so čłonojo ze serbskej literaturu zaběrachu a serbsce spěwachu. Finančneho połoženja staršeju dla přizasłuži sej něšto z dopomocu a złoži w lěće 1928 abituru.
Studij[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Poprawom běše Nedo so za žurnalistiku zajimował, tola lěpšich powołanskich móžnosćow dla rozsudźi so za studij wučerstwa. Wot apryla 1928 sem studowaše tři lěta na filologiskej fakulće na Lipšćanskej uniwersiće, štož wón z pomocu stipendija financowaše. Wopytowaše mjez druhim zarjadowanja w pedagogice, germanistice a ludowědźe, za kotruž so wosebje zajimowaše. Pochadźacy z etnisce njerozsudneje swójby a bjez kmaneho serbskeho rěčneho kubłanja w šuli, zaběraše so hakle w běhu studija ze swójskeje iniciatiwy ze serbskej rěču a kulturu. Zahorjeny student pospyta so 1929 w Lipsku kaž tež na Schadźowance prěnjej razaj w přednošowanju k etnografiskim temam. Idealistiski Nedo staji do fokusa eksaktnosć wědomosće, objektiwnosć a kooperaciju, to rěka zhromadne dźěło. Tute hesło zakitowaše wón jako program we wědomosći, kaž tež pozdźišo w swojej politice. Wot julija 1930 sem běše sobustaw Maćicy Serbskeje, hdźež wón pak bórze pasiwnosć sobustawow propagowaše. W času studentskeho hibanja so sam zwjetša jenož pasiwnje w towarstwach wobdźěli, snano falowacych rěčnych znajomosćow dla. Bórze pak namaka Nedo serbskich přećelow a wobdźěli so aktiwnje na studentskich zetkanjach a serbskich blidach. K wažnym korespondowacym partneram we Łužicy ličachu Ota Wićaz, pozdźišo Dr. Jan Cyž a Měrćin Nowak-Njechorński. Wowliwowany wot idejow wědomostneje ludowědy a patriotiskich ambicijow nowych serbskich přećelow, wěnuje so młody student mjez druhim ludowym spěwam, domjacym zwěrjatam w ludowych nałožkach (wosebje plahowanju lěsnych pčołkow we Łužicy) a dźěle w Serbskim muzeju. Pytajcy za nowymi materialijemi, zběraše zhromadnje z Měrćinom Nowakom-Njechorńskim po puću z kolesom wokoło Wojerec bajki, prajidma a fotografije. Młodźencaj mjez sobu zwjaza, zo běštaj wobaj němsce wotrostłoj. Runje to rozbudźi ćim wjetšu zahoritosć so ze serbskej kulturu a literaturu zaběrać. Ćišinski wjedźeše jeho k mjeńšej zhromadnosći serbskich patriotow, kotřiž bóle Domowinu a lokalne towarstwa podpěrachu, hač Maćicu Serbsku. Tuta nowa serbska zhromadnosć w Lipsku twori ramik Nedoweho narodneho kubłanja. Tež w studentskim towarstwje serbskich akademikarjow „Arnošt Muka“, załoženym w lěće 1928, w kotrymž so studenća mjez sobu wuwučowachu, běše z čłonom.
Młody wučer[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
W lěće 1931 zakónči Nedo studij a bu 1932 jako probowy wučer w Klukšu přistajeny. We wjesnym chórje a w towarstwje „Zernička” w Lichanju so aktiwnje w serbskim towarstwowym žiwjenju angažowaše. Hižo zahe widźeše nuzu w serbskim ludźe a chcyše na praktiske wašnje pomhać, nic jenož wědomostnje. Charismatiski Nedo sympatizowaše z wažnymi serbskimi wosobinami, mjez druhim z komponistom Bjarnatom Krawcom a z Křesćanom Křižanom (synom Jana Křižana, fararja w Klukšu, předsydy Domowiny 1930–1933). Wot lěta 1932 bě ze sobustawom zjednoćenstwa serbskich wučerjow. Organizowanje kubłanskich a wědomostnych strukturow wosta čas žiwjenja jeho najlubši nadawk. W samsnym lěće bu do Chwaćic přesadźeny. Wuspěšnje so we woběmaj šulomaj za serbskorěčnu wučbu zasadźowaše.
Předsyda Domowiny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Woblubowany, angažowany wučer znaješe wliwapołnych Serbow a móžeše so wuběrnje zwuraznjować. Tohorunja měješe za swoju starobu hižo sebjewědome wustupowanje a wědźeše lud zahorić. Tuž bu Nedo jako kandidat za předsydstwo Domowiny namjetowany a bu 1933 jednohłósnje woleny. Skónčnje namaka kruh, kotryž bě zwólniwy nowe ideje přesadźić. Steješe před ćežkim nadawkom přestrukturowanje Domowiny přihotować: wudźěłanje nowych statutow a znowawobsadźenje funkcijow. Jako wučer, přistajeny w zjawnej słužbje, bu z wusměrjenjom Sakskeho wučerskeho zwjazka awtomatisce ze sobustawom nacionalsocialistiskeho wučerskeho zwjazka. Běše tež stajnje zwólniwy, loyalnosć napřećo nacionalsocialistiskej wyšnosći pokazać, z čimž nježněješe pola wšitkich kolegow wothłós. Měješe wotpohlad, Domowinu po nacionalsocialistiskich zasadach znowa rjadować a mocy za skutkowanje za serbski lud wjazać. Widźeše w tym jeničku móžnosć, akceptancu němskeje wyšnosće zdobyć. Wědomje stajnje jara na formulacije kedźbowaše, zo by w statutach zapisany zaměr docpěł, Domowinu k jeničkej zastupnicy serbskeho ludu wutwarić. Klučowe słowo w skutkowanju Neda běše „narodna disciplina“ pod ćežišćomaj wuwić wědomje serbskeho luda a kultury a wonkowne zastupowanje serbskich zajimow. W nowym organizatoriskim organje „Naša Domowina“ jako wotdźěl Serbskich Nowin, wudawaše Nedo wot 1935 do 1937 swoje napohlady. Wón spyta po přikładźe nacionalsocialistiskeje propagandy serbsku narodnosć a identitu do srjedźišća stajić a z konceptom ludoweje zhromadnosće wšě serbske mocy do cyłka zhromadźić. Wosebje wažne bě jemu při tym natwar młodźinskich zarjadow, zo by zaměrnje młodźinu za serbsku kulturu zahorił. Dobromyslny, młody Nedo namołwješe tež serbski lud Hitlera a NSDAP wolić, dokelž spočatnje wočakowaše, zo so druhe ludy w Němskej njepřeněmča. Tola wot lěta 1935 dźeń a wjac antiserbskich naprawow sćěhowachu, kaž tež wobmjezowanja a zakazy Serbam napřećo. Z tym so tež Nedowe nastajenje režimej napřećo raznje změni. Wón, kaž tež druzy aktiwisća, su přepozdźe spóznali, zo so NS-ideologija ze zaměrami Serbow hromadźe njehodźi. Rozsudźichu so za spjećowanje w formje serbskich swjedźenjow a zarjadowanjow, kotrež so pak stajnje bóle bojkotowachu. Nedo, hišće jara młody, jako so za politiske zajimy Serbow angažowaše, zdaše so być wyšnosći napřećo wobwliwujomny. Tola jemu njezbywa ničo druhe, dokelž steješe wot 1936 sem pod stajnej kontrolu knježerstwa. Tute zadźerženje wjedźeše k tomu, zo ličeše pola Němcow jako „poměrnje měrny a rozumny serbski wjednik” (Brězanowa 2002: 109).
Wot 1933 běše Nedo sobustaw SA, snano falowacych pjenjez dla, dokelž běše jenož jako probowy wučer přistajeny. Lěto pozdźišo bu pak zaso ze SA wuzamknjeny, dokelž so přemało na zarjadowanjach wobdźěleše. Bjez swójskeho přičinjenja bu tež ze sobustawom nacionalsocialistiskeho wučerskeho zwjazka (Nationalsozialistischer Lehrerbund, NSLB), kiž běše wotdźěl NSDAP. Na politiske abo wosobinske wuwiće Neda njeměještej ani sobustawstwo SA, ani NSLB wliw. Dale so w tutym ćežkim času, jako steješe Smolerjec drustwo 1934 před zawrjenjom, sylnišo za serbske nowinarstwo zasadźowaše. Dźěłaše jako redaktor, pisaše artikle a přewza tydźenske Serbske Nowiny za dźěći. W samsnym lěće bu do Rakojd na ludowu šulu přesadźeny, na kotrejž so wón znowa wo serbsku wučbu prócowaše. Přewza běrokratiske nadawki šulskeho wjednika, organizowaše šulske swjedźenje a nazwučowaše dźiwadłowe hdy, z čimž wón připóznaće pola šulerjow a staršich žněješe. Tež priwatnje namaka Nedo w Rakojdach žiwjenski puć, jako zezna přichodnu mandźelsku Marju Budarjec (* 13. nowembra 1914, † 25. měrca 1998). Nedowy angažement za Serbstwo wowliwowaše tež jeho powołanski puć jako přistajeny w zjawnej šulskej słužbje. Chłostanja a poroki zarjadow Neda njewottrašachu, hačrunjež so w zjawnosći trochu měrnišo zadźeržeše. Jako pak jemu přesadźenje do němskorěčneje šule hrožeše, rozsudźi so 1937 powołanje dobrowólnje wupowědźić a Łužicu z ćežkej wutrobu wopušćić. Přez poćahi ze zwjazkom Polakow w Němskej dósta dźěło na pólskej nalutowarni w Berlinje. Tak dyrbješe z 28 lětami swójbu, žonu a Łužicu wopušćić. Krótko po tym so serbske towarstwowe dźěło přez zakaz zhromadźiznow nimale znjemóžni, pod čimž tež dźěło Domowiny ćerpješe. Zwonka Łužicy měješe Nedo wšak jenož wobmjezowane móžnosće, tola zasadźuje so dale za Serbow a namołwja wšitkich, dale wojować.
Druha swětowa wójna[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Ze spočatkom Druheje swětoweje wójny, jako Němska 1. septembra 1939 Pólsku nadpadny, zlikwidowachu so pólske towarstwa a zarjady w Němskej a Nedo zhubi dźěło. Namaka nowe přistajenje jako knihiwjednik na ryćerkuble pola Wilmersdorfa, 90 kilometrow sewjerozapadnje Berlina. Dwaj měsacaj pozdźišo so njejapcy zaja a měsac w jastwje přebywaše. Wot 1940 sem běše jemu zakazane, we wokrjesu Drježdźany-Budyšin přebywać. Namaka pak nowe přistajenje jako domjacy wučer a sekretar w Rietz-Neuendorf (Wulkim Rěcu). W juniju samsneho lěta woženi so z Marku Budarjec w Chwaćicach. Nowozmandźelenaj wuhotowaštaj sej bydlenčko we Wulkim Rěcu, daloko wot domizny zdalenym a dnja 19. oktobra 1941 narodźi so jimaj syn Michał.
W lěće 1942, lěto po tym, zo bě so Domowina dospołnje zakazała, zwoła so Nedo do wójska a bu na militaristiske wukubłanje na ličenskeho wjednika w Frankobrodźe nad Wódru słany. Přesadźi so 1944 na frontu, hdźež so w Budapesće zaja a přińdźe do jastwa w Berlinje a w Podstupimje. Na kóncu wójny 1945 so wot sowjetskich wojakow njezranjeny z jatby wuswobodźi. Wróćiwši so do Budyšina přewza Nedo, kotryž widźeše šansu swoje ideale znowa zwoprawdźić, zaso dźěławosć jako nawoda Domowiny a slědowachu prěnje postupy k wožiwjenju tuteje. Z elanom namołwješe wšěch po swěće rozbrojenych serbskich přećelow so do Łužicy nawróćić a při nowonatwarje pomhać. Nedo bu ze sobustawom strony KPD a namaka w socializmje perfektnu towaršnostnu formu za runoprawosć Serbow. Spočatk junija 1945 přistaji so jako šulski rada sewjerneho dźěla Budyskeho šulskeho wokrjesa. Hospodarskeje a bydlenskeje nuzy dla poradźi so hakle w nazymje, zo so mandźelska a syn do Budyšina přidružitaj. Swójba bu kompletna, jako so druhi sym Matej dnja 10. awgusta 1947 narodźi.
Powójnski čas[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Domowina spyta z kulturnym programom serbsku kulturu a rěč wožiwić. We fokusu steješe wutwarjenje serbskeho šulskeho kubłanja, wuhotowanje rěčnych kursow, hajenje kultury ze spěwami, hudźbu, basnjemi, swjedźenjemi, rejemi a přednoškami. Formulowaše so šulski program a dźěłaše so na nowonatwarje institucijow a strukturow. Intensiwnje zasadźowaše so Nedo za to, zo so Serbja na za Serbow wažne powołanske městna zasadźa, kaž na přikład jako wjesnjanosta, pola policije a w zarjadach. Skrótka fungowaše Domowina jako dźěłowa bursa w lěće 1947, jako so referat za powołanske poradźowanje tam zarjadowaše. Nedo widźeše w tym móžnosć, młodźinu za powołanje wučerja wabić, wšako knježeše hoberski deficit tutych po wójnje. Z połoženjom zakładneho kamjenja Serbskeho domu na Póstowym naměsće njesteješe nowonatwarej ničo wjac napřećo.
Jako šulski rada steješe před ćežkim nadawkom, so mjez druhim wo wučbne plany starać, wo wabjenje a wukubłanje wučerjow, přihoty šulow a wučbnych materialijow. Nedo liči tež jako iniciator pedagogiskeho časopisa „Serbska šula” a staraše so wo wudawanje serbskich wučbnicow. Je dźiw, kak je so jemu poradźiło, swójbu, naročne powołanje a čestnohamtske předsydstwo Domowiny a z tym wulku zamołwitosć zwjazać. Wšitke prócowanja docpěchu swój wjeršk ze schwalenjom Zakonja za zdźerženje prawow Serbow 23. měrca 1948 w Sakskim krajnym sejmje, kaž tež z paragrafom za zdźerženje serbskorěčneje wučby w šulach. Lěto pozdźišo so Domowina jako towarstwo zapisa. Tola přichodne problemy so bližachu. Załoži so Serbski zarjad (Serbski zarjad za kulturu a ludowe kubłanje) jako statna institucija z Nedom jako nawodu. To pak woznamjenješe krizu za Domowinu, dokelž sobudźěłaćerjo k statnej instituciji měnjachu. Proces sowjetizacije wuchodoněmskeje towaršnosće wjedźeše k intensiwnej wuměnje elity a wažne funkcije towaršnostneho žiwjenja so z kadrami SED wobsadźowachu. Nedo bu konfrontowany z wotpokazanjom druhich stronskich funkcionarow a so jako nacionalist a suspektny intelektuelny denuncowaše. Z tutych a ze strowotniskich přičin wotstupi wón 1951 po 17 lětach na čole Domowiny. Jeho naslědnik běše komunist Kurt Krjeńc, kotryž njewidźeše jako hłowny nadawk Domowiny, zastupować zajimy Serbow, ale přesadźić statnu a stronsku politiku zawjedźenja socializma w Serbach.
Zwonka Łužicy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Po 1951 započnje so druhi žiwjenski wotrězk Pawoła Neda z nowym powołanskim a bydlenskim městnom, z nowymi činitostnymi wobłukami a přećelskimi kruhami. Dźěło jako předsyda Domowiny je jeho stajnje wupjelniło, tola žedźba za měrnym wědomostnym dźěłom běše wulka. Tuž skutkowaše Nedo wot prěnjeho měrca 1951 sem we hłownym wotrjedźe wuměłstwa a literatury w Sakskim ministerstwje za ludowe kubłanje w Drježdźanach. Z nowym bydlenskim a dźěłowym městnom njebě aktiwny angažement we Łužicy kaž dotal móžny. Přećelske styki do domizny pak dodźeržowaše a swójba so krótko po tym do Drježdźan přidruži. Wón přewza komentowacu funkciju a pisaše recensije a rozprawy wo wšelakich serbskich zarjadowanjach.
Karjera wjedźe jeho dale do Sakskeho krajneho sejma, hdźež přepoda so jemu 10. januara 1952 wjednistwo zarjadnistwa za wuměłske naležnosće. Tež na institucionalizowanju sorabistiki měješe Nedo podźěl. Tak załoži so 1. meje 1951 Institut za serbski ludospyt w Budyšinje a w samsnym lěće Serbski institut na Lipšćanskej uniwersiće. Wot 16. awgusta 1952 bu wón z wjednikom wědomostneho wuměłskeho dźěłoweho wobłuka w centralnym domje za lajske wuměłstwo w Lipsku. Z nowym přistajenjom měješe dosć swobody, so dale intensiwnje ze sorabistiskimi wědomostnymi temami rozestajeć a dźěłaše wusko hromadźe z Budyskim institutom. Móžeše so skónčnje temam wěnować, za kotrež bě so hižo jako student zahorił: Zaběraše so ze slědźenjom wo bajkach a powědkach, z přirunowacymi studijemi k spěwam, bajkam a prajidmam. Wot lěta 1954 inwentarizowaše so pod swojim nawodom serbska narodna drasta a wón běše z wudawaćelom pjećzwjazkoweho rjada k narodnej drasće w zhromadnym dźěle z Měrćinom Nowakom-Njechorńskim.
Za swoju promociju hromadźeše Nedo bajki, kiž běchu do toho jenož zdźěla předleželi. W njej naliča so zhromadnosće zapadosłowjanskich bajkow a paralele k němskim bajkam. Dale wudawaše monografiju k wušiwanju narodnych drastow, hromadźeše materialije k ludowej hudźbje wokoło Slepoho a napisa rozjimanje k ludowym powědančku wo Krabaće. Swoju disertaciju k Łužiskim hornčerstwje zakituje w lěće 1955 ze summa cum laude a dósta z tym titul doktor filozofije. Po namjeće Pawoła Nowotneho bu Nedo jako direktor serbskeho instituta na Karla Marxowej uniwersiće powołany, na kotrejž w lětach 1951 do 1958 serbsku ludowědu wuwučowaše. Studentam běše wón jako woblubowany docent z měrnym, přećelnym wustupowanjom a ze zajimawymi čitanjemi w pomjatku wostał. Nimo toho měješe Nedo mnoho funkcijow a sobustawstwow w nacionalnych kaž tež internacionalnych wědomostnych gremijach, čehoždla běše wón husto w republice a we wukraju po puću. Hakle w lěće 1953 sćěhowaše jemu swójba do Lipska, hdźež namaka nowu domiznu.
Prócy na uniwersiće so wupłaćichu, tak zo poskićeše so jemu w lěće 1959 profesura z wuwučowanskim nadawkom za serbski ludospyt a literaturu, kaž tež za němsku ludowědu na filozofiskej fakulće na Karla Marxowej uniwersiće. Byrnjež to połne městno njebyło, rozsudźi so wón za dalše dźěło při uniwersiće. W lěće 1963 habilitowaše Nedo pod temu „Podrys serbskeho ludoweho basnistwa“ a lěto na to dósta wón połne městno profesury z wuwučowanskim nadawkom za powšitkownu a serbsku ludowědu. Tež jeho prócowanja za wróćo zdobyće wukubłanja serbskich wučerjow do Lipska pokazachu w tutym lěće wuspěch. Po pjećoch lětach na Lipšćanskej uniwersiće dósta Nedo poskitk profesury za ludowědu na Humboldtowej uniwersiće w Berlinje, kotruž wón 1964 přiwza. Bydlacy pak wosta ze swójbu w Lipsku.
Wuměnk[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Přiběraceho hubjeńšeho strowotneho połoženja dla požada so wón k swojim 60. narodninam na dočasne emeritowanje. Wuměnk njemóžeše sej strowoty dla prawje lubić dać. K tomu hišće zrudny dóńt swójbu porazy, jako młódši syn Matej 1971 ze štyriadwaceći lětami njeskutka dla w Berlinje zemrě. W tutym ćežkim času so jemu čim bóle za łužiskej domiznu styskaše, tola mjez druhim swójba staršeho syna Michała jeho w Lipsku dźeržeše. Najebać toho běchu 70-te lěta produktiwny čas, w kotrymž so Nedo dale z wědomosću rozestaješe. Nimo toho wěnowaše so wudawaćelskim dźěłam, mjez druhim bajkow („Łučlany Pětr” 1964, „Bajki z bliska a daloka” 1971, „Klinkotata Lipka” 1972, „Sylny wotročk” 1981) a ludowych žortow z titulom „Wólsace hnězdo” 1983 pod nakładnistwom Domowiny.
Dalši naročny wobłuk, kotremuž so wón wěnowaše běchu serbske kulturne stawizny. Tute dźěło pak njeje ženje dokónčił. Zhromadnje z Wolfgangom Jacobeitom a muzejom za ludowědu w Berlinje, wuhotowaštaj Nedo a Pawoł Nowotny wustajeńcu pod titulom „Serbja w NDR – Ze žiwjenja najmjeńšeho słowjanskeho luda”, kotraž so wot julija 1973 do apryla 1974 tam a po tym w Drježdźanach a w Lipsku wustaješe. Tež muzeje jemu hižo přeco na wutrobje ležachu. Nic jenož jako młodostny w Serbskim muzeju, ale tež we wyšej starobje so čestnohamtsce w Lipšćanskim ludowědnym muzeju angažowaše. Zwjazanosć z Łužicu jeho pak ženje njepušći. Hakle w 70-tych lětach, po wotstupje Krjeńca, so ekstremny pohlad na Nedowu politisku dźěławosć rewidowaše. Nic za konfrontaciju ale stajnje za narunanjom pytacy měješe wón skónčnje móžnosć, sebi zaso dobry poćah k domiznje natwarić.
Pawoł Nedo zemrě 24. meje 1984 z pjećasydomdźesat lětami a bu dnja 2. junija na Južnym pohrjebnišću w Lipsku pochowany.
Literatura[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Annett Bresan: Pawoł Nedo 1908–1984. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 2002.
Wotkazaj[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Serbski institut: Biografien zur sorbischen Volkskunde (Biografije k serbskej ludowědźe) na serbski-institut.de (němsce)
- Dietrich Šołta: Pawoł Nedo – markantna wosobina serbskeho narodneho hibanja. W Rozhledźe 2–3/2009 (webarchiw)
Arnošt Bart (1912–1927) • Jakub Šewčik (1927–1930) • Jan Křižan (1930–1933) • Pawoł Nedo (1933–1950) • Kurt Krjeńc (1951–1973) • Jurij Grós (1964–1990) • Bjarnat Cyž (1990–1991) • Jan Pawoł Nagel (1991–1992) • Jakub Brankačk (1993–2000) • Jan Nuk (2000–2011) • Dawid Statnik (wot 2011)


text:
Godka Klachuli, 5.09.1920
Wachtyrz prezyntuje ślōnske artykuły ze starych cajtōngōw przepisane do alfabetu ślabikŏrzowego. Trzeba je rozumieć we kōntekście historycznym i niy przedstawiajōm ône ôpiniji ôd redakcyje.
Dnia 15-go sierpnia.
Moji Ludkowie! Ani mi sie pisać nie chce, coch sie wōm padōm tak narobiła. Ale my tak dziynka Bogu zyto i ôwies dość scyńśliwie zebrali – i zeby tak Pōn Jezusek jesce pozwolił dobrze kapusta i kartofle zebrać, to bych sie tam na tyn rok nie mōgła skarżyć. Ćwikła tyz bedzie piykno, jyno sie ôkropnie nagorsa z gruskami i jabłōnkami, bo mieskōm przi drōdze i dzieci
te hōncłoty mi je ôbtrzaskujōm.
Społym budujymy nowo ślōnsko kultura. Je żeś z nami? Spōmōż Wachtyrza
Wcora mnie tak nos świyńdzioł i padałach mojymu: „Cekej Pietrek, byda mieć mierdzōncka i byda sie gorsyła”. I rychtyk! Znodłach dzisiej w „haźlu” jakiś „cajtung” niymiecki co sie nazywo „Pierōn” (Boże mi ta grzech ôdpuść). Tak go se ôglōndōm i widza na jednej strōnie krowa paskudzi, na drugej namalowany „haziel” i padōm se: „Aha, bezto cie tyz trza w haźlu czytać”.
Tymu, co to w „Pierōnie” lo mnie pise, musa jesce jyno krōtko ôdpedzieć, ize w Piekarach juz ôd roku „Hindenburgstrasse” Piekarzanie (mōndrzi ludzie) zmiynili zaś na ulica Głōwno, jyno ta tabula tam jesce wisi na piersej chałupie, No. jakoz ci tam na sumiyniu ty niymiecki żymloku? Ciepło ci teroz? Jak mōj synek przecytoł ta szmata z „haźla”, to padoł: „Wiecie co, mamulko? To sie tu ani kupy ani za respektym d… nie trzimo. Ôbrozki z miymcōw, gymby niymiecke. śmioć sie nie ma z cego, bo to głupie. I jak ech to przecytoł, toch musioł zaroz „cygareta” zakurzić, boch myśloł, żech jest w „haźlu” abo „w rynstoku”. Taki smarkoc, widzicie, a juz dobze „ôsacuje” to świństwo!
Dnia 28 sierpnia 1920.
Patrza se we wtorek dnia 17-go sierpnia na kalyndorz i widza cerwōny „strych”. Zaroz sie tez pytōm synka, co to mo znacyć? A ôn sie zadziwił i pado: „Co, to wy niy wiycie, że dzisioj jest rocnica powstanio? Cyscie juz zapōmnieli, jak wōm tu przed rokym gryncszmuc wszystko w chałpie do gōry nogami poprzewrocoł a mnie i duzo jesce chłopōw i chłopcōw gnoł do miasta, biōł i kalecōł? Toz dzisioj jest nabożyństwo za tych borokōw, co ich germany łōńskego roku zabiyli. Jo myśla, że tyz pōjdziecie?” „No, jako ześ ty myśloł synek – padōm mu – wszyscy pōdymy i bydymy prosić Pana Boga, coby nos jaknojpryndzyj uwolnił ôd tych zbōjōw germańskich.
My se tak chcieli ta rocnica spokojnie ôbchodzić, ale nie jak Miymcy. Zwołali wielke zebranie, niby to skis jakejś neutralności a na to, żeby nos droźnić, Francuzōw wykurzić, a potym zaś rzōńdzić tak, jak łōńskigo roku. Ale im sie nie udało. Ôni myśleli, że nasi ludzie na ich rozkaz bydōm strejkowali, a ôni potym pedzōm, że to robotnicy nie chcōm tu mieć Francuzōw.
A potym tyz myśleli, że bolszewicy zabierōm Warszawa i bydzie kōniec z Polskōm i z naszōm wolnościōm. Ale im sie to popsuło, popsuło, bo bolszewicy dostali siarczyście i uciekajōm z Polski, aż sie za nimi kurzi, a nasi robotnicy ôbrōcili kij na drugi kōniec i te beamtry i te germańske smyki teraz uciekajōm ôd strachu, że im jyno piynty widać.
Cōżbyście wy pedzieli ludkowie, dyć te gizdy pōniscyli sklepy i gazety polske w Katowicach, podpolyli tyn dōm, kaj były te polske kanclaryje plebiscytowe, naszych ludzi pokalicyli, pōmordowali, jak np. tego dr. Mielynckego, co mie łōńskego roku wylecōł. A jak go zabili, to potym jesce do wody wciepli, te zbōje niescynsne, te! Ale zaraz tyz Pōn Bōg choćby rynkōm ôdwrōcił i nase chłopy i chłopcy we wszystkich wsiach wziynli kilofy, polecieli do hajmattrojōw i do byamtrōw, tam znodli kupa gewerōw i granatōw i teraz stojōm z tōm brōniōm we wsi i przed wsiōm, coby im żodyn taki gizd i zbōjnik niymiecki, co przilecioł z kroju światu, nie wloz do wsi. I take sie robi wymiatanie, że pōno już wymiatajōm nasi ludzie tych szwobōw aż przi Raciborzu i przi Ôpolu. A te wszystke nasze rynegaty, ci wielcy niymieccy rajcowie i te zielōne żaby to łazōm blade jak trupy. Hm, ale jo zawsze padała, Pan Bōg nie rychliwy, ale pamiyntliwy i juz tyz aby roz przisoł mrōz na tych gizdōw. Jakoś sie jaśniej robi na świecie, a bydzie jesce jaśniej, gdy przijdzie plebiscyt. Chcieliście germany wojna, mocie drugo Marna na Gōrnym Ślōnsku, a ceko wos jesce gorse, jeźli nie spokorniejecie.
Tōz do widzynio –
Rōźla Pyscycka.