text:
Na wsy wobchod měć dźensniši dźeń wjace samozrozumliwe njeje. We wobłuku lětušeho lětnjeho seriala smy so na wsach rozhladowali, zo bychmy swojim čitarjam tón abo tamny wjesny wobchod předstajili.
Ze šwalču so stać bě přeco hižo són Veroniki Biele. Dźensa pak wot dźěła z jehličku a cwornom samym wjac žiwy być njemóžeš. Nimo toho je rodźena Žitawčanka jedna z poslednich swojeho stawa w Hornjej Łužicy. Jej pak so w Hodźiju woprawdźe derje dźe, a to dźakowano jeje wobchodźikej z mjenom „Verflixt und zugenäht“ na nawsy, kotryž wot lěta 2019 wjedźe. Tón je woprawdźita křinja dźiwow. W zadnim dźělu něhdźe 100 kwadratnych metrow wulkeho wobchoda ma knjeni Biele šwalčernju zarjadowanu. W prědnim dźělu předawarnje poskića wona wšitko, štož za wšědne zežiwjenje trjebaš.


c: text/html

text:
Bukecy/Slepo (ML/SN). Lětsa móža 21 wsow a dwě měsće — Wjelećin a Ochranow – w Hornjej Łužicy kulojtu róčnicu wobstaća swjećić. Třinaće wsow změje 800. jubilej prěnjeho naspomnjenja we wopismje biskopa Bena w lěće 1222, na kotrymž su Bože domy a jich městnosće mjenowane. Do nich słušeja Bukecy, Klukš, Hućina, Poršicy, Hrodźišćo, Kumwałd, Wjelećin, Załom a Wjazońca. Zahajenska swjatočnosć za 800. róčnicu je planowana 29. jutrownika w Kumwałdskej cyrkwi, na kotrejž změje sakski ministerski prezident Michael Kretschmer (CDU) swjedźensku narěč.
Jubilej 750lětneho wobstaća Slepoho zahaja hižo dźensa wječor ze swjedźenskim posedźenjom zapósłancow gmejny. Wjeršk swjedźenjowanja budźe kónc tydźenja wot 17. do 19. junija z wubědźowanjemi a poskitkami wjesnjanow na polu sporta, zabawy a kultury. Wulki swjedźenski ćah z mnohimi serbskimi wobrazami je, njedźelu, 19. smažnika, předwidźany. Dalša atrakcija budźe mjezynarodny festiwal dudakow z dwěmaj wječornymaj koncertomaj, za kotryž je so hižo tójšto ćělesow přizjewiło. To praji nam Wolfgang Kotisek, nawoda Serbskeho folklorneho ansambla Slepo.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Źeliny
Źeliny (Archaeplastida Adl i in. 2005, downe naukowe mjana: Vegetabilia, Plantae, Phytobionta, Plastida, Primoplantae) – eukaryjotyczne a samofutrujůnce uorganizmy, kere wykorzistujům słoneczno ynergijo bez farbujůnce substancyje we proceśe asymilacyji. Trefjajům śe tyż postrzůd źelinůw uorgańizmy cudzofutrujůnce - saprofityczne a pasorzitnicze, nale mo to wtůrny charaktyr. Źeliny sům zbudowane ze kůmůrkůw, kere u wyżyj zorgańizowanych zortůw źelinůw tworzům tkanki a narzůndy, kere dowajům jeim dychać, futrujům je, dowajům wzrastać a śe rozwijać. Źeliny przi udźale chloroplastůw kere majům we śa chlorofil przeprowadzajům terminy fotosyntezy, keryj zapasowym produktym je skrobja. Majům uůne sztajfno, nojczyńśći celulozowo kůmůrkowo śćana. Mogům uůne durś wzrastać uod twůrczyj tkanki, kero poradźi tajlować kůmůrki. Nojczyńśćij źeliny sům trwale przirośńynte do zola. We proceśe ywolucyji doszło do srogij roztůmajtośći formůw źelinůw a jejich przistosowańo do růżnych warůnkůw bytowańo na Źymji.


text:
Před 150 lětami narodźi so 15. róžownika 1872 w Klukšu zasłužbny serbski wyši wučer, stawiznar, rěčewědnik a domiznowědnik Měrćin Kral jako syn wučerja a kantora. Kralowy nan Handrij wučerješe najprjedy w Psowjach, na to w němskim Oderwitzu a potom w Ketlicach, hdźež běše Korla Awgust Kocor wučer a kantor. Jeho młódši bratr Jan bě wot lěta 1920 wyši šulski radźićel w Budyšinje. Jeho wuj Michał Awgust Kral (1836–1905) běše znaty wučer, spisowaćel a ilustrator, kotryž je dlěje hač štyri lětdźesatki spomóžnje w Sokolcy (Soculahora) pola Budyšina za swój serbski lud skutkował.
Jako syrota k wujej
Měrćin Kral nazhoni hižo jako dźěćo woporniwosć wučerskeho powołanja přez swojeho nana, kiž dyrbješe sčasami na 200 šulerjow wuwučować a k tomu tež słužbu w cyrkwi kaž při pohrjebach abo wěrowanjach wukonjeć. Hakle dźewjeć lět bě Měrćin, jeho bratr Jan bě hakle pjeć, jako zemrěchu 1891 krótko za sobu mać, dorosćeny bratr a nan. Wuj Michał Kral w Sokolcy přewza zastaranje syrotow. Měrćina da na wustaw do syrotownje w Drježdźanach, hdźež někotre lěta přebywaše. Hdyž běštaj hólcaj wotpowědnu starobu docpěłoj, da wuj wobeju wukubłać na wučerjow na Budyskim Krajnostawskim wučerskim seminarje, štož běše za njeho z dosć wysokimi pjenježnymi woporami zwjazane. Měrćin so tam wot lěta 1886 do 1892 wukubła a tež dopokaza, zo njeje lěta do toho w Drježdźanach swoju serbsku rěč zanjechał a njeje serbsku wutrobu zhubił. Jemu kaž tež jeho bratrej Janej běše wuj Michał přikład jako dobry wučer, skromny čłowjek, slědźer přirody a stawiznow kaž tež spisar serbskich powědančkow.


text: 18. požnjenca před 125 lětami je so narodźił ewangelski braška a narodowc Richard Hajna jako syn wjesnjanosty a małoratarja w Splósku. Z nanom, kiž bě z předsydu Serbskeho towarstwa Lubin w Budestecach, wobdźěli so Hajna 1912 na załoženju Domowiny we Wojerecach. Po Prěnjej swětowej wójnje zasadźowaše so sylnje w serbskim towarstwowym žiwjenju. 1919 je spěwne towarstwo Sołobik w Sowrjecach załožił a jemu předsteješe. Skutkowaše nimo toho jako čłon předsydstwa Budyskeje Nadźije. Wobhospodari dale małoratarstwo nana a bě jako klamar na wsach po puću. Wulke připóznaće a dowěru zdoby sej jako tradicionalnje zdrasćeny serbski braška. Skutkowaše nimale štyri lětdźesatki jako tajki a nawjedowaše na wšě 650 kwasow w Budyskim wokrjesu. Dr. Musiat je jeho jako brašku wobšěrnje wopisował. Za čas knjejstwa nacijow je Hajna jako wikowar tež zwiski ze serbskimi prócowarjemi Domowiny wudźeržował. Spočatk 1950tych lět je ptačokwasnych braškow SLA podpěrował. Po 1945 bě předsyda wjesneje Domowinskeje skupiny a aktiwny w rólnej reformje. 11. smažnika 1961 zemrě w ródnej wsy a bu w Bukecach pochowany.


text:
W januarje přednošowaše Leoš Šatava w Budyskim Serbskim instituće wo noworěčnikach w konteksće mjeńšinowych rěčow a ...
Zo pokazuje so »Krabat« po Preußlerowej knize na wulkich němskich jewišćach, njeje wulka wosebitostka. W zašłych ...
Spočatk lěta wjedźeše měšćanska wodźerka skupinu přez nutřkowne město, pokazujo jim zajimawostki a powědajo lóštnje tójšto ...
Alojs Andricki funguje jako rjek we wšelakich historiskich epochach. Při tym wobkedźbujemy rozdźělne naratiwy a připisowanja, ...
Rapper Jakub Gruhl bě na wotewrjenju wustajeńcy na serbsku roztorhanosć pokazał: »A abo B«. Elektroniska hudźba a ...
▶ Serbske nastupnosći w nowych rukachWót februara jo Hanka Rjelcyna zagronita za serbske nastupnosći we wokrejsu Górne ...
Redakcija prosy wo »kritisku debatu wo zakładach načasneje serbskeje kultury«. Sym so z tym pospytał, ale z tutym nastawkom móžu na ...
Skeptiske optimisty (4/11)Se wě, až smy wuźěłali za naš kalendaŕ koncepciju a plany. Chylu smy pśi tom woplěwali ...
ty prajiš: što na tym je?zo kóždy w sebi nosy někajku žedźbunjenapisanu knihu, sónty prajiš: što na tym je?zo ...
što za tej stawiznu čłowjeka poprawom tči?tu je móst a tam je kónctu je swětło a tam je twój sćintu sej wusnješ a ...
sym mějićel hłowopusćinyhdźež je swobodnemam tež črjewoprózdnotyhdźež je hownotne PAVEL ...
Štóž je sej hodowny program mdr 2019 w telewiziji wobhladał, je dožiwił patoržicu wusyłanje, kotrež předstaji hody w Serbach. Filmowy ...


text:
Benedikt XVI.
Benedikt XVI. (łaćonsce Benedictus PP. XVI), z byrgarskim mjenom Josef Alois Ratzinger (* 16. apryla 1927 w Marktl am Inn), běše wot 19. apryla 2005 do 28. februara 2013 bamž a z tym nawoda romsko-katolskeje cyrkwje a Watikana. Wón bě hakle třeći bamž w cyrkwinskich stawiznach, kiž wotstupi.
Wón wuzwoli so 19. apryla 2005 wot 115 wobdźělenych kardinalow w štwórtym wólbnym kole po jenož 26 hodźin trajacej konklawje za naslědnika Jana Pawoła II..
Wón wobsedźi němske a watikanske staćanstwo.
Do swojeho wuzwolenja na bamža bě Benedikt XVI. dekan kardinalskeho kolegija a prefekt kongregacije za wučbu wěry. Płaćeše jako jedyn z najwuznamnišich kardinalow a wopisowaše so husto jako teologiska a cyrkwinopolitiska prawa ruka bamža Jana Pawoła II.
W zjawnosći płaći Benedikt XVI. jako konserwatiwny.


text:
Lampedusa
Lampedusa je italska kupa wosrjedź Srjedźozemskeho morja mjez Sicilskej a Tuneziskej a najwjetša z Pelagiskich kupow, kotrež słušeja geologisce do Afriki. Wona je něhdźe wósom kilometrow dołha a hač do třoch kilometrow šěroka a ma přestrjeń wot 20 km².
Wona nadeńdźe so něhdźe 205 kilometrow južnje Sicilskeje a 130 kilometrow wuchodnje tuneziskeho pobrjoha na wysokosći tamnišeho města Monastir. Mjeztym zo je sewjerny pobrjóh skalny a wysoki, su při južnym boku kupy wjacore zaliwy z pěskojtym přibrjohom. Hłowne město, kiž rěka tež Lampedusa, nadeńdźe so na wuchodźe kupy.
Lampedusa bě hižo w antice wobsydlena a słužeše grjekskim, romskim, byzantiniskim a arabskim namórnikam jako zepěranišćo. Wot 11. lětstotka hač do lěta 1843, hdyž zasydlachu so pod nawodu kapitana Bernardo Marina Sanvisente zaso ludźo na kupje, bě wona pak njewobydlena.
Dla jeje połoženja je Lampedusa jedne z ćežišćow migracije z Afriki do Europy a stejišćo dweju přijimanskeju lěhwow za ćěkancow. Přeco zaso podnurjeja so čołmy w morju wokoło Lampedusy, při čimž zemrěchu w zašłych lětach sta ludźi.
Wot lětanišća na kupje wobsteji zwisk do Palerma a Catanije.


text:
Połobske pěskowčiny
Połobske pěskowčiny (čěsce Labské pískovce abo Děčínská vrchovina, němsce Elbsandsteingebirge) su hłownje z pěskowca wobstejace srjedźne horiny při hornim běhu Łobja w Sakskej a sewjernej Čěskej. Wone so rozpřestrěwaja na přestrjeni 700 km² a sahaja do wysokosće wot 723 metrow. Němski dźěl mjenuje so husto Sakska Šwica, čěski dźěl je znaty jako Čěska Šwica (České Švýcarsko).
Najwyši wjeršk Połobskich pěskowčin je Děčínský Sněžník (Hoher Schneeberg) z 722,8 metrami na čěskim boku. Najwyša hora w sakskim podźělu je Wulki Zschirnstein (561 m).
Geografija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Połobske pěskowčiny rozpřestrěwaja so při woběmaj brjohomaj Łobja mjez čěskim městom Děčín (Dźěćin) a sakskim Pěrnom. Sewjerna hranica horin běži někak přez města Pěrno, Hohnstein, Zebnicu, Chřibsku a Česku Kamenicu.
W Połobskich pěskowčinach nadeńdźetej so narodnej parkaj Sakska Šwica (93,5 km²) a Čěska Šwica (79 km²). Dalše 530 km² na woběmaj bokomaj hranicy płaća jako krajinoškitowe pasmo (LSG).
Typiske za krajinu Połobskich pěskowčin su taflowcy, hłuboke, wuske wudrjeńcy a wysočiny.
Najwažniše rěčki w horinach su nimo Łobja Kamenice, Kirnitzsch a Běła (Biela).
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Połobske pěskowčiny su powostanki sedimentow něhdyšeho morja, kotrež wupřestrěwaše so na tutym městnje w krydowej dobje před něhdźe 95 milionow lětami. Na městnje dźensnišich pěskowčin namakaše so tehdy mórska wužina mjez Čěskej žłobinu a sewjeroněmskej nižinu. Na wuchodźe běše Zapadosudetska kupa z Łužiskich horin, Jizerskich horin a Kyrkonošow a na zapadźe Srjedźoeuropska kupa z Rudnych horin, Šmrěčin a Šumawy. W tutym přeliwje nastachu sedimentowe wotkładowanja, kiž běchu hač do 550 metrow sylne. Přez nastate horiny přełama Łobjo jako docyła jenička rěka z Čěskeje žłobiny.
Wobrazy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wotkaz[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Bayerski lěs | Čorny lěs | Durinske šćěpjelowe horiny | Durinski lěs | Eifel | Frankska alba | Frankski lěs | Hessenske hory | Hornjopfalcowski lěs | Hunsrück | Łužiske hory | Odenski lěs | Pfalcowski lěs | Połobske pěskowčiny/Sakska Šwica | Rhön | Rudne horiny | Sauerland | Smoliny | Spessart | Šmrěčiny | Šumawa | Šwabska alba | Taunus | Vogelsberg | Westerwald | Žitawske horiny


text:
Przódzy na Kaszëbach krôsniãtów bëło wszãdze fùl. Lëdze pòzéwalë je téż krôsniôkama, kùrplama, krzãslôkama, a Kaszëbi co sedzelë na Łebą gôdalë na nich drobné.
Rôd żëłë w dodomach za piéckã abò platą, pòd pòdłogą czë w mëszi dzurze. Niechtërné lubiłë mieszkac w òbòrze abò stóni kòl kòniów. Jesz jiné miałë swòje chëczë zrëchtowóné pòd krzama bzu, jałówcã, jabkòwima drzéwiãtama abò w jómach w zemi.
Krôsniãta miałë czerwòné òbùcé. Noszëłë brodë dłëgszé jak òne same są. Jejich kòniama bëłë mëszë. Baro lubiłë mùzykã a tuńc.
Tima co bëlë jima dobri, np. òstôwialë dlô nich w nórce jizbë mlékò ë jestkù, pòmôgałë w chëczi ë òbéńdze. Sprzątałë jizbë, dozérałë òdżéń pòd platą, wëgniatałë chlebòwé casto, czëszczëłë kònie, chtërnym téż plotłë grzëwë i ògònë w warkòcze. Biédnym a dobrim lëdzóm bëłë téż w sztãdze pòdarowac złoto ë dëtczi.
Lëchim lëdzóm robiłë na psotã. Zabiédzałë chòwã, rozléwałë mlékò, gaszëłë wid, wëjadałë smaczczi z kòmòrë. Nemù chto szczôł w kòłoważach abò pòd bzã, krôsniãta zadôwałë chòrosc skórë. Nie lubiłë téż, czej chtos zbiérôł zelã w wilëją sw. Jana, bò to bëła jejich robòta. Chto depnął krôsniôkòwi na brodã, nen mógł sã w niegò zamienic. Krowa, chtërna bez przëtrôfk bë krôsniã pôłkła, we wilëjã gòdów mdze gôdała lëdzczim głosã, bò òno mdze bez niã gôdało.
Dzysdnia krôsniãta są z Kaszëbsczi wëcygnioné. Pewno temù, że starszi mają je w zgardze, a dzecë nick ò nich nie wiedzą
Na òdjimkù bal „krôsniãtów”. Lata 40. XX stalata.


text:
Sejźim na ławce pśi pśibrjoznej droze města Bordeaux a do myslow zanurjona glědam na Garonne, ako se něnto zasej na swěśecem słyńcu błyskoco.
Pśed njewjele minutami som pśišła z cerkwje Saint Louis, do kótarejež běšo mě mócna lejawa zagóniła. Jo se zdało, ako njeby ceły źeń kśěło wěcej pśestaś se dešćowaś.
W cerkwi Saint Louis su swěśili namšu, na dnju 15. awgusta, na swěźenju Marije do-njebja-stupjenja. Ja, njewěrjeca, som wuběgnuła pśed toś tym póstrowom lubego Boga togo Kněza pód jogo šćitajuce kšywo a som była ned pśejmana.
Mója maś jo teke tam. By dejała se tam z njeju zmakaś – na spirituelnej rowninje? Wóna, ako jo na kóńcu swójogo žywjenja, abo samo južo z młodych lět, to dokradnje njewěm, jano hyšći zajśpjenje a zgórkosćone słowa za togo Kněza wušej měła, se mě cesto pokazujo, gaž se w cerkwjach rozglědujom, se chylcycku we wobmysliwosći zgubujom abo na górucych dowolowych dnjach chłodnosć pytam, něźi na swěśe. Ale how, w cerkwi Saint Louis w měsće Bordeaux, swěśe namšu. A wšykno jo hynac ako pśi powšyknych wótpócywańskich pśestawkach, ako howac w cerkwjach póžywam.
Toś take spiwanje! Kšasnje! Zacuśiwe, pśejmjece a pitśku bólece. Kak by móžno było, se tej imaginaciji na wutšobu a dušu njepowdawaś? Do togo zapśimjeś a zacuśa dopušćiś. Zacuśa dopušćiś – to ga se žycym wjelgickan. Za žedne minuty wumějom wšo pušćiś – žywjenje wence, zwenka cerkwinych murjow, wótkulž wšak monotone šumjenje dešća w slězynje meditatiwnje zni. Pśeto cerkwine źurja su wótcynjone.


text:
Norwygijo
Norwygijo, Krůlestwo Norwygije (bokmål Norge, Kongeriket Norge, nynorsk Noreg, Kongeriket Noreg) – państwo pouożůne we Ojropje Půunocnyj na Půuwyspje Skandynawskym. Grańiczy ze Szwecyjům, Finlandyjům a Rusyjům. Admińistracyjńy podlygajům Norwygije tyż Jan Mayen, archipelag Svalbard, Wyspa Bouveta, Wyspa Pyjtra I a Źymja Krůlowyj Maud na Antarktydźe (dwje uostatńy zgodńy s Traktatym Antarktycznym).
Przipisy
- ↑ Arealstatistics for Norway 2020, Kartverket, mapping directory for Norway Accessdate=2020-03-08
- ↑ Population, january 01 2022, Statistics Norway Accessdate=2022-02-23


text:
21.09.2022 - Nowy wejsański dom w Myšynje/Neues Dorf-Gemeinschaftshaus in Müschen
Comy se wjaseliś z Myšynaŕkami a z Myšynarjami: Wóni su mógali gano wuswěśiś nowy zgromadny wejsański dom. Wjele lět su musali wejsanaŕki a wejsanarje cakaś, až su dostali spěchowańske pjenjeze za twaŕ. Ale něnto jo nowy dom gótowy. Twaŕ jo koštował 1,5 millionow euro. W tom twarjenju stej něnto dwa małej zala, kenž stej ale teke zwězanej. Stakim dajo teke wjeliku žurlu za swěźenje, na pśikład za reju k zapustoju. Wušej togo su w tom nowem domje běrow wejsańskego šołty, rumnosći za wejsańske towaristwa, kabiny a sanitarne rumnosći za sportarjow. A teke wejsańska młoźina ma tam něnto zasej nowe zmakanišćo. W pśichoźe dej tam teke nowa garaža za wognjowu woboru gótowa byś.
Pas, kenž su gano šołta, amtski direktor a druge pśi wuswěśenju pśerěznuli, jo był w serbskich barwach.


text:
Wšojedne hač runinu parkowanišća pěši docpěješ abo tam z awta wulězeš, hnydom ći wětřik wokoło nosa duje. „Na tym pytnješ, zo sy na Šwedskim kamjenju“, praji z posměwkom Simone Fischer. Wona je šefina hórskeho restawranta „Šwedski kamjeń“ na 420 metrow wysokej horje blisko Połčnicy.
Wosebje tych, kotrymž je zapadna Łužica skerje cuza, kónčina mjez Steinu, Ohornom a awtodróhu A 4 překwapja. Tohodla měł so wulět na Šwedski kamjeń snano z pućowanjom zahajić. „Z čerwjenej smužku markěrowany puć wjedźe na Žiwiny a dale k žórłu Čorneho Halštrowa. Přez lěs Luchsenburg móžeće so sem wróćić“, Simone Fischer poruča. Na pućowanskej karće pódla hrajkanišća při parkowanišću nańdźeš wšelake móžnosće, ze Žuric pochadźaca hosćencarka wuswětla. Krajinowje zajimawa kónčina tež kolesowarjow wabi.


text: Na njedawnym serbskim kulturnym popołdnju we Wochožanskim parku błudźenkow sym so wjeselił, zo móžeš so po nim nětko tež ze serbskim awdijowym přewodnikom wodźić dać. Jako swójba smy sej hižo dorěčeli, zo chcemy sej tam w blišim času zhromadnje wulećeć. Tež za staršich ludźi, kiž hižo tak derje na nohomaj njejsu, je to rjany cil. Za nich dźě maja elektromobil. App za serbski přewodnik mam mjeztym na swojim smartphonje instalowanu, tak zo móžach sej rozłoženja k někotrym stacijam hižo serbsce naposkać. Wšitko funguje. Wšo w porjadku.


text:
Wot noweho šulskeho lěta 2021/2022 chcedźa wokrjesy a bjezwokrjesne města, podpěrane wot swobodneho stata, za wšitkich wuknjacych na powšitkownych šulach kaž tež na powołanskokubłanskich šulach, kotřiž nimaja žane dualne wukubłanje, „sakski kubłanski tiket“ zawjesć.
Drježdźany (SN/at). Nowy poskitk płaći w lětnym abonemenće maksimalnje 15 eurow wob měsac. Z jězbnym lisćikom móža šulerjo w swojim wobchadnym zwjazku, cyłe lěto a cyły dźeń wobchadne srědki zjawneho wosoboweho bliskowobchada wužiwać. Swobodny stat podpěruje kubłanski tiket z 50 milionami eurow. Tón su sakski minister za hospodarstwo, dźěło a wobchad Martin Dulig, Kamjeničanski wyši měšćanosta Sven Schulze (wobaj SPD) jako zastupjer Sakskeho zwjazka městow a gmejnow kaž tež Budyski krajny rada Michael Harig (CDU) za Sakski zwjazk wokrjesow wčera w Drježdźanach předstajili.


text:
Bórkowy
Bórkowy (němsce Burg) su wjes a gmejna w Błótach, we wokrjesu Sprjewja-Nysa (Braniborska, Němska). Gmejna słuša do připóznateho sydlenskeho ruma Serbow w Braniborskej. Jedna so wo najwjetšu wjes w samych Błótach a wuznamny turistiski centrum. Bórkowy su zarjadniske sydło Bórkowskeho hamta, kotremuž přisłuša pjeć dalšich gmejnow.
GeografijaWobdźěłać
Gmejna nadeńdźe so 15 kilometrow sewjerozapadnje Choćebuza a wosom kilometrow sewjerowuchodnje Wětošowa we wuchodnym dźělu Błótow. Ke gmejnje słušeja wjesne dźěle Prizaŕske Bórkowy (Burg-Kolonie), rozbrojene Kupaŕske Bórkowy (Burg-Kauper) a Myšyn (Müschen) ze sydlišćom Pawlikojc Młyn.
StawiznyWobdźěłać
Mjeno wjeski wotwodźuje so wot staroserbskeho zapřijeća za jehlinowy lěs (bork). 1315 so Borkowy prěni raz pisomnje naspomnichu. Wo wjele starša hač sydlišćo je Hrodowa hora, kotraž hižo něhdźe we wosmym abo dźewjatym lětstotku nasta. Tež Serbja tutón nasyp wobsydlichu. W 10. lětstotku bu pak wot Němcow doskónčnje zničeny. Wo Hrodowej horje eksistuja mnoho serbskich bajkow a powědkow. Prěnjotnje wobsta jenož wjesny dźěl Wobsedne Bórkowy (Burg-Dorf). W prěnjej połojcy 18. lětstotka nasta rozbrojene sydlišćo Kuparske Bórkowy a srjedź 18. lětstotka přidružichu so Prizarske Bórkowy.
Wobydlerstwo a rěčWobdźěłać
Po statistice Arnošta Muki mějachu Bórkowy srjedź 1880tych lět 4506 wobydlerjow, z nich 4106 Serbow a štyri sta Němcow.[2] Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot hišće 41,4 %, při čimž bě podźěl w Prizarskich Bórkowach (67,4 %) a Kuparskich Bórkowach (47,2 %) wyši hač we wsy samej (29,4 %).[3]
KubłanjeWobdźěłać
Na zakładnej šuli w Bórkowach so WITAJ-wučba poskića, na wyšej šuli serbšćina jako cuza rěč.
WosobinyWobdźěłać
- Jan Kito Post (1811–1887) – wučer, zběraćel ludowych pěsnjow, kulturny prócowar
- Wylem Nowy (1870–1933) – farar, kulturny prócowar, předsyda Maśicy Serbskeje
- Hajno Nowy (1871–1941) – ratar, pěstowar ludowych tradicijow, awtor dźiwadłoweje hry
- Mina Witkojc (1893–1975) – nowinarka, wuznamna delnjoserbska basnjerka
ŽórłaWobdźěłać
- ↑ Ludnosć w Braniborskej po gmejnach dnja 31. decembra 2021 na statistik-berlin-brandenburg.de
- ↑ Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954. → wšě wjeski
- ↑ Ludwig Elle: Sprachenpolitik in der Lausitz. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1995, str. 257. [4662 wobydlerjow, z nich 1448 dorosćenych z aktiwnymi znajomosćemi serbšćiny, 129 z pasiwnymi, 354 serbskich dźěći a młodostnych, 2731 bjez znajomosćow] → wšě wjeski
WotkazWobdźěłać
Baršć (Forst) |
Bórkowy (Burg) |
Brjazyna (Briesen) |
Cersk (Tschernitz) |
Derbno (Döbern) |
Derbno (Schenkendöbern) |
Dešno-Strjažow (Dissen-Striesow) |
Dolina Nysy a Małksy (Neiße-Malxetal) |
Drjenow (Drehnow) |
Drjowk (Drebkau) |
Feliksowy Jazor (Felixsee) |
Gatojce (Teichland) |
Gołkojce (Kolkwitz) |
Góry (Guhrow) |
Grodk (Spremberg) |
Gubin (Gubin) |
Hochoza (Drachhausen) |
Janšojce (Jänschwalde) |
Jemjelica-Źěwink (Jämlitz-Klein Düben) |
Kopańce (Neuhausen/Spree) |
Łukojce (Wiesengrund) |
Móst (Heinersbrück) |
Picnjo (Peitz) |
Smogorjow-Prjawoz (Schmogrow-Fehrow) |
Tśěšojce-Žymjerojce (Groß Schacksdorf-Simmersdorf) |
Turjej (Tauer) |
Turnow-Pśiłuk (Turnow-Preilack) |
Wjelcej (Welzow) |
Wjerbno (Werben)
Hamty:
Bórkowy | Derbno-kraj | Picnjo |


text:
Aby wěc měła wuspěch, musyš teke na wenkowne wuměnjenja glědaś. Za wustup Nimsko-Serbskego ludowego źiwadła w Dešnje 5. rožownika njejsu take optimalne byli, dokulaž jo było wjele paralelnych zarědowanjow, pśed gósćeńcom »Serbski dwór« njejo žeden plakat pokazał na wustup źiwadła a mimo togo jo se kjarcmaŕ ze zachopjeńkom pśedstajenja mólił. Weto jo mógało něźi šesćźaset pśiglědarjow dypkownje do zala. Jano 15% z nich jo trjebało simultane pśełožowanje, dokulaž wětšyna luźi su byli Słowaki z Bratisławy. Źiwadłowe graśe »Łapanje šefa« Thomasa Steinkego ma tśi akty bźez pśestawki. To jo mě było wjelgin lubo, dokulaž wobsejźaŕ gósćeńca jo swójim swójźbnym piwko pśinjasł, ale jogo kjarcmaŕ njejo pšašał za łacnymi gjargawami dalšnych pśiglědarjow. Serbske wuměłce a jich publikum su pak we Łužycy južo spokojom, gaž něchten jim zal wótwórijo.
Jadnanje graśa »Łapanje šefa« wzejo pśiglědarje sobu do hobbyjoweje piwnice Kowalkojc Uschi a Harryja (Anna-Maria Brankačkec a István Kobjela). Strowoty dla njamóžo wóna wěcej ako chórobna sotša źěłaś. Jogo su pušćili ze šesć tysac dalšnymi ze zawoda a pśekubłuju jogo něnto na konditarja. To njama perspektiwu a se jomu njoco, ale jo spěchowane wukubłanje. K tomu pśiźo, až jima grozy tšach, swójo bydlenje zgubiś, dokulaž njamóžotej dalej najm za pśebytk zapłaśiś. Togodla stej na mysl pśišłej, žeńsku Harryjowego něgajšnego šefa Ludwiga Stromppa (Jan Mikan) wuwjasć a za jeje pušćenje milion eurow se pominaś. Ale z njedoglědanim łapjo Harry město teje žeńskeje Stromppa samego. Mimo togo jo Harry pśi tom njestatku Opel Uschinego bratša Lea Zippela (Tomaš Cyž) wobškóźił. Njegluka bywa hyšći wětša, dokulaž žeńska Stromppa groni Zippeloju telefoniski, až njebuźo milion za swójogo manźelskego płaśiś, ale by tśi miliony dała, joli by trijo jogo zamordowało, dokulaž ako wudowa by derbnuła sto milionow eurow. Teke zastupny šef Stromppowego koncerna njama zajm Stromppa wulichowaś, dokulaž jo něnto sam ze šefom.


text:
W lěće 1981 wuńdźe w Ludowym nakładnistwje Domowina pod titulom »Wanderwege durch den Kreis Bautzen« pućowanski přewodnik z wjace hač sto čarami, kotrehož awtor Friedrich Lehmann móže so jako angažowany posrědkowar němsko-serbskeje domiznowědy Hornjeje Łužicy wobhladować. Z přewodnikom, kotryž wobsahowaše wuběr z wjace hač 500 přinoškow wobstejaceho rjada »Der Wanderfreund rät fürs Wochenende« chcyše domoródnym a turistam kaž tež šulerjam na ekskursijach wosebitosće přirody a kultury Hornjeje Łužicy nazornje spřistupnjeć.
Friedrich Lehmann narodźi so 17. apryla 1897 we Wjazońcy jako syn ćěsle Augusta Lehmanna a jeho žony Fanny rodźeneje Dreßler. Hižo jako dźěćo horješe so za krajinu w swojej wokolinje. Po wopyće wo- somlětneje ludoweje šule we Wjazońcy chodźeše mjez 1903 a 1911 na Krajnostawski wučerski seminar w Budyšinje. Tež připóznaće jeho wuja, progresiwneho pedagogi a direktora seminara, Johanna Gottlieba Dreßlera (1799–1867) pohnu Friedricha, sej z disciplinu wědu přiswojić. Za čas studija zajimowaše so wosebje za předmjety biologija, geografija, geologija a stawizny. Při stawizniskich slědźenjach njefascinowachu Lehmanna jenož fakty, ale wšitke z nimi zwisowace wuwića – w towaršnosći a w přirodźe, regionalnje a globalnje.


text:
Przi Godach1 wziyno2 mie na małe wynołkwianie3 śledziowe- przeglōndołech4 roztomajte5 recepty6, kōmbinowołech i tak żech prziszoł do tego, co sam widzicie na ôbrŏzku. I musza Wōm pedzieć7, że tyn smak mi tak przipasowoł, że na zicher8 byda do niego wrocoł. Niy wōniajōm9 jak śledzie, zōłza10 je fajnie arōmatycznŏ, leko słodkŏ… niy ma sie co łozpisywać11, to trza ajnfach12 narychtować 🙂
Co potrza?
500 g matiasōw
2 czerwōne cebule
10 suszōnych śliwek (nojlepi, żeby 5 bōło wyndzōnych)
pieprz
poła13 łeżeczki papryki słodkyj
1 łeżeczka majerōnku
połra łozczaskanych we mojździerzu kulek ziela angelskego
5 łeżek kōncyntratu ze tōmatōw16
5 łeżek ôctu ze jabek abo winnego
5 łeżek oleju rzepakowego
5 łeżek oleju ze lnu
1 łeżka miodu
Harynki- co to idzie i na nie pedzieć17 śledzie- wypōkejcie18 i na noc zamoczcie we mlyku. Na drugi dziyń jeszcze rŏz je przelyjcie wodōm i wysuszcie papiyrowym ryncznikym. Na patelnia wlyjcie olyj rzepakowy i zeszklijcie na nim pokrōnŏ19 cebula. Niyskorzi20 dociepcie tam prziprawy, pokrōne śliwki i kōncyntrat. Niech sie to trocha poprzipiykŏ21– tak pŏra minut. Potyn wyłōnczcie piec, dejcie ku tymu22 olyj ze lnu, miōd i pokrōne na mańsze23 kōnski24 harynki. Wymiyszejcie, wrojście do jaki krauzy25 i skludźcie26 do lodōwki. Niech sie aby dziyń poprzegryzŏ, a niyskorzi już yno smacznego 🙂
PS We lodōwce idzie to trzimać nawet ze 3 tydnie.
1Bożym Narodzeniu
2wzięło
3wydziwianie
4przeglądałem
5różne
6przepisy
7powiedzieć
8na pewno
9pachną
10sos
11rozpisywać
12po prostu
13pół
14kilka
15laurowych
16pomidorów
17powiedzieć
18wypłuczcie
19pokrojoną
20później
21przysmaży
22do tego
23mniejsze
24kawałki
25słoika
26schowajcie


text:
Jak sie już Wōm1 zmiyrzły2 kurczaki posute3 samōm4 solōm, pieprzym i paprykōm, to joł5 bych Wołs chcioł zachyńcić do tego richtig6 ajnfachowego7 dania. Nic sie niy trza natrołpić8, a smak mołcie blank9 inakszy10, a do tego zawsze sie jeszcze mogecie poasić11, że warzicie12 dania ze kuchniōw ze cołkego13 świata. Sam żech napisoł, że to sōm udziki, ale jak chcecie, to mogecie14 tak narychtować i całoł15 kura abo i yno filety ze podudziōw.
Co potrza?
1 kg udzikōw abo podudziōw
1 łeżka pomelanego16 kminku
płaskoł łeżeczka cynamōnu
płaskoł łeżeczka kardamōnu (yno same ziorka17 ze środka)
płaskoł łeżeczka papryki (ôstryj18 abo słodkyj)
sōl i pieprz
2-3 łeżki oliwy
pynczek19 świyżyj miynty do posucia20 po wiyrchu
Nojlepi narychtujcie21 te nasze udziki dziyń naprzōd22. Mogecie je upiyc we naczyniu żaroodpornym abo rynkołwie23 do pieczynia. Umyte miyso24 posmarujcie oliwōm, posujcie pomiyszanymi prziprawami i fajrant.25
Na drugi dziyń rozgrzyjcie bratruła26 na 180 stopni i wrojście27 tam nasze udziki we zawartym28 rynkołwie abo przikrytym naczyniu żaroodpornym na pó godziny. Potyn rozeżnijcie29 tyn rynkołw abo ôtwōrzcie naczynie żaroodporne i niech sie to terozki posiedzi we bratrurze ze pó godzinki, co by sie nōm fajnie przibrōnołciōła30 skōra ôd tych udzikōw. Takego kurczaka mogecie sie zjejś z jakim szałołtym31, bōłkōm32 abo i kartołflōma33. Jak już skōrka bydzie fajnie przibrōnołcōnoł, to go wyciōngcie ze bratruły, posujcie pokrajanōm miyntōm i smacznego 🙂
1wam; ō- samogłoska w wymowie między o i u
2znudziły
3posypane
4Samą
5ja
6naprawdę
7prostego
8namęczyć
9całkiem
10inny
11pochwalić
12gotujecie
13całego
14możecie
15całą
16zmielonego
17ziarenka
18ô= ło
19pęczek
20posypania
21przygotujcie
22wcześniej
23rękaw
24mięso
25po pracy
26piekarnik
27włóżcie
28zamkniętym
29rozetnijcie
30przypiekła
31sałatką
32bułką
33ziemniakami


text:
Klětu w Miłorazu drje posledni wjetši swjedźeń dožiwja
Trjebin (CK/SN). Trjebinski wjesny dźěl Miłoraz wobsteji mjeztym 645 lět. „Swjedźeń njeby přiměrjeny był“, zwěsći wjesnjanosta Waldemar Locke (CDU) na zašłym posedźenju gmejnskeje rady. Předwidźane su porno tomu swjedźenske kemše z biskopom dr. Christianom Stäbleinom 3. julija w 15 hodź. Po tym chcedźa při kofeju a tykancu stawizny wsy w duchu hišće raz wožiwić. Za to wotnaja gmejna swjedźenski stan ze stólcami a wotpowědnymi poćehnjenjemi za 100 wosobow.


text:
Yntki do wody
Yntki do wody – dyscyplina szportowo, kero uobejmuje yntki s trampoliny (wysokość 1 m abo 3 m) a s wjeży (wysokość 5 m, 7,5 m abo 10 m). Sům wykůnywane s mjejsca abo ze rozbjygu, we zoleżnośći uod ustawjyńo zawodńika we můmyńće wybićo a kerůnku uobrotu. Zawodńiki skokajům tak indywidualńy, kej i dwůjkůma (kaj liczy śe tyż synchrůńizacyjo).
Rozrůżńo śe 6 grup yntek wykůnywanych we trzech sztelůngach. Uo wyńiku decyduje uocyna poprownośći yntki bez syńdźůw a wspůłczyńńik jeji trudnośći. Uod 1899 uodbywajům śe we tej kůnkuryncyji mistrzostwa Ojropy, uod 1904 yntki do wody sům dyscyplinům uolimpijskům, uod 1973 rozgrywane sům mistrzostwa śwjata.


text:
Budyšin (SN). Hłowna a wólbna zhromadźizna Domowiny kaž tež Lěto župow steještej w srjedźišću wčera přewjedźeneho lětušeho wuradźowanja předsydy Domowiny Dawida Statnika z předsydami třěšnemu zwjazkej přisłušacych towarstwow a župow. Wot 23 wobdźělenych běše 21 přez widejowu konferencu přitomnych.
Kaž Domowina informuje, je so Statnik wšěm towarstwam za jasny signal dźakował, zo chcedźa lětušu hłownu zhromadźiznu najebać koronapandemiju jako prezencne zarjadowanje přewjesć. Tak móhli so ludźo wosobinsce zetkać. Tohodla wotměja „hłownu“ 12. junija w ćěłozwučowarni šulskeho kompleksa w Slepom, zo bychu trěbny wěstotny wotstawk dodźeržeć móhli.
Pančičansko-Kukowska młodźina chce Kamjenskej župje „Michał Hórnik“ na jeje hłownej zhromadźiznje 23. apryla přistupić, informowaše županka Zala Cyžowa. Towarstwo Serbski kulturny turizm je wo sydom čłonow rozrostło, rjekny předsyda Pětr Brězan.
Póndźelu we wječorniku nadrobnišo wo zarjadowanju rozprawjamy.
Budyšin (SN). Staršiska iniciatiwa Radwor z. t. přisłuša nětko Domowinskej župje „Jan Arnošt Smoler“ Budyšin. Župne předsydstwo je cyłk jako nowe sobustawske towarstwo přiwzało. Wo tym informowaše tudyša regionalna rěčnica třěšneho zwjazka Katja Liznarjec wčera po wuradźowanju gremija w formje telefoniskeje konferency: „Wjeselimy so, zo mamy angažowanych a kompetentnych zwjazkarjow za skrućenje a rozšěrjenje serbskich rěčnych rumow na zakładnej a wyšej šuli.“ Radworske towarstwo organizuje tuchwilu tež kóždy tydźeń serbskorěčne poskitki za swójby na internetnej stronje www.schadźowanka.de. Doskónčny rozsud wo přiwzaću maja wobdźělnicy župneje hłowneje zhromadźizny kónc lěta tworić.
Dale dorozumi so gremij wčera wo delegatach za hłownu zhromadźiznu Domowiny 12. junija, hdźež budźe župa z pjeć wosobami zastupjena. Dawida Statnika podpěruja za wospjetnu kandidaturu jako předsyda Domowiny.
Wobnowjenje statneho rozhłosoweho zrěčenja MDR předwidźi, Serbam stajne městno w rozhłosowej radźe přewostajić. Serbski sejm prosy zjawnosć, za to kmane wosoby namjetować. Rozsudźić měli w konsensu z Domowinu.
Drježdźany/Njebjelčicy (SN/at). Dlěje hač tři měsacy předleži Załožbje za serbski lud próstwa Serbskeho sejma, tři planowe městna institucionelnje financować. Na swojim sobotu znowa digitalnje přewjedźenym posedźenju njemóžachu sejmarjo „žadyn spóznajomny postup“ w naležnosći zwěsćić. Tohodla su pokładnicy towarstwa Smy z.t. nadawk dali, financny plan za lěto 2021 zestajeć a móžnosće financowanja za běžne wudawki sejma zdźěłać, wo čimž tón w nowinskej zdźělence informuje.
Wojerecy (SN/at). W Delnim Wujězdźe su wobydlerjo serbske towarstwowe žiwjenje wozrodźili a „Zahrodku 1921 z.t.“ załožili. Předsydstwo Wojerowskeje župy „Handrij Zejler“ je towarstwo na swojim wčerawšim posedźenju do Domowiny přiwzało. Wotpowědnu próstwu bě dopołdnja w Delnjowujězdźanskej radnicy předsyda towarstwa a wjesny předstejićer Frank Knobloch regionalnej rěčnicy Domowiny Soni Hrjehorjowej přepodał.
K projektam iniciatorow „Zahrodki“ słuša (dotal digitalny) kurs serbšćiny za započatkarjow. Mjeno towarstwa poćahuje so na 1921 załožene towarstwo ze samsnym mjenom. Zdobom nawjazuje cyłk na bywšu Domowinsku skupinu, kotraž bě w 1990tych lětach dźěłać přestała.
Čłonojo župneho předsydstwa pomjenowachu Lubinu Dučmanowu a Milu Libšowu jako kandidatce za wólby zwjazkoweho předsydstwa na lětušej hłownej zhromadźiznje Domowiny. Jednohłósnje podpěruje Wojerowske župne předsydstwo kandidaturu Dawida Statnika za dalšu dobu jako předsyda Domowiny, kaž župa po posedźenju informowaše.
Z kóždym dnjom jasnišo wěmy, kajke wulke škody je korona we wšěch swojich formach dotal naparała a to dale čini. Kóžda a kóždy to na někajke wašnje dožiwja, wšojedne hač na strowotniskim, hospodarskim, financnym, psychologiskim abo socialnym polu. Serbam korona hišće přidatnje škodźi. Wosebje, hdyž dlěši čas w šulach serbska wučba abo projekt Witaj w pěstowarnjach wotpočnjetej, hdyž serbski chór wjace njezwučuje a njewustupuje, abo hdyž wšo to wupadnje, hdźež móža ludźo swoju serbsku maćeršćinu nałožować. Mnohe serbske rěčne rumy nětko pobrachuja. Přez digitalizaciju drje je so to a tamne wurunało, ale dawno nic wšitko.
Budyšin (SN). Serbski informatikar prof. dr. Mikławš Joachim Wićaz by 15. měrca sto lět stary był. Datum je za Budysku župu „Jan Arnošt Smoler“ wuznamny, wšako je so Wićaz w Kamjenej pola Radworja narodźił. Župa so tuž nad online-poskitkomaj wjeseli. Renoměrowany hobbyjowy historikar a awtor wjacorych knihow wo Drježdźanskich stawiznach Christoph Pötzsch serbskeho IT-pioněra we wusyłanju MDR 1 Radijo Sakska póndźelu, 15. měrca, wot 15 hodź. w rozmołwje šěršej zjawnosći předstaji.
Župne předsydstwo same wotpohladuje, hdyž to połoženje koronapandemije dla dowoli, na wuznamneho krajana při jeho rowje w Drježdźanach-Strěžinje spominać. Mjez tymi, kotřiž tam słowa wopominanja přednjesu, budźe bywša nawodnica Serbskeho gymnazija Rejza Šěnowa. Přeprošeni su zajimcy a česćowarjo z Łužicy kaž tež Drježdźanscy Serbja.
Wojerowski Konrada Zusowy kompjuterowy muzej wěnuje informatikarjej 14. měrca pod titlom „M. J. Wićaz 100 – anekdoty & wobrazy k stoćinam wuchodoněmskeho pioněra kompjuterow“ darmotne online-zarjadowanje.
Budyšin (SN). Domowina nastupajo podpěru serbskim wosadnym w Hodźijskej wosadźe strukturneje změny w ewangelskej krajnej cyrkwi Sakskeje dla zhromadne wustupowanje ze Serbskim sejmom wotpokazuje. Městopředsyda Domowiny Marko Hančik rjekny to předwčerawšim we wusyłanju MDR Wuhladko: „Tu móžu z wěstosću prajić, zo Serbski sejm, tele priwatne zjednoćenstwo, za nas žadyn jednanski partner njeje.“
Wojerecy (SN/at). Serbšćinu měli bóle w zjawnym žiwjenju města Wojerec zakótwjeć, předewšěm tak, zo wuknu dźěći a młodostni rěč w pěstowarnjach a dale wjeducych šulach. To wuzběhnychu tamniši měšćanosta za komunalne posłužby Mirko Pink, předsyda Domowiny Dawid Statnik a za teritorij Wojerowskeje župy přisłušna regionalna rěčnica Sonja Hrjehorjowa po wčerawšim zetkanju we Wojerecach. Kaž wobě stronje informujetej, njewidźi měšćanosta Pink nimo pobrachowaceho personala žane zadźěwki, prjedy abo pozdźišo wučbu serbšćiny w měsće rozšěrić. Tež wjace rěčnych kursow za dorosćenych by wón witał. „Wožiwjenje serbšćiny trjeba rěčne rumy, při tym widźu Domowinu jako dołhodobnu spušćomnu partnerku při praktiskich kročelach.“ Pink namjetowaše, na přikład ze seriju zarjadowanjow pod hesłom „Kak tworimy nowe rěčne rumy?“ za konkretnymi wotmołwami pytać.
Zastupjerjej Domowiny přilubištaj podpěru, so w towarstwach a skupinach wo móžnosćach nowych rěčnych rumow dorozumić. Tam mnozy angažowani rady sobu pomhaja, rjekny Sonja Hrjehorjowa.
Budyšin (SN). Zwjazk serbskich wuměłcow (ZSW) wólby noweho towarstwoweho předsydstwa kaž planowane w aprylu dale njewěstych wobstejnosćow a postajenjow w zwisku z koronawirusom dla njepřewjedźe. Na to dojednachu so čłonojo aktualneho načolnistwa minjeny štwórtk we wobłuku swojeho rjadneho posedźenja. Dokładny termin za wólbnu zhromadźiznu, kotruž chcedźa nazymu wuhotować, kaž tež lisćinu kandidatow sobustawam pisomnje sposrědkuja.
Dalše ćežišćo posedźenja bě lětuša hłowna a wólbna zhromadźizna Domowiny, na kotrejž budźe ZSW z delegatomaj zastupjene. Nimo toho sonděrowachu kandidatow za jednotliwe wuběrki kaž tež za předsydstwo třěšneho zwjazka.
Wuhódnoćenje zazběha projekta ZSW a Ludoweho nakładnistwa Domowina „serbskiTV“ wujewja dotal dosć pozitiwny wothłós. Wirtuelne čitanja serbskich awtorkow a awtorow na Youtube je sej w běhu měsaca dohromady něhdźe 2 000 zajimcow wobhladało. Předsydstwo ZSW bě sej přezjedne tónle poskitk wobstajnje rozšěrjeć, při čimž njeměli wobsahi na čłonstwo wobmjezowane być.


text:
Serbski muzej přinjese swětło do ćmy stawiznow
Njedźelu, dnja 20.1.2019 witamy wšitkich wot 13 do 18 hodź. na srjedźowěkowske zarjadowanje. Z rjemjesłom, hudźbu a dalšimi překwapjenkami chcemy stary čas wožiwjeć. Tak móžeće słowjanski srjedźowěk ze wšěmi zmysłami dožiwić. Kak so naši prjedownicy drasćachu a kak běchu před wjac hač 1200 lětami žiwi? Što sydaše k snědani abo k wobjedu? Štó zadźěła kak woheń? Wšo to a wjele wjac so pokaza ze žiwjenja Łužičanow a Milčanow! Tuž podajće so z nami na wosebite swójbne popołdnjo do zašłosće!


text:
wopisanje produkta
Pśedlažece wubraśe popularnych šlagrow z tekstami w dolnoserbskej rěcy móžo se pomjenowaś ako jaden wjerašk wuwiśa, kótarež jo se w lěśe 1992 zachopiło. Až do Togo casa jo serbski muzikowy archiw rozgłosa jano jadnab 40 titelow rejowańskeje muziki w dolnoserbskej rěcy měł. W głownem su to byli dolnoserbske wersije górnoserbskich originalow.
Ze załoženim ORB w lěśe 1992 a z wusćełanim samostatnego dolnoserbskego rozgłosowego programa w Bramborskej jo se situacija serbskich rozgłosownikow a pśisłucharjow jasnje pólěpšyła.
pśirucyjomy slědujuce pśisłuški
Customers also purchased
Reviews


text:
Sivusto analyysi przerzeczynzdroj.ta.pl (avaa)
tai paikka Banner sivustossasi
Sivusto Review Täällä voit ilmaista mielipiteesi
Please enable JavaScript to view the
comments powered by Disqus.
Meta tieto
Domain IP 94.152.147.51
Organisaatio
Dedicated Servers
ISP
Krakowskie e-Centrum Informatyczne JUMP Dziedzic
Domain tietoa Domain Location Poland - PL , POL Region: , kaupunki: Postinumero: Latitude: 52.2394
, Pituusaste: 21.0362 Metro koodia: Suuntanumero:
Domain sijainnin kartalla:
arkisto sivuston Katso miten tämä verkkosivuilla näytti menneisyydessä Linkki arkistosta sivuston
DMOZ Luokat
Linkki Open Directory Project - ihmisten kokoama hakemisto
Variations
Näytä Variations
Piilota Variations
orzerzeczynzdroj.ta.pl lrzerzeczynzdroj.ta.pl -rzerzeczynzdroj.ta.pl 0rzerzeczynzdroj.ta.pl pezerzeczynzdroj.ta.pl pdzerzeczynzdroj.ta.pl pfzerzeczynzdroj.ta.pl ptzerzeczynzdroj.ta.pl p5zerzeczynzdroj.ta.pl p4zerzeczynzdroj.ta.pl prxerzeczynzdroj.ta.pl prserzeczynzdroj.ta.pl praerzeczynzdroj.ta.pl przwrzeczynzdroj.ta.pl przsrzeczynzdroj.ta.pl przdrzeczynzdroj.ta.pl przrrzeczynzdroj.ta.pl prz4rzeczynzdroj.ta.pl prz3rzeczynzdroj.ta.pl przeezeczynzdroj.ta.pl przedzeczynzdroj.ta.pl przefzeczynzdroj.ta.pl przetzeczynzdroj.ta.pl prze5zeczynzdroj.ta.pl prze4zeczynzdroj.ta.pl przerxeczynzdroj.ta.pl przerseczynzdroj.ta.pl przeraeczynzdroj.ta.pl przerzwczynzdroj.ta.pl przerzsczynzdroj.ta.pl przerzdczynzdroj.ta.pl przerzrczynzdroj.ta.pl przerz4czynzdroj.ta.pl przerz3czynzdroj.ta.pl przerzexzynzdroj.ta.pl przerzevzynzdroj.ta.pl przerzefzynzdroj.ta.pl przerzedzynzdroj.ta.pl przerzecxynzdroj.ta.pl przerzecsynzdroj.ta.pl przerzecaynzdroj.ta.pl przerzecztnzdroj.ta.pl przerzeczgnzdroj.ta.pl przerzeczhnzdroj.ta.pl przerzeczunzdroj.ta.pl przerzecz7nzdroj.ta.pl przerzecz6nzdroj.ta.pl przerzeczybzdroj.ta.pl przerzeczymzdroj.ta.pl przerzeczyjzdroj.ta.pl przerzeczyhzdroj.ta.pl przerzeczynxdroj.ta.pl przerzeczynsdroj.ta.pl przerzeczynadroj.ta.pl przerzeczynzsroj.ta.pl przerzeczynzxroj.ta.pl przerzeczynzcroj.ta.pl przerzeczynzfroj.ta.pl przerzeczynzrroj.ta.pl przerzeczynzeroj.ta.pl przerzeczynzdeoj.ta.pl przerzeczynzddoj.ta.pl przerzeczynzdfoj.ta.pl przerzeczynzdtoj.ta.pl przerzeczynzd5oj.ta.pl przerzeczynzd4oj.ta.pl przerzeczynzdrij.ta.pl przerzeczynzdrkj.ta.pl przerzeczynzdrlj.ta.pl przerzeczynzdrpj.ta.pl przerzeczynzdr0j.ta.pl przerzeczynzdr9j.ta.pl przerzeczynzdroh.ta.pl przerzeczynzdron.ta.pl przerzeczynzdrom.ta.pl przerzeczynzdrok.ta.pl przerzeczynzdroi.ta.pl przerzeczynzdrou.ta.pl przerzeczynzdroj.ra.pl przerzeczynzdroj.fa.pl przerzeczynzdroj.ga.pl przerzeczynzdroj.ya.pl przerzeczynzdroj.6a.pl przerzeczynzdroj.5a.pl przerzeczynzdroj.tz.pl przerzeczynzdroj.ts.pl przerzeczynzdroj.tw.pl przerzeczynzdroj.tq.pl przerzeczynzdroj.ta.ol przerzeczynzdroj.ta.ll przerzeczynzdroj.ta.-l przerzeczynzdroj.ta.0l przerzeczynzdroj.ta.pk przerzeczynzdroj.ta.pp przerzeczynzdroj.ta.po rzerzeczynzdroj.ta.pl pzerzeczynzdroj.ta.pl prerzeczynzdroj.ta.pl przrzeczynzdroj.ta.pl przezeczynzdroj.ta.pl przereczynzdroj.ta.pl przerzczynzdroj.ta.pl przerzezynzdroj.ta.pl przerzecynzdroj.ta.pl przerzecznzdroj.ta.pl przerzeczyzdroj.ta.pl przerzeczyndroj.ta.pl przerzeczynzroj.ta.pl przerzeczynzdoj.ta.pl przerzeczynzdrj.ta.pl przerzeczynzdro.ta.pl przerzeczynzdrojta.pl przerzeczynzdroj.a.pl przerzeczynzdroj.t.pl przerzeczynzdroj.tapl przerzeczynzdroj.ta.l przerzeczynzdroj.ta.p rpzerzeczynzdroj.ta.pl pzrerzeczynzdroj.ta.pl prezrzeczynzdroj.ta.pl przrezeczynzdroj.ta.pl przezreczynzdroj.ta.pl przerezczynzdroj.ta.pl przerzcezynzdroj.ta.pl przerzezcynzdroj.ta.pl przerzecyznzdroj.ta.pl przerzecznyzdroj.ta.pl przerzeczyzndroj.ta.pl przerzeczyndzroj.ta.pl przerzeczynzrdoj.ta.pl przerzeczynzdorj.ta.pl przerzeczynzdrjo.ta.pl przerzeczynzdro.jta.pl przerzeczynzdrojt.a.pl przerzeczynzdroj.at.pl przerzeczynzdroj.t.apl przerzeczynzdroj.tap.l przerzeczynzdroj.ta.lp pprzerzeczynzdroj.ta.pl prrzerzeczynzdroj.ta.pl przzerzeczynzdroj.ta.pl przeerzeczynzdroj.ta.pl przerrzeczynzdroj.ta.pl przerzzeczynzdroj.ta.pl przerzeeczynzdroj.ta.pl przerzecczynzdroj.ta.pl przerzeczzynzdroj.ta.pl przerzeczyynzdroj.ta.pl przerzeczynnzdroj.ta.pl przerzeczynzzdroj.ta.pl przerzeczynzddroj.ta.pl przerzeczynzdrroj.ta.pl przerzeczynzdrooj.ta.pl przerzeczynzdrojj.ta.pl przerzeczynzdroj..ta.pl przerzeczynzdroj.tta.pl przerzeczynzdroj.taa.pl przerzeczynzdroj.ta..pl przerzeczynzdroj.ta.ppl przerzeczynzdroj.ta.pll
Latest Global arvostelut Kaikki muut sivustot Tässä on lyhyt lista muita sivustoja, jotka voidaan tarkastella


text:
Tym naszym znajōmkōm ani do gowy niy prziszło, że ôni sie tyż troszka sami prziczyniyli do tego, że na gupkōw wyszli. Bo kożdy może czego niy wiedzieć, ale swōj rozum mo, a we bele co niy miołby uwierzić, bo do kożdego je lepszy być niydowiarkym niż gupielokym.
Kej synczyska byli we 8 klasie nabrali dwōch kamratōw, co byli ze drugigo ôsiedlo. Zawołali ich na wieczōr, a mie padali, że dwa synki sam przidōm yno na kwilka i tak rychtik bōło, bo za kwilka usłyszałach jakby sto kōni po schodach gnało, tak boroki uciekali! Te nasze łebōnie puścili ich na balkōn a tam im pokozali kościotrupa, co go we szkole zamurowali! Wtynczos szpas sie im powiōd bez przipadek, bo elektrownia wyłōnczyła wszyjski światła na sztwierć godziny i bezto było fest cima. Synczyska mieli tako latara, co jōm pożyczyli ōd ujka, a ôna dowała taki małe, wōnski światło i nic wiyncy niy bōło widać, krōm tego na co sie praje poświyciło! Kole nos we szkole bōła biologiczno sala, a we ôknie stoł tam taki bioły niyborok, co sie na nim dziecka
ô ludzkich kościach uczyły. Jak synki wycylowali we niygo ta lampa, to wyglondało, że ôn ni ma za ôknym yno we ścianie! Padali tym dwōm synkōm, że to je taki jedyn Zdzisek, co sam robiył jak szkoła stawiali. Chop do roboty rano prziszoł,
a potym sie ôroz straciył! Policyjo go tyż szukała i go niy znodła! Bezto ludzie godali, że isto cosikej przeszkroboł, a potym kary sie wylōnk a za granica uciyk! Jednako teroz wyszło na jaw, że go bez przipadek zamurowali, jak tam kajś we kōntku drzimoł! Potym tyn chop fest ryczoł z tej ściany, a ō retunek błagoł, ale ludziska, co to słyszeli, myśleli, że to radio gro! I tak sie Zdzisek pōmoce niy doczkoł! Te dwa kamraty już ani wiedzieć niy chcieli, po czym go nasze synki poznali, yno boroki uciekali aż sie kurziło!
P.S. Serdeczne podziynkowani do panoczka Alojza Zimōńczyka za pōmōc we ślōnski korekcie.


text:
Jakub Ticin
Jakub Xaver Ticin SJ[A 1] (łaćonsce tež Jacobus Xaverius Ticinus; * 1. awgusta 1656 w Kulowje; † 17. apryla 1693 před Běłohrodom) bě jezuitski rjadnik, serbski gramatikar, sobuzałožer spisowneje rěče a nabožneho pismowstwa katolskich Serbow. Wón wuda 1679 prěnju ćišćanu hornjoserbsku gramatiku.
Žiwjenje a skutkowanjeWobdźěłać
Jakub Xaver Ticin narodźi so 1656 jako syn kopornika w Kulowje. Po wukubłanju na šuli Budyskeho tachantstwa, poda so Ticin do Čěskeje a zastupi 1673 w Praze do rjadu Jezuitow. W lětomaj 1678 a 1679 studowaše wón filozofiju w Nysy w Šleskej a wot 1679 do 1682 w Praze. Po tym skutkowaše wón jako wučer w Nysy (1682–84), Praze (wot 1684) a Chomutovje (wot 1691), poda so pak zdobom tež na wšelake pućowanja do Łužicy a Róžanta (1689) abo do klóštra w Oseku. Ticin zemrě za čas Turkowskich wójnow, na kotrychž so jako pólny kapłan we wójsku prynca Eugena (1663–1736) wobdźěli, před Běłohrodom na sćěhach chorosće.
Ze spisom Principia Linguae Wendicae wuda Ticin 1679 prěnju hornjoserbsku ćišćanu gramatiku w Praze, w kotrejž so přiwuznosće dla přewažnje na čěsku ortografiju zepěra a so z tym mjez druhim na ideje Mateja Dubrawa (1653–1684) z Kulowa poćahowaše. Wón přełoži katechizm Kanizija do serbšćiny (Praha 1685) a wuda 1692 z Epitome Historiae Rosenthalensis stawizny hnadowneho města Róžanta, z kotrychž nimo awtobiografiskeho tež wobšěrne listowanje z druhimi serbskimi duchownymi kaž Francom Jurjom Zyndu (1652–1706) a Hodanom Hawštynomm Hałšom (1640–1703) wuchadźa. Ze spisom spěchowaše Ticin putnikowanje k tamnišej postawje swjateje Marije, k Našej lubej knjeni z lipy, štož bě za čas nabožneho konstituowanja wažna kótwica katolskeje a serbskeje identity w přewažnje protestantiskej Hornjej Łužicy.
PočesćowanjaWobdźěłać
W lěće 1994 so naměsto w Kulowje po Ticinu pomjenowa.
SpisajWobdźěłać
- Principia linguae wendicae quam aliqui wandalicam vocant. Praha 1679. (nowoćišć, wudaty wot Frida Michałka, Budyšin 1985)
- Epitome Historiae Rosenthalensis, sive Compendiaria Narratio de Origine, ac Cultu pervetustae BV Mariae Statuae, in Pago Rosenthal Lusatiae superioris. Praha 1692.
ŽórłaWobdźěłać
- Sonja Wölke: Die Anfänge der sorbische Grammatikschreibung. W: Zeitschrift für Slawistik 43 (1998), str. 286–293.
- Jurij Młynk: Ticin, Jakub Xaver. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 569
- Handrij Dučman: Pismowstwo katholskich Serbow. Smoler a Pjech, Budyšin 1869, str. 69sl. (hsb.)
PřispomnjenjeWobdźěłać
- ↑ Skrótšenka jezuitskeho rjadu, Societas Jesu.


text:
7. meje 1945 bě dwanaće armejow 1. ukrainskeje fronty pod rozkazowarstwom maršala Iwana S. Konjewa, mjez nimi bě tež 2. pólska armeja, druhi dźeń w nadběhu. Frontowa linija započa so pola Lubanja w Šleskej, wjedźeše sewjernje Zhorjelca pola Niederneuendorfa přez Łužisku Nysu, wottam dale přez Nisku, Mikow, Zuborničku, Minakał, Njeswačidło, južne Delany, Njedźichow a Rólany do Großenhaina a Elsterwerdy. Dohromady wopřiješe frontowa linija wjace hač 500 kilometrow.
Po kapitulaciji Berlina a rozbiću wojerskeje skupiny Frankfurt-Gubin wróćichu so tam wojowace armeje 1. ukrainskeje fronty zaso na juh. 3. a 4. gardowa tankowa armeja poda so podłu Łobja do směra na Drježdźany, při čimž jeju jednotki tež přećiwo tam hišće stejacym němskim zakitowarjam wojowachu. 6. meje wuswobodźichu tankisća Mišno.


text:
Ablawt
Ablawt (tež apofonija) mjenuje so změnu wokalow mjez rozdźělnymi morfami, kotrež samsny morphem reprezentuja. Zapřijeće bu w lěće 1819 wot Jacoba Grimma do rěčewědy za poznamjenjenje prawidłowneje změny w zdónkowym wokalu při fleksiji germanskich sylnych werbow (tu a tam hižo zašo podobnje wužity, ale hišće nic jako jasnje wobrysowane fachowe zapřijeće). Tutón ablawt najskerje dźe hižo na protoindoeuropsku prarěč a pokazuje hišće swoje wuskutki w najwjace indoeuropskich rěčach.
Rozeznawa so mjez kwalitatiwnym ablawtom (změna wokala) a kwantitatiwnym ablawtom (změna wokaloweje dołhosće). Pomjenowanja ablawtowych schodźenkow jednotnje njejsu. Zwjetša so pola indoeuropskeho ablawta tři schodźenki rozeznawaja:
- Połny schodźenk (zakładny schodźenk, normalny schodźenk)
- Podlěšenski schodźenk
- Zhubjenjenski schodźenk (redukciski schodźenk, nulowy schodźenk)
Ablawty pola němskich werbowWobdźěłać
W germanšćinje słuži pola tak mjenowanych słabych werbow dentalny sufiks (na př. -t- w němčinje, -ed w jendźelšćinje) za markěrowanje preterituma a participa II. Pola sylnych werbow wšak chětro prawidłowny ablawt wustupuje, to rěka, tam so hłowne wokale při konjugaciji měnjeja.
Přikład z němčiny:
Słaby werb je na př. loben, zdónkowy wokal njeměnja so při tworjenju preterituma: loben, lobte, gelobt.
Sylny werb je na př. trinken, wokal měnja so při tworjenju preterituma: trinken, trank, getrunken.
Su w germanšćinje sydom ablawtowych rjadow, znutřka kotrychž wokal so po krutym prawidle ablawtuje (prěnjotna přičina za to su mj. dr. sćěhowace konsonanty). W němčinje su do dźensnišeho wšě sydom ablawtowych grupow wobchowane, při čimž někotre werby su tež swoju ablawtowu grupu w běhu rěčnych stawiznow změnili, abo počachu słabe być, na př. so werb backen w sewjernej němčinje hłownje słabje skłonjuje (backen - backte - gebackt), mjeztym zo so w hornjej němčinje hišće husto sylny preteritum a particip II (backen - buk - gebacken) jewjetej.
Přikłady za werby jednotliwych ablawtowych rjadow:
1. ablawtowy rjad němčiny: ei - i - i
- beißen - biss - gebissen
- schreiben - schrieb - geschrieben
- schneiden - schnitt - geschnitten
2. ablawtowy rjad němčiny: i - o - o
- biegen - bog - gebogen
- bieten - bot - geboten
- fliegen - flog - geflogen
- frieren - fror - gefroren
- wiegen - wog - gewogen
3. ablawtowy rjad němčiny: e/i - a - o/u
- singen - sang - gesungen
- sterben - starb - gestorben
4. ablawtowy rjad němčiny: e/o - a - o
- kommen - kam - gekommen
- nehmen - nahm - genommen
5. ablawtowy rjad němčiny: e/i - a - e
- lesen - las - gelesen
- liegen - lag - gelegen
- sitzen - saß - gesessen
6. ablawtowy rjad němčiny: a - u - a
- tragen - trug - getragen
- graben - grub - gegraben
7. ablawtowy rjad němčiny: ei/au/ō/a/ū - i - ei/au/ō/a/ū
- heißen - hieß - geheißen
- hauen - hieb - gehauen
- stoßen - stieß - gestoßen
- fangen - fing - gefangen
- fallen - fiel - gefallen
- schlafen - schlief - geschlafen
- rufen - rief - gerufen
Při wuknjenju srjedźowysokoněmčiny a starowysokoněmčiny ma zaběranje z ablawtowymi rjadami wosebje wulki woznam.
Tute přesunjenje wokalow dźe na indoeuropski přechad wróćo a hodźi so tohodla, zdźěla pola samsnych werbow, we wjacorych rěčach wobkedźbować, na př.
němčina:
- sprechen - sprach - gesprochen
- geben - gab - gegeben
nižozemšćina:
- spreken - sprak - gesproken
- geven - gaf - gegeven
jendźelšćina:
- speak - spoke - spoken
- give - gave - given
islandšćina:
- stela - stal - stolið
- gefa - gaf - gefið
Hodźi so jenakorazny, zwjetša nic dokładnje jenaki system ablawtowych rjadow wobkedźbować, dokelž su so wšelake zwukowe přesunjenja stali. Pismowy wobraz husto starše formy dołho wobchowuje, kotrež su so w rěčanej rěči hižo změnili.
Po horjeka naspomnjenej definiciji je ablawt tež w zapado- a serwjerogermanšćinje rozšěrjeny přezwuk (na př. němsce Maus - Mäuse, Mäuslein; fahren - fährt), kotryž bu přez -i/j- w sćěhowacej złóžce zawinowany. Tutón je wo wjele młódši zjaw hač indoeuropski ablawt, čehoždla ani njeje systematiski abo historiski zwisk ze změnu w ablawtowych rjadach a přezwuk so zwjetša k ablawtowym fenomenam njeliči.
Znajomosć historiskich wuwićow ablawta móže husto pomhać, zo bychu so po zdaću připadne njeprawidłownosće wuwswětlili. Na přikład ma němski werb "sein" łaćonsce formje est (ist) a sunt (sind). Je trjeba wobkedźbować, zo tutej formje stej přiwuznymaj němskimaj formomaj jara pdobnej. Rozdźěl mjez singularom a pluralom we woběmaj rěčomaj da so jednorje wujasnić: praindoeuropski korjeń wobeju werbow je *h1es-. W indoeuropskej prarěči bu zdónkowy wokal w pluralu wuwostajeny (t. mj. nulowy schodźenk ablawta), štož k formomaj *h1és-ti za je a *h1s-énti für su wjedźeše (-u- w łać. sunt je pozdźiše přetworjenje).
Ablawty w sanskrićeWobdźěłać
Stari gramatikarjo sanskrita wuchadźachu wot zhubjenskeho schodźenka jako zakładny schodźenk a mjenowachu połny schodźenk Guṇa (wulki stopjeń) a podlěšenski schodźenk Vṛddhi (róst). Słowniki sanskrita, kotrež su zwjetša po korjenjach natwarjene, wobsahuje zwjetša zhubjenski schodźenk jako hesło. Nimo wokalow a/ā, i/ī, u/ū a diftongow o/au a e/ai so tež połwokale y a v jewja, nimo toho sanskrit sonantnej likwidaj ṛ a ḷ wužiwa, a tež nazalaj m a n móžetej wokalisku funkciju měć.
Sanskrit znaje 15 ablawtowych rjadow:
Ablawt w LitawšćinjeWobdźěłać
W Litawšćinje so tři ablawtowe rjady rozeznawaja, při čimž nic přeco wšě wotstopnjowanja při słowach wustupuja.
Wězo wustupuja nimo toho tak mjenowane ablawtowe wobsunjenja, při čimž tute w tym wobsteja, zo i-schodźenk bjez sćěhowaceho likwidy abo nazala wustupuje.
- teškia, tėškė (tėkšti "šprycować; bić, klepać; mjetać"), taškyti "šprycować", tìško (tìkšti "šprycować"), tyška "šprycuje, šprycuja"
Hlej težWobdźěłać
LiteraturaWobdźěłać
- Harald Wiese: Eine Zeitreise zu den Ursprüngen unserer Sprache. Wie die Indogermanistik unsere Wörter erklärt. Logos-Verlag, Berlin 2007, ISBN 978-3-8325-1601-7. (němsce)
- Alfred Senn: Handbuch der litauischen Sprache. Band 1: Grammatik. Winter, Heidelberg 1966, S. 77–79 (Indogermanische Bibliothek. Reihe 1: Lehr- und Handbücher). (němsce)
Eksterne wotkazyWobdźěłać
- Online Verbformgenerator Skłonjowanje němskich sylnych werbow z woznamjenjenjom ablawta


text:
Niyftorzi zajś pedzōm1: co to łon sie normalnyj pizzy narychtować2 niy poradzi, yno cały czołs3 musi tak wynołkwiać?4 😉 Dyć joł wiym, że pizza ze szinkōm, keczupym i syrym to nawet małe bajtle umiōm zrobić, a joł zajś bych chcioł Wołs nakusić na eksperymynty. Tyn mōj je delikatny, ale arōmatyczny, a jak sie do tyj chopowyj pizzy jeszcze napijecie keliszek dobrego biołego wina, to wieczōr bydzie udany 😉
Co potrza?
Ciasto na jedna łokrōngłoł pizza:
1 szklōnka mōnki pszynny ( od 405 do 600- numer na pakiecie)
1/3 szklōnki mlyka
1 dkg drożdży
trocha soli
pó5 łeżeczki cukru
2 łeżki oliwy
Wiyrch6:
1 małoł cukinia
pó wyndzōnyj piersi ze kurczaka (abo jedne udko)
15 dkg mozarelli abo tartego żōłtego syra
połra gałōnzek natki pietruszki
Zōłza:
pó awokado
1 tōmata7
trocha chili, pieprzu, soli i bazylii
Na wiyrch po upieczyniu:
pó łeżeczki orygano8
Mōnka przesujcie9 do jaki miski- mogecie jōm tyż przesiołć. Na pośrodku zrōbcie dziura i wlyjcie dō ni letnie mlyko, dejcie cuker i pokruszcie drożdże. Tera odstołwcie to na 10-15 min., coby te drożdże zaczły robić. Joł włōnczōł na chwila piekarnik (bratruła) na 50 stopni i jak sie leko rozgrzoł, to dołem tam ta miska, bo tam lepi te ciasto rośnie.
Niyskorzi dejcie do tyj miski trocha soli, 2 łeżki oliwy i wyrōbcie jednolite ciasto- keby sie za kans10 klejōło, to mogecie jeszcze dosuć11 trocha mōnki. Tera zajś trza je łodstawić i to tak na aby 40 min.
Jak już nōm fajnie urosło, to sie wejście12 nudelkula13, posypcie na stolnica abo blat trocha mōnki i rozkulejcie sie ta pizza na łokrōngło. Tera idzie sie domyśleć, że zajś jōm na chwila dōmy we ciepłe miejsce.
Tera mołcie czas na zōłza. Łobrane awokado, tōmata bez skōry i prziprawy wciepcie do blyndera, włōnczcie… i po robocie- no dobra, mogecie sie to jeszcze dosmakować.
Cukinia pokrejcie na duge ciyńke połski14 abo we ajnfachowo15 kostka, kurczaka na małe kōnseczki. Syr zetrzijcie.16 I rozgrzyjcie piec na 225-230 stopni.
Jak już te ciasto nōm trocha podrojśnie, to posmarujcie je narychtowanōm zōłzōm, na wiyrchu pociepejcie cukinia i kurczaka, a na to wszysko jeszcze syr i do pieca na 15-20 minut. Yno dejcie pozōr, żeby sie Wōm ta pizza niy przipołlōła, bo te bratruły to lubiōm robić wice17. Jak sie fajnie przibrōnołci, to jōm wyciōngcie, posujcie po wiyrchu orygano i smacznego 🙂
1znów powiedzą
2potrafi
3czas
4wydziwiać
5pół
6góra
7pomidor
8oregano
9przesypcie
10mocno
11dosypać
12proszę wziąć
13wałek do ciasta
14paski
15zwykłą
16zetrzyjcie
17dowcipy


text:
▶ Kocorowy oratorij »Israelowa zrudoba a tróšt« wušoł
Njedawno wuńdźe w nakładnistwje »LUMIR« K. A. Kocorowy duchowny oratorij »Israelowa zrudoba a tróšt«. Z tym spřistupni »LUMIR« zajimowanej zjawnosći doskónčnje wšitke wulkotwórby komponista a załožićela serbskeje wuměłskeje hudźby. Za cyły čas NDR njebě so poradźiło ani jednu tutych twórbow, a byrnjež jenož jako faksimile, wozjewić.
▶ Wozrodźenje Hórnikoweje knihownje
Po tym zo bu najwjetša zběrka serbskeje a sorabistiskeje literatury zwonka Łužicy w Serbskim seminarje w Praze wot wulkeje wody 2002 ćežko wobškodźena, su so z pomocu spěchowanskich srědkow Swobodneho stata Sakskeje prěnje objekty restawrowali, mjez druhim prěnja ćišćana hornjoserbska gramatika Jakuba Xavera Ticina, kniha wo stawiznach Róžeńčanskeje swjatnicy a magacin manuskriptow časopisa Serbowka. Planowana wustajeńca prěnich restawrowanych knihow pak bu koronakrizy dla přestorčena.
▶ 10. zetkanje łužiskich filmowcow


text:
Nŏjsrogszym wertym feryjōw, to je fal, iże czowiek mŏ feryje, mŏ laba łod… myślyniŏ, łod medikowaniŏ. Wtynczŏs zielaznŏ logika, cwek luzuje, szlichtuje swoji łoszkliwe kety, stare, festelnie utwŏlōne, ugrōntowane myśli uwŏlniajōm sie i nŏjbarzij bali i rozwŏżōne, racijōnalne myślōnki, kej ino znŏjdōm sie we krōtkich galotkach, ulygajōm słōnycznym mukōm, szrulōm i humōrōm.
Zabrane, moc pijynżne ludzie wykludzajōm sie kajsik na Bora-Bora, Karaiby lebo na Copacabana, a te chudobniyjsze samtukej nad nasz Bałtyk, do… Egiptu abo łostŏwajōm dōma, siedzōm we zegrōdkach, wandrujōm możno ino do panaziyntkowego Parku Ślōnskigo. Łōńske lata bōła i takŏ możebność, iże czowiek mōg naściubić betkōw, zabulić za szykownisty, pierōnym tōni ausflug kajsik we Ojropie i… nikaj niy wyjechać, łostać dōma abo kajsik na flugplacu bez pijyndzy, bez wywczasōw, bo skorzij zbankrōciōło jakiesik rajzybiōro. Wiycie! Jŏ ze mojōm Elzōm wandrowalichmy bez śtyrdziyści lŏt po cŏłkij Ojropie, bylichmy i na Kubie, i we Africe, ale nigdy by nōm niy prziszło do palicy tropić sie eźli bez cufal „Orbis”, „PTTK” lebo jakisik inkszy Sport Turist” zbankrōci. Ale to bōło już dŏwno i niyprŏwda, jesce za tyj łoszkliwyj „kōmuny”. Nō cōż: bez feryje gynał jak we tańcowaniu, procno ło samōdziylne medikowani, samōdziylne myślynie.
Bo bez lato, i my stŏwōmy sie ważnōm tajlōm tego tyjatru machōw, amulytōw, prziwykōw, cyrymōnijōw, „bachanaliōw” i przidŏwkōw, ftorych u nŏs corŏzki wiyncyj kajsik ze Karaibōw, Meksiku, Tybetu, Mōngoliji, Amazōniji lebo jakij Syberyji.
A mie sie sam spōmniała gyszichta, kerŏch kajsik wyczytŏł, ale kerŏ napisza sam jakby to bōło łō mie. Przitrefiyło mi sie to wszyjsko, jakech jesce bakŏł we werku. Bōłech ci już na isto festelnie usiotany, bōłech blank ab, a i leberka już ci tyj mojij „roboty” niy poradziyli szczimać. Uzdŏłech, co wezna sie jakisik urlałb ale wymiarkowŏłech coch wszyjsko – co mi sie przinŏleżało – już wykorzystŏł i blank do łostatka wybrŏłech. Ha, ha! Cosik mi sie zdŏ, iże bali mōm jesce jedyn dziyń (abo i dwa?) na ibrich u dyrechtora wybrany. Pomyślŏłech, co nŏjgibcij udŏ mi sie szefa zbałamōńcić, kej zbajstluja cosik takigo gupigo, iptowatego, iże łōn napocznie sie nadymnōm lutować i bydzie miŏł dlŏ mie smiyłowani. Nō, bo przeca jeżech usiotany jak sto dioskōw, przerobiōny i… napoczynŏ mi prać na dekel. Przeca to same życie…
Nastympnygo dnia prziszŏłech do roboty ździebko za wczas. Podziwŏłech sie tak naobkoło, badnōłech tu i tam i…
Mōm! Łodbiōłech łod dylinōw i we łoka mrziku pofurgnōłech nikej jaki ptŏk ku krōnlojchtrowi. Chyciōłech ci sie go sztram i wisza ci tak tam na wiyrchu blank przi gipsdece. Wlazuje rajn do izby mōj jedyn kamrat, kery siedziŏł zawdy kole mie we biōrze, wyprościōł sie, łozdziawiōł gymba, kej kuknōł na mie (chopie, mŏsz drzewnianny weźrok abo co?) …
– Trzim pychol! – szeptłōm ci ku niymu kōszpiracyjnie. – Rżna ci piźniōnygo gupieloka, bo kciŏłbych pŏrã frajnych dni erbnōńć. Markiyruja ci terŏzki fōncla, miarkujesz to? Jeżech byrnōm we krōnlojchtrze…
Pŏranŏście minutkōw niyskorzij wlazuje szef, mōj dyrechtōr. Już łod szweli, łod samygo proga bucy takim rubym sznapsbaritōnym i pytŏ sie mie, co jŏ tyż tam robia na wiyrchu pod samiuśkōm gipsdekōm.
– Jŏ… jŏ… pōnie dyrechtorze, jŏ je… fōncla, jŏ je gryfnŏ byrna! – zapisknōłech blank cichuśko z wiyrchu.
– Nō, cōżeś ty Ojgyn? Pofyrtało ci sie cosik we filipie! Weź sie lepszij pŏrã dni frajnego, niech ta twoja palica ździebko przijńdzie do sia, łoddychnij deczko w dōma przi twojij staryj, niech cie łōna wyflyjguje aże przijńdziesz do sia!
Wdziyńcznie sfurgnōłech z wiyrchu na dyliny i wartko napoczynōm sie pakōwać. Tela, co kōntym łoka widzã, iże mōj biōrowy kamrat tyż, ale jesce moc gibcij, napoczynŏ sie pakōwać, zbiyrŏ papiōry.
Dyrechtor ździebko znerwōwany pytŏ sie tego mojigo kamrata:
– A ty kaj giździe diosecki?
– Anō, jŏ tyż pyndaluja do dōm… niy byda sam przeca po ćmoku siedziŏł, prŏwda?
Ojgyn z Pnioków
nŏjsrogszym wertym – największą wartością;
szlichtować – tutaj: łagodzić;
muki – fantazje, kaprysy, humory;
szrule – dziwactwa;
naściybić – zaoszczędzić;
bakać we werku – pracować w hucie;
krōnlojchter – żyrandol;
wyprościć sie – zdziwić się
Foto: J&P Kloc


text:
W Běłej Wodźe maja dweju kandidatow za wólby wyšeho měšćanosty
Běła Woda (AK/SN). Wobydlerjo Běłeje Wody wola 24. septembra noweho wyšeho měšćanostu. Torsten Pötzsch (Klartext) tele zastojnstwo wot lěta 2010 wukonja. A 46lětny Běłowodźan za nje znowa kandiduje. Dale staji so k wólbam 51lětny dotalny komornik města Rico Jung. Pötzsch je nawuknył powołanje bankoweho překupca, dźěłaše pozdźišo pola lutowarnje, bě kontroler w jednym zawodźe a do swojeho časa jako wyši měšćanosta jednaćel Běłowodźanskeje bydlenjotwarskeje towaršnosće. Jung je po powołanju elektroinstalater. Wot lěta 1988 bě wón technikar w lodosportowym kompleksu města a wot 1993 jón nawjedowaše. Naposledk bě komornik w měšćanskim zarjadnistwje.


text:
Duchowny oratorij Kocora so wot wubranki pjeć serbskich chórow a solistow přednjese
„Israelowa zrudoba a tróšt” je duchowny oratorij wuznamneho serbskeho komponista Korla Awgusta Kocora po słowach swjateho pisma. Při tym wupyta Kocor sam městna pismow stareho testamenta. Dokelž pak wón jenož małki dźěl orchestrowaše, je so komponist a dirigent Stefan Malzew z tym zaběrał. Mjez 1989 a 1990 nasta tak skutkowny oratorij, kiž na Kocorowej originalnej… Weiterlesen Duchowny oratorij Kocora so wot wubranki pjeć serbskich chórow a solistow přednjese


text:
W tym roku je tyla grzibōw, że aż żołl1 z nich czego niy narychtować2. Mogecie sie zapytać, po czamu3 ôn zamiast fajnego kōnska miysa sie wymyślōł te klopsiki? Żeby sie szło warci4 brać do jedzynia- wołowe w całojści musiałoby sie dusić bez połra godzin, a take klopsiki raz, dwa bōły fertich5. I zawsze jeszcze mogecie postraszyć Wasz bezuch6, że te wołowe kulki to sōm tak po prołwdzie7 ôd byka… 😉
Co potrza?
1 kg mielōnego miysa wołowego
0,5 kg zajōnczołkōw8
1 jajco
1 cebula
200 ml śmietōnki (30 abo 36%)
połra łeżek oliwy
łeżka masła klarowanego
1 łeżeczka majeranku
0,5 łeżeczki tymianku
0,5 łeżeczki czosku niydźwiedziego (abo mogecie tyż dać zōmbek czosku)
keliszek czerwōnego wina
szklōnka wody
trocha mōnki do zagynszczynia zōłzy
sōl i pieprz
Do miysa dejcie9 trocha oliwy, soli, pieprzu i jajco. Ukulejcie małe kulki. Potyn podpiyczcie je na prawie suchyj patelni( niy bydzie tak pyrskać10).
We gorku na maśle i oliwie zeszklijcie cebula, dejcie do tego pokrōne na wiynksze kōnski11 grziby i trocha to posmołżcie. Joł tam grziby myja, choć wiym, że niyftorzi gołdajōm12, że trza je yno pyndzlym leko ôczyścić, ale se tak myśla, że jak ône sōm… pojscane13 bez jakego lisa abo grzibiołrza14, to już wola je umyć 😉
Dociepcie do grzibōw przismażōne klopsy15, prziprawy, nalyjcie wody i niech sie to aby 15 minut powarzi16. Potyn yno jeszcze dejcie tam śmiytōnki (nojlepi jōm pryndzyj zahartować- dać dō ni trocha zōłzy17) i mogecie nasza zōłza trocha zagyńścić mōnkōm (łozfyrlanōm18 we zimnyj wodzie).
Dosmakujcie i biercie sie za jedzynie. Tako zōłza pasuje do klōzek19, nudli, kaszy… Smacznego 🙂
1żal
2przygotować
3dlaczego
4szybciej
5gotowe
6gości
7naprawdę
8podgrzybków
9dajcie
10pryskać
11kawałki
12mówią
13posikane
14grzybiarza
15klopsiki
16pogotuje
17sosu
18roztrzepaną
19klusek


text: Budyšin (SN/MWj). Stajnje druhu njedźelu septembra wotměje so po wšěm kraju dźeń wotewrjeneho pomnika. Sobu najwjace zajimawostkow w Hornjej Łužicy skića město Budyšin. Tu móža sej zajimcy wot 10 do 17 hodź. dohromady 27 objektow wobhladać, mjez druhim twarjenje na Hłownym torhošću 8, staru rolu na Schillowej, jastwo a Małowjelkowske sotrowske domy. Na Tuchorskim kěrchowje poskićuja wodźenja a rozprawjeja wo saněrowanju rownišćow. Tež Budyski Serbski dom je cyły dźeń přistupny. W 11 a w 13 hodź. powjedźe Jurij Łušćanski zajimcow po domje a pokaza jim zajimawostki twarjenja. Serbska kulturna informacija je na tym dnju wotewrjena. W Smochčanskim kubłanišću swjateho Bena móža so hosćo w 14 hodź. na wodźenjomaj wobdźělić. Jónu powjedu wopytowarjow po parku, tamne wodźenje zaběra so ze stawiznami twarjenjow. W 15 hodź. započnje so na zahrodźe koncert. Jón wuhotuja Wojerowski komorny chór, Šěrachowski cyrkwinski chór a skupina Wólbernosće.


text:
Šěrachow
Šěrachow (němsce Schirgiswalde) je sydlišćo z 2.735 wobydlerjemi[2] w Hornjej Łužicy a słuša wot 1. januara 2011 k městu Šěrachow-Korzym. Leži něhdźe dwanaće kilometrow južnje Budyšina na lěwej stronje Sprjewje pod Chołmami.
Šěrachow je katolska enklawa w hewak ewangelskich hornjołužiskich horinach a je znaty za jeho póstnicy. Prěnje historiske naspomnjenje jako Scherigiswalde pochadźa z lěta 1376.[3]
Wjesne dźěleWobdźěłać
K Šěrachowej słušataj wjesce Nowy Šěrachow a Pětrowa (Petersbach).
ŽórłaWobdźěłać
- ↑ staw: 9. meje 2011; Wuslědki censusa 2011 za Šěrachow-Korzym
- ↑ staw: 9. meje 2011; Wuslědki censusa 2011 za Šěrachow-Korzym
- ↑ Šěrachow w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)


text:
Krótki pohlad do stawiznow našich nasćěnowych protykow nam pokaza, zo mamy w lěće 2022 70. protykowy jubilej. Protyka »Moja domizna/Moja domownja/Meine Heimat« wuńdźe mjez 1952 a 2000 a wopřiješe fotografije wšelakich fotografow a krótke teksty wjacorych awtorow. Na nju slědowaštej wot lěta 2001 trochu wjetšej »Łužica/Lausitz/Łužyca« a »Moja Łužica/Meine Lausitz/Mója Łužyca« z fotami stajnje jednoho fotografa. Paralelnje wuńdźe wot 1977 do 2005 »Křinja/Die Truhe«, kotraž prezentowaše na dwanaće stronach łužiske ludowe wuměłstwo a wjesnu architekturu.
Za lěto 2022 je Ludowe nakładnistwo Domowina nětko wudało nowu trojorěčnu nasćěnowu protyku. Nowa je wona w dwojim zmysle: Po formje, dokelž je kwadratiska runja skerje něhdyšej protyce »Křinja«. Zdruha wopřijima wona wobrazy serbskeho wuměłca a nowinarskeho fotografa Maćija Bulanka. Nimo toho ma protyka na prědnjej a zadnjej nutřkownej wobalkowej stronje zaso krótke teksty, kiž informuja wo někotrych zwobraznjenych drohotnosćach a wosobinach. Tak je nowa protyka móhłrjec pozitiwny wuběrk principow našich dotalnych protykow.
Format přinošuje tomu, zo maš na sćěnje za sebje skutkowacy wobraz wuměłskeje kwality. A tutu wuměłsku kwalitu docpěwa Maćij Bulank z kóždym ze swojich 28 wubranych fotow. We wjace hač 40 lětach je wón Łužicu wobjězdźił horje a dele a prěki a podłu. Njeje drje šćežki, na kotrejž njeje pozastał a krasnotu přirody widźał, a zawěsće tež nic twarjenja abo Božeho domu, kiž njeje zapopadnył. Hižo na wobalkowej stronje widźiš štomowu aleju, kiž wjedźe k Poršičanskej cyrkwi kaž k bajkojtemu hrodej za wysokej kerčinu.


text:
Pyrenejska połkupa
Pyrenejska połkupa (teke Iberiska połkupa) jo wjelika połkupa na krotkem wjacorje Europy, nejwěcej pódwjacornje z tśich wjelikich pódpołdnjowych europskich połkupow – Pyrenejskeje, Apenninskeje a Balkańskeje. Ma płoninu wót něźi 580 000 km² a pótakem jo pó Skandinawiskej połkupje druga nejwětša połkupa Europy.
Pyrenejska połkupa granicujo na pódzajtšu z Srjejźnym mórjom a na pódwjacorje z Atlantiskim oceanom. Z Europu jo zwězana na dłujkem zajtšu, źož jeju granicu twórje góry Pyreneje. Na pódpołdnju Pyrenejskeje połkupy lažy Gibraltarski pśelew, kótaryž wótźělujo Europu wót Afriki.
Na Pyrenejskej połkupje laže Špańska, Portugalska, Andorra, mały kusk Francojskeje a teke Gibraltar, zamórski teritorij Zjadnośonego kralojstwa.
Eksterne wótkazeWobdźěłać
- Commons: Pyrenejska połkupa – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow


text:
Ku głownym nadawkam muzeja słuša pódla slěźenja a pósrědnjenja pśedewšym zgromaźowanje a wobchowanje objektow. Muzejowe zběrki twórje zakład kuždego muzeja.
Zběrki Serbskego muzeja ze śěžyšćom kulturnych stawiznow Dolneje Łužyce su jadnorazne w swójej wjelerakosći. Wjele tysac objektow k wobceŕkam narodne drastwy, twórjece a ludowe wuměłstwo, kultura wšednego dnja, muzika, literatura a pismojstwo kaž tež numismatika a postowe stawizny znani wó kulturnem bogatstwje nejmjeńšego słowjańskego luda.
Zběraju se originalne znanki serbskeje kultury a stawiznow. Wóni se wobchowaju, dokumentěruju a pśiducym generacijam pśepódaju k slěźenju a kubłanju. Kaž źe we wšych muzejach chowa se tež w Serbskem muzeju wjele wěcej eksponatow w magacinach, nježli móžo se woglědarjam we wustajeńcach pśedstajiś. W zajźonych lětach su se zběrki naglědnje rozbogaśili. Wó wósebnje zajmnych nowonakupach se w medijach aktualnje rozpšawijo. W ramiku danych móžnosćow se wósebne nakupy wědomostnje interpretěruju a zjawnosći we wustajeńcach prezentěruju.


text: Mjeśůnczek je jydynym stałym naturalnym satelitůmŹymje. Je uůn pjůntym co do wjylgośći kśynżycym we Słůnecznym Układźe. Strzedńo uodlygłość uod postrzodka Źymje do postrzodka Mjeśůnczka je 384403 km, to je myńij wjyncyj tela, co trzidźestakrotność szyrzki Źymje. Szyrzka Mjeśůnczka je růwno 3474 km, to je trocha wjyncyj uod 1/4 szyrzki Źymje. Uoznoczo to, iże uobjyntość Mjeśůnczka to 1/50 uobjyntośći źymskij kugle. Grawitacyjne przispjyszyńy na jego placu je kole 6 razy słabsze. Mjeśůnczek robi połny uobjyg Źymje we czaśe 27,3 dńa, a uokresowe zmjany we geůmetryji układu Źymja-Mjeśůnczek-Słůńce powodujům wystympowańy fazůw Mjeśůnczka, co powtorzajům śe we 29,5-dńowym cyklu.


text:
Korutanscy Słowjency – Łužiscy Serbja 3:2 (1:1)
Zestawa SKWm: Zestawa SKWm: Hubertus Čórlich – Patrik Woko, Bosćij Cyž, Fabian Korjeńk (67. Simon Žur), Karl Petrick, Denny Kral, Pětr Domaška, Bosćij Bejma (76. Bosćij Bjeńš), Feliks Hrjehor, Jonas Krawčik (80. Dawid Jurš), Dirk Šołta
Serbska koparska wubranka muži je wčera před 200 serbskimi přihladowarjemi w Sandźe in Taufers po sylnym wukonje Korutanskim Słowjencam z Awstriskeje z 2:3 podležała a tak koło najlěpšich wosom cyłkow europeady bohužel misnyła. To dobre na poražce SKWm přiwšěm je, zo je so znajmjeńša jeje wčerawši jara sympatiski přećiwnik za štwórćfinale kwalifikował. Njerozsudny wuslědk woběmaj cyłkomaj pomhał njeby.
Koparska europeada – mužojo
Wubranka z Pustertala*
– Madźarojo z Rumunskeje 0:3
* Wubranka z Pustertala zastupuje Zapadothrakiskich Turkow , kotřiž so na turněrje wobdźělić njemóža. Wuslědki wubranki so njehódnoća.
Ladinojo – Krimscy Tatarojo 8:0
Retoromanojo
– Wubranka mjeńšin z Estiskeje 4:0
Romojo z Madźarskeje
– Karačajenjo z Ruskeje 0:5
Němcy z Danskeje
– Madźarojo ze Słowakskeje 0:10
Korutanscy Słowjency – Łužiscy Serbja 3:2
Słowacy z Madźarskeje – Aromunojo 8:1
Okcitanojo – Danojo z Němskeje 1:1
Němcy z Pólskeje – Manksojo 0:2
Němcy z Južneho Tirola
– Sewjerni Frizojo 8:2
Němcy z Madźarskeje
– Južni Serbja z Chorwatskeje 2:2
Cymbrojo z Italskeje
– Němcy z Ruskeje 1:8
žony
Němki z Južneho Tirola
– Okcitančanki 1:2
Retoromanki – Němki z Ruskeje 0:9
Toulouse. Nowačk Wales je so wčera wječor z wusahowacym superstarom Garethom Balom za wosmifinale europskich koparskich mišterstwow kwalifikował a rusku wubranku dwě lěće do swětowych koparskich mišterstwow w Ruskej domoj pósłał. „Zmije“ pokazachu w Toulouseu wjele lubjacu kopańcu a dobychu 3:0. Nimo toho zawěsćichu sej hišće skupinske dobyće w skupinje B před Jendźelskej. Za Walizow je to druhi najwjetši wuspěch w koparskich stawiznach kraja. Před 58 lětami docpěchu mjenujcy štwórćfinale swětowych koparskich mišterstwow. „Što je to do nocy. Ženje ju njezabudźemy! Takle dobyć je něšto wosebiteho. Nětko wjeselimy so na přichodneho přećiwnika“, rjekny Waliz Joe Allen. Za Rusku bě to hižo třeći k.o. w předkole. Za Wales trjechichu Aaron Ramsey, Neil Taylor a Gareth Bale, kiž lisćinu třělcow z trojimi wrotami nawjeduje.
Łužiscy Serbja – Madźarojo ze Słowakskeje 2:2 (1:1)
Zestawa SKWm: Hubertus Čórlich – Patrik Woko, Bosćij Cyž, Fabian Korjeńk, Karl Petrick, Denny Kral, Pětr Domaška, Simon Žur (70. Bosćij Bejma), Feliks Hrjehor, Jonas Krawčik, Dirk Šołta
Překlepani Madźarojo ze Słowakskeje dyrbjachu so wčera přećiwo z hišće překlepanišimi Łužiskimi Serbami rozestajeć. Trenar SKWm Frank Ričel bě cyłk nimale dospołnje přestajił. Tak běše nutřkowny škit z Bosćijom Cyžom a Fabianom Korjeńkom wo wjacore centimetry narostł a wonkowny škit Patrik Woko/ Dirk Šołta postara so naprawo a nalěwo wo wonkownu murju, kotruž njemóžachu Madźarojo přewinyć. Šunowčan Woko agěrowaše ze swojej masku na mjezwoču (wón bě sej před tydźenjomaj nós złamał) na prawej stronje, Šołta z agresiwnym a spěšnym škitanjom na lěwej stronje. Zady přidružištaj so hišće Fabian Korjeńk a Bosćij Cyž, kotrajž kóždu wysoku třělwu z hłowu wotwobaraštaj.
Němki z Južneho Tirola – Łužiske Serbowki (SKWž) 5:0 (2:0)
Zestawa SKWž: Jadwiga Richterowa – Janika Bětnarjec, Franciska Hellnerowa, Klawdija Hejdušcyna (51. Nadja Zamora), Michaela Młynkec (80. Julia Młynkec), Michaela Domaškec (88. Lubina Mičkec), Lenka Fryčec, Sophia Bejmakec, Anna Richterec (65. Lara Brücknerec), Marie-Luise Pjetašec, Chrystina Pašcyna
Wčerawša poražka Serbowkow njeje překwapjaca, wšako bě do hry jasne, zo maja hosćićelki jara sylny cyłk. Překwapił pak je wukon SKWž. Wot wšeho započatka hry forměrowaše so škitny zwjazk, kotryž bě hač do 8. min. bjez dźěrow. Hakle kapitalna třělwa Južnotirolčanki ze zdalenosće něhdźe 22 metrow wjedźeše k nawjedowanju. Wrotarka Jadwiga Richterowa bě bul přepozdźe widźała a njeměješe šansu ju wotwobarać. Slědowaše pak faza, w kotrejž wubědźichu sej serbske koparki samo róžk. Dwójce, trójce jewjachu so tež před šěsnatku přećiwnika, kotryž pak wšitke nadběhi suwerenje wotpopadny. Hišće do přestawki dóńdźe k njetrjebawšemu 0:2 (44.). Třělwa z něhdźe 16 metrow prasny do žerdźe a wottam do wrotow.
Šěsć ministrantskich cyłkow 3. do 6. lětnika a štyri mustwa 6. do 8. lětnika su so minjenu sobotu na ministrantskej kopańcy w Pěskecach wobdźělili. Po zhromadnym nyšporje, kotryž swjećeštaj Radworski farar Beno Jakubaš a Kulowski farar Gabriš Nawka, podachu so ministrantske skupiny na Pěskečanske sportnišćo. Ći mjeńši hrajachu w dwěmaj staflomaj. Kónčnu hru dobychu Róžeńčenjo přećiwo Chrósćicam 1:0, a to z direktnje přetworjenym wólnym kopom Konstantina Hrjehorja. Najlěpši dypkowy a wrotowy poměr pola wjetšich ministrantow mějachu Kulowčenjo. W tej kategoriji bě so turněrowy nawoda farar Jakubaš za system kóždy přećiwo kóždemu rozsudźił.
Wutrobne zapłać Bóh wšitkim sudnikam, fararjomaj a dekanatnemu dušepastyrstwu za dźěći za přewšo poradźeny turněr. Kilian Hrjehor
Koparska europeada
mužojo
Krimscy Tartarojo
– Madźarojo z Rumunskeje 1:6
Ladinojo – Wubranka z Pustertala* 3:0
* Wubranka z Pustertala zastupuje Zapadothrakiskich Turkow, kotřiž so na turněrje wobdźělić njemóža. Wuslědki wubranki so njehódnoća.
Karačajenjo z Ruskeje
– Wubranka mjeńšin z Estiskeje 10:0
Romojo z Madźarskeje
– Retoromanojo 2:3
Łužiscy Serbja
– Madźarojo ze Słowakskeje 2:2
Korutanscy Słowjency
– Němcy z Danskeje 12:0
Danojo z Němskeje – Aromunojo 6:0
Okcitanojo – Słowacy z Madźarskeje 4:1
Sewjerni Frizojo – Manksojo 3:2
Němcy z Južneho Tirola
– Němcy z Pólskeje 3:1
Němcy z Ruskeje
– Južni Serbja z Chorwatskeje 0:0
Cymbrojo z Italskeje
– Němcy z Madźarskeje 2:2
žony
Němki z Južneho Tirola
– Łužiske Serbowki 5:0
Retoromanki – Ladinjanki 1:2
Zestawa SJC: Králíček – Schulze, Cyž, Šafář, Dórnik, Žur, Runt, T. Domaška, Dehn (64. Młynk), Šmit (83. Kunze), Věchet
Zestawa Sokoła: Gloxyn – Šewc, B. Bjeńš, Lulak, Schultz, Šołta, S. Bjeńš, Bejma, Korjeńk (87. Matka), Wałda, P. Domaška (78. von Köding)
Saint Etienne. Čěska koparska wubranka hraješe pajtk přećiwo narodnemu mustwu z Chorwatskeje. Hač do 75. min. wšitko za tym wupadaše, zo Chorwaća tež druhu hru dobudu. 1:0 docpěchu w 37. min. přez Ivana Perišića. Po 2:0 (59.) přez Ivana Rakitića bě poprawom wšo jasne a rozsudźene. Zaměnjeny Milan Škoda pak w 76. min. z krasnymi hłójčkowanymi wrotami na 2:1 skrótši. A z přetworjenej jědnatku postara so Tomáš Necid wo 2:2 (90.+3) a wo wulke wjeselo w rjadach Čechow. Horcy duel nasta mjez Italskej a Šwedskej. 87 mjeńšin bě hra wurunana. Potom pak přidruži so Italčanam dwanaty hrajer – zbožo. Eder Citadin Martins wuhra cyły šwedski škit a wotzamkny akciju z rjanymi wrotami. Samsny dźeń, pjatk, přewiny Španiska Turkowsku z 3:0. Španiska bě jasnje lěpše mustwo. 1:0 (34.) Álvaro Morata třěli 2:0, Manuel Nolito (37.) a znowa Morata 3:0 (48.). Třeće wrota pak njeměli płaćić, dokelž steješe Jordi Alba při pasu Andrésa Iniesty w nimohrě. Španiska je třeće mustwo po Francoskej a Italskej, kotrež je so hižo za wosmifinale kwalifikowało.
Zastupuju tule dźensa Njebjelčanskeho koparja, kiž bu krótkodobnje hišće za europeadu nominowany. Wězo to rady činju a přeju jemu, jeho mustwu kaž tež serbskim koparkam dale dosć mocow, wjesela a wuspěcha w Južnym Tirolu. Prěnja chwalba słuša na tymle městnje hižo raz serbskim medijowym zastupnikam, kotřiž wobě wubrance do Italskeje přewodźachu. Hač je to zajimawy blog na serbskej stronje sćelaka MDR, wobrazy na Facebooku, rozprawy tu w SN abo samo livestream ze serbskim komentatorom – fanojo tu doma su po najspěšnišim puću jara derje informowani.


text:
Jurij Wićaz
Jurij Wićaz (tež Jurij Wićaz-Praski; čěsce Jiří Wičaz, němsce Georg Lehmann; * 19. oktobra 1899 w Špitlu, † 22. januara 1974 w Praze) bě serbski žurnalist, spisowaćel a přełožowar.
Žiwjenje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wón narodźi so jako syn serbskeho ratarja w Špitlu pola Kamjenca a wopytowaše po zakónčenju ludoweje šule – hdźež bě mjez druhim Franc Kral z jeho wučerjom – w lěće 1912 najprjedy Budysku Tachantsku šulu, dokelž měješe so stać z měšnikom. Wot 1913 do 1917 bě chowanc Serbskeho seminara w Praze, hdźež chodźeše – hromadźe na přikład z Janom Cyžom – na němskorěčny Małostronski gymnazij. W lětomaj 1917/18 bě z wojakom, zapowědźi pak hišće do kónca prěnjeje swětoweje wójny wojersku słužbu a nawróći so na dyrdomdejske wašnje přez Prahu do Budyšina, čehoždla jeho němski stat w 1920tych a 1930tych lětach přesćěhowaše.
Po nawróćenju do Prahi bě wot 1918 do 1920 na realnym gymnaziju mjez druhim pola profesora Josefa Páty a započa potom studij prawnistwa na Karlowej uniwersiće, kotryž 1922 njedokónčeny přetorhny. W samsnym lěće započa dźěłać jako politiski žurnalist pola Čěskosłowakskeje nowinskeje kenclije (ČTK). Wot 1930 do 1933 dźěłaše jako swobodny žurnalist za wšelake wukrajne nowiny, prjedy hač so k ČTK wróći, zo by za nju dale hač do lěta 1939 jako korespondent z wukraja, mjez druhim z Juhosłowjanskeje (1927/28), Bołharskeje (1929–39), Turkowskeje a Grjekskeje rozprawjał. Wot 1939 skutkowaše tež za Telegrafisku agenturu Sowjetskeho zwjazka (TASS).
Dla wójnskich wobstejnosćow wopušći w lěće 1941 Europu, zo by w Bliskim wuchodźe dale jako korespondent za ČTK dźěłał. W Jeruzalemje wudawaše sobu čěskorěčny tydźenik Naše osvobození („Naše wuswobodźenje“). Tež po kóncu Druheje swětoweje wójny wostanje wukraj jeho skutkowanišćo, tak bě wot 1946 hač do spočatka połstatych lět z korespondentom ČTK w Parisu, Londonje, Moskwje a při sydle Zjednoćenych narodow w New Yorku. W přestawkach mjez wukrajnymi zasadźenjemi dźěłaše w nutřkoredakciskej słužbje ČTK w Praze. Na konferencomaj wonkownych ministrow lěta 1947 w Londonje a Moskwje so za serbske zajimy zasadźi. Wo swojich dožiwjenjach rozprawješe w zwjazkomaj pod titlom Z Kamjenskim nosom. Třeći zwjazk zwosta njedokónčeny.
Jurij Wićaz bydleše hač do swojeje smjerće w twarjenju Serbskeho seminara na Małej stronje. Tam zemrě dnja 22. januara 1974 a bu na Praskim Olšanskim pohrjebnišću pochowany. Při rowje porěči jeho přećel Jan Cyž.
Skutkowanje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Čas swojeho žiwjenja dopisowaše Wićaz do serbskich nowin a wo politiskich podawkach ze cyłeho swěta kaž tež wo poćahach mjez Čechami a Serbami. Čěskemu sorabistej Josef Páta pomha při zestajenju serbskich wučbnicow. W lěće 1922 přełoži knihu Tomáša G. Masaryka Nowa Europa. Nimo žurnalistiskeho dźěła wěnowaše so přełožowanju literatury z rušćiny, francošćiny, jendźelšćiny, pólšćiny, serbochorwatšćiny a bołharšćiny do čěšćiny kaž tež z čěšćiny do serbšćiny. Serbsce wozjewi mjez druhim někotre přełožki Jana Nerudowych Małostronskich powědančkow a Aloisa Jirásekowu Filozofisku historiju. Ze słowakšćiny zeserbšći roman Drjewjana wjes František Hečki a z bołharšćiny za Němsko-Serbske ludowe dźiwadło Hońtwa za zastojnstwom, hru Iwana Wazowowa.
Wot lěta 1920 bě Jurij Wićaz z čłonom Maćicy Serbskeje a wěsty čas ze serbskim jednaćelom Čěsko-serbskeho towarstwa „Adolf Černý“ w Praze, dźensnišeje Společnoste přátel Lužice. 1924 wožiwi hromadźe z Janom Cyžom, Mikławšom Krječmarjom, Hermanom Šlecu a Janom Skalu Prasku Serbowku.
Wozjewjenja[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Filozofiska historija. Spisał Alois Jirásek; přełožk z čěšćiny, Praha 1921.
- Nowa Europa – słowjanske stejnišćo. Spisał Tomáš G. Masaryk; přełožk z čěšćiny, Budyšin 1922.
- Drjewjana wjes. Spisał František Hečka; přełožk ze słowakšćiny, Budyšin 1959.
- Małostronske powědančka. Spisał Jan Neruda; přełožk z čěšćiny, Budyšin 1961.
- Z Kamjenskim nosom. Reportaža, 2 zwjazkaj, Budyšin 1961/63.
Literatura[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Tomasz Derlatka: Balkán v reportáži Jurije Wićaze. W: Slovanský jih. 15 (2015) 1, str. 3–13
- Vladimira Lebedová-Zmeškalová: Łužiski Serb w Praze. W Protyce 1999, Budyšin 1998, str. 67sl.
- Piotr Pałys: Die diplomatischen Aktivitäten von Jurij Wićaz anlässlich der Außenministerkonferenzen der vier Mächte in Moskau und London 1947. W Lětopisu 14 (2005) 2, str. 37–44
Žórle[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Měrćin Völkel: Wićaz, Jurij. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 609sl.
- Judith Wjenkec: Jurij Wićaz – zapomenutý lužickosrbský cestopisec. W: Proudy – středoevropský časopis pro vědu a literaturu, 2/2014.


text:
Prostokůnt
Prostokůnt – we plańimetryji je czworokůnt, kery mo wszyjstke eki proste (skiż tygo mo take mjano). Prostokůnt je ekstra růwnoleguobokiem. Ekstra prostokůntym je kwadrat, kery mo wszyjske boki tyj samyj dugośći. Przekůntne prostokůnta sům take same a przerzynajům śe we połowje. Prostokůnt kery ńy je kwadratym mo dwje uośe symetryje růwnoległe do bokůw a przerzynajůnce śe we půnktach przerzynańo przekůntnych. Suma ekůw we prostokůnće je dycki 360° = (2π) rad.
WzoryEdytuj
- - dugośći bokůw.
Dugość przekůntnej:


text:
Budapeszt
Spůłrzyndne: 47°30' N 19°03' E
Budapeszt (madź.: Budapest, cyg.: Peszta) – mjasto we Madźarach położůne we půłnocnyj tajli kraju, nad Důnajym. Stolica Republiki Madźarskij. Do XIX wjeku trzi uosobne mjasta: Buda a Óbuda na prawym brzygu Dunaju a Peszt – na lewym.
Budapeszt je jydnům s nojważnijszych metrůpoliji Strzodkowyj Ojropy. Wjelgi uostrzodek kulturalny (Biblijoteka Narodowo, liczne muzyja, galeryje, tyjatry, 2 uopery) a naukowy (Akademijo Nauk, ůniwersytet (uod 1635), politechńika (uod 1782), Akademijo Kunsztůw Gryfnych, wjela inkszych uczelni a instytutůw badawczych). Wożny uostrzodek turystyczny (gorůnce zdrzůdła mineralne). Na Wyspje Mołgorzaty znojduje śe wjelgi kůmpleks balnyjologiczny.


text:
Inscenacija „Šěrcec Hanka“ ma wulki narok na přichod
To prěnje, štož mi do mysli přińdźe, zhladuju-li na prapremjeru inscenacije „Hanka Šěrcec“ w Němsko-Serbskim ludowym dźiwadle, je ćišina. Napjata bě ćišina na dospołnje wupředatej žurli Budyskeho NSLDź. Ani słowa njebě wjac słyšeć, jako so swěca skónčnje hasny. Ćišina pokaza na to, kak napjeće ludźo na to čakachu, štož bě awtorka-režiserka Esther Undisz wupjekła. Slubješe to być wulkotna inscenacija po motiwach nowele, kotraž drje je wjetšinje Serbow znata. Wosoba, wo kotrejž činohra jedna, pak je, wažu sebi twjerdźić, wšěm Serbowkam a Serbam znata: Hana Šěrcec z Hórkow. W Kochowej noweli mjenuje so wona hišće „židowka Hana“. Wot toho pak su so zamołwići dźiwadła cyle jasnje distancowali, kaž wuzběhny to Madleńka Šołćic w swojich zawodnych słowach. Widźu to jako krok do praweho směra, hdyž počinaja Serbja kritisce ze swojim kulturnym namrěwstwom wobchadźeć, dopóznawši, zo je stigmatizacija w titulu Kochoweje twórby inakceptabelna.


text:
Marek Krawc rozprawja z čěskeje stolicy za Serbske Nowiny
Po poměrnje „normalnym“ lěću z mjenje horcymi temperaturami je so wjedro minjeny pjatk tež w Čěskej chětro wochłódniło. Na hórskich hrjebjenjach Rudnych horin, Kyrkonošow a Šumawy błyšćeše so minjeny kónc tydźenja samo hižo prěni lětuši sněh. Dešćowa fronta da hładźiny rěkow stupać a wobradźi přirodźe hižo trěbne wolóženje, wšako bědźi so susodny kraj runje tak kaž Sakska z dołho trajacej suchotu. Nazyma njewoznamjenja pak jenož dešćikojte wjedro a hribyzběranje, štož je mjez Čechami přewšo woblubowana kónctydźenska zaběra. Wona wobradźa jim cyły rjad swjedźenjow. 28. požnjenc, dźeń swj. Wjacława, patrona Čěskeje, skićeše mnoho zajimawych akcijow. Tak móžachu sej Praženjo barokny mechanizm Lorety wobhladać a zwěsćić, kak jeje zwonohra dokładnje funguje. W Loreće, na dworje kapucinskeho klóštra na Hradčanach, zaklinčachu na dnju swj. Wjacława 1695 prěni króć zwony woblubowaneje zwonohry. W křižnej chódbje twarjenja wuhladaš samo mólbu Róžeńčanskeje putniskeje cyrkwje.


text: Łaz (AK/SN). W zjawnym bliskowobchadźe trjeba 15 wsow Łazowskeje gmejny dobre busowe zwiski. To podšmórny wjesnjanosta Thomas Leberecht (CDU) na wčerawšim posedźenju gmejnskeje rady. Předewšěm mjeńše wsy dyrbja porjadny busowy zwisk měć. Tuchwilu zdźěłuje Budyski wokrjes nowy koncept busowych čarow, při čimž chce Łazowska gmejna swoje přeća sobu zapřijeć. Za to schadźuja so zamołwići wokrjesa a města Wojerec přichodne tydźenje k wjacorym rozmołwam. Při tym chcedźa na jednym boku wo konkretnych busowych zastanišćach rěčeć, ale tež wo jednotliwych busowych čarach.


text:
Carrantuohill
Carrantuohill, Carrauntoohil, irl. Corrán Tuathail (podug roztomajtych zdrzůdłůw 1038–1041 m n.p.m.) – szczyt we gůrach Macgillycuddy's Reeks (hrabstwo Kerry, Irlandyjo), nojwyższy szczyt wyspy.
Na szczyt ńy prowadźi żodyn uoznakowany szlak. Trasa wejśćo we znocznyj tajli je łatwo dostympno. Ale jeji strzodkowo tajla bjygńy bez bardzo strůmy żleb, we kerym pułńy strůmjyń. S kuli zmjynnych i czasůma trudnych warůnkůw půgodowych, mjoły mjejsce wypadki śmjertelne wśrůd ńyrozważnych turystůw. Na wjerzchouku znojduje śe 5-metrowy krziż.


text:
Wubědźowanje zakónčene
Zły Komorow (SN/ch). Z tradicionalnym Mjezynarodnym mostotwarskim wubědźowanjom fachowowysokošulskeho studijneho směra za mašinotwar so dźensa druhi dźeń inženjerskich wědomosćow na BTU w Złym Komorowje zakónči, zdźěli BTU Choćebuz/Zły Komorow. Konstruować měješe so móst z postajenych maćiznow, kiž wulke ćeže njese, bjeztoho zo by sam wjele wažił. Cyłkownje je 15 studentskich skupin BTU Choćebuz-Zły Komorow, TU Wrócław, TU Liberec a Zielonogórskeje uniwersity přećiwo sebi a přećiwo dźesać dalšim mustwam Shanghai Second Polytechnic University w Chinje nastupiło.
Přeprošenje za stajne blido


text:
Lětsa wotmě so nócny volleyballowy turněr Serbskeho młodźinskeho towarstwa Pawk w Pančicach-Kukowje. Tamniše sportowe towarstwo bě dwě hrajnišći spřihotowało, tak zo móžeše dohromady 16 cyłkow w štyrjoch staflach městna wo štwórćfinale wuhrać. Předkoło je pak po měnjenju mnohich jara dlijiło, wšako traješe jedna hra dwójce pjeć mjeńšin. Tež přestawki běchu njesměrnje dołhe, tak zo dyrbjachu mustwa dołho na přichodnu hru čakać.
Faworizowane cyłki kaž Bratrowstwo Róžant, Eskimowcy a Škit Budyšin z Ludwigom Eckertom a Markom Smołu so w předkole suwerenje přesadźichu. W štwórćfinalnych partijach běchu Škit Budyšin a Eskimowcy najsylnišej cyłkaj a poskićichu přihladowarjam w finalu prawy krimi. Zo hrajachu Budyšenjo jeno z pjećomi, wopokaza so na kóncu jako špak, wšako Eskimowcy wokoło kapitana Maćija Šěna swobodne rumy prawje wužiwachu a přez cyły čas tež lěpje blokowachu. Tak dobychu woni finale z jeničkim dypkom předskoka.


text:
Po sakskim hońtwjerskim zakonju ma kóždy wobsedźer abo wužiwar ležownosćow prawo, dźiwje zwěrjata popadnyć.
Budyšin (mwe/SN). Něchtóžkuli so jara hněwa, hdyž jemu šup w nocy zahrodku přerywa, liška po kokoše chodźi abo kunjace psy swoje slědy zawostajeja. K tajkim njeluboznym „hosćom“ słušeja tohorunja šwincy, nutrije a dźiwje nukle. Štóž pak chce je popadnyć, měł zwěrinoškita dla žiwjenske pasle wužiwać a je do schadźenja słónca kontrolować. Při tym wšak hdys a hdy k tomu dochadźa, zo spłóšena domjaca kóčka bojazliwje z tajkich pasli wudźěra. Tež tón abo tamny jěžik sej rady do nich zalěze.
Dosahnjene dźiwje zwěrjata zatřělić je jenož wěcywustojnym wosobam přewostajene, štož je bjezpłatne. K nim słušeja rewěrowi hajnicy, skótni lěkarjo abo rěznicy. Wot lěta 1978 je Jurij Lukaš z Worklec hajnik-hońtwjer, za čož ma wotpowědne wopismo. „Jako běch tehdy w swojim rewěrje prěnjeho šupa zatřělił, so w Jědlicy žónska do mnje da, kak móžu tajke šikwane zwěrjatko morić. Dźesać lět pozdźišo samsna wosoba na mnje swarješe, hdy da skónčnje přijědu a šupa zatřělu“, so Jurij Lukaš dopomina.


text:
Zetkanje Serbskeho sejma z delegaciju Europskeje rady
Přirada Ramikoweho zrěčenja za škit narodnych mjeńšin Europskeje rady (FCNM) je njedawno pruwowała wot lěta 2001 k štwórtemu razej skutkownosć škita mjeńšin w Němskej. K tomu běchu tež zastupjerjo Serbskeho sejma přeprošeni. Dnja 26.08.2021 zetkachu so z delegatami přirady w Choćebuzu. W rozmołwje rozłoźichu zastupjerjo sejma detaile rozprawy, kotruž běchu hižo do toho zapodali. W njej skići so kritiski wid na aktualne połoženje serbskeho luda. Mjez druhim wuzběhnje so w njej nuzne zawjedźenje prawow samo- a sobupostajowanja serbskeho luda, wosebje kubłanskeje awtonomije,transparentneje kontrole budgetowych srědkow, sobupostajowanja při wudobywanju zemskich pokładow a prawo na swobodnje wolene ludowe zastupnistwo. Zdobom wuprajichu sejmownicy swoje přeće, bórze wjesć k tomu konkretne rozmołwy ze zastupjerjemi knježerstwow zwjazka kaž tež krajow.


text:
Karl Dönitz
Karl Dönitz (* 16. septembra 1891 w Grünau blisko Berlina; † 24. decembra 1980 w Aumühle blisko Hamburga) bě němski admiral, hłowny rozkazowar wójnskeho namórnistwa a po sebjemordarstwje Adolfa Hitlera posledni Němskostatny prezident wot 1. hač do 23. meje 1945. Wón bě čłon NSDAP a wuski přiwisnik Hitlera.
Wot lěta 1936 bě Dönitz „wjednik podnurjakow“ a we wobłuko mócnarstwoweje mariny hłowny zamołwity za natwar podnurjakoweje floty. Wot januara 1943 bě hłowny rozkazowar namórnistwa a bu wot Hitlera dnja 29. apryla 1945 w swojim testamenće jako naslědnik pomjenowany. 7. meje podpisa kapitulaciju němskeho mócnarstwa a bu 23. meje zajaty.
Dönitz bě jedyn ze 24 wobskorženych w Nürnbergskim procesu přećiwo wójnskim złóstnikam a bu zasudźeny k 10 lětam jastwa.
WotkazajWobdźěłać
-
- Karl Dönitz – Literatura w katalogu Němskeje narodneje biblioteki (němsce)
Friedrich Ebert (1919–1925) • Paul von Hindenburg (1925–1934) • Karl Dönitz (1945)


text:
Bosnjacy
Bosnjacy (bosnisce Bošnjaci) su južnosłowjanska etniska skupina z něhdźe tři milionami přisłušnikow, kiž su žiwi předewšěm w Bosniskej a Hercegowinje, Serbiskej a Čornej Horje. Bosnjacy su hłownje južnosłowjanscy muslimojo, resp. Južni Słowjenjo z muslimskim kulturnym pozadkom. Woni su nimo Chorwatow a Južnych Serbow jedyn z třoch konstitutiwnych ludow w Bosniskej a Hercegowinje.
W rozdźělu k wurazej „Bosnjak“ je „Bosničan“ słowo za kóždeho wobydlerja Bosniskeje, njehladajcy na narodnosć.


text:
Ślōnzŏk szefym czeskigo hokeja
Alois Hadamczik ôstoł nowym prezydyntym Czeskej Federacyje Hokeja. Zmiyniōł na tej szteli Tomáša Krála. Alois Hadamczik, kery pochodzi ze Krawarzy na Ślōnsku, wygroł już w piyrszej rōndzie welōnku, kaj dostoł 31 głosōw. Bōło to wiyncej jak reszta kandydatōw społym: Jiři Šlégr, Dominik Hašek, Bedřich Ščerban i Otakar Černy.
Alois Hadamczik narodziōł sie we 1952 roku i pochodzi ze familije, w kerej gŏdało sie pō niymiecku, a czeskigo nauczōł sie dopiyro we piyrszej klasie szkoły podstawowej. Je bratym ôd Evžena Hadamczika, kery bōł dwa razy majstrym Czechosłowacyje ze Banikym Ôstrawa we fusbalu.
Alois Hadamczikniy mioł srogich sukcesōw jako aktywny hokeista, ale doczekoł sie jych już jako tryner. Ze manszaftym Trzińca zdobōł srebro i brōnz ligi czeskej, ze manszaftym Witkowic dwa razy srebro i rŏz brōnz, a ze Spartōm Praga dwa razy brōnz. Bōł tyż trynerym czeskej reprezentacyje, z kerōm zdobōł rŏz srebro, a dwa razy brōnz.


text:
Serbski sejm dźěła zaso w prezency na naćisku statneho zrěčenja – zazběh w Trjebinje pola Domowinskeje skupiny na Šusterec dworje
Po mnohich měsacach z online-posedźenjemi koronapandemije dla je so prěnje prezencne posedźenje serbskeho parlamenta 2. apryla w Trjebinje wotměło. Serbski sejm bě na wopyće pola wjesneje skupiny towarstwa Domowiny w Šusterec dworje a bu wot předsydki Angelika Balckowa powitany. Nimo předstajenja domu, kotryž steji pod škitom pomnikow, je wona wujasniła, zo dawa w Trjebinje dobre sobudźěło mjez sobustawami Domowinskeje skupiny, druhich towarstwow a sobustawami Serbskeho parlamenta. Wona je tež wuzběhnyła, zo dźěła jeje Domowinska skupina stajnje na sensibilizowanju młodźiny. Wona je wobžarowała, zo šulerjo a šulerki Slepjanskeho regiona, kotřiž do lokalneje šule chodźa, žanu wučbu serbšćiny na Běłowodźanskim gymnaziju nimaja a tak žane připóznaće rěč (znajmjeńša jako 2. cuza rěč) nježněje, štož by ke kontinuiće a polěpšenju motiwacije wuknjenju rěče trěbne było. K wopomnjeću woporow ukrainskeje wójny je we tamnej gmejnje bydlaca Edith Pjenkowa jeje swědčenje wo Druhej swětowej wójnje risowała. Serbski sejm je po tym mjeńšinu mjelčenja zapołožił.
Hosćo z Brüssela David Chmelik ze Załožby „Slavonic Europe“ je postup wuwiwanja europskeho projekta ze serbskim wuchadźišćom „Lusatia Glow“ předstajił, kotryž ludźi po cyłej Europje přez kulturu, rěč a hudźbu zwjazać měł. Při tym měli nutřkowne a wonkowne hranicowe regiony EU wažnu rólu hrać a „z ranow stawiznow zwjazowanska wóska“ mjez ludźimi bywać.
Šěsć geografiskich projektowych wotdźělenjow kaž tež tři wobsahowe přesahowace sekcije (medialna, digitalna a muzikaliska) su za časowy rum 2023-24 planowane.
W srjedźišću dnjoweho porjada steješe druhe čitanje naćiska statneho zrěčenja. Po tym zo bě na minjenym posedźenju wobjim žadaneho samopostajowanja wobjednany, dźěše tónraz wo wobjim sobupostajowanja we a zwonka sydlenskeho ruma a wo definiciji sydlenskeho ruma.
Tute zasowidźenje mjez přitomnymi zapósłancami a mnohimi so za samo- a sobuzarjadnistwo serbskeho ludu angažowanymi swěćeše so hač do pózdnjeho wječora, wosebje zaso z wjesołym spěwanjom serbskich ludowych spěwow wšěch regionow Delnjeje, srjedźeneje a Hornjeje Łužicy.
Dźeń přewodźowaše filmowy team Grit Lemkoweje za nahrawanja k filmowemu projektej „Zabyty lud – Das vergessene Volk“.