text:
Dzisioj drałujymy na Średnie (abo Dolne). Zaczynomy od Domu Kultury, kiery jest dycki taki som - ino "reklamy" momy terazki inksze. Latoś pizło mu 50 ale sie trzimie. Na schodach nie treficie już żodnego ZBOWiD-owca, ludzie czekajom niy na bilety do kina ale w raji do bankomatu. Trza jednak pedzieć, że łostatnio coś sie tam zaczyno dzioć - som tacy, co chcom Ruszyć Łaziska - mono idzie ku lepszymu?
Gynał na winklu po drugij stronie stoł stary budynek szkoły nr 1. Postawili go w 1880 roku. W 1969 był już taki szpetny i tak zawadzoł, że chyba nikt nie beczoł jak go łobalali. Terazki tam rosnom gałynzie i jest przystanek.
Na placu za jedynkom urzyndowali tyż strażoki. A strażoki lubiom sie pochwolić sikawkami. Widzicie tukej drużyna z 1936 roku co sie asi swoim sprzyntym. Majom nawet orkestra. Na transparyncie pisze: "Strażak dla ciebie obywatelu, ty zaś bądź dla niego. Wspieraj dlatego strażactwo". W Łaziskach już pono w 1892 roku mieli pompa automatyczno i płatnego "mistrza sikawki".
Czterdziści lot tymu za Domym Kultury był ino maras. No to chopy oblykli arbajty wziyli rylki, kary i wyrychtowali plac w czynie społecznym "...podjętym z inicjatywy miejscowego komitetu Partii. Dzięki takim inicjatywom, w których biorą też udział bezpartyjni mieszkańcy, nasze miasto staje się coraz bardziej zadbane".
Wejrzijcie se jak tyrajom a jakie majom uśmiechniynte gymby i wyglancowane szczewiki. Niy to co te dzisiejsze zdechloki, kiere ino pijom piwsko i przi komputrze siedzom a robić nima komu. Podziwejcie se wiela to uciechy zrobić coś do inkszych. Szkoda tych gałynzi - terazki wele placu łostały ino dwie stare i jakeś chłabiny. Ale ni ma sie co dziwić, przeca śmiecom liściami i ftoś to musi sprzontać, a pon Usik już na pyndzyji...
Po drugij stronie było kiedyś "Echo". Sala dlo chóru zaczli budować (tyż w czynie społecznym, ale niy z inicjatywy partii...) w 1947 roku. Moc pijyndzy na budowa dali miyszkańcy Łazisk - tak pszoli tymu chórowi. Przy tyj robocie szło trefić kożdygo. Zwykłe chopy, śpiywoki, prezesy i dyrygynty chycili sie razym...
Na tym łobrozku dyrygent p. Karol Stryja ciśnie kara, mój dziadek Gustek Pacha miyszo malta, prezes p. Robert Kalisz nabiyro piosek a reszta zarzondu niesie bela.
...i w pora miesiyncy wyłonaczyli wielko sala do prób, wystympów i spotkań. Trza tyż pedzieć, że w tych czasach nosz chór był jednym z nojlepszych amatoskich zespołów w całyj Polsce i szło go nawet posłuchać bez radio. Do tyj świetlice chodziło sie tyż na potańcówki i inksze imprezy. Jo byłech tam ino roz za bajtla - dziadek z babkom Marysiom wziyni mie na próba. Mierzło mi sie tam haniybnie a łoni śpiywali i śpiywali aż sie zećmiło. No ale to było downo... W 1988 sala łobalili, postawili sam hala z jedynki i Cześć Pieśni!
("Echo" cały czos jesze działo, mo próby
w domu kultury a latoś mu pizło 95)
"Echo" stoło zaroz kole dzisiyjszyj biblioteki. Ta chałpa postawili w 1913. Na poczontku był sam "Dom noclegowy". Mono to był jaki hotel, chałpa socjalno, abo jaki przitułek? Starsze ludzie pamiyntajom tyż, że na wiyrchu było kino (ponoć nazywało sie "Hejnał""). Dopiyro w latach 90-tych ludziska co tam miyszkali poszli fort i skludzili tam biblioteka z domu kultury i inksze urzyndy.
Kożdy wiy, że w Dolnych jest staro wieża ciśniyń
. Widać jom ze wszystkich stron łod Mikołowa aż po Tychy a mono jeszcze dalij. Ta wieża jest nojbardzij znano w noszyj okolicy. Mało fto jednak wiy (a już bajtle na zicher nie bydom wiedzieć), że w Górnych tyż była. Stoła na nojwyższyj górce (357 m n.p.m). Zbulili jom w 1980 roku, ale chałpa wele nij durś sie trzime, ino jest trocha dźwigniynto.
Konsek dalij zaczynajom sie stare familoki."Hundekolonia" postawili bezmała sto lot tymu a nazywo sie tak skuli tego, że ponoć w czasach wielkigo głodu podczas I wojny ludziska chytali tam i zjodali bezpańskie psy. Miyszkały tam rodziny grubiorzy z "Brady". Na poczontku wele kożdyj chałpy była mało zogroda z trowom i krzokami, po ścianach szły bluszcze i wino. Póżnij było coroz gorzij. Terozki puc sie sypie na dekel, chachory mażom ściany szprejami, a po cimoku strach tam iść. No ale zato na każdyj chałpie jest po piytnoście antyn satelitarnych...
Poleku bydymy kończyć. Łostoł sie nom ino pomnik. Postawili go w 1965 roku wele miyjsca, kaj Niymce w 39 zakatrupili chopów z powstańczych rodzin Bojdołów i Pająków. Jest to tyż miyjsce, kaj łonczom sie wszystkie Łaziska. Na tym łobrozku som kombatanty powstań (i nie ino, bo niekere synki som chyba za młode...) podczas jego odłsoniyncia. Pod pomnik przyłaziło sie pora razy do roku z różnych łokazji. Czynsto skludzali tam dziecka ze szkół. Som pamiyntom, jak skuli jakijś rocznice stali my bezmała dwie godziny na ziombie, aż kieryś towarzysz powiy co mioł pedzieć. Może bestusz to miyjsce ludziska mijajom bez pomyślunku. A przeca tyn pomnik upamiyntnio dobrych ludzi i szkoda, co by my o nich zapomnieli. Łostatnio coś tam sie ruszyło, wiszom nowe fany, zamontowali podświytlynie - mono ftoś przejeżdżajonc wele niego pomyśli, po co łon tam stoi?


c: text/html

text:
Dzisiej w Niewiadomiu spotkało sie pora ludzi (rechtorów, Laubiorzy i inkszych), kierym leży na sercu, żeby szkolorze uczyły sie o swojim regionie na lekcjach we szkole. Był też nasz Fojerman, był Peritus no i był zapowiodany dr Czesak z UJ, kiery mioł tam wyklad. Radzi my som, że od września klasy IV w rybnickich szkołach podstawowych bydom miały jedna lekcja na tydziyń (z tzw. godzin prezydynckich) przeznaczono na nauka o Ślonsku.
A niżyj fotka ze spotkamio na Hoymie. Laubiorz Fojerman to tyn piyrszy z lewej, jakby kto nie pamiyntoł 🙂
Po Naszymu
...now browsing by category
Teksty i artukuły szkryflane Po Naszymu czyli Po Ślonsku.
Hoymgruba i lekcje regionalizmupiątek, Marzec 11th, 2016
Dzisiej w Niewiadomiu spotkało sie pora ludzi (rechtorów, Laubiorzy i inkszych), kierym leży na sercu, żeby szkolorze uczyły sie o swojim regionie na lekcjach we szkole. Był też nasz Fojerman, był Peritus no i był zapowiodany dr Czesak z UJ, kiery mioł tam wyklad. Radzi my som, że od września klasy IV w rybnickich szkołach podstawowych bydom miały jedna lekcja na tydziyń (z tzw. godzin prezydynckich) przeznaczono na nauka o Ślonsku.
Do rymu po naszymu abo ślōnski miszmaszśroda, Marzec 9th, 2016
Wszyscy sie sam na Laubie radujymy, że ukozała się w druku jeszcze jedna ksionżka napisano po naszymu, czyli w naszej ślonskij godce. A napisoł i wydoł jom nie kto inkszy ino nasz laubowy kamrat Stanisław „Fojerman” Neblik. Gratulujymy!
„Ô czym sam stoji w tej ksionżce? Jak poczytosz, to sie dowiysz. Ô wszyskim, a ô niczym, toż licza na to, że kożdy znojdzie sam coś do sia. Niy trza jom czytać „ôd deski do deski”, styknie poszkartować, trocha sie porozglondać, a poszukać. Tak krotko pedzieć: je sam zebrane we wierszach piynćdziesiont lot mojigo życio (jak tyn czas wartko leci). Pisane to było wiyncyj jak dziesiynć lot, toż możesz uznać, czych sie czego bez te lata nauczoł?”.
Słowo wstympne do ksionżki napisoł dr Artur Czesak z Uniwersytetu Jagielońskigo, kiery szpecjalizuje sie w polskij godce i od łebka rajcuje go badani roztomajtych dialektów godki ślonskij i podhalańskij.
Wiym, że kożdy z Was chciołby mieć „Ślonski miszmasz” w doma 🙂 Chocioż ksionżka idzie dostać prawie wszyndzie, najlepij i najtanij bydzie, jak napiszecie do samego autora na e-maila: stawlik@wp.pl
Eli sie komuś straciył adres zajty z „Giskanom Fojermana”, niech sam kliknie. Tam znejdzie wszystko o autorze i może też do niego naszkryflać do niego e-milka. Na pewno odpisze 🙂
Słowno graczka Fojermana o rymie i rymach :)czwartek, Grudzień 17th, 2015
Rymy bez rymy
Wy niy wiycie, a jo wiym,
Czamu rymy dostoł rym:
Jo chcioł rymy dać do kupy,
Dyć uciykły na plac strupy
I już jedyn rym bōł chory,
A jo rymy doł do pory,
Tak sie stało ôd tej pory,
Że i drugi rym je chory.
Teraz je najwyższo pora
Iś z rymami do dochtora.
– Dej dochtorze jaki lyki,
Na kucani, smarki, psiki,
Coby zdrowe były rymy,
Bo my rymy sam niy chcymy.
Dochtōr rymy zbadoł chwila,
Doł kożdymu jakoś pila.
– Ryma pilōm je niy rada,
Tōż tako je moja rada:
Niech wypijōm szolka tyju,
A sie pod pierzina skryjōm.
Tak wylyczōł dochtōr rymy,
Ôd tej rymy, tōż już wiymy.
Choć sōm rymy durch do pory,
Niy sōm chore ôd tej pory.
Ryma z nosa już niy leci,
Toż niech ich czytajōm dzieci.
Fojerman
Fojerman w Brukseli!wtorek, Grudzień 8th, 2015
Pod patronatym miasta Rybnika w maju 2015 roku odbyło się ślonski dyktando. Najlepszy w ślonskim pisaniu był nasz Fojerman, czyli Stanisław Neblik z Rybnika. W nagroda razym z inkszymi Ślonzokami dostoł zaproszyni do Bruksele. Choć trocha sie boł (bo te roztomajte zamachy…), pojechoł w listopadzie do stolicy Unii Europejskij. Wiyncyj o tym znejdziecie na pewno w „Giskanie Formana”.
A my pochwolymy się fotografijkami naszego Fojermana.
Po naszymu… – wedle Fojermanapiątek, Grudzień 4th, 2015
Szuflodka
Mōm sam piykno szuflodka,
Mama dali mi klucz,
A w nij ta Nasza Godka.
Ucz sie jōm synek, ucz!
Tata mi dycko bojoł,
Co starzik mu przekozoł,
A mi, choćby tyn wojok,
Klucza wachować kozoł
Trzimia go kajś we duszy,
Głymboko skryty na dnie,
Tōż żodyn go niy ruszy
I mi go niy ukradnie.
Niy weźnie mi go sōnd.
To jo go trzimia w gości.
Jo klucz od mamy mōm
Z szuflodki od ślōnskości
Fojerman
Fojerman jak zawsze na czasie…piątek, Grudzień 4th, 2015
Wszyscy
Wszyscy my sōm terrorysty,
Żodyn ni ma świynty, czysty.
Zabić idzie słowym, czynym,
Zabić idzie tyż milczyniym.
Kożdy robi grzychy, krziwdy.
Świat niy bydzie lepszy nigdy,
Podwiyl niy zacznymy zmiyniać
Siebie, we swojich sumiyniach.
Fojerman
Nasze Dziedzinyczwartek, Luty 5th, 2015
Historyczne miasto nad Czornom Przymszom w Trójkoncie Trzech Cysorzy. Fest znane tyż ze Stacji Emigracyjnyj kaj we XIX wieku ludziska z Polski, Rosji, Wengier i Galicji wyjyżdzali „za chlebym” do Hameryki i Zachodnij Europy. Tukej tyż sie urodzioł piyrszy prymas Odrodzonyj Polski – ksiondz kardynał August Hlond. Łoboczyć idzie tyż nojwiynksze w Europie Muzeum Pożarnictwa, Muzeum Miasta Mysłowice a i blank blisko s tond na Giszowiec i Nikiszowiec.
Rybnik – Baba, Fojerman i Roman
Tychy – Johanek
Johanek – Wszyjsko co mi wiadomo o mojim mieście!
Miastow wybudowanych cołkiym od nowa jest wiela.
Do takich tyż przinoleżom Tychy, w kierych pomiyszkuja od 70-tych rokow minionego wieka. I chocioż kaj sie niy obroca trefiom Gorola, to „mojigo miasta”, bo mi sie zdo, iże tak moga już go mianować, niy pomiyniołbych na rzodne inksze.
Kaj, nikaj do sie jeszcze słyszeć „Nowe Tychy”, jednako takich nima, som same Tychy, zaś łatka „nowe” przilepili kej miasto napoczło sie prowdziwie rozrostać.
Ale po kolyjce!
We 2014 r. Tychy obchodziły 80 rokow od nadanio jim bez Ślonsko Rada Wojewodzko praw gminy miyjskij. Od tego czasu za naszymi miedzami stoły gminy: Paprocany, Urbanowice, Jaroszowice i Wilkowyje. Downi nasi rzondziciele, za sia wziyni taki herb:
Prowdziwe prawa miyjskie Tychy dostały dopiyro ze Nowym 1951 r., ftynczos tyż ku nom doszlusowały: Paprocany i Wilkowyje. A od roku 1973 do Tychow napoczły nadto przinoleżeć: Cielmice, Jaroszowice, Urbanowice i konsek orżniyntego Bieronia Starego, o kiery do dzisiaj jes chaja.
A czamu?
Politycznie lepsij boło, iże nowo fabryka autokow we Tychach powstowo, a niy kajś we Bieroniu.
Ze Szopynic, do Tychow przekludzili my sie wiosnom 1977 roku. Zaś dziyń jak’ech moja ślubno poroz piyrszy tukej prziwlok keby ji pokozać nowo wystawiono wysoko chałpa, spoinom jak dziś.
Ze autobusa wyleźli my we pojstrzodku miasta, bo dalij nic niy jeździło, a ostoł nom jeszcze doś konsek. Dzisioj to ino trzi przistanki, jednako ftynczos to boło hen za torami, za nowym kościołym Jona Krzściciela, kery se stoł som we polu na krańcu Tychow.
I kej my tak leźli, zatroskano ślubno pedziała mi coś, co mi do dzisioj dudni we ucholach: „kajś ty mje chopie wywlok”.
Osiedle na kerym teroski pomiyszkujymy stanyło jeszcze dali ku Kobiorze na placu mianowanym skałkom, tj. na zasutych dołach po downym kamieniołomie. Dobrych noście rokow za nami stoł ino kobiorski las, zaś za niydugo mo stanońć nojnowszy „park wodny”, kaj pudzie sie we prowdziwym piwsku obulać.
Hameryka – Tereska ze Świyntochłowic.
Miyjscowość,w kieryj żyja, mo miano NAUGATUCK.Jest łona w stanie Connecticut na wschodnim wybrzeżu,w tzw.Nowyj Anglii.
To małe miasto,w kierym miyszko niycałe 32 tys miyszkańców.Klimat tukej jest subtropikalny,latym momy srogi upały ,z jeszcze wiynkszom wilgotnościom i niy ma czym dychać.Zima zaś jest fest mroźno i czynsto fest śnieżno,jak latoś.
Miasto jest położone po lobu stronach rzyki Naugatuck.Miyjsce to ludziska pieszczotliwie nazywajom „Naugy”.Miyjscowość istnieje lod 1702 roku.Kiedys w czasach prosperity było to przemysłowe miasto,ale terozki jest tzw „sypialniom” dlo klasy średniyj.Nałokoło jest dużo lasów.My z mojim chopym miyszkomy na łosiedlu condominiów ło fajnyj nazwie” Lantern Park”,czyli Latarynkowy Park.To spokojne miasto,żyje sie bezpiecznie.Moji miasteczko w naszym stanie jest unikatowe,bo jest razym skonsolidowane miasto i gmina,mo podwojnych urzyndników ale jedyn zarząd.
W Naugatuck,jak wszyndy w USA poza metropoliami, komunikacjo jest ino po mieście,i aby kajs dojechać trza mieć auto.Auto,to piyrwszo rzecz,jako tu trza mieć,to niy jest żodyn luksus.
W naszyj miyjscowości jest polski kościół pod wezwaniem św.Jadwigi Ślonskij,kaj jest msza po polsku.Szkryflom polski kościół,bo budowali go Poloki i zawdy jest tam ksiondz,kiery godo po polsku.W całym stanie Connecticut przyznowo sie do polskigo pochodzynio 8,3% ludności ale jo myśla,że jest ich wiyncyj.W naszym stanie jest sporo polskich sklepów,wkierych z mojim chopym robiymy sprawunki.
Fojerman – LIMERYKI / O pole i Na nogawicesobota, Kwiecień 5th, 2014

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Cvjnhtnm Jykfqy Tcgkfnyj Gjhyj C Exfcnbtv Gjhyj Pdtpl Ha caйTe foxport.ru
XXX Bидeo
Tcgkfnyj cvjnhtnm jyykfqy rhene ... Tcgkfnyj crjxfnm gjhyj fybvt. Jykfqy games ... Cjdvtcnj rfpfcnrbq ahfywecrbq crfylfkmysq hjnbxtcrbq abkmv c exfcnbtv ahfywecrjq ...
ctrc-dbltj-gjhyj2.narod.ru
Gjhyj tcgkfnyj | Bapиkoз MED Plus
Tcgkfnyjt gjhyj c exfcnbtv ... Htnfyb cgbhc ljvfiybt gjhyj dbltj. crfxfnm gjhyjdhltj exbkrb ctrhtnfhib Gjhyj rfhnbyrb pdtpl ... Vfktymrbt gjhyj tcgkfnyj crfxfnm ...
varikozmedplusinfo.ru
Гopя4ee Bидeo
Tcgkfnyj cvjnhtnm jyykfqy rhene ... Tcgkfnyj crjxfnm gjhyj fybvt. Jykfqy games ... Cjdvtcnj rfpfcnrbq ahfywecrbq crfylfkmysq hjnbxtcrbq abkmv c exfcnbtv ahfywecrjq ...
wwalero.narod.ru


text:
Více informací o turnaji
Soukromý turnaj petanque, kterého se zúčastní 8 dvojic.
Každá dvojice 2x 3 koule.
Hra na 11 vítězných bodů.
Systém hry každý s každým.
petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque petanque
Komentáře
Zatím nebyl přidán žádný komentář
Napsat komentář


text:
Czechy
Czechy (czes. Čechy, łać. a ang. Bohemia, mjym. Böhmen) to je jydno ze trzech krajin historycznych we Czeskij Republice. Jeji stolicům a nojwjynkszym mjastym je Praga. Czechy leżům na zachodźe państwa. Krům tygo rygjůnu, we CZR je tyż połedńowo tajla Ślůnska (Czeski Ślůnsk) a Morawijo. Czechy majům grańica uod půłnocy ze Ślůnskym, Łużycům a Saksůńijům, uod zachodu ze Bajerůma, uod połedńo ze Dolnům Austryjům, a uod wschodu s Morawijům.
Mjano Czechůw bjere śe uod zachodńosłowjańskigo mjano Czechů. Łaćińske mjano Bohemia (najsůmpjyrw Boiohaemum), kero wlazło do kupy inkszych godkůw wźůno śe uode celtyckigo plymjyńo Bojůw, kere mjyszkało sam uod IV stolećo przed Krystusym bez jake 300 lot.
Mjano "Czechy" je fest czynsto używane do mjanowańo Czeskij Republiki, zauobycz uod polskich Ślůnzokůw. Mjůno ńy je atoli rykůmyndowane skiż kůnflikta znaczyńowygo (kaj Czechy śe uodnośi ino do uokryślůnyj tajli CZR)[zdrzůdło?].


text:
Familoka
W czornyj pościeli obudzioł się i najscoł do ausgusa
Achim Żymloczek prosty chop co żyje choby musioł
W ajncli mu zimno, kurzy cigaret, zaroz na plac wylezie
Som przy chlywiku na koło siado, i patrzy co to bydzie
Potym połazi, posznupie w hasiach, wózyk by się przydoł
Kedyś boł mody, lepij mu boło, a dzisiaj potrz jako biyda
Gruba zawarli dziesięć lot nazot i tak już tam niy robioł
Wypadek pedzieli że z jego winy i tak pozostoł som sobie
Smyntnych myśli smoła żolu tych boroków
Czorno rozpocz woło z łokiyn familoków
U prywaciorza potym za frajer, robioł a tyn mu niy płacioł
Co dzień przeproszoł, coś obiecywoł, a potym gizd sie stracioł
Achim oglondo się ino za siebie, teroz już niy za robotom
Na automatach tyż już łon niy gro, niy tak jak reszta chopów
Pynzyjo wziyli bo Achim zdrowy choć szłapa jedno mo krótszo
Bo łod kolana mo łon holzbajna fest boli jak sie poruszo
Szuko po szofkach co by tu zeżryć som ino puste flaszki
Skup jes otwarty jutro łod ósmyj tyn zygor cisnom wancki
Smyntnych myśli smoła….
Z opieki dajom ciynki zasiłek na cigarety i piwo
Siedzi przy drugim, czecim, dziewiontym i włazi zaś w ajnfart krziwo
Zaś się zagodoł, jak boł bergmonem, toć go już nikt niy sucho
To boły czasy, to boło życie, niy to co terozki tukej
Ćma już na placu, siedzi bamontny tak mu tyn dziyń przeminoł
Jakby tak znalyź piyńc kilo miedzi, by sie pojodło, wypiyło
Wyczyścioł szoły, łoblyk sie ancug bo mundur przedoł niestety
Na eks wypioł halba, legnął na szezlong, wiedzioł że czeski metyl
Smyntnych myśli smoła…..


text:
Musik
Mosz Feier, niy mosz muzyki ? . Kein problem zadzwon, napisz Dj Walynciok Team przijedzie i rozweseli gosci.
Sprawa jest ganz prosto, jak meter sznurka w kabzi. Wypelnij Formularz na dole i poslij albo tyz zadzwon, jest ci lepi mit Fax tyz niy ma problymu.
DJ - Kontakt - Termine
Zelt Vermietung
Oferta Walynciok Team
Walynciokowy team to grupa Ludzi pora mlodych pora starszych kere sie bardzo lubiom bawic.
Walynciok Team zapewnio wom muzyka od Rana do wieczora. Potrzebujecie naglosniynie na Feier niy ma problymu, co by po cmoku niy siedziec Licht i Lichtefekte tyz chyntie zrobiymy. We przipadku ja mocie chynci sie zabawic a niy ma kaj.
W naszym fachu niy ma strachu, Walynciok Team zalatwi Zelty we kerym mogecie posiedziec i potancowac.


text:
Ślůnsko godka
Ślůnsko godka (ślůnski, ślůnsko mołwa; roz za kedy mjanowano uod jeji używoczůw: pů naszymu; wymowa podug Mjyndzynorodowygo Fůnetycznygo Abecadła: ['ɕlonskɔ 'gɔtka]) – godka, podug keryj godajům rdzynne ludźe Gůrnygo Ślůnska a reliktowo tajla ludźůw Dolnygo Ślůnska.[2] We Norodowym Wszechuobecnym Wykoźe we 2011 roku bez 509 tyśůncůw perzůnůw pośwjodczůło ślůnski jako důmowo godka[1][3]. Tajla ś ńich przebywo za krejůma Polski - we Mjymcach, Czeskij Republice a USA. Ślůnsko godka, podug SIL International, wrachowuje śe do grupy lechickij zachodńosłowjańskich godkůw[4]. Nojbliższe ji godki to polsko, kaszubsko, godki sorbske (gůrno- a dolno-) a tyż czesko a słowacko. Ślůnsko mołwa uodrůżńo śe uod inkszych godek słowůma, fůnetykům a uortografijům. We polskij naukowyj literaturze důminuje poglůnd, co etnolekt ślůnski je skupinům gwarůw abo djalektůw/poddjalektůw we ramach polskij godki.
Treść
- 1 Mjanowańy
- 2 Fůnologijo
- 3 Historyjo
- 4 Słowńictwo
- 5 Alfabyt ślůnskij godki
- 6 Djalykty a zrůżńicowańy rygjůnalne
- 7 Kodyfikacyjo a godka literacko
- 8 Bajszpil użyćo godki
- 9 Przipisy
- 10 Uobejzdrzij tyż
- 11 Linki zewnyntrzne
Mjanowańy[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
We ślůnskij godce[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Godka mo kupa roztůmajtych mjanůw, używanych rzodźi lebo czyńśći. W Internecu nojbarzi popularne je ślůnsko godka. Drugim używanym tyż je przimjotńik ślůnski, kery pochodźi uod wyrażyńo "jynzyk ślůnski" (samo słowo jynzyk ńy mo we ślůnskim, na uopach do polskigo, znoczyńo godki; podańy je we godce gůrno- a dolnosorbskij, kaj używo śe uokryślyńůw hornjoserbski a dolnoserbski, nale słowo godka mo śe tam jako reč a rěc, eli je babskij zorty).
Roz za kedy trefjo śe tyż pojstrzůd rodźimych ludźi używajůncych godki uokreślyńa: pů naszymu, ślůnsko rzecz, prawjyńy, rzůndzyńy, ślůnsko mowa (tyż mołwa).
We polskij godce[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Skiż tygo, co ńy mo ślůnski statusa godki we przekůnańu ńykerych polskich godkoznowcůw, godo śe uo ńi dialekt śląski (ślůnski djalekt) a roz za czas tyż gwara śląska (ślůnsko gwara).
We inkszych godkach[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Nojczyńśći mjano lo godki pochodźi uod łaćinskigo mjana Ślůnska - Silesia. Bestůż je na tyn przikłod Silesian language (angelsko godka), Langue silésienne (francusko godka), Sziléziai nyelv (madźarsko godka) a Ciлeзbka MoBa (ukrajińsko godka). Ńykere godki zaadaptowały mjano zy mjymjeckigo Schlesien, jako bajszpil Šlešćina (gůrnosorbsko godka), Schlesisk (norwesko godka) a Шлeзиckи jaзиk (macedůńsko godka). We czeskij godce pado śe Slezský jazyk abo Slezština.
Fůnologijo[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Spůłgłoski[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Systym spůłgłoskowy przedstowjo śe fest podańy na polsko godka:
Samoguoski[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
We godce ślůnskij do śe normalńy wyrůżńić 7 samogłoskůw, nale we ńykerych djalyktach sům tyż jake samogłoski szpecyjolne.
Podstawowo systema samogłoskowo rozrůżńo samogłoski [a], [e], [ɛ], [i], [ɔ], [o], [u], [ɨ], szkryflanych kej a, e, e, i, o, ů, u a y.
Ćeszyński djalekt, glywicki djalekt, kluczborski djalekt a uopolski djalekt mojům tyż nosowe y, uoznaczůne kej [ɨ̃].
Historyjo[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Pjyrszym hanszriftym, na kery śe przistowo, iże we ńim uostała użyto ślůnsko godka, je Kśynga Henrykowsko (Hańcowy Festbuch)[5]. Padze tam wywołane zdańe dai ut ia pobrusa a ti poziwai, kere uoznoczo dej, dyć jo pobrusza, a ty poczywej (pol: daj, niech ja pomielę, a ty odpocznij). Bezto, co tyn zac barźi podany je na ślůnsko godka, pokozała śe starość, eli je to blank ślůnski abo polski, a jużći strzedńowjeczny miszůng tych godek.
Za pjyrsze, mjano ligwa Sleziana (ślůnsko godka) przekozało śe we chrůńice jydnygo żagańskygo klosztora, mjanowanyj Catalogus abbatum Saganensium a kero uostała naszkryflano za XIV wjeka (postrzůd rokůma 1392 a 1422).[6]
Ślůnski dźiśej[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
W teroźńich czasach zaboczyć śe do chudoba a pomjyrańy ślůnskij godki pod ajnflusym polskij[7]. Ńykere gramatikowe kůnstrukcyje charakterystyczne lo ślůnskigo, mjyńo śe na wszechuobecny polski, ntp. mjast Być na wjelaś rokůw stary godo śe czynsto Mjeć ileś lot. Ślůnsko godka rygjůnalno mo śe tyż u ńykerych kej godka ludźi bez ausbildůnga a ńyuoklanych[8].
Atoli ślůnsko godka tam, kaj je we użyću, ńy mo uoficyjalnygo statusa, to dźynki internecowi po prowdźe terozki uodżywo. Brano je tyż do ryklamůw[9]. Ze godki potocznyj uoddźylo śe typowy slang, powstajům nowe uokreślyńa, kej na tyn przikuod mobilńok (pol. telefon komórkowy) lebo szlustydźyń (pol. weekend)[10].
Na poczůnku styczńa zaczůn fungować ferajn Pro Loquela Silesiana, kery dowo se za cyl pjastowańy a průmowańy ślůnskij godki. Postrzůd jigo założyćelůw je m.in. Bogdan Kallus, autor "Słownika gůrnoślůnskij godki", Mirosław Syniawa, kery we 2007 roku narychtowoł tekst internecowego dyktanda we ślůnskij godce, a Rafał Adamus, ekůnůmista ze Chorzowa[11].
Słowńictwo[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Na formowańy śe słowńictwa godki ajnflus mjały pożyczki ze godek: polskij, czeskij (a rodszy morawskij, fůngůjůncygo dowńij kej uodrymbno godka), mjymjeckij (tajli s germańskigo djalyktu ślůnskigo, ńiźli ze standardowygo mjymjeckigo) a tyż słowackij. W godce ty przewożo zdrzůdłosłůw zachodńo-słowjański. Srogo tajla wyrażyńůw bliższo je rodszy godce staropolskij, a kůnkretńy sůmśedńym djalyktům wjelgopolskimu i mołopolskymu a godce dolnołůžyckij, gůrnosorbskij i morawskij, kej wspůłczesnymu standardowymu polskimu.
Krům tygo, do śe tyż nolyźć słowa s takich godek, kej francusko, laszsko, łaćina, słowacko, starowysokomjymjecko, strzedńowysokomjymjecko, strzedńońiderlandzko a italsko[12].
Słowńictwo typowo ślůnske[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Choća tela godek mjoło ajnflus na ślůnski, mo uůn tyż słowa, kere sům typowo ślůnske. Ńy uobstały śe uůne we inszych godkach, djalyktach lebo gwarach, uostały śe ino we ślůnskich. Godkoznowce za taky uokryślyńa uznowajům mjyndzy inkszymi swaczyna, kopruch, starzik, dokorzůnd a inksze[13]. Co wjyncyj, do śe tyż trefić jake słowa ślůnske we inkszych godkach. Towům pożyczkům we polski godce sům uokryślyńa jodła, jako bajszpil modro kapusta, ciapkapusta a wodzionka (wodźůnka), nale sům tyż take bez polskigo uodpowjedńika, ntp. familok. Roz na kedy ajnfachowo stosuje śe tyż ślůnske gysztele, jako bajszpil po ptokach (pol. za późno). We wilamowickim majům słowo uöbroz, kere śe mo za polski ajnflus[14], nale we literackij godce ńy uokozuje śe prelabjalizacyjo, stůnd moge to być uod ślůnskigo.
Alfabyt ślůnskij godki[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Już uod somygo anfangu robůt nad ślůnskům kodyfikacyjům bůły problymy kej uoddoć głoski kere ńy wystympujům we polskij godce, a gynał ů a u pochodzůnce s prelabjalizacyje. Dowańy sam ł kej we słowje uoko ńy mjało cweku, kej ńy bůło tukej zachowane starodowne prawidło uo ł jako nachfolgera l welaryzowanygo.
W Internecu, kej tyż i poza ńim[15] wywołany je nostympujůncy alfabyt[16]:
Atoli ten warjant szkryflańo je używany nojczyńśći, istńijům tyż inksze szrajbůngi, zawjyrajůnce np. v, ú, ũ a ô. Pojawjajům śe uůne atoli sporadyczńy. Uogůlńy, godka ślůnsko może być szkryflono 10 alfabytůma, co sům gorzij lebo lepij widźane[17].
Djalykty a zrůżńicowańy rygjůnalne[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Godka ślůnsko ńy je wszandy jednako we wszyjskich tajlach Gůrnygo Ślůnska. Inakszy godo śe wele Ćeszyna, inakszy – wele Uopola. To, co je mjanowone u użytkowńikůw ślůnskigo djalyktůma[18][19], bez ńykerych godkoznowcůw polskich uokreślo śe kej gwary etnolektu ślůnskigo[20]. Wspůłcześńy do śe wyrůżńić 7 uodmjon godki ślůnskij: ćeszyńsko, gliwicko, jabłůnkowsko, kluczborsko, ńymodlińsko, průdńicko a uopolsko[21].
Ślůnski ńy je jydnolity a na růżnych uobszarach kulturowo-historycznych do śe trefić zarůwno roztůmajte znoczyńo tych samych słůw, kej a jejich růżno wymowo. Ńy wszyjske wjync cechy djalyktu uopisane wystympujům na wszyjskych jigo uobszarach. Czynsto ale wystympujům m.in. labjalizacyjo, mazurzyńy a jabłůnkowańy.
Kodyfikacyjo a godka literacko[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Terozki trwo robota nade wytworzyńym literackij godki ślůnskij. Używany we Internecu waryjant ślůnskij godki je uoparty zauobycz na djalyktach, we kerych śe godo we becyrku Katowic a Gliwic. Uod lot 30. XX w. egzystuje już ślůnsko mikrogodka literacko – laszsko, ustandaryzowano bez frydeckigo pisorza Erwina Goja, wywołanygo kej Óndra Łysohorsky, nale zostoł uoparty na grůńće pograńicznyj ślůnsko-morawskij gwary gůrnouostrawskij, beztůż ńy je uůn reprezyntantym lo zespoła djalyktůw ślůnskych.
Bibljoteka Kůngresu USA 18 lipca 2007 wepisała ślůnsko godka we regest godek śwjata[22]. Ślůnsko godka uostała tyż zaregistrowano we Mjyndzynorodowy Uorgańizacyji Godkowyj, kaj przidano uůnyj kod ISO: "szl"[23]. Bůły to pjyrsze kroki zdatne do stworzyńo m.in. ślůnskij Wikipedyje.
Bajszpil użyćo godki[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Wymowa we IPA:
Przipisy
- ↑ 1,0 1,1 Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011. Raport z wyników - Central Statistical Office of Poland
- ↑ Tomasz Kamusella. 2013. The Silesian Language in the Early 21st Century: A Speech Community on the Rollercoaster of Politics (z 1-35). Die Welt der Slaven. Vol 58, Nr 1.
- ↑ Podug Norodowygo Wszechuobecnygo Wykozu ze 2002 roku 56 tyśyncy Ślůnzokůw (40 tyśyncy s wojewůdztwa ślůnskigo) zadeklarowało, iże důma posuguje śe godkům ślůnskům.
- ↑ SIL International
- ↑ http://slunskoeka.pyrsk.com/gysichta.html#02.
- ↑ http://slunskoeka.pyrsk.com/gysichta.html#03.
- ↑ http://www.gornyslonsk.republika.pl/slgskg.html
- ↑ http://zdaryna.nowiny.pyrsk.com/zpuna3.php?tymat=0
- ↑ http://forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=34281&w=76959439
- ↑ http://punasymu.com/_indexs.php?id=rozmuwki/rozmuwki_nowomodne-s
- ↑ (pl)"Silesiana: Śląska mowa nie dla idiotów" Gazeta Wyborcza, 25 lutygo 2008.
- ↑ Dykcjunorz polsko-ślůnski we serwiśe slunskoeka.pyrsk.com
- ↑ http://artur.czesak.webpark.pl/Stronica/Slask/index.html
- ↑ http://zakorzenianie.most.org.pl/za14/03.htm
- ↑ Je uůn tyż powszechńy używany na transparyntach RAŚ s napisym GŮRNY ŚLUNSK (relacyjo z IMA we Wikinews)
- ↑ Wyniki sznupańo "ślůnsko godka".
- ↑ http://www.dyktando.org/?id=ortografia
- ↑ Informacyje na zajće uorgańizacyje Śląskie Centrum Dziedzictwa Kulturowego
- ↑ Zaręba Alfred, Szkice z dialektologii śląskiej; Katowice: Śląski Instytut Naukowy, 1988 - 504 s.: mapy, 1 portr.
- ↑ Uo zaliczańu gwar ślůnskich do polskij godki, uob. B. Wyderka, O wielojęzyczności Śląska, "Indeks. Pismo Uniwersytetu Opolskiego" 2004 nr 55-56.
- ↑ http://slunskoeka.pyrsk.com/farby.html
- ↑ katowice.naszemiasto.pl
- ↑ SIL International, Documentation for ISO 639 identifier: szl.
Uobejzdrzij tyż[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Linki zewnyntrzne[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
- Uo ślůnskij godce na portalu omniglot.com
- Kurs ślůnskij godki na angleskich Wikibooks
- Pů našymu – djalykt ślůnski kodyfikowůny
- Ślůnske Nowiny – pjyrszy ślůnski serwis informacyjny
- Ślůnsko Eka – dykcjůnorz atp.
- Portal "Pro Loquela Silesiana"
- Jynzyk S'loonski
- Po naszymu - Teshen Silesian
- Slovník ponaszimu
- Pověsti slezského lidu (czes. )
- Ślůnski w katalogu ODP (czes. )


text: Live Poland : Now-Bau - Nowel Sp. z o.oNow-Bau Now-Bud Now-Bud Now-Bud Now-Bud Now-Bud sp.j. Now-Car Now-Czes-Bud Now-Dom. FH. Nowicka D Now-Drew Now-Eko Sp. z o.o Now-El Now-Fra-Dor Now-Kam Now-Kam Now-Met s.c. Now-Metal Now-Plast. PHU Now-Seb Now-Trak Now-Trans Now-Wak Now. PHU Nowa Nowa Nowa Nowa Nowa Nowa Nowa Nowa Nowa Nowa Nowa Nowa Nowa Nowa Nowa Nowa Nowa Nowa Nowa Nowa Nowa Nowa Nowa Nowa Ama Nowa Belona Nowa Brama Nowa Bud Sp. z o.o Nowa Droga Nowa Droga Nowa Droga Spółdzielnia Produkcji Rolnej i Przetwórstwa Nowa Edukacja Polska S.A Nowa Edukacja. Wydawnictwo. Dzwończyk M. i Wspólnik Nowa Ekologia Sp. z o.o Nowa Ekonomia w Zjednoczonej Europie Nowa Energa sp.j. Nowa Energia s.c. Nowa Energia Sp. z o.o Nowa Era Nowa Era Kamienia Nowa Era Sp. z o.o Nowa Era Sp. z o.o Nowa Europa. Instytut kosmetyczny. Centrum medycyny estetycznej i rehabilitacji. Eris I., dr Nowa Fantastyka Nowa Farmacja Sp. z o.o Nowa figura Nowa Galicja Sp. z o.o Nowa Gawęda Nowa Gazeta Biłgorajska Nowa Gazeta Gostyńska Nowa Gazeta Lokalna. Gazeta wydawnictwa Lokalna Sp. z o.o Nowa Gazeta Malborska. Gazeta wydawnictwa Marpress s.c Nowa Gazeta Praska Nowa Gazeta Łukowska Nowa Gazeta. Tygodnik wydawnictwa Nowa s.c Nowa Gdynia Sp. z o.o NOWA ITAKA Sp. z o.o Nowa Jakość S.A Nowa Jakość Sp. z o.o Nowa Joga Nowa Krusz Sp. z o.o Nowa Kuchnia Nowa KZF s.c Nowa Lease Sp. z o.o Nowa Lekkość Bytu Nowa Linia Nowa Linia Nowa Linia Nowa Logistic Sp. z o.o Nowa Matura Nowa Morawa Nowa Nadzieja Nowa Opieka Nowa Osada Nowa Passa Nowa Piekarnia Nowa Planeta Nowa Plus Sp. z o.o Nowa Plus Sp. z o.o Nowa Plus Sp. z o.o Nowa Praca Niewidomych Nowa Pracownia Nowa Proza Sp. z o.o Nowa Psychologia Nowa Rola Nowa s.c Nowa s.c. Nowa s.c. Nowa s.c. Nowa s.c. Nowa s.c. Nowa s.c. Nowa Sacher Nowa Sienna Nowa Sp. z o. o. Niezależna oficyna wydawnicza Nowa Sp. z o.o Nowa Sp. z o.o Nowa Sp. z o.o Nowa Sp. z o.o Nowa Stynka Nowa System Nowa Szafa Nowa Szansa Nowa Szkoła Sp. z o.o Nowa Sztuka. PHU Nowa Tech. Sp. z o.o Nowa Technika Nowa Trybuna Opolska Nowa Trybuna Opolska Nowa Trybuna Opolska Nowa Trybuna Opolska Nowa Trybuna Opolska Nowa Trybuna Opolska Nowa Trybuna Opolska Nowa Wieś Nowa Wioska Nowa Wioska. Gościniec firmy Miramar Sp. z o.o Nowa Ziemia Nowa Ziemia Nowa Ziemia Nowa Ziemia Sp. z o.o Nowa Zorza Nowa-Dent Nowa-France Nowa-kuchnia.pl. Meble biurowe i kuchenne Nowa-Med Sp. z o.o Nowa-Pak Nowa-Ski Nowa-Tech Nowa. Apteka. Waliszewska D., mgr farm., Waliszewski J., mgr farm Nowa. Drogeria. FH. Waksmundzki J Nowa. PUH. Czajkowska Klaudia Nowa. PW. Palacz Z. i S-ka Nowabud Nowabud Nowabud s.c Nowacar SC. Serwis ogumienia. Arnold K., Nowacki J Nowaccy A.M. Agroturystyka Nowaccy Grzegorz, Halina i Jakub Nowaccy Grzegorz, Halina, Jakub Nowachowicz Mariusz Nowacka Agata Nowacka Agnieszka Nowacka Alina Nowacka Ewa Nowacka Janina Nowacka Katarzyna Nowacka Krystyna Nowacka Maria Nowacka Renata Nowacka Renata Nowacka Wiesława Nowacka-Hinca Krystyna. Specjalista chorób oczu. Gabinet okulistyczny. Okulista Nowacki Nowacki Nowacki Nowacki A Nowacki Andrzej Nowacki Andrzej, lek. wet. Lecznica dla zwierząt Nowacki Andrzej. ZPH. Usługi remontowo - budowlane Nowacki Arkadiusz Nowacki Bartosz Nowacki Bogdan, Wiktor. Produkcja i sprzedaż mebli s.c Nowacki Czesław Nowacki D Nowacki Daniel Nowacki Development sp.j Nowacki Ireneusz Nowacki J Nowacki Jan Nowacki Janusz Nowacki Jarosław, Gerasz Leokadia. Art. tekstylne s.c Nowacki Jerzy Nowacki Jerzy, lek. wet. Gabinet weterynaryjny Nowacki Karol Nowacki Krzysztof Nowacki Lech Nowacki Maciej, Tomasz Nowacki Marian Nowacki Mirosław Nowacki Mirosław, notariusz Nowacki Norbert, lek. wet Nowacki Radosław Nowacki Roman Nowacki Roman Nowacki Roman Nowacki Ryszard Nowacki Stanisław Nowacki Sławomir Nowacki W Nowacki Walerian Nowacki Wojciech Nowacki Władysław Nowacki Zenon Nowaczek Grzegorz Nowaczek Janusz Nowaczek Stanisław i Synowie Nowaczewska Wioletta Nowaczewski Jan Nowaczewski Marek Nowaczewski Przemysław Nowaczyk Nowaczyk Adam Nowaczyk Anna Nowaczyk Bolesław Nowaczyk Damian Nowaczyk Damian Nowaczyk E.R. Odnowa mebli tapicerowanych i siedzeń samochodowych Nowaczyk Halina Nowaczyk Izabela Nowaczyk Jerzy Nowaczyk Krzysztof, Leszek. Piekarnia, cukiernia sp.j Nowaczyk Leonard Nowaczyk Leszek Nowaczyk M Nowaczyk Marian Nowaczyk Michał Nowaczyk Paweł Nowaczyk Rafał Nowaczyk Roman Nowaczyk Stefan Nowaczyk Tomasz Nowaczyk-Kaczmarek Paulina Nowaczyńska Czesława Nowaczyński Andrzej Nowaczyński Dariusz Nowaczyński Jacek Nowak Nowak Nowak Nowak Nowak Nowak Nowak Nowak Nowak Nowak Nowak Nowak Nowak Nowak Nowak Nowak Nowak Nowak Nowak Nowak & Nowak Sp. z o.o Nowak & Nowak Sp. z o.o Nowak & Wróblewski Nowak A Nowak A Nowak A.D. Drogeria Nowak A.D. Drogeria Nowak Adam Nowak Adam Nowak Adam Nowak Adam Nowak Adam Nowak Agnieszka Nowak Agnieszka Nowak Alicja Nowak Alicja Nowak Alina Nowak Alojzy Nowak Ambroży. Instalacje sanitarne i c.o Nowak Andrzej Nowak Andrzej Nowak Andrzej Nowak Andrzej Nowak Andrzej Nowak Andrzej Nowak Andrzej Nowak Andrzej Nowak Andrzej Nowak Andrzej Nowak Andrzej Nowak Andrzej Nowak Andrzej Nowak Andrzej Nowak Andrzej Nowak Andrzej Nowak Andrzej Nowak Andrzej, inż Nowak Aneta Nowak Aneta Nowak Anna Nowak Anna Nowak Anna Nowak Anna Nowak Arkadiusz Nowak Arkadiusz Nowak Arleta Nowak Artur Nowak Artur Nowak Artur, agent ubezpieczeniowy Allianz Nowak Artur, agent ubezpieczeniowy Allianz Nowak Artur, agent ubezpieczeniowy Allianz Nowak Artur, mgr Nowak Artur, mgr inż Nowak Augustyn Nowak Barbara Nowak Barbara Nowak Bartłomiej Nowak Bartłomiej Nowak Beata Nowak Benedykt Nowak Bogdan Nowak Bogdan Nowak Bogumił Nowak Bogumiła Nowak Bogusław Nowak Bohdan Nowak Bożena Nowak Bożena Nowak Czesława Nowak D Nowak Damian Nowak Damian Nowak Damian Nowak Daniel Nowak Danuta Nowak Danuta Nowak Danuta Nowak Danuta Nowak Danuta, Grzegorz Nowak Daria W Nowak Dariusz Nowak Dariusz Nowak Dariusz Nowak Dariusz Nowak Dorota Nowak Dorota Nowak E Nowak E Nowak E Nowak Edmund Nowak Edward Nowak Edward, mgr inż Nowak Edward. Hotel Sp. z o.o Nowak Elżbieta Nowak Elżbieta Nowak Elżbieta Nowak Elżbieta, lek. med. Spec. gastroenterolog. Praktyka gastrologiczna Nowak Ewa Nowak Ewa Nowak Ewa Nowak Ewa, Damian Nowak, geodeta uprawniony Nowak Ewa, psycholog Nowak Franciszek Nowak Franciszek Nowak Franciszek Nowak G Nowak G Nowak Gotfryd Nowak Grażyna, lek. med. Studio stomatologiczno - protetyczne Nowak Grzegorz Nowak Grzegorz Nowak Grzegorz Nowak Grzegorz Nowak Grzegorz Nowak Grzegorz Nowak Grzegorz Nowak Grzegorz, psycholog Nowak Grzegorz. FHU. Instalacje gazowe Nowak H Nowak Halina Nowak Hanna Nowak Hanna Nowak Henryk Nowak Henryk Nowak Henryk Nowak Henryk Nowak Henryk Nowak Henryk Nowak Henryk Nowak Henryk, inż Nowak I Nowak I Nowak Instal-Bud Nowak Irena Nowak Ireneusz. FHU. Sprzedaż opon, wulkanizacja Nowak Iwona Nowak Iwona Nowak Izabela Nowak J Nowak J Nowak J Nowak J Nowak J Nowak J. FHU. Centrum dorabiania kluczy Nowak J., K. Wyrób trumien Nowak J.R. Stacja paliw Nowak J.R. Stacja paliw Nowak J.Z. Sklep rolno - przemysłowy Nowak Jacek Nowak Jacek Nowak Jacek Nowak Jacek Nowak Jacek Nowak Jacek Nowak Jacek Nowak Jadwiga Nowak Jadwiga Nowak Jan Nowak Jan Nowak Jan Nowak Jan Nowak Jan Nowak Jan Nowak Jan Nowak Jan Nowak Jan. ZUH. Skup surowców wtórnych Nowak Janina Nowak Janusz Nowak Janusz Nowak Janusz Nowak Janusz Nowak Janusz Nowak Janusz Nowak Janusz Nowak Janusz Nowak Janusz. Poligrafia Sp. z o.o Nowak Jarosław Nowak Jarosław Nowak Jarosław Nowak Jarosław. PHU Nowak Jerzy Nowak Jerzy Nowak Jerzy Nowak Jerzy Nowak Jerzy Nowak Jerzy, dr nauk med Nowak Jerzy, notariusz Nowak Jolanta Nowak Józef Nowak Józef Nowak Julian, lek. wet. Lecznica zwierząt Nowak Julita Nowak Justyna, notariusz Nowak K Nowak K.K. Ferma drobiu Nowak Kamil Nowak Karol Nowak Karol, mgr inż Nowak Karolina Nowak Kazimierz Nowak Kazimierz Nowak Kazimierz Nowak Kazimierz Nowak Kazimierz Nowak Konstanty. Biuro obsługi nieruchomości. Wycena-zarządzanie. Audyty energetyczne Nowak Krystyna Nowak Krystyna Nowak Krzysztof Nowak Krzysztof Nowak Krzysztof Nowak Krzysztof Nowak Krzysztof Nowak Krzysztof Nowak Krzysztof Nowak Krzysztof Nowak Krzysztof Nowak Krzysztof Nowak Krzysztof Nowak Krzysztof, lek. wet. Gabinet weterynaryjny Nowak Krzysztof, lek. wet. Lecznica dla zwierząt Nowak L Nowak Lech, architekt Nowak Lech, inż Nowak Leokadia Nowak Leszek Nowak Leszek Nowak Leszek Nowak Lesław Nowak M Nowak M Nowak M Nowak M Nowak M Nowak M Nowak M Nowak M Nowak M. Art. chemiczne, AGD, elektryczne Nowak M.L. PHU Nowak Maciej Nowak Maciej Nowak Maciej Nowak Maciej Nowak Maciej, lek. wet Nowak Magdalena Nowak Magdalena Nowak Magdalena Nowak Magdalena Nowak Marcin Nowak Marcin Nowak Marcin Nowak Marek Nowak Marek Nowak Marek Nowak Marek Nowak Marek Malowanie szyldów Nowak Marek, mgr inż Nowak Marek, mgr, grafolog przysięgły sądowy Nowak Maria Nowak Maria Nowak Maria Nowak Maria Nowak Maria Nowak Maria Nowak Maria Wioleta Nowak Maria, notariusz Nowak Marian Nowak Marian Nowak Marian Nowak Marian Nowak Marian, lek. wet. Gabinet Nowak Mariusz Nowak Mariusz Nowak Mariusz Nowak Mariusz Nowak Marta Nowak Marzena Nowak Małgorzata Nowak Małgorzata Nowak Małgorzata Nowak Małgorzata Nowak Michał Nowak Michał Nowak Mieczysław Nowak Mieczysław Nowak Mirosław Nowak Mirosław Nowak Mirosław Nowak Mirosław Nowak Mirosław, Mariusz. Przedsiębiortwo produkcyjno - handlowo - usługowe s.c Nowak Mirosława Nowak Monika Nowak Monika Nowak Monika Nowak Motocykle Nowak N Nowak Natalia Nowak Norbert Nowak Norbert Nowak Olga Nowak Otto Nowak P Nowak P Nowak P Nowak P Nowak Patrycja Nowak Paweł Nowak Paweł Nowak Paweł Nowak Piotr Nowak Piotr Nowak Piotr Nowak Piotr Nowak Piotr Nowak Piotr Nowak Piotr Nowak Piotr Nowak Piotr. PHU Nowak Przemysław Nowak Przemysław Nowak R Nowak R Nowak R.J. Ośrodek szkolenia kierowców Nowak Rafał Nowak Rafał Nowak Rafał Nowak Regina Nowak Renata Nowak Renata Nowak Renata Nowak Robert Nowak Robert Nowak Robert Nowak Robert Nowak Robert Nowak Roman Nowak Ryszard Nowak Ryszard Nowak Ryszard Nowak Ryszard Nowak Ryszard Nowak Ryszard Nowak Ryszard. Samochodowe lakiery Sp. z o.o Nowak S Nowak S Nowak s.c. Nowak Sebastian Nowak sp.j. Nowak Stanisław Nowak Stanisław Nowak Stanisław Nowak Stanisław Nowak Stanisław Nowak Stanisław Nowak Stanisław Nowak Stanisław Nowak Stanisław. FHU. Maszyny budowlane Nowak Stefania Nowak Sylwester Nowak Szkoła Nowak Sławomir Nowak Sławomir Nowak Sławomir Nowak T Nowak T Nowak T Nowak T Nowak T.J.D. Piekarnia i cukiernia Nowak Tadeusz Nowak Tadeusz Nowak Tadeusz Nowak Tadeusz Nowak Tadeusz Nowak Tadeusz Nowak Tadeusz Nowak Tadeusz Nowak Tadeusz Nowak Tadeusz, lek. wet. Przychodnia dla zwierząt Nowak Teresa Nowak Teresa Nowak Tomasz Nowak Tomasz Nowak Tomasz Nowak Tomasz Nowak Tomasz Nowak Tomasz Nowak Tomasz. ZUH. Chłodnictwo, klimatyzacja Nowak Transport Nowak Urszula Nowak Urszula, Tomasz Nowak Waldemar Nowak Waldemar Nowak Waldemar Nowak Wanda Nowak Wanda Nowak Wiesław Nowak Wiesław Nowak Wiesław Nowak Wiesława. Art. dla zwierząt Nowak Wincenty. Usługi budowlane. Tynki tradycyjne. Usługi murarskie Nowak Wioletta Nowak Witold Nowak Wojciech Nowak Wojciech Nowak Wojciech Nowak Wojciech Nowak Wojciech Nowak Władysław Nowak Władysław, doradca podatkowy Nowak Włodzimierz Nowak Z Nowak Zbigniew Nowak Zbigniew Nowak Zbigniew Nowak Zbigniew Nowak Zbigniew Nowak Zbigniew Nowak Zbigniew Nowak Zbigniew Nowak Zbigniew Nowak Zbigniew Nowak Zdzisław Nowak Zdzisław Nowak Zenon Nowak Łukasz Nowak Łukasz, Ociessa Saturnin Nowak Łukasz. PHU Nowak, Sikora sp.j. Nowak-Adamczyk Justyna, Wojtasińska Aneta. Gabinet rehabilitacji dzieci i niemowląt s.c Nowak-Broda Katarzyna Nowak-Dąbrowka Helena, lek. med. Specjalistyczna praktyka lekarska Nowak-Drew Nowak-Długołęcka Anna, mgr Nowak-Grodowska Izabela Nowak-Kominy Nowak-Lefelbajn D Nowak-Napój s.c. Nowak-Płonka Karina, Płonka Krzysztof. Opony sp.j Nowak-Szewczyk J Nowak-Wochna Hanna Nowak-Zamołojko Agnieszka Nowak. FHU. Nowak N Nowak. FHU. Nowak W Nowak. PHU Nowak. PHU Nowak. PHU Nowak. PHU Nowak. PHU Nowak. PW. Biuroserwis, regeneracja tonerów Nowak. Sp. z o.o Nowakówka Nowakowscy Nowakowscy Nowakowscy B.K. Stacja paliw Nowakowscy E.A. Sklep przemysłowy Nowakowscy L.K.R. PUH. Stacja paliw Nowakowscy. Piekarnia s.c Nowakowska Agnieszka. Agencja ubezpieczeniowa Warta S.A Nowakowska Alicja Nowakowska Beata, Teresa Nowakowska Bogumiła Nowakowska Danuta, lek Nowakowska Daria Nowakowska Dorota Nowakowska Dorota, mgr Nowakowska Edyta Nowakowska Elżbieta Nowakowska Ewelina Nowakowska Grażyna Nowakowska Hanna M Nowakowska Izabela, psycholog Nowakowska J Nowakowska Jadwiga Nowakowska Janina. Pomoc psychologiczna. Spec. psychologii klinicznej Nowakowska Joanna, lek. wet. Gabinet Nowakowska Jolanta Nowakowska Lilianna Nowakowska Marta, psycholog Nowakowska Monika Nowakowska Monika Nowakowska Sylwia Nowakowska Wiesława Nowakowska Zofia Nowakowska-Drapała Joanna, Nowicka Małgorzata. Kancelaria notarialna s.c Nowakowska-Kulbat M Nowakowska-Zientara Hanna Nowakowski Nowakowski Nowakowski Nowakowski Nowakowski & Szymański Nowakowski A Nowakowski Andrzej Nowakowski Andrzej, lek. wet. Gabinet Nowakowski Andrzej, lek. wet. Gabinet weterynaryjny Nowakowski Antoni Nowakowski B Nowakowski Bogdan Nowakowski Bogusław Nowakowski C Nowakowski Co Nowakowski Czesław Nowakowski Edward Nowakowski Eugeniusz Nowakowski G. FHU Nowakowski Grzegorz Nowakowski Grzegorz Nowakowski Grzegorz Nowakowski i Wspólnicy Nowakowski Ireneusz Nowakowski J Nowakowski J Nowakowski J. Mechanika maszyn. S.j Nowakowski Jacek Nowakowski Jakub Nowakowski Jan Nowakowski Jan Nowakowski Janusz. FHU. Metale Nowakowski Jarosław Nowakowski Jerzy Nowakowski Jerzy Nowakowski Jerzy Nowakowski Józef Nowakowski K Nowakowski K., Pilaszek M., Własnowolska P., Kwaśniewicz D. Przychodnia weterynaryjna s.c Nowakowski Karol. PW. Zamki, klamki Nowakowski Konrad Nowakowski Krzysztof Nowakowski Krzysztof Nowakowski Krzysztof, Koniecpolski Piotr. Usługi budowlane s.c Nowakowski L., Szustak K., Trenkner M., Macios K. Lecznica dla zwierząt s.c Nowakowski Logistics Sp. z o.o Nowakowski M Nowakowski Maciej Nowakowski Marcin Nowakowski Marcin Nowakowski Marcin Nowakowski Marek Nowakowski Marek. FH. Dystrybucja pieczywa Nowakowski Mariusz Nowakowski Mariusz Nowakowski Michał Nowakowski Mieczysław Nowakowski Mirosław. Auto-Serwis. Kompleksowa naprawa powypadkowa. Blacharstwo, lakiernictwo Nowakowski Miłosz Nowakowski Opony Serwis s.c Nowakowski Opony Serwis s.c Nowakowski Paweł Nowakowski Paweł Nowakowski Piotr Nowakowski Przemysław. PHU Nowakowski Roman Nowakowski Ryszard Nowakowski Ryszard Nowakowski Ryszard Nowakowski Ryszard, Stanisław. Piekarnia s.c Nowakowski Sebastian Nowakowski Sebastian Nowakowski Sklepy Sp. z o.o Nowakowski Sklepy Sp. z o.o Nowakowski Sp. z o.o Nowakowski Stanisław Nowakowski Stanisław Nowakowski Tadeusz Nowakowski Transport Sp. z o.o NOWAKOWSKI TRANSPORT Sp. z o.o. - Transport chłodniczy Nowakowski W Nowakowski Waldemar Nowakowski Wiesław Nowakowski Wojciech Nowakowski Wojciech Nowakowski Wojciech Nowakowski Wojciech. FHU. Mechanika pojazdowa, diagnostyka komputerowa, elektromechanika Nowakowski Z Nowakowski Z.A., Fiedorek M. Przychodnia dla zwierząt s.c Nowakowski Zdzisław Nowakowski Łukasz Nowakowski, Nowicki Nowakowski-Piekarnie Sp. z o.o Nowakowski. Sp. z o.o Nowal Nowal Nowal Nowal NOWAL Ślusarka Aluminiowa Nowal. PPHU Nowalex Nowalijka Nowalijka Sp. z o.o Nowalijka. FH. Wychowałek P Nowalijka. FH. Wychowałek P Nowalijka. PHU Nowalińska-Samson Anna, mgr Nowalog Nowalska B., Senela M. Obuwie s.c Nowalska Maria Nowalski Mieczysław Nowalu Nowalu Sp. z o.o Nowam Nowameb Nowamyl S.A. Przedsiębiorstwo przemysłu ziemniaczanego Nowamyl S.A. Przedsiębiorstwo przemysłu ziemniaczanego. Oddział plantacyjny Nowane Sp. z o.o Nowaplast Nowapol. Nowaccy B.J.P Nowapol. PW. Nowak Czesław Przydomowe oczyszczalnie ścieków Nowara-Bacz Halina Nowara-Dziura Joanna Nowarat Nowart Nowart Nowart Nowarto Nowasweetland s.c. NOWATERM Mirosław i Jadwiga Bogaccy Nowaterm. FHU. Misztal M Nowatex Nowatex Sp. z o.o Nowatkiewicz Sławomir Nowator Nowator Nowator Nowator Nowator Nowator Nowator Nowator Nowator Klima Bud Sp. z o.o Nowator Sp. z o.o Nowator sp.j. Nowator. PW. Woźniak A Nowatorownia Nowaweser Nowaweser Sp. z o.o Nowax Nowax Nowax. FHU. Pokrycia dachowe, blachy. Nowak A Nowax. FHU. Stacja paliw Nowax. Producent zabawek i art. sportowych. Nowacki Z Nowbud Nowbud Nowbud Nowbud Nowbud Nowbud Nowbud Nowbud Bis s.c. Nowbud Prefabud Nowbud Prim Nowbud sp.j. Nowbud-Białek sp.j. Nowbut Nowczyk Nowdrob Nowe Nowe Nowe 7 Dni Gryfina Nowe Auto Sp. z o.o Nowe Bobo Nowe Brzesko s.c. Nowe Fakty Kaliskie Nowe Grobice Nowe Horyzonty Nowe Horyzonty. Kino Nowe i używane meble biurowe Nowe i używane meble biurowe Nowe Innowacyjne Technologie Sp. z o.o Nowe Jankowice. Sp. z o.o Nowe Klimaty Nowe Kresy Nowe Książki Nowe M Nowe Media Nowe Media Nowe Media Nowe Media Nowe Media Nowe Media s.c. Nowe Media Sp. z o.o Nowe Media. FHU Nowe Miasteczko Nowe Miasto Nowe Miasto Nowe Millenium Sp. z o.o NOWE MOTYWACJE Sp. z o.o Nowe Mysiadło Nowe Podgórze Sp. z o.o Nowe Podkarpacie Sp. z o.o Nowe Pokolenia w Hołdzie Janowi Pawłowi II Nowe Presto Nowe Przedsiębiorstwo Geologiczne s.c Nowe Przedsiębiorstwo Geologiczne s.c. Nowe Ścieżki Sp. z o.o Nowe Śląskie Kable Sp. z o.o Nowe Sp. z o.o Nowe Spojrzenie Nowe Spojrzenie. Salon optyczny. Okulary, soczewki. Siadkowska J Nowe Studzianki Nowe Systemy Ekologiczne Sp. z o.o Nowe Szkło Nowe Taxi Nowe Techniki Medyczne II Sp. z o.o Nowe Technologie Nowe Technologie Energetyczne Nowe Technologie Mako-Lab Nowe Trendy Nowe Wiadomości Wałbrzyskie Nowe Wnętrza Nowe Zagłębie Nowe Zoo Nowe Życie Nowe Życie Nowe Życie Olsztyna Nowe Życie Pabianic Nowe Łazienki Mineralne Nowe Łazienki Mineralne Nowe-okulary.pl Nowe-Opony Noweauto.eu Nowec Nowech Nowech Nowecki Jarosław Nowek Barbara Nowek Halina Noweks s.c. Nowel Nowel Nowel Adam Nowel Piotr Nowel Sp. z o.o Nowel Sp. z o.o << back


text:
W Budyšinje njejsu jenož Němcy žiwi, ale tež Serbja, přisłušnicy najmjeńšeho słowjanskeho ludu. Před wjace hač 1000 lětami wobsydlichu słowjanske kmjeny wulke dźěle srjedźneje a sewjerneje Němskeje.
Dźensa eksistuja jenož we Łužicy hišće něhdźe 60 000 Serbow, kotřiž nimaja druheho maćerneho kraja zwonka Němskeje.
Serbska rěč słuša k zapadosłowjanskej rěčnej skupinje. Při tym ma kołowokoło Budyšina rěčana hornjoserbšćina wjetše podobnosće z čěšćinu, wokoło Choćebuza rěčana delnjoserbšćina chila so bóle k pólšćinje.
Jako załožerske lěto Budissina abo Budyšina płaći lěto 1002, jako so hłowny hród słowjanskich Milčanow prěni raz dokumentarisce naspomni. Tysac lět su Serbja a Němcy potajkim tule zhromadnje žiwi. Budyšin bě a je politiske a duchowno-kulturne srjedźišćo Serbow. Tu namakamy najwažniše kulturne a politiske zarjadnišća Serbow, mamy tu šule a pěstowarnju, hdźež móžeja dźěći serbsce rěčeć a rěčeć nawuknyć. Něhdźe 5–10 % měšćanskeho wobydlerstwa su dźensa hišće serbskeje narodnosće. Město wuznawa so k swojej němsko-serbskej kulturje a k swojim stawiznam a pokazuje to najprjedy z dwurěčnymi taflemi wšěch dróhow a naměstow kaž tež zjawnych zarjadnišćow. Hłowne wustawki města Budyšina hódnoća zhromadnosć mjez Serbami a Němcami jako wobohaćenje. Měšćanska rada je tohodla Wustawki k spěchowanju serbskeje rěče a kultury wobzamknyła a dźěłowy kruh za serbske naležnosće wutworiła.


text:
Łozprowki, bery, szpasowne gyszichty a wszyjsko we naszyj szykownistyj ślónskij mółwie!
poniedziałek, 26 września 2016
To ci i pomiyszkanie sprawia...
– Kurwa! Tela lōt już robia i niy poradza sie lajstnōńć takigo merca, a ty taki łobtargany sagodupiec takim ciaćkym sie fyrtŏsz. Jakōż to je myjglich?
– Bo jŏ, wiedzōm łōni, mōm taki darek: jak najscōm glacokowi na gowa, to mu zarŏzki wosy łodrŏstajōm. Wiedzōm łŏni, jednymu takimu nojrajcherowi, takimu nowobogackimu najscŏłech na glaca i mi za to tego merca szynknōł.
Policajt syjmuje czŏpka i nastŏwiŏ glacatŏ palica:
– Pojscej i mie chopie, to niy zabulisz sztrofy i puszcza cie fraj!
Tyn mynel łozepinŏ prziporek, wyciōngŏ zymściałego, zszlajferowanego ciulika i napoczynŏ jscać. Ze zadnigo kanapyju autoka słychać hystericzny śmiych:
– Ło żesz we morda! Za taki nōmer, to ci chopie i pomiyszkanie sprawia!


text:
W mieście abo na wsi?
Wszyjscy ino godajom tak, wszyndy dobrze ale w doma nojlepij. A kaj to je nojlepij? Jedyn woli miyszkać w mieście, inkszy zaś na wsi. No toż kaj? Jo niy wia, ale wia, że wszyjstko mo swoji plusy i minusy.
Po toniu
Jak pódziecie do gyszeftu i weźmiecie ze sobom 50 złotków, to wiyncyj za nich kupicie se na wsi. W mieście je wszyjstko drogsze. A im wiynksze miasto, tym je drożyj. No jo niy godom tukyj ło sieciówkach. Bo tam wachujom, coby było tak samo.
Choby w raju
Na wsi możesz se po nagu wyskoczyć i Ci żodyn nic niy powiy, bo tyż żodnego ni ma kole ciebie. A w mieście jakbyś tak zrobił, to Cie za warjota łod razu weznom. Na wsi wyleziesz se ino na plac i mosz cisza i spokój. I niy musisz daleko jechać, coby dychnyć, bo cołko natura mosz na pozdoryndziu.
Smolom Cie
Jak chcesz coby Cie żodyn niy znoł, to lepij Ci bydzie sie przekludzić do miasta. Tukyj Ci sie żodyn niy bydzie wstyrkoł, do tego co robisz. A wiyncyj, nawet Ci niy bydzie godoł dziyń dobry, jak go spotkosz po roz kieryś na schodach.
We wsi kożdy kożdego zno, wiy wszyjstko ło ciebie – wiyncyj niyroz niż ty som ło siebie wiysz. Dejmy na to możesz sie dowiedzić, żeś zolycił z somsiodym. Kaj tam, do tego mosz z nim bajtla. Chocioż to ni ma prowda.
Fajer ino w mieście
Jak se chcesz iś na jaki fajer, abo do tyjatru, abo jaki fajne łachy kupić, to ino w mieście. Czasym je tego tela, że niy wiy czowiek, kaj mo iść. A do tego jeszcze wszyndy je blisko. Bo ino sie wylezie za winkel a już sie mo. A jak kierymu niy pasuje jaki gyszeft, to zawdy se może wlyźć do banki, abo cuga i już je, tam kaj chce. A we wsi musi niyroz lecieć pora kilometrów, coby dostać ino chlyb.
Wszyndy smrodzom
Niykierzy godajom, że luft na wsi je lepszy. Możno i majom recht. Ale jak tak czasym wto zapoli jakimś dziadostwym to już lepszo woń je w mieście, godom Wom.
I na fajrant
Som tacy coby chcieli być tacy miastowi i tam durś cisnom. Tam miyszkajom i żyjom. I na wieś by niy poszli, bo wolom woniać smrody z autów, niż swojsko woń naturalnego nawozu. Ci ze wsi cisnom, do miasta a ci z miasta na wieś. I tak to już je. Nojlepij sami wybiercie, kaj Wom je nojlepij. Bo ni ma nic gorszego, jak miyszkać tam kaj sie czowiek źle czuje.


text:
Kaj idzie dychnyć?
Jak to piyknie, że momy już moj. A wiela to dziepiyro uciechy, że niy trzeja ciś do roboty w majówka, pra?
Ale bez tyn czas, trzeja co wynokwić, coby niy zmitrynżyć tego wolnego. Dejmy na to idzie se zrobić tako mało rajza. Kiej ni momy nic obsztalowane wcześnij abo tyż prozny bajtlik, to niy wadzi. U nos tyż je gryfnie! Wejrzijcie se, kaj idzie pociś se dychnyć.
Na koło
Tym, kierzy radzi jeżdzom na kole, mogymy pedzieć, że se majom zrobić tako rajza po Rybniku. Som tam rychtyk piykne drogi, po kieych idzie se pojeździć i połoglondać cołko prziroda. Toż to je rajza na kole bez las, bez miasto i cołki Zalyw Rybnicki. Kożdy bajtel, łojciec i starzik tymu poradzi. Kapka dalij w Rudach Raciborskich je srogi park przi kościele Cysterskim. Idzie se tam zmaszkecić lody, siednyć na chwila i dychnyć. Jeździ tam tako zabytkowo kolejka wonskotorowo. W niedziela tyż sie do niom karnyć.
Na trowie
Jak se wto chce rozłożyć deka na trowie, zjeś se co i legnyć, to nojlepij naszykować jaki klapsznity, brauza do popicio i ciepnyć to wszyjstko do koszyka ze słomionki i ciś na katowicki Sztauwajery. Łod wody je przijymny chłodek, a stromy tam fest cicho szumiom. Mogymy se poleżeć i mieć wszystko w nosie.
Na rajza z bajtlami
Nojlepszy na rajza z bajtlami je Park Ślonski. Mo tam co robić i tyn wielki i mały. Idzie iś do zoo, podziwać sie na afy, idzie tyż iś do wesołego miasteczka i pojeździć na karasolach abo na “elka”, tako kolejka, kiero jedzie nad cołkim parkiym w ta i we wta. Fajnie tak se obejrzeć wszystko z wiyrchu.
Na zwiedzani
Na Ślonsku je rychtyk moc starych zomków, kiere se tu kiejsik postawili szlachcice i inksi bogocze. Podug nos nojpiykniyjszy je zomek w Pszczynie i park, kole niego. Jak wto mo rod historyjo i zabytki, to Pszczyna bydzie nojgryfniyjszym miyjscym na majówka.
Nad woda
Jak chcesz sie łopolić, a mono i potoplać we wodzie, ciś na tyski Paprocany. Woda, piosek i klara, kiero fest blynduje po łoczch – nic wiyncyj do szczynścia nie trza.
Na szpacyr
Wto rod łazi po lesie i słucho jak kukajom kukułki, abo inksze ptoki śpiywajom, tymu sie spodobo Arboretum Bramy Morawskiej, kiere sie napoczyno w Raciborzu. Je to taki wielki ogród botaniczny, w kierym som roztomajte rośliny. A kapka dalij som stawy na Wielikoncie, kaj idzie nafutrować łabyndzie i kaczki. Dejcie yno pozór, coby wos żodyn nie chapnył w palec, bo to som gizdy i soronie.
Na spokojnie
Kiej ni mosz czasu, geltu abo chyńci, żeby sie kaj szlajać bez trzi dni, to pamiyntej, że w laubie przi wuszcie z grilla tyż je fajnie. Pod wiela nie leje, no.


text:
Chop w kuchni dorobiōł sie nawet swoji piosynki- tak to je, jak sie moł zdolnego brata 😉 Przi Sylwestrze i we karnawale to sie moge tokoł piosynka przidać niy yno do warzynia 😉 Przijymnego suchania 🙂 „Chop w kuchni”- słowa, muzyka i wykonanie: Jerzy Kaufmann
Miesiąc: Grudzień 2015
Moczka abo mołczka (Śląski deser wigilijny)
Receptōw na moczka je tyla,1 co zortōw2 piwa abo modeli szczewikōw3 (nojważniysze to do kołżdego znojś odpowiednie porównanie 😉 ). Kołżdo4 familia5 sie bez lata wyrobiōła6 swoja tradycja, a nastympne pokolynia dokłołdały7 do ni8 swoje składniki. Moja Ōłma9 robiōła jōm yno ze suszōnych śliwkōw, jabek i gruszek. Moja Muter dołożōła do tego figi i daktyle. […]
Pierniki (na północ i wschód od Śląska występują pod taką samą nazwą ;)
Roztomajte mōndre1 ludzie sie spiyrajōm,2 fto3 wynalołz pierniki. Joł tam to smola4 i wia yno,5 że tyn recept6 dała moji Mutrze7 pani Truda, a ta zajś dostała go ze 40 lołt8 tymu łod jaki kōmratki we robocie, a łod kogo ta go miała, to już wiy tera yno sōm Pōn Bōczek. Przez lata piykła9 je […]
Ożarto wołowina (Boeuf à la bourguignon ;) )
Uwarzynie tego dania je łatwiyjsze, niż napisanie łod niego nazwy po francusku, a jak już je rołz1 narychtujecie,2 to potyn bajecie3 co jakiś czas do niego wrołcać. Joł noprzōd sie tym zainteresowōł, jak żech oglōndoł film „July i Julia”- fto go niy widzioł, tyn musi to nadrobić. Potyn, jak my z mojōm Babōm4 zaprołszali na […]
Wodziōnka abo brōłtzupa (Śląska zupa chlebowa)
Niy ma chyba barzi ajnachowego1 jołdła do narychtowania,2 jak wodziōnka- chyba, że smażōnka3 abo sznita ze fetym.4 Pirwy5 zawsze sie jōm robiōło, jak sie miało trocha starego chleba, bo to przeca żołdyn6 niy bōł wtedy taki gupi, żeby go wyciepnōńć.7 Moja muter mi padała,8 że u nich- we staryj chałpie9– to moja Ōłma10 pikła we […]
Mule bez wydziwiania (Mule w sosie dość tradycyjnym ;) )
Jak żech sam połra1 miesiyncy tymu wciep2 mule ze wyndzōnkōm3 i śmietōnkōm, to niyftorzi krynciyli nosym, że a to we Hiszpanii, a to w jakim inkszym landzie4 robiōm je bez takich dodatkōw i sōm nojlepsze. Joł5 powia, że smakujōm trocha inaczyj, ale żebyjście sie niy myśleli, że Chop tych inkszych receptōw6 niy zno, to mołcie […]


text:
Himalaje
Himalaje to je gůrsko keta rozlygowano we połedńowyj Azyji, we keryj sům nojwyższe wjyrchy na Źymje. Je uůna dugo na 2500 km a szyroko na 250 km. We jeich skłod wlazujům pasma: Wjelge Himalaje, Małe Himalaje a Siwak. Jeli rozchodźi śe uo polityka, sům uůne potajlowane mjyndzy Pakistůn, Indyje, Chiny, Nepal a Bhutan. Nojwyższe wjyrchy sům we Wjelgich Himalajach, 10 ś ńich mo przez 8000 m n.p.m a jejich nojwyższy wjyrch, Mount Everest, je nojwyższym wjyrchym we cołkij Źymji (8850 m n.p.m.).


text:
Linux
Linux [ˈliːnʊks] teke pomjenjony GNU/Linux jo familija lichych, unix-pódobnych źěłańskich systemow, wužywajucych Linux-kernel.
Distribucije Linuxa su kombinacije Linux-kernela a wubraneje software, kótarež se njewótwisnje wuwijaju. Pśigótowaŕ distribuciji wobstara źěl źěła twarjenja gótowego systema. Pśi twarjenju Linuxa wobźěluju se firmy, organizacije a teke dobrowólniki. Wobstoje ako dermotne (na pś. Debian, Fedora) tak teke komercielne distribucije (na pś. Red Hat, SUSE).
Linux wužywa se na wjele pólach: w serwerach, supercomputerach, personalnych computerach, routerach a zasadźenych systemach, a teke mobilnych telefonach (ako baza systema Android). Ako system za serwery jo Linux jaden z nejwěcej wužywanych źěłańskich systemow; ako system za personalne computery njejo tak popularny. K wužywarjam Linuxa słušaju teke wjelike pśedewześa a kněžarstwa, na pśikład francojski parlament, ministarstwo za zašćitowanje USA, München, Amazon, Google, Peugeot a Samsung.
Mě Linux póchada wót awtora Linux-kernela, Fina Linusa Torvaldsa, kenž dotychměst nawjedujo wuwiśe kernela.
Wuglěd[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Na rozdźěl k wjele komercielnym systemam, njewobstoj jaden jednotny grafiski pówjerch za Linux, dokulaž Linux njejo kšuśe zwězany z takim pówjerchom (jo móžno instalěrowaś system bźez njogo a jano w tekstowem modusu źěłaś − na pśikład na serwerach). Popularne grafiske pówjerchy stej na pś. KDE a GNOME, kenž njejstej specifiskej za Linux, ale źěłatej na wjele unix-pódobnych systemach. Wobstoj teke wjele drugich grafiskich pówjerchow z wšakorakim wuglědanim. Zwětšego distribucija wuběra za sebje jaden pódprěty grafiski pówjerch, su pak distribucije, kótarež daju wužywarjam liche wuzwólenje.
Software[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Na zachopjeńku instalacija noweje software jo se wótměwała z wužyśim kompilacije žrědłowego koda programa, a źěłowe rědy za kompilaciju su byli wažne źěle systema. Někótare distribucije su stwórili swójske formaty binarnych paketow, to wuznamjenijo paketow z kompilěrowanymi programami. Něnto wjele distribucijow dajo móžnosć lažkeje instalacije noweje software pśez manager paketow, kótaryž pokazujo pakety grafiski a wólodujo a konfigurěrujo je awtomatiski, tak až wužywaŕ njemusy rozměś techniske detaile. Zasej jo pak móžno, programy direktnje ze žrědłowego koda instalěrowaś, jolic njewobstoj binarny paket za danu distribuciju abo wužywaŕ co optiměrowaś program za swój computer.
Popularne formaty binarnych paketow su deb (stwórjony za distribuciju Debian, teke wužywany na pś. wót Ubuntu) a RPM (stwórjony za Red Hat, teke wužywany na pś. wót Fedora, SUSE, CentOS a Mandriva). Zwětšego distribucija wužywa jano jaden format binarnych paketow, jo pak móžno formaty mjazy sobu konwertěrowaś. Paket w danem formaśe pśigótowany za jadnu distribuciju móžo źěłaś w drugej distribuciji, ale njejo garantija za to we wšych padach. Za formaty dajo wjele programow za zastojanje paketow - ako grafiske, tak teke tekstowe.
Su distribucije, źož do togo casa instalacija software wótměwa se pśedewšym ze žrědlowego koda. Tak jo na pś. w Gentoo, kenž specielnje spěchujo taku źěłowu wašnju.
Linux jo zwětšego zwězany z wótworjonym software, źož wužywarje maju lichy pśistup k žrědłowemu kodoju programa. Njejo to pak regula: dajo teke programy za Linux, kenž se wótbywaju jano w binarnej formje, bźez žrědłowego koda, kótaryž dajo se kompilěrowaś. Pśikłady su gónjaki za grafikowe kórty a někótare komercielne programy, ako platforma computerowych graśow Steam wót Valve Corporation, źož za graśa dej se płaśiś a pśistup k nim jo wobgranicowany.


text:
Zmień miasto dla prognozy pogody
Wybierz miasto:
– Dobrze, że cie dziołcho widza – padała – możnej mi co mōndrego poradzisz!
– Co tyż sie wōm stało starko? – dziwowałach sie trocha tyj tajymnicy.
– Ty se przedstow dziołcho, jo widziała tego drōna! – starce aże sie ôczy zaświyciły. – Ôn lotoł nad naszymi świytojōnkami tam a nazod!
– Jako to je, że sie starko na tym znocie, bo jo tako maszyna widziała yno we telewizorze…
– Wiysz, to wszystek pokozoł mi tyn mōj prawnuczek Wojtuś! Za to, że jo śnim we te gry ciupała, bezto wiym, jak tako maszyna wyglōndo!
– Ô toście sōm starko fest do przodku! – robiłach se troszka szpasy. – Jo yno wiym, że te maszyny poradzōm ludzi szpiegować! Na drugi roz to zwōńcie na policyjo!
– A ty myślisz dziołcho, że co jo zrobiła? – ôdpedziała – Tam jakiś mody panoczek bez kwilka suchoł, co mōm do powiedzynio, ale potym mu sie isto zdało, że coś bałamōnca, bo na mie ryknōł, cobych nojprzōd wyczyrstwiała, a potym dziepiyro na policyjo zwōniła! Padoł jeszcze, że ôn mi pōmōc wiyncy niy umi! Wiysz dziołcho, mie aże sztopło: niby taki panoczek władza, a taki gupi! A dzisio zaś tyn drōn był na zegrōdce, a lotoł ze śćwierć godziny, a potym sie kajś wytraciōł! No i co jo mōm robić? Wiysz co, jakbyś ty na ta policyjo zazwōniyła, bo ty sie lepszy wygodosz, co?
Niy chciałach starce ôdkozać, ale ô czym jo miała godać ze tym policjantym, jak jo nic niy widziała? Nojprzōd musiałach sie sama przeświodczyć! Ledwie my wlazły na plac a już sie dało słyszeć taki brzyncyni i tyn drōn tam był, a lotoł tam a nazod nad rajōm starczynych świytojōnkōw!
Już żech chciała zwōnić na policyjo, ale patrol sōm sie znod, bo ze drugi strony płotu ôpolała sie na słoneczku modo rechtorka ze naszego gimnazjōm! To ôna zazwōniyła, że keryś jōm tak tym drōnym napasztuje! Policjanty zaroz drōn zaaresztowali, a zaczło sie dochodzyni.
Ôkozało sie, że to starczyn prawnuczek ze kamratami tego drōna wyrychtowoł, a potym go wyprōbowywoł! Podziwejcie sie, jaki teraz dziecka sōm mōndre, a wrazidlate kaj niy trza!
PS Roztomili Czytelnicy, łod dzisio, podug tego, co mi poradzili szpece łod kodyfikacyje ślonskigo jynzyka ze stowarzyszynio Demokratycznej Unii Regionalistów Śląskich, zmieniom pisani nikerych liter, coby lepi dało sie ich wypedzieć po naszymu. Som to: „ō” /czytomy miyndzy o/u), a drugo – „ô”/wszyndy tam kaj sie downi pisało „ło”/. Napiszcie mi we komyntarzach, eli sie Wom, taki pisani bardzi widzi, a richtik lekcy sie Wom terozki czyto?
Tutaj dodasz i opłacisz
ogłoszenie drobne
do Tygodnika Regionalnego
NOWINY »
SPRAWDŹ, TO NIGDY NIE BYŁO ŁATWIEJSZE!
Przeglądaj ogłoszenia drobne »
Motoryzacja » Nieruchomości » Lokale » Handel » Usługi » Finanse » Zdrowie i Uroda » Turystyka » Nauka » Praca » Szukam pracy » Zwierzęta » Podaruję » Różne »


text:
Siddhartha Gautama
Siddhartha Gautama (sanskrit, सिद्धार्थ गौतम, Siddhārtha Gautama) (* 563 do Chr. w Lumbini; † 483 do Chr.) jo ako Buddha wucył dharmu (pówucbu) a jo togodla naglědany ako załožaŕ buddhizma. Jogo smjertne lěto 483 do Chr. jo dłujko płaśeło ako nejstarše, wěsće datěrowane tšojenje indiskich stawiznow, což pak se źinsa mócnje wobcwiblujo. Historikarje z togo wuchaduju, až jo něźi lětstotk pózdźej wumrěł.
Mě[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Siddhartha jo było spócetne mě, kótarež stej jogo starjejšej jomu dałej. Wóno wóznamjenijo „ten, kenž jo (swój) cil dojśpił“. Siddhartha Gautama jo sanskritowa forma mjenja. W Pali, w rěcy nejstaršych tekstow buddhizma, zni wón Siddhattha Gotama. Mě Gotama resp. Gautama jo wón pśiwzeł akle pózdźej, ako jo był asket. Z tym jo se na jadnom boce póśěgnuł na stary brahmanski rod a zrownju jo se wót bogow wótwobrośił, aby ze swójskich mócow namakał drogu, na kótarejž se wuswětlijo.
Pódla pomjenjenja ako Buddha (pó słowje: wócuśony) su se Siddharśe Gautamje teke druge cesne mjenja pósćili, mjazy nimi Tathagata (sanskrit, तथागत, tathāgata, "ten, kenž jo se tam dostał") a Shakyamuni (sanskrit, शाक्यमुनि, śākyamuni, "mudry z roda Shakya").
Žywjenje[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Rozpšawy wó žywjenju Siddharthy su se gromaźili akle pó jogo smjerśi wót cłonkow Sanghi, zgromaźeństwa Dharma-prakticěrujucych, a su se dłujko jano wustnje dalej dawali.
Slědujucy tekst pódawa tradicionelnu powěsć wó žywjenju Siddharthy:
563 do Chr. jo se naroźił kralowskej familiji w pódpołnocnej Indiskej w Lumbini syn, Siddhartha. Wiźaŕ jo nanoju zwěšćił, až buźo jogo syn pak wjeliki kral pak wjeliki swěty. Aby syn raz mógał byś z kralom, njejo nan jogo dał kubłaś w nabóžninje a njejo dopušćił, až syn górje wiźi. Južo ako góle jo Siddhartha był pśez wšu měru mudry a wobdarjony. Ze 16 lětami jo se z princesnu Yasodharu wóženił. Stej bydliłej w kšasnem palasće, źož jima materielnje njejo nic felowało.
Siddharthu pak to njejo wupołniło daniž spokojało. Toś jo se pušćił ze 29 lětami pó póroźe jadnučkego syna Rahule na krotke drogowanja. Na nich jo zmakał starca, chórego a asketa a jo wuglědał tłajucego wumarlika. Siddhartha jo spóznał, až su chóroba, starstwo, górje a smjerś kšuśe ze žywjenim spleśone. Bogatstwo a derjeměśe tomu njewótpomagatej.
Tak jo se rozsuźił namakaś wudrogu z górja a śerpjenja. Wón jo wopušćił familiju a bźezstarosne žywjenje w palasće. 6 lět jo był žywy w kšutej askezy, tak až jo pśisamem z głodom wumrěł. Wótegrona a nutśikowny měr pak njejo namakał. Toś jo se wótwobrośił wót tradicionelnych nabóžninow a metodow swójogo casa, aby nastupił swóju drogu.
Ako 35-lětny jo sejźeł raz dłymoko zanurjony pód figowcom. A jo se wuswětlił. Jo se wulichował wót gramoty, póžedanjow a njewědy. Wót toś togo wokognuśa jo był Buddha, „ten, kótaryž jo wócuśeł“. 45 lět dłujko jo něnto lud rozwucował wó dobrych pócynkach, meditaciji a mudrosći. Jo jich wucył „srjejźnu drogu“: žywjenje mjazy luksusom a askezu. Droga, kótaraž wjeźo do „wócuśenja“, kśesćijan by gronił do raja.


text:
Uniwersum
Uniwersum (z łat. universus "ceły", z unus a versus "do jadnogo pśewobrośone") jo powšykne zapśimjeśe za cełk wšyknych wěcow a objektow. We wósebnem měnimy z tym swětnišćo abo Kosmos (z grich. kόσuoς kósmos "(swětowy) pórěd", "pyšnotki", "pśistojnosć"; napśeśiwo chaosoju) a pomjenjujomy z nim swět, to groni swětnišćo ako widobny uniwersum, ale teke ako rědowany, harmoniski cełk.
Ako swětnišćo pomjenjujomy cesto jano rum zwenka zemskeje atmosfery. Pśeto pśechod mjazy atmosferu a swětnišćom jo běžny, eksistěruju někotare wustajony granice. Mjazynarodnje pśipóznata jo definicija Fédération Aéronautique Internationale, pó kótarejž swětnišćo se zachopijo we wusokosći 100 kilometerow. Pó definiciji NASA a US air force se wono zachopijo južo we wusokosći něźi 80 kilometerow (50 milow) nad zemju.
Powšykne informacije[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Źinsa jo powšykna relatiwiska teorija Alberta Einsteina powšyknje pśipóznata za wjelikorumowu strukturu uniwersuma. Teke kwantowa fyzika jo wažne dopóznaśa pśinosowała za rozměśe jěsnego uniwersuma, w kótaremž stej byłej gustota a temperatura wjelgin wusokej a wjele procesow jo na rowninje elementarnych źělkow wótběžało (fyzika astronomiskich źělkow). Wěrjepódobnje jo, až buźo akle rozšyrjone rozměśe uniwersuma móžne, gaž fyzika jo wuwiła teoriju, ako zjadnośijo powšyknu relatiwisku teoriju z kwantoweju fyziku. Jej se groni engelski Theory of Everything abo teke swětowa formula. W tej teoriji kwantoweje grawitacije deje byś jadnotnje rozjasnjone wšykne styri zakładne mócy fyziki (elektromagnetiska móc, grawitacija, mócna a słaba jědrowa móc). Někotare fyzikarje gódaju, až snaź samo hyšći pěta móc eksistěrujo. To by mógło snaź rozjasniś, cogodla se fyzikarjam njeraźi, powšyknu relatiwisku teoriju z kwantoweju fyziku do jadnogo spóraś. Južo Albert Einstein jo se bźez wuspěcha wjele lět wó taku wšowobejmujucu teoriju procował. K tomu njejstej byłej w jogo koncepśe zdźaržanej mócne a słabe mjazsobne wobwliwowanje. Togodla su se jogo procowanja dla njedopołnych zakładow južo wót zachopjeńka musali rozbiś. Akle w šesćźasetych lětach su byli wuměnjenja za wuwijanje cełkowneje teorije dane. Z tym jo zachopiło wuběźowanje fyzikarjow na cełem swěśe za tym wjelikim, jadnotnym pśedstajenim swěta.
Kosmologija, źěl fyziki a źinsajšneje filozofije pśirodowědomnosćow, zaběra se ze studiumom uniwersuma a wopytajo na pšašanja ako na pśikład za dokradnosću pśirodnych konstantow.
Starstwo a wobstatki[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Klasiska, źinsa powšyknje daloko pśipóznata teorija prabucha wuchada z togo, až uniwersum jo nastał we wěstem wokognuśu, prabuchu (eng. big bang), z jadneje singularity a wót togo casa se rozpśestrěwa. W tom modelu ale wóstanjo njejasne, co jo było do prabucha a co jo jen zawinowało. Cas, rum a materija su pó tej teoriji akle z prabuchom nastali. Z tym wótpadnjo zakład za pšašanje, co było do togo, pśeto njejo był - pó definiciji - žeden rum, w kótaremž by mógło se něco tšojś. K tomu pśiźo, až njejo móžno wěsty casowy dypk do prabucha fyzikaliski definěrowaś. Dokulaž njejsu znate pśirodowědomnostne kazni za ekstremne wuměnjenja w prědnych něźi 10−43 sekundach (Planckowy cas) pó prabuchu, njewopisujo ta teorija pópšawem zewšym to tšojenje same. Akle pó tom Planckowem casu jo móžno fyzikaliske wótběgi slědowaś. Na pśikład móžomy jěsnemu uniwersumoju pśirědowaś temperaturu 1,4 · 1032 K (Planckowa temperatura).
Starstwo uniwersuma móžomy na zakłaźe nejdokradnjejšych měrjenjow satelita WMAP na 13,7 miliardow lět kradu dokradnje licyś. To starstwo dajo se teke zwěsćiś z ekstrapolaciju wót tencasneje spěšnosći ekspansije uniwersuma na cas, w kótaremž uniwersum jo był w jadnom dypku. To woblicenje pak wótwisujo mócnje wót wobstatkow a zestajenja uniwersuma, pśeto materija a energija pśez grawitaciju toś tu ekspansiju późaržujotej. Až doněnta jano indirektnje dopokazana śamna energija móžo tu ekspansiju teke póspěšyś. Tak mógu wšakorake měnjenja wó zestajenju uniwersuma teke k wšakorakim wuliconym starstwam wjasć. Z pomocu starstwa nejstaršych gwězdow móžomy dolnu granicu starstwa póstajiś. W tencasnem standardowem modelu se wobej metoźe derje makatej.
Wšykne woblicenja za starstwa uniwersuma wuchadaju z togo, až jo prabuch napšawdu zachopjeńk uniwersuma, což pak dla njewěźenja wó pśirodnych kaznjach w stawje krotko pó prabuchu njejo wobwěsćone. Móžomy źe wuzamknuś statiski uniwersum, ako jo njeskóńcnje stary a wjeliki, nic pak dynamiski njeskóńcne swětnišćo. To se pśedewšym z wobglědowaneju mócneju ekspansiju swětnišća wobtwarźijo. Mimo togo jo južo astronom Heinrich Wilhem Olbers na to pokazał, až w njeskóńcnem uniwersumje z njeskóńcnem starstwom my by musali měś swětłe nocne njebjo (Olberowy paradokson), pśeto w kuždem směrje awtomatiski něźi by musała byś gwězda. Gaby uniwersum ale był njeskóńcny wjeliki a měł skóńcne starstwo, njejo nas swětło zdalonych gwězdow hyšći dojśpiło.
W mjazygalaktiskem rumje (glědaj teke galaksija) jo gustosć něźi jaden wóźikowy atom na kubikny meter, w galaksijach pak jo wó wjele wuša. Pó rumje rozdźělone su póla a promjenjenje. Temperatura slězynowego promjenjenja jo 2,7 Kelvin (pótakem něźi -270 °C). Wóna jo nastała 380.000 lět pó prabuchu a groni se jej teke prědny wukśik pó naroźenju uniwersuma. Wóno wobstoj jano w małem źělu z materije a energije (4%), wót ceje zasej jano późěl 10% swětło wusćeła a stakim widobny jo. Nejwětšy źěl wugótujo z wjele wobglědowanjami indirektnje dopokazana, ale dalej njerozjasnjona "śamna materija" (23%) a "śamna energija" (73%), ako jo za póspěšonu ekspansiju zagronita. Na śamnu energiju pokazuju daty dalokich supernowow, jeje eksistenca se wobkšuśijo z pomocu satelitow ako COBE a WMAP, balonowych eksperimentow ako BOOMERANG, a teke efektow grawitaciskich linsow a rozdźělenja galaksijow w uniwersumje. Cełkowna masa uniwersuma lažy mjazy 8,5 · 1052 a 1053 kg. Arthur Eddington jo južo 1938 gódał, až jo kradnje 136 · 2256, abo něźi 1,57 · 1079 protonow a elektronow, z masu 2,64 · 1052 kg. K tej masy pśiźo hyšći masa neutronow. Wuchadamy z togo, až jo pśidatnje hyšći śamna energija, ako teke ma wěstu masu. W teoriji wóna ma wósebne antigrawitaciske statkowanje. Z nim wopytajo se rozkłasć, cogodla njedojźo ku grawitaciskemu kolapsoju (big crunch). Z wótpowědnje wusokeju temperaturu na zachopjeńku a niskeju gustotu by teke móžno było, až uniwersum dojśpijo kritisku spěšnosć ekspansije (wuběgańska spěšnosć), tak až by móžna była njeskóńcna ekspansija pśeśiwo grawitaciji.
Forma a wolumen[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Z prabuchoweje teorije by mógało slědowaś, až ma uniwersum formu kule, to pak jo jano jadna z wjele móžnosćow. Naraźiło jo se pódla płonego uniwersuma wjele drugich formow, na pśikład hypertorusowu formu abo teke w popularnowědomnostnych publikacijach znatej formje bala a trompety.
Standardowy CDM-model (z eng. cold dark matter, "zymna śamna materija") ako teke aktualnjejšy standardowy Lambda-CDM-model, ako wobglědujo měrjone póspěšenje ekspansije uniwersuma, wuchadajotej z euklidiskeje geometrije (płonego uniwersuma) a njeskóńcnego wolumena. Njeskóńcny wolumen njejo do kóńca wobkšuśony, pśeto jo źinsa jano móžno, dolnu granicu rozpśestrěśa swětnišća póstajiś. Wobglědowańske daty satelita WMAP wuzamkuju pó Neilu Cornishu wětšynu wopisowańskich modelow uniwersuma, ako maju mjeńšy radius ako 78 milionow swětłowych lět. Dokulaž měrjona geometrija njedajo se wót euklidiskeje rozeznawaś, wobglědujomy standardowy Lambda-CMD-model ako nejjadnorjejšy, ako móžomy na wobglědowańske daty pśipódobniś.
Wažny jo rozdźěl mjazy njeskóńcnosću a njewobgranicowanosću: Teke gaby uniwersum njeskóńcny wolumen měł, by był weto wobgranicowany. To dajo se lažko na modelu pokazaś: Pówjerch kule (sfera) jo kóńcny, njama pak žedno srjejźišćo a jo njewobgranicowany (móžomy se na njom pógibowaś, bźez togo až gdy kšomy dojśpijomy). Tak ako dwójodimensionalny pówjerch wobdajo kulu, móžomy se pśedstajiś tśidimensionalny rum ako kšomu wušejdimensionalnego ruma, jolic uniwersum njejo płony ale zekśiwjony.


text:
Armeńšćina
Armeńšćina jo indoeuropska rěc, kótaruž se powěda w Armeńskej. Armeński powěda něźi 6,7 mil. luźi. Armeńšćina se wužywa mimo w Armeńskej teke w Azerbajdžanje, na Cypernje, w Iranje, Iraku, Israelu, Jordaniskej, Libanonje, Turkojskej a Syriskej.
Armeńšćina jo rěc armeńskego naroda. Wjele Armenijarjow jo źinsa w diasporje žywych. Armeńšćina ga eksistěrujo znejmjeńša wót 6. stolěśa pś. Kr., prědne dokumenty w klasiskej rěcy (grabar) pak póchadaju akle z casa pó zawjeźenju armeńskego pisma na zachopjeńku 5. stolěśa pśez Mesropa Maštoce. Z grabara, kótaryž se źinsa wužywa ako cerkwinska a liturgiska rěc armeńskich kśesćijanow, jo w běgu stolěśow nastała tak pomjenjowana „laiska“ rěc (ašxarhabar).
Źinsajšnej dialekta[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Moderna armeńšćina ma zakładnej warianśe.
- pódwjacornu armeńšćinu, kótaraž se źinsa głownje hyšći w diasporje wužywa.
- pódzajtšnu armeńšćinu, kótaraž jo oficialna rěc Armeńskeje republiki a kótaraž se po źělach teke w Iranje a w źělach něgajšnego Sowjetskego zwězka powěda.
Gramatika[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Armeńšćina ma dwa numerusa, ale njama žeden genus.


text:
Herodot
Herodot s Halikarnasu (gr.: Ἡpόδotoς ὁ Ἁλιkapvaσσeύς Herodotos ho Halikarnasseus) – historyk grecki rodzůny ůng. 484 p.n.e. we Halikarnaśe (za czasůw rzimskich Peronium, terozki Bodrum we Turcyje), um. ůng. 426 p.n.e. we Thurioj abo Atynach. Mjanowany "Fatrym geszychty". Jedyne jygo dźeło, kere śe uostoło do naszych czasůw, to je 9-tůmowo relacyjo s perskich wojyn, we kery uopisoł uůn tyż geografijo a historyjo Hellady, Persyje, Egiptu a inkszych krajůw nauobkoło, kero mo titel "Dźeje" (gr. Ἱσtopίaι Historiai, łac. Historiae).


text:
Teatr Narodowy w Warszawie
Teatr Dramatyczny w Omsku - Rosja
Teatr Polski w Warszawie
Teatr Polski we Wrocławiu
Teatr Wielki w Poznaniu
Teatr im. A.Fredry w Gnieźnie
Teatr im. J.Słowackiego w Krakowie
Teatr Rozmaitości w Warszawie
Teatr Śląski im. St.Wyspiańskiego w Katowicach
Teatr Szkolny Collegium Nobilium Akademii Teatralnej w Warszawie
Teatr "Stara Pomarańczarnia" w Łazienkach Królewskich w Warszawie
Teatr Dramatyczny w Warszawie
Teatr "Syrena" w Warszawie
Teatr Lalki i Aktora w Łomży
Teatr Polsko-Amerykańskiej Szkoły w Warszawie


text:
Ńiderlandy
Ńiderlandy lebo Holandyjo (ńiderl. Nederland) to ojropejsko tajla Krůlestwa Ńiderlandůw (ńiderl. Koninkrijk der Nederlanden), tworzůnygo tyż bez Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius a Sint Maarten (kere dowńij do kupy mjanowoły śe Ńiderlandzke Antyle). Ńiderlandy sům můnarchijům kůnstytucyjnům pouožůnům we zachodńij tajli Ojropy nad Mořym Půunocnym, kere uoblewo jům uod půunocy i zachodu. Grańičy uod pouedńa s Belgijům a uod wschodu s Ńymcůma. Aktualne grańice zostouy wytyčůne we roku 1839.
Ńiderlandy sům krajym gynsto zaludńůnym. Přez pouowa jeji terytorjům ležy půńižej poźůmu mořa. Państwo je znůne ze swojich wjatrokůw, kyjzy, chodokůw, tulipanůw, kouůw a wysokigo poźůmu tolerancyji do růžnych uodmjynnośći wśrůd spouečyństwa – liberalnych praw dotyčůncych narkotykůw, prostytucyji, aborcyje, eutanazyje a zwjůnzkůw mjyndzy uosobůma tej samej pueći. W Ńiderlandach swojo śedźiba mo Mjyndzynarodowy Trybůnou Karny do bůuej Jůgosuawje, Mjyndzynarodowy Trybůnou Sprawjydliwośći a Mjyndzynarodowy Trybůnou Karny.
Je tyž inkše dopuščalne ze wzglyndu na čynste užywańy mjano Krůlestwo Ńiderlandůw - Holandyjo.
Připisy[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
- ↑ 1999, za The World Factbook


text:
Wszystkie poniżej wymienione zeszyty Polskiego Słownika Biograficznego są stale dostępne w Agencji Promocji Książki Naukowej PRO SCIENTIA. Możesz je zamówić w księgarni internetowej albo e-mailem, faksem, listownie bądź telefonicznie.
Polski Słownik Biograficzny z.199 (tom XLVIII/4), Szofman Gerszom - Szpilman Władysław Polski Słownik Biograficzny z.198 (tom XLVIII/3), Szklarski Alfred - Szofman Gerszom Polski Słownik Biograficzny z.197 (tom XLVIII/2), Szemiot Stanisław - Szklarski Alfred Polski Słownik Biograficzny z.196 (tom XLVIII/1), Szeliga Jan - Szemiot Stanisław Polski Słownik Biograficzny z.195 (tom XLVII/4), Szczuka Stanisław - Szeliga Franciszek Polski Słownik Biograficzny z.194 (tom XLVII/3), SzczePański Feliks - Szczuka Stanisław Polski Słownik Biograficzny z.193 (tom XLVII/2), Szatzsznajder Leon - SzczePański Czesław Polski Słownik Biograficzny z.192 (tom XLVII/1), Szaniawski Józef - Szatzsznajder Leon Polski Słownik Biograficzny z.191 (tom XVLI/4), Szafraniec Sykstus - Szaniawski Jozafat Polski Słownik Biograficzny z.190 (tom XLVI/3), Syska Józef - Szafraniec Sykstus Polski Słownik Biograficzny z.189 (tom XLVI/2), Swolkień Bolesław - Syska Józef Polski Słownik Biograficzny z.188 (tom XLVI/1), Surmacki Leopold - Swolkień Bolesław Polski Słownik Biograficzny z.187 (tom XLV/4), Sulistrowski Antoni - Surma Czesław Polski Słownik Biograficzny z.186 (tom XLV/3), Suchorzewski Jan - Sulistrowski Antoni Polski Słownik Biograficzny z.185 (tom XLV/2), Stulgiński Ferdynand - Suchorzewski Jan Polski Słownik Biograficzny z.184 (tom XLV/1), Strzelecki W. - Stulgiński Ferdynand Polski Słownik Biograficzny z.183 - wyczerpany Polski Słownik Biograficzny z.182 (tom XLIV/3), Strepa Jakub - Strutyński Jan Polski Słownik Biograficzny z.181 (tom XLIV/2), Stpiczyński Wojciech - Strepa Jakub Polski Słownik Biograficzny z.180 (tom XLIV/1), Stoiński Ksawery - Stpiczyński Wojciech Polski Słownik Biograficzny z.179 (tom XLIII/4), Sternfeld Ary - Stoiński Jan Polski Słownik Biograficzny z.178 (tom XLIII/3), Steinhagen Henryk - Sternfeld Ary Polski Słownik Biograficzny z.177 (tom XLIII/2), Stefan z Jordanowic - Steinhagen H. Polski Słownik Biograficzny z.176 (tom XLIII/1), Stawicki-Stefan z Jordanowic Polski Słownik Biograficzny z.175 (tom XLII/4), Starzyński-Stawiarski Polski Słownik Biograficzny z.174 (tom XLII/3), Starczewski-Starzyński Polski Słownik Biograficzny z.173 (tom XLII/2), Staniszewska-Starczewski Polski Słownik Biograficzny z.172 (tom XLII/1), Stanisław-Stanisz Polski Słownik Biograficzny z.171 (tom XLI/4), Staich-Stanisław August Poniatowski Polski Słownik Biograficzny z.170 (tom XLI/3), Stachoń-Stahr Polski Słownik Biograficzny z.169 (tom XLI/2), Sporny-Stachoń Polski Słownik Biograficzny z.168 (tom XLI/1), Sowiński-Sporny Polski Słownik Biograficzny - Uzupełnienia i sprostowania do tomów I÷XL Polski Słownik Biograficzny z.167 (tom XL/4), Songin-Sowiński Polski Słownik Biograficzny z.166 (tom XL/3), Sołłohub-Songin Polski Słownik Biograficzny z.165 (tom XL/2), Sokołowski-Sołłohub Polski Słownik Biograficzny z.164 (tom XL/1), Soczyński-Sokołowski Polski Słownik Biograficzny z.163 (tom XXXIX/4), Sobieska-Soczek Polski Słownik Biograficzny z.162 (tom XXXIX/3), Smolka-Sobieska Polski Słownik Biograficzny z.161 (tom XXXIX/2), Służewski-Smolka Polski Słownik Biograficzny z.160 (tom XXXIX/1), Słomkiewicz-Służewski Polski Słownik Biograficzny z.159 (tom XXXVIII/4), Skrzypek-Słomka Polski Słownik Biograficzny z.158 (tom XXXVIII/3), Skowroński-Skrzypek Polski Słownik Biograficzny z.157 (tom XXXVIII/2), Skimborowicz-Skowroński Polski Słownik Biograficzny z.156 (tom XXXVIII/1), Skarbek-Skimborowicz Polski Słownik Biograficzny z.155 (tom XXXVII/4), Silberschein-Skaradkiewicz Polski Słownik Biograficzny z.154 (tom XXXVII/3), Sierakowski-Silberschein Polski Słownik Biograficzny z.153 (tom XXXVII/2), Sienicki-Sierakowski Polski Słownik Biograficzny z.152 (tom XXXVII/1), Siemiątkowski-Sienicki Polski Słownik Biograficzny z.151 (tom XXXVI/4), Sidor-Siemiatycki Polski Słownik Biograficzny z.150 (tom XXXVI/3), Serkowski-Sidor Polski Słownik Biograficzny z.149 (tom XXXVI/2), Seidel-Serkowski Polski Słownik Biograficzny z.148 (tom XXXVI/1), Schroeder-Seidel Polski Słownik Biograficzny z.147 (tom XXXV/4), Schilling-Schroeder Polski Słownik Biograficzny z.146 (tom XXXV/3), Sawicki-Schilling Polski Słownik Biograficzny z.145 (tom XXXV/2), Sapieżyna-Sawicki Polski Słownik Biograficzny z.144 (tom XXXV/1), Sapieha-Sapieha


text:
Xfcnyjt Gjhyj Yf Vj Bkmybr Ha caйTe tradr.ru
Cvjnhnm gjhyj. Cvjnhtnm gjhyj jykfqy tpgkfnyj. Cvnhtnm ...
cvjnhnm gjhyj gjhyj yf vj bkmybr jykfqy gjhyj gjlhjcnrb gjhyj byaj ytj sxyjt gjhyj KapTa ...
kuprin-vitali.narod.ru
Crfxfnm tcnrjt gjhyj. Gjhyj ljpf. Gjhyj jykfqy nhf ...
HoBый paздeл: cvjnhtnm gjhyj yf, gjhyj online tcgkfnyj. ... Paздeлы: xfcnyjt gjhyj dbltj, jykfqy gjhyj cvjnhtn. ...
kakopus.narod.ru
crfxfnm zoo gjhyj 3gp gjhyj j,jb yf vj,bkmybr
... [bd crfxfnm zoo gjhyj 3gp gjhyjabkmv ,tcgkfnyj ,tp htubcnhfwbb. crfxfnm zoo gjhyj 3gp gjhyj j,jb yf vj,bkmybr: ... xfcnyjt gjhyj ajnj crhsnjq rfvthjq, ...
crfxfnmgjhyj2.narod.ru
CaMoe ropячиe Bидeo - otparshina.narod.ru
... To yбил жeлaHиe, zgjycrbt gjhyj flash buhs. : xfcnyjt ajnj nhf yf gkz t. - gjhyj cvjnhtnm ajnj ctrc. ... hjnbxtcrbt buhs yf vj bkmybr ...
otparshina.narod.ru
Гopя4ee Bидeo
Crfxfnm tcgkfnyst gjhyj rfhnbyrb yf vj bkmybr gjhyj ajnj rhfcbds ... Uhe st ktc bzyrb d n hmvt. Crfxfnm nhfyc gjhyj abkmv! Xfcnyjt ljvfiytt gjhyj ajnj ktc bzyrb.
wwalero.narod.ru
Bидeopoлиkи
Tcgkfnyj crfxfnm gjhyj dbltj yf vj bkmybr! Gjhyj cj phtksvb b gj ... Fy tkbyf l jkkb gjhyj ajnj. Cybvecm yf hjnbxtcrjt ajnj vj yj kb pf thtvtytnm ... Xfcnyjt ...
goroschki.narod.ru
Pornuha - XXX Bидeo
Xfcnyjt gjhyj ajnj cyt fyf ajnj ltdeitr hjnbxtcrjt ... Tcgkfnyjt gjhyj dbltj yf vj bkmybr, ... Gjhyj yf cd b divx, ...
ctrc-dbltj-gjhyj2.narod.ru
Гopя4ee Bидeo
Htfkmyjt hjccbqcrjt xfcnyjt gjhyj ajnj! Ajnj cbkmyj djkjcfnst gbcmrb. Hjnbxtcrbt ajnj gfgfhfwwb pyfvtybnjcntq heccrjt utq gjhyj cfqn. ... Gjhyj rkbgs yf vj bkmybr.
wwalero.narod.ru
ПopeBo
... dbltjctrc fkzdf xfcnyjt ... yf vj bkmybr fktyfc j ... jhyj dbltjyf vj bkmybr fktyf djljyftdtljv2 gjhyj ctrc gjhyj janj ...
superpolen.narod.ru
PopeBo - narod.ru
Gjhyj ajnjuhfabb dscjrjuj rfxtcndf. Xfcnyjt ljvfiytt heccrjt gjhyj! ... Tcgkfnyj crfxfnm gjhyj dbltj yf vj bkmybr. Gjhyj cj phtksvb b gj bksvb njkcnst phtkst!
cavb.narod.ru


text:
San Francisco
Wspůłrzyndne: 37°46'45" N 122°25'09" W
San Francisco – mjasto we USA, we stańe Kaliforńijo, nad Zatokům San Francisco (Uocean Spokojny). Je pouožůne na uskoku tektůńičnym, bez cůž čynsto trefjajům śe sam třynśyńo źymje. Skiž čynstych sam mguůw bywo mjanowane "Mjasto Mguůw". Na teryńe San Francisco je 48 wzgůř, wjynkšość ś nich je fest strůmo, bez cůž sům sam problymy s kůmůńikacyjům.
Pjyršo stouo uosada zouožyli sam Hišpany we 1776 pode mjanym Yerba Buena, bůua to misyjo Franćiškůnůw. Uod 1821 we skuodźe Meksyku, uod 1848 we USA. Mjasto fest rozwinyuo śe we uokreśe fibru zuota (1848-1860), bůuo guůwnům hawynům lo obsugi zapotřebowańo zwjůnzanygo s jygo eksploatacyjům. We 1850 erbuo prawa mjejske. We 1869 skuplowano San Francisco s wybřežym atlantyckim bez bana transkůntynyntalno. We 1906 bůuo sam katastrofalne třyńśyńy źymje. San Francisco bůuo cyntrum ruchu hippisowskigo, a terozki je cyntrum ruchu LGBT.
Fest rozwińynto industryjo střodkůw transportu a elektrůńično. Srogi uostřodek naukowy a kulturalny.
S baukůnštu nojlepij znůmy je most Golden Gate.


text:
Blubry zez Kościana
Dubelt nie do żdżarcia
Wew październiku, cheba to buło wew tysiunc dziewińset sześdziesiuntym siódmym roku, abo coś kole tego, cołkiym niedowno, dwa moje kumple, Rychu i Adziu, co mioł tyż przezwisko Plyndz, bo buł gylejza ciynki i jakiś taki nieudany, zaczli pobierać, do kupy zez inkszum wiarum, nauki na WSE wew Poznaniu. Dubel buł zez nich nie do żdżarcia. Rychu łożgol, zez długiymi szwajsami, feste szyroki wew klocie, łopoluny na papie, blundas zawżdy wypachniuny, taki raczy fiflancik zez tych, co se robium grzebiyniym przedziołek na glacy, jak idum nynać do wyra, nu i pies na baby.
Zaś Adziu czyli Plyndz, należoł raczy do tych mnij urodziwych szczunów, tak pryszczaty na papie, jak i cały buł jak tako pokryncuno mizerota. Wew bele jakich lumpach, kłaki na łbie potargane i tłuste, i ciyngiym na sznupie nieochrympany zez tych pipiotków, co mu sie świgły. Ino wew makówie mioł fest poukłodane i studiowanie szło mu jak po maśle, czego o Rychu nie dało sie powiedzieć. Nie, co by buł ciymnota i ćwierćinteligynt, ino że lata studynckie mu fest pasowały i rychtyg niespieszno mu buło kuńczyć nauki.
Oba kumple byli zez Kościana, czyli bliży niż pińdziesiunt kilosów łod Poznania i wedle tego, co jeich famuły nie należały do biydny wiary, to na akademik ni mili szans, a dojyżdżać banum szansa buła, ino ni mieli znowyk łochoty. Naciugli wiync swoich staruszków na wynajym pokoju. Tyn pokój to buła istno nora na Wrocławskiej, kole Starygo Rynku. Przypuminoł raczy cele wew Rawiczu, trzy metry na jakie sześć, zez łoknym naprzeciw wejścia, na drugiym kiju. Właziuło sie zaro zez schodów, bez żodny antrei prosto do tegu pokoju. Buło tam piyntrowe wyro, staro szafa, koślawy stół, pore krzesołek, zlyw zez ciyngiym kapiuncym kurkiym i kaflowy, byle jaki piec do hajcowaniu wew zimie, a ze sufitu zwisała żarówa wew łoprawce, ale jeim tyn standard nie przeszkodzoł i ani im sie nie śniuło, co by coś uskrumnić czy poprawić.
Do ty nory Rychu sprowadzoł ciyngiym jakiesiś mele, a Plyndz ino sie śliniuł i łypoł zazdrosnym ślypskiym. Roz to mu nawet Rychu narajuł takum jednum, pulchnum, rychtyk du niego, ale aby jum Plyndz dotknuł zimnym i ciyngiym spocunym łapskiym, to zaro sie zawinuła i smykła do chaty. Ale za doś sie nie przejuł, aby łod niechcynio odbrynknuł: tej, Rychu, ta franca rychtyk mnie nie rajcowała, chebać miała coś zez deklym, co ciyngiym muki strojuła i szła mi na nerwy. Sum jei kozołym zgolać wew kieretyny, bez co, tak sie rug-cug zawinuła.
-Tej, łe jery, ady idź wew pyry, nie staluj sie i nie godej piyrduł. Szak to buła fest laska. Czego miołeś fefry, co, nie umiołeś jei zabajerować? Tyżeś jest jak tyn kejter, co głośno szczeko. To ty strojułeś muki, bo mosz ambe zez przerzutkum. Zaś zez melum trzebno sie dziebko kramować, a nie pkać sie zaro zez łapskami, ty parzygnocie. Znowyk bydziesz kusić po nocach, jak stary kaker i zez winkla szpycować - łodpoluł Rychu.
Zaś siedli se na ryczkach, zapolili po ćmiku, rozłożyli na stole Trybune Ludu jako łobrus. Wywlekli zez szafy chlyb i dżem, i zaczli kroić sznytki, co by spucnuńć kolacje jakby nic sie nie wydarzuło. Wiadomo, tak to rychtyg jest ze studyntami, co razym niejednum tajemnice majum i una zostaje bez cołkoe życie. Szag przeciyż nauka naukom, ale durch najważniejsze jest co inkszygo.
Wiync każdyn jedyn, skorno już te wyższe nauki mo za sobom, kożdyn studynt to kapuje, nawet piosynka o tym jest ułożono, tym nowym studynciokum poradzi, coby – jak ino nauczom sie tego Gaudeamus igitur- wziyni se du sie i do serca słowa studencki piosynki … bo przeciyż wszystkie wykształciuchy ciyngiym ją znajom. Takom rade Wom po cichu daje, ale nie godejcie o tym swoim starszym – uni i tak o tym wiedzom, jak się żyło wew akademiku abo na stancji.
Zaś co sie tyczy Rycha i Plyndza, i zaś tego co żym o nich nablubroł, to wiycie sami. Może tak buło, a może nie. Cheba co Rychu coś pomojtoł, abo dołożuł łod sie, kiedy mi ło tym godoł, jak żym jeich kiedyś łodwiedziuł, wew pore miechów po ty porucie Plyndza. Tero buł zez niego, znaczy sie zez Plyndza, cołkiym udany studaj i fajny szczun, tyle sie wew nim zminiuło, żym go o mało co nie poznoł.
Może to sprawiuły studia, może Rychu, a może i to, że tero już zez melami szło mu fest, a może wszyćko do kupy. Zez Rychym sum ciyngiym kumple, bo uni nigdy na sie rachy ni mieli i chocioż nieroz se ciyngiym przygodali, co inkszo wiara uskuteczniała by downo lafety wew sznupe i dekniyńcia wew kałundek, jeim zawsze pasowało. Chocioż na piyrsze szpycniyńcie kożdyn by pomyśloł, co durch du sie nie byli stworzyni, a jednak... Słowym Rychu i Adziu to dubelt nie do żdżarcia.
Dzisiej to sum rychtyk oba poważne facety, zez swoimi famułami i dzieciokami, co jeim powyrastały na studyntów. Rychu jezd jakiemsiś dyrechtorym wew banku, a Adziu naczelnym wew jedny lokalny gazycie. Mum cichum nadzieje, że chebać sie nie zdżoźnium na mnie, jak jeim czasym bez przypadek, moje blubry trafium na biurko.
A może to nigdy sie nie wydarzy, bo to, co żym ło nich nablubroł, to cheba tyż aby mogło sie wydarzyć, bo tak sie żuło studyntum wew tych latach, a i mnie mogło sie coś rychtyk pomojtać, chocożby bez to, co żym zez nimi czynsto szpycowoł na Teja wew „Scynie na piyntrze.” A po tych komsztrasach, co tam wystworzoł Zenek Laskowik zez tym kakaludkiym Smolyniym, to rug-cug mogło sie wew gorze pomojtać, co buło naprowde, a co aby kabaret.


text:
Póstowe čisło w Němskej
Póstowe čisło eksistuje w Němskej hižo wot lěta 1941, hdyž so w Němskim reichu dwucyfrowe ličby za roznošenje paketow a pakćikow zawjedźechu. Wot lěta 1944 płaća tute ličby tež za listowy wobchad, kotrež so tež po Druhej swětowej wójnje dale wužiwachu. W lěće 1962 so w Zwjazkowej republice Němskej a 1965 w Němskej demokratiskej republice samostatnej systemaj póstowych čisłow zawjedźetej. W zjednoćenej Němskej wotměni 1993 pjećcyfrowy system Zwjazkoweje póšty starej systemaj.
Nimo póstowych čisłow za geografiske kónčiny eksistuja tež póstowe čisła za wulkopřijimarjow a za póstowe kašćiki. Němska póšta AG je jako naslědnica Zwjazkoweje póšty za wudźělenje nowych póstowych čisłow zamołwita.


text:
Efekt Coriolisa
Efekt Coriolisa – efekt kery do śe uobserwować we tych ukłodach uodńeśyńo, kere śe zwyrtajům. Uobjawjo śe tym, co ćoła we takim ukłodźe ńy poruszajům śe po prostyj, ino zakryncajům. Zdowo śe, co zakryncajům skiż dźołańo jakij śůły. Je to śůła pozorno, kero lo uobserwatora s poza ukłodu ńy fůnguje. Lo uůnygo to ukłod zmjyńo rozlygowańy a ćoło poruszo śe po prostyj, do zgody ze pjyrszům zasadům dynamiki.
Śůła Coriolisa idźe porachować podug mustra:
Ze uůnům śůłům je zwjůnzany szwůng Coriolisa:
Uoznaczyńo: m – masa ćoła, v – uůnygo gibkość, w – gibkość kůntowo ukłodu, a – wektorowy iloczyn.
Na Źymji skirz dźołańo uůnygo efektu woda we badywańe kej ślatuje do gulika zwyrto śe do zgody ze ruchym wskozůwek zygora na połedńowyj půłkugle, a na uopy do ńij na půłnocnyj půłkugle. Na růwńiku ślatuje rajn, bes zwyrtańo. Tak samo zwyrto śe wjater we cyklůnach.
Skirz efektu Coriolisa we balistyce bjere śe poprowka, coby ńy trefić mino.


text:
Swjateho Měrćina lěta 1754 bě so Pělcec kubło we Wotrowje wotpaliło, na čož Pělc dospołnje wochudni a swój wotpaleny statok Budyskemu kapitlej swj. Pětra poskići. Tachantstwo kupi Pělcec kubło w lěće 1755 za 535 tolerjow a da hižo lěto pozdźišo bróžnju, hródźe a kólnju natwarić, zo by so hospodarstwo dale wjesć móhło. Dwuposchodowy dom da serbski biskop Jakub Jan Józef Wóski natwarić, zo bychu ludźo Bože słužby swjećić móhli, doniž so cyrkej njedotwari. Twar cyrkwje so hakle w lěće 1771 dowoli a hižo lěto pozdźišo bu wona poswjećena.
Prěnjotnje bě Wotrowska cyrkej mjeńša hač dźensa. Do wosady buchu w 19. lětstotku dalše wsy zafarowane, tohodla njenamakachu wšitcy wěriwi městno w cyrkwi. Wšelakich přičin dla pak zwrěšćichu plany nowotwara. Farar Mikławš Just da 1933/34 na wuchodnej stronje cyrkwje wołtarnišćo přitwarić; při tym nasta tež nowa sakristija (na južnej stronje).
W lěće 1972 ponowichu cyrkej nutřka kompletnje; mjez druhim wottorhachu horni chór, začinichu zachod na južnej stronje a přepołožichu zachod na zapadnu stronu.
Dotal poslednje nutřkowne a wonkowne ponowjenje sta so 2001/2003.
Nutřkowne wuhotowanje
Wołtar, wołtarne blido a dupa su originale ze srjedź 18. lětstotka, zdźěla pokazuja stilowe elementy rokoko. Dupa, wuhotowana z pjeć hłójčkami jandźelow, pochadźa najskerje z Čěskeje.
Na wołtarnym wobrazu spóznajemy swjateho Bena z biskopskim kijom a mitru, před nim stejacy jandźel podawa jemu kluč a rybu (to stej atributaj swjateho Bena). Wobraz nasta po motiwach něhdyšeho wołtarneho wobraza Budyskeje tachantskeje cyrkwje, kotryž je prawdźepodobnje italski wuměłc Stefano Torelli wokoło 1750 stworił a kotryž nadeńdźemy dźensa w Tachantskej pokładni.
Nad wołtarnym wobrazom je widźeć skupina Swjateje Trojicy. Wěnc pruhow z mróčelemi a hłowami jandźelow a srjedźa hołb jako znamjo Swjateho Ducha twori hornju kromu.
Na sewjernej stronje wołtarja steji postawa swjateho Jakuba staršeho, kotryž je předstajeny jako putnik z tobołu, kijom a blešu. Na južnej stronje steji postawa swjateho Jana Nepomuka, kotryž so k swjatemu křižej modli.
Klětku je firmownik Marian Wjeńk z Wotrowa po přikładźe staršeje předłohi jako swój mišterski kruch zhotowił (2008). Nimo toho natwari po starych fotografijach nabóčny wołtar, kotryž bu 2013 poswjećeny.
Barbojte wokno
Při składnosći swojeho złoteho měšniskeho jubileja bě farar Herrmann 1910 cyrkwi darił barbojte wokno z podobiznu Sixtinskeje madony. Na nim napisane je: K dźakownemu wopomnjeću na swój złoty měšniski jubilej 9. novembra 1909 swojej farskej cyrkwi wěnował Jakub Herrmann, kanonikus a farar.
Pišćele
W lěće 1815 dósta Wotrowska cyrkej prěnje pišćele z třomi registrami, kotrež so dwě lěće pozdźišo na sydom a 1880 na dźesać registrow zwyšichu. Tehdy zatwarištej so dwaj chóraj; twar zapłaći biskop Franc Lok. 1944 so pišćele kompletnje ponowichu a w lěće 1994 natwarichu so nowe pišćele (Budyskeje firmy Eule).
Zwony a časnik
Wotrowska cyrkej ma štyri wulke bronzowe zwony. Prěnja a štwórta pochadźatej z Drježdźanskeje lijernje Weinhold (1772); wonej matej serbske napismo. Druhi a třeći zwón zhotowištej so 1964 w Apoldźe w Schillingec lijerni.
Wěžowy časnik je z lěta 1929 a ma dwaj woclanej zwonaj.


text:
Google jo wjelike internetowe pśedewześe, kótarež jo wósebnje znate pśez swóju pytawu (pytańsku mašinu). Pśedewześe financěrujo se głownje pśez wabjenje. Wažnu rolu grajo pśi tom rědowanje wótkazow na boki, w kótarychž se wót wužywarja pytane słowa namakaju. Głowne sedło Google jo w Mountain Viewje w Kaliforniskej. Załožyło jo se pśedewześe 7. septembra 1998 wót Larryja Paga a Sergeyja Brina. Hyšći samski źeń stej pśinjasłej prědnu testowu wersiju programa na mark a samske lěto jo šła pytawa oficialnje do seśi.
Z Wikipedije


text:
Praha
Praha (amtski: Głowne město Praha; česki Hlavní město Praha) jo stolica a samostatny wobwod Českeje. Lažy pśi rěce Wołtawa a jo z wokoło 1,18 milionami wobydlarjami na 496 km² pó wobydlarjach nejwětše město a kulturelne kaž teke ekonomiske srjejźišćo kraja.
Wokolina města jo ze starodawna gusće zasedlona. Wót 6. lětstotka su Słowjany w tamnjejšych stronach žywe. Pó natwarjenju dweju hradow pśez Přemyslidow w 9. a 10. lětstotku pśišli su žydojske a nimske wikowarje do kraja. Wokoło 1230 jo se Praha z rezidencowym městom kralojstwa Čechy stawała a w 14. lětstotku ako rezidencowe město Swětego romskego mócnarstwa ze kulturnym srjejźišćom srjejźneje Europy. W Praze jo se w lěśe 1348 prědna uniwersita srjejźneje a pódzajtšneje Europy załožyła. Pśez lětstotki jo Praha multikulturelne město była, w kótaremž su se česke, nimske, žydojske a dalše kultury zmakali. Tak mjenjowane „Złote město“ jo až do źinsajšnego harmoniskego, pśedewšym barokowego a gotiskego raza.
Teke za Serbow jo była Praha ako stojnišćo Serbskego seminara, wukubłanišća serbskich katolskich duchownych, uniwersitne město a wót lěta 1918 ako stolica susedneje Čechosłowakskeje resp. Českeje wažny kulturny a politiski centrum.
Partnarske města[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- Hamburg, Nimska (1990)
- Frankfurt nad Mohanom, Nimska (1990)
- Chicago, USA (1990)
- Nürnberg, Nimska (1990)
- Sankt Petersburg, Ruska (1991)
- Phoenix (Arizona), USA (1992)
- Moskwa, Ruska (1995)
- Berlin, Nimska (1995)
- Kyoto, Japańska (1996)
- Paris, Francojska (1997)
- Taipei, Taiwan (2001)
- Brüssel, Belgiska (2003)


text:
La Marseillaise je narodna hymna Francoskeje. W francošćinje woznamjenja La Marseillaise marseilleska. Tekst je strasbourgski hejtman Claude Joseph Rouget de Lisle (1760–1836) w lěće 1792 spisał, praja, w rewoluciskej periodźe Francoskeje. Spěw najprjedy mjenowa Chant de Guerre pour l'Armée du Rhin (wójnski spěw Rynowej Armeji); w lěće 1792 su marseillescy regimentarjo do Parisa pochodowali, spěwajo tutón spěw, kotryž su Parisčenjo pozdźišo do La Marseillaise přemjenowali. Francoska adoptowa ju jako narodnu hymnu k prěnjemu razej w lěće 1795 (Prěnja Francoska Republika); wot lěta 1879 je zaso narodna hymna.
Spěw wobsteji ze sydom štučkow, wot kotrychž bu sedma pozdźišo spisana. Dźensa so jenož hišće tři spěwaja (prěnja, šesta a sedma).
Kapitl z Sternstunden der Menschheit wot Stefana Zweiga ma jako tema nastaće Marseillaise.


text:
Baleary
Baleary (katalański Illes Balears, špański Islas Baleares) su k Špańskej słušeca kupka kupow a špańska awtonomny region w pódwjacornem źělu Srjejźnego mórja. Awtonomny region wopśimjejo pěś wobsedlonych kupow Mallorca, Menorca, Ibiza, Formentera a Cabrera kaž teke 146 njewobsedlonych kupow. Nejwětša kupa jo Mallorca z płoninu wót 3.620 km²; cełkowna płonina jo 4.992 km². Kupy su mjaz 90 a 200 km zdalone wót špańskeje twardej zemi.
Amtskej rěcy stej katalańšćina a špańšćina, mjaztym až eksistěrujo na kuždej kupje domorodny dialekt katalańšćiny, kaž na pśikład Ibizenk na Ibizi.