text:
Interview z Jan Slack, předsydku towarstwa Texas Wendish Heritage Society
W zamórskich krajach skutkuja tři serbske towarstwa: Texas Wendish Heritage Society (Texaske towarstwo serbskeho herbstwa) w USA kaž tež Wendish Heritage Society Australia (Towarstwo serbskeho herbstwa w Awstralskej) a Wend/Sorb Society of South Australia (Serbske towarstwo w Južnej Awstralskej) w Awstralskej. Trudla Malinkowa je so předsydkow Jan Slack a Betty Huf kaž tež předsydu Lyall Kupke za skutkowanjom towarstwow prašała.
W Texasu wobsteji serbske towarstwo Texas Wendish Heritage Society. Hdy je so załožiło, štó bě załožer a kajki bě zaměr?
Logo towarstwa Texas Wendish Heritage Society
W lěće 1971 chcyše pjeć serbskich žonow z kónčiny wokoło Giddingsa zarjadować stejišćo na folklornym festiwalu Texas Folklife Festival w San Antonio, zo bychu móhli ludźom rozprawjeć wo swojim serbskim herbstwje a wo stawiznach Serbina. Festiwal wotměwa so kóžde lěto na teritoriju University of Texas při Institute of Texan Cultures (Institut texaskich kulturow) w San Antonio. Skupiny, kiž chcedźa so na festiwalu wobdźělić, dyrbja formelnje organizowanu etnisku skupinu abo towarstwo reprezentować. Naše pjeć žonow njesmědźachu so 1971 wobdźělić, dokelž tajku skupinu njereprezentowachu. Tak załožichu 1972 Wendish Culture Club (Serbski kulturny klub), zo bychu so samsne lěto na festiwalu wobdźělić móhli – a wuzwolichu sebje samych jako zastojnicy młodeje organizacije: Lillie Moerbe Caldwell, předsydka; Emma Wuensche, městopředsydka; Frieda Wendland, zapisowarka; Laura Zoch, druha zapisowarka; a Gertrude Mitschke, pokładnica.
Pśed krotkim jo Norbert Christoph Eckstein ze Schnaittacha w Bayerskej na woglěźe w Budyšynje był. Katrin Čornakec jo se ze za serbsku rěc se górjecym rozgranjała.Móžośo se našym cytarjam skrotka pśedstajiś?
Dobry źeń! Mě se groni Norbert Christoph Eckstein. Bydlim něźi pěśnasćo lět w małej wjasce blisko Nürnberga a źěłam na wušem krajnem sudnistwje. Lěcrownož som se w Pólskej naroźił, lažy mója domownja wšak w měsće Regensburg, źož som swójo źiśetstwo a młoźinski cas pśežywił.Wobkněžyśo źaseś rěcow a cośo dalšne dwaźasća nawuknuś. Wótkul pśiźotej Waš zajm a Waš talent za rěcy? Kak resp. z kótarymi srědkami rěcy wuknjośo?
Haha! Něnto sćo tšochu spśegnawali, ale źěkuju se Wam za kompliment. W běgu žywjenja som młoge metody wopytał. Gramatiku dejm faktiski zaměrnje wuknuś, ale słowa mógu sebje nejlěpjej markowaś, gaž cytam kniglicki a casopise za źiśi. Z barwojtymi a wjasołymi wobrazkami mógu wjelgin spěšnje a efektiwnje asociacije twóriś. W rěcach som južo pśecej dobry był, som pak matematiski njewobdarjony. Licby a licenje su za mnjo pšawy horor! Matematiki dla njamam abituru. Som se pótakem rozsuźił za wukubłanje ako korespondent za engelšćinu a francojšćinu. Tegdy jo to za mnjo jadnučka alternatiwa była.
Interview z Betty Huf, předsydku towarstwa Wendish Heritage Society Australia
W zamórskich krajach skutkuja tři serbske towarstwa: Texas Wendish Heritage Society (Texaske towarstwo serbskeho herbstwa) w USA kaž tež Wendish Heritage Society Australia (Towarstwo serbskeho herbstwa w Awstralskej) a Wend/Sorb Society of South Australia (Serbske towarstwo w Južnej Awstralskej) w Awstralskej. Trudla Malinkowa je so předsydkow Jan Slack a Betty Huf kaž tež předsydu Lyall Kupke za skutkowanjom towarstwow prašała.W zwjazkowym staće Victoria wobsteji serbske towarstwo Wendish Heritage Society Australia. Hdy je so załožiło, štó bě załožer a kajki bě zaměr?
Naše towarstwo je so 1986 załožiło jako Sorb Committee in Victoria (Serbski komitej we Victoriji). Bě to wotnožka cyłoawstralskeho serbskeho komiteja, kotrehož prezident bě Paul Noack a kiž skutkowaše we wobłuku GDR Friendship Society (Towarstwo přećelstwa z NDR). Wotnožku serbskeho komiteja za stat Victoria nawjedowaštaj farar Kevin Zwar jako předsyda a John Noack jako zapisowar a pokładnik. Zaměr załožićelow bě spěchować wědomje wo serbskich stawiznach, serbskej kulturje a serbskim herbstwje. Što wšo k tomu słuša, je w našich wustawkach z lěta 1995 zapisane, na přikład: spěchowanje publikacijow wo Serbach a stawiznach serbskich swójbow, pytanje a zawěsćenje historiskich fotow a dokumentow, wuwiwanje wuměny ze serbskimi kónčinami w Awstralskej, Texasu a Łužicy, spěchowanje serbskeho kulturneho turizma.
Interview z Lyall Kupke, předsydu towarstwa Wend/Sorb Society of South Australia
W zamórskich krajach skutkuja tři serbske towarstwa: Texas Wendish Heritage Society (Texaske towarstwo serbskeho herbstwa) w USA kaž tež Wendish Heritage Society Australia (Towarstwo serbskeho herbstwa w Awstralskej) a Wend/Sorb Society of South Australia (Serbske towarstwo w Južnej Awstralskej) w Awstralskej. Trudla Malinkowa je so předsydkow Jan Slack a Betty Huf kaž tež předsydu Lyall Kupke za skutkowanjom towarstwow prašała.
W zwjazkowym staće South Australia wobsteji serbske towarstwo Wend/Sorb Society of South Australia. Hdy je so załožiło, štó bě załožer a kajki bě zaměr?
Towarstwo staj załožiłoj Bev Hall a Paul Noack w lěće 1986 w Adelaide. Bev bě wučerka a Paul zastupjer dźěłarnistwa. Wonaj wutworištaj serbski podkomitej w towarstwje GDR Friendship Society (Towarstwo přećelstwa z NDR). Tutón komitej njebě jenož zajimowany na lokalnych serbskich stawiznach, ale tež na serbskej kulturje a na wuwiwanju poćahow ze serbskej domiznu a z Domowinu. Dźensa wobhladujemy jako swój nadawk, podpěrać Awstralčanow nastupajo serbske herbstwo, zo bychu wjace zhonili wo swojej kulturje, swojich korjenjach a swojich stawiznach w Europje a w Awstralskej.
Pó wobšyrnych twaŕskich źěłach we wustajaŕnjach jo se Słowjańske groźišćo Raduš kóńc awgusta 2020 nowo wótwóriło. Archeologowka Katharina Schmeiduch jo wót julija wědomnostna sobuźěłaśeŕka w muzeumje, kótaryž do města Wětošowa słuša. Katrin Čornakec jo se z njeju rozgranjała wó jeje wuwiśu, wó archeologiji a nadawkach na jeje nowem měsće statkowanja.Kak jo se Waša zagórjetosć za archeologiju zbuźiła?
Mójej starjejšej w Barlinju stej měłej stare wěcy a meble. Z nima som teke pśecej rada do muzejow šła, wónej pak njejstej žednogo archeologiju-spleena měłej. Weto smy byli na pśikład w Prignicy, aby sebje woglědali ten kralojski row wót Seddina. Abo dopomnjejom se na bagnowe śěła w Dolnosakskem krajnem muzeju w Hannoverje. Mimo togo som z nima cesćej była na srjejźowěkowych markach a stakim pśistup do toś teje sceny dostała. Mój zajm za starodawne wěcy njejo žednje pópušćił. Togodla som se rozsuźiła za studium archeologije na Lichej uniwersiśe w Barlinju. Pópšawem som kśěła pśecej wence źěłaś, sama pytaś za namakankami a je na swětło pśinjasć, dokumentěrowaś a wó tom pśemyslowaś. A pśez wurywanja za cas mójogo studiuma, źož som źěłała we wuglowych jamach a we wobceŕku nastawajuceje trase za płun OPAL a Łužycu bližej zeznawała, som starcyła na temu zukowe šćerkotawy (Tonrasseln). Wóni su byli pón teke tema mójogo magisterskego a mójogo doktorskego źěła, kótarež něnto pišom.
8. oktobra 2020 wotewri so w Oblastní galerie Liberec wustajeńca z twórbami Maje Nageloweje. Katrin Čornakec je so z njej do toho wo wustajeńcy a wo jeje wuměłskim tworjenju docyła rozmołwjała.Maja Nagelowa (* 1959) Foto: archiw LND/Maćij BulankW oktobrje wotewri so w Oblastní galerie Liberec wustajeńca z Wašimi twórbami. Kak je tomu dóšło?
Christina Boguszowa ze Serbskeho muzeja ja namjetowała, we wobłuku »Serbskeho lěta w Liberecu« tež serbske načasne tworjace wuměłstwo prezentować a mje tamnišemu direktorej oblastni galerie LAZNĚ Janej Randáčekej jako wuměłču namjetowała. Poprawom běše za měrc, apryl zetkanje na městnje planowane, zo bych sej rumnosće wobhladała. Koronoweje krizy dla pak dotal tomu dóšło njeje. Wopyt na městnje pak je wažny za mnje, zo bych ideju za rumnostny koncept konkretizowała.
W januarje přednošowaše Leoš Šatava w Budyskim Serbskim instituće wo noworěčnikach w konteksće mjeńšinowych rěčow a rewitalizaciskich hibanjow. Wo tym bě Šatava tež w Rozhledźe 6/2018 pisał. Tu slěduja někotre dodatne prašenja.W zwisku z nowo- a maćernorěčnikami wobkedźbuje so wěsta dichotomija. Maće přikłady, kak rozeznawaja so ći, kotřiž su rěčnje z dźěćatstwa socializowani, wot tych, kotřiž su rěč na hinaše wašnje nawuknyli?
Hłowna dichotomija, kotraž płaći mjenje abo bóle powšitkownje, je, zo wužiwaja ći tak mjenowani tradicionelni abo stari maćernorěčni rěčnicy husto wobchadne abo dialektalne formy, kotrež su často přez majoritnu rěč wobwliwowane. Nawopak je rěč noworěčnikow, kotřiž su rěč w šuli nawuknyli, z linguistiskeho stejišća bóle čista, ale tež kusk sterilna a nima duch we sebi, kajkiž ma stara rěč. Rěč rozeznawa so tež po słowoskładźe. Tradicionelni rěčnicy wužiwaja husto požčonki abo kalki z majoritneje rěče a nawopak su nowi wužiwarjo husto purisća. Druha wěc je, zo sej tradicionelni husto njewaža, zo rěč wobknježa abo so samo za nju hańbuja; noworěčnicy su husto hordźi a samo trochu militantni rěč nastupajo. A hišće něšto třeće: Teritorialnje móžemy tradicionelnych rěčnikow husto na wěsty region wobmjezować. Noworěčnicy njejsu tak z wěstym regionom abo městnom zwjazani, su wšudźe žiwi.
Z wustajeńcu pokazuje w Halle rodźena fotografowka Yvonne Most, wnučka Sudetoněmki, foto-esejej ze serijow »Łužica« (2014) a »Dopomnjenja druhich« (2018). Twórby wobjednawaja koncept »domizna« a zhubjenje domizny přez brunicowu industriju abo jako dóńt Sudetskich Němcow.Čeje dopomnjenja chceće we wašej seriji »Dopomnjenja druhich« z kameru zapopadnyć?
Spočatna ideja bě ta, w mojej swójbje wo tehdyšim dóńće a z nim zwisowacymi sćěhami wućěrjenja slědźić. Po někotrych rozmołwach pak pytnych, zo sćěhuju dopomnjenja druhich a zo je z wěstym wotstawkom wobhladuju. Dokelž njejsym tute ćělne a psychiske dožiwjenja sama na sebi nazhoniła, někotražkuli błuzna pak so přez generacije dale dawa, rěču wo dopomnjenjach druhich a spytam z wobrazami na nje pokazać.Běše to takrjec wosobinski motiw, kiž je was k seriji pohnuł. Hdy sće začuwała, zo chceće tutu temu intensiwnišo wobdźěłać?
Njemějach tón znaty »wěsty wokomik«. Běše to lěpje prajene žadosć, wjele lět po smjerći mojeje wowki chcyć wědźeć, kak a hdźe je wona žiwa była. Tak dojědźech sej prěni raz do jeje ródneje wsy. Jako před jeje tehdyšej chěžku stejach, so kruh začini. Jako loni 2019 moja fotowa kniha »Dopomnjenja druhich« wuńdźe, by wona swoje stote narodniny měła. Tutón připad njebě planowany, ale začuwam to jako magiski čas.
Loni w lěću je w Ludowym nakładnistwje Domowina wušła zhromadna kniha Měrany Cušcyneje (MC), Róže Domašcyneje (RD) a Měrki Mětoweje (MM) z rjećazowej basnju »znaki pominaki kopolaki«. Kóžda awtorka je za nju třinaće třinaćelinkowych tekstow lyriskeje prozy napisała.Něšto mi w lěću, jako knihu k prěnjemu razej čitach, scyła tak napadnyło njeje, štož pak mi nětko při pancatym wjedrje za to ćim bóle do wočow bije. Mjenujcy, zo maja teksty za mnje tajki słónčny, lěćny raz, byrnjež so to přeco jasnje njewuprajiło. Bě to wotpohlad?
RD: Najskerje zwisuje to z tym, zo započnjemy z pućowanjom w słónčnym Budyšinje a tam našu kołojězbu tež zaso skónčimy. A tute słónco maš potom w pomjatku, štož so najskerje přez cyłu knihu ćehnje.
MM: Za sebje bych wšak prajiła, zo njejsym swoje teksty w žanej atmosferje melancholije pisała. Tohodla je tajka słónčna atmosfera poprawom wot samo nutřka.
MC: Mi so porno tomu njezda tajka słónčna atmosfera w mojich tekstach być. W nich jewja so wěste werby, kotrež so na ćopłotu poćahuja, kaž na přikład ›wohrěwachu poslešća‹. Ale zo słónco dominuje, njebych rjekła.
Tute »rasowědne« přepytowanja wotměwachu so w 1920tych a 1930tych lětach we Łužicy. Započachu so hižo do přewzaća mocy přez nacionalsocialistow a wotpowědowachu tehdyšemu duchej časa w antropologisko-medicinskim slědźenju. Rasowa teorija bě jedna z teorijow, z kotrymiž wědomosć tehdy dźěłaše. Započinaše so hižo w 19. lětstotku a mjez wědomostnikami jewi so tež wulke mjeno Rudolf Virchow. Znaty medicinar je rasowědne přepytowanja přewjedł a hižo Łužicu sobu wobkedźbował. Hladajo na přiběracy nacionalsocializm dóstachu přepytowanja w mjenowanych lětach přidatnu politisku dimensiju.
Lětsa so Arnošta Mukowa »Statistika Łužiskich Serbow« prěni raz w němskej rěči spřistupni – a to w digitalnej formje kaž tež jako kniha. Wo tym smój so z přełožerjom-wobdźěłarjom Robertom Lorencom z Wuježka rozmołwjałoj.Po 133 lětach je so »Statistika« prěni raz do němčiny přełožiła.
Ličby same běchu hižo w Černikowej studiji z 1950tych lět čitać. Nimo toho so přeco zaso wurězki němsce wozjewichu, na př. wot Marka Grojlicha abo wot Měrćina Wałdy. Tež Frank Förster je material tu a tam za knihu wo brunicowej kónčinje wužił. Ale dospołnje přełožiła so dotal njebě. Sym to we wobłuku wědomostneho projekta »Sorbenwissen« přewzał a zwoprědka bě tež ćišćane wudaće planowane.
Sam běch na tekst storčił, jako mějach nadawk, Försterowu knihu »Verschwundene Dörfer« znowa wudać. Bohužel dyrbjach někotre wjeski dodać. Jako čitach Mukowy zapisk wo Rogowje, pytnych, kajka fascinowaca kniha to je. Myslach sej, zo dyrbjeli ju na kóždy pad tež němskorěčni Łužičenjo a fachowa zjawnosć na wědomje brać.Čehodla je to 133 lět po wuńdźenju wažne? Wšitko, štož Muka wopisuje, je we wjetšinje wsow hižo zašło. Husto so tam scyła hižo serbsce njerěči.
Hdyž woteběra ličba ludźi, kiž serbsce rěči abo znajmjeńša rozumi, što činimy z hoberskim pokładom serbskeje literatury a publicistiki? Hižo dlěje so centralne teksty tež za němskorěčne čitarstwo spřistupnjeja, na přikład w rjedźe »Serbska biblioteka«. K tutym centralnym tekstam słuša tež »Statistika«, najskerje najbytostniši tekst, kotryž je hdy něchtó wo pózdnim 19. lětstotku we Łužicy spisał. Wona słuša jako wěda a tež studija wo nastaću a přeměnjenju identity k zakładnej wědźe kóždeho, kiž so tu na wěstym niwowje ze swojimi stawiznami zaběra. Dypk. Tući čitarjo so snadź přeco jako Němcy njedefinuja, ale na př. jako Serbja, kiž krok k rěči hišće zmištrowali njejsu. Tohodla je bytostne, zo přińdźe do teje rěče, w kotrejž wjetšina dźensniši dźeń komunikuje, hačrunjež by so Muka prawdźepodobnje mjerzał, zo je to scyła trěbne. Z teksta móžeš wučitać, kak so z Mukoweje perspektiwy kultura přeměnja, kak ludźo na industrializaciju reaguja atd. To w žanym nastupanju objektiwny tekst njeje! Ale tež to je wažne, hdyž so přeco wo »lětstotki trajacym měrliwym susodstwje Němcow a Serbow« rěči, wosebje rady tež wot němskich rěčnikow.
Wot 4. do 7. julija wotměje so 13. mjezynarodny folklorny festiwal »Łužica« w Budyšinje, Hochozy a Chrósćicach. Rozhlad je so z Markom Kowarjom rozmołwjał, kotryž organizaciju festiwala wot spočatka w lěće 1995 nawjeduje.Kotre skupiny směmy lětsa na festiwalu dožiwić?
Skupiny z Pólskeje, Georgiskeje, Čěskeje, ze Saratowa w Ruskej, Hrodowskich Chorwatow z Awstriskeje a prěni raz na našim festiwalu skupiny z Peruwa, Boliwiskeje, Algeriskeje a Nepala.Prócujeće so při planowanju wo konkretne skupiny kaž wo słowjanske abo tajke z europskich mjeńšin?
Haj, jich mamy přeco pódla. Pak nam skupiny pisaja, zo bychu so rady wobdźělili, pak namjetuja je naše serbske folklorne skupiny a my so zaměrnje naprašujemy. Zakładnu zestawu wudospołnjamy dale ze skupinami, kiž su z dalšeho kontinenta abo so po hudźbnej barbje a temperamenće wot zbytka rozeznawaja. Program ma być wotměnjawy a pod wuměłskim aspektom wuwaženy. Sylnje prócujemy so wo zastupjerjow mjeńšinow.Kak wupada powabjenje a namjetowanje skupinow?
Někotre skupiny hladaja do CIOFF-protyki a naprašuja so pola zarjadowarjow wšelakich festiwalow. Hdyž so skupina do koncepta hodźi, abo hdyž ju hišće měli njejsmy, sćelemy jej naprašnik. Z nim přepruwujemy, hač wotpowěduja wuměnjenjam organizacije CIOFF: originalny hudźbny přewod, předstajenje drastowych regionow, zapřijeće spartow reje, spěw a hudźba. Nimo toho sćelu nam skupiny wobrazowy a widejowy material. Potom rozsudźimy, hač skupinu do programa přiwozmjemy.
W Budyskim Serbskim muzeju zahaji so 26. meje projekt »Wobrazy krajiny. PŘECHOD 03«. Hač do lěća 2020 pućuje wustajeńca wizuelneho wuměłstwa po štyrjoch muzejach we Łužicy a Korutanskej. Na přihotach bě direktorka muzeja w Slovenj Gradecu dr. Andreja Hribernik wobdźělena.Nawjedujeće Korošku galeriju likovnih umetnosti (Korutansku galeriju tworjaceho wuměłstwa) w Slovenj Gradecu, muzej načasneho wuměłstwa.
Mějachmy zbožo, zo su stawizny w Słowjenskej decentralny kulturny poskitk spěchowali a zo mamy tež zwonka wulkich centrow jara dobre muzeje. Naš muzej wobsteji wot lěta 1957 a ma zajimawu mjezynarodnu a narodnu zběrku. Muzej je zjawny a spěchuje so předewšěm wot ministerstwa a zdźěla wot gmejny. Spřistupnjamy zjawnosći načasne wuměłstwo ke kompleksnym prašenjam a temam.Pokazujeće potajkim słowjenske kaž tež mjezynarodne wuměłstwo.
Haj. To je ze stawiznami muzeja zwjazane. Přez štyri mjezynarodne wustajeńcy pod patronatom Zjednoćenych narodow wot 1960tych lět docpě muzej po cyłej Juhosłowjanskej wulki wuznam. Wuměłcy a kuratorojo běchu namołwjeni, dźěła za wustajeńcy zapodać. Mjez tehdyšimi wobdźělnikami su wuznamne mjena kaž Victor Vasarely, Henry Moore a Ossip Zadkine, ale tež wažni wuměłcy z Juhosłowjanskeje. Tute wustajeńcy zaměstnichu naš muzej na juhosłowjanskej a mjezynarodnej kulturnej karće. Jeho nastaće bě jónkrótne: Muzej w małym měsće wuhotowa mjezynarodne wustajeńcy w njewšědnje wulkim wobjimje, twarjenje muzeja bu 1966 za wustajeńcu nowotwarjene, wotewrjenje přenjese so po cyłej Juhosłowjanskej w telewiziji.
Lěto 2019 je Mjezynarodne lěto indigenych rěčow. Jedna z organizatorkow lěta je Rejzka Lipičec, kotraž dźěła wot lońšeho jako projektna sobudźěłaćerka pola UNESCO w Parisu.Móžeće něšto k pozadkej tutoho UNO-projekta rjec?
W kóždym lěće proklamuje Organizacija zjednoćenych narodow (UNO) lěto pod wěstej temu. W lěće 2016 schwali Hłowna zhromadźizna UNO rezoluciju, kotraž wuwoła lěto 2019 jako Mjezynarodne lěto indigenych rěčow (IYIL 2019). Kubłanska, wědomostna a kulturna organizacija UN (UNESCO) dósta nadawk je organizować. Rezolucija bazuje na poručenju Stajneho foruma za indigene prašenja (UNPFII), kotryž je centralna koordinowaca instanca w zwisku z prašenjemi a prawami indigenych ludow swěta. Do njeho powołuja organizacije indigenych ludow a knježerstwa kóždej dwě lěće 16 njewotwisnych ekspertow.
Lětuše mjezynarodne lěto chce na kritiske rizika skedźbnić, kotrymž su indigene a domoródne rěče wustajene kaž tež na jich wuznam na polu wuwića, wujednanja, zamołwiteho knježenja a skrućenja měra w swěće.Što su konkretne naprawy?
Mjezynarodne lěto indigenych rěčow wusměrjuje so na pjeć klučowych polow a naprawow. Sprěnja je to zesylnjenje zrozumjenja wo indigenych rěčach kaž tež wujednanje a mjezynarodna zhromadnosć. Druhe ćežišćo je tworjenje přihódnych wuměnjenjow za wuměnu a rozšěrjenje wědy wo připóznatych postupowanjach na polu indigenych rěčow. Třeća naprawa je integracija indigenych rěčow do standardizacije. Štwórta naprawa je wutworjenje nowych kapacitow, na přikład přez dźěłarnički, treningi abo seminary. A pjata je róst a wuwiće towaršnosćow přez wuwiće a přiswojenje noweje wědy.
Wot lěta 2001 njebě najskerje žane wusyłanje Wuhladka bjez přinoška z filmoweho studija bratrow Pětra a Stefana Symankec. Z Pětrom Symankom so rozmołwjachmoj wo serbskim filmje a telewiziji, powołanskich pućach a dwurěčnosći. Rozmołwa je dwurěčna – redaktor rěči serbsce, filmowc němsce.Kak sy k filmowanju přišoł?
Chcych prěnjotnje biologiju abo lěsnistwo studować, dokelž sym so přeco hižo za přirodu zajimował. Sym wotrostł we Wojerecach, staršej staj pak w 1970tych lětach małku chěžku kupiłoj, blisko Łupoje wosrjedź lěsa. Pytaštaj za alternatiwu k městu, přetož tehdy tež wulce do dowola jězdźić njemóžachmy. Přez to dóstach zawěsće poćah k přirodźe. A potom mějachmoj – bratr a ja – z knjezom Natušku jara dobreho wučerja biologije, kiž je naju sylnje wobwliwował.
Studij biologije zwisowaše pak tehdy ze zastupom do strony a třomi lětami we wójsku, štož nochcych. Tuž praještaj staršej: »Studuj tola zubnu medicinu!« To je drje tež tróšku biologiske ... A tak sym 1988 w Berlinje ze zubnej medicinu započał. Přirodnu fotografiju sym tehdy hižo jako hobby činił. Po politiskej změnje mějachmoj z bratrom naraz móžnosć, sej kameru kupić.


c: text/html

text:
W Slepjanskej gmejnje wola 1. nowembra noweho wjesnjanostu, dokelž so dotalny, Reinhard Bork, z 69 lětami na wuměnk poda. Jedyn z dweju kandidatow za tele zastojnstwo je 44lětny Mathias Lampe (AfD). Wot lěta 2001 bydli wón jako samowukubłacy nan ze swojim 17lětnym synom w Slepom. Wón je ćěsliski mišter, nawoda Slepjanskeho hońtwjerskeho drustwa a čłon pruwowanskeje komisije za ćěsliskich mištrow Choćebuskeje rjemjeslniskeje komory. Andreas Kirschke je so z nim rozmołwjał.
Čehodla chceće so z wjesnjanostu stać? Što was motiwuje?
M. Lampe: Mje motiwujetej krute přeswědčenje a sylna wola so aktiwnje za wobydlerjow zasadźować. Posylnił je mje při tym wuběrny wuslědk při komunalnych wólbach w meji 2019. Sym tehdy najwjace přihłosowanja wobydlerjow Slepoho dóstał.
Kotre nazhonjenja sobu přinjeseće?
M. Lampe: Hižo do swojeje kandidatury za gmejnsku radu sym kóždu składnosć wužił a so w prašenjach komunalneje politiki informował. Podpěrował je mje při tym komunalnopolitiski rěčnik frakcije AfD w Sakskim krajnym sejmje Ivo Teichmann.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Budyšin (CS/SN). Prašenje, čehodla ludźo medijam hižo njedowěrjeja, je dale chětro aktualne. Tole pokaza so we wulkim wothłosu na přeprošenje na Budysku akademiju wčera wječor. Wulka žurla kubłanišća bě kopata połna, jako so Ine Dippmann, sakska krajna předsydka Zwjazka žurnalistow Němskeje (DJV), k tomule prašenju wupraji.
Najprjedy raz Ine Dippmann zwěsći, zo njemóžeš wo „tych“ medijach rěčeć. Jich spektrum je hoberski a narěči ludźi wšeho politiskeho nastajenja, wot prawicarskeho hač do lěwicarskeho zmyslenja. Po naprašowanjach je dowěra wobydlerjow tomu wotpowědnje rozdźělna: Tak je dowěra do nowiny Bild a do socialnych medijow skerje snadna. Porno tomu ludźo lokalnym nowinam bóle wěrja.


text:
Delanska gmejnska rada so nachwilnje do wuskosćow dóstała
Ralbicy (JK/SN). Gmejnska rada Ralbicy-Róžant je na wčerawšim posedźenju swojeho swěrneho čłona Michała Šołtu (Swobodne wolerske zjednoćenstwo Delany) z čestnohamtskeho skutkowanja w gmejnskim parlamenće rozžohnowała. Po wjac hač 30 lětach dźěła w zastupnistwje gmejny, z toho wjacore lěta jako zastupowacy wjesnjanosta, so Šołta nětko na zasłuženy wuměnk poda.
Za spomóžne skutkowanje na dobro komuny dźakowachu so jemu wjesnjanosta Hubertus Ryćer (CDU) runje tak kaž zastupjerjo wšitkich w gmejnskej radźe zastupjenych frakcijow. Michała Šołtu wuznamjenja wosebje jeho měrne, posrědkowace a wujednawace wašnje, štož je so na mnohe rozsudy gmejnskeje rady pozitiwnje wuskutkowało. Jako jeho naslědnika zawjazachu Konječana Křesćana Gruhna (Swobodne wolerske zjednoćenstwo Delany), kiž ma tohorunja hižo wjacore lěta nazhonjenja w čestnohamtskim dźěle jako gmejnski radźićel.


text:
Delany (krajina)
Delany su krajina w zapadnym dźělu Hornjeje Łužicy a tworja sewjerny, niže ležacy a wjetši dźěl katolsko-serbskeho kraja při delnim běhu Klóšterskeje wody.
Jako so reformacija srjedź 16. lětstotka tež we Łužicy přesadźi, wostachu tute wjeski, w kotrymž wukonješe klóšter Marijina hwězda ležownostne knjejstwo, katolske. Tuta „katolska kupa“ na něhdyšim klóšterskim teritoriju wobsteji mjenje abo bóle hač do dźensnišeho a předstaji jadrowu kónčinu serbskeho sydlenskeho ruma, mjeztym zo so serbšćina we wokolnych ewangelskich wosadach hač do druheje połojcy 20. lětstotka zhubješe.
Klóšterski teritorij na woběmaj brjohomaj Klóšterskeje wody wobsteješe z bóle hórkateho južneho a chětro płoneho sewjerneho dźěla. Mjeztym zo profitowachu burja w Horjanach na juhu wot płódnych hlinojtych pódow Hornjołužiskich honow, bě póda w Delanach bóle pěskojta a powšitkownje mjenje płódna. Mjez woběmaj kónčinomaj wobsteji – nimo sociokulturnych a hospodarskich rozdźělow – wěsta konkurenca, kotraž so mjez druhim w přisłowach a žortach wotbłyšćuje.
Do Delan słušeja wšitke katolske wjeski w gmejnach Kulow a Ralbicy-Róžant, a nimo toho tež Pěskecy, Koslow a Jitk.


text:
Wykonawcy na literkę „N”
Jan Jakub Należyty - Moje dzieciństwo, muz. i sł. Jacques Brel, tł. polskie Jan Jakub Należyty, CD Jan Jakub Należyty
Jan Jakub Należyty - Najlepsza woda z kałuży, muz. i sł. Jan Jakub Należyty, CD Jan Jakub Należyty
Jan Jakub Należyty - Nie opuszczaj mnie, muz. i sł. Jacques Brel, tł. polskie Jan Jakub Należyty, CD Jan Jakub Należyty
Jan Jakub Należyty - Romans dramaturgiczny, muz. i sł. Jan Jakub Należyty, CD Jan Jakub Należyty
Jan Jakub Należyty - Tamtych miłości anioł stróż, muz. i sł. Jan Jakub Należyty, CD Jan Jakub Należyty *
Krzysztof Napiórkowski - Drży i faluje, uz. Szymon Orłowski, Maciek Wróbel, sł. Zbigniew Herbert, CD Granie Herberta
Krzysztof Napiórkowski i Grzegorz Turnau - Na ulicach, muz. i sł. Krzysztof Napiórkowski, CD Introspekcja *
Krzysztof Napiórkowski - Optymistycznie, muz. i sł. Krzysztof Napiórkowski, CD Introspekcja
Krzysztof Napiórkowski - Zima, muz. Krzysztof Napiórkowski, sł. Aniela Agata, Krzysztof Napiórkowski, CD Introspekcja
Jaromir Nohavica - Koszulka, muz. i sł. Jaromir Nohavica, CD Moje smutné srdce *
Jaromir Nohavica - Peterburg, muz. i sł. Jaromir Nohavica, CD Divne stoleti
Jaromir Nohavica - Pijte vodu, muz. i sł. Jaromir Nohavica – CD Tři čuníci
Jaromir Nohavica - Sarajevo, muz. i sł. Jaromir Nohavica, CD Divne stoleti *
Jaromir Nohavica - Těínská, muz. i sł. Jaromir Nohavica, CD Divne Stoleti
No To Co - Te opolskie dziouchy, mel. lud, sł. Piotr Janczerski
Bogusław Nowicki - Cel Atlantyda, muz. i sł. Bogusław Nowicki, CD Oceany
Bogusław Nowicki - Oceany, muz. Stanisław Szczyciński, sł. Bogusław Nowicki, CD Oceany *
Bogusław Nowicki - To jest ballada, muz. i sł. Bogusław Nowicki, CD Oceany
Bogusław Nowicki - Wirujący dom, muz. i sł. Bogusław Nowicki, CD Oceany
Bogusław Nowicki - Zaspany liryk, muz. i sł. Bogusław Nowicki, CD Oppium życia
Krzysztof Nurkiewicz - Ballada o chomiku, muz. i sł. Krzysztof Nurkiewicz, CD Oppium życia *
Krzysztof Nurkiewicz - Ballada o złej dziewczynie, muz. i sł. Krysztof Nurkiewicz
Krzysztof Nurkiewicz - Bardziej, muz. i sł. Krzysztof Nurkiewicz, CD Piosenki sercem pisane / CD Bardziej *
Krzysztof Nurkiewicz - Dla aromatu, muz. i sł. Krzysztof Nurkiewicz, CD Bardziej *
Krzysztof Nurkiewicz - Na krawędzi, muz. i sł. Krzysztof Nurkiewicz, CD Do utraty snu
Krzysztof Nurkiewicz - Ociupinka, muz. i sł. Krzysztof Nurkiewicz, CD Do utraty snu
Krzysztof Nurkiewicz - Za karczycho, muz. i sł. Krzysztof Nurkiewicz, CD Do utraty snu *
Krzysztof Nurkiewicz - Za jedną strunę, muz. i sł. Krzysztof Nurkiewicz


text:
Co roku wybiyro sie jedna rodzina, kero łostaje obdarowano na świynta. We tym roku we Chorzowie szponsor sie wycofoł i co? I do akcji wkroczoł Niybieski Świynty Mikołoj – Szymon Michałek.
Szymon cy inaczyj Simon to swój chop. Znajom go chyba wszistkie bajtle co łażom na Cicho 6. To łon łorganizuje akcja Niybieski Bajtel i to łon mocno działo na rzecz nowygo sztadionu Ruchu. Łostatnio uruchamio tyż projekt Cicha6.com
Jakby niy jego zaangażowanie to rodzina co miała dostać Szlachetno Paczka łostałaby ze niczym, ale Simon na to niy móg pozwolić. We niyspełna tydziyń nazbiyroł prezynty i kwota gotówki żeby rodzina miała świynta udane.
„Darów nazbiyrali my tyla, że somy zaskoczone. Wiedziołech, że sie akcja udo, ale jestech fest miło zaskoczony tym jak ta akcja udało sie przeprowadzić. Ponad 3000 zł we gotówce, wiele darów rzeczowych. Kupili my kuchynka gazowo i butla. Somy fest wdziynczne kybicom za łokozanie serca, że je łotwarli na ta rodzina” – godoł Simon.
Rodzina fest sie cieszoła, na pewno chocioż trocha te świynta bydom mieli łosłodzone.
Za pomoc i syrce dziynkujymy:
Agnieszka Potoczny
Renata Hericht
Sklep Bella Storia
Stowarzyszenie Fajnie jest Pomagać
Izabela Klos
Pani Magda z Opola
Sebastian Ś
Agnieszka J
Marcin
Bobik
Adam ze Szczecina
Karol
Adam W
Grzegorz (Ekovolt)
Łukasz P
Marek S
Sebastian S
Piotr T
Patryk W
Mariusz F
Łukasz R
Dawid G
Robert L
Damian D
Adrian Z
Maciej G
Bartek P
Artur z francuskiej emigracji
Marek z wiślackiego Krakowa
Patryk O
Dawid B
Michał K
Bożena J
Renata H
i wszistkim anonimowym darczyńcom tyż wiylkie dziynki, a poniżyj filmik ze cołkij akcji:
własne / FB: Stadion dla Ruchu – Cicha6.com


text:
Naše dobropisy su wosebity dar za swójbu a přećelow. Hač hudźbne dźiwadło, rejowanske dźiwadło, wopyt baleta abo koncertow – darće wjeselo, bjez toho zo postajiće konkretne předstajenje. *
Wolće mjez štyrjomi motiwami:
Dobropisy dóstanjeće direktnje při tiketowej kasy Při Młynskich wrotach 3 w Budyšinje (wotewrjenske časy) abo we našim webshopje.
*Płaći za předstajenja ze Serbskim ludowym ansamblom jako zarjadowar. Wuwzate su wosebite posłužby (garderoba, programowy zešiwk, merchandisowe twory, přikusk a napoje atd.). Dobropisy njehodźa so wupłaćić.


text:
Vlad Ţepeş
Vlad Ţepeş (czytej Cepesz), mjanowany tyż Wład Palowńik, Vlad Drăculea, Drakula (rodz. 1431 we Sighişoara, um. 1476) – wołoski hospodar ze dynastyje Besarabůw. Wojowoł ze Turkůma, a znůmy je skirz tygo, co wele drůgi do swojij śedźiby we Târgovişte postawjůł pale ze nabitymi na ńe Turkůma. Turecki sułtůn, kej to uobezdrzoł, zarzůńdźůł uodwyrtka swojij armije. Ńyskorzi zaczły powstować powjarki uo jygo srogij uokrutnośći, podug kerych warzůł żywcym swoje uofjary, przibijoł bajtle do pjerśi matkům, a inksze. Uůne powjarki wykorzistoł brytyjski pisorz Bram Stroker, kery napisoł růman Dracula, we kerym przedstawjůł Ţepeşa jako wampjyrza.


text:
Budyšin. Najwšelakoriše prózdninske poskitki změja hač do kónca awgusta w Budyskim Serbskim muzeju. Štwórtk, 19. awgusta, póńdźe wot 10 hodź. wo Milčanow a słowjanski srjedźowěk. Daloko sahace stawizny wjedu wobdźělnikow do zažneho srjedźowěka – do časa zasydlenja Milčanow a Łužičanow. Kotre žiwjenske poměry knježachu, kak a čehodla twarjachu hrodźišća a što je k tomu wjedło, zo su Serbja dźensa narodna mjeńšina, su stołpy wodźenja. Zajimcy wobhladaja sej zawostanki słowjanskich prjedownikow a zamysla so z praktiskimi přikładami do tuteje časoweje doby. Přizjewjenja přijimuja pod telefonowym čisłom 0 35 91 / 2 70 87 00 abo e-mailnje pod .
Předawaja kartki za pop-operu


text:
Inkszo: Dychnij se!
Uzaś przelecioł dziyń i nie było czasu se nic dychnyć? Jedynoście na zygarze, a jeszcze ci nie trefiyło se siednyć do porzōndku?
Prziszło nōm żyć w czasach, kaj dycki trza sie śpiychać, coby ze wszyskim zdōnżyć, je coroz mynij czasu na spani, familijo, kamratów i dbani o sia. Bo przeca ôdpoczynek to je nic inkszego, jak dbani o sia! Niy do sie sztyjc tyrać i tyrać bez straty na zdrowiu i psychice.
Wysztaunuj se, kejsik ôstatni roz nie robiōłżeś nic. Ganc nic, żodnego telewizora, fejsa, komputera. Kej ôstatni roz eś siedzioł i marzōł o niebieskich mandlach? Nie pamiyncesz? To niedobrze, bo to je do twojigo mōzgu fest ważne. I do twojigo samopoczucio tyż! Szczynśliwi ludzie to wypocznyci ludzie! Widziołżeś kiedy jakigo zeszterowanego człowieka, kerymu dycko kajś sie śpiycho, godać, że je rod ze życio?
- Nojważniejszōm rzeczōm je spani. Chyba nie trza żodnymu tuplikować, jako to je, jak sie człowiek porzōndnie nie kimnie w nocy. Przi spaniu odpoczywo mózg i wszyski organy wewnytrzne, a ku tymu poprowio sie ôdporność organizmu i regyneruje sie skōra. Beztōż jak chcesz długo żyć w zdrowiu i bez zmyrszczek, dej se pozōr, coby dobrze spać. Choby te siedym godzin dziynnie!
- Ôbsztaluj se odpoczynek i konsekwyntnie trzimej sie planu. Pōł godziny na wieczōr yny na to, coby se dychnyć? Musi być i szyjn, wtynczos żodnych telefonów ani lotanio ze szmatōm po chałupie.
- Nie ôdkłodej odpoczynku na zaś. Nie yny na urlaubie noleży ci sie czas do sia, niych w pyńdziałek, wtorek czy sztwortek tyż sie znejdzie czas na wypoczynek. Twoja familijo i wszyjscy doôbkoła bydōm ci radzi, bo bydziesz spokojniejszy, ciyrpliwszy i sztabilniejszy emocjonalnie.
Bez ôdpoczynku ciynżko ô efektywność. Jak chcesz lepszyj radzić se z codziynnościōm, laba to je mus. Chcesz mieć zocne wyniki w robocie? Lepszo pamiyńć? Fajniejszo skōra i młody wyglōnd? Ôdpoczywej i porzōndnie spej. Nie podbijesz świata utropiōny i po piōntej szolce kafyju. W wypocznytym ciele mocny duch!
Małgorzata. Ślōnskŏ rajzowiczka spod Wodzisławia, frelka wrazidlatŏ i dociyrnŏ. Durch w gangu, rajzuje, furgŏ na paralotni, sztyjc kajś lŏce i pochŏ wiela wlezie. Przaje ślōnskij gŏdce, autōrka tekstów na Wachtyrz.eu i Inkszo.pl.


text:
Sobotu a njedźelu předstaja Serbski ludowy ansambl, chóraj Meja a Lipa, Sinfonietta Drježdźany a štyrjo solisća Korle Awgusta Kocorowy oratorij „Israelowa zrudoba a tróšt“. Bosćan Nawka je so z dirigentku a intendantku SLA Judith Kubicec rozmołwjał.
Knjeni Kubicec, što je najwjetše wužadanje hladajo na tutón wulkoprojekt?
J. Kubicec: Najćešo je terminy koordinować. Cyłkownje dźě 122 spěwarjow a hudźbnikow sobu skutkuje. Tež za kulisami je wjele ludźi zawjazanych. Wuzběhnyć chcu našich technikarjow a naše šwalče. Cyle wotpohladnje smy so za pisanosć rozsudźili: Kocor, kiž bě ewangelski, je twórbu za wšěch Serbow spisał. Tole wotbłyšćujo wustupitej lajskej chóraj w katolskej drasće a naši spěwarjo w Budyskej ewangelskej drasće. Dalše wužadanje je, zo bu chětro naročna twórba hakle jónu, dokładnje před 25 lětami, předstajena a je tuž skerje mjenje we wušach, hač na přikład „Nalěćo“.
Kak sće oratorij z telko sobuskutkowacymi nazwučowała?


text:
WUPISANJE ZA 35. SOKOŁSKI VOLLEYBALLOWY TURNĚR WO POKAL DOMOWINY
termin turněra: 01.04.2017
městnosć: sportowa hala na Budyskim Třělnišću
čas: 8 do 16 hodź.
zarjadowar: Serbski Sokoł z.t.
wuhotowar: Sokoł Budyšin z.t., Škit Budyšin, Mustwo 1296
kontaktna adresa: serbski-sokol(at)gmx.de
zaměr turněra: Pod sokołskim hesłom “Sportej a narodej - zdar!” chcemy so zetkać k lóštnemu sportowanju a wjesołej zabawje. Zdobom chcemy styki mjeze serbskimi volleyballistkami a volleyballistami a dalšimi sportowčemi a sportowcami skrućić a k popularizowanju Serbskeho Sokoła přinošować.
přeprošene mustwa: Na turněr su witane mustwa dotalnych turněrow a nowačcy. Volleyballowe cyłki z wukraja přeprosyć njebudźemy. Kóždy volleyballist/ka, kotryž/až so do jednoho mustwa zarjaduje, njech so w swójbje sportowcow derje čuje.
woprawnjeni hrajerjo: Turněr je ludosportowe zarjadowanje. Tohodla smědźa so na nim prěnjorjadnje hrajerjo/hrajerki ludosportoweje a wokrjesneje klasy wobdźělić. W jednym mustwje smě tež nastupić jedyn aktiwny nadwokrjesneje runiny. To płaći tež za volleyballistow, kiž su hižo raz na wobwodnej runinje abo wyše hrali. Za hrajerjow nad 45 lět njeje wobmjezowanja, za hrajerki pak scyła žane. Hrać smědźa wšitcy nad 16 lětami. Zawěsćić pře njezboža ma so kóždy wobdźělnik sam.
zestawa mustwow: Wobkedźbować ma so, zo přisłuša kóždemu mustwu znajmjeńša pjeć, maksimalnje dźesać hrajerjow/su měšane mustwa mužow a žonow dowolene/smě jednotliwc w běhu turněra nastupić jenož w jednym mustwje/ zo je zapłaćenje startoweho pjenjeza we wysokosći 20€ na konto Serbskeho Sokoła je zdobom zwjazowace přizjewjenje mustwa (konto: Kreissparkasse Bautzen, IBAN: DE31 8555 0000 1000 0983 77 / SWIFT-BIC: SOLADES1BAT, mějićel konta: Serbski Sokol z.t / pola wužiwanskeho zaměra prošu takle pisać: mjeno mustwa, zamołwity, mailowa adresa zamołwiteho), šulerske cyłki startowy pjenjez płaćić njetrjebaja
modus wubědźowanja: Konkretny modus je wot ličby přizjewjenych mustwow wotwisny a so při wulosowanju skupinow wozjewi. Hrać budźe so na čas. Městna so do poslednjeho wuhraja. Wysokosć saka: 2,43m
sudnicy: plan sudnikow/sudniskich cyłkow so z hrajnym planom wupowěsnje
hruby wotběh: Hala je wot 8 do 18 hodźin skazana. Zahajimy turněr 08.15 hodź. z witanjom, předkoło započnje so 8.30 hodź.. Po turněrje stej mytowanje dobyćerjow a zhromadna bjesada. Za ćělne zastaranje budźe wšo spřihotowane.
termin přizjewjenja: 31. december 2016. Při přepokazanju startoweho pjenjeza prošu pola Verwendungszweck zamołwiteho za mustwo podać a mailowu adresu zamołwiteho.
termin wulosowanja: so hišće poda, na kóždy pad do zymskich prózdnin
Milan Funka, starosta Serbskeho Sokoła


text:
Popularne rymy do
zycie
mnie
czas
ciebie
jest
dzień
zawsze
wszystko
świat
życia
świecie
siebie
wiele
serce
domu
razem
się
oczy
będzie
serca
słowa
Tobie
dobrze
więcej
jesteś
urodziny
miłości
głowie
marzenia
miłość
Rymy do cki
abderycki, abnegacki, abonencki, absolwencki, abstynencki, Adamiecki, adamówecki, adiutancki, adriatycki, adwokacki, aecki, afroazjatycki, agnacki, akademicki, akatolicki, Albecki, alchemicki, aleucki, algoncki, aliancki, aliteracki, alzacki, ałmaacki, ałmacki, annamicki, Antecki, antenacki, antyazjatycki, antybolszewicki, antyinteligencki, antyjezuicki, antykatolicki, antyniemiecki, antypartyzancki, antypiracki, antyprezydencki, antyradziecki, antysemicki, antysowiecki, aplikancki, apoetycki, Archacki, archimandrycki, Arecki, aresztancki, arogancki, asekurancki, aspirancki, asystencki, aszarycki, atlancki, atlantycki, attycki, austriacki, austroazjatycki, azjanicki, azjatycki, aztecki, azylancki, Babecki, babiacki, babicki, Babicki, backi, baćkowicki, Bagnicki, bajerancki, balbecki, Balicki, bałtycki, bałucki, Bałucki, banacki, bandycki, bangkocki, bańskobystrzycki, Baraniecki, baranowicki, Barbacki, Barcicki, Barlicki, barlinecki, Bartecki, Bartnicki, bartnicki, bartoszycki, Barwicki, barwicki, Batycki, batyżowiecki, Becki, bejrucki, bełżecki, bełżycki, benewencki, beocki, berestecki, Bereźnicki, Bernacki, bezpieczniacki, Bęcki, Białecki, białobłocki, białodunajecki, Białołęcki, białostocki, Białynicki, Bibrzycki, Bicki, biecki, biedacki, biedniacki, Biedrzycki, Bielecki, bielicki, Bielicki, Bieniecki, Biernacki, bierzwnicki, Bilecki, Bilicki, Biniecki, biofeedbacki, birbancki, Birecki, biskupicki, biskupiecki, Bismarcki, biszkecki, bisztynecki, bizancki, Blachnicki, Blacki, blackjacki, błędowicki, bobolicki, bobrecki, bobrowicki, bobrownicki, Bochnacki, Bogacki, bogdaniecki, Bogucki, Bolecki, bolesławiecki, boleszkowicki, bolszewicki, Boniecki, Borecki, borecki, Borkacki, borkowicki, borowiacki, borowiecki, Borowiecki, Borucki, Borycki, Borzęcki, Bosacki, Bosiacki, bośniacki, botnicki, brabancki, bracki, Bradecki, Brakoniecki, Branicki, Braniecki, Brochocki, Brocki, brocki, Brodacki, Brodecki, brodnicki, Brodnicki, brodziecki, Bronicki, bronowicki, Bronowicki, brójecki, Brucki, Brudnicki, brunszwicki, Brzezicki, Brzeziecki, brzezinecki, brzeźnicki, Bubnicki, bucki, Bucki, buczacki, buczecki, Budnicki, buicki, Bujnicki, Bukowiecki, bukowiecki, Bullocki, buriacki, burłacki, Bylicki, Bystrzycki, bystrzycki, bytnicki, callbacki, Całbecki, Canowiecki, celowiecki, celtycki, cenobicki, Cerekwicki, cewicki, chadecki, Chadwicki, Chalecki, chamicki, charłacki, charsznicki, chełmecki, Chełmicki, chełmiecki, cherlacki, Chicki, Chlebicki, Chlewicki, Chłodnicki, chłopacki, Chłopecki, Chłopicki, chłopicki, Chmielecki, chmielnicki, Chmielnicki, chocki, Chodacki, chodecki, Chodnicki, Chojecki, Chojnacki, chojnicki, Chojnicki, chojracki, Chomicki, chorkówecki, chorwacki, chotecki, Chrościcki, Chróścicki, Chruścicki, chrząstowicki, Chudecki, Chudzicki, Chustecki, chwacki, chwałowicki, Chybicki, Cichecki, Cichocki, ciechanowiecki, Cielecki, cieplicki, Cierocki, Cieślicki, ciężkowicki, Cirocki, cisecki, comebacki, cracki, Cricki, cudacki, cwaniacki, cybinecki, cycki, cynicki, cyrulicki, cyrylicki, Czacki, czadecki, Czaicki, Czaplicki, czaplinecki, Czarnacki, Czarnecki, Czarniecki, czarnobiałostocki, Czarnocki, czarnodunajecki, czechosłowacki, czechowicki, czemiernicki, Czernecki, Czernicki, czernicki, Czerniecki, czerniewicki, czerwonacki, czerwonecki, czeskobudziejowicki, czetnicki, Czubacki, czudecki, czukocki, czumacki, Czyżycki, dacki, dajacki, Dalecki, daleszycki, dalmacki, damasławecki, Damięcki, damnicki, Danecki, Darecki, darłówecki, Dawicki, dąbecki, dąbrowicki, dąbrówecki, debeściacki, debiutancki, decki, decydencki, defraudancki, degeneracki, dekadencki, delficki, Dembicki, deputacki, derbencki, Derecki, Derewiecki, desperacki, detroicki, Dębicki, dębicki, dębnicki, dębołęcki, dębowiecki, dębowołącki, diakonacki, Dicki, Długokęcki, Długołęcki, długołęcki, dobczycki, Dobiecki, dobranocki, dobrecki, dobroszycki, Dobrucki, dobryszycki, dobrzecki, Dobrzeniecki, dobrzycki, Dobrzycki, Dobrzyniecki, docencki, doktorancki, Dolecki, dolicki, Dolnicki, dolnołużycki, dolnoniemiecki, dolomicki, domaniewicki, Domarecki, domaszowicki, Domeracki, dominicki, doniecki, Donnersmarcki, dorpacki, dorycki, dragacki, Drewniacki, drezdenecki, drobnoszlachecki, drohicki, drohobycki, Drohomirecki, druskiennicki, drużbicki, drwęcki, drzewicki, Drzewicki, Drzewiecki, dubeninecki, Dubicki, dubicki, dubiecki, dubienecki, dubrownicki, Ducki, dunajecki, dusznicki, Dwernicki, dworacki, Dworecki, Dwornicki, Dycki, dyletancki, Dymecki, dyrygencki, dysydencki, dywicki, dyzunicki, dziadkowicki, działoszycki, Dzieduszycki, Dziedzicki, dzierzkowicki, Dziewiecki, Dziewięcki, dźwierzucki, dżakarcki, dżibucki, ejszeryszecki, ekspercki, ekstrawagancki, elamicki, eleacki, elegancki, elegiacki, ełcki, emerycki, emigrancki, endecki, epicki, epirocki, eremicki, erfurcki, Ericki, esbecki, esdecki, esperancki, eurazjatycki, euroatlantycki, euroazjatycki, ewangelicki, Eycki, Fabicki, Fabrycki, fabrykancki, fajsławicki, Falecki, falencki, falenicki, Falęcki, Fałęcki, fanariocki, fastbacki, feedbacki, fenicki, Ferfecki, Ficki, Fidecki, filarecki, filomacki, filosemicki, flashbacki, Flicki, flisacki, florencki, Forecki, Formicki, Francki, frankfurcki, Frącki, Fredericki, Frycki, frysztacki, furiacki, gacki, Gacki, Gadecki, gaelicki, Gajecki, Gajowicki, galewicki, Galicki, galicki, gałacki, Gałecki, gangtocki, Garbacki, garbatecki, Gardocki, Garecki, Garlicki, Garstecki, Garwacki, Garztecki, gaszowicki, Gawarecki, Gawęcki, Gaworecki, gaworzycki, Gądecki, Gąsecki, Gembicki, gębicki, Gębicki, Gęsicki, giecki, gierałtowicki, gilowicki, Gizicki, giżałecki, Giżycki, giżycki, Gliniecki, glinojecki, gliwicki, glocki, Glucki, głagolicki, Głębocki, głogówecki, Głowacki, Głowicki, główczycki, głubczycki, głuszycki, gnojnicki, gnostycki, gocki, goczałkowicki, Godycki, gołaniecki, gołecki, Gomulicki, gomunicki, Gorczycki, gorlicki, gorycki, gorzkowicki, gorzycki, Gosieniecki, gotycki, Gozdecki, gozdnicki, górecki, Górecki, Górnicki, górnołużycki, górnoniemiecki, górowoiławecki, górzycki, Grabacki, grabnicki, Grabowiecki, grabowiecki, gracki, Granecki, grawecki, grecki, Grecki, greckokatolicki, grekokatolicki, grębocicki, Grochocki, Grocki, Grodecki, Grodzicki, grodziecki, grodziskomazowiecki, Groicki, gromadecki, gromnicki, gronicki, Grosicki, gródecki, grójecki, grucki, Gruszecki, gryficki, Gryglicki, grynicki, grzegórzecki, grzmiącki, gudżaracki, gumieniecki, Guzicki, gwarecki, hadziacki, hajdamacki, hajducki, halicki, Halicki, halsztacki, hanaficki, hanbalicki, Hancocki, Hanecki, hanzeatycki, harasiucki, hatchbacki, hattricki, helwecki, heretycki, hetycki, Hitchcocki, hocki, Hoesicki, Hojnacki, homerycki, Horodecki, horodnicki, horyniecki, hotentocki, Hryniewicki, Hryniewiecki, hugenocki, hugonocki, Hulacki, Hulanicki, Humperdincki, husycki, icki, Icki, ignorancki, Ilnicki, iławecki, Iłowiecki, iłżecki, imbramowicki, imigrancki, impertynencki, inflancki, infułacki, inguszecki, inkasencki, innsbrucki, innuicki, insbrucki, inspicjencki, instytucki, inteligencki, intendencki, internacki, intrygancki, iracki, irkucki, Iskrzycki, itacki, Iwanicki, iwanowicki, Iwicki, iwierzycki, iwonicki, Izbicki, izbicki, izraelicki, Iżycki, jablonecki, Jabłecki, jabłonecki, jacki, Jacki, jafetycki, Jagucki, Jakacki, jakobicki, Jakowicki, Jakubecki, jakucki, Jałowiecki, jamajcki, Janecki, Janicki, janisławicki, janowicki, janowiecki, jarecki, Jarecki, Jarnicki, Jarocki, jarosławiecki, Jarucki, Jasicki, Jasiecki, jasienicki, jasieniecki, jasionówecki, jawiszowicki, jawornicki, jaworznicki, Jaźwiecki, jedlicki, jednorożecki, jehowicki, jemielnicki, jeniecki, jerzmanowicki, jezuicki, jeździecki, jeżycki, jodłownicki, joniecki, joysticki, Józefacki, Jóźwicki, juchnowiecki, judocki, Judycki, junacki, Jurecki, Jurowiecki, kabacki, Kacprzycki, kadecki, kalecki, Kalicki, kalikacki, kalkucki, kałakucki, Kałęcki, kałmucki, Kałucki, kamczacki, Kamczycki, Kamecki, kamienicki, kamieniecki, Kamieniecki, Kaminiecki, kamionecki, Kamocki, kamracki, kandydacki, Kanicki, Kaniecki, kanonicki, kapadocki, kapitulancki, karaicki, karakałpacki, karłowicki, karmelicki, karnicki, Karnicki, Karocki, karpacki, Karwacki, Karwecki, karyncki, Kasprzycki, Kaszycki, katolicki, katowicki, Kawecki, Kawęcki, Kazanecki, kazanłycki, Kącki, kącki, kąkolewicki, kąkolewnicki, kęcki, Kędracki, kępicki, Kęsicki, Kibicki, Kicki, kiecki, kielecki, Kierecki, Kiernicki, kipczacki, kirkucki, kisielicki, Kisielnicki, kiwicki, klagenfurcki, Klamycki, Klarecki, kleftycki, Klejnocki, Klepacki, klerycki, Klicki, kliencki, Klimecki, Klocki, klocki, klucki, kluniacki, kłecki, kłobucki, Kłodnicki, kłodnicki, kłomnicki, Kłopocki, knajacki, Knasiecki, Kobecki, Kobierecki, kobierzycki, koblencki, kobylnicki, Kobyłecki, kobyłecki, kochanowicki, kochłowicki, Kocięcki, kocki, kognacki, Kojdecki, kolaborancki, kolegiacki, kołacki, Kołacki, kołaczkowicki, kołaczycki, Kołecki, komaniecki, Komarnicki, komarówecki, kombatancki, kombinacki, komediancki, komendancki, komiacki, komornicki, komprachcicki, komracki, Kondracki, konecki, Konecki, konfederacki, konfidencki, Konicki, Koniecki, Konopacki, konopnicki, Konopnicki, konstancki, konsumencki, kontrahencki, konwertycki, Konwicki, konwojencki, kooperancki, Kopacki, Kopecki, kopieniacki, koproducencki, koprzywnicki, Kopycki, Kordecki, korecki, Korecki, korespondencki, koriacki, Kornacki, Kornecki, Koronacki, korporancki, Korycki, koryncki, korytnicki, korzecki, Korzeniecki, Kosacki, Kosecki, Kosicki, Kosobucki, Kostecki, Kostencki, kostomłocki, Kostrowicki, koszycki, kościelecki, Kośmicki, Kotecki, Kotlicki, Kotwicki, Kowacki, Kownacki, kozacki, Kozanecki, Kozicki, Kozielecki, kozielicki, kozienicki, kozłowicki, koźminecki, kórnicki, kragujewacki, krajenecki, krapkowicki, Krasicki, krasiniecki, krasnosielecki, Krasucki, kraśnicki, Kraśnicki, krawiecki, Krawiecki, krewniacki, kręcicki, krętacki, krisznaicki, kroczycki, Krolicki, Kropiewnicki, Kropiwnicki, krośnicki, krośniewicki, krotoszycki, Krowicki, królewiacki, królewiecki, Królicki, kruklanecki, Kruszelnicki, kruszwicki, Krycki, krynecki, Krynicki, krynicki, Krysicki, krysznaicki, krytycznoliteracki, krytykancki, krzanowicki, krzemieniecki, krzepicki, Krzesicki, krzeszowicki, krzeszycki, Krzewicki, Krzycki, krzystkowicki, Krzywicki, krzywiecki, krzyżacki, krzyżanowicki, książecki, księżacki, Kubacki, Kubecki, Kubicki, Kubricki, Kuchnicki, kucki, Kudlicki, Kudrycki, kuficki, Kulbacki, Kulczycki, Kulecki, Kulicki, Kulwicki, kułacki, kumycki, Kunecki, kunicki, Kunicki, kunowicki, kupalnocki, kupiecki, Kurnicki, Kuropatnicki, Kurowicki, kurozwęcki, kuryłowecki, kurzętnicki, kuszycki, kuwejcki, Kuźmicki, kuźnicki, Kuźnicki, kuźniecki, kwadrygancki, Kwaśnicki, kwilecki, laborancki, lacki, laicki, lamaicki, Lamarcki, langwedocki, Lasecki, lasecki, laskowicki, Lasocki, lasowiacki, laszecki, latowicki, lądecki, lechicki, Lecki, lednicki, legnicki, Legocki, Lekszycki, Lesicki, Lesiecki
abderycki abnegacki abonencki absolwencki abstynencki Adamiecki adamówecki adiutancki adriatycki adwokacki aecki afroazjatycki agnacki akademicki akatolicki Albecki alchemicki aleucki algoncki aliancki aliteracki alzacki ałmaacki ałmacki annamicki Antecki antenacki antyazjatycki antybolszewicki antyinteligencki antyjezuicki antykatolicki antyniemiecki antypartyzancki antypiracki antyprezydencki antyradziecki antysemicki antysowiecki aplikancki apoetycki Archacki archimandrycki Arecki aresztancki arogancki asekurancki aspirancki asystencki aszarycki atlancki atlantycki attycki austriacki austroazjatycki azjanicki azjatycki aztecki azylancki Babecki babiacki babicki Babicki backi baćkowicki Bagnicki bajerancki balbecki Balicki bałtycki bałucki Bałucki banacki bandycki bangkocki bańskobystrzycki Baraniecki baranowicki Barbacki Barcicki Barlicki barlinecki Bartecki Bartnicki bartnicki bartoszycki Barwicki barwicki Batycki batyżowiecki Becki bejrucki bełżecki bełżycki benewencki beocki berestecki Bereźnicki Bernacki bezpieczniacki Bęcki Białecki białobłocki białodunajecki Białołęcki białostocki Białynicki Bibrzycki Bicki biecki biedacki biedniacki Biedrzycki Bielecki bielicki Bielicki Bieniecki Biernacki bierzwnicki Bilecki Bilicki Biniecki biofeedbacki birbancki Birecki biskupicki biskupiecki Bismarcki biszkecki bisztynecki bizancki Blachnicki Blacki blackjacki błędowicki bobolicki bobrecki bobrowicki bobrownicki Bochnacki Bogacki bogdaniecki Bogucki Bolecki bolesławiecki boleszkowicki bolszewicki Boniecki Borecki borecki Borkacki borkowicki borowiacki borowiecki Borowiecki Borucki Borycki Borzęcki Bosacki Bosiacki bośniacki botnicki brabancki bracki Bradecki Brakoniecki Branicki Braniecki Brochocki Brocki brocki Brodacki Brodecki brodnicki Brodnicki brodziecki Bronicki bronowicki Bronowicki brójecki Brucki Brudnicki brunszwicki Brzezicki Brzeziecki brzezinecki brzeźnicki Bubnicki bucki Bucki buczacki buczecki Budnicki buicki Bujnicki Bukowiecki bukowiecki Bullocki buriacki burłacki Bylicki Bystrzycki bystrzycki bytnicki callbacki Całbecki Canowiecki celowiecki celtycki cenobicki Cerekwicki cewicki chadecki Chadwicki Chalecki chamicki charłacki charsznicki chełmecki Chełmicki chełmiecki cherlacki Chicki Chlebicki Chlewicki Chłodnicki chłopacki Chłopecki Chłopicki chłopicki Chmielecki chmielnicki Chmielnicki chocki Chodacki chodecki Chodnicki Chojecki Chojnacki chojnicki Chojnicki chojracki Chomicki chorkówecki chorwacki chotecki Chrościcki Chróścicki Chruścicki chrząstowicki Chudecki Chudzicki Chustecki chwacki chwałowicki Chybicki Cichecki Cichocki ciechanowiecki Cielecki cieplicki Cierocki Cieślicki ciężkowicki Cirocki cisecki comebacki cracki Cricki cudacki cwaniacki cybinecki cycki cynicki cyrulicki cyrylicki Czacki czadecki Czaicki Czaplicki czaplinecki Czarnacki Czarnecki Czarniecki czarnobiałostocki Czarnocki czarnodunajecki czechosłowacki czechowicki czemiernicki Czernecki Czernicki czernicki Czerniecki czerniewicki czerwonacki czerwonecki czeskobudziejowicki czetnicki Czubacki czudecki czukocki czumacki Czyżycki dacki dajacki Dalecki daleszycki dalmacki damasławecki Damięcki damnicki Danecki Darecki darłówecki Dawicki dąbecki dąbrowicki dąbrówecki debeściacki debiutancki decki decydencki defraudancki degeneracki dekadencki delficki Dembicki deputacki derbencki Derecki Derewiecki desperacki detroicki Dębicki dębicki dębnicki dębołęcki dębowiecki dębowołącki diakonacki Dicki Długokęcki Długołęcki długołęcki dobczycki Dobiecki dobranocki dobrecki dobroszycki Dobrucki dobryszycki dobrzecki Dobrzeniecki dobrzycki Dobrzycki Dobrzyniecki docencki doktorancki Dolecki dolicki Dolnicki dolnołużycki dolnoniemiecki dolomicki domaniewicki Domarecki domaszowicki Domeracki dominicki doniecki Donnersmarcki dorpacki dorycki dragacki Drewniacki drezdenecki drobnoszlachecki drohicki drohobycki Drohomirecki druskiennicki drużbicki drwęcki drzewicki Drzewicki Drzewiecki dubeninecki Dubicki dubicki dubiecki dubienecki dubrownicki Ducki dunajecki dusznicki Dwernicki dworacki Dworecki Dwornicki Dycki dyletancki Dymecki dyrygencki dysydencki dywicki dyzunicki dziadkowicki działoszycki Dzieduszycki Dziedzicki dzierzkowicki Dziewiecki Dziewięcki dźwierzucki dżakarcki dżibucki ejszeryszecki ekspercki ekstrawagancki elamicki eleacki elegancki elegiacki ełcki emerycki emigrancki endecki epicki epirocki eremicki erfurcki Ericki esbecki esdecki esperancki eurazjatycki euroatlantycki euroazjatycki ewangelicki Eycki Fabicki Fabrycki fabrykancki fajsławicki Falecki falencki falenicki Falęcki Fałęcki fanariocki fastbacki feedbacki fenicki Ferfecki Ficki Fidecki filarecki filomacki filosemicki flashbacki Flicki flisacki florencki Forecki Formicki Francki frankfurcki Frącki Fredericki Frycki frysztacki furiacki gacki Gacki Gadecki gaelicki Gajecki Gajowicki galewicki Galicki galicki gałacki Gałecki gangtocki Garbacki garbatecki Gardocki Garecki Garlicki Garstecki Garwacki Garztecki gaszowicki Gawarecki Gawęcki Gaworecki gaworzycki Gądecki Gąsecki
Gembicki gębicki Gębicki Gęsicki giecki gierałtowicki gilowicki Gizicki giżałecki Giżycki giżycki Gliniecki glinojecki gliwicki glocki Glucki głagolicki Głębocki głogówecki Głowacki Głowicki główczycki głubczycki głuszycki gnojnicki gnostycki gocki goczałkowicki Godycki gołaniecki gołecki Gomulicki gomunicki Gorczycki gorlicki gorycki gorzkowicki gorzycki Gosieniecki gotycki Gozdecki gozdnicki górecki Górecki Górnicki górnołużycki górnoniemiecki górowoiławecki górzycki Grabacki grabnicki Grabowiecki grabowiecki gracki Granecki grawecki grecki Grecki greckokatolicki grekokatolicki grębocicki Grochocki Grocki Grodecki Grodzicki grodziecki grodziskomazowiecki Groicki gromadecki gromnicki gronicki Grosicki gródecki grójecki grucki Gruszecki gryficki Gryglicki grynicki grzegórzecki grzmiącki gudżaracki gumieniecki Guzicki gwarecki hadziacki hajdamacki hajducki halicki Halicki halsztacki hanaficki hanbalicki Hancocki Hanecki hanzeatycki harasiucki hatchbacki hattricki helwecki heretycki hetycki Hitchcocki hocki Hoesicki Hojnacki homerycki Horodecki horodnicki horyniecki hotentocki Hryniewicki Hryniewiecki hugenocki hugonocki Hulacki Hulanicki Humperdincki husycki icki Icki ignorancki Ilnicki iławecki Iłowiecki iłżecki imbramowicki imigrancki impertynencki inflancki infułacki inguszecki inkasencki innsbrucki innuicki insbrucki inspicjencki instytucki inteligencki intendencki internacki intrygancki iracki irkucki Iskrzycki itacki Iwanicki iwanowicki Iwicki iwierzycki iwonicki Izbicki izbicki izraelicki Iżycki jablonecki Jabłecki jabłonecki jacki Jacki jafetycki Jagucki Jakacki jakobicki Jakowicki Jakubecki jakucki Jałowiecki jamajcki Janecki Janicki janisławicki janowicki janowiecki jarecki Jarecki Jarnicki Jarocki jarosławiecki Jarucki Jasicki Jasiecki jasienicki jasieniecki jasionówecki jawiszowicki jawornicki jaworznicki Jaźwiecki jedlicki jednorożecki jehowicki jemielnicki jeniecki jerzmanowicki jezuicki jeździecki jeżycki jodłownicki joniecki joysticki Józefacki Jóźwicki juchnowiecki judocki Judycki junacki Jurecki Jurowiecki kabacki Kacprzycki kadecki kalecki Kalicki kalikacki kalkucki kałakucki Kałęcki kałmucki Kałucki kamczacki Kamczycki Kamecki kamienicki kamieniecki Kamieniecki Kaminiecki kamionecki Kamocki kamracki kandydacki Kanicki Kaniecki kanonicki kapadocki kapitulancki karaicki karakałpacki karłowicki karmelicki karnicki Karnicki Karocki karpacki Karwacki Karwecki karyncki Kasprzycki Kaszycki katolicki katowicki Kawecki Kawęcki Kazanecki kazanłycki Kącki kącki kąkolewicki kąkolewnicki kęcki Kędracki kępicki Kęsicki Kibicki Kicki kiecki kielecki Kierecki Kiernicki kipczacki kirkucki kisielicki Kisielnicki kiwicki klagenfurcki Klamycki Klarecki kleftycki Klejnocki Klepacki klerycki Klicki kliencki Klimecki Klocki klocki klucki kluniacki kłecki kłobucki Kłodnicki kłodnicki kłomnicki Kłopocki knajacki Knasiecki Kobecki Kobierecki kobierzycki koblencki kobylnicki Kobyłecki kobyłecki kochanowicki kochłowicki Kocięcki kocki kognacki Kojdecki kolaborancki kolegiacki kołacki Kołacki kołaczkowicki kołaczycki Kołecki komaniecki Komarnicki komarówecki kombatancki kombinacki komediancki komendancki komiacki komornicki komprachcicki komracki Kondracki konecki Konecki konfederacki konfidencki Konicki Koniecki Konopacki konopnicki Konopnicki konstancki konsumencki kontrahencki konwertycki Konwicki konwojencki kooperancki Kopacki Kopecki kopieniacki koproducencki koprzywnicki Kopycki Kordecki korecki Korecki korespondencki koriacki Kornacki Kornecki Koronacki korporancki Korycki koryncki korytnicki korzecki Korzeniecki Kosacki Kosecki Kosicki Kosobucki Kostecki Kostencki kostomłocki Kostrowicki koszycki kościelecki Kośmicki Kotecki Kotlicki Kotwicki Kowacki Kownacki kozacki Kozanecki Kozicki Kozielecki kozielicki kozienicki kozłowicki koźminecki kórnicki kragujewacki krajenecki krapkowicki Krasicki krasiniecki krasnosielecki Krasucki kraśnicki Kraśnicki krawiecki Krawiecki krewniacki kręcicki krętacki krisznaicki kroczycki Krolicki Kropiewnicki Kropiwnicki krośnicki krośniewicki krotoszycki Krowicki królewiacki królewiecki Królicki kruklanecki Kruszelnicki kruszwicki Krycki krynecki Krynicki krynicki Krysicki krysznaicki krytycznoliteracki krytykancki krzanowicki krzemieniecki krzepicki Krzesicki krzeszowicki krzeszycki Krzewicki Krzycki krzystkowicki Krzywicki krzywiecki krzyżacki krzyżanowicki książecki księżacki Kubacki Kubecki Kubicki Kubricki Kuchnicki kucki Kudlicki Kudrycki kuficki Kulbacki Kulczycki Kulecki Kulicki Kulwicki kułacki kumycki Kunecki kunicki Kunicki kunowicki kupalnocki kupiecki Kurnicki Kuropatnicki Kurowicki kurozwęcki kuryłowecki kurzętnicki kuszycki kuwejcki Kuźmicki kuźnicki Kuźnicki kuźniecki kwadrygancki Kwaśnicki kwilecki laborancki lacki laicki lamaicki Lamarcki langwedocki Lasecki lasecki laskowicki Lasocki lasowiacki laszecki latowicki lądecki lechicki Lecki lednicki legnicki Legocki Lekszycki Lesicki Lesiecki
abderycki, abnegacki, abonencki, absolwencki, abstynencki, Adamiecki, adamówecki, adiutancki, adriatycki, adwokacki, aecki, afroazjatycki, agnacki, akademicki, akatolicki, Albecki, alchemicki, aleucki, algoncki, aliancki, aliteracki, alzacki, ałmaacki, ałmacki, annamicki, Antecki, antenacki, antyazjatycki, antybolszewicki, antyinteligencki, antyjezuicki, antykatolicki, antyniemiecki, antypartyzancki, antypiracki, antyprezydencki, antyradziecki, antysemicki, antysowiecki, aplikancki, apoetycki, Archacki, archimandrycki, Arecki, aresztancki, arogancki, asekurancki, aspirancki, asystencki, aszarycki, atlancki, atlantycki, attycki, austriacki, austroazjatycki, azjanicki, azjatycki, aztecki, azylancki, Babecki, babiacki, babicki, Babicki, backi, baćkowicki, Bagnicki, bajerancki, balbecki, Balicki, bałtycki, bałucki, Bałucki, banacki, bandycki, bangkocki, bańskobystrzycki, Baraniecki, baranowicki, Barbacki, Barcicki, Barlicki, barlinecki, Bartecki, Bartnicki, bartnicki, bartoszycki, Barwicki, barwicki, Batycki, batyżowiecki, Becki, bejrucki, bełżecki, bełżycki, benewencki, beocki, berestecki, Bereźnicki, Bernacki, bezpieczniacki, Bęcki, Białecki, białobłocki, białodunajecki, Białołęcki, białostocki, Białynicki, Bibrzycki, Bicki, biecki, biedacki, biedniacki, Biedrzycki, Bielecki, bielicki, Bielicki, Bieniecki, Biernacki, bierzwnicki, Bilecki, Bilicki, Biniecki, biofeedbacki, birbancki, Birecki, biskupicki, biskupiecki, Bismarcki, biszkecki, bisztynecki, bizancki, Blachnicki, Blacki, blackjacki, błędowicki, bobolicki, bobrecki, bobrowicki, bobrownicki, Bochnacki, Bogacki, bogdaniecki, Bogucki, Bolecki, bolesławiecki, boleszkowicki, bolszewicki, Boniecki, Borecki, borecki, Borkacki, borkowicki, borowiacki, borowiecki, Borowiecki, Borucki, Borycki, Borzęcki, Bosacki, Bosiacki, bośniacki, botnicki, brabancki, bracki, Bradecki, Brakoniecki, Branicki, Braniecki, Brochocki, Brocki, brocki, Brodacki, Brodecki, brodnicki, Brodnicki, brodziecki, Bronicki, bronowicki, Bronowicki, brójecki, Brucki, Brudnicki, brunszwicki, Brzezicki, Brzeziecki, brzezinecki, brzeźnicki, Bubnicki, bucki, Bucki, buczacki, buczecki, Budnicki, buicki, Bujnicki, Bukowiecki, bukowiecki, Bullocki, buriacki, burłacki, Bylicki, Bystrzycki, bystrzycki, bytnicki, callbacki, Całbecki, Canowiecki, celowiecki, celtycki, cenobicki, Cerekwicki, cewicki, chadecki, Chadwicki, Chalecki, chamicki, charłacki, charsznicki, chełmecki, Chełmicki, chełmiecki, cherlacki, Chicki, Chlebicki, Chlewicki, Chłodnicki, chłopacki, Chłopecki, Chłopicki, chłopicki, Chmielecki, chmielnicki, Chmielnicki, chocki, Chodacki, chodecki, Chodnicki, Chojecki, Chojnacki, chojnicki, Chojnicki, chojracki, Chomicki, chorkówecki, chorwacki, chotecki, Chrościcki, Chróścicki, Chruścicki, chrząstowicki, Chudecki, Chudzicki, Chustecki, chwacki, chwałowicki, Chybicki, Cichecki, Cichocki, ciechanowiecki, Cielecki, cieplicki, Cierocki, Cieślicki, ciężkowicki, Cirocki, cisecki, comebacki, cracki, Cricki, cudacki, cwaniacki, cybinecki, cycki, cynicki, cyrulicki, cyrylicki, Czacki, czadecki, Czaicki, Czaplicki, czaplinecki, Czarnacki, Czarnecki, Czarniecki, czarnobiałostocki, Czarnocki, czarnodunajecki, czechosłowacki, czechowicki, czemiernicki, Czernecki, Czernicki, czernicki, Czerniecki, czerniewicki, czerwonacki, czerwonecki, czeskobudziejowicki, czetnicki, Czubacki, czudecki, czukocki, czumacki, Czyżycki, dacki, dajacki, Dalecki, daleszycki, dalmacki, damasławecki, Damięcki, damnicki, Danecki, Darecki, darłówecki, Dawicki, dąbecki, dąbrowicki, dąbrówecki, debeściacki, debiutancki, decki, decydencki, defraudancki, degeneracki, dekadencki, delficki, Dembicki, deputacki, derbencki, Derecki, Derewiecki, desperacki, detroicki, Dębicki, dębicki, dębnicki, dębołęcki, dębowiecki, dębowołącki, diakonacki, Dicki, Długokęcki, Długołęcki, długołęcki, dobczycki, Dobiecki, dobranocki, dobrecki, dobroszycki, Dobrucki, dobryszycki, dobrzecki, Dobrzeniecki, dobrzycki, Dobrzycki, Dobrzyniecki, docencki, doktorancki, Dolecki, dolicki, Dolnicki, dolnołużycki, dolnoniemiecki, dolomicki, domaniewicki, Domarecki, domaszowicki, Domeracki, dominicki, doniecki, Donnersmarcki, dorpacki, dorycki, dragacki, Drewniacki, drezdenecki, drobnoszlachecki, drohicki, drohobycki, Drohomirecki, druskiennicki, drużbicki, drwęcki, drzewicki, Drzewicki, Drzewiecki, dubeninecki, Dubicki, dubicki, dubiecki, dubienecki, dubrownicki, Ducki, dunajecki, dusznicki, Dwernicki, dworacki, Dworecki, Dwornicki, Dycki, dyletancki, Dymecki, dyrygencki, dysydencki, dywicki, dyzunicki, dziadkowicki, działoszycki, Dzieduszycki, Dziedzicki, dzierzkowicki, Dziewiecki, Dziewięcki, dźwierzucki, dżakarcki, dżibucki, ejszeryszecki, ekspercki, ekstrawagancki, elamicki, eleacki, elegancki, elegiacki, ełcki, emerycki, emigrancki, endecki, epicki, epirocki, eremicki, erfurcki, Ericki, esbecki, esdecki, esperancki, eurazjatycki, euroatlantycki, euroazjatycki, ewangelicki, Eycki, Fabicki, Fabrycki, fabrykancki, fajsławicki, Falecki, falencki, falenicki, Falęcki, Fałęcki, fanariocki, fastbacki, feedbacki, fenicki, Ferfecki, Ficki, Fidecki, filarecki, filomacki, filosemicki, flashbacki, Flicki, flisacki, florencki, Forecki, Formicki, Francki, frankfurcki, Frącki, Fredericki, Frycki, frysztacki, furiacki, gacki, Gacki, Gadecki, gaelicki, Gajecki, Gajowicki, galewicki, Galicki, galicki, gałacki, Gałecki, gangtocki, Garbacki, garbatecki, Gardocki, Garecki, Garlicki, Garstecki, Garwacki, Garztecki, gaszowicki, Gawarecki, Gawęcki, Gaworecki, gaworzycki, Gądecki, Gąsecki, Gembicki, gębicki, Gębicki, Gęsicki, giecki, gierałtowicki, gilowicki, Gizicki, giżałecki, Giżycki, giżycki, Gliniecki, glinojecki, gliwicki, glocki, Glucki, głagolicki, Głębocki, głogówecki, Głowacki, Głowicki, główczycki, głubczycki, głuszycki, gnojnicki, gnostycki, gocki, goczałkowicki, Godycki, gołaniecki, gołecki, Gomulicki, gomunicki, Gorczycki, gorlicki, gorycki, gorzkowicki, gorzycki, Gosieniecki, gotycki, Gozdecki, gozdnicki, górecki, Górecki, Górnicki, górnołużycki, górnoniemiecki, górowoiławecki, górzycki, Grabacki, grabnicki, Grabowiecki, grabowiecki, gracki, Granecki, grawecki, grecki, Grecki, greckokatolicki, grekokatolicki, grębocicki, Grochocki, Grocki, Grodecki, Grodzicki, grodziecki, grodziskomazowiecki, Groicki, gromadecki, gromnicki, gronicki, Grosicki, gródecki, grójecki, grucki, Gruszecki, gryficki, Gryglicki, grynicki, grzegórzecki, grzmiącki, gudżaracki, gumieniecki, Guzicki, gwarecki, hadziacki, hajdamacki, hajducki, halicki, Halicki, halsztacki, hanaficki, hanbalicki, Hancocki, Hanecki, hanzeatycki, harasiucki, hatchbacki, hattricki, helwecki, heretycki, hetycki, Hitchcocki, hocki, Hoesicki, Hojnacki, homerycki, Horodecki, horodnicki, horyniecki, hotentocki, Hryniewicki, Hryniewiecki, hugenocki, hugonocki, Hulacki, Hulanicki, Humperdincki, husycki, icki, Icki, ignorancki, Ilnicki, iławecki, Iłowiecki, iłżecki, imbramowicki, imigrancki, impertynencki, inflancki, infułacki, inguszecki, inkasencki, innsbrucki, innuicki, insbrucki, inspicjencki, instytucki, inteligencki, intendencki, internacki, intrygancki, iracki, irkucki, Iskrzycki, itacki, Iwanicki, iwanowicki, Iwicki, iwierzycki, iwonicki, Izbicki, izbicki, izraelicki, Iżycki, jablonecki, Jabłecki, jabłonecki, jacki, Jacki, jafetycki, Jagucki, Jakacki, jakobicki, Jakowicki, Jakubecki, jakucki, Jałowiecki, jamajcki, Janecki, Janicki, janisławicki, janowicki, janowiecki, jarecki, Jarecki, Jarnicki, Jarocki, jarosławiecki, Jarucki, Jasicki, Jasiecki, jasienicki, jasieniecki, jasionówecki, jawiszowicki, jawornicki, jaworznicki, Jaźwiecki, jedlicki, jednorożecki, jehowicki, jemielnicki, jeniecki, jerzmanowicki, jezuicki, jeździecki, jeżycki, jodłownicki, joniecki, joysticki, Józefacki, Jóźwicki, juchnowiecki, judocki, Judycki, junacki, Jurecki, Jurowiecki, kabacki, Kacprzycki, kadecki, kalecki, Kalicki, kalikacki, kalkucki, kałakucki, Kałęcki, kałmucki, Kałucki, kamczacki, Kamczycki, Kamecki, kamienicki, kamieniecki, Kamieniecki, Kaminiecki, kamionecki, Kamocki, kamracki, kandydacki, Kanicki, Kaniecki, kanonicki, kapadocki, kapitulancki, karaicki, karakałpacki, karłowicki, karmelicki, karnicki, Karnicki, Karocki, karpacki, Karwacki, Karwecki, karyncki, Kasprzycki, Kaszycki, katolicki, katowicki, Kawecki, Kawęcki, Kazanecki, kazanłycki, Kącki, kącki, kąkolewicki, kąkolewnicki, kęcki, Kędracki, kępicki, Kęsicki, Kibicki, Kicki, kiecki, kielecki, Kierecki, Kiernicki, kipczacki, kirkucki, kisielicki, Kisielnicki, kiwicki, klagenfurcki, Klamycki, Klarecki, kleftycki, Klejnocki, Klepacki, klerycki, Klicki, kliencki, Klimecki, Klocki, klocki, klucki, kluniacki, kłecki, kłobucki, Kłodnicki, kłodnicki, kłomnicki, Kłopocki, knajacki, Knasiecki, Kobecki, Kobierecki, kobierzycki, koblencki, kobylnicki, Kobyłecki, kobyłecki, kochanowicki, kochłowicki, Kocięcki, kocki, kognacki, Kojdecki, kolaborancki, kolegiacki, kołacki, Kołacki, kołaczkowicki, kołaczycki, Kołecki, komaniecki, Komarnicki, komarówecki, kombatancki, kombinacki, komediancki, komendancki, komiacki, komornicki, komprachcicki, komracki, Kondracki, konecki, Konecki, konfederacki, konfidencki, Konicki, Koniecki, Konopacki, konopnicki, Konopnicki, konstancki, konsumencki, kontrahencki, konwertycki, Konwicki, konwojencki, kooperancki, Kopacki, Kopecki, kopieniacki, koproducencki, koprzywnicki, Kopycki, Kordecki, korecki, Korecki, korespondencki, koriacki, Kornacki, Kornecki, Koronacki, korporancki, Korycki, koryncki, korytnicki, korzecki, Korzeniecki, Kosacki, Kosecki, Kosicki, Kosobucki, Kostecki, Kostencki, kostomłocki, Kostrowicki, koszycki, kościelecki, Kośmicki, Kotecki, Kotlicki, Kotwicki, Kowacki, Kownacki, kozacki, Kozanecki, Kozicki, Kozielecki, kozielicki, kozienicki, kozłowicki, koźminecki, kórnicki, kragujewacki, krajenecki, krapkowicki, Krasicki, krasiniecki, krasnosielecki, Krasucki, kraśnicki, Kraśnicki, krawiecki, Krawiecki, krewniacki, kręcicki, krętacki, krisznaicki, kroczycki, Krolicki, Kropiewnicki, Kropiwnicki, krośnicki, krośniewicki, krotoszycki, Krowicki, królewiacki, królewiecki, Królicki, kruklanecki, Kruszelnicki, kruszwicki, Krycki, krynecki, Krynicki, krynicki, Krysicki, krysznaicki, krytycznoliteracki, krytykancki, krzanowicki, krzemieniecki, krzepicki, Krzesicki, krzeszowicki, krzeszycki, Krzewicki, Krzycki, krzystkowicki, Krzywicki, krzywiecki, krzyżacki, krzyżanowicki, książecki, księżacki, Kubacki, Kubecki, Kubicki, Kubricki, Kuchnicki, kucki, Kudlicki, Kudrycki, kuficki, Kulbacki, Kulczycki, Kulecki, Kulicki, Kulwicki, kułacki, kumycki, Kunecki, kunicki, Kunicki, kunowicki, kupalnocki, kupiecki, Kurnicki, Kuropatnicki, Kurowicki, kurozwęcki, kuryłowecki, kurzętnicki, kuszycki, kuwejcki, Kuźmicki, kuźnicki, Kuźnicki, kuźniecki, kwadrygancki, Kwaśnicki, kwilecki, laborancki, lacki, laicki, lamaicki, Lamarcki, langwedocki, Lasecki, lasecki, laskowicki, Lasocki, lasowiacki, laszecki, latowicki, lądecki, lechicki, Lecki, lednicki, legnicki, Legocki, Lekszycki, Lesicki, Lesiecki


text:
Poslednje posedźenje zhromadźizny zarjadniskeho zwjazka Při Klóšterskej wodźe we wólbnej dobje 2014 do 2019 wčera w Pančicach-Kukowje bě z wotstawkom najkrótše minjenych pjeć lět. Po dobrej štwórć hodźinje móžachu zastupjerjo pjeć gmejnow chětro ćopłu rumnosć hižo zaso wopušćić.
Pančicy-Kukow (SN/MWj). Prjedy hač so Chróšćanska, Njebjelčanska a Pančičansko-Kukowska gmejnska rada jutře skonstituuje, dyrbjachu so dotalni zastupjerjo pjeć gmejnow zarjadniskeho zwjazka Při Klóšterskej wodźe hišće raz schadźować. Přičina bě, zo dyrbjachu dalše twarske nadawki za tuchwilny přetwar běrowoweho twarjenja w Pančicach-Kukowje přepodać. Tak ma Bosćij Smoła z Wudworja w domje kachlicy za nimale 30 000 eurow kłasć. Molerske dźěła wukonja Čižankec předewzaće z Konjec. Firma z Lubija z wotnožku w Biskopicach přewozmje za 7 100 eurow špundowanske dźěła a zawod z gmejny Haselbachtal připrawi za nimale 25 000 eurow škit před słóncom.


text:
Ôd Mōniki z Ameryki: Ô Ujku Janku…
Ujka Janka nie ma ôd trzech dni… Jeszcze miesiōnc tymu ôbdzwōnioł pōł Zowady i Rybōwki, żeby sie dowiedzieć, kerego w Jaśkowicach je ôdpust, bo kaj jak kaj, ale na Św. Jana na ôdpuście trza być! Ni ma go, ale przeca durś je i bydzie tak długo, jak bydymy pamiyntać, takigo zwykłego, prostego chopa z Przegyndzy, kery przoł psōm, gołymbiōm, szkatowi i wszyskim swojym bajtlōm… Zaroz, jak sie dowiedziałach, że Ujek już sie wito ze św. Pietrym, to wciepłach na Facebooka zdjyńcie i jedna dalszo kuzynka napisała coś, przez co terozki musza temat rozwinōńć: „Takigo ujka, to każdy by chcioł mieć…”.
Za bajtla nojbardzij byłach zowistno ô dwie kuzynki: Ewa i Kasia! Jak jo żech chciała mieć prawie to miano! Czymu moja mama na to nie wpadła, żeby tak mi dać, a nie jakoś Mōnika! Przeca ani Skaldowie, ani Czerwōne Gitary ô Mōnice nie śpiywali, a w repertuarze Rudiego Szuberta sie Ujek nie specjalizowoł… I tak na rodzinnych zjazdach Ewa i Kasia pynkały z dumy, jak Ujek ze swojym banjo wyrywoł “Nikt na świecie nie wie, że się kocham w Ewie…” abo “Wysokie płoty tato grodził, żeby do Kasi nikt nie chodził…”. Ale wszyskie my rōwno skokały naôbkoło, bo Ujek to bōł urodzōny muzykant, chocioż na banjo (gitarze) i ôrgankach (harmonijce ustnyj) nauczōł sie grać sōm, zresztōm kaj by tam fto broł lekcyje muzyki…
Biyda była, piōntka rodzyństwa, babcia robiyła, ale dziadek to wiycie… Ô zmarłych mo sie źle nie godać… A Ujek Jōnek mioł plan na prziszłość: chcioł ôstać golaczym! Jak skōńczōł zowadzko podstawōwka, pojechoł na kolōnije, a babcia Berbla miała za zadanie mu znolyź praktyki, żeby sie prziuczyć do wymarzōnego rzymiosła. No i wysiado Ujek Janek z cuga, babcia zadowolōno: “Załatwiyłach Ci praktyki… ale za malyrza…” Ujek w bek! Marzynie legło w gruzach, a ô reakcyji babcie lepij niy pisać, bo niy było wtedy zwyczaju litowanio sie nad niewdziyncznym dzieckym.
No i tak Ujek niy zostoł zawodowym golaczym, skōńczōł na grubie, ale strzig i tak kożdego ôd Rybnika po Ôrzysze, a ôżyniōł sie, inakszyj być nie mōgło, ze zawodowōm golaczkōm – ciotkōm Teryniōm! Nie doczekali sie swojych włosnych dzieci, ale za to my bajtle mieli Ujka ino do siebie! Jak przijeżdzoł na mopliku, abo swojōm syrynkōm, to było wiadōmo, że zaroz bydzie jakoś uciecha, bo u Ujka wszystko było “proste jak świński ôgōn”, bele my byli zdrowe jak „6 Rusōw”. I tak sie zawsze cieszōł z naszych sukcesōw i nos dopingowoł na cołego, chocioż czasym ryzykowoł przi tym życie i zdrowie… Jak żech sie wymyśliła, że zrobia prawo jazdy, to moja mama kategorycznie ôdmōwiyła tryningōw na jeji aucie i byłach skozano na jazdy prōbne z instruktorym. Tego nie było za dużo, tōż kochany Ujek sie zlitowoł… Pojechali my na Rybōwka, kaj drōga je szyroko na jedne auto, żeby sie minōńć to trza zwolnić, sjechać itd… Po tyj prōbie jazdy, to Ujek mioł fest podwyższōne ciśniynie (druk), a jo już wiedziałach, ze terozki moga liczyć już ino na instruktora. Na szczyńście kolorze, kerych mijałach ino trocha sie znerwowali jak musieli wjechać do rantu…
Jeszcze musza Wōm ôpowiedzieć ô syrynce, kero pobijała rekordy pojymności w rajzach do Urbanowic, kaj miyszkali wtedy moji kuzyni. Moja familijo jeszcze wtedy nie dysponowała niepublicznym postrzodkym transportu, tōż z Przegyndzy podjyżdżoł Ujek Janek z ciotkōm Teryniōm i dosiadali sie my… Mama, tata, babcia, moje dwie siostry i jo. Dobrze liczycie, na zadnim zicu cisło sie 3 dorosłych i 3 dzieci na kolanach, a Ujek Janek dopingowoł maszina “Wio Baśka”! Ta Baśka nōm dycki dostarczała dodatkowych wrażyń, bo jij płyn zamarzoł w chłodnicy i my sie grzoły nawzajym na tym zadnim zicu, jak chopy prōbowali jōm na mrozie zreanimować.
Tela tego je, tych spōmnień, żartōw, powiedzōnek… Takich, kere ino ôn godoł piyndziesiōnty roz, a my sie durś śmioli! I to jak ôdbiyroł mobilnioka: “Godej!” Kożdy z mojij familije mōgby terozki dodać coś ôd siebie, jakeś spōmniynie, anegdota, ujkowy żart… Mōj syn Eryk mo na druge Jan, właśnie żeby uhōnorować Ujka.
W sobota bydzie pochowany na smyntorzu w swojij ukochanyj Przegyndzy, kaj trzimoł swoje gołymbie, groł w szkata, strzig farorza… Mie tam niy bydzie, żol, ôkropny żoł, nojczorniejszo strōna ymigracyje… Ale chocioż ô nim napisza, na pamiōntka, na dycki… Taki prosty, skrōmny czowiek a dlo gorstki bajtli z Zowady, Rybōwki i Ôrzyszo nojlepszy Ujek na świecie…
RIP Janie Pietrzok.
Monika Zając
Monika Zając, frela z Ôrzeszo, kero piytnoście lot do zadku wykludziła sie do Ameryki, terozki frygo hamburgery zamiast rolady, a kej ino znojdzie wolno chwila pisze ô tym, co jij sie wydowo interesantne po drugij stronie Atlantyku.


text:
Bjerůń
Spůłrzyndne: 50°08' N 19°06' E
Bjerůń (pol.: Bieruń, ńym: Berun) – mjasto we wojewůdztwje ślůnskym, wuažůnce we skuod bjerůńsko-lyńdźińskigo krysu.
Pouožůne při grańicy wojewůdztw Ślůnskigo a mouopolskigo, kerům stanowi Wisua. Sůmśaduje s mjastůma: Tychy, Uośwjyńćim, Lyndźiny, a tyž gminami: Ślůnski Chełm, Bojszowy.
Tajle admińistracyjne[edytuj | edytuj zdrzōdło]
W skuod Bjerůńo wuažům Stary Bjerůń, Nowy Bjerůń, Śćerńy, Jajosty, Bijasowicy a Czarnuchowicy.
Historyjo[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Kole Bjerůńo znojdowoua śe antyčno uosada Leucaristus. Bůua uůna zaznačůna na antyčnyj mapje Klaudjuša Ptolymeuša s lot 142- 147 našyj ery. W X-XIstolećo istńou sam uotočůny palisadům a ńywůntpliwje pośadajůncy wježa uobserwacyjno grůdek uobrůnny majůncy za zadańy chrůńić kupcůw přeprawjajůncych śe bez řyka.
Bjerůń dostou prawa mjejske we 1387 uod kśyńća uopawsko-raćiborskigo Jana II Želoznygo. Do 1551 wuasność Pjastůw ślůnskych, uod 1327 pod zwjeřchńictwym Čech. Uod 1743 we państwje pruskym a utrata praw mjejskych. Uod 1865 zaś mjasto a zmjana mjana na Stary Bjerůń. Uod 1922 we grańicach Polski, we čos II wojny śwjatowyj wćelůny do Ńymjec. W lotach 1975-1991 dźelńica Tychůw. W 1991 nazod pod nazwům Bjerůń, wraz s Nowym Bjerůńym, Bijasowicůma, Czarnuchowicůma a Jajostůma utwořůu mjasto. Uod uodzyskańo samodźelnośći bez Bjerůń datuje śe zwada mjyndzy tym mjastym a sůnśedńimi Tychůma uo teryny fabryčne Fiat Auto Poland (b. FSM), a uośedle zbudowane při tej fabryce. Uobecńy uośedle ležy juž we grańicach admińistracyjnych Bjerůńo, nale sama fabryka pozostowo we Tychach. Historyčńy sporny teryn noležou do Bjerůńo, nale pozostawjyńy go we grańicach Tychůw bůuo warůnkym zgody tygo mjasta na uodůnčyńy Bjerůńo.
Industryjo[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Na teryńy mjasta znojduje śe kilka pora zakuodůw pracy, m.in. gruba wyngla kamjynnygo "Piast", zakuod twořiw štučnych "NITROERG", fabryka produktůw mlečnych "Danone" (dowńij "Mildes Bieruń"), zakuod materjouůw wybuchowych a tartak. Na teryńy Bjerůńo wystympujům bogate zuoža krušyw žwiru a pjasku. Zuoža te skiž uochrůny środowiska ńy sům eksploatowane.


text:
Fachowa rozmołwa k temje
"Komunikacija w předpolu twarskich naprawow w kubłanišćach"
z hłownym referentom Walterom Heilmannom a ze šulskimi nošerjemi, šulskimi nawodami a dalšimi zajimcami
pjatk, 5. nowembra 2021, 19:00 hodź. we wjacezaměrowej hali Jednota w Chrósćicach
Walter Heilmann
Walter Heilmann je pedagoga a něhdyši nawoda šule “Rosenmaarschule” w Kölnje, kotraž je inkluziwna cyłodnjowska zakładna šula. Hižo 1980 započa tuta tak mjenowana Jenaplanska šula (tehdy rěkaše wona hišće “Peter-Petersen-Schule”), zbrašene a strowe dźěći zhromadnje wuwučować. W nadawku załožbow, kiž buchu po Carlu Friedrichu Montagu jako Montagowe załožby pomjenowane, přewodźuje Walter Heilmann jako poradźowar šulotwara “Pilotowy projekt Inkluziwne šule planować a twarić” na Statnej zhromadnej šuli we Weimaru. Wón poradźuje šule a nošerjow šulow w tu- a wukraju w prašenjach wuwića šule a šulotwara. Ćežišća při tym su procesy a struktury nastupajo wobdźělenje a sobupostajowanje kaž tež multiprofesionalne zhromadne dźěło.


text:
Jastrzymbje–Zdrůj
Spůłrzyndne: 49°57' N 18°35' E
Jastřymbje–Zdrůj (pl. Jastrzębie-Zdrój, mjym. Bad Königsdorff-Jastrzemb) – mjasto na prawach powjatu pouožůne we pouedńowyj tajli wojewůdztwa ślůnskigo. Nojwjynkše, po Rybńiku mjasto RUoW-u a Subrygjůnu Zachodńigo. Je to jydno s nojmuodšych mjast Polski (prawa mjejske uod 1963 r.). Pomješkuje sam 94 072 ludźi (2007), na 85,44 km² placu. Mjejscowość rozwijoua śe uod pouowy XIX wjeku kej uzdrowisko. W lotach 50. XX wjeku uodkryto sam značne zasoby wůngla kamjynnygo co překštoućiuo mjasto we značůncy uośrodek přymysuowy. S Jastřymbjo pochodzům m.in. Jerzy Cnota, Krystian Lupa a Rudolf Ranoszek.


text:
Egejske mórjo
39°N 25°E /  39, Wurazowa zmólka: Njewócakany opeator *
Egejske mórjo (grichiski AιYaίo ΠέλaYoς - Aigaio Pelagos, turkojski Ege Denizi) jo mórjo mjaz europskeju Balkańskeju połkupu a aziskeju Anatoliskeju, pódlańske mórjo Srjejźnego mórja. Słuša k mórjam Atlantiskego oceana. Granicujo na pódpołnocy a na pódwjacorje z grichiskeju twardeju zemju, na pódpołdnju z grichiskeju kupu Kreta a na pódzajtšu z Turkojskeju. Na dłujkem wjacorje jo pśez mórsku wuscynu Dardanelle zwězane z Marmarskim mórjom (a dalej pśez wuscynu Bospor z Carnym mórjom) a na pódzajtšu jo zwězane pśez Korintski kanal z Ioniskim mórjom.
Wuznamne pśistawy Egejskego mórja su na pśikład Athen a Sołun w Grichiskej a Smyrna w Turkojskej.


text:
Wojerecy
(SN). We Wojerowskim coowje njebudu přichodnje hižo pinguiny widźeć. To staj nawoda coowa Eugène Bruins a jednaćel ZooKultur Arthur Kusber dorěčałoj. Přičina je po zemrěću tamnišich skoćatow přepytowanje připrawy za pinguiny a wuslědk obdukcije štwórteho přepytowaneho pinguina. Tež ta njeje přičinu smjerće zemrětych skoćatow wujasnić móhła. Mjeztym su dalše tři pinguiny zemrěli, byrnjež je intensiwnje wobkedźbowali, jim prewentiwne medikamenty dawali a wšitko desinfikowali. Nihdźe na terenje njejsu móhli bakterije zwěsćić, kotrež běchu pola jednoho zahinjeneho pinguina nadešli. Tež rozprawa obdukcije njeje nowe dopóznaća wunjesła. Kaž hižo pola předchadźacych zemrětych pinguinow njejsu přičiny, wosebje bakterielne schorjenje abo tajke na hriby zwěsćili. Nětko přewjedu dalšu analyzu aktualneje situacije a přepytuja dalše proby z připrawy pinguinow a zemrětych zwěrjatow. Poprawom je coo chcył zawostajenej ptakaj do druheho coowa wotedać. Byrnjež přepytowanja schorjenje njedopokazali, njehodźi so to wuzamknyć.


text:
Koho zastupujemy?
Němscy Sintojo a Romojo
Sintojo a Romojo su hižo lětstotki w Europje žiwi. W swojich domjacych krajach tworja woni historisce zrosćene mjeńšiny, kiž so sami Sintojo abo Romojo mjenuja, při čimž rěkaja w zapadnej a srjedźnej Europje bydlacy přisłušnicy mjeńšiny Sintojo, ći z južnowuchodoeuropskim pochadom pak Romojo. Zwonka němskeho rěčneho ruma so Roma jako mjeno za cyłu mjeńšinu wužiwa.
W Němskej su Sintojo a Romojo hižo 600 lět doma. Prěnjotnje naspomnichu so dokumentarisce 1407 w biskopskim měsće Hildesheim. Po trochowanjach bydla dźensa w Němskej něhdźe 60.000 němskich Sintow a něhdźe 10.000 němskich Romow. Nimo němčiny rěča woni jako druhu maćernu rěč mjeńšinowu rěč romowšćinu (romanes). Němscy Sintojo a Romojo su po cyłym zwjazkowym teritoriju žiwi.
Za čas nacionalsocialistiskeho namócneho knjejstwa běchu Sintojo a Romojo přesćěhanju a genocidej wustajeni – w Němskej, we wot Němcow wobsadźenych teritorijach a w zwjazkarskich statach Hitlera. Něhdźe 500.000 Sintow a Romow sta so z woporom rasoweho błuda a sytematisce planowaneho genocida. Jich kulturne herbstwo so z wulkeho dźěla zniči.
Přisłušnicy němskich Sintow a Romow organizowachu so za zastupnistwo swojich zajimow a za sylnjenje swojeje kultury w rozdźělnych towarstwach – kaž w Centralnej radźe Němskich Sintow a Romow z.t.
Dnja 17. měrca 1982 přijimowaše tehdyši zwjazkowy kancler Helmut Schmidt delegaciju Centralneje rady Němskich Sintow a Romow a připózna genocid na Sintach a Romach z přičin tak mjenowaneje „rasy“ na narodoprawnisce zwjazowace wašnje.
Dnja 24. oktobra 2012 so wot Danija Karavana naćisnjeny pomnik za w nacionalsocializmje zamordowanych Sintow a Romow Europy wot zwjazkoweho knježerstwa w přitomnosći wjace hač 100 přežiwjencow holocausta swjatočnje poswjeći a zjawnosći přepoda.
Kóžde druhe lěto spožča Dokumentaciske a kulturne srjedźišćo Němskich Sintow a Romow wot Załožby Manfreda Lautenschlägera spěchowane Europske staćanskoprawniske myto Sintow a Romow. Tule spožčenje myta dnja 3. apryla 2012 Thomasej Hammarbergej a nošerjej wosebiteho myta Georgej Lacatusej.
Młodźi Sintojo-wukubłancy před Dokumentaciskim a kulturnym srjedźišćom Němskich Sintow a Romow w Heidelbergu.
Powědarska kofejownja „Paramissa“: Němski Sinto Reinhold Lagrene při čitanju powědkow z bohatych tradicijow němskich Sintow a Romow.


text:
Ewa Grzesik: Dziyń Matki
Racibōrz piykne stare miasto z mocka starymi kamiynicami, kościołami i dynkmalami i jakby sie mie kto spytoł kere nojbardzij kojarzi mi sie z tym miastym zmianowałach by: Pōmnik Matki Polki kery stoji na Placu Mostowym nad Ôdrōm, Kolumna Matki Bożej na rynku i kościōł p.w. Matki Bożej w dzielnicy Raciborza Nowe Zagrody. Co je w nich takigo nadzwyczajnego, co je wszystke łōnczy, a dyć słowo MATKA. Ôbchodzōne u nas 26 maja nojpiykniejsze świynto w roku Dziyń Matki skłōniło mie do napisania trocha po swojymu ô tych co ôd wiekōw sōm wachtyrzami tego naszego miasta i chrōniōm jego mieszkańcōw ôd roztōmańtych nieszczyńść i chorōbskōw.
Zaczna ôd tyj najmłodszej ôd Pōmnika Matki Polki kero je tak staro jak jo, bo postawili jōm w 1973 roku wszystkim matkōm ślōnzoczkōm kere wychowywały swoje bajtle w duchu polskego patriotyzmu. Yno mi ôna w niczym nie przipōmino ślōnzoczki takej co to je robotno, bo kero z nas chodzi tako prosto aniby sztil ôd mietły połknyła, no a bajtle to my na klinie przeca piastujymy, a ôd noszynia „na barana” je fater abo ôpa, noji ta mazelōnka tako jakoś za mało… ale jak kożdej babie trza przichwolić że je piykno. Je Ôna nasza przajymy ônej i jak wiela inkszych matek znolozła tu w Raciborzu swōj plac. Skuli mie, a za mie mi ôna nie zawodzo. Yno, że my mamy nie potrzebujymy dumnych dynkmali, a porzōndnych sprawiedliwych i zgodnych z naszymi poglōndami ustaw! Je to symbol miniōnego systymu ale nie wyobrażōm sie żeby prziszło kōmu do głowy go ôbulić jak to je ôstatnio w modzie bo to byłby jak godoł Pawlak z serialu „Sami swoji” „Kōniec Swiata”…
Z legyndōm ô kōńcu świata zwiōnzano je nasza kolejno matka czyli Kolumna Maryjno Matki Bożej na raciborskim rynku. Wybudowano została w XIII w w podziynce za uratowanie miasta przed fest szpetnym chorōbskym cholery jaki wtedy chodziło po ludziach i zbiyrała żniwo śmierci. Legynda głosi, że pod cokołym żodyn nieśmi kopać bo inaczej miasto zaleje wielko woda i tak sie stało w 1997 r. przi przebudowie rynku i wykopami archeologicznymi, miasto zaloło, fest my sie wystraszyli i ôd tego czasu żodyn już nie ôpowożył sie tam grzebać. Drugo legynda przekozała mi moja ōma kero jak przechodziła ôbok to dycki sie przed niōm przeżegnała, a po to żeby uchrōnić nas przed kōńcym świata kery przidzie w dniu jak żodyn w Raciborzu tego nie uczyni. Tōż jo z pamiyńci ô ōmie i wiara w Matka Bożo tyż sie przed niōm przeżegnōm – rynka ôd tego mie nie zaboli, a do kōńca świata zaś trocha dali…
Trzeciōm naszōm matkōm chyba nojzocniejszōm jest Sanktuarium Matki Bożej, a w nim cudowny ôbraz Matki Boskej Raciborskej kery słynie z wielu łask i beztōż chodzōm do niego pōńcie z całego Raciborza i pobliskich ôkolic. Ôd nojdowniejszych czasōw chodzi tam coroczno pōńć ze mojej Starej Wsi. Dziynkujōm ôd ôcalynio ôd wielkego ôgnia w 1698 i wspōmnianej już epidymi cholery, przichodzōm sam rzykać matki kere starajōm sie ô bajtla, ci kerzi jadōm daleko do roboty i powierzajōm ôpiece ji swoje familie i ci kerym życie prziniesie jako starość. Ôbchodzōne sōm trzi nojwiynksze ôdpusty w roku; z ôkazji Nawiedzynia, Wniebowziyńcia i Narodzynia Najświyntszej Mari Panny tj. w maju, sierpniu i wrześniu. Czamu tam ludzi tak ciōngnie? Legynda głosi, że downo tymu jedyn wojok mioł wachować Raciborza przed najeźdźcami ale usnył i został pojmany już mioł być powieszōny na strōmie, ale w tym ukozała sie Matka Boża i wszyscy ze strachu pouciekali, a uratowany cudym wojok w podziynce poszoł do Czynstochowy i kozoł sie namalować blank taki sōm ôbroz Matki Boskej Czynstochowskej yno że bez tych szram na licu. Jak prziszoł nazod powiesił go na strōmie i ôd tego czasu ludzie przichodzili do niego rzykać. Zaś jednymu wyngerskymu hrabiowi prziśnił sie tyn ôbroz i jechoł go szukać, jak go znolozł poprosił starowiejskego farorza żeby ôdprawił przed nim mszo i wyrzykoł sie przed nim uzdrowiynie do swojej śmiertelnie chorej żōny. W podziynce za tyn cud kozoł wybudować sam kościōł. I tu zaczyno sie kolejno legynda; ludzie ôbrali sie piykne miejsce na budowa kościoła snosili materiał na budowa przez pora dni i jednego dnia jak już mieli sie chytać budowy przichodzōm, a tam wszystko znikło i stoło po drugij strōnie w szczerym polu kaj same chaszcze. Nie podoboł im sie tyn nowy bauplac i poprzinosili to nazod i tak chodzili trzi razy w kōńcu dali pokōj nie sprzeciwiali sie niezbadanym siłōm wyższym i postawili kościōł tam kaj stoji dzisio. Starzi ludzie z Raciborza prawili, że kedyś Matka Bożo bydzie stoć na rynku i pōmału tak je, bo szczere pola i chaszcze zamiyniły sie w ruchliwe drogi, wysoke bloki, hipermarkety, a to że godali kedyś na ta dzielnica „mało Moskwa” skuli niezbyt zamożnych dōmostw zostało po tym yno nazwa sklepu PSS Społym „Moskwa” je to dowōd na to, że legynda je durch żywo.
Ale sōm tyż inksze matki cudotwōrczynie. Kaj je idzie trefić? Ano w naszych dōmach. To te nasze kochane: mamy, mamulki, mateczki, mamuliczki, muterki i mamuśki. Te kere poradzōm uwarzić dobry ôbiod z niczego, dycki wyczarujōm jakiś geszynk bajtlōm, ciyrpliwie wysłuchiwały naszego mraszczynia jak my do lot przichodzili, lyczōm i czuwajōm nad nami jak my sōm chorzi, majōm cały dōm na głowie, chodzōm do roboty i niekedy jeszcze nasze bajtle wachujōm, sōm na kożde nasze zawołanie… Skōnd majōm tela siły? Mōno ôd tego słowa MATKA ôna sie biere…?
W tym wyjōntkowym świyńcie w roku kożdy przileci do swojej mamy z jakimś geszynkym: jakōmś laurkōm, kwiotkami abo zadzwōni telefōnym bo kilōmetry życia nas rozdzieliły, zrychtujymy jako dobro wieczerzo i jak zwykle padajōm nōm, że nic nie chciały… na co tela wszystkego… że jak im słożymy życzynia 100 lot to z przekōnsym powiedzōm, że tela lot nie bydōm żyć i beztoż jo dzisioj życza wszystkim mamōm żeby w tym nojpiykniejszym dniu w roku
CZUŁY ŻE IM PRZAJYMY
Ewa Grzesik
Miyszkōm w Raciborzu, robia na banie fest, przaja tymu miastu i ślōnskej godce, mōm swoje lata, ôdchowane bajtle, a teroz sie chyciłach pisanio. Laureatka kōnkursu „Po naszymu, czyli po Ślōnsku” w 2017 roku o tytuł “Ślōnzoka Roku”. Jak mōm trocha czasu to ôdnowiōm jakeś stare meble.


text:
Beschreibung
Znajośo šybalika Rufusa? To jo wron, ako dožywijo wjele luštnego, směšnego a zapśimujucego. Wón co wuknice a wuknikow, kenž wobźěluju se na serbskej abo WITAJ-wucbje, pózbuźowaś k dalšnej zaběrje ze serbskeju rěcu.
Šybalik Rufus wustupujo w jadnotliwych zešywkach cytańskego rěda za zakładnu šulu nakładnistwa Cornelsen. Te smy pśestajili do dolnoserbskeje rěcy. W toś tych zešywkach wijo se pśecej jadne tšojeńko wokoło wrona Rufusa. Wón bydli w jadnej familiji ze źiśimi a dožywijo z nimi žortne wěcy. Mimo lažkich tekstow, ako se namakaju w zešywkach, mógu wuknice a wukniki doma abo w šuli wšake nadawki k cytanemu dopołniś. Su to pórucenja za wudopołnjenje a wumólowanje, kreslenje pódanych pśedmjatow, nakśicowanje wótegronow a pśirědowanje słowow a sadow k wšakim wobrazam. Z pomocu nadawkow mógu źiśi sami kontrolěrowaś, lěc su zmysł teksta pšawje rozměli.


text:
Pseudōnim
Pseudōnim (ze gr. ψeuδώvuuoς pseudonymos[1], dosł. pod fałesznym mianym) to je indywidualne miano danyj ôsoby, inksze aniżeli jeji ôficjalne miano i nazwisko.
Pseudōnim je pasowany porzōnd przi ôsobliwych przileżytościach we roztōmajtych cylach:
- dlŏ skryciŏ swojich ôficjalnych personaliōw,
- ku cylu snadniyjszego spamiyntaniŏ danyj ôsoby,
- dlŏ podsztrychowaniŏ jakichś znakōw ôsobowych eli wyglōndu danyj ôsoby.
Pseudōnim może ôstać nadany danyj ôsobie bez grupã, postrzōd keryj je ôn używany, abo bez samego siebie.
Szkryft pseudōnimōwEdytuj
Do ôznaczaniŏ pseudōnimōw we piśmie może sużyć cudzysłōw, jednak, co prawe, niy przinŏleży go ôwdy łōnczyć ze przimōm tego wyrazu, tedy szkryft Stefan Rowecki pseud. „Grot” je felerny. Drugdy pseudōnim stŏwŏ sie na tela wszeôbecnie znany, iże zrasta sie z mianym, i tedy możliwy je tyż szkryft z sworōm: Stefan Grot-Rowecki. Ôstane nŏleżne formy to Stefan Rowecki „Grot” i Stefan Rowecki, pseud. Grot[2].
Przipisy
- ↑ AeEιkό tnς koιvής veoeλλnvιkής, www.greek-language.gr [dostymp 2021-03-21].
- ↑ Ł. Mackiewicz, 497 błędów, Elbląg 2018, s. 146.


text:
Abel Tasman
Abel Tasman (rodz. 1603 we Lutjegast, Ńiderlandy, um. 10 paźdźerńika 1659 we Batawije, Ńiderlandzke Indje Wschodńe (terozki: Džakarta we Indůnezyje)) – ńiderladzki žygloř, uodkrywca a kupjec. Bůu ůun pjyršym Ojropejčykem, kery douynyu ku Tasmańije a Nowyj Zylandyje we rajźe kero uorganizowoua Ńiderlandzko Kůmpańijo Wschodńoindyjsko we lotach 1642-1643. Tasmańije dou mjano Anthoonij van Diemenslandt za mjanym sponsora rajzy, gubernatora Ńiderlandzkich Indji Wschodńich. Ńyskoři Ynglandery skrůćili je ku Źymja van Diemena, a za jaki čos zmjyńili na Tasmańijo. Při drugij rajźe we roku 1644 Tasman narysowou karty půunocnygo wybřežo Australije.


text: Budyšin (SN). Molerjo Budyskeho wokrjesa měli přichodnje wjace mzdy dóstać, žada sej dźěłarnistwo IG Bau. Najebać koronapandemije maja rjemjeslnicy knihi połne nadawkow. „Twarska branša w krizy wobstajnje dźěła, z čehož mjez druhim tež molerske firmy profituja. Něhdźe 540 přistajenych branše w Budyskim wokrjesu dyrbi tuž dobreho wobchodniskeho połoženja dla wjace pjenjez dóstać“, pisa předsyda twarskeho dźěłarnistwa wuchodneje Sakskeje Peter Schubert. W běžnym tarifowym kole žada sej IG Bau 5,4 procenty wjace mzdy. Dotal su dźěłodawarjo minimalny poskitk namjetowali, zwyšić mzdu wo 0,8 procentow, nawoda jednanjow dźěłarnistwa Carsten Burckhardt kritizuje. „To je plista tym, kotřiž njemóža w homeofficu dźěłać, ale wšědnje pod ćežemi korona-wobmjezowanjow na dźěło chodźa.“


text:
Chětro łoskoćiwy a emocionalny problem měješe wčera Radworska gmejnska rada na swojim prěnim posedźenju z nowej wjesnjanostku na čole na blidźe. Rozrisanje pak je wotwidźomne.
Radwor (SN/MkWj). Informacije, kotrež so minjene dny mjez staršimi šěrjachu, derje njeklinčachu: Z nowym šulskim lětom budźe na Radworskej zakładnej šuli 14 dźěći bjez hortoweho městna, dokelž su wobstejace kapacity wućežene. W najhóršim padźe by šula dźěći, kotrež zwonka Radworskeje gmejny bydla, na přikład w Baćonju abo Smochćicach, wotpokazać dyrbjała. Mjez nimi bychu tež serbske dźěći byli, štož by na škodu serbskeje rjadownje było.


text:
Wočerstwjenišćo we Wojerecach chcedźa hač do lěta 2024 přetwarić
Wojerecy (AK/SN). Mjeztym 21 lět wobstejaca Wojerowska Łužiska kupjel ma so přichodnje moderniša, kreatiwniša a ekologiska stać. W aprylu 2024 chcedźa ju po dwěmaj lětomaj přetwara zaso wočinić. Na swojim zašłym posedźenju je měšćanska rada wobzamknyła, projekt sobu podpěrać. Za to chcedźa zrěčenje mjez kupjelu a městom wotzamknyć.
„Łužiska kupjel je so we wšěch lětach wobstajnje dale wuwiwała“, rozłoži jeje jednaćel Matthias Brauer. Spočatnje mějachu wob lěto tři strowotniske kursy, dźensa je jich 20. Tydźensce maja nětko šěsć płuwanskich kursow, tehdy bě to jenički. Ličba wobdźělenych kubłanišćow na šulskim płuwanju je wot třoch na wosom rozrostła. Nětko storča na swoje hranicy a trjebaja wjace kapacitow za kursy, šulske płuwanje a za wšědnych wopytowarjow kupjele a sawny. Pomjeńšiło je so porno tomu mnóstwo přetrjebaneje miliny wot 2,1 miliona kilowattowych hodźin w lěće 2010 na dźensa 1,05 milionow kilowattowych hodźin wob lěto.


text:
Na gōrnoślōnskich szportplacach, 14.03.2021
We miniōnym tydniu piyrszy latoś tytuł dlŏ ZAKSY (wygrali we derbach Gōrnego Ślōnska finał z manszaftym ze Jastrzymbiŏ) i pōłfinały we polskej lidze hokeja na lodzie, kaj na 3 z 4 manszaftōw tyż sōm ze Gōrnego Ślōnska. We lidze czeskej hokeja HC Oceláři Trziniec czekŏ na przeciwnika, z jakim przidzie mu sie trefić we sztwierćfinale play-off.
Fusbal
Liga czeskŏ chopōw
Slezsky FC Ôpawa – Pardubice 1-0
Banik Ôstrawa – 1. FK Příbram 5-0
Bohemians Praga – MFK Karwinŏ 2-0
Po 23 szpilach Banik Ôstrawa je 7, MFK Karwinŏ 13, a Slezsky Ôpawa 17.
Liga polskŏ chopōw
Górnik Zŏbrze – Zagłębie Lubin 2-0
Lech Poznań – Piast Gliwice 0-0
Stal Mielec – Podbeskidzie Biylsko-Biołŏ – (pyńdziałek)
Po 21 szpilach Górnik Zŏbrze je 5, Piast Gliwice 9, a Biylsko-Biołŏ 15.
Liga polskŏ babōw
Czarni Sosnowiec – Rolnik Biedrzichowice 9-0
ROW Rybnik – GKS Katowice 0-7
Po 13 szpilach GKS Katowice je 6, Rolnik Biedrzichowice 11, a ROW Rybnik 12.
Hokej na lodzie
Liga polskŏ chopōw – halbfinały (do 4 wygranych szpilōw)
GKS Tychy – Comarch Cracovia Krakōw 2-5
GKS Tychy – Comarch Cracovia Krakōw 4-2
JKH GKS Jastrzymbiy – GKS Katowice 4-3 (po dogr.)
JKH GKS Jastrzymbiy – GKS Katowice 2-1
Voleybal
Finał Pucharu Polski
ZAKSA Kandzierzin-Kojźly – Jastrzębski Węgiel 3-0
Handbal
Liga polskŏ babōw
KPR Ruch Chorzōw – Zagłębie Lubin 27-30
Po 19 szpilach KPR Ruch Chorzōw je 8.
Basketbal/Korbbal
Liga czeskŏ chopōw
BC Kolin – BK Ôpawa 85-68
BK Ôpawa – BK JIP Pardubice – ôdwołany
Po 26 szpilach BK Ôpawa je na drugim placu.
Liga polskŏ chopōw
Wilki Morskie – GTK Gliwice 100-70
Po 28 szpilach GTK Gliwice je 11.
Foto: Tomasz Długosz


text:
Ôpole: Ôpity szofer, rajd bez miasto i strzaskane auta
Fatalny rajd ôd 54-latka przerwali dopiyro policyjōny ruchu drōgowego. Chop nojprzōd poprzniōł 6 aut, sprawiōł wypadek drōgowy, żŏdnymu niy pōmōg i uciyk z miyjsca wypadku. Jak niy mōg już uciykać przed funkcjōnariuszami autym, wylecioł z niego. Wartko jednak ôstoł dogōniōny i chycōny. Pokŏzało sie, iże mioł we swojim ôrganiźmie bez 3 prōmile alkoholu. Sprawiynie wypadku, ucieczka z placu zdarzyniŏ i jazda pod wpływym alkoholu to ino czyńść ôbskarżyń, kere usłyszoł.
Piyrszŏ informacyjŏ do ôpolskich policyjōnōw ruchu drōgowego wpłynyła w Nowy Rok po godz. 18:00. Szofer mitsubishi w czasie wyjyżdżaniŏ z parkingu mioł trzasnōńć w auto, co z nim stoło. Chociŏż świadkowie prōbowali interwyniować, ôn ruszōł dalij ciasnōm drōgōm ôsiedlowōm. Po drōdze poprzniōł dalsze 3 auta. Po przejechaniu pŏrunŏstu metrōw, zarŏz za piyrszōm krziżōwkōm, wjechoł w ôsobowego volkswagena. Niy pōmōg żŏdnymu, ino pojechoł dalij
Na szczyńście już po chwili na placu byli policyjōny, co zaczli gōnić za drōgowym piratym. Kej szofer mitsubishi niy mōg już jechać dalij, wylecioł ze swojigo auta i uciykoł dalij piechty. Wartko jednak ôstoł chycōny. Pokŏzało sie, iże to bōł 54 lata stary miyszkaniec Ôpolŏ. We swojim ôrganiźmie mioł bez 3 prōmile alkoholu. Ôstoł ôn zastawiōny, a jego auto trefiyło na policyjny parking.
Po wytrzyźwiyniu chop usłyszoł moc ôbskarżyń. Ôdpowiy miyndzy inkszymi za kerowanie autym pod wpływym alkoholu, sprawiynie wypadku drōgowego, ucieczkã, kolizyjõ i szkody parkingowe. za sprawiynie wypadku grozi do 3 lŏt wiynziyniŏ, a za jazdã pod wpływym alkoholu do 2 lŏt. Jednak jak dać pozōr na ôkoliczności, to 54-latek musi ôczekować srogszyj kŏry. Chop prziznoł sie do wszyjskich stawianych mu ôbskarżyń.
Zdrzōdło: KMP Ôpole