text:
Swjata Zdźisława
Swjata Zdźisława (* wokoło 1220 w Křižanovje na Morawje; † 1252 w Jablonnym w Podještědí) je křesćanska swjata. Najstarše pisomne zapiski wo Zdźisławje pochadźeja ze spočatka 14. lětstotka, to rěka z doby jenož poł lětstotka po jeje wumrěću, a to w Dalimilowej chronice a w Zdźarskej chronice. Pozdźiše legendy spušćomne njejsu. Historikar Zdeněk Kalista napisa wo Zdźisławinej dobje a jeje rodźe dwě historiskej studiji (1941 a 1969). Historiske dźěło wo Zdźisławje wuda tež pater Ambrož Svatoš w lěće 1948 pod titulom "Blahoslavená Zdislava" („Zbóžnoprajena Zdźisława“, přeł.).
Žiwjenje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wona běše dźowka knjeza Přibyslava z Křižanova, kralowskeho hrodoweho hrabje w Brnje a na hrodźe Veveří, a knjenje Sibyle (ze Sicílije – dwórskeje damy kralowny Kunhuty). Wuda so na wosobneho čěskeho wulkotnika knjeza Hawoła Markvartic a přesydlowaše so na jeho hród Lemberk pola Jablonneho w Podještědí. Porodźi jemu štyri dźěći: Havla, Markétu, Jaroslava a Zdislava. Najskerje zetka so ze zbóžnoprajenym Česlavom, z pólskim dominikanom, wučomcom swj. Dominika a sta so z dominikanskej třećarku; z mandźelskim powolaštaj dominikanow do Jablonneho a do Turnova, załožištaj tu za nich klóštry a cyrkwje. Swjata bywaše Zdźisława jako mandźelska a mać swójby, ale jeje žiwjenje a skutkowanje so jenož na priwatne žiwjenje njewobmjezowaše: Zdźisława tež hrodowsku čeledź wuwučowaše a wukubłowaše, staraše wo chorych, chudych, bjezdomnych a dezerterow (běše to doba tatarskich zadobyćow do Srjedźneje Europy) a pomhaše jim tež hewak (w hospitalu, kotryž wona tohorunja załoži). W dobje časteje njepřitomnosće jeje mandźelskeho (běše prawa ruka Wjacława I. a jeho zepěra hdyž jeho syn Přemysl Otakar II. přećiwo njemu zběžkowa) dyrbješe wona cyłe knjejstwo za njeho wjesć.
Zdźisława wumrě najskerje na tuberkulozu, (jeje smjertne powostanki je akademikar Vlček přepytował), je w krypće klóšterskeje cyrkwje w Jablonnym pohrjebana; jeje nop je w relikwiarje na Marijnym wołtarju nalěwo w cyrkwinskej łódźi. Jeje row so njepřestajneje česćownosće wěrićelow wot jeje smjerće do dźensnišeho wjeseli, putnikuja sem nic jenož Češa a Morawjenjo, ale tež Słowacy, Polacy, Serbja, Němcy a Rakušenjo. Do dźensnišeho dóńdźe při jeje rowje k wusłyšenjam, wustrowjenjam a hinašim dźiwam přez zasadźenje tuteje swjateje. Tohodla bu hižo we 18. lětstotku na městnje prjedawšeje gotiskeje cyrkwje k jeje přichodnemu zbóžnoprajenju, wo kotrež so započa prócować, wulkotna barokna katedrala swj. Ławrjenca wot sławneho Wienskeho architekta Jana Lukaša Hildebrandta postajena; twarjenje financowaše hrabja Berka z Duby a po jeho smjerći knjeni hrabina Kinská. K zbóžnoprajenju wšak dóńdźe hakle w lěće 1907 (bamž Pius X.).
W lěće 1947 zahaji kardinal Šćěpan Trochta, Litoměriski biskop, diezesowy proces swjatoprajenja. We wobłuku lětdźesatka duchowneho wobnowjenja naroda bu lěto 1991 (tehdy hakle) zbóžnoprajenej Zdźisławje a temje swójba wěnowane. Tehdy bu zběrka studijow "Zdislava" wudata a sta so hišće wjele dalšich zajimawych aktiwitow.
Swjatoprajenje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Zdźisławu pak bamž Jan Pawoł II. we Wołomucy dnja 21. meje 1995 swjatopraji. Dnja 24. oktobra 2000 - w lěće Wulkeho jubileja – postaji ju za hłownu patronku Litoměriskeje diecezy. Wo swjatoprajenju Knjenje Zdźisławy je so tehdyši prowincial dominikanow pater Ambrož Maria Svatoš wjele zasłužbow dobył, a to z hromadźenjom Zdźisławskich studijow a historiskich dokumentow. Nětko ma mjenujcy nimale sto w rukopisu dokumentowanych padow dźiwotwornych wusłyšenjow přez zasadźenje Knjenje Zdźisławy ze zańdźenosće. Jako dźiw trěbny k swjatoprajenju bu medicinsce a wědomostnje njewujasnjomne wustrowjenje MUDR. Straki připóznate, swójbneho nana, pola kotrehož dnja 19. septembra 1989 w Brnje w chorowni k zastaću wutroby, k na nul spadowacemu krejnemu ćišćej, ke kliniskej smjerći mozow dóńdźe; tutón staw přez tři hodźiny traješe. W běhu tuteje doby mandźelska, dźěći, wyša sotra, knjez farar a dalši intensiwnje k zbóžnoprajenej Zdźisławje wo dźiw modlachu, a buchu wusłyšeni: wobnowještej so motoriska a zmysłowa aktiwiće, wšě organy póčachu normalnje fungować. Jabłońska cyrkej bu wot bamža k bazilice minor (mjeńši) z titulom "Bazilika swjateho Ławrjenca a swjateje Zdźisławy" powyšena.
Smjertne powostanki swjateje Zdźisławy su wěrićelam nimo w Jablonnym tež w Litoměriskej katedrali swj. Šćěpana (na wołtarju swj. Jana Nepomuka) a we Wołomucy w dominikanskej cyrkwi Knježny Marije (na wołtarju swj. Dominika) k česćowanju wustajene. Při 750. róčnicy smjerće zbóžnoprajeneho Česlava w lěće 1992 je swjata Zdźisława tutoho swjateho wopytała: jeje nop pućowaše z Jablonneho do pólskeho Wrócławja a bu tu ze statniskimi česćemi přijata. Swoju tuchwilu poslednje dušepastyrske pućowanje přewjedźechu smjertne powostanki swjateje Zdźisławy z Litoměrjec na lětanišćo we Wołomucy - na swjatoprajenje přez bamža Jana Pawoła II. dnja 21. meje 1995.
Dnja 24. oktobra 2000 postaji bamž Jan Pawoł II. swjatu Zdźisławu za hłownu patronku Litoměričanskeje diecezy. Wot nalěća 2002 je wona po postajenju wokrjesneho zastupnistwa patronka cyłeho Liberecskeho wokrjesa.
K swjatej Zdźisławje so do dźensnišeho Waldsteinowi hrabjojo jako z njej zdaleni přiwuzni přiznawaja, wopytuja jeje row w Jablonnym.
Poselstwo Swj. Zdźisławy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Je ta swěca, kotruž Zdźisława wupromjenja: wona je na ewangelij nic jenož posłuchała, ale běše za njón žiwa. A to na žadyn pad w klóštrje wotzamknjena, ale běše w swojej swójbje a w tym swěće, kotryž ju wobdawaše. Wěra njeběše jenož priwatna naležnosć za jeje hrodowsku kapałku, ale běše to tež wěc za žiwjenje. Zdźisława hród wopušći a běše za ewangelij wšudźe wokoło žiwa, hdźež chudźi a wbozy běchu. Běše za Chrystusowe słowo žiwa: ,Lubujće swojich blišich!'
Knjeni Zdźisława je wozjewjerka prawa čłowjeka, prawa žony: za druhich lubować a žiwe być. A to je jeje poselstwo za swójby. Jako mać praji wšěm žonam, ale tež wšěm, kotřiž su w swójbje žiwi: je trjeba lubować a za wostatnych žiwy być.
Literatura[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Dolistova, Marie: Paní Zdislava z Lemberka, 1. nakład, nakładnistwo ŘÁD, Praha. Baseń awtorki z přełožkami do 5 rěčow. ISBN 978-80-86673-15-8 (čěsce, pólsce, hornjoserbsce, němsce, w esperanće a jendźelsce)


c: text/html

text:
Popularne rymy do
zycie
mnie
czas
jest
ciebie
dzień
zawsze
wszystko
świecie
życia
świat
wiele
siebie
się
oczy
inie
razem
będzie
serce
serca
słowa
domu
Tobie
urodziny
miłości
marzenia
świata
lat
miłość
głowie
Rymy do Czuwało
czuwało, dokuwało, dosuwało, dotruwało, dożuwało, fruwało, naczuwało, nadfruwało, nadpruwało, nafruwało, nakłuwało, nasnuwało, nasuwało, nawsuwało, obkuwało, obsuwało, obuwało, odczuwało, odfruwało, odkuwało, odpluwało, odpruwało, odsuwało, odtruwało, okuwało, opluwało, osnuwało, osuwało, ozuwało, poczuwało, podfruwało, podkuwało, podsuwało, podszczuwało, podtruwało, pofruwało, ponasuwało, poobkuwało, poobsuwało, poodpruwało, poodsuwało, popluwało, poprzekłuwało, poprzesuwało, poprzysuwało, porozpruwało, porozsuwało, posuwało, pousuwało, powykluwało, powykłuwało, powykuwało, powypluwało, powypruwało, powysnuwało, powysuwało, powytruwało, powyzuwało, pozakłuwało, pozakuwało, pozasnuwało, pozasuwało, pozatruwało, pozesuwało, pozsuwało, przeczuwało, przefruwało, przekłuwało, przekuwało, przepruwało, przesuwało, przeżuwało, przyfruwało, przykuwało, przysuwało, przytruwało, rozkuwało, rozpruwało, rozsnuwało, rozsuwało, rozzuwało, sfruwało, skuwało, spluwało, Suwało, suwało, uczuwało, ukuwało, usuwało, wczuwało, wkłuwało, wkuwało, wsnuwało, współczuwało, współodczuwało, wsuwało, wyczuwało, wyfruwało, wykluwało, wykłuwało, wykuwało, wypluwało, wypruwało, wysnuwało, wysuwało, wyszczuwało, wytruwało, wyzuwało, wzuwało, zakłuwało, zakuwało, zapluwało, zasnuwało, zasuwało, zaszczuwało, zatruwało, zesuwało, zezuwało, zsuwało, zzuwało, zżuwało
czuwało dokuwało dosuwało dotruwało dożuwało fruwało naczuwało nadfruwało nadpruwało nafruwało nakłuwało nasnuwało nasuwało nawsuwało obkuwało obsuwało obuwało odczuwało odfruwało odkuwało odpluwało odpruwało odsuwało odtruwało okuwało opluwało osnuwało osuwało ozuwało poczuwało podfruwało podkuwało podsuwało podszczuwało podtruwało pofruwało ponasuwało poobkuwało poobsuwało poodpruwało poodsuwało popluwało poprzekłuwało poprzesuwało poprzysuwało porozpruwało porozsuwało posuwało pousuwało powykluwało powykłuwało powykuwało powypluwało powypruwało powysnuwało powysuwało powytruwało powyzuwało pozakłuwało pozakuwało pozasnuwało
pozasuwało pozatruwało pozesuwało pozsuwało przeczuwało przefruwało przekłuwało przekuwało przepruwało przesuwało przeżuwało przyfruwało przykuwało przysuwało przytruwało rozkuwało rozpruwało rozsnuwało rozsuwało rozzuwało sfruwało skuwało spluwało Suwało suwało uczuwało ukuwało usuwało wczuwało wkłuwało wkuwało wsnuwało współczuwało współodczuwało wsuwało wyczuwało wyfruwało wykluwało wykłuwało wykuwało wypluwało wypruwało wysnuwało wysuwało wyszczuwało wytruwało wyzuwało wzuwało zakłuwało zakuwało zapluwało zasnuwało zasuwało zaszczuwało zatruwało zesuwało zezuwało zsuwało zzuwało zżuwało
czuwało, dokuwało, dosuwało, dotruwało, dożuwało, fruwało, naczuwało, nadfruwało, nadpruwało, nafruwało, nakłuwało, nasnuwało, nasuwało, nawsuwało, obkuwało, obsuwało, obuwało, odczuwało, odfruwało, odkuwało, odpluwało, odpruwało, odsuwało, odtruwało, okuwało, opluwało, osnuwało, osuwało, ozuwało, poczuwało, podfruwało, podkuwało, podsuwało, podszczuwało, podtruwało, pofruwało, ponasuwało, poobkuwało, poobsuwało, poodpruwało, poodsuwało, popluwało, poprzekłuwało, poprzesuwało, poprzysuwało, porozpruwało, porozsuwało, posuwało, pousuwało, powykluwało, powykłuwało, powykuwało, powypluwało, powypruwało, powysnuwało, powysuwało, powytruwało, powyzuwało, pozakłuwało, pozakuwało, pozasnuwało, pozasuwało, pozatruwało, pozesuwało, pozsuwało, przeczuwało, przefruwało, przekłuwało, przekuwało, przepruwało, przesuwało, przeżuwało, przyfruwało, przykuwało, przysuwało, przytruwało, rozkuwało, rozpruwało, rozsnuwało, rozsuwało, rozzuwało, sfruwało, skuwało, spluwało, Suwało, suwało, uczuwało, ukuwało, usuwało, wczuwało, wkłuwało, wkuwało, wsnuwało, współczuwało, współodczuwało, wsuwało, wyczuwało, wyfruwało, wykluwało, wykłuwało, wykuwało, wypluwało, wypruwało, wysnuwało, wysuwało, wyszczuwało, wytruwało, wyzuwało, wzuwało, zakłuwało, zakuwało, zapluwało, zasnuwało, zasuwało, zaszczuwało, zatruwało, zesuwało, zezuwało, zsuwało, zzuwało, zżuwało

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
PRZEGLĄDAJ OGŁOSZENIA W OKOLICY
Kalisz (pow. m. Kalisz w woj. wielkopolskim), Ostrów Wielkopolski (pow. ostrowski w woj. wielkopolskim), Krotoszyn (pow. krotoszyński w woj. wielkopolskim), Syców (pow. oleśnicki w woj. dolnośląskim), Milicz (pow. milicki w woj. dolnośląskim), Twardogóra (pow. oleśnicki w woj. dolnośląskim), Ociąż (pow. ostrowski w woj. wielkopolskim), Wrocławice (pow. milicki w woj. dolnośląskim), Dobrzyca (pow. pleszewski w woj. wielkopolskim), Nowy Dwór (pow. oleśnicki w woj. dolnośląskim)


text:
Iniciatiwu za regulowanje wobstatka wjelkow we Łužicy wutworili
Koslow (JK/SN). Spočatk meje su iniciatiwnu skupinu „Wot wjelka škodowanych a starosćiwych wobydlerjow“ wutworili. W spisu, kotryž Serbskim Nowinam předleži, je wona stejišćo k tučasnej wjelčej populaciji we Łužicy zdźěłała.
Čłonojo iniciatiwy, kotřiž pochadźeja předewšěm z gmejny Ralbicy-Róžant a wokolnych wsow, skedźbnjeja w stejišću na to, zo tuchwilna ličba črjódow kaž tež připowědźene wuwiće łužiskeho wobstatka wjelkow ze stron zamołwitych projekta „Wjelk w Sakskej“ njepřirodnemu wuwiću w ekologiskim systemje Łužicy polěkuja. Iniciatiwna skupina žada sej w mjenje wobydlerjow gmejny Ralbicy-Róžant kaž tež tych wsow, w kotrychž mějachu škody wjelka dla, dalšemu rozrostej jich wobstatka we Łužicy zadźěwać. Podobnje kaž w Šwedskej, Norwegskej a Finskej žada sej iniciatiwa ličbu wjelkow pomjeńšić a tak přirodny poměr a pokoj w přirodźe zaso zawěsćić.


text:
Popularne rymy do
zycie
mnie
czas
jest
ciebie
dzień
zawsze
wszystko
świecie
życia
świat
wiele
siebie
się
oczy
razem
inie
będzie
serce
serca
słowa
domu
Tobie
urodziny
miłości
marzenia
świata
lat
miłość
głowie
Rymy do wdowo
akordowo, anodowo, balladowo, Bałdowo, Biedowo, Błędowo, bordowo, Brodowo, Brzydowo, budowo, Chludowo, czadowo, dobudowo, Drozdowo, Działdowo, Edwardowo, estradowo, fasadowo, Głodowo, Gozdowo, gradowo, Gudowo, Gwiazdowo, hazardowo, hybrydowo, jagodowo, Jagodowo, jodowo, kaskadowo, Kołdowo, Konradowo, Kordowo, kredowo, Kudowo, lądowo, Lędowo, lodowo, ludowo, Łobdowo, miodowo, Miradowo, Mołdowo, nadbudowo, narodowo, Nidowo, nielodowo, nieludowo, Nieradowo, Niewodowo, objazdowo, Obodowo, obrzędowo, obudowo, obwodowo, odbudowo, odjazdowo, ogrodowo, podbudowo, poglądowo, pogodowo, Powodowo, prądowo, Radowo, rajdowo, redowo, rekordowo, Rodowo, rozbudowo, rządowo, rzędowo, Sadowo, sądowo, schodowo, Sędowo, Snowidowo, sodowo, Szaradowo, Szpondowo, Szprudowo, Śmiadowo, Śmiardowo, Śniadowo, Twardowo, ugodowo, Ujazdowo, urzędowo, Uzdowo, Wałdowo, Wandowo, wdowo, Widowo, Witoldowo, Włodowo, Wołdowo, zabudowo, Zapędowo, zasadowo, zawodowo, Zebrdowo, zjazdowo, Żędowo, Żołędowo, Żydowo
akordowo anodowo balladowo Bałdowo Biedowo Błędowo bordowo Brodowo Brzydowo budowo Chludowo czadowo dobudowo Drozdowo Działdowo Edwardowo estradowo fasadowo Głodowo Gozdowo gradowo Gudowo Gwiazdowo hazardowo hybrydowo jagodowo Jagodowo jodowo kaskadowo Kołdowo Konradowo Kordowo kredowo Kudowo lądowo Lędowo lodowo ludowo Łobdowo miodowo Miradowo Mołdowo nadbudowo narodowo Nidowo nielodowo nieludowo Nieradowo Niewodowo objazdowo Obodowo obrzędowo
obudowo obwodowo odbudowo odjazdowo ogrodowo podbudowo poglądowo pogodowo Powodowo prądowo Radowo rajdowo redowo rekordowo Rodowo rozbudowo rządowo rzędowo Sadowo sądowo schodowo Sędowo Snowidowo sodowo Szaradowo Szpondowo Szprudowo Śmiadowo Śmiardowo Śniadowo Twardowo ugodowo Ujazdowo urzędowo Uzdowo Wałdowo Wandowo wdowo Widowo Witoldowo Włodowo Wołdowo zabudowo Zapędowo zasadowo zawodowo Zebrdowo zjazdowo Żędowo Żołędowo Żydowo
akordowo, anodowo, balladowo, Bałdowo, Biedowo, Błędowo, bordowo, Brodowo, Brzydowo, budowo, Chludowo, czadowo, dobudowo, Drozdowo, Działdowo, Edwardowo, estradowo, fasadowo, Głodowo, Gozdowo, gradowo, Gudowo, Gwiazdowo, hazardowo, hybrydowo, jagodowo, Jagodowo, jodowo, kaskadowo, Kołdowo, Konradowo, Kordowo, kredowo, Kudowo, lądowo, Lędowo, lodowo, ludowo, Łobdowo, miodowo, Miradowo, Mołdowo, nadbudowo, narodowo, Nidowo, nielodowo, nieludowo, Nieradowo, Niewodowo, objazdowo, Obodowo, obrzędowo, obudowo, obwodowo, odbudowo, odjazdowo, ogrodowo, podbudowo, poglądowo, pogodowo, Powodowo, prądowo, Radowo, rajdowo, redowo, rekordowo, Rodowo, rozbudowo, rządowo, rzędowo, Sadowo, sądowo, schodowo, Sędowo, Snowidowo, sodowo, Szaradowo, Szpondowo, Szprudowo, Śmiadowo, Śmiardowo, Śniadowo, Twardowo, ugodowo, Ujazdowo, urzędowo, Uzdowo, Wałdowo, Wandowo, wdowo, Widowo, Witoldowo, Włodowo, Wołdowo, zabudowo, Zapędowo, zasadowo, zawodowo, Zebrdowo, zjazdowo, Żędowo, Żołędowo, Żydowo


text:
Piszymy po naszymu. Co z tymi kryskami i szlaczkami?
Pŏrã lŏt tymu, a tak gynau, to było to we 2009 roku, grupa ślōnskich ôrganizacyji pod przewodym prof. Jolanty Tambor z Uniwersytetu Ślōnskigo, trefiyła sie w Cieszynie, żeby uzdać jedyn alfabet, co nim bydymy pisać.
Przed tym trefym używali my mocki rozmajtych szrajbōnkōw, co jednak nojczyńścij pokazowały ino to, jak gŏdŏ sie tam, skōnd bōł autōr danego alfabetu. Potrzebowali my ale takigo alfabetu, co by nim szło zapisować wiyncyj niż jedyn dialekt ślōnski, tōż trzeba było słożyć taki zŏpis, co miołby litery, co sie na nie gŏdŏ interdialektalne, żeby kożdy sie te słowa mōg czytać tak, jak gŏdŏ sie u niego.
Wiadōmo, że niy wszyjske zjawiska gwarowe idzie zapisać ślabikŏrzowym alfabetym. Ciynżko nim bez przikłŏd zapisować cieszyński wariant ślōnski, ale jŏ muszã Wōm powiedzieć, iże Cieszyniŏcy majōm trzista lŏt starõ tradycyjõ literackõ i ôni majōm już wyrobiōny spusōb pisaniŏ po swojymu. Beztōż przichodzić dō nich ze jakimś dziewiyńcioletnim zŏpisym i padać, że majōm go używać, to by było trochã niy na miyjscu. Tōż ôni majōm swōj zŏpis, a my swōj. Niyma to jakiś ekstra wyjōntek, bo to samo majōm bez przikłŏd Katalōnijŏcy.
Tōż ô co sie rozchodzi z tymi piyńciōma inkszymi literami? Ôbgŏdōmy je sam krōtko, żebyście wartko mōgli je spokopić.
Litera Ōō
To je taki źwiynk, co go niy ma po polsku, jak sie gŏdŏ. Jak powiycie na głos „dōm” abo „chopcōw”, to go usłyszycie. To je coś takigo miyndzy o i u, pra? Używōmy tyj litery tam, kaj po polsku je ó i tam, kaj o stoji przed m, n, i ń:
dōm, sōmsiŏd, chopcōw, mōwić, kōnsek, strōna, kōń, słōńce
Ta litera niyma interdialektalnŏ, bo na cołkim Ślōnsku sie gŏdŏ gynau tak samo.
Litera Ôô
To je tyn źwiynk, co jak my gŏdōmy słowa na o, to go używōmy: „ôrŏz ôtwiyrōmy ôkno”. Ta litera już je interdialektalnŏ, bo sōm rejōny na Ślōnsku, kaj jednak sie tak niy gŏdŏ. Tam sie powiy „orŏz otwiyrōmy okno”. Prawidło je take, iże kożde słowo, co zaczynŏ sie na o, zapisujymy bez o z daszkym. Te o z daszkym używōmy tyż ino na przodku słōw.
Ôkno, ôko, ôtwiyrać, ôrać, ôgyń, ôjciec
Wyjōntek: ô użyjymy niy na przodku słowa, jak używōmy czasownika z prefiksym, bp.: przeôrać, naôtwiyrać, poôzprawiać.
Wyjōntek: nowsze zapożyczynia niymiecke bydymy pisać bez ō: ōma, ōpa, ōły, ōberiba.
Te dwie litery styknōm Wōm do zapisaniŏ wariantu „industrialnego” ślōnskigo, to znaczy gŏdki mynij wiyncyj w granicach Lubliniec, Katowice, Pszczyna, Racibōrz, Gliwice. Trzi nastympne litery potrzebujymy, żeby zapisać to, jak gŏdajōm ôpolŏki.
Litera Ŏŏ
Dŏwno tymu, jak jeszcze ślōnskŏ gŏdka miała blank inkszy klang jak dzisiaj, używali my samogłosek dugich. To było gynau to, co ôznaczŏ jejich nazwa: zamiast a gŏdało sie aa abo zamiast e gŏdało sie ee w niykerych miyjscach.
Bez stolecia ale zaczli my te duge samogłoski trochã inakszyj wymŏwiać i take duge a na wschodzie zaczli my wymŏwiać jak normalne o na wschodzie, a jak ou naôbkoło Ôpolŏ. Beztōż na wschodzie powiymy trowa abo jo, a na zachodzie trouwa abo jou. Stōnd wymyślyli my, żeby zapisować to ekstra literōm, żeby kożdy widzioł w tym taki źwiynk, co go używŏ. Piszymy:
jŏ, trŏwa, mŏ, gŏdŏ, robiyniŏ
Pozōr: ôpolŏki majōm porzōnd problym ze tōm literōm i niy widzōm rōżnicy miyndzy gŏdŏ i gŏdoł abo miyndzy padŏ i padoł. Żeby wiedzieć, jak zapisać, trza sie zadać pytanie, czy ftoś gŏdŏ terŏz, czy gŏdoł wcześnij. Jak terŏz, to gŏdŏ, a jak wcześnij, to gŏdoł. Tak je ze wszyjskimi inkszymi czasownikami. Idzie to tyż porōwnać ze czasownikami, co niy majōm takigo samego klangu we czasie terŏźnym i przeszłym: robi/robiōł, trzimie/trzimoł.
Litera Ãã
To je takŏ litera, co szłoby pedzieć, że trochã ôdpowiadŏ polskimu ę na kōńcu słōw. Porōwnejcie sie:
cielę – cielã, plemię – plymiã, widzę – widzã, krowę – krowã, trochę – trochã
Ta litera stoji ino we tych miyjscach, to znaczy:
- we słowach nijakich, ze grupy cielã, zdrzybiã, plymiã, prosiã,
- jak gŏdōmy, że jŏ coś robiã, trzimiã, widzã, idã, stojã, lejã,
- jak gŏdōmy we bierniku żyńskim: (co widzã?) krŏwã, gymbã, kawã, Aniã,
- we ekstra słowach, co je ciynżko zgrupować: przecã, trochã.
Litera Õõ
Ta litera je nojmynij używanŏ ze wszyjskich, ale dobrze wiedzieć, ô co sie w nij rochodzi. Używōmy jij we dwōch przipadkach, to znaczy jak ôpisujymy tã gymbã abo krowã, co jã widzymy:
Widzã (kogo? co?) czŏrnõ krowã, mōm (kogo? co?) zmazanõ gymbã
Inakszyj (i ciynżyj) idzie pedzieć, że używōmy tyj litery na kōńcu przimiotnikōw rodzaju żyńskigo we bierniku liczby pojedynczyj.
A druge miyjsce, co tyj litery używōmy, to je we tych słowach, co je my ściōngli z łaciny, i co kōńczōm sie na -ijŏ abo -yjŏ. I tak samo jak wyżyj, używōmy jij we bierniku:
Robiã (kogo? co?) srogõ breweryjõ, państwo mŏ (kogo? co?) nowõ kōnstytucyjõ.
A co z resztōm zŏpisu?
Ślabikŏrz bazuje na alfabecie polskim, bo doświadczynia ze mŏwami ôd myńszości we inkszych państwach pokŏzały, iże tak nojłacnij je uczyć dzieci, bo ône wtynczŏs niy majōm problymōw ze ôrtografijōm, a dyć wszyjscy chcymy, żeby nasze bajtle miały prościj a niy ciynżyj.
Beztōż interpunkcyjŏ, ôrtografijŏ i reszta bazujōm na tym, do czego doszli polscy naukowcy. Ślabikŏrz reguluje to, co ekstra tykŏ sie naszyj gŏdki.
Tak to krōtko wyglōndŏ pisanie po ślōnsku we ślabikŏrzu. Nojlepij sie uczyć takigo czegoś bez ćwiczynie, tōż ćwiczcie, ćwiczcie i jeszcze rŏz ćwiczcie, a hned autōmatycznie bydziecie używać ôdpednich liter tam, kaj trza.
Tastatura
Tastaturã ślabikorzowõ idzie znojś u nŏs w serwisie i tam mŏcie wszyjsko wytuplikowane, kaj jaki knefel znojdziecie. Bez to, iże ôna je zbudowaniŏ na skojarzyniach, toście niy powinni mieć problymōw ze spamiyntaniym, kaj co je.
Dejcie znać we kōmyntŏrzach, jeźli mŏcie jake pytania.


text:
Mapa kodów pocztowych ulica TrzcinowaUlica: Trzcinowa
Miejscowość: Łódź
Gmina: Łódź
Powiat: Łódź
Województwo: łódzkie
Kod pocztowy: 91-495
Kody pocztowe
Jastrzębie-Zdrój kody pocztowe
Piotrków Kujawski kod pocztowy
Słotna 45 Wrocław kod pocztowy
Słotna 48 Wrocław kod pocztowy
Słotna 50 Wrocław kod pocztowy
Słotna 69 Wrocław kod pocztowy
Słotna 86 Wrocław kod pocztowy
Słotna 90 Wrocław kod pocztowy
Słotna 111 Wrocław kod pocztowy
Słotna 113 Wrocław kod pocztowy
Haukego-Bosaka Józefa 2 Wrocław kod pocztowy
Haukego-Bosaka Józefa 5 Wrocław kod pocztowy
Haukego-Bosaka Józefa 13 Wrocław kod pocztowy
Haukego-Bosaka Józefa 14 Wrocław kod pocztowy
Haukego-Bosaka Józefa 15 Wrocław kod pocztowy
Haukego-Bosaka Józefa 18 Wrocław kod pocztowy
Haukego-Bosaka Józefa 20 Wrocław kod pocztowy
Haukego-Bosaka Józefa 22 Wrocław kod pocztowy
Haukego-Bosaka Józefa 23 Wrocław kod pocztowy
Haukego-Bosaka Józefa 24 Wrocław kod pocztowy
Haukego-Bosaka Józefa 25 Wrocław kod pocztowy
Haukego-Bosaka Józefa 36 Wrocław kod pocztowy
Haukego-Bosaka Józefa 38 Wrocław kod pocztowy
Haukego-Bosaka Józefa 41 Wrocław kod pocztowy
Haukego-Bosaka Józefa 42 Wrocław kod pocztowy
Haukego-Bosaka Józefa 43 Wrocław kod pocztowy
Haukego-Bosaka Józefa 44 Wrocław kod pocztowy
Haukego-Bosaka Józefa 45 Wrocław kod pocztowy
Haukego-Bosaka Józefa 47 Wrocław kod pocztowy
Haukego-Bosaka Józefa 48 Wrocław kod pocztowy
Haukego-Bosaka Józefa 49 Wrocław kod pocztowy
Haukego-Bosaka Józefa 50 Wrocław kod pocztowy
Haukego-Bosaka Józefa 51 Wrocław kod pocztowy
Haukego-Bosaka Józefa 53 Wrocław kod pocztowy
Haukego-Bosaka Józefa 55 Wrocław kod pocztowy
Haukego-Bosaka Józefa 57 Wrocław kod pocztowy
Haukego-Bosaka Józefa 61 Wrocław kod pocztowy
Haukego-Bosaka Józefa 64 Wrocław kod pocztowy
Mapa strony


text:
Przi fajerze1 to chciałoby sie gojści2 czym zaskoczyć, ale żeby tyż przi tym niy mieć za kans roboty. Te łōdki3 to żech sie sōm wymyślōł4 i niy ma ich co szukać we ksiōnżkach ze kuchniōm francuskōm. Fajnie wyglōndajōm5, idzie sie poasić6 nazwōm, a do tego jeszcze sōm richtich7 dobre. Farsz dołwo sie na ciasto francuske i jak byjście chcieli sie je zrobić samymu, to już bajecie8 musieli sie trocha wiyncyj natrołpić9– joł je zgniōły10 i żech sie je kupiōł.
Co potrza?
30-40 dkg mielōnego hańdyka11
20 dkg wyndzōnki12
25 dkg pieczarkōw
łeżka ziołōw prowansalskich
1 cebula
2 zōmbki czosku
pieprz i trocha soli
paczka kiełkōw na patelnia
15 dkg żōłtego syra
2 opakowania ciasta francuskego
Boczek pokrajejcie13 i przipiyccie, potyn dociepcie14 do tego pokrajanoł cebula, pieczarki, miyso, przeciśniynty bez praska czosnek i niech to wszyjsko trocha odparuje. Na kōniec dociepcie kiełki i prziprawy- uważejcie ze solōm, bo wyndzōnka je słōnoł.
Ciasto francuske pokrejcie na mańsze kōnski15– rołz16 bez środek i 6-8 cm paski na szyrokojść.
Na kołżdo czyńść17 wciepcie18 trocha nadziynia, na wiyrch19 kōnsek syra i ze dwōch bokōw zbiercie i sklyjcie kōńcōwki, żeby sie nōm zrobiōła łōdka.
Bratruła20 rozgrzyjcie na 200 stopni i wrojście21 tam te łōdki na 20-25 minut. Jak już sie fajnie przibrōnołcōm22, to… smacznego 🙂
1uroczystości
2gości
3ō- samogłoska w wymowie między o i u
4wymyśliłem
5wyglądają
6pochwalić
7naprawdę
8będziecie
9pomęczyć
10leniwy
11indyka
12boczku wędzonego
13pokrójcie
14dorzućcie
15mniejsze kawałki
16raz
17część
18wrzućcie
19górę
20piekarnik
21włóżcie
22przypieką


text:
Meter Słómy
Karol Kajzer
METER SŁÓMY
Kiesi, już downo tymu, miyszkoł w Ochabach jedyn kumornik, a był to straszny wiłogłów. Błozna sie go dzierżały dycki i co chwile musioł komusi cosi wymarasić. Bez tego ni móg żyć. Nazywoł się Czornecki.
Jak to kumornik, piniyndzy nigdy ni mioł, a gorzołeczka mu strasznie szmakowała. Nieboszczyk Tramer, co mioł kiesi gospodę, nie chcioł mu już dawać na gebyno, bo mioł śniego brać, kie w chałupie biyda aż piszczała. Czornecki se tam z tego nic nie robił, ale dycki kómbinowoł, jakoby też prziś ku piniądzóm na te gorzołeczke.
Roz se siedzi w gospodzie przi achtliku ze starym Rychlikym. To była tako drugo wyrasta. Nawinół sie jakisi handlyrz z Górnego, co chcioł kupić kapke słomy. Jak to Czornecki usłyszoł, zaroz sie śnim doł do godki i prziłobiecoł handlyrzowi sprzedać dwa metry słómy. Handlyrz mu doł cosi na zołdanek, postawił achtlik, potym wzion Czorneckiego na furmankę i pojechali do jego chałupy. Jak już byli przi chałupie, Czornecki kozoł chłopu poczkać i prawił, że idzie do izby po klucze od stodoły. A chałpe mioł drzewianóm, takóm lichóm bude, jako to kumornik. A naokoło było tam wiyncyj chałup i stodół.
Handlyrz siedzi na wozie pod chałpóm, czako, doczkać sie ni może, a Czornecki jak z tej chałpy nie wychodzi, tak nie wychodzi. Jak już to trwało dobrom chwile, wloz do chałupy, dziwo się, a w koncie kole łokna siedzi staro Czornecko i łoto spódnice. Chłop się pyto, kaj je gazda z kluczami od stodoły, żeby te słomę se móg wziónś. Baba zrobiła na chłopa łoczy, bo o niczym nie wiedziała, ani swoigo chłopa nie widziała i zaczyno lamyntować, że sóm biydnymi kumornikami i żodnej słomy ni majóm, a stodoła, co stoi blisko chałpy, je od sómsiada.
Mogliście widzieć, co się nawyzywała na starego, jak się dowiedziała, że wzión zołdanek na słomę, co ji ni mioł. Prawiła, że jejimu chłopu ni ma co wierzić, bo to je bity cygón i wichlyrz, co jyno myśli, kajby pinióndze na gorzołke wywichlarzić.
A Czornecki, tyn lagramynt łobeszeł kole chałupy, żeby sie handlyrz nie wszymnół, i stracił się z łoczy, że go ani baba nie uwidziała przez łokno. Handlyrz, jak mu to baba wszystko łopowiedziała, klón, co wlazło, ale cóż mioł poradzić. Luto się mu zrobiło biydnej baby skyrs takigo chachara i poszeł do sómsiadów, a wygonił cosi tej słomy. Jak jechoł spadki, stawił sie ze złości do Tramera, dziwo się, a tam miły Czornecki siedzi se jak gdyby nic przi achtliczku i popijo gorzołke za pinióndze z tego zołdanku, co mu handlyrz doł za słome. Mogliście sie dziwać, jak sie handlyrz ciepoł. Niewiela brakowało, a dostałoby sie Czorneckimu porzóndnie biczyskym, ale Czornecki nie w ciymie bity, prawi se mu tak:
- Łobiecołech dwa metry słomy, to słoma bydzie. Pójcie haw sy mnom. Wyszeł z handlyrzym przed gospode i pozbiyroł pore słómek rozciepanych na ziymi. Wyjón z kapsy skłodany colsztok, łodmierził handlyrzowi dwa metry tych słomek i doł mu.
- Miało być dwa metry? Je dwa metry. I dejcie mi świynty spokój. Handlyrz sie wściyk i chcioł do niego skoczyć. I byłby mu przihuśtoł, ale Czornecki uciyk i już się w tyn dziyń nie pokozoł. A handlyrz musioł pojechać stratny, bez piniyndzy.
Na podstawie opowiadania Józefa Janika z Ochab
Artykuł pochodzi z „Kalendarza Miłośników Skoczowa” udostępniony dzięki uprzejmości Towarzystwa Miłośników Skoczowa.


text:
Në mómë sã dożdóné, òd kùńca stëcznka 2012 rokù mòże ju zladowac sztabilny wëdôwk kaszëbsczégò Firefoksa 10.0.
Zladënk je przistãpny z kaszëbsczi pòdstarnë Mozillë, na chtërną brateczno Waji rôczã.
Nót je tuwò dodac, że to blós dzãka ùpiartoscë Jureka Hiza darzëło sã m.jin. przeńc przez całowną “mozillową biurokracëjã” ë doprowadzëc do negò wëdôwka!
Je to pòdle mie nôslédny wôżny pùnkt dôjący dowód na ùniwersalnotã najegò kaszëbsczégò jãzëka, chtërén nie mùszi sã tacëc przed tak zwónëmi “wiôldżima jãzëkama”.


text:
Wojerecy (SN). Hižo štwórty raz spožčichu klinice za dźěćacu a młodźinsku medicinu Łužiskeje jězorinoweje kliniki Wojerecy cyłoněmski certifikat „Wuběrnje za dźěći“. Dźěsću wotpowědowace zastaranje pacientow běchu tam z wysokimi kwalitnymi kriterijemi fachoweje towaršnosće přepruwowali, rěka w nowinskim zdźělenju chorownje. Šeflěkarka dr. Petra Jesche so wjeseli. „Cyły team dźěćaceje kliniki čuje so česćeny. Nam je samozrozumliwe, zo młodźi pacienća w srjedźišću našeho dźěła steja.“
Dźěćacy kliniski centrum we Wojerecach je po wšej Němskej jedyn z mało, kotrež po wuwiću certifikata lěta 2009 hač do dźensnišeho dźěsću wotpowědowace zastaranje pacientow we wysokej kwaliće zaručeja. Loni su tam pruwowanske kriterije přirunujo z lětomaj do toho hišće zesylnili. „Při přepruwowanju su tež na to dźiwali, kak so tele kriterije w praktiskim dźěle zwoprawdźeja“, dr. Jesche rozłožuje, „tole wuraznje witamy, zo móhli swoje dźěło wobstajnje polěpšeć.“


text:
- Szczegóły
- Opublikowano: 07 kwiecień 2012
Cieplutki letni słonecko przygrzywało tego roku co cud. Łozgrzote jego ciepłym Beskidowe pasionki woniały maciyrzonkom i suchym siankiym co go niedowno chłopcyska łokosili . Zacon sie teroz nojweselsy cas dlo młodyk . Bo to w tyn cos kie sie już po wsiak łodrobili śli na łonki , coby swoje leśne polanki co ik dziadowie z lasa pazurami wydarli piyknie łokosić po grabić i do sopek uciś bo w tyn cos kozdy mioł na łonce takom sopecke co do ni siano dawoł a pote tez tam z krowami stoli kie sie łotawa chynyła coby piyknie wypaś .
A powiym wom ze było tyk sopek nojwiyncyj na Polynicy w Suchej i łod Ciyncijski strony zaś na Magorze . Wiadome było ze kie przydzie tyn cas łonkowego kosynio a pote pasiynio i pilnowanio bydła to wyndzie do tyk sałasow tela parobeckow a tela dziywek ze jeno giełceć bydzie łod wyskanio a nawoływanio sie z jednej polany na drugom . I tak tes było tego roku .
Na polynicy wiadome było ze sie na kludzom Żabnicanie a zaś na Magore Ciyncinianie ,Bystrzanie i ludzie z Brzuśnika . Ni mieli uni sie łokazyje kie indzi spotykaj ba jak przyseł tyn cas to sie przy swoi ciynzki robocie ześli.
I tak juz jedyn z drugim młody ino sie z mrugali i zaroz septaj zacnom .
Juz dziywki niby ze to grabiom a poziyrajom na chłopcow coz uni to ta telo urodzajom. Nogle chłopcyska sie łoześli a jedyn polecioł z Magory chłodnickiym kasik ku Jabranowie. O cho już ta i młodzi i starzy wiedzieli co sie sykuje. Już sie bestyje zesły! Mrucała pod nosym staro ciotka. Ino muzyka i muzyka a tajcowni w głowie ! Pierojski weredy ! Dochynyła zaroz staro Durajka z Brzuśnika. Stary Morcin Kupcok z Ciynciny co po siano wołami przyjechoł kłod do drabin a pod wonsym sie ino uśmiychoł na babski mrucyni a ze znany był z wesołości zaroz przycion Marysi Durajce. Maryś ! Nie pamiynto woł jak cielynciym był ! Tyś sie mało na skokała ?? Mało ześ sie nie łozpukła casym a teroz na młodyk wyrcys ! Jo to byk som poseł ku tej muzyce ale mnie staro nie puści !
Baby ino cosik po drwiły na Kupcokowe docinki a un sie śmioł i ciesył ze mu to śpas wysed i sie udało babom docionć . Tymcasym zanim uni przy sianie robili wrocił sie parobecek co go posłali chłopcy na Polynice. Wnet go syćka łokronzyli a un łopowiadoł cosik zdysanym głosym a rynkami przy tym łozmachowoł . Jak wartko przylecioł tak sie tez wartko łoześli i kozdy poseł ku robocie ale juz teraz nie było nic w głowie ino ze dziś bydzie muzyka na Polynicy grała . Dziywcynta juz kupeckami sie zbiyrały i urodzały jako tez to bydzie a ktoz ta bydzie groł a jacy tez ta chłopcy przydom . I kie przyseł wiecor rusyli syćka wroz znajomom drogom bez Matlokowke ku Żabnicki stronie… Kie juz dośli na polane co jom nazywali Spolno słychno było ze na Polynicy juz wesoło. Ktorosik z Ciyncinianek za wyskała a tam juz kasik z niźni polany łodpowiedziała dziywka ze Żabnice. Łodbił sie głos łod Romanki i lecioł na zod ku Jabranowie. Juz zaś kasik łod Płonego zawysko dziywce a na Bucynce mu łodpowiy. Nogle z pod wiyrchu Romanki ze Stopkowej hole za dudniała grubym głosym trombita pastyrsko. To juhasi ze Stopkowej znać dawali ze juz ło syćkim wiedzom co sie kany bydzie robić. I tak sie całom drogom nawoływali coby kozdy młody wiedzioł ze dziś bydzie wesołoś do rania. Kie juz dośli to na środku polany na rowninie polił sie łogiyj a przy łogniu kupa ludzi i wesołe łopowiadani. Ksiynżyc wykuloł sie z nad Pawlusi hole i mdłym ale przyjymnym światłym łoświetloł swiat. Kasik łod Ciyncijski strony doleciała niewyraźno muzyka i śpiewani. Coroz blizyj i blizyj i za walnom chwile dało sie juz usłysej znajomo melodyje i słowa . Świyć miesioncku świyć na niebie ale wysoko bo jo ide do swej lubej bardzo daleko…
To seł Józek z Jabranowa z heligonkom ku muzyce . Zaś łod niźni Polynice słychaj juz było nute Barabskom . To Żabnicanie podchodzili ku polanie grajyncy na dwie heligonki…
I wte sie dopiyro zacyno ! Kie nie pociągnom chłopcyska na trzy harmunije!!Posuły sie z pod wartkik palcow dziki polki i Żabnicko nita ! Kie chłopcy nie porwiom dziywek do łobyrtek to jaze trowa z pod kiyrpiec fyrcała . A juz co jedyn w tojcu przystanie , przyśpiywo i zaś do łobyrtki ! Ludzi wela łognia coroz wiyncyj .Jedni tajcujom ,drudzy łopowiadajom co kany nowiny uswychali. Inni zaś jesce cosik kasik do lampek nalywajom a co przechylom to do trowy łotrzepiom. Miesioncek po niebie wyndruje i zdo sie ze sie przypatruje tej wesołej górolski gromadzie. Juhasi ło syrokik plecak w cornyk łod dymu kosulak stoli juz tez wela łognia a dziywki sie im przypatrywały a śmiałości ku nim ni miały bo godali ło nik ze dzikuse. Ale nie bójcie sie ! Zagrzoła sie krew to i śmiałoś przysła ! I juz syćka ze syćkimi tajcowali .
I tak to grała muzyka na Polynicy. Ksiynżyc co go to tez chłopcy kawalerskim słojcym nazywali schowoł sie juz kasik za gronicki. Zornicka zacyna sie pokazowaj nad Matlokowkom a piyrse ptoski zacyny z cicha popiskowaj, kie sie łostatni tanecniki z polany łozchodzili. Niejedyn przyseł na swoje hyza to juz babka godzinki śpiywali. Na nic nie patrzyncy bechnoł z mordowany na kolana wela babki i śpiywoł .Kiedy ranne wstajom zorze ! Ktorymu sie ta udało z drzymnyj to jego scynści a ktorymu niy to sie łod rana koło bydła i po niwkak plontoł jako ćma i ka siod tam mu głowa leciała jak chłorej kurze . Juhasi ledwo przyśli juz baca do dojynio ścigoł a pote z łowcami w hol . Ale uni se ta w słonecku po borownikak poradzili spoconć. Tak to widzicie bywało downi kie jesce w sercak młodyk góroli było tela wesołości co sie wylywała jak potok przy roztopak na ty beskidzki cudne polany a teroz cichućko. Jeno wiater po Polynicy gro na staryk strzechak i ksiynżyc poziyro ze smutkiym i zdo sie ze popłakuje za tym co downo minyło…
Harnaś
Komentarze
Pozdrowiom ...


text:
Pogůře Ślůnske
Pogůře Ślůnske – pogůře we wschodńij tajli Ślůnska, we pouedńowyj Polsce, kůnsek Pogůřa Zachodńobeskidzkigo, uograńičůny dolinůma Uolzy na zachodźe a Skawy na wschodźe, uoddźelůny uod Beskida Ślůnskigo a Mouygo na pouedńu, přechodzůncy we Kotlina Ośwjynćimsko a Kotlina Ostrawsko na půunocy. Pogůře je porozćinane dolinůma řyk: Uolzy, gůrnyj Wisuy, Bjouyj, Souy, Wjepřůwki a Skawy.
Pogůře Ślůnske je gynsto zaludńůne, na jigo placu sům mjasta: Ćešyn, Skočůw, Bjelsko-Bjouo, Kynty, Wadowice.
Plac 545 km², šyrokość pasma wyžyn 5–15 km, wysokość 300–500 m n.p.m.


text: Z Kórjenja/Kahren. „Co my comy a co móžomy?“ Tak dajo se wopisaś głowny tenor klawzurnego zmakanja Serbskeje wósady 21. apryla w Kórjeńskem farskem domje. K tomu dej se wósebnje pódšmarnuś, až njejsu pśišli „jano“ te serbske wósadniki, ale teke jadna jich mócnych pódpěrarkow: Promštowka Ulrike Menzelowa. Wót zachopjeńka jo była pśipódla, jo měła swóje knigly „Serbske kjarliže“ sobu a jo sobu serbski spiwała a bjatowała. A samo z konsistoriuma jo był jaden tych wobźělnikow: faraŕ dr. Clemens Bethge. Wón jo južo wěsty cas tam we wjednistwje našeje cerkwje EKBO zagronity za serbske nastupnosći. Na wjelgin wótwórjony a pódpěrujucy part jo se wugronił k pśedewześam Serbskeje wósady.


text:
Bez1 lato niy chce nōm2 sie włōnczać pieca i nojbarzi3 lubiymy, keby4 jake maszkyty5 sie prawie bez roboty znodły6 same na stole. Na tyn syrnik- niy- syrnik potrza7 15 minut, ale potyn kans8 maszkycynia… i do tego fajnie chōdny9, i fetaminy10, i niy za słodki 🙂 Co potrza? 250 ml krymōwki 800 g jogurtu naturalnego […]
Tag: #bez pieczenia
Szokoladowoł bania (Czekoladowa dynia)
Szoł1 żech sie tak dzisiej drōgōm2 i mie cojsik tak naszło, żeby na gibko3 narychtować4 taki deser ze bani. Kupiōł żech sie bania hokkaido, bo ôna je wyraźniyjszoł we smaku i nawet niy trza ji5 ôbiyrać. Chwila i już mołcie co pomaszkycić6– no chyba, że niy lubicie bani. Co potrza? 250 g bani 1 biołoł […]
Szpajza francuskoł (Mousse au chocolat)
Ludzie sie bez wakacje smykajōm1 po cołkim świecie, próbujōm roztomajtego jedzynia, a potyn jadōm do dōm i sie myślōm, że zjedli by sie tego łōnego abo i tyj łōnyj 😉 I bez to żech sie pomyśloł, co by sam tera trocha powspōminać roztomajte rajzy2 i te wakacyjne smaki. Na poczōntek cojsik do pomaszkycynia3 ze Francji: […]


text:
Ô szpilu Piasta z Górnikym a ô decyzji Kōmisji Ligi Ekstraklasy SA., kero ôba ślōnski kluby ôstawiyła bez punktōw, wypedziały sie już wszyjski szpece. Nojczynścij cytowany je Z. Boniek, kery padoł że za porzōndek na stadiōnie ôdpowiado gospodorz, tōż yno Piast i kōnkretni kibice ôbu ekip powinni dostać sztrofy. Ciynżko sie niy zgodzić, ale smolić już walkowery! Mie bardzij zaciekawiyły słowa prezydyntōw Glywic a Zobrza, kerzi ofyn kozali klubōm korać kiboli zakozami stadiōnowymi. Z. Frankiewicz, prezydynt Glywic godoł nawet ô dożywotnich zakozach na glywicki stadiōn i egzekwowaniu ôdszkodowań ôd wszyskich zidyntyfikowanych kiboli-hajokōw, ale tyż ô zawieszyniu wsparcio do stowarzyszynio kibicōw Piasta. Telki słowa i to w roku wyborōw samorzōndowych… Szacunek!
A jak wyglōndo walka z kibolami ôd zadnich dźwiyrzi? Pora lot do zadku byłech na szkolyniu do stadiōnowych stewardōw. Bez dwa dni wykłodali tamek wszyjsko co ôbsługa stadiōnu musi wiedzieć. Hruby heft, kery my dostali, mioł cołko lista rzeczy, haseł, symboli, kere na fusbalowej imprezie masowej za pierōna ni mogōm sie ôbjawić. Szalik i śmiyszno czopka przyńdōm, ale race i fany sektorowe, hakynkrojce i krziże celtycki, jak tyż noże masorski, paryzole i wino jabkowe „samuraj” na stadiōnie sōm zakozane. Szkolyli my sie w kōntroli na bramkach podług złotej zasady „chopy macajōm chopōw, baby macajōm baby”. W ćwiczyniu na bramkach prziszli stewardzi bez problymu znojdywali u „kibicōw” wszyjski potyncjalnie groźne wihajstry. Wyjōntkiym była włościcielka nojwiynkszego lajbika na szkolyniu, kero w roli kibicki przemyciyła w nim telefōn.
Terozki zagodka dlo inteligyntnych… Jaki trza mieć rozmiar cycyhaltra coby wniyś na stadiōn fana sektorowo 10x20m abo poraset racōw? Eli możliwe je coby ôbsługa sie niy kapła? Kery jeszcze wierzy, że telki cuda pochajōm sie bez wiedzy klubōw? Ciche przizwolynia i dziwne relacje kluby-kibole to sztyjc nojwiynkszy problym ślōnskich a polskich stadiōnōw.


text:
Hórki (KJu/SN). Hižo na wjacorych městnach Hórkow běchmy minjene lěta adwentne wiki wotměwali. Lětsa pak přeprosy wjesne towarstwo Při skale prěni raz na tajke při gratowni Hórčanskeje wohnjoweje wobory. Bohužel so cyłe popołdnjo dešćowaše. Wjace hač 150 Hórčanow, Dobroščanow a dalšich ludźi pak njeda so wottrašić a je přišło.
Pilni pomocnicy běchu gratownju přerumowali, tak zo móžachu so hosćo w suchim posydnyć a programej sćěhować. Najprjedy zawjeselichu jich wjesne dźěći z pisanym programom, kotryž běchu pod nawodom Anet Škodźineje nazwučowali. Za rjany přinošk so jim rumpodich dźakowaše. Po tym tež dalše dźěći składnosć wužiwachu a jemu baseń abo spěwčk přednjesechu, za čož dóstachu mały darik. Dale móžachu wone rjane paslenki zhotowić. K hudźbnemu wobrubjenju hrajachu dujerjo kapały Horjany adwentne pěsnje. W budkomaj před gratownju poskićachu dźěćace paslenki, rězbarske wudźěłki Měrćina Pjetaša a měd Sćapanec swójby z Hórkow.


text:
Kamratki a kamraty: Mirosław Neinert
Srogi śniego mecenas, srogi. Dyć iże nosz Neinert to mecenas.
Mōm go rod festelnie, jako i Wilusia Shakespeara z tyjatrym the Globe, jako i Berta Brechta
z tyjatrym Berliner Ensemble. No czworty to Jean Maurice Eugène Clément Cocteau.
Spytocie, a co ze tyjatrami jarmartōw. Frechowne pytanie! Aliści mocie recht.
Majster Neinert styknie za trzech…, sztyrech…siedmiu.
Roz za Cholonka, dwa za Mianujōm mie Hanka, trzi za cołki tyjater Korez, sztyry za festiwale, piyńć za kōnkurs na jednoaktōwka po ślōnsku, szejść za trefy we Korezie, siedym za pōmoganie innkszym artystōm ze Wiyrchniygo Ślōnska.
Cholonek – bo znod ta kniga, bo zrobili śniyj ze Talarczykiym tyjatersztik, a najsōmpiyrw, bo poszoł do Thaddäus’a Schäpe’go i tyn znod na to piyniōndze, doś piyniyndzy we 2003/2004 na granie, bo bez piyniyndzy szpilać sie niy do, o tym wiy nawet Ruch Chorzów.
Mianujōm mie Hanka – bo wziōn tekst ôd Alojza Lyski, doł go Grażynie Bułce i po Piōntyj Strōnie Świata Kutza, Miłości we Königshütte Świerszcz/Talarczyka, Polterabedzie Mutza na binie mōmy echt majstersztyk.
Tyjater Korez – bo to nasz tyjater, co go nōm szafnoł i szynknoł Neinert.
Trefy? Kiej umrzi Ślōnsko godka – taki tref. Neinert rznōdzi tak:
„Myślę, że nie umrze. Kultura śląska jest tak oryginalna i jedyna na świecie, że musi przetrwać. I dopóki w tym miejscu żyją Ślązacy, a będą żyli, to będzie żyła godka ślōnsko.”
– „Cholonek” ośmielił ludzi i pokazał, że śląskim nie tylko się mówi na co dzień, ale może być na scenie, w telewizji czy filmie. Nie jako ciekawostka, śmiesznostka, ale jako kultura wysoka – dodaje Neinert. (SILESION – 19.05.2017).
Neinert doł nōm bajspil, jak my z godać mōmy. Ze synsym i gryfnie.
Aleksander Lubina


text:
Bůmbůn
Bůmbůn – maszket, kery robi śe ze stynżůnygo roztworu cukru we wodźe, do kerygo dowo śe roztomajte arůmy a barwńiki. Uůn roztwůr je warzůny aże bydźe gynsty choby syrop, abo aże śe zaczńe karmelizacyjo. Zorta bůmbůna zależy uod skłodńikůw a czasu warzyńo. Majům roztomajte smaki - mjyntowy, mandlowy, kwaskowaty, słodki, kofyjowy, uowocowy a t.p. Ńykej idźe trefić tyż bůmbůny bez cukru, we uůnygo plac dowo śe inksze słodke substancyje. Bůmbůny mogům przispjyszać pruchńica zymbůw, a dźwigajům glikemiczny indeks, bez cůż ńy powinny być jedzůne uod perzůnůw kere majům cukrzica.


text:
Wokrjes Łobjo-Halštrow
Wokrjes Łobjo-Halštrow (němsce Landkreis Elbe-Elster) je krajny wokrjes w južnej Braniborskej. Jeho wuchodny dźěl słuša k Delnjej Łužicy. Ma něhdźe 110.000 wobydlerjow (2011). Najwjetše města su Grabin, zarjadniske sydło Herzberg nad Halštrowom, Rukow, Dobrjoług-Góstkow a Wikow.
Wokrjes mjezuje na sewjeru z wokrjesomaj Teltow-Fleming a Dubja-Błóta, na wuchodźe z wokrjesom Hornja Błóta-Łužica, na juhu ze sakskim wokrjesom Mišno, na juhozapadźe ze Sewjerosakskim wokrjesom a na sewjerozapadźe z Wittenbergskim wokrjesom (Saksko-Anhaltska).
Najwjetša rěka na wokrjesnym teritoriju je Łobjo při zapadnej hranicy wokrjesneho teritorija. Dalšej naspomnjenja hódne rěčce staj Čorny a Mały Halštrow.
Města a gmejny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Hač do kónca 19. lětstotka rěčeše so we wuchodnym dźělu dźensnišeho wokrjesa Łobjo-Halštrow hišće delnjoserbsce. Wjele městna ma prěnjotnje serbske městnostne mjena.


text:
Ślōnsk
Ślōnsk (śl-mjym.: Schläsing, pol.: Śląsk, niēm. Schlesien, czes. Slezsko, łac. Silesia)[1] – historyczno kraina położōno we Strzodkowyj Ojropie, na placu Polski, Czeskiēj Republiki i Niēmiec. Ślōnsk je we dorzyczu gōrnyj a strzodkowyj Ŏdry a poczōnkowygo biygu Wisły. Terozki skiż ŏdmiynnych geograficznych, historycznych, ekonōmicznych a etnicznych warunkōw, Ślōnsk tajluje siy na: Gōrny i Dolny.
Nojwjynkszům gōrůō Ślōnska je Śniēżka.
Treść
Geôgrafijo[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Granice[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Za piyrsze, krajym regiōnu bōł wodny tajlōng Gōrnyj Ŏdry. Poza Ślōnskiym rozlygowany bôł Bytōń, kery leżoł we dorzyczu Wisły (małopolski grōd). Ślōnsko-wielgopolsko granica bōła ŏznoczano ŏd lynije wodnygo tajlungu Ŏdry i Warty, a połedniowym krajym bōły gōrske wiyrchy. Podle kōncepcyje ruchu ludnośći rzykoma, do Ślōnska wrachowowała siy kłodzko ziēmia we dorzyczu Ŏdry. Nojstarszo granica Ślōnska a Łużyce biygła podle Łużyckij Nyse.
Na połedniowym wschodzie tradycyjnōm granicōm je rzyka Bioło (kraj miyndzy downymi diecezyjōma – wrocłowskōm i krakowskōm, choć ŏd 1179 roku do XV stolecio ziymie Ŏświēncimskiēgo Ksiōnżynstwa, Zatorskiēgo Ksiōnżynstwa a Siewierskiēgo Ksiōnżynstwa noleżały do ślōnskich Piastōw). Na połedniowym wschodzie kraj biygnie wiyrchōma Ślōnskigo Beskidu, jak: Klimczok, Kotorz, Malinowsko Skała, Baranio Gōra a Ŏchodzita. Na wyżce sztadōw Czechowicē-Dziedzicē, Pszczyna a Bieruń granicowōm rzykōm je Wisła (do ujścio Przēmsze), a potym Przymsza. We Gōrnoślōnskim Industryjnym Ŏkryngu krajym je Brynica.
We niymieckij tradycyji granice prowincyje Ślōnsk spamiyntane sōm jako tradycyjne kraje Ślōnska, przi czym wrachowujōm do niygo m.in. teryny rozlygowane na zachōd ŏuod Kwise, przi tym we polskij tradycyji na zachodzie to gynau Kwisa je krajym. Te porōżniynia dajōm baza na haja ŏ tyn kraj. Problym je tyż połedniowo granica Dolnēgo Ślōnska, kero biygnie wiyrchōma Sudetōw – podle niykerych kłodzko ziēmia je ŏsobnym historycznie placym.
Kultura[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Litēratura[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Jedna z nojstarszych ksiōng szkryflonych na Ślōnsku je ksiēnga hēnrykowsko. Je to stuzajtno ksiynga spisano po łacinie chrōnika ŏpactwa cystersōw we Hēnrykowiē we Dolnym Ślōnsku. Tajla piyrszo tyj ksiyngi ŏpisuje lota ŏd fōndacyje klasztoru we 1227 bez Hajnla Brodatygo do 1259, tajla drugo prowadzi historyjo ŏpactwa do 1310. Ksiynga zawiyro we zapiskach z 1270 zdaniy, o kerym siy godo, że je nojstarsze zaszkryflane we godce polskij, czeskij a ślōnskij (te godki bôły tedy blank na siy podane): ,,Day, ut ia pobrusa, a ti poziwai" co je po ślōnsku:,,Dej, jo pobrusza, a ty pocziwej, a po polsku: ,,Daj, ja pomielę, a ty odpoczywaj.
Muzyka[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Na Ślōnsku je sam 7 filharmonii, a dwie Akademie Muzyczne - we Katowicach a Wrocławie. Trza jeszcze pedzieć o ludziach, kerzy ta muzyka piszom. Nojbarzi znani we świēcie to: Grzegorz Gerwazy Gorczycki, Georg Philipp Tellemann, Edward Bogusławski, Jan Wincenty Hawel, Wojciech Kilar. Schlesisches Musikfest (ślōnske tumaczeniē:Ślōnski Muzyczny Fest) to fest kery ôdbywo siē ôde 1876 z pauzōm we lotach 1942-1996.
Ślōnsko kuchnia[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Ślōnsko kuchnia je fest charakterystyczno, noleżi do kuchńi strzodkowoojropejskich, nale mogymy pedzieć, że w każdyj tajli Ślōnska warzi siē trocha inaczij. Bez wiela lot mioła ajnflusy ze polskom, mjymjeckom a czeskom, beztoż na cołkim Ślōnsku jodło niē je take some. Na Ślōnsku je wiela jodła kere nikaj indzij na zimji niē ma, nale nikere potrawy sōm take kej na terynach z kerych mioły ajnflus. Powszechnie uważo siē, iże nojczēnstszym ślōnskim jodłym sōm rolady wroz ze ślōnskimi kluskōma a modrōm kapustōm, zaś piērsze danie musi być nudelzupa.
Folklor[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Ôblēczēnia ludowe[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Ôblēczēnia ludowe Dolnēgo Ślōnska[2]:
- ôblēczēnie jelyniogōrske
- ôblēczēnie kaczawsko-nadŏbrzańske
- ôblēczēnie karkonoske
- ôblēczēnie kłodzke
- ôblēczēnie wołbrzyskie
- ôblēczēnie breslawskie
- ôblēczēnie głogowske (ôsobno zorta)
- ôblēczēnie z tyrynōw Nysy
Ôblēczēnia ludowe Gōrnēgo Ślōnska[2]:
- ôblēczēnie cieszyńske
- ôblēczēnie pszczyńske
- ôblēczēnie raciborske
- ôblēczēnie rozbarske (gōrzańske)
- ôblēczēnie Jackōw jabłōnkowskich
- ôblēczēnie Gōrali ślōnskich
- ôblēczēnie Lachōw ślōnskich
Tańce[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Nojbarzij znane ślōnske tańce to: Trojak, Grozik, Ôwczarek, Diobōłek, Gołōmbek, Puszczany, Ôd buczku. Wielgo tukej je rola ZPiT "Śląsk" im. S. Hadyny, kery stoł siy nojwiynkszym i nojznońszym propagatorym ślōnskiyj kultury we Polsce i na świyciy.
Tradycyje[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
- Świynta: 4 grudnia je ôbchodzōne świēnto Barbory, patrōnki grubiorzōw, zaś 4 maja Dziēń św. Floriana - patrōna hutnikōw. Zauobycz te niy sōm wolne ôd roboty, zaczyno siy je ôd Mszy we kościele, niyskorzij je pochōd ze hutniczōm abo bergmańskōm ôrkestrōm a pod kōniec nojczynścij je robiōny fest.
- Na Ślōnsku ôbchodzi siy Abrahama - 50. geburstag
- Na Ślōnsku popularny je karciany szpil szkat.
- Popularno na Ślōnsku je tyż hodowla gołymbi (we gołymbiokach).
- Ślōnzoki niy ôbchodzōm imienin
Nauka a ôświata[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Ze Ślŏnska je 17 ludzi, kerych ŏtrzymoło nadgroda Nobla, ze tygo dziesiynciu pochodziōło ze Breslawia:
- pisorze – Theodor Mommsen (1902), Gerhart Hauptmann (1912)
- fizyki – Otto Stern (1943), Phillip Lenard (1905), Max Born (1954), Maria Goeppert-Mayer (1963), Johannes Georg Bednorz (1987), Hans Georg Dehmelt (1989)
- chymiki – Eduard Buchner (1907), Fritz Haber (1918), Friedrich Bergius (1931), Kurt Alder (1950), Konrad Bloch (1964)
- dochtōry a biochymiki – Paul Ehrlich (1908), Gerhard Domagk (1939), Günter Blobel (1999)
- ekonōmista – Reinhard Selten (1994)
Bez lauryatōw nadgrody Nobla, wstrzōd Ślōnzokōw je tyż wiela inkszych naukowcōw, do bajszpila: Theodor Kaluza, Gregor Mendel, Fritz London, Maria Cunitz, Richard Courant, Carl Friedländer a Carl Wernicke.
Ôbejrzij tēż[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Przipisy
- ↑
Mjano połaźi uod "ślyng" lub "ślymp", co uoznoczo wilgły abo podmokły plac
Marek Szołtysek: Ślonsk je piykny = Śląsk jest piękny = Silesia is beautiful = Schlesien ist wunderschön = Slezsko je krásné = La Slesia é bella = La Silésie est belle: Rybnik 2007: ISBN 978-8388966-21-7 ; zajta 44
- ↑ 2,0 2,1 Barbara Bazielich: Tradycyjne stroje dolnośląskie Wrocłow: Wydaw. Uniwersytetu Wrocławskiego, 1993. ISBN 83-229-0853-9.