text:
Tak bolo we wynkszinie chałpōw, ale jo pamiyntōm, jak starka Gogoliczka godała, co jeja starka Kurkula trzynsła niy yno swojōm chałpōm, ale tyż kaczmōm, co jōm jeji chop dostoł po ôjcu! Za ôjcowych czasōw kaczma piykny piniōndz przinosiyła, ale jak mody Kurek wziōn jōm we swoji rynce, to wszystek szło na sater-mater! Bo tyn chop bōł za miynki, bezto wszyjscy go cyganiyli. W ōczy mu prziświodczali, a za jego plecami sie śniego śmioli, że je gupi a we wszyjstek uwierzi! Jego babeczka Anna musiała być mōndrzyjszo i wyrobić a wyszczekać za sia, a za swojigo chopa. A jak sie tyj roboty chyciła, to ji do śmierci już niy popuściyła! A praje za to nikerzi na nia godali: Herodbaba!
Niydowno, żech Wōm ô starce Waloszkuli pisała, co to starym bergmōnym Wilusiym Waloszkiym rzōndziła, a ku tymu jeszcze ciynżko rynka miała i czasym swojigo ślubnego sprała. Tego bōło już za tela, bezto jōm Skarbnik, co bergmoński fach mioł we wielgim poważaniu pokoroł! Jako sami widzicie, we wszyjskim trza mieć umiar.
Słysza już, co godocie, że to wszyjstek bōło downi, kej baby głosu niy miały! Terozki żodyn nic babōm niy zakazuje! Robiōm, co chcōm i kaj chcōm, do szkołōw chodzōm, a sztudyrujōm, ale ôd tego jednako świat sie niy stoł ani troszka mōndrzyjszy abo lepszy!
Jako to godoł za mojich modych czasōw starzik Matuszczyk: „Te babska to niby tako „słabo płeć”, a wytrzymalsze sōm jak chopiska: dziecka rodzōm, interesy kludzōm, światym trzynsōm do wszyjskigo sie wstyrkajōm, że już ani miejsca na tym świecie do tych porzondnych chopōw ni ma! Jeszcze troszka a bydom nos, chopōw, we zoōlogu ôglondać, a we klotkach jak te małpice trzimać!”
Ôd tych czasôw minyło już praje 50 lot, ale proroctwo starzika sie na te szczyńści niy spōłniyło, chociaż nasz świat sie porzad dali zmiynio!
Ps. Roztōmiłe babeczki, we dziyń Waszego Świynta życza Wōm ze szczyrego serca, co byście te umiarkowani porzad miały a czasym swoich chopeczkōw, co za pora dni tyż świyntować bydōm, do głosu dopuściyły! Bo inakszy zrobiom nōm jako rewolucyjo, a to by ani nōm ani jim na dobre niy wyszło, zaś by trza bōło zaczynać ta lajera ôd nowa!


c: text/html

text:
Wulkomorawske mócnarstwo
Wulkomorawske mócnarstwo (čěsce Velkomoravská říše, słowaksce Veľkomoravská ríša, němsce Großmährisches Reich, Mährerreich abo Großmähren, łaćonsce Regnum Moravuorum abo Moravia Magna) běše srjedźoeuropski stat zažneho srjedźowěku a prěni wjetši słowjanski stat, kotryž so we 8. abo 9. lětstotku załoži a po dwěmaj lětstotkomaj w lěće 906 z dźělenjom do Morawskeho knježerstwa abo zwjazka małych wjerchowstwow (906–1029) a Wuherskeje rozpušći, při čimž bě jako prěnje mjenowane ze zakładom pozdźišeje Čěskeje (zwjazk krajow Čěskeje Króny) a druhe zakład Wuherskeho kralestwa. Wulkomorawske mócnarstwo knježeše nad dźělemi dźensnišich statow Čěska, Awstriska, Słowakska, Madźarska, a tež nad mjeńšimi dźělemi dźensnišeje Pólskeje, Němskeje, Ukrainy a Słowjenskeje. Tež tehdyši kraj Serbow při Solawje steješe sčasami pod morawskim knježerstwom. Jadro Wulkomorawskeho mócnarstwa běštej (stare) Morawske wjerchowstwo (de facto přitočnišćo rěki Morawy na dźensnišej Morawje, w Awstriskej a Słowakskej) a Nitranske wjerchowstwo (de facto přitočnišćo rěki Waha).
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Morawa bě w starowěku teritorij, na kotrymž bydlachu Keltojo (Wolskojo a Tektosagojo) (5.–1. lětstotk do Chr.) a po nimi germanscy Markomanojo a Kwadojo (1.–5. lětstotk) a Langobardźa (489–547), prjedy hač zasydlichu so srjedź 6. lětstotka słowjanske kmjeny Morawjanow. W zažnym srjedźowěku wutwori so prěni stat, kmjenowy zwjazk Samskeho wjerchowstwa (623–661) ze srjedźišćom wokoło morawskeje nižiny. Pozdźišo, wot konca 7. lětstotka, bu natwarjeny jednotny teritorialny cyłk w přitočnišću Morawy a wot kónca 8. lětstotka natwarješe so wot dynastije Mojmiridow wobknježeny stat. Prěni raz buchu Morawjenjo w lěće 822 mjenowani w analach Frankowskeho mócnarstwa (Annales regni Francorum). W jich sydlenskim rumje bě něhdźe 15 hrodźišćow w kraju mjez rěkomaj Morawu na wuchodźe a Thaju na zapadźe. Jako pozdatna stolica Wulkomorawskeho mócnarstwa płaća dźensniše Mikulčice (prěnjotne mjeno najskerje Morawa), wobtwjerdźene z kamjentnymi hrjebjemi a wobsahowace dwanaće cyrkwjow.
Wobrazy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Morawski hród w słowakskim Děvínje
Bibliografija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Zdeněk Měřínský, Morava na úsvitě dějin. Brno Muzejní a vlastivědní společnost 2012. ISBN 978-80-7275-088-7 (čěsce)
- Lumír Poláček, Großmährisches Reich, In: Reallexikon der Germanischen Altertumskunde (RGA). 2. nakład. Zwjazk 13, Walter de Gruyter, Berlin/New York 1999, ISBN 3-11-016315-2, str. 78–85. (němsce)
- Jan Filip, Böhmen und Mähren In: Reallexikon der Germanischen Altertumskunde (RGA). 2. Auflage. Band 3, Walter de Gruyter, Berlin/New York 1978, ISBN 3-11-006512-6, str. 129–157. (němsce)
- Radoslav Večerka: Anmerkungen zu so genannten Moravismen im Altkirchenslavischen. W: Irina Podtergera (wud.): Schnittpunkt Slavistik: Ost und West im wissenschaftlichen Dialog. Festgabe für Helmut Keipert zum 70. Geburtstag. Teil 2: Einflussforschung. Bonn 2012, str. 405 slsl. (němsce)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kito Lorenc bě jón hišće sam zestajił, wuběr literarnokritiskich studijow. Wudałoj staj jón nětko dźakowano »sobudźěłu Juliany Rehnolt« Franc Šěn a Christian Prunič. Je to třeći, drje posledni zwjazk grafisce podobnje wuhotowaneho rjada w Ludowym nakładnistwje Domowina, kotryž móhł na cyłkowne wudaće pokazować: Po »Im Filter des Gedichts« / »Přez křidu basnje« (2013) wuńdźe »Der zweiseitige Beitrag« / »Wěsty dwustronski přinošk« (2015) z prozu (1957/58 do 2014) a nětko – po smjerći – zwjazk »Gedicht-Geschichten. Literaturkritischen Studien«. Prěni raz je serbski titul hinaši: »Wólny wjerš a formy ryma«. Z tym bywa jasne, zo dźe w tutym zwjazku w daloko přesahowacej ličbje serbskorěčnych přinoškow předewšěm wo swobodny wjerš, potajkim wo bóle specifiski předmjet hač w prěnimaj zwjazkomaj.
Nimale lětdźesatk dźěli prěnju a poslednju tutych knihow, kotrež su po wobjimje podobnje wažne. A tola su rozdźěle mjez prěnim a třećim krokom šwarne: Njehladajo na datu dwurěčnosć zwjazkow hraja němskorěčne artikle 2022 lědma hišće rólu. Je to jenož hišće něhdźe 70 stronow porno 230 serbskim. W 1. zwjazku steješe hišće 180 němskich 130 serbskim stronam napřećo. Cyłkownje pak stej tež poetologiska wuznamnosć a tematiska mnohotnosć a šěrokosć jasnje redukowanej. Tola parować tute teksty njebychmy chcyli, wšak měła nam kóžda linka Kita Lorenca hódnotna być. Wažny rozdźěl tež je, zo zhonimy w zwjazku lědma hišće něšto noweho wo dźěle a žiwjenju Kita Lorenca samoho, ale skerje něšto wo literaturje a poetice Serbow abo serbskich basniskich koleginow a kolegow w zašłosći a přitomnosći. Znate, derje přistupne, krótke a informatiwne zawody Lorenca k basniskim kolegam w rjedźe »Serbska poezija« (276–299) njech su tu jenož naspomnjene. Indirektnje maja wšě tute artikle wězo dokładnje z jeho pisanjom činić.


text:
Węgrzyn, Przemysław (red.)
Węgrzyn, Przemysław (red.)
Węgrzyn, Przemysław (red.)
Prostak, Wojciech (red.)
Prostak, Wojciech (red.)
Pawelec, Tomasz (red.) Prostak, Wojciech Majer, Danuta Janasek, Mateusz Mikołajczak, Janina Twardowski, Bernard
Pawelec, Tomasz (red.) Prostak, Wojciech Klimaszewska, Alina Mikołajczak, Janina Janasek, Mateusz Twardowski, Bernard
Pawelec, Tomasz (red.) Prostak, Wojciech Klimaszewska, Alina Janasek, Mateusz Maciołek, Zbigniew Mikołajczak, Janina Twardowski, Bernard
Pawelec, Tomasz (red.) Prostak, Wojciech Janasek, Mateusz Jankowski, Zenon Mikołajczak, Janina Twardowski, Bernard
Pawelec, Tomasz (red.) Prostak, Wojciech Majer, Danuta Janasek, Mateusz Mikołajczak, Janina Maciołek, Zbigniew Twardowski, Bernard
Pawelec, Tomasz (red.) Prostak, Wojciech Janasek, Mateusz Jankowski, Zenon Mikołajczak, Janina Twardowski, Bernard
Pawelec, Tomasz (red.) Prostak, Wojciech Janasek, Mateusz Majer, Danuta Szulc, Ewa Mikołajczak, Janina Maciołek, Zbigniew Twardowski, Bernard
Pawelec, Tomasz (red.) Prostak, Wojciech Jankowski, Zenon Mikołajczak, Janina Janasek, Mateusz Twardowski, Bernard
Pawelec, Tomasz (red.) Klimaszewska, Alina Prostak, Wojciech Mikołajczak, Janina Janasek, Mateusz Twardowski, Bernard
Pawelec, Tomasz (red.) Witczak, Jacek Jankowski, Zenon Janasek, Mateusz Bohdziewicz, Cecylia Mikołajczak, Janina Prostak, Wojciech Twardowski, Bernard
Pawelec, Tomasz (red.) Łukowiak, Dorota Majer, Danuta Legutko, Stanisław Prostak, Wojciech Mikołajczak, Janina Janasek, Mateusz Twardowski, Bernard
Madajczyk, Jakub (red.) Klimaszewska, Alina Jankowski, Zenon Mikołajczak, Janina Ciesielski, Jarosław Janasek, Mateusz Twardowski, Bernard Prostak, Wojciech
Madajczyk, Jakub (red.) Mikołajczak, Janina Prostak, Wojciech Ciesielski, Jarosław Janasek, Mateusz Majer, Danuta Twardowski, Bernard
Madajczyk, Jakub (red.) Prostak, Wojciech Klimaszewska, Alina Ciesielski, Jarosław Janasek, Mateusz Mikołajczak, Janina Twardowski, Bernard
Madajczyk, Jakub (red.) Bohdziewicz, Cecylia Prostak, Wojciech Mikołajczak, Janina Jankowski, Zenon Ciesielski, Jarosław Janasek, Mateusz Maciołek, Zbigniew Twardowski, Bernard
Wieliczka, Zygmunt (1890-1975)
Szczepaniak, Daniel Olgierd
Sapieha, Leon (1803-1878) Pawłowski, Bronisław (1883-1962), (wyd.) Sapieha, Paweł (1860-1934), (wyd.) Tarnowski, Stanisław (1837-1917), (przedm.)
Matuszak, Piotr (red.) Heinze, Kamila Cerekwicka, Maria Majer, Danuta Popielas, Piotr Dzikowska, Małgorzta Bohdziewicz, Cecylia Kośmider, Tomasz Suchanecki, Antoni Gołąbek, Jadwiga Frąckowiak, Kamil
Nickowska, Janina
Zamelek, Michał (red.) Janasek, Mateusz Ciesielski, Jarosław Heinze, Kamila Majer, Danuta Mikołajczak, Janina Duda, Wiktoria Mańczak, Marcin Maciołek, Zbigniew Twardowski, Bernard
Zamelek, Michał (red.) Ciesielski, Jarosław Janasek, Mateusz Maciołek, Zbigniew Jankowski, Zenon Klimaszewska, Alina Mikołajczak, Janina Gubańska, Dominika Mańczak, Marcin Twardowski, Bernard
Bartkowiak, Piotr (red.) Buduj, Kazimierz Bohdziewicz, Cecylia Poniewierski, Janusz Turnau, Jan Popielas, Piotr Hamielec, Janusz Dzikowska, Małgorzta Suchanecki, Antoni Ptak, Antoni
Bartkowiak, Piotr (red.) Bohdziewicz, Cecylia Cerekwicka, Maria Poniewierski, Janusz Turnau, Jan Dzikowska, Małgorzta Popielas, Piotr Kośmider, Tomasz Łukowiak, Dorota Suchanecki, Antoni
Ławniczak, Robert (red.) Bohdziewicz, Cecylia Jankowski, Zenon Majer, Danuta Janasek, Mateusz Dzikowska-Walczak, Małgorzta Tomaszewska, Iwona Adaszkiewicz, Mirosław Popielas, Piotr Kośmider, T. Twardowski, Bernard
Prostak, Wojciech (red.) Bohdziewicz, Cecylia Buduj, Janusz
Prostak, Wojciech (red.)
Bartkowiak, Piotr (red.) Majer, Danuta Dzikowska, Małgorzta Hamielec, Janusz Siedlecka, Bogumiła
Prostak, Wojciech (red.) Hamielec, Janusz
Zamelek, Michał (red.) Ciesielski, Jarosław Janasek, Mateusz Włodarczyk, Teresa Janasek, Emilia Bazan, Urszula Suchanecki, Antoni Jankowski, Zenon Mikołajczak, Janina Stasiak, Arkadiusz Twardowski, Bernard
Bartkowiak, Piotr (red.) Kośmider, Tomasz Buduj, Kazimierz Popielas, Piotr Heinze, Marek Łukowiak, Dorota Hamielec, Janusz Skiba, Aldona
Ławniczak, Robert (red.) Buduj, Kazimierz Jankowski, Zenon Janasek, Mateusz Ciesielski, Jarosław Tomaszewska, Iwona Mikołajczak, Janina Paprocki, T. Popielas, Piotr Bazan, Urszula Twardowski, Bernard
Ławniczak, Robert (red.) Majer, Danuta Janasek, Mateusz Ciesielski, Jarosław Tomaszewska, Iwona Mikołajczak, Janina Janasek, Emilia Buduj, Kazimierz Popielas, Piotr Bazan, Urszula Twardowski, Bernard
Burchardt, Jerzy
Prostak, Wojciech (red.) Biela, Tadeusz Kośmider, Tomasz Hamielec, Janusz Frąckowiak, Sebastian Stankiewicz, Joanna Cerekwicki, Lech


text:
Korutanska
Korutanska (słowjensce Koroška, němsce Kärnten) je zwjazkowy kraj Awstriskeje z něhdźe 560.000 wobydlerjemi (2019). Korutanska je najjužniši zwjazkowy kraj republiki a mjezuje ze zwjazkowymi krajemi Tirol w zapadźe, Salzburg w sewjerje a Štyrska w sewjerje a wuchodźe ale tež z Italskej a Słowjenskej w juhu. Stolica je Celowc (Klagenfurt). W juhu Korutanskeje je słowjenska mjeńšina žiwa, Korutanscy Słowjency.
Wotkaz[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Delnja Awstriska • Hornja Awstriska • Hrodowska • Korutanska • Salzburg • Štyrska • Tirol • Vorarlberg • Wien


text: Slepo (AK/SN). Gmejna Slepo ze swojimi wjesnymi dźělemi Rowno, Mułkecy a přichodnje tež z nowym Miłorazom swój koncept za wotstronjowanje wopłóčkow dale wjedźe. To je tamniša gmejnska rada wobzamknyła. „Z planom pokročować je trjeba, hladajo tež na zasydlenje noweho Miłoraza w Slepom. Je to třeće pokročowanje koncepta wo wotstronjowanju wopłóčkow“, rozłoži nawoda zarjada za planowanje, twarstwo a hórnistwo w zarjadniskim zwjazku Slepo Steffen Seidlich. Po planje přizamknu nowy Miłoraz centralnej syći wakuumowych stacijow. Runje tak přizamknu jej tež přichodnu Slepjansku wuchowansku stražu a tamnišu wohnjowobornu gratownju. „Smy ležownosće pruwowali, hač je za nje centralne přizamknjenje wunošne a technisce a hospodarsce móžne. Spěchowanske srědki Sakskeje natwarneje banki su nam za wopłóčkowe naprawy dale k dispoziciji“, Steffen Seidlich wuzběhny.


text:
Polak, Jarosław Grabowski, Damian Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Nowosielski, Mirosław Bartczuk, Rafał P. Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Zarzycka, Beata Ziółkowska, Dominika Śliwak, Jacek Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Gołąb, Andrzej Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Chaim, Władysław Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Śliwak, Jacek Wiechetek, Michał Zarzycka, Beata Bartczuk, Rafał P. Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Gorbaniuk, Oleg ; Kapinos, Anna ; Chodara, Magdalena ; Chochoł, Paweł ; Kazanowski, Kamil ; Kliszcz, Tomasz ; Mroczek, Kamil ; Kot, Przemysław ; Kolańska, Magdalena Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Riess, Marta ; Janoszczyk, Katarzyna ; Niedźwieńska ; Rendell, Peter G. Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Studen, Stanisława ; Brudek, Paweł ; Izdebski Paweł Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Zawadzka, Anna Maria ; Iwanowska, Magdalena Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Szubielska, Magdalena ; Niestorowicz, Ewa ; Marek Bogusław Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Ogińska-Bulik, Nina Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Szymańska, Agnieszka ; Dobrenko, Kamila ; Grzesiuk, Lidia Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Studen, Stanisława ; Janowski, Konrad Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Czabała, Jan Czesław Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Drat-Ruszczak, Krystyna Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Brzeziński, Jerzy Marian Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Cierpiałkowska, Lidia ; Sęk, Helena Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Brygoła, Elwira Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Pilarska, Aleksandra Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Gościniak, Jerzy ; Mocek Michał Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Stemplewska-Żarkowicz, Katarzyna Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Paluchowski, Władysław Jacek Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Śliwak, Jacek Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Kaleta, Kinga Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Stepulak, Marian Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Szczygieł, Dorota ; Kolańczyk, Alina Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Nowak, Robert Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Piotrowski, Jarosław ; Skrzypińska, Katarzyna ; Żemojtel-Piotrowska, Magdalena Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Sęk, Helena Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Suszek, Hubert Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Oleś, Maria Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Olszewska, Justyna Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Zieliński, Piotr Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Ślaski, Sławomir Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Oleś, Piotr Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Oleś, Piotr Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Zawadzka, Anna Maria ; Rybarczyk-Adamska, Joanna ; Dedelis, Anna Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Tucholska, Kinga Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.
Ledzińska, Maria Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych.


text:
Wysoka (Kubšicy)
Wysoka (němsce Weißig) je hornjołužiska wjeska w sakskim wokrjesu Budyšin, kotraž słuša z lěta 1974 ke gmejnje Kubšicy. Leži něhdźe 320 m nad mórskej hładźinu a ma 25 wobydlerjow.[2]
GeografijaWobdźěłać
Ze šěsć ležownosćow wobstejaca wjeska leži šěsć kilometrow juhowuchodnje Budyšina a tři kilometry južnje Kubšic při sewjernej skłoninje Brězowskeje hory (385 m). Susodne wsy su Brězow na sewjeru, Sowrjecy a Šekecy na sewjerowuchodźe, Rachlow na juhowuchodźe, Delany na juhu, Splósk a Lubjenc na juhozapadźe kaž tež Zrěšin na sewjerozapadźe.
StawiznyWobdźěłać
W lěće 1931 namakachu na hórce zapadnje Wysokeje row ze srjedźeneje bronzoweje doby.
Prěnje historiske naspomnjenje jako Wysag[3] bě w lěće 1400. Wjesne mjeno poćahuje so na geografiske połoženje wysoko nad susodnymi wsami. Wysoka bě kaž bliska Torońca jedna z wonych wjeskow, kiž podstejachu Budyskej měšćanskej radźe. Tež cyrkwinsce přisłušeše wona prěnjotnje Michałskej wosadźe, bu pak pozdźišo přefarowana do blišeje Bukečanskeje cyrkwje, po tym zo chodźachu wobydlerjo hižo dlěši čas na tamniše kemše.
Hač do lěta 1936 bě Wysoka samostatna gmejna.
WobydlerstwoWobdźěłać
Po statistice Arnošta Muki měješe wjeska we 1880tych lětach cyłkownje 42 wobydlerjow, z nich 39 Serbow a třo Němcy.[4]
PomnikiWobdźěłać
Jako kulturne pomniki připóznate su kamjentny pućnik při křižowanišću sewjernje wjeski kaž tež dwě chěžce třistronskeho statoka Wysoka čo. 7.
WobrazyWobdźěłać
ŽórłaWobdźěłać
- ↑ staw: 31. decembra 2016; Podaća gmejnskeho zarjada Kubšicy
- ↑ 31. decembra 2016; Podaća gmejnskeho zarjada Kubšicy
- ↑ Wysoka w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)
- ↑ Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954, str. 61. → wšě wjeski


text:
wopisanje produkta
Smy přehlad aktualneje a wužiwajomneje pedagogiskeje literatury a wučbnych srědkow zestajili. Z tym předpołožimy wšitkim zajimcam orientacisku přiručku. Po zwučenym wašnju su wučbnicy, dźěłowe zešiwki a přiručki předstajene. Krótke pokazki na wosebitosće jednotliwych titulow abo wučbnicowych rjadow pomhaja zajimcej so orientować. Wosebje wuzběhnjene su nowowudaća. Zapřijaty je tež dodatny a wučbu wudospołnjacy material, kotryž hodźi so na najwšelakoriše wašnje za přiswojenje serbskeje rěče wužiwać a kotryž posrědkuje wědu wo Serbach, jich stawiznach a kulturje. Su to na přikład zynkonošaki, DVDje, maćiznowe zběrki a mapy, dźěłowe a kopěrowanske łopjena abo hry najwšelakorišeho razu, tež moderne kompjuterowe.
Customers also purchased
Reviews


text:
Dziucyno kōntra Helloween
Niykerzi zaś wajajōm na posłanka Dziuk skuli tego, że niy mo rada Helloween i niydowno we wywiadzie pedziała ô nim pora niyprzijymnych rzeczy. Coś ô pogańskich zwyczajach i zachodnich wertach, kere do nos niystety przibyły. Możno kobiyta ździybko przesadziyła i trocha sie zamotlała w myandrach swojich ôbmyślyń, ale tyż trza jōm zrozumieć. Kedy po wydaniu drugij tajle gynialnych albumōw “Keeper of the Seven Keys” w 1989 roku z kapele ôdeszoł gitarzysta i kōmpozytor Kai Hansen, moc sie zmiyniyło. Dziucyno na zicher była utropiōno tym (i jo musza tymu przikwolić) że jakość muzyki wtynczos śleciała poziōm niżyj. Kej po dwōch dalszych albumach – niyzłym “Pink Bubbles Go Ape” i darymnym “Chameleon”, kapela straciyła ku tymu śpiywoka Michaela Kiske, szło sie spodziywać, że z Helloween’ym bydzie szlus. We plac Kiske prziszoł Andi Deris, kerymu wokalnie było richtig daleko do jego poprzednika. I wetna sie, że prawie wtynczos modo jeszcze i połno idyałōw Barbara dała sie z tōm kapelōm pokōj. Po latach idzie pedzieć, że chyba to jednak zmaściyła, bo możno Deris niy bōł nojlepszym śpiywokym, ale pokozało sie, że je richtig dobrym kōmpozytorym. Dalsze albumy: “Master of the Rings”, “The Time of the Oath”, “Better Than Raw” i “The Dark Ride” to naprowdy kyns wysokij klasy heavy/power metalu. Po roku 2000 zrobiyło sie trocha gorzij i zdowało sie, co Helloween zaczyno zjodać włosny ôgōn. Kejby Dziucyno ich jeszcze wtynczos suchała, to w tym mōmyncie mogłaby na amynt stracić swoja fascynacyjo kapelōm. W tym czasie nojlepszym albumym bōł chyba “Gambling with the Devil” z 2007 roku, ale krōm niego niy było sie czym ekstra zachwycać. I dopiyro w 2016 roku Helloween udziwiyli wszyjskich fanōw, kej ôroz, nojprzōd na kōncertowo sztreka “Pumpkins United”, do składu wrōciyli Kai Hansen i Michael Kiske. A potyn w 2021 roku wszyjscy do kupy nagrali jedyn z nojlepszych albumōw we swojij historyji pod mianym “Helloween”.
I prawie terozki, blank niydowno bo 18 września 2022, mielimy przileżytość ôbejzdrzeć ta legyndarno kapela na żywo w MCK w Katowicach. W połnym składzie, ze trzema śpiywokami (krōm Derisa i Kiske śpiywoł tyż Kai Hansen), dali nōm szumny show, kerego Ślōnsk i cało Polska jeszcze pora lot do zadku na zicher sie niy spodziywali. Nojwiyncyj zagranych utworōw pochodziyło z piyrszych trzech albumōw, na kerych Hansen bōł jednym z głownych kōmpozytorōw. Usłyszelimy miyndzy inkszymi niyśmiertelne “Eagle Fly Free”, “Future World”, “Dr. Stein”, “Save Us”, “Keeper of the Seven Keys” i “I Want Out” z piyrszych dwōch “Keeper’ōw”, ale tyż pora nōmerōw z debiutanckigo “Walls of Jericho”, kaj wokalistōm bōł Hansen. Muzykanty niy przepōmnieli tyż ô fanach swojij twōrczości z dalszych lot (bez przikłod “Forever and One (Neverland)”, “Perfect Gentleman”). Ku tymu moglimy posuchać moc muzyki z nojnowszego albumu, w tym “Skyfall”, “Mass Pollution” i “Best Time”.
Autor fotografiji z kōncertu: Marcin Pawłowski
I tak mi sie coś zdowo, że u posłanki Dziuk, kero pokozała swoja niychyńć do Helloween, zafōngowoł wnyntrzny ôbrōnny mechanizm. Ciynżko jij sie prziznać, że downij była fankōm kapele i kajś tam we postrzodku żałuje, że na tym kōncercie niy była. Beztōż terozki woli godać, że Helloween to “zwyczaj niezgodny z naszą kulturą, tradycją, wiarą”, pewnikym skuli tego, że wszyjske muzykanty to sōm Niymce. Ale jak już fandzoli, że Helloween to “promocja maggi” to jo już niy wiym, jak tyn absurd eklerować. Dyć żodyn chyba niy widzioł jeszcze metalowyj kapele reklamować doprawa do zupy, pra? Dziucyno ôbskarżo tyż Helloween, że “niy promuje śmierci”. Na to moga jij yno doradzić, coby se znodła inkszo kapela do posuchanio, bez przikłod Cannibal Corpse, ô kerym je na zicher ciynżyj pedzieć, że “nie promuje śmierci”.
Na ôstatek napisza yno, że trocha mi tyj borocki żol. Wystymp Helloween w Katowicach to bōł super szpas i możno po cichymu, kajś tam głymboko w syrduszku marziła, coby sie na tym kōncercie choć aby trocha pobawić. I tak po prowdzie niy poszła tam yno skuli tego, że żodyn jōm na ta muzyka niy prosiōł. Żodyn tyż niy chcioł ś niōm iś, bo wiynkszość jeji teroźnych kamratōw niy poradzi sie ani do porzōndku bawić. No chyba że na gyburstagu ôd Radyja Maryja.


text:
Dzisiej byłach świadkiym jak auto małowiela by nie potroniyciło jakijś frelki co to szła zagodano z telefonym, ani sie nie obejrzała na boki czy co jedzie yno sie wyrychlyła przedsia i wlazła na droga. Pierucha! O mało by jom to auto nie rombło, facet hamowoł na szlag.
Bo rajzy to je fajno rzecz!
Powiym Wom że jo to fest przaja rajzōm. Jak yno mom wolne to migym sie pakuja i jada! Nojbardzi mi sie podobo w górach. Świyży luft, ptoki śpiywają, wszyndzi strōmy, zielono i ni ma butlu. Oprócz chodzynio po górach też loca na paralotni ale o tym nieskorzij.
A czamu jo tak przaja smykaniu po świecie?
Roztomiyły kafyj
Jo to nie umia wytrzimać dnia bez kawy. Jedno że mi fest szmakuje aji se powoniać lubia a dwa, że jak se nie wyduldōm z rana to potym bez dziyń jeżech zbałamōncono i ciynżko mi sie rozmyśliwuje.


text:
Dwanaće lět je Gabriela Linakowa jako zamołwita za serbske prašenja města Wojerecy skutkowała. Nětko ma wona naslědnicu, kotruž je měšćanska rada wčera wuzwoliła.
Wojerecy (AK/SN). Diana Karbowa budźe nowa zamołwita za serbske prašenja města Wojerecy. Ručež móžno chcedźa ju oficialne do tohole zastojnstwa powołać. To je Wojerowska měšćanska rada na swojim wčerawšim posedźenju jednohłósnje schwaliła. Runočasnje chcedźa wjelelětnu zamołwitu za serbske prašenja města Gabrielu Linakowu hódnje rozžohnować. Wona je tónle nadawk wot lěta 2010 hač do 2022 jako naslědnica Gertrud Wincarjoweje wukonjała.


text:
…no ji ton spolniok nasmarowany, ale beskurcyjo pszecio tero beła noc śfiotojańsko, a pszecio Kospszycka zafse godała ze:
“PSZED ŚFIOTYM JANOM NOJDYJSY DZIOJ PANOM”,
a jako jus my som pszy śfiotym Janie to niek se ton spolniok poceko, a my se posuchojmy co miała nom do powiedzonio nieboscka Kospszycka. Barz costo godała ze:
“cłek sie całe zycie ucy i gupi umiyro” , ale tys zaros dodawała ze: “nałuki ani woda nie porwie, ani łogioj nie strowi”, i: „cego sie Jaś nie naucy tygo i Jon umioł nie bee”, i prowda, a ło śfiotym Jonie to miała telo do godanio, ze hej, a nojbardzi to beło syćko powionzane s dyscom, nojbardzi sie ludziska boli coby ton śfioty Jon nie zapłakoł, bo to nicego dobrego na urodzaje nie wrozyło, to tys zacynała łod; “Jak śfioty Jon sie rozbecy, a Maryjo (2 lipca) lebo Magdalyna (te zaś jes 22 lipca) nie utuli to becy do same Ursuli” a te jes f październiku i to dopiyro dwudzuestygo drugigo, no ji sama słota i na zbiorki,ji na kopanie zimniokof, ji na jesionnom siyfke.
“ Jak śfioty Jon łobwieści, takik bee dni śterdzieści”
“gdy śfioty Jon trowe kosi, bodej baba dysc uprosi”
“kiej s Jonom pszyjdom dysce, to sześć niedziyl kropi jysce”
” na śfioty Jana koniec kukucki kukanio”,
ale godała tys ze:
“na śfioty Jon, jagod pełny dzbon”
‘śfioty Jon,pszyniesie łoleju dzbon”
tu jus beło bardzi łoptymistycnie, jus se dodawała ducha, ze ton rok bydzie inksy, lepsiejsy łot łońskigo, ze bee urodzajny, ze ton posmarowany spolniok, bo Kospszyk godoł: jak ta cynkle maziom posmaryjes, to tak jakbyś czeciego konia zapszognoł; bee mioł co wozić s pola, ze te dary Boskie bedom dorodne, a pszecio:
KTO KCE NIEBA CIYRPIEĆ CZEBA, A KTO KCE CHLEBA, TYMU ROBIĆ CZEBA.
amyn…
cdn…..
fotografia ze zbiorów: KOLEKCJA PRYWATNA TYMBARK


text:
Ketrz
Ketrz (pol. Kietrz, niym. Katscher, czes. Ketř) to je miasto we Gōrnym Ślōnsku, we połedniowo-zachodnij Polsce, we ôpolskim wojewōdztwie we gubczyckim krysie, siydziba władz gminu Ketrz.
Piyrwyj miasto bōło morawskōm ynklawōm we Ślōnsku. We Ketrzu je Kombinat Rolny „Kietrz” Sp. z o.o., co zastōmpiōł Kombinat PGR „Kietrz”. Kōmbinat tyn mŏ wiyrchniã 9002 ha, a zatrudniŏ ôn kole 300 ôsōb. Je ôn ofyn mianowany za ôstatni polski PGR – jedyny, co durś funkcjōniyruje krōm przejściŏ bez nakŏzanõ ôd ôrdōnku likwidacyjõ[2].
Kamracke miasta[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Ketrz je skamracōny ze:


text:
Zelena liga samowólne plany wobnowjomneje energije wotpokazuje
Choćebuz/Berlin (SN/MiP). Składnostnje zawčerawšeho słyšenja wo naćisku „zakonja k spěšnišemu wutwarej wobnowjomnych energijow we wobłuku městotwarskeho prawa“ w zwjazkowym sejmje žada sej organizacija za škit wobswěta Zelena liga, zo bychu wobydlerstwo do procesa připokazanja wětrnikowych a solarnych płoninow w brunicowych kónčinach bóle zapřijeli. Dale sej wona wjetšu transparencu planowanskich kriterijow přeje.
Nowy zakoń (paragraf 249b městotwarskeho prawa) zmóžnja zwjazkowym krajam samowólnje, zwonka wšěch dotalnych planowanskich procesow, wětrnikowe a solarne přestrjenje wupokazać. Z tym zasahnje wón do škita komunalneje planowanskeje kompetency we wustawje, kaž tež do regionalneje planowanskeje zamołwitosće nastupajo energiju z wětřika.
Budyšin (SN). W Praskim nakładnistwje Epocha je wušła wobšěrna kniha prof. Leoša Šatavy „Etnika bez státu a regionální jazyka v Evropě (Etnikumy bjez stata a regionalne rěče w Europje)“. Encyklopedisce rjadowany přehlad zaběra so z cyłkownje 56 europskimi mjeńšinowymi ludami a małymi rěčemi. Kóždy kapitl wobjednawa etniskosć, rěč, stawizny a kulturu kaž tež aktualne asimilaciske abo rewitalizaciske trendy. Knihu wudospołnjeja něhdźe 200 čornoběłych kaž tež barbojtych fotow, wjacore karty a bohata bibliografija. Zajimcy móža sej publikaciju w Budyskej Smolerjec kniharni skazać.
Po skupinskej fazy hodźi so rjec, zo měješe Nižozemska wulke zbožo ze skupinu A. Z dobyćom 2:0 přećiwo hosćićelej z Katara su woni mjenujcy suwerenje wosmifinale docpěli. Cody Gakpo (26.) a Frenkie de Jong (49.) běštaj trjechiłoj. Bě to triumf bjez błyšća a tola dospołnje zasłuženy. Přećiwo drje so prócowacemu, ale naposledk słabemu přećiwnikej wudoby sej Oranje skupinske dobyće. W tamnej skupinje dotalny wukon Nižozemjanow za prěnje městno dosahał njeby. W k.o.-hrach dyrbi so mustwo jasnje stopnjować, zo by hišće daloko přišło. We wosmifinalu steji tež Senegal. Afričenjo přewinychu předchadźaceho načolnika tabulki Ekuador z 2:1 a zawěsćichu sej tak druhe městno w skupinje A zady Nižozemskeje. Ismail Sar bě Senegal z jědnatku do wjedźenja třělił (44.). W mjezyčasu wuruna Moises Caicedo (68.), tola dwě mjeńšinje pozdźišo so Kali Koulibaly zaso wo stary wotstawk postara. Nětko čaka na nich dobyćer skupiny B, a to su Jendźelčenjo. Sobufaworit Jendźelska je swoje ambicije na titul podšmó ...
Nürnberg (dpa/SN). Ličba bjezdźěłnych w Němskej je w nowembru w zwisku ze sezonalnym wuwićom spadnyła, ale mjenje hač w lětach dotal. Zwjazkowa agentura za dźěło je dźensa ličbu bjezdźěłnych w nowembru z 2,434 milionami podała, štož je 8 000 mjenje hač w minjenym měsacu, ale 117 000 wjace hač před lětom. Kwota bjezdźěłnosće je z tym njezměnjena pola 5,3 procentow.„Ruskich mordarjow zasudźić“Kijew (dpa/SN). Za nadběhowu wójnu přećiwo Ukrainje ma so najwyše ruske statne a wojerske wjednistwo po woli ukrainskeho knježerstwa juristisce zamołwjeć. Jako přikład mjenowaše prezident Wolodymyr Zelenskyj Nürnbergski tribunal, při kotrymž su nacijow po Druhej swětowej wójnje za swoje wójnske njeskutki zasudźili. Ukraina hižo z mnohimi krajemi a organizacijemi hromadźe dźěła, „zo móhł kóždy ruski mordar zasłužene chłostanje dóstać“, Zelenskyj wčera zwurazni.Pytaja za rozrisanjom
Rumpodich čaka na mosćiku před hodownymi wikami w muzeju pod hołym njebjom na błótowskich Lědach na wopytowarjow. Minjeny a přichodny kónc tydźenja wotměja so tam błótowske hody. Z čołmom dowjezetaj palčik a přewoznik zajimcow z Lubnjowskeho wulkeho přistawa direktnje na historiske wiki. Foto: dpa/Patrick Pleul
1.12. – 7.12.2022 Budyski filmowy palast:Violent Night: wšědnje 17:15 a 19:45 | pj a so 22:15 Der Räuber Hotzenplotz: nj 14:30 Weinprobe für Anfänger: pj 17:00 | pó 20:00 The African Queen: wu 19:45 Sneak Preview: pó 20:00 Black Panther: Wakanda Forever w 3 D: wšědnje 19:00 | pj a so 22.15 Black Panther: Wakanda Forever: wšědnje 16:30 | pj, so, nj a wu 14:00 Strange World w 3 D: wšědnje 19:50 | pj a so 22:20 Strange World: wšědnje 17:10 | nj 12:20 | pj, so a wu 14:45 | nj 15:00 The Magic Flute – Das Vermächtnis der Zabuerflöte: wšědnje 16:45 a 19:40 | nj 12:20 Ein Weihnachtsfest für Teddy: pj, so, nj a wu 15:00 Hui Buh und das Hexenschloss: wšědnje 17:20 | nj 12:20 | pj, so, nj a wu 14:15 Die Schule der magischen Tiere 2: wšědnje 16:40 | nj 12:00 | pj, nj a wu 14:20 | so 15:00 Lyle – Mein Freund, das Krokodil: wšědnje 17:00 (nimo pj) | nj 12:30 | so a nj 14:45 | pj a wu 15:00 Die Mucklas ... und wie sie zu Pettersson und Findus kamen: nj 12:00 | pj, so, nj a wu 14:50 Einfach mal was ...
Lětsa dóstanu čitarki a čitarjo Płomjenja jako wosebitu přiłohu k hodownemu wudaću zaso adwentny kalender. Zo bychu prawe woknješko namakali, njedyrbja za ličbu pytać, ale krótke hódančko wuhódać. Na zadnjej stronje ma kalender puzzle, kotryž móža dźěći potom po hodźoch hromadźe zestajeć. Wo wuhotowanje a ilustracije je so Štefan Hanuš postarał, wšako je wón „nan“ comicoweju figurow Feliksa a Floriana, kotrajž staj tež na dohodownej překwapjence Płomjenja zastupjenaj. Foto: Płomjo
Marek Krawc rozprawja wo aktualnje rozjimanych temach w ČěskejPraha. 13. a 14. januara wotměja so w Čěskej wólby prezidenta. Mjez kandidatami za hłowne zastojnstwo w staće namakamy Andreja Babiša, bywšeho ministerskeho prezidenta, kaž tež zapósłancow Pavela Fischera a Mareka Hilšera. Někotři kandidaća pak njejsu trěbne kriterije spjelnili a njesmědźa kandidować. Tohodla su třo z nich – Karel Diviš, Karel Janeček a Tomáš Březina – póndźelu w Praze wotpowědne kroki připowědźili. Po informacijach ministerstwa za nutřkowne naležnosće njeběchu woni předpisanych 50 000 podpismow zapodali. Ministerstwo informowaše kónc tydźenja nimo toho wo swojim planje, ukrainskich wojakow na zwučowanišću w Libavej wukubłać dać. Hač do kónca přichodneho lěta ma 800 zastupjerjow ukrainskeje armeje w pjeć turnusach, kiž maja měsac trać, swoje znajomosće na wšelakich polach wojerskeje techniki pohłubšić. Cyła misija ma něhdźe 40 milionow eurow płaćić. ...


text:
Budyska měšćanska biblioteka stara so wo zachowanje družinow
Budyšin (CS/SN/MiR). W Budyskej měšćanskej bibliotece nochcedźa lětsa hižo jenož knihi a druhe medije wupožčować. Ně, wot póndźele maja tam pod hesłom „Symjo požčeć – mnohotnosć žnjeć“ wupožčowarnju najwšelakorišeho symjenja za wusyw. Titki, kotrež poručeja, wobsahuja symjo zwjetša starych a rědkich družin rostlinow. Tak wabja na přikład Kralowna Neckara, Cherokee Trail of Tears abo Bosniska butrowa buna wopytowarjow biblioteki, sej titku sobu wzać a na swójsku hrjadku na zahrodźe wusywać. Wupožčowarnja w bibliotece ma zajimcam k informaciji wo starych družinach rostlinow słužić. Mjez tutymi su symjenja solotwje a čerwjeneje abo zeleneje zahrodneje łobody (Gartenmelde). Klětu maja so hišće symjenja tomatow přidružić. Organizatorojo so nadźijeja, zo so poskitk z dalšimi družinami rostlin hišće powjetša a to přez symjenja, kotrež čitarjo a zajimcy do knihownje přinjesu. Projekt w zhromadnym dźěle z towarstwom za zachowanje wužitnych družin rostlinow (VEN) přewjedu.


text:
Kamela
Kamela (Camelus) – zorta wjelgich parzistokopytnych cyckoczůw ze familije kamelowatych. Przinoležům do nojwjynkszych kopytnych cyckoczůw. Skuli swojij fizjologije sům przistosowane do żyćo we warůnkach suchego a gorkigo klimatu, sům czynsto wykorzistowane za użytkowe zwjyrzynta.
GatůnkiEdytuj
We tyj zorće idźe wykozać dwa gatůnki:
- kamela dwupuklato (Camelus bactrianus syn. Camelus ferus – wystympuje tak we stańe dźikim (kamela dwupuklato dźiko C. ferus), jak tyż we chowje (kamela dwupuklato důmowo, baktrjan C. bactrianus)
- kamela jednopuklato (drůmader*) (Camelus dromedarius) – wystympuje yno jak gadźina hodowlano
Mjano drůmader (dromader) to je efekt felernego zopisu we yncyklopedyjach, do porzůndku mjano winno mjeć klang dromedar ze łaćińskij godki[zdrzůdło?].


text:
Cynk
Cynk je chemiski element ze symbolom Zn a rjadowej ličbu 30. Wone słuša k přechodnym metalam a steji w periodowym systemje w štwórtej periodźe a druhej pódlanskej skupinje (skupinje 12), tak mjenowanej cynkowej skupinje, ke kotrejž słušeja nimo toho tež kadmium, žiwe slěbro a kopernikium. Cynk je módrojto-běły kow a wužiwa so mjez druhim za cynkowanje železowych a woclowych elementow. Za wšěch zwěrjatow je cynk esencielny jako wobstatk wjele encymow.
Hižo w srjedźowěku wužiwaše so cynk jako wobstatk lećiny mosaz (Messing). Jako samostatny kow bu pak hakle w 17. lětstotku w Indiskej předźěłowany.
Najwažniše cynk produkowace kraje běchu w lěće 2013 China (5000 kilotonow), Awstralska (1.523 kt), Peru (1.351), Indiska (793) a Zjednoćene staty (784). W Europje běchu hišće cynkowe podkopki w Irskej, Pólskej, Bołharskej, Finskej a Šwedskej.[1]
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ USGS 2013 Minerals Yearbook. wotwołany dnja 29. junija 2016 (PDF). (PDF; 276 kB).


text:
Krześcijōństwo
Krześcijōństwo (gr. Xpισtιavισuóς , łac. Christianitas) to je mōnoteistycznŏ religijŏ ôbjawiōnŏ. Bazuje na nauczaniu Jezusa Krystusa przekŏzanym we kanōnicznych wanielijach jak tyż we treści religijnych pism skłŏdajōncych sie na Biblijõ. Krześcijōństwo narodziyło sie we I stoleciu n.e. we Palestynie. Terŏźnie je ôno nojsrogszõ religijōm, skupiajōncõ 32% ludności świata, z czego pōłowa to katoliki, jedna trzeciŏ – protestanci, a ôstali – prawosławni[1].
Miano i symbolika[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Zgodnie z Dziejami Apostolskimi (11,26) „We Antiochije po rŏz piyrszy nazwano było szkolŏrzy krześcijanami” (gr. Xpισtιavός). Ôkryślynie to było snŏdź z pogańskich kryngōw i przōdzi było negatywne. Z czasym zaczło wyrażać ôdrymbność ludzi, kerzi wierzili we Jezusa Krystusa (piyrwyjsze terminy to „wierzōncy”, „szkolŏrze”).
Piyrsze użycie terminu krześcijōństwo (gr. Xpισtιavισuός) w tekście biblijnym było ôdnotowane we Dziejach Apostolskich (Dz 26,28)[2].
Przōdzij symbolym krześcijōństwa była fisza[3], za to we 3. stoleciu stoł sie nim krziż. Nawiōnzano tym do dwōch piyrszych liter greckich słowa Christos (X – chi i P – ro), a potym tyż do ukrziżowania Jezusa.
Historyjŏ[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Krześcijōństwo powstoło we I stoleciu jako sekta we łōnie judaizmu. Jeji siydzibōm była Jerozolima, atoli po padniyńciu powstōniŏ i wypyndzaniu wszyjskich Żydōw z miasta, sekta uległa rozproszyniu. Te piyrsze lata formowaniŏ nowyj religije zwane sōm „pierwotnym” abo „wczaśnym krześcijōństwym”. Dości gibke rozprzestrzeniynie sie nowego wiyrzyniŏ było blank zwiōnzane z bydōncõ ôd stoleci, na terynie Bliskigo Weschodu diasporōm, z keryj rekrutowano nowych wyznŏwcōw. Diaspora ôd dŏwnŏ była fest zhellenizowana - to dyrekt z nij wywodzōncy sie badŏcze Starego Testamyntu, dokōnali przekładu na greckõ gŏdkã i nadali mu miano Septuaginta, a Filōn ze Aleksandryje zwiōnzoł judaizm w tamtyjszymi sztrōmami filozoficznymi.
W ôkresie herskich zawirowań politycznych i ôbywatelskich na terynie Palestyny ukŏzało sie mocka charyzmatycznych „rechtorōw” i „prorokōw” kerzi przedstawiali sie czynstojako nowi mesjasze. Jezus wystympuje jako wandrowny kŏzatel i tak jak ôstali skupiŏ naôbkoło siebie szkolŏrzy i wyznŏwcōw. Idzie przijmnōńć iże głosiōł prawidła religije, kerŏ bazowała na bezpostrzednij relacyji czowieka do Boga. Uznŏwŏ sie, iże znoł Jōna Krzciciela, może wywodziōł sie z jego sekty. Brak godnych dokumyntōw niy dozwolŏ na akuratniyjsze ôdtworzynie piyrszych lŏt formowaniŏ sie sekty wyznŏwcōw Jezusa. Jozef Flawiusz je jedynym źrōdłym do poznaniŏ historyje Palestyny tego ôkresu. Podŏwoł ôn informacyje na tymat tamtyjszyj religije żydowskij i sekt formujōncych sie w jeji łōnie. Z miana wymiyniyni sōm tam Jōn Krzciciel i Jakub.
Jezus napoczōn działalność kole trzidziestego roku życiŏ, bez trzi lata głosiōł swoje nauki, skŏzany bez prokuratora Pōncjusza Piłata na śmierć umrził w Jerozolimie we 30 abo we 33 roku. Co do datōmōw niy mŏ zgodliwości miyndzy biblistami. Wiadōmo ino, iże Pōncjusz Piłat bōł prokuratorym we latach 26-36 i to za jego kadyncyje fungowoł i zginōł Jezus. Po Jezusie ôstała grupa wiernych szkolŏrzy, zwanych apostołami, kerzi kōntynuowali jego nauki. Piyrszŏ krześcijōńskŏ spōlnota ukształtowała sie dyrekt naôbkoło nich w Jerozolimie. Zachowowali ôni nauki Tory, praktykowali: ôbrzezanie, krzest i Eucharystyjõ. Z faryzeizmu ôstały zaczerpniynte rzeczy jak: aniōł, dusza, życie wieczne, nadgroda i kŏra po śmierci, kere przijōnli krześcijany.
Pŏrã lŏt po śmierci Jezusa przijōn jego nauki tyż Paweł z Tarsu, kery w zasadniczy knif wpłynōł na formowanie sie dalszych dziejōw krześcijōństwa. Napoczōn robotã misyjnõ we diasporze i w kryngach pozażydowskich. Bez piyrsze lata swojigo apostolatu ani razu niy ukŏzoł sie w Jerozolimie, niy poznoł ôsobiście żŏdnego z apostołōw, tōż ciynżko pedzieć na czym ôpiyroł swoje nauki. Snŏdź kole 40 roku, no tōż kole 20 lŏt po śmierci Jezusa, przibōł yntlich do Jerozolimy i sam poznoł Kefasa, to znaczy Piotra i Jakuba Brata Pańskigo, po czym zaś ruszōł we dalszõ misyjõ.
Piyrsi wyznŏwcy Jezusa nazywali sie miyndzy sobōm „świyntymi” - takigo terminu używŏ Paweł we swojich Listach.
Ôdłōmy[edytuj | edytuj zdrzōdło]
[[Plik::Percent of Christians by Country–Pew Research 2011.svg|thumb|upright=2|Krześcijōństwo na świecie]] Podle podszukowań PEW Forum, z krześcijōństwym idyntyfikuje sie blisko 32% ludności świata (podle reportu z 2011 r.[4]). Podle sprawozdaniŏ ôrganizacyje spostrzōd blisko 2,2 milijardu krześcijanōw wyrōżniŏ sie:
- kole 1,1 mld katolikōw
- kole 800 mln protestantōw
- kole 279 mln zielōnoświōntkowcy
- kole 215 mln wanielikalni
- kole 85 mln anglikany[5]
- kole 80 mln reformowani wanielicy[6]
- kole 77 mln luteranie
- kole 74 mln metodyści
- kole 72 mln baptyści
- kole 21 mln adwentyści[7]
- kole 260 mln prawosławnych i wiernych kościołōw ôriyntalnych
- Starokatolicki kośćůł
- kole 16,4 mln mormōny
- kole 8,6 mln Świŏdki Jehowy[8]
- kole 2 mln Ferajn Krześcijōńskij Nauki
- tyż roztōmajtyj zorty sekty krześcijōńskigo byciŏ[9].
Przipisy
- ↑ The Size and Distribution of the World’s Christian Population, Pew Research Center's Religion & Public Life Project, 19 grudnia 2011 [dostymp 2021-04-20] (angelski).
- ↑ Dz 26, 28 (pol.). biblia.deon.pl. [dostymp 2015-04-27].
- ↑ Zrozumieć mowę symboli chrześcijańskich. W: Przewodnik Katolicki [on-line]. rakowiecka.jezuici.pl. [dostymp 2012-07-25]. [zarchiwizowane z tyj adresy].
- ↑ PEW Forum: Global Christianity. A Report on the Size and Distribution of the World’s Christian Population.
- ↑ CNN Library, Episcopal Church Fast Facts, „CNN” [dostymp 2018-09-20].
- ↑ How many Christians are Calvinists? – Quora, quora.com [dostymp 2018-09-20] (angelski).
- ↑ Seventh-day Adventist World Church Statistics 2016, 2017, adventist.org, 12 stycznia 2018 [dostymp 2018-09-19] (angelski).
- ↑ Ilu Świadków Jehowy jest na całym świecie?, jw.org [dostymp 2019-08-15] (polski).
- ↑ J. Gründler, Sects, Christian, w: Sacramentum Mundi. An Encyclopedia of Theology. T. 6. Londyn: Burns & Oats, 1970, s. 51–61. ISBN 0-223-97683-0.


text:
Město Kulow chce dołhodobnje wuwićowy koncept gmejny zdźěłać, kotryž ma za město same a za wjesne dźěle Brěžki, Dubrjenk, Hózk, Kulowc, Koćinu, Mučow, Nowu Wjes, Rachlow, Salow, Sulšecy a Spale płaćić.
Kulow (AK/SN). „Gmejnski wuwićowy koncept je wuměnjenje, zo bychmy přichodnje spěchowanske srědki ze wšelakich programow dóstali. Tón je zakład za přizwolenje přiražkow w přichodźe. Bjez integrowaneho wuwićoweho koncepta komuny žanoho spěchowanja njebudźe“, rozłoži Martin Neumann, projektny nawoda towaršnosće za měšćanske wuwiće tzwr w Drježdźanach (STEG), na njedawnym posedźenju měšćanskeje rady. Wón Kulow w procesu fachowje přewodźa.


text:
09 marca, 2019
Witamina C – cołko prowda
Co to tak rýchtých je ta witamina?
Nojprościj idzie pedzieć, iże witaminami sům te sůbstacje potrzebne czowiekowi, kerych nosz ôrganizm niý poradzi sie sům zsyntezować. Co interesant mocka zwierzůnt poradzi sie sama wytworzić witamina C. Niýstety tyj witaminy niý poradzům sie same zrobić ôrganizmy ludzi, świnek morskich a lacopiyrzy. Beztuż muszymy ja pobiyrać we jedzyniu.
Tuż po co nům witamina C?
Ludziům je łůna festelnie potrzebno. Nasz ôrganizm zużywo ja we roztomajtych biochymicznych procysach. Przede wszyskim je łůna wykorzistywano przi wchłůnianiu żeloza, a przi tymu pomogo dbać ô zymby. Kej wtoś słyszoł ô niýmocy mianowanyj szkorbut, to na zicher wiy, iże je łůna wywołano brakiym witaminy C.
Ta witamina je przi tymu tyż silnym przeciwutlyniaczym, dziynka czymu niý roz używo sie ij do kůnsyrwowanio. Kej zaś ô tym godka, to na zicher żeście sie zmiarkowali, co je tyż dodowano do roztomajtych kosmetikůw. Witamina C je tyż festelnie wożno przi gojyniu ran a funkcjunirowaniu noszych kości a stawůw.
A jak witamina C działo na ôdporność?
Podle roztolicznych forszunkůw kludzůnych ôd dugich juże lot, witamina C za wiela nos niý ôchrůni przed zachorowaniym, a eli juże zachorujymy, to wiela niý do we kurowaniu. Prowda jednako je tako, co niýkerym ludziům słůży łůna na tyla, iże pomogo wyzdrowieć. Je łůna przi tymu na tyla zicherno, co idzie ja brać nawet profilaktycznie.
Co za dużo, to…
Pamiyntejcie jednako, iże jak ze wszyskim, jak za dużo, to niý zdrowo. Nawet witamina C, chocioż je zicherno, moge we za wielgij ilości zaszkodzić noszymu ôrganizmowi. Idzie dostać wysypki a nawet moge nům sie robić niýdobrze abo mogymy dostać durfalu.
Kej zaś bydymy za dużo i za dugo brać ta witamina, ôdczujům to na zicher nosze nyrki. A chocioż witamina C dobrze uozpuszczo sie we wodzie, a bezto moge być usuwano przi sikaniu, to jejij nadmiar zakwasi na tyla nosze nyrki, iże bydzie sie we nich robić kamiyń. A co dalij, to już chyba niý trza godać.
Beztuż pamiyntejcie! Kożde lykarstwo moge nos ôtruć a zgiździć nosze zdrowie. Wszyko je kwestiům dawki.
Przełożył
Michał Baraniok


text:
Filtruj wyniki:
Filtruj wyniki:
Praca Inżynier Budowy Gorzów Wielkopolski- 1 oferta pracy
- wczoraj
INŻYNIER BUDOWY-ROBOTY ELEKTRYCZNEEurotechnika Tomasz Kocanowski (sprawdź opinie)6000 - 8000 zł / miesiąc
Znajdź pracę w lubuskim
Najpopularniejsze stanowiska w mieście Gorzów Wielkopolski
Kierowca - Gorzów WielkopolskiNauczyciel - Gorzów WielkopolskiSprzątanie - Gorzów WielkopolskiSezonowa - Gorzów WielkopolskiKsięgowa - Gorzów WielkopolskiPsycholog - Gorzów WielkopolskiSprzedawca - Gorzów WielkopolskiPrzedstawiciel Handlowy - Gorzów WielkopolskiKasjer - Gorzów WielkopolskiOpiekun Klienta - Gorzów WielkopolskiElektryk - Gorzów WielkopolskiDoradca Klienta - Gorzów WielkopolskiMagazynier - Gorzów WielkopolskiSpawacz - Gorzów WielkopolskiSpedytor - Gorzów WielkopolskiArchitekt - Gorzów WielkopolskiFizjoterapeuta - Gorzów WielkopolskiOptyk - Gorzów WielkopolskiDostawca - Gorzów WielkopolskiKurier - Gorzów WielkopolskiBarman - Gorzów WielkopolskiKosmetyczka - Gorzów WielkopolskiTechnik Farmacji - Gorzów WielkopolskiMechanik Samochodowy - Gorzów WielkopolskiRejestratorka Medyczna - Gorzów WielkopolskiWindykator - Gorzów WielkopolskiHostessa - Gorzów WielkopolskiGrafik - Gorzów WielkopolskiCukiernik - Gorzów WielkopolskiPedagog - Gorzów Wielkopolski
Często wyszukiwane
Dorywcza - Gorzów WielkopolskiW Przychodni - Gorzów WielkopolskiOchrona - Gorzów WielkopolskiBhp - Gorzów WielkopolskiDla Niepełnosprawnych - Gorzów WielkopolskiInżynier - Gorzów WielkopolskiHandlowiec - Gorzów WielkopolskiW Domu - Gorzów WielkopolskiDekorator - Gorzów WielkopolskiOd Zaraz - Gorzów WielkopolskiGorzów Wielkopolski - DodatkowaGorzów Wielkopolski - Zdalna


text:
W mieście to je roztomajcie, dycki moc sie dzieje i sie nikomu nie cni
Je to ganc inkszo rzecz niż tako spokojno wieś kaj wszysko sie wydarzo bardzi po leku. W mieście trza dować pozór na autoki, krojcoki i ampele bo jak kogo taki auto potrōnci to eli idzie trefić do lazaretu. W mieście je kupa butlu i ciżby ale tak rychtyk to żodyn sie nawzajym nie zno. A już sōmsiŏdów to sie ganc nie kojarzy. Mało kiery wylazuje na plac pod sztokowiec beztuż ciynżko ludzi rozeznać.
W cyntrum zowdy brakuje parkplacu i policaje yny cichtujōm coby wlepić sztrŏfa jak kiery stanie ôpacznie. Na szczynści po miastach rajzujōm autobusy i idzie swojigo autoka ôstawić pod familokiym i ciś kōmunikacyjŏm miejskōm.
Yny trza mieć baczyni na sztelach coby nie wlyź do jakigo autobusa co poradzi wywiyź w ganc inkszo zajta. A jak kiery po mieście jeździ na kole to musi miarkować na guliki, żłobiny, wysoki borsztajny i glajzy od sztrasynbanów. Przkopyrtnyć sie na kole w mieście to ni ma fajno rzecz.
A do tych co dycki chodzōm piechty urzyndy rychtujōm promynady, parki ze strōmami i banki coby se zicnyć i pozaglōndać trocha na zielone. A bajtle mogōm se zocnie porojbrować na szpilplacach.
Z miasta leko idzie wandrować we świat, styknie iś na banhof i nie być za nieskoro na swój cug. W wiykszych miastach som tyż fligerplace beztuż idzie rajzować rychtyk daleko.
Miyndzy familokami je kupa interesantnych rzeczy do ônaczynio
Jak kiery mo ptoki i grajfki to dycki znejdzie se co do sia. Idzie iś do tyjatru, do galantnej restauracyje abo do szykownego kafyju na zista i latte. Jak kiery lubi tańcować to zowdy znejdzie jaki zocny fajer w fajnym szynku. W miastach je coroz wiyncy kaufhausów, beztuż ci co som radzi sztramskij łoblyczce, to se mogom w takich epnych gyszynkach łobsztalować rychtyk zocne lōnty.
W mieście som tyż szaberplace kaj idzie sprŏwić se świyże gymiza i łowoce. Tak rychtyk to tam idzie tyż kupić roztomajte klamoty ale dycki to je dojś niecherski, taki „chiński” beztuż lepszy to smolić a nie kupować haszpli.
I tak to sie kulo to życi w smyndzie, larmie i uwijaczce. Roztomiyłe miasto czy pierziński wypandów?
„Kōmisorz Hanusik” Marcin Melon
Co mo ze sobom wspólnego fuchtla Krista Połedniok, utopiec Ernest i ozim trupów na Sztauwajerach? Nie dosz wiary! Co za haje wyrobiajōm w Katowicach połednice? Ôstud i mecyjów moc a w tle… prawdziwe przajani! Jerona, wampir na Bykowinie! Umrzików moc beztuż niech sie chowie kto mo słodszo krew… I jeszcze bebok w Bojkowicach! Przelezie choby i bez dziurka od klucza coby drapnyć małych nieposłesznych rojbrów.
Ksiōnżka kiero kożdy Ślōnzok powiniyn przeczytać! A jak kiery je Gorol to tym bardzi. Autor pisze leko, z humorym a kryminalne historyjki czyto sie blank gibko. Trupy, chachary, breweryje, wartko akcyjo i nieoczekiwane zakończynia to je coś czego nie brakuje w kożdym bojaniu. A ku tymu kaj jak stworoki o kierych teroz już mało kiery pamiynto: połednice, utopce, skrzoty i beboki. Poznać że autor dobrze zno ślōnski berania! Jak kiery sie zastanawio czy „Kōmisorz Hanusik” je co we wercie to istuja że ja!
„Złuda” Carmen Laforet
Powiyść psychologiczno – obyczajowo hiszpańskij autorki kiero za swoji czytadło dostała nagroda Premio Nadal. Cóż to je to Premio Nadal? Ano jedna z nojbardzi prestiżowych i nojstarszych wyróżniyń prziznowanych w Hiszpanii już od 1944. To tak na wstympie.
Ksiōnżka przeczytałach w oryginale, po hiszpańsku. Autorka przedstawio historia Andrei, młodej frelki co przijechała do powojynnej Barcelony coby sztudyrować na uniwersytecie. Dziołcha zamiyszkuje z familijōm kiero okazuje sie być blank pofyrtanym miszōngiym ludzi, kaj niecherski haje i ôstudy dziejōm sie na co dziyń.
Ksiōnżczyna je dojś trudno i nie idzie jom czytać jednym ciyngiym. Ale z drugi strony wciągo i jak już sie zacznie to nie chce sie jom niechać. Strona za stronōm budzi sie ciekawość jako też to dali potoczōm sie losy frelki w Barcelonie. Drugo rzecz, ksiōnżka na zicher sie spodobo tym, co przajōm stolicy Katalonie. Nazwy ulic i miejsc zocnie budzōm wspomniynia kożdego kiery już był w Barcelonie i lubi szpacyrować po piyknych uliczkach tego interesantnego miasta.
„Sto lat samotności” Gabriel García Márquez
To już czworto ksiōnżka z zorty realizmu magicznego kiero trefiyła mi przed ślypia. Nie żałuja żech przeczytała ta ksiōnżczyna ale fajne to nie było – historia ciągła sie i ciągła bez wyraźnego synsu, taki mimry z mamrami. Dociągłach do ostatni zajty yny skuli tego, że nie lubia niechać ksiōnżek co już napoczłach. Kurde bele, wiela idzie szlabikować o losach jednej i tej samej familije? Co gorsza, sztyjc powtarzały imiona Aureliano i Arcadio. Prziznōm sie, że pryndko sie potraciyłach przi czytaniu kto, kiery i z kim skuli tych samych mian. Continue Reading…
Kiej downo tymu na wiosna w katowickich Sztauwajerach żyła se ynta co to praje wysiadywała jajca
Jednego dnia z jajec wykluły sie słodki piskloki kiere radośnie pipały i rade dokazywały. Yny jedno jajco sztyjc nie chciało pynknyć. Kaczyce zaczły brać mory bo chciała iś z młodymi popływać a tu trza było siedzieć na żici. Aż yntlich z ôstatnigo jajca tyż sie wykluł pisklŏk. Tela yno że stworzyni było ganc niecherski – wielki, czornawe i jakigoś takigo inkszego zortu.
Młodo yntka ni miała lekigo życio na Sztauwajerach – wszyjscy jom szterowali i żodyn nie chcioł sie z niom bowić bo była tako brzidko. Inksze ynty przezywały jom brzidok, szczypały i dugały. „Pacz sie stracić!” gizdy buczały omajlant. I tak mijoł dziyń za dniym. W końcu Szpetno Yntka już nie strzimała napasztowań i citła ze Sztauwajerów. Ślimtała przi tym, że chyba pryndzy sie wilijo w maju trefi niż jom kiery polubi.
Boroczka dolazła na barzoły kaj sie skryła we sitowiu
Tam jom znejdły dziki ynty i zaczły sie dziwować co to za brzidok sie tu utrefiył. Ynty zaprosiyły młodo coby pofurgała z nimi na Pławniowice ale jak yno poderwały sie do luftu to ôroz uszczelyły ich myśliwce co sie skryły w chebziach! Szpetno Yntka miała tak strach że aż sie nie poradziyła ruszyć. Choby miała mało starości to eszcze prziszły do ni bzuty od fesztrów ale yny jom powoniały i ôstawiyły. Borajstwo se pomyślało że eli bzuty jom majōm za tak szpetno że wolōm se pońść niż jom zagryźć.
W końcu Szpetno Yntka była mōnkter i citła gibko ze sitowio. Tak gzuła i gzuła aż yntlich zmordowano doszła do jakiś chatki na Koszutce. W chałupie miyszkała staro Angela ze swoim kotym i kurōm. Baba była trocha ślepo betuż ij sie zdało że to je młodo gynś i hned bydōm jajca. Tak chowała yntka pora tydni ale jajec sztyjc nie było. To jednego dnia Angela sie rozeźlyła i wygnała biydnego brzidoka.
Yntka uzaś lazła i lazła aż dolazła do Parku Ślōnskigo i tam sie skryła we stŏwku
I tak prziszła jesiyń. Kiejsik Szpetno Yntka dojrzała wielki biołe ptoki co praje chciały wyfurgnyć. Majestatyczne i piykne to były stworzynia. Yntka poczuła ôroz jakoś opaczno wiyńź z tymi ptokami ale gańba ij było za nimi wołać i ôstała sie po cichu. I tak to biydno siedziała cołko jesiyń i zima w kaczoku na Tysiącleciu. A zima praje sie trefiyła srogo i yntka ledwa co dozipała do wiosny.
Na wiosna jak klara zaczła blyndować yntka wypłynyła ze swoji kryjówki we szuwarach
Ôroz zaś dojrzała te gryfne biołe ptoki kiere teroz ze wdziynkiym pływały podle kraja stawu. Yntka małowiela nie dostała hercszlagu ale w końcu powożyła sie zbliżyć ku piyknym stworzyniōm. Boroczka schylyła głowa ze strachu i gańby i wtynczos dojrzała swoji odbici we wodzie. Zamiast brzidkij ynty ujrzała szykownego łabōnda! Była gryfno i wspaniało choby tamte ptoki!
Fest rado zatrzepotała krzidłami i puściyła sie do luftu coby polecieć nazot na Sztauwajery kaj żyła w spokoju i dostojyństwie przez długi lata.
Pora miesiyncy nazot miałach korekcja laserowo wzroku i dotela kupa ludzi sie mie pytało czy sie to spłaco i czy rekōmanduja „taki ryzyko”
A jo na to że ja, rekōmanduja. Ale po porzōndku.
Zabieg miałach w czeskim prywatnym lazarecie w Ostravie, tukej dowōm link do jejich zajty kaj stoi moc roztomajtych informacyji. Na i cóż, piyrsze trza sprŏwnie przyjś badania i sie zakwalifikować. Wiynkszość ludzi ni mo z tym żodnych starości i nadowajōm sie pod laser 🙂 Cołki zabieg idzie pora minut, ganc długsze som te wszyski badania i tyczyni we doczkalni. Wŏżno rzecz – przōdzi jak bydziesz wybiyroł klinika to sie ich spytej jaki znieczulyni dowajōm ku zabiegu. Jo miała yny miejscowe, kropelkowe i to było trocha za mało…
Po zabiegu zaros jedzie sie du dōm. Piyrsze dni nie som nojfajniejsze ale już idzie poznać różnica w widzyniu. Pamiyntōm jak wylazłach na plac i wyraźnie widziałach jesiynne liści co pospadowały ze strōmow. Coś niezwykłego! No a potym już je yno lepszy 🙂 Przez piyrszy miesiōnc trza niechać kaj jaki ciynżkości – żodnych treningów! Ku tymu trza sie wstrzimać ze saunōm i basynym i zdŏ sie unikać klary. Frelki – ni ma smiyłowanio! Żodnych mazideł, tuszy i pociyranio ślypi. Trza wytrzimać miesiōnc bez sztafirowanio.
Robota mom przi komputerze i na korpo-szychcie byłach nazot we dwa tydnie po zabiegu
Trocha mie szterowało światło w biurze bo po zabiegu robi sie srogszo wrażliwość, ale teroz w pora miesiyncy do przodku już je lepszy. Ale i tak se dowōm pozór i jak ida w góry to bez zonynbryli ani rusz.
Wŏżno rzecz to je nawilżani ślypków – dobrze je zakraplać oczy, eli w pora miesiyncy po zabiegu. Ślypia som suchsze i trza mieć wiyksze baczyni niż przōdzi. Poza tym, bydziesz pod opiekōm lykorzi – do kliniki trza przijechać na trzi zoglyndziny – w tydziyń po, miesiōnc i sztyry miesiōnce po.
Jeszcze jedna rzecz – zabieg korekcji laserowej miała w tym samym prywatnym lazarecie moja szwestra – cwiling dwa i pół roku nazot. Siostrunia tyż je fest zadowolono, wzrok mo ganc dobry i wszysko je akuratnie. Nikogo do zabiegu nie namawiōm bo to je dycki ingeryncjo chirurgiczno ale tela ci powiym, że jo i szwestra som my żywymi przikładami że sie spłaco.
Jako pedzioł Paulo Coelho:
Bo we ślypiach je siyła duszy…
Terozki chopy majōm aż za tela roztomajtych fajnistych oblyczek
W gyszynkach w mynskich działach idzie trefić na co yny sie razinku zachce. No ale co tak rychtyk se mo łoblyc chop coby sie zocnie wysztiglować?
Ancug – co to je ancug to i gorole miarkujōm skuli sławnego wica o cugu i ancugu. W takim ôblyczyniu chop mo fest prezencjo!
Westa – ku ancugu idzie westa. To już je ganc szykowno łoblyczka ale tyż sie coroz rzadzij taki westy widzi u chopów. A szkoda!
Szaket eli tyż jakla – tymu żech je fest rada! Pora lot nazot jakle zrobiyły sie modne i tak już sie ôstało do dzisio. W gyszynkach tego je moc – i paradne na wiykszy fest i taki bardzi na co dziyń na korpo – szychta. Chopy poradzōm pod tako jakla oblyc ajnfachowo treska i tyż bydōm szykownie wyglōndać. Bo szakety to je zocno rzecz!
Hymda z kraglym – musza pedzieć że u karlusów mom słabość do kaj jakich hymdów. Jak se jaki karlus łoblecze tako zocno koszula to aż szpas pozaglōndać!
Binder – jak chop idzie na jaki weselicho to binder to je mus!
Maszka – na szczynści maszki nie som za fest widziane i nie dziwota – ani to mynski ani fajniste. Binder je ganc lepszy i dostojniejszy. A maszka to se może baba we włosy zaplyść i szlus.
Lakszuły – som we wercie jak yny sie za fest nie blyszczōm. Świat to widzioł coby chop mioł lakszuły co sie blyszczōm jak krisbaum bez świynta! Matowe som blank fajniejsze.
Zoki – nojlepszy czorne eli szare. Kolorowe jak z knipsy we wyrchu to lepszy ni, no chyba że robimy jaki wice i błozny.
Fojercojg – tak rychtyk to ni ma łoblyczka ale beztuż że chopy rade kurzōm cygarety, trza było o tym pieroństwie spomnieć. Jak sie idzie na jako maszketno impreza to dycki dobrze mieć porzōndny fojercojg coby petów nie podpolać bele czym.
Sztaunuj, co jeszcze łoblyko sztramski chop?
Moja natura wandrusa dycki nie do mi se żyć po leku. Jednako kajś gzuja i nie umia zasztopować. Ludzie dycki godajōm że nie lubiōm rychtować wandertaszów na rajza. Mie sie eli to podobo! No a rajzować idzie roztomajcie, dali, bliży, autokiym, cugiym, fligrym, na kole abo czym sie yno wyforszteluje! Jo nojbardzi przaja fligrōm, zaros sam wytuplikuja czamu.
Rajzy autokiem
Wygodliwie ale przi długszej jeździe sie mierznie. Zowdy dobrze jechać do kupy coby sie zamiyniać za kyrownicōm i robić tak, coby roz jedyn se dychnył a potym zaś drugi był dran. Dycki fajny zwyk to zabiyrani stopyroków. Tacy ludzie czynsto rozprawiajōm o ganc ciekawych rzeczach i idzie sie kupa nowego wywiedzieć. Wtedy tyż ształy na drodze som znośniejsze bo je do kogo gymba otworzyć i czas gibko zleci. Eszcze jedna rzecz – hot dogi na tanksztelach… Mniam! Dycki nie jym takigo pierziństwa ale na rajza nikiedy robia se dyszpynza.
Rajzy cugiym
Coroz myni ludzi rajzuje cugami ale trza pedzieć że cug to cug! Takigo klimatu jak tam to nie uznosz w polskim busie czy inkszym lux ekspresie. Piyrsze co to na bansztajku trza być o czasie. Cugi lubiōm być opóźnione ale tyż nie zowdy. Potym w takim cugu w kupyju mogesz se wygodliwie roztoparczyć, rajzyntasza wciś do skrytki nad gowa i zaglōndać jak sie miyniajōm landszafty na ôknym. Ale pamiyntej! Jak sie wybiyrosz kaj fōrt daleko to nie rajzuj bumelcugiym bo pryndko nie zajedziesz…
A jak sie rozchodzi o landszafty, to nojlepsze i tak som ze fligra
Rajzy we lufcie to je coś czymu nojbardzi przaja. Nie mierzi mie że je mało miejsca, co chwila mie kieryś szturcho i chaziel malućki. Dycki we fligrze czuja że oto rajzuja kajsik daleko i zaczyno sie zocno przigoda! Eli już na fligerplacu je zwiedownie bo idzie trefić na rychtyk ciekawych cudoków z cołkigo świata. To som fajne rajzy!
Rajzy na motorcyklu
Trocha sie tak najeździyłach i stwierdzom, że długszo szosyjo ni ma na mie. Piyrsze co to w krziżu zaczyno łomać, kolana ciyrpnōm od bezruchu i człowiek cołki je jakiś taki bolawy. A pod wiela sie jeździ po Polsce to dycki je zima i czynsto padze beztuż ni ma to mój najulubiyńszy knif na rajza. Monej to trzidziści lot robi już swoji 😉
Tak szlabikuja o tych rajzach i zaros chyba se kupia jaki bilet we świat. Wandrus czymś musi żyć! Ty tyż nie zetwej na nic – rajzuj, odkrywej, żyj!
Ônskigo razu było se małżyństwo co ni miało bajtli i fest im było skuli tego niechersko
Jednego razu baba wajała że mogliby mieć bajtla choby tak małego jak paluszek, już to by im stykło coby być szczyńśliwōm familijōm. I tak tyż sie stało, beztuż że baba była trocha lebioda słabego zdrowio, za siedym miesiyncy urodziyła synka małego choby palec. Rodzice nazwali go Tomcio i fest mu przali.
Kiejsik jak synek już trocha podrosnył, fater wziōn Tomcia do lasa po drzewo. Mały skrył sie w uchu konia i roz dwa som zakludziył bryczka ku lasu. Po drodze trefiyli na miejscowego fesztra kiery nie umioł sie nadziwować niezwykłymu synkowi. Chop zaoferowoł że go odkupi od fatra coby go pokazywać w mieście i zarobiać na cudoku. Fater sie nie chcioł zgodzić ale szprytny młody go przekabaciył bo ôbsztalowoł chytry plan. Feszter zaplaciył i wziōn Tomcia na gowa do kapelusza.
Yny trocha ujechali jak młody nasmyśloł że mu niedobrze i musi na chwila slyś
Jak yny feszter postawiył go na ziymi tyn pitnył w barzoły i yntlich skrył sie w muszli ślimoka. Chop wrzeszczoł i ciepoł sie choby wesz na grzebiyniu ale nie znojd Tomcia. Synka wziyno spani ale ôroz usłyszoł dwóch kradzioków co rozprawiali o tym jako ochabić poblisko fara. Tomcio sie doł do godki i zaoferowoł, że wśliźnie sie na plebanio i bydzie podowoł złodziejōm co yno bydom chcieli. Kradzioki prziwstali sie na pomyślōnek ale jak yny prziszli ku chałupie plebanka i wpuściyli Tomcia do pojszodka, tyn narobiył tela larma, że musieli pitać bo przilazła chrubo kucharka uzbrojono w epny fyrlok.
Tomcio poszoł do stodoły bo już był fest wykamany. Legnył se na sianie i społ twardo aż sie kapnył że oto je w bachōrzu krowy co to zaczła szkubać słoma i przi tymu połkła małego. Jak Tomcio zacznył jaszczeć! Wrzeszczoł tak, że aż plebanek przilecioł i kozoł zabić krowa bo mu sie pozdało że coś je z niom nie echt i chyba jom dioboł opyntoł skoro słyszeć nieludzki wrzaski z pojszodka. Krowa poćwiartowali a żołōndek wyciepli podle lasa.
A praje tam szubrzikowoł głodny wilk kiery zaros chapsnył miynso
Szprytny Tomcio ôbsztalowoł nastympny plan – podpuściył wilka że go zakludzi do jednego kamerlika kaj sie nażere do syta najzocniejszych maszketów. A młody oczywiście mioł na myśli swój dōm. Wilk warto porajtowoł do chałupy Tomcia, wparzył do spiżarnie i zacznył wyjodać wuszty i szpyrki. Wtedy Tomcio zacznył głośno wrzeszczeć i przilecioł fater kiery migiym zaciukoł wilka i uwolniył syna z bebechów.
Taki to mecyje mioł nasz pomysłowy miglanc. Ale po tym wszyskim Tomcio postanowiył że już na zawsze sie ôstanie z rodzicami i nie bydzie wiyncy wynokwiać ôstud.
Kiej downo tymu żył se król i królowa kierym było fest niechersko bo ni mieli bajtli
Mijały lata aż tu kieregoś dnia królowa yntlich ogłosiyła że oto je w ciōnży i na dziewiōnty miesiōnc urodziyła urodno dziołszka. Król był fest rady i wydoł szumny fest na cześć swoji małej cery. Na gościna zaprosiył kupa kamratów i siedym wróżek coby prziniosły szczynści dziołszce. Ale na fajer tak rychtyk prziszło ozim wróżek bo sie okozało że o jednej król zapomnioł.
Jak prziszło do winszowanio to kożdo wróżka życzyła czego inkszego, a to piykności, a to rozumu eli bogactwa czy tyż wdzięku i dobrych manier. A jedna, nejmłodszo wróżka przeczuwała że ósmo heksa bydzie źle życzyć bajtlowi bo zna było, że babsko je fest zgorszone za to, że król zapomnioł jom zaprosić na fest. Beztuż siódmo wróżka doczkała z winszowaniym. No i prziszło dran na zło motyka co to yny czekała na swoja kolej!
Małpica przepowiedziała, że jak dziołcha bydzie mieć piytnosty geburstag to dziubnie sie wrzeciōnym i bydzie tołt!
No to nejmłodszo wróżka wdała sie do godki i gibko przeonaczyła zaklęci – dziołcha sie żgnie szpindlym ale nie zemrze, yny kimnie sie na 100 lot.
Król sie fest wylykoł i kozoł spolić wszyski wrzeciona w cołkim królestwie. I tak mijały lata i wszyjscy zapomnieli o klōntwie. Na piytnosty geburstag królewna pitła z zomku i zaczła se szpacyrować po osadzie i kukała bele kaj po kōntach i chałupach. Tak zaszła do małej chatki kaj na dziwnym klamocie jedna starka przędła lyn. Dziołcha była dorychliwo co tyż to je i zafechtowała coby ij dać spróbować prząść. Ale yny sie chyciyła szpindla to zaros sie dziubła i padła na zola. Starka zrobiyła larmo i straże zaros wysmyczyły królewna nazot na zomek. Ale fajrant, frela już kimała w głymbokim śnie.
W te pyndy przigzuła w karecie dobro wróżka co to kiej poratowała młodo dziołszka przed klątwōm
Ciepła zaklęci na całki zomek i wszyjscy pousypiali, tak coby sie obudzić za sto lot do kupy ze swojom ukochanōm ksiynżniczkōm. Lata mijały i cołki zomek zarosły chaście i barzoły tak gynste, że nie szło sie przedrzyć do pojszodka. Yntlich po somsiednich królestwach rozeszła sie wieść o kimnytej ksiynżniczce kiero miała być nojszwarniejszo w tej czynści świata. Roztomajci rycerze próbowali sie przedrzyć no zomek ale żodyn nie poradziył sie przedostać przez szpicate ciyrnie.
Jednego razu pod zomek nadjechoł galantny królewicz z dalekigo królestwa na zachodzie
A praje było to we sto lot po tym jak usnył cołki dwór. Ciyrnie same sie rozchylały jak go ôboczyły i karlus wartko dostoł sie na zomek. Znojd komnata królewny i oniymioł na widok wspaniałej urody frelki. Ruk cuk doł sie do kusików i oto królewna otwarła oczy a za niom obudziył sie cołki dwór. Król i królowa ogłosiyli para narzyczonymi i rychło wydali huczne weseli. A królewna z królewiczym żyli se w dostatku długi lata bez żodnych starości.
Momy pojszodek zimy beztuż tyj je fest we zocy. A ze przidówkami to już ganc zocno rzecz. Dziyń bez tyju? Ni ma mowy!
Zezwór
Wspaniały korzyń kiery sprawi, że cołko zima nie bydzie Cie sie imać żodno ryma ani kuckani. Zezwór działo wzmacniajōnco i prociw przeziębiyniowo a ku tymu zocnie rozgrzywo. Dycki kupuja korzyń ale lubia tyż gotowy tyj imbirowo-miodowy. Zezwór mo moc kaj jakich fajnistych właściwości o kierych szlabikowałach tukej. Fest polecōm jak sie chcesz ôstoć zdrowy!
Miód
Zocny medykamynt ale trza pamiyntać o regularności. Jak chcesz sie ôstać zdrowy i mocny to łeżka miodu dziynnie to je mus. Drugo ważno rzecz to doczkać aż tyj trocha ochłodnie, jak wkidniesz miód do wrawej wody to psińco dobrego sie z niego ôstanie. Miodzik dodowōm tyż do wody z cytronōm. Na wieczór rozpuszczōm miód w przechłodnytej wodzie – bez noc fajnie wydzieli wszyski procne enzymy. No a rano dolywōm ciepłej wody no i fertich.
Masło i sól – tyj tybetański
Do narychtowanio tego energetycznego tyju bydymy potrzebować Pu Erh, mlyka, masła i soli. Nie byda tu szlabikować jako uwarzić tyn tyj, zawczasu odsyłom do szpecjalistów. Tyj tybetański mo specyficzny szmak i nie kożdymu sie przipodobo ale mie sie to nawet pozdało dobre 🙂 Tyj z Himalajów procnie rozgrzywo i sprawio że długszy czas idzie utrzimać tymperatura ciała. Coś cudownego do takigo zmarzloka jak jo! Tym bardzi że sztyjc żech je w gangu i dycko potrzebuja moc energie. No a drugōm rzeczōm, przi duldaniu takigo tyju zdo mi sie chobych była nazot w Nepalu 🙂 Wspaniałości!
Przyprawy korzynne – goździki, kardamon i cimt
Aromatyczny tyj to je coś czymu fest przaja, od razu mi sie humor poprawio jak se powoniōm korzynnych woniōczek. A z tych trzech nojlepszy je cimt – pobudzo krążyni krwie beztuż problym zimnych szłapek już mie tak nie szteruje. Polecōm!
Suszone owoce – żurawina, malina, jabłka
Jo se dycki susza skórki z jabłek i wciepuja ich do tytki z tyjym coby mi to fajnie przeszło aromatym jabłka. Jak mie nańdzie to dociepna tyż żurawina ale już tako ususzono z geszeftu. No a maliny bez zima? Czamu ni! Dycki idzie sie poretować mrożonkami.
Dobre, dojś szlabikowanio, ida se narychtować jakigo rozgrzywajōncego tyju na tyn zimowy wieczór. Mniam!


text:
Szpacyrkym po Cieszynie
“Gdo sie za swój jynzyk wstydzi takim nich sie każdy brzidzi”
"Moja ty słodko cieszyńsko mowo
być zawsze do prawjynio gotowo
a jak cie uż żodyn nie bydzie rozumioł
to jyny wiater bydzie po naszymu szumioł"
POZÓR! Kiery nimo chynci tego czytać, abo kansi wraził łokulory, abo mo moc roboty i łoczy go bolóm to se może tego posłóchać jak prziciśnie tóm biołóm szczałke w tej czyrwiónej kostce, kieróm nóńdziecie pod spodkym”.
Bez asyntu
Kiejsi chłapcy szli do poboru na kiery prawiło sie asynt, a dzisio mómy pobór krwie, bez asyntu. Musi być potrzeja moc tej krwie, bo tyn tydziyń n rynku w Cieszynie stoły aże trzi autobusy do kierych wlazowało moc młodzioków. Możne, że łóne przijechały skyrs tego aże trzi, bo je to uż dwacato tako akcyja na naszym cieszyńskim ryku i kierysi chcioł isto pokozać jako my to uż zbogatli. Kiejsi, co na iste bydóm pamiynać posunióni w rokach tustelocy, coby oddać te swojóm krwie, trzeja było iś do szpitola w kierym egzystowoł taki punkt s jegłami do pichanio w żyły. Mómy dzisio tej wygody wszyndzi pełno i jak tak dalij pudzie to za chwiliczkem nie trzeba bydzie ło niczym ani do przodku rozmyślać. Ni ma to dobre dlo naszych muzgownic, bo dochtorzi prawióm, że jak łón ni ma gimnastykowany to na staroś bydymy mieć ostudem s pamiyncióm. Chłapcy i dziywczynta fórt se myśłóm, że dycki bydóm młodzi i takim to sie nie przemówi do rozumu, chocioż by nie wiym co. Nic nie trzeja zapamiyntować, bo każdy mo dzisio w kapsie smartfóna, kiery wszecko wiy i jak sie go rożnie to idzie sie go o wszecko spytać. Uż ani ło tym nie rozmyślóm, coby sie na świecie porobiło jakby chybiło sztrómu, bo bez niego mało gdo dzisio obynś sie poradzi. Wszecko je dzisio na sztrómm i skyrs tego jak to tak dalij pudzie to ludziska nie bydóm se poradzieć ani porachować we swoji czepóni wiela je dwa razy dwa. Bez sztrómu to możne eszcze gdosi poradzi yno królikóm trowe kosóm abo kosokym zesiyc i nabrusić jóm nieskorzij osełkóm. Spółmiołech se eszcze, że nikierym sztróm je aji przydajny przy szpacyrowaniu, bo bez porachowanio kroków żodyn szpacyr sie dzisio nie rachuje, a musi to zrobić sztróm w jego smartfónie.
Mini słownik gwary cieszyńskiej:
kiejsi - kiedyś, asynt - pobór do wojska, wlazowało - wchodziło, dwacato - dwudziesta, na iste - na pewno, egzystowoł - funkcjonował, jegła - igła, do pichanio - do kłucia, dochtorzi prawióm - doktorzy mówią, ostuda - kłopot, fórt - ciągle, dycki - zawsze, w kapsie - w kieszeni, sie go rożnie - się go włączy, poradzieć - potrafić, czepóń - głowa, sztróm - prąd, kosok - sierp, nieskorzij - później, przidajny - potrzebny, bez porachwanio - bez policzenia.
Tóż mjyjcie sie wszedcy dobrze i wiesiołego popióntku


text:
Institut
Serbski institut ze sedłom w Budyšynje a wótnožku w Chóśebuzu pśepytujo rěc, stawizny a kulturu Serbow w Dolnej a Górnej Łužycy w zachadnosći a pśibytnosći. Wón zběra a archiwěrujo k tomu notne materialije, pśigótujo je za wědomnostne slěźenje a spśistupnja je rownocasnje zjawnosći. Mimo togo su interdisciplinarne slěźenja instituta wusměrjone na aktualne połoženje, na wósebnosći a pśirownowanje małych rěcow a kulturow w Europje. Sobuźěłaśerje wopytuju kulturnu a rěcnu praksu Serbow we wobyma Łužycoma ze swójimi móžnosćami pódpěrowaś.
K institutoju słušatej Serbska centralna biblioteka a Serbski kulturny archiw ako jadnučkej zjawnej specialnej zběrce serbskich a sorabistiskich bibliotekowych a archiwnych wobstatkow.
Serbski institut kooperěrujo z drugimi wědomnostnymi institucijami w tu- a wukraju. Jogo fachniki wugbaju wucbne nadawki na uniwersitach a wusokich šulach. Kužde druge lěto wugótujo institut mjazynarodny prozdninski kurs za serbsku rěc a kulturu.
Serbski institut jo se wutwórił k 1. januarjoju 1992 wót Lichotnego stata Sakska gromaźe z krajom Bramborska. Pó swójej pšawniskej formje jo wón zapisane towaristwo. Jogo tradicije ako zwenkauniwersitarne slěźenišćo złožuju se na Institut za serbski ludospyt, kótaryž jo se załožył w lěśe 1951 a jo pśisłušał wót 1952 do 1991 Nimskej akademiji wědomnosćow (wót 1972: Akademiji wědomnosćow NDR).
Serbski institut spěchujo se institucionelne wót Załožby za serbski lud, kótaraž dostawa lětnje pódpěru z dankowych srědkow na zakłaźe etatow, wobzamknjonych wót Zwězkowego sejma, Krajnego sejma Bramborska a Sakskego krajnego sejma.


text:
Nojlepij na świecie warzōm ślōnskie baby. I ani niy próbujcie sie ô to sporować. Ale je takie jodło, kere nōm sie kojarzi yno ze chopami w kuchni. Mōno beztōż, że nasze fatry rychtujōm se to kożdy piōntek na wieczerzo?
Chocioż mo sie jeś ta zupa na beztydziyń, to ôna je tako dobro, że nōm by niy wadziła i w nidziela, przed klyjzami i roladōm. Wodziōnka – bo ô nij godōmy – możecie tyż znać jako brōtzupa, brōłzupa abo chlybiōnka. Piyrszy roz narychtowano bōła za starego piyrwy skuli tego, że Ślōnzoki byli (i sōm!) fest szanobliwi i żodyn kraiczek chlyba nikyj niy szoł do hasioka. A co gorkigo nojlepij narychtować ze starych sznitek? Wiadōmo.
Gorkie, tōnie i super dobre – gynau takie je te jodło. A jakie zdrowe!
Co trza narychtować na jedyn talyrz wodziōnki:
– chlyb (stary i suchy, żodyn fryszny) – 2-3 sznitki
– knoblauch – ôd 2 (dlo bajtli, na sztart) do 8 (level: expert fater) zōmbkōw
– fet (może być masło) – 1 kopiato łeżka
– gorko woda – 1-2 szklōnki
– magi, zalca, korzynie – do smaku
– anrichta, beszteki, ściyrka i lakowy serwet (coby żodyn w chałpie niy buczoł jak sie co wyleje)
Jak już wszyjsko wyciōngliście z byfyju na tofla, to tera ôblyczcie se zopaska i mogymy warzić.
Chlyb trza pokroć na kosteczka i wsuć do terinki. Knoblauch abo przeciś, abo tyż pokroć na fest małe kōnszczki na anrichcie. Dociepać do chlyba. Na wiyrch dać kopiato łeżka fetu.
Zaloć to wszyjsko gorkōm wodōm, leko pomiyszać, dosuć trocha korzynio, zalcy i krapka magi. Przikryć talyrzym abo jakim deklym.
Doczkać, co sie chlyb napije wody. Jak już napyncznieje, to przemiyszać i jeś. Fertich! Zupa idzie jeś z bratkartoflami (i zapijać piwym).
Smacznego!
Fajny przepis? Poślij go dalij!
Inakszyj rychtujesz wodziōnka? Chcesz, coby my uwarzyli inksze ślōnskie jodło? Szrajbnij nōm ô tym!


text:
Za něhdźe pjeć tydźenjow je tak daloko. Skónčnje! Potom zahaja so w pusćinowym staće Katar swětowe mišterstwa w kopańcy.
Zo so wo tutym sportowym wulkopodawku nic hakle nětko njediskutuje, absolutnje witam. Ćim mjenje mam zrozumjenje, hdyž něhdyši prezident Bayerow z Mnichowa za tute mišterstwa „politiku čini“, a to z dwělomnymi metodami.
Tak bě to před tydźenjomaj w telewizijnym wusyłanju „Doppelpass“. Uli Hoeneß bě so móhłrjec sam wot doma do wusyłanja přišaltował, twjerdźo při telefonje, zo so situacija ludźi w Katarje zhladujo na čłowječe prawa samo polěpši. Zo je situacija skerje nawopačna, wo tym su wjacore medije hižo rozprawjeli. A jako wo wonym telefonaće přichodny dźeń čitach, sej jenož prajich: „Hoeneßo, ty sprawna duša!“


text:
Ze poczontku to sie baby radowały, że zamiast pić gorzoła a grać we szkata, Ponbóczkowi służom, ale w doma było coroz wiyncy roboty, a że same niy poradziły tego zwładnońć, bezto roz za czos sie kero z chopym powadziła.
Dugo by tak jeszcze trwało, kiejby niy nasza somsiadka Pytlino, co wybrała sie we strzoda na torg do miasta. Nakupiła tam roztomańtych klamorow. Trownica, co w ni wszystek niosła, uszyto była na starego Pytla, bezto sie ji tyn miech po piyntach łobijoł, a co konsek musiala stować, coby se go na plecach poprawić. Łoroz usłyszała, że jedzie fura a zaroz potym farorzowy gos:
– Siodejcie babeczko, to was konsek podwiezymy, jeszcze sie zatela naniesiecie!
Jak już sie znodła na wozie, farorz zaczyni sie dopytować ło cołko familijo:
– A wiycie Pytlino, waszego starego to jo już łod Wielki Nocy we kościele niy widuja, ni ma mu co?
Babie nic niy dała po sie poznać, yno łodpedziała:
– Wiycie, farorzyczku, łostatni roz szeł ze fojtowym Walkiym a Stanikiym Plutom, to by we kościele mioł być!
– Ło, tych to mi ani niy spominejcie- wkurził sie farorz – łoni już łod kolyndy do kościoła niy łażom, gizdy zatracone, jeszcze inkszych psujom!
Farorz sie rozgorszył na fest, ale Pytlino jeszcze bardzi, aż sie w ni warziło!
Jak yno prziszła do dom, narychtowała dobrego jodła a miarkowała, co jeji stary bydzie robiył. A łon pojod se, przeblykł we czyste łachy a szoł do kościoła. Baba zaroz wylazła na góra, bo z wiyrchu było widać cołko łokolica. Tak, jak se myślała: chopy zebrali sie wele młyna a poszli kupom ku chałpie łod rechtora, a co było dali, to już niy widziała, bo ji krze zasłoniały. Hnet na drugi dziyń Pytlino poszła rano do szkoły, niby sie spytać, jak sie jeji synek uczy. We klasie była yno rechtorowo baba a tako modo frelka, co sie miała przi ni uczyć.
Rechtorka porynczyła dziołsze, jak mo dziecka uczyć, a potym wybrała sie do wsi. Po drodze baby se pogodały i Pytlino była w doma!
Ze poczontku to sie baby radowały, że zamiast pić gorzoła a grać we szkata, Ponbóczkowi służom, ale w doma było coroz wiyncy roboty, a że same niy poradziły tego zwładnońć, bezto roz za czos sie kero z chopym powadziła.


text:
We kuchni gruzińskyj je we receptach1 kans2 bakłażana i ôrzechōw, a mie3 tak jakosik te dwa składniki posmakowały, że kajś4 bych je zajś wcis5. I tak żech prziszoł6 do tych karminadli, choć może by niyftorzi7 pedzieli8, że to już niy sōm9 karminadle, bo przeca10 bez jajec i wymoczōnyj żymły11 to żołdno12 kuchara niy robi karminadli, ale joł sie lubia poeksperymyntować i przi warzyniu, i przy wymyślaniu miana13.
Co potrza?
2 małe bakłażany
500 g mielōnego miysa ze hańdyka14 (choć mogecie sie dać tyż wieprzowe abo drobiowe)
1 łeżka mielōnyj kolyndry
2 zōmbki czosku
2 gorście posiekanych ôrzechōw
trocha tartyj bōłki
sōl i pieprz
ôlyj do pieczynia
Bakłażany potrzyjcie na srogich15 ôczkach na tarle i posujcie16 solōm. Jak już puszczōm sok, to mogecie je przepōkać.17 Wciepcie18 je na chwila na patelnia- niech sie trocha przipiekōm. Ôrzechy mogecie na jakim tygliku19 uprażyć i pokrajać20 na mańsze kōnski21. Do jaki miski wciepcie miyso, bakłażana, ôrzechy, prziprawy, wyciście czosnek i fajnie wymiyszejcie. Ukulejcie karminadle, ôbtoczcie we tartyj bōłce i na ôleju przibrōnołćcie22. Filozofiji sam srogyj niy ma, a take wynołkwiōne23 karminadle mogecie zjejś ze jakim szołołtym,24 kartołflōma25… abo i same 😉 Smacznego 🙂
1przepisach
2dużo
3mnie
4gdzieś
5wcisnął
6wymyśliłem
7niektórzy
8powiedzieli
9są, ō- samogłoska w wymowie między o i u
10przecież
11bułki
12żadna
13nazwa
14indyka
15dużych
16posypcie
17przepłukać
18wrzućcie
19mała patelnia
20pokroić
21mniejsze kawałki
22przypieczcie
23wymyślne
24sałatką
25ziemniakami


text: Něhdźe 500 ludźi je minjenu póndźelu w Budyšinje wospjet přećiwo naprawam korony dla protestowało. Nimale w samsnym času wusyłaše telewizija MDR dokumentaciju „Stacija 43“, nahrawanu w Berlinskim Virchowskim klinikumje. Jedna so wo intensiwnu staciju, hdźež ćežko schorjenych koronapacientow zastaruja. W štyrjoch slědach „Mrěć“, „Wojować“, „Nadźijeć so“ a „Wěrić“ dokumentuja redaktorojo druhu žołmu korony minjenu zymu a posrědkuja tak intimny dohlad do dźěła w chorowni. Tak wotbłyšćuja mjez druhim wusku hranicu mjez žiwjenjom a smjerću runje tak kaž lubosć a hódnotnosć kóždeho jednotliweho schorjeneho. Personal wšitkich ze wšej dostojnosću zastaruje, štož je psychisce kaž ćělnje wobćežne. Wosebje potom, hdyž bě wša próca podarmotna a pacient je zemrěł. Kóždeho tež dotal stroweho móže chorosć trjechić. Dokumentaciju měli sej wšitcy wobhladać, tež ći, kotřiž na koronje dwěluja. A hišće něšto chcyła dodać: Situacija w Berlinskim klinikumje je jenož jedyn přikład. Pandemija skutkuje po cyłej Němskej a po wšěm swěće.


text:
Monopoly Lausitz
- Anzahl Spieler: 2-8
- Empfohlenes Alter: ab 8
- Sprache: Deutsch
-
- NEU
Inklusive Spielbrett, 8 Spielfiguren, 3x 28 Besitzrechtskarten (Deutsch / Obersorbisch / Niedersorbisch), 3x 32 Karten (Deutsch / Obersorbisch / Niedersorbisch), ein Satz Monopoly-Spielgeld, 32 grüne Häuser, 12 rote Hotels, 2 Würfel, 3 Spielanleitungen (Deutsch / Obersorbisch / Niedersorbisch), 1 Begleitheft Monopoly Lausitz
Beschreibung
Im Dreiländereck Deutschland, Tschechien, Polen – im östlichsten Zipfel unserer Republik – liegt eine mythen- und sagenumwobene Region: die Lausitz. Geprägt von den vielseitigen Landschaften der Ober- und Niederlausitz und mit ihren vielen historischen Städten, Schlössern, Klöstern und Burgen ist die Lausitz einfach einzigartig. Sie ist die Heimat von rund 1,3 Millionen Menschen, darunter auch rund 60.000 Sorben, die die Region mit ihren Traditionen nicht nur bereichern, sondern über die Landesgrenzen hinaus bekannt gemacht haben.
Im MONOPOLY Lausitz können Sie einige der schönsten Städte kaufen. Wie wäre es also mit ein paar Häusern in Bautzen, dem Herzen der Oberlausitz? Oder lieber ein Hotel in der Europastadt Görlitz mit ihren rund 4.000 Baudenkmälern? Und auch Sehenswürdigkeiten und Ausflugsziele wie der Lubwartturm Bad Liebenwerda oder Lausitzer Seenlandschaft stehen zum Verkauf. Die Vielseitigkeit der Region findet sich auf dem Spielbrett wider. Da ist sicher für jeden Geschmack etwas dabei!
Łužica, region w němsko-pólsko-čěskim třiróžku krajow, je raj bajow a powěsćow. Krajina Hornjeje a Delnjeje Łužicy je wotměnjata a ze swojimi mnohimi historiskimi městami, hrodami, klóštrami a hrodźišćemi prosće jónkrótna. Tu bydli něhdźe 1,3 mio. ludźi, z toho ca. 60.000 Serbow. Woni region jenož ze swojimi tradicijemi njewobohaćeja, ale dźakowano Serbam znaja Łužicu ludźo daloko za mjezami našeho kraja. W MONOPOLY Łužica móžeće sej někotre z najrjeńšich městow kupić. Kajke by tuž było z někotrymi domami w Budyšinje, wutrobje Hornjeje Łužicy? Abo chceće radšo hotel w Europskim měsće Zhorjelcu měć, hdźež je ca. 4.000 twarskich pomnikow? A tež zajimawostki, kaž Lubwartowa wěža w Rukowje abo Łužiska jězorina, su na předań. Kak bohaty je to region, widźiće na hrajnej desce. Zawěsće so něšto za kóždy słód namaka.
W krajowem tśirožku Nimska, Česka, Pólska - tom nejpódzajtšnjejšem kokacku našeje republiki - jo region połny bajkow a powěsćow: Łužyca. Pregowana z wjelebocnymikrajinami Górneje a Dolneje Łužyce ze swójimi historiskimi městami, grodami, kloštarjami a groźišćami jo Łužyca kradu jadnorazowa. Wóna jo domownja něźi 1,3 milionow luźi, mjazy nimi někak 60.000 Serbow, kenž region jano njewobogaśe ze swójimi tradicijami, ale su jen tek pśez granice znaty cynili. W MONOPOLY Łužyca móžośo sebje někotare z nejžrědnjejšych městow kupiś. Kak ga by było z pór rědnymi domami w Budyšynje, wutšobje Górneje Łužyce? Abo lubjej hotel w Europejskem měsće Zgórjelcu ze swójimi něźi 4.000 twaŕskimi pomnikami? Teke zajmnostki a wulětowe cile ako Lubwartowy torm w Rukowje abo Łužyska jazorina , su na pśedań. Bogatosć togo regiona nadejźośo na delce. Zawěsće jo za kuždego to pšawe pódla!


text:
Furgajōncy Pierōn
Pora lot do zadku jedyn Anglik wziōn nos do muzyjum, kaj szło ôbejrzeć cugi, kere piyrwyj karusiły u nich po glajzach. Italoki, Niymce i Francuze dziwały sie, macały te zaruściałe pierōństwo… Ino jo i baba ze Słowacji ôstali my ze zadku, wejrzeli my jedne na drugigo i szczylali my afy, kere godały: ô co tym cudokōm sie rozchodzi? dyć u nos take cugi durś idzie trefić! To niy ma wic, chocioż możno ftoś sie zachichro, a inkszy poklupie w gowa i bydzie padoł, co tukej sie niy ma z czego śmioć, ino ślimtać. Nale dyć downij było inakszyj…
Ino sztyry godziny
Na zicher godali Wom ô cugu, kerym szło zajechać z Bytomio do Berlina we sztyry godziny, pra? Kej? Jedne Wom pedzōm „za zeszłyj Polski”, chocioż tak naprowdy to było bardzij za Niymca, bo godomy ô tyj tajli Ślōnska, kero ôstała sie przi Niymcach aże do sztyrdziestego piōntego. Te, kere sōm niy rade Ślōnskowi, tedy ôwdy godajōm, co to niy śmiy być prowda. Katać we 1936 ftoś by poradził zajechać bez sztyry godziny do Berlina? Dyć terozki jadymy hań minimum jedynoście godzin! To na zicher bydzie jakoś bojka, keroście znokwili, coby ino pokozać jak sam żeście mieli fajnie za Niymca! Te Hanysy bele co poradzōm znokwić, bo im sie ô ta pierōńsko autonomio rozchodzi! We sztyry godziny do Berlina?! Ja, toć! Chyba by trza było zafurgać…
Beztōż na tyn cug godali „Furgajōncy Ślōnzok” („Fliegender Schlesier”) abo „Furgajōncy Pierōn”. Kej ftoś miōł cosik do załatwienio we hauptstadt Berlin, niy musioł starać sie ô to kaj bydzie społ. Rano wsiadoł do cugu, a we wieczōr bōł nazod w doma na Ślōnsku. Jak ftoś mo dzisiej cosik do załatwienio we Warszawie, to niych lepij posznupie w necu za jakimś tonim hotelem.
Prawie 130 km na cyferblacie
Kej tyn „Pierōn” sie rozfechtowoł, to „furgoł” 160 km/h (średnio pryndkość miōł 128 km/h). Wagony blank komfortowe, lokomotywa ze silnikiem diesla, a cyna na zicher niy była tako srogo, kej tela norodu nim ciyngiym rajzowało. Aże do 1939, kej go wyciepli, skuli tego, co trzeba było szporować paliwo na wojna. Dzisiej jedyn taki cug idzie ôbejrzeć w muzyum we Leipzig.
Eli dzisiej niy ma takich sznelcugōw? Dyć Poloki kupili Pendolino i inksze, nale jak sie taki cug rozszwunguje to kożdy sie lynko, eli niy wyleci z glajzōw. Bo po sztyrdziystym piōntym (i po ôziymdziesiōntym dziewiōntym tyż) zowdy było cosik ważniejszego do inwestowanio jak bana.
Zowdy opóźniyni
Zgodnijcie kaj szrajbuja tyn felieton? Ja, ja, na banhofie. Prawie bōł tyn klang, po kerym kożdy wylynkany dowo pozōr co bydōm godać. „Cug ku Katowicom przijedzie niyskorzyj ô sztyrdziści minut..” abo „niyskorzyj ô godzina” abo „niy bydzie go”. Na końcu zowdy padajōm, co im je gańba i momy sie niy gorszyć, nale ludzie i tak sie gorszōm, a żodnymu i tak niy ma gańba.
Zouwizou „Koleje Ślōnskie” to je blank inkszo jakość, jak tyn lyjamt PKP-owski, kery jeszcze pamiyntōmy. Niy godōm tego ino beztōż, co „ślōnskie” je zowdy lepsze jak „polskie”, bo to je jednake cygaństwo jak te ô „polskij tolerancji”. Patrza naôbkoło na te gymby ôd inkszych pasażerōw i myśla wiela ône by dali, coby ino ôroz wjechoł sam taki „Furgajōncy Ślōnzok”. Wetna sie, co ôziymdziesiōnt lot do zadku kożdy sam bōł zicher, co dzisiej to bydzie normalne. Cosik tukej poszło niy tak, jak miało iś, abo ino mie sie tak wydowo?


text:
Poslednje dny stareho a prěnje dny noweho lěta su na mnohich městnach składnosć, na dźěło minjenych dwanaće měsacow zhladować. Serbske Nowiny rozhladuja so po dwurěčnych komunach, što su tam wšo zdokonjeli.
Kubšicy (CS/SN). Přewšo wulke wužadanje za Kubšisku gmejnu loni bě nowotwar Bošečanskeje zakładneje šule přihotować. Za to dyrbjachu na přikład transport šulerjow do nachwilneje šule na Lubijskej dróze w Budyšinje organizować a přewodnikow šulerjow namakać. Nimo toho mějachu kompjuterowy kabinet do nachwilneho kubłanišća přeměstnić. Runočasnje mějachu so plany za dźěła na starym městnje dale wjesć. Wot 21. septembra přihotowachu twarnišćo, tydźeń pozdźišo su dźěle šulskeho domu torhać započeli.


text:
Pedalej płuna a borzdźidła zaměnił je šofer w myjerni awtow porynsko-pfalcskeho Bad Dürkheima. Kaž w policajskej rozprawje rěka, smaleše 65lětny z awtom po myjerni, při čimž sobudźěłaćerja snadnje zrani. Awto zjědźe přez dróhu hač na parkowanišćo kupnicy. Tam zrazy do parkowaceju jězdźidłow a wosta skónčnje stejo. Cyłkownu škodu trochuja na 70 000 eurow.
Z druheho poschoda wjaceswójbneho domu skočił je muž w Podstupimje, zo by so zajeću wuwinył. Do toho bě chětro wopity nan policistow při durjach wotpokazał, kotřiž za jeho 31lětnym synom z wukazom zajeća pytachu. Tón so na to w kupjeli schowa. Po tym zo běchu nana přewinyli, zastojnicy hrožachu, zo durje kupjele namócnje wotewru. Muž pak z woknom skoči a ćekny. Policisća zajachu jeho krótko na to w pincy.
K mjezynarodnemu dnjej joggingowych cholowow chce jedna z Mnichowskich kupnicow wšěm sekt wudać, kotřiž jutře w treningowych cholowach nakupować přińdu. Wabjenska akcija zbudźa wulki wothłós: Wjace hač 2 000 ludźi je připrajiło, zo přińdźe; 8 000 je w interneće swój zajim signalizowało. Poprawny dźeń joggingowych cholowow je sobotu. Kupnica pak chce tołkańcy zadźěwać, dokelž tam sobotu swójby nakupuja.
Konja z wodoweho basenka wuswobodźiła je wohnjowa wobora w Choćebuzu. Kóń bě wčera z pastwy w Depsku ćeknył a do poola skočił. 19 kameradow pool wuklumpa a namjeta do njeho słomjane walčki, po kotrychž móžeše skoćo skónčnje basenk zaso wopušćić. Wšón čas su wohnjowi wobornicy chribjet konja z ćopłej wodu wohrěwali. Wšako traješe akcija něhdźe tři hodźiny.
Z hrajkanskej pistolu je 17lětny spytał pózdni wobchod w Berlinje-Friedrichs-hainje nadpadnyć – a bu zajaty. Młodostny bě wčera wječor do wobchoda zastupił a z pistolu, kotraž wupadaše kaž prawa bróń, předawarku a štyrjoch kupcow wohrozył. Jako wustróžana sobudźěłaćerka kasu spěšnje dosć njewočini, chcyše so rubježnik zaso zminyć. To jeho kupcaj hrabnyštaj a zadźeržeštaj, doniž policija njepřijědźe a „nadpadnika“ njezaja.
Třo natutkani policisća su w belgiskej stolicy Brüsselu zasadźenje kolegow zawinili. Zastojnicy sedźachu w kofejowni a pijachu alkohol, w uniformje a wobrónjeni. Policajske awto běchu w bliskosći wotstajili. Wopytowarjo pak mějachu zadźerženje wjesołeje trójki za spodźiwne a wołachu policiju. Jako kolegojo přijědźechu, spyta jedyn z třoch ćeknyć. Jim hrozy nětko disciplinarne jednanje.
Problem zymumrěća chcedźa w Stuttgarće na cyle njeběrokratiske wašnje rozrisać. W zymje dźě trjebaja ludźo ćopłu drastu. A dokelž mnozy tajku nimaja, steji nětko na dróze, hdźež je wjele žiwjenja, drastowe wěšadło, z kotrehož móža so potrěbni posłužować. „Je-li ći zyma, sej něšto ćopłe wzmi! Chceš-li pomhać, wostaj něšto tu!“ steji na připrawjenej tafličce. Po wšěm zdaću tale namołwa skutkuje. Znajmjeńša wisachu tam dźensa wjacore ćopłe kabaty, a zymu mrějacy so rady posłužowachu.
Slědy w sněze su šofera w Pirmasensu přeradźili, kiž bě wopity njezbožo zawinił. Pasant wuhlada sobotu rano chětro wobškodźene awto, kotrež bě do před nim stejaceho jězdźidła zrazyło. Slědy w sněze wjedźechu wottam ke chěži, hdźež nańdźe policija 32lětneho natutkaneho, kiž hišće chětro za alkoholom „wonješe“.
Jackpot při parkowanskim awtomaće dobył je 48lětny muž w bayerskim Memmingenje. Jako chcyše muž z pjećeurowskej bankowku parkowanski lisćik zapłaćić, wróći jemu defektny awtomat hromadu drobnych pjenjez – dokładnje 201,50 eurow. Sprawny muž wšak woteda pjenjezy na policajskej straži. Awtomat pak je mjeztym zwuporjedźany.
Móšeń z lódzymneje rěki wućahnył je wuchowanski płuwar w Hornjej Pfalcy a je tak žonje z wuskosćow pomhał. 30lětnej bě móšeń z pjenjezami, wupokazom a pjenježnej kartu w Ambergu do rěki Vils padnyła. Jeje synk bě do toho spytał swoju čapku do rěki ćisnyć. Mać drje móžeše tomu zadźěwać, při tym pak jeje móšeń do wody padny. Žona zawoła policija a ta towaršnosć za wuchowanje žiwjenja. Płuwar zalěze do rěki a móžeše 30lětnej móšeń skónčnje přepodać.
Z wopušu w rěce zamjerzła je liška na Dunaju w Budapesće. Pomocnicy drje móžachu ju wuchować, wopuš pak dyrbjachu jej amputěrować. Móže so stać, zo dyrbja zwěrjeću sylnych zmjerznjenjow dla tež hišće nohu wotewzać. To pak so hakle přichodne dny pokaza. Hač je snano wjelk lišku do lodowych pasli wjedł, njeje znate.
Chětro wjele wusměšowanjow dyrbi sej pólski wonkowny minister Witold Waszczykowski lubić dać, po tym zo bě wón na wopyće w New Yorku wo kraju rěčał, kotryž scyła njeeksistuje. Žurnalistam wón powědaše, zo je jednanja ze San Escobarom wjedł. Měnješe pak karibiski stat San Cristóbal y Nieves. Nětko so jemu w interneće směja a wunamakaja stajnje nowe stawizny wo wonym nowym kraju. Spožčili su Waszczykowskemu tež titul „minister komiki“.
Bojo so hładkich pućow staj sej mandźelskaj w Badensko-Württembergskej tójšto mjerzanja naparałoj. Dokelž bě so žona wčera w Lörrachu zasněženeje dróhi nastróžiła, dyrbješe jeje muž z awtom jěć, kotrež pak měješe jenož lětnje wobruče. Problem: Wón bě wopity a nima scyła žanu jězbnu dowolnosć. Na parkowanišću kupnicy policisća muža zeznachu, wědźo, zo jězdźić njesmě. Klučik awta wotewzawši wupisachu jemu skóržbu.
Při njewjedrje powalił je so lětstotki stary sławny mamutowy štom w Kaliforniskej, kotryž bě tam jako turistiska atrakcija znaty. Zliwki běchu pódu pod nim podryli, zdźěli pomocnik parka Calaveras Big Trees nowinarjam. Tak mjenowany „pioneer cabin tree“ wuchodnje kaliforniskeje stolicy Sacramento měješe w přewšo sylnym zdónku samo tunl, kotryž móžachu ludźo přeńć.
Hejataj šoferaj awta staj w pfalcskim Frankenthalu zasadźenje policije zawiniłoj. Wobaj běštaj sej na wuskim puću napřećo přijěłoj, njepřińdźeštaj pak nimo sebje. Dokelž 49lětny muž runje tak kaž 36lětna šoferka wobaj na tym wobstawaštaj, zo tón tamny něhdźe 80 metrow wróćo storči, so tam třištwórć hodźiny ničo doprědka ani dozady njehibaše. Skónčnje wołaštaj policiju. Zastojnicy jimaj radźachu, wěc wzajomnje rozrisać. Jako woni po hodźinje hišće raz za nimaj pohladachu, běštej wobě awće preč.
Wopačny zbrašeny je spytał drogi do Šwicarskeje pašować. Wudawajo so jako wužiwar koleskateho stoła měješe 22lětny wosom kilogramow marihuany w zawku pod sobu schowane. Cłownicy pak jeho w ćahu na italsko-šwicarskej mjezy lepichu. a statne rěčnistwo je „zbrašeneho“ mjeztym wobskoržiło.
Ekstremnje zeschnyty hodowny štom je so při zapalenju swěčki tak spěšnje wotpalił, zo je bydlensku stwu staršeju mandźelskeju w Mnichowje dospołnje zapusćił. Energija bě tak wulka, zo so škleńca bydlenskich duri pukny a napřećo ležace durje so wułamachu. Ekstremneje horcoty dla pušći so samo dźěl wobmjetka na wjerchu. Škodu trochuje wohnjowa wobora na wjace hac 50 000 eurow. 90lětneho muža dowjezechu do chorownje, dokelž měješe ćeže při dychanju. Mandźelska so njezrani.
Zwada mjez mužomaj při storkanju sněha w hornjofrankskim Hofje je nětko pad za policiju. Jedyn z muži bě sněh před awto susoda zestorkał, štož měješe tón za prowokaciju. Mjetaše tuž sněh tamnemu na dwór. Přiwołana policija wupisa na próstwu wobeju muži w starobje 56 a 75 lět skóržbu nućenja dla.
Pisany powětrowy balon na nócnym njebju je zasadźenje policije pola Brandenburga nad Habolu zawinił. Wutoru wječor běchu zastojnicy wosebity objekt we wysokosći třoch metrow wobkedźbowali. Po krótkim přesćěhanju policija objekt dosahny, zo by jón identifikowała. Balonej připinjena bě cedlka z telefonowym čisłom wobsedźerja. Kaž so wukopa, bě jón třilětny hólčk ze staršimaj z Delnjosakskeje hižo silwester na jězbu pósłał. Nětko bě wón wězo jara wjesoły, zo bě runje policija jeho balon našła.
Nowolětny koncert w Nürnbergu bě za přihladowarja po wšěm zdaću tak wostudły, zo sej tam wusny. Jako ze sona wotući, wón wokoło so biješe, při čimž 600 eurow drohe nawoči susodki rozbi. Přiwołana policija wšak móžeše jeho změrować, zo w tymle padźe žadyn chłostajomny njeskutk njepředleži.