text:
Powěsće: srjedu, 01.08.2018
Hauptinhalt
Na tutej stronje:
- Budyšin: Nowa intendantka nastupi
- Hornja Łužica: Bjezdźěłnosć zlochka stupała
- Worklecy: Nachwilne rjadowanja za hortowe dźěći
- Budyšin: 10 lět wokrjesna reforma
- Bliski zjawny wobchad: wyše płaćizny
- Kozarcy: Horce škotowanje
Budyšin: Nowa intendantka nastupi
Wot dźensnišeho nastupi Judith Kubicec zastojnstwo intendantki Serbskeho ludoweho ansambla. Rodźena Budyšanka nawjeduje ansambl zhromadnje z překupskej jednaćelku, Dianu Wagnerec. Po swojim studiju we Weimarje, Parisu a Londonje je Judith Kubicec jako dirigentka w tu- a wukraju skutkowała. Wuměłski nawod ansambla bě wot 2015 wakantny. Nětko chce so Judit Kubicec z orchestrom, chórom a baletom bóle na jednotliwe twórby koncentrować a tak wyšu kwalitu docpěć.
Hornja Łužica: Bjezdźěłnosć zlochka stupała
W Hornjej Łužicy je aktualnje 18.990 ludźi bjezdźěłne. To je po informacijach dźěłoweje agentury Budyšin 159 Hornjołužičanow wjace hač měsac do toho. Z tym leži kwota bjezdźěłnosće pola 6,7 procentow. Přičina za lochke powyšenje je, zo so młodźi ludźo nachwilnje jako bjezdźěłni přizjewja, kotřiž su runje swoje wukubłanje zakónčili a hišće žane dźěłowe městno namakali njejsu.
Worklecy: Nachwilne rjadowanja za hortowe dźěći
Hort Worklečanskeje šule zarjaduje so za wšě dźěći druheho, třećeho a štwórteho lětnika z nowym šulskim lětom we Worklečanskej šuli. Dokelž rum we šuli njedosaha, budźe pak hort za šulerjow prěnjeho lětnika z Njebjelčic w Njebjelčanskej pěstowarni. To zdźěli Worklečanski wjesnjanosta Franc Brusk. Přemysluja wo tym, za přemosćenje pobrachowacych rumnosćow tež kontejnery pódla Worklečan šule nastajić, pak za skupinsku wučbu abo za hort. Hakle njedawno su Worklecy dóstali spěchowanske připrajenje za nowotwar horta ze 120 městnami.
Budyšin: 10 lět wokrjesna reforma
Dźensa na 1. awgusće je 10. róčnica wokrjesneje reformy w Sakskej. Přez hromadupołoženje z Kamjenskim wokrjesom a bjezwokrjesnym městom Wojerecy bu Budyski wokrjes po płoninje najwjetši w Sakskej. Je 2 390 kwadratnych kilometrow wulki. Wjetšina hornjołužiskich Serbow bydli z toho časa w Budyskim wokrjesu, Slepjanska kónčina słuša do Zhorjelskeho wokrjesa. Wokrjes Budyšin swjeći jubilej cyłe lěto z najwšelakorišimi zarjadowanjemi. Wjeršk bě srjedź junija Klóšterski a swójbny swjedźeń w Pančicach-Kukowje.
Bliski zjawny wobchad: wyše płaćizny
We wobchadnym zwjazku Hornje Łobjo (VVO) stupaja płaćizny wot dźensnišeho wo přerěznje 2,1 procent. Za to wostanu znajmjeńša dwě lěće stabilne, rěka ze stron zwjazka. Nimo toho móža so na měsačne karty, abo-karty a jobowe lisćiki wjace wosobow darmotnje sobu wzać hač dotal. Na tute lisćiki smě jich wobsedźer tež wotydźenja po 18 hodźinach dalšeho dorosćeneho abo štyrjoch šulerjow sobu wzać. Dotal płaćeše to jenož za kónc tydźenja a swjate dny. K teritorijej VVO słuša wobkruh Drježdźan, tak tež kónčiny wokoło Wojerec, Kulowa, Kamjenca a Połčnicy
Kozarcy: Horce škotowanje
Wčerawši škot serbskich seniorow w Kozarcach je Siegfried Rauwa z Chróstawy pola Wulkeje Dubrawy dobył. Druhi bu Křesćan Weclich z Nuknicy´, a třeći Pawoł Šołta ze Šunowa. Cyłkownje bě 27 hrajerjow při drje najwjetšej ćopłoće, kotruž su dotal w 24 lětach při škotowanju dožiwili.


c: text/html

text:
Znowa mjenje bjezdźěłnych
Budyšin. W oktobrje bě we wuchodnej Sakskej 19 371 ludźi bjez dźěła, 37 mjenje hač měsac do toho. Wuwiće překwapja, dokelž je ličba bjezdźěłnych minjene lěta sezony dla wot oktobra přiběrała. Powołanska kwalifikacija bjezdźěłnych a dalši přirost swobodnych městnow stej přičinje tohole wuwića, zwěsći šef Budyskeje agentury za dźěło Thomas Berndt.
W Błótach wjace kórkow žnjeli
Lubin. Po woteběracych ličbach su lětsa zaso wjace kórkow na błótowskich polach žnjeli. Jich bě wjace hač 30 000 tonow, kaž Błótowske towarstwo jako zastupjer plahowarjow wčera w Lubinje zdźěli. Loni nažnjachu 29 000 tonow kórkow. Wunošk móžachu stopnjować, byrnjež so plahowanska přestrjeń tele lěto tróšku pomjeńšiła.
Nowej hrjedźe na wěži

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Marron Curtis Fort
Marron Curtis Fort (* 1938) jo amerikańsko-nimski germanist a specialist za saterfrizišćinu a dolnonimšćinu. Fort ma nimske staśaństwo a jo pśez pśepóžycenje indigenata pódzajtšofriziskeje krajiny „zadomjany pódzajtšofriz“. Bydli źinsa w Leerje (Pódzajtšna Friziska).
Akademiske wuwiśe[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Pó internatnem wopyśe w New Hampshire (USA) jo Marron C. Fort wót 1957 na Princeton University fachy germanistika, anglistika, nederlandistika, skandinawistika a matematika studěrował. W lěśe 1961 jo k uniwersiśe wót Pensylvaniskeje (Philadelphia) pśejšeł. Za cas uniwersitnego wuměnowego programa jo w lěśe 1963 k Alberta Ludwigowej Uniwersiśe Freiburg im Breisgau pśišeł. 1965 jo Fort pśi prof. Alfred Senn na University of Pennsylvania k doktoroju filozofije promowěrował, a to z disertaciju wó dolnonimšćinje Vechty ("Beschreibung der Vechtaer Mundart", faksimile eksistěrujo w UB Vechta).
Wót lěta 1969 až do lěta 1985 jo Marron C. Fort profesuru za germanistiku na uniwersiśe wót New Hampshire zastawał. W toś tem casu, mjenujcy 1976/77 a 1982/83, jo góstne profesury na uniwersiće Oldenburg pśewzeł. W toś tem casu jo swóje studije wó saterfrizišćinje a pódzajtšofriziskej dolnonimšćinje započał. Na uniwersiśe Oldenburg jo był Fort wót 1983 akademiski wušy rada a jo až do swójogo pensionowanja w lěśe 2003 źěłowe městno za dolnonimšćinu a saterfrizišćinu na uniwersiśe Oldenburg nawjedował. Wót lěta 1982 jo w Nimskej žywy.
Prof. Dr. Marron C. Fort jo wudawaŕ słownika za saterfrizišćinu.
Twórby[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- Saterfriesisches Wörterbuch. Helmut Buske Verlag, Hamburg 1980. ISBN 3-87118-401-2
- Saterfriesisches Volksleben. Ostendorp, Rhauderfehn 1985. ISBN 3-921516-42-0
- Saterfriesische Stimmen. Ostendorp, Rhauderfehn 1990. ISBN 3-921516-48-X
- Dät Näie Tästamänt un do Psoolme in ju aasterlauwersfräiske Uurtoal fon dät Seelterlound, Fräislound, Butjoarlound, Aastfräislound un do Groninger Umelounde. Oldenburg 2003. ISBN 3-8142-0692-4


text:
Rozpšawa Maśice Serbskeje na głownej zgromaźinje w Budyšynje 2014/2015
Wjerašk našogo źěła w zachadnem lěśe jo był głowna a rownocasnje wólbna zgromaźina Maśice Serbskeje, 13. junija 2014, w Chóśebuzu. Wobźěliło jo se 8 cłonkow a 10 gósći, mjazy nimi styrjo pod 40 lětami a 4 ceptarki a ceptarje gymnaziuma. Słyšali smy pśednosk Ines Neumanoweje k temje „Měnjenja jadnastkarjow k serbskim institucijam a k zapśěgnjenju Dolnoserbskego gymnaziuma do serbskego wobswěta“. W diskusiji k wjelgin atraktiwnej a rownocasnje brizantnej tematice jo se mj. dr. pokazało, až deje serbske institucije swójo nastajenje k wuknikam DSG polěpšyś, se wěcej wótwóriś a jich procowanja wó serbsku rěc a kulturu cesćej teke zjawnje chwaliś. Dej se wuzwignuś, až jo to było zachopjeńk dalšnych diskusijnych zarědowanjow, na kótarychž su se teke wuknice a wukniki gymnaziuma mócnje wobźělili. Wólby w drugem źělu zarědowanja su wobtwarźili doněntejšne pśedsedarstwo a teke pśedsedarja. Pozitiwnje dej se wobšyrne rozpšawnistwo w Serbskich nowinach a Casniku wuzwignuś. Teke casopis Domowiny Naša Domowina jo pśedsedarjoju možnosć dał, swóju rozpšawu wózjawiś (c. 2/2014).
10. septembra 2014 jo woglědało cełkowne pśedsedarstwo Maćice/Maśice do redakcije Nowego Casnika w Chóśebuzu, aby se zeznało – pó južo dłujkolětnej tradiciji – ze źěłabnosću dalšneje serbskeje institucije w Dolnej Łužycy. Witałej stej nas Gregor Wieczorek, głowny redaktor, a Adelheid Dawmowa. Slědna jo rowno redakciju pó 40 lětach wopušćiła. Młodša naslědnica z nazgónjenjami tam južo jo.
W nazymje jo cełkowna Maćica zasej swóje myta za dorost wupisała. Informacija k mytoju Bogumił Šwjela jo se pódał na DSG. Cłonki pśedsedarstwa Maśice Antje Kellowa a dr. Christiana Piniekowa se wósebnje angažěrujotej, aby se informacija dalšnym wucabnicam serbšćiny resp. zajmowanym wuknikam a wuknicam pósrědniła. We wobłuku slědnego mytowanja dej se wuzwignuś, až stej w Rozglěźe pśednoska Carolin Harpojc a Franciski Neugebauerojc k cytanju, kótarejž stej Myto B. Šwjela dobyłej.
Z boka źěłoweje kupki Serbske pomniki města Chóśebuz jo se pśewjadło cesne wóswěśenje pultowego kamjenja (Pultstein) za fararja Wylema Nowego na pódpołnocnem kjarchobje w Chóśebuzu. Mań cłonkow Maśice jo na cesnem zarědowanju pśibytnych było, tak ako teke lokalne politikarje wšakich frakcijow. Pśedsedaŕ Maśice njejo jano zawóstajnstwo teje wósoby gromadu znosył, ale jo ako wjelelětny cłonk teje źěłoweje kupki teke kontakt k swójźbnymi nawězał, kenž su z wjelikem źěkom pśepšosenju slědowali.
Na kóńcu rozpšawy cu se wuźěkowaś pla wšyknych, kenž su źěłabnosć Maśice Serbskeje w Dolnej Łužycy sobu njasli. Stej to wósebnje cłonka našogo pśedsedarstwa. Mimo togo słuša źěk tym, kenž zaśichim ako Maśicarje źěłaju, tak na pś. z fachowymi pśinoskami w serbskich a nimskich publikacijach. Beno Pětška, něgajšny wjelelětny cłonk cełkownego pśedsedarstwa, pišo južo bejnych lět na swójich dopomnjeńkach. K tomu buźo na našej głownej zgromaźinje pětk, 29. maja 2015, pśednosowaś. Dej se hyšći wuzwignuś, až jo we wobłuku lětosnego jubileja Serbskego domu w Chóśebuzu pśednosk cłonka našogo towaristwa, dr. Anet Brězanec, pśedwiźony, a to 3. junija.
dr. Pětš Šurman, pśedsedaŕ Maśice Serbskeje
28. februar 2015


text:
Šansy iniciatiwy za polěpšenje serbskich rěčnych rumow rozjimać
Choćebuz (SN/at). „Domowina podpěruje ludowy namjet za zhromadnu šulu w Sakskej. Budźe-li iniciatiwa wuspěšna, móhła wona tež serbskemu ludej šansu skićić, zhromadnosć wšěch dźěći a młodostnych na kubłanišćach a w jich wokolinje lěpje a dlěje pěstować. Domowina by swoju pomoc při koordinaciji mjezsobneho wothłosowanja poskićiła.“ To je zwjazkowe předsydstwo serbskeho třěšneho zwjazka pjatk w Choćebuzu wobzamknyło. Při tym njebě čłonam zwjazkoweho předsydstwa rozsud lochki. Wuběrk za kubłanje a młodźinu bě přehlad serbskich šulow a jich nošerjow zestajał a někotre argumenty za ludowy namjet a přećiwo njemu podał.
W Drježdźanach wobdźěli so wčera tež horstka Serbow na běhach. Na foće widźimy Bosćija Knopa, Patrika Dittricha, Dawida Klimana, Romana Měrćinka, Bena Šołtu, Mariana Žura kaž tež Annu a Bosćija Reichec, kotřiž su so na 10kilometrowskej čarje wubědźowali. Połmarathon, to rěka 21,1 kilometer, běžeše Jakub Žur z Hrubjelčic. Wón wobsadźi dohromady 985. městno, w starobnej klasy 151. Foto: Jurij Bjeńš
Wjacore organizacije su sobotu w Choćebuzu pod hesłom „Wutworće wěste přistawy“ k demonstraciji za wuchowanje a škit ćěkancow namołwjeli. Něhdźe 200 wobdźělnikow je wot Statneho dźiwadła přišedši po nutřkownym měsće ćahnyło. Wobdźělnicy skedźbnjachu na wulke strachi za ćěkancow na Srjedźnym morju a žadachu sej čłowjeske wobchadźenje z nimi w Němskej. Tež Choćebuz měł ćěkancam wěste městno přebywanja być, rěkaše jedne ze žadanjow. Foto: Michael Helbig
65 wopytowarjow je wčera nazymski koncert w Grodkowskim hosćencu „Schweitzergarten“ z delnjoserbskim chórom Łužyca dožiwiło. Pod nawodom Lubiny Žurec-Pukačoweje zanjesechu spěwarki a spěwarjo serbske, němske a słowjanske pěsnje, mjez kotrymiž bě tohorunja někotryžkuli žortny, kaž tón z piwowymi karančkami. Dalši koncert wotmě so wčera w Radworju, kotryž wuhotowaše spěwna skupina Wólbernosće. Foto: Jost Schmidtchen
Prěni raz mytuje Łužiska hospodarska iniciatiwa lětsa we wobłuku Łužiskeho wubědźowanja załožerjow firmow (LEX) businessowe plany šulerjow. Premjerna dobyćerka je šulerska tzwr „Help4U“ Wojerowskeho Léona Foucaultoweho gymnazija.Choćebuz/Wojerecy (SN/at). Wojerowska šulerska firma „Help4U“ posrědkuje dopomocnu wučbu. Na tajke wašnje přinjesu jednaćelka Marija Skvoznikova, Lisa-Marie König, Alanis Stewart, Benjamin Körner a wothladowanski wučer Gerald Jonack z Foucaultoweho gymnazija dopomocy potrěbnych šulerjow z wučerjemi hromadźe, kotřiž jich podpěruja swoju wědu wudospołnjeć. A tući dopomocni wučerjo su sami hišće šulerjo. Wosebitosć wuknjenskeje posłužby je jury sobu přeswědčiła, Wojerowskich šulerjow z prěnim mytom wuznamjenić.
Połojca lětušich nazymskich koncertow je nimo. Bosćan Nawka je so z organizatorku rjada Mariju Swierczekowej rozmołwjał.Knjeni Swierczekowa, kajki maće wosobinski zaćišć wo dotalnych koncertach?M. Swierczekowa: Sym jara spokojom, hladajo na wopytowarstwo runje tak kaž na wothłós a wuměłsku kwalitu. Kóždy dotalny koncert je znajmjeńša 50 zajimcow wopytało, žurle běchu stajnje derje wućežene. Wosebje wjeseliła sym so nad wustupom chóra Łužyca njedawno w Chrósćicach – ćělesa z Delnjeje Łužicy njejsu dźě přehusto pola nas z hosćom –, a nad přinoškom ze srjedźneje Łužicy we Worcynje z Rowniskimi glosami. Spytam přeco na to dźiwać, cyłu Łužicu wobkedźbować – nastupajo hrajnišća kaž tež wobdźělene wuměłcy.Wjacore wulke chóry so lětsa rozdźělnych přičin dla na rjedźe njewobdźěleja. Je so to na někajkežkuli wašnje wuskutkowało?
Skopje (ČŽ/K). Makedonski parlament je tomu přihłosował, po dorěčenju z Grjekskej kraj přemjenować na Republika Sewjerna Makedonska, krótšo Sewjerna Makedonska. Za namjet knježerstwa je dwutřećinowa wjetšina 120 zapósłancow wopřijaceho sejma trěbna była. Tu wšak bjeze wšeho docpěchu, hłosowaše dźě tež wosom zapósłancow opozicije za přemjenowanje. Z „překřćenjom“ kraja drje so dołholětna zwada ze susodnej Grjekskej skónči. Dokelž jeje sewjerna prowinca tohorunja Makedonska rěka, je Athen dotal přistup Makedonskeje do NATO a Europskeje unije zasakle prěkował. Najwjetša opozicionelna strona VMRO-DPMNE ma mjenowu naprawu za kusacu so z wustawu. Po zakonju ma so w běhu dweju njedźelow formalny proces změny wustawy započeć. Tale procedura móže wšak někotre měsacy trać.W referendumje kónc septembra bě so přemóžaca wjetšina wolerjow za přemjenowanje kraja wuprajiła. Snadneho wobdźělenja dla pak njebě wuslědk woprašowanja płaćiwy. ...
Wotrow (jwo/SN). 16 młodostnych zetka so sobotu popołdnju we Wotrowskim młodźinskim klubje, mjez nimi zastupjerjo Njebjelčanskeho, Serbskopazličanskeho kaž tež Radworskeho młodźinskeho kluba. Tež studenća z Lipska a čłonojo Zwjazka serbskich studowacych běchu přijěli, zo bychu sej zhromadnje terminy za lěto 2019 wotrěčeli. Na zhromadźiznu přeprosyło bě Serbske młodźinske towarstwo Pawk. Wosebje za młodźinske kluby je dlěšodobne planowanje wažne, wšako chcedźa dwojenju terminow zadźěwać.


text:
Mosela
Mosela (francosce la Moselle, luxemburgsce Musel, němsce Mosel) je srjedźoeuropska rěka, kotraž běži přez Francosku, Luxemburgsku a Němsku. Z 544 kilometrami je wona po Mohanje druhi najdlěši a zdobom najsylniši přitok Ryna w Němskej. Jako zwisk mjez Rynom a francoskim kanalowym systemom słuša wona k najwažnišim wodowym pućam srjedźneje Europy. Přitočnišćo rěki wobjimuje cyłkownje 28.286 km², z toho 15.360 km² w Francoskej, 9.637 km² w Němskej, 2.521 km² w Luxemburgskej a 767 w Belgiskej.
Wužórli so na juhu francoskich Vogesow při horje Col de Bussang we wysokosći wot 715 m nad mórskej hładźinu a běži přez Lothringsku a jeje krajnu stolicu Metz k francosko-luxemburgsko-němskemu třiróžkej pola Schengena. Potom twori hranicu mjez Luxemburgskej a němskim zwjazkowym krajom Posaarskej. Krótko před Trierom, najznaćišim a zdobom najstaršim němskim městom při Moseli, so Saar jako najdlěši přitok wotprawa do njeje wuliwa. Za Trierom sćěhuje charakteristiski Moselowy doł z meanderami a chětro nahłymi skłoninami, při kotrychž so wino plahuje. Na woběmaj brjohomaj steji tójšto hrodow, pokazujo na wulki wuznam rěki jako wobchadneho puća hižo ze starodawna. Horiny při lěwym brjoze rěki su Eifel, při prawym brjoze nadeńdźe so Hunsrück. Znate městačka při tutym wotrězku su Bernkastel-Kues, Traben-Trarbach a Cochem. Při tak mjenowanym „Němskim róžku“ w Koblenzu so Mosela wotlěwa do Ryna wuliwa.


text:
Czerwōnŏ Kapuca
Za starego piyrwyj była sie małŏ, piyknŏ dziouszka, co jij kożdy przoł, jak ino na nia wejrzoł. Ale nojbarzij przoła jij jeji starka, co dałaby jij wszyjsko, co ino miała. Rŏz dała jij mało kapuca z czerwōnego pliszu, w keryj dziouszka wyglōndała tak szumnie, iże dycki łaziyła ino w nij; beztōż ludzie jij gŏdali „Czerwōnŏ Kapuca”.
Dalszŏ tajla artykułu niżyj
Rŏz jeji matka pedziała dō nij:
– Mŏsz tukej kōncek kołŏcza i flaszka wina. Zaniyś je do starki, bo je chorŏ, a to jij zrobi dobrze. Idź podwiela sie zrobi gorko, a jak bydziesz iś, to idź pozornie i cicho, i niy słaź z drōgi, bo możesz kajsik padnōńć, strzaskać flaszka i wtynczŏs starka nic niy dostanie. Jak wejdziesz do izby, to powiydz „dziyń dobry” i niy patrz po ekach, zaczym tego niy zrobisz.
– Ôbiecuja, że tak zrobia – pedziała Czerwōnŏ Kapuca, wziōnła rzeczy i poszła.
Starka miyszkała w lesie, kole pōł godziny piechty ôd wsi, i zarŏz jak Czerwōnŏ Kapuca weszła do lasa, to trefiyła wilka. Niy wiedziała, co to je za bestyjŏ i beztōż sie nic go niy bała.
– Dziyń dobry, Czerwōnŏ Kapuco – pedzioł.
– Dziyń dobry, wilku.
– Kaj to idziesz tak wczas?
– Do starki.
– A co mŏsz we fortuszku?
– Kołŏcz i wino. Wczorej my piykli, tōż starka dostanie co dobrego, coby siyły dostała.
– A kaj miyszkŏ twoja starka, Czerwōnŏ Kapuco?
– Piytnŏście minut stōnd w lesie. Ôd nij chałpa stoji pod trzyma dymbami, a blisko sōm ôrzeszyny. Musisz wiedzieć, kaj to je – pedziała dziouszka.
Wilk sie pōmyśloł: „Takŏ dziouszka by była richtich dobrŏ na śniŏdanie. Lepszŏ aniżeli ta starŏ kobiyta. Musza ôbrotnie zagrać, coby ôbie zeżrić.” Szoł chwila kole Czerwōnyj Kapucy, a niyskorzij pedzioł:
– Patrz, jake piykne kwiŏtki sam sōm. Czymu na nie ani niy wejzdrzisz? Jak piyknie ptŏki śpiywajōm, tyż ani niy słyszysz. Idziesz tak chobyś szła do szkoły, a przeca sam je tak radośnie w lesie.
Kapuca podniosła ôczy i ôbejzdrzała piykne słōńce świycić bez strōmy i piykne kwiycie rōść wszyndy. Pōmyślała sie: „Prziniesa starce pŏra kwiŏtkōw, to sie ucieszy. Je tak wczas, iże tak by tak niy byda niyskornŏ.” Zeszła z drōgi, coby nawybiyrać kwiŏtkōw i co znŏdła jaki jedyn piykny, to kōncek dalij ôbejzdrzała jeszcze piykniyjszy, i tak szła i szła corŏz to dalij w las.
Wtynczŏs wilk polecioł prosto do chałpy ôd starki i zaklupoł na dźwiyrze.
– Fto tam?
– Czerwōnŏ Kapuca – pedzioł wilk – prziniosłach kołŏcz i wino. Ôtwōrz dźwiyrze.
– Naciś na klōmka – pedziała starka. – Za słabŏ żech je i niy poradza wstŏć.
Wilk nacis na klōmka, dźwiyrze sie ôtwarły, bez słowa prziszoł do łōżka ôd starki i ja łyknōł. Ôblyk sie w ôd nij ôblyczynie i mycka, wlŏz do łōżka i zasłōniōł gardiny.
Czerwōnŏ Kapuca durch zbiyrała kwiŏtki i jak miała ich tela, iże niy mogła wiyncyj niyś, spōmniała sie ô starce i poszła dō nij.
Zadziwiyło ja, że dźwiyrze ôd chałpy były ôtwarte i jak weszła do izby, miała take cudaczne uczucie, iże pōmyślała sie: „Jezderkusie! Jak sam dzisiej strasznie, a przeca dycki mi u starki było wesoło”. Pedziała:
– Dziyń dobry, starko!
Ale żŏdyn niy ôdpedzioł, tōż prziszła do łōżka i ôdsłōniyła gardiny. Była tam starka w mycce zaciōngniyntyj na bezma cołke ôblicze i wyglōndała śmiysznie.
– O, starko! – pedziała. – Jake ty mŏsz sroge uszy!
– Coby cie lepij słyszeć.
– Ale starko, jake ty mŏsz sroge ôczy! – pedziała.
– Coby cie lepij widzieć.
– Ale starko, jake ty mŏsz sroge rynce!
– Coby cie lepij tulić.
– O! Ale starko, jako ty mŏsz ôszkliwo srogo gymba!
– Coby cie lepij zeżrić!
I zarŏz jak wilk to pedzioł, to wyskoczōł z łōżka i łyknōł Czerwōno Kapuca.
Jak sie już pojŏd, legnōł sie nazŏd do łōżka, coby sie drzymnōńć i zaczōn fest głośno chrapać. Kole chałpy przechodziōł myśliwiec i pōmyśloł sie: „Jak ta starŏ kobiyta głośno chrapie! Musza ôbejzdrzeć, jeźli czego jij trza”. Wlŏz do izby i jak podszoł do łōżka, to ôbejzdrzoł w nim wilka.
– Sam żeś je, ty stary grzyszniku! – pedzioł. – Dugoch cie szukoł!
I jak już mioł w niego sztrzylać, to sie pōmyśloł, co dyć wilk mōg łyknōńć starka i możno bydzie ja szło jeszcze uratować, tōż niy sztrzylōł, ino wziōn nożyce i zaczōn tnōńć wilkowi brzuch, jak tyn społ. Jak zrobiōł dwa tniyńcia, ôbejzdrzoł Czerwōno Kapuca, tōż zrobiōł jeszcze dwa nastympne i z brzucha wyskoczyła dziouszka i zaczła lamyntować:
– Jakigo stracha żech miała! Jakŏ we pojstrzodku wilka ćma była!
I wyciōngli tyż z bachorza żywo starka, chociŏż ôna ledwa dychała. Czerwōnŏ Kapuca prziniosła zarŏz sroge bergi, co je wraziyli wilkowi do brzucha i jak ôn ôcuciōł, to chcioł uciykać, ale bergi były take ciynżke, iże zarŏz sie ôbalōł i zdech.
Wszyjscy byli ucieszyni. Myśliwiec ściōng z wilka skōra i poszoł z niōm do dōm. Starka zjadła kołŏcz, wypiyła wino, co Kapuca prziniosła, i zarŏz sie lepij poczuła. A dziouszka sie pōmyślała: „Jak dugo żyja, nigdy wiyncyj niy zejda z drōgi do lasa, tak jak matka mi pedziała, coby tego niy robić.”
A rŏz pōnoć Czerwōnŏ Kapuca zaś szła z kołŏczym do starki, inkszy wilk dō nij zagŏdoł i prōbowoł ja ôdkludzić ôd drōgi. Czerwōnŏ Kapuca ale pamiyntała, co było piyrwyj, poszła drogōm prosto do starki i pedziała jij, że trefiyła wilka i tyn jij pedzioł „dziyń dobry”, ale mioł take cudaczne ôczy, iże keby niy byli na publicznyj drōdze, to na isto by ja zjŏd.
– No ja – pedziała starka, – zawrzij dźwiyrze, coby niy mōg wlyź.
I zarŏz prziszoł wilk, zaklupoł na dźwiyrze i pedzioł:
– Ôtwōrz, starko! To jŏ, Czerwōnŏ Kapuca! Prziniosłach ci kołŏcze.
Ale ône nic niy ôdpedziały, tōż wilk przeszoł dwa abo trzi razy naôbkoło chałpy i wlŏz na dach, coby poczekać na Kapuca, jak pōdzie na wieczōr do dōm, i zeżrić ja po ćmŏku. Starka ale dōmyślyła sie, co ôn chce zrobić. Przed chałpōm stało sroge kamiynne koryto, tōż pedziała do dziouszki:
– Weź ajmer. Zrobiyłach wczorej wuszty. Zaniyś woda z nich do koryta.
Czerwōnŏ Kapuca niosła woda, aż koryto było połne. Wōń ze wusztōw doszła do wilka i ôn wōnioł i dziwoł sie na dōł. Narŏz wychylōł sie za fest, slecioł do koryta i sie utopiōł. Czerwōnŏ Kapuca poszła bezpiecznie do dōm i nigdy żŏdnymu krziwdy niy zrobiyła.


text: Hamor (AK/SN). Zaměrowy zwjazk Łužiska jězorina Sakskeje chce Hórnikečanski jězor a Košynski nasyp dale wuwiwać. Za to dadźa tuchwilu zaměrnje masterskej planaj zdźěłać. „Trjebamy nuznje ramik jednanja za dalše wuwiće“, rjekny zastupowacy předsyda zaměroweho zwjazka Dietmar Koark minjenu wutoru na zhromadźiznje w Hamorje. Tam su radźićeljo zwjazka směrnicy jednohłósnje schwalili. „Masterski plan Košynski nasyp“ ma inženjerski běrow Neuland z Wopakeje zdźěłać. Za to zaplanuja 31 000 eurow. Zaměrowy zwjazk přewozmje 8 000 eurow sumy. Swobodny stat projekt po 75 procentach ze swojeho programa „FR-Regio“ spěchuje, štož wučinja 26 000 eurow. „Za wobaj projektaj dóstanjemy najwyšu sadźbu spěchowanja. Normalnje swobodny stat jeničce 60 procentow přinošuje“, rozłoži Daniel Just, jednaćel zaměroweho zwjazka Łužiska jězorina Sakskeje. „Na zakładźe intensiwnych prócowanjow su nam najwyšu spěchowansku sadźbu přizwolili.“


text:
Minakał (HN/SN). Wobsedźer Minakałskeho hrodu Hermann Fuchs je kónc tydźenja na wupruwowane wašnje w hrodowym parku swjedźeń zetkanja organizował. Z darmotnym zastupom a bjez kóždehožkuli komerca chcyše wón pokazać, zo móžeš z dobrej organizaciju a z pomocu wobydlerjow rjany swjedźeń wuhotować. „Chětro rozšěrjenej njespokojnosći w našim kraju chcu z tym znapřećiwić, zo potencial ludźi budźu a dźěło na mnohe ramjenja rozdźělam“, Fuchs wuzběhny.
Dobru naladu mjez něhdźe 300 wopytowarjemi šěrješe sobotu wječor kapała mějićela hrodu. Hižo 52 lět wona hromadźe hudźi a hraješe tónraz přewažnje hity ze 60- a 70tych lět. Přiwšěm bě to zwjetša młódši publikum, kotremuž so hudźba lubješe. Wječor bě Minakałski hród přijomnje wobswětleny.


text:
Grecko godka
Grecko godka lebo greka — godka indoojropejsko s rodźiny hellyńskij, we starožytnośći wažno godka basynu Mořa Śrůdźymnygo. We cywilizacyji Zachodu zaadaptowany uobok uaćiny kej godka terminolůgije naukowyj, wywar ajnflus na wšyjske wspůučesne godki ojropejske, a tyž tajla pozaojropejskych a starožytnych. Uod X wjeku p.n.e. zapisywany je alfabytym greckym. Uobecńy, kej nowůgrecko godka, pouńi fůnkcyjo godki uřyndowyj we Grecyji a na Cypře. Je tyž jydnům s godek uoficjalnych Uńije Ojropejskij. Pů grecku godo wspůučeśńy ůngyfer 15 miljůnůw ludźi.


text:
Palau
Palau (palausce Belau) je kupowy stat w zapadnym Ćichim oceanje, kotryž je z lěta 1994 njewotwisny. Leži sewjernje kupy Nowa Gineja a wuchodnje Filipinow a słuša k Mikroneziji. Wobsteji z Palauskich kupow, kiž słušeja k Zapadnym Karolinam a z někotrych wotležanych kupow na juhozapadźe. Cyłkownje 356 kupow, wot kotrychž su jenož jědnaće wobsydlene, słušeja k šěsć skupinam. Stolica je wot lěta 2006 Melekeok na najwjetšej kupje Babelthuap, mjeztym zo wostanje stare hłowne město Koror z 12.000 wobydlerjemi najwažniše hospodarske srjedźišćo.
Na kupach knježi włóžna, tropiska klima z přerěznej temperaturu wot 27° C.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wot 1574 słušeše Palau k Španiskej. Po poražce w Španisko-ameriskej wójnje lěta 1899 předachu Španičenjo kupy Němskemu kejžorstwu. Tak słušachu hač do lěta 1914 k němskej koloniji Němska Nowa Gineja. W Prěnjej swětowej wójnje wobsadźi Japanska Palau a zarjadowaše je hač do Druheje swětoweje wójny. Po wójnje stejachu pod zarjadnistwom Zjednoćenych statow. W lěće 1978 rozsudźichu so wobydlerjo přećiwo přizamknjenju k Mikroneziskej a hłosowachu za njewotwisnosć. Po dołhej přechodnej dobje sta so Palau dnja 1. oktobra 1994 z njewotwisnym statom a w decembrje z čłonom Zjednoćenych narodow.


text:
Ludzie dzisioj majōm kupã swojich włŏsnych problymōw i ani za czynsto niy sprŏwdzajōm, co tam sie prawie dzieje w kosmosie. W NASA na szczyńście nic inkszego niy robiōm, beztōż niydŏwno ôdkryli, co ku naszyj planecie leci piyńcset metrōw szyrokŏ asteroida, kerŏ wŏży aże siedymdziesiōnt siedym milijardōw tōn. Astrōnōmy dali jij miano “Bennu” i pedzieli, że jak tyn Bennu dupnie w Ziymiã, to bydymy mieli kōniec świata. Niy kŏżdymu sie tyn kōniec świata zdŏ, beztōż w NASA uzdali, co trza ta asteroidã przōdzij skasyrować. Idzie to zrobić, bez przikłŏd, przi użyciu energije atōmowyj, yno trza polecieć raketōm z atōmbōmbami na Bennego i go szpryngnōńć. Niystety pokŏzało sie, iże niy ma tak leko znojść ludzi, kerzi by na tako misjã chcieli polecieć. We filmach “Deep Impact” i “Armageddon” kŏżdy widzioł, co zawdy ftoś przi takij robocie musi umrzić.
Dalszŏ tajla artykułu niżyj
Na szczyńście na tym świecie sōm jeszcze Polŏki. Takŏ przileżytość niy przitrefiŏ sie czynsto, beztōż polski regyrōnek niy śmioł jij przepasować. Dyć Polŏki sztopli już kejś Krziżakōw pod Grunwaldym, Turkōw pod Wiedniym i Anglikōw na Wembley. Po jakiymu mieliby terŏzki niy sztopnōńć asteroidy w kosmosie? Chyntnych do takij misje bydzie za tela, bo kupa polskich patriotōw chciałaby bohatersko ôddać życie za ôjczyznã. Beztōż ministry stworzōm ekstra komisyjŏ, kerŏ ôbierze szczyńsliwcōw postrzōd nojlepszych klijyntōw sklepōw z patriotycznymi łachami. Po prŏwdzie tym razym Polŏki mieliby umiyrać niy yno za swōj hajmat, ale tyż za inksze kraje i nacyje, bez przikłŏd za Araberōw i Niymcōw. Skiż tego narodziyły sie drobne kōntrowersje, nale ministry yntlich pedzieli, że to smolōm, bo po wszyjskim choć aby żŏdyn już niy bydzie śmioł pedzieć, co Polŏki niy retowali Żydōw.
Światowŏ gyszichta znŏ już jednego Benego, kery rŏzczasu tak zeszterowoł Polŏkōw, iże tyż musieli go zneutralizować. Beny Kopica po trefie z kamratami w jednym z bytōmskich szynkōw chcioł yno dojechać autobusym nōmer dziewiyńdziesiōnt dwa do dōm do Chorzowa. Niystety skuli wysłepanyj gorzoły chachnoł sie i wylandowoł na zicu w autobusie dziewiyńć jedyn, kaj hned usnoł. Szło by pedzieć, iże to nic takigo, yno jedyn nōmer rōżnicy, nale w takich sprawach trza być fest akuratnym. Beny straciōł ta precyzjã yno na krōtko chwilã i tym spusobym jego ôrbita znŏdła sie ôrŏz na kursie kolizyjnym ze Sosnowcym. Żŏdyn by tam ani niy zmiarkowoł w jakim byli niybezpieczyństwie, kejby sie Beny po ôbudzyniu niy kapnoł kaj trefiōł i niy ryknoł na cały karpyntel: “Jŏ wōm tyn cały Altrajch rozdupiã!”. Niy rozdupiōł, niy zdōńżōł, bo Polŏki pokŏzali mu kere pōł dnia je dugsze.
No ja, ale wrŏcōm do meritum. Wszyjsko już bōło szafniynte: kosmiczne kōmbinezōny ze skrzidłami polskij husarie uszyte, blank nowŏ bioło-czyrwōno raketa ôbsztalowanŏ na jedynŏstego listopada, coby mogła sztartnōńć gynau we setno rocznicã niypodległości Polski i ku tymu, yntlich, przichwolyniy ôd Trumpa, kery pedzioł swojim ludziōm krōtko: “Send those suckers” co znŏczy “Poślijcie tych bohatyrōw”.
Dalszŏ tajla artykułu niżyj
I wtynczŏs NASA ôrŏz zmiyniyła kōncepcyjo. Pokŏzało sie, że kōnski szpryngniyntyj asteroidy poradzōm zrobić na Ziymi taki bajzel, iże straty bydōm za sroge. Tōż terŏzki chcōm posztrajchować Bennego ekstra farbōm, kerŏ sprŏwi u niygo zmiany termiczne i asteroida niy poleci ku naszyj planecie yno kaj indzij. Nojgorzij, że na ta misjã chcōm posłać yno bezzałogowo satelitã. Na ryakcyjo z polskij strōny niy trza bōło dugo czekać. Sōm Pōn Prezydynt pedzioł, że niy dopuści do nojwiynkszyj klynski polskij polityki zagranicznyj we czwŏrtyj RP i yno skuli tego wybroł sie w tym tydniu do USA. Po jego byzuchu u Trumpa do mediōw trefiyło niyformalne zdjyńcie z Biołego Dōmu, na kerym amerykōński prezydynt siedzi przi szrajbtiszu, a Duda stoji wele niygo. Chop, kery to knipsowoł, wlŏz bez pozwolyństwa do biōra dwie minuty po tym, jak znerwowany Polŏk ciepnōł swojim stołkiym ku ścianie i ôbalōł sztynder z polskōm fanōm. Przezywoł prawie Trumpa za tyn cały miszōng w NASA, a Amerykōn chcioł go zbamōńcić fandzolyniym ô jakimś Trōjmorzu, bezpieczyństwie energetycznym i bazie wojskowyj w Polsce. Gizd chyba myśloł, że mŏ przed sobōm jakigoś cepa i może go robić za bŏzna. Nale Polski Prezydynt chyciōł go za kragel, trochã nim poszelōntoł i wytuplikowoł mu, skuli czego tak po prŏwdzie sie trefiyli. Potyn kŏzoł mu szrajbnōńć poświŏdczynie, że to Polŏki polecōm w kosmos posztrajchować asteroidã. Możno choć aby jednymu malyrzowi udŏ sie przi tym umrzić śmierciōm bohatyra. Kej fotograf wkarowoł do biōra, ôba prezydynty podpisywali prawie tyn dokumynt, co idzie uwidzieć na zdjyńciu. Duda sie na nim uśmiychŏ bo je rŏd, że to Polŏki ôcalōm świat i już zawdy kŏżdy bydzie mioł ta nacyjo w zŏcy. A krziwŏ afa ôd Trumpa świŏdczy yno ô tym, iże sie karlus yntlich pokapowoł, fto w polityce miyndzynarodowyj richtig rozdŏwŏ karty.
Tōż, jak widzicie, prziszłość świata je w dobrych rynkach i wetnã sie, co żŏdyn z Wŏs już sie o bezpieczyństwo naszyj planety niy lynkŏ. Nale, kejby sie ta misja ale jakimś niyszczynsnym cufalym niy udała, to musicie wiedzieć, że asteroida piźnie w Ziymiã w roku 2135. Niby kupa czasu, nale bydziecie widzieć, iże te sto siedymnŏście lŏt minie wartko choby rajza Benego Kopicy autobusym nōmer dziewiyńdziesiōnt jedyn do Sosnowca.
Ô autōrce:
Miyszkōm na Fytlu, a z tyj perspektywy świat zdŏ sie być trochã inkszy aniżeli Wy go pewnikiym widzicie. Jak chcecie sie ździybko wejrzeć bez moje brele, zaprŏszōm na blog i na fanpage fb.


text:
Zachodńosłowjańske godki
Zachodńosłowjańske godki – jedno ze trzech skupinůw słowjańskich godkůw (wele wschodńo- a połedńowosłowjańskich), kerymi posuguje śe kole 56 milijůnůw ludźi we Strzodkowyj Ojropje.
Zachodńosłowjańske djalekta wyuodrymbńůły śe już we uokreśe wandru ludůw, nale dźepjyro wele VII stolećo idźe godać uo jejich uosobnośći. Mjyndzy VII a X stolećym porůżńajům śe skupiny łużycko a lechicke, a we IX stoleću dolajzuje czesko-słowacko skupina. Je uůna kůntynuowano uod czeskij a słowackij godki, kej to lechicko - uod polskigo, kaszubskigo a ślůnskigo. Ze łużyckich godkůw wyuodrymbńo śe dźiśo ku tymu dwje literacke godki - dolnosorbsko a gůrnosorbsko.


text:
Rym do abudżyjki: różne rodzaje rymów do słowa abudżyjki - słownik rymów.
Rymy - 2 literyupicki rybiński katechetyki nieradomiński bukieciki szarparki podarki oratorki kluczki kalki nierepatriancki miseczki piastowski windhucki rumsztyki kombinatorski szewski ircowniki donatariuszki ordynki ministrancki niepiławski stalingradczyki radiogenetyki buciczki jeleniewski sępoleński niefakirski bruki helikoński dolnosaksoński niebielański grzeszniki podstawczaki nietoroncki perkusistki raczecki nadbitki pałki sztangielki pomocniki niedrenarski ośmiolatki płudowski błoneczki nieskromniuśki powódki zaprawki sanki przyjaciółki mężowski przemytniki niekronselski sorabistyki rabski koordynatorski kałmuki garmażerki kądzielniki pozamałżeński galasówki bibki stauroteki połczynianki sportsmenki hołdowniki znaczniki głodomorki triesteńczyki niekorektorski skrętki augustowski przepotki nieflorentyński skuterzystki mikołajecki chotecki buicki monogenistki niewidzewski niewojkowicki sitodruki kajzereczki wdecki niesieradzki wielolatki czarcikęsiki dębiki paniberystki zabrski plaski warstewki tallinianki phenianki kadrowiczki suchowolski
Rymy - 3 literydajki tajpejki bałabajki tulejki dżokejki dilijki bojki zdrojki podfruwajki kornflejki pigmejki linijki sydnejki plebejki majki grajki lomejki bałałajki chojki jenajki stupajki rojki baskijki rajki gojki sławojki lajki idejki begonijki plujki lilongwejki bangijki kitajki patatajki alpejki duszanbejki szujki ojki zawójki zarzucajki bakijki dhakijki uklejki wklejki biłgorajki bójki sofijki bamakijki bombajki hebrajki czujki ufijki dakkijki malabijki talijki sklejki antrejki monografijki malejki nagojki sikhijki dwójki balijki zachciewajki familijki dójki
Rymy - 4 literykancelaryjki odessyjki fudżyjki kołomyjki kwestyjki tendencyjki aszkenazyjki audycyjki protekcyjki sefardyjki restauracyjki lhasyjki szyjki sesyjki agencyjki stryjki sukryjki sympatyjki kolekcyjki abudżyjki konakryjki sensacyjki melodyjki lekcyjki kanadyjki żaluzyjki wydroryjki odessyjki okazyjki historyjki rezydencyjki atencyjki partyjki aleksandryjki torontyjki ferraryjki druzyjki teoryjki melodyjki koteryjki lekcyjki ilustracyjki kompilacyjki basryjki pensyjki ryjki sympatyjki protekcyjki stacyjki okazyjki aszkenazyjki atencyjki aryjki koncesyjki ekspozycyjki odessyjki koryntyjki buddyjki partyjki kancelaryjki fuzyjki suezyjki libacyjki kanadyjki ferraryjki kalkutyjki rabatyjki tendencyjki lhasyjki liberyjki kolacyjki audycyjki rodyjki myszoryjki stryjki kolekcyjki koncepcyjki kanberyjki bateryjki fudżyjki ambicyjki santosyjki komisyjki bizantyjki burgasyjki teoryjki historyjki askenazyjki żaluzyjki grenadyjki mombasyjki pasyjki stancyjki pretensyjki szyjki sefardyjki myjki porcyjki tanagryjki koniugacyjki dżibutyjki konferencyjki aluzyjki kwestyjki akryjki dykteryjki torontyjki abudżyjki karakasyjki posesyjki kadyksyjki koalicyjki gołoszyjki agencyjki bestyjki komedyjki kombinacyjki loteryjki kinszasyjki pretoryjki poezyjki tunisyjki hawryjki rezydencyjki druzyjki madrasyjki kanterberyjki dallasyjki galeryjki aleksandryjki konakryjki restauracyjki granadyjki recenzyjki sensacyjki encyklopedyjki sukryjki alegoryjki
Inne rymy do słówpłyciuteńkiej przynosiła rozłakommy rozradzajmyż szczekociniance
Reklama:


text:
Jako muzikant ze Sosnowca naumioł sie ślōnskij godki
Je lato dwa tysiōnce siedymnoście. Jada se cugiym z Katowic do Warszawy (i myśla: po jakigo pierōna). Naroz do mie i do mojij kamratki dosiado sie karlus. Wloz we Sosnowcu… A potym zaczōn do nos godać, godać piyknie po ślōnsku. Przeciyrōm ślypia, klepia sie po gymbie – to niy ma wic, ôn godo!
Tyn karlus sie mianuje Janusz a pochodzi z Altrajchu. Naroz sie uzdoł, iże nauczy sie ślōnskij godki. Wziynach go na tref, coby ô tym poôsprawioł. Niy, żeby to bōł nasz piyrszy tref, widzielimy sie pora razy na tanc-zili (bo synek puszczo gryfne kōnski na roztomajtych fajerach), a roz byłach tyż na kulturowym trefie ô Afrykanach ze Nigeryje, kery ôn ôrganizowoł.
KP: Czamuś zaczōn uczyć sie ślōnskij gŏdki, a kej to było?
Janurz (pseudonim artystyczny): To sztartło skuli deskorolki. Mie było wtedy kole sztyrnoście, możno pietnoście rokōw. Właziyło sie do busa ze Altrajchu do Katowic a cisło na PTG (Pomnik Trudu Grubiorzy), co by sie sam karnōnć na brecie. Synki, kere tam skokały, to były Ślōnzoki – ze Siymców, z Bytomia, z Katowic… Toż nojprzōd żech chytoł ślōnske słōwka, a potym je powtarzoł, coby yno na tym skejtplacu ôstać!!! Musza tyż pedzieć, iże mój fater trocha godoł. Ôn je ze Siewiyrza (kaj majōm fest maszketno gynsina a chlyb). Roz pojechoł do Bytōmia po mantlik do koła, ale niy wiedzioł, jak sie to po ślōnsku godo. Toż piyrwyj musioł sie naumieć, coby go za gorola nie wziynli, a mu niy wklupali! Ale na codziyń w doma sie niy godało.
KP: Jako żeś sie jeszcze uczył? Miołżeś jaki ślabikorz a dobrego rechtōra, abo ajnfach ôglondoł żeś TV Silesia a suchoł jakigo radyja?
Janurz: A ôd kogo bych sie mioł z TV Silesii nauczyć? Ôd Bercika?! (lacho sie) Niyskorzyj żech sie przekludziōł na studia do Warszawy, a sam żech dopiyro poczuł, jak tynsknia za Ślōnskiym a za godkōm. Toż zawdy, jak żech cis nazod na hajmat, to żech się trefioł z moim kamratym, kery się mianuje Aleks Moś. Ôn fest działo przi kulturze we Katowicach. A jako szumnie godo! Toż skiż klachōw ze Aleksym żech sie naumioł godać tako, jako terozki do ciebie godōm.
KP: I niy zapomniała ci sie gŏdka na studiach we Warszawie?
Janurz: Niy. Mioł żech na kognitywistyce takigo kamrata z Rybnika, to żech z nim se czasym poôsprawioł. Ôni trocha inakszyj godajōm jak my, ale to bōł dō mie zawdy szpas, coby se po ślōnsku poklachać. A ku tymu żech czytoł Ojgyna z Pniokōw.
KP: „Jak my?” Fest się utożsamiosz z Gōrnym Ślōnskiym.
Janurz: Ja, mōm sie za Gōrnoślōnzoka, chocioż niekerym ludkōm to wadzi a nierŏz godajōm: „Janusz, ty tak niy możesz, przeca tyś jest z Altrajchu…”. Ale co jo moga, dyć jo tyj kulturze przaja.
KP: Ale czamu, tak po prowdzie? Czamu, podle ciebie, ta naszo kultura werci się docyniać?
Janurz: Bo to je ważne dlo cołkij Europy, coby docyniać inksze etniczności. Jo, choby Jorg Gorzelik, stawiōm na roztomajtości.
KP: Na swoij zajcie na fb wciepujesz posty po ślōnsku ô tym, w kerym szynku bydziesz groł na nastympny szlustydziyń. Eli taki wizerunek artysty-Ślonzoka pomogo ci, coby mieć hyr?
Janurz: Cieszyniokōm się podobo, nasze blank tymu przajom… Gorolōm tyż to się podobo, ôni to miarkujōm, ale sztyjc uznowajōm za dialekt jynzyka polskigo. Ludkowie z Rajchu widzōm na moij zajcie niykere słōwka podobne do tych ôd nich, toż se te zdania czasym przekłodajōm bez Google Translator, a potym wyłazi z tego jedyn srogi szałot. (lacho się) Beztōż czasym pisza tyż posty po niymiecku.
KP: No ja, bo ty poradzisz tyż godać po niymiecku! Muzikujesz tyż czasym we Rajchu?
Janurz: Tera trocha mynij, ale przōdzij – ja. Jo sam zaczynoł, jak żech bōł na Erasmusie we Frankfurcie!
KP: Kedy to było? Eli tamtejszo scyna je dlo ciebie inspiracyjōm? Co byś padoł o muzyce, kero grosz?
Janurz: Grōm muzyka, keryj przaja. To je zaôbycz europejsko muzyka – ôd Italokōw, Francuzōw, Niymcōw… We muzyce elektronicznyj idzie dojrzeć sroge wpływy anglosaskie, bestōż jo żech zawdy stawioł na Europa. Myśla teroz ô tym, coby kedyś wziōnć sie za ślōnske szlagry a zmajstrować ś nich cosik tanecznego! (lacho sie).
KP: Toż widza, że we twoij twōrczości dużo do godanio mo gyjografijo.
Janurz: Idzie tak pedzieć. Łōńskigo roku na Uniwersytecie Ślōnskim ôdbywała sie kōnferencyjŏ ô indianerskij kulturze Kanady a jako to sie mo do Gōrnego Ślōnska. Godka była o sztuce ôsprawianiõ a transindianerskości we dialogu kultur. To je tymat na inkszy tref, ale musza pedzieć, iże ta indianerskość fest mie zainspirowała i teroz miksuja elemynty muzyki trance – kero się wywodzi od Indianerōw – ze naszymi, europejskimi kōnskami. Roz żech napisoł we Intermecie, iże rozpolymy fojer na pojszczodku tanc-zili, toż ludkowie mieli strach, iże sie gardina chyci! (lacho sie)
KP: Toż jo ci winszuja, coby zawdy było tak gorko na twoich fajerach a piyknie ci dziynkuja za tyn tref! Ku tymu gratuluja ôpowogi do uczynio sie naszyj ślōnskij godki. Bo to dycki niy ma leko robota dlo tych, u kerych sie przeca za bajtla w doma a na placu niy godało.
Kasia Polak (nazwisko mylōnce), frela z Pilchowic, kero trzi lata tymu wrŏz ze swojōm kamratkōm sztartła ze blogiym Your Silesian Friends, kaj ôsprowiała ô rajzowaniu. Sztudyntka kōmunikacyje, mediów a kultury. Nojbarzij przaje poezyji, zielinŏrstwu a ślōnskij gŏdce. Kōntakt: katarzyna.polka.polak [małpica] gmail.com


text:
Prudnik: Uretowany kocik
W niydzielã po połedniu bez cyntrum Prudnika przechodziōł szandar, co niy bōł na dińście. Spod maski jednego ze aut usłyszoł rozpaczliwe miauczynie. Nojprzōd sōm, niyskorzij ze pōmocōm policyjōnōw, co patrolowali miasto, prōbowoł uwolnić kota. Jednak ino ôtwarcie auta mogło ôswobodzić zwiyrzŏka. Policyjōny ściōngli na plac posiedzicieli wozidła.
Mody kocik uwiōnz pod maskōm rozgrzōnego auta. Policyjōn, co niy bōł w tyn dziyń w robocie, zarŏz zazwōniōł na dinst, a tyn przisłoł na plac patrol. Szandarzi nojprzōd prōbowali kocika wyciōngnōńć, ale skuli tego, iże niy szło, znŏdli posiedzicieli auta i poprosiyli ô ôtwarcie go.
Przestraszōny kocik mioł tuplowane szczyńście: niy doś, iże ôstoł uretowany, to zaôpiekowoł sie nim mały Mateusz i jego mama.
Zdrzōdło: KPP Prudnik


text:
We Bielsku planujōm drōgã bielskij bŏjki
We Bielsku-Biołyj stojōm już dynkmale Reksia i Bolka i Lolka, ale jak wszyjsko pōdzie podle planu, już hned dalsze figury ukŏżōm sie w cyntrum miasta. Wiceprezydynt miasta, Przemysław Kamiński, padŏ, iże bydzie to stymp do stworzyniŏ we mieście „drōgi bielskich bŏjek”.
Dalszŏ tajla artykułu niżyj
Idyjŏ drōgi turystycznyj, co pokazowała by ôbrŏzy bohaterōw bŏjek zgłosiyli na marcowej sesyji Rady Miejskij rajcy Agnieszka Gorgoń-Komor i Marcin Lisiński. Jejich zdaniym, postacie wyprodukowane we bielskim Sztudiu Filmōw Rysunkowych mogōm ôstać postawiōne w ciekawych pōnktach miasta, a turysty nawiydzaliby je podle ekstra narychtowanych mapek.
Zastympca prezydynta miasta Przemysław Kamiński we pisymnyj ôdpowiedzi na interpelacyjõ poinformiowoł rajcōw, iże podwiela ôni jã słożyli, wziynte były kroki, żeby postawić trzeciõ figurã zwiōnsanõ ze bŏjkami animowanych wyprodukowanymi we SFR w Bielsku-Biołyj. Za sprawã ôdpowiadŏ je Wydzioł Prōmocyje Miasta, co zaplanowoł, coby w cyntrōm miasta stanyła figura bohatyra filmu „Porwanie Baltazara Gąbki”.
Serial ô przigodach profesora Baltazara Gąbki podle ksiōnżki Stanisława Pagaczewskigo bōł wyprodukowany w latach 1969-70 we Sztudiu Filmōw Rysunkowych w Bielsku-Biołyj. Autorym figur plastycznych do tyj produkcyje bōł Alfred Ledwig. Twōrca umrził w 2006 roku, a erbkōm praw autorskich je Yvonne Ledwig, jego cera.
Na poczōntku marca bielscy urzyndnicy napisali do Ledwig, co terŏz miyszkŏ w Niymcach, prośbã ô przizwolynie na użycie ôbrazu postaci ze serialu. Je już tyż gotowy stympny kosztorys inwestycyje.
We prziszłości miasto planuje postawiynie dalszych figur. Jak stanie czwŏrtŏ, planowane je zôrganizowanie drōgi turystycznyj.
Fotografijŏ na wiyrchu: Studio Filmów Rysunkowych w Bielsku, fot.: Plushy / Wikimedia Commons CC BY-SA 4.0


text:
Nowu wuchowansku stražu na zapadnej kromje Budyšina chcedźa 1. julija oficialnje přepodać. Přichodne dny tam Němski čerwjeny křiž swoje jězdźidła zaměstni. Wčera móžachu so nowinarjo po rumnosćach rozhladować.
Budyšin (CS/SN). Wuchowanska straža Budyšin-zapad wobsteji z dweju dźělow po 420 kwadratnych metrach. Stej to jězdźidłowa hala a socialny wobłuk, kotryž wopřijima předrasćernju, kubłansku rumnosć, myjernju, štyri rumnosće za wotpočowanje a běrowaj. Wuchowanska straža je wupołožena za cyłkownje 60 wuchowanskich sanitetarjow a lěkarjow. Do nowotwara je wokrjes 2,5 milionow eurow inwestował. Přez chorobne kasy jako nošerjow wuchowanskeje słužby so twar refinancuje.


text:
Sami
We pōłnocnyj tajli Skandynawije miyszkajōm ludzie Sami (abo Saami) – lud, kery je tam ôd piyńciu tysiyncy lŏt.
Ludzie Sami i ôd nich kultura
Wszyjskich Sami je kole 160 tysiyncy. Nojwiyncyj żyje we regiōnie Sápmi we pōłnocnyj Skandynawiji.
Sami ôd stoleci majōm swoje knify tworzyniŏ roztōmajtych produktōw do używaniŏ bez tydziyń. Mianuje sie to duodji, a mŏ natura kōnsztowo. Duodji to taszki, noże, szolki, szachtelki, niykere tajle ôblyczyniŏ atp. Używŏ sie do tego takich sztofōw, jak drzewo, rogi ôd ryniferōw abo skōra. Tradycyjnie używane farby to czyrwōnŏ, zielōnŏ, modrŏ i żōłtŏ.
Tradycyjne ôblyczynie ôd Sami mianuje sie gákti. Piyrwyj było robiōne ze skōry ôd ryniferōw, ale terŏzki używŏ sie wołny, baumwole abo jedbŏwu.
Mŏwa
Gŏdka ôd ludzi Sami, a radszyj gŏdki, przinŏleżōm do skupiny uralskij. Je ich jedynŏście, a jeszcze pŏra lŏt do zadku we nauce było padano, co sōm nojbliższe gŏdce fińskij. Analizy niykerych lingwistōw ale pokŏzały, iże to, że gŏdki Sami sōm podane na fińsko wziōnło sie z tego, że ône sie ôd dugigo czasu miynszały, a niy ôd tego, że wziōnły sie ôd jakij spōlnyj bezpostrzednij protogŏdki.
Rachuje sie, co gŏdkami Sami bez tydziyń gŏdŏ kole trzidziści tysiyncy ludzi we Norwegiji, Szwecyji, Finlandyji i Rusyji.
Muzyka
Nojbarzij znōmŏ zorta muzyki ôd Sami mianuje sie joik. Podle badŏczōw muzyki je to jedna ze nojstarszych muzycznych tradycyji we Europie, a gyszpant je to, że ôd nij źwiynk je podany na muzyka ôd amerykōńskich Indianerōw.
Tradycyjnie joik śpiywŏ sie a capella, chociŏż terŏzki mocka artystōw używŏ bymbna abo inkszych insztrumyntōw. Skuli tego, że joik mŏ natura szamańsko i przedchrześcijańsko, bez pŏra stoleci śpiywanie jego było zakŏzane.
Sam możecie sie posuchać. Po prŏwdzie je to barzij moderny knif, ale wedle mie taki je nojfajniyjszy dlŏ ucha.
Historyjŏ
Niyjedyn może sie spytać, pojakymu pisza ô Sami. Skuli tego, że ôni majōm take same szprymy jako myńszość, co my.
Kole pōłowy XIX stoleciŏ ze strōny norweskigo regyrōnku zaczła sie presyjŏ, coby Sami sie znorwegizowali, a ôd poczōntku XX stoleciŏ używanie Sami w kościołach, szkołach i urzyndach było zakŏzane. Po strōnie szwedzkij i fińskij niy było takigo czegoś, ale progres ekōnōmiczny skandynawskij pōłnocy zrobiōł swoje.
Miyndzy 1900 a 1940 rokym Norwegijŏ wydała mocka piniyndzy, coby wytympić kultura Sami. Kożdy, co chcioł kupić ziymia we Finnmarku, musioł pokŏzać, że poradzi gŏdać pō norwesku, a norweskŏ i ruskŏ polityka dokludziyła aji do tego, że mocka ludzi było wyciepniyntych ze swojij ziymie. Gŏdka i kultura norweskŏ były pokŏzowane jako moderne, a wszyjsko, co ôd Sami, jako stare, bez kultury, śmiyszne, aji jako coś ôd niższyj rasy.
We Rusyji stare knify życiŏ były zniszczōne ôd kolektywizacyje. Bezma wszyjscy Sami byli ôd wtedy wrażyni do jednego kołchozu, a sowiety durch robiyli na rozwōj tego ważnego strategicznie regiōnu i narŏz naôbkoło sjechała sie mocka ludzi ze cołkij Rusyje.
Batalije we drugij wojnie światowyj przitrefiały sie akuratnie we samym postrzodku ziym ôd Sami. We 1945 roku ze Sápmi ôstały ino ruiny, a cołkŏ widzialnŏ historyjŏ znikła.
Po wojnie piyrsze radiowe wiadōmości w gŏdce ôd Sami szło posuchać ôd 1946 roku, ale cołkŏ kultura i ludzie byli durch ignorowani, a ôficjalnŏ polityka norwegizacyje była kōntynuowanŏ.
Wszyjsko sie zaczło zmiyniać na kōniec 70. i na poczōntku 80. lŏt. Bōł to czas, kej zrobiyła sie srogŏ chaja skuli planu postawiyniŏ wodnyj elektrykownie na rzyce Alta we Finnmarku. Skuli tego jedna wieś i smyntŏrz ôd Sami by musiały być zalōne i cołkŏ Norwegijŏ narŏz zaczła ôsprŏwiać ô tych ludziach. Narŏz ôd nich kultura i gŏdka zaczły sie robić gyszpant i chociŏż na kōniec elektrykownia była postawiōnŏ, to prziszły inksze efekty. Norwegijŏ skōńczyła z politykōm norwegizacyje, a zaczła prōmować Sami. Mało tego: we 1997 roku krōl Norwegije Harald V przeprosiōł Sami za tako polityka i pedzioł, co Norwegijŏ je na terytoriach dwōch ludōw – Norwegōw i Sami.
Myntalność ludzi ale jeszcze niy zmiyniyła sie do kōńca. We 2011 roku miasto Tromsø – nojwiynksze miasto we pōłnocnyj Norwegiji i historyczny dōm ôd Sami – chciało przistōmpić do Regiōnu Gŏdki Sami. Skuli tego wszyjske tabule w mieście by były we dwōch gŏdkach, a Sami by mogli w urzyndach gŏdać po swojimu. Prawicowcy zaczli ale skuli tego chaja i gŏdali, że to je norweskŏ ziymia, a Sami to coś cudzego (sic!). Zrobiyli z tego swoje hasło na welōnek, wygrali go i cŏfli wszyjsko.
Widać niy ino w Polsce sōm ludzie, co sie urwali z dŏwnych lŏt.
Pałac we Rybnyj
Posiedzicielami statku w Rybnyj w XVIII stoleciu ôstali Warkocze, kej kupiyli je ôd Jana Kotulińskigo. Pałac w Rybnyj postawiyli w 1796 roku, a coby być barzij akuratnym, zrobiyła to Antōnina Warkocz z Bujakowskich, gdowa po Karolu Antōnim Warkoczu. Stawiynie było w baukōnszcie niyskororenysansowym i klasycystycznym. Fōndatorka umrziła w 1829 roku i ôbiekt erbli pō nij Chrzōnszczewscy, kerzi przedali go w 1856 von Koschützkim.
Koschützcy byli familijōm szlacheckōm polskigo pochodzyniŏ. Nojdŏwniyjszy czōnek ôd nij to bōł Maciej – warszawski podstarosta kole 1530 roku. W XVII stoleciu przekludziyli sie na Gōrny Ślōnsk i dorobiyli sie sam mocki dōminiōw. W czasach krōla Stanisława Augusta Paweł i Maciej von Koschützki przekludziyli sie nazŏd do Polski, kaj dostali indygenat i jedyn ôstoł kanōnikym w Gniyźnie, a drugi kapitanym Wojska Korōnnego. Potōmni ôd Macieja ôstali po rozbiorach na polskich ziymiach.
A co do linije ślōnskij: w 1811 Karol von Koschützki dostoł przizwolynie na skuplowanie miana Koschützki z mianym Larisch (moc barzij znanym; Karol bōł erbym ôd Gustawa von Larisch) i ôdtōnd pisoł sie von Koschützki-Larisch. Uwŏżoł sie za Niymca, chociŏż bōł polōnofilym. W latach 1851-1853 wydŏwoł “Poradnik dla ludu Górnośląskiego”, w 1859 przekŏzoł gminie 1000 talarōw, coby były piniōndze na sztwŏrtego rechtora, ale mioł jedyn warōnek: w szkole majōm być sztyry godziny polskigo w tydniu. Mioł dwōch synōw – Adalberta i Alfreda i to prawie tyn drugi kupiōł pałac w Rybnyj i sie tam przekludziōł. Pō nim miyszkoł tam syn ôd jego brata Richard, a niyskorzij syn ôd Richarda, Egōn.
Egōn pōnoć welowoł za Polskōm. Po wytyczyniu granicy znŏd sie po polskij strōnie kole kilōmetra ôd granicy. Mylynie patriotyzmu z nŏrodowym szowinizmym – dōmyna aktywistōw z cyntrale – dokludziyło do tego, iże Egōn, dyć Niymiec, mioł już zatela. W 1922 roku przedoł Rybno i wyjechoł z familijōm do Wrōnina.
Ôd 1935 pałac bōł siedzibōm Skupiny Strzeleckij, a w czasie drugij wojny światowyj familijŏ Donnersmarck trzimała w nim swoje dokumynty. W 1945 stawiynie przerobiōno było na pōmiyszkania kōmunalne. Jak to bywŏ przi pōmiyszkaniach kōmunalnych – ôbiekt ôstoł doimyntnie zdewastowany. Szczyńściym w latach 1974-1980 strzybnicki Zamet społym z krakowskōm Prŏcowniōm Kōnserwacyje Zabytkōw ôdnowiyli pałac. Ôd 1983 używało go Stŏwarziszynie Polskich Artystōw Muzykōw, w 1991 zmiyniōł sie na Regiōnalne Cyntrōm Kultury, a ôd 1998 fōnguje jako Pałac w Rybnyj spōłka z o.o. Je tam dzisiej hotel, restauracyjŏ i cyntrōm kōnferyncyjne. Ôrganizuje sie tyż kōncerty kameralne.
Ô pałacu idzie posuchać na strōnie Radia Katowice. Ôsprŏwiŏ ô nim Arkadiusz Kuzio-Podrucki, nojwiynkszy szpec ôd ślōnskij szlachty i arystokracyje.


text:
Piwo
Piwo je alkoholiski napoj, kiž nastawa přez fermentaciju přetworjenych zornješkow (zwjetša w formje ječmjenjoweho słoda). Nětko jako dodaće do piwa wužiwa so chmjel, kiž daje hórkosć, móžne su tež druhe wobstatki jako na přikład korjeniny, płody abo měd. Fermentacija bu typisce wot piwarskich droždźow wuwabjena.
W Němskej ma wjetšina sortow piwa mjezy 4,5% a 6% alkohola.
Słowo "piwo" je wuznamjeniło w prasłowjanskej rěči jednorje "piće", potom je so přeměniło k zapřimnjenju alkoholiskeho napoja.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Piwo je jedne z najstaršich alkoholiskich pićow. Namakanki z Mezopotamiskeje wot wokoło 4.000 lět před Chrystusowym narodźenjom pokazuja, zo su tam znali piwo.
W srjedźowěku piće piwa je było powšitkowne; tehdy piwo je samo dźěćom dawali. Tehdyše piwo je pak měło mjenje alkohola hač nětko, piće wody je při tym było strachotne dla bakterijow w njej. Dla słoda je so dodawało do piwa wšelake přičinki. W kóncu srjedźowěka chmjel je započał być najpopularniši přičink.
Pjerše šěroko nałožowane prawo za piwo je było Bayerske prawo čistosće (Reinheitsgebot) z lěta 1516. Je wono prajiło, zo piwo ma so přihotować jenož z ječmjenjoweho słoda, wody a chmjela. Nětko hóda so, zo přičina tajkich wobmjezowanjow je była, zo by z jednoho boka pšeńca a rožka je słužili jenož k přihotowanju chlěba, a z druheho boka, zo by do piwa njeje so dodawało strachotne zela. Piwo z pšeńcy je móhli pak přihotować w klóštrach.
Před 18. wěkom słód su sušili nad wohnjom z drjewa abo wuhla, tohodla piwa toho časa je měli jako so zda aroma dyma. Pozdźišo z nowu techniku je so dało dóstać čisćiši jasny słód, ale tež ćěmny słód bjez aroma dyma za piwa tipa porter a stout. Nětko je słód z aroma dyma rědki a wužiwany jenož w specialnych piwach.
W 19. wěku su nastali wjele nowosći za piwo: delnja fermentacija a piwo typa "lager", wužiće pasteurizacije, slědźenje a sadźanje droždźow. W 20. wěku jasne piwo tipa "lager" je nastało najpopularniše piwo na swěće.
Nětko wjetšina šěroko předawanych piwow je pasteurizowana a filtrowana. Pasteurizacija daje piwu dołhu čerstwosć, dokelž zabija bakterije a druhe mikroorganizmy. Filtrowanje daje piwu čistu barbu. Su pak kraje, hdźež wěsty podźěl maja piwa z žiwymi droždźemi, to rěka bjez pasteurizacije a filtrowanja. Stej to na přikład Belgiska a Wulka Britaniska (hdźež tajkim piwam rěka "real ale").
Rozdźělenje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Je wjele metodow rozdźělenja piwow. W němskej jedna z nich je po zakładnej korjenini, na přikład połne piwo ma mjezy 11% a 15,9%, sylne wjace hač 16% a tak dale.
Piwo dźěle so tež mjezy druhim po sorće słoda (na př. jasny a ćěmny), sorće droždźow, kiž fermentuju piwo (na př. delnjeje a hornjeje fermentacije).
Jendźelski spisowaćel Michael Jackson je w lěće 1977 wudał knihu The World Guide To Beer, hdźež je jako prěni kategorizował piwa na cyłym swěće. Jeho próca je so měła wliw na wuwiće slědźenja piwowych stilow.
Wotbywanišća[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Najwjetše piwo produkowace předewzaće je belgisko-brazilske Anheuser-Busch InBev, wobsedźer markow (US-ameriski) Budweiser, Corona, Beck's, Leffe a Stella Artois. Na druhim městnje steji SABMiller, wobsedźer markow Grolsch, Miller, Pilsner Urquell a Tyskie. Třeće najwjetše předewzaće je nižozemske Heineken, wobsedźer markow Amstel, Heineken, Moretti, Zagorka a Żywiec.
Najwjetši importer piwa na swěće je USA, najwjetši eksporter je Mexiko. Němska je třeći najwjetši eksporter na swěće.
Najwjetše konsumowanje po ličbje wobydlerjow je w Čěskej, na druhim městnje slěduje Němska.[1]


text:
Gmina
Gmina (serbsce gmejna) je zarjadniska jednotka w Pólskej, kotraž je přirunajomna z němskimi gmejnami. Wona steji pod powiatom (wokrjesom), ale nad sołectwom (šołtowstwom). W lěće 2006 měješe Pólska 2478 gminow, kotrež přisłušeše třom gmejnskim typam. Rozeznawa so mjez měšćanskimi gmejnami (Gminy miejskie), měšćansko-wjesnymi gmejnami (Gminy miejsko-wiejskie) a wjesnymi gmejnami (Gminy wiejskie).
Hłowa wjetšich měšćanskich gmejnow rěka prezydent miasta („prezident města“), pola mjeńšich měšćanskich gmejnow a měšćansko-wjesnych gmejnow je to burmistrz („měšćanosta“ abo „wjesnjanosta“) a pola wjesnych gmejnow zwjetša wójt (wot „bohot/Vogt“).


text:
10.5-66.916666666667
Caracas (hamtsce Santiago de León de Caracas) je stolica a z něhdźe 2,2 milionomaj wobydlerjow zdobom najwjetše město kaž tež hospodarske srjedźišćo južnoameriskeho stata Venezuela. W cyłym metropolowym regionje bydla samo 3,3 miliony ludźi. Nadeńdźe so njedaloko pobrjoha Karibiskeho morja na sewjeru kraja we wysokosći 900 metrow. Mjez městom a morjom zběhaja so wjace hač 2000 metrow wysoke Přibrjóžne horiny (Cordillera de la Costa). Přistaw a mjezynarodne lětanišćo Caracasa nadeńdźetej so w přibrjóžnymaj městomaj La Guaira a Maiquetía.
Kampus Caracaskeje uniwersity, najwjetšeje we Venezueli, słuša wot lěta 2000 do swětoweho herbstwa UNESCO.


text:
PRZEGLĄDAJ OGŁOSZENIA W OKOLICY
Piaseczno (pow. piaseczyński w woj. mazowieckim), Grójec (pow. grójecki w woj. mazowieckim), Żyrardów (pow. żyrardowski w woj. mazowieckim), Otwock (pow. otwocki w woj. mazowieckim), Grodzisk Mazowiecki (pow. grodziski w woj. mazowieckim), Kozienice (pow. kozienicki w woj. mazowieckim), Konstancin-Jeziorna (pow. piaseczyński w woj. mazowieckim), Magdalenka (pow. piaseczyński w woj. mazowieckim), Mszczonów (pow. żyrardowski w woj. mazowieckim), Złotokłos (pow. piaseczyński w woj. mazowieckim)


text:
Kyzylkum
Kyzylkum (rusce KызылkyM; uzbeksce Qizilqum) je pusćina w srjedźnej Aziji, kotraž so nadeńdźe mjez rěkomaj Amudarja na juhu a Syrdarja na sewjeru. Hromadźe ze susodnymaj pusćinomaj Karakum a Aralkum pokrywa najwjetši dźěl nutřkowneje Turanskeje nižiny. Mjeno je wotwodźene wot turkskeju słowow kyzyl („čerwjeny“) a kum („pěsk“). Najwjetši dźěl pusćiny słuša k Uzbekistanej, mjeńšej dźělej ke Kazachstanej a Turkmenistanej.
Pusćina ma wulkosć wot něhdźe 200.000 km² a je bohata na zemske pokłady kaž złoto, slěbro, uran, kopor a zemski wolij.
Kyzylkum je jara rědko wobsydlena; k najwjetšim sydlišćam słušatej uzbekskej měsće Zarafshon a Uchquduq.


text:
Karajibske Morze
Karajibske Morze – morze we zachodńij tajli Atlantyckigo Uoceanu, rozlygowane mjyndzy Wjelgimi Antylůma na půłnocy, Małymi Antylůma na wschodźe, Kolůmbijům a Wynezuelům na połedńu a Meksykym (Půłwysyp Jukatůn) a państwůma Půłnocnyj Ameriki rozlygowanymi mjyndzy Meksykym a Kolůmbijům. Mo 2 754 000 km² wjyrchu a nojsrogszo głymbjo je 7686 m. Cołki wjyrch Karajibskigo Morza wroz ze rozlygowanymi na ńym wyspůma je mjanowany Karajibůma. Mjano morza je wźynte uod mjana plemjyńa Indjanerůw.


text:
Jaborygyny
Jaborygyny – mjano rdzynnygo noroda Australije, kery přibůu na tyn kůntynynt s Azyje kole 40 000 rokůw nazod. Terozki žyje uůnych sam kole 460 tyśůncůw.
Přemjyškujům zauobyč licho zaludńůne a ńyurodne uobšory Zachodńij Australije, Queenslanda a Půunocnygo Terytoryja. Mnogo populacyjo Jaborygynůw přemjyškuje nale šrůmowiska we srogich mjastach Australije.
Jaborygyny sům zauobyč zarachowane do čorny čowječyj rase, baj podug ńykerych antrůpolůgůw twořům špecyjalno rasa abo zorta australojidalno. Pod wzglyndym fizykowym majům natura:
- ćymno karnacyjo (farba uod šekůladowyj do čornyj)
- kryncůne abo welowane, brůnotne a čorne kuduy
- dugo gowa (dolichocefalijo)
- šyroko šnupa
- průgnatyzm
- mocne zymby
Uchowali swojy zawjyřyńa. Religijo Jaborygynůw, tako kej inkšych norodůw co žyjům we takućkich warůnkach, je fest zmotlano s noturům a źymjům - čowječům muterkům. Rdzynne pńoki Australije kwolůuy grůnt, zawjyřajůnc, iže dušyčki uojcůw učyńůuy jeji forma downo rańśi na co prawjům Čas Śńika. To ś ńich bjerům śe wšyjske elymynty notury, ćoua na ńebje, flancynweld, founa a jejich potůmne.
Cifra Jaborygynůw bez fal ślatowaua aže do 30. rokůw XX wjeka, kedy (1933) jejich cifra uocyńano ino na 67 tyśůncůw. Australijowe regyrůngi aže do pouy 60. rokůw XX wjeka uůnačůuy napřoćiw Jaborygynůw politika asymilacyje pod drukym a dźepjyro uowdy wyškryfloli uůnych s uoficjalnygo Festbucha Flancynwelda a Foůny tygo landu i přijmńůnto prawiduo asymilacyje ze samośćy. Dźepjyro uode 1984 goda radujům śe uůńi we pounośći welůnkowym rechtym. Postřůd Jaborygynůw ukozuje śe srogšo arbajtlůuza a uožarstwo kej postřůd uostauyj tajle noroda Australije.
13 lutygo 2008, prymjer Australije wyguośůu we parlamyńće ryjda, we keryj wajou uo wybočyńy Jaborygynůw za sekirowańy a půńywjyrańy, we tymu za praktiki mjan. zraubowany gynyracyje.


text:
Ihre Sprache: Deutsch dolnoserbski hornjoserbsce
Beschreibung
Janikej Šajatowićej so přeco zaso wo swojim nanje dźije. Mać pak jemu přičinu nanoweho zhubjenja zamjelči. Zo by hólčec skónčnje zhonił, kotry zmysł, kajka powěsć w jeho nócnych dožiwjenjach tči, wobdźěli so na seminarje wo wułožowanju sonow. Nina pak bě wot swojeje přećelki wo jasnym sonjenju słyšała. Chce wjace wo tym zhonić a so nadźija, zo na seminarje swoje sony wědomje wobwliwować nawuknje. Bórze Janik a Nina pytnjetaj, zo ma nawoda seminara, kiž so Master mjenuje, wostrózbnjace wotpohlady. Z pomocu noweho medicinskeho srědka a kompjuteroweje hry zawjedźe wobdźělnikow do paralelneho swěta. Tam, na mjezy mjez žiwjenjom a smjerću, mjez sonom a realitu, zetka Janik nana a namaka wotmołwy na swoje prašenja. Nina pak spóznaje přičiny swojich starosćow. Jako so jimaj skónčnje wuswětli, štó so za mysterioznym Masterom chowa, je hižo nimale přepozdźe.


text:
Kejsik za bajtla mocka my lotali po placu a mieli roztomajte knify na granie a szpilanie. Teroski sie niý ýno przepůmino ô tym, jake kejsik bajtle miały graczki, nale tyż jako to wszysko sie mianowało. Beztuż coby choć trocha spůmnieć jako to bůło za bajtla a czym sie grało zrychtowalimy rebus. Bůła tyż ku tymu niýôbyczno sytuacjo, bo Dziyń Bajtla sbajslowany 3 czyrwnio 2018 we Śląskim Ogrodzie Botanicznym we Mikołowie.
Dziyń jak kożdy. Sobota 22 lipnio 2017. Kożdy s nos rano stowo, a że niý musi juże iś do szule abo do roboty, to chyto sie czegoś w důma, abo jedzie cosik załatwiać.
Tyn dziyń jednako niý bůł taki jak reszta. Mielimy zaplanirowane we tyn dziyń norychta godki ślůnskij dlo bajtli zmianowane „Piecuch – bajtel Pioruna”. Czamu tak? Ano skuli tego, co bůły to norychta kludzůne skiż Dnio Pioruna bajslowanego we Ślůnskim Ôgrodzie Botanicznym we Mikołowie.


text:
Anagramas da palavra James Fazy
Anagramas são frases ou palavras elaboradas usando exatamente as mesmas letras da sentença original.James Fazy:
jzya fmeas - eyamfzasj - j fmaszyea - esafajzm y - yajeazs mf - a szmfjaye - sfzaea jym - azfsayejm - azamjyefs - sfyazejam - za jeyfsam - afj eyzmas - f smyjaeza - a sfjmeyaz - afjsy zmea - f eamazyjs - jyms faaez - aeyazm jfs - a ysmajefz - yemjfz saa - jmfzyaaes - yfem sjaza - zeyajsfm a - smaeajzfy - mjafeaz ys - ma yejsazf - azsmeafy j - aesmazjfy - fjayzasm e - ezmyj asaf - fyaeza msj - eazy fmajs - fjsamea yz - fesmaazjy - jefzyasma - sazmejf ya - fszm jeaya - a syemfzaj - jfmzeaasy - sj zamyaef - mjayaef sz - y azemsjaf - fasyeazm j - famays jze - ezsjmayf a - amjf zesay - afza meyjs - za jyseafm - maeysj faz - yzsma jaef - ezs aymfja - jea asfmzy - jaasfeymz - ysfmaz jea - afzjysaem - zyfa mjeas - yasezaf jm - zjeaa msfy - mzjfayaes - feaj zyasm - jfmaze ysa - jyafs azem - ajs zefaym - eas mfjyaz - ezms yfaja - eayzsaj fm - ajs aezmyf - ayfsz mjae - jfezsayma - sayjamz fe - ajfezm yas - szmafeajy - szma jaeyf - mj zaesyaf - emas jyzaf - afaye zjms - aazjsme fy - ysfm jzaea - as myaefjz - yaz aejsfm - zj saymfea - jfyzaasm e - ae jmazysf - zyfjeaam s - jmfyasaze - f yzejaasm - jaefaymzs - mjaesyza f - asamzyjef - jsez famya - jyamfe azs - ajzfeysam - yfma sajze - zemfjyaas - szmfya jea - eamzj yasf - ezsfjaa my - m yaazjfes - ayfzmj aes -


text:
Antóń na tym chycił
Jan Marek
Antóń na tym chycił
Antóń dożył już roków w kierych aji umrzić ni ma gańba. Miyszkoł w małej chałupce na kraju swoi wioski. W młodych rokach przeszeł przygód co ni miara. Wojowoł na dwóch wojnach. Piyrszy roz jak Niymcy napadli na Polske, a drugi roz jak zebrali go partyzanci do lasa. Mioł jednak w życiu kupe szczynścio. Na swoich wojaczkach poniewiyroł sie po rozmaitych fróntach.
Mioł jednak takigo fuksa, że kulki go omijały, a przi tym zawsze czuł kaj sie schować w razie wiynkszej zawieruchy. Jak już jakosi skóńczył tóm swojóm poniewiyrke prziszeł do swoi chałupy i tu zaroz chycił się roboty.
Robił we fabryce, a po fajrantach deptoł kole swoi zagrody. Przez lato dowoł pozór na grzóndki. Sadził kapuste, ogórki, pomidory i keleruby. Sóm se też warził, bo ni mioł nikogo dóma. Czasym jak mu ogórki czy kelerupy obrodziły czynstowoł nimi sómsiadki, a najbardzi dowoł tym, co to po każde piórko sznytloka czy pietruszki leciały do sklepu.
Wtedy był z siebie dumny. Myśloł se w duchu, widzicie beskuryjski baby, nic ni mocie do roboty, a ni jednego keleruba czy sałotu se nie zasadzicie. A że był usposobiynio wesołego poradził sie radować ze wszystkigo, co go w życiu spotkało, dobrego czy aji złego.
Na tyn przykłod, jak auto przejechało mu roztomiłego Burka, nie płakoł nad jego śmierciom. Rozmyśloł se jyny - nie bydzie mi chocioż dropoł po dwiyrzach, ani w nocy szczekoł pod oknym. Ni mioł wiela przocieli, ale na drugim kóńcu dziedziny miyszkali jego bratankowie i siostrzenice. Tam też dorostała dziołcha już pumału zdrzało do wydania.
Chłapcy za nióm już doś dłógo poglóndali, a że była doś szwarno Antek czuł, że dłógo sie dziołcha nie obstoi. Nic też dziwnego, że za jakisi czas zaczynali po dziedzinie przebónkować,że ta szwarno przocielka isto bydzie sie wydować. Sómsiadki coroz czynści zaczynały wypytywać Antóna kiedy bydzie wielkóm łyżkóm jod na tym wiesielu.
Antónowi sie to aji podobało, ale wieczór kiedy nad tym rozmyśloł zaczyna mu mina rzednóć. Toż jak był bych napytany na to wiesieli, to ni mogym sie zrobić dziadym! Muszym na prezynt cosi drogszego kupić. Na pralke co sama piere ni móm piniyndzy, bo to pudło je chrómsko drogi. Kocher mikrofalowo też przeca je drogo, a przi tym jeszcze to jodło ni ma zdrowe, jak to nie downo w gazecie pisało.
Piniyndzy do koperty też ni móm i co tu z tym fantym zrobić? Ale nim z ambóny gruchły ogłoszki, uszło jeszcze kupe czasu. Dziepro na jesiyni Antek sie dowiedzioł, że siostrzynica ze swoim galanym już na całego znoszajóm na gniozdo. Już aji wszyscy wiedzóm kiedy bydzie to szumne wiesieli. Antóna coroz czynści nawiydzoły myśli o wiesielu. Pogodził sie już z tym, że bydzie trzeja ubrać cosi złotych ze szporkasy na tyn ślubny prezynt.
Nikierzy sómsiedzi zaczynali już Antóna dopytować, czy już go na wiesieli napytali. Antek nie bardzo na to odpowiadoł, bo na razie jakosi żodyn go nie przichodził na to wiesieli pytać. A może ni majóm czasu na to? Z wiesielim je tyla załatwianio, a dyć jeszcze na isto przidóm! Dni ku wiesielu coros pryndzyj ubywało, a pytania jakosi fórt nie było widać.
Jak już był czwortek, dwa dni przed ślubym, Antón wieczór siod se przi stole i zaczón kalkulować. Wiedzioł już, że na to wiesieli i tak nie pujdzie, bo ón ni ma żodyn dziad, żeby sie doł w ostatni dziń napytać! Siednył i myśle se tak. To wiesieli by mie moc piniyndzy kosztowało, a po piyrsze jo już tela ni móm. Musiołbych kupić jakisi prezynt, abo dać pinióndze do kuwerty. A skónd na to nabrać. Musiołbych se napytać taksówke, a to też ni ma darmo.
A pojeś se? Dyć jo już takigo szmaku ni móm, jak downi to i tam wiela nie zjym. A jeszcze stego wszystkigo może mie brzuch boleć, bo teraz jakisi wrzody na żołóndku mie pobolujóm. A wypić se? Gorzołka mi już też nie szmakuje, a nie dej Boże jakbych wjyncyj wypił, móg bych jeszcze kómu naubliżać, bo mi przi pijatyce czasym rozmaite diabelski myśli nachodzóm.
Jak se to wszystko do kupy policzym, to zmazoł bych na tym interesie szpatnie. A teraz se policzym wiela jo zarobiym, jak se w te sobote posiedzym w chałpie. Pojym se, napichcym placków ze ziymnioków ze szpyrkami. Bydym mioł jadło jakigoch jeszcze na żodnym wiesielu nie spotkoł.
Placki popijym herbatóm i na nic wjyncyj nie bydym mioł szmaku. Jak nie pujdym na wiesieli, nie bydym musioł biglować koszule i krawatki. Nie bydym też musioł pucować bótków, ani szukać czystych zokli. A najważniejsze, że sie nie bydym musioł na to popołedni myć ani golić.
Bez mycio uszporujym kupe wody i mydła. Nie trzeba bydzie aji golidła szukać. Wiela jo na tym wszystkim chycym!. A jeszcze ku tymu jutro rano nie bydzie mie głowa boleć! Na takim rozmyślaniu Antónimu przeszło do spanio. Zjod se jedyn placek, łoblizoł sie, ochlapoł kapkóm wody po gymbie i cały rod poszeł leżeć.


text:
Wokrjes za kolesowarsku šćežku
Zhorjelc. Zhorjelski wokrjes chce mjez Oberoderwitzom a Niedercunnersdorfom nowu kolesowarsku šćežku twarić. Něhdyši kónc železniskeje čary je 16 kilometrow dołhi. Předewzaće by po dotalnych wobličenjach płaćiło 9,5 milionow eurow. Wokrjes z toho wuchadźa, zo Swobodny stat Sakska 5,5 mio. eurow přewozmje. Dalšich 3,6 mio. eurow nadźija so wokrjes ze spěchowanskeho programa za twar dróhow a mostow.
Pěstowarske dźěći sportuja
Grodk. Olympiada za dźěćace dnjowe přebywanišća w Grodku wotměwa so we wobłuku akciskeho programa „Stajnje so pohibować z Fritzi“, kotryž zarjaduje Braniborski krajny sportowy zwjazk. Jutře přewjedu w sportowni Gózdźa (Haidemühl) mjeztym 10. olympiadu dnjowych přebywanišćow. Na njej wobdźěla so mali sportowcy ze wšitkich 17 pěstowarnjow, kotrež su w nošerstwje města.
Podpěruja slědźenje


text:
Nalětni nałožk na mnohich wsach dostojnje přihotowali a přewjedli
Pančicy-Kukow (SN/MWj). Jara wjele ludźi je sobotu do Kukowa přišło a dožiwiło, kak tam dohromady 40 porow w třoch starobnych skupinach wokoło meje rejuje. Mjez mjeńšimi dźěćimi bě Janek Pjetaš najspěšniši a wuzwoli sej Lotu Pjetašec za kralownu. Hanka Clausenec a Fabian Ledźbor běštaj mejski por wjetšich dźěći a Jan Bětnar jako najspěšniši młodostny wuzwoli sej Alenu Bětnarjec za kralownu. Wječor knježeše wulkotna zabawa z kapału SerBeat. Młodźina předstaji znowa serbsko-němski program a pokaza w nim samo erotisku reju muži. Tež wčera bě cyły dźeń wjele ludźi na Kukowskim swjedźenišću, dopołdnja na rańšim piwku z Chróšćanskimi muzikantami a popołdnju na programje Smjerdźečanskich rejwarjow a dźěći Pančičanskeje pěstowarnje. Dźakowano něhdźe 40 pomocnikam wokoło Olivera Vaceka, Norberta Walichta a Tobiasa Heichela bě Kukowske mejemjetanje znowa kaž wjesny swjedźeń.


text:
Zhorjelc (AK/SN). Žitawska wuskokolijata železnica, kotraž Jonsdorf a Oybin zwjazuje, turizm w regionje wobohaća a je zdobom wažny hospodarski faktor. Tole podšmórny Žitawski wyši měšćanosta a radźićel Thomas Zenker (Zittau kann mehr e.V.) na njedawnym posedźenju Zhorjelskeho wokrjesneho sejmika. W lětach 2005 do 2017 móžeše Sakska hornjołužiska železniska towaršnosć (SOEG) ličbu sobujěducych podwojić. Wot něhdźe 100 000 pasažěrow rozrosće wona loni na 214 000. „Tuchwilu bilancujemy sumu 13,1 miliona eurow. Lětny wobrot wotpowěduje 3,6 milionam eurow“, rjekny jednaćel SOEG Ingo Neidhardt. „Poskićamy tež přenocowanja w Jonsdorfje a Oybinje, štož 90 000 eurow wobrota wob lěto wunjese.“
Zhorjelski wokrjes ma z 69,9 procentami hłowny podźěl na wuskokolijatej železnicy. Dalše podźěle maja město Žitawa (7 procentow), gmejna Olbersdorf (9,8 procentow), gmejna Oybin (6,3 procenty), gmejna Jonsdorf (6,3 procenty) a gmejna Bertsdorf-Hörnitz (0,7 procentow). Ze zaměrowym wobchadnym zwjazkom Hornja Łužica-Delnja Šleska (ZVON) je SOEG hač do lěta 2023 wobchadne zrěčenje podpisała.


text:
Misspell p0dharcmistrz był odwiedzany 205 razy w internecie.
Pokrewne misspelles dla:
podharcmistrz
-odharcmistrz , 0odharcmistrz , lodharcmistrz , odharcmistrz , oodharcmistrz , opdharcmistrz , p9dharcmistrz , pdharcmistrz , pdoharcmistrz , pidharcmistrz , pkdharcmistrz , pldharcmistrz , pocharcmistrz , podahrcmistrz , podarcmistrz , podbarcmistrz , poddharcmistrz , podgarcmistrz , podha4cmistrz , podha5cmistrz , podhaarcmistrz , podhacmistrz , podhacrmistrz , podhadcmistrz , podhaecmistrz , podhafcmistrz , podharccmistrz , podharcimstrz , podharcistrz , podharcjistrz , podharckistrz , podharcm8strz , podharcm9strz , podharcmiatrz , podharcmidtrz , podharcmietrz , podharcmiistrz , podharcmis5rz , podharcmis6rz , podharcmisfrz , podharcmisgrz , podharcmisrrz , podharcmisrtz , podharcmisrz , podharcmisstrz , podharcmist4z , podharcmist5z , podharcmistdz , podharcmistez , podharcmistfz , podharcmistr , podharcmistra , podharcmistrrz , podharcmistrs , podharcmistrx , podharcmistrzz , podharcmisttrz , podharcmisttz , podharcmistz , podharcmistzr , podharcmisyrz , podharcmitrz , podharcmitsrz , podharcmiwtrz , podharcmixtrz , podharcmiztrz , podharcmjstrz , podharcmkstrz , podharcmmistrz , podharcmostrz , podharcmsitrz , podharcmstrz , podharcmustrz , podharcnistrz , podhardmistrz , podharfmistrz , podharmcistrz , podharmistrz , podharrcmistrz , podharvmistrz , podharxmistrz , podhatcmistrz , podhharcmistrz , podhqrcmistrz , podhracmistrz , podhrcmistrz , podhsrcmistrz , podhwrcmistrz , podhzrcmistrz , podjarcmistrz , podnarcmistrz , poduarcmistrz , podyarcmistrz , poeharcmistrz , pofharcmistrz , poharcmistrz , pohdarcmistrz , poodharcmistrz , porharcmistrz , posharcmistrz , poxharcmistrz , ppdharcmistrz , ppodharcmistrz


text:
Szpacyrkym po Cieszynie
“Gdo sie za swój jynzyk wstydzi
takim niech sie każdy brzidzi”
"Moja ty słodko cieszyńsko mowo
być zawsze do prawjynio gotowo
a jak cie uż żodyn nie bydzie rozumioł
to jyny wiater bydzie po naszymu szumioł"
POZÓR! Kiery nimo chynci tego czytać, abo kansi wraził łokulory, abo mo moc roboty i łoczy go bolóm to se może tego posłóchać jak prziciśnie ”kursywom” na tóm czornóm szczałke w tej szarej kostce, kierom nóndzie zaroz pod spodkym.
Lufciorzóm rzeknóć
Nie do sie szpacyrować po naszym mieście, coby za każym razym cosi zaimaego nie spozdrzić. Dejmy na to, tyn nowo zrychtowany banhof je fakt piekny, ale tabulek przi tych sztrekach je wiyncyj niż cugów kierych po nich jeździ. Jakisi srandziorz zawiesił aji tabulke na kierej pisze kierunek Goleszów. Co tymu srandziorzowi pizło do czepani tego nie wiym, bo przeca uż kolem dwacet roków sztreka po kierej tam cugi jeździły je zawrzito. Kiejsi to żodnymu nie zawadzało, coby do roboty jeździć cugym, a dzisio każdy musi mieć auto i jakby móg, to by wjechoł ś nim aji do izby. Znóm takich co aji porem metrów jadóm autym po cygaretle, bo uż tak sfajnieli, że zapómnieli na co majóm klepeta. Przeca w takim małym mieście nie godzi sie, coby po nim gzuć dziynnie autym, bo do wszeckich insztytucyji idzie przeca dónś pieszki. Sie mi zdo, że uż niewiela mómy czasu jak nie bydymy poradzić dónś do swoji chałupy i trzeja bydzie furkać w lufcie. Inszóm wiecóm je nasza wieża piastwsko, kiero mo być atrakcyjóm naszego miasta, a widać jóm yno na mapie, bo je zarośnióno rozmajtymi wielkimi strómami. Coby jóm ganz fajnie obezdrzić ze wszeckich strón to trzeja bydzie lufciorzóm rzeknóć, coby raczyj do nas przijyżdżali na jesiyń, abo w zimie, jak wiater ze wszeckich stromów zduchnie łostatni listki. Kiedy przidzie taki czas dlo naszego miasta, coby to co mómy nejpiekniejsze było widać s daleka-kiedy ? Sie mi zdo, że dzisio je wiyncyj takich co majóm radzi rozmajte chrosty i strómy, kiere dlo letnikorzi nie sóm żodnóm atrakcyjóm, bo łóni majóm pełno też tego u siebie dóma.
Mini słownik:
spozdrzić-zobaczyć,
zrychtowany-odnowiony,
banhof- dworzec,
sztreka-tor,
cug-pociąg,
srandziorz-wesołek,
pizło-uderzyło,
czepań-głowa,
zawrzito-zamknięta,
cygaretle-papierosy,
sfajnieli-wydelikatnieli,
dónś-dojść,
luft-powietrze,
wiec-rzecz,
stróm-drzewo,
lufciorz-turysta,
chrost-krzew.
Tóż miyjcie sie wszedcy dobrze i wiesiołego popióntku


text: Wóno jo k późiwanju, wjele energije štycy hyšći na stare dny we tom cłowjeku. 6. december jo serbski komponist Hync Roj swěśił 90. narodny źeń w kjarcmje „Zum goldenen Tropfen“ w Klětnem, źož jo gratulacije pśiwzeł wót swójźbnych, pśijaśelow, kolegow-komponistow, wejsanarjow a wjelich dalšnych. Wón jo se zwjaselił dla gratulaciskego pisma rusojskego wjelikopósłańca (Botschafter) Wladimira M. Grinina. Wšykne su jomu wósebnje strowje žycyli. Pśeto z nim ma ten w Cymplu pla Klětnego naroźony jubilar južo někotare lěta cyniś. Wón pak se tej śěžkej chórosći staja, južo žedne lěta z mócneju wólu.


text:
Niy czekejcie, że tam bydzie1 szło znojś2 kupōn3 na telewizor abo złoty pieszczōnek4, choć jak sami cojsik takego tam skludzicie5, to sie bydzie Wasz byzuch6 radowoł. Jo sie zarozki7 na poczōntku prziznōm8, że jak żech rychtowoł9 te tarletki (małe tarty), to bōło10 ciepło, a do tego jeszcze mieli przijś gojście i żeby my sie niy uwarzyli11 we miyszkaniu, to żech sie kupiōł gotowe spodki do tarletkōw. Kebych12 mioł to robić sōm, to bych zrobiōł jedna srogoł13 tarta, bo za kans14 smolynia15 bych mioł z tymi małymi pyrtkami.
Co to za ibaraszōng? To bydōm trzi warstwy rozpusty: piyrszoł to szokolada ze mascarpōne, potym przidzie kōnfitura ze aprikołzōw16, a na wiyrch kokosowy pudding. Niy je to za słodke, wartko sie robi, a potyn sie idzie rozkoszować fajnymi maszkytami17. A jeszcze jak aprikołzy bydōm kwaskowate, to słodke bydzie fajnie przełōmane.
Co potrza?
Spodek:
200 g mōnki18 pszynnyj
125 g masła
3 żōłtka (biołka sie zamrojście- przidajōm19 sie kedy idziyj na beza abo makrōłny)
3 łeżki cukru
ździebko20 soli
Warstwy:
250 g mascarpōne
100 g szokolady deserowyj (gorzkyj)
20 dkg aprikōłzōw
400 ml mlyka kokosowego
pudding waniliowy
Kebyście chcieli sie zrobić ta wersja dlo barzi robotnych, to rozgrzyjcie bratruła21 na 200 stopni. Wszyjske składniki spodka wciepcie22 do jaki miski i wyrōbcie. Niyskorzi niy bydymy tego dołwać do żołdnyj23 lodōwki na połra godzin, yno zaroz wyklejymy tym forma na tarta. Kebyjście chcieli, to mogecie tyż te ciasto sie rozwałkować miyndzy dwōma papiōrōma do pieczynioł, a potyn yno przeciepnōńć je do formy. Przed pieczyniym mogecie je tyż trocha podzióbać widołkōm24. Wrojście25 tyn spodek do pieca na 20-25 minut, żeby sie fajnie na złoto przibrōnołciōł26. Jak już baje upieczōny, to niech sie ochōdzi i mogecie dołwać do niego nasze warstwy.
Jak mołcie kupiōne gotowe tarletki, to poła27 roboty już za Wami i mogecie sie zarozki brać za rychtowanie piyrszyj warstwy.
Ôzpuśćcie28 szokolada we jaki misce nad gorkym ze wrzōntkym, a potyn wymiyszejcie ze syrkym mascarpōne i mogecie kłajś29 na tarta/ tarletki.
Aprikołzy wrojście na chwila do wrzōntku, ôbiercie30 im skōry, wyciepcie31 pestki i zblyndujcie. Potyn przelyjcie ta masa na patelnia i niech sie ôdparuje (jak aprikōłzy bydōm za kwajśne, to mogecie dociepnōńć do tego trocha cukru). Jak już ta kōnfitura bydzie fajnie gynstoł, to rozsmarujcie jōm na warstwie ze szokoladōm.
Terozki ôstoł32 już nōm33 yno34 pudding. Uwarzcie35 we gorku mlyko kokosowe. Do jaki szolki36 wlyjcie 150 ml zimnyj wody, ôzpuśćcie tam pudding i dejcie do warzōncego37 sie mlyka. Miyszejcie, aż to wszyjsko cuzamyn38 zawrze39. Przelyjcie tyn pudding na wiyrch tarty i za chwila mogecie Wasz byzuch wołać na kafyj40. Smacznego 🙂
1będzie
2znaleźć
3ō- samogłoska w wymowie między o i u
4pierścionek
5schowacie
6goście
7zaraz
8przyznam
9przygotowywał
10było
11ugotowali
12gdybym
13dużą
14dużo
15pracy
16moreli
17słodyczami
18mąki
19przydadzą
20trochę
21piekarnik
22wrzućcie
23żadnej
24widelcem
25włóżcie
26przyrumienił
27połowa
28rozpuśćcie
29kłaść
30obierzcie
31wyrzućcie
32został
33nam
34tylko
35zagotujcie
36szklanki, kubka
37gotującego się
38razem
39nie zagotuje się
40kawę


text:
Ziarynka lynu – siymię lniane – to je coś, co mo kupa zocnych właściwości. Lyn je dobry na wszysko a ku tymu je naturalny, łacny i dostympny w roztomajtych geszeftach, choć jo polecōm tyn, bo je sprawdzony i porzōndny.
Obcyrkluj
1. Nawilżo od środka – skóra robi sie gładszo i nie trza ciaprać tela krymów. Sprawdzone i potwierdzone przezy mie!
2. Fajnie działo na włosy, wzmacnio i sprawio że sie piyknie blyszczōm. Paznokcie tyż som mocniejsze! Zaś sama potwierdzōm.
3. Mo moc błonnika beztuż nie chce sie tela jeś. Do tego błonnik poprawio trowiyni.
4. Lyn wyścielo układ pokarmowy od środka wiync jak mosz niecherski żołōndek to migiym jydz lyn!
5. Mo kupa kwasów omega o kiere ciyżko w inkszym jedzyniu chyba że kiery sztyjc pojodo ryby. Kwasy omega som dobre na serce i działajōm prociw rakowi.
Mom dwa zocne przikozania co do lynu
Rychtowani
Po połedniu zalyj 2 łeżyczki lynu przegotowanom letnom wodōm i pofyrlej. Niech se to stoi pora godzin i na wieczór wyduldej przed spaniym. Ważne coby pić lyn cuzamyn z wodōm skuli błonnika, a drugo rzecz, że taki lyn bydzie sie lepszy prziswajoł.
Zmiel se te ziorka
Lepszy nie kupować lynu już zmielonego i odtłuszczonego bo mo malućko wartości odżywczych. Kup całe ziarynka i zmiel se to sama, wtedy bydziesz mieć nojwiyncy dobrego. Jak ni mosz młynka to pij wywar z całych ziarynek, lepsze to niż sklepowy odtłuszczony lyn.
Jak nie chcesz lotać po dochtorach i wydować kupa geltu w aptykach, zacznij omajlant jeś lyn. Wiyncy, przekabać swoja familijŏ coby też zaczła regularnie se popijać lyn z wodōm. Bydziecie zdrowi i radzi!


text:
Karakalpakšćina
Karakalpakšćina (Қapaқaлпaқ Tили, Qaraqalpaq tili) je rěč ze skupiny turkskich rěčow, kotraž je wusko přiwuzna z kazachšćinu.
Wona rěči so wot něhdźe 584.000 ludźi w Kazachstanje a Uzbekistanje rěči,[1] předewšěm w awtonomnej republice Karakalpakistanje na juhu něhdyšeho Aralskeho jězora, hdźež ma tež status hamtskeje rěče.
Karakalpakšćina pisa so hakle wot lěta 1924. Najprjedy wužiwaše so modifikowana wersija arabskeho alfabeta, ale hižo wot 1927 jednotny turkowski alfabet. W běhu rusifikacije zawjedźechu w lěće 1940 za nimale wšě rěče Sowjetskeho zwjazka kyriliski alfabet. Po rozpadźe Sowjetskeho zwjazka přiwzachu Karakalpakojo w lěće 1997 přiměrjeny turkowski alfabet z łaćonskimi pismikami, kotryž so w podobnej formje tež za uzbekšćinu wužiwa.
Nóžki[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Karakalpak// A language of Uzbekistan
Literatura[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Northeastern Karakalpak// Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian, eds. (2016)
- Southeastern Karakalpak// Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian, eds. (2016)


text:
Malešecy (CS/SN). Dźewjeć sobudźěłaćerjow Malešanskeje gmejny, kotřiž su dotal w komunje šulske a pěstowarske rumnosće rjedźili, přeńdźe wot 1. awgusta do priwatneje firmy. Tole je Malešanska gmejnska rada zawčerawšim wobzamknyła. Radźićeljo chcychu to hižo na zašłym posedźenju činić, běchu pak swój rozsud tehdy přestorčili.
Nětko je jasne, zo Budyska rjedźenska firma RmTV sobudźěłaćerjow gmejny Malešecy přewozmje, a to najprjedy raz na dwě lěće. Dale je předwidźane, zo woni na samsnych městnach kaž dotal samsne nadawki zmištruja. Gmejna so nadźija, zo z wurjadowanjom swojich sobudźěłaćerjow lětnje něhdźe 100 000 eurow zalutuje. Dokelž su Malešansku wyšu šulu hakle njedawno do nošerstwa wokrjesa dali, radźićel dr. Jürgen Wengler na tym dwělowaše, hač je prawnisce w porjadku, zo nětko tam dźěłace rjedźerki druhemu dźěłodawarjej přewostaja. Hačrunjež wjesnjanosta Matthias Seidel (CDU) wobkrući, zo ma so wšitko po zakonju, zwostachu mjez někotrymi radźićelemi dwěle. Štyrjo z nich hłosowachu tuž přećiwo namjetej.


text:
Beschreibung
Stawiznar zhladuje na podawki zańdźenosće hinak hač časowy swědk. Timo Meškank je sam negatiwne strony totalitarneje diktatury w NDR dožiwił a so tež w lětach po přewróće nadrobnje z tehdyšej dobu rozestajał. W předležacej knize rysuje wón wobraz wo instrumentalizowanju serbskeje kultury za čas komunistiskeho knjejstwa, wěnujo so při tym wosebje wuwiću literarneho tworjenja.
Čehodla so Serbam w NDR-skim času njeporadźi, swójski puć narodneho dźěła zwoprawdźeć, hačkuli běchu zakońske wuměnjenja tak dobre kaž nihdy do toho? Čehodla dóńdźe w małym ludźe, kiž měł poprawom wšě swoje mocy za zhromadne narodne zaměry wučerpać, k mjezsobnym rozkoram? Čehodla so dźěl serbskich prócowarjow z oficialneje sfery wumjezowa, zjawnje diskreditowa, zdźěla samo zaja? A kak dachu so narodna organizacija Serbow Domowina a serbske institucije do politisko-ideologiskeho dźěła w zmysle SED-knježerstwa zapřahnyć? Wo tym pisa Timo Meškank w swojim rozpominanju.


text:
- Not important at all
- Slightly important
- Moderately important
- Decidedly important
- Non-negotiable
In His Own Words
About Him
sdfsgyrthrhrwewtreh hwryrv wrthrt rtrru r ryr wrtyry rty ujh rthr yw rr rtht rw all i can say is love
About His Ideal Match
fghjjb uj ghgjghj hjkfgjj kgjb ghjgjk ghjgj ttutyuiti ytuityutyu tyutyubb ty tyuuui tyttitty tuytjhfgj67uj ujytruyutyi tyujtj hjgjghjgjtyh ghhjgtrjtyjrty tyjtjyukyurtkukyuyktrtyujertutyut jtyujtyjtyuuytjtyjyjrttyjtybtj kuukikyjjyktyrjtyrjtyu tyutyujtybtyjbtyrvbj tjtjtyjrtyj tyjtyjtyjtyrj tyjtjtyityjtrjr tjtryutyjtyj tjrtyjtjejtyjtj tjrtjrjrttru ttrytyutyu
What His Friends Say
madoni hasn't asked any friends to write a recommendation yet.
More About Him
madoni has not yet answered any of the optional questions that would tell you more about him.


text:
Moi Roztomili
To momy juz Barborka, Francika, Karlika
a Marysiow, brakuje yno Zeflika do
tych slonskich mianów. To jo wom dzisio opowiym jedna historia, co sie
wydarzyla przed laty na Hoimgrubie, a bylo tak:
Karlik byl synkiym od Francika, a od niego prziociel, co mu byl kuzynym,
nazywoł sie Zeflik. Wszyscy trzi robiyli razym na Hoimgrubie w Niewiadomiu,
a było to jeszcze krótko przed tom piyrszom wojnom.
Tyn Karlik byl bardzo szykowny karlus: wesoly, umioł wicować, jak trza bylo i wypić,
komplów mioł moc, a dziołchom ogromnie sie podoboł. Yno farorzyczek mieli snim
stropiyni, bo diosek nierod do koscioła chodziył, jak sie to godo: roz minył, roz sfinył.
I od niego mamuliczka, bo go do rzykanio nagnac ni mogli. Bez toz tez zawsze za niego
rzykali, a swojymu, jak do roboty wychodziyli godala: "Franciczku, a uważej mi tam
nasia i naszego synka, byda na wos z łobiadym czakala", a Karlikowi krzizyk na czole
robiyła, chocioż tyn sie zawsze łoganioł.
Jednego dnia szli jak zawsze do roboty, a jak wychodziyli było jeszcze cima Przesto niyśli
w rynce karbitka i se poświycali: łojciec na przodku, a oba synki pora krokow za nimi.Łosprowiali
se o niedzieli, Że pojdom do skały, kaj na łonce przi lesie szło potańcować i piwa
sie napić. W jednym momycie nie wiadomo skond pojawiyła sie przi nich młodo dziołszka,
cało owiniynto w chusta, yno gymbusia było ji widać, a było łogromnie szykowno. Toż
tyn Karlik przisuwa sie ku nij i pyto, kaj ona tak po ciymku idzie i ze mogom ji poświycić,
żeby na chymbolach nie padła. A ona usmiycho sie yno trocha smutnie i godo, że mo oczy
do ciymnosci przizwyczajone i żeby sie o nia nie starali, yno o siebie, bo nie wiadomo,
co ich jeszcze czeko. I tak nogle, jak sie pojawiyła, tak nogle sie też straciyła.
Synki yno sie zasmioły i idom dalij, nic se przi tym nie myślonc. Dopiyro jak prziszli
do cechowni, to Karlik pojrzol na łobrozek od swiyntej Barborki, co na scianie wisioł i
jak nigdy przeżegnoł sie, tak na wszelki wypadek.
Zjechali na doł i byli już dość dłogo przi robocie, jak nogle skała zaczyna sie łobsuwać,
i wszyski chopki zaczyni z przodka uciekac, a kozdy strachu mioł pełne galoty. Karlik też,
ale jak sie obrociył i nie widzioł swojigo lojca i Zeflika, postanowiył sie wrócić i
obejrzeć, kaj oni som. Leci i wolo, roz "Franciku", roz "Zeflik", ale
nik mu nie lodpowiado. Nogle widzi na lewo od sia malucki, słabe światełko i słyszy
cichy głos, "sam, sam Karliku, pódź!". Bez wahanio idzie w tym kierunku, a
tak mu sie zdowo, że to ta dziołszka go wobi, co jom juz przed robotom widzioł. Yno
pora metrów dali widzi dwóch chopków pod scianom, podchodzi do nich, a to som ci, co
ich szukoł. Łojciec leży na ziymi przisuty, a Zeflik potrzimuje złomany sztympel, co
na ojcowych piersiach leży. We dwojka z Karlikiem dali rady lojca wyciongnonć i dokludzić
do klotki, a kamraty już ich tam na gora, yno trocha pocharatanych, wyciongnyli.
Godali potym, ze to Barbórka, patronka górników, Karlika dowiodła i
życi łojcu uratowała.
Czy to je prowda, czy ni - nie wiym, ale musiało
coś w tym być, bo potym tyn Karlik zrobiył sie ogromnie pobożny.
I jak nie umrzyli, to do dzisiok żyjom i mogom Wom poświadczyć ta colko historyjo.
I dwie dziurki w nosie i skonczyło sie.
Waszo Danka


text:
Přirodne wudźěłki tysacy ludźi k baroknemu hrodej přiwabili
Ramnow (BW/SN). Cyle w znamjenju lena a najwšelakorišich wudźěłkow z tejele rostliny steješe kónc tydźenja Ramnowski barokny hród. Tam přewjedźechu mjeztym hižo 21. raz mjezynarodne lenowe dny. Štož bě so 1995 z małej horstku wikowarjow a něšto stami wopytowarjow započało, je dźensa hotowy magnet z něhdźe 200 wikowarjemi. Po tysacach přijědźechu ludźo do Ramnowa, a kaž awtowe znački přeradźeja nic jeno z Łužicy, ale tež z Berlina, Drježdźan, Riesy, Durinskeje, Saksko-Anhaltskeje a wot druhdźe. Publikum pak je stajnje móhłrjec trochu wuběrany, přetož hdyž dorosćeny najprjedy dźesać eurow zastupa płaći, žno dyrbi so wón chětro za lenowe wudźěłki zajimować.
Štož pak na wopytowarjow čaka, móžeše so sobotu a njedźelu widźeć dać. Hudźbna zabawa na dwěmaj jewišćomaj z bigband a dalšej kapału za rejwansku hudźbu, dudlowar, dźěćaca zaběra, klankodźiwadło a wjele dalšeho skićachu w parku a před hrodom samym dosć wotměny. K tomu bě dosć móžnosćow sej něšto słódneho popřeć, a to nic jenož kołbasku a piwo.


text:
Sprjejcy (RLö/SN). Njewšědne wužadanje zmištrować maja wohnjowi wobornicy tele dny blisko Sprjejc w gmejnje Sprjewiny Doł. Tam je spočatk tydźenja we wulkej wužłobinje z wuhlowym prochom woheń wudyrił. Płomjenja na pustym kraju rozpřestrěchu so po něhdźe 10 000 kwadratnych metrach. Dobrowólne wohnjowe wobory gmejny Sprjewiny Doł kaž tež Wojerowska powołanska wohnjowa wobora ze wšěmi srědkami spytachu, płomjenja podusyć. Na pomoc wołachu tohorunja Grodkowskich wobornikow. Ale wuspěch bě snadny. Nastajnosći kur ze zemje dowysoka stupaše, dokelž so płomjenja pod zemju dale rozpřestrěwachu.
Wutoru so tuž rozsudźichu wužłobinu z wodu napjelnić. Spočatnje přijědźechu sobudźěłaćerjo Budyskeho techniskeho pomocneho skutka (THW) z klumpu typa Hannibal. Srjedu přidružichu so jim kolegojo z Kamjenca, Riesy a Radebeula. Nimo mnohich nurjenskich klumpow měješe THW z Riesy nowu wulkoklumpu sobu. Z njej hodźi so pod idealnymi wuměnjenjemi 25 000 litrow wody na minutu klumpać.


text:
Budyske měšćanske zarjadnistwo wužiwa składnosć, w swojich zjawnych pisomnych informacijach tež serbšćinu zapřijeć. Njewšědne to postupowanje, dokelž je po cyłej Sakskej hladajo na słužbny předpis němčina hamtska rěč.
Budyšin (SN/MiR). W sakskim słužbnym porjedźe (VwV Dienstordnung) z 28. junija 2018 rěka, zo „je w Sakskej němčina hamtska rěč“. Přiwšěm „maja so dóšłe spisy w serbskej rěči runje tak wobjednać kaž tajke w němskej rěči“. Nowinski rěčnik Budyskeho měšćanskeho zarjadnistwa Andre Wucht praji, zo maja pokiw wo nałožowanju serbšćiny při postrownych formulach a při wužiwanju e-mailowych adresow za zajimawy. Wo přełožkach dotal rozmyslowali njejsu. „E-mailowe signatury su w copyrightdesignje města rjadowane, a tak měli je wšitcy sobudźěłaćerjo wužiwać“, Wucht podšmórnje.


text:
Wjac nic hišće nic
Srjedu, dnja 30.09.15 předstaji a rozestaji so Serbski muzej z filmowym tworjenjom łužiskeje wuměłče Maje Nageloweje. Jeje mnohostronske dźěło, kotrež zwobraznuje so w 7 filmach wobsahuje: rysowane metamorfozy, nahrawanja perfomancow, dopomnjenja na wotbagrowane wsy a poetiske wobhladowanje so pozhubjaceje Mužakowskeje hole. Zawodne słowa poda, fachowa žurnalistka a wjednica filmoweho programa „Dok Leipzig“, dr. Grit Lemke […]
Serbske stawizny w 160 wobrazach
(Janina Krygarjowa) Nowy plakat “Serbske stawizny w 160 wobrazach” so 23. septembra 2015 w 19.00 hodź. w Serbski muzeju zjawnosći předstaji. W 160 wobrazach a krótkich tekstach poda so přehlad wo faktach serbskich kulturnych stawiznow w Hornjej a Delnjej Łužicy. Wot prěnjeho pisomneho naspomnjenja Serbow w chronice Fredegara wokoło 630 hač k stotej róčnicy załoženja […]
Praktikantka podpěra šěsć tydźenjow Serbski muzej!
W přichodnych šěsć tydźenjach podpěruje Daniela Šenkec ze Smjerdźaceje Serbski muzej při digitalnym archiwizowanju plakatow na komputeru. Za to wužiwa 23lětna studentka katolskeje teologije, wuměłskich stawiznow a stawiznow čas mjezy 6. a 7. semestrom jeje studijow na bachelor-wotzamknjenje. Při jeje dźěle nawjeduje ju naša muzeologowka knjeni Bierlingowa. „Jedna so wo jedyn tmj. wólbnowinowaty praktikum, tuž […]


text:
K dopomnjeću na Budyskich Židow zetka so zawčerawšim, njedźelu, horstka ludźi na Budyskim židowskim pohrjebnišću. Kóždolětne modlenje kadiša měješe wulce aktualny poćah.
Budyšin (CK/SN). Kaž kóždu prěnju njedźelu septembra wotmě so zawčerawšim na Budyskim židowskim pohrjebnišću kadiš. Přihotowana wot Hansa-Eberharda a Petry Kaulfürstec ma nutrnosć na Budyskich Židow dopominać, kotřiž su tam pochowani, kotřiž su w koncentraciskich lěhwach žiwjenje přisadźili abo su wupućowali a w cuzbje zemrěli. Něhdźe dwaceći ludźi – mjenje hač minjene lěta – je přišło, mjez nimi Budyski wyši měšćanosta Alexander Ahrens (SPD).