text:
»Za naju je domizna tež tam, hdźež bychmoj so pochować dałoj. Hdźe to je, pak njewěmoj.«
Rozmołwa z fararjom dr. Robertom Malinkom a wědomostnicu dr. Lubinu Malinkowej wo wuznamje domizny a serbskeje rěče a žiwjenju jako ewangelska farska swójba
Farar dr. Robert Malink a wědomostnica dr. Lubina Malinkowa Foto: Jürgen Maćij
Po tym zo sće w Spitzkunnersdorfje z fararjom był, sće mjeztym hižo wjace hač dwě lěće w Rakecach. Běše serbska wokolina přičina za změnu?
Robert Malink: Haj, na kóždy pad. Za Lubinu běše to wažne. Wona je přeco prajiła, kak rjenje by było, hdy bychu naju dźěći na Serbski gymnazij chodźić móhli. Jej je to serbske w Spitzkunnersdorfje falowało. A potom běše to tajke wjedźenje, zo smy telefonat dóstali, hdźež smy zhonili, zo pyta Rakečanska wosada serbskeho fararja respektiwnje serbsku farsku swójbu. Tu su ludźo, kotrymž je to serbske cyle wažne.
»Druhdy wobžaruju, zo serbšćinu tak derje njewobknježu, zo móhł w tutej rěči sonić«
Rozmołwa z etnologom dr. Robertom Lorencom wo pochadźe, krajinje dźěćatstwa a dwurěčnosći
Wy sće we Wuježku wotrostł, potom wjele lět w Berlinje bydlił, potom zaso we Wuježku a nětko w Zhorjelcu. Čehodla sće so za tute město rozsudźił?
Rozsud za Zhorjelc měješe hłownje swójbne přičiny. Wotnajimane bydlenje při Čornobohu bu přewuske a běchmy tež pytnyli, zo so to z cyle zanjesenej wjesku tohorunja stajnje njehodźi. Potom bě jasne, zo ma to tola měšćanska kónčina być, hdźež móžeš lóšo kontakt k druhim ludźom nawjazać. A Zhorjelc bě za nas najzajimawši. Mamy pak we Wuježku hišće zahrodu z dowolnosću za twarjenje, njebě to potajkim doskónčne rozžohnowanje.
Jako sće so do Wuježka nawróćił, běše to hišće samsna wjes, kaž sće ju ze swojeho dźěćatstwa znał?
Mějach tam rjane dźěćatstwo. Husto słyšiš, zo chcedźa ludźo preč do města a žiwjensku staciju za sobu wostajić, dokeIž jim druzy na čuwy du. To wšak su zwučene naratiwy. Pola mje to tak njebě. Dźěch studija dla a njejsym zwisk k nakrajnej kónčinje abo do Wuježka přetorhnył. Mějach pozitiwne začuća za wjesku a mam je přeco hišće. Tež swoje magisterske dźěło sym wo Łužicy pisał. Bě přeco jasne, zo mje tema kónčiny dale zaběra.
Rozmołwa ze skupinu »kolektiw klanki« wo hudźbje, twórbje »Družki« a žonach w serbskej towaršnosćiMóžeće so wšitcy skrótka našemu čitarstwu předstajić a přeradźić, što nimo hudźby hišće činiće a zwotkel so znajeće?
Chcemy jenož telko přeradźić, zo smy hižo někotre lěta dołho spřećelene. Poprawom znajemy so z internata Serbskeho gymnazija w Budyšinje.Hdy a kak sće ze swětom hudźby do kontakta přišli a kak je k załoženju »kolektiwa klankow« dóšło?
Mějachmy hižo dołho lóšt zhromadnje něšto na nohi stajić. Dokelž maja někotři z nas hižo pozadk w elektroniskej hudźbje, hłubše znajomosće na tutym polu a wotpowědnu techniku, je so w lěću ideja hiphop skupiny zwoprawdźić móhła.Běše za Was zwoprědka jasne, zo chceće hiphop činić, tež dokelž je móžno so z tajkej hudźbu direktnišo k wšelakim towaršnostnym zjawam wuprajić?
Hiphop běše za nas wosebje zajimawy, dokelž skići žanr wjele ruma za słowo a rěč. Nimo toho móžemy wobsahi wurjekować, kiž nam na wutrobje leža, a so raznje a wótrje wuprajić. Tež estetisce je nas hiphop jara přićahował.Kak pisaće teksty, zhromadnje abo su jednotliwcy za nje zamołwite? A kak je to pola melodije a rytmusa?
Kóžda z nas je na přikład pola »Družki« njewotwisnje wot druhich swójske linki napisała, kiž smy potom kaž kolažu hromadźili a zestajili. Tak mějachmy fundament za flow. Rym smy potom wězo hišće připodobnili a skrućili. Teksty su samo na sebi skerje mozaik našich wšelakorych perspektiwow.
»Tutu swobodu nochcych spušćić«
Rozmołwa z w Eula pola Nossena bydlacej wuměłču Maju Nagelowej wo pochadźe, distancy a hdźe so doma čuje
Wy sće w Złyčinje, Berlinje a Budyšinje wotrostła. Při Wašim wuměłskim skutkowanju so hola pola Złyčina časćišo jewi? Je Was tute městno bóle wobwliwowało hač te druhe?
Hola a tamniši ludźo su mi jara bliscy. Sym so jako dźěćo kóžde lěćo w šulskich prózdninach do Złyčina nawróćiła, dokelž staj dźěd a wowka tam bydliłoj. A přez zwjazanosć z mojej swójbu běchu Łužica, Budyšin a Złyčin wažne, rum mjez tutymaj městnomaj, hdźež běchmy husto z kolesom po puću. To je so zašćěpiło, to bě kontinuita.
Hodźi so rjec Łužica je Waš pochad, ju nosyće we sebi?
Haj, to hodźi so bjezdwěla takle rjec. Na tamnym boku sym tež rady w Berlinje, dokelž sym jako dźěćo w Berlinje žiwa była. Tež tam čuju so doma, toho sym so jako dźěćo tež nasrěbała. Sym rady w Berlinje a tohodla sym tam tež wěsty čas po studiju bydliła.
A nětko sće w Eula pola Nossena žiwa. Trjebaće distancu k Łužicy, tutón wid wotwonka, zo byšće so jako wuměłča łužiskim temam wěnować móhła?
Za mnje je distanca poprawom cyle dobra. W Berlinje sym zwisk k serbsce rěčenju zhubiła, ale nic k serbskemu docyła. Tam běchu knihi, tam bu spěwane, dawachu zapřijeća, rěčne wobroty, nałožki, swójbne rituale, kiž mějachu z tym serbskim činić. Jako so jako młodostna do Budyšina nawróćich, běše to, dokelž bě to serbske stajnje prezentne, kaž nawrót domoj. Mějach pak hinaši wid, wěsty wotstawk. Za wuměłske tworjenje je to cyle derje, přinjese wěstu njewotwisnosć, njeběch dźě nihdźe zawjazana. Njezačuwach žadyn ćišć – njeje snano cyle prawe słowo za to –, tohodla móžach lochce z tym wobchadźeć. To je bohatstwo za mnje, bjez toho zo čuju so někomu winowata. Móžu swobodnje z tym wobchadźeć. To je moja lěpšina, při čimž móže zwjazanosć tež rjana być. To wšak je wotwisne wot toho, što z toho činiš.
Rozmołwa ze samostatnym poradźowarjom za IT-procesy a zamołwitym za wudźěłanje digitalineho koncepta za Załožbu za serbski lud Měrkom ŠenkomWy sće samostatny poradźowar za IT-procesy. Za koho zwjetša dźěłaće a što sej firmy, kotrež Was angažuja, wot Was přeja?
Sym diplomowy hospodarski informatikar. Hižo jako student sym jako poradźowar za firmy a organizacije dźěłał pola studentskeje poradźowarnje za předewzaća PAUL Consultants při TU w Drježdźanach.
Dźěłowe žiwjenje sym potom započinał pola wulkeje poradźowanskeje firm KPMG w Mannheimje a sym so pozdźišo zaso do Drježdźan nawróćił a za ministerstwa a zarjadnistwa kraja Sakskeje wobdźěłał temy IT, digitalizaciju a procesowy management.
Wot lěta 2018 poradźuju jako samostatny poradźowar z fokusom na digitalizaciju a management procesow předewzaća a zjawne zarjady. Přewodźuju mojich klientow při projektach we wobłukach digitalizacije a wolóženju při wužiwanju techniskich srědkow. Za mojich klientow analyzuju za to aktualny staw techniskich dźěłowych srědkow kaž ličakow a programow, ale tež kak so wokomiknje z digitalnymi srědkami dźěła. Po tym zhromadnje ze sobudźěłaćerjemi a klientami přemysluju, kotre změny móhli wšitkim we wšědnym dźěle pomhać. Na to rešeršuju programy, kotrež problemy klientow rozrisaja a pomham při tym, je instalować a sobudźěłaćerjam rozjasnić, kak maja z nowymi programami, procesami a nowej techniku wobchadźeć.
»Domownja móžo byś wěcej nježli jano meštno«
Rozgrono z wuměłcowku a muzikaŕku Marion Kwicojc wó domowni, póchadu a móžnosćach we wuměłstwje se zwurazniś
Wy póchadaśo z Bórkow, sćo pak južo wjele lět w Lipsku žywe. Źo cujośo se doma?
Pópšawem cujom se na wobyma městnoma doma. Doma, to jo teke we Łužycy pla starjejšeju, rowno tak ako how w Lipsku. Njeby pak kśěła bydliś w Chóśebuzu, how w Lipsku se wěcej tšoj. How mam teke tśi muzikowe projekty z tudejšymi muzikarjami, źož irsku, šotisku, amerikańsku pśewažnje koncertantnu folkmuziku grajomy ze žeńskecym trio »Isle of Sounds«, rusku a serbsku rejowańsku muziku z trio »Kupazukow« a srjejźowěkowu rockowu muziku z band »Ohrenpeyn« na jawišćo spórajomy. W toś tom nastupanju w Błotach tak derje njewuglěda, rownož jo teke tam móžno, we wěstem ramiku muziku gótowaś. Tak som cesto we Łužycy, źož grajom teke solistiski na akordeonje a gitarje pśi cołnowanjach abo mjeńšych zarědowanjach. Pśi tom profitěrujom teke wót serbskich spiwow. Ja znajom pśisamem wšykne spiwy, kenž tam raźi spiwaju. Mimo togo som za Rěcny centrum Witaj pšawidłownje we Łužycy, aby na se wótměnjajucych městnach ze źiśimi muzikopedagogiski źěłała a gromaźe muzicěrowała.
Interview z Cathy Petersen, spěchowarku serbskeho namrěwstwa mjez potomnikami Serbow w Iowje
W zamórskich krajach skutkuja tři serbske towarstwa, kotrež je Trudla Malinkowa w zašłych čisłach Rozhlada z interviewami z předsydkomaj Jan Slack a Betty Huf kaž tež z předsydu Lyall Kupke předstajiła. Rjad wotzamknje rozmołwa z Cathy Petersen z Kaliforniskeje, spěchowarku serbskeho namrěwstwa mjez potomnikami Serbow w US-staće Iowa.
Sće potomnica delnjoserbskich zapućowarjow 19. lětstotka do Iowy. Kak sće wo swojich serbskich korjenjach zhoniła – ze swójbneje tradicije abo ze swójskeho slědźenja?
Cathy Petersen, potomnica delnjoserbskich wupućowarjow do Iowy a spěchowarka jich serbskeho namrěwstwa. Zmij na wjertawce pokaza jeje zwjazanosć z Hochozu (Drachhausen), ródnej wsu jeje swójby. Foto: priwatne
Jako započach za stawiznami swojeje swójby slědźić, njewědźach ničo wo tym serbskim. Hdyž běch dwanaće lět stara, bě mje mój dźěd napominał, spominać na jeho swójbu, a wón přistaji: »Nichtó druhi to njebudźe činić.« Zdaše so jemu to jara wažne być. Tohodla započach, jako běch 40 lět stara, za stawiznami swojeje swójby slědźić. Hakle při tym sej to serbske wotkrych. Hdyž běch 1990 prěni raz na wopyće w Hochozy, mje wjacori ludźo korigowachu, hdyž rjeknych, zo sym němska, a prajachu mi, zo sym we woprawdźitosći serbska. Dźiwach so, ale njewěrjach jim. Zaso doma, prašach so swojeje maćerje a wona wotmołwi: »Haj, to je prawje, mój nan běše serbski.«
»Tuta zwjazanosć je přez wšitke lěta wostała«
Rozmołwa z dr. Hyncom Rychtarjom, bywšim wědomostnym sobudźěłaćerjom sorabistiki Lipšćanskeje uniwersity, wo pochadźe, hódnoće serbšćiny a hdźe so doma čuje.
Kak daloko su Was serbske wašnja, kotrež sće za čas dźěćatstwa w Slepom w swójbje nazhonili, w žiwjenju přewodźeli a kotru hódnotu su za Was měli?
To je jara wulku hódnotu měło. Smy wšak z tym wotrostli, jako dźěći smy kóždy dźeń žony w serbskej drasće widźeli a słyšeli, kak wone a wězo tež mužojo mjez sobu serbuja. A serbske tradicije kaž molowanje jutrownych jejkow a serbske swjedźenje ze serbskim spěwom běchu tež w našej swójbje z wašnjom. Wot wowki sym slepjanšćinu nawuknył, jeje powědanje na paski nahrawał a sej słowa, wobroty a gramatiske formy zapisował. Wosebity wliw měješe na mnje to, štož je mi wona ze swojeho žiwjenja powědała, z młodych lět a kajke je žiwjenje tehdy w Slepom było. Wona wšak bě so spočatk 20. lětstotka narodźiła a wysoku starobu 90 lět docpěła. Pola njeje běštej husto tež susodka a wowcyna sotra a stej runje tak rady powědałoj. Sym hodźiny dołho pola nich sedźał z pomazkami, tykancom, palencom a piwom. A sym wjele žiwjenskich mudrosćow wot nich nazhonił, wo ratarskim žiwjenju a wašnjach, serbske zapřijeća za wšě móžne graty, dźěła a zela, a tohorunja mnohe moraliske pokiwy. Tak je ćichi pjatk woprawdźe ćichi pjatk, tež dźensa hišće za mnje w Lipsku. Serbske tradicije a serbske jědźe warić – to sym sej wot nich wotposłuchał a wothladał. Tak je pozdźišo k tomu dóšło, zo sym hromadźe z Iris Brankačkowej a Manfredom Starostu knihu »Naš dom hostliwe blido« napisał. A jěm tež dźensa hišće twaroh z lanym wolijom, prampany kał a kisałe běrny po našim wašnju. Hdyž přijědu domoj, da mi mój bratr přeco něšto dobre po maćernym wašnju nawari.
Interview z Jan Slack, předsydku towarstwa Texas Wendish Heritage Society
W zamórskich krajach skutkuja tři serbske towarstwa: Texas Wendish Heritage Society (Texaske towarstwo serbskeho herbstwa) w USA kaž tež Wendish Heritage Society Australia (Towarstwo serbskeho herbstwa w Awstralskej) a Wend/Sorb Society of South Australia (Serbske towarstwo w Južnej Awstralskej) w Awstralskej. Trudla Malinkowa je so předsydkow Jan Slack a Betty Huf kaž tež předsydu Lyall Kupke za skutkowanjom towarstwow prašała.
W Texasu wobsteji serbske towarstwo Texas Wendish Heritage Society. Hdy je so załožiło, štó bě załožer a kajki bě zaměr?
Logo towarstwa Texas Wendish Heritage Society
W lěće 1971 chcyše pjeć serbskich žonow z kónčiny wokoło Giddingsa zarjadować stejišćo na folklornym festiwalu Texas Folklife Festival w San Antonio, zo bychu móhli ludźom rozprawjeć wo swojim serbskim herbstwje a wo stawiznach Serbina. Festiwal wotměwa so kóžde lěto na teritoriju University of Texas při Institute of Texan Cultures (Institut texaskich kulturow) w San Antonio. Skupiny, kiž chcedźa so na festiwalu wobdźělić, dyrbja formelnje organizowanu etnisku skupinu abo towarstwo reprezentować. Naše pjeć žonow njesmědźachu so 1971 wobdźělić, dokelž tajku skupinu njereprezentowachu. Tak załožichu 1972 Wendish Culture Club (Serbski kulturny klub), zo bychu so samsne lěto na festiwalu wobdźělić móhli – a wuzwolichu sebje samych jako zastojnicy młodeje organizacije: Lillie Moerbe Caldwell, předsydka; Emma Wuensche, městopředsydka; Frieda Wendland, zapisowarka; Laura Zoch, druha zapisowarka; a Gertrude Mitschke, pokładnica.
Pśed krotkim jo Norbert Christoph Eckstein ze Schnaittacha w Bayerskej na woglěźe w Budyšynje był. Katrin Čornakec jo se ze za serbsku rěc se górjecym rozgranjała.Móžośo se našym cytarjam skrotka pśedstajiś?
Dobry źeń! Mě se groni Norbert Christoph Eckstein. Bydlim něźi pěśnasćo lět w małej wjasce blisko Nürnberga a źěłam na wušem krajnem sudnistwje. Lěcrownož som se w Pólskej naroźił, lažy mója domownja wšak w měsće Regensburg, źož som swójo źiśetstwo a młoźinski cas pśežywił.Wobkněžyśo źaseś rěcow a cośo dalšne dwaźasća nawuknuś. Wótkul pśiźotej Waš zajm a Waš talent za rěcy? Kak resp. z kótarymi srědkami rěcy wuknjośo?
Haha! Něnto sćo tšochu spśegnawali, ale źěkuju se Wam za kompliment. W běgu žywjenja som młoge metody wopytał. Gramatiku dejm faktiski zaměrnje wuknuś, ale słowa mógu sebje nejlěpjej markowaś, gaž cytam kniglicki a casopise za źiśi. Z barwojtymi a wjasołymi wobrazkami mógu wjelgin spěšnje a efektiwnje asociacije twóriś. W rěcach som južo pśecej dobry był, som pak matematiski njewobdarjony. Licby a licenje su za mnjo pšawy horor! Matematiki dla njamam abituru. Som se pótakem rozsuźił za wukubłanje ako korespondent za engelšćinu a francojšćinu. Tegdy jo to za mnjo jadnučka alternatiwa była.
Interview z Betty Huf, předsydku towarstwa Wendish Heritage Society Australia
W zamórskich krajach skutkuja tři serbske towarstwa: Texas Wendish Heritage Society (Texaske towarstwo serbskeho herbstwa) w USA kaž tež Wendish Heritage Society Australia (Towarstwo serbskeho herbstwa w Awstralskej) a Wend/Sorb Society of South Australia (Serbske towarstwo w Južnej Awstralskej) w Awstralskej. Trudla Malinkowa je so předsydkow Jan Slack a Betty Huf kaž tež předsydu Lyall Kupke za skutkowanjom towarstwow prašała.W zwjazkowym staće Victoria wobsteji serbske towarstwo Wendish Heritage Society Australia. Hdy je so załožiło, štó bě załožer a kajki bě zaměr?
Naše towarstwo je so 1986 załožiło jako Sorb Committee in Victoria (Serbski komitej we Victoriji). Bě to wotnožka cyłoawstralskeho serbskeho komiteja, kotrehož prezident bě Paul Noack a kiž skutkowaše we wobłuku GDR Friendship Society (Towarstwo přećelstwa z NDR). Wotnožku serbskeho komiteja za stat Victoria nawjedowaštaj farar Kevin Zwar jako předsyda a John Noack jako zapisowar a pokładnik. Zaměr załožićelow bě spěchować wědomje wo serbskich stawiznach, serbskej kulturje a serbskim herbstwje. Što wšo k tomu słuša, je w našich wustawkach z lěta 1995 zapisane, na přikład: spěchowanje publikacijow wo Serbach a stawiznach serbskich swójbow, pytanje a zawěsćenje historiskich fotow a dokumentow, wuwiwanje wuměny ze serbskimi kónčinami w Awstralskej, Texasu a Łužicy, spěchowanje serbskeho kulturneho turizma.
Interview z Lyall Kupke, předsydu towarstwa Wend/Sorb Society of South Australia
W zamórskich krajach skutkuja tři serbske towarstwa: Texas Wendish Heritage Society (Texaske towarstwo serbskeho herbstwa) w USA kaž tež Wendish Heritage Society Australia (Towarstwo serbskeho herbstwa w Awstralskej) a Wend/Sorb Society of South Australia (Serbske towarstwo w Južnej Awstralskej) w Awstralskej. Trudla Malinkowa je so předsydkow Jan Slack a Betty Huf kaž tež předsydu Lyall Kupke za skutkowanjom towarstwow prašała.
W zwjazkowym staće South Australia wobsteji serbske towarstwo Wend/Sorb Society of South Australia. Hdy je so załožiło, štó bě załožer a kajki bě zaměr?
Towarstwo staj załožiłoj Bev Hall a Paul Noack w lěće 1986 w Adelaide. Bev bě wučerka a Paul zastupjer dźěłarnistwa. Wonaj wutworištaj serbski podkomitej w towarstwje GDR Friendship Society (Towarstwo přećelstwa z NDR). Tutón komitej njebě jenož zajimowany na lokalnych serbskich stawiznach, ale tež na serbskej kulturje a na wuwiwanju poćahow ze serbskej domiznu a z Domowinu. Dźensa wobhladujemy jako swój nadawk, podpěrać Awstralčanow nastupajo serbske herbstwo, zo bychu wjace zhonili wo swojej kulturje, swojich korjenjach a swojich stawiznach w Europje a w Awstralskej.
Pó wobšyrnych twaŕskich źěłach we wustajaŕnjach jo se Słowjańske groźišćo Raduš kóńc awgusta 2020 nowo wótwóriło. Archeologowka Katharina Schmeiduch jo wót julija wědomnostna sobuźěłaśeŕka w muzeumje, kótaryž do města Wětošowa słuša. Katrin Čornakec jo se z njeju rozgranjała wó jeje wuwiśu, wó archeologiji a nadawkach na jeje nowem měsće statkowanja.Kak jo se Waša zagórjetosć za archeologiju zbuźiła?
Mójej starjejšej w Barlinju stej měłej stare wěcy a meble. Z nima som teke pśecej rada do muzejow šła, wónej pak njejstej žednogo archeologiju-spleena měłej. Weto smy byli na pśikład w Prignicy, aby sebje woglědali ten kralojski row wót Seddina. Abo dopomnjejom se na bagnowe śěła w Dolnosakskem krajnem muzeju w Hannoverje. Mimo togo som z nima cesćej była na srjejźowěkowych markach a stakim pśistup do toś teje sceny dostała. Mój zajm za starodawne wěcy njejo žednje pópušćił. Togodla som se rozsuźiła za studium archeologije na Lichej uniwersiśe w Barlinju. Pópšawem som kśěła pśecej wence źěłaś, sama pytaś za namakankami a je na swětło pśinjasć, dokumentěrowaś a wó tom pśemyslowaś. A pśez wurywanja za cas mójogo studiuma, źož som źěłała we wuglowych jamach a we wobceŕku nastawajuceje trase za płun OPAL a Łužycu bližej zeznawała, som starcyła na temu zukowe šćerkotawy (Tonrasseln). Wóni su byli pón teke tema mójogo magisterskego a mójogo doktorskego źěła, kótarež něnto pišom.
8. oktobra 2020 wotewri so w Oblastní galerie Liberec wustajeńca z twórbami Maje Nageloweje. Katrin Čornakec je so z njej do toho wo wustajeńcy a wo jeje wuměłskim tworjenju docyła rozmołwjała.Maja Nagelowa (* 1959) Foto: archiw LND/Maćij BulankW oktobrje wotewri so w Oblastní galerie Liberec wustajeńca z Wašimi twórbami. Kak je tomu dóšło?
Christina Boguszowa ze Serbskeho muzeja ja namjetowała, we wobłuku »Serbskeho lěta w Liberecu« tež serbske načasne tworjace wuměłstwo prezentować a mje tamnišemu direktorej oblastni galerie LAZNĚ Janej Randáčekej jako wuměłču namjetowała. Poprawom běše za měrc, apryl zetkanje na městnje planowane, zo bych sej rumnosće wobhladała. Koronoweje krizy dla pak dotal tomu dóšło njeje. Wopyt na městnje pak je wažny za mnje, zo bych ideju za rumnostny koncept konkretizowała.
W januarje přednošowaše Leoš Šatava w Budyskim Serbskim instituće wo noworěčnikach w konteksće mjeńšinowych rěčow a rewitalizaciskich hibanjow. Wo tym bě Šatava tež w Rozhledźe 6/2018 pisał. Tu slěduja někotre dodatne prašenja.W zwisku z nowo- a maćernorěčnikami wobkedźbuje so wěsta dichotomija. Maće přikłady, kak rozeznawaja so ći, kotřiž su rěčnje z dźěćatstwa socializowani, wot tych, kotřiž su rěč na hinaše wašnje nawuknyli?
Hłowna dichotomija, kotraž płaći mjenje abo bóle powšitkownje, je, zo wužiwaja ći tak mjenowani tradicionelni abo stari maćernorěčni rěčnicy husto wobchadne abo dialektalne formy, kotrež su často přez majoritnu rěč wobwliwowane. Nawopak je rěč noworěčnikow, kotřiž su rěč w šuli nawuknyli, z linguistiskeho stejišća bóle čista, ale tež kusk sterilna a nima duch we sebi, kajkiž ma stara rěč. Rěč rozeznawa so tež po słowoskładźe. Tradicionelni rěčnicy wužiwaja husto požčonki abo kalki z majoritneje rěče a nawopak su nowi wužiwarjo husto purisća. Druha wěc je, zo sej tradicionelni husto njewaža, zo rěč wobknježa abo so samo za nju hańbuja; noworěčnicy su husto hordźi a samo trochu militantni rěč nastupajo. A hišće něšto třeće: Teritorialnje móžemy tradicionelnych rěčnikow husto na wěsty region wobmjezować. Noworěčnicy njejsu tak z wěstym regionom abo městnom zwjazani, su wšudźe žiwi.


c: text/html

text:
Dźeń maćeršćiny
Drježdźany. Składnostnje dźensnišeho dnja maćeršćiny hódnoći sakska ministerka za kulturu Barbara Klepsch (CDU) přinošk serbšćiny ke kulturnej mnohotnosći we Łužicy. „Lětstotki wobohaćatej serbska rěč a kultura Łužicu. Wonej skićitej wulku wjelorakosć literatury, wuměłstwa, hudźby a wědomosće. Dwurěčnosć w regionje mamy zachować a hódnoćić“, ministerka rjekny a skedźbni na tomu słužacu kampanju „Sorbisch? Na klar.“
Incidenca dale přiběra
Budyšin/Zhorjelc. 674 dalšich natyknjenjow z koronawirusom poda Budyski wokrjes pjatk, Zhorjelski zwěsći 481, jedne z nich z omikronwariantu. Aktualniše ličby hač do redakciskeho kónca hišće njepředležachu. Incidenca w hornjołužiskimaj wokrjesomaj dale stupa: za Budyski podawa Roberta Kochowy institut dźensa 1 413,0 a za Zhorjelski 1 072,0.
Saněruja stare jamy
Nowi čłonojo přirady
Berlin. Parlamentariska přirada Załožby za serbski lud ma wot wčerawšeho rjad nowych čłonow. Tak powołachu zapósłancy Němskeho zwjazkoweho sejma w Berlinje Simonu Koß za SPD a dr. Christianu Schenderlein za CDU do přirady. Jako jeju zastupjerjow pomjenowachu Silviju Lehmann a Knuta Abrahama. Parlamentariska přirada radu Załožby za serbski lud poradźuje.
Nowosć ze załožby
Budyšin. Wot wčerawšeho ma Załožba za serbski lud w swojim online-wobchodźe pod noty serbskich ludowych a popularnych spěwow za dujerjow. Poskitk wobsahuje partitury 14 pěsnjow we wobdźěłanju za wšelake dujerske instrumenty a bijadła. Zajimcy móža sej pak kompletny pakćik za 12,95 eurow pak kóždu pěseń jednotliwje za 2,95 eurow kupić.
Incidenca lochce zwyšena
Budyšin/Zhorjelc. Incidencne hódnoty za Budyski a Zhorjelski wokrjes dale, ale jeno snadnje, stupaja. Roberta Kochowy institut poda za dźensa hódnotu 1 261,4 za Budyski a 1 074,4 za Zhorjelski wokrjes. Jeničce wčera zwěsćichu w Budyskim wokrjesu 987 dalšich infekcijow z koronawirusom, w Zhorjelskim 612.
Widejo bórze přistupne
Budyšin. Serbska popowa opera „Carpe noctem – Njeskónčna nóc“ předleži jako widejo. Kaž skupina Trio a kumple informuje, stej zwukowa a widejowa produkcija zakónčenej. Njedźelu wot 20 hodź. skupina widejo kaž tež jednotliwe hudźbne wideja na swojim YouTube-kanalu wozjewi. Planowane je pěsnje wot nalěća tež na dalšich portalach poskićić.
Incidenca zaso stupa
Budyšin/Zhorjelc. Roberta Kochowy institut je za Budyski a Zhorjelski wokrjes dźensa zaso stupace incidencne hódnoty zwěsćił. Za Budyski wučinja incidenca 1 238,2, za Zhorjelski 1 062,8. Dohromady 1 351 nowoinfekcijow z koronawirusom zličichu wčera w Budyskim wokrjesu, Zhorjelc podawa za wčera 914 natyknjenjow, wosom z nich z omikronwariantu.
K wikam z nowej knihu
Ralf Bursy njeboh
Berlin. W starobje 66 lět je póndźelu hudźbnik a producent Ralf „Bummi“ Bursy po ćežkej chorosći zemrěł. Berlinjan bě w 1980tych lětach z hitami kaž „Feuer im Eis“ wuspěšny. Wuměłc bě Serbam jara přichileny a je njeličomne pěsnje za Serbski rozhłós produkował a spěwał. Z Měrćinom Weclichom je wón wusko hromadźe dźěłał. Hudźił je „Bummi“ Bursy tež na wjesnym swjedźenju w Sernjanach a Brětni.
Wuwiće rozdźělne
Budyšin/Zhorjelc. Incidencna hódnota koronawirusa so po Roberta Kochowym instituće we wokrjesomaj Budyšin a Zhorjelc rozdźělnje wuwiwa. Mjeztym zo je w Budyskim na 1 039,6 spadnyła, je wona w Zhorjelskim na 983,8 lochce postupiła. Budyski wokrjes wozjewi wčera 657 nowych infekcijow a dwaj smjertnej padaj, Zhorjelski 585 natyknjenjow, pjeć z nich z omikronwariantu.
Z wobrazom počesća Sokołow
Incidenca lochce spaduje
Budyšin/Zhorjelc. Wot pjatka hač do wčerawšeje póndźele su we wokrjesomaj Budyšin (960) a Zhorjelc (813) cyłkownje 1 773 dalšich natyknjenjow z koronu zličili, w Zhorjelskim 14 omikronwarianty. Přiwšěm je incidenca we woběmaj wokrjesomaj lochce spadnyła. Tak podawa Roberta Kochowy institut dźensa za Budyšin hódnotu 1235,2 (-154,4) a za Zhorjelc 951,5 (-216,3).
Digitalna biblioteka
Budyšin. Portal delnjoserbskeje rěče Serbskeho instituta (SI) je wo poskitk bohatši. Wot kónca januara móža zajimcy pod prěnju wersiju digitalneje delnjoserbskeje biblioteki wužiwać. Wona wopřijima mjez druhim swobodnje přistupne digitalizowane wudaća staršich ćišćanych delnjoserbskich tekstow. Wo wužiwanju a dalšich wobsahach nowostki informuje SI zajutřišim, štwórtk, na online-prezentaciji.
Studowacych prjedy zapřijeć
Dźeń a wjace natyknjenjow
Budyšin/Zhorjelc. Incidency we wokrjesomaj Budyšin (1389,6) a Zhorjelc (1167,8) bližitej so po Roberta Kochowym instituće němskemu přerězkej. Krajnoradnej zarjadaj informowaštej pjatk – aktualniše ličby hač do redakciskeho kónca njepředležachu – wo 663 nowoinfekcijach a smjertnymaj padomaj w Budyšinje a wo 521 natyknjenjach a jednym smjertnym padźe w Zhorjelcu.
„Lětni hit“ w nowym šaće
Budyšin/Choćebuz. Łužiske popowe duwo Doro Farkašec a Jordan Henson je remix swojeho hita „This style“, zhotowjeneho wot wuměłca KVEN, na YouTube wozjewiło. Dotal bu widejo něhdźe 1 500 króć wotwołane. Z originalnym spěwom bě so duwo za němske předkoło lětušeho wubědźowanja European Song Contest požadało, jury pak namjet naposledk njewobkedźbowaše.
Matura w dwěmaj wersijomaj
Jan Clausen předsyda wuběrka
Budyšin. Z Janom Clausenom nawjeduje wuběrk Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny za prawniske a politiske naležnosće dalši młody čłowjek. Wuběrkownicy su jemu wčera na konstituowacym posedźenju gremija zamołwity nadawk dowěrili. 20lětny w Lipsku prawnistwo studuje a přisłuša zwjazkowemu předsydstwu z mandatom župy „Michał Hórnik“ Kamjenc.
Znowa wyša incidenca
Budyšin. Stupacu incidencu je Roberta Kochowy institut dźensa za Budyski wokrjes z hódnotu 1 156,3 a za Zhorjelski z 1 048,9 wozjewił. Porno tomu su natyknjenja z koronawirusom zaso spadowali. Wo 801 infekciji a jednym smjertnym padźe je wokrjes Budyšin wčera informował, wo 719 natyknjenjach a třoch zemrětych pacientach wokrjes Zhorjelc.
Druhe koło „hackathona“
Lipšćanske knižne wiki njebudu
Lipsk. Třeći króć po 2020 a 2021 su w času wot 17. do 20. měrca planowane Lipšćanske knižne wiki přičin pandemije dla wotprajili. „Mnohe wotprajenja wustajerjow minjene dny su k tomu wjedli, zo njemóžemy hižo wočakowanu kwalitu a wobsahowu šěrokosć wikow za publikum zaručić“, rěka ze stron zarjadowarjow. Přichodne Lipšćanske knižne wiki maja so 23. do 26. měrca 2023 wotměć.
Rozrost natyknjenjow
Budyšin. Krótko do zymskich prózdnin natyknjenja z koronawirusom spochi přiběraja. Budyski wokrjes přizjewi wčera 1 485 nowych padow a dalšeju zemrěteju pacientow. Incidenca rozrosće tu po Roberta Kochowym instituće dźensa na 1 069,4, w Zhorjelskim wokrjesu na 955,5. Tam rozprawjachu wčera wo 891 infekcijach w běhu 24 hodźin.
Delnjoserbšćinu bóle nałožować
Žane jutrowne wiki w Budyšinje
Budyšin. Tež lětsa wupadnu jutrowne wiki w Budyskim Serbskim domje. To je předsydstwo Spěchowanskeho kruha za serbsku ludowu kulturu wobzamknyło. Za to pak poskićeja 12./13. měrca w Budyskej Serbskej kulturnej informaciji dźěłarničku za debjenje jejkow. Za 69. wubědźowanje wo najrjeńše serbske jutrowne jejko móža dorosćeni swoje kolekcije hač do 4. měrca pola Domowiny w Budyšinje wotedać.
Incidenca zaso nad tysac
Budyšin. Z hódnotu 1 005 je incidenca w Budyskim wokrjesu po Roberta Kochowym instituće dźensa nahladnje stupała. Za wokrjes Zhorjelc mjenowaše RKI 807. Wokrjes Budyšin informowaše wčera wo 320 natyknjenjach z koronawirusom a znowa dwěmaj smjertnymaj padomaj. Wokrjes Zhorjelc je 416 infekcijow a jednoho zemrěteho pacienta wozjewił.
Pjenjezy za hońtwu
Nowe dźěło zahajili
Choćebuz. W zwisku ze strukturnej změnu je dźensa jědnaće sobudźěłaćerjow koncerna Łužiska energija a milinarnje (LEAG) nowe dźěło pola Němskeje železnicy w Choćebuzu zahajiło. Přichodnje maja woni spěšniki ICE hladać, na čož so tuchwilu wukubłuja. LEAG a Němska železnica chcetej nastupajo personalne planowanje wušo hromadźe dźěłać.
Incidenca dźensa woteběrała
Budyšin. Incidenca je po Roberta Kochowym instituće dźensa w Budyskim wokrjesu na hódnotu 724,1 a w Zhorjelskim na 771,5 woteběrała. Wokrjesaj stej wčera wo sumje natyknjenjow z koronawirusom wot minjeneho pjatka informowałoj. W Zhorjelskim wokrjesu bě to 751 infekcijow, w Budyskim 663. Tam mějachu dalšej smjertnej padaj. W chorowni hladaja 94 na koronu schorjenych.
Mało apotekow so přizjewiło

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
W bydlenju pjenjezy kradnyła
Běła Woda. Z woporom padušnicy sta so minjeny pjatk rentnarka w Běłej Wodźe, jako wona bluzu kupi. Pola njeje doma bě njeznata žona zaklinkała a jej drastu na předań poskićiła. 86lětna do toho zwoli a dźěše z cuzej do bydlenja. Z witriny wza wona 35 eurow. We wokomiku njekedźbnosće pak sej tamna žona dalše 40 eurow hrabny a so zminy.
Wulku škodu zawostajili
Malešecy. Nimale 20 000 eurow škody načinichu njeznaći w nocy na minjeny pjatk w Malešecach, jako so do lakěrowanskeje firmy zadobychu. Z njeje su skowanskej nastrojej kaž tež wjacore wobruče nakładneho awta w hódnoće 10 000 eurow sobu wzali. Wěcna škoda wučinja wjace hač 8 000 eurow.
W lěsu awtomat namakał
Nowa Wjes. W lěsku blisko Noweje Wsy njeje muž jenož hriby našoł. Předwčerawšim wuhlada wón tam skóncowany a rozebrany cigaretowy awtomat. Tón steješe dotal při Rakečanskej Hłownej dróze, hdźež bě so w nocy do toho zhubił. Z awtomata pokradnychu njeznaći cigarety za 500 eurow. Wěcna škoda wučinja 2 000 eurow.
Swójbna rozkora eskalěrowała
Běła Woda. Swójbneje rozkory dla dyrbjachu předwčerawšim wječor policiju w Běłej Wodźe wołać. Jako zastojnicy přijědźechu, 48lětny muž w bydlenju runje do dweju swójbneju biješe. Policisća chcychu jeho z bydlenja nuzować, na čož so bičk tež do nich da a jich křiwdźeše. Tak jim ničo druhe njezby, hač muža sputać a na policajski rewěr dowjezć. Tam so wukopa, zo bě wón dospołnje wopity. Pola njeho naměrichu 2,9 promilow alkohola w kreji. Nimo toho měješe muž zakazany nóž při sebi.
Zakazane znamjenja mórali
Budyšin. Marje-Marćinu cyrkej na Budyskim Bebelowym naměsće běchu sej njeznaći minjene dny za zakazane móranja wupytali. Kaž Zhorjelska policajska direkcija rozprawja, su tam skućićeljo z čornej barbu přećiwo wustawje měrjace so symbole we wulkosći něhdźe pjeć do dźesać centimetrow namórali. Swědcy to minjenu sobotu dopołdnja wuhladachu a informowachu policiju. Kaž wona při prěnich přepytowanjach zwěsći, bě so njeskutk najskerje w času wot minjeneho štwórtka hač do soboty stał. Wěcnu škodu trochuja na něhdźe sto eurow. Statny škit pad přepytuje.
Pjanemu so wuwinyć dyrbjeli
Biskopicy. Bjezmała by předwčerawšim připołdnju w Biskopicach k wobchadnemu njezbožu mjez policajskim jězdźidłom a napřećo přijěducym awtom Kia dóšło. 57lětny šofer wodźeše je dospołnje wopity po Drježdźanskej dróze a měrješe so runjewon na policajske awto w napřećiwnym wobchadźe. Zastojnicy so wuwinychu, zawróćichu so a spytachu podhladneho ze sirenu a módrej swěcu zadźeržeć. Po pospyće ćeknjenja Kia skónčnje na Nowoměšćanskej dróze zasta. Při wotpowědnym tesće so wukopa, zo měješe jeho wodźer 2,78 promilow alkohola w kreji.
Nětko dyrbi nóžkować
Budyšin. Wodźer BMWja z Wojerowskim čisłom je předwčerawšim ze 194 km/h přez kontrolu spěšnosće na awtodróze A 4 při wotbóčce Budyšin-wuchod smalił. Dowolenych pak je na wonym městnje jeničce 120 km/h. Muž dyrbi nětko z tym ličić, zo změje pokutu płaćić, zo dóstanje dypki w Flensburgu, zo budźe so swojeho awta chwilu wzdać a město toho wěsty čas nóžkować dyrbjeć.
Awće do so zrazyłoj
Salow. Třo zranjeni běchu wuslědk wobchadneho njezboža sobotu wječor w Salowje. 31lětna wodźerka Škody jědźeše tam do směra na Kulow. Na kromje wsy pak so zaso zawróći. Za njej jěduca 37lětna wodźerka Hyundaja njemóžeše hižo borzdźić a zrazy ze swojim awtom do Škody. Wobě šoferce kaž tež 29lětna sobujěduca Škody so zranichu. Wěcnu škodu trochuja na něhdźe 10 000 eurow.
Přikładni šoferojo w Budyšinje
Budyšin/Zdźěr. Policija njeje we wobłuku hodźinskeje kontrole předwčerawšim na Drježdźanskej w Budyšinje ani jeničke překročenje dowoleneje spěšnosće 50 km/h zwěsćiła. Hinak bě to w Zdźěri, hdźež samsny dźeń pjeć hodźinow dołho spěšnosć na Mužakowskej přepruwowachu. 86 jězdźidłow njedodźeržachu dowolene tempo, „rekord“ 91 km/h docpě VW z Budyskim Kfz-znamješkom.
Šofer drogi při sebi měł
Hamor. Na pokiw wobydlerjow su zastojnicy z Běłeje Wody a Ludwigsdorfa zawčerawšim blisko Rychwałdskeje jamy podhladne awto kontrolowali. Šofera, kotrehož móžneho přesmykowanja ludźi přez hranicu dla zwjazkowej policiji přepodachu, měješe pjenjezy wjacorych změnow kaž tež drogi při sebi.
Zwučowanja za hortske dźěći
Wojerecy. Njeje scyła lochko po wěstym puću dróhu překročić. To zwěsćichu tele dny hortske dźěći z Wojerec. Póndźelu popołdnju su wone pod dohladom policajskeju zastojnikow zwučowali, zo bychu na kóncu přijeli pas za pěškow. Kedźbliwje a z wulkej zahoritosću su so dźěći w starobje šěsć do sydom lět na praktiskim treningu w ramiku wobchadneho kubłanja wobdźělili. Wobydlerskej policistaj běštaj jim w zašłych tydźenjach teoretiske zadźerženje jako pěšk wujasniłoj. Nětko su dźěći cyle praktisce zwučowali, swoju wědu w zjawnym wobchadźe dopokazali a z wulkim wjeselom jednotliwe nadawki pod kedźbliwym wóčkom policistow zmištrowali. K zakónčenju prewenciskeho zarjadowanja a po wuspěšnym dokonjenju wšitkich zwučowanjow staj jim zastojnikaj přepodałoj požadany pas za pěškow a zešiwk Poldi.


text:
Zrobicie to raz-dwa, a jak Waszyj familiji podołcie take sztamfkartołfle choby1 do ajnfachowych2 karminadli abo kotleta, to sie i tak poczujōm jak we luksusowyj restauracyji. Na talyrzu bydziecie mieć już delikatny smak ôrzechōw, a podkryślić go mogecie jeszcze jakim dodatkowym szałołtym3 ze rukolōm.
Co potrza?
1 kg kartołfli4
ćwierć szklōnki mlyka
4 łeżki mielōnych ôrzechōw włoskich
2 łeżki masła
sōl i pieprz
Uwarzcie kartołfle i ôdcedźcie. Dejcie5 dō nich ôrzechy, mlyko, trocha soli, pieprzu i zblyndujcie ryncznym blynderym- chyba, że sie chcecie trocha dużi6 pobawić sztamferym7. I fertich8. Smacznego 🙂
1choćby
2zwykłych
3sałatką
4ziemniaków
5dajcie
6dłużej
7tłuczkiem
8gotowe


text:
Lěto so nachila, tuž je tež w Ludowym nakładnistwje Domowina načasu bilancu sćahnyć. Z jednaćelku LND Marku Maćijowej je so Cordula Ratajczakowa rozmołwjała.
Kak spokojom sće z bilancu LND 2019?
M. Maćijowa: Smy so wšitcy mócnje napinali, zo bychmy swoje zaměry docpěli. Lětsa je na 30 knihow wušło, słuchokniha, e-booki, wjacore dalše nakłady, kalender a zbožopřejne karty. Naše nowiny a časopisy prawidłownje wuchadźeja, a hromadźe z Rěčnym centrumom WITAJ smy serbšćinu wuknjacych z pedagogiskej literaturu zastarali. Poradźiło so nam je dochody porno lětu 2018 zwyšić a to je dobre znamjo, zo su naše wudźěłki přiwzate. Kniha z „Lipicy do hole“, wušła kónc awgusta, ma mjeztym druhi nakład. A sym wjesoła, zo smy ze šulerjemi a wučerjemi Ralbičanskeje wyšeje šule knihu „Schadźowanka zwěrjatow“ wuwili a dźěćom tak nakładniske dźěło zbližili.
Kotry wuspěch Was wosebje zwjesela?


text:
Geologia
Reprezentanci: Leopold Adamiakowski, Ali Bin Ibrahim Al-Naimi, Stefan Witold Alexandrowicz, Tadeusz Jan Bachleda-Curuś, Krzysztof Leon Bahranowski, Sławomir Bednarczyk, Wiesław Józef Bilan, Krzysztof Ludwik Birkenmajer, Władysław Bobrowski, Tadeusz Antoni Bocheński, Wiesław Bogacz, Karol Nereusz Bohdanowicz, Jan Wiktor Bromowicz, Bogdan Cianciara, Stefan Jan Czarnocki, Iwona Joanna Czepiec, Marek Doktor, Adam Drath, Wojciech Kazimierz Górecki, Teresa Grabowska, Stanisław Janiczek, Jan Jarosz, Zbigniew Kasina, Ewa Kmiecik, Bronisława Kokoszyńska, Aleksandra Kostecka, Maciej Jerzy Kotarba, Roman Władysław Krajewski, Henryk Kucha, Iwona Maria Kuczyńska, Czesław Kuźniar, Barbara Krystyna Kwiecińska, Marek Lemberger, Stanisław Adam Majewski, Grzegorz Malina, Jerzy Małecki, Piotr Małoszewski, Andrzej Manecki, Andrzej Marchewka, Zygmunt Mitera, Jacek Marek Mucha, Zbigniew Wojciech Onderka, Eugeniusz Panow, Włodzimierz Jan Parachoniak, Nguyen Khoi Pham, Adam Piestrzyński, Kaja Maria Pietsch, Adam Postawa, Jacek Maria Rajchel, Wojciech Rogala, Witold Salamon, Grażyna Czesława Semyrka, Roman Semyrka, Aleksander Wasiliewicz Sidorenko, Jakub Kazimierz Siemek, Kamila Skoczylas-Ciszewska, Stanisław Staszic, Stanisław Zbigniew Stopa, Jadwiga Kazimiera Szczepańska-Plewa, Andrzej Szczepański, Stefan Śliwiński, Ryszard Piotr Ślusarczyk, Adam Tokarski, Jan Wdowiarz, Andrzej Zuber, Witold Aleksander Zuchiewicz, Witold Stanisław Żabiński


text:
Lětsa su w biosferowym rezerwaće Hornjołužiska hola a haty prěni raz wjace hač 100 000 amfibijow – žabow, kunkawow a mološow – při škitnych płoćikach přesadźili a tak před smjerću w nadróžnym wobchadźe wuchowali.
Stróža pola Hućiny (SN/at). Ze 119 580 zwěrjatami su přirodoškitni pomocnicy lětsa telko amfibijam smjerć na łužiskich dróhach zalutowali kaž hišće ženje. Rezerwatne zarjadnistwo zdźěla, zo su při škitnych płoćikach wšitke dwanaće w regionje žiwych družin amfibijow zwěsćili. Lětsa bě kobołkowa kunkawa z nimale 71 500 eksemplarami najbóle zastupjena, slědowaše bahnowa žaba z 23 500 zwěrjatami. Wosebje kedźbyhódne je 3 530 čerwjenych kunkawow kaž tež 439 hrjebjenjatych mološow. Wobě družinje stej přewšo rědkej.


text:
Na dworje Serbskeho ludoweho ansambla do lětneje přestawki hišće pilnje dźěłaja. Rjemjeslnicy su při plestrowanju. Bórze budu dźěła zdokonjane, a dwór serbskeje wuměłstwoweje institucije změje z mjeztym hižo natwarjenym wulkim nowym škleńčanym domom z baletnej a chórowej žurlu rjany powabny napohlad. Dnja 9. oktobra budźe tutón dom za ludnosć zjawnje wotewrjeny. Potom změje kóždy zajimc składnosć, sej přetwar a nowotwar wobhladać a jón wobdźiwać. Scyła w domje SLA, hdyž do njeho zastupiš, za renowěrowanjom wonja. Sćěny błyšća so přez jasnu běłu barbu. Maš zaćišć, jako by do domu zaćahnył čerstwy duch a kruta wola za pospyty, profil wuměłstwoweho ansambla wočerstwić, ponowić, z nowymi idejemi serbsku kulturu we Łužicy a zwonka njeje zjawnosći prezentować.
List Jurjej Kochej po prěnim čitanju jeho knihi „Golo a Logo na slědach lumpakow“
Waženy bratře, Twoja krimipowědka je mje zahoriła. Sym ju w nonstopje do kónca přečitał. Sym přeswědčeny, zo so runje takle wšěm čitarkam a čitarjam póńdźe, wosebje tež rowjenkam wowki Abezinki, hdyž sej tute 46 ćišćanych stron do ruki bjeru.
W tutym krimipadźe chce so wowka Abezinka na stare dny wudać, a to na Jurja Worješka, wo ničo młódšim hač wona. Štož hišće žadyn krimi njeje. Hale, tón so započnje na str. 18 srjedźa, jako čitarka/čitar zhoni, zo je Abezinka swoju wnučku Machbubu, bydlacu w Etiopiskej, na kwas přeprosyła. Wnučka so stanje z objektom kidnapperow. Z Pražskeho lětanišća ju profizawlečerjej pokradnjetaj a do přihotowaneje chowanki blisko Choćebuza zawleknjetaj. Wot tam dóńdźe ultimatum čakacym: Pak wowcyne złoto ..., hdyž nic, potom je po wnučce! Serbskimaj kriminalistomaj Golu a Logu so poradźi, wězo nic tak jednorje kaž ja to tu zjimam, Machbubu z pazorow złóstnikow wuswobodźić.
Wulce zajimawe bě w 19. lětstotku, so z temami a předmjetami zaběrać, kiž pochadźeja z orienta. Tež w architekturje tutoho časa so to špiheluje. Jedyn tajki časowy swědk je Drježdźanska „Yenidze“ z lěta 1907/1909, něhdyši tobakowy kontor, natwarjeny w orientaliskim stilu. Tež w Drježdźanskim ludowědnym muzeju nańdźemy drohoćinku, kotraž pochadźa ze Syriskeje, ze stareho dźěla města Damaskusa. Je to ensemble wudebjeneje drjewjaneje stwy, kiž słužeše jako wukładźenje rumnosće wosobneje swójby, hdźež hosći witachu a wobhospodarichu. Na zakładźe napisa je móžno nastaće stwy do lěta 1810 po Chr. datěrować, štož je po islamskim kalendrje lěto 1225.
Puć Damaskusoweje stwy do Drježdźan
W tutej kolumnje powěda sydom redakciji SN znatych mjezynarodnych awtorow, wotměnjacy so pod pseudonymom „prof. Wink“, jónu wob měsac wo swojich nazhonjenjach a dožiwjenjach we wobłuku zetkanja kulturow, identitow, rěčow a narodnych mjeńšin.
Zawěsće sće hižo raz aziatisce jědli. Što pak poprawom „aziatiska jědź“ je? Teritorij, kotryž so Azija mjenuje, je hoberski. A mjez denerkebabom a sushijom je wulki rozdźěl. Prof. Wink, kiž bě wjele w Aziji po puću, wě, zo njedawa w Aziji žadyn „Aziski přikusk“ abo „Aziski restawrant“. Zhromadne wopřijeće „aziska jědź“ je zwonka Azije nastało, najskerje w Europje. W Aziji njeby nichtó zwažliwu mysličku rodźił, tute wšelakore kulinariske tradicije pod samsnym mjenom zjimać. W Aziji zawěsće tež nichtó na ideju njepřińdźe, „Peking – Thai – sushi – restawrant“ wotewrjić, kaž je to prof. Wink w městačku blisko Berlina nadešoł – runje tak kaž w Europje žadyn „Paris – italski – pražena kołbasa– restawrant“ njeje.
Leon Šołta ze Sulšec pola Kulowa je zahority kopar. Ze swojimi młodymi 17 lětami je mjeztym tójšto dožiwił a samo hižo z dorostowymi mustwami ze zwjazkoweje ligi mocy měrił. Són, z koparskim profijom so stać, žada sej pak wězo tež krutu disciplinu. Na sportowych gymnazijach w Drježdźanach, Magdeburgu a Choćebuzu je młody Serb nimo toho nawuknył, kak hodźi so šula a sport časowje zmištrować. Tučasnje hraje Leon Šołta za VFB 1921 Kśišow.
Hižo jako dźěćo za bulom honił
Jako w lěće 1222 filialna cyrkej w Hućinje (Guttau) Budyskemu tachantstwu podsteješe, je drje sydlišćo hižo sto lět, chibazo dlěje wobstało. Hišće dźensa wužiwane serbske mjeno je pokazka na to, zo móhło so snano wo schowane sydlišćo w hustej łučinje jednać. Byrnjež Mišnjanski biskop Bruno II. w lěće 1222 wopismo wustajił a Hućinu takrjec do stawizniskich knihow zapisał, njeje ze zažneho časa wsy poprawom wjele znate. W lěće 1331 Budyski dekan Friedrich zu Budissin postaji, zo wěsty Johann von Rakil k swojej dušinej zbóžnosći jedyn łan (Hufe) role w Stróži (Wartha) Hućinjanskej cyrkwi wotpowědnemu fararjej na wěčne dari. Kejžor Korla IV. 1350 tute darjenje wobkrući.
Hakle 1416 da so na zakładźe dołžneho wopisma ryćerske sydło w rukomaj knježka Christopha von Baudissina dopokazać. Něšto lět pozdźišo, 1421, knježeše Caspar von Luttitz nad Hućinu, kotryž poddanej z Bukojny (Buchwalde) předań danje Hodźijskej cyrkwi přizwoli.
Njejapcy a na njewočakowane wašnje nańdu sej tu a tam městno, hdźež čuju so zbožowna. Tak je so mi před něšto dnjemi zešło w kniharni. Našła běch přewodnik wo Hornjej Łužicy, kajkiž jón dotal w rukomaj njemějach.
„Městna zboža“ pod tymle hesłom je poskitk němskeho nakładnistwa Drosten z Düsseldorfa mjeztym na 178 knihow rozrostł. „Dojědź sej tam a stań so zbožowny/a“ – jednory to slogan, ale wabjacy – jeli storčiš mjez wulkim wuběrkom přewodnikow na tón z titlom „Městna zboža w Hornjej Łužicy“. Awtorka knihi Antje Kluth, tak zhonimy, je swobodna lektorka a docentka z wutrobu za tule kónčinu. Jeje městno zboža je Budyski Móst měra, z kotrehož ju wid na město a Sprjewju přeco zaso wobkuzłuje. Tekst na wonkownej wobalce powěda wo Hornjej Łužicy, hdźež nahłe skłoniny, běłe přibrjohi, serbske tradicije a historiske chěže ze stołom so wo wokomiki zboža postaraja. Spiš we wjerškach štomow, wudebiš poprjancy a dožiwiš zwěrjata w swobodźe přirody. Hač Mužakowski zahórk, Rakotzowy móst abo Žitawske horiny – krajina dokoławokoło Budyšina a Zhorjelca je jednorje bajkojće rjana.
Zhladuju wróćo na załoženje Johanneuma we Wojerecach před 30 lětami, spominam na woprawdźe rjany čas.
Běše krótko do zahajenja šulskeho lěta 1992/1993, jako mje tehdyši Wojerowski superintendent Friedhart Vogel narěča, hač nochcyła na gymnaziju w priwatnym nošerstwje we Wojerecach serbšćinu podawać. Gymnazij w nošerstwje ewangelskeje cyrkwje měješe za mnje a mnohich, kotřiž běchu w NDR wotrostli, jara njewšědny wuznam. Njeběch sej scyła wěsta, što móhło mje wočakować. Mějach swój čas hišće dźěłowe zrěčenje w statnym šulstwje a tak tež dźěłowe městno.
Wot 3. do 17. julija wotmě so w Kühlhausu – centrumje za sociokulturelne projekty w Zhorjelcu – 2. lěćna filmowa akademija (SFA). Organizatoriski team dźěła čestnohamtsce, pjenježnu podpěru pak dóstawaja mjez druhim wot kulturneje załožby Swobodneho stata Sakska abo fondsa Simul plus.
We wobłuku dwutydźenskeho zetkanja, na kotrymž wobdźěli so něhdźe 45 filmytwórcow, bě zaměr nimo mjezsobneje wuměny myslow, zhromadnje kreatiwne ideje wuwiwać a je zdobom bjezposrědnje filmowje zwoprawdźić. „Sposrědkowar być mjez ludźimi regiona a swětom filma“, to bě zaměr SFA. Při tym so město Zhorjelc wězo wosebje derje za centrum tajkeho kursa poskićuje. Wšako zhladuje wone wróćo na dołhe filmowe stawizny.
Prěni prózdninski tydźeń pola nas we Worklečanskim horće steješe pod hesłom
lěs. Spočatk tydźenja pućowachmy po lěsu a wukonjachmy tam wjele nadaw-kow. Na přikład hrajachmy lěsny bingo. Při tym wjele wšelakich wěcow
w lěsu pytachmy a je potom na našej cedlce wothóčkowachmy. Jako to docpěchmy
bě naš nadawk sej wšelake přirodne materialije spomjatkować a wuhódać, kotre
bě naš kubłar preč wzał. Tež raz dwě mjeńšinje cyle ćicho w lěsu być bě jara zaji-
mawe nazhonjenje. Nazběrachmy 18 wšelakich zwukow, kiž smy w ćišinje słyšeli.
Nadawk bosy běhać, zmištrowachu někotři samo přez cyłe 1,5 km do horta. Druhi
dźeń kładźechmy w zahrodźe Jurja Brězana w Hornim Hajnku lěsnu mandalu.
Lěsna mandala wobsteješe z hablow, łopjenow, kwětkow, kijow a mocha. To je
prawje wjele wjesela činiło. Štwórtk a pjatk přewjedźechmy wodowe hry, paslich-
my wodowe bomby a wězo je tež wuspytachmy. Nimo toho zhotowichmy insek-
towy prochsrěbak (Insektenstaubsauger) a so při lěsnej bajce wonka pod štomami
wočerstwichmy. Za naš hort twarichmy z knjezom Žurom potom samo konopej,


text:
Krótko po přewróćenju, dnja 19. oktobra lěta 1991 bu Załožba za serbski lud załožena. Lětsa swjeći wona 30 lět wobstaća. Ze nastaćom Załožby za serbski lud zwjaza so Zwjazkowa republika Němska, so wo zawěsćenje a dalewuwiće serbšćiny, kultury a tradicijow starać a wotpowědnje je spěchować.
W prawidłownym rytmusu stajeja Zwjazk a krajej Sakska a Braniborska financy k spěchowanju serbskeje kultury. Runje běži 4. financowanske zrěčenje Załožby, kotrež bu 20. julija 2021 podpisane.
Załožba za serbski lud financuje serbske institucije kaž zapisane towarstwo Domowina – Zwjazk Łužiskich Serbow, Ludowe nakładnistwo Domowina, Serbski ludowy ansambl, Serbskej muzejej (Budyski a Choćebuski), Šulu za delnjoserbsku rěč a kulturu, Němsko-serbske ludowe dźiwadło. Njedawno je do swojeho projektoweho dźěła přiwzała Załožba za serbski lud dźěłowy wobłuk něhdyšeho SAEK a to su medijo-pedagogiske dźěło. Wot 1. januara 2022 měła so nowa struktura za serbske medijo-pedagogiske poskitki wutworić.
Załožba za serbski lud je drje nošerka wšelakich institucijow. Tola organizuje a spěchuje tež sama projekty a je organizator kulturnych zarjadowanjow. Aktualny spěchowanski plan Załožby pokazuje, zo dóstanje Serbski ludowy ansambl najwjetše spěchowanje. Na druhim městnje je towarstwo Domowina (inkluziwnje jeho wotrjada Rěčny centrum WITAJ), na třećim je Serbski institut a na štwórtym Němsko-serbske ludowe dźiwadło.
Załožba za serbski lud spěchuje tež projekty, podpěra wuwiwanje hudźby, podpěra filmowy festiwal w Choćebuzu z jednym wosebitym serbskim mytom. Nimo toho poskićuje Załožba za serbski lud wšelake stipendije za šulerjow a studentow z tu- a wukraja. W času mjez 2016 a 2020 je Załožba za serbski lud dóstała přidatne srědki za digitalizaciju wobsahow w serbskej rěči, z kotrymiž su so wudźěłali wšelake internetowe portale a dr. Załožba za serbski lud je tež online wučbnicu za hornjo- a delnjoserbšćinu Sorbisch Online Lernen spěchowała.
Runje nětko běži (hač do 7. nowembra) Załožbowa akcija zběranja idejow „Rěč wjaza“ za spěchowanje serbskeje rěče w zjawnosći. Załožba za serbski lud spěchuje tež hudźbne skupiny kaž online band Astronawt.
Wšě horjeka naličene fakty su wězo chwalobne. Nadawki, kotrež Załožby za serbski lud spjelnja, su za serbski lud jara wažne. Wosebje nadawki, kotrež zdokonja Ludowe nakładnistwo Domowina kaž medije abo knihi abo kursy, kotrež přewjedźe Serbski institut, su za serbski lud njeparujomne. Tola zwučenosć, zo „wšo na taler dóstanješ“, njetyja přeco jara serbskemu ludej.
Swědk z jedneje fejty Sorabije w starym internaće na Bornaiskej w Dólicach je raz před dźesać lětami powědał, zo sej Drježdźanscy serbscy studenća na fejće w Lipšćanskej Sorabiji k prěnjemu po dojězdźe
V. Zakar


text:
Niyrołzki1 ôstanie2 Wōm3 trocha rosołu ze niydzieli, a niy chcecie zajś4 jejś5 tego samego na mitag6, to tedy ôwdy mogecie sie na gibko7 narychtować8 nudelzupa ze baniōm. Choć rosołu zawsze lepi nawarzyć9 wiyncyj i dać go trocha do zamrażalki, bo receptōw z nim je kans, a przeca niy bydōmy go zawsze ekstra warzić.
Co potrza?
1 liter rosołu abo wywaru ze grincojgu10 (jak już żejście sōm richtich11 zgniōli12, to sie wejście taki wyrfel13…. aż niy wierza, że żech sam14 to napisoł 😉 )
0,5 kg bani
szklōnka mrożōnego zielōnego groszku
sōl i pieprz
To je tak ajnfachowe17, że nawet niy ma co pisać. Do gorka wlyjcie rosōł i dejcie18 pokrajano19 bania. Jak już trocha zmiynknie, to jōm pomiksujcie, wciepcie20 do gorka dwie gorście nudli, szklōnka groszku, a za 10-12 minut mogecie21 sie brać za jedzynie. Nim nalejecie tyj zupy na talyrze, to pamiyntejcie, żeby jōm jeszcze dosmakować22. Smacznego 🙂
1czasem
2ô= ło
3ō- samogłoska w wymowie między o i u
4znów
5jeść
6obiad
7szybko
8przygotować
9nagotować
10warzywny zestaw rosołowy
11naprawdę
12leniwi
13kostkę
14tutaj
15garście
16makaronu
17proste
18dajcie
19pokrojoną
20wrzućcie
21możecie
22doprawić


text:
Lünen
Spůłrzyndne: 51°37' N 07°31' E
Lünen – mjasto we Mjymcach, we landźe Půłnocno Nadryńijo-Westfalijo. Je uůno położůne na půłnoc uod Dortmundu, po rzyce Lippe. Je to nojwjynksze mjasto krysu Unna, a jydno ze sztadůw źylůnygo uobszaru Münster. Podug danych ze 2007 mjyszko sam 89 131 ludźi.
We Lünen je ńydowno budowano moszeja, kero je nojwynkszo we landźe.
Szport[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Zołożůny we 1945 fusbalklub SV Lünen gro terozki we Westfalijskij Landeslidze. Klub tyn nojwynksze sukcesy mjoł we 60. a 70. rokach. SV Lünen swoje szpile gro na Kampfbahn Schwansbell.
Krům tygo je waserbalowy klub SV Brambauer 50 eV, kery gro uod 2007 roku we mjymjeckij Bundeslidze.


text:
Erwin Hanuš, Tšojeńka z mójogo žywjenja, zestajenje tekstow: Janka Pěčkojc de Lévano, režija: Marja Elikowska-Winklerowa, 2 CD, Budyšyn: LND 2020, cełkow ny cas 146 min.
Za tym ako su łoni knigły Erwina Hanuša »Wósłonki mójogo žywjenja« wujšli, slěduju lětosa jogo słuchoknigły »Tšojeńka z mójogo žywjenja«. Nic jano w casach corony móžoš doma sejźecy na kanopeju abo pśi domacnem źěle abo ducy w awśe słuchaś na awtentisku maminu, tak hochosku ak pisnu rěc Tyšarjowego Erwina. Doma we swójej źěłaŕni, źož jo telik źěłał a dalej źěła za swóju lubowanu dolnoserbšćinu ako wucbnicaŕ, słownikaŕ, pśestajaŕ, basnikaŕ a Pratyjaŕ, jo wón wulicował do mikrofona swóje žywjeńske tšojeńka a z nimi wó swětnych tšojenjach z wósym lětźasetkow. Nagrawała jo wšykno Marja Elikowska-Winklerowa, ako jo teke muziku wubrała. Wuslědk su wobšyrne słuchoknigły z dwěma cejdejkoma z dłujkosću pśisamem dwě a poł góźiny.


text:
Stawizniske doškrabki k lóńšemu jubilejej
Při lońšim woswjećenju 675. róčnicy prěnjeho pisomneho naspomnjenja Wulkeje Dubrawy skoržachu Serbske Nowiny, zo běchu zarjadowarjo dospołnje zabyli na jeje serbsku zańdźenosć. Podam tuž lisćinu1, kotruž namakach w tachantskim archiwje a kotraž nastupajo serbskosć wsy za sebje rěči. Budyske tachantstwo Swjateho Pětra kupi w lěće 1599 Wulku Dubrawu wot Sigmunda ze Zezschwitza a wobsedźeše ju nimale tři lětdźesatki, doniž ju 1628 zaso njepředa. Mjenowane zapiski zapoinaja so 1601 a kónča 1607. Notěrowane su na łopjenach jednotliwi wobsedźerjo2 z wotedawkami a robotami.
Bur a połburja
Wulka Dubrawa měješe tehdy jednoho wićežneho bura, kotryž jewi so jako prěni na kóždolětnej lisćinje, zwotprědka jako »Der Leheman NN«, lěto na to jako »Simon der Lehemann«. Měješe jenož 80 grošow dawka płaćić, połojcu na Wałporu (30.4.) a tamnu na Michała (29.9.). Dalše słužby a wotedawki (hač na předźeno) njejsu naspomnjene. Sćěhuje sydom połburow. Prěnjeho zapisachu jako »NN Tschesetzkan«, přichodne lěto »Mickel Tscheseckan«, potom pisany »Nickel Tscheseckann« a při tym přešmórnjene »Ktschestian Tessac«. 1604 slěduje jako »Nickel Tessack«. Tute so w poslednim lěće znowa přešmórny a město toho mamy nětk »Simon Tschekan«. To drje swědči wo tym, zo pisachu so lisćiny stajnje prjedy a korigowachu so po potrjebje při kontroli wotedawkow. Sćěhuje »Lucia Michaltz wittib« [wudowa], pozdźišo »Michaletz wittib«, kotraž koriguje so poslednje lěto na »Michel Lucians Eltister«, potajkim přewza kubło jeje najstarši syn. Dalši połbur je »Vrban Britz Jtzt [nětko] Georg Noack«. Tu so měnja swójbne mjeno mjez Britz (tež Fritz) a Noack. W poslednim lěće je drje kubło synej předał, kotrehož nětko zapisaja jako »Hanß Fritzsch«. Štwórty je »Vrban N Nawoschnicka Jtzt Blasi Jencka von Kamena«. W slědowacych lětach měnja so pisanje swójbneho mjena na »Nawoschneka» a »Nowaschneka«. W poslednim zapisku je to »Jhan Nawaschena« pak »Nawoschena«. Pjaty je »Paul Symonigk weg [dla] Jan Heliasch«, kotrehož mjenuja w poslednim lěće jenož hišće »Paul Heliasch«. Často přewza nowy wobsedźer mjeno prjedawšeho a změni poněčim swoje swójbne mjeno na wone nowe. Poslednjej, přez cyłu dobu samsnej, staj »Andres Noack« a »Frantze Natusch«.


text:
Dešćowy cas
Dešćowy cas jo w tropiskich a subtropiskich stronach swěta ten cas, gaž se źo wětšyna lětnych spadkow. Mjaz pódpołnocneju a pódpołdnjoweju wobrotneju šyrinu se pśibližnje pótom dešćujo, gaž stoj słyńco tam w ceniśe, pótakem w pódpołnocnych tropach mjaz aprylom a oktoberom a w pódpołdnjowych tropach mjaz oktoberom a aprylom. W někotarych krajach blisko ekwatora maju toś dwa dešćowa casa w jadnom lěśe.
Lětne casy se pótakem w tropach na temperaturach njeorientěruju. Město zymy a lěśa maju tam dešćowy a suchy cas.


text:
Bycantinske mócnarstwo
Bycantinske mócnarstwo (starogrjeksce BuZavtιvή Autokpatopίa – Byzantine autokratoria, abo Baσιλeίa tῶv Ῥwuaίwv – Basileia ton Romaion – po słowje Romske mócnarstwo) bě historiski stat w dobje pózdnjeje antiki a srjedźowěka. Bycantinske mócnarstwo bě bjezposrědni nastupnik Romskeho imperija w jeho wuchodnym dźělu, tuž je znate tež pod mjenom Wuchodoromske mócnarstwo. Hłowny jazyk mócnarstwa bě grjekšćina město łaćonšćiny, kotraž bě wužiwana w Romskim imperiju a w tak mjenowanym Zapadoromskim mócnarstwje. Hłowna (a wot lěta 380 oficialna statna) nabožina bě křesćanstwo.
Stolica Bycantinskeho mócnarstwa bě Konstantinopel a teritorij stata bě we wuchodnym dźělu Srjedźneho morja, předewšěm w Małej Aziji.


text:
Poroszlo browse 40 hotels deals available
Browse any of 40 hotels deals in Poroszlo sorted by hotel rating. Refine your hotel search by rating, hotel stars, review count, price per night or discount if available. Click on any liked hotel in Poroszlo to get more information on place, hotel images, features and booking price. All information is 2020 updated but feel free to contact me in contact form down site to update any information or ask any question.
Most popular hotels in Poroszlo
ohtel in poroszlo htoel in poroszlo hoetl in poroszlo hotle in poroszlo hote lin poroszlo hoteli n poroszlo hotel ni poroszlo hotel i nporoszlo hotel inp oroszlo hotel in oproszlo hotel in prooszlo hotel in poorszlo hotel in porsozlo hotel in porozslo hotel in poroslzo hotel in poroszol
totel in poroszlo yotel in poroszlo uotel in poroszlo gotel in poroszlo jotel in poroszlo botel in poroszlo notel in poroszlo motel in poroszlo hotel in poroszlo otel in poroszlo h8tel in poroszlo h9tel in poroszlo h0tel in poroszlo hitel in poroszlo hptel in poroszlo hktel in poroszlo hltel in poroszlo h;tel in poroszlo hotel in poroszlo hatel in poroszlo hutel in poroszlo h tel in poroszlo ho4el in poroszlo ho5el in poroszlo ho6el in poroszlo horel in poroszlo hoyel in poroszlo hofel in poroszlo hogel in poroszlo hohel in poroszlo hotel in poroszlo ho el in poroszlo hot2l in poroszlo hot3l in poroszlo hot4l in poroszlo hotwl in poroszlo hotrl in poroszlo hotsl in poroszlo hotdl in poroszlo hotfl in poroszlo hotal in poroszlo hotel in poroszlo hotil in poroszlo hotbl in poroszlo hot l in poroszlo hotei in poroszlo hoteo in poroszlo hotep in poroszlo hotek in poroszlo hote; in poroszlo hote, in poroszlo hote. in poroszlo hote/ in poroszlo hotel in poroszlo hote in poroszlo hotel in poroszlo hotelcin poroszlo hotelvin poroszlo hotelbin poroszlo hotelnin poroszlo hotelmin poroszlo hotel 7n poroszlo hotel 8n poroszlo hotel 9n poroszlo hotel un poroszlo hotel on poroszlo hotel jn poroszlo hotel kn poroszlo hotel ln poroszlo hotel in poroszlo hotel en poroszlo hotel n poroszlo hotel ig poroszlo hotel ih poroszlo hotel ij poroszlo hotel ib poroszlo hotel im poroszlo hotel in poroszlo hotel i poroszlo hotel in poroszlo hotel incporoszlo hotel invporoszlo hotel inbporoszlo hotel innporoszlo hotel inmporoszlo hotel in 9oroszlo hotel in 0oroszlo hotel in -oroszlo hotel in ooroszlo hotel in [oroszlo hotel in loroszlo hotel in 'oroszlo hotel in poroszlo hotel in roroszlo hotel in oroszlo hotel in p8roszlo hotel in p9roszlo hotel in p0roszlo hotel in piroszlo hotel in pproszlo hotel in pkroszlo hotel in plroszlo hotel in p;roszlo hotel in poroszlo hotel in paroszlo hotel in puroszlo hotel in p roszlo hotel in po3oszlo hotel in po4oszlo hotel in po5oszlo hotel in poeoszlo hotel in potoszlo hotel in podoszlo hotel in pofoszlo hotel in pogoszlo hotel in poroszlo hotel in poposzlo hotel in po oszlo hotel in por8szlo hotel in por9szlo hotel in por0szlo hotel in poriszlo hotel in porpszlo hotel in porkszlo hotel in porlszlo hotel in por;szlo hotel in poroszlo hotel in poraszlo hotel in poruszlo hotel in por szlo hotel in poroqzlo hotel in poroazlo hotel in porowzlo hotel in poroezlo hotel in porodzlo hotel in poroxzlo hotel in porozzlo hotel in poroczlo hotel in poroszlo hotel in poro zlo hotel in porosalo hotel in porosslo hotel in porosxlo hotel in poroszlo hotel in poros lo hotel in poroszio hotel in poroszoo hotel in poroszpo hotel in poroszko hotel in porosz;o hotel in porosz,o hotel in porosz.o hotel in porosz/o hotel in poroszlo hotel in porosz o hotel in poroszl8 hotel in poroszl9 hotel in poroszl0 hotel in poroszli hotel in poroszlp hotel in poroszlk hotel in poroszll hotel in poroszl; hotel in poroszlo hotel in poroszla hotel in poroszlu hotel in poroszl
اخفثم هى حخقخسئمخ pщeyд шT зщkщыядщ hotel in porosylo পদূাত গল জদীদেতদ noteλ ιv πopoσZλo पदूात गल जदीदेॆतद xoTeл иH пopocзлo اخفثم هد حخقخسظمخ יםאקך ןמ פםרםדזךם पदूात गल जदीदेतद ㅗㅐㅅㄷㅣ ㅑㅜ ㅔㅐㄱㅐㄴㅋㅣㅐ ܐܞܦܖܡ ܗ܀ ܚܞܩܞܣܡܞ ้นะำส รื ยนพนหผสน


text:
Ôńskigo razu w Rudzie żył se mąż i żona kierzi fest chcieli mieć bajtla
Lata leciały ale jakoś im to nie szło. Kiejsik kobita dojrzała z ôkna, że u starej heksy za płotym rośnie piykno, soczysto roszpunka. Baba miała na te gymizy takigo pypcia, że aż jom zmorzyło. No to chop wziōn i zakrod sie w nocy do zegródki czarownice i urwoł szałot do swoji baby. Na drugi dziyń zaś była lajera o gymiza no to mąż uzaś poszoł zahabić roszpunka. Ale tym razym haksa go zdybała! Już miała ciepać złe czary ale chop zacznył ślimtać, że to do chorej żony co już ledwa dycho. Heksa sie ulitowała i puściyła go wolno ale musioł prziobiecać, że jak sie urodzi bajtel to oddajōm go czarownicy. I tak tyż sie stało.
Kobita urodziyła dziołszka kiero wyrosła na fest gryfno frelka. Ale zło heksa była o nia zowistno i zamkła jom we wieży podle Wirka. W baszcie nie było schódków ani dwiyrzi, yny małe ôkno. Jak heksa chciała iść we byzuch to spinała sie po długim złotym warkoczu kiery dziołcha przestyrczała przez ôkno.
Kiej dziołcha se śpiywała coby umilić samotność a praje podle wieże rajtowoł na koniu królewicz
Karlusowi tak sie przipodoboł tyn głosik że chcioł wylyź na baszta ale nikaj nie było drabiny. Skrył sie w barzołach i zacznył kukać ku wieży. Ôroz prziszła heksa i zawołała:
Roszpunko roztomiyło, ciepni mi warkocz to wyleza do cia!
I tak czarownica wdropała sie do wyrchu. To królewicz prziszoł na drugi dziyń i tyż zawołoł do frelki coby mu spuściyła złoty warkocz. Jak Roszpunka ujrzała karlusa to miała strach ale zaczli se przijaźnie pogadywać i roz dwa sie w sobie zakochali. I tak zacznył królewicz dziynnie jeździć na zolyty a heksa długo sie nie pokapowała co sie wyrobio we Wirku.
Ale jednego dnia dziołcha ganc pokopała w lelujach! Przetlapła sie czarownicy o królewiczu i motyka sie fest znerwowała. Utła dziołsze złoty warkocz i wygnała jom na pustelnia, a sama doczkała we wieży na królewicza. Jak karlus przijechoł zaś na zolyty i wdropoł sie do wyrchu, heksa ciepała sie jak mucha w taszlampie, że wieża je pusto, Roszpunki już ni ma i nigdy wiyncy jom nie ôboczy!
Królewicz w rozpaczy ciepnył sie z ôkna ale na szczyńści przeżył
Biydok wydziuboł se ôczy na ciernisku w kiere wpod i taki ślepy zacznył sie tułać z żałościōm po Zobrzu i Gliwicach i chełkoł za swojom ukochanōm.
Kiej doloz aż na pustelnia przi Pyskowicach i tam znojd Roszpunka! Jak dziołcha dojrzała swoigo galana to padła mu w ramiona i zaczła ślimtać ze wzruszynio. I jak te płaczki kapały na ôczy królewicza to karlus dostoł nazot wzrok! Wartko wziōn Roszpunka z ôszkliwej pustelnie i zamiyszkali do kupy w zomku kaj mieli moc bajtli i żyli długo a szczyńśliwie.
„Prawdziwy guru to ten w tobie (…) Nie szukaj poza sobą. Cokolwiek będziesz mógł znaleźć na zewnątrz, jest ze swej natury zmienne, nietrwałe. Możesz się łudzić, że znalazłeś stabilizację w bogactwie, po czym ono się kończy. Możesz myśleć, że znalazłeś ją w miłości jakiejś osoby, która potem odchodzi. Albo we władzy, która łatwo zmienia kierunek (…) Nie, nic z zewnątrz nigdy cię nie zaspokoi. Może ci pomóc jedynie stabilizacja wewnętrzna.”
„Nic nie zdarza się przypadkiem” to jedna z nojlepszych ksiōnżek jaki dotynczŏs czytałach
Ksiōnżka je napisano przez włoskigo reportera, kiery wiykszość życio spędziył w Azji. Autor przeplato landszafty z rajzów filozoficznymi rozmyśliwaniami i głymbokimi refleksjami na ganc poważne tymaty. Ksiōnżka je napisano piyknym stylem ale trza pedzieć, że nie czyto sie jōm ganc leko. Autor chledo odpowiedzi na moc pytań i przede wszyskim szuko ratunku do sia po tym, jak zachorzył na raka. Od „naprawiaczy” z modernej kliniki w Nowym Jorku, przez podejrzanych homeopatów w Tajlandii, Filipinach i Hong Kongu aż po skrōmno chatka w Himalajach, fōrt daleko od ludzi i cywilizacyje.
Nie idzie nie spomnieć o wymownym tytule ksiōnżki, kiery tak fest sztymuje z moimi przekōnaniami. Wszysko sie w życiu splato i ukłodo w jedna całość. Choby na poczōntku sie zdało, że te wszyski breweryje co nom sie przidarzajōm ni majōm synsu, tak yntlich okazuje sie, że to wszysko czymuś służy i nejgorsze mecyje okazujōm sie być słuszne.
Ku tymu fest byłach rada, że autor je racjonalistōm – rōncz demaskowoł roztomajtych szarlatanów, wichlyrzi, pseudo-dŏchtŏrów i kaj jaki „cuda” kiere okazywały sie ajnfachowymi cygaństwami. Lycznicze grziby co miały gwarantować długowieczność, płukani strzewi oczyszczajōnce organizm z toksyn, miszōngi zielów na wszyski niecherskości tego świata…
Tiziano nie doł se nudli nawieszać!
Yntlich filozofa nie przekonuje tyż medycyna chińsko ani tybetańsko, joga ani inwazyjno chymioterapia w jednym z nojlepszych ośrodków na świecie. No a ôstatek ksiōnżki zaskakuje i dowo moc do myślynio! Bo rozmyśliwania kiere prowadzi autor som niebanalne, trza zetwać i pomedytyrować nad tym co szlabikuje Tizino. Tyn pisorz był rychtyk wielkim człowiekiym i z jego życio idzie czerpać moc wzorców a przemyślynia robiōm wiela dobrego do czytajōncego.
„Nic nie zdarza się przypadkiem” to na zicher ni ma ostatnio ksiōnżka Tizianigo kiero przeczytałach. I oby wiyncy takich na moi drodze!
Ni, to nie bydzie wpis o czekuladzie i bombōnach 🙂 Continue Reading…
Skuli roztomajtych problymów w życiu, jakiś czas tymu fest sie zainteresowałach tom całōm uważnościōm co to je tako modno ostatnio. Nasztudyrowałach sie o tym kupa i godōm Ci – działo. Jak chciołbyś być spokojniejszy i rady z życio to mom pora procnych knifów kiere na zicher sie sprzidajōm. Obocz. Continue Reading…


text:
Wokrjes Podstupim-Srjedźna marka
Wokrjes Podstupim-Srjedźna marka (němsce Landkreis Potsdam-Mittelmark) je krajny wokrjes w zapadnej Braniborskej, kiž wobsteji wot 6. decembra 1993 a ma něhdźe 205.000 wobydlerjow na přestrjeni wot 2.592 km². Sydło krajnoradneho zarjada je Bělsko (Bad Belzig), najwjetše město pak při kromje Berlina ležacy Werder.
GeografijaWobdźěłać
Susodne wokrjesy su Habolski kraj na sewjeru, na wuchodźe bjezwokrjesne město Podstupim, Berlin a wokrjes Teltow-Fleming, na juhu saksko-anhaltskej wokrjesaj Wittenberg a Anhaltsko-Bitterfeld a na zapadźe wokrjes Jerichowski kraj. Bjezwokrjesne město Branibor při Haboli namaka so sewjerozapadnje wokrjesa.


text:
To samo godajōm nasze starki! A teroz jo Wōm zdradza jedna tajymnica: czowiek sie uczy bez cołki żywot, niy yno we szkole za modu, ale tyż ôd drugich ludzi. Yno trza ś nimi pogodać! Mōm takiygo znajomka, co mu idzie na 92 rok i jak my sie wczora potkali , to padoł mi tak:
– Na staroś, dziołcho, to rynce a nogi potrzebujōm mieć troszka pokōj, bo rojma czowieka chyto i łazić za bardzo niy idzie. Jednako ta nasza kapusta, co jōm mōmy na karku, ta to musi robić jak za modu, abo i jeszcze wiyncy! Jo se kożde rano gazeta poczytōm, a nie wadzi mi to, że ni ma cołkiym świyżo, bo ważniyjsze je cobych czytać niy zapōmnioł. Krziżōwki ze babskich gazet, co ich moja cera kupuje, tyż roz za czos porozwiōnzuja! Potym ida se po żymły na wieczerzo, coby sie troszka rozruszać! Przed połedniym posiedza se kwilka ze naszym psiokym na placu, zaś po ôbiedzie se lygna na pōł godziny, a ku wieczoru telewizōr se rod poôglōndōm, abo ze prawnuczkym siedna przi kōmputerze. Wiela tymu niy rozumia, ale żech już troszka pochytoł, a nikedy cosik tyż poradza zrobić! Na wieczerzo jym mało, a ô dziesiōntyj porzykōm a ida spać. I tak mi fajnie czos minie, bo we kożdy dziyń sie czego nowego naucza, abo sie dowiym czegoch niy wiedzioł, choć już tela czasu żyja!
Bez dziesiyńć lot nazod jo sie tyż sama musiała nauczyć na komputerze. Teroz je we tym internecie tela nowości, że jo tyż sie sztyjc chytōm na tym, że czegosik niy wiym! Pora dni nazod poszłach do pasmanteryje, coby kupić gumin do galotkōw. Jo bōła ôstatni kōntman przed zawarciym i dali my sie na kwilka s tym panoczkym, co tam przedowoł, do godki. Że praje wszyjstek mogymy se popłacić bez internet to, żech wiedziała, bo roz za czos sama to robia! Ale jako zapłacić za parking we Żorach kaj stoi moji auto, jak jo je we Warszawie a byda nazod dziepiyro za dwa dni? A biletu żech niy poradziła wziōnć, bo wczas rano przed mojim ôdjazdym parkomaty jeszcze niy bōły czynne! Jako widzicie, roztōmili, ze ludziami trza godać, bo zaś żech sie czegosik nowego nauczyła, chocioch we szkole niy bōła!
Ps. Dziynkuja panoczkowi Alojzowi Zimōńczykowi za pōmōc we ślōnski korekcie.


text:
Ôńskigo razu rosła se w lesie mało gryfno choinka
Miała dobre miejsce do życio – moc luftu, słońca a doobkoła ni rosły kamraty – sośnice a jedły. Ale gojka sztyjc marzyła o tym coby być wielko jak inksze strōmy, chciała rōść i rōść. Nie radowało jom ani słońce ani wiater co huloł wesoło postrzōd jeji małych gałōnzek. Dycki przichodziyły bajtle ze wsi coby se zicnyć podle ni na dece i sie zachwycały:
Jako szykowno mało choinka!
Ale stromek yny sie tym nerwowoł bo sztyjc chioł być wiykszy i wiykszy. Był tyż taki hazok co to fest droźniył strōmek. Zajōnc zamiast przehopać kole choinki, dycki jom przeskakiwoł! Fest to szterowało młode drzewko. Choinka medykowała se wtynczos wiela eszcze musi upłynyć czasu coby tyn jeronowy hazok zacznył noreszcie jom obchodzić a nie fukać przez nia jak przez jakigoś lichego pyrtka!
I tak mijoł rok za rokiym a choinka dycki yny marzyła o tym coby urosnyć wysoko, być jak inksze dostojne strōmy i spoziyrać na świat z wysokości
A wiela starości miała przez to że tak pomału rośnie! Ani wiater jom nie pocieszoł, ani chmurki na niebie. Eli słońce było ij ganc egal.
Nastała zima i prziszoł grudziyń. Do lasa jak to dycki przijechali drwale i ścinali co dorodniejsze choinki kiere z butlym obalały sie na zola. Roz ścinali wiyksze, roz myńsze, roztomajcie to bywało. Gojki były fest wylynkane bo tyż niechersko to wyglōndało. A wrazidlate wróble ćwiyrkolyły że te strōmy smyczōm do zocnych chałpów kaj czeko ich niezwykły los! Choinki przemiyniajōm sie w piykne krisbaumy, stojōm w ciepłych izbach kaj miynią sie złotym i kaj jakimi cicidłami, som szykownie nastrojone i wszyjscy zaglōndajom na nich z radościōm i podziwym.
Nasza choinka aż zadyrgała z przejęcio! Ah, żeby i jom spotkoł taki los!
No i nie trza było wiela zetwać, na rok uzaś przijechali drwale i strōm poszoł piyrszy pod siykiyra. Choinka aż kwikła z bōlu i padła na ziymia. I wywiyźli jom z lasa do miasta. Strōmek trefiył do bogatego domu kaj były wspaniałe ôbrozy na ścianach, szumne krōnlojtery i maszketne rzeźby poustawiane po kōntach.
Służki z baczyniym nastrojyły choinka i hned strōmek zrobiył sie przewspaniałym krisbaumym wysztiglowanym choby u króla. A jak wszysko piyknie migało, wiela kolorowych lampek! Ku tymu maszkety i jabka pokitrane po astkach! Jak zocnie czuła sie choinka że i jom yntlich spotkały zaszczyty! Wszyjscy prziszli o zachwyt, było szpaśnie i wspaniale a bajtle z larmym wyciągły gyszynki pokukane pod krisbaumym. Choinka noreszcie była szczyńśliwo!
Ale oto świynta sie skończyły i służba poschraniały wszyski świecidełka a goik pociepli na góra kaj było ćma i zima
Fest ij było samotnie i niechersko bo żodyn sie niom nie zajmowoł, brakowało ij słońca i wiatru kiere dycki miała pod dostatkiem w lesie. Biydno choinka dycki spominała jak to było zocnie i fajnie w lesie, eli tyn hazok już jij sie teroz zdoł ganc procny. z I tak strōmek przeleżoł na strychu aż do wiosny.
Prziszeł marzec i służba wysmyczyła strōm na plac kaj bajtle zaczły napasztować pożółkłego, zeschnytego krisbauma że je szpetny i ôszkliwy. A chopy dały sie do ciupanio biydnego drzewa na fojera. I tak to zakończyła swój żywot biydno choinka kiero na koniec żałowała że nie umiała docynić tego co miała większość swoigo zocnego żywota.


text:
Film
Film – seryjŏ nastympujōncych po sie ôbrazōw z klangym abo bez klangu, wyrażajōncych ôkryślōne treści, utrwalonych na tregrze wywołujōncym wrażynie ruchu. Wytwōr artystyczny spotrzebowujōncy tã technikã, skłŏdajōncy sie ze bin, słożōnych z jednego abo wiyncyj ujyńć. Przōdzij filmy wyświytlano było w kinach, po II wojaczce światowyj tyż w telewizyji, w latach 80. ukŏzały sie wypożyczalnie wideo, w XXI stoleciŏ społym z rozrostym szerokopasmowego dostympu do internetu jak tyż telefōnije trzecij gyneracyje prziszoł rozkwit telewizyje internetowyj i posug zorty VOD.
Technika filmowŏ[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Tregry[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Bazowym tregrym, na kerym bōł utrwalany i z kerego wyświytlano było film, była światłoczuła błōna fotograficznŏ 35 mm. Na bōrcie filmowy ôbrŏz je zapisany we formie pojedynczych kadrōw, cŏfajōncych sie w projektorze kinowym z wartkościōm 24 klŏtek na sekundã (w epoce kina niymego było to 16 klŏtek na sekundã).
Rzŏdzij pasowane były inksze szyrokości bōrty: 70, 16, 8 mm i super 16 i super 8. Dlŏ potrzeb telewizyje filmy registruje sie tyż na tregrach magnetycznych (Beta SP) i digitalnych (Beta digitalnŏ, DVCAM, High Definition). W stoleciu XXI wszeôbecnŏ stała sie digitalnŏ registracyjŏ ôbrazu filmowego na twardych dyskach. Tradycyjne kina przekształciyły sie w kinie digitalne kaj filmy wyświytlŏ sie z dyskōw kōmputrowych abo za postrzednictwym internetu, z serwerōw dystrybutōrōw.
Proporcyje ekranu[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Przōdzi filmy wyświytlano było na ekranach w formacie ôbrazu 4:3 to znaczy w proporcyji 1:1,33 (podstawa 4, wysokość 3) – taki format przijynto było tyż dlŏ ekranu telewizyjnego w piyrszych latach rozrostu tego mydium. Po wkludzyniu na bōrtã filmowego chodnika klangowyj format sztandardowy to 1:1,37. W walce z rosnącą kōnkuryncyjōm telewizyje w latach 50. XX stoleciŏ wynŏdniynto było szyroki panoramiczny ekran (cinemascope). W kamerach i projektorach zastosowano było ôbiektywy anamorfotyczne; ekran wydłużył sie do proporcyje 1:2,55. W latach 60. kludzōno było tm. cineramę z spotrzebowaniym bōrty 70 mm, z ekranym w proporcyjach 1:2,75. Bōrta 70 mm znŏdła zastosowanie przi wyświytlaniu ôbrazōw trōjwymiŏrowych w systymie IMAX. Ekran mŏ sam proporcyje 1:1,43, a kadr je ustawiōny na bōrcie poziōmo, a niy piōnowo jak na bōrcie 35 mm. Terŏźnie w kinach nojczyńścij pasuje sie format postrzedni tm. kaszete (1:1,66 abo 1:1,85).
Zorty filmōw[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Film to barzo przestrōnnŏ dōmyna i idzie jōm/jã potajlować na mocka knifōw. Bazowy i nojbarzij popularny z nich to straciōł na zorty. Trzi bazowe zorty filmu to:
- film fabularny – aktorski film fikcyje
- film animowany – tworzōny za pōmocōm klasycznych technik poklatkowych – rysunkowych abo przestrzynnych (bp. lalkowych i plastelinowych) abo nojnowszych technik kōmputrowych animacyji 3D
- film dokumentalny – film ô treści niefikcyjnej, dokumentujōncy ryalność
Inksze, czynsto wyrōżniane zorty filmōw:
- film ôświatowy – dlŏ cwekōw dydaktyczno-instruktażowych
- film eksperymyntalny – wytwōr przinŏleżōncy do tyj zorty niy musi bp. być ôparty na scynariuszu, ôsprawiać historyje, pasować wszeôbecnie przijyntych prawideł gŏdki filmu, przijmuje dwie bazowe formy: abstrakcyjnõ abo asocjacyjną: w tyj piyrszyj ôpiyrŏ sie w cołkości na włŏsnościach, jake niesie ze sobōm ôbrŏz (farba, kształt), w drugij za to bazowõ formōm wpływaniŏ je zestawianie roztōmajtych elymyntōw, drugdy z pozoru do siebie nieprzystających, ku cylu wyrażyniŏ autōrskij idyje
- film propagandowy – dlŏ cwekōw jakich w danym mōmyncie wymŏgŏ propaganda
- film reklamowy – dlŏ cwekōw promocyjnych, handlowych
W znŏleżności ôd dugości filmy tajlujōm sie na:
- krōtkometrażowe – do 22 minut,
- strzedniometrażowe – ôd 22 do 55 minut,
- połnometrażowe – bez 55 minut


text: Po tym zo bě iniciatiwna skupina Serbski sejm we wjacorych čisłach Praskeho časopisa Česko-lužický věstník wabiła, dawa redakcija nětko zastupnikam tamneho „lěhwa“ („tábora“) słowo. Tónkróć je wozjewjene měnjenje bywšeho jednaćela Domowiny Bjarnata Cyža, kiž so praša „Sejmik – nošna wizija a realistiska koncepcija abo utopija?“. Awtor wustaja, zo w koncepciji dotal wotmołwy k pjeć zakładnym prašenjam njepředleža. Tak njeje jasne, „kotra forma awtonomije dyrbjała so zwoprawdźić“ abo zo po Zakładnym zakonju Němskeje „njeje móžno wšěch Serbow zarjadnisce registrować“. Cyž zjima, zo je „njedostatk koncepcije sejma přičina, čehodla so po wjac hač šěsć lět za teoretizowanje wo tutej njerealistiskej wiziji skoro nichtó njezajimuje“.


text:
Japůńijo
Japůńijo (jap. 日本 – Nihon abo Nippon; 日本国 – Nihon-koku abo Nippon-koku posuchej po japůńsku) – państwo wyspjarske rozlygowane we Wschodńij Azyji na Pokojnym Uoceańe. Morze Japůńske uoddźelo kraj uod kůntynyntu azyjotyckigo. Archipelag Japůński rozćůngo śe uod Wysp Nansei na połedńu do Hokkaido na půłnocy i skłodo śe s ůngyfer 4 000 wysp. Nojwjynksze s ńich to: Honsiu, Hokkaido, Kiusiu i Sikoku.
Japůńczyki sům dźiś społeczyństwym jydnolitym pod wzglyndym narodowośćowym, godkowym, kej tyż wyznańowym i kulturowym.
Mjyszkańcy uowygo kraju uod zarańo dźijůw muszům zmagać śe s śiłami przirody: trzyńśyńůma źymje, wybuchůma wůlkonůw, ńiszczyćelskymi falůma tsůnami i katastrofalnymi sztůrmůma. Natůmjast rzeźba terynu i skrůmne złoża surowcůw mineralnych ńyzbyt sprzijajům powstańu śilnygo państwa. Gůrzisty charakter Japůńje sprawił, iże wůnske ńiźiny nadbrzeżne stoły śe głůwnym mjejscym uosadńictwa ludnośći; sam tyż rozwinyła śe gospodarka, sam powstoły mjasta; rozkwitła cywilizacyjo. Choby na przekůr tym ńysprzijajůncym warůnkům wspůłczesny Kraj Kwitnůncyj Wiśńi je nojbardźij rozwińjyntym państwym Azyje i jydnym s nojlepij rozwińjyntych na źymskym globje.


text: Handrij Róža, nadarjeny syn dźěłaćerki, swjeći dźensa wosomdźesaćiny. Rakojdźan dósta so po wójnje na Serbsku wyšu šulu w Budyšinje, nawukny tam serbšćinu a je 1953 maturował. Cyle w duchu wonych lět dowidźi matematiski talent trěbnotu, w Lipsku sorabistiku a pedagogiku studować. 1957 podawaše serbšćinu šulerjam 9. do 12. lětnika wyšeje šule. Bě w předmjeće wěsty, chcyše w metodice być z pilnym wuknjacym a bě tež to swoje z někotrymi serbskimi ideologami-prawowakami nazhonił. Wědźeše tuž, zo nima jenož w rjadowni woči na chribjeće měć. Dodźensniša je jemu absolutnosć nahladow přećiwna.


text:
Online-platformy z dźěłowymi poskitkami, za powołanske kontakty, socialne syće za přećelstwa – wirtuelne portale za mjezsobnu dźěłowu a wosobinsku komunikaciju so w syći kopja. Podobnje funguje platforma proz.com, kotraž skića přełožowanske nadawki, zwjazuje přełožowanske agentury ze swobodnymi přełožowarjemi, skića rabat při nakupjenju přełožowanskich software jako trados abo memoQ, skića rum za wuměnu wo fachowych zapřijećach a aktiwity mytuje z dypkami, kotrež móža so potom na lěpšiny přeměnić. Přełožowarki a tołmačerjo dóstanu swójske konto, z kotrymž móža za swoje poskitki wabić a kotrež su za agentury widźomne. Plus-wužiwarjo a wužiwarki smědźa so za wjace dźěłowych poskitkow powabić hač ći, kotřiž njepłaća žadyn popłatk.
Hornjo- a delnjoserbšćina stej druhdy samo na proz zastupjenej, wosebje, hdyž
Viktor Zakar


text:
Jurga
Jurga (rusce Юpra) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Tom w Kemerowskej oblasći něhdźe 110 kilometrow sewjerozapadnje Kemerowa, něhdźe 100 kilometrow južnje Tomska a něhdźe 170 kilometrow wuchodnje Nowosibirska. Ma něhdźe 81 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1886 załožiło a ma wot lěta 1949 měšćanske prawa.
Žórło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Wuslědki wšoruskeho ludličenja 2010. Zwjazk 1. Ličba a rozdźělenje ludnosće. Tabulki 5, str. 12–209; 11, str. 312–979


text:
Poprawom klinči wšitko jara jednorje. Tola husto mamy my dorosćeni ćeže, to swoje přinošować. Haj, něštožkuli traje pola dźěći dlěje, wšako nimaja hišće we wšěm samsnu rutinu kaž my a druhdy činja snano tež něšto „wopak“. Poradźi-li pak so nam naš narok spušćić, zo ma so wšitko prawje spěšnje a efektiwnje zrjadować, změjemy bórze małych pomocnikow w domjacnosći, kotrež nas z wjeselom podpěruja. Dźěći wobkedźbuja dokładnje – woni widźa stonacych staršich, kotřiž dyrbja HIŽO ZASO tutu HŁUPU KUPJEL rjedźić. Abo woni hrajkajo pomhaja a dóstanu dobre začuće za wěc. Jónu bóle, jónu mjenje – spytajće to cyle jednorje přeco zaso.
- Hdyž chceće kóždy nowy dźeń zhromadnje započinać, je derje, hdyž tež kóždy dźeń z wašimi dźěćimi zhromadnje zakónčiće. Wotrumujće zhromadnje blido, tak pomhaja wam dźěći. Zrumujće tež w teamje wšitke hrajkanske kupy w bydlenju, tak pomhaja ći wulcy tym małym. A přichodny dźeń so lěpje započina, dokelž je wšitko zaso na nulu stajene.
- Dźiće z dźěćimi najlěpje hižo do snědanje joggować – małe dźěći hodźa so w buggyju abo manduce sobu wzać. Jeli to móžno njeje, dźiće na zahrodu abo na dwór a čińće z dźěćimi rańšu gymnastiku na čerstwym powětře. Tak maja wone swoju prěnju sportowu hodźinu hižo za sobu. Wšitcy čuja so derje a maja dobru naladu.
- Jeli maće wjacore šulske dźěći, měła so šula – kaž zwučene – po snědani započinać. Dajće dźěćom swoje nadawki spjelnić. Budźće w bliskosći a zrjadujće paralelnje swójske telefonaty, pisajće nakupowanske lisćiny, nowy jědźny plan a spjelńće dźěl wašich běrowowych dźěłow. Při tym móžeće prašenja dźěći wotmołwjeć. Wobhladujće tutón čas jako zhromadny běrowowy čas a pomjenujće jón z wašimi dźěćimi tež tak.
- Popřejće wašim dźěćom jónu wob dźeń wusyłanje w telewiziji, přez livestream abo z mediateki. – Wusyłanje, kotrež je zmysłapołne a po móžnosći powučne.
- Spytajće hižo při warjenju kuchnju zaso zrumować. Tak lutujeće čas, kotryž móžeće za dźěło w připołdnišej přestawce lěpje wužiwać.
- Sće-li sej předewzali kupjel rjedźić, stłóčće małym dźěćom włóžnu lapku do ruki. Budźeće so dźiwać, kak napjate je runje za małe dźěći, staršim w domjacnosći pomhać. Dowěrće jim! To traje dlěje, ale hdyž steji zhromadna činitosć w srjedźišću, dobudu wšitcy: zhromadny wuspěch, zhromadny čas a cyle připódla wuknjenski efekt – rjedźenje móže wjeselo činić. Na kóncu smědźa ći mali z prawom twjerdźić, zo su kupjel nimale cyle sami wurjedźili. Haj, papa je kusk pomhał. Zhromadnje čini tak a tak wšitko wjele wjace wjesela. A něšto k smjeću dawa při tym přeco!
- Nima-li wšitko we wopłokowanskej mašinje rum, zwopłokujće zbytk najlěpje hnydom z ruku a zapřijeće tež tu dźěći. To njebudźe wostudłe a kuchnja je za přichodny dźeń hotowa.
Štóž chce sej domjacne dźěło derje planować, móže sej tutón rjany přehlad (z njedźelnišeho přinoška) rady jako download wućišćeć!


text:
Wjace hač 20 lět zwičnja priwatne předewzaće Icestorm Media z Berlina komercielnje filmowe namrěwstwo DEFA, wot lěta 2019 su w rjedźe „NDR w originalnych nahrawanjach“ mjeztym 36 DVDjow wo wšelakich temach wudali. Nětko chcedźa tam DVD z historiskimi filmami wo Serbach wudać. Cordula Ratajczakowa je so z Axelom Poike z Icestorm Media rozmołwjała.
Kak sće ideju zrodźili, filmy wo serbskim žiwjenju wudać?
A. Poike: Zasadnje je ideja rjadu, filmowe materialije z NDRskeho časa – tež, hdyž su wotpowědnje politisce barbjene, dźensa snano hižo politisce njekorektne a duchej časa njewotpowěduja – wobchować a zdobom zjawnosći spřistupnić. Při tym pytamy přeco něšto wosebite. Ze zapada pochadźacy kolega je w archiwje na přinoški wo Serbach storčił, to jeho fascinowaše, dokelž njeje dotal ničo wo Serbach wědźał. Tuž myslachmy sej, zo je to snano dobra ideja, serbsku tematiku do rjadu přewzać, wšak je to na kóždy pad něšto wosebite. Wězo smy jako priwatne předewzaće na to pokazane, zo kupcy tež zajim na wudaćach maja. Tuž nadźijamy so, zo so nam to tež z DVD wo Serbach poradźi.


text:
Nudelzupa dycki była mojom ulubionom zupōm. Żodno tam pomidorowo czy anjtopf. Ni ma zupy nad nudelzupa! A nojlepszo tako mamino, przi niedzieli, ze swojskimi nudlami, marekwiōm, aromatycznym celerym i świyżōm pietruszkōm! Aż sie potym błogo robi po takim talyrzu gorki nudelzupy, mniam! Tymu to jo je fest rada! Ale oprócz wspaniałego szmaku, z nudelzupy mogymy mieć tyż moc dobrego! Miarkuj.
Rozgrzywo
Nojlepszy knif coby sie rozgrzoć bez zima to je talyrz gorki nudelzupy! A jak sie ku tymu dociepnie zezwór to już wcale zocnie!
Nudelzupa je dobro na ryma i kuckani
Pomogo przi wyksztuszaniu skuli cysteiny kiero sie wydzielo przi warzyniu. Ku tymu działo przeciwzapalnie beztuż nudelzupa przi rymie to je mus! A jak dociepniesz porzymcigany knobloch i świyżo pietruszka to już wcale mosz zocny miszōng. Jo se jeszcze lubia wsuć kapka świyżo mlytego pieprzu coby zupa była pikantniejszo a drugom rzeczom, korzyni tyż dobrze działo przi rymie. I żodne choróbska sie mie nie imajōm! Bo oprócz zupy z nudlami mom jeszcze inksze zocne knify.
Zupa z nudlami zocnie działo na stawy
A wszysko skuli kolagenu z kości zwierzyncych. Kolagen i minerały z nudelzupy (wapń, fosfor i krzem) procnie działajōm na włosy, skóra i paznokcie. I co ważne, to je taki kolagyn co sie dobrze prziswajo w przeciwiyństwie do nikierych medykamyntów z aptyki. Kobitki, rychtujcie nudelzupa nie yny na niedziela! A ci co sie zajmujōm szportym, to wiedzōm że kolagyn je fest we zocy. Jak dycki ciśniesz polotać eli na jako siłownia to sie zakoleguj z dobrōm nudelzupōm z kości!
Nojlepszy środek przi niecherskim trowiyniu
Beztuż że nudelzupa mo zocne aminokwasy – glicyna i prolina – je ona naturalnym medykamyntym na brant, refluks i wrzody. Żelatyna z nudelzupy fajniście wspomogo i osłanio błona śluzowo żołōndka.
No i noreszcie – zupa z nudlami je nojlepszo na kaca!
Wzmocni i rozgrzeje, a przi tymu nie obciąży żołōndka. Jak kiery za fest pofajrowoł to nudelzupa postawi nazot na szłapy.
Toch se narobiyła szmak!


text:
Direktny zwisk ku krajnemu sejmoju
Wšakorake publikacije, zarědowanja a internetowe wustupy krajnego sejma wobstawnje informěruju wó źěle krajnego parlamenta. Wóni mógu se wótewześ pśez skazański formular na webboku krajnego sejma abo pśi infobliźe we foyeru. Wobsłužba woglědarjow jo wuwijała rěd indiwiduelnych programowych pórucenjow, kótarež pósrědnjaju kupkam a jadnotliwym woglědaŕkam a woglědarjam wobšyrny wobraz wó wašni funkcioněrowanja bramborskego parlamenta. Na plenarnych dnjach słušaju wobźělenje na pósejźenju parlamenta a rozgrona z wótpósłańcami do woglědaŕskego programa. Teke za młodostnych pórucyjo krajny sejm wósebnje koncipěrowane kubłańske pórucenja, aby zbližyli rowno młodym luźam politiku a rozkładowali parlamentariski wšedny źeń.


text:
Gmejnska rada chce towarstwa dale spěchować, ale zaměrnišo
Njebjelčicy (JK/SN). Towarstwa Njebjelčanskeje gmejny su dale aktiwne a jich zarjadowanja su dopokaz za to, zo so wobydlerjo tež wo čiłe sportowe a kulturne žiwjenje w gmejnje staraja.
Pěskečanske towarstwo je lětsa spominało na 40. róčnicu swojeho załoženja a chcyše jubilej z wosebitym sportowym podawkom woswjećić. Za organizowanje a přewjedźenje zarjadowanja je wone gmejnu wo podpěru prosyło. Tutu hač do dźensnišeho hišće dóstali njejsu. Gmejnska rada drje je hižo wo tym w juliju wuradźowała, ale ničo rozsudźiła. Njejasne mjez radźićelemi a tehdyšim wjesnjanostu Tomašom Čornakom bě, na kotre wašnje móhli Pěskečanow podpěrać a wo kelko spěchowanskich srědkow so jedna. Wustawki k towarstwam drje wobsahuja rjadowanje nastupajo podpěru cyłkam, wosebje k jubilejam, ale jenož k hižo zwučenym kaž 25. abo 50. róčnicy. Tajke nimorjadne kaž 40. róčnica njejsu we wustawkach předwidźane, znajmjeńša nic, štož nastupa podpěru. Tohodla njemóžachu so radźićeljo dojednać na wobjim podpěry za sportowcow w Pěskecach.


text:
Meksyk
Stany Zjydnočůne Meksyku (hišp. Estados Unidos Mexicanos[1]; nahuatl Mēxihco) – państwo we Americe Půunocnyj, grańičůnce uod půunocy s USA a na pouedńu s Gwatymalům i Belize. Uod zachodu jygo terytorjům uůgrańičůne je wodůma Pacyfiku, a uod wschodu Zatoki Meksykańskij i Mořa Karaibskigo. Třeći co do wjelgośći kraj Ameryki Uaćińskij i nojwjynkšy kraj Ameryki Střodkowyj.
PřipisyEdytuj
- ↑ Pisowńo Méjico je powšychńy uznowano we wšyjkych pozostouych krajach hišpańskogodkowych. Nale we Meksyku može być uůna uodbjerano kej uobelžywo abo lekcewažůnco.


text:
Nalětni koncert Serbskeho ludoweho ansambla ze sinfoniskej hudźbu na žurli swójskeho domu w Budyšinje njedźelu, 10. měrca, zbudźi překwapjacy zajim. Často citowany předsudk, zo Serbja skerje wokalnu a ludowu hudźbu preferuja, so zaso jónu absolutnje njewopodstatni. Žurla bě ze staršimi a młódšimi připosłucharjemi, Serbami kaž Němcami a dalšimi hosćimi, derje wobsadźena.
W Berlinje bydlaca koncertna pianistka Heidemarie Wiesnerec so při swojich mjezynarodnych wustupach doraznje k serbskim korjenjam wuznawa a hudźbu Serbow nic jenož we Łužicy, ale tež zwonka njeje wobstajnje předstaja. Wona sama bě zawěsće magnet koncerta pod titulom »Stysk a wysk«. Hačrunjež njebě hižo na dwaceći lět z orchestrom SLA wustupiła, je tu dosć znata přez swój kóždolětny rjad nowolětnych koncertow, hdźež sama a z dalšimi wukonliwymi interpretami hudźbu serbskich komponistow zašłosće a přitomnosće prezentuje a tak mnohich hudźbnikow, tež z wukraja, z hudźbu Serbow zeznajomja. W jeje koncertnym rjedźe předstaja so na jednym boku šěroka paleta nowych twórbow, kotrež Załožba za serbski lud spěchuje, a na druhim boku prezentuja so tež pozabyte twórby. Zdobom interpretuje so tež serbska hudźbna klasika wot mnohich hudźbnikow, kotřiž steja samo na swětowym niwowje.


text:
Rujany
Rujany (tež Rana,[1] němsce Rügen) su najwjetša kupa Němskeje. Wone leža před pomorskim pobrjohom Baltiskeho morja a słušeja k Mecklenburgsko-Předpomorskej. „Wrota“ k Rujanam je hanseatiske město Stralsund. Kupa, přez Rügendamm a Strelasundbrücke nad 2 km šěroki Strelasund z twjerdźu zwjazana, ma maksimalnu dołhosć wot 52 km (wot juha do sewjera), maksimalnu šěrokosć wot 41 km w juhu a přestrjeń wot 926 km². Cyłkowna dołhosć pobrjoha Rujan je 574 km. Jeje postawa je přez mnoholičbne mórske zaliwy ale tež wustupne połkupy a krajne jazyki jara sylnje rozčłonkowana.
Kupa Rujany tworješe hač do 3. septembra 2011 hromadźe z kupu Hiddensee a někotrymi mjeńšimi kupami zarjadnisce krajny wokrjes Rujany z wokrjesnej stolicu Bergen auf Rügen. Wot 4. septembra 2011 su Rujany dźěl wokrjesa Předpomorska-Rujany z wokrjesnej stolicu Stralsund.
Dalše wuznamne městna na Rujanach su Sassnitz, Putbus a Garz/Rügen, kaž tež baltiskomórske kupjele Binz, Sellin, Göhren, Baabe a Thiessow. Rujany so dla jich wšelakorych rjanosćow krajiny a dołhich, drobnopěskojtych kupanskich brjohow wot wjele dowolnikow wopytuja.
ŽórłaWobdźěłać
- ↑ Filip Jakubaš: Hornjoserbsko-němski słownik. Domowina, Budyšin 1954, str. 294.


text:
Amerigo Vespucci
Amerigo Vespucci (hiszp. Américo Vespucio, por. Américo Vespúcio, nar. 9 marca 1454 we Florencyji[1], um. 22 lutygo 1512 we Sewilli) - italski handlyrz, nawigatōr a rajzownik morski. Podle tego, co sōm gŏdoł, bōł ôbrany ôd krōla Manuela I a z ôd niygo naporynczyniŏ sztyry razy ôdbywoł rajzy morske. Terŏźnie uwŏżŏ sie, co to niyma wierzejne. Je pewne, co we 1499 ôdkrōł ôn Jezioro Maracaibo a skirz tego, co Indianery miyszkali tam we chałpach stŏwianych nad wodōm na kōłach, skojarziło mu sie to ze Wynecyjōm i zamianowoł tyn plac Wynezuelōm, co we hiszpańskij gŏdce ôznŏczo małŏ Wynecyjŏ. We 1500 ze Vincente Pinzónym badoł ujście Amazōnki a wybrzeże Brazylije. Ôd 1503 publikowoł brify ze swojich rajzōw, kere zyskały wielgõ popularność we Ojropie a skirz tego ôstoł ôn niyprawie zamianowany ôdkrywcōm Ameryki, ôd keryj miano wziōnło sie ôd jigo piyrszygo miana.
PrzipisyEdytuj
- ↑ Podle inkszych zdrzōdeł 18 marca 1451