text:
Předsyda Domowiny Dawid Statnik wupraja w diskusiji swoje mysle wo aktualnej debaće wo serbskim sejmje
(wozjewjene štwórtk, 27.5.2021, w Serbskich Nowinach)
Z wosobinskim stejišćom sym jako předsyda Domowiny na čitarski list dr. Měrćina Wałdy w Serbskich Nowinach 12. meje reagował. Wałda běše mi w swojim nastawku „Kak sej Serbja swoje połoženje rjenje barbja“, wozjewjenym w SN 5. meje wumjetował: „Předsyda Domowiny je wjackróć wospjetował, a podobnje bu wón tež w tydźeniku Die Zeit citowany: ,Dass unsere Sprache ausstirbt, ist Fakt.‘“ W swojim znapřećiwjenju ze 7. meje na to skedźbnich, zo sym so za tónle zmylk jako nowy młody předsyda w interviewje z Die Zeit, wozjewjenym 25. awgusta 2011, zjawnje zamołwił a zo njejsym wuprajenje ženje wospjetował. Na to reaguje Wałda mjez druhim z nowymaj twjerdźenjomaj: Tak móhła pozdatnje wosoba, „kotraž nochce mjenowana być“, a móhło „njeoficialne zetkanje předsydy Domowiny z prof. Klawsom Thielmannom a ze mnu w Chasowje“ dopokazać, zo tola něšto na tym je, štož je Wałda w swojim nastawku twjerdźił. Nimo toho Wałda kritizuje, zo běše zetkanje loni kónc awgusta mjez Domowinu a zastupjerjemi „Serbskeho sejma“ njezjawne.
Artikle knjeza Wałdy su zludace. Nic dokelž snadź prawje njerozumi, što druzy praja. Tajke něšto móže so stać. Jako najstrašniše mam, zo wočiwidnje njeje hižo kmany, wěrnosć w cyłku přiwzać, a ju město toho jenož subjektiwnje ze swojeho wida wozjewja. Hač je to wědomostnika hódne? Zo w swojim artiklu wopačnosće šěri a je po telefonaće z Helmutom Richterom wothóčkuje ze zwěsćenjom, zo měł snadź tola z nim do toho rěčeć, je hižo spodźiwne dosć. W mojim padźe so dr. Wałda ani telefona dótknył njeje.
Mjenowane zetkanje w Chasowje běše w lěće 2013. Zajimawe, zo ma z rozmołwy před wosom lětami hišće citaty po słowje we hłowje. Dodać chcu, zo je so nimo mjenowanych dalša wosoba wobdźěliła. Z njej sym wězo wo naležnosći rěčał, a wosoba so na tajku sadu dopominać njemóže. Ja připódla prajene tež nic. Wo wobsahu rozmołwy sym sej tehdy noticy činił. Zwěsćam tež, zo Wałdowe wuwjedźenja nimaja substancu. Njemóžu so na nastawk w SN dopominać, kiž je w běhu něšto dnjow telko znapřećiwjenjow wobsahowych wopačnosćow dla žnjał. Njewěm, hač móžeš jako awtor na to hordy być.
Tež wuwjedźenja wo zetkanju loni w awgusće takle njetrjechja. K přihotam zetkanja mějach wjacore rozmołwy z Geratom Šramom. Za to mje tón samo w Serbskim domje wopyta. Poskićich, zo móžemy zetkanje w přitomnosći žurnalistow přewjesć – to bu wotpokazane. K zetkanju je dóšło, dokelž měješe Zwjazkowe předsydstwo Domowiny zajim na tym, zhonić wo nowosćach w zjednoćenstwje a dokelž su nas wo rozmołwu prosyli. Naš cil běše tuž wuměna a informacija. Z naćiskom statneho zrěčenja, kotryž nam Šram posrědkowaše, so prawniski wuběrk Domowiny zaběraše. Po měnjenju čłonow bě wón dospołnje njewuzrawjeny a njewobkedźbuje politisku a prawnisku situaciju Serbow. Zwěsćichu dale, zo njeje naćisk kmany zakład za rozmołwu. To sym knjezej Šramej wospjet zdźělił a jeho prosył, statne zrěčenje do srjedźišća njestajeć. Wón pak wobstawaše dale na tym, předstajić statne zrěčenje. Za zastupnikow sejma njewobsteješe po zdaću potrjeba so rozmołwjeć. Chcychu jeničce wo swojim naćisku statneho zrěčenja rěčeć – to rěka, zastupnikow Domowiny přeswědčić, kaž su to hižo z dalšimi serbskimi institucijemi spytali. Dotal pak mi žana serbska institucija wobkrućić njemóžeše, zo su z nimi wo naležnosći rěčeli.
K zetkanju samomu: Smy sejmarjam na spočatku hišće raz zdźělili, zo wobsteji skerje potrjeba powšitkowneje rozmołwy. Tomu su přizwolili. Nas zajimowaše, kajki je prawniski status „sejma“. Mjenuja so wšak raz parlament, štož je zjawnoprawniski organ na zakładźe zakonjow – tajki zakoń pak njeznaju – a runočasnje wabja za wutworjenje parlamenta a su takrjec skupina/iniciatiwa, potajkim priwatnoprawniski cyłk. Kaž prawiznik Hajko Kozel wuwjedźe su wólby sejma po wašnju zjawnych wólbow přewjedli a tuž běchu to wólby kaž do zjawneho parlamenta. Krasna to wotmołwa, wšako ničo njewupraja. Wospjet so prašachmy, ale wospjet tajka a podobna wotmołwa. Čehodla tute prašenje? Dokelž je to nimoměry wažne za móžny dialog, wšako smy poskićili, zo móže so „serbski sejm“ rady so z čłonom Domowiny stać. Tak bychu stajnje za blidom sedźeli. Njebychu hižo rozmołwy za „zawrjenymi“ durjemi byli a bychu tež přeco wšitke předłohi a temy hnydom widźeli.
Sym zludany, zo je „sejm“ tutón sprawny a na dialog wusměrjeny poskitk wotpokazał, wosebje wo wašnju wotpokazanja. Cyle njewosobinsce zdźělichu to jako dodawk swojim prawidłownym wozjewjenjam. Cituju: „Serbski Sejm je gremij našeho luda, kotryž wuchadźa z njeposrědnich, swobodnych, runych a potajnych wólbow, ke kotrymž su wšitcy Serbja wuwołani. Wón je z tym po zakładach swobodneho demokratiskeho zakładneho porjada Zwjazkoweje Republiki Němska demokratisce legitimowane, powšitkowne serbske ludowe zastupnistwo. To njewuzamkuje zastupowanje zajimow přez druhe institucije kaž Domowina w konkretnych wobłukach kaž rěč a kultura na žadyn pad, ale so wudospołnja.“ Potajkim je to gremij kaž zjawny parlament, njedźiwajcy falowacy zakoń a fakt, zo je to – porno cyłemu ludej – tola mała horstka była, kotraž je so na wólbach wobdźěliła. Domowina smě sej tróšku na polu kultury a rěče „hrajkać“. Haj, to je „krasne“ znamjo dialoga „sejmarjow“.
A dale: „Serbski Sejm njezastupi do Domowiny. Jedne ludowe zastupnistwo je winowate k neutralnosći a njewotwisnosći napřećiwo wšitkim wobydlerjam, institucijam a projektowym nošerjam. To płaći hižo nětko při procesach tworjenja wole a rozsudźenja a w přichodźe w ramiku demokratiskeho samopostajenja a samozarjadowanja ćim wjace. Jedne ekskluziwne zwjazanje z Domowinu zakaza so same wot so nimo jeje wosebiteje róle jako třěšny zwjazk. Paralelnje k zhromadnemu dźěłu jako dwě separatnej instituciji je na wosobinskej runinje wudospołnjenje witane.“ Potajkim widźa so jako ludowe zastupnistwo, njehladajo na to, zo je za tajke prawniski zakład trěbny. Haj, kajke to „rjane“ zastupnistwo, kotrež so wole wjetšiny Serbow pase a wšitke serbske gremije ignoruje. Ale wróćo ke knjezej Wałdźe. So wě, zo bě sada w tehdyšim artiklu „Die Zeit“ wopačna a to z dweju přičin. Sprěnja njewotpowěduje to mojemu měnjenju. To móžu tež hladajo na moje skutkowanje dopokazać. Čehodla sej tutón wužadacy nadawk hewak nabrěmjenjam? Zdruha so to njesłuša, zo so předsydźe tajki „lapsus“ stanje. Za to sym so wospjet zjawnje zamołwił. Zo to dr. Wałdu njespokoji a zo to njepřipóznawa, je mi jasne, wšako je za njeho lóšo, z porstom na druhich pokazować, hač so ze swójskimi njedospołnosćemi zaběrać.
Što ma dr. Wałda z toho, so nastajnosći na mnje měrić? Za njeho sym wočiwidnje personifikacija njepřećela. Njepřećel Wałdy pak njeje Statnik, ale demokratija, wšako njeje dotal zamóhł žadyn serbski gremij za swoju ideju zahorić. Tež zjawnosć ideju „tutoho“ sejma we wjetšinje wotpokazuje. Hlej tež Kukowske prašaki. Wězo je lóšo, sej baju bać, zo tči za wšěm Statnik – tón łakacy a nitki ćahacy, swójske zajimy nad zajimy serbskeho ludu stajacy. To pak je wašnje, kajkež znajemy je ze stawiznow. Je to samsny princip, kaž jón populisća wužiwaja – njepřipóznawanje a wothódnoćenje druheho z ideologiskich přičin. Hač budźe sej dr. Wałda z tajkim postupowanjom wjac přiwisnikow za swoju ideju zdobyć móc, sej njemyslu. Skerje sam wjace antipatije přećiwo swojim artiklam šěri. Přichod Serbstwa njebudźemy z tajkimi artiklemi a tajkim njefairnym postupowanjom rjadować, ale skerje z tym zo našu rěč dale dawamy. Moje tři dźěći wšědnje serbuja. Nadźijam so, zo móža to ći, kotřiž so tuchwilu wosebje wótře w mjenje „sejma“ słowa jimaja, tež wo sebi prajić.
A dodać hišće chcu: Dr. Měrćin Wałda sam hrozy nastajnosći ze zahinjenjom Serbstwa, jeli jemu lud po jeho puću njesćěhuje. Potom po jeho měnjenju wšo k rakecam jědźe. Z tym je wón tučasnje klasiski zastupjer principa „Štóž njeje z nami, je přećiwo nam!“ Prócowarjo Domowiny, bazowodemokratiskeho Zwjazka Łužiskich Serbow, su pak w štyrjoch generacijach nazhonili a spóznali, zo stej runoprawna wuměna a njesebične pytanje za konsensom zakład spomóžneho narodneho dźěła za byće a traće serbskeho ludu.


c: text/html

text:
Za wysoke počesćenje, Myto Domowiny, namjetowany być, to budźi rozdźělne začuća. „Ja njejsym so při tym cyle derje čuła“, přizna Lubina Dučmanowa wčera tydźenja na mytowanskim zarjadowanju narodneje organizacije w Budyskim Serbskim domje. Wona bě nadawk přewzała, so w mjenje wšitkich z Mytom Domowiny, z Mytom Domowiny za dorost a z Čestnym znamješkom Domowiny wuznamjenjenych dźakować. Za kóždym počesćenjom steja njeličene hodźiny čestnohamtskeho angažementa. Chwile sej brać a sej wuwědomić, što je jednotliwc/jednotliwča za swoju Domowinsku skupinu, za župu abo towarstwo wukonjał/a, za to je tradicionalna swjatočnosć dźeń do załoženskeje róčnicy Domowiny prawy wokomik.
Angažement jednotliwca

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wopisowanje
Ze swojimi wulce wuznamjenjenymi wobrazowymi zwjazkami a nasćěnowymi protykami słušeše Gerald Große w 1970tych a 1980tych lětach k najwuspěšnišim fotografam bywšeje NDR. Předležaca kniha rysuje jeho žiwjenski puć, wot jeho spočatkow jako šuler na Serbskej wyšej šuli, přez pozdźiše přistajenje jako fotowy žurnalist a studij fotografije na Wysokej šuli za grafiku a knižne wuhotowanje w Lipsku hač k jeho mnohostronskemu tworjenju, tež zwonka Łužicy, kotrež hač do dźensnišeho traje. Z reprezentatiwneho wuběra jeho łužiskich wobrazow je widźeć přichilnosć Geralda Großeho k tutej kónčinje a jeje wobydlerjam, hdyž zapopadnje braškow, Slepjanske žony, čołmarjow w Błótach abo wuhlerjow w holi. Nimo toho swědča skutkowne krajinowe fotografije wo wosebitym zrozumjenju Großeho za grafiske elementy a jeho wobdarjenosći, změny a přećiwki do wobrazow zapřijeć.


text:
Hu Jia
Hu Jia (uproščůne pismo chińske: 胡佳; pinyin: Hú Jiā; rodz. 25 lipca 1973 we Bejdžingu) to je dźouoč spouečny a dysydent s Chińskij Republiki Ludowyj. Dźouo na řeč chińskigo ruchu dymokratyčnygo, chrůńyńo střodowiska a prow uosůb zaražůnych wirusym HIV. Uod 17 lipca 2007 de facto přebywou we herešće důmowym, pilnowany bez uoblyčůnych po cywilnymu agentůw policyje, kere ńy dowali mu wylyźć s mjyškańo a śledźili jygo žůna. We grudńu 2007 zostou areštowany, a we kwjetńu 2008 skazany na 3 lota cuchthauzu skiž "podžygańo ku uobalyńu wuadzy państwowyj".
Hu Jia je autorym a uoroz bohatyrym filma "Prisoners in Freedom City" ("Wjynźńowje we Mjeście Wolności"), kery dokumyntowou uokres kej přebywou we herešće důmowym. 23 paźdźerńika 2008 Parlamynt Ojropejski uhonorowou go Nadgrodům Sacharowa.


text:
We translacyjach tekstōw mōmy już szprymy, tōż mogymy podeprzić kożdego, kōmu trza cosik po ślōnsku przetuplikować. Idzie pedzieć, że mōmy tukej takie nasze biuro przekłodōw polsko-ślōnskich a ślōnsko-polskich. Tyn sztof tuplikujymy na ôbsztelōnek:
- artikle,
- zajty internecowe,
- roztōmaite ôbrozki,
- cołkie akcyje marketingowe,
- napisy do filmōw,
- inksze teksty po przōdnim ugodaniu.
Kożdy ôbsztelōnek wycyniōmy ekstra, beztōż niy mōmy tukej cynnika. Napisz do nos na belekaj@gmail.eu, a na zicher sie dogodōmy a społym wyônaczymy cosik richtich zocnego. Wystawiōmy faktury na kożdy ôbsztelunek. Już niy bydziesz mieć utropy z przekłodami polsko-ślōnskimi!
Weź przikłod z marek choby Miasto Rybnik abo Telewizyjo TVN a ôbszteluj przekłod polsko-ślōnski już dzisiej!
👉 belekaj@gmail.eu 👈


text: Opis: 1. kaplica św. Marcina; 2. kaplica św. Józefa; 3. kaplica św. Cecylii; 4. kaplica św. Franciszka Ksawerego; 5. kaplica Najświętszego Sakramentu (Górków); 6. zakrystia prałacka; 7. zakrystia wikariuszowska; 8. Złota Kaplica; 9. kaplica Matki Boskiej Częstochowskiej i św. Stanisława Kostki; 10. kaplica Serca Jezusowego; 11. kaplica Matki Boskiej i Świętych Aniołów (Szołdrskich); 12. kaplica Świętej Trójcy; 13. kaplica św. Jana Kantego; 14. kruchta południowa; 15. kaplica św. Stanisława bp. Plan zamieszczony w Katalogu zabytków sztuki w Polsce, T. VII, cz. 1.


text:
Ku głownym nadawkam muzeja słuša pódla slěźenja a pósrědnjenja pśedewšym zgromaźowanje a wobchowanje objektow. Muzejowe zběrki twórje zakład kuždego muzeja.
Zběrki Serbskego muzeja ze śěžyšćom kulturnych stawiznow Dolneje Łužyce su jadnorazne w swójej wjelerakosći. Wjele tysac objektow k wobceŕkam narodne drastwy, twórjece a ludowe wuměłstwo, kultura wšednego dnja, muzika, literatura a pismojstwo kaž tež numismatika a postowe stawizny znani wó kulturnem bogatstwje nejmjeńšego słowjańskego luda.
Zběraju se originalne znanki serbskeje kultury a stawiznow. Wóni se wobchowaju, dokumentěruju a pśiducym generacijam pśepódaju k slěźenju a kubłanju. Kaž źe we wšych muzejach chowa se tež w Serbskem muzeju wjele wěcej eksponatow w magacinach, nježli móžo se woglědarjam we wustajeńcach pśedstajiś. W zajźonych lětach su se zběrki naglědnje rozbogaśili. Wó wósebnje zajmnych nowonakupach se w medijach aktualnje rozpšawijo. W ramiku danych móžnosćow se wósebne nakupy wědomostnje interpretěruju a zjawnosći we wustajeńcach prezentěruju.


text:
Wszechświat
Wszechświat – w astrofizyce i kosmologije miano ôznaczajōncŏ wszyjsko co fizycznie je, no tōż cołkõ czasoprzestrzyństwo i materyjõ i ynergijõ w nij.
Nastōnie[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Podle popularnej terŏźnie teoryje Wielgigo Abszusu wszechświat powstoł kole 13,7 mld. lŏt tymu z pierwotnego stanu ô zgolymyj tyngości i tymperaturze (tm. model gorkigo wszechświata). Bez „nastōnie” miarkujymy sam ôbranie sie przestrzyństw i czasu, a społym z niymi tajleczek elymyntarnych i prōmiyniowaniŏ. W modelu Wielgigo Abszusu wszechświat podlygŏ ciōngły ekspansji, wrŏz stygnōnc.
Budowa[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Terŏźnie preferowane modele kosmologiczne ôpiyrajōm sie na założyniu jednorodności i izotropowości wszechświata. Je to jednak ino matymatyczne uproszczynie, bo wiadōmo, iże materyjŏ we wszechświecie niyma rozłożōnŏ rōwnomiernie.
Ziymia je w układzie planetarnym, nazywanym Ukłŏdym Słōnecznym. Skłŏdŏ sie ôn z cyntralnyj gwiŏzdy – Klary – i ôkrōnżających jã planet. Ukłŏd Słōneczny je zwiōnzany grawitacyjōm z inkszymi gwiŏzdami, spostrzōd kerych mocka tyż obiegajã planety. Powiōnzane w tyn knif ze sobōm gwiŏzdy tworzōm galaktykã. Naszŏ galaktyka nosi miano Drōgi Mlycznyj. Galaktyki skupiajōm sie w jeszcze srogsze struktury (nojsrogsze, kere sōm powiōnzane we postrzodku drukami grawitacyje) – sōm to grupy galaktyk. Drōga Mlycznŏ wchodzi w skłŏd Grupy Lokalnyj Galaktyk. Sroge grupy galaktyk nazywane sōm hōrmami. Hōrmy galaktyk i pojedyncze galaktyki grupujōm sie w jeszcze srogsze supergromady galaktyk. W ôstatnich latach ukŏzały sie wykazy ôbserwacyjne na to, iże hōrmy i supergromady galaktyk tworzōm gigantyczne struktury, kere kształtym spōminajōm bańki szumin – wielge przestrzyństwa prōżnot ôgraniczōne „ścianami” i włōknami.
Roztōmajte kōncepcyje budowy Wszechświata zakłŏdajōm roztōmajty jego kształt; może ôn być kulōm, fraktalem, niyskōńczōnym celynderhutym, kosmicznõ membranã (abo pŏrōma), niyskōńczōnõ abo skōńczōnõ plaskatõ wiyrchniōm, a tyż niy mieć sprecyzowanego kształtu. Niyklarowne je tyż, eli je ino nasz wszechświat abo tyż jedyn abo mocka do niego rōwnolygłych ô tyj samyj abo inkszyj budowie i stałych fizycznych. Możliwe, iże je niyskōńczōny numer wszechświatōw, tyż idyntycznych do naszego jak i doimyntnie roztōmajtych. Dalszõ niewiadomõ je numer fasōngōw wszechświata (czasoprzestrzeni). Terŏźnie znōmy 4 fasōngi: 3 przestrzynne i 1 czasowy. Jednak niykere teoryje zakłŏdajōm istniynie 5, 6, 10, 12, 13, 20 a nawet srogszego numera fasōngōw.
Materyjŏ, kerõ znōmy (tm. materyjŏ barionowa) je ino jednym z jeji zort, bo we wszechświecie je tyż antymateryjŏ, ćmawŏ materyjŏ i przypuszczalnie ćmawŏ ynergijŏ. Poza Wszechświatym z definicyje niy je czas ani przestrzyństwo. Wszeôbecnie uznŏwanŏ interpretacyjŏ ôbserwacyji astrōnōmicznych (dane z sondy WMAP i kuklōngōw nieba) gŏdŏ, iże wystympujōncŏ we wszechświecie materyjŏ-ynergijŏ to terŏźnie w kol. 73% ćmawŏ ynergijŏ, w 23% ćmawŏ materyjŏ i w rōncz 4% "normalnŏ materyjŏ barionowa, keryj 75% stanowi wodōr (przi rachowaniu pdl. masy).
Prziszłość wszechświata[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Prziszłość wszechświata je przedstawiana zaôbycz w dwōch wersyjach. Jedna gŏdŏ, iże wszechświat bydzie rozszyrzać w niyskōńczōność (kej wielość materyje niy bydzie za dość srogŏ), a drugŏ, iże sie zapadnie i możno nastōnie z niego drugi. Szyrzyj przi gŏdaniu, kosmologijŏ rozwŏżŏ dzisioj dwie bazowe drōgi ewolucyje Wszechświata. Teoryjŏ Wielgigo Kolapsu gŏdŏ, iże Wszechświat przestanie sie rozszyrzać, potym zacznie sie kurczyć, coby kejś zapaść sie do pōnktu i utworzić nowy wszechświat. Teoryjŏ niyskōńczōnego rozszyrzaniŏ głosi, iże bydzie sie rozszyrzać w niyskōńczōność, aże wypŏlōm sie ôstatnie gwiŏzdy, a w wyniku rozszyrzaniŏ prōmiyniowanie bydzie zmyńszać frekwyncyjŏ.
Inksze teoryje tykajōm tyngości wszechświata. Jeźli tyngość wszechświata je rōwnŏ akuratnie cyny krytycznyj ôddzielajōncyj te dwie drōgi ôd siebie to gibkość ekspansji Wszechświata bydzie ślatować do nula, atoli Wszechświat nikej sie niy krymfōw. Jeźli jednak wielość materyje je roztōmajtŏ ôd tyngości krytycznyj (rozdzioł podle miar musi być małŏ, ale wydŏwŏ sie, iże winna być), to ôstŏwajōm jeszcze dwie inksze kōncepcyje ewolucyje Wszechświata:
- Wielgi Chłōd – jeźli wielość materyje je za wiela małŏ, by druku grawitacyjne mogły strzimać ekspansjã abo przewŏgã zyskŏ ćmawŏ materyjŏ. Wszechświat bydzie w takij sytuacyji rozszyrzać sie rōntym, a jego tymperatura ślatować.
- Wielgi Krys – jeźli wielość materyje je na tela srogŏ, by strzimać ekspansjã i potym pod wpływym drukōw grawitacyjnych dojdzie do zapadniōncia sie wszechświata i ôdwrōcyniŏ wszyjskich etap dotynczasowyj jego ewolucyje, aże do mōmyntu, kej wszyjske druki włŏdajōnce kosmosym bydōm zasik połōnczōne w jednã srogość, a materyjŏ i ynergijŏ bydōm stanowić jedność. Tymperatura tedy bydzie wzrŏstać społym ze wzrōstym tyngości - nawrōt do ôsobliwości.
Podle jeszcze inkszyj kōncepcyje, kōniec znanego ludziōm świata może przijść społym z uwolniyniym ynergije prōzni. Mocka ôbserwacyje skazuje, iże nasz Wszechświat posiadŏ niezerowã ynergijõ prōzni. Jeźli je stan prōzni ô niższyj ynergiji, to Wszechświat poradzi prōzni fałesznyj i może dojść do tunelowania do niższego stanu. Bydzie sie to wiōnzać ze pōmianōm niykerych stałych fizycznych, bp. mas mocka tajleczek. Przijdzie tyż kōniec takigo Wszechświata, jaki znōmy, pōniywŏż bp. atōmy mogōm stŏć sie nietrwałe.


text:
Franc Józef I.
Franc Józef I. (němsce Franz Joseph I., madźarsce I. Ferenc József; * 18. awgusta 1830 na hrodźe Schönbrunn pola Wiena jako Erzherzog Franz Joseph Karl von Österreich, † 21. nowembra 1916 runje tam) bě wot lěta 1848 hač do swojeje smjerće wosrjedź Prěnjeje swětoweje wójny předposledni kejžor Rakusko-Wuherskeje. Z knježerstwowej dobu wot nimale 68 lět knježeše dlěje hač kóždy druhi z Habsburgskeje dynastije. Zdobom bě kral Čechow a japoštołski kral Madźarskeje.
Franc Józef knježeše wot lěta 1851 absolutistisce a centralistisce. Poražce w Sardiniskej wójnje (1859) a Němskej wójnje (1866) donućištej jeho k wurunanju z Wuherskej a k přetwarjenju jednotneho kejžorstwa Rakuskeje do dwójneje monarchije z dweju awtonomneju połojcow.
Pod Francom Józefom posylništej so zwjazk z nowym Němskim mócnarstwom pod wjednistwom Pruskeje a konflikt z Ruskej. Napjeća na Balkanskej połkupje a předewšěm mjez Rakusko-Wuherskej a Serbiskej kaž tež nadhódnoćenje swójskich wojerskich mocow wjedźeše w lěće 1914 do Prěnjeje swětoweje wójny.
Smjerć Franca Józefa płaći jako započatk kónca Rakusko-Wuherskeje w nazymje 1918. Nachwilny naslědnik Franca Józefa bě jeho bratrowy wnuk Korla I., bratrowc 1914 zamordowaneho trónoweho naslědnika Franca Ferdinanda.
Wotkazaj[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Franc Józef I. – Literatura w katalogu Němskeje narodneje biblioteki (němsce)


text:
Radźićeljo financowanskemu zrěčenju z LMBV přihłosowali
Łaz (AK/SN). Za wožiwjenje Hórnikečanskeho jězora je Łazowska gmejna dalše wuhibki stajiła. Na swojim zašłym posedźenju přihłosowachu jeje radźićeljo financowanskemu zrěčenju za infrastrukturu planowaneho towarstwoweho centruma, hdźež maja mjez druhim płuwace mosćiki nastać.
Cyłkowny projekt běchu hižo před lětom Sakskemu wyšemu hórnistwowemu zarjadej w Freibergu zapodali, zo móhli jón do spěchowanskich programow zapřijeć. Loni w oktobru pak gmejna Łaz prošeše, płuwace mosćiki wuspinkować. Na te wašnje móža je hižo prjedy zwoprawdźić, wjesnjanosta Thomas Leberecht (CDU) nětko rozłoži. Swójski podźěl gmejny we wobjimje 15 procentow, to je něhdźe 11 000 eurow, je w hospodarskim planje za lěto 2021 zapřijaty. Tak móža mosćiki hižo planować započeć.


text:
Ludosport při haće
Sportowa jednotka Natwar Němske Pazlicy přeprošuje wšitkich zajimcow na 30. ludosportowu swjatkownu njedźelu, a to do Němskopazličanskeho sportoweho a wólnočasneho centruma. Na sportnišćach při tamnišim haće wuhrajetej so wot dopołdnja w 10 hodź. volleyballowy turněr z 10 mustwami a koparski turněr ze 16 cyłkami.
Kopańca swjatki w lěsu
W Pěskečanskim lěsnym stadionje „K dźiwjej rancy“, kaž jemu z posměwkom w Pěskecach praja, wuhraje SJ Pěskecy swjatki póndźelu ludosportowy koparski turněr za wjesne mustwa. Nimo domjaceho cyłka wobdźěla so zastupnistwa z Noweje Wjeski, delnich Sulšec pola Kulowa, Serbskich Pazlic, Njebjelčic, Smjerdźaceje, Worklec a Róžanta. Naposledk mjenowane mustwo je zakitowar titula. Róžeńčenjo běchu sej zašłe lěto po 30 lětach zaso raz pokal wudobyli. Prěnja hra započnje so w Pěskecach w 13 hodź., hrać budźe so zaso w dwěmaj staflomaj.
Koparska dypkowa hra
24.05. 14:05 Budissa Budyšin –
BFC Dynamo
Koparskej pokalnej hrě
22.05. 19:00 SZ Großnaundorf –
Módro-běli Kulow


text:
Chóśebuz
Chóśebuz (nimski Cottbus, česki Chotěbuz, pólski Chociebuż,[2] górnoserbski Choćebuz) jo nejwětše město Dolneje Łužyce a wažne město za wědomnosć, kulturu a słužby w zwězkowem kraju Bramborskej. To móžośo zgóniś nic jano pśi cytanju studijnych pórucenjow, pśi wuchójźowanju pó modelowem měsćańskem źělu abo pśi błyšćatych premjerach statnego źiwadła. Teke nowo wugótowane internetowe boki Łužyskego wušego centruma gótuju zaśišć žywego duchno-kulturnego žywjenja, wobšyrnych turistiskich pórucenjow a słužbow zjawnego zastojnstwa. Wirtuelny měsćański běrow ma až do źinsajšnego dnja južo wěcej ako 150 słužbow a wušej 60 dokumentow za was pśigótowanych. Internet móžo derje póraźowaś a pomogaś, weto njamóžo wón Chóśebuzaŕkam a Chóśebuzarjam kuždy woglěd do zastojnstwa zežariś.
Geografija[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Chóśebuz lažy něźi 125 km na krotke zajtšo wót Barlinja pśi Sprjewi. Serby su wobsednuli wokolinu wokoło źinsajšnego Chóśebuza w źasetem stolěśu, ako su natwarili grod na pěskatej kupje w Sprjewi. Nimce bydle pódla Serbow w Chóśebuzu wót tśinastego stolěśa. Chóśebuz jo był prědny raz dokumentariski naspomnjony 30. nowembra 1156.
Chóśebuz jo kulturny centrum Dolnoserbow, sedło Dolnoserbskego gymnaziuma a Serbskego muzeja. Wšykne nadrozne tofle a oficielne napise měsćańskich institucijow su mimo někotarych wuwześow dwójorěcne: w nimšćinje a dolnoserbšćinje.
Měsćańske źěle[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- Srjejź • Mitte
- Chmjelow • Schmellwitz
- Žandow • Sandow
- Grodkojske pśedměsto • Spremberger Vorstadt
- Strobice • Ströbitz
- Žylow • Sielow
- Zaspy • Saspow
- Žylowk • Merzdorf
- Dešank • Dissenchen
- Rogeńc • Branitz
- Módłej • Madlow
- Knorawa • Sachsendorf
- Depsk • Döbbrick
- Škódow • Skadow
- Rogozno • Willmersdorf
- Kórjeń(Chóśebuz) • Kahren
- Kibuš • Kiekebusch
- Gołynk • Gallinchen
- Gogolow • Groß Gaglow
Partnaŕske města[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- Villingen-Schwenningen (Nimska)
- Saarbrücken (Nimska)
- Gelsenkirchen (Nimska)
- Turgovište (Bulgaŕska)
- Zielona Góra (Pólska)
- Lipeck (Rusojska)
- Grosseto (Italska)
Žrědła[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- ↑ Ludnosć w Bramborskej pó gmejnach dnja 31. decembra 2017 na statistik-berlin-brandenburg.de (XLS-dataja; 223 KB)
- ↑ Chociebuż, właściwie po dolnołużycku Chosiebuz, także Chosiobuz, po górnołużycku Khociebuz w Geografiskem Słowniku Pólskego Kralojstwa a drugich słowjańskich krajow, tom I (Aa — Dereneczna) rok 1880


text:
Produktbeschreibung
W titelnej jsy Škódowje namakaju se rybakarje, indianarje, bolane domy a hyšći wjele wěcej. Dalšne pśinoski pśidu z Janšojc, Raduša, Mósta a hynźi, wulicuju wó kupje Kreta, Thailandskej a drugem. 2022 buźo w Serbach lěto Zejlera a Kocora a se wě teke Pratyja jeju wucesćijo z wěcywuznatyma pśinoskoma. Wše te zajmne pśinoski pilnje pisała jo zasej wjelika mań awtorkow a awtorow – tenraz dogromady 36, mjazy nimi młode serbski pišuce Gregor Kliem, Šarlota Kušcyc a Maksimilian Hasacki. Na Mata Riza, Kita Šwjelu a dalšnych serbskich procowarjow z jubilejom spomnjejo Pratyja z anekdotami a krotkimi tekstami z jich pjera, aby my je teke nadalej cytali k wochłoźenju duše a k pózbuźenju ducha.
Sprache: niedersorbisch, 172 Seiten, mit Fotos und Illustrationen


text:
Februar
Februar'[1], zestarjete: swěckowny[2] , (górnoserbski mały rožk) - jo drugi mjasec w gregorjaniskem kalendarju. Wón ma 28 dnjow za cas normalnego lěta abo 29 dnjow za cas pśestupnego lěta.
Februar jo zymski mjasec w pódpołnocnej hemisferje a lěśojski mjasec w pódpołdnjowej hemisferje. Codiakalnej znamjeni w februarje stej Wódny muž a Ryby.
Februar zachopina ze samskim wšednym dnjom kaž měrc a nowember, mimo togo za cas pśestupnego lěta, gaž wón zachopina ze samskim wšednym dnjom kaž awgust.


text:
Němske Pazlicy (SN/MWj). Eksotiske zwěrjata mjeztym ani tak eksotiske hižo njejsu. Na lamy a alpaki smy so nimale hižo zwučili a tež pisane papagaje tu a tam wuhladaš. Wulke bizony pak znajachmy dotal jeno ze zwěrjenca abo z indianskich filmow. Nětko móžeš tele wulke skoćata takrjec live dožiwić, mjenujcy hdyž po kolesowanskej šćežce z Njebjelčic do Němskich Pazlic jědźeš. Tam Volker Synatschke wot lońšeho awgusta pjeć tychle wulkich zwěrjatow, kotrež słušeja do skupiny howjadow, plahuje.
„Chcych swoju łuku někak zmysłapołnje wužiwać, ale na někajke wosebite wašnje. Přez němski zwjazk plahowarjow bizonow sym so z tymlemi zwěrjatami bliže zaběrał a tak sym swoju ideju poněčim zwoprawdźił“, powěda Kamjenčan, kiž poprawom w metalowej branši dźěła. Z porjadnej twarskej dowolnosću a z přihłosowanjom lěsnistwa kaž tež ratarskeho a přirodoškitneho zarjada je potom swoju łuku z wysokim milinowym płotom wobhrodźił a bizonam škit před dešćom natwarił. Nimo toho stwori jara masiwnu metalowu připrawu, kotraž skoćatam přistup na pastwu zmóžnja abo nic.


text:
Boliwijo
Boliwijo, Republika Boliwije (hiszp. Bolivia, República de Bolivia) – państwo we Americe Połedńowyj. Grańica mo ze Brazylijům, Paragwajym, Argyntynům, Czile a Peru. Ńy mo dostympu do morza. Teryn sam uobniżo śe ze zachodu na wschůd. Nojwyższy wjyrch - Sajama, 6520 m n.p.m. Uod uzyskańo ńypodległośći we wyńiku wojyn Boliwijo utraćiła tajla swego dowńijszygo terytorjům: we 1884 dostymp do Uoceanu Spokojnygo na rzecz Czile, we 1903 rygjůn Acre, kery zajyła Brazylijo, a we 1935 Chaco, kery zajůn Paragwaj. Wjynkszość ludnośći to Indjanery ze plemjůn Keczua (33%) a Ajmara (30%), krům ńich Metysy (25%) a bjoli (25%). Důminůje katolicyzm wyznowany bez 92,5% Boliwjanůw. Bez dugi czas podstawům gospodarki bůło wydobyće cyny, a spodek jeij cen wyołoł sam srogi kryzys we gospodarce.


text:
Nowe auta hybrydowe policyje wojewōdztwa ślōnskigo
We wtorek, 12 czyrwca, w Kōmyndzie Wojewōdzkij Policyje w Katowicach ôdbyło sie paradne przekŏzanie aż 43 nowych radiowozów, kere powiynkszōm flotã ślōnsko-małopolskij policyje. Auta z napyndym hybrydowym ôstały kupiōne ze postrzodkōw Wojewōdzkigo Funduszu Ôchrōny Strzodowiska i Gospodarki Wodnyj w Katowicach, postrzodkōw loalnego regyrōnku jak tyż budżetu KWP Katowice. Ôznakowane wozidła marki Toyota Auris ôdebrali dzisiej przedstawiciele kōmynd miyjskich i krysowych. Cołkŏ kwota inwestycyje wyniosła bezma 4 mln złotych.
Przed siydzibōm Kōmyndy Wojewōdzkij Policyje w Katowicach ôdbyło sie przekŏzanie nowych ôznakowanych radiowozōw z napyndym hybrydowym marki Toyota Auris dlŏ ślōnskij policyje. Moderne wozidła ôstały kupiōne ze postrzodkōw Wojewōdzkigo Funduszu Ôchrōny Strzodowiska i Gospodarki Wodnyj w Katowicach, postrzodkōw lokalnego regyrōnku jak tyż budżetu policyje. Gospodŏrzym fajru bōł Kōmandyr Wojewōdzki Policyje w Katowicach nadinszp. Krzysztof Justyński, kery społym z Marszałkym Wojywōdztwa Ślōnskigo Wojciechym Saługōm jak tyż Przedstawicielym Rady Nadzorczyj Wojewōdzkigo Funduszu Ôchrōny Strzodowiska i Gospodarki Wodnyj Przemysławym Drabkym przekŏzoł 43 nowe radiowozy kōmandyrōm miyjskim i krysowym garnizōnu ślōnskigo. W feście wziōnli udzioł tyż przedstawiciele fyrmy Toyota, kerŏ wyprodukowała nowe radiowozy, a tyż przedstawiciele kerownictwa ślōnskij policyje, policyjny kapelōn, zaproszyni goście jak tyż mydia. Moderne auta ôdebrali kōmandyrowie z: Bielska-Biołyj, Bierunia, Chorzowa, Czynstochowy, Dōmbrowy Gōrniczyj, Gliwic, Jastrzymbiŏ-Zdroju, Katowic, Kłobucka, Lublińca, Mikołowa, Mysłowic, Pszczyny, Raciborza, Sosnowca, Tychōw, Wodzisławia Ślōnskigo jak tyż Zŏbrzŏ.
Auta te majōm bogate nŏczynie, by zagarantować maksimum bezpiyczyństwa i kōmfortu policyjōnōm, kerzi bydōm w nich sużyć. Do nŏczyniŏ przinŏleżōm m.in. autōmatycznŏ bezstopniowŏ krzinia biegōw, autōmatycznŏ klima, systym multimydialny z kamerōm cŏfaniŏ. Kożde z wozideł Toyota Auris Hybrid Touring Sports kombi wert je blisko 92.000 złotych brutto, a pod maskōm posiadŏ motōr ô pojymności 1,8 litra i 136 KM. Dlŏ prziszłych używŏczy nowo kupiōnych wozideł zaplanowano było szkolynia zôrganizowane ôd dostŏwcy wozideł przi udziale importera. Ôbyjmować ôno bydzie part teoretyczny i praktyczny.
Fotografije: KWP Katowice


text:
Sakska
Sakska (němsce Sachsen) je zwjazkowy kraj na wuchodźe Němskeje. Hłowne město su Drježdźany, po ličbje wobydlerjow najwjetše pak Lipsk. Kaž hižo za čas Weimarskeje republiki mjenuje so Sakska oficielnje „swobodny stat“.
Z něhdźe štyrjomi milionami wobydlerjow a přestrjenju wot 18.400 km² steji Sakska mjez 16 němskimi zwjazkowymi krajemi na srjedźnym městnje.
Stawizniske jadro Sakskeho kurwjerchowstwa (wot 1806: kralestwa) bě w 10. lětstotku we wot Serbow wobsydlenym kraju załožene Mišnjanske markhrabinstwo.
Jako jedyn z pjeć krajow na teritoriju Němskeje demokratiskeje republiki bu Sakska w lěće 1952 do wobwodow rozdźěleny. Po znowazjednoćenju lěta 1990 stwori so z něhdyšeju wobwodow Kamjenica a Drježdźany, najwjetšeho dźěla Lipšćanskeho a južneho dźěla Choćebuskeho wobwoda znowa kraj Sakska, kotryž so wot wokrjesneje reformy lěta 2008 do 10 wokrjesow a třoch bjezwokrjesnych městow rozrjaduje.
Geografija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Sakska leži na juhowuchodźe Němskeje w srjedźnej Europje. Mjezuje z Braniborskej na sewjeru, z Pólskej na wuchodźe, z Čěskej na juhu, z Bayerskej na juhozapadźe, z Durinskej na zapadźe a ze Saksko-Anhaltskej na sewjerozapadźe. Najwyša hora Sakskeje je Šmrěčnik, kotryž so w Rudnych horach blisko čěskeje hranicy namaka. Tež zwonka sakskich mjezow je Sakska Šwica při Łobju znata jako woblubowane wulětnišćo.
Wuchodny dźěl Sakskeje słuša k Hornjej Łužicy.
Rěki[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Slědowace rěki so ze Sakskeje dótkaja abo přez Saksku běža:
Města[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Tři najwjetše města Sakskeje a zdobom jeničke wulkoměsta su Lipsk, Drježdźany a Kamjenica. Dalše města z wjace hač 50.000 wobydlerjemi su Šwikawa (91.000), Pławno a Zhorjelc.
Najwjetše města Sakskeje su:
Dalše přispomnjenja hódne města w Sakskej su:
Politika[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wot znowazałoženja Sakskeje lěta 1990 knježi w zwjazkowym kraju CDU we wšelakorych konstelacijach. Hač do lěta 2004 móžeše sama knježerstwo tworić, 2004–09 knježeše we „wulkej koaliciji“ ze SPD, 2009–14 hromadźe z FDP a wot nazymy 2014 znowa ze SPD. Dotalni ministerscy prezidenća Sakskeje běchu Kurt Biedenkopf (1990–2002), Georg Milbradt (2002–08), Stanisław Tilich (2008–17) a Michael Kretschmer (wot 2017). Tuchwilne knježerstwo Sakskeje je kabinet Kretschmer II.
Krajny sejm[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
W sedmym sakskim krajnym sejmje je pjeć stronow zastupjene: CDU, AfD, Lěwica, Zwjazk 90/Zeleni a SPD. Wone wobsadźa cyłkownje 119 sydłow w parlamenće. Poslednje wólby běchu dnja 1. septembra 2019; přichodne budu w lěće 2024.
Wot 2009 do 2014 knježeše koalicija z CDU a FDP pod ministerskim prezidentom Stanisławom Tilichom. Po wotchada FDP z krajneho sejma stej CDU a SPD koaliciske zrěčenje podpisałoj. Hižo mjez 2004 a 2009 knježeše w Sakskej tak mjenowana wulka koalicija. Po wólbach 2019 tworichu CDU, Zwjazk 90/Zeleni a SPD prěni raz w Sakskej tak mjenowanu kenijasku koaliciju (po barbach chorhoje).
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Aktualne ličby wobydlerstwa po gmejnach 2019; Statistiski krajny zarjad Sakskeje
Wotkazaj[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Oficialne stronki (serbsce, němsce, pólsce, jendźelsce, čěsce, španisce, francosce)
Badensko-Württembergska • Bayerska • Berlin • Braniborska • Bremen • Delnja Sakska • Durinska • Hamburg • Hessenska • Mecklenburgsko-Předpomorska • Porynsko-Pfalca • Posaarska • Sakska • Saksko-Anhaltska • Schleswigsko-Holsteinska • Sewjerorynsko-Westfalska
1952 k Badensko-Württembergskej fuzionowali: Südbaden | Württemberg-Baden | Württemberg-Hohenzollern


text:
Domowina je w „Dźěłarničce za přichod Łužicy” lěta dołho aktiwnje sobu dźěłała. Wažny wupłód: „wuwićowa strategija Łužica 2050”. Nošer dźěłarnički, „Hospodarski region Łužica”, je serbskej werziji mjeztym zjawnosći spřistupnił. Naš zaměr je, zo 2050 kóždy wobydler serbskeho sydlenskeho ruma znajmjeńša dosć serbsce rozumi, zo jeho dla nichtó němcować njetrjeba. Tohodla je jasne, za dyrbi strategija za naš region za tři lětdźesatki tohorunja serbska być, wšako chcemy trěbny słowoskład za přewodźace diskusije tež w našej maćeršćinje wužiwać móc.
Přispomnjenje: Strategija je w času kooperacije Braniborskeje a Sakskeje nastała, hdyž su tež wokrjesy ze Sakskeje na „Hospodarskim regionje Łužica” wobdźělene byli. Wot spočatka lěta su wone won, dokelž kročitej zwjazkowej krajej, do kotrejuž Łužica słuša, zaso po rozdźělnym puću.


text: Wojerecy (AK/SN). Wojerecy chcedźa wokolne gmejny do strukturneje a energijoweje změny sobu zapřijeć. Tak ma nastać zhromadna Łužiska twornja tzwr, a to jako wobstatk Zastaranskich zawodow Wojerecy (VBH). Tónle zaměr su Wojerowscy měšćanscy radźićeljo na swojim wutornym posedźenju z třomi hłosawzdaćemi wobzamknyli. „Z Łužiskej twornju ma so zhromadne dźěło mjez komunami we wobłukach milina, płun, ćopłota, pitna woda a wopłóčki skrućić. Chcemy tworjenje hódnotow w regionje zesylnić“, potwjerdźi jednaćel VBH Wolf-Thomas Hendrich. Tak móhła so Łužiska twornja přichodnje wo wobswětlenje pućow w Sprjewinym Dole a Łazu starać a wo to, zo je we Łutach zastaranje z ćopłotu zawěsćene.


text:
Francek Fyrtok, 27.03.1921
Wachtyrz prezyntuje ślōnske artykuły ze starych cajtōngōw przepisane do alfabetu ślabikŏrzowego. Trzeba je rozumieć we kōntekście historycznym i niy przedstawiajōm ône ôpiniji ôd redakcyje.
Kochany Hanysie!
Miołbych ci dużo do powiedzynio, ale czasu mōm mało. Głosowanie plebiscytowe było i tak i tak. Mōmy nojwiyncej gmin za Polskōm i mōmy też wiynkszość głosōw za Polskōm. Ale tam, kaj sie kōńczyły nasze Boże strōny, Niymcy granatami i gwerami zmusili naszych ludzi do głosowania za Niymcami. Czynsto było tam jawne głosowanie, bo tak zarzōńdzili Niymcy.
Koalicyo bydzie musiała podszukać wszystko i naprawić niymiecke niesprawiedliwości, fałszerstwa i gwałty przi głosowaniu. Ale już nie naprawi wszystkego i Ślōnsk bydzie musioł być podzielōny. Do Polski pōjdzie krys pszczyński, rybnicki, strzelecki, lubliniecki, tarnogōrski, gilwicki, zobrski, katowicki i bytōmski. Zaś reszta Gōrnego Ślōnska musi być podzielōna pōmiyndzy Polsko a Prusy. Tam, kaj Niymcy głosowali granatami, tam Ynglicy powinni zaprowadzić porzōndek. ażeby na Ślōnsku nie było Irlandyji. Tako jest moja polityka. Iże Niymcy kłamiōm, iże napadajōm i mordujōm, to świynto prowda. Ale sōm też tacy, co już uciekajōm na pioski brandynburske. Nasz norōd musi mieć ôd koalicyji ôpieka i ôchrōna, bo inaczy moji koleksy zacznōm Niymcōw huśtać. A musi być spokōj aż do zatwierdzynia głosowania u ambasadorōw w Paryżu. Ô libstach napisza ci pōźniej – teraz ci moga jyno pedzieć, że w śmiergust byda dziołchy loł, tak jak w inne lata. Libsty ôbiecały mi dużo kroszōnek, byda sikoł, tak jak mie tu widzisz na ôbrozku. Spodziewōm sie, że i ty bydziesz sikoł.
Francek Fyrtok.


text:
Žurla Worklečanskeho hosćenca na bydleni přetwarjena
Worklecy (SN/MWj). Mjeztym połdra lěta je zašło, zo staj Chróšćanskaj Szczepaniakec bratraj Henry a Marcus při nanuzowanym přesadźowanju Worklečanski hosćenc Ke kupowemu hatej přewzałoj. Tehdy bě nadźija wulka, zo namaka so korčmar, kiž hosćenc ze žurlu powjedźe a na te wašnje wjesne žiwjenje dale wobohaći. Dokelž hosćenc jako tajki njedźěła, njezadźiwa, zo so ludźo prašeja, kajka je tuchwilna situacija a kak tam dale póńdźe. To chcychu tež Serbske Nowiny wědźeć a su so z nowymaj wobsedźerjomaj na městnje zetkali.


text:
Polyndwiczki wieprzowe lubia, bo sōm chude i delikatne. A jak sie do tego do1 trocha śliwki, wyndzōnki2 i narychtuje fajno zōłza3 ze śmiytōnkōm4, to… niy rōbcie sie na drugi dziyń badania na cholesterol 😉
Co potrza?
2 polyndwiczki
10-15 dkg wyndzōnki
125-150 śmiytōnki
2 gorście5 suszōnych śliwek
łeżka mōnki
szklōnka wody
pieprz
To je richtich6 ajnfachowe7 do narychtowania8. Pokrejcie9 wyndzōnka i przypiyczcie. Na inkszyj10 patelni mogecie prziypiyc pokrōne we szajby11 polyndwiczki- dō nich dejcie12 yno pieprzu, soli niy trza, bo przeca ta wyndzōnka mŏ jyj kans13.
Potyn do wyndzōnki dejcie śmiytōnka, wlyjcie łozmiyszanŏ14 we szklōnce zimnyj wody mōnka, dodejcie pokrōne śliwki i niech sie to chwila powarzi15. Na sōm kōniec dejcie ku tymu polyndwiczki, wymiyszejcie, chwila powŏrzcie i fertich. Zrōbcie sie tego wiyncyj, żeby stykło16 tyż na drugi dziyń 😉 Smacznego 🙂
1doda
2boczku wędzonego
3sos
4śmietaną
5garście
6naprawę
7proste
8przygotowania
9pokrójcie
10innej
11plastry
12dajcie
13dużo
14rozmieszaną
15pogotuje
16wystarczyło


text:
Wokrjes Mišno
Wokrjes Mišno (němsce Landkreis Meißen) je sakski krajny wokrjes w Drježdźanskim direkciskim wobwodźe. Na sewjeru mjezuje z Braniborskej, na wuchodźe z Budyskim wokrjesom, na juhowuchodźe z bjezwokrjesnym městom Drježdźany, na juhu z wokrjesom Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory, na juhu a zapadźe z wokrjesom Srjedźna Sakska a na zapadźe z wokrjesom Sewjerna Sakska.
Ma wot lěta 2008 přestrjeń 1452,39 km² a něhdźe 250.000 wobydlerjow.
Wulke wokrjesne města su Kosowiki (Coswig), Mišno, Radobyle (Radebeul), Ryzawa (Riesa) a Wulki Hojn (Großenhain).
Najwjetša rěka na wokrjesnym teritoriju je Łobjo. Najwyša hora je Bayerhöhe (323 m) blisko Klipphausena.


text:
»To, což sy w źiśetstwje wót starjejšeju a stareju starjejšeju sobu dostała, až domownja ma něco cyniś z wutšobnosću, tebje pregujo«
Rozgrono z wjednicu Domowniskego muzeja Dešno Babette Zenkeroweju wó pśedstajenju domownje w muzeju, wuznamje stawiznow a nałogow a źo se doma cujo
Wy nawjedujośo Domowniski muzej Dešno a sćo sebje – wěsće nic jano w ramiku Wašogo źěła – mysli gótowali k temje domownja. Co jo domownja za Was wósobinski a kak wóna se pśedstaja w muzeju a se luźam zbližujo?
Ze wšakimi projektami ako z pśigótowanim butry abo pjaconych jabłukow, z mólowanim serbskich jatšownych jajow wopytujomy źiśi a dorosćonych naglědniwje ze žywjenim prědownikow našogo regiona wopóznawaś. Rozmjej jo to teke rozestajenje z temu domownja a póchad. Zajm woglědowarjow, nawuknuś jatšowne jaja pó serbskem nałogu mólowaś, jo wjeliki. Za mnjo jo to było motiwacija, wótpowědne kurse do programa muzeja pśiwześ. Ja som južo ako góle jajkamólarjam pśez ramje glědała na tradicionalnych wikach jatšownych jajow w Slěpem a Wórjejcach. Se wě, až som doma to teke sama wuproběrowała. Rezultaty pak su tegdy žałosne wuglědali. Myslim se, až źo se luźam źinsa wěsće pódobnje. Togodla som sebje groniła, až cu móju naźěłanu wědu našym woglědowarjam dalej dawaś.


text:
Adolf Hitler
Adolf Hitler (ur. 20 kwjetńa 1889 we Braunau am Inn, zm. 30 kwjetńa 1945 we Berlińe) – mjymjecki politiker, kanclyrz Mjymjec uod 1933, führer i kanclerz III Rajchu uod 1934, prziwůdca Narodowo-Socjalistycznyj Mjymjeckej Partii Robotńikůw (NSDAP), ideolůg mjymjeckej uodmjany faszyzmu zwanyj uod jygo nazwiska hitleryzmym abo narodowym socjalizmym (naźismym), twůrca a dyktator III Rzeszy mjymjeckij, zbrodńorz wojynny, uodpedźalny za zbrodńe przećiw ludzkośći.
Po uobjyńću uobu fůnkcyji zmjyńůno nazwa jygo stanowisko na „Führer und Reichskanzler” (Wůdz i kanclyrz Rajchu). Uznowany je bez wjynkszość historykůw za uosobiśće uodpedźalnygo za polityka rasowo naźistowskych Mjymjec, Holocaust a za śmjerć milijůnůw ludźi ubitych podczas jygo rzůndůw. Agresywno polityka zagrańiczno, kero stosowoł, doprowadźyła do rozpyntańo bez Mjymcy II wojny śwjatowyj, we wyńiku keryj zginyło 55 miljůnůw ludźi.
FamilijoEdytuj
Rodzyństwo Adolfa Hitlera:
- Alois Hitler junior (1882–1956)
- Angela Hitler (1883–1949)
- Gustav Hitler (1885–1887)
- Ida Hitler (1886–1888)
- Otto Hitler (1887–1887)
- Edmund Hitler (1894–1900)
- Paula Hitler (1896–1960)
BiografijoEdytuj
Wczesne żyćeEdytuj
Hitler rodźił śe 20 kwjetńa 1889 we mjeśće Braunau am Inn kole Linz we Gůrnyj Austriji we Austro-Madźarach. Był dźeckem Klary Pölzl a Aloisa Hitlera. Wychowywoł śe we Passau, Lambach a Leonding. Krůtko po śmjyrći fatra we 1903, kole 1905 zajyntyresowały go antysemjicke (antyżydowske) a pangermańske poglůndy profesora Leopolda Poetscha. Przez śmjyrć matki we 1907 popadł we depresyje.[1] We 1909, Hitler zaczůł studja sztukji we Wjedyńu.
I wojna śwjatowoEdytuj
We 1913 zamjyszkoł we München we Mjymcach. 16 śyrpńa 1914 dołůnczył do Bajerskej armii. Broł udźoł we I wojńe śwjatowej. Walczył we Belgiji a Francyji we 16 Bajerskjim Pułku Rezerwowym. 2 grudńa 1914 dostoł Żelazny Krziż II klasy.
5 paźdźerńika 1916 bůł ranny a uod 9 paźdźerńika do 1 grudńa leżoł we lazaryće Belitz.[2] Na frůnt wrůćił we marcu 1917. 4 śyrpńa 1918 dostoł Żelazny Krziż I klasy uod Hugo Gutmanna.
Führer III RajchuEdytuj
Po wojńe wrůćił do München. Dołůnczył do Narodowo-Socjalistycznyj Mjymjeckej Partii Robotńikůw, kerej bůł prziwůdcům. Uod 1933 bůł kanclyrzem Mjymjec. Po uobjyńću uobu fůnkcyji zmjyńůno nazwa jygo stanowisko na „Führer und Reichskanzler” (Wůdz i kanclyrz Rajchu). 1 wrześńa 1939 przez angrif Mjymcůw na Polsko uozpoczył II wojne śwjatowům, we wyńiku keryj zginyło 60 miljůnůw ludźi.
ŚmjyrćEdytuj
30 kwjetńa 1945 Hitler popełńůł samobůjstwo. Uůnygo ćało uostoło spalůne.
NadgrodyEdytuj
Lista ńypołno
- Żelazny Krziż (1914) I klasy
- Żelazny Krziż (1914) II klasy
- Czorno Uodznaka za Rany (1918)
- Złoto Uodznaka za Rany (po ataku 20 lipca 1944)
- Złoto Uodznaka Partii
- Wjelgi Kawalyr Imperjalnego Uordera Czerwůnych Strzał – Szpańijo (Franco), 1937[3]
- Uodznaka hůnorowygo titlaCaporale d’Onore della Milizia (MVSN) – Italijo, 1938[4]
- Honorowy kordźik MVSN – Italijo, 1938[4]
Rzůnd HitleraEdytuj
Rzůnd Adolfa Hitlera był uod jego przejyńćio władzy (tzw. Machtergreifung) 30 styczńa 1933 aż do jego śjyrći 30 kwjetńa 1945 (12 lat a 3 mjeśůnce).
Przipisy
- ↑ John Toland: Adolf Hitler; Biography 1889-1945. Lübbe Verlag, 1977. ISBN 978-3-8289-0540-5.
- ↑ Adolf Hitler: Mein Kampf. Mariner Books, s. 50–51. ISBN 978-0-395-92503-4.
- ↑ Order „czerwonych strzał” (pol.). [dostymp 2021-01-07].
- ↑ 4,0 4,1 Zdjyńće Hitlera ze uodznakům. germaniainternational.com. [dostymp 2021-01-07].


text:
Orgazm
Orgazm (ze starogrjekskeho ὀpYaσuός orgasmós, „mócne rozhorjenje“), we fachowej rěči tež klimaks, je wjeršk seksualneho spokojenja a docpějomny přez splažny wobchad abo sebjespokojenje.
Krótko do orgazma rozrosće překrawjenje splažnych organow k maksimumej; w běhu orgazma přińdźe w genitalnym wobłuku k rytmiskim, nimowólnym kontrakcijam musklow. Pola mužow přińdźe w normalnym padźe k wupławjenju symjenja. Podobne wupławjenje kapaliny je tež pola někotrych žonow móžno a bu mjenowane jako žónska ejakulacija. Po tym slěduje zwjetša wotpjeće ćěła.


text:
E
E abo e je pjaty pismik klasiskeho a moderneho łaćonskeho alfabeta a wosmy w hornjoserbskim alfabeće. Wón reprezentuje wokal a wotpowěduje grjekskemu epsilonej (E, e). W kyriliskim alfabeće pisa so runje tak kaž we łaćonskim. W Morsowym alfabeće zwoprawdźi so E přez ·.
E je najhusćiši pismik w němčinje a wjele dalšich europskich rěčach.
Wotwodźeny wot E je w serbšćinje pismik ě.
PochadWobdźěłać
WšelćiznyWobdźěłać
E je mjezynarodna awtowa značka za Španisku (španisce España). Při němskich awtach steji za město Essen.


text:
Mikławš Just
Mikławš Just (němsce Nikolaus Just, pseudonym Scriba; * 11. awgusta 1885 w Kukowje, † 11. septembra 1975 runje tam) bě serbski katolski farar a kulturny prócowar.
Wón narodźi so w lěće 1885 jako syn žiwnosćerja w Kukowje a bě po ludowej šuli we Łužicy wot 1900 do 1910 z chowancom Serbskeho seminara w Praze. Tam chodźeše wot 1900 do 1907 na němskorěčny Małostronski gymnazij, wot 1907 do 1910 studowaše filozofiju a teologiju. 1911 dokónči swój studij w Paderbornje.
Wot 1911 do 1928 skutkowaše jako kapłan w serbskich wosadach w Chrósćicach, Ralbicach, Njebjelčicach a Budyšinje. Wot 1928 do 1930 běše z fararjom w sakskim Doblinje (Döbeln), nawróći so pak hižo w lěće 1930 do Serbow, a to jako nowy Wotrowski farar. Za čas Druheje swětoweje wójny bu – kaž wšitcy katolscy serbscy duchowni – z Łužicy wuhnaty a nastupi swoje farske městno we Wotrowje hakle po kóncu wójny znowa. W lěće 1964 poda so w starobje 79 lět na wuměnk a přesydli so do Šěrachowa.
Wot 1916 do 1924 bě Mikławš Just z hłownym redaktorom Katolskeho Posoła. Nimo toho wozjewi wjacore nastawki a fejetony w časopisu Łužica a w Serbskich Nowinach. Dźěłaše tež na polu serbskeho rěčespyta.
ŽórłoWobdźěłać
- Rudolf Kilank: Just, Mikławš. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 241.


text:
Knjez Herbert Flügel (1908–2007)
Herbert Flügel bě sej wosebite zasłužby jako domizniski slědźer města Budyšina a Hornjeje Łužicy zdobył. Intensiwnje bě so w zašłych lětdźesatkach z jich stawiznami, kulturu a twarskimi pomnikami zaběrał a so za jich zdźerženje a hódnoćenje zasadźował. W mnohich publikacijach, přednoškach abo tež jako wodźer po měsće je swoju wědu dale dawał, stajnje charakterizowanu z hłubokej lubosću a česćownosću za tute město a krajinu a jeje wobydlerjow. Wón skutkowaše we wjacorych towarstwach , mj. dr. w staroměšćanskim towarstwje "Altstadtverein" a w přećelstwowym kruhu Łužiske hudźbne lěćo "Freundeskreis Lausitzer Musiksommer". Njezapomnity je jeho přinošk k 1000-lětnemu swjedźenjej města: cyły dia-film wo Budyšinje. Hač do wysokeje staroby wobdźěli so Herbert Flügel aktiwnje na duchownym a kulturnym žiwjenju města.
Herbert Flügel narodźi so 1908 w Ellefeldźe (Vogtlandska). Swójba přesydli so 1921 na nanowsku ležownosć do Wehrsdorf. Jutry 1922 zastupi do Krajnostawskeje wyšeje šule w Budyšinje a złoži tu 1928 abituru. Na to absolwowaše na Alma Mater Lipsiensis při Lipšćanskim pedagogiskim instituće wučerski studij za ludowe šule. Wón bě – hač na wojersku słužbu a wójnsku jatbu – mnohe lětdźesatki wučer na wšelakich šulach. Wot 1948 bydleše w Budyšinje.
Na swojim posedźenju dnja 27. junija 2006 bě měšćanska rada jednohłósnje wobzamknyła, Herberta Flügela za swój žiwjenski skutk z čestnej wobydlerskej dostojnosću wuznamjenić. Z rukow wyšeho měšćanosty Christiana Schramma přija wysoke počesćenje dnja 17. julija 2006 w awli dźensnišeho Powołanskeho centruma za hospodarstwo, potajkim na městnosći, hdźež bě Herbert Flügel swoje abiturne wuswědčenje dóstał. Lawdaciju dźeržeše dr. Siegfried Seifert, sam čestny wobydler města Budyšina.


text:
Kaszubi wiedzieli jak promować swą mowę więc uznano ich język - usłyszałem ostatnio. A więc czas zacząć promować naszo godka, godka Ślonsko.
Jak tu u nos piyrwy bywało łosprawioł mi fater, łojciec znaczy się. Za jego dzieciństwa naczynto buduwać u nos "hotele", znaczy się wulcynhausy. To boły domy kaj goroli trzymali do arbaitowanio. Toż jak łosprawioł fater jego ujki ło 7 i 9 lot starsi pod taki wulcynhaus go posyłali by ryczoł " gorole, gorole,), a jak ci, no te gorole naczynli go gonić to jego ujki spuszczali z linki Zynta. To ponoć boła tak wredno suka że jyno mojego łojca i jego dziadka słuchała. No toż te gorole już znali tego psa kej niy jednymu i galoty potargoł, czasym mocni za szkopyra łapnoł zatym kej łobejrzeli z daleka ta Zynta że leci bronić małego tosz uciekali jak pieprz rośnie. Ponoć róż jedyn zgłosioł to na milicyjo i mój pradziadek Musioł wyeklerować jak to richtih biło. Wtedy to moja babka a muter łojca poszła na tą milicyjo i zrobiła tam porzondek. Ponoć do dom mojegołojca przyszła trójka z tego wulcynhausy z geszynkiym i przeproszali łojca za to iż dziecko goniom i straszom. Takie to były czasy. Na teraz styknie ale byda dali pisoł po naszymu i ekleruwoł jak to było na naszym Ślonsku za naszych starżikow.


text:
Sonet
Sonet (z łatyńšćiny: sonare= "zněś, klincaś") jo forma basni. Jeje mě groni "mały tonowy kus".
Natwaŕ a warianty[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Sonety maju 14 metriski rědowanych smužkow, kenž su w originalnej italskej formje do styrich štuckow rozrědowane: dwa kwarteta ze styrimi smužkami a dwa se pśizamkujucej terceta ze tśimi smužkami[1].
Jadnotliwe smužki italskego soneta maju jadnasćo złožkow, zwětšego ze žeńskeju kadencu (Voi | ch’as | col |tat |e in | ri | me | spar | se il | suo | no)[2]. Tomu wótpowědujo w nimskej rěcy jambiski pentameter, kótaregož kadenca móžo pak žeńska (11 złožkow) pak muska (10 złožkow) byś (In | Spie | gel | bil |dern | wie | von | Fra | go | nard/ist | doch | von | ih | rem | Weiß | und | ih |rer | Rö | te)[3].
Do špańskeje a portugalskeje lyriki jo se sonet ceło po italskej wašni pśewzeł.
W francojskej klasice a w prědnej recepciskej faźe w Nimskej w baroku jo było pśedewšym wužywany metrum tak pomjenjony Alexandriner, ze šesćimi akcentami a z cezuru w srjejźi[4].
Do engelskeje literatury jo se sonet dostał w šesnastem stolěśu. Malsnje jo se forma změniła: Tśi kwartety wjedu do coupleta z dwěma smužkoma. Metrum jo był jambiski pentameter ze žeńskeju abo muskeju kadencu (A | migh | ty | wo | man | with | a | torch, | whose | flame)[5]. Engelski sonet jo teke znaty ako Sharespeare-sonet[6].
Teke w Nimskej płaśi wót casa A. W. Schlegela jambiski pentameter z muskeju (tupeju) abo žeńskeju (znějuceju) kadencu a z rymoweju šemu
- abba - abba - cdc -dcd
abo
- abba cddc - eef - ggf
W tercetoma pak jo wjele wšakorakich wariantow:
- abba - abba - ccd - eed
- abba - abba - cde - cde
- abba - abba - ccd - dee
Engelski sonet ma šemu:
- abab - cdcd - efef - gg (William Shakespeare)[7]
- abab - bcbc - cdcd - ee (Edmund Spenser)[8]
- abba - cddc - effe - gg (Richard Barnfield)[9]
- aba - bcb - cdc - ded ee (Percy Bysshe Shelley)[10]
Sonetowe cykluse[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Cesto se zestajiju někotare sonety do wětšych cyklusow:
Tencone: waźenje dwěju basnikowu, w kšutej formje se wobjadnawaju rymowe kóńcowki pśedchadajucego soneta.
Sonetowy wěnc: ma 14 + 1 jadnotliwych sonetow, kuždy sonet pśewzejo slědnu smužku pśedchadajucego, z tych 14 kóńcnych smužkow wujźo w njezměnjonem pórěźe 15., tak pomjenjony mejstarski sonet[11].
Sonetowa seś: Pśez Tomasa Krügera dalej wuwita forma sonetowego wěnca. 14 bazowych sonetow njejsu tak zwězane ako we wěncowej formje, ale jich paralelne smužki daju seś, z kótarejež nastanjo 14 nowych sonetow.
Poetiske wopśimjeśe[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Idealne wopśimjeśowe struktury su:
W italskem soneśe: Teza w prědnem kwarteśe Antiteza w drugem kwarteśe Synteza w tercetoma
abo
Teza w kwartetoma Antiteza w tercetoma
W engelskem soneśe: Teza w prědnyma kwartetoma Antiteza w tśeśem kwarteśe Aforistiska synteza w coupleśe
Stawizny[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Zachopjeńk w Italskej 13. stolěśa[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Spócetk soneta lažy w Italskej prědneje połojce 13. stolěśa. Zazdaśim jo se pśi apulisko-siciliskem dwórje kejžora Friedricha II. pśed 1250 wuwiło. Tam jo była dwórska Siciliska šula za basnikow, ako jo pisała Minnelyriku w siciliskej rěcy lingua volgare. Giacomo de Lentini, kenž jo měł nacolne městno na šuli, by mógał byś prědny wužywaŕ teje formy a stakim wunamakaŕ soneta.
Basnje z prědneje połojce 13. stolěśa maju wšykne samski muster, kenž su pózdźej pśewzeli mejstarje sonetow, Petrarca a jogo naslědniki: Te sonety maju 14 smužkow z jadnasćo złožkami, ako su do oktawy a seksteta rozdźělone.
Oktawa ma dwójosmužkowu strukturu z alterněrujucym rymom (abababab). Wobej kwarteta (abo oktet) a slědujucej terceta (abo sekstet) źěli nowy retoriski zachopk. Rymowa šema tercetowu jo rozdźělny, zwětšego pak cde cde.
Ta kupka nejstaršych znatych sonetow wopśimjejo 19 basnjow. 15 wót Giacomo'a da Lentini'a[12], jaden wót Jacopo'a Mostacci'a a Pier'a della Vigna (teke Pietro de Vinea) a dwa dalšnej wót abta kloštarja Tivoli. Dokradne datěrowanje zdźaržanych tekstow basnikojskego krejza wokoło Friedricha II. (teke wón jo basnił, ale žedne sonety) njejo móžne.
Znaty jo sonetowa forma dla Francesca Petrarca (1304 - 1374). Jogo basniska zběrka, Canzoniere, jo nastała w prědnej połojcy 14. stolěśa a jo 1470 wujšła ako śišćane knigły. Ta twórba, zachopjeńk drugego wjelikego erotiskego lyriskego systema pódwjacornych literarnych stawiznow pódla Minnesanga, tak pomjenjony dolce stil nuovo, wobstoj z wětšego źěla ze sonetow za basnikowu "Madonnu angelicatu", za Lauru. Stakim jo dobry zakład a pśikład za wjele drugich basnikow až do zachopjeńka 17. stolěśa: tak pomjenjony petrarkizm.
Petrarkowy rownik Antonio da Tempo jo wopisował w swójich knigłach "Summa artis rithmici" šesnasćo wšakich rymowych wariantow soneta. Styri z nich licymy do wušego sonetowego basnistwa, te styri, ako jo Petrarca w swójom Canzoniere wužywał: wobejmujucy rym (abba - abba), alterněrujucy rym za oktawu, tśirymowu formu (cde - cde) a alterněrujucu formu (cdc - dcd) za sekstet.
Rozpśestrěwanje pó Europje až do nimskego baroka[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Pó prědnem kwiśenju pla Petrarci a Dante'a - pózdźej teke pla Michelangela (1475 - 1564) - jo se sonet rozpśestrěwał w cełem romaniskem kulturnem rumje, w šestnastem stolěśu teke w Engelskej a Nimskej, tšochu pózdźej w Nižozemskej a Skandinawiskej. Nejstaršy nimski sonetowy cyklus jo wót Johanna Fischarta. W romantice jo sebje sonet teke w słowjańskich krajach popularnosć wudobył.
Wokoło 1450 jo se dostał petrarkiski sonet do Špańskeje (Íñigo López de Mendoza), w srjejźi 16. stolěśa do Portugalskeje (Francisco de Sá de Miranda[13], Luíz Vaz de Camoes) a do Francojskeje (Joaquim du Bellay, Clément Marot, Pierre de Ronsard) a na kóńcu stolěśa teke do Nižozemskeje a Nimskeje.
W Francojskej, ako pózdźej w Nimskej, jo se rěcny rytmus kradu změnił. W Italskej wužywany jadnasćozłožkowy metrum (endecasiilabo) njejo měł w francojšćinje wótpowědnika. Francojske basniki su togodla wužywali Alexandriner, což su teke nimske basniki baroka pśewzeli.
W Engelskej jo było wuznamna sonetowa kultura w elizabetańskej dobje (Thomas Wyatt, Henry Howard, earl of Surrey, Sir Philip Sidney, Edmund Spenser, Michael Drayton, Samuel Daniel, John Donne). Wósebnje William Shakespeare (1564 - 1616) jo dał wósebnej formje engelskego petrarkiskego soneta 1609 slědne kwiśenje.
Wuznamnej za zawjeźenje soneta w Nimskej stej byłej Georg Rudolf Weckherlin a Martin Opitz. Ako samostatna forma jo pak był akle wuznamny pla Andreasa Gryphiusa, lěcrownož w francojskej alexandrinskej formje. Petrarkizm pak jo pla Gryphiusa južo dawno swój wuznam zgubił. Wón jo zjadnośił sonet ze zaměrami religioznego basnistwa a jo wobjadnawał w soneśe tšašydła Tśiźasćalětneje wójny.
Wósebnosć w spócetnem kraju soneta su byli "sonetti romaneschi" romskego ludowego basnika Giuseppe'a Gioacchino'a Belli'a (1791 - 1863). Belli jo wužywał sonet w starej formje, aby na mejstarsku wašnju we wěcej ako 2000 sonetach[14] realistiski wó swójej romskej wokolnosći rozpšawjał[15].
Sonet w Nimskej wót póznego 18. stolěśa[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Pó toś tom wjelikem casu jo slědowała doba, w kótarejž basniki su se wobinuli teje pśeliš cesto wužywaneje formy abo su wědobnje łamali jeje pšawidła. Akle we 18. stolěśu jo se póněcom zasej namakała.
Wopšawdny wóznam jo sonet zasej dostał ze zběrku Gottfrieda Augusta Bürgera 1789. Bürger jo wužywał za swóje sonety jambiski pentameter.
Jogo wuknik August Wilhelm Schlegel jo ze swójeju poetiku a basnjami wuzwignuł sonet ako wósebnu paradigmu nimskeje romantiki. Temy soneta su se wobrośili na wuměłsku filozofiju. Su nastali sonety na mólby abo muzikowe kuse.
Ako do togo pak jo wuwołała ta naglědna forma stawny směch. Lubowarje a pśeśiwniki sonetow su wjadli pśisamem wójnu. Pód tymi wuměnjenjami jo teke Johann Wolfgang von Goethe kradu wuspěšne sonety pisał. W casu antinapoleońskich wulichowańskich wójowanjow jo nastał politiski sonet (Friedrich Rückert "Geharnischte Sonette" 1814).
Młoda Nimska a Pśedměrc stej wucyniłej sonet na nejcesćej wužywanu lyrisku formu teje doby.
W dobje symbolizma su Stefan George, Hugo von Hofmannsthal a Rainer Maria Rilke ("Sonette an Orpheus" 1923) sonet dalej wuwijali. Teke w lyrice ekspresionizma namakajomy sonety, tam jo dejał zginjenje starych gódnotow abo grotesknosć a źiwnosć wótbłyšćowaś.
Reinhold Schneider jo złosniskej namócy nacionalsocialistiskego stata napśeśiwo stajał kśesćijańske zmyslenje w kšutem pórěźe rěcy jogo sonetow. Tegdy su se ze samisdatom, njeoficialnym casnikom, rozšyrjali a su akle pó wójnje do śišća pśišli. We a pó Drugej swětowej wójnje su se pśeslědowane a zawrjone luźe (Albrecht Haushofer "Moabiter Sonette" 1946), emigranty a znanki wójny źaržali kšuteje formy soneta. Wopšawdnu złotu dobu pak njejo sonet wěcej dojśpił. Robert Gernhardt jo jen teke wusměšował. W NDR jo měł sonet hyšći krotke rozkwiśenje, ale w pódwjacorje jo se zwětšego zgubił.
W serbskem pismojstwje[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Sonet jo był teke znaty w twórjenju serbskich awtorow. Górnoserbski spisowaśel Jakub Bart-Ćišinski jo był z mejstarjom serbskego soneta. Wón jo 1884 r. wudał Knigły sonetow (gsb. Kniha sonetow). Sonetu su teke pisali mj. dr. Handrij Dučman, Handrij Zejler, Jan Skala, Korla Awgust Fiedler a w dolnoserbšćinje - Mato Kósyk a Juro Surowin[16].
Nóžki[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- ↑ Encyclopaedia Britannica
- ↑ Francesco Petrarca, Canzoniere I
- ↑ Rainer Maria Rilke, Die Flamingos
- ↑ Encyclopaedia Britannica
- ↑ Emma Lazarus, The New Colossus
- ↑ Encyclopaedia Britannica
- ↑ The sonnet - poetic form
- ↑ Nelson Miller, Basic Sonnet Forms
- ↑ Michelle M. Sauer, The Facts on File Companion to British Poetry Before 1600, New York 2008, s. 134.
- ↑ Ode to the West Wind
- ↑ France Prešeren, Sonetni venec
- ↑ Giacoma da Lentini
- ↑ O sol é grande, caem co'a calma as aves
- ↑ Sonetti romaneschi
- ↑ Giuseppe Gioachino Belli
- ↑ Glej sonety serbskich awtorow na boce Sonett-Archiv
Literatura[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- Josef Brukner, Jiří Filip, Poetický slovník, Mladá fronta, Praha 1997.
- Wiktor Jarosław Darasz, Mały przewodnik po wierszu polskim, Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego, Kraków 2003.
- Joseph Berg Esenwein, Mary Eleanor Roberts, The art of versification, The Home Correspondence School, Springfield, 1920.
- Roy Lewis, On reading French verse. A study of poetic form, Oxford 1982.
- Lucylla Pszczołowska, Wiersz polski. Zarys historyczny, Fundacja nauki polskiej, Wrocław 1997.
- Słowiańska metryka porównawcza V. Sonet, red. L. Pszczołowska, D. Urbańska, Warszawa 1993.


text:
Piłkarze Ruchu spotkali się dziś na pierwszych zajęciach po powrocie z urlopów. Znamy skład w jakim…
Tag: #Kadra
Ruch wracŏ do tryningów!
25 czyrwcŏ zacły sie oficjalne przigotowaniŏ do nowygo syzonu. Fusbalorze Ruchu zacli tryningi, a my poznali…
Kadra na zgrupowanie we Kamieniu – Rybniku
Ruch wyjechŏł dzisiŏj na zgrupowanie do Kamienia – Rybnika. Tryner Bereta zabrŏł ze sobŏm 24 fusbalorzy.…
Budek wypożyczony, Lechowicz i Wiech blisko Ruchu
Zapraszomy na kilka nowych informacji ło transferach, tym razym wiyncyj ło tych, co dołonczyli, abo majom…
Kadra Ruchu na zgrupowanie we Kamieniu – Rybniku
Poniżyj prezyntujymy cołko kadra jako dzisioj pojechała do Kamienia – Rybnika na zgrupowanie:
Kadra na piyrwszy tryning Ruchu po pauzie
Dzisioj Niybiescy wracajom do tryningów. Na piyrwszym pojawioło sie pora nowych twarzy, a cołko kadra poniżyj:


text:
Kuwejt
Kuwejt, Państwo Kuwejt (Daulat al Kuwajt دولة الكويت) – państwo położůne we połedńowo-zachodńij Azyje, na půłnocno-zachodńim kraju Zatoki Perskij. Grańica mo s Irakym a Arabijům Saudyjskům. 92,2% placu zajmujům sam pustyńe a půłpustyńe. Ńy mo sam stołych rzyk a teryny bauerske zajmujům ino 0,2% powjyrzchńe kraju. Gospodarka je uoparto na wydobyću a przetworzańu ropy naftowyj. Religijům państwowům je we Kuwejće islam sůńńicki. Uod śyrpńa 1990 do lutygo 1991 Kuwejt bůł uokupowany bez Irak, co bůło sztichym ku pjyrszyj wojny we Zatoce Perskij.


text:
Na chwila możno ja, ale go niy uratuje. Coby jynzyk trwoł, to musi być przenoszōny z pokolynia na pokolyni. A jako je u nas? Najwiyncyj godo najstarszych Ślōnzoków, potym z wiekym traci sie to w zastraszajōncym tympie. Z kożdym pokolyniym co roz to mynij ludzi godo po ślōnsku. Dzieci niy godajōm już praje wcale. Ôjce „chrōniōm” ich przed tym godaniym po ślōnsku. Sami godajōm ze sobōm, a z dzieckami „mówią”.
Tōż, czy jynzyk ślōnski musi sie stracić? Wierza, że niy, ale to zależy yno ôd samych Ślōnzokōw. Niy mogymy czakać sztyjc na „Warszawa”, yno sami chycić sie roboty. Co mogymy robić? Godać, czytać, pisać. Muszymy przekozać młodym tyn jynzyk, bo my starzi sie potracymy, a ôni sami sie tego jynzyka niy nauczōm. H istoryjo nōm tego niy wyboczy, jak przestanymy z młodymi godać po ślōnsku. Po polsku, abo po angelsku, nauczōm sie we szkole, ale po ślōnsku muszymy nauczyć ich sami, a niy czakać, aż nauczy ich tego szkoła.
Trza dzieckōm bojać, czytać, godać z nimi pō naszymu. Statusu godki ślōnskij niy zmiyni żodno ustawa, to same Ślōnzoki muszōm uwierzić, co godać to je zoca, a niy gańba. Trocha zaczyno sie to zmiyniać, po ślōnsku godo ojroposeł Łukasz Kohut we Bruseli, ale jedynie MY WSZYSCY mogymy to ruszyć, jak zacznymy godać, a głōwnie uczyć godać nasze dzieci. Wrogym ślōnskości je tak samo tyn, co niy do jōm uczyć we szkole, jak i tyn, kery jōm zno, a kryje jōm przed swojimi dzieckami.
Stanisław "Fojerman" Neblik


text:
Trjebin (AK/SN). Za 40 000 eurow chce gmejna Trjebin swoje wohnjowoborne awto ponowić. To je gmejnska rada na swojim zašłym posedźenju wobzamknyła. Pjenjezy bjeru po informacijach wjesnjanosty Waldemara Locki (CDU) z pawšale Swobodneho stata Sakskeje k sylnjenju wjesneje kónčiny. Z 5 000 litrami wody je wone najwjetše tankowe hašenske jězdźidło na terenje Slepjanskeje gmejny.
„Jězdźidło je 27 lět stare“, rozłoži nawoda gmejnskeje wobory Bernd Kowalick. Awto ponowić pak je wjele tuńše, hač nowe kupić, štož by něhdźe 450 000 eurow płaćiło. Ponowić dyrbja mjez druhim klumpy a módre signalowe swěcy, to je jasne. Ale kak dołho awto potom hišće funguje, prašeše so radźićel Carsten Heinz. Wón chcyše dale wědźeć, čehodla je ponowjenje módreje swěcy ze 6 000 eurami tak drohe. „Hdyž žno awto ponowimy, potom činimy to porjadnje“, Bernd Kowalick znapřećiwi. Po jeho słowach dyrbi awto wěste być a fungować. K tomu słušeja tež signalowe swěcy.


text:
november, 2018
23nov20:0023:59Czecio Zbunszyńsko Potańcówka na Dechach / ZbąszyńEvent Type :zabawa tanecznaEvent Type 2:woj. wielkopolskie
Event Details
Serdecznie prosimy wszyskich co chcum, by przyśli do sali, cuo jezd wef Zbunszyńskim Centrum Kultury wef piuntek, 23 listuopada na ósmóm na wieczór. Grocze bydum grajać, a reszta abo bydzie
more
Event Details
Serdecznie prosimy wszyskich co chcum, by przyśli do sali, cuo jezd wef Zbunszyńskim Centrum Kultury wef piuntek, 23 listuopada na ósmóm na wieczór. Grocze bydum grajać, a reszta abo bydzie tuńcłewać, abo bydzie siedzieć na rzyci i se klepać opowiostki, abo tyż suchać jak grajum. Żeby nikt nom nie usnuł narobiymy kawy, herbaty i domy co słodkiego do tegó – bydzie placek na młodziach. Żeby wiara miała siły do zabawy to domy podjeść sznytki ze smolcym, skrzyczkami i ogórka, a jak chtó bydzie se winszowoł to dostonie nawet i dwa. Ci, cuo majum takum ochote to niech se weznum ze sobom jakum psytke abo cuo inne w tytke, buo nie bydymy za to gonić! Jak chtó chce se wziuńś jakum okowitke, to niech weźnie, żeby potym nie nyrloł, że nima. Kapele bydum rozmaite, wiync sie rychtujcie, naszykujcie se jaki ancug abo okryjbide (co chtó mo doma), wyglancujcie se czewiki i przyliźcie se z nomi pochycać!
Ważna sprawa – to jezd DARMO, wiync szkoda nie przyjś…
Time
(Friday) 20:00 - 23:59
Location
Zbąszyńskim Centrum Kultury
Powstańców Wielkopolskich 12, Zbąszyń
Organizer
Zbaszyńskie Centrum Kultury


text:
Go (graśe)
Go (jap.: 囲碁 igo, chinski 圍棋 / 围棋 wéiqí , kor.: 바둑 baduk) jo jadne strategiske delkowe graśe za dwa grajarja.
Pšawidła graśa za krotkim[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Grajarski material a druge informacije[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Grajarske polo ma 19 horicontalnych a 19 wertikalnych linijow, kótarež twórje brjažkowanje z 19×19 = 361 dypkami. Na te dypki se dawaju kamjenje. Wobej grajarja, carny a běły mjenjowane, maju k dispoziciji njewobgranicony skład jadnakich kamjenjow w bywajucej barwje. Tradicijnje su to 181 carnych a 180 běłych kamjenjow, zwětšego to dosega. Zachopjenkarje maju grajarsku delku mjeńšu, zwětšego we wjelikosći 13×13 abo 9×9. Pšawidła su za wše wjelikosći delki te samske.
Žrědła[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- Nimska wikipedija
- Grajom Go


text:
Nowotwar Čornochołmčanskeho dźěćaceho dnjoweho přebywanišća „Krabat“, kotrež je w nošerstwje Dźěłaćerskeho dobroćelstwa (AWO), nětko po zymskej přestawce dale postupuje.
Čorny Chołmc (AK/SN). Klětu w januaru maja dźěći a personal z tuchwilneho stejnišća w Domje Davida Traugotta do noweho domicila při cyrkwi přećahnyć. To je Mirko Pink, měšćanosta za šule, dźěćace dnjowe přebywanišća a socialne naležnosće města Wojerec wčera na zběhance za projekt wobkrućił. Načasny płony twar ma bjez barjerow być. Aktualna kapacita leži pola dohromady 43 městnow, 20 we žłobiku a 23 w pěstowarni. Ličba dźěći w zarjadnišću, w kotrymž tež serbšćinu posrědkuja, bě minjene lěta dosć stabilna. Wo serbsku skupinu dwu- do štyrilětnych staratej so kubłarce Silvia Stephan a Daniela Stockfisch.


text:
Moja Baba1 zamarzōła2 sie zupa ze pasternakym, ale jako żech go niy mōg3 nikaj znojś4, a moje ślypia5 we sklepie sie zatrzimały na zelerze, zrobiōła sie z tego zupa ze zelerym- niy bojcie sie, ta ze pasternakym jeszcze sam kedy przidzie 😉 Wciepowołech do gorka składniki jak jako heksa6, ale jak żech już ta zupa zjołd,7 to żech sie niy zamiyniōł ani we ksiyńcia, ani we żaba, to znaczy, że mogecie sie jōm spokojnie sprōbować. Dziynki gruszkōm nasza kryjmzupa je tako barzi słodkoł, curry dołwo ji8 trocha charakteru, a żurawina kans9 zdrowia- niyftorzi gołdajōm na nia nawet naturalny antybiotyk. Na zima bydzie łona idealno 🙂
Co potrza?
1 zeler
1-2 gruszki
1 cebula
łeżka masła klarowanego
kapka oliwy
suszonoł10 żurawina
trocha mōnki kukurydzianyj do zagynszczynia zupy
sōl i pieprz
prziprawa curry
Na maśle zeszklijcie cebula, kapnijcie do tego jeszcze trocha oliwy i wciepcie tam na chwila pokrōny11 na byle jake kōnski12 zeler- niy bydymy sie smolić13 ze krajaniym na mało kosteczka, bo przeca wszysko potyn i tak zmiksujymy. Zalyjcie to wodōm- tak żeby przikrōło tyn zeler i niech sie trocha powarzi. Mogecie tam tyż wciepnōńć trocha soli, pieprzu i curry. Jak już zeler bydzie miynki, dodejcie pokrōno gruszka. Wyłōnczcie na chwila, żeby trocha ochōdło14 i mogecie to zblyndować. Potyn postołwcie ta zupa zajś na piecu i rozfyrlejcie15 we zimnyj wodzie trocha mōnki kukurydzianyj (jak ji niy mołcie, to moge być i pszynno) i wlyjcie do gorka, żeby jōm zagyńścić- mōnka kukurydzianoł do16 nōm tyż taki fajny dodatkowy smak. Tera styknie yno ta zupa jeszcze dosmakować17 i mogecie sie już rychtować18 do jedzynia. Jak już kryjmzupa bydzie na talyrzu, to po wiyrchu19 posujcie20 jōm żurawinōm i… smacznego 🙂
1żona
2ō– samogłoska w wymowie pomiędzy o i u
3mogłem
4znaleźć
5oczy
6czarownica
7zjadłem
8jej
9dużo
10suszona
11pokrojony
12kawałki
13marnować
14się ostudziło
15roztrzepcie
16da
17doprawić
18przygotowywać
19na górze
20posypcie


text:
Budyšin (SN/MWj). W jubilejnym lěće architektoniskeho hibanja Bauhaus steji zajutřišim, njedźelu, tež lětuši dźeń wotewrjeneho pomnika pod hesłom „Moderne: Łamki we wuměłstwje a architekturje“. W Budyšinje wuzwolichu štyri objekty, kotrež wotbłyšćuja architekturu klasiskeje moderny kaž tež powójnskeho časa.
Stara kupnica na Bohatej čo. 18 je awtentiski swědk architektury 1920tych lět. Tam poskića architekt Tom Bartosch wot 14 do 17 hodź. wodźenja. Wěcywustojni přewodźerjo powjedu wopytowarjow w 13 a 14.30 hodź. po Serbskim domje. Dalši temowy objekt je lěta 1900 natwarjene kino. Tam móža so zajimcy wo aktualnych twarskich dźěłach na fasadźe a w jednotliwych kinowych žurlach wobhonić. A skónčnje budźe tež statna studijna akademija přistupna, hdźež tohorunja po potrjebje wodźenja wotměja. Dale budu w Budyšinje objekty widźeć, kotrež su hižo wjele lět woblubowane cile, kaž jastwo, zahroda Marianny Britze a Röhrscheidtowa bašta. Na Hłownym torhošću staraja so cyły dźeń wo ćělne derjeměće a wo live-hudźbu.


text:
Hórka
Hórka (tež Dołha Hórka; němsce Horka) je hornjołužiska wjes a gmejna w sakskim wokrjesu Zhorjelc. Leži 164 m nad mórskej hładźinu a ma wokoło 1900 wobydlerjow. K Hórce słušatej wjesce Běhany a Mückenhain.
GeografijaWobdźěłać
Něhdźe pjeć kilometrow dołhi dróhowc Hórka nadeńdźe so podłu Běłeho Šepca we wuchodnym dźělu Hornjeje Łužicy na poł puću mjez Niskej na zapadźe a Rózborkom na sewjerowuchodźe. Susodne wsy su Husmanecy na sewjeru, Geheege na sewjerowuchodźe, kaž tež Hórčanskej gmejnskej dźělej Běhany na wuchodźe a Mückenhain na juhu.
StawiznyWobdźěłać
Wjes naspomni so prěni raz pisomnje w lěće 1305, tehdy hižo pod dźensnišim mjenom. 1553 mjenowaše so wjeska Teutzschen Horrcka („Němska Hórka“). Po Wienskim kongresu přeńdźe wjes ze Sakskeje do pruskeho knježerstwoweho wobwoda Lěhnica w Šleskej. Hač do lěta 1929 běchu wjesne dźěle Delnja, Srjedźna a Hornja Hórka ze swojimi třomi ryćerkubłami samostatne gmejny, kotrež so potom zjednoćichu.[2]
Na Hórčanskim dwórnišćo zhromadźi so dnja 22. nowembra 1880 jědnaće serbskich fararjow pruskeje Hornjeje Łužicy na załoženskej zhromadźiznje Konferency serbskich duchownych. Přitomni běchu fararjo Wjelan ze Slepoho, Bergan z Wulkich Zdźar, Delank z Chrjebje, Finger z Łuća, Kurink z Łaza, Rjeda z Mužakowa, Renč z Klětnoho, Ryćer z Delnjeho Wujězda, Šichold z Wochoz, Tešnaŕ z Niedy a Wieder z Wojerec.[3]
W běhu nacionalsocialistiskeho přemjenowanja serbskich wjesnych mjenow dósta Hórka w lěće 1936 nowe němske mjeno Wehrkirch, kotrež měješe so poćahować na staru cyrkej we wsy. Po wójnje spjećowaše so gmejnska rada drje přećiwo dalšemu přemjenowanju, njebě pak wuspěšna, tak zo rěka wjes wot 1947 znowa Horka.
WobchadWobdźěłać
Hórka je železniske křižowanišćo wuznamnych železniskich čarow. Ze sewjera do juha wjedźe přez Hórku železniska čara Berlin-Zhorjelc a z wuchoda do zapada wjedźe přez Hórku železniska čara Węgliniec–Falkenberg. We wosobowym wobchadźe wobsteja zwiski do Zhorjelca, Choćebuza a Wojerec.
Najbliša awtodróha je zwjazkowa awtodróha 4, kotra wjedźe ze zapada do wuchoda někak pjeć kilometrow južnje Hórki. Zapadnje Hórki wjedźe přez Nisku zwjazkowa dróha 115.
PolitikaWobdźěłać
Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 57 (Zhorjelc 1) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 157 (Zhorjelc).
ŽórłaWobdźěłać
- ↑ Aktualne ličby wobydlerstwa po gmejnach 2019; Statistiski krajny zarjad Sakskeje
- ↑ Hórka w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)
- ↑ Spominamy. W: Pomhaj Bóh 11/2020, str. 8
WotkazWobdźěłać
Bejerecy | Bjenadźicy | Bertsdorf-Hörnitz | Běła Woda | Dźěwin | Habrachćicy-Nowe Jěžercy | Hainewalde | Hamor | Hórka | Chrjebja-Nowa Wjes | Jabłońc | Jonsdorf | Kodrecy | Kotmar | Kralowski haj | Krušwica | Kwětanecy při jězoru | Lěwałd | Lubij | Lutarjecy | Markoćicy | Mikow | Mittelherwigsdorf | Mužakow | Niska | Nowosólc-Horni Hródk | Nysowa łučina | Ochranow | Olbersdorf | Ojbin | Rěčicy | Rosenbach | Rózbork | Rychbach | Schönau-Berzdorf | Slepo | Suche Hendrichecy | Swóńca | Šepcowy Doł | Šumbach | Trjebin | Vierkirchen | Waldhufen | Wodowe Hendrichecy | Wopaka | Wosečk | Wostrowc | Wódrjeńca | Wulki Šunow | Wuskidź | Wysoka Dubrawa | Zhorjelc | Žitawa


text: Bóšicy (SN/MiR). Tykanc a nopašk kofeja do ruki, to rěka kofej „to go“ – model restawranta „Kubło Bóšicy“ bě witana alternatiwa za čas korony a přikazaneho zawrjenja hosćencow. „Dowolnosć gastronomam, ludźom něšto na puć sobu dać, njebě optimalny poskitk, mój pak chcychmoj swój hosćenc wotewrjeny wostajić wšěm tym, kotřiž rady sem přijědu“, rozłožuje mějićelka restawranta a přirjadowaneje pensije Kathleen Klümpel. Wot jutrow je sej stajnje sobotu a njedźelu wulka ličba zajimcow do Bóšic dojěła, zo bychu sej tam čerstwje pječeny tykanc popřeli. Tak staj hosćencarjej Kathleen a Reiner Klümpel na te wašnje wopytowarjow překwapiłoj. Zdobom wužiwachu woni składnosć, sej z wulkeho wuběra wobchoda na kuble twory wubrać. Jako wosebje woblubowany je so oliwowy wolij z Grjekskeje wopokazał. Tež rubiška z Indiskeje su sej ludźo rady jako dar sobu brali. Witali su poskitk tež dźěłaćerjo z Pólskeje, kotřiž tuchwilu w Budyskim wokrjesu kable za spěšny internet kładu. Woni su w pensiji přenocowali a sej hdys a hdys słódny přikusk lubić dali.


text:
Starosće ludźi noweho nakupowanišća dla wobkedźbować
Rakecy (JK/SN). Poměrnje krótke bě wčerawše posedźenje Rakečanskeje gmejnskeje rady. Tónraz njestejachu žane wulke wobzamknjenja w srjedźišću. We wobłuku naprašowanja wobydlerjow a radźićelow pak jewjachu so někotre temy, kotrež maja so rozrisać.
Tak je mnohim wjesnjanam hišće njejasne, kak ma so woda po dešću wot nowonastawaceho nakupowanišća na něhdyšim kuble wotwodźeć. Wosebje na planowanym parkowanišću njeje po měnjenju někotrych Rakečanow spóznajomne, dokal woda poběži. Hrozy strach, zo dešćowa woda, změšana z maćiznami, kotrež awta zawostajeja, do bliskeje Młynskeje hrjebje ćeče. Zo tomu tak njeje, znapřećiwi wjesnjanosta Swen Nowotny (CDU) a wobydlerjow změrowa. Po planach, kotrež je tež gmejna sobu rozsudźiła, poběži woda do tak mjenowanych rigolow a z nich do zemje zasaknje. Tež wodu z třěchi kupnicy takle wotwjedu.


text:
23 lutego, 2019
23 luty to Dziyń Walki ze Depresjům. Je to niýmoc, kero podle Świotowyj Ôrganizacje Zdrowio (WHO) je jednům ze sztyrech niýmocy cywilizacyjnych, co zbiyrajům nojsrogsze śmiertelne żniwo. Przede wszyskim skiż samobůjstw.
We cołkim świecie wiyncy jak 350 mln ludzi mo depresjo. Podle ôbszacowanio problymy ze depresjům mo wiyncyj kobiyt jak chopůw, nale niýstety coroz czynścij tyn problym majům tyż mode ludzie, w tym bajtle. Jako je wyrachowane we statistikach, ýno 10% ludzi lyczy sie na na ta niýmoc.
Depresjo poradzi sie tyż zoboczyć we noszych społycznych relacjach. Nojczynścij uniko sie wtedy kůntaktu ze kimś inkszym, a nosze relacje na tym tracům. Ta niýmoc je juże na tyla znano we noszyj cywilizacyji, iże můmy na nia nawet swoje ôkryślynia we zwykłym żywobyciu. Bezmaś kożdy słyszoł choby jedne z tych: „Mům doła”, „Mům deprecha”, sům tyż roztomajte piosynki a śpiywki ô mankuliji a mocce stropiynio we gowie.
Prowda jednak je tako, iże czynsto kej sie godo ô depresji, to to jeszcze depresjo niý ma. Trza pamiyntać, co rýchtých depresjo to ciynżko niýmoc, kero polego na psychicznych zaburzyniach a przejowiać sie moge bez znoczne pogorszyniý nastroju, roztomajtych maniach a – jako sie to fachowo godo – zaburzyniach dwubiegunowych.
Niýlyczůno depresjo moge dokludzić do poważnych ôbjawůw tak jak we inkszych niýmocach i przijmować roztomajte stopnie. Take zaburzynia to przede wszyskim: nerwice, schizofrynio a zaburzynia sztimůngu. Z niýkerymi umiymy poradzić sie sami, jednako przi niýkerych muszymy być pod ôkiym dohtora.
Kej jednako poznać eli to je rýchtých depresjo? Ano przede wszyskim kej zobejrzycie, co wtoś mo coroz myni energie do żywobycio, traci zainteresowania, mo problymy ze spaniym. Ku tymu zoleżnie ôd roboty abo noszych dziołań moge sie łůna przejowiać jeszcze pogorszyniym noszych wynikůw we robocie abo ôcyn we szkole. Czosym niýpotrzebno agresjo abo wzubrzůne stany ymocjůnalne sům przipisane do czegoś inkszego, jednako i to moge być ôbjaw depresje.
A chocioż niý ma tyż co ôd razu przesadzać, to jednako werci sie spozorować, eli wtoś ze noszego ôtoczynio, abo nawet my sami, niý můmy takigo problymu. Wtedy we piyrszyj kolejności nojlepszo bydzie spůmoga zaufanyj ôsoby. Kogoś kůmu mogymy pedzieć ô swojich problymach, abo po prostu sie wygodać. Kogoś wto moge nům dobrze doradzić a nos wesprzić. Kej jednako to juże niý pomogo, a stan sie ýno pogorszo, to niý mo co być gańba, ýno trza iś do dohtora. Tyn moge nům przirychtować ôdpowiydnio terapio podle noszego psychicznego stanu. I na prowda niý ma sie co sam żartować, bo niýlyczůno depresjo moge we prziszłości pomiynić nosze relacje ze ôtoczyniym a zdolności społyczne a bezto i cołke żywobyciý. Wiadůmo na gorsze.
Beztůż rok rocznie rychtowany je Dziyń Walki ze Depresjům, coby spůminać, iże niý ma to leko niýmoc a we noszyj cywilizacyji, coroz czynścij sie łůna pojawio. Pamiyntejcie, co we zdrowym ciele, zdrowy duch. Kej jednako duch je chory, to i ciało niý be zdrowe.
Przełożył
Michał Baraniok
DEPRESJA
23 lutego to Dzień Walki z Depresją – chorobą, która według Światowej Organizacji Zdrowia WHO) jest jedną z czterech chorób cywilizacyjnych zbierających największe żniwo i będącą przyczyną większości samobójstw.
Na całym świecie ponad 350 milionów osób cierpi na depresję. Szacuje się, że choruje więcej kobiet niż mężczyzn a choroba dotyka coraz częściej osoby młode, w tym dzieci. Statystyki podają, iż osób leczących się na depresję jest tylko niewiele ponad 10%.
Depresja jest również zjawiskiem społecznym, polegającym m.in. na trudności bycia w relacji, kontaktu z ,,drugim”. Na pewno każdy z nas ma swoje potoczne rozumienie depresji i odpowiedni katalog słów na opisanie tego stanu.
Używane stwierdzenia typu: ,,mam deprechę”, ,,dopadła mnie chandra” czy ,,przychodzi gorsza pora roku i znów będę miała doła”, można często usłyszeć wśród znajomych, rodziny czy też w pracy.
Często nadużywamy tych słów, nie zdając sobie sprawy z tego, że depresja jest jedną z najpoważniejszych jednostek chorobowych i równocześnie, jednym z czterech głównych typów zaburzeń psychicznych t.j. zaburzeniem nastroju, który może wystąpić w postaci depresji, manii lub zaburzeń dwubiegunowych.
Wszystkie typy zaburzeń psychicznych a więc: nerwicowe(lękowych), osobowości, schizofrenia i zaburzenia nastroju (afektywne) mogą mieć bardzo szeroki zakres upośledzenia i cierpienia. Od głębokiego, gdzie następuje maksymalne zaburzenie umysłowe (największa głębokość, częstotliwość i zakres objawów psychiatrycznych), aż do nieznaczącego, z prawie nieobecnością zaburzeń umysłowych (brak objawów psychiatrycznych).
Poza typowymi objawami depresji takimi jak: utrata energii, zainteresowań, bezsenność, przygnębienie, nie reagowanie na pocieszenia, myśli samobójcze, mogą pojawić się jeszcze, szczególnie u nastolatków, objawy dodatkowe: gorsze oceny, rozdrażnienie, pobudzenie czy agresja. Objawy te często przypisyane są okresowi dojrzewania, różnym innym trudnościom czy burzy hormonów i nie są wogóle brane pod uwagę.
Nie należy ich lekceważyć, należy pomóc dzieciom kiedy tylko pojawią się pierwsze objawy.
Pomocną młodym, w aktywnym przeciwstawieniu się trudnościom i chorobie oraz powstrzymaniu jej, jest pomoc specjalistów, może to być wizyta u psychologa czy lekarza. Badania dowodzą, iż wczesna pomoc młodym ludziom gdy pojawiają się zaburzenia psychiczne, może zapobiec w późniejszym wieku nasileniu się choroby.
Jest też bardzo ważne, aby uczyć dzieci od najmłodszych lat radzenia sobie z trudnymi emocjami, ze smutkiem, z przeżywaniem sytuacji trudnych. W tych sytuacjach dzieci potrzebują oparcia i wsparcia zarówno od najbliższych jak i otoczenia. Istotna jest również zmiana zachowań otoczenia bądź to rodzinnego, bądź środowiskowego, w stosunku do ludzi dotkniętych zaburzeniami psychicznymi a szczególnie dzieci i młodzieży.
Należałoby zaapelować, szczególnie w Dniu Walki z Depresją, o poświęcenie więcej czasu i uwagi swojemu zdrowiu psychicznenu, bowiem jest ono tak samo ważne, jak zdrowie cielesne a nieleczone prowadzi do poważnych komplikacji.
Aniela Jany, psycholog
Najpopularniejsze


text:
„Naš wšedny klěb daj nam źinsa.“ Tak bjatujomy z kuždym Wóścenasom na mšy abo teke doma. Pšosymy wó to, až njezgubijomy zakład žywjenja, naš wšedny klěb. Co pak jo wšak zakład žywjenja? Jo to jano caroba, abo trjebamy hyšći něco drugego? To ma źinsa byś tema. Źo wó to, lěc trjebamy jano skibki klěba, abo pśidatny njebjaski klěb. Kaki ten njebjaski klěb jo, móžomy zgóniś w ewangeliju sw. Jana we 6. stawje:
47Zawěsće, zawěrnje, ja źeju wam: Chtož we mnjo wěri, ten ma nimjerne žywjenje.
48Ja som klěb žywjenja.
49Waše wóścy su mana jědli we pusćinje, a su humrěli.
50To jo ten klěb z njebja pśiducy, aby něcht, kenž wót njogo jě, njehumrěł.
51Ja som ten žywy klěb, kenž z njebja pśišeł jo; gaž něcht wót togo klěba buźo jěsć, ten buźo se žywiś do nimjernosći. A ten klěb pak, kenž ja budu dawaś, jo mójo śěło, kótarež ja daś budu za žywjenje swěta.Jan 6,47–51
Klěb grajo wažnu rolu za nas. Ako źiśi njejsmy głod póznali, ale stawnje su nam naše starjejše a stare starjejše wulicowali, kak jo to było, tencas, we wójnje. Luba wósada, starša generacija wót Was zawěsće znajo ten špruch, kótaryž smy pśecej słyšali: „Což na blido pśiźo, ma se zjěsć!”. Za nas słodkarjow njejo to było lažko. Něco drugego pak njejo było tak špatnje, což pak młodša generacija zawěsće teke njeznajo: To jo klěbowa zupa. Twardy klěb su zamócowali a z mlokom a cukerom pór minutow zawarili. W nejlěpšem spomnjeśu pak mam, gaž mama jo mě kazała, pó klěb hyś k pjakarjeju na Kalawskej droze. Fryšne pókšyte su tak derje wónjali, až cesto njejsom mógał je domoj donjasć mimo togo, až škórka jo była ceła wótgryzona.
Taki klěbaty ako som był, som měł swóje śěžkosći w Japańskej, źož som póbył dlejšy cas. Som bźez naźeje pytał pšawy klěb wšuźi w kupnicach. To, což som namakał, jo była taka běła napjacona masa, kenž jo šmekowała ako lim. Pótakem som se na japańsku fryštuku ze syreju rybu a rajsom pśiwucył. W Japańskej zawěsće dejali bjatowaś „Našu wšednu šklicku rajsa daj nam źinsa.“
Cogodla to wulicujom? Wšojadno, lěc rajs abo klěb, za Jezusa njejo realny zakład žywjenja wšojadny. Som cytał chyla wurězk z ewangelija swětego Jana. Na zachopjeńku togo stawa źo wó seśenje tych 5 towzynt luźi. Realny głod luźi Jezus njejo pšec prjatkował z dobrym słowom. Wón zawupytajo pótrěbnosć luźi a groni swójim wuknikam: „Dajśo jim jěsć”. To jo wažne, teke za našu towarišnosć, źož zazdaśim wšykne maju dosć jěza. Maju wšykne napšawdu dosć? Su pśi klěbje abo muse se luźe žywiś wót togo, což naša bogata towarišnosć jim pśiźělujo?
W tom tšojenju wó Jezusu se pśinjasu klěb a rybce. A wón groni: Rozdźělśo to, což mamy. A wóni su rozdźělili, až wšykne su dostali to samske. Wóni su źiwali, ale kuždy jo najěźony. A hyšći něco wažnego se stanjo: Jezus groni: „Zgromaźćo zbydne drobjeńce, aby se nic njezbrojło.”Jan 9,12 Stakim njejsu nic pšec chyśili – to jo teke napšawdny źiw!
Jezus jo se naroźił w Betlehemje (בית לחם), to groni hebrejski, we jsy klěba. Jezus groni: „Ja som ten žywy klěb.” Co z tym měni? Nic jano naš brjuch jo głodny, teke naša duša. Žywjenje jo wěcej ako jěza a piśe. Naša duša jo głodna, ale njewě se žedneje rady. Ze stawnje wušeju spěšnosću se pyta za něcym nowym a wuwija dalšne a dalšne póžedanja. Kake póžednosći mamy spokojś z tymi nejnowšymi generacijami smartfonow abo medijow? Co pśinjaso kondicioněrowanje na wuspěch a na perfektny wobraz, kenž comy w zjawnosći pokazaś? Mjazy nerwoznym głodom we nas za wěc a wěcej a znjewužywanim našogo planeta wobstoj nutśikowny zwisk. Mimo pokoja zežerjomy wšykne ressource. Ten głod našeje duše jo zwězany z wuklukowanim nas samych a drugich. Rědnje, až wukniki na jich pětkowych demonstracijach nas na to dopominaju, až mamy jano jadnu zemju.
Jezus wózjawijo, až naš nejmócnjejšy głod za žywjenim wón sam móžo naseśiś. To jo wjelike pominanje. Młogi se mysli, až kśesćijany su žywe mimo šposa a wochłoźenja, až sejźe jano we wóstudnych Bóžych słužbach. Se wě, mamy taku tradiciju, až wěra měni same tšadanje. Ale za mnjo to z Kristusom njama nic cyniś. Jezus njoco mjenjej žywjenja, ale wěcej. Klěb a wino słušatej k tomu. Jezus njejo žeden skazowaŕ wjasela. To jo pokazał na swajźbje w měsće Kana. Tam jo kružki z winom napołnił, ako su jomu gronili: My njamamy wěcej žednogo wina.
Jezus jo klěb žywjenja, to groni, mamy jogo ceło we nas pśiwześ. To njeměni nic drugego, až mamy w Jezu dopołnje wěriś. Njedejmy jano słuchaś ako na staru bajku z Galilejskeje. Dejmy se na njogo spušćiś, až našo žywjenje wustrowijo, źinsa a pśecej. Wšykne starosći chyśćo na njogo! Dejmy dowěriś, až našo nimjerne žywjenje wót njogo wótwisujo. Nic drugego nas njewumóžyjo. To njegroni, až njezmějomy śěžke casy. Ale wón co nam daś tu móc, aby my našu kśicu njasli, až njezacwiblujomy. Dary Jezusa dawaju móc na cełe žywjenje. Gaž jogo dopołnje pśiwzejomy, pśeměnijomy žywjenje. Nadejźomy druge cile, kótarež se makaju z tymi, za kótarež Jezus jo se zasajźił: Cłowjek ako pódoba Boga, jogo dostojnosć, jogo zagronitosć. To wóstanjo na pśecej, njeglědajucy na wšykne komplikacije žywjenja.
15Wšyknych wócy maju k tebje tu naźeju; a ty dajoš jim jich carobu we pšawem casu,
16Ty wótwórijoš twóju ruku, a naseśijoš wšykno, což jo žywe, z dobrym spódobanim.
18Kněz jo blisko wšyknym, kenž se k njomu wołaju, wšyknym ak se za wopšawdu k njomu wołaju. Ps 145,15-16.18
Prjatkowanje na stwórtu njeźelu spótnego casa 2019-03-31 w Janšojcach.
Bibliske teksty: Serbska biblija 1868/2018
Bildka: wikipedija, CC BY-SA 3.0


text:
Syberian husky
Syberian husky je rasa psůw ze grupy szpicůw. Przinależům uůne do pjerwotnych psůw. Podug użytecznośći je to pjes zaprzyngowy.
Rasa pochodźi ze rejůnu Kołymy na Syberyji a bůła hodowano uod ludůw kere tam żyjům - Czukczůw, Korjakůw a inkszych. Husky okazoł śe fest przidatny skirz tygo, co poradźi ćůngnůńć sańe s klamotůma na 120 km bez 6 godźinůw. Idźe uůne tyż zaprzyngać po pora, poranośće lebo przez 20 do jednygo zaprzynga. Małowjela uůne jedzům, bezcůż sům ekonůmiczne.
Uůna rasa sprowadzůno tyż do Alaski a Kanady, kaj sztartowały we wyśćigach zaprzyngůw a czynsto wygrywoły.
Terozki syberian husky je dali trzimany jako poćůngowy pjes, nale tyż jako pjes do szpasu a familijny.
Husky je to pjes strzedńij srogośći. Czynsto trefjo śe, aże majům uůne modre ślypja (nale majům tyż ńykej mandlowyj farby, lebo jedne inaksze kej druge). Farby futra majům roztomajte, uobyczńe czorno- lebo śiwo- bjołe, ńykej ryszawo-bjołe abo podane na wilka.
Utropne we chowje skirz wrodzonyj ćekawośći a skłůnnośći do citańo, kopańo dźurów we źymji a stadnygo instynktu, skirz kerygo ńy majům rade zostować same a wuůnczas wyjům, larmujům a ńykej dymolujům chałpa.
Husky poradźi strzimać sroge źimno, przi - 30 °C moge spać na placu.
Mjano "husky" uoznaczo "uochrypły" a je dane skirz klangůw, kere psy tyj rasy wydowajům.


text:
Rozgrono z kuratorku chóśebuskego Serbskego muzeja Martinu Nowakoweju wó zmodernizěrowanem muzejuCogodla jo se dejał Serbski muzej w Chóśebuzu wobnowiś?
Serbski muzej ga jo se južo w lěśe 1994 wótwórił. Za to jo se na zachopjeńku 1990tych lět dom na Młyńskej droze 12 ako muzej wutwarił a w samskem casu jo se teke stawna wustajeńca k stawiznam a kulturje Serbow w Dolnej Łužycy koncipěrowała.
Pó někak 25 lětach jo něnto notne było dom z twaŕskich aspektow saněrowaś a renowěrowaś. Dalej jo se dejało twarjenje teke tak pśetwariś, až jo za zbrašnych lěpjej pśistupne.
Nejwažnjejša pśicyna pak jo była, až smy kśěli muzej modernizěrowaś. Pó tak dłujkem casu njedajo jano drugich srědkow, aby se woglědarjam wěda pósrědniła, na pśikład moderne medije, ale dajo teke wjele nowych wědomnostnych dopóznaśow. W minjonych lětach ga smy mógali wjele zajmnych objektow za muzej nakupiś, žedne smy dostali darjone. Tak su se muzejowe zběrki zaměrnje rozšyrjali. Z kuždym objektom, kenž smy wobźěłali, smy mógali se teke nowu wědu pśiswójś abo druge wědomnostne zwiski dopóznaś. Wjele tych informacijow smy woglědarjam we wósebnych wustajeńcach dalej dawali abo w publikacijach wózjawili. Něnto smy kśěli nowe dopóznaśa teke we wobnowjonej stawnej wustajeńcy prezentěrowaś, a to teke z nacasnymi technikami a medijami. Comy ga z casom hyś a na pśikład teke młody publikum dojśpiś. A nowe medije su rowno teke za Serbski muzej wažne, dokulaž muse wšykne woglědarje a woglědaŕki muzeja teke móžnosć měś dolnoserbsku rěc abo muziku słyšaś.
Jürgen Maćij– Hač do 23. meje běchu we wukładnych woknach w Budyšinje pod titulom »Peremen! – wizuelna protestowa kultura w Běłoruskej« plakaty a fota wjace hač 20 wuměłcow a fotografow wustajene, kiž skića dohlad do protesta ludnosće po wólbach 2020 w Běłoruskej.
▶ So wo domizniske myto požadać
Hač do 15. meje móža předewšěm čestnohamtsce skutkowacy swoje wudźěłki za slědźerske domizniske myto zapodać, kotrež je sakske ministerstwo za kultus w kooperaciji ze sakskim krajnym towarstwom Škit domizny znowa wupisało. Kiwaja myta w cyłkownej hódnoće 9.000 eurow. Při wubědźowanju steja temy kaž stawizny městow a wsow, regionow a kraja, kulturny kruh Serbow, ćěkanje a wuhnaće, migracija a mobilita, demokratija, měrliwa rewolucija, procesy transformacije, stawizny splahow kaž tež industrije a techniki, přiroda a wobswět, archeologija, wuměłske stawizny, ludowe wuměłstwo, ludowa narěč a wěda wo mjenach, wšědna kultura, swjedźenje a nałožki w srjedźišću. Dospołne wupisanje nańdu zajimcy pod www.bildung.sachsen.de/heimatpflege abo pod www.saechsischer-heimatschutz.de.
▶ Hudźbne dny zaso přestorčene
55. Wojerowske hudźbne swjedźenske dny, kotrež mějachu so wot 11. apryla do 2. meje wotměć, su zamołwići dla połoženja korony a z tym zwisowacych škitnych naprawow znowa wo lěto přestorčili. Zastupne lisćiki wostanu płaćiwe.
▶ Domowina Mikławša Joachima Wićaza spominała
Maćij Bulank– Wobkedźbujo hygieniski koncept dyrbjachu křižerjo lětsa nahubnik wužiwać kaž tule Chrystof Mikławšk w Njebjelčicach.
▶ Dolnoserbska platforma online
Platforma Źěłanišća za serbske kubłańske wuwijanje Chóśebuz »ABC Sorbisch/Wendisch« jo wót kóńca januara online. Wóna jo myslona za wucabnikow a wucabnice a wopśimujo wucbny material za serbšćinu ako źěłowe łopjena, pokazki za wucabnikow, rěcne pomocy a terminologije, awdijoteksty, graśa a didaktiski material za gódnośenje wugbaśow. Ministaŕstwo za kubłanje, młoźinu a sport a Statny šulski amt Chóśebuz stej na projekśe wobźělonej byłej.
▶ Němska prozowa zběrka
Loni wuńdźe w Lipšćanskim nakładnistwje poetenladen prozowa zběrka »Doppelte Lebensführung«, wudata wot Kathriny Jira a Jörga Schiekeho, w kotrejž so zastupjeni awtorojo wobsahowje z pisanjom jako wobstajnym dźěłom rozestaja. W njej z tekstom zastupjeny je tež serbski spisowaćel a publicist Benedikt Dyrlich.
▶ Wupisanje kompozitoriskeho wubědźowanja »Kocor 2.0«
Towaršnosć za spěchowanje SLA pyta serbskich twórcow hudźby, kotřiž stworja runja Korli Awgutej Kocorej (1822–1904) nowu klasisku abo modernu hudźbu na teksty basnika Handrija Zejlerja (1804–1872). Wot wuměłskeho spěwa hač k serbskemu rapej je wšitko witane. Zajimcy njech sej twórbu Handrija Zejlerja wupytaja, ju rytmisce a harmonisce wobdźěłaja a noty napisaja. Zestawu za hudźbnikow – za chór a/abo solista, za kapału a/abo orchester – móža sami postajić. Wudźěłki »Kocor 2.0« maja so hač do 30.08.2021 pola Towaršnosće za spěchowanje Serbskeho ludoweho ansambla wotedać. Najlěpše twórby so mytuja a na wosebitym koncerće w jubilejnym lěće Kocora a Zejlerja předstaja.
Rozmołwa ze skupinu »kolektiw klanki« wo hudźbje, twórbje »Družki« a žonach w serbskej towaršnosćiMóžeće so wšitcy skrótka našemu čitarstwu předstajić a přeradźić, što nimo hudźby hišće činiće a zwotkel so znajeće?
Chcemy jenož telko přeradźić, zo smy hižo někotre lěta dołho spřećelene. Poprawom znajemy so z internata Serbskeho gymnazija w Budyšinje.Hdy a kak sće ze swětom hudźby do kontakta přišli a kak je k załoženju »kolektiwa klankow« dóšło?
Mějachmy hižo dołho lóšt zhromadnje něšto na nohi stajić. Dokelž maja někotři z nas hižo pozadk w elektroniskej hudźbje, hłubše znajomosće na tutym polu a wotpowědnu techniku, je so w lěću ideja hiphop skupiny zwoprawdźić móhła.Běše za Was zwoprědka jasne, zo chceće hiphop činić, tež dokelž je móžno so z tajkej hudźbu direktnišo k wšelakim towaršnostnym zjawam wuprajić?
Hiphop běše za nas wosebje zajimawy, dokelž skići žanr wjele ruma za słowo a rěč. Nimo toho móžemy wobsahi wurjekować, kiž nam na wutrobje leža, a so raznje a wótrje wuprajić. Tež estetisce je nas hiphop jara přićahował.Kak pisaće teksty, zhromadnje abo su jednotliwcy za nje zamołwite? A kak je to pola melodije a rytmusa?
Kóžda z nas je na přikład pola »Družki« njewotwisnje wot druhich swójske linki napisała, kiž smy potom kaž kolažu hromadźili a zestajili. Tak mějachmy fundament za flow. Rym smy potom wězo hišće připodobnili a skrućili. Teksty su samo na sebi skerje mozaik našich wšelakorych perspektiwow.
Justyna Michniuk– Elwira Hantšo prezentěrujo źiśecu drastwu regiona Slepo/Slěpe, glej recensija b. 22.