text:
Po skoro dwulětnej abstinency swójskeho direktneho kulturneho live-dožiwjenja wjeselach so jara, jako wudobych sej kartku za jedne z třoch požadanych předstajenjow lětušeho ptačokwasneho programa Serbskeho ludoweho ansambla.
Njesćerpliwje podach so do Chróšćan »Jednoty« a njebuch přesłapjena. Najprjedy radowach so nad tym, zo wopyta njedźelniše popołdniše zarjadowanje wjele swójbow z dźěćimi. Zrudna tola to wěcka, zo hižo druhe lěto wšě dźěćace předstajenja SLA wupadnu abo so jenož w snadnej ličbje na digitalne wašnje pokazaja. Bych rady hišće lěto dočakała, jeli bychu so na tutym městnje serbske a dwurěčne dźěći ze swójskim dźěćacym ptačokwasnym programom zawjeselili. Tež w Delnjej Łužicy bychu sej zawěsće tajki lóštny program wobhladali. Čehodla rozsud takle jenož za dorosćenych přihladowarjow w Hornjej Łužicy padnył je, bohužel njewěm.
Publikum wočakowaše krótko před tradicionelnym 25. januarom ptačokwasny program, lětsa we formje tak mjenowaneho burskeho dźiwadła pod titulom »Njewěsta njewjesta«. Dobra to ideja, brašćenje a prawy serbski kwas do srjedźišća jednanja stajić! Libreto napisa a režiju derje w horšći měješe serbski dźiwadźelnik Tomaš Cyž, a nic jenož tohodla přeswědči tež w róli korčmarja. Jeho kontakt k Berlinskemu komponistej Wolfgangej Böhmerej so tohorunja wudani, wšako napisa Böhmer spomóžnu hudźbu, napodobnjenu musicalej a zapopadnywši serbske ludowe spěwy a wurězki z oratorijow »Žně« a »Serbski kwas«.
Pućowanska fotowa wustajeńca »5 x Němska po cyłym swěće« pohnuwa perspektiwu změnić a zwaži sej wid wotwonka
W fotowej přehladce Hamburgskeho fotografa Jörga Müllera widźi wopytowar w prěnim wokomiku wosoby a motiwy we wšědnej wokolinje. Někotři direktnje do kamery hladaja, někotři su zanurjeni do wuknjenja abo dźěła. A tola tworja protagonisća fotow wizuelny móst k wobhladowarjej, dokelž wuhlada často něšto znate. Što to je a štó su tući ludźo?
Hromadźe z Goethowym institutom wustaja Serbski muzej w Budyšinje cyłkownje 99 fotow, kotrež portretuja wšědne žiwjenje potomnikow něhdyšich němskich wupućowarjow, a to nimale jónu wokoło globusa. Započinajo w Litkowce (Ruska) slěduja wobrazy z Wartburga (Južna Afrika), mennonitiskeje wosady Blumenauwa (Mexiko), Pomerody (Brazilska) a Oberwischauwa (Rumunska).
Ze swojej kameru zapopadny Jörg Müller mjez lětami 2014 a 2018 wosoby a motiwy tutych němskorěčnych mjeńšinow we wukraju. Jeho motiwy zdadźa so być we wokomiku zapopadnjene a tak ma wobhladowar móžnosć, koncentrowanych šulerjow wučby němčiny w Litkowskej šuli při wuknjenju wobkedźbować abo so do němskeje Božeje słužby w mennonitiskej wosadźe Blumenau w Mexiku zanurić. Nimo šule a cyrkwje dokumentuja wobrazy tež kulturu jako móžnosć wobchowanja němskich korjenjow. W Pomerodźe, hdźež rěči starša generacija hišće nižoněmsku rěč plat, zetkawaja so wobydlerjo k němskim swjedźenjam z tradicionalnej ludowej hudźbu z bayerskim charakterom a noša při tym dirndl abo kožane cholowy.
Na 192 bokach pósćijo Ludowe nakładnistwo Domowina Pratyju 2022 serbskej jsy spóromje Sprjewje mjazy měsćańskima běrtyloma (Nowy) Chmjelow a Depsk – Škódow. Škódow jo jaden ze zagmejnowanych chóśebuskich běrtylow, kótaryž jo wobchował swój wejsański charakter. Pratyja k Škódowoju jo ta prědna Serbska pratyja nowego šefredaktora Gregora Wieczoreka, za tym ak jo se dłujkolětny šefredaktor Horst Adam w Běłej Wóźe kóńc 2019 rozžognował z pisanim wóneje tradicionelneje serbskeje lětneje publikacije. Na rozdźěl wót Běłeje Góry, źož jo Pratyja 2020 była na woglěźe a źož jo serbska rěc pśisamem womjelknuła, ma Škódow źaseśinu powědajucych a rozmějucych serbskeje rěcy.Serbska pratyja, redakcija Gregor Wieczorek, Ingrid Hustetowa, Bernd Pittkunings, Budyšyn: LND 2021
Ku głownemu śěžyšću teje Pratyje słušaju lokalne temy ako rybaŕstwo na Sprjewi w Škódowje, kuriozumy ako kónjecy indianaŕski teater, stare casnikaŕske powěsći ze Škódowa, rědke serbskorěcne narowne kamjenje a škódojska architektura. Teke wulicujo se w mjasecowych knigłach 2022 wót teje cynitosći, až su se škódojske Serby we Weimarskej republice jadnogo serbskego ceptarja na šuli pla zastojnstwow pominali. Pódla jsy w srjejźišću namakajoš tenraz drogowańske pokazki, źiśecu pratyju (tšojeńka, basni, žorśiki a słowne graśe), ewangelsku kśesćijańsku pratyju a wóswěśijotej se jubileje – 150 lět wót naroźenja serbskeje spisowaśelki Marjana Domaškojc, 200. burstak komponista Korla Awgust Kócor, 70. jubilej Serbskego ludowego ansambla a jubilejnej spomnjeśi na Mata Riza a Kita Šwjelu. Dalšne ekskurse su woglědy do wukraja (Kreta, Thailandska) a temy, kótarež pak se póśěguju na druge jsy (Janšojce, Móst), na stawizniske tšojenja abo wósoby ako Wilhelm Brasse, kótaryž jo statkował ako fotograf w Auschwitzu.
Předležace dźěło je edicija rukopisneje disertacije Maxa Jänecke.1 Ju 1922 zapoda a spočatk lěta 1923 zakitowaše. Z Drježdźan pochadźacy Jänecke bu za čas Prěnjeje swětoweje wójny ranjenja dla do Łužicy k hraničnej woborje přesadźeny, štož wubudźi w nim zajim za stawizny krajiny. Analytiski wid na topografiju wěsteje kónčiny bě sej hižo we wójsku přiswojił. Wěstu chwilu po tym dźěłaše jako wučer, ale bu ke kóncej wójny zaso pušćeny a dósta mału pensiju, kotraž jemu dalši studij zmóžni.
W Lipsku smědźeše dla dobrych wukonow do toho a dobreho wotzamknjenja na wučerskim wustawje uniwersitny studij stawiznow nastupić.2Max Jänecke. Die Oberlausitzer Herrschaften spezielle und allgemeine Probleme aus ihrer Geschichte und ihrer Topographie, wobdźěłane a wudate wot Lars-Arne Dannenberga, Gerharda Billiga, karty: Uwe Ulrich Jäschke, Zhorjelc 2019, Beihefte zum Neuen Lausitzischen Magazin, zwjazk 21 Sta so ze šulerjom tehdomnišeho nawody seminara za krajne stawizny a sydlensku wědomosć, Rudolfa Kötzschkeho, pod kotrymž wón mjenowanu disertaciju złoži. Po tym pak běše znowa bjezdźěłny. Dokelž pak běchu po wudyrjenju Druheje swětoweje wójny wučerjo trěbni, dósta wučerske městno na hospodarskej šuli w Drježdźanach. Po Druhej swětowej wójnje bu kaž wšitcy wučerjo, kiž běchu čłonojo NSDAP abo wučerskeho zwjazka, pušćeny a nadal žane krute dźěło njenamaka. Hdys a hdys dósta wobmjezowane nadawkowe zrěčenja w Měšćanskim archiwje w Drježdźanach. Nimo geografisko-stawizniskeho dźěła zajimowaše so tež za hornjosakske narěče.
Jänecke widźeše so sam jako »stawizniski geograf« a přistup, kotryž wón za rozkładźenje teritorialneho wuwića w markhrabinstwje Hornjeje Łužicy měješe, běše zhladowanje na zwiski mjez terenom a wodowej syću. Na druhim boku sćěhowaše premisy, zo so wuwiće wšelakich knjejstwow přez stajny wutwar w kolonizaciskim procesu stawaše. Při tym z toho wuchadźeše, zo měješe najwyši knjez nad krajom zasadne wobsydstwo nad lěsnymi a »dźiwimi« kónčinami (Wildlandgrenze). Kartowy material, kotryž wužiwaše Jänecke za swoje dźěło, běchu generalne karty za sakski a pruski dźěl Hornjeje Łužicy, analognje k dźensnišim TK 25.
Ewangelska wosadna wjes Minakał so w lětušej Serbskej protyce předstaji. Tak móžeja so čitarjo z kónčinu zeznajomić, kotraž so w minjenych lětach rědko jewješe. Titulny wobraz pokazuje symbol wsy – stary hród w krasnym parku, kotryž je starši hač podobny daloko znaty w Moritzburgu. Dźesać přinoškow protyki wěnuja so Minakałej. Kaž hižo z tradiciju zbliži nam fotowa reportaža rjanosće a wosebitosće wopisaneje wsy na kromje hornjołužiskeje hole.Serbska protyka 2022, red. Pětr Šołta, Budyšin 2021, 160 str.
Minakałski hród je po towaršnostnym přewróće Hermann Fuchs z Bayerskeje za swoju swójbu kupił. Wobšěrnu restawraciju něhdyšeho knježkoweho sydła wón dokładnje wopisuje a wjackróć wuzběhuje, kelko prócy a pilnosće su wón a jeho pomocnicy nałožowali, zo su hród a park před rozpadom wuchowali. Nažel pak mało wo prjedawšich wobsydnikach a drohotnosćach historiskeho twarjenja zhoniš. Derje je, zo so k tomu 220 lět stary ležownostny plan hrodu a parka wozjewi kaž tež fota wo symbolu wsy. Wobraz tež na to skedźbnja, zo wotměje so nětko kóždolětny lětni swjedźeń w parku. Nowy knježk tutu zabawu za wjesnu ludnosć organizuje a sam sobu piska.
Serbski dom w Chóśebuzu jo skóńcnje wótwórił dnja 25.08.2021 wjelgin zajmnu wustajeńcu z titelom »Cerno-Běłe«. Serbske swaŕby w Slěpjańskej wósadźe. To jo zběrka fotografijow, kótarež su nastali wót lěta 1902 až do lĕta 1954, gaž jo była ta slědna tradicionalna serbska swajźba. Wótkul pśidu fota? Lokalna kupka Domowiny ze Slěpego jo stajiła anonsu do casnika z pšosbu wó priwatne fotografije. Nichten njejo se myslił, až wóni dostanu wěcej ako 150 bildkow. Te su byli wšak w rozdźělnej kwaliśe, kótaraž jo casy była wjelgin špatna. Te bildki su se musali pópšawiś w grafiskem programje. Na wótwórjenju wustajeńce jo gronił Wolfgang Kotissek, až su na někotarych fotach musali kužde woblico pópšawiś. Tegdy jo było někak 50 gósći na jadnej swajźbje. Za korektury jadnogo woblica su domowinske sobuźěłaśerje trjebali někak 7 minutow. Gdyž multiplicěrujomy wšykne bildki a wšykne woblica ze 7 minutami, buźomy se togo wědobne, až to jo było napšawdu śěžke, ale wužytne źěło. Do togo pśiźo archiwowe źěło, dokulaž domowinska kupka jo kśěła rady teke mjenja wšyknych njewjestow, nawóženjow a gósći zwěsćiś. Za stawizniske slěźenje wažny jo teke dokradny datum swajźby. Bóžko wjele z tych luźi, kótarež su hyšći na tradicionalnych swajźbach rejowali, njejsu wěcej žywe. A gaž feluju znanki swajźbow, móžo byś, až wjele wósobow na fotach wóstanjo anonymnych.
Jako so kniha »Blut und Eisen – Wie Preußen Deutschland erzwang. 1864–1871« loni w kulturno-wědomostnym programje nakładnistwa C. H. Beck wuda, je so tole zawěsće z wida na 150lětnu róčnicu załoženja Němskeho mócnarstwa lětsa stało. Formalnje załoženy bu zwjazkowy stat z płaćiwosću wustawy 1. januara 1871, znaćiša róčnica pak bě w zašłosći skerje dźeń tak mjenowaneje Kejžorskeje proklamacije we Versaillu 18. januara 1871. W zawodźe knihi so na to skedźbnja, zo su na sławnym ikoniskim wobrazu molerja Antona Wernera wjele brodatych, uniformowanych mužow widźeć, ale žani zastupjerjo parlamenta abo reprezentanća dalšich skupinow, kotřiž załoženje noweho stata w pozadku zmóžnichu, štož nastajenje woneho časa wotbłyšćuje.Christoph Jahr, Blut und Eisen – Wie Preußen Deutschland erzwang. 1864–1871, C. H. Beck, 2020, 367 str.
Awtor je stawiznar Christoph Jahr, kotryž je mjez druhim wo problematice dezertěrowanja w Prěnjej swětowej wójnje pisał a so tohorunja za antisemitizm zajimuje.
W zašłych měsacach buchu pod mjenom samot|a pola Soundcloud () někotre wobdźěłanja serbskich spěwow wozjewjene, kotrež je jazzowy pianist Tomas Kreibich-Nawka wobdźěłał. Wliwy sahaja wot romantisko-impresionistiskich klawěrnych kruchow, přez jazzowe elementy hač k zaplećenju elektroniskeje rejowanskeje hudźby. Ale tež wliwy elektroniskeje awantgardistiskeje hudźby so nańdu. Napadne je wužiwanje historiskich nahrawanjow serbskich ludowych pěsnjow, kotrež spožča někotrym trackam zajimawu patinu.
Swój popularno-hudźbny wjeršk měješe kolizija tajkeho disparatneho materiala wězo hižo w 1990tych lětach. Tehdyši projekt Enigma kombinowaše gregorianski choral z elektroniskej rejowanskej hudźbu z dosć jednorymi srědkami. Hdyž samot|a w »Gólcyk jědźo z góle wen« ¾-takt melodije z elektroniskim beatom kombinuje, so skrótka posměwknješ. Z estetiskim a hudźbno-historiskim zemjerženjom kaž pola Enigma njemóže so scyła přirunować.
Tomasa Kreibicha-Nawkowe wobdźěłanja chcedźa wěstu atmosferu zapopadnyć. Radźili su so předewšěm tracki, w kotrychž so materialej ze swojeho metjeja sem bliži. Kombinacija ludoweje hudźby a jazza njeje nowa, wosebje we wuchodnej Europje je so často pěstowała. Tajke harmoniske kartografije ludoweje hudźby so napjeće poskaja. Inspirěrowane su tež wot komponistow kaž Bély Bartóka, Leoša Janáčeka a druhich, kotřiž su wuměłsko-estetiske móžnosće ludoweje hudźby dokładnje přeslědźili. Tutym koncepcionelnje přemyslenym projektam a albumam so label samot|a njeruna.
Krótki pohlad do stawiznow našich nasćěnowych protykow nam pokaza, zo mamy w lěće 2022 70. protykowy jubilej. Protyka »Moja domizna/Moja domownja/Meine Heimat« wuńdźe mjez 1952 a 2000 a wopřiješe fotografije wšelakich fotografow a krótke teksty wjacorych awtorow. Na nju slědowaštej wot lěta 2001 trochu wjetšej »Łužica/Lausitz/Łužyca« a »Moja Łužica/Meine Lausitz/Mója Łužyca« z fotami stajnje jednoho fotografa. Paralelnje wuńdźe wot 1977 do 2005 »Křinja/Die Truhe«, kotraž prezentowaše na dwanaće stronach łužiske ludowe wuměłstwo a wjesnu architekturu.
Za lěto 2022 je Ludowe nakładnistwo Domowina nětko wudało nowu trojorěčnu nasćěnowu protyku. Nowa je wona w dwojim zmysle: Po formje, dokelž je kwadratiska runja skerje něhdyšej protyce »Křinja«. Zdruha wopřijima wona wobrazy serbskeho wuměłca a nowinarskeho fotografa Maćija Bulanka. Nimo toho ma protyka na prědnjej a zadnjej nutřkownej wobalkowej stronje zaso krótke teksty, kiž informuja wo někotrych zwobraznjenych drohotnosćach a wosobinach. Tak je nowa protyka móhłrjec pozitiwny wuběrk principow našich dotalnych protykow.
Format přinošuje tomu, zo maš na sćěnje za sebje skutkowacy wobraz wuměłskeje kwality. A tutu wuměłsku kwalitu docpěwa Maćij Bulank z kóždym ze swojich 28 wubranych fotow. We wjace hač 40 lětach je wón Łužicu wobjězdźił horje a dele a prěki a podłu. Njeje drje šćežki, na kotrejž njeje pozastał a krasnotu přirody widźał, a zawěsće tež nic twarjenja abo Božeho domu, kiž njeje zapopadnył. Hižo na wobalkowej stronje widźiš štomowu aleju, kiž wjedźe k Poršičanskej cyrkwi kaž k bajkojtemu hrodej za wysokej kerčinu.
Hižo w druhim tydźenju noweho šulskeho lěta podachmy so z našej rjadownju 9-1 Serbskeho gymnazija Budyšin na wopyt prěnjeje serbskeje pop-opery »Carpe noctem – njeskónčna nóc«. Ze zapozdźenjom cyłeho lěta korony dla móžachu iniciatorojo skónčnje swój wuslědk předstajić. Cyłkownje bě produkowanje předstajenja samo štyri lěta trało. Nimo předstajenjow kónc tydźenja, kiž běchu za zjawnosć, běchu so za póndźelniše předstajenje wyše lětniki serbskich šulow z Budyšina, Ralbic, Slepoho, Worklec a Kulowa přeprosyli. Hač je so dołhi přihot wudanił, chcychmy sej tuž w Chróšćanskej »Jednoće« wšitcy wobhladać.
Prěnja wosebitosć drje běše, zo ležeše kruch skoro cyłkownje w rukach serbskeje młodźiny (zarjadowar bě serbske młodźinske towarstwo Pawk z. t.). Tak běše tež wobsah ryzy serbski. Němskim hosćom podaštaj nawodaj Syman Hejduška a Jan Brězan na spočatku zawjedźenje do krucha. Libreto běše Měrćin Wjenk napisał. Jednaše so wo dohlad do nócneje sceny w njemjenowanym wulkoměsće. Tam zetkataj so młodostnaj, kotrajž na cyle rozdźělne wašnje nóc lubujetaj. Hólc, »nócny hawron« Jakub, spyta ducy po barach a na třěchach wysokich domskich swoje wšědne žiwjenje zabyć. Dźěło, kotrež wodnjo wukonja, jeho scyła njewupjelni. Z tamnej wosobu, młodej žonu Nadju, so spěšnje spřećeli a ju na nócne dundanje přez město sobu wozmje. Nadja, kiž chabła stajnje mjez wutrobnej radosću nad žiwjenjom a do so zawrjenej melancholiskej bolosću duše, chowa wulke potajnstwo we sebi. Jako so wobaj po rozestajenju rozeńdźetaj, spyta Jakub swoju nowu towaršku Nadju před wulkim strachom wuchować. Dźiwadźelnikaj Luiza Kralec a Jakub Bobka hraještaj při tym přeswědčiwje swoju rólu. Wotměna mjez radosću a zadwělowanosću kaž tež wotewrjene prašenje Nadjoweho dóńta při tym napjatosć stajnje dale stopnjowaštej. Wuspěšne wašnje hraća wšak zaležeše tež na poradźowanju ze stron dźiwadźelnika Ištvana Kobjele. Přiwšěm pak njepušći nas zaćišć, zo so hrajne sceny wot druheho dźěla pop-opery wotkoplowachu.
Před lětomaj zhladowaše I. serbska kulturna brigada na 70. róčnicu swojeho załoženja. Jako wjeršk jubilejneho lěta předstaji so 28. a 29 septembra 2019 nowa chórosinfoniska twórba z reju, oratorij »Hrodźišćo«, z něhdźe 120 sobuskutkowacymi w Chróšćanskej wjacezaměrowej hali »Jednota«. Někotre dny pozdźišo wuhotowachu brigadnicy z modernej twórbu w stilu rocka a popa sobu swjatočne wotewrjenje Lěta Łužiskich Serbow w Liberecskim kraju. Hudźbu bě spisał Měrćin Weclich na tekst Madleny Nasticcyneje. Aranžementy za cyłkownu twórbu z chórom, orchestrom, band a solowej fujaru stwori Drježdźanski instrumentalist, komponist a wysokošulski wučer Malte Rogacki. K tomu zdźěła rejowar a pedagoga za balet Kornel Kolembus rejowansku choreografiju. Cyłkowny hudźbny nawod měješe dołholětny dirigent Budyskeho serbskeho gymnazialneho chóra, cyrkwinski hudźbny direktor Friedemann Böhme. Koncertaj w Chrósćicach kaž tež premjera w Čěskej so wot mnoholičbneho publikuma jara derje a zdźěla samo entuziastisce přiwzachu.
Na wuspěch před lětomaj akterojo lětsa nawjazachu. Terminaj za znowapředstajenje oratorija běštej sobotu, 5., a njedźelu, 6. septembra.
Thomas Kläber jo we Łužycy znaty fotograf, dokumentěrujucy wót někotarych lětźasetkow wejsańske žywjenje w swójej małej domacnej jsy Beyern (źinsa źěl města Falkenberg/Elster), źož jo roźony. Ale teke w měsće Chóśebuz a wokolinje, źož z familiju wjele lět bydli. Wón jo dostał wjele mytow za swójo źěło a jo měł teke wustajeńce zwenka Nimskeje, na pśikład w Engelskej, Francojskej, Belgiskej a Finskej. Zajźone lěto su w Ludowem nakładnistwje Domowina wujšli knigły z fotografijami Thomasa Kläbera z titelom Land Leben. Na jsy. Źěl tych wobrazow smy mógli wót 30. julija 2021 we wětšem formaśe wobźiwowaś w Serbskem muzeju w Chóśebuzu. Na wótwórjenju wustajeńce, a tejerownosći na rozgronje z fotografom, dnja 11. awgusta 2021, jo se wjele luźi wobźěliło. To jo był zajmny event. Tematika »žywjenje na jsy« ga jo wjele luźam bliska. Wejsańske swěźenje, swajźby, zakopowanja a teke druge swětocnosći, śěžke rolnikaŕske źěło, wšedne winowatosći, ale teke źiśece grajkanje – to wšykno a hyšći wěcej dokumentěrujo Thomas Kläber z fotografijami. Wón jo se wót źiśetstwa sem zajmował za žywjenje na jsy. K tomu jo gronił, až we jsy Beyern jo wón stawnje kśěł byś njewidobny1. Wšykne pak su jogo tam znali a su se spušćali na jogo spšawnosć. Togodla jo wón mógał rědne a teke awtentiske wokognuśa z kameru zapópadnuś. Wón sam jo gronił, až dowěra a priwatne kontakty su byli cesto jogo kluc do wuspěcha.
Jürgen Maćij, Tief im Osten – Die Lausitz im Wandel 1976–2020, 160 str., kruta wjazba, Halle 2021
Žonje, tak so zda, matej chwile. Na foće sedźitej na ławce, kiž skutkuje improwizowana. Jedna nalěwo, tamna naprawo, srjedźa čapa psyčk. Spore, wšitke tři. Zesuwane nylonowe nohajcy a róžičkatej kitlojtej fali, wobliča žonow, haj samo psa – wšo wuprudźa wjesołu ćišinu. »Susodce« je Jürgen Maćij fotografiju z lěta 1988 mjenował. Zapopadnył je idylku w Groźišću w Delnjej Łužicy. Abo, ze słowami wudawaćela: hłuboko we wuchodźe.
Jedna so wo retrospektiwu na dwoje wašnje: na region a žiwjenje wuměłca. Něhdźe 40 lět zwobraznja Jürgen Maćij swoju domiznu. Systematisce, we wulkich wobrazowych serijach. »Doma« abo »Brunica – Leben mit der Kohle« rěkatej wobrazowej zwjazkaj, z kotrymajž je sej Maćij swój wuměłski teren, Łužicu, wotkrył. A z tym tež swójsku wobrazowu rěč, kotraž orientuje so na wuznawanym přikładźe Henri Cartier Bressona, francoskim nestoru zapopadnjenja zachodnych wokomikow, ale tež na fotografijach Thomasa Kläbera, kotryž je młodeho muža po swojim dalokostudiju fotografije na Wysokej šuli za grafiku a knižne wuměłstwo w Lipsku pod swój schow wzał. Wot toho časa zajimuje so za njeporjeńšeny wšědny dźeń, za to, »štož je«. »Tworju dokumenty za čas, kotryž budźe jónu nimo«, praji Maćij k tomu.
Měli hnydom spytać někajke faški wočinić a film wěstemu žanrej kaž tež narodnosći přirjadować? Abo měli najprjedy raz spytać kóždy kućik přeslědźić, kotryž wuhladamy, so dźiwać a krok po kroku spóznawać, zo přiwšěm njewěmy, »kak da to funguje«, tele žiwjenje?
Zahajaca sekwenca filma dawa jasny pokiw, běły na pisanym: »Die Mittagsfrau erscheint überall auf dem Felde und in der Heide, wo sich Menschen in der Mittagszeit aufhalten; sie ist weiß gekleidet und mit einer Sichel bewaffnet. Sie schneidet denjenigen den Kopf ab, welche die Mittagsruhe nicht wahren. - Kolkwitz«
Třih na běłe jejo, kotremuž hłójčku wotbiwaja. Dźe potajkim wo pola, pokoj a jeja. A mamy JEHO a JU.
Zhonimy, zo su pola suche a starosć, zo wone tohodla ničo njewunošuja, žanohožkuli wokomika wotpočowanja njedowola. Jeja pak trjebaja pokojnosć, hdyž je kedźbliwje debiš, z wóskom pčołkow a ekstraktami kwětkow a zelow hole. Běhu lěta slědujo je tónle rjany nałožk tež symbol jutrowneho časa, časa nadźije. Debjenym jejkam přiznawaja magiske mocy, znajmjeńša powołamy-li so na ludowu wěru. Tuž žada sej WONA – ryzy optisce dopomina młoda žona nimale na legendarnu Astu Nielsen – wot swojeho partnera čas a chwile, so na swjaty dźeń, na dźeń pokoja přihotować a jejka woměrje wudebić móc. WÓN tomu pozdatnje wotpowěduje, dopominajo so na nutrniwu nóc; tola krej na łožowej płachće njeswědči wo knježnistwu, ale wo tym, zo njeje jejo wuslědk kuzła lubosće, ale runje tak njewužitne kaž suche pola. Połny njeměra koncentruje so WÓN na to, wunoški na wuschnytej roli stopnjować; WONA wostanje ze swojimi jejemi sama.
Knigły su na njewócakowany a fryšny part wěcejrěcne: Glědajucy na pó móžnosći šyroku celowu kupku cytarjow jo głowna rěc wopisowanja nimšćina. Generelnje dwójorěcne (serbske a nimske) su nadpise. Pśi tom jo layout taki, až serbska wersija bijo wěcej do wócowu. To se stawa subtilnje, pśez pozicioněrowanje na boce resp. w smužce a nic pśez grafiske wuzwignjenje. Pśez to, až numerěrowanje jo zwězane ze serbskimi nadpismami, statkujo nimski pendant ako »dodany pśełožk«. To pśewrośijo zwuconosći. Cesto dosć źe jo tak, až statkujo serbski pśełožk ako (alibijowy) pśidank. W recensěrowanem słowniku pak matej dolnoserbšćina a nimšćina rowne pšawo. To lažy teke na tom, až pódawaju se w słownikowem źěłu jano serbske wejsańske mjenja, kótarež móžo se cytaŕ – jo-li trjeba – slězy z pomocu registra pśestajiś do nimšćiny. Pśez strukturu jadnotliwych artiklow serbšćina na wjele bokach dominěrujo.


c: text/html

text:
Wotrow (SN/MWj). Při wuhotowanju terena bywšeho hosćenca w Pančicach-Kukowje chce gmejna z architektom Markom Dźisławkom hromadźe dźěłać. Na swojim zašłym posedźenju we Wotrowskej starej šuli su gmejnscy radźićeljo z dwěmaj wzdatymaj hłosomaj přihłosowali, zo smě wjesnjanosta Markus Kreuz (CDU) wotpowědne architektne a honorarne zrěčenje podpisać.
Kaž Kreuz informowaše, su mjeztym próstwu wo spěchowanske srědki z programa za witalne wjesne srjedźišća zapodali. Z toho nadźijeja so 75 procentow spěchowanja. Hromadźe z dobytym mytom 100 000 eurow wubědźowanja Simul+ móhli tak něhdźe 440 000 eurow wudać. „To je maksimalna suma, kotruž změjemy w najlěpšim padźe k dispoziciji. Wjace njeńdźe“, Kreuz wuzběhny.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Uroczystości upamiyntniynio ôfiar Gōrnoślōnskij Tragedyje
Szef RAŚ pod wrōtami lagru we Świyntochłowicach-Zgodzie zaapelowoł, żeby we sprawie upamiyntniynio ôfiar Gōrnoślōnskij Tragedyje wylyź nad podziały. By solidarnie pokozać, iże ślōnsko pamiyńć mo znaczynie.
Przi ôdnoszyniu sie do ôsobliwych warōnkōw, w kerych były ôrganizowane ôbchody, tym razym – po piyrszy roz ôd dwanostu lot niypoprzedzōne marszym z katowskigo placu Wolności, szef RAŚ stwiyrdziōł: „Pokōnanie tyj blisko dziesiyńciokilōmetrowyj drōgi mo dlo wielu z nos wielko woga. Pewnikym z rozmajtych zglyndōw. Dlo niykerych wiōnże sie ze pamiyńciōm ô bliskich, dyrekt tykniyntych Tragedyjōm Gōrnoślōnskōm. Dlo wielu tyko sie ôsobistego doświadczynio – choć przeca niy tak dramatycznego jak to sprzed 76 lot, to jednak bolawego. Doświadczynio wykluczynio i stygmatyzacyje. Wiela razy my słyszeli, iże mogymy być niy tym, kim sie czujymy, ino tym, kim chcōm nos widzieć inksi? Wiela razy było nōm dowano do zrozumiynio, iże jeźli niy przipasujymy sie do cudzych forsztelowań, bydymy niymiyle widziani, choć my sōm przeca u siebie?”.
Przibyli przedstowiciele cołkigo politycznego spektrum
Na zaproszynie Ruchu Autōnōmije Ślōnska we uroczystościach wziōnli udzioł: Gabriela Stanecka-Morawska, wicemarszałkini Synatu, europosoł Łukasz Kohut, synatōr Marek Plura, synatorka Dorota Tobiszowska, synatorka Halina Biyda, posłanka Mōnika Rosa, wiceprezydynt miasta Ruda Ślōnsko Michał Pierōńczyk, prezydynt miasta Świyntochłowice Daniel Beger, Szef Forsztandu Zwiōnzku Niymieckich Stowarziszyń Ôbywatelsko-Kulturalnych w Polsce Bernard Gajda, we mianie Ślōnskij Partyje Regiōnalnyj Hynryk Mercik.
Gorzelik: Ôczekujymy uczciwego ôbrachōnku z przeszłościōm
We hned wszyskich wystōmpiyniach ważny plac wziōn wōntek ôbrachōnkōw z przeszłościōm i polityki pamiyńci. Jorg Gorzelik krytycznie ôdniōs sie do działań państwa polskigo:
– Jak myśla ô tych dwanostu Marszach na Zgoda, zastanowiōm sie eli, kej my społym pokōnowali drōga, co niōm we 1945 roku gnano heresztantōw, państwo – reprezyntowane za tymi wrōtami ôd Salōmōna Morela, uczyniyło znaczōncy krok ku prowdzie, ku zdefiniowaniu zdrzōdeł wyrzōndzōnego sam zła. Wielokrotnie przi stōniu w tym miyjscu my wyrzekali ôczekowanie uczciewgo ôbrachōnku z przeszłościōm, z politykōm norodowego i etnicznego ujednolicynio, co prziniosła ciyrpiynie uznanym za takich, co niy społniajōm sztandardōw zadekretowanyj polskości. Jaki bōł ôdzew na to wołanie?
Przed poru laty w syjmie zôrganizowano była kōnferyncyjo i wystawa, ôbie izby parlamyntu przijōnły rezolucyje, Poczta Polsko wydała nawet ôkolicznościowo brifmarka. A trefiōł dramat Gōrnoślōnzokōw, inkszych społeczności pograniczo, grup norodowych i etnicznych do programōw nauczanio i szkolnych podryncznikōw? A głowne telewizyjne serwisy informujōm ô Dniu Pamiyńci Gōrnoślōnskij Tragedyje, jak to czyniōm w przipodku rocznic katyńskij zbrodnie? Zdo sie, iże Polska dlo Polokōw, budowano kejś ze pōmocōm wypyndzyń, ôbozōw, deportacyji, dzisioj ustanowiano je bez zamilczynie, zbagatelizowanie, wykluczynie z polityki pamiyńci i z ôficjalnyj ôzprowki ô przeszłości.
Szef RAŚ zaapelowoł do licznie zgrōmadzōnych politykrōw roztōmajtych ugrupowań:
– Apeluja ô to, by we sprawie ô wymiarze tak uniwersalnym jak upamiyntniynie Gōrnoślōnskij Tragedyje wylyź nad podziały. By solidarnie pokozać, iże ślōnsko pamiyńć mo znaczynie. Iże je wert wiyncyj aniżeli 3 zł 30 gr – tela wynosi nōminalno cyna brifmarki wydanyj ôd Poczty Polskij na przileżytość 75. rocznice Gōrnoślōnskij Tragedyje.
Zdrzōdło: Ruch Autōnōmije Ślōnska


text:
Warnuja před njewjedrom
Berlin/Budyšin. Po tydźenjach suchoty a wulkich lěsnych wohenjow je Němska wjedrowa słužba dźensa před lokalnje ćežkimi hrimanjemi na wuchodźe a sewjerowuchodźe kraja warnowała. Za wječor njewjedram podobne wuwiće njewuzamkuja. W nocy na sobotu wočakuja nad Łužicu sylne pomróčenje, móhło tež k spadkam z hrimanjom a sylneho dešća dla k njewjedram dóńć.
Koronainfekcije dale traja
Budyšin. W prózdninskim času bu wuwiće infekcijow z koronawirusom tróšku do pozadka stajene. Pandemija pak hišće přetrata njeje. Wo tym swědči 154 nowych natyknjenjow w Budyskim a 109 w Zhorjelskim wokrjesu, wo kotrychž Roberta Kochowy institut dźensa informuje. Incidenca we wokrjesu Budyšin je 291,3, ta we wokrjesu Zhorjelc 235,1.
Słuchokniha nětko tež jako mp3
Budyšin. W Ludowym nakładnistwje Domowina njedawno wušła słuchokniha „Flockdownkino“ Měrany Cušcyneje je nětko tež jako mp3 download přistupna. Tam čita awtorka sama wubrane teksty ze zběrki krótkoprozy „Stop a stup“ z lěta 2021. Za 7,50 eurow hodźi so na internetnej stronje kupić.
Měšćanski běh kaž loni


text:
Benjamin Běgaŕ
Benjamin Běgaŕ (němsce Benjamin Bieger; * 20. februara 1873 w Janšojcach, † 26. septembra 1945 we Wětošowje) bě serbski farar, spisowaćel a kulturny prócowar z Delnjeje Łužicy.
Narodźi so w Janšojcach jako syn wučerja, wopyta gymnazij w Schleswigsko-Holsteinskej a studowaše ewangelsku teologiju w Greifswaldźe a Kielu. Wot 1902 do 1910 skutkowaše jako diakon w Picnju a wudawaše wot 1904 hromadźe z Janšojskim fararjom Hajnom Rizom serbski cyrkwinski časopis Wósadnik. Mjez 1910 a 1929 běše z fararjom zwonka Łužicy, najprjedy hač do lěta 1917 w Krummendeichu a potom hač do 1929 w Hennestedće (Schleswigsko-Holsteinska). Hakle 1929 nawróći so 56-lětny do Łužicy a běše hač do lěta 1941 archidiakon a zdobom posledni serbskorěčny farar we Wětošowje. Jako tajki bě jedyn z hłownych organizatorow wulkeho serbskeho swjedźenja lěta 1930 w měsće składnostnje 50-lětneho wobstaća delnjoserbskeho wotrjada Maćicy Serbskeje. 1941 poda so na wuměnk a bu po swojej smjerći na tyfusu nazymu 1945 na Wětošowskim cyrkwinskim kěrchowje pochowany. Row Běgarjec mandźelskeju ma wot lěta 2014 status čestneho rowa města Wětošowa.
Benjamin Běgaŕ bě wot lěta 1908 čłon Maśicy Serbskeje a wot 1919 jeje městopředsyda.
ŽórłoWobdźěłać
- Gerat Hančka: Běgaŕ, Benjamin. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 47


text:
Karminadle
Prziłazisz wykamany z roboty, niy mosz siły na nic i zdjobyś jaki miyso? Na to nojlepsze som karminadle (abo jak niykierzy godajom karbinadle)! Ku tymu jeszcze panczkraut i niywiela wiyncyj potrzeja.
Co nom bydzie potrzeja:
- 40 dag miysa ze świnie
- cebula
- jedno całe jajco, jedno żółtko
- żymła
- sól
- pieprz
- magi
- łolyj
Jak to sie robi:
- Miyso zemleć, nojlepij samymu. Niy kupować gotowego zemletego, bo niy wiadomo na co sie trefi.
- Żymła potonkać we wodzie, aż zmiyknie, Wypuczyć cołko woda.
- Cebula pokroć fest drobno i przesmarzić na łoleju, aż sie zeszkli.
- Zemlete miyso, wypuczono żymła, zeszklono cebulka, jajca dać rajn do jednyj miski. Prziprawić solom, pieprzym, magom. Dobrze wymiyszać.
- Z tyj masy pokulać taki plaskate karminadle i gich na rozgrzony łolyj. Smarzić z jednyj i drugij strony. Wachować ino tego, coby sie niy przypoliły, bo przipolony karminadel je gorszy łod surowego.
- Maszecić pospołu z kartoflami a manszkrautym.
Te maszkety, kiere tukyj momy pokozane na łobrozkach, uwarziło dlo nos Pole do popisu. To je katowicko ekstra kuchnia w kierej nauczom Cie warzić tak, że żodyn Ci niy powiy że mu niy smakuje a ino bydzie jod aż mu sie bydom uszy trzyńść. Zapraszomy na http://poledopopisu.pl


text:
Wypominki 2022 r. Baranowo
I Niedziela 8.00
- -Tadeusz, Jan, Aniela Matulewicz; Roman, Justyna Semerak.
- -Janina, Eugeniusz Szydłowscy; Janina, Stanisław Rabkowscy; Wanda, Jadwiga, Jan, Teresa, Stanisława, Halina, Maria, ks.Jerzy Jaskuła, ks.Marian Hajzyk.
- -rodz.Nadstawnych, Kubisiak.
12.00
- -Jerzy, Maciej Rawa. -Stachelków, Dmochowskich.
- -rodz.Samselów, Dziczków, Kuklińskich.
II Niediela 8.00
1. -rodz.Szumskich, Jarosław Muszyński, Rafał Nalewajk, rodz.Lenard, Jerzy Kosiorek, rodz. Derejko.
2. -Ostapiuk Jadwiga, Józef, Kazimierz, Zygmunt, Zofia, Piotr, Irena, Alina, Marek, Mateusz, Marianna; Nietupscy Jan, Helena, Czesław, Stanisław, Henryk, Weronka.
3. -Józef, Tadeusz, Stanisław, Regina, Marianna, Henryk, Andżelika, Anna.
12.00
4. -Zofia, Stefania, Eugenia, Czesław, Andrzej, Wiesław.
5. -Stanisław, Paweł Kiryk; Anna, Łukasz, Władzimierz Bazarkowscy; Adam, Maria, Edward Rybarczyk
III Niedziela 8.00
1. -Jędrzkiewicz Piotr, Stanisława; Tercjak Mateusz, Józef, Bolesław; Góźdź Anna, Edward, Stefan, Genowefa; Fundowicz Kamilla, Stefan,
2. -Helena, Kazimierz, Barbara Serowik; Eryka Olszewska, Józef Filipkowski.
3. -rodz.Szumskich, Lenard, Bolesta, Domurad, Jarosław Muszyński, Rafał Nalewajk, Jerzy Kosiorek, Zofia Grzybowska.
12.00
4. -Sturlis, Kienko, Kabacińskich, Saniuk.
5. -Płocharczyk, Obzejta. -Sergiusz, Czesława Klimek; Jan Deptuła
IV Niedziela 8.00
1. -Helena, Stanisław, Jerzy Plewako; Anna, Konstanty, Jerzy Kosiorek; Faustyna, Kazimierz Jabłońscy; Marianna, Maciej Lenard.
2. -Sergiusz, Czesława Klimek; Jan Deptuła.
3. -Baldig, Burda. -Jerzy Kosiorek, rodz.Kosiorków, Lenardów.
12.00
4. -Grzegórzek Joanna, Stanisław, Tadeusz; Litera Franciszka, Franciszek, Jan, Józef, Stanisław, Roman, Czesław Śliwko, dusze czyśćcowe.
5. -Fiet, Obzejta, Markowskich, Pudlis, Marmula, Muczajka, Michalak.
Poniedziałek
1. -Maria, Adolf, Felicja, Maria, Janina, Helena Karolczyk; Władysława, Władysław Borzymowskich; Zdzisław, Julianna, Grażyna Drabowicz; Adela, Wacław, Emilia Puszko; ks.Leszek, Jerzy Banat, Robert Kucharski.
2. -Nicewicz Stanisław, Honorata, Henryk, Rozalia; Jaguś Jan, Joanna; Wiśniewski Zdzisław, Dynowski Andrzej; Nicewicz, Kozłowscy, Jóźwik, Śledzik.
3. -Józef, Władysława, Stanisław, Józef Murzyn; Anna, Konstanty, Stanisław, Władysława, Mieczysław, Stanisław Kosiorek; Irena, Piotr Nietupscy; Marek Sokołowski; Rozalia, Feliks, Józef, Henryka, Stanisław, Zofia, Stanisław, Stefania, Kazimierz Szpetka; Marianna, Władysław, Stefania Bałdyga; Jarosław Gajlewicz; Jarosław, Stanisława, Stanisław, Andrzej Serowik; Jadwiga Olęder; Rozalia, Jerzy Kosiorek.
4. -Genowefa, Stanisław, Zbigniew, Bronisława Kerzkowskich; Agata Prusaczyk, Edward, Jadwiga, Stanisław Dziewa; Regina, Eugeniusz Baran; Grażyna Kisiel; Stanisława, Bronisław Pazdrąg.
5. -Rozalia, Zygmunt, Leokadia, Tadeusz, Mirosław, Zygmunt, Janina Ruszczykowie; Krystyna Pasiewicz; Genowefa, Józef, rodz.Kowalczyków; Czesław, Zofia, Czesław, Zdzisław Grąccy; Jurek, Janek Pejchner; rodz.Rolków, Skrzeczów.
Wtorek
1. -Wiesław, Konstanty, Witold, Stefania, Janina, rodz.Zinkiewicz. -Joanna, Irena, Ewa, Jerzy, Regina, Halina, Mieczysław, Tadeusz, Jerzy, Grzegorz, Joanna, Waldemar, Janusz.
2. -rodz.Zarębów, Filochowskich, Tyszków, Jastrzębskich, Ługin, Dagiel, Choromańskich, Rakowieckich, Łapuć, dusze czyśćcowe; Ługin, Łapuć, Dagiel, Zacharewskich, Pieciuk, kaliszewskich, Zagubień, Hołowienko, Zarębów, Gajdzików; Wiesław, Jan Zaręba; Helena, Aleksander Filochowskich; Celina Rakowieck, Wanda Mieczkowska, Zdzisław Choromański; Helena, Piotr, Janina Zarębów, dusze czyśćcowe.
3. -Zbigniew, Józef, Barbara, Jadwiga Izdebskich; Stanisława, Marian Gałeckich; Bogumiła Kobus, Anna Ewa Sichelschmidt.
4 -Marianna, Zofia, Danuta, Józef, Kazimierz, Stanisław; Genowefa, Bronisława, Katarzyna, Kazimierz, Czesław, Piotr.
5. -Helena, Stanisław, Józefa, Zygmunt, Stanisława, Teofil, rodz.Sawickich; Józef, Jerzy, Jan, rodz.Dąbkowskich.
-Czesław, Sławomir, Tadeusz, Wiesława, Marianna, Aleksander Banach; Stanisława, Czesław, Antoni Babowicz; Adam Pawłowski; Rafał, Wiesław Nalewajk; Jadwiga, Stanisław, Jadwiga, Wanda Rabkowscy; Janina, Eugeniusz Szydłowscy; Jan Rzosiński, Wojtuś Szczech.
Środa
1. -Jan, Janina, Wacław, Marianna, Jan, Maria, Antoni, Leszek Bolesta; Wacław Kuźma; Józef, Stanisława, Zofia, Wacław, Kazimierz Domurad.
2. -Maria, Marianna, Maciej, Antoni Lenard; Jan, Zofia, Marian, Mirosław, Czesław, Wiesław Gwara; Aleksander Gorczyca, Jerzy Szumski, Jerzy Kosiorek, Zenon, Krystyna Umińska; Lucyna, Stanisław Ładziak; Jan Grygotowicz, Jarosław Muszyński.
3. -Bolesław, Józef, Marcjanna Kobus; Stanisław, Marianna, Bartosz, Stanisław, Anna Klimek; Stanisław, Rozalia, s.Maria Dardzińscy.
4. -rodz.Turek, Ceberek, Pisarek, Bednarczyk, Borkowskich, Bubula, Buczak, Rudnickich, Romańczuk, dusze czyśćcowe. -Waleria, Maria, Józef, Franciszek Ludwa; Czesław, Teresa, Jan, Tadeusz, Rafał Makowskich; Sabina, Adam Szymańskich; Krystyna Jaśkiewicz.
5. -Marian, Marianna, Józef, Adam, Ludwik, Klara Wierzbickich; Stanisława, Józef, Eugeniusz Krawców; Teresa, Jerzy Sobotka; Natalia, Stanisław, Józefa, Kazimierz Paszkowskich; Janina Nadstawna, Jan Niemyjski; Mieczysław, Józef, Anna, Tadeusz, Czesław Marcinkiewiczów; Franciszek, Kazimiera, Jan Skoków; Genowefa, Tomasz Szymanowskich; Maria, Tadeusz Węcek; Kazimiera Szymańczyk, Zdzisław Pieloch, rodz. Siwków, Mrozickich.
Czwartek
1. -Semerak, Kowalewskich, Maria Wojda; Michalskich, Żelazek, Zawiszewskich.
2. -Barbara, Józef, Władysława, Roman Kudlak; Marianna, Jan Drążkiewicz; Jan Lis; Ryszard Kijewski, Zbigniew Gońciarz; Roman Majewski; Janina, Tadeusz, Bożena Lis; Leokadia Szumilewicz; Jerzy Kudlak, Czesław Wolicki, Monika Zagajewska, Marcin Gwizdoła.
3. -Marian, Marianna, Józef, rodz.Wierzbickich; Stanisława, Józef, Eugeniusz, rodz.Krawców; Teresa, Jerzy Sobotka; Mieczysław Marcinkiewcz; Teresa Kuklis, Józefa Paszkowska, Aleksandra Kaczor; Janina Nadstawna, rodz.Siwków, Kulikowskich, Cybulskich, Paaszkowskich, Winnickich, Sekcińskich, Korcabów, Tekla Sołtys; Maria, Piotr Priatko; Jan Niemyjski.
4. -Franciszka, Franciszek Truszkowscy; Jan, Józefa, Jerzy, Franciszek Chojnowscy; Helena, Bolesław Bakuła; Weronika, Stanisław Bajko; Salomea Zagrajek; Stanisław Bajko; Krystyna, Czesław, Katarzyna Bałazy; Genowefa, Jan Czerniawscy; Barbara Góral.
5. -Janina, Ludwik Siulkowscy; Janina Marian Stępniowie; Ignacy Brzozowski, dusze czyśćcowe; Joanna, Stanisław, Tadeusz Grzegórzek; Stefania, Eugeniusz, Tadeusz, Mieczysław Średniawa; Antoni Pachacz.
Piątek
1. -Jan Deptuła, Bronisława, Jan, Antonina, Jan, Regina, Wacław, Jan. -Radomscy Regina, Ludwik, Sławomir, Mieczysław; Dobrowolscy Franciszka, Ludwik, Wiesław, Jan; Keczmerscy Irena, Witold, Andrzej.
2. -Helena, Jan, Wiesław, Krystyna, Irena Ciołek; Aleksander, Olek, Halina Misuro; rodz.Lendzion, Ciołek, Misuro, Osińskich, Żebrowskich, Sokołowskich; Halina, Aleksander Misuro; rodz. Misuro, Bartosik.
3. -Józef, Janina, Jerzy, Jadwiga Ruszczyków; Jan, Antonina, Wacław Foltyńskich; Stefania Piloch. -Danuta, Józef Gibowscy; Serafina, Zygmunt, Krzysztof Sztkowscy; Stefania, Artemiusz Wencławowicz; Mieczysław Michalski; Kazimierz Niedzielski; Stanisław Jastrzębski; Zofia, Stefan Grzybowscy; Bogdan Wencławowicz.
4. -Tadeusz Komorowski; Roman, Teodor, Sylwester, Stanisław, Stanisława, Konstanty Deptuła. -Jadwiga, Aleksander, Kazimierz Krom; Aleksander Kiciński; Zofia, Tadeusz Śliwińscy; Wanda Rabkowska; Jan Pienkosz.
5. -Stanisław Berk; Stanisław, Helena Wawruch; Krystyna, Justyna. -Zofia, Franciszek, Franciszek Górscy; Roman Talkowski; Marek Pisarek.
Sobota
1. -Maria, Tadeusz, Maciej, Czesław, Janina, Beata, Hubert, Krystyna, Gabriela, Zdzisław, Gertruda, Horst, Władysław, Alina, Marian, Tomasz, Helena, Józef, Józefa, Józef.
2. -Niksa Andrzej, Władysław; Górska Władysława, Ignacy; Kaczmarczyk Marianna, Władysław; Urban Melani; Biesiada Józef, Ryszard, Dominik; Szyszka Zdzisław, Górszka Jadwiga; Niksa Józef, Marianna Górska.
3. -Julia, Władysław, Aleksander, Marian, Stanisława, Stanisław, Wanda, Władysław, Ryszard, Wiesław, Danuta, Janina, Stefan.
4. -Józefa, Marianna, Stanisława, Julianna, Jan, rodz.Steć; Melania, Grzegoża, Irena, Aleksandra, Jadwiga Kiślak; rodz.Ruszczyńskich; Krystyna Szczepaniak, rodz.Czarnota.
5. -Jaguś Jan, Joanna; Dziewa Stanisław, Jadwiga, Edward, Zygmunt; Śledzik Czesław; Kucharska Helena; Jaguś Bronisława.
Zełwągi
I Niedziela
1. – Jadwiga, Wacław, Nina, Aleksander,Franciszek, Daniel, Krystyna, Roman, Zofia, Tadeusz, Weronika, Jan, Maria, Józef, Grzegorz, Anastazja, Czesław, Irena, Anna, Władysław, Wiktoria, Anastazja, Jan, Witold, Róża, Michalina. -Stanisława, Józef, Irena, Czesław, Stanisława, Jan, Jerzy.
2. -Bogusław, Stanisław, Janina Kramek; Maria, Antoni, Józefa, Celina Płaskowska, za dusze z rodzin Matulewicz, Skotarek, Jadwiga, Ignacy Rudy. -Kuksa Jadwiga, Nikifor, Tadeusz; Olszewik Apolonia, Władysław, Karol; Helena Napiórkowska.
3. -Ireneusz, Irena, Czesław, Anna, Stanisław Wilczyńscy; Andrzej, Jan, Aniela Stanisława Deluga; Halina, Wincenty Rogalscy; Adolf, Wiktoria, Zbigniew, Zygmunt Filipowicz; Antoni, Leonard, Ryszard Niklewicz; Jerzy Niewiadomski. -Stanisława, Henryk, Anna, Agnieszka, Jan.
4 -rodz. Duszaków, Bolestów, Serowików, Szurnickich, Szuligowskich. Wiesław, Grażyna, Jacek,Zofia, Krystyna, Wacław, Stanisława, Maria, Piotr. -Franciszek, Władysława, Andrzej, Roman, Mariusz Wojcieszek; Józef, Leokadia, Jan, Wacław, Józef, Henryk, Ewa, Przemek Iszkuło.
5 -Władysław, Władysława Borzymowskich; Maria, Adolf Karolczyk; Felicja, Wacław Gryka; Helena, Kazimierz Żebrowskich; Janina, Marian Stępień; Maria Karolczyk; Marianna, Stanisław Topa; Barbara, Bernard Boguszewskich.
II Niedziela
1. -rodz.Makowskich, Szymańskich, Jaśkiewicz, Kiśluk. -rodz.Krzyżanowskich, Darmetków, Milewskich, Zaręba, Waligórskich, Lekto, Stręciwilk. -Marianna, Maria, Stanisława, Stanisław Duszak. -Stanisław, Helena, Teofil, Stanisława, Zygmunt, Józefa, Julian, Aleksandra, Jan, rodz.Sawickich Pieniaków.
2. -Kulik:Czesław, Jadwiga, Dominik; Łojko: Jan, Jadwiga, Stanisław, Konstanty, Michał, Franciszek; Gałązka:Czesław, Jadwiga; Ochmańscy: Stanisław, Zofia, Franciszek; Szugzda Hanna, Kulik: Jadwiga, Wacław, Bronisława, Stanisława, Adolf; Szczerżenia: Janina, Michał; Waluk Bronisław.
3. -Józef, Teresa, Jan Litera; Franciszek, Franciszka Litera; Marianna, Czesław Orzołek; Jan, Roman Orzołek; Tadeusz, Ksawery Kwaśnieski; Czesław Mańkus, Czesław Śliwko; Zofia, Jan, Helena Litera. -Janina, Celina, Bolesław, Marian.
4. -Pienkosz: Jan, Marianna, Jan, Henryk, Kazimierz; Śliwińskich: Tadeusz, Zofia, Katarzyna, Jan, Mieczysław, Julianna; Rabkowska Wanda; rodz. Durków, Szyszków. -Paweł, Zofia, Antoni, Czesław, Andzrej, Stanisława, Marian, Krystyna, Bogusława, Zbigniew.
5. -Czesława, Roman, Jan Deluga; Bronisława, Władysław, Konstanty, Jerzy, Czesław Rejchel; Weronika, Zofia, Stanisława, Władysława, Danuta, Franciszek Hordziejewicz. -Władysława, Eugeniusz Dardzińscy; Adela, Stefan Jórz; Helena, Edmund Ślesińskich; Karol, Ireneusz Rajscy; Wieńczysław Jankowski; rodz.Dardzińskich, Jórzów, Ślesińskich, Maliszewskich; dusze: znajomych, sąsiadów, czyśćcowe.
III Niedziela
1. -Jadwiga, Irena, Anna, Halina, Genowefa, Wiesław, Czesław, Zbigniew, Leszek, Jan, Grzegorz. -Maria, Celina, Antoni Płaskowscy; Irena, Witold, Andrzej Keczmerscy. -Bolesław, Stanisława, Witold, Danuta Kuliś; Weronika, Jan, Maria, Adolf Karolczyk; Helena Saniuk; rodz.Prymaczek, Arkisierwcz, Ryczanowskich.
2. -Jan, Stanisława, Józef Karolczyk; Janina, Ludwik Szulkowski; Józefa, Stanisław Kapusta; Regina Badowska, rodz. Bagińskich. -Edmund, Leszek Uścinowicz; Mariusz, Zdzisław Chyczewskich; rodz. Motuz, Suruda, Uścinowicz.
3 -Weronika, Jan, Helena, Bogdan, Marianna, Tadeusz; rodz. Adamiec, Prusaczyk, Janczukowicz, Kwaśniewskich, Bognackich. -rodz.Płaskowskich, Keczmerskich. -Zbyrowski: Stanisław, Zygmunt, Zofia, Barbara; Golanko: Karol, Kazimiera, Helena, Jan, Ryszard, Leszek, Maria, Alicja, Malinowski Józef; Zbyrowskich, Szparów; Wilczyński Czesław, Irena, Ireneusz; Korga, Woźniel.
4 -Bajdor:Andrzej, Krystyna, Krzysztof, Seweryn; Grunwald: Anna, Stanisław; Hamerszmidt: Edward, Janina, Antoni, Janina, Andrzej, Antoni, Edward, Bogdan, Aleksander, Ludwika; Hawryluk Roman, Nadolski Stanisław; Rutkowska Eugenia, Leon; Watrak: Marian,Maria, Tadeusz; Ziętara: Janina, Leon, Zenon; dusze czyśćcowe.
5. -rodz.Święckich, Śliwińskich, Genowefa, Józef, Tadeusz, Ewa, Adam, Czesława, Jan, Czesław, Stanisław, Leokadia, Stefan, Jadwiga, Krystyna, Czesław, Zofia, Tadeusz, Wanda, Katarzyna, Jan, Mieczysław, Wacław, Maria, Antoni, Władysław, Stanisław,Czesława, Iwona, Maryla, Jadwiga, Jan, Franciszek, Danuta, Mieczysław, Helena, Jolanta, Jerzy, Sławomir.
IV Niedziela
1. -Karolczyk: Jan, Stanisława, Józef, Stefan, Wacława, Leonard, Anna; Badowska Regina; Siulkowski Ludwik, Janina, Stanisław, Ludwika, Ignacy, Piotr, Katarzyna, Maria; Bagiński Stanisław, Fryda Stanisław, Antoni; Żychałków, Kapustów. Dusze potrzebujące modlitwy.
2. – Szczepańscy: Stanisław, Władysława, Jan, Stefan, Józef, Marian, Lucyna, Zofia; Anna, Paweł, Antoni Zawalich; ks. Stanisław Bielawski; Lenkiewicz Stefania, Konstanty, Anna, Marcin, Wiesław; Józef Stasiuk; Jan Kowalewski, Witold Karczmarczyk, rodz.Witkowskich, Bolesław Łukaszewicz.
3. -Sadłowscy Czesław, Stanisław, Prakseda, Arkadiusz; Olbryś Eugenia, Aleksander; Jakub Gałecki, Jerzy Tercjak; Okurowscy Antoni, Józefa, Regina; Eugeniusz, Honorata Szczęsna; Ryszard Przybysz, Stefania Łazarczyk, Paweł Dukaczewski.
4. -rodziców Antoni, Janina, Władysława, Józef, rodz.Pieńczykowskich, Adamowiczów, spotkanych kapłanów. -Władysław, Władysława, Franciszek, Marianna Borzymowscy; Jan, Marcjanna, Czesław, Maria Berg. -Genowefa, Marian, Jagoda, Marcin, Aleksandra, Mieczysław, Jerzy, Ryszard Krysiaków; Marcelina, Józef, Janina, Bolesław Gadomskich.
5. -Grunwald Anna, Stanisław; Achtelik Mieczysław, Anna, Stanisław; Dziubek Antoni, Tadeusz, Maria, Maria, Stanisława, Wendelin. -Pawlaków Helena, Jan; Kłusków Rozalia, Tomasz, Marian, dusze czyśćcowe. -Kozłowskich, Ostrowskich Piotr, Stanisława, Franciszek, Zofia, Stanisław, Anna, Genowefa, Jan, Irena, Danuta, Katarzyna.


text:
Joł1 wierza, że sōm2 Ślōnzołki take jak joł, co to lubiōm rajzować3 i prōbować roztomajtych4 kuchniōw ze cołkego5 świata. Tyn gulasz to je tako wariacja na tymat kuchni ze Wyngrōw.6 Robiōłech go już połra7 razy i zawsze gościōm smakowoł. Niyftorzi gołdali, że to taki trocha inkszy8 bigos i cojś w tym je, bo przeca9 je tam kiszōnoł10 kapusta, ale połōnczynie ji11 ze ananasym i śmiytōnkōm dołwo12 już całkym inksze doznania smakowe- jak to niyftorzi gołdajōm.
Co potrza?
500 g miysa13 wołowego (moge14 być ligawa)
500 g cebuli
500 g śmietōnki (12 abo 18%)
250 g wyndzōnki15
0,5 świyżego ananasa
500 g kiszonyj kapusty
0,5 szklōnki łoleju16
połra łeżek masła klarowanego
2 zōmbki czosku
2 łeżki kōncyntratu ze tōmatōw17
1 szklōnka buliōnu wołowego
lampka czerwōnego wina
1-2 łeżki sezamu
trocha mōnki18
Prziprawy:
1 łyżeczka słodki papryki
1 łyżeczka ostryj papryki
1 łyżeczka tymianku
1 łyżka kminku
sōl i pieprz
Ananasa łobiercie- nojlepi nojprzōd oberznōńć19 gōra i dōł, poty postawić go i obrzinać boki. Jak żejście już fajnie oczyściyli boki, to mogecie go przerznōńć na pó20 i wyrznōńć tyn twardy środek. Ta poła,21 co jōm weznymy do gulaszu, pokrejcie we kostka. Taki świyży ananas je tak dobry, że ta drugo połowa to sie zarozki22 straci23– no, chyba że mołcie pusto chałpa24i żołdyn25 Wōm niy zaglōndo do kuchni 😉
Podpiykejcie nojlepi wszysko na patelni, a potyn przeciepujcie26 do jakego srogego27 gorka. Nojprzōd pokrōno28 wyndzōnka, potyn na łoleju pokrōno we kosteczka wołowina, potyn na maśle klarowanym zeszklijcie trocha cebula i czosnek (nojlepi przeciśniynty). Wszysko wciepnijcie do gorka, dodejcie ananasa, kōncyntrat i prziprawy i niech sie to trocha podusi. Potyn kapusta (keby29 bōła30 mocno kwaśnoł, to mogecie jōm przepōkać31), a za chwila wlyjcie buliōn i niech sie to dusi, aże miyso baje miynke32. Na kōniec wlyjcie tam wino, śmiytōnka i doprowłcie sie to do smaku. Tera mogecie upranżyć trocha sezam i posuć33 nim tyn gulasz na talyrzu, zanim go dołcie34 na stōł. Smacznego 🙂
1ja
2są
3podróżować
4różnych
5całego
6Węgier
7kilka
8inny
9przecież
10kiszona
11jej
12daje
13mięsa
14może
15boczku wędzonego
16oleju
17pomidorów
18mąki
19obciąć
20połowę
21połowa
22zaraz
23zgubi
24dom
25nikt
26przerzucajcie
27dużego
28pokrojoną
29gdyby
30była
31przepłukać
32będzie miękkie
33posypać
34położycie


text:
Kralowa pfalca
Pfalca (łatyński villa regia [kralojske město] abo curtis regia [kralowy dwór]) jo była w ranem a wusokem srjejźowěku twardnica abo grod, kenž su statkował drogujucemu kraloju abo kejžoroju ako zepěranišćo a nachylna rezidenca. Zapśimjeśe wótwóźujo se wót romskeje górki Palatina, na kótarejž su reziděrowali romske kejžorje.
Srjejźowěkowy kral abo kejžor njejsu měł stolicu ako kněžaŕstwowe sedło, ale jo drogował pó kraju, aby swóju awtoritu we wšych stronach mócnaŕstwa a wósobinski kontakt k wazalam zdźaržał. Pfalcy su namakali se zwětšego we wokolinje biskupskich sedłow a wjelikich kloštarjow abo w lichotnych městach a byli dosć wjelike, krala a jogo družynu góspodowaś a ze žywidłami zastaraś. Wósebnje wažne su byli pfalcy, w kótarychž kral z družynu pśezymował, tak pomjenjowane zymske pfalcy.
Wuznamne pfalcy su namakali se na pśikład w Aachenje, Goslaru a Memlebenje.


text:
Europa nima tuchwilu wusahowace wodźace wosobiny. Wo tym je bamž Franciskus přeswědčeny. Politikarjo kaž němski powójnski kancler Konrad Adenauer, francoski wonkowny minister Robert Schuman a italski knježerstwowy šef Alcide De Gasperi běchu swój čas „sprawnje“ za Europu dźěłali, rjekny pontifeks w rozmołwje z belgiskimi nowinarjemi, kotruž Vatikan dźensa wozjewi. „Europa trjeba nawodow, kotřiž puć pokazuja.“
Wosrjedź rubježneho nadpada do womory padnył je skućićel w Düsseldorfje. 40lětny bě spytał z nožom w ruce wobchod za žiwidła wurubić. Jako so 24lětny kasěrar spjećowaše jemu pjenjezy dać, dóńdźe k bijeńcy. Při tym rubježnik nadobo do womory padny. „Měšeńca drogow, alkohola a stresa drje bě za njeho přewjele“, rěka w rozprawje policije, kotraž jeho krótko na to zaja.
15 kilogramow ćežke kulojte blido je so po sněhakowarskej čarje w awstriskich Alpach kulało a tam snowboardera zraniło. Njeznaty bě blido z hórskeho hosćenca pokradnył a na pistu w Schladmingu ćisnył. Blido so tam wjacore sta metrow po horje dele kuleše, doniž do 22lětneho snowboardera njeprasny. Tón so na zbožo jenož na ruce zrani. Padajo dale do doła so blido při skłoninje skónčnje rozłama. Policija pyta swědkow.
Zwada wo městno na dźěćacym karuselu je so w Umkirchu pola Freiburga z namócnosću skónčiła. 56lětna žona chcyše swoju třilětnu wnučku na wěste městno lokomotiwy sadźić. Tam sedźaca pjećlětna holca tuž městno na jeje próstwu wopušći, bjezposrědnje na to pak sej to hinak přemysli. Nan pjećlětneje so do žony da, kopny jej do nohi a kidny jej horce wino na kabat.
Telewizijny wječor 65lětneho w delnjofrankskim Kitzingenje su paduši njejapcy skónčili. Muž bě sobotu wječor pozdźe hišće film hladał, jako bě signal naraz preč a wobrazowka čorna. Wón dźěše tuž na balkon, zo by za satelitnej šklu pohladał, kotraž bě při wobhrodźenju přišrubowana. Tam pak jenož hišće přerěznjene kable wisachu. Njeznaći běchu šklu pokradnyli. Pokiwy na skućićelow policija dotal žane nima.
Póstowe awto w rěce su ludźo wčera dopołdnja při přechodźowanju w saksko-anhaltskim Biederitzu našli. Žołty transporter steješe dospołnje pod wodu, něhdźe 15 metrow wot pobrjoha zdaleny. Prawdźepodobnje bu wón pokradnjeny a pozdźišo do rěki storčeny. Listy a pakety běchu dospołnje rozmokane. Hdźe bu póstowe awto pokradnjene, hišće jasne njeje.
Ze swojim mortwym bratrom je 49lětny w Rostocku cyły měsac w zhromadnym bydlenju žiwy był, bjez toho zo by někoho informował. Jako wón wčera skónčnje policiju zawoła, sedźeše ćěło hišće za kuchinskim blidom. 45lětny bě po dlěšej chorosći přirodneje smjerće zemrěł, štož přiwołana lěkarka wobkrući. Prawdźepodobnje njebě Rostockčan smjerć swojeho bratra přewinył a chcyše ju na swoje wašnje předźěłać.
Fasadu swojeho domu zapalił je 76lětny w durinskim měsće Gotha, jako z horcopowětrowej pistolu za kunu honješe. Kaž policija informuje, bě fasada z drjewa. Spočatnje chcyše muž płomjenja z hadźicu sam podusyć. Jako so to njeporadźi, zawoła wón wohnjowu woboru. Wěcna škoda wučinja 5 000 eurow. Što je so z kunu stało, njeje znate.
Do kóždeho filma narodnu hymnu spěwać dyrbja wotnětka we wšitkich kinowych žurlach Indiskeje. Nimo toho maja wopytowarjo při tym jako znamjo respekta stanyć. Tole je najwyše sudnistwo kraja w New Delhiju wukazało. Noworjadowanje ma ludźom „začuće angažowaneho patriotizma zašćěpić“. Dotal bě hymna jenož w někotrych statach Indiskeje z wašnjom.
Na kruwjacu pastwu nawróćiło je so dźiwje swinjo Johann w Delnjej Sakskej, po tym zo bě w lěću po lěsu brodźiło. Kruwy běchu so hižo loni z wjele lubosću wo wosamoćene prosatko starali a je do swojeho cyłka přiwzali. Prawdźepodobnje bě Johann swoju mać zhubił. Mjeztym je kundroz chětro narostł. Najebać to bě witanje na kruwjacej pastwje wutrobne: Kruwy swojeho Johanna lizachu a dźělachu z nim swoju picu.
Praktikum pola queen w Londonje? Młodym hotelownikam z Karibiki móhło so tole zmóžnić. Princ Harry bě tam na dwutydźenskej jězbje wosebity program předstajił. Tak pytaja dźewjeć praktikantow w Buckinghamskim palasće a na hrodźe Windsor, kaž britiski kralowski dom zdźěla. Šěsć tydźenjow trajacy praktikum měri so na zajimcow karibiskich statow Jamaiki, Grenady a Santa Lucije, hdźež je queen hłowa stata.
Njetrjebachu woheń hašeć, ale dyrbjachu sej z klockami hrajkać: wohnjowi wobornicy w Mnichowje. Nan dwulětneho hólca dyrbješe problemow dychanja dla nuznje do chorownje. Dokelž njebě mać hišće doma, so wohnjowi wobornicy tak dołho wo hólčka starachu, kiž wopokaza so „jara kooperatiwny“. Maćeri móžachu skónčnje wšelake „wotdźěłane hry“ a wulki twar z lego-klockami přepodać.
Swoju winu jako wobchadny rowdy je 82lětna minjeny pjatk policiji w Lommatzschu w Mišnjanskim wokrjesu wuznała. Policija bě zjawnje za šoferom awta pytała, kotrež bě na dróze najebać napřećiwny wobchad traktor přesćahnyło a sej při tym wonkowny špihel wottorhnyło. Traktorist a wodźer napřećo jěduceho awta móžeštaj ze sylnym spinanjom zražce runje hišće zadźěwać. Rentnarka ma nětko z jednanjom strašneho jězdźenja dla ličić.
Atrapu policajskeho awta móžeš sej w Berlinje požčić, chceš-li paduchow wottrašić. Wobsedźerjo domow móža atrapu, kotraž wupada kaž prawe policajske awto, w dowolu před zachod stajić, kaž přenajenska firma Bieseke informuje. Awta njesmědźa pak na zjawnych parkowanišćach stać a po dróze jězdźić.
Dwaceći metrow dołhi šawl a čapka pyšitej nětko historisku wěžu južnobraniborskeho Łukowa (Luckau). Dźesatki dobrowólnikow su za to minjene měsacy pilnje pletli a wjace hač sto dźělow znosyli, kaž Łukowske přemysłowe towarstwo zdźěla. Hač do 3. adwenta ma wěža swoju „zymsku drastu“ wobchować. Wona je dźěl historiskeho měšćanskeho wobhrodźenja a zdobom symbol města. Wobydlerjo sej stajnje zaso swojorazne akcije wokoło njeje wumysleja.
Přichodna zyma budźe kruta. Tole je wuslědk tradicionalneho waženja kóčki w małym rudnohorinskim Voigtsdorfje. Kocor Nero wažeše wčera 6 470 gramow. To je 40 procentow wjace hač w lěću. Normalnje pak tajke skoćo wo 25 procentow wahi přibywa. „Nero je so porjadnje nažrał, to budźe kruta zyma.“ Tole pišu organizatorojo spektakla wotpowědnje hesłu: Čim tołša kóčka, ćim zymnišo budźe. Zarjadowanje, kotrež su w Voigtsdorfje hižo třeći króć organizowali, je wjace hač 300 wopytowarjow přiwabiło.
Wujězd parkowanskeho domu ze schodom zaměniłoj stej žónskej fanaj koparskeho kluba FC Schalke po wčerawšim dobyću swojeho mustwa přećiwo Nizzy. Wohnjowu woboru dosćahny pózdni wječor informacija, zo běštej žonje z awtom mjez poschodomaj tčacy wostałoj. Wobornicy móžachu jězdźidło z pomocu specielnych zawkow a z powjazami bjez wjetšich škodow wuswobodźić.
800 kilometrow do wopačneho směra jěł je šofer spedicije z Badensko-Württembergskeje. Poprawom měješe wón nastroj za storkanje sněha na sněhakowarskich pistach do Seefelda w Tirolu dowjezć. Město toho pak dojědźe wón z 200 000 eurow drohim pistowym wlečakom do Seefelda, měšćanskeho dźěla w schleswigsko-holsteinskim Bad Oldesloe. Prawdźepodobnje bě šofer nawigaciskemu nastrojej slepje dowěrił.
30 000 eurow namakachu dźěći w Gundelfingenje pola Freiburga, jako běchu po puću do šule – a su so jako sprawni namakarjo wopokazali. Kaž policija zdźěli, běchu šulerjo w starobje 12 do 13 lět wčera na kromje wsy wjacore baliki pjenjez namakali a na policajsku stražu donjesli. Tam napisachu jim zastojnicy zamołwjenje, wšako dźěći swojeje sprawnosće dla spočatk wučby zapasechu. Policija dotal njewě, zwotkel pjenjezy pochadźeja.
Tójšto mjerzanja napara sej farar w norwegskim Gjerdrumje, po tym zo je z dźesaćlětnymi šulerjemi pohrjeb „hrał“. Komuna jako nošerka šule je jemu tole mjeztym zakazała. Duchowny bě šulerjow kašć njesć dał. Kritiku wón wotpokazuje: Smjerć je dźensa mnohim wulki tabu. Dźěći pak maja tójšto prašenjow. Wopyt cyrkwje je dźěl wučbneho plana.


text:
Starši dyrbja wosobinsce do šule po handy swojeho dźěsća přińć
Budyšin/Kulow (SN/MiR). Digitalne kubłanje na serbskich a serbšćinu wuwučowacych šulach nabywa dźeń a wjetšu hódnotu. Na Budyskej Serbskej zakładnej šuli maja mjeztym štyri digitalne tafle. Wosebje rady wužiwaja wučerki a wučerjo tež kófraj z tabletami, kotrež dosahaja za tři rjadownje. „Nam so wosebje spodoba, zo stej kófraj transportabelnej a z tym mobilnej, tak zo móžemy jej po potrjebje do kóždeje rjadownje sobu brać“, rozłožuje wučerka Gabriela Bajtlowa. Wo techniske wuhotowanje šule a wo wuknjensku syć, kotruž šulerjo a wučerjo wužiwaja, kaž tež wo wěstosć při wobchadźenju z digitalnymi dźěłowymi srědkami stara so na šuli mjeztym lěto šulski asistent Gregor Illguth, kiž so dale jako předsyda spěchowanskeho towarstwa šule na dobro kubłanišća angažuje. Wón dźěła ze šulerjemi wot 1. lětnika. Dale sensibilizuje Michał Cyž dźěći we wobłuku cyłodnjowskich poskitkow za wobchadźenje z medijemi. W 3. a 4.


text:
Ten mały princ
Ten mały princ, francojšćina: Le Petit Prince, su nejwěcej cytane francojske knigły na swěśe. Spisał jo je francojski pilot a spisowaśel Antoine de Saint-Exupéry. Wóni su byli do wěcej ako 170 rěcow pśełožone.
Knigły su w lěśe 1943 nastali – za cas Drugeje swětoweje wójny – pó tom až jo Saint-Exupéry do USA emigrěrował. Tam jo se prědny raz w New Yorku pśedstajił. W lěśe 1950 jo nimski pśełožk wujšeł. Original wopśimjejo žedne pisane akwarele, kenž awtor sam jo kreslił.
Jolic wobglědujoš se knigły zwjeršnje, móžoš měniś, až jadnaju se how wó jadnore źiśece knigły. Ale wopšawdu namakajoš w njej wótegrona na pšašanja za zmysłom žywjenja a k póšěgoju mjaz luźimi – knigły su pótakem filozofiski spis.
W oktobrje 2006 jo prědny pśełožk do serbšćiny wujšeł. Claudia Knoblochec jo je pśestajiła do górnoserbšćiny. Toś te knigły su teke k dostaśu w pśełožku do dolnoserbšćiny. Knigły jo pśestajił Pětš Janaš w 2010.


text:
Łuty
Łuty (němsce Lauta)[2] su małe łužiske město na samym sewjeru sakskeho wokrjesa Budyšin. Leža južnje Čorneho Halštrowa, na južnej kromje Łužiskeje jězoriny, njedaloko Saksko-braniborskeje hranicy we wysokosći wot 123 metrow nad mórskej hładźinu. Maja něhdźe 8.500 wobydlerjow.
Měšćanske dźěle[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Łuty wobsteja ze šěsć měšćanskich dźělow: Łutow samych, Starych Łutow (Lauta-Dorf), Lubuša (Laubusch), Lipoje (Leippe), Tornowa (Torno) a Janoweho Doła (Johannisthal).
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Prěnje historiske naspomnjenje jako Luthe[3] pochadźa z lěta 1374.
Do industrializacije w zwisku z brunicu běchu Łuty serbska holanska wjeska. We 1880tych lětach mějachu po Mukowej statistice cyłkownje 470 wobydlerjow, z kotrychž jeničce dwaj serbsce njerěčeštaj.[4] Wo poměrach we wsy wón pisa: „Łuta su nahladna a bohata wjes z nowymi massivnymi dworami, dokelž su so w l. 1769 nimo fary a jenoho doma cyłe a w l. 1861 z wulkeho dŹela wotpaliłe. Cyrkej je stara kamjeńtna z katholskich časow z drjewjanej zwónicu pódla, a šula je w l. 1827 z nowa twarjena. Łuta maju w 75 hospodarstwach 450 wobydleri a, dokelž tam žadyn knježi dwór njeje, 34 burskich kubłow, wjele połleństwow a něšto khěžkarjow. We wšěch domach rěči so serbski a to tež z dźěćimi; w šuli pak so z najmjeńša wot l. 1840 ani słowčka serbski wjacy wućiło njeje, tak zo dźěći, jako so je nowy wučer Žylow raz spyta serbski prašeć, so hanibowachu jemu serbski wotmołwić. Jenož dwaj khěžkarjej staj němskaj, rozumitaj a wotmołwjataj pak tež serbski. Prědowało je so serbski hišće wot fararjow Markusa a Kubicy hač do lěta 1876 wšě tak mjenowane połswjate dny, a hewak bu kóždu njedźelu sćenje tež serbski čitane. Před jenym burskim dworom słyšach šulske dźěći serbski so rozmołwjeć, w jenym domje pak so mała holčka hanibowaŚe ze mnu serbski rěčeć. W korčmje rěčachu třo dźěłaćerjo němski.“[5]
Přez razantny rozrost wjeski do industrijneho městačka a přićah němskorěčnych dźěłaćerjow z druhich kónčin so serbšćina w prěnjej połojcy 20. lětstotka spěšnje pozhubješe, tak zo zwěsći Arnošt Černik w lěće 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 0,6 %, cyłkownje 49 wot wjace hač 8000 wobydlerjow.[6]
Politika[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Město słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 54 (Budyšin 3) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 156 (Budyšin I).
Wosobiny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Korla Awgust Kubica (1842–1914) – serbski farar a Maćicar; 1871–76 z fararjom we Łutach
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Aktualne ličby wobydlerstwa po gmejnach 2021; Statistiski krajny zarjad Sakskeje
- ↑ Jan Meschgang: Die Ortsnamen der Oberlausitz. LND, Budyšin 1973.
- ↑ Łuty w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)
- ↑ Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954. → wšě wjeski
- ↑ Arnošt Muka: Statistika Łužiskich Serbow. Wobličenje a wopisanje hornjo- a delnjo-łužiskeho Serbowstwa w lětach 1880–1885. Budyšin 1884–86, str. 5
- ↑ Ludwig Elle: Sprachenpolitik in der Lausitz. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1995. [8362 wobydlerjow, z nich 24 dorosćenych z aktiwnymi znajomosćemi serbšćiny, 22 z pasiwnymi, 3 serbske dźěći a młodostni, 8313 bjez znajomosćow] → wšě wjeski
Wotkazaj[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Łutowske ewangelske serbske spěwarske – 1. dźěl. 17. lětstotk (digitalizat)
Biskopicy | Bóšicy | Budestecy | Budyšin | Bukecy | Dobruša-Huska | Frankenthal | Großharthau | Großnaundorf | Halštrow | Halštrowska Hola | Haselbachtal | Hodźij | Hornja Hórka | Chrósćicy | Kamjenc | Kinspork | Kubšicy | Kulow | Kumwałd | Łaz | Łuty | Łužnica | Malešecy | Neukirch | Njebjelčicy | Njedźichow | Njeswačidło | Ohorn | Ottendorf-Okrilla | Pančicy-Kukow | Połčnica | Porchow | Radeberg | Radwor | Rakecy | Ralbicy-Róžant | Ramnow | Sćenjow | Sepicy | Smělna-Póckowy | Sprjewiny Doł | Swětła | Šěrachow-Korzym | Wachow | Warnoćicy | Wjazońca | Wjelećin | Wojerecy | Wołbramecy | Worklecy | Wóslink | Wóspork | Wulka Dubrawa | Wulke Rědorjecy | Załom | Zemicy-Tumicy


text:
Pawoł Jenka
Pawoł Jenka (němsce Paul Jenke; * 11. februara 1907 w Mikowje, † 6. meje 1971 w Budyšinje) bě serbski wučer, hudźbnik a kulturny prócowar.
ŽiwjenjeWobdźěłać
Wón narodźi so jako syn kobjelerja a wopytowaše wot 1921 do 1928 Krajnostawski wučerski seminar w Budyšinje. Wot 1928 do 1936 skutkowaše jako wučer w Nowej Wsy při Sprjewi, Hućinje a Malešecach. 1936 bu z Łužicy wuhnaty a wróći so po skónčenju Druheje swětoweje wójny. 1946/47 běše při Serbskej rěčnej šuli w Chrósće a wot 1947 do 1952 wučer w Barće a nawoda serbskeho wučerskeho dalekubłanja. Wot 1953 do 1963 bě Jenka docent na Serbskim wučerskim wustawje w Małym Wjelkowje a Budyšinje. Wot 1963 hač do swojeje smjerće w lěće 1971 bě načolnik Domu za serbske ludowe wuměłstwo w Budyšinje.
SkutkowanjeWobdźěłać
Pawoł Jenka horješe so hižo jako młody wučer za serbski spěw. Wón přewza Lichańske towarstwo Zernička, wutwori w Hućinje dźěćacy chór a spěwaše w Budyskim chórje Lumir jako solist. 1945 załoži w Barće ludowy a dźěćacy chór. Nimo toho dirigowaše chór Serbskeho wučerskeho wustawa a zestaji wjacore serbske spěwniki.
Po wójnje wěnowaše so tež stawizniskim slědźenjam, tak na přikład połoženju roboćanow (Běda Bartskich roboćanow, Budyšin 1950) a wuwiću šulstwa w Mužakowskim stawowym knjejstwje a wučerskich seminarow we 18. lětstotku. Jako nawoda Domu za serbske ludowe wuměłstwo wuda rjad Wuwiće serbskeho ludoweho wuměłstwa 1945–1969 (3 zwjazki, Budyšin 1971–73).
ŽórłoWobdźěłać
-
- Měrćin Völkel: Jenka, Pawoł. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 233sl.


text:
Šuaditšćina
Šuaditšćina (šuadit, שואדית, druhdy tež Shuadit, Chouhadite, Chouhadit, Chouadite, Chouadit abo Shuhadit pisane) běše romaniska rěč, kotruž wosebje w srjedźowěku židowscy wobydlerjo Okcitanskeje wužiwachu. Kaž ladino (lengua djudeo-espanyola) słušeše wona k židowskim rěčam, kotrež běchu so z romaniskich rěčow křesćanskeje wokoliny wuwili. Zakład šuaditšćiny bě potajkim okcitanski. Mjeno šuadit bu wotwodźene z hebrejskeho słowa jehudit (יהודית), to rěka židowska (rěč). Okcitanscy Židźa mjenujcy j kaž š wurjekowachu, h pak woni docyła njewurjekowachu. We francoskich tekstach je šuaditšćina znata tež jako "židowska prowensalšćina" (Judæo-Provençal), Judéo-Comtadin abo Hébraïco-Comtadin.
Šuaditske teksty[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Šuaditske teksty dźěla so do nabožinskich a swětnych. Nabožinske teksty wužiwachu wjele hebrejskich, aramejskich, grjekskich, łaćonskich a starofrancoskich słowow, rěč swětnych tekstow pak běše bliska městnej prowensalskej narěči. K nabožinskim tekstam słuša poem wo kralownje Ester ze 14. lětstotka, kotryž bě Crescas de Caylar napisał. Ze samsneho lětstotka pochadźa modlitwowa kniha (sidur) za žonow, kotraž je zajimawa nic jenož za rěčespytnikow, ale tež za religionistow, kiž so z judaizmom zaběraja. Tuta kniha mjenujcy wobsahuje žohnowanje, w kotrymž žona dźakuje so Bohu, zo wón ju jako žónsku stwori. (Hewak ortodoksny Žid kóždy dźeń dźakuje so Bohu, zo wón jeho jako muskeho stwori, dokelž muž ma wjace nadobnych nabožinskich nadawkow hač žona.) Najstarše swětne teksty pochadźeja ze 16. lětstotka. K nim słuša komedija Harcanot et Barcanot a tež komiski poem Lou sermoun di Jusiou (Židowa přisaha), tón pak bě najskerje křesćanski awtor napisał, dokelž tekst židowsku rěč wusměšuje.
Wosebitosće wurjekowanja šuaditšćiny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Štož wurjekowanje okcitanskich słowow nastupa, wurjekowachu rěčnicy šuaditšćiny /ʎ/ kaž /j/. Dale woni konsonanty /ʒ/, /ʃ/, /dʒ/ a /tʃ/ kaž /ʃ/ wurjekowachu. Tohodla prowensalske słowa plus (wjace), filho (dźowka) a juge (sudnik) klinčachu w šuaditšćinje pjüs, fejo a šüše. We słowach hebrejskeho pochada pismiki samech (ס), śin (ש), cade (צ) a taw (ת) čitachu so kaž fe (פ), pismik chet (ח) čitaše so kaž reš (ר). Hebrejske słowa cura (wobraz, podoba), chochma (mudrosć), emet (prawda), mesila (dróha), śechel (rozum) wurjekowachu so potajkim fura, rorma, emef, mefila, fechel.
Dóńt rěčnikow šuaditšćiny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
W lěće 1498 buchu Židźa z južneje Francoskeje wućěrjeni, woprawdźe pak dyrbjachu domiznu hakle w lěće 1501 wopušćić. Wjele rěčnikow šuaditšćiny rozpjeršichu so do sewjerneje Italskeje (Genoa) a do němskich krajow. Židźa smědźachu zwostać jenož w prowensalskim kraju Comtat Venaicin (francosce Comtat-Venaissin) we wokolinje Avignona, kotryž bamž kontrolowaše. Tam woni dale šuaditsce rěčachu. Hdyž francoska rewolucija da Židam prawo, hdźežkuli we Francoskej so zasydlić, započa ličba rěčnikow šuaditšćiny spěšnje woteběrać.
Šuaditšćina dospołnje so zhubi w čase holocausta. Powšitkownje so měni, zo posledni rěčnik šuaditšćiny bě francoski spisowaćel Armand Lunel (1892–1977), kiž we swojich knihach wo žiwjenju Židow w Prowensalskej swojeje młodosće pisaše. Zda so wšak, zo po Druhej swětowej wójnje znajmjeńša dwě dalšej wosobje šuaditsce móžeštej: knjeni Blanche Mossé, kotraž w synagozy w měsće Carpentras dźěłaše, a knjeni Amado (rodźena Nasquet). Wot jeje syna Pierra Amada pak Haim Vidal Sephiha, profesor na uniwersiće Sorbonne, hódnotne informacije zhoni.
Literatura[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Banitt, M. 1963. Une langue fantôme: le judéo-français. Revue de linguistique romane 27: 245-294.
- Blondheim, D. S. 1928. Notes étymologiques et lexicographiques. Mélanges de linguistique et de littérature offerts à M. Alfred Jeanroy par ses élèves et ses amis. Paris: Champion. 71-80.
- Iancu, D. et Iancu, C., Les juifs du Midi, une histoire millénaire, éd. A. Barthélemy, Avignon, 1995.
- Pansier, P. 1925. Une comédie en argot hébraïco-provençal de la fin du XVIIIe siècle. Revue des études juives 81: 113-145.
Eksterne wotkazy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- SZAJKOWSKI, Zosa; WEINREICH, Max, Dos loshn fun di Yidn in di arbe ḳehiles̀ fun Ḳomṭa-Ṿenesen, zarys šuaditšćiny nałožowaneje w štyrjoch gmejnach Okcitanskeje (w jidišćinje, z jendźelskim rezumej)


text:
Dostali my kedyjś ôd naszego kōmrata szokoladowego jednorożca, stoł, stoł i w kōncu prziszło jednorożcobicie 😉 Tak sie cały czołs1 myśla, czy Murzynek to je babka, czy normalne ciasto, choć po prołwdzie2 co je dzisiej normalne? Joł żech go narychtowoł we formie ôd zisty i bez to u mie to je zista/babka.
Co potrza?
1 jednorożec… szokoladowy 😉 , a jak niy mołcie, to moge być 150 g szokolady mlycznyj
(abo 100 g mlycznyj i 50 deserowyj)
1 łeżka kakao
1/3 szklōnki cukru (joł zech doł brōnołtny3)
200 g masła
0,5 szklōnki wody
ździebko4 arōmatu waniliowego (joł mōm zamoczōnoł we wōdce łozkrōno5 laska waniliowoł)
3 jajca
2 szklōnki mōnki pszynnyj
2 łeżeczki proszku do pieczynioł
Jednorożca/szokolada, kakao, woda, masło, cuker i arōmat wciepcie do gorka i uwarzcie z tego jednolity syrop (dejcie pozōr6, żeby sie niy przipołlōł7). Połra łeżek syropu sie łostołwcie8 do posmarowania zisty po upieczyniu. Ubijcie biołka. Jak sie syrop ochōdzi9, to dejcie10 dō niego żōłtka, mōnka, proszek i wymiyszejcie. Na kōniec pomału dejcie do tyj masy ubite biołka.
Łozgrzyjcie bratruła11 na 180 stopni. Masa przełōżcie do formy i piyczcie 45 minut. Jak sie upiecze, to po wiyrchu posmarujcie nasza zista syropym, kery my ôdlołli, dejcie sie tymu ochōdnōńć i… Smacznego 🙂
1czas
2naprawdę
3brązowy
4trochę
5rozkrojoną
6uważajcie
7przypalił
8zostawcie
9ostudzi
10dajcie
11piekarnik


text:
Slovenská tradičná zabijačka v maľovanej dědině Čičmany,no to na Słowioki wio !!! Autobus fa.Hławiczka a szofer Stanisław zapowiadały się obiecująco i tak też było 🙂 jeszcze my ku autobusu nie doszli a już jakisi słowiok w kłobuku czynstuje 🙂
No to hónym do atobusa a wio w kierunku Rajeckej Lesnej pooglóndać jak wyglóndo chyba nejwiynkszi drewniany betlém na Słowiokach.
Tóż my z otewrzytymi gymbami podziwiali, a miyndzy tym sie za jakimsi wychodkami zganiali . . . a zegnali :-). To było szyczynści bo do Čičman jeszcze szfarny kónsek a przewidywany rozpis aplikacji napojów rozmownych był bardzo obiecujący. No a wiela my sie ani nie nadali a już wylazujym w maľovanej dedině, niestety ślympi 🙁 ale nóm to wubec nie wadzi 🙂 tak hónym sie ulokować a wio na zabijaczke!
Gazda z masorzym nas czakali i specjoły dlo nas przigotowali, ale nejprzyndzej trzeba świnie żiwota pozbawić.
To zaczóna sie prawdziwo sumeryja 🙂 Łup, brzink, pichnyć głymboko no i już boroka parzóm w korycie.
Tymu już wubec nie rozumiym, no ale mnie sie nimożecie dziwić 🙂
tak świnia mo depilacje takóm że wszecki baby mu skoro zazdrościły, pry to je teraz modne 😮 , tak szup do góry bo sie noże już pocóm 🙂
Na to sie nikierzi nie poradzili dziwać a przisiyngali że sie od teraz stowajóm wegetarianami, co sie wieczór pokozało niemożliwe 🙂
Dlo tych co pocichućku mdleli po kóntach prziszeł zaśpiywać a na fujarach zagrać . . . jak sie nazywoł Wóm nie powiym ale groł dobrze a na kóniec strzelił pore razy z bicza.
Świnia już je rozebrano a w parzoku sie warzi głowa, kolano a cosi już upieczóne prúgujymy 🙂
Tak jeszcze jelita nafilować a po półce, piwo dopić bo sie trzeba gotować na wieczór s tańcym i śpiywym.
Wieczór w kamiynnej piwnicy nas czakała kapela, ale sie przerachowali bo my umieli wiyncej słowiackich pieszniczek niż uni 🙂
Tak my jak kroczył czas przebiyrali inicjatywe i oczywiście nute 🙂
I tak my sie bawili 🙂 niekierzi deli nikierzi króci, jak kdo poradził i jak umioł ale wszecy paradnie !
Rano raniuteńko… o śniadańko i piweńko 🙂 a niektórzy bo pogoda dopisała wprost do maľovanej dediny.
Szofer bezmali wytrzyźwioł to wyjazd do Martina czeka nas przywatny browarek 🙂 !
Tak sie kóńczy przygoda na Słowiokach 🙂 kaj nas Januszku zawieziesz prziszły rok kaj?


text:
Niyrołz jak mie cojsik wejźnie, to we tyj kuchni tworza, choby jaki malyrz na ôbrołzku1: chyca jaki pōmysł, potyn miyszōm2, kōmbinuja, prōbuja… yno marasu3 trocha mani jak u takego Jacksona Pollocka. Niby połra4 składnikōw je normalno, ale jak czowiek dociepnie5 do tego gruszka, trocha żurawiny i jako prziprawa, to sie robi cołkym inkszo geszichta6.
Co potrza?
0,5 kg bani
2 markwie7
4 kartołfle8
2 gorście9 żurawiny (joł żech doł świyżoł, ale mogecie dać tyż suszōnoł)
1 cebula
1 gruszka
3 łeżki oliwy
1 łeżka masła klarowanego
1 łeżka gańsiego10 fetu
1 syrek topiōny – nojlepi śmiytankowy
ździebko11 gałki muszkatałowyj
ździebko chili
2 łeżeczki czubrycy
sōl i pieprz
Do gorka wlyjcie14 oliwa, dejcie15 masło i zeszklijcie na tym cebula. Potyn wciepcie16– pokrōne17 byle jak- bania, kartołfle, marchew, ôbranoł gruszka, żurawina i tyż to trocha podpiyczcie. Zalyjcie wodōm (tak ze 1,5 litra), dociepcie gańsiego fetu, prziprawōw i niech sie to powarzi18, aż kartołfle bajōm19 miynke20. Bez tyn czas mogecie sie pokrołć wyndzōnka we kosteczka i jōm podpiyc. Potyn ta zupa trocha ochōdźcie21, wciepcie tam syrek i to wszyjsko22 blynderym zmiksujcie. Podgrzyjcie jeszcze trocha, dosmakujcie i biercie sie za jedzynie- po wiyrchu23 mogecie sie to posypać tōm podpiyczōnōm wyndzōnkōm. Smacznego 🙂
1ô=ło
2mieszam
3bałaganu, brudu
4kilka
5dorzuci
6historia, opowieść
7marchwie
8ziemniaki
9garście
10gęsiego
11szczyptę
12kawałek
13boczku wędzonego
14wlejcie
15dajcie
16wrzućcie
17pokrojone
18pogotuje
19będą
20miękkie
21ostudźcie
22wszystko
23na górze


text:
Chór Serbskeho ludoweho ansambla je ze swojim mnohostronskim wobsahowym a rěčnym wusměrjenjom fenomen mjez powołanskimi chórami. Wobknježi šěroki spektrum stilistiki, a permanentna trojorěčnosć (hornjoserbsce, delnjoserbsce a němsce) zmóžnjeja tutej sparće wotměnjawe wustupy.
Tak njespjelnja chór SLA jenož naroki we wobłuku folkloristiskich jewišćowych produkcijow, ale skutkuje nimo toho w chóro-sinfoniskich twórbach sobu a wustupuje ze swójskimi koncertnymi programami. Wosebite připóznaće žněje chór w tu- a wukraju ze swojim sobuskutkowanjom w musicalach za dźěći.
Chor Serbskego ludowego ansambla jo ze swójimi wjelebocnymi wopśimjeśowymi a rěcnymi nadawkami fenomen mjazy powołańskimi chorami.
Stilistiski pregowane spiwanje, folkloristiska reja a permanentna tšojorěcnosć (górnoserbski, dolnoserbski a nimski) dowóluju toś tej šparśe wjelebocne zasajźenje. Tak njepołni chor SLA jano wupominanja na pólu folkloristiskich jawišćowych produkcijow, ale statkujo wušej togo w chorowych sinfoniskich twórbach a póbitujo samostatne koncertowe programy. Wósebne pśipóznaśe w kraju a wukraju dostawa chor ze sobustatkowanim na musicalach za źiśi.
čłonojo | cłonki:
Sopran:
Andrea Sancelean
Susann Bartke
Manuela Kuschke
Maria Matiaškova
Alt:
Mira Walerych-Szary (solistka)
Alena Farkas
Diana Ziesch
Julia Peickert
Tenor:
Mikołaj Jan Walerych (solist)
Ludovit Matiaško
Charalampos Alexandropoulos
Pětr Cyž
Bariton
Jae-Hyung Cho (solist)
Bas
Rüdiger Žur
Raphael Domeniche
Valentin Dimov
Solisća
Mira Walerych-Szary
Alt
Mira Walerych-Szary, narodźi so w Zamoścu (Pólska). Wopytawši cello-rjadowanju na hudźbnej zakładnej šuli a hudźbny gymnazij, studowaše po abiturje spěw (mezzosopran) na Wysokej šuli za hudźbu „Stanisław Moniuszko“ w Gdańsku. Wopytowaše wjacore mišterske kursy a měješe wučbu mjez druhim pola sira Paula Esswooda, Christopha Rousseta (stipendij francoskeje „Academie musicale de Villecroze“, 2008) a pola Aleksandry Mikolajczyk (Mjezynarodna lětnja akademija za Staru hudźbu w Lidzbarku Warminskim 2011 a 2012). Wosebity zajim za staru hudźbu měješe hižo za čas studija. Jako chórowa a solowa spěwarka skutkowaše we wšelakich ansamblach stareje hudźby, kaž Cappella Gedanensis (Gdańsk), Canor Anticus (Waršawa), Capella Cracoviensis a Octava Ensemble (Krakow). M. Szary wobdźěli so na wjacorych projektach Europskeje chóroweje akademije, kotraž wustupi w Němskej, Španiskej, Francoskej a Šwicarskej. Wot 2012-2013 spěwaše w chórje Krakowskeje opery. Wot 2015 je z krutej čłonku chóra SLA; tu wustupi hižo 2013 w róli Janka w „Jank a Hanka“.
Mira Szary, roźona w Zamośću (Polen). Jo chójźiła do muzikoweje zakładneje šule ako wuknica w cello-rědowni a pózdźej do muzikowego gymnaziuma. Pó abiturje jo študěrowała spiwanje (mezzosopran) na Stanisław-Moniuszkowej wusokej šuli za muziku w Gdańsku. Wóna jo absolwěrowała wjele mejstarskich kursow a jo była wuknica mj. dr. pla Sir Paul Esswooda, Christoph Rousseta (stipendium wót Academie musicale de Villecroze, Francojska 2008) a pla Aleksandry Mikolajczyk (Summer International Akademie za Staru muziku w Lidzbarku Warminskem, 2011 a 2012). Južo za cas jeje studiuma jo se zajmowała za Staru muziku. Ako chorowa a solo-spiwarka jo sobu statkowała we wšakich ansamblach za Staru muziku: Cappella Gedanensis (Gdańsk), Canor Anticus (Waršaw), Capella Cracoviensis a Octava ansambel (Kraków). M. Szary jo se wobźěliła na wjele projektach Europskeje choroweje akademije, kótaraž jo wustupiła w Nimskej, Špańskej, Francojskej a Šwicarskej.
Wót 2012-2013 jo spiwała sobu w chorje Krakowskeje opery. Wót 2015 jo stawny cłonk w chorje Serbskego ludowego ansambla, źož jo mj. dr. južor 2013 wustupiła w roli Janka w inscenaciji „Jank a Hanka“.
Mikołaj Jan Walerych
Tenor
Mikołaj Jan Walerych narodźi so w Poznanju. Wón spěwaše mj. dr. w hólčim chórje Poznanske Sołobiki a wot 1997 wuwučuje so w spěwanju. Po maturje (2003) přizamkny so studij hudźby a dźiwadźelenja na Wysokej šuli za hudźbu Ignacy Jan Paderewski w Poznanju hač do lěta 2006 a wot 2008 – 2010 studowaše operowe spěwanje na Wysokej šuli za hudźbu a dźiwadło w Hannoveru. Wot 2004 – 2006 bě wón organist w Poznanju, po tym mj. dr. chórowy a solowy spěwar w Krajnym dźiwadle Delnjeje Bajerskeje w Passauje a čłon chóroweje akademije Tirolskich swjedźenskich hrow Erl. Skutkowaše tež při wjacorych projektach ChorWerkRuhra sobu, mj. dr. při projekće MOses a Aron wot A. Schönberga 2009 k Ruhrtriennali zhromadnje z Bochumskimi sinfonikarjemi. Wot 2012 je wón z čłonom Orpheuskeho wokalneho ansambla a Komorneho chóra Stuttgart, wot 2013 skutkuje jako tenor w SLA.
Mikołaj Jan Walerych jo se naroźił w pólskem Poznanju. Wón jo spiwał mj. dr. w gólcowem chorje Poznańskego doma a wót 1997 ma wucbu w spiwanju. Pó abiturje (2003) jo študěrował až do 2006 spiwanje a źiwadłowe graśe na muzikowej wusokej šuli Ignacy Jan Paderewski w Poznanju a wót 2008 – 2010 jo študěrował operowe spiwanje na wusokej šuli za muziku a źiwadło Hannover. Wót 2004 do 2006 jo był organist w Poznanju, za tym mj. dr. chorowy spiwaŕ a solo-spiwaŕ na Krajnem źiwadle w bayerskem měsće Passau a cłonk choroweje akademije Tirolskich swěźeńskich graśow Erl. Wón jo tež sobu statkował w někotarach projektach profesionalnje a fleksibelnje agěrujucego wokalnego ansambla ChorWerkRuhr, mj. dr. w projekśe MOses a Aron wót A. Schönberga 2009 k Póruhrskej trinali (Ruhrtriennale) gromaźe ze synfonikarjami z Bochuma. Wót 2012 jo cłonk Orpheusowego wokalnego ansambla a komornego chora Stuttgard, wót 2013 jo cłonk Serbskego ludowego ansambla.
Jae-Hyung Cho
Bariton
Jae-Hyung Cho narodźi so w Seoulu w Južnej Koreji a studowaše na Dankook university w Seoulu pola prof. Yu-Sanga Changa. Přizamkny so masterski studij na Augsburgskej uniwersiće pola prof. Agnes Habereder Kottler. Wón wustupuje na operowych a koncertnych jewišćach jako solist. Mjez druhim spěwaše hrabju w „Le Nozze die Figaro“, Dona Giovannija w „Don Giovanni“ a Marcella w „La Boheme“. Jako solista móžeše publikum jeho tež w Bachowym „Hodownym oratoriju“, w „Pasionje po Mateju“ a „Pasionje po Janje“, w Händelowym „Mesiasu“ a dalšich twórbach dožiwić. Wot hrajneje doby 2014/15 sem je w Serbskim ludowym ansamblu w Budyšinje jako baritonowy solist angažowany.
Jae-Hyung Cho jo se naroźił w Pódpołdnjowej Koreji a študěrował na Dankook uniwersiśe w Seoul pla prof. Yu-Sang Changa. Pśizamknuł jo se masterski studium na uniwersiśe Augsburg pla prof. Agnes Habereder Kottler. Wón wustupujo ako solist na operowych a koncertowych jawišćach. Mjazy drugim jo spiwał grobu w „Le Nozze die Figaro“ , Don Giovanni w „Don Giovanni“ a Marcello w „La Boheme“. Ako solist jo był teke k słyšanju w „Gódownem oratoriumje“ , w„Matejusowem pasionje “ a „Jańskem pasionje“ tak ako w Händelowem oratoriumje „Messias“ a w dalšnych twórbach. Wót grajneje doby 2014/15 jo ako bariton-solist angažěrowany pśi Serbskem ludowem ansamblu w Budyšynje.


text:
Wobšěrne inwesticije w Slepjanskej a Trjebinskej gmejnje planowane
Trjebin (CK/SN). Nimale dźesać milionow eurow chcedźa přichodnje w gmejnomaj Trjebin a Slepo inwestować. To je sakske krajne knježerstwo minjeny tydźeń wobzamknyło. Kaž statny minister a šef statneje kenclije Oliver Schenk (CDU) w Trjebinje zdźěli, přewostaji swobodny stat 2,8 milionow eurow za wopłóčki, pěstowarnju a wohnjowu woboru z wotpowědnych fachowych spěchowanskich fondsow. Přidatnje přewozmje Sakska swójski podźěl wobeju komunow we wobjimje 6,5 milionow eurow. „To je wuwzaćny rozsud na zakładźe wosebiteho połoženja“, rjekny šef sakskeje statneje kenclije. W meji bě energijowy zastaraćel LEAG zdźělił, zo swój dotalny rewěrowy koncept změni, tak zo njetrjebaja južny dźěl Slepoho, Rowno, Mułkecy a Trjebink wotbagrować. W meji 2017 su LEAG, swobodny stat, wokrjes a wobě gmejnje deklaraciju podpisali, kak chcyli přez hórnistwo zawinowany inwesticiski zastatk nachwatać. LEAG přewostaji za to 780 000 eurow. Po tym pak njeje so po měnjenju gmejnskich radźićelow Slepoho a Trjebina dołhi čas ničo stało.


text:
Pyndziałek fraj we piyknym, ciepłym listopadzie, tōnie farkarty autobusowe i yno dwie godziny rajzy – niy moglimy puścić takij przileżytości. Spakowalimy rukzaki i ruszylimy do stolicy Tyrolu, piōntego nojwiynkszego miasta Austryji, do Innsbrucka.
Zaro godōmy – werciło sie. Ôd piyrszych minut nōm sie te miyjsce przipodobało. Za wiela my sie niy spodziywali po mieście, w kerym miyszko mynij ludzi jak we Rybniku, ale Innsbruck zrobił na nos epne wrażynie. Farebne, snōżne, piykne tyrolskie stawiynia, ôdewrzity gynau godny torg i gōry naôkoło, skuli kerych wszyjsko zdo sie jeszcze piykniyjsze – to poskłodane do kupy (i podlote kapka grzotym winym) zrobiło taki efekt, że już nikyj niy bydzie nōm żol udać 700$ na kupiynie tego miasta w Eurobiznesie.
Werci sie wiedzieć, że Tyrol to je jedyn z cysorskich landōw. Fest wożno je w nim turystyka, w kerej robi tam przeszło 70 tysiyncy ludzi. Land mo fana jak Polska i graniczy z Italijōm, Szwajcaryjōm i Niymcami. Kedyś bōł tajlōm Bajerōw, ale po wygranych zwadach i bojach radzi se już sōm.
Szpacyr po Innsbrucku – atrakcyje
Po śniodaniu ôbsprawilimy se plan miasta, ale za fest my podle niego niy łazili. To mioł być taki dugi szpacyr w nowym miyjscu i gynau tak nasz byzuch wyglōndoł. Inkszo sprawa, że Innsbruck je naprowda mały i jak fto chce, to idzie wszyjsko szafnyć w pora godzin. A reszta czasu jaki zostanie spyndzić jak my – na zakupach w Primarku. 😉
Nojwiynkszym plusym miasta ni ma żodno kōnkretno sztela, ale ône jako cołkość. Skuli gōrskigo landszaftu, frysznego luftu, rzyki i piyknego baukōnsztu, ajnfach gryfnie sie po Innsbrucku łazi. Ale sōm tyż place wożniyjsze jak inksze, tōż pod spodkiym info ô poru z nich:
Hofburg i Katedra św. Jakuba
Zōmek cysorski Hofburg, kościōł dworski (Hofkirche) i katedra św. Jakuba to take nudne, ale istotne punkty miasta. Nōm sie zdo, że starczy wlyź, wejrzeć i wylyź, ale jak kery przaje i sie interesuje kościołami i zōmkami, to bodej mo na co pozaglōndać.
Goldenes Dachl
Ô Goldenes Dachl (Złoty dach) godo sie, że to je symbol miasta. Chocioż podle nos ani te 2738 pozłacanych koprowych gōntōw niy robi z niego czegoś szpecjalnego. Taki bardzij punkt oriyntacyjny jak wielo atrakcyjo. Masa gryfnych chałpōw wele niego bardzij ciepie sie do ôczōw.
Annasäule
Ciekawo je za to Annasäule – kolumna św. Anny. Niy yno skirz tego, że fajnie wyglōndo z gōrami ze zadku. Je zrobiōno z tyrolskigo marmuru i postawiōno przeszło 400 lot tymu skuli wygranej ze Bajerokami.
Triumphpforte
Szumny Łuk Triumfalny wito nos zaro na poczōntku wanderu po mieście i chocioż do Austryjokōw możnej i kapka niy pasuje, to tukej piyknie sie zgrywo z resztōm landszaftu.
Herzog-Friedrich-Straße
Herzog-Friedrich-Straße to głōwno drōga we mieście, przi kerej idzie sie prziôblyc, pojeś, pozałatwiać sprawunki i pozaglōndać na biołe szpice gōr. Na isto na nia wleziecie, chobyście niy chcieli.
Kaj my niy byli, a bezmaś sie werci
Keby my mieli jedyn dziyń wiyncyj, to wybralibymy sie na isto na keroś z tych atrakcyji:
Bergiselschanze – skocznia skijorsko zaprojektowano bez znano baumajsterka Zaha Hadid. W dziyń bez skokanio idzie se do nij wlyź, a na wiyrchu napić sie kafyju i podziwać sie na miasto. Ajntryt 9.5€.
Casino Innsbruck – jak widać po mianie, to je sztela, w kerej idzie udać (abo zarobić) trocha (abo masa) pijyndzy. Yno spamiyntejcie, że tam sie niy szpilo ô tytka szklokōw.
Alpenzoo – ZOO bezma ciekawe, bo inksze jak wszyjskie. Po piyrsze – nikaj w Europie ni ma ZOO na takij wielgości (727m). I po drugie – szpecjalizuje sie w tiyrach alpejskich, tōż rychtujcie sie bardzij na cigle i byrki, jak na afy i żyrafy.
Nordkettenbahn – bankōm idzie se abo wyjechać do miyjsca, kaj idzie sie pospinać po gōrach, abo yno wyjechać na wiyrch, coby pozaglōndać na landszaft i pocykać zdjyncia. We zimie banka sie sprzido, coby dojechać do tras dlo skijorzy.
Ôkrōm tego wszyjskigo na wiyrchu, zdo nōm sie tyż, że jak kery chce wejrzeć na wiyncyj szteli jak my i ôstoć we mieście chocioż na jedna nocka, to werci sie pōmyśleć nad Innsbruck-Card. Wiyncyj info ô nij znojdziecie na zajcie: www.innsbruck.info (fōnguje po polsku).
Transport z Mōnachium do Innsbrucka
Zajechalimy Flixbusym za 16€ ôd ôsoby, tam a nazot. Rajza fest wygodno z kuryjożnymi widzikami po drōdze. Jedzie sie kole 2.5 godziny, bo bez Garmisch-Partenkirchen (153km). Bez ôkno idzie sztyjc zaglōndać na gōrskie łōnki i farebne bawarskie chałpki.
Kaj nojlepij pojeś – futer w Innsbrucku
Siedlimy se we dwōch knajpach, w piyrszej na śniodani, a w drugij na “ôbiod”. Niy poprōbowalimy żodnych austryjockich szpycjałōw, ale z byzuchōw w ôbu sztelach sōm my fest zadowolyni.
Breakfast Club – fajnie wyglōndo, super smakuje. Znojdlimy we internecy i na miyjscu wszyjsko nōm spasowało. Cyny, jak na „sztandardy europejskie”, ganc dobre – za dwa wynokwiate śniodania z kafyjami, po kerych bylimy fol bez nastympne pora godzin, dalimy 14€. Menu i inksze informacyje znojdziecie na ôd nich zajcie: www.breakfast-club.at.
Magic Pizza Kebab – nic tradycyjnego abo klimatycznego, ale w samym cyntrum, z niyzłymi cynami i epnymi dowkami. Na bildzie pod spodkiym uwidzicie jak wyglōndo tamek jedyn (!) kōnsek pizzy, kery sprzedujōm po 4-5€. Ku tymu, zaro kole dźwiyrzy do MPK, włazi sie na plac, na kerym grzote wino je po 1.5€.
Ôd nos na dzisioj to tela. Wszyjskie inksze informacyje znojdziecie na ôficjalnej zajcie miasta i na zawdy dobrym Wikitravel.


text:
Na dobre zacznył sie czas urlopów, klary i laby. Jedni pojadōm nad morze, drudzy w góry a jeszcze inksi nad jeziora. Je nojlepszy czas coby dać naszym szłapkōm trocha luzu i niechać zandale w kōncie. Szpacyry po piosku eli dreptani po trowie na zegródce – procno rzecz! Toć że trza zaglōndać pod nogi coby jaki szkło sie nie wbiyło abo coby osy nie nadepnyć ale jak dosz pozór to wszysko bydzie dobrze 🙂 Ôbocz co ci przidzie dobrego z chodzynio po bosoku.
Masaż stóp
Wpływo zocnie na organy wewnętrzne i poprawio ukrwieni. Jak mosz sztyjc zimne szłapki to lyź boso, bydziesz mieć procny, naturalny masaż.
Poprawa samopoczucio
Poszpacyruj trocha bez szczewików to bydziesz widzieć jako sie fajnie poŏnaczy Twój humor 🙂
Zahartowani
Zimno woda wzmacnio organizm beztuż szpacyrek krajym morza poprawi Twoja odporność.
Ćwiczyni uważności
Skiż tego że na stópkach momy moc połączeń nerwowych, przi łażyniu po bosoku fest czujymy nawierzchnia a to nom dostarczo dużo nowych doznań kiere som nieosiągalne jak chodzimy w szczewikach. Momy ganc inksze odczucia i beztuż noreszcie zaczynōmy sie skupiać na tym co czujymy i co nom dowo bezpośredni kontakt z zolōm. Wiyncy o uważności przeczytosz tu.
Relaks
Chodzyni po bosoku rozluźnio muskle i sprawio że generalnie luzujymy. Bele yno sie nie smykać podle pasieki z ulami 😉
Jak cie mierzi coby lotać boso po zegrodzie to choć aby popróbuj doma sebuć lacze i mieć eli tela kontaktu z zolōm. Ôboczysz, bydziesz rady! Jo sie zaros sebuwōm i leca drap na trowa! Sebuj sie też!
No dyć, skōnd i czamu te selfie?
Piyrsze selfie było zrobione już w 1839 przez chymika Roberta Corneliusa jak sie bawiył z obiektywym. Kto by wtedy pomyśloł że za małowiela 150 lot wyonaczy sie tako kultura selfie… Continue Reading…
Zimowe długi wieczory szczęśliwie za nami ale za to prziszeł czas urlopowy beztuż bydzie wiyncy czasu na sztudyrowani ksiōnżek 🙂 Jak kiery przaje mieć laba na urlopie to na zicher znejdzie czas coby poczytać to i owo.
A spłaco sie fest!
Continue Reading…
Ni, to nie bydzie wpis o czekuladzie i bombōnach 🙂 Continue Reading…
Mosz też tak, że rady byś wiyncy zarobioł ale cie fest mierzi coby iść do szefa i mu szwandrać czamu ci sie noleży tela i tela? Wolisz machnyć rękōm a mieć świynty spokój i sie nie tropić? Morzi cie jak mosz sie zebrać i zagodać do szefa? Niiii, tak ni może być! Nie odpuszczōmy! Jak nie spróbujesz to psińco bydziesz mioł. Gelt szczęścio nie dowo ale dycki tymu szczęściu pomogo. Continue Reading…
Mo sie rozumieć zdrowy ale w umiarze! Cało flaszka na wieczór to je niecherski pomysł. Ale już kieliszek wina to blank zocno rzecz.
Continue Reading…
Jako oblyczka se kupić, modro czy lilowo? Jaki kolor farby machnyć na ścianie? A tepich brōnotny eli czerwiony? Kolory majōm znaczyni i onaczōm nasze samopoczuci. Miarkuj! Continue Reading…
Maj za pasym, ahhh piykny miesiąc idzie! Wszysko zaczło już kwitnyć, strōmy już zielone choć tak rychtyk pogoda ostatnimi czasy za fest nie rozpieszczo… no ale pomału pójdzie już wyciepać te pieroński szale, mycki i mantle w pierony!
A że generalnie dobrze je mieć w życiu jaki plan działanio, jo na maj narychtowałach se taki oto małe prywatne cyle
Continue Reading…
Wpis na czasie bo praje mōmy świynta kiejsik sie rychtuje za moc jedzynio. Czy wiysz że podle statystyk ludzie w Polsce wyciepujōm dycko bez rok ponad 2 miliony ton jodła? Aż se to ciynżko forsztelować…
Co ciekawe, nojwiyncy marnuje sie chleba i roztomajtych wypieków.
Continue Reading…
Beztuż że Wielkanoc za pasym, chciałach porozprawiać co tam za zocne maszkety sie szykuje u naszych sōmsiadów. Continue Reading…


text:
Loni kónc lěta je w starobje 81 lět zemrěła serbska dźiwadźelnica a režiserka Hanka Mikanowa. Zhoniwši wo jeje smjerće so zrudźich, přetož znajach Hanku Mikanowu wjele, wjele lět, a stajnje hdyž so poslednje lěta něhdźe zetkachmoj, běchu to zwjeselace wokomiki. Radowachmoj so zetkanja a bjesadowachmoj wo tym abo tamnym.
Zeznał sym Hanku Mikanowu, hdyž započa 1973 skutkować jako režiserka Serbskeho pioněrskeho dźiwadła. Běch tam, wosomlětny, runje swoju prěnju rólu hrał, jako wona wužadowacy nadawk přewza, z nami šulerjemi dźiwadłowe hry nazwučować. Prěnja hra, kotruž inscenowaše, bě »Dr. Bolito a bandića«. Mje wobsadźi z rólu jednoho z třoch banditow, za čož běch jej jara dźakowny, wšako mějach tehdy hrać njedušnika so wě za zboha naročniše dyžli hrać dušneho. Proby a předstajenja na wjesnych žurlach po wšej serbskej Hornjej Łužicy, nimale 30 króć smy inscenaciju hrali, běchu za mje wulkotne dožiwjenje. Z radosću a z njesměrnej sćerpnosću je Hanka Mikanowa z nami dźěłała, w nas budźiła lubosć k dźiwadłu – lubosć, kotruž sama wot dźěćatstwa sem we sebi nošeše.
Tež wona běše hižo jako holčka a pozdźišo na šuli dźiwadło hrała a chcyše so rady z dźiwadźelnicu stać. Po šuli pak so rozsudźi studować wučerstwo. Najskerje je tehdy wuknyła dźěći zahorić, přetož to je zawěrno móhła. Tola wučerske powołanje njebě za nju dopjelnjenje, přeće, na jewišću stać, bě sylniše. 1960 bu přiwzata do dorostoweho studija Serbskeho ludoweho dźiwadła a hraješe po tym w Němsko-Serbskim ludowym dźiwadle njesnadnu ličbu rólow a wjedźeše tež režiju.


text:
Pauron Sztudios
Estetyczne i Nowoczesne Webzajty
Wdrożynia WordPress
Wdrażanie i rozbudowa systemu WordPress ô multimedia i geszeftfunkcyje. Formularze do rezerwacyje, infoserwisy i anonsserwisy, katalōgi produktōw etc.
Wizualno identyfikacyjo
Projektowanie znakōw towarowych, dopasowanie elementōw wizualnych i praca nad spōjnościōm materiołōw reklamowych a kreowanie marki.
Projektowanie WWW
Projektowanie graficzne webzajtōw, wizytōwkōw a blogōw ôpartych ô WordPress, dopasowanych do rodzaju dziołalności.
Integracyjo ze Googlem
Zarzōndzanie profilym firmy w usugach Google. Bazowe pozycjonowanie zajty we sznupzajtach, na mapach i na portalach społecznościowych.
Projektowanie Graficzne
Projektowanie logo, bajstlowanie fotografiji, edycyjo zdjyńć, ôptymalizacyjo do druku a wyświetlanio na monitorze. Grafika rastrowo i wektorowo.
Geszefty Internecowe!
Ôd teroz tyż ôferujymy profesjonalne projektowanie, wdrożynie i zarzōndzanie webgeszeftym we nojnowszych technologijach ecommerce.
Siedzymy w tym ôd bajtla
Pamiyntomy Świot sprzed Internecu, ale to Internec dodowo nom krzideł. Momy radzi rozwōj technologijōw a staromy sie za nim nadōnżyć bez kożdy dziyń…
Nasze Wertości
Gibke dziołanie, pełno dostympność i indywidualne podejście do kożdygo Kuntmana – to nasze cechy rozpoznowcze.
Naszo Marka
Pauron to nima ino Technologijo – to je tyż Kunszt a Dizajn, pogodzynie Kultury z Przirodōm, a to wszyjsko skiż wspierania lokalnych inicjatywōw i projektōw Open Source.
Naszo Ekosystema
Pracujymy z wykorzistaniym profesjonalnych narzyńdzi, tak komercyjnych, jak i open source. Znajomość roztomajtych technologijōw pozwalo nom dopasować nojlepsze rzeszenie dlo naszych Kuntmanōw.


text:
40 lět Sportowa jednotka Chrósćicy 1981 z.t.
Sportowa jednotka Chrósćicy je so wot wjesnej młodźiny 4. meje 1981 załožiła. Dokładnje prajene, znowa załožiła, dokelž sportowało je so w tutej serbskej wsy hižo před dobrym lětstotkom. Běše to najprjedy čěłozwučowanje w Sokołskej jednotce wot 1924. Prěnje koparske towarstwo załoži so w lěće 1931 pod mjenom “Segelflugverein“. Hraješe so na pěskojtych polach pod Šibjeńcu a na łukach při Satkuli.
Z lěta 1934 dowoli so twar małeho sportnišća při šuli. Tu hrajachu Chróšćenjo tři lěta dołho pod mjenom DJK (Deutsche Jugendkraft) hač do jeho zakaza 1937 přez nacionalsocialistow. Čežki bě znowazapočatk po 2. swětowej wójnje. Krok po kroku pak je dale šło, tež w Chrósćicach, byrnjež byli sportowe časy přeco zaso přez politiske a towaršnostne podawki přetorhnjene (W sportowej chrónice SJC su jednotliwe wotrězki nadrobnje wopisane).
Tučasnje přisłušeja towarstwu 169 sportowče a sportowcy w sekcijach kopańca,volleybul a lochkoatletika.
Jeje předsyda je Jurij Kokla, městopředsydźe staj Krystof Mikławšk a Tomaš Domaška, pokładnik Rico Pohling a jednaćel je Tadej Cyž.
Kopańcu, kiž wućinja najwjace sobuskutkowacych, steji pod režiju jednaćela Tadeja Cyža. Cyłkownje ma sekcija 10 mustwow:
1.mustwo muži hraje w krajnej klasy a trenuje so wot čěskich hrajerjow Pavela Runta, Miroslava Sentivana a za wrotarje, wot Petra Kraličeka. Mustwowy nawoda je Roland Brězan
2.mustwo muži hraje we wokrjesnej lize pod trenarjomaj Matijasom Dórnikom a Bosćijom Klimantom.
mustwo Starych knjezow nawjedujetaj Gunnar Rychtar a Dominik Dyrlich
A–młodźina z Steffnom Bernadku a Tonijom Čornakom
B–młodźina z Guido Zahrodnikom
C–młodźina z Andre Wjelu
D–młodźina z Gunnar Rychtarom, mańdźelskej Jadwigu a Maćijom Zarjeńkom
E–młodźina z Štefanom Šmitom a Danielom Ričlom
F–młodźina z Handrijom Jurkom a Měrćinom Jakubašom
G–młodźina z Uwe Macku a Simon Žurom
Młodźinske mustwa A, B, C, kiž hraja na wulkim polu, su do serbskich hrajnych towarstwow Ralbicy – Hórki, Njebjelčicy a Marijina Hwězda integrowani. Nažel nima SJC z lěta 2015 hižo žane žónske koparske mustwo.
Wutworjenu sekciju volleybul z lěta 1995 wjedźe Marian Korjeńk. Jeho team zhromadnje z nawodu Chróšćan zakładneje šule, Měrkom Šmitom, wobdźěla so prawidłownje na wólnočasnych turněrach a ma swój wjeršk při kóždolětnym sokołskim turněrje wo pokal Domowiny. W lochkoatletice su to wosebje běhi na dlěše distancy. Daloko přež wokrjes znatej Klawdija Hejdušcyny a Marija Škodźina stej pilnej pčołce za zběranje medalijow na dobro našeho mjena. Krótke koparske stawizny
Znowazałoženje sportoweje jednotki 4. meje 1981 bě zmužita a napjata akcija, hladajo tež do přichoda. Domjaca młodźina hraješe w mustwach Traktora Ralbicy – Hórki. Sportnišćo při šuli bě w špatnym stawje. Šula z rjadownjami słužeše jako předrasćernja, přez dwór w kólničce bě primitiwna myjernja přistupna. Z wulkej zahoritosću, pilnym dobrowólnym dźěłom a přemyslenym planom móžeše so tehdom žadanjam DTSB w Kamjeńcu a Drježdźanach wotpowědować. Rozsudny faktum za wšo wuwiće pak bě sportowy wukon w prěnim lěće. SJ Chrósćicy postupi hnydom w prěnim lěće wobstaća do 1. wokrjesnej klasy. Často wopytachu tehdom wjac hač 300 přihladowarjow hry prěnjeho mustwa. Euforija koparjow a wjednistwa bě wulka. Bórze na to přizwoli so přez wokrjesne instancy powjetšenje sportnišća. Dźakowano wjesnjanosty Franca Młynka a předsydy prodrustwa Hansa - Joachima Deisera wotbagerowa so wot ZBE agrotwar Kamjeńc a melioraciski zawod Tři Hwězdy někak 20 tysac kubikow hlinjaneje zemje ze strony Šibjency a přewozy so do doliny na směr Hatki. Tak nasta wot 1983–86 dospołnje nowe sportnišćo, trawnik 105 x 70 metrow wulki z pódlanskim twjerdym mjenšim sportnišćom, běžnju a jamu za daloko- a wysokoskok.
W lěće 1987 zapodaty projekt za twar socialneho trakta so sportowcam njepřizwoli, ale naćiski so při twarje noweje šule a wjacezaměroweje hale wobkedźbowaše.
Wjeselo bě wulke, hdyž bu swjatki 3. junija 1995 twar wjacezaměroweje hale z mjenom “Jednota”zjawnosći přepodaty. Nic jenož za wjesnjanostu Pětra Šołtu, za šulu, ale tež za sportowcow bě so són dopjelnił. Čěłozwučowarnja, předrasćernje a sanitarne připrawy su moderne a wotpowěduja dale žadanjam našeho časa.Dobre poćahi k přećelam
Njezapomnite wostanu naše poćahi k słowjanskim přećelam. Styki, kiž so dźakowano Domowiny w nalěću 1984 zmóžnichu, z pólskim klubom NKS “Startom “ Namysłowom a kiž su přez stajny kontakt a dorostowe koparske turněry dale žiwe.
Wosebje zhromadne česćowanje serbskeho wótčinca Jana Skale při pomniku w Namysłowje a padnjenych pólskich wojakow 2. swětoweje wójnje we Łužicy, při pomniku na Fulcec hórce w Chrósćicach, su wuraz hłubokeje zwjazomnosće.
Dalše kontakty a wuměna z pólskej gmejnu Lešnica a gmejnu Chrósćicy su w partnerskim zrěčenju zapisane a so na polu kultury, sporta a šulomaj prawidłownje pěstuja.
A jako třeće móže so dodać, zo steja naši čěscy koparjo z Liberecko kraja k našemu towarstwu. Z lěta 2014 so znimi na polu kopańcy wočiwidnje postup garantuje.Wješki towarstwa na sportowym a twarskim polu
Najdrohotniše wuspěchi SJ Chrósćicy pola muži su:
1981/82 mištrstwo a postup do 1. wokrjesneje klasy
1988/89 pokalny dobyćer wokrjes Kamjenc
2005/06 vize – mištr a postup do 1. wokrjesneje ligi Budyšin
2011/12 mištr a postup do wokrjesneje wyšeje ligi Budyšin
2015/16 wokrjesny mištr a postup do krajneje klasy
Wosebite dožiwjenje bě 2. Europeada we Łužicy z wjacorymi hrami w Chrósćicach, kaž tež Sakska pokalna hra 08.10.2017 přećiwo FSV Zwickawje před wjace hač tysac přihladowarjemi.
Chróšćan C-młodźina bu 2002 wokrjesny mištr a 2011 pokalny dobyćer. W seriji 2015/16 wudoby sej w Dobruši A–młodźina wokrjesny pokal zapadołužiskeho koparskeho zwjazka.
Wšeje česće tež žónskemu koparskemu mustwu. W času mjez 2009 a 2011 wudobychu woni dwójce wokrjesne mištrstwo a dwójce wokrjesny pokal.
Njedyrbjeli pak jenož na čiste wuslědki mustwow z dobyćemi zhladować, ale tež teritorialne rozwiće na sewjernej kromje wjeski sej wuwědomić, kiž je so ze załoženjom sportoweje jednotki w lěće 1981 započinało. Po mojim měnjenju liči k tomu:
twar noweho sportnišća 1983-86
twar noweje zakładneje šule a wjacezaměroweje hale 1993–95
twar wulkeho parkowanišća
dospołne saněrowanje sportoweho areala z lěta 2009 /10 na mały stadion
twar noweje pěstowarnje z lěta 2014
přetwar srjedźneje šule na gmejnski a kulturny centrum 2018 /19
Tuž tež naš wutrobny dźak wšitkim sponsoram a dobroćelam, kiž su naše towarstwo přez štyri lětdźesatki wulkomyslnje podpěrali. Nadźijamy so dale na dobre mjezsobne dźěło z nimi a gmejnu. Hdy a kak budźe so nětko jubilej woswjećić, njeje dla trajaceje coronapandemije hišće jasne.
Jan Macka