text:
2019-11-14 / 3:40
Program bez ograniczen wiekowych
Doświadczony porucznik Mike Stone (Karl Malden), po zakończonej współpracy ze Stevem Kellerem (Michael Douglas), otrzymuje nowego partnera - inspektora Dana Robbinsona (Richard Hatch). Wspólnie przemierzają niebezpieczne ulice San Francisco, tropiąc groźnych przestępców.
Czas trwania: 50 min
Obsada: Karl Malden jako Detective Lt. Mike Stone, Michael Douglas jako Inspector Steve Keller, Richard Hatch jako Inspector Dan Robbins, Reuben Collins jako Inspector Bill Tanner, Stephen Bradley jako Bernie, Darleen Carr jako Jeannie Stone, Ray K. Goman jako Officer Briles, John Kerr jako Gerald O'Brien, Fred Sadoff jako Dr. Lenny Murchison, Vince Howard jako Charlie Johnson, Maurice Argent jako Dobie, Robert F. Simon jako Captain Rudy Olsen, Hari Rhodes jako Floyd Marsden, Dan Caldwell jako Officer Brown, Bruce Neckels jako Andy Wilson, Jay Jacobus jako Judge, Joe Miksak jako Greg Lerman, Michael Davis jako Guard, Barry Sullivan jako Breitbach, Claire Brennen jako Betty Richley, Eric Server jako Binkie, Don Spruance jako Joe Beamer, Jerry Walter jako Kilgoe, Tim O'Connor jako Lt. Roy Devitt, Kaz Garas jako Artis Pierce, Michael Strong jako Abbie Groat, Lou Frizzell jako Harry Delman, Phillip Pine jako Carl Halsey, Royce D. Applegate jako Bill Korman, David McLean jako Captain, Jordan Rhodes jako Jerry Billings, Todd Martin jako Carl Metzger, Dick Van Patten jako Thurman Barber, Jodean Lawrence jako 2nd Prostitute, Ward Costello jako Capt. Roy Devitt, Michael McGuire jako Harry, Morgan Upton jako Druggist, Anthony Geary jako Gary Jelinek, Jonathan Goldsmith jako Nick Tannenger, Regina Waldon jako Mrs. Spoon, Winifred Mann jako Judge Byrnes, Bill Baldwin jako Jake Chrisman, Irene Tedrow jako Mary Alice Kline, Roberta Callahan jako ACT Actress, Al Nalbandian jako Landlord, Art Passarella jako Officer Sekulavich, Michael Burns jako Barry Jensen, A Martinez jako Officer Jimmy Vega, James Olson jako Dr. Jonas Rabb, Linden Chiles jako Hank Travis, William Windom jako John Kovic, Linda Marsh jako Genetti, Christopher Stone jako Jim Danielson, Tom Bosley jako Eddie Clark, Steve Oliver jako Bret Wilson, Robert Walden jako Det. Ernie Bell, Dennis Patrick jako Dr. Thompson, Paul Cavonis jako Capiello, Rafael Campos jako Chico, Steve Sandor jako Charley Albanese, Shelly Novack jako Dr. Eddie Dunne, Alex Henteloff jako Cab Driver, Jerry Douglas jako Bill Benson, Davey Davison jako Jean Loring, George Murdock jako Dempsey, Virginia Gregg jako Emma Doyle, June Dayton jako Judge Lela Matthews, Ben Frank jako Joe Max, Paula Kelly jako A. Chamberlain, Dan Ferrone jako Doug Thompson, Walter Brooke jako Arthur Hunt, Sam Edwards jako Roger, Kenneth O'Brien jako Dr. Gary, Lou Krugman jako Eddie Madden, Don Calfa jako Larry Mason, William Campbell jako Callendar, John Zaremba jako Dr. Thompson, Nolan Leary jako Mr. Buckey, Beverly Washburn jako Michelle Rhodes, Lola Mason jako Betty Garson, Bill Quinn jako Gary King, Brendan Burns jako Harry Cord, Terrence O'Connor jako Maggie Ames, Francine York jako Betty Johnson, James Griffith jako Hoby Shuttleworth, Tony Haig jako Cabbie, Dan Barton jako Desk Officer, Johnny Weissmuller Jr. jako Duke Barrett, Ed Vasgersian jako Harbor Patrol Officer, Bruce Mackey jako Attorney, Kenneth Tobey jako Commander Judd, Jay Varela jako Hernandez, Ron Glass jako Arlen Washington, David Moody jako Bus Driver, Bill Bixby jako Eric Doyle, Pat Hingle jako Al Mossman, Jessica Walter jako Glen Conway, Jason Evers jako Ben Rush, Herbert Jefferson Jr. jako Jerry Washington, Robert Drivas jako Danny Segal, Sharon Acker jako Eleanor Jessup, Alan Fudge jako Doug French, John Lehne jako Evans, Andrew Robinson jako Archie Kimbro, Mark Wheeler jako Billy Martin, Patty Duke jako Susan Rosen, John Rubinstein jako Lindy, Dabney Coleman jako Andrew Horvath, Stephen Young jako Father Wilson, Cal Bellini jako Buddy Simms, Michael Bell jako Nick Malone, Bert Freed jako Morry, Roy Poole jako Clark, Edward Walsh jako Dave Cox, Leslie Charleson jako Donna Sinclair, Devon Ericson jako Jackie Collins, Arlene Golonka jako Barbara Tyler, Don Gordon jako Joey Latham, Lynne Marta jako Barbara, Tina Chen jako Juror, Milton Selzer jako Eugene Beal, Frank Marth jako Robert Wilson, Regis Cordic jako Abe Johnson, Mark Hamill jako Andrew 'Andy' Turner, Gerald McRaney jako Buck, Betty Anne Rees jako Angela Chaffee, Brent Davis jako David Shaninger, Janis Hansen jako Julia Drake, John Karlen jako Nat Reeves, Jan Clayton jako Juror, Ted Gehring jako Alvin Sparling, Pat Renella jako Canetti, Lester Fletcher jako Richard Swanson, Alex Courtney jako Dr. Makarios, Susan Dey jako Barbara Ross, Frances Rafferty jako Maxine Carson, Ivor Barry jako Judge Dudley Cramer, Burke Byrnes jako Carter, Norman Fell jako Juror, Booth Colman jako Ira Foster, Peter Hobbs jako Dr. Marvin Borrman, Ken Lynch jako Howard Joslin, Harry Davis jako Arnie Jenkins, Joan Tompkins jako Elaine Holtfield, Mary Jackson jako Landlady, Gloria LeRoy jako Mrs. Ledbetter, Bruce Glover jako George Carter, James McCallion jako Elliott Jensen, Curt Lowens jako Captain Gregory, Larry Manetti jako Johnny Brennan, Claudia Bryar jako Ann Corby, Gary Frank jako Winston Styles, Brian Fong jako Motel Desk Clerk, Bob Hastings jako Harvey Boone, Cass Martin jako A.D. Fletcher, Paul Pepper jako Bronson, Eddie Ryder jako Frankie Chaffee, Dom Tattoli jako Mechanic, Jack Stauffer jako Bob Zahn, Zack Taylor jako Havens, Robert Brubaker jako Captain Don Smith, Karl Ellis jako Patrolman, Connie Sawyer jako Mrs. Rubens, Christopher Beaumont jako Copy Boy, Jack Thibeau jako Ralph Cooper, Jim McMullan jako James Reed, Robert DoQui jako Leo, Don Stark jako Henry Brown, Tony Perez jako Miguel, Buck Young jako Mr. Preston, Hank Brandt jako Dink Washington, George Clifton jako Fred Arlen, Amy Levitt jako Connie Bell, Florence Sundstrom jako Lydia Beauchamps, Basia Barbara jako Mrs. McCandless, John Yates jako Jim Mallory, Jason Laskay jako Lester Morrow, Lisa Moore jako Agnes Jefferson, Doris Roberts jako Mrs. Strauss, Frank Loverde jako Donetti, Joshua Shelley jako Bookie, Kenneth Wolger jako Charles Allen, James Shigeta jako Prosecutor, Larry St. James jako Herman Kerlock, Bernie Valentine jako Maggie Martins, Russ Marin jako Dispatcher, Don Diamond jako Clerk, Dick McGarvin jako Pete Crawford, Mischa Schwartzmann jako Arthur The Bus Driver, Barry Cahill jako Colonel Langley, John Vick jako Repairman, William Bronder jako Desk Sergeant, Bill Madden jako Student, Victor Hall jako Officer Drake, Joseph Wiseman jako Barbado, Gordon Pinkney jako Officer Jarvis, Edith Diaz jako Jenny Rios, James Hong jako Robert Lee, Eldon Quick jako Lowrey, Jan Stratton jako Cashier - grocery store, Marion Ross jako Mrs. Ross, Van Williams jako Officer Morton, Patricia Mattick jako Marie Tannenger, E.J. Peaker jako Beth Herrick, Larry Wilcox jako George Morgan, Stewart Moss jako Dr. Kevin Morely, Ford Austin jako Street Kid 2, Marc Wasserman jako Street Kid 1, Desi Arnaz Jr. jako B.J. Palmer, Richard Basehart jako Bishop Tim Farrow, David Birney jako Neil Ruggers, Howard Duff jako Larry Dobbs, Don Johnson jako Off. Larry Wilson, Dorothy Malone jako Julia Desmond, Maureen McCormick jako Cindy Lawson, Robert Reed jako Dr. Arnold Stephen Holtfield, Eugene Roche jako Charley Springer, Paul Sorvino jako Sergeant Bert D'Angelo, Ned Beatty jako Eddie Boggs, George Dzundza jako Paul Weber, Cliff Gorman jako Sgt. Eddy Earl Mack, Linda Kelsey jako Susan Harper, Gary Lockwood jako Charley Belasco, Marlyn Mason jako Angela Somes, Lois Nettleton jako Carolyn Blake, Barry Primus jako Insp. Dave Lambert, Lee Purcell jako Carol Revson, Pernell Roberts jako Charley Finn, Arnold Schwarzenegger jako Josef Schmidt, Leslie Ackerman jako Melanie Desmond, Michael Baseleon jako Hit Man, Billy Green Bush jako Fred Cavanaugh, Robert Carricart jako Bernardo Medina, Fionnula Flanagan jako Ellen Simms, Max Gail jako Donald Wilton, Mario Roccuzzo jako Marty, Jess Walton jako Lois Flynn, Larry Mahan jako Henry Wilcox, Susan Oliver jako Gracie Boggs, Mills Watson jako Arthur Devoe, Joseph Hindy jako Eddie, Conrad Janis jako Dave Breen, Claudia Jennings jako Evie, Lynette Mettey jako Ellen Matthews, John Milford jako Lt. Ed Crowley, Madlyn Rhue jako Crystal, Ron Soble jako Charlie Miller, Jed Allan jako Fred Dawes, Len Birman jako David Bradley, Peter Brown jako Officer Brady, Frank Maxwell jako Captain, George McCallister jako Billy Telson, Art Metrano jako Tony Pellegrino, Joanne Nail jako Tina Harrington, Maggie Wellman jako Kim Wilson, Henry Darrow jako Ramon Montoya, Pamelyn Ferdin jako Chris Cavanaugh, Harry Guardino jako Ben Jarris, Dawn Lyn jako Bonnie Mossman, Richard Drout Miller jako Dr. Adams, Lázaro Pérez jako Vince Perez, Alfred Ryder jako Anton Pravek, Paul Stevens jako George Driscoll, Parker Stevenson jako Andy Horvath, Guy Stockwell jako Frank Kyd, David White jako Frank Garson, Phillip R. Allen jako Tim Rossiter, Mark Goddard jako Brian Phillips, Christina Hart jako Nancy Telson, Sherry Jackson jako Joy Adams, Diana Muldaur jako Judith Winters, Edward Power jako Lt. John Hanley, Lawrence Pressman jako Larry Drake, Arthur Roberts jako Jack Callaway, Trish Stewart jako Susan Ross, Suzanne Charny jako Sunny Malone, Pat Crowley jako Carol Mossman, Tom Drake jako Hank Desmond, Jean Hagen jako Ms. Unger, James Karen jako Frank Batz, Mary LaRoche jako Alice Horvath, Gloria Manon jako Lynn O'Brian, Betsy Slade jako Sheryl, Alan Feinstein jako Roger Callaway, Ellen Geer jako Betty Rollins, Rick Lenz jako Dave, Richard Lynch jako Harry Kraft, Mimi Maynard jako Edith Harris, Parley Baer jako Jack Leopold, John Beal jako Chuck Moran, Thomas Bellin jako Ernie Myers, Danny Wells jako Cabby, Ted Chapman jako Harvey Robinson, Richard Foronjy jako Bernard Rizino, Gilbert Green jako Joseph Ayles, Noah Keen jako Tom Filer, Anne-Marie Martin jako Lisa Demming, Wallace Rooney jako Mr. Daley, Tom Rosqui jako Joe Kimberly, Dean Santoro jako Fred Spears, Hilarie Thompson jako Irene Lupoff, Walter Burke jako Joey Collins, Marshall Colt jako Insp. William Holmer, Robert Gooden jako Bailiff, Dabbs Greer jako Watchman, Will Hutchins jako Sparky, Martin Kove jako Willis Hines, Karen Philipp jako Valarie, Joe E. Tata jako Bobby Waldron, Cassie Yates jako Donna Palmer, Peter Brandon jako Paul Allen, Paul Comi jako Alexander Dichter, Robert Doyle jako Louie Pulaski, Hal England jako Joseph Ness, John Friedrich jako Hal Finn, Will Hare jako Dr. Meyers, Richard John Miller jako Radio Operator, James Sheridan jako Judd Davis, Carl Weathers jako Officer Hague, Emmaline Henry jako Ginger Matson, Craig Huxley jako Jimmy, Robert Miano jako Joey Lucero, Al Rossi jako Marty Jarris, Russell Thorson jako Freddie Olburn, Marla Adams jako Cecilia Roman, Jerry Ayres jako David Garver, Ron Castro jako Raymundo Vasquez, Archie Hahn jako Artie, Richard Herd jako Greene, Ray Sharkey jako Benny Lester, Ward Wood jako Gordon Dillworth, Hope Alexander-Willis jako Ann Jarris, Mwako Cumbuka jako Little Joe, Olive Dunbar jako Miss Ardmore, Patti Jerome jako Joanne, Peter Kilman jako Mr. Green, Camila Ashland jako Mary Johnson, Richard Bakalyan jako Gimpy, Rod Browning jako Leary, Bert Holland jako Doctor, Skip Homeier jako Carl Birmingham, Peter MacLean jako Colonel Whitey Zellers, Judson Pratt jako Mr. Stewart, Rosanna DeSoto jako Angie, Angus Duncan jako Dr. Harlow, Glenn Sipes jako Hal O'Brien, Amzie Strickland jako Alma Drake, John Vari jako Jerome Black, Craig Wasson jako Gare Jordan, William "Billy" Benedict jako Dorsey Chandler, Hal Buckley jako Evan Taggart, Kirk Mee jako Kenneth Bennett, Alvah Stanley jako Theatre Director, Paul Sylvan jako Emmelio, Michael Twaine jako Inspector Davis, Steve Eoff jako Sergeant Kline, Don Keefer jako Dr. Mayhill, Ken Pennell jako Carl Berkson, Susan Pratt jako Tina Wells, Eddie Quillan jako Timpkins, Frank Biro jako Judge Jones, Arthur Callahan jako Mr. McAllister, Cosie Costa jako Tommy Dido, Nate Esformes jako Inspector Rodriguez, Johnny Haymer jako Night Waiter, Jack Wells jako Bryan Vincent, Lesley Woods jako Emily Bradley, Catlin Adams jako Cathy Dineen, Peter Davies jako Jim Foster, Robert Hays jako Lester, Gale Hiett jako Ticket Clerk, Richard Hoyt jako Jack, Tom Stewart jako Earl North, Terry Wills jako Car Wash Owner, Deirdre Berthrong jako Sheila, Larry Delaney jako Sergeant Andrews, Matthew Locricchio jako Aaron Fesler, Tom Ormeny jako Walechi, Bibi Osterwald jako Manager, Lou Tiano jako Cabbie, Eileen Wesson jako Carol Bonner, Betty Carvalho jako Jessie Medina, Michael Cavanaugh jako Inspector Meyers, Lisa Eilbacher jako Gail Dobbs, Lou Ann Graham jako Nurse, Allen Williams jako Richard, Christopher Brooks jako Earl, Erni Brown jako Woman Intern, Jerry Hardin jako Inspector Carson, Bonnie Scott jako Lunch Wagon Clerk, Jenny Sherman jako Mary Wilson, Barbara Townsend jako Apartment Manager, Juney Ellis jako Grace Hewitt, Buddy Pantsari jako Harry, Thomas Trujillo jako Esteban Costa, Eric Barnes jako Beatty, Robert Behling jako Jacob, Jack Donner jako Joseph Hess, Dale Tarter jako Inspector Thompson, Shirley O'Hara jako Mrs. Evans, Victor Izay jako Tony Lawler, Vern Louden jako Jeweler, Earl Boen jako Frank Jennings, Sam Chew Jr. jako Det. Jerry Price, Stephen Parr jako Officer Briggs, Forrest Draper jako Eddie Segal, Susan O'Connell jako Sister Catherine, Irene Robinson jako Riva Allen, Alan McRae jako Soundman, Don West jako Doctor, Brick Huston jako Gordy Walton, Al Cingolani jako Train Executive, Anthony Garibaldi jako High School Student, Lois De Banzie jako Adel Willis, Bob Harks jako Detective, Russ McCubbin jako Bartender, Bert Rosario jako Hotel Bell Captain, Luke Askew jako Boot Wilson, Franco Columbu jako San Francisco Contest Builder #6, Ed Corney jako Himself, Roger Ferreira jako Cop, Robbie Robinson jako Bodybuilder in Gym,
Reżyseria: Harry Falk,


c: text/html

text:
Sztrasbana
Sztrasbana (mjanowano tyż banka abo sztrasynbana) – glajzowy pojazd przirychtowany do mjejskigo transzportu, kery poruszo śe po ceśće abo na szpecyjolnym uosobnym placu do glajzůw. Teroźńe sztrasbany sům zauobycz napyndzůne śilńikůma na sztrům zaśilanymi s trakcyjnygo neca, atoli spotyko śe tyż hybrydowe kůnsztrukcyje, kere majům spalinowy śilńik abo akůmulotory kere dozwalajům na jazda bez zewnyntrznygo zdrzůdła zaśilańo. Dowńi używano tyż sztrasbanůw kere ćůngły kůńe, abo napyndzůnych parowym śilńikym abo spalinowym, kej tyż systymůw ze stacyjůnarnym napyndym (San Francisco), cugůw akůmulotorowych abo napyndzůnych śilńikůma pneumatycznymi.
Gyszychta[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Pjyrszo sztrasbana pojawůła śe we Nowym Jorku we 1832 roku. Bůła uůna wzorowano na powszychnych już we tych czasach kůnnych banach używanych we industryje. Uod lot 60. XIX stolećo banki rozpowszychńjůły śe we Ojropje, kej we uůnym czaśe we Francyje pojowjůły śe pjyrsze sztrasbany na para.
Pjyrszo ekszperymyntalno sztrasbana na sztrům skůnstruowoł Werner Siemens a ruszůł ja we Groß-Lichterfelde (terozki tajla Berlina) we 1881. Do wybuchu I wojny śwjatowyj bezma wszyjske nece sztrasbanůw we Prusach zelektryfikowano. Pjyrszo we Ślůnsku sztrasbana na sztrům pojawůła śe we Wrocławju we 1893 roku (wůunczas we Prusach) – bůła to tyż pjyrszo sztrasbana na sztrům na terynach uobecnyj Polski. We mjastach Gůrnygo Ślůnska sztrasbany na sztrům powstoły 5 lot ńyskorzi.
Nojbarźi rozlygły nec sztrasbanůw mo we Polsce kůnurbacyjo mjast ślůnsko-důmbrowskych. Pjerwotno nec lińije sztrasbanůw gůrnoślůnskych na para a ůńikalnyj szyrzki toru 785 mm powstoła starańym spůłki Uoberschleisische Dampfstrassenbahnen we 1894 r. Kuplowała uůna Pjekary s Bytůmjym a Bytům, bez Krůlewsko Huta (Chorzůw), Śwjyntochłwicy-Lipiny, Ruda a Zobrze ze Gliwicůma. We 1896 do neca włůnczůno teryn teroźnich mjast Katowicy a Śymjanowicy. We 1898 r. lińije uostoły zelektryfikowane. W Bytůmju a Katowicach s anfangem XX stolećo zbudowano krům tygo normalnotorowe sztrasbanowe lińije. W mjyndzywojynnym uokreśe rozpoczynto uńifikacyjo a kuplowańe necůw (tory wůnske przekuwano na uobyczne). Uostatńům linijům sztrasbany 785 mm bůła przebudowano we 1952 r. trasa lińiji 12 Chorzůw-Śymjanowicy. Lińije bankůw przedużůno tyż za downo grańica mjymjecko-polsko, na teryn Důmbrowskigo Zogłymbjo.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Benito Mussolini
Benito Mussolini (rodz. 29 lipca 1883 we Dovia di Predappio, um. 28 kwjetńa 1945 we Giulino di Mezzegra) – italski polityker a dźynńikorz, s anfanga socyjalistyczny, ńyskorzi głůwny założyćel a prziwůdca faszystowskigo ruchu. prymjer Italiji we rokach 1922-1943, we rokach 1943-1945 prziwůdca Italskij Socyjalnyj Republiki. Mjoł udźoł - skiż swoi ekspansjońistycznyj polityki a sojuszu ze III Rajchym- we doprowadzyńu do II wojny śwjatowyj. Uobalůny we 1943 roku, utrzimoł we swoi władzy ino půłnocno tajla Italiji. We 1945 chyćili go a ńyskorzi rozstrzelali antyfaszystowske partyzanty.


text:
Tuste
Tuste to je przetopjůny fet uod zwjyrzůnt, nojczyńśći ze szpyrki uod świńe, kery śe wykorzistuje do przigotowywańo jodła lebo tyż do bezpostrzedńigo jedzyńo.
Wzbůgaco śe tuste czysto uo źdźebko soli, kůnski rozdrobńůnygo wůsztu a cwibla abo szpyrki, roz na kedy tyż inksze, myńi kůnwyncjůnalne culagi kej lb. kůnski drobno pokrojůnygo jabka. Fest dobrze kůmpůnujům śe ze tustym uogůrki kiszůne lebo kůnserwowe. Czynsto kanapki ze tustym do śe kupić na jarmarkach śwjůntecznych, kej bajszpil dożynkowych, eli na przileżytość Ńydźeli Palmowyj. Kanapki ze tustym sprawdzajům śe tyż dobrze kej zakůnska do gożołki eli przygryzka do bjyra.
Głůwnym składńikym tustygo (bez 99%) sům roztůmańte fety, postrzůd kerych przeważajům nasycůne, choć krům uobjygowych uopińji zawjero uůno tyż mynga fetůw ńynasycůnych, kerych udźoł może dochodźić ańi do 40%. Uodźoł ńynasycůnych kwasůw fetowych zależy uod paszy, kerům bůły karmjůne zwjyrzynta, ze kerych wytopjůno tuste a uod sposobu wytapjańo. Krům tygo tuste mo normalńy tyż ńywjelge ilośći cholesterolu a ślady soli mineralnych a fragmynty tkanek mjynkych (muskli, skůry, atp.) zwjyrzůnt, ze kerych uostoł wytopjůny. Mo śe to durś szczygůlńy do tustygo ze szpyrkůma.


text:
Boliwijo
Boliwijo, Republika Boliwije (hiszp. Bolivia, República de Bolivia) – państwo we Americe Połedńowyj. Grańica mo ze Brazylijům, Paragwajym, Argyntynům, Czile a Peru. Ńy mo dostympu do morza. Teryn sam uobniżo śe ze zachodu na wschůd. Nojwyższy wjyrch - Sajama, 6520 m n.p.m. Uod uzyskańo ńypodległośći we wyńiku wojyn Boliwijo utraćiła tajla swego dowńijszygo terytorjům: we 1884 dostymp do Uoceanu Spokojnygo na rzecz Czile, we 1903 rygjůn Acre, kery zajyła Brazylijo, a we 1935 Chaco, kery zajůn Paragwaj. Wjynkszość ludnośći to Indjanery ze plemjůn Keczua (33%) a Ajmara (30%), krům ńich Metysy (25%) a bjoli (25%). Důminůje katolicyzm wyznowany bez 92,5% Boliwjanůw. Bez dugi czas podstawům gospodarki bůło wydobyće cyny, a spodek jeij cen wyołoł sam srogi kryzys we gospodarce.


text:
„Daj nam zastupić, hdźež dudy z korčmy bórča“ pisaše něhdy Drježdźanski basnik Christian Friedrich Henrici (1700-1764). To pokazuje bjezdwěla na towaršliwy raz dudow, kiž su so w běhu lětstotkow po cyłym swěće rozpřestrěli. W moderěrowanym koncerće wěnuje so dudak a spěwar Serbskeho ludoweho ansambla, Andreas Henčl, dohromady 7 rozdźělnym dudam. Mjez druhim po wšěm zdaću najznaćišim: Great Highland Backpipe. Wone so dźensa na nimale wšěch swjatočnosćach kaž přećahi a ceremonije na Britiskich kupach a w jich něhdyšich kolonijach zahraja. To je tež přičina, čehodla su tak popularne. Ale tež we Łužicy je drjewowy dujerski nastroj woblubowany instrument. Tež tu dawaja wšelake wuhotowanja. Podobnje kaž jich přiwuzny z Britiskich kupow so serbske dudy wužiwaja, zo bychu k rejam zahrali abo kwasny porik na kwasnym dnju k cyrkwi přewodźeli. Zahorjenosć saha tak daloko, zo wotměje so kóžde štyri lět mjezynarodny dudakowy festiwal w Slepom, kiž je dźeń a bóle woblubowany. Wjeselće so na zabawjacy koncert ze znatymi melodijemi a zajimawymi anekdotami dokoławokoło fascinowaceho instrumenta dudy.
WOBSADŹENJE
Andreas Henčl - moderacija a hudźba
Keine weiteren Aufführungen in dieser Spielzeit.


text:
Ihre Sprache: Deutsch dolnoserbski hornjoserbsce
Beschreibung
W lěśe 2002 jo wudał polski slawist Rafał Leszsczyński mały dolnoserbsko-polski słownik, kotaryž jo był za krotki cas wupśedany. Něnto pśedlažy nowe wudaśe. Słownik z wěcej ako 6000 lematami jo myslony pśedewšym za polskorěcnych zajmcow, kenž kśě dolnoserbšćinu nawuknuś. Zrownju pak jo won wužytny za Dolnoserbow k wudospołnjenju polšćiny a ako pśełožowański słownick. Swojeje kompaktneje formy dla dostanjo wužywaŕ how praktisku pśirucnicu, kotaraž wobgranicujo se na nejwažnjejšy słowoskład za wšednu komunikaciju a aktiwne nałožowanje rěcy. Tomu zaměroju słužy teke pśedstajenje někotarych rěcnych wosebnosćow dolnoserbšćiny w zawoźe a konkretne pokazki za wugronjenje pla słowow ze znamješkom ó.


text:
Rusyjo
Rusyjo (Rusyjsko Federacyjo, rus.: Poccийckaя Фeдepaция) – państwo we Ojropje a Azyji, we Ojropje je nojsrogsze jeli chodźi uo powjyrzchńa a wjelość mjyszkańcůw. Sztrekuje se uod wschodńij Ojropy, aż po Pokojny Uocean.
Do Rusyje nolyży tyż Uobwůd kalińingradzki - ynklawa położůno půmjyndzy Litwům a Polskům.
Rusyjo tajluje śe na 46 uobwodůw, 21 republikůw, 9 krajůw, 2 mjasta wydźelůne, 1 autůnůmiczny uobwůd a 4 uokryngi autůnůmiczne. Krům ruskij godki, we amtach do śe tyż uosprowjać na inkszych lokalnych godkach myńszośćůw norodowych.
Jeli chodźi uo polityka, Rusyjo je nastympcům prawnym Sojusza Zocjalistycznych Zowjeckich Republikůw.


text:
Dadajizm
Dadajizm to bůł artystyczny nurt we sztuce XX stoleća, kery mjoł anfang we 1916 roku. Same mjano pochodźi, podug szyroko przyjmowanyj wersyji, uod "dada" co uoznaczo drzewjanne bawidołko abo beblańy bajtla, kery ńy zno jeszcze żodnyj godki. Dadajizm negowoł artyzm a twůrczy wysiłek artysty, kej dźeła sztuki dadajisty przedstowjali gotowe wyroby, l. b. pisuar abo reprodukcyjo uobrozu s domalowanymi wůnsoma a brodům. Tworzyli collage, uobrozy na kerych przedstowjali roztomajte ukłody tajli uod maszynůw a gydichty ze losowo dobranych słůw. Kůmponowali tyż "muzyka larma". Skiż tygo dadajizm bywoł mjanowany "antysztukům", keryj cechůma bůły absurdalność a przipadkowość. Dadajisty wydowali pisma: Cabaret Voltaire a Dada (we Zurichu), Litterature (Paryż), Dada Club a Der Dada (Berlin) a tyż The Blind Man (Nowy Jork). Kůńec dadajizmu uogłoszůno we maju 1922 we Weimarze na "Kůnferencyje we sprowje kůńca dada". Ńyskorzi srogo tajla dadajistůw zwjůnzoła śe ze surrealizmym.
Dadajisty[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Necowe uodwołańa[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- "Sztuka czy antysztuka" we magazyńe Histmag (we polskij godce)


text:
Nimski basnikaŕ Johann Franck a serbski komponist Jan Krygaŕ z gubinskich stronow
Njeměrna doba jo se zachopiła pśed 400 lětami: Rekatolizacija a pśeśiwna reformacija póstupowaštej w krajach českeje krony, ku kótarejež markgrobojstwo Łužyca tencas słušašo. How źe njejsu pśišli jezuity, ale weto su luźe wjeliki tšach měli a wó swóju wěru a derjeměśe bjatowali. Carna mrětwa, wognje, domapytanja pśez wójnu, nadrozne rubjažnistwo, chódośine procese a pogromy su se wótměnjali. W tom casu połnych bědow stej se naroźiłej w gubinskich stronach wuznamnej barokowej wuměłca, kenž ze swójimi twórbami hyšći źinsa wó nutśikownej lichośe a mócy wěry znanitej.
Młodšy wót njeju jo Johann Franck, naroźony w Gubinje 1.6.1618 ako syn nimskego adwokata. Wót lěta 1638 studěrowašo pšawnistwo w Kralowcu, źož se pśiwobrośi lyrice pód wliwom ludowego basnikarja Simona Dacha. Jogo maś pak sebje žycašo, aby w lěśe 1640 slědk pśišeł do Gubina, kenž mócnje śerpješo w tśiźasćalětnej wójnje pód šwedojskim wójskom. Franck statkowašo wót 1645 ako adwokat, 1661 bu gubinski šołta. Wót lěta 1671 zastupi swójo rodne město we łužyskem zemstwje. Johann Franck zbasni wokoło 110 duchownych kjarližow, kenž su se pśiwzeli do nimskich ewangelskich spiwarskich. Zwětšego źinsa wěcej žeden wuznam njamaju – jano dwa kjarliža stej wóstałej. Až wónej stej nadalej woblubowanej, ma pak cyniś z muzikarjom z gubinskich stronow, kótaryž jo skomponěrował głos k tekstam Francka: Jan Krygaŕ.
Jan Krygaŕ jo se naroźił 9.4.1598 w Brjazynje pla Gubina ako syn serbskego gósćeńcarja, kenž poměrnje zamóžny běšo. Tak jo mógał studěrowaś teologiju na wittenbergskej uniwersiśe. W lětach 1613–1615 se wuda na wobšyrne kubłańske drogowanje, pjerwjej do nejstaršego města Łužyce, do Žarowa, pótom dalej do šlazyńskego Wrotsławja, do morawskego Olomouca, a snaź teke do Regensburga, źož se wšuźi dalej kubłašo w muzice. W lěśe 1615 Krygaŕ pśiźe do kurwjerchojskego rezidencowego města Barlinja, źož na zachopjeńku źěłašo ako domacny wucabnik a pózdźej teke na gymnaziju „Zum Grauen Kloster“. Wót lěta 1622 až do smjerśi jo statkował 40 lět ako kantor pśi cerkwi sw. Mikławša. Jogo prědnej kompoziciji wujźeštej ku góźbje swajźbowu w lětoma 1619 a 1620. Ako jo wopóznał basnikarja Paula Gerhardta 1643, kenž pśiźe do Barlinja fararskego městna dla, jo to było zachopjeńk dłujkego kongenialnego zgromadnego źěła. Žedne sławne a hyšći źinsa woblubowane kjarliže z pjera Paula Gerhardta z melodijami wót Jana Krygarja móžomy nalicyś, na pśikład „Wie soll ich dich empfangen“, „Auf, auf, mein Herz mit Freuden”, „Schmücke dich, o liebe Seele”, „Nun danket alle Gott”, kenž ako dalšne teke w dolnoserbskem pśełožku mamy: „Kak wuwitaś śi debu” (Jan Bjedrich Tešnaŕ, 1865), „Stań, stań, mój duch, z wjaselim” (Jan Bogumił Hauptmann, 1769), „Pśigótuj se, luba duša”, „Nět Bogu dajśo źěk” (wobej Kito Šwjela, 1915). Wót Krygarja jo dogromady 17 kjarližow w dolnoserbskich duchownych spiwarskich knigłach z lěta 2007. W nimskem wudaśu ewangelskich spiwarskich za Bramborsku jo 19 spiwow, wjele z tekstami Paula Gerhardta.
Prědne spiwarske wót Krygarja su wujšli 1640. Wjeliki wuznam wšak su dostali jogo knigły „Praxis pietatis melica” (zwucowanje póbóžnosći w spiwanju), kenž wuda w lěśe 1647 z 18 tekstami Gerhardta. Wóni su nejwažnjejše europske spiwarske 17. a 18. stolěśa. 10. nakład z lěta 1661, kótaryž jo slědny z ruki Krygarja, wopśimujo 72 tekstow wót Paula Gerhardta. Wuznam knigłow Praxis pietatis laže w tom, až dokumentěruju tencasnu nowu wašnju wěcejgłosnego wósadnego kjarliža, kenž komponisty naslědujucych generacijow su załapili.
W knigłach „Geistliche Kirchenmelodien” ako dodank tśeśego nakłada spiwarskich Praxis pietatis publicěrujo Jan Krygaŕ w lěśe 1649 wósym zgłosowanych basnjow swójogo krajana Johanna Francka. Fasciněrujuce znankstwo nazgónjenja wěry w śěžkem casu jo tekst kjarliža „Jesu, meine Freude“. (dolnoserbski pśełožk „Jezu, słodka pastwa“). Johann Franck jen napisa 1653 na zakłaźe basni w stilu ryśarskeje lubosćinskeje poezije „Flora, meine Freude“ basnikarja Heinricha Alberta z Kralowca. Franck z togo cyni duchowny lubosćinski spiw, kenž se pśichyli mysli 73. psalma: Jo mójo wjasele, až se k Bogu źaržym, a mójo dowěrjenje stajam na Boga Kněza. W basni jo Jezus wiźony ako dušny nawóžeń, kenž šćita pśed wšyknymi swětnymi wogramnosćami. Smjerś, cart, pjenjeze a sćerpnjenje njamaju žednu móc. W samskem lěśe 1653 twóri Jan Krygaŕ muziku kjarliža a pśiwze jen do nowego wudaśa Praxis pietatis. Wójujucy tekst Francka komponist Krygaŕ pódšmarujo z melodiju, kótaraž jo drje pógnuła Johanna Sebastiana Bacha za jogo monumentalnu motetu „Jesu, meine Freude”. Prědnu serbsku wersiju namakajomy južo w rukopisnych „Wjelcańskich spiwarskich”, kenž njeznaty awtor zestaji pó lěśe 1675.
Źinsa móžomy se jano źiwaś, kak w tom casu znicenja barokowe pěsnjarstwo wót Johanna Francka a Paula Gerhardta a duchowna muzika wót Jana Krygarja abo teke wót Heinricha Schütza a drugich stej mógałej luźi troštowaś a jim daś dowěru na Boga. We wulicowanju „Treffen in Telgte” wopisujo Günter Grass fiktiwne zmakanje baroknych wuměłcow w lěśe 1647: Źož wšo puste běšo, jano słowa a muzika błyšćachu, groni tam Paul Gerhardt. W gósćeńcu „Móstowy dwór” kjarcmarki Libuški njejsu se mógali napóslědku dojadnaś wó roli muziki a basnistwa. Pó 370 lětach pak snaź wěmy, až jich kjarliže su mócnjejše nježli swět wójny. „Tym, ak maju Boga, dej tež wótša ploga słodki nektar byś” zni serbski pśełožk teksta Johanna Francka w kjarližu „Jezu, słodka pastwa“. To jo poetiska formulacija togo, což pósoł Pawoł jo w lisće na Romarjow sucho napisał: „My pak wěmy, až tym, kenž Boga lubuju, wšykne wěcy k lěpšemu słuže.” Slědna štucka kjarliža pomjenjujo cil wšykneje kśesćijańskeje naźeje: „Pšec, wy tšuchłe duše, Jezus, ten nejwušy kněžaŕ co nět pśiś.” Kristus, ten bójazny, źěšo skobodnje na kśicu a dajo dowěru do Boga. Kristus, ten słaby, jo mócny wumóžnik! To nam pśiwołałej nimski basnikaŕ Franck a serbski komponist Krygaŕ ze śamnego casa 17. stolěśa do pśichoda.
Zkrocona wersija ako Bóže słowo na jadnastej njeźeli pó swětej Tšojosći w serbskem rozgłosu RBB, 2018-08-12.
Prědna wersija jo wujšła ako artikel w Pomhaj Bóh 7/2018.
Bildka: „Jesu, meine Freude”, 1653.


text:
Šupy
Šupy (Procyon) su rod ze swójźby małkich mjadwjeźow (Procyonidae). Wót sedym družynow jo jadna teke w Europje zadomiła.
Wopis[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Šupy dośěgnu dłujkosć wót něźi 40 až do 70 cm. Barwjenje jo šere až pócarne, mjaztym až maju carny muster we woblicu. Wóni su wšožracki a mógu derje lězć a plěwaś.
Rozšyrjenje a žywjeński rum[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Sedym družynow jo w pódpołnocnej, srjejźnej a pódpołdnjowej Americe domacne.
Družyny[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Rod šupow se do sedym družynow rozdźěli:
- (Pódpołnocnoamerikański) šup (Procyon lotor) jo nejdalšej rozšyrjony a nejlěpjej pśeslěźowany zastupnik roda. Prěnjotnje wót pódpołdnjoweje Kanady až do Panamy rozšyrjony, wón jo mjaztym teke w Europje domacny.
- Krabowy šup (Procyon cancrivorus) jo w Pódpołdnjowej Americe domacny.
- de:Tres-Marias-Waschbär (Procyon insularis) jo na Tres-Marias-kupach pśed pódwjacorym pśibrjozom Mexiko endemiski.
- Bahamaski šup (Procyon maynardi) jo žywy jano na kupje New Providence, kótaraž k Bahamam słuša.
- Guadeloupe-šup (Procyon minor) jo na Antilowej kupje Guadeloupe endemiski.
- Cozumel-šup (Procyon pygmaeus) jo žywy na kupje Cozumel pśed mexiskej połkupu Yucatán.
- Barbadosowy šup (Procyon gloveralleni) jo na Karibiskej kupje Barbadosy wustupował. Slědny eksemplar bu w lěśe 1964 wuglědany, tak až družyna płaśi ako wótemrěta.
Žrědła[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- Meyers Taschenlexikon Biologie, In 3 Bänden, 3. zwězk, ISBN 3-411-12033-9, bok 267 (nim.)


text:
Fortuna, Grzegorz ; Borzestowski, Waldemar ; Głuszko, Tadeusz
oai:bibliotekacyfrowa.eu:37332
Millenium Media
Jun 6, 2019
Feb 25, 2014
198
30
2
https://bibliotekacyfrowa.eu/publication/43547
Parell, Lech red. nacz. Fortuna, Grzegorz Abramowicz, Mieczysław Chmielewska, Alicja Głuszko, Tadeusz Hirsch, Rafał Jaworski, Piotr Lesiński, Marek Michalski, Piotr Podbereski, Dariusz Raszkiewicz, Włodzimierz Samp, Jerzy Semków, Piotr
Milewski, Edgar red. nacz. Bolduan, Tadeusz Dziadoń, Stanisław Fleszarowa-Muskat, Stanisława Stryjec, Ryszard Fac, Bolesław. Wybór Poprawski, Jan
[Bujny, Jarek]
Parell, Lech red. nacz. Fortuna, Grzegorz Abramowicz, Mieczysław Głuszko, Tadeusz Górska, Marta Jaworski, Piotr Lesiński, Marek Michalski, Piotr Podbereski, Dariusz Rapicka, Agnieszka Raszkiewicz, Włodzimierz Samp, Jerzy Semków, Piotr
Fortuna, Grzegorz Borzestowski, Waldemar Głuszko, Tadeusz
Parell, Lech red. nacz. Fortuna, Grzegorz Abramowicz, Mieczysław Głuszko, Tadeusz Górska, Marta Jaworski, Piotr Lesiński, Marek Michalski, Piotr Podbereski, Dariusz Rapicka, Agnieszka Raszkiewicz, Włodzimierz Samp, Jerzy Semków, Piotr
Kiedrowski, Wojciech. Red. [i in.]
Parell, Lech red. nacz. Fortuna, Grzegorz Chmielewska, Alicja Gach, Zbigniew Hirch, Rafał Lesiński, Marek Michalski, Piotr Olszewski, Tomasz Samp, Jerzy Semków, Piotr


text:
Hendrich Jordan
Hendrich Jordan, nim. Heinrich Jordan, teke Hajndrich Jordan[1] (* 20. februara 1841, Čelno - † 3. měrca 1910, Popojce) - serbski folklorista, spisowaśel, pśełožowaŕ, ceptaŕ w Popojcach a zběraŕ dolnoserbskich bajkow. Wón jo był sobuzałožaŕ Maśice Serbskeje a jo teke awtor dolnoserbskeje wersije hymny Rědna Łužyca.
Hendrich Jordan jo se naroźił ako syn wucabnika. Jordan jo wudał dwě górnoserbsko-nimskej cytance za pšuske šule: Serbsko-němska prěnja čitanka za srjedźne klasy (1864) a Wjetša čitanka za młodych a starych (1870). Wón jo pisał teke do serbskich casopisow a jo zběrał ludowe pěsni a basnice.
Wón jo nan Hajno Jordana (1882–1917) a Karlo Jordana (1885–1967).
Knigły w dolnoserbšćinjeWobdźěłać
- 1860 - Najrjeńše ludowe bajki, Worjejce
- 1883 - 50 duchownych kjarližow, Worjejce
- 1891 - Prědne źaseś lět Maśice Serbskeje w Dolnej Łužycy, Worjejce
- 1894 - Bibliske wulicowanja ze Starego Testamenta, Worjejce
- 1900 - Kužde sto lět - nowy swět, Worjejce
- 1905 - Drobjeńce ze serbskeje historije, Worjejce
LiteraturaWobdźěłać
-
- Gerat Hantška: Jordan, Hendrich. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, b. 236
- Měto Nowak-Njechorński: Hajndrich Jordan, [w:] Frido Mětšk: Chrestomatija dolnoserbskego pismowstwa wot zachopjeńka až na cas kněstwa fašizma w Němskej, Budyšyn 1982, b. 234-235.
ŽrědłaWobdźěłać
- ↑ Měto Nowak-Njechorński: Hajndrich Jordan, [w:] Frido Mětšk: Chrestomatija dolnoserbskego pismowstwa wot zachopjeńka až na cas kněstwa fašizma w Němskej, Budyšyn 1982, s. 234.


text:
Michał Hórnik
Michał Hórnik (* 1. septembra 1833 we Worklecach; † 22. februara 1894 w Budyšinje) bě serbski duchowny a jedyn z najwažnišich spěchowarjow serbskeho pismowstwa 19. lětstotka.
ŽiwjenjeWobdźěłać
Michał Hórnik wopytowaše gymnazij w Budyšinje. Po tym studowaše katolsku teologiju a słowjanski rěčespyt na Karlowej uniwersiće w Praze. Wón zasadźowaše so za lěpše zhromadne dźěło mjez Serbami, njedźiwajo toho hač su ewangelscy, katolscy, hornjo- abo delnjołužiscy. Tak załoži na přikład w lěće 1860 hromadźe z ewangelskim Smolerjom nowy časopis „Łužičan“ w analognym prawopisu. Dokelž bě Serb, je so z druhimi słowjanskimi ludami jara zwjazany čuł, předewšěm z pólskimi a čěskimi dźěłaćerjemi, kotřiž w Němskej bydlachu. Wón spytaše jich w boju přećiwo socialnym njerunosćam a wušparanjam podpěrać. 13. decembra 1862 załoži Hórnik Towarstwo Cyrila a Metoda, zo by serbske katolske pismowstwo spěchować móhł. Pod jeho wjednistwom twari so tež cyrkej Jězusoweje wutroby w Baćonju jako nowa serbska wosadna cyrkej.
DźěłaWobdźěłać
Wón bě załožer hišće dźensa wuchadźaceje katolskeje nowiny Katolski Posoł (1863), dołholětny redaktor Časopisa Maćicy Serbskeje (1868–94) a nimo toho tež wažny awtor 1881 załoženych ratarskich měsačnych nowinow Serbski Hospodar. Hromadźe z Křesćanom Bohuwěrom Pfulom a Handrijom Zejlerom wuda wón „Lausitzisch-wendisches Wörterbuch – Luziski serbski slownik“ (1866). W lěće 1884 publikowaše wón hromadźe z pólskim stawiznarjom Wilhelmom Bogusławskim „Stawizny Serbskeho naroda“. Pod sobupomocy Jurja Łusčanskeho je Hórnik Nowy zakoń do katolskeje (modernizowaneje) wersije hornjoserbšćiny přełožił (digitalizat). Přez jeho dźěła je při zjednotnjenju hornjoserbskeje spisowneje rěče sobu skutkował.
Posmjertna sławaWobdźěłać
Worklečanscy wobydlerjo su sławnemu synej wjeski w lěće 1956 pomnik stajili a srjedźnu šulu, kaž tež dróhu po nim pomjenowali. W Budyskim wuchodnym předměsće a w Chrósćicach stej nimo toho dróze po nim pomjenowanej.
Monumentalny row Michała Hórnika nadeńdźe so na Budyskim Mikławšku.
ŽórłaWobdźěłać
- H. Imiš: Wopomnjeńska rěč. W: ČMS 1894, str. 70–72 (digitalizat jako pdf)
- Ernst Muka: Nekrolog XXXI. W: ČMS 1895, str. 145–157 (digitalizat jako pdf)
WotkazyWobdźěłać
- Literatura wot Michała Hórnika w katalogu Statnej bibliotece w Berlinje (němsce)
- Serbski institut: Biografien zur sorbischen Volkskunde (Biografije k serbskej ludowědźe) na serbski-institut.de (němsce)


text:
Lubowarjo klankow najwšelakorišeho razu měli sej na jednym z přichodnych kóncow tydźenja do Noweho Města nad Sprjewju dojěć. Štož tam wuhladaš, je zawěrno njewšědne.
Nowe Město (Jos/SN). Wot europskeho zetkanja Nowych Městow lěta 2009 zwostachu nimo fotow jenož hišće wosobinske dopomnjenki. Tehdy běchu wobydlerjo namołwjeni, z kreatiwnymi ideje swjedźeń wobohaćić. Mnozy swój statok wočinichu a poskićichu pražene swinjo, pokazachu narodnu drastu abo hudźachu. Wšo to je nimo. Ale nic pola Nicole Peto na Wjesnej 29. W lěće 2009 je wona ideju zrodźiła swoju zběrku klankow raz zjawnje pokazać. Z toho nasta nětko bjez přetorhnjenja kóždolětna atrakcija w lěću jako zhromadny swójbny projekt. Za nju horja so mali runje tak kaž wulcy lubowarjo klankow.
Mjeztym zo bě na zetkanju Nowych Městow něhdźe 1 500 klankow widźeć, budźe jich lětsa wjace hač 3 000. Cyłkowna zběrka młodeje žony je mjeztym na něhdźe 4 500 klankow rozrostła. Wo tónle wobjim staraja so zwjetša wopytowarjo sami, kotřiž swoje klanki přewostajeja abo je do Noweho Města sćelu.


text:
Wojerecy (AK/SN). Budyski wokrjes chce swój wobydlerski běrow na Wojerowskim Hrodowym naměsće w tuchwilnym wobjimje wobchować. To samsne přitrjechi za strowotniski zarjad, powšitkownu socialnu słužbu a přizjewjernju awtow. Tole přilubi přirjadnik krajneho rady Udo Wićaz na zašłym posedźenju Wojerowskeje měšćanskeje rady.
„Z dźensnišeho wida změjemy hač do lěta 2024 na Hrodowym naměsće dohromady 88 dźěłowych městnow, na Einsteinowej 110 a na Dillingerowej pjeć“, Wićaz rozłoži. „Kajke budźe wuwiće po 2025, njeje jasne“. Po wšěm zdaću budźe ličba sobudźěłaćerjow wokrjesa we Wojerowskim jobowym centrumje a w młodźinskim zarjedźe potom woteběrać. Porno tomu drje budźe wona w socialnym zarjedźe stupać. Móžno zo wokrjes swoju imobiliju na Einsteinowej zawrěje a wšitke posłužbowe wobłuki na Hrodowym naměsće koncentruje. „Chcemy je na kóždy pad tež po 2025 w połnym wobjimje zachować“, praji Wićaz.


text:
Karakalpakšćina
Karakalpakšćina (Қapaқaлпaқ Tили, Qaraqalpaq tili) je rěč ze skupiny turkskich rěčow, kotraž je wusko přiwuzna z kazachšćinu.
Wona rěči so wot něhdźe 584.000 ludźi w Kazachstanje a Uzbekistanje rěči,[1] předewšěm w awtonomnej republice Karakalpakistanje na juhu něhdyšeho Aralskeho jězora, hdźež ma tež status hamtskeje rěče.
Karakalpakšćina pisa so hakle wot lěta 1924. Najprjedy wužiwaše so modifikowana wersija arabskeho alfabeta, ale hižo wot 1927 jednotny turkowski alfabet. W běhu rusifikacije zawjedźechu w lěće 1940 za nimale wšě rěče Sowjetskeho zwjazka kyriliski alfabet. Po rozpadźe Sowjetskeho zwjazka přiwzachu Karakalpakojo w lěće 1997 přiměrjeny turkowski alfabet z łaćonskimi pismikami, kotryž so w podobnej formje tež za uzbekšćinu wužiwa.
Nóžki[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Karakalpak// A language of Uzbekistan
Literatura[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Northeastern Karakalpak// Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian, eds. (2016)
- Southeastern Karakalpak// Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian, eds. (2016)


text: Woměrje, stajnje woměrje rěka kredo, podaš-li so na Helmec burski statok Dubjany dwór (Eichhof) w Jitku. Tónle měr nimaja jenož konje w kreji, cyła wokolina wuprudźa wodychnjenje. „To je bjez dźiwa, wšako lubuja na westernske jěchanje specializowane konje měr. Njejsu to zwěrjata, kotrež so wotsamo wjele hibaja“, měni Kornelia Helm. Na tamnym boku brunače dokładnje wědźa, hdy su jich kwality trěbne, na přikład, hdyž maja howjada hromadu wjesć. Runje dźensa chce tole konjaca hospodarska mišterka a trenarka B ze swojimi konjemi trenować. Před rohami maćernych kruwow dźě maja wone wulki respekt. Z treningom so konje, howjada a čłowjek na so zwuča. „Westernske jěchanje njeje w našich kónčinach jara rozšěrjene. Tu faworizuja ludźo skerje klasiske jěchanje“, praji 41lětna mějićelka Dubjaneho dwora. Mjeztym pak su sej mnozy wotkryli přijomnu sportowu družinu a waža sej wurunanosć konjow. Dźěći, wosebje holcy, wědźa wo jich dobrodušnosći. Měrna ruka trenarki a wobswět skludźatej někotružkuli temperamentnišu krej.


text:
Wszyjske ôperacyje
Spōlne pokŏzanie wszyjskich dostympnych regestōw Wikipedia. Możesz uakuratnić widok bez ôbranie zorty regestu, miana ôd używŏcza, abo tykanyj strōny (dŏwŏ pozōr na małe i sroge litery).(nojnowsze | nojstarsze) Pokŏż (50 nowszych | 50 starszych) (20 | 50 | 100 | 250 | 500)
- 14:24, 25 lis 2020 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd utworzył stronę Macéj Bańdur (Nowy artikel)
- 20:53, 17 mŏj 2020 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Wjelykyj Żytyn do Welykyj Żytyn (ukr. e to jes nasze e, ńy «je»)
- 16:11, 3 gru 2019 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Złoto Bala do Złoty Bal
- 16:08, 26 lis 2019 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Używacz:Samuel Adamčík do Samuel Adamčík (Wyboczće :D)
- 15:46, 26 lis 2019 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Używacz:Ozi/Samuel do Używacz:Samuel Adamčík (podzajta do wyćepańo)
- 14:47, 30 siy 2019 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd pōnknōł strōnã Dyskusyjo:Ćulik do Dyskusyjo:Pyńis na przekerowanie
- 14:47, 30 siy 2019 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd usunął przekierowanie Dyskusyjo:Pyńis poprzez nadpisanie (Wyćepano coby zrobić plac do přećepywanyj zajty)
- 14:47, 30 siy 2019 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd pōnknōł strōnã Ćulik do Pyńis na przekerowanie
- 14:47, 30 siy 2019 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd usunął przekierowanie Pyńis poprzez nadpisanie (Wyćepano coby zrobić plac do přećepywanyj zajty)
- 12:38, 7 kwi 2019 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Terebowlja do Terebowla
- 16:17, 17 lut 2019 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Kategoryjo:Mjasta Grecyji do Kategoryjo:Mjasta Grecyje
- 16:27, 13 sty 2019 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Boris Jelcin do Boris Jelcyn
- 15:54, 16 gru 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Algebraiczno uoperacyjo do Algebrajiczno uoperacyjo
- 18:52, 20 siy 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd utworzył stronę Grzegorz Kulik (Wćepano nowo zajta: "'''Grzegorz Kulik''' – ślůnski dźałocz, podszukowocz ślůnskij godki, przekłodocz. Rodźůł śe we Radźůnkowje, atoli jego...")
- 11:19, 7 siy 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Sokilńiki (pustomytiwski rejůn) do Sokilnyki (pustomytiwski rejůn)
- 11:19, 7 siy 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Browki Perszi do Browky Perszi
- 11:18, 7 siy 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Browki Pjerszi do Browki Perszi (Kurwa, Lajsikonik, naucz śe)
- 08:59, 7 siy 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Bobrujsk do Babrujsk (Ńyma naszego mjana)
- 08:58, 7 siy 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Smalawiczi do Smalawiczy
- 10:42, 22 lut 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Kategoryjo:Lwowski uobwůd do Kategoryjo:Lymberski uobwůd
- 10:42, 22 lut 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Kategoryjo:Lwůw do Kategoryjo:Lymberg
- 20:08, 14 lut 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Obrażiiwka do Obrażijiwka
- 17:14, 14 lut 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Mohylew do Mahilou
- 15:28, 14 lut 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Nowogrůdek do Nawahrudak
- 15:27, 14 lut 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Bereza (mjasto) do Bjaroza
- 17:12, 12 lut 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Příbor do Przibor
- 17:11, 12 lut 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Nový Jičín do Nowy Jiczin
- 15:40, 7 lut 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Chersůń do Chersůn
- 15:40, 7 lut 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Kołomyja do Kołůmyja
- 15:40, 7 lut 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Mikołajůw do Mykołajůw
- 15:40, 7 lut 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Czernihůw do Czerńihůw
- 15:39, 7 lut 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Iłowajśk do Iłowajsk
- 15:39, 7 lut 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Starobiłśk do Starobilsk
- 15:37, 7 lut 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Rowno do Riwne
- 15:36, 7 lut 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Kadijewka do Kadijiwka
- 15:35, 7 lut 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Winńica (mjasto) do Winnyca
- 15:33, 7 lut 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Zaliszcziki do Zaliszczyki
- 15:31, 7 lut 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Dońeck do Důńeck
- 15:10, 5 lut 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Baranowiczy do Baranawiczy
- 14:54, 5 lut 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Odessa do Uodesa (ślůnske mjano)
- 14:52, 5 lut 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Kategoryjo:Mjasta Mołdawiji do Kategoryjo:Mjasta Mołdawije
- 12:09, 5 lut 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Mrągowo do Mrůngowo
- 22:36, 2 lut 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Jagilnica do Jahilnyca
- 22:33, 2 lut 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Tarnopolski uobwůd do Ternopolski uobwůd (ukr. Ternopil)
- 22:30, 2 lut 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Gałycz (tarnopolski uobwůd) do Hałycz (tarnopolski uobwůd)
- 10:33, 1 lut 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Lwowski uobwůd do Lymberski uobwůd
- 10:33, 1 lut 2018 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Lwůw do Lymberg (ślůnske mjano)
- 14:32, 17 wrz 2014 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Dmytro Zahuł do Dmytro Jurijowycz Zahuł
- 22:57, 12 paź 2013 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Wilno do Vilnius (litewske mjano)
- 17:15, 23 mŏj 2013 Ozi dyskusyjŏ wkłŏd przeniōs strōnã Grynlandzko godka do Grynlandzkŏ gŏdka (ślabikorz)


text:
9 lipca
9 lipca – dźewjůnty dźyń lipca podug używanygo na Ślůnsku grygůrjańskego kalyndorza.
Śwjynta
Wydarzyńa na śwjeće
- 1816 - Argyntyna uzykoła samostanowjyńe uod Szpańiji
- 2011 - Połedńowy Sudan stoł śe uodrymbnym państwem
Rodźili śe
- 1819 - Elias Howe, amerikański wynolozca
- 1896 - William Cameron Townsend, krześćijůński misjůnorz
- 1947 - Mitch Mitchell, angelski szlagcojger
- 1950 - Wiktor Janukowycz, ukrajinśki politiker
Umrzili
- 1677 - Ańoł Ślůnzok - ślůnski dichter szkryflajůncy we mjymjeckij godce


text:
Baćoński wosadny farar Gerat Wornar, bywši wjelelětny šefredaktor tydźenika Katolski Posoł, awtor a prěni lawreat Zejlerjoweho myta, swjeći dźensa pjećasydomdźesaćiny. Jubilar je 39 lět z jara woblubowanym duchownym w swojej prěnjej farskej wosadźe, w kotrejž bu 1978 do dušepastyrskeje słužby zapokazany.
Jubilar narodźi so 17. nowembra 1942 jako najmłódši z dźesać dźěći pobožnej žiwnosćerskej swójbje w Starej Cyhelnicy. Na Budyskej Serbskej wyšej šuli rozsudźi so za studij katolskeje teologije a bu 1968 w Drježdźanach na měšnika wuswjećeny. W domjacej Chróšćanskej cyrkwi swjećeše primicu. Jako kapłan słužeše najprjedy šěsć lět w Ralbicach, po tym dwě lěće w Chrósćicach a dalšej lěće w Kulowje. Zdobom bě w tym času młodźinski dekanatny dušepastyr, skutkowacy w zmysle nastorkow Druheho Vatikanskeho koncila.


text:
Z Dolneje Łužyce/Niederlausitz. W našom rěźe wó tom, kak jo w Serbach běžało w slědnych 30 lětach w zjadnośonej Nimskej, glědamy tenraz na wósebny serbski symbol w Chóśebuzu.
Jo to wěrno, až mamy kulturny a informaciski centrum a sedło dolnoserbskich institucijow srjejź Chóśebuza Serbski Dom/Wendisches Haus akle 30 lět? Za cłonkow serbskich towaristwow abo luźi ze jsy, za cytarjow serbskich knigłow a zajmowanych turistow z tu- a wukraja se źinsa wót samego rozmějo, až namakaju informacije, wustajeńce, wědomnosć a serbske słužbywugbaśa pód jadnym kšywom w centrumje města. To njejo pśecej tak było. Do lěta 1990 jo był běrow Domowinskego sekretariata w měsćańskem bydlenju, rumnosći za serbskorěcne zmakanja, zgromaźiny a zarědowanja njejsu byli. Teke móžnosći za kupowanje serbskich wórow, źělow za drastwy abo knigłow a nagrawanja su byli wobgranicowane a rozdrosćone pó měsće.


text:
Dawid Cyž studuje na Drježdźanskej uniwersiće wučerstwo w předmjetomaj geografija a hospodarstwo/technika/domjacnosć za wyše šule. Milenka Rječcyna je so z nim wo wobdźělenju na rěčnym kursu Budyskeho Rěčneho centruma WITAJ (RCW) za dźěći rozmołwjała.
Sće był prěni króć na tymle kursu Rěčneho centruma WITAJ?
D. Cyž: Na kursu RCW za dźěći zwonka serbskeho sydlenskeho ruma běch prěni króć. Sym pak so hižo wobdźělił mjez druhim jako přewodnik a dohladowar na olympiadźe serbšćiny kaž tež na prózdninskim campje Serbskeho šulskeho towarstwa we Wodowych Hendrichecach.
Što je Was wabiło, na kursu wuwučować?
D. Cyž: Studuju wučerstwo za wyši šulski schodźenk. Tu mějach składnosć, něšto druhe pospytać, hladać, kak so mi kubłanje dźěći w zakładnošulskej starobje radźi. Zdobom je derje, so wupruwować tež při wuwučowanju w serbšćinje. Tule šansu mam jenož zrědka. We wobłuku studija na Drježdźanskej uniwersiće mamy husto předpisane šule, hdźež mamy praktikum wukonjeć.
Za tajki kurs ma wučer tójšto přihotować. Kak sće to zhromadnje z kolegomaj činili?
Prawidłownje přijědźe předsydka słowjenskeho Krabatoweho towarstwa Monika Bračika do Łužicy. Tónkróć měješe jeje wopyt wosebity wuznam. Přichodnje chcedźa w Słowjenskej a Chorwatskej pućowanske jězby po slědach Krabata poskićeć, při čimž měła Łužica jedyn cil być. Bianka Šeferowa je so z iniciatorku rozmołwjała.
Što je přičina wašeho wopyta?
M. Bračika: Krabatowy swjedźeń zašłu njedźelu w Budyšinje bě dobra přiležnosć wuměnu a wuprawu do Němskeje spěchować. Poboku je mi sobudźěłaćerka nowozałoženeho słowjenskeho pućowanskeho běrowa Šadovic, Sladana Stamenkovski, kotraž je přichodnje hłowna zamołwita za pućowanske jězby po slědach Krabata. Wona měła we Łužicy tak wjele kaž móžno zeznać.
Kotre zajimawe městnosće chceće do jězbow zapřijeć?
Mjez pruwowarjemi na lětušej 52. olympiadźe serbšćiny bě Michał Wowčer. Milenka Rječcyna je so z referendarom za serbšćinu a biologiju, kiž skutkuje na Budyskej Serbskej wyšej šuli, rozmołwjała.
Sće prěni króć na olympiadźe serbšćiny w jury sedźał?
M. Wowčer: Haj, tomu tak je. Sym wšak scyła prěni króć na tymle wurisanju wobdźěleny. Za swój studentski čas běchu městna na olympiadźe mjez studentami jara požadane. Njemějach tehdy zbožo so wobdźělić směć. Tež jako šuler njejsym na wubědźowanju był, wšako njejsym chodźił na Budyski Serbski gymnazij.
Štó je Was narěčał, lětsa jako juror na zarjadowanju we Wodowych Hendrichecach sobu dźěłać?
M. Wowčer: To su byli moji kolegojo z Budyskeje Serbskeje wyšeje šule, wosebje mojej kolegaj Kerstin Klingnerowa a Jan Hrjehor, kiž wšak je runja mi na olympiadźe był.
Što je Was wabiło so wobdźělić?
M. Wowčer: Sym skónčnje chcył zeznać wašnje wubědźowanja, wšako to dotal dožiwił njejsym. Mje je zajimowało, kotre wukony šulerjo ze wšelakich rěčnych skupin pokazuja.
Simone Lange, wyša měšćanostka Flensburga, nastupi k wólbam předsydki SPD na zwjazkowym zjězdźe 22. apryla we Wiesbadenje. Axel Arlt je so z njej w Budyšinje rozmołwjał.
Knjeni Lange, što byšće Wy hladajo na mjeńšiny w Němskej hinak činiła?
S. Lange: Mam wobšěrnu wědu wo tym, štož mjeńšinowu politiku wučinja. Runje w dale a njeměrnišim času měli bóle na mjeńšiny hladać. Mnohe lěta přeco zaso na to skedźbnjam, zo je mjeńšinowa politika měrowa politika. Tam móžemy tójšto wuknyć. Mamy pak tež zwólniwi być, so do toho dać. Mjeńšinowa politika ma předewšěm z identitu činić. Z njej so tež naša towaršnosć dźensa zaso zaběra, wona to jenož hišće njewě. Zdobom mamy wo tym diskutować, kajku identitu poprawom w towaršnosći mamy, kotraž je dźeń a bóle mnohostronska. A kak móhło so radźić, w mnohostronskosći wšitke identity zachować, zo bychmy najebać wšelakorosć měrliwje ze sobu žiwi byli. To mjeńšiny wuznamjenja.
Wjetšinje ludźi w Němskej pak je ćežko, wšelakorosć rozumić a so jej přiměrić ...
Wobydlerska iniciatiwa Federalistiskeje unije europskich narodnych mjeńšin (FUEN) Minority SafePack (MSPI) je zakónčena a zaměr, milion podpismow nazběrać, docpěty. Tež Domowina so wjeseli, byrnjež hinak wušło, hač bě sej mysliła. Janek Wowčer je so z předsydu Domowiny Dawidom Statnikom wo MSPI rozmołwjał.
1 215 879 ludźi je iniciatiwu podpisało. Kak to hódnoćiće?
D. Statnik: Wjeselu so jara, zo smy mjezu miliona podpismow překročili. Bě to napjate lěto połne akcijow a zarjadowanjow.
We Łužicy a powšitkownje w Němskej je chětro mało ludźi podpisało – jenož něhdźe 20 000. Što maće za přičinu toho. Bě snano wabjenje přesylne, přesłabe, abo bě to jenož lěnjosć?
Hakle něšto dnjow je móžno zdobyć sej rěčny certifikat w hornjo- a delnjoserbšćinje po Zhromadnym europskim referencnym ramiku za rěče na schodźenku B1. Milenka Rječcyna je so z Manuelu Smolinej, wotrjadnicu Rěčneho centruma WITAJ, rozmołwjała.
Čemu słuži certifikacija wukonow?
M. Smolina: Rěčny certifikat je dopokaz wosebitych rěčnych wukonow. Mnozy wužiwaja jón w podłožkach za powołanje abo studij, druzy chcedźa sej za sebje samych swoje zamóžnosće wobkrućić dać.
Kotru lěpšinu ma to za serbšćinu?
M. Smolina: Referencny ramik za rěče je doporučenje Europskeje rady, kotrež ma připóznaće rěčneje kwalifikacije wolóžić, a to hranicy krajow přesahujo. Nětko hodźitej so tež hornjo- a delnjoserbšćina po mjezynarodnje připóznatych měritkach certifikować. To atraktiwitu rěčow bjezdwěla zwyši.
Kelko ludźi je pruwowanje dotal złožiło?
Slepjanska wosada ze swojimi wosom přisłušnymi wsami ma so zachować a žiwjenjahódna wostać. Tele žadanje zastupuje dale iniciatiwny zwjazk „Strukturnu změnu nětko – žane Wochozy II“. Za 8. apryl přeproša zwjazk na mjeztym pjate protestne pućowanje na Slepjanske dwórnišćo. Andreas Kirschke je so z rěčnicu cyłka Friederiku Böttcher wo wobsahach, zaměrach a nadźijach rozmołwjał.
Kotry zaměr lětsa maće?
F. Böttcher: Prěni raz steji protestne pućowanje w hinašim fokusu. Njeńdźe jenož wo zachowanje wšitkich wjeskow wosady. Chcemy dwě ćežišći sadźić. Sprěnja žadamy sej pomjeńšenje dowoleneje brunicoweje jamy Wochozy I, zo bychmy něhdy z wotbagrowanja wohrožene wsy Trjebink, Slepo-juh, Rowno a Mułkecy škitali a zo bychu žiwjenjahódne wostali. Zdruha wojujemy dale wo zachowanje Miłoraza.
Wo čo wam konkretnje dźe?
Někotryžkuli křižer měješe jutrońčku slěborny wěnčk přityknjeny jako znamjo, zo 25. raz sobu jěcha. Tež w Radworju sy muža ze slěbornym wěnčkom wuhladał, nic pak na konju. Wjesnjanosta Wincenc Baberška (CDU) je tam 25 lět šefrjadowar wobchada a porjada. Marian Wjeńka je so z nim rozmołwjał.
Kajke začuće to bě, jutry ze slěbornym wěnčkom na kolesu po Radworju jězdźić?
W. Baberška: Poprawom rjane. Sam wšak sej wěnčk přičinił njejsym, ale dóstach jón wot nawody procesiona Marka Šustera darjeny. Pola njeho so stajnje wobhonjam, hač je wšo w porjadku. Při tej składnosći je mi wěnčk přityknył.
Kak sće wobchad w 90tych lětach rjadować započeli?
W. Baberška: Po tym zo běch so 1992 z wjesnjanostu stał, započach so lěto na to z někotrymi čłonami sportoweho towarstwa wo porjad starać. To dorěčach sej z tehdyšim kantorom Hubertom Kolu. W běhu lět je so tak wuwiło, zo je jutrońčku Radwor za wobchad zawrjeny, za to poskićamy z třoch směrow parkowanišćo, za kotrež dyrbja wopytowarjo płaćić. Hladajo na to, zo dožiwjamy we wsy tři procesiony, je to najspomóžniše rozrisanje.
Za to maće tójšto pomocnikow.
Pod hesłom „Žiwe herbstwo, pomjezne a zetkawanske rumy“ wuradźowaše w Njebjelčanskej „Bjesadźe“ minjenu sobotu wjac hač sto zastupnikow sakskich komunow na regionalnej konferency krajneho zwjazka Sakski domiznoškit wo wuwiću wjesnych rumow. Jan Kral je so z hosćićelom konferency, Njebjelčanskim wjesnjanostu Tomašom Čornakom (CDU), rozmołwjał.
Što bě hłowny zaměr konferency?
T. Čornak: Chcychmy sej wuwědomić, kak měli so wjesne rumy Hornjeje Łužicy, hladajo na tradicije a herbstwo, přichodnje wuwić. Wažne při tym je, stajnje znowa wuzběhować wosebitosć a jónkrótnosć kónčiny.
Bě připad, zo wotmě so konferenca w Njebjelčicach, abo što bě rozsudne ju w serbskej wokolinje wotměć?
T. Čornak: Jedna z jednaćelkow zwjazka přebywaše před pjeć lětami w Njebjelčicach a bě wo gmejnje a wokolinje zahorjena. Tak je swoje zaćišće předsydstwu předstajiła, a zwjazk rozsudźi so konferencu jónu na wsy wotměć. Za wobsah a temu so Njebjelčicy jako serbska gmejna Hornjeje Łužicy derje hodźachu.
Sće móhli tež na serbske wosebitosće w gmejnje a regionje skedźbnić?
Wot lětušeho płaći po wšej Němskej změnjeny porjad wo nadróžnym wobchadźe. Nowosć wuskutkuje so bytostnje tež na křižerstwo a za nje trěbny transport koni. Janek Wowčer je so z předsydu a zamołwitym za porjad a wěstotu w zarjadniskim zwjazku Při Klóšterskej wodźe Měrkom Domašku wo nowym postajenju rozmołwjał.
Knježe Domaška, što je nowe?
M. Domaška: Dotal bě po § 30 porjada wo nadróžnym wobchadźe (StVO) nakładnym awtam z dowolenej wahu wjac hač 7,5 tonow kaž tež nakładnym awtam z připowěšakom zakazane njedźelu a swjate dny jězdźić. K tajkim swjatym dnjam słušatej mjez druhim tež ćichi pjatk a jutrowna póndźela. Chcychu-li křižerjo na wonymaj dnjomaj jutrowne konje transportować, trjebachu dotal stajnje wuwzaćnu dowolnosć, kotruž dóstachu bjezpłatnje na krajnoradnym zarjedźe. Nowe je, zo ju wjace njetrjebaja.
Što je zakonjedawar dokładnje změnił?


text:
Warta
Warta (němsce Warthe) je prawy přitok Wódry w Pólskej.
Wona wuliwa so w Šleskej sewjernje Krakowa a južnje Częstochowy a běži potom hłownje do sewjerneho směra přez runinu Wulkopólskeje, mjez druhim přez měsće Poznań a Gorzów Wielkopolski. Pola Kostrina (Kostrzyn) w Lubušskim wojewódstwje wuliwa so wotprawa do Wódry, kotrejež najwjetši a najdlěši přitok wona je. Při zjednoćenju wobeju rěkow je Warta samo dlěša hač Wódra sama. Při wuliwje je so w lěće 2001 załožił narodny park Wuliw Warty (Park Narodowy Ujście Warty).


text:
Wajecznica
Wajecznica, abo smażylnica, to sóm smiyszane wajca pieczóne na umaście. Wajecznica się nie śmiała roslywać, musiała być gynsto, dowało sie do nij koński szpyrek, wórsztu i pokroty sznytloch. Mo kolor żółtawy – od wajec, a wajca majóm kolor, kiery zoleży od tego co kury żeróm. Wónio wajcami, sznytlochym i szpyrkami, jodało się jóm s chlebym. Kidało się jóm na kónsek chleba i nie śmiała ś niego spajść.
Na Cieszyńskij Ziymi wajecznice sie robiło dycki i robi sie jóm fórt. Mianuje sie eszcze inakszy: w Goleszowie – wajeczniki, a w Istebnej smażylnica. Gaździny robiły wajecznice na Zielóne Świóntki i na niedzielne śniodani. Do dzisio eszcze sie smażi wajecznice na polu, na lufcie dlo całej familiji i dlo przocieli, kierzi prziszli s nawszczywóm na Zielóne Świóntki. Wtynczas odprowiało sie rostomajte zwyki pasterski i smażiło się wajecznice. Po połedniu, gor jak był piekny czas i świyciło słónko, to na dziedzinach sie robiło wajecznice. Przociele i kamraci w kupkach szli pod las, lebo nad rzyke, brali wielkucne kamiynie i robili ś nich polynisko, na kierym smażili wajecznice. Gaździnki w fortuchach prziniósły każdo pore wajec, po kónsku wyndzónej szpyrki, wielki garniec i wielkucny reżny chlyb. Gospodorze nióśli zajś cosi mocnego, coby było wszyjstkim wiesioło, i coby w karku nie szkrobało. Młodzi brali ze sobóm jakisich muzykantów, bo to przeca była okazja, coby kapke pośpiywać i poswyrtać. Jak uż wajecznica była gotowo, to gaździny jóm dowały na chlyb i wszeckim rosnoszały. Po jedzyniu sie wyrzóndzało, śpiywało, tańcowało i balandrowało do nocy. A kiejsi jak chłapiec chodziuł ku dziołusze na zolyty to było tak: tóż jak starzi wlazowali do izby, to Jurek kiwoł głowóm, że sie mu się Jewka podobo. Siedli wszyjscy za stół. Gaździno prziniósła wajecznice s pokrónżanóm bałuszónkóm – choć ponikierzi prawili, że sie zolytnikom nie dowo na piyrszy ros wajecznice – chlyb, kawe.
Szodón z wina
Cieszyński szodón s wina mo żółty kolor, a w postrzodku wyglóndo jak krym. Jak je wielki, a jaki mo kształt zoleży od garca w kierym je. Mo słodkawy szmak wina, kapke ciyrpki. Słowo szodón je s jynzyka francuskigo, a je to ciepło, abo zimno moczka do deserów. Szodón sie robi s żółtek kiere sie miyszo s cukrym, a rosfyrtuje na ciepło s mlykiym a s winym. Dowało sie do niego aji jakisi arómaty, a gor wanilije. Szodón sie leje na jabka, abo gruszki s kómpotu, pudingi, kisiele, a aji ponikiere buchty. Pisze o tym Lucyna Ćwierczakiewiczowa (1829-1901), w ksiónżce „365 obiadów”.
Szodón sie robiło na Cieszyńskij Ziymi uż downo tymu, a aji eszcze terazy sie go robi po chałupach. Recepis sie nie smiyniuł a fórt je taki sóm – idzie go baji nónść w ksiónżce Walburgije Fójcikowej, „Nasza Kuchnia” kiero była wydano w kwietniu 1937 roku w Czeskim Cieszynie. W tej ksiónżce je cały opis jako sie szodón robiło, opisano je jego tradycyj, skónd prziszoł recepis, a jako je jego historyja. Recepis na szodón je taki: trzeja narychtować jednóm trzecióm litra biołego wina, osiym żółtek, dwa całe wajca, szternost deka cukru a wszecko to porzóndnie rosfyrtać rogulkóm, aż sie to zapiyni. Potym postawić garniec s pianóm do plechocza s wrzawóm wodóm, fórt miyszać, aż masa zacznie rosnónć, a moczka styngnie. Potym to trzeja ubijać w zimnej wodzie a wyniyjść do lodu. Idzie go aji jejść ganc na ciepło, a poloć nim baji legumine, lebo biszkopty. Do szodónu idzie aji dać kapke żelatyny, coby barży styngnół. Dowało sie go i dowo dali do rostomajtych jodeł baji takich jak puding s migdałów, biszkopt, krepliki strzikane, lebo rulón biszkoptowy. Szodón sie dowo aji do obiadów. Wino, kiere sie używo do robiynio szodónu to je gor wino jabkowe, kiere sie robiło po chałupach, s jabłek ze zogrody, podle starucnych recepisów. Takich jabłek na wino sie nie śmiało szkrobać, bo w skórce je nejwiyncyj arómatów, garbników, a barwników. Taki Wino s całych jabłek mo lepszy szmak a kolor. Na wino deserowe nejlepsze jabka to sóm taki wóniawe baji Renety.


text:
Time in Câmpia Turzii - Romania
00:21
Saturday
November 28
Câmpia Turzii Facts
Population26457
Country Dialing Code+40
Time ZoneEurope/Bucharest
Alternate Names of Câmpia TurziiAranyosgyeres, Aranyosgyéres, Campia Turzei, Campia Turzi, Campia Turzii, Cimpia Turzii, Câmpia Turzei, Câmpia Turzi, Câmpia Turzii, Cîmpia Turzii, Kampija Turziji, Kimpija Turzis, Kimpija-Turzij, Kympija-Turzi, Opstina Campia Turzii, Opština Câmpia Turzii, ken pi ya tu er ji, kmpya twrzy, KaMпиja Typзиjи, KиMпия-Typзий, KиMпiя-Typзiй, KыMпия-Typзи, کمپیا تورزی, クンピア・トゥルジー, 肯皮亞圖爾濟
Currency Code / NameRON / Leu
Geographic CoordinatesLatitude: 46.55
Longitude:23.88333


text:
Krótke stawizny serbskeje wuměłskeje hudźby
8. Přez Bacha a Šostakowiča so z komponistom stał – Jan Pawoł Nagel
Łaz ma jako skutkowanišćo Handrija Zejlerja wulki wuznam za kulturnu identitu Serbow. Tu stwori wón wone episke basnje, kotrež wuži Kocor za swoje »Počasy«. Tutón »genius loci« drje je so tež na »jednore wobydlerstwo« wuskutkował, snano móžemy wo kulturnym »zakładnym šumjenju« rěčeć. Jan Pawoł Nagel, 1934 do Łazowskeje małoburskeje swójby rodźeny, wopokaza ródnej wsy pozdźišo sylnu referencu w swojej suiće w starym stilu z titulom »Kocoriana«.
Přez klawěr, kotryž běštaj staršej zdźědźiłoj, wotkry młody Nagel swoju powołanosć. Jeho prěni wučer na klawěrje bě Łazowski farar Vogel, pozdźišo bě to wučer Alfred Schöbitz. Ze 14 lětami zastupi Nagel do Zhorjelskeje šule za cyrkwinsku hudźbu, zdobom bě hižo z kantorom we Łazu. 1950 wotewrě tam na pišćelach Serbski ewangelski cyrkwinski dźeń. Zahoritosć za J. S. Bacha, kotruž drje tehdy kóždy młody cyrkwinski hudźbnik začuwaše, dowjedźe jeho w samsnym lěće do Lipska na wulki Bachowy swjedźeń składnostnje 200. posmjertnin. Tam zetka komponista Dmitrija Šostakowiča, štož bě jemu skónčnje rozsudny nastork a pohon, komponowanje studować. Na Němskej akademiji wuměłstwa w Berlinje bě mišterski šuler pola Rudolfa Wagnera-Regenyja. Wot 1964 skutkowaše dwě lěće jako chórowy direktor SLA; po tym dźěłaše jako swobodny komponist.


text:
Golym
Golym (hebr. גולם) to je podug żydowskij tradycyje istota ulepjono s gliny na ksztołt czowjeka, nale pozbawjono duszy, skiż tego co ńy bůła stworzůno uod Boga yno uod czowjeka. Pjyrsze uopisy tworzyńo golymůw uod ludźi sům we Talmudźe. Nojbarzi znůmo je historyjo uo golymje, kerygo mjoł stworzić rabin Jehuda Löw ben Bezalel ze Pragi. Golym tyn mjoł uochrańać prasko djaspora żydowsko uod atakůw, kere we XVI stoleću bůły na ńich czyńůne skiż posůndzańo jejich uo bezbożne praktyki a zajmowańy śe uokultyzmym. Podug legyndy, golym zbuntowoł śe a zaczůn zabijać tyż tych kerym mjoł słůżyć, bez cůż rabin Jehuda wyćůngnůł mu s gymby pergamin s naszkryflanymi na ńim buchsztabůma kere dowoły mu żywobyće a wymazoł pjyrszo, skiż tygo golym stoł śe nazod yno posůngym. Powjarka podowo, co strzaskany golym je skryty na gůrze synagogi we Pradze.


text:
Koźo Szyja
Koźo Szyja inakszy Cigowy Chyrtůń (gś. Ziegahåls, śl-mjym. Ziegenhols, pol. Głuchołazy, dowńi Kozia Szyja, mjym. Bad Ziegenhals, czes. Hlucholazy) – sztad we uopolskim wojewůdztwje, we nyskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskij gminy Koźo Szyja. Koźo Szyja je rozygowano wele grańice ze Czeskům Republikům (nojbliższe sům Cukmantel) a Uopawskich Gůr.
Uod ślůnskich wojnůw noleżoły do Prusůw, a uod 1871 tyż do Skuplowanych Mjymjcůw. We 1945 nolozły śe we grańicach Polski.
We cyntrům mjasta je moc zabytkůw - stare chałpy, kośćoły a wjeże mjejske.


text: Kamjenc (UM/SN). Něhdźe 20 procentow wužiwarjow Kamjenskeje měšćanskeje biblioteki je ze wsow serbskeho sydlenskeho ruma. To wuchadźa z wuwićoweho koncepta za zarjadnišćo, kotrež ma w zwisku ze saněrowanjom Lessingoweho gymnazija w jeho twarjenju nowy domicil namakać. 40 procentow wužiwarjow pochadźa z wokoliny Kamjenca, połojca z nich „z wosom serbskich wsow“, kaž nawodnica biblioteki Marion Kutter rozprawja. Tele daty pak su jenož mały dźěl statistiki, kotraž je wobstatk koncepta. Wšako jedna so wo dospołnje nowy start Kamjenskeje biblioteki na nowym městnje. „Bychmy-li w Lessingowym domje wostali, by to rumnostnych problemow dla stagnaciju na tuchwilnym niwowje woznamjenjało“, nawodnica zwěsći. Budyski wokrjes jako nošer šule přewostaji městu 800 kwadratnych metrow za biblioteku. Předwidźany je swójski zachod wot Wuchodneje hasy.


text:
Mnichojstwo
Mnichojstwo jo wót asketiskich idealow formowana nabóžna praktika, z kótarejuž co mnich w tom, až se wót swěta wótwobrośijo a se swětnym celam wótrjaknjo, swójo žywjenje dopołnje danemu spirituelnemu celoju woprowaś. We wšakorakich nabóźninach eksistěruju wšakorake formowanja mnichojstwa, pśedewšym w buddhismje a kśesćijaństwje, teke w hinduizmje a daoismje, nic pak na pśikład w islamje.
Póchad słowa[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Słowo mnich se wótwóźijo wót grichiskego słowa uovaxός, monachos, kótarež jo wótwóźone wót grichiskego monos „sam“. To pak njewóznamjenijo, až jo mnich sam žywy, ale až jo jano na Boga wusměrjony žywy - na Boga samego wusměrjony. To wuswětlijo regula swětego Benedikta z Nursije (Kap. 1, „Družyny mnichow“).
Mnich resp. jogo žeński pendant, mnichowka, kněžnicka abo rědniska sotša, jo asketiski žywy cłonk nabóžniny, kótarež se nachylnje abo na cas swójogo žywjenja do słužby swójeje wěry stajijo.
Zasadne[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Głowny zaměr mnichojstwa jo mystiske procowanje tenbocnje se zjadnośiś ze wšo wopśimujucym bogojstwom resp. dojśpijucy połnu nutśikownu proznosć njepósrědnje nazgóniś bogojsku transcendentnu realitu, kótaraž zwucone cłowjeske zamóžnosći dopóznaśa pśesega. Tomu celoju mógu słužyś na pśikład: meditacija, ekstatiska zagóritosć, bjatowanje, askeza, spót, marskanje se a techniki wójowanja.
Formy žywjenja[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Sam abo gromaźe samotno[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Mnich móžo byś žywy ako eremit abo anachoret sam za sebje pak blisko sedlišćow pak daloko w źiwiznje lěsow abo w samotnosći pusćiny. Irske a galiske mnichy su w 5. a 6. lětstotku wuběgnuli na wubocne kupy abo su se pśewóstajili mórju w małych cołnach. W Tibeśe daju se mnichy hyšći źinsa zamurjowaś do śamneje jamy z jano jadnučkeju źěrku za pódawanje piśa a jěźe.
Druge mnichy, tak pómnjenjone Koinobity, su w kloštarjach „zgromadnje žywe“ (= grichiski koinos bios).
Vita contemplativa a Vita activa[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Ako Vita contemplativa se rozmějo w tradiciji Benedikta z Nursije mnichojski ideal wótśěgowanego žywjenja, pó kótaremž su južo buddhistiske mnichy w 5. lětstotku do Chr. a teke eremity w 3. a 4. lětstotku pó Chr. žywy byli. Vita contemplativa se pomina, aby mnich se wótwobrośił wót swětnych wěcow (na pśi. bogatstwo, cesć, móc a seks) a se pśiwobrośił Bogoju. Napśeśiwne zapśijeśe Vita activa wuzwignjo statkownu lubosć k blišemu.
Acedia contra ora et labora[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
W dožywjenjach prědnych kśesćijańskich samotarjow wopisujo Acedia, pógniłosć wutšoby abo ducha, wustatkowanja śěžkich myslow, kótarež wobgrozyju wósobinu a depresiju wuwołaju. Spisowaśel Evagrios Pontikos jo rozměł depresiju ako nadměru wobuze, žadanja a sytnosći. Pisał jo wó tšašnem wósłabjenju duchnych mócow, kótarež wjedu mnicha do błudnosći a jogo prócowanja zanicujo. Wuchadajucy ze žywjeńskich wašnjow swětego Antoniusa, su kśesćijańske mnichy wuwili program, w kótaremž stojtej źěło a bjatowanje w strowem poměrje napśeśiwo. Źěło jo šćitało mnicha pśed pśegnatym koncentrowanim na sebje samogo a jo słužyło dwěma celoma: pla bjatowanju mysli wězaś, aby do dali njewuběgali a k drugemu, aby mnichy zasłužyli, což za žywjenje trjebaju. Wjele buddhistiskich šulow wótpokazujo źěło a mnicham njejo dowolone aktiwnje pšosyś. Mógu jano braś, což se jim dobrowólnje dawa. W Zen-Buddhizmje jo źěło pak źěl prakse.
Wójowanje a wójna[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Za tym ako su buddhistiske mnichy w Chinskej wupytnuli, až dłujka meditacija kšejnemu wobběgoju škóźi, jo mejstaŕ Bodhidharma na zakłaźe indiskeje techniki wójowanja wuźěłał pógibowański program za swóje mnichy, kótaryž jo se pózdźej ke Kung Fu wuwijał. Skóro su byli Kung Fu-mnichy woblubowane sobuwójowarje we wójowanjach wó móc lokalnych knězow a kejžorow.
Teke w orientalisko-kśesćijańskem mnichojstwje su nastali južo w pózdźejšej antice wobronite mnichojske rědy, kótarež su pódpěrali aleksandrinske biskupy pśi wójowanju napśeśiwo tatanjam a riwalizěrujucym kjacarstwam. Na kśesćijańskich idealach bazěrujuce wójowańske mnichojstwo (tempelowe ryśarje, rěd nimskich ryśarjow) bu za cas kśicnych wójnow jaden ze słupow pśi dobyśu a zašćitowanju swětego kraja.


text:
Jan Bjedrich Fryco
Jan Bjedrich Fryco (nimski Johann Friedrich Fritze; * 20. septembera 1747 w Gołkojcach, † 15. januara 1819 w Gołkojcach) - dolnoserbski faraŕ, pśełožowaŕ a rěcywědnik.
Jan Bjedrich Fryco jo se w Gołkojcach ako syn faraja naroźił. Wót 1752 až do 1757 jo wón we Wjerbnje pśi pjatkarju žywy był. Nejpjerwjej až do 1761 jo wón był wuknik na gymnaziumje w Chóśebuzu a potom w Lubinje. W lětach 1766–1769 jo wón studěrował teologiju w měsće Halle. Tam jo wón źěłał teke ako informator (wucabnik) we Franckowej syrotowni. Po studiumje jo se wón do Łužyce wrośił (01.03.1768). We Wětošowje jo wón źěłał až do 1773 ako rektor a archidiakon. 1773–1778 jo wón był faraŕ w Korjenju a wót 1778 až do 1808 w Gołkojcach. W 1791 jo wón skóńcył pśełožk Starego Testamenta do serbskeje rěcy, ale toś ten pśełožk jo mógał byś wótśišćany akle 5 lět pózdźej w lěśe 1796.
Z 61 lětami jo se Fryco w lěśe 1808 na wuměńk sednuł. 15.01.1819 jo wón wumrěł.
ŽrědłaWobdźěłać
- Frido Mětšk: Fryco, Jan Bjedrich, [w:] Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow, Budyšyn 1984, s. 146.


text:
Szpacyrkym po Cieszynie
“Gdo sie za swój jynzyk wstydzi takim nich sie każdy brzidzi”
"Moja ty słodko cieszyńsko mowo
być zawsze do prawjynio gotowo
a jak cie uż żodyn nie bydzie rozumioł
to jyny wiater bydzie po naszymu szumioł"
POZÓR! Kiery nimo chynci tego czytać, abo kansi wraził łokulory, abo mo moc roboty i łoczy go bolóm to se może tego posłóchać jak prziciśnie ”kursywom” na tóm czornóm szczałke w tej szarej kostce, kierom nóndzie zaroz pod spodkym.
Zielóne jegły
Ani my sie bardzo nie obezdrzili, a uż ku nóm prziszła jesiyń tak jak każdego roku przichodzi. Idzie to uwidzieć po liściach, kierych je wszyndzi pełno na cestach. Tak rozmyślóm, kiery fórt w naszym mieście je taki uwziynty i sadzi strómy, kiere majóm na sobie tak moc liści. Hańdownij taki stromy rosły jyno w lesie i jak na jesiyń listki ś nich opadły, to nieskorzij skrymiały, bo chroboki i grziby przeca też s czegosi żyć muszóm. W mieście je s tym każdego roku yno łostuda, bo tak naprowde żodyn nie wiy co dalij s tymi iściami zrobić. Jedni to śmiatajóm do takich wielkich pytli i nieskorzij kansi to wywożóm. Sóm też tacy co majóm przez pleca przeweszóne taki duchaczki i ty liści s każdej cesty zduchujóm do przikopy. Je przi tym tela krawalu, że jak sie wedla nich stanie to nie idzie ani ze sebóm porzóndzić. Ty duchaczki majóm motory na bynzine, kiero jak sie dostanie do motora, to nieskorzij przez auspuf wyciepuje do luftu smerdzóncy dym. To je zaś jedna wiec, kiero zdrowio nóm nie przidowo i jakosi każdego roku żodyn to ni mo we starości. Tak rozmyślóm nad tym, czy rotuzowe urzyndnki nie wiedzóm ło tym, że u nas idzie do ziymi wstyrczyć też strómy kiere majóm zielóne jegły i na jesiyń miasto ni miałoby żodnej łostudy ze skludzanim liści. Przeca u nas w na gorach rosnóm smreki, jedle cisy, sosny i brzimy, kiere uż kapke odrośnióne idzie isto łacno dostać. Możne, że kierysi to porachwoł i prziszeł na to, że ty strómy s liściami dowajóm ludzióm wiyncyj czystego luftu niż ty s jegłami.
Mini słownik gwary cieszyńskiej:
obezdrzili - obejrzeli, uwidzieć - zobaczyć, cesta - droga, fórt - ciągle, strómy - drzewa, hańdownij - dawniej, nieskorzij - później, skrymbiały - zbutwiały, łostuda - kłopot, pytel - worek, kansi - gdzieś, przikopa - rów, krawal - hałas, wedla - obok, porzóndzić - porozmawiać, auspuf - rura wydechowa, luft - powietrze, wiec - rzecz, skludzanie - sprzątanie, jedle - jodły, brzimy - modrzewie, łacno - tanio, prziszeł na to - wpadł na pomysł, jegła - igła.
Tóż miyjcie sie wszedcy dobrze i wiesiołego popióntku.


text:
Zarjadnistwa gmejnow a zarjadniskeho zwjazka trjebaja dobry dorost
Róžant/Pančicy-Kukow (JK/SN). Jako je na minjenym posedźenju gmejnskeje rady Ralbicy-Róžant dotalny zastupowacy wjesnjanosta Tomaš Bjeńš próstwu, jeho z funkcije wotwolić, wopodstatnił, poda wón jako přičinu rozsuda mjez druhim njespokojace zarjadniske struktury a wobćežnosće w gmejnje kaž tež w zarjadniskim zwjazku Při Klóšterskej wodźe. W tym dypku staj jemu wjesnjanosta Hubertus Ryćer (CDU) kaž tež předsyda zarjadniskeho zwjazka Měrko Domaška přihłosowałoj.


text:
ST Hbjelsk 1923
– ST 1922 Radwor 5:2 (2:0)
Za hosći zasadźeni: P. Grenzemann – S. Reineke, Jakob Wjacławk, F. Šěrak, M. Paška, S. Kral, P. Hančik, J. Glücklich, Johannes Wjacławk, L. Pěčak, T. Schulze, C. Šěrak, A. Schulze, K. Hetaš, J. Wróbl, B. Sćapan
Při horcym wjedrje a po napinacym treningowym tydźenju bě sej wokrjesny koparski ligist z Radworja k wokrjesnemu wyšemu ligistej do Hbjelska pola Wósporka dojěł. Chětro mučny startowaše Radworski cyłk pomału do hry. Před pjeć měsacami bě swoju poslednju winowatostnu hru měł, štož běše tež widźeć. Hižo w 12. min. padny 1:0 za domjacych. Woni njezahrate mustwo z Radworja zas a zaso nadběhowachu a móžachu jeho škit z dołhej třělwu do wrotow znowa přewinyć (24.)
Radworski trenar Mario Bischof je wšelakore zestawy mustwa wupruwował. Tak nasta wjele zmylkow při přihrawkach, a tak dóńdźe tež k třećim wrotam za Hbjelsk (57.). Z pomocu Paula Hančika (67.) a Fabiana Šěraka (82.) móžachu koparjo ST 1922 Radworja na 3:2 skrótšić. Na to jich mocy wopušćichu. Domjacy tłóčachu hišće někotre razy do přećiwniskeje połojcy a trjechichu hišće dwójce w 87. min. a we 88. min.


text:
Wojerecy: Župne předsydstwo so z projektami zaběra
Předsydstwo župy „Handrij Zejler“ je na swojim posedźenju srjedu wječor konkluzije z aktualneho wuwića korony w našich kónčinach sćahnyło a serbske popołdnjo za swójby, kiž bě 7. nowembra w Krabatowym młynje w Čornym Chołmcu planowane, na čas po pandemiji přestorčiło. Čłonojo gremija su so na zwoprawdźenje swojeju wuspěšneju projektow we wubědźowanju „Čiń sobu” koncentrowali. Tak chce regionalna rěčnica Sonja Hrjehorjowa w ramiku projekta „Serbska kulturna a zetkawanska bróžeń – Domowinski dom Wojerecy“ tež runinu za walkowanje jejkow zaměstnić. Za klětu su zarjadowanja kaž hudźbno-literarne popołdnjo předwidźane. Hladajo na projekt „Žiwa kuzłarska křinja serbskich bajkow, bajow a powědančkow“ přihotuja wubědźowanje šulerjow: Zaměr je swobodne powědanje dźěći na zakładźe wobrazow z motiwami powěsćow.
Župa chce so na kubłanskimaj jězbomaj Budyskeje župy 2021 a 2022 na slědach Zejlerja a Kocora wobdźělić a wosebje składnostnje Lěta župow wuměnu ze wšelakimi regionami pěstować. Hłowna a wólbna zhromadźizna župy budźe klětu 5. małeho róžka na žurli Kulturneje fabriki w domje, hdźež je so Domowina załožiła. Chcedźa šěrše wobdźělenje z towarstwow hač dotal zmóžnić a tohodla simultane přełožowanje poskićić. Přiwšěm ma so serbšćina jako jednanska rěč narodneje organizacije z rěčnymi rumami skrućić, tohodla wostanu dosahace rěčne znajomosće z wuměnjenjom za sobudźěło w župnym předsydstwje.


text:
Ihre Sprache: Deutsch dolnoserbski hornjoserbsce
Beschreibung
„Stajnje znowa zwěsćiš, kak derje zamóže so tola něhdyša wučerka do dźěćaceje psychi zamyslić. Znaje mnoho mjenje abo bóle dobrych počinkow dźěsća, to, před čimž so strachuje, nad čimž so wjeseli a za čimž žedźi. Wočiwidnje chce spiswaćelka ze swojim tworjenjom recipientej něšto sobu na puć dać. W kóždej powědce tči mały kamušk za krutu dłóžbu žiwjenskeho puća. Nic pak z pozběhnjenym pokazowakom wučerki, za to ćim husćišo žortnje a ze šibałym miknjenčkom.“ Daniela Heelemannowa


text:
Porjad a wěstotu we wšědnym žiwjenju zaručić je prěnjorjadny nadawk policije. Tež sakska wěstotna straža w tym wobłuku wažnu funkciju wukonja. Za nju pytaja nětko zesylnjenje.
Budyšin (SN/MWj). Za rewěry Budyšin, Kamjenc, Wojerecy, Zhorjelc, Žitawa-Horni kraj a Běła Woda pyta Zhorjelska policajska direkcija zajimowane žony a zajimowanych muži w starobje 18 do 60 lět, kotřiž chcyli so jako čłonojo sakskeje wěstotneje straže čestnohamtsce wo zaručenje zjawneje wěstoty a porjada sobu starać.
Kaž w nowinskim zdźělenju policajskeje direkcije rěka, zasadźa jich předewšěm popołdnju, po zažnych wječorach, kónc tydźenja a swjate dny. Přisłušnicy wěstotneje straže podpěruja policajski rewěr hłownje z patrulju na hrajkanišćach, w parkach, zahrodkownišćach a bydlenskich štwórćach. Woni smědźa w nuznych padach zakročić, woprašowanja přewjesć a při mylenjach tež identitu ludźi zwěsćić. Čestnohamtscy přisłušnicy sakskeje wěstotneje straže maja k swobodnemu statej zjawnoprawniski słužbny poměr, kaž w nowinskej zdźělence dale rěka.


text:
Wejrzijcie jaki gryfny je Neapol i czamu to je jedna z nojwożniyjszych szteli w naszym spōlnym życiu.
fligrym
-
Planujesz zwiydzanie Malty? Niy wiysz jako szafnyć ôrganizyrowanie weekyndu na Malcie? Kuknij na naszo familijno rajza a ciś na ta cudno isla!
-
Madryt, stolica Hiszpaniji. Krōlewsko, snōżno i ajnfach cudno. Jedna z naszych ôblubiōnych. Przedstowiōmy kōmpletny przewodnik po tym szumnym mieście.
-
Kōmpletno rajza po Marrakeszu – co tam je, skuli czego werci sie wybrać, co pomaszkecić, kaj nynać i na co dać pozōr.


text:
Walijo
Walijo (walij. Cymru, ang. Wales) to je jydna ze sztyrech skłodowych tajli Wjelgij Brytańije, rozlygowano we połedńowo-zachodńij tajli wyspy Wjelgo Brytańijo, nad Irlandzkim Morzym. Mo 20 779 km² wjyrchu a podug danych ze 2008 roku půmjyszkuje ja 3 004 600 ludźi. Uod 1267 je we personalnyj uńiji ze Ynglandym. Uod 1967 roku walijsko godka je sam zrůwnano we prowach ze angelskům. Uod 1999 mo autůnůmijo. Srogszo tajla ludźi we Waliji to Walijczyki. Stolicům Walije je Cardiff (walij. Caerdydd).


text:
Kanada
Kanada[1] (ang., fr.: Canada) – państwo pouožůne we Americe Půunocnyj, rozćůngajůnce śe uod Uoceanu Atlantyckigo na wschodźe do Uoceanu Spokojnygo na zachodźe a Uoceanu Arktyčnygo na půunocy. Na pouedńu a půunocnym zachodźe grańičy ze Stanůma Zjydnočůnymi. Drůge państwo śwjata pod wzglyndym powjeřchńi (po Rusyji) a 36. pod wzglyndym ludnośći. Kanada je čuůnkym ONZ, NAFTA, Wspůlnoty Narodůw, Frankofůńije, NATO, G8, APEC.
Uobšar uobecnyj Kanady zamješkiwouy uod tyśyncy lot ludy tubylče (plymjůna Indjanerůw a Inuitůw). Rozpočynte pod kůńec XV w. brytyjske a francuske ekspedycyje zbadouy couke atlantycke wybřeže Kanady, co spowodowouo stopńowe jeich zaśedlyńy bez brytyjskych a francuskych uobywateli. We 1867 r. štyry kolůńije wlazujůnce we skuod Brytyjskij Ameriki Půunocnyj uchwoliuy Kůnfederacyjo Kanady a powououy do žyćo nowe państwo - Kanada. Stopńowy proces ůńyzaležńańo śe uod Wjelgij Brytańji uośiůgnůu půnkt kulminacyjny we 1982 r., kej uchwalůno nowo Kůnstytucyjo Kanady (ang. Canada Act 1982), co zerwouo uostatńy wjyńźi zaležnośći uod parlamyntu brytyjskigo.
Kanada do dźiśej pozostowo můnarchjům kůnstytucyjnům, s Elžbjetům II kej gowům państwa a utřimuje dymakracyjo parlamyntarno. Kej federacyjo zuožůno s dźeśyńću prowincyji a třech terytorjůw, Kanada pozostowo krajym dwujynzyčnym i wjelokulturowym, we kerym na poźůmje federalnym uobowjůnzujům dwje godki uoficjalne: angelsko a francusko (w jejich kanadyjskych uodmjanach). Kanada je państwym upřymysuowjůnym a zaawansowanym techńičńy, uo zrůžńicowanyj gospodarce we znočnym stopńu uzaležńůnyj uod wasnych bůgactw naturalnych a wymjany handlowyj - zwašča ze Stanůma Zjydnočůnymi, s kerymi Kanada pośado trwoue a zuožůne zwjůnzki.
Przipisy
- ↑ Ślůnske mjano za: Reinhold Olesch, Der Wortschatz der polnischen Mundart von Sankt Annaberg, Berlin 1958


text:
Miłoćicy. Mjezynarodny dźeń wuměłstwa přewjedźe towarstwo Kamjenjak jutře wot 17 hodź. a njedźelu wot 10 hodź. při Miłočanskej skale. Z hosćom budu tam Krabatowy wuměłc Jörg Tausch, Krabatowy slědźer Hans-Jürgen Schröter, wuměłcy rězbarskeje dźěłarnički a čłonojo towarstwa. Při wohenju, zapyrjenej pjecy a w tepjenych rumnosćach změja zajimcy składnosć k bjesadźe. Wo ćělne derjeměće budźe postarane.
„Ćěkancy a my“
Chrósćicy. Propst Clemens Hrjehor ma wotewrjenu wutrobu za nuzu ćerpjacych. Tak je jako Radworski farar přiwzał swójbu ćěkancow z Bosniskeje, jako wona před wójnu na Balkanje wućek pytaše. Na swojim nowym skutkowanišću w Kamjenicy je farski dom swójbje muslimskich migrantow wotewrěł. Čehodla je to činił? Što je při tym dožiwił a hišće dožiwja, runje w měsće, hdźež je po smjertnej nožowej atace na wobydlerja k protestam přećiwo migrantam dóšło? Wo tym porěči propst Clemens Hrjehor njedźelu, 20. januara, w Chróšćanskej putniskej hospodźe. Wječor na temu „Ćěkancy a my – nazhonjenja fararja“ započnje so w 19 hodź. Wšitcy zajimcy su wutrobnje přeprošeni.


text: Narć (UH/SN). Tele dny so na Narćanskim lětanišću z ludźimi jenož tak mjerwi. Na terenje Aerokluba Wojerecy přewjeduje něhdźe 120 čłonow wopřijace towarstwo tak mjenowane lětnje lěhwo. 14dnjowski camp zarjaduja tam w času lětnich prózdnin hižo wjacore lětdźesatki. Tak njemóža sej mnozy lětni dowolowy čas bjez lětnjeho lěhwa w Narću hižo předstajić. K tomu přeprošeja sej Wojerowčenjo tež hobbyjowych pilotow ze spřećelenych klubow. „Jedyn tydźeń zasowidźenja a njeličomnych nowych nazhonjenjow leži hižo za nami. Lětsa mamy předewšěm stajnych hosći z Oerlinghausena. Cyłkownje je něhdźe 40 płujadłowych sportowcow přijěło. Samo jědnaće płujadłow su sobu přinjesli. Sami mamy sydom płujadłow a dwě z motorom ćěrjenej lětadle“, je w rozmołwje z předsydu Wojerowskeho Aeorokluba Rolandom Pietschom zhonić. Runje tele cyłkownje 20 lětadłow stara so na zemi wo tójšto pohiba. Něhdźe wot 11 hodź. móžeš w Narću wobstajne starty a přizemjenja wobkedźbować. Zdźěla ćahaja płujadła tež z dwěmaj powjaznicomaj do powětra. Tuž maja přewšo krótke čakanske časy na start.


text:
Křižowanišćo na statnej dróze S 94 pola Jěžowa je po wospjetnym njezbožu znowa w diskusiji. Zjawne zarjadnistwa pak njewidźa trěbnosć, tam něšto změnić.
Kamjenc (UM/SN). Wjele lět płaćeše křižowanišćo Kamjenskeje wobjězdki pola Jěžowa jako „katastrofowe“. Lěta 2005 běchu je zjawnosći přepodali, hižo lěto pozdźišo pak přijězd z Jěžowa zawrěchu. Přičina bě přewjele njezbožow w krótkim času. Z maksimalnje lěto planowaneho zawrjenja bu sydom lět. Hakle w juniju 2013 křižowanišćo wotewrěchu, po tym zo běchu tam swobodny wid zaraćili a šoferow tak k pomałšemu jězdźenju nuzowali.


text:
Zyma
Zyma abo zymje jo nejzymnjejša ze styri lětnych casow w měrnej arktiskej klimowej conje. Za tym až wón na pódpołdnjowej połkuli abo pódpołnocnej połkuli kněžy, rozeznawaju mjaz pódpołnocnej a pódpołdnjowej zymu. Dla drogujucego cenitowego stawa słyńca mjaz pódpołdnjowej a pódpołnocnej wobrotnej šyrinu wóspjetujo se zyma w kuždej hemisferje z lětnym turnusom.
Astronomiski se zachopina pódpołnocna zyma ze zymskim zawrośenim słyńca – casowym dypkom, na kótaremž słyńco padorownje nad pódpołdnjoweju wobrotneju šyrinu stoj a dny su nejkrotše:
- na pódpołnocnej hemisferje 21. abo 22. decembra a
- na pódpołdnjowej hemisferje 21. junija.
Pótom bywaju dny zasej dlejše a nocy krotše. Zyma kóńcy se z nalěśnjej rownonocnosću
- 20. měrca abo w nocy k 21. měrca na pódpołnocnej połkuli a
- 22. abo 23. septembra za pódpołdnjowu połkulu.
Wón trajo pótakem 89 dnow na pódpołnocnej połkuli a 93 dnow na pódpołdnjowej połkuli.
Dokulaž woběgowa cera zemje wokoło słyńca wokoło 1,7 % wót idealnego drogi do krejza se wótchylijo, styri lětne case njejsu cele runje dłujke. Mimo togo su pódpołnocne zymy dla bliskosći słyńca (perihel 3. januara) pitśku krotše a zmilnjejše ako pódpołdnjowe zymy.
Meteorologiski wiźone zachopina (pódpołnocna) zyma 1. decembra. Meteorologi pśirěduju lětne case połnym mjasecam. (Pódpołnocna) nazyma se kóńcy za meteorologow 30. nowembra. Meteorologiska (pódpołnocna) zyma wopśimjejo mjasece december, januar a februar.
Fenologiski móžo se zachopjeńk zymy wót astronomiskego bejnje wótchylaś a se mimo krajo-mórjowego rozdźělenja (maritimny vs. kontinentalny klima) cesto pśez zachopjeńk trajneje sněgowe wóźeśe markěrujo. Pśiběranje abo wótebraśe wót lodojcow wótwisujo pak mjenjej wót zymskego sněgowego połoženja ako wót prědnego nowego sněga w nazymje, kótaryž ablaciju zadora. Bližone pśiźěluju zymje mjasece december, januar a februar a w pódpołdnjowej hemisferje junij, julij a awgust. Na geografiskich polach kněžy poł lěta „polarna noc“; blisko polarnego krejza trajo někotare dny až tyźenje.
Kaž w lěśu su teke w zymje stare nałožki, kótarež pó źělach su pśežywjali abo buchu znowa wóžywjowane: na pś. zawrośenje słyńca ako gódy, Alban Arthuan (keltiski), Julowy swjedźeń (nordiski/ germanski), karnewal/ póstnicy/ fašing, maskowy bal a zymske palenje.
Zapśijeśe zyma se pak tež w pomjenjowanjach wužywa, kótarež wěcej ako poł lěta traju, kaž na pś. zymske połlěto, zymski jězdny plan, zymski semester, zymski tarif, zymski spaŕ (pśi zwěrjetach), zymski cas a. d.


text:
Minjeny měsac je basnik a narodny prócowar Benedikt Dyrlich swjećił swoje sydomdźesaćiny. Jeho žiwjenski puć hač k jubilejej njebě płony, bě skerje kamjenjaty. Husto je dyrbjał njesměrnje wojować, zo móhł jón dale kročić, dokelž jemu kamjenje do puća walichu, kaž to Dyrlichowa awtobiografija »Doma we wućekach«, wušła 2018/2019 w dwěmaj zwjazkomaj, nazornje dokumentuje. Z trajnym bojowniskim duchom je so za přichod serbstwa, serbskeje literatury a serbskeho wuměłstwa zasadźował, po přewróće 1989/90 wosebje tež za njewotwisnosć medijow a demokratiju w Serbach – a je při tym njerědko njehnadu žnjał. Jeho awtobiografija pak tež znazornja, zo njebě samotny bojownik, zo je wojował bok po boku z druhimi.
Jedna z nich je Marka Maćijowa, kotraž přewodźowaše jako lektorka Dyrlichowy literarny puć. Jako jednaćelka LND steješe z nim často w zhromadnym boju přećiwo pospytam, samostatnosć serbskeho nakładnistwa podrywać, kaž sćěhowace wujimki z 2. zwjazka awtobiografije pokazuja.
Wobaj, prócowar Benedikt Dyrlich a prócowarka Marka Maćijowa, kotraž so kónc měsaca na wuměnk poda, staj sej za swoju narodnu angažowanosć zasłužiłoj dźak, připóznaće a česćownosć.


text:
Rwanda
Rwanda, Republika Rwandy – ńywjelge państwo we střodkowo-wschodńij Africe, pouožůne mjyndzy Dymokratycznům Republikům Kůnga (dowńij Zajirym) na zachodźe a Tanzańijům na wschodźe. Krům tygo granica mo s Ůgandům na půunocy a Burůndi na pouedńu. Je pouožůna na fest pofoudowanym teryńe, skiž tygo mo přidůmek Kraj tyśůnca wzgůř (fr. Pays des Mille Collines /ˈpei də mil kolin/; Igihugu cy'Imisozi Igihumbi we godce kiniarwanda). Jydna s nojsrogšych gynstośći zaludńyńo we Africe, uzaležńyńy uod bauerstwa, felerńy uprowjano źymja a suchy klimat sprowjajům, co Rwanda durś mo ńydostatek jodua a je sam bjyda.
Kraj je nojbaři znajůmy s ludobůjstwa we 1994 roku, we kerym zginyuo ńy myńi kej 800 000 ludźi.


text:
Józef Wiechuła
Józef Wiechuła (rodz. 12 grudnia 1882 we Dąbrówce Małyj, um. 1948) – polityker, działocz zwjůnzkowy, działocz Gůrnoślůnski Polskij Partyje Socjalistycznyj, na czas plebiscytu człůnek Naczelnyj Rady Ludowyj lo Gůrnego Ślůnska, uod 1922 roku poseł Sejmu Ślůnskigo ze ramjyńa PPS, we roku 1925 wroz ze posłem Klemensem Borysem zapisoł śe do Zwjůnzku Uobrony Gůrnoślůnzokůw – Jana Kustosa.
BibljografijoEdytuj
- Dariusz Jerczyński, Orędownicy niepodległości Śląska, Zobrze 2005 ISBN 83-919589-4-9


text:
Kubłanska tematika skutkowanje Rady za serbske naležnosće Sakskeje tuchwilu dale postaja. Tónkróć je wo ewaluaciju modela 2plus kaž tež wo dalekubłanje kubłarkow w pěstowarnjach šło.
Budyšin (SN). Aktualne prašenja na polu serbskeho a dwurěčneho kubłanja je sakska Rada za serbske naležnosće na swojim posedźenju pod škitnymi naprawami wčera na žurli Budyskeho Serbskeho domu rozjimała. K tomu běchu sej zastupjerki Serbskeho šulskeho towarstwa a Rěčneho centruma WITAJ přeprosyli, kaž gremij po tym informowaše.
Wiesbaden (dpa/SN). Koronapandemija wuwiće hospodarstwa Němskeje dale borzdźi. Po widźomnym rozrosće w druhej połojcy lěta 2020 je hospodarska wukonitosć lětsa w prěnim kwartalu wo 1,7 procentow woteběrała. To je Zwjazkowy statistiski zarjad dźensa zdźělił. Nowe wobmjezowanja w boju přećiwo rozpřestrěću koronawirusa haća wosebje hosćencarjow, hotelownikow a wobchodnikow. Tež priwatny konsum, hewak kruta zepěra konjunktury, je woteběrał.
Altmaier: Mało chwile
Berlin (dpa/SN). Po wusudźe Zwjazkoweho wustawoweho sudnistwa škit klimy nastupajo widźi hospodarski minister Peter Altmaier (CDU) jeno snadne wuhlady, wusud hišće do kónca wólbneje doby přesadźić. Strony měli so spěšnje dojednać, wón rjekny. Sudnistwo bě wčera rozsudźiło, zo ma knježerstwo lěta 2019 wobzamknjene směrnicy za škit klimy konkretizować. Zakoń předpisuje zaměry Němskeje hač do lěta 2030. Sudnistwo kaza, zaměry tež za čas po tym postajić.
Zběhnu naprawy korony dla
Budyšin/Choćebuz (SN/CoR). Awtorski team dźělneho projekta „Wuwiwanje strategijow walorizacije“ wědomostneho předewzaća „Hódnoćenje imaterielneho kulturneho namrěwstwa Delnjeje Łužicy w němsko-serbskim konteksće“ (IKN) – su to dr. Fabian Jacobs a Gregor Schneider ze Serbskeho instituta kaž tež dr. Lutz Laschewski a Daniel Häfner z Łužiskeho instituta za strategiske poradźowanje – je wčera akciski plan za delnjołužiske muzeje a domizniske stwy předstajił. Mjez něhdźe 30 wobdźělnikami prezentacije běchu partnerojo ze zapřijatych muzealnych institucijow kaž tež ze serbskich institucijow.
Runje tajke začuće posrědkuje za čas korony wopyt parka tykowanych domčkow w Kumwałdźe južnje Budyšina. Woblubowany wulětny cil, někotryžkuli mjenuje jón tež tajny tip, namakaš w jědnaće kilometrow dołhej přidróžnej wsy.
Na luboznje hladanym arealu blisko najwjetšeje wjesneje cyrkwje Němskeje steji 16 miniaturnych tykowanych domow. Twarjene su wone po swojich woprawdźe wobstejacych originalach w měritku 1:5. Někotre z nich maš hnydom we wsy, kaž něhdźe 200 metrow powětroweje linije zdalenu „Mału korčmu“. Tamne su po cyłej Hornjej Łužicy rozdźělene.
Towarstwo Zahrodka 1921 z.t.
zaměry: wožiwić a pěstować serbsku rěč w Delnim Wujězdźe a wokolinje, slědźić za stawiznami, zestajić informaciski material, zhromadnje dźěłać ze wšitkimi městnymi towarstwami, přewjesć projekty dźiwadło, chór a molowanje, Delni Wujězd wuwiwać na kubłanske stejnišćo z rěčnej charakteristiku
čłonstwo: Towarstwo załožiło je 13 zajimcow, kotřiž dźěłaja we wšelakich powołanjach, jako zarjadniski fachowc, lěkar, kuchar student, abo su rentnarjo. Dalši zajimcy su witani.
předsydstwo: Předsyda je wjesny předstejićer Frank Knobloch z Delnjeho Wujězda, dalši čłonojo předsydstwa su Angela Kubicki z Lipin (druha předsydka), Simon Rose z Drježdźan (pokładnik), Kirsten Namokel z Delnjeho Wujězda (pisarka), Alexandra Kasimir z Delnjeho Wujězda (přisydnica) a Karsten Herden z Běłeje Wody (přisydnik).
kontakt: Frank Knobloch, Zahrodka 1921 e.V., Hłowna dróha 20 A, 02943 Hamor, wjesny dźěl Delni Wujězd, telefon: 01 71/4 13 80 16, e-mejlka: .
Žórło: towarstwo Zahrodka 1921 z.t.
W serialu „Na serbskich slědach po Praze“ wjedźe Pražan Marek Krawc čitarjow na městnosće w čěskej stolicy, kotrež maja za nas Serbow wulki wuznam. Dźensa: Kofejownja Slavia
W bjezposrědnjej bliskosći Wołtawy, na křižowanišću dróhow Národní třída a Smetanovo nábřeží zbudźa elegantny palast z wysokimi woknami kedźbnosć wopytowarjow čěskeje stolicy. Je to „Kavárna Slavia“ – jedna z najznaćišich kofejownjow w měsće.
Na staciji młodych přirodowědnikow a technikarjow w Běłej Wodźe dyrbja aktualneje koronapandemije dla digitalnje dźěłać. Andreas Kirschke je so z nawodu zarjadnišća Berndom Frommeltom rozmołwjał.
Wobmjezuje korona tuchwilu dźěło z dźěćimi a młodźinu na staciji?
B. Frommelt: Haj, a to masiwnje. Loni wot měrca do meje smy to prěni króć hórko začuwali, wot nowembra mjeztym znowa. Tuchwilu ani jedne z našich dźesać dźěłowych zjednoćenstwow njedźěła, štož dźěći, jich staršich kaž tež čestnohamtskich nawodow dźěłowych skupin jara rudźi. Jeničce dźěłowa skupina digitalna technika pod nawodom Randolfa Rotty internetnje dale běži.
Kak tónle čas přemosćeće?


text:
Świyntochłowice: Szandarzi uretowali psa
Szandarzi świyntochłowskij kōmyndy uretowali sztworonoga, zawartego we worze w aucie. Jakby niy wiadōmość przekozano na numer alarmowy, to zwiyrza by niy było uretowane. Pies bōł w zawartym bagażniku auta zaparkowanego w nasłōnecznionym miyjscu. Niyôdpedzialnym posiedzicielōm husky’ego grożōm teroz nawet 3 lata heresztu.
Do zdarzynio doszło w ôstatni weekend po połedniu w cyntrum miasta. Ôficyr dyżurny świyntochłowskij kōmyndy policyje dostoł zgłoszynie, iże w w bagażniku szczelnie zawartego, nagrzanego seata, je pies.
Na miyjsce przijechoł patrol. Wachtyrze prawa zajzdrzeli bez zadnio szyba do wozidła i ôbejzdrzeli husky’ego leżeć i ciynżko dyszeć. Pies bōł blank wykōńczōny. Bez uchylōno na ino kole jedyn cyntymeter szyba auta, z postrzodka wychodziōł gorki luft. Kole psa leżała prōzno miska bez kapki wody. Mōndurowi wybiyli zadnio szyba w wozidle, wyciōngli z niego ôsłabiōnego sztworonoga i wartko mu dali woda. Powiadōmiōny pracownik schrōniska ôcyniōł stan zdrowio zwiyrzyńcia i wziōn go ze sobōm do azylu w Chorzowie.
Posiedziciele psa znodli sie w jednym z miyjscowych pōnktōw gastrōnōmicznych. Kobiyta i chop, ôba z wojewōdztwa dolnoślōnskigo, niy widzieli we swojim zachowaniu niczego złego. Niyôdpedzialnym posiedzicielōm za ôstawiynie w nagrzanym aucie swojigo sztworonoga grożōm teroz nawet 3 lata heresztu.
Zdrzōdło: KMP Świyntochłowice