text:
Blubry zez Kościana
„Brynczykojko"
Zawżdy jak my na podwórku coś nabroili, wybili jakum szybe, abo bez gupie pomysły narobili my jakiesiś inkszych szkodów, to zawżdy jakoś sprawa sie rypła i wydało sie, że to naszo sprawka. Zaś kuńczuło sie loniym wew chaci łod łojca. Chyba co by sie wydało, ktu jezd winny, to by buła kara indywidualno. Ale nik nie śmioł sie wychylić i skarżyć na drugiygo brachola. To dopiyro by buła poruta na cołkum eke, wiync obrywali my solidarnie, zawżdy bez wyjuntku. A buło na naszym podwórku sporo możliwości, co by so nagrabić u staruszków na lonie.
Kole nos, po sumsiedzku, buła baza transzportowa Peesesów. Stojały tam bez specjalnygo zabezpieczynia różniaste auta ciynżarowe przeważnie ponimieckie zez demobilu. Buła tam tako tablica, na który stojało napisane: „Na teren bazy obcym wstęp wzbroniony”. Ale my sie za obskich nie uwożali. Szak ta baza buła na naszy ece. Swyndziuły nos pazury i korciuło, co by do jaki szoferki zaglundnuńć i pomajstrować, zwłaszcza że po południu, po robocie, pilnowoł ty bazy aby jedyn taki stary kaker, co chocioż buł za stróża, to ciyngiym nynoł wew stróżówce.
Nojbarzy to nos kusiuło takie jedno stare auto ciynżarowe, co my na nie mówili „brynczykojko”, zez tego, co jak jechało, to doś gupio warczało, trzeszczało i kaszlało, jakby za chwile miało zdechnuńć. A i klaksun miało taki brynczuncy, niepodobny do żodnygo innygo auta. Ciungło nos, co by sprawdzić, jak to jezd, że tyn klunkier jeszczyk jeździ, wiync jednygo razu, jak stróż nynoł, wgramolili my sie do szoferki „brynczykojka” i udajunc, że jedzie, podrobiali my te jegu gupie łodgłosy.
Jurasowi, szak buło mało ty zabawy wew jazdę na niby, guli tego ciyngiym zaczuł majstrować przy wszyćkich wajchach, knypsikach i pedałach, jakie nojdnuł wew ty szoferce, oż nagle „brynczykojko” szarpło, zatrzeszczało, zakaszlało i pumału ruszuło do przodu wew kierunku płota, za którym buł ogród jedny wiary po sumsiedzku, kole ty bazy.
My, sfefrani, wypryśli zez ty szoferki i dali wew skok du sie na podwórko nie czekajunc, co sie wydarzy i nie obglundajunc sie za sie. A tymczasym „brynczykojko” samo łoboluło płot, wjechało na rajki do łogrodu i dopiyro zatrzymało sie na pniu starygo łorzecha, który tam akurat rósł, co gdyby go tam wew tym ogrodzie nie buło, to niewiada, gdzie by sie ta jazda skuńczuła.
Stróż, łobudzuny dziwnym hałasym, zmiarkowoł, co chebać ktuś kce ukraść auto, wiync zadzwuniuł po szkiołów. Ci zaś, jak przyjechali, łobwunchali wszyćko doobkoła auta, ale nie kapli sie, co jezd zez nim lołz, że zaparkowoło wew łogródku, wiync aby naskoczyli na stróża, co źle pilnuje, bo na pewno śpi guli tego, co nic nie widzioł.
Zaś nasi łojce, co sie tam zeszli razym zez inkszum wiarum zez sumsiedztwa, eknuńć, co sie stanuło, że oż szkioły musiały przyjechać, aby szpycli na sie i zaro się jorgli, ktu tu rychtyg nawywijoł zez tym autym. A zaś finał buł wew chaci.
Nojsampiyrw przemówiuł posek łod łojca portków, a zaś późni usłyszeli my: „Jak jo jeszczyg roz poczuje od wos bynzyne i tum zojche zez tegu poniymieckiygo trupa na kółkach, to tak wum tyłki złoje, że bez tydziyń nie usiundziecie”. Zaskoczyni tym niespodziywanym i szybkim odnajdniyńciym bez niuch sprawców, nawet nie próbowali my sie wypiyrać, że to nie my.
Aby do dzisiej zez bracholami nie wiymy, skyndyk łojciec wiedzioł, jakum zojchum zalatuje „brynczykojko”. A może jeszczyk zez wojny buł to jaki szwabski smród, co go łojciec pamiyntoł zez „Rajchu”, jak go Niymcy wywieźli na roboty?


c: text/html

text:
Prěnje zapiski wo chodojtypalenju su z kónca 18. lětstotka. Tež ludźo we Łužicy su do chodojtow wěrili. Z wałpornym wohenjom dnja 30. apryla chcychu chodojty zahnać, kiž bychu hewak snano skotej zeškodźeli. A tak su ludźo do poslednjeho dnja hapyrleje hałzy a stare drjewo na hromadu zwozyli. Na wjeršk su – zwjetša młodostni ze wsy – “chodojtu” sadźili. Dotrjebane chošća bjerjechu jako smólnicy, z kotrymiž chodojty zahnawachu. Tutón podawk ludnosć na wsach jako swjedźeń swjeći.
Nałožk je w mnohich wsach hišće žiwy, byrnjež so dźensa hinak interpretował. Zawěsće to z kubłanjom ludźi zwisuje – njejsu wjace přiwěrkojći. Dźensa symbolizuje wałporny woheń zahnaće zymy a je wuraz žadosće za nalěćom, rjanej meju a bližacym so lěćom.
Zakład tutoho nałožka bě w běhu časow drje wšelaki, ale přeco wón ludźi do rjaneje towaršliwosće wjedźe, zwjazuje generacije a je kulturny podawk we wjesnym žiwjenju.
Wałporny woheń w Kulowje:
při jěchanišću na Lubhózdźanskim puću

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
W nětko hižo stolětnych stawiznach Serbskeho Sokoła – w Budyšinje bu 9. nazymnika 1920 prěnja jednota załožena – hrajachu serbscy wučerjo wusahowacu rólu. W rozdźělnych funkcijach wot starosty abo načolnika (to bě nazwučowar) w jednoće hač k wodźacym funkcijam we Łužisko-serbskim sokołskim zwjazku skutkowachu wučerjo kaž Feliks Hajna, Arnošt Holan, Filip Jakubaš, Ota Jurak, Jan Meškank, Michał Nawka, Pawoł Pjetaš, Jurij Słodenk, Herman Šleca, Jurij Wjela a druzy.
Mjez katolskim resp. ewangelskim duchownstwom sahaše nastajenje k Sokołej wot zjawneje zwjazanosće přez tolerancu hač k napřećiwnemu wustupowanju. Z ewangelskeje strony mamy dotal přemało faktow. Symboliske njech je měnjenje fararja Jana Křižana z Klukša, kiž jako tehdyši předsyda Domowiny na sokołskim zarjadowanju 1. měrca 1931 w Lichanju młodźinu do sobudźěła za narod namołwješe.1 W slědowacym wěnujemy so přikładam z katolskeho duchownstwa hač do 1933.
Pater Romuald chwali Sokoł
21. septembra 1924 zetkachu so Sokoljo ze 14 jednotow w Pančicach k prěnjemu zwjazkowemu zlětej. Wobsah programa bě swjedźenski nyšpor.


text:
Serbska wubranka je narodne mustwo Serbow w kopańcy a wustupuje dźensa zwjetša w ramiku Europeady pod serbsko-jendźelskim mjenom Serbja – Lusatia. Prěnja hra serbskeje muskeje wubranki wotmě so pak hižo w lěće 1933 we Worklecach, hdyž hraještej dwě serbskej mustwje přećiwo sebi. Žónska wubranka wustupi wot lěta 2015. Zamołwity za zestajenje wubranki je Serbski Sokoł. Trenar mužow je Frank Ričl. Žony trenuje Pětr Bejmak.
Na prěnjej Europeadźe 2008 w Šwicarskej kaž tež 2012 doma we Łužicy docpě serbska wubranka muži štwórćfinale.
W aprylu 2017 załoži so w Dešno-Strjažow delnjołužiska wubranka pod mjenom „Serbske koparje“ (němsce Wendische Auswahl).
Kader za Europeadu 2016Wobdźěłać


text: Błobošojce (JoS/SN). Wona njeje jeno swjatnica, ale ma tež historiski wuznam. Katolska cyrkej swj. Józefa w Błobošojcach (Bloischdorf), wjesnym dźělu gmejny Feliksowy jězor, bu w 14. lětstotku, snano samo hižo prjedy natwarjana. Na kóždy pad wobsteji hač do dźensnišeho z cyhelow, błudźenkow a je najstarša wjesna cyrkej bywšeho wokrjesa Grodk. Nimo Błobošojc słušachu tež Bukow (Groß Buckow), Tšadow (Stradow), Jaseń (Jessen), Łojow (Groß Luja), Syjk (Graustein) a Lěšće (Hornow) ke Grodkowskej katolskej wosadźe. Za čas reformacije bu Boži dom ewangelski, po Třicećilětnej wójnje pak zaso katolski. Wjesnjenjo wšak wostachu dale ewangelscy, tak přirjadowachu jich ewangelskej wosadźe w Syjku. A slědowachu hišće dalše změny a struktury. Hakle wot lěta 2000 słuša wjesna cyrkwička do Grodkowskeje katolskeje wosady.


text:
Wielki Tydziyń.
Niy wiym jako boło u Wos, u mie w doma boło tak. Pyńdziałek we Wielkim Tydniu jeszcze szło mało wiela coś zrobić na placu. Czaskać se już niy czaskało niczym. Pamiyntom jak dycko starka nom godała, byście se ja niy myśleli chatrusić ani wadzić we Wielkim Tydniu bo Pon Jezusek, skisz tego jeszcze bardzi bydzie ciyrpioł jak go te chachary bydom krziżować. Powiym Wom – rozmajcie boło ze tym wadzyniym, ale musza wom pedzieć, że dowali my w tyn czas fest pozor keby yny bardzi Pon Boczka niy gorszyć. Chciało by se pedzieć ot i kolejny aspekt wychowawczy w ludowych zwyczajach zawarty. Kolejne dni do Wielkigo Czwortku mijały spokojnie, szło by pedzieć sielankowo, bo to czego se niy zrobiyło przed Wielkim Tydniym to musiało zetwać aże bydzie po świyntach.
Wielki Czwortek.
Wielki Czwortek to już boły prawie świynta, plac musioł być pozamiatany i niy wiym czy mi aby docie recht, pamiyntocie jako boło cicho. Pamiyntom to łod bajtla, coś w tym lufcie boło tak choćby inkszego. Czuło se łogromno powaga tego czasu i jak se tak nikej siedna i pomyśla jako to boło kejsik, to wom powiym, że mi tego czasu łogromnie szkoda i płaczki we łoczach se kryncom i pyto se czowiek samego siebie, czamu se już tera tego niy łodczuwo tego czasu jako kejsik. Pon Boczek przeca jaki boł, taki je i tera. Cołko łostuda i starość je w tym, że wiary w nos nie ma taki jak downi. Wszyjscy kajś lotajom, do dyskontow jeżdżom, lodowki dobrociami filujom, maszkety na świynta kupujom i ło Pon Boczku zapominajom. Niy słyszy dzisioj żodyn jak woło do nos ta wiara, bo tyn Wielko Czwortkowy spokoj cisza i powaga, to je przeca godka naszy wiary, znojdźma czas na to coby jom posuchać. Pamiyntać muszymy ło tym, że we kościołach katedralnych we Wielki Czwortek łodprawiano je mszo świynto zwano mszom Krziżma. Ńa ty mszy poświyncane som łoleje do chrztow potrzebne, do biyrzmowanio, sakramyntu kapłaństwa i namaszczynio chorych. Łodnowiane som tyż przyrzeczenia kapłańske.
Wybrane słówka.
Chatrusić —————- kłócić.
Skisz tego ————— z tego powodu.
Skuli tego —————- słowo o tym samym znaczeniu co powyżej.
Zetwać —————- musi poczekać, albo musi jeszcze trochę potrwać.
Plac —————– w tym przypadku—podwórko.
Recht —————— z niemieckiego—mieć rację.
Łogromnie ————— bardzo.
Tekst opublikowany w ,,Gazecie Ślaskiej”. Tygodnik już nie istnieje.
Autor: Tadeusz Puchałka


text:
Předsydstwo Domowinskeje župy „Handrij Zejler“ wočakuje, zo wšitke serbske institucije z hłownym sydłom w Budyšinje přichodnje tež wotnožku we Wojerecach wudźeržuja. Tele přeće čerstwje wuzwoleneho gremija zdawa so tróšku raznje zwuraznjene być.
Předsydstwo centralnje ležaceje župy njepoćahuje wuprajenja nastupajo regionalizaciju jenož na skutkowanje Domowiny. Zo je město Wojerecy zwólniwe móžne prócowanja snano tež za institucionelny wobłuk podpěrać, bě ze słowow wyšeho měšćanosty Torstena Rubana-Zeha na swjatočnosći k 100. róčnicy wutworjenja Domowinskich župow w juliju hižo wusłyšeć.
Wobě stronje stej do swojeho dialoga změnu strukturow po kóncu zmilinjenja brunicy zapřijałoj. Budźe-li w tym zwisku trjeba, zo Serbja nowe cyłki wutworja, maja so wone něhdźe zaměstnić. Wo tym zahe dosć rěčeć je konstruktiwne. Město Wojerecy je rumnostne kapacity pruwowało. Pozitiwny wuslědk su čłonojo župneho předsydstwa na swojim njedawnym posedźenju zhonili a na to swoje přeće sformulowali.
Nowotwar pěstowarnje „Krabat“ w Čornym Chołmcu, kotraž je w nošerstwje Dźěłaćerskeho dobroćelstwa (AWO) postupuje. Dźěła chcedźa hač do decembra zakónčić. Tuchwilu derje w planje leža, dźěći maja klětu w januarje přećahnyć, rjekny Wojerowski měšćanosta za komunalne posłužby, šule, kulturu a socialne Mirko Pink w rozmołwje z Andreasom Kirschku za Serbske Nowiny.
Kotre dźěła sće wotzamknyli?
M. Pink: Zakónčili smy předewšěm zemske twarske dźěła a betonowe a murjerske dźěła za hruby twar. Nimale hotowe su třěchikryjerske dźěła. Tež nutřkowny wutwar derje postupuje.
Kelko cyłkowny projekt płaći?
M. Pink: Cyłkownje něhdźe dwaj milionaj eurow to stej. Dźesać procentow twarskeje sumy přewozmje AWO jako twarski knjez a nošer kubłanišća. Zbytne nimale 1,9 milionow eurow su po 75 procentach spěchowanske srědki z programa za wjesne wuwiwanje, a 25 procentow přida město Wojerecy. Wšako smy próstwu wo spěchowanje zapodali. Přidatnje přewostaji AWO 5 000 eurow za wuhotowanje wonkowneho areala.
Dochadźa k wyšim kóštam?
Zo čas druhdy kaž wosnje leći, předewšěm čłowjek w pokročenej starobje dźeń a bóle začuwa. Móhłrjec runje hakle smy z praskotakami nowe lěto witali, jutry zaso křižerjow strowili a na dowolu byli, da žno smy zaso wosrjedź nazymy, a za tři měsacy słuša lěto 2021 hižo do stawiznow. To sej runje tele dny ćim bóle wuwědomjam, widźo poskitk we wulkich kupnicach. Tam su hižo nětko połnje na hody wusměrjeni, hačrunjež nas hišće złota nazyma wobdawa.
Ja znajmjeńša běch njedawno trochu wustróžany, jako so na mnje w Kamjenskej kupnicy z polcow šokolodźane rumpodichi a adwentne kalendry smějachu. W bliskim wikowanišću za twaršćizny stejachu najwšelakoriše adwentne pyramidy, samo kumštne hodowne štomiki tam poskićachu. A pola pjekarja mojeje dowěry ležeše zawěrno hižo prěni wosušk na předawanskim blidźe, jako sej tam po poł čerstweho chlěba dóńdźech.
Wón je pominar a zachowar, w swojim mnohotnym skutkowanju zasadam Maćicy Serbskeje wusko zwjazany. Njesebičnje je na wšelakich polach narodneho dźěła aktiwny a rozmołwje stajnje wotewrjeny. Komunikacija je jeho „kuzłarski“ grat, złožowacy so sobu na jeho tolerantnosć. A tohodla je wón, Jurij Łušćanski, w serbskich kaž tež w němskich kruhach znaty a rady widźany rozmołwny partner.
Žiwjenske wotrězki čłowjeka rysuja. Burski staršiski dom w Njebjelčicach, lěta jako kapałnik w Drježdźanach, štož sej dźěd raznje přeješe, nawuknjenje powołanja pismikistajerja, studij spěwanja w Drježdźanach, bjez toho zo bě Serbski ludowy ansambl swojeho čłona tam delegował abo lěta w Berlinje, hdźež je Łušćanski hač do politiskeho přewróta pola Telewizije NDR dźěłał – wo tym móže wón wjele powědać, doniž so 1991 do Łužicy njenawróći. Křesćan Baumgärtel bě jeho do Domowinskeho zarjada jako zamołwiteho za zjawnostne dźěło wabił.
Heinrich Schleppers je zastupowacy rěčnik dźěłoweho kruha za serbske naležnosće Budyšina. Měšćanski radźićel frakcije CDU, z kotrymž je so Carmen Schumann rozmołwjała, ma wosebity poměr k serbskosći.
Što je Was pohnuło so w tymle dźěłowym kruhu angažować?
Mnóstwa wólbnych plakatow strony AfD dla je so młoda Serbowka stróžiła, kaž smy to wutoru w našim wječorniku čitali. Mnóstwo swětłomódrje zarysowanych teritorijow na karće wuslědkow po wólbach zwjazkoweho sejma minjenu njedźelu w Budyskim a Zhorjelskim wokrjesu podobnje skutkuje. W serbskim sydlenskim rumje su wolerki a wolerjo CDU jenož w gmejnach Chrósćicy, Pančicy-Kukow, Njebjelčicy, Worklecy, Ralbicy-Róžant a w měsće Kulowje po lisćinowych hłosach bóle dowěrili hač AfD.
Składnostnje 30. róčnicy załoženja Smolerjec kniharnje w Budyšinje wuhotuje předawanišćo LND sobotu, 2. oktobra, dźeń wotewrjenych duri. Cordula Ratajczakowa je so z nawodnicu Smolerjec kniharnje Annett Šołćic rozmołwjała.
Hižo wokoło poprawneje róčnicy, 4. měrca, w času lockdowna sće mi přeradźiła, zo planujeće „mały dźakny swjedźeń za čitarjow, kupcow a awtorow“. Tón je so po zdaću k cyłodnjowskemu zarjadowanju wuwił, hdyž na program hladam. Čehodla?
A. Šołćic: Chcemy so tón dźeń wšěm našim kupcam z wosebitymi literarnymi chłóšćenkami dźakować. Tuž poskićamy němskorěčne zarjadowanje runje tak kaž čitanje w serbskej rěči. Tež dźěći móža so na zabawne čitanje wjeselić. A kaž je to na narodninach z wašnjom, chcemy sej připić a tuž witamy kóždeho hosća ze škleńcu sekta, brěčki abo wody.
Kak program konkretnje wupada?
Hdyž swjeći bywši kolega kulojte narodniny, je za młódšeho zajimawe zhladować na spočatki zhromadneho dźěła z nazhonitym „starym zajacom“. Wospjet smój tehdy za kónctydźenske rozprawnistwo w jednym awće z nakładnistwowym šoferom po puću byłoj. Tak so tež zwonka redakcije bliže zeznachmoj. A wěm so hišće derje dopomnić, zo bě hižo před 40 lětami Manfred Laduš ze swojimi wobšěrnymi znajomosćemi nastupajo Domowinu a regionalne stawizny mnohim w tehdyšej redakciji Noweje doby „instanca wědy“. Jako ze skutkowanjom serbskeho wječornika wusko a aktiwnje zwjazaneho wuměnkarja sej redaktorki a redaktorojo jeho tež dźensa waža.
Kajki to njewšědny, ale rjany són ... Předstajće sej, wšitcy łužiscy ratarjo plahuja wot přichodneho lěta rostliny a skót po europskich biosměrnicach a nic hižo konwencionelnje. Sakske knježerstwo je na europskej runinje docpěło, zo nimaja bioratarjo wjace běrokratiskich a hospodarskich wuměnjenjow spjelnić hač konwencionelnje skutkowacy. Tež kontrole biopředewzaćow so wobmjezuja, dokelž maja zarjadnicy hladajo na wosebite spěchowanje a jasne rjadowanja z boka EU za Saksku trěbnu dowěru. Přičina postupowanja je projekt „Łužiski kraj je bioraj“. Wosebje serbscy burja, kotřiž maja k swojej roli nadal wosebje hłuboki poměr, su ideju zrodźili. Projekt ma zakład być, zo stanje so cyła Němska z producentom ratarskich wudźěłkow po biologiskich měritkach, a to wot lěta 2030.
Chór Lipa a Křesćansko-socialny kubłanski skutk Sakska přeprošujetej njedźelu popołdnju na nazymski koncert na zahrodźe Zežiwjenskeho a zeloweho centruma w klóštrje Marijinej hwězdźe w PančicachKukowje. Cordula Ratajczakowa je so z dirigentku Lipjanow Jadwigu Kaulfürstowej rozmołwjała.
Waš tradicionalny nalětni koncert je so koronakrizy dla lětsa na nazymski změnił – je to špatna abo dobra powěsć?
J. Kaulfürstowa: Wjeselimy so, zo móžemy zaso prawje koncertować. Smy lětsa hižo Božu mšu we wobłuku putnikowanja do Róžanta 8. septembra hudźbnje wobrubili runje tak kaž prěnje swjate woprawjenje w klóštrje Marijinej hwězdźe w Pančicach-Kukowje. W zymje běchmy zwučować přestali, wot apryla činjachmy to zaso digitalnje a wot junija smy prawidłownje hromadźe pod hołym njebjom z wulkimi wotstawkami probowali – a to w Jaworje. To bě hinaše zwučowanje hač hewak, ale rjenje, zo bě scyła móžne.
Lipjenjo zajutřišim tež z chórom Worklečanskeje wyšeje šule zhromadnje spěwaja. Kak sće mysličku zrodźili?


text:
Dołha woda
Dołha woda (němsce Langes Wasser) je něhdźe šěsnaće kilometrow dołha rěčka w Hornjej Łužicy, kotraž ćeče přez gmejnje Dobruša-Huska a Hodźij.
Do Dołheje wody zjednoćeja so wokoło Demjan tři žórlicy. Prěnja wužórli so w lěsu pola Nowych Demjan pod Pichowom a ćeče potom do sewjera, nimo něhdyšeje Póštoweje korčmy, doniž so při wuchodnym kóncu Demjan z druhej njezjednoća. Druha, kotrejž tež Demjanska woda rěkaja, přińdźe tež z bliskosće Nowych Demjan, ćeče pak zapadnje toho sydlišća a potom přez cyłe Demjany – Hornje, Srjedźne a Delnje – hač k zjednoćenju z prěnjej žórlicu. Třeća wužórli so wyše Warnoćic na wuchodnym boku Pichowa a ćeče přez Warnoćicy a Drječin, při čimž přiwza tež wodu z južneho boka Ćeleńca, hač k Demjanskemu młynej, hdźež so z wodu tamneju žórlicow zjednoća.
Dale ćeče Dołha woda nětko do sewjerneho směra přez Kočicu do Brězynki, hdźež přiběži wotlěwa Hušćanska woda. Za Brězynku slěduje poměrnje wuska skała z mostom železniskeje čary Drježdźany–Zhorjelc. Zady Žičenka zastupuje Dołha woda do přichodneje skały a ćeče nimo Žičeńskeho hrodźišća. Pola Praskowa wuliwa so dalša rěčka wotprawa do Dołheje wody, kotraž docpěwa tule 30 hektarow wulke Hodźijske spjatnišćo. Za spjatnišćom běži rěčka nimo Hodźijskeho hrodźišća a wokoło wjesne jadro, doniž njezastupuje do dalšeje – Darinskeje – skały. Tež tule wužichu wysoku skłoninu doła jako wuběrne stejišćo za hrodźišćo. Zady Darina so łučina Dołheje wody šěrši a skłoniny hižo tajke wysoke njejsu. Poslednja wjeska při rěčce su Běčicy. Krótko před mostom awtodróhi A 4 wuliwa so Dołha woda wotprawa do Čornicy.


text:
Jenisej
Jenisej (rusce EHиceй) je wulka aziska rěka a přitok Sewjerneho polarneho oceana, kotryž běži přez srjedźnu Sibirsku w Ruskej a twori jako tak mjenowany „sibirski meridian“ wuznamny łódźnistwowy puć přez srjedźnu Sibirsku. Z 3487 kilometrami (wot žórła Wulkeho Jeniseja samo 4092) słuša k najdlěšim rěkam na swěće. Jeho přitočnišćo je z 2.580.000 km² sydomkróć wjetše hač Němska.
Wo mjenje rěki wobsteja wšelake teorije. Po jednej je wotwodźene wot słowow ana („mać“) a say („rěka“) z turkskich rěčow, po druhej wot yeni („nowa“) a su („woda“). Dalše teorije widźa sibirski pochad mjena. Ruske stawizny rěki započachu so hakle w lěće 1607 z přichadom prěnich Kozakow.
Rěka wužórli so w južnosibirskej republice Tuwa mjez horinami Zapadneho Sajana (3121 m), Wuchodneho Sajana (3492 m) a Tannu-Ola (2895 m) a nastanje přez zjednoćenje Wulkeho a Małeho Jeniseja pola města Kyzyl, něhdźe 135 kilometrow wot sewjerneje hranicy Mongolskeje. Běži potom stajnje do sewjerneho směra, najprjedy přez Chakasku a potom přez Krasnojarski region. Při Jeniseju nadeńdu so tři wulke rěčne zawěry, mjez druhim najwjetša w Ruskej, kiž wutwori Sajano-Šušenski spjaty jězor. W Krasnojarsku, najwjetšim měsće nad Jenisejom, přeprěča jón Transsibirska železnica.
Za Jenisejskimi horinami wuliwa so wotprawa z Bajkalskeho jězora pochadźaca Angara do Jeniseja, kotraž je dlěša a na wodu bohatša hač wón sam. Rěka twori nětko – w jeje srjedźnym a delnim běhu – přirodnu hranicu mjez Srjedźosibirskim hórskim krajom na wuchodźe a Zapadosibirskej nižinu na zapadźe. Blisko přistawa Igarka přeprěča Jenisej polarny kruh. Za přistawom Dudinku njedaloko nikeloweho města Norilsk wuliwa so Jenisej do 225 kilometrow dołheho Jenisejskeho golfa, słušaceho ke Karaskemu morju. Jenož 200 km zapadnje nadeńdźe so wuliw rěki Ob.
Wotliw Jeniseja je – kaž pola wšitkich sibirskich rěkow – jara wotměnliwy a wučinja w Igarce při delnim běhu mjez 6000 m³/s w decembrje a 81.000 m³/s w juniju (přerězny wotliw Łobja we Wittenbergu: 365 m³/s).[1] Z tym je Jenisej na wodu najbohatša rěka cyłeje Sibirskeje. Wot nowembra hač do meje je rěka zamjerznjena. Wulka woda po taću sněha stupa při srjedźnym běhu wo 10 metrow, při delnim běhu samo wo 20 metrow.
Najwažniše přitoki su:
- Angara (1779 km, 1.039.000 km², wotprawa při km 2137 wot wuliwa do Karaskeho morja)
- Kamjentna Tunguska (1865 km, 240.000 km², wotprawa při km 1571)
- Delnja Tunguska (2989 km, 473.000 km², wotprawa při km 990)


text:
Dolnośląskie
Powiaty: bolesławiecki(Bolesławiec), dzierżoniowski(Dzierżoniów), głogowski(Głogów), górowski(Góra), jaworski(Jawor), jeleniogórski(Jelenia Góra), kamiennogórski(Kamienna Góra), kłodzki(Kłodzko), legnicki(Legnica), lubański(Lubań), lubiński(Lubin), lwówecki(Lwówek Śląski), milicki(Milicz), oleśnicki(Oleśnica), oławski(Oława), polkowicki(Polkowice), strzeliński(Strzelin), średzki(Środa Śląska), świdnicki(Świdnica), trzebnicki(Trzebnica), wałbrzyski(Wałbrzych), wołowski(Wołów), wrocławski(Wrocław), ząbkowicki(Ząbkowice Śląskie), zgorzelecki(Zgorzelec), złotoryjski(Złotoryja) Lubuskie
Powiaty: gorzowski(Gorzów Wielkopolski), krośnieński(Krosno Odrzańskie), międzyrzecki(Międzyrzecz), nowosolski(Nowa Sól), słubicki(Słubice), strzelecko-drezdenecki(Strzelce Krajeńskie), sulęciński(Sulęcin), świebodziński(Świebodzin), wschowski(Wschowa), zielonogórski(Zielona Góra), żagański(Żagań), żarski(Żary) Łódzkie
Powiaty: bełchatowski(Bełchatów), brzeziński(Brzeziny), kutnowski(Kutno), łaski(Łask), łęczycki(Łęczyca), łowicki(Łowicz), łódzki wschodni(Łódź), opoczyński(Opoczno), pabianicki(Pabianice), pajęczański(Pajęczno), piotrkowski(Piotrków Trybunalski), poddębicki(Poddębice), radomszczański(Radomsko), rawski(Rawa Mazowiecka), sieradzki(Sieradz), skierniewicki(Skierniewice), tomaszowski(Tomaszów Mazowiecki), wieluński(Wieluń), wieruszowski(Wieruszów), zduńskowolski(Zduńska Wola), zgierski(Zgierz) Mazowieckie
Powiaty: białobrzeski(Białobrzegi), ciechanowski(Ciechanów), garwoliński(Garwolin), gostyniński(Gostynin), grodziski(Grodzisk Mazowiecki), grójecki(Grójec), kozienicki(Kozienice), legionowski(Legionowo), lipski(Lipsko), łosicki(Łosice), makowski(Maków Mazowiecki), miński(Mińsk Mazowiecki), mławski(Mława), nowodworski(Nowy Dwór Mazowiecki), ostrołęcki(Ostrołęka), ostrowski(Ostrów Mazowiecka), otwocki(Otwock), piaseczyński(Piaseczno), płocki(Płock), płoński(Płońsk), pruszkowski(Pruszków), przasnyski(Przasnysz), przysuski(Przysucha), pułtuski(Pułtusk), radomski(Radom), siedlecki(Siedlce), sierpecki(Sierpc), sochaczewski(Sochaczew), sokołowski(Sokołów Podlaski), szydłowiecki(Szydłowiec), warszawski zachodni(Ożarów Mazowiecki), węgrowski(Węgrów), wołomiński(Wołomin), wyszkowski(Wyszków), zwoleński(Zwoleń), żuromiński(Żuromin), żyrardowski(Żyrardów) Opolskie
Powiaty: głubczycki(Głubczyce), kędzierzyńsko-kozielski(Kędzierzyn-Koźle), kluczborski(Kluczbork), krapkowicki(Krapkowice), namysłowski(Namysłów), nyski(Nysa), oleski(Olesno), opolski(Opole), prudnicki(Prudnik), strzelecki(Strzelce Opolskie) Pomorskie
Powiaty: bytowski(Bytów), chojnicki(Chojnice), człuchowski(Człuchów), kartuski(Kartuzy), kościerski(Kościerzyna), kwidzyński(Kwidzyn), lęborski(Lębork), malborski(Malbork), nowodworski(Nowy Dwór Gdański), gdański(Pruszcz Gdański), pucki(Puck), słupski(Słupsk), starogardzki(Starogard Gdański), sztumski(Sztum), tczewski(Tczew), wejherowski(Wejherowo) Śląskie
Powiaty: będziński(Będzin), bielski(Bielsko-Biała), bieruńsko-lędziński(Bieruń), cieszyński(Cieszyn), częstochowski(Częstochowa), gliwicki(Gliwice), kłobucki(Kłobuck), lubliniecki(Lubliniec), mikołowski(Mikołów), myszkowski(Myszków), pszczyński(Pszczyna), raciborski(Racibórz), rybnicki(Rybnik), tarnogórski(Tarnowskie Góry), wodzisławski(Wodzisław Śląski), zawierciański(Zawiercie), żywiecki(Żywiec) Wielkopolskie
Powiaty: chodzieski(Chodzież), czarnkowsko-trzcianecki(Czarnków), gnieźnieński(Gniezno), gostyński(Gostyń), grodziski(Grodzisk Wielkopolski), jarociński(Jarocin), kaliski(Kalisz), kępiński(Kępno), kolski(Koło), koniński(Konin), kościański(Kościan), krotoszyński(Krotoszyn), leszczyński(Leszno), międzychodzki(Międzychód), nowotomyski(Nowy Tomyśl), obornicki(Oborniki), ostrowski(Ostrów Wielkopolski), ostrzeszowski(Ostrzeszów), pilski(Piła), pleszewski(Pleszew), poznański(Poznań), rawicki(Rawicz), słupecki(Słupca), szamotulski(Szamotuły), średzki(Środa Wielkopolska), śremski(Śrem), turecki(Turek), wągrowiecki(Wągrowiec), wolsztyński(Wolsztyn), wrzesiński(Września), złotowski(Złotów) Zachodniopomorskie
Powiaty: białogardzki(Białogard), choszczeński(Choszczno), drawski(Drawsko Pomorskie), goleniowski(Goleniów), gryficki(Gryfice), gryfiński(Gryfino), kamieński(Kamień Pomorski), kołobrzeski(Kołobrzeg), koszaliński(Koszalin), łobeski(Łobez), myśliborski(Myślibórz), policki(Police), pyrzycki(Pyrzyce), sławieński(Sławno), stargardzki(Stargard Szczeciński), szczecinecki(Szczecinek), świdwiński(Świdwin), wałecki(Wałcz)


text:
1 2Gŏdajōm3, że bioły chlyb niy je za zdrowy, bo ta mōnka je za kans4 przerobiōnŏ i bez to fajnie sie pojejś chleba, kery je narychtowany ze jak nojmani5 przerobiōnych składnikōw. Ôn je kaloryczny, ale mŏ mało wynglowodanōw i bez to pomŏgŏ tyż schudnōńć- jak zjycie krōmka takego chleba, to już żejście sōm pojedzyni6 😉 Je dojś zbity, ale jak sie wejrzycie7 na lista składnikōw, to sie niy ma co dziwić 😉
Co potrza?
1 szklōnka mōnki orkiszowyj- połnoziarniystyj
1 szklōnka faweflokōw8
1 szklōnka pestek ze słōnecznika
poła szklōnki sezamu
poła szklōnki ziorek lnu
poła szklōnki mōnki ze konopii- jak niy mŏcie, to mogecie dać wiyncyj jakego inkszego składnika
poła szklōnki mōnki kokosowyj- pomelane9 kōłkōsraszple10
1,5-2 łeżeczki soli
4 łeżki oleju rzepakowego
mogecie tyż dać sam łeżka sody i wtedy ôn trocha urojśnie, ale niy trza
Wszyjsko wczajście11 do miski, wymiyszejcie, przełōżcie do formy keksōwki (jo dŏwōm na spodek tyż papiōr do pieczynioł). Łozgrzyjcie bratruła na 200 stopni i wrojście tam tyn chlyb na 20 minut, a potyn zmniyjszcie na 180 i potrzimcie go jeszcze 40 minut. Wyciōngcie, ochōdźcie na jaki kratce i… smacznego 🙂
1naprawdę
2nazwa
3mówią
4mocno
5najmniej
6najedzeni
7spojrzycie
8płatków owsianych
9pomielone
10wiórki kokosowe
11wrzućcie


text:
„Našeje serbskeje mamineje rěcy“ dla. 50 dokumentow k stawiznam serbskego cerkwinskego žywjenja w Lubinje 1540-1791
Wobźěłała Madlena Malinkowa
Pśedlažeca edicija wopśimjejo 50 dokumentow z wobłuka serbskego cerkwinskego žywjenja bźezwokrejsnego města Lubina w markgrobinstwje Dolna Łužyca. Dokumenty póchadaju z casa mjazy 1540 a 1791 a zwobrazniju cas serbskego ewangelsko-lutherskego dušypastyŕstwa w Lubinje. Editěrowane dokumenty póchadaju ze zachowanych aktow wósebnje lubinskeje rady a Dolnołužyskego konsistoriuma. Głowny wuzwólowański kriterium jo była signifikantna wugroniwosć wó wuwiśu serbskego cerkwinskego žywjenja a, w tom ramiku, serbskeje rěcy. Rownocasnje jo se wopytało, šyroki spektrum tekstowych sortow wobglědowaś.


text:
Pětr Elias Šěrach
Pětr Elias Šěrach (němsce Peter Elias Schirach; * 5. oktobra 1742 w Malešecach, † 21. januara 1795 w Rudolstadće) bě serbski knihićišćer a nakładnik.
Wón narodźi so do swójby Malešanskeho ewangelskeho fararja Hadama Zachariasa Šěracha jako wo 18 lět młódši bratr Hadama Bohuchwała. Wot 1772 hač do swojeje smjerće w lěće 1795 dźěłaše jako faktor a wobchodny načolnik w durinskim Rudolstadće.
Šěrach bě připóznaty fachowc a wustojny přemysłownik, tak zo mějachu rowjenkojo čas jeho skutkowanja za najwuznamnišu dobu knihićišća w Rudolstadće. Wón dósta nadawki z cyłeje Němskeje a tež z wukraja, kaž Friedrich Schiller w lěće 1788 chwalobnje wuzběhny. Pola njeho ćišćeše so w lěće 1773 tež nowe serbske wudaće Noweho zakonja Jana Rychtarja.
Žórło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Měrko Šołta: Šěrach, Pětr Elias. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 542


text:
Sprjewja
Sprjewja (delnjoserbsce tež Rěka; čěsce Spréva, němsce Spree) je něhdźe 400 kilometrow dołha rěka we Łužicy na wuchodźe Němskeje a sewjeru Čěskeje, kotraž běži přez zwjazkowe kraje Sakska, Braniborska a Berlin.
Wužórli so we Łužiskich horach z třoch žórłow: w Habrachćicach, Nowych Jěžercach a při Kotmarje. Z horow běži rěka přez Šěrachow-Korzym, Budestecy a hłuboki doł mjez Hornjej Hórku a Budyšinom do Łužiskeje nižiny a přez holansku a hatowu krajinu kaž tež Łužiski brunicowy rewěr a městačko Grodk dale do Delnjeje Łužicy. Jako znutřkowne delta Sprjewje nadeńdu so za Choćebuzom Błóta, kotrež so w Gójackim jězorje kónča. W Berlinje wuliwa so Sprjewja do Habole.
Na swojim běhu wužiwa so rěka dwójce za zastaranje spjateju jězorow, mjenujcy w Budyšinje a pola Grodka. Wobaj jězoraj słužitej zastaranju łužiskich brunicowych milinarnjow z wodu.
Wódrino-Sprjewiny kanal zwjazuje Sprjewju blisko Přibora z Wódru.


text:
Starohród
Starohród (němsce Altenburg) je němske město na samym wuchodźe Durinskeje a zarjadniske sydło wokrjesa Starohródski kraj. Je z něhdźe 33.000 wobydlerjemi dźesate najwjetše město zwjazkoweho kraja a leži při južnej kromje Lipšćanskeje nižiny njedaloko sakskeje a saksko-anhaltskeje hranicy we łučinje Plesny. Nadregionalnje znate je město dla tule w lěće 1810 wunamakaneje hry škot.
Najbliše wulkoměsta we wokolinje su Lipsk (40 km do sewjera), Kamjenica (40 km do juhowuchoda) a Gera (30 km do juhozapada). Krajna stolica Jarobrod leži něhdźe sto kilometrow do zapadneho směra.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Po rozpadźe Durinskeho mócnarstwa w 6. lětstotku zasydlachu so w Starohródskej kónčinje z wuchoda pochadźacy Serbja, kiž natwarichu prěnje hrodźišćo na skale. Kraj wuchodnje Solawy dóńdźe w lěće 928 zaso pod němsku kontrolu a město so 976 prěni raz naspomni, hdyž dari je kejžor Ota II. Žičanskemu biskopstwu. Z tym je Starohród jedne z najstaršich městow dźensnišeje wuchodneje Němskeje. Wot 12. lětstotka bě Starohród z kejžorskej pfalcu. Połoženje při wažnej wikowanskej dróze Via Imperii, kotraž wjedźeše z Italskeje hač k Baltiskemu morju, přinošowaše k wuznamej města.
W lěće 1918 sta so prjedawša rezidenca wójwodstwa Saksko-Starohródskeje z krajnej stolicu nowozałoženeho swobodneho stata Saksko-Starohródskeje, kiž přistupi 1920 Durinskej.
Hospodarstwo[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Starohród leži při železniskej čarje Lipsk–Dwórc. Blisko města nadeńdźe so lětanišćo Lipsk-Starohród, jedne z najstaršich němskich lětanišćow.


text:
Wojerecy (AK/SN). Wjesnym předstejićelam Brětnje/Michałkow, Němcow, Hórnikec, Čorneho Chołmca a Ćiska přisteji we wobłuku posedźenjow Wojerowskeje měšćanskeje rady wotnětka prawidłowna hodźina za naprašowanja. Wotpowědne wudospołnjenje dnjowych dypkow je rada wčera z wjetšinu hłosow frakcijow CDU, Lěwicy, Aktiwne Wojerecy/Zeleni a SPD wobzamknyła. Jědnaće radźićelow AfD a Swobodnych wolerjow/Přichod města namjet wotpokaza, Dirk Nasdala (Swobodni wolerjo) so hłosa wzda.
„Zhromadne dźěło mjez městom a jeho dźělemi docpěje nowy schodźenk. Wobydlerjo měšćanskich dźělow dožiwja, zo rada jich naležnosće na wědomje a chutnje bjerje. To móže wuraz hišće lěpšeho wobydlerskeho wobdźělenja być“, we wobkrućenju schwaleneho namjeta rěka.
Sebastian Dömmel (AfD) kritizowaše: „Nažel njeběchmy do zdźěłanja namjeta zapřijeći. To zbudźa zaćišć, zo njeńdźe wo wjesnych předstejićelow, ale skerje wo to nam škodźeć. Mamy namjet za ryzy politisku bitwičku. Wjesni předstejićeljo móhli bjeze wšeho regularnu hodźinu naprašowanjow wužiwać, za to wosebity dnjowy dypk trěbny njeje.“


text:
Tyn recept je taki ajnfachowy1, że sam nawet niy ma co pisać 😉
Co potrza?
3 szklōnki mōnki
2,5 dkg drożdży
0,5 litra mlyka
2 jajca
4 łeżki cukru
5 potartych jabek
1 łeżeczka cynamōnu
ździebko2 soli
Do miski wsujcie3 mōnka, zrōbcie poszczodku4 dziura, pokruszcie tam drożdże, posypcie cukrym i zalyjcie ciepłym (ale niy za gorkim) mlykym. Jak już te drożdże zacznōm robić5 (jake 15 minut), to dejcie6 ku tymu jajca, ździebko soli i porzōndnie wymiksujcie. Na kōniec wciepcie7 potarte jabka i wymiyszejcie warzechōm. Terozki ôdstołwcie to we jake ciepłe miejsce, żeby trocha wyrosło i biercie sie za smażynie. Na patelnia wlyjcie trocha ôleju, łozgrzyjcie go porzōndnie i warzechōm ukłołdejcie tam niy za sroge8 placki, Jak sie fajnie przibrōnołcōm9 ze kołżdyj strōny, to mogecie sie brać za jedzynie. Idzie je trocha posuć10 pudecukrym abo polołć śmietōnkōm, abo jakim jogurtym. Kebyjście11 mieli jaki dobry dżym, to tyż im niy zaszkodzi. Smacznego 🙂
1prosty
2szczyptę
3wsypcie
4pośrodku
5pracować, zwiększą swą objętość
6dajcie
7wrzućcie
8duże
9przypieką
10posypać
11gdybyście


text:
Paragraf pólskeho chłostanskeho zakonika zbudźa mjezynarodny zajim
Waršawa. Hladajo na drastisce přiběracu ličbu natyknjenjow z koronu w Pólskej naprawy přećiwo wirusej zaso přiwótřa. Wot jutřišeho dyrbja wobchody meblow a twarske wiki na dwaj tydźenjej zawrěć, je minister za strowotnistwo Adam Niedzielski wčera wukazał. To samsne płaći za frizerske salony a kosmetiske studija. Tež pěstowarnje a žłobiki zawru. Wuwzaća płaća za hladanje dźěći medicinskeho personala a wěstotnych mocow. Tež Bože mšě nastupajo płaća nowe wobmjezowanja: Dowoleny je jedyn kemšer na 20 kwadratnych metrow. Biskopja su mjeztym připowědźili, zo chcedźa so z listom na wšitke wosady wobroćić a wěriwych namołwjeć, zo měli wukaz konsekwentnje dodźeržeć. Woblatko při swjatym woprawjenju dyrbjeli jenož hišće do ruki wudźěleć a nic, kaž je to mjez Polakami z tradiciju, na jazyk połožić.
Ličba koronainfekcijow je w susodnym kraju dźensa z 35 143 padami nowy rekord docpěła. Hakle wčera běchu 34 151 nowych natyknjenjow zwěsćili.


text:
Tež w tuchwilnym napjatym času gmejnski zarjad dale dźěła
Njeswačidło (JK/SN). Zarjadniske dźěło w gmejnach tež w krizowym času njewotpočuje. Gmejnske nadawki a winowatosće dyrbja dźě dale spjelnjene być, tak tež w Njeswačanskej gmejnje. Kaž tamniši wjesnjanosta Gerd Schuster (CDU) na naprašowanje SN zdźěli, dźěłaja w zarjadnistwje tučasnje z dwěmaj mustwomaj a tak wotpowědnje strowotniskim žadanjam dźěłakmanosć zaručeja. Mustwje so wšědnje wotměnjatej, a wotewrjeny je gmejnski zarjad nětko wšědnje hač do 16 hodź. Tak je zarjadnistwo nimale přez cyły tydźeń wjesnjanam přistupne, při čimž tam wězo trěbne naprawy hygieny wobkedźbuja.


text:
Zjednoćene narody
Zjednoćene narody (tež Organizacija zjednoćenych narodow, jendźelsce United Nations, skrótšenka UN) je swětodaloka mjezynarodna organizacija ze 193 čłonami. Wona bu załožena 26. pražnika 1945 w San Franciscu jako narunanje Zwjazka ludow. Jeje hłowny zaměr je spěchowanje mjezynarodneho měra a kooperacije. Sydło Zjednoćenych narodow namaka so w New Yorku.
Generalni sekretarojoWobdźěłać
Generalny sekretar Zjednoćenych narodow je předsyda sekretariata a najwyši zarjadnik organizacije. Reprezentuje UNO a je tuž zwjetša najznaćiša wosobina organizacije.


text:
Imielin: Beata Szydło zaś miała wypadek
We Imielinie na drōdze do Ôświyńcimia kolumna aut polskigo regyrōnku miała wypadek. Wozidło, co w nim jechała Beata Szydło, wjechało we auto, co stanyło przed pasami dlŏ pieszych. Niy wiadōmo jeszcze czymu, ale regyrōnkowy szofer niy wybrymzowoł. Policyjŏ badŏ prziczyny zdarzyniŏ.
We lutym 2017 roku kolumna aut regyrōnku tyż miała wypadek blank niydaleko. Wtynczŏs wozidłym, co wjechało we strōm tyż jechała Beata Szydło, co robiyła za prymierkã.
Fot.: Beata Szydło i Franciszek Pieczka


text:
Szandarzi uretowali samobōjcy
Policyjni wywiadowcy uretowali życie chopa, co chcioł zeskoczyć z wiaduktu. Jak wachtyrze prawa przijechali na miyjsce, 34-latek stoł na gylyndrze i krziczoł, iże sie zabije. Policyjōny wtopiyli sie w grupkã dziwajōncych sie tyj interwyncyji ludzi, coby zbliżyć sie do desperata. Kej nadszoł ôdpedni mōmynt, skoczyli do niego i dosłownie w ôstatnij chwili chyciyli za ôblyczynie. Chop trzimany ôd policyjōnōw wisioł za barierkami. Wezwane na pōmoc inksze patrole pōmogły go wciōngnōńć.
Przekludzōnŏ ôd szandarōw interwyncyjŏ niy przinŏleżała do łacnych. Po tym, jak policyjne patrole dostały zgłoszynie ô prōbie samobōjczyj, zarŏz pojechały na miyjsce. Na wiadukcie przi ul. Staszica na gylyndrze stoł chop i krziczoł, iże sie zabije. Na widok mundurowych zrobiōł sie agresywny i groziōł, iże jeźli stamtōnd niy pojadōm, to skoczy z mostu. W tyj sytuacyji umōndurowani szandarzi wycŏfali sie, a na placu ôstali wachtyrze prawa, co wykōnowali dinst w ôblyczyniach cywilnych. Perfekt wtopiyli sie w grupkã ludzi, kerŏ zastawiyła sie i dziwała tyj niyôbyczajnyj interwyncyji. Jak nadszoł ôdpowiedni mōmynt, policyjōny skoczyli do 34-latka i dosłownie w ôstatnij chwili chyciyli go za ôblyczynie i rynce. Chop chcioł sie uwolnić i wyrywoł sie mundurowym. Policyjōny jednak niy puściyli i czekali na pōmoc swojich kamratōw. Dopiyro wtynczŏs z jejich pōmocōm możliwe było wciōngniyńcie desperata na wiadukt. Chop porzōnd bōł agresywny i jak sie pokŏzało, jeszcze ôżarty. Po wszyjskim policyjni wywiadowcy dostali słowa pochwoły ôd ôsōb, kere ôglōndały tã interwyncyjõ. Dziynki jejich zaangażowaniu chop niy pozbōł sie życiŏ.
Foto: KMP Siymianowice


text:
BK Opawa – udany start we Lidze Majstrōw [skrōt szpilu]
Basketbalŏrze BK Ôpawa mieli łōńskego roku drugi plac w czeskej lidze basketbala i skuli tego we tyn sezōnie mogli wystartować we Europejskej Lidze Majstrōw. Wczorej we Ôpawie zagrali piyrszy szpil ze Nanterre 92 ze Francyji. Szpil ułożōł sie po myśli basketbalŏrzy ze Ślōnska, kerzi wygrali dwie piyrsze kwarty 28-16 i 17-16. We trzeciej straty zaczli ôdrŏbiać basketbalŏrze ze Francyji i wygrali jōm 12-21. Ôstatniŏ należōłŏ zajś do Ôpawy. Wygrali jōm 17-14, a cołki szpil 74-67. Na spodku mogecie ôbejrzeć skrōty ze szpilu.
Basketbalŏrze ze Ôpawy grajōm we grupie B Europejskej Ligi Majstrōw. Inszke manszafty, z kerymi przidzie jeszcze grać basketbalŏrzōm ze Ślōsnka, to Hapoel Holon (Izrael), Iberostar Teneryfa (Szpanielsko), Reyer Wenecyjŏ (Italijŏ), PAOK Salōniki (Grecyjŏ), Telekom Bōnn (Niymce) i Friburg Olympic Basket (Szwajcariŏ).
Nostympny szpil we Ôpawie bandzie 23 października. Ślōnski manszaft zagrŏ ze Reyer Wenecyjŏ.


text:
Brak produktów
Stanisław Wygodzki "Drzewo...
Dubowski Adam - 50 godzin w krainie lasów jezior i historii - Księgarnia...
Fritz Rudolph - Tygrysy Himalajów - Sport i Turystyka Warszawa 1959
Rosner Edmund - Beskidzkie ścieżki pisarzy - Wydawnictwo Śląsk Katowice...
Alfred Szklarski "Tajemnicza Wyprawa Tomka " Wydawnictwo Śląsk Katowice...
Śleżańska Marja - Kucharz Polski - 1635 praktycznych przepisów -...
Żuławski Wawrzyniec " Tragedie Tatrzańskie " Sport i Turystyka Warszawa...
Wiktor Jan - Od Dunaju po Jordan - Z 50 rycinami Książnica Atlas Lwów -...
Bierut Bolesław " O konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej ",...
Światowit Tom XXI Państwowe Wydawnictwo Naukowe Warszawa 1955
Biskup Marian (red) "Dzieje Chełmna" Państwowe Wydawnictwo Naukowe Toruń 1987
Waldemar Bujak "Historia stronnictwa pracy 1937 , 1946, 1950" Ośrodek dokumentacji i studiów społecznych Warszawa 1988
Kazimierz Godłowski " Historia Starożytna ziem polskich" PWN Warszawa 1983
Bogdan Snoch "Protoplasta Książąt Śląskich" Wydawnictwo Śląsk Katowice 1985
Jan Ziemba "Stromą na dół drabiną - z tradycji polskiego górnictwa" Śląski Instytut Naukowy Katowice 1983
Szymon Kobyliński "Jej Króleska Mość Wisła" Interpress Warszawa 1986
Andrzej Lechowski "W słóżbie Stolicy - Wojsko Polskie w odbudowie Warszawa 1945-1949" Wydawnictwo Egros Warszawa 2002
Maria Bogucka " Dawna Polska" Wiedza Powszechna Warszawa 1985
"Losy Polaków w XIX - XX w." PAństwowe Wydawnictwo Naukowe Warszawa 1987
Paweł Jasienica "Polska Jagiellonów" PIW Warszawa 1979
Roman Darowski "Szczepanowice nad Dunajcem" Dzieje wsi, parafii katolickiej i gminy Kalwińskiej Wydawnictwo WAM Kraków 2004


text:
Bytōm: synek porwoł produkty ze sklepu, a za pŏra dni prziszoł tam nazŏd
Szandarzi z bytōmskigo Stroszka zastawiyli 17-latka. Karlus porwoł jŏdło w sklepie przi ul. Wojciechowskigo wert bez 600 zł. Złodzieja chyciyli pracownicy ôchrōny i przekŏzali wachtyrzōm prawa. Miyszkaniec wojewōdztwa dolnoślōnskigo usłyszoł już ôbskarżynia. Terŏz ôdpowiy przed prokuratorym. Grozi mu do 5 lŏt heresztu.
Przedwczorej po połedniu wachtyrze prawa z kōmisariatu w Bytōmiu na Stroszku zastawiyli 17 lŏt modego karlusa. Chyciyli go pracownicy ôchrōny w sklepie przi ulicy Wojciechowskigo. Z ôbsztalowań śledczych wynikŏ, iże 17-latek pŏrã dni wcześnij ôkrŏd tyn sklep na bez 600 złotych. Jego łupym padło jŏdło jak tyż artykuły drogeryjne.
Wczorej karlus zaś prziszoł do tego sklepu. Pracownicy ôchrōny poznali w nim złodzieja sprzed pŏru dni i powiadōmiyli policyjōnōw. Miyszkaniec wojewōdztwa dolnoślōnskigo usłyszoł już ôbskarżynia. Terŏz ôdpowiy przed prokuratorym. Grozi mu do 5 lŏt heresztu.
Zdrzōdło: KMP Bytōm


text:
Běła Woda (AK/SN). Ramikowe dojednanje mjez energijowym koncernom LEAG a městom Běła Woda k podpěrje powšitkownowužitnych towarstwow tež lětsa płaći. Tole zdźěli wyši měšćanosta Torsten Pötzsch (Klartext) na zašłym posedźenju měšćanskeje rady. Towarstwa móža hač do kónca februara w měšćanskim zarjadnistwje próstwu wo pjenježne spěchowanje za tele lěto zapodać.
Běłowodźanskim towarstwam přewostaji LEAG lětsa 80 000 eurow. Zakład je w lěće 2011 wotzamknjene zrěčenje z městom. „Prěnjorjadnje spěchujemy dźěło towarstwow, dokelž wone ze swojim skutkowanjom k žiwjenskej kwaliće w Běłej Wodźe přinošuja“, rjekny rěčnica LEAG Kathi Gerstner. Kelko pjenjez energijowy koncern w lěće 2022 a pozdźišo přewostaji, njeje dotal jasne.
Zajim towarstwow za spěchowanske srědki je kóžde lěto jara wulki. Jeničce loni zapodachu towarstwa próstwy wo spěchowanje w cyłkownym wobjimje 184 000 eurow. Rozdźělić pak móžachu „jenož“ 80 000 eurow. W minjenych lětach bě spěchowanski hornc wo wjele wjetši. W prěnich lětach dósta Běła Woda hač do miliona eurow. 2017 bě to hišće 360 000 eurow, lěto pozdźišo 200 000 eurow a 2019 dohromady 100 000 eurow.


text:
Šyrinowy krejz
Šyrinowe krejze su krejze na (idealizěrowanem) pówjerchu zemje z konstantneju geografiskeju šyrinu B, kótarež běže paralelnje k ekwatorowej rowninje k pódzajtšno-pódwjacornemu směroju.
Mjaztym až wšykne dlininowe krejze, kótarež běže padorownje k šyrinowym krejzam, su wjelike krejze, su šyrinowe krejze powšyknje małe krejze – mimo ekwatora, kótaryž ako nulowy šyrinowy krejz źěli zemju do pódpołnocneje a pódpołdnjoweje hemisfery. Dalšne wósebne šyrinowe krejze su wobrotnej krejza a polarnej krejza, kótarež dostawaju wuznam za staw słyńca w běgu lětnych casow pśez kśiwosć ekliptiki. Teke definicija klimowych conow póśěgujo se na wěste šyrinowe krejze.
Wótstawk dweju šyrinoweju krejzowu z rozdźělom jadnogo stopnja šyriny jo pśerěznje něźi 111 km, jo wšak wopłonjenja zemje dla w bliskosći ekwatora mjeńšy ako w ekstremnje pódpołnocnych a pódpołdnjowych šyrinach. Pódobna zmólka by było woblicenje dłujkosći šyrinowych krejzow ako 2πR·cos B z konstantnym zemskim radiusom R.
Šyrinowe krejze ako granice[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Šyrinowe krejze wužywaju se cesto ako granica mjazy krajami abo regionami, pśedewšym w Pódpołnocnej Americe.
- 49 stopnjow pódpołnoc: Źěl granice mjazy USA (Pd) a Kanadu (Pn)
- 45 stopnjow pódpołnoc: Granica mjazy Vermontom (Pd) a Kanadu (Pn), granica mjazy Wyomingom (Pd) a Montanu (Pn)
- 42 stopnjow pódpołnoc: Granica mjazy Kaliforniskeju (Pd) a Oregonom (Pn), źěl granice mjazy Pensylwaniskeju (Pd) a New York (Pn)
- 41 stopnjow pódpołnoc: Źěl granice mjazy Koloradom, Utahom (Pd), Wyomingom a Nebrasku (Pn)
- 40 stopnjow pódpołnoc: Granica mjazy Nebrasku (Pn) a Kansasom (Pd)
- 38 stopnjow pódpołnoc: Granica mjazy pódpołnocneju a pódpołdnjoweju Koreju w lěśe 1945
- 37 stopnjow pódpołnoc: Granica mjazy Utahom, Koloradom a Kansasom (Pn) ako teke Arizonu, New Mexico a Oklahomu (Pd)
- 36 stopnjow 30' pódpołnoc: Granica mjazy statami njewólnikarjow na pódpołdnju a statami ze zakazom njewólnistwa na pódpołnocy Zjadnośonych statow
- 35 stopnjow pódpołnoc: Granica mjazy Tennessee (Pn) ako teke Mississippi, Alabamu a Georgia (Pd)
- 32 stopnjow pódpołnoc: Źěl granice mjazy New Mexico (Pn) a Teksasom (Pd)
- 26 stopnjow pódpołdnjo: Źěl granice mjazy South Australia (Pd) ako teke Northern Territory a Queensland (Pn)


text:
Langepas
Langepas (rusce ЛaHreпac, chantisce Лӑңkипoc/ Langkipos) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije.
Leži při sewjernym promjenju rěki Ob w Awtonomnym wokrjesu Chantow a Mansow něhdźe 430 kilometrow wuchodnje Chanty-Mansijska mjez Surgutom a Nižnewartowskom. Ma něhdźe 42 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1980 za dźěłaćerjow zemskowolijoweje industrije załožiło a ma wot lěta 1985 měšćanske prawa.
Žórło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Wuslědki wšoruskeho ludličenja 2010. Zwjazk 1. Ličba a rozdźělenje ludnosće. Tabulki 5, str. 12–209; 11, str. 312–979


text:
Serbski sejm pśedstaja „Program k demokratiskemu samopóstajenju serbskego uda”
W slědnych mjasecach jo se Serbski sejm intensiwnje zaběrał z konkretnym hugótowanim pśichodnego demokratiskego samopóstajenja serbskego luda. Z wjelgin hobšyrnego kataloga napšawow jo hobzamknuł 10 dypkow ako jědrowe teze, kenž něnto serbskemu ludoju a na statnych rowninach pśedstaja.
„Program nawězujo na jadnom boce kompaktnje na dłujko zdrjawjone ideje, ako jo je na pś. źěłowa kupka KöR ze zastupnikami zwězka, krajowu Sakska a Bramborska ako teke Serbow 2011 naźěłała. Naraźone jo na pś., aby ceły serbski lud dostał status kolektiwneje pšawniskeje wósoby w zmysle korperacije abo až pśewzejo zagronitosć za planowanje šulskeje seśi a šulskego nosaŕstwa. Pśidružyli su se na tamnem boce mjazy drugim pominanja napšawdneje rownogódnosći serbskeju rěcowu w pśirownowanju z nimskeju w serbskem sedleńskem rumje, 24-góźinskich medijowych programow ako teke hobšyrnych pšawow słyšanja, sobupóstajowanja a weta w statnych gremijach. Toś ten zasadny program zespominajo to, za což se Serbski sejm ako demokratiski wólone ludowe zastupnistwo serbskego luda zasajźujo a což nas gromaźe doprědka spórajo”, jo wótpósłany sejma Tomaš Čornak pśeznanjony a dodawa: „Ako šołta gmejny Njebjelčicy / Nebelschütz mógu hulicowaś wó wjele razow hopódstatnjonem nazgónjenju, až stej tak šyroko ako móžno zapołožone samopóstajenje na městnje a pśewześe wósobinskeje zagronitosći kluc dobrego zgromadnego žywjenja a huspěšnego wuwiśa zgromaźeństwa. To płaśi na komunalnej rowninje na jsy rowno tak ako za naš mały sebjewědobny lud!”
- Serbski lud dostanjo status kolektiwneje pšawniskeje wósoby pśez stwórjenje zjawno-pšawniskeje kooperacije.
- Serbski lud organizěrujo z pomocu ludowego zastupnistwa, kenž jo hujšło z bźezpósrědnego, lichego, jadnakego/rownopšawnego a pótajmnego huzwólowanja, a z pomocu wót njogo zasajźoneje eksekutiwy swóje nastupnosći na zakłaźe demokratiskego samopóstajanja a samozastojanja (personalna awtonomija).
- Doněntejšna Załožba za serbski lud pśejźo ako financne zastojnstwo do eksekutiwy korperacije.
- Stat staja korperaciji dosegajuce financielne srědki z powšyknych dankowych nabrankow za samozastojnstwo k dispoziciji.
- Serbskej rěcy stej w serbskem sedleńskem rumje rownogódnej z nimskeju rěcu a stej cełemu hobydlaŕstwoju pśistupnej.
- Serbskemu ludoju pśiwdaju se hobšyrne pšawa słyšanja, sobupóstajenja a weta pśi statnych rozsuźowańskich procesach.
- Serbski lud dostanjo na wótpowědujucu wašnju pšawo zwězkow na skjarženje.
- Planowanje šulskeje seśi za serbske šule ako teke rozdźělenje wuwucowańskego personala serbskeje wucby pśewzejo korperacija.
- Korperacija buźo nosaŕ ze zjawneju słužbu kubłańskich institucijow na wšych rowninach, ako teke karitatiwnych a socialnych institucijow. Wóna hugótujo swój šulski transport.
- Serbske zjawno-pšawniske rozgłosowe a telewizijowe sćelaki ako teke online-programy staraju se wó hobšyrne a moderne medijowe zastaranje.
- Detaile rěduju se w statnem dogronje ze Zwězkoweju republiku Nimska, krajom Bramborska a lichym statom Sakska.
Pódpěrujśo źěło Serbskego sejma tež z Wašym darom.


text:
Ekstra pokŏz filmu „Autsajder” we Kinie Rialto
Ekstra pokŏz filmu Autsajder. Po projekcyji kino Rialto we Katowicach zaprŏszŏ na tref z reżysyrym filmu, Adamym Sikorōm, jak tyż ôdtwōrcōm głōwnyj role – Łukaszym Sikorōm. Tref pokludzi dr Anita Skwara.
Inspirowany prŏwdziwymi zdarzyniami film ô sztudyncie malyrki, kerego życie zmiyniŏ sie na dycki, kedy bez cufal wpadnie w tryby strasznyj totalitarnyj masziny. Autsajder ôstoł wyryżysyrowany ôd Adama Sikory – moc razy nadgrŏdzanego reżysyra i ôperatora kamery we takich produkcyjach jak: Ach śpij kochanie, Młyn i krzyż, jak tyż Essential Killing. Kole ôdegrŏwajōncego głōwnõ rolã Łukasza Sikory (11 minut), postrzōd zebranyj ôbsady zobŏczymy take ôsobowości polskigo kina jak: ôsławiōny rolōm w głośnyj Symetryji – Mariusz Jakus, Marek Kalita (Wataha), Cezary Łukaszewicz (Kruk. Szepty słychać po zmroku), Tomasz Sapryk (Wołyń), Mariusz Bonaszewski (Powidoki) abo Dorota Pomykała (Gotowi na wszyjsko. Exterminator). Film ôstoł wyprodukowany ôd Wytwōrnie Filmōw Fabularnych i Dokumyntalnych, co ôdpowiadŏ za powstanie m.in.: Karbali i Rōży. Film spōłfinansowany je ôd Polskigo Instytutu Kōnsztu Filmowego.
Franek to mody idealista. Je zamiyłowany w muzyce, malyrce i istyj dziousze. Krōm wiszōncego w lufcie ôgrōmnego napiyńciŏ zwiōnzanego z wkludzyniym sztandu wojynnego i dramatycznymi zdarzyniami na grubie Wujek, gŏdŏ, iże polityka kōmpletnie go niy interesuje. Wszyjsko sie ale zmiyni. Nawiydzŏ go dobry kamrat – Beno – i prosi ô przechowanie tajymnyj aktyntasze. Kedy na nastympny wieczōr Franek wrŏcŏ ôd swojij dziouchy po napoczyńciu godziny milicyjnyj, zastawiŏ go patrol. Synek wartko ôstŏwŏ ôbskarżōny ô spōłpracã z ôpozycyjōm, a znŏdniyntŏ w jego pōmiyszkaniu aktyntasza z ulotkami stŏwŏ sie richtich dowodym. Sprawã przejmuje Sużba Bezpiyczyństwa. Cołkŏ jego wrażliwość i ideały ôstŏwajōm poddane nojwyższyj prōbie.
W repertuarze:
strz., 23 stycznia 2019 – 18:30
20 zł (normalny), 17 zł (ulgowy, posiadŏcze kart Kaśka) – bilety idzie rezerwować na strōnie ôd Kina Rialto.
Foto: Kadr z filmu


text:
Łůńskigo roka sbajslowali my norychta ze umiyjyntności miynkich (z anglickigo "soft skills") na Forum Uczelni Technicznych we Glýwicach. A skiż tego, iże bůły to norychta sbajslowane we formule Silesia Skills, poklůdzůne bůły po ślůnsku, ô czym wiyncyj poradzicie poczytać sam.
Trza pedzieć iże na prowda sie spodobały. Bo bajslyrze niý ýno nos za to pochowlili, nale pedzieli, iże zaś sie ôdezwiům.
I rýchtých. Latosi przedstowiciel Samorzůndu Sztudynckigo Politechniki Śląskij zapropůnowoł nům sbajslowaniý nostympnych norychtůw na latośno edycjo FUT. Bůł tref, bůły uzgodniynia, roztomajte idyje a forsztelunki. Bezmaś demokracyjnie wywelowano uostała idyjo ze kulinarnymi norychtami po ślůnsku. Miały łůne niý ýno pokozać ślůnsko kuchnia, nale tyż przibliżyć bezto naszo kultůra ai trodycje.
I tako rola bůła piyrszyj tajli norychtůw, kej to nosz ferajniok Michał pokludził prezyntacjo a przi tymu uosprowioł jako to wyglůndało downij, a jako teroski, czamu we niýdziela je nudel zupa, kluski, modro kapusta a rolada, a bez tydziyń můmy ajntopf. Pedzielimy im, czamu pierniki to sům ślůnske szpecjały, a kołocz to niý żodne polske ciasto drożdżowe. Bůły tyż todycje świůnteczne a jodło, kere wtedy sie rychtuje (moczka, makůwki, siymiyniotka). Przedstowilimy im jako wyglůndała downij ślůnsko kuchnia i czamu býfyj bůł akurat bioły a niý siwo-czorny, jak teroźnie niý roz sie widzi.
Tak po prowdzie to musiołech tera sam to pedzieć tak doś po krůtce, bo na norychtach bůło ô co wiyncyj godki. Coby zaś żodyn sie niý przepůmnioł za drap, mioł za zadaniý dować sie pozůr a suchać, bo na kůniec bůł krojcok, we kerym musieli ôdgadnyć co to dejmy na to je "Specjał śląski wytwarzany tutaj już od XII wieku, np. Legnicka bomba" abo "Zupa podana z makaronem", abo "Danie jednogarnkowe". Coby bůło im trocha lecyj, fragi mieli po polsku, jednako hasła mieli już wpisać po ślůnsku. Tak przi ôkazji, Wy wiycie? A mono chcecie zoboczyć eli docie rada ôdgadnyć wszyske hasła?
Potyn bůła pazua, coby trocha dychli, świyżym (no mono niý do kůńca świyżym, ale) luftym.
Jednako coby sie niý przepůmnieli prziś na drugo tajla noszych norychtůw, spůmnielimy na kůniec, iże po przerwie můmy do nich ekstra zadaniý.
Źródło: achimgodej.pl
Kej udało sie juże wszyskich skuplować nazod, mielimy przirychtowane już "materiały" a "rekwizyty" do zadanio, kere na nich czekało. Spůmnielimy im na poczůntek, jake poradzi sie na ślůnsku trefić regiůnal desery a maszkety. Pedzielimy miyndzy inkszymi co to je szpajza, makrůny a kopa. I przepis na ta ôstatnio my im pokozali.
Wszysko jednako bůło tak poukłodane, coby dobrze sie zmiarkowali, jako ta kopa robić, bo to bůło jejich zadaniý na nostympne půł godziny. Dostali składniki i proste zadaniý: Zrůbcie kopa, kero bydzie podano na ta, ô keryj wům ôsprawiołech. Proste pra? Na zicher interesant. Zresztům...co Wům sam byda godać abo szkryflać, jako im to wylazło. Zoboczcie sami:


text:
Tež Njeswačanscy nowi gmejnscy radźićeljo dźěłać započeli
Njeswačidło (JK/SN). K swojemu konstituowacemu posedźenju je so wčera nowowuzwolena Njeswačanska gmejnska rada zešła. Wjesnjanosta Gerd Schuster (CDU) witaše dotalnych kaž tež nowych radźićelow, mjez nimi dohromady štyri žony, tak zo wučinja jich podźěl na mejnskej radźe nětko 30 procentow. Po tym zo bě wjesnjanosta radźićelam hłowne wobsahi dźěła rady w minjenych štyrjoch lětach do pomjatka zwołał, zawjaza jich do noweho zastojnstwa. Při tym skedźbni na to, zo smědźa tež serbsce spřisahać, štož pak nichtó nječinješe. Do toho je so Schuster přitomnym něhdyšim čłonam gmejskeje rady z wopismom a kwěćelom za jich wuspěšne skutkowanje w parlamenće dźakował.


text:
Trjebin (AK/SN). Serbske swójbne a ležownostne mjena su kulturne bohatstwo a herbstwo regiona. Wone su hłuboko w domizniskich stawiznach zakótwjene. „ Chcemy je před zabyćom zachować. Wažne nam je wuslědźić, zwotkel wone pochadźeja a što woznamjenjeja. Chcemy je zjimać a přichodnym generacijam dale dać – hač jako chroniku, wustajeńcu a brošuru, je hišće wotewrjene“, podšmórny Angelika Balccyna, předsydka Trjebinskeje Domowinskeje skupiny minjeny pjatk w Hanza Šusterowym domje. Tema wječorka rěkaše „Na Šusterec kachlowej ławce – Dopomnjenki a stawiznički wo Trjebinskich burach.“ Někotři zajimowani wobydlerjo so tuž w małym kruhu zeńdźechu.
Hižo w nowembru 2017 a aprylu 2018 běchu so w Trjebinje statokowym a swójbnym mjenam wěnowali. Wobydlerjo móžachu je jako skicu hromadźe znosyć. Na to je Domowinska skupina nětko nawjazała. „Zo dźěl Trjebina wotbagruja, je hladajo na temu wosebje brizantne“, zwurazni dr. Ruth Mróskec z Budyšina, rodźena Trjebinjanka a Slepjansku narěč wobknježaca wědoma Serbowka.


text:
Hornjołužiski festiwal komorneje hudźby je hižo do prěnjeho zynka wupředaty, 750 zastupnych lisćikow je rozebranych. Wot dźensnišeho hač do přichodneho pjatka hudźi dohromady 45 mjezynarodnych instrumentalistow w sydom łužiskich hrajnišćach.
Bart (SN/bn). „Hudźba je najrjeńša forma připowědanja. Wjeselu so tuž, zo zahajimy 2. hornjołužiski festiwal komorneje hudźby tu w Bartskej cyrkwi, hdźež smy před lětomaj mysličku za njón zrodźili. Zaměr zarjadowanja je, hudźbnikow, předewšěm ze Sakskeje, ale tež z tamnych zwjazkowych krajow a cyłeho swěta hromadu wjesć, zo bychu woni ze swojim skutkom hosćom zdaloka a zbliska rjanosć hudźby a regiona wuwědomili.“ To zwurazni intendant festiwala dr. Hagen W. Lippe-Weißenfeld wčera we wobłuku nowinarskeje rozmołwy w Bartskej ewangelskej swjatnicy.


text:
Jōnek Swaczyna sjeździōł cołki świat bez Google Maps, przeczytoł Wikipedyjõ, a adresy do Firefoksa wpisuje z pamiyńci. Nawiydzŏ wszyjske eki internetu i rŏz za kedy przinosi do Wachtyrza to, co znojdzie.
Jakeście sam sōm, to mōmy małõ prośbã. Budujymy plac, co mŏ reszpekt do Ślōnska, naszyj mŏwy i naszyj kultury. Chcymy nim prōmować to niymaterialne bogajstwo nŏs i naszyj ziymie, ale to biere czas i siyły.
Mōgliby my zawrzić artykuły i dŏwać płatny dostymp, ale kultura powinna być darmowŏ do wszyjskich. Wierzymy w to, iże nasze wejzdrzynie może być tyż Waszym wejzdrzyniym i niy chcymy kŏzać Wōm za to płacić.
Ale mōgymy poprosić. Wachtyrz je za darmo, ale jak podobajōm Wōm sie nasze teksty, jak chcecie, żeby było ich wiyncyj i wiyncyj, to pōmyślcie ô finansowym spōmożyniu serwisu. Z Waszōm pōmocōm bydymy mōgli bez przikłŏd:
- pisać wiyncyj tekstōw
- ôbsztalować teksty u autorōw
- rychtować relacyje ze zdarzyń w terynie
- kupić profesjōnalny sprzynt do nagrowaniŏ wideo
Piyńć złotych, dziesiyńć abo piyńćdziesiōnt, to je jedno. Bydymy tak samo wdziynczni za spiyranie naszego serwisu. Nawet nojmyńszŏ kwota pōmoże, a dyć przekŏzanie jij to ino chwila. Dziynkujymy.
Spōmōż Wachtyrza


text:
Godka Klachuli 20.10.1920
Wachtyrz prezyntuje ślōnske artykuły ze starych cajtōngōw przepisane do alfabetu ślabikŏrzowego. Trzeba je rozumieć we kōntekście historycznym i niy przedstawiajōm ône ôpiniji ôd redakcyje.
Moji Złoci!
Bardzo sie gorsa na „Kocyndra”, boch mu padała zaroz na pocōntku, co by żodnymu tego nie godoł, ze jo ôproc synkōw mōm jesce cery. Ale ôn sie kajś spotkoł z inksymi Kocyndrami i buksami i musieli sie tam trocha ôlelać, bo tak psiojucha wszystko wypaploł, i teraz pożōnd dostowōm listki ôd rozmajtych karlusōw, ktōrziby chcieli chodzić na zolyty do mojich dziołch. No, kej już teraz wiecie, ize mōm cery, to wōm powiym, ze mōm dwie dziołchy na wydaniu i jedna smarkato, co ji jest 15 lot. Jak sie ktōry chcioł dōmnie na zolyty kropnōńć, to ino może chodzić do Gertrudy, bo Zofijo już jest po słowie i śrynkowiny były w bioło niedziela. A ô tej smarkatej Marynie to ani nie godōm, bo tyn śpik jesce, mo pora lot casu. Majōntkōw jo tam mojim dziołchōm wielkego nie dōm, ale każdo dostani porzōndny „ałstatunek”: pierziny, wertyko, wszystko do kuchnie, i kupa łōnchōw, a trocha wiana tam jesce po nasej śmierci sie znojdzie. Ale mōj ziyńć musi by gryfny a nie żodyn widłok. Musi umieć w polu robić i wszystke stare kōnski tańcować. Musi być Polok i Katolik, knapszachtowy hajer i przinojmniej w jednym zwiōnzku polskim. Kurzić może, ale nie w kuchni. Wypić se też może, ale nie śmia go nigdy widzieć ôzartego. Toz teraz wiecie, ze cym zeście sōm, jak wtory mo chyńć przijść, to niech przijdzie ze swokym i dalej se pogodōmy.
Zaś te przejynte ślimoki niymiecke abo kryncōm z tym plebiscytym, i chcieliby nos tak wymigać i ôcyganić przi głosowaniu jak tych Mazurōw i tych Warmiokōw. Ale sie u nos mogōm djobelnie witnōńć i na nos ôszydzić. Pisoł mi tu kejś synek po bracie listek z Westfaliji, uskorzoł sie, jak ich to tam Miymcy prześladujōm i jejich zgrōmadzynia ôzganiajōm. Agynty niymiecke spisujōm pōno wszystkich Ślōnzokōw cy nasych cy cudzych, ściōngajōm dlo nich rodne listy, niekedy zaroz dwa a nawet lo takich, co juz w Rajnlandzie, we Westfalach abo w Berlinie ziymia gryzōm i potym chcōm tych swojich a za nasych i za tych umartych cudzych ludzi posłōńć do nos na plebiscyt. Jo se padōm, ize jak Miymcy te gizdy nie przestanōm prześladować tam nasych ludzi, to my im tu mogymy zrobić wet za wet i ôbocymy, jak tu potym tym wszystkim smykōm germańskim byńdzie na sumiyniu. Przi plebiscycie niech zaś germany nie myślōm, ize my sōm Mazury, bo nasi chłopi i chłopcy ale tez i my baby byńdziymy dować pozor i kożdego cudzego sie przed wsiōm zatrzimo i musi pedzieć, przi wtorej ulicy, we wtorej chałupie sie urodził i kaj mo przijocieli we wsi. A jak nie bydzie sztymować, to se już tam śniym inace pogodōmy.
Była tez u mnie w niedziela jedna dziołcha z Pawłowa, co sie zno z mojim synkym, i ktō©y mi jōm chcioł pokozać i mi sie spytać, cy jo zezwola na jejich wesele i cy im dōm błogosłōnwiyństwo. Ôbejżałach jōm se ôd trzewikōw az do nestlika i dośc mi sie tak podobała. Jast łymbsko, dobrze po polsku godo i cyto, jyno jest jesce śniej tako fidryna ôstrzepano. Pożōnd sie śmieje i dużo godo. Ale jo mysla ize jak bydzie mojōm niewiastōm, to bydzie statećniejso i jak se weźnie przikłod ze mnie, wesele możno bydzie po godach i to wos potym do Pawłowa zaprosymy. Ale nie wszystkich, ino Hanysa, Francka i Gustlika, bo te wesele nie bydzie przeca u mnie, to nie moga cudzym ludziōm takich kostōw robić.
Chmosia moja tez była z procesyjōm w Cynstochowach i wōm padōm, nie może sie nachwolić, jak ji sie tam podobało. Chleba jasnego i „wōsztu” to prziniosła jesce na cały tydziyń. Padała, ize dopiero teraz wie, jak to te Miymcy cyganiōm ô Polsce. Tam na wsi, tak jak u nos na wsi, a w miastach take porzōndki jak u nos w miastach, jyno że tam ludzie majōm wiyncej jeść, wszystko jest tōńsze a te panuchny i te panowie se tak dużo nie myslōm i godali tak znami za paniebrat choćby ze siostrami. A nabożyństwo w kościołach! mōj Jezusku, padała, tam dopwiero cłowiek widzi, jaki tyn polski lud jest pobożny i że Polska to jest katlojicki kroj, i wszycko cy pōn, cy siodłok, cy robotnik, cy siandara, cy wojok, cy dziod wszyjscy w kupie klyncōm i rzikajōm. A u nos jakech staro, toch jesce nie widziała siandary ani zielōnki rzikać. No niedługo to sie ôd tych zepsutych Miymcōw urwiymy i bydymy noleżeć do katolieckej Polski, jyno musymy wszyjscy głosować tak jak nōm sumiynia polske i katolicke koże a tych zbałamōncōnych jesce musimy nawrōcić.
Jak cłowiek teraz jedzie bez jako wieś, to aby mo uciecha jak widzi, te ulice po polsku nazwane i jak ta zycherka modro po polsku godo. Nie wszystke wsie majōm mōndrych i ôdważnych deputowanych w gminie, ale jo myśla, ize i te niedołyngi, jak ôbocōm, jak teraz w inksych wsiach wyglōndo, tez we swojich gminach polskej mowie dajōm wszyńdzie to miejsce, ktōre ji sie noleży.
Kamratkōm mojim i wszystkim klachulōm dowōm do wiadōmości, ża niedługo moga chodzić do mnie piyrze skubać i przi tym mi mogōm wszystke nowiny ze swojich wsi ôpedzieć, ale to musōm być take rzecy, co mi je Kocynder postawi, bo ôn jast bardzo wymyślny i bylejakich klachw babskich postawić nie chce. Musa jesce wartko kartofli natrzić na placki, bo stary i chłopcy je bardzo radzi jedzōm do kupy z cornōm kawōm.
Tōz do widzynio!
Rōźla Pyscycka.


text:
Dziyń Godki Ślōnskij
Czejś, witejcie w tyn szpecjalny fajer! Dzisio przileleżytość do trefu je niy bele jako, bo mōmy Miyndzynarodowy Dziyń Godki Ôjczystej. Jo żech je Ślōnzok, beztōż do mie to je ajnfach Dziyń Godki Ślōnskij. Skirz tego, chciołbych sie Wōm dzisio poasić ksiōnżkami po ślōnsku, kere znodłech we szranku i przeczytać po jednej zajcie z kożdej z tych ksiōnżek, coby rekōmandować Wōm nojlepsze ślōnskie teksty. Mōmy tukej poezyjo po ślōnsku, rozprowki, ôpowiadania dlo bajtli, Nowy Testamynt i fest hyrskigo “Dracha”. Beztōż dlo kożdego cosik.
Pamiyntejcie, że tej rozprowki niy musicie czytać. Umicie se jōm puścić we aucie, jak polygujecie w betach abo jak ciśniecie na kole 🔥
PODCAST PO ŚLŌNSKU NA SPOTIFY 🎵
PODCAST PO ŚLŌNSKU NA YOUTUBE 🎵
Moje ôblubiōne ksiōnżki po ślōnsku
We podcaście i na widyjo czytōm po zajcie z roztōmaitych ślōnskich ksiōnżek, ale pedziołech se, że przeciepowanie cytatōw tukej niy ma doporzōndku. Beztōż podciepuja yno linki do gyszeftōw, kaj znojdziecie wszyjskie te dziyła po tōniu:
“Mały Princ” – “Mały Książę” po ślōnsku
Antoine de Saint-Exupery & Grzegorz Kulik
“Umrzik we szranku”
Marcin Melōn
“Umrzik we szranku” a inksze przigody Komisorza Hanusika do kupiynio we ślōnskij ksiyngarni internecowej Silesia Progress 👉 KUKNIJ.
Inksze ksiōnżki Marcina Melōna
“Niedźwiodek Puch” – “Kubuś Puchatek” po ślōnsku
A. A. Milne & Grzegorz Kulik
“Nowy Testamynt” – “Nowy Testament” po ślōnsku
Przekłod: Gabriel Tobor
“Nowy Testamynt” znojdziesz na zajcie BibliaPoSlasku.pl – wejrzij a poczytej wiyncyj ô tym projekcie.
“Leanderka” – 5 rozprowek po naszymu
Rafał Szyma
“Silesia Noir” – czorny kryminał ô czornym Ślōnsku
Marcin Szewczyk
“Silesia Noir” do kupiynio we ślōnskij ksiyngarni internecowej Silesia Progress 👉 KUKNIJ.
“Wiersze i śpiywki Roberta Burnsa” – poezyjo po ślōnsku
Przekłod: Mirek Syniawa
“Drach” – edycyjo ślōnsko
Szczepōn Twardoch & Grzegorz Kulik
Tela dzisio ôdy mie. Fest Wōm rekōmanduja wszyjskie te ksiōnżki po ślōnsku. Kuknijcie, poczytejcie, ôdfrysznicie se kapka ślōnsko godka. Terozki co? Do ślōnskich ksiōnżek! Winszuja Wōm gryfnej niydzieli i udanego tydnia. Chowcie sie, do zaś!
“Ślōnsko Rozprowka” i “Ślōnski Podcast” to sōm artikle a nagrania po ślōnsku, zrychtowane skuli ôdfryszniynio naszej godki. To je jedna z tajli rychtōnku do Nacyjowego Spisu Wszeôbecnego 2021. Wiyncyj detajli ô spisie znojdziecie na naszej zajcie spis2021.belekaj.eu a na zajcie slonzoki.pl, kaj robiymy społym ze 22 inkszymi ôrganizacyjami pod mianym Ślōnsko Sztama.
Mosz w zocy? Czekosz na nastympne tajle?
⭐ Szrajbnij kōmyntorz! ⭐


text:
Ja sym Beno Sćapan, 24 lět stary a bydlu w Radworju. Dźěłam wot 2016 jako samostatny finančny poradźowar. Sym maćernorěčny Serb a kandiduju za župu Jan Arnošt Smoler Budyšin.
Kandiduju, dokelž chcu młodostnym serbšćinu zbližić. Chcu so za zdźerženje a spěchowanje serbskeje kultury, rěče a našich nałožkow zasadźować. Sam sym dołholětny aktiwny sobustaw serbskeho Radworskeho młodźinskeho kluba z.t., w kotrymž lěto wob lěto při wšelakich zarjadowanjach na serbski duch wažnosć kładźemy. Naše najznaćiše zarjadowanje je lětne mejemjetanje.


text:
Sōm my dynamicznōm spedycyjnōm fyrmōm, szpecjalizujymy sie we usugach transportowych i magazynowych. Doświŏdczynie ôd naszych fachmanōw we spedycyji je wieloletnie.
Nasze doświŏdczynie i modernŏ flota gwarantujōm profesjōnalne, wartke i skuteczne metŏdy dlŏ potrzeb ôd naszych klijyntōw.
DOŚWIŎDCZYNIE
Doświŏdczynie ôd naszych prŏcownikōw we spedycyji je wieloletnie.
24/h
Robiymy 24/7
MŌNITORING GPS
Nasza flota mŏ stały mōnitoring dziynki nojmoderniyjszym systymōm lokalizacyje GPS.
FLOTA
Mōmy moderno flota, kerŏ spełniŏ wszyjske wymogi.
ITIMAT
Sōm my dynamicznōm spedycyjnōm fyrmōm, szpecjalizujymy sie we usugach transportowych i magazynowych. Doświŏdczynie ôd naszych fachmanōw we spedycyji je wieloletnie.
Nasze usugi
Przekludzki
Transport budowlany
Transport indywidualny
Dlŏ cyntrōw handlowych
Transport tŏwŏrōw niybezpiecznych
TRANSPORT WE EUROPIE
Sōm my transportowōm fyrmōm, co fōnguje we Polsce i Europie.
Oferta plus szl
Odprawy celne
Dokumenty
Dokumenty dodatkowe, takie jak świadectwa pochodzenia, świadectwa EUR.1


text:
Radwor. Poněčim so Radworske dwórnišćo na integraciske zetkanišćo a přebywanišćo přeměnja. Kohož zajimuje, što je hižo nastało, njech pozastanje tam njedźelu na dnju wotewrjeneho pomnika. Towarstwo dwórnišćo inkluzije Radwor přeproša wšitkich zajimcow cyle wutrobnje na wodźenje po wobnowjenych rumnosćach. Wosebje rady chcedźa nowu kuchnju za projektowe dźěło prezentować. Wo ćělne derjeměće so wězo tež postaraja, poskićejo hrochowu poliwku, gulaš z kotoła a samopječeny tykanc.
Darmotnje do muzeja
Budyšin. We wobłuku dnja wotewrjeneho pomnika zajutřišim, njedźelu, budźe tež Budyski Serbski muzej přistupny, a to darmotnje. Na tamnišej žurli kaž tohorunja na dalšich stacijach pokazaja stawizny domu. Nimo toho móža zajimcy wosebitu wustajeńcu „machot časa – wot běłeho k čornemu“ wopytać.
Literatura w radiju


text:
Szekulada
Szekulada (nah.: xocolotl - goszko woda) – wyrůb cukerńiczy uůnaczůny s mjazgi kakaowyj, fetu kakaowygo (masło kakaowe) abo fetu cukerńiczygo, czygoś do słodzyńo a inkszych dodatkůw. Wytwarzano je uůna nojczyńśći we postaći tabulek. We ńykerych krajach, gůwńy we Meksyku, powszychńijszo je szekulada we postaći napoju na wodźe, mleku abo inkszym płyńy. Rzodźi trefjo śe szekulada sproszkowano abo we granulkach.
Zorty szekulady[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- Przodńi tajlůng:
- Goszko – składo śe ze masła kakaowygo, proszku kakaowygo a cukru, roz a kedy ze ńywjelgům domjyszkům wanilije. Zawjero przynojmńij 70% produktůw ze kakaowyj mjazgi a powinno być przigotowywano we tymperaturze 31,1–32,7 °C. Zawjyro 2–5 rozůw wjyncyj teobrominy niż mlyczno.
- Mlyczno – we jeji skłod wchodźi tyż mlyko abo proszyk mlyczny i wanilijo, a zowartość kakao ńy przekraczo 50%. Tymperatura uůnaczyńo mo 28,9–30,5 °C. Zwykle szekulada ta zawjero ńy mńyj niż 25% suchyj kakaowej masy we sumje, 14% suchyj mlycznyj masy, 2,5% suchyj uodfetowanyj masy kakaowej, 3,5 % fetu mlycznygo a 25% fetu razem.
- Bjoło – ńy zawartośći kakaowygo proszku. We nojlypszich szekuladach tyj zorty je ino do 33% kakaowygo masła. Tymperatura wytwarzańo 27,9–30,5 °C. Ńykerzy uwożajům, iże tyn wyrůb ńy je szekuladom ze wzglyndu na niskům zawortość kakaowygo masła.
- Deserowo
- Szekulady byndůnce mjeszońinům roztomajtych składńikůw ze inkszych zort szekulad:
- Bakalijowo
- Uorzychowo
- szekulady ze uowocůma, likerkůma a inkszymi dodotkůma
Szekulada „couverture” je wyrobym uotrzymonym ze wyrobůw kakaowych a cukrów, zawjero ńy mńij ńiż 35% suchyj masy kakaowyj, we tym:
- 1) ńy mńij niż 31% fetu kakaowygo;
- 2) ńy mńij niż 2,5% ńyfetowyj suchyj masy kakaowyj.
We produktoch szekuladopodobnych zawortość kakao ńy przykraczo 7% cołkej masy. Wjynkszość producyntůw lo uzyskańo gładkij, jydnorodnyj struktury dodowo do szekulady lecytyna sojowo (E322), abo PGPR (polirycynoyoleińon poliglicerolu – E476), co pozwalo zmńyjszyć zawartość drogjygo masła kakaowygo a uobńyżyć lepkość masy.


text:
Serbterm
Serbterm - skrotconka za Serbska terminologija - jo nowy projekt za napóranje internetnego słownika górnoserbskeje a dolnoserbskeje fachoweje terminologije. Mimo górnoserbskich a dolnoserbskich zapśimjeśow su teke nimske a engelske zapśimjeśa pódane. Teke powjerch websedła stoj w pomjenjonych styrich rěcach k dispoziciji. Iniciator projekta jo Štefan Zarjeńk.
Cele[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Projekt ma dwa głownej cela:
- Eksistěrujuce zapśimjeśa górnoserbskeje a dolnoserbskeje fachoweje terminologije gromaźiś
- Wuźěłowanje naraźenjow za fachowe terminusy, za kótarež serbske zapśimjeśa hyšći njejsu a diskusija wó nich.
Terminologija toś teje zběrki njejo na wěste fachowe pólo wobgranicowana. Na toś tom projekśe móžo se kuždy wobźěliś, kenž ma trjebne rěcne znajobnosći w nanejmjenjej jadnej ze styrich projektowych rěcow.
Tuchylny staw[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Projekt lažy hyšći w pjeluškach. Tuchylu zběraju se głownje terminusy. Eksistěrujo pógódnośeński system, kótaryž rozsuźujo wó pśiwześu zapśimjeśow. Za toś ten cesćilakosćiwy projekt trjeba se hyšći wjele pomagajucych rukow. Ale moderny swět pomina se teke modernu serbsku fachowu terminologiju, aby serbšćina wóstała zamóžna do žywjenja. Detailěrowane informacije su na websedle projekta Serbterm.
Stawizny projekta[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Zachopjeńki toś togo projekta segaju slědk až do lěta 2008. Pó załoženju górnoserbskeje Wikipedije w lěśe 2005 a dolnoserbskeje Wikipedije w lěśe 2008 jo se skóro pokazało, až za wjele temow trěbne zapśimjeśa feluju, pak dokulaž hyšći žedne serbske zapśimjeśa njeeksistěruju pak dokulaž wótpowědne žrědła njejsu k dispoziciji byli. Toś ta situacija hyšći njejo se doněnta wjele změniła. Z toś teje situacije jo se ideja naroźiła, toś ten projekt iniciěrowaś.
Na zachopjeńku tós ten projekt hyšći jo se gronił Serbski leksikon. Pózdźej jo se toś ten projekt do Serbterm pśemjenił.
Funkcionalnosć[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Serbterm bazěrujo na PHP, HTML a na datowej bance MySQL. Wužywarje projekta mógu za eksistěrujucymi zapśimjeśami pytaś, nowe zapśimjeśa naraźiś a zapisaś a skóńcnje južo zapisane zapśimjeśa pósuźiś a pógódnośiś. Doněnta wšak forum za diskusiju mjazy wužywarjami resp. sobustatkujucymi hyšći njeeksistěrujo.
Serbterm ma swójsku kupku na Twitter, kótarejež nejnowše powěsći pokazuju se na startowem boku www.serbterm.de.
Mimo togo dostawa něnto zapśimjeśe, ku kótaremuž nastawk eksistěrujo we Wikipediji, wótkaz we formje pismika "W". To nastupa wšykne styri rěcy projekta Serbterm, t. gr. wótkaz górnoserbskego zapśimjeśa wjeźo do górnoserbskeje Wikipedije, wótkaz dolnoserbskego zapśimjeśa do dolnoserbskeje Wikipedije, wótkaz nimskego zapśimjeśa do nimskeje Wikipedije a wótkaz engelskego zapśimjeśa do engelskeje Wikipedije.


text:
Żory: Zazwōniyła po szandarōw, żeby jij kupiyli cygaryty i colã
Zawołała policyjōnōw i kŏzała im kupić jij cygaryty i colã, jak niy chcieli tego zrobić, to ich posłała do sōmsiadōw. Zgorszōnŏ jejich postawōm niy przijōnła tyż mandatu. Terŏz 65-latka stanie przed gyrichtym i za bezpodstawnõ interwyncyjõ zapłaci grziwnã.
Wczorej przed 16.00 na numer alarmowy zazwōniyła starszŏ kobiyta i prawiyła, iże potrzebuje pōmocy. Jak sie pokŏzało 65-latka zawołała mundurowych, bo chciała ich wysłać na zakupy! Pedziała im, coby kupiyli jij cygaryty i colã, a kej ôdkŏzali, to wysłała ich do sōmsiadōw.
Kobiyta była przekōnanŏ, iże jeźli policyjōny niy chcōm społnić jeji prośby, to winni poprosić ô to sōmsiadōw. Na nic zdało sie tuplikowanie, iże policyjōny niy pŏrajōm sie takimi rzeczami, bo kobiyta cołki czas prawiyła, iże winni jij „pōmōc”.
Mōndurowi, za bezpodstawnõ interwyncyjõ, uzdali sie skŏrać 65-latkę stozłotowōm sztrŏfōm. Kobiyta jednak niy przijōnła jij i terŏz stanie przed gyrichtym.
Zdrzōdło: KMP Żory


text:
Łaz (AK/SN). Nimale 90 domjacych družin hribow pokaza minjenu njedźelu a zawčerawšim wustajeńca biosferoweho rezerwata Hornjołužiska hola a haty we Łazowskim Domje Zejlerja a Smolerja. Ranger Herbert Schnabel wopytowarjam jednotliwe družiny rozłoži. Nimo mnohich dalšich zajimcow stej sej přehladku tež šulerjo 6. lětnika Łazowskeje wyšeje šule wobhladali.
„Pola hribow je najwažniše, zo prawje wjele z nich znaješ. Wopytowarjo móžachu so wo mnohostronskosći domjacych družin hribow wobhonić. W Sakskej je 7 000 družin hribow dopokazanych. Sam znaju něhdźe 300“, praji Herbert Schnabel. Hromadźe ze swojimi kolegami bě wón hriby w Dubjanskim lěsu, wokoło Hućinjanskich a Tranjowskich hatow kaž tež w Dubrjenskim bahnu namakał. Paleta sahaše wot prawaka hač k smorži. „Nětko w nazymje, hdyž je zaso trochu dešća, so hribowe lěto hakle započnje. Předewšěm oktober budźe za hriby zawěsće hišće dobry měsac“, měni Herbert Schnabel.


text:
Wokrjes Wódra-Sprjewja
Wokrjes Wódra-Sprjewja (němsce Landkreis Oder-Spree) je wokrjes we wuchodźe Braniborskeje. Wokrjes ma něhdźe 180.000 wobydlerjow (2011). Najwjetše města su Přibor, Eisenhüttenstadt, Erkner, Storkow a zarjadniske sydło Bezkow. Juhowuchodny dźěl wokrjesa leži zdobom w historiskej Delnjej Łužicy.
Wokrjes mjezuje na sewjeru z wokrjesom Markowsko-Wódrowski kraj, na wuchodźe z Pólskej, na juhu z wokrjesom Sprjewja-Nysa, na juhozapadźe z wokrjesom Dubja-Błóta a na sewjerozapadźe z Berlinom.
Najwjetšej rěce we wokrjesu stej Wódra, kotraž twori zdobom wuchodnu hranicu, a Sprjewja. Rěce stej přez Wódro-Sprjewiny kanal mjez sobu zwjazanej.
Města a gmejny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Hač do 19. lětstotka rěčeše so w juhowuchodnym dźělu dźensnišeho wokrjesa Wódra-Sprjewja hišće w delnjoserbskich dialektach. Wjele městnow ma prěnjotnje serbske městnostne mjena.
Wotkazy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Webstrony wokrjesa Wódra-Sprjewja (němsce)
- Stawizniska krajina Wódra-Sprjewja (němsce)


text:
08.02.2021
Ziymia Cieszyńsko - Małe Cyntrum Świata
Ślónsk Cieszyński mo dzisio dwa płuca, przed i za-Olziański. Dwa płuca rozerwane przez tragicznóm historyjym, kiere pómału zaś zrostajóm sie w jedyn zdrowy i wielobarwny łorganizm, jakim łod wdycki były. Przez setki roków Ksiynstwo Cieszyński stanowiło jedyn łorganizm, ale wdycki był to twór wielokulturowy, wielojynzyczny, potym z upływym wieków aji coroz barźij wieloreligijny i wielonarodowy. W łokresie przełómu XIX i XX wieku na Ziymi Cieszyńskij kwitło życi społeczne, kulturalne i gospodarcze – Ślónsk Cieszyński ze swoim górniczym Zagłymbim, hutami, kuźniami, kolejóm i rozwiniyntóm siecióm roztomaitych firm, przedsiymbiorstw i aji wysoko rozwiniyntóm kulturom rolniczóm był jednym z nejbogatśich regiónów całego cesarstwa austro-madziarskigo. Rozwijała się tu nie jyny gospodarka i rolnictwo, ale i wspaniale rozkwitała oświata, działały liczne czytelnie ludowe, zespoły teatralne, ludzie radzi sie zbiyrali na festynach, dożynkach, wiecach, zebraniach, przedstawiyniach. Wroz spiywali, bawili sie, współpracowali na roztomaitych polach. Tu prawie każdy umioł czytać i mioł co czytać, bo wychodziło mnóstwo tutejśich gazet łod Gwiazdki Cieszyńskij poczynajónc, przez Ewangielika, Górnika, Głos Ludu Śląskiego i Rolnika Szląskiego po Zaranie Śląskie oraz mnóstwo inszych. Połowa z ponad 200 wychodzóncych w regionie cieszyńskim od 1848 roku czasopism ukazywała sie w jynzyku polskim, reśta po niymiecku, czesku, w jidysz.
Wychodziły tu teś liczne ksióńżki i popularne do dzisio kalyndorze. Ludzie sie kształcili, uświadómiali duchowo, hladali też swojij idyntyfikacyji etnicznej czy aji narodowej. Byli tacy co szli za chlebym, naukom, karieróm w kierunku cywilizacyji niymiecko-austryjackij, szli do szkół niymieckich, szli na studyja na austryjackich uniwersytetach i zostowali w tyj kulturze, aji sie w nij z sukcesym asymilowali. Byli u nas też liczni Żydzi kierzi mieli swojóm kulturym, religiym i narodowość. Byli też, zwłaszcza w rejónie Frydka i Ostrawy liczni Czesi czy Morawianie, kierzi rozwijali i odrodzali swojóm krasnóm i bogatóm kulturym oraz poczuci narodowe i również przicióngali Cieszynioków ku swoimu „etnikum”. Byli też bardzo aktywni w nikierych dziedzinach Ślązakowcy, kierzi dónżyli do autónómii Ślónska i rozwijali swoje poczuci etniczne. Natomiast w XIX wieku po łobu strónach łOlzy wykształciła sie, pod wpływym „budzicieli” takich jak Paweł Stalmach czy Andrzej Cinciała i wielu ich wybitnych kontynuatorów, równie potynżno fala ducha polskigo, kiery nie wstydził się, a wryncz był dumny ze swojego ślónskigo i ludowego korzynia. Było to zjawisko w całej ówczesnej Polsce mało spotykane w tej skali, bo polsko tożsamość zdominowano była downij przez wspaniałóm kulturym szlachecko-inteligynckóm a silny, samosterowny i samodzielny ruch ludowo-regiónalny w takij powszechnej skali i masie, i z ambicyjami narodowymi, ba - aji uniwersalnymi – jaki sie wykształcił na Ziymi Cieszyńskij był fenomenym w skali ogólnopolskij. Dość wspomnieć tu nejważniyśi polski organizacyje i instytucyje powołane własnymi siłami przez lud cieszyński na Cieszyńskij Ziymi: Towarzystwo Rolnicze (1869), Towarzystwo Naukowej Pomocy (1872), Towarzystwo Oszczędności i Zaliczek (1873), Towarzystwo Ewangelickiej Oświaty Ludowej, Dziedzictwo bł. Jana Sarkandra dla ludu polskiego na Śląsku, Macierz Szkolna dla Księstwa Cieszyńskiego, Polskie Towarzystwo Pedagogiczne, Towarzystwo „Sokół”, Polski Związek Młodzieży Katolickiej, Polski Związek Młodzieży Ewangelickiej, Polski Związek Niewiast Katolickich, Związek Ewangelickich Niewiast, Stowarzyszenie Polskich Robotników i Robotnic „Siła” Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Polskie Towarzystwo Turystyczne „Beskid Śląski”, Gimnazjum Macierzy Szkolnej Księstwa Cieszyńskiego w Cieszynie, Gimnazjum Realne im. Juliusza Słowackiego w Orłowej… Nie było wiync bezpodstawne, ukute wtedy powiedzyni ło Cieszynie jako „Atynach Ślónska”.
Jak napisoł w swoim reportażu ze Ślónska Cieszyńskigo w roku 1869 krakowski profesor Lucjan Malinowski " Wyższe ukształcenie i żywsze poczucie własnej godności zawdzięczają Szlązacy austriaccy w znacznej części stanowisku, jakie zajęło duchowieństwo i nauczyciele względem ludności wiejskiej. Tutejsi nauczyciele, równie jak na Szląsku pruskim, wychodzą spośród ludności wiejskiej. Lecz ci tutaj nie stronią od ludu, z którego łona wyszli, nie panoszą się, nie wstydzą się swojego języka; przeciwnie, wśród nich właśnie znaleźć można najgorliwszych obrońców interesów ludowych. W życiu rodzinnym zachowują swojskie zwyczaje i obyczaje, żenią się zawsze z córkami gazdów; żony ich i córki zachowują strój wiejski i niczym się nie różnią od innych kobiet i dziewcząt wiejskich.". Ta „organiczno” praca duchowo, kulturalno i umysłowo prowadzóno przez lud i dlo ludu przynosiła tak znaczne i widoczne rezultaty, że moc tutejszych ludzi zaczyno chladać szyrśich i delśich horyzontów niś jyny granice Cieśińskigo Ksiynstwa, choćby to była nejbliższo sercu i nejkrasniyjśio Ziym pod słóńcym. Ludzie zaczyni kierować sie ku wiynkszij duchowej wspólnocie i za przikładym „narodowych budzicieli” zwracali się ku wielkim łośrodkóm kulturalnym z inkśich rejonów ówczesnego polskigo świata – ku Krakowowi, Lwowowi, Wilnu czy Warszawie. Dzieła klasyków polskij literatury nóńść można było w wielu cieszyńskich dómach mieszczańskich, chłopskich czy górolskich. Wielu Cieszynioków z Istebnego, Jabłónkowa, Wiseł czy Orłowej osobiście koryspóndowało i współpracowało z nejwybitniyjszymi polskimi twórcami takimi jak Sienkiewicz, Reymont, Konopnicka i Prus, kierzi niejednokrotnie tu przebywali i pisali swoje opowiadania, powieści czy wiersze ze słynnóm Rotóm dedykowanóm „Ludowi Śląskiemu” na czele. Prości ludzie ciynżkij pracy z cieszyńskich dziedzin spotykali sie w niedziele na wspólnym czytaniu nejpiekniyjszych dzieł polskij literatury. Moc Cieszynioków o górolskich, chłopskich abo mieszczańskich korzyniach, kierzi ukóńczyli studyja we Wiedniu, Pradze, Krakowie i inkszych ośrodkach akademickich stowało sie świadómóm swoich ludowych korzyni elitóm, kiero rozsławiła etos cieszyńskij intyligyncyji po całej Europie Środkowej, w tym zwłaszcza w Polsce. Przikładym niech bedóm historyje rodów Michejdów, Buzków, Bystróniów, Suszków i wielu inkśich, z kierych wywodzili się wybitni profesorowie, naukowcy, humaniści, inżynierowie, duchowni, artyści, oficerowie czy medycy. Móndrze kształtowano na Ziymi Cieszyńskij uniwersalno tożsamość polsko, połónczóno z silnym regiónalnym etosym cieszyńskim, zawiyrała w sebie jakoby w pigułce nejcynniyjsze cechy polskigo i europejskigo humanizmu, zabarwióne specyficznym „cieszyńskim”, ludowym kolorytym. Nejważniyjśi z nich to: pracowitość, ludowe korzynie, chłopsko i mieszczańsko determinacyja oraz łodpowiedzialność za swoje czyny i słowa, równy szacunek zarówno dlo pracy jak i dlo nauki, wielokulturowość, wielojynzyczność, wieloreligijność, pluralizm polityczny, tolerancja i zrozumiyni dlo łodmiynnych zapatrywań, szacunek dlo inkśich narodów, ważno rola niewiast w życiu społecznym, umiyjyntność przekraczanio barier etnicznych i bogate doświadczyni współpracy miyndzynarodowej na pograniczu.
Zadania dlo Naszego Pokolynio
Na tym wspaniałym i drogocynnym kapitale naszych Przodków mogymy współcześnie budować dobróm prziszłość dlo nas oraz dlo pokolynio naszych dzieci i wnuków. Prziszłości nie do sie budować bez wartości, bez móndrości, bez kapitału społecznego, gospodarczego i kulturowego. A my tu tyn kapitał i ty wartości mómy, mómy swoje łorganizacyje społeczne i kulturalne, mómy zespoły, szkoły, czytelnie, wydawnictwa. Poradzimy tu na Ziymi Cieszyńskij współpracować z każdym człowiekym, każdóm organizacjom niezależnie łod jynzyka jakim sie posługuje, czy kraju w jakim sie znajduje. Zaolzianie majóm swoich przyjaciół po łobu strónach łOlzy i dalij w całych Czechach, na Słowiokach i w Polsce. Majóm też przi łodewrzytych granicach przyjaciół w całej Europie i aji w łodległych zakóntkach świata. Tym co Zaolziański Región wyróżnio w tyj czyńści Europy je właśnie bogactwo kultury łodziedziczónej po przodkach i dwu, trzi a nawet cztyro-jynzyczno kultura oraz szkolnictwo - dyć edukacyja prowadzóno je tu w jynzyku czeskim, polskim, angielskim i aji „po naszymu”, nie mówiónc ło inszych jynzykach. Taki wielojynzykowe i wielokulturowe kształcyni młodych ludzi niesamowicie wzbogaco ich duchowo i łotwiyro oczy, uczónc dziwać sie na świat jakoby ponad granicami. Dziśio w każdym kraju, w całej Europie i aji na świecie potrzeba ludzi, kierzi nie zamykajóm sie sztywno w ramach jednej wspólnoty, jednego regiónu, czy jednego kraju. Kierzi poradzóm przekraczać granice miyndzy ludziami, różnymi światopoglóndami i kulturami. Kierzi swojóm móndróm, otwartóm na drugigo człowieka postawóm ukazujóm, że może być życi w tyj czyńści naszej Europy lepsze, móndrzyjsze, piekniyjsze i bogatsze.
Małe Cyntrum Świata
Jakże pasuje do naszej współczesnej Zaolziańskij sytuacyji postulat budowanio tu na tyj Cieszyńskij Ziymi naszego, niepowtarzalnego i bliskigo sercu „Małego Cyntrum Świata”. Jak pisze, w tak właśnie zatytułowanym, krasnym eseju Krzysztof Czyżewski, twórca fundacyji „Pogranicze. Ośrodek Sztuk, Kultur, Narodów” w Sejnach na polsko-litewskim pograniczu: „Tu po łotwartość i sztukym życio społym zstympuje sie w głómb pamiyńci i do samych strzewi miyjsca, palimpsestu różnych losów i kultur. To, co było głymbokim podziałym po wyrchu, w głymbinie łodnajduje wspólny korzyń, je splecióne. Tu zakorzyniyni je formóm łodzyskiwanio prziszłości. Małe cyntrum świata ustanowiane je w cióngłości tradycyji. Ni moźna zabywać, źie tradycyja to żywo rzyka, a nie strzeżóne stawy stojóncej wody. Wierność tradycyji to nie yny upamiyntniani, ale i kóntynuacyja. Jeśi uświadómimy se, kim byli Ci, kierym chcymy dochować wierności, łokoże sie, źie ło cióngłości tradycyji stanowi nieustanne zmiyniani świata, przekroczani granic i bunt prociw zastygłym formóm życio. Małe cyntrum świata je prowincyjóm zdolnóm wyzwolić z prowincyjonalizmu. Tworzóm go ludzie głodni rajzy poza horyzónt swojskości, ku wolnymu aktowi tworzynio zakorzyniónymu w życiu wspólnoty i rozwijajóncymu sie w cióngłym z nióm dialogu. Wspólnota to łobcowani – zawiónzuje jóm móndre sómsiedztwo z ludziami, z kierymi sie różnimy i wdycki bedymy sie różnić. Pogranicze nie zaciyro granic, ale uczy sztuki życio w wielogłosie kultur i światopoglóndów"…
W imie życio buntujmy sie wiync prociw wszelakimu skostniynu, kiere zabijo twórczóm myśl i postymp ku lepszymu światu. Przekroczejmy granice, kiere łoddzielajóm ludzi, ale coby nie zagubić sie w tym łogrómie cywilizacyji czyrpejmy życiodajne siły z naszych wspaniałych tradycyji i budujmy na skale naszego Dziedzictwa to nasze Małe Cyntrum Świata i nasze Wielki Zaolzi!
Znej Cieszynioku górolski przikozani: Nik nie do ci wolności za darmo! Jeśi chceś przeźić swoje życi jako ćłowiek wolny i swobodny, musiś stoćić niejednóm duchowóm bitkym ło swojóm przestrzyń wolności. Majónc świadómość potynżnej łopieki Nejwyźśigo Hetmana, starej sie w swoim życiu, na swojóm ludzkóm miarym stować sie takim hetmanym dobra, kiery mo łodwagym do dobra sie prziznać, dobro realizować i dobra brónić. A nojlepsim łobuśkym w kiery Cie Pan wyposażił je niewzruśióno wiara, pracowite dłónie, łotwarty rozum, ćiste sumiyni i śierco, kiere co dej Bóg, łoby nigdy nie zamiyniło sie w kamiyń...
Z górolskim pozdrowiynim dlo Zaolziańskich Braci napisoł Andrzej Suszka z Kóniokowa


text:
Figura na Roli Jarominy
11 maj 2010 — Figura Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej stojąca przy głównej drodze w jednym z sidzińskich przysiółków. Powstała w połowie XX wieku.
Na przedniej części postumentu na którym położona jest figura znajduje się płaskorzeźba Matki Boskiej Sidzińskiej wytłoczona w metalu.
Kategoria: Kapliczki
Pobierz tapetę: 1024x768 1280x800 1280x1024 1600x900
Komentarze (9)
jes poczebne kóniecnie jakiesik mieśce coby dziywki i sybelcoki mogły sie zabawić.
Teros jes lato to i pot smreckiem mozna ale jysiyniom i zimom kas iś,no ka?
Ino stodoła zostaje. Panie Wójcie pytom Wos piyknie, nody niy zapominojcie
ło nos i zróbcie cosik zeby to zmiynić. 4 lata temu
niy pisoł ani nika nie godoł ze u nos teros tak sie godo.Ale downi tak sie godało.
Musis wiedzieć ze downi dziywki i te wceśni urodzone baby nosiły na gowach
smatki a i teros noso ale jus ik mało. Tak samo i s godaniym,jesce mozna
takik spotkać co tak godajo.Bo reśta to jus pany [ą,ę].
A jobyk niy kcioł zeby ta staro sizyńsko gotka cołkiym zaginyła. 4 lata temu
w cym zec.Som mom troche za usami,no ale tyle to sie łorientuje ze niy powinno
sie tak pisać jak Tereska, ło jedny figórce,ze to kopiec kamiyni i wyglondo jak
f Tybecie. A,có f Tybecie to Boga nima? 11 lata temu
urozmajcały klimat sizyński.Som to znaki wiary - jak to ktosik mondry pedzioł.
Óne pszypominajo nom na kazdym kroku ze jes BÓG. Bo stawiane som s wdziyn
cności,casym za łocalenie zycio a innym razem jako prośba ło zdrowie.
Mortwis sie ło wyglont kaplicki,a niy wto inny tylko óna pszypomino CI, bier sie
dziywce za łodnowiynie swoje dusy,bo akurat teros jes dobry cas. 11 lata temu
łopowiado có nowego w Sizynie.Wiys,godo as mie skrynco,pszecie pós to niy
dziwota godom.Nody Jasiu niy s głodu iny ze złości,a có takiego sie stało pytom
sie?No pocz sie có ta Monika pise,bo nimoge srozumieć,wto jes stary Matka B.
cy ta figórka?Godom,niy pszejmujcies sie,bo to nowocesne pokolynie tak mo.
Óni som wychowani na[ owsiakach],robta có kceta.Ale óna ze Sizyny niy jes i to
jes pociesajonce. 11 lata temu


text:
Kvitová wygrywŏ we Sydney
Dobrze napoczōn sie rok 2019 dlŏ tynisistek rodzōnych na Ślōnsku, a gynau we Bilovcu. Tydziyń tymu turniyj debla we Brisbane wygrała Květa Peschke (pisali my ô tym tukej), a dzisiej we Sydney wygrała Petra Kvitová. Bōła to je 26 wygranŏ we turniyju WTA.
Kvitovŏ we finale wygrała we 3 szpilach (1-6, 7-5, 7-6) ze Asleigh Barty ze Australyji.
We drōdze do wygranej nie przegrała ani jednego szpila:
1/2: Kvitová – Sasnovich 2-0
1/4: Kvitová – Kerber 2-0
1/8: Kvitová – Hsieh 2-0
1/16: Kvitová – Sabalenka 2-0
Jutro we Melbourne napocznie sie Australian Open.
Kvitovŏ piyrszy szpil mŏ ze Magdalenōm Rybarikovōm ze Słowacyje.
Mōmy nadziejã, co i tyn turniyj dŏ wiela radości szpilerkōm ze Ślōnska.
Foto tytułowe: Pavel Lebeda / Česká sportovní [CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons


text:
2020
Serbski sejm zetka so na přichodne posedźenje online
Přichodne posedźenje Serbskeho sejma wotmeje so zaso online ...
Dale čitać Serbski sejm zetka so na přichodne posedźenje online
Próstwu wo spěchowanje na Załožbu za serbski lud zapodało
Jako spěchowanske towarstwo je zapodało SMY z. t. k podpěrowanju dźěła Serbskeho sejma na Załožbu za serbski lud próstwu wo institucionelne spěchowanje jednaćelnje ...
Dale čitać Próstwu wo spěchowanje na Załožbu za serbski lud zapodało
Serbski sejm: Peticiski wuběrk a plan 2021
Serbski sejm přewjedźeše 14.11.2020 swoje 18. pósedźenje a to jako wideo-konferencu ...
Serbski sejm zakónči z wopytom Domowiny prěnje rozmołwne koło k statnemu zrěčenju ze Serbami
Dnja 31. awgusta zetkachu so na iniciatiwu Serbskeho sejma zastupjerjo wuběrka „wustawa/prawo“ w Budyskim Serbskim domje ze zastupjerjemi Domowiny ...
Dale čitać Serbski sejm zakónči z wopytom Domowiny prěnje rozmołwne koło k statnemu zrěčenju ze Serbami
Nadźija za serbske wosady při planowanej strukturnej reformje
16. julija rozwołwjachu so zastupjerjo Serbskeho sejma w Hodźiju/Göda ze zastupjerjami ewangelskeje wosady, Serbskeho wosadneho zwjazka, sakskeho Krajneho cyrkwinskeho zarjada a ze superintendentom cyrkwinskeho wobwoda wo wuskutkach planowanych cyrkwinskich strukturnych reformow na serbske cyrkwinske žiwjenje ...
Dale čitać Nadźija za serbske wosady při planowanej strukturnej reformje
Miłoraz dóstanje přichod
Před krajnym sejmom w Drježdźanach je so wotměła 30.06.2020 manifestacija wobswětowych zwjazkow za zdźerženje wot wudobywanja brunicy wohroženych sakskich wsow Miłoraz, Obertitz a Pödelwitz ...
Serbski sejm nimo přestawki dale dźěła
Po wusadźenju zjawnych posedźenjow Serbskeho sejma wotmě so dnja 13.06. znowa prezencne posedźenje we Wojerecach ...
Po Ralbicach a Worklecach přindu Bórkowy (Błota) a Hodźij
Serbska wučba dyrbi zawěsćena być za wšitkich šulerjow a za wšitke šulerki!
Dale čitać Po Ralbicach a Worklecach přindu Bórkowy (Błota) a Hodźij
Serbski sejm podpěruje šule, staršich, Domowinu a Serbsku radu při zawěsćenju serbskeje wučby za wšěch Ralbičanskich a Worklečanskich šulerjow
Serbski sejm wita, zo chce so nětkole tež Serbska rada při Sakskim krajnym sejmje za to zasadźeć, zo so w přichodnym šulskim lěće wutworitej dwě pjatej rjadowni na Serbskimaj wyšimaj šulomaj we Worklecach a Ralbicach ...
Dale čitać Serbski sejm podpěruje šule, staršich, Domowinu a Serbsku radu při zawěsćenju serbskeje wučby za wšěch Ralbičanskich a Worklečanskich šulerjow
Katólscy a ewangelscy Serbja wuradźuja wo swojej nuzy dla pobrachowacych cyrkwinskich strukturnych reformow
Dnja 12. měrca 2020 zetkachu so w Njebjelčicach zastupjerjo ewangelskich a katólskich serbskich wosadow ...
Dale čitać Katólscy a ewangelscy Serbja wuradźuja wo swojej nuzy dla pobrachowacych cyrkwinskich strukturnych reformow
Wuradźowanje Serbskeho sejma w Huštanju
Sobotu, 29.02.2020 je so schadźował Serbski sejm w delnjołužiskim Huštanju (Wüstenhain) na žurli kofejownje Kśišowka ...
Serbski sejm podpěruje serbskich křesćanow při zdźerženju a wuwiću jich wosebiteje situacije a jich rěčnych rumow w cyrkwinskich wosadach při planowanych sturkturnych reformach
Na próstwu serbskich wosadnych z Hodźija wobroći so Serbski sejm na wjednistwo Ewangelskeje krajneje cyrkwje Sakskeje ...
Dale čitać Serbski sejm podpěruje serbskich křesćanow při zdźerženju a wuwiću jich wosebiteje situacije a jich rěčnych rumow w cyrkwinskich wosadach při planowanych sturkturnych reformach
Pressekonferenz in Dresden: 1 Jahr Serbski Sejm - 1. Schritt zur Selbstbestimmung des sorbischen/wendischen Volkes
Nach einem arbeits-, aber auch erfolgreichen ersten Jahr der Arbeit der ersten frei gewählten Volksvertretung der Sorben/Wenden stellen sich Vertreter des Serbski Sejm am 20.02.2020 den Fragen der nationalen und internationalen Presse ...
Dale čitać Pressekonferenz in Dresden: 1 Jahr Serbski Sejm - 1. Schritt zur Selbstbestimmung des sorbischen/wendischen Volkes
„Jedne lěto Serbski sejm“ w Njebjelčicach
Am Donnerstagabend versammelten sich im Gemeindezentrum in Nebelschütz rund 40 ...
Na přeprošenje wyšeho měsćanosty Rolanda Dantza wotewri Serbski sejm swoje prěnje posedźenje lěta 2020 w Kamjencu
18. januara 2020 schadźowaše so Serbski sejm na přeprošenje Kamjenskeho wyšeho měsćanosty w radnicy Lessingoweho města na zapadnej kromje serbskeho sydlenskeho ruma ...
Dale čitać Na přeprošenje wyšeho měsćanosty Rolanda Dantza wotewri Serbski sejm swoje prěnje posedźenje lěta 2020 w Kamjencu


text: Chrósćicy (SN). „Słowjenjo we Wendlandźe“ rěka tema, wo kotrejž porěči serbski rozhłosownik a muzejownik Werner Měškank jutře, sobotu, w 19.45 hodź. w Chróšćanskej putniskej hospodźe. Geografiske pomjenowanje „Wendland“ w Delnjej Sakskej wobswědča, zo tež zapadnje Łobja něhdy Słowjenjo sydlachu. Jich rěč mjenuja wědomostnicy „drawehnisch“ abo „drawehnopolabisch“. Přirjadowana je rěč bóle obodritskim kmjenam, sydlacym něhdy při Baltiskim morju, w Schleswigskej a zapadnej Mecklenburgskej, dyžli Serbam. Drjewjanšćinje najbliša dźensniša rěč je kašubšćina wokoło Gdańska w Pólskej. W lěće 1756 je wumrěła poslednja žona, kotraž je drjewjanšćinu jako swoju maćeršćinu rěčała. Z kultury wendlandskich Słowjanow zwostachu hač do dźensnišeho swójbne mjena, geografiske pomjenowanja, njewšědne mjena městow a wsow, swojorazna sydlenska forma kulowca, narodna drasta, wšelake nałožki a powěsće kaž tež ludowy spěw „Katü mes Ninka bayt?“ (Štó ma njewjesta być?).


text:
Neckar
Neckar je srjedźoeuropska rěka, kotraž běži přez němskej zwjazkowej krajej Badensko-Württembergsku a Hessensku. Wón je z 362 kilometrami po Aary, Maas, Moseli a Mohanje pjaty najwjetši přitok Ryna a dwanata najwjetša rěka cyłeje Němskeje.
Wužórli so blisko Villingena-Schwenningena na juhu Badensko-Württembergskeje, mjez Čornym lěsom na zapadźe a Šwabskej albu na wuchodźe. Jeho něhdźe 14.000 km² wulke přitočnišćo wobjimuje srjedźny dźěl zwjazkoweho kraja. Neckar běži mjez druhim přez Rottweil, Tübingen, Esslingen, krajnu stolicu Stuttgart, Heilbronn a Heidelberg, před tym zo so w Hornjorynskej nižinje pola Mannheima wotprawa do Ryna wuliwa. Na něhdźe 15 kilometrow dołhim wotrězku w Odenwaldźe wuchodnje Heidelberga twori hranicu mjez Badensko-Württembergskej a Hessenskej.
Neckar je wot Plochingena hač k wuliwej wutwarjeny wodowy puć a přez kanal z Dunajom zwjazany.
WobrazarnjaWobdźěłać
Neckar w Mannheimje


text:
Cebulowŏ ksiynga umartych – M. Syniawa
35,00 zł
Cebulowŏ ksiynga umartych - M. Syniawa
Myślã czynsto ô mojich starkach i starzikach – ô tyj rzyce dusz i gynōw – i jak profesōr Bynedykt Kouska starōm sie pamiyntać, że kożdy czowiek je jak głōwnŏ wygranŏ w loteryji, i to ku tymu w takij, w keryj wygrywŏ jedyn los na teragigamegamulticyntylijōny. Myślã czynsto ô tych bauerach i bergmanach, krankynwerterach i torszrajberach, huzarach i muszketerach, młynŏrzach, kamiyniŏrzach i kowŏlach, ô tych zŏwitkach i bynkartach, słepŏkach i fechciŏrzach. Niyrŏz – jak Kenneth White w “Familijnyj alchymiji” – zaziyrōm przi tym do zdrzadła. I tak jak ôn niy przestŏwōm sie dziwić.
– Ze wstympu
MIROSŁAW SYNIAWA urodziōł sie w roku 1958 w Chorzowie. Do terŏzka wydali my dwa tōmy poezyj tumaczōnych ôd niego na ślōnski i jedyn rōman, kery napisoł po polsku. Tyn rŏz prezyntujymy jego włosne wiersze, w kerych rozprawiŏ ô swojich przodkach. Rychtuje, jak nōm pedzioł, dwa nowe rōmany – jedyn po polsku i jedyn po ślōnsku – a ku tym nastympny tōm ślōnskich wierszy, kery mŏ sie mianować (blank niy po ślōnsku) “Mappa mundi”.


text:
Sakska přewostaja dale spěchowanske srědki za žiwu zjawnu dwurěčnosć
Budyšin (JK/SN). Hižo wjacore lěta zaruča sakske statne knježerstwo z lětnej pawšalu 5 000 eurow gmejnam a městam w serbskim sydlenskim rumje móžnosć, skutkownje na dwurěčnosć swojich komunow skedźbnjeć. To su w tójšto z nich zwoprawdźili a to nadal chutnje bjeru.
Na widejowej konferency na iniciatiwu Budyskeho krajnoradneho zarjada a tamnišeje społnomócnjeneje za serbske naležnosće Haleny Jancyneje su zamołwići wčera wječor wuskutk pawšalneje podpěry a dźěławosć Wojerowskeho serwisoweho běrowa za serbsku rěč w komunalnych naležnosćach bilancowali. Budyski krajny rada Michael Harig (CDU) wuzběhny we witanju wažnosć zjawneje dwurěčnosće za region a serbski sydlenski rum. Widźomna dwurěčnosć je po jeho słowach wuznaće k serbskosći regiona a zdobom pokazka na mnohotnosć tudyšich komunow. Tohodla ma Harig spěchowanje aktiwitow w naležnosći za wažny element politiki, we wokrjesomaj Budyšin a Zhorjelc na wosebitosć dwurěčnosće skedźbnić.


text:
Wone su za mustwowy sport njeparujomne, wšojedne hač za mjetańcu, basketbul, lodohokej, wolejbul abo kopańcu. Hrajerki a hrajerjo doběža sej z ličbu na trikoće na hrajnišćo.
Je zajimawe sej woznam ličbow sportowych družin wobhladać. Pohladajmy raz na někotre ličby w kopańcy, kotrež su wosebje popularne a zdźěla prawe marki. Lubowarjo kopańcy hnydom wědźa, što resp. štó so za skrótšenku CR7 chowa. A štóž so hišće dokładnišo wuznawa, znaje tež matematisku formulu 1+8. A při tajkich formulach wostawajo wěmy, zo je 11×11=121. W kopańcy mamy wšelakore njewšědnosće ličbu na trikoće nastupajo. Zwjetša tči za tym pak kuriozna pak chutna stawizna. Najznaćiši přikład za namakanje ličby z pomocu matematiskeje formule je Iván Zamorano. Wón dyrbješe 1997 „swoju“ 9 Cristianej Ronaldej přewostajić. Na to rozsudźi so Chilčan za ličbu 18 a staji mjez ličbje znamješko +, z čimž je matematisce zaso swoju 9 měł.