text:
Waršawa (dpa/SN). W Pólskej su wšitkich ministrow, kotřiž běchu na minjenym posedźenju kabineta přitomni, na coronawirus přepruwowali, po tym zo běchu pola wobswětoweho ministra Michała Wośa coronawirus zwěsćili. Wuslědki přepytowanja dotal hišće njepředleža, zdźěli rěčnik knježerstwa powěsćerni PAP. Dotal dźěłaja wšitcy ministrojo w karantenje. Natyknjenemu ministrej so po informacijach rěčnika derje dźe. Ministerski prezident Mateusz Morawiecki njebě runja dalšim wosom ministram na posedźenju kabineta pódla.
Statny prezident Andrzej Duda je wčera planowane zhromadne wuradźowanje z kabinetom na njewěsty čas přestorčił. Wón chcył najprjedy wuslědk testa wočaknyć, kaž da zdźělić. Wobswětowy minister Michał Woś bě so na coronawirus testować dał, po tym zo bě k sobudźěłaćerjej lěsniskeho zarjada kontakt měł. Pola toho běchu infekciju zwěsćili.
W Pólskej je so dotal wjace hač 200 ludźi z coronawirusom natyknyło, pjeć wosobow je zemrěło. Wirusa dla je kraj razne naprawy wukazał a swoju mjezu tež k Němskej zawrěł.
ROZŽOHNUJO SO ze zajimcami a podpěraćelemi w Praze, Brnje a naposledk w słowakskej stolicy Bratislavje je so pod hesłom „Z Tatru wokoło swěta 2“ wuprawa horliwcow na wurjadnu jězbu podała. Jeje wobdźělnicy wotmysla w běhu třoch lět wopytać 69 krajow na pjeć kontinentach a tak něhdźe 270 000 kilometrow wotjěć. Ekspedicija nawjazuje na wuprawu „Z Tatru wokoło swěta“ kónc 80tych lět, a jedyn z jeje hłownych zaměrow je samsny: po cyłym swěće dobre mjeno Čěskeje kaž tež wudźěłkow jeje přemysła šěrić.
Wozydło, specialna Tatra T 815 4x4, ma aluminijowy natwar a waži tak jenož 1 380 kilogramow. „W nim su tři boilery, štyri wokruhi tepjenja, klimatizacija, akumulatory a dwaj nuznikaj. A mamy dušu nutřka a wonka“, wopisuje Marek Havlíček wuhotowanje Tatry. Po jeho słowach je w njej 14 sydłow a 20 spanskich městnow. Ekspediciju chcedźa w třoch etapach zwoprawdźić. Prěnja, 70 000 km dołha a po 22 krajach, wjedźe předewšěm po Europje; druha z 120 000 km a po 18 krajach budźe w Južnej a Sewjernej Americe kaž tež w Kanadźe. Třeća z 80 000 km po 22 statach powjedźe po aziskim a afriskim kontinenće.
Praha (MaKr/SN). Hačrunjež je ličba z coronawirusom natyknjenych wobydlerjow Čěskeje z 344 padami hišće poměrnje přehladna a smjertne pady dotal žane znate njejsu, chce knježerstwo kóždežkuli riziko wuzamknyć. Hižo dźens tydźenja je wone kubłanske zarjadnišća po cyłym kraju zawrěć dało a wukaza wšěm šulerjam a studentam „wirowe prózdniny“, zo by rozpřestrěću chorosće zadźěwało. Staršim bě wukaz wulki problem, dyrbjachu dźě so woni takrjec přez nóc na nowu situaciju nastajić. Wučba běži na zbožo dale přez internet, a samo čěska telewizija wusyła wšědnje specialny wuwučowanski program.
Dalša a razniša kročel slědowaše minjeny štwórtk z wukazanjom nuzoweho stawa. To rěkaše za Čechow sylniše wobmjezowanje wšědneho žiwjenja. Tak njeběchu kulturne a sportowe zarjadnišća kaž muzeje, dźiwadła, kina a fitnesowe studija zjawnosći wjace přistupne, koncerty wotprajene. Hosćency a bary smědźachu swojich hosći jenož hišće hač do wječora we wosmich posłužować.
Praha (dpa/SN). Čěske knježerstwo swobodu pohibowanja ludźi w boju přećiwo coronawirusej drastisce wobmjezuje. To je ministerski prezident Andrej Babiš wot populistiskeje strony ANO wčera wječor připowědźił. Ludźo su namołwjeni doma wostać a so mjezyčłowjeskich stykow wzdać. Wuwzaća płaća jeničce za puć na dźěłowe městno, za nuznje trěbne wobstaranja kaž za nakup žiwidłow abo za lěkarske terminy. „Stejimy w boju z wirusom“, rjekny Babiš.
Wot minjeneho štwórtka płaći w Čěskej 30dnjowski narodny nuzowy staw, z kotrymž móže stat zakładne prawa wobydlerjow wobmjezować. Wukrajnicy njesmědźa hižo do kraja přijěć, nawopak njesmědźa tež Češa kraj hižo wopušćić. Wuwzaća płaća mjez druhim za powołanskich dojězdźowarjow. Wjace hač 2 000 wojakow dodźerženje wukaza kontroluje. Šule, hosćency, korčmy a wobchody, nimo žiwidłowych, su zawrjene. Kónc tydźenja su ludźo nahrabnje nakupowali.
W Čěskej su dotal 253 infekcijow registrowali. Smjertne pady njejsu žane znate.
Waršawa. Z chětro raznymi naprawami reaguje Pólska na nowy coronawirus. Zo bychu dalšemu rozpřestrěću chorosće zadźěwali, su wot wčerawšeho wšitke pěstowarnje, šule a uniwersity po cyłym kraju na dwaj tydźenjej zawrjene. Tež muzeje, kina a dźiwadła njejsu zjawnosći hižo přistupne. To je ministerski prezident Mateusz Morawiecki srjedu wukazał. Zakładne šule a pěstowarnje wostachu po potrjebje hač do dźensnišeho wotewrjene, zo móhli so starši na nowe połoženje nastajić. „Coronawirus lemi Pólsku“, piše Gazeta Wyborcza.
Praha (ČŽ/K/SN). Na 36 144 krónow je hač do kónca lěta 2019 w Čěskej přerězna mzda rozrostła, z čimž přiby wona cyłkownje wo 6,7 procentow. To wozjewi Čěski statistiski zarjad tele dny.
Najwjace zasłuželi su sobudźěłaćerjo bankow a zawěsćernjow, mjenujcy přerěznje 59 296 krónow.
Na polu informacije a komunikacije skutkowacy dóstawachu měsačnje 500 krónow mjenje.
Najšćedriwišo bě so w ludowym kubłanju dźěłacym přidało – w běhu lěta nic mjenje hač 12,5 procentow. A tak je jich měsačna zasłužba na něhdźe 35 323 krónow přiběrała. W předźěłacym přemysle płaćachu dźěławym wob měsac přerěznje 33 561 krónow.
Najnišu mzdu přijimowaše dale hotelowy, gastronomiski, posłužbowy a zastaranski personal, a to něhdźe 19 990 krónow. Přistajeni w administraciji a pomocnej słužbje zasłužachu 22 481 krónow.
Přerězna mzda bě w Čěskej wot lěta 2014 njepřestajnje přiběrała. Dobre wuwiće hospodarstwa wuskutkowa njedostatk dźěłowych mocow a tak ćišć na mzdy. Tón wšak nětko popušća, dokelž hospodarstwo pomałšo rosće.
Bratislava (SŽ/K/SN). Wulce překwapjacy wuslědk wólbow parlamenta w Słowakskej zbudźa z jasnym dobyćom strony OL’aNO na jednej a z čućiwymi stratami dotal knježacych stron na tamnej stronje bjez dźiwa přiměrjeny wothłós w medijach kraja kaž tež zwonka njeho.
Tež w Čěskej stej corona-wirus a z nim zwisowace nowe schorjenje płucow covid-19 tele dny najwažniša tema w medijach a towaršnosći.
Tak su hač do wčerawšeho 800 ludźi testowali, 769 pruwowanjow měješe negatiwny wuslědk, informuje ministerstwo strowotnistwa wo aktualnej situaciji hladajo na wupřestrěće noweho wirusa. Mjez 31 dopokazanymi schorjenjemi je 29 ludźi, kotřiž přebywachu do toho w Italskej. Jedna pacientka bě so minjeny tydźeń na konferency w ameriskim Bostonje wobdźěliła. Tež ameriska turistka, wona studuje w italskim Mailandźe, je mjez pacientami. Hromadźe ze swojej přećelku z Ekuadora bě na wopyće w Brnje, hdyž zwěsći na gripu podobne symptomy. W tamnišej chorowni chcyše so testować dać, słužbu wukonjaca lěkarka pak ju wotpokaza. Pokročowaše tuž w swojim programje a jědźeše dale do Prahi, hdźež infekciju skónčnje zwěsćichu.
Waršawa. Turisća, kotřiž so wot spočatka tydźenja ze zymskeho dowola z Italskeje do Pólskeje wróća, dožiwjeja na lětanišćach kraja witanje cyle wosebiteho razu: Sobudźěłaćerjo strowotniskeho zarjada w škitnych woblekach jich w dołhich rynkach izoluja. Ludźo smědźa lětanišćo hakle wopušćić, hdyž su prěni test na zwyšenu temperaturu wobstali a swoje wosobinske kontaktne daty zawostajili.
W Europje rozšěrjacy so nowy corona-wirus, zawinowacy schorjenje płucow, je tele dny wusahowaca tema w medijach kraja. Gazeta Wyborcza je problematice minjenu wutoru samo cyłu titulnu stronu wěnowała. „Corona-wirus bliski“, rěkaše hłowne nadpismo. „Liča z wirusom“, pisaše samsna nowina nazajtra. Přichodne dny chcedźa samo w parlamenće wuradźować, kak móhli Pólsku před móžnej epidemiju škitać. Při tym njeje so wirus w Pólskej hišće jewił. Po informacijach strowotniskeho ministerstwa je mjeztym něhdźe połsta wosobow w chorownjach, dokelž maja „wěste symptomy“. Dopokazana wšak strašna infekcija dotal njeje.


c: text/html

text:
Ihre Sprache: Deutsch dolnoserbski hornjoserbsce
Beschreibung
Pismikowa keklija je hra, z kotrejž móžetaj dwajo, třo a abo štyrjo hrajerjo na zabawne wašnje swój słowoskład w serbskej rěči přepruwować a rozšěrjeć. Z pomocu pismikowych klockow tworja hrajerjo słowa a je w formje křižowki na hrajnu desku kładu. Hra wobsteji ze 107 hrajnych klockow, na kotrychž je stajnje jedyn pismik naćišćany. Kóždy pismik serbskeho alfabeta je w hrě jónu abo husćišo zastupjeny. Hódnotu pismika wupokazuje ličba na hrajnym klocku deleka naprawo. Čim wyša je hódnota, ćim rědšo so pismik w serbskej rěči wužiwa. Nimo toho su tři jokerowe klocki w hrě. Wone hodźa so za kóždyžkuli pismik zasadźeć a pozdźišo z wotpowědnym pismikowym klockom wuměnjeć. Za kóžde słowo, kotrež hrajer kładźe, dóstanje dypki. Přidatnje su na hrajnej desce wosebite pola, kiž hódnotu pismika abo cyłeho słowa powyša. Hra dóstanje přez to cyle swójsku dynamiku a wězo pomha tróšku zboža hru dobyć.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Laszsko godka
Laszsko godka (polsko godka: gwary laskie, czesko godka: lašská nářečí) je rzecz, kero używano je we połedńowyj tajli Gůrnygo Ślůnska po uobuch strůnach teroźńij czesko-polskij grańice. Laszske djalekta sům djalektůma ślůnskij godki ze ajnflusym morawskij.
Literacko laszsko godka zrychtowoł przed drugům śwjatowům wojnům Óndra Łysohorsky. Wele ńego we roku 1936 we Uostrawje we kůłku mjanowanym "Laszsko perspektywa" sebrali śe inksze laszske literaty: Josef Šinovsky, Jan Stónawsky, Jura Hanys. Chocóż po drugyj wojńe śwjatowyj czeske kůmůńisty zakozali durkowańo laszskych tesktůw, Łysohorsky bůł dwa razy głoszůny do Noblowyj Literackij Nadgrody uod szwajcarskigo pisma "Poésie vivante: Tribune Internationale de Poésie".
Przikłod literackigo tekstuEdytuj
"Baborowscy rzymejśńicy chodźyli pyrwaj ze swojim tauwarym po jermakach. Z dumu wychodźili na weczur abo wczas rano. Nejwjeci ich szło paura narauz. W jedyn pautek rano zajś se wybjyrali na cestu. S poczautku byli yny trze. I szli ku Sulkowu. Jak przyszli na most, śedźeł tam chłopek jak małe dźećo w czerwynim ancugu a ńe chćeł ich przepujśćić. W ruce dyrżeł hułu. Ći trze rzymejśńicy wystraszyli se a wraućyli nazaud. Po cejśće potkali druhich. Tim prawjyli, iże wasyrmun śedźi na mojśće a straszi. Ći se tejż źlekli a chćeli iść inszum cestum. W tim przyszli trzeći. Ći rzekli: "My ńe pujdźime kadyińdźi. Naus tu jest tela ludźi, to se wasyrmuna ńe źlekńime". Teraz szli wszycy rzymejśńicy wrauz ku mostu. Wasyrmun tam jeszcze śedźeł. A kej ku ńimu przyszli, dobrze opakowańi, skoczył un ze mosta do wody i wszyckich oszpluchtoł."


text:
Frankfurt nad Wódru (RD/SN). Z nimale 5 000 studowacymi je Europska uniwersita Viadrina Frankfurt nad Wódru dźensa do nazymskeho semestra 2021/2022 startowała. Wo tym informowaše prezidentka Viadriny prof. dr. Julia von Blumenthal minjeny štwórtk na nowinarskej konferency. Tež hdyž poslednje zapisanja hišće běža, woznamjenja podata ličba drastiski spad. Dokładnje 6 020 studowacych bě w nazymskim semestrje 2019/ 2020, poslednim do koronapandemije, na Frankfurtskim wysokošulskim kubłanišću zapisanych. Hižo tehdy bě Viadrina wo tójšto wot rekordneje ličby zdalena, docpěteje w lěće 2016 ze 6 716. Přičiny hoberskeho spada nimo korony mjenowali njejsu.
Lipsk (SN/JBo). Na Instituće za sorabistiku Lipšćanskeje uniwersity su wčera nowych studentow witali. Dohromady dźewjeć nowačkam přeješe nawoda instituta prof. Edward Wornar dobry start do noweho žiwjenskeho wotrězka.
Za studij wučerstwa su so šěsć hornjoserbskich a jedna delnjoserbska studentka rozsudźili. Mjez nowačkami je runje tak jedna hornjoserbska studentka a jedyn student z Pólskeje, kotrajž wotnětka w Lipsku sorabistiku na magistra studujetaj. Prof. Wornar rozłoži přitomnym studentam a studentkam kaž tež hosćom wažnosć słowjanskich rěčow k rozumjenju serbšćiny. Z Łužicy běchu sej předsyda Domowiny Dawid Statnik, kubłanska referentka třěšneho zwjazka Kathrin Suchec-Dźisławkowa, sobudźěłaćerka Rěčneho centruma WITAJ Manuela Smolina, předsydka Serbskeho šulskeho towarstwa Katharina Jurkowa a z Budyskeje wotnožki Krajneho zarjada za šulu a kubłanje zamołwity za serbske kubłanišća Bosćij Handrik dojěli. Tež prof. Goro Christoph Kimura z Japanskeje, kiž tučasnje w Lipsku bydli, bě wčera přitomny.
Choćebuz (MN/SN). Na wuspěšnje přewjedźenu certifikaciju hornjo- a delnjoserbskeje rěče zhladuje Rěčny centrum WITAJ (RCW) lětsa w Hornjej a Delnjej Łužicy. W Budyšinje wotměwa so certifikacija w rytmusu nalěto a nazyma, w Delnjej Łužicy změja za to w nazymje dwaj terminaj.
Korony dla njebě móžno hornjołužiski termin w nalěću dodźeržeć, wotpowědne pruwowanja su w juliju nachwatali. W Hornjej Łužicy bě so dohromady dźewjeć kandidatkow a kandidatow pruwować w niwowach A2, B1 a B2 dało. Třo z nich běchu stipendiaća Załožby za serbski lud na Lipšćanskej uniwersiće, tamni běchu eksterni zajimcy. Wšitke wobdźělnicy a wšitcy wobdźělnicy su pruwowanja wuspěšnje złožili.
Lědma bě prěni šulski tydźeń nimo, su na dworje Ewangelskeje zakładneje a srjedźneje šule we Wóslinku wulki stan za lětuši šulski swjedźeń natwarili.
Wóslink (DJ/SN). Na Wóslinčanskej šuli su minjenu sobotu šulski swjedźeń wotměli. Jednaćel towarstwa šulskeho nošerja Henry Nitzsche je přitomnych postrowił a farar Michael Nicolaus swjedźeń z krótkim nyšporom zahaji. Na to zaćahnychu cowboyjojo do swjedźenskeho stana. Pod hesłom „Dźiwi, dźiwi wuchod …“ běchu šulerjo wotměnjawy program z akrobatiku, linedance a dresuru psa nazwučowali. Band, w kotrejž nanojo a šulerjo hudźachu, je spektakl přewodźała. Při kofeju a tykancu bě składnosć bjesadować. Byrnjež so dešćowało, knježeše přewšo dobra nalada.
Wjeršk šulskeho swjedźenja je kóžde lěto znowa běh sponsorow na sportnišću. Wot 1. do 10. lětnika su so wšitcy šulerjo wo najlěpše wukony prócowali. To bě wulkotne dožiwjenje za wobdźělenych, jich staršich a přiwuznych. Skakanski hrodźik bu čile wužiwany. Mjeńši wopytowarjo dachu so šminkować a stachu so z fablowymi postawami. Wo ćělne derjeměće starachu so pilni pomocnicy.
Choćebuz (CP/SN). Na Dźěłanišću za serbske kubłanske wuwiwanje Choćebuz (ABC) chcedźa dodatne městno za projektowy management měć. Zdobom chcedźa zaručić naslědnistwo nawody, kiž ma so spočatk lěta 2023 wuzwolić. Tutej a dalše naležnosće běchu wobstatk njedawneho słužbneho wuradźowanja na žurli Choćebuskeho šulskeho zarjada. Wobdźělili su so wšitke sobudźěłaćerki a wšitcy sobudźěłaćerjo ABCja. Tuchwilu je jich dwanaće na štyri a poł dźěłoweho městna. Pódla bě tohorunja nawoda šulskeho zarjada Uwe Mader.
Hłowna tema zetkanja bě předstajić planowane projekty ABCja w šulskim lěće 2021/2022. Je jich znowa wjace hač 30 trajnych a časowje wjazanych we wobłuku wuwiwanja digitalnych a ćišćanych materialijow za wučbu serbšćiny a za bilingualnu wučbu we wšěch dwanaće lětnikach, kaž su to wučbnicy, dźěłowe zešiwki, zynkonošaki abo wučerske poručenja, ale tež dalekubłanja a fachowe wuradźowanja. Po wjetšinje tež na šulach skutkowacy sobudźěłaćerjo ABCja rozjimachu tohorunja organizatoriske a techniske prašenja w zwisku z home-officeom.
Wo 87lětneho Gerata Hrjehorja žaruje nimo swójby a přiwuznych tež wulka syła něhdyšich šulerjow Serbskeje (rozšěrjeneje) wyšeje šule resp. Serbskeho gymnazija kaž tež swójba Sokołow. Tójšto wuknjacym bě njeboćički w lětomaj 1955 a 1956 a po tym wot 1961 do 1997 woblubowany sportowy wučer. Město krutosće pozbudźowaše wón chowancow radšo ze žortnym přispomnjenjom (Ty drje maš puding w rukomaj, štož jemu za zło njebjerjechu. Tež jeho přimjeno Ludźik na žadyn pad lózyske njebě).
Sam bě Gerat Hrjehor we wolejbulu a kopańcy aktiwny. Hižo jako šuler Serbskeho gymnazija w Českej Lípje a Varnsdorfje wot decembra 1945 hač do julija 1949 bě so za sport zajimował. Po nawróće do domizny přisłušeše wón mustwu Serbskeje wyšeje šule (SWŠ), kotrež sej 1951 titul młodźinskeho mištra Sakskeje wuwojowa a lěto pozdźišo samo hišće wicemišterstwo. Z Geratom běchu w mustwje Jakub Wjacławk, Jan Wornar, Pětr Šołta, Gerat Libš, Manfred Adam a Mikławš Křižank. Pisar tohole spominanja hraješe z Geratom wot 1964 za Rotaciju Budyšin kopańcu we wokrjesnej klasy.


text:
Budyska „Króna“ bě minjene tydźenje a měsacy jedna z wulkich temow w sprjewinym měsće. Byrnjež wčera k tomu wažny rozsud tworili, je přichod ležownosće a měšćanskeje hale dale wotewrjeny.
Budyšin (CK/SN). Z jednym wzdatym hłosom je Budyska měšćanska rada wčera rozsudźiła, měšćansku halu „Krónu“ kupić. Za 2,1 milion eurow Budyska bydlenjotwarska towaršnosć (BWB) ležownosć přewozmje. Z ćežko wujednanym kompromisom so radźićeljo dojednachu, 9 000 kwadratnych metrow wulki teren „na rezerwu“ kupić, zo móhli wuwiće na tym městnje sami postajeć a tomu zadźěwać, zo wosrjedź města dalša starownja, parkowanski dom abo wulkokupnica nastanu. Što ma so z „Krónu“ stać, wo tym chcedźa rěčeć, hdyž budźe kupne zrěčenje podpisane, rjekny wyši měšćanosta Alexander Ahrens (SPD). Za to je dosć chwile, wšako maja z dochodami z parkowanišća pjenjezy za financowanje kredita.


text:
Prziszeł czas, coby kogosi s naprowde prowdziwnej gorolski dziedziny namówić na porzónndzyni, pogwarzyni i pofulani w naszym osim a sztyrycatym nomerze naszego TRAMWAJU. Pudzie nóm isto to snadno, bo ta wychladano przezy mie szykowno paniczka miyszko na Istebnym i wyrzóndzo pieknie po gorolsku.
Małgorzata Kieres – Absolwentka Etnografii Uniwersytetu Jagielońskiego, długoletnia dyrektorka Muzeum Regionalnego w Wiśle. Badaczka, dokumentalistka
i popularyzatorka kultury górali śląskich i wałachów cieszyńskich, a także jurorka i prezenterka festiwali folklorystycznych. Redaktorka serii wydawniczej poświęconej strojom ludowym Karpat. Autorka publikacji „Strój górali śląskich, oraz „Stroju cieszyńskiego”. Można powiedzieć, że pani Małgorzata jest ambasadorką tego co najpiękniejsze w beskidzkiej kulturze ludowej. Radna kilku kadencji powiatu cieszyńskiego oraz miasta Wisły. Jej pasją jest praca w muzeum, której oddaje całe swoje serce, żeby ta skarbnica kultury i tradycji górali śląskich nie została nigdy zapomniana. Jest także laureatką wielu nagród i wyróżnień, z których najważniejsze to – Nagroda im. Karola Miarki za upowszechnianie kultury oraz Wiceślązaczki i Osobowości Ziem Górskich, a także Nagroda im. L. Szersznika z zakresu popularyzacji kultury górali beskidzkich.
Fryderyk Dral – Gorole i tustelocy o was prawióm, żeście sóm strasznie szykownóm paniczkóm, kiero wszeckim paradzi w rozmajtych wiecach pumóc. Ale jednakowóż całóm swojóm energije, kieróm mocie w siebie dowocie ksiónżkóm w kierych fórt cosi idzie nónś ło tym, jako kiejsi żyli na tym świecie nasi łojcowie i starzikowie. Tóż bydźcie tako szykowno i dejcie sie sy mnóm do rzeczy, coby czytmiorze naszego TRAMWAJU dłógo nie zapómnieli tego gororlskigo gwarzynio., prawiynio ,drzistanio i fulanio.
Małgorzata Kieres – Panie redaktorze, dobrze wiycie, że ta moja istebniańsko rzecz je kapke inszo niż ta wasza cieszyńsko, ale musicie mi to wyboczyć, bo jo to wszecko ło co mie pytocie wyrzóndzym po gorolsku. A to co bydym wyrzóndzać to je wszecko o Wiliji jako to hańdownij bywało.
Nale no! Dziśka je usz, sztyrzijadwacatego, wilija szie niepozdanie ku nóm przysmycziła, matka w izbie roboty majóm forymnie tósz fórt ukludzajóm a rychtujóm wsziecko ku wieczierzi, a uspiwujóm ostatni w adwencie Godzinki do Panienki Maryji. W chałupie sakulyński dziecka zabyły, żie we wilijnym trza być posłósznym, bo jyny wtedy szie uwidzi złote kurki na niebie. A dziecka jako nawiedzóne gónióm tam a nazod, wyrzgajóm dźwiyrzami, a s pola do izby tak jyny fiónczi. Matka uznali, że trza bedzie im dać dutki powóniać kiere majóm uojciec napozoryndzy, coby se pamiyntały żie jak we wilijym nachycóm tósz bedzie im kapkało calutki rocziek. Nie jyny dziecka nie usiednóm, ale ji nasz tacik jakoszi fórt hladajóm wczorajszigo dnia. Jakosi jich mierziało, żie sóm z ujcym spod uboćki niedorzóndzóni, i trza zónść szie s nimi dogwarzić. Wziyni z olmaryji achtlicziek z wilijówkóm, żodnymu nic nie rzóndzili jyny pocichućku wytracili szie z chałupy i przypańkali do ujca Jozefa spod uboćki.
Pochwalony, nale witej, Jozef! Witej, gwarzi Jura, nale psyka koćki kany kiero, ci szie co stało kany? żieś szie do nas prziypańkoł?
Dycz przeca nie bedymy szie gniywać, przysziełech coby my szie pogodzili i wypili na zgodym. Pod pazuchom móm wilijówkym. Tósz wypijmy na jednóm i drugóm nogym, a wybocz co było złego, a niech szie wóm tu na te Gody darzi i na calutki Nowy Rocziek. Józef wielki Bożie zapłac i wóm niech szie darzi. Obo poczuli żie ta wilijówka zagrzoła im postrzodek i je jim usz jakosi lachcy na sercu, aij to co było niegódzóne wziyno kyns cesty, a po drugij półce popuściło im usz rzecz.
Ja szie uż brali ku chałupie tóż szie im spómniało, żie matka naporynczali, coby po ceście hokli na Jana, kiery wiycie je niewidómy a chrómy, coby prziyszeł ku wieczerzi dycz nie godzi szie bycz samymu. Tóz tacik tak zrobili poszli po Jana coby szie też ku wieczerzy przikludził. W piecu było usz natopióne trómami bukowymi, a dymbinóm, deliny wydrzyte ryżiowym kartaczym, nad stołym w kóntku wisiała jedlićka. Na ni były rajski czierwióne jabłuśka, czosnek, orzechy, niekiere owinióne w złotku po bómbónach.
Matka przykryli stół biołóm płachtóm, dziwajóm szie przez okno jako szumne beje wilija. Hroźne wiatrzisko usuło zomiynty, wsziyndy było nafujane, a wiater fórt gził szie po strómach. Za oknym było biolutko.
Na stole było usz wsziecko gotowe. W dóma wsziecko woniało. Na stole matka rospostrzyli biołóm płachtym,na potrzodku dali okrąglutki chlebicziek, kiery pram wczias rano z piekarczoka wyjyni. Wedla chlebićka na postrzodku dali sziumny kwak ze śwyićkóm, wedle niego gorstkym uowsa, w koszićku orzechy a głowkym cziosnku. Jabłek dali yela wiela nas było, coby każdy mioł jedno. Położiyli tesz szrajtoflym z grajcarami, coby szie dzierżały cały rok. Wdycki na stole kładli zdjyncia wszieckich kierzy poumiyrali, a wczaśni poszli do Pónbóczka. Bo pram przi wiliji je czas jich powspóminać.
Dziecka szie wdycki działy na niebo, jak kiery usz widział na nim pyrszóm gwiozdym tósz wrzeszczoł, a matka poroz kozali wszieckim sziadać ku wiliji. Alie trza było bycz wyrychtowanym. Wsziecy oblykali wyprane a wybiglowane i wszśkróbione kabotki a koszule. Wszecki my sztyrzi dziywcziacka w wybielónych kabotkach wycziosane, wylizone, matka zaś hornadlami przidzierżeli se cziop a zapasytyrzyli szie do biołej sziatećki, co jóm wiónzali pod karkym. Tacik też szie osłuchali, fusy zgolili brzitwóm z austriackiego regimentu kieróm majóm schowanóm w podstolu a wdycki jóm bruszióm na posku, kiery wisi kole okna.
Na drzewianych zydloćkach a szyrokucnych stolicach wsziecy posiadali, tacik nogi dali na sikierym, coby szie im nic nie stało w lesie bo robili za furmana.
W izbie było cichutko, trzaskało pod blachóm, wsziecy siedli ku świyntej wieczerzi, tej na kieróm wsziecy cziakali calutki rok. Przeżegnali szie i porzykali s morawskiego kancynołu kiery był hruby na piynć palców. Zaspiwali Mesjasz prziszieł na Świat prawdziwy, bo to przeca na niego- Narodzonego Jezusa wsziecy cziakali. Tacik na chlebićku zrobili krziżicziek, odkroli godni kraicziek, a każdymu dali po skibce chleba. Dowali tesz sziulkym masła piekne odbitym s kwioteczkami w sztwiertce. Matka donoszali, bryjym. Potym wiycie była słodko kapusta ze ziymnioćkami, a ta szie naszi matce wydarziła. Najedli my szie do rozpuku. Potym był groch ze śliwkami, buchta s makym a ji nie szło szie najeść tak wóniała. Przi wiliji człowieka brała tesknica, za tymi kierach ni ma usz przi stole. Tósz wsziecy wspominali. Pomalutku stary rocziek uciekoł, a żodyn nie wiedział jaki będzie nowy, tóż tata rozłupili orzych, dziwali szie do postrzodka,czi je pełny, bo wtedy miało szie nóm darzić. Nejgorzi jak był próżny, powiadali żie kierysi jednako umrze. Matka wdycki rozkroli japko i też szie dziwali czi na postrzodku je szumno gwiazda, tesz by szie miało darzić. Na koniec wsziecy cziakali jak matka duchnóm do świyćki. Wsziecy my szie dziwali w kieróm strónym pójdzie dym, jak szieł ku dźwyrzóm tósz my szie po sebie dziwali, kiery by mioł umrzyć. Wdycki jak my pojedli tósz po wieczierzy spiwało szie kolendy. Potym usz kole dziesiątej trza było szie polalućku rychtować i oblykać do kościoła, wsziecy s chałupy szli my na Jutrzniym. Jo wdycki szła z naszóm matkóm z drugi izby kiero byli naszóm strynóm. Mieli mie radzi i mie wdycki pojyni na jutrzniym. Bo trza było skisi isć bo do kościoła szie nie szło wciść. Jewka, kiero była dziywkóm powiado, żie nie ojdzie na Jutrzniom bo wycie miała morzi i pójdzie se do kumory legnóńć. Nale matce tam dwa razy nie trza było rzóndzić, mało niewiela cosi trufli, alie poszli do kościoła, dycz jak co tóśz przecz Jewka powiy.
Jewka ząs na nic nie cziakała jyny porwała z izby zdrzadło, do kumory i legła pod pierzinym,) i tak kapkom na niby poszła spać. Cziakała do dwanostej, pram godziny bijóm dwanoście, Jewce serco o mało źie nie wyleci, alie naroz roz dwa pozdrzyła do zdrzadła a tu w nim widzi: żiebroka, kierejo szie wylynkała i poros z tego bólu usnyła.
Poczyno dnieć, matka pozdrzyli do kumory i poroz szie Hanki pytajóm nó ji cóż?
Matko aniż wóm nic nie powiym, a jeszcze nie dopowiedziała a tu do izby przykludził się Jano spod lasu, wielkucny bogocz. Dlo Krysta Pana na dyć Jano szie pisze Żiebrok, tóśz szie mi to wsziecko w tym zdrzadle w tóm wilijnym wyśniło.
Kieryż by szie pozdoł, żie szie nóm wieszielisko same przy wiliji do chałupy przikludzi. A matka jak widzieli, żie tymu wszieckimu nóżki tyrczóm tósz Jurym posłali po ceklićki, za za cestym dali ze szunuptychli porym grejcarów na bómbony, szklory i sztolwerki wycióngli. I wsziecko to było na ozaj, Jewka szie za Jana Żiebroka wydała. Za rok we wilijym mieli też chłapiećka. Matka kiero na tym wieszielu byli tósz wykłódali, żie porym dobrych półeki szie wytańcowali. Nale no i jakoż tu nie wierzyć, żie jako wilija taki calutki rok.


text:
7 maja PZPN poinformowŏł, że decyzjŏm prezesów Wojewódzkich Zwniŏnzków fusbalu, wszistkie rozgrywki łōd IV ligi we…
Tag: #UKSRuchChorzów
Impreza Mikołajkowa 2019 [GALERIA II]
Podczŏs imprezy ze łokazji Mikołŏja rozdano przeszło 500 wat cukrowych i kole 800 prezyntów. Zapraszŏmy na…
PZPN prziznŏł certyfikaty szkółkom piłkarskim!
Dzisiŏj PZPN prziznŏł 694 certyfikaty szkółkom piłkarskim we cŏłkim kraju, we tym tyż szkółkom ze Chorzowa!…
UKS Majstrem Jesieni we Vitasport B Klasie!
We minōny weekend łodbōła sie łostaniŏ raja szpilów rundy jesiennyj we Vitasport B Klasie. Grŏ tam…
#WszyscyGramyDlaArtura!
Cŏłki czŏs trwajŏm aukcje i zbiōrki majōnce jeden cel. Pomóc Arturowi Rutkowskiemu w powrocie do zdrowiŏ!…
IV Edycja #TyperNaNiebiesko!
Ruszŏ IV edycja nŏszyj zabawy we typowanie szpilów! We tyj edycji bydŏm tyż szpile UKSu! Przeprowadzili…
UKS Ruch Chorzów zapraszŏ na szpil juniorów!
Uczniowski Klub Sportowy Ruch Chorzów zapraszŏ na szpil I Wojewódzkiej Ligi Juniorów Starszych A1 „InterHall”! Piyrwszy…
UKS Ruch Chorzów – Ruch Chorzów [II GALERIA]
Mŏmy do Wŏs jesce drugŏ galeria ze szpilu Pucharu Polski UKS – Ruch. Foty cykŏł zaprzijaźniōny…
UKS Ruch Chorzów – Ruch Chorzów [I GALERIA]
Ruch Chorzów wygrŏł dzisiej swój szpil we ramach II Rundy Pucharu Polski na szczeblu okryngowym. Rywalem…
Terminŏrz szpilów Klasy B Vitasport 2019/20
Raja 1 – 7-8 września Pogoń II Imielin – 1.FC Katowice (2) Gwiazda II Ruda Śląska…
UKS Ruch Chorzów – Wawel Wirek [GALERIA II]
Jeszcze mŏmy pora fotek łod zaprzijaźnionygo ze nami fotoreportera – Eugeniusza Furasa: Link mŏcie tukej =>…
UKS Ruch Chorzów – Wawel Wirek 2-2 (5-4 P.K.) [GALERIA]
Gorko zapraszŏmy do łoglōndaniŏ galerii ze szpilu Pucharu Polski, we kierym UKS Ruch Chorzów po elwrach…
Zapraszŏmy na szpil UKSu!
Gorko zapraszŏmy wszistkich kybiców na szpil Pucharu Polski, we kierym zagrŏ UKS Ruch Chorzów ze Wawelem…
Ruch testuje fusbalorzy UKSu
Na dzisiejszym tryningu pojawiōło sie trochã nowych twarzy. Miyndzy innymi sŏm fusbalorze UKSu Ruch Chorzów. Ruch…
Wielki Ruch i UKS Ruch Chorzów we jednyj drużinie!
1 czyrwcŏ Stowarzyszenie Kibicôw Wielki Ruch i Uczniowski Klub Sportowy Ruch Chorzów podpisali umowa ło wspôłpraca.…
Akademia Ruchu Chorzów i UKS Ruch Chorzów zaprŏszajom na nabory do klas szportowych!
W imieniu własnym oraz UKS-u Ruch Chorzów zapraszamy zawodników pretendujących do IV klasy wSzkole Podstawowej nr 21 w Chorzowie, a także uczniów…
Rodzice w ruchu lotajôm do Ruchu!
Zajta rodzicewruchu.pl powstaje do rodziców bajtli, kiere zabijŏ monotonia i ślynczynie przed komputrym we chałpie. Razym…


text:
Skoczōw: Na fleku wiōz traktorym piyńć ôsōb
Policyjōny ze Skoczowa w sobota w nocy chyciyli szofera traktora. Miyszkaniec Brynnyj kerowoł traktōrym bez uprawniyń, z gyrichtowym zakazym kludzynio wozideł, i na fleku. Choby tego było mało, chop przewoziōł piyńciu pasażerōw.
Do zdarzynio doszło w nocy z piōntku na sobota. Szandarzi dostali zgłoszynie ô ôpitym kerowcy i zaroz zaczli jego poszukowania. Chyciyli go w Brynnyj na ul. Jatny. Jak sie pokozało, społym z szoferym w traktorze rajzowało jeszcze piyńciu pasażerōw. Policyjōny wybadali trzyźwość ôd traktorzisty. Podszukowanie wykozało, iże mioł bez trzi prōmile alkoholu w ôrganiźmie. Ôkrōm tego pokozało, iże niy doś, że ôn niy posiado uprawniyń, to jeszcze mo zakoz kludzynio wozideł.
Skuli popołniōnych przestympstw chop ôstoł zastawiōny i noc przepyndziōł w policyjnym hereszcie. Potym bōł przesuchany i usłyszoł ôbskarżynie. Już wczyśnij mioł sztrofy za podobne przestympstwa. Ô jego dalszym losie uzdo gyricht. Grozi mu dożywotni zakoz kludzynio wozideł, wysoko sztrofa, jak tyż nawet 5 lot heresztu.
Fot: KKP Cieszyn


text:
Internec
Internec (łac. inter mjyndzy, ang. net nec, dosłowńy mjyndzynec) – uůgůlnośwjatowy nec kůmputerowy[1] lůgiczńy połůnczůny we jydnorodny nec adresowy uoparty na protokole IP (ang. Internet Protocol). Dostarczo abo wykorzistuje usůgi wyższygo poźůmu uoparte na telekůmůńikacyji i zwjůnzanyj s ńům infrastrukturze.
HistoryjoEdytuj
Poczůnki Interneca wjůnżům śe s powstańym Internecu ARPANET a śyngajům kůńca lot 60. XX wjeku, gdy amerikańsko firma RAND Corporation prowadźiła badańo studyjne nad możliwośćůma dowodzyńo i łůncznośći we warůnkach wojny nuklearnyj. Na podstawje jeji raportůw podjynto prace projektowe nad skůnstruowańym neca kůmputerowego kery by můg fůnkcjůnować půmimo zńiszczyńo jygo tajli.
Przipisy
- ↑ Andrev S. Tannenbaum w kśůnżce Nece kůmputerowe (ISBN 83-7361-557-1) zaznaczo, aże Internec ńy je pojydynczům śećům, ino necem necůw (co ńy pasuje do klasycznyj defińicyji neca kůmputerowygo)


text:
Jadno pśisamem zabyte, ale weto wuznamne tšojenje serbskich kulturnych stawiznow lětni se 2019 k styrźastemu razoju. W lěśu 1979 jo wujšeł stwórty a slědny zwězk »Stawizny Serbow« w serbskej a nimskej rěcy. Prědne wědomnostnje wuźěłane a za šyroki publikum wobźěłane cełkowne pśedstajenje serbskich stawiznow, wót wšogo zachopjeńka až do pśibytnosći, běšo z tym dokóńcone.
Dobrej dwa lětźasetka jo se sorabistiske slěźenje z tym projektom zaběrało. 15 awtorkow a awtorow Instituta za serbski ludospyt w Budyšynje ako teke Karla Marxoweje uniwersity w Lipsku su pó wopśimjeśu ku tym styrim zwězkam pśinosowali. Z wusokosću nakłada wót 5.000 (wudaśe w nimskej rěcy) respektiwnje 1.000 (serbske wudaśe) eksemplarow na zwězk lice »Stawizny Serbow« k twórbam sorabistiki z nejwušym nakładom.
Wjelika proca, kótaruž su wobźělone tencas do tych styrich zwězkow inwestěrowaś mógali, ma w prědnem rěźe něco cyniś z politiskim wuznamom toś togo projekta. Historiografija jo měła w NDR jadnu eminentnje legitimatorisku funkciju a jo była wažny kněžaŕski instrument partaje. Wóna jo dejała płaśecy politiski system a towarišnostny pórěd tak pomjenjonego stata źěłaśerjow a burow wobtwarźiś, z tym až jo ideologiski fundament SED-diktatury – marxizm-leninizm – ako historiski njewobinjece wuwiśe portretěrowała. »Stawizniska propaganda jo póśěgnjenje na praksu se wuwijajuceje marxistiskeje [serbskeje – F. P.] ludowědy wósebnje mócnje pódšmarnuła«, jo Jan Šołta, wjednik cełkowneje redakcije styrich zwězkow, slědkglědajucy wuzwignuł.1 Towarišnostny nadawk historiografije jo dejał byś, socialistiske wědobnje Serbow spěchowaś a jich identifikaciju ze statom mócowaś. Wšykne styri zwězki su prezentěrowali źěłowy rěd wóneje stawizniskeje propagandy.
W cynjenju měr měr w gronje
źeń swětowego měra wójna
buźo pśecej
buźo pśecej měr dokulaž
wile pśekupcow bronjow su
wjelike jich pool módry dosć dosegajucy
jich jachty se błyskaju
cogodla pśekupcow bronjow dalej kjarmiś
rozpušćiś źěłowe městna
w kowalnjach bronjow
Te něnt liche zamóžne źěłaśerje
zakóńcuju brach na fachowych mócach
B’źomy my fachnikow lěpjej wužyś
Stśělne rany pak spiwaju
mało rědnych spiwow pancery
buchaju grozne walcyki
UDO TIFFERT
pśełožk: DIANA ŠEJCOWA
UDO TIFFERT (* 1963) jo łužyski basnikaŕ a prozaist, stawny awtor
mjasecnego cytańskego jawišća w Chóśebuzu, bydli w Rózborku
Serbske napise su zmuśece. To jo znate. Pó sobuzjadnośenju Nimskeje ze zasejźělonyma Łužycoma su njelicobne raze njewinowate kubłane pódwjacorniki tudy bywajuce se zlěknuli, měnjece, až su zamólnje pólsku statnu granicu pśejěli. Kake dłujkodobne škódy z togo změju, nicht njewě.
Pśisamem styrista cejdejkow »Sněžynka« jo w běgu zajźoneju lětowu namakało drogu k zajmcam. Projekt bu spěchowany wót Domowiny, Załožby za serbski lud a wót RBB. Nosaŕ muzikowego projekta, Spěchowańske towaristwo za serbsku rěc w cerkwi z.t., jo projekt w nalěśu wótlicył a zwóstaty źěl nakłada pśepódał župje Domowiny Dolna Łužyca z.t.
Zukownik »Sněžynka« z 23 spiwanymi zymskimi, adwentskimi a gódownymi pěsnjami a pśipołožonym notowym a tekstowym zešywkom se dalej pśedawa w serbskima kulturnyma informacijoma. Wótgłos zboka wucabnicow a wucabnikow, kubłaŕkow a kubłarjow jo był zwjaselecy, rowno tak statkowna pódpěra RCW, Domowiny a drugich institucijow. Bóžko njejo se našej projektowej kupce raźiło, starjejšych Witaj-źiśi direktnje dojśpiś a informěrowaś. Tak jo se dotychměst jano mały źěl nakłada dostał do toś teje ciloweje kupki. Tež mjazy dalšnymi wuknicami a wuknikami, kótarež se w měsće a wokolinje na šulskej wucbje dolnoserbšćiny wobźěluju, a jich starjejšymi jo toś hyšći wjele stow potencielnych zajmcow. Snaź by Serbske šulske towaristwo abo Rěcny centrum Witaj pśi góźbach direktnego kontakta mógałej Witaj-familije lětosa nazymu zawcasa na »Sněžynku« pokazaś. Kužde serbski wuknjece Witaj-góle dejało spiwy ze »Sněžynki« póznaś kaž tež cejdejku »Gwězdka« z gódownymi spiwanjami, kótarež jo towaristwo wudało južo 2013. Nanejmjenjej dwě »Sněžynce« stej se dostałej pśez wjelike mórjo do Awstralskeje ku pótomnikam wudrogowarjow. Jaden z nich jo se pisnje wuźěkował tak: »I really enjoy listening to it. We hardly ever hear any Wendish words in Australia. The words are very clearly sung. It is a big help that you sent printed copies of the words and I could see and hear the words. And the names of the songs in German helps me too. Apart from the spiritual gifts, I am sure this will be the best Christmas present I will receive this year.«
Stwórtego apryla jo se w literarnej kafejowni lipsčańskego Doma knigłow lyriski wjacor pód temu »Erdkunde« wótměł. »Zemjepis« jo se how ako lyriske wusměrjenje pśedstajił. Pśeto – ako moderator wjacora, germanist Peter Geist, jo wuzwignuł – wót někotarych lět jo to pśedewšym lyrika, kótaraž namakajo wósebnje se góźecu rěc za wuzgónjenje našogo se malsnje změnjajucego swěta, za refleksiju póměra mjazy indiwiduumom a towarišnosću, za nowe zwězowanje zazdaśim rozrytego banta mjazy zachadnosću, pśibytnosću a pśichodom. Nowe synergije twóri lyrika źinsa rowno glědajucy na pśechady (»transicije«) na wšakoraku wašnju, z tym teke glědajuca na globalizaciju, globalny kapitalizm, wuklukowanje planeta a znicenje pśirody.
Pśistupy k takemu su wšakorake, teke mjazy europskeju lyriku pśibytnosći. To su publikumoju zwobraznili tśi basnikaŕki a jaden basnikaŕ z cytanim ze swójich basnjow. Ako »Schwergewichte der deutschen Gegenwartslyrik« jo moderator jich nejpjerwjej pśedstajił, a pón jo precizěrował. Na jaden part stej tam ako gósća byłej Kerstin Hensel a Marcel Beyer (»Erdkunde« ako tema togo zarědowanja jo librowała titel jogo zběrki basnjow wót 2002), kótarejuž twóŕby w nimskej rěcy su. Na drugi part jo tam teke była Olga Martynova, w Nimskej bydleca Rusowka, kótaraž ako ruski teke nimski pišo. A mimo togo jo samo Serbowka, naša Róža Domašcyna, pśibytna była, kótaraž, to se wě, serbski a nimski pišo.
W lěśe 2016 pak jo LND wudało jogo zgromaźone twórby pód titlom »Bóśon z Mósta« widobnje k sedymźasetemu narodnemu dnju basnikarja. To jo wobźiwowanja gódny statk. Njamamy jano móžnosć sebje źěło basnikarja w jadnej publikaciji pśecytaś, ale jo wiźeś procowanje, pěśźasetlětnemu twórjenju zwězujucy element daś a »bóśonowy« póglěd wót zwjercha. Gaž smy mógli pla drugich awtorow póstupujucemu wuwiśu slědowaś, mamy how naraz wšykne lyriske etapy w jadnych knigłach (bźez lěta nastaśa).
Aby wěc měła wuspěch, musyš teke na wenkowne wuměnjenja glědaś. Za wustup Nimsko-Serbskego ludowego źiwadła w Dešnje 5. rožownika njejsu take optimalne byli, dokulaž jo było wjele paralelnych zarědowanjow, pśed gósćeńcom »Serbski dwór« njejo žeden plakat pokazał na wustup źiwadła a mimo togo jo se kjarcmaŕ ze zachopjeńkom pśedstajenja mólił. Weto jo mógało něźi šesćźaset pśiglědarjow dypkownje do zala. Jano 15% z nich jo trjebało simultane pśełožowanje, dokulaž wětšyna luźi su byli Słowaki z Bratisławy. Źiwadłowe graśe »Łapanje šefa« Thomasa Steinkego ma tśi akty bźez pśestawki. To jo mě było wjelgin lubo, dokulaž wobsejźaŕ gósćeńca jo swójim swójźbnym piwko pśinjasł, ale jogo kjarcmaŕ njejo pšašał za łacnymi gjargawami dalšnych pśiglědarjow. Serbske wuměłce a jich publikum su pak we Łužycy južo spokojom, gaž něchten jim zal wótwórijo.
Jadnanje graśa »Łapanje šefa« wzejo pśiglědarje sobu do hobbyjoweje piwnice Kowalkojc Uschi a Harryja (Anna-Maria Brankačkec a István Kobjela). Strowoty dla njamóžo wóna wěcej ako chórobna sotša źěłaś. Jogo su pušćili ze šesć tysac dalšnymi ze zawoda a pśekubłuju jogo něnto na konditarja. To njama perspektiwu a se jomu njoco, ale jo spěchowane wukubłanje. K tomu pśiźo, až jima grozy tšach, swójo bydlenje zgubiś, dokulaž njamóžotej dalej najm za pśebytk zapłaśiś. Togodla stej na mysl pśišłej, žeńsku Harryjowego něgajšnego šefa Ludwiga Stromppa (Jan Mikan) wuwjasć a za jeje pušćenje milion eurow se pominaś. Ale z njedoglědanim łapjo Harry město teje žeńskeje Stromppa samego. Mimo togo jo Harry pśi tom njestatku Opel Uschinego bratša Lea Zippela (Tomaš Cyž) wobškóźił. Njegluka bywa hyšći wětša, dokulaž žeńska Stromppa groni Zippeloju telefoniski, až njebuźo milion za swójogo manźelskego płaśiś, ale by tśi miliony dała, joli by trijo jogo zamordowało, dokulaž ako wudowa by derbnuła sto milionow eurow. Teke zastupny šef Stromppowego koncerna njama zajm Stromppa wulichowaś, dokulaž jo něnto sam ze šefom.
kótara warstwa mójogo wobraza
jo gótowa, jo dopołna?
póglědnjenje njedobywa se
pśez dłymi studnje, wóneje
nimeje studnje znamjenjow
bźez dna, bźez źaržawow
zacuwam proznosć, dal a dłym
w graśu z rědnym a tym žadliwym,
źož jo městno, kenž jo njeměstno,
zwenka casa, źož drje něco jo,
což łaka, grozy, póžera
słowa, crjowa, njesłowa
warstwy wobraza su zmjerwjone
wóznam něźi zwenka chowa se,
lěbda pśistupny dla sprošenja,
kenž se skšajźu rozwija
weto pišom, stajam znamjenja,
ak som w mjazybyśu pócrěła
ŹILKA
Něgajšne funkcije, zawiny zachadanja a pśikłady něntejšnych kontekstow wustupowanja
Narodna drastwa wulicujo wó swójom nosarju – cłowjeku z wěstymi ekonomiskimi móžnosćami, socialneju poziciju a zacuśim estetiki, wó cłowjeku, kótaryž jo był źěl we wšakich nastupanjach wjelerakego zgromaźeństwa. Njedejali pak zabyś, až jo była tradicionalna narodna drastwa praktiski wužywana, a dla togo jo musała byś wužytna, jo była pśedewšym woblekanje, nic kostim. Jo spokojła wšak pótrjebu, abo samo notnosć, se z kupku identificěrowaś a jo wuzwignuła zwězanosć cłowjeka z lokalnym zgromaźeństwom, ale rownocasnje jo była na wěsty part awtoprezentacija, wašnja zwuraznjenja bogatstwa, ekonomiskeje njewótwisnosći, socialneje pozicije, proce wó estetiku, sprocniwosći, kradosćiwosći, šykownosći. Narodnu drastwu su mody wobliwowali, lěcrownož su faze mody, wósebnje we wejsnej kulturje, něga radnje dlej trali nježli źinsa. Zawěsće su to ekonomiske wobstojnosći zawinowali, ale teke konserwatizm wejsanarjow.1 Rownocasnje jo narodna drastwa nosaŕ materielneje kultury, wón statkujo naměsće, wót prědnego póglědnjenja. Woblekanje wótcerjujo granice.2 Su to granice na dwójaki part. Na woblekanju su spóznali, chto jo swój a chto cuzy a teke z kótareje wokoliny kraja jo pśišeł. Drugi part su za cłowjeske woko njewidne, ale w mentaliśe wejsanarjow pśibytne granice, kótarež su byli źěl njematerielneje kultury našych prědownikow. Na tom městnje góźe se pomjeniś někotare pśikłady, kenž pśedstajaju, kak jo we wejsnej towarišnosći narodna drastwa cłowjeka wopisowała: Jo na jogo zamóžeństwo, familijowy staw, starstwo, pówołanje, regionalnu, etnisku a narodnu pśisłušnosć pokazowała, jo měła funkcije we wěrje a magiji, to groni, jo definěrowała pśi familijowych a cerkwinych tradicijach a w socialnem wejsnem žywjenju wugbanu rolu jadnotliwca, a drastwa jo měła teke wěste detaile, kótarež su cłowjeka pśed škódnymi statkami demonow, pśed złymi luźimi abo chórosćami šćitali, na pś. cerwjene parlickowe rjeśazki, casy jo to był symbol wugbanego pówołanja, na pś. pastyŕske pase pla wójcarjow.
Manšćina jo wótemrěła ako prědna rěc južo w 1970tych lětach. Zachadaś jo zachopiła južo w 19. stolěśu ako »rěc głupakow«. Pśi minjenju rěcy jo nastał zwisk mjazy maminorěcnymi a aktiwistami, což jo wjadło do gibanja, kótarež jo rozkwitło w 1990tych lětach. 1992 jo był prědny manski rěcny zastojnik wumjenjony. Wón nawjedujo »wandrujuce ceptarje«, kótarež póbituju mansku rěc ako fakultatiwny pśedmjat w šulach pó cełej kupje.


text:
Strukturna změna po brunicy so tak horco diskutuje, zo su sylzy po zhubjenych wjeskach skoro hižo zaso wuschnyłe. Rěči so pak hłownje wo hospodarskich a socialnych změnach. Wo wuskutkach na wobswět přemało słyšiš a runje tu mamy dosć zajimawe wuwiće. Ze změnami w swěće łužiskich zwěrjatow je so zaběrał jendźelski wědomostnik prof. dr. Korla Darmiwin w swojej knize »On the Origin of Spezis« a redakcija Rozblada měješe wulku česć, so z nim rozmołwjeć.Rozblad: Prof. Darmiwino, kak sće poprawom na titl knihi přišoł?
Prof. Korla Darmiwin: Well, na spočatku chcych jenož mojej žonje wujasnić, z čeho so spezi měša, ale dokelž překwapjacy mały dźěl ludźi to a tež tamne njewě, je ta wěc někak rozrostła.Rozblad: Při slědźenjach wokoło łužiskeje fawny sće na zwěrjata storčił, kotrež su dawno hižo na strukturnu změnu nastajene, a sće je katalogizował a pomjenował. Maće přikłady?
Darmiwin: Yes, tam je so tež tójšto zaměšało. Na přikład su so łužiske wjewjerčki wot stajneho chowanja před haru so bližacych hórniskich mašinow mjeztym na »njewěrčki« wuwiłe, to běše trend z Delnjeje Łužicy. Tute »njewěrčki« zběraja jenož hišće w nocy worješki a nježeru politikarjam wjace z ruki. Ale tež nócne zwěrjata su potrjechene. Lětdźesatki dołho dominowaca lačnosć za profitom je łužiske njetopyrje přeměniła na »brutopyrje« – to rěka, zo wone nětko tež wodnjo našu krej cycaja.
▶ Nowe wobliča w radźe
14. decembra wuzwoli Zwjazkowe předsydstwo Domowiny Susann Šenkec, Juliana Nyču, Bjarnata Cyža a Daniela Měrćinka jako hornjoserbskich rjadnych čłonow rady Załožby za serbski lud w dobje 2019–2023. Zastupjerjo budu Marko Dźisławk, Lubina Malinkowa, Katharina Jurkowa a Marlis Młynkowa. Dolnoserbskich cłonkow jo bramborska serbska rada 23. januara wuzwóliła. Su to Marcus Końcaŕ a Frank Kosyk ako pórědnej cłonka a Diana-Susanne Šejcowa a Babette Zenkerowa ako zastupnej cłonka.
▶ Do daliny
Kóńc lěta 2018 jo wujšła nowa cejdejka kupki »Kupazukow« serbskeje grafikaŕki a muzikaŕki Marion Kwicojc z Lipska, na kótarejž zmakaju se mjazy drugim stare serbske (kaž wójnski kjarliž Padnjony pan), šotiske a staronimske spiwy. Cejdejka jo na pśedank w chóśebuskej Lodce abo pla wudawaŕki, glědaj internetowy bok kupazukow.jimdo.com.
▶ Dwurěčny Wótčenaš
Hodowny koncert Chróšćanskeho cyrkwinskeho chóra dožiwichu wosadni a hosćo 6. januara. Na koncerće wobdźělichu so dźěći serbskeje a němskeje šole. Kónčny spěw »Baba Yetu« překwapi jako dwurěčnje w suahelšćinje a serbšćinje spěwany Wótčenaš. Dujerjo pod nawodom Jurja Jakubaša a organist Syman Donat wokalistow přewodźachu. W Ralbicach wobrubi chór »Delany« pod Pawołom Šołtu-Kulowskim nyšpor na Třoch kralow. Tam zaklinčachu nimo serbskich hodownych kěrlušow tež ruske a čěske pěsnje.
Wot lěta 2001 njebě najskerje žane wusyłanje Wuhladka bjez přinoška z filmoweho studija bratrow Pětra a Stefana Symankec. Z Pětrom Symankom so rozmołwjachmoj wo serbskim filmje a telewiziji, powołanskich pućach a dwurěčnosći. Rozmołwa je dwurěčna – redaktor rěči serbsce, filmowc němsce.Kak sy k filmowanju přišoł?
Chcych prěnjotnje biologiju abo lěsnistwo studować, dokelž sym so přeco hižo za přirodu zajimował. Sym wotrostł we Wojerecach, staršej staj pak w 1970tych lětach małku chěžku kupiłoj, blisko Łupoje wosrjedź lěsa. Pytaštaj za alternatiwu k městu, přetož tehdy tež wulce do dowola jězdźić njemóžachmy. Přez to dóstach zawěsće poćah k přirodźe. A potom mějachmoj – bratr a ja – z knjezom Natušku jara dobreho wučerja biologije, kiž je naju sylnje wobwliwował.
Studij biologije zwisowaše pak tehdy ze zastupom do strony a třomi lětami we wójsku, štož nochcych. Tuž praještaj staršej: »Studuj tola zubnu medicinu!« To je drje tež tróšku biologiske ... A tak sym 1988 w Berlinje ze zubnej medicinu započał. Přirodnu fotografiju sym tehdy hižo jako hobby činił. Po politiskej změnje mějachmoj z bratrom naraz móžnosć, sej kameru kupić.
▶ Pomnik Kitoju Šwjeli
W Skjarbošcu su 3. nowembra 2018 wuswěśili pomnik za casnikarja a ceptarja Kita Šwjelu (1836–1922), nana fararja Bogumiła Šwjele. Něźi sto luźi jo pśišło na swětocnosć a dwójorěcnu namšu we jsy statkowanja Šwjele ako ceptaŕ. Wó Šwjeli a pśigótach za pomnik su powědali Dietmar Schulze, kótaryž jo ze swojeju žeńskeju Reginu projekt nastarcył, wuměłc Hans-Georg Wagner, fararka Katharina Köhlerowa a Christiana Piniekowa.
▶ Romantica
We wobłuku nakupowanskeho a dožiwjenskeho wječora »Romantica« 3. nowembra 2018 čitaštaj zapósłanča Zwjazkoweho sejma Caren Lay a sorabist Dietrich Šołta w Muzeju Budyšin z romanow a biografije Jurja Brězana. Před Serbskim domom wuhotowaše młodźinske radijo Satkula we wotměnje z rejowanskej šulu Mühlmann program a prezentowaše serbsku hudźbu z nowymaj rozhłosowymaj spěwomaj Christopha Cyža a Gabriela Mommera a přehladku tobołow z módroćišćom.
▶ »Stary lud« w Budyšinje
4. nowembra 2018 wotewri so w Budyskim Serbskim muzeju z 160 hosćimi nowa wustajeńca wo žiwjenju Łužičanow a Milčanow. Zawod do wustajeńcy a přednošk podachu direktorka muzeja Christina Boguszowa, stawiznar Matthias Hardt a kuratoraj Andrea Pawlikowa a Peter Kornelius Kusch. Marion Kwicojc ze skupinu Media Noctis zahajenje hudźbnje wobrubi a čłonojo dźěłoweje skupiny »Stary lud« z Dešna předstajichu rjemjesła zažneho srjedźowěka.
▶ Nowe pomniki planowane
Pomnikowy wuběrk Maćicy Serbskeje zaběraše so na swojim wuradźowanju spočatk decembra mjez druhim z planami Koslowčanow, postajić pomnik k wopomnjeću zničenja swojeje wjeski w poslednich dnjach Druheje swětoweje wójny. Wuběrk wočakuje, zo so w tutym zwisku tež na akciju Serbskeje młodźiny »Natwarjamy Koslow« skedźbnja. Dale wuradźowachu wo nowym pomniku při rowje fararja a domiznowědnika Herberta Cerny na delnjołužiskich Górach, wo informaciskich taflach wo Bogumile Šwjeli we Wochozach kaž tež wo přeću, narowne pomniki wuznamnych serbskich wosobinow jako kulturne pomniki ze strony stata škitać dać.
▶ Rěč a nałožki najwažniši zakład
Na naprašowanju Domowiny, kotrež bě zašła hłowna zhromadźizna třěšneho zwjazka do nadawka dała, wobdźěli so w nazymje 1.160 ludźi, při čimž njebě někak štwórćina z nich čłon Domowiny. Rěč a nałožki su po měnjenju wjace hač 90 procentow wobdźělnikow najwažniši zakład za přichod serbskeho ludu; jich zachowanje a daledawanje měješe runje telko wobdźělnikow za hłowny nadawk třěšneho zwjazka. Serbow politisce zastupować žada sej 75 procentow wot Domowiny. Zamołwići maja naprašowanje najebać tohorunja zapodateje kritiki za wulke dobyće.
▶ Wuznamjenjenja Domowiny
5. oktobra přepoda předsyda Domowiny Dawid Statnik w Budyskim Serbskim domje Myta Domowiny a Čestneho znamješka Domowiny. Z Mytom Domowiny wuznamjenichu so Bjarnat Rjentš z Chośebuza, Hilža Mehrowa ze Sulšec a Alena Kubánková z Budyšina. Myto Domowiny za dorost spožči so skupinje Deyzidoxs kaž tež skupinje Berlinska dróha. Čestne znamješko Domowiny dóstachu Resi Lotrina z Hochoze, Sybila Bertramowa z Kózlego, Doris Heincowa ze Žylowa, Daniel Wjenk ze Smjerdźaceje, Pětr Korjeńk z Pančic-Kukowa, Milan Hrabal z Warnoćic, Cyril Pjech z Berlina, Lucian Kaulfürst z Budyšina, Jan Wawrik z Chrósćic a Lukaš Novosad z Prahi.
▶ Spomnjeśe na Mjertyna Gryza
W Hochozy su 6. oktobra na iniciatiwu Marije Elikowskeje-Winkleroweje wótekšyli wopomnjeńsku toflu za serbskego ceptarja a kjarližarja Mjertyna Gryza (1818–1878), kótaryž jo se w Hochozy naroźił. Gregor Wieczorek jo wó Gryzu pśednosował, Dolnoserbski sekstet a dujarski ansambel picańskeje wósady stej swěźeńske zarědowanje muzikaliski wugótowałej, zaklincali su kjarliže na teksty Gryza.
▶ MENS w Bratisławje


text:
Wo serbskosć w Rakečanskej gmejnje so na wjacorych městnach angažuja, mjez druhim w Domowinskej skupinje Komorow-Rakecy-Trupin abo w tamnišej Bjesadźe. Nětko so tež w gmejnskim zarjadnistwje w tym nastupanju něšto hiba.
Rakecy (JK/SN). Loni je Rakečanska gmejnska rada wobzamknyła wustawki k spěchowanju serbskeje rěče a kultury w gmejnje. Wustawki předwidźa, zo wjesnjanosta radźićelam ručež móžno namjetuje, wuzwolić społnomócnjenu abo społnomócnjeneho za serbske naležnosće. Na zašłym posedźenju gmejnskeje rady wjesnjanosta Swen Nowotny (CDU) swój namjet předstaji. Sobudźěłaćerka gmejnskeho zarjadnistwa Jaqueline Schneider je so zwólniła wuprajiła, přewzać nic runje lochki nadawk, so wo serbske naležnosće w gmejnje starać.


text:
Heinrich Heine
Christian Johann Heinrich Heine (* 13. decembra 1797 jako Harry Heine w Düsseldorfu; † 17. februara 1856 w Parisu) bě jedyn z najwuznamnišich němskich basnikow, spisowaćelow a žurnalistow 19. lětstotka. Wón płaći jako „posledni basnik romantiki“. Jeho twórby słušeja k najhusćišo přełožowanym němskorěčnych kónčin. Dla jeho židowskeho pochada a politiskeho přeswědčenja bu prawidłownje nadběhowany, wosebje wot antisemitow a nacionalistow.
K jeho najznaćišim twórbam słuša satiriski epos Deutschland, ein Wintermärchen, kritiske wotličenje z „wótcnym krajom“.


text:
Na gōrnoślōnskich szportplacach, 20.07.2020 [film]
Skōńczōła grać liga polskŏ, a we lidze czeskej czekajōm na to, aż wszyjscy fusbalŏrze ze Karwinej bandōm zdrowi. Ôstatni test przed weekendym pokŏzoł, że już żŏdyn z manszaftu niy mŏ korōnawirusa i nojbliższe szpile sōm zaplanowane na sztwortek, 23 lipca.
We lidze polskej w miniōnym tydniu grali po dwa szpile i Piast Gliwice skōńczōł sezōn z 3 placym, kery dŏwŏ mu szansa gry we Europejskich Pucharach.
We Zŏbrzu żegnali Igora Angulo, baskijskiego fusbalŏrza, kery bez ôstatnie lata dŏ nowe życie napadowi Górnika. Prziszoł do Zŏbrza we 2016 roku i bez 4 lata we 138 szpilach trefiōł aże 80 torōw.
Liga polskŏ
Arka Gdynia – Górnik Zŏbrze 1-2
Pogoń Szczecin – Piast Gliwice 1-0
Górnik Zŏbrze – Zagłębie Lubin 0-2
Piast Gliwice – Cracovia Krakōw 1-1
Piast Gliwice skōńczōł na 3 placu, a Górnik Zŏbrze na 10.


text:
Rybnik: Zaatakowoł szandarōw, żeby jego dzioucha mogła uciyc
Rybniccy szandarzi interwyniowali skuli 16-latki, jak napŏd ich 22 lata mody chop. Policyjōny ôbezwładniyli i zastawiyli agresora. Pokŏzało sie, iże jego nastoletniŏ dzioucha była poszukowanŏ. Chop usłyszoł już ôbskarżynie i grożōm mu terŏz 3 lata w hereszcie.
Do zdarzyniŏ doszło wczorej po połedniu. Policyjōny pojechali na parking kole cyntrum Rybnika skirz zgłoszyniŏ, iże na trŏwniku miała leżeć modŏ kobiyta. Patrol trefiōł na placu nastolatkã społym z majoryntnym chopym. Na widok mōndurowych dzioucha wziōnła uciykać. W tym mōmyncie 22-latek, co jij tŏwarziszōł ciepnōł sie na wachtyrzi prawa. Ôba ôstali zastawiyni i przewieziyni do rybnickij kōmyndy. Pokŏzało sie, iże 16-latka uciykła z ôstrzodka wychowawczego i je poszukowanŏ. Jeji synek pewnikym chcioł zastōmpić mundurowych przed zastawiyniym dziouchy. 22-latek ôdpowiy za zniyważynie policyjōnōw, naruszynie jejich niytykalności jak tyż groźby. Usłyszoł już ôbskarżynie, za kere grożōm mu 3 lata heresztu. Poszukowanŏ 16-latka trefiyła do Policyjnyj Izby Dziecka.
Zdrzōdło: KMP Rybnik


text:
Wyrōwnany piyrszy szpil ZAKSY ô Final Four Ligi Majstrōw
Po wygranej ze Jastrzymbskym Wōnglym we ćwierćfinale, we ZAKSIE radowali sie z nojsłabszego przeciwnika, na jakygo mōgli trefić we walce ô Final Four Ligi Majstrōw we siatkōwce, manszafcie VfB Friedrichshafen ze Niymiec.
Szpil napoczōn sie podug planu dlŏ siatkŏrzy ze Kandzierzyna-Koźlŏ. Piyrszego seta wygrali 25-23, drugego 25-21. Kibice ZAKSY już sie radowali ze ajnfachowej wygranej i spokojnego czekaniŏ na szpil we Friedrichshafen, ale we trzejciym secie siatkŏrze z Niymiec sie ôbudzili i to ôni radowali sie ze jego wygraniŏ 22-25. We czwŏrtym secie ôd poczōntku lepsi byli siatkŏrze ze Friedrichshafen i wygrali go tyż 22-25. Prziszło ku tie-breku, kery bōł wyrōwnany jak cołki szpil. Wygrała go ZAKSA 15-13, ale we rewanżu w Niymcach bandzie ciynżko ô awans.
Cołki szpil skōńczōł sie 3:2 (25-23, 25-21, 22-25, 22-25).
Final Four bydzie 12 i 13 maja we ruskim Kazaniu.
Foto na wiyrchu: Piotr Przyborowski / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0


text:
Mirosław Syniawa: Ars longa, vita brevis
ARS LONGA, VITA BREVIS
w ôdpowiedzi Karolowi Gwoździowi
Myrōn…?! Niych bydzie, dyć jŏ wolã swoje miano.
Akuratnie perzōna je w nim ôpisanŏ
Rozmarzōnŏ, co suchŏ cie jyn jednym uchym,
Co jyj w gowie i za dnia durch sie rojōm muchy,
Sama niy wiy doprŏwdy ô czym tak sztyjc burgŏ
I skirz czego myślami pod ôbłoki furgŏ,
Ale dobrze zatela radzi se w realu:
SYN I JAWA toch jŏ je, nō, wypisz, wymaluj…
Dziynki za wiersz, Karliku, dziynki z cołkij duszy,
Choć, jak czytołch, to mioł żech drek czyrwōne uszy,
Bo żech ôrŏz sie poczuł choćby dynkmal włosny
(Ô czymś takim jyn czasym czowiek nocōm mŏ sny).
Coby richtig zasużyć na tã chwŏlbã twojã,
Musioł bych żyć tak dugo, jak żyje sekwoja,
I tyn czas bych poświyńcić cołki musioł rymōm,
Dyć niy mogã i w planach wcale tego niy mōm.
Vita brevis, ars longa w Rzymie sie padało –
Robi czowiek i miyni, że to wszyjsko mało,
I chce wiyncyj, a przecã trza pamiyntać ô tym,
By ôstawić tym pō nŏs tyż cojś to roboty.
Mirosław Syniawa – urodzony 1958 w Chorzowie, tłumacz poezji światowej na język śląski (m.in. wierszy zebranych w tomie “Dante i inksi”), autor poezji po śląsku jak i prozy pisanej w języku polskim (“Nunquam Otiosus”), współautor “Gōrnoślōnskygo ślabikŏrza”.
Foto tytułowe: Aaron Logan, [CC BY 1.0], via Wikimedia Commons


text:
Tuvalu
Tuvalu – państwo we Uoceańiji, na Pokojnym Uoceańe, na wyspach we zachodńij Polinezyji. Dowńi mjanowane "Wyspy Ellice" a "Lagůnowe Wyspy".
Lo Ojropejczykůw uoddekńůne we 1586 roku uod Szpańeloka Alvaro Mendana de Neyra, a zaś we 1764 uod Brytyjczykůw. Uod 1892 pod brytyjskim zarzůndym, uod 1916 jako tajla kolůńije Wyspy Gilberta a Lagůnowe, uod 1975 uosobno kolůńijo. Uod 1978 ńypodległe państwo.
Mimo iże je to ino 9 atolůw, kerych wjyrch mo do kupy 26 kwadratkilomyjtrůw, sům uůne porozćepowane po wjyrchu aże 1,3 mln km² Pokojnygo Uoceanu.


text:
Europski šwinc
Europski šwinc (Meles meles) je rubježne zwěrjo ze swójby kunow a jedna ze štyrjoch družinow rodu Meles, kotrež płaćachu hišće hač do 2000tych lět jako jenička družina.
Wón je w cyłej Europje wot Britiskich kupow a Iberiskeje połkupy při Atlantiskim oceanje hač k Wolze, ke Kawkazej a do Afghanistana žiwy. Šwincy w druhich kónčinach Azije słušeja k druhim družinam. Sewjerna hranica rozšěrjenišća je polarny kruh. Šwincy su tež na někotrych kupach Srjedźozemskeho morja, nic pak na Balearach, Kreće a Rhodosu.
Šwincy bydla zwjetša w hórkatej, lěsojtej krajinje, hdźež twari swoju jamu při skłoninach. Ma jara šěroki cyrobny spektrum, kotryž saha wot wudźenkow přez insekty, małe cycaki, pólny płód hač k jahodkam.
Šwinc ma šwižnu hłowu, rydłu podobnu klamu a sylne tlapy, z kotrymiž móže derje hrjebać. Je wot hłowy hač k tyłowej mjez 64 a 88 cm dołhi a ma 11 do 18 cm dołhi wopušk. Waži přerěznje mjez 7 a 14 kg, zrědka tež hač 17 kg. Sančki su něšto mjeńše a lochše. Charakteristisce je čorno-běła rysowanka hłowy.
Systematika[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Europski šwinc (Meles Meles)
- Aziski šwinc (Meles leucurus)
- Zakawkaski šwinc (Meles canescens)
- Japanski šwinc (Meles anakuma)


text:
Filip Maluperny: Śląska Partia Regionalna
Zaregistrowali Śląską Partię Regionalną! I co terozki robić? Cicho siedzieć i doczkać?
Spytać sie: Co ŚPR do ludziōm? Ludzie chcōm ôstać i nic wiyncyj!
Spōłki ôbsadzōne, WOTK zorganizowane, kibole tyż, 500+ dostali, dynkmale stojōm i bydzie ich wiyncyj. Rocznica bydzie, buchy szkolne sie pisze, filmy sie krynci nowe a stare sie pokazuje! Niy ma mocnych!!!
Przeca sztimy samych akadymikōw od historii sztuki, filologii klasycznej i architektury niy styknōm? To je prōblym. To je prōblym. To je pierōński prōblym. Tu trza sukcesu!
No wiym, sukces je! Na banhōfie we Chorzowie cug do Warszawy zōstanie stoć. Sukces do akadymikōw aliści niy do pōntnikōw i niy do kiboli, bo Ruch spuch, a ta k… Legia majstrym. To niy je śmiyszne. Do Piykor, do Czynstochowy i na Anaberg ciśnie sie piechty. To niy je śmiyszne. Do Kamiynia Ślōnskiygo tyndy glajzōw tyż nie ma. Możno to jaki tajny plan na Warszōw. Mielimy Krakowice, mōmy Katowiec, to bydzie Warszōw?
Zaregistrowali Śląską Partię Regionalną! I co terozki robić? Cicho siedzieć a doczkać? Dospōminać, farōnić na felery? Bo zdo mi sie, co już miano tyj partii chrōmo: Śląska Partia Regionalna? Śląska? Bydzie na cołkim Ślōnsku? Regiōnalno? Dyć Ślōnsk to regiōn! Strachōm sie dalij, co te mianō ôciupinka pofulane, skuli tego możno, co to miano wykōncypowali ludzie ze dōwnyj industrialnyj tajli Wiyrchniygo Ślōnska, kierym możno sie zdo, co to cołki Ślōnsk. Mōżno to takie persōny, co godajōm o sie: mie niy ma Pōlok, jo je Ślōnzok, a to sōm ino ludzie ze Chorzowa eli ze Katowic, kiere majōm do Ôpola za daleko. Do Ôpola, Racibōrza, Rybnika, Żor, Głogōwka, Bielska, Pszczyny… itd. itd.
Wadzić sie dalij? Dyć! Aliści ino kiej z architektami, co plany naszkryflali i i kōntrolujōm, eli richtig fest mocne fundamynta zaprojektowali i na zicher ankrujōm.
Ankry? Ankry? Akrujōm? Ciepli ankry a grunt chycili? Bulōm stare? Chopa po szkodach poankrowali? Staro ino świyżym pucym ôbciepiōm, abo Ślōnzokōm nowo stowiajōm? Sami niy postawiōm – plan je, pozwolynie je, godki bōło a bōło. Wstympować i brać się za robota, coby sie niy uniyskōrzić sie, coby utrōpy a srōmoty niy przispōrzić .
Zaregistrowali Śląską Partię Regionalną! I co terozki robić? Zapisać sie, nie zapisać sie? Epny problym! Szlus ze jamrōwaniym, ciōraniym goroli, trza sie brać za rōbota, a na kōniyc gzuć na wejlunek!
Wejlunek? Cesta do urny daleko. Ôszydzić sie idzie leko. Chacharōw moc. Cyckać bydōm chcieli, co Ślōnzoki dupowate, a szkodniki to gorole, okupanty i imigranty.
Filip Maluperny


text:
Haida su lud Indianarjow z pódpołnocneje Ameriki, bydlecych pśi brjogu Kanadiskich kupow Haida Gwaii a British Columbia a teke we wokolinje granicujucej z pódpołdnjom Alaski. Za cas prědnych zmakanjow z běłymi luźimi su Haida licyli až do 15.000 dušow, z tym su byli w pśirownanju z drugimi rodami Indianarjow z pśibrjoga pódpołnocnego Pacifika w kuždem nastupanju bźezkonkurencna móc.
Epidemije jim njeznatych chórosćow, kaž poki, su zdeciměrowali populaciju Indianarjow w 19. stolěšu na pór stow. Tuchylu powěda rada ludu Haida wó něźi 2.500 pśisłušnikach. Haida maju swójsku rěc, kótaraž jo źinsa pśipisana do kupki izolěrowanych rěcow a njejo ze žedneju drugeju rěcu pśiswójźbna. Njejo śěžko wugódaś, až stej kolonizacija a christianizacija wjadłej do spěšnego wóteměranja rěcy a kultury Haidow dla dominance engelšćiny. Licba aktiwnych powědarjow rěcy haida fluktuěrujo źinsa wót 30 do 50 luźi pó wšakich žrědłach. Rěc haida stoj na cerwjenej lisćinje wobgrozonych rěcow, kaž tuder dolnoserbšćina.
Haida wobstoje z dweju rodowu: wronow a hodlarjow. Spomnjeśa gódne jo, až manźelstwa su byli móžne jano mjazy kupkoma, nic pak w samskej kupce. Druga typiska kakosć Haidow jo tak pomjenjony dłujki dom, wótergi ga jo 40 do 50 luźi w takem domje bydliło, a charakteriske su teke wusoke totemy prědk tych domow.


text:
Dyrektora mojigo liceum pamiyntōm do dzisioj skuli tego, że jednej cytaty użył we sztyrech z sześciu przemōw na kōniec roku, kerych żech słuchoł. Pora inkszych wortōw zmiynioł, ale zdania Marka Twaina zawdy ôstowały. Godoł tak, na isto znocie:
Za dwadziścia lot bydziesz bardzij żałowoł tego, czego żeś niy zrobił, jak tego, coś napochoł. Tōż ôdwiōnż sznōra, wylyź ze bezpiecznyj izby. Chyć we żagle dobry wioter. Rajzuj, śnij, ôdkrywej.
Spōmniało mi sie ô tym przi sznupaniu w bildach z Kalifornie. Niy wiym czamu, forgot. I niy wiym jako to fajnie skuplować z tymi ôbrozkami, kere wciepuja pod spodkiym, ale myśla, że dobrze by było, keby ta cytata kajś na tym naszym blogu ôstoła 🙂 A tukej mi pasuje nojlepij.
Ze San Francisco do Santa Barbara idzie zajechać dwojako:
- Kalifornijsko Drōga Stanowo nr 1: 592km, 7h14m
- Drōga nr 101: 523km, 4h59m.
Na co ciś sie tōm piyrszōm? Coby wejrzeć na landszafty jak z bojki. Na klify, gōrki i ciasne winkle. Coby robić pauzy na bildy i ajnfachowe dziwanie sie przed sia co 45 minut. Werci sie ciś trzi godziny dużyj? Werci sie ciś i trzinoście godzin dużyj.
Sam, chop, kery napisoł na Criag’s List, że jedzie do Santa Barbara padoł nōm bez telefōn, że mogymy pojechać kalifornijskōm “jedynkōm”, ale yno kōnsek, bo to sie inakszyj niy werci. Niy sjechalimy z nij bez bite ôziym godzin. Bo Samowi bodej tyż trza było tych wszyjskich blikōw, luzu i poru godzin w aucie. Na miyjscu nōm za ta naszo idyja dziynkowoł. A pora tydni niyskorzij szrajbnył, że sztyjc naszo spōlno rajza spōmino.
Czego my sie nauczyli? Że czasym werci sie robić to, co ni mo logicznego synsu. Gupie, małe rzeczy – dugszo drōga, ale bliżyj ôceanu. Pōźniyjszy przijazd, ale po wejrzyniu jako klara sie chowie. Mynij matymatyki, wiyncyj wrażyń. Tego nōm wszyjskim poniykedy trza.


text:
Raubiyrz ze nożym i paralizatorym
35-letni chop nojprzōd zatakowoł kobiytã gołymi rynkami, a za chwilã nożym i paralizatorym. Potym zażōndoł ôd nij piniyndzy. Wszyjsko dzioło sie w pōmiyszkaniu ôd 32-latki. Wylynkanŏ kobiyta przekŏzała napastnikowi piniōndze. Wziōn ôn tyż mobilniŏki jak tyż kluczyk do jeji auta. Jak uciyk ze porwanymi rzeczami, siymianowiczanka powiadōmiyła mōndurowych. Chop bōł chycōny ôd szandarōw po tym, jak niy stanōł do kōntrole drōgowyj. Ôstoł heresztowany.
We ôstatnim tydniu siymianowscy szandarzi ôstali powiadōmiyni ô napadniyńciu na 32-letniõ kobiytã i porwaniu jeji piniyndzy, mobilniŏkōw jak tyż kluczyków do auta. Wszyjsko sie trefiyło we jeji pōmiyszkaniu. Pokŏzało sie, iże chop we swojich poczynaniach bōł brutalny. Nojprzōd targoł sie z kobiytōm i wykryncoł rynce. Użōł na nij paralizatora, a tyż prziłożōł nōż do karku i żōndoł wydaniŏ piniyndzy. Jak sprŏwca uciyk, 32-latka powiadōmiyła ô tym szandarōw. Prokuratura zaczła w tyj sprawie podszukōnek. Szandarzi sprawiali czynności procesowe i ôperacyjne i zbiyrali materyjõ dowodowõ przeciwko raubiyrzowi. Po pŏru dniach ôd napadniyńciŏ tyscy wachtyrze prawa po pościgu chyciyli chopa. 35-latek niy stanōł do kōntrole drōgowyj. Pokŏzało sie, co mioł przi sobie narkotyki. Na siymianowskij kōmyńdzie usłyszoł ôbskarżynie napadu ze niybezpiecznym przedmiotym. Prokuratura społym ze śledczymi wystōmpiyła do sōndu ô tymczasowe heresztowanie 35-letnigo raubiyrza, a sōnd sie na to zgodziōł.
Foto na wiyrchu: KMP Siymianiowice


text:
Tyn krupniok to już dołwno1 nikaj2 niy lotoł3 i trza to nadrobić. Joł4 po Indiach już żech sie smykoł5 dwa razy, a tyn borołk6 krupniok yno na tym grillu siedzi. Jak eksperymyntować, to na całego, a jak Indie, to curry [czytej: kary]. Kebyście7 się boli aż takich eksparymyntōw, to Wōm mogą pedzieć we tajymnicy, że jak zamiast krupnioka wciepniecie kurczaka, to bajecie mieć curry ze kury.
Co potrza?
5 małych krupniokōw (sebleczōnych8 ze skōry)
1 cebula
3 zōmbki czosku
2 krauzki kōncyntratu z tōmatōw9
3-4 łeżki10 klarowanego masła
kapka11 oliwy
0,5 szklônki wrzōntku
4 łeżki mlyka skōndynsowanego (abo ze 8 normalnego- niy musi być świyżo dojōne, moge być ze sklepu 😉 )
Prziprawy:
2 łyżeczki garam masala *
1 łyżeczka zmielōnych goździkōw
1 łyżeczka cynamōnu
1 łyżeczka mielōnych nasiōn kolyndry
1 łyżeczka kminu rzymskego
1 łyżeczka kurkumy
trocha pieprzu i chili
Na patelnia dejcie12 łeżka abo dwie masła i zeszklijcie pokrōno13 cebula. Dociepcie14 wyciśniynty czosnek i prziprawy- kapnijcie do tego jeszcze trocha oliwy. Jak już prziprawy napocznōm15 fajnie wōniać,16 przeciepcie17 to do wiynkszego gorka,18 a na patelnia wciepcie 2 łeżki masła i pokrōne krupnioki. Jak sie trocha podpiekōm, to rajn19 ze nimi do garca. Tera bierymy20 sie za gornek. Postołwcie21 go na piec, wciepcie kōncyntrat i fajnie wymiyszejcie. Dolyjcie wrzōntek, przikryjcie i niech sie chwila podusi. Na koniec wlyjcie22 mlyko, wymiyszejcie i fertich.
Tyn jasny placek na zdjyńciu to je pappadam. Idzie23 je kupić we sklepie oriyntalnym. Wciepuje sie je na chwila na gorki24 łolyj i wychodzōm take sroge chrupiōnce czipsy. Te curry mogecie sie zjejś tyż z jakōm dobrōm bōłkōm. Smacznego 🙂
*Takoł garam masala mogecie sie narychtować25 sami. Zrōbcie sie ji26 wiyncyj, a bajecie27 mieć jōm28 na dugo.
Na patelnia wciepcie:
6 łeżek pieprzu, 5 łeżek kminu rzymskego, 2 łeżki cynamōnu, 1,5 łeżki goździkōw, 2,5 łeżki kardamonu, 6 łeżek nasiōn kolyndry, 2 łeżki pokruszōnych bobkowych29 liści i łyżeczka zmielōnyj gałki muszkatołowyj. Podpiyczcie ze 30 sekund na średnim łogniu i łodstołwcie do ochōdzynia.30 Tera zmielcie i zawrzyjcie31 w jaki krauzce.32 Niech Wōm dugo pomołgo33 we warzyniu 🙂
1dawno
2nigdzie
3podróżował
4ja
5włóczyć
6ktoś bez szczęścia
7gdybyście
8rozebranych
9pomidorów
10łyżki
11odrobinę
12dajcie
13pokrojoną
14dorzućcie
15zaczną
16pachnieć
17przerzućcie
18garnka
19do środka
20bierzemy
21postawcie
22wlejcie
23można
24rozgrzany
25przygotować
26jej
27będziecie
28ją
29laurowe
30ostudzenia
31zamknijcie
32słoiczku
33pomaga


text:
s. Michaela Wołowska ABMV, s. Eugenia Teresa Szweda ABMV, s. Krystyna Szweda SSpS., s. Adelajda Murlowska SSpS.
Poprzedni duszpasterze
ks. Andrzej Rams, ks. Rudolf Myśliwiec, ks. Norbert Kałuża, ks. Zygmunt Hupka, ks. Stanisław Jóźwiak, ks. Jan Szweda SVD, ks. Roland Klose SVD, ks. Jerzy Młynek CM, o. Piotr Kwoczała OFM, o. Paschlis Kwoczała OFM, o. Piotr Lepich OMI, o. Michał Lepich OMI, ks. Wojciech Lippa, ks. Marek Sobotta br. Paweł Malkusz.
Pochodzący kapłani
ks. Fryderyk Czernik, ks. Alfons Kuska, ks. Antoni Komor.
Proboszczowie po 1945 r.
ks. Henryk Tukay, ks. Józef Pitera, ks. Joachim Friedek, ks. Rufin Grzesiek, ks. Józef Gurba, ks. Marek Trzeciak, ks. Edmund Sachta, ks. Rudolf Golec, ks. Krystian Kusz, ks. Andrzej Smieszek, ks. Joachim Woźny, ks. Marek Stecko, ks. Ryszard Hanaczewski, ks. Karol Gąsior, ks. Marek Pawlica, ks. Józef Ibrom, ks. Zygfryd Lesz, ks. Fryderyk Styla, ks. Jarosław Staniszewski, ks. Dariusz Świerc, ks. Jacek Polek, ks. Ryszard Kościelny, ks. Leszek Waga, ks. Adam Welthe.


text:
Bjarnat Krawc
Bjarnat Krawc (* 5. februara 1861 w Jitru; † 25. nowembra 1948 we Warnoćicach) bě serbski hudźbnik, komponist, dirigent a hudźbny wědomostnik. Skutkowaše dołhe lěta w Drježdźanach a je čestny wobydler města Warnoćicy.
We wobłuku serbskeje hudźby je wosebje wuznamny jako nawoda serbskeho chóroweho hibanja w 1920tych a 1930tych lětach. Wobdźěłowaše ludowe spěwy. Ale tež jeho originarne kompozicije su hišće dźensa často spěwane, na př. Boža mša w serbskich kěrlušach (1938, na teksty Michała Nawki).
Přez Krawcowu twórbu Missa solemnis nabožna hudźba Serbow mjezynarodne připóznaće dožiwi. 1932 bu tuta prěni raz we Łužicy předstajena a so hižo 1934 w Bratisławje, 1935 w Zagrebje a 1936 w Poznanju spěwaše. Twórba je tež na hudźbnych medijach nahrata.
Jeho dźowka Hanka Krawcec (1901–1990) běše wuznamna serbska grafikarka a molerka. Po Druhej swětowej wójnje přesydlištaj so wobaj do čěskich Warnoćic, hdźež bydleše Krawc hnydom pódla Měšćanskeho gymnazija, hdźež běchu za tutón čas tež serbscy šulerjo zaměstnjeni. Krawcec swójbny row nadeńdźe so na Měšćanskim kěrchowje we Warnoćicach.
LiteraturaWobdźěłać
- Achim Brankačk: Žiwjenje je dźěło – wotpočink je mrěće. Budyšin 1999. ISBN 3-7420-1750-0
- Jan Rawp: Serbska hudźba. Budyšin 1978.
- Vladimír Zmeškal: Bjarnat Krawc a jeho styky s Čechy. Praha 1961.
WotkazyWobdźěłać
- Škowrončk ze serbskich honow Bjarnat Krawc – Viktor Velek, Rozhlad, 02/2011 (serbsce)
- Milan Hrabal: Bjarnat Krawc stošedesátiletý. Varnsdorf/Praha 2021. (rozprawa na luzice.com)


text:
Idzie to tyż posuchać na www.ojgyn.blog.onet.pl
Srogi chorzowski knapszaft po przeksztŏłcyniu, po ryfōrmie. Pacijynty wlazujōm do dochtora. Piyrszy śnich gŏdŏ:
– Pōnie dochtorze, kej jŏ nagniŏtōm mōj brust, moja klŏtka piyrsiowŏ, to ci mie wszyjsko boli i targŏ. Co by mi pōn przikŏzŏł?
– Panoczku! Niy nagniŏtać, tōż tyż niy bydzie bolało. Nastympny!
Wlazuje mamulka ze cerōm.
– Panoczku dochtorze, eźli to je możebne, coby już po piyńciuch miesiōncach urodziyło sie dziecio?
– Możebne, możebne, druge przidōm już we terminie. Nastympny!
– Pōnie dochtorze, wrŏcŏłech ze wywczasōw i na łostatku cosik łapnōłech łoszkliwego. Eźli mi to przyjńdzie?
– Przyjńdzie, przyjńdzie... na starŏ i na dziecka! Nastympny!
– Panoczku dochtorze, jŏ jeżech jesce samotnŏ alech nagōniōła, zaciōnżōła. Cōż jŏ terŏzki boroka mōm robić?
– Niy jscać tak ze trzi tydnie, możno sie to utopi. Nastympny!
Wlazuje juzaś jakoś samotnŏ dziołcha.
– Panoczku dochtorze! Mŏm ci jŏ karlusa we siyle wiyku, futruja ci go klōskōma, ściyrkōma, żymełkōma a łōn... dalszij niy poradzi mie wydupczyć...
– Łod szkrōbka to ino kragliki styrcōm! Nastympny!
– Pōnie dochtorze! Tym mōj ciulik blank ci zrobiōł maluśki. Co jŏ moga zrobić?
– Łowinōńć go we gazyta wyborczŏ, łōna wszyjsko wyłolbrzimiŏ. Nastympny!
– Panoczku dochtorze! Jeżech śtyrdziyści lŏt stary. Kamrat we mojich latach gŏdŏ, ize jesce poradzi, a jŏ już blank niy!
– Gŏdej pōn, iże pōn tyż poradzi. Nastympny!
– Pōnie dochtorze! Jŏ już kajś łod dwiōch dnioszkōw niy poradza jscać...
– Jakiście sōm stary, panoczku?
– Pizło mi łoziymdziesiōnt lŏt!
– Toś już pŏn swoji wyjscŏł i tela. Nastympny!
– Pŏnie dochtorze! Mie ci tak jakosik łod dugszego czasu cosik tak we basisku jeździ tam a nazŏd. Co to moge być?
– Mŏsz pōn dwie dupy i gōwno niy miarkuje keryndy mŏ wylyź. Nastympny!
– Panoczku dochtorze, tragedyjŏ! Moja starŏ społyknōła pŏra jegli, pŏra nadli szwockowych. Co robić?
– Zakłŏdać na ciulik nŏparstek, taki fingerhut. Nastympny!
– Panoczku dochtorze. A mōj maluśki synecek społyknōł piōrko. Co robić?
– Niych łōn wysłepie liter tinty, to bydzie miŏł swōj włōśny filok. Nastympny!
– Panoczku dochtorze! A mie to wszyjske ludzie blank łolywajōm, majōm mie we rzici!
– Nastympny prosza!
I co? To już wszyjske pacijynty? Chwała Pōnbōczkowi, boch sie stopierōńsko ugnypiōł, festelnie usiotŏł. Szwester Elza, a terŏzki bych sie zawinszowŏł szolka dobrygo, sztramskigo kafyju!


text:
Pokazuja historiske jězdźidła
Choćebuz (dpa/SN/ch). Zetkanje historiskich jězdźidłow z Němskeje je Choćebuski centrum za čłowjeske prawa za Dźeń němskeje jednoty organizował. Centrum samy pokazuje transporter jatych Barkas B 1000 kaž tež mału wustajeńcu, kaž w zdźělence rěka. Mjez druhim so předstaji, pod kotrymi njehódnymi wuměnjenjemi buchu jeći tehdy hodźiny dołho wot jednoho jastwa do druheho transportowani. Na arealu bywšeho wuwołaneho politiskeho jastwa NDR w Choćebuzu wočakuja přichodnu sobotu jězdźidła najwšelakorišeho razu z cyłeje Němskeje.
Kak dale po hórnistwje?


text:
Kónc februara su w Budyskim Serbskim domje fotowu wustajeńcu „Heimat / Domizna 1992 – 2017. Katolscy Serbja w Hornjej Łužicy“ wotewrěli. Andreas Varnhorn pokazuje tam wobrazy, kotrež bě we wotstawku štwórć lětstotka ze swojej kameru zapopadnył.
Lěta 1992 bě sej fotožurnalist Andreas Varnhorn z Frankfurta nad Mohanom do Łužicy dojěł, po tym zo bě wo tam bydlacych Serbach zhonił. Zajima a wćipnoty dla je so rozsudźił, jednotliwcow kaž tež skupiny wšědny dźeń runje tak kaž k wosebitym podawkam fotografować a wuslědk we formje tak mjenowaneje fotoweje čary jako swoje diplomowe dźěło zapodać. Hižo w lěće 2012 zrodźi wón mysl, swoje dźěło skulojćić a ludźi, kotrychž bě tehdy wobrazowje zwěčnił, znowa portretować. Hakle loni pak je projekt doskónčnje doplanował a tuž znowa Łužicu wopytał. Nimale wšitcy Serbja, z kotymiž je zwisk nawjazał, běchu zwólniwi, jemu wospjet jako model k rukomaj być.
Mysle ke kriminalce „Módre buny“
Njedawno hakle je so mjeno Lubiny Hajduk-Veljkovićoweje na přełožku „Lěćo za započatkarjow“ błyšćiło; nětko steji w LND čerstwje wudata kriminalka z jeje mjenom na knižnych polcach Budyskeje Smolerjec kniharnje a prěnich jeje čitarjow.
„Módre buny“, nowostka HajdukVeljkovićoweje, měri so na dorostłych kaž tež młodych lubowarjow kriminalkow. Tu sej awtorka do swěta sporta wućeknje a jón z wotkryćom mordarstwa kombinuje. W dohromady 25 kapitlach spyta so njejapka smjerć Manfreda Sölnera, znateho Budyskeho trenarja, wotkryć. Zwonkastejacy powědar podawa dohlad do kriminalnych přepytowanjow Serbowki Janki Žuroweje a němskeho kolegi Aleka. Spěšnje je komisaromaj jasne, zo so woprawdźe wo mordarstwo jedna a nic wo někajki strowotny problem 50lětneho trenarja abo wo kopjenje tragiskich wobstejnosćow.
Ryzy burska Holcerec swójba ma hospodarske ćeže: Ratarstwo w šwicarskej wsy Kleinseelen so wjace njezadani, dźěl polow je hižo předaty. Sněhakowarski lift nětko awtomatisce jězdźi, nan je tuž bjezdźěłny. Staršej, dwě dźěsći a němy dźěd bydla w horach, ale na połojcy wyšiny, hdźež turistiske busy jenož „techniski stop“ zapołožeja. Dyrbjała swójba snano radšo dele do doła ćahnyć? Abo móže wopytowarjow k sebi wabić? W susodstwje bohužel njekiwa Matterhorn ... Na wumóžacu ideju přińdźe junior: za zapłatk wukrajnikam originalne, njeskažene žiwjenje pokazać, potajkim bydlensku stwu jako „strowy“ přikład.
Wóndano je so nimale runočasnje w Serbskich Nowinach a w interneće diskusija nastorčiła, kotraž zaběra so z prašenjom, kajkeho razu měli inscenacije NSLDź w přichodźe być. Tak sej Marcel Brauman na swojim blogu přeje mjenje z němčiny přełoženych hrow a město nich wjace serbskich originalow. A Bosćan Nawka wopisuje we wudaću SN z 23. februara wuslědki naprašowanja, kotrež je dźiwadło mjez swojimi přihladowarjemi přewjedło: „Idealny kruch měł tuž być žortny, ale chutny; eksperimentelny runje tak kaž tradicionalny; něhdźe hodźinu trać a tola přestawku měć; we wuběrnej naročnej a přiwšěm lochce zrozumliwej serbšćinje spisany być kaž tež žanežkuli swinstwo a na kóždy pad pornografiju wobsahować.“ Najprjedy jónu napadnje, zo tajke naroki abo přeća jenož w zwisku z Budyskim jewišćom słyšimy. Njebych na přikład wědźał, zo je so štó na tym postorkował, zo njebu keklija „Kurowa klinika ‚Wjesoła mysl‘“, z kotrejž běchu lajscy dźiwadźelnicy z Delan w zašłych měsacach na wjesnych žurlach po puću, we Łužicy spisana.
Dołholětna rozhłosownica zajimawu knihu spisała
Přečitawši sej – woprawdźe nonstop – nowu delnjoserbsku knihu „Ducy pó domowni“, kotruž je Jutta Kaiserowa napisała, sym připódla něšto činił, štož hewak z knihami nječinju. Sym sej statistiku pisał! Wšako je na 150 stronach knihi rěč wo wjele ludźoch, znatych a hišće nic tak znatych. A nimo wosobow je tež wjele wsow w knize mjenowanych.
Statistika takle wupada: We 28 přinoškach knihi jewja so mjena něhdźe sto wosobow a třiceći wsow, nic jenož w Delnjej Łužicy, ale tež w Slepjanskej wokolinje a w Hornjej Łužicy. To je woprawdźe wjele! Dźiw to poprawom njeje. Jutta Kaiserowa dźě je wot 1962 do 2000 dźěłała jako reporterka, redaktorka a moderatorka delnjoserbskeho rozhłosa – w času do 1990 w serbskej redakciji Radija DDR a potom hišće krótki čas pola braniborskeho serbskeho rozhłosa ORB. W tych 38 lětach je wjele dožiwiła, zhoniła a słyšała, jako bě z mikrofonom ducy po serbskej Łužicy. Kóždy dźeń je něšto noweho zapopadnyła za aktualne rozhłosowe wusyłanja a programy w delnjoserbskej rěči abo tež w slepjanšćinje.
Jeho dźěłowa stwa w Serbskim ludowym ansamblu w Budyšinje je wulka, přijomna a swětła. Z wulkim woknom hladaš na Móst měra. Tule 33lětny Budyšan Stefan Cuška mjeztym pjate lěto dźěła; bu jako zamołwity za zjawnostne dźěło w serbskej kulturnej instituciji přistajeny. Dźěłowu stwu dźěli sej z dalšim kolegu, Tobiasom Ruchu. Swój konkretny dźěłowy wobłuk pak ma samlutki zmištrować.
Dołhe pisanske blido, na nim kompjuter, wšelaki material a knihi rěča wo wobšěrnym dźěle Budyšana. Tež zady jeho sydła na wysokim kamorje připrawjene łopjena z pokazkami serbskeje gramatiki, synonymow a wšelakich přikładow za adjektiwy wo tym swědča, zo so wón při dźěle wo nałožowanje dobreje spisowneje serbšćiny prócuje. „Na to jara dźiwam, zo bych so dale wuwiwał, wšako mam mjez druhim přeprošenja za programy a wabjenske teksty w němskej, ale tež w serbskej rěči wozjewjeć a tak ludźi za wopyty zdobyć. To słuša mjez druhim do mojeho dźěłoweho wobłuka jako zamołwity za zjawnostne dźěło.“
W galeriji Holgera Johna w sakskej stolicy
Galerija grafikarja Holgera Johna na Rähnitzgasse 17 w Drježdźanach słuša do najznaćišich „salonow“ wuměłstwa sakskeje stolicy. Šef galerije, kiž drje jenož w nocy swój kłobuk z hłowy sćehnje, je sam znaty moler, grafikar a wysokošulski wučer, zdobom hibićiwy wuhotowar a organizator kulturnych wjerškow w baroknej štwórći města. Tu je so w minjenych lětach tójšto dalšich galerijow, ateljejow, šwalčernjow, dźěłarnjow a předawarnjow noweho wuměłstwa, wuměłskeho rjemjesła a elegantneje mody zahnězdźiło. Mjez nimi ma tež Serbowka a modowa designerka Dorothea Michałkowa swój wobchod, w kotrymž móžeš so wšědnje za drohotnymi žónskimi šatami rozhladować, sej je skazać a šić dać.
Serbski ludowy ansambl wjedźe tež notowy archiw. W nim móža sej zajimcy za swoje hudźbne skutkowanje notowy material wupožčić. Alfons Wićaz je so ze zamołwitym za archiw Janom Cyžom rozmołwjał.
Hdy bu tutón archiw wutworjeny?
J. Cyž: SLA bu w lěće 1952 załoženy. Poněčim nastawaše tež archiw. Systematisce a jara swědomiće pak je jón natwariła Gerlind Krječmarjowa. Dźakowano swojej krutosći je sej wšón notowy material, kotryž bě wona wupožčiła, zaso wróćo žadała.
Kotry wuznam ma notowy archiw SLA za serbske hudźbno-kulturne žiwjenje?
J. Cyž: Zasadnje ma wón swój wuznam za hudźbno-kulturne stawizny, započace so z natwarom SLA. Dźakowano tomu buchu orchestracije tutych notow tule zhotowjene. Naš archiw je tež w tym nastupanju jara wažny, zo skići w jednej instituciji najkrótši puć mjez orchestrom a archiwom.
Kotre wosebite hudźbne twórby so w nim chowaja?
Lětsa 4. měrca by naš sławny spisowaćel Kito Lorenc 80. narodniny swjećił, njeby-li wuznamny serbski literat a nošer Myta Ćišinskeho, Heiny a Lessinga loni 24. septembra zemrěł. Kito Lorenc zawostaja serbskej, ale tež němskej načasnej literaturje wulki pokład swojich twórbow lyriki a prozy. Wo tym je so w zwisku z jeho smjerću w mnohich medijach w tu- a wukraju wobšěrnje pisało, a jeho tworjenje bu wotpowědnje hódnoćene. Tola wnuk spisowaćela Jakuba Lorenca-Zalěskeho je nimo swójskeho tworjenja tež na serbski literarny dorost myslił, zo njeby wuměłske literarne tworjenje w Serbach w přichodźe wusnyło. Tohodla je we wobłuku Koła serbskich spisowaćelow załožił Kružk młodych awtorow. W nim je młodych talentowanych Serbow w prozy a lyrice wuwučował, jich wjedł k wuspěšnemu spisowaćelenju a basnjenju. Někotři z nich tule na kružkowe zetkanja z Kitom Lorencom z česćownosću a dźakownosću spominaja:
Dźewjaty zwjazk Zhromadźenych spisow Mata Kosyka wušoł
Dwě lěće po tym zo bě před 65 lětami prěnja powójnska knižka dźěłow Mata Kosyka wušła, pisaštaj Józef Frencl a Marja Rječkojc w zawodnych słowach druheje knižki, zo podawataj nam „prěnje pokazki z dźěła do našich dnjow najwjetšeho basnika Delnjeje Łužicy“. Wudawarjej dodaštaj: „Njemóžemy pak so spokojić z tutej 70 stron wopřijacej zběrku.“ Ani ze 111 stronami druheje Kosykoweje knižki.
Lětsa nětkole dźewjaty zwjazk „spisow“ Mata Kosyka wšej serbskej zjawnosći předleži.
Jako serbski wyši šuler dóstach lěta 1955 w nakładnistwje Volk und Wissen wudaty spis „Serbska swajźba w Błotach“ a „Pśerada markgroby Gera“ do ruki, dźensa je to za mnje knižna drohoćinka. Lětsa móžu k wudatym spisam Kosyka 272 stronski 9. zwjazk jeho zhromadźenych spisow přistajić. Same přirunowanje wobeju edicijow wjele wo tym wupraja, na kajke spomóžne wuwiće wudawanja serbskich knihow zhladujemy – dźakowano před 55 lětami załoženemu serbskemu Ludowemu nakładnistwu Domowina.


text:
Profesōr Sławek abo problym z welōnkiym
Bydzie to kogo ôbrać przi nastympnym welōnku?
Dzisio sie pokŏzało – podug nowiny ze Silesiōna – iże do sztartowaniŏ dŏwŏ sie profesōr Tadeusz Sławek. Super! – pomyślołech i kliknōłżech dalij, coby ôbŏczyć, pod jakim szildym. I tela miołech tyj uciechy: rozchodzi sie ô Koalicyjo Ôbywatelsko, abo miszung Platformy z Modernōm.
Nō to przi welowaniu w Katowicach byda mieć problym. Na jedne: rychtujōm sie sam naprŏwda siylne kandydaty. Ciynżko mi znojś publiczno ôsoba, kieryj bych wierził wiyncyj jak profesōrowi Sławkowi. Za sztudynta sztudiyrowoł – i chowoł żech sie – u niego. Jakby niy ôn, niy poczytoł, niy poznoł, a niy spokopiōłbych tego, co dzisio mōm w gowie. To je jedyn z tych trzech abo sztyrech ludzi Uniwersytetu Ślōnskigo, co byli dō mie richtich ważni.
Ku tymu mōmy sam kandydata na prezydynta miasta, Jarosława Makowskigo, co tyż dobrze wyglōndŏ: moderny, kōmunikatywny, aktywny niy ino terŏz, pŏra miesiyncy przed welōnkiym, ale dugszy czas. I bezma to ôn skludziōł profesora Sławka.
Na drugie ale je tyn szild, za kierym stoi Platforma… Dŏwno żech sie ôbiecoł, co prawie na nia już żŏdyn rŏz niy dōm głosu. Za ôsiym lŏt takigo regiyrowaniŏ we Polsce i za to, co pochali sam u nŏs: z banōm, z Muzyum Ślōnskim, za ranżyrowanie z projektami naôbkoło ślōnskij gŏdki a tōżsamości… Wiyncyj grzychōw niy pamiyntōm, ale jak trza, to sie spōmna.
Tōż taki mōm problym z kandydatami: miana dobre, ale szild darymny. Pokŏże sie sam kiery, co by mie uretowoł ôd tego dylematu – taki i z mianym, i z szildym do strzimaniŏ? Do welōnku sztyry miesiōnce, a jŏ niy widza pokazŏwać sie kōnkuryntōw. Widza ich nynać.
Foto: Jan Mehlich, licyncyjŏ GNU Free Documentation License


text: Kubšicy (CS/SN). Wohnjowoborne naležnosće běchu jedna z temow na srjedownym posedźenju Kubšiskeje gmejnskeje rady. Wobydler so tam prašeše, kak gmejna na to reaguje, zo je ekstremneje suchoty dla w hašenskich hatach jednotliwych wsow dźeń a mjenje wody. K tomu wjesnjanosta Olaf Reichert (njestronjan) rjekny, zo dósta gmejna dowolnosć, wodu z hydrantow wužiwać, štož hewak generelnje móžno njeje. Nimo toho bychu w chutnym padźe wjace wohnjowych woborow alarmowali, hač hewak, zo bychu dosć tankowych hašenskich jězdźidłow k dispoziciji měli. Po słowach wjesnjanosty skutkowachu wobornicy dotal jara profesionelnje, kaž 22. julija při žehlacym wohenju w Krakečanskim sportowym centrumje. Tam móžachu sčasom zadźěwać, zo so płomjenja rozpřestrěja, tež dokelž bě wobydler kur spěšnje pytnył. Nětko čakaja hišće na sobudźěłaćerja zawěsćernje, kiž ma škodu posudźować.


text:
Magdalena Gorzelany-Dziadkowiec, Maciej Górka, Zdzisław Kapka, Krzysztof Kołaczyk, Jan Kowalczyk, Zbigniew Koźmiński, Michał Królikowski, Łukasz Krupa, Mariusz Krupa,
Zbigniew Krzysztyniak, Jerzy Nagawiecki, Mirosław Nieć, Bartosz Ryt, Henryk Sochacki, Stanisław Strug, Andrzej Strumiński, Andrzej Szmyt, Krzysztof Szopa, Bolesław Ściepura,
Kazimierz Śliwiński, Jakub Ślusarski, Andrzej Turecki, Piotr Zawodny.
Komisja Rewizyjna: Jerzy Chylewski, Janusz Kołacz, Cezary Pańkowski, Henryk Pazdur, Jerzy Sysło, Zdzisław Bębenek, Mieczysław Kępa, Jerzy Mikołajczyk, Andrzej Kuźma.
Delegaci MZPN na zjazd PZPN: Ryszard Kołtun, Janusz Kozioł, Jerzy Nagawiecki, Zbigniew Koźmiński i Bartosz Ryt.
delegatem będzie też Ewa Gajewska, wybrana wcześniej z centralnych struktur piłki kobiecej.


text:
Akcyjo charytatywno: Babsko edukacyjo
Pamiyntocie wierszyk ô Bambo Murzinku? 👶🏿👧🏾🧒🏿👦🏾
„[…] Bambo Murzinek to mōndry synek…
I niy mo w szuli samych jedynek.
Bo sie mōndrości wkłodo do gŏwy
W swyj afrykōńskij szuli ze trŏwy.”
We takij szuli rechtorkōm je tera moja kamratka, Sylwia. Pora tydni tymu wlazła do fligra do Ugandy i pofurgała, coby uczyć bajtle angielskigo – a choby ino!
Drabko, bo jeszcze przed rajzōm, kapła sie, że trza bydzie pōmogać sam niy yno bajtlōm, ale tyż ôd nich mutrōm. Sztyry nachbarki ôd Sylwie majōm fest ciynżko sytuacyjo – chopy je ciepli jak yno zajszły w ciōnża. Dziołchy niy majōm zawodu, roboty, a przi tym blank puste geldbojtle. 😢
Sylwia szporuje tera piyniōndze, coby posłać je do szule, kaj by poradziyły wybildować sie na frizjerki abo szwŏczki – co by mogły ciś do roboty a zarobić na utrzimanie swoich familiji, a ku tymu dać przikład bajtlōm – coby te miały edukacyjo we zŏcy. 👗💇🏿♀
Wiyncyj ô tym projekcie we linku. Ôglōndejcie historyje na instagramie @sylwiapalgan. A sam wciepuja link do ściepy, kaj znejdziecie kōnkret info (PL/ENG):
https://zrzutka.pl/jexh6k
Kożdy złotek mŏ znaczynie!
Dziynki!
Fotografijo na wiyrchu: Kobiyty ze samopōmocy we Katwe. Fot. Muzungupeter CC BY-SA 4.0


text:
Natyknjenja dale přiběraja
Budyšin. Natyknjenja z koronawirusom zaso přiběraja. W Budyskim wokrjesu informowachu wčera wo 31 zwěsćenych padach, w Zhorjelskim běše jich 26. Pjeć wosobow w chorowni lěkuja. Tež incidenca wotpowědnje stupa. Roberta Kochowy institut je dźensa za wokrjes Budyšin 18,4 a za wokrjes Zhorjelc 25,9 podał. Po cyłej Hornjej Łužicy płaći nětko winowatosć nahubnik wužiwać.
Kongres FUEN zahajeny
Triest. Rada słowjenskich organizacijow (SSO) wuhotuje wot dźensnišeho hač do njedźele 21. kongres Federalistiskeje unije europskich narodnych mjeńšin (FUEN) w Triesće. Serbow zastupuja tam Felicia Touvenot z młodźinskeho towarstwa Pawk, Maksimilian Hasacki z Delnjeje Łužicy a Dawid Statnik z Hornjeje Łužicy. Hosćićeljo SSO prócuja so wo słowjensku rěč a narodne sebjewědomje.
Ćeže falowaceje papjery dla


text:
Wien (dpa/SN). Po wumjetowanjach korupcije dla přećiwo awstriskemu kanclerej Sebastianej Kurzej a jeho konserwatiwnej stronje ÖVP pytaja tamne strony puće, krizu knježerstwa přewinyć. Dotal drje njejsu Zeleni koaliciju z ÖVP wupowědźili, dźensa pak chcedźa zastupjerjo z tamnymi stronami parlamenta wuradźować, zo móhli stabilitu zaručić, kaž wicekancler Werner Kogler zdźěli. Předwčerawšim bu znate, zo běchu sej Kurz a jeho přiwisnicy po wšěm zdaću manipulowane naprašowanja a pozitiwne medijowe rozprawy „kupili“. 35lětny Kurz wšu winu prěje.
SPD jara optimistiska
Berlin (dpa/SN). Generalny sekretar SPD Lars Klingbeil je po wčerawšim prěnim rozmołwnym kole ze Zelenymi a FDP pozitiwneje nalady. „Z dźensnišim dnjom sym sej chětro wěsty: To móže fungować. Nětko dźe wo to přichodny tydźeń wjele docpěć, zo bychmy sej zakład za nadawki přichoda tworili.“ Hižo póndźelu je dalše zeńdźenje předwidźane. Zeleni a FDP pak maja přiwšěm tež hišće jamaisku koaliciju za opciju.
Šule wotewrjene wostajić
Zły Komorow (SN/JaW). Łužiska jězorina planuje za nazymske prózdniny wot 18. do 29. oktobra tójšto akcijow a zajimawosćow předewšěm za swójby kaž tež za dźědow a wowki z wnučkami. „Nimo kolesowanskich steja tež kwadowe tury a pućowanja z alpakami a napjate zetkanja z industrijnej kulturu na programje“, informuje rěčnica zaměroweho zwjazka Łužiska jězorina Sakskeje Katja Wersch w nowinskej zdźělence.
Jedna z wosebitosćow w najwjetšim kumštnje nastatym wodźiznowym terenje Europy je 37 kilometrow dołha kolesowarska šćežka hódančkow kołowokoło Lejnjanskeho (Geierswalde) a Złokomorowskeho (Senftenberg) jězora. „Płone a předewšěm šćežki bjez awtow su idealne za tury z dźěćimi“, Katja Wersch wuswětla. Nimo toho zwjazuje šćežka podłu wobeju jězorow aktiwne dožiwjenje z temu změna krajiny. Tak su dźěći na wosom stacijach wužadane na prašenja wotmołwjeć. „Při tym zbližeja sej wědu wo brunicowych jamach, wo wotbagrowanych wsach a wo zapławjenju jězorow.“
Berlin (dpa/SN). Zwjazkowy šef CDU Armin Laschet chce wodźace gremije strony po historisce špatnym wólbnym wuslědku ponowić a je wčera w Berlinje stronski zjězd připowědźił. Přichodny tydźeń měli gremije wo tym wuradźować. Tak dźe wo personelny nowospočatk „wot předsydy přez prezidij hač k zwjazkowemu nawodnistwu“. Jeho zaměr stajnje bě přećiwki wujednać, Laschet podšmórny.
Proces změny chce předsyda CDU sam přewodźeć a budźe přichodnje z předsydami zwjazkowych krajow rěčeć. Tam pak wo to njepóńdźe, kotra wosoba ma sobu knježić, ale kotra politika je přichodne štyri lěta trěbna.
Runje tak so Armin Laschet za jamaisku koaliciju zasadźa, kiž „ma hišće šansu a njeměła na wosobach zwrěšćić. Wosoba steji na kóncu, ideja steji na spočatku.“
Budyska tachantska cyrkej swj. Pětra słuša bjezdwěla k najznaćišim Božim domam regiona a přiwabja lěto wob lěto turistow z cyłeho swěta. Jako swjatnica dweju wosadow je konkatedrala Drježdźansko-Mišnjanskeho biskopstwa a zdobom dom ewangelskich wěriwych jedna z rědkich simultanych cyrkwjow Němskeje. Hladajo na dosć razne rozestajenja mjez woběmaj křesćanskimaj konfesijomaj w minjenych lětstotkach njezadźiwa, zo wuhotowaštej wobě wosadźe „swój“ dźěl prjedy abo pozdźišo ze swójskimi pišćelemi. Stare nabožne konflikty dźensa dźakowano duchej ekumeny nimale žanu rólu wjace njehraja, běchu pak přiwšěm přičina, zo je tachantska cyrkej jedne z mało hrajnišćow, zmóžnjace předstajenje twórbow za dwě „kralownje instrumentow“.
Waršawa. Pólsko-běłorusku mjezu hižo cyły čas jara kruće před nawalom ćěkancow škitaja. Wot awgusta je ju dotal wjac hač 10 000 ludźi přewinyć spytało – Irakčenjo, Afghanjenjo a Syričenjo. 418 kilometrow dołhu hranicu k Běłoruskej 2 500 wojakow kontroluje. Po cyłym pasmje knježi wuwzaćny staw. Kaž rěčnica namjezneho škita tele dny praješe, ma 20 procentow zadźeržanych zwiski k teroristam a su seksualnje perwersni. Dopokazy za to prezentowaštaj wěstotny minister Mariusz Błaszczak a nutřkowny minister Mariusz Kamiński na njedawnej nowinarskej konferency, kotruž su statne medije wusyłali. Na wulkich wobrazowkach pokazowachu ludźi z brónjemi a splažny wobchad z domjacym skotom. Fota běchu pječa na sćazanych smartfonach migrantow našli. Njewotwisne medije maja tele posrědkowanje wobrazow za pospyt, ćěkancam čłowjesku dostojnosć wzać. Wone běchu zhonili, zo su to stare fota z internetnych pornografiskich syćow, potajkim inscenowane.
Załožba za wuměłstwo a kulturu w Hornjej Łužicy wuhotuje přesadźowanje twórbow tudyšich a z regionom zwjazanych tworjacych wuměłcow lětsa na Zinzendorfskim hrodźe w Batromjecach (Berthelsdorf). Wjace hač sto mólbow čaka tam na nowych wobsedźerjow.
Krabatowa kolesowarska šćežka je jedna z najrjeńšich w sakskej Hornjej Łužicy. Wona zwjazuje po 92 kilometrach mnohe městnosće a žiwjenske stacije najznaćišeje serbskeje mytiskeje postawy. A štó wě, snadź magiske mocy młynskeho a kuzłarskeho přeco hišće mjez Kamjencom, Němskim Pazlicami, Njebjelčicami, Ralbicami, Kulowom a Čornym Chołmcom skutkuja.
Tule přewažnje runu čaru srjedźneje ćežkosće móžeš tež jako swójba zmištrować a wuhladaš tam kulturne pokłady, pomniki přirody a drohoćinki, na kotrychž so dopomnjenki na Krabata zbudźeja. Kóžda kolesowarka/kóždy kolesowar we wólnym času móže tam na chwilku abo dlěje pozastać a so z nałožkami a stawiznami Serbow zeznajomić.
Mišterstwa w motocrossu
Jutře a njedźelu motocrossowa čara pod Jaworskej Kaponicu skónčnje zaso wubědźowansku atmosferu dožiwi. Po dołho trajacej ćišinje wubědźuja so pilotki a piloća motocrossowych mašinow wo sakske a němske mišterstwa. Sobotu wojuja we wšelakich klasach wo krajne mišterstwa, njedźelu potom wo němske mišterstwa we wotewrjenej klasy hač do 450 cm³. Kontrole, štož šćěpjenje nastupa, žane njebudu. Negatiwne testy so tež předpołožić njetrjebaja.
Jenož pokalne hry
Sakski koparski zwjazk kaž tež Zapadołužiski koparski zwjazk přewjedźetej sobotu a njedźelu dalšej pokalnej kole. Na woběmaj runinomaj bu šlagrowa hra wulosowana: na krajnej Budissa Budyšin – Lok Lipsk, na wokrjesnej Traktor Malešecy – ST 1922 Radwor.
09.10. 13:00 Budissa Budyšin –
Lok Lipsk
09.10. 14:00 Jednota Kamjenc –
VFC Plauen
09.10. 14:00 ST Wulka Dubrawa –
Sokoł Ralbicy/Hórki
09.10. 14:00 Traktor Malešecy –
ST Radwor
10.10. 14:00 SJ Chrósćicy II –
TSV Wachau
Zazběh we wolejbulu
Z ratarjom so stać njeje poprawom na žiwjenskim planje Bena Mróza z Kulowca stało. Wuchodźiwši 10. lětnik šule „Korla Awgust Kocor“ w Kulowje zahaji wón mjenujcy najprjedy wukubłanje na mechatronikarja. Po tym započa w Drježdźanach elektrotechniku studować. Hižo w prěnich štyrjoch tydźenjach pak sej wuwědomi, zo njeje to za njeho prawy směr, a je so za hinašimi móžnosćemi rozhladował. Wopyt we wšelakich zawodach za čas studija, hdźež so mjez druhim z awtomatizaciju zaběrachu, jemu skónčnje pomhaše swój puć namakać. A tak zahaji w Drježdźanach/Pillnitzu studij ratarstwa. Wězo su w tym času praktikumy w ratarskich předewzaćach njeparujomne, a te wukonješe Beno Mróz w Koćinskim zawodźe Krabatowy mlokowy swět (MKH), štož wjedźeše k wuskemu zhromadnemu dźěłu z jednaćelom a přistajenymi. Njezadźiwa tuž, zo wosta jemu ratarski zawod tež po wuspěšnym zakónčenju studija kruty partner.


text:
In 2015 reviews were made by:
Jadwiga Biegańska, Anna Banaszek, Agnieszka Bieda, Stanisław Bielniak, Anna Bielska, Jarosław Bydłosz, Radosław Cellmer, Ryszard Cymerman,Agnieszka Dawidowicz, Małgorzata Dudzińska, Iwona Foryś, Stanisław Harasimowicz, Maria Hełdak, Janusz Herman, Katarzyna Kocur-Bera, Sebastian Kokot, Małgorzata Krajewska, Aleksandra Kupidura, Jan Kuryj, Urszula Litwin,Jacek Pijanowski, Barbara Prus, Adam Senetra, Maria Trojanek, Radosław Trojanek, Dariusz Trojanowski, Tomasz Tymiński, Ada Wolny, Elzbieta Zysk, Ryszard Źróbek


text:
Re: 2015 - Kolejna Brač, nie wiem czy jest sens się za to br
napisał(a) dids76 » 19.07.2016 14:54
Tu już dwie "Bračkie" relacje ze tego roku powstają, a moja jakoś do przodku za pirona niy chce iść
Jura do mie pisoł że w tym roku klucza pod tepichem niy bydzie, bo każdy już tam szuko i sie boi co mu sie tepichy potracom
Nostympny dzyń pobyczyli my sie cołki na naszyj plaży w Puntinaku. We wieczór zachcioło nom sie kań poszpacyrować, yno kaj? Do Sumartina nom sie niy chciało, droga co idzie pod apartmanami kończy sie we Ružmarinie, no to idymy drogom co leci z boku apartmanów i ciśnie pierońsko pod gora
Ostatnio tyż my tyż my tam poszli, ale był pieroński hyc że my dość pryndko zrezygnowali. Teraz pod wieczor juz tak ciepło niy było, pozbiyrali my aparat, rolnetka, co do jedzynio i picio i poszli my "w góry"
Kieryś se sam nawet tako mało studoła postawił, oczywiście jak większość budynków na Brču zrobiono ze kamienia
Z wiyrchu jest fajny widok na Sumartin i pieknie by tam było mieć apartman, yno kierymu by sie stamtąd chciało nad morze deptać
Jak my zoboczyli że ostatni prom ruszo już ze Sumartinu ku Makarskiej to trza było pomału ruszyc ku chałupie, co by po ćmoku tam niy łazić.
Zaszli my ku takim fajnym murkom, co se kieryś przyozdobił kamieniami ze morza. Wyglondało to jakby tam jakes rzeźby stoły
Kole tego była mama wyrysowano we kamiyniu i tablica ze nazwom (chyba tego miejsca)
Jak my se pomału szli ku chałupie, zrobili my se na chwila pauza, co by sie co napic i pozaglondać na okolica. Jak widać reszta moi wycieczki za bardzo sie nie zmęczyła bo im jeszcze wygłupy był we gowie


text:
101 dalmatyńczyków
- 101 dalmatyńczyków premiera: 23 lutego 1997 reż. Bielunas Jerzy Teatr „Baj Pomorski”, Toruń
- 101 dalmatyńczyków premiera: 27 maja 2000 reż. Bielunas Jerzy Teatr im. Stefana Jaracza, Łódź
- 101 dalmatyńczyków premiera: 2 grudnia 2000 reż. Bielunas Jerzy Teatr Muzyczny, Gliwice
- 101 dalmatyńczyków premiera: 21 września 2003 reż. Bielunas Jerzy Wrocławski Teatr Lalek, Wrocław
- 101 dalmatyńczyków premiera: 25 lutego 2005 reż. Bielunas Jerzy Teatr Miejski im. Witolda Gombrowicza, Gdynia


text:
Europejski Parlamynt: Ślōnsko godka wygrowo… z polskim tumaczym
Sztyrnostego grudnia europosył Łukasz Kohut we swojim wystōmpiyniu w Europejskim Parlamyńcie na tymat ślōnskij godki padoł ô sytuacyji ślōnskij godki i ô wole ślōnskij społeczności na przileżytość inicjatywy Minority Safepack. Dowoł przi tymu znać, coby niy przepōmnieć w nij ô tych grupach i tych godkach, co skuli swojij sytuacyje niy sōm formalnie poznowane ôd unijowych państw.
Ôroz przeszoł z polskij na ślōnsko godka: “I stoja tukej, chocioż we Warszawie godajōm, że Ślōnzokōw i Ślōnzoczek niy ma, że niy ma prawa być ślōnskij godki, że niy ma ślōnskij nacyje. A to niy ma gańba być ze myńszości. To niy ma ganba godać po ślōnsku. Je prawie na ôpach” – zaczōn Europosył.
W tym mōmyńcie ôzwoł sie wiceprzewodniczōncy Parlamyntu Marcel Kolaja, co kludziōł tyn tref, i doł znać ô problymie z angelskim przekładym. Poprosiōł Kuhuta, coby jeszcze roz pedzioł ôstatnie zdania.
Gibko pokozało sie, iże to niy były problymy techniczne. Po wystōmpiyniu europosła Kohuta przewodniczōncy przidoł: “Dziynkuja i przeproszōm na techniczne felery. Chciołech wyerklerować, iże przekłod na angelski niy bōł dostympny, bo mōwca niy godoł we żodnym ôficjalnym jynzyku Europejskij Unije”.
Wystōmpiynie idzie ôboczyć na tweetrze:
https://twitter.com/LukaszKohut/status/1338884713365327873
Pokozało sie zaroz moc ciepłych kōmyntorzy:
Polska: ślōnski to je dialekt polskigo.
Ślōnzok: godo po ślōnsku
Polske tumacze: gymba ôd udziwiōnego Pikachu
To je szumne! Europosył Łukasz Kochut godo po ślōnsku w Europejskim Parlamyńcie i symultaniczne tumacze blank sie tracōm 😀
Pokozały sie tyż wiyncyj ôsobiste kōmyntarze:
Cołkie zdarzynie w ucieszny spusōb pokozało sytuacyjo ślōnskij godki. Mogymy być radzi, iże – dziynki europosłowi Łukaszowi Kohutowi, a trocha tyż bez cufal – zrobiyło sie ô nij zaś trocha głośnij w Europie.


text:
Awtor dźensa
Jan Hrjehor
Gangster – swětowy mišter w Róžeńće na wopyće! Tak abo podobnje móhła so krótka rozprawa wo konju započeć, kotryž bě lětsa prěni raz jutrowny kóń. Meterwosomaštyrceći wysoki šumjel bě so nam na februarskim wopyće na jěchanskim dworje blisko Magdeburga hakle krótko do wotjězda pokazał, jako jeho młoda jěcharka na dworje sedłaše. Z konjom Bamke mějachmy hižo dalšeho šumjela za jutry 2016 wupytaneho. Tak hodźeše so šumjel-wurězanc Gangster cyle derje ke koble. Nic runjewon po wysokosći, za to pak po charakteru a wulkosći za křižerja-nowačka. Bamke bě dźesać centimetrow wyši. Wobsedźerka nam do wotjězda hišće wosebite mjeno konja přeradźi, zo bychmy wulki pjatk w Róžeńće tež wědźeli, štó z kim a tak dale. Jako słyšachmy mjeno Gangster, wubudźi to w nami tróšku brjušebolenje, wosebje w nowačku. Wobsedźerka pak změrujo doda, zo bě Gangster raz gangster, zo pak to dźensa hižo njeje, wšako zasadźeja jeho w jěchanskim wukubłanju dźěći a młodostnych.


text:
Babski cōmber na Bykowinie
6 czyrwnia mijŏ prawie rōwnŏ rocznica ôficjalnego patrōnatu Św. Barbary nad Rudōm Ślōnskōm (ôd 1998 roku), tōż Zwiōnzek Gōrnoślōnski i tamtejszŏ parafijŏ świyntyj Barbary zôrganizowali wystawã „Babski cōmber u Św. Barbōrki”.
Na wystawie idzie ôglōndać prace ôd halymbiana Marka Wacława Judyckigo, co maluje herby. Na wystawã ôbrane były jego autorstwa herby, co na nich sōm patrōnki miast i gmin. Postrzōd nich ekstra miejsce zajmujōm herby ôd Rudy i Strumiynia, bo to na nich pokŏzanŏ je świyntŏ Barbara.
Idzie tyż ôbejzdrzeć skany walorōw filatelistycznych ze postaciōm świyntyj Barbary.
Cołkŏ wystawa ôprawiōnŏ je tyż ekstra rymowanōm narracyjōm ôd Brōnisława Wōntroby.
Foto na wiyrchu: Pogo91 / Wikimedia Commons