text:
Serbski sejm podpěruje šule, staršich, Domowinu a Serbsku radu při zawěsćenju serbskeje wučby za wšěch Ralbičanskich a Worklečanskich šulerjow
Serbski sejm wita, zo chce so nětkole tež Serbska rada při Sakskim krajnym sejmje za to zasadźeć, zo so w přichodnym šulskim lěće wutworitej dwě pjatej rjadowni na Serbskimaj wyšimaj šulomaj we Worklecach a Ralbicach.
„Wjeselimy so jara přez rosćacy zajim na městnach w serbskich šulach a wočakujemy połnu podpěru ze stron zarjadow, kotrež tole tež stajnje zaso jako swójski zaměr artikuluja“, rjekny rěčnica kubłanskeho wuběrka Serbskeho sejma, Aneta Zahrodnikowa, a poćahuje so při tym na přeco hišće wobstejace njejasnosće, hač so wutworjenju přidatneju rjadownjow ze strony zarjadow přihłosuje.
Hajko Kozel, rěčnik wuběrka wustawa a prawo tomu doda: „Dokelž stej tutej wyšej šuli jeničkej w serbskej jadrowej kónčinje zarjadniskeho zwjazka »Při kłóštarskej wodźe«, kotrejž dźěćom wotpowědnje §2 sakskeho šulskeho zakonja maćernorěčne šulske kubłanje poskićitej, by zakaz wutworjenja rjadownjow było jasne zranjenje prawa přez zarjady. Wyše toho by wono aktualnu imedźowu kampanju sakskeho knježerstwa »Sorbisch? Na klar.« dospołnje ad absurdum wjedło. Z tym so my jako serbski lud w žanym padźe njewotnamakamy.“
Na februarskim wuradźowanju je Serbski sejm na zakładźe tuteje problematiki swoje žadanje za awtonomiju w kubłanskich prašenjach za serbski lud kaž tež žadanje za zwjazkowym skóržbnym prawom za Domowinu w Sakskej wobkrućił, zo bychu so teoretisce na papjerje stejace prawa w trěbnym padźe tež praktisce skutkownje přez skóržbu zwoprawdźiłe.


c: text/html

text:
Wjeliki krejz
Wjeliki krejz jo tak wjeliki ako móžno krejz na kulowem powjerchu. Jogo srjejźišćo padnjo pśecej ze srjejźišćom kule na jadno a rěz na wjelikem krejzu źěli kulu na kuždy pad do dweju („jadnak wjelikeju“) połojcowu. Dokulaž jo pśewšo wjele móžnosćow, kulu tak rozrězaś, aby rězna płonina srjejźišćo kule trjefiła, jo teke pśewšo wjele wjelikich krejzow. Wósebny pad wjelikich krejzow su meridiany, kótarež su poł wjelikego krejza, kótarež wupśestrěwaju se wót pódpołnocnego do pódpołdnjowego pola.
W geografiskem koordinatowem systemje zemje su ekwator (módry) kaž teke kuždy por jadnogo drugemu „napśeśiwo lažecych“ stopnjow dlininy wósebnje lažece wjelike krejze (stopnje dlininy = meridiany, how žołte), na pś. nulowy meridian (0°) a meridian 180°. Šyrinowy krejze pak (smužkowane linije) z wuwześim ekwatora njejsu wjelike krejze, ale mjeńše ako maksimalna wobměra kule. Gronje se togodla póbocne abo małe krejze.
Na wjelikich krejzach zemje wótpowědujo jadna wobłukowa minuta jadnej mórskej mili, skrotconej sm (eng. nautical mile, nm abo NM). Dajo se (pótakem ako „dlininowa minuta“ resp. ako „šyrinowa minuta na ekwatorje“) z 1.852 metrami pśi gódanej zemskej wobměrje 40.000 km woblicyś. Pśerězny zemski radius jo 6.371 km.
Nejkrotšy zwisk mjazy dwěma dypkoma na kulowem powjerchu – tak pomjenjona ortodroma – jo pśecej źěl wjelikego krejza (tak pomjenjony głowny wobłuk). Togodla du ruty łoźnistwa a pśedewšym ruty leśenja zwětšego spóromje wjelikich krejzow. Wobjězdźowanje zemskeje kule na ortodromach groni se płachtowanje na wjelikich krejzach; „kurse wjelikich krejzow“ dojśpěwaju pitśku wětše šyriny ako wótpowědujucy startowy a celowy dypk (na pś. München–Peking pśez Sibirsku).
Na zemskem elipsoiźe a drugich płoninach groni se ortodroma geodetiska linija. Wóna jo kśiwanka wětšego rěda (wótchylenje wót wjelikego krejza kule wó někotare promile) a wótpowědujo pśeběgoju wjelgin wupněteje niśi bźez šurowanja.
Zwobraznjenje na kórtach[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Dokulaž se wjele kórtow (na pś. pśi merkatorowej kórśe) tak zwobraznja, až pokazuju se šyrinowe krejze ako rowne, wodorowne linije, statkuju ruty leśenja njeglědajucy na swóju krotkosć skśiwjone a du dalej k poloju (glej teke loksodroma). Aby zjadnoriło kreslenje, su specialne kórty wjelikich krejzow (glej gnomonisku projekciju), na kótarychž pokazuju se wšykne wjelike krejze ako rowna cera, wokolina pak jo pitśku spryšćona.
Na mórskich kórtach jo na pšawej a lěwej kšomje geografiska šyrina pódana, t. g. wótpowědujucy wurězk wótpowědnego wjelikego krejza dlininy. How móžo nawtikaŕ ze zaštapnym kružydłom distancu pśepśimaś (1 wobłukowa minuta = 1 mórska mila) a za zakreslenje kursa do kórty pśenjasć.
Woblicenje[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Kut mjazy dypkoma A a B z koordinatami šyriny a koordinatami dlininy na wjelikem krejzu woblicujo se tak:
Jolic pódawa se we wobłukowej měrje, dajo se zdalonosć wjelikego krejza d mjazy wobyma dypkoma ze zemskego radiusa rE woblicyś:
Zdalonosć wjelikego krejza jo maksimalnje poł zemskeje wobměry.
Rězny kut wjelikego krejza wót A a B z meridianom w dypku A groni se kursowy kut . Woblicujo se pśez:
Za pódzajtšne kurse (λB > λA) lažy kursowy kut mjazy 0° a 180°, za pódwjacorne kurse (λB < λA) lažy kursowy kut mjazy 180° a 360°. Na rozdźěl wót rowneje geometrije njerozeznawaju se kursowe kuty wót A do B a wót B do A wó 180°. W ekstremnem paźe, gaž wjeliki krejz źo pśez pola, móžotej wobej kursowej kuta samo jadnak byś.
Eksterne wótkaze[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- Zběrka formulow k nawigaciji na wjelikich krejzach (nimski)
- Great Circle Mapper - Great Circle mapper including ETOPS ranges (engelski)
- Woblicadło wjelikich krejzow (nimski)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dyskusyjo używacza:Adziura
Witej.
Jak śe roztroja to zrobia ;) Na raźe žech muśou to wyćepać, bo buůo bez historji sprowjyń. :-/ Lajsikonik 16:46, 26 moj 2008 (UTC)
Witei synku w naszyj ślonskiej wikipedyji. Jo tyz mom tyn problem s tastaturom. Pomieniej sie na czesko tam mosz te slonskie litery. A jo Ci pośla taki soft do pomieniania klawiatury to sie som to wyuonacysz, ino musisz mieć windowsa bo to je uod nich tyn soft. --Drozdp 09:53, 27 moj 2008 (UTC)
Danke!Edytuj
Danke, za to, żeś naszkryfloł uo tym 'Defaultoart' bydźe mńy uatwij szkryfloć we artiklach :). pozdrawjům, ◄Ozi64► a jigo godka 16:23, 8 čyr 2008 (UTC)
Mojy artiklyEdytuj
W tich dwoch artiklach Čerwjyńica prawdźiwou a Zespůú mjeloproliferacyjni podolech jaky je zrodlo,a mimo to wyciepli Nivol
Logo WikiEdytuj
Hej, czy tylko ja to logo widzę podwójnie? Tak jakby były dwa nałożone z przesunięciem? Gytha 11:52, 14 čyr 2008 (UTC)
- IE 6. Gytha 14:18, 14 čyr 2008 (UTC)
BarEdytuj
Wikipedyjo:Štam tiš - przerzucisz? Dodalem do sidebara, zeby wiecej osob moglo dotrzec do tego. Herr Kriss 20:17, 14 čyr 2008 (UTC)


text:
Dzisioj łode osiymnostyj jadymy szpil Ruch Chorzów – GKS Tychy we ramach zoległyj raji szpilów, a my tam bydymy i poszprechomy tyn szpil po naszymu.
Przewidywane jedynostki:
Ruch: Hrdlicka – Hołownia, Trojak, Czajkowski, Villafane – Słoma, Urbańczyk, Walski, Przybecki – Posinković, Setla
Tychy: Dobroliński – Mańka, Biernat, Tanżyna, Bogusłąwski, Abramowicz, Ćwielong, Matusiak, Łukaszewicz, Błanik, Fidziukiewicz
Szprechać zacnymy juz kole siedymnostyj, a naszo rylacja znojdziecie tukej: Ślonsko rylacja live: Ruch – Tychy
Zapraszomy do nos!
własne


text:
Ta bera żech naszkryfloł skiż tego, co bych můg ja połosprowiać bajtlům. Teroski chca tyż jům Wům przedstowić.
Je tako tradycjo, że zbiyro sie kůnski astůw, żeby nům fajnie zakwitły w důma.
Ta łosprowka je ło tym jak jedyn chop poszoł miyndzy strůmy, czyli do lasa, po pora takich badyli.
Dzioło sie to jakie sto lot do zadku. Żył se tyn chop wele tego lasa, mioł mało chaupka i fajny zegrůdek. Miyszkoł tam ze swojům babeczkům, keryj pszoł fest a fest. Wszysko to było we miyjscu, kere mianuje sie brzeziny, a to skiż tego, że rośnie tam dużo brzůzek.
Tůż poszoł roz miyndzy te strůmy, a było to już tak leko na wiosna, ptoszki gryfnie śpiywały, klara gorała na niebie i w ogóle świot był lepszy. Sam trza łod razu pedzieć, że kożdego roku we noszych paniowskich brzezinach je durch gynał tak samo.
Idzie tak, idzie, zaglůndo to we ta, to we wta, to we lewo, to we prawo, ale borok nic snojść niy poradzi. Durś sie godo ...chopie niych ci sie niy zmierznie, to znojdziesz fest fajne... I tak łazioł po tym lesie, ale snolyź niy umioł. Nogle patrzi, stoi taki mały syneczek, a we koszyku mo kupa takich richtich astów, za jakimi łon to sznupoł. Pado mu:
– Syneczku, kaj żeś to snod takie fajne asty, co?
– Jo? –zdziwił sie modzik – Jo żech je tukej snod, ale jak chcecie to Wům moga je dać.
– Ja, gynał... – padoł z niydowiyrzaniym chop.
– No, na prowda ... Ino niy za darmo.
I sie uśmiychnył.
– A co byś ty za to chcioł, co?
– Ano, Wasze bryle mi sie fest podobajům...
Chop sie zdziwioł, bo i na co takimu syneczkowi bryle, ale pado se ...hmm, czamu ni... i sie zgodził.
Tyn karlusek sie po drapku stracił, a chop poszoł dů dům. I tak szoł miyndzy tymi strůmami i radowoł sie, aże radowoł.
Kej już był wele tyj swoij chaupy, padoł se ...pochwola sie moij, jaki to cufal żech dzisio mioł... i zawołoł:
– Anaaa...!!!
– Co?! – łodpedziała mu.
– A poć sam, pokorza Ci coś.
Tůż jak wołoł, tak prziszła i patrzi na niego zdziwiůno...
– Anuś, moja Ty roztomiło, patrzo co mům. – I pokozoł ij koszyk.
– Co mołsz ... łobocz sie chopie co Ty sam mołsz!!
Łon tak na nia sie podziwoł, a łona mu dalij ryczy:
– Ty gupieloku, przeca to sům same chaszcze!! A kaj Ty mołsz bryle w ogóle?!
– Jo?
– Ja Ty!
– A! I patrz tera jaki myk! – i zaczon ij hyrsko łosprowiać – Szłech tak bez tyn las, szłech, ażech snod takigo fajnego syneczka. Łon to mioł tyn koszyk, a we nim takie szykowne asty. Pado mi, że rada sie zamiyni zy mnům za te moje bryle. Jo tak chwila podumoł i padołech ...Dobra!...
– Jeruna! Pierůn by Cie strzeloł! Chopie takie fajne bryle za takie chaszcze! Czy Ciebie sie na łeb ciepło?!
– Co?! Jakie chaszcze?! – zdziwioł sie chop.
– No łobocz sie co tam mosz we tym słůmioku!
Tyn borok sie tak popatrzoł i niy móg dać wiary.
– Jernika piernika! – ryknůł – Co to je?! Kaj sům te gryfne asty?! Przeca piyńć minut tymu to jo sam mioł same fajne asty, kere już pynki puszczały! A tera? Tera to sům same suche, krziwe i spruchniałe badyle! Jeruna kaj to je...? – padoł załomany chop.
– Jo wiym! – pado Ana – To na pewno Cie tyn nasz paniowski utopek zbałamuciůł!
– Co?! – zdziwioł sie chop – Utopek?! Hmm... Ty richtich! Jak sie tak tera spominům to łon gynau mioł tako magierka!
– Widzisz! Niy trza było Ci sie pryndzy kapnůnć?
Jak sie tak tera pomyśla... – pado chop, tak choby wcale niy słyszoł tyj swoij babeczki – Że to był na prowda utopek, to durś je żech zlynkniynty.
– No, nic już niy poradzymy – skonkludowała Ana i ze śmiychym dodała – Tyn nasz utopek to Ci je blank rojber, ja!
I pościskała swojego chopeczka.
Tůż łod teroski dejcie se pozůr z kim i kaj godocie, bo wto wiy czy to niy be to jaki utopek, abo inny straszek ślůnski.


text:
Wilhelm Bogusławski
Wilhelm Józef Bogusławski (* 1825 w Lachowicach; † 12. decembra 1901 w Žitoměrje) bě pólski prawiznik, stawiznar a pólski přećel Serbow. Wón je hromadźe z Michałom Hórnikom prěni zarys cyłkownych serbskich stawiznow napisał.
Žiwjenje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wilhelm Bogusławski narodźi so w Lachowicach blisko Žitomira na Wołynskej. Mjez 1837 do 1846 wopyta wón gymnazij w Žitomiru a studowaše po tym spočatnje medicinu a pozdźišo prawnistwo w Pětrohrodźe. W Kazanju přizamknje dodatny studij mjezynarodneho prawa. W statnej słužbje docpě w Pětrohrodźe schodźenk woprawdźiteho statneho radźićela. W lěće 1896 so Bogusławski na wuměnk podawši do swojeje domizny w Žitoměrskim kraju wróći.
Nimo swojeho powołanja wěnowaše so Wilhelm Bogusławski stawizniskemu slědźenju, wosebje stawiznam zapadnych Słowjanow. Pohnuty přez nastawki Maciejowskeho, Zmorskeho, Srjeznjewskeho a Hilferdinga zbliži so tež Serbam a wopyta Łužicu w lětomaj 1858 a 1884. W lěće 1861 wuda w Pětrohrodźe prěni stawizniski zarys serbskich stawiznow, kotryž spisa w pólskej rěči. Hromadźe z Michałom Hórnikom wobdźěła tutu twórbu, kotruž wudaštaj 1884 jako knihu Historija serbskeho naroda. We Waršawje poda 1885 biografiju Jana Arnošta Smolerja.
W lěće 1884 zaskoči Wilhelm Bogusławski na wufinancowanje wysokeje Pětrohródskej hypoteki na Maćičnu ležownosć a wuchowa tuž Maćicu Serbsku před chutnej pjenježnej nuzu.
Wot lěta 1880 bě Wilhelm Bogusławski čłon Maćicy Serbskeje a wot 1885 jeje čestny sobustaw.
Wotkazaj[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Wilhelm Bogusławski – Literatura w katalogu Němskeje narodneje biblioteki (němsce) (němsce)
Žórło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Jan Šołta: Bogusławski, Wilhelm Józef. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 60sl.


text:
Jan Běmar
Jan Běmar (němsce Johann Böhmer; * 12. januara 1671 w Rodecach, † 10. meje 1742 w Budestecach) bě serbski farar a spisaćel nabožinskich spisow.
Narodźi so jako syn wićežneho bura w Rodecach pola Bukec a studowaše po wopyće Budyskeho gymnazija wot 1696 do 1700 teologiju w Lipsku. W lěće 1700 so z dźowku Budestečanskeho fararja Michała Frencla woženi a přewza dźěło jako pomocny farar pola přichodneho nana. Po jeho smjerći w lěće 1706 sta so z nowym fararjom a skutkowaše tam hač do swojeje smjerće.
Hromadźe z fararjemi Janom Langu z Minakała, Janom Wawerjom z Bukec a Matejom Jokušom z Hbjelska přełožichu jako prěni cyłu bibliju do serbšćiny a wudachu ju w lěće 1728. Nimo toho wuda Běmar někotre modlerske a kěrlušowe knihi a přełoži knihu Friedricha Wernera Prawy a wěsty njebjeski puć jedneho křesćijana, kotruž jeho syn Jan Gotttrau Běmar w lěće 1777 wuda.
Jan Běmar bě nan třoch serbskich duchownych Jana Gotthelfa (* 1704), Jana Gottholda (* 1706) a Jana Gotttrauwa Běmarjec (* 1710).
Žórło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Arnošt Simon: Běmar, Jan. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 48sl.


text:
Wot spočatka julija skutkuje Katrin Suchec-Dźisławkowa jako referentka za kubłanske naležnosće a spěchowanje dorosta pola Domowiny. Milenka Rječcyna je so z njej rozmołwjała.
Kotre nadawki sće widźała před sobu, jako sće so za zastojnstwo požadała?
K. Suchec-Dźisławkowa: Bytostny zaměr je serbske kubłanje dale wuwiwać. Za mnje rěka to, so starać wo to, zo so wone za maćernorěčne dźěći polěpši. Kaž maćernorěčne němske dźěći maja serbske dźěći samsne prawo na kubłanje w swojej maćernej rěči. Tež wšitcy, kotřiž chcedźa serbšćinu nawuknyć, kotřiž so woprawdźe a zaměrnje wo to prócuja, maja dóstać wšitke móžnosće, so w serbskej rěči wukmanjeć, a to přez cyły čas swojeho kubłanja. Woni maja wšitcy z dobrymi rěčnymi kmanosćemi – a tu je trěbne skónčnje definować, što to dokładnje rěka resp. kotre su wočakowanja na nawuknjene kmanosće – ze šule wuńć. Tak wšak je jeničce móžno, zdobywać serbskorěčny dorost, kotryž perspektiwisce za zachowanje našeho serbskeho towaršnostneho žiwjenja trjebamy, a to za cyłu Łužicu.
Čerwjeny křiž planuje 2024 wopominanske lěto składnostnje 200. narodnin Serbowki Marje Simonoweje. Cordula Ratajczakowa je so z předsydku stawizniskeje sekcije a pomnikoweho wuběrka Maćicy Serbskeje Trudlu Malinkowej rozmołwjała, na kotruž je so Čerwjeny křiž wobroćił.
Štó bě Marja Simonowa?
T. Malinkowa: Wona narodźi so 26. awgusta 1824 jako Marja Janašec w Dobruši pola Budyšina a zemrě 1877 w Drježdźanach. Ze swojim skutkowanjom jako hladarka chorych we wójnach, awtorka zakładnych spisow wo hladanju chorych a załožerka hladarnje „Deutsche Heilstätten“ w Drježdźanach-Loschwitzu je wona sobu zakłady połožiła za spomóžne skutkowanje dźensnišeho Čerwjeneho křiža. W Drježdźanach je dróha po njej pomjenowana a wot 2014 spožčeja Hladanske myto Marje Simonoweje.
Bě wona Wam znata do toho, zo je so Čerwjeny křiž na Was wobroćił?
Jako njedawno Jadwize a Fabianej Kaulfürstec Spěchowanske Myto Ćišinskeho spožčichu, bu na samsnym dnju jeju portal přistupne. Cordula Ratajczakowa je so z dr. Fabianom Kaulfürstom rozmołwjała.
Před lětomaj sće projekt z podpěru Sakskeho fondsa „Čiń sobu!“ zahajiłoj, nětko je něhdźe 500 hornjo- a delnjoserbskich pěsnjow z publikacije Smolerja a Haupta z lětow 1841 a 1843 online – w dźensnišim prawopisu, ze słyšomnej melodiju a z informacijemi, hdźe je so spěw zapisał a štó je ju zběraćelej zanjesł. Što přejeće sej za přichod?
Huslacy spěwytwórc Paul „Geigerzähler“ Nagel wuda nowu tačel „Der Zeitstrahl ist zerbrochen“. Premjerny koncert budźe 20. nowembra w Berlinje. Po tym chce nowostku tež we Łužicy prezentować. Bosćan Nawka je so z nim rozmołwjał.
Knježe Geigerzählero, što budźemy na Wašej nowej tačeli słyšeć?
Geigerzähler: Zynkonošak wopřijima po mojim měnjenju dosć pisanu měšeńcu, sahaca wot punka přez spěwiska hač ke chětro eksperimentelnym zynkam. Tematisce wěnuju so předewšěm procesej transformacije a prašenju, kak to je, hdyž takrjec nahle z jedneje towaršnosće do hinašeje padnješ. Nochcu „ostalgiju“ šěrić, prašenje pak, hač so „na zapadźe“ wšitko błyšći, směm stajić. A kak da tu „na wuchodźe“ wupada, što so tu stawa?
To klinči, jakož bychu teksty biografiskeho razu byłe. Dotal sće stajnje tež politiske temy wobjednawał, a to z jasnym stejišćom. Su skerje wosobinske wjerše snano wuslědk tuchwilneje pandemije?
Nowotwar pěstowarnje „Krabat“ w Čornym Chołmcu, kotraž je w nošerstwje Dźěłaćerskeho dobroćelstwa (AWO) postupuje. Dźěła chcedźa hač do decembra zakónčić. Tuchwilu derje w planje leža, dźěći maja klětu w januarje přećahnyć, rjekny Wojerowski měšćanosta za komunalne posłužby, šule, kulturu a socialne Mirko Pink w rozmołwje z Andreasom Kirschku za Serbske Nowiny.
Kotre dźěła sće wotzamknyli?
M. Pink: Zakónčili smy předewšěm zemske twarske dźěła a betonowe a murjerske dźěła za hruby twar. Nimale hotowe su třěchikryjerske dźěła. Tež nutřkowny wutwar derje postupuje.
Kelko cyłkowny projekt płaći?
M. Pink: Cyłkownje něhdźe dwaj milionaj eurow to stej. Dźesać procentow twarskeje sumy přewozmje AWO jako twarski knjez a nošer kubłanišća. Zbytne nimale 1,9 milionow eurow su po 75 procentach spěchowanske srědki z programa za wjesne wuwiwanje, a 25 procentow přida město Wojerecy. Wšako smy próstwu wo spěchowanje zapodali. Přidatnje přewostaji AWO 5 000 eurow za wuhotowanje wonkowneho areala.
Dochadźa k wyšim kóštam?
Heinrich Schleppers je zastupowacy rěčnik dźěłoweho kruha za serbske naležnosće Budyšina. Měšćanski radźićel frakcije CDU, z kotrymž je so Carmen Schumann rozmołwjała, ma wosebity poměr k serbskosći.
Što je Was pohnuło so w tymle dźěłowym kruhu angažować?
Składnostnje 30. róčnicy załoženja Smolerjec kniharnje w Budyšinje wuhotuje předawanišćo LND sobotu, 2. oktobra, dźeń wotewrjenych duri. Cordula Ratajczakowa je so z nawodnicu Smolerjec kniharnje Annett Šołćic rozmołwjała.
Hižo wokoło poprawneje róčnicy, 4. měrca, w času lockdowna sće mi přeradźiła, zo planujeće „mały dźakny swjedźeń za čitarjow, kupcow a awtorow“. Tón je so po zdaću k cyłodnjowskemu zarjadowanju wuwił, hdyž na program hladam. Čehodla?
A. Šołćic: Chcemy so tón dźeń wšěm našim kupcam z wosebitymi literarnymi chłóšćenkami dźakować. Tuž poskićamy němskorěčne zarjadowanje runje tak kaž čitanje w serbskej rěči. Tež dźěći móža so na zabawne čitanje wjeselić. A kaž je to na narodninach z wašnjom, chcemy sej připić a tuž witamy kóždeho hosća ze škleńcu sekta, brěčki abo wody.
Kak program konkretnje wupada?
Chór Lipa a Křesćansko-socialny kubłanski skutk Sakska přeprošujetej njedźelu popołdnju na nazymski koncert na zahrodźe Zežiwjenskeho a zeloweho centruma w klóštrje Marijinej hwězdźe w PančicachKukowje. Cordula Ratajczakowa je so z dirigentku Lipjanow Jadwigu Kaulfürstowej rozmołwjała.
Waš tradicionalny nalětni koncert je so koronakrizy dla lětsa na nazymski změnił – je to špatna abo dobra powěsć?
J. Kaulfürstowa: Wjeselimy so, zo móžemy zaso prawje koncertować. Smy lětsa hižo Božu mšu we wobłuku putnikowanja do Róžanta 8. septembra hudźbnje wobrubili runje tak kaž prěnje swjate woprawjenje w klóštrje Marijinej hwězdźe w Pančicach-Kukowje. W zymje běchmy zwučować přestali, wot apryla činjachmy to zaso digitalnje a wot junija smy prawidłownje hromadźe pod hołym njebjom z wulkimi wotstawkami probowali – a to w Jaworje. To bě hinaše zwučowanje hač hewak, ale rjenje, zo bě scyła móžne.
Lipjenjo zajutřišim tež z chórom Worklečanskeje wyšeje šule zhromadnje spěwaja. Kak sće mysličku zrodźili?
Maja łužiske krajiny po wudobywanju wuhla potencial na titul swětoweho namrěwstwa? Wo tele prašenje dźěše minjeny tydźeń na konferency wědomostnikow w Choćebuzu. Pozadk je projekt „LIL-studija swětowe namrěwstwo Łužica“ Serbskeho instituta (SI), Braniborskeje techniskeje uniwersity Choćebuz-Zły Komorow (BTU) a Institute for Heritage Management (IHM) (SN rozprawjachu). Cordula Ratajczakowa je so ze sobudźěłaćerku projekta Heidi Pinkepank (BTU) rozmołwjała.
Konferenca je so z ekskursiju do łužiskeje jamy zakónčiła. Hdźe sće čehodla byli?
Hłowna wólbna zhromadźizna Domowinskeje župy „Handrij Zejler“ budźe jutře w załoženskim domje narodneje organizacije, na žurli Kulturneje fabriki we Wojerecach. Do toho je so Axel Arlt z rěčnicu župneho předsydstwa Gabrielu Linakowej rozmołwjał.
Wólbna doba ma dwaj wotrězkaj, prěni z wuzwolenym županom, tamny z Wami jako rěčnicu. Bě dźěławosć předsydstwa tohodla wobsahowje wobwliwowana?
G. Linakowa: Smy we wšědnym dźěle župneho předsydstwa kontinuitu zwoprawdźili. Dotalny župan je dale w gremiju sobu dźěłał. Mi jako rěčnicy je wažne, zo jako skupina we wšěch praktiskich prašenjach hromadźe dźěłamy. Tak móžachmy na přikład zahajenje Lěta župow ze swjatočnym zarjadowanjom k stoćinam župow we Wojerowskej radnicy wuspěšnje přihotować.
Što běchu wjerški župneje dźěławosće?


text:
Mònegasczi jãzëk
Mònegasczi (mòn. munegascu) jãzëk, abò dialekt jãzëka ligùrsczégò - nôleżi do romańsczégò karna jãzëków. Je szlachùjący do Jitalsczégò jãzëka. Rodnô mòwa dlô Mònegsków (lëdzë z Mònaka), gôdô w nim 8400 lëdzi. Ùczóni je w szkòłach nimò nie je ùrzãdnim jãzëkiem krôju, je nim francësczi.
Klasëfikôcëjô[edicëjô | editëjë zdrój]
Je partã jãzëków zôpôdnoromańsczéch. Mònagesczi szlachùje wiele Genuisczégò dialektu. Szlachùje téż do Òksëtańsczégò jãzëka. Mònegasczi jak jinszë dialektë ligùrsczégò pòchòdzi z łacëńsczégò. Jaczi je terô gôdôni we nôrdòwozôpôdnéj Jitalskô ë półniowopòrenkòwéj Francëskô.


text:
Liški nuznje dypki trjebaja
Z pincy tabulki wulězć Łužiske lodohokejowe liški jenož móža, hdyž dźensa w 20 hodź. w Bayreuthu a njedźelu w 17 hodź. doma w Běłej Wodźe přećiwo mustwu EV Landshut dypkuja. Dźensa hraja Liški, kiž steja w DEL 2 na 12. městnje tabulki, přećiwo šestemu, njedźelu přećiwo třinatemu. Wobě dypkowej partiji wusyłatej Radio WSW a Sprade TV.
Dźensa druhi přećiwo prěnjemu
W regionalnej lize-sewjerowuchod nastupi FC Energija Choćebuz dźensa doma w 19 hodź. přećiwo načolnikej BFC Dynamo. Choćebuženjo steja po dwaceći hrajnych dnjach na 2. městnje tabulki štyri dypki za Berlinjanami. Duelej VSG Altglienicke – FC Carl Zeiss Jena a Lok Lipsk – Optik Rathenow buštej wotprajenej.
„Wotběhanje husycy“ zaso budźe


text:
Beskidenverein
Beskidenverein, Beskiden-Verein, Beskiden Verein, BV – mjymjecko turystyczno uorgańizacyjo, kero dźałała we Beskidach (znamjyńńy Ślůnski Beskid a Ślůnsko-Morawski Beskid[1]).
Założůno uostała we 1893 we Frydku-Mistku (Austryjacki Ślůnsk, dźiśej Czeski Ślůnsk) bez mjymjeckich mjyszkańcůw Ślůnska a Morawije. Beskidenverein budowało turystyczne schrůńiska (pjyrsze na gůrze Jaworowy, a na teryńe, kery je dźiśej tajlům Polski - na Szyńdźelńi), znoczyło cesty lo turystůw a wydawało gůrske cajtůngi (Mitteilungen des Beskidenvereines, sekcyjo we Bjelsku Jahresbericht der Sektion Bielitz-Biala des Beskiden-Vereines, Jahresbericht der Sektion Bielitz-Biala des Beskiden-Vereines), przewodńiki a mapy.
Po 1918 Beskidenverein dźołało uosobno we Polsce a Czechosłowacyje. Kůńec uorgańizacyje to 1945, kedy polsko władza rozwjůnzała BV, a człůnki citnyli, abo zostali wywjeźyńi dů Mjymjcůw.
Przipisy
- ↑ Dowńi tajla Ślůnskigo Beskidu, a dźiśej uosobne pasmo gůrske.


text:
Tež lětsa je Serbski gymnazij Budyšin (SGB) na spočatku šulskeho lěta zaso sportowe wubědźowanje přewjedł: Šulerjo 5. do 10. lětnika zwěsćichu swojich najlěpšich w atletiskim štyriboju. Z wulkim předskokom doby šuler 10. lětnika Elias Kummer ze 446 dypkami před Jarekom Schadu z rjadownje 5-3 z 348 dypkami a Cajusom Wićazom ze 7. lětnika z 325 dypkami.
Sakski šulski sportowy dźeń wotmě Budyski Serbski gymnazij w swójskej sportowej hali, a to z nowumom atletiskeho štyriboja. Šulerjo sekundarneho schodźenka I wubědźowachu so w storkanju medicinskeho bula, w trojoskoku, w seklowym běhu a w ćahanju na žerdź.
Jako prěni běchu šulerjo 5. a 6. lětnika na rjedźe. Hnydom štyrjo zaměstnichu so na kóncu w top-dźesać SGB (hlej přehlad). Aktiwny kopar Budissy Budyšin Jarek Schade z rjadownje 5-3 docpě w seklowym běhu z 11,6 sekundami wurjadne 115 dypkow. W šulskim sporće wotpowěduje 64 dypkow znamce jedyn. Jarek je tež talentowany lochkoatlet a běha z nanom hižo dźesaćkilometrowske čary. Njedawno zmištrowa wón tysacmetrowski běh na šulskej ležownosći w grandioznych 3:17 min. Tež to wotpowěduje jedynce w 10. lětniku.
Biskopičanske KT II –
Sokoł Ralbicy/Hórki 2:1 (2:1)
Zestawa hosći: Schöne – M. Matka, K. Matka, Schultz, Šewc, Rachel, Gloxyn, Korjeńk, Nuk (70. Materna), Šiman (60. Janca), Šołta
Po mjerzacych poražkach w minjenych hrach chcychu koparjo Sokoła Ralbicy/Hórki tónraz w Biskopicach z krutej defensiwu wuspěch žnjeć. Přiwšěm wědźachu, zo budźe sej Biskopičanska U 23 jako technisce dobry cyłk wšitko wot nich žadać.
Dalši raz mamy na łužiskich sportnišćach korona-přestawku, bohužel. Wšako smy wšitcy nadźiju měli, zo so tajka hižo wospjetować njebudźe. Pandemije dla pak je Zapadołužiski koparski zwjazk na wokrjesnej runinje hry we wjacorych starobnych klasach wotprajił. Wšojedne hač so nam to nětko lubi abo nic, mamy rozsud prosće respektować. Njerozumju, kak so někotři jeho dla hórša a jón kritizuja. Jeničce zamołwići maja dokładny přehlad wo tučasnej situaciji, zaběraja so wšědnje z tematiku a móža ju tuž porjadnje posudźować. Tež za koparski zwjazk je to napjata a ćežka situacija. Wosobinsce bych sej přał, zo namakaja za dźěći a młodostnych separatne rozrisanje. Pohib, sport a tak wosebje socialne kontakty su w tej starobje za strowe wuwiće ćěła a duše jara wažne. Wšojedne, kak so situacija wuwije, trjebamy dale pozitiwne nastajenje a kreatiwne ideje. Wosebje pak dyrbimy so wo zhromadne wuslědki prócować. Jeno z mjezsobnym respektom a z fairnym wašnjom móžemy napjaty čas přetrać.
Kopańca muži, regionalna liga
Auerbach – Rathenow 3:3 (3:0)
wyša liga
Martinroda – Fahner Höhe 2:1 (0:1)
Rudolstadt – Merseburg 3:0 (1:0)
Carl Zeiss Jena II – Sandersdorf 1:1 (0:0)
International Lipsk – Zorbau 1:1 (0:1)
Halle – Neugersdorf 3:0 (1:0)
Nordhausen – Arnstadt 0:0 (0:0)
krajna liga
Drježdźany-Strěžin – Taucha wupad
FC Lipsk – Riesa2:1 (0:0)
Glauchau – Pirna-Copitz wupad
Marienberg – Radebeulski BC wupad
Lößnitz – Mittweidawupad
krajny pokal
Markranstädt – Budyšin 0:3 (0:0)
Chemija Lipsk – Drježdźanski SC 6:0 (2:0)
Freital – Biskopičanske KT wupad
Oderwitz – Wilsdruffwupad
Bornaski SV – Markkleeberg 2:4 (1:2)
Rabenstein – Drježdź.-Lubohósć wupad
Koparske hry z prašakom
Kaž su medije hižo wčera wozjewili, bě předsydstwo Zapadołužiskeho koparskeho zwjazka wobzamknyło, zo tónle kónc tydźenja a nětko tež přichodnej (to je nowe) w starobnych klasach žony, mužojo a w młodźinomaj A a B žane winowatostne koparske dypkowe hry njebudu. Hinak je to na krajnej runinje. Tam smě wyši ligist Budissa Budyšin dźensa w 19 hodź. w pokalnym kole w Markranstädće hrać, a SJ Chrósćicy nastupi w krajnej klasy njedźelu doma w 14 hodź. přećiwo Rotaciji Drježdźany. Dypkowa partija mjez koparjemi z Ćiska a Rakec bu hižo wotprajena. Pola wšitkich hrow, kotrež smědźa so přewjesć, pak steji hač do zahwizdanja wulki prašak.
Worklečenjo wospjet doma hraja
Prěnje wolejbulowe mustwo muži Viktorije Worklecy přewjedźe jutře, sobotu, w swójskej hali přećiwo hosćom z Mišna a Koblic winowatostnu hru w sakskej klasy. Hrajerjo dyrbja nowe škitne postajenja dodźeržeć.
13.11. 12:00 Viktoria Worklecy –
ST Coswig-Mišno
13.11. 12:00 Viktoria Worklecy –
Volleys Koblicy
20.11. 14:00 Viktoria Worklecy –
Viktoria Worklecy II (ž)
20.11. 14:00 Viktoria Worklecy –
VV Žitawa 09 II (ž)
25.11. 19:30 ST Marijina hwězda –
Tabulka wobwodneje ligi, stafla 2
1. Viktoria Worklecy 4 12 : 2 11
2. ST Kupoj-Nowa Łuka 4 9 : 4 9
3. TSV Kundraćicy 4 11 : 5 9
4. Viktoria Worklecy II 4 6 : 10 4
5. Módro-běłe Wojerecy 4 3 : 11 2
6. VV Žitawa 09 II 4 3 : 12 1
Prěnje zastupnistwo wolejbulistkow Viktorije Worklecy poda so minjenu sobotu do ćěłozwučowarnje Lessingoweho gymnazija we Wojerecach. Tam nastupi prěni přećiwo druhemu tabulki. Hosćom njebě tón kónc tydźenja trenar poboku, tuž mějachu Worklečanki čoło tabulki same zakitować.
ST Kupoj-Nowa Łuka – Viktoria Worklecy 0:3 (10:25, 17:25, 14:25)
Za prěnje zastupnistwo Viktorije Worklecy zasadźene běchu: Anja Biela, Johanna Fieglerec, Marina Köhlerowa, Stefanie Köhlerowa, Jana Kralec, Jennifer Otto, Rejzka Rawšec, Anita Salowskec.
Započatk bě drje wurunany, poněčim pak móžachu Worklečanki swój jasny předskok natwarić. To poradźi so jim wosebje ze sylnej seriju nadaćow. Kupoj-Nowa Łuka měješe ćeže z tym wobchadźeć. Tuž njebě jim móžno nadběhi prawje natwarjeć. Tež přetorhnjenje při 4:8 a 4:16 tomu njepolěkowaše. Hosćo w swojim rytmusu dale hrajachu a zawěsćichu sej prěnju sadźbu z jasnym 25:10.
Kopańca, krajna klasa
Rěčicy-jězor – Ćisk2:2 (0:0)
Drježdźanski SC – Žitawa 0:1 (0:0)
wokrjesna wyša liga
Wachau – Wojerowski FC 1:4 (0:3)
Póst Budyšin – Hnaš.-Dobruša 2:4 (1:2)
Łaz/Běły Chołmc – Hory 0:1 (0:1)
Kulow – Połčnica4:1 (0:1)
Biskopicy II – Ralbicy/Hórki 2:1 (2:1)
Porchow – Horni kraj-Sprjewja wupad
Kinspork/Łužnica – Großröhrsd. wupad
Großnaundorf – Němske Pazlicy 2:2 (1:1)
wokrjesna klasa, stafla 3
Łaz/Běły Chołmc II – Ralbicy II 0:3 (0:1)
M. Wosyk/Panč. II – Něm. Pazl. II 1:3 (0:1)
Lubuš II/Wětn.-Hola – Porchow II 1:4 (1:3)
Běła/Cunnersdorf/Němske Pazlicy III – Njeswačidło2:3 (0:3)
1. Sokoł Ralbicy/Hórki II 8 27 : 7 22
2. ST Němske Pazlicy II 8 39 : 8 21
3. Módro-běli Njeswačidło 8 26 : 18 13
4. HZ Halštrow/Hlinowc II 7 17 : 11 12
5. HZ Hory II/Bluń 8 24 : 20 12
6. HZ Běła/Cunnersdorf/
Němske Pazlicy III 7 15 : 13 10
7. HZ Łaz/Běły Chołmc II 8 13 : 20 10
8. Lubuš II/Wětnica-Hola 9 14 : 22 10
9. HZ Mały Wosyk/Panč. II 8 7 : 20 5
10. SJ Njebjelčicy II 7 12 : 22 4
11. ST Porchow II 8 11 : 44 4
Sportowa jednotka Chrósćicy swjeći lětsa 40. róčnicu wobstaća. Nimo toho maja w Chrósćicach hišće dalši jubilej. 1931 hraješe Chróšćanske koparske mustwo pod mjenom Segelflugverein, pozdźišo tež pod mjenom Sokoł. Wot 1934 bě to na tři lěta DJK Chrósćicy. Tale a cyła powójnska kopańca hač do 1990 je w Sokołskich Listach z lěta 1994 wopisana.
Sakska klasa mužojo – stafla wuchod
1. Módro-běli Wojerecy 4 12 : 6 10
2. Viktoria Worklecy 4 9 : 4 9
3. VfL Pirna-Copitz 07 4 9 : 5 9
4. Drježdźanski SSV II 4 8 : 8 5
5. ST Łužnica 2 5 : 4 4
6. MSV Budyšin 04 2 4 : 4 3
7. Motor Mickten II 2 3 : 3 3
8. Volleys Koblicy 2 3 : 6 1
9. ST Coswig-Mišno 4 5 : 12 1
10. Póst Drježdźany II 2 0 : 6 0
Wolejbulisća Viktorije Worklecy ani jednu sadźbu njepřěhrali
Za Worklecy hrajachu: Beno, Jakub a Ławrjenc Bobka, Clemens a Ludwig Eckert, Maks Jurak, Jurij Lipič, Marcel Rjelka, Józef Šnajder, Daniel Wałda a Šćěpan Wjeńka; poradźowar mustwa Mato Eckert.
Viktoria Worklecy – Póst ST Drježdźany II 3:0 (25:22, 25:12, 25:6)
Wosomnaće bě pospytow, šěsnaty raz so poradźi. Po lońšej koronowej přestawce móžachu zamołwići Budyskeho kolesowarskeho towarstwa, Radworskeje gmejny a tamnišeho kupoweho towarstwa wčera tydźenja zaso kolesowarjow a běharjow na swojej tradicionalnej crossowej čarje witać. Pod 3G-wuměnjenjemi drje njebě z wobdźělniskim rekordom ličić, tola wjace hač 170 sportowacych njeda so wottrašić. Při krasnym wjedrje běchu wubědźowanja 1. běha srjedźoněmskeje serije GUNSHA-cross-challenge spěšne a z blakami trochu próšne.


text: Budyšin/Wojerecy (SN/MiR). Wulkej wokrjesnej měsće Budyšin a Wojerecy chcetej nastupajo strukturnu změnu wusko hromadźe dźěłać (SN informowachu). Za to stej nětko wyšej měšćanosće deklaraciju wotpohladow podpisałoj. Wosebje za nastaće wulkeho slědźenskeho centruma chcetej měsće sylny poskitk tworić, a to nastupajo stejnišćo objekta a zasydlenje jednotliwych zarjadnišćow a institucijow. Zahajena strukturna změna je nadawk do přichoda za cyły region. Łužica so za to wuznamnje spěchuje. Z tym ma wona zamołwitosć, strukturnu změnu jako šansu za swójsku transformaciju wužiwać. To potwjerdźištaj wyšej měšćanostaj Alexander Ahrens za Budyšin a Torsten Ruban-Zeh za Wojerecy (wobaj SPD). Hospodarske wuwiće regiona Łužica wotměwa so na zapado-wuchodnej liniji podłu awtodróhi A4 a železniskeje čary Drježdźany – Budyšin – Zhorjelc kaž tež na južno-sewjernej liniji Budyšin – Wojerecy – Choćebuz. Wobě měsće stej tuž relewantnej za hospodarske a dźěłowe wiki, wšako skićitej wotpowědnu infrastrukturu we wobłukach kubłanje, slědźenje a žiwjenska kwalita.


text:
Luba wósada, pśiźomy do cerkwje, dokulaž comy něco wó Bogu słyšaś. Comy našo žywjenje z Bogom zwězaś. Casy se rozglědujomy a se źiwamy: Jo to jano tak mało luźam wažnje?
To móžo byś dobre znamje: Nam se źo tak derje, až na Boga zabydnjomy. Ga źe trjebamy wěru? Pšawje, gaž hynac wěcej njejźo. Nuza hucy módlenje. Ale musym wěźeś, kak to źo, bjatowaś, howac njamógu se w nuzy módliś.
Gaž se dalej rozglědujomy na swěśe, wiźimy: Naš swět jo w nuzy. Wó klimje mamy starosći. Sušy, špatne žni abo brach wódy wjedu k wójnam na drugich kontinentach, ale wšykno ze wšyknym zwisujo.
Abo gaž se njerozglědujomy tak daloko: Korona nas wšyknych zmucnijo. Młoźina wěcej njepśiźo na młodu wósadu a se pšaša: Cogodla se zmakaś? Korona nas tłocy do zofow. Tam sejźimy a brylujomy wóstudne serije a se z flaka nje-gnjomy. Smy jano na słabem płomenju žywe.


text:
BYSTRZYCA Baluje teraz całe Zaolzi, tóż ni ma sie co dziwić, że w Bystrzicy też balowali. Konkretnie człónkowie i sympatycy bystrzickigo MK PZKO, w sobote, w Dómu PZKO. O program sie postaroł Zespół folklorystyczny Bystrzyca i para taneczno Joanna Škňouřil i Martin Hlavička.
Przed każdym balym trza sie przigotować. Jak sie babki w dómu malowały, to zespół Bystrzyca mioł próbe.
W kuchyni przed balym też było co robić.
A potym to trza uż było gości balowych witać.
Zespół Bystrzyca sie ścignył przewlyc i z pełnóm paradóm rozpocznył bal.
Potym był oczywiście polonez, kiery se zatańczyli aji główni organizatorzi balu Grażyna Roszka ze swoim chłopym.
W miyndzy czasie, jak partyja balowała, to tanecznicy z Bystrzyce sie jeszcze roz przewlykli i po drugi dlo wszeckich zatańcowali.
A potym to se wszyscy isto powiedzieli, że tańcować nie umióm…
bo na parkiecie to w rytmie latino roztoczyli reprezentaci naszej republiki do 21 roków Joanna Škňouřil i Martin Hlavička, kierzi niedowno tańcowali w Chinach na mistrzostwach świata.
Jak by gdo nie wiedzioł, po kim młodo Škňouřilowa mo taki talent – tóż po mamie (prezesce bystrzickigo MK PZKO) i tacie.
Potym, jak sie zrobiło romantycznie nie jyny na parkiecie,…
ale aji w inkszych zakóntkach Dómu PZKO…
gospodarze balu zarzóndzili dopływ adrenaliny czyli tombole.
Gdo nie wygroł, zaszeł se na półke.
Fotek z balu mómy kupa, tóż sie podziwejcie.


text:
Kogo zastupujomy?
Łužyske Serby
Pó pówoblicneju twóri něźi 60.000 luźi źinsa serbski lud. Wóni su žywe jano w Nimskej, a to w Górnej Łužycy (Lichotny stat Sakska) ako Górne Serby a w Dolnej Łužycy (Bramborska) ako Dolne Serby.
Lud Serbow, spocetne słowjańske rody na dłujken zajtšu Karpatow, jo pśišeł pśed něźi 1.500 lětami do stronow mjazy Baltiskim mórjom a Rudnymi górami. We Łužycy jo mógał swóju kulturelnu swójoraznosć pśez wjele stow lět pó źělach zachowaś a wuwijaś – pśetergnjone mjazy drugim pśez politiku nacionalsocialistow. Dajo dwě serbskej rěcy: górnoserbšćinu a dolnoserbšćinu, kótarejž se až do źinsajšnego we wjele familijach a we wšednem žywjenju powědaju. Pśedewšym dolnoserbska rěc jo pśez wóteměranje wobgrozone.
Pódla pomjenjowanja Serby se pśedewšym w Dolnej Łužycy w nimskej rěcy teke oficielnje wužywa starše zapśimjeśe “Wenden”. Toś to zapśimjeśe póchada wót romskich historiografow, kenž su tegdy jim njeznate rody na pódzajtšu ze zapśimjeśim “Veneti” pomjenili, z cogož jo pózdźej w nimskej rěcy zapśimjeśe “Wenden” nastało.
W lěśe 1912 załožona Domowina – Zwězk Łužyskich Serbow z.t. ze sedłom w Budyšynje jo politiski njewótwisny kšywowy zwězk serbskich towaristwow.
Dalejwjeduce linki:
- Pśeglěd wó łužyskich Serbach
- Domowina
- Załožba za serbski lud
- Serbski institut
- Rěcny centrum WITAJ
- Ludowe nakładnistwo Domowina
- Serbski ludowy ansambl
- Němsko-Serbske ludowe dźiwadło
- Serbski muzej Budyšin
- Serbski muzej Chóśebuz
- Sakska Serbska kazń online
- Kazń k wugótowanju pšawow Serbow w Bramborskej
- Zwězkowe ministarstwo nutśikownego wó Łužyskich Serbach


text:
Reklama
Reklama
Leśniczówka
- Polska 2022
- 22 min
- Odcinek: 549
Występują:
- Maria Pakulnis jako mecenas Julia Izdebska
- Maria Pawłowska jako Ewa Płoska, sekretarka Krzysztofa
- Ewa Szykulska
- Zbigniew Lesień jako ksiądz Wiktor Huryn
- Grzegorz Pawlak jako podkomisarz Ryszard Nowacki
- Monika Jóźwik
- Przemysław Stippa
- Marek Bukowski jako Krzysztof Majewski, były partner Katarzyny
- Jolanta Fraszyńska jako Katarzyna Ruszczyc, córka zmarłego Antoniego
- Przemysław Bluszcz jako Janusz Karcz, syn Bogdana
- Sebastian Jasnoch jako Daniel Karcz, syn Janusza i wnuk Bogdana
- Sambor Czarnota jako leśniczy Konrad Lesiński
- Anna Seniuk jako doktor Czesława Ździebłowska
- Beata Fido jako Magda Ździebłowska, córka Czesławy
- Iwona Cichosz jako Maryna Ruszczyc, przyrodnia siotra Katarzyny
- Julia Kostow jako Zuza Majewska, młodsza córka Krzysztofa i Katarzyny
- Agata Turkot jako Pola Majewska, nastoletnia córka Krzysztofa i Katarzyny
- Dawid Ściupidro jako Ben Górki, chłopak Poli
- Jan Wieczorkowski jako Janusz Kutera
- Beata Schimscheiner jako Aniela Rej
- Tomasz Kozłowicz jako naukowiec Waldemar Jarosik
- Arkadiusz Janiczek jako mecenas Artur Krawczyk
- Weronika Książkiewicz jako Lidia Banach
- Dominika Kryszczyńska jako Klara, asystentka Janusza Karcza
- Zbigniew Suszyński jako gangster Smiersz
- Piotr Skarga jako Tadeusz, partner Czesławy
- Krystyna Tkacz jako Krystyna
- Witold Dębicki jako Jerzy Majewski, ojciec Krzysztofa
- Marta Chyczewska jako Beata Jedynak
- Robert Czebotar


text:
SEZŮN NA GRZIBY - TRZA DOWAĆ POZŮR
We zeptymbrze mielimy bezmaś festelnie dobro pogoda dlo grzibůw. Beztuż niý ma sie co dziwować, iże mocka ludzi łaziło po lasach a zbiyrało je do koszyka. Jednako we sezůnie na grziby werci sie pamiyntać ô porů zakůnach zachowanio we lesie.
We zeptymbrze bezmaś we kożdym lesie szło terefić ludzi, kerzi łazili a zbiyrali grziby. Cůż sie dziwować, kej na placu tako pogoda, iże grziby rosły wszyndzie, kaj ýno umiały. Przi tym wszyskim trza jednako pamiyntać, co niý kożdy idzie zjejś. Beztůż, jako spůminajům Kazimierz Michalski ze nadzoru nadleśnictwa Katowice, kej sie grziba niý zno, lepij go uostawić tam kaj my go snodli, a go niý ôbrywać.
Tym barzi, iże we noszych lasach poradzi sie snojś ôd porunostu do nawet porudziesiynciu zortůw grzibůw jadalnych. Sům to przede wszyskim zajynczoki, maśloki, prawoki, koźloki abo siwki, kere sům festelnie charakterystycze, a bezto niý ma ciynżko je uozpoznać.
Poradzi sie tyż jednako trefić trujoki, kere mogům być nawet doś fest podane na te jadalne, beztůż werci sie mieć przi siebie jakiś wykoz, abo przinajmij przed takim szpacyrym po lesie trocha sie doszkolić. Trza sam tyż spůmnieć, co na grziby trza łazić nojlepij ze koszykiym a niý ze nylůn bojtlami, bo tak wciepane grziby poradzům sie zaparzić a bezto zepsuć. Beztuż werci sie nojprzůd połazić ze doświodczůnym grzibiorzym, kery pokoże a powiy nům jako niý narobić sie ôd tego utropy.
A kej sie juże do lasa na te grziby wybiyrocie, to pamiyntejcie, co tam tyż sům pewne zokůny zachowanio. Przede wszyskim, jako spůminajům Karzimierz Michalski, niý wolno wjyżdżać do lasu autokami ani na moplikach, abo qadach. Take pojazdy nojlepij uostawić we placach, kaj idzie przi lesie parkować, bo inakszy poradzi sie dostać niý mało sztrofa. Ku tymu kej już wlezymy do lasa, niý wolno larmować, ani wyciepować harmozi bele kaj. Kej zaś niý znůmy grziba, uostawiůmy go tak, jak bůł. Niý śmiy sie tyż niszczyć przirody. Niych uostanie łůna tako, jako bůła nim my wleźli.
A na kůniec jeszcze pamiyntejcie, co jak już te wasze grziby zjycie, a cosik wům sie napocznie robić, brzuch zacznie boleć, gowa, dostaniecie durfalu abo co inkszego, to nojlepi ôd razu zwůnić do dohtora abo jechać do lazarytu.
ZREWITALIZOWANY BADYHAUS - DO ZWIEDZANIO WE MUZEUM ŚLĄSKIM
9 zeptymbro ôdymkniynty uostoł zrewitalizowany badyhaus, kery kejsik bůł jednym ze piyrszych tego typu na Wiyrchnim Ślůnsku. Teroźnie Muzeum Śląskie nadało mu nowego znoczynio.
Ódymkniyńciý zrychtowanego badyhaus to finoł drugigo etapu rewitalizacje, kero przekludzo teroźnie Muzeum Śląskie. Jako padali nům Alicja Knast - Dyrehtor Muzeum - sům łůni na prowda rada, iże mogům ôdymknyć nostympne juże stawiynie do publik użytku. Przi tymu Henryk Mercik - Wicymarszołek ślůnskigo wojywůdztwa - dodowajům, co tako rewitalizacjo je szacunkiym dlo tyj cołkij erbowizny, kero můmy. Łůnczy łůna downe stawiyniý gruby ze ultranowoczysnům architekturům, kero słazi nawet pod ziymia, jak kejsik grubiorze, kerzi fedrowali wůngel.
Co interesant, na ôdymkniyńciý uostała sam przirychtowano jednako wystowka zmianowano: "Zaczęło się od ziarna... Historia roślin uprawnych". Je łůna sbajslowano ze ôryginalnych roślin uprawnych a depozytůw zbożowych snojdzůnych na ślůnsku. Jako tublikowali nům Alicja Knast, wszysko skiż tego, co ślůnsk kojarzi sie ze industryjům, a przeca rolnictwo ze przemysłym sie sam sztyjc motlały jedne ze drugim. Tako wystowka mo tyż spůminać ludziům, iże gynau sam na ślůnsku snojdzůne ustały jedne ze piyrszych ziorek zbożo we wykopaliskach neolitycznych. A to je festelnie wożny půnkt we historyji cywilizacje.
Ta inwestycjo bůła realizowano we latach 2014-2017 w ramach programa "Konserwacja i rewitalizacja dziedzictwa kulturowego". Cołko utrota z roboty prziszła na przeszło 30 mln zł, jednako uostała dofinansowano ze piniyndzy finans mechanizmu Europyjskigo Ôbszaru Gospodarczego, Norweskigo Finans Mechanizma ai dotacji Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, śląskigo wojywůdztwa a budżetu samych Katowic.
Jako podkryślajům przi tymu Marcin Krupa - Prezydynt Katowic - rada sům łůni ze tyj rewitalizacje, bo to juże nostympno po stolarni rewitalizacjo, kero ôddowo przestrzyń we strefie kultůry dlo miynszkańcůw tego regiůnu. Werci sie sam tyż spůmnieć, iże we nowo ôdymkniyntym stawiyniu Muzeum Śląskigo, bajslowane bydům niý ýno wystowki, nale tyż kůncerty, trefy a inksze wydorzynia.
"ŚLĄSKIE - PRZYSPIESZAMY" - CZYLI KAMPANIO NA RZECZ UOZWIJANIO ŚLŮNSKA
Na poczůntku zeptymbro we Katowicach sbajslowano uostała kůnferyncjo zmianowano "Śląskie - przyśpieszamy!". Godała łůna ô kludzůnym juże Regiůnal Programie Ôperacyjnym we latach 2014-2017.
Kůnferyncjo miała za cwek przede wszyskim pokozaniý na jakim etapie je realizacjo Regůnal Programu Ôperacyjnego na lata 2014-2020 we śląskim wojywůdztwie ai przedstowiyniý planůw dolszego dziołanio. A jeszcze trocha czasu uostało, bo jako spůminajům Michał Gramatyka - Wicymarszołek śląskigo wojywůdztwa - sům my prawie że we połowie tego programa.
A przinajmij jak łazi ô czos, bo jako dodali Michał Gramatyka, do wydanio bez te 6 lot je aże 3,5 mld euro, czyli wele 14 mld zł. Ze tego uostało jeszcze aże 2/3 piniyndzy na nostympne lata. Trza sam tyż ôd razu pedzieć, iże Regiůnal Program Ôperacyjny śląskigo wojywůdztwa je jednym ze nojsrogszych we cołkij Polsce.
Na co jednako te piniůndze bydům wydane a co bydům łůne wspiyrać? Przede wszyskim małe a strzednie gyszefty ai innowacje, jako tublikujům Małgorzata Staś - Dyrehtor Wydziołu Rozwoju Regionalnego Urzynda Marszałkowskigo. Przede wszyskim te piniůndze pudům na medycyna, nowoczysne tychnologie a szkolynia ludzi, kerzi dziynka tymu podniesum swoje kwalifikacyje.
Jako padali nům Michał Gramatyka, chocioż UE precyzuje na co te piniůndze wydować, to jednako je tyla tych cylůw finansowanio, iże przi dobrym zmiarkowaniu wszyskigo bezmaś kożdo idyjo mo szanse. Styknie iże zmieści sie łůna we polityce Unie. A piniůndze na prowda sům do wziyńćio.
Bezto tyż sbajslowano je kampanio "Śląskie - przyśpieszamy!", kero mo uczyć beneficjyntůw, jako ze tych unijnych środkůw korzystać. A jako tublikujům Barbara Pczycka, kampania je tak zmianowano, bo na ślůnsku sie przispieszo, niý ýno ze wydowaniým piniyndzy, nale przede wszyskim ze uozwojym noszego regiůnu.
EKSTRA SESYJO - SZTAD RADA Ô GRUBACH WE RUDZIE ŚLŮNSKIJ
5 zeptymbro mielimy we Sztad Kultůr Cyntrum miana H. Bisty na frynie 47 sesyjo Sztad Rady Rudy Ślůnskij. Bůła to jednak szpecjalno sesyjo. Uoboczcie sami.
Na 47. sesyji Sztad Rady do Rudy Ślůnskij przijechoł Wiceminister Energie Grzegorz Tobiszowski, kerzi podsumowali piyrsze půł roku 2017 na grubach. Przi tymu uosprowiane bůło tyż ô jejich roli we gospodarce. Jako padali nům Grzegorz Tobiszowski, teroźny udzioł importowanyj energie je doś mały, jednako Ministerstwo chce go jeszcze barzi zmyńszyć a zdywersyfikować tak, coby energio bůła ze roztomajtych zdrzůdeł.
Jednako nojwożniyjszym cwekym tyj sesyje Sztad Rady bůły sprawy grubske. Ryskiyr sztada spůmnioł na nij, iże dalij je problym ze placami po niýdownych grubach ai szkodami, kere skuli fedrowanio sie zrobiły.
Jako ekrelowali Sztad Prezydynt Grażyna Dziedzic, we Rudzie Ślůnskij brahuje cyntrum sztada, a na rewitalizcjo placu po downyj grubie KWK Pokój sům juże narychtowane piniůndze ze funduszy europyjskich. Ze robotům jednako niý idzie ruszyć, bo tyn plac niý ma ôd sztada.
Potyn bůła godka ô szkodach grubskich. Krzysztof Mejer spůmnieli, iże ôdpowiado za nie przedsiymbiorca, jego nostympca a bo Skarb Państwa. Jednako do teroski sům rejůny, kaj szkody ze fedrowanio wylazły, a niý mo wto ich naprowić.
Kej cołko sytuacjo sie wyjklaruje? A jako to wszysko wyńdzie? Narazie niý wiadůmo. Sům za to plany. Plany na zainwestowanie 2 mld zł we gruba Ruda bez nojbligszych 13 lot. Jednako nawet tukej niý wszycy sům ôptymistami. Nojwiyncyj jak zowdy pokoże czos.
KŮMISJO WE TERYNIE – POSIEDZYNIÝ PRZI SKALNIAKU
Niýôbyczne posiedzyniý miała ôstatnio Kůmisjo Ôchrůny Strzodowiska ze Rudy Ślůnskij. Trefili się łůni we terynie, wele skalniaka na Wiyrku. Uoboczcie czamu.
Kůmisjo Ôchrůny Strzodowiska ze Rudy Ślůnskij trefiůła sie ôstatnio wele bloku przi ceście Westerplatte na Wiyrku. Wszysko skuli tego, co je tam rychtowany na prowda szykowny skalniak, a Kůmisjo chciała uhůnorować tych, kerzi tyn skalniak zrobili. Jako padali nům Jůzef Skudlik – ryskiyr tyj Kůmisje, wersi sie hůnorować tych, kerzi dbajům ô strzodowisko a plac wele kerego miynkszajům. Tym barzi, co te flyjgowaniý to je dů nich niý mało roboty.
Jako tublikujům nům jedyn ze autorůw tego szykownego skalniaka – Krzysztof Gorol – cołko robota bůła kludzůno etapami. Wszysko jednako wziyno sie ôd tego, co chcieli łůni mieć zegrudek bliżyj haupy. Potyn stykło snolyź kogoś do pomocy a chycić sie roboty. Narazie robiům juże przi niýmu kajś 4 lata, jednako jako dodowajům Krzysztof Gorol, jeszcze roz tyla zetrwo nim bydzie skůńczůny.
Robota to jednako jedne. Bo cołki projekt to przede wszyskim czos, chynci a finanse. Jako dodali Jůzef Sawicki i robota i czos, nale tyż piniůndze na tyn skalniak poświyncili same autory. A to moge radować, a nawet motywować, jako padali nům sami Marek Partuś – kůmyndand Szucmanůw ze Rudy Ślůnskij.
Tuż jako widać, kej sie chce, to idzie. Nojwożniyjszo je idyjo a chyńć do roboty. A efekt? Moge być na prowda fajny.
EKO RUDA - NOSTYMPNE EKO INWESTYCYJE WE RUDZIE ŚLŮNSKIJ
Ruda Ślůnsko ruszo ze nostympnym juże projektym inwestycyjnym. Teroźnie zainstalowanych usotanie 137 nowych fotowoltaicznych modułůw na stawiyniach Sztad Urzynda, Cyntrum Zarzůndzanio Kryzysowego a Straży Miejskij.
Jako eklerujům Piotr Janik - noczelnik wydziołu inwestycyj Sztad Urzynda, dziynka tyj inwestycyji udo sie prziszporować na kosztach utrzimanio, bo nowe panele bydům produkować sztrům potrzebny do funkcjůnirowanio Urzynda. Jako je rachowane, mo to dać szporůnek wele 14 tyś. zł na rok.
Utrota ze cołkij inwestycje wyńdzie kajś na 400 tyś zł, jednako dziynka dofinansowaniu ze Europyjskij Unie, budżet Rudy Ślůnskij tak tego niý ôdczuje. Wożniyjsze jednako we tym wszyskim je to, iże - jako spůminajům Piotr Janik - tako inwestycjo je festelnie ekologiczno, bo wykorzystywano bydzie energio ôd Klary, kero przeca je nojczystszům energiům. Dziynka tymu tyż zmyńszy sie ô 27 tůn na rok ymisjo CO2 do atmosfery.
To jednako niý kůniec eko inwestycyjnych planůw we Rudzie Ślůnskij. Te planirowane sům tyż we haupach. Jako padali nům Ewa Wyciślik - noczelnik wydziołu ôchrůny strzodowiska a fedrowanio Sztad Urzynda, udało sie pozyskać piniůndze dlo tego projekta ze budżeta Europyjskij Unie. Dziynka tymu te inwestycyje tyż bydům dofinansowywane.
Do tego projekta zgłosiło sie na prowda mocka ludzi, bo prziszło aże 220 antragůw. Uostały łůne ôcyniůne, a że hołda s nich dostało po tyla samo půnktůw, to trza bůło jeszcze zrobić małe losowaniý, kere przeklůdzůne uostało 12 zeptymbro. We tyj procydurze wyciůngniynte uostały projekty, kere uostanům dofinansowane.
Cołko robota napocznie sie jednako na bezrok, bo narazie wszysko je analizowane a rychtowane. Niý zmiynio to faktu, że festelnie sie werci tako inwestycjo tym, kerym udało sie dostać dofinanowaniý na ôdnowialne zdrzůdła energie we důma. Bydům łůni musieli zabulić ze swoij kabsy ýno 15% cołkij utroty ze tyj inwestycje. Reszta dofinansuje Sztad.
ŻNIWNIOK WE ŚOB - FAJER NIÝ ÝNO DLO GOSPODORZY
Ślůnski Ôgrůd Botaniczny we Radziůnkowie sbajslowoł żniwniok w ramach Ślůnskigo Kalyndorza Botanicznego. Bůł łůn niý tyla dlo gospodorzy, co dlo wszyskich, a przede wszyskim dlo bajtli. Wiyncyj we materiale.
We Ślůnskim Ôgrodzie Botanicznym we Radziůnkowie sbajslowany uostoł żniowniok, na kerym bůły graczki a kůnkursy dlo bajtli, piykne wiyńce a mocka roztomajtych atrakcji. Szło tyż sie dużo wywiedzieć ô roślinach, kere rosnům u nos na polach. To jednako niý wszysko, bo jako dodowajům Julia Góra ze ŚOB, szczypiůne bůły tyż stare jabłůnki.
Cołki fajer sbajslowany uostoł we ôstatnio niýdziela zeptymbro w ramach Ślůnskigo Kalyndorza Botanicznego. Dziynka tymu szło tam uoboczyć niý ýno zboże a słůma, nale tyż wywiedzieć sie czego interesant. Ôkazjo do tego mieli niý ýno nojmodsi, nale tyż starsi, bo jako pedzieli nům Julia Góra, wszyske dekoracje zrychtowane uostały tak, coby niý ýno ôzdobiać, nale tyż edukować.
I na prowda dużo szło sie wywiedzieć na norychtach fotograficznych abo laboratoryjnych, kaj szło pozaglůndać bez mikroskop. Szło sie tyż przyńś po ôgrodzie abo zagrać we gra terynowo. Kej zaś wtoś wiedzioł juże za tela, to umioł wysztartować we quizie wiedzy. Do swoij uciechy zaś szło tyż poskokać po słůmie, bo jako tublikowali nům Julia Góra, je to juże przepůmniano przijymność.
A chocioż nům sie festelnie tam podobało, to spytalimy byzuchantůw, jako im sie widzi taki żniwniok. I jako padali chocioż pogoda můgła być lepszo, to cołko impreza na prowda fajno, interesantno, a na prowda werciło sie prziś. Tym barzi, iże na kůniec szło sie siednyć przi fojerze, pojejś kartofli wyciůngniyntych prosto ze ôgnia, a ku tymu posuchać muzyki granyj na gitarze.
PRZEMIANOWANIE CESTŮW - POMIANY TYŻ WE RUDZIE ŚLŮNSKIJ
Podle ustawy polskigo Syjma ai ukwoły Sztad Rady we Rudzie Ślůnskij przemianowane uostanům 3 cesty. Wszysko skuli tego, coby dekomunizować państwo. Wiyncyj we materiale.
Skiż ustawy z dnio 1 kwiytnio 2016 ô zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwę budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej ai ukwoły Sztad Rady z dnio 31 augusta we Rudzie Ślůnskij pomiyniůne uostanům miana 3 cestůw. Ôd 25 zeptymbro cesta Gwardii Ludowyj je cestům Witolda Pileckiego, cesta Związku Młodzieży Polskiej cestům Jana Karskigo a cesta Aleksandra Kowalskigo-Olka cestům Henryka Sławika.
Co festelnie wożne, te pomiany niý zmuszajům ludzi do wymiynianio dowodůw ôsobistych, prawa jazdy, paszportůw abo dowodůw rejestracyjnych auta. Pomiana trza jednako zgłosić m. in. we ZUS-ie, bankach a Finans Urzyndach.
Zaktualizować swoje dane muszům tyż gyszeftmany a fýrmy. Coby jednako pomiynić swoje dane registrowe muszům słożyć antrag we Referacie Ewidyncji Dziołalności Gospodarczyj Sztad Urzynda.
Gyszeftmany muszům przi tymu pamiyntać, coby pomiynić na nowo cesta wszyndzie tam, kaj majům podany adres, czyli muszům wejrzeć sie na sztymple, informatory, formularze a inksze. Niý wolno sie tyż przepůmnieć ô kasie fiskalnyj, bo na paragůnie musi być zowdy aktualny adres fýrmy.
Jednako dekůmůnizacjo państwa mo tyż wpływ na samych miynszkańcůw. Szkoda jednako, iże przi tyj ôkazji, cesty niý uostały przemianowane tak, coby kojarzić sie ze noszym regiůnym. Toć je hołda persůnůw we noszyj historyji, kerymi by szło te cesty zmianować.
REFORMA ÔSWIATY - NOWY ROK, NOWE ZASADY
Ôd 4 zeptymbro szkolorze poszli do szulůw. Jednako ta data napoczła tyż realizacjo reformy szkolnictwa, do keryj wszyscy ôd dugszego czosu sie juże rychtowali. Posuchejcie sami co sie teroźnie pomiynio.
Jako padali nům Dyrehtor Szkoły Podstawowyj nr 8 we Rudzie Ślůnskij Marzena Widuch, je to rok fest specyficzny, skuli tego co włazi we żywobyci reforma ôswiaty rychtowano juże ôd dugszego czosu.
Przede wszyskim skiż tych pomian trza bůło na nowo poukłodać plan szulůw we Rudzie Ślůnskij. Podle uzdanio, kere zatwierdziůła Sztad Rada we Rudzie bydzie teroźnie 29 ôchrůnek, 29 ôśmioletnich podstawůwek, 4 licea ôgůlnokształcůnce, 6 technikůw a 7 szulůw branżowych I stopnio. Jako dodowajům Aleksandra Piecko - Noczelnik Wydziołu Ôswiaty Sztad Urzynda - cołko reforma we Rudzie Ślůnskij przeszła bezboleśnie.
Niý bůło tyż problymu ze etatami rechtorůw. Przed reformům bůło mocka tych, kerzi godali, iże rechtory bydům zwolniani. Jako tublikowali nům Aleksandra Piecko - żodyn niý uostoł bezrobotny, a nawet zmyńszyła sie liczba tych rechtorůw, kerzi musieli łůnczyć etaty.
We tym szkolorskim roku, jak łůnskich lot, bůła tyż sbajslowano Wyprawka szkolno. Latosi jednako bůła łůna przeznoczůno dlo szkolorzy, kerzi majům szpecjalny tok kształcynio. Antrag szło wziůńś we szuli a ôddać go do dyrechtora do 7 zeptymbro.
Zaś dlo tych nojbiydniyjszych ô wyprawka chciała zadbać Fundacjo Przyjaciół św. Mikołaja, kerzi zbiyrali dary na rzecz tych szkolorzy, kerych niý stać na to wszysko, co potrzebne je we szuli. Jako pedzieli nům Andrzej Pustelnik ze tyj fundacje, udało sie zebrać niý mało rzeczy, za co wszyskim zocnie łůni dziynkujům.
Ku tymu jeszcze trza spůmnieć, iże kożdy szkolorz ôd 1-7 klasy podstawůwki ai 2 a 3 klasy gimnazjům moge wypożyczyć podrynczniki potrzebne do nauki ze bibliotyki. Dziynka tymu niý muszům kupować ksiůnżek, kere sům niý roz festelnie droge a używane ýno bez pora miesiyncy.
BIBLIA PO ŚLŮNSKU - NOJWOŻNIYJSZO KSIYNGA WELTU PRZETUBLIKOWANO NA NASZE
Ôd jakigoś czosu poradzi sie już kupić a poczytać Biblia po ślůnsku. Przetublikowoł a wydoł ja dr Gabriel Tobor, kerzi sům burmistrzym Radziůnkowa. Przedsprzedaż jeszcze trwo.
We internecie poradzi sie snojś a kupić juże egzymplarz Nowego Testamyntu szrajbniynty po ślůnsku. Przedublikowany łůn uostoł bez dr Gabriela Tobor, kerzi bez tydziyń sům bergemajstrym Radziůnkowa. Jako spůminajům sům dr Gabriel Tobor, je to narazie trodycyjne wydaniý, kere ze zewnůntrz niý ôdrůżnio sie ôd inkszych poważnych ksiůnżek.
Biblia je jednům ze nojwożniyjszych, eli niý nojwożniyjszům ksiyngům we welcie. Cołko abo jejij tajle przetublikowane uostały na wiyncy jak 2,5 tyś lynzykůw. Co interesant aże 200 roztomajtych wydań we 90 lynzykach majům dr Gabriel Tobor, kerzi sům tyż kolekcjůnerym tyj ksiyngi.
Jednako bez cołki czos zbiyranio tyj kolekcji niý poradzili sie łůni pogodzić z tym, iże niý poradzům dostać Biblie po ślůnsku. Uzdali beztůż, coby samymu przetublikować Nowy Testamynt na noszo godka. Nojprzůd bůła ywangelio podle św. Łukasza, kero poszła jednak do szuflodki. Jednako bez nostympne 1,5 roku przetublikowany uostoł cołki Nowy Testamynt. Jako spůminajům dr Gabriel Tobor, czuli łůni tako potrzeba, bo zowdy brahowało tyj Bibli we godce swojego serca.
A chocioż leko niý bůło, ai trza bůło tyż uzdać jako to wszysko szkryflać, to w kůńcu sie udało. Po poru godzinach roboty kożdego dnio, Biblio doczkała sie przetublikowanio na ślůnski a piyrszego wydanio. Teroźnie idzie ja jeszcze kupić we przedsprzedaży do kůńca ôktůbro. Wszyske informacyje ô tyj niýôbycznyj ksiyndze snojdziecie na nec zajcie: www.bibliaposlasku.pl.


text:
nejdrogotnjejšy dar
dariki su wjelgin wažne w bibliskem gódownem tšojenju: Mudre z jutšneje zemje „źěchu do domu a namakachu to źiśetko z Mariju, jogo maśerju, a módlachu se jomu dołoj padnjece, a wótwórichu swóje pókłady a pódarichu jomu złoto, wóruch a marhu.“Mt 2, 9–11
Žednogo Mikławša w Bibliju njenamakajomy. Ale chto ga jo ten gódowny muž, Mikławš abo Nikolaus w cerwjenem mantelu?
Spócetk bajanki jo biskup Mikławš z Myry, kenž jo se naroźił zazdaśim w měsće Patras w Małej Aziji, a jo wumrěł 6. decembera. Kaž se groni, jo se starał Mikławš z Myry wósebnje wó źiśi a starych a jo jim nocy kšajźu dariki donjasł. Wu kśesćijanow na pódwjacorje jo 6. december swěźeń. We srjejźowěku su togodla wobdarili małych, chudych a słužabnikow na tom dnju.
Pó casu jo se ta póstawa pśeměnił. Źinsajšny moderny outfit jo dostał w Americe. Mjaztym až běšo zaprědka skerjej jaden asketiski swěty muž w drastwje biskupa, jo se něnto pśeměnił do Santa Claus. Karikaturist Thomas Nast jo namólował toś ten Santa za casopis Harpers Weekly. Toś jo wustajił, ako Mikławš abo gódowny muž wótněnta ma wuglědaś. Sławna jo ta drastwa wót togo casa, ako Coca Cola jo zachopiła z tym wabiś.
Wšojadno, lěc gódowny muž abo starjejše su zagronite za rědnučke gódowne dary, ku gódam dejali nic jano na nje glědaś. My dejali pśedewšym na pśekšasny dar Boga mysliś, z tym až Jezus Christus pśiźo k nam ako małe góletko. Ta Bóža gnada ma se teke wótbłyšćowaś w darach za našych lubych. To jo drje zmysł našogo janšojskego boga: Wón njepśinjaso droge dary, ale to nejdrogotnjejše, což jo móžne: Bóže žognowanje.
Bóže słowo na Mikławša w serbskem rozgłosu RBB, 2019-12-06.
Bibliske citaty pó: Biblija abo to zełe Sswėte Pißmo Starego a Nowego Teʃtamenta, do ßerʃkeje rėzy pʃcheʃtawjone, wot nowotki pilṅe pʃcheglėdane a pʃcheporėżane. Hala: Kanʃtein (1868).


text:
Gózdźowa kśica
Kóńc lěta 2015 jo pśišeł wuznamny gósć do chóśebuskego Centruma cłowjeskich pšawow. Som nadawk pśewzeł pśestajowaś z engelskeje rěcy za njogo. Wón jo faraŕ z Pódpołdnjoweje Afriki, wó kótaremž su šepotali do togo, až buźo nam naprjatkowaś wó późiwnych wěcach ako jadnej „kólasowej teologiji“. Něchten jo mě pśišepnuł, až wón zastupujo militantnu frakciju ANC, teje organizacije wójowanja pśeśiwo apartheitoju.
Ten faraŕ Michael Lapsley jo mě pak dłymoko gnuł. Ako som jogo wiźeł we wustajeńcy Centruma, som był pśełapjony, až jaden běły muž jo pśišeł. Pśeto jo wójował pógromaźe z Nelsonom Mandelu. Druge pśełapjenje jo było, ako som wiźeł, kaž wón źaržy swój handy k fotografěrowanju. K zawupytnjenju su byli jano źiwnučke klamry abo kokule, dokulaž žednej ruce wěcej njejo měł. Pózdźej jo wulicował, až jo zgubił swójej ruce wót jadneje listoweje bomby. To późiwabnjejše togo wjacora wšak jo było, kaki luštny cłowjek ten Michael pśeto jo a z cym se pópšawem zaběra: Wón zastupujo „Institut za wugójenje dopomnjeśow“. Wón jo powědał wó tom, kak jo wujadnanje móžno.
Wugójenje a wujadnanje – kak pśemóžo jaden bogi wopor statneje namócy tak powědaś? „Wjele wužytkowarjow systema pódtłocowanja ako apartheit wócakajo, až pódtłocowane mógu pó pśewrośe jadnorje wólažcone dalej žywe byś. Młoge kśesćijańske prjatkarje powědaju wó wódaśu, ako by malsnje, tunjo a jadnorje k dispoziciji było. Za młogich luźi jo wódawanje pak bólosćiwe, komplikowane abo z wjelikimi tšuśami zwězane. Nichten njamóžo kólaso wukšadnuś a pótom jano »wódajśo« groniś bźeze togo, až to wrośił.“
Gaž wujadnanje se dej raźiś, pótom se musy wšykne wobźělone za jadno blido zesedaś, aby dodiskutěrowali, což jo pšawo abo njepšawo, samopóstajenje abo póstajenje wótwenka, móc abo njamóc, nic jano w diktaturje. Cesto trajo proces dłujcko a ma jano wužytk, gaž nowa generacija se wobźělujo a pšaša. Wótergi z togo wuskócyjo, až rozeznawanje mjazy statkarjam a woporam njejo lažke.
Za Nimsku płaśi, až njedosega glědaś na stawizny njepšawa w nacionalsocialistiskej diktaturje. My musymy tejerownosći zapśěgnuś realsocialistisku diktaturu ze wšymi fasetami. Nowa generacija se njedej jano dopšašowaś, kak su serbsku rěc we fašizmu zakazali, ale teke, co jo wóznamjenił socialistiski cas za Serbow a kake slědy „kšute doźaržanje principow leninskeje narodnostneje politiki w NDR“ hyšći źinsa ma. Wjele něntejšnych internych problemow Serbow maju swój kórjeń w tej drugej nimskej diktaturje 20. stolěśa, kenž žedna „diktatura proletariata“ njejo była. Jo nejwušy cas zachopiś wó tom powědaś, a nic jano wó tom, kaž rědnje jo něga było, ako starka jo hyšći burska chójźiła a jano serbski powědała. Knigły wó njestatkach stasi a dokumentowe zběrki k tomu njedosegaju.
Pó znicenju katedrale w Coventry pśez nimske bombowe nalěty w nowemberje 1940 jo promšt Richard Howard dał wudłypaś napis do sćěny kory: „Wóśce wódaj“. Te słowa póstajaju módlitwu z Coventry, kenž wopišo rozměru wujadnanja. Tak se bjatujo kuždy pětk w korje zniconeje katedrale w Coventry a we wšakich centrumach gózdźoweje kśice na swěśe. Ta kśica z twarcojskich gózdźow, kenž póchadaju wót kšywowych bałkow katedrale, jo symbol dorozměśa w małem a wjelikem. W Chóśebuzu mamy dwa takej centruma, kenž nas dopominatej, až wujadnanje jo pśecej móžne.
Komentar w Nowem Casniku.
Bildka: Logo Nagelkreuzgemeinschaft


text:
zwucowanje 1
rěcne elementy
Toś ten test ma dwa źěla. Wobźěłajśo wósobinski a casnikaŕski tekst z proznotkami, kótarež deje se wupołniś.
Sćo w prědnem źělu wótrězka rěcne elementy. Dopołniśo nadawki a klikniśo pótom na „dalej“. Za tym se zachopijo drugi źěl. Gaž sćo wobej źěla absolwěrowali, zgónijośo wuslědk.
Cytajśo slědujucy tekst. Naklikniśo za kužde prozne městno pšawe słowo.
Luba Daniela,
mam špatnu wědobnosć, som kśěła tebje južo pśed mjasecami pisaś, ale ako wěš, som se pśigótowała na kóńcne pśespytowanje a ( 1 ) měła žeden cas. Razka za swóje hobbyje nic – njejsom w slědnem casu na pśikład žeden kusk na wiolinje grała. Njewěm južo, ( 2 ) to docełego hyšći wumějom. Gaž maš taki wjeliki eksamen pśed sobu, se wšo jano hyšći wjerśi wokoło wuknjenja. Ale něnto som zwónoźeła! Pśedcora jo było slědne pśespytowanje a mam zacuśe, ( 3 ) som derje wobstała. Gaž pśespytowarje to teke tak ( 4 ), som něnto diplomowa psychologowka! Super, nic ga?
( 5 ) luby Micha jo mě ned wjacor do ( 6 ) gósćeńca pśepšosył. Pótom smej hyšći šłej ( 7 ). To jo było to pšawe, nic jano wódychanje, ale śělne wurušowanje.
W slědnem ( 8 ) sy se pšašała, lěc com z tobu na jaden tyźeń do Londona jěś. Se wě, rada! Pó tom cełem stresu, jo to ( 9 ), raz něco wósebnego cyniś. London jo kšasne město, som južo wjele wó ( 10 ) cytała, ale bóžko hyšći njejsom tam była. Togodla som wjelgin narska. Za woglědanje ( 11 ) wósebnje zajmuju Buckingham Palace a Madame Tussauds London, British Museum a London Dungeon.
Naraź pšosym někotare terminy, gaž maš cas. Ja w prědnem tyźenju septembra njamóžom, tam swěśi naša mama swój 65. narodny źeń, ale howacej źo. Som se wěsta, až móžomej se ( 12 ) jaden tyźeń dojadnaś. Ja južo raz póglědnjom do interneta za dobrymi lětami a dobrym hotelom za naju. Wjaselim se južo wjelgin na drogowanje a na twój pśiducy list.
Wutšobny póstrow,
Andrea
Sćo w drugem źělu wótrězka rěcne elementy. Dopołniśo nadawki a klikniśo pótom na „dalej“. Za tym zgónijośo wuslědk wótrězka rěcne elementy.
Cytajśo slědujucy casnikaŕski tekst. Pótom cytajśo słowa w kašćikach. Rozsuźćo, kótare słowo góźi se nejlěpjej do kótarego proznego městna a śěgniśo jo z myšku na wótpowědne městno. Wy smějośo kužde słowo jano jaden raz wužywaś. Styri słowa njebuźośo trjebaś.
Serbske źowća na plaketach ADAC
W ludnosći tak pomjenjone „Žołte janźele“ ( 13 ) awta a sobuźěłaśerje ADAC. Wóni pomogaju w nuznych padach na droze a spóraju motorowe wózydła zasej k dalejjězdźenju. ADAC jo se załožył 1903 w Stuttgarśe ( 14 ) towaristwo za jězdźarje motorskich. W lěśe 1911 jo se pśetwórił na „Allgemeiner Deutscher Automobil-Club“. Ako taki ma źinsa wěcej ako 20 milionow cłonkow a nowe sedło ( 15 ) Mnichowje.
Mimo cwiblowanja su teke Serby cłonki ADAC. Njeznate pak jo, ( 16 ) w stawiznach ADAC dajo teke małučke „serbske“ facety. A to zwisujo tak: Kužde lěto zgromaźuju se cłonki motorowego a awtomobilnego kluba ( 17 ) swójej głownej zgromaźinje, a to pśecej ( 18 ) hynźi. Tamkor jědu cłonki pótom z cełego kraja, teke, aby luźe a kraj póznali. Pśi takich góźbach se wudaju spomnjeńske plakety.
Te se pśecej orientěruju pó kulturnych wósebnosćach woglědanych regionow. Cesto su nastali rědnje wugótowane a ( 19 ) barwojte emalěrowane wuměłske drogotki. ( 20 ) raze su se cłonki ADAC teke zmakali we Łužycy. Pótom su ( 21 ) wótergi dostali serbske motiwy na zmakańske plakety. To pak jo se ( 22 ) něntejšnem slěźeńskem stawje jano stało w ranych stawiznach kluba. Pódobnje kaž listowe znamki a póglědnice su se te plakety spěšnje wuwijali k zběrańskim pśedmjatam. Dotychměst jo šesć takich serbskich motiwow na nich znatych. ( 23 ) jadnu plaketu jo na pśikład słužyło serbske źowćo we Wórjejskej drastwje ako pśedłoga. Źinsa pak wuslěźiś fotografow, wugótowarjow abo samo wusokosć nakłada takich plaketow, to njejo wěcej móžno.
Ale móžomy ( 24 ) wěstosću na to pokazaś, až teke Serby su w stawiznach ADAC swóje slědy, lěcrownož snadne, zawóstajili.
(pó Pratyji 2013, b. 103-104)


text: 3. januara 1933 narodźi so w Klínecu blisko Prahi pozdźiši mjezynarodnje wysoko česćeny stawiznar dr. Zdeněk Boháč. Nimo Jiříja Mudry drje bě wón w druhej połojcy minjeneho lětstotka najznaćiši přećel Serbow w Čěskej. Wot 1975 bě dlěje hač 25 lět předsyda Towarstwa přećelow Serbow (SPL). Jako sobudźěłaćer Čěskeje akademije wědomosćow njeje jenož wjaczwjazkowy atlas wo cyrkwinskich stawiznach čěskich krajow wozjewił, ale z pomocu TCM a wosebje tež fararja Šćěpana Delana 1993 w Tišnovje wudał knihu „Čěské země a Lužice – Böhmen und die Lausitz – Čěska a Łužica“ z wobšěrnymi přehladami wo wobydlerstwje a wosobinach w našich wsach a wosadach. Farar Delan je skutkowanje dr. Boháča po jeho smjerći 25. měrca 2001 takle hódnoćił: „Lětdźesatki je wodźił skupiny do Serbow ... Njeličomnym serbskim skupinam a jednotliwcam je wobstarał přenocowanje w Praze a wokolinje, pomhał program jězbow zestajeć, posrědkował zetkanja z čěskimi skupinami ... Sam pak wosta ze swojej wosobinu zwjetša w pozadku, so wjeselo, hdyž bě so něšto kmaneho na dobro serbstwa poradźiło.“ Bohužel pak dr.


text:
▶ Spěchowańske myto Bogumiła Šwjele
W slědnem wudaśu Rozhlada rozpšawichmy wó pósćenju Maśicnych mytow. Smy pak zabyli na wuznamjenjoneju spěchowańskego myta Bogumiła Šwjele pokazaś. Z nim wuznamjeništej se Jennifer Kretschmar za źěło »Das Leben und Wirken Mato Kosyks in Deutschland und Amerika« a Fritz-Erich Schewelis za źěło »Šanse za WITAJ-góle w towarišnosći«.
▶ Mjezynarodny wuměłski projekt
»Czytelnia Szkicowników« rěka wuměłski projekt, kotryž wobhladuje skicy a skicowe knihi jako wažny dźěl wuměłstwa. K tomu su so wot 2015 wustajeńcy a akcije w Krakowje, Częstochowje, Lublinje, Zakopane, Opole a Rzeszówje přewjedli. Nětko pytataj iniciatoraj wuměłcow z Pólskeje, ze Słowakskeje, z Čěskeje a Łužicy, kotřiž bychu pod hesłom »Jedne lěto w žiwjenju« přez cyłe lěto 2021 skicy zhotowili. K tomu je 2022 wustajeńca w Krakowje planowana. Akcija ma tomu słužić mjezynarodne kontakty mjez wuměłcami nawjazać a wudźeržować. Zajimcy móža so pola Adama Rokowskeho (http://www.artpower.pl/adam-rokowski/a60/) abo Szymona Wiatra (https://szymonwiatr.pl/) přizjewić. Dalše informacije k wuměłskemu projektej nańdźeće tež pod https://www.facebook.com/CzytelniaSzkicownikow/.
Maćica Serbska dyrbješe koronapandemije dla swoju za 21. měrca 2020 planowanu hłownu a wólbnu zhromadźiznu krótkodobnje wotprajić. Předwidźane je, ju sobotu, 26. septembra 2020, ze skrótšenym programom nachwatać. Předsydstwo je rozsudźiło, zo matej so jenož rozprawa předsydy a financna rozprawa na zhromadźiznje čitać. Rozprawy sekcijow wozjewja so tohodla lětsa wuwzaćnje w Rozhledźe.
29.5.2019 jo se wótměła głowna zgromaźina Maśice Serbskeje w Serbskem domje w Chóśebuzu. Pśednosował jo René Šusteŕ k temje »Kóńc brunice we Łužycy – aktualne tšojenja a perspektiwa«. Pó žywej a teke mjazy Serbami kontrowersnej diskusiji su se dalšne pśedewześa tematizěrowali, ako na pś. wobnowjenje rowa dolnoserbskego literata a ceptarja Frycha Rochy. Cesne zarědowanje na połdnjowem kjarchobje jo było 30. septembra 2019 w zagronitosći pomnikoweje kupki pśi měsće Chóśebuz. Maćica Serbska jo to financielnje pódpěrała.
Někotare z našych cłonkow su pomagali pśi knigłowem projekśe k žywjenju a statkowanju něgajšnego ceptarja Kita Šwjele. Chronikaŕ w Skjarbošcu (Schorbus) a cłonk tamnjejšego domowniskego towaristwa, kněz Dietmar Schulze, jo woluminozne knigły 27. februara 2020 w Serbskem domje w měsće prezentěrował. Wón jo teke wjeliki późěl na tom měł, až jo se stela za něgajšnego redaktora »Bramborskego Serbskego Casnika« a serbskego kantora w tej jsy nastajił. Teke how su cłonki Maśice pśi spisanju dolnoserbskego teksta wobradowali.
Skóro (8. septembra) móžo prof. dr. sc. phil. Dietrich Scholze-Šołta, wót septembra 1992 do januara 2016 dłujkolětny direktor Serbskego instituta, swěśiś swój 70. narodny źeń. Z toś tym jubilejom glěda wón rownocasnje slědk na pśisamem pěś lět na wuměńku. W tom casu jo literarny wědomnostnik, pśestajaŕ a lektor dalej kradu aktiwny był na swójom fachowem pólu.
1950 w Budyšynje naroźony Dietrich Scholze njepóchada ze serbskeje familije a jo pó abiturje nejpjerwjej pśełožowanje (Sprachmittler Polnisch/Russisch) w Barlinju studěrował. Pó rěcywědnem a polonistiskem diplomowem źěle jo se wósebnje z pólskeju literaturu zaběrał. Na toś tom pólu, lěcrownož něnt ze stawizniskim wusměrjenim, jo nastała jogo disertacija (1980). Teke z habilitaciju w lěśe 1988 jo wóstał tomu śěžyšćoju zwěrny: »Polnische Dramatik im 20 Jahrhundert: Traditionen – Poetiken – Wirkung« (wěcej k tomu gl. Franz Schön: Dietrich Scholze-Šołta zum 65. Geburtstag, w: Lětopis 62 (2015) 2, b. 163– 166).
Za dłujkolětnu polonistisku źěłabnosć jo D. Šołta 1999 wusoke statne cesćenje, ryśaŕsku kśicu Zasłužbowego rěda Pólskeje republiki, dostał.
Serbskej rěcy a tematice jo Dietrich Scholze-Šołta se pśiwobrośił wót 1980tych lět. Južo 1986 jo chopił statkowaś ako redaktor sorabistiskego casopisa Lětopisa (tegdy za rěd D: Kultura a wuměłstwo). Pózdźej – wót drugego zešywka 1993 až do 2015 – jo był jogo šefredaktor. W tom lětźasetku jo załožył swój pśiběrajucy sorabistiski profil. Toś jo se mógał 1991 wuspěšnje procowaś wó pśistajenje w nowem (k prědnemu septembroju nowo załožonem) Serbskem instituśe, pópšawem ako wjednik tegdejšego wótźělenja »Kulturne a socialne stawizy«, ale skóńcnje ned teke ako institutny direktor. 1997 su jogo dodatnje za honorarowego profesora za sorabistiku na Lipšćańskej uniwersiśe pówołali.
Alfons Wićaz, diplomowy slawist a žurnalist, kulturnik-organizator a iniciator wjesneho a profesionalneho kulturneho žiwjenja je pjatk, 24. julija, swoje 75. narodniny woswjećił.
Wot 1964 hač do 1969 studowaše w Lipsku slawistiku, angažujo so hižo jako student za serbsku kulturu. Foto z Noweje doby w mojej ruce pokazuje jeho jako dirigenta studentskeho chora. Žadyn dźiw, Alfons Wićaz běše wšak wot 1956 štyri lěta spěwar pola kapałnikow w Drježdźanach, Jurij Winar bě so wo to postarał. Dokelž njebě w Drježdźanach serbšćinu wuknyć móhł, jeho do Choćebuza na tamnišu Serbsku rozšěrjenu wyšu šulu pósłachu. Spěwaše smjerć rady dale, ale započa jako šulerski korespondent Noweho Casnika tež pisać a załoži měsačnu stronu »Ze SRWŠ Chóśebuz«. Z jednej nohu bě so do nowinarstwa zwažił.
Čłowjek móhł sej myslić, njeznajo tehdyše tež w Serbach rozšěrjene politiske wašnička, zo nadeńdźe z tajkim pozadkom po Lipšćanskim studiju lochce dźěłowe městno we Łužicy. Hdy njeby Alfons Alfons był, da haj, ale wón so rady ze słowom a dušu do naležnosćow tykaše, kotrež so mnohim njelubjachu. A byrnjež corpus delicti jeno trochu selena serbska spěwana kołbasa była, něhdy indic žiweho kritiskeho studentstwa. Pokuta za tajke njesłyšane lózystwo dyrbi być, sej zastojnicy w Budyšinje prajachu. Alfons wosta poł lěta bjez přistajenja, z lubej nuzu w piwarni dźěłajo abo jako korektor w serbskej ćišćerni teksty korigujo.
DIETRICH ŠOŁTA
▶ Kocorowy oratorij »Israelowa zrudoba a tróšt« wušoł
Njedawno wuńdźe w nakładnistwje »LUMIR« K. A. Kocorowy duchowny oratorij »Israelowa zrudoba a tróšt«. Z tym spřistupni »LUMIR« zajimowanej zjawnosći doskónčnje wšitke wulkotwórby komponista a załožićela serbskeje wuměłskeje hudźby. Za cyły čas NDR njebě so poradźiło ani jednu tutych twórbow, a byrnjež jenož jako faksimile, wozjewić.
▶ Wozrodźenje Hórnikoweje knihownje
Po tym zo bu najwjetša zběrka serbskeje a sorabistiskeje literatury zwonka Łužicy w Serbskim seminarje w Praze wot wulkeje wody 2002 ćežko wobškodźena, su so z pomocu spěchowanskich srědkow Swobodneho stata Sakskeje prěnje objekty restawrowali, mjez druhim prěnja ćišćana hornjoserbska gramatika Jakuba Xavera Ticina, kniha wo stawiznach Róžeńčanskeje swjatnicy a magacin manuskriptow časopisa Serbowka. Planowana wustajeńca prěnich restawrowanych knihow pak bu koronakrizy dla přestorčena.Zestajerka knihi »Dźesać mojich porsćikow« Lydija Maćijowa składnostnje přepodaća awtorskich eksemplarow z nowym jednaćelom LND Pětrom Symanom Cyžom a lektorku Janinu Mikławškowej, dnja 4. junija 2020 Foto: Hanka Šěnec
▶ 10. zetkanje łužiskich filmowcow
Witriny běchu zarjadowane, přewodny program přihotowany a nowe karty dypkownje z ćišćernje dóšłe a potom to – wobmjezowanjow koronakrizy dla bu Budyski Serbski muzej w měrcu zawrjeny a jedyn z wjerškow lěta padny do wody. Wustajeńca »Jutry w Serbach« přiwabi kóžde lěto mnoho domoródnych, wosebje pak wopytowarjow z cuzby, zo bychu so wo jutrownych nałožkach ewangelskich a katolskich Serbow ze wšěch kónčin Łužicy wobhonili. Zhonja něšto wo pozadkach jutrow, wo přihotach a wšelakich nałožkach wot debjenja jejkow we wšelakich technikach, přez jutrowne spěwanje hač ke křižerjam. Tak so dźěłarnička, hdźež bychu so zajimcy w bosěrowanju jejkow wuspytać móhli, njewotmě a Smjerdźečanska rejowanska skupina na žurli muzeja sobotu do jutrow njezarejowa. Dźěło a próca muzejownikow běštej nimale podarmo a tež hospodarske straty falowacych wopytowarjow dla su wulke.Wustajeńca »Jutry w Serbach« z twórbami Maria Ošiki bu hač do 23. awgusta 2020 podlěšena Foto: Serbski muzej, Budyšin
Serbski muzej je wot spočatka meje pod wobkedźbowanjom škitnych naprawow zaso přistupny a jutrowna wustajeńca bu hač do 23. awgusta 2020 podlěšena. Tež hdyž su jutry nimo, wopyt so přiwšěm wudani. Přetož lětsa wobrubja wuměłske twórby Maria Ošiki (* 1970) z Worklec přehladku. Su to předewšěm wolijowe mólby ze sakralnymi motiwami. Tak wuhladamy na wobrazu »Znamjo wěry« (2003) swjaty křiž wosrjedź zeleneje krajiny a mólba »Rańše kemše« (2012) ilustruje na intimne wašnje kemšerjow, kotřiž we ławkach sedźo a klečo nutrnje na duchowne słowo słuchaja. Jako přihot na jutry wězo křižowy puć falować njesmě. W muzeju wustajena je čorno-běła rysowana warianta wuměłca. Z mólbu »Jutry« (2002/2011) hodźi so wopytowarjam jutrowne jěchanje derje rozkłasć, scenisce je nałožk nazornje wot přihotow, přez wužohnowanje křižerjow hač k jěchanju předstajeny. Tematisce wěnuje so Ošika w swojim skutkowanju wosebje blišej domiznje, rozestaja pak so tež z wosobinskimi dožiwjenjemi a stratami. Wo tym swědčitej wobrazaj »Wopyt jandźelow« (2014), hdźež je wosoba, so po domjacych zahonach wuchodźujo, nahle wot smjerće domapytana, a »Posledni puć« (2015), hdźež je kěrchow zwobraznjeny. W pozadku su jako fotowy ćišć mjezwoča štyrjoch wosobow widźeć, kotřiž běchu wuměłcej wosobinsce bliscy a hižo žiwi njejsu. Jednotliwe wobrazy su na předań. Zajimcy móža so za nimi w muzeju naprašować.
Tworjacy wuměłcy mějachu w NDRskim času swoje lěpšiny w tym, zo dóstawachu nadawki a projekty wot komunow resp. wot zarjadow poskićene a zapłaćene. Dźakowano tajkemu postajenju je so molerka Priscilla Ann Siebert do Serbow dóstała. Wuměłči namjetowachu w swojim času w někajkim Drježdźanskim zawodźe socialistiskich dźěłaćerjow při mašinach zwobraznić a z tym nic naposled zwjazanosć inteligency z dźěławym ludom wuměłsce dokumentować. Molować w industriji wona wotpokaza a prašeše so za nadawkom druhdźe, na přikład na wsy, hdźež je při dźěle wjac pohiba. A čehodla nic pola Serbow. Sposrědkowany přez Zwjazk tworjacych wuměłcow NDR dósta potom 1975 druhi poskitk a to do Worklec, zo by so tam w nadawku Domowiny ze socialistiskim ratarstwom a z tam dźěławymi rozestajiła. We wosobje Jurja Handrika, wjelestronsce zdźěłaneho wjesnjana, mulerja, prodrustwoweho brigaděra, předsydy Domowinskeje skupiny, braški a kantora Worklečanskich křižerjow, njeběše ćežko nadawkej wotpowědować. Wot prěnjeho dnja wjesnjenjo wuměłču derje přiwzachu a do jich žiwjenja zapřijachu, na to so wona hač do wysokeje staroby rady dopominaše. Rady a derje je dźěło a žiwjenje Jurja Handrika w cyklusu pjeć barbnych litografijow předstajiła. Byrnjež je z tym poprawom swój nadawk spjelniła, běše to hakle spočatk jeje »lubosće k Serbam«. Priscilla Ann Siebert horješe so dale a bóle za wšědny dźeń serbskeho luda na wsy, běše wćipna na rěč a kulturu, prašeše so za nałožkami a wobdźiwaše narodnu drastu, kotraž tehdom hišće do wjesneho wobraza jako dźěłanska a njedźelska drasta słušeše. We Worklecach, Wudworju, w Nowej Wjesce a druhdźe čuješe so »kaž doma«. Tutón wutrobity poćah k ludźom, tale lubosć k tomu, štož widźeše, słyšeše a dožiwješe, wotbłyšćuje so tež w jeje wobrazach, skicach, rysowankach a mólbach. Nimo wjele studijow, rysowankow wo katolskej narodnej drasće, zwobraznjenju hotowanja družkow, procesiony na Bože ćěło a někotre podobizny jimaše a zaběraše wuměłču najbóle jutrowny nałožk: křižerske procesiony.
Přiručka skići fachowcam kaž zajimowanym lajkam dosć jednory přistup. Ke kóždemu ze zapřijatych mjenow je stajnje najstarši žórłowy dokład podaty kaž tež jeho pochad a woznam rozłoženy. Zdobom móža pokazki na so wotchilace wašnja pisanja słowjanskeho mjena w dźensnišej němčinje genealogam abo zajimcam na swójbnych stawiznach dobra pomoc być.
Spiwnikej »Dolna Łužyca spiwa« jo se ceła kopica nowych spiwow dodała. »Naša Anka źinsa doma njejo«, »We tych akacijach tam«, se wě ta »Annemarie« a dalšne spiwy how namakajośo, kenž se w Dolnej Łužycy rad a cesto spiwaju.
▶ Stawizny Kašubow w pjeć zwjazkach
Kašubski institut je wudał tři nowe zwjazki cyłkownje pjećzwjazkoweho wudaća wo stawiznach Kašubow w pólskej rěči. Wone wobsahuja zjimanja w kašubšćinje, němčinje a jendźelšćinje a su z fotografijemi, reprodukcijemi dokumentow a nowinskim materialom ilustrowane. Nowe zwjazki nastachu mjez 2014 a 2019 po koncepciji Gerarda Labudy, kotryž napisa prěni zwjazk wo srjedźowěku (2006, nětko w druhim wudaću). Józef Borzyszkowski a Cezary Olbracht-Prondzyński wudźěłaštaj zwjazk wo dobje w pruskim kralestwje a němskim kejžorstwje (1815–1920), zwjazk wo dobje Druheje pólskeje republiki a Druheje swětoweje wójny (1920–1939–1945) a zwjazk wo nowšich stawiznach (po 1945). Dalši, druhi zwjazk wo nowowěku w awtorstwje Zygmunta Szultki ma pozdźišo wuńć. Předležace štyri zwjazki w pjeć knihach móža sej zajimcy z mejlku pola Kašubskeho instituta (instytutkaszubski@ wp.pl) skazać. W cyłku płaća wone 200 zł.
▶ Namjety za Myto Domowiny zapodać
Hač do 30. junija je składnosć za čłonow župow, towarstwow a jednotliwcow zasłužbne wosoby za lětuše wuznamjenjenje z Mytom Domowiny, z Mytom Domowiny za dorost a z Čestnym znamješkom Domowiny namjetować. Z Mytom Domowiny maja so ći počesćić, kotřiž so zaměrnje a wuspěšnje za zachowanje a wozrodźenje serbskeje kultury, wosebje pak serbskeje rěče zasadźuja, kaž starši, kubłarki a wučerjo, dołholětni předsydźa Domowinskich skupin a druhich towarstwow. Z Mytom Domowiny za dorost wuznamjeni so młodostna/-y abo skupina, kotraž so na wusahowace wašnje za serbsku rěč a kulturu angažuje. Z Čestnym znamješkom Domowiny připóznawaja so zasłužby w towarstwowym dźěle zwoprawdźejo program a směrnicy Domowiny.
Lětsa wopominamy 25. posmjertniny kubłarja generacijow serbskich wučerjow, wyšeho wučerja, ludowědnika a domiznowědnika Ericha Krawca. Wón słušeše k tym kubłarjam, kotrehož skutkowanje studentow wučerstwa sobu najbóle motiwowaše. Jeho wurunanosć charaktera a jeho stajnje z praksu zwjazana zajimawa wučba wo łužiskej domiznje bě jim najwjetši dobytk. Wot lěta 1958, jako běch po studiju na tutym wustawje přistajeny, bě mi jako nowačkej wulki přikład a přeco z pomocu a dobrej radu poboku.Erich Krawc (1907–1995) Foto: SKAErich Krawc narodźi so 11. měrca 1907 jako syn žiwnosćerja a ćěsle w Bóšicach pola Njeswačidła, hdźež je tež wot 1913 do 1920 ludowu šulu wopytał. Na bliskej Wětrnikowej horje na kromje Wětrowa, hdźež měješe přiwuznych, jara rady přebywaše. Po ludowej šuli zmóžništej staršej swojemu wobdarjenemu synej wukubłanje w Budyšinje na Krajnostawskim wučerskim seminarje, hdźež běše tež čłon Serbskeho towarstwa seminaristow »Swoboda«. W lěće 1927 nastupi swoje prěnje wučerske městno we Worcynje. Samsne lěto zastupi do Maćicy Serbskeje. Jeho žadosć za wyšej zdźěłanosću wjedźeše Krawca 1930 na Pedagogisku wysoku šulu do Drježdźan, hdźež studowaše tři lěta pedagogiku a ludowědu. Tu zetkawaše so z horstku Serbow kaž Jurjom Winarjom, Pawołom Nowotnym, Kurtom Pětšom a Maksom Rječku. Wutwori sobu Serbske akademiske towarstwo »Bjarnat Krawc« a bu 1931 jeho starši. Wo tutym času pisaše sam: »Wokoło lěta 1930 zetkawaše so w Drježdźanach mała horstka Serbow, kotřiž so měrjachu na wučerstwo. Znajachmy so zdźěla hižo ze schadźowankow a běchmy so bórze hromadźe namakali. Naše zetkanišćo bě mała korčmička blisko hłowneho dwórnišća, kotraž Serbej słušeše. Tam bě kóždy měsac jónu schadźowanje. Sedźachmy při karančku piwa, spěwachmy a wuwučowachmy so w serbšćinje. A naš poradźowar a dobry přećel Bjarnat Krawc, kotryž nas husto wopytowaše, běše ćěrjaca móc, so na polu serbowědy dale wuwiwać. Na Pedagogiskej wysokej šuli njebě tehdy wězo žana móžnosć k tomu. Tuž słyšachmy na kóždym zeńdźenju přednošk, kotryž bě jedyn student z nas přihotował, diskutowachmy potom a skrućachmy našu wědu a našu lubosć k domiznje.«
Zahori so tak jara za wuznamneju ludowědnikow Adolfa Spamera a Oskara Seyfferta, zo jeho slědźerske a zběraćelske dźěło na polu serbskeje ludowědy hižo njepušći. W lěće 1933 přeswědči eksaminand Krawc ze swojim eksamenskim dźěłom wo drjewjanych serbskich narownych křižach na kěrchowach sewjerneje Hornjeje Łužicy. Wone bu potom 1983 w Lětopisu wozjewjene. Dalšemu studijej pak nacionalsocialisća dla jeho skutkowanja w Serbskim akademiskim towarstwje zadźěwachu. Wón smědźeše hišće krótke lěta na ludowych šulach we Wjelećinje, w Hućinje a Poršicach wuwučować. Wottam zwołachu jeho bórze do wojakow na wuchod, hdźež bu jako infanterist w sowjetskej Ruskej zranjeny. Wot 1943 bě we Veronje w sewjernej Italskej zamołwity za transport. Na kóncu wójny dósta so do ameriskeje jatbje w Bozenje, z kotrejež so 1946 domoj nawróći.
Hižo na titulnym łopjenu strowi wužiwarja noweje protyki jeho domizna – putniska cyrkej w Róžeńće. Wolfgang Wittchen je znowa idyliske krajiny, turistiske wjerški a tradicionelne swjedźenje we Łužicy fotografował. Hač při zapusće we Wjerbnje, při smalenju na jetski po Lejnjanskim jězoru abo při rybarjenju w Rakecach – stajnje je přihladowar mjez nimi. Wustojnje zamóže fotograf architektoniske drohoćinki we wobrazu zapopadnyć, hač je to restawrowany hród w Stróži, cyrkej w Gołkojcach z w lěće 1848 natwarjenej zwóńcu, Mužakowski hród w nazymskej pyše abo hodownje wupyšena cyrkej w Hodźiju.


text:
Wieś
Wieś (tyż dziedzina, dziydzina) – podle polskigo prawa "ôsadniczo jednostka ô zwartyj abo roztopiyrzōnyj zabudowie i istnych fōnkcyjach rolniczych abo zwiōnzanych s nimi usugowych abo turystycznych, bez praw praw miejskich abo statusu miasta" (art. 2 ôrdōnku ze 29 siyrpnia 2003 ô urzyndowych mianach miejscowości i ôbiektōw fizjograficznych).
De facto sōm roztōmajte definicyje wsi, ôpiyrajōm sie ône na przeciwstawiyniu wsi miastu, jij fōnkcyje rolniczyj abo niyzwiōnzanyj ze industryjōm, abo tyż na spōlnotowości strzodowiska, we ôdrōżniyniu ôd miasta, kere dŏwŏ pewnõ anōnimowość.
Zorty przestrzynnych układōwEdytuj
Przipisy
- ↑ 1,0 1,1 Tomasz Czerwiński: Budownictwo ludowe w Polsce. Warszawa: Muza, 2008, s. 46, seryjŏ: Ocalić od zapomnienia. ISBN 978-83-7495-574-4
- ↑ Mirosław Przyłęcki: Zabytki architektury, zespoły urbanistyczne oraz założenia parkowo-ogrodowe - podstawowe wiadomości, Zarząd Główny PTTK, Warszawa 1985
- ↑ Maria Kiełczewska-Zaleska, Geografia osadnictwa - zarys problematyki, Warszawa 1969, s. 76
- ↑ 4,0 4,1 Flis Jan: Szkolny słownik geograficzny. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1986, s. 94. ISBN 83-02-00870-2


text:
Conakry
Conakry je stolica a z nimale 1,7 milionami wobydlerjow zdobom najwjetše město Gineje w zapadnej Africe. Nadeńdźe so na wuskej połkupje Kaloum w Atlantiskim oceanje. Stare město leži na kupje Tombo při kóncu połkupy. Z mjezynarodnym lětanišćom a wuznamnym přistawom je Conakry tež hospodarske srjedźišćo Gineje a wot 1963 uniwersitne město.
W měsće knježi włóžna tropiska klima z přerěznymi maksimalnymi temperaturami mjez 26,9° C w awgusće a 32,0° C w měrcu. Dešćowy čas traje wot meje hač do nowembra a přinjese wjace hač 4.000 litrow spadkow na kwadratny meter (Berlin: 570).
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Město nasta z małeje rybarskeje wsy na strategisce přihódnje połoženej kupje Tombo. W lěće 1887 buštej kupa a połkupa wot Francozow wobsadźenej, kiž wutwarichu wjesku k městu. Wot 1890 bě ze stolicu Francoskeje Gineje. Dla jeho přibrjóžnych promenadow a šěrokich alejow mjenowachu Conakry spočatk 20. lětstotka tež „afriski Paris“ abo „mały Marseille“.


text:
Kazachstůn
Kazachstan, Republika Kazachstanu (kaz. ҚaзaқcTaH, ҚaзaқcTaH Pecпyблиkacы; rus. KaзaxcTaH, Pecпyблиka KaзaxcTaH) – państwo, co leży we Azyji a Ojropje (5,4% powjyrzchńi – teryny na zachůd uod rzyki Emba). Bůło utworzůne we 1991 we wyńiku rozpadu SSSR. Grańiczy ze państwami: Chinůma (1460 km grańice), Kirgistanym (980 km), Turkmyńistanym (380 km), Ůzbekistanym (2300 km) a Rusyjům (6467 km). Cuzamyn dugość grańic Kazachstanu wynośi 12 187 km. Kazachstan mo tyż dostymp do nojwjynkszygo jeźora śwjata – Kaspijskigo Morza na dugośći 2340 km.


text:
Tuś zabłóndził: W Grocie Stankosia » Fotki » Troche woleja 2006 » Kaj je tyn kulaty nesmysl ?
klubowicze na zdjynciu: żodni se tymczasym nie prziznali.
oryginał:niedostympnykomentarze
Jeśliś mosz konto W Grocie Stankosia, tak polecóm se przed komentowaniym przigłosić!
Strónki miyszkajóm u Monstra. Fszystki ©eczka na tych strónkach patrzóm Klubu Młodych W Grocie Stankosia, kiery możecie w razie potrzeby kontaktować mailym. Autorym loga je straszliwy, roślinożerczy Wedzio. Autorym i adminym tych strónek je straszliwy, miynsożerczy Predzio - tak go nie gniywejcie a byjcie tu grzeczni! Piyrfszo zmianka o strónkach pochodzi uż z roku 2006, ostatnio zmiana tych strónek sie odbyła w roku bieżóncym:)


text:
Njewšědne to zajeće: W Mnichowje je policija wčera kołpja popadnyła a w policajskim jězdźidle sobu wzała. Starosćiwi wobydlerjo běchu zastojnikow informowali, dokelž kołp wočiwidnje bjez orientacije po hłownej wobchadnej dróze běhaše. Wobsadka policajskeho awta zwěrjo na to popadny a sobu wza. Po krótkej jězbje je we Wuchodnym parku města zaso na swobodu pušći.
Dospołnje pjany listonoš je w Regensburgu z kolesa padnył, jako póštu roznošowaše. Při tym so 45lětny w mjezwoču snadnje zrani. Přiwołanym zastojnikam wšak alkoholowa „chorhojčka“ muža napadny, a test wunjese nimale 3,5 promilow. Chorobne awto dowjeze listonoša do chorownje. Tajkeje wysokeje koncentracije alkohola drje muž swoju jězbnu dowolnosć zhubi. Nimo toho dyrbi wón z wotpowědnymi dźěłoprawniskimi konsekwencami ličić.
W čerstwym asfalće tčacy wostał je šofer ze swojim awtom w Augsburgu. Tón bě při nadróžnym twarnišću zawěry ignorował a dale jěł. Tež na wołanje a kiwanje dźěłaćerjow wón njereagowaše. Wón jědźeše ze swojim awtom runu smuhu na runje kładźeny asfalt a so hnydom přilěpi. Zawod za wotwlećenje awtow wóz z horceho kołmaza wuswobodźi. Škodu na awće trochuje policija na tysac eurow. Kak drohe budźe ponowjenje asfalta, njeje hišće znate. Chłostanka 25 eurow budźe drje najmjeńši problem, policija piše.
Pola policista sej zub wukusnył je muž w badensko-württembergskim Kornwestheimje. Zastojnik chcyše 26lětneho kontrolować. Tomu so muž wobaraše a kusny policistej do ruki a chribjeta. Při tym přisadźi prědni zub. To wšak jemu ničo njewunjese: W nachribjetniku muža namakachu podhladne substancy.
Zhibadło swojeho kolena zhubił je 16lětny młodostny při wobchadnym njezbožu ze swojim mopedom – a ma je mjeztym zaso wróćo. Policisća běchu za zhibadłom pytali a je na městnje njezboža w přirowje tež woprawdźe namakali. Do toho bě młody muž při jězbje na dźěło z mopedom do napřećo přijěduceho awta prasnył a so ćežko zranił. W chorowni zwěsćichu, zo zhibadło pobrachuje. Te su mužej mjeztym zaso zasadźili. Šeflěkar njeje tajke něšto po swójskim wuprajenju hišće nihdy dožiwił.
Wo toaletowu papjeru prosyła je zakładna šula w španiskim Yepesu swojich šulerjow. Za to njeje w etaće pječa dosć pjenjez. Španiske medije wo tutym padźe mjeztym rozprawjeja, po tym zo běchu so rozhorjeni starši na nje wobroćili. Mjeztym je gmejna připowědźiła, zo kóšty za nuznikowu papjeru přewozmje.
Žałosćaceho ćěšenka do spara kolebał je policist w Hessenskej. Mać bě dźěćo mylnje do awta zamknyła, rěčnica Offenbachskeje policije zdźěli. Durje awta běchu so zaprasnyli, jako 30lětna mać něšto w kófrowej rumnosći pytaše. Kluč ležeše w zamknjenym awće. Žona wołaše policiju, dźěćo započa žałosćić. Policist měješe prawu mysličku: Wón awto tak dołho cunjo čumpaše, doniž sej dźěćo njewusny. Z pomocu narunanskeho kluča awto skónčnje wotewrěchu.
Njetopyrjow dla dyrbja woblubowane dohodowne wiki na Heidelbergskim hrodźe lětsa wupadnyć. Minjene lěta bě so pokazało, zo njetopyrje njeměra wokoło wikow dla ćerpja. Pječa maja prěnje pokazki na to, zo ličba škitanych zwěrjatow woteběra. Njetopyrje maja w hrodźe swój zymski kwartěr. Heidelbergske hrodowe hody tuž lětsa njebudu.
Štyri dźiwje swinje w zahrodowym basenku su w Schwäbisch-Gmündźe zasadźenje policije zawinili. Po informacijach policije běchu wone njedźelu do basenka padnyli a njemóžachu so hižo same wuswobodźić. Policisća, wohnjowi wobornicy a skótny lěkar spytachu jim pomhać. Najebać to so dwě swinjeći zatepištej, dalšej dyrbjachu zasparnić. Jenož ranca móžeše pool přez rampu wopušćić. Při basenku nasta škoda 5 000 eurow.
Swoju žonu nachwilnje zhubił je 70lětny hribar w badensko-württembergskim Gingenje. Jako wona na jeho wołanje njereagowaše, muž so starosćejo wo swoju žonu policiju zawoła. Wjacore wobsadki policajskich awtow a samo helikopter za žonu pytachu – podarmo. Ta bě so dawno na dompuć podała. Policija měješe zrozumjenje: „Štóž so woprawdźe starosći, smě policiju zawołać“, rěčnik zdźěli.
Z nimale tři promilemi alkohola w kreji je policija wčera w hessenskim Heidenrode busoweho šofera lepiła. Do toho bě wobydlerce spodźiwne wašnje jězdźenja napadnyło a tuž přiwoła zastojnikow. Z pomocu jězbneho plana je policija bus a wodźaceho šofera skónčnje našła, kotryž bě z dwěmaj wosobomaj po puću do Wiesbadena. Jězba so na městnje skónči. 45lětnemu jězbnu dowolnosć hnydom sćazachu.
Najstarši wobydler Němskeje je 111lětny Gustav Gerneth ze saksko-anhaltskeho Havelberga. Kaž wón tamnišemu měšćanosće při telefonje zdźěli, nochce na swojich narodninach hižo žadyn wopyt. Jenož ze swójbu chce sej skibku tykanca zesłodźeć dać. Tak a tak je tuchwilu infekta dla trochu słaby. Přiwšěm bydli Gerneth w swójskim bydlenju, hdźež jeho swójba sobu zastaruje.
Dary domchowanki z wołtarja pokradnył je njeznaty w katolskej měšćanskej cyrkwi w delnjofrankskim Hammelburgu. Pomocnikam bě při wottwarje dekoracije nadpadnyło, zo tójšto žiwidłow pobrachuje, kaž policija zdźěli. Natočenja widejokamery pokazuja, kak něhdźe 65lětny muž kofej, słódkosće a zela z wołtarja bjerje – a so po tym pokřižuje. Policija nětko za paduchom pyta.
Při hribypytanju zabłudźiłoj stej so žonje w starobje 43 a 62 lět w Durinskej. Kaž policija zdźěli, běštej wonej w Altenburgskim kraju do lěsa šłoj. Jako po wjace hač šěsć hodźinach puć domoj njenamakaštej, zawołaštej policiju. Policajske psy zabłudźenej žonje skónčnje namakachu. Zastojnicy jeju z lěsa přewodźachu.
Tak sej njewjesta najrjeńši dźeń jeje žiwjenja zawěsće předstajiła njeje. Po puću k jeje přichodnemu mandźelskemu sedźeše wona 20. awgusta w Hofheimje na awtodróze palaceho nakładneho awta dla w paslach. Na wažny termin dypkownje přińć drje bě w tymle wokomiku njemóžne. Čakacy nawoženja zawoła tuž policiju, kotraž njewjestu skónčnje wuswobodźi. Nětko je so mjeztym wudała žona zastojnikam z kwěćelom, słódkosćemi a kartu dźakowała.
Z tak mjenowanym Lübeckskimi Holstenskimi wrotami maja Chinjenjo swoje ćeže. W chinskej fabrice, hdźež suweněry zhotowjeja pomjenowachu znate wrota cyle jednorje Bolstentok. Mjeztym je suweněr z wopačnym mjenom šlagr mjez turistami, tak zo je Lübeckska a Travemündska marketingowa towaršnosć wjace tajkich „wopačnych“ wrotow skazała.
Hillary Clinton a Donald Trump stej lubosćinski porik. Znajmjeńša je tole w satiriskim filmje tak, kotryž je sćelak Lucky TV nětko wozjewił. Na zakładźe widejowych sekwencow minjeneho telewizneho duella a hudźbu z filma Dirty Dancing a spěwa Time of my Life charekterizowachu fimowcy jeju jako rjany a přewšo derje zrozumjacy so porik. Mjeztym je clip internetowy hit. Tež ameriski sćelak CBS je jón mjeztym pokazał.
Zadobywarjo su w hessenskim Offenbachu małe swinjo z mjenom Rudi pokradnyli. Hižo štyri dny je skoćato zhubjene. Nětko pyta policija hižo na facebooku z wobrazom za nim a nadźija so někajkich pokazkow. Wobsedźerka Susi Stangl so mjeztym chětro wo jeje lubuška starosći. Wjacore króć wob dźeń bě wona swinko w zahrodce wopytała, nětko je wobhrodźenje prózdne.
Jako Japančenjo do Němskeje zapućować chcychu ćěkancy z Afghanistana. Při kontroli na Drježdźanskim lětanišću pak su zwjazkowej policiji njeprawidłownosće w pućowanskich pasach napadnyli. Skónčnje so wukopa, zo su pasy 29lětneho muža, 23lětneje žony a třilětneho dźěsća z Afghanistana dospołnje sfalšowane. Kaž ćěkancy přiznachu chcedźa w Němskej wo azyl prosyć.
Stawiznu kaž w 1001 nocy dožiwichu šoferojo awtow w Aachenje. Wosrjedź wulkeho wobchada přeprěčichu tři kamele dróhu. Dwaj z nich wužiwachu k tomu samo přechod za pěškow. W běhu sekundow zawołachu spodźiwneje karawany dla mnozy wobydlerjo policiju. Pola zastojnikow kamele skerje spokojny začišć zawostajichu. Kaž policija wuslědźi pochadźeja zwěrjeća z cirkusa. Kak su wottam twochnyli dotal jasne njeje.


text:
Zowdy miałach fest ciągotki ku czekuladzie i kaj jakim maszketōm. Zisty, bombōny, roztomajte desery… o szpajzie aji nie godōm! Dziyń bez maszkecynio był niemożliwy, coś słodkigo trza było dycki mieć pod rękōm.
Tak jak kurzoki śmiōm mieć cygarety na pozorańdziu, tak jo sztyjc musiałach mieć co do pomaszkecynio
Poszłach do geszeftu i przismyczyłach kaj jaki przegryzki: ziorka banie, mandle, słonecznik, orzechy i szuszono żurawina. Ku tymu dōma porozstawiałach asjetki kaj sie yny dało i dociepłach jeszcze owoce, a to fyrzichy a to apluzynki eli banany. Tak rychtyk to se w duchu myślałach że po próżnicy to robia bo kaj też JO bych poradziyła żyć bez maszketów? No ale nic, zawziōnach sie i dali go.
Piyrszy dziyń był fest niecherski
Taki rychtyk niecherski… Do połednia jeszcze od biydy jakoś to szło ale po połedniu sie zdało że mie pieron trzaśnie. Jerōna, tak mie zmorzyło, tak mi brakowało tego pierzińskigo cukru… Ale pedziałach se że jak uzaś sie poddom to nigdy nic z tego nie wyńdzie.
Zjadłach banana i przegryzłach mandlami ale jakoś nie na wiela sie to zdało. No to poszłach sie przeluftować coby trocha ocucić ta moja zbałamōncono palica. Potym siadłach nazot ku komputerze i zaś mi ciśnieni pierzińsko zjechało. Nie pomogoł mi mój organizmek, oj ni 😀
Doma nie było wiela lepszy
Zgaduja że tyż tak mosz że na wieczór Cie nojbardzi szmaki napasztujōm? Pierzińsko wesoły miałach wieczór… Coby tela nie myśleć o maszketach poszłach se polotać choć nie chciało mi sie choby nie wiym co. Godajōm że szport je dobry na wszysko no to heja! Ale… jo bych dodała malućkim druczkiym że szport je dobry na PRAWIE wszystko. Po powrocie nie było mi lepszy a tak rychtyk cukrzany brak odezwoł sie ze zdwojonōm siyłom. Toch se nawynokwiała…
Na drugi dziyń nie było wiela lepszy, czułach sie ganc tak samo tołt. Ale uprzyłach sie, nie chciałach se dać pokój bo mi fest zależało coby w końcu niechać fōrt ta siaronowo czekulada.
Tak to minył jaki tydziyń i aż tu oroz zrobiyło mi sie kapka lepszy
Popołedniowe zjazdy energetyczne przestały mie tak szterować i jakoś pomału mi sie odechciywało tych pierzińskich maszketów. Po dwóch tydniach ganc ni miałach chęci na żodne słodkości! A po miesiącu poczułach że mi je ganc leko na ciele, cera sie poprawiyła i jakoś tak mi je ogólnie lepszy!
To było coś! Czułach sie ganc inakszy i ganc fajnie! Spłaciyło sie i to fest!
Potym było weseli moi siostry no to stwierdziyłach że zrobia wyjōntek i popróbuja jakich maszketów. Jerōnie, alech sie zdziwiyła bo mi to aji za fest nie szmakowało! To ci iberaszōng!
A rozchodzi sie w tym wszystkim o determinacjo i ZWYK.
Jak sie przyzwyczaisz do nowego to Cie ani nie bydzie ciągło ku starymu. Trza yny wytrwać i myśleć o zocnych rzeczach kiere bydziesz mioł jak pociepniesz maszkety! Lepsze samopoczuci, fajniejszo cera, woga bydzie myńszo… do kożdego coś!
Chcesz sie tyż zocnie czuć? Niechej czekulada fōrt!


text:
Ja sym 36 lět stary, studowany stawiznar a dźěłam w Serbskim kulturnym archiwje. Bydlu w Budyšinje a sym w Budyskej wokolinje wotrostł. Sym čłon Maćicy Serbskeje a Spěchowanskeho kruha za serbsku ludowu kulturu. Zajimuju so za serbske a powšitkowne stawizny Łužicy.
Kandiduju za zwjazkowe předsydstwo, dokelž sym zwólniwy, funkciju delegata wupjelnić a zajimy Spěchowanskeho kruha za serbsku ludowu kulturu zastupować. Widźu w tym čestny nadawk a chcu ze swojim podźělom k dalšej dźěławosći wotběhow přinošować.
Ja sym 36 lět stary, studowany stawiznar a dźěłam w Serbskim kulturnym archiwje. Bydlu w Budyšinje a sym w Budyskej wokolinje wotrostł. Sym čłon Maćicy Serbskeje a Spěchowanskeho kruha za serbsku ludowu kulturu. Zajimuju so za serbske a powšitkowne stawizny Łužicy.


text:
Głosować może każdy, nie trzeba się nawet rejestrować.
Dyskusja:Górnośląski Okręg Przemysłowy
Górnośląski Okręg Przemysłowy a Górny Śląsk[edytuj kod]
Je żech richtiś Ślōzŏk, tōż boli mie, że ôżarte gorŏle doły przeciepniyncie ôd Górny Śląsk do Górnośląski Okręg Przemysłowy. Przecã kożdy hanys wiy, że GOP to niyma to samo co nŏsz kochōny Gōrny Ślōnsk. Zjŏd se ajnsy ze cwajtym wodziōnkã i terŏzki myśli, że je Ślōnzŏk, A JE INO BRUDNY ÔŻERCIŎK ZE SOSNOWCA. Gōrny Ślōnsk je ôd Paczkowa do Imielina (abo jak fto woli ôd Prudnika do Myslowicōw). GOP je ôd Glywicōw do BRUDNYJ, GORŎLSKIJ Dōmbrowy. Dupnijcie se w łeb z waszōm geografijōm. Dobrŏ, idã już bo ōma upiykła kołŏcz a jutro rano muszã jechać do werku mojim nowym a fest gibkim moplikym, co żech go za ôstatni geltak kupiōł. Stay strong hanysy. RichtiśŚlōnzŏk (dyskusja) 18:50, 22 lis 2021 (CET)
- To prawda, przekierowanie było nieprawidłowe, usunąłem. Niemniej, jak zabawne by pisanie po śląsku nie było, przypominam że na Nonsensopedii porozumiewamy się po polsku. Tak będzie łatwiej dla wszystkich. Ostrzyciel | Dyskusja 18:57, 22 lis 2021 (CET)