text:
Nirvana
Nirvana – amerikańsko skupina muzyčno grajůnco lajyra ze zorty grunge. Zouožyli ja wokalista a gitařysta Kurt Cobain a baśista Krist Novoselic we Aberdeen we stańy Waszyngtůn. Skupina s anfaga fest čynsto zmjyńoua perkuśistůw, na důžyj za šlagcojgym zaśod we ńij dźepjyro Dave Grohl, kery začůn grać we Ńirvańy we 1990. Přeuomym lo grupy bůu singel "Smells Like Teen Spirit", kery wydano we 1991. Dou uůn anfang do rozkwitu couyj raje skupin kere grou wywodzůncy śe rocka altenatywnego grunge, jako Soundgarden, Pearl Jam, Alice in Chains a inkšych. Frontman skupiny, Kurt Cobain, uostou mjanowany "řečńikym pokolyńo", a samo Nirvana "guosym pokolyńo X". Cobain ńy bůu zadowolůny s komercyjnygo sukcesa grupy, bez tůž we 1993 skupina wydoua antykůmercyjno puyta "In Utero". Po śmjyrći Cobaina, skupina ješče bez jaki čos wydowoua puyty, nale pjyršy ńypublikowany wčeśńij utwůr, "You Know You're Right" ukozou śe dźepjyro we 1994 roku. Uod čosu debjutu, spředano wjyncyj kej 50 mln roztůmajtych nośńikůw s lajyrům Ńirvany.
Treść
Dyskografijo[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Albůmy studyjne[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Minialbůmy/Kůmpilacyje[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
- 1989: Blew (EP)
- 1992: Hormoaning (EP)
- 1992: Nevermind: It's An Interview
- 1992: Incesticide
- 1995: Singles (Box Set) (Box)
- 2002: Nirvana
- 2004: With the Lights Out (Box- Set)
- 2005: Sliver - The Best of the Box
Albůmy kůncertowe[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
VHS/DVD[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
- 1992: 1991: The Year Punk Broke (VHS)
- 1994: Live! Tonight! Sold Out!! (VHS)
- 2004: With The Lights Out (DVD)
- 2005: Classic Albums - Nirvana - Nevermind (DVD)
- 2006: Live! Tonight! Sold Out!! (DVD)
- 2007: MTV Unplugged in New York (DVD)


c: text/html

text:
Waszbret
Waszbret – narzyńdźe wykorzistywane do prańo uodźeży; kůnstrukcyjo we postaći falistyj blachy (abo inkszyj sfołdowanyj powjerzchńi - ntp. s glasu abo plastikowyj), uobyczńe zastyrczůnyj we drzewjanyj abo metalowyj ramje. Waszbret bůł uobyczńe ůmjeszczůny we baliji, perzůna kero proła we ryncach przesuwoła (tarła) namaczano bjelizna po powjerzchńi waszbreta. Waszbret praktyczńy wyloz s użyćo po pojawjyńu śe waszmaszyny.
Falisto powjerzchńo waszbreta poćerano rynkům abo jakymś przedmjotym wydowo charakterystyczny klang, co je wykorzistywane uod ńykerych muzycznych skupin (nojczyńśći tych co grajům muzyka country) do wzbůgacyńo klangu wykůnywanych utworůw.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Szrajbůnek
Szrajbůnek – systyma znokůw, bez kero mogebne je szrajbować godka.
We welće teroźńi używo śe roztomajtych zort szrajbůnkůw:
- alfabyty (szrajbůnki głoskowe) – jedyn znok uoznoczo jedno spůłgłoska abo samogłoska, lb. łaciński, cyrylica
- spůłgłoskowe (abdżady) – jedyn znok uoznoczo jedno spůłgłoska, samogłoski sům brane ze kůntekstu, lb. hebrajski szrajbůnek
- alfabytyczno-sylabowe - jedyn znok uoznoczo jedno spůłgłoska, samogłoski sům uoznoczone bez djaktryki, lb. dewangari
- sylaboriusze - jedyn znok uoznoczo jedno sylaba, lb. japůńsko kana


text:
Łozprowki, bery, szpasowne gyszichty a wszyjsko we naszyj szykownistyj ślónskij mółwie!
środa, 30 września 2015
Mlyko matki...
– Za piyrsze: te mlyko jes we 100% nŏturalne.
– Za druge: jes ciepłe i niy potrza go podgrzywać...
I tu ci mu zabrachło fantazyji, pomyślōnku. Siedzi, ślynczy, medikuje a czŏs leci, wartko gzuje...
Profesor mŏ już zbiyrać szkartki a tyn szydynt na łostatni drikej prziszŏł na te idy, wypokopiōł:
– Za trzecie: te mlyko mŏ ci rewelacyjne łopakōwani!
wtorek, 29 września 2015
Sztyjc Hazok i Ber...
– Te! Hazok! Jŏ tu przijńda ze trzi razy, a kej kejsik niy bydzie tego, co jŏ bych kciŏl, to ci zarŏzki tyj twōj sklpe podpŏla!
Ber przilazuje na drugi dziyń i rzōńdzi:
– Dŏwej mi sam zarŏzki dwadzieścia kilo labyndzigo piyrzŏ!
Na to hazok gzuje do pynwicy i smycy te dwadzieścia kilo piyrzŏ. Wkurwiōny ber biere towŏr i wylazuje ze złōściōm.
Na nastympny dziyń wrŏcŏ i juzaś rzōńdzi:
– Dŏwej mi sam zarŏzki kilo milchpulwru, mlyka we pulwrze!
Hazok spodle pudla, spodle lady wyciōngŏ te mlyko i dowo berowi.
Na trzeci dziyń wlazuje do składu uradowany ber i wrzescy:
– A dej mi sam zarŏzki dwa kilo... chuja...
Zadziwany hazok medikuje bez kwilka a zatym gŏdŏ:
– Ber! A pōdź ty za mnōm!
Wlejźli wrōłz do lyjamtu, na zaplycze, hazok wyszaltrowŏł światło i pytŏ sie opaternie bera:
– Teee! Ber... widzisz cosik?
– Ni chuja!
– Nō, tōż bier te swoji dwa kilo i... spierdalaj!
poniedziałek, 28 września 2015
Możno ci gōwno stwŏrdnie...
– Jŏ, jŏ wiym!
Nō, tōż rechtōrka sie go pytŏ:
– Hanysku, tōż tyż rzyknij nōm jake miarkujesz nŏjnowszyjsze medikamynty?
– Viagra, prosza pani.
Zdymbiŏłŏ rechtōrka, niy wiedzieła co pedzieć, upewniŏ sie eźli dobrze usłyszała. Hanysek potwiyrdzŏ, tōż tyż łōna pytŏ dalszij:
– A rzyknij ty mi Hanysku, na co tak prŏwdōm je ta Yiagra?
– Pewnikym na drabszajsn, na sraczka – łodrzykŏ Hanysek.
– Jakōż to Hanysku na sraczka, na morzisko? Jeżeś isty? – pytŏ zadziwanŏ rechtōrka.
– Ja, prosza pani. Kŏżdy dziyń na łodwieczerz moja mamulka gŏdŏ ku tatulkowi: zażyj ta diosecko Yiagra, to ci możno te twoje... gōwno stwŏrdnie!
piątek, 25 września 2015
Pampōńskŏ kwŏlba....
– U naszego starzika we Logiewnikach rośli ci take jabka, rynety, iże na fōra, kerōm swoziyli je do pywnice wlazło ino jedne jabko a ciōngnōńć musieli jōm dwa kōnie, dwa belgijoki.
– Nō, i co? – pytŏ tyn istny, kerego mianowali chwŏlnŏ rzić.
– Anō, rōłz śleciało ci jedne jabko na cesta i blank ci sie rozpukło.
– Nō i, nō i? – juzaś sie pytŏ tyn istny.
– Anō tela, iże kej te jabko sie łozleciało, wylazła ci śniego takŏ srogŏ glizda, iże zarŏzki zeżarła nōm jednego kōnia.
Gŏdōm wōm, śmiychu my mieli tela, iże do dzisiŏj to jesce spōminŏm.
czwartek, 24 września 2015
Masknbal....
Nō, mocka nawyrobiali, bōło jim do kupy szumnie i fajniście jak nigdy do siela. Niyskorzij łōna wartko pogzuła do dōm, coby łoczekować tego swojigo chopa i deczko go łopytować.
Kej już tyn borok prziszŏł nazŏd do chałpy, ta mamzela ze fałesznościōm we głōsie napoczła go łoszkliwie pytać:
– Nō, i jakeś sie tyż to, mōj ty roztomiyły, bawiōł? Mocka ‘eś tańcowŏł, ja?
– Nō, wiysz, nicech niy tańcowŏł, bawiōłech sie na isto lichućko, niyhersko – ze jankorym łodpedziŏł chop. – Trefiōłech Antka, Jorga i Bercika, wiysz, tych mojich kamratōw ze werku i bez cŏłkŏ noc my festelnie szkaciyli...
– ?....
– Ale musza ci sam terŏzki rzyknōńć, co tyn istny, kerymuch borgnōł tyn mōj kostim, te moje przebleczynie na tyn masknbal, bezmać bawiōł sie stopierōńsko ze jednōm motylicōm i szlajzerkōm....
środa, 23 września 2015
Dobry, bo krōtki wic...
Dŏwno tymu nazŏd karlus, fyrniok spytŏł swoja libsta:
– Wydŏsz sie za mie?
Łōna wartko i kurc ōnd bindich łodrzykła:
– Niy!
I chop żyje ci terŏzki dugo i szczyśnie, łajzi ze kamratami na ryby i na gōny, gro fusbal i szkaci, słepie piwo i gorzŏła, robi co ino kce i kej ino na to wszyjsko mŏ szkrabka i lust...
Abo inakszij:
– Lojzik, a przajesz ty mi chocia deczko, łożynisz sie symnōm – pytŏ sie frela jeji karlusa, i gawcy sie miyłośnie na wiyrch, na jejigo gymba?
– A toć, iże ci przaja, nale ... coby sie zarŏzki żynić?
– Nō, tōż ślazuj symie, ty giździe diosecki!
wtorek, 22 września 2015
Fōrt ber i hazok...
– Teee, hazok, a kcesz łobejzdrzić helikopter?
– A toć, iże kca!
– Nō, tōż zawrzij ślypia.
Hazok zawar ślypia, ber nakryńciōł mu jejigo dakle, zatym puściōł je a hazok frrrrrrrrrr – polecioooł i na łostatku gruchnōł we krzŏki. Tyn ber ino zarzegotŏł ze śmiychu festelnie głōśno i poszŏł se dalszij.
Pŏra dni niyskorzij trefiajōm sie łoba juzaś i wteda hazok gŏdŏ:
– Teee, ber, a kcesz tyż uwidzieć helikopter?
Na co ber, pomacŏł swoje maluśke dakle, i rzykŏ:
–A toć, iż kca!
– Tōż zawrzij ślypia!
Bez zawar łoczy, a hazok jak ci go niy prasknie srogōm lachytōm bez łeb. Ber pŏd, a tyn hazok napocznōł pitać i ku tymu wrzescy:
– Nō, i po jakigo chuja stŏwŏsz tak poblisku łopatōw helikoptera?
poniedziałek, 21 września 2015
Fifty fifty...
– A co to jes te twoje fitfy-fifty? – pytŏ sie go tyn kamrat.
– Anō, potajlowali my wszyjsko po pōłowie, pōł na pōł...
– Ja, miarkuja! Halba na dwiōch, znacy śćwiartka na łeb, prŏwda?
piątek, 18 września 2015
My stare szoferoki...
– Wiycie, chopy, jŏ to ci już mōm tak liche grace, iże ledwa poradza utrzimać ta szolka ze tyjym...
– A jŏ, to juzaś mōm taki lichy weźrok, iże bali niy poradza ujzdrzij tyj mojijj szolki...
– Nōōō... jŏ tyż. Niy miarkuja blank na kogo żech przi łostatnim welōnku głōsowŏł... jŏ blank niy widziŏł żŏdnych mianōw na tyj welōnkowyj szkartce...
– Co padosz? Gŏdej głōśnij!
– A jŏ, to mōm ci chopy taki reumatyzmus, iże niy poradza sie ku wōm łobrōcić...
– Eee tam, jŏ jes „ciśniyniōwiec”, jŏ mōm taki druk, iże kej ino stana, to mi sie zarŏzki we palicy kryńci tak, iże niy poradza zrobić jednego szrita....
– Ja? Jŏ to poradza zrobić pŏrã krokōw, ale nigdy niy pamiyntōm kajech miŏł pōjńść!
– Eee, chopy, to jes wert naszygo podyszłygo wiyku...
– Nō, ale, chopy, niy ma jesce tak blank źle, przeca mōmy jesce chocia wszyjske... prawo jazdy, prŏwda?
czwartek, 17 września 2015
Zegōwek ze luftym...
– Jŏ ci już niy przaja. Po dwanostuch latach łod żyniaczki kca szajdōngu....
Chop niy gŏdŏ nic, ino prziśpiyszŏ do 110 km/h. Baba rzōńdzi dalszij:
– Jŏch sie terŏzki umiyłōwała twojigo nŏjlepszyjszego kamrata Jōłzla.
Chop dalszij nic, ino prziśpiyszŏ do 120 km/h.
Baba napoczynŏ szpekulować, łozwŏżać warōnki szajdōngu:
– Kca nasze dziecka!
Chop dalszij nic niy gŏdŏ, ino prziśpiyszŏ do 130 km/h.
– Kca cŏłki dōm i autok!
Chop uwziyńcie nic niy gŏdŏ ino prziśpiyszŏ do 140 km/h.
– Kca tyż na zicher wszyjske twoje kreditkarty i akcyje na moje miano.
Chop dalszij nic niy gŏdŏ ino prziśpiyszŏ do 150 km/h.
– A ty czego byś kciŏł?
Cho prziśpiyszŏ już do 200 km/h....
– A co mŏsz takigo?
Chop skrōncŏ na prociwnŏ fartbana i cedzi bez zymbiska:
– A jŏ mōm zegōwek ze luftym, luftpolster!!!
środa, 16 września 2015
Dōmofōn ...
– Halooo ...
– Te, chopie, jŏ do cia glingŏł ...
– Co padosz?
– Gŏdōm, iże jŏ do cia już pŏrã razy glingŏł ...
– Co padosz? Blank nic niy słysza ..
– Jezderkusie! Zwōniōłech już do cia, jŏ glingŏł ..
– Pierōnie, nic niy słysza, gŏdej głōśnij!
– Do sto pierōnōw! Gŏdōm, iże jŏ do cia glingŏł, bo mōm przi sia szykownistŏ flaszecka „wiśniōwecki” i kciŏłbych jōm ze cia ... łobalić!
– Doczkej, doczkej ... już ślazuja!
wtorek, 15 września 2015
Chop we nocy ...
– A cōż to tyż ty tak sie fōrt tyrpiesz sie i jachrŏsz Marijko?
– Cōż sie tak iptowato pytŏsz mōj ty roztomiyły? Chopa mi potrza i tela!
– Jezderkusie Marijko ... a skany jŏ terŏzki ło drugij w nocy wezna ... chopa?
poniedziałek, 14 września 2015
Eźlich naprany...
Tyn istny siōngŏ do kabzy, wyciōngŏ szkartka i rzōńdzi:
– Dobra! Prziniōs’ech ci taki mogerny „test” i zarŏzki uwidzymy eźliś jes łobeznanŏ i kultōralnŏ do łostatka.
Baba ze złōściōm:
– Nō, łobejzdrzymy, napoczynej czytać!
– Jaaa, pytani piyrsze: podej mi miana jakichsik dwiōch walutōw!
– He, he... na tyn przikłŏd: dular i ojro.... sztimuje?
– Nō, dobra. A terŏzki podej mi chocia dwie zorty strzodkōw „antykōncepcyjnych”!
– Jezderkusie! Moga ci podać przinŏjmnij dzieisyń zortōw tycg strzodkōw.
– Ja, ja... wiyrza ci. Pytanie trzecie: wymianuj mi chocia ino dwie rzyki we... Islandii... Co? Nic niy gŏdŏsz? Wiedziŏłech! Ty krōm szmalu, pijyndzy i tego zeksu niy mŏsz blank inkszych zachōw we palicy, inkszych zainteresōwaniōw.
piątek, 11 września 2015
Cucisz sie ze kacym...
– Na Kopciuszka - cucisz sie we jednym ino szczewiku;
– Na Rejtana - cucisz sie ze festelnie łoztarganōm hymdm;
– Na Krōlewnŏ Śniyżka - cucisz sie i widzisz wele jeszcze siedmōch blank napranych chopōw;
– Na Czerwiōnego Kapturka - cucisz sie we prykolu twojij starki;
– Na Krzysztofa Kolumba - cucisz sie i blank niy markujesz kajżeś jes;
– Na Śpiōncŏ Krōlewnŏ - cucisz sie i czujesz, iże ftosik cie kusikuje (całuje), łotwiyrŏsz ślypia i widzisz, co ci pies morda liże!
czwartek, 10 września 2015
Japtyka...
– We łostatniŏ niydziela bŏł stopierōński niyszczysny cufal drōgowy. Jednygo motorcyklŏrza łozjechŏł autok tak niyszczysnie, iże łōn straciōł gowa; łodkraglowało mu ta gowa ze chelmiskym. We łoka mrziku niyskorzij tyn motorcyklŏrz stanōł, dźwidnōł ta swoja gowa i poszŏł ku nŏjbliższyj japtyce, coby sie ta swoja gowa prziflostrować do karku.
W tym mōmyńcie badany bez psychijatikera chop uśmiychŏ sie ze niydōwiyrzaniym i gŏdŏ:
– Wybŏczŏm mi łōni, pōnie dochtorze, ale ta waszŏ gyszichta niy dziyrżi sie ani kupy ani dupy. Przecamć japtyki sōm we niydziela zawarte!
środa, 9 września 2015
Nabel...
Na to tyn dochtōr:
– Panoczku, weznōm łōni i naciōngajōm łōni ta skōra na szpicy gowy, zatym zwiōnzej pōn to wszyjsko czŏrnōm sznōrkōm. Na łostatku ta skōra uschnie i łodleci łod reszty.
Nō, i tyn istny tak razinku zrobiōł. Po jakimsik tydniu prziszŏł nazŏd do dochtora i rzōńdzi:
– Pōnie dochtorze! Jes gryfnie, jes szykownie, skōra mōm głŏdko, ale wiysz pōn... mōm mōj nabel, mōj pympek na czole, co mi ździebko zawŏdzŏ... Nŏ i kuknij pōn... ze czego jŏ mōm terŏzki... binder!
wtorek, 8 września 2015
Murzin...
– Nō dobra – pado na to tyn, co to miŏł dziyrgać – ale coby sie te słówecko zmieściōło musisz pōn tyn ciulik... postawić.
Tyn istny deczko go tak poklupŏł, pokloprowŏł, fujara stanōła, tyn macher łod dziyrganiŏ wydziyrgŏł te miano. Po pŏruch dniach tyn istny poszŏł na plaża nudystōw. Leży, ale na tym jejigo ciuliku widać ino piyrszŏ i łostatniŏ literka... ”Wy”. Zaziyrŏ tak naobkoło a wele niygo legnōł sie murzin i tyż ci mŏ wydziyrgane „Wy”.
Chop sie na kwilka łobrōciōł, ździebko tyn ciulik pokloprowŏł i terŏzki już leży hyrnie ze napisym: „Willy”.
Tyn murzin tak kuknōł, łobrōciōł sie, poklepoł tyn swōj ciulik i zatym legnōł sie na plecy a na ciuliku mŏ wydziyrgane: "Welcome to Ibiza everybody"!
poniedziałek, 7 września 2015
I juzaś ber i hazok...
– A jŏch przedupczōł lyjwica, Przedupczōłech lyjwica!
Hazok trefiŏ wilka.
– Te! Hazok, zawrzij pychol! Kcesz, coby to lyjw usłyszŏł?
Krōm tego tak by tak żŏdyn ci niy uwiyrzi.
Hazok tak ino zrōszōł ramiami i drzi sie dalszij:
– Przedupczōłech lyjwica! Przedupczōłech yjlwica!
Łorŏz trefiŏ srogigo bera.
– Te, hazok! Zawrzij sie, bo lyjw usłyszy i wszyjske bydymy mieli przedrzistane kej łōn sie wkurwi! A zōłwizōł żŏdyn ci niy uwiyrzi!
Hazok pyndaluje dalszij i fōrt sie drzi:
– Przedupczōłech lyjwica! Przedupczōłech lyjwica! Przedupczōłech... lyjwi...
Łorŏz uwidziŏł srogachnego lyjwa. Tyn wkurwiōny sztartnōł za tym hazokym... gōni go, gōni... Hazok wskoknōł rajn do starego wydubanego pniŏka. Lyjw fuknōł za niym ale uwiōnzgnōł. Uwiōnzgnōł tak, iże mu ino rzić wystŏwała – łeb mŏ driny. Hazok sztopnōł, podlŏz ku niymu ze zadku, badnōł tak naobko, łozepinŏ prziporek i rzōńdzi:
– Nō, w to, to mi już kurwa richtik żŏdyn niy uwiyrzi!
piątek, 4 września 2015
Geje robióm sprawónki...
– Te! Chopie! Sprŏwmy sie te kōndōny ze ferrari... bydzie wartko, zwyrtnie i wizgyrnie!
Na to tyn drugi buzerant:
– Niyy, chopi, niyyy! Weznymy sie te ze mercedesym. Bydzie nōm lugzusowo.
Łozprŏwce przisuchowŏł sie przedowacz i ze rułōm gŏdŏ ku tym buzerantōm:
– Chopy, a weźcie wy sie te ze jeepym, bo tak by tak bydzie jejździć po gōwnie!
środa, 2 września 2015
Rybkorz...
Wyciōng ciało na brzyg i na doczkaniu robi mu: usta-uasta. Ku niymu podpływŏ zastaranŏ tym wszyjskim kolōna motorōwki i ze srogim zaciykawiyniym pytajōm rybkorza, cōż tyż łōn takigo robi.
– Nō, jak to co? Ryanimuja go... coś niy tak, cosik niy do porzōndku?
Na to te chopy ze tyj motorōwki:
– Panoczku! Nŏ, niby wszyjsko jes OK, ale nasz narciŏrz miŏł narty a tyn... mŏ szlyndzuchy!
wtorek, 1 września 2015
Kapelŏnek...
– Ależ, prasza ksiyndza, tak przeca niy lza, niy gōdzi sie! – bańtuje sie, protestjyruje ta baba.
– A gōdzi sie, gōdzi! – łodrzykŏ tyn kapelōnek. – Tak przecamć jes naisane we biblijce.
Nō, i stało sie.... baba ulygła.
Ale zarŏzki ło szaroku baba pytŏ:
– A pokŏżōm mi łōni ksiynżoszku kaj to bōło napisane?
Na to tyn kapelōnek biere biblijka, ftorŏ bōła we tyj izbie hotylowyj i pokazuje piyrszŏ zajta, piyrszŏ strōna na keryj ftosik napisŏł blajsztiftym: „Ta dupa ze recepcyji dowo... kŏżdymu!”


text:
Ihre Sprache: Deutsch Niedersorbisch Obersorbisch
Beschreibung
Wójna so bliži, tež chěžam na kromje lěsa, hdźež bydli swójba małeho hólca. Wšitcy dyrbja na ćěkańcu. Mać sadźi swojeho syna na konjacy wóz do poslešćow. Wězo ma wón swoju kóčku sobu. Hólc so wjeseli, dokelž je słyšał, zo pojědu daloko, samo přez hory. Tola hižo w prěnjej nocy jemu kóčka w hołku a tołku hrimacych a hwizdacych granatow ćeknje. Po cyłym dołhim puću ju wón woła a pyta – ale nihdźe žana kóčka! A woni jědu a jědu ... Hač drje ju hdy zaso namaka? Křesćan Krawc powěda dźěćom wo kóncu wójny, a to nic jenož na jara putace, ale tež na awtentiske wašnje: z wida dźěsća. Młodźi čitarjo zhonja, kak je awtor jako mały hólčec ćěkańcu dožiwił a kak so wšo w měrje skónči.


text:
Już ôd1 listopada rychtuja2 roztomajte3 wersje tego piernika i musza pedzieć4, że sie werciōło5. Podstawowy recept6 mōm ôd ciotki Eldzy- już żech jōm sam spōminoł7, przi pieczyniu ciasta ze cukiniōm. Połra8 składnikōw żech wymiyniōł, niyftorych dołech mani i do tego jeszcze 2 łeżeczki ziela angelskigo. Anglikanery gołdajōm na nie allspice, co po naszymu by bōło: […]
Tag: #mandle
Makrōłny luksusowe (Makaroniki… chyba ;) )
Jak sie gołdo1 makrōłny2 (choć niyftorzi pedzōm3 makrōny), ta zarozki4 mōmy przed ślypiami5 ôdpust6. No i joł tyż tak mōm, yno, że te makrōłny z ôdpustu to kole7 mandli8 nawet niy stoły, a joł sam narychtowoł9 cojsik, co to je ze samych mandli- te ôdpustowe tyż kejś10 narychtuja. Receptu11 szukołech we blank12 starych kochbuchach13 i […]
Tarta ze śliwkōma (Tarta ze śliwkami)
Niy dojś1, że śliwki sōm2 dobre we smaku, to jeszcze majōm kans3 fetaminōw4: magnez, potas, żelazo i inksze5, ale- co dlo niyjednego je nojważniyjsze- sōm richtich6 dobre na trołwiynie7. I żech sie tak pomyśloł, że jak tera mōmy jeszcze na nie sezōn, to trza to wykorzystać. Receptōw8 na take ciasta je połno, ale joł żech […]
Babka ze starego receptu (Kobieta ze… chyba się zagalopowałem w tych tłumaczeniach ;) )
Już 2 tydnie1 tymu spominoł2 żech sam3 ło staryj ksiōnżce,4 co mi jōm5 porzyczała kōmratka6 łod moji Mutry.7 Driny8 we tyj ksiōnżce bōła tako trocha mańszo,9 kero10 niy miała umszlagu11 i bez to ciynżko bōło12 pedzieć,13 co to za jedna. We receptach14 bōł ale wypisany proszek do pieczynioł jednyj staryj firmy, co to do dzisiej […]
Moczka abo mołczka (Śląski deser wigilijny)
Receptōw na moczka je tyla,1 co zortōw2 piwa abo modeli szczewikōw3 (nojważniysze to do kołżdego znojś odpowiednie porównanie 😉 ). Kołżdo4 familia5 sie bez lata wyrobiōła6 swoja tradycja, a nastympne pokolynia dokłołdały7 do ni8 swoje składniki. Moja Ōłma9 robiōła jōm yno ze suszōnych śliwkōw, jabek i gruszek. Moja Muter dołożōła do tego figi i daktyle. […]
Syrnik ze mandlami (Sernik z migdałami)
Tyn syrnik to je dobre pole do eksperymyntōw. Kōmbinowołech ze mōnkami i dodatkami, aż żech prziszoł tyż do tych mandli.1 Połōnczynie tego miynkego syrnika ze mandlami na chama mi sie wcisło bez żołōndek do serca 😉 Co potrza? Spodek:2 1 szklōnka3 mielōnych mandli 1 szklōnka mōnki pszynny 2 żółtka 100 g masła pó szklōnki […]


text:
Blubry zez Kościana
Scyzoryk
Już od małygo gzuba miołżym pociung do łojstrych narzyńdzi. Nu, bo jak tu bez fifnygo knypa wystrugać so, sipla abo knebloszek na szpade, abo drzewnianny karabin czy pistolet. Nojczyńści to podprowadziułym matce zez szuflody, wew kuchynnym kredensie, piyrszy lepszy hajek, jaki wew pośpiechu udało mi się głabnuńć. Taki kuchynny knyp nie buł za doś przydatny do moich potrzeb, ale jak godajum „zez braku laku dobry kit”. Musowo wiync tyn kuchynny robiuł u mnie rychtyg za wszyćkie lojstre narzyndzia do drewna. Czasym, jak co grubszejsze mioł urżnuńć, musiołym mu pumóc młotkiym, ino że akuratnie ty próby knypek co przed tym ino pyrki i kapuche obslugiwoł, ni móg zez dobrym skutkiym znieś młotka i rozlecioł się jak by buł śklanny abo co.
Zaś po tym, jak się cołko sprawa rypła, czymu nastympnygo noża wew kuchni braknie, jako że moji staruszkowie rug cug jorgli sie, ktu jezd sprawcum taki szkody, nastympowoło dla mnie spotkanie łojcowygo paska zez moimi portkami, co by tum drogum dotarło du mnie, do czego jezd noż kuchynny, a do czego nie. To miołżym so roz na zawsze wbić do łba, a u takich juchtów jak jo to bez portki do łba jezd podobno nojkrótszo droga. Jednakoż dziwnym trafym podobne zdarzynie, zakuńczune rychtyk ganc wew idyntycznm stylu, powtorzalo sie doś regularnie. Widć szplin, co żym go mioł na tle majstrowania, buł aby gorszy łod zajoba zez przerzutkum. Przylatywały mi do makówy coroz to nowszejsze i lepciejsze pomysły, do których buły niezbyndne zakazane narzyndzia.
Aż roz na imiyniny dostołżym łod łojca fajny scyzoryk zez dwuma ostrzami, wiynkszym i mniejszym. Bułym najszczynśliwszym szczunym na świecie. Nic ni mogło mi wiynkciejszy radochy sprawić, ino że zez wieczora łojciec kozoł mi go zdać na przechowanie, co by sie tako ładno rzecz gibko nie zmarnowała. ” Jak bydziesz duży, to ci sie przydo” pedzioł du mnie, i chcioż wew ślypiach miołym czornum rozpacz, nic nie wskurołym. Może bez tydziyń borchołym sie i strojułym muki, jednakoż dłuży nie spiłowołym ty udrynki i cichaczym zabrołżym tyn, szag mój scyzoryk, wew kiejde. “Przeciyż wew kiejdzie tyż sie nie zmarnuje”- pomyślołżym.
Na ece kumple zez podziwym go obglundali. Szag żodyn takiygo ni mioł. “Biyda sie hejbła, ihno za dług un u cie sie nie uchowo”- stwierdziuł Eda. “Ady idź, nie blubrej pierdół”- łodpolułym Edzie i gibko wetkołym mój scyzoryk wew kiejde. Tak sie złożuło, co wiara zez eki akuratnie wybiyrała sie nad Obre po knebloszki na baty do bunka. To mi pasowało ,co bydzie łokazja wypróbować mój scyzoryk. Ale jak żym buł jakie trzy metry nad ziymium, na stary topoli, scyyzoryk wysmyknuł mi sie zez pazury i wpod wew kieretyny, miyndzy wysokum trowe, kole pnia. Migiym zlozłym zez drzewa i zaczłym unygo szukać , a un jakby sie pod ziymie zapod, ani śladu, nic sie wew trowsku nie błysło. Rułym doobkoła tego drzewa durch jak jako dziko świnia chebać zez dwie godziny i nic. Wew kuńcu zaczło sie ściymniać, wiync zez klukum opuszczunum poczłapołym do chaci. Zaś, ani nastympnygo dnia, ani bez pore dalszych niczego nie nojdłym. Wew życiu zgubiułym jeszczyk pore, nie mni cynnych rzeczy, ale żodno zguba barzy gorzy mi nie dopiekła.
Dzisiej dali mum wew modzie podłubać i coś zmajstrować. Downo już so lajsłym rózniaste dynksa i narzyńdzia do drewna. Nie musze młotkiym po knypku tłuc. Mum tyż szwajcarski scyzoryk, bo żodno maszynerja fest scyzoryka nie zastumpi. Pilnuje go jak oka wew głowie, a i na drzewo nawet krzywe sie nie gramole. Nie rozchodzi sie ło mnie, ino ło scyzoryk, co go mum mieć przy sie zawsze.


text:
Łozprowki, bery, szpasowne gyszichty a wszyjsko we naszyj szykownistyj ślónskij mółwie!
piątek, 30 maja 2014
Chińcyk...
– Ej, ty, synecku, ty jeżeś pewnikiym Chińcykiym, ja?
– E, tam, wôs sie starecko cheba jakesik szpasy trzimióm!
– Niy, niy szpasuja, pewnikiym jeżeś Chińcykiym?
– Paniczko! Niy, blank niy ma żech chińcyk!
– Nó, tóż możno twoja mamulka jes Chinkóm?
– Niy, paniczko, moja mamulka tyż niy ma Chinka! Mój tatulek, wiedzóm łóni, tyż niy ma chińcyk!
– Truc tymu, jednakowóż, ty jeżeś ... wiyrza Chińcyk, prówda?
– Dobra, styknie paniczko – gôdô łoklapnióny już do łostatka synek – jeżech, jeżech tyn Chińcyk i tela!
– Nó dzisz go! Ale blank synecku, niy wyglóndôsz na ... Chińcyka!
czwartek, 29 maja 2014
Gracka...
– Fto jes nôjbarzij usuchliwy? – spytôł przodzij.
– Fto nigdy niy gymbuje mamulce?
– Fto robi wszyjsko, co mamulka kôże?
Na to piyńć dzieckowych głósików łodpedziało wrółz:
– Dobra, tatulku, dobra, mogesz se tatulku mogesz wzióńć dlô sia ta gracka!
środa, 28 maja 2014
Kaj jô miyszkóm...
– A wpuszczóm mie panicznko, jô sie musza zarôzki legnóńć...
– Niy, blank niy! Wy sam panoczku niy miyszkocie! Pójńdóm se łóni kaj indzij, możno do swojigo pomiyszkaniô!
I baba zawarła dźwiyrze na szlag.
Za jakisik łoka mrzik juzaś glingô zwónek przi dźwiyrzach, baba łozewrziła te dźwiyrze i ujzdrzała blank tego samygo frica, ftory juzać mróncy:
– A wpuszczóm mie paniczko rajn, jô sie musza na isto zarôzki legnóńć!
Łóna juzaś zatrzasła mu dźwiyrze przed kicholym. Za jakisik czôs wszyjsko ta samo lajera, wszyjsko sie powtôrzô:
– A puszczóm mie łóni paniczko, jô sie musza na gwôł legnóńć.
– Niy, i jesce rółz niy! Niy wpuszcza wôs rajn. Wy sam panoczku na isto niy miyszkôcie!
A na to tyn istny, już festelnie zaufryjgowany:
– Jakóż to? Kaj jes sprawiydliwóść? Jô jes festelnie chudobny. Nikaj niy miyszkóm a... a łóni, paniczko, wszandy!
wtorek, 27 maja 2014
Szpil ze babóm...
Nó, do kupy cuzamyn wygrôłech 8:7. Pónbóczku roztomiyły... ale zrobioł tyj mojij latawicy i szlajzerce stopieróńskô haja i breweryjô...
poniedziałek, 26 maja 2014
Briwy...
– Retónku! Retónku! Policjô!
Jak spode ziymi wyrôstô szucman.
– Co sie stanóło?
– Tyn istny samtukej kciôł ci mie na isto... zgwôłcić!
– Co majóm łóni do pedzyniô? – pytô sie tego istnego szucman.
– Anó... paa... panie... włô...włôdzô. To, to ja... jakesik niy... niy... poro... porozu.. miynie. Sie... sie... dzymy sam łoba do... do... ku... kupy a samtukej na... tyj... tyj.. alyj... alyj... ce szpa...szpa... cyrujóm... dwie briwy... dwia... go... goły... gołymbie. Tóż jô... jô... gô... godôm, iże mo... mo... możno... by... bychmy ta... tak jak... łó... łóne? Tela... tela.. ino... nim... nim... ech skóń... skóń... czół gô... gôdać, to... to te... skur... skur... wysyny... to ta... ta... zit... zitua... zituazyjô blank sie łod... łod... miynióła... briwy napoczli sie dupczyć!
piątek, 23 maja 2014
Czerwióny kapturek...
– Gupiô sprawa – medikuje Czerwióny Kapturek – bez tego wilka ta bôjka niy mô cweku, łóna niy ma ważnô.
Na łostatku tyn Czerwióny Kapturek doklechtôł sie do tyj swojij starki. Ółma snerwowanô, bo tyn wilk już dôwno powiniyn sam być i jóm wećkać – bez tego wilka bôjka niy moge fóngować.
Łobie wrółz glingajóm mobilniokym po gojnego (leśniczego). Gojny w te dyrdy sie przikludziół. Madikujóm wszyjske do kupy co dalszij robić. Wilka niy ma, bôjka niy ma ważnô a dziecka suchajóm. Uzdali wrółz, co pójńdóm poszukać tego wilka we lesie. Łamżóm tak bele kaj, wrzescóm na niygo, wołajóm. Na łostatku zaziyrajóm, kukajóm a sam na takim świetloku, na takij polanie leży tyn wilk. Łozwalóny, chnet blank ci sie niy ruszô. Wszyjske wrółz dopadli do tego wilka i wrzescóm:
– Te! Wilk! Łochyntolu stopieróński! Côłkô ta bôjka zabulónô, Czerwiónego Kapturka ześ we lesie przepasowôł, starki żeś niy wećkôł... co jes?
A wilk na to ze rułóm:
– A dejcież wy mi wszyjske pokój. Jôch jes do imynty zajebany. Côłkô noc przetańcowôłech ze... Kevinym Costnerym!
czwartek, 22 maja 2014
Ceper na wywczasach...
– A wiycie wy baco, iże wóm dach ślóndro, dach... przeciykô?
– A miarkuja, i co?
– To trza by go jakosik zrychtować, prôwda?
– A trza by go sprawić, trza!
– To po jakiymu tego niy robicie, co?
– Anó, to jes tak: dzisiôj siómpi, to tyż niy idzie na tyn dach, na te kalynice wlazować, prôwda gôdóm?
– Anó prôwda! – gôdô lytnik. – Ale kiej już niy ciulkô, to przeca idzie, pra?
– Ja! Wtynczô idzie! Ale wtynczôs... po co to robić ????
środa, 21 maja 2014
Jedyn istny...
Tyn dochtór dôł mu do wymiarkowaniô, coby łobrychtowôł wszyjske swoje zachy, łostawiół testamynt i dowachowôł wszyjskigo, co skuplowane by bóło ze jejigo pochówkym. Dôł tyż mu dorada, coby jak nôjlepszij, nôjszpasownij i jak nôjpôłnij łobcyrklowôł, nasztimowôł rest swojigo życiô, kiere mu jesce łostało.
– Nó, tóż co bydziecie robić bez te szejść miesiyncy panoczku? – spytôł sie tego istnego jego dochtór.
Tyn istny deczko pomedikowôł i pedziôł:
– Anó, tak se myśla, iże bez te łostatnie miesiónce mojigo życiô byda miyszkôł do kupy ze mojóm świekróm.
Zdymbiôły dochtór pytô:
– Jezderkusie! Panoczku! A po jakiymu kcóm łóni miyszkać ze szwigermutróm?
– Nó... bo to bydzie nôjdugsze szejść miesiyncy we mojim życiu!
wtorek, 20 maja 2014
Batki a ból gowy...
– Nó dyć, wiym, jak wôs panoczku wylyczyć, ale bydzie trza wóm panoczku wytnóńć jajca. Môcie panoczku mało ftory, niypotkany cufal drikowaniô jajec na gróntlaga krziżów. Te drikowanie sprôwiô tyn ból gowy. Jedzinym knifym coby wôm uholkać jes wyrżniyńcie jajec. Co wy panoczku na to?
Chop zblôd i medikuje. Jak tyż to bydzie u niygo bez tych jajec, nó i we côłkości... Jednakowóż prziszôł na te idy, iże ze takim srogachnym bóly gowy niy dô sie żyć i uzdôł, co „pójńdzie pod pitwok”. Śleciało pôra dni po operacyji i gowa go już blank niy targô. Jednakowóż czuł, iże straciół, zapodziôł na fiks, na amynt cosik festelnie ważnygo...
Uzdôł tóż tyż, co by se to, chocia ino tymczasowo, wyglajchować nowym prziłodziyniym. Wlôz do składu i rzóńdzi:
– Chca sie lajstnóńć nowy ancug!
Przedowacz zmierzół go weźrokym i pedziôł:
– Łozmiar 44?
– Ja! A skany łóni to wiedzóm?
– Nó, tóż tyż to jes moja robota...
Tyn istny przimierzół, pasowôł tyn ancug, lôł ci mu tyn ancug gynał.
– Możno lajstniecie sie panoczku tyż i nowô hymda, ja?
– Niych bydzie!
– Łozmiar 37?
– Ja, a skany żeście to wiedzieli panoczku?
– Anó, to moja robota!
Tyn istny łoblyk ta hymda, sztimowało, loło mu łóna gynał.
– To możno sprawiyli byście se panoczku jesce nowe szczewiki?
– Anó, niych bydóm i nowe szuły!
– Łozmiar 8,5 ja?
– Ja, a skany żeście to panoczku wiedzieli?
– Anó, to przecamć moja robota!
Chop spasowôł szczewiki, gynał napasowane...
– Nó, tóż możno tyż sprawiyli byście se panoczku i nowe batki?
Deczko szpekulowaniô...
– Nó ja, przecamć godzi sie, przidajóm mi sie nowe batki.
– Łozmiar 36?
– Nó, łostatnio nosiółech łozmiar 34...
– Niy mógliście panoczku nosić 34. Kiejbyście takie mieli na sia, to by wóm drikowały jajca na gróntlaga krziżów i mielibyście panoczku łokropiczny ból gowy!
poniedziałek, 19 maja 2014
Ipta...
– A czamu paniczko tak festelnie ślimtôcie?
– Anó, wszyjske gôdajóm, iże blóndiny sóm pierónym iptowate... sóm gupie jak fónt kudeł, a łosobliwie bezmać... jô!
Szynkiyrz, ółber we tym szynku próbowôł ci jóm jakosik uholkać, pociyszyć, sóm podlôz ku jednyj czôrnyj dziołsze i namówiół jóm, coby poszła do sia do dóm sprôwdzić, eźli jes dóm, abo jij niy ma. Nó i ta czôrnô bez pytaniô poszła.
Tyn szynkiyrz, tyn knajpianny ółber łopedziôł to wszyjsko tyj zaślimtanyj blóndinie. A łóna po jakimsik łoka mrziku rzykô:
– Jakô łóna jes iptowatô, jakô łóna gupiô! Jô, jô to zarôzki bych do sia do dóm zazwónióła, zarôzki bych mobilniokym zaglingała!
piątek, 16 maja 2014
Chop ze Brukseli...
– Baco! A eźli jô wóm rzykna gynał wiela sam môcie tych waszych łowiycek, to dôcie mi jedna śnich?
– A dóm!
Tyn istny wycióng ze tasi tego modernego laptopa, skuplowôł sie ze internecym bez te szykowniste „łącze zatelitarne”, ścióngnół se wszyjske dane do GPS-a, cosik ci tam powpisywôł, wciepnół to wszyjsko na Exscela, zrobiół jesce ku tymu taki dijagram i rzykô:
– Môcie baco gynał 384 łowiycki.
Baca wyblyszczół ślypia, ale jak pedziôł, tak tyż zrobiół – kôzôł tymu istnymu wybrać sie jakosik gryfnistô łowiycka. Łoka mrzik niyskorzij tyn baca rzykô ku tymu fricowi we ancugu:
– A jak jô wóm panoczku rzykna kim wyście sóm i skany żeście sóm, to łoddôcie mi nazôd ta moja łowiycka?
– Ja, łoddóm! – łodpedziôł tyn istny.
– Nó, tóż jô rzykna iżeście sóm byamtrym we ministyrstwie rolnictwa i przikludziyliście sie ze... Brukseli!
Tyn istny, festelnie zdymbiôły pytô sie tego bacy:
– A rzyknijcie mi baco skany wy to wszyjsko wiycie?
– Ano, to jes tak panoczku: przikludziyliście sie sam, chocia wôs żôdyn niy napytôł, pedzieliście mi cosik, coch tak by tak już wiedziôł, a ku tymu blank niy znôcie sie na robocie, boście panoczku zamiast łowiycki, wziyni mojego wilczoka, mojigo łowczôrka...
czwartek, 15 maja 2014
Miana...
– A jak cie dziołszko wołajóm, jak môsz na miano?
– Anó, dali mi na krzcie miano Platek.
Tyn kapelónek wyblyszczół ślypia i juzaś pytô:
– Łooo, a skany sie wziyno te łosobliwe miano?
– Anó, to bóło tak. Widzicie kapelónku tyn strom we winklu? Szejść lôt tymu nazôd moje łojce wyznali sie pod niym srogachnô miyłóść. Zatym tyż pod tym strómym napoczli sie kochać. Wiedzóm łóni, kochali sie tak festelnie, iże ze tego stroma napoczli ślatywać platki kwiôtków i blank ci dekli jejich sage ciała.
Kapelónek jesce barzij wyblyszczół ślypia, pogłôskôł ta dziołszka po gówce i ze rułóm pedziôł:
– Gryfnistô ta gyszichta ze tym twojim mianym, aże gryfnistô. A rzyknij ty mi jesce jak sie mianuje tyn twój psiôk?
– Anó, łón sie mianuje ze ynglicka... pigi!
Kapelónek niy mynij zadziwióny jak skorzij, czekô na jednakô nadzwykównô, niywymównô gyszichta i pytô:
– A rzyknij ty mi po jakiymu tyn psiôk mô take miano?
– Bo łón sztyjc i jednym ciyngiym... dupczy świnie!
środa, 14 maja 2014
Ojla na kółkach...
– Anó, jo... jô... móm... ojla na kółkach!
– Jakô to? Ojla na kółkach? – dziwuje sie rechtórka. – Nó, musza przijńść do cia i sama to łobejzdrzić.
Na łodwieczerz przikwanckała sie do Jorgusia i rzykô:
– Anó, tóż pokôż mi ta twoja ojla na kółkach!
Jorguś prziwózi swojigo starzika na wózku inwalidzkim i pytô sie go:
– Starziku, starziku... a kiejscie byli łostatni rółz we haźliku?
A na to starzik:
– Huhuhuhu ... huhuhuhu...
wtorek, 13 maja 2014
U golaca...
Sztift goli, raziyruje dalszij, grace mu sie telepióm jak nôjynte, tóż tyż juzaś zatnół tego klijynta. I juzaś ta samô lajera, ółbergolac juzaś łodwinół sie na tego sztifta, tyn juzaś gibko sie ugibnół, a szlag łoberwôł... klijynt.
A iże tyn sztift golół dalszij, tela, co już na isto festelnie wystrachany, graca mu sie łómskła i pajtnół klijyntowi dakel.
Klijynt, festelnie przelynknióny wrzesknół ku sztiftowi:
– Świtnij synek tyn mój dakel pod stół, bo jak twój szef to uwidzi, to mie cheba... zakatrupi, zatrzaśnie!
poniedziałek, 12 maja 2014
Dular...
– Co kcecie łobsztalować?
– Anó, kciôłbych łobsztalować siedym szklónecek whisky... tuplowanych...
Szynkiyrz dôł mu te łobsztalowane tuplowane szklónecki whisky. Tyn istny wartko słepie jedna szklónecka, drugô, trzeciô... wszyjske tak gibko jak sie pokôzały, tak tyż sie straciyli we gôrdziyli tego chopa. Tyn szynkiyrz tak kukô, wyblyszczô ślypia ze niydowiyrzaniym i pytô tego istnego po jakiymu tak wartko wysłepôł te wszyjske sznapsy.
– Chopie, tyż byś tak wartko słepôł, kiejbyś miôł to, co jô móm...
– A co tyż to chopie môsz? – pyrô sie tyn szynkiyrz.
– Anó... móm ino jednego, jedzinego... dulara!
piątek, 9 maja 2014
Winsz dziobła...
– Niych kôżdy swôs przismycy we te pyndy samtukej cosik do pucowaniô abo wôs na zicher zakatrupia!
Polôk prziniós canbyrsta. Miymiec przismycół takô byrsta, taki pucer do haźlików a tego Ruska ani widać, ani słychać...
– Dobra, niy doczkómy na niygo i terôzki łoba wypucujecie tym, coście przismycyli swoji zymbiska!
Polôk ruk-cuk wypucowôł, miôł przecamć canbyrsta... Miymiec blank niy poradziół napocznóńć i ślimtô, i śmiyje sie wrółz...
– Czamu ślimtôsz? – pytô sie dzioboł.
– Jak to czamu? Musza wypucować moje zymbiska pucerym do haźlików!
– Nó, dobra, ale czamu sie ku tymu chichrôsz?
– Nó, bo tyn Rusek jedzie samtukej ze maszinóm do pucowaniô huliców...
czwartek, 8 maja 2014
Wkurwióny...
– Nó, widza, iże niy ma dobrze panoczku, prôwda? Gôdej pón, co sie stanóło, to wóm to pewnikiym uholkô.
– Niyyy... to niy ma ważne...
– Nó, wyciep to pón ze sia i na isto bydzie lepszij!
Po jakisik kwilce medikowaniô tyn istny napoczynô gôdać:
– Wiedzóm łóni, panie ółber, poznôłech gryfnistô frela. Wszyjsko napoczło sie jak przinôleżi, zakludziyli my sie dó nij do dóm, napoczynómy sie dupczyć, a sam ci łorôzki jeji chop wrôcô sie do chałpy, bo blank przepómniôł „laptopa”. Łóna kôże mi sie skukać na balkónie, tóż tyż wartkoch wyfuknół na tyn balkón i napocznółech zwisać na ryncach jak jakô ipta... Nó, jakiesik możno bez pół godziny...
– Ło, toście sie musieli panoczku festelnie wkurwić, prôwda?
– Niy, to mie jesce blank niy wkurwióło! Po jakimsik łoka mrziku słysza, iże łóna sie tyż śniym napoczła... dupczyć!
– Łoooo, to wôs musiało dziepiyro wkurwić, prôwda?
– Nie, jesce mie to niy wkurwióło. Po jakisik kwilce wyfurgnół bez łokno zużyty kóndón i wylandowôł na mojij palicy...
– Uuuu, toś sie pón musiôł ale terôzki wkurwić, prôwda?
– Niy, niy! To mie jesce blank niy wkurwióło. Po jakisik pôruch minutkach jeji chop wylazuje na balkón, pogwizduje se i napoczynô z tego balkónu jscać direkt na moja gowa...
– Ło kurwa! Aleś sie pón musiôł wteda wkurwić, prôwda?
– Niy, niy! Niy to mie wkurwióło...
Gospodzki tak kukô, zaziyrô na tego istnego już blank i do łostatka tojbniynty...
– To cóż tyż wôs panoczku tak prôwdóm wkurwióło?
– Wiedzóm łóni, panie ółber, co mie richtik wkurwióło? To, iże dziepiyro po tym wszyjskim kuknółech na dół i uwidziôłech, iże wisza ino jakisik myjter nad ziymióm a pod mojimi szłapami sómsiady robióm se.... grila!
środa, 7 maja 2014
Wnuczka...
Klup! Klup!
Na to ółma:
– A fto tam klupie?
– Wnuczka...
– Fto? „Spłuczka”? Jakô juzaś „spłuczka”?
– Wnuczka ółma, wnuczka!
– Aaa, nó tóż wlazuj... wnuczka...
Dziołszka wlazuje i tuplikuje swojij ółmie:
– Jutro sam tukej przijńdzie takô kómisyjô ślydczô. Bydóm wôs ółma łopytować. Wiycie, co môcie pedzieć?
– Niy! Blank niy!
– Môcie pedzieć, iże pizło wóm już łoziymdziesiónt lôt, môcie dwa dziecka, chop jes we robocie, a waszô krowa zdychô pod płotym. Bydziecie pamiyntać?
– Ja, ja... gynał byda pamiyntać.
Na drugi dziyń przikwanckała sie ta kómisyjô i klupie na dźwiyrze.
Klup! Klup!
– A fto tam klupie?
– Kómisyjô ślydczô...
– Jakô... „eksmisyjô”?
– Kómisyjô ślydczô, starecko, kómisyjô ślydczô!
– Aha... nó tóż wlazujcie!
– Wiela wóm pizło lôt starecko?
– Dwa...
– Wiela môcie starecko dziecek?
– Łoziymdziesiónt...
– A kaj jes waszô krowa?
– Anó, we robocie jes...
– A wasz chop, to kaj jes? – wrzescy zaufryjgowany już festelnie jedyn istny ze tyj kómisyji.
– Anó, zdychô pod płotym...
Nó, i juzaś na drugi dziyń przilazuje ku tyj stareczce jeji wnuczka i klupie fest na dźwiyrze...
Klup! Klup!
– Fto tam klupie?
– Wnuczka!
– Fto? „Spłuczka”? Jakô juzaś „spłuczka”?
– Wnuczka, ółma, wnuczka!
– Aha, wnuczka... nó tóż wlazuj wnuczka!
Dziołcha wlazuje i wartko sie pytô starecki:
– Nó i co? Bóła ta kómisyjô, ja?
– Anó, bóła ci ta kómisyjô...
– Nó, i co żeście jim ółma pedzieli?
– Anó, pedziałach, co móm swa lata, łoziymdziesiónt dziecek, naszô krowa jes we robocie a mój stary zdycho pod płotym...
Dziołcho łogupiała i ze jónkaniym gôdô polekuśku:
– C.. co... co, żeście starecko pedzieli?
A ta starecka tak se medikuje, iże możno tyj jeji wnuczce rozłajzi sie ło cwiter, kiery jij na gyburstag usztrikowała i gôdô:
– Co? Co gôdôsz? Tyn cwiterek ci sie niy zdô, niy podobô ci sie, ja?
wtorek, 6 maja 2014
Spierdalaj...
– Hanysku! Póć sam ino ku tablicy!
– Spierdalaj!
– Coś pedziôł?
– Spierdalaj!
– Do dyrechtora!
– Niy pójńda dó niygo, bo mu capióm szłapy, mô szwaja!
– Nó, żesz ty gówniôrzu!
Rechtór wzión Hanyska za szkrawitel i zasmycół do tego ichniego dyrechtora.
– Pónie dyrechtorze, tyn gówniôrz, tyn srôjtek gôdô dó mie, cobych spierdalôł, a ło wôs, iże wóm capióm szłapy szwajóm.
– Nó, żesz ty smarkôcu, giździe stopieróński! – łozjargôł sie dyrechtor. – Dôwej mi sam zarôzki nómera do twojigo łojca!
– A niy dóm, i tela!
– Dôwej!
Yntlich udało sie dyrechtorowi wytargać ta nómera do łojca i zwóni... Łodzywô sie autómatycznô zekretarka:
– Tu kabinet póna ministra. Proszymy o łostwiynie wiadómóści...
Rechtór zestrachany, ze bobkami we galotach zaziyrô na dyrechtora, łón na niygo i łorôz tyn rechtór sie pytô:
– Nó, i co robiymy pónie dyrechtorze?
– Jô ida łoszpluchtać moje szłapy a ty... spierdalaj!
poniedziałek, 5 maja 2014
Himoridy...
– Mój ty roztomiyły, a mie boli rónczka...
Synek wartko dôł jij kusika we ta gorzć.
– A terôzki? – pytô sie tyn synek.
– A terôzki to już niy, ale napocznóło mie boleć liczko.
Synek dowo kusika na liczko.
– A terôzki?
– Hi, hi! Terôzki już niy, ale napoczła mie boleć gymbulka, mój dziubecek.
Synek kusikuje jóm we gymbulka...
– A terôzki?
– Już niy, już niy... – łodrzykô dziołcha.
Na to wszyjsko łodzywô sie jedyn starzik, ftory zicnół poblisku na drugij bance:
– Wyboczóm mi łóni panoczku, a himoridy tyż łóni... lyczóm, ja?
piątek, 2 maja 2014
Pónbóczek...
Rajza kanóm (łódkóm) po tym jeziórze – 500 dularów.
Tyn istny podlazuje ku kasjyrzowi i napoczynô wajać:
– Panoczku! A dyć piyńćset dularów to stopieróńsko drogo! Mocka sie rachujecie za takô krótkô rajza kanóm po jyziórze!
Na to tyn kasjyrz ze rułóm:
– Nó ja, ale musicie spomiarkować, iże po tym razinku jyziórze nasz Pónbóczek piechty deptôł!
Na to tyn rajzynder ze wymiarkowaniym:
– Ja, ja! Jô mu sie blank niy dziwuja! Przi takich cynach!
czwartek, 1 maja 2014
Retniynty jyjger...
– Wiedzóm łóni! Ludzie sóm stopieróńsko niywdziynczne! Widzisz pón tego maluśkigo frica, kiery nôs terôzki łóminół? Markiyruje, iże mie niy znô, bali i sie symnóm niy prziwitôł, a przecamć jô mu łóńskigo roka uratowôł życie.
– Ja? Na isto? A jak to bóło?
– Anó, na takim srogim gónie szjasnółech sie, wziónech go za dzikô świnia i prasknółech w niygo ze mojij gywery, ze mojij tuplówki. Trefiółech ci go we mycka. Kiejbych trefiół pôra cyntimyjtrów niżyj, bółoby przecamć już pó niym, prôwda?


text:
Chorwacyjo
Chorwacyjo (Chorwacko Republika) – państwo we połedńowyj Ojropje, nad adrjatyckym morzym, kere grańica mo uode poułdńo s Bośńům a Hercygowinům a Czornům Gůrům, uode wschodu ze Syrbijům a Madźarůma a Słowyńijům uode půłnocy. Na połedńowym zachodźe je przi Morzu Adrjatyckym. Samostanowi uo śe uod 1991, kedy uodkuplowała śe uod Jugosławije.
Chorwacyjo mo fest dźiwne wybrzeże; taki typ wybrzeżo s mocům dugich wyspů ustawjůnymi růwnolygle do lyńjie brzygowyj, zostoł zmjanowany dalmatyńskym uode mjana chorwackigo regijůnu Dalmacyjo.
Uod 1 lipca 2013 przinoleży do Ojropejskij Uńiji.


text:
Smolerjec kniharnja
Hižo w 19. lětstotku měješe Budyšin serbsku kniharnju. W lěće 1851 bě Jan Arnošt Smoler pod Bohatej wěžu swoje knihikupstwo wotewrěł. Pozdźišo prócowaštaj so Jan Bohuwěr Pjech a Smoler wo rozšěrjeny poskitk w Serbsko-słowjanskej kniharni.
W 20. lětstotku namaka kniharnja swoje stajne městno w starym Serbskim domje při Lawskich hrjebjach. Hižo tam je so serbski knihikupc Arnošt Simon wo šěrjenje serbskeje literatury starał. Serbsku kniharnju na Drjewowych wikach a pozdźišo hač do kónca 1961 na Kurta Pchalekowej 20 znaja hišće mnozy Serbja. Wot lěta 1991 do 2006 běše Smolerjec kniharnja zaso tam zaměstnjena. Srjedź lěta 2006 je kniharnja nětko swój nowy domicil w delnich rumnosćach nakładnistwa našła. Wona je dźensa jeničke městno w Němskej, hdźež so čitarjej wšitke serbske a němske knihi nakładnistwa poskićuja, k tomu wšelake zynkonošaki a antikwariske wudaća. Prawidłownje přewjedu so awtorske čitanja a knižne premjery.
W meji 2000 załoži so towarstwo „Přećelow Smolerjec kniharnje“, kiž podpěruje zaměry kniharnje.
Smolerjec kniharnja / Smolerʼsche Verlagsbuchhandlung
02625 Budyšin / Bautzen
Sukelnska / Tuchmacherstr. 27
Annett Šołćic, wjednica
e-mail: buchhandlung@domowina-verlag.de
tel.: 0 35 91 / 57 72 88
Wotewrjenske časy
wot póndźele do pjatka 10.00 hodź. do 18.00 hodź.


text:
Keluchowe łopjenko
Kełuchowe łopjenka (sepale) twórje keluch (calyx) kwiśonki pókšytosemjenjoweje rostliny a su wenkowne, wótergi gropnjejše a wótergi zelene kwiśonkowe pśikšywne łopjenka, mógu wšak teke druge barwy měś abo kaž kronowe łopjenka wuglědaś.
Jadna se pśi tom toś wó wenkowne kwiśonkowe pśikšywne łopjenka dwójnego kwiśonkowego pśekšywa (periant), kótarež su južo pśi zacynjonem pupku widobne. Cesto zelene keluchowe łopjenka twórje pśi kwiśonkowych pupkach šćitny pśekšyw za nutśikowne drobnjejše kwiśonkowe źěle. Teke pśi zawrjenju wjele kwiśonkow za noc šćitaju druge kwiśonkowe łopjenka.
Mógu lichotne abo zarosćone byś. Pśi někotarych taksonach su teke zreducěrowane, jo pótakem mjenjej z nich až pśi pśiwójźbnych taksonach abo feluju dopołnje. Su wažne pśiznamje za zarědowanje jadnotliwych taksonow (glědaj teke: taksonomija, zarědowanje rostlinow).


text:
Republika Połedńowyj Afriki (ang.:Republic of South Africa) – państwo na połedńowym ranće Afriki.
Uůnygo anfang to dwje burske republiki: Transwal a Uorańijo. Bury bůły potůmkůma uosadńikůw ńiderlandzkych przibůłych sam we XVII stoleću. Pod kůńec XIX stolećo wybuchły dwje burske wojny s Wjelgům Brytańijům. Do roku 1994 we RPA uobowjůnzywoł raśistowski systym społeczny (apartheid). Postaćům symbolizujůncům walka s państwym prześladujůncym czornych uobywateli bůł Nelson Mandela. Za swůj wkłod we dymokratyczne przemjany Mandela erbnůł we 1993 roku Pokojowo Noblowo Nadgroda. Ale uod czasu przejyńćo władzy bez czornych, gwołtowńy půgorszůła śe sytuacyjo gospodarczo a wewnyntrzno kreju, a dyskryminowańi bywajům terozki jigo bjołe mjyszkańce. Mimo tygo, RPA pozostowo nojbůgatszym państwym na kůntynyńće.


text:
Tym daniym to żech sie piyrszy rołz zainteresowoł, jak żech łoglōndoł tako bajka, we ftoryj małe zwierzynta- co to normalnie ich niy lubiymy, ale we bajkach nawet ja- robiōły we restauracji za kuchorzy i narychtowały jednymu ważnymu chopowi właśnie take danie. Potyn żech pojechoł do Prowansji, a to właśnie stamtōnd pochodzi te danie i żech […]
Tag: #rozmaryn
Kaczka wōniajōnco rozmarynym (Kaczka z nutą rozmarynu)
Jak mie już wlejzie1 do gowy jaki recept2 nowy… – cojsik te rymowanki mi sam niy pasujōm, ale jak żech już napisoł, to łostawia. Jak tyn recept wlejzie, to zarozki sie za niego biera, a inspiracje sōm wszyndzie: we lodōwce, we befeju3 i niy roz, niy dwa i na fynsterbrecie4 😉 Już skōńcza te fandzolynie5 […]
Szplitry ze szinkōm (Ciasteczka na bazie ciasta półfrancuskiego z szynką ;) )
Szplitry to bōł[1] piyrszy recept,[2] co żech go sam wciep.[3] I potyn jakosik ze jednōm ze mojich ulubiōnych kōmyntatorek „Chopa w kuchni” prziszli my na pomysł szplitrōw na słōno. Trocha to za mnōm łaziōło,[4] aż tu rołz[5] we nocy, jak żech niy mōg usnōńć,[6] prziszoł[7] mi do gowy taki pomysł, co go sam trocha niżyj […]
Polyndwiczki ze szpinatym (Polędwiczki ze szpinakiem)
Co potrza? polyndwiczki ze świni- wiela zjycie, tela zrōbcie citrōłna[1] połra [2]gałōnzek rozmarynu pieprz i sōl bojtlik[3] szpinatu[4]– niech Wos ale Pōn Bōczek brōni, żeby wciepnōńć taki mrożōny 3 zōmbki czosku oliwa- 3 łeżki trocha parmezanu Zetrzijcie skōrka ze tyj citrōłny i łostołwcie na potyn. Te miyso[5] umyjcie, łosuszcie piepiyrowym rancznikym, pokrejcie […]


text:
Sokrates
Sokrates (gr. Ewkpάtnς, ur. 4 čerwca 469, zm. 7 maja 399 p.n.e.) – jydyn s nojwjynkšych filozofůw greckych. Urodźiu śe i zmar we Atynach.
Jedyne, co uo ńim wjymy, to relacyje jygo učńo Platůna (w postaći spisanych djalůgůw) a Ksynofůnta, a tyž překazy Arystotelesa, Arystofanesa a historykůw greckych. Učńe Sokratesa růžńili śe we wjelu sprawach, a we jejich pismach Sokrates wystympuje čynsto kej retoryčny autorytet, wykuadajůncy půglůndy autora. Ale mimo kwestii spornych pewne půglůndy uwažo śe za řečywiśće sokratejske.
Coukość podyjśćo do wuasnyj wjydzy a překůnań Sokratesa streščo připisywane mu zdańy "wjym, aže ńic ńy wjym" ("scio me nihil scire"). Tradycyjńy předstawjo śe Sokratesa kej wrůga dymokracyji, wskazujůnc na jygo krytyka řečywistośći atyńskij i ludźi kerujůncych sprawůma państwa, a tyž na fakt, iže wśrůd jygo školoři znojdowali śe znůńi wrůgowje ustroju dymokratyčnygo (np. Alkibjades, Platůn, Krycyjoš). Možliwa je ale tyž inkša interpretacyjo, zapropůnowano bez Karla Poppera we dźele Spouečyństwo uotwarte i jygo wrůgowje. Wedle ńij istotno do dymokracyji je wolność suova umožliwjajůnco swobodno krytyka dostřežůnych felerůw i swobodno dyskusyjo uo napotkanych problymach. Wolność suowa je čynńikym wjynkšej efektywnośći państw dymokratyčnych, aby ale we peuńi můguy śe ujawńić pozytywne jeji skutki, kůńyčne je pobudzyńy uobywateli do krytycyzmu (w tym samokrytycyzmu) i samodźelnośći intelektualnyj.


text:
München
Wspůłrzyndne: 48°08' N 11°34' E
München je mjasto we Mjymcach, stolica landu Bajery a rejyncyje Gůrne Bajery. Leży na Bajerskij Wyżce nad rzykům Izara. Je znamjynnym kulturalnym, naukowym a industryjnym uostrzodkym we Bajerach. Zołożůne we 1158 roku. Jygo mjano pochodźi uod położyńo wele klasztoru (mjym. bei den Mönchen). We 1919 powstała sam Bajersko Republika Rad. We uokryśe Wajmarskij Republiki uostrzodek naźistowskigo ruchu. We München we 1938 podpisano Ukłod ze München. We 1972 bůły sam Uolimpijske Igrziska. Terozki mjasto je śedźibům bankůw, werku BMW a inkszych.


text:
Tasmańijo
Tasmańijo to je wyspa kero ležy na pouedńe uod pouedńowo-wschodńigo krańca kůntynynta australijskigo a je uod ńygo uoddźelůno Ćyśńinům Bassa. Do kupy s myńšymi wyspůma we tyj ćyśńyńe a tyž wyspům Macquarie we pouedńowyj tajli Uoceanu Indyjskigo stanowi stan Tasmańijo we skuodźe Zwjůnzku Australiskigo. Je ůuna nojmyńšym stanym tygo kraju, zajmuje 90 758 km² placu a mjyško na ńi 478 400 ludźi.
S anfanga zamjyškano bez Jaborygynůw Tasmańskich, kerych mynga wytympjůno we Čornyj Wojńe we I pouowje XIX wjeku. Uostatńo Jaborygynka Tasmańsko umřyua we 1876 roku. Uosadńictwo brytyjske uod 1803. Uod 1901 mo status stanu Zwjůnzku Australijskigo.


text:
Mnozy šulerjo z 4. lětnika zakładnych šulow ze serbskej wučbu, kaž tež serbskich zakładnych šulow běchu na zarjadowanje přichwatali. Gymnazialni šulerjo předstajichu swojim hosćom rjany program – bajki w modernej formje. Po tym wobhladachu sej hosćo pod nawodom šulerjow 10/4 šulu, internat a sportowu halu. Lětsa njemějachmy jenož 8 , ale samo 10 stacijow, kotrež nimo wučerjow gymnazija tež hosćo wuhotowachu. Tak móžachu na přikład mikroskopować, zhonichu tóšto wo serbskim rozhłosu, rejowachu w awli a wubědźowachu so w geografiji. Mnoho zajimaweho zhonichu tež wo serbskich nałožkach a swjedźenjach. Dopołdnjo so za wšěch spěšnje miny. Na kóncu dósta kóždy wobdźělnik jako mału dopomnjenku lineal z logom serbskeho gymnazija..
Pjatk, dnja 21.11.2014 wotmě so na našej šuli, kaž kóžde lěto, studijny dźeń. Tam poskićichu so nam šulerjam 11. lětnika wšelakore projekty, kiž mějachu nam pomhać při našim rozsudźe wo naš přichod. Na přikład zwučowachmy powabjensku rozmołwu, pisanje motiwaciskeho lista a powabjenja a druhe poskitki. Tež studenća běchu tu a rozprawjachu nam wo jich nazhonjenjach po maturje, mjezdruhim wo wukrajnym lěće, wo swobodnym socialnym lěće abo móžnosćach studij financować. Na kóncu studijneho dnja běše w awli tež hišće diskusijne koło ze studentami, hdźež móžachmy so tutych wo najwšelakorišich wěcach wuprašować. Tutón dźeń je cyle wěsće tomu jednomu abo druhemu z nas při dalšim planowanju našeho přichoda po wotzamknjenju šule dale pomhał. Tak móžemy cyłkownje prajić, zo bě tutón poskitk jara derje poradźeny a organizowany a mějachmy tež wjele wjesela..
Naš prěni pućowanski dźeń wjedźeše lětniki 8-1, 10-1 a 10-4 do čěskich Liberec, hdźež wopytachmy tak mjenowany IQ-Park.
Rano zahe jědźechmy z ćahom na dwórnišćo do Liberec. Po dołhej jězbje a pytanju poměrnje schowaneho twarjenja naš cil skónčnje docpěchmy. Běše to kompleks w znatym akwaparku “Babylon”. Tři hodźiny dołho sej na štyrjoch poschodach přirodowědne eksperimenty wobhladachmy a so sami wuspytachmy. Běchu tam na přikład špihelowy labyrint, rumnosće za eksperimentowanje, optiske mylenja, rum podnurjeneje Titanic, pisanske mašiny a wjele wjace. Šulerjo kaž tež wučerjo mějachu wulke wjeselo při rozdźělnych stacijach. Spěšnje so čas miny a zetkachmy so před twarjenjom k domojjězbje. Na dwórnišću móžachmy – kaž hižo cyły dźeń - naše znajomosće čěšćiny wuspytać a nałožować, jako sej něšto k jědźi a piću skazachmy. W ćahu smy hišće wjele wo eksperimentach rěčeli a so hižo na wopyt dalšeho muzeja z mjenom “IQ-landia” wjeselili..
Kaž je hižo wjacore lěta z wašnjom, su tež lětsa zaso šulerjo pjatych lětnikow zhromadny tydźeń w Njeswačanskej młodowni – w „Šuli w zelenym“ dožiwili. Zhromadnje ze swojimi rjadowniskimi wučerkami knjeni Bremowej, knjeni Kubicowej a knjeni Hiccynej su spisali małke dźiwadłowe hry, basnichu spěwy, paslichu rekwizity a wuknychu swoje teksty z hłowy.
Nimo pilneho dźěła pak běše tež zhromadna zabawa wažny wobstatk dnjow, wšako chcych so wšitcy mjezsobu lěpje zeznać. Na zahrodźe młodownje móžachu wosebje hólcy hromadźe ze studentami do syteje wole za bulom honić abo ze studentkami paslić a hry hrać. Wutoru popołdnju podachu so wšitcy zhromadnje na rjane pućowanje po blišej wokolinje a w nocy steješe potom nócne pućowanje, na kotrymž dyrbjachu šulerjo swoju zmužitosć dopokazać, na planje. Srjedu popołdnju wopytachu dwanatki – kmótřa pjateho lětnika - swojich mótkow a zabawjachu so z nimi kopańcu a bul přez sak hrajo hač do ćmičkanja.
Štwórtk wječor stupaše napjatosć. Starši, bratřa a sotry šulerjow běchu přijěli, zo bychu sej dźiwadłowe sceny, kiž běchu w tutych dnjach nastali, wobhladali. Mócny přiklesk přihladowarjow drje woznamjenješe, zo bě so dźěło wupłaćiło!
Na tutym městnje dźakujemy so cyle wutrobnje studentam Juliji Serbinec, Werónice Sćapanec, Julijani Rječkec, Christinje Šołćic, Maćijej Möllerej a Jurjej Bjeńšej , kiž su rjadowniske wučerki w tutych dnjach wulkotnje podpěrali..


text:
Czelabińsk
Wspůłrzyndne: 55°09' N 61°24' E
Czelabińsk (rus. ЧeлябиHck) – mjasto we Rusyji, stolica czelabińskigo uobwodu. Założůny 1736, mjejske prowa mo uod 1787. Je rozlygowany we połedńowym Uralu. Srogi uostrzodek industryji. We czas II wojny śwjatowyj bůł to jedyn ze nojsrogszych uostrzodkůw kaj produkowano tanki, bestůż bůł mjanowany Tankogrodym.
15 lutygo 2013 przefurgoł nade Czelabińskem meteor o średńicy 17 myjtrůw a wodze 10 tyś. tůnůw.Skiż tygo ůng. 1,5 tyś. ludźůw uostoło rańůnych a mocka szybůw śe strzaskało.


text:
Bruksela
Wspůłrzyndne: 50°50' N 04°21' E
Bruksela (fr. Bruxelles, niderl. Brussel, mjym. Brüssel) – mjasto a stolica Belgije a Uńje Ojropejskij, pouožůne we střodkowyj tajli kraju nad řykům Senne.
Krům mjasta na prawach gminy, mjanym Bruksela uokreślo śe tyž rygjůn stouečny Bruksela, kery skupjo tyž 18 inkšych gmin (mjyndzy inkšymi Anderlecht, Etterbeek, Sint-Gillis, Uokkel, Schaarbeek) a mo ůngyfer 1 mln. mjyškańcůw. Aglůmeracyjo brukselsko (w syńśe geůgrafičnym) uobejmowo tyž pewno ličba gmin flamandzkych.


text:
Pakistan
Pakistan, Islamsko Republika Pakistanu (ang. Islamic Republic of Pakistan; urdu trl. Islāmī Jamhūriyat Pākistān, trb. Islami Dźamhurijat Pakistan) – państwo we pouedńowyj tajli Azyje, pouožůne nad Mořym Arabskym.
Wjynkše mjasta: Karači, Lahaur, Faisalabad, Rawalpindi, Pešavar, Kweta, Multan, Bahawalpur, Sakkhar, Hajdarabad.
Dugość grańic: 6 774 km, we tym:
- Indje 2 912 km
- Afgańistan 2 430 km
- Iran 909 km
- Chińsko Republika Ludowo 523 km
- wybřeže morske 1 046 km
Nojwyžšy půnkt: K2 8 611 m n.p.m., nojńižšy půnkt Uocean Indyjski 0 m Ferwaltůngowy tajlůng: 4 prowincyje, 1 terytorjům stouečne i 1 terytorjům plymjynne. Pakistan rośći pretynsyje do terytorjům Džammu i Kašmir – spornygo s Indjamůma; spůr uo tyn uobšar uod lot 50. XX wjeku stanowi zařewje powažnygo kůnfliktu mjyndzypaństwowygo. S kuli tych roščyń statystyka pakistańsko podowo wjynkšy uobšar państwa – 896 145 km².
Religje: Islam (97%, we tym 77% sůnńići i 20% šyići), wyznańa chřeśćijańske (1,6%), hinduizm (1,5%), buddyzm, śikhizm.
Skuod narodowośćowy : Pyndžabčycy (48%), Sindhowje, Beludžowje, Paštůńi, uchodźcy s Afgańistanu.


text:
Harry Houdini
Harry Houdini (rodz. 24 marca 1874 we Budapešće, um. 31 paźdźerńika 1926 we Detroit) – amerikański uošydzac žydowskigo pochodzyńo (rodzůny kej Ehrich Weiss), macher uode citańo a wyswobodzańo śe s roztomańtych ketůw, pyntůw, zawarćůw a t.p. Wywouany tyž kej dymaskator cauber-maubrůw. Jygo binowům partnerkům a prywatńy - žonům bůua Wilhelmina Beatrice (Bess) Rahner. Kej anfag, špecyjalizowou śe we klasyčnych trickach karćanych, a iże ńy darziuo Mu śe skiž tygo, ańi ńy dowauo mu to zarobku, začůn předstowjać wyswobodzańy śe ze pyntůw a zabićůw, a tyž prezyntowou "tracyńy" śy roztůmańtych wihajstrůw, a ńy ino - l.b. ukozywou tyž stracyńy śy elefanta cuzamyn s jygo tryserym. Stou śe wywouany we coukym USA po wystympach we wodewilu Orpheum, a rychuo ńyskoři (uod 1900) začůn wystympować na tournee tyž we Ojropje. Uod lot 20. XX wjeku, po tym kej umřyua jygo matka, zaangažowou śe we tropjyńy a demaskowańy medjůw a parapsycholůgůw, fundujůnc nagroda lo tego kery udowodńi co richtig poradźi mjeć kůntakt ze zaśwjatůma a duchůma. Skuli jygo wjedzy uo techńikach iluzyje, ńy znoloz śe žodyn kery by umjou mu to udowodńić, a nagrody ńigdy ńy wypuacůno. Umřyu na zapolyńy blindarma.


text:
Cołko przigoda z „Pogodůmy” napoczła sie we 2014 roku, kej to trzi frelki z Mikołowa zaprosiůły noszo ferajna do spůłarbajcynio. Razym zbajslowalimy projekt społyczny, dziynka kerymu bajtle ze mikołowskich szulůw a ôchrůnek můgły wiůnś udzioł we zajynciach, na kerych bez zabawa, můgły posuchać a wywiedzieć sie co nowego ô Ślůnsku. Motywym przewodnim cołkich zajynć bůły Straszki Ślůnske, kerych przeca w noszych berach a bojkach je festelnie dużo. Modzi poznali Połednice, Utopce a Piecucha, kery uczy, coby niý polić plastiku a innego uoszklistwa we piecu. Przede wszystkim jednako bajtle na tych zajynciach majům ôkazjo, coby POGODAĆ po ślůnsku a poznać noszo kultůra.
Skůnd ta idyjo?
We szulach teroźnie mało godajům ze bajtlůma ô lokalnych trodycjach, kulturze abo historyji. Na lekcjach historie modzi niý majům ôkazje posuchać ô tym, jako kejsik u nos na Ślůnsku bůło, a jako je rýchtých historio Ślůnska. Dodatkowo powszecho globalizacjo, prziczynio sie ku tymu, iże zatrocajům sie nosze lokalne trodycje a zwyki. Coroz czynści nosze świynta zastympowane sům „przikludzůnymi” świyntůma. Na Ślůnsku můmy festelnie bogato kultůra, keryj niý chcymy dać zaginůnć.
Co chcymy ôsiůngnůńć ?
Chcymy wylyź do wszytskich bajtli ai jeich fatrow a pokozać, iże sům piykne bery a bojki po ślůnsku szpecjalnie dlo bajtli. Tym barzi, iże je ich na prowda cołko masa, a ku tymu poradzům być fest interesantne a nawet edukacyjne (choby bojka o Piecuchu).
Chcymy tyż pokozać, iże to co widzymy we Internecie, telewizyji abo słyszymy we radyjoku to niý je wszysko. Czosym werci sie ôbadać kaj indzij, coś wiyncy.
A przede wszystkim chcymy pedzieć wszystkim modym a bajtlům, iże niý ma gańba godać. Toć to je noszo kultura a cynno iścizna. Chcymy, coby kożdy bajtel wiedzioł skůnd je a jake mo korzynie.
Jak to robiymy?
Kludzilimy zajyncia dlo bajtli ze mikołowskich szulůw podstawowych dlo klas 1-3 we Miyjskij Bibliotyce Publicznyj we Mikołowie.
Bez feryje we 2015 roku we Miyjskij Bibliotyce Publicznyj w Mikołowie na trefach ze bajtlůma uosprawialimy ô Straszkach Ślůnskich.
Bylimy tyż miyndzy inkszymi ze wizytůma we mikołowskich ôchrůnkach:
Przedszkole nr 12 im. Bajkowej Przygody w Mikołowie, Przedszkole w Mikołowie-Paniowach.
Tam nawet te nojmodsze, trziletnie bajtle suchały interesantnie noszych piyknych Ślůnskich berůw.
Chcesz aby Twoja grupa również mogła posłuchać o Śląsku i po Śląsku? Chcesz wiedzieć więcej?
Szkryfnij do Moniki Rożek: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Šlůnsk to land ze kultůrům, roztolicznymi trodycjami a naturalnům iściznům. Jednako łod zowdy nojwiyncy we wercie byli na Šlůnsku ludzie. To łůni grůntowali a formowali Šlůnsk a niý roz nawet cołki welt. Nikerzi s nich uostali świadůmie abo niý przepůmnieni a łůnych dorobek potraciůł sie fůrt kejsik tam. Jednako coby tak dali niý bůło, przedstowiůmy Wům sam Galerio znanych Šlůnzokůw.
Śląsk to ziemia z tradycjami, kulturą i bogactwami naturalnymi. Jednak przede wszystkim prawdziwą wartością Śląska od zawsze byli ludzie. To oni tworzyli i kształtowali Śląsk a niejednokrotnie nawet dzieje całego świata. Część z nich niestety została świadomie lub mniej zapomniana, a ich dorobek zginął w otchłani przeszłości. Chcąc temu zapobiec przedstawiamy Wam Galerię znanych Ślůnzokůw.
Zobaczcie a poczytajcie sami, kim byli i są Ślůnzoki.
KŮMUNIKACJO
Termin „kůmunikacjo” ôznaczo łůncznoś, wymiana a uosprowianiý. Przekozaniý kůmunikatu polego na słownym abo bezsłownym przesyłaniu informacyj, a dziynka tymy wpływaniu na miyndzyludzke relacje.
Co interesant, kůmunikujymy sie durś, bez wzglyndu na to, co robiymy:
- eli sie godo abo siedzi po cichu,
- kůnfrůntuje sie abo uciyko,
- staro sie pokozywać swoje emocje, abo sie je chowie.
Niýzoleżnie, jako sie zachowujesz, przekozujesz informacje inkszym.
Cołki procys kůmůnikacje idzie ujynć we 3 kanołach przekozu:
- kanoł werbalny – to tekst kery sie godo (7%),
- kanoł woklany – to jak tyn tekst sie godo (38%),
- kanał wizualny – to zachowaniý niýwerbalne (55%).
Informacje poradzi sie przekozywać na roztomajte sposoby:
- kůmůnikacjům werbalnům a niýwerbalnům,
- ustnie a pisymnie,
- bezpostrzydnio abo postrzydnio.
A na co sie kůmůnikować? Jake sům funkcje kůmůnikacje?
- informacyjno – wymiana a zbiyraniý informacyj, dejmy na to potrzebnych do wyznoczynio cweku dziołanio abo dobrego uzdanio,
- motywacyjno – motywowaniý a zachyncaniý, dejmy na to do dziołanio,
- kůntrolno – informowaniý o sztandardach, obowiůnzkach,
- przekozywanio wrażyń, ymocji a nawiůnzywanio relacyj.
Jako sie uosprowio..?
Pod kůniec grudnio Modzi, kerzi brali udzioł we noszym projekcie
"Silesia Skills" zrobili swůj projekt społyczny. Bezto we II LO we
Mikołowie sbajslowali wystowka sylwestek Ślůnskich Noblistůw.
#dzialajlokalnie #centrumspolecznegorozwoju #silesiaskills
Silesia Skills to projekt dlo modych zakryncůnych ludzi, kerzi czujům we siebie, iże chcům dziołać a pomiyniać świot. Dziynka projektowi sbasjlowalimy we Listopadzie 2016 we Mikołowie norychta kludzůne bez doświadczůnych trynerůw ze fýrmy "Ośrodek STREFA ROZWOJU".
Na tych trefach modzi můgli uozwijać swoje umiyjyntności miynke a kůmpetyncje ze zakresu kůmiunikacje a roboty we grupie. Je to tym barzi we wercie, iże skorzystać ze tego mogům tera, przi kludzyniu swojego projektu, nale tyż we prziszłości, kej bydům kształtować swoja ściyżka kariery.
Terozki uostoł juże uostatni tref, na kerym "dopinać" bydymy nosz projekt z młodzieżům sbajslowany w ramach Silesia Skills. Miarkujymy, co juże niýdugo bydymy můgli sie nim poasić a przedstowić go lokalnyj społyczności we Mikołowie.
Cel projektu:
Wykształcenie wśród młodzieży aktywnej postawy społecznej.
Zachęcenie do działania oraz inicjowania przedsięwzięć na rzecz lokalnej społeczności
Wsparcie działań młodzieży przez wspólne stworzenie projektu społecznego
Przekazanie wiedzy ułatwiającej wspólne tworzenie projektów
Wsparcie rozwoju umiejętności miękkich młodzieży
Ogromnie się cieszymy, że możemy się pochwalić realizacją nowego projektu. Silesia Skills!
Realizacja projektu możliwa jst dzięki dofinansowaniu z programu „Działaj Lokalnie IX” Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności realizowanego przez Akademię Rozwoju Filantropii w Polsce.
Oficjalne wyniki naboru na stronie Centrum Społecznego Rozwoju.


text:
Kamasutra
Kamasutra, Kama Sutra, Kama (we sanskryće: कामसूत्र) to je indyjski traktat uo seksualnośći czowjeka a seksualnych zachowańach. Połny jygo titel to vātsyāyana kāma sūtra, beztůż je przijmowane, co jygo autorym je Watsjajana. Kamasutra bůła napisano mjyndzy I a VI stolećym. Krům srogigo zbjoru roztomajtych sztelůngůw, Kamasutra mo tyż uodńeśyńo do tradycyje a kultury Indyjůw, uopisuje małżyńske tradycyje, we tym poślubno noc, a kńify lo babůw coby lepi poradźůły chopům dogodzać.
Kamasutra mo 7 tajlůw, 36 podtajlůw a 1250 rzůndkůw.


text:
Bůmbaj
Wspůłrzyndne: 19°02'05" N 72°50'52" E
Bůmbaj (hindi a marathi मुंबई, trl. Muṁbaī, trb. Mumbaj; ang. Mumbai; do 1995 hindi बम्बई/बॉम्बे, trl. Bambaī/Bômbe, trb. Bambaj/Bombe, ang.) – stolica indyjskigo stanu Maharashtra, pouožůno na wyspje Salsette, na Mořu Arabskym.
Podug nojnowšych danych, we mjeśće tym mjyško 17 mln mješkańcůw a je 6. co do ličby mješkańcůw metropoljům na śwjeće. Wroz s mjastůma satelitarnymi twoři wjelgo kůnurbacyjo mjejsko. Dźynki naturalnymu portowi je to tyž nojwjynkšy port zachodńich Indji.
Je to tyž wjelgi uostřodek finansowy. Śedźiby sam majům lične banki, (m.in. Reserve Bank of India), geuda (Bombay Stock Exchange) a lične indyjske firmy i korporacyje. Dźynki tymu, aže poźům žyća je sam wyžšy ńiž inkšych tajlach kraju, přićůngo uůn imigrantůw s coukich Indji a coukij Azyje Poúedńowyj. Bez taki ukuod řečy mješajům śe sam nojrůžńijše kultury, religje a tradycje. Mjasto čynsto je nazywane Bollywoodym, gdyž je to stolica indyjskij kinůmatůgrafije. Tutejše wytwůrńy produkujům ročńy nojwjyncyj filmůw na śwjeće.
Indyjsko nazwa pochodźi uod mjejscowyj hinduskij bůgińi Můmba. We XVI w. Portůgalčyki nazwali to mjasto Bom Bahia co uoznočo Dobro Zatoka. Brytyjčyki podčas swojij kolůńizacyji Indji zmjyńili mjano mjasta na Bombay. Uoficyjolno zmjana mjana nastůmpiua we 1995, nale mjano Bůmbaj nadal je powšychńy užywane na Zachodźe. Wjelge korporacyje tyž ńy zmjyńiuy swojich mjan s Bůmbay na Můmbai.


text:
Nelson Mandela
Nelson Rolihlahla Mandela (* 18. julija 1918 we Mvezo, Južna Afrika; † 5. decembra 2013 w Johannesburgu; w Južnej Africe tež z tradicionelnym mjenom Madiba pomjenowany) bě něhdyši južnoafriski wjednik boja přećiwo apartheidźe a politikar Afriskeho narodneho kongresa (ANC). Wón bě 27 lět jako politiski chłostanc w južnoafriskich jastwach zajaty a skutkowaše po tym mjez 1994 a 1999 jako prěni čorny prezident swojeho kraja. Mandela płaći hromadźe z Martinom Lutherom Kingom jako najwuznamniši prócowar přećiwo swětodalokemu potłóčowanju čornych kaž tež jako pućrubar měrliweho přechoda wot apartheidoweje politiki k demokratiskej Južnej Africe. W lěće 1993 dósta Měrowe Nobelowe myto.
Mandela pochadźa z ludu Xhosow. Studowaše prawnistwo na uniwersiće w Johannesburgu a dźěłaše jako prawiznik.


text:
Litium
Litium (wědomostnje Lithium), [ˈliːtiʊm] (z grjekskeho λίθoς líthos „kamjeń“) je chemiski element ze symbolom Li a rjadowym ličbnikom 3. Mjeno Litium dósta element, dokelž bu na rozdźěl wot natriuma a kaliuma w kamjeniznje wotkrył. Wón je alkaliski kow druheje periody periodoweho systema elementow. Litium je lochkometal a wobsedźi najmjeńšu hustosć pod standardowymi wuměnjenjemi krutych elementow. W elementarskej formje reaguje kaž wšě alkaliske kowy hižo při dótkanju z kóžnej włóžnotu a tak zawinuje ćežke wužraća a spalenja. Jeho wjazny su strowoty škody, ale wězo w zdawna snadnišim rozměrje hač tute jeje periodoweho susoda Berylium.
Litium bu 1817 wot Johan August Arfwedson wotkrył. Wón njewustupuje w přirodźe dla jeje wysokeje reaktiwnosć elementarny. Při rumowej temperaturje je jenož na cyle suchim powětrje za dlěši čas stabilny, na włóžnym powětrje so na powjerchu spěšnje mutnošěra woršta z litiumoweho hydroksida wutwori. Pomału reaguje tež na suchim powětrje k litiumowemu nitridej. Jako mikroelement je w formje jeho selow časty wobstatk wot mineralneje wody.
W čłowjekowym organizmje su małe mnóstwa litium na składźe; element pak njeje esencielny a žanu znatu biologisku funkciju nima. Najebać toho maja někotre litiumowe sele medicinski wuskutk a wuskutkuja při bipolarnych afektowych mylenjach, maniji, depresijach a kluserowych hłowybolenjach.
Noty[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 M. Hesse, H. Meier, B. Zeeh: Spektroskopische Methoden in der organischen Chemie Thieme, 2002


text:
Afganistan
Afganistan, Islamskŏ Rebublika Afganistanu (dari افغانستان, trl. Afghānestān, trb. Afghanestan; جمهوری اسلامی افغانستان, trl. Dawlat-e Eslāmī-ye Afghānestān, trb. Daulat-e Eslami-je Afghanestan; paszto افغانستان, trl. Afghānistān, trb. Afghanistan; د افغانستان اسلامي جمهوریت, trl. Də Afghānistān Islāmī Dawlat, trb. Dy Afghanestan Eslami Daulat) – strzōdlōndowe państwo położōne we Azyji Strzodkowyj.
Wiyncyj jak 4/5 placu zajmujōm gōry. Ze pōłnocnygo wschodu na połedniowy zachōd roztopiyrzŏ sie Hindukusz ze nŏjwiyższym szczytym kraju (Nuszaak, 7 455 m n.p.m.) i przełazi we surowe ôbszary Wyżyny Irańskij, a dalij we pōłpustyniŏ Rygistanu, miyndzy kerymi je Wyżyna Haradżat ze kilkōma duklami, co umożniajōm kōmōnikacyjõ miyndzy rygiōnami kraju.


text:
Jak yno pisza tyn recept1, to już wiym, że niyftore2 moje ulubiōne kōmyntatorki zaroski3 pedzōm4: „To niy je dō mie, joł je za zgniōło5.” Ja, joł wiym, że jak czowiek widzi, że trza cojś rychtować bez 3 godziny, to zaroz dostołwo gyńsij skōrki, ale przeca to wcale niy znaczy, że bez 3 godziny trza stołć […]
Tag: #mięso
Kura we trołwie (Kurczak z trawą cytrynową na modłę tajską)
O tym, że Chop lubi eksperymynty, to już chyba wiycie. Ta kura prziszła do mie tak od samojści, jak żech we jednym sklepie na tydniu oriyntalnym znołd trołwa citrōłnowo. Noprzōd żech znoł yno suszōnoł, ale ta świyżo niy moł z niom porównania: delikatny smak, a do tego tak fajnie chrupie. Te danie robi sie szybko, […]
Hańdyk we boreju (Indyk w porach)
Boryj mo niy yno fajny smak, ale tyż mało kalorii, kans fetaminōw1 i roztomajtych minerałōw. Moł działanie przeciwbakteryjne, a do tego jeszcze pomołgo wyciepnōć2 ze organizmu toksyny, a to przeca tera take modne. Ze hańdykym smakowoł richtig3 dobrze, a jak żech sie go zrobiōł jeszcze ze dzikim ryżym- co to tak po prołwdzie niy je […]
Szołdry abo murziny (Wielkanocne mięsiwa zapiekane w drożdżowym cieście na śląską modłę)
U nołs1 w dōma sie tego niy robiōło, nawet żołdno ciotka tego niy znała, ale rołz moja Baba znołdła to w jaki ksiōnżce i sie ji tego zachciało. Na poczōntku trzo bōło szukać, skōnd sie to wziyno, co to z tym zrobić i jak wyłōnaczyć2. Ponojś je to popularne na Ślōnsku Cieszyńskim, ale same słowo […]
Szinka we grincojgu (Szynka we włoszczyźnie)
Na świynta moja Muter już połra lołt1 kupuje wyndzōnoł2 szinka, takoł w cołojści i do tego tak fajnie powiōnzano dratwōm3. Owijoł jōm potyn we alufolia4 i pieke5 bez6 godzina abo półtora we bratrurze7. Chop w kuchni- jak już wiycie- lubi sznupać8 po roztomajtych receptach9, wymyślać, eksperymyntować i tak prziszoł na ta idyja10, coby ta szinka […]
Kaczka imbirowo-sojowoł (W tłumaczeniu dziś nie poszaleję ;) )
Dzisiej po chałpach1 to sie jy2 przeważnie yno kury i świnie, niyrołz3 ftojś sie narychtuje4 hańdyka5, a przeca6 we sklepach tyla dobroci. Jeszcze połra lołt7 tymu to bōł8 problym, żeby kupić kajś9 gańś10, krōlika abo kaczka, a dzisiaj idzie je trefić nawet w tych nojbarzi ajnfachowych11 sklepach. I bez12 to trza z tego korzystać, bo […]


text:
Czeski Ślůnsk
Ślůnsk Česki, dowńij tyż Morawski Ślůnsk, do 1918 Austrijacki Ślůnsk, mjyndzy 1918 a 1945 tyż Sudecki Ślůnsk – je to geszichtowo krajina położůna na wschodźe Czeskij Republiki uo wjyrchu 4 452 km2 zamjyszkana bez ůngyfer 1 miljůn ludźi. Historyczno stolica to Uopawa. Krům teroźnygo uobwodu Jeseník (kery je tajlům Olmickigo Kreju), terytorjům noleży do Ślůnskomorawskigo Kreju. Na połedńu Czeski Ślůnsk sůmśaduje ze Morawijům; na połedńowym wschodźe ze Słowacyjům; na wschodźe, půłnocy a połedńowym zachodźe ze polskům tajlům Ślůnska (gynau s wojewůdztwůma dolnoślůnskim, ślůnskim a uopolskim).


text:
Ihre Sprache: Deutsch Niedersorbisch Obersorbisch
Beschreibung
Naš najznaćiši komponist Korla Awgust Kocor je w zašłym lětstotku serbske hudźbne žiwjenje z wjele znatymi a hišće dźensa rady spěwanymi chórowymi twórbami wobohaćił. Do předležaceje zběrki spěwow za serbske chóry su zapřijate přez sto spěwow Kocora; jeho kompozicije abo tež sadźby po ludowych melodijach. Wone su wšě dosć derje znate, su pak po wšelkich spěwnikach rozbrojene abo scyła hišće ćišćane njepředleža. Tójšto spěwam je přidaty Kocorowy klawěrny přewod. Achim Brankačk je spěwy w mjenje Zwjazka serbskich spěwarskich towarstwow zezběrał a zestajił a tak wšěm serbskim chóram spřistupnił.


text:
Tak po prołwdzie, to niy je takoł richtig1 smażōnka, yno ōmlet, ale jakosik mi sie ta nazwa barzi spodobała. Żeby bōło jeszcze ciekawiyj, to żech sie te hiszpańske danie nauczōł robić we Francji. Tortilla [czyt.: tortija] ze kartołflōma2 je klasycznoł, bo rajn3 idzie tyż wciepōńć i wōszt4, i inksze warzywa. Robi sie to trocha dużyj5 […]
Tag: #ziemniaki
Grinkōłl choby we Niymcach (Jarmuż na modłę północno-niemiecką )
We Niymcach- tam barzi1 na gōrze- majōm tako tradycja, że bez zima2 sie wybiyrajōm całōm ferajnōm3 na jedzynie tego grinkōłlu. Jo żech po prołwdzie4 nawet tego niy wiedzioł, ale jakosik żech sie połra miesiyncy tymu zgodoł ze mojōm Ciotkōm ze Bremen. Po piyrszych przimrozkach pōnoś5 tyn grinkōłl je nojlepszy i łoni tak od stycznia aże […]
Panczkraut abo ciapkapusta (Śląskie danie regionalne na bazie ziemniaków i kapusty)
Panczkraut je do ślōnski kuchni jak Mona Liza do Luwru- jak żejście go niy jedli, to psińco1 ō2 ni3 wiycie. Piyrwy4 niy bōło ślōnski rodziny, co by go aby rołz5 za tydziyń niy miała na stole. U moji6 Mutry7 w dōma bōł8 pōnoś9 w kołżdo10 sobota. Nojlepszym kamratym11 panczkrautu sōm karminadle, choć joł żech sie […]
Kapuśniok golōnkowy (Kapuśniak golonkowy)
Łostatnio1 żech sam pisoł o golōnkach i jak fto2 take robiōł i łostoł3 mu tyn wywar, to je łon4 idealny na kapuśniok. Jedyn chop to już mie od lata mynczy,5 żebych sam wciep6 recept7 na kapuśniok, ale jak na dworze bōł8 chic,9 to czowiek myśloł yno10 jak by sie tu ochōdzić.11 I trza jeszcze bōło12 […]
Zupa kryjm ze bani ze chrupiōncōm szinkōm i grzankōma (Zupa krem z dyni z chrupiącą posypką ;) )
Moja Baba1 mi wczora padała,2 że na mitag3 to by nojlepi zjadła zupa ze bani. Listopad to je nojlepszy czas na zupa ze bani. Kedyjś robiōłech już tako ze tajskimi prziprawōma i tak żech sie pomyśloł, że trza by bōło iś4 w trocha inkszo strona, bo to tyż przeca5 niy wszyscy- tak jak my- lubujōm […]
Klōski (Kluski śląskie)
Z dziurōm[1] abo[2] bez? Idzie pedzieć[3], że to je tako filozofijoł ślōnski klōski. Joł[4] tam wia[5] jedno: ani Ōłma[6] Albina, ani Ōłma Ana żodnych[7] dziurōw we klōskach niy robiōły[8], niy robi ich moja Muter i niy byda robiōł[9] jo. W Polsce sie na nie gołdo[10] ślōnske, a tak po prołwdzie[11]– jak mi to ostatnio pedziała […]


text:
Jak niy mołcie ciyrpliwojści1 do pieczynia, to ani tego niy czytejcie 😉 To niy torta z tych, co to sie pieke biszkopt, wciepnie na niego trocha dżymu, ślagzana2 i fertich3. Jak już fto jednak poświyńci te połra godzin, to efekt je richtig4 zaskakujōncy. Ciymno szokolada, beza, mascarpōne i śliwki moczōne we kōniaku… Robiōłech go 2 […]
Miesiąc: Czerwiec 2016
Windbojtle (Ptysie)
Już dołwno żech niy zaglōndoł do tyj staryj ksiōnżki ze receptami1, kero mi pożyczōła kōmratka2 od moji Mutry3. Ksiōnżka ta moł w tym roku 90 lołt i bez to werciōłoby4 sie cojsik z ni upiyc, tym barzi, że nawet Pani Truda- bo tak sie nazywo ta kōmratka- gołdała mi, że sie mōm zrobić te windbojtle. […]


text:
Leo XII.
Leo XII. (z byrgarskim mjenom Annibale Francesco Clemente Melchiore Girolamo Nicola Sermattei della Genga; * 22. žnjenca 1760 na hrodźe La Genga blisko Spoleto w Cyrkwinskim staće; † 10. małeho róžka 1829 w Romje) bě italski duchowny a bu 28. požnjenca 1823 jako naslědnik Pija VII. za 251. bamža romsko-katolskeje cyrkwje wuzwoleny. Płaći jako zastupnik jara konserwatiwnych kołow w romsko-katolskej cyrkwi a bě přećiwnik cyrkwinskich a politiskich reformow.
Jemu slědowaše Francesco Castiglioni jako bamž Pius VIII.


text:
Napocznōł żech jōm rychtować1 połra lołt2 do zadku3 ze mojōm Teściowōm i tak nōm zasmakowała, że do dzisiej kołżdego roku jōm nastawiōmy. Teściowa robi jōm niyroz trocha słabszoł, moja Muter- bo łona tyż sie w te nalywkowanie wciōngła4– niyroz robi yno trocha mocniyjszy kōmpot, ale przeca kołdży robi tak, jak mu smakuje. Choć w tym […]
Miesiąc: Lipiec 2016
Wiśniōwka (Nalewka wiśniowa wiśniówką czasem zwana)
Robia roztomajte1 nalywki, ale ta ze wiśni to je cojsik tak dobrego, że bez ni niy umia sie już forsztelować2 mojego barku. Choć tak po prołwdzie to nawet niy wiym, czy mi idzie ło ta nalywka, czy ło te wiśnie, co to je potyn idzie wmōcić3. Joł ich niy pestkuja, bo wiadōmo, żech je trocha […]
Szokoladowe karminadle ;) (Trufle z mascarpone)
Jak je lato, to sie czowiek robi jeszcze barzi zgniōły1, jak kedy indzi2. Bez to trza wymyślać take maszkyty3, co sie je szybko narychtuje4. Sam sōm yno 3 składniki, to nawet listy zakupōw niy trza specjalnie zapisywać. Co potrza? 250 g mascarpone 100 szokolady 100 g podłużnych biszkoptōw Szokolada łozpuśćcie5 w jaki misce nad gorkym […]


text:
Sztrům
Sztrům – kożdy uporzůndkowany (skerowany) ruch sztrůmowych ładůnkůw. Ruch tyn zauobycz je powodowany uobecnośćům sztrůmowygo pola (růżńicy potyncjołůw).
Wjelgośćům uopisujůncům sztrům je natynżyńy sztrůmu I, kere defińuje śe kej pochodna ładůnku sztrůmowygo q, kery przepływo bez poprzeczny przekrůj przewodńika, po czaśe t przepływu tygo ładůnku:
abo
Jednostkům natynżyńo sztrůmu we ukłodźe SI je amper [A].
Natynżyńy sztrůmu I idźe wyraźić tyż bez liczba ładůnkůw przepływajůncych bez powjerzchńa S, majůncych gibkość v
kaj: n - kůncyntracyjo nośńikůw sztrůmu wyrażůno bez jejich liczba na jydnostka uobjyntośći (poruszajůncych śe we ta sama strůna), q - ładůnek kożdygo s nośńikůw, v - składowe gibkośći nośńikůw we kerůnku prostopadłym do powjerzchńi S, bez kerům płyńy sztrům uo natynżyńu I.


text:
Nichtó njezaswěći swěcu a zawodźeje ju z horncom abo staji ju pod łožo, ale postaji ju na swěčnik, zo bychu wšitcy, kiž zastupja, swětło widźeli. (Lk 8,16)
Kóždy čłowjek, wšě rostliny a zwěrjata žedźa so za swětłom. Mnoho ludźi jědu do juha na dowol, dokelž tam słónčko najčoplišo swěći. Jězus mjenuje so swětło swěta. Jeho słowo rozswětli nas a pokaza nam puć do njebjeskeho kralestwa. Naš nadawk je, jeho wozbožace poselstwo do swěta njesć a jeho słowa a skutki wozjewjeć.
S. Chrystamarija
© D. Dzikiewicz, M. Nawka, D. Matik 2017


text:
Pauza abò He Maлa Бaбa kлoпoTy kyпилa Пopocя
Wczora to szło pò prôwdzé mie blós abò zaspiewac “He Maлa Бaбa kлoпoTy kyпилa Пopocя” abò wzyc sã do robòtë, bò przistãpù do nowëch kaszëbskòjãzëcznëch starnów nie bëło.
Z tima bitama ë bajtama to jakòs tak je, że rôz òne są, a rôz jich nie ma. Wczora prawie bëło nót je wëszëkac, a to doch nôlepszô robòta dlô Sznëpòrznika 😉 . W tim sznëpòrzeniém towarzëszëła mie ta frantówka He Maлa Бaбa kлoпoTy kyпилa Пopocя ùkrajińsczégò karna Ot Vinta, jaką mie drëch pòdesłôł (jesz rôz dzãka).
Nie bãdã ji trzëmôł blós dlô se, bò mëszlã, że czéj wa bãdzéta kòmùdni, to mòże òna wama téż hùmòr pòprôwi. 🙂
Frantówczi karna Ot Vinta (móm czëtë, że miono nie mô nick bëlnëgò òznôczac 😉 ) nalezeta tuwò .
Jeżlë òbôczôta jesz jaczi felë to proszã napisac ò nich do mie, nôlepi cëtëjąc to co sã wama wëskrzëniło – bãdzé to dlô mie wiôlgô pòmòc .


text:
Linuxcsb.org pò zjinakach
Jesz zreszoné òb lato 2006 rokù Starnë Wspiarcô dlô kaszëbsczegò Linuksa, jaczé bëłë na zôczątkù baro staticzné ë le z pòdstarnama dolmôczów KDE na kaszëbsczi (
kde.linuxcsb.org), òżëłë w kùńcu na jeseń ë mómë jé rozcygniãté ò òglowé témë sparłaczoné z Ôpen Ùdbama. Parłączi sã to z tim, że wnet wszëtczé wiadła co sã tikajã tich témów mòże terô nalezc pòd tą adresą, a nie na starnach kaszubia.com czë ù Michôła (przódë na together.pl). Mómë nôdzejã, że na nen ôrt ùdô sã nama kąsk przëblëżëc wielnotã ë wôrtnotã ôpen-zdrojowëch pòdjimiznów, a dôwając na jednym placu pòmòce dlô Linuksa, w tim kaszëbsczegò, zlëtczi sã jegò ùżëwanié. Piszã ò tim dopiérze terô, bò ë zamkłoscë starnów są ju na tëli “wiôldżé” że mògã ju waji tam bez wstidu òdsélac 😉 .
Témë są pò prôwdze na starnach wszelejaczé, òd grów, przez przezérniczi, wiadła ò internetowich szëkôrzach, pò wëdiwédzã ò kaszëbsczich ùstôwach w Linuksë. Starnë redagùjema z Michôłã blós pò kaszëbskù co je jak narô téż ewelementã.
Rôczimë do czëtnictwa ë sélaniô wajich dopòwiesców ë bôczënków.


text:
Niy gŏdōm ze ślōnskim akcyntym
Tytuł je trocha przewrotny. Bo niy idzie ô to co jŏ niy poradza tak gŏdać abo niy chca. Idzie ô to co czegoś takigo jak ślōnski akcynt niy ma. Przinojmnij w tym znŏczyniu co wiynkszość ludzi se forszteluje. Bo – sam trza wejrzeć do słownika – akcynt to „wyróżnienie sylaby w wyrazie za pomocą nasilenia głosu”. A dyć w jynzyku ślōnskim akcynt je dokładnie taki sōm jak w polskim. Padŏ na przedostatnio sylaba. Bez to niy idzie rozróżniać ôbu jynzykōw skuli rōżnic we akcyncie. No to skōnd sie biere ta gŏdka ô ślōnskim akcyncie? Dyć kŏżdy sie z czymś takim trefiōł.
Ślōnzŏki gŏdajōm inakszyj
Trza prziznać co gŏdka Ślōnzŏka, nawet jak sie starŏ gŏdać „czysto po polsku”, brzmi trocha inakszyj. No ale wcześnij my już pedzieli co niy ma ślōnskigo akcyntu. No to skuli czego jak Ślōnzŏk cosik powiy to ôd razu wiadōmo co to je Ślōnzŏk a niy Warszawiŏk czy Poznaniŏk? Ano skuli tego co Ślōnzŏki używajōm tzw. pochylōnych samogłosek. Take samogłoski były kejsik tyż w jynzyku polskim. Dyć ôba jynzyki wyszły z tego samego starosłowiańskigo asta. Nawet w polskij ôrtografii zachowōł sie ślad po jednyj takij pochylōnyj samogłosce. To szkryfa „ó” czyli „u zamknięte”. Ôd 1936 r. niy zaznaczŏ sie już w piśmie inkszych pochylōnych samogłosek (pochylōnego a i e). Ôstało jyno „ó”, choć terŏzki czytŏ sie jōm tak samo jak „zwykłe u”. No to Polŏki zapōmnieli jak sie wymŏwiŏ pochylōne samogłoski. Ale Ślōnzkŏki niy. I dalij ich używajōm nawet jak gŏdajōm po polsku. I zamiast pedzieć „góra” gŏdajōm „gōra”, zamiast „ból” gŏdajōm „bōl”. I z inkszymi pochylōnymi samogłoskami je to samo. Rōżnica niywielkŏ, ale jednak je. I bez to wziyna sie gŏdka ô ślōnskim akcyncie.
Dŏwać pozōr na swoja gŏdka czy niy?
Prŏwda je takŏ, że dopōki wtoś niy wiy ô pochylōnych samogłoskach to gŏdŏ po polsku z „akcyntym”. Może ô tym wiedzieć abo niy. Ale niy wiy jak złōnaczyć co by bez tego „akcyntu” gŏdać. Dopiyro jak już wiy ô tych pochylyniach to wiy tyż jak tego „akcyntu” może uniknōńć. Bo wiy żeby gŏdać wyraźne „u” w tam kaj w jynzyku polskim je „ó”. Wiy, że trza gŏdać wyraźne „ą” abo „ę” kere w jynzyku ślōnskim niy wystympujōm. Ale to tyż działŏ w drugŏ strōna. Jak jakiś Polŏk, kery niy poradzi wypedzieć samogłosek pochylōnych prōbuje coś gŏdać po ślōnsku to brzmi to – co nŏjmynij – dziwacznie. Gŏdŏ wyraźne „o”, „a” czy „e” tam kaj te głoski powinny sie pochylać. A zdŏ sie tyż, że powiy wyraźne „ą” abo „ę”. Niydŏwno jeszcze niy bōło takich problymōw, ale jak zrobiyła sie moda na Ślōnsk i ślōnskość, to niykere prōbujōm np. śpiywać ślōnske szlagry chociŏż wcale niy poradzōm gŏdać pō naszymu.


text:
Delnja Sakska
Delnja Sakska (němsce Niedersachsen, delnjoněmsce Neddersassen) je zwjazkowy kraj mjez Smolinami a Sewjernym morjom na sewjerozapadźe Němskeje. Po přestrjeni je po Bayerskej druhi najwjetši kraj Zwjazkoweje republiki Němska. Jeho hłowne město je Hannover.
Geografija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Delnja Sakska mjezuje ze Schleswigsko-Holsteinskej, Hamburgom a Mecklenburgsko-Předpomorskej na sewjerowuchodźe, z Braniborskej a Saksko-Anhaltskej na wuchodźe, z Durinskej a Hessenskej na samym juhowuchodźe, z Sewjerorynsko-Westfalskej na juhu a z Nižozemskej na zapadźe. Na sewjeru twori pobrjóh Sewjerneho morja přirodnu mjezu. Tež Wuchodofriziske kupy słušeja k Delnjej Sakskej.
Přez Delnju Saksku běži rěka Łobjo, kotraž tworja hranicu ze , a Braniborskej, kaž tež rěki Weser, Aller a Ems.
Města[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Najwjetše města Delnjeje Sakskeje su:
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Delnja Sakska je so w lěće 1946 załožiła.
Mjena sydlišćow[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
W Delnjej Sakskej eksistuja někotre mjena sydlišćow (Lüchow, Wustrow, Bardowiek), kotrež pochadźa ze słowjanskeje rěče. Tuta słowjanska rěč hižo njeeksistuje, ale bě přiwuzna z kašubšćinu, pólšćinu, ale tež ze hornjoserbšćinu, delnjoserbšćinu, čěšćinu a słowakšćinu. Słuša k lechiskej skupinje zapadosłowjanskich rěčow. Ale su tam tež mjena němskeho pochada.
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Wotkazaj[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Oficielne webstrony (něm.)
Badensko-Württembergska • Bayerska • Berlin • Braniborska • Bremen • Delnja Sakska • Durinska • Hamburg • Hessenska • Mecklenburgsko-Předpomorska • Porynsko-Pfalca • Posaarska • Sakska • Saksko-Anhaltska • Schleswigsko-Holsteinska • Sewjerorynsko-Westfalska
1952 k Badensko-Württembergskej fuzionowali: Südbaden | Württemberg-Baden | Württemberg-Hohenzollern


text:
Grudziyń to czas, kej trocha wiyncyj myślymy ô Bogu. Ȏ małym Jezusku w Betlyjce, ale tyż ô tym jak bōł już wielgi i nauczōł. A miōł moda coby swoja nauka „prziôzdobiać” przipowieściami. Jedna z jego przipowieści gŏdŏ ô robotnikach, kerzi ôstali najyńci do roboty we winnicy. Jak pewnikym dobrze wiycie, włŏściciel winnicy sie ugodōł z jednymi, kere prziszli do roboty ze samego rana, że dostanōm 1 dynara za swoja robota. Niyskorzij, popołedniu, wziōn tyż inkszych, tyż za dynara, a na wieczōr, krōtko przed fajrantym, jeszcze inkszych, kerym tyż ôbiecōł dynara. Na sōm kōniec bōła z tego chaja, bo te piyrsze zaczyli sie fantować, iże te co prziszli robić pō nich tyż dostanōm tyle samo piniyndzy. I gŏdali, co to niy je sprawiedliwe. Ale dzisiej niy bydymy gŏdać co je sprawiedliwe a co niy. Sprōbujcie se raczyj forsztelować co by sie dziŏło jakby wtynczŏs kej Jezus żył we Palestynie, panowały tam take same warunki jak dzisiej, w XXI storŏczu w Polsce. A bōłoby to mnij wiyncyj tak:
Na wieczōr, jak skōńczyli robota, robotniki ze winnicy poszli do włŏściciela coby jim zapłaciōł 1 dynara, tak jak sie ugŏdali przed robotōm. A włŏściciel czekōł na nich ze swojim ksiyngowym. Podlŏz piyrszy z robotnikōw do włŏściciela winnicy, wyciōng rynka po swojego dynara, a tyn mu pedziōł: „Doczkej ino, muszymy nŏjprzōd porachować wiela ci sie nŏleży”. No to tyn sie zdziwowōł, bo – pōmyślōł – „Dyć co tu rachować? Ugŏdali my sie na dynara to go dŏwej i niy fandzol”, ale nic niy pedziōł. A włŏściciel spytōł ksiyngowego: „No to wiela płacymy za ta robota?”. A ksiyngowy napoczōn rachować: „Nŏjprzōd muszymy porachować ściepa na ubezpieczynie. Cuzamyn ściepa robotnika i prŏcodŏwcy na pyndzyjŏ to bydzie 16,5% tego co trza zapłacić. Ściepa na rynta to 6,76 %, ściepa chorobowŏ – 2%, a zdrowotnŏ – 6,5%. Ôkrōm tego trza zapłacić Cezarowi podatek, bo tam, pod winnicōm, już czekŏ celnik z rzymskimi wojŏkami co by wziōńć swoje 8%. No i te ściepy na ubezpieczynie tyż. To jak porachujymy cuzamyn wszyjsko do kupy to wyłazi, że na rynka trza zapłacić trocha wiyncyj jak 6 i pōł asa. A 10 asōw to jedyn dynar dyć”. „Co?” – zeszterowōł sie robotnik, a wrŏz z nim inksze. „A kaj ta reszta? Co z tymi ôstałymi 3,5 asami? Dyć my niy chcymy sie nikaj ubezpieczać. Niy zbiyrōmy na żŏdnŏ pyndzyjŏ. Jak my ôstatnio płaciyli na ta pyndzyjŏ do roztōmajtych Fōnduszōw, to potym Cezar nōm wziōn połowa ze tych piniyndzy. I niby pedziōł, że ône sōm kajś zapisane na naszym kōncie, ale tak richtich to ich niy ma bo kasa je prōznŏ. A dochtōrowi i tak płacymy jak idymy sie ôbadać”. Włŏściciel ino rozłożōł rynce: „Dyć nic na to niy poradza. To ôni tak kŏżōm” – pokŏzōł na Rzymiōn. No to chopy sie załōmali. Wziyli po te 6 i pōł asa i zaczyli medykować co z tym zrobić. „Te pierōńske kradziŏki” – ôdgrŏżali sie Rzymiōnōm. Ôrŏz jedyn padŏ: „Jŏ to chyba sie schleja ze „szczyńściŏ” co mi tak mało zapłaciyli za robota”. „Ty mŏsz recht. Bo to gańba sie w dōma pokazywać z takimi piniyndzmi” – ôśmiōł sie inkszy. I zwrŏcōł sie do włŏściciela winnicy: „Mŏcie tu wino?”. „No toć! Kaj mŏ być wino jak niy w winnicy?” – pedziōł włŏściel. „A po wiela?” – spytōł robotnik. „A po 2 asy” – ôdpedziōł włŏściciel, a ksiyngowy dodōł: „Plus 23% dlŏ Cezara. Czyli cuzamyn bydzie prawie 2 i pōł asa”.
Trza chyba pedzieć, iże to dobrze, co robotniki z przipowieści ô winnicy żyli w starożytności, a niy terŏzki w Polsce. Bo tego kaj sie straciyła połowa wpłacōnych do Fōnduszy Ymerytalnych piniyndzy, nawet sōm Jezus niy poradziōłby wytuplikować.


text:
Sadza Soap
Sadza Soap to czorne mydło glicerynowe z wonglym aktywnym. Gryfne, bo wyglondo choby wongiel. I je w tym recht. Zrychtowane na podoba wongla z fedrunku na grubie we Zobrzu 320m pod ziymiom. Je to nasz, ślonski wyrób. Tukyj na Ślonsku wongiel zawdy był nojwiynszym skarbym, a robota na grubie wdycki była w powożaniu.
Sadza Soap to je jedyn z projektów Mamami Studio.
- To miszong tego co inksze: maras, kiery myje – godo jego mamulka, Marta Frank.
Sadza Soap może być gyszynkiym dlo tutejszych, ale i tyż dlo tych, kierzy przyjyżdżajom sie tukyj podziwać Ślonskowi. Je tyż kosmetykiym. Dziynki wonglowi aktywnymu i glicerynie mydło odkażo, nawilżo, rozjaśnio i kiej som jaki pynsklyże, to gibko sie tracom. Je naprowda naturalne i nadowo sie do kożdyj skóry. Łono je dlo wszyjstkich. Po nim czowiek je 10 lot młodszy!
Ło mydle:
- Wiela woży?: 130 g
- dizajnersko i ekologiczno krzinka PET z wielim łokiynkiym bez kiere idzie sie łoboczyć, co je w pojszczodku.
- teksty w 3 jynzykach: po polsku, po ślonsku i po angelsku.


text:
Berlin (B/SN). Po słowach politikarja CDU dr. Heinera Geißlera měli so cyrkwje mócnarjam zemje spjećować. To rjekny něhdyši zwjazkowy minister w přiłoze nowiny Zeit „Christ & Welt“. Město toho „chwala cyrkwje Boha z pozawnami z wěžow swojich dale a prózdnišich Božich domow.“ W swěće kapitalizma, gigantiskeje financneje industrije ze swojimi towaršnostnymi „idealemi“ egoizmom, nahrabnosću, skuposću, konsumom a karjeru je „Jězus dospołne sćělesnjenje čłowjeskosće a miłosće“.
Schulz zasudźa namołwu AfD
Waršawa. W pólskim sejmje so nabožne temy dźeń a bóle přesadźeja, cyle po woli noweho narodnokonserwatiwneho knježerstwa pod nawodom strony Prawo a sprawnosć (PiS) Jarosława Kaczyńskeho. Tak su w prěnim tydźenju apryla z hłosami zapósłancow PiS wobzamknyli, 100. róčnicu Fatimskeho dźiwa oficialnje woswjećić. Dnja 13. meje 1917 bě so w portugalskej Fatimje pječa swjata Marija třom dźěćom zjewiła a jim tři potajnosće přeradźiła. W prěnim wona připowědźi, zo maja hrěšnicy w helskim wohenju ćerpjeć. W druhej potajnosći wěšćeše bórzomny kónc Prěnjeje swětoweje wójny a hišće hóršu wójnu, njedyrbjeli-li ludźo přestać Boha hanić. Třeća potajnosć poćahowaše so na to, zo stanje so bamž z woporom atentata.
Ze 37 lětami hižo 38 dźěći porodźiła je Ugandźanka Mariam Nabatanzi. Tole su zamołwići kraja oficialnje wobkrućili. Trójce bě žona dwójniki porodźiła, štyri razy trójniki a trójce samo štwórniki. Dźěći pochadźeja wot samsneho nana. Najstarše dźěćo je mjeztym 23 lět, najmłódše štyri měsacy. Swójba we wsy Kabimbiri, połsta kilometrow zwonka stolicy Kampala, bědźi so z pjenježnymi problemami. Regionalni politikarjo namołwjeja ludźi, swójbu podpěrać.
Krokodila na zahrodźe namakali su awstralscy wohnjowi wobornicy, jako w Darwinje palacy so dom hašachu. Swójba dźeržeše mjeztym 70 lět stareho a štyri metry dołheho rjapnika Alberta kaž domjace zwěrjo, samo z dowolnosću zarjadnistwow. Mjeztym zemrěty wobsedźer domu bě krokodila 1958 w rěce popadnył.
Nowelěrowany sakski šulski zakoń je wobzamknjeny a ma so wot noweho šulskeho lěta krok po kroku zwoprawdźeć. Zo njehodźa so hnydom wšitke kaznje přesadźić, zwisuje mjez druhim z pobrachowacymi wučerjemi, na přikład nastupajo rjadowanje inkluzije. Wuwučowanje šulerjow z wosebitej pedagogiskej potrjebu ma hakle 1. awgusta 2018 płaćić. Potom změja wšitke regularne šule, tež serbske, winowatosć, so šulerjam z wosebitej potrjebu pedagogiskeho spěchowanja wěnować. Přiwšěm móža dźěći a młodostni z tejle potrjebu regularne abo tež dale spěchowanske šule wopytać. Rozsudźić maja to starši. Zawěsće je w tym padźe mjez wučerjemi a staršimi hišće wjac prašenjow hač wotmołwow. Mamy so na přikład prašeć, kak ma so zastaranje z wučerjemi pod tuchwilnymi wobstejnosćemi rjadować. Sakska chce zasadźić za tule naprawu kóžde lěto sto přidatnych wučerjow. Tola zwotkel jich brać, wosebje serbskich z wukubłanjom, trěbnym za zastaranje dźěći a młodostnych, kotřiž maja so wosebje spěchować. Wšako tež tajcy šulerjo serbsce rěča.


text:
Czad
Czad, Republika Czadu (fr. République du Tchad, arab.  جمهوريّة تشاد [Jumhuriyat Tashad]) – państwo we strzodkowyj Africe. Granica mo uod půłnocy s Libijům, uod wschodu s Sudanym, uod połedńa s Strzodkowoafrikańskům Republikům, uod połedńowygo zachodu s Kamerůnym a Ńigeryjům a uod zachodu s Ńigrym. Jygo mjano pochodźi uod Jeźora Czad.
Půłnocno tajla kraju zajmuje Sahara, na połedńu idźe trefić sawanny. 3/4 ludnośći kero mo robota pracuje we bauerstwje. Rozpoznane, nale ńyeksploatawane sům surowce mineralne, krům wydobywanyj na pouedńu naftowyj ropy.