text:
Srjedźna Europa
Srjedźna Europa je dźěl Europy mjez zapadnej, wuchodnej, juhowuchodnej, južnej a sewjernej Europu. Geografisce nimamy jasnych kriterijow wobmjezowanja. We wšelakorych časach bu zapřijeće „Srjedźna Europa“ tež rozdźělnje definowane.
Přisłušace kraje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Jasna je přisłušnosć Němskeje, Awstriskeje a Šwicarskeje – potajkim cyłeho němskorěčneho ruma – k Srjedźnej Europje. Dźensa płaća tež něhdy socialistiske kraje Pólska, Čěska, Słowakska a Madźarska po powšitkownej definiciji zaso jako wobstatk Srjedźneje Europy, štož wotpowěduje tež jich geografiskemu połoženju.
Zwadne je, hač słušeja tež Słowjenska, Chorwatska, Litawska, Letiska a Estiska do Sewjerneje Europy. Prěnjej so často wobhladujetej jako wobstatk Juhowuchodneje Europy, baltiske kraje pak jako dźěl Sewjerneje Europy, hačrunjež nadeńdźe so geografiske srjedźišćo europskeho kontinenta w Litawskej.
Wobydlerstwo[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Srjedźna Europa je najhusćišo wobsydleny dźěl kontinenta. Rěča so tam zwjetša germanske (na zapadźe) a słowjanske rěče (na wuchodźe). Wuwzaće je madźaršćina, kotraž słuša k Finougriskim rěčam. Porno wuchodnej Europje wužiwa so łaćonski alfabet.
Najwjetše města Srjedźneje Europy su Berlin, Wien, Hamburg, Budapest, Waršawa, Mnichow a Praha.


c: text/html

text:
Za dohromady 1,8 milionow eurow nastawa tuchwilu we Worklecach nowy hort z městnom za 120 dźěći. Ze šulu a sportownju twori takrjec třistronski dwór.
Worklecy (SN/MWj). Horce dny tež za dźěłaćerjow Róžeńčanskeje Sorabije jednore njejsu. Na twarnišću Worklečanskeho horta njesteja woni jenož w sapacym słóncu, ale tam z wulkimi běłymi kamjenjemi jednu sćěnu po druhej do wysoka ćahaja. Bjez dźiwa tuž, zo noša při dźěle słónčne nawoči. Bjez nich by jich slepiło. To wě tež Worklečanski wjesnjanosta Franc Brusk (CDU). Wobstajnje wón na twarnišću za prawym hlada a zetkawa so nimo toho tydźensce ze wšitkimi zamołwitymi, kotřiž sej přichodne dźěła a wosebje terminy dorěča.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Krok po kroku chce gmejna Hodźij tež dalše twary saněrować.
Hodźij (CK/SN). Gmejnska rada Hodźij je na swojim njedawnym posedźenju nadawk za planowanske dźěła k zwuporjedźenju mosta w Běčicach (Pietzschwitz) přepodała. Na jězdnej su jasne škałoby rozpukanjow widźeć a wobłoženje chětro zerzawi. „Te a dalše škody pohubjeńšeja wěstotu wobchada. Twarska wěstota pak wohrožena njeje“, rjekny nawoda techniskeho zarjada Hodźijskeje gmejny André Laue. Přez móst wjedźe dróha z Běčic do Čěškec (Zischkowitz). Twarske kóšty za ponowjenje mosta trochuja zamołwići na něhdźe 46 000 eurow. 90 procentow z toho móhli ze spěchowanja zarunać. Próstwu wo spěchowanje z programa k sporjedźenju komunalnych dróhow a mostow pak móže komuna jenož hišće hač do 31. oktobra zapodać. Tohodla a nazymskich prózdnin dla su wuradźowanje gmejnskeje rady prjedy hač planowane přewjedli.


text:
Jan Just
Jan Just (němsce Johannes Just; * 7. apryla 1869 w Nowej Jaseńcy, † 1. awgusta 1922 w Kulowje) bě serbski katolski farar a kulturny prócowar.
Narodźi so jako syn Nowojasčanskeho žiwnosćerja a wopytowaše 1881/82 Tachantsku šulu a 1883/84 Katolski wučerski seminar w Budyšinje. Wot 1884 do 1893 bě chowanc Serbskeho seminara w Praze, hdźež wopytowaše hač do lěta 1890 němskorěčny Małostronski gymnazij a studowaše potom hač do lěta 1893 katolsku teologiju. Po nawróće do Łužicy bě najprjedy katechet a tachantski wikar w Budyšinje a wot 1894 do 1908 kapłan w Chrósćicach. W lěće 1908 přewza farske městno w Ralbicach, hdźež hač do swojeje smjerće w starobje jenož 53 lět skutkowaše.
Jako Chróšćanski kapłan skutkowaše sobu we wjesnych towarstwach. Spisa hrě Wowka a Swjata Cita a dopisowaše do Katolskeho Posoła. Jako student wozjewješe ludowědne přinoški w Kwětkach Serbowki. Wot 1891 bě z čłonom Maćicy Serbskeje.
LiteraturaWobdźěłać
- Michał Kětan: Nekrolog. W Krajanje 1923, str. 57–59.
ŽórłoWobdźěłać
- Jurij Młynk: Just, Jan. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 241


text:
Budyšin/Zhorjelc (SN/at). Na za kónc tydźenja připowědźene akcije towaršnostneje njeposłušnosće zwjazkarstwa „Ende Gelände“ we Łužicy stej Budyski a Zhorjelski wokrjes ze zakazom zhromadźowanja pod hołym njebjom reagowałoj, dokumentowanym we wčera wozjewjenymaj powšitkownymaj postajenjomaj wokrjesow. Nichtó njesmě tam zarjadowanja přewjesć abo so na tajkich wobdźělić. Zakaz płaći wot dźensnišeho w 0 hodź. hač do njedźele w 24 hodź. Potrjechene w Zhorjelskim wokrjesu su areale Wochožanskeje a Rychwałdskeje jamy kaž tež Hamorskeje milinarnje. W Budyskim wokrjesu je to železniska čara LEAG stajnje we wobłuku koridora 50 metrow po woběmaj stronomaj kolijow. Zawrjena je Sprjewina dróha mjez Hamorom a Nowym Městom. Busy pak tam jězdźa.
Kaž „Ende Gelände“ dźensa zdźěli, chce přećiwo zakazam prawnisce postupować. „Swoboda so zhromadźować je elementarne zakładne prawo w demokratiji. Wobstatk toho je, sej městnosć protesta wólnje wuzwolić směć“, rjekny prawiznik Michael Plöse. Wón zwjazkarstwo w tym padźe juristisce zastupuje.


text:
Zofia Przeliorz
Przichodzi dycko wczas rano jak jeszcze wszyjscy spiom i skuli tego ciynżko go zejrzeć. Żeby zajōnczek mioł kaj zostawić to co prziniōs, trzeba już dziyń naprzōd we wieczōr przirychtować koszyczek abo jako krzineczka wymoszczōno faszcziszkami z postrziżōnych krasiastych papiórkōw. Koszyczek noleży zaniyś do zegrōdki i postawić pod jakim krzokiym, abo chocioż wystawić za ôkno.
Marysia już nie poradziła sie doczekać, kiedy zaś bydzie chodził zajōnczek. Już od jakigoś czasu szporowała papiórki po bōmbōnach, żeby mieć co postrzic do koszyczka. Jak była myjszo, pōmogała ji w tej robocie starka, ale teraz już miała siedym lot i sama to poradziła zrobić. Już zawczasu narychtowała se koszyczek, co miała do sucio kwiotków na Boże Ciało i zaczła strzic papiórki.
- Yno dej pozōr, żebyś se potym kierego palca nie przistrzigła – ôstrzygała jōm starka.
- Nie starejcie sie tak starko ō mie, dyć jo już je przeca wielko. A jak wy byliście mali to do wos też zajōnczek przichodził?
- Na toć dziołszko, że przichodził.
- To porozprowiejcie jak to było.
- No wiysz, jak jo była mało, to żech tak samo czekała na tego zajōnczka jak ty terozki. Dycko we Wielkanoc ku wieczoru niōsła żech koszyczek do zegrōdki i stawiałach go pod krzokiym wieprzōwek abo świyntojōnek. We śmiergust rano wartko leciałach ôbejrzeć, czy już mi co prziniōs. Szukałach pod krzokiym kaj żech go postawiła i nigdy nie poradziłach znojś tego mojigo koszyczka, bo tego zajōnca to sie chyba błozna trzimały i za kożdym razym kanś tyn koszyczek przestawił. Nejważniyjsze było jednak to, że mi tam dycko coś zostawił. Przeważnie był tam jedyn wiynkszy abo dwa myjsze zajōnczki z cukru abo marcyponu, czasami kurka abo baranek, ale dycko dużo cukrowych jajuszek .
- A widzieliście kiedy tego zajōnczka? – dopytowała sie Marysia.
- A katać tam! Nigdy żech go nie widziała. Dycko jak żech sie ôbudziła, to sie ôkozowało, że zajōnczek już w zegrōdce był. Ale moja mamulka mi roz podzieli, że to skuli tego nie poradza go zoboczyć, bo zajōnczek kiery ôdwiydzo dzieci, to ni ma taki zwyczajny zajōnc. Jest dużo wiynkszy od inszych zajyncy i mo złote uszy, a na plecach nosi wielki koszyk z roztomańtymi maszkietami, kiere dowo yno grzecznym dzieciōm.
- A to jak urosna to już mi nic nie prziniesie? – zafrasowała sie Marysia.
- Jak urośniesz, a bydziesz miała galana, to ōn ci prziniesie zajōnca, takigo wielkigo, co ci go bydōm wszystki kamratki zowiścić.
- A wōm starzik też takigo zajōnca przinosił?
- Jak chodził ku mie na zolyty, to przinosił. A jo se go stawiała na szranku i tam stoł aż do wilije, żebych sie mōgła pokwolić jakigoch to wielkigo zajōnca od mojgo karlusa dostała.
- A skōnd starzik takigo wielkigo zajōnca wzion?
- No kupił w cukierni!
- A jo była niedowno z mamōm w cukierni, ale żodnego wielkigo zajōnca żech tam nie widziała – smutno odpowiedziała Marysia.
- Ale dyć żysz sie tak nie starej! – pocieszała jōm starka. Widzisz dziołcho świat się zmiynio.
Jak nie dostaniesz od galana wielkigo zajōnca, to dostaniesz co inkszego. Przeca dzieci od zajōnczka też teraz dostowajōm roztomańte inksze geszynki.
Nejważniyjsze jest jednak to, żeby miyndzy tymi inkszymi maszkietami i graczkami znod sie chocioż jedyn mały, cukrowy zajōnczek, żeby dzieci nie zapōmniały, kto im to wszystko we śmiegust przinosi


text:
Kaszuby
Kaszuby (csb. Kaszëbë, Kaszëbskô, pol. Kaszuby) – regijůn nad krejym Bałtyckigo Morzo, tajla Půmorzo kaj pomjyszkujům Kaszuby.
Grańice Kaszubůw[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Wyznoczyńy grańicůw tygo regijůnu je fest utropno zacha, skuli tygo, co dowńi Kaszuby ńigdy ńy bůły regijůnym uokryślůnym admińistracyjńy (na uodwyrtka btp. do Zachodńigo eli Wschodńigo Půmorzo). Turbacyje dodowo fakt, co grańice źymje mjanowanyj Kaszuby przesuwały śe bez stoleća na wschůd. Kej we 1238 roku mjano Cassubia pojawjyło śe za pjyrsze we papjůrach, uobejmowały uůne tajla Zachodńigo Půmorzo. We tych czasach Słowjany ze Wschodńigo Půmorzo na zicher śe ńy mjanowały Kaszubůma. Wespůlnym mjanym Nadbałtyckich Słowjanůw mjyndzy Wisłům a Uodrům bůli Půmorzany.


text:
“Lóšt a tróšt zběranja” 13.01.2016
Přichodnu srjedu, dnja 13.01.16 w 19.00 hodź. wotměwa so nawjazujo na wosebitu wustajeńcu „Wuzwolene. Nowonakupjene twórby tworjaceho wuměłstwa“ zjawna rozmołwa pod hesłom „Lóšt a tróšt zběranja“.
Ju nawjeduje Jurij Łušćanski, kotryž ma dołholětne nazhonjenja na polu wuměłskeho zběraćelstwa. Najznaćiše „wotkryće“Jurja Łušćanskeho w zwisku z wustajeńcu „Wuzwolene. Nowonakupjene twórby tworjaceho wuměłstwa“ je drje Mišnjanska pórclinowa figura „Serbski braška“ po předłoze Huga Spielera z lěta 1897/98. Při slědźenjach pokazaše so, zo je figura dźěl serije wo němskich ludowych drastach, na kotruž bě so mjeztym pozabyło.
Na čo maš při zběranju dźiwać, a što takle při tym wšo dožiwiš, wo tym budźe zběraćel na tutym wječoru rozprawjeć. Chcemy rady jednu zjawnu rozmołwu w lochkej atmosferje zahaiić, tuž su wšitcy wutrobnje přeprošeni, ze swójskich dožiwjenjow a nazhonjenjow powědać.
Štóž zajimuje so za pozadki jednotliwych wobrazow a za wuměłcow, ma k tomu wot 18.00 hodź sem we wobłuku zjawneho wjedźenja přez wosebitu wustajeńcu składnosć.
Wobraz: Serbski Braška 1897/98 Mišnjanski pórclin, barbnje pomolowany © Serbski muzej 2015.


text:
- About Institute
- Nike Air Jordan Getty 1 Mid Yellow Toe Black 27cm , Nike Air Jordan Getty 1 Mid Yellow Toe Black 27cm Barons Alternate Sample , SBD
- adidas aj 3012 shoes black boots girls toddler
- The Fifth Nike Air Max 1 from Patta Is White - Grailify - nike lupinek flyknit boots made in mexico
- Air Jordan 9 IX Retro OG Space Jam , jordan retro 13 history of flight White Red Houston Rockets PE , IetpShops
- SBD - turbo nike roshe tiger men for sale on the beach florida - 900 basketball Date - Concepts turbo Nike Kyrie 7 Horus CT1135
- 417944 nike air max plus
- air jordan 4 canyon purple release date
- jordan xxx black cat 811006 010
- nike lebron 20 violet frost
- 1576 nike air jordan 1 naranja y blanco
- Annual Reports
- Didactics
- Research
- Employees
- Journals
Recent projects
Zbigniew Tarapata, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Najgebauer, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Michał Dyk, Agnieszka Kacprzak, Dariusz Pierzchała, Mariusz Chmielewski, Krzysztof Chlebicki, Jarosław Rulka
Maciej Kiedrowicz, Jarosław Koszela, Zbigniew Tarapata, Rafał Kasprzyk, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Jerzy Stanik
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Rulka
Dariusz Pierzchała, Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Rulka, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Rafał Kasprzyk, Mariusz Chmielewski, Michał Dyk, Krzysztof Chlebicki
Andrzej Najgebauer, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas, Ryszard Antkiewicz, Rafał Kasprzyk, Dariusz Pierzchała, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Jarosław Koszela
Ryszard Antkiewicz, Mariusz Chmielewski, Tomasz Drozdowski, Rafał Kasprzyk, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Andrzej Najgebauer, Dariusz Pierzchała, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Roman Wantoch-Rekowski
Tadeusz Nowicki, Tomasz Tarnawski
Grzegorz Bliźniuk, Andrzej Ameljańczyk, Ryszard Antkiewicz, Andrzej Gaj, Tomasz Górski, Tomasz Gzik, Piotr Kędzierski, Piotr Kosiuczenko, Jarosław Koszela, Andrzej Najgebauer, Tadeusz Nowicki, Kazimierz Worwa
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Koszela, Jarosław Rulka, Roman Wantoch-Rekowski, Mariusz Chmielewski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Tomasz Drozdowski, Dariusz Pierzchała
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Mariusz Chmielewski, Wojciech Kulas
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Dariusz Pierzchała, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Mariusz Chmielewski, Roman Wantoch-Rekowski
Roman Wantoch-Rekowski
Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Jarosław Rulka, Zbigniew Tarapata, Dariusz Pierzchała, Roman Wantoch-Rekowski, Tomasz Tarnawski, Wojciech Kulas, Jarosław Koszela, Marian Chudy, Tadeusz Nowicki, Radosław Pytlak
Recent publications
Bolesław Szafrański, Romuald Weydmann
Grzegorz Bliźniuk, Dorota Kilańska
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Zbigniew Tarapata
Zbigniew Tarapata
Andrzej Chojnacki
Andrzej Chojnacki
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Maciej Kiedrowicz
Roman Wantoch-Rekowski


text:
Ochotske mórjo
Ochotske mórjo (rusojski OxoTckoe Mope, japański ホーツク海) jo nakšomne mórjo na dłujkem wjacorje Śichego oceana. Na pódzajtšu granicujo z połkupu Kamčatka, na krotkem zajtšu z Kurilami, na krotkem wjacorje z japańskeju kupu Hokkaido, na pódwjacorje ze Sachalinom a na pódpołnocy z rusojskej twardeju zemju. Pśestrěń Ochotskeho mórja jo něźi 1,5 miliona kwadratnych kilometrow a maksimalna dłymokosć jo 3521 metrow. Nejwažnjejšy pśiběg Ochotskego mórja jo rěka Amur. Wuznamne pśistawy su Južno-Sachalinsk, Magadan, Ochotsk a Palana.


text:
Kamjenske stejnišćo accumotive fleksibelnje a eficientnje dale dźěła
Kamjenc (SN/BŠe). Dawno słušatej Kamjenskej tworni accumotive k najwažnišim dźěłodawarjam regiona. A tež přichodnje maja přistajeni zawoda ruce połnej dźěła. Accumotive dźě słuša k sto procentam Mercedes-Benz Group AG a je z tym wotnožka koncerna. Kaž z naprašowanja pola accumotive wuchadźa, přihotuje so Mercedes-Benz, znaty pod symbolom hwězdy, na ryzy elektriski přichod. Hač do kónca lětdźesatka chce awtotwarc wšudźe tam, hdźež su wične wuměnjenja date, jenož hišće elektrisce ćěrjene jězdźidła poskićeć.


text:
Portugalijo
Portugalijo, Portugalsko Republika (República Portuguesa) – ojropejske państwo rozlygowane we zachodńij tajli Połedńowyj Ojropy na połedńowym zachodźe Iberyjskigo Půłwyspu. Je nojdali wysůńyntym na zachůd państwym Ojropy, uod půłnoce a wschodu mo krej ze Szpańijům a uod zachodu a połedńo Portugalijo uoblywajům wody Atlantyckigo Uoceanu. Ku tymu Portugalijo skłodo śe ze raje wyspůw położůnych na Atlantyckym Uoceańe, kej Azorski Archipelag (Açores) a Madera (Madeira). Je człůnkym Ojropejskij Uńije a NATO.


text:
Dolnośląskie
Powiaty: bolesławiecki(Bolesławiec), dzierżoniowski(Dzierżoniów), głogowski(Głogów), górowski(Góra), jaworski(Jawor), jeleniogórski(Jelenia Góra), kamiennogórski(Kamienna Góra), kłodzki(Kłodzko), legnicki(Legnica), lubański(Lubań), lubiński(Lubin), lwówecki(Lwówek Śląski), milicki(Milicz), oleśnicki(Oleśnica), oławski(Oława), polkowicki(Polkowice), strzeliński(Strzelin), średzki(Środa Śląska), świdnicki(Świdnica), trzebnicki(Trzebnica), wałbrzyski(Wałbrzych), wołowski(Wołów), wrocławski(Wrocław), ząbkowicki(Ząbkowice Śląskie), zgorzelecki(Zgorzelec), złotoryjski(Złotoryja) Lubuskie
Powiaty: gorzowski(Gorzów Wielkopolski), krośnieński(Krosno Odrzańskie), międzyrzecki(Międzyrzecz), nowosolski(Nowa Sól), słubicki(Słubice), strzelecko-drezdenecki(Strzelce Krajeńskie), sulęciński(Sulęcin), świebodziński(Świebodzin), wschowski(Wschowa), zielonogórski(Zielona Góra), żagański(Żagań), żarski(Żary) Łódzkie
Powiaty: bełchatowski(Bełchatów), brzeziński(Brzeziny), kutnowski(Kutno), łaski(Łask), łęczycki(Łęczyca), łowicki(Łowicz), łódzki wschodni(Łódź), opoczyński(Opoczno), pabianicki(Pabianice), pajęczański(Pajęczno), piotrkowski(Piotrków Trybunalski), poddębicki(Poddębice), radomszczański(Radomsko), rawski(Rawa Mazowiecka), sieradzki(Sieradz), skierniewicki(Skierniewice), tomaszowski(Tomaszów Mazowiecki), wieluński(Wieluń), wieruszowski(Wieruszów), zduńskowolski(Zduńska Wola), zgierski(Zgierz) Mazowieckie
Powiaty: białobrzeski(Białobrzegi), ciechanowski(Ciechanów), garwoliński(Garwolin), gostyniński(Gostynin), grodziski(Grodzisk Mazowiecki), grójecki(Grójec), kozienicki(Kozienice), legionowski(Legionowo), lipski(Lipsko), łosicki(Łosice), makowski(Maków Mazowiecki), miński(Mińsk Mazowiecki), mławski(Mława), nowodworski(Nowy Dwór Mazowiecki), ostrołęcki(Ostrołęka), ostrowski(Ostrów Mazowiecka), otwocki(Otwock), piaseczyński(Piaseczno), płocki(Płock), płoński(Płońsk), pruszkowski(Pruszków), przasnyski(Przasnysz), przysuski(Przysucha), pułtuski(Pułtusk), radomski(Radom), siedlecki(Siedlce), sierpecki(Sierpc), sochaczewski(Sochaczew), sokołowski(Sokołów Podlaski), szydłowiecki(Szydłowiec), warszawski zachodni(Ożarów Mazowiecki), węgrowski(Węgrów), wołomiński(Wołomin), wyszkowski(Wyszków), zwoleński(Zwoleń), żuromiński(Żuromin), żyrardowski(Żyrardów) Opolskie
Powiaty: głubczycki(Głubczyce), kędzierzyńsko-kozielski(Kędzierzyn-Koźle), kluczborski(Kluczbork), krapkowicki(Krapkowice), namysłowski(Namysłów), nyski(Nysa), oleski(Olesno), opolski(Opole), prudnicki(Prudnik), strzelecki(Strzelce Opolskie) Pomorskie
Powiaty: bytowski(Bytów), chojnicki(Chojnice), człuchowski(Człuchów), kartuski(Kartuzy), kościerski(Kościerzyna), kwidzyński(Kwidzyn), lęborski(Lębork), malborski(Malbork), nowodworski(Nowy Dwór Gdański), gdański(Pruszcz Gdański), pucki(Puck), słupski(Słupsk), starogardzki(Starogard Gdański), sztumski(Sztum), tczewski(Tczew), wejherowski(Wejherowo) Śląskie
Powiaty: będziński(Będzin), bielski(Bielsko-Biała), bieruńsko-lędziński(Bieruń), cieszyński(Cieszyn), częstochowski(Częstochowa), gliwicki(Gliwice), kłobucki(Kłobuck), lubliniecki(Lubliniec), mikołowski(Mikołów), myszkowski(Myszków), pszczyński(Pszczyna), raciborski(Racibórz), rybnicki(Rybnik), tarnogórski(Tarnowskie Góry), wodzisławski(Wodzisław Śląski), zawierciański(Zawiercie), żywiecki(Żywiec) Wielkopolskie
Powiaty: chodzieski(Chodzież), czarnkowsko-trzcianecki(Czarnków), gnieźnieński(Gniezno), gostyński(Gostyń), grodziski(Grodzisk Wielkopolski), jarociński(Jarocin), kaliski(Kalisz), kępiński(Kępno), kolski(Koło), koniński(Konin), kościański(Kościan), krotoszyński(Krotoszyn), leszczyński(Leszno), międzychodzki(Międzychód), nowotomyski(Nowy Tomyśl), obornicki(Oborniki), ostrowski(Ostrów Wielkopolski), ostrzeszowski(Ostrzeszów), pilski(Piła), pleszewski(Pleszew), poznański(Poznań), rawicki(Rawicz), słupecki(Słupca), szamotulski(Szamotuły), średzki(Środa Wielkopolska), śremski(Śrem), turecki(Turek), wągrowiecki(Wągrowiec), wolsztyński(Wolsztyn), wrzesiński(Września), złotowski(Złotów) Zachodniopomorskie
Powiaty: białogardzki(Białogard), choszczeński(Choszczno), drawski(Drawsko Pomorskie), goleniowski(Goleniów), gryficki(Gryfice), gryfiński(Gryfino), kamieński(Kamień Pomorski), kołobrzeski(Kołobrzeg), koszaliński(Koszalin), łobeski(Łobez), myśliborski(Myślibórz), policki(Police), pyrzycki(Pyrzyce), sławieński(Sławno), stargardzki(Stargard Szczeciński), szczecinecki(Szczecinek), świdwiński(Świdwin), wałecki(Wałcz)


text:
Annulohypoxylon atroroseum je grzib[2], co go nojprzōd ôpisoł J.D. Rogers, a terŏźnõ nazwã doł mu Y.M. Ju, J.D. Rogers & H.M. Hsieh 2005. Annulohypoxylon atroroseum nŏleży do zorty Annulohypoxylon i familije Xylariales.[3][4] Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.[3]
Annulohypoxylon atroroseum je grzib, co go nojprzōd ôpisoł J.D. Rogers, a terŏźnõ nazwã doł mu Y.M. Ju, J.D. Rogers & H.M. Hsieh 2005. Annulohypoxylon atroroseum nŏleży do zorty Annulohypoxylon i familije Xylariales. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.


text:
Grynlandzko godka
Grynlandzko godka (Kalaallisut) - godka ze familije eskimo-aleuckich, we kery godo 57 000 Grynlandczykůw. Je podano na inujicke gdki we Kanadźe. Nojbarźij popularny djalekt, Kalaallisut (zachodńogrynlandzki), je uod 2009 amtowům godkům - grynladzki reskyrůnek doł jij tyn sztatus, coby zmocńić ja przi kolůńalnyj - důńskij godce. Krům tego egzisteruje na schodźe djalekt Tunumiisut, a we Thule djalekt Inuktun.
Grynlandzko je polisyntetycznům godkům, kero zwolo na tworzyńy fest dugich słůw bez kuplowańy cuzamyn mocki korzyńůw a sufiksůw.


text:
NYDEK Kowid niekowid – wełna owcóm od gazdy Milerskigo z Nydku rośnie aji w lokdaunie. Rok z rokym sie zeszeł, wólki niewólki, owce trzeba ostrzigać.
Ale jako to wszycko zorganizować, aby sie dodziyrżały wszycki przedpisy, kiere narzóndzo ministerstwo, miyni sie to z dnia na dziyń….w tych obostrzyniach sie nie idzie wyznać.
Marne, muszymy ich ostrzigać. Aby my dodziyrżeli dwumetrowe odstympy miyndzy strzigoczami, strzigać bedóm jyny dwo strzigocze – nagłos myśloł gazda – a aby sie moc nieobsrywali, tak im tam dómy jeszcze ze dwie baby. I tak było.
W postrzodku strzigoł Vlasta Bišop – profik, kiery sie tym żywi, już aji ón w Nydku nie jedyn roz wygroł.
Drugim gipczokym był Michał Staszowski, kiery reprezentuje naszóm republike na skijach. Srziganim se zarobio na sezone.
Z jednej stróny chłapców wachowała Janka Šínová, kiero sie też żywi strziganim owiec.
Z drugi stróny chłapców pod palcym miała Gabka Žitniková, kiero w Nydku strzigała nożycami ryncznymi. Wyglóndało to ganc tak, jakoby owca była na welnesie i strzigani se używała jako masażu.
Gazda rozopcznył strzigani gróm na trómbicie.
Podowocze majóm ważnóm funkcje. Nima to taki lahki, jako to wyglóndo. Z chłapców sie za chwile loło jako po maratonie.
Jak mieli ostrzigane skoro wszecki owce, tak gazda odstartowoł czasówke. Każdy strzigocz dostoła jednóm owce i musioł jóm czym jak nejrychli ostrzgać. Nejrychlejszy był Michał Staszowski, kiery owce ostrzigoł za niecałóm minute.
Idzie to tymu waszymu Michałowi, cały tata. Gratulacje!!!
Po półce musi być.
Aji owczorz potrzebuje klimatyzacyje.
Aji sóm gazda sie chycił strziganio….staroł sie, fakt sie staroł….kapke jóm aji postrzigoł….
Gaździno se przełokropnie o swojego gazde starała, aji piwo mu prziniósła….
…to mu szmakowało…
Aji se go wyfociła, aby miała do albumu.
No…kapke sie gazda nie trefił do mody, ale do roka wełna zaś dorośnie. Głównie aby owca jaki stres ze swojego wyglóndu nimiała….
Przi strziganiu je nejważniejsze dobrze owce chycić, aby sie z nióm dobrze manipulowało.
Jo fakt je czorno.
Idzie ji to, ale jo je rychlejszy.
Gazda wykłodo, jako sie chyto owce.
Potym to aji ukozoł.
Ku strziganiu przigrowała kapela kapela Nowina + Bezmiana.
Jak sie ostrzigały wszycki owce, to se gazda ze samej radości zatańcowoł ze swojóm babkóm….
…aji ji doł puse.
Koszor je prózny….
….a gazda zadowolóny.
Choć to nie było rozgłoszane publiczne, to prziszło strasznie moc ludzi. Chodzili na etapy, coby ich nie było moc na jednym miejscu.
Musieli siedzieć na stołkach, bo baliki ze słómy, na kierych sie siedzało każdym rokym, nie spełniały warunki higieczne i normy EU.
Bohaterowie, kierzi za dopołedni ostrzigali skoro 180 owiec.
Z owcami – to trzeba jako z babóm – roz wprawo…
…roz wlewo. Tłumaczy widzóm Milerski.
Całe szczynści ponikierzi Słowiocy sie strasznie dobrze ożynili, zebrali se dzieuchi tustela, mieszkajóm na Zoolziu, nie muszóm jechać przez granice, tak tu mogóm być z nami i pokozać nóm teraz archaiczny taniec pasterski ze Spiszu „ovčí zdych“. I tak taneczne trio Mračna – Nemec – Milerski w premierze zatańcowali wszystkim, kierzi do Nydku prziszli, słynny magiczny taniec o śmierci owcy.
Było aji co zjeść a wypić.
Gazda z gaździnóm sie radowali, że zaś rok majóm klid.
A na kóniec pytani: Gdo to kogo ścisko?


text:
Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi
Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi to je jednô z trzech grëpów słowiańsczich jãzëków (króm pòrénkòwò- ë pôłniowòsłowiańsczich), chtërną gôdô kòl 56 mln lëdzy w Westrzédny Eùropie.
Grëpa zôpadnosłowiańsczich djalektów wëapartniła sã ju w cządze wanodżi lëdów, le dopiérze kòl VII s. mòże mòwic ò jich apartnoce. W cządze òd VII do X s. nastôwô jegò bënowé zjinaczenié na dwie etniczno-jãzëkòwé grëpë: lechicką ë sorbską, a w IX s. doszła jesz grëpa czesko-słowackô (przódë przódcë dzysdniowich Czechów ë Słowaków bëlë w òbremienim pôłniowich Słowiónów, ale òdapartnieni òb przecygã Wãgrów sczérowalë sã w stronã zôpadnych Słowiónów). Czesko-słowackô pòdgrëpa prowadzą dali jãzëczi czesczi ë słowacczi, sorbską — dwa jãzëczi sorbsczé, a lechicką — pòlsczi ë kaszëbsczi. Z negò slédnéj pòdgrëpë wëmiarłë w XVIII s. pòmòrsczé jãzëczi (króm kaszëbsczëgò jãzëka).
Régòwanié zôpadnosłowiańsczich jãzëków:
- jindoeùropejsczé jãzëczi
- słowiańsczé jãzëczi (kòl 317 mln)
- zôpadnosłowiańsczé jãzëczi (kòl 56 mln)
- pòłabsczi jãzëk †
- pòmòrsczé jãzëczi (kòl 50 tys.)
- kaszëbsczi jãzëk (kòl 50 tys.)
- pòlsczi jãzëk (kòl 42,5 mln)
- sorbsczé jãzëczi (kòl 70 tys.)
- dólnosorbsczi jãzëk (kòl 15 tys.)
- górnosorbsczi jãzëk (kòl 55 tys.)
- czesczi jãzëk (kòl 10 mln)
- słowacczi jãzëk (kòl 6 mln)
- szląsczi jãzëk (kòl 500 tys.; czãsto klasyfikòwóny jak pòlsczi dialekt)
- zôpadnosłowiańsczé jãzëczi (kòl 56 mln)
- słowiańsczé jãzëczi (kòl 317 mln)
Òznôczeniô: † — wëmiarłi jãzëk
- To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.


text:
Wysoke Tatry
Wysoke Tatry (pólsce Tatry Wysokie; słowaksce Vysoké Tatry) su wjelhoriny we wuchodnym dźělu srjedźneje Europy a najwyši hórski masiw Karpatow.
Tatry su poměrnje młode sfałdowane horiny a nadeńdu so na sewjeru Słowakskeje resp. na juhu Pólskeje na hranicy wobeju krajow. Najwyši wjeršk Tatrow je Gerlachovský štít (2655 metrow) na słowakskim boku. W pólskim dźělu je to Rysy (2500 m), najwyša hora Pólskeje. Dalšej wuznamnej horje stej Lomnický štít (2632 m) a Kriváň (2494 m), słowakska narodna hora. Cyłkownje je 24 wjerškow wyše hač 2500 metrow.
Wot lěta 1999 su słowakske gmejny pod Tatrami zjednoćene jako město Vysoké Tatry. Pólski dźěl słuša do Małopólskemu wojewódstwu. Bliskej měsće stej Zakopane na pólskim a Poprad na słowakskim boku.
Z přestrjenju wot jenož 340 km² a dołhotu wot 27 kilometrow płaća Wysoke Tatry jako „najmjeńše wjelhoriny swěta“. Wone su woblubowane tež za zymski sport.
We woběmaj krajomaj steja horiny jako narodny park pod wosebitym škitom; zdobom su připóznate jako biosferowy rezerwat UNESCO. Tatry su domizna wjacorych w Europje wohroženych družin kaž na přikład brunych mjedwjedźow, rysow, bobakow, šubutow a worjołow.


text:
Gotika
Gotika woznamjeni epochu europskeje architektury a wuměłstwa srjedźowěka. Wona nasta wokoło 1140 w Île-de-France (Paris a wokolina) a traješe sewjernje Alpow hač do něhdźe 1500–1550. W dobje do toho přewahowaše twarski a wuměłski stil romaniki, w dobje po tym stil renesansy. Gotiski twarski stil dobu zdźěla hač do baroka přetraje a zbudźi w neogotice jako družina historizma nowy zajim. Gotiski stil hodźi so jenož w architekturje jasnje wotmjezować, mjeztym zo so w plastice a molerstwje stilistiske elementy zdźěla z druhimi dobami kryja.
Gotika běše doba zwobraznjenja křesćanskich idejow a so při tym we wulkej měrje symboliki a alegorije posłuži. Wusahowaca wuměłska stwórba doby je gotiska katedrala, kotraž jako wšowopřijaca wuměłska twórba architekturu, plastiku a (škleńčne) molerstwo srjedźowěka zjednoći. W architekturje so nimo toho doby zažneje, wysokeje a pózdnjeje gotiki rozeznawaja, kotrež so we wšelakorych europskich kulturnych krajinach k rozdźělnemu časej přewzachu a so potom zdźěla njewotwisnje wot so dale wuwichu.


text:
Weseli na Ślōnsku to je zawdy srogo przileżytość, wożny fajer niy yno dlo Modej Pory, ale i dlo weselnych gości. Kożdy chce sie wtynczos fajnie ôblyc, wysztiglować, dać se zrobić friz. Ludzie medykujōm bez pora tydni jaki dać gyszynk, coby se gańby niy narobić. Godo sie ô tym fajerze bez pōł roku, łazi za klajdami a ancugami, rozprowio sie ô tym dniu sztyjc. Ale dziepiyro pora godzin przed, kajś w aucie abo jak sie już wlazuje do kościelnej siyni, to se czowiek spōmino ô winszowaniu.
Co pedzieć? Jako winszować? Godać po polsku abo po ślōnsku? My już mōmy szprymy, bo fajrowalimy i na naszym, i na cudzych weselach, tōż terozki wiymy na zicher – kożdy gość chce dlo Modych jak nojlepij, ale yno poru je takich, co sie niy sztresujōm a sie ôpowożōm poskłodać fajne winszowanie po naszymu. Beztōż dzisiej mōmy dlo Wos pora idyji na to, co pedzieć Modym zaro po mszy abo co gryfnie szrajbnyć a wciepać do szkartki (toć, ôkrōm pijyndzy… ).
Kapka my pospisowali ze zebranych szkartek, kapka my pozmiyniali, a ku tymu wszyjskimu dociepalimy cosik ekstra ôd nos. Chytejcie:
Winszowanie ślubne po ślōnsku
Winszowanie ô drōdze (dyć żywot to je rajza)
Wlyźliście dzisiej na nowo, zwiedowno drōga. Winszujymy Wōm, coby ôna bōła szczynśliwo a dugo. Cobyście trefili na nij samych dobrych ludzi. Fajnie bydzie jak wartko przikludzicie tyż na ta sztreka Wasze bajtle. Radujcie sie i wożcie se kożdy dziyń na tej drōdze, bo to bydzie Wosz nojlepszy czos. I chocioż niy zawdy bydzie leko – bo roz baba za wiela powiy, a chop czasym za mało zrobi – to tak dugo, jak mocie spōlny cyl a idziecie bez ta sztreka jako familijo, tak dugo wszyjsko bydzie dobrze. Chowcie sie a dbejcie ô sia, a Pōnbōczek niych nad Wami czuwo!
Winszowanie pod kościōł (fajne a krōtkie)
Dzisioj je piyrszy dziyń Waszego nowego, spōlnego żywobycio. Winszujymy Wōm, cobyście bez te wszyjskie lata, kere sōm przed Wami, sztyjc mieli szpas a masa uciechy. Niy wadźcie sie za wiela, rajzujcie po świecie, narōbcie bajtli, a Pōnbōczek niych Wōm błogosławi.
Winszowanie-gydichta (dlo tych, co majōm w zocy poezyjo)
Przajcie se fest kożdy dziyń, niych sie Wōm wartko chowie ciyń.
Bajtli miyjcie cołko kupa, a postowcie se chałupa.
Coby dziycka tam lotały, nikyj za fest niy ślimtały.
Niych Wōm żywot sie ukłodo, choby szaty co mo Pani Modo.
Smolcie haje a ôstudy, ze żywota biercie choby grubiorz z gruby.
Wadzić sie niy śmicie, bo sōmsiodōw pobudzicie.
A jak ludzie naôbkoło i tak już stować majōm,
to niych chocioż skirz tego, że sie Modzi w pierzinach kulajōm!
Sprzidały Ci sie te idyje na winszowanie ślubne po naszymu?
👰 Chcesz sie poasić swojim? Czekōmy na Twōj kōmyntorz! 🤵


text:
Kaszubsko godka
Kaszubsko godka (kasz. kaszëbsczi jãzëk) – godka ze zachodńosłowjańskij grupy, keryj na sztand 2011 używo we Polsce w doma 108 tyś. ludźi, zauobycz Kaszubůw. Kaszubsko godka to je jedna ze půmorskich godkůw – uo jeji uodrymbnośći godało śe już we XIX storoczu. Za nojstarsze kaszubske durki widźi śe Duchowne piesnie Dra Marcina Luthera i inszich naboznich męzow uod Szymona Krofeya ze roku 1586. Uoficjalno pisano forma kaszubskij godki je ewolucyjům abecadła, co go zapropůnowoł we 1879 Florian Ceynowa, we wydanyj we Poznańu kśůnżce Zarés do Grammatikj Kašébsko-Słovjnskjè Mòvé. Podszukowocz kaszubskij godki Friedrich Lorentz wykozoł we tyj mołwje 47 głoskůw, kere dźiśo zapisuje śe 34 literami.
Użyće[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Zaśyng kaszubskij godki uod downa śe zmyńszo. Postrzůd tajle godkoznawcůw we Polsce durch je popularny majnůng, iże kaszubsko godka to je jyno djalekt polskij godki. We roku 2003 kaszubsko godka dostała trziliterowy mjyndzynorodowy kod CSB podug normy ISO 639-2.
Terozki we Polsce istńije poradźeśůnt szkołůw, we kerych bajtle uczům śe kaszubskij godki jak cudzyj a dwje, w kerych proces uczyńo je kludzůny po kaszubsku. Uod 2005 roku je możebność zdowańo w ńij matury. Po kaszubsku durkowane sům cajtůngi a kśůnżki, eymitowane sům radyjowe a telewizyjne programy.
Podug Zakůnu uo norodowych i etńicznych myńszośćach a regjůnalnyj godce ze 2005 roku idźe kaszubskij godki używać przed uorganami gminu jak půmocńicznyj godki – pjyrszo skorzistała z tyj uopcyje gmina Parchowo.
Kaszubski alfabet[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Uoficjalny kaszubski alfabet, ustalůny we 1996, mo take litery:
- Aa Ąą Ãã Bb Cc Dd Ee Éé Ëë Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Łł
- Mm Nn Ńń Oo Òò Óó Ôô Pp Rr Ss Tt Uu Ùù Ww Yy Zz Żż
Djalekta[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Wyrůżńo śe sztyry djalektalne skupiny, w kerych je cuzamyn wele 50 gwarůw:
- Půłnocny (pucki krys a půłnocno tajla wejherowskigo)
- Strzodkowy (kartuski a połedńowo tajla wejherowskigo)
- Połedńowo-schodńi (teryny na połedńe uod Kośćerziny)
- Połedńowo-zachodńi (uokolice Borziszkůw, Brzeźna Szlacheckigo chojńickim kryśe a pora wśi we bytowskim).
Cechy kaszubskij godki[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- Tajlowe utrzimańy formy TarT ze prasłowjańskigo TărT,: ntp. kasz: gard, parmiń, szl: grůd, průmjyń.
- Zmjynkczůno spůłgłoska bez ar, ntp. kasz: cwiardi, czwiôrtk, szl: twardy, sztwortek
- Ńyma "ruchůmego" e, ntp. kasz: pòrénk, kùńc, szl: poranek, kůńec
- Stwardńyńy ś, ź, ć, dź, ntp. kaš: swjat, zëma, zymia, rodzëc pl: śwjat, źima, źymja, rodźić
- Tajlowe utrzimańy formy TłoT na placu ślůnskigo TleT, np.: młoc, płoc, szl: mleć, pleć
- Zachowańy ruchůmego akcyntu we půłnocnym djalekće
- Ińicjalny akcynt we połedńowych djalektach
Bajszpil (Uojczynasz)[edytuj | edytuj zdrzōdło]
Òjcze nasz, jaczi jes w niebie,
niech sã swiãcy Twòje miono,
niech przińdze Twòje królestwò,
niech mdze Twòja wòlô
jakno w niebie tak téż na zemi.
Chleba najégò pòwszednégò dôj nóm dzysô
i òdpùscë nóm naje winë,
jak i më òdpùszcziwómë naszim winowajcóm.
A nie dopùscë na nas pòkùszeniô,
ale nas zbawi òde złégò. Amen
Literatura[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- Aleksander Labuda : Słownik polsko-kaszubski/Słowôrz kaszëbskò-pòlsczi Gdańsk 1981
- Fryderyk Lorentz : Gramatyka pomorska t. 1-3 Wrocuaw 1958-1962
- Bernard Sychta : Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej. t. 1-6 Wrocuaw – Waršawa – Krakůw 1967 – 1976
- Gustaw Pobłocki: Słownik kaszubski z dodatkiem idjotyzmów chełmińskich i kociewskich, Cheumno 1887
- Hanna Popowska-Taborska, Wiesław Boryś: Słownik etymologiczny kaszubszczyzny t.1-4 Waršawa 1994 – 2002 (Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy ) ISBN 83-901394-9-9, ISBN 83-86619-81-3, ISBN 83-86619-28-7, ISBN 83-86619-74-0
- Stefan Ramułt: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego, Krakůw 1893
- Jerzy Treder : Język kaszubski. Poradnik encyklopedyczny. Gdańsk 2002 ISBN 83-7326-037-4
- Jan Trepczyk : Słownik polsko-kaszubski t. 1-2 Gdańsk 1994 ISBN 83-85011-73-0
Historyczne zabytki kaszubsko-půmorskigo szrajbowańo[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- 1536 Kronika T. Kantzowa o wendyjskich ludach zwanych Wendami a między nimi Kaszuby. Chronik von Pommern in Hohdeutscher, hrsg. v. G. Gaebel, Stettin 1897.
- 1586 Duchowne piesnie D. Marcina Luthera y ynßich naboznich męzow. Zniemieckiego w Slawięsky ięzik wilozone Przes Szymana Krofea... w Gdainsku: przes Jacuba Rhode, Tetzner 1896: ze przekładu bytowskigo pastora S. Krofeja, Słowińca ze Důmbjo
- 1643 Mały Catechism D. Marciná Lutherá Niemiecko-Wándalski ábo Slowięski to jestá z Niemieckiego języká w Słowięski wystáwiony na jáwnosc wydan..., w Gdaińsku przes Jerzego Rhetá, Gdańsk 1643. Pastor smoudźiński M. Mostnika (Michał Pontanus), rodym ze Słupska.
- Perykopy smołdzinskie, uopracowane a wydane uod Friedhelma Hinze, Berlin (schodńi) 1967
- Śpiewnik starokaszubski, uopracowany a wydany uod Friedhelma Hinze, Berlin (schodńi) 1967
- Przysięgi słowińskie z Wierzchocina
Linki[edytuj | edytuj zdrzōdło]
- Kaszubsko Wikipedyjo
- Projekt swobodńy dostympnygo dykcjůnorza kaszubskigo
- Kaszubske Werksztaty Literacke
- Òdroda ònlajn – kaszubski cajtůng internecowy
- serwis Nasze Kaszuby
- serwis Kaszubia.com
- Kaszubsko katygoryjo Uodymkńyntygo Kataloga ODP
- Muzyjům Szrajbowańo a Muzyki Kaszubsko-Půmorskij we Wejherowje
- Kaszubi.pl – uoficjalno zajta ZK-P
- Cassubia Slavica
- Projekt Rastko Kaszuby
- Radio Kaszëbë – pjyrsze radyjo pů kaszubsku
- Kaszubski Linux


text:
Prawy Kośćůł Jezusa
Prowdźiwy Kośćůł Jezusa – ńyzależny protestancki Kośćůł, kery zostoł zouożůny we 1917 roku we Chinach, we Pekińe. Terozki mo uůn ůng. 2 a půł miljůna wyznowcůw we sztyrdźestu pjyńću państwach na sześću kůntynyntach. Przinoležy uůn do raje kośćołůw źelůnośwjůntkowych, ze kerych wyodrymbńůł śe na anfangu XX stolećo. Jygo cwekym je głoszyńy Wańeliji wšyjstkim nacyjům, ńim Jezus, wedle jejich wjerzyń, przidźe na Źymja zaś (Powtůrne Przijśće Jezusa).
Głůwne doktryny a prowdy jejich wjary to:
- Duch Śwjynty: „Uotrzimańy Ducha Śwjyntego przejawjo śe w godańu godkami a je gwarancyjům lo nos na uodźydźiczyńe Krůlestwa Ńybjos”.
- Krzest: „Krzest we wodźe to je sakramynt kery uodradzo, udźelo śe jygo na uodpuszczyńe grzychůw. Krzest idźe przeprowadźić yno we naturalnyj żywyj wodźe, l.b. we rzyce, jeźorze abo zdrzůdle. Perzůna, kero uostała okrzczůno we wodźe a we Duchu Śwjyntym przijmuje khrzest we mjańy Pana Jezusa Krystusa. Perzůna krzczona winna być cołko zanurzůno we wodzie, ze gowům a twarzům skerowanům na důł”
- Umywańy nogůw: „Sakrament umywańo nogůw umożliwjo kożdymu wstůmpjyńe we społeczność s Panym Jezusym. Mo uůn za cweka coby durś wzywać nos coby my pszoli śebje wzajym, byli pokorne, poradźili wybaczać, służyli inkszym a spůlnoće a starali śe uośůngnůńć śwjyntość. Kożdy, fto uotrzimoł wodny krzest, muśi uobmyć szłapy we imjyńu Jezusa Krystusa. Uobmywańy nogůw śebje nawzajym idźe uůnaczyć we kożdym můmyńće.”.
- Śwjynto Komůńijo: „Śwjynto Komůńijo je to sakramynt na cześć śmjyrći Pana Jezusa Krystusa. Umożliwjo nom uůna uczestńictwo we ćele a krwje Pana naszego a wstympowańe we społeczność ś Ńym, bez cůż mogymy erbnůńć wjeczne żywobyće a być wskrzeszyńi we uostatecznym dńu. Sakramynt ten wińyn być uobchodzůny tak czynsto, jak to je yno możebne. Do jygo uobrzůndku idźe brać yno jedyn praśny chlyb a soku ze winogrůn”.
- Dźyń Sabatu: „Dźyń Sabatu, to je śůdmy dźyn tydńa (sobota), je to śwjynty dźyń, kery ustanowjył Bůg a doł mu ekstra błogosławjyństwo. Mo uůn być zachowywany za bożům łaskům jako uczczyńy pamjyńći stworzyńo śwjata a zbawjyńo, a tyż jako nadźeja wjecznygo dychańo we prziszłym żywobyću”.
- Jezus Krystus: „Jezus Krystus, Słowo, kere uostoło śe ćołym, umrził na krziżu, coby uodkupić grzeszńikůw, zmortwychwsto na trzeći dźyń a wstůmpił do ńeba. Je jedynym Zbawićelem ludzkości, Stworzyćelem ńeba a Źymje a jedynym Prowdziwym Bogem”.
- Biblijo: „Śwjynte Pismo, kere skłodo śe ze Starygo a Nowygo Testamyntu, je natchńůnům uod Boga jedynům spisanům prowdům a standardym krześćijańskigo żywobyćo”.
- Zbawjyńy: „Zbawjyńy je udźelane uod Bożyj łaski bez wjara. Wjerzůncy, coby iść ku śwjyntośći, uwjelbjyńo Boga a pszajyńu bliźnim, muszům polegać na Duchu Śwjyntym”.
- Kośćůł: „Prowdźiwy Kośćou Jezusa, założony uod Pana naszygo Jezusa Krystusa bez pośrednictwo Ducha Śwjyntygo we czaśe «późnygo dyszczu», je prziwrůcůnym Prowdźiwym Kościołym apostolskich czasůw”.
- Przijśće Jezusa nazod a Uostateczny Gerycht: „Przijśće Pańskie zaś bydźe mjoło plac we uostatńich dńach, jak zleźe uůn s ńeba, coby mjeć gerycht nade śwjatym. Wuůnczas prawi dostanům wjeczne żywobyće, a bezbożniki bydům na zowdy potympjůne”. USA


text: Njebjelčicy/Rowno (SN/MiR). Składnostnje 500. róčnicy kolonizacije Mexika přebywa tuchwilu delegacija wottam w Europje. Su to přewažnje čłonojo indigenych ludow z tamnišeho oficielnje swobodneho a suwereneho zwjazkoweho stata Chiapas na juhowuchodźe Mexika. Hłownje přisłušeja woni capatistiskemu hibanju socialrewolucionarnych indigenych politiskich skupin, kotrež su předewšěm w Chiapasu zasydlene. Zaměr wšitkich zetkanjow mjez Mexičanami a Europjanami su wuměna nazhonjenjow, mjezsobne připosłuchanje a hódnoćenje paralelow. Capatisća su w staće Chiapas po lětdźesatki trajacym wobćežnym procesu docpěli, zo smědźa wo swojich naležnosćach sami postajeć. Jednotliwe skupiny delegacije, rozrjadowane stajnje na pjeć zajimcow, přebywaja we wšelakich kónčinach Europy. Jedna je dźensa a jutře we Łužicy, w Njebjelčicach a Rownom. Tele zetkanje změje za wobě wsy a wokolinu historiski wuznam.


text:
Powiat kołobrzeski
Powiat kołobrzeski je powiat (wokrjes) při Baltiskim morju na sewjerowuchodźe pólskeho Zapadopomorskeho wojewódstwa z wokrjesnym městom Kołobrzegom.
GeografijaWobdźěłać
Susodne wokrjesy su Powiat koszaliński na wuchodźe, Powiat białogardzki na juhowuchodźe, Powiat świdwiński na juhu, Powiat łobeski na juhozapadźe a Powiat gryficki na zapadźe. Sewjerna hranica powiata je baltiski pobrjóh. Najwažniša rěka we wokrjesu je Parsęta, kotraž so w Kołobrzegu do morja wuliwa.
Města a gmejnyWobdźěłać
Powiat Kołobrzeski wobsteji ze sydom gmejnow:
měšćanskeje gmejny:
měšćansko-wjesneje gmejny:
- Gościno (Groß Jestin)
pjeć wjesnych gmejnow:
- Dygowo (Degow)
- Kołobrzeg (Kolberg)
- Rymań (Roman)
- Siemyśl (Simötzel)
- Ustronie Morskie (Henkenhagen)
WotkazajWobdźěłać
- Webstrona powiata (wjacerěčna)
ŽórłaWobdźěłać
- ↑ Population. Size and Structure by Territorial Division. As of June 30, 2019. Główny Urząd Statystyczny (GUS) (PDF), wotwołany dnja 24. decembra 2019.


text:
Nowo niy bōła, yno jak to nikerzi padajōm prosto ze lumpeksu abo inakszy ze szmateksu! Teroz jo niy wiydziała, co ȏna chce mi padać: abo sie chce sy mie pośmioć (ale ȏ to bych jōm ani niy podyjrzowała!) abo sie ji ta jakla widzi tak fest, jako i mie teroz, chocioż we tym sklepie mi sie wcale a wcale niy widziała! Krysia se isto pōmyślała ȏ tym samym, bo zaczła tako godka:
- Niy gorsz sie na mie dziołcho, ale jo za modu miała tako sama jakla, a do dzisio niy poradza ȏdżałować, że musiałach jōm wydać ze chałpy, boch shrubła po dzieckach. Jak żech cie dzisio uwidziała, to mie zaroz aże kole serca pikło!
No to my teroz ȏbie były w doma: Ȏna ni miała mi zamiaru ublizować, a jo sie na nia niy musiała pogorszyć!
Jo mało po lumpeksach chodziyła, bo jo ni mōm takigo ȏka jak moja drugo kamratka, co sie mianuje Gabrysia. Ȏna dycki tam, co fajnego uwidzi. A wtynczos jo ś niōm do tego sklepu wlazła. Gabrysia zaroz poszła ku paniczce przedowaczce, a padała ji, coby potrzebowała. A ta baba posłała nos we jedyn kōnt sale kaj wisiały taki łachy na wiynksze babeczki. Jak jo to uwidziała, to mi sie zaroz ciepło zrobiyło:
- Jo we takich starych „namiotach” chodzić niy byda! - Padałach se a zamiarowałach skoczyć do dźwiyrzi, jednako kamratka mie uholkała: Niy nerwuj sie, yno przeglōndej szmaty na tyj kupie, a jo sie wezna za ta drugo!
Niy chciałach sie ze dziołchōm pojargać we sklepie , bezto wōl niy wōl wziynach sie za te szmaciska. Dwie piyrsze rzeczy zaroz żech ciepła na bok, bo jo lepsze łachy dowałach sōmsiadowymu Aresowi do budy na zima!
Potym żech wziyna do rynki tako jasnomodro jakła i tyż żech jom chciała bechnyć na ta kupa, ale kamratka mi padała tak:
- Podziwej sie dziołcho, sztof je dobry, wodoôdporny, tu se zmiynisz knefle, wypieresz, a wybiglujesz, a bydziesz miała w sōm roz na te twoji koło!
Jak ci sie co potargo niy bydziesz żałować!
I wiycie, że ȏna miała prawie, jeżdża w ni do dzisio, chocioż swoji lata mo! Za tych pora lot, co sie znōmy, że pōmocōm Gabrysie kupiyłach se dwie wygodne bluzy na zima, badykostim, taki, co mi sie dycki marził, a piykne, czorne galoty, coch ich skrōcać niy musiała, bo przeca niy wszyjstek musi być nowe!
Grymlino
Ps. Podziynkowani do panoczka Alka Zimōńczyka za pomoc we ślonski korekcie.


text: Krygaric maju swětoju wótwórjony dom we Wuježku (Wuischke). Wót 2003 pśidu how kužde lěto luźe wšyknych generacijow na familijowe drogowanje. „Lěc ewangelski, katolski, njekśesćijański – kuždy jo witany. To klapujo prima“, groni Mato Krygaŕ (47), cłonk Ewangelsko-lutherskeje wósady Michałskeje cerkwje w Budyšynje. Wón zmóžnijo kontakty mjazy Serbami. Źiśi deje se wopóznaś. Starjejše deje mjazy sobu pśiś do rozgrona. Familijowe drogowanja wjedu mjazy drugimi na góry Čornobóh/Czorneboh, Hromadnik/Döhlener Berg, Rubježny hród/ Hochstein, Žornosyčanska hora/ Kuppritzer Berg. Start a cel jo pśecej Krygaric dom, w kótaremž powědaju serbski kuždy źeń. Mato Krygaŕ póchada z Picnja pla Chóśebuza. Źinsa źěła ako wótardowaŕ chórych w Budyšynje. Serbsku rěc jo nawuknuł na Serbskej rozšyrjonej šuli w Chóśebuzu. Drogu slědk do cerkwje jo namakał pśedewšym pśez serbske namše, na kótarež jo chójźił wót lěta 1987.


text:
( 1 ) Jan!
( 2 ) dwěma tyźenjoma som se ze swójogo studijnego drogowanja do Wrocława wrośił. Wrocław jo kšasne město ze zajmnymi stawiznami. Jo było napšawdu rědnje, ( 3 ) jo było wjedro bejnje špatne, skóro kuždy źeń dešć.
Ale ( 4 ) som musał licyś w toś tom lětnem casu. Jadna sobustudentka z mójogo lětnika jo ( 5 ) groniła, až jo w aprylu južo rědnje śopło tam. Pózdźej pak ( 6 ) mógał jěś, dokulaž mam něnto lichy cas za masterske źěło.
Za mnjo jo ceło jadnorje wažne było, ( 7 ) namakajom wjele materiala za toś to źěło. We Wrocławje jo znata uniwersitna biblioteka z wósebneju zběrku ( 8 ) Šlazyńskej a Łužycy. Tam som wjele slěźił. Kuždy źeń som wósym góźinow ( 9 ) źěłał. ( 10 ) som pla Mateusza. Znajoš jogo zawěsće hyšći wót slědnego lěta, ako jo był z ( 11 ) na słowjańskem seminarje w Bratislawje. Pśedstaj se, wón jo se pśed poł lětom wóženił a ( 12 ) žeńska wócakujo góle.
Wiźimej se pśiducy tyźeń zasej na treningu.
Lubje strowi
Matej
(licho pó Nowem Casniku)


text:
Terorystyczne angrify ze 11 września 2001
Angrify ze 11 września 2001 bōły seryjōm zkoordynowanych terorystycznych angrifōw 11 września 2001 we Skuplowanych Sztatach. Podug ôficjalnego raportu 19 chopōw skuplowanych ze militarnōm islamistycznōm ôrganizacyjōm Al-Kaida uniysło sztyry fligry, co leciały na kōmercyjnych linijach spōłki American Airlines a United Airlines. Dwa z nich (American Airlines 11 a United Airlines 175) rōmbły we wieże Światowego Handlowego Cyntrum (World Trade Center) w Nowym Jorku a zabiyły wszyjskich ludzi na bordzie fligra a mockã w postrzodku budōnkōw. Ôbie wieże sie do dwōch godzin ôbalyły, zniszczyły sōmsiednie stawiynia a wiela inkszych uszkodziyły. Trzeci fliger (American Airlines 77) wlecioł we Pyntagōn, siydzibã ministerstwa ôbrōny USA we Waszyngtōnie. Sztworty fliger (United Airlines 93) ślecioł we niyzamiyszkanym terynie we Pynsylwaniji po boju miyndzy terorystami a pasażerami ô kontrolã nad maszynōm. Naprzōd leciŏł na Waszyngtōn i szpekuluje sie, co ônego celym bōł Bioły Dōm abo Kapitol.
Przi angrifach umrziło cuzamyn 2 996 ludzi, w tym 19 unosicielōw. Ôkrōm 55 wojŏkōw we Pyntagōnie zginyło 12 ôfiar cywilōw pochodzōncych ze 90 sztatōw.
We reakcyji na angrify Zjednoczōne Sztaty wypisały „wojnã z teroryzmym”, zrobiyły inwazyjõ do Afganistanu i pokōnały ruch Taliban, kery dŏwoł zaplecze terorystōm ze Al-Kaidy. Na włŏsnym grōncie zaś przijōny USA Patriot Act. Moc inkszych sztatōw tyż rozszyrzyło antyterorystycznõ legislatywã a możebności służb bezpieczyństwa. Niykere amerykańskie gełdy bōły cołki tydziyń po angrifach zawarte, a kej je znowu ôtwarli wykŏzały sroge straty, nojwiyncy we branży ubezpieczyń i fligrowego transportu. Zniszczynie biurowych raumōw bōło powodym milijōnowych szkodōw.
Uszkodzynie Pyntagōnu naprawiyli za jedyn rok. Piyrszym zreperowanym stawiyniym WTC bōł we roku 2006 budōnek nōmero 6. Budōnek nōmero 1 (Wieża Swobody) bōła skōńczōnŏ we roku 2013 a cołkŏ rekōnstrukcyjŏ rok niyskorzij.


text:
Rozprawa sekcije literatura/wuměłstwo/wukraj 2015/2016
Přiznaju, zo je sekcija literatury, wuměłstw a wukraj hižo „tučniše lěta“ měła, hač tele.
Njedźelu dnja 3. meje 2015 stej Jašćanska Domowinska skupina a Maćica serbska spominali na Maćicarja fararja, stawiznarja a spisowaćela Jakuba Nowaka-Horjanskeho składnostnje jeho 150. narodnin. W ródnej wsy Hora pola Bóšic je so kamjeń postajił z wopomnjenskej taflu a swjedźenske zarjadowanje ze spěwami a narěčemi wobrubiło. Běše to hódne spominanje na nimale pozabyteho Maćicarja Jakuba Nowaka, předsyda sekcije je tam wopomnjeńske słowa rěčał.
Ateljejowy wopyt pola serbskeje wuměłče mejachmy hižo wjele lět na planje a skónčnje je so předewzaće 1. awgusta 2015 z wopytom Maji Naglowej do Nossena poradźiło. Wjele časa a dleje hač předwidźane je Maja nam wěnowała a jara wobšěrnje swoje dźěło předstajiła. Pokazała je nam wšě móžne techniki wuměłstwa, kotrež so wona posłužuje. Čłonojo sekcije wužiwachu zdobom składnosć sej originalne wobrazy kupić.
W Praze přewjedźechu so 28.-30. awgusta 2015 Sakske kulturne dny we zastupnistwje Sakskeje kenclije a to po cyłym Serbskim seminarom. W mjenje předsydy Domowiny Dawida Statnika so na zarjadowanju wobdźělich a w postrownych słowach - spominajo na dwaj jubilaraj zańdźeneho lěta, na Jana Husa a Maćija Jakule wuprajich so tež w mjenje Maćicy.
Něšto pozdźišo běše ll. Pražski sorabisticki sympozium rězbarjej baroka Maćijej Jakuli - składnostnje jeho 360. posmjertnym narodnin - wěnowany a zarjadowanje wotměješe so dnja 27. nowembra 2015 w Serbskim seminarje. Mjez wjele přizjewjenjow - 21 referentami - běstaj dwaj Maćicarjej, Měrko Šołta a ja. Přednoški - ja rěčach wospjet k žiwjenju a skutkowanju Horsta Šlosarja - maja so lětsa jako kniha wudać.
We wšelakich gremijach a wospjet je so přesydlenje Serbskeje kulturneje informacije won ze Serbskeho domu do Serbskeho ludoweho ansambla diskutowało.
K tomu sym jako čłon MS a župneho předsydstwa J. A. Smoler Budyšin wospjet swoje stejišćo zabrał a to tež w Zwjazkowym předsydstwje. SKI ma wostać hdźež je, zo by so z tym charakter Serbskeho zjawneho domu wobchował - w zmysle J. A. Smolerja, na kotrehož tu dźensa spominamy.
Předsyda sekcije je z čłonom Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny a wobdźěla so prawidłownje na wuradźowanjach a informuje předsydstwo Maćicy wo wuslědkach. Runje tak je tež čłonom Mytowanskeho wuběrka Myta Ćišinkeho - woboje w nadawku Maćicy Serbskeje - a prócuje so we woběmaj gremijomaj wo fairne dźěło a dobre rozsudy.
Je wšak tak, zo so tež čłonojo sekcije na přednoškach Maćicneje akademije stawizniskeje sekcije we Wjelbiku wobdźěleja. A wobdźěleja so tež na wotewrjenju wustajeńcow w Serbskim muzeju w Budyšinje a Chośebuzu, w Serbskej kulturnej informaciji w Budyšinje. Runje tak na knižnych premjerach LND kaž tež na čitanjach w Smolerjec kniharni jako publikum abo tež z čitanjemi. Su zdobom wobdźělnicy na zarjadowanjach ZSW, wosebje na Swjedźenju serbskeje poezije w tu- a wukraju abo na zarjadowanjach Přećelow Smolerjec kniharnje.
Čłonkam a čłonam sekcije - kotrejž přisłuša dale 24 čłonkow a čłonow - so za dźěło wutrobnje dźakuju a nadźijam so kaž kóžde lěto dalšeho dobreho zhromadneho dźěła.
Jedne předewzaće, kotrež smy sej w sekciji předewzali, njeje spjelnjene, mjenujcy, zo stajimy našemu čłonej dr. Janej Rawpej wopomnjensku taflu na row. A to zhromadnje ze ZSW a Serbskim institutom - a tež priwatnicy chedźa so wobdźělić. Naćisk jednoreje tafle je hotowy, ale čakamy hišće na připrajenje syna Kita Rawpa. Klětu je tomu 10 lět, zo smy Jana Rawpa pochowali, snano so nam hač do 13.9.2017 předewzaće poradźi.
Jurij Łušćanski, předsyda
Budyšin, 5.3.2016


text:
Molekul
Molekul jo źěl, kótaryž wobstoj z dweju abo wěcej atomow zwězanych pśez kowalentnu wězbu. Dajo molekule, kótarež su z jadnogo elementa natwarjone (Cl2, S8), ale wětšyna molekulow su zwězanja njemetalow z drugimi njemetalami abo z połmetalami. Pódla tośteje atomistiskeje definicije dajo hyšći kinematisku: Molekul jo kupka atomow, kótaraž se w płunowej fazy dlej ako 10^-13s gromaźe pógibujo.
Formy wězbow w molekulachWobdźěłać
Atomy su w molekulach pśez zgromadne elektronowe póriki zwězane. Toś tym wězbam se groni "atomowe wězby" abo "kowalentne wězby". Rozrěduju se do:
- njepolarnych atomowych wězbow – diferenca elektronegatiwity lažy mjazy 0 a 0,4
- polarnych atomowych wězbow – diferenca elektronegatiwity lažy mjazy 0,4 a 1,7.
Wopisanje molekulowWobdźěłać
Natwaŕ molekulow wopisujomy na wšakorake wašnje. Za jadnore molekule wužywamy sumowu formulu, na pś. CH3CH2OH (Ethanol). Pśedewšym za kompleksne molekule w organiskej chemiji jo sumowa formula njegódna. Eksistěruju rozměj molekule ze samskeju sumoweju formulu ale z hynakšeju strukturu (konstituciju) – tak pomjenjowane izomery. W tom paźe wužywa se strukturna formula, dokulaž natwaŕ grafiski wopisujo.


text:
Niy ma co cyganić. Statystyczny Ślōnzok Warszawie za fest niy przaje. I to je yno tak leko pedziane. Skōnd sie to biere? Trefiōm sie tacy, kerzi stolicy gorolyji niy lubiōm skuli historyje, inksi skirz regiyrōnku, kery tamek urzynduje, a jeszcze inksi pogodali pora razy z rychtycznymi warszawiokami i dali se śnimi po pyskach mieli rōżne zdania na roztōmaite tymaty, tōż wiyncyj do stolicy sie niy wybiyrajōm.
Yno co za to może same miasto? Czymu sōm winowate te wszyjskie stawiynia a ta miyjsko mora? Warszawskie place już tela razy dostały po gymbie, tela już razy ôstały poharatane i pobulōne, że jak se czowiek ô tym kapka pomedykuje, to sie aż żol robi. Toć, idzie pedzieć, że miasto to niy stawiynia, yno ludzie. I to je recht. Ale pōdźcie sprōbujymy dzisiej skupić sie yno na tym kōnsku ziymie, na ôd niego drōgach, geszeftach, muzyjach a inkszych sztelach. Pōdźcie pomedykujymy skuli czego Ślōnzok umi mieć w zocy Warszawa. Pōdźcie na rajza.
Warszawa na weekynd – aparat do taszy i cisnymy
We Warszawie bylimy już pora razy. Roz skuli sztudiōw, roz coby pozaglōndać na fusbal, a roz tak se połazić bez cweku. Yno jakoś tak sie to poskłodało, że zawdy rajzowalimy tamek bez aparatu. Tōż jak terozki dostołech ajnladōnek na byzuch we DDTVN, to zaro wciepołech naszego starego, zocnego nikona do taszy. I bez cołki tyn proszōny weekynd, przi -12-stopniowym mrozie, po leku se łaziłech a kōmbinowołech co umi Ślōnzok znojś gryfnego we Warszawie. I wiycie co? Je tego moc!
1. Historyjo – Muzyjum Polin i masa inkszych
Gryfne Muzyjum Polin to je sztela dlo kożdego, fto chce sie dowiedzieć trocha wiyncyj ô świecie jak to, ô czym godajōm we telewizorze, radyjoku a internecy. Muzyjum Historyji Żydōw Polskich to je nojpiykniyjszo (z dworu i ze strzodka) tako sztela w Polsce. Superowo zaprojektowano i poplanowano, perfekt i dlo starych, i dlo modych, i dlo cołkich familiji. Mocka fajnie pokozanych informacyji, a ku tymu ajntryty po… 1zł (dlo tych, kerzi majōm do 26 lot i sztyjc sie uczōm; reszta ôd 15 do 25zł). Werci sie, forgot. Zabuchujcie se ze dwie godziny i niy przepasujcie żodnej izby!
Inksze muzyja we Warszawie? Fest fajnie narychtowane je Muzyjum Powstania Warszawskigo, a kamraty czynsto zachwolajōm Muzyjum Narodowe. Mocie inksze ôblubiōne? Piszcie!
2. Klimat – stare miasto z rynkiym
Jak my już przōdzij spōmnieli, trefilimy już mocka ludkōw, kerzi godali, że Warszawy w zocy niy majōm. Ale niy trefilimy sztyjc żodnego, fto by pedzioł, że mu sie tamek stare miasto niy podobo. Dyć na rynek a plac Zōmkowy sie niy idzie nadziwać. Bez zima majōm tamek taki choby godni torg a klojzdōwka, tōż bai przi minus dwanoście robi sie czowiekowi jakoś tak cieplij. Chocioż to możnej skirz tych poru szolek grzotego wina? 😉
3. Fusbal – Stadiōn Narodowy
Kery Ślōnzok niy mo w zocy fusbalu? Wszyjscy chutnie zaglōndōmy na szport, pra? A trza se ofyn pedzieć, że na polskim Stadiōnie Narodowym roz za kedy idzie trefić richtich zwiedowny szpil. Tōż jak niy mōmy na razie ślōnskij repryzyntacyji, to fajnie je sie wybrać do Warszawy i pozaglōndać na szpilajōncych Ślōnzokōw – Piszczka z Goczałkowic, Milika z Katowic abo Glika z Jasztrzymbio. A jak kerymu chybio Ligi Misztrzōw, to roz na szesnoście lot idzie sie podziwać na europejski fusbal na stadiōnie ôd Legie. 😉
4. Baukōnszt – moderne szkło a stalinowsko cegłōwka
Dobre, tukej mōmy taki pōnkt ô kery sie idzie leko powadzić. Bo z baukōnsztym we Warszawie je tak, że abo sie mu przaje, abo go niy idzie strowić. U nos tyż pōł na pōł – dlo Julie szpetne, dlo Matisa cudne. Ale kuknyć na tyn miszōng modernych, srogich stawiyń ze szkła ze stalinowskim, epnym Pałacym Kultury i Nauki werci sie zawdy. Gryfnie wyglōndo na szkartkach pocztowych i robi superowy efekt na wszyjskich auslyndrach, kerzi piyrszy roz do Polski przijyżdżajōm. Pozoziyrejcie se yno na ôd nich gymby jak wylazujōm z banhofu!
5. Dizajn – gryfne grafiki i fol roztōmaitych geszeftōw
Bezmaś polski dizajn nojsrogszej jakości biere sie zawdy abo z Łodzi, abo z Warszawy. I to we stolicy widać, bai przi ajnfachowym szpacyrze po mieście. Mini-galeryje, geszefty, ale tyż zocne grafiki we kafyjach abo i na drōdze. Dlo tych, kerym sie ckni za dizajnym z czasōw PRL-u, tyż co chwila znojdzie sie cosik fajnego. A ku tymu stare auta – syrynki, trabanty, maluchy – na kere szłoby kukać bez cołki dziyń. Warszawa to na zicher je miasto nafolowane inspiracyjami dlo kożdego, fto ônaczy jakie malōnki, bildy abo plakaty.
6. Nauka – Cyntrum Nauki Kopernik
Niy mōmy bildōw, bo w Cyntrum Nauki Kopernik bylimy pora lot do zadku. Ale jak terozki pytōmy sie kamratōw, kerzi rajzujōm do Warszawy, to kożdy godo, że ta sztela sztyjc je jednako piykno. Idzie zebrać bajtle na wycieczka abo dzioucha na zolyty. Podjechać z cołkōm klasōm abo familijōm. I kożdy nauczy sie cosik nowego. Wszyjsko je tamek fajnie poplanowane i wyônaczōne, dobrze to wyglōndo i przijymnie sie łazi. Tōż jak już bydziecie na weekynd we Warszawie, to naprowda musicie tamek zōnś!
Jodło – tradycyjne polskie szynki a moderne kafyje
Tradycyjno polsko kuchnia, recepty ôd Magdy Gessler, wygańskie burgery abo jakie inksze mimry z mamrami? 😉 We Warszawie je wszyjsko, knajpōw je tamek choby grzibōw we palowickich lasach. Nasze ôblubiōne? Na ôbiod wygańsko knajpa Krowarzywa, w kerej idzie dobrze pojeś za małe pijōndze. Fajne sōm tyż bary mlyczne, kerych we stolicy je fol. No a po ôbiedzie niy przepōmnijcie czasym ô Zygmōntōwce! Takigo maszketu niy posmakujecie nikaj indzij.
Warszawa na weekynd
Dufōmy, że te pora powodōw styknie, cobyście wybrali sie do Warszawy. Choby yno na weekynd. Co by niy godać, to je tamek co napochać i kaj pomaszkecić, a do tekstu na wiyrchu – tak po prowdzie – wciślimy yno jakieś 10% warszawskich atrakcyji. Tōż jako, siodocie do cuga i docie szansa gorolyji? 😉
Umi Ślōnzok mieć w zocy Warszawa? Podobo Ci sie te miasto?
Dej znać na Facebooku!


text:
Gdo sie za swój jynzyk wstydzi takim niech sie każdy brzidzi
SZPACYRKYM PO CIESZYNIE
Dzisio podziwómy sie na auslage i na dwiyrze w chałupie na Głymboki nomero 45, kiere sóm tak czymsi oblepióne,że nic do postrzodka nie widać. Na sztrómie na zicher nie zaszprujóm, bo przeca nie siedzóm tam po cimoku, ale isto przi rożniónym świetle. Jak tak bliżyj ku nim podyndymy, to uwidzymy, że je to biuro, kiere doradzi nóm jako i kiedy pojechać na orlap. Widać, że tustelocy zbogatli i jeżdżóm kaj sie yno do i też tymu to biuro robi aże s szejścióma inszymi kszeftami do kupy, kiere poradzóm nas posłać kaj yno mómy chynć. Rajzować po świecie dzisio każdy może, bo paszporty wszedcy majóm dóma, a dziynka tymu, że uż żodnej szlogi na europejskich cestach ni ma, to jak naburzymy bynziny do baku w Cieszynie to stanymy dziepro aże kansi w Paryżu. Posunióni w rokach tustelocy isto eszcze pamiyntajóm jak na mostach w Cieszynie trzeja było stoć aji pore godzin, coby być puszczonym do braci Czechów. Kiejsi yno na przepustke szło wartko sie dostać na Czechy przez tyn mały mostek wedla „Juweni”, bo moc nie było tych ludzi, co mieli w kapsie taki powolyni. Dwiyrze dalij je kszeft, kiery isto też kszefci oblyczkóm, ale na to mogymy yno prziś, jak zoglóndnymy za jejich auslage. Wisi tam oblyczka na babskich manekinach, kiere majom jakisikej skośne łoczy, a jedna mo aji przeciepanóm przez ramie żółtóm taszke. Tyn kszeft mianuje sie „OKY DOKY”, ale jako to przełożyć na polski tego dobrze ani żodyn słownik nie wiy i koże nóm se wybrać aże trzi możności. Na Głymboki je to isto yno jedyn taki kszeft, kiery nimo ani słowa po polsku napisane za auslagóm, a przi rónczce kiero prziszrubowano je do dwiyrzi pisze po angielsku „pusch”.
Tóż miyjcie sie wszedcy dobrze i podkómy sie zaś za miesiónc
SŁOWNICZEK:
podziwómy-popatrzymy,
auslaga-wystawa,
dwiyrze-drzwi,
sztróm-prąd,
zaszporować-zaoszczędzić,
rożnióny-zapalony,
kansi-gdzieś,
kaj-gdzie,
kszeft-sklep,
rajzować-podróżować,
szloga-zapora,
naburzić-napełnić,
kiejsi-kiedyś,
wedla-obok,
kapsa-kieszeń,
auslaga-wystawa,
taszka-torba,


text:
ERNEST POHL - SLAVIA SPŮMINO LEGYNDA
We klubie Slavia Ruda Ślůnsko ôdsłuniyli ôstatnio tabula, kero spůmino ô jejich downym wychowanku Erneście Pohl. Tyn legyndarny juże fusbaler napoczynoł sam swoja kariera, kero uczyniła go niýzapomnianym.
Na sztadiůnie Slavie Ruda Ślůnsko przedstowiůno uostatnio uostała tabula, kero spůmino ô Erneście Pohl. Urodziůł sie 86 lot tymu we Rudzie Ślůnskij i to gynau sam napoczynoł swoja kariera we fusbalu.
Tuż niý ma sie co dziwować, co idyjo ze tabulům po drapku sie sam spodobała. Jako padali Dariusz Dobiech - Pryzes Ryskiyru Slavia Ruda Ślůnsko - je to postać niýôbyczno a bezto trza sie asić, co je jejich wychowankiym.
W sumie niý ma sie co ku tymu dziwować. Yrnst Pohl zrobiůł hołda razy majstra Polski we fusbalu, 3 razy bůł nojlepszym strzelcym ligi. Je tyż przede wszyskim rekordzistům jak łazi ô liczba strzelůnych goli we polskij lidze. Do dzisio żodyn niý strzelił wiyncyj jak 186 bram, kere klupnył Yrnst bez cołko swoja kariera. Pora razy bůł tyż uznowany we swojich czasach za nojlepszego fusbalera.
Bůł tyż idolym a wzorym dlo modych. Jako spůminajům Stanisław Oślizło - downy repryzyntant a fusbaler Górnika Zobrze - Pohl, to zowdy bůła postać niýłobyczno, kerymu mocka modzikůw zawdziynczo swoja dolszo kariera.
Tuż jak widać, je sie czym poasić. A jako padali nům Marek Szymański - inicjator cołkij akcje ze tabulům, niý ma tô ôstatnio tako inicjatywa, bo juże sům idyje na nostympne.
LEKKOATLETYKA NA ŚLŮNSKIM - MEETING KAMILI SKOLIMOWSKIJ
Na Sztadiůnie Ślůnskim we Chorzowie zasik cosik sie dzioło. Teroski zbajslowany tam uostoł meeting lekkoatletyczny, na kery przijechali roztoliczne szportowce ze roztomajtych landůw a dopingowało ich mocka kibicůw.
Z jednyj strůny spůmnieć znano szportsmynka Kamila Skolimowsko. Z drugij zaś sbajslować dobre szport wydorzyniý na Ślůnskim. Te dwie rzeczy udało sie skuplować we meetingu lekkoatletycznym, kery ôstatnio sbajslowany uostoł na Sztadiůnie Ślůnskim. W sumie niý ma sie co dziwować, bo jako tublikowali Wojciech Saługa - Marszołek wojywůdztwa ślůnskigo, tyn sztadiůn, to typowo lekkoatletyczno aryna. A przi tymu na prowda gryfno, bo tak ôcyniajům jům same szportowce, kere sam przijyżdżajům.
Kibice tyż niý zawiydli, jednako jako spůmnieli sami Wojciech Saługa, bez poradziesiůnt ôstatnich lot to za wiela sie sam ze lekkoatletyki niý dzioło. Bůła to dugo przerwa, jednako teroski můmy ôkazjo zaś to nadrobić.
Prowda je tyż tako, co choć latosi na Ślůnskim bůło juże mocka imprez a wydorzyń, choby szpile kadry we fusbalu, spůminano juże lekkoatletyka abo kůncerty, to sům jeszcze plany na prziszłoś. Bez nojbligsze miesiůnce majům sie sam 2 razy ścigać na żużlu a ku tymu przijadům tyż monstertraki. Bydzie tyż jeszcze fusbal a inksze interesantne wydorzynia.
Beztuż jako padali Wojciech Saługa, muszymy być rada, co můmy taki sztadiůn a asić sie nim u nos, we Polsce a kaj indzij, bo je łůn na prowda piykny. Przi tymu werci sie łazić na roztomjate wydorzynia sam zbajslowane a korzystać z tego, co můmy.
TOUR DE POLOGNE - NA RYNERŮWACH BEZ WIYRCHNI ŚLŮNSK
Na poczůntku augusta ścigali sie u nos nojlepsze zawodniki ze cołkigo welta. Pora etapůw Tour de Pologne przejechało latosi tyż bez Wiyrchni Ślůnsk. Bůła to aktrakcja, szansa, a mono utrudniyniý?
Na poczůntku augusta ścigali sie na rynerůwach zawodniki ze cołkigo welta. Latośno edycjo Tour de Pologne bůła niýôbyczno skiż tego, co bůła to 75.edycjo we 90.jubilyjům tego wydorzynio. Je to tyż juże 25 roz, kej ścigajům sie sam zawodowcy a niý ýno amatory.
A jeździć mieli bez roztomajte sztady noszego landu. Przejechali miyndzy inkszymi bez Zobrze, Ruda Ślůnsko, Bytůń, Chorzůw, Katowice, Mikołůw, Mysłowice. Bezmaś 1000 km do przejechanio we 7 dni.
Je to jednako niý ýno atrakcjo dlo samych kolorzy, amatorůw abo kibicůw, kerych je u nos zowdy mocka, nale tyż ôkazjo, do průmocje. Jako padali Wojciech Saługa - Marszołek wojywůdztwa ślůnskigo - to dobry momynt na pokozaniý walorůw, atrakcyj a zobytůw noszego regiůnu. I idzie pedzieć co sie to udało. Udało sie tyż pokozać, co stereotyp czornego ślůnska, je blank niýprowdům. I pokozywały to nojlepij słowa kůmyntatorůw, kerzi co roz sie dziwili jak u nos moge być zielůno a fajnie.
Niýstety take ściganiý po cestach noszych sztadůw, to tyż utrudniynia do miynszkańcůw. Mocka cestůw a placůw bůło pozawiyranych do ruchu na krůcyj abo dużyj, a bezto niý szło wszyndzie zajechać abo przejechać. Kożdy wto kajś chcioł dojechać, musioł sie sprowdzić, eli we tyn dziyń udo mu sie tam dostać. Kůniec kůńcůw rachunek wyłazi jednako na plus i tak sie miarkujymy, co za rok zasik bydům sie u nos ścigać.
WY-PATRZ-MY - SPOŁYCZNY PROJEKT ZE SZPEKTAKLYM WE TERYNIE
Sztuka je dlo wszyskich, a coby ja poznać, styknie chcieć. A przinajmij to chcieli pokozać we jednym ze projektůw, kery sbajslowny uostoł ôstatnio we Katowicach.
We Katowicach przirychtowany uostoł niýôbyczny projekt. Napoczyn łůn sie ôd norychtůw, na kerych aktory poznowali historyjo a żywobyciý miynszkańcůw dwůch tukejszych tajli sztada. Potyn wszysko skuplowali, przełůnaczyli a zrychtowali szpektakel na placu.
Jako tublikowali nům Honorata Mierzejewska-Mikosza - jedyn z bajslyrzy tego projekta - bůł to szpektakel jarmarczno-placowo-cestowy, we kerym kuplowały sie gýszychta miynszkańcůw. Nawet piosynki bůły tworzůne ze zebranych ôsprowek. A jako dodowajům Mateusz Mikosz - aktor a muzik - same aktory niý ýno grali we szpektaklu, nale tyż śpiywali a grali na insztrumyntach, na kerych kożdy s nich poradzi grać.
Latośny projekt, to kůntynuacjo dwuletnich juże dziołań lokalnych, kery tym razym skupiůł sie na Zawodziu a Zołynżu. Jako padali nům Honorata Mierzejewska-Mikosza, ekstra bůło to we tym terynie, bo gynau sam je mocka ludzi, kerzi niý majům leko we żywobyciu a bezto czynsto niý majům czosu abo chynci na sztuka. A bez tako akcja a przede wszyskim szpektakel, aktory chcieli zarazić miynszkańcůw swojům energiům a zachyncić do poznanio sztuki a nojbarzi do spyndzanio wolnego czosu ze familijům na świyżym lufcie.
MUZYKA NARODOW - MIYNDZYNACJŮNALNY FESTIWAL MUZYKI WE BYTŮNIU
We Bytůniu sbajslowany uostoł festiwal zmianowany Muzyka Narodów. Bez pora niýdziel bajslowane bůły kůncerty, kere przibliżały muzika jednyj ze europyjskich nacyj.
To juże nostympno edycjo festiwalu Muzyka Narodów, kery bajslowany je we Bytůniu. Roz za rok bez pora niýdziel idzie prziś na kameralne muzik kůncerty do Sztad Parku miana Franciszka Kachli a posuchać muziki inkszych nacyj Europy.
Jako padali nům Juliusz Ursyn Niemcewicz - bajslyrz a Dyrehtor tego festiwalu - ludzi ciůngnie niý ýno do tyjatru abo filharmonie. Rada tyż prziłażům na kůncerty plynerowe. I gynau po to je tyn festiwal.
Bez cołke lato szło posuchać muzyki miyndzy inkszymi ze Hiszpanie, Italje, Grecji a finoł wziůn nos we malo muzik rajza, kero skůńczyła sie na ślůnskich klimatach. Jak widać kożdy poradzi snojś cosik dlo siebie a przi tymu posuchać na prowda dobryj muzyki na świyżym lufcie i spyndzić tak swůj wolny czos. Můmy nodziyjo, co nostympno tako ôkazjo bydymy mieli juże zaś na bezrok.
AKTYWNE SYNIORY - NOWY PROJEKT WE MCK
We Sztad Kultur Cyntrum na Frynie zrychtowane uostały nostympne norychta dlo syniorůw. Dziynka tymu kożdy aktywny synior poradzi fajnie spożytkować swoja energio a wolny czos.
Latośne wakacje juże minyły a bezto niý ýno bajtle wrocajům do szule, nale napoczynajům sie tyż norychta dlo syniorůw. A co je to na prowda aktywno grupa, to przekůnała nos Patrycja Ryguła-Mańka ze Sztad Kultůr Cyntrum miana Hyńka Bisty na Frynie. Jako padali, we Cyntrům realizuje sie dlo syniorůw na prowda mocka projektůw a zowdy je zainteresowanie a chyńć. A kejby porobić chwila ze syniorami, to na prowda idzie sie zaskoczyć wiela łůni poradzům mieć werwy a wigoru.
Beztuż zrychtowane uostały juże nostympne norychta dlo nich, na kerych bydům můgli potrynować plastyczno kreatywność, tancowaniý abo wlyź do świota tyjatru a aktorstwa. Je tyż projekt do kerego zaproszo sie kożdego - i starzika i modzika. Projekt Pokolenie - bo tak je zmianowany - zakłodo realizacjo roztomajtych zadań a zajyńć dlo grup miyszanych.
Dziynka tymu i pokolynia bydům můgły wymiynić sie doświadczyniym i syniory bydům můgli fajnie spożytkować swůj wolny czos. Beztůż zachyncůmy do wejrzynio na jake norychta we Sztad Kultůr Cyntrum na Frynie idzie sie jeszcze chycić.
FICINUS NA NOWO - WYGRYFNIEJE DZIYNKA NOSTYMPNYJ RENOWACJI
Erbowizna kultůrowo a historyczno jakům je Ficinus na Wiyrku we Rudzie Ślůnskij wygryfnieje jeszcze barzi. Wszysko dziynka tymu, co zrychtowane uostanie tam nostympne juże stawiyniý.
Chocioż narazie to bliżyj mu do rujiny, to juże niý dugo mo być blank szykowny a przi tymu wyglůndać jak za downych lot. Nostympne juże stawiyniý na Ficinusie mo być zrychtowane a znolyź sie dziynka tymu na Szlaku Zobytkůw Techniki.
Wszysko napoczło sie kej sztad Ruda Ślůnsko ôdkupiůła te stawiynie. Potyn przirychtowano uostała szpecjalno dokumyntacjo podle założyń a wytycznych kůnserwatora zobytkůw, jak podkryślili Piot Janik - Noczelnik Wydziołu Inwestycje Sztad Urzynda we Rudzie Ślůnskij. Padali nům tyż, co założyniym renowacji je przede wszyskim ôdtworzyniý downego stanu miyndzy inkszymi bez zastostowaniý odpowiydnich materiałůw. Niý mo sie tyż pomiynić downo kubatůra pomieszczyń, we kerych downij żyły aże 4 familije.
Przi tymu jednako miarkuje sie jako pudzie zagospodarować nowo przestrzyń. Jako padali nům Krystian Gałuszka - Dyrehtor Sztad Publik Bibliotyki we Rudzie Ślůnskij - bydzie tam jedna ze filii rudzkij bibliotyki. Przi tymu jednako snojdzie sie tam tyż punkt Turistik Informacje, animacyjne a wystawowe zale.
Tuż jako widać plan je na prowda ambitny, nale cołki procys juże ruszůł a poleku leci do przodku. Finansowaniý tego projekta wyrachowanego na wele 3 mln zł, mo być wsparte ze zewnyntrznych funduszy kajś na 50% wartości inwestycje.
FONTANNA JAK JE HÝCA? - DEJ SIE POZŮR
Coroz czynścij a coroz fajniyjsze fontanny sům stowiane we sztadach. Majům łůne być ôzdobům, zwilżyć trocha luft we parkach a tworzyć lepsze ôtoczyniý. Jednako eli wolno sie tam schłůdzić jak je hýca na placu?
Kej na placu můmy hýca co roz widac mocka ludzi przi fůntannach, a nojwiyncyj bajtli, kere sie tam toplajům. Niýstety niý do kůńca tak idzie robić. I to niý ýno ze wzglyndu na prawo. Jako tublikowali nům Marek Partuś - Kůmyndant Szucmanůw we Rudzie Ślůnskij - we fůntannach miyjskich niý śmiy sie żodyn toplać. We Rudzie Ślůnskij sům dwie take fůntanny - na Frynie a na Órzygowie, jednako ôbie majům zawarty ôbieg wody. Skiż tego tako woda, coby sie zaro niý spaskudziła, trza mocno traktować chymiům. Ta chymia zaś blank niý ma dobro dlo noszego zdrowio.
A jako dodowajům Bogdan Czapla ze Stacje Sanitarno-Epidemiologicznyj we Katowicach, sům tam ku tymu jeszcze bakterie roztomajtych zwiyrzokůw, ptokůw a inksze ze luftu. Przi tymu, woda we fůntannie niý ma sprowdzano bez sanepid, choby ta na bady, bezto blank niý ma zicherno.
Jako tyż spůminajům Marek Partuś fůntanna to czynsto roztomajte elemynty ze kamiynio a stali, kere wystowajům. Polůne wodům stowajům sie festelnie śliske a bezto idzie po drapku ukiołzdnůńć. Beztůz zicherniyjszo je coroz barzi popularno kurtyna wodno.
Przi tymu wszyskimu za toplaniý we fůntannie mogymy dostać sztrofa. Beztůż pamiyntejcie, co fůntanna mo fajnie wyglůndać a być ôzdobům. Toplać sie zaś idzie na bady abo kůmpielisku a schłůdzić pod kurtynům wodnům.
ZICHERNY BILET - NA BADY A NIÝ NA STOWEK
Bez cołke lato bajslowane bůły edukacyjne akcje, kere miały za cwek pokozać, jak niýzicherne moge być kůmpaniý sie we roztomajtych dzikich stowkach. Cuż sie dziwować, kej latosi potopiło sie na prowda hołda ludzi.
We te lato we Polsce potopiło sie wiyncyj jak 350 ludzi. Je to jedyn ze nojgorszych rokůw, beztuż kożdo edukacyjno akcjo je cosik we wercie. Tymu tyż roztomajte ôrganizacje bajslujům akcje choby take jak: Bezpieczne Wakacje, Kręci mnie bezpieczeństwo abo Bezpieczny bilet.
Ta ôstatnio sbajslowano uostała bez świyntochlowicko policjo a swůj finoł miała na kůmpielisku Skałka. Jako tublikowali nům sierżant Marcel Kosakowski - ôficyr prasowy KMP we Świyntochlowicach, akcja ta miała průmować zicherne spyndzaniý czosu nad wodům. A jako ku tymu spůminajům we Świyntochlowicach niý ma żodnego inkszego akwynu wodnego, kaj by byli retowniki a woda by bůła zbadano.
Bele jakie dzike plosa a stowki mogům być na prowda niýzicherne. Nigdy niý wiadůmo co siedzi we haszczach abo je wciepane do wody, co je na dnie abo jaki je brzyg we wodzie. Niý wiadůmo tyż jako je woda, a kej sie nům cosik stanie mało wto poradzi nům pomůc. Take akcje ô tym spůminajům a pokozujům, co czosym niý werci sie ryzykować swojim zdrowiym a żywobyciym.
Tym barzi, co jak pokozujům statystyki, we Polsce ryzyko utopiynio sie je dwa razy srogsze jak we inkszych landach Unie Europyjskij.


text:
Rozpšawa Dolnoserbskeje rěcneje komisije za 2014
Dolnoserbska rěcna komisija jo se 2014 tśi razy zmakała (19.2., 20.5., 11.11.). Pla wobradowanjow jo głownje šło wó pisanje cuzych słow resp. wó móžnosći adaptěrowanja cuzych słow do dolnoserbskego rěcnego systema. Teke pisanje z wjelikim resp. małym zachopnym pismikom jo było tema wobradowanjow. Wětšy źěl diskutěrowanych pšašanjow jo se tśeśemu razoju pśepowědał a z takim wobzamknuł.
Wuźěłała jo se internetowa prezentacija wuslědkow DSRK, kótaraž ma zjawnosći pśistupnjaś aktualny staw ortografiskeje normy. Pśi tej góźbje jo nastała online-wersija knigłow Manfreda Starosty »Niedersorbische Orthographie und Interpunktion. Regeln.« (2. nakład, 1982), do kótarychž su se nowe póstajenja zaźěłali. Bok jo se w komisiji diskutěrował a jo wót 18.2.2015 w seśi pśistupny (how).
dr. Fabian Kaulfürst, powědaŕ


text: Cyły zašły tydźeń wjeselach so kaž małe dźěćo na pjatk. To podach so po dwěmaj lětomaj zaso raz do Stadiona přećelstwa w Choćebuzu. Poprawom wšak žołto-čornym koparjam z Dortmunda palcy tłóču, prěnju hru we wulkim stadionje pak dožiwich 6. apryla 2002 w Choćebuzu. Wot toho časa moja wutroba tež za Energiju bije. Hišće jara derje wěm so na swoju runje naspomnjenu prěnju profijowu hru w stadionje dopomnić, wšako słuša duel FC Energije přećiwo Borussiji Mönchengladbach k jednomu z najkurioznišich minjenych 20 lět. Tehdy bě so mjenujcy kultowy wrotar Tomislav Piplica wo njesměrnje směšne samowrota postarał, jako bul na liniji stejo do swójskich wrotow zhłójčkowa a so při tym hišće na zadk sydny.


text:
Johannesburg
Spůłrzyndne: 26°08' S 27°54' E
Johannesburg (mjanowane ńyuoficyjolńy "Joburg" a "eBoli" - "plac kaj je zuoto") – mjasto we Republice Pouedńowyj Afriki, we zaguymbju Witwatersrand, uod 1994 stolica prowincyje Gauteng. Třeće podug ličby mjyškańcůw mjasto we Africe a nojsrogše we RPA.
Industryja chymično, metalowo, mašynowo, wuůkeńńičo a inkše. Uostřodek wydobyćo a šlifowańo djamyntůw. Wynzeu drogowy a banowo, mjyndzynarodowo hawyna lotńičo Jan Smuts International Airport. 2 ůńiwersytety.
We 2010 bydům sam grane špile we Mistřostwach Śwjata we Fusbalu.


text:
Mòrzebôb
Mòrzebôb (Huperzia selago (L.) Bernh. ex Schrank & Mart., Syn.: Lycopodium selago L.) - to je ôrt roscënë z rodzëznë włochôczowatëch (Lycopodiaceae). On rosce m. jin. na Kaszëbach w lasu. Ù ti roscënë nie pòwstôwô kłos ze spòrama. Òna cało je trëjącô, bò mô w se alkalojidë. Ù nas òn je òbjimniãti ùrzãdową òchrónią. Prësczi Miemcë gôdele na niego Mörsemau cos tak jak Kaszëbi.
Literatura[edicëjô | editëjë zdrój]
- Stefan Ramułt: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego. Scalił i znormalizował Jerzy Treder, Gdańsk 2003, s. 176


text:
Njedźelu, 20. septembra 2020, podachmy so při najrjeńšim wjedrje z třomi kremserami přez Zejicy, Nowy Dwór a Kanecy do Noweho Městačka. Tam wočakowaše nas knjez von Breitenbuch, wobsedźer tamnišeho kubła. Wón powědaše nam wo stawiznach statoka a wobhladachmy sej jeho krasny park.
Pódłu Klóšterskeje wody pućowachmy do Wotrowa. Tam witachu nas Bulišec na rjenje wupyšenym farskim dworje. Čłonojo předsydstwa běchu so wo bohaće kryte blido k wječeri postarali. Nimo praženych kołbaskow a steakow poskićichu so nam słódne solotje, sad a zelenina, kiž běchu někotre z našich žonow přihotowali.
Wutrobny dźak wšitkim, kiž maja podźěl na poradźenju tutoho wulěta!


text:
A ô babach to godali inakszy:”Baba sie po to rodziyła, coby po chałpie chodziyła”, a wszyjstek, co we chałpie bōło do roboty: prani, warzyni, gowiydź, bydło, a dziecka, to do ni noleżało. A jeszcze musiała zrobić jedna rzecz, co ji żodyn chop zrobić niy poradzi – porodzić te wszyjski dziecka, co se se ze chopym zesztelowali! Jo se myśla, że jednako to te chopy mieli ta robota lekszo, bo jak chop do dōm prziszoł, to chcioł mieć wszystek narychtowane, a niy wadziło mu to, że jego baba na ôstatnich nogach musiała wele niygo skokać! Zaroz sie ôdezwiōm chopski głosy, że to ôni mieli dycki gorzi, bo jich do wojny brali, a babōw niy! Na tym tymat niy byda dyskusyje robić, ale jedna rzecz powiym, eli sie Wōm to widzi abo niy: To bōło isto skuli tego, coby we wojsku porzōndek bōł! Bo co to je za wojok, co miast sie bić ze wrogami, za babskim zadkiym sie ôglōndo?
Teroz wiela sie pomiyniyło! Mode baby wolom iś do roboty niż ze dzieckami w doma siedzieć. A majōm ta przileżitoś, bo wiela tych szkōłkōw a żlōbkōw nastawiali. Idzie tam bajtla dać na pora godzin, a tam już ô naszygo „liblinga” zadbajōm jako potrza. Bezto baba może iś do roboty do biōra, abo kaj do fyrmy ku maszynie. Ale po po robocie modo mamulka zaś musi sie zaprzōngnōnć do tego gepla we chałpie. To sōm te wszyjski babski roboty, co chopy niy radzi do nich rynka przikłodajōm! Nikery chopeczek woli se siednōnć przed telewizōr, bo musi se dychnōnć po robocie, ale sōm tyż tacy, co radzi swoji babie pōmōgōm. Poradzōm ciepło wieczerzo nawarzić, prani na sznōrki powiyszać we łaziynce, dziecka zabawić, a we wieczōr jich ôkompać, malikowi dupka utrzić, a pielucha mu zmiynić, abo mlyka mu nawarzić! Jako widzicie, te roboty, co sie downi poważowało za „babski” zrobiły sie taki do kożdego, co mo wtynczos kwilka frajnego czasu, bo dziecka a familijo sōm tyż ôd tatulka, niy yno ôd mamulki, co sie czynsto tyż „chopskich” robotōw chytać musi, a pōmōgo mu na ta familijno gospodarka zarobić!
Jo se myśla, że jednako dali bydōm taki roboty, co ich zrobić bydōm mogli yno chopy abo yno baby, a kere to sōm, to se pomyślcie już sami!


text:
Czesi zaś zawrzili nóm granice, ale tak to wyszpekulyrowali, coby ji jadnakowóż tak na fest nie zawiyrać, bo łóni dycki sóm szporobliwi i wszecko tak robióm, coby swojich korónek za moc na darmo nie wyciepować. Bo podziwejcie sie jaki to je szprytne ! Nie trzeja żodnych wojoków, ani żodnej budy s haźlym na granicy stawiać, a i tak wszedcy tustelocy mieli mokro w galatach i nie zachycili czy idzie wlyź do tych Czech s nawszczywóm czy ni. Mało tego, napisali w rozmajtych publikatorach, że jak uż sie kierymu podarzi do nich przez tyn most przelyź, to ni może tam być delij jak dwanos godzin. Jako bydzie to gdo kóntrolowoł, to isto też żodyn nie wiy, bo przeca sie isto ło to rozchodzi, coby wszedcy mieli fórt kapke namiyszane w czepaniach i nie wiedzieli kaj je prowda. Moc je takich, co prawióm, że jak sie przez most przelezie, to Czesi strzelóm mu fotke i jak pudzie spadki, a przewali tych dwanos godzin to zapłaci sztrof. Nie bydzie to jednakowóż taki „jednoduche”, bo wszedcy dzisio na gymbach noszóm maski i dycki bydzie biyda chycić tego prowdziwego barabe. Sóm też tacy, kierzy dycki majóm w kapsie rezewnóm maske, kiero je ganc inszo łod tej w kierej rychlij szli do Czech. Dzisio przeca idzie kupić maske w każdym kszewcie i to eszcze se idzie wybrać jakóm yno farbem chcecie. Przedujóm czorne, czyrwione, biołe, modre, kwiaciate i bóg yno wiy eszcze jaki. A to przeca ni ma wszecko, bo idzie też ty maski dostać s namalowanymi rozmajtymi gymbami, cudokami i literami, coby każdy też wiedzioł s jaki partyje gdo je. Tak czy inakszyj, Czesi zaś nas szlagli, bo zrobili na tym zawrziciu granicy takóm propagandem, coby tak do kóńca żodyn nie wiedzioł czy może roz, abo dwa razy do dnia ich nawszczywić, czy mo siedzieć po cichu dóma na swoji rzici. Kiery jednak ni może na zadku dóma usiedzieć, to w tyn piekny jesiynny czas może poszpacyrować po łobu strónach Olzy. Ani my sie bardzo nie obezdrzili, a uż zaś jak każdego roku jesiyń prziszła ku nóm. Idzie to ganc dobrze uwidzieć po liściach, kierych je na cieszyńskich cestach wszyndzi pełno. Tak rozmyślóm kiery s rotuzowych urzyndników je taki uwziynty
i koże fórt sadzić taki strómy, kiere majóm na sie tak moc liści. Kiejsi hańdownij taki strómy rosły yno w lesie i na jesiyń listki, kiere ś nich łopadły, nieskorzij skrymbiały, a rozmajte grziby i chroboki dziynka tymu miały cały rok co krónżać. W Cieszynie s tymi liściami je każdego roku wielko łostuda, bo żodyn tak naprowde nie wiy co ś nimi zrobić. Jedni śmiatajóm ich do takich wielkich czornych pytli i nieskorzij kansi to wywożóm, a drudzy majóm na plecach taki duchaczki, kierymi ty liści zduchujóm do przikopy. Robióm przi tym tela krawalu, że jak sie wedla nich stanie, to nie idzie ze żodnym ani dobrze porzóndzić. Nie sóm łóne też dobre na ekologije, bo motory, kiere majóm na sobie, wyciepujóm do luftu tela smrodu, że wedla nich nie furkajóm żodne ptoki ani kumory. Je to zaś jedna wiec, kiero zdrowio nóm nie przidowo, a żodyn s miastowych urzyndników ni mo tego we starości. Mjynij na jesiyń tych liści by sie po cestach poniewiyrało, jakby rotuzowe urzyndniki wstyrczyły do ziymi wiyncyj strómów, kiere zamias liści majóm yno zielóne jegły. Szło by też zaszporować na tych plastikowych czornych pytlach, do kierych wrażowane sóm ty liści i na bynzinie kierom potrzebujóm ty motory łod duchaczek. U nas przeca isto idzie łacno kupić ty strómy s zielónymi jegłami, bo tu wedla na gorach rosnóm smreki, jedle, cisy, brzimy, kiere szło by aji razym s korzyniami wstyrczyć do ziymi. Możne, że kierysi porachowoł ty strómy s liściami i priszeł na to, że łóne dowajóm wiyncyj zdrowego luftu niż ty s zielónymi jegłami.
SŁOWNICZEK
zawrzili – zamknęli
wyszpekulyrowali – wymyślili
fest – mocno
dycki – zawsze
szporobliwi – oszczędni
wyciepować – wyrzucać
podziwejcie sie – popatrzcie się
haziel – toaleta
nie zachycili – nie zrozumieli
wlyź – wejść
nawszczywa – wizyta
podarzi – uda się
delij – dłużej
dwanos – dwanaście
„jednoduche” – proste/cz/
isto – zapewne
fórt – ciągle
czepanie – głowy
dycki – zawsze
kszeft – sklep
kapke – troszkę
kaj – gdzie
ganc – całkiem
spadki – z powrotem
rychlij – wcześniej
rzić – tyłek
sztrof – kara
uwidzieć – zobaczyć
stróm – drzewo
cesta – droga
łostuda – kłopot
krónżać – przeżuwać
pytel – worek
przikopa – rów
krawal – hałas
wedla – obok
skrymbiały – zbutwiały
porzóndzić – porozmawiać
wyciepujóm – wyrzucają
wiec – rzecz
żodyn – nikt
we starości – w opiece
wstyrczyły – włożyły
zaszporować – zaoszczędzić
łacno – tanio
smrek – świerk
jedla – jodła
brzim – modrzew
wedla – obok
wstyrczyć – włożyć
luft – powietrze
prziszeł na to – wpadł na to
jegła – igła


text:
Před 150 lětami prěnje serbske wopomnišćo za padnjenych poswjećene
W lěće 1869 dósta Njeswačanska cyrkej wopomnišćo za sydom wosadnych, kiž běchu w Prusko-awstriskej wójnje lěta 1866 padnyli. Ze złotym ramikom wobrubjenu owalnu pomjatnu taflu připrawichu napřećo klětce pódla wjelb nošaceho połstołpa na sewjernym boku cyrkwineje łódźe, hdźež bě za prědarja kaž za kemšerjow derje widźeć. Ramik bě horjeka z plastisce wusahowacymi chorhojemi a dalšimi wojerskimi emblemami debjeny. Na tafli steješe w bronzobarbnych pismikach serbski napis w frakturnym pismje: »Mjena / tych ßamych wojakow ſ njeswacžilskeje woßady, kotſiž ßu w wojni lěta 1866 ßwoju ßmjercź namakali: / 1) Jan Huſchmann ſ Bohowa. / 2) Pětr Libſcha ſ Dobroſchez. / 3) Jan August Hummel ſ Nowych Bóſchiz. / 4) Jan Glauſch ſ Małeho Pſchěſdrjenja. / 5) Handrij Schuza ſe Sarycža. / 6) Jakub Miſchnaŕ ſ Banez. / 7) Jan Bohuwěr Wenzel ſ Noweho Łuſcža.« Prawdźepodobnje bě přepodaće wopomnišća ze swjatočnym wotkryćom a spominanjom na padnjenych zwjazane, wo čimž pak powěsće njepředleža. Wotměł bě so podawk w lěću abo nalěću 1869, wšako w nowinskej rozprawje ze septembra rěka, zo bě to »hižom před wjacorymi njedźelemi«.1


text:
Křesćan Kubica
Křesćan Kubica (němsce Christian Kubitz; * 22. meje 1805 w Spalach; † 1. junija 1861 we Wojerecach) bě serbski ewangelski duchowny.
ŽiwjenjeWobdźěłać
Wón narodźi so jako syn Spalowskeho herbskeho korčmarja a bu w Spalach a na Wojerowskej byrgarskej šuli wukubłany. Po studiju bohosłowstwa we Wrócławju dźěłaše wot lěta 1831 hač do 1835 jako farar w Lejnje a wot 1835 we Wojerecach. W lěće 1843 bu tam primarius (wyši farar) a 1846 kralowski superintendent.
Kubica bě 1847 jedyn ze załožerjow Maćicy Serbskeje a postara so wo rozkaz, z kotrymž běše wot 30. apryla 1847 tež pruskim Serbam dowolene Maćicy přistupić. W lěće 1853 wustupi Kubica z towarstwa.
ŽórłoWobdźěłać
- Spomnjeće: Superintendent Kubica; Serbske Nowiny, 3. junija 2011, s. 2


text:
Rozpšawa źěławosći Dolnoserbskeje rěcneje komisije 2009/2010
Nowa Dolnoserbska rěcna komisija jo chopiła źěłaś w lěśe 2009. Ako cłonki su pówołane głownje zastupjarje tych institucijow, kenž nałožuju wšednje pisnu dolnoserbšćinu. Jo było wědobne rozsuźenje, až njejo se wuzwólił(a) nowy pśedsedaŕ / nowa pśedsedarka, ale jano powědaŕ komisije z nadawkom, wobzamknjenja komisije w zjawnosći zastupowaś. Koordinaciju źěłabnosći jo pśewzeła Chóśebuska wótnožka Serbskego instituta.
2010 jo se komisija tśi raze zmakała. Wobradowało jo se głownje wó (ortografiskej) adapciji cuzych słow do dolnoserbšćiny a wó wjelikem resp. małem pisanju. Pśi tom jo se glědało na to, aby se wobzamknjenja – źož jo było móžno – makali z wótpowědujucymi póstajenjami górnoserbskeje komisije. Na wósebnosći dolnoserbšćiny w tom konteksće jo se ale konsekwentnje źiwało. To pótrjefijo mj. dr. kupki cuzych słow, ako wóstanu w dolnoserbšćinje indeklinabelne, mjaztym až jo se w górnoserbšćinje južo tendenca k morfologiskej integraciji słowa pśesajźiła.
2011 źěłabnosć pókšacujo, wjeliki źěł 2010 pśepowědanych temow móžo se lětosa pó tśeśem cytanju w komisiji wótžognowaś.
Fabian Kaulfürst, powědaŕ


text:
Skond sie wziyna heksa
Wynokwianie Kadłubka – czyńść 48
Mo czorne, rozkopane wosy i czorne łoczy, kere po cimoku śwjycom choby byrny abo gwjozdy? Niy! A mono mo rogi na gowie choby djoboł? Niy! Loto na mietle? Niy! Zbjyro po lasach trujoki i zioła, a potym warzi s nich zupa? Niy! Bo heksa to już ni ma ta sama heksa, jak sie jom downij ludzie forsztelowali i boli sie heksy jak łognio. Heksa – jak ta mitologiczno, grecko Kirke abo sławno Medeja – poradzi niy tela czarować, co łoczarować – paradzi smjyniać ludzi. Mono w lepszych. Tak wjyrza…
Historia z heksami.
Ale historjo z heksami nie ma wcale leko do łopowjedzynio. Czamu? Bo gańba ło tym rozprowjać. Bo w średniowjyczu, a nawet w łoziymnostym wjeku, jak kero dziołocha abo baba uznali za heksa, to s niom robili złe rzeczy. Co łoni wyprowjali! Wjyszali jom, polili na stosie, mynczyli, kozowali ji sie prziznować, że zatruła studnia abo rzyka. A to były cygaństwa! Kożde niyszczyńsci spadowało na heksy. Po prodzwdzie były to niywinne dziołchy abo baby, kere poradziły lyczyć i dowały ludziom tyj abo inksze medykamynta. Bajtle straszyli heksami. Godali, że jak yno heksa sie spojrzy na kogo, choby yno na chwila, to poradzi ftoś umrzić łod tego spojrzynio. Nie ma to wszyjsko prowda. Ale co sie stało, to sie niy łodstanie. Prześladowali gryfne dziołchy i tela. Lepij ło tym niy myśleć, bo idzie sie dać do beku, wela to było ciyrpjynio i ludzkij krziwdy.
Skond prziszło słowo „heksa”
Ślonske słowo „heksa” pochodzi łod nimieckigo „Hexe”, ale sprawa niy wyglondo blank przejrzyście, jak sie myśli ło tym starym słowie i skond łone do nos prziszło. Łod Skandynawow, co wjerzom w Elfy? Mono heksy tyż som abo downij były leśnymi duszkami, mjyszkały na drzewach abo w jyziorach. Lotały po wrzosowiskach z wjonkami na gowach i śpjywały.
Uśmiych kiery zmiynio świat.
Terozki heksa to je tako dziołcha, kero poradzi gryfnym uśmjychym zmijynić trocha śwjat. I gynau tyn uśmjych to by były te czary. Abo tyż tako dziołcha nozwołby ftoś heksom, kero poradzi być trocha złośliwo, dyć tyż take som. Yno że złośliwy abo zmierzły poradzi być kożdy z nos. „Ale z nij heksa! – czasym sie godo – Ta to poradzi rzondzić”.
Som heksy abo jich niy ma.
Heksy som w bojkach – mono żyjom tyż kajś na barzołach, kaj żodyn niy łazi. To sie zgodzo. Ale śwjat bez heksów ni ma tak kolorowy, nie mo tyj tajymniczości, kero heksy we swojich pieśniczkach i we swojim tańcowaniu śwjatu dowały. Tesno nom je za heksami. Bez toż momy radzi te dziołchy, kere heksy trocha udowajom. Łoblykajom sie inakszy i inakszy nawet chodzom. Gryfnie sie poruszajom i czarujom tym uśmjychym, jak yno kajsik na chwila przidom. Hned heksów blank już niy bydzie, jak sie wszyjscy bydom tak samo łoblykać, to samo godać, tak samo woniać i cały czos paczeć sie yno na telefony.


text:
Klětu chce Młodźinske dźiwadło Serbskeho gymnazija Budyšin w NSLDź we wobłuku projekta Pop2go z towarstwom Kamjentny dom zhromadnu produkciju „Prěki – durich – loborka“ předstajić. Bosćan Nawka je so z nawodu šulerskeje skupiny Měrkom Brankačkom rozmołwjał.
Knježe Brankačko, kaž rěka, sće tule kooperaciju nastorčił. Kak je k tomu dóšło?
M. Brankačk: Po premjerje lońšeje inscenacije młodźinskeho dźiwadła „Kupa fantazije“ je mje intendant Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła Lutz Hillmann narěčał a měnił, zo dyrbjał přichodny projekt hišće wjetši a wobšěrniši być – něšto prawje wulke a „fecich“. W tym zwisku mi rjekny, zo móhli so snano w Budyskim Kamjentnym domje wobhonić, hdźež tohorunja wo tajkim wjeršku rozmysluja. Tuž sym so tam naprašował. Po pozitiwnej wotmołwje započach sej trochu hłowu łamać ...
A što bě wuslědk toho?


text:
Bez wiynkszość życiŏ widzioł żech Ślōnzŏkōw za jaskiniowcōw ze kilofym i roladōm. Swojã ślōnskość żech wypiyroł. We podstawōwce pani Chmiel grała nōm na cyji Rotã, a jŏ niy mioł pojyńciŏ, iże tyn Niymiec ze pieśni, co pluje we twŏrz, ôn bōł mōj praôjciec.
Ô swojich korzyniach żech wiedzioł mało. Niy wierzōł żech, iże na Ślōnsku przed wojnōm sie ôdbyła jakŏ historyjŏ. Moji antynaciŏ byli choby z inkszyj planety, nosiyli jakeś niymożebne miana: Urban, Reinhold, Lieselotte.
Niyskorzij była ta nazistowskŏ burdelmama, majōr z Kaukazu, prastarzik na „delegacyjach” w Polsce we wrześniu 1939, nagrobek ze zeszkrobanym mianym przi kōmpoście. Coś pynkało. Spokopiōł żech, iże za ôgrodzyniym trefiyła sie alternatywnŏ historyjŏ, dzieje ôdwrōcōne na rymby. Postanowiōłch sie posmykać po ôkolicy, sprōbować słożyć to w cołkość. I czegoch tam niy znŏd: hned milijōn ludzi, co deklarujōm nŏrodowość, co „niy istniyje”, katastrofã ekologicznõ niyznōmych miŏr, gyszichty ô polskij kolōniji, ô separatyzmach i ludzi, co idōm niy za tym manszaftym, co trza. Ôto naszŏ silezjogōnijŏ.
Zbigniew Rokita
„Autōr tyj ważnyj ksiōnżki wyznŏwŏ, iże dugo sie przeprŏszoł ze swojōm ślōnskościōm. Terŏz pōmŏgŏ nōm zrozumieć dramat krajiny, co leży na pograniczu kultur i historyje – czymu Ślōnsk durch je „kajś”, a niy w cyntrum polskij świadōmości.” Małgorzata Szejnert
zerknij jeszcze na to
Angela Saini
Jose Luis Gonzalez-Macias
Dominik Héjj
Beata Sabałą-Zielińska
Klementyna Suchanow
Mariusz Szczygieł
Katarzyna Stoparczyk
Mijin Mok
Aleksander Daukszewicz,Krzysztof Daukszewicz
Niall Ferguson
Spotkajmy się w naszej księgarni stacjonarnej
Rynek 4, KętyWIĘCEJ


text:
Průntki
Průntki (tyž: štryknadle, jeguy ku štrykowańy) to ćynke prynty suůžůnce do rynčnygo přerabjańo růžnych zort ńići a wůček na wyroby dźańinowe. S jydnyj strůny znojduje śe guůwka, zabezpječajůnco robůtka před zsuwańym śe, s drůgij špic uproščajůncy přerabjańy uočkůw.
Průntki wykůnywane sům guůwńy ze stali (moue rozmjary) a s alůmińjům, a tyž s plastiku a dřewa, ščygůlńy bambusowygo, kere je wytřimoue a sprynžyste. Gyneralńy preferowane sům matyrjouy lekke, gdyž we inkšym připadku uatwo mynčům śe rynce.
Podstawowe uočka wykůnywane na průntkach to uočka prawe a uočka lewe.


text:
Pszajōm godce toż szkryflajōm
Stowarzyszyni Tworców Ludowych we Lublinie ôgłosiło wyniki 51 Ogólnopolskigo Konkursu Litarackigo im. Jana Pocka, kaj przedstawicielki naszego regijōnu spisały sie na medal. Nigdy jeszcze niy było tak, żeby aż sztyry przedstawicielki ze Ślōnska ôstały laureatkami tego kōnkursu. A było co wybiyrać spośrod 92 zestawōw poetyckich i 47 prozatorskich nasza frelki były we czołōwce. I tak Ewelina Kuśka ze Jastrzymbio za zestaw „Mazurek” i Zofia Przeliorz ze Żor-Osin za opowiadania „Najlepiej z rana, z rosą” dostały piyrszy plac we prozie. Elżbiyta Grymel znano wszystkim jako „ nowinowo” Grymlino erbła wyróżni za tekst „Jak my ostatni raz żniwowali”. Natōmiast Regina Sobik ze Jankowic Rybnickich dostała trzeci plac za zestaw poetycki „Kamratka”.
Wszystkim sztyrym frelkōm nasza godka je we wielki zocy. Zofia Przeliorz to laureatka prestiżowej nagrody im. Oskara Kolberga, mianowanōm tyż ludowym Oscarem. Na codziyń działo na swojim terynie przekazujōnc młodymu pokolyniu nasze stare tradycje i zwyczaje. Szkryflo wiela po naszymu a we tym kōnkursie wiela razy erbła wysoki nagrody. Ewelina Kuśka kludzi we Jastrzymbiu Zespoł Regionalny wiela szkryflo po naszymu a we 2012 roku ôstała Wice Slōnzaczkōm Roku we kōnkursie ôrganizowanym bez Radjo Katowice. Je tyż laureatkōm nizliczōnych kōnkursōw poetyckich i gawyndziarskich i autorkōm wiela ksiōnżek. Elżbiyta Grymel je znano jako nowinowo „Grymlino” kero szkryflo wiela po naszymu jak we prozie tak i we poezji i maluje piykne ôbrazy. Regina Sobik , kiero tak jak Ji poprzedniczki brała udział we tym kōnkursie już wiela razy bo ôd 2012 roku sześ razy erbła nagrody we prozie i poezji .Trza dodać,że ôbie Panie tj Elżbiyta Grymel i Regina Sobik noleżōm do Koła Poetów „Wena” przi żorskim „Rebusie” co zaowocowało wydanim tōmika poetyckigo p.Reginy „Cichy szept serca”.Okładka do tej ksiōnżki projektowała sama Elżbieta Grymel. Zresztōm wszystki laureatki znajōm sie jak łyse kōnie wiela działajōm dlo społeczyństwa ôrganizujōnc rozmańte przeglōndy i trefy taki jak choćby „Spotkania Gwar” czy „Dni Ślōnski Godki” we swojich miejscowościach. Zofia Przeliorz, Elżbieta Grymel i Regina Sobik przeważnie startujōm do kupy i ôdnoszōm sukcesy bezto mianujōm Ji jako Trzi Muszkieterki. A żeby tradycji stoła sie zadoś dokuplowała do nich Ewelina Kuśka ,kiero erbła we tym kōnkursie za zestaw poetycki „Mazurek”. jeszcze jedna nagroda wyróżniyni . Tak to teraz już niy trzi a sztyry „Muszkieterki’ pszajōnc naszej slōnski godce godnie prezyntujōm nasz regijōn we całej Polsce a nawet za granicōm.


text:
Kajś
(Kajś)
Zbigniew Rokita
‹Kajś›
Zbigniew Rokita
Opis wydawcy
Gyszichta ô Gōrnym Ślōnsku
Bez wiynkszość życiŏ widzioł żech Ślōnzŏkōw za jaskiniowcōw ze kilofym i roladōm. Swojã ślōnskość żech wypiyroł. We podstawōwce pani Chmiel grała nōm na cyji „Rotã”, a jŏ niy mioł pojyńciŏ, iże tyn Niymiec ze pieśni, co pluje we twŏrz, ôn bōł mōj praôjciec.
Ô swojich korzyniach żech wiedzioł mało. Niy wierzōł żech, iże na Ślōnsku przed wojnōm sie ôdbyła jakŏ historyjŏ. Moji antynaciŏ byli choby z inkszyj planety, nosiyli jakeś niymożebne miana: Urban, Reinhold, Lieselotte.
Niyskorzij była ta nazistowskŏ burdelmama, majōr z Kaukazu, prastarzik na „delegacyjach” w Polsce we wrześniu 1939, nagrobek ze zeszkrobanym mianym przi kōmpoście. Coś pynkało. Spokopiōł żech, iże za ôgrodzyniym trefiyła sie alternatywnŏ historyjŏ, dzieje ôdwrōcōne na rymby. Postanowiōłch sie posmykać po ôkolicy, sprōbować słożyć to w cołkość. I czegoch tam niy znŏd: hned milijōn ludzi, co deklarujōm nŏrodowość, co „niy istniyje”, katastrofã ekologicznõ niyznōmych miŏr, gyszichty ô polskij kolōniji, ô separatyzmach i ludzi, co idōm niy za tym manszaftym, co trza. Ôto naszŏ silezjogōnijŏ.
Zbigniew Rokita
Inne wydania
Teksty w Esensji
Książki – Recenzje
Książki – Publicystyka
Utwory powiązane
Książki


text:
Rzeszůw
Spůłrzyndne: 50°02'01" N 22°00'17" E
Rzeszůw (pol. Rzeszów, łać. Resovia, ukr. PяшiB, hebr. Reisha, jidisz רײַשע, mjym. Reichshof) – mjasto na prawach powjatu we Polsce, stolica wojewůdztwa podkarpackigo a djecezyje rzeszowskij. Rzeszůw je powjatym grodzkim, a tyż je śedźibům źymskigo powjatu rzeszowskigo.
Mjasto je głůwnym admińistracyjnym, industrjalnym, handlowo-usugowym, akadymickym a kulturalnym uostrzodkym we połedńowo-schodńij Polsce. Mo mjyndzynarodowy port lotńiczy a Podkarpacki Park Naukowo-Technologiczny ukerůnkowany na industryjo wysokotechnolůgiczno. W mjeśće znojdujům śe wjelge państwowe wyższe uczelńe tj. Uńiwersytet Rzeszowski (z 11 abtajlůngůma) a Politechńika Rzeszowsko, a kilka prywatnych m.in.: Wyższo Szkoła Informatyki a Zarzůndzańo, jedna ze nojwjynkszych ńypublicznych uczelńůw we kraju.
We stolicy Podkarpaćo fůngujům trzi kůnsularne amty: (mjymjecki, słowacki a ukrajiński). Rzeszůw przinoleży do Uńje Metropoliji Polskich a Stowarziszyńo Eurocities, kere zrzeszo sroge ojropejske mjasta.


text:
Holešow (SN/MWj). Njeswačanska přirodoškitna stacije přewjeduje tuchwilu při Holešowskim haće zaso tak mjenowany monitoring spěwatych ptačkow. Za to ma hač do kónca awgusta dohromady dwanaće terminow, na kotrychž da při haće wulke saki nastajeć, do kotrychž ptački lětaja. Při njedawnej prěnjej akciji popadnychu cyłkownje 46 ptačkow. Z nich dósta 34 prěni raz rynku na nóžku tyknjenu, dwanaće ptačkow tajku rynku hižo měješe, dokelž běchu je w zašłosći hižo raz popadnyli, zdźěli Cornelia Kobalz z přirodoweje centrale Budyskeho wokrjesa. Mjez zwěsćenymi družinami běchu mały rokotak (Teichrohrsänger), sknadźik (Goldammer) a sykorka (Meise). Wot lěta 2018 so spěchowanske towarstwo Njeswačanskeje ptačernje na cyłoněmskim projekće wobdźěla.
Ručež słónco schadźa, přirodoškitarjo ptački ze sakow bjeru, zo bychu mjez druhim jich družinu a splah zwěsćili. Ptački dóstawaja swoju rynku a móža skónčnje zaso wotlećeć. Hdyž pozdźišo tele ptački na samsnym abo hinašim městnje znowa popadnu, hodźi so z toho wuwiće wěsteje populacije wotwodźeć.