text:
k startowej stronje | archiw | impresum | kontakt
wutora, 23.10.2018 | k dolnoserbskej wersiji
Měrko Šołta, Budyšin 19.06.2006
Diskusija wo hudźbnym namrěwstwje
Měrko Šołta chce nastorčić diskusiju wo hudźbnym namrěwstwje Serbow a je redakciji runjewonline.info zapodał nastawk, kotryž je něhdy za ćišć přihotował. Awtor je jón - z přidatnymi informacijemi wo tehdyšim njewozjewjenju - tež w forumje www.internecy.de pod nadpismom "Wobchad ze zjawnymi naležnosćemi, abo - trjebamy cenzuru?" pod rubriku "Wótre pjero" wozjewił. Prěnjotny nastawk čitaće tu:
Po dokónčenych dźěłach za cyłkowne wudaće "Nalěća" je mój wotpohlad tule, najnowše spóznaća a konkluzije wozjewić a k diskusiji stajić. Hłubšeje analizy so wzdawam, dokelž je tajku, hódnu analizu hižo Helmut Fryča w Rozhledźe 1960 wozjewił.
Kocor je "Nalěćo" stajnje jako dźěl cyklusa, mjenujcy "Počasy" widźał a tež tak koncipował. To wuchadźa z mało jeho zdźeržanych wuprajenjow. A "Nalěćo" njebě prěni dźěl tuteho cykla, kotrež je skomponował, ale druhi ,do toho stwori "Žně", z kotrymž wón, je předźěławši a rozšeriwši, lěto do premjery "Nalěća" druhu etapu serbskich spěwanskich swjedźenjow zahaji. Mamy z toho wuchadźeć, zo staj tutón projekt ("Počasy") basnik a komponist hromadźe wuwiwoj, tež hdyž so dźěło hakle lěta po smjerći basnika dokónči.
Zo je Kocor swoje twórby skoku komponował, wěmy z datow, kotrež je nam sam podał. Njenańdu pak so skoro žane předdźěła, kotrež dadźa nam proces komponowanja sćěhować a kotrež su za tajke wulke projekty z wuměnjenjom. Hdys a hdys Kocor sam indirektnje tajke dźěła naspomnja, na př. hdyž rozprawja wo nastaću duchowneho oratorija "Israelowa zrudoba a tróšt". Njech sej hišće raz z jeho słowami wuwědomimy proces stworjenja při tamnych třoch dźělow "Počasow" (Łužica 1889):
"...Přez wudaće H.Zejlerjowych spisow wuhladach prěni króć ’Podlěćo’,...Sym I. dźělbu njewotměnjenu přijał, kaž tež druhu ze snadnymi přeměnjenjemi, ale třeću sym hinak zrjadował...’Rybak’ a ’radosć na horach’ sym wuwostajił a posledni spěw na přihódne město do ’Nazymy’ přijał. Přetož z dobom počach tež jednotliwe kruchi ’Nazymy’ komponować, a mějach te w Zejlerjowych spisach wotćišćane hižo w běhu tehosameho lěta hotowe. Nětko pak pobrachowaše mi hišće wjele, a na moju próstwu je k. faraŕ Domaška w Nosaćicach po mojim žadanju trěbne připěsnił... Tež ’Zymu’ mějach hinak rjadować, dokelž dyrbjach wusudźić, na kajke wašnje měł po hudźbnych a wumjełskich nahladach cyły material złožić. Kaž do rjaneho wěnca hódne wotměnjenje z kwětkami a łopješkami słuša, tak maju so při zwjazku spěwow na prawym městnje chory ze solami atd. wotměnjeć. Słabše wěcy ze ’Zymy’ sym wuwostajił, za tesame hódniše podał, a rjany spěw ’Słužbne přećahanje’...njemóžach přijeć, dokelž chcych wulki opus ’Počasy’ z hodownym časom a z khwalbu Jezom Khrysta skónčić...Za zawod k ’Počasam’ sym Zejlerjowy zawod...přijał a skomponował, zo by móhł, je-li zo bychu so ’Počasy’ něhdy za sobu spěwałe, k wotewrjenju tychsamych słužić ...".
Njech su tu tež někotre małe přemyslenja dodate. W "Słyšiš rěkow pluskotanje" wuwiwa Kocor hudźbnu dynamiku a dramatiku, kotraž žiwje zwobraznja łamanje lodu - Zejler je tu w swojim wobrazu bliski Goethowemu "Osterspaziergang". Přizamknjene "Nutř zwonja młode nalěćo" je mištersce poradźeny kontrast, kotryž Kocor njedocpěje jenož z wuběru teksta - wuwostajiwši cyłu baseń Zejlerja - ale tež z tym, zo da solo přez cyły chór cunjo přewodźeć - solowy sopran pozběhuje so melodisce kaž prěnje nalětnje ptače fifolenje. To je woprawdźita mišterska hudźbno-dramaturgiska a kompozitoriska kreatiwnosć. Je spóznać, zo bě zawěsće dlěši čas přihotow a rozestajenjow z materialom trěbny, hač so to w datach kompozicijow jewi. Druhe notowe skicy su lědy zachowane. Tuž je čim zajimawšo, hdyž je so za "Nalěćo" tójšto z toho tworićelskeho procesa zdźeržało.
Na př. ma Kocor dźěło hižo někak kónc oktobra hotowe (skónčny chór dnja 22.10.1860). Skomponowa pak potom hišće cyłe čisło 8 (23.10.1860) a rozsudźi so skónčnje, přidać hišće w III. dźělu čisłomaj 4 + 5 recitatiwaj (15.11.1860). Dale namakach hišće hotowe čisło za tenor (Pój witaj nalěćo recit. a aria) z 4.10.1861, w F-dur, kotrež pak Kocor hižo njepřija. Nimo toho so wopokaza, zo je zachowany original "Nalěća" (SKA, XVIII 6A) přez Kocora na wjele městnach pozdźišo hišće předźěłany a skorigowany. Starše noty su často hišće z lupu spóznać a runaja so potom zapiskam hłósneho zešiwka za I.bas (6B). Ze zdźeržanych hłósnych zešiwkow da so zwěsćić, zo je Kocor tute korektury a předźěłanja hakle po premjerje lěta 1861 přewjedł. Rjad njejasnosćow a zmylkow Sommeroweho wotpiska hodźa so přez přirunowanje z originalom wobeńć. Hłosowy zešiwk 6B (1.bas) ma zapisane chórowe sola - na př. čo.1: z čornej tintu chór, z čerwjenej tintu chórowe sola. Jasne je tu spóznać, zo da Kocor w chórach zapołožene sola jenož přez chórowych solistow wuwjesć! (Podobne chórowe hłósne zešiwki - ze zapisanymi chórowymi solemi - namy tež za "Žně"). Z Partitury tež jasnje wuchadźa, zo je w 2. čisle předwidźany solowy sekstet: 2 žónskej a 4 muske hłosy. Wobdźěłar nětřišeje wersije „Nalěća“, z lěta 1971, je tu dwaj hłosaj šmórnył! Z dalšich zešiwkow (nimo jedneho za sopran dalše za bas I, bas II a tenor II) da so zwěsćić přez njezapisane noty, zo njejsu wšitcy wšo sobuspěwali (běchu so notowe linki ze spody stajenym tekstom ćišćeć dali, ke kotrymž měješe kóždy noty swojeho hłosa zapisać). Tući mužojo wuwostajichu w prěnim dźěle čisła 1 (Pój witaj nalěćo), 6 (Młodosće són rozpłunje), 9 (Hdźe su mi banty čerwjene); w druhim dźěle čisła 2 (Bur dyrbi won), čo. 4 spěwachu hakle wot "mróčel kapa žohnowanje", 6 (Z tysac ertow), 9 (Haj, rjana zahrodka); a w třećim dźěle čisła 3 (Přećelnica z wyšich stronow), 5 (Łuki, pola), 7 (Pój wječoro k nam rjany). Bě to zawěsće mj. dr. dla pobrachowaceje chóroweje "runowahi", přetož bě tu jenož 20 žonow porno někak šěsćdźesat mužam. Nadpadnje pak, zo je Kocor dał tež muski chór w "Młodosće són rozpłunje", a wosebje "Pój wječoro k nam rjany" redukowane spěwać! Abo jedna so tu wo wotpohladany dynamiski kontrast (hlej tež předpis "poł chora" w "So zwoni měr")? Podobny poměr kaž 9. 10. 1861 je hižo při "Žnjach" lěto do toho. Tu stejachu 77 spěwarjam 40 spěwarkow poboku. Při wospjetowanju tutoho spěwanskeho swjedźenja w Lubiju dnja 11. 11. 1860 pak měješe Kocor jenož chór "16 spěwarkow a 24 spěwarjow"! Z toho wšeho móžemy sćahnyć konkluziju, zo je Kocor w prěnim rjedźe za mjeńše, za to přewidniše, hudźbnje dokładniše a w interpretaciji wobrotniše(!) ćeleso komponował. Tuta situacija so změni hakle kónc sydomdźesatych lět, jako nastawace serbske ludowe chóry serbske spěwanske swjedźenje tež za swójske chórowe swjedźenje mějachu. Pod tym pak pomału poćerpi muzikalnosć, štož so tež bórze w kritikach na wšelakore wašnje naspomni.
Hdyž so tu z wudaćom originalneje partitury "Nalěća" zaběram, je njewobeńdźomne, zo so tež kritisce wěnuju hižo eksistowacym wozjewjenjam. Hłownje jedna so tu wo wudaće chóroweje partitury, lěta 1971 wudateje wot Jana Bulanka, bjez toho, zo so wón w titulu abo druhdźe jewi; dale wo partituru jeho "orchestracije"; wo wozjewjenymaj duetomaj a wo klawěrny wućah. K předstawiznam tuteje instrumentacije skrótka někotre informacije. Z posedźenjow kulturneje komisije zhonimy:
dnja 14. 12. 1966 namjetuje so "1968 přednjesć cyłe "Nalěćo" w nowym płašću z 4 chórami ...". Na posedźenju dnja 11. 1. 1967 zwěsći so mj. dr. zo ma: "so finančna stronka wobkedźbować kaž tež nowoinstrumentowanje cyłeho oratorija. Ma so namakać serbski resp. němski komponist, kiž je zwólniwy nadawk instrumentowanja do kónca lěta přewzać. Br. H.Nagel: namjetuje za wobdźěłanje nic němskeho, ale čěskeho komponistu, zo by słowjanski charakter był zaručeny.", a dnja 28. 4. 1967 namjetuje Komisija mj. dr. sćěhowace wjetše hudźbne předewzaća: "Nalěćo" (tu ma so wosebje dodiskutować instrumentacija kaž tež nahrawanje na tačel)".
Jako hłowna přičina noweje instrumentacije wukristalizuje so potajkim "cyłe Nalěćo w nowym płašću" měć a je přednjesć ze "štyrjomi chórami". Zrěčenje z J. Bulankom z 30. 7. 1970 wobsahuje mj. dr. potom tute dypki:
"a.) Erarbeitung einer Ouvertüre zum Oratorium "Nalěćo" ... b.) instrumentale Neufassung für folgende a-capella-Sätze des Oratoriums - A1, 3, 8, 10 - B4, 5 (Doppelchor), 7, 8 (Terzett) - C1, 3 (Chor), 5 (Chor), 7 (Männerchor) ..."
K prěnjemu dypkej měło so tole dodać: K.A.Kocor pisa we Łužiy 1889, zo je za „zawod k ’Počasam’ ... Zejlerjowy zawod ... přijał a skomponował, zo by móhł, je-li zo bychu so ’Počasy’ něhdy za sobu spěwałe, k wotewrjenju tychsamych słužić ...". Zb. Kościów k tomu cyle prawje zwěsći, zo je "Stwórba boža" "Prolog, kotryž móžemy za chětro porědko nałožowanu spěwanu ‘uwertěru’ měć." Nětkole pak k předwidźanej uwertirje hišće jednu doprědka stajić, njeje hižo prosće njewšědnje, ale bjerje nawopak tworićelej "Nalěća" wuměłski wotpohlad a dramaturgisku skutkownosć jeho zawoda. Hačrunjež rěči so w druhim dypku jenož wo "instrumentale Neufassung für folgende a-capella-Sätze des Oratoriums", přikomponowa wobdźěłar wšěm tutym čisłam předehru a dohru a wutorhny je tak z dramaturgiskeho cyłka.
Helmut Friča pisa w swojej analizy "Nalěća": "Wšón oratorij dźěli so do třoch, we sebi zawrjenych dźělow ... Spočatk a kónc kóždeho dźěla tworja mjenje bóle šěroko załožene samostatne chóry, tołmačace powšitkowne začuća. Štož mjez tym so podawa, je zestajene z přemóžnym sformowanjom nastupajo wšelakorosć, wotměnjawosć a rozdźělne wobsadźenje ... Wšě te formy a wobsadźenja su po přeswědčacym, zaměrnym wašnju takle nałožene a zrjadowane, zo słuža cyłkej a při tym jako hudźbne pomocne srědki dopokazuja mócnu wurazniwosć komponista." Přirunowanje a dokładne so zaběranje z paralelnje nastatym oratoriom "Israelowa zrudoba a tróšt" - klawěrny přewod kaž tež k tomu zdźeržane Kocorowe instrumentacije (někak dwě třećinje) - njeby Jana Bulanka ženje k tajkemu wobchadej z twórbu dowjesć směło. Kocor přewodźuje tu prěnjotne a-cappella-čisła z cunim přewodom - bjez přede- abo dohry! Helmut Friča žada sej tuž cyle jasnje: "Při kóždym instrumentowanju ... ma so w kóždym padźe pohladać do prěnjotnych orchestrowych partiturow Kocora, zo by so postupowało w zmysle komponista (stil, hłosowy wobraz, nahlady, zapřijeća), zo njeby wón so skepsał."
Přez předehry a dohry a z nimi zwisowace přestawki zhubjuja a-cappella-čisła swoju prěnjotnu funkciju, mjenujcy komentować abo zwobraznić předchadźacu hudźbno-dramaturgisku mysličku. Nastanu dodatnje mjeńše abo wjetše přestawki, wosebje tež, hdyž ma orchestrowy hudźbnik stronu wobroćić. A nimo dźěrow nastanje za připosłucharja zaćišć, zo wobsteji cyłe dźěło z małych dźělow - wotběh podobnje rewijinemu abo čisłowemu programej. Z Kocorowych dźěłow je spóznać, zo maja so čisła w dźělach njeposrědnje zasobu (atacca) hrać, a zo su přestawki w interpretaciji hakle mjez dźělemi (potajkim 1. a 2. kaž tež 2. a 3.) předwidźane. To so pokazuje tež při někotrych čisłach direktnje, hdźež je Kocor njeposrědny přechod skomponował, na př. w "Nalěću" I. dźěl mjez čo. 5 a 6, abo w Serbskim kwasu mjez čo. 1 a 2. "Serbski kwas" da nam tež bliše zrozumjenje za Kocorowe čisłowanje. Tak ma recitatiw w II. dźěle samostatne čisło, mjenujcy 6 - a je 4 takty dołhi. Tute čisło potajkim njemóžemy zrozumić jako samostatny dźěl.
Ale wobdźěłar je wjele hubšo do natwara originalneje twórby zasahnył. Njepřikomponowa jenož uwertiru, cyły rjad přede- a dohrow, ale změni na mnoho městnach chětro notowy pratekst. Wobmjezuju so tu na wopisanje najwažnišich městnow.
Změnjene harmonije namakamy w slědowacym: I. dźěl čisła 4, 6, 9, 10; II. dźěl čisła 2, 4, 5, 7, 9, 10; III. dźěl čisła 2, 3, 4, 5, 7, 10.
Sekstowy akord a kwart-sekstowy akord (kaž tež druhe, hdźež njeje w basu zakładny zynk akorda) chowaja we sebi wěstu napjatosć, kotraž žada za rozwjazanjom. Hdyž so tute nětko změnja a na město tych zynkow staji so zakładny zynk akorda do basa, zhubi akord wotpohladane stopnjowanje w swojej funkciji, swoju napjatosć. A to je hižo dalokosahace zapřimnjenje do wotpohlada a wuměłskeho dźěła druheho. Tajke zasahi do wotmysła komponista mamy w chorach I.dźěl čisła 1, 2 (tež w solowym kwarteće),7, 9, 10; II. dźěl čo. 4, 5, 6, 7, 10; III. dźěl čo. 1, 2, 3, 4, 5, 7, 10.
Dynamiske znamjenja pola wobdźěłarja resp. wudawarja notow njebuchu pak wobkedźbowane, faluja a/abo su změnjene. Dale nańdźemy změnjene wjedźenja hłosow a kaž tež někotre rytmiske změny a nowe rjadowanje teksta. Njeje ani jedne čisło, kotrež Kocorowemu originalej wotpowěduje. Wšo nadrobnje rozpisać by móžny wobjim nastawka daloko překročił. Tohodla jenož někotre jaskrawe přikłady. W 2. čisle prěnjeho dźěla nimo změnjenja soloweho seksteta na kwartet wosebje napadnje, zo bu dwushłósne unisono (takt 92 z nadtaktom, hač do takta 94) na štyrihłósnu sadźbu změnjene. W 6. čisle so mj.dr. wuwostaji w takće 58 a 77 mordent w solu a změni so akord přewoda druheje połojcy takta 74. Dale mamy změny dynamiki a tempa. Sadźba muskeho chóra je njezměnjena, ale w měšanym chórje mamy hižo w prěnim a druhim takće změny harmonijow (144-145) – štož wuskutkuje wěstu njehibićiwosć – takt 146, 150 a 152 ma změny wjedźenja hłosow, resp. přidate zynki. W přichodnym čisle, "Słyšiš rěkow pluskotanje", je sej wobdźěłar mj.dr. za 1. bas mału melodiju wumyslił a přikomponował (takt 29-30); dale w "Nutř zwonja" (takt 53) faluje za chór "f", tak zo ma chór njejapcy 4 taktow pozdźišo naraz "ff" spěwać, w takće 51 so zajimawe překřižowanje sola z chórowym sopranom zeliminěrowa. W chórje "Hdźe su mi banty čerwjene", takt 5, je sebi wobdźěłar wosebitu rytmisku chłóšćeńku za bas spisał, kotruž ani Kocor nima, wosebje pak bas ženje njeje zamohł wuwjesć (změnjene harmonije: takt 34 a 38). W kónčnym čisle prěnjeho dźěla wza so mj. dr. w takće 35 basej melodija, změni so w 36. takće cis-mol na cis-dur (wosobinski słód wobdźěłarja kaž na mnoho druhich městnach tež) atd.
W II. dźěle čo. 6 je nětko tenor z basom unisono wjedźeny, hač runjež wuńdźe jasnje z partitury kaž tež ze zdźeržanych hłósnych zešiwkow, zo słuša třeći hłós do tenora a zo njejedna so tu wo třihłósny žónski chór. W čisle 7 je so znowa do cyłkowneje dramaturgije dźěła zapřimnyło: tu ma Kocor jasnje předpisany solowy kwartet (ale Bulank wot spočatka chór) hač do fugata, fugato skutkuje jako wotmołwa ludu (tutti), změnjene harmonije mamy w taktach 3, 4, 7, 8. Tu so wosebje tež disonancy (kotrež wšak su dźěl přez komponista wotpohladanej napjatosće) wušmórnychu, hačrunjež wobdźěłar tajku samsnu w takće 20 stejo wostaji! W čisle 9, taktaj 41 a 45, změni mj.dr. harmonije, t.r. we woběmaj padomaj šmórnje so disonanca (dwójny zadźeržk – Doppelvorhalt). W finalnym čisle druheho dźěla skónčnje přewozmje wobdźěłar zmylki předłohi (takt 2, 18 bas, 26 alt), kaž je to tež na wšelakich druhich městnach spóznać. Wón njeje ženje z originalnej partituru dźěłał, ale so złožił jeničce na Sommerowy wotpisk, (kotryž přeńdźe z wobsydstwa Arnošta Muki, kiž bě tutu kopiju zawěsće zhotowić dał, přez Bjarnata Krawca? do wobsydstwa Jurija Winarja. Winar tutón wotpisk - jedna so wo cyłe "Počasy" - skónčnje Detlefej Kobjeli da).
Třeći dźěl, 1.čisło: tu so započinaju změny hižo w prěnim takće: wušmórnjena je disonanca. Dalše změny su mj.dr. w charakteru 1. basa (takt 4 a 8). Docyła ma so rjec, zo je Jan Bulank přez cyłe "Nalěćo" stajnje zaso dynamiske předpisy změnjał, a wosebje akcenty a wudebjenja wušmórał. Cyłe dźěło je nětko na někajke wašnje mohłrjec złahodźene, pěkne. Dalše wotchilenja wot Kocoroweho notoweho prateksta namakamy w dueće čo. 2. Faluje mj.dr. cyły rjad dynamiskich a interpretaciskich předpisow a akcentow Kocora, staccati w basowym přewodźe taktow 77-84, a w basowym parće takta 90 změni poslednju štwórć „h“ na dwě šěsnaćinje a wosminu „h - a - gis“. W čo. 3 mamy znowa změnu harmonije kaž tež wušmórnjenje disonancy w takće 35 a 41. Chór čo. 4, "Čołmiski spěw", dźerži Kocor w zasadźe piano a zwobraznja měrne płuwanje w triolach na zakładnym 4/4 takće. Tekst, kaž tež hudźba, stej alegoriske zwobraznjenje za romantiskim žedźenjom měrneho přechoda do wěčnosće. Tak wjedźe Kocor chór skoro přez cyło w pianje, jenož přez taktej 31 do 32 da wón jón krótko, kaž so pozběhowacej žołmje, na "f" zběhnyć, zo by jón zwjedł hnydom zaso wróćo na piano. Hakle sopranowe solo wjedźe potom w stajnym cresc. přez štyri takty hač na forte (jako jenički wjeršk), a chór skónči znowa w napjatym pianje. Wobdźěłar je pak bohužel přidał po znowazasadźenju chórej cresc. (takt 42) hač na "f" (takt 43), štož je přewobroćenje komponistoweho wotpohlada. Dale mamy tu hižo znaty wobraz změnow. W skónčnym chórje su mj.dr. změnjene harmonije w taktach 18, 40 (dwójny zadźeržk – Doppelvohalt), 66 (přidatnje wza basej liniju), 72 (wza altej spěwnu liniju), 150; změny basowych zynkow mamy w taktach 21, 24, 33, 88; w takće 53 wušmórnjenje unisonoweho nadtakta (tenor dósta tercu!) a změna rytma w takće 136.
Najbóle je po mojim měnjenju muski chór "Pój wječoro k nam rjany" w čisle 7 třećeho dźěla poćerpjeł. Kocor dźerži tu napjatosć přez 5 takty (33-37). Wón wjedźe přez subdominantu z "zadźeržkom (Vorhalt)" přez chromastiski přechod do subdominantneje paralely, wjedźe dale přez tercowy bas do subdominant-septoweho akorda z dwójnym "zadźeržkom" dale do dominant-septoweho akorda a skónčnje přez tercowy bas do toniki. Je to potajkim linija napjatosće přez pjeć taktow. Jan Bulank ju bohužel hižo w prěnim takće (33) zhładkuje, hdyž přechodny zynk, "eis", šmórnje, niwelěruje a w přichodnym takće (34) dale na subdominanće ležo wostanje, a skónčnje přichodny akord (35) na dominantseptowy z jednorym "zadźeržkom" změni. Z wušmórnjenjom wšěch zajimawych disonancow je wón z tuteje krasneje pasaže niłku nejkanosć sčinił. W takće 40-41 wušmórny wón dale liniju II. basa, a skónčnje zhładkuje takt 54 z tym, zo šmórny septimu. Wšo dohromady změni z 28 taktow 11.
Hišće jónu słowo k "narodnemu" oratorijej. Tole je zapřijeće, kotrež su serbscy funkcionarojo spočatk 80 lět zawjedli, zapřijeće, kotrež žadneho wědomostneho zakłada nima. Prěni raz wužiwa tute fachowe zapřijeće Detlef Kobjela w swojej rozprawje w SLA dnja 1.2.1983 "Einschätzung der Erfüllung des Premiereplanes 1982 - ...sowie die Wiederaufführung des sorbischen Nationaloratoriums ‘Nalěćo - Der Frühling" Ani Bjarnat Krawc, ani Helmut Fritscha, ani dr. Jan Rawp njejsu tajke zapřijeće za "Nalěćo" wužiwali – wšako so tajke tež njehodźi z ničim potwjerdźić. Moje wosobinske měnjenje (po přestudowanju mnóstwa aktow) je, zo so stwori tute zapřijeće wosebje tohodla, zo by jako wusprawnjenje za to słužiło, zo so dale bóle jenož hišće "Nalěćo" w Jana Bulankowym wobdźěłanju předstaješe, a skoro hižo žane druhe Kocorowe dźěło.
(Hakle přez budyski Serbski katolski chór pod dr. Alojsom Hantušom dožiwi "Serbski rekwiem" swoju prapremjeru, a hakle po změnje 1989 buchu na př. dalše Kocorowe twórby zjawnosći přistupjene, kaž "So zwoni měr", "Wodźan", "Serbski kwas" we wot Kocora doskónčnej, rewidowanej wersiji, wjetše dźěle z "Israelowa zrudoba a tróšt", někotre mjeńše kruchi, abo znowa "Nazyma" – "Podlěćo" w originalu nichtó njeznaje a tež "Zyma" je wšěm cuza, kotřiž njemějachu składnosć, předstajenja srjedź 60. lět dožiwić!
Kritiske hódnoćenje k instrumentacijam so za čas NDR jenož jedne wozjewi. Tu zwěsći Juro Mětšk hižo w Rozhledźe 1979 "...smy...dóstali zwjetša instrumentacije, kiž su Kocorowej hudźbje samo jara mało adekwatne. Husto so samo přez instrumentacije tajkeho raza wěste słabše stronki Kocoroweje hudźby na jara njepřijomne wašnje akcentuja...štož rozšěrjenju tuteje hudźby tyło njeje a njetyje! Podobna kritika dyrbi so wuprajić kwaliće interpretacije ..." .
We tym so zawěsće tež špiheluja diskusije za kulisami, kotrež wjedźechmy, my tehdom "młodźi", mjezsobu a tež z Janom Pawołom Naglom, mj. dr. po oficialnych posedźenjach koła hudźbnikow.
Tute Jura Mětškowe wozwjenje wubudźi na 25. posedźenju sekretariata Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny dnja 13. 6. 1979, kotrehož sobustaw Jan Bulank hač do přewrota bě, čiłu diskusiju. W poslednim dypku protokola rěka "Mjez čłonami sekretariata so wjedźeše diskusija wo nastawku J.Mětška w Rozhledźe, w kotrymž so wothódnoći pěstowanje twórbow K. A. Kocora, jako wobstatka našeho narodneho herbstwa. C. Kola njeje směł wozjewjenje tajkeho razu w organje našeje organizacije dopušćić; tež diskusije w časopisach a nowinach njewjedźemy bjez principijow. Sekretariat dojedna: - C. Kola ma zaručić a wozjewić někotre přinoški wot tajkich awtorow kaž J. Winarja, J. Bulanka a ewtl. tež dr. J. Rawpa, w kotrychž so J. Mětškej wotmołwi." We wobłuku Koła serbskich hudźbnikow zadźěła so tehdom a pozdzišo wšitkim pospytam, so kritisce z instrumentaciju a interpretaciju Kocorowych dźěłow zaběrać.
Kaž je hižo horjeka wuwjedźene, nješpiheluje Jana Bulankowe "orchestrowe wobdźěłanje" w žanym nastupanju Kocorowy original. Je potajkim načasu, zo so wón k swojemu awtorstwu skónčnje přiznaje a zo so tute tež zjawnje wupokaza jako: "K.A.Kocor ‘Nalěćo’, adapcija za sola, chór a orchester wot J.Bulanka." Hewak je to sfalšowanje etiketa. Wšako so tute zapřijeće hižo w zrěčenju za "wobdźěłanje" "Podlěća" l. 1988 jewi, jenož nic na notach a programach!
Na kóncu swojeho přepytowanja přeje sej Helmut Fryča, zo so wuwjedźe "tutón oratorij ... njeskrótšeny a wěrny klawěrowemu wućahej". Tutomu přeću móžu so jenož přizamknyć.
Chceće swoje měnjenje k tutemu přinoškej wozjewić?
Wobdźělće so na našej diskusiji!


c: text/html

text:
Misspell a2estyjski był odwiedzany 254 razy w internecie.
Pokrewne misspelles dla:
awestyjski
a3estyjski , aaestyjski , aawestyjski , aeestyjski , aestyjski , aewstyjski , aqestyjski , asestyjski , aw3styjski , aw4styjski , awdstyjski , aweatyjski , awedtyjski , aweestyjski , aweetyjski , awes5yjski , awes6yjski , awesfyjski , awesgyjski , awesryjski , awesstyjski , awest6jski , awest7jski , awestgjski , awesthjski , awestjski , awestjyski , awesttjski , awesttyjski , awestujski , awestyhski , awestyiski , awestyjaki , awestyjdki , awestyjeki , awestyjjski , awestyjki , awestyjksi , awestyjsi , awestyjsii , awestyjsik , awestyjsji , awestyjsk , awestyjsk8 , awestyjsk9 , awestyjskii , awestyjskj , awestyjskk , awestyjskki , awestyjsko , awestyjsku , awestyjsli , awestyjsmi , awestyjsoi , awestyjsski , awestyjwki , awestyjxki , awestyjzki , awestykski , awestymski , awestynski , awestysjki , awestyski , awestyuski , awestyyjski , awesyjski , awesytjski , awesyyjski , awetsyjski , awetyjski , awewtyjski , awextyjski , aweztyjski , awrstyjski , awsetyjski , awsstyjski , awstyjski , awwestyjski , awwstyjski , qwestyjski , swestyjski , waestyjski , westyjski , wwestyjski , zwestyjski

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Jooble jest jedynym serwisem, który daje możliwość wyszukiwania pracy w całym Internecie.więcej informacji
Praca Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie, Oferty pracy Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
Popularne oferty pracy Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
Wyszukiwanie pracy wg miast, praca Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
dzieci Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
fizyczna Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
magazynier Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
mechanik Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
sklep Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
aktualne Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
atrakcyjnych Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
awans Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
bez doświadczenia Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
centrum Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
dania Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
danych osobowych Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
dla osób bez doświadczenia Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
dla zaangazowanych Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
dodatkowa Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
dodatkowa praca Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
dokładność Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
dostawy Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
doświadczenia Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
dzieci osób Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
etat Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
firma Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
fizyczna praca Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
godziny lub Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
inea Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
jako magazynier Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
jako niania Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
każdej Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
klient Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
kontakty Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
książeczka Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
medyczny Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
mile widziana Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
możliwość rozwoju zawodowego Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
msz Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
niedziela Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
niepełnosprawni Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
nocna Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
obsługa Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
obsługa klienta Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
obsługa szkoleń Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
opieka Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
opieka osób Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
organizacja Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
osoba Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
osoba doświadczenia Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
osoba sklepie Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
osobowy Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
osoby niepełnosprawnej Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
plus Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
po godzinach Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
polski Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
poszukujemy pracowników Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
pracownik doświadczenia Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
pracownik fizyczny Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
pracownik obsługi Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
pracownik obsługi klienta Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
pracownik osobowych Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
pracownik socjalny Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
pracownik szkoleń Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
pracownik wynagrodzen Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
prawo Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
probna Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
procesów Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
produktu Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
profesjonalny Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
prywatne Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
przetwarzanie danych Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
realizacja Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
restauracja Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
różne Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
rozwoju Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
rozwoju zawodowego Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
sklepie doswiadczenia Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
socjalna Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
średnie Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
strony Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
szkolenia Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
towar Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
uam Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
ubezpieczenia Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
umiejętność zespole Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
umowa Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
umowa zlecenie Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
usługi Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
utrzymania Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
widłowy Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
wiedzą Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
wsparcie Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
wymaganego doświadczenia Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
wymiar Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
wynagrodzenia Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
wynikami Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
zamo Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
zapewniamy szkolenie Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
zatrudnię pracownika Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
zawodowe Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
zlecenie Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie
znajomoscia Modlnica, gm. Wielka Wieś, Małopolskie


text:
PRZEGLĄDAJ OGŁOSZENIA W OKOLICY
Brzeg (pow. brzeski w woj. opolskim), Bielany Wrocławskie (pow. wrocławski w woj. dolnośląskim), Oława (pow. oławski w woj. dolnośląskim), Świdnica (pow. świdnicki w woj. dolnośląskim), Oleśnica (pow. oleśnicki w woj. dolnośląskim), Jelcz-Laskowice (pow. oławski w woj. dolnośląskim), Długołęka (pow. wrocławski w woj. dolnośląskim), Wołów (pow. wołowski w woj. dolnośląskim), Siechnice (pow. wrocławski w woj. dolnośląskim), Oborniki Śląskie (pow. trzebnicki w woj. dolnośląskim)


text:
Wulke Ždźary (HH/SN). Kołowokoło Krabatoweho noweho wudwora we Wulkich Ždźarach su wjesnjenjo a jich hosćo minjeny kónc tydźenja swój jědnaty dworowy swjedźeń přewjedli. Krótko do tohole podawka njeměješe nowe zjawne hrajkanišćo za Krabatowym wudworom hišće žane mjeno. We wjesnej radźe pak běchu sej hižo přezjedni, zo ma dyrdomdejnišćo „Koboldplatz“ rěkać. Na wulkej drjewjanej tafli je tele mjeno nětko zadypane. Za serbskim wotpowědnikom bohužel podarmo pytaš.
Prěni raz poskićachu na swjedźenju składnosć, sej swoju wjes wothorjeka z helikoptera wobhladać, štož su mnozy wužiwali. Za njedźelny zhromadny kofej běchu hospozy 15 tykancow napjekli, kotrež dachu sej wopytowarjo słodźeć, mjeztym zo program na jewišću sćěhowachu. Šarmantnje po programje wjedła je Elvira Hantschke jako nuznikowa žona Elli. Wona připowědźi mjez druhim měšany chór Krabatoweho a domizniskeho towarstwa, linedance-skupinu, karnewalowe towarstwo a nic naposledk wjesnu dźiwadłowu skupinu.


text:
Beschreibung
Dźěći rady spěwaja a wone su rady wonka na łuce, na zahrodźe abo w lěsu. Tam chowaja so putace a zajimawe stworjenčka, čakaja napjate dožiwjenja a spěšnje sej dźěći někajku zaběru nańdu. Runje tak kaž Marka a Jank, kotrajž zhromadnje ze susodźic Matejom, Jurjom a Hilžu w přirodźe tójšto dožiwja. Psyk Lawdan a micka Minka stej skoro přeco pódla. Nimo njeju jewja so dalše zwěrjata: Mrowički su Jankej pokład słódkosćow wotkryli, w zahrodce trjeba młody kós pomoc, kompost je raj wudźenkow a na worješinje so wjewjerčce honitej. Werner Měškank je wšitke tute zajimawostki do 36 krótkich stawizničkow spletł a jim spěwny tekst přidał. Marhata Cyžec-Korjeńkowa je wotměnjawe melodije stworiła a wšitke spěwy z dźěćimi Ralbičanskeje šule nahrawała. CD ze spěwami je knize připołožena. Kniha wobsahuje nimo luboznje ilustrowanych stawizničkow tež wšitke spěwy z notami a harmonijemi a na připołoženej CD nahrawane spěwy.


text:
Chomutov
Chomutov (němsce Komotau) je město w Čěskej, kotrež leži 340 m nad mórskej hładźinu. Ma 49.187 wobydlerjow a je zarjadniske sydło Chomutovskeho wokrjesa. Prěnje historiske naspomnjenje je z lěta 1252.
Město nadeńdźe so w sewjernych Čechach pod Rudohorami.
Wosobiny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Jakub Jan Józef Wóski z Baerenstamma (1692–1771), romsko-katolski duchowny, Budyski dekan; 1707–14 na gymnaziju w Chomutovje
- Jakub Žur (1876–1969), farar, redaktor a kulturny prócowar; na gymnaziju w Chomutovje


text:
Dźěwinska gmejna chce hišće lětsa Zhorjelskemu wokrjesej próstwu wo wobstaranje hašenskeho jězdźidła (TSFW) za Brězowsku wohnjowu woboru stajić. Jězdźidło móže 700 litrow wody transportować.
Dźěwin (AK/SN). „Naše tuchwilne hašenske awto je 20 lět stare. Nowe je tuž nuznje trěbne.“ To podšmórny Olaf Hanusch, nowy nawoda Brězowskeje wohnjoweje wobory, po zašłym posedźenju Dźěwinskeje gmejnskeje rady. Radźićeljo próstwje 31lětneho jednohłósnje přihłosowachu. Hanusch je nawodnistwo wobory wot Stefanie Peto přewzał.
Tuchwilu ma Brězowska wohnjowa wobora, kotraž Dźěwinskej gmejnje přisłuša, 26 aktiwnych kameradow, mjez nimi tři žony. Nuznje pruwować dać chce wobora špundowanje hale, hdźež hašenske jězdźidło steji. Pod nim dźě su rumnosće Brězowskeje pěstowarnje „Baćonjace hnězdo“, kotraž je tohorunja w nošerstwje gmejny Dźěwin.


text:
Pŏra dni do zadku suchoł żech w radyju, jak Grzegorz Franki gŏdoł, czamu przestoł być prezesym Ślōnskij Partyje Regiōnalnyj. Pedzioł, że o swojij decyzyji poinformowoł ekskamrata bez wiadōmość SMS. Franki spokopiōł, że we ŚPR tak naprŏwda to nic sie niy dzioło, ludzie to niy byli fachmōny, a Mercik piyrszy poszoł weg, bo nic niy robiōł. Tego było za wiela i bestōż Franki poszoł nazŏd do PO.
Jŏ doprŏwdy niy wiym, co ze Ślōnzŏkami je niy richtich, że ani pogŏdać ze sobōm nie poradzōm jak majoryntni ludzie. Czamu tak je, że ôni – lidery ôskarżajom sie, że jedyn drugigo cygani i fanzŏli gupoty? Dyć ôni ani bez telefōn niy gŏdali!
Przeczytoł żech kedyś tako ksiōnżka “Liderzy jedzą na końcu”. Fajnŏ była, fest mōndrŏ. Gŏdała ô tym, jaki sztajger abo majster powinni być do inkszych arbajciōrzy. Chop napisoł tyż, że amerykōńske politykery sōm blank inksi, jak lidery. I to je prŏwda, nasi tyż sōm inksi – i ślōnscy i polscy. Ôni niy zachowujōm sie jak lidery, kerym bydymy dufać… Kożdy, kery chciołby rzōńdzić na Ślōnsku niych poczytŏ ta ksiōnżka. Jŏ mu ja życzna.
Durś sie mie ftoś pytŏ, czamu jŏ niy zapisza sie do jakiś partyje abo ôrganizacyje… Jo Wōm terŏzki powiym – jŏ na to siyły niy mōm, jak widza co na naszym placu sie dzieje. Tukej na mojij zajcie pisza, co mocka ludzi czytŏ. I mie to starczŏ. A przijdzie taki czas, kedy w naszym hajmacie byda rzōńdzić.
A to żech napisoł, coby pokŏzać, że jŏ po naszymu tyż poradza.
Korekta tekstu: Grzegorz Kulik


text:
Awgust
Awgust (tež: žnjenc; łaćonsce Augustus) je wosmy měsac lěta w gregorianiskej protyce. Wón ma 31 dnjow a dósta swoje mjeno po łaćonskim Augustus Caesar. Prjedy měješe měsac (pod starym mjenom Sextilis, "šesty" (hlej september) jenož 30 dnjow; ale jako dósta swoje dźensniše mjeno po Augustus, je so wo dźeń podlěšił, zo by měł samsnu dołhotu kaž julij, měsac mjenowany po Julius Caesar.
Awgust je lětni měsac w sewjernej hemisferje a zymski měsac w južnej hemisferje. Codiakalnej znamjeni w awgusće stej Law a Knježna.
Awgust započina w přestupnych lětach ze samsnym dnjom tydźenja kaž februar.


text:
Ôpity kerowca wjechoł w radiowōz
Podle zgłoszyniŏ audi jechało cołkōm szyrokościōm jezdnie. Policyjōny pojechali, by jak nojwarcij zlokalizować i zastawić ôpitego kerowcy. Tyn straciōł panowanie nad autym i wjechoł w jejich radiowōz. 26-latek mioł bez 1,5 promila.
Dalszŏ tajla artykułu niżyj
Informacyjõ ô tym, iże w rychtōnku Grodkowa mŏ jechać ôpity kerowca, ôficyr dyżurny ôdebroł we strzodã pŏrã minut po 19:00. To świadek, co jechoł za podyjzdrzanym audi dojzdrzoł niybezpiecznõ jazdã ôd kerowcy. Chop mioł jechać cołkōm szyrokościōm jezdnie i tworzōł ciynżke zagrożynie dlŏ inkszych używŏczōw drōg.
Na skŏzanõ drōgã pojechali szandarzi – jejich cyl, to było jak nojwarcij znojś i zastawić ôpisane we zgłoszyniu auto. Dozdrzeli je pŏrãset metrów za Grodkowym. Wachtyrze prawa zastawiyli radiowóz, żeby skōntrolować wōz. Wtynczŏs chop, co siedzioł za kerownicōm audi straciōł nad nim panowanie i wjechoł w radiowóz.
Jak sie pokŏzało, 26-latek w ôrganiźmie mioł bez 1,5 prōmila alkoholu. Do tego nigdy niy posiadoł prawa do kerowaniŏ. Pasażerka, co ś nim jechała, tyż była ôpitŏ. Maszina pokŏzała bez 0,5 promila alkoholu w jeji ôrganiźmie.
Ôżarci kerowcy to je ryalne zagrożynie dlŏ inkszych. Tym razym uciyrpieli szandarzi, co pojechali ôpitego kerowcy zastawić ôd dalszyj jazdy. Na szczyńście jejich życiu i zdrowiu już nic niy grozi. Kerowca audi może terŏz ôczekować ôbskarżyniŏ spowodowaniŏ wypadku pod wpływym alkoholu. Grozi mu niy mynij aniżeli trzi lata heresztu.
Fot.: KPP Brzeg


text:
Pjatk 12. do 14.10. Seminar „Hdyž budźak hižo njeklinka“ w Smochčanskim Domje biskopa Bena
Sadowe dny w Budyskej Sämannec štomowni
Serbski ewangelski kónc tydźenja w Hainewaldźe
Pjatk 12.10. 19:00 Wobdźiwanje nazymskeho hwězdnišća w Budyskim šulskim planetariju
Sobotu 13.10. 10:00 Srjedźowěkowski nazymski swjedźeń w Hórnikečanskej Energijowej fabrice
10:00 Rybarski swjedźeń při Klětnjanskim Maksimilianowym haće
10:00 Swjedźeń z tradicionalnym wułójenjom rybow ze stareho hata we Wysokej pola Wóslinka
10:00 Kermušne wiki a domchowanka w Koćinskim Krabatowym mlokowym swěće
21:00 DSF-party w Konjecach
Njedźelu 14.10. Kulowska a Hornjowujězdźanska kermuša
10:00 Tradicionalny nazymski swjedźeń na Holešowskim rybarskim dworje
10:00 Kermušne wiki z přehladku jabłukowych družin w Slepjanskim SKC
12:00 Wulke wułójenje rybow w Lubinje a na Lědach
15:00 Wotewrjenje wustajeńcy z mólbami a dalšimi wuměłskimi twórbami Jutty Mirtschin w foyeru NSLDź
15:00 Zakónčace wodźenje po wosebitej wustajeńcy „Dźěl wote mnje – Skulptury a klanki Reginy Herrmann“ w Budyskim Serbskim muzeju


text:
Korbbal
Korbbal to je zespołowy szpil, we kery grajům dwa manszafty, po pjyńć szpilerów kożdy. Cwekym kożdygo ze manszaftów je zdobywańy půnktůw. Coby je zdobyć trza celńy wćepnůńć bala do korba. Nad właśćiwym przebjygym szpilu wachujům arbitry. Zwyćynzcům szpila je tyn mansaft, kery we cołkym szpilu zdobydźe wjyncyj půnktůw. Korby wiszom 3 metry a 5 cyntymetrůw wysoko nad szpilplacym. Ta zorta szpilu przyprawjoł kanadyjski profesůr James Naismith we grudńu roku 1891. Dźiśoj korbbal je jednym ze nojczyńśći uoglůndanych i nojpopularńyjszych szportów.


text:
Snadnuški postup bjezdźěłnosće
Budyšin. W februarje bě we wuchodnej Sakskej 25 290 bjezdźěłnych. Wuwiće na dźěłowych wikach je po słowach Thomasa Berndta „bjez překwapjenjow“. Zo je to jenož 32 wosobow wjace hač měsac do toho, je miłe wjedro wuskutkowało, šef Budyskeje agentury za dźěło dźensa rozłoži. Najebać kwotu 8,8 procentow je bjezdźěłnosć „za kóždeho potrjecheneho kruta cezura“.
Jan Otto nowy předsyda
Budyšin. Wokrjesny zwjazk Budyšin Němskeho zwjazka dźěłarnistwow (DGB) ma noweho předsydu. W dodatnych wólbach bu Jan Otto wčera w sprjewinym měsće do tohole čestnohamtskeho zastojnstwa wuzwoleny. Wón naslěduje Stephana Henniga, kiž bě funkciju złožił.
Otto dźěła jako hłownohamtski 1. społnomócnjeny IG metal w Budyšinje.
FDP na dobro pomjeznych kónčin


text:
Wierszyk dla dzieci - Flek, wierszyk w gwarze śląskiej
Jod se Jasio łobio dzisiaj nie przwidzioł co sie stanie,
na stoł rozloł talyrz zupy i tak stracioł piyrsze dani.
A że głodny boł sromotnie, ślimto biydny i narzeko,
ściyro mama szmatom zupa, a ta przed niom kajś ucieko.
Spadła na galoty bajtla, tłustym flekym już łostała
szpetno jak kupa niyszczynścio, chocioż była tako mało.
Nie ślimtej i niy becz Jasiu, przeca to niy koniec świata,
i nom fleki sie zdarzyły jak my mieli Twoji lata.
tłumaczenie niektórych wyrazów
flek plama
jod jadł
stracioł zgubił
sromotnie bardzo
ślimto płacze
szmatom ścierkom
galoty spodnie
przeca przecież
szpetno brzydka


text:
Facebookowŏ katastrofa. Jak z portalu wylŏły sie dane 50 milijōnōw ludzi
Huragan kulŏ sie po Facebooku. The Guardian i The New York Times ôpublikowały raporty ô niynŏleżnym użyciu danych ôd 50 milijōnōw używŏczōw Facebooka we firmie Cambridge Analytica, co spōłpracowała przi kampaniji na welōnek Donalda Trumpa i przi brytyjskim referyndum ô Brexicie.
Dalszŏ tajla artykułu niżyj
Niy je to piyrszy rŏz, jak informacyje ô nadużyciach tyj platformy wychodzōm do światu. We 2014 roku portal przizwolōł naukowcōm użyć raje nowin do manipulowaniŏ ymocyjami ôd ludzi. Ôrganizacyjŏ Nŏrodōw Zjednoczōnych pedziała nawet, iże Facebook groł kluczowõ rolã we ludobōjstwie w Myanmarze. Ruscy propagandyści przebiyli sie bez zabezpieczynia reklam Facebooka, żeby wpłynōńć na amerykański welōnek we 2016 roku. Ôstatniŏ katastrofa to je ale nojgorsze, co nōm sie trefiyło słyszeć.
W marcu reporterzi Channel 4, co pozowali na bogatõ familijõ ze Sri Lanki, co szukŏ politycznych wpływōw, trefiyli sie z szefym Cambridge Analytica, Alexandrym Nixym. Tyn niy wiedzioł, że prziniyśli ze sobōm skrytõ kamerã i pedzioł im ô wszyjskim, co firma je gotowŏ zrobić. W jednym mōmyncie nawet padŏ „To je straszne, co terŏz powiym, ale to sōm rzeczy, co niy muszōm być prŏwdōm, ważne, żeby ludzie w nie wierzyli.”
Ô co sie gynau rozchodzi?
We 2015 roku Cambridge Analytica kupiyła ôd Facebooka licyncyjõ akadymickõ na dostymp do jejich danych i zbudowała aplikacyjõ thisisyourdigitallife (tojetwojecyfroweżycie). Publiczny cyl to były badania psychologiczne. 270 tys. Używŏczōw Facebooka zebrało i zainstalowało aplikacyjõ i przizwolyło Cambridge Analytice sztudiyrować jejich zachowania.
Czego ci używŏcze niy wiedzieli, to je fakt, iże zainstalowanie aplikacyje przizwolyło na zebranie niy ino jejich danych, ale tyż 50 milijōnōw jejich kamratōw. Z tego 30 milijōnōw miyszkŏ we USA i jejich dane były sprzedane kōmercyjnie i używane do tworzyniŏ cylowanych reklam.
Aktualizacyjŏ: We informacyji podanyj po ôpublikowaniu tego artykułu, Facebook rachowoł, iże Cambridge Analytica miała dostymp do danych ôd 87 milijōnōw ludzi.
Facebook już we 2015 roku pytoł Cambridge Analyticã, czy ôni przekrŏczajōm prawidła portalu po tym, jak we mediach pokŏzały sie informacyje ô tym, iże ftoś zbudowoł aplikacyjõ, co zbiyrŏ dane ôd używŏcza i jego kamratōw. Po jednym mailu, co w nim szło przeczytać, iże wszyjsko je w porzōndku, nic wiyncyj niy było sprawdzōne.
Jak fungujōm cylowane reklamy?
Podle tego, czymu używŏcz przaje, co kōmyntuje i jak sie zachowuje na Facebooku, idzie zbudować profil tego, na kogo takŏ ôsoba może zagłosować we welōnku. Dziynki tymu firma zbudowała profile „radszyj dymokratōw”, „radszyj republikanōw” (we USA), „radszyj przeciwko Brexitowi” i „radszyj za Brexitym” (we Wielkij Brytaniji).
Beztōż mōmy dziewiyńć ôsōb, co przajōm Trumpowi i radzi jedzōm rolady. To znaczy, iże ludziōm co radzi jedzōm rolady, ale sōm niyzdecydowani, idzie wysyłać reklamy, co pokŏżōm, że Clinton to złŏ ôsoba, bez przikłŏd „Wiedzieliście, że Clinton niy ciyrpi roladōw?”
To je ino przikłŏd, bo tak naprŏwdã na profilach na portalach społecznościowych je tela informacyji ô używŏczach, iże tych selektorōw były ôgrōmne liczby. Dziynki tymu szło ôbiyrać bardzo małe mikrogrupy, co dō nich posyłało sie ekstra dlō nich narychtowane reklamy.
Tyn typ reklam niy funguje z ludźmi, co padajōm „Welujã na tych skuli tego i to sie niy zmiyni”. To funguje z ludźmi, co niy majōm mocnyj ôpinije ô czymś i możno by szło ich przekōnać. Idzie za to zrobić coś inkszego. Suje sie na tych z mocnymi ôpinijami informacyje, iże jejich kandydaciŏ bez problymu wygrajōm. Jak sie wierzi, iże nasi wygrajōm, to mynij prŏwdopodobne, że sie pōdzie na welōnek.
Kogo to tykŏ?
We wszyskim niy rozchodzi sie ino ô te 50 milijōnōw ludzi. Jak sie mŏ profile mikrogrup ludzi, to idzie na Facebooku wykupować reklamy już do wszyjskich, niy ino do tych, co sie mŏ jejich dane.
Problym w tym, iże my niy mōmy czasu ani ynergije na weryfikowanie wszyskigo, co widzymy. Nasze mōzgi porzōnd idōm krōtszymi drōgami, jak rozchodzi sie ô rozumiynie świata, coby my niy musieli używać za moc czasu na to. Jak niy weryfikujymy, to łacno idzie nami manipulować gynau tak, jak wyżyj stoji napisane.
Po prŏwdzie jŏch widzioł już akadymikōw z tytułami uniwesyteckimi, co ściykali sie skuli jakijś fotografije abo posta na Facebooku, kaj było pedziane ino pōł prŏwdy. Stykło ino sprawdzić, skōnd ta fotografijŏ, abo wejzdrzeć do auslyndzkigo necu, żeby wiedzieć, iże to wszyjsko niyprŏwda. Ale jak elita intelektualnŏ niy mŏ nŏrzyńdzi do weryfikowaniŏ łgarstw, to co dopiyro ôbyczajni ludzie?
Reakcyje
We internecie zaczōn sie ruch pod hasłym #DeleteFacebook (SkasujFacebook). Firmy ôd Elona Muska – SpaceX i Tesla – skasowały swoje fanpejdże, to samo zrobiōł Playboy, co mioł 25 milijōnōw fanōw na swojich pŏru fanpejdżach. We kōmunikacie do mediōw Playboy napisoł: „Je bez 25 milijōnōw fanōw, co angażujōm sie w Playboy na naszych rozmajtych fanpejdżach i niy chcymy spōłpracować przi narażaniu ich na take praktyki”.
I didn’t realize there was one. Will do.
— Elon Musk (@elonmusk) March 23, 2018
Brian Acton, jedyn z autorōw WhatsAppa, popularnyj aplikacyje do kōmunikowaniŏ bez mobilniŏk, co jã pŏrã lŏt tymu kupiōł Facebook, radzi na Twitterze dać sie pokōj z Facebookym.
It is time. #deletefacebook
— Brian Acton (@brianacton) March 20, 2018
Fundacyjŏ Mozilla ôdkŏzała swoje reklamy na portalu, a do Firefoksa, swojij przeglōndarki, wydała przidŏwek Facebook Container, co izoluje Facebook ôd reszty ôtwartych strōn. Dziynki tymu portal niy może śledzić tego, co używŏcz przeglōndŏ.
Facebook w niydzielã, 25 marca, wykupiōł reklamy na cołkõ strōnã we nojważniyjszych brytyjskich i amerykańskich cajtōngach, kaj Mark Zuckerberg przeprŏszŏ za taki miszōng:
Mogliście słyszeć ô aplikacyji quizowyj zbudowanyj ôd badŏcza uniwesyteckigo, co wyloła dane facebookowe ôd milijōnōw ludzi we 2014 roku. Złōmali my zaufanie i przikro mi, iże niy zrobiyli my wtynczŏs wiyncyj. Robiymy kroki, żeby to sie nigdy wiyncyj niy powtōrzyło.
Przestali my dŏwać podobnym aplikacyjōm za moc informacyji. Limitujymy dane, co je aplikacyje dostŏwajōm po zalogowaniu na Facebook.
Sprawdzōmy tyż kożdõ jednã aplikacyjõ, co miała dostymp do srogich wielości danych przed tym, jak my to naprawiyli. Podejzdrzywōmy, iże sōm inksze. A jak je znojdymy, zbanujymy je i powiymy ô tym kożdymu, co go to tykŏ.
Facebook took out full page ads in the NYT, WSJ, WashPost, and 6 UK papers today https://t.co/kMA822kTpU pic.twitter.com/CUEYwyWuTT
— Brian Stelter (@brianstelter) March 25, 2018
Sōm dwa sroge problymy ze tymi przeprosinami. Po piyrsze to wypisanie krokōw samoregulacyji Facebooka mŏ klang choćby ôni chcieli sie ôchrōnić przed lecy jakōm ôficjalnōm regulacyjōm, a to przecã nad nimi wisi ôd dugszego czasu. Po druge sōm Facebook padŏ, iże sōm inksze aplikacyje, co fungowały i fungujōm na tych samych prawidłach.
Po prŏwdzie je niymałŏ szansa, że Cambridge Analytica niy miała srogigo wpływu na kampanije we USA i UK, ale ôstŏwŏ pytanie, na wiela mogymy wierzić Facebookowi ze swojymi danymi. Platforma przizwolyła firmie trzecij zbudować aplikacyjõ ino do zbiyraniŏ danych, a ta nadużyła jij tak, iże ciynżko sie wyforsztelować.
Możno i niy bōłby to srogi problym, jakby to bōł jakiś nowy, jednorazowy feler. Ale Facebook wiedzioł ô tym wiyncyj niż dwa lata i prziznali sie dopiyro, jak we mediach zrobiyło sie larmo.
Nojgorsze je to, iże to ani niy zależy ôd nŏs samych. Mogymy dŏwać pozōr na kożdym kroku, niy instalować aplikacyji bez synsu, a jakiś nasz kamrat, cyfrowy analfabeta, zainstaluje sie take coś i nasze dane już sōm niy wiadōmo kaj. Wiela razy bez ôstatni rok ftoś wŏs dodoł do grup, kaj pōnoć rozdŏwŏ sie vouchery 1500 złotych na bōty? To niy wasze kamratki, to aplikacyje, co ône sie do profilu dodały, bo jejich mōzgi dostały spiyńciŏ na myśl ô 1500 złotych. Ô tym, że żŏdnego vouchera niy ma, ône sie dowiedziały dopiyro po dodaniu aplikacyje. Ale udostympniynie danych już sie dokōnało.
Czymu nŏs to interesuje?
Facebook bōł pōmyslany za plac, kaj idzie sie kōntaktować ze przŏcielami, kamratami i inkszymi. Jego ôtwartość dŏwŏ możliwości nawet ôrganizowaniŏ protestōw we niydymokratycznych państwach, jak to było bez przikłŏd w czasie arabskij wiosny.
Ale Facebook mŏ tyż drugõ strōnã. To niyma ino platforma, to je tyż firma, co dlō nij czowiek to produkt, a tyn produkt sie sprzedŏwŏ. Sprzedŏwŏ sie Cambridge Analytica, ale sprzedŏwŏ sie tyż dziesiōntkōm, setkōm, tysiōncōm inkszych podmiotōw, co chciałyby nōm coś sprzedać abo chciałyby, żeby my zagłosowali tak, a niy inakszyj.
Żeby prziciōngnōńć nŏs na jak nojdużyj, Facebook chce nōm pokŏzać to, co nŏs zainteresuje i co nōm sie spodobŏ. Beztōż dziyń w dziyń, nōn stop, nasze profile analizujōm algorytmy, żeby pokazować nōm ino to, co nōm sie spodobŏ. Beztōż corŏz barzij zawiyrajōm nŏs ône we filtrowyj bańce, kaj widzymy ino informacyje, co sie z nimi zgŏdzōmy. Jak wszyjscy ludzie, co sie z nimi kōntaktujymy majōm take samo zdanie jak my, a wszyjske portale z wiadōmościami majōm take samo zdanie jak my, to przestŏwmy umieć dyskutować i pojawiŏ sie podział my-ôni. To stōnd dwie Polski, dwie Ameryki, dwie Wielke Brytanije (te ôstanie możno mynij, ale ôni swoje ymocyje dycki kryjōm). Ludzie widzōm jedyn i tyn sōm świat, jedne i te same ulice, jedne i te same ôsoby, ale niy chcōm sie znać.
Facebook niy ôstawiŏ tych danych ino do siebie. Firma je tyż we programie PRISM, tōż te dane, co ôd nŏs zbiyrŏ, idōm do amerykańskij National Security Agency (Nŏrodowyj Agyncyje Bezpieczyństwa).
Bez ôstatnie lata Facebook zmiyniōł sie we integralnõ tajlã naszego życiŏ. Firma kajś z drugigo kōńca świata decyduje ô tym, jake wiadōmości czytōmy, jake idyje nōm pokŏzać, kerzi kamraciŏ sōm dō nŏs ważniyjsi. Nasze nojbarzij prywatne dane zbiyrajōm agyncyje cudzego państwa i firmy, co wiedzōm, że mōmy rymã przed tym, jak zacznymy kichać. Ciynżko pedzieć, czy my sōm już zmanipulowane zombie abo jeszcze niy, ale pewnikym sōm my na samym kraju.


text:
Szandarzi uretowali samobōjcy
Policyjni wywiadowcy uretowali życie chopa, co chcioł zeskoczyć z wiaduktu. Jak wachtyrze prawa przijechali na miyjsce, 34-latek stoł na gylyndrze i krziczoł, iże sie zabije. Policyjōny wtopiyli sie w grupkã dziwajōncych sie tyj interwyncyji ludzi, coby zbliżyć sie do desperata. Kej nadszoł ôdpedni mōmynt, skoczyli do niego i dosłownie w ôstatnij chwili chyciyli za ôblyczynie. Chop trzimany ôd policyjōnōw wisioł za barierkami. Wezwane na pōmoc inksze patrole pōmogły go wciōngnōńć.
Przekludzōnŏ ôd szandarōw interwyncyjŏ niy przinŏleżała do łacnych. Po tym, jak policyjne patrole dostały zgłoszynie ô prōbie samobōjczyj, zarŏz pojechały na miyjsce. Na wiadukcie przi ul. Staszica na gylyndrze stoł chop i krziczoł, iże sie zabije. Na widok mundurowych zrobiōł sie agresywny i groziōł, iże jeźli stamtōnd niy pojadōm, to skoczy z mostu. W tyj sytuacyji umōndurowani szandarzi wycŏfali sie, a na placu ôstali wachtyrze prawa, co wykōnowali dinst w ôblyczyniach cywilnych. Perfekt wtopiyli sie w grupkã ludzi, kerŏ zastawiyła sie i dziwała tyj niyôbyczajnyj interwyncyji. Jak nadszoł ôdpowiedni mōmynt, policyjōny skoczyli do 34-latka i dosłownie w ôstatnij chwili chyciyli go za ôblyczynie i rynce. Chop chcioł sie uwolnić i wyrywoł sie mundurowym. Policyjōny jednak niy puściyli i czekali na pōmoc swojich kamratōw. Dopiyro wtynczŏs z jejich pōmocōm możliwe było wciōngniyńcie desperata na wiadukt. Chop porzōnd bōł agresywny i jak sie pokŏzało, jeszcze ôżarty. Po wszyjskim policyjni wywiadowcy dostali słowa pochwoły ôd ôsōb, kere ôglōndały tã interwyncyjõ. Dziynki jejich zaangażowaniu chop niy pozbōł sie życiŏ.
Foto: KMP Siymianowice


text:
Nowy Rozhlad za mjasec junij jo wujšeł. W dolnoserbskej rěcy stej pódla recenzija ku kusoju „Wjelika wutšoba“ wót Nimsko-serbskego ludowego źiwadła (wót Bernd Pittkuningsa) a baseń wót Hendricha Jordana „Chwalba piwa“.
Zajmny jo górnoserbski pśinosk Mikławša Krawca „Wšosokołske zlěty w Praze a Serbja“. Tam źo wó wobźělnice zlětow z Łužyce, mjazy wójnoma a pó lěta 1945 jo pódla. Na drastwach žeńskich jo spóznaś, až tež Serbowki z Dolneje Łužyce su tam dojěli. Góźba za artikel jo, až zachopjeńk julija (lětosa) buźo XVI. Wšosokołski zlět, źož se delegacija Serbskego sokoła wobźělijo.


text:
Zamołwita za wukrajnikow Budyskeho wokrjesa Anna Piętak-Malinowska bě minjenu sobotu do Kamjentneho domu na 5. němsko-pólske zetkanje „Majówka“ přeprosyła.
Budyšin (CRM/SN). Přeprošeni běchu nimo wšěch we wokrjesu bydlacych Polakow předewšěm jich partnerojo kaž tež pólšćinu wuknjacy přećeljo. Wjele wjace zajimcow, hač běchu zarjadowarjo wočakowali, hižo dočasnje do sociokulturneho centruma dóńdźe. Na dworje domu so swjedźeń zahaji. Bórze so wujewi, zo so mnozy mjez sobu znaja a tuž njebě ćežko, starych a młodych kaž we wulkej swójbje do rozmołwy pohnuć a do zhromadneho spěwanja přeprosyć. Z přewodom keyboarda, gitary a huslow přitomni tak mócnje spěwachu, kaž to skerje ze serbskich swjedźenjow znajemy. A činjachu to jenož pólsce z pomocu wudźělenych łopjenow. „Poszła żabka po wodę“, „Za górami, za lasami“ a wězo tež pola nas jara znata pěseń „Szła dziewieczka do laseczka“ kaž tež dalše spěwy zanošowachu ludźo z wjele lóštom na rjanym mejskim wječoru. Prawa to „Majówka“.


text: Pančicy-Kukow (SN/MWj). Zastupowacy změrc za gmejny zarjadniskeho zwjazka Při Klóšterskej wodźe je nětko Tilo Žur. Róžeńčana je zhromadźizna zarjadniskeho zwjazka na swojim wčerawšim posedźenju jednohłósnje wuzwoliła. Powołansce dźěła nan třoch dźěći w telekomunikaciskim předewzaću Vodafone. Mjeztym hižo pjeć lět je wón přisydnik na Budyskim dźěłowym sudnistwje. Wot spočatka zašłeho lěta skutkowacy změrc Eduard Luhmann bě na to skedźbnił, zo ma po zakonju zastupjerja měć. Při wupisanju tuž wo to prošachu, zo měli so tež serbscy zajimcy přizjewić. Změrcowska doba Tila Žura započnje so 1. měrca 2018 a traje hač do 31. decembra 2021. Serbscy wobydlerjo z gmejnow zarjadniskeho zwjazka móža nětko potajkim rozestajenja mjez susodami a dalše naležnosće wot zastupowaceho změrca w swojej maćeršćinje wujednać dać.


text:
Niy ma nadzieje dlŏ ludzkości, 3.06.2018
- mp3 na ebola
- smrōd we fligrze
- stracōne koty
We Kaliforniji dŏchtōr lyczōł bez internet. Ebola. Welami źwiynkowymi. Znaczy przedŏwoł bez swojã strōnã internetowõ hōmeopatyczne zbiory mp3 ze źwiynkami i padoł, iże ône lyczōm Ebola, SARS, świńskõ grypã, malariã, tyfus i kolerã.
Dalszŏ tajla artykułu niżyj
Rada medycznŏ Kalifornije napisała skargã do stanu, kaj ôbskarżyła go ô rażōnce zaniydbania i wniosła ô przesuchanie, co na nim by było uzdano, czy zabrać abo zawiesić mu licyncyjõ. Dŏchtōr we wywiadzie dlŏ Los Angeles Times pedzioł, iże niy bydzie dyskutowoł ze ôbskarżyniami, bo za wiela by to kosztowało, a ôkrōm tego „Po prŏwdzie myślã, iże tak czy tak by my przegrali”.
No aby je szczyry.
Zdrzōdło: Ars Technica
Normalnie fligry lōndujōm awaryjnie skuli problymōw technicznych abo medycznych. Ale niy tyn. Lot Liniji Transavia ze Holandyje na Wyspy Kanaryjske lōndowoł awaryjnie we Portugaliji skirz smrodu, co wyłaziōł z jednego z pasażerōw. Chopa czuć pōnoć było tak fest, iże persōnel prōbowoł go zawrzić we abtrycie, ale i to niy pōmogło. Ludzie wziōnli mdleć i swrŏcać, tōż fliger lōndowoł we Fargo we Portugaliji.
Co ci ludzie tacy delikatni? Mogli by sie rŏz przejechać KZK GOP w czasie hicy.
Zdrzōdło: Fox News
Eifel Zoo kole Lünebach we Rajnlandzie zaczło wielkõ akcyjõ szukaniŏ zwiyrzōnt, co pouciykały ze klŏtek w czasie burzy i zalōniŏ w piōntek wczas rano. Dwa lwy, dwa tigry, niedźwiydź i jaguar sie im straciyły. Pŏrã godzin niyskorzij podanŏ była informacyjŏ iże wszyjske zwiyrzynta podarziło sie chycić nazŏd. Ale niy pedziano jednego. Zwiyrzynta ani niy wyszły ze swojich klŏtek, ino poskrywały sie przed burzōm i deszczym. Ino niedźwiydź wyszoł na alejã, bo wodã podmyła i ôbalyła pot z jego klŏtki.
Zawsze z kotami tak je, pra? Myślymy, iże sie straciyły, a ône siedzōm pod szrankym.
Zdrzōdło: Deutsche Welle


text:
W zymskich měsacach bjezdźěłnosć stajnje trochu přiběra. Na tak niskim niwowje kaž tuchwilu pak wona hišće ženje njebě, rěkaše wčera na nowinarskej rozmołwje w Budyskej dźěłowej agenturje.
Budyšin (CK/SN). Ličba bjezdźěłnych w Hornjej Łužicy drje je w decembru 2017 snadnje na 20 056 rozrostła, ale aktualnje je 2 690 žonow a muži mjenje potrjechenych hač před lětom. Přeličene je to jědnaće procentow mjenje. Sprawnosće dla wšak dyrbi so rjec, zo je połojca toho sćěh demografiskeho wuwića, praji šef Budyskeje agentury za dźěło Thomas Berndt. Zdobom pak to woznamjenja, zo je tamna połojca sćěh dobreho hospodarskeho wuwića a nastaća nowych dźěłowych městnow w Hornjej Łužicy.


text:
Godka Klachuli 10.03.1922
Wachtyrz prezyntuje artykuły po ślōnsku ze downych cajtōngōw. Trzeba je rozumieć we kōntekście historycznym i niy prezyntujōm ône ôpiniji ôd redakcyje.
Dalszŏ tajla artykułu niżyj
Byłach wōm padōm tu kejś na bolu. Tak mie juz dzieci kusiły, aze mie skusiły, a nojbarzij mie namowiała Getruda z tym swojym zolytnikym. No i dałach sie namōwić, boch se tyz i padała, ize przeca miynsopust sie kōńcy i ôstatki na karku, a jo se jesce ani jednego kōnska nie wyskocyła. Kupa rozmajtych ludzi tam było na tym bolu, po pańsku, po chopsku i po miejsku poôbōcōnych. Fyrtok, Karlik i Gustlik tyz byli. Jeźli tak mōm ôtwarcie pedzieć, tōz mi sie, moji złoci, nie widziało na bolu, a nojbarzij mi sie nie podobały te nowe tańce, jakeś tam fokstroty, nozdepy, szymy i inksze. Jednego, jedniuśkego waloskach se, wōm padōm, wyskocyła z Karlikym, bo to statecny karlus. Fyrtok abo wykwiyloł, wōm padōm, mioł papiōrzanno copka na głowie i ciepoł jakymiś kōnfektami z papiōru na dziołchy. Ale mi sie nie podoboł, jak tańcowoł te nowe kōnski i azech sie, wōm padōm, wstydziła, bo bardzo noga cis do kroku tej dziołse; a ôna mu tyz i zamiast porzōndnie tańcōwać, to sie tak jyno pociskali po zolu. I to sōm te nowōmodne tańce! Ej! Nie ma to jak nase stare kōnski: polka, walosek, ôbracan, trojok, drybek i inksze. Jakech potym we strzoda była na popielcu, to mi było bardzo markotno i żałowałach bardzo, izech tam na tyn głupi bol poszła. Nō ale mie tyz tam juz teroz tak pryndko żodyn nie skusi, aze nie skusi.
Ta Gynewa to musi być piykne i wesołe miasto i tym kōnwisyjōm sie tam musi bardzo podobać, bo nie mogōm z tym narodzaniym skōńcyć. Ale jo zawse padała, ize take narady nie majōm być urzōndzane tam, kaj sōm bilijaty, tyjatry, piykne dziołchy i wino, jyno w jakym cajchałzie na grubie, w jakij cyngowni abo we szkole na Zopłociu. Możno sie teraz po Ôstatkach weznōm w kupa i z tymi naradami trocha popilnujōm, bo sie juz ludziōm mierznie, iz z tōm sprawōm ślōnskōm tak sie wlece i wlece, az sie cłowiekowi źle robi. Z tego ôdwlykanio to sie nojbarzij ciesōm miymce, szwarcowniki i złodzieje. A z tōm granicōm do Polski to tyz tak! Jak cłowiek porzōndny chce ôd nos jechać do Polski, to musi sie nałazić, zapłacić pora set marek, potym go na granicy całego ôbmacajōm, tak iz mu sie tej jazdy na drugi rołz ôdechce, a polske żydki za pora polskich marecek majōm przepustki i jezdzōm pora razy za dziyń na Ślōnsk, tu nakupujōm i nasiachrujōm, a potym se towor kozōm prześwarcōwać bez granica. Kole Kamiynia to nie jyno piniōndze ale nawet towary fōrami szmuglujōm.
Jo jyno jest, moji złoci, ciekawo, jak tyz to potym na granicy bydzie, jak przijdōm ci nowi zielōnkowie, co sie teraz ucōm w Cieszynie, bo sie tam, skiz tego ize tōm sprawōm rzōndzōm ludzie, co ani nasej ziymi, ani nasych ludzi nie znajōm, nawciskało dużo kōnkolu kursach śpiegōw, szmuglerōw i miyndzy pszynica i juz tam nasi porzōmni chłopcy trefiyli na tych rōzmajtych bandytōw co sie teroz niedowno, jak nōm pisoł tyn zolytnik ôd moji Stazyje, nożami tak poźgali ize jednego zaźgali na mier. Bydymy mieć pjyknych zielōnkōw, pra? Jo jest głupio baba i nie chca tam żodnymu prziganiać i robić przepisōw, ale mi sie zdo, ize jak dalij bydōm wszyndy rzōńdzić nie powołani, to byńdzie kepsko i możno byndōm nami rzōńdzić casym bylejake chachary i downiejse zaprzańce.
Co wōm tyz jesce musa pedzieć. Tolich na to ôgłoszynie w „Kocyndrze” posła do Piekor do tego Siefra Kazimierza i kupiłach se, wōm padōm, tako piykno figura tego nasego Kościuski, izech ani w Krakowie takij nie widziała jakech tam była przed wojnōm na rekolekcyjach. Nie mogłach sie, wōm padōm, napatrzeć w tym sklepie na te roztolicne figury i ôbrazy ślicne. Po geltaku se jesce kupia Nojśw. Paniynka Czynstochowsko u Siefra. Musymy teroz dōmy i kanclaryja prziôzdobić w polske ôbrozki i figury, kej mōmy tako dobro polsko fabryka w Piekarach a powyciepōwać germańske figurki i ôbrozki.
Z Pietrkym my sie zaś poôstudzali, bo ôn mi padoł ize sie nie mōm wrozać do chłopskich zwiōnzkōw i nie pisać balachwastōw, a jo mu pedziała ize keby nie był mamlasym i nie był przisiōngoł na kilof, toby sie tyz mōg kaj dorwać za derektora abo za co, tak jak Sosiński i inksi. Sie musicie ludkowie nie dziwać iz my sie z mojym starym teroz cynsto powadzymy, bo przeca sie teroz wszyjscy wadzōm. Gazyty nase sie przegadujōm, partyje sie sarpiōm i ôpisujōm, gospodorze sie wadzōm a casym nawet bijōm z kōmornikami, we zwiōnzakch sie spierajōm ô posłōw i tak sie wszyjscy teroz do kupy wadzōm. A Niymcy sie śmiejōm i ôrganizujōm. Nawet w Nocelnej Radzie przisło do ôstudy i socyjaliści z niej wystōmpili, a teroz chodzōm na zolyty do miymieckich socyjalistōw, jak na przikłod w Zołynżu.
Nō, ale dość tych klachōw na dzisioj i do widzynio! Wasza
Rōźla Pyscycka.


text:
Rubyn (HA/SN). Domowinska skupina Rubyn w Delnjej Łužicy bě minjeny kónc tydźenja hłowna organizatorka wulkeho wjesneho swjedźenja. Němsko-serbska wjes we wokrjesu Sprjewja-Nysa ze swojimi něhdźe 250 wobydlerjemi je tři dny dołho 700lětne wobstaće swjećiła. Wona bu w awgusće 1317 prěni raz pisomnje naspomnjena.
Wjeršk wulkeho kónctydźenskeho jubileja běše swjedźenski ćah po Rubynje sobotu popołdnju. W nim je nimale 150 ludźi w cyłkownje 30 wobrazach předstajiło stawizny něhdy ryzy serbskeje burskeje wsy kaž tež dźensniše žiwjenje w njej. Mjez druhim pokazachu burske dźěło, wšelake wjesne rjemjesła kaž tež serbske tradicije. Mjez wobdźělnikami bě něhdźe 60 žonow a holcow w swjedźenskej abo dźěłanskej drasće Delnich Serbow. Někotre žony a holcy ze susodnych wsow běchu sej ju tohorunja za jubilejny swjedźeń zwoblěkali.


text:
Kurs Animatora Katowice
Zobacz również:
Kurs Animatora Katowice, Akademia Animatora, Kurs Animatora Czasu Wolnego Katowice, Kurs Animatora Zabaw dla Dzieci Katowice, Animator Katowice, Animator Czasu Wolnego Katowice, Animator Zabaw dla Dzieci Katowice, Kurs Animatora Zabaw Katowice | Kurs Animatora Katowice, Akademia Animatora, Kurs Animatora Czasu Wolnego Katowice, Kurs Animatora Zabaw dla Dzieci Katowice, Animator Katowice, Animator Czasu Wolnego Katowice, Animator Zabaw dla Dzieci Katowice, Kurs Animatora Zabaw Katowice | Kurs Animatora Katowice, Akademia Animatora, Kurs Animatora Czasu Wolnego Katowice, Kurs Animatora Zabaw dla Dzieci Katowice, Animator Katowice, Animator Czasu Wolnego Katowice, Animator Zabaw dla Dzieci Katowice, Kurs Animatora Zabaw Katowice | Kurs Animatora Katowice, Akademia Animatora, Kurs Animatora Czasu Wolnego Katowice, Kurs Animatora Zabaw dla Dzieci Katowice, Animator Katowice, Animator Czasu Wolnego Katowice, Animator Zabaw dla Dzieci Katowice, Kurs Animatora Zabaw Katowice | Kurs Animatora Katowice, Akademia Animatora, Kurs Animatora Czasu Wolnego Katowice, Kurs Animatora Zabaw dla Dzieci Katowice, Animator Katowice, Animator Czasu Wolnego Katowice, Animator Zabaw dla Dzieci Katowice, Kurs Animatora Zabaw Katowice | Kurs Animatora Katowice, Akademia Animatora, Kurs Animatora Czasu Wolnego Katowice, Kurs Animatora Zabaw dla Dzieci Katowice, Animator Katowice, Animator Czasu Wolnego Katowice, Animator Zabaw dla Dzieci Katowice, Kurs Animatora Zabaw Katowice | Kurs Animatora Katowice, Akademia Animatora, Kurs Animatora Czasu Wolnego Katowice, Kurs Animatora Zabaw dla Dzieci Katowice, Animator Katowice, Animator Czasu Wolnego Katowice, Animator Zabaw dla Dzieci Katowice, Kurs Animatora Zabaw Katowice |


text:
Inkszo: Przemyśliwania ôd mojij mamulki
Pora lot nazod moja muter miała szejśdziesiōnty geburstag. Mie latoś piźnie trzidzieści i prziszłach ku tymu, że sie spytōm tyj mojij mamulki, co by doradziyła takim dziywōm jak jo. Muter se wziyna moji pytani do serca i narychtowała kupa zocnych porad. A brzmiało to mnij wiyncyj tak:
Niy żyj dycki wizjōm urlaubu i rajzōw. Życi toczy sie terozki i akuratnie tukej. I to życi tyż może być cacane, yny dobrze na niy pojrzij.
Patrz sie starać sama ô sia, bo jeżeś do siebie nojważniejszōm personōm we świecie.
Nie trać tela geltu na szuły. Chopy i tak nie zaglondajōm na twoji szłapy.
Przej i miej w zocy swoja familijo i kamratów. Traktuj wszyskich tak, jako byś chciała, coby ciebie traktowali.
Wiek to sōm yny nōmery. Tak rychtyk ôd ciebie zależy, czy kiej bydziesz starym, gderliwym purtym.
Dycki rajzuj, czytej i ruszej sie.
Nie starej sie tela ô wszysko, co sie teroz wydarzo. Niyskorzij bydziesz widzieć, że ganc sie nie spłacało tak sie sztresować.
Wynauczej sie wyboczać. Bez tego bydzie ci ciynżko w życiu.
Żyj po swojimu, a nie tak, jakby tego chcieli inksi.
Być perfekcyjonistōm je blank niyzdrowo. Raus z tym!
Dziynnie godej ludziōm, kierym przajesz, jacy sōm do cia ważni.
Niechej rozmyślowania ô tym, co myślōm ô ciebie inksi. To je niyherski zwyk, bo kożdy je inkszy: jednymu sie przipodobosz, a drugimu niy.
Chichrej sie sama ze sia! Nie bydź tako poważno!
Niy miyj strachu. Antlich wszysko dycki sie dobrze ukłodo.
Z wiekiym kupa rzeczy robi sie coroz prostszo, a mecyje przestowajōm być mecyjami. Luzuj.
Niy ma co odkłodać życio na jutro, na za tydziyń, ani na bezrok. Trza sie ciyngiym radować z tego, co nōm ône przinosi! A jak sie co nie podobo, to trza to zmiynić, podwiela idzie.
A na fajrant jeszcze mōndry cytat:
“Wszyjscy chcōm twojigo dobra. Nie dej se go ôdebrać” – jako pedzioł Stanisław Jerzy Lec.
Małgorzata. Ślōnskŏ rajzowiczka spod Wodzisławia, frelka wrazidlatŏ i dociyrnŏ. Durch w gangu, rajzuje, furgŏ na paralotni, sztyjc kajś lŏce i pochŏ wiela wlezie. Przaje ślōnskij gŏdce, autōrka tekstów na Wachtyrz.eu i Inkszo.pl.


text:
Pomyśloł żech sie, że trza by sam wciepnōńć1 tyż jaki recept2 do tych, co to majōm dwie lewe rynce do warzynia.3 Coś ajnfachowego,4 a przi tym- jeszcze jak sie moł5 jajca łod szczyńśliwych kurōw- tak dobrego, że niyjedna baba abo chop bydzie chcioł łostać6 na taki frisztik.7 Dać sam idzie8 i szinka, i wōszt,9 i wyndzōnka10 abo, jak to za starego piyrwy11 bōło, kōnsek szpeku.12 Na kōniec trocha sznitlochu13 i…. prrr…, to tera łod poczôntku.
Co potrza?
jajca (umyte)- wszysko zależy łod tego, wiela14 Wołs bańdzie15 do tego jedzynia, ale idzie pedzieć,16 że tak 3 jajca na łebka
kōnsek szinki abo wyndzonki, abo szpeku
trocha sznitlochu
sōl
trocha masła klarowanego
Joł lubia sie zrobić nawet same jajca, bo jak prziwieza sie take łod kurōw, co to je chowie17 moja Muter,18 to łōne sōm19 aże słodke. Minus je taki, że jak czowiek łajzi20 po placu, to trza dać pozōr,21 kaj sie depce.22
Jak idzie o smażōnka, to niy lubia, jak biōłko je niy do końca zetniynte, ale lubia lejōnce sie żōłtka i bez to noprzōd23 oddzielōm żōłtka łod biōłek. Na łobrołzku24 je smażōnka ze wyndzōnkōm i to łona, ta wyndzōnka, idzie na patelnia za piyrszo. Jak już sie fajnie podpiecze, to wciepuja dō ni biōłka- soli nirozki wcale niy trza dołwać,25 bo wyndzōnka je słōnoł. Jak już biōłka sōm porzōndnie upieczōne, to wciepuja żōłtka. Tera już nawet idzie wyłōnczyć łogyń pod patelniōm, żeby sie żōłtka za kans26 niy zetły, trocha to pomiyszać, posuć pokrōnym sznitlochym i brać sie za jedzynie. Smacznego 🙂
1wrzucić
2przepis
3gotowania
4prostego
5ma
6zostać
7śniadanie
8można
9kiełbasa
10boczek wędzony
11dawniej
12kawałek słoniny
13szczypiorku
14ile
15będzie
16można powiedzieć
17chowa
18mama
19są
20chodzi
21uważać
22gdzie się chodzi
23najpierw
24zdjęcie
25dawać
26dużo


text:
Z Dešna/Dissen. Dešański muzej ma wót zachadneje srjody nowego muzejowego pedagoga. Doněntejšny pśistajony, 35lětny Kornelius Kuš, jo gronił muzejoju a wjasce Stary Lud bóžemje. Na jogo město jo stupił 45lětny Torben Schmeiduch z Barlinja, doněnta źěłajucy we muzejowej wjasce Düppel, źož se prezentěruju słowjańske kórjenje Barlinja. To oficielne pśepowdaśe togo amtu do nowych rukow jo se stało zachadnu srjodu.
Tomu wótejźecemu su dali wutšobne bóžemje a togo nowego su z klěbom a solu pówitali. Zastupnica spěchowańskego towaristwa za muzej Christina Kliemowa jo se wjaseliła, až jo se raźiło ned gódnego pśiducnika namakaś. Wóna se naźejo, až na ten part nastanjo zgromadne źěło z Düppelom a až wóno buźo wjelgin wužytne.


text:
Portugalsko godka
Portugalsko godka (port. Português) je godka ze skupiny růmańskich godkůw. Rzůńdźi we ńi 210 mln ludźi we Portugaliji a jeji downych kolůńijach, co dowo ji 6. plac, kej idźe uo wjelość godajůncych. Literacko portugalsko godka je uoparto na půłnocnym djalekće. Nojstarsze zapisowańo po portugalsku sům ze XII stolećo. Państwa, we kerych portugalsko godka mo sztatus urzyndowyj godki (Angola, Brazylijo, Gwinyjo Bissau, Růwńikowo Gwinyjo, Mozambik, Portugalijo, Republika Źylůnygo Przilůndka, Wschodńi Timůr, Wyspy Śwjyntygo Tůmasza a Kśůnżynco) wespůłrobjům ze sobům we zołożůnyj we 1996 Spůlnoće Portugalskogodkowych Krajůw.
Do zapisowańo portugalskij godki używo śe zmodyfikowanygo łaćińskigo abecadła.
Klasyfikacyjo[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Portugalsko godka je to godka indoojropejsko -> italsko -> růmańsko -> zachodńorůmańsko -> galo-iberyjsko -> zachodńoiberyjsko -> galajiko-portugalsko.


text: Čorny Hodler (CS/SN). Kóždolětnje wuhotujetej Radworske agrarne drustwo a Wulkowjelkowski zawod za agrarne wudźěłki tak mjenowany přenajerski swjedźeń w Čornym Hodlerju. Na te wašnje mějachu přenajerjo ratarskeje pódy zawčerawšim składnosć so zetkać a při tym widźeć, kak ratarskej zawodaj płoniny wužiwatej a što na nich plahujetej. Tohodla wotměwachu so cyłe popołdnjo kołojězby nimo polow a łukow, hdźež wobdźělnikam jednotliwe kultury rozłožichu a na jich wosebitosće skedźbnichu. Pozastali pak su tež při Radworskim dejnym kombinaće. Jeho wosebitostka bjezdwěla je, zo tam robotery kruwy deja, štož su wopytowarjo z wulkim zajimom sćěhowali.


text:
Poslednju njedźelu požnjenca swjećachmy w našich katolskich wosadach domchowanku. Dźěći su w korbikach płody z polow, zahrodow a zahrodkow sobu přinjesli a před wołtar stajili, zo móhł je měšnik na Božej mši požohnować. Běchu to mnohe družiny zeleniny a sadu. Wuhladali su tam kemšerjo mjez druhim tež kałowe hłójčki. W zašłosći wšak je kał w burskim žiwjenju wažnu rólu hrał.
Mnozy tróšku starši so zawěsće hišće na to dopominaja, zo bě w NDRskim času w zymje kał nimo morcheje nimale jenička zelenina, kotruž sy sej we wobchodźe kupić móhł. Kał pak ludźo tež dźensa rady wužiwaja, a to wosebje jako kisały. Tohodla je so 25 lubowarjow kisykała lětsa znowa a mjeztym hižo 15. raz w Rynčec bróžni w Jaseńcy zetkało, zo bychu zaso zhromadnje kał tołkali. A činjachtu to, kaž dotal nimale přeco, 3. winowca, na Dnju němskeje jednoty.


text:
adresować
adresować
Wobsah
adresować(hornjoserbšćina)[wobdźěłać]
werb[wobdźěłać]
Ortografija
Dźělenje słowow:
a-dre-so-wać
Wurjekowanje
- IPA: [adʀesou̯ač]
Semantika
Woznamy:
- [1] 'Kedźbu! Tute hesło je zarodk. Wone bu awtomatisce z tekstoweho korpusa generowane a njebu hišće kontrolowane. Tež ortografija móže być zestarjena.
Dalše wujasnjenja:
- Imperfektiwne adresowaše je 2x dokładźene, adresowa (móže tež něšto druhe być) 0x.
Přikłady:
- [1] List běše na Gretu adresowany a pisany před dźesać lětami. (Brězan)
- A dokelž we wonych rozsudnych pjatnaće lětach našeho narodneho hyća - z lěta I 9 3 5 do lěta połsta snadź - hyć Serb, sej politiski engagement wužada, njejsu moje basnje w dalokej měrje wuron lyriskich hodźinkow, ale dźěl dźěła wšědnych politiskich dnjow, a njejsu wone adresowane na pokojneho čitarja za ćichim, ale wuměrjene, zo bychu z połnym hłosom wo zjawnych wěcach zjawnje k zjawnosći rěčeli. (Brězan)
- Wony wulki apel nawjedowacych wědomostnikow ze wšeho swěta, adresowany na wšěch zamołwitych za dalši běh wěcow na našim planeće - kaž na regěrowacych tak na slědźacych - Ceballo jako jenički z koryfejow njepodpisa. (Brězan)
- Nadobo w dobje ,přewróta, započachu někotři moji znaći z Budyšina swoje listy tak adresować Lwiw. (Rozhlad 1993)
- Na tónle lud adresowaše swoje literarne a publicistiske dźěła. (Rozhlad 1993)
- Jeje zajim běchu hłownje přeća a akcije Serbow wubudźili a jich do Prahi a Moskwy adresowane poselstwa. (Rozhlad 1993)
- To samsne płaći za mojeho Zahorskeho dźěda, jenož z rozdźělom, zo njejsmoj ze sotru jeho ženje tak woznamjeniłoj, ale zo je so dźěd sam na kartach a listach, kotrež běchu na naju adresowane, tak mjenował. (Rozhlad 1992)
- Zezběrane su někak tři tysac na njeho adresowane listy, pisanych wot někak 800 ludźi. (Rozhlad 1992)
- Tohodla prosy so wo to, korespondencu adresować na Maćica Serbska Póstowe naměsto 2 Serbski dom O-86oo Budyšin Rozhlad Boži naroddrjeworězba (1990) Cyrila Nawki z Wotrowa Foto: M. (Rozhlad 1992)
- Často přińdźe jej zymna žołma napřećo, hdyž popadny lisćik z holčacych rynkow, adresowany na Jochena, abo hdyž Angelika 117 a Brigita swoje nohi předstajištej a hólcy na nje hladachu. (Młynkowa)
- Dowujasnić pak njejsym móhł šěsć dopisnicow w čěskej rěči z lětow 1904 do 1906, kiž je Mikławš Andricki z přebywanja w Hajnicach, Zakupach a Žitawy adresował a pósłał knjezej krawcowskemu mištrej Alojsej Strnadej w Budyšinje na Mjasowych wikach čo 6 II. (Rozhlad 1998)
- Wobšěrna serbska literatura, kiž je adresowana na młodeho čitarja, je wjara minimalnym stopnju puć k polskim dźěćom namakała, njemóže so tež dale předobyć přez haćenja niłkeje, komercielneje zapadneje literatury, kotraž na pólskich nakładnickich wikach dominuje. (Rozhlad 1996)
- Swój list adresowaše Krušwica jara dostojnje: An die lö Redaktion der Tydźenska Nowina, z. (Zejler)
- Krygarja adresował. (Zejler)
- W zajimje dospołnišeje biografiskeje, dźěłostawizniskeje a kulturnohistoriskeje informacije, kotruz listowanje posrědkuje, rozsudźi so redakciska rada ZSĆ, wozjewić listy z pjera basnika a dopisy, na njeho adresowane. (Ćišinski)
- W zajimje dospołnišeje biografiskeje, dźěłostawizniskeje a kulturnohistoriskeje informacije, kotruž listowanje posrědkuje, rozsudźi so redakciska rada ZSĆ, wozjewić listy z pjera basnika a dopisy, na njeho adresowane, a to po principje chronologiskeho rjadowanja, kotryž je basnik sam při wudawanju swojich basnjow nałožował. (Ćišinski)
- Někotre listy, na basnika adresowane, njepředleža w serbskej rěči. (Ćišinski)
- W zajimje dospołnišeje biografiskeje, dźěłostawizniskeje a kulturnohistoriskeje informacije, kotruž listowanje posrědkuje, rozsudźi so redakciska rada ZSĆ, wozjewić listy z pjera basnika a dopisy, na njeho adresowane. (Ćišinski)
- W zajimje dospołnišeje blografiskeje, dźěłostawizniskeje a kulturnohistoriskeje informacije, kotruz listowanje posrědkuje, rozsudźi so redakciska rada ZSĆ, wozjewićlisty z pjera basnika a dopisy, na njeho adresowane. (Ćišinski)
- W zajimje dospołnišeje biografiskeje, dźěłostawizniskeje a kulturnohistoriskeje informacije, kotruž listowanje posrědkuje, rozsudźi so redakciska rada ZSĆ, wozjewić listy z pjera basnika a dopisy, na nieho adresowane, a to po principje chronologiskeho rjadowanja, kotryž je basnik sam při wudawanju swojich basnjow nałožował. (Ćišinski)
- Někotre dalše dopisy, na basnika adresowane, njepředleža w serbskej rěči. (Ćišinski)


text:
Sulšečanska kapałka swj. Marka wobsteji 300 lět – Za ponowjenje Božeho domu su wjesnjenjo sobu darowali
Słónčne pruhi Sulšečansku kapałku swj. Marka wobdawaja. Ze swojimi přećelnymi ćopłymi barbami skutkuje wona runjewon přeprošowaca. „Loni nazymu smy kapałku ponowili, wonkowny wobmjetk wobarbili a sćěny nutřka wobělili. Tež wotwodźowanski system dešćikoweje wody je ponowjeny“, praji wjesny předstejićer Jurij Brösan. „Nětko chcemy hišće zwóńcu zwuporjedźeć a wobarbić.“ Hromadźe z Pětrom Kumerom, Janom Kumerom a Pawołom Čórlichom angažuje so wón w předsydstwje kapałki. Kónc februara běchu we wsy pjenjezy zběrali, zo móhli swójski podźěl wsy za saněrowanje zwjesć. „Dokonjane je“, zdychnje Jurij Brösan a so za kóždy jednotliwy dar dźakuje. „Nětko móžemy 300lětny jubilej kapałki 24. apryla woswjećić.“
Drohotne dary zničene


text:
Planujesz zwiydzanie Malty? Niy wiysz jako szafnyć ôrganizyrowanie weekyndu na Malcie? Kuknij na naszo familijno rajza a ciś na ta cudno isla!
stolice
-
Mocie w zocy rabaty, pra? Stolica Maroka tyż bydziecie mieli! Proszymy na byzuch do nojbardzij europejskigo spostrzōd marokańskich miast. Co tamek zoboczyć? Jakie sōm atrakcyje Rabatu?
-
Niy ma co cyganić. Statystyczny Ślōnzok Warszawie za fest niy przaje. I to je yno tak leko pedziane. Skōnd sie to biere? Czymu je winowate same miasto? I czamu jednak sie werci, coby Ślōnzok do stolicy gorolyji rajzowoł?
-
Madryt, stolica Hiszpaniji. Krōlewsko, snōżno i ajnfach cudno. Jedna z naszych ôblubiōnych. Przedstowiōmy kōmpletny przewodnik po tym szumnym mieście.
-
Nasze dwa dni we Wiydniu? Fol kilometrōw, litry dyszczu i hektolitry… kafyju. Pōdźcie połazić po austryjockij stolicy.
-
Praga to była piyrszo sztela, kero razym my nawiedzili. Piyrszo rajza, kero my se sami poskłodali. Tōż gynau tamek chcielimy pofajrować nasze zarynczyny.
Historyjo i nowoczesność, nojbardzij hyrsko szekulada, tōra i mur Niymiec i trzigodzinno raja po kebaba. Podziwejcie sie na Berlin naszymi ślypiami.


text:
Lońše podawki a lětuše předewzaća w gmejnje Pančicy-Kukow
Pančicy-Kukow (SN/MWj). Na lěto 2016 zhladuje wjesnjanosta gmejny Pančicy-Kukow Markus Kreuz (CDU) z jara měšanymi začućemi. Kaž wón w swojej lětnej bilancy na zašłym posedźenju gmejnskeje rady rjekny, běchu někotre zwjeselace podawki, ale tež mjenje zwjeselace. Tajkej běštej w prěnim rjedźe njewjedrje 23. meje a 26. junija. Wonej stej drje we wšěch wsach gmejny škody načinili, předewšěm pak we Wotrowje a Swinjarni. We Wotrowje stej woda a błóto dwójce pěstowarnju zapusćiłoj. Tam su nimo wjacorych nowych špundowanjow tež nowe tepjenje, wokna a durje zatwarić dyrbjeli. W Swinjarni je porno tomu wulka woda w meji cyły puć rozdrěła. Tón drje je mjeztym prowizorisce zwuporjedźany, jeho porjadny wutwar pak budźe hišće wulki nadawk.


text:
Cygareta
Cygareta – wyrůb tytůńowy skuodajůncy śe s rurki s ćynkej bibůuki (gilzy) uo średńicy do 1 cm a dugośći do 12 cm (zwykle 85 mm), wnůntř kerej znojduje śe mišůng tytůńowy zawjerajůncy spreparowane liśće růžnych uodmjan tytůńu (abo řodźi marihuany, cracku eli inkšych substancyji dźouajůncych narkotyčńy).
Podčas kuřyńo cygarety zawarto we dymje cygaretowym ńikotyna dostowo śe do krwi i wywjyro swoi dźouańy na uorgańizm kuřoka. Krům ńikotyny dym tytůńowy zawjyro tyśůnce inkšych škodliwych, rakotwůrčych substancyji chymičnych. Istńijům tyž cygaryty ńy zawjerajůnce tytůńu, ino źeliny (majeranek, mjynta).
Podano rola speuńo fajfka (mjast we papjůře, kery hajcůje śe wroz s tytůńym, spreparowane liśće ůmješčůne sům we ńypolnym, nojčyńśći drewńanym cybuchu) a cygaro (tu mjast papjůru je wysušůny, nale ńyrozdrobńůny, liść tytůńu. Moue cygaro, zbližůne wyglůndym do cygaryty, to cygaretka).


text:
Mōm1 nadzieja, że sie Marcin Melon- tyn ôd2 „Kōmisorza Hanusika”- niy baje3 bōł4, że ftojś5 go pokraje6 do szałołtu, ale jakbyjście sie chcieli, to ta ôd niego ksiōnżka mogecie7 sie poczytać abo posuchać do jedzynia (sōm żech nagroł piyrszy tōm)… Bajecie mieć melōna do kwadratu 😉
Szałołt to jedne, ale ta zōłza8 ze awokado to wyszła takoł dobroł, że trza bydzie jōm tyż wyprōbować przi inkszych9 receptach10.
Co potrza?
ćwierć melōna (joł11 żech doł żōłtego)
pó12 gowki szałołtu masłowego abo pó paczki miszōngu13 szałołtōw
2 gorści14 roszpōnki
1 gruszka
2 jabka
3 tōmaty15
Zōłza ze awokado:
jedne awokado
sok ze poły citrōłny16
1 łeżka ôctu winnego
8 łeżek oleju (rzepakowy abo słōnecznikowy)
4 łeżki oliwy
sōl i pieprz
Melōna ôbiercie17 ze skōry i pokrejcie18 we kostka. Gruszka, jabka i tōmaty niech idōm19 tōm20 samōm drōgōm (choć tōmatōw żech ze skōry niy ôbiyroł- ja, ja, je żech zgniōły21 😉 ). Do miski wciepcie22 potargane na mańsze23 kōnski24 liście szałołtu i fajnie je wymiyszejcie ze inkszymi składnikami.
Tera sie bierymy 25za zōłza. Awokado, jak je fajnie dojrzałe, to prawie same ôdyńdzie26 Wōm ôd skōry. Wciepcie je ze resztōm składnikōw do miski i zmiksujcie. Terozki czekoł Wołs już yno27 nałożynie szałołtu na talyrz, polōnie28 zōłzōm i… smacznego 🙂
1ō- samogłoska w wymowie między o i u
2ô= ło
3będzie
4bał
5ktoś
6pokroi
7możecie
8sos
9innych
10przepisach
11ja
12pół
13mieszanki
14garście
15pomidory
16cytryna
17obierzcie
18pokrójcie
19idą
20tą
21leniwy
22wrzućcie
23mniejsze
24kawałki
25bierzemy
26odejdzie
27tylko
28polanie


text:
Beschreibung
Hólc ze spodźiwnym mjenom Jejdyrko, kotryž so wokoło patoržicy skradźu do wowčernje při Sprjewi šmórnje, steji w srjedźišću putaceje noweje stawizny Křesćana Krawca. Zakład jednanja twori historiska maćizna – Napoleonske wójny před wjac hač 200 lětami. Jako pomocnik Lichańskeho wowčerja nazhoni Jejdyrko wšě facety tehdyšeho žiwjenja: z nowonarodźenymi jehnjatkami zwjazanu žiwjensku nadźiju runje tak kaž hłód a nuzu, zawinowanej přez wójnu a tehdyše žiwjenske wobstejnosće. Krawc wobstejnosće na swoje wašnje a jara wobrazliwje serbskim dźěćom zbliža, tak zo móža so zamyslić a z Jejdyrkom sobu čuć strach a bjezmócnosć, jako so zaso raz wojacy na wowčernju zaměrja abo jemu zyma do kosćow jědźe.


text:
kursěrować
kursěrować
Wobsah
kursěrować(hornjoserbšćina)Wobdźěłać
werbWobdźěłać
Ortografija
Dźělenje słowow:
kur-sě-ro-wać
Wurjekowanje
- IPA: kuʀs'iʀɔu̯aʧ
Semantika
Woznamy:
- [1] 'Kedźbu! Tute hesło je zarodk. Wone bu awtomatisce z tekstoweho korpusa generowane a njebu hišće kontrolowane. Tež ortografija móže być zestarjena.
Dalše wujasnjenja:
- Imperfektiwne kursěrowaše je 0x dokładźene, kursěrowa (móže tež něšto druhe być) 0x.
Přikłady:
- [1] Kaž stajnje w tajkich padach kursěrowachu blady wo přičinach ćeknjenja, za kotrymiž pak nichtó chutnje njeslědźeše. (Brězan)
- Zawěsće jo to a druge - ako psisegi, Woscenaš, dupjeńske a spowěźeńske formule - w rukopisu eksistowało a kursěrowało, ale wono njejo case do źěnsajšnego psetrało. (Rozhlad 1994)
- Dominanca tekstow ,,na tutym tradicionelnje "najwažnišim a najbohatšim polu serbskeje literatury '(Lorenc 1997: 456) wuwodźa so po měnjenju Christiany Piniekoweje (1993: z třoch faktorow: Wuska zwjazanosć lyriskeho słowa z hudźbu (teksty romantiskeho narodneho basnika Handrija Zejlerja kursěrowachu hižo jako ludowe pěsnje, hdyž njeběchu ani hišće ćišćane), formalna krótkosć jako produkciju a recepciju wolóžacy moment a rěč pěstowacy wliw na serbšćinu, kiž bě hakle w 19. (Rozhlad 1998)


text:
4128.95
Istanbul (turkowsce İstanbul, prjedy Konstantinopel abo serbsce Carihród)[1] je najwjetše město Turkowskeje a tež pjate najwjetše město swěta. Ma 12,8 milionow wobydlerjow a běše hač do załoženja turkowskeje republiki w lěće 1923 stolica Osmaniskeho mócnarstwa. Wot toho časa je centralnišo ležaca Ankara z hłownym městom. Istanbul leži mjez Čornym morjom na sewjeru a Marmarskim morjom na juhu při brjohomaj mórskeje wužiny Bosporus a tohodla na dwěmaj kontinentomaj, w Europje a Aziji.
Foto Istanbula z Mjezynarodneje kosmiskeje stacije


text:
Mocie chynci na byzuch we Szwajcaryji? Tōż możnej alternatywne, rozwożne i łacne zwiydzanie Zurychu? Wejrzijcie kaj zōnś, kaj pomaszkecić i jako fajnie spyndzić czos we landzie wychamranej kyjzy i federmesrōw.
portōmel
-
Barletta je idyalno, coby noleżycie dychnyć. Nafilujecie tukej bateryje, pokosztujecie szumnego jodła i zicniecie przi tradycyjnym italijskim napowku.
-
Ô Izraelu godo sie, że je pierōnowo drogi. Ale idzie go nawiedzić i po tōniu, a bez gańby. Wejrzijcie jako na piynć dni byzuchu udać mynij jak 1000 PLN.
-
Zarozki duuugi majowy weekynd. Niywiela czasu już ôstało, pra? Sztyjc ni mocie planōw? Bez sztresu, razym cosik wyônaczymy.
Bez ôstatnie feryje bylimy we 20 roztōmaitych sztelach w Nimcach, Francyji, Hiszpaniji i Maroku. W 45 dni przejechalimy przeszło 11 tysiyncy kilometrōw.


text:
Zhromadne stawnistwo z Malešecami hišće njepřizwolene
Wulka Dubrawa (CK/SN). Hač do kónca lěta wobmjezowane su Wulkodubrawscy gmejnscy radźićeljo na swojim zašłym posedźenju Gudrun Rodig za stawnicu powołali. Wona je takrjec zastupnica zastupjerki. Dotalna sobudźěłaćerka w tejle funkciji kónc septembra zarjadnistwo na swójske přeće wopušći. Zastupnistwo zdaše so najprjedy zaručene być, nětko pak trjebaja znowa narunanje. Na zakładźe zrěčenja z Malešanskej gmejnu so hižo něšto tydźenjow jedna z tamnišich třoch stawnicow wo naležnosće we Wulkej Dubrawje stara. Samodruhosće dla pak móže Aline Brötzmann tele dźěło jenož hač dosrjedź decembra wukonjeć. Tohodla ma tele nadawki nětko Gudrun Rodig, kotraž je poprawom hižo wot nalěća na wuměnku. Do toho bě wona stawnica w Rakecach.


text:
Gŏdka Klachuli 24.06.1920
Wachtyrz prezyntuje teksty ze starych cajtōngōw we zŏpisie ślabikŏrzowym. Wszyjske teksty muszōm być rozumiane we kōntekście historycznym i niy przedstawiajōm ôpiniji redakcyje Wachtyrza.
Godka Klachuli…
Zebyście, sie w ziymia zapadli, wy gizdy! Aze cało drża – aze drża – i anich kōnska śniodanio nie mōgła w ta sobota rano przełknōńć, coch sie wōm padōm, tak zgorsyła aze zgorsyła, jakech sie dowiedziała, co te gizdy germańske w ta noc w Bytōmiu porobili. Jak my z mojim rano pośli se ôbejrzeć tyn Lōmnic, to wōm padōm, ze mōj chłop i moji chłopcy potym w dōma cały dziyń nic nie godali, jyno kożdy z nich w kōńcie to kryka to kilof ôglōndoł i po cichu pierōnowoł. Jo wiym, ze w taki cos to nic nie śmia pedzieć, bo by mnie ôfukli, zech głupio i nie rozumia polityki, ale jo bych im tez słowecka marnego nie pedziała, bo jo juz też łopatka i hok mōm na podoredzi. Mōj synek Karlik ktōry wrōcił z wojny pado mi: „Widzieliście teraz mamulko choć trocha Belgije i Francyje, w tym kabarecie w Lōmnicu – tak te pierōńske germany tam i też w Polsce robili i takby ôni z całym Slōnskym chcieli zrobić ze złości, iże widzōm iż Ślōnsk przijdzie do Polski.
Teraz bardzo pyskujōm, że ta nasza wacha w Lōmnicu do tych zbōjōw i złodzieji strzelała. Dzis go se! Ôni myślōm, że im sie wszyńdzie tak udo jak w Ôpolu i że nasi ludzie bydōm cicho stoć, pozwolōm sie zamordować i możno za żywa spolić w Lōmnicu, a nie bedōm sie wcale brōnić.
Ale im nasi chłopcy, jak widzieli że po ludzku z tymi złodziejami i smykami nie idzie pogodać, dali ôdpowiedź, że jōm se popamiyntajōm. Bo tez cłowiek sie dziwo jak bez miasto idzie, co tych gizdōw cudzych sie tu smyko a szwandrzōm tak po berlińsku, po hambursku, że zaroz z daleka poznać, że nie sōm ze Slōnska. Sōm tez i tutejsi, ale to jyno głupi „papagaje” co powtarzajōm to, co im z Berlina i Wrocławia nagodajōm i napiszōm. Ale niektōrzy to sami prziznajōm, że nasz Ślōnsk już nie nolezy do Niymiec. Naprzykłod taki dochtōr Urbanek założōł w Katowicach Kōmitet Plebiscytowy niymiecki, ale sōm przyznoł, że tyn Kōmitet w Katowicach na Ślōnsku, juz za Niymcami lezy, bo go nazwoł: „Kōmitat Plebiszczytowy za Niymcami”.
Jak Niymcy nie mogōm żywych przechrzcić, to aby umarłych, i tego nieboszczyka Aleksego z Szōmbierek to po śmierci zrobili Niymcym a zaś Niymca Haidego, ktōry przezywoł na Francuzōw a z Ameryki tu przyjechoł, zrobili po śmierci Anglikym. Jak im tak prawie pasuje, tak cyganiōm i przerobiajōm nieboszczykōw.
Potym ech wōm tez chciała pedzieć, że nie jyno Krakōw mo swoja ulica żydowsko, co sie nazywo Kazimierz, ale teraz i Bytōm katolicki mo swoja Judejo. Idźcie jyno w Bytōmiu na Ritterstrasse to pełno Ickōw i Leibōw ôbocycie. Ci tez wrzeszczōm po drogach i agitujōm, za Niymcami, bo uciekli z Polski przed wojskym i teraz sie bojōm, bo wiedzōm, co ich ceko tych judosōw, jak Ślōnsk przijdzie do Polski. W Bytōmiu porzōmny cłowiek nie może dostać mieszkanio, ale takich Mośkōw i Chajmōw z pejsami i bez pejsōw to tu pełno mieszko – bez pōłpaskōw.
Pytałach sie tez mojego synka, z kiz cego to na to zielōne wojsko, co sie nazywo policyjōm, padajōm „zielōne żaby”. A ôn mi pado: „To mamulko tego jesce nie wiecie? Adyć to wōm kazdy synek powie. Kozdo żaba a nojbardziej zielōno po descu wyłazi – a zielōne wojsko, abo mōm pedzieć zielōno policyjo, tez dopiero przijdzie, jak cłowieka ôkradnōm i zabijōm a napewno nie przyjdzie, jak Polakōw pokalycōm i ôkna i wszystko potrzaskajōm, aż dopiero po dyscu, to jest po burzy. A tak brōni Polokōw, ze ich zawrze do herestu a tych Niymcōw to puści. Casym sie tez wydarzy, że już jak burza jest to „żaby” wylezōm i wtedy pōmogajōm niscyć a potym chcōm pōmogać i brōnić i zaś Polokōw bierōm pod „ôpieka” coby im sie krziwda nie stała.
Jak widzicie to ci zielōnkowie wcale nie źli ludzie. Dyć ôni nawet za darmo bierōm ludzi na nocleg, na tyn przikłod jak ida na torg wcas rano, to widza jak z kasarnie wyłazōm same młode niymiecke buksy. Ale to jakeś cudze buksy, bo szwandrzōm nie po naszymu, a bez dziyń to sie kajś kryjōm.
Ô tych zielōnych wojokach (by tyz potym kto nie słyszoł) abo mōm padać ô tych zielōnych policyjantach to wōm jesce na drugi roz napisa. Dzisioj już nie mōm casu, bo teraz musa iść nazdać
rechtōrce, co mi dziołcha zbiła za to, że nie chciała ôdebrać ôd niej drugi roz tego „cornego ôrła”. Tak jyno cało sierca – aze sierca – na nia i jak mi tak słōwko głupie powie, to jutro bydzie z „cornym ôrłym” na pysku chodziła ta dioblo smarkula.
Tōz do widzynio
Rōźla Pyscycka.


text:
Syrbijo
Syrbijo, Republika Syrbije (syrb.: Peпyблиka Cpбиja) to państwo we pouedńowyj Ojropje, powstoue 5 čerwca 2006 roku po rozpadźe Syrbije a Čornogůry. Stolicům je Belgrad. Syrbijo grańičy s Madźarůma na půunocy, Růmůńjům a Bůugarjům na wschodźe, Macedůńijům, Kosowym, Čornogůrům, Chorwacyjům a Bośńům i Hercygowinům na zachodźe.
Syrbijo dźeli śe na 29 uokryngůw (okpyзи), s kerych 5 znojduje śe we Kosowje, kere jydnostrůnńy uoguośiuo ńypodlyguość, krům cyntralnyj admińistracyji řůndowyj. Uodrynbnům jydnostkům admińistracyjnům je mjasto Belgrad. Uokryngi sům podźelůne na gminy (cuzamyn 108).


text:
Drach. Edycyjŏ ślōnskŏ. Szczepan Twardoch - audiobook CD mp3
Opis
Drach. Edycyjŏ ślōnskŏ
Szczepan Twardoch
Po piyrszy rŏz powieść Szczepana Twardocha po ślōnsku! Drach we przekładzie Grzegorza Kulika we szumnyj interpretacyi Dariusza Chojnackiego.
Drach wiy. Społym ze pŏruletnim Josefym prziziyrŏ sie świniobiciu. Je październikowe rano 1906 roku i, chociŏż synek niy mŏ ô tym pojyńciŏ, ryk ôd zarzinanego zwiyrza i szmak wusztzupy wrōcōm dō niego pŏrãnŏście lŏt niyskorzij, jak po kōńcu wojny bydzie jechoł nazŏd na Ślōnsk.
Nikodem nigdy niy bōł przi wojsku. Ôn je za to wziynty architekt. Ze ôstatnigo zwiōnzku mŏ piyńć lŏt modõ cerã, a po wypadku autym szramã nad lewym uchym. Prawie rozestŏwŏ sie ze żōnōm, żeby ułożyć sie życie ze inkszōm. Drach je ale świadōmy, iże dzioucha corŏz barzij wymykŏ sie chopowi.
Miyndzy Josefym a Nikodemym piykne, ôkropiczne, smutne i — na kōniec — tragiczne losy dwōch familiji; stolecie wojyn i powstań, śmierci i narodzin, miyłości, zdrad i pragniyń, co sie nigdy niy społniōm. Drach ô nich wiy. Widzi przeszłość i znŏ prziszłość. Dlō niego wszyjsko je terŏz.
Saga familijnŏ? Wielkŏ ôpowieść ô Ślōnsku? A możno powieść totalnŏ, co uciykŏ wszyjskim kategoryzacyjōm?
„Tłumaczenie Dracha na śląski etnolekt to próba zmierzenia się ze śląskością i uniwersalnością tej powieści. Paradoksalnie śląska wersja Dracha staje się probierzem jej śląskiego odniesienia dziejowego. Przekład Grzegorza Kulika budzi podziw! Drach stał się ważną książką dla wielu Górnoślązaków – również dla mnie”.
prof. Zbigniew Kadłubek
„Górny Śląsk Twardocha jest prawdziwy bolesną wręcz brutalnością i nieraz wręcz wulgarnością połączoną ze specyficznym etycznym kodeksem, z którego wychowani tutaj ludzie nigdy nie rezygnują, nawet jeżeli znajdują się na granicy upodlenia. Gratuluję autorowi odwagi”.
prof. Ryszard Kaczmarek


text: Dwaj dnjej do jutrownych prózdnin mějachu wuknjacy Kulowskeje Krabatoweje zakładneje šule pućowanski dźeń. Holcy a hólcy 2. lětnika wulećachu sej k Domanicom do Hózka. Tam jich Michał Domanja wutrobnje witaše. We wěcnej wučbje běchu woni hižo wjele wo strowych žiwidłach a regionalnych wudźěłkach zhonili. Nětko móžachu na městnje dožiwić, kak w tajkim zawodźe produkuja. Šulerjo zhonichu, kak Domanicy kórki plahuja, a wuhladachu hižo małe we wulkich plahowanskich stanach. Čas so spěšnje miny. K snědani móžachu tež hižo čerstwe kórki woptać. Michał Domanja předstaji jim dalši sad a zeleninu, kotrejž tu abo w regionje plahuja. Na kóncu móžachu sej dźěći w dworowym wobchodźe něšto kupić.


text:
Misspell p0dkanclerz był odwiedzany 193 razy w internecie.
Pokrewne misspelles dla:
podkanclerz
-odkanclerz , 0odkanclerz , lodkanclerz , odkanclerz , oodkanclerz , opdkanclerz , p9dkanclerz , pdkanclerz , pdokanclerz , pidkanclerz , pkdkanclerz , pldkanclerz , pockanclerz , podaknclerz , podanclerz , poddkanclerz , podianclerz , podjanclerz , podkaanclerz , podkabclerz , podkaclerz , podkacnlerz , podkahclerz , podkajclerz , podkamclerz , podkancclerz , podkancelrz , podkancerz , podkanckerz , podkancl3rz , podkancl4rz , podkancldrz , podkancle4z , podkancle5z , podkancledz , podkancleerz , podkancleez , podkanclefz , podkancler , podkanclera , podkanclerrz , podkanclers , podkanclerx , podkanclerzz , podkancletz , podkanclez , podkanclezr , podkancllerz , podkanclrez , podkanclrrz , podkanclrz , podkanclsrz , podkanclwrz , podkancoerz , podkancperz , podkandlerz , podkanflerz , podkanlcerz , podkanlerz , podkannclerz , podkanvlerz , podkanxlerz , podkkanclerz , podknaclerz , podknclerz , podkqnclerz , podksnclerz , podkwnclerz , podkznclerz , podlanclerz , podmanclerz , podoanclerz , poekanclerz , pofkanclerz , pokanclerz , pokdanclerz , poodkanclerz , porkanclerz , poskanclerz , poxkanclerz , ppdkanclerz , ppodkanclerz


text:
Techniski pomnik při Budyskim dwórnišću dyrbi so hač do junija tohole lěta zminyć. Za njón su nětko nowe městno a samo sponsorow za přesadźenje namakali.
Budyšin (CK/SN). Stara parna lokomotiwa při Budyskim dwórnišću so městu Budyšinej zachowa. Jeje nowi wobsedźerjo budu Wuchodosakscy přećeljo železnicy. Towarstwo drje lokomotiwu njetrjeba, dokelž hižo dwě ma, a tež zrěčenje hišće podpisane njeje, je pak na dobrym puću. Tole rozprawja čłon frakcije CDU Budyskeje měšćanskeje rady Heinrich Schleppers. Fachowcy zwěsćichu, zo hodźi so 124 tonow ćežke a 24 metrow dołhe jězdźidło tež bjez krana pohibować. Přiwšěm płaći přesadźenje 50 000 eurow. Schleppers je transportne předewzaće zdobył, kotrež by projekt sponsorowało. Dalša firma trěbne kolije na nowe městno přepołoži a tež wobchadny zwjazk ZVON so pjenježnje wobdźěli.


text:
Barliń
Barliń (nim. Berlin) jo głowne město a stolica Nimskeje, a ma wěcej wobydlarjow a wěcej płoni ako kužde dalšne nimske město. Wón jo měsćański stat a stakim jaden tych krajow Nimskeje zwězkoweje republiki. Barliń jo jadno z nejwětšych městow pó wobydlarjach w EU.
Wopśimjeśe
Kultura
Ako jaden tych centrow z nejwětšym politiskim wliwom w Europskej uniji a ze swójim kulturnym derbstwom, jo Barliń jadna tych nejwěcej wobglědowanych metropolow kontinenta. Město jo wuznamny wobchadny suk a wažny góspodarski, kulturny a kubłański centrum Nimskeje. Institucije ako uniwersity, slěźeńske institucije, źiwadła, muzeje ale teke festiwale, nocne žywjenje a architektura Barlinja su swětosławne.
Stawizny
Historiski Barliń jo był wěcej raz głowne město nimskich statow ako markgrobojstwa/kurwjerchojstwa Bramborskeje, kralojstwa Pšuskeje, Nimskego rajcha abo Nimskeje demokratiskeje republiki (jano pódzajtšny źěl města). Wót nimskego zjadnośenja, dnja 3. oktobra 1990, jo Barliń głowne město cełeje Nimskeje, a z głownoměstnem wobzamknjenim Nimskego zwězkowego sejma wót 1991 město jo wót 1999 teke sedło nimskego parlamenta a kněžarstwa.
Rozdźělenje města
Wót 1 januara 2001 w Barlinju jo 12 měsćańskich źěłow.
Eksterny wótkaz
Baden-Würtembergska | Barliń | Bayerska | Bramborska | Brema | Dolnosakska | Durinska | Hamburg | Hesseńska | Mecklenburg-Pśedpomorska | Nordrhein-Westfalska | Rheinland-Pfalcojska | Saarlandska | Sakska | Saksko-Anhaltska | Šleswig-Holštejnska
1952 k Baden-Würtembergskej fuzionowali: Südbaden | Württemberg-Baden | Württemberg-Hohenzollern


text: Njedawno pobych pola šewca. W horšći mějach lětni črij, začinjak bě so torhnył. W połnych regalach widźach nimo dźěćacych, žónskich a muskich črijow a kožanych škórnjow wjetše a mjeńše toboły a samo anorak ze skóncowanym zasmykom. Za mnu stejachu třo dalši kupcy z črijom w ruce, wjetšej wudźenskej tobołu a žónska chcyše sej něšto wotewzać. Rjemjeslnik, kiž so na wuměnk hotuje, mi powědaše, zo ludźo zaso wjace wěcow k wuporjedźenju noša. Samo wšelake płachty a dźěraty płat słónčnikow. Ducy domoj sej w awće prajach: Widźiš!


text: Wjelcej (JoS/SN). Dokelž so tež w dwurěčnych gmejnach mjez Budyšinom, Kamjencom a Wojerecami tójšto ludźi z historiskej wohnjowobornej techniku zaběra, móhło tež za nich zajimawe być, zo ma Wjelčanski wohnjowoborny muzej wot minjeneho kónca tydźenja nowy domicil. Zběrka 42 wohnjowobornych jězdźidłow a mnohich dalšich eksponatow je nětko w halomaj w industrijowym a přemysłowym parku města widźeć a tuž prěni raz na jednym městnje koncentrowana. Za to běchu jednu halu ponowili a dalšu nowu natwarili. Dohromady ma towarstwo wohnjowoborneho muzeja nětko 3 000 kwadratnych metrow městna k dispoziciji, kotrež pak su dospołnje wobsadźene. Dalše jězdźidła hižo k tomu njepřińdu, chibazo jedna so wo woprawdźitu žadnostku, rozłožuje zastupowacy předsyda towarstwa René Patschan. Technisce su woborne awta w tajkim stawje, zo móhli hišće jězdźić. Prawniskich předpisow dla pak to njesmědźa, tuž tež žane ćěriwo a wolij w nich njejstej.


text:
Pora czornoskōrych Hanysōw by sie u nos znodło, ale żodyn jakoś niy wybiōł sie jeszcze w afrykańskij reprezyntacji. Ślōnski akcynty w Pucharze Narodōw Afryki jednak idzie po lekku wychytać. Były grubiorz Prejuce Nakoulma co prowda w Burkina Faso raczyj grzeje ława, za to bardzij widoczny jes latoś inkszy chop z Zobrzo. Tryner Hynryk Kasperczak, ślōnski Malijczyk…
W Mali Kasperczakowi przajōm jak mało kōmu. Dō nich to już forgot swōj chop. Na dyć to ōn zakludziōł ich fōrt do pōłfinału PNA 2002, kierych byli gospodorzym. Bōła to wtedy niymało niyspodzianka, kiero przerwała lata kryzysu malijskigo fusbalu. Niy zapōmnieli tamek ȏ tym do dzisiej.
Henri niy doczkoł sie pokludzynio Biołych Orłōw. Za to pod jego skrzidła trefiyli zaś Les Aigles, orły Malijski. Oreł orłowi niy rowny… Ciynżko pedzieć, kiery tera w lepszej formie. Bez ȏstatni lata to jednak malijczycy furgali wyżyj niż Poloki. Trzeci plac w PNA dwa razy z rzyndu to ni moge być cufal. Synki niy dowajōm pozōr na ciynżko sytuacjo w kraju, kiery jeszcze niy spamiyntoł sie do porzōndku po ȏstatnij wojnie i bierōm sie za poważne grani. A grać mo kto…
Były grocz Barcy, Seydou Keita jes kapitanym tej światowej czelodki, kierej ȏsiym groczy je z Ligue 1, dwóch z Serie A, a inksi grajōm w Turcji, Belgii, Grecji, Anglii, czy Danii. Zdo sie, że pole poszukiwań przi powołaniach Kasperczak i Nawałka majōm jednako szyroki. To gynał łōnczy polski i malijski orły. Wiynkszość kadrowiczōw robi kariera zagranicōm. Nikiedy sōm to pedzielibymy „adoptowane nazot auslyndry”. W przipadku Mali aż 10 groczy urodziyło sie we Francji i mo tyż francuski obywatelstwo, nikierzi nawet szpilali już tamek w młodzieżōwkach.
Dōmy pokój samek z analizōm ich motywacji do gry w kadrze tak jak w Polsce analizuje sie decyzje tzw. „farbowanych lisōw”. Tera liczy sie turniej. Po rymisach z Lwami i Słōniami o awans Orły zagrajōm w ȏstatnij kolejce. Rywalym Gwinea…


text:
Čorny Chołmc (UH/SN). Lěćo budźe na kromje Čorneho Chołmca znowa magiske – předewšěm w času wot 21. junija hač do 9. julija. Přetož to wotměja so na 15 wupředatych předstajenjach w Krabatowym młynje wulce wočakowane 6. Krabatowe swjedźenske hry na přirodnym jewišću pod hołym njebjom. Potom smě so publikum zaso na stawiznu połnu lesće, magije a mystiki wjeselić.
Inscenacija pak njezměje znaty ramik zašłych lět. „Wšako je žiwjenje druhdy hinaše, hač sej zwoprědka mysliš“, praji direktor swjedźenskich hrow Peter Siebecke. Přiwšěm wostanu wón, wuměłstwowy nawoda Alexander Siebecke a režiser Andreas Hüttner swěrni hesłu wuspěšneho koncepta: „Wjes hraje dźiwadło“. W lětušim kruchu „Krabat – na rozpuću wosuda“ je nimo profesionalnych dźiwadźelnikow něhdźe 80 domoródnych a regionalnych lajskich dźiwadźelnikow zastupjenych. Woni předstajeja typiske wjesne žiwjenje a serbske nałožki, kotrež spožčeja Krabatowym swjedźenskim hram wosebity flair.


text:
Strzewiki
Strzewiki to tajla uobleczyńo, kero uobuwo śe na szłapy.
Strzewik skłodo śe nojczyńśći ze:
- zole, kero wyuůnaczůno je ze gůminu (btp. gůmjoki), drzewa (ntp. holcoki), plastiku a inkszych materjałůw. Zole sům nojwożńyjszům tajlům strzewikůw.
- abzaca, kery je prziklajstrowany abo prziteksowany do zole uode spodku;
- szułszaftu (cholywy), kero zakrywo wjyrch szłapy abo czasym dolne tajle nogi. Mogům być uheklowane (ntp. ze zomszu abo ze lyjdru), uodlůne ze plastiku abo ze gůminu.
- szplatůwk (ntp. gulery) abo haltrůw (ntp. zandale).
Rzymjeśńikym uod rychtowańo strzewikůw je szewjec.