text:
Ślōnsk
Ślōnsk (śl-mjym.: Schläsing, pol.: Śląsk, niēm. Schlesien, czes. Slezsko, łac. Silesia)[1] – historyczno kraina położōno we Strzodkowyj Ojropie, na placu Polski, Czeskiēj Republiki i Niēmiec. Ślōnsk je we dorzyczu gōrnyj a strzodkowyj Ŏdry a poczōnkowygo biygu Wisły. Terozki skiż ŏdmiynnych geograficznych, historycznych, ekonōmicznych a etnicznych warunkōw, Ślōnsk tajluje siy na: Gōrny i Dolny.
Nojwjynkszům gōrůō Ślōnska je Śniēżka.
Treść
Geôgrafijo[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Granice[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Za piyrsze, krajym regiōnu bōł wodny tajlōng Gōrnyj Ŏdry. Poza Ślōnskiym rozlygowany bôł Bytōń, kery leżoł we dorzyczu Wisły (małopolski grōd). Ślōnsko-wielgopolsko granica bōła ŏznoczano ŏd lynije wodnygo tajlungu Ŏdry i Warty, a połedniowym krajym bōły gōrske wiyrchy. Podle kōncepcyje ruchu ludnośći rzykoma, do Ślōnska wrachowowała siy kłodzko ziēmia we dorzyczu Ŏdry. Nojstarszo granica Ślōnska a Łużyce biygła podle Łużyckij Nyse.
Na połedniowym wschodzie tradycyjnōm granicōm je rzyka Bioło (kraj miyndzy downymi diecezyjōma – wrocłowskōm i krakowskōm, choć ŏd 1179 roku do XV stolecio ziymie Ŏświēncimskiēgo Ksiōnżynstwa, Zatorskiēgo Ksiōnżynstwa a Siewierskiēgo Ksiōnżynstwa noleżały do ślōnskich Piastōw). Na połedniowym wschodzie kraj biygnie wiyrchōma Ślōnskigo Beskidu, jak: Klimczok, Kotorz, Malinowsko Skała, Baranio Gōra a Ŏchodzita. Na wyżce sztadōw Czechowicē-Dziedzicē, Pszczyna a Bieruń granicowōm rzykōm je Wisła (do ujścio Przēmsze), a potym Przymsza. We Gōrnoślōnskim Industryjnym Ŏkryngu krajym je Brynica.
We niymieckij tradycyji granice prowincyje Ślōnsk spamiyntane sōm jako tradycyjne kraje Ślōnska, przi czym wrachowujōm do niygo m.in. teryny rozlygowane na zachōd ŏuod Kwise, przi tym we polskij tradycyji na zachodzie to gynau Kwisa je krajym. Te porōżniynia dajōm baza na haja ŏ tyn kraj. Problym je tyż połedniowo granica Dolnēgo Ślōnska, kero biygnie wiyrchōma Sudetōw – podle niykerych kłodzko ziēmia je ŏsobnym historycznie placym.
Kultura[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Litēratura[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Jedna z nojstarszych ksiōng szkryflonych na Ślōnsku je ksiēnga hēnrykowsko. Je to stuzajtno ksiynga spisano po łacinie chrōnika ŏpactwa cystersōw we Hēnrykowiē we Dolnym Ślōnsku. Tajla piyrszo tyj ksiyngi ŏpisuje lota ŏd fōndacyje klasztoru we 1227 bez Hajnla Brodatygo do 1259, tajla drugo prowadzi historyjo ŏpactwa do 1310. Ksiynga zawiyro we zapiskach z 1270 zdaniy, o kerym siy godo, że je nojstarsze zaszkryflane we godce polskij, czeskij a ślōnskij (te godki bôły tedy blank na siy podane): ,,Day, ut ia pobrusa, a ti poziwai" co je po ślōnsku:,,Dej, jo pobrusza, a ty pocziwej, a po polsku: ,,Daj, ja pomielę, a ty odpoczywaj.
Muzyka[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Na Ślōnsku je sam 7 filharmonii, a dwie Akademie Muzyczne - we Katowicach a Wrocławie. Trza jeszcze pedzieć o ludziach, kerzy ta muzyka piszom. Nojbarzi znani we świēcie to: Grzegorz Gerwazy Gorczycki, Georg Philipp Tellemann, Edward Bogusławski, Jan Wincenty Hawel, Wojciech Kilar. Schlesisches Musikfest (ślōnske tumaczeniē:Ślōnski Muzyczny Fest) to fest kery ôdbywo siē ôde 1876 z pauzōm we lotach 1942-1996.
Ślōnsko kuchnia[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Ślōnsko kuchnia je fest charakterystyczno, noleżi do kuchńi strzodkowoojropejskich, nale mogymy pedzieć, że w każdyj tajli Ślōnska warzi siē trocha inaczij. Bez wiela lot mioła ajnflusy ze polskom, mjymjeckom a czeskom, beztoż na cołkim Ślōnsku jodło niē je take some. Na Ślōnsku je wiela jodła kere nikaj indzij na zimji niē ma, nale nikere potrawy sōm take kej na terynach z kerych mioły ajnflus. Powszechnie uważo siē, iże nojczēnstszym ślōnskim jodłym sōm rolady wroz ze ślōnskimi kluskōma a modrōm kapustōm, zaś piērsze danie musi być nudelzupa.
Folklor[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Ôblēczēnia ludowe[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Ôblēczēnia ludowe Dolnēgo Ślōnska[2]:
- ôblēczēnie jelyniogōrske
- ôblēczēnie kaczawsko-nadŏbrzańske
- ôblēczēnie karkonoske
- ôblēczēnie kłodzke
- ôblēczēnie wołbrzyskie
- ôblēczēnie breslawskie
- ôblēczēnie głogowske (ôsobno zorta)
- ôblēczēnie z tyrynōw Nysy
Ôblēczēnia ludowe Gōrnēgo Ślōnska[2]:
- ôblēczēnie cieszyńske
- ôblēczēnie pszczyńske
- ôblēczēnie raciborske
- ôblēczēnie rozbarske (gōrzańske)
- ôblēczēnie Jackōw jabłōnkowskich
- ôblēczēnie Gōrali ślōnskich
- ôblēczēnie Lachōw ślōnskich
Tańce[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Nojbarzij znane ślōnske tańce to: Trojak, Grozik, Ôwczarek, Diobōłek, Gołōmbek, Puszczany, Ôd buczku. Wielgo tukej je rola ZPiT "Śląsk" im. S. Hadyny, kery stoł siy nojwiynkszym i nojznońszym propagatorym ślōnskiyj kultury we Polsce i na świyciy.
Tradycyje[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
- Świynta: 4 grudnia je ôbchodzōne świēnto Barbory, patrōnki grubiorzōw, zaś 4 maja Dziēń św. Floriana - patrōna hutnikōw. Zauobycz te niy sōm wolne ôd roboty, zaczyno siy je ôd Mszy we kościele, niyskorzij je pochōd ze hutniczōm abo bergmańskōm ôrkestrōm a pod kōniec nojczynścij je robiōny fest.
- Na Ślōnsku ôbchodzi siy Abrahama - 50. geburstag
- Na Ślōnsku popularny je karciany szpil szkat.
- Popularno na Ślōnsku je tyż hodowla gołymbi (we gołymbiokach).
- Ślōnzoki niy ôbchodzōm imienin
Nauka a ôświata[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Ze Ślŏnska je 17 ludzi, kerych ŏtrzymoło nadgroda Nobla, ze tygo dziesiynciu pochodziōło ze Breslawia:
- pisorze – Theodor Mommsen (1902), Gerhart Hauptmann (1912)
- fizyki – Otto Stern (1943), Phillip Lenard (1905), Max Born (1954), Maria Goeppert-Mayer (1963), Johannes Georg Bednorz (1987), Hans Georg Dehmelt (1989)
- chymiki – Eduard Buchner (1907), Fritz Haber (1918), Friedrich Bergius (1931), Kurt Alder (1950), Konrad Bloch (1964)
- dochtōry a biochymiki – Paul Ehrlich (1908), Gerhard Domagk (1939), Günter Blobel (1999)
- ekonōmista – Reinhard Selten (1994)
Bez lauryatōw nadgrody Nobla, wstrzōd Ślōnzokōw je tyż wiela inkszych naukowcōw, do bajszpila: Theodor Kaluza, Gregor Mendel, Fritz London, Maria Cunitz, Richard Courant, Carl Friedländer a Carl Wernicke.
Ôbejrzij tēż[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Przipisy
- ↑ Mjano połaźi uod "ślyng" lub "ślymp", co uoznoczo wilgły abo podmokły plac
Marek Szołtysek: Ślonsk je piykny = Śląsk jest piękny = Silesia is beautiful = Schlesien ist wunderschön = Slezsko je krásné = La Slesia é bella = La Silésie est belle: Rybnik 2007: ISBN 978-8388966-21-7 ; zajta 44
- ↑ 2,0 2,1 Barbara Bazielich: Tradycyjne stroje dolnośląskie Wrocłow: Wydaw. Uniwersytetu Wrocławskiego, 1993. ISBN 83-229-0853-9.


c: text/html

text:
Beschreibung
»Hasło słónco serbskej’ poezije«, něhdy něchtó skoržeše – stare smorže, serbska poezija je žiwa, je dźeń a čiliša. Tale zběrka wo tym swědči. Tójšto lět je Jurij Łušćanski za nju basnił (so wě nic pospochi), je swoje basnje na- a wu- a naposled dobasnił. Wudawaćel zběrki Kito Lorenc je nam k wjeselu 70 z nich wubrał. »Mjez Ja će widźu a Ja će słyšu« so Jurij Łušćanski w nich praša, što so mjez »čerwjenju brěškow« a »módrosću nowembra« takle na swěće wšo stawa. A prjedy hač čitar domysli, wě basnik překwapjacu wotmołwu.
Jurij Łušćanski
je so lěta 1951 do burskeje swójby z Njebjelčic narodźił. Po třoch šulskich lětach w Njebjelčicach a we Wotrowje sta so kapałnik w Drježdźanach, hdźež chodźeše tež do šule. Wukubłany pismikistajer bě spěwar w Serbskim ludowym ansamblu w Budyšinje. Po tym studowaše w Drježdźanach na Wysokej šuli za hudźbu »Carl Maria von Weber« klasiski spěw a wróći so po studiju na lěto do SLA. Za čas wojerskeje słužby spěwaše w Ericha Weinertowym ansamblu Narodneje ludoweje armeje. Wot lěta 1979 dźěłaše w Berlinje jako hudźbny redaktor telewizije NDR, hdźež bě mjez druhim zamołwity za wusyłani »Ein Kessel Buntes« a »Sprungbrett« młodych talentow. Lěta 1992 wróći so do Serbow a dźěła wot toho časa w Domowinskim zarjedźe. Spočatnje bě referent za zjawnostne dźěło, po tym sta so z referentom za kulturne naležnosće a wukraj. Na literarnym polu skutkuje tež jako přełožowar a přebasnjer, wosebje z čěšćiny. Za rjad »Serbska poezija« je wjacore zešiwki zestajał. Jurij Łušćanski bydli w Budyšinje.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Łozprowki, bery, szpasowne gyszichty a wszyjsko we naszyj szykownistyj ślónskij mółwie!
czwartek, 30 lipca 2015
Napasztowŏł...
– Te, stary, wetna sie ze cia ło 50 złociokōw, iże niy praskniesz tego frica sam przed nami w glaca!
Tyn drugi pomedikowŏł deczko i łodrzykŏ:
– Niy ma sprawy. Jŏ za 50 złociokōw praskna tego dresiŏrza bez łeb.
Nō, i prasknŏł tego istnego bez palica.
Tyn istny glacok łobrŏcŏ sie, a tyn, co go prasknōł rzykŏ ku niymu:
– Serwus Erwin! Kopa lŏt! Co tam u cia?
Tyn dresziŏrz letko sie wkurwiōł i gŏdŏ:
– Suchej ino stary, tyś mie pewnikym ze kimsik inkszym pomylōł. Ślatuj OK!
Minōła dugszŏ kwilka i juzaś tyn piyrszy ze kamratōw rzŏńdzi ku tymu drugimu:
– Wiysz, prasknōńć tego lōmpa rōłz, to żŏdne mecyje. Wetna sie ze cia ło cŏłke sto złocioków, iże niy zrobisz tego drugi rōłz.
Tyn drugi kamrat pomedikowŏł łoka mrzik i łodrzykŏ:
– Niy trop sie. Za stōwa praskna ci go jesce rōłz.
I juzaś dupnōł bez łeb tego glacoka. Tyn sie juzaś łodwrŏcŏ, już festelnie wkurwiōny, i słyszy:
– Erwin! To przecamć jŏ! Do jednyj klasy we szuli łoba my deptali. Na isto mie niy poznŏwosz?
Tymu istnymu szōminy wyleźli na gymba i cedzi bez zymbiska:
– Suchej ino, kurwa, chopie. Gŏdŏłech ci już, iże mie ze kimsik mylisz, i gŏdōm prōmp... łodpierdol sie łodymie... OK?
Zatym wstowo wkurwiōny już do łostatka i przesiŏdo sie do piyrszyj raji. I juzaś śleciała kwilka i tyn piyrszy kamrat napoczynŏ trzeci rōłz swoja ryjda:
– Nō wiysz, dwa razy prasknōńć cudzego bez łeb, to tyż na isto żŏdyn kōnsztik. Tyż bych ro zrobiōł. Ale trzeci rōłz to ci sie na zicher niy udŏ. Wetna sie ze cia ło dwiesta złociokōw, co trzeci rōłz już niy wydolisz!
Juzaś kwilka pomyślōnku i tyn drugi przijimŏ weta. Wstowo, idzie do piyrszyj raji i dup glacoka we palica łod zadku. Tyn srogachny dresiŏrz srywŏ sie już na fest wkurwiōny i słyszy:
– Erwin! To ty tukej żeś sie zicnōł? A jŏ ci tam trzi raje wyżij już dwa razy napasztnōł jakigosik inkszego chopa, blank na cia podanego...
środa, 29 lipca 2015
Mierznie mi sie bez baby...
– Wyboczōm mi łōni, a fisze to u wŏs sōm, ja?
– Snadnōm rzeczōm, sōm. Laks, znaczy sie łosoś, tunfisza, forela, znaczy pstrōng... i inksze...
– Niy, niy... Jŏ bych sie zawinszowŏł jakigosik mintaja, abo cosik takigo... jak nŏjgorszyjszego i blank niyfrisznego...
Kelner deczko zadyrgotŏł ze łobrzidzyniŏ, ale niyzrōszōny rzōńdzi:
– Dobra, robi sie... zarŏzki wtosik pylnie sie do... zupermarkytu!
Nō, tōż tyn istny gŏdŏ dalszij:
– I prosza wŏs panoczku, coby narychtować ta fisza na szpecijalny szimel...
– Suchōm wŏs?
– Jŏ bych sie winszowŏł, coby łónyj niy szpluchtać, niy łozmrŏżać, niy snożyć...
– Ale...
– Dużo soli! – rzōńdziōł dalszij tyn istny. – Ale ino ze jednyj zajty. Za to ze drugij mocka korzyni, tak łod syrca. I kciŏłbych coby jōm kuchŏrz skwarził bez łolyju. Wiedzōm łōni, tak ganc ajnfach ciepnōńć na tyglik i przibrōnocić, spŏlić ze jednyj zajty. Za to drugŏ mŏ być blank surowŏ...
Kelner blank łosupiŏły prōbuje sie wycofać, ale tyn istny go zahaltowŏł:
– I jak ci już bydōm mi łōni, panie ōłber, ta fisza podŏwać, to prosza bez żŏdnych mecyji, bez żŏdnego „smacznygo”, bez „prosza piyknie” abo inkszych takich.. Ciepnōm mi łōni talyrz na stōł i wrzesknōm: Żrij... kurwa!
Lelner łodwrŏcŏ sie, zatym wypŏłniŏ gynał, dicht polecyniŏ kōntmana. Tyn istny ze płaczkami we ślypiach wciskŏ mu do gorzci banknota 200 złociokōw i rzōńdzi”
– Miarkujesz pōn, jŏch już jes trzeci tydziyń na dinstrajzie... Stopierōńsko mi sie ckni ku mojij staryj!
wtorek, 28 lipca 2015
Bryna...
– A dziyń dobry paniczko! Eźli retli by łōni paniczko chudobnygo czowieka kōnskym chleba?
Baba tak kukła na tego fechciorza litōściwie i rzōńdzi ku niymu:
– Óooo, widzōm łōni! Razinku upiykłach torta, tōż tyż dōm wŏm kōnszczek.
– Niy! Niy! Bydōm tak dobrzi i sie niy trŏpiōm. Mie suchy chlyb blank styknie.
– Nale, panoczku, przecamć jutro moge sie przitrefić taki fal mie i wtynczŏs możno łōni panoczku mie holfnōm.
Po dugszym czasie i dyszkusyji tyn fechciorz na łostatku zgodziōł sie wziōńć tyn kōnsek torty. Idzie śniym we gracy bez hulica i mrōncy pod fusiskym:
– Tortnsztikel! Kurwa... tortnsztikel! A na chuj mi tyn tortnsztikel? Jak jŏ do kurwy nyndzy bez niygo moja halba bryny przepuszcza???
poniedziałek, 27 lipca 2015
Dziŏd i baba...
Nō tōż snerwowanŏ baba pokwanckała sie do dochtora i rzōńdzi:
– Pōnie dochtorze! Jŏ bych fōrt kciała dupczyniŏ a mōj chop blank niy. Cōż jŏ mōm robić?
– Spokōjnie, niy nerwyjs. Jŏ mōm na to knif. Musicie paniczko na minutka skorzij przijńściŏ chopa ze roboty do dōm seblyc batki i stanōńć sie zadkym ku dźwiyrzōm, ugibać sie deczko i wypnōńć rzić a zarŏzki łobudzi sie we waszym chopie dzike zeksualne zwiyrze.
Nō,tōż baba zrobiōła jak przikŏzŏł dochtōr. Z wypniyntōm rziciōm czekŏ... nō i na łostatek zmŏchany, usiotany chop wrŏcŏ ze roboty, łozewrził dźwiyrze, kuknōł tak, zaziyrŏ... i w te pyndy zapierdala wiela ino mŏ siył w nogach do nŏjbliższyjszygo szynku. Wkarowŏł wartko rajn, zicnōł sie przi szynkwasie łobsztalowŏł piyrszŏ seta, drugŏ, trzeciŏ... Wysłepŏł już ze dwie halbecki, ale łōn dalszij sztaluje. Na to gospodzki ze rułōm:
– Panoczku! A rzyknijcie mi ino czamu łōni tak bez łopamiyntaniŏ słepiōm? To już trzeciŏ flaszka... nō, rzyknij pōn po jakiymu?
– Panie ōłber! Wrŏcōm usiotany, zmorzōny, blank kaput do dōm po cŏłkim dniu bakaniŏ we robocie, wlazuja na mōj sztok, łozewrziłech dźwiyrze... a sam troll, myjter na pōłtora, kracer, szrama na pōłowa pyska, broda do kolańskōw i jesce mu ze mordy ślina ściykŏ...
piątek, 24 lipca 2015
Trzi mrowce...
– Bōłach we kicholu i przismycyłach ze sia ździebko klyju, lepidła.
Na to drugŏ rzōńdzi:
– Jŏ bōłach we daklu i mōm małowiela... miodu.
A na to wszyjsko trzeciŏ rzykŏ:
– Joch bōła w dupie i blank nic’ech niy prziniysła, bo jakosik czŏrnŏ damfmaszina mie... gōniōła!
czwartek, 23 lipca 2015
Takŏ antynka...
Łorŏz jejigo graca landuje na jeji basisku.
– Jezderkusie! Co łōni panoczku robiōm?
– Anō, prōbuja chycić... Francyjŏ...
Dziołcha kukła, gynał badła na jejigo batki i rzōńdzi:
– Panoczku! Ze takōm antnkōm to pōn Warszawy niy łapnie!
środa, 22 lipca 2015
Co sie dziyje...
– Panoczku! Retnij mie pōn! Fechtuja na jŏdło. Dej pōn pŏra ceskich!
– Ło niy! Pewnikym, zarŏzki lajstniesz sie pōn halbecka... niy ma mōwy!
– A dyć kaj tam! Jŏ już łod dŏwna niy słepia!
– Jaaaa? To pewnikym grŏsz pōn w karty!
– Panoczku roztomiyły! Jŏ sie sie brzidza, jo niy ciyrpia hazardu!
– Nō, to na isto wydŏsz pōn wszyjske pijōndze na baby.
– A dyć kaj tam! Jŏch jes wiyrny mojij ślubnyj babeczce... jŏ mōm na isto festelny głōd!
Na to tyn napsztniynty chop:
– Nō, tōż panoczku jadymy ku mie, do mojij chałpy. Moja babeczka narychtuje wieczerzŏ i zjysz pōn snami...
Na to tyn wulc, tyn lōmp prōbuje do łostatka metlać:
– Ale, kuknōm sie ino panoczku, jak jŏ wyglōndōm. Waszŏ baba niy wpuści mie ani do pomiyszkaniŏ... dej pōn pŏra złocioków i jŏ zarŏzki sie straca!
– Jedzie pōn symnōm i niy ma gŏdki! Jo musza pokŏzać mojij babie co sie dziyje ze czowiekym, ftory niy słepie, niy grŏ we karty i niy lŏtŏ za babami!!!
wtorek, 21 lipca 2015
Umyj sie...
– Jŏ, to tam nic niy wiym, niy miarkuja –gŏdŏ Antek. – Mojimi krōłwami zajimŏ sie zawdy moja starŏ.
– Nō, tōż zawołejcie jōm godpodŏrzu, zrobiymiy śniōm take małe „interview” krōtki ankyta.
– Jagna! A pōdź sam ino pierōnô!
– Czego, gupolu?
– Panoczki ze telewizyji kcōm ci zrobić jakesik interwju...
– Ato co za diosek? Co to taligo?
Gynał niy miarkuja ale lepszij by bŏł kejbyś sie łoszpluchtała, grōmtnie... podmyła!
poniedziałek, 20 lipca 2015
Sztynder....
Prziszŏł tyn istny, łobadŏł, łobejzdrzŏł gynał ta krōłwa i na łostatku pedziŏł ku starce:
– Prziniesōm mi łōni waszbek, zbōnek ze gorkōm wodōm, zajfa jaki handtuch.
Babinka przismycyła wszyjsko i łorŏz tyn „inseminator” zaziyrŏ a łōn idzie jesce wrōłz ze sztyndrym na łachy i biglym.
– Starceko, a rzyknōm mi łōni po jakiego dioska tyn sztynder i bigel?
– Anō, jŏ se tak myślała, cobyście panoczku mieli kaj galoty powiesić jak sie bydziecie brać do tego „zapłōdniyniŏ”!
piątek, 17 lipca 2015
Starzik we hereszcie...
– A za cōż tyż to cie stary pryku sam zawarli?
– Anō, musisz wiedzieć, iże za szpas i zbytkowani.
– Za szpas? Za jaki kurwa szpas, za jake zbytkowani? Co ty nōs sam za bŏlek cisniesz, gŏdej zarŏzki stary knakrze za co cie zawarli, bo inkaszij to już po cia!
– Nō, to jŏ moga pokŏzać – łodrzykŏ tyn starzik.
– Nō, tōż pokŏż!
Starzik przeżegnŏł sie, wziōn kibel, ftory we celi robiōł za haźlik i klupie na dźwiyrze. Kej ino uchylōł sie judŏsz we dźwiyrzach, starzik chlistnōł tym co bōło we kiblu we tego judŏsza, łodstawiōł kibel i stanōł wele dźwiyrzy na baczność.
Po jakimsik łoka mrziku łozewrzili sie te dźwiyrza, stanōła w nich hormijŏ festelnie wkurwiōnych „klawiszōw”, w tym jedyn ufifrany gōwnami ze kibla.
Tyn ufifrany rzōńdzi:
– Tee, starzik strŏć sie kajsik do eki, coby my i tobie niy spuściyli wpierdol!
czwartek, 16 lipca 2015
Cwerg...
– A po jakiymu paniczko tak miarkujecie? – pytŏ szef.
– Anō, bo łōn mi pedziŏł, iże moje wosy fajniście wōniajōm.
– Nō, a niy pomyśleliście paniczko, iże to mōg być łod niygo skwolka, taki kōmplymynt?
– Ja, kejś indzij bych tak ajnfach pomyślała, ale tyn istny... jes cwergym!
środa, 15 lipca 2015
Naprane...
– Jak jŏ jada autokym z rańca do roboty i samtukej stŏwiajōm nowŏ fabrika autokōw, to kej na drugi dziyń tōm samōm drōgōm ze werku wyjyżdżajōm już nowe autoki. – rzōńdzi Miymiec.
– To jesce wszyjsko psinco – gŏdŏ Rus. – Kej jŏ ło szaroku jada do roboty i wele mie budujōm nowy sztokowiec, betōniŏk, tōż tyż kej wrŏcōm nazŏd do dōm, to na balkōnach suszōm sie już dzieckowe powijŏki.
Na to wszyjsko rzōńdzi Polŏk:
– A u nŏs we Polsce, jak trzech archityktōw siŏdŏ do projyktowaniŏ gorzylni, to już za trzi godziny wszyjske sōm naprane jak belōwy.
wtorek, 14 lipca 2015
Srogachnŏ chaja...
Jŏ i moja starŏ poszlichmy wrōłz na srogi tref maturzystōw ze mojij szuli. Bōło to na isto wiela, wiela lŏt po tyj maturze. Przifilowŏłech, wyświdrzōłech jedna fest ci napranŏ baba, ftorŏ siedziała blank sama przi sōmsiydnim tiszu. Moja starŏ tak kukła na nia i spytała:
– Te, a to co jes? Co to za mamzela?
– Wiysz, to jes moja dŏwniyjszŏ libsta. Słyszŏłech łod kamratōw, iże kej żech jōm ciepnōł, łōna napoczła słepać gorzŏła i do terŏzka nigdy niy bōła trzyźbŏ.
Na to moja starŏ:
– Wiysz, fto by to pomyślŏł, iże czowiek moge fajrować szczysny cufal tak dugo...
Nō, i tu napoczła sie stopierōńsko breweryjŏ i srogachny krach i chaja...
poniedziałek, 13 lipca 2015
Policajt sznupie...
– Jezderkusie! Wstŏwej wartko, mōj stary wrōciōł skorzij ze roboty. Skukej sie we szranku... samtukej!
Tyn policajt wlazuje do izby i pytŏ ze złōściōm:
– Kaj łōn jes?
– A fto, mōj chopecku?
– Anō, tyn twōj kōchanek.
– Sam żŏdnego niy ma!
– Niy ma? Prykol skiełtany, pobulōny, ty chnet blank sago... zarŏzki go znŏjda!
Zaziyrŏ do drugij izby – żŏdnego niy ma. Wlazuje do kuchyni, do badycimra – tyż żŏdneho niy ma. Na łostatku zaziyrŏ do szranku i widzi blank sagigo frica ze 100 złociokōma w gracy. Biere szlajchym, po cichuśku te 100 złociokōw do kabzy i rzōńdzi:
– Nō, i sam tyż żŏdnego niy ma...
piątek, 10 lipca 2015
Jakŏ łōn mŏ fresa...
– Rzyknōm mi łōni paniczko, co tyż to je grōntym forladōngu, przedwojaniŏ szajdōngowego?
– Nōōō...
– Wasz chop słepie gorzŏła?
– Niy.
– A to możno biere narkotiki?
– Niy.
– Nō, tōż moż mŏ mały gyhalt, przinosi maluśki geltak?
– Niy, łōn blank dobrze zarŏbiŏ...
– A możno wasz chop wŏs paniczko piere, tłōcze we chałpie?
– Niy, łōn by sie niy łopowŏżōł mie piznōńć.
– Nō, to pewnikym niy zajimŏ sie waszymi dzieckōma?
– Zajimŏ sie, rŏd sie dzieckōma zajimŏ.
– Nō, to pewnikym wŏs paniczko zdrŏdzŏ ze inkszymi babami?
– A dyć kaj tam, niy zdrŏdzŏ.
– Nō, to na zicher niy poradzi wōm paniczko dogōdzić zeksualnie?
– Niy, ze zeksym jes wszyjsko do porzōndku.
– Tōż możno blank wōm niy spōmŏgŏ we dōmowych robotach?
– A pōmŏgŏ, robi wszyjsko, co potrza.
– Nō, tōż co jes richtik prziczynōm szajdōngu, waszygo rozwodu?
– Kejbyście Wysoki Sōndzie widzieli ta jejigo łoszkliwŏ fresa ze jakōm łōn to wszyjsko robi!!!
czwartek, 9 lipca 2015
Rogi łostali...
– Wiedzōm łōni panoczku, ta rechtorka to nŏjlepszyjszŏ pedagog bŏła samtukej u nŏs. Mŏ spanialisty kōntak ze modziŏkōma, doskōnało, prima zort ynglistka śnij... Mocka nadgrodōw erbła ze ministyrstwa i ze bele kaj. Mŏcie panoczku anōng kaj my terŏzki takŏ rechtorka ze te pijōndze znŏjdymy? Muszōm łōni panoczku cosik zrobić, jakosik sprawa uholkać, łobrychtować... miarkujōm łōni – jakesik kwiŏtki, bōmbōniyra, jakisik gryfny albōm ze malōnkōma... co jŏ wōm byda panoczku tuplikowŏł, prŏwda? Sōmeście panoczku kultōralny czowiek i poradzicie to jakosik sporzōńdzić...
Na to Jorgusiowy łojciec:
– Ja, ja, panoczku dyrechtorze, jŏ miarkuja jak to jes... Rōłzczasu szlichmy ze mojim szwagrym bez pole. Uwidziŏłech ciga na polu, chyciōłech ci jōm za rogi, nasadziōłech i... dupcza łod zadku. I jak ci mi łorŏz tyn mōj gizd, tyn mały skurwysyn niy prasknie ze takigo miecha po cymyncie... Panie! Mie ino rogi we gracach łostali!!!
środa, 8 lipca 2015
Jeżech gejym...
– Mōm, ludzie, dlŏ wŏs pierōnym niyherskŏ, złŏ wiadōmość. Skuli szporowaniŏ musza kogoś swŏs wyciepnōńć ze roboty.
– Mie niy! Mie niy, boch jes myńszōściōm i moga wŏs szefie winować ło rasizmus! – wartko rzōńdzi jedyn czŏrny arbajter.
– Joch jes baba i zarŏzki wniysa do gyrichtu, do sōndu sprawa ło zeksistōwske traktowani. – łostrzygŏ zekretarka.
– Nō, chopie, sprōbuj mie wyciepnōńć ze roboty, to cie pozwia do gyrichtu i byda cie winowŏł ło dyskrynimacyjŏ skuli wiyku! – wyciedziōł jedyn kyrownik, ftorymu pizłŏ już bez siedymdziesiōnt lŏt.
Wtynczŏs wszyjske kuknyli na takigo jednego bezbrōnnygo, modego, biŏłego i blank zdrowego karlusa. Tyn tak deczko pomedikowŏł i wyszeptłŏł:
– Cosik mi sie zdŏ, iżech jes cheba... gejym...
wtorek, 7 lipca 2015
Lichy szoferŏk...
Tyn istny blank nic niy rzyknōł na to, niy skwitowŏł tego, ino polekuśku podlŏz ku szynkiyrce... wartko zapłaciōł za łobiŏd i jednako gibko śmietnōł ze tego szynku...
Te harleyowce łozsiedli sie i łobsztalowali po ladze biyru. Po jakimsik łoka mrziku szynkiyrka przismyczōła łōnym zajdle piwa i postawiōła na tiszu. Wtynczŏs jedyn śnich zagŏdŏł:
– Hej ty! Dziołcha... widziałaś tego frajera? Straciōł ci sie we łoka mrziku... ciota śniego a niy chop!
Na to ta szwarnŏ szynkiyrka:
– Nō, i szoferŏk śniego tyż niy nŏjlepszyjszy... lichucny... moc lichucny...
– A to czamu? – spytŏł drugi.
– Widziałach przed kwilkōm bez łokno jak tym swojim trackym łozjechŏł wasze trzi motorcykle!
poniedziałek, 6 lipca 2015
Jedna jakla, drugŏ...
– Jezderkusie! Wlazuj do szranku i skukej sie tam! – rzōńdzi ku tymu kōchankowi.
Chop wlazuje do jejich szlafcimra i pytŏ ze złōściōm:
– Czamu jeżeś babo blank sagŏ?
– Anŏ... bo niy mōm sie w co łoblyc, tak maluśko zachōw, prziodziynia mi kupujesz! – wajŏ ta babeczka.
– Eee, jak zawdy bajrujesz i wyłōlbrzimiŏsz! – rzōńdzi chop i łotwiyrŏ jejich szrank we izbie.
– Kuknij... jedna jakla, drugŏ jakla, trzeciŏ jakla... łōsmŏ jakla, serwus Jōłzel, dziewiōntŏ jakla...
piątek, 3 lipca 2015
Geltag...
– Policjyjŏ? Kciałach wartko zgłōsić, iże mōj chop sie kajś zapodziŏł... zaginōł, na amyn sie straciōł!
– A rzyknōm mi łōni łod kedy go już niy ma dōma?
– Anō, bydzie już ze dwa tydnie jak sie zapodziŏł!
– Nō, tōż dziepiyro dzisiŏj to zgłŏszŏcie?
– Nōōō... ja... przecamć, kurwa, jutrŏ łōn mŏ geltag, mŏ wypłata!
czwartek, 2 lipca 2015
Nasze babeczki...
Na drugi dziyń ło rozwidnioku chopy spichli sie przi rychtowaniu śniŏdaniŏ, przi robiyniu smażōnki na szince. Gospodŏrz zwiyrzŏ sie kamratowi:
– Wiysz chopie! Joch na isto jes uradōwany jak hazok we szałocie. Rod’ech, iże prziszli my na te idy! Już łod wieluch, wieluch lŏt niy bōło mi tak dobrze....
– Wiysz! Jŏ tyż jeżech łocałbrowany! Medikuja ino, eźli nasze baby tyż sie... przipadli do gustu?


text:
Szanghaj
Wspůłrzyndne: 31°12' N 121°30' E
Šanghaj to nojwjynkše mjasto we Chińskij Republice Ludowyj, pouožůne we delće řyki Jangcy. Mjasto je nojwjynkšym chińskym uośrodkym gospodarčym, finansowym a kůmůńikacyjnym, a tyž třećům co do wjelgośći (po Rotterdamje a Singapurze) hawynům morskům na śwjeće.
Mjano mjasta skuodo śe ze znokůw "na" a "moře" (ńy znočy nale "na mořu" - "na mořu" to po chińsku 海上 hǎi shàng), čynsto interpretuje śe je kej "Nojdalšy zaśyg mořa" abo "(Napřůd) w moře". Skrůcone mjano to 滬 (uprošč. 沪, Hù) abo 申 (Shēn). Šanghaj mjou tyž lične přidůmki, nadane bez přibyšůw s zachodu, m.in. Paryž Wschodu, Krůlowo Uorjyntu a Azyjotycko Prostytutka (chodźi sam uo lota upadku Šanghaju - dwadźeste a třidźeste - kedy šeřůua śe přestympčość a prostytucyjo).


text:
Tak po prołwdzie, to niy je takoł richtig1 smażōnka, yno ōmlet, ale jakosik mi sie ta nazwa barzi spodobała. Żeby bōło jeszcze ciekawiyj, to żech sie te hiszpańske danie nauczōł robić we Francji. Tortilla [czyt.: tortija] ze kartołflōma2 je klasycznoł, bo rajn3 idzie tyż wciepōńć i wōszt4, i inksze warzywa. Robi sie to trocha dużyj5 […]
Tag: #przegryzka
Jajca nadziywane szinkōm i pieczarkōma ( Jajka nadziewane szynką i pieczarkami)
Dowiedzioł1 żech sie, że dziesiej je Miyndzynarodowy Dziyń Jajca- czego te ludzie niy wymyślōm. Pōnoć zawsze we drugi piōntek pajździernika sie łonego świyntuje. Yno niy wia, czy w tyn dziyń trza kłajś2 we lodōwce kole jajec kwiołtki, czy śpiywać kurōm sto lat? Niy wiym tyż, czy mie fto3 niy łoskarży o zniyczulica, ale wciepna4 sam […]
Pasta ze wyndzōnym pstrōngym (Pasta z wędzonym pstrągiem)
Jak żech łajziōł1 po sklepie, to jakosik mi tyn wyndzōny pstrōng wskoczōł do koszyka, a potyn mie mynczōł,2 jak leżoł we lodōwce, bo żech cały czołs3 niy wiedzioł co z niego narychtować4– ale niy bōjcie sie, niy zepsuł sie. Choć jak do czowieka mo5 prziś6 bezuch7, to zarozki do łeba mi sie cisnōm pomysły i […]


text:
Winston Churchill
Winston Churchill (rodz. 30 listopada 1874 we Blenheim Palace, um. 24 styčna 1965 we Lůndyńy) – brytyjski polityk, stratyg, pisoř a historyk. Dwa razy bůu prymjerym Wjelgij Brytańije. We 1953 erbnyu Nagroda Nobla we literatuře, za uopracowańo historyčne, kej The Second World War, The World Crissis a A History of the English–Speaking Peoples. We 2002 wygrou we abštimůngu na nojwybitńyjšygo Brytyjčyka we gešychće. Brou udźou we kůnferencyje můnachijskij a kůnferyncyjach we Teherańy, Jouće a Počdamje, kaj wlazowou we skuod Wjelgij Trůjki. Jymu je připisywane autorstwo kůncepcyji Stanůw Zjydnočůnych Ojropy.


text:
Hody
Hody (němsce Weihnachten, „swjate nocy“) su swjedźeń narodźenja Jězusa Chrysta a jako tajki jedyn z najwažnišich křesćanskich swjedźenjow, kotryž swjeći so w zapadnych cyrkwjach w času wokoło 25. decembra (hodownika). W armenskej japoštołskej cyrkwi swjeća so hakle 6. januara, w prawosławnych cyrkwjach zwjetša po gregorianskej protyce dnja 7. januara.
Swjatočnosće započnu sej hižo z patoržicu dnja 24. decembra, kotryž je we wjele krajach zakonski swjaty dźeń. W Němskej, Pólskej a druhich krajach je tež 26. decembra jako druhi hodowny dźeń swjatk.
Přehlad[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Hody su nimo Jutrow (swjedźenja zmortwychstaća Chrysta) a Swjatkow (swjedźenja pósłanja ducha Swjateho) jedyn z třoch hłownych swjedźenjow cyrkwinskeho lěta. Započnu so z prěnim hodownym nyšporom dnja 24. decembra a skónči so w romsko-katolskej cyrkwi ze swjedźenjom Křćenja Knjeza njedźelu po Wozjawnjenju Knjeza. Prěni liturgiski wjeršk hodowneho časa je boža nóc w nocy wot patoržicy na prěni hodowny dźeń. Do liturgijoweje reformy lěta 1963 traješe hodowny čas z adwentom jako přihotowanskim časom wjace hač měsacaj hač do 2. februara, Swěčka Marije (Předstajenje Knjeza).
Jako cyrkwinski swjatk je 25. decembra hakle w lěće 336 z Roma prěni raz naspomnjeny. Kak je k tomu datumej dóšło, je njewěste. Diskutowane je wobliwowanje přez romski kult wokoło słónca. Tak bě kejžor Aurelian w lěće 274 postajił 25. decembra za swjedźeń słónčneho boha Sol Invictus w cyłym mócnarstwje. Mjez tutym bohom a „Chrystom, samym słóncom“ widźachu zažni křesćenjo paralele.
Křesćenjo a njekřesćenjo swjeća Hody dźensa zwjetša zhromadnje jako swójbny swjedźeń z wobradźenjom. Tutón nałožk je so w dobje reformacije jako alternatiwa k dotalnemu nałožkej darow na dnju swjateho Mikławša doporučował wot Martina Luthera, kotryž chcyše předewšěm kedźbnosć dźěći preč wot česćenja swjatych k česćenju Chrysta samoho. W romsko-katolskich swójbach wobchowaše so wobradźenje dnja 6. decembra hišće dlěši čas. Přidružichu so dalše stare a nowše nałožki wšelakeho pochada, kaž na přikład hodowne hry wot 11. lětstotka, hodowne štomy (16. lětstotk), adwentny wěnc (wot 1839) a rumpodich (19. lětstotk), kotryž wotměni we wjele kónčinach – wosebje ewangelskich – dźěćatko a swjateho Mikławša jako přepodawar darow. Na přikład w Slepjanskej kónčinje dźěćatko pak hač do dźensnišeho dary njese.
Wopyt Božich mšow k hodam je tež pola njeprawidłownych kemšerjow a njekonfesionelnych chětro rozšěrjeny.


text:
Szpòrt
Szpòrt je zbiérny pòchwôt na rozmajité fòrmë celestny ë môgòwi aktiwnotë jaczé są ùprôwiôné dlô rozwiju fizyczny kòndicëji, pòprôwë zdrowiégò abò dlô dołożnoscë ë szpôsu. Szpòrt mòże bëc ùprôwiôny na amatorsczi abò na warkòwi ôrt. Je mòżlëwé wëapartniwanié registrowónëch szpòrtowëch discëplinów z òficjalnyma reglama (np. Bala) ë rekreacëjnëch fòrmów szpòrtowi aktiwnotë (np. jogging).
Niechtërne szpòrtowé discyplinë[edicëjô | edytuj kod]
- Bala
- Figùrowé szrëcowanié
- Kòlarstwò
- Krãgle
- Płiwanié
- Rãcznô bala
- Sécowô bala
- Stołowi tenys
- Szmërga diskã
- Szmërga lancą
- Zemny tenys
- Żeglowanié
Linki[edicëjô | edytuj kod]
- To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.


text:
Autorzy zdjęć w Fotonotesie od 2005 roku:
Tadeusz Andrzejewski, Michał Baran, Ernest Bielak, Kamila i Boguslaw Binkiewiczowie, Waldemar Błoński, Maciej Bonk, Jolanta Bratek, Maciej Buchalik, Anna Bujniewicz, Szymon Bzoma, Andrzej Chwierut, Damian Czajka, Sławomir Dąbrowski, Bogumiła Detka, Piotr Dębowski, Robert Dobosz, Aneta Dudała, Krzysztof Dudzik, Magdalena Dziubińska, Paweł Fornal, Jan Fuss, Tomasz Garbacz, Magdalena Gąska, Iwona Gieliniewska, Adam Głuchowski, Adam Grzegolec, Paweł Grzegorczyk, Emilia Grzędzicka, Mariusz Gwardjan, Piotr Huber, Adam Janczyszyn, Michał Jantarski, Maciej Jelonek, Joanna Kajzer, Andrzej Kośmicki, Stanisław Kowalczyk, Konrad Kowalski, Elżbieta Krzysztofik, Maciej Kubicki, Robert Kurek, Agnieszka Labudda, Piotr Lichosik, Przemysław Łukaszewicz, Krzysztof Łuszczki, Jacek Major, Ludwik Maksalon, Szymon Maksalon, Dariusz Małkowski, Marcin Mandziak, Roman Maniarski, Mirosław Michta, Łukasz Misiuna, Robert Nalepa, Wojciech Nalepa, Witold Nocoń, Sebastian Nowaczkiewicz, Cezary Nowak, Piotr Ochwanowski, Dominik Oleś, Sławomir Pawlak, Daniel Piec, Ola Pienkos, Michał Polakowski, Karolina Prochowska, Rafał Prochowski, Joanna Przybylska, Maksymilian Przybylski, Dariusz Przybysz, Krzysztof Pytel, Maciej Rębiś, Grzegorz Ryński, Szymon Sendera, Bogusław Sępioł, Anna Sikora, Grzegorz Skubera, Tomasz Smoliński, Marta Sobieraj, Wiktoria Sobieraj, Krzysztof Sokołowski, Anna Sowińska, Grześ Stachera, Grzegorz Stachera, Marysia Stachera, Joanna Staniszewska, Grzegorz Sternik, Jarosław Sułek, Piotr Stachowicz, Krzysztof Staroń, Robert Stencel, Monika i Włodzimierz Szczepaniak, Paweł Szczepaniak, Katarzyna Szwarc, Dariusz Świtała, Dariusz Urbanek, Lesław Urbanek,, Marcin Urbański, Cezary Wachecki, Maciej Wachecki, Marcin Wężyk, Paweł Wężyk, Krzysztof Wilczyński, Piotr Wilniewczyc, Dariusz Winiarski, Marian Wiśniewski, Tomasz Wojtecki, Zbigniew Woźniak, Monika Zawadzka, Paweł Zawadzki, Marek Zieliński, Małgorzata Zięcik, Piotr Zięcik, Jagoda Zitzler.


text:
Naše nowostki
-
Warimy z Tomašom14,90 €inkl. 7% wobr. dawka, k tomu kóšty dodawanjaŠtó njeby chcył kaž prawy kuchar pjec a warić? Swojich lubych abo přećelow překwapić ze słódnym menijom? Warjenska kniha z pjera znateho serbskeho kucharja Tomaša Lukaša přeprošuje dźěći wot wosom lět a cyłu swójbu na dyrdomdej do kuchnje.
-
Bóśon z Mósta9,90 €inkl. 7% wobr. dawka, k tomu kóšty dodawanjaPrědne knigły basnikarja Fryca Liba. W nich jo 96 pěsnjow a gronkow, mjazy nimi žedne w nimskej rěcy.
-
Pismiki z měška!19,90 €inkl. 19% wobr. dawka, k tomu kóšty dodawanjaPismiki z měška! jo graśe, z kótarymž móžotej dwa grajarja, abo mógu tśo abo styrjo grajarje na wjasołu wizu swój słowoskład w serbskej rěcy pśespytowaś a rozšyrjaś. Z pomocu pismikowych kamuškow twórje grajarje słowa a połožuju je w formje kśicawki na grajne pólo. Žycymy wjele wjasela a wjele gluki pśi graśu!
-
Pismikowa keklija19,90 €inkl. 19% wobr. dawka, k tomu kóšty dodawanjaPismikowa keklija je hra, z kotrejž móžetaj dwajo, třo a abo štyrjo hrajerjo na zabawne wašnje swój słowoskład w serbskej rěči přepruwować a rozšěrjeć. Z pomocu pismikowych klockow tworja hrajerjo słowa a je w formje křižowki na hrajnu desku kładu.
-
Marka, Janko, pójtaj won!16,90 €inkl. 7% wobr. dawka, k tomu kóšty dodawanjaDźěći rady spěwaja a wone su rady wonka na łuce, na zahrodźe abo w lěsu. Tam chowaja so putace a zajimawe stworjenčka, čakaja napjate dožiwjenja a spěšnje sej dźěći někajku zaběru nańdu. Runje tak kaž Marka a Jank, kotrajž zhromadnje ze susodźic Matejom, Jurjom a Hilžu w přirodźe tójšto dožiwja.
Aktualne informacije
Warjenska kniha za serbske swójby wušła
Štó njeby chcył kaž prawy kuchar pjec a warić? Swojich lubych abo přećelow překwapić ze słódnym menijom? Warjenska kniha z pjera znateho serbskeho kucharja Tomaša Lukaša přeprošuje dźěći wot wosom lět a cyłu swójbu na dyrdomdej do kuchnje.
Knižna premjera
w dobyćerskej rjadowni kreatiwneho wubědźowanja serbskich šulow
póndźelu, 14. nowembra, 9.00 hodź., w 5. lětniku Serbskeje wyšeje šule Ralbicydalše informacije»
Nowe spěwy a stawiznički za předšulske dźěći
Pod titulom „Marka, Janko, pójtaj won!“ je wušła bohaće ilustrowana kniha za dźěći wot předšulskeje staroby. Awtoraj Werner Měškank a Marhata Cyžec-Korjeńkowa staj spěwy a stawiznički za dźěći spisałoj a skomponowałoj. Kniha wobsahuje nimo luboznje ilustrowanych stawizničkow tež wšitke spěwy z notami a harmonijemi a na připołoženej CD nahrawane spěwy. Krasne barbne rysowanki je Thomas Binder zhotowił. Kniha je wušła w zhromadnym dźěle ze Załožbu za serbski lud a je wurjadny dar k hodam.
Knižna premjera we wobłuku swójbneho popołdnja
Njedźelu, 13. 11. 2016, 16.00 hodź., w Dienerjec swjedźenskej bróžni w Nowoslicach.
Wot 15.00 hodź. so knižne blido kaž tež kofej z tykancom poskićuje.dalše informacije»
Na kjarmušny tykańc z knigłami a spiwami!
22. literarna kjarmuša Ludowego nakładnistwa Domowina
njeźelu, 13. nowembra 2016, zeger 15.00, w gósćeńcu »Jagarski dwór«, Drjenow
Zastupne kórtki za 8,00 € (z kafejom a pśikuskom) dostanjośo w chóśebuskej Lodce, w gósćeńcu»Jagarski dwór« w Drjenowje, pla pśedawarjow Serbskeje pratyje a pla sobuźěłaśerja LND w Dolnej Łužycy (handy 0172/7903267).dalše informacije»
Prědna zběrka basnjow Fryca Liba wujšła
W Ludowem nakładnistwje Domowina su rowno wujšli prědne knigły basnikarja Fryca Liba z titelom »Bóśon z Mósta«. W nich jo 96 pěsnjow a gronkow, mjazy nimi žedne w nimskej rěcy. Ilustrěrowała jo zběrku w Lipsku bydleca wuměłcowka Marion Kwicojc, kótaraž póchada z Bórkow.dalše informacije»
Čitanska turneja LND 25. 10. ─ 13. 11. 2016
Tu namakaće wšitke terminy lětušeje turneje a móžeće sej nimo toho wotpowědnu knihu skazać.dalše informacije»


text:
Beschreibung
Hač kóždolětnje z wosadnymi do domjaceho Róžanta, jako skupina młodostnych do Krupki, na zhromadnych wulětach do Lichenja abo sami po puću do Santiaga de Compostela – Serbja běchu a su zawěrno putniski lud. Pohon so na puć nastajić je wšelaki: Wobdźěleni chcedźa z ludźimi samsneje wole zhromadnosć dožiwić, na hnadownych městnach wo swójske wustrowjenje abo te přiwuzneho prosyć, we wosobinskich tyšnosćach modlo so wućek pytać abo so za wopokazanu miłosć dźakować. Za předležacu knihu je Gerat Wornar z historiskich rozprawow čerpał, ale tež mnoho awtorow pohonjował, nowše wopisowanja podać a na cyle wosobinske wašnje na swójske putnikowanja k wurjadnym městnosćam Europy zhladować. Čitarjam zbliža so slědowace hnadownišća: Częstochowa, Fátima, Filipov, Flüeli-Ranft, Hejnice, Kevelaer, Krakow, Králíky, Krupka, Licheń, Loreto, Lourdes, Mariazell, Praha, Rom, Róžant, Ruska, Santiago de Compostela, Sunnivaleia, Svatý Hostýn, Swjaty kraj, Trzebnica, Velehrad, Vilémov, Wambierzyce, Wilno


text:
Lazaryt
Lazaryt to je fest ważno jydnostka uorgańizacyjno we systymje zdrowotnygo pjastůnku. We lazaryće dowo śe śwjadczyńo zdrowotne we warůnkach zawartych. Nojważńijszym cwekym dźołańo lazarytůw je kuryrowańy pacjyntůw, nale lazaryty dowajům tyż pjastůnek do ludźi zdrowych, jako np. lazaryty położńicze.
Wele lazarytůw czynsto sům tyż przichodń ambulatoryjne a zakłady djagnostyczne. We lazaryće pacjyntům dowo śe lekarski a uopatrůński pjastůnek bez cołki dźyń. Ńykere lazaryty, uosobliwje akadymicke lazaryty, zajmujům śe prowadzyńym dydaktyki przed- a podyplůmowyj.


text:
Łozprowki, bery, szpasowne gyszichty a wszyjsko we naszyj szykownistyj ślónskij mółwie!
czwartek, 31 stycznia 2013
Zamaskiyrowany Miymiec...
Ludzie! Przecamć takich duperszwanców i belerów, to by i sto hamerykóńskich stolôrzy niy wypokopióło. Nó ja, ale tyn sóm łochyntol pedzioł ci bół kiejsik, iże samtukej mô być ino: Polska dlô Polôków. Szłoby sam pedzieć, iże po puklatyj polskij dródze rozum poszôł w sinô dal!
A jô już jes na tela zwiykowany, iże bocza jesce łochyntoli za Bieruta, Gomułki i kogo tam jesce, kiej to niyftorzi niy poradziyli do łostatka spokopić eźli to Ślónzôki, to sóm Polôki, abo i niy. I ino spóminali mi sie słówecka mojij starki Klary, iże Polôki a Miymce sóm samtukej, na naszyj ziymi ino poniykedy a Ślónzôki... zawdy!
A Emil Szramek, kapelónek zatrzaśniynty bez Miymców we Dachau, ftorymu polskości żôdyn przeca niy moge łodmówić, gôdôł ło sia: „Ja przyznaję się do śląskości. Jô jes Ślónzôk!”
Ale tyż nasze Łojce i Starziki – Ślónzôki zawdy metlanie sie we jejich żywot polskich abo miymieckich byamtrów, polskij abo miymieckij „władzy” snoszali, poradziyli ci jóm ściyrpieć, śniyść gynał tak, jak sie szczimie bajśniyńcie koprucha lebo Pónbóczkowy dopust. Ino, iże wszyjskie Łóne (i terôzki jô, i moje ślónske kamraty już tyż) byli za łycko Polôkóma dlô Polôków, i za mało miymieckie dlô Miymców. Zdôwało by sie, co terôzki, już ci po łobalyniu kómunizmusu i wlejziyniu do Uniji Ojropyjskij mómy sie z cego radować. Bo my, Ślonzôki yntlich już ze klynczków wstanyli, stojymy sztram, ino cosik mi sie zdô, iże jesce muszymy sie... do porzóndku wyprościć! Coby niy bóło nikiej za staryj Polski: rzykej i arbajtuj, a ... pukel ci sóm urośnie! Ale, po słóweckach niymocnego na filipie prezesa, to możno jes i gówno prôwda. Przecamć te łoszkliwe i zôwzite „richticzne Polôki” ze haźlikowyj partyji (PiSuar to po naszymu haziel) niy mogóm boczyć, blank niy miarkujóm ajnfachowych, chytliwych prziśpiywek ze czasów plebiscytu, ftore letko wlazowali we ucho:
„I pękły okowy i przyszedł czas nowy,
Hej bracia Ślązacy, wznieśmy nasze głowy!
Rzućmy pruskie śmiecie – chwyćmy polskie kwiecie
Ślązacy – Polacy już od wieków przecie!”
A i niy ino wtynczôs, mocka naszych samtyjszych Ślónzôków swojim życiym, twórczościóm i dziôłalnóścióm fórt piastowało patrijótyczne tradycyje familiji i wciylało narodowe aszpiracyje ludu Ślónskigo. A mie to sie zdô, co prawie miôł jedyn Ligoń (cheba Stanisław, niy bocza), kiery już pierónym dôwno tymu pedziôł bół cosik takigo, festelnie móndrygo:
„Miyndzy roztomajtymi nacjóma sóm Słowianie. Miyndzy Słowianóma sóm Polôki. A miyndzy Polôkóma sóm my – Ślónzôki!”
Kiej sie ino spamiyntali utrzidupske tego istnego prezesa, zarôzki tyż napoczli łozprawiać ło powstaniach, a łón sóm wypolół, iże we Powstaniach Ślónskich jedne gôdali po polsku a druge po miymiecku; żôdyn po ślónsku! A skany tyn cowiek miôł wiedzieć, iże przi powstaniach bóło i tak, co reskiyrowôł miymieckóm kolónóm chop, ftory niy poradziół po miymiecku, a po naszyj polskij, ślónskij zajcie łoddziôł wiód chop, ftory łod dzieciynctwa gôdôł ino po miymiecku. Kiejsik, za blank starego piyrwyj, ta wysztudjyrówanô granica potajlowała niy ino nasz Ślónzek, ale nametlała tyż we palicach i sercach wieluch Ślónzôków, jednakowóż ale wszyjsko mô swoji napoczniyńcie i swój fajrant. A gôdali tyż, iże kiejsik bez ta drugô wojna, cera tego naszygo Ligonia stôła ci na banhowie we Warszawie i ze cuga, kierym jechali wojôki na tyn wschodni frónt, usłyszała gryfnô przedwojynnô śpiywka swojigo łojca, kierô śpiywali wojôki, Polôki ze naszygo Ślónska na gwôłt łobleczóne we wafynroki Wermachtu.
Tuplikowanie dzisiôj, iże naszô ślónskô hyrność jes ci ino zamiaskiyrówanóm miemieckościóm, jes srogóm gańbóm dlô tego, fto to pedziôł, i srogóm łostudóm, za kierô niy styknie pedzieć ino: wyboczóm łóni! Tóż to sie nadôwô do gyrichtu, i do srogij sztrofy. Ale, fto ze tamesznych warszawskich – i niy iste platfórmerskich lebo haźlikowych – „wybrańców nôrodu” zakludziół by tego Kaczyńskigo przed fresa sóndcy? Żôdyn, i tela!
A mie sam terôzki na łostatek gynał sztimuje, coby pedzieć za jednym ze nôjsrogszych Ślónzôków, za Stanisławym Ligoniym słówecka, iże: „Śląsk, moja ziemia rodzinna, cała Polska potrzebuje dziś roztropnej siły i zwartości w realizowaniu swego rozwoju. Pracujmy zgodnie, odgródźmy się od wszelkich mąciwodów (...), bo nie przygotowują oni dla nas nic innego jak klęskę i zagładę.” A pedziôł Łón to kajsik na łostatek lôt śtyrdziystych. Eźli sie co do terôzka zwekslowało? Blank niy!
I jes ci to na isto prôwda dlô nôs wszyjskich samtyjszych Ślónzôków (niy zamaskiyrówanych Mitymców), ftorzi bydóm gynał miarkować kaj postawić tyn krziżik przy podzimowych welónku!
środa, 30 stycznia 2013
Listecek polskich biszopów!
W imiã wszyjskich wiyrzóncych skłôdómy naszym „mónoteistycznym” bracióm we kónfesyji ze krajów islamskich słówecka na isto moc srogigo, gymbokigo, krześcijóńskigo spółczuciô skuli srogij straty, jakij dzisiôj ‘eśćie doznali ze graców kabaciorza i zaprzańca Obamy. Zakatrupiynie Osamy bin Ladena, srogigo prziwódcy światówygo ruchu Waszyj Prôwdy i ciyrpiyntnika za wiarã razinku dzisiôj, jes ci prowokacyjóm nieznôbogów, atyistów, ftorô mô na cylu zaszterować, uprocnić nasze fajer „beatyfikacyjny” niy mynij srogigo lajtera religijnygo, Jóna Paulka II. Indónezyjski atyista, niyznôbóg Obama, kiery aji niy przikludziół sie na pogrzyb Srogigo Ciyrpiyntnika, patrijółty i prziszłygo świyntygo, świyntyj pamiyńci Lecha Kaczyńskigo, łodpowiy przed „mónoteistycznym” Pónbóczkiym za tyn srogachny grzych i ubliżynie pamiyńci dwiuch srogich Polôków.
„Mónoteistyczne” braciô w wiyrze!
Zawdy stôlichmy we łobrónie, we dopómożyniu wertu Waszyj religiji, we ftoryj Jezus i Maryja (Isa i Miriam) zajimajóm ważne i poczysne miyjsce. Islamski szarijat bół już łod czasów umiyłowanyj Inkwizycji naszym niydósiynżnym mustrym do naśladówaniô. Nasz piyrszy sekretôrz Kómitetu Cyntralnygo – kamerad Bynedykt XVI, łod nôjmodszych lôt ze Schmeiserym M40 w gracy, jako człónek Hitlerjugend do łostatka bróniół świyntego kónkordatu miyndzy Stolicóm Piotrowóm a III Rzeszóm.
Po łopóblikowaniu we zgnityj łod barbarzyńskigo atyizmu Danii łobmierzłych i szajsliwych karikaturów, ftore sztichowali wasze religijne łobjawiynia, bylichmy piyrszymi, kierzi wyraziyli bezzglyndny protyst i łodpóra. Do kupy Swami potympiylichmy Salmana Rushdiego – ftory dopuściół sie grzychu herezyji – prziwiód ku gańbie „Świynty Koran” słówym szatóna. Jako piyrsze we Ojropie stanylichmy we łobrónie bohatyrskich bojowników za wiara we Czeczeni, i udziylilichmy jim duchowyj i „teopolitycznyj” kóndowity i sparciô.
Bali bróniymy Wôs przed frechownymi łoszeredzynióma, pomówiynióma pod Waszóm adresóm, a łodnoszóncymi sie do udziôłu łorganizacyji islamskich we zamachu na naszygo Karola Wojtyły.
Rzykómy Swami do kupy w imiã wszyjskigo tego, co nôs ze sia kupluje. Napocznóńć by potrza łod „mónotyizmu”, starych tradycyji spólnygo ringowaniô sie ze feminizmym, judaizmym, hómozeksualizmym, a na łostatku ze zamiyłówaniym do przewiywnych szatów, bogajstwa i dobrygo życiówygo sztandardu.
Niech żyje solidarnóść i spółpraca miyndzy naszymi srogimi i wywołnymi ferajnami „mónoteistycznymi” w imiã śmiyrci naszych dwiuch nôjsrogszych ciyrpiyntników: Lecha i Osamy! Niych jich tref na łostatecznym gyrichcie zbliży nasze letko różniónce sie ferajny.
Religijne yntuzjasty wszyjskich krajów Kuplujcie sie!
Trzimejmy sie do kupy przi ringowaniu sie ło zwyciynstwo „mónoteizmu internacjonalistycznego” na côłkim świycie!
Bydźmy pozorne! Bezbóżny jancykryst niy śpi!
Ein Volk, ein Reich, ein Führer! Tfu, Pónbóczku łodpuść mi tyn grzych! Jedyn Bóg, jedna wiara, jedyn Papiyż!
wtorek, 29 stycznia 2013
Letkie jscanie ...
Noc ci bóła łokropicznô. Isty horror. Pôlynie, „zgaga” – jak gôdajóm móndroki – poradziyli mi łozprasknóńć mój kałdóń, a lelita naplómpane choby żagle ze „Chopina”, targali mie jak diosi przi tepichowych atakach mokrego kucaniô łozdiyrajóncygo hośle, gordziyl i côłki tyn mój capióncy starymi zezwłókami organizmus. Ze kichola ciurlikała mi jakosi modrawô wydziylina, a ku tymu jesce kwawiónce, łopuchniynte dziónsna niy dozwôlały mi bali zawrzić gymby. Chrómpała mi we daklach rubô wiksówa, taki orynszmalc, a spamiyntale dyrgocónce himoridy żyły swojim włóśnym, niyzalyżnym łod mojij rzici, życiym. I te ci jesce świyrzbiónce miyndzy palcyskoma szłapów grziby, podrôżnióne skuli letkigo „niytrzimania” jscochów .... Czułech, co zapôdóm sie we depresjô srogszô niźli nasze Żuławy, kiejech sie spómniôł nôgle, iżech ci sie założół nôjnowszyjszyj gyneracyji podpôska, kierô dowo mi stoprocyntowô łochróna. Łobudziółech sie tóż tyż festnie wyspany i rôd wszyjskimu jak kôżdy ipta i idiółt, ftory wszyjskie wieczory przetrowi na łoglóndaniu telewizyji ... znacy sie ... ryklamów.
Liczba ryklamów – nadôwanych bez wszyjskich, ftorzi mogóm to robić – a zajimajóncych sie wydziylinami i choróbskami cowieka, kôże nóm gymboko pomedikować nad prawóm, psychijatricznóm i kriminalnóm zajtóm handlu, dlô ftorego ryklama jes wajchóm, znacy ... „dźwignią”.
Ryklama glancowanego, blyscóncygo lakfarbóm autoka niy robi już żôdnygo wrażyniô. Ryklama feryjów wyździywô pytani: eźli prziwódca, ważny lajter ryklamowanygo kraju jesce reskiyruje abo już śmietnół do Arabiji Saudyjskij? Fto juzaś kce pofurgnóńć na Bali lebo inksze Szeszele, niy szukô powiydzki, wôbika we telewizyji. Takij ryklamy mu przecamć niy potrza.
Ryklamów potrza marziciylóm, sztyjc wiyrzóncym, iże 30-sekundowy „spot” podpowiy jim, co zrobić, coby juzaś być modym, pijynżnym i zdrowym. Eli sie niy udô ze dwióma piyrszymi, to chocia moge zagarantjyrować te trzecie. I eźli łoglóndô ryklamy ftosik, kómu doskwiyrô „prostata” abo go łosłôbiô kwawô laksyra, tyn ze nôdziyjóm przijimô „spot”, we ftorym wyciepniynty do fuzekli, niygrajóncy już nikaj szałszpiler, skukany pod fałesznóm tyrulkóm profesora, ze uśmiychym wciskô fynsterkit. bo tyn fynsterkit dowo ta chocia nôdziyja, iże jakosik iptowatô medicina przedichtuje zdechlokowi i szlapszwancowi kichol, zagarantjyruje mu yntlich friszny dych i przebródzi wlazowaniu restu jôdła pod gybis. Tak ci jesce trôpia sie ło to wiela złocioków trza bóło zabulić tymu istnymu, coby ze sia idijółta robiół, kiej wali we bymbyn i wrzescy: bez vat, bez vat, bez vat ... Abo – i sam dejcie pozór, bo to jes ryklama ze łostatnich dni – medikamynt, ftory chyci bómbylki gazu i szibnie je ze organizmusu. Łostatni medikamynt pometlôł mi mój filip na dugszij. Tyn zynzacyjny szpecyfik mô we jedziny i niypowtôrzalny sztrich łozwiónzać próblym sztopszajsu, łobsztrukcyji i przirodzónygo procysu „fizjologicznego”, jakim jes ... nasze pierdzynie.
Ze telewizyjnyj ryklamy wynikô jednakowóż, iże społkniynty pryparat wchłónie te bómylki i ... Nó, beztóż ... jak sie jich pozbydzie? Jak je szmajtnie raus? Możno ze jakimsik ci tam szczypaniym sumiyniô? Tak by tak trza nóm sztyjc i jednym ciyngiym ... pierdzieć. Tóż za co sam trza bulić, i to bez szpasu, na isto mocka pijyndzy?
Cyganiynie i fabulynie, ftore leje sie, kidô i ciurlikô ze wszyjskich ryklamów medikamyntów, jes na zicher bamóncónce i upójne jak taki ci pierónym zasrany „pampers”. Szpecyfik tyn, jak wołô ryklama, erbnół srogô nadgroda profesorów farmacyji. Znacy sie kogo gynał? Kaj sóm te profesorske miana? Pitli do kupy ze tymi bómbelkóma abo wlazły w charki?
Wiycie, Polska jes jednym ze nôjsrogszych rynków handlu medikamyntami, a pozióm letkowiyrnóści i łogupiyniô kónzumynta, blank niywiela nôs dziyli łod Pigmejów i możno jesce ... Hamerikónów.
Jezderkusie! „Rutinoscorbin jes szóstym kómpanym we naszyj familiji”. Tak wdziynczy sie we rozdziylczóści HDI idijółctwo i gupota, za ftore fyrma farmaceutycznô buli setki tysiyncy złocioków – zarobi na tym pôrã milijółnów. „Zabiółech zgaga” – raduje sie ipta we inkszym „spocie”, a jô we gowie – jako nałógowy tele-idjółt – móm już kónkuryncyjnô „mantra”: „Już w porzóndku, mój żełóndku”. „Dbô ło drógi moczowe” – wrzasklawie zapywniô jesce inkszy uciyszny „spot” wrajżóny miyndzy ryjda smolyńskij gdowy a kómyntôrz Jacka Pałasińskigo ło beatyfikacji papiyża. „Łozrzydzô wydziylina, ale niy zwiynkszô jij łobjyntóści!” I tu, dejcie pozór! Tymu ausdrukowi poświyńciółech mocka badaniów „empirycznych” ... niyudanych bali, bo wiela razy ta ci wydziylina łozrzydziółech, tela razy zwiynkszółech jeji ... łobjyntóść. Nale, niy byda sie tym razinku podniycôł. Zachowóm sie jak ta „Xenna”, bo „zadziôłóm skutnie, ale niy gwôłtównie”, co deczko przipóminô mi gyszichta zgrabaźniałygo pacijynta festelnie zniynawidzónygo bez lazarytowy perzółnel. Starzik tyn ci poduk ordnóngu srôł ło siódmyj ło szaroku, ale cuciół sie dziepiyro pół godziny niyskorzij. Blank i do łostatka wyspany i rôd wszyjskimu!
poniedziałek, 28 stycznia 2013
Eźli sóm jesce richticzne chopy ...
– Franc, po jakiymu kupujesz takie cajtóngi? Te babskie gyszichty cie tak fest rajcujóm, cy co, cy jak?
– Niy – pierónym jankornie gôdô kamrat. – To ino skuli tego, iże my chopy tak na isto muszymy cytać wszyjsko, bo inakszij biyda nóm. Mogymy wszyjsko, co my łod Jadama i Yjwy erbli na zicher do imyntu przedrzistać.
– Po jakiymu? Niy miarkuja. Ło czym ty gôdôsz Franc?
– Anó, tóż kuknij na trzeciô zajta! – pokazuje mi palcyskiym Franc.
Kuknółech, filuja tak opaternie i czytóm, iże we jakisik ankycie pytali sie babów eźli jim majóm jejich chopy we wszyjskich dómowych robotach pómôgać? Czytóm, a sam côrno na biôłym jes naszkryflane cosik takigo:
„Jeżech wydanô dziepiyro pół roku i jużech ci mojigo chopa tak doimyntnie, gynał wytresowała i wszyjskigo nauczóła, iże terôzki we chałupie robiymy wszyjsko do kupy, wszyjsko wrółz a jimu sie zdo, co to robi blank ze swojij niyprzimuszónyj wóli.”
Franc ino forsknół cosik pod fusiskiym i rzyknół łoszkliwie:
– Tyż ci śniego, ze tego ślapitkorza, to ci jes na isto srogi ciućmok i klipa.
Nó ale, czytóm dalszij a ta mamzela gôdô ci jesce tak:
„Mój stary wstowo do roboty ło pióntyj z rańca, łodgrzywô sie na hajcóngu – uwarzóne jesce wczorej – hawerfloki ...”
– Nale śniego mamlas i lelek! Hawerfloki łodgrzywo, kiere na wieczór uwarzół chop dlô gansi lebo kacyców! – nerwuje sie jesce barzij Franc.
Płaczka mu po licu śleciała i kôże mi czytać dalszij:
„Pomywô szolki i talyrze, bo jô dziepiyro wstôwóm ło pół łósmyj.”
Zdziebko sie tyn mój kamrat znerwowôł, dopolół, ale kôzôł mi czytać dalszij.
„Mój chop pucuje moji i swoji szczewiki, flikuje fuzekle, mô rôd côłko chałpa pośmiatać, wiyszô jesce gardiny po praniu i blank niy wyglóndo na takigo, coby niy bół rôd, coby możno bół nabańturzóny skuli tego...”
– Niy wyglóndô, niy wyglóndô! A kiej mô wyglóndać? – nerwuje sie tyn mój kamrat. – Czasu pierónie przeca na to niy mô! Tu deliny powyciyrô, tu juzaś wybigluje sie hymdy i ku tymu klajdy łod swojij staryj, laufki pochytô we jeji sztrymfach, a ta jejigo mamzela bycy sie we prykolu; jesce ji narychtuje możno śniôdanie a łóna go jesce spieróni, co bónkawa za zimno i ... wartko tyrô do golaca... a niyskorzij to możno mô ci łón i kalny ślyp ... Côłkô ci robota potajlowanô – prawi dalszij Franc. – Kiej łón wiyszô pranie na górze, to łóna robi sie tyn diosecki „manikure”. Kiej łón bigluje, to juzaś łóna nie poradzi przijńść do sia, kiere kiecki bydóm latoś moderne: duge lebo bez pympka?
Nó, co prôwda, to prôwda, pomyślôłech se po cichuśku ...
– Jô sie tam Ojgyn tym ciarachym niy tropia. Łón za ta swoja starô, za ta rubô kalymba moge i dziecka na świat wydôwać. Mie tam jes wszyjsko blank jedno. Ino sam sie rozłajzi ło bezpieczyństwo nôs wszyjskich do kupy, nôs richticznych chopów. Bo widza, co sie już i za mie moja starô tyż wziyna. Jakosik tak zeszły tydziyń we sobota moja starô dowo mi moje zoki, nawlecóno jegła ze côrnóm nicióm, zicła mi sie na klinie i napoczynô ci mie tak, nikiej dlô szpasu, ucyć sztopować, ficować te zoki. Kukóm ci tak na nia, możno sie jakosik niymocno na filipie zrobiyła, abo co? Ściepuja jóm ze tego klina, zoki wciepuja zarôzki do waszkorbu i wartko wylazuja na piwo.
– Niy gôdej Franc, tak ci sie teoja babeczko przichlybiała, ja? – pytóm sie go.
– A na łodwieczerz juzaś. Jakiesik chichranie, zegówkiym mie tak dlô szpasu praskła w łeb i kôże mi nasze prykole narychtować do spaniô. Niy, cosik sam niy klapuje, biera pitówa i kca tyrać po dochtora. Nó i dziepiyro terôzki moja starô pokôzała mi tyn cajtóng we kierym jes gynał wyeklerowane jak ta istno naumiała swojigo chopa ficować zoki i sztrymfy.
– Możno to niy jes na isto, możno to jakosik ino jeji chwolba, możno sie ino tak przed kamratkami kwoli? – próbuja to jakosik łobyrtnóńć na inkszô zajta.
– Niy, niy, tyn côłki pic, to jes ino we tym co łóna jes dziepiyro pół roku wydanô, a terôzki bez tyn babski cajtóng inksze baby bańtuje – pedziôł Franc.
– A kiejby tak u nich na zicher tak bóło, to co Franc? – pytóm sie łopaternie.
– Ło wiela tak na isto jes, to tyn istny musi już dzisiôj kamratów prosić, coby ci go fto zakatrupiół, bo niy ma na co czekać; miłosiyrdziô na isto niy doczkô!
Ale Wiycie, tak sie miarkuja, co możno niy wszyjskie jesce chopy dajóm sie zbamóńcić, możno jes pôruch, kierzy sie jesce niy dajóm po gowie skôkać. Nale, czasy sie wekslujóm i już niy ma tego, co we dôwniyjszych familokach lebo zidlóngach bóło, kaj kôżdy we familiji miarkowoł, co jimu sie przinoleżi, co musi a co niy musi zrobić. Miarkuja ino jedne, dlô mojij staryj, to już jes ci za niyskoro, cobych sie zwekslowôł jak tyn istny ze tego cajtónga i .... tela!
sobota, 26 stycznia 2013
Łodczyt Ratzingera....
Ludu Wiyrzóncy, spółkamraty wiary i ringowaniô sie ło katolicyzmus, roztomiyłe weterany wojym religijnych na côłkim świycie!
Witóm Wôs rostomiyli gorko przi tyj łodświyntnyj przileżitóści. Skaźniki produkcyjne Kościoła Katolickigo we tyj dekadzie sóm na isto impóniyrujónce. Polska stowo sie potyngóm kónfesyjnóm we Ojropie (burzliwe łoklaski przelazujónce we łowacyjô).
Wzróst mocy przerobowyj przi produkcji świyntych we terôźnyj dekadzie, we porównaniu ze łóńskimi dekadóma, festelnie przekroczół nasze plyjny docylowe. Gratuliyrujymy naszymu łoddanymu kolektiwowi kapłańskimu we Watikanie zwiynkszyniô wydajnóści roboty, co załowocowało tak spanialistymi przedterminowymi łosióngniyńcióma produkcyjnymi.
Côłki aktiw kapelónkowy, a łosobliwie przodowników duszpastyrskij roboty forszlaguja łodnaczyć Złotym Krziżym Zasugi Krystusa Króla Polski piyrszyj klasy i Gwiôzdóm Betlejymskóm ze styngami....
Kraków, umiyłówane miasto Karola Wojtyły, forszlaguja przemianować na Wojtyłograd, a na rynku postawij jego mauzolyjóm.
Pampónie, arbajtery i inteligyncjô pracujóncô pod kyrownictwym Kościoła Katolickigo, stôwiajónc, budujónc tyn katolicyzmus, dadzóm bezzglyndny łodpór „karłóm anty-kościylnyj reakcji” i jejich mocodawcóm ze krajów zgnitego atyizmu. Rzykna kurc udn bindlich:
– Ryncysko podźwiygniynte na KK... bydzie łodchlastniynte!
Ino Polska katolickô moge być państwym niypodlygłym...
Karol Wojtyła jes Łojcym i rechtorym wszyjskich nôrodów. Jego idyje sóm wiecznie żywe!
Episkopat – przewodniô siyło nôrodu!
Program Kościoła Katolickigo – programym Nôrodu!
Niych żyje religijny internacjónalizmus!
Kónfesyjne yntuzjasty wszyjskich krajów – kuplujcie sie dom kupy!
Niych żyje walka ludu wiyrzóncygo ło kónfesyjny postymp i katolicyzmus!
Niych żyje niyłozerwaly sojusz polsko-watykański!
Na łostatku łowacyjô po klynczóncku zbindowanô ze wymachówaniym krziżami.... łodśpiywano: Wiyrzóncy klynknij ludu ziymi...
piątek, 25 stycznia 2013
Guliktałcher....
– Nó, tóż kaj jes tyn srôcz ?
– Dziołcha ze tyj kancelaryji łostrzymnie łodpedziała:
– Mój szef poszoł na łobiôd.
– Ale, ale, pamiczko, wyście mie fałesznie spomiarkowali. Jô miôł na myśli te dwa zera !
– Wiedzóm łóni panoczku, jejigo zastympce majóm terôzki srogô „narada”.
– Ale, ale paniczko złoto, jô sie pytóm kaj sie sam u wôs gówno robi !!!
– Aha, miarkuja, kapłach sie ... rachónkowość to jes na drugim sztoku ...
czwartek, 24 stycznia 2013
Forchang....
– Anó, mój synek to jes srogachnô figura we tyjatrze; rubô fisza.
– Padocie, co łón jes rubô fisza we tym naszym tyjatrze – niy dowo pokój ta wrazitko sómsiôdka. – A cóż tyż to tam łón pokazuje?
– Ho, ho, kiejby niy łón, to by żôdyn tam we tym tyjatrze nic, ale to blank nic niy widziôł !!!
– To pewnikiym łón jes jakisik wywołany szałszpiler, co?
– Eeee, co to, to niy! Łón sztrekuje, dźwigô tyn forchang, ta côłkô „kurtyna” do góry!
środa, 23 stycznia 2013
Farorz i krojcdupek ...
– Rzyknij mi yno snoplu jedyn, co tyż to za szpilkarta jes na wiyrchu?
– Anó, farorzycku, to jes na isto krojcdupek !
Farorz gibko ściepnół ze tyj kazatelnicy taki jedyn świynty łobrôzek i juzaś sie spytôł tego synka:
– A terôzki mi rzyknij, co jes na tyj szpilkarcie ?
– Anó, farorzycku ... jô blank niy miarkuja.
– Dzicie go, parafijany! Take terôzki dziecka mómy. Krojcdupka to zarôzki poradzóm przejzdrzić, ale świyntygo Józefa to już niy !!!
wtorek, 22 stycznia 2013
Dostôł trzi razy w pysk ...
Ta fóra sztopła kole mojij „siedymnôstki”, kole takij fojerplómpy. Stary fórmón (możno to i bół stary Ceglarski?) poszoł do szule a my – jak to zawdy syncyska – napoczli mierzić, napasztować, szkubać, tyrpać tego biydnego yjzelka przi ojku. Ino jedyn synek, Michôł łod Hajmanki stôł ci sie z kraja i niy szterowôł ci tego zwierzôka. Łoroz wylazuje ze szuli tyn fórmón, łozeźlóny jak sto diosków, i dôwej tyrać ze biczyskiym, ze takim korbaczym za nami, coby nóm po tych rziciach wyszczylać. My citali, śmigali kaj fto móg i ino tyn ślimok Michôł łod Hajmanki łostôł przi fórze bo myślôł, co jes niywinowaty; przeca łón tego yjzla blank niy szterowôł i ... dostoł łod kuczera fanga bez pychol. Ani niy doczkôł, coby go łón prasknół ze drugij zajty, ino tyż zarôzki pitnół drap do szule. A tam ci sie we dźwiyrzach wrómbôł ci we naszygo ksiyndza Wale, we tego kapelónka łod katyjmusu.
– Co za szus i grundelok ze cia, synek ? – wrzesknół nasz kapelónek i prasknół ci go tyż juzaś bez pysk.
Festelnie ześlimtany wpolół Michôł na słody i gynał szczas ci sie ze naszym rechtorym Balcarkym.
– A cóż to tak wrzeszczysz, choby cie fto ze skóry łobdziyrôł łochyntolu? – pytô ci go tyn rechtór.
– A bo, bo ksióndz kapelónek mazli mie bez pysk, a jô ... a jô ... przeca tymu, tymu ... yjzlowi blank nic niy zgobiół – wystynkôł Michôł.
Nó, i Michôł dostôł trzeci rółz we sznupa, po fresie.
poniedziałek, 21 stycznia 2013
Dorada ...
– Mamulko przełożónô, mamulko przełożónô, zgwôłciyli mie! Co jô biydnô móm terôzki robić?
– Wartko wećkać citrółna! – łodpedziała ta starô muter ółberin.
– A to mamulko przełożónô cosik spómoże?
– Spómoże, niy spómoże ... Ale przinôjmnij tyn twój uśmiych ci sie z fresy straci!!!
sobota, 19 stycznia 2013
Futer dlô...
– Niy wylejzymy ze tyj wody, podwiyl wy panoczku niy łodyjńdziecie!
Tyn pampóń pomedikowôł deczko i pedziôł:
– Jôch sam niy prziszôł skuli tego, coby wôs łoglóndać, jak sie kómpiecie po sagu, ani tyż po to, coby wôs przimuszać do wyjńścia ze tyj wody – tu tyn pampóń pokôzôł kibel, ftory dziyrżół we gorzci – ino beztóż, iże musza nafutrować krokodila, ftorego chowia we tym sublu!
piątek, 18 stycznia 2013
Co sie przitrefióło...
Chop sznupie za swojóm staróm, a kiej jóm znôd, łóna sie go prziliźnie i ze uśmiychym pytô, jak mu dzisiyjszy dziyń śleciôł we robocie. Łón tak zaziyrô na nia i pytô skółczały i blank pogupiôły:
– Jezderkusie! A cóż to tyż sie samtukej przitrefióło?
A jego babeczka na to:
– Wiysz, kôżdydziyń, kiej wrôcôsz ze roboty do dóm, pytôsz sie mie, co jô bez côłki dziyń robióła?
– Ja, ja, ta ci sie pytóm!
Na to ta jego starô:
– Nó, tóż razinku, dzisiôj żech blank nic nie robióła!
czwartek, 17 stycznia 2013
Nasze sznity i kraiczki...
I Wiycie! Niy trza bóło ku tymu masła lebo margariny... tyn blank świyży chlyb wóniôł jak nôjszmektniyjsze maszkyty. Już kajsik we 1674 r jedyn istny pisôł we ksiónżce „Dworstwo obyczajów” małowiela tak: „Czamu chlyb, ftory bez cufal na deliny śleci, całujymy? – bo tyn chlyb jes świynty! I świyntô ci go nóm urodziyła ziymia”.
I dejcie pozór! Terôzki idzie bele kaj ujzdrzić roztomajtych soróni, kierzy we myckach, nôjczyńści we tych iptowatych „bejsbolówkach”, poradzóm siednóńć do stoła. A dôwniyjsze Ślónzôki nikaj i nigdy niy siedli do jôdła we côpce, bo na stole jes CHLYB, tyn świynty chlyb. Côpka tyż ze reszpektym syjmujóm ze palicy i kusikujóm kónszczek chleba, kiej bez cufal na ziym śleci. Niy lza tyż Ślónzôkowi chleba do hasioka wciepnóńć, ino ze zocóm wrajzić do łognia, spôlić go, kiej go jes za tela, kiej pôra sznitów ze wieczerzy łostało. Tyż już nasz Cyprian Kamil Norwid we swojij srogij tynsknicy pisôł kiejsik tak:
„Do Kraju twego, gdzie kruszynę chleba
Podnoszą z ziemi przez uszanowanie
Dla darów nieba ...
Tęskno mi Panie.”
Bo tyż ci łod zocy dlô sznitki chlyba, naszego jôdła powszednigo, już przeca ino krok do reszpektu dlô nôjbliższych, dlô swojij dómowizny, do łotôczajóncygo nôs szykownistego świata. Zawdy tyż, i to u biydnych, i u fest zabranych, już za starego piyrwyj we kómorze leżôł chlyb pod biôłym tisztuchym abo srogóm, tyż biôłóm sznuptychlóm. Bół taki srogi móndrok Samuel Adalberg (zemrziło mu sie we 1939r), kiery poskłôdôł mocka roztomajtych powiarków, powiadaczek ło chlybie. Pôra śnich we naszyj gôdce rzykna, bo sóm richtik móndre i szykowne:
„Chlebym i solóm ludzie ludzi niewolóm.”
„Kaj chlyb i woda – tam niy ma głoda.”
„Chlyb mô rogi – biyda nogi.”
„Chlyb cudzym pitwokiym króny – niy smakuje.”
„Doł Pónbóczek chlyb – do i zymby ku tymu.”
Nó, i jesce ku tymu, takô gryfnô staropolskô przipowiarka, ło tym iże:
„Chlyb, piwo i świca – prziłozdobióm ślachcica”,
co kiejsik znaczóło kiejsik, iże richticzny fyrszt musi mieć dobry dómowy chlyb, zawdy dobre, swojskie piwo na stole i ku tymu światło.
Wiela we wercie bół chlyb bez łostatniô wojna, to miarkujóm ino te, ftore przeżyli Auschwitz, Stutthof, Gross-Rosen, Bergen-Belsen, Majdanek abo Dachau, ale tyż i wojôki na wszyjskich fróntach. Tela, co terôzki niy lza przi takij gryfnyj przileżitości ło tym za tela łozprawiać.
Sznita chleba z fetym, tóż ci to bóła we mojich dzieckowych latach uciycha. A kiej starka poszmarowali krajiczek chleba miodym abo zanóm posutóm cukrym, to gynał tak, choby cowiek, nó, możno ino taki najduch jak jô, Pónbóczka za szłapy łobłôpiół.
Wele mie, na naszym zidlóngu bóło pôruch piekôrzy, ale nôjlepszy chlyb bół u Niysłónego. Wielach tyż razy jô erbnół szmary łod mamulki, kiejech przismycół do dóm chlyb gynał ze łobiuch zajtów łobgryzióny. Przecamć łón ci tak wóniôł, iże nie szło sie blank postrzimać, coby niy łobgryź tego pecynka. I ino terôzki mi festelnie żôl, i taki ci mie jankor biere, iże terôźniyjsze bajtle sóm chowane bez tego ciepła kachloków ze ślónskich familoków, tyj wóniôczki chleba chnet łod półowy hulicy.
Ja, prôwdóm, majóm ale chipsy, hamburgery, cheeseburgery i inksze diosectwa łod kierych przibiyrajóm na basiskach tela, co na isto żôdnyj już tyż zocy niy bydóm mieli dlô tego ajnfachowego, ale świyntego pecynka chleba, dlô tych sznitków i krajiczków, dlô tych łoszkyrtków i łograbków naszygo chleba powszydnigo. I ino cisnóm mi sie gwôłtym pod palcyska na tyj kómpowyj tastaturze szykowniste i móndre słówecka:
„Fto chleba niy kce, niy godziyn kołocza”
a to beztóż pewnikiym, iże:
„Fto tyż ci chlebym gardzi, to nim Pónbóczek jesce barzi.”
Pecynek chleba, krajiczek ze świyżego chleba, łostrzódka chleba, wóniôczka naszego rodnego chleba, to wszyjsko sie spóminô czowiekowi, kiej sie wykludzi – ze włóśnyj wóli, abo i ze musu – ze swojij dómowiny. I tak mô być, tak mô to łostać! Ino fto to naszym modziokóm terôzki do palicy wtuce? Fto jich naumi reszpektu i zocy dlô CHLEBA?
środa, 16 stycznia 2013
Móndrość gorkij szokolady ...
Stary profesor kciôł swojich byzuchantów ugościć gorkóm szokoladóm, poszôł do kuchyni i zatym wróciół ze srogóm krużóm wrawyj szokolady i kómplytym nôjroztomajtszych szolek. Niyftore byli ze richticznyjgo porcylanu, inksze byli śklanne, a jesce inksze kristalowe. Niftore śnich wyglóndali blank ajnfachowo, pomiyrnnie, a inksze juzaś byli rafiniyrówane, paradne. Niyskorzij profesor tyn napytôł byzuchantów, swojich dôwnych sztudyntów, coby roczyli sie tóm gorkóm szokoladóm. I kiej ci już wszyjske dziyrżyli w gracach szolki ze tóm szokoladóm, profesor podzielół sie śniymi swojimi myślonkami:
– To na isto miyło i szykownie, iżeście wziyni wszyjske ino gryfne szolki, a łostawiyliście te ajnfachowe i tónie. I chocia zwykowo pożóndôcie dlô sia wszyjskigo, co nôjlepszyjsze, to jednakowóż stôwo sie to zdrzódłym waszych problymów i sztresu. A przecamć ta szolka ze ftoryj pijecie niy dodowô blank nic do wertu tyj wrawyj szokoladzie. Wiynkszóścióm cufali jes ci ta szolka ino drogszô a lecy kedy dekuje to, co słepiymy.
To, co kôżdy swôs kciôł, to bóła ta gorkô szokolada. Przecamć niy szolek ‘eście kcieli ... ale naskwol łobraliście te nôjlepszyjsze. A zarôzki zatym napoczliście sie dziwać i prziglóndać szolkóm sómsiôdów.
Te mode ludzie nic niy łodrzykli ino suchali dalszij swojigo profesora. A tyn sztyjc rzóndziół:
– A terôzki przijôciele, proszã łozwóżcie se, pomedikujcie deczko ... Życie jes ci gynał jak ta gorkô szokolada .... a wasza robota, pijóndze i pozycjô społycznô, to sóm tymi szolkami. Sóm ino statkami, nôczyniami, ftore mogóm podprzić i we sia zawiyrajóm wasze życie.
Dôwniyjsze sztudynty nic niy łodrzykli ino suchali dalszij a profesor gôdôł tak:
– Ta twoja chopie, babo szolka niy blank łokryślô, ani niy weksluje jakóści twojigo życiô. Lecy kedy skupczajónc sie ino na szolce, niy poradzymy sie radować tóm gorkóm szokoladóm, kierô nóm zagarantiyrowôł ... los i przejźdrzynie. Zapamiyntej rółz na zawdy ... los i przejźdrzynie warzi nóm ta szokolada, ale na zicher niy wybiyrô nóm ... szolki.
I juzaś piyrwyjsze sztudynty nic niy rzykli a stary profesor cióng dalszij:
– Nôjszczyńśniyjsze ludzie na świycie blank niy majóm wszyjskigo, co w niym nôjlepszyjszego. Łóni ganc ajnfach rychtujóm wszyjsko, co nôjlepszyjsze ino z tego, co majóm. Tóż tyż chopie, babo dej pozór na to, co we życiu robisz i do łostatka pamiyntej:
Żyj ajnfachowo ...
Przej kôżdymu ślachytnie i zôcnie ...
Łopatrowej inkszych i piastuj szczyrze ...
Łozprawiej ze wszyjskim moreśnie i uprzyjmnie ...
A côłki rest łostôw losowi abo Pónbóczkowi (w co fto wiyrzi). I spamiyntej, zmiarkuj do łostatka: nôjbarzij majyntny i zabrany niy ma tyn, fto mô na isto nôjwiyncyj, ale tyn, kierymu nôjmynij potrza.
Raduj sie, miyj mocka uciychy szmekujónc, i maszkycónc ta swoja gorkô życiowô szokolada.
wtorek, 15 stycznia 2013
We fligrze...
– Moga paniczko łobejzdrzeć wasz bilet?
Blóndina dowo bilet, no co ta stewardesa:
– Nó ja, wasz bilet niy ma ważny we tyj klasie. Musicie paniczko wrócić sie nazôd do klasy ekónómicznyj.
A ta blóndina na to rzóńdzi:
– Jô jes szykownistóm i sztramskóm blóndinóm i byda siedzieć tukej, aże dofurgnymy do Chicago!
Stewardesa poszła po drugigo pilota, flugcojgleitera. Tyn prziszoł i gôdô do tyj blóndiny:
– Wybôczóm mi łoni, ale byda musiôł wôs prosić, cobyście sie paniczko przekludziyli nazôd do klasy ekónómicznyj!
– Jakech już pedziała, jeżech szykownóm i sztramskóm blóndinóm i byda na isto sam siedzieć aże przifurgnymy do Chicago!
Pilot wrôcô do kabiny i skarguje sie piyrszymu pilotowi. Tyn gôdô tak:
– Doczkej, doczkej! Moja babeczka tyż jes blóndinóm, tóż miarkuja jak ze takimi babami łozprawiać.
Piyrszy pilot lejzie ku tyj blóndinie, szeptłô ji cosik na ucho, niyskorzij ta blóndina biere swoja taśka i wrôcô sie do tyj klasy ekónómicznyj.
Drugi pilot niy poradzi sie nadziwać...
– Jakeś ty to chopie zrobiół?
– Anó, to jes blank ajnfach! Jô jij pedziôł, iże klasa biznesowô... niy leci do Chicago!
poniedziałek, 14 stycznia 2013
Przeleć mie ...
Przeleć mnie - tango niegramatyczne ...”
tak śpiywali nasze dziołchy, nasze „Alibabki” pôrã lôt po takim gyburstaku śtydziystolyciô PLL „LOT” ... nó i fto to jesce pamiyntô? Ale jô dzisiôj niy ło tym, chocia tyż ło fligrach bydzie.
Blank dôwno zedrzili czasy, kiej rajza fligrym miała cosik spólnygo ze takóm elygancjóm, takim – jak to Miymce gôdajóm – „Schick und Scharm”. Jô już tak po prôwdzie cheba ze piytnôscie lôt niy leciôłech fligrym ale – jak prawi mi wieluch wandrusów – uprzyjmnóść, zarówno na flugplacu jak i we fligrze, jes ci czymsik pierónym rzôdko trefianym , podanie, jak darmówe, gorke jôdło we fligrze nałónczôs flugu. Niymoreśne, prómp grubelacke , soróńske zachowani pasażyrów, to ci już zjôwisko corôzki czynstsze, sprôwiane doskwiyrnościóm skuplowanóm ze fest załostrzónymi strzodkami bezpiyczyństwa i już blank do minimóm łograniczónóm łobsugóm. Pasażyry majóm nerwy naszpanowane jak postrónki. Jes ci tyż mynij placu na szłapy, ludzie wadzóm sie i chatruszóm ło schówki nad gowóm. Linije lótnicze, fluggyzelszafty na côłkim świycie kôżóm bulić jak za łobiyli, bali i za maluśke rukzaki abo rajzyntasie. Pasażyrowi jes corôzki procnij i corôzki mynij wygodliwie rajzować, a côłkô ta ichniô łobsuga, tyn flugplacowy i fligrowy bedinóng, blank ci sie niy poprôwiô. Wszyjsko to ale wiydzie ku szpanie i frustracyji we lufcie.
A łod zgórzkniałóści i łozżalyniô ino maluśki szrit do soróństwa i giździorskich maniyrów. Ludzie łobciepujóm sie pretynsjóma i żôlami. Dostôwo sie łojcóm, kierzi niy poradzóm uholkać swojich łozwrzyscanych dziecek; chopowi, ftory wećkôł knóblałch na łobiôd i sztyjc niy ustowô gôdać; spaśnym, fest fetownym pasażyróm , ftorzi poradzóm zahabić cudzô przestrzyń. Jakosi mamzela próbuje wetkać swój kofer we wiyrchnim schówku z przodku kabiny, chocia sama siedzi ze zadku fligra. Ftosik inkszy dźwigô swój zesel ale łobniżô juzaś tyn, na ftorym tyś zicnół.
Pasażyry niy miarkujóm, jak dalyko sióngajóm teraźne regle bezpieczyństwa. Na jednym flugplacu zakóny mogóm dôwać se spodobać jakisik dinks we twojij tasi, a na inkszym juzaś bydziesz musiôł sie śniym łozstać. Robi sie festelnie nerwyjs, a wtynczôs niy zważujymy na inkszych. Kôżdymu, ftory furgô mynij niźli trzi razy bez rok, godzi sie dać do kupy ze biletym jakô broszóra, ksiónżka ze reglami fligrowego „savoir-vivre’u”, fligowyj kindersztuby.
Lecy kedy zachówani ledwa niymoreśne weksluje sie we blank szterujónce flug, wteda fliger jes przimuszóny do zmiany kursu. Niydôwno srogi hamerikóński fliger skiyrówali kaj indzij, kiej jedyn ze pasażyrów napocznół pierónować i ciepać świńskimi słóweckóma na perzónel. Inkszy juzaś flug łodesłano kajś na ibriczny flugplac, kiej jedyn ze pasażyrów napocznół sie zachowywać blank niyłobliczalnie i niy kciôł siednóńć. I niy gôdóm sam ło tym naszym Jaśku-Maryśce Rokicie i jego babie Nelli-Flanelli, kierzy do dzisiôj niy zabulyli sztrofy za krach i rojszpróng we miymieckim fligrze ... tam sie rozłajziyło ino ło mantel ze kamelowyj wôłny i jejich srogachne huty.
Jedyn ze mojich kamratów, ftory rajzuje fligrym pôrã razy do tydnia, jes zmierzły ze pôruch sztichów do haji. Jedyn śnich to belowanie abo morzisko.
– Wiysz Ojgyn – padoł mi łostatnio – kôżdy jes ino cowiekym, ale bez śtyry godziny uwiónzgnółeś we zawartyj kabinie ze ludźmi, ftorzi majóm łopowoga ... pierdzieć, suć jak sto diosków.
Biere go tyż, aufryjguje sie na chopów, ftorzi niy pómôgajóm swojim włóśnym mamulkóm, ftore biydzóm sie ze bambetlami.
– Wystôw sie Ojgyn – rzóńdziół dalszij kamrat – iże rajziyrujesz ze swojóm mamulkóm. Eźli bóła by łóna narychtowanô na to, iże sujesz, iże psowôsz luft kole ciebie? Niy! A, iże pómôgôsz kómuś ze gypakym? A toć!
Inkszy mój kamrat mô na pozoryńdziu côłkô lista narychtowanych na fertik łodzywek.
Spółpasażyra, ftory sie niy łoszpluchtôł za rańca i capi, pytô ganc ofyn:
– A używôsz pón jakichsik dyzodoransów?
Juzaś łochyntolowi, ftory kwiónczy do mobilnioka (ja, terôzki już idzie we fligrze łozprawiać bez mobilniok) gôdô prómp:
– Ja, ja panoczku! To na isto festelnie interesantnô łozprôwka. Eźli mogecie panoczku deczko cichszij fandzolić, bo jô kciôłbych sie letko kimnóńć.
Ale, jô już móm to wszyjsko za sia, móm to zbyte, bo narajzowôłech sie już po świycie za tela i terôzki przijńdzie mi ino to wszyjsko, te wszyjske rajzy i wandrówki spóminać ... to, coch jesce niy przepómniôł ...
sobota, 12 stycznia 2013
Briftryjger idzie na pynzyjô...
Nó tóż rółzczasu klupie do piyrszych dźwiyrzy.... dostôł szykowniste werkcojgi, ajnrichtóngi wyndjôrske... prómiyniyje, rôd wszyjskimu!
Klupi do drugich dźwiyrzy... tam erbnół bilet na Hawaje... chop uradowany jesce barzij.
Klupie do trzecich dźwiyrzy.... dźwiyrze łozewrziła szwarnô, galantnô blóndina. Blikuje tymi jeji zielónymi ślypkóma, zaprôszô go na swoja zofa i bez côłkô noc spôłniô jego nôjskrytsze zeksualne winszbildy. Ło szaroku jesce smycy mu do prykola szmektne śniôdanie. Nó, briftryjger jes na isto wniybowziynty....
Kiej mu ta całbrownô, szarmskô blóndina nalywała po lekuśku bónkafyju do szolki, briftryjger merknół skukanego pod untertaskóm dulara. Zaciykawióny pytô:
– Wiedzóm łóni paniczko, noc bóła spanialistô, śniôdanie tyż stopieróńsko szmektne, ale rzyknóm mi łóni, paniczko, po jajakiymu tyn dular pod szolkóm?
Na to blóndina napoczła amizyrować sie i prziliźnie łodrzykô:
– Wiedzóm łóni, joch wczorej we wieczór spytałach sie mojigo chopa, co móm wóm dać za waszô wielolytniô sużba. Łón mi na to łodrzyknół:
– Pierdol go! Dej mu dulara!
piątek, 11 stycznia 2013
Gorolu, cy ci niy żôl ...
Tak sie myśla, iże dobrze jes, kiej nasze chopcy i dziołchy niy ino po ynglicku ale i po naszymu gôdać poradzóm. Chocia musza Wóm pedzieć, iże kiejsik (niy byda gôdôł kiej, coby niy wyzdradzić ), żech ci sie takô jedna frela ze tych finalistek spytôł fałesznie:
– A rzyknij ty mi moja roztomiyło jak jô móm terôzki trefić na banka do Lipin?
Łóna ci tak kukła na mie choby dioska ujzdrzała i mógech spomiarkować, co łóna blank niy spokopióła, ło co mie sie rozłajzi. Wejzdrzała jesce rółz na mie i rzykła:
– Przepraszam Pana, ale nie bardzo rozumię co Pan do mnie mówi.
Nó, możnoch tak ino pechowo trefiół a możno tyż, iże niy wszyjske modzioki, ftore ryjóm sie na tyn kónkurs, tak na beztydziyń gôdajóm po naszymu.
I tu mi sie spómniôł jedyn taki cufal skuplowany ze naszóm gôdkóm a przitrefiół sie łón po tyj drugij strónie Brynicy.
Na rancie tyj rzyki siedzi taki mały łochyntol i słepie woda ze tyj rzyki. Łorôz idzie tak po maluśku ku niymu nasz ślónski starzik i pado do tego najducha:
– Suchej nó synek, niy słep tyj wody, bo sie zagiździsz, mogesz sie łotruć!
Synek nic ino dalij słepie. A starzik ciyngiym gôdô ku niymu:
– Bajtel! Niy słep tyj wody, bo to ci jes pierónowe świństwo. Jesce ci sie na fresie jakiesik frechty abo parchy wyciepnóm i bydziesz szkaradny, żadny jak niy przimiyrzajónc jakisik zagłymbiôk.
Synek nic ino dalij słepie choby blank nic niy słyszôł. A starzik jesce rółz go napóminô, iże ta woda jes gorszô łod bryny. Na to sie tyn synek ino wejzdrzôł na niygo jak na dziambla i pado:
– Słucham, proszę Pana. O co Panu chodzi ?
– Aaaa ... nic, nic synek, słep dalszij. Gorolowi i tak ci nic niy zaszkłódzi!
Ale tak juzaś jakosik po świyntach przeglóndôłech stare kasyty na tym pieróńskim widyjorykordyrze i wiycie, zasuchołech sie w te wszyjskie śpiywki biysiadne, kiere nagrałakiejsik dôwno ta Maryśka łod Rodowicki. Boczycie, żôdnô bibka, żôdnô familijnô balanga, gyburstak cy fajer niy mogły sie dobrze skóńcyć, kiej sie niy zaśpiywało „Góralu czy ci nie żal”. Te prôwdziwe gorole łod Tater, to ci tyż niy mieli letkigo życiô. Ślónzôka to gnało za chlebym abo na Saksy, abo na kopanie wonglô do Francyji. Gorola zasik gnało aże do Ameriki. I tak ci sie rozplynióła ta śpiywka, kieróm niyskorzij mianowali hymnym łożarciuchów.
A blank niy ma to prôwda. To ino jankor jakisik wylazywôł po gorzôle a cowiek wteda chciôł góśno wyśpiywać, to co mu na sercu gnióło. I cy to Ślónzôk, cy to gorol, jednako źle mu sie dziôło, kiej musiôł dómowina, łojców i starzików, kóminy, gruby i góry łostawić dlô tyj sznitki chleba. Ta chańdź zbiyraniô sie do kupy i beraniô, toino ze tego ckniyniô, tyj tynsknoty sie brała. Gorole już dôwno urzóndzajóm take publicne granie, śpiywanie i beranie. Dobrze, iże chocia i we naszym „Słowaku” take kónkursy robióm.
Nó i łod pôruch lôt tyn „Związek Górnośląski” bajstluje te „Gody Śląskie” na kiere bali i arcybiskup Zimoń festelnie rôd sie przikludziół. To wszysko dobre, bo tak po prôwdzie, to już corôzki mynij do sie łozeznować Ślónzôka łod gorola, i to niy ino po łachach (to ci dziepiyro bół cyrkus, kiej gorol szlips i lakiyrki łoblyk, i ci dupnego intyligynta markiyrowôł). Chocia musza pedzieć, iże gorol pryndzyj na swoje wylôz niźli Ślônzôk.
A boczycie jesce, jak to goroli za Giyrka gnali dó nôs na gruba abo do werku? Takigo istnego Jóntka tyż starô wygnała na Ślónsk do roboty. Bół ci we jednym werku, drugim i bali we Hucie Katowice, a wszyndy sie go pytali cy umi cytać i pisać. A tyn istny blank ci niy poradziół. Skuli tego wykludziół ci sie łón bół aże do Ameriki.
Kiej sie już w tyj Americe łobrobiół, przidubnół tych dularów, kciôł kupić swojij staryj jakisik gyszynk. Wlôz do jubilyrza, wybrôł sie tako rubachnô goldowô keta i napoczynô płacić tymi dularami. Jubilyrz, tyż taki polski Amerikón z łodzysku, nó Wiycie, Żyd łod nôs, kiery jesce naszô gôdka spokopiół, blank ci łogup i na fest ci sie wystrachôł i stynkajónc rzóndzi:
– Jezderkusie! Chopie, fto terôzki w Americe tela betków nosi we kabzi? Przeca mogóm łobrabować, łokraść i niy dej Ponbóczku, zaciukać. Terôzki to sie ino taki „czek” wycióngô, szkryflô sie wiela sie przinôleżi, podszriftuje i fertik.
Jóntek tak sie gawcy na niego, cerwióny sie robi na gymbie i côłkiym nerwyjs gôdo do tego Żyda:
– Kiejbych, pierónie poradziół cytać i pisać, to bych terôzki we Hucie Katowice robiół a niy bakôł we tyj łoszkliwyj Americe.
Nó i môcie sam côłkigo gorola!
czwartek, 10 stycznia 2013
Starzikowy szpas
„Kiej mi czegoś zabraknie,
Ino luftu, niy światłô.
Bo łoddychać w tyj budzie
To jes sprawa niy łatwô.
Czy wylejza w łomglyniu
Zasuszóny jak kwiat,
Cy z tyj nôgłyj duszności
Z miyjsca trefi mie szlak!”
Tela sómsiady we ta zimowo niydziela usłyszeli jak piyrsze ludzie szli, deptali do „Barbórki” na mszô. Niyskorzij te dziołchy ze kierymi starzik byli na tym biglu, narychtowali pôłny garniec nudelzupy, i poszli do niygo coby sie Kupny po tym rómraju spamiyntali.
Zygary szli, kukówki kukali a starzik na zofie, jesce we ancugu gryfnie nynali ... tak nôjprzodzij wszyjskie medikowali, bo starzik już poszli do Pónboczka, kaj na isto jakisik plac sie do niygo znôlôz, a kaj już przodzij jego kamraty i ze piyrszyj wojny, i ze „Königshütte”, i ze jego côłkigo dugigo życiô już nań niy poradziyli sie doczkać. Do truchły wrajziyli mu móndharmónika na kieryj tyż gryfnie grôł i ku tymu szkatkarty, coby mu sie tam na wiyrchu blank już bez dziołchów niy mierzło, niy ckniyło.
Zrobióło Wóm sie możno markotno, pra? Nale tego by nasz starzik Kupny niy szczimali, coby sam kajsik po niym ftosik ślimtoł. I beztóż jesce po śmiyrci zbajstlowôł taki szpas, ło kierym bez pôrã lôt ludzie sam u nos na Pniokach gôdali. Kiej już ze tego pogrzybu familijo przikwanckała sie nazôd do starzikowygo pomiyszkanio we izbie bóło festelnie gorko (sómsiôdki jak zawdy festelnie nahajcowali we kachloku). Wszyjskie siedli kole stoła, kaj ftorymu przinoleżało, na stole już bół szykowny dzbónek ze bónkafyjym, szykowno halbecka (abo i dwie), bóła zista, futermyjloki i dobre pierniki, znaczy to wszyjsko co starzik mieli radzi jak we powiarce jesce ze siedymnôstego wiyku:
„Fto niy słepie gorzôłki, i łod nij uciekô, tyn niygodziyn skosztować piernika słodkigo”. Nó, i napoczynajóm sie spóminki ło starzikowych wicach, szpasach, błoznach ... i łorôz jak cosik niy prasknie, jak niy drzistnie choby ze kanóny ... wszyjskie sie porwali coby uciekać, ino my ze bracikiym kukli za wertiko kole kachloka. Tam zawdy stoli flaszki ze piwym, kiere starzik warzyli, a kiere już bóło narychtowane na łostatki, na „śledzia”. I te piwo, skuli tego, co bóło tak festelnie nahajcowane we chałpie, wypraskło na côłko izba, bo gerowało już na szlus tego faszingu, tego karnawału. Ludzie, co tam ci sie dziôło. Wszyjsko sie festelnie poklyjmowało, wszyjsko bóło we szuminach, niyftorzi to i ancugi mieli festnie poflekowane, sklabustrowane, łobdrzistane do imyntu. I tak – choby starzik naskwol to wszyjsko zbajstlowali, coby jesce na łostatek jakisik szpas wyłónacyć – zrychtowôł ci tego piwa aże ze śtyruch kilo jynczmiynia, śtyruch kilo cukru, śtyrdziyści deko chmiylu, sto gramów drożdżów i bez dwadziyścia śtyruch litrów wody.
A kiej sie tak ło tym naszym starziku medikuja, to sie go moga forsztelować, moga sie wystawić jak łón przi tyj „stypie” na nôs z wiyrchu gawcół i pewnikiym ze świyntym Pyjtrym chichrali sie choby nôjyci, iże jesce na fajrant swojigo żywota zbajstlowoł szykowny wic côłkij familiji.
wtorek, 8 stycznia 2013
Gwizdanie, piskanie ...
Usłyszôł te gwizdanie piyrwyjszy Farorz, kiery jesce do porzóndku Antka niy znôł, i łopaternie sie pytô:
– Panie Antku, a łojców to wyście dobrych mieli, móndrych?
– Ja, Farorzycku, festelnie móndrych – pado Antek i dalszij gwizdo.
– A robota môcie dobro, aboście możno sóm na sztymplu i sie tropicie?
– Niy, czamu? Robota móm dobro a i jesce sam na farze cosik przidubna, niy idzie pedzieć, dobrze jes – gôdô Antek i jesce festelnij gwizdô.
– To możno môcie postrzelónego abo nerwowygo majstra – niy dowo pokój Farorz.
– Czamu? Niy, jô móm zgodliwygo majstra, niy rółz miy śniy idymy po szychcie na piwo – tuplikuje Antek i ... dalszij gwizdô.
– Nó, to możno wóm cosik na palica śleciało, mieliście jaki wypadek na gowa – farorz niy łodpuszczô.
– A czamu, po jakiymu pytôcie? Niy, niy praskło mie nic we palica, żôdnygoch falu na gowa niy miôł – gôdô do farorza Antek.
– Anó, panie Antek – festelnie już znerwowany Farorz gôdô – bo gwizdôcie, i piskôcie na kiyrhowie choby nôjynty.
– A, to skuli tego coby sam wilki łodgónić – blank ze rułóm łodpedziôł Antek.
– Pierónie – forsknół Farorz – a dyć przeca sam niy ma żodnych wilków!!!
– Nó, to beztóż! Sami farorzycku widzicie jak to pómogło, pra?
poniedziałek, 7 stycznia 2013
Starcynne medikamynty ...
– Serwus moja roztomiyło starecko!
– Iże cooo?
– Witóm Ółma, Ojgyn gôdô.
– A witej synek!
– Słyszôłech, iże sómeście starko niymocnô.
– Ło, jaaa ... gripa jakosik żech chyciyła.
– A te antybijotyki bierecie Ółma?
– Iże coooo ?
– Antybijotyki bierecie jakeś?
– Blank niy słysza, co ty ku mie gôdôsz ...
– AN-TY-BIJO-TY-KI BIERECIE JAKEŚŚŚŚŚŚŚŚ ... Ółma?
– Noo ... blank niy rozumia co ty Ojgyn gôdôsz ...
Ze srogij izby łodzywo sie moja Elza:
– Spytej sie jóm, eźli biere jakiesi medikamynty, bo moge łóna przeca niy miarkować, co to sóm antybijotyki ...
– ÓŁMA, A MEDIKAMYNTY JAKEŚ BIERECIE?
– Aaa, medikamynty, mój ty Ojgynku, ...biera jakiesik ci tam ... antybijotyki ...
sobota, 5 stycznia 2013
Gupota świekry...
Za pôra dni przikludzô sie drugi ziyńć, i juzaś ta sama lajera; świekra wskakuje do studni, rycy, ziyńć przigzuł ku studni, retuje świekra. Wstowo ło szaroku a sam na placu opel ze napisym: gyszynk łod świekry!
Przijechôł na lostatku trzeci ziyńcioszek. Świekra bajstluje tyn sóm fal. Ziyńć podlazuje ku studni, urzinô ta sznóra na ftoryj wisiała świekra. Świekra sie na amyn tónkła. Ło rozwidnioku zińcioszek sie cuci, wstowo a na placy srogi mercedes ze napisym na dachu: dlô umiyłówanygo ziyńcia – TEŚĆ!
piątek, 4 stycznia 2013
Przebôczyni ...
– Wieluch swos, braciô, przebôczy swojim wrogóm?
Poła wiyrnych dźwigo grace do góry. Niykóntyntny kaznódziyja ciepie ryjda dalszij. Śleciało dwadzieścia minut i juzaś sie pytô:
– Wieluch swos, bracia i siestry, przebôczy swojim wrogóm?
Dismal zgłôszô sie kajsik kole 80 % wiyrnych. Ale kaznódziyja jesce niyrôd i wrôcô do kôzania. Mijô kolyjne 30 minutek i kaznódziyja juzaś ci sie uwziyńcie pytô:
– Nó, tóż wieluch swos, bracia i siestry tak na isto przebôczy swojim wrogóm?
Skuli tego, iże wszyjske już myślóm ło łobiedzie, côłkóm hormijóm dźwigajóm te grace do góry króm jednyj starecki ze drugij raji. Kaznódziyja tak kuknół, pomedikowôł kwilka i pytô:
– A po jakiymu wy paniczko niy kcecie wyboczyć swojim wrogóm?
– Anó, bo jô niy móm żôdnych wrogów!
– Kuknijcie ludzie jake to niyzwykłe! ... A jake stare łóni sóm paniczko?
– A pizło mi latoś 93!
– Nó, tóż niech łóni paniczko wylejzóm na pojstrzodek i rzyknóm wszyjskim jak ci to jes możybne, coby we tak syndziwym wiyku niy mieć blank żôdnych wrogów.
Starecka łostrzymnie wylazuje na pojstrzodek kościoła, biere mikrofółn do gorzci i łostro rzóńdzi:
– A, bo jôch przeżyła już wszyjskich ... SKURWYSYNÓW ...
czwartek, 3 stycznia 2013
Pastyrka u pampónia ...
– A pedzóm mi gospodôrzu, po jakiemu eście do urzyndu skarbowygo napisali, co bóło ino piyńć prosiô, kiej mie sie uplóncło łoziym?
– Eee tam, niy ma ło czym gôdać, ty sie na tym niy rozumisz i tela – łodrzyknół gospodôrz i poszôł dalszij ku krowóm.
– Gospodôrzu, a rzyknijcie mi sam ino po jakiymu naszymu weteryniôrzowi pedzieliście, co moje ciela zdechło, kiej do terôzka sie gryfnie chowie?
– A dejżysz ty mi kalymbo pokój! Co ty mi sam bydziesz bamóńcić. Blank sie na tym niy miarkujesz i beztóż niy byda łodmowiôł – rozciepôł sie siodłok i poszôł dalszij.
Przikulwitôł sie do zegródki kaj bóła jedna, jedzinô ciga. I ani niy doczkôł, kiej tam rajn wlejzie, i bez cufal by sie ta ciga łozwała, i już łod proga rzóndzi:
– Ja, ja, jó wiym, co kcesz mi pedzieć ... ale niy gôdej, bo to ino bóło jedyn rółz i tela!
środa, 2 stycznia 2013
Dziwoki rok...
Nowy Roczek wylandowôł we pojstrzodku cudzygo miasta i bez łoka mrzik, bez kwilka ze takóm niypewnóm machóm tómpôł na mrozie i kciôł łobjimać gynał wejzdrzyniym śniyg, ftory walół, suł ze wszyjskich zajtów.
– Ło, sto diosków! – łodzipnół ze ulgóm. – Żôdnego potopu, żôdnych lecy jakich erupcyjów wulkanów, żodnych rajterów tyj „apokalipsy”... – To znacy, iże tego kóńca świata niy bóło!
Zmiyrny, uspokojóny badnół tak naobkoło.
– Ale kaj jô tak na isto jeżech? I... kiej? Bo możno te hamerikóńske Maje jednakowóż cosik pometlali ze tym jejich kalyndôrzym?
Choby naskwol, na doczkaniu, ze tyj śniyżnyj fujawicy wychynół chop ze flaszkóm szaumwajnu Sowietskoje Igristoje we kabzi.
– Jezderkusie! Rusyjô! – uradowôł sie Nowy Roczek. – Panoczku! Eźli to na isto jes Moskwa?
– Ty ruski, zapierónowany lizóniu, piyntogryzie! – wyrknół we łodpowiydzi tyn istny. – łoddôwejcie nóm tyn nasz prezidyncki fliger!
– Niy poradza spokopić, ło co wóm idzie... – wyjónkôł Nowy Roczek.
– Tu jes Polska! – cufalowy przechódziyń prasknół sie we klôta i pokôzôł fana.
– Wyboczóm mi łóni, nie kciôłech wóm nastómpić na plynckiyrz!
– Co prôwda, to prôwda, we Belederze zicnół ruski namiystnik – prziznôł zgodliwie niyznôjómy.
– Paskiewicz? – Nowy Roczek zrobiół łoczy jak untertasek, wyblyszczół ślypia jak rapitółza. – Kcecie mi panoczku rzyknóńć, iże mómy rok 1831?
– Gôdóm ło naszym prezidyncie – mrónknół tyn istny piechciôrz. – Chocia sam wszyjske miarkujóm, co go wywelowali na ta sztela razinku niy Polôki, ino do kupy Żydy, bolszewiki i jakiesik ci tam mynszóści narodowe....
– Narutowicz, ja? – chyciół sie za palica Nowy Roczek. – Tóż to terôzki mómy rok 1922!
Tyn cudzy chop zdôł sie blank niy słyszeć tego synka, tego Nowego Roka.
– .... ale richticzne patrijółty pokôzali mu, co łó niym miarkujóm terôzki 13 grudnia, we rócznica wkludzynia samtukej we Polsce „stanu wojynnego”!
– Nó, tóż jes to rok 1989 a prezidyntym łostôł Jaruzelski? – chyciół sie juzaś za gowa Nowy Roczek. – Ale ci tyż to te Maje na tym świycie nametlali!
– Łogupiôłeś synek? Zarôzki bydzie miôł szlus rok 2012! – zesztrofowôł go tyn cudzy i zniknół, wytraciół sie we tyj fujawicy.
Łosupiôły Nowy Roczek łodkludziół go weźrokym, kiej łorôz ftosik klepnół go we ramia. Łobyrtnół sie i ze ulgóm uwidziôł brodziatego starzika we połotanym, zdziadowanym prziłobleczyniu.
– Jeżeś yntlich! – zawrzesknół starzik. – Boroku, ale miôłeś łopresyje! Polôkóm sie wszyjstko gynał pometlało! To musiôł na isto być procny rok!
W ćmoku nocy pizło dwanôście.
– Jakosik żech to szafnół, wydolółech – lachnół sie tyn brodziaty starzik. – Ty to synek dziepiyro bydziesz miôł, synek, przedrzistane!