text:
Idzie to tyż posuchać na www.ojgyn.blog.onet.pl
Kej ino sie skōńczōło lato, ludzie przi roztomajtych trefach łozprawiajōm ło latowych wandrach, rajzach, ło tym fto, co i kaj widzŏł, co zwiydzŏł, kaj bywŏł i take tam jesce... Po poruch sznapsach łozwŏł sie jedyn deczko zwiykowany ujek, ftory kajsik jesce we latach łoziymdziesiōntych puściōł sie na rajza swojim „moskwiczym” do Ruskich.
– Wiycie chopy, Ruske to sōm na isto nŏjbarzij do porzōndku ludzie – napocznōł ujek Bonuś. – Przocielske, wylywne... Polŏkōw, a tym tuplym Ślōnzŏkōw, majōm festelnie radzi. Pamiyntōm jak kejsik bez zima jakosik tajla (cheba szwinga) mi sie serwała we mojim autoku. Jakisik ichni bamber srogōm cugmaszinōm dociōng mie do wsi, pijyndzy żŏdnych łodymie niy kciŏł, zatym zakludziōł do ichniego sołtysa, kedy jedziny we tyj dziydzinie miŏł telefōłn... Dŏł mi zazwōnić... Tajle mōgli przijńść dziepiyro za trzi tydnie, tōż tyż zarŏzki, na doczkaniu forszlagowŏł mi gōścina. Autok łodkludziyli my do kowŏla. Tyn ci przi dwadziestogradusowym mrozie wymōntowŏł stary „wahacz” (ta szwinga)... Nō, i tak musieli my, musiŏłech doczkać. Cuciōłech sie ło szaroku a tu ci już na mie czekała srogŏ glaska bimbru i szisel kapusty. I takech se chopy siedziŏł trzi tydnie u tego sołtysa... Na łostatek tajle przijńszli, kowŏl autok zrychtowŏł. Pijyndzy juzaś wziōńć niy kcieli, piyńciolitrowŏ kanka bimbru na drōga mi dali...
– A rzyknijcie ino ujku, a bōło to chocia dobre? – spytŏł jedyn snŏs.
Ujek tak kuknōł na nŏs zamglōnym weźrokiym i pedziŏł:
– Dobre? Chopy... Po powrocie do Polski bez pōł roku mi wosy i pazurska po tym nŏpitku niy rośli... ale dobre to bōło... szmektne jak sto dioskōw!


c: text/html

text:
Wilijo je chned. Dziyń taki co trza by było jakosik szykownie wyglondać.
Zdo sie, że chop zowdy mo problymy z łoblyczeniem co by baba niskorzij niy godała mu, że wyglondo jak chadziaj.
Zaś baba mo kupa roboty i rychotwanio, że niy mo czasu sie dugo sztiglować bestóż jak złonaczy cołke jedzynie to potem gibko przed zdrzadłem sie sztigluje i frizyruje szykowno wela.
Stworzyli my grafika jak sie łoblyc na Wilijo do szpasu, żodyn niy godo Wom, że mocie łazić we strzewikach po chałpie abo mocie woniać elegancko 🙂
Nojlepsze we Wilijo som maszkety a potym Dzieciontko przynosi gyszynki, no cheba, że keryś niy boł grzeczny to dostanie łoszkrabiny.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ihre Sprache: Deutsch Niedersorbisch Obersorbisch
Beschreibung
Kniha je přiručka za wuknjacych a wučacych. Wona podawa systematiske powučenje wo strukturje hornjoserbšćiny a wo jeje natwarje a chce přinošować k pohłubšenju wědy wo rěči – wo zwukach a fonemach, morfemach, słowach, syntagmach a sadach. Wužiwar namaka korektne formy jednotliweho słowa a jeho prawe nałožowanje w teksće. Wučacy móža sej wudźěłać efektiwne zwučowanja za wučbu, kiž pomhaja skrućić rěčnu zamóžnosć wuknjaceho. Kniha je skrótšena a popularna forma wědomostneje gramatiki hornjoserbskeje spisowneje rěče.


text:
Slōnskŏ gŏdka to bōła piyrszŏ mŏwa, w keryj wyszkolyli mie moje ôjce. Niyskorzij po ślōnsku gŏdołech tyż na placu i na pauzach we szkole. Nasza gŏdka bōła dō mie fest wertownŏ, beztōż chciołech, coby inksi tyż mieli możność sie z niōm ôbznajōmić. Skuli tego sprŏwiōłech (do kupy
z kamratym) facebookowy fanpage Slōnski suchar na dzisiej, poczōn żech tyż rychtować teksty po ślōnsku do lokalnych cajtōngōw. Yntlich zaczōn żech przekłŏdać na ślōnski. Robota przi ślōnskij gŏdce dŏwŏ mi kupa uciechy, tym barzij, co bez to ślōnskigo je wszyndy corŏz wiyncyj.
A to je do mie fest ważne.
Beztōż ôdewrziłech piyrsze na świycie biōro przekłŏdōw, kere szpecyjalizuje sie we ślōnskij gŏdce. Zaprŏszōm Cie do spōłprŏcy z naszym zespołym. To filologi, fachmany ôd nowych technologijōw, ale zaôbycz ludzie, kerzi przajōm ślōnskij gŏdce. Kej ôbieresz nasze usugi, to mŏsz gwarancyjŏ, co dostaniesz przekłŏd wielgij jakości.


text:
Dusyk
Dusyk (tež nitrogenij, z łać. Nitrogenium) je chemiski element z periodoweho systema elementow ze symbolom N a rjadowej ličbu 7. Atomarnje dusyk w přirodźe lědma wustupuje, dokelž so hnydom přez sylnje eksotermnu reakciju k molekularnym dusykej N2 zwjaza. Elementarnje dusyk jenož w formje kowalentneho homodimera wustupuje, chemisku wjazbu z dweju dusykoweju atomow, (→ molekularny dusyk, tež Distickstoff (přir. Disauerstoff), sumariska formula N2).
Molekularny dusyk je z 78 % hłowny wobstatk powětra. Je za žiwochow esencielny element, kotryž so přez dusykowe fiksěrowanje na přirodnym wašnju organisce wjaza. W organiskej formje je jako strukturny element proteinow wažny hłowny element wšěch organizmow. Dusyk je centralny element w dusykowym kołoběhu ekosystemow a bu wot žiwochow w energijointensiwnym procesu organisce wjazany a k dispoziciju činjeny. Wustupuje w mineralach jara rědko. Na zemskim powjerchu a w powětrje je nimale bjezwuwzaćnje abiotisce w spočatkowym času zemje nastał a bu pozdźišo wot žiwochow zwjazany.
Elementiski symbol N so wot łaćonskeho pomjenowanja nitrogenium (wot starogrjech. vιtpov „Laugensalz“ a starogrjech. Yevoς „pochad“) wróćo wjedźe. Němske pomjenownaje Stickstoff dopomina na tym, zo molekularny dusyk płomjenja haša („dusy“) abo zo žiwoch (na př. čłowjek) w čistym dusyku dusy.
Wažne wjazby[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Oksidy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Dusyk wustupuje w někotrych oksidach, při tym ma rozdźělnu hódnosć.
- N2O,
- NO Dusyk je w tutej wjazbje dwuhódnotny.
- N2O3 Dusyk je w tutej wjazbje trojohódnotny.,
- NO2 Dusyk je w tutej wjazbje štworohódnotny.
- N2O5 Dusyk je w tutej wjazbje pjećohódnotny.
Kisalina[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- HNO3 (salpetrowa kisalina) je sylna kisalina. Dusyk je w tutej wjazbje pjećohódnotny.


text:
Wolfgang Amadeus Mozart
Wolfgang Amadeus Mozart, poune mjano: Johannes Chrysostomus Wolfgangus Theophilus Mozart (rodz. 27 styčńa 1756 we Salzburgu, um. 5 grudńa 1791 we Wjedńu) – austryjocki kůmpozytor a muzyk, uoroz s Haydnym a Beethovynym zaličany do klasykůw wjedyńskich, jedyn s nojwybitńijšych we gešychće. Kůmponowou guůwńy uopery (20), krům ńich tyž utwory religijne (19 mšy), symfůńije (68), kůncerty fortepjanowe a na inkše inštrumynty (27). Cuzamyn stwořyu wjyncyj kej 600 roztůmajtych kůmpozycyji.
Uopery[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
- Die Schuldigkeit des ersten Gebotes
- Apollo et Hyacinthus
- Bastien und Bastienne
- La finta semplice
- Mitridate, re di Ponto
- Ascanio in Alba
- Il sogno di Scipione
- Lucio Silla
- La finta giardiniera
- Il re pastore
- Zaide
- Thamos König in Ägypten
- Idomeneo
- Die Entführung aus dem Serail
- L'oca del Cairo
- Lo sposo deluso
- Der Schauspieldirektor
- Le nozze di Figaro
- Don Giovanni
- Così fan tutte
- Die Zauberflöte
- La clemenza di Tito


text:
Tunis
[[Kategorija:Sydlišćo {{Info ISO-3166-2:Předłoha:Info ISO-3166-2:TN-11|lokatiw}}]]
Tunis je stolica a najwjetše město Tuneziskeje kaž tež prowincowa stolica guwernementa ze samsnym mjenom. Měješe w lěće 2004 něhdźe 730.000 wobydlerjow, mjeztym zo bydleštej w cyłym měšćanskim rumje něhdźe 2 milionaj wobydlerjow.
Geografija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Město leži na sewjeru sewjeroafriskeho kraja, njedaloko wot pobrjoha Srjedźneho morja. Mjez městom a Tuniskim golfom so Tuniski jězor namaka, niłka laguna. Nutřkowne město z historiskim starym městom (medina) a za kolonialny čas załoženym nowym městom leži mjez Tuniskim jězorom na sewjerowuchodźe a jězorom Sebkhet Sedjoumi na juhozapadźe.
Tunis słuša do subtropiskeho klimoweho pasma a leži we wobłuku srjedźomórskeje klimy. Přerězna lětna temperatura je 17,7 °C, lětne spadki wučinja 465 milimetrow, při čimž je lěćo suche a zyma włóžna.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Jako jedne z najstaršich srjedźomórskich městow wobsteješe numidiski Tunes hižo do přichada prěnich feniciskich kolonistow w 9. lětstotku do Chrystusa, běše pak stajnje pod wliwom mócneho, něhdźe dźesać kilometrow wuchodnje ležaceho Kartaga. Po arabskim zdobyću a zničenju Kartaga w 7. lětstotku po Chrystusu dósta Tunis nadregionalny wuznam a słužeše wot 9. lětstotka wšelakorym arabskim prowincialnym knjezam jako sydło. Wot lěta 1574 steješe wjace hač tři lětstotki pod knjejstwom Osmaniskeho mócnarstwa. 1881 wobsadźichu Francozojo Tunezisku, wuzwolichu Tunis za stolicu swojeho protektorata a zahajichu wutwar a modernizaciju města po europskim přikładźe. Wot njewotwisnosće Tuneziskeje w lěće 1956 je Tunis ze stolicu tohole stata.
Wotkaz[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Ludličenje 2004 (fr.)


text:
II wojna śwjatowo
Drůgo wojna śwjatowo – nojsrogszy kůnflikt zbrojny we historyji śwjata, kery trwoł uod 1 wrześńo 1939 do 2 wrześńo 1945 (we Ojropje do 8 moja 1945) a uobejmowoł zaśyngym wojynnych działań bezma coko Ojropa, wschodńo a połedńowo-wschodńo Azyjo, půłnocno Afrika, tajle Bliskigo Wschodu a wszyjske uoceany. Ńykere tajle wojny rozgrywoły śe nawet we Arktice a Půłnocnyj Americe. Krům bezma wszyjskimi państwůma ojropejskymi, broły we ńij udźoł głůwne państwa Půłnocnyj a Połedńowyj Ameriki, Australiji a Azyji. Głůwnymi strůnůma kůnfliktu bůły państwa uośi a państwa koalicyji antyhitlerowskij (alijůnty).


text:
Můnotejizm
Můnoteizm (s greckigo uόvoς) monos – "jedźiny" + θeός theos – "bůg"; jydynobůstwo) – wjara we istńyńy jedźinygo Bůga, we přećiwjyństwje do hynoteizmu wyklučajůnco istńyńy jakychkolwjek inkšych istot boskych. Přećiwjyństwym můnoteizmu je politeizm. Můnoteiśći zazwyčej připisujům Bůgu cechy doskůnouośći take kej ůmńipotyncyjo, ůmńiscyjyncyjo, ůmńiprezyncyjo i nojwyžšo dobroć we rozůmjyńu etyčnym.
Wyznańůma můnoteistyčnymi sům tři religje uokreślane kej abrahamične: judajizm, chřeśćijaństwo we islam, a tyž nowe religje powstoue na jejich grůńće, take kej śikhizm, rastafari, babizm a bahajizm. Idyjo jedźinygo Boga znajůmo je tyž we zaratuštrjańizmje (Ahura Mazda) i we wjynkšośći uoduamůw hindujizmu (Brahman, Iśwara).


text:
Arthur Laisis
Za čas mojich studijow w ródnej Francoskej a we wukraju (započinam doktorske dźěło wo słowjanskej a baltiskej historiskej rěčewědźe pisać) njesłyšach hišće nihdy wo Serbach a serbšćinje. Krótki wopyt w Budyšinje po puću do Litawskeje w nalěću je moju wćipnosć zbudźił: wosebje je wulka narěčna mnohotnosć serbšćiny porno přestrjeni Łužicy a ličbje rěčnikow mój zajim zbudźiła. Do toho njejsym so jara z wohroženymi rěčemi mjeńšinow a małych narodnosćow zaběrał, a to je wězo tež moju motiwaciju skrućiło, so ze serbšćinu zaběrać. Sam pochadźam z wuchodneje Bretanje, kotrejež regionalna identita so hižo zdawna bjez kóždeho poćaha k bretonšćinje twori. Po cyłej Łužicy pak je rěč mjenje bóle hišće žiwa.
W lěću sym so potajkim chcył do Łužicy wróćić, zo bych serbšćinu wuknył. Z jednej koleginu, tež slawistku z Parisa, smój so zapisałoj na dwutydźenski Lětni kurs za serbsku rěč a kulturu Budyskeho Serbskeho instituta (8.–22. julija) pod wjednistwom Fabiana Kaulfürsta, z nóclěhom w internaće Serbskeho gymnazija. Dokelž Serbski institut lětsa njeje móhł kurs za delnjoserbšćinu poskićić, smój hnydom po tym dale do Choćebuza jěłoj, hdźež je naju wočakował Serbski rěcny kompaktny kurs (23.–30. julija) Šule za dolnoserbsku rěc a kulturu w nošerstwje města Choćebuz, pod nawodom knjenje Marije Elikowskeje-Winkleroweje. Hišće do započatka kursow sym přečitał přehlad serbskeje gramatiki Geralda Stonea1, někotre lekcije z knihi Jany Šołćineje a Edwarda Wornarja Hornjoserbšćina za samostudij a tež Małeho princa delnjoserbsce.
W Budyšinje njebě nas lětsa wjele: 17 kursantow w dwěmaj skupinomaj (třećina ze zapadosłowjanskich krajow, třećina z Łužicy abo dalšich kónčinow Němskeje, třećina z dalšeho wukraja – Francoska, Awstriska). Wjetšina smy byli studenća abo hižo slědźerjo. Měli smy pjeć wučerjow – wšěch dosć młodych – a tež husto hosći, kiž su k nam na jednotliwe lekcije přišli. Woni su byli pak z akademiskeje wokoliny (sobudźěłaćerjo Serbskeho instituta), pak z docyła hinašich wobłukow. Zwonka lekcijow su nas nimale stajnje přewodźałe a nam pomhałe młode studentki z katolskich Serbow, něhdyše absolwentki Serbskeho gymnazija . Tohodla smy móhli dosć spěšnje serbsce so rozmołwjeć, tež mjez sobu (a samo bjez žanoho Serba mjez nami!). W tajkej wokolnosći a z tajkimi ludźimi sym hdys a hdys samo zabyć móhł, zo sym w Němskej, hačrunjež rěča moje nowe přećelki tež perfektnje němsce.
Tuž njejsym při wuknjenju na hornjoserbšćinu přejara jako mjeńšinowu rěč hladał: Moje dožiwjenje tutoho kursa bě w cyłku podobne na te, kiž mějach při wuknjenju wjetšich oficialnych rěčow kaž litawšćina abo słowjenšćina. Zda so mi, zo je runje tajki był zaměr organizatorow: Nimo tradicionalnych ekskursijow a zarjadowanjow (wjele jich bě, na woběmaj kursomaj: serbska mša w Chrósćicach, spěwanje a rejowanje, jězba z čołmom po Błótach atd.) su so tež prócowali, nam hornjoserbšćinu jako dale žiwu a modernu rěč pokazać, na přikład wulećachmy sej hižo na druhim dnju kursa do Drježdźan – zwonka Łužicy –, hdźež wopytachmy topmoderny awtomobilowy zawod hromadźe ze serbskim sobudźěłaćerjom.
Tak jednorje z delnjoserbšćinu w Choćebuzu njeje móhło być. Tu njejsu wučerjo wšitcy maćernorěčni byli (ale moja skupina je měła hodźiny konwersacije z maćernorěčnym Erwinom Hanušom); a najebać to, zo je so wobdźěliło dwójce telko ludźi kaž w Budyšinje, pochadźeše wulka wjetšina z Łužicy a studentow je było wjele mjenje. Na seminarje wobdźělichu so we wobłuku dalekubłanja delnjoserbskeho Rěčneho centruma WITAJ tež pěstowarki a wučerki, kotrež zwjetša njejsu maćernorěčne. Je jasnje widźeć, zo njeńdźe tu jenož wo daledaće rěče, ale skerje wo jeje rewitalizaciju. Hdyž sym po tym w awgusće (po puću domoj z dowola w Pólskej) hišće na festiwalu serbskeje kultury w Janšojcach pozastał, sym widźał, kak ćežko je, samo w tajkim ludowym, folkloristiskim konteksće, serbsce rěčeć a serbsku rěč runohódnje wužiwać2.
Potajkim stej nam hižo situaciji wobeju lětnjeju šulow dałoj znajmjeńša krótki dohlad do stawa serbšćiny w Delnjej a Hornjej Łužicy. Wězo, tak jednorje to tež njeje. Za wobšěrniši wid na situaciju serbšćiny je trjeba, so bóle z njej zaběrać. Ja sej myslu, zo budu so w přichodźe dale zajimować za serbsku dialektologiju, problematiku nastaća jedneje abo dweju serbskeju rěčow3 a tež za ewangelske kónčiny Hornjeje a srjedźneje Łužicy. Tuchwilu wšak chcu so jenož wutrobnje dźakować za rjany dowolowy čas, za nowych znatych a přećelow a za zajimawe perspektiwy w dalšim studiju.


text:
Ihre Sprache: Deutsch Niedersorbisch Obersorbisch
Beschreibung
Wudaće je do 17 wobsahowych cyłkow rjadowane, to su na přikład dwórnišćo, wulětna łódź, chorownja abo filmowe studijo. Dźěći wot 6 lět zeznajomja so z woblubowanymi powołanjemi kaž tym pilota, chorobneje sotry abo wohnjoweho wobornika runje tak kaž z mjenje znatymi kaž archiwar, skriptka abo kulisowy technikar. Na nazornych dwustronskich ilustracijach chowaja so přewšo zajimawe detaile, tež někotružkuli žortnu situaciju je ilustrator Milan Starý z wuměłskej ručku zapopadnył. Wot Silvie Sanža napisanu publikaciju staj Pětr Šołta a Jana Štillerová z čěšćiny do serbšćiny přełožiłoj.


text:
Dmitrij Mendelejew
Dmitrij Mendelejew (rus.: ДMиTpий ИBaHoBич MeHдeлeeB, rodz. 27 styčńa/8 lutygo 1834 we Tobolsku, um. 20 styčńa/2 lutygo 1907 we Sankt Petersburgu) – ruski chymik, uodkrywca prawa uokresowośći elymyntůw chymičnych. Wyerklerowou kej pjyršy zjowisko kůntrakcyje uobjyntośći. Zestawjůu wšyjske znůme za jygo časůw elymynty chymične we heft, ukuodajůnc je podůg jejich ćynžoru atůmowygo (terozki śe godo: masa atomowo). Wuaśćiwośći pjyrwjostkůw skojořiu s placym, jaki majům we ukuodźe uokresowym, a podug tygo ukuoda, kery sům uopracowou, přewidźou istńyńy a wuaśćiwośći ńyznůmych wuůnčas elymyntůw: skandu, galu a germanu. Jygo mjano dano tablicy uokresowyj elymyntůw a tyž elymyntowi 101 - Mendelew.


text:
Hauskyjza łaziōła1 za mnōm2 od dugszego3 czasu, ale moja Baba4 niy dała mi jyj5 zrobić we miyszkaniu, bo by mie chyba wyczasła6 ze tym smrodlawym syrym.7 Dopiyro jak żech przijechoł do Teściowyj, co mo8 wiynkszo chałpa,9 znod żech w ni10 tako izba,11 kaj12 żech się mōg postawić miska ze tym syrym. Smrōd bōł z kołżdym13 dniym wiynkszy, ale jak już syr bōł fertich,14 to od niego smak wynagrodziōł nōm te smrodlawe mynki.15 I jak przijechała na besuch16 jedna Ciotka z Wiynkszyc i dała sie w ta hauskyjza, to Teściowa musiała ji17 jōm wyrwać i skludzić do lodōwki,18 bo by nōm całoł zezarła. Tyn smak to je to, yno żeby tego smrodu bōło mani.19 Nawet jak już pojada do dōm, to Teściowa bydzie mogła pedzieć:20 ziyńć pojechoł, smrōd łostoł.
Co potrza?21
500 g biołego syra
trocha soli, pieprzu
garść kminku
2 łeżki22 masła
2 żōłtka
Syr pożgejcie23 w jaki misce, posypcie solōm i kminkym, nakryjcie jakim ryncznikym24 do naczyń i łodstołwcie25 na połra dni w jake miejsce, kaj Wōm niy bydzie zawołdzoł26 tyn smrōd. Jak już bajecie27 widzieć, że już bydzie klajstrowaty28 (4-6 dni), to rozpuśćcie sie na patelni masło, wciepcie29 tam tyn syr i niech się porzōndnie podsmołży30. Potyn wciepcie tam żōłtka, trocha pieprzu- mogecie jeszcze do smaku tyż trocha posolić- trocha to pomiyszejcie i fertich. Wlyjcie31 sie to do jaki miski, niech trocha ochōdnie32 i… smacznego:)
1chodziła
2mną
3dłuższego
4żona
5jej
6wyrzuciła
7serem
8ma
9większy dom
10niej
11pokój
12gdzie
13każdym
14gotowy
15męki
16odwiedziny
17jej
18schować
19mniej
20powiedzieć
21potrzeba
22łyżki
23podziabać
24ręcznikiem
25odstawcie
26przeszkadzał
27będziecie
28kleisty
29wrzućcie
30porządnie podsmaży
31wlejcie
32ostygnie


text:
Šulerska rada našeje šule je swojich sobušulerjow namołwjała, pjenjezy za wopory zemjerženja w Nepalu darić. Z małej prezentaciju za rjadowniskich rěčnikow wo žiwjenskej situaciji w Nepalu a wo wuskutkach zemjerženja je so pomocna akcija w zašłym tydźenju zahajiła. Wutoru připołdnju móžeštaj šulerskej rěčnikaj Marie-Luise Matješkec a Franz Golchert nahladnu sumu pjenjez we wysokosći 2225,53€ knjeni Katrin Götz přepodać. Wona je předsydka towarstwa, kotrež so hižo něšto lět za mjeńše wjeski w Nepalu angažuje, z kotrychž je wjetšina po zemjerženju nimale dospołnje zničena. Na zakładźe wosobinskeho kontakta k towarstwu budźe šulerjam móžno zhonić, što je so z nahromadźenemi pjenjezami wšitko zeskutkowniło.
Cyle wutrobny dźak wšitkim darićelam!.


text:
Banhow
Banhow – stawjyńy lo uobsłůgi banowygo ruchu. Banhowy mogům być wjelge (uokryślane mjanym stacyje), a małe (banowy przistanek).
Wjelge banhowy majům pora bansztajgůw, ńykedy restauracyje, sklepy, haźle a inksze place lo podrůźnych.
Banowe przystanki zauobycz ńy majům kas, czynsto sům zawarte lo ludźůw.
Ślůnske banhowy[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Nojstarszy banhow we Ślůnsku je we Wrocłowju ze 1842 roku – tyż nojstarszy banhow we Polsce (Oberschlesischer Bahnhof, Wrocław Górnośląski). Dźiśej już ńe dźało, je tam banowo przichodńo.
Inksze znajůme banhowy we Ślůnsku sům we Bjelsků (Bielitz, Bielsko ze 1890, dźiśejsze mjano Bielsko-Biała Główna), Uopolu (Oppeln Hbf, Opole Główne ze 1845), Glywicach (Gleiwitz, Gliwice ze 1845, nowe stawjyńy ze 1906) Katowicach (nowy banhow dźałoł we latach 1972-2010) a tyż we Wrocłowju (gůwny banhow - Oberschlesischer Bahnhof; Hauptbahnhof, Wrocław Główny ze 1857).


text:
Dugość geograficzno
Dugość geograficzno (yng. longitude; zimbol λ) – jedno ze wspůłrzyndnych geograficznych. Wedle dugości geograficznej liczono je czasowo strefa na Źymji.
Punkty rozlygowane na půłkuli zachodńej (na zachůd uod połedńika 0° (Greenwich, Lůndůn) a połedńika 180°) majům dugość geograficzno zachodńo (zimbol: W). Punkty na půłkuli wschodńej (na wschůd uod połedńika 0° a 180°) majům dugość geograficzno wschodńo (zimbol: E). Wszyjske punkty rozlygowane na jednym połedńiku majům ta samo dugość geograficzno.


text:
Beschreibung
W dwanatym měsacu hlada wšěm dźěło do rukow: Mister X chodźi po měsće a rozdźěla mysteriozne hodowne postrowy, palčička Luiza twori w rumpodichowej dźěłarni nanajlubše pleńčatka a zabyćiwy Oliwer pyta kmanu chowanku za maćerny hodowny dar. A naposledk so tež hišće wowcyny Boži narodk pali! Po telko hodownikowanju pak knježi patoržicu mjez dźěćimi sama napjatosć. Je nank tón rumpodich? Hdźe wostanje online skazana jědlenka? Spjelni so són wo kristalowym konju? A dokal je so poprawom hodowna husyca Lejna zminyła? Wotmołwu na wšě te prašenja dóstanu mali čitarjo wuwzaćnje hižo do hód, a to wot 33 awtorow, kiž su lóštne a putace powědki a basnje za nje napisali. Wudawaćelka Ingrid Juršikowa je nimale 40 přinoškow wopřijacu pisanu čitanku zestajała a Jutta Mirtschin stwori k tomu přewšo powabliwe ilustracije. Njeje to krasne wobradźenje?!
Awtorki a awtorojo
Hańža Bjeńšowa, Jurij Brězan, Beno Budar, Andreja Chěžcyna, Jakub Bart-Ćišinski, Jěwa-Marja Čornakec, Měrana Cušcyna, Rejzka Deleńkec, Róža Domašcyna, Benedikt Dyrlich, Monika Dyrlichowa, Pawoł Grojlich, Lubina a Dušan Hajduk-Veljković, Ingrid Hustetowa, Jurij Koch, Křesćan Krawc, Marja Kubašec, Lenka, Kito Lorenc, Lydija Maćijowa, Jan Měškank, Měrka Mětowa, Diana Nagelec, Michał Nawka, Jan Radyserb-Wjela, Sylwija Šěnowa, Madleńka Šołćic, Dorothea Šołćina, Měrćin Wjenk, Alfons Wićaz, Wórša Wićazowa, Jan Wornar


text:
Missouri River
Missouri River je ze 4087 kilometrami najdlěši přitok Mississippija a zdobom najdlěša rěka Zjednoćenych statow, dokelž je dlěši hač Mississippi sam. Jako rěčny system tworitej wobě rěce najdlěšu wulkorěku Sewjerneje Ameriki a štwórtu najdlěšu cyłeho swěta. Jeho rěčina wobjimuje šesćinu cyłeje přestrjenje Zjednoćenych statow.
Žórlicy Missourija, dlěši Jefferson River a krótši Madison River, so na sewjeru Rocky Mountains w zwjazkowymaj statomaj Montana a Wyoming wužórlitej. Po zjednoćenju wobeju rěkow běži Missouri najprjedy do sewjerneho směra přez kanjon a wustupuje blisko města Great Falls přez wjacore rěčne prohi do runiny. Wottam je pławny. Běži dale do wuchodneho a pozdźišo do juhowuchodneho směra přez North a South Dakota, sewjerowuchodnu Nebrasku a twori w dalšim běhu hranicy mjez Iowu a South Dakota, Nebrasku a Missouri, kaž tež sewjerny dźěl hranicy mjez Kansasom a Missouri. Sewjernje města St. Louis so do Mississippija wuliwa.
Do natwarjenja železniskich čarow přez Sewjernu Ameriku słužeše Missouri River jako wuznamny wikowanski puć. W 20. lětstotku natwarichu so při hornim běhu wjacore rěčne zawěry za lěpše regulowanje rěki, powodźenje polow a dobywanje energije.


text:
Już dołwno żech niy zaglōndoł do tyj staryj ksiōnżki ze receptami1, kero mi pożyczōła kōmratka2 od moji Mutry3. Ksiōnżka ta moł w tym roku 90 lołt i bez to werciōłoby4 sie cojsik z ni upiyc, tym barzi, że nawet Pani Truda- bo tak sie nazywo ta kōmratka- gołdała mi, że sie mōm zrobić te windbojtle. Robi sie je szybko, a rajn5 idzie wciepnōńć byle co. Joł żech robiōł już ze ślagzanōm6, kryjmōm z pudingu, a nawet na słono ze pastōm ze łososia. Jak byjście chcieli sie zrobić filowane7 czym słōnym, to do ciasta niy dołwejcie cukru ani arōmatu waniliowego. Take windbojtle sōm tak ajnfachowe8, że nawet bajtle umiōm je narychtować- sōm żech to widzioł 😉
Co potrza?
125 g masła
125 g mōnki pszynnyj
250 ml wody
3 jajca
1 łeżeczka proszku do pieczynioł
1 łeżka cukru
1 łeżeczka cukru waniliowego abo kapka arōmatu
Do gorka wlyjcie woda, masło, dejcie cuker, cuker waniliowy i niech sie to zacznie warzić9. Potyn wsujcie tam mōnka i cały czołs miyszejcie, aż zgynstnieje. Terozki trza to ochōdzić10.
Niyskorzi11 wejście sie mikser, przełōżcie ta masa do jaki miski, wmiyszejcie do ni po jednym te jajca i dejcie proszek do pieczynioł.
Rozgrzyjcie bratruła12 na 200 stopni, przigotujcie sie 2 blachy, wyłōżcie na nich papiōr do pieczynioł i małōm łeżeczkōm nakłołdejcie na blacha po trocha tyj masy. 1 połno łeżeczka to jedyn windbojtel i pamiyntejcie, żeby ich niy kłajś13 za gynsto, bo jak zacznōm rojś, to sie Wōm posklejajōm. Te blachy nojlepi piyc osobno. Wkłodejcie do pieca na 20 minut, a potyn mogecie trocha uchylić dwiyrze14 łod bratruły i je posuszić15. Pamiyntejcie, że czas pieczynia zależy łod pieca. Jak już te piyrsze bydōm upieczōne, to zajś rozgrzyjcie ta bratruła (bez ta uchylōnoł klapa mōg nōm kajś16 uciyc tyn hic17) i drugo blacha piyczcie tak samo.
Jak już windbojtle bydōm fertich,18 to mogecie sie rajn dać ubito śmiytōnka ze pudecukrym19 (wiela go dać, zależy łod tego, jak lubicie słodke) abo jako Wōm sie yno uwidzi20 kryjma. Smacznego 🙂
1przepisami
2koleżanka
3mamy
4opłacało
5do środka
6 bitą śmietaną
7nadziewane
8proste
9wrzeć
10ostudzić
11później
12piekarnik
13kłaść
14drzwi
15posuszyć
16gdzieś
17tu: wysoka temperatura
18gotowe
19cukier puder
20na jaką macie ochotę


text:
Ôdrobić debet - robota za czynsz
We Rudzie Ślůnski tyż niý roz trefi sie problym, co wtoś mo na tyla ciynżko sytuacjo, iże niý mo ze czego zabulić za czynsz. Jako je porachowane, teroźnie niýzabulůnego czynszu je juże wiyncy jak 42 mln zł. Jednako we sztadzie je plan na cołko sytuacjo.
We Rudzie Ślůnski je na prowda niý mało piniyndzy we niýzabulůnych czynszach.
Jednako teroźnie je juże plan na to. Sztad chce, coby ludzie, kerzi niý majům piniyndzy zabulić za czynsz, ôdrobili go. Robota mo być roztomajto: ôd rymůntowanio, bez zegrůdkowe a porzůndkowe roboty ai we administracji. Je to na prowda wielgi plus dlo tych, kerzi chcieliby zabulić, jednako na prowda niý majům ze czego.
A coby tak ôdrobić swój debet we sztadzie, trza zaantragować ô to we siydzibie MPGM TBS przi ceście 1-go Maja 218 we Rudzie Ślůnski.
Śląskie na kole - Urzynd průmuje koła
Rygiyrůng Ślůnskij Reyjncji chce, coby jeździůło sie tukej jako nojwiyncy na kole. Beztuż spůmogo tych, co dziołajům ku tymu. Wydane je nawet kůmpyndiům wiedzy ô sprowianiu ściyżek dlo kolorzy.
Coroz wiyncy u nos jeździ sie na kole. Do roboty, po robocie abo we weekynd. Beztuż niý ma sie co dziwować, iże lokalrygiyrůngi tyż starajům sie spůmogać kolorzy. Jednako coby bůło lecy ai wszysko miało rynce a nogi, rygiyrůng rejyncji wydoł ekstra kůmpyndium wiydzy a zakůnůw dlo tych, kerzi take kolorske ściyżki rychtujům. Beztuż dlo lokalrygiyrůngůw „Standardy i wytyczne kształtowania infrastruktury rowerowej” dostympne sům za fatki.
Koleje Śląskie tyż przekunujům, iże werci sie jeździć na kole. Ôd 1 augusta na niýkerych trasach tych cugów niý trza nawet bezto bůlić za wożynie koła. Mo to zachyncić ludzi do branio kołůw a pojechanio przed sia na kole a cugym.
Kej zaś kůmuś potrzebny je przikłod, to trza wejrzeć na Urzynd Marszałkowski Ślůnski Rejyncji, we kerym kupili nawet koła dlo urzyndnikůw na służbowe rajzy. Stojům łůne przed Urzyndym przi ceście Dąbrowskiego 23 we Katowicach przipiynte do ekstra gysztla na koła.
Urzyndowi jednako na prowda musi zoleżeć na tym jeżdzyniu na kole, bo je tam nawet wtoś ekstra ôd kolorski polityki. Je to Kolorski Ôficyr, kery mo koordynować roztomajte dziołania a polityka kolorosko we rejyncji. Kůntaktuje łůn sie ze lokalrygiyrůngami, spůłarbajci ze roztomajtymi ausrygiyrůngowymi ôrganizacjůma ai inkszymi instytucyjaůma, kere dziołajům dlo dobra kolorzy a průmujům jeżdżyniý na kole.
Zwunia a jada - nowy projekt dlo syniorůw
We Rudzie Ślůnski sbajslowany uostoł projekt "Dzwonię i jadę". Je to akcjo dlo syniorůw, kerzi mogům zazwůnić ô spůmoga we transporcie a bezto zajechać dejmy na to do przichodnie, urzynda abo kajś indzi.
Syniory, tak jak i my muszům sie przemieszczać. Niý ýno do sůmsiada abo sklepu wele nich, nale tyż kajś dali. Niý roz je tak, iże kej majům jechać do dohtora abo na jaki tref, to majům problym ze transportym. Muszům prosić ô spůmoga kogoś ze familije, kamratów abo sůmsiodůw. Cużkej niý kożdy zowdy poradzi, abo nawet niý zowdy chce. Niýstety problym tyż we tym, iże niý roz ciynżko sie im łazi, a bezto kajś dali busym zajechać to ty niý ma tak leko.
Beztuż sbajslowano uostała akcjo „Zwunia a jada” ("Dzwonię i jadę"), we keryj spůmogo sie syniorůw, co majům wiyncy jak 60 lot. Coby dostać spůmoga, a wtoś po nos przijechoł, trza nojprzůd zazwůnić do fundacje „AktywniMy”, kero to wszysko bajsluje. Dozwunić sie idzie pod numerym: 661 217 742 abo wysłać maila na adres: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript..
Take akcyje na prowda trza mieć we zocy, bo spůmogajům starzikůw, na co niýstety modzi niý roz czosu niý poradzům snojś. Trza jednako pamiyntać, iże tyn projekt je realizowany ýno do 1 ôktůbro we Rudzie Ślůnski. Może jednako to styknie, coby spůmnieć ludziům, iże starziki jeszcze żyjům.
Ślůnsko godka - Gwara eli lynzyk?
9 augusta na cołkim świecie můmy Dziyń Ludności Tubylczy. U nos miyndzy 9 a 11 augutym nojczynści můmy mocka sympozjůw, trefůw a inkszych evyntůw ze Ślůnskym we tle.
Dlo jednych godka ślůnsko to ýno gwara, dlo inkszych zaś juże lynzyk. Swady ô to je na prowda niý mało. Jednako kejby sie spytać samych Ślůnzokůw, mocka s nich powiy, iże je to jejich muterszprache, abo jakby to zmianować inakszy godka ze ôjcowizny, kerům godali/godjům we důma.
Jako padajům Jerzy Ciurlok – publicysta a bibliofil – we godce ślůnski poradzi sie szkryfnyć na prowda wszysko. Beztuż na zicher niý idzie pedzieć, iże je to godka martwo. Po ślůnski szkryflajům tyż inksi, choby dejmy na to Krystian Gałuszka – Dyrehtor Sztad Publik Bibliotyki we Rudzie Ślůnski – kerego ta godka po prostu fasciniýruje.
Jednako coby godać szło wszyndziý, a niý bůło tymu gańba, kludzůne sům roztomajte projekty, akcyje a inksze. Sům tyż kludzůne polityczne dziołania, kere majům spůmůc uratować godka ślůnsko. Niýstety niý ma to take proste, a jak spůminajům europoseł Marek Plura, regiůnal trodycje a kultůra potrzebujům ôchrůny prowny.
Coby jednako sie we polityce niý dzioło, we polskim Parlamyncie niý chcům uznać Ślůnzokůw ai jejich kultůry. Bo chocioż buło nos praje 1 mln na uostatnim spisie, to widać durś to je mało. Beztuż pamiyntejcie, miyjcie we zocy kim żeście sům a godejcie, bo tymu niý ma gańba.
Park Fazaniec - bydzie zrychtowany
We Parku Fazaniec na Szůmbiyrkach we Bytůniu sům juże klůdzůne roboty skiż II etapu rewitalizacje.
Jakiś czos tymu godalimy ô rychtůngu kludzůnym we Sztad Parku miana Franciszka Kachla we Bytůniu. Je tam ôdtworzany kowiorek, stowiano wodno kaskada ai kludzůno woda pitno do Gůrki Uobmiłowanio. Jednako we Bytůniu niý ýno tyn park je rychtowany. Na Fazańcu we Szůmbiyrkach tyż wre robota.
Samym miynszkańcům niý trza przedstowiać co to je za Park, jednako teroźnie poradzi sie tam trefić na prowda mocka robotników. Wszysko skiż tego, iże kludzi sie tam II etap rewitalizacje tego placu. Na razie jednako trza trocha doczkać. Toć wyrychtować wszyske strůmy a krzoki niý ma tak leko a potrza na to czosu. Ta robota mo skůńczyć sie jednako wele nowymbro. Do czyrwnio na bezrok bydzie zaś renaturyzowany wodny ciyk, kery tamtyndy leci.
Cołko robota przi tym Parku wyńdzie kajś na 330 tauz zł. Jednako robota przi Fazańcu bydzie finansowano niý ýno ze sztad kasy, nale tyż ze piniyndzy ôd Wojewódzkigo Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we Katowicach.
Tukej sie uosprawio - we Ślůnski rejyncji
Nowo akcjo Marszołkowskigo Urzyndu je zmianowany tak, coby pokozać, iże we Ślůnski rejyncji sie uosprawio. Uosprawio ô rzeczach myni wożnych, ale tyż i ô wożniyjszych tyjmach.
"Śląskie. Tu rozmiawiamy" tako zmianowany je nostympny projekt sbajslowany bez Marszałkowski Urzynd ślůnski rejyncje. Je łůn kludzyny skiż tego, coby kożdy wto sam miynszko umioł pedzieć, jako to podle niego je. Dziynka tymu we Urzyndzie majům wiedzieć, czego chcům tukejsze ludzie, a jako sie dali uozwijać.
Beztuż coby tako sposobnoś ludziům dać, na roztomajte kultůr fajery bydzie podjyżdzoł ekstra bus. Do niego zaś bydzie szło wlyź a pouosprawiać, jako sie widzi dolsze funkcjůnirowaniý noszy rejyncje a pedzieć, eli mo sie na to jako idyjo. Coby sie to jednako żodnymu niý przepůmniało, uosprowki wszyskich ludzi bydům nagrywane bez ekipa filmowo. I gynau te nagrania bydům wziynte do filmu, kery niýskorzi bydzie zrobiůny. Bezto zaproszo sie wszyskich, nawet bajtle. A kejby kogoś miała tryma przisztopować, to bydzie tyż ekstra animator, kery pomoge pouosprowiać, co sie chciało pedzieć.
Kej zaś wtoś by mioł niý mieć sposobności trefić taki bus, moge tyż posłać brif do Marszołkowskigo Urzynda ślůnski rejyncje, we kerym przedstowi swoje antragi, uwogi a idyje. Co fajne, idzie tyż posłać e-brif, czyli jako to sie godo maila. A na nec zajcie turozmawiamy.slaskie.pl snojdymy informacje ô tym, co to tak rýchtých tyn projekt je.
Cołko idyjo tego wszyskigo je tako, coby sbajslować społyczne kůnzultacje. Toć u nos żyje na prowda hołda ludzi, kerzi majům dobre idyje na prziszłoś a mogům pocisnůńć nosz regiůn jeszcze barzi do przodku. Beztuż projekt, we kerym idzie pouosprawiać ô tym, to na prowda dobro możebnoś do przedstowiynio swoij wizje tego regiůnu za pora, poranoście abo poradziesiůnt lot. A werci sie przi tym uwinyć, bo uosprawiać idzie ýno do 2 ôktůłbra.
A chocioż ślůnsko rejyncjo to plac kaj poradzi sie snojś dobro robota, a idzie tyż fajnie spyndzić frajny czos, to zowdy je coś, co idzie zrobić jeszcze lepi. Nojlepi to wiedzům Ci, kerzi sam żyjům a widzům, co sam je. Beztuż kej wto mo idyjo na coś lepszego, to dziynka tyj inicjatywie moge to przekozać do Urzyndu. Może gynau dziynka tymu bydzie sie żyło lepi nům wszyskim.
Tuż spůminůmy sam jeszcze roz, iże pouosprawiać idzie we ekstra busach, kere bydům miyndzy inkszymi we Katowicach, Wiśle, Żywcu, Lipie, Żarkach, Pszczynie, Żorach, Jaworze, Dąbrowie Górniczej, Tarnowskich Górach, Rybniku, wele Lelowa a Cieszynie. Idzie tyż posłać brif do Urzyndu we Katowicach abo zobejrzeć sie na projektowo nec zajta: turozmawiamy.slaskie.pl.
Tour de Fundacjo - Charitatywno Akcjo Szpryngiela
Paweł Szpryngiel przejechali uostatnio na kole bez Ruda Ślůnsko. Cołko trasa, to jednako wiyncy jak 1000 km a rostomajte inksze sztady. Wszysko to skuli tego, coby spomůc bajtle niýmocne na weleporodowe uszkłůdzyniý splota ramiynnego.
Przejechać na kole wiyncy jak 1000 km, to dlo mocki ludzi je praje niýmożebo rzecz. Beztuż tym barzi trza mieć we zocy to, co robiům Paweł Szpryngiel. Tyn chop ze blankniým niýdowładym prawy rynki a lekim niýdowładym prawy nogi uzdoł, coby na kole przejechać bez roztomajte sztady wiyncy jak 1000 km. Dziynka tymu chce spůmnieć ludziům, jake niýszczyńściý trefio te bajtle, kere juże ôd poczůntku na tym świecie majům problymy.
Coby jednako tako akcjo sbajslować a pokludzić do kůńca, to niý styknie ýno trynować. Ku tymu trza być jeszcze czowiekym ze mockům druku a pozitiwnym nastawiyniym dlo inkszych. Jako pokozujům sům Szpryngiel tako moc moge mieć we siebie kożdy.
Sama trasa Tour de Fundacjo je pokludzůno tak, coby ôdwiydzić tyż lazaryty, we kerych lyczy sie weleporodowe uszkłůdzyniý splota ramiynnego. Niýstety we Polsce mało sie ô tym godo. Beztuż Paweł Szpryngiel majům nodziyjo, iże ludzie usłyszům tyż ô tyj niýmocy a uospocznie sie ô tym jako debata.
Po trasie ze Mikołowa do Katowic a bez Ruda Ślůnsko do tego chopa prziłůnczyli sie tyż inksze ludzie na kole, coby spomůc go we łůnego akcyji. Toć kożdy wto jeździ na kole wiy, iże niý ma to take leke. Tym barzi, iże Paweł Szpryngiel jechali na szpecjalnym horizůntalnym kole.
Podszukůnek umorzůny - sprawa mordyrstwa we Bykowinie
Prokuratura we Rudzie Ślůnski umorzůła podszukůnek skiż mordyrstwa familie na Bykowinie ze łůńskigo roka. Podle teroźnego uzdanio, mordyrcům cołki familie bůł sům Pyjter K.
Wszysko rozegrało sie we decymbrze łůńskigo roka. Wele rana chop, baba a 2 jejich synków uostało zamordowanych we jednym ze blokůw przi ceście Kopalnianyj na Bykowinie. Kożdy bůł pokuty a pociynty nożym. Kej uostali snoleziyni baba a dwa synki juże niý żyli. Chop jeszcze zipoł, beztuż uostoł przewieziůny ôd razu do lazaryta. Jednako skiż ciynżkigo stanu, po poru tydniach umar we haresztowym lazarycie we Krakowie.
Podle fachmanów Pyjter K. sům sie podźgoł nożym, a beztuż wykluczo sie, coby wtoś jeszcze tam mioł być. Skiż takigo uzdanio prokuratura we Rudzie Ślůnski stwierdziůła, iże niý ma synsu dali kludzić podszukůnku a sprawa bydzie umorzůno. Niý ma to jednako prawomocne uzdaniý a beztuż nojbligsi ôfiar mogům ja zaskargować.
Co jednako we tym wszystkim je interesantne, stan zdrowio Pyjtra K. pogorszył sie uoroz po przewieziyniu go ze haresztowego lazarytu we Bytůniu do hareszt lazarytu we Krakowie. Beztuż we krakowski prokuraturze tyż kludzůny je ekstra podszukůnek. Co s tego wyńdzie? Jako sie skůńczy sprowa tyj trogedie ze Bykowiny? Uoboczymy.
Kůniec půńci - Jakubik wrůcili do Rudy Ślůnski
Bez 43 dni przelecieli 3 tauz. kilometrów. Jako padali ultramaratůńczyk August Jakubik, leko niý buło, nale udało sie dolecieć do kůńca.
Prziwitany choby welt majster. Cuż sie sam dziwować. August Jakubik, kerzi polecieli we půńć do Santiago de Compostela mieli do przelecynio ze Rudy Ślůnski 2 973 km. Udało sie, a gynau trz świerci na 6 przilecieli nazod na rynek we Rudzie Ślůnski. Jako sami padali, leko niý buło.
Coby jednako dać tymu wszyskimu rada, August Jakubik mieli uobsztalowany ekstra forplan na tako niýôbyczno půńć. 12 czyrwnio świerć na dziesiůnto (9:15) ruszyli ze placu Jana Pawła II we Rudzie Ślůnski. Nostympnie mieli do przelecynio po 65 km dziynnie bez 43 dni. Lecieli ôd nos bez Czechy, Niýmce, Francjo a Espanio. Kożdy dziyń ôd rana do samego popołednio.
A chocioż po drůdze niý mało tyż zjodali, to nazod przilecieli ô 10 kg chudszy. Trza jednako spůmnieć, iże kożdy dziyń spolali bezmaś 6 tauz. kalorii skiż samego lotanio. Przi tymu zużyło sie tyż pora por szczewikůw.
A jake plany tera? Dychnyć sie? Ano niý. Jako padali nům August Jakubik teroski bierům sie do bajslowanio szportowych fajerůw ze lotaniym we tle. Na prowda podziwiůmy.
Roztomajto pogoda - Haje, hýce a dyszcze
Bez lato roztomajcie bywo u nos ze pogodům. Roz je hyca, roz zaś festelnie moge loć dyszcz. Kej za kedy przyndzie jako haja bez niebo abo jake wiatrzisko szarpie strůmami.
Pogoda moge być roztomajto. Mało kej wto poradzi na 100% pedzieć, iże jutro cołki dziyń bydzie fajnie, abo niý bydzie żodnyj haje na niebie. Niý roz meteorologi padali jedne, a je blank inakszy na drugi dziyń. Zdarzajům sie tyż sytuacje niýôbyczne, na kere przirychtowane sům ekstra instutucje, choby Centrum Zarządzania Kryzysowego ze Rudy Ślůnski.
Jako padali nům Michał Guzy - zostympnik Noczelnika Wydziołu Zarzůndzanio Kryzysowego we Sztad Urzyndzie Rudy Ślůnski – Cyntrum mo swoja włosno stacjo meteorologiczno, kero pomogo kludzić můnitoring pogody a sytuacje na niebie. Ku tymu bierům tyż informacje ze fach portali pogodowych, kere majům festelnie dobre prognozy.
A iże je co robić, to styknie spůmnieć sie jake haje mielimy niýdowno abo wiela dyszcza poradziůło slecieć bez ledwo pora dni. Tyla szczyńscio, iże nic poważnego sie tak na prowda niý podzioło, bo stykło posuchać, co sie wyrobiało latosi kajś we Polsce.
Sam niý wolno sie jednako przepůmnieć ô inwestycyjach durś kludzůnych, kere poprowiajům cołko sytuacjo. Jako spůminajům Michał Guzy, take inwestycje na prowda dużo poradzům dać. Choby dejmy na to na ceście Piłsudskigo, kaj kejsik trocha dyszcza poradziůło zaloć niy mały kůnsek tyj drugi. Teroski jednako dziynka zrychtowanym kolektorům, niý ma problemy ze dyszczůwkům. Niystety taki rychtůng niý zowdy przinosi efekt. Dejmy na to przi ceście Radoszowski dali je problym, chocioż gruba juże wyryrychtowała tam cołki kolektor.
Ze dyszczym czynsto idzie tyż haja po niebie. Niystety każdego roka we Polsce poradzi zginůńć pora ludzi skiż tego. Nojczyńści je to skuli braku forsztelunku abo gupoty samych ludzi. Notura niý rachuje. A jako spůmino Klaudiusz Cop – prasowy rzecznik rudzki fojerwery – styknie, iże przi haji na niebie niý bydymy włazić pod żodne strůmy. Toć festelnie czynsto gynau tam trzaskawice walnům.
Jako zachować sie przi burzy doradzo tyż we Internecie Ecik. Godo tyż, co robić, kej na placu je hýca. Niý roz můmy tak, iże bez lato je tak gorko, co nawet we nocy spać sie niý do, a we dziyń dychać. Jako doradzajůmu dohtůr Adam Furmaniuk – szpecjalista ze Sztad Lazaryta we Rudzie Ślůnski – przi takij hýcy nojwożniyjsze to niý przepůmnieć sie ô piciu. Kej je gorko to 2 lityry wody to minimum tego, co trza wyduldać. Kej zaś můmy jako trasa abo muszymy coś ciynższego robić, trza ôdpowiydnio wiyncy wody wypić.
Hýca a haje na niebie to jednako bez lato w miara normalno pogoda. Niýstety ta normalność coroz barzi je anomaliům. Trza sam jednako prosto pedzieć, iże nojwiyncy winy sam majům ludzie. Godo sie ô roztomajtych ôcieplyniach, dziurach ôzůnowych, pomianach klimata. Jednako nojwiyncy dzieje sie skiż złego zachowanio samych ludzi. Jako pedzieli Jacek Bożek – Pryzes ekologicznego Klubu Gaja – skapujymy sie dopiero wtedy, kej zalywo nům pywnice, ôbali jaki strům abo wody můmy roz za dużo a roz za mało. To wszysko je skuli dziołanio czowieka. Coby sam niý pedzieć, strůmy niý sům niczymu winne ani notura tyż niý. A kej ludziům przeszkodzajům liście ze strůmůw, abo trowa na placu, to niý ma sie co reszcie dziwować.
Dziynka dofinansowaniu ze Unie Europyjski Ruda Ślůnsko przirychtuje nowe socjalne miynszkania.
Dziynka piniůndzům ze Unie Europyjski we Rudzie Ślůnski pudzie zrychtować socjalne miynszkania ze użytkowych a socjalnych lokalůw miyndzy inkszymi przi cestach Królowej Jadwigi a Kunickiego. Ze dofinansowanio na wele 1 300 000 zł, na jedne miynszkaniý przidzie wele 100 tauz. zł, beztuż idzie pedzieć, iże bydzie ze czego je wyrychtować. A jak wiadůmo take miynszkania zowdy sie przidajům.


text:
Katowicke fraszki W Katowicach wele „Spodka” Słyszeć nasza ślōnsko godka: Lecōm fraszki żōłto – modre Dyć łod serca ,ech szykowne: Berbla Gryfno Berbla z Panewnika W sercu miała durś Gustlika Przoła mu festelnie przoła Karlus woloł zaś gorzoła. Magiczny Nikisz Na Nikiszu magjo drzymie We ajnfarcie heksa skoko […]
Katowicke fraszki na 150 – lecie Katowic
Na podzim
Skirz jesiyni szpaska W złocie paraduje Ôblecze zŏpaska Rymami posuje W kapsi mŏ kasztōny i ryże dymbioki Bajtle sie radujōm zaś bydōm Ufoki Igel sie rychtuje Suche liście zbiyro Jesiyń sie sztigluje Klajd farby nabiyro Jabka sie kulajōm pod strōmym w zegrodzie Formōn jedzie z […]
Z życzeniami – opłatek
Dyplom
„Szpaski ło gowiedzi i inkszym stworzyniu „.
Nagrodzone szpaski: Pultok Richtig szpana We gowiedzi Pultok z rana Bez dziōb cedzi: Gul ,gul , jo sam je panisko Kłōniać mi sie nale nisko! Ech pultoku Wieprzek kwiknōł Gupiś ptoku Mie żeś piknōł Kłoniać moga sie przed tigrym Ciebie ździela bez dziōb biglym. […]
Wandrus
LIPIEC
LIPIEC Piykny lipiec nŏs powitoł kwieciym lipy sie ôbsypoł Wionio w parkach i zegrodach ôdbioł lico w modrych wodach Słōnkym zbudzioł w ôkna patrzi wiy że dlŏ nŏs mocka znaczy Już na strōmach ôwoc grzeje ech lipcowo świat sie śmieje! Barbara Politaj
Majowo tynsknica
Majowo tynsknica Tesno mi za frelkōm we bioluśkich szatach Za wionkym ziylōnym z merty uplyciony Maj sie zdowoł cudym we komuny latach Wonioł świyżom farbōm skarbczyk wyświyncony W serduszku pikało kej wołoł Ponbōczek Moja snożno dusza ku słōnku leciała Rynce dyrgotały we gowie groł buczek Pieślawo hostijo jynzyk pokilała Tesno za mamulkōm […]
Szpaska Orzegowsko
Ślōnsko szpaska Nos caubruje Dzisioj – Aska Rymym suje W Orzegowie na paradzie Już szpasowne rymki kładzie! Barbara Politaj
Mój bezpieczny Internet
Mój bezpieczny internet Kiedy chcę wiedzieć co słychać w świecie Szperam na stronach , gdzieś w Internecie Zaznaczam – oglądam bezpieczne stronki Przyrodę , zwierzaki ,żabki , biedronki Gustuję w grach gdzie nie ma przemocy Gram tylko godzinkę , dbam o swe oczy Nigdy adresu swego nie zdradzam Z nieznajomymi nie piszę , nie gadam […]


text:
Htfkmyjt K Bntkmcrjt Xfcnyjt Gjhyj Ha caйTe learningwords.ru
Related results
hjccbqcrjt htfkmyjt k.,bntkmcrjt gjhyj hjccbqcrjt gjhyj ...
herfdf htpbyjdst yfgjhyj dcfcsdf.obt hjccbqcrjt htfkmyjt k.,bntkmcrjt gjhyj herfdf yfgjhyj dcfcsdf.obt nbg u
tigmarin.narod.ru
Гopя4ee Bидeo
Xfcnyjt k bntkmcrjt hjnbxtcrjt gjhyj? Ctrc eckeub cfhfnjd fyfk ik b lj 300he ktq d xfc! ... Htfkmyjt dhtvz dt rfvthf ctrc. Qj nhf gjhyj ajnj.
wwalero.narod.ru
hjccbqcrjt htfkmyjt xfcnyjt gjhyj ... - tigmarin.narod.ru
hjccbqcrjt ctvtqyjt gjhyj ajnj hjccbqcrjt htfkmyjt xfcnyjt gjhyj hjcnjdcrjt gjhyj ajnj gtdbw. ... hjccbqcrbq ,tcgkfnysq cfqn k.,bntkmcrjuj gjhyj, ...
tigmarin.narod.ru
Gjhyj ljv 2. Gjhyj dbltj rkbgs. Ltncrjt gjhyj crfxfnm ...
Htfkmyjt gjhyj Gjhyj ajnf Hd gjhyj Cvjnhtnm xfcnyjt gjhyj Cdt tt gjhyj Gjcvjnhtnm tcgkfnyjt gjhyj Heccrjt gjhyj jy kfqy Cvjnhtnm gjhyj vfkjktnjr jykfqy Gjhyj c ...
praktickanta.narod.ru
CaMoe иHTepecHoe - htfkmyjt vjkjlt;yjt gjhyj ajnj
gjhyj pdtplf flhbfyf ,yrc htfkmyjt vjkjlt;yjt gjhyj ajnj gjhyj vyjuj crfxfnm. ... htfkmyjt vjkjlt;yjt gjhyj ajnj xfcnyjt heccrjt k.,bntkmcrjt gjhyj ;ty
gjhyj97.narod.ru
Htfkmyjt gjhyj. Bywtcn gjhyj tcgkfnyj. Nbvjityrj gjhyj ...
htfkmyjt gjhyj gjhyj bpyjcbkjdfybt ... cvjnhtnm tcgkfnyj jykfqy gjhyj hjkbrb. И, ... cvjnhtnm k bntkmcrjt gjhyj, ...
kakopus.narod.ru
Tcgkfnysq gjhyj jykfqy. Gjcvjnhtnm tcgkfnyjt gjhyj. Ajnj ...
Cvjnhtnm xfcnyjt gjhyj ... Gjhyj lkz ltntq Gjhyj c kjylbyrfvb Gjhyj yf gkz t Gjhyj hj Gjhyj k bntkmcrjt ... Htfkmyjt gjhyj
praktickanta.narod.ru
PopeBo
Htfkmyjt hjccbqcrjt xfcnyjt gjhyj ajnj! Ajnj cbkmyj djkjcfnst gbcmrb. ... Xfcyjt gjhyj ajnj abkmv. K bntkmcrjt c tvrb gjhyj dbltj? Gjhyj cfvs djkjcfns gbctr jkeitr ...
cavb.narod.ru
CaMoe иHTepecHoe - xfcnyjt heccrjt k.,bntkmcrjt gjhyj ;ty
k.,bntkmcrjt gjhyj vfvf b csy xfcnyjt heccrjt k.,bntkmcrjt gjhyj ;ty kexibt gjhyj ufkthtb gjlhjcnrjd ajnj. ... tys htfkmyjt gjhyj, ujkst xfcnyjt gjhyj ytuhbnzyjr, ...
gjhyj97.narod.ru
gjhyj dtxthbyrb cneltynjd ajnj yjdjt htfkmyjt k.,bntkmcrjt ...
gjhyj dtxthbyrb cneltynjd ajnj yjdjt htfkmyjt k.,bntkmcrjt gjhyj: ... heccrjt gjhyj ltl b ljxrf, xfcnyjt gjhyj d, gjhyj dbltj hjkbrb ,tcgkfnyj gj rbtde, ...
gjhyjd.narod.ru


text:
Blubry zez Kościana
Na autostopie
Wew latach sześćdziesiuntych, razym zez big-bitym nastała moda na podróżowanie po kraju autostopym. To znaczy byle czym, z byle kim, byle jak, byle gdzie, byle jak najdali łod haci i za darmoche. Nieważne dokund, ważne, co by nagibać jak najwiyncy kilosów. Buły nawet takie fest, rychtyk do tego szportu akuratne ksiunżeczki zez kuponami dla kierowców, co zaś który frajer nazorgowoł łod autostopowiczów wuchte kupunów, móg wew losowaniu wygrać jakum nagrode zez towarów luksusowych, jak radio tranzystorowe „Koliber”, łodkurzacz abo pralke „Franie”.
Jednak żodyn kierowca na „stopie” nie pochwoluł sie, co by coś wygroł za te kupuny. Buła tyż wew tyn czas na fali tako jedna big-bitowo wydziyrpapa wew skórzannych portkach, co rychtyg ciyngiym wew radiu buło słychać jum, jak sie drze: „Jedziymy autostopym! Jedziymy autostopym!” Tak tyż wiara cołkimi ekami wew wakaje ruszała na trasy autostpowe. Przeważnie godali, że „na stopa”.
Zaś do tego autostopu namówiuł mnie Zbiniu. Przyloz du mnie z rana i godo: Tej, co bydziesz gniuł bez wakaje wew chacie, ni mosz doś bejmów? Sie nie łam, ady jazda stopym jest za datrmoche, a zaś na trasie wiara ci kipnuńć zez głodu nie do. Zawsze sie coś wykumbinuje. Pakuj rugzak i za godzine spotykumy sie kole Tyty na wylocie zez miasta.
Łun zawsze buł wyrywny ejber i musioł zez jakiemsiś głupim pomysłem wyskoczyć, ale tyn pomysł durch mi sie spodoboł. Wew te wakaje nie zanosiuło sie na żodne atrakcje. Wtynczas nie potrzebowołżym wiele czasu, co by sie zdecydować na takum wyprawe. Chapłym rugzak, wetkłym wew niego pore lumpów, kawoł chleba, jakieś jabza, pumidorów pore, kostke „marychy”, dwie flaszki (zez porcelanowym zamykotkiym) wody sodowy i jeszczyk pore innych drobiozgów.
Na sie wdziolym wiatrówke i zawołołym:
Matka, jade zez Zbiniym na autostop?
– Co? Gdzie? Teroz? Dokund? A zaś kiedy wrócisz?
- Jak przyjade, to byde! - zawołołym łod progu, trzasłym drzwiami i tyle buło mnie widać.
Zbiniu już czekoł na mnie tam, gdzie my sie umówili.
- Już myślołym, że żeś drygnuł i nie jedziesz.
- Co? Jo drygnuł? To mnie aby jeszczyg nie znosz.
Wyszli my na szose za miasto i zaczli kiwać na jadunce auta, wprowdzie łapskami, bo ty bioły ksiunżeczki zez czerwunym kółkiym dla autostopowiczów my ni mieli, bo niby skyndy? Szak dopiyro łod niecały godziny byli my zainteresowani autostopym. Nim sie piyrsze auto zatrzymało, to łapska num łod machania uwiyndły i nawet rozmyślołżym, ino po cichu, co by ty imprezy nie zakuńczyć, ale nie chciołym so robić poruty przed Zbiniym.
Jednak pore kilosów za miastym zatrzymoł sie „Star”. Kierowca wychyluł sie i zawołoł:
- Jade do Rawicza, może być?
- Byle do przodu! – łodkrzyknuł Zbiniu, jak stary autostopowicz
- To ładujcie sie na pake!
Musze sie przyznać, co Zbiniu zaimponwoł mi tym łobyciym na „stopie”. Rug-cug wgramolili my sie na pake, a tam już połno „stopowiczów” zez gitarum i dwie „stopowiczki” razym zez nimi podrobiajum Karin Stanek wew jej przebojach.
-Cześć wiara! –zawołołym.
-Jaka wiara? Wiara jest w kościele, - chichrajunc sie któryś łodpowiedzioł. A na to drugi:
- To są poznańskie pyry, przecież jesteśmy w Wielkopolsce.
Byli zez Krakowa, wrocali znad morza do chaty, a raczy wedle ich gadki do domu. Fest wiara, łod razu skumplowali my sie zez nimi. Musieli my, oż do samego Rawicza ciyngiym godać po naszymu i tłumaczyć, co by sie jorgli, ło co sie rozchodzi. Zaś my sie ni mogli jorgnuńć, jak uni u sie majum, co zez chaty nie wychodzum na dwór ino na pole.
Wew Rawiczu złapali my stopa do Legnicy, tyż, aby ciynżarówa zez kisym, ale wysiedli my pore kilosów pryndzy wew wsi Kochlice, co by sie rozglundnuńć za jakim miejscym do przekimania, bo sie ściymniało. Nojdli my za wiochum stóg siana, zagrzebali my sie i nynali ciyngiym do południa, łokropnie skatajyni. Łobudzuiuło nos ujadanie jakiygoś kejtra, który po prowdzie drygoł sie wleźć za nami wew stóg, ale dopiyro jak Zbiniu doł mu pore landrynków, to sie zez nami skumplowoł i nawet łodprowadziuł nos, aż na szose do Jeleni Góry. Do ty szosy buł prowdziwy pieszostop, bo zez ty wiochy i bez Legnice wydeptali my jakie dziesiyńć kilosów.
- Nigdy nie spodziywołym sie, co na stopie trzebno sie tyle nałazić- burknuł Zbiciu.
Wew rowie przy szosie naszli my nowych stopowiczów. Jakoś dziwacznie godali, prowie po naszymu, aby dziebko inaczy:
- Kaj żeśta sum... to wy sum gorole a my hanysy...
Buła to wiara zez Ślunska. Ale na stopie wszyscy sum kumple. Wszamali my zez nimi reszte naszych zapasów. Uni jak ekli tum naszum mizernum jedze, to dali kożdymu wew łape kawoł kichy, łodpolili num tyż flaszke piwa, a zaś Zbiniu poczynstowoł jeich ćmikami.
Do Jelyni Góry zajechali my wew fest humorach, dziynki hanysum, chocioż wew stary „Nysce” nie buło czym łoddychać i capiuło rybami i kiszunum kapuchum, to zaś na trasie sie łokozało, co uni mieli spory zapas piwa, a nie kochajum aby warszawioków. Uni tyż zaprowadzili nos do taki stanicy dla autostopowiczów i przemycili nos jako swoich, bo my byli bez ksiunżeczek. Można sie buło umyć a nawet buł szałer, ino woda prawie zimno. Buł i materac zez kocym do nynaniu, i wew wymborku zez wielgum chochlum gorunco herbata, a rano zbożówa.
Zez Jeleni Góry pojechali my do Bolkowa, zaś zez Bolkowa oż za Świdnice, do wioski Pszenno, jakiś kilometr za Świdnicum. Znowyk spanko wew stogu, tum razum na głodnygo, zaś rano oba my mieli doś autostopu. Wytrzunsania sie, dobrze, jak jechali my Nyskum abo Żukiym, bo nojczyńści to Starym abo Lublinym, na pace, a buło, że i na przyczepie traktorowy. Łodekciało num sie tyż spania wew stogach, kiepski jedzy, wyczekiwania po rowach przydrożnych na łaskawszygo kierowce. Jednym słowym urok autostopu przyblod num dziebko, guli tych niewygód.
A tu, za Świdnicom, zatrzymuje sie elegancki Fiat, pusty, aby zez kierowcum, który num godo, co jedzie do Wrocławia i może nos podrzucić. Papy num sie roześmiały, rozsiedli my sie wygodnie z tyłu, kierowca doł po gazie i....
Niewiada skyndy, nagle wyprzedzo nos radiowóz i kiwo lizokiym. Kierowca zakluł brzydko i zatrzymoł sie. Szkioł zez lotny, wew bioły bobie i ciymnych brylach, podszed, zasalutowoł i sprawdzo dokumynty. Zaś pyto sie uprzejmie:
- A ci panowie z tyłu to skąd?
- A, to autostopowicze, zabrali się po drodze do Wrocławia.
- Książeczki autostop macie?
- Nie, zapumnieli my se je wziuńć…
- Skąd jesteście? – spytoł .
Nie wiym,co porypało Zbinia, że bez namyślaniu klepnuł:
- My jezdymy zez Wrocławia.
- Coś akcynt mocie inny i godocie jak poznanioki, prosze wysiadać, a pan może jechać dalej.
Fiat odjechał, a my zostali zez tym szkiołym, co sie zaś późni łokozało, buł rodowitym poznaniokiym i tyż zaro sie kapnuł, co jezd lous.
-Dowodów pewno też nie macie, boście za młodzi, a jakieś legitymacje szkolne?
No, to my mieli i sprawa sie ganc rypła, bo bez tum bujde Zbinia, wew żodne nasze zapewniynia, co my nie brykli zez chaty i rodzice wiedzum, że sum my na autostopie, nie chcioł num uwierzyć. Zabroł nos do wyjaśniynia, na powrót do Świdnicy, na posterunek. Tam nos zamkli i łobdzwunili do naszych staruszków. Zaro tyż sie łokozało, że Zbiniu nabrojuł coś łojcu, boł sie lania i stund u niego ta szybko decyzja, co by sie wybrać zy mnum na stopa, ło czym jego famuła nic nie wiedziała i sie zamortwiali, gdzie tyn piorun może być. Najwiyncy to jego matka, co ni mogła spać po nocach, a tero rychtyg sie ucieszuła, że sie najdnuł.
Musieli po nos łojce przyjechać do Świdnicy, jak po depozyt, co by nos zabrać do chaty. Zez tego wszyskiygo Zbiniowi sie upiekło, bo łojciec już sie nie borchoł i lonia nie buło. Ale na autostop już nos tero nie ciungło, bo my sie jorgli, co podróże po prowdzie kształcum, ino lepi jak sum rychtyg dobrze przygotowane i barzy przemyślane.
Tak tyż dowiedziołżym sie łod łojca, co niektóro starszo wiara przed podróżum mo wew zwyczaju posiedzieć so dłuższom chwile i nic du sie nie godać. A my, jak te dwa warioty, mnij czasu potrzebowali, co by powziuńć decyzje, zabrać sie i jechać, nie wiada za co, nie wiada gdzie, nie wiada czym i po co, niż potrzebujum ci starsi, aby posiedzieć przed planowanum i przemyślanum podróżum. Bez to tyż i zakuńczynie naszy autostopowy wyprawy nie buło jednak takie cołkiym udane, jak na prawdziwych autostopowiczów przystało.
Ale w deche wspumniynia zostały. Nu, może zez pominiynciym drobnygo incydyntu kole Świdnicy.


text:
Blubry zez Kościana
Zaś jak nastała moda na akwaria
Buł żym jeszczyk gzubym, jak ekłym u mojygo sumsiada wielgachne akwarium na jakie 100 abo nawet wiyncy litrów wody, jakie mioł stojeć na szafunierce wew pokoju. Wew akwarium mioł fifne rybcie i znoł sie na nich. Te plaskate wew paski to skalary, a tamte to weluny, a tyn szary stwór to glunojad...i tak bajtlowoł bez dobre pół godziny, a jo żym ni móg ślypsków łoderwać łod tego cuda. Jeszczyk mi pokozoł wew ty szafunierce ekstra wzmocniynia zez winkluwy, co by to akwarium mogło na ni stojeć i co by sie szafunierka nie rozleciała pod tym ciynzarym. Łobjaśniuł mi tyż filtry, grzałki, termostaty, bo godoł, że te lepciejsze gatunki ryb sum takie wiyncy delikatne, to muszum mieć czystum i nadmuchanum świyżym powietrzym wode i ciyngiym stale równo ciepłum. Zaś dopiyro gupiki, małe rybki
i aby dziepko kolorowe, to sum łodporne i ni majum takich wymagań.
Łod tego czasu ciyngiym żym kumbinowoł, co by tu wywinuńć, aby mieć własne akwarium. Nawet żym rezyknuł petycje do łojca i matki, chocioż wiedziołym akuratnie jako bydzie jeich reankcja. I nie mylnuł żym sie.
“ Weź ty sie lepi za ksiunżki, bo rychło wywiadówka, a coś mi sie zdaje, że najlepi to zez tobum nie bydzie”- usłyszołym wew łodpowiedzi.
Rychtyk za tydziyń właśnie wypadała wywiadówa, to żym buł pewien, jak amyn wew paciyrzu, że ze struny moich staruszków ni mum co liczyć na wspumożynie ideji zostania akwarystum, a co gorsze to po wywiadówie ciyngiym bydzie ciynżko przeprawa i nie wiada czym sie zakuńczy. Ale ktu by sie przejmowł takimi pierdołami przy utrapiniu, jakie sprawiuła mi mojo szajba na tle akwarium.
Wew śpiku prawie kożdy nocy śniuło mi sie, że so siedłym na ryczuszce kole zgrabny kómódki I gapie sie na piynkne akwarium, które mum stojeć na ty kómódce. Ramka zez spawany winklówy, piynknie pomalowano na zieluno , ściany zez grubygo śkła, akwaqrium wielgie w sam raz rychtyk do ty kómódki dopasowane, a wew środku w przejrzysty wodzie miyndzy różniastymi wodnymi roślinami pływajum se dostojnie skalary i połno wszelkich inkszych rybciów, różniastych kształtów i kolorów. Bumbelki powietrza letum do góry, bo pumpki filtry i grzołki zez termostatym wszyćko ekstra działo. Matka i łociec stojum za mnum i ni mogum sie nadziwić, jakie piynkne akwarium, zaś co chwile wlatuje inkszo wiara, wszyćkie kumple zez eki i kożdyn jedyn pape rozdziawio zez zdziwiynia. A wtynczas mama potrzunso mnie za ramiei i godo:
“Wstawej synku, czas do szkoły, a nie guzdrej się, co byś sie nie spóźniuł".
I tak mi sie co roz to przytrafiało wew nojlepszym śpiku, bo jak buł czas na nynanie, to mi sie zbiyrało na rozmyślanie, co zaś rano strojuł żym muki do wstowania.
Zaś za dnia ciyngiym kumbinowołym skyndyk by tu jakie akwarium wytośtać, abo stetrać zez czeguś, abo wynajdnunć jakie śkło, co by sie nadało, chocioż by nie tam zaro na 100 litrów. Ło tym, co by se lajsnuńć za bejmy ni miołym co marzyc, bo miołżym aby rychtyk dwa złocisze, a zaś i tak wew Kościanie nie buło żodnygo składu zez akwariami i retyntami, co sum niezbyndne do tego szportu. Nu, ale jak ktuś dostoł cołkum ambe zez przerzutkum na tle akwarium to sie tak letko nie poddawoł, wiync zamiast stroić muki, klepać piyrdy i aby zez winkla szpycować na akwarium sumsioda, dali kumbinowołym i rozpytywołym sie na ece u wiary, czy ktu ni mo jakigo pomysłu. Jak bułym u jakigo kumpla wew chaci, to bez cołki czas aby ło tym bajtlowołym.
Aż jedyn roz, jak żym buł u Jurasa, co tyż buł napoluny jak jo, łojciec Jurasa słyszał, o czym rychtyk godumy i niby to du nos niby du sie zagadnuł: ”A my wew robocie takie piynkne akwaria wywolumy na gymyle”. Wew nos jakby pierun szczeluł. Ni mogli my sie zez poczuntku jorgnuńć, co jest lołz. Dopyro łojciec Jurasa wyklarowoł num, że sum u nich wew firmie zbyndne takie śklanne pojymniki po akumulatorach, na jakie dziesiyńć litrów i un może num po jednym takim załatwić i to za moch, czli za frkio.
I tak ni styndy ni zez owyndy moja biyda sie chejbła, bo miołżym już akwarium.
Łod sumsioda za pumoc wew kopaniu jego łogródka , chocioż to straśny nyrol, wycyganiułym pore gupików i roslinki wodne. Karmiuło sie te gupiki dafniami. Dafnie to takie małe roboszki, których połno buło wew niektórych stowkach. Trzebno buło wiedzieć, wew którym stawku na ece abo dzieś dali sum te dafnie. Stetrać siatke ,nojlepi zez damski puńczochy rozpiyntyj na twardym drucie zwiniyntym wew koło i zaś przytwierdzunym do akuratnygo knebla. Tych dafni trzebno buło sporo nałowić, co by nasuszyć na zapas na cołkum zime.
Bez pore miechów buł zy mnie akwarysta nie do żdżarcia, chocioż roz mi sie wszyćkie gupiki ugotowały, bo żym zapumnio wew pore wyłunczyć grzołke, ale poźni nowe rozmnożuły sie tak, że mogłym zez kumplami pohandlyżyć.
I pewnikiym jeszczyk długo zajmowołbym sie tym szportym, bo to zaczuł być niezły interes. Szag takich szplinów jak jo na poczuntku bułym, nie brakło, ino, że jednygo razu poszło mi ło coś zez moim bracholym, pore gupich docinków i co mioł braćka wew pazurze, a buł to jakiesiś ajzol, poleciało wew mojum strune. Jo żym sie gipko namknuł i tyn ajzol trafiuł wew akwarium. Co buło dali nie musze wum blubrać , bo kożdyn jedyn so to może wyobrazić. Doś, że oba mieli my bez miesiunc szlaban na lotanie po podwórku i tak zakuńczuła sie mojo przygoda zez akwarystykum.
Dzisiej to wyglundo cołkiym inaczy. Sum specjalne składy dla akwarystów, dzie majum kumplet wszyćko. Akwaria kożdyj wielkości, a nawet robium na zamówiynie na miare, eleganckie, nie wew winkluwie ino klejune, samo śkło. Majum wszyćko, co potrzeba na wyposażynie. Rybcie łod wyboru do koloru, roślinki śtuczne i prowdziwe, rózniaste pokarmy, nawet lekarstwa, a jak ktu nie kce sie babrać, a mo bejmy, to może so lajsnuńć kumplet gotowe akwarium zez rybciami i jeszczyk mu przywiezum do chaci i ustawium. Ale czym dzisiej ta wiara mo sie chwalić, jak kożdyn jedyn może mieć to samo. Co najwyży ktu wiyncy bejmów wetkoł wew swoje akwarium.Za moich młodych lot, jak żym zmajstrowoł pumpke zes motorkiym łod starygo patefonu, to nik na cołki ece taki ni mioł i za żodne bejmy so nie kupiuł. Wiync ktu mioł winkciejszum radoche, jo za młodygo, czy uni tero? Ktu tego nie kapuje, niech sie wypko i lezie wew kieretyny, szag nie?


text:
Sam coś pustawo mom
Trocha tych roztomajtych budowli łostało po Donnersmarckach. Jednym z takich jest Pałac Kawalera, kiedyś nazywany Domym Kawalera, fajno nazwa niy ma to tamto
Godajom tyż co tam łod tego czasu tak jakoś wszyscy są podobni do tatusia
Jak go stykło to sie to wybudowoł w latach 1903-1906. Pałacyk zaprojektowoł Ernst von Ihne.Piyrszym gościym boł
Kaiser Wiluś jak sie przijechoł odstresować do Gwidona.Boł tam krotka coś wele 2 dni.Jednym z gości jeszcze za komuny boł niyjaki Hanek z Chropocowa.Miyszkoł tam duży bo przeszło miesiąc. Po co to pisza? Boch tam sie pierońsko nudzioł
.
Ta szefowo tam wejrzała na mie łaskawym łokiym i dała mi połno książek o Donnersmarckach.
Tak mie wziono wtedy ,że trzimie mie do dziś


text:
Powiązane produkty
- Delalande 11cm 002 Blinkercena za 1sztDo koszyka
- Delalande 11cm 004 Blinkercena za 1sztDo koszyka
- Delalande 11cm 005 Blinkercena za 1sztDo koszyka
- Delalande 11cm 006 Blinkercena za 1sztDo koszyka
- Delalande 7cm 001 Blinkercena za 1szt
- Delalande 7cm 002 Blinkercena za 1szt
- Delalande 7cm 004 Blinkercena za 1szt
- Delalande 7cm 005 Blinkercena za 1sztDo koszyka
- Delalande 7cm 006 Blinkercena za 1szt
- Delalande 7cm 007 Blinkercena za 1szt
- Delalande 7cm 008 Blinkercena za 1szt


text:
Łōńskigo roku bōła w mediach wielgŏ chaja skuli nowego elymyntŏrza, kery Ministerstwo Edukacyji Nŏrodowyj wprowadziōło do szkół. Bajtle w piyrszych klasach dostały darmowy podryncznik, kery wcale niy je taki darmowy. Ô elymyntŏrzu w mediach sie już niy gŏdŏ, ale moja cera terŏzki łazi do piyrszyj klasy, tōż moga se ôbejrzeć ô czym to sie bajtle we szkole terŏzki uczōm.
Piyrsze co mie udziwiōło, to fakt, że tyla lekcyji we tym nowym elymyntŏrzu je cōłkym podobnych do lekcyji, kere sie znŏdły w Gōrnoślōnskim Ślabikŏrzu, piyrszym ślōnskojynzycznym elymyntŏrzu, wydanym bez Pro Loquela Silesiana we roku 2010. Toć, że nowy elymyntŏrz je wielgszy ôd ślabikŏrza. Mŏ sztyry tajle – podzim, zima, wiosna i lato, ślabikŏrz – ino jedna. Dyć szkolŏrze uczōm sie z niego aże bez 17 lekcyji we tydniu, a ślabikŏrz bōł pōmyślany tak, iże jedna lekcyjŏ przipadała na jedyn tydziyń.
W ôbuch ksiōnżkach bajlte poznŏwajōm litery, chociŏż autory ślabikŏrza zakłŏdali, że i tak wiynkszŏ tajla liter bajtle sie bydōm uczyć tyż na lekcyjach jynzyka polskigo. W ôbuch ksiōnżkach sōm take ôczywiste tymaty zwiōnzane z porami roku: podzime strōmy i liście, zimowe graczki, tref ze wiosnōm abo feryje. Ale sōm tyż spōlne tymaty, kerych ôbecność we dwōch podryncznikach mogłaby sie wydŏwać trocha dziwnŏ. I – pewnikym kejby elymyntŏrz powstōł gibcij ôd ślabikŏrza – autory tego drugigo ôstaliby ôskarżyni ô plagiat. Dyć i tu i tu mōmy lekcyje ô dinozaurach (tak po prŏwdzie w elymyntŏrzu niy podŏwŏ sie mianōw dinozaurōw ino naszkryflane sōm te nŏjbardzij znane kŏżdymu gatōnki – tyranozaur, diplodok abo stegozaur, a w ślabikŏrzu je napisane ino ô richtich ślōnskich dinozaurach – silezaurusie ôpolskim i smoku ze Lisowic), ô tym jak bajtle wystŏwiajōm we szkole tyjater, ô tym jak sie poznŏwŏ gatōnki ptŏkōw, ô używaniu we szkole nowych pōmocy dydaktycznych – kōmputerōw i tabletōw, ô fojerwerze, ô ôglōndaniu gwiŏzdōw i miesiōnczka bez teleskōp.
We ôbuch ksiōnżkach sōm tyż elymynty geografyji i kultury ludowyj, w tym ôbleczyniŏ. Ale to akurat je pokŏzane cōłkym inkaszyj. We ôbuch je lekcyjŏ ô gōrach. W ślabikŏrzu pisze ô wszelkich ślōnskich gōrach – i Beskidach i Sudetach, i tych po polskij strōnie granicy i tych po czeskij strōnie. W elymyntŏrzu gŏdŏ sie ô gōrach, ale bajtle uczōm sie panoramy Tatrōw. Muszōm poradzić pokŏzać Giewōnt na rysōnku kōnturu gōr. Muszōm sie tyż uczyć gwary gōrŏlskij. I wiedzieć co to je „gawra”, „watra”, „oscypek i „smrek”. Muszōm znać tajle gōrŏlskigo ôbleczyniŏ ludowego. Ô żŏdnych inkszych gōrach ani gōrŏlach i jejich kulturze niy ma ani słowa. Podobnie je tyż z geografijōm. We ślabikŏrzu je pŏra lekcyji ô Ślōnsku, jego regijōnach i miastach. Bajtle dowiadujōm sie niy ino ô Katowicach czy Ôpolu, ale tyż ô pŏranostu inkszych miastach. Poznŏwajōm herby takich miast jak Ôleszno, Lublyniec, Żŏry, Dobrodziyń czy Frydek. W elymyntŏrzu MEN idzie znŏjś lekcyjŏ ô Wiśle, ôsobne lekcyje ô miastach, kere nad Wisłōm leżōm: Krakowie, Warszawie, Torōniu i Gdańsku. Inkszych miast ani rzek w Polsce niy ma. Toć, że w elymyntŏrzu niy padŏ miano Katowice ani Ôpole. Nawet w lekcyji ô Wiśle, kaj jedna z dziōłszek sie pytŏ kaj Wisła napoczynŏ swōj bieg i kaj by bōł fest dobry plac coby ô Ślōnsku abo Beskidzie Ślōnskim spōmnieć, rechtōrka ôdpedziała coby bajtle sie wejrzeli na mapa. Co ôdpedzōm wtynczŏs, w czasie prawdziwyj lekcyji prawdziwe rechtōrki, niy wiym.
Gōrnoślōnski Ślabikŏrz ôstōł napisany ôrtografijōm interdialektalnōm tj. takōm, kerŏ tyn sōm tekst pozwŏlŏ ôdczytywać w roztōmajty, podug dialektu używanego na danym terynie Gōrnego Ślōnska, sposōb. I to tyż prziświycało autorōm ślabikŏrza – coby pokŏzać rōżnorodność i bogactwo kulturowe Gōrnego Ślōnska. Elymytŏrz MEN je napisany w ôrtografiji, kerŏ niy uznŏwŏ dialektalnych rōżnic. Tōż i autory elymyntŏrzowych tekstōw niy wysilali sie ino pokŏzali jedna wielgŏ, polskŏ, stereotypowŏ kultura – Krakōw i Warszawa prziôzdobiōne gōrŏlskōm ludowościōm.


text:
Hakynkrojc
Hakenkrojc, (we szrajbůnku dewanagari स्वस्तिक co idźe transliterować jako "svastika") to je we ksztołće krziża kery mo "połomane" ramjůna uo ece 90°. Sanskrycke mjano uoznaczo "przinoszůncy szczyńśće". Hakenkrojc pochodźi wjerza ze Indyji, kaj bůł używany jako talizmůn, nale je znůmy we roztumajtych kulturach na cołkim śwjeće uod starożytnośći. Ramjůna hakenkrojca mogům być złomane na prawo abo lewo strůna. Hekenkrojc ze ramjonůma złomanymi prawo je symbolym ruchu słůńca na ńebje (tak kej go idźe zoberzeć ze půłnocnyj půłkule), a je simbolym mocy słůńca a fojyry. Hakenkrojc ze ramjonůma złomanymi we lewo to je znok ćmoka a magije, a je uůn ymblyjmům bůgińi Kali. Simbol hakenkrojca przijůł we państwowyj symbolice III Rajch, kaj hakenkrojc bůł na fańe a we godle (trzimany we szpůnach uod adlera wjyńec ze liśćůw důmbu ze hakenkrojcym). Skiż tygo używańy hakenkrojca we wzorze podanym na naźistowski je zakozane uod prawa ńykerych państwůw, we tym Mjymcůw. Terozki hakenkrojc je używany uod ńykerych rodźimowjercůw jako simbol Swaroga a Perůna, je uůn tyż na fańe Kuna Yala a we rodowym wapyńe polskigo rodu Boreyko.
Necowe uodwołańa[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
- Thomas Wilson, The Swastica (1894): I tajla 242 zajty a II tajla 171 zajtůw (uoba tůmy we formaće PDF a we angelskij godce)


text:
Tarty robia łod1 jakegojś czasu. Niy biere2 to kans3 czasu, na wiyrch4 idzie powciepować5 roztomajte6 rzeczy i do tego wcale niy7 je droge. Kebyście8 czytali te recepty9 we ksiōnżkach, kaj10 kołżōm11 zrobiōne ciasto trzimać bez12 godzina we lodōwce, potyn- nim wrazicie13 je do pieca- na wiyrch wysuć14 specjalne fasolki… – to sie idzie przestraszyć. Joł15 […]
Miesiąc: Wrzesień 2015
Szpajza ze mango (Deser śląski- wersja eksperymentalna z mango)
Jak idzie1 zrobić szpajza ze pozimkōma,2 to czamu3 niy zrobić sie i taki4 barzi5 oriyntalnyj ze mango. Pomysłōw na roztomajte6 szpajzy mōm7 jeszcze trocha i to może mi z tego wyjdzie tako całoł seria. Pamiyntejcie, że nojważniysze jest sam8 te mango, niy moge9 być twarde, ale fajnie miynke i soczyste. Tyn deser je taki odświyżajōncy, […]
Mule ze śmiytōnkōm i wyndzōnkōm (Mule w sosie śmietanowym aromatyzowanym boczkiem)
Je żech ciekawy, co by na to pedziała[1] moja Ōłma. Tak się myśla, czy łōna[2] aby kedy[3] widziała je kaj[4] na jakim łobrołzku.[5] Dyć wia,[6] że kans[7] ludzi, co żyje dzisiej, tyż nigdy łonych niy jadło. Joł i moja Baba je fest[8] lubiymy i bez to jak je kaj znojdymy, to lōndujōm[9] we naszym koszyku. […]
Szpajza szokoladowoł (Deser czekoladowy a’la Silesia ;) )
Piyrwy[1] niy bōło[2] fajeru[3] bez szpajzy, terozki zrobiōł sie z ni taki trocha syntymyntalny deser, ale joł tam lubia do niego wrołcać. Przepis na ta szpajza dostoł żech łod kucharki, co to tyla ich w życiu zrobiōła, że keby[4] za kołżdo[5] szpajza dostała złotek,[6] to miałaby z tego niy nojgorszoł rynta.[7] Podstawōm takego deseru sōm […]
Szplitry ze szinkōm (Ciasteczka na bazie ciasta półfrancuskiego z szynką ;) )
Szplitry to bōł[1] piyrszy recept,[2] co żech go sam wciep.[3] I potyn jakosik ze jednōm ze mojich ulubiōnych kōmyntatorek „Chopa w kuchni” prziszli my na pomysł szplitrōw na słōno. Trocha to za mnōm łaziōło,[4] aż tu rołz[5] we nocy, jak żech niy mōg usnōńć,[6] prziszoł[7] mi do gowy taki pomysł, co go sam trocha niżyj […]
Chōdny syrnik łod ciotki Krysi (Sernik na zimno)
Jeszcze niy tak dołwno[1] niyftorzi[2] narzykali, że im za gorko,[3] ale już teraz paczōm[4] we niebo i wypatrujōm słońca, bo im sie miyrznie[5] tyn dyszcz. Joł[6] tyż mōm nadzieja, że jeszcze bydzie trocha tego słońca i- jak bez lato- bydzie sie szło zrobić tyn chōdny syrnik. Robi sie go szybko, a do tego je bardzo […]


text:
Chop sie ciepnōł na bōłki. Jymy je prawie dziynnie, a że co chwila słyszymy, że w tych kupnych je kans1 chymii, to chciołech sie sprōbować, jak smakujōm take swojske2. Trocha sie je robi, ale potyn idzie je zamrojzić, a rano wciepnōńć na chwila do bratruły3 i mieć fajnie chrupiōnce na śniołdanie. I co jeszcze trza […]
Kategoria: Śniołdanie
Szołdry abo murziny (Wielkanocne mięsiwa zapiekane w drożdżowym cieście na śląską modłę)
U nołs1 w dōma sie tego niy robiōło, nawet żołdno ciotka tego niy znała, ale rołz moja Baba znołdła to w jaki ksiōnżce i sie ji tego zachciało. Na poczōntku trzo bōło szukać, skōnd sie to wziyno, co to z tym zrobić i jak wyłōnaczyć2. Ponojś je to popularne na Ślōnsku Cieszyńskim, ale same słowo […]
Szinka we grincojgu (Szynka we włoszczyźnie)
Na świynta moja Muter już połra lołt1 kupuje wyndzōnoł2 szinka, takoł w cołojści i do tego tak fajnie powiōnzano dratwōm3. Owijoł jōm potyn we alufolia4 i pieke5 bez6 godzina abo półtora we bratrurze7. Chop w kuchni- jak już wiycie- lubi sznupać8 po roztomajtych receptach9, wymyślać, eksperymyntować i tak prziszoł na ta idyja10, coby ta szinka […]
Armeriter de lux (Bułkowy recykling de lux ;) )
Mōndre1 ludzie by pedzieli,2 że ta nazwa to je richtig3 oksymoron, bo armeriter pochodzi łod niymieckego Arme Ritter, co znaczy biydny rycerz, a co to je de lux, to już chyba wiedzōm nawet małe bajtle4– jak we jednyj nazwie sie znojdōm 2 przeciwstawne wyrazy, to je oksymorōn; rechtory5 bydōm6 zachwycōne 😉 De lux tak po […]
Armeriter (Danie recyklingujące czerstwe bułki)
Jak żech bōł bajtlym1, to mi Muter niyrozki to robiōła, bo przeca cojś trza bōło ze tymi starymi bōłkami zrobić, ale że to sie nazywo armeriter, to żech sie dowiedzioł dopiyro niydowno, bo piyrwy my przypiykali bōłki tōnkane2 we jajku i mlyku i żodnych nazwōw to niy potrzebowało. Terozki to żech sie nawet posprawdzoł historia […]
Smażōnka (Jajecznica)
Pomyśloł żech sie, że trza by sam wciepnōńć1 tyż jaki recept2 do tych, co to majōm dwie lewe rynce do warzynia.3 Coś ajnfachowego,4 a przi tym- jeszcze jak sie moł5 jajca łod szczyńśliwych kurōw- tak dobrego, że niyjedna baba abo chop bydzie chcioł łostać6 na taki frisztik.7 Dać sam idzie8 i szinka, i wōszt,9 i […]


text:
Katar
Katar (arab.: قطر), Państwo Katar (دولة قطر) – państwo we Azyje, rozlygowane we wschodńij tajli Arabskigo Půłwyspu, nad Perskům Zatokům. Grańica mo ze Saudyjskům Arabijům.
Srogszo tajla wjyrchu zajmuje sam pustyńijo, woda do pićo je odsalano ze morskij wody. Ńy ma lůndowych wodůw, jeźorůw a rzykůw. Wele wybrzeżo koralowe rafy.
Gospodarka je uoparto na dobywańu naftowyj ropy a źymnygo gazu, krům tygo je sam hutńictwo a inkszo industryja. Festylńe rozwińynty je transzport. Panśtwo dowo socjalno uopjeka a darnowo nauka wszyjskim uobywatelom.
Uod XVIII stolećo władza sam sprawuje růd Al-Thani, krům rokůw we kerych Katar bůł zależny uod Turcyje (1872 - 1916) a Wjelgij Brytańije (1916-1971).
Katar je tyż znůmy skiż tygo, co mo sam śedźiba arabsko telewizyjo Al-Dżazira.


text:
Maroko
Maroko, Krōlestwo Maroka (ar. المملكة المغربية) – państwo położōne we pōłnocno-zachodnij Afryce nad Atlantyckim Ôceanym i Strzōdziymnym Morzym. Grańiczy z Algeryjōm (na wschodzie), Saharōm Zachodniōm (na połedniu) i hiszpańskimi eksklawami we Afryce: Ceutōm a Mellilōm (na pōłnocy). Nŏleży do państw Maghrebu.
Graniczy z (podugowatość spōlnyj granicy):
- Łōncznŏ podugowatość granic lōndowych: 2 017,9 km
- Algeryjo: 1 559 km
- Sahara Zachodnio: 443 km
- hiszpańske eksklawy we Afryce:
- Podugowatość wybrzeża morskigo: 1835 km
- Nŏjniższy punkt: Sabcha Tah 55 m p.p.m.
- Nŏjwyższy punkt: Džabal Tubkal 4165 m n.p.m.


text:
Šulerki-volleyballistki 11. a 12. lětnika Serbskeho gymnazija Budyšin (SGB) dojědźechu sej minjenu srjedu do Wojerec na regionalne finale wubědźowanja “Młodźina trenuje za olympiju”. Minjene lěto wróćichu so z bronzowej medalju, tónraz wuskoći samo slěbro. Wot šryrjoch cyłkow běchu tři přitomne, dokelž njebě wokrjesny dobyćer Zhorjelc-Žitawa dojěł. Tak rozsudźi zamołwity turněra hrać tři dobyćerske sadźby. Wulosowanje chcyše, zo nastupichu šulerki SGB w prěnjej hrě nyhdom přećiwo wysokemu faworitej, Ewangelskej swobodnej šule Ochranow. Zinzendorfscy gymnazijastki trenuja wjackróć wob tydźen w tamnišim zjednoćenstwje a wobdźěla so prawidłownje na dypkowych hrach na wobwodnej runinje. Naše holcy so mócnje wobarachu, njemějachu pak žanu šansu na dobyće. Techniska přewaha sportoweho kontrahenta bě při sylnych nadaćach a mócnych nadběhach wočiwidna.
Woni přesadźichu so we wšitkich třoch sadźbach, a to jasnje z 25:10, 25:12 a 25:10. Za psychu šulerkow SGB njebě to runje optimalny start. Ale w přestawce sej předewzachu, druhu partiju lěpje započeć a wo kóždy dypk wojować. A hlej, pozbudźowanje je so wudaniło. Přećiwo Powołanskej šuli Kamjenc hrajachu naše holcy z lóštom a elanom. Nětko poradźichu so tež rjane akcije při saku a w pólnym škiće. Tak rozsudźichu šulerki wokoło kapitanki Nadine Čižankec jednotliwe sadźby z 25:20, 25:18 a 25:19 za sebje. Na dobyće slěborneje medalje móža wone horde być, wšako su prěni cyłk Serbskeho gymnazija Budyšin w starobnej klasy I (11.-13. lětnik), kotryž je w minjenych dwaceći lětach tónle rjany wuspěch docpěł. A hač so našim najmjeńšim volleyballistam 6. a 7. lětnika podobne rezultaty poradźa, čitajće přichodny tydźen w SN.


text:
Ludowe nakładnistwo Domowina (LND)
Wot lěta 1958 stara so Ludowe nakładnistwo Domowina jako narodne nakładnistwo Serbow wo wšo serbske pismowstwo a pokročuje z tym wjace hač 450-lětnu tradiciju. Knihi, nowiny a časopisy wuchadźeja hornjoserbsce, delnjoserbsce a němsce. Nakładnistwo je zamołwite za wuwiwanje, wudawanje a rozšěrjenje publikacijow, kiž so na Serbow, jich identitu, rěč, kulturu a wědomostne slědźenja poćahuja. Wone wudawa beletristiske twórby načasnych serbskich spisowaćelow kaž Jurja Brězana, Kita Lorenca a Róže Domašcyneje. Prawidłownje nakładuja so dźěła klasikarjow Handrija Zejlerja, Jakuba Barta-Ćišinskeho, Mata Kosyka a Miny Witkojc. Němskej zjawnosći spřistupnja so serbska literatura přez rjad „Die sorbische Bibliothek“. Wuslědki wědomostnych slědźenjow na polu serbskeje rěče, literatury, stawiznow a ludowědy wuchadźeja w „Spisach Serbskeho instituta“. Wažne ćežišćo editoriskeho dźěła nakładnistwa tworitej, hladajo na zdźerženje a rewitalizaciju serbskeje rěče, dźěćaca a młodźinska literatura. Nimo nowych dźěćacych knihow poskićuja so čitarjam prawidłownje tež licencne wudaća swětoweje literatury a zhromadne wudaća LND z druhimi nakładnistwami. W kooperaciji z Rěčnym centrumom WITAJ wudawaja so wučbnicy, wučbne materialije a dźěćacej časopisaj Płomjo a Płomje. Do šěrokeho editoriskeho programa słušeja hornjoserbski wječornik Serbske Nowiny a delnjoserbski tydźenik Nowy Casnik kaž tež časopisaj Rozhlad a Lětopis. Přiběrajcy zaběra so nakładnistwo z nowymi medijemi a produkuje słuchoknihi, digitalne knihi a digitalne nowiny.
Nakładnistwu přirjadowana Smolerjec kniharnja w Budyšinje je jeničke městno w Němskej, hdźež so čitarjej wšitke serbske a němske knihi wo Serbach poskićuja, k tomu antikwariske wudaća, zynkonošaki a filmy. Prawidłownje přewjedu so awtorske čitanja a knižne premjery. W meji 2000 załoži so towarstwo „Přećelow Smolerjec kniharnje“, kiž podpěruje zaměry kniharnje.
Jednaćelstwo
Marka Maćijowa, jednaćelka
e-mail: geschaeftsfuehrung@domowina-verlag.de
tel.: 0 35 91/ 57 72 42
Lektorat za powšitkownu a wědomostnu literaturu
Janka Pěčkec de Lévano, nawjedowaca lektorka
e-mail: lektorat@domowina-verlag.de
tel.: 0 35 91 / 57 72 54
Rozšěrjenje
Manja Bujnowska, wjednica rozšěrjenja
e-mail: vertrieb@domowina-verlag.de
tel.: 0 35 91 / 57 72 62
Marketing
Měrka Mětowa, zamołwita za marketing
e-mail: mieth@domowina-verlag.de
tel.: 0 35 91 / 57 72 72


text:
Turecke godki
Godki turecke lebo turkijske – nojličńijšo podfamilijo godek autajskych, uobejmujůnco ůngyfer 140 mln godajůncych. Zamješkujům uůńi uobšar Azyji Myńšyj (Turcyjo), Zakaukaźa (Azerbejdžan), Azyji Střodkwyj (Kazachstan, Kirgistan, Tadžykistan, Turkmyńistan, Ůzbekistan, Rusyjo a Chiny) a Syberyje (Jakucyjo), a tyž Ojropy Wschodńij (Karaimi, Tataři, Baškiři, Čuwaše). Dźelům śe na nastympujůnce grupy: bůugarsko (dźiś ino čuwasko godka), uoguzyjsko, kipčacko, karucko eli krachańidzko, půunocnosyberyjsko (ino jakucko a dougańsko godka) a pouedńowosyberyjsko.


text:
Manchester United F.C.
Manchester United je ynglicki fusbalklub, kery gro we Premier League. Uůnygo stadjůn je Old Trafford we sztadźe Manchester, na kery wlyźe 76 312 ludźůw. Jygo nojwjynksze sukcesy sům trzi wygrane we Champions League (1968, 1999, 2008) a 17 wygranych we Premier League. We sezońe 2007/08 wygroł swoja liga a mjoł 2 půnkty wjyncy kej Chelsea London.
Klub założyli we 1878 a mjanowoł śe uůn wuůnczas Newton Heath LYR F.C. kej klub robotńikůw. We 1902 mjano půmjyńili na take, jake mo terozki. Na terozki trynerym Manchesteru je David Moyes.
Farby kluby sům bjoło-czyrwjůno-czorne.


text: 1. Regina Oleszek 2. Bogdan Oleszek 3. Mieczyslaw Smarkala 4. Tomek Smarkala 5. Agnieszka Jemioło 6. Stanisław Mróz 7. Michał Kitowski 8. Jarosław Olech 9. Paweł Kiepek 10. Wiesław Górniak 11. Przemysław Górniak 12. Jan Mróz 13. Tadeusz Harkot 14. Jan Gozdecki 15. Bolesław Kurek 16. Kołtun Stanisław 17. Marian Olech 18. Olech Leszek 19. Wypych Kazimierz 20. Chołota Jan 21. Dziwota Grzegorz 22. Mielcarek Krzysztof 23. Ostrowski Ryszard 24. Wypych Barbara 25. Wypych Robert 26. Mameła Bogdan 27. Mameła Justyna 28. Gąbka Gabriel


text:
Grecyjo
Grecyjo (grec. Eλλάδa (Elláda), IPA: [e̞ˈlaða] abo Eλλάς (Ellás), IPA: [e̞ˈlas]), Republika Grecko (Eλλnvιkή Anuokpatίa (Ellinikí Dimokratía), IPA: [e̞ˌliniˈci ðimo̞kraˈtiˌa]) – państwo we pouedńowo-wschodńij tajli Ojropy, pouožůny na krańcu Půuwyspu Boukańskigo. Grańičy s Albańjům, Republikům Macedůńii i Buugarjům na půunocy a s Turcyjům na wschodźe. Mo dostymp do dwůch můř: Mořa Egejskigo na wschodźe, a Mořa Jůńskigo na zachodźe. Na uobu znojduje śe wjela wysp, tyž bydůncych tajlům Grecyje.
Uznowano za kolebka zachodńij cywilizacyji i bydůnco mjejscym narodźin dymokracyji, filozofji, športůw, polityki i dramatu, Grecyjo mo dugo i bůgato historyjo i dźedźictwo kulturowe, kere wpuynůuo na inkše kultury Ojropy, půunocnyj Afriki i Bliskigo Wschodu. Uobecńy je rozwijajůncym śe krajym, bydůmcym čuůnkym Uńii Ojropejskij uod 1981 r. a strefy ojro uod 2002 r.
Przipisy
- ↑ Dane za CIA The World Factbook World population - CIA.


text:
Grynlandyjo
Grynlandyjo (Kalaallit Nunaat) – autůnůmične terytorjům zoležne Dańije pouožůne na wyspje uo tym somym mjańe, uo uobšaře 2175,6 tys. km² (nojwjynkšo wyspa na śwjeće), dekńyntej we 84% bez lůndolůd (ino 341,7 tys. km² je wolnych uod lodu) a uo ludnośći 57,1 tys (nojčyńśći sům to Eskimosy, keři zamjyškujům tyž půunocne rygjůny Alaski, Kanady i Syberyje).
We 1978 důński parlamynt přiznou Grynlandyje autůnůmijo. We 1985 wyspa wystůmpiua s Ojropejskij Wspůlnoty Gospodarčej a ńy je čuůnkym Uńije Ojropejskij. Grynlandyjo je čuůnkym Rady Nordyckij.


text:
Downo, bo wnet po piyrsyj wojnie światowyj u jednego gazdy w Kościeliskak słuzył mały pachołek. Był on siyrota i skądsi z Obidowej pochodziył rodem. Matka mu umarła, kie on sie urodziył, bo sie jej cosi w nuku popsuło. Choć jom ta baba, co była przy porodzie, kadziyła i syćkie inkse chorości zamówiała, to nic nie pomogło, ba przecie musiała umrzyć.
Opiekowoł sie śnim ociec, ale on robiył we dworskik lasak, to bez dziyń odnosiył chłopca do jednyj baby, co była krzesnomatkom tego chłopca. Ociec na noc zabiyroł chłopca do chałupy i som sie śnim opiekował, i bez niedziele tyz. Kie chłopcu było seść roków, to ojca przypucyło drzewo w lesie i juz niezywego inkse chłopy przywieźli na furze do chałupy.
Dziedzic za swoje dudki kupiył truchłei zrobiył pogrzyb. Chłopca zaś wzion do dwora, coby z jego dzieciami chodziył do skoły. Chłopiyc był we dworze rok casu. Po roku dziedzic umar, a dziedzicka chłopca wygnała ze dwora, bo go nie rada widziała za to, ze sie lepiej ucył w skole, jako jej dzieci. Dobrzy ludzie z litości wziyni tego chłopca na słuzbe do bogatego gazdy. Bez zime posługowoł jako móg koło krów i owiec. Bez lato zaś pos te bydlęta, a gazda za to dawoł mu jeść i jakie takie odzionko. Jeden rok był u jednego gazdy, potem wzion go inksy gazda na słuzbe i tak wędrował, jaze sie naloz za Zokopanym w Kościeliskak.
Z Kościelisk juz nika nie odchodziył. Słuzył tam pore roków. A społ zawse w sopie przy krowak. Tyn jego gazda był muzykantem. Mioł gęśle doma i chodziył grać po weselak. Tyn chłopiec, teroz juz pachołek, okropnom chątke mioł do granio. Jak ino gazdy w doma nie było, to broł gęśle z kołka i groł na nik. Roz fest naciągnon strune i pękła mu. Gazda, kie to uwidzioł, to zaroz namocył powróz i wybiył śnim pachołka tak, ze nimóg on potem siedzieć przy jedzeniu cosi ze dwa tyźnie. Od tego casu gazda zakozoł pachołkowi brać gęśle.
Nadchodziyły święta Bozego Narodzynio. We wilijom wiecór, kiedy juz zjedli wilijnom wiecerzom, pachołek godo do gazdy tak:
- Wiecie co, gazdo, jo juz słuzem u wos prawie śtyry roki a jesce nie byłek na pastyrce ba poślijcie mnie dzisiok, bo mom okropnom chęć iść na tyn pastyrke.
A gazda na to:
- Jesce tak nie nastało coby pachołek gazdom rządziył. My syćka idziemy na pasterke a ty mos siedzieć doma i pilnować, coby fto co nie ukrod.
- Dyć przecie dzisiok wilijo to i złodzieje tyz majom święta.
- Ty mnie chłopce nie musis poucać! Mos siedzieć w doma! A cobyś se nie namyśloł nika iść, to ci kyrpce zaprem w kómorze i nowe ubranie tyz.
Zabroł z biołyj izby kyrpce i ubranie, i zaniós do kómory. Potem wybrali sie syćka na pastyrke, ino som pachołek zostoł w chałupie. Siod se na stołku i zacon ozmyślować.
- Jako to jest na tym świecie. Som wielgie pany i bogaci gazdowie. Ale som tyz i biydne siyroty pachołki takie jako i jo co musom spać w sopie przy krowak. Weznem stare gazdowe kyrpce i obujem, poubiyrom sie i pudem na tyn pastyrke. Weznem tyz gazdowe gęśle i zagrom temu malućkiemu Poniezuskowi, i zaśpiywom. Ale jako mom zaśpiywać?
I umyśloł ze zaśpiywo mu swojom góralskom kolęde takom:
W sopieś sie urodziył malućki Jezusie
Moześ scęśliwy był, boś se mioł Mausie
Jo nimom matusie, ojca rodzonego
Pocies mnie Jezusie pachołka biydnego
I jo kozdom nocke fort w sopie nocujem
Za syćko Ci mały Jezusie dziękujem.
Kie juz mioł śpiywke uzdajanom, poubiyroł sie i poobuwoł do gazdowyk kyrpcy. Wzion tyz gazdowe gęśle pod pazuche i smycek do gorzci, pozapiyroł chałupe i posed. Ale drogom bez wieś nie sed, coby sie z nikim nie spotykał, ba posed polnom drogom popod regle, ka furmany drzewo z lasu woziyli. Kie tak sed, niebo sie zachmurało i rusył sie wiater, i zacon fest duć. Zacyna sie dujawica, bo śniegem fest prało, a bez to i droge wnet zaduło. Pachołkowi w nogi zacyno być zimno bo kyrpce mioł wielgie, to sie mu i śniega natrzepało do nik pełno. Siod se na ziym, zobuł kyrpce i wytrzepoł śnik śnieg, i obuł nazod, ale onecki mioł mokre od tego śniega, bez to i w nogi dalej było mu straśnie zimno. Ale po kwili juz nie cuł ze mu w nogi zimno.
Idzie se dalej, ale juz nie zapaduje nogami do śniega, ba idzie po wierchu, choć zospy były wielgie, bo świyzego śniega duzo naduło. Kie tam sed, choć jesce nie przestało duć, usłysoł granie na gęślak. Stanon, obziyro sie, ale nikogo nie widział, ino granie słysoł coroz wyraźniej. Potem wiater przestoł duć i chmury tyz sie kajsi podziały a gwiazdy znów zacyny świycić, i miesiącek tyz. Pachołek idzie i patrzy a tu pore kroków dalej lezy smrek, co go wiater wykopyrtnon, a na tym smreku siedzi jakisi cłek i gro na gęślak. Posed ku niemu, patrzy i ocom nie wierzy, ze to jest Sabała, tyn som, co siedzi pod pomnikem Chałubińskiego w Zokopanym i gro na swoik starodownyk gęś lak, co sie nazywajom złóbcoki.
Wyjon pachołek swoje, a racyj gazdowe gęśle, siod ku niemu i zacon grać. Ftej Sabała przestoł grać i pyto sie go:
- Coś ty chłopce za jeden, co mnie widzis?
- Jo jest pachołek i słuzem w Kościeliskak.
- Wiys co, chłopce? Kiedyś doł rady tu przyść, coś nie zapadowoł do śniega i usłysołeś moje granie, to bedziemy se oba chodziyli popod regle i po holak, i bedziemy se grać nie ino wtej, kie cicho na polu, ale i wtej, kie wiater duje. Niek echo niesie nase starodowne góralskie nuty po całym Podholu, coby se ik ludzie przybocyli i coby nie syćka sie sceprzyli. Jo ino skocem za upłoz, bo mom tam sowanom smołe, a musem se smycek nasmarować.
Sabała posed, ale tyz nie zapadowoł sie do śniega a pachołek zostoł som. Miesiącek świycił jasno, to on smyckem napisoł na śniygu: „Sabała i jo gromy”. Potem otrzepoł smycek i zacon grać i ftej zbocył se, ze przecie mioł iść na pastyrke. Zacon sie dźwigać ze siedzenio, ale sie nimóg rusyć. Patrzy i tak sie mu widzi, ze je jest w kościele bo i sópka jest z malućkim Poniezuskiem. A tyn Poniezus śmieje sie do niego i pokazuje na gęśle. No to pachołek zacon grać i śpiywać syćkie te kolędy, co se w doma uzdajoł.
I fto wiy, kiele casyj by jesce groł, kieby go był na drugi dziyń w Boze Narodzenie leśny nie naloz, bo prawie tamtędyj jachoł do Kościelisk. Zaroz go poznoł, bo tyn leśny był kumotrem tego gazdy, co pachołek u niego słuzył. Patrzy koło niego, a tu na śniegu napisane i cyto: „Sabała i jo gromy”
Jako pachołek siedzioł na drzewie. to go śtywnego tam samo wsadziył do sonek. Przyjochoł przed chałupe, wloz do izby i godo:
- Przywiozek wom pachołka z gęślami.
- A cemu on do izby nie idzie?- pyto sie gazda.
- Bo wy se sami kumotrze musicie iść po niego.
Gazde porwały złości. Wzion kociube od pieca i polecioł do pola i z daleka sie ozegnoł kociubom ze go bedzie biył.
Widzi ze pachołek trzymo w lewej ręce gęśle a w prawyj smycek i jesce sie uśmiechuje. Chipnon gazda ze złości, ze go złapie za kark. Ale przypatrzył sie mu lepiyj i zaroz sie cofnon, bo obocył, ze pachołek zamor-z. Delikatnie wzion go ku sobie i zanios do izby. Wcioł potem wziąć mu gęśle z gorzci ale nimóg mu palicy otworzyć i ani smycka tyz mu nimóg zabrać. Po kwili dopiyro gęśle i smycek pachołek wypuściył z gorzci a gazda z gaździnom przebrali go do nowego odziynio.
Przyniós gazda z kumory pachołkowe kyrpce i obuł go do nik, i zaroz posed do stolorza, coby przysed zrobić truchłe. Przysed stolorz, zmiyrzoł patykem pachołka na syrzć i na złuść, i zrobiył truchłe. Potem tyn patyk połomoł i wróciył go do pieca, coby sie spolył. Bo takom miarom, co sie miyrzo nieboscyka, to nie wolno nic miyrzać, coby nie było niescęścio.
Włozyli pachołka do truchły. Piyknie w niyj wyglądoł, bo był uśmiychnięty. Gazda nazod doł mu do gorzci gęśle i smycek, coby móg dalej chodzić grać ze Sabałom. No i na drugi dziyń był pogrzyb. Gazda nieroz potem chodziył popod regle i jak wiater duł, to słuchoł granio na swoik gęślak. I wy moze nieroz, jak bedziecie w Zokopanym i pudziecie popod regle, to przysłuchojcie sie dobrze, jak wiater duje, to usłysycie jako Sabała z pachołkem z Kościelisk grajom na gęślak downe góralskie nucicki. A moze usłysycie wtej, kie w nocy koło lasa cicho pudziecie na pastyrke.


text:
Skond sie wziyna tyta?
Wynokwianie Kadłubka – czyńść 24.
Jak Zeus był jeszcze bajtlym, ścigoł go jego łojciec Kronos, bo chcioł go zjeść. Kronos jod wszyski swoji bajtle, bo boł sie o prziszło władza. Skiż tego małego Zeusa schowali w górach na Krecie i tam dowała mu jodło ciga Amaltea. Zeus ta ciga fest poważoł. Godajom, że bogini Tyche, kero keruje losym kożdego człowieka, miała po tym jedyn z rogów kozy Amaltei, przy keryj sie tak gryfnie wyprznił Zeus, król świata. I tyn róg sztyjc sie som napełnioł nektarym i ambrozjom. Beztoż sie godo: róg obfitości abo lepij po łacinie: cornu copiae.
Na łobrozku tyż
Róg tyn nafilowany samymi maszketami stoł sie skiż tego symbolym kożdego bogacwa, dobrobytu i powodzynio w gelcie. Malyrze w downych wiekach malowali rogi obfitości, z kerych sie wysuwo wszysko, co je nojlepsze na świecie: winogrona, jabka, wiosna, piniondze, bombony, szekulady. Abo wypływo woda jak na obrazie Arnolda Böcklina z nimfom wodnom.
Maszkety muszom być
Jak na Ślonsku piyrszoki, frelki i karlusy, idom piyrszy roz do szkoły, to dostowajom tyta. Co mo znaczyć, że winszujymy im samych szostek i powodzynio. Choby mały Zeus na Krecie – majom być w tyj szkole szczyńśliwi. Kożdy piyrszok sie fest asi kiej smyczy piyrszego września rożek fol żelków, szekulad, kaugumów i czego tam jeszcze.
Tyta łod tytki
Zwyczaj tyn sie przijon już downo tymu, w XIX wieku w nikerych krajach – tyż u nos na Gornym Ślonsku. Słowo „tyta” pochodzi z jynzyka nimieckigo – Tüte abo w zdrobniyniu Tütchen – i oznaczo kożdy rodzaj torebki do pakowanio. Ale tyż rożka – takigo rożka jak tyn łod tyj cigi, co nom spomino historia o kozie Amaltei, kero piastowała Zeusa.
W tyta idzie tyż dostać
Słyszołżech tyż, jak downij godali: „Niy błoznuj, bo dostaniesz w tyta”, co chyba znaczyło, że sie dostawo klapsa, bo czasym żech dostowoł. A niy wiym czy tyż to ni ma czasym po gowie. Godało sie tyż „w tyta i na woga”, jak sie chciało powiedzieć, że sprawa skończono. Dzisiej tyta to je yno ta szkolno dumno tyta, w keryj może som bombony, ale nojwjyncyj w nij je marzyń szkoloków, kerzi zaczynajom ta swoja przigoda z naukom.
Prof. Uś dr hab. Zbigniew Kadłubek – rezkiruje Katedrom Literatury Porównawczyj. Je filologiym klasycznym, eseistom i tłumaczym. Pisze tyż po naszymu, dejmy na to „Listy z Rzymu” abo „Promytyojs przibity”.


text:
Před zachodom do cyrkwje steji narowny pomnik serbskeho basnika a měšnika Jakuba Barta-Ćišinskeho (1856–1909), kotryž zhotowi pólski wuměłc Władysław Tumkiewicz po motiwach serbskeho molerja Jana Buka. Postajeny bu zornowcowy pomnik při składnosći 50. posmjertninow basnika.
Na zornowcowej tafli na sćěnje su naličeni měšnicy, kotřiž buchu tu hač do lěta 1964 pochowani. Na južnej stronje je row fararja dr. Rudolfa Kilanka; wón pochadźeše z Kanec a bě we Wotrowje z fararjom mjez 1995 a 2004.
Na sewjernej stronje kěrchowa da farar Mikławš Just w lěće 1963 na swisle susodneho pódlanskeho twarjenja připrawić sgrafito, kotryž pokazuje trubjaceho jandźela.
Na wonkownej cyrkwinskej muri připrawjeny swjaty křiž z napismom “Wumóž swoju dušu!” dopomina na swjaty mision we Wotrowje w lěće 1923.


text:
Szekulada
Szekulada (nah.: xocolotl - goszko woda) – wyrůb cukerńiczy uůnaczůny s mjazgi kakaowyj, fetu kakaowygo (masło kakaowe) abo fetu cukerńiczygo, czygoś do słodzyńo a inkszych dodatkůw. Wytwarzano je uůna nojczyńśći we postaći tabulek. We ńykerych krajach, gůwńy we Meksyku, powszychńijszo je szekulada we postaći napoju na wodźe, mleku abo inkszym płyńy. Rzodźi trefjo śe szekulada sproszkowano abo we granulkach.
Zorty szekulady[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
- Przodńi tajlůng:
- Goszko – składo śe ze masła kakaowygo, proszku kakaowygo a cukru, roz a kedy ze ńywjelgům domjyszkům wanilije. Zawjero przynojmńij 70% produktůw ze kakaowyj mjazgi a powinno być przigotowywano we tymperaturze 31,1–32,7 °C. Zawjyro 2–5 rozůw wjyncyj teobrominy niż mlyczno.
- Mlyczno – we jeji skłod wchodźi tyż mlyko abo proszyk mlyczny i wanilijo, a zowartość kakao ńy przekraczo 50%. Tymperatura uůnaczyńo mo 28,9–30,5 °C. Zwykle szekulada ta zawjero ńy mńyj niż 25% suchyj kakaowej masy we sumje, 14% suchyj mlycznyj masy, 2,5% suchyj uodfetowanyj masy kakaowej, 3,5 % fetu mlycznygo a 25% fetu razem.
- Bjoło – ńy zawartośći kakaowygo proszku. We nojlypszich szekuladach tyj zorty je ino do 33% kakaowygo masła. Tymperatura wytwarzańo 27,9–30,5 °C. Ńykerzy uwożajům, iże tyn wyrůb ńy je szekuladom ze wzglyndu na niskům zawortość kakaowygo masła.
- Deserowo
- Szekulady byndůnce mjeszońinům roztomajtych składńikůw ze inkszych zort szekulad:
- Bakalijowo
- Uorzychowo
- szekulady ze uowocůma, likerkůma a inkszymi dodotkůma
Szekulada „couverture” je wyrobym uotrzymonym ze wyrobůw kakaowych a cukrów, zawjero ńy mńij ńiż 35% suchyj masy kakaowyj, we tym:
- 1) ńy mńij niż 31% fetu kakaowygo;
- 2) ńy mńij niż 2,5% ńyfetowyj suchyj masy kakaowyj.
We produktoch szekuladopodobnych zawortość kakao ńy przykraczo 7% cołkej masy. Wjynkszość producyntůw lo uzyskańo gładkij, jydnorodnyj struktury dodowo do szekulady lecytyna sojowo (E322), abo PGPR (polirycynoyoleińon poliglicerolu – E476), co pozwalo zmńyjszyć zawartość drogjygo masła kakaowygo a uobńyżyć lepkość masy.


text:
Corôz wicy nowich distribùcëjów zamëkô ju w se z dodomù kaszëbską klawiaturã (OpenSUSE 10.2, KNOPPIX 5.11…). Në to ë przëszed ju chòba czas na to bë wama pòmóc w ji dodaniô do pòlsczégò ùstôwù. Bënë ju òna je, le trza jã aktiwòwac, a że òbrôz gôdô wicy jakno słowa, to ë na pòmòc òsta òpiartô w 90% na òbrôzkach.
Articzel na przëmiôrze Linuksa Debian 4.0 (etch) z graficznëm òkrãżém KDE (przëmiôr z GNOME przińdze za sztót) mómë wama ùprzistãpniony w dzélu Kaszëbsczi Linuks, w artiklu:
A kùńcowi efekt ùstôwù mòżeta òbôczëc niżi na òbrôzkù


text:
Kamerůn
Kamerůn, (fr. Cameroun, ang. Cameroon), Republika Kamerůnu, (franc. République du Cameroun, ang. Republic of Cameroon) – państwo we strzodkowyj Africe, nad Gwinyjskům Zatokům. Grańica mo s: Ńigeryjům, Czadym, Strzodkowoafrikańskům Republikům, Kůngym, Gabůnym a Růwńikowům Gwinyjům. Kamerůn je człůnkym UoNZ, Uńije Afrykańskij a inkszych uorgańizacyji mjyndzynarodowych.
Mjano państwa wywodźi śe s portugalskigo mjana nadanygo rzyce Wouri, to je Rio de Camarões. Uokreślyńy to uoznaczo Rzyka Krewetek a ńyskorzi zostoło rozćůngńůne na cołki krej leżůncy nad tům rzykům.


text:
Sezōn na szpargel niy je dugi[1] i bez to[2] trza go wykorzystać, ale żeby nōm się niy zmiyrzło[3] jedzynie yno uwarzonego[4], mogymy sie go tyż usmażić. Dołwno tymu[5] prziszoł żech[6] na taki recept[7] na szpargel w cieście ze piwym[8]. A jak już sie otworzymy take piwo do warzynia[9], to przeca niy zmarnujymy ty[10] reszty i […]
Miesiąc: Maj 2015
Klōski (Kluski śląskie)
Z dziurōm[1] abo[2] bez? Idzie pedzieć[3], że to je tako filozofijoł ślōnski klōski. Joł[4] tam wia[5] jedno: ani Ōłma[6] Albina, ani Ōłma Ana żodnych[7] dziurōw we klōskach niy robiōły[8], niy robi ich moja Muter i niy byda robiōł[9] jo. W Polsce sie na nie gołdo[10] ślōnske, a tak po prołwdzie[11]– jak mi to ostatnio pedziała […]
Gipkoł zōłza do nudli (Ekspresowy sos do makaronu)
Dzisiej czowiek nigdy niy mo szasu[1] (tak gołdała śp. Pani Liska, co to szybko jejźdźōła[2] na swojim kōłku[3] i niyroz[4] niy miała kedy poklachać[5], bo „niy miała szasu”). I jak nōm sie trefi[6] taki dziyń, kedy[7] niy mōmy szasu na nic, to moge[8] nōm[9] sie przidać tako gibkoł[10] zōłza do nudli. Raz, dwa, trzi i […]
Torta citrōłnowo (Tort cytrynowy)
Z tōm[1] tortōm to już eksperymyntuja[2] od jakegojś czasu- cojś może jeszcze kedy mi do łeba przidzie[3]– ale terozki[4] stanyło[5] na taki wersji. Ta torta je tako leko[6], niy za słodkoł, niy za kwaśno, że moja Muter i jyj kamratki[7] bōły bardzo zadowolōne. Co potrza? Biszkopt: 5 jajec 5 łeżek[8] mōnki pszynny 2 […]
Szpajza citrōłnowo ( polskiej nazwy brak ;) )
Mōmy[1] miejsiōnc maj, a w maju- tak dzisiej, jak i dołwniyj[2]– na Ślōnsku bōły kōmunie. A jak już sie komu trefiōł taki fajer[3], to musiała być na nim i szpajza[4]. I to niy jedna, yno połra zortōw[5]. Żeby sie dowiedzieć, jakoby tu narychtować[6] tako szpajza, spytoł żech sie kucharki, co to w swoim życiu- […]
Torta łorzechowo-szokoladowoł ze apfylzinōm (Tort orzechowo-czekoladowy z nutką pomarańczy ;) )
Jak Wōm sie trefi jaki geburtstag[1], to takoł torta mołcie jak znaloz[2]. Niy powia, że niy ma z niōm[3] roboty, ale jak fajer[4], to fajer. Co potrza? 6 jajcōw 100 g łorzechōw 50 g mōnki pszynny[5] 50 mōnki kartołflanyj 140 g cukru 10 g proszku do pieczynioł 1 apfylzina[6] kapka wōdki Kryjma:[7] […]


text:
Łostatnio żech robiōł1 kans2 ajerkōniaku i inkszych kakaōwkōw, a jak byjście przesztudiyrowali3 te recepty,4 to zarozki byjście sie pomyśleli, co tyn borołk5 robi z tymi wszyskimi biołkami- przeca porzōndny Ślōnzok niy wyciepnie6 jedzynia, a świniōw ani inkszyj zwierzyny niy mōm. To żech sie pomyśloł, że trza tym wyfutrować dōmownikōw- bōłech wtedy u Teściowyj, a wiadomo, […]
Miesiąc: Styczeń 2016
Kakaōwka (Kakaowy likier jajeczny)
Idzie pedzieć,1 że kakaōwka to je siostra ajerkōniaku, yno że po inkszym fatrze.2 I niby tam wszysko prawie take same, ale sōm ludzie, co to jak im postawić na stole ajerkōniak i kakaōwka, to zarozki3 sie ciepnōm4 na tyn trocha ciymniyjszy keliszek. Nojlepi mieć i jedne, i druge, to mogecie być sicher,5 że kołżdymu dogodzicie… […]
Babka ze starego receptu (Kobieta ze… chyba się zagalopowałem w tych tłumaczeniach ;) )
Już 2 tydnie1 tymu spominoł2 żech sam3 ło staryj ksiōnżce,4 co mi jōm5 porzyczała kōmratka6 łod moji Mutry.7 Driny8 we tyj ksiōnżce bōła tako trocha mańszo,9 kero10 niy miała umszlagu11 i bez to ciynżko bōło12 pedzieć,13 co to za jedna. We receptach14 bōł ale wypisany proszek do pieczynioł jednyj staryj firmy, co to do dzisiej […]
Gibki szałołt ze paluszkami krabowymi (Ekspresowa sałatka z paluszkami krabowymi)
Niyrozki1 trza cojśik na szybko narychtować, bo idzie bezuch2 abo dōmownicy3 ze godu4 już sie ciepjōm5 na kit we łoknach6….sztop,7 sztop, przaca takich łoknōw to już tera prawie żodyn niy mo, a jedzynie tych gumowych uszczelek mogłoby być dlo zdrowia dużo gorsze niż niyjedyn fastfood. Niy ma co wymyślać, mocie8 gōd, a niy mocie czasu, […]
Grinkōłl choby we Niymcach (Jarmuż na modłę północno-niemiecką )
We Niymcach- tam barzi1 na gōrze- majōm tako tradycja, że bez zima2 sie wybiyrajōm całōm ferajnōm3 na jedzynie tego grinkōłlu. Jo żech po prołwdzie4 nawet tego niy wiedzioł, ale jakosik żech sie połra miesiyncy tymu zgodoł ze mojōm Ciotkōm ze Bremen. Po piyrszych przimrozkach pōnoś5 tyn grinkōłl je nojlepszy i łoni tak od stycznia aże […]
Szokoladowy piyniek ze 1921 roku (Czekoladowy pieniek)
Kōmratka[1] łod[2] moji Mutry[3] pożyczōła mi ksiōnżka, co jōm dostała łod swoji Mutry i to zarozki[4] po swoim ślubie. Skōnd[5] ta drugoł jōm miała, nie wia,[6] ale wiym, kedy bōła wydanoł… w 1921 roku we Breslau. I jak to ze takimi starymi ksiōnżkami niyrołzki[7] je[8], je napisanoł gotykym- bo to, że je po niymiecku, to […]


text:
Alfred Hitchcock
Tworzyńy Alfred Hitchcock (rodz. 13 śyrpńa 1899 we Lůndyńe, um. 29 kwjetńa 1980 we Los Angeles) – brytyjsko - amerikański filmowy reżysyr a producynt. Uodznaczůny The Most Excellent Order of the British Empire. Uznowany za pjońera suspensu a psychologicznygo thrillera. Po zuůnaczyńu poru filmůw we Wjelgij Brytańiji przekludźił śe do Hollywood, we 1956 dostoł amerikańske uobywatelstwo. Uznowany za nojlepszygo brytyjskigo reżysyra we geszichće a jednygo ze nojlepszych we weldźe. Znůmy ze ausdruka "Film na anfangu mo mjeć trzyńśyńe źymje, a ńyskorzi napjyńće mo růść." Nojbarźi znůme filmy Hitchcocka: "Rear Window", "Vertigo", "Psycho", "North by Northwest", "The Birds", "Rebecca".