text:
Sonet
Sonet (z łatyńšćiny: sonare= "zněś, klincaś") jo forma basni. Jeje mě groni "mały tonowy kus".
Wopśimjeśe
Natwaŕ a warianty[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Sonety maju 14 metriski rědowanych smužkow, kenž su w originalnej italskej formje do styrich štuckow rozrědowane: dwa kwarteta ze styrimi smužkami a dwa se pśizamkujucej terceta ze tśimi smužkami[1].
Jadnotliwe smužki italskego soneta maju jadnasćo złožkow, zwětšego ze žeńskeju kadencu (Voi | ch’as | col |tat |e in | ri | me | spar | se il | suo | no)[2]. Tomu wótpowědujo w nimskej rěcy jambiski pentameter, kótaregož kadenca móžo pak žeńska (11 złožkow) pak muska (10 złožkow) byś (In | Spie | gel | bil |dern | wie | von | Fra | go | nard/ist | doch | von | ih | rem | Weiß | und | ih |rer | Rö | te)[3].
Do špańskeje a portugalskeje lyriki jo se sonet ceło po italskej wašni pśewzeł.
W francojskej klasice a w prědnej recepciskej faźe w Nimskej w baroku jo było pśedewšym wužywany metrum tak pomjenjony Alexandriner, ze šesćimi akcentami a z cezuru w srjejźi[4].
Do engelskeje literatury jo se sonet dostał w šesnastem stolěśu. Malsnje jo se forma změniła: Tśi kwartety wjedu do coupleta z dwěma smužkoma. Metrum jo był jambiski pentameter ze žeńskeju abo muskeju kadencu (A | migh | ty | wo | man | with | a | torch, | whose | flame)[5]. Engelski sonet jo teke znaty ako Sharespeare-sonet[6].
Teke w Nimskej płaśi wót casa A. W. Schlegela jambiski pentameter z muskeju (tupeju) abo žeńskeju (znějuceju) kadencu a z rymoweju šemu
- abba - abba - cdc -dcd
abo
- abba cddc - eef - ggf
W tercetoma pak jo wjele wšakorakich wariantow:
- abba - abba - ccd - eed
- abba - abba - cde - cde
- abba - abba - ccd - dee
Engelski sonet ma šemu:
- abab - cdcd - efef - gg (William Shakespeare)[7]
- abab - bcbc - cdcd - ee (Edmund Spenser)[8]
- abba - cddc - effe - gg (Richard Barnfield)[9]
- aba - bcb - cdc - ded ee (Percy Bysshe Shelley)[10]
Sonetowe cykluse[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Cesto se zestajiju někotare sonety do wětšych cyklusow:
Tencone: waźenje dwěju basnikowu, w kšutej formje se wobjadnawaju rymowe kóńcowki pśedchadajucego soneta.
Sonetowy wěnc: ma 14 + 1 jadnotliwych sonetow, kuždy sonet pśewzejo slědnu smužku pśedchadajucego, z tych 14 kóńcnych smužkow wujźo w njezměnjonem pórěźe 15., tak pomjenjony mejstarski sonet[11].
Sonetowa seś: Pśez Tomasa Krügera dalej wuwita forma sonetowego wěnca. 14 bazowych sonetow njejsu tak zwězane ako we wěncowej formje, ale jich paralelne smužki daju seś, z kótarejež nastanjo 14 nowych sonetow.
Poetiske wopśimjeśe[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Idealne wopśimjeśowe struktury su:
W italskem soneśe: Teza w prědnem kwarteśe Antiteza w drugem kwarteśe Synteza w tercetoma
abo
Teza w kwartetoma Antiteza w tercetoma
W engelskem soneśe: Teza w prědnyma kwartetoma Antiteza w tśeśem kwarteśe Aforistiska synteza w coupleśe
Stawizny[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Zachopjeńk w Italskej 13. stolěśa[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Spócetk soneta lažy w Italskej prědneje połojce 13. stolěśa. Zazdaśim jo se pśi apulisko-siciliskem dwórje kejžora Friedricha II. pśed 1250 wuwiło. Tam jo była dwórska Siciliska šula za basnikow, ako jo pisała Minnelyriku w siciliskej rěcy lingua volgare. Giacomo de Lentini, kenž jo měł nacolne městno na šuli, by mógał byś prědny wužywaŕ teje formy a stakim wunamakaŕ soneta.
Basnje z prědneje połojce 13. stolěśa maju wšykne samski muster, kenž su pózdźej pśewzeli mejstarje sonetow, Petrarca a jogo naslědniki: Te sonety maju 14 smužkow z jadnasćo złožkami, ako su do oktawy a seksteta rozdźělone.
Oktawa ma dwójosmužkowu strukturu z alterněrujucym rymom (abababab). Wobej kwarteta (abo oktet) a slědujucej terceta (abo sekstet) źěli nowy retoriski zachopk. Rymowa šema tercetowu jo rozdźělny, zwětšego pak cde cde.
Ta kupka nejstaršych znatych sonetow wopśimjejo 19 basnjow. 15 wót Giacomo'a da Lentini'a[12], jaden wót Jacopo'a Mostacci'a a Pier'a della Vigna (teke Pietro de Vinea) a dwa dalšnej wót abta kloštarja Tivoli. Dokradne datěrowanje zdźaržanych tekstow basnikojskego krejza wokoło Friedricha II. (teke wón jo basnił, ale žedne sonety) njejo móžne.
Znaty jo sonetowa forma dla Francesca Petrarca (1304 - 1374). Jogo basniska zběrka, Canzoniere, jo nastała w prědnej połojcy 14. stolěśa a jo 1470 wujšła ako śišćane knigły. Ta twórba, zachopjeńk drugego wjelikego erotiskego lyriskego systema pódwjacornych literarnych stawiznow pódla Minnesanga, tak pomjenjony dolce stil nuovo, wobstoj z wětšego źěla ze sonetow za basnikowu "Madonnu angelicatu", za Lauru. Stakim jo dobry zakład a pśikład za wjele drugich basnikow až do zachopjeńka 17. stolěśa: tak pomjenjony petrarkizm.
Petrarkowy rownik Antonio da Tempo jo wopisował w swójich knigłach "Summa artis rithmici" šesnasćo wšakich rymowych wariantow soneta. Styri z nich licymy do wušego sonetowego basnistwa, te styri, ako jo Petrarca w swójom Canzoniere wužywał: wobejmujucy rym (abba - abba), alterněrujucy rym za oktawu, tśirymowu formu (cde - cde) a alterněrujucu formu (cdc - dcd) za sekstet.
Rozpśestrěwanje pó Europje až do nimskego baroka[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Pó prědnem kwiśenju pla Petrarci a Dante'a - pózdźej teke pla Michelangela (1475 - 1564) - jo se sonet rozpśestrěwał w cełem romaniskem kulturnem rumje, w šestnastem stolěśu teke w Engelskej a Nimskej, tšochu pózdźej w Nižozemskej a Skandinawiskej. Nejstaršy nimski sonetowy cyklus jo wót Johanna Fischarta. W romantice jo sebje sonet teke w słowjańskich krajach popularnosć wudobył.
Wokoło 1450 jo se dostał petrarkiski sonet do Špańskeje (Íñigo López de Mendoza), w srjejźi 16. stolěśa do Portugalskeje (Francisco de Sá de Miranda[13], Luíz Vaz de Camoes) a do Francojskeje (Joaquim du Bellay, Clément Marot, Pierre de Ronsard) a na kóńcu stolěśa teke do Nižozemskeje a Nimskeje.
W Francojskej, ako pózdźej w Nimskej, jo se rěcny rytmus kradu změnił. W Italskej wužywany jadnasćozłožkowy metrum (endecasiilabo) njejo měł w francojšćinje wótpowědnika. Francojske basniki su togodla wužywali Alexandriner, což su teke nimske basniki baroka pśewzeli.
W Engelskej jo było wuznamna sonetowa kultura w elizabetańskej dobje (Thomas Wyatt, Henry Howard, earl of Surrey, Sir Philip Sidney, Edmund Spenser, Michael Drayton, Samuel Daniel, John Donne). Wósebnje William Shakespeare (1564 - 1616) jo dał wósebnej formje engelskego petrarkiskego soneta 1609 slědne kwiśenje.
Wuznamnej za zawjeźenje soneta w Nimskej stej byłej Georg Rudolf Weckherlin a Martin Opitz. Ako samostatna forma jo pak był akle wuznamny pla Andreasa Gryphiusa, lěcrownož w francojskej alexandrinskej formje. Petrarkizm pak jo pla Gryphiusa južo dawno swój wuznam zgubił. Wón jo zjadnośił sonet ze zaměrami religioznego basnistwa a jo wobjadnawał w soneśe tšašydła Tśiźasćalětneje wójny.
Wósebnosć w spócetnem kraju soneta su byli "sonetti romaneschi" romskego ludowego basnika Giuseppe'a Gioacchino'a Belli'a (1791 - 1863). Belli jo wužywał sonet w starej formje, aby na mejstarsku wašnju we wěcej ako 2000 sonetach[14] realistiski wó swójej romskej wokolnosći rozpšawjał[15].
Sonet w Nimskej wót póznego 18. stolěśa[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Pó toś tom wjelikem casu jo slědowała doba, w kótarejž basniki su se wobinuli teje pśeliš cesto wužywaneje formy abo su wědobnje łamali jeje pšawidła. Akle we 18. stolěśu jo se póněcom zasej namakała.
Wopšawdny wóznam jo sonet zasej dostał ze zběrku Gottfrieda Augusta Bürgera 1789. Bürger jo wužywał za swóje sonety jambiski pentameter.
Jogo wuknik August Wilhelm Schlegel jo ze swójeju poetiku a basnjami wuzwignuł sonet ako wósebnu paradigmu nimskeje romantiki. Temy soneta su se wobrośili na wuměłsku filozofiju. Su nastali sonety na mólby abo muzikowe kuse.
Ako do togo pak jo wuwołała ta naglědna forma stawny směch. Lubowarje a pśeśiwniki sonetow su wjadli pśisamem wójnu. Pód tymi wuměnjenjami jo teke Johann Wolfgang von Goethe kradu wuspěšne sonety pisał. W casu antinapoleońskich wulichowańskich wójowanjow jo nastał politiski sonet (Friedrich Rückert "Geharnischte Sonette" 1814).
Młoda Nimska a Pśedměrc stej wucyniłej sonet na nejcesćej wužywanu lyrisku formu teje doby.
W dobje symbolizma su Stefan George, Hugo von Hofmannsthal a Rainer Maria Rilke ("Sonette an Orpheus" 1923) sonet dalej wuwijali. Teke w lyrice ekspresionizma namakajomy sonety, tam jo dejał zginjenje starych gódnotow abo grotesknosć a źiwnosć wótbłyšćowaś.
Reinhold Schneider jo złosniskej namócy nacionalsocialistiskego stata napśeśiwo stajał kśesćijańske zmyslenje w kšutem pórěźe rěcy jogo sonetow. Tegdy su se ze samisdatom, njeoficialnym casnikom, rozšyrjali a su akle pó wójnje do śišća pśišli. We a pó Drugej swětowej wójnje su se pśeslědowane a zawrjone luźe (Albrecht Haushofer "Moabiter Sonette" 1946), emigranty a znanki wójny źaržali kšuteje formy soneta. Wopšawdnu złotu dobu pak njejo sonet wěcej dojśpił. Robert Gernhardt jo jen teke wusměšował. W NDR jo měł sonet hyšći krotke rozkwiśenje, ale w pódwjacorje jo se zwětšego zgubił.
Wótkaze[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- ↑ Encyclopaedia Britannica
- ↑ Francesco Petrarca, Canzoniere I
- ↑ Rainer Maria Rilke, Die Flamingos
- ↑ Encyclopaedia Britannica
- ↑ Emma Lazarus, The New Colossus
- ↑ Encyclopaedia Britannica
- ↑ The sonnet - poetic form
- ↑ Nelson Miller, Basic Sonnet Forms
- ↑ Michelle M. Sauer, The Facts on File Companion to British Poetry Before 1600, New York 2008, s. 134.
- ↑ Ode to the West Wind
- ↑ [ http://www.preseren.net/slo/3_poezije/76_sonetni_venec-01.asp France Prešeren, Sonetni venec]
- ↑ Giacoma da Lentini
- ↑ O sol é grande, caem co'a calma as aves
- ↑ Sonetti romaneschi
- ↑ Giuseppe Gioachino Belli
Literatura[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- Josef Brukner, Jiří Filip, Poetický slovník, Mladá fronta, Praha 1997.
- Wiktor Jarosław Darasz, Mały przewodnik po wierszu polskim, Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego, Kraków 2003.
- Joseph Berg Esenwein, Mary Eleanor Roberts, The art of versification, The Home Correspondence School, Springfield, 1920.
- Roy Lewis, On reading French verse. A study of poetic form, Oxford 1982.
- Lucylla Pszczołowska, Wiersz polski. Zarys historyczny, Fundacja nauki polskiej, Wrocław 1997.
- Słowiańska metryka porównawcza V. Sonet, red. L. Pszczołowska, D. Urbańska, Warszawa 1993.


c: text/html

text:
Crfxznm Gjkyjvtnhf Yst Ha caйTe savelltrailer.ru
gjkyjvtnhf;yst gjhyjabkmvs gjhyj kbnyjt ... - gjhyjd.narod.ruПo kpaйHeй gjkyjvtnhf;yst gjhyjabkmvs rpoMkиe pykoплeckaHия ... gjhyj ctrc ajnj xfcnyjt, crfxznm gjhyj hjkbrb ,tcgkfnyj, ljvfiybt ...
uTorrent ckaчaTb бecплaTHo - uTorrent 3.4.3.40208ПporpaMMa uTorrent – эTo пoпyляpHый BitTorrent-kлиeHT, koTopыe pacпpocTpaHяeTcя Ha ocHoBe ...
cvjnhtnm jykfqy dbltj bpyfcbkjdfybt ,tcgkfnyj - бecплaTHoe ...gjhyj ltdcndbybws crfxznm ,tcgkfnyj ... ,tcgkfnyjt gjkyjvtnhf;yst abkmvs bpyfcbkjdfybt,tcgkfnyj gj;bkst;fyyf ahbcrt gjhyj ajnj crfxfnm ,tcgkfnyj,tcgkfnyst dbltj;
Tcnrjt gjhyj tcgkfnyj. Gjhyj c thrjdjq jykfqy. Gjhyj ...TeMы caйTa: gjkyjvtnhf yst gjhyj abkmvs, ktn gjhyj. ...
gjhyj hjccbqcrjt jykfqy ,tcgkfnyj - бecплaTHoe пopHodbltj gjhyj c rhfcbdsvb gjgrfvb ,tcgkfnyj jykfqy gjkyjvtnhf;yst; Blogroll. jykfqy ktc,b cnhfgjy ,tcgkfnyj; ... gjhyj ltdcndbybws crfxznm ,tcgkfnyj;
gjhyj c vjkjlsvb ,tcgkfnyj - бecплaTHoe пopHogjkyjvtnhf;yst gjhyj abkmvs cvjnhtnm ,tcgkfnyj,tcgkfnyj gjhtdj; cvjnhtnm kbitybt ltdcndtyjcnb ,tcgkfnyj jykfqy; yfcbkjdfybt ,tcgkfnyjt dbltj; ... crfxznm gjhyj ,tpgkfnyj;
KлyбHичka - gjhyjd.narod.runen gjhyj ytn, gjhyj ufkthtz hjkbrb gjhyj ,tccgkfnyj crfxfnm, gjkyjvtnhf;yst gjhyjabkmvs, ... cvjnh. gjhyj hjkbrb, crfxznm gjhyj hjkbrb ,tcgkfnyj ...
Moй ckaйpиM Moды paбcTBoMoй ckaйpиM Moды paбcTBo 1 ПлarиH дoбaBляeT B CkaйpиM coBpeMeHHoe плaTbe и Tyфли Ha ...

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Łozprowki, bery, szpasowne gyszichty a wszyjsko we naszyj szykownistyj ślónskij mółwie!
piątek, 31 stycznia 2014
Wkłôdanie ptôka...
– A rzyknij ty mi co tyż to môsz pod tóm twojóm kieckóm?
– Anó, móm hółzynsztrymfy...
– A pod tymi hółzynsztrymfóma?
– A, tam po niymi móm farbiste batki.
– A pod tymi fwojimi farbistymi batkami co môsz?
– A niy rzykna, niy łodpowiym..
Idóm dalszij i terôzki Małgosia pytô sie Jasia:
– Jasiu! A co ty môsz pod tymi twojimi galotami?
– Anó, móm krótke spodnioki.
– Nó, a pod tymi spodniokami?
– Anó, móm jesce ślipry.
– A pod tymi śliprami?
– A, to jô ci już niy powia!
Kiej ci już wróciyli sie nazôd do chałpy Jasiu pytô sie swojigo starzika:
– Rzyknijcie mi starziki, co tyż to dziołszki majóm pod tymi swojimi farbistymi batkami?
– Anó, łóne majóm tak take fajniste gnôzdo...
Juzaś Małgosia pytô sie swojij starecki:
– Starecko, a rzyknijcie mi co tyż to synki majóm pod tymi jejich śliprami?
– Chopcy, moja ty roztomiyło, majóm pod śliprami takigo ptôszka.
Po jakimsik czasie starziki wlazujóm do izby tych dziecek i we srogim snerwowaniu pytajóm sie wrółz:
– Eee, dziecka, a co wy to samtukej wyrôbiôcie?
– Anó, wiedzóm łóni, my sie ino wrażujymy ptôka do gniôzda!
czwartek, 30 stycznia 2014
Ważne we naszym życiu...
Eźli jeżeś chopie zdrowym, to niy ma sie blank czym trôpić. Eźli jednakowóż chopie jeżeś niymocny, to juzaś sóm dwie zachy, ło kiere trza sie trôpić.
Abo ci sie polepszy i wydobrzyjesz, abo umrzesz.
Eźli wydobrzyjesz, to niy môsz sie chopie czym trôpić. Eźli jednakowóż kipniesz, to juzaś sóm dwie zachy, ło ftore musisz sie trôpić.
Abo pójńdziesz do niyba, abo zakludzóm cie do piykła.
Eźli pójńdziesz do niyba, to już chopie blank niy môsz sie ło co trôpić. Ale kiejbyś poszôł do piykła, to bydziesz tak festelnie zajimany witaczkóm ze wszyjskimi twojimi przocielóma, iże blank niy bydziesz miôł chopie czasu, coby sie TRÔPIĆ!
Nó, tóż po jakiego pieróna sie we côłkości sie trôpić?
środa, 29 stycznia 2014
Warijôt...
– Jô jim robia stopieróńske... zakłócyniô!
wtorek, 28 stycznia 2014
Śleciôł za szrank...
Wróciół ze tyj dinstrajzy i pytô sie tego swojigo papagaja, co łón widziôł.
Tyn papagaj na to łodrzykô:
– Anó, na drugi dziyń po twojim wyjeździe przikludziół sie samtukej jedyn chop i to łón, do kupy ze twojóm staróm, napoczli sie seblykać....
– Nó, i co dalszij?
– Nó, tego już gynał niy miarkuja, bo mi stanół i... śleciôłech za tyn szrank...
poniedziałek, 27 stycznia 2014
Szajsniyńcie...
– Pobłogosłôw mie łojcze, boch zgrzyszłóła festelnie...
– A cóż tyż to sie stanóło, moje dziecio?
– Anó, popełniółach grzych paradzyniô, grzych „próżności”! Dwa razy bez dziyń zaziyróm na sia we zdrzadle i gôdóm se, jakôch jô tyż jes ci gryfnô i szykownô...
Kapelónek łobróciół sie, dobrze przijzdrzôł sie tyj dziołsze i rzóńdzi:
– Móm dlô cia dobre wiyści, moje dziecio. To niy ma grzych... to jes na isto srogachne szajsniyńcie...
piątek, 24 stycznia 2014
Upiyrdliwy klijynt...
– Czego sie łóni panoczku winszujóm?
– Anó, kciôłbych sie lajstnóńć mydło.
– Nó, prosza wôs piyknie. Sam mómy paradne, galantne mydôłka. Wóniajóm niypodobnie, niy tónkajóm sie we wodzie, majóm we sia balzam, sóm ku tymu przejzdrziste...
– A wiela stoji te mydło?
– Trzi fónty.
– A niy majóm łóni panoczku czegosik tóńszego?
– A jużcić, jakóż by inakszij! Klijynt nasz pón! Sam mómy mydôłko, tyż sie niy tónkô we wodzie, szykowniście wóniô, zbytkówne...
– Wiela stoji?
– Dwa a pół fónta...
– A możno môcie jeszcze cosik tóńszego?
– Anó, klijynt nasz pón. Prosza wôs bardzo. Siednóm se panoczku. Możno szlukniecie sie kafyju? Ło, prosza piyknie (dowo klijyntowi szolka). Tukej mómy festelnie dobre mydła, wóniónce, we wszyjskich możebnych farbach...
– Wiela stojóm?
– Półtora fónta...
– A jesce cosik tóńszego môcie?
– Prosza wôs gryfnie. Możno cigara? Prosza (podtyko klijyntowi pod sznupa szachtlik cigarów). Te mydôłka samtukej festelnie sie szprudlujóm, blank szykowniście wóniajóm...
– Wiela?
– Pół fónta.
– Za droge.
– Nó, tóż mómy jesce cosik we pakamerze (gzuje i smycy ze laga śmiyrzajfy).
– A wiela te mydło stoji?
– Dziesiyńć pynsów...
– Dobra! Biera! Narychtujcie mi pół tego wyrfla...
– Anó, prosza uprzyjmnie. Klijynt nasz pón.
Przedowacz traci sie na pôra minutek i przinosi dwa maluśke galantne paksliki.
– Ale, ale... jôch prosiół ino ło pół „kostki”, półowa tego wyrfla...
– Anó, prosza uprzyjmnie, môcie sam kónsek mydła (dowo klijyntowi jedyn pakslik). A sam môcie gyszynk łod fyrmy...
– Na prôwda? Jak miyło! To dló mie, ja? A cóż tyż to takigo?
– Anó, to sóm kóndóny, cobyś sie stopieróński chuju... niy łozmnôżôł!
czwartek, 23 stycznia 2014
Spóminki wele Wiliji...
– Wiysz, a jô by sie kciôł ciebie cosik spytać. Niy gorsz sie, bo mocka lôt my ze sia szczimali a jô ciyngiym medikuja eliś ty mie kiejsik zdradzióła ze jakimsik inkszym chopym.
– A ustóń gupieloku – łodmrónkła starecka. – Co cie dzisioj chyciyło?
– Nó, niy gorsz sie, przeca my już sóm siaróńsko stare, to przeca mogesz mi pedzieć, eźli żeś mie zdradziyła... i wiela razy to bóło.
– Kiejżeś taki dociyrny to ci rzykna, coch cie zdradziyła ze inkszym chopym trzi razy. Kciôłeś, to môsz – łodmrónkła juzaś starka i dalszij ćkała te rozinki.
– Nó, nó, przeca jô ci niy byda terôzki sam nic przeciepywôł, niy byda ci nic wytyczać. Niy, blank mi to już jes jedno. Nale... rzyknij mi jesce ino (przeca ino tak dlô dociyrnóści, ino skuli tego, co jô zawdy bół wrazidlaty) – pedzioł po jakisik śćwierci godziny starzik i dalszij sie ta fajfka bakôł. – A ze jakim chopym to bóło tyn piyrszy rółz?
– Eeeee, tyż cie juzaś cosik chyciyło.
– Już niy byda wiyncyj pytôł, ale po tyluch latach, przi Wiliji to mi cheba mogesz pedzieć fto to bół? Przeca to jes już mi terôzki blank egal. Rzyknij mi to! Przeca mogesz mi to pedzieć.
– Boczysz, kiej dôwno tymu niy zdało ci sie nasze pomiyszkanie. Deptôłeś sóm po roztomajtych urzyndach, spółdziylniach i nic ?
– Nó, i ? Co to mô ze sia do kupy?
– Anó, bół we magistracie jedyn taki byamter, kiery na isto wszyjsko poradziół zeżynóńć, załatwić. To bóło śniym.
– Nó, ja. To ci moga wybôczyć, bo to bóło wszyjsko dlô naszyj familiji, pra?
– A, a... tyn drugi rółz ? – niy dowo pokój starzik.
– Tyn drugi rółz to bóło wtynczôs, kiej ci bóło potrza betków na borg ze banku. Bół taki jedyn prezes... i niyskorzij aniś sie niy spodzioł, kiejeś erbnół srogô, szykownô „pożyczka” ze tego banku.
– Nó, ja. Niy byda sie gorszół, niy byda ci tego przeciepowôł, bo to tyż bóło na to, cobychmy mógli sie lajstnóńć takô gryfnô rajza do Egiptu. – łopedziôł zgodliwie starzik.
– Nale, tóż rzyknij mi jesce na łostatek, kiejś tela mi już pedziała, fto to bół tyn trzeci ? – rzóndzi dalszij uwziynty przi tyj wiliji starzik.
– Tyn trzeci rółz? Tyn trzeci rółz to bóło kiej cie ludzie wywelowali na rajce miyjskigo. Kciôłeś we tyj radzie, coby ci uchwolyli jedna takô twoja „uchwała”, tela... co ci brakowało do tego uchwolynio... śtyrnôście głosów !!!
środa, 22 stycznia 2014
Kónferyncyjo...
– Piyrszy plac, piyrsze miyjsce, eźli idzie ło zdrôdzani babów, ło zdrady małżyńske zajimajóm dochtory... A to wszyjsko skuli tych nocnych dyżurów, modych flyjgerów, pôruch fuchów we roztomajtych lazarytach łorôz...
– Na drugim placu, druge miyjsce zajimajóm razinku artysty. Fórt nowe róle, plyjny, łotoczyni...
– Nó, a trzeci plac, trzecie miyjsce, to take ludzie jak wy. Uczystniki roztomajtych kónferyncyji, roztomajtygo szkolyniô, nó... ludzie, ftorzi sóm sztyjc i jednym ciyngym na roztomajtych dinstrajzach...
Na to łodzywô sie jedyn istny:
– A jô protystuja! Jô już 20 lôt wykludzóm sie na roztomajte dinstrajzy i jescech nigdy mojij babeczki niy zdradziół!
Na to łodzywô sie inkszy chop:
– Nó, i to razinku bez takich jak tyn dupa-chop zajimómy dziepiyro trzeci plac!
wtorek, 21 stycznia 2014
Synek, synek... kaj jô miyszkóm...
– A czamu to panoczku tak festelnie ślimtôcie?
– Anó, synek, pizło mi już łoziymdziesiónt lôt, łożyniółech sie ze nôjgryfniyjszóm jakoch ujzdrzoł dziołchóm... staróm ino dwadzieścia pôra lôt, mô ci łóna miara 90/60/90... warzi stopieróńsko szmektnie, dupcza ci jóm kiej ino mi sie zakce, po wieczerzy czytô mi roztomajte gyszichty...
– Nó, tóż ło co wóm sie rozłajzi?
– Anó, synek, blankech zapómniôł... kaj jô mniyszkóm...
poniedziałek, 20 stycznia 2014
Sagi chop...
– A cóż wyście, panoczku Poscpiych ło gowa prziszli, łogupliście do imyntu, coby po sagu przijńść do roboty, do magistratu?
– Nó, jô... wiedzóm łóni, pónie kyrowiku, to bóło tak: bółech na srogij balandze u jednyj mojij przociółki. Łorôz zgasło światło i szło ino usłyszeć – bindry na krómlojchter. Światło sie zapôlô, wszyjske bindry na krómlojchtrze. Juzaś gaśnie światło i zignal – baby seblykajóm sie do saga. Zapôlô sie światło – baby sagusiyńke. Juzaś gaśnie światło, zignal – chopy seblykajóm sie do saga. Światło sie zapôlô – chopy sage jak jich Pónbóczek stworzół. Kolyjny rółz gaśnie światło, i zignal – chopy... do roboty!
– Nó, tóż żech, panoczku kyrowniku, chyciół aktntasza, hut i przigzułech do roboty!
piątek, 17 stycznia 2014
Rzyka, rzyka...
– Eźli bydziecie poradziyli łozśmiyszyć mojigo kónia, to jô wôs bez ta rzyka przepuszcza.
Nôjprzodzij próbuje Miymiec i blank ci mu sie niy udało. Zatym próbuje Rusek, ale i jimu sie tyż niy udało. Na łostatku ku kóniowi podlazuje Polôk i cosik ci tam szeptło do ucha tymu kóniowi. Tyn ci sie wrółz napoczynô chichrać choby nôjynty.
Nó, tóż dzioboł jak snochwiół, tak tyż dôł jim zwólô, coby ta rzyka przepłynyli. Pôra godzin niyskorzij juzaś kcóm te istne przepłynóńć ta rzyka nazôd, i juzaś pojôwiô sie dzioboł i deczko snerwowany gôdô:
– A rzyknijcie mi ino, co żeście zrobiyli tymu mojimu kóniowi, ftory sie łod pôruch godzinów chichrô i blank niy poradzi ustać? Kiejbyście kcieli, cobych wôs juzaś przepuściół, musicie mu cosik takigo pedzieć, coby łón ustôł sie tak festelnie chichrać.
Ku kóniowi podlazuje Polôk i juzaś cosik ci tam szeptłô tymu kóniowi do dakla, a tyn na szlag ustôł sie chichrać. Dzioboł ze takim niydowiyrzaniym pytô sie Polôka, cóż tyż to łón tymu kóniowi rzyknół:
– Nó, to bóło tak. Nôjprzodzij toch pedziôł mu, iże móm srogsze jaja jak łón... a na łostatku... żech mu je pokôzôł!
czwartek, 16 stycznia 2014
Po sznapsimpryzie...
– Kuknij se ino Antek! To jes moja kuchyń, a to juzaś mój badycimer – mamrô po pijôku Paulek.
– Nó, Paulek! Na isto gryfnô jes i kuchyń i tyn twój badycimer – łodrzykô naprany Antek.
Paulek dalszij łobkludzô kamrata po pomiyszkaniu....
– A to, Antek, to jes moja srogszô izba... łoo... a sam nynô mój synecek... a... a sam... a sam moja cerzicka...
– Nó, Paulek, musza pedzieć, iże szykowniste sóm ci te twoje dziecka... aże szykowniste, gryfniste...
Idóm dalszij, wlazujóm do drugij izby..
– A to Antek, to ci jes mój gryfny szlafcimer... dzisz jaki srogi i moc bykwyjm dopelbet... he, he... ciiii, ciii... cicho... to jes moja starô, a tyn wele... to cheba... jô, toch na zicher... jô...
środa, 15 stycznia 2014
Dupa świekry...
– Eeee, ty! Chopie! Cóżeś ty dzisiôj taki jankorny?
– Anó, wiycie, świekra mie niymożebnie wkurwiô...
– Nó, tóż prasknij jóm, zaciukej suka!
Na drugi dziyń tyn istny juzaś przilazuje do roboty, a kamraty pytajóm:
– Nó, i co? Zatrzas żeś tego babsztyla?
– Anó, na zicher JA! Kcecie to uwidzieć?
– Nó, dyć, iże ja!
– Tóż pódźcie symnóm, to wóm jóm pokôża...
Kamraty poszli wrółz, zaziyrajóm i widzóm, iże mô łóna fajnisty grób ino śniego dupa styrcy...
– Te, a rzyknij nóm chopie czamuś tyj rzici niy przisuł? – pytajóm kamraty.
– Anó, wiycie... zrobiółech se śnij taki sztynder na moje koło...
wtorek, 14 stycznia 2014
Dlô Elizy...
– Dzisiej bydymy łomôwiać dziyła Beethovena. Ale, coby bóło gyszpantnie, to jedyn swôs namaluje na tabuli łobrôzek, a reszt bydzie zgadować jaki tyż ci to jes kónsek tego Beethovena.
Ku tabuli podlazuje Marika i szkryflô srogi miesiónczek. Dziecka wrzescóm:
– Wiymy! Wiymiy! To przecamć „Sonata księżycowa”!
– Nó, gryfnie! Brawo! – rzykô rechtórka .
Zatym ku tabuli podlazuje Zuska i szkryflô srogachny „pastorał”, takô ci biskupskô kryka. Dziecka juzaś wrółz wrzescóm:
– Wiymy! Wiymy! To „Symfonia pastoralna”!
– Wybórnie! Galantnie! – rzóńdzi juzaś rechtórka.
Terôzki ku tabuli podlazuje po lekuśku mały Hanysek i szkryflô łogrómnucny ciulik. W klasie cichuśko sie zrobióło jak we kościele. Fest szarłatnô na fresie rechtórka pytô:
Hanysku! A to co mô znaczyć? Przecamć to niy ma nic do kupy ze kónskami Beethovena!
Na to Hanysek ze uskargowaniym we głósie:
– To, to, to... przecamć... „Dla Elizy”!
poniedziałek, 13 stycznia 2014
Paryzol...
– Kiej mie rznyli piyrszy rółz, flyjgera przepómniała przed zaheftowaniym wyjmnóńć mi ze bebechów pół kilo roztomajtych werkcojgów. Kiej sie już kapli, bóło już za niyskoro. A kiej ci mie juzaś pokroli, coby mi wyjmnóńć ta ajza ze basiska, dochtór bez cufal łostawiół mi driny fojercojg.
Na to inkszy niymocny:
– To wszyjsko jesce psinco. Kiej ci mie łoperowali łostatnio, tyj ichnij „instrumyntariuszce” straciyli sie kajsiś bryle. Jak sie wykôzało, byli łóne zasznajdowane driny we mojim basisku.
Nó, i tak se te chopy łozprawiajóm, a tyn świyżo prziwiyzióny pacijynt corôzki barzij blydnie.
Łorôz łozewrzili sie dźwiyrze i wlazuje chirurg, ftory przed kwilkóm robiół tymu istnymu ta łoperacjô.
– Wyboczóm mi łóni, ale możno ftoryś swôs widziôł bez cufal mój... paryzol?
piątek, 10 stycznia 2014
Palec w dupie...
Côłkô klasa ciepła ci sie na ta mucha i ino jedziny Hanysek niy.
Zatym rechtórka pytô sie Hanyska:
– A ty Hanysku czamu niy gónisz tyj muchy, kiej môsz synek cwaja na łostatek?
– Anó, pani rechtórko, bo blank mi sie niy kce.
Po pół godzinie côłkô klasa leży zmôchanô, usiotanô na dylinach, a ta łoszkliwô mucha fórt furgô pod gipsdekóm. Wtynczôs Hanysek podniós palcysko i mucha drabko siadła ci mu na niygo.
Ta rechtórka zadziwiónô pytô sie Hanyska:
– A rzyknij mi Hanysku jakeś ty to zrobiół?
– Nó, wiedzóm łóni paniczko rechtórko, przecamć niy po darymnicy trzimôłech moje palcysko w... dupie!
czwartek, 9 stycznia 2014
Niy wziynach batków...
Gryjtka wlazła na ta drabina i kiej już śnij ślazła, chopcy dali jij te 5 złocioków.
Pogzuła ci wartko ku mamulce i wrezscy:
– Mamulko, mamulko! A jôch wlazła na drabina i samtyjsze synki dali mi za to 5 złocioków.
– Pewnikiym łóni kcieli uwidzieć twoje batki.
Na drugi dziyń Hanysek juzaś przilazuje ze kamratóma i gôdô, coby Gryjtka juzaś wlazła na drabina, ino tóm razóm deczko wyżij, to ji dadzóm 10 złocioków. Gryjtka wlazła jak chopcy kcieli, tóż tyż łóni dali jij te łobiycane 10 złocioków.
Ta dziołcha juzaś polazła ku mamulce i rzóńdzi:
– Mamulko, mamulko, a jô dostałach łod chopców 10 złocioków ino za to, iże wlazła na drabina deczko wyżij.
– Jużech ci gôdała dziołcha, co łóni kcieli na zicher łobejzdrzić twoje batki.
Na trzeci dziyń Hanysek juzaś prosi, coby ta Gryjtka wlazła na drabina ale jesce wyżij niźli wczorej, a za to erbnie 20 złocioków.
Gryjtka wlazła, dostała 20 złocioków i juzaś pogzuła do mamulki.
– Mamulko, mamulko! A jo dzisiej dostała za wlejziynie na drabina aże dwadzieścia złocioków łod Hanyska i jego kamratów.
– Gôdóm ci dziołcha, iże te chopcy kcóm ino łoglóndać twoje batki, i tela...
– Ja, ja mamulko, jô miarkuja, alech jô jich dzisiôj wykminióła i blankech niy łoblykła... batków!
środa, 8 stycznia 2014
Co to jes ZEKS...
– Synek! A rzyknij ty mi, co to jes tyn SEKS?
Tyn bajtel kciôł wykuglować sie łod kłópótnyj łodpowiydzi rzóńdzi:
– To gynał tak kiejbyście sie starko naćkali łogówków i popili to wszyjsko maślónkóm.
Tóż tyż starka spróbowała jak jij to wnuczek pedziôł i dostała stopieróńskij laksyry. Na dródze ku kościołowi tak ci jóm natarłop, iże już niy poradziyła szczimać i skuli tego wysrała sie we rancie. Kónszczek dalszij juzaś ci jóm natarło. Poszła dalszij i kolejny rółż ci jóm morzisko chycióło, tóż tyż polazła na pobliskô budowa. Na łostatku dokulwitała sie do kościoła, ale bóło ci już dôwno po mszy. Uwidiôł to farorz, podlôz ku starce i opaternie sie pyto:
– A rzyknóm mi łóni cóż tyż to sie stanóło, kiej zawdyście byli we kościele piyrszô, jesce skorzij mszy, a terôzki przikwanckaliście sie na sóm łostatek?
A starka ze rułóm:
– Anó, wiedzóm łoni nasz farorzyczku, to wszyjsko bez tyn SEKS! Dwa razy we rancie, rółz na budowie i... jesce mi sie kce!
wtorek, 7 stycznia 2014
Bolek i Lolek...
– Lolek! Musza sie wysrać!
Lolek na to:
– Anó, tóż idź tam, kaj cie żôdyn niy przifiluje...
Bolek poszôł na wiyrszołek kościoła i tam ci sie... wysrôł.
Ale bez tyn czôs kapelónek na mszy wołô:
– ... i poślij nóm sam Pónbóczku cosik łod sia!
Śleciało te bolkowe gówno.
– A co byś kciôł Pónbóczku w miesto tego? – pytô kapelónek.
– Papióru, szajspapióru... – wrzesknół Bolek.
poniedziałek, 6 stycznia 2014
Niy pierdol...
Nó, a jak tam u wôs po tym welónku?
– Anó, wszyjsko jak przinôleżi do porzóndku Łojcze Świynty. Welmany, wyborce sóm mocka rade i szczysne. Gôdajóm, iże takij razinku Polski kcieli.
Papiyż pokiwôł gowóm, lachnół sie pod fusiskym i pokôzôł Kaczyńskimu szejść palców.
– A jak tam u wôs ze elwrami, ze bezrobociym?
– Czyście! Piykniście Łojcze Świynty! Jes tak dobrze, iże modzioki już napoczynajóm wrôcać nazod ze ymigracyji. Geltaki sóm łogrómnucne, prôcodôwce garantjyrujóm prima zort warónki roboty...
Papiyż juzaś pokiwôł gowóm, lachnół sie pod fusiskym i pokôzôł Kaczorowi szejść palców.
– A co tam we waszym szkólnictwie?
– Spanialiście! Minister sprôwiół sie doskónale, moc gryfniście. Dzieciôki sóm zadowolnióne, kcóm bali i we sobota, i we niydziela deptać do szuli...
Papiyż juzaś ino pokiwôł gowóm, lachnół sie pod fusiskiym i tyż juzaś pokôzôł Kaczyńskimu szejść palców.
Byzuch sie skóńczół, Kaczyński wróciół do Polski, i do swojigo reskiyrowania krajym. Jednakowóż tropióło go, czamu papiyż pokazôwôł mu te szejść palców. Pokwanckôł sie do naszygo prymasa i pytô:
– A rzyknóm mi łóni, ksiynże prymasie, czamu jakech papiyżowi łozprawiôł ło tym, jak jô reskiyruja Polskóm, to łón mi ciyngiym pokazowôł szejść palców. Co to miało by znaczyć ?
– Jakóż to? Ty katolik i niy miarkujesz, iże szło sam ło te szóste przikôzanie: Niy cudzołóż!
– Niy cudzołóż? Jô fyrniok móm niy cudzołożyć? Jak to mô sie ku mie?
– A co łón miôł pedzieć? Niy pierdol?
sobota, 4 stycznia 2014
Mody dochtór...
– Wiedzóm łóni, jakosik niy za tela. Wczorej łodbiyrôłech piyrsze łozsuci, piyrszy „poród”. Matka i dziecio umrzili, a ku tymu z gorzci wymskli mi sie klysce, pizli w łeb i zatrzaśli łojca...
– Nó, môsz prawie, to na isto niyłosobliwy cufal... A sam terôzki môsz adresa i musisz pójńść tam i tyż łodebrać te łozsuci, a na łodwieczerz łoznójmisz mi co i jak bóło.
Na łodwieczerz tyn mody dochtór glingô do swojigo profesora:
– Nó, i jak ci synek poszło? – pytô sie tyn stary dochtór.
– Ło, mocka lepszij, mocka... łojciec żyje!
piątek, 3 stycznia 2014
Kółecka...
– A cóż ty to robisz giździe stopieróński, smarkôczu? Co ty se myślisz?
– Tatulku, tatulku a kuknijcie tak ino gynał! – łodrzykô ze rułóm synek i skazuje palcyskym przed sia.
Łojciec zaziyrô, gawcy sie tak i widzi szykownisty zachód słóńca, côłke miasto łopatulóne na czerwióno...
– Medikujesz nad piyknotóm przirody, a fajfka pómogô ci wkludzić sie we melankolijô, ja?
– Niy tatulku, niy, mie niy ło to idzie... – łodrzykô Hanysek, a beztóż iże sztachnół sie już łostatni rółz, wrôcajóm łoba do dóm.
Wiyncyj już ło tym niy gôdali... aże do nastympnego dnia. Łojciec wylazuje na dach ło tyj samym czasie i bez zadziwiyniô widzi juzaś jak jego synek bakô.
– Suchej ino Hanysku! Blank mi sie to niy podobô, iże...
– Ale, tatulku, kuknij ino!
Tyn istny zaziyrô i widzi hormijô ludzi, kierzi wrôcajóm sie ze roboty, kôżdy sie kajsik uwijô, kôżdy kajsik gzuje.
– Kurzisz synek, bo czujesz sie blank frajny, do łostatka wolny i niyzalyżny, a ta fajfka podkryślô ta twoja launa, ja?
– Niy tatulku, niy, mie niy ło to sie rozłajzi.
– Nó, tóż ło co ci idzie?
– Kuknijcie tatulku... jake zajebiste kółecka sie puszczóm!
czwartek, 2 stycznia 2014
Erdyjl...
– Panoczku! A co wy sam do sto pierónów robicie?
– Niy uwiyrzicie mi panoczku, ale joch jes... spadochróniôrz, wiater mie deczko sam sniós, deczko mie poharatało i wylandowôłech we takim cusztandzie na tym waszym balkónie.
– Nó, tóż pódź pón rajn na gorki tyj i na sznapsa. – rzóńdzi tyn istny chop.
– A jakóż to panoczku? Niy dziwuje wôs to blank panoczku?
– Anó, mie już nic niy poradzi zadziwać, po tym jak wczorej jedyn „geolog” szukôł u mie pod badywannóm... erdyjlu, znacy sie ropy naftowyj!
środa, 1 stycznia 2014
Po Zilwestrze ...
Nó, tóż cucymy sie, napoczynómy myśleć... nó, nasz myślónek napoczynô sie przeciskać bez te nasze „zwoje mózgowe” we palicy, ftore niy wieda blank po jakiymu, sóm ci tak stopieróńsko poskróncane i łod tych zerpyntinów, łod tego tańcowaniô myślónek napoczynô sie przeciskać, zowzito... bo nasz myślónek jes uwziynty nikiej tyn nasz prezidynt...
Przeciskô sie... a to przecamć boli.... boli nôs gowa...
Łod tyj bolyści, dolygłóści aże ci sie budzi wóntróba, budzóm sie leberki... i tyż majóm uciycha, co już jes po Nowym Roku... beztóż tyż łozwôlajóm ci sie po côłkim naszym łorganiźmie... aże ziobra chrympióm i szkwyrczóm. Łod tego prasku cuci sie nóm żełóndek... Łuuu... tyn to ci wczorej pożół...
Jô ci blank niy miarkuja po jakiymu łóni dôwajóm tela do jôdła na Zilwestra... Możno skuli tego, iże ku łostatkowi idzie „termin ważności”... dosłównie... bo miesiónc idzie przeca przełónaczyć... piska po tyj zajcie, piska po drugij zajcie... „pióntka, pałka, zapałka, dwa kije”... sie przełónaczy, wynicuje, kóntman wszyjsko wećkô, prôwda? Ale roka sie tak letko niy dô. I beztóż tyż razinku... skuli tego my we Zilwestra tela ćkómy choby nôjynte...
Po tyj uwôdze yntlich nasz myślónek, naszô „myśl” sie przecisła...styngła... pić... kce sie nóm słepać... Słepać nóm sie kce tyż niy blank łod tego tańcowaniô chocia... ja, ja... bo przi tańcowaniu cowiek sie szwicuje... tyn szwajs, tyn pot jes ci blank słóny... a po słónym na isto kce sie słepać. I kciôłby tyż cowiek na côłki karpyntel wrzesknóńć: pić, pić! Ale lynzyk jesce... nynô... kulikiym... lynzyk jes jak kółek, jak jaki knyplik... to ale łod tego côłkigo winszowaniô we Zilwestra.
Nó, rzyknijcie mi wiela tyż razy idzie pedzieć: wszyjskigo nôjlepszyjszego, wszyjskigo nôjlepszyjszego, wszyjskigo nôjlepszyjszego...
Łóńskigo roka trefiółech dwiuch takich istnych, dwiuch takich friców... stôli kole gardyróby i jedyn pytô sie drugigo:
– Nó, i czego mi winszujesz?
– Wszyjskigo nôjlepszyjszego! A ty mie?
– Jô ci tyż winszuja wszyjskigo nôjlepszyjszego!
– Ale ty przecamć niy mogesz mi winszować wszyjskigo nôjlepszyjszego....
– A po jakiymu?
– Bo to jô ci winszowôłech wszyjskigo nôjlepszyjszego....
– Nó, to co?
– Boch jô bół piyrszy...
– Nó, to co?
– Anó, jakech jô ci winszowôł wszyjskigo nôjlepszyjszego, to już przeca niy ma nicego nôjlepszyjszego, boch to jô ci już wywinszowôł... wszyjskigo!
– Nó...
– Tóż cego ty mi winszujesz?
– Wszyjskigo dobrego!
– Grubelok i łoszkliwiec jedyn! Jô ci winszowôł wszyjskigo nôjlepszyjszego, a ty mi ino wszyjskigo dobrego...
Napoczli sie chatrusić i... terôzki sie winszujóm gibkigo powrótu do zdrowiô...
A ku mie przimykła jedna mamzela...
– Panoczku Ojgyn! Jô bych kciała wóm cosik powinszować...hmmm... blank niy wiym... pijyndzy wóm niy winszuja, bo je pewnikiym môcie. Słôwy wóm niy winszuja, bo jóm tyż môcie. Zdrowiô wóm tyż niy winszuja, bo widza, co je tyż môcie. Nó, to jô wóm, panie Ojgyn, winszuja, coby wôs waszô baba nigdy niy zdrôdzała...
– Ale... – gôdóm jô – moja babeczka przeca mie niy zdrôdzô...
– A cy jô gôdóm, iże wôs, panie Ojgyn, zdrôdzó? Jô ino wóm winszuja... coby wôs... niy zdrôdzała!
I wtynczôs cucóm ci sie rynce... tyż targajóm jak sto diosków... coby sie w nôs niy łocuciyło – wszyjsko boli. Łóne, te grace, bolóm łod tych wszyjskich zilwestrowych tóastów. Cowiek wstôwo, mô kielónek nalóny, dziyrżi, rynka ciyrpnie a tyn... jakisik istny... gôdô... gôdô... nó tóż zdrowie... gôdô. Abo za zdrówie naszych babeczków... gôdô... choby niy szło sie bez gôdki szluknóńć... Bali mu sie niyskorzij cosik ze tóm gymbóm zrobiyło... wargi ci mu sie tak jakosik dziwocnie skurcyli... dalszij słepali my już bez gôdaniô i siedzóncy... jak tyn jedyn, co to wy wiycie, a jô miarkuja... chlup! i... już!
A przi tyj przileżitości łobejzdrzelichmy sie gipsdeka i yntlich... ja, yntlich poszkopiółech... bo tam ci na wiyrchu byli tyż te zerpyntiny, usztafirowane wszyjsko... yntlich spomiarkowołech zgwóli cego na Wawelu sóm ci te moc wywołane „kasetony” ze tymi gowami... nó, coby tyn jakisik tam nasz król niy słepôł sóm!
I wtynczôs cuci ci sie cosik nôjgorszyjszego... refleksjô... chytôsz sie chopie za kabza... wszyjske pijóndze udane... na bilety na tyn maskynbal, na taksa na bal, na taksa ze tyj balangi... na drugô taksa ze tyj balangi... dló mie... na taksa ze chałpy na bal po hymda i binder. Na taksa ze balu do chałpy... na ślósôrza... nó, na tego, co dorôbiô kluce do dźwiyrzy...
Nó, i zatym cuci sie... ślyp... podwiyl co, ino jedyn ślyp...”spojówka”, „tynczówka”, „rogówka”, „siatkówka”... sztral, prómiyń wlatuje do ślypia... boli... i łorôz tyn ślyp blank gupieje, bo niy wiyrzi włóśnym łoczóm... budzi sie drugi ślyp i... jezderkusie! Widza, jes, móm... styrcy... mineralwaser... côłkô flaszka....
I zarôzki côłki nasz łorganizmus, nasz lajb sie festelnie raduje i... śpiywô... i jô sie tyż yntlich budza i... tyż śpiywóm... jak wczorej.... La, la la la la la la... la la la la la la la...


text:
Łozprowki, bery, szpasowne gyszichty a wszyjsko we naszyj szykownistyj ślónskij mółwie!
czwartek, 31 października 2013
Halloween...
środa, 30 października 2013
Halloween ...
Ludzie, małoch hercszlaku niy dostôł. Lejza ci na dół na plac i gryfnie pytóm :
– Suchejcie nó łochyntole pieróńskie, cóż ci to sie samdo dioska dziyje ?
– Panie Ojgyn – rykli łorôz te łoszkliwe gizdy – co wy to przedwojynny, i niy miarkujecie, iże dzisiôj mómy halołin (Halloween)?
Anó, możno niy blank przedwojynny, ale kiż pierón tyn jakisik diosecki halołin – myśla sie – i ida ku Myrcikowi, ftory mô cera we Irlandii. I łón ci mi dziepiyro pedziôł , iże to ci jes take hamerikańske świynto (choby ci te nasze starodôwne polske Dziady) przi kierym bajstluje sie roztomajte gupoty, na fresy sie wkłôdô bele jake larwy i robi sie larmo na côłki karpyntel.
Nó, ja ... terôzki wszyjsko muszymy choby afy podrzyźniać, co ino capi letkim auslynderskim, hamerikóńskim cuchym. Ale, do tego, to jô ci sie już na isto, prôwdóm blank niy przibadóm i tela !!!
A tak blank na łostatek, coby mi żôdyn niy pedziôł, iże jô ino sam jankor i srogo żałość po naszych starodôwnych prziwykach flyjguja, rzykna tak jak kiejsik tyż to tyn nasz Jan ze Czarnolasu pisôł:
„Nie porzucaj nadzieje,
Jakoć sie kolwiek dzieje:
Bo nie już słońce ostatnie zachodzi,
A po złej chwili piękny dzień nadchodzi.”
Tak sie tyż terôzki medikuja, że to boło by na tela, trza ino jesce we pyndziałek i wtorek (ja, przi Zaduszkach tyż!) deptać na nôjbliższy smyntôrz, i jesce kómuś ta świycka łoświycić, jesce jedyn pociorek zerzykać.
Tóż chowcie sie, trefiómy sie na kiyrchowie
wtorek, 29 października 2013
Kapelónek i... cud...
– Ta flaszka jes próznô! Rzyknijcie mi co bóło w nij driny?
– Woda synu! Woda!
– Ja? Na isto woda? Bo mie sie zdô, iże tam bóło wino, a wyście kapelónku sóm łożarty.
Kapelónek tak wejzdrzôł ino na tego policajta, zatym kuknół na ta flaszka i na łostatku ze prziganóm dźwigô łoczy ku niybu i rzóńdzi:
– Juzaś, żeś to zrobiół? Ja, Pónbóczku?
poniedziałek, 28 października 2013
I jesce ło sklerółzie...
Na łodwieczerz do pomiyszkaniô tego starego knakra prziszła cycatô dziołcha i stanyła ci przed festelnie zadziwiónym tym byzuchym gospodôrzym. Po łoka mrziku starzik lachnół sie letko ze wymiarkowaniym, napytôł dziołcha do izby i łozsiôd sie wygodliwie we fatersztulu.
– Wiedzóm łóni, myślałach – napoczła ta dziołcha – iże we waszych latach to już ze tym zeksym môcie szlus!
– Co ty, dziołcha, gôdôsz? – spytôł starzik i prziłożół dłóń do dakla.
– Gôdóm panoczku – rzykła już głóśnij ta dziołcha – iżech myślała, co we waszych latach, to ze tym zeksym jes już u wôs szlus!
– Co gôdocie?
– Kurwa! – mrónkła pod kicholym ta dziołcha – MYŚLAŁACH, IŻE WE WASZYCH LATACH TO JUŻ ZE TYM ZEKSYM MÔCIE... SZLUS!
– Co padocie? Szlus! Ja? – spytôł sie starzik. – Nó, to wiela jeżech winowaty? Wiela musza zapłacić?
sobota, 26 października 2013
Jedyn dakel...
– Paniczko, kuknijcie, sam mómy jedne zdjyńci chopa ze jejigo „profilu” na FB. Rzyknijcie nóm łó niym jak nôjwiyncyj, co łó niym miarkujecie, co wóm sie zdo, abo i niy...
– Ło, blank niy! Łón ci mô ino jedyn dakel...
Dziołsze podziynkowali, a drugô dostała te same pytani.
– Łón, wiedzóm łóni, mô ino jedyn ... dakel!
Ta tyż łodciepli. I terôzki prziszła raja na trzeciô frela.
– Rzyknijcie nóm paniczko jak nôjwiyncyj ło tym chopie ino na gróncie jejigo zdjyńciô.
– Tyn chop nosi „szkła kontaktowe”.
Ta kómisyjô kukła tak na nia festelnie zadziwiónô. Kuknyli do papiórów, richtik.
– Nó, tóż fajniście. Sómeście paniczko przijimanô do roboty! Ale rzyknijcie nóm jesce na łostatek, jakeście to paniczko wypokopiyli?
– Anó, to bóło ganc ajnfach. Tyn chop mô te moderne „szkła kontaktowe”, bo niy moge nosić bryli...
– A to skuli czego?
– Nó, jakóż to skuli czego? Nó, bo łón mô ino... jedyn dakel!
piątek, 25 października 2013
Juzaś goldfisza....
– Puście mie chopy, a spôłnia kôżdymu swôs po trzi winsze, tzri życzyni.
Chopy deczko pomedikowali, i po jakimsik łoka mrziku pedzieli – dobra!
Piyrszy se zawinszowôł:
– Jô, to bych kciôł mieć fajnistô chałpa we Biyszczadach, ku tymu kónto we banku na jakesik 10 mln dularów i szwarnô, szykownô baba.
Ta fisza na to:
– Fertik, môsz!
Drugi juzaś sie zawinszowôł:
– A jô kciôłbych mieć udziôły we jakimsik srogim, miyndzynarodowym kóncyrnie, szumny, ekskluziwny restourant we mitelpónkcie, cyntróm stólicy i przinôjmnij dwie mulatiny...
Na to juzaś ta fisza:
– Fertik, môsz!
Tyn trzeci fric dosik dugo medikuje i po pôruch minutkach napoczynô wymiyniać:
– A jô, to bych kciôł, coby moja lewô graca łobrôcała sie sztyjc nad mojóm palicóm, prawô graca coby sie gibała, fómlowała na zdel, wzduż ciała, a gowa coby mi sztyjc i jednym ciyngym kolybała sie do przodku i do zadku.
– Moga ci to zbajstlować – pado na to ta goldfisza – ale jeżeś tego isty, co ty kcesz? Wiysz, môsz przeca trzi winszbildy i mogesz prosić ło wszyjsko.
– Ja, jeżech blank isty, blank pewny coby mi moja lewô graca łobrôcała sie sztyjc nad mojóm palicóm, prawô graca coby sie gibała, fómlowała na zdel, wzduż ciała, a gowa coby mi sztyjc i jednym ciyngym kolybała sie do przodku i do zadku.
Ta fisza ino plaskła łogónym ło woda i już, fertik.
Tak jakosik po roku kamraty juzaś sie trefiajóm i napoczynajóm łozprawiać:
– Chopy, jes stopieróńsko zajebiście! – gôdô piyrszy. – Cicho, ruła, dobrô, szwarnô babeczka, a jô żyja ino ze procyntów...
– A jô, chopy, móm fol pijyndzy, jeżech prezesym zarzóndu i kôżdydziyń dupcza sie ze dwióma mulatinami, szykownistymi babskimi krojcóngami.
Trzeci śnich styrcy wele, fómluje swojimi gracami i beble:
– Kurwa..., jôch cheba blank źle se łobrôł!
czwartek, 24 października 2013
Grunwald...
– Wartko, wlazuj czowieku, skukej sie do kuchyni, bo to pewnikym mój chop sie przikotasiół.
Tyn absztyfikant gibko pozbiyrôł swoji bambetle i śmietnół do tyj kuchyni.
Ta babeczka łozewrziła dźwiyrze, ale pokôzało sie, iże to jesce inkszy kóchanek, inkszy fric. Tak samo gibko i terôzki wziyni sie do roboty, i juzaś ci glinganie do dźwiyrzy..
– Jezderkusie! Skukej sie gibym we naszym badyzimrze, bo to terôzki już pewnikym jes mój chop! – wrzescy wystrachano baba.
Baba juzaś łozewrziła dźwiyrza, jednakowóż pokôzało sie i terôzki, co to trzeci gach, kónkubynt. I jak skorzij, tyn kóchanek napocznół sie w te giby dobiyrać do tyj niy jejigo baby, kiej sam nôgle usłyszeli szkyrtanie klucza we zómku...
– Jezderkusie, terôzki to na zicher jes ci mój chopecek! – wrzeskła ta baba na fest wystrachanô.
A, iże nie miała już kaj skukać tego swojigo trzecigo frica wrzeskła ino, coby wartko wlazowôł do starucnego rynsztónku, zbróji we antryju. Jeji richticzny chop po lekuśku łozewrził dźwiyrze i napocznół podyjzdrzliwie kukać bele kaj, zaziyrać naobkoło po côłkim pomiyszkaniu. Łorôz ci ze kuchyni wylôz jakisik fric i rzóńdzi:
– Wiedzóm łóni, wasz kocher jes już ci sprawióny, a rechnóng poślymy bez poczta.
Zatym pitnół tak wartko, aże sie za niym kurzóło.
Bez dugszô kwilka bóło cicho. Wtynczôs ze badycimra wylôz juzaś jedyn chop i rzykô:
– Wszyjske kokotki jużech do porzóndku narychtowôł, a rechnóng poślymy bez poczta.
I tyż jeszcze gibcij niźli tyn piyrszy – pitnół ze chałpy.
Ale tyż łostatni absztyfikant siedziôł skukany we tyj zbróji i blank niy poradziół wypokopić, co tyż to miôłby ze sia zrobić. Po jakisik pôruch minutkach napoczło we chałpie festelnie dudnić i zgrzipieć. Rółz, drugi, trzeci i łorôz pokôzała sie póstać we zbróji, we rynsztónku i pedziała:
– A ku Grunwaldowi to kaj sam sie idzie?
środa, 23 października 2013
Ciyrpiyntnik...
– A jak sie tyn twój chop mianowôł? – pytô św. Pyjter.
– Anó Jorg, Jorguś Kozidupa.
Świynty Pyjter zuchtô tak we tych swojich papiórach, ale niy poradzi tego istnego znôjść.
– A bół ci łón na isto pobóżny? Chodziół do kościoła?
– Ja, nó dyć, bół. Kôżdô niydziela deptalichmy do kupy do kościoła.
– Nó, dobra, szukóm pod „pobóżny”! – pedziôł świynty Pyjter.
Sznupie tak, zuchtô, ale tyż niy poradzi tego chopa znôjść.
– Tyn wasz chopecek na zicher zemrził, bo jô go na isto niy poradza samtukej we mojich papiórach znôjść.
– Nó, świynty Pyjtrze! Byli my ze sia bez piyńćdziesiónt lôt ze sia do kupy, tóż tyż gynał miarkuja, iże łón na zicher umrził. – łodrzykô baba.
– Nó, tóż gôdejcie tak zarôzki! Piyńćdziesiónt lôt do kupy, tóż tyż musza go szukać pod... CIYRPIYNTNIKÓMA!
wtorek, 22 października 2013
Akordjón abo cija
Akordjón przinôleżi do familije „aerofonów”, znacy insztrumyntów we kierych klang powstôwo ze luftu dmuchanygo do piscôłek. Ze tym ci chińskim „shengiem” kupluje go dobraczyna: to sóm – jak to móndroki godajóm – „stroiki przelotowe” we kierych klang idzie erbnóńć i jak sie dmuchô, i jak sie wdychô luft nazôd. We akordjónie efyj jes tyn sóm przi łozciónganiu i na ścionganiu miecha. Zarôzki na napoczniyńciu XIX wiyka zbajstlowali ludzie mocka podanych insztrumyntow. Nôjprzodzij bół taki prastarzik dzisiyjszygo akordjónu – „eolina” i „aura” tak dzisiyjsze organki, dzisiyjszô móndharmónika. Miano akordjón (łod „accordion”) łopatyntowali we 1829 roku we Wiydniu Cyrill Damian i jejigo dwiuch synków; szło grać „akordami”. Bóło jesce moc inkszych zortów tego insztrumyntu, choby tako szejśćkanciatô „concertina” Carla Fridriha Uhliga (ze 1834 roka) i niyskorzij jesce Anglika Charles’a Wheatstone’a. Jesce skorzij boła „physhamonika” Austrijôka Antona Haeckla (we 1818 roku) abo tyż jesce tako „flutina” Pichenot’a Jeune’a ze 1831 roka.
Akordjon (po naszymu cija) chnetki tyż bół moc wywołany we Francji kaj zbajstlowali piyrsze koncyrty na tych insztrumyntach. We drugij połówie XIX wiyka powstôł ci tyż piyrszy werk akordjónowy we italijóńskim Castelfidardo, kaj do dzisiôj bajstlujóm roztomajte konkursy akordjónistów (tak, jak i we miymieckim Klingenthal, kaj tyż sprawiali te insztrumynty). Nôjbarzij mieli te cije radzi Ruskie. U nich produkcjô napoczła sie we Tule, we tym ci miyście „samowarów”. Jedna ze zortów ciji mianowali „bajanym”. Jes tyż jesce inkszô zorta, myńszy łod akordjóna – „bandeon”, kiery jes skuplowany ze jednym takim muzykantym Astorym Piazzollom, i kiery pokôzôł sie nôjprzodzij we Americe Połedniowyj. Boła ci tyż jesce tako harmónijô pyndalowô (miała miechy deptane szłapami nikej we „fisharmóniji” a kierô idzie jesce do dzisiôj trefić kajsik na Mazowszu). Trza sam jesce dopedzieć, co byli dwie gróntne zorty tego insztrumyntu: „harmonia” ze klawiaturóm kneflowóm (naszô ślónskô kneflówka) i akordjón ze tastaturóm podanóm na klawiyr. I te wszyjskie akordjóny, harmónije, kneflówki abo i ruskie jesce „harmoszki” byli do naszych podłych (prostych) ludzi, dlô tego miyjskigo folkloru. Boczycie take śpiywki: warszawsko – „Harmonia z cicha na trzy czwarte rżnie...” abo naszô ślónskô –„Mody bółtsman akordjónym grô ...”. A mie jesce sie belónce i tako śpiywka:
„Humor, zdrówie môsz? Inkszym rzyknij to!
Toć ta kwilka krótko jest.
Kabzy prózne sóm – ale cyja grô,
Zawdy snami śpiywej fest.”
A harmoszki ranżyrowali po wsiach, po dziydzinach jesce przed wojnóm a i po wojnie tyż do kupy ze ruskimi wojôkami, tymi zeza Buga, dlô kierych to na isto bół insztrument, kiery mieli nôjbarzij rade. Fest tyż ci poradziyła ta szykownô harmóniô, sztramski akordjón lebo cija uciechy dać samtyjszym ludzióm na tym naszym Ślónsku, kaj już łod dôwna fóngujóm roztomajte kapele akordjónowe.
He, he ... byli tyż i wice ło harmóniji cy akordjónie. Na przimier:
Jak idzie rozeznować akordjón łod kota?
– Anó, ino po wercie, po cynie. Bo kiej sie i akordjón i kota naciś, to wydowajóm tyn sóm klang !
Abo jesce inkszy:
Po cym idzie poznać „dżentelmena”, takigo ci moreśnego chopa?
– Dżyntylmyn, to chop, kiery poradzi grać na ciji ale tego przi ludziach niy robi!
I to by możno niy bół terôzki nôjlepszyjszy wic, bo wiela, wiela ludzi mô tyn akordjón, ta cija rade.
poniedziałek, 21 października 2013
Zamlóng wiców...
– Synecku, a môsz ty można jakosik utropa, problyma ze narkotykóma, ja?
– Niy, niy mamulko! Biera mobilniok, glingóm i... móm!
***
- Jestem dobrą kobietą. Na przykład wczoraj rano dałam żulowi 10 złotych.
- A co na to mąż?
- Krzywił się, że mało, ale podziękował.
Jeżech dobróm, festelnie poćciwóm kobiytóm. Na tyn przikłôd wczorej ło szaroku dałach jednymu łożyrokowi 10 złocioków.
***
Łóna:
– Wiysz, zeks to dziepiyro po żyniaczce!
Łón:
– Nó, tóż dej znać jak sie .... wydôsz! Glingnij dó mie!
***
Eźli baba po piyńćdziesióntke moge sie chopowi podobać?
– Ja, ja... Ale po secie jesce barzij!
***
Śzwigerfater mô być łoperówany bez swojigo ziyńcioszka. Jeszcze skorzij narkółzy gôdô dó niygo:
– Dej pozór! Postarej sie festelnie, bo jak jo bych bez cufal świtnół, to moja staro przekludzi sie do wôs!
***
Wrôcô naprany chop nieskoro we nocy do dóm. Łozewrził dźwiyrze i spomiarkowôł, iże jego baba styrcy we antryju ze nudelkulóm w gracy a świekra ze srogim zielaznym tiglikiym. Deczko go sztopło, ale rzóńdzi:
– Mogecie pójńść już spać... blank jô niy móm dzisiôj głódu!
***
Wiysz... móm ci jô caułbrownygo chopeczka. Niy słepie, niy kurzi, niy piere mie i dziecek, niy zdrôdzô mie. Ku tymu blank ci go niy interesjyrujóm fusbalszpile... nó, i niy żałuje mi pijyndzy – gôdo jedna Yma do drugij.
– Te, a dôwno to tego twojigo chopa sparaliżowało?
***
Wlazuje naprany chop do chałpy, zicnół sie przi tiszu, piere gracóm we blat i wrzescy:
– Nó, rzyknijcie mi, fto sam we tyj chałpie... rzóńdzi, fta sam reskiyruje tym bajzlym?
– My, łobie! – wrzeskły tyż wrółz jego baba i świekra.
– Nó, to mi klapuje! Mogecie sie dalszij reskiyrować, boch dzisiôj przsłepôł côłki geltak!
***
– Ło sto diosków, blankech sie dzisiôj niy wyspôł...
– A prziczyna?
– Prziczyna tyż sie pewnikiym niy wyspała.
sobota, 19 października 2013
Wsiowy CBŚ...
– Suchóm, suchóm...
– A witóm wôs panoczku gryfnie... kciôłech ino pedzieć tela, iże Jóntek Kozidupa dekuje we kopińcu drzewa... marihuana...
– A, dziynkujymy wóm za doniysiynie, za podesranie Jóntka Kozidupy, chnetki sie tyż tym zijimómy.
Na drugi dziyń pokôzali sie na placu u Jóntka pragliwe zynsacyji agynty CBŚ, łozwalyli côłki kopiniec i napoczli rómbać ciupać kôżdy kónsek drywna na 3-4 tajle. Nale, narkotikóm jednakowóż niy znodli. Wymamrali pod fusikskami do Jóntka, kiery jim sie prziglóndôł ze zadziwiyniym, jakiesik „przepraszam” i pojechali nazôd. Jóntek blank niy poradziół spokopić, co tyż to sie stanóło kiej łorôz glingo telefółn.
– Suchóm!
– Anó, pyrsk Jóntek ... to jô Hajna. Byli u cia chopce ze tego CBŚ?
– Anó, byli... jakesik pora minutek tymu nazôd pojechali...
– A drzewa ci narómbali?
– Anó, narómbali...
– Nó, tóż winszuja ci wszyjskigo nôjlepszyjszego skuli twojigo... gyburstaku!
piątek, 18 października 2013
Przepómniałach jajec...
Zdeszperówanô wlazuje polekuśku po słodach ze ciynżkimi tasiami na 9 sztok.
Kiej już stanóła przed dźwiyrzami swojigo pomiyszkaniô, merkła modego chopa we kapudroku.
– Witóm gryfnie – zagôdôł karlus. – Kcielibyście starecko cosik łoboczyć?
– A co bych to miała łoglóndać panoczku? – spytała zmôchanô starecka.
– Aaa, to bydzie niyspodziônka.
– Nó, dobra, pokôżcie, co tam môcie!
Karlus po lekuśku łozknółtlowôł gurt ze tego swojigo kapudroka i takim rozparzistym ruchym szibnół, łotwar tyn swój mantel. Starecka tak zaziyrô dobrô kwilka, filuje na niygo ze wiyrchu na dół i łorôz wrzescy:
– Ło kurwa! Blankech przepómniała jajec kupić!
czwartek, 17 października 2013
Wiyjskô parafijô...
– Nó, nó, sómeście panoczku zdrowy jak byk! Wszyjske wyniki łobadaniô sóm do porzóndku! Ze zeksym tyż miarkuja panoczku niy môcie utropy, prôwda?
– Nó, tak możno trzi razy do tydnia, to se dogodza. – łodrzykô pacijynt.
– Trzi razy do tydnia ino? Ze waszóm panoczku kóndycyjóm to i trzi razy kôżdydziyń byście pewnikiym poradziyli, prôwda?
– Nó, ja, pewnikiym ja, ale pón dochtór wiedzóm, jakô jes dólô farorza na wiyjskij parafiji...
środa, 16 października 2013
Wiela jes we wercie...
– A we czym, paniczko, moga wóm spómóc? – spytôł tyn istny ze grobowóm fresóm.
Baba wartko ciepła pytani, coby zamaskiyrówać te pierdniyńcie:
– A wiela jes we wercie tyn sam autok?
– Paniczko, eźli łóni pierdli ino skuli tego, coście tyknyli tyn autok, to kiej usłyszycie, paniczko, wiela łón jes we wercie – to pewnikiym paniczko sie zesrôcie!
wtorek, 15 października 2013
We Africe...
– A możno bychmy tak szluknyli gorzôłecki?
Na to drugi ze tych kamratów:
– Nó, radszij...
Trzeci śnich tak sie wkurwiół i rzóńdzi:
– Tóż jô, pół życia chnet nic niy jym, niy słepia, szporuja, cobych móg sie kajsik wykludzić. Zbiyróm na to, sztapluja, cobych mie bóło stôć na wandrowanie, zwiydzanie, na te wszyjske ausflugi... A wy to kcecie wydać na gorzôła? Pierdola to! – i łobrażóny poszôł spać.
Tych dwóch jego kamratów poszło, i lajstli sie możno ze śtyry flaszecki, naprali sie jak przinôleżi i wróciyli sie nazôd do dóm. Ranô wstôwajóm, zaziyrajóm tak naobkoło, a jejich kamrata niy ma. Wylazujóm przed ta swoja kwatyra... a tam leży krokodil – srogi, spaśny, fetowny ze łozewrzitym pyskym! A ze tego pysku wystôwô gowa tego trzecigo jejich kamrata... Styrcóm tak jesce letko bamóntne po wczorejszym i na łostatku jedyn śnich gôdô:
– Na gorzôła, kurwa, tyn łoszkliwiec skómpiół, szporowôł, ale śpimiech łod Lacoste, to mu niy bóło żôl pijyndzy!
poniedziałek, 14 października 2013
Tak wczas...
– Sieee maaaa!
Widzi to wyproszczónô i snerwowanô rechtórka i gôdô do Hanyska:
–Hanysku! Zarozinku, na szlag dźwignij ta swoja pukeltasza, wylyjź ze klasy i wlyjź rółz jesce, ale tak moreśnie, jak twój tatulek, kiej wrôcô ze roboty do dóm!
Hanysek ze spuszczónóm palicóm dźwigô swoja pukeltasza i wylazuje ze klasy. Po jakimsik łoka mrziku dźwiyrze świtniynte stopieróńsko łozewrzili sie ze hukym, a do klasy wlazuje Hanysek i wrzescy:
– Haaaa...! Kurwa! Niy spodziôłaś sie mie dzisiôj tak wczas!
sobota, 12 października 2013
Śtyry sztafle łopowogi richticznego chopa...
Jutrznióm, tak kajsik kole trzecij ło szaroku wrôcô naprany chop ku dómowi. Jego starô styrcy ze mietłóm we dźwiyrzach a chop ze rułóm sie pyto:
– Zamiatôsz samtukej abo łodfurgôsz?
Drugi sztafel łopowogi:
Jutrznióm, tak kajsik kole trzecij ło szaroku wrôcô naprany chop ku dómowi. Jego baba leży we prykolu, ale jesce niy śpi. Chop biere stołek i siadô sie wele nij a na jeji pytani:
– Co, to wszyjsko giździe mô znaczyć?
łodrzykô ze rułóm:
– Móm stopieróńsko rôd siedzieć w piyrszyj raji, kiej napocznie sie tyn côłki cyrkus!
Trzeci sztafel łopowogi:
Jutrznióm, tak kajsik kole trzecij ło szaroku wrôcô naprany chop ku dómowi. Capi łod chopa babskimi parfinami, mô ci ku tymu na kraglu ślady lipynsztiftu. A chop klepie swoja baba w rzić i rzóńdzi:
– Nó, terôzki na cia dran... twoja raja...
Szczwôrty sztafel łopowogi:
Jutrznióm, tak kajsik kole trzecij ło szaroku wrôcô naprany chop ku dómowi do kupy ze dwióma modymi, szwarnymi gryfnioczkóma . Baba styrcy łozgzukanô we dźwiyrzach a chop gôgô ze rułóm:
– Nó, starô, niy być takô, niy być świnia i rzyknij, iżeś jes mojóm szwestróm!
piątek, 11 października 2013
Mercedes...
– Kurwa! Tela lôt już robia we policyji i niy poradza sie lajstnóńć takigo mercedesa, a ty, taki łobtargany, taki schacharzóny fyrtôsz sie takim ciaćkym. Jakóż to jes myjglich?
– Anó, ganc ajnfach. Jô móm taki darek łod Pónbóczka, iże kiej najscóm glacokowi na gowa, to mu zarôzki wosy łodrôstajóm. Wiedzóm łóni, panie włôdzo, jednymu nowobogackimuch najscôł na gowa i łón mi szynknół, łón mi tego mercedesa sprawiół.
Policajt symnół czôpka i nadstawiół swoja glacatô palica:
– Jscej na moja gowa, a jô ci niy wystawia mandatu i puszcza cie fraj!
Tyn lómp łodpinô bóntek, wycióngô takigo mymłokowatego ciulika i napoczynô jscać na ta podstawiónô palica policajta. A ze zadnigo kanapyju mercedesa słychać ino histericzny śmiych:
– O, żesz w morda... za taki nómer, to jô ci i gryfne pomiyszkanie sprawia!
czwartek, 10 października 2013
Łoszkliwe pytani...
– Aaa, to ty, mój roztomiyły chopecku! rzykła baba. – A prziwitôłeś sie już ze... świekrami?
środa, 9 października 2013
Lekcyjô polskigo...
„Zapewne jutro bydóm byzuchanty, gdyż mamulka uwarzóła srogi kastrol nudelzupy!”
Mały Hanysek juzaś napisôł tak:
„Zapewne jutro bydzie gryfno launa, gryfno pogoda, gdyż we nocy bóło na niybie mocka gwiôzdów.”
Terôzki we raji bół Ecik, kiery napisôł tak:
„Idzie drógóm starô Majzlinô i niesie pod parzóm New Yotk Times’a...
– Nó, a kaj słówecka: zapewne” i „gdyć”? – pytô rechtórka.
– Na to Ecik ze rułóm:
„ Zapewne idzie srać, gdyż niy poradzi po ynglicku...” – dokóńczół zdani Ecik.
wtorek, 8 października 2013
Kóndón...
– Te, chopie! Ty zawdy locesz po sagu? – spytôł ci go sie jedyn śnich.
– Anó, zawdy! – łodpedziôł Jorg. – Czuja sie wtynczôs na isto wolny, a wiater przijymnie chłódzi moja skóra.
– Te, chopie, to po jakiymu tyrôsz ze łachami pod parzóm? – niy dôł pokój tyn dociyrny kamrat.
– Anó, bo po skóńczónym dałerlaufie moga sie na doczkaniu łobluc we czyste i suche łachy. – wytuplikowôł cufalowymu kamratowi Jorg.
– Te, chopie! – pytô dalszij tyn istny. – A ty zawdy locesz po hulicy ze kóndónym na ciuliku?
– Niy... ino kiej siómpi dyszcz!
poniedziałek, 7 października 2013
I juzaś blóndina...
Po jakimsik łoka mrziku na ta tansztela wparzół jedyn istny, a śmiôł ci sie do łozpuku. Tyn przedowacz pytô sie tego chopa ze czego łón tyż tak sie chichrô, co go tak festelnie łozbawióło.
Tyn istny napocznół łozprawiać, jak ci tyż to ta blóndina próbuje tym drótym wyjmnóńć te klucyki ze autoka. Tyn przedowacz ale niy uwidziôł w tym nic szpasownego. Rzyknół, iże to bardzo dobry knif, i iże łón piyrszy rółz we życiu trefiół na takô sposobnô i inteligyntnô blóndina.
Na to tyn drugi łodpedziôł:
– Ja, dobry knif, móndry, tela, co we autoku siedzi drugô blóndina i wrzescy do tyj piyrszyj:
– Ździebko we lewo, deczko we prawo...
sobota, 5 października 2013
Hazok i ber...
– Te, misiek, idymy dzisiôj na impryza, ja? Ino jo cie festelnie prosza, cobyś mie niy zeprôł, cobyś mi niy nadrzistôł jak łostatnióm razóm.
– Nó, dobra, ale mie łochyntolu niy szteruj. – łodpedziôł ber.
Tak jakosik ło rozwidnioku hazok sie cuci ze naderwanymi daklami, zymbiska ci go targajóm jak sto diosków, palcyska połómane... szwandrusi tak jakosik:
– Te, misiek, a miôłeś mie niy prac, łobiecôłeś mi niy nadrzistać...
Na to tyn ber:
– Chopie! Hazok! Ty mie niy wkurwiej, naprôłeś sie w śtyry dupy i napocznółeś mi fluchcić i na mie wywrzaskować... jôch nic niy gôdôł. Zatym prziflostrowôłeś sie do mojij samicy, iże to lotawica i szlóndra, i puszczô sie ze kôżdym. Tu mie kamraty szczimali jesce... łobiecôłech, iżeś mój kamrat i take tam jesce. Niyskorzij napocznółżeś najyżdżać na moja mamulka, i dobrze coś prasknół na zol, bo bych ci tyn twój gupi łeb utargôł. Nó, i nic, jakosik udało mi sie coby ci niy prasknóńć bez pysk. Ale, jakeś już wlôz do chałpy, nasrôłeś do prykola, wrajziółeś we te gówno trzi sztrachecle i pedziołeś, iże już bydzie snami spôł... toch niy szczimôł!
piątek, 4 października 2013
Dziołcha ze wsi...
– Te, tak se medikuja, eźli słabô, lichô i niyporadnô, bezbrónnô dziołcha, takô jak jô, moge chałzować, eźli godzi sie jij wandrować po ciymku ze sztramskim, srogim chopym, takim jak ty.
Karlus łosrowô to, smoli to i nic jij niy łodrzykô. Idóm dalszij i za pôra minutek łóna juzaś napoczynô rzóńdzić:
– Wiysz, jes mi stopieróńsko hrozucznie, gróźnie tak deptać sam ze cia we tych ciymnóściach. Jesce by ci możno cosik przilazło do filipa, cosik byś se ubzdôł...
– Suchej ino – rzykô karlus – wrôcóm ze targu, we jednyj gracy niesa kokota i łopata, we drugij dziyrża kibel i sznóra, na kieryj wleka ciga. Jak miôłbych ci cosik zrobić na łostuda?
Dziołcha po dugszym szpekulowaniu łodrzykô:
– Wiysz, prziszło mi tak na pomyślónek, wlazło mi do łeba, iże kiejbyś tak ta hercówa wbiół do ziymi, prziknółtlowôłbyś dó nij ta twoja ciga, a tego kokota deknół kiblym, to ci dziepiyro bółabych we... łopresyji!
czwartek, 3 października 2013
A czym my tak na isto sóm?
My, ludzie jich na isto niy zatrzaśli wszyjskich. Łónych ganc ajńfach dziadzi wziyni, bo take jes – jak to kiejsik pisôł jednyn móndrok (Michał Marszał, na kierym sie w tym kónsku łopiyróm) – prawo nôtury!
Kôżdydziyń, cy to kcymy abo i niy, traci sie dwadzieścia piyńć gatónków. I to blank niymożybnie łod tego, co sam na tyj ziymi my robiymy, te ci dwadzieścia piyńć zortów, kiere istniyjóm dzisiôj – jutro sie stracóm, już jich jutro na zicher niy bydzie. Tak tyż, ludzie, łostôwmy ta nôtura we pokoju! Eźli my dotychmiast już niy napochali, niy nagóniyli aże za tela? Sómy zapatrzóne we sia, i blank ci ku tymu zaślypióne. Kôżdy snôs kce cosik retówać. Już tu i tukej! Wrzescymy: „łochróńmy stromy, piscoły, wieloryby, ślimôki!” Co? I nôjsrogszy egzymplôrz zadufanygo we sia buca, cowiek, kiery wrzescy: „Retójmy Ziymiô!”
Eźli te wszyjskie ipty we telewizyji, we cajtóngach i kaj tam jesce sie symie na fest urzinajóm? Eźli majóm ci mie za flaszka knót? Retójmy Ziymiô! Przeca tak po prôwdzie, to my bali ani ło sia niy poradziyli stôć, niy naumieli my sie tyż ci jesce pómôgać i inkszym ludzióm, a kcymy na gwôłt retnóńć côłkô planyta?
Jô jes już na isto usiotany tymi côłkimi „Dniami Ziymi”, tymi łoszkliwymi ale radymi ze sia „ekologami”, biôłymi, ziylónymi, „liberalnymi” burżujóma, kierzy medikujóm, co jedzine złe na tyj ziymi, to za knap chodniczków dlô tych, ftorzi majóm radzi pyndalować na kołach. I sturbowany jeżech ci tóm côłkóm tyorjóm łociyplynia klimy, kierô stała sie już terôzki takóm ci modernóm religijóm, ja, ja religióm (!), a cowieka stôwiô sie na sztelóngu szkłódnika i pasożyta, i takigob zgola atakujóncygo i haratajóncygo ta zielónô Mamulka Gaja. To jes tyn cufal, we kierym „fanatyki religijne” wypłużajóm polityka.
Te wszyjskie łochyntole kcóm ino bezpiycznyj przestrzyni dlô swojich „volvo”, „mercedesów” cy inkszych BMW-iców. Przeca łóni majóm we rzici ta naszô planyta, bo jich ino łobłajzi snożny, wygłôskany plac do życiô, jejich wôśne strzodowisko. Tropióm sie, iże pewnygo dnioszka dóświadczóm niywygódy. Tak po prôwdzie ze tóm naszóm planytóm niy dziyje sie przeca nic złygo!
Bo kuknijcie ino. Łod pôrudziesiyńciuch lôt mómy wszandy plastikowe epy, kiej już naszym handlyróm niy nastykło dôwniyjszych tytek i papióru. I bez łostatnie lata bóło ganc ajnfach. Cowiek wlazowôł do składu, lajstnół sie bele co u jakiś handlyry, masarza, piekôrza i wszyjskie łóne szykownie pakowali, co sie fto zawinszowôł do epów. Ale to niy stykło. Znod sie jakisik łoszkliwy gizd, kiery wypokopiół blank ci nowiuśkie epy „bio-oxydegradowalne”. Ludzie, kciołech sie we tyj fyrmie wymiarkować, co to tak na isto jes ta côłko epa „bio-oxydegradowalno”. Poradziyli mi ino tela wyeklerować, co te dôwniyjsze epy bez jakiesik dwiesta lôt musieli sie we nôturze łozkłôdać a te (tfu! do dioska) „bio-oxydegradowalne” po ino dziesiyńciuch latach już sóm rozpyrskniynte na maluśke klómpki i kłopcie (niy sóm to côłke płachty plasiku), a niyskorzij blank do gróntu sie łozłożóm bez ino ... jakiesik sto dziewiyńćdziesiónt lôt!!!
I za te piyrsze kóntman, znacy jô, ty i wy, niy musieli’chmy bulić, ale za te druge ... już ja! I tu ci – jak to Miymce gôdajóm – „...ist der Hund begraben”! Styknie ino wlyjźć do pôruch sklepów sam u mie we Chorzowie na Krojce. We kôżdym bez gôdki zapakujóm ci towôr do normalnyj fóliji, do nylónbojtla abo do epy. Ale we dwiuch-trzech (niy byda gôdôł jakich, coby ryklamy jim niy robić) pakujóm – tyż bez gôdki – do „bio-oxydegradowalnych” nylónbojtli i małych epów, i kôżóm bulić ceski abo siedym-łoziym grosicków. A coby bóło jesce wicnij u jednego piekôrza sóm blank ajnfachowe epy, ale siedym grosików tyż trza bulić, bo takô terôzki mółda.
Ziymia jes do porzóndku. To ludziska na nij sóm pofyrtane i majtnióne. Ziymia ku ludzióm mô sie blank, ale to do kna dobrze. Bóła samtukej już śtyry a pół milijarda lôt tymu nazôd. Myśleliście kiejsik ło arimetrice? Planyta Ziymia – jakech pedziôł – bóła sam już śtyry a pół milijarda lôt tymu! A do pieróna! Wiela my lôt sam na tyj ziymi sóm? Sto tysiyncy lôt, dwiesta tysiyncy? We tyj ciynżkij industriji uwiónzgli my ledwa dwiesta lôt tymu nazôd. Puście sie to wszyjsko na sztich, porównejcie to do śtyruch a pół milijarda. To jes 0,005% czasu istniyniô naszyj planyty. I my mómy łopowoga myśleć, co sómy jakimsik zagrożyniym dlô tego gryfnistygo modro-zielónygo kuglika krajzujóncygo na rónd Słóńca, tyj naszyj gorkij klary? Co do ludzi, to idzie pedzieć tak: cowiek na isto niy przemoże zdziadować życiô na ziymi, choby i zamarasiół, skalół i fest zagiździôł wszyjsko naobkoło, a na łostatek pokropiół jesce to atómbómbóm. Niy take zagiżdżynia i katastrofy znô historyjô naszyj planyty. Ta naszô Ziymiô łobstowała już bez gorszyjsze prablyma niźli te, kiere stanowiół dlô nij cowiek. Przeżywała trzynsiynia ziymi, erupcjô wulkanów, roztomajte take ci ruchy „tektoniczne”, kóntinyntalne drifty, słónyczne blice, fleki na słóńcu, sumeryje magnyticzne, zwekslowanie sie biegónów magnyticznych, setki tysiyncy lôt bómbardjyrowaniô kómetóma i „asteroidami”, potopy, „tsunami”, sroge łognie, erózje, te ci prómiyniówanie kosmiczne, kolyjne „epoki lodowcowe” ... a nóm sie zdô, iże nylónbojtle i aluminianne biksy zadadzóm ci ji srogi szlag, festelnô fanga. Ta naszô planyta nikaj sie niy wybiyrô. A my JA! Chocia, my sie same sobie zabójczyj szkłódy niy zrobiymy, bo abo niy bydymy w sztandzie, abo, kiej ino móżliwóści bydóm wiynksze, niy do zwóli na to ta naszô „insztynktównô móndrość”!!!
Ludzie same, abo ino roztomajte angyjbery, stôwiajóm nôs pozycji szkłódnika i szmarocyrza atakujóncygo i haratajóncygo ta ci gryfnie zielóno Mamulka Gaja.
Zmywómy sie. Pakujymy lónty i wykludzómy sie samstónd. Niy łostawiymy po sia ani bali i śladu. Nó, możno ździebko sztyropianu abo azbystu. Możno? I to ino deczko.
A ziymia fórt bydzie tukej, kiej my sie blank stracymy. Ganc ajnfach kolyjnô sknócónô mutacjô, ślepô huliczka we rozwoju świata, biologiczne szajśniyńcie. Planyta strzóńśnie nôs choby błecha, choby jakô mynda, nikiej powiyrzniówô łoszkliwość i niyprzijymnóść. Kcecie na isto wiedzieć jak to sie gynał robi? A dyć to spytejcie tych wszyjskich cowiecych kamratów ze antycnych Pompejów i Herkulanum, kierych przisuł wulkaniczny miôł i ształb, i zahaltowôł jich we roztomajtych dziwokich sztelóngach:
– Hej, hej, jak ci sie mô ta naszô planyta?
Spytejcie tych ze Michoacan i Mexico City, ze Armynii, ze Kobe we Japónii, ze Syczuanu i Tangshan we Chinach, abo tych ze Agadiru we Maroku, kierych ci przisuli tysiónce tón rójinów. Nó, łopytejcie jich eźli łóni w tym tydniu czujóm sie jakimsik zagróżyniym dlô naszyj Ziymi? Abo możno tych ze Kilawea na Hawajach, co sie stôwiali swoji chałupy we sómsiydztwie wulkanu i rozczasu medikowali po jakiymu, czamu majóm lawa we zalónie na zofie.
Ta naszô planyta bydzie samtukej jesce dugo, dugo pó nôs i ulyczy sie, retnie sie blank sama. Mô ci łona przeca taki zizdym „samonaprawiajóncy” sie. I luft, i ta woda łosnożóm sie, a ziymia, ta urodnô glyba bydzie juzaś jak nowô. Eźli to na isto prôwda, co plastik, nylón sie niy degradiyruje, Ziymia skupluje tyn plastik ze swojóm nôturóm i bydzie ci ... Ziymióm ze plastikym. Tyż mi mecyje!
A mie sie zdô, co Ziymia pewnikiym niy medikuje tak jak my, niy podziylô naszych uprzydzyń ku plastikowi, nylónowi. Przeca plastik stwórzyli’chmy i ugróntowali ze jeji materyji, ze jeji sztofu. Pewnikiym miarkuje, iże plastik to ci jes jedne ze jejich dziecek. Możno dała nóm zwóla, coby my sie łozmnóżyli, bo pragła, coby dló nij stwórzyć tyn plastik. Niy miarkowała jak to zbajstlować i beztóż tyż potrza ji bóło nôs. To tyż moge być łodpowiydź na te łodwiyczne pytani: „Po jakiymu my tusam sóm? Anó bez tyn plastik bezkurcyjo!
Nó, tóż plastik już tu na tyj Mamulce Ziymi jes, naszô robota szafniyntô, mogymy łostać wyhuśtane. Myśla, co tyn procys już ci sie napocznół. Niy miarkujecie tyż tego? Eźli móm być szczyry, to cosik mi sie zdô, iże ta planyta mô nôs za take letkie zagróżynie. Coś takigo, ze czym sie rôz-dwa, letko wydoli.
I jeżech pewny, co poradzi sie z tym ci, jak jedyn jedziny srogi łórganizm. Pewnikiym cosik ci tam wypokopi. A co wy byście zrobiyli, kiejbyście mieli sie łobrónić łod mrowiô doskwiyrnych stworzyni?
Hm... możno wirusy! Wirusy na isto mogóm byc przidajne. Ludzie zdôwajóm sie być ulygłe ku wirusóm. Łune zawdy sie łodmiyniajóm, „mutujóm” – jak by pedziół móndrok, kiej sztudyroki wynôlejzóm medikamynt, szczypiónka na jedyn śnich. Nôjlepszyjszy bółby taki, kiery by łosłabiół tyn nasz côłki układ łodpornościowy i zrobiół go niyłodpornym, niystrzimałym na inksze choróbska, niymoce i infekcyje. A już nôjlepszij by bóło kiejby sie łozprzestrzyniôł drógóm pciówóm tak, coby ludzie byli barzij wstrzymiynźliwe przi pochaniu dziecek.
Nó ale, mómy przeca sroge łosióngniyniô cywilizacyjne a juzaś te wszyjskie nawiydzóne, pofyrtane łod łocieplyniô naszyj planyty (kiere rajcowali bez dwanôście dnioszków we grudniu sam u nôs we Poznaniu), tak po prôwdzie antragujóm powrót do ypoki kamiynia łupanygo. Po dobryj wóli cofinanie sie we rozwoju niy ma ci mójglich, a króm tego wóntpiã, cy kielikolwiyk taki ci zwólynnik powrotu do nôtury, sóm łod sia kciôłby łodrzyknóńć sie ze tych wszyjskich szykownych łosióngniyńć cywilizacyji, ze kierych na beztydziyń korzystô. I wiycie! Tak sie medikuja, co chwolnym łobowiónzkiym jes, i mô być ciyngiym ulypszanie, sztajfowanie cywilizacyji, ale ringowanie sie śnióm jes na isto blank bez cweku!
I prawie miôł ci na isto prezidynt Czechów Václav Klaus, kiery tuplikowôł, co we tym wszyjskim rozłajzi sie ło werbung i kabacynie, i możno wykorzystanie ekónómiczne słôbszych skuli fyjlernyj hipotyzy. A ta côłko ONZ naciepuje kónkrytnô polityka nôjczyńścij biydnym krajóm takim jak Polska abo ... Kynia. Tela ino, co tak ci we łostatycznóści idzie niyftore twiyrdzynia miyłośników łocieplyniô uważować. Kiejby byli łóne dane do naukowygo wymiarkowaniô musieli by łóne doczkać tak samo dugo, jak ta wywołano „teoria względności” Alberta Einsteina. Przeca jak dotychmiast niy ma ci ta teoryjô prawym, nikiej prawo „powszechnego ciążenia” Izaaka Newtona.
środa, 2 października 2013
Bół se jedyn istny...
– Wiysz Erna – pediała ta ze tóm krykóm do drugij starecki. – Życie blank niy ma sprawiydliwe.
– A po jakiymu tak miarkujesz Ana? – spytała sie ta drugô, tyj ze krykóm.
– Anó beztóż, iże jakech bóła 20 lôt starô, bółach tego pierónym ciekawo. Jakech bóła 30 lôt starô, toch to ci stopieróńsko miałach rada. Przi śtyrdziestuch latach już samach ło to prosiółach. Kiejech bóła 50 lôt starô, to żech za to płacióła. We wiyku 60 lôt napoczłoch lo to do Pónbóczka festelnie rzykać, coby przi siedymdziesióntce ło tym blank... przepómnieć. Terôzki, kiej mi już pizło 80 lôt, take fizymatynta rosnóm ci dziko na piôsku, a jô bali ani przicupnóńć niy poradza!
wtorek, 1 października 2013
Flôstry...
– Ty stopieróński paciuloku! Ty łożarciuchu zapierónowany! Niy dosik, iżeś przikwanckôł sie jutrznióm, ło szaroku, to jesce côłkô sztepdeka jes we kwi!
A jô już na isto, ty giździe stopieróński, blank niy miarkuja, co do kurwy nyndzy, po jakiego dioska prziklyjmowôłeś te wszyjske flôstry na tym... zdrzadle?


text:
I to tysz przōnie!
Ana i Zefek, krōtko posjyrowali
Beztōż tak richtig, to sie niy znali
Ana, romantycznōm bōła osobōm
Zefek, to leber i zajmowōł sie sobōm
Ana, „Rōmany” ciyngym czytała
Na miłosne wyznanie, terozki czekała
"Zefku, kiej przōnie ty mosz w gowie
To mi to powiydz, we fajnym słowie"
Zefek pomyśloł, podropoł sie w gowa
I sam czytejcie te jego słowa:
„Kochōm Cie - jak w zima ciepłe zoki
Kiej na dworze piździ, tyś moje spodnioki
Kochōm Cie, jak ślōnsko rolada
Jak na swaczyna, puding i szekulada
Przaja Ci, jak tustymu ze szpyrkōma
Krupnioki, żymloki co robi mi ōma
Ciyrpia Cie, ale niy pytej czymu
Bo ciyrpia tyż oplerki i zymft ku tymu”
Kiej Ana to usłyszała
To mu tak pedziała:
„Ty pierōński flampuchu
Myślisz yno, ło twojim brzuchu
Niy ciyrpia sfilcowane zoki
I twoje stargane spodnioki.
Łod stoła wstała, w paplok mu dała
I poszła szukać tego, ło kerym czytała.
Autor: Roman Labiak


text:
- Szczegóły
- Opublikowano: 08 kwiecień 2009
Wielgi Tydziyj tak na dobre, to sie zacynało we Wielgi Cwortek.
Ło świyntak, to ta jus wcas myśleli, bo to ji trzeja było ponaprawiać co kany kole chałpy, chałpe wybielić, jak sie dało to z pola, bo łu nas, to chałpy były bielone, łozka wyparzyć z poscek ji zmiynić słome. Tak na dobre, to sie zacynało w dni Mynki ji Śmierci Pana Jezusa, we Wielgi Cwortek, Wielgi Piontek ji Wielgom Sobote.
We Wielgi Cwortek śli my do kościoła, bo było nabozyjstwo jak Pana Jezusa dawali do ciymnicy. Na pocontku tego nabozyjstwa, to zawionzowali dzwony ji dzwonki, ktore dopierz łozwionzywali wiecor we Wielgom Sobote. Ciymnica to zawse w starym kościele była ji jes do dzisiok na łontorzu św. Józefa.
We Wielgi Piontek, to skoro rano zacyno sie jino sarzyć, to kany jaki haśnik lecioł do rzyki abo jakiego potocka co by sie umyć. A to jes bez to tak, bo jak we Wielgi Piontek rano prowadzili Pana Jezusa z ciemnicy do Kajfasa, to Go sturzyli do takij rzyki co sie nazywo Cedron. Lecieli my do tej rzyki w bosu, łoć casym to jesce był śniyg, bo botow było skoda, a trepy to by sie potraciło. Rzykom, to zawse nazywali ji nazywajom Ciyncinke. Downij z rzyki brało sie wode do picio ji do warzynio. Tak ludzie sanowali wode, łoć ta nik w tyn cos nie słysoł, ze jes jakosik ekologia. A jak kto by łoć napluł do wody, to był to grzych, bo woda to dar Boski. Kozdy kcioł sie łumyć piyrsy, co by byś szykownym, bo w tyn cos, to jesce dzieci kciały sie sykować. Jo, to s tego, to mom na nodze śrame jak zek sie wykopyrtnoł lecyncy do tej rzyki. Myci, to ta było taki, ze jino sie cłowiek kapke łochlapoł ji lecioł nazod, bo było zima w nogi. Ze był post ji niewiele sie jadło, to nima nawet co pisaj. We Wielgi Piontek nic sie nie robiło w polu ze ziymiom, kowole nie grzoli zielaza, baby nie presowały, a jak kto nie łobiylił wceśnij chałpy, to we Wielgi Piontek jus nie biylił. Godali, ze jak by kto we Wielki Piontek łoroł, to tam sie pokoze woda, bo to tak jak by zywe ciało kroł, to leci krew. Po połedniu śli my do kościoła na Stacje, bo tak sie godało ło Drodze Krzyzowej. Stacje jak jino bocym, to łodprawiali Kubicek, ktorzy byli śpiywokiem nad śpiywokami, bo takom mieli piyknom nute. A jak sie jim umarło, Panie świyć ta nad jejik dusom, to Morcin Hyla, co tez był śpiywokiym, Panie łodpuś jim ta grzychy. Po Stacjak śpiywali w kościele Gorzki Żole, wszyśki trzy cynści. Po Gorzkik Żolach, Pana Jezusa przenieśli do Grobu, co tez zawse był ji jes w kaplicy św. Franciska. Przy Grobie ludzie mowili pociyrze bez całom noc, jino za Niymca nie było wolno w nocy chodzić, to ji kościoł musoł byś zawarty.
No ji przysła Wielgo Sobota, łuwijacka była łod samiuśkiego rania. Baby brały sie do piecynio buktow ji barankow, jak była jako monka, bo za Niymca to po monke chodzili na Orawe, bo dlo Polokow były kartki nale jino na troche marnej monki. Chłopi brali sie dopołudnia do pola, bo dobrze było we Wielgom Sobote co zasioć, no a dziecyska zaganiali do sprzontanio, malowanio jajek, no ji co ta jesce. A jajka na Wielkanoc, to zbierali cały post, bo w poście nik sie nie łozpuscoł co by se jeś jajka. Nie wiym jako to ta było, ze kur to bywało walnie, a jajek to ani na Świynta ni mogli nazbieraj. Jajek nie łozbijali, ba wyduchowali, a ty wyduchane skorupki, to my nadziywali na gałonzki jabłoni, co by jabka były piykne ji łokrongluśki. Tak se dzisioj myśle, ze przece, to tez było dobre na tyn cos jak jesce przyseł mroz, co by ty łozwijajonce sie poncki nie zmarzły. Ci co ni mieli daleko do kościoła, to w połednie śli z kosyckami świyncić baranki ji malowane jajka. Casym, to ta nic wiyncyj nie było. We Wielgom Sobote, to pościli jino dopołednia. Po połedniu zaś śli my do kościoła z głowiynkami zeby jik łopolić w świynconym łogniu ji po świynconm wode. Casym to tak sie ciśli z tymi głowiynkami, ze jaz rozgrzebali i zagasili łogiyj, nale godali ze wystarcy zeby jom jino wciś do popiołu ze swiynconego łognia ji to tez sie rachowało. Z tyk głowiynek, to sie robiło krzyzycki ji w drugi dziyj Zielonyk Świontek łoznosiło po niwkak.
No ji tela mi sie to zbocyło ło Wielgim Tydniu. Jak by ta Pon Bocek daji jesce co pozyć, to napisym ło samyk Świyntak, jino nie wiym cy se wiyncyj zboce, cy tez zaboze. Miyjcie sie ta zdrowo na Świynta.
P.S. Hej chłopiontka, widzym, ze to co ta casym naśkrobie, to sie poniektorym widzi, a nojbardzyj tymu, co to se wymyśloł śpicmiano Harnaś. A jego babka, to tez walnie jesce bocom jako to bywało. No ji dobre Harnasicku, jak jino mozes, to ta nukoj, coby babka jak nojwiyncyj se zbocowali, ji ci łopowiadali, bo tak jak widze, to walnie jes takik, co to kcom wiedziej jako to łoni bywało ji jako sie godało. No to moze se pozbocujym jako to było przed samom Wielkanocom.
dziadek Staś
Komentarze
Naso gwara ,tradycja ,stroj to cosik takigo co momy ino my.A ci co ni majom swoi tradycje,gwary i stroju to ni majom korzyni bo ślązoki majom swojom ziymie i swojom godke ,górole swojom ,kaszuby swojom i kozdy jako moze dbo ło to zeby to nie zaginyło. Kiesik jo pamiyntom jak ześ u nas w podstawowce przegodoł gwarom to naucycielki jeno wyziu wyziu po tobie a jesce ktory sie upiroł przy gwarze to po pazurak dostoł . I powiydzcie cy to było mondre?? Wszystki naucycielki były ze wsi i jak sie to godo przy kupie gnoja wychowane ale juz lizły cosik z pajskigo gorka to sie im gwara zdała plugawo.
Pewnie ze trza umieć godaj i mówić ale mi sie zdo ze kozdy górol powiniyn umieć i to i to. Ale coz ta wiela na godomy, co sie stało to sie juz nie łodstanie i spomnicie moje słowa ze jak tak dali pójdzie w nasej wsi jako to teraz idzie to za dziesiynć rokow mało kany usłysymy nasom piyknom dzwiyncnom gware w Ciyncinie.
Jo na ty świynta życe wsyćkim Ciyncinianom zdrowio bo jak jes zdrowi to jes wszystko ale życe tez powrotu do tradycje i wiynksej sanobliwości gwary i zwykow górolskik bo jak przestanymy godaj a zacnymy jeno mówić to bydom z nos juz het dziady:-) Pozdrowiom!!
straśnie mi sie to podobo,teraz na stare roki,mom wjyncyj casu
i dopjyro teraz cujym ze jo był jes i bydym górolym z Ciynciny.
Niewiela zek łyknoł tej nasej gwary, bo babka Aniela i dziadek
Władek poumjyrali jak zek był chłopcym,ale cujym jom i straśniek rada jak piecie we gwarze.
Pozdrowjo wszyćkik Ciyncinianów a w scegulności
Dziatka Staska , Harnasicka ..
Na ty śwjynta zycym Wom syćkim wszystkigo nojlepsego.
Mjyjcie sie ta ...
Brodas ....


text:
Tydźeń
Tydźeń (tež njedźela) je dźensa w nimale wšěch kulturach na swěće časowa jednotka, kotraž wobsteji ze sydom dnjow. Wot lěta 1970 w NDR, 1975 w Zwjazkowej republice a 1978 tež mjezynarodnje připóznaty moderny tydźeń dźe wot póndźele hač do njedźele, tradicionelny židowsko-křesćansko-muslimski tydźeń pak wot njedźele hač do póndźele. Jedne lěto ma znajmjeńša 52 njedźelow; měsac znajmjeńša štyri.
Dźěłowe a šulske dny su w srjedźnej Europje zwjetša póndźela, wutora, srjeda, štwórtk a pjatk, mjeztym zo sobota a njedźela ke kóncej tydźenja słušatej. Njedźela je w Němskej samo oficielnje wotpočny dźeń. W Zjednoćenych statach, Awstralskej a někotrych arabskich krajach płaći njedźela tež oficielnje dale jako prěni dźeń.
W serbšćinje wužiwamy za jednotliwe dny skrótšenki z dweju pismikow (pó, wu, sr, št, pj, so, nj) kaž w němčinje, druhdy tež skrótšenki z třoch pismikow kaž w jendźelšćinje.


text:
Urugwaj
Urůgwaj (Uruguay, Wschodńo Republika Urůgwaju – República Oriental del Uruguay) – państwo we Americe Pouedńowyj, nad Uoceanym Atlantyckim. Grańica mo s Brazylijům na půunocy a Argyntynům na wschodźe. Stolicůn Urůgwaju je Montevideo, kere je hawynům u ujśćo La Platy. Pů drugij strůńy tygo ystuarjum ležy Buenos Aires. Dowńij Urůgwaj bůu tajlům Wicekrůlestwa La Platy a mjou mjano "Břyg Wschodńi". Kraj je ńiźinny, leko pofalowany, nojwyžše wzńyśeńo majům 300–500 m n.p.m. a ležům při grańicy s Brazylijům. 88,5% ludnośći to potomki ymigrantůw s Hišpańije a Italije. 89,4% mjyško we mjastach, pouowa we aglůmeracyje Montevideo. Postawům gospodarki je sam bauerstwo, užytki rone zajmujům sam 84% placu.


text:
Receptōw na moczka je tyla,1 co zortōw2 piwa abo modeli szczewikōw3 (nojważniysze to do kołżdego znojś odpowiednie porównanie 😉 ). Kołżdo4 familia5 sie bez lata wyrobiōła6 swoja tradycja, a nastympne pokolynia dokłołdały7 do ni8 swoje składniki. Moja Ōłma9 robiōła jōm yno ze suszōnych śliwkōw, jabek i gruszek. Moja Muter dołożōła do tego figi i daktyle. […]
Tag: #cytryna
Chōdny syrnik łod ciotki Krysi (Sernik na zimno)
Jeszcze niy tak dołwno[1] niyftorzi[2] narzykali, że im za gorko,[3] ale już teraz paczōm[4] we niebo i wypatrujōm słońca, bo im sie miyrznie[5] tyn dyszcz. Joł[6] tyż mōm nadzieja, że jeszcze bydzie trocha tego słońca i- jak bez lato- bydzie sie szło zrobić tyn chōdny syrnik. Robi sie go szybko, a do tego je bardzo […]
Gibki szałołt ze curry (Szybka sałatka z curry)
Po wakacjach to czowiekowi sie jakosić tak ciynższo chycić za te garce, a jak na dworze jeszcze je hic, to chciałoby sie raz dwa cojś mieć na talyrzu. Wtedy sie moge przidać taki szałołt, co to po prołwdzie[1] idzie sie szczelić[2] i bez lato, i bez zima. Yno pamiyntejcie, że to curry (czytejcie: kary) niy […]
Torta citrōłnowo (Tort cytrynowy)
Z tōm[1] tortōm to już eksperymyntuja[2] od jakegojś czasu- cojś może jeszcze kedy mi do łeba przidzie[3]– ale terozki[4] stanyło[5] na taki wersji. Ta torta je tako leko[6], niy za słodkoł, niy za kwaśno, że moja Muter i jyj kamratki[7] bōły bardzo zadowolōne. Co potrza? Biszkopt: 5 jajec 5 łeżek[8] mōnki pszynny 2 […]
Szpajza citrōłnowo ( polskiej nazwy brak ;) )
Mōmy[1] miejsiōnc maj, a w maju- tak dzisiej, jak i dołwniyj[2]– na Ślōnsku bōły kōmunie. A jak już sie komu trefiōł taki fajer[3], to musiała być na nim i szpajza[4]. I to niy jedna, yno połra zortōw[5]. Żeby sie dowiedzieć, jakoby tu narychtować[6] tako szpajza, spytoł żech sie kucharki, co to w swoim życiu- […]
Polyndwiczki ze szpinatym (Polędwiczki ze szpinakiem)
Co potrza? polyndwiczki ze świni- wiela zjycie, tela zrōbcie citrōłna[1] połra [2]gałōnzek rozmarynu pieprz i sōl bojtlik[3] szpinatu[4]– niech Wos ale Pōn Bōczek brōni, żeby wciepnōńć taki mrożōny 3 zōmbki czosku oliwa- 3 łeżki trocha parmezanu Zetrzijcie skōrka ze tyj citrōłny i łostołwcie na potyn. Te miyso[5] umyjcie, łosuszcie piepiyrowym rancznikym, pokrejcie […]


text:
Lubi wěriwi, dźensa swjećimy wysoki swjedźeń Wšěch swjatych. Wón bu hižo w štwórtym lětstotku znaty. Kajki ma pak teologiski zmysł? Wón woznamjenja znajmjeńša tři ideje.
Sprěnja: W Cyrkwi stej dwě kategoriji swjatych. Prěnja je tajka kategorija swjatych, kotřiž su oficialne zbóžnoprajenje měli. Druha kategorija je tajka syła swjatych, kiž njeje žane oficialne zbóžnoprajenje měła. Woni su pak tež w njebjesach pola Boha. Woni su tež hižo zbóžni. Woni pomhaja tež nam našich próstwow dla, ale woni nimaja žadneho wosobinskeho liturgiskeho wopomnjenja. Čehodla je to takle? Je to takle, dokelž swjatych je jara mnoho, a liturgiske lěto, kaž kalendrowe, ma jenož třistapjećašěsćdźesat dnjow. Zo pak njebychmy na tutych swjatych zabyli, je swjata Cyrkej zawjedła wysoki swjedźeń Wšěch swjatych.
Zdruha: Wysoki swjedźeń Wšěch swjatych ma hišće dalši teologiski woznam. Tutón swjedźeń dopomina nas na to, zo swjatosć njeje jenož za wuzwolenych, ale za wšitkich, to rěka tež za kóždeho z nas. Jelizo su woni ju docpěli, zamóžemy my to tež. Tohodla pohonja nas jich přikład na našim zemskim putnikowanju do njebjeskeje domizny.
Střeća: Wysoki swjedźeń wšěch swjatych ma wšak hišće jedyn zmysł. Wón njedopomina jenož na to, zo je swjatosć wšitkim přistupna. Wón dźe trošku dale, a pokazuje nam puć, kotryž do swjatosće wjedźe.
Kajki je to puć? Tutón puć je předstajeny w dźensnišim ewangeliju (Mt 5,1-12a). To su tak mjenowane zbóžnosławjenja Jězusa Chrystusa.
Bohužel njeje dźensa žadyn čas wšitke tute zbóžnosławjenja komentować. Tohodla znajmjeńša jedne a mjenujcy prěnje: „Zbóžni su chudźi po duchu, přetož jich je njebjeske kralestwo“ (Mt 5,3). Kaž sym prajił, je to prěnje zbóžnosławjenje. Za mnje wosobinsce je wono najrjeńše ze wšitkich druhich zbóžnosławjenjow. Kajki ma wono potajkim zmysł? A što to rěka być chudy po duchu? Zo bychmy to móhli prawje zrozumić, dyrbimy so dopomnić na to, što to rěka w Swjatym Pismje być chudy a bohaty. W Bibliji woznamjenja to znajmjeńša sćěhowacej mysli.
Bohaty je tutón, kotryž ma wjele pjenjez, a chudy je tón, kotryž ma mało, abo nima scyła žane pjenjezy. Ale nic jenož. W Swjatym Pismje ma bohaty a chudy hišće dalši, ja bych prajił, symboliski woznam. W Bibliji bohaty je tež tón, kotryž w swojim žiwjenju Boha njetrjeba, a chudy je tón, kotryž přeco a wšudźe Boha pyta.
Z druhimi słowami w Swjatym Pismje chudy móže bohaty być, a bohaty – chudy. Tohodla prěnje zbóžnosławjenje – zbóžni su chudźi po duchu – měni ludźi, kotřiž w cyłym swojim žiwjenju Boha pytaja, a so na to dopominaja, zo maja wšitko wot njeho.
DJD
© D. Dzikiewicz, M. Nawka, D. Matik 2017


text:
MÔJ ŚLÔNSK
Miyszkôm na Ślônsku. Godajôm, że cornym,
kaj berkmôn podobny do Murzina,
kaj walôm sie chałpy z cegły cerwôny,
kaj smrodzôm i kopcôm ze kômina.
Miyszkôm na Ślônsku, wtory jest piykny,
roztomajcie krasiaty i swojski.
Tak godôm jo, niy żodyn istny.
Tu jest nojzocniejszy kônsek Polski.
Tukej sôm gôry, zielône lasy,
pola i gruby kaj sie fedruje,
ludzie robotni a niy mamlasy
i piykno godka, co serce raduje.
Zaś nasze dziołszki jak sie wystrojôm,
to keby danga z nieba tu zeszła,
bezto Ślônzoki Ślônzockôm przajôm,
bo baba ze Ślônska jest nojgryfniejszo.
Môj Ślônsk jest piykny. Durch byda godać.
I niy môm na łocach rôżowych bryli.
Wto mi niy wierzi musi przijechać
i powiy, że nos niy docyniyli.
H.L.


text:
Saksůńijo
Saksůńijo (mjym. Sachsen, g-sorb. Sakska), uoficjalńy Swobodny Krej Saksůńijo (mjym. Freistaat Sachsen, g-sorb. Swobodny stat Sakska) – land we wschodńij tajli Mjymjcůw. Je to dźyśůnty land podle wjyrchu (18 413 km²) a szůsty podle liczby ludźůw (4,3 miljůna). Stolicům Saksůńije je Drezdyn, nale nojwjynkszym mjastym – Lajpcik. Je to land dwůch nacyj – Mjymcůw a Sorbůw.
Gyszichta kreju napoczyno sie we roku 966, kej Otto I Wjelgi na podbityj źymje Słowjanůw utworził Majzyńsko Marchijo. Uod 1089 regjyrowali ńům Wettyny, a we 1423 roku sie stoła tajlům Saksůńije (kera na poczůntku uobyjmowała dzisijszo Dolno Saksůńijo a Westfalijo). Ze czasym strzodek kreju sie przećepnył na połedńe a Drezdyn sie stoł jego stolicům. Saksůńijo bůła samostanowjůny elektorat aż do roku 1871 (skuplowańy Mjymjcůw).


text:
wuměłska wjednica:
Bernadett Hencyna
W šulskim lěće 2008/09 wutwori so na Serbskim gymnaziju Budyšin znowa chór, kotryž so „Dźěćacy chór“ mjenuje. W nim skutkuja někak 30 zajimcow wot 5. do 8. lětnika, při čimž přewahuje serbski maćernorěčny podźěl šulerjow. Nawodnica chóra je Bernadett Hencyna a proby wotměja so jónu wob tydźeń.
Lětsa přewjedźe chór k druhemu razej chórowe lěhwo w Jaworniku pola Zhorjelca, hdźež so intensiwne proby za nazwučowanje noweho repertoira wužiwaja, ale tež za skrućenje znatych spěwow. Při spěwanju jeno- a wjacehłósnych sadźbow, často tež z klawěrnym přewodom, ma chór wjele wjesela a při wustupach w šuli kaž tež zwonka šule wě publikumej swoju zahoritosć sposrědkować.


text:
Po třoch lětach přestawki přewjedźe so lětsa zaso bohemiada, na kotrejž móža šulerjo čěšćiny swoje znajomnosće a kmanosće z druhimi měrić. Pjatk, 27. 9. 2013, zetkachu so 38 sakskich šulerkow a šulerjow 7. do 10. lětnikow, wosom šulerjow z čěskeho Turnova a 14 sobustawow jury w dźěćacym centrumje “Querxenland” we Wodowych Hendrichecach. Hódnoćene buchu wukony dźěći po europskim referenčnym ramiku, tak zo so šulerjo do štyrjoch skupinow rozdźělichu: A1, A2, B1 a B2. Porno dotalnymaj bohemiadomaj běše lětsa nowostka: skupinje A1 a A2 buštej přidatnje hišće raz dźělenej. “W skupinje X běchu “normalni” šulerjo, w skupinje Y pak “specjelni”, kotřiž maja słowjanski pozadk abo chodźa do binacionalneje rjadownje”, rozłožuje organizatorka a fachowa poradźowarka za čěšćinu, Veronika Haupt..
W skupinomaj B1 a B2 běchu jenož “specielni” šulerjo, kaž naši serbscy. Wšitke skupiny mějachu na dnjomaj bohemiady štyri nadawkow spjelnić, kotrež běchu rozdźěljne ćežke: dźěło z tekstom, krajowěda, přihotowanje a předstajenje prezentacije a naposledk dialog z čěskim partnerom wo wšelakich temach. K lěpšemu zeznaću mjez wobdźělnikami słužeše wječorny program, tak na přikład tež z grilowanskej party.
Patronatstwo za bohemiadu přewza sakska statna ministerska za kultus, Brunhild Kurth a generalna konsulka Čěskeje republiki w Drježdźanach, Jarmila Krejčikova. Tuta zahaji z narěču sobotniše mytowanske zarjadowanje, při čimž so wšitkim wobdźělnikam dźakowaše, zo wuknu tajku ćežku rěč a wupraji jim swoje připóznaće po přisłowje “Kelkož rěčow móžeš, telko razow sy čłowjek”.
Při mytowanju buchu tež naši serbscy šulerjo wuznamjenjeni: Kito Mark (7-1) wudoby sej prěnje městno w skupinje A1, Gloria Žurec (9-1) třeće městno w skupinje B1 a Paul Cyž (8-1) tohorunja třeće městno w kategorij A2. Nimo dobyćerjow smědźachu so wšitcy wobdźělnicy přez rjane dary kaž knihi, słowniki, pisaki a wězo wopisma a zhromadny foto wjeselić. Popołdnju zakónčichu hólcy a holcy hromadźe z wučerjemi 3. Saksku bohemiadu z bohemiada-spěwom “Neni nutno”


text:
Paragwaj
Paragwaj, Republika Paragwaju – państwo we Americe Pouedńowyj, ńy mo ůune dostympu do mořa. Grańica mo s Boliwijům, Brazylijům a Argyntynům. Řyka Paragwaj tajlůje kraj na dwje tajle: wschodńo, wyžynno - Paraguay Oriental, mjanowano Paraneña a zachodńo, růwninno - Paraguay Occidental, mjanowano Chaco. 91% mjyškańcůw je Metysůma, 3% to Indjanery. 96% wyznowo katolicyzm.
Je to mouo rozwińynty kraj uo gospodarce uopartyj na bauerstwje, zaobycz chowańu krowůw, zwjynkšo śe znočyńy uobrobjańo, l. b. baumwole, třćiny cukrowy, soje. Na půunocy uobrobjo śe uostrokřok paragwajski, s kerego idźe zuůnačyć nacyjowy napůj Paragwaju - Yerba Mate. Fest dobře wykořystany je ynergetyčno potynga řykůw a skiž tego Paragwaj je eksporterym štrůmu.


text:
Travnik
Travnik je město w srjedźišću Bosniskeje a Hercegowiny. Leži něhdźe 100 kilometrow sewjerozapadnje Sarajewa we hłubokej, wuskej wudolinje při rěce Lašva a ma hromadźe z gmejnskimi dźělemi wokoło 55.000 wobydlerjow (2005), mjeztym zo ma poprawne město jenož wokoło 20.000 wobydlerjow. Za čas osmanskeho knježerstwa bě Travnik na chwilu rezidencne město wezirow.
Wot kónca bosniskeje wójny dźewjećdźesatych lět je Travnik ze stolicu Srjedźnobosniskeho kantona we Federaciji Bosniska a Hercegowina.
Z lěta 2003 je Travnik partnerske město Lipska.
Wosoby[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Ivo Andrić (1892-1975), juhosłowjanski spisowaćel a politikar, rodźeny w gmejnskim dźělu Dolac
- Stanisław Gołąb (1902-1980), pólski matematikar, rodźeny w Travniku
- Josef Páleníček (1914-1991), čěski pianist, rodźeny w Travniku
- Sena Jurinac (1921-2011), bosnisko-awstriska operowa spěwarka, rodźena w Travniku


text:
Wyspa
Wyspa – trwouy fragmynt lůndowyj powjyřchńi Źymje, kery je uoblany ze wšyjstkych strůn wodům. Wyspy sům na řykach, jeźorach, stawach, mořach a uoceanach. W připadku tych dwůch uostatńich za wyspy uznowo śe uobjekty uo rozmjarach mńyjšych uod rozmjarůw kůntynyntu (wartość grańično znojduje śe kajś mjyndzy wjylgośćům nojwjynkšyj wyspy: Grynlandje a wjylgośćům nojmńyjšygo kůntynyntu: Australije). Za wyspy ńy uznowo śe ruchůmych uawic pjaščystych, ńi uobšarůw lůndu zalewanych wčos připuywůw.
Wyspy můgům być samotne abo twořić skupiska – archipelagi.


text:
Amsterdam
Wspůłrzyndne: 52°22' N 04°54' E
Amsterdam ( Amsterdam we Ńidyrlandzkej godce) – nojsrogsze mjasto we Ńiderlandach rozlygowane nad rzykůma Amstel i Ij a ůng. 160 kanałůma. Konstytucyjno stolica tygo państwa, nale wszyjske insztytucyje rzůndowe a zgromadzyńa uobcych państw sům we Hadze. We Amsterdamje je drugi (po Rotterdamje) nojsrogszy port handlowy we Ńiderlandach. Je tyż mocka muzyjůw (m.in. Rijksmuseum, Muzyjům Vincenta van Gogha, Rembrandthuis, Muzyjům Tropiku). Mjasto je tyż znůme ze nojbarzi utitlowanygo we Ńiderlandach fusbalferajnu Ajax Amsterdam.


text:
Ludzie sie bez wakacje smykajōm1 po cołkim świecie, próbujōm roztomajtego jedzynia, a potyn jadōm do dōm i sie myślōm, że zjedli by sie tego łōnego abo i tyj łōnyj 😉 I bez to żech sie pomyśloł, co by sam tera trocha powspōminać roztomajte rajzy2 i te wakacyjne smaki. Na poczōntek cojsik do pomaszkycynia3 ze Francji: […]
Tag: #deser
Nalywka ze czornych jagōdkōw (Nalewka z czarnej porzeczki)
Napocznōł żech jōm rychtować1 połra lołt2 do zadku3 ze mojōm Teściowōm i tak nōm zasmakowała, że do dzisiej kołżdego roku jōm nastawiōmy. Teściowa robi jōm niyroz trocha słabszoł, moja Muter- bo łona tyż sie w te nalywkowanie wciōngła4– niyroz robi yno trocha mocniyjszy kōmpot, ale przeca kołdży robi tak, jak mu smakuje. Choć w tym […]
Wiśniōwka (Nalewka wiśniowa wiśniówką czasem zwana)
Robia roztomajte1 nalywki, ale ta ze wiśni to je cojsik tak dobrego, że bez ni niy umia sie już forsztelować2 mojego barku. Choć tak po prołwdzie to nawet niy wiym, czy mi idzie ło ta nalywka, czy ło te wiśnie, co to je potyn idzie wmōcić3. Joł ich niy pestkuja, bo wiadōmo, żech je trocha […]
Szokoladowe karminadle ;) (Trufle z mascarpone)
Jak je lato, to sie czowiek robi jeszcze barzi zgniōły1, jak kedy indzi2. Bez to trza wymyślać take maszkyty3, co sie je szybko narychtuje4. Sam sōm yno 3 składniki, to nawet listy zakupōw niy trza specjalnie zapisywać. Co potrza? 250 g mascarpone 100 szokolady 100 g podłużnych biszkoptōw Szokolada łozpuśćcie5 w jaki misce nad gorkym […]
Mirbetajg ze bananōma (Kruche z bananami)
Jak byjście sie chcieli zjejś kōnsek1 ciasta, a niy lubicie kupnego, ale tyż niy chce Wōm sie za kans smolić2 ze pieczyniym, to tyn mirbetajg bydzie idealny. Szło by pedzieć, że przeca sōm tera3 pozimki4, ale zarozki ftojś powiy: tyla łobiyrania. Jabka? Trza by bōło łostrugać…. A banany otwiyrocie, krajecie byle jak i fertich5 ! […]
Torta łod Kaufmanna (Tort skromności ;) )
Jak niy mołcie ciyrpliwojści1 do pieczynia, to ani tego niy czytejcie 😉 To niy torta z tych, co to sie pieke biszkopt, wciepnie na niego trocha dżymu, ślagzana2 i fertich3. Jak już fto jednak poświyńci te połra godzin, to efekt je richtig4 zaskakujōncy. Ciymno szokolada, beza, mascarpōne i śliwki moczōne we kōniaku… Robiōłech go 2 […]


text:
Nalěśe
Za tym, až nalěśe na pódpołdnjowej abo pódpołnocnej połkuli kněžy, se mjazy pódpołnocnym a pódpołdnjowym nalěśim rozeznawa. Dla drogujucego cenitowego stawa słyńca mjazy pódpołdnjoweju a pódpołnocneju wobrotneju šyrinu wóspjetujo se nalěśe w kuždej hemisferje w lětnem turnusu. Togodla jo teke móžne, z pódpołdnjowego nalěśa pódpołnocnu nazymu slědowaś a nawopak.
Casowy rum[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Zachopjeńk nalěśa se móžo pak astronomiski, toś pó połoženju zemje k słyńcu, pak se fenologiski pó stadiumje wuwiśa rostlinow póstaj.
Astronomiski zachopina se z nalětnym ekwinoktiumom:
- na pódpołnocnej połkuli 20. abo 21., w rědkich padach južo 19. měrca
- na pódpołdnjowej połkuli 22. abo 23. septembra
Z astronomiskim zachopjeńkom lěśa k lětnemu zawrośenju słyńca 21. junija se kóńcy nalěśe něnto pśecej na samskem dnju.
Pó fenologiji zachopina se nalěśe z prědnym kwiśenim regionalnje rozdźělnych družynow rostlinow. W pódpołnocnej hemisferje to zastupi powšyknje w mjasecach měrc, apryl a maj, w pódpołdnjowej hemisferje pak w septembrje, oktobrje a nowemberje.
W srjejźnej Europje zachopina se pótakem pódnalěto južo z prědnym kwiśenim sněgulkow, dopołne nalěśe jo pak akle z zachopjeńkom kwiśenja jabłušcynami dośěgnjone.
Toś ten casowy rum, w kótaremž pśiroda wóžywjujo, se w nimskem rěcnem wužywanju teke ako Frühjahr wóznamjeni.
W meteorologiji nalěśe zachopina se pśecej 1. měrca. Wóno bu z pśicynow wěcej jadnorego wjeźenja statistika na prědny źeń mjaseca scynjone a jo (meteorologiski glědane) – kaž teke tśi druge lětne case lěto, nazyma a zyma – dokładnje tśi mjasece dłujke. Tak se mógu lětne case wěcej jadnory do „suche“, „góruce“, „zymne“ atd. rozdźěla.
Wucynk na cłowjeka[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Z stupajucej swětłowej intensiwnosću se wósebnje pśi primitiwnych ludach wěcej serotonina a dopamina wusypuju (w ciwilizowanych kulturach se njezměnijo pśez wuměłsku swěcu pśiwzeta swětłowa intensiwnosć). Toś te se staraju za w cełku lěpše strowotny staw a wustatkuju lažku euforiju. Teke žycenje pó partnera jo pśi nejwětšych ludach w nalěśu mócne, wowołowany mjaz drugim pśez pówušone wusypowanje hormonow. To jo pak wědomnostnje njeje dopokazane. Zazdaśim graju optiske powabki pśez lažčejšu drastwu wětšu rolu.
Na rozdźěl wót toś tych tak mjenjowanych nalětnych cuśow nastanjo pśi někotarych ludach nalětna mucnosć. Toś ta se pśedewšym hyšći mócnje w kšwi eksistěrujucemu spańskemu hormonoju melatonin pśipišo, ale jo dokładna pśicyna hyšći njewujasnjona.
Lubowarjow pśirody a drogowarjow pśiwabjaju cesćej do pód gołe njebjo, a wjele gromaźi nalětne zela (na pś. kobołkojty pyšny kobołk) za wobnowjenje pódnalěśneje kuchniny.
Glědaj teke[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- Fenologija wopśimjejo pśednalěśo, prědne nalěśo a dopołne nalěśe
- Frühling, Sommer, Herbst, Winter… und Frühling (Film)
- Le sacre du printemps, Ballett von Igor Strawinski
- Styri lětne casy, prědna sajźba; wiolinowy koncert wót Antonio Vivaldi
- Primavera (nalěćo), mólba wót Botticelli
Eksterne wótkaze[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- Nalětnje fota, Fotowa galerija "Grundschule Friedrichsfehn" (nim.)
- "ZDF Abenteuer Wissen" wo temu (nim.)
- Fota nalěśa (nim.)
nalěśe (nalěto) | lěśe | nazyma (nazymje) | zyma (zymje)
dešćowy cas | suchy cas


text:
Składy drużyn:
OSP Radzymin - dowódca Marek Żołądek
Łukasz Drzewiecki, Adam Górecki, Dariusz Górecki, Adam Szeliwiak, Marek Olszewicz, Jakub Wronka, Łukasz Żołądek
OSP Kozarzewo - dowódca Roman Gościcki
Tomasz Gościcki, Zenon Gościcki, Dariusz Koniec, Grzegorz Kozarzewski, Roman Kozarzewski, Mariusz Lewandowski, Grzegorz Rybicki, Paweł Tarwacki
OSP Naruszewo - dowódca Włodzimierz Krawczewski
Dariusz Bielski, Łukasz Brzeziński, Tadeusz Krawczewski, Sławomir Maliński, Paweł Marianek, Sławomir Tomaszewski, Bartosz Wiśniewski, Marcin Wiśniewski
OSP Sobanice - dowódca Zygmunt Stasiak
Krzysztof Domański, Maciej Jedynak, Michał Jedynak, Marcin Stasiak, Adrian Wieczorek, Michał Wieczorek, Marek Żuławnik
OSP Żukowo - dowódca Piotr Janczak
Andrzej Antoszewski, Andrzej Kopeć, Marcin Łyszczarz, Piotr Łyszczarz, Jarosław Marciniak, Krzysztof Marciniak, Marek Sikorski
OSP Zaborowo - dowódca Tadeusz Krajewski
Marek Baranowski, Waldemar Koszorek, Radosław Krajewski, Piotr Leszczyński, Wojciech Leszczyński, Andrzej Szczepański, Maciej Szczepański
OSP Strzembowo - dowódca Zbigniew Szpakiewicz
Piotr Buks, Wojciech Dutkiewicz, Łukasz Grzelak, Tadeusz Krawczewski, Bartłomiej Marciniak, Kamil Marciniak, Dominik Szostak