text:
Ruch Śwjotło-Żyće
Ruch Śwjotuo-Žyće (znůmy tyž kej Oaza) - jedyn ze ruchůw uodnowy Kośćoua podug naučańo Soboru Watykańskigo II. Ruch tyn powstou we Polsce, a zauožůu go suga Božy ks. Franciszek Blachnicki.
Do ruchu noležům ludźe we růžnych lotach a powouańu: mode, bajtle, stare nale tyž faroře, zakůnńiki, kloštorne panny, čuůnki inštytutůw śwjyckich a familije we astce familijnyj, kerům je Důmowy Kośćou (mjanowany tyž Uoazům Familijůw). Bez uodpedńo do každyj ze tych grupůw formacyjo Ruch Śwjotuo-Žyće staro śe wychowywać "dozdřouych chřeścijanůw" i sužyć uodnowje Kośćoua bez přeuonačyńy parafijůw we žywe "wspůlnoty wspůlnot", to je doprowadzańy parafije do stanu, we kerym ńy bydźe třa istńyńo wspůlnot (stańe śe uodnowa Koścoua).
Znakym rozpoznawčym Ruchu Śwjotuo-Žyće je starochřeśćijański symbol ΦΩE ZΩH (filuj. fos-dzoe) - greckje suowa "śwjotuo" a "žyće", křyžujůnce śe na buchštabje "uomega", kero sam je symbolym Ducha Śwjyntygo (jako tygo, kery ta jedność śwjotuo a žyćo sprawio):
[Sprowjej] Historyjo ruchu
Počůnki historyje Ruchu śyngajům pjyršyj "oazy", eli wyjazdu rekolekcyjnego o programje charakterystyčnym lo Ruchu, kero uodbůua śe we 1954 roku ze mińistrantůma. Před rokym 1976 Ruch bůu znajůmy pod mjanym "Ruch uoazowy", "Ruch Žywygo Kośćoua", "Ruch Ńypokalanyj". Twůrcům uoazy, zauožyćelym Ruchu a pjyršym moderatorym krajowym bůu urodzůny we 1921 roku we Rybńiku Ślůnzok ks. Franciszek Blachnicki (pochowany we kośćele pw. Dobrygo Pasteřa we Krośćynku), umaruy we 1987. Drugym, po ks. Blachnickim moderatorym Ruchu Śwjotuo-Žyće bůu ks. Wojciech Danielski (pochowany we Waršawje na Powůnzkach), umaruy we 1985. Uod kilkunostu lot Ruch Śwjotuo-Žyće dźouo tyž za grańicům: we Bůugaryji, we Suowacyji, na Litwje, we Českij Republice, we Ńymcach, na Bjouoruśi, na Ůkrajińe (skůnd corozki to ličńyj modźi ludźe přyjyždžajům na feryjowe uoazy do Polski) a na Uotwje oraz uod 2006 roku we Irlandyje.
[Sprowjej] Charakterystyka ruchu
Cel Ruchu Śwjotuo-Žyće je uośůngany bez realizacyjo programu formacyjnego. Koždy učestńik Ruchu po ewangelizacyji, prowadzůncyj do přyjynćo Jezusa Chrystusa kej swego uosobistego Pana a Zbawićela, učestńičy we formacyji we grupje "učńůw Jezusa" (deuterokatechumynat), a půźńij we wspůlnoće djakůńijnyj, podejmujůnc kůnkretno sužba (djakůńa) we "Kośćele a śwjeće". Je uona bezmaua zawše zwjůnzano ze posugami lo Ruchu. Ewangelizacyjo - katechumynat - djakůńa, to tři etapy drogi formacyjnyj Ruchu Śwjotuo-Žyće na wšyjskich poźůmach formacyji.
Ńyuoduončńe ze tym ruchym je zwjůnzano Krucjata Wyzwolyńo Čowjeka, polegajůnco na:
- powstřymańu śe uod spožywańo napojůw alkoholowych,
- ńy čynstowańo alkoholym,
- ńy wydawańo pjyńyndzy na alkohol,
- powstřymywańu śe a přećiwdźouańu wšystkjymu co kludźi ku zńywolyńu čowjeka
- žykańu.
Wšyjsko to noležy spokopić kej sposůb walki ze problymym alkoholowym we Polsce.
Podstawowe metody realizacyji programu formacyjnego to:
- metoda "śwjoatuo-žyće", přenikajůnco wšyjskie elemynty programu formacyjnygo, polegajůnco na šnupańu Śwjotua we Suowje Božym, by wkludźić je we swoje Žyće;
- uoaza rekolekcyjno a mauo grupa formacyjno.
Specyfikům metody Ruchu Śwjotuo-Žyće je realizacyjo zasady "žyće ze žyćo" (ino uosoba kero sama žyje dojřouům wjarům, umje ja překozywać innym) a zasady uorganičnego wzrostu.
Struktura ruchu je zgodno ze strukturům Kośćoua: maue grupy do kerych noležům učestńicy Ruchu, zasadńičo twořům jego wspůlnota we parafiji. Wspůlnoty Ruchu utřymujům ze sobům uončność spotykajůnc śe na Dńach Wspůlnoty.
Uodpowjedźalność za cauość Ruchu sprawuje Moderator Generalny Ruchu Śwjotuo-Žyće. Na ščeblu kraju, djecezyji a parafiji uodpowiedźalność pouńům moderatory krajowe, djecezjalne a parafjalne. Koždy moderator pouńi swoja posuga wraz ze zespouům djakůńiji. Djakůńa moderacyji mogům pouńić ńy ino uosoby śwjeckje ale tyž duchowne.
Faroře pounům rola moderatorůw abo uopjekunůw (kej ńy noležům do Ruchu), a ńynoležůncy do stanu duchownego - śwjeckich uodpowjedźalnych a ańimatorůw. Spočywo na ńich uodpowjedźalność za duchowo formacyjo učestnikůw Ruchu a eklezjalność wspůlnot.
[Sprowjej] Moderatory Gyneralne
- Franciszek Blachnicki (do 1981)
- Wojciech Danielski (1981-1985)
- Henryk Bolczyk (1985-2001)
- Roman Litwińczuk (2001-2007)
- Adam Wodarczyk (uod 2007)
[Sprowjej] Uobadej tyž
[Sprowjej] Linki zewnyntřne
[Sprowjej] Bibliografjo
- Paluch Maria, Zarys historii Ruchu Światło - Życie, Lublin - Kraków 1998.
- Natanek Piotr, Ruch Światło-Życie w archidiecezji krakowskiej w latach 1971-1996, Kraków 2004.
- Dzięcioł Bogusław, Ruch Światło-Życie: refleksja socjologiczna, Bydgoszcz 1996.
- Ku dojrzałości chrześcijańskiej : XXVIII Kongregacja Odpowiedzialnych Ruchu Światło-Życie, Częstochowa - Jasna Góra 28 lutego - 3 marca 2003 r. : referaty, panel, świadectwa, homilie, słowo programowe., Katowice : Fundacja "Światło-Życie", 2003.


c: text/html

text:
Pad (teke kazus) jo w gramatice fleksiska kategorija nomena (=deklinacija). Z nim pokaza nomen swóju funkciju znutśika zmysłowego zwiska sady. W morfologiji jo kazus morfologiska kategorija, kótaraž jo pśez system na sebje napśeśiwo stojecych formowych rědow wóznamjenjowany, pśi tom toś te formy póśěg pśedmjata k drugim pśedmjatam w dokładnej situaciji wrośi. Typiski njaso słowo jano jadnučke kazusowe markěrowanje, w někotarych rěcach tola eksistěruju teke słowa z dwěma a wěcej kazusowymi markěrowanjami .
Pomjenjowanje kazus etymologiski wót grichiskego gramatikarja Dionysios Thrax slědk źo. Wón jo nomeny ako wót werba wótpadujucy (nimski 'abfallend' ('abhängig')) wopisował a wóznamjenjował toś ten proces ako ptosis (πtῶσις) 'pad'. Pśewześe zapśimjeśa łatyńšćiny jo až źinsajšny źeń wobchowało.
[wobźěłaś] Kazuse w Dolnoserbšćinje
Dolnoserbšćina ma jano šesć kazusow (padow):
[wobźěłaś] Kazuse w Górnoserbšćinje
Górnoserbšćina ma samo sedym kazusow, dokulaž wokatiw pśidatnje eksistěrujo.
[wobźěłaś] Kazuse w słowjańskich rěcach
Licba kazusow jo pó źělach rozdźělna we słowjańskich rěcach, dokulaž Bulgaršćina a Makedońšćina wěcej njamatej kazuse pśi nomenach, ale małe kazuse pśi pronomenach. Wše druge rěcy maju šesć abo sedym kazusow.
Prasłowjańska rěc jo sedym kazusow měła.
Pódwjacornosłowjańske a pódzajtšnosłowjańske rěcy maju rozdźěl mjazy měkej a twardej deklinaciju, ale w pódpołdnjosłowjańskich rěcach toś ten rozdźěl pśisamem wěcej njeeksistěrujo.
[wobźěłaś] Kazuse w Indoeuropskich a drugich rěcach
Indoeuropske jo znało wósym abo źewjeś kazusow:
Z togo nastawane rěcy (baltiske, słowjańske rěcy, ale teke Łatyńšćina abo Stara grichišćina) su toś te dopołnje abo jano pó źělach wobchowałe (pó źělach z drugimi mjenjami). Teke nimšćina jo měła pśed 1.000 lětami hyšći instrumental.
Njeindoeuropske rěcy (na pś. finougriske) znaju pó źělach jasnje wěcej kazusow. W finšćinje su na pśikład pěśnasćo, w hungoršćinje wósymnasćo.
Tola jo pšawje śěžke daś zapśimjeśu powšyknje płaśecu definiciju. Někotare fachniki cwibluju na śim, až wón se na wše rěcy (na pś. Engelšćina abo hungoršćina) nałožowaś góźi.
[wobźěłaś] Kazuse w rěcach swěśow

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Idzie tego tyż posuchać na www.ojgyn.blog.onet.pl
Sómy już bez szejść lôt we tyj Uniji Ojropyjski i ludzie (nó, chopy, chopy ... ludzie) łozprawiajóm roztomajte wice, chocia i ku tymu zawdy sie poradzóm powadzić. I możno tyż wadziyli by sie i moje kamraty u Pyjtra przi piwie kiejby niy jedyn istny wigyjc, mój richticzny kamrat, ftory zawdy poradzi cosik szpasownego wypiytnościć niy napocznół rzóndzić:
Italijôk, Żabojad i Pepik zicnyli we szynku przi piwie (i niy ino). Tak po śtyruch rajach napoczynô Italijaniec:
– Wiycie chopy, jak sie chyci naszô dziołcha we tajli, we pasie, to ci sie wrółz palcyska szczasnóm i zawrzóm do kupy. I to niy skuli tego, iże my chopy mómy take krótkie palcyska, ino beztóż, co nasze dziołchy sóm takie szlangówy, sóm take ciynke we tajli choby wespy.
– E, tam – gôdô Żabojad – nasze frele, kiej sie siednóm przi szynkwasie na tych wysokich stołkach, to sióngajóm szłapami aże do ziymi. I to niy skuli tego, iże te stołki sóm take maluśke, ino beztóż, iż łóne majóm ci take dugachne szłapy.
– Mogecie gôdać co kcecie – pado na to Pepik – ale, kiej jô wylazuja rano do roboty, to sie zawdy klepna pôrã razy moja starô po rzici i kiej przilazuja ze gruby nazôd, to jesce ji sie półrzitki dyrgotajóm. I to blank niy skuli tego, co łóna mô telo, srogo rzić, ino beztóż, ... iże jô terôzki we tyj Uniji Ojropyjskij tak krótko bakóm!


text:
Ligurske mórjo
Ligurske mórjo (italski Mar Ligure, francojski Mer Ligurienne) jo małe mórjo pśi pódwjacornem brjoze Apenninskeje połkupy. Bu mate za źěl Srjejźnego mórja a słuša toś k Atlantiskemu oceanoju.
Granicujo na pódzajtšu z italskeju twardeju zemju a na pódpołdnju z francojskeju kupu Korsika a italskeju kupu Elba. Na pódpołnocu granicujo z francojskeju twardeju zemju, z Monacom a z italskim regionom Ligurskeju.
Ligurske mórjo jo na pódpołdnju zwězane z Tyrrenskim mórjom a na pódwjacorje ze šyrokim Srjejźnym mórjom. Ma płoń wót něźi 120.000 kwadratnych kilometrow a maksimalnu dłymokosć wót 2569 metrow.


text:
Luksymburg
Luksymburg, Wjelge Kśůnżynstwo Luksymburga (Lëtzebuerg) - państwo rozlygowane we zachodńij Ojropje. Grańica mo ze Francyjům uod połedńa, Mjymcůma uod wschodu a Belgijům uod zachodu a půłnoce. Ńy mo dostympu do morzo. Je to nojmńyjsze ze trzech krejůw kere wlazujům we skłod Beneluxu. Krům Beneluxu, Luksymburg noleży tyż do Ojropejskij Uńiji a NATO.
Je to krej wysoko rozwińůny, we gospodarce důminuje sektůr usugowańo, a nojbarzi - bankowość. Hůtowo industryjo (nojwyższo na śwjeće produkcyjo stali na mjyszkańca) a tyż spożywczo, cymyntowo a inksze. We bauerstwje nojwjynksze znoczyńy mo chůw bydła a uprowjańy zbożo a burokůw. Coroz srogsze znoczyńy mo turystyka.


text:
Rěcywěda
Rěcywěda (linguistika) se zaběra ze systematiskim pśeslěźowanim pśirodnych rěcow a kak je luź wužywa. Rěcywěda ma wěsty system, w kótaremž móžomy wšakorake discipliny rozeznawaś. Linguistika wobstoj z fonetiki, fonologije, morfologije, syntakse, semantiki a pragmatiki. W sorabistice rědujomy do toś togo systema teke etymologiju a leksikografiju. Rěc ako system znamjenjow ma wšakorake kakosći, kenž móžoš na jadnotliwych rowninach rěcy pśepytowaś.
1. fonetika
We fonetice pśepytujomy produkciju, kakosć a recepciju rěcnych zukow abo fonow. To groni, fonetika pśeslěźijo zuki ako móžne produkty cłowjeskego rěcnego aparata njewótwisnje wót rěcy, ku kótarejž słušaju. Togodla stoj fonetika pópšawem zwenka rěcywědy, jo pak wažna ako zakład rěcow.
2. fonologija
We fonologiji pśepytujomy zukowe mustry abo fonemy ako nejmjeńše wóznam rozeznawajuce jadnotki w rěcnych systemach. To groni, fonologija pśeslěźijo zuki pśi pósrědnjenju informacijow we wobłuku (jadneje) specifiskeje rěcy.
3. morfologija
W morfologiji pśepytujomy słowa a jich źěle, kótarymž se groni morfemy. Morfologija pótakem pśeslěźijo, kak morfemy ako nejmjeńše wóznam nosece jadnotki słowa twórje.
4. syntaksa
W syntaksy pśepytujomy fraze a sady. To groni, syntaksa pśeslěźijo formalnu strukturu sadow. To jo, kak słowa twórje fraze a kak fraze twórje sady. Pśispomnjeśe: starogrichiske słowo "syntaxis" wóznamjenijo "pśirědowanje".
5. semantika
W semantice pśepytujomy rěcny wóznam. To groni, semantika pśeslěźijo wóznam morfemow, słowow, frazow a sadow.
6. pragmatika
W pragmatice pśepytujomy póžywanje rěcy. To groni, pragmatika pśeslěźijo wóznam, kenž jo zwězany z konkretnym wužywanim rěcnego znamjenja.


text:
Ajshokej
Ajshokej (hokej na lodźe) je to zorta szportu manszaftowygo, we kerym szpilery kjouzdajům na szlynzuchach, trzimjům we łapach hokejkryka (hokejfela) a muszům wćepować krůnżek do budy, na keryj durch stoji tormůn.
We manszafće hokejowym a tyż i na lodźe je 5 normalnych szpilerůw a jedyn tormůn.
Kożdy szpil skuodo śe ze trzech tercyjůw - kożdo po 20 minut.
Szpilplac do hokeja je roztajlowany na trzi tercyje - uoddźelůne modrymi kreskůma - a uotoczůny je bandůma s kożdyj strony. Do bojiska zaliczůmy tyż uawka rezerwowych a ławka gańby.
Nojlepsze ślůnske kluby ajshokeja to GKS Tychy a JKH GKS Jastrzębie-Zdrój.


text:
Geografiske koordinaty
Z geografiskimi koordinatami (geografiska šyrina a geografiska dlinina) dajo se połoženje dypka na zemi wopisaś. Zemja rozdźělujo se pśi tom do 360 stopnjow dlininy a 180 stopnjow šyriny. Stopnje dlininy běže pśez pódpołnocny a pódpołdnjowy pol, stopnje šyriny paralelnje k ekwatoroju.
[wobźěłaś] Koordinatowy system
Stopnjowa seś zemje jo myslony koordinatowy system na pówjerchu zemje z pšawokutnje prěcecymi se stopnjami dlininy a stopnjami šyriny. Słužy geografiskemu póstajenjeju pozicije, to groni, póstajenjeju swójskego stojnišća. Stopnje šyriny lice se pśi tom wót ekwatora sem, pola lažytej pla 90° pódpołnocneje resp. pódpołdnjoweje šyriny, stopnje dlininy lice se wót pśipadnego nulowego meridiana na pódzajtšo a pódwjacor, až do pó 180°. Póstajenje kutow jo napśeśiwo systemoju kulowych koordinatow zwuconemu w matematice.
Do zachopjeńka 20. stolěśa su w rozdźělnych krajach rozdźělne nulowe meridiany nałog byli (na pś. Ferro-Meridian wót El Hierro a Parisowy meridian), źinsa wužywa se swětodaloko Greenwichowy meridian (gwězdarnja w Londonje).
Pśi dokradnem póstajenju pozicije dej se na to źiwaś, až zemja njejo kula, ale pśibližnje elipsoid, což by mógło pśesunjenja městnow wó až k 20 km wustatkowaś. Teke mógu geografiske koordinaty, pó kraju, rozdźělne póśěgowe systemy měś, kótarychž referencne elipsoidy su regionalnemu póloju śěžnosći (Geoid) pśiměrjone. Mjazynarodnje wužywa se źinsa zwětšego World Geodetic System 1984 (WGS84).
[wobźěłaś] Kórty
W 18. a 19. stolěśu su geodety wětše regionalne wótchylenja zemskeje pódoby wót idealnego elipsoida pśez to wurownowali, až wóne su we wótpowědnych stronach nejlěpjej pśizamknjecy se elipsoid wulicyli, aby se derje na pówjerch zemje we wótpowědnych stronach "zlagnuł". Srjejźišćo takego elipsoida njejo se z masowym srjejźišćom zemje kšyło, wobwjertna wós wšak jo paralelnje k zemskej wósy. Koordinatowy system jo w pśirownanju k drugim takim elipsoidam "pśesunjony" a "zekśiwjony". Tak su źasetki geodetiskich systemow (póśěgowych systemow za kórty) nastali. Z wuwijanim satelitoweje nawigacije jo se dejał swětodaloko jadnotny system napóraś, něntejšny WGS84.
W zemskich abo mórskich kórtach, kótarež bazěruju skoro pśecej na pjerwjejšnych systemach, by mógło pódaśe we wopacnem póśěgowem systemje (na pś. zapisowanje GPS-pozicije) zmólku wjele stow metrow zawinowaś, jolic referencny elipsoid (teke kórtowy datum, póśěgowy system) pódaśa njejo ten samki ako ten kórty. Togodla ma se pśi dokradnych koordinatowych pódaśach (zaspomnjeńka: lěpše ako 1 km abo lěpše ako 1 wobłukowa minuta) póśěgowy system pśidaś.
Koordinaty daju se z pomocu gódneje transformaciskeje softwary z jadnogo systema do drugego pśelicyś. Taka softwara musy parametry wopśimjeś, kótarež definěruju wótchylenje póśěgowych systemow jadnogo wót drugego resp. wót WGS84 z tak wusokeju kaž móžno dokradnosću.
[wobźěłaś] Lětarstwo a nawtika
Dokradnjejše poziciske pódaśa su trěbne w lětarstwje a nawtice. How pódawaju geografisku šyrinu a dlininu w stopnjach a wobłukowych minutach, na pś. Zugspitze Lat = 47° 25’ N abo pódpołnocneje šyriny, Lon = 010° 59’ E abo pódzajtšneje dlininy.
- Wobłukowe minuty rozrěduju se decimalnje dalej.
- Pó DIN 13312, płaśiwy za lětarstwo a namórnistwo, skrotcujo se geografiska šyrina z Lat abo staršej z φ, geografiska dlinina z Lon abo λ. B a L njewótpowědujotej normje.
- Šyrinowa minuta wótpowědujo na pówjerchu zemje cerje wót 1,852 km a definěrujo dłujkosć mórskeje mile.
- Cera, kótaraž wótpowědujo dlininowej minuśe, jo na ekwatorje teke 1,852 km, pómjeńšujo se wšak do pola z kosinusom geografiskeje šyriny až na nul. Wóna jo pótakem wót šyriny wótwisna. W Europje lažy cera mjazy 1,0 km a 1,5 km (glědaj teke wótšyrjenje[1]).
[wobźěłaś] Rozměrjenje kraja
W rozměrjenju kraja su dokradnosći na centimetry póžědane – togodla njedosega pódaśe we wobłukowych sekundach, dokulaž jadna wobłukowa sekunda (1″) wótpowědujo pśibližnje 31 m (šyrinowe pódaśe) resp. 20 m (dlininowe pódaśe w Europje). W Nimskej jo se dotychměst połoženje kšutych dypkow na milimetry dokradne ako koordinata Gauß-Krüger, póśěgowane na Besselowy elipsoid pódało, resp. na stronach NDR, wót 1950ych lět, póśěgowane na elipsoid Krassowski. Wót 1990ych lět pśewjeźo se pśestajenje na UTM-koordinaty w ETRS89-systemje, póśěgowane na GRS80-elipsoid.
[wobźěłaś] Pśirodne, astronomiske, elipsoidiske, geodetiske koordinaty
Pśirodne koordinaty (astronomiska šyrokosć φ a astronomiska dłujkosć λ) daju se pśez astronomiske póstajenje pozicije zwěsćiś. Póśěguju se na napšawdny lotowy směr pśi měrjeńskem dypku. Elipsoidiske koordinaty (B, L – teke geodetiske koordinaty pomjenjone) póśěguju se na směr normale wužywanego referencnego elipsoida. Diferenca mjazy lotowym směrom a elipsoidoweju normalu jo zwětšego mjeńša ako 10″ a groni se lotowe wótchylenje. Zwětšego njeběžy daniž lotowy směr daniž elipsoidowa normala pśez srjejźišćo zemje.
Jolic stajaju se jano snadne wupominanja na dokradnosć, na pś. pśi zwobraznjenjach kórtow we wjelgin małych měritkach, pśibližujo se zemske śěleso za zjadnorjenje pśez kulu. W toś tom paźe wótpowědujotej geografiska šyrina a dlinina kulowym koordinatam. Jano pótom jo šyrina kutow w srjejźišću zemje mjazy ekwatorom a pytanym dypkom.
[wobźěłaś] Stawizny
Rozdźělenje do stopnjow ako rozdźělenje połnokuta krejza do 360° źo na astronoma Hypsiklesa z Alexandrije („Anaphorikos“, 170 př.Chr.n.) a Hipparcha z Nikaia (190–120 př.Ch.n.) slědk.
Južo Claudius Ptolemeus jo w swójom źěle Geographike Hyphegesis wokoło 150 pó Chr.n. stopnjowu seś ze stopnjami dlininy a stopnjami šyriny wužył. Jogo nulowy meridian jo był až do 19. stolěśa zwětšego wužyty Ferro-Meridian pśez nejpódwjacornjejšy zemski dypk, kótaryž jo tegdy znaty był. Dla wjele pśemałeje kalkulacije zemskeje wobměry (neźi 30.000 km město 40.000 km) njewótchylaju jogo pódaśa ku geografiskej dlininje wó 18°3', ale w srjejźnej Europje wó wěcej ako 24° wót togo, kótaryž póśěgujo se na Greenwich. Jogo pódaśa wó šyrinje laže z njejasnych pśicynow nad korektnymi.[2] Na jadnom boce pasujo k pśemałemu zemskemu pśerězkoju Ptolemeusa, na drugem boce by dejało, pśi jogo pśemało wuliconem wótstawku mjazy słyńcom a zemju, 1210 zemskich radiusow ze stawa słyńca, na pśemały stopnjowy wótstawk wót ekwatora suźiś.
Pó zasejnamakanju jogo źěła Geographike Hyphegesis a jogo pśełožka do łatyńšćiny w ranem 15. stolěśu jo se stopnjowy system Ptolemeusa malsnje pśesajźił. [3]
Duarte Pacheco Pereira (1469–1533) jo pólěpšył antikne měrjeńske metody za globalnu nawigaciju zakokulonu w Acorach. Z rozdźělenim zemskeje kule do špańskeje a portugiziskeje hemisfery w dogronje wót Tordesillasa z lěta 1494 jo zasej etablěrowana stopnjowa seś politiski wuznam zdobyła.
W lěśe 1634 jo se na El Hierro ako nejpódwjacornjejša z Kanariskich kupow nulowy meridian pśez Faro de Orchilla póstajiło a akle wót lěta 1884 jo se meridian wót Greenwicha zwucony wót lěta 1738 w Engelskej pśeśiwo drugim narodnym nulowym meridianam pśesajźił.
Nouvelle Triangulation de la France, kótaraž źo na měrjenja wót Jacques Cassini a Jean Dominique Comte de Cassini z casa do 1793 slědk, jo se w běgu metrifikacije (pśestajenje wšych relewantnych měrow na meter ako standard) wotměła. Nulowy meridian běžy pśez Paris, tak až „Old Royal Observatory“ w Greenwichu lažy pla 2° 20′ 14,025″ W (NTF), pódany w nowostopnjach. To wopśimujo teke decimalne rozdźělenje stopnjoweje měry do nowostopnjow, grades (nouvelle), źinsa pó kazni ako Gon (1 połnokut = 400 nowostopnjow).
Mjaztym až meridian w Greenwichu jo se pśesajźił, jo se kutowa měra Gon a rozdźělenje do 400° ku geodetiskemu standardoju w srjejźnej Europje wuwiła. Krejzne rozdźělenje do 360° rozmějo se źinsa cesto jano wobgranicowane ako terestristiske stopnjowe rozdźělenje (stopnjowa seś).
[wobźěłaś] Dokłady
- ↑ Pśełožowańske naraźenje, glědaj nimski terminus Abweitung
- ↑ Claudios Ptolemaios: Geographike Hyphegesis, kap. 10. Germania Magna (Pśirownaj stopnjowe pódaśa z tych źinsajšnych kórtow)
- ↑ An alternative route to mapping history


text:
Nasz łodpust na św.Anna
W kożdej parafiji je to łobyczajym,tradycjóm,że na śwjyntego patróna przypado łodpust.Tako tyż i u nos na śwjyntej Anny mómy łodpust,śwjynto cołkij parafije.Prosi sie wtedy za wstowjynnictwym naszej Patrónki kościoła śwjyntej Anny ło łaski i wszelako pómoc Pónbóczka.Suma łodpustowo przeca najwożniyjszo mszo we tym dniu na kjerej ksióndz głosi specjalnie naszykowane kozani do parafijan i gości łodpustowych.Na tyj mszy idymy wszyjscy na procesyjo. Dzieci kjere były we tym roku w kómuniji idóm we swojich pjyknych szatkach i ancużkach ,idóm poczty sztandarowe,nasze gospodynie we swojich pjyknych strojach ślónskich,ksióndz z mónstrancyjóm pod baldachimym kjery niesóm chłopy, ludzie co sóm na mszy.Na cołkij mszy i procesyji grajóm muzykany,pomogajóm łorganiście co by wszysko było taki fest uroczyste,a nie jak w kożdo inkszo niydziela.Po mszy kożdy kuknie pod buda kupić jako maszketa i potym wartko do dóm na łobjod.Łodpustowy łobjod musi byc przeca z zupóm z nuglami i dróbkami,roladami,kluskami,modróm kapustóm i kómpot z pozimek,sóm tyż inksze mjynsa i rozmajte szałoty,ale to je najwożniyjsze dani we tym dniu .Po łobjedzie bonkaweczka i maszkety.Tradycyjnie w chałpach je kołocz,szpajzy,kopy,rozmajte tortynszniki,a nowet nikjerzy warzóm moczka.Po bónkawje bjeróm sie potymku budóm.U nos je rychtyk wjelki łodpust,stoji dużo budów z maszketami i rozmajtymi graczkami,stojóm z balónami i inkszymi rzeczami.Na placu przy straży stojóm karasole,je tego rozmajty kaliber,małe,wjelki,damfkarasol ,ciuchcie i co yno.Stojóm dmuchane zómki i chałpki na kjerych dziecka mogóm se poskokać.Gro pjyknie muzyka,a karlusy mogóm se poszczylać s lufbiksy pod szisbudami do kwjotków abo lizoków,tak jak kjeś to bywało.Nie yno te karlusy tam szczylajóm,ale i frelki,chłopyi baby,a łuciechy majóm co niemjara.Kjery tam je z gościami to bjere jich łod budów na wjeczerzo do dóm.Młodzi zajś nie myślóm ło jodle i siedzóm tam do cimoka.Na łodpustowo wjeczerzo ludzie rozmajte jodło szykujóm,ale czynsto je szałot ze zimjoków ,kotlet i dobry wuszt grzoty.Sóm tyż szynki i modne tera sałatki rozmajtej zorty.Jak jeszcze byłach dzieckym to pjyrsze sie dowało gościóm krajiczki szumnie naszykowane czyli kanapki,a potym nieskorzy szałot,kotlet i wuszt grzoty.Ale i tak za dziecka wszysko mjało inkszy szmak choć tera sie zrobi tak samo,ale te tradycyjne jodło i tak je najsmaczniyjsze.I zajś na bezrok tyn tradycyjny ślónski łobjod i maszkety bydóm w tyn łodpustowy dziyń
Urszula Oślislok
Nasz łodpust na św.Anna
Nasz łodpust na św.Anna
Mój I marsz – moji wrażynia
Mój I marsz – moji wrażynia
16 lipca w tym roku wybrałach sie tyż do Katowic na V Marsz Ruchu Autonomii Śląska,chciałsch se to połoglóndać
jak tyż to je.Przeżycia były niesamowite ani łopisać tego nie poradza.Ludzi było dużo,przeważnie mjeli lónty łobleczóne
we ślónski farby abo koszulki z napisami po ślónsku,a jedni tak jak i jo co ni mjeli takich lóntów to normalnie sie łoblykli.
Nióśli fany,balóny i rozmańte tabule-transparynty z napisami.W tym marszu szli młodzi,starsi i dziecka,a tych ganc małych
wjóźli we wózkach.Jedni nawet na kołach jechali,mjeli jich cołki łobstrojóne balónami i fankami.S przodku i ze zadku jechały auta i motorcykle ,tak samo były pjyknie przystrojóne.Rychtyk pjyknie to wszysko wyglóndało.Ludzie szli i co jakijś czas wołali
,,,,,pódzcie s nami,,,poradzymy,,,,,Górny Ślónsk,,,,autonomia,,,
Marsz buł pjykny,spokojny bez żodnyj haje,szło sie poczuć jak we familiji.Szli my łod Placu Wolności do Placu Sejmu Ślónskigo.
W marszu było widać fany ślónski,polski,s inkszych regjónów polski jak i tyż s inkszych regjónów krajów .Na Placu Sejmu Ślónskigo
było wszysko naszykowane co by ludzie mógli se siednyć i łodpocznyć,tam tyż były przemówjynia rozmajtych osobistości i gości
co przyjechali na marsz spoza Ślónska i Polski.Potym były wystympy rozmańtych zespołów,a nowt była pokozano walka
wojoka s rycerzym,alech mjała strach,ze sie zaczasnóm tym mjeczym i siykyróm.Na placu stoły budy ze rozmajtymi rzeczami
co mjały ślónski napisy.Dziecka tyż mjały łuciecha ,czekoł na nich karasol,jakijśchałpy do skokanio i taki wjelki kule do kjerych
bajtle lazły i sie jich po wodzie kulało.Szło se tyż pojejś i spłokać kurz po tym marszu,czyli napić sie fajnego piwka abo inkszego
napoja.Spotkałach tam dużo zocnych ludzi i znajómych.Wert iś na taki marsz i poczuć ta atmosfera,było czuć jak Ślónsk żyje,
jak ludzie mu pszajóm.Wszyndzi było słyszeć nasza godka bo ludzie sie nie gańbjóm godać po naszymu.
Po skóńczónym marszu wszyjscy dobrze sie bawili na Placu Sejmu Ślónskigo w takij rodzinnej-familijnej atmosferze.
Urszula Oślislok
15 07 – Dziyń Ślonskij Fany
Hortensja- po naszymu intyncyjo-mój łogród
Kamelki – rumianek
Muszkatek – pelargonia
Nelki – goździk
Wakacje w Hajmacie
Dzień Ojca – Tatulkowe śwjynto
Tatulkowe śwjynto
Nie być taki zastarany
Mój tatulku łukochany
Roześmjyj sie choć troszyczka
Dom ci za to jo dziubeczka
Bo ci pszaja tato miły
Cołki życi,z cołkij siły
Bo ty zawsze ło mje dbosz
żebych wszysko mjała
Gonisz kożdy grosz
Dziynnie chodzisz do roboty
Na grubje fedrujesz
A po szychcie z dzieckami
Pobawisz sie i pobłoznujesz
A dzisio przy śwjyncie twojim
Przyjm te winszowani
Żyj nóm w zdrowju bez starości
Mjyj w życiu same radości
Urszula Oślislok
Kolanijo robotniczo FICINUS – INDUSTRIADA 11 06 2011r.
Kolanijo robotniczo FICINUS – INDUSTRIADA 11 06 2011r.
Rostrzygniyńcie konkursu „Szpaska w lesie”
Szkryflanie wiersza na metry.
Wpisy do pamiontkowy ksiyngi.
Zdjyncia ze przyjocielym Zobotym kery to łazioł po deptaku.
Posyłanie pozdrowionek na radio Ślonske Muszketery.
Kulanie klosek musym boła ta gryfno dziurka w postrzodku.
No i sztandy tam to boło roztomajtych fajnistych rzeczy
ôd ôbrazōw zocnych malyrzy ślōnskich do heklowanych deczek ,ketkōw,brośkōw i załusznickōw a wszysko
ryncznie robione, rozdowali tyż sadzonki stromōw i ksiōnżki jako nagrody za konkursy kere tam boły.
Powiym tela starzi i bajtle mieli mocka uciechy i szpasu toż czekom zaś na taki tref!!!


text:
Rzimskokatolicki kośćůł
Kośćou řimskokatolicki (katolicki, zachodńi, řimski, uaćiński) — wuaśćiwe mjano winno břmjeć Kośćůu katolicki uobřůndku uaćińskigo; nojwjynkšo ličebńy tajla Kośćoua katolickigo, kero uopjero liturgije na uobřůndku uaćińskym (čyli wg Mšouů Řimskigo) i liturgijach bliskych a pochodnych. Guowům Kośćoua je papjyž (biskup Řimu) kej gowa Kośćoua Powšychnygo.
Wspůučeśńe mjano Kośćou řimskokatolicki ńy uodnośi śe do coukego Kośćoua katolickigo (choć potočńy je stosowano i w takym znočyńu), pjyrwotńy nazywano tak couy Kośćou katolicki, zaś předrostek řimsko- uodnośiu śe ńy do uobřůndku, nale do jydnośći s biskupym Řimu.
Podug sůmygo Kośćoua řimskokatolickigo, jego zouožyćelym je Jezus Chrystus, a powstou uůn we I wjeku n.e. Inkšům čynsto spotykanům we zdřůduach datům powstańo Kośćoua řimskokatolicki je rok 1054 - data rozuamu na Kośćou Zachodńi i Kośćou Wschodńi.


text:
Urzyndowo godka
Godka urzyndowo je to godka, kero erbła uńikatowy status prawny na teryńe państwa abo jygo tajle. Nojczyńśćij je to godka kero je używano we strukturach legislacyjnych l.b. we parlamyńće. We wjynkszośći państw godka lebo godki urzyndowe sům uokreślůne we kůnstytucyje abo inkszych urzyndowych papjůrach. Ńykere państwa ńy majům wcale uokreślůnyj godki uřyndowyj, l.b. Szwecyjo, Wjelgo Brytańijo a USA. Inksze majům pora godek urzyndowych we cołkim państwje, abo ńykere majům status urzyndowy jyno w jygo tajle. Ślůnsko godka ńikaj ńy mo statusu godki urzyndowyj.


text:
Sahara
Sahara jo ze źewjeś milionow kwadratnymi kilometerami nejwětša pusćina na zemi. Wupśestrěwa se w pódpołnocnej Africe mjaz Atlantiskim oceanom a Cerwjenym mórjom a jo z pódwjacora do pódzajtša wokoło 5000 km šyroka, z pódpołnocu do pódpołdnja wokoło 2000 km. Jeje połoženja dla płaśi Sahara kaž ako wobrotnošyrinowa pusćina. Rěcna oaza Nila pśetergujo Saharu w Egyptojskej.
Na pódpołnoc Sahary namaka se Maghreb (arabski za „pódwjacor“), na pódpołdnjo tak mjenjowany sahel („pśibrjog“). Staty w Saharje su Egyptojska, Libyska, Mali, Niger, Čad, Sudan, Mawretanska, Pódwjacorna Sahara, Marokko, Algeriska a Tuneziska.
Nejwětšy źěl Sahary zestaji se z kamjeńtneje abo skalneje pusćiny (hammada) abo teke ze jědernikoweje pusćiny (serir). Sławna pěskowa pusćina (erg) twóri jano pěśinu cełeje płoni. Nejwuše městno w Saharje jo Emi Koussi w górinach Tibesti (3.415 m). Jadnučka stawna rěka jo Nil.
Klima w Saharje jo sucha a wódnjo góruca, cełolětnje z pasatowym wětšom. Nocy pak mógu byś wjelgin zymne, w zymje samo z temperaturami pód nul stopnjami. Pśerězna pitśa spadkow jo jano 45 mm; w někotarych lětach se scełego njedešćujo.


text:
Niy wiym dokladnie, kedy jest te zdjyncie zrobione, ale na pewno na poczontku 60 - dziesiontych lot zeszlego wieku, bo Siostra od moji Omy byli mlodsi o 10 lot, a moja Oma byli rodzyni w 1880 roku. To
Te zdjyncie jest zrobione tyz na poczontku 50 lot zeszlego wieku, bo pamiyntom te wszystke bajtle, z kerymi sie bawiolach w piosku na placu i lotalach z niymi po zogrodzie. Bo bajtle od wszystkich uj
Mie sie zdo, ze te zdjyncie jest zrobione w latach piyncdziesiontych zeszlego wieku (tak mysla po wyglondzie tych wszystkich ciotek i ujkow). Moje Starziki mieli jedynoscie dziecek, a siostra od Omy M
Siostra od moji Omy Franciszki - Marija tyz dycki chodziyli po chopsku - w dugich keckach i z chustkom na glowie (ale niy zawsze). Kedys bolo wiyncy czasu coby se posiedziec przi stole, pomaszkecic sw
Tukej jest pokozano moja ciotka Marija - nojstarszo siostra od moji Mamy. Ciotce bolo tu 18 lot, bola bardzo szykowno dziolcha i synki za niom lotali. Moja Oma dowali na nia pozor, ale i tak wydala si
To jest Marija - siostra od moji Omy Franciszki. Te zdjyncie jest zrobione okolo 1900 roku, to boly zarynczyny Mariji. Ona bola 18 lot staro jak sie oficjalnie zarynczola z Johannem. Zyli ze sobom dug


text:
441 dzień s temu
1 komentarze
Kategorie:
Urszula Oslislok
Tagi:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, fajer nad stawym, ras, fajer, festyn, zabawa, radosc, kamraty, ludzie, przyjaciele, slonsk, slask, silesia, po naszymu, po slonsku, ognisko, fojera, wuszty, kolocz, staw, kopruch, muzyczka, taniec, dom, chalpa, rodzina, familijo, wieczor
Fajer nad stawym
Latowo dzisio sobota
Już je skóńczóno robota
Choć chmurek sie nazbjyrało
Chyba nie bydzie padało
Fajer sie mi szykuje
Chłopek sie już rychtuje
Jo zaro byda gotowo
Yn
469 dzień s temu
0 komentarze
Kategorie:
Urszula Oslislok
Tagi:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, do spanio czas, sypjalka, sypialnia, noc, sen, okno, ciemno, cima, cmok, kopruch, komar, sen, spac, izba, duszno, duchota
Do spanio czas
We sypjalce już luftuja
Bo do spanio sie szykuja
Wjeczór pjykny chocioż buł
We izbje duchota móm
Łokna do korzón łotwarte
Ale dwjyrze sóm zawarte
Bo we izbje śwjatło ś
Latowo nocka
Gwiŏzdy ze miesiōnczkym
Na niebie blyckajōm
Kajś nad wielkim stŏwym
Żaby rechotajōm
Parno gorko nocka
Kopruch ciyngym brzyncy
Przi ôtwartym ôknie
Czowieka umyncy
Spać wtynczo
474 dzień s temu
0 komentarze
Kategorie:
Urszula Oslislok
Tagi:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, cudno ta noc, cudowna noc, gwiazdy, ksiezyc, mjesionczek, niebo, chmury, nocka, komar, kopruch, cma, mora, blask, migot, promyk, sen, snik, spac, lozko, wieczor
Cudno ta nocZ wjeczora pjyknegoZe dziónka gorkigoJo se dychnyć muszaNim do pryka ruszaChoć mory lotajómKopruchy bajsajómMje to nie szterujeKajś gwjozdka ślatujeNa niebje mjesiónczekNa szczybno mi mrug
478 dzień s temu
0 komentarze
Kategorie:
Urszula Oslislok
Tagi:
slonskogodka, slonskidom, urszula oslislok, latowy wjeczor, lato, slonko, zachod, noc, kopruch, komar, kollory, niebo, sloneczko, spac, pora, godka, rozmowa
Latowy wjeczórSłóneczko idzie ku zachodowiKajś kryje sie już za lasymNa niebje chmurki pływajómSzumne farby dowajómCichutko i bez wjaterkuPtoszki na strómach śpjywajómZ wjeczora ,jak to z wjeczoraŁuz


text:
Snooker
Snooker jo billardowa sportowa družyna, kenž jo nastała w 19. stolěśu w Indiskej. Cil graśa jo z pomocu jadnogo queue (kija) a jadnogo grajnego bala 15 cerwjenych balow a šesć barwojtych balow wót snookerowego blida do kapsow zapušćiś.
[wobźěłaś] Stawizny
Billard jo se prědny raz grał w 16. stolěśu. W toś tom casu jo jano sport za zamóžne luźe był. Blida njejsu měli bandy a tak bala su padali, gaž njejsu korektnje do źěrow starcyli, na zemju. A teke bala su hyšći byli wót słonoweje kósći.
W 19. stolěśu graśe jo zachopiło byś wjelgin popularne pśi britiskej armeji w Indiskej, kenž jo to grała w casach monsuna. Tegdy jo nastał źinsajšny English Billards, w kótaremž dajo jano tśi objektowe bala a kuždy grajaŕ ma swójske grajne balo. English Billards su se dalej wuwili do Life Pool a Pyramid Pool. W Life Pool maš někotare barwojte bala, kenž wužyjoš ako grajne a objektowe bala. Pyramid Pool grajoš z 15 cerwjenych balow, kenž su natwarjone w “pyramiźe”, a grajnym balom. Teke blida pón su byli wjele lěpše, něnto su měli bandy a pšawe kapse.
Stej se kombiněrowałej Life Pool a Pyramid Pool, tak až jo nastał Black Pool. Take graśe jo było ako Pyramid Pool jano z carnym (engelski “black”) balom, což jo cyniło móžne, wěcej dypkow dostaś. 1875 engelski oficěr Sir Neville Francis Fitzgerald Chamberlain jo rozsuźił, až teke druge barwojte bala deje za graśe wužyte byś. Pón jo pśisamem ako źinsajšny snooker było, jano módre a brune balo stej felowałej. Wónej stej akle 1919 oficielnje do graśa dodanej byłej.
Swójo mě jo snooker dostał wót slangowego engelskego słowa za kadeta w prědnem lěśe. Groni se, až mě jo nastało, gaž jo Chamberlain něga někomu gronił, až jo špatnje, "kaž snooker", grał.
Prědne oficialne zasady su se pisali 1882 w Ootacamunźe.
John Roberts, britiski billardowy champion, jo 1885 w Indiskej Chamberlaina zmakał a pón snooker do Engelskeje pśinjasł. Jo pitśku casa trało, až prědne turněry su se organizěrowali. 1916 jo było prědne amaterske swětowe mejstarstwo a Joe Davis jo pomagał zarědowaś prědne profesionelne swětowe mejstarstwo w lěśe 1927. Dobywaŕ jo teke Davis był, kenž jo myto wót 6,10 £ domoj wzeł. Niwow njejo w takich casach wjelgin wusoki był, nejwětšy break jo 60 dypkow měł. Prědny cas Joe Davis jo sport dominěrował a jo dobył wšykne swětowe mejstarstwa až do 1946. Wón jo teke prědny był, kenž dosegnuł maximum break. W pěśźasetych a šesćźasetych lětach popularnosć sporta jo spadnuła a togodla njejo dało swětowe mejstarstwa w lětach 1958 až do 1963.
Wumóžaŕ jo telewizija była. Ako jo barwojta telewizija jo pśišła, redaktory wót BBC su pytali nowu sportowu družynu, kenž w barwojtych wobrazach derje wuglěda, a su wzeli snooker. Za to su 1969 nowy turněr zwónoźeli z mjenim Pot Black. Pón jo popularnosć stupiła. Wažne jo teke było prědne wusćełanje swětowego mejstarstwa 1973, což jo sport hyšći popularnjejšy cyniło. Swětowa poziciska lisćina dajo wót 1976 a 1977 jo swětowe mejstarstwo prědny raz w Crucible Theatre w Sheffielźe było, źož jo hyšći źinsa kužde lěto. Nowa generacija snookerowych grajarjow, wósebnje Steve Davis, jo pomagała sportoju tak wuspěšny byś. Wjeršk popularnosći jo było finale swětowego mejstarstwa 1985 mjazy Steve Davisom a Dennis Taylerom, kenž su glědali 18,5 milionow pśiglědarjow, což jo až do źinsa nejwuša kwota sportowego wusćełanja w engelskej telewiziji.
Źinsa sport jo z pomocu grajarjow ako Stephen Hendry hyšći wěcej wjelgin popularny, něnto teke w cełem swěśe, wósebnje w Chinskej, ale teke w Nimskej a we Łužycy wjele luźi lubujo snooker.
[wobźěłaś] Graśe
Snooker jo grany na snookerowem bliźe, kenž jo 3569 mm dłujke, 1778 mm šyroke a 851 až do 876 mm wusoke. Blido ma šesć kapsow, styri w rogach a dwě w srjejźi dłujkeju bandowu. Dajo baulk linija 737 mm wót dołojcneje bandy a w srjejźi baulk linije jo “D”. Dajo spot abo carny spot za carne balo, pyramidowy spot za pinkowe balo a centralne spot za módre balo. Teke roga a srjejź wót D su spoty za brune, zelene a žołte balo. Nad pyramidowym spotom su cerwjene bala ako pyramida natwarjone.
W snookerje grajotej pśecej dwa grajarja abo dwa teama jaden pśeśiwo drugemu. Jaden zachopijo ze swójom queue grajne (běłe) balo wót D graś. Ako prědny grajaŕ musy pśecej cerwjene balo wześ, gaž cerwjene balo w jadnej kapsy doskócyjo, dostanjo jaden dypk a smějo dalej cyniś. Pón musy na kuždy pad barwojte (njecerwjene) balo graś, ale barwa musy teke nominěrowana byś, to groni, až grajaŕ ma sudnikoju barwu pomjeniś pśed starkom (gaž njejo widobne). Barwy maju rozdźělne gódnoty:
- žołte – 2 dypka
- zelene – 3 dypki
- brune – 4 dypki
- módre – 5 dypkow
- pinkowe – 6 dypkow
- carne – 7 dypkow
Barwy pśidu tak dłujko až hyšći cerwjene su na bliźe pśecej zasej na swóje spoty. Gaž slědna cerwjena jo źěrkowana, musy grajaŕ hyšći jadnu lichu barwu graś a pón pśiźo kóńcne graśe na barwy. Tam ma grajaŕ wšykne barwy źěrkowaś ale wót nejmjeńšeje (žołta) až do nejwětšeje (carna).
Grajaŕ tak dłujko dypki zběra, kaž bala źěrkujo bźez foulow. Taka faza, kenž grajaŕ jo pśi bliźe, ma mě “break”. Nejwětšy móžny break jo 147 dypkow a znaty ako “maximum break”. To jo wjelgin rědke. Gaž break ma 100 abo wěcej dypkow, powědamy wót “century breaka” a za kuždego grajarja dajo lisćina z wšyknymi century breakami.
Jaden frame ma kóńc, gaž wšykne objektowe bala su w kapsach a jaden wót grajarjowu ma wěcej dypkow. Pón taki jo frame dobył. Gaž matej wobej samsku licbu dypkow (wjelgin rědke), grajotej “respotted black” (engelski za: zasej na spot scynjone carne). Pón carne balo jo zasej na spośe a grajarja zachopijotej wót D wopytaś carne balo źěrkowaś. Ten, kenž to docyni, dobywa frame. Grajaŕ ma teke móžnosć frame wóstajiś, gaž njamóžo bźez foulow pśeśiwnika dobyś. Takej situaciji se groni w snookerowem sporśe “snooker trjebaś”. Jaden snooker jo pón, gaž njedajo korektne balo, kenž móžoš połnje trjefiś, dokulaž druge balo lažy mjazy takima. Cesto jo w snookerje notne drugego snookerowaś, to groni snookery konstruěrowaś a tak fouly wunuźiś, což k tomu wjeźo, až grajaŕ ma wěcej dypkow a tak zasej móžnosć dobyś. Jaden foul jo, gaž:
- grajaŕ trjefijo wopacne balo
- grajaŕ źěrkujo wopacne balo
- grajaŕ žedne balo njetrjefijo
- grajne balo pada do kapsy
- grajaŕ dotyknjo jadno balo (teke z drastwu)
- a wjele wěcej
Za foul dostanjo pśeśiwnik tak wjele dypkow, kaž nejwuše balo, kenž jo inwolwěrowane było, ma, ale nanejmjenjej styri dypki.
“Match” jo mě za graśe, kenž grajotej a w kótaremž zwětšego někotare frame su se wuběźowane. To licymy ako to:
- Best of 3 - ten, kenž ako prědny dwa dypka ma, dobywa
- Best of 5 - ten, kenž ako prědny tśi dypki ma, dobywa
- Best of 37 - ten, kenž ako prědny 19 dypkow ma, dobywa a.t.d.
Snooker graju normalnje w někotarych “sessionach”. Normalny session ma wósym frame a jadnu pśestawku pó stwórtem frame z mjenim “midsession interval”. Dłujke matche, ako w swětowem mejstarstwje, mógu měś tśi abo styri sessiony a traju někotare dny.
Dajo wjele wěcej pšawidłow, kenž how njejsu zapśimjone. Za kompletne zasady (w nimskej rěcy) pšosym glědajśo na http://www.billard-union.de/downloads/3.4spielregelnsnooker.pdf
[wobźěłaś] Turněry
W snookerje dajo dwě formje turněrow. Turněry poziciskeje lisćiny a turněry z pśepšosenim. W turněrach poziciskeje lisćiny mógu grajarje dypki za pozicisku lisćinu zběraś. To su aktualnje:
- Swětowe mejstarstwo (World Championship)
- UK Championship
- World Open (něga Grand Prix)
- Welsh Open
- China Open
- Shanghai Masters
- Northern Ireland Trophy
- Wuxi Classics
- German Masters
Turněry z pśepšosenim su jano za take grajarje, kenž su pśepšosone (cesto wótwisne wót městna w poziciskej lisćinje). Nejwažnjejšy pśikład jo Masters. Ale jo teke raz German Open w Fürth był.
[wobźěłaś] Znate grajarje
How jano jadna lisćina z prědnymi 16 grajarjami poziciskeje lisćiny [staw maj 2011] (take 16 njemuse se kwalificěrowaś za turněry poziciskeje lisćiny):
- Mark Williams (Waliziska)
- John Higgins (Šotiska)
- Mark Selby (Engelska)
- Ding Junhui (Chinska)
- Neil Robertson (Australiska)
- Alister Carter (Engelska)
- Shaun Murphy (Engelska)
- Stephen Maguire (Šotiska)
- Judd Trump (Engelska)
- Graeme Dott (Šotiska)
- Ronnie O’Sullivan (Engelska)
- Mark Allen (Engelska)
- Peter Ebdon (Engelska)
- Matthew Stevens (Waliziska)
- Jamie Cope (Engelska)
- Stephen Hendry (Šotiska)
Aktualny swětowy mejstaŕ jo John Higgins.


text:
Urdušćina
Urdušćina (Urdu) je zarjadniska rěč w Pakistanje. Hačrunjež jenož mjeńšina 10 milionow ludźi urdušćinu jako maćeršćinu rěči, rosće ličba ludźi, kotryž w Pakistanje tutu rěč rěča. Wona so wužiwa jako lingua franca mjezy regionalnymi rěčemi w Pakistanje. W Indiskej je to jedna z 23 oficialnje připóznatych rěčow a rěči so z njej předewšěm w regionach Andra Pradeš, Delhi, Utar Pradeš a Utarančal. W swěće je Urdušćina maćeršćina 58 milionow ludźi. Jako druhu rěč bu wot 150-200 milionow ludźi wužiwana.
Urdušćina je blisko spřećelena z Hindišćinu, ale so z arabskimi pismikami piše.


text:
Pius VI.
Pius VI. (z byrgarskim mjenom Giovanni Angelo hrabja Braschi; * 27. hodownika 1717 w Cesenje, Cyrkwinski stat; † 29. žnjenca 1799 we Valence, Francoska) bě italski duchowny a cyrkwinski jurist a bu 15. małeho róžka 1775 jako naslědnik Klemensa XIV. wuzwoleny za 249. bamža romsko-katolskeje cyrkwje. W času jeho pontifikata stawaše so francoska rewolucija a z tym wuswojenje a zesłabjenje katolskeje cyrkwje we wulkim dźělu Europy. Pius VI. bě přećiwnik rewolucije a wotpokaza ideju swobody, runosće a bratrowskosće. Po wobsadźenju Cyrkwinskeho stata w lěće 1796 a proklamaciji republiki w Romje (1798) bu Pius VI. najprjedy do Sieny wuhnaty a pozdźišo do Francoskeje deportowany, hdźež skónčnje zemrě.
Jemu slědowaše hakle w lěće 1800 Barnaba Chiaramonti jako bamž Pius VII.


text:
Wilamowsko godka
Wilamowsko godka abo tyż wilamowicko (Wymysöryś) – je to wyspowo godka[2] ze grupy zachodńij godkůw germańskich, kerům używało śe kożdy dźyń we Wilamowicach (ślůnske wojewůdztwo) zarozki uod przibyćo grupy ludnośći jako uośydlyńy mjymjycke na źymji Polski (a akuratńi - ślůnsko-małopolskigo pograńiczo). Kej jyno nastůmpjůł anfang XXI stolećo szło godać, co je uůn już bezmała umarty, a to stůnd, co godo po wilamowsku jynoż 70 perzůnůw, uosobliwje stare ludźe. Mjano godki śe wźyno uode Wilamowjanůw - regijůnalnyj skupiny, skiż tygo je to mjano barzi preferowane uod "wilamowicko godka", kero pochodźi uod mjana wilamowiczany - mjyszkańcy Wilamowicůw.
[Sprowjej] Roztomajtość godki
Chocoż moge śe wydować, co tako godka, kero je używano jynoż we jydnym mjeśće a to jedźińy uod 70 perzůnůw je fest jednolito, je to ńyprowda. Wilamowsko godka ńyma jednako, inkszość godańo znoleży przede wszyjskim na roku urodzyńo. Bez tyn przikłod Wilamowjany urodzůne mjyndzy 1913 a 1920 swůj sztad mjanujům Wymysou, te s mjyndzy 1926 a 1935 - Wymysoü, a ludźe porodzůne mjyndzy 1926 a 1935 roku - Wymysoj.
Kryteryjům růżńicujůncym godka je tyż geograficzne rozlygowańy terynu a plac zamjyszkańo Wilamowjana. Do śe wyuodrymńić roztoliczne zorty godki wele zidlůngůw we Wilamowicach - inakszy godo śe we Ufer Heł, inakszy we Underum Puś a jeszcze inkszo godka mo Ym mytułdiöf. We kożdym zidlůngu je inszy akcynt, słůwka, a ńykej tyż cołke ausdruki. Ńy idźe skiż tygo smjanować jednygo sztandardu wilamowskij godki.
[Sprowjej] Klasyfikacyjo
Godka Wilamowjanůw na isto wrachowuje śe do skupiny germańskich godkůw. Wywodźi śe uůna ze trzinastastorocznyj mjymczyzny używanyj nad strzodkowům a dolnům Wezerům[3].
Józef Latosiński klasyfikuje wilamowsko godka jako zorta starogůrnomjymjeckij godki (Althochdeutsch) ze ajnflusym dolnomjymjeckij (Altsächsichsch, Altnordisch)[3]. Ze drugij strůny uobszor kśůnżynstwa Schaumburg-Lippe je wrachowowany we cołkij tajli do sztrefy Plattdeutsch - godki bliżnyj ńiderlandzkij[4]. Wjelostoroczny rozwůj we izolacyji uod spůlnygo mjymjeckigo a druk polskigo becyrku sům prziczynům stanu, co Mjymcy tyż ńy poradzům wilamowskij godki spokopić.
Wilamowsko godka przelozła bez procesa na uodwyrtka uod ślůnskij mjymjeckij inzelowij godki do ślůnskij godki - we pjyrszym przipadku germańsko godka bůła pod ajnlfusym polskim, a we drugim - słowjańsko godka pomjyńůła śe pod ajnflusym mjymjeckij.[3]
[Sprowjej] Fůnologijo
Wilamowsko godka posuguje śe 26 spůłgłoskůma[3] (spojstrzůd kerych l we praktyce uostała blank wyparto uod ł, pojawjůła śe ale spůłgłoska rz) a 8 samogłoskůma, kere potworziły kupa dyftůngůw[3], ze kerymi je roz za czas utropa, jak je we szrajbůnku uoznoczać.
Fest srogi jawi śe polski ajnflus we wilamowszczyźńe. Wlozła dů ńi mjyndzy inkszymi samogłoska y wymołwjano jak po polsku. Podańy na to, ausszpracha głoski z je tyż cołko polsko, ńy jak to śe mo we mjymczyźńe.[3]
Choćoż klangi wilamowskij godki przelozły pod ajnflusym polskij godki sroge porůżńyńy uod swojich przodkůw, mo w śe ale jake ńyuobecne we polskim spůłgłoski a samogłoski. Noleżům dů ńich mjyndzy inkszymi:
- raja ś, ć atd. - sům to spalatalizowane podńebjynne spůłgłoski, eli /ʃʲ/, /tʃʲ/ atd., a ńy polske prepalatalne ś, ć.
- h - każ je to wjerza dźwjynczne [ɦ].
Jako godka typowo germańsko, wilamowski mo fest widźalne samogłoskowe redukcyje, we tym spůminajůnce ynglicki przelyźyńy ńyakcyntowanygo (gyszichtowygo) "e" do [ɪ] (we szrajbůnku  ), a tyż przelyźyńa we kerůnku /ə/ przed /r/ a roztajlowańy na duge a krůtke samogłoski. We szrajbůnku wystympuje jyno roztajlowańy   /ɔː/ od  , nale dugich a krůtkich parůw je wjyncy, a sům uůne wywołowane akcyntym a pozycyjům.
[Sprowjej] Abecadło
Ze wilamowskům godkům je tako utropa jak u ślůnskij - ńy mo jyno jednygo abecadła. Kożdy, kery kejś pisowoł po wilamwsku używoł ńyroz blank inkszygo abecadła, barzi podanego na polski lebo tyż na mjymjecki.
[Sprowjej] Abecadło podle Józefa Gary
We teroźńim pisańu używo śe abecadła Józefa Gary, kery tworzi we ńim roztomajte gydichty a pisuje uozprowki. Mo uůne tako forma:
[Sprowjej] Inksze abecadła
Swojich autorskich abecedůw używali mjyndzy inkszymi Herman Mojmir, Florian Biesik, Ludwik Młynek, Tomasz Wicherkiewicz a Adam Kleczkowski. Tyn uostatńi dowoł forszlag uznańo abecedy, kero uddowała fest złożůne fůnologiczne procesa a bůło by ćynżko posugować śe takim alfabetym, skiż tygo, co mjoł kupa djakrytykůw.
[Sprowjej] Gyszichta
Gyszichta wilamowskij godki napoczyno śe we drugij połowje XIII stolećo. Tedy po tatarskim nojeźdźe polski krůl wprowadźůł na průzne źymje uosadńikůw - przodkůw Wilamowjanůw. Wroz ś ńimi przilozła do Polski kultura, zwyki a godka. We XV stoleću przibůła drugo wela imigrantůw, wjerza ze Szkocyje (pokozuje śe to bez szkocko krata na wilamowskim uobleczyńu lebo choćożby bez mjano Foks)[5]. Cołke ludztwo godało tedy po wilamowsku. Jedźińy we urzyndach a kośćele roz za kedy stosowano mjymjecko godka, podańy na szula, anle sam trza bůło do bajtlůw po wilamowsku godać, coby uůńi spokopili.
Cołko sytuacyjo uodmjyńůła śe we 1847 roku, kej to do urzyndůw wprowadzůno polsko godka - je to poczůntek polůńizacyje. Bez tyn przikłod we 1880 roku, 92% mjyszkańcůw godało wilamowskim jako pjyrszům rzeczům, a we 1890 już jyno 72%, a we 1900 jedźińy 67%[5]. Kulminacyjnym půnktym polůńizacyje bůł 1946 rok, kej kůmůńistyczny regjyrůnek zakozoł godańo po wilamowsku słowůma "Niniejszym ogłosiłem śmierć języka i kultury Wilamowic" (Wobec uogłośůł'ech śmjyrć godki a kultury Wilamowicůw). Po tym używańy wilamowskij godki, śpjywańy śpjywkůw lebo chodzowańy we ludowym wilamowskim uobleczyńu bůło wroz zgłoszane na milicyjo a ćynżko sztrofowane. Uojce przestali przekazować godka bajtlům, co bůło prziczynům ku jeji wymjyrańu. Ńimo uchylyńo zakazu we 1956 roku ńy poradzůno powstrzimać śmjyrći wilamowskij kultury. Terozki jynoż stare ludźe godajům po wilamowsku, a pojstrzůd modych ńy mo bezma żodnygo zajimańo.
Bibljoteka Kůngresu USA, kero nadowo godkům buchsztabowe abrewjacyje, 18 lipca 2007 roku dała wilamowickymu abrewjacyjo "wym". Wilamowsko godka uostała zaregistryjrowano (we mjyndzynarodowyj normalizacyjnyj uorgańizacyji) pod abrewjacyjům "wym"[6].
Przipisy
- ↑ http://www.box.net/services/ipaper_by_scribd/102/66544805/0fb6d1/S_ownik_j_zyka_wilamowskiego/shared/p9o2qdez00
- ↑ Walter Kuhn, Siedlungsgeschichte Oberschlesiens:, Oberschleisischer Heimatverlag, 1954
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 http://zakorzenianie.most.org.pl/za14/03.htm
- ↑ Ernest Tonnelat, Histoire de la Langue Allemande, Paris 1927
- ↑ 5,0 5,1 http://www.miasto.wilamowice.pl/content/view/234/165/
- ↑ http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=wym


text:
Idzie sie tyż zapisać na WOLONTARIAT Tauron Nowa Muzyka 2012!
Kiej byście latosi chcieli nom pomóc przi łorganizowaniu TNM. Dejmy na to łoboczyć jak byście se dali rada w jakisi nowych robotach, toż szkryflejcie do nos na: wolontariat@happymonday.pl
Napiszcie tyż pora słów ło sobie bo chcymy Wos poznać. Niy gorszcie sie na nos ale niy bydymy mogli łodpisać na kożdy mail, ale kożdy se poczytomy i łobmyślymy coby z Wos wybrać tych nojlepszych. I jak już bydymy wiedzieli, wto bydzie z nami działoł, to domy Wom znać. Jak sie niy udo to zapraszomy na bezrok!
Dejcie pozór! - proszymy ło zgłoszynia ino łod osób, kierzy majom łosiymnoście lot i łod tych, kierzy tako robota traktujom poważnie.


text:
Na poczontku września wybrałach sie z rajzą do Medjugorje .Pora lot tymu po piyrszej rajzie do Matki Boski Medjugorski przirzekłach se że tu wroca i wrociłach.Nie byda opisywać co to za miejsce bo to możecie se znoś w internecie dom yno namiar na strona http://www.medjugorje.org.pl kaj w dziale informacyjnym pod Z serca do Matki Bożej som moji wiersze. Nasza rajza twała 12 dni. Było łokropnie gorko coś ponad 30 stopni ale my tego za bardzo niy łodczuli.Zwiedzili my taki państwa jak Czarnogóra,Albania,Macedonia,Serbia .Wszyndzi je inaczyj i krajobrazy i ludzie i miasta i wsie.Najbardzi mi sie podobała Czarnogóra i Macedonio.Wykompali my sie w morzu ,pływali statkiym po Zatoce Kotarskiej i zwiedzali piykne miasta . Niezapomniane wrażyni zrobiło na mje Jezioro Ochrydzkie jak i same miasto kaj szło kupić prawdziwe perły.Widzieli my też ślub w cerkwi .Natomiast Albania a konkretnie Tirana to jedyn plac budowy .Budujom jak chcom i kaj chcom bez ładu i składu.Sama Albanio łod strony Macedonii je fest biydno .Łosiołki som niejednokrotnie takim środkiym transportu.Ziymia wypolono łod słońca i jałowo, tak że ni ma co uprawiać.Jedynie owoce szło kupić przi drodze do granicy .Co mi sie niepodobało w Albanii to nieporzondek i śmieci kere sie walajom kaj popadnie .Jak tak bydzie dali to Albanio sie utopi w tych śmieciach .Nie wyobrażocie sie co tam, za syf.Nie znajom koszy yno ciepiom po ranyach .W samej Tiranie na kraju tyż som hołdy śmieci ale ta dzielnica najbogatszo to już troszyczka inacy wyglondo .Mono sie dopiyro uczom porzodku. Jak my jechali przez Albanio i Macedonio to wszyndy my widzieli w gorach powojynne bonkry .Jak sie rozchodzi ło Serbio to je najbardzi zagospodarowanym krajym Bałkańskim.Pola uprawione i czyste że nie widać żodnego ugoru.Niech wto godo co chce ale to mi sie podobało .Tam to boł porzondek .No ale coch widziała toch widziała i żodyn mi tego nie odbiere .Ciepłach Wom pora fotek żebyście se łobejrzeli jak tam je piyknie .
Moje rajzowanie
BOSKE ŁOSZCZYŻYNIE
BOSKE ŁOSZCZYŻYNIE
Posuchej człowiecze, co chca ci wyłożyć
i radza ci dobrze to zapamiyntać!
Eli chcesz jeszcze na tyj Ziymi pożyć,
musisz sie zmiynić i łopamiyntać!
Umowa zawarto tysiónce lot tymu,
niydugo sie kóńczy, tóż trza łod nowa,
łobgodać warunki i po nowymu,
ta Ziymia zniszczóno użytkować!
Z rachunkym za sztróm mi zalygocie,
na dziesiynć lot nazot, abo i wiyncyj!
Co roz to wiyncyj go zużywocie,
chnet wóm niy styknie na to pijyndzy!
Naforantowoł żech wody tela,
by nigdy wóm jyj niy brakowało.
Dyć widza, że już zostało niywiela,
tóż bardzi łoszczyndzać by sie zdało!
Jak to sie dzieje, że w Hameryce,
jodła jes tela, że wyciepujóm?!
A zaś w Azyji, abo w Afryce -
- niy ma co jeść i ludzie głodujóm!
Dyć tako Ziymia żeście dostali,,
by wszystke ludzie sie wyżywiyli!
Ale czy wszyscyście łó nia dbali
i móndrze nióm gospodarzyli?!
Wytliście prawie wszystke strómy,
co ciyń dowały i luft czyściyły.
Teroz już lasów prawie niy mómy,
a luft zajadzóny jes i zgniyły!
A co sie stało ze zwierzyntami,
że ich na Ziymi jes tak mało?
Dyć przeca dobrze wiycie sami,
że w Arce żodnego niy brakowało!
A rybów czymu tak mało mómy?
Przeca aż tela ich niy jycie?
We morzu topicie rozmajte atomy,
bezto we wodzie traci sie życie!
I na sóm kóniec, te wasze śmieci.
Tuście pierónym przesadziyli!
Bydóm przeklinać wos wasze dzieci,
żeście im taki gift zostawiyli!
Plastiki, azbesty, ze autów opony
- porozwolane przi drógach, w lesie.
Cołki świat niymi jes zawalóny.
Jak to łoglóndóm, beczeć chce sie!
Tóż eli dali łodymnie chcecie
ta Ziymia naszo użytkować –
- moga wynajónć, jak przirzykniecie,
cołkim inakszy gospodarować!
Latoś sie jeszcze pokój dómy,
a dyć na wiosna – zaś mie tu mocie!
Myśla, że jakoś sie dogodómy,
bo jak niy, to mie popamiyntocie!
Autor:B.Śmigała


text:
Grecko godka
Grecko godka lebo greka — godka indoojropejsko s rodźiny hellyńskij, we starožytnośći wažno godka basynu Mořa Śrůdźymnygo. We cywilizacyji Zachodu zaadaptowany uobok uaćiny kej godka terminolůgije naukowyj, wywar ajnflus na wšyjske wspůučesne godki ojropejske, a tyž tajla pozaojropejskych a starožytnych. Uod X wjeku p.n.e. zapisywany je alfabytym greckym. Uobecńy, kej nowůgrecko godka, pouńi fůnkcyjo godki uřyndowyj w Grecyji a na Cypře. Je tyž jydnům s godek uoficjalnych Uńije Ojropejskij. Pů grecku godo wspůučeśńy ůngyfer 15 miljůnůw ludźi.


text:
Kult cargo
Kult cargo (s ang. Cargo - uadůnek) to je mjano ruchůw religijnych, kere guośiuy nadejśće nowygo uordnůnga a powšechnygo dobrobytu. Uostou přifilowany bez ojropejskich antropolůgůw wůunčas jak tubylčo ludność ńykerych wyspůw na Pacyfiku začůna uůnačyć pasy startowe lo fligrůw, magazyny a inkše, a robjyli to skiž jejich wjary w to, co gibko ńyskoři bjoue ludźe śćepnům im ś ńyba abo inkšym kńifym přikludzům wšelke dobra, jake u ńich pjyrwyj widźeli. Myśleli uůńi, co fligry a statki sům posyuane ś ńyba a bjoue ludźe sům jyno postřednikůma uod bogůw. Kult cargo je znajůmy uod XIX wjeku, nojwjynkšy jygo rozkwit bůu we lotach II wojny śwjatowyj.


text:
Chorzůw
Wspůłrzyndne: 50°18' N 18°57' E
Chorzůw[1] (historyczne ślůnske mjana: Krůlewsko Huta[2], pol.: Chorzów, mjym.: Königshütte) je mjasto we Polsce, położůne we Gůrnym Ślůnsku, we ślůnskim wojewůdztwje, we cyntrům Gůrnoślůnskigo Industryjnygo Uokryngu, wożny lokalny gospodarczy a kulturalny postrzodek. Je mjastym na prawach krysu.
[Sprowjej] Geografijo
Chorzůw leży na Bytůńsko-Katowickij Płaskij Wyżyńe, kero je tajlům Ślůnskij Wyżyny. Bez Chorzůw przepływo rzyka Rawa, kero je fest zamaraszůno. Sůmśaduje ze Katowicůma, Rudům, Śwjyntochlowicůma, Śymjanowicůma, Pjekarůma a ze Bytůńym.
Znůmy je mjyndzy inkszymi ze Wojewůdzkigo Parku Kultury a Dychu a szportowygo klubu Ruch Chorzów. Je sam tyż Tyjater Rozrywki rozlygowany we downym Hotelu Redyn.
[Sprowjej] Gyszichta Chorzowa
- 24 czyrwńa 1257 - spisano akt, kery dozwoloł budować wjeś Chareu Bożogrobcům ze Mjechowa. Spisoł go fyszt Władysław Opolski
- 1778 - uoddekńyńćy złożůw wůngla we Chorzowje
- 1790 - zaczyno śe fedrůnek na půźńejszyj Gůrze Redyna
- 1791 - drugo gruba we Chorzowje - "Prinz Carl von Hessen", kerům we roku 1800 smjanowano "Königsgrube"
- 1799 - hrabja Friedrich Wilhelm von Reden doł mjano Königshütte (Krůlewsko Huta) nowo uotwartymu postrzodkowi metalurgije
- 1809 - powstoł lazaryt przi teroźńij hulicy Strzelców Bytomskich
- 1853 - postawjůno dynkmal uod hrabjego von Redena przi byću włodcy Prusůw Friderika Wilhelma IV Hohenzollerna
- 1864 - pośwjyńcyńy pjyrszygo kośćoła powołańo śwjyntyj Barbary
- 1868 - Königshütte dostowo mjejske prawa, Chorzůw dali ńy je mjastym
- 1868 - utworzyńy pjyrszego banhowu we mjeśće - Königshütte Mitte, eli dźiśdńowe Chorzów Miasto
- 1872 - zadecydowali, coby zbudować huta we Hajdukach, kere wuůnczas ńy noleżały do Königshütte
- 1903 - gůrne a dolne Hajduki połůnczůno a smjanowano Bismarckhütte
- 1921 - znůmy plebiscit, mjyszkańce Krůlewskij Huty uopedźeli śe we 75% za noleżyńym dů Mjymcůw, a mjyszkańce becyrkowych wśůw we 60% za tym, coby Ślůnsk noleżoł do Polski
- 1 lipńa 1934 - do Krůlewskij Huty włůnczůno wśe Chorzůw, Maćejkowice a Nowe Hajduki. Powstałe mjasto smjanowano Chorzůw.
- 1939 - do Chorzowa włůnczůno Wjelke Hajduki. Wybuch drugij śwjatowej wojny, Chorzůw bez walki wkuplowano do III Rajchu.
- 1945 - Czyrwjůno Armijo włůnczyli Chorzůw do Polski, wjelge prześedlańy Ślůnzokůw, masowo imigracyjo goroli, wywůz ślůnskich bergmanůw do ZSRR, na radźecke gruby
- 1951 - rozpoczyńćy budowy Wojewódzkiego Parku Kultury i Wypoczynku
- 2006 - budowlano katastofa na teryńe Międzynarodowych Targów Katowickich, umrziło 65 persůnůw.
[Sprowjej] Zwykowy a admińistracyjny tajlůng
Uode downa Chorzůw je tajlowany na:
- Chorzůw Mjasto, inakszy Cyntrům
- Drugi Chorzůw
- Krajcok, inakszy Chorzůw Stary - nojstarszo tajla mjasta
- Bismark[3] (Hajduki, inakszy Chorzůw Batory)
- Maćejkowice[4] (leżům kole Krajcoka)
- Klymzowjec[5] (zidlůng coroz czyńśći wrachowowany do Cyntrům)
- Pńoki
- Gůrne Łagewńiki
- Szarloćińec
Uoficjalńy, Chorzůw tajlowany je na sztyry dźelńice:
- Centrum
- Chorzów II
- Chorzów Stary
- Chorzów Batory
Do żodnyj ze dźelńicůw Chořůwa ńe wrachowuje śe Wojewódzkiego Parku Kultury i Wypoczynku, nale leży uůn na teryńe mjasta.
[Sprowjej] Gospodarka
[Sprowjej] Industryjo
Gyszichta mjasta je skuplowano fest blisko ze rozwojym bergmaństwa, hutńictwa, ynergetiki a chymije. Teroz wszyske gruby we Chorzowje sům ale pozawjyrane, dźołańy hutůw tyż je uograńiczůne. We mjeśće fůngujům atoli dali Azotowe Zakłady a Elektroćepłowńa ELCHO. Chorzůw mo tyż znůme zakłady KONSTAL, kere produkujům bany.
[Sprowjej] Handel
Głownym handlowym cyntrům Chorzowa je hulica Wolności.
[Sprowjej] Transport
We Chorzowje je dobrze rozwińůno śeć banowygo a autobusowygo ruchu. Krům tygo sům sam trzi banhowy - Chorzów Miasto, Chorzów Batory a Chorzów Stary. Wele mjasta bjygńe tyż autobana A4.
Przipisy
- ↑ Ślůnske mjano za: Reinhold Olesch, Der Wortschatz der polnischen Mundart von Sankt Annaberg, Berlin 1958. We tym dykcjůnorzu mjano uostało uoddane bez zapis xožůf.
- ↑ Ślůnske mjano za: Reinhold Olesch, Der Wortschatz der polnischen Mundart von Sankt Annaberg, Berlin 1958. We tym dykcjůnorzu mjano uostało uoddane bez zapis krůlefskou̯ xuta.
- ↑ Ślůnske mjano za: Reinhold Olesch, Der Wortschatz der polnischen Mundart von Sankt Annaberg, Berlin 1958. We tym dykcjůnorzu mjano uostało uoddane bez zapis b́ismark.
- ↑ Ślůnske mjano za: Reinhold Olesch, Der Wortschatz der polnischen Mundart von Sankt Annaberg, Berlin 1958. We tym dykcjůnorzu mjano uostało uoddane bez zapis maćei̯kov́icy.
- ↑ Ślůnske mjano za: Reinhold Olesch, Der Wortschatz der polnischen Mundart von Sankt Annaberg, Berlin 1958. We tym dykcjůnorzu mjano uostało uoddane bez zapis klymzov́ec.


text:
Průdńicki djalekt
Djalykt průdńicki ślůnskij godki je užywany w uokolicy mjasta Průdńik.
[Sprowjej] Cechy charakterystyčne
We tych djalyktach ńy mo sypjelyńo. Downe duge a godajům w ńych: ou, oeu abo eu (zoulyty, čekoeu, w treuwje). Na kůńcu traći śe spůuguoska nosowo, kero śe mjyńi we nosowo farba uod samoguoski (drugim, mům, kůńům čyto śe jak drugi, mů, kůńů ze samoguoskům nosowům na kůńcu). Nosowe a můmy sam po mjynkich i twardych spůuguoskach a na kůńcu (prandko, kśandza, zrobjam). Tymaty sům wyrůwnane i we řečowńikach (jelyńy, jak baby) i we přimjotńikach (stari, jak tůńi). Před spůuguoskůma mjynkimi we postřodku pokozuje śe j (kojśćůu) – je to fynůmyn mjanowany antycypacyjům mjynkośći.
[Sprowjej] Bajšpil
Jedńi ludźe mjeli jednam cůrkam, a ta cůrka chćaua mjeć kawalyra z bany. No i tak śe znejdli dwa ty kawalyry. Uoba byli z bany. Ale uůna byua bardzo wymyjślatou. Jednygo by byua chćaua z tich dwůch. I tak powjedźaua. Jednymu byuo Jůzek, a jednymu Karlik. I přišeu dźiś wječůr Karlik, a tyn sům wječůr godźinam ńeskoři přišeu Jůzef, a jedyn uo drugim ńe wjedźou. A ti dźouše byuo Kajśka. I jak přišeu tyn Karlik na ty zoulyty, ta Kajśka mu padaua: »Karličku, ejźli to učyńiš, co jou bydam chćaua, to byńdźeš můj«. A Karlik powjedźou: »ńech jest, co chce, jou wšystko zrobjam« (Uynžce).
Antek i Francek robjyli u dwůch śoduoeúkůw i ńy mjeli co jejś. I smůwjyli se, iže tyn jedyn śoduoeúk moeu na gůře uořechi, a tyn drugi moeu we chlywiku wjepřka. I smůwjyli se tak, iže jedyn půdźe po tygo wjepřka, a drugi po uořechi, a we zwůńicy we kojśćele śe zyjńdům. Francek nabroeu worek uořechůw i čekoeu w kojśćele na Antka, a Antka zuapoeu śoduoeúk na wjepřku. Francek čekoeu w tyj kojśćele na Antka i tam přebjyroeu ty uořechi. Rano uo pjůntyj šeu kojśćelny zwůnić jučšńam i suyšou tam šuščeć. I šeu dů dům i powjedźöu kobjyće, iže tam ńe idźe iś, bo tam kojśćůma řańźi (Kjyrpjyń).


text:
Atyny
Wspůłrzyndne: 38°00' N 23°43' E
Atyny (nowogrecky Aθήva Athina, klasyčny grecki Ἀθῆvaι Athenai, uać. Athenae) - stolica i nojwjynkše mjasto Grecyje. Jedyn s nojwažńijšych uośrodkůw turystyčnych Ojropy s zabytkůma kultury antyčnyj. Mjasto ličy 745 tys. mješkańcůw žyjůncych na 38,964 km.kw., a couki uobšar metropolitalny mo 3,5 miljůna mješkańcůw a 411,717 km kw.
[Sprowjej] Historyjo
Zalůnžkym Atyn bůu zamek warowny s uokresu mykyńskigo (pouowa II tyśůnclećo p.n.e.) na wzgůřu Akropolis; půźńij wokůú ńygo, na sůnśadujůncych wzgůřach powstoúo rozlygue mjasto s agorům, Areopagym (mjejscym gerychtůw), šerygym śwjůntyń a gmachůw užytečnośći publičnyj. Akropolis překštoućiuo śe w mjejsce kultu (Akropol Atyński). W 480 roku p.n.e. mjasto zbulili Persowje, uodbudowa Tymistakles rozpočůúu uod wzńyśyńo nowych murůw. Ščygůlny rozkwit připad na panowańy Peryklesa (443-429 p.n.e.), kery m.in. pouůnčůu Atyny z Pireusym (couość uotačajůnc murůma) a zmoderńizowou Akropolis. W uokreśe starožytnośći Atyny bůuy państwym-mjastym (polis) uo ustroju dymokracyji bezpośredńij, jydnym s nojwažńijšych we starožytnyj Grecyji.
Atyny zostouy spustošůne m.in. bez Herulůw a Wizygotůw. Sprowadzůne do drůgořyndnyj roli bez panujůncych uod 1458 Turkůw. W XIX wjeku uodzyskouy ranga kej stolica ńypodlyguej uod 1834 roku Grecyje.
[Sprowjej] Zabytki
Do nojwažńijšych zabytkůw Atyn noležům:
- Akropol atyński;
- Starožytna agora ze Stoům Attalosa,
- Forům řimske s Wježům Wjatrůw, bibljoteka Hadrjana
- smyntoř Keramejkos;
- dźelńica Hadrjůnopolis s uokresu řimskigo ze Świůntynjům Zeusa Uolimpijskigo,
- kośćouy bizantyjske Panaga Gorgoepikoos, Kapnikarea.


text:
Słowyńijo
Słowyńijo, Republika Słowyńije (słowyń. Slovenija, Republika Slovenija) – państwo te leży we Strzodkowyj Ojropje, kere na mały tajli mo dostymp do Adryjatyckigo Morzo. 83% jeji půmjyszkańcůw je Słowyńcůma.
We srogszyj tajli je to kraj wyżynny a gůrski, nojsrogszym wjyrchym je Triglav, kery je srogi na 2864 m n.p.m. Bezma poła placu zajmujům lase, beztůż je to jedyn sy nojbarzi zaleśůnych krajůw we Ojropje. Wystympůjům sam krasowe zjawiska - podźymne rzyki a jaskińe, s kerych nojbarzi znůmo je Postojma.


text:
A wszyjstko skiż tego, co nasi tyż polecieli do łonego - do tego Londynu, kaj sie cołki świat napoczon ścigać po sportowymu. Tych, kere tam chcieli lecieć była cołko wielgo raja, wszyjscy to wiymy, a lecieli yno te, co ich naznaczyli. To je wielgo radoś, co nasi tam sie znodili. Zasłużynie! Przeca blank fajne yudo, mo sie dobrze, nie kajś, ale u nos we Bytomiu. Mielimy za kogo rzykać i za kogo palce mocno trzymać! Moja kamratka Gita pedziała, co łona sie durś we tyn telewizor ślypiami gapiyła, jak naszych wołali. I jeszcze pedziała, co jak by te zawody srobione byli we Bytomiu, to na sto procynt łone mieliby medale! A tak - trza się ze wszyjstkim godzić, bo przeca godajom tyż tak : „ momy yudo jak sie udo!".
Wiymy, co sportowce ze Bytomia dali nom wielgo radoś! Trza im słać gratulacjo i trza gowy chylić i dziwać sie. Srobiyli wielgo robota! Starki godajom, co we wszyjstkim trza mieć nie yno rynce do roboty, talynty, ale i szczyńści . Mi sie zdo, co to je prowda. Przeca Paweł Zagrodnik, kery polecioł za swoigo kamrata, bez takiego dygigo rychtowanio sie, błyszczoł jak gwiozda na niebie, i tyż mioł mieć medal, yno konseczek szczyńścio mu zbrakło. A Janusz Wojnarowicz mioł za swoigo rywala łonego, najbarzyj wyłonaconego yudoka, kery zawsze wygrywo... Skiż tego tyż zabrakło mu deczko szczyńścio... Coby jeszcze nie godać to i tak bydymy radzi! Bytom górom, przeca nasi tam polecieli! A yudo we naszym mieście downo już mo sie dobrze... Zgodzocie sie sy mnom, pra?
Gorko, gorko, na sportowo gorko... Ale nom to nie szkodzi. Brawo, brawo... Trza dali naszym kibicować, trza za nich rzykać, palce cisnońć i godać, coby mieli wiyncy szczyńścio... Paczcie tam jako i byćcie zdrowe!
ANA


text:
MIASTO
29-01-2010
Komu najbarzij ufomy ???
Zapytocie mie: no co komu wiedzieć ło tym ?
Roztomili, mi się zdo, co to jes ważno sprawa. Ważno, nawet skiż tego, coby swojigo się ryncami trzymać i familij gańby niy przynosić. Nieroz jes tak, co babom i chopom się wydawo, co lepi się żyje jak myni się wiy.
15-01-2010
Czy świńsko gripa przykludzi sie do Bytomia?
Jeszcze we kościołach som postrojone betlejki (wto nie boł, niech idzie se połoglondać jak piyknie we bytomskich kościołach – jak na jaki konkurs postrojone!), jeszcze śpiywomy kolyndy , jako się komu podobo, choby ta: „Nynej se Jezusku, nynej se nynej, a ty mu Matuliczko nieba przyginej...”.
31-12-2009
Wele świont...
Ledwo się napoczon adwent a jo jużech się musiała nerować... I nie radowało mie jak trza ani to, że ulice we Bytomiu już postrojoili lampeczkami, że choinki dali na place, że u rzeźnika było, co ino chcesz...
18-12-2009
Prezydent przeproszo ....
Kożdy, kto chce terozki wjechać swojym abo sużbowym, abo państwowym autym do Bytomia (i niy mo znaczynio z kiery strony chce wjechać – wszyndzie jednako łozkopane...) musi ze łeb zadrzyć do góry – i chcioł, nie chcioł – musi zoboczyć ta wielgo tabula przi drodze postawiono. Tabula a na ni tyn wielgi napis, co Prezydent przeproszo !


text:
Pózymski
Pózymski, nalětnik,[1] měrc (górnoserbski nalětnik) – jo tśeśi mjasec w gregoriańskem kalendarju. Wón ma 31 dnjow. Wón ma mě měrc pó Marsu, romski bog wójny. Pśed dodaśim januara a februara, měrc jo był prědny mjasec kalendarja.
Měrc jo nalětny mjasec w pódpołnocnej hemisferje a nazymski mjasec w pódpołdnjowej hemisferje. Jaden z dweju rownonocnosći se za cas měrca wótměwa. Codiakalnej znamjeni w měrcu stej Ryby a Baran.
Měrc zachopina ze samskim wšednym dnju kaž nowember w kuždych lětach, a kaž februar mimo za cas pśestupnego lěta.
[wobźěłaś] Referenca
- ↑ Bogumil Šwjela: Dolnoserbsko-němski słownik, Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšyn, 1963., bok 177.


text:
Juro Surowin
Georg Julius Justus Sauerwein (*15. januara 1831 w Hannoverje; † 16. decembra 1904 w Kristianiji, źinsa Oslo) jo był ako nimski publicist, rěcny wědomnostnik a humanist zašćitowaŕ mjeńšynowych rěcow (dolnoserbski, litwański) w Nimskim kejžorstwje.
[wobźěłaś] Žywjenje
Georg Sauerwein (serbski: Juro Surowin) jo se naroźił ako syn fararja w Hannoverje a jo w Gronauje (Leine) wótrosł. Ze 17 lětami jo złožył maturu a jo šeł na studij rěcnych wědomnosćow a teologije do Göttingena. Jo pak chóźił teke na cytanja fyziki, chemije a botaniki. Pó tśich lětach jo studium bźez wótzamknjenja pśetergnuł a jo pór lět we Walesu a Engelskej pśežywił. Tam jo wupytnuł swój rěcny talent. Za cas swójogo žywjenja jo nawuknuł wěcej ako 60 rěcow a dialektow.
Ze 24 lětami jo wózjawił engelsko-turkojski słownik. Wót 1857 jo był priwatny ceptaŕ princesny Elisabethy z Neuwieda, kótaraž jo była pózdźej kralowka Rumunskeje a znata ako spisowaśelka pód pseudonymom Carmen Sylwa. Groni se, až jo zwězało jeju někotare lěta pótajmne lubstwo.
Wót 1856 do 1896 jo statkował ako lichotny sobuźěłaśeŕ w Britaniskem biblijnem towaristwje a jo se wobźělił na wjele pśełožkach biblije do wšakich rěcow a dialektow. 29. maja 1873 su 42 lětnemu posćili titul doktora filozofije a magistra lichotnych wuměłstwow. Wót 1874 jo Surowin cesto pśebywał w Norwegskej, wósebnje w Dovre, a jo se tam zasajźował za wobnowjenje a wótžywjenje norwegšćiny.
1879 a 1881 jo kandiděrował ako wótpósłańc za Pšuski krajny sejm a 1898 za Nimski raichstag. Dla tegdejšego tśiklasowego wólbnego pšawa njejo se jogo wólba póraźiła. Dnja 16. decembra jo Juro Surowin w Kristianiji (Oslo) wumrěł. W Gronauje (Leine) su jogo pódla starjejšeju zakopali. W měsćańskem archiwje Gronau jo źinsa centralny archiw Surowina zaměstnjony. Gronauska realna šula jo se pó njom pomjenjowała a tež drogi w Gronauje, Hannoverje, Dovre, Klaipeźe (Memel), Siluśe (Heydekrug) a Bórkowach.
[wobźěłaś] Statkownosć
Surowin jo płaśeł ako nejwětšy rěcny wucony swójogo casa. Ako se wuznawajucy pacifist jo se angažěrował pśeśiwo imperializmoju kejžorstwa a jo wózjawił mjazy drugim dwejorěcne basnje pśi góźbje měrowego kongresa 1899 w Parisu, w kótarychž jo napominał k měroju.


text:
Firma Remontowo Budowlana Wimal
Słowa kluczowe: Rozbiórki katowice wimal śląskie, wyburzenia katowice wimal śląskie, prace rozbiórkowe katowice wimal śląskie, prace wyburzeniowe katowice wimal śląskie, rozbiorki katowice wimal śląskie, roboty rozbiórkowe katowice wimal śląskie, roboty wyburzeniowe katowice wimal śląskie, rozbiórka budynków, rozbiórka domów katowice wimal śląskie, rozbiórki domów katowice wimal śląskie, rozbiórki budynków katowice wimal śląskie, rozbiórki obiektów katowice wimal śląskie, rozbiurka katowice wimal śląskie, rozbiórki i wyburzenia katowice wimal śląskie, rozbiórka hal katowice wimal śląskie, rozbiórki hal katowice wimal śląskie, rozbiórki obiektów budowlanych katowice wimal śląskie, rozbiórka konstrukcji katowice wimal śląskie, rozbiórki konstrukcji katowice wimal śląskie, burzenie obiektów katowice wimal śląskie, wyburzanie domów katowice wimal śląskie, wyburzanie kominow katowice wimal śląskie, rozbiórka mostu katowice wimal śląskie, wyburzanie mostów katowice wimal śląskie, usługi rozbiórkowe katowice wimal śląskie, odgrzybianie murów katowice wimal śląskie, odgrzybianie ścian katowice wimal śląskie, usuwanie pleśni katowice wimal śląskie, likwidowanie domowych grzybów katowice wimal śląskie, odgrzybianie katowice wimal śląskie, zagrzybienia katowice wimal śląskie, ekspertyzy mykologiczne katowice wimal śląskie, ekspertyzy mykologiczno-budowlane katowice wimal śląskie, badania laboratoryjne katowice wimal śląskie, remonty katowice wimal śląskie, wykańczanie wnętrz katowice wimal śląskie, adaptacje poddaszy katowice wimal śląskie, ocieplenia poddaszy katowice wimal śląskie, nietypowe sufity podwieszane katowice wimal śląskie, sufity podwieszane katowice wimal śląskie, ścianki działowe katowice wimal śląskie, ścianki gipsowo-kartonowe katowice wimal śląskie, sufity mineralne katowice wimal śląskie, układanie podłóg katowice wimal śląskie, parkiety katowice wimal śląskie, panele katowice wimal śląskie, cyklinowanie katowice wimal śląskie, lakierowanie katowice wimal śląskie, gruntowanie katowice wimal śląskie, obudowy gipsowe katowice wimal śląskie, katowice wimal śląskie


text:
Indywidualna Specjalistyczna Praktyka Lekarska Gabinet Psychiatryczny Anna Lubońska - Dobrzańska
1976
Dane teleadresowe:ul. Miła 7B40-464 Katowice
Słowa klucze:Depresja Katowice, Dr Dobrzańska Katowice, Dr Lubońska Katowice, Gabinet Psychiatryczny Katowice, Gabinety Psychiatryczne Katowice, Leczenie Depresji Katowice, Leczenie Lęku Katowice, Leczenie Problemów Alkoholowych Katowice, Leczenie Psychoz Katowice, Lekarz Psychiatra Katowice, Lekarze Psychiatrzy Katowice, Nerwice Katowice, Psychiatra Katowice, Psychiatria Katowice, Schizofrenia Katowice, Terapia Katowice
Godziny przyjęć na ul. Miłej 7B
Poniedziałek - Piątek: 16:00 - 18:00
Rejestracja telefoniczna wizyt na ul. gen. Władysława Sikorskiego 30/61 pod numerem GSM: 607 142 750


text:
Festiwal Tauron Nowa Muzyka 2012 bydzie niy ino łokazjom do dowiedzynio sie ło tym, co je nojlepsze i nojświyższe we muzyce elektronicznyj i tyż tzw. pogranicza dźwiynków.
Kożdego roku staromy sie, coby tyż szło trocha popochać ze fotografiom, plastykom i filmym. Toż tak jak to już pora razy było bydzie szło zapoznać sie z pracami i instalacjami wizualnymi zrychtowanymi dlo TNM 2012. Wiyncyj ło tym znojdziecie w NEWS-ach jak tyż w zokłodce WYSTAWY.
Latoś bydziecie sie mogli spotkać ze twórcami Warszawskij Agencji SHOOTME.
Paweł Fabjański porozprowio Wom ło tym, jak łonaczyć miyndzy komercyjnym a artystycznym i autorskim charakterym roboty i tyż spyto sie ło to, jako to sie dzisio klipsuje zdjyńcia.
Jacek Kołodziejski łopowiy ło tym, jak wyglondo kożdy dziyń profesjonalnego fotografa. A Łukasz Ziętek i Michał Majewski bydom medytować co robić, coby dobrze sie pokozać we mediach.
Wiyncyj ło tym idzie se poczytać niżyj:
Coby wartko dojechać na Camping TNM 2012 godomy Wom ło ekstra autobusach, kierymi bydzie szło rajzować do Sztauwajerów (teryn TNM 2012) i do inkszych punktów we Katowicach.
Niyskorzyj bydzie wszyjstko wytuplikowane co, kaj i ło kierej (szukejcie w zokłodce Festiwal - Kaj rajzować).
PROGRAM WYKŁADÓW / WARSZTATÓW podczas TNM 2012:
Dejcie pozór! - Latoś warsztaty łodbywać sie bydom we auli wykładowej Uniwersytetu Śląskiego (wydział Prawa i Administracji. ul. Bankowa 11b) we Katowicach.
24.08 (Piontek) Paweł Fabjański: Ło fotografach łonaczonych na krawyndzi sztuki i komercji.
Nadav Kander, jedyn z nojbarzij znanych fotografów reklamowych na świecie, zdecydowoł sie na mocny rozdział estetyczny miyndzy swoim portfolio komercyjnym a artystycznym. Czy to tymu, że pogodzynie fotografii autorskij z reklamową je niymożliwe? Czy je to ino jedna ze dróg? Łoglondajonc portfolia nojlepszych fotografów, sprawdzymy, czy łoddzielajom łoni reklama łod sztuki, czy możno udaje im sie te dwa światy połonczyć.
25.08 (Sobota) Jacek Kołodziejski: Co naprowda robi fotograf?
Łopowiym Wom co robi kożdego dnia profesjonalny fotograf. Bo to przeca niy ino klipsowani zdjyńć, pra. Trzeja pora rzeczy przi tymu porobić. I ło tym porozprowiom Wom poprzez moji projekty artystyczne i reklamowe. Zdo mi sie, że przyznocie mi potym recht, że fotograf je reżyserym zdjyńć.
26.08 (Niedziela) Łukasz Ziętek i Michał Majewski – Jak nos widzom, tak ło nos piszom 2012.
Łukasz Ziętek je powożanym fotografym łod mody i portrecistom tych ze show business’u. Som żeście ciekawi jak to wszyjstko u niego wyglondo? Pospołu z Michołym Majewskim, kiery je łojcym agyncji fotografów SHOOTME, pedzom ło swojij robocie.
Dejcie pozór! Niy trzeja płacić, coby być na wykładach i warsztatach, ale miyjsc dlo wszyjstkich niy styknie. Toż trza sie gibko zgłoszać.
Zapraszomy do zapisów na wszystki warsztaty pod adresym warsztaty[at]happymonday.pl
Dejcie tyż pozór! - Kiej bydziecie szkryflać do nos maila proszymy ło podani swoich danych osobowych i jak sie mianuje wykład/warsztat na kierym chcielibyście być.
TAURON NOWA MUZYKA 2012 23-26.08.2012 | Katowice
Ajntryty na Tauron Nowa Muzyka 2012:
4 Dniowe Ajntryty - ino tela wiela było łobmyślone - JUŻ NI MA!
Cyna: 150 PLN
3 Dniowe Ajntryty - ino tela wiela było łobmyślone - Czwortek (23.08), Piontek (24.08) i Sobota (25.08):
Cyna: 170 pln
2 Dniowe Ajntryty Piontek (24.08) i Sobota (25.08):
Cyna: 150 PLN / w dniu 170 PLN
1 Dniowe Ajntryty na som Piontek (24.08) abo Sobota (25.08):
Piontek (24.08): 110 PLN / w dniu 130 PLN
Sobota (25.08): 90 PLN / w dniu 110 PLN
Ajntryty na Koncert Łotwarcio:
Cyna: 60 PLN
Ajntryty na Koncert Zawarcio:
Cyna: 60 PLN (ino tela wiela było łobmyślone)
Plac z Celtoma - łosobne ajntryty w cynach:
4 dni - 40 pln (23, 24, 25, 26 siyrpnia)
3 dni - 40 pln (23, 24, 25 siyrpnia)
2 dni - 30 pln (24, 25 siyrpnia)
pobyt 1 dniowy - 20 pln (ajntryty ino na miyjscu we kasach)
Idzie se sprawić na:
www.biletin.pl


text: Chilly Gonzales to je jego miano artystyczne a na prowda mianuje sie Jason Beck. Uczyni padajom, że łon som je muzykom. Za bajtla broł lekcje z klawiru i wdycki zaczon wszyjstko to co mioł w pojszczodku pokozywać przez swoja muzyka. To jego zamiłowani zakludziło go po dyplom pianisty-kompozytora. Niyskorzyj dogodoł sie ze swojim bratym jazzmanem i zaczli razym muzykować. Nojprzód interesowoł sie pop-rockiym, potym hip-hopem! Nagroł tyż konsek, kiery przipodobała se firma Apple. Jezderkusie! bydzie fajrowani!


text:
Institut za sorabistiku
Institut za sorabistiku na Filologiskej fakulśe Lipsčańskeje uniwersity jo se załožył 1951 ako wusokošulska kubłańska a slěźeńska institucija na Uniwersiśe w Lipsku (Alma Mater Lipsiensis, załožona 1409). Wón se zaběra wědomnostnje z górno- a dolnoserbskeju rěcu a jeju wariantami, z literaturu a kulturu Serbow kaž teke z kulturno-historiskimi, etnologiskimi a mjeńšynopolitiskimi pšašanjami. Ako jadnučke uniwersitne kubłanišćo w Nimskej (a teke na cełem swěśe) póbitujo institut kompletne směry studija na pólu sorabistiki a ceptarstwa serbšćiny (ze zakóńcenim Bachelor of Arts, Bachelor of Education; Master of Arts, Master of Education). Mimo togo jo móžno, how pód fachowym nawjedowanim disertaciju ze sorabistiskej temu zeźěłaś.


text:
Astrůnůmijo
Astrůnůmijo (gr.: ἀσtpovouίa) - nauka uo ćouach ńebjeskych, jejich budowje, ruchach, pochodzyńu a ewolucyje uoroz uo materyje rozprošůnej we přestřyńi kosmičnyj (mjanowanyj tyž kosmosym). Astrůnůmijo, a po prowdźe jeji tajla mjanowano kosmologjům, zajmuje śe tyž Wšechśwjotym kej coukośćůn. Nazwa astrůnůmijo pochodźi s greki: gr. ἄσtpov astron (gwjozda) + vόuoς nomos (prawo).
Astrůnůmijo možno inačy uokreślić kej nauka uo wšelkych uobjektach a zjowiskach znojdujůncych śe poza Źymjům.
Dźiśijšo astrůnůmijo je gynau zwjůnzano s astrofizykům, kera je zastosowańym prow fizyki do interpretacyje wyńikůw uobserwacyje astrůnůmičnych. Zwjůnzek tyn je tak guymboki, aže dźiś uobje dźedźiny sům ale jydnośćům. Můg uůn powstoć skuli uodkryću, aže ćoua ńebjeske skuadajům śe s takij samyj materyje, kej wšyjske inkše uotačajůnce nos uobjekty.
Uobjekty, kerymi zajmuje śe astrůnůmijo, to ćoua ńebjeske: planety, Mjeśůnčki, planetojidy, gwjozdy, gwjazdozbjory, asocjacyje gwjazd, grůmady gwjazd, galaktyki, mguawice, grůmady galaktyk, materja mjyndzygwjazdowa, gaz mjyndzygalaktyčny, materja ygzotyčno, antymaterja, materja ćymno, kwazary, čorne dźury i wjela inkšych. Astrůnůmijo zajmuje śe badańym procesůw dotyčůncych tych ćou.
[Sprowjej] Bibljografja
- Jadwiga Waniakowa "Polska naukowa terminologia astronomiczna" 2003, Wyd. IJP PAN, Krakůw ISBN 83-87623-67-0 (pl.)


text:
Kaliforniska
Kaliforniska (jendźelsce a španisce California, jendźelske wurjekowanje [kælɪˈfɔrnjə] IPA) je zwjazkowy stat Zjednoćenych statow Ameriki. Je to na ludnosć najwjetši a na přestrjeń třeći najwjetši zwjazkowy stat, po Alasce a Texasu. Leži na juhozapadźe Zjednoćenych statow Ameriki na brjoze Ćicheho oceana. Mjezuje na sewjeru ze zwjazkowym statom Oregon, na sewjerowuchodźe ze zwjazkowym statom Nevada, na wuchodźe ze zwjazkowym statom Arizona a na juhu z Mexikom (zwjazkowy stat Baja California). Štyri najwjetše města su Los Angeles, San Diego, San José a San Francisco, hłowne město je Sacramento.
[wobdźěłać] Eksterne wotkazy
- Oficialne stronki (jendźelsce)


text:
Dortmund
Wspůłrzyndne: 51°31' N 7°28' E
Dortmůnd – mjasto na prawach powjatu, kere je pouožůne w zachodńij tajli Njymjec, we kraju zwjůnzkowym Nadryńo Půunocno-Westfalijo, w Zaguymbju Ruhry.
Dortmůnd to znočůncy uośrodek přymysuowy. Wydobyće wůngla kamjynnygo, hutńictwo želaza. Přymysu mašynowy (mašyny gůrńiče, hutńiče, čyńśći uokryntowe, elymynty mostůw), metalowy, elektrotechńičny, elektrůńičny, spožywčy (drůgi co do nojwjynkšych bůuy uośrodek produkcyji bjyru we Ojropje) – 6 browarůw, w tym Union, Brinkhoff´s, Kronen i DAB)


text:
Turcyjo (tur. Türkiye, Republika Turecko – Türkiye Cumhuriyeti) – państwo położůne we Azyji na půłwyspje Azyjo Mńjyjszo, a tajlowo tyż we Ojropje. Stolicům Turcyji je Ankara. Tajla ojropejsko – Tracyjo stanowi 3% powjyrzchńi a uoddźeluůno je uod tajli azyjotyckij Morzym Marmara a ćeśńinůma Bosfor a Dardanele. Turcyjo je krajym sztyrech můrz, bestoż uod půunocy uoblewo ja Morze Czorne, uod zachodu Morze Egejske a Morze Marmara, a uod połedńo Morze Śrůdźymne, na kere Turki godajům Morze Bjołe.
Topůgraficzno mapa Turcyje


text:
Kuna Yala
Kuna Yala to je autůnůmiczno prowincyjo a comarca we Panamje, kero zajmuje 365 wyspůw ze archipelagu San Blas a kůnsek karajibskigo wybrzeżo Panamy, dugi na 373 kilomyjtry. Je zarzůndzano uod gubernatora, kerym uod 2006 roku je Avelino Brenes. Grańica mo s Kolůmbijům a prowincyjům Darién. Jeji stolicům je El Porvenir. Kuna Yala mo 2393 km² wjyrchu a pomjyszkuje ja 36 487 ludźůw (dane ze 2004 roka). Gyszichta Kuna Yala zaczła śe uod bůntu ludu Kuna we 1952 roku, kerymu przewodźůł wůdz a szaman Nele Kantule. Wuůnczas wkludźili uůńi fana ze hakenkrojcym, kery bůł znůmym simbolym we jejich kulturze. Skiż srogigo naćisku uod liderůw Kuna, jejich autůnůmijo uostoła uznano uod Panamy we 1930 roku. Terozki głůwnym zdrzůdłym dochodu we Kuna Yala je turystyka.


text:
Sonet
Sonet (z łatyńšćiny: sonare= "zněś, klincaś") jo forma basni. Jeje mě groni "mały tonowy kus".
[wobźěłaś] Natwaŕ a warianty
Sonety maju 14 metriski rědowanych smužkow, kenž su w originalnej italskej formje do styrich štuckow rozrědowane: dwa kwarteta ze styrimi smužkami a dwa se pśizamkujucej terceta ze tśimi smužkami.
Jadnotliwe smužki italskego soneta maju jadnasćo złožkow, zwětšego ze žeńskeju kadencu. Tomu wótpowědujo w nimskej rěcy jambiski pentameter, kótaregož kadenca móžo pak žeńska (11 złožkow) pak muska (10 złožkow) byś.
Do špańskeje a portugalskeje lyriki jo se sonet ceło po italskej wašni pśewzeł.
W francojskej klasice a w prědnej recepciskej faźe w Nimskej w baroku jo było pśedewšym wužywany metrum tak pomjenjony Alexandriner, ze šesćimi akcentami a z cezuru w srjejźi.
Do engelskeje literatury jo se sonet dostał w šesnastem stolěśu. Malsnje jo se forma změniła: Tśi kwartety wjedu do coupleta z dwěma smužkoma. Metrum jo był jambiski pentameter ze žeńskeju abo muskeju kadencu. Engelski sonet jo teke znaty ako Sharespeare-sonet.
Teke w Nimskej płaśi wót casa A. W. Schlegela jambiski pentameter z muskeju (tupeju) abo žeńskeju (znějuceju) kadencu a z rymoweju šemu
abba - abba - cdc -dcd
abo
abba cddc - eef - ggf
W tercetoma pak jo wjele wšakorakich wariantow:
abba - abba - ccd - eed abba - abba - cde - cde abba - abba - ccd - dee
Engelski sonet ma šemu:
abab - cdcd - efef - gg
[wobźěłaś] Sonetowe cykluse
Cesto se zestajiju někotare sonety do wětšych cyklusow:
Tencone: waźenje dwěju basnikowu, w kšutej formje se wobjadnawaju rymowe kóńcowki pśedchadajucego soneta
Sonetowy wěnc: ma 14 + 1 jadnotliwych sonetow, kuždy sonet pśewzejo slědnu smužku pśedchadajucego, z tych 14 kóńcnych smužkow wujźo w njezměnjonem pórěźe 15., tak pomjenjony mejstarski sonet
Sonetowa seś: Pśez Tomasa Krügera dalej wuwita forma sonetowego wěnca. 14 bazowych sonetow njejsu tak zwězane ako we wěncowej formje, ale jich paralelne smužki daju seś, z kótarejež nastanjo 14 nowych sonetow.
[wobźěłaś] Poetiske wopśimjeśe
Idealne wopśimjeśowe struktury su:
W italskem soneśe: Teza w prědnem kwarteśe Antiteza w drugem kwarteśe Synteza w tercetoma
abo
Teza w kwartetoma Antiteza w tercetoma
W engelskem soneśe: Teza w prědnyma kwartetoma Antiteza w tśeśem kwarteśe Aforistiska synteza w coupleśe
[wobźěłaś] Stawizny
[wobźěłaś] Zachopjeńk w Italskej 13. stolěśa
Spócetk soneta lažy w Italskej prědneje połojce 13. stolěśa. Zazdaśim jo se pśi apulisko-siciliskem dwórje kejžora Friedricha II. pśed 1250 wuwiło. Tam jo była dwórska Siciliska šula za basnikow, ako jo pisała Minnelyriku w siciliskej rěcy lingua volgare. Giacomo de Lentini, kenž jo měł nacolne městno na šuli, by mógał byś prědny wužywaŕ teje formy a stakim wunamakaŕ soneta.
Basnje z prědneje połojce 13. stolěśa maju wšykne samski muster, kenž su pózdźej pśewzeli mejstarje sonetow, Petrarca a jogo naslědniki: Te sonety maju 14 smužkow z jadnasćo złožkami, ako su do oktawy a seksteta rozdźělone.
Oktawa ma dwójosmužkowu strukturu z alterněrujucym rymom (abababab). Wobej kwarteta (abo oktet) a slědujucej terceta (abo sekstet) źěli nowy retoriski zachopk. Rymowa šema tercetowu jo rozdźělny, zwětšego pak cde cde.
Ta kupka nejstaršych znatych sonetow wopśimjejo 19 basnjow. 15 wót Giacomo'a da Lentini'a, jaden wót Jacopo'a Mostacci'a a Pier'a della Vigna (teke Pietro de Vinea) a dwa dalšnej wót abta kloštarja Tivoli. Dokradne datěrowanje zdźaržanych tekstow basnikojskego krejza wokoło Friedricha II. (teke wón jo basnił, ale žedne sonety) njejo móžne.
Znaty jo sonetowa forma dla Francesca Petrarca (1304 - 1374). Jogo basniska zběrka, Canzoniere, jo nastała w prědnej połojcy 14. stolěśa a jo 1470 wujšła ako śišćane knigły. Ta twórba, zachopjeńk drugego wjelikego erotiskego lyriskego systema pódwjacornych literarnych stawiznow pódla Minnesanga, tak pomjenjony dolce stil nuovo, wobstoj z wětšego źěla ze sonetow za basnikowu "Madonnu angelicatu", za Lauru. Stakim jo dobry zakład a pśikład za wjele drugich basnikow až do zachopjeńka 17. stolěśa: tak pomjenjony petrarkizm.
Petrarkowy rownik Antonio da Tempo jo wopisował w swójich knigłach "Summa artis rithmici" šesnasćo wšakich rymowych wariantow soneta. Styri z nich licymy do wušego sonetowego basnistwa, te styri, ako jo Petrarca w swójom Canzoniere wužywał: wobejmujucy rym (abba - abba), alterněrujucy rym za oktawu, tśirymowu formu (cde - cde) a alterněrujucu formu (cdc - dcd) za sekstet.
[wobźěłaś] Rozpśestrěwanje pó Europje až do nimskego baroka
Pó prědnem kwiśenju pla Petrarci a Dante'a - pózdźej teke pla Michelangela (1475 - 1564) - jo se sonet rozpśestrěwał w cełem romaniskem kulturnem rumje, w šestnastem stolěśu teke w Engelskej a Nimskej, tšochu pózdźej w Nižozemskej a Skandinawiskej. Nejstaršy nimski sonetowy cyklus jo wót Johanna Fischarta. W romantice jo sebje sonet teke w słowjańskich krajach popularnosć wudobył.
Wokoło 1450 jo se dostał petrarkiski sonet do Špańskeje (Íñigo López de Mendoza), w srjejźi 16. stolěśa do Portugalskeje (Luíz Vaz de Camoes) a do Francojskeje (Joaquim du Bellay), (Pierre de Ronsard) a na kóńcu stolěśa teke do Nižozemskeje a Nimskeje.
W Francojskej, ako pózdźej w Nimskej, jo se rěcny rytmus kradu změnił. W Italskej wužywany jadnasćozłožkowy metrum njejo měł w francojšćinje wótpowědnika. Francojske basniki su togodla wužywali Alexandriner, což su teke nimske basniki baroka pśewzeli.
W Engelskej jo było wuznamna sonetowa kultura w elizabetańskej dobje (Sir Philip Sidney, Edmund Spenser, Michael Drayton). Wósebnje William Shakespeare (1564 - 1616) jo dał wósebnej formje engelskego petrarkiskego soneta 1609 slědne kwiśenje.
Wuznamnej za zawjeźenje soneta w Nimskej stej byłej Georg Rudolf Weckherlin a Martin Opitz. Ako samostatna forma jo pak był akle wuznamny pla Andreasa Gryphiusa, lěcrownož w francojskej alexandrinskej formje. Petrarkizm pak jo pla Gryphiusa južo dawno swój wuznam zgubił. Wón jo zjadnośił sonet ze zaměrami religioznego basnistwa a jo wobjadnawał w soneśe tšašydła Tśiźasćalětneje wójny.
Wósebnosć w spócetnem kraju soneta su byli "sonetti romaneschi" romskego ludowego basnika Giuseppe'a Gioacchino'a Belli'a (1791 - 1863). Belli jo wužywał sonet w starej formje, aby na mejstarsku wašnju we wěcej ako 2000 sonetach realistiski wó swójej romskej wokolnosći rozpšawjał.
[wobźěłaś] Sonet w Nimskej wót póznego 18. stolěśa
Pó toś tom wjelikem casu jo slědowała doba, w kótarejž basniki su se wobinuli teje pśeliš cesto wužywaneje formy abo su wědobnje łamali jeje pšawidła. Akle we 18. stolěśu jo se póněcom zasej namakała.
Wopšawdny wóznam jo sonet zasej dostał ze zběrku Gottfrieda Augusta Bürgera 1789. Bürger jo wužywał za swóje sonety jambiski pentameter.
Jogo wuknik August Wilhelm Schlegel jo ze swójeju poetiku a basnjami wuzwignuł sonet ako wósebnu paradigmu nimskeje romantiki. Temy soneta su se wobrośili na wuměłsku filozofiju. Su nastali sonety na mólby abo muzikowe kuse.
Ako do togo pak jo wuwołała ta naglědna forma stawny směch. Lubowarje a pśeśiwniki sonetow su wjadli pśisamem wójnu. Pód tymi wuměnjenjami jo teke Johann Wolfgang von Goethe kradu wuspěšne sonety pisał. W casu antinapoleońskich wulichowańskich wójowanjow jo nastał politiski sonet (Friedrich Rückert "Geharnischte Sonette" 1814).
Młoda Nimska a Pśedměrc stej wucyniłej sonet na nejcesćej wužywanu lyrisku formu teje doby.
W dobje symbolizma su Stefan George, Hugo von Hofmannsthal a Rainer Maria Rilke ("Sonette an Orpheus" 1923) sonet dalej wuwijali. Teke w lyrice ekspresionizma namakajomy sonety, tam jo dejał zginjenje starych gódnotow abo grotesknosć a źiwnosć wótbłyšćowaś.
Reinhold Schneider jo złosniskej namócy nacionalsocialistiskego stata napśeśiwo stajał kśesćijańske zmyslenje w kšutem pórěźe rěcy jogo sonetow. Tegdy su se ze samisdatom, njeoficialnym casnikom, rozšyrjali a su akle pó wójnje do śišća pśišli. We a pó Drugej swětowej wójnje su se pśeslědowane a zawrjone luźe (Albrecht Haushofer "Moabiter Sonette" 1946), emigranty a znanki wójny źaržali kšuteje formy soneta. Wopšawdnu złotu dobu pak njejo sonet wěcej dojśpił. Robert Gernhardt jo jen teke wusměšował. W NDR jo měł sonet hyšći krotke rozkwiśenje, ale w pódwjacorje jo se zwětšego zgubił.


text:
Rua Antōnio Bortolan - MG
Cep: 37704-397
Jerōnimo Serra - Jerōnimo Silva - Jerusalém - Jesuķtas Silvas - Juį - Juį - Joana Angélica - Joana Pereira - Joćo Abrantes - Joćo Alfredo - Joćo Antero - Joćo Antero - Joćo Antero de Souza - Joćo Antōnio Correia - Joćo Antōnio da Rocha - Joćo Antōnio Leandro - Joćo Antōnio Leandro - Joćo Antunes - Joćo Batista - Joćo Batista de Carvalho - Joćo Batista de Souza - Joćo Batista dos Reis - Joćo Batista Guedes - Joćo Batista Guedes - Joćo Batista Rotelo - Joćo Boaventura - Joćo Brandćo - Joćo Buriche - Joćo Caetano - Joćo Calvino - Joćo Cāndido - Joćo Capistrano de Abreu - Joćo Capistrano de Abreu - Joćo Cardoso - Joćo Carlos - Joćo Catarino - Joćo Cesarino - Joćo Colodino - Joćo Constantino - Joćo Correia -


text:
Nowo Zylandyjo
Nowo Zylandyjo (ang. New Zealand, maorysko godka Aotearoa – Kraj Dugij Bjouyj Chmury) – państwo wyspjarske na pouedńowo-zachodńim Pacyfiku, kere skuodo śe s dwůch srogich (Wyspa Půunocno a Wyspa Pouedńowo) a raje mjyńšych wyspůw, we tym Wyspy Steward a Wyspy Chatcham. Je to nojdalij na pouedńe wysuńynto tajla Uoceańije. Do Nowyj Zelandyje noležům tyž Wyspy Cooka, Niue, Tokelau, Dependencyjo Rossa, s kerych Wyspy Cooka a Niue majům wuasne samořůndy.
Mimo aže Nowo Zylandyjo formalńy je můnarchijům kůnstytucyjnům, ńy mo ůuna kůnstytucyje we ojropejskim rozumjyńu, yno kupa roztůmajtych a we růžnym čośe uchwolanych aktůw prawnych.
Kraj s anfanga besludny, zaśedlůny bez Maorysůw kole 1000 roku, lo Ojropejčykůw uodryu go we 1642 Abel Tasman. Kolůńizacyjo začua śe we 1769, jak wyspy uodkryto drugi roz, co zrobjyu James Cook. Bůuo při tymu kupa kůnfliktůw mjyndzy Maorysůma a Brytyjčykůma, a dźepjyro Traktat Waitangi šrajbńynty 6 lutygo 1840 přińus na chwila stabilizacyjo. Dokumynt tyn je powažany za anfang Nowyj Zelandyje. Ročńica jygo šrajbńyńćo je sam uobchodzůno kej śwjynto państwowe. We II pouowje XIX wjeku mjouy plac dwje wojny maoryske, kere Maorysy přegrouy. Uod 1907 Nowo Zylandyjo mjoua status důmińjům, a uod 1947 je ńypodleguo.
Gospodarka je fest zrůžńicowano. Tradycyjńy, fest sroge znočyńe mo hodowla uowcůw. We eksporće nojsrogšy udźou mo mjynso a jygo přetwory, a tyž produkty bauerske a leśńictwa. Nale je sam tyž rozwińynto industryjo, we tym zaawansowane technolůgije, jako l. b. elektrůńika.
We Nowyj Zelandyje uobowjůnzuje ruch lewostrůnny.


text:
Zakładna orientacija Domowiny
(2., aktualizowany naćisk)
- Domowina je zwjazk Łužiskich Serbow, kotřiž přisłušeja městnym skupinam a župam w Hornjej a Delnjej Łužicy. Zdobom je wona třěšny zwjazk serbskich towarstwow w sydlenskim rumje Serbow a zwonka njeho.
- Domowina je rěčnica Serbow a zastupuje zhromadnje ze Serbskimaj radomaj w Swobodnym staće Sakska a kraju Braniborska zajimy serbskeho luda napřećo parlamentam, institucijam a zarjadam, w měšćanskich a gmejnskich komunach, krajnych wokrjesach a na krajowej, zwjazkowej kaž tež mjezynarodnej runinje.
- Domowina zasadźuje so za wobšěrne hajenje serbskeje rěče a kultury a podpěruje Serbow ze swojimi Domowinskimi skupinami a župnymi zwjazkami a serbskimi towarstwami w jich narodnym dźěle. Zdobom spěchuje wona wšě naprawy přećelow Serbow k zdźerženju serbskeje identity.
- Domowina stara so wo rozšěrjenje sobupostajowanskch kaž tež samopostajowanskich prawow a winowatosćow w serbskich šulskich a kulturnych naležnosćach.
- Domowina prócuje so wo dobry mjezsobny poměr mjez Serbami a Němcami.
- Domowina wudźeržuje přećelske zwiski předewšěm k słowjanskim ludam, narodnym mjeńšinam a jich regionalnym a mjezynarodnym zjednoćenstwam.
- Domowina ma swój zarjad w Budyšinje a Choćebuzu a wudźeržuje regionalne běrowy w sydlenskim rumje Serbow.
Chrysta Meškankowa
w nadawku wuběrka za komunikaciju


text:
Armeńšćina
Armeńšćina jo indoeuropska rěc, kótarež se powěda w Armeńskej. Armeński powěda něźi 6,7 mil. luźi. Armeńšćina so wužywa mimo w Armeńskej teke w Azerbajdžanje, na Cypernje, w Iranje, Iraku, Israelu, Jordaniskej, Libanonje, Turkojskej a Syriskej.
Armeńšćina jo rěc armeńskego naroda. Wjele Armenjanow jo źěnsa w diasporje žywych. Armeńšćina ga eksistujo znejmjeńša wót 6. stolěśa pś. Kr., prědne dokumenty w klasiskej rěcy (grabar) pak pochadaju akle z casa po zawjeźenju armeńskego pisma na zachopjeńku 5. stolěśa pśez Mesropa Maštoce. Z grabara, kótaryž se źěnsa wužywa ako cyrkwinska a liturgiska rěc armeńskich kśesćijanow, jo w běgu stolěśow nastała tak mjenowana „laiska“ rěc (ašxarhabar).
[wobźěłaś] Źěnsnišej dialekta
Moderna armeńšćina ma zakładnej warianśe.
- pódwjacornu armeńšćinu, kótaraž se źěnsa głownje hyšći w diasporje wužywa.
- pódzajtšnu armeńšćinu, kótaraž jo oficialna rěc Armeńskeje republiki a kótaraž se po źělach teke w Iranje a w źělach něgajšnego Sowjetskeho zwězka powěda.
[wobźěłaś] Gramatika
Armeńšćina ma dwa numerusa, ale njama žedyn genus.


text:
Smažki
Smažki, smažnik,[1] junij (górnoserbski smažnik) – jo šesty mjasec w gregoriańskem kalendarju. Wón ma 30 dnjow. Wón ma mě junij pó łatyńskem słowje Juno, žeńska Jupitera, kralowka romskich bogow a bogowka manźelstwa.
Junij jo lětni mjasec w pódpołnocnej hemisferje a zymski mjasec w pódpołdnjowej hemisferje. Codiakalnej znamjeni w juniju stej Dwójniki a Rak.
Žeden drugi mjasec njezachopina ze samskim wšednym dnju kaž junij.
[wobźěłaś] Referenca
- ↑ Bogumil Šwjela: Dolnoserbsko-němski słownik, Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšyn, 1963., bok 376.


text:
ŚLÓNSKE ŚPJYWANIE
Pjykny to łobyczój, w cołkim Ślónsku znany,
do dziś dnia, kaj-niykaj jeszcze zachowany,
że Ślónzoki dycki, jak bjesiadowali,
to przi stole ślónske pjeśniczki śpjywali.
A kożdy na pamjyńć znoł tych śpjywek tela,
że na gyburstagach, abo na weselach,
dookoła stoła pjeśniczka leciała
i żodno z tych śpjywek sie niy powtorzała!
Słowa tych pjeśniczek za serce chytały,
wyciskały płaczki, to zaś rozśmjyszały;
smutne i radosne – jak to w życiu bywo ,
co jest naszym udziałym, co czowjek przeżywo…
Ło tyj Karolince, co do Gogolina
i ło tym Karliku, co z flaszeczkóm wina…
Ło dzieweczce, kero do lasu lotała
i drógóm szwarnego myśliwca spotkała…
Ło braciszku, co bjyda powjesiół na kiju…
Ło kryji, kero dycki stoła przi byfyju…
Szło by tak wymjyniać te śpjywki czas dugi,
a jedna pjeśniczka pjykniyjszo łod drugij!
Króm starych, sóm i nowe ślónske „szlagerki”,
choby te, kere pisze Kasia łod Gertnerki:
„Powjadajóm , żem ładna” abo „Gorzke dymy”-
-pjykne, melodyjne, zgrabne majóm rymy…
Cóż, kej we radijoku, łostatnimi laty,
coroz czyńścij słychać tak zwane „hajmaty”!
Jakeś grecke melodie, abo „jółdlowanie”-
-eli by to mjało byś ślónske śpjywanie?!
Jo we każdym razie tego niy pojmuja
i do radijoków ślónskich apeluja –
-niych „Fest” i „Pjekary” sie łopamjyntajóm
i nom tego „szajsu” tela niy puszczajóm!
Autor:B.Śmigała


text:
Witom,
Kożdy kto sie sam przifyrlo
Niych sie trocha tyż pokwyrlo.
Wszystko co sam naszkryflane
Jest przezy mie wymyślane.
Bo jo pisza prowda goło
Życie biera na wesoło
Inksi juzaś upiynkszajom
Cołki prowdy – niy godajom!
Ale już niy jedna „sroka”
Mie okradła, bo mo „ptoka”
Mie autorstwa pozbywajom
To co moje – podkrodajom!
Życiorys!
Roku łońskigo 1951, urodzioł żech sie we Chorzowie – II
Potym musiołech łazić do szkołow, bo tak chcieli moji łojce.
Chocioż nojlepiyj to bych lotoł na „Szachta” i „Balzama”
Tam kaj my za bajtla zowdy lotali i fest wyrobiali
Po roztomajtych przigodach dostołech sie do wojska
Ale i tam przijechoł żech trzi dni za niyskoro.
Za trzinoście miesiyncy mieli mie tam już dosyć
i bezto wyciepali mie do cywila.
Potym żech robioł, a coch zarobioł – wydowoł na frelki
Jak wybuch tyn „Stan wojynny” to mie te gupki zamkli
i przekopali cołko buda bo jak godali chciołech „uzbrojić”
cołki region „Ślonsko – Dombrowski” ale jak i w co – tego
mi jak mie „prali” niy godali.
No a potym to miołech tych komunistow połno rzić
i żech uciyk do Niymiec.
Tu żech tyż kupa nawyrobioł,
ale terozki żech jest na ryńcie i szkryflom sam te gupoty.
Roman Labiak
Złości mie to złości
Bo mom już stare kości
Jak tymu idzie sprostać
I na dwor je wydostać?
I niyroz fest sie biedza
Kiej w doma som tak siedza
Kaj som te przijociele
A miołech jich tak wiele.
Autor : Roman Labiak