text:
Chorzele Parish
Marriage Records 1831 - 1840
Chorzele Parish Marriage Records 1831 - 1840 Villages of Olszewka, Jednorozec, and Poscien contributed by Jim Tye Groom: Andrzej Bakula 35 yrs, Jednorozec, widower after Katarzyna Szczepanik, s. of Andrzej & Maryanna Date: 8 May 1836 Chorzele Bride: Katarzyna Szczepanik 20 yrs, Jednorozec, d. of Wojciech & Malgorzata Sopech Groom: Jozef Bakula 18 yrs, Jednorozec, s. of Piotr & Rozalia Pogorzelski Date: 18 July 1840 Chorzele Bride: Malgorzata Rosinski 23 yrs, Jednorozec, widow after Szymon Rosinski, who died 18th April of last year, d. of Mateusz Wilga & Rozalia Maka Groom: Pawel Bakula 24 yrs, Jednorozec, s. of Franciszek & Rozalia Pogorzelski Date: 19 February 1832 Chorzele Bride: Agata Pogorzelski 20 yrs, Jednorozec, d. of Antoni & Maryanna Kocenka Groom: Wojciech Bakula 20 yrs, Jednorozec, s. of Szymon & Teresa Cesarz Date: 31 January 1836 Chorzele Bride: Maryanna Bilek 20 yrs, Jednorozec, d. of Jan & Franciszka Bakula Groom: Wawrzyniec Baluch 33 yrs, Jednorozec, s. of Jan & Agata Duka Date: 18 February 1832 Chorzele Bride: Maryanna Kuta 38 yrs, Jednorozec, widow after Szymon who died 21 July 1824, d. of Jakob Berk & Helena Kuta from Parciaki Groom: Wawrzyniec Baluch 40 yrs, Jednorozec, widower after Maryanna Berk, who died 4 April 1839, s. of Jan & Agata duka Date: 7 July 1839 Chorzele Bride: Tekla Pazdrag 26 yrs, Jednorozec, d. of Szczepan & Maryanna Opalach Groom: Antoni Banul 20 yrs, Krukowo, s. of Jan & Anna Olexik Date: 22 February 1835 Chorzele Bride: Bogumila Sedrowski 24 yrs, Poscien, d. of Jozef & Maryanna Deptula Groom: Piotr Berk 23 yrs, Jednorozec, s. of Kazimierz & Katarzyna Pogorzelski Date: 5 February 1832 Chorzele Bride: Malgorzata Gwiazda 21 yrs, Jednorozec, d. of Bartlomiej & Anna Baluch Groom: Walenty Berk 21 yrs, Jednorozec, s. of Michal & Franciszka Bilek Date: 12 February 1832 Chorzele Bride: Elzbieta Pazdrag 23 yrs, Jednoroazec, d. of Szczepan & Maryanna Opalach Groom: Franciszek Boczkowski 19 yrs, Stegna, Parish of Krasnosielc, s. of Franciszek & Anastazya Bilek Date: 27 May 1838 Chorzele Bride: Maryanna Kardas 18 yrs, Jednorozec, d. of Wojciech & Ewa Laskowski Groom: Franciszek Bojarski 25 yrs, Poscien, s. of Fabian & Jadwiga Golas Date: 9 February 1840 Chorzele Bride: Barbara Kowalski 36 yrs, Poscien, widow after Grzegorz, who died 24 February last year, born in Laz, d. of Jan Grzyb & Aniela Bilek Groom: Marcin Bratek 19 yrs, Pogorzel, s. of Jan & Maryanna Ulatowski Date: 4 February 1835 Chorzele Bride: Maryanna Michalak 36 yrs, Budy Przysieki, widow after Piotr Michalak, who died 26 February 1834, d. of Jozef Sosnowski & Jadwiga Mratow Groom: Mateusz Chudzik 21 yrs, Olszewka, s. of Jan & Maryanna Kardas Date: 17 February 1833 Chorzele Bride: Katarzyna Grabowski 24 yrs, Olszewka, d. of Michal & Zofia Merchel Groom: Wojciech Danielski 45 yrs, Rachojka, widower after Rozalia Krzykowski, s. of Michal & Ewa Danielski Date: 19 November 1837 Chorzele Bride: Katarzyna Lork 29 yrs, Olszewka, d. of Michal & Agnieszka Mordwa Groom: Jan Deptula 53 yrs, Surowe, widower after Maryanna Zokewski, s. of Pawel & Anna Kuta Date: 19 May 1835 Chorzele Bride: Anna Kuta 40 yrs, Olszewka, widow after Mateusz Kuta, who died 27 May 1830, dd. of Wojciech Panus & Jadwiga Opalach Groom: Mateusz Deptula 38 yrs, Parciaki, Parish of Baranowo, widower after Lucya Prusik, s. of Andrzej & Agnes Kurzacz Date: 29 July 1832 Chorzele Bride: Malgorzata Danelski 21 yrs, Poscien, d. of Jakob & Katarzyna Nac Groom: Piotr Deptula 25 yrs, Jednorozec, s. of Maciej & Franciszka Sopech Date: 17 June 1832 Chorzele Bride: Katarzyna Bokewski 20 yrs, Jednorozec, d. of Franciszek & Anastazya Bilkow Groom: Jozef Duch 40 yrs, Furmanach, s. of Szymon & Katarzyna Popiolek Date: 29 July 1832 Chorzele Bride: Maryanna Mordwa 30 yrs, Poscien, d. of Franciszek & Agnes Wywigacz Groom: Kacper Dybienski 20 yrs, Jednorozec, s. of Stanislaw & Maryanna Gwiazda Date: 31 January 1836 Chorzele Bride: Katarzyna Sopech 16 yrs, Jednorozec, d. of Adam & Maryanna Danielski Groom: Adam Filipczak 37 yrs, Kraju Pruskim, s. of Jakob & Katarzyna Gala Date: 18 November 1832 Chorzele Bride: Franciszka Sedrowski 28 yrs, Olszewka, d. of Wojciech & Malgorzata Pogorzelski Groom: Jan Forman 20 yrs, Jednorozec, s. of Grzegorz & Katarzyna Burlinski Date:: 2 October 1831 Chorzele Bride: Malgorzata Nowotka 20 yrs, Jednorozec, d. of Jan & Maryanna Kryszczak Groom: Piotr Forman 24 yrs, Jednorozec, s. of Michal & Maryanna Maka Date: 5 August 1832 Chorzele Bride: Jozefa Opalach 16 yrs, Jednorozec, d. of Pawel & Maryanna Sidwa Groom: Stanislaw Fronczak 26 yrs, Jednorozec, s. of Mikolaj & Jadwiga Berk Date: 7 November 1840 Chorzele Bride: Malgorzata Grabowski 24 yrs, Jednorozec, d. of Jan & Teresa Kuta Groom: Jakob Gayka 34 yrs, Kraju Pruskim, s. of Andrzej & Anna Kakolis Date: 7 February 1836 Chorzele Bride: Maryanna Kuta 25 yrs, Olszewka, d. of Antoni & Magdalena Panus Groom: Marcin Golebiewski 19 yrs, Budki, s. of Walenty & Agnieszka Wysocki Date: 29 January 1837 Chorzele Bride: Elzbieta Kowalski 26 yrs, Poscien, widow after Jan Kowalski, who died 28 February 1836, d. of Kazimierz Galaska & Katarzyna Groom: Andrzej Grabowski 25 yrs, Olszewka, s. of Grzegorz & Barbara Opalach Date: 26 February 1832 Chorzele Bride: Klara Wiecek 25 yrs, Olszewka, d. of Antoni & Katarzyna Kuta Groom: Franciszek Grabowski 22 yrs, Jednorozec, s. of Jan & Teresa Kuta Date: 21 August 1831 Chorzele Bride: Katarzyna Deptula 18 yrs, Jednorozec, d. of Maciej & Franciszka Sopech Groom: Jakob Grabowski 42 yrs, Olszewka, widower after Katarzyna Wywigacz, s. of Wojciech & Katarzyna Prusik Date: 17 January 1836 Chorzele Bride: Maryanna Mordwa 26 yrs, Olszewka, d. of Jakob & Katarzyna Kuta Groom: Kacper Grabowski 27 yrs, Olszewka, s. of Michal & Zofia Merchel Date: 10 February 1834 Chorzele Bride: Ewa Krajewski 25 yrs, Rzodkiewnica, d. of Mateusz & Rozalia Banul Groom: Kazimierz Grabowski 24 yrs, Olszewka, s. of Piotr & Malgorzata Prusik Date: 21 June 1835 Chorzele Bride: Malgorzata Sedrowski 21 yrs, Olszewka, d. of Bartlomiej & Agnieszka Opalach Groom: Kacper Grayb 31 yrs, Poscien, s. of Antoni & Maryanna Kardas Date: 27 January 1839 Chorzele Bride: Bogumila Sedrowski 22 yrs, Poscien, d. of Michal & Maryanna Rykowski Groom: Bartlomiej Gwiazda 50 yrs, Jednorozec, widower after Franciszka Kuta, s. of Andrzej & Katarzyna Date: 5 February 1837 Chorzele Bride: Zofia Matwicki 40 yrs, Jednorozec, widow after Piotr, who died 3 November 1832, d. of Wojciech & Maryanna Gwiazda Groom: Piotr Gwiazda 23 yrs, Jednorozec, s. of Maciej & Katarzyna Pogorzelski Date: 22 February 1835 Chorzele Bride: Katarzyna Przybytek 26 yrs, Jednorozec, d. of Szymon & Apolonia Stefaniak Groom: Jozef Karas 33 yrs, Malowidz, widower after Ewa Golas, s. of Franciszek & Dorota Krul Date: 3 June 1838 Chorzele Bride: Maryanna Sedrowski 23 yrs, Poscien, d. of Andrzej & Katarzyna Deptula Groom: Tadeusz Karas 20 yrs, Malowidz, s. of Franciszek & Dorota Kruk Date: 24 November 1839 Chorzele Bride: Ewa Koslawiak 23 yrs, Poscien, d. of Piotr & Antonina Sedrowski Groom: Antoni Kardas 25 yrs, Pruskoleka, s. of Andrzej & Franciszka Grzyb Date: 13 November 1831 Chorzele Bride: Anna Kuta 23 yrs, Olszewka, d. of Kacper & Julianna Szczepaniak Groom: Pawel Kardas 46 yrs, Jednorozec, s. of Piotr & Malgorzata Nowotka Date: 19 July 1832 Chorzele Bride: Agnes Podym 19 yrs, Jednorozsec, d. of Wojciech & Zofia Kuta Groom: Szymon Kiliman 26 yrs, Olszewka, s. of Wawrzyniec & Franciszka Nac Date: 1 March 1840 Chorzele Bride: Malgorzata Sleszenski 24 yrs, Bandysie, d. of Grzegorz & Maryanna Swider Groom: Mateusz Kocenka 23 yrs, Zelazna, s. of Wojciech & Zofia Prusik Date: 20 November 1831 Chorzele Bride: Katarzyna Bakula 19 yrs, Jednorozec, d. of Franciszek & Rozalia Pogorzelski Groom: Walenty Kocenka 19 yrs, Olszewka, s. of Antoni & Katarzyna Wrobel Date: 24 November 1839 Chorzele Bride: Katarzyna Gut 18 yrs, Olszewka, d. of Franciszek & Franciszka Prusik Groom: Wojciech Kowalczyk 24 yrs, Village of Roziecka, Parish of Krasnosielc, s. of Joachym & Ewa Obrebski Date: 28 May 1838 Chorzele Bride: Jozefa Sopelowski 27 yrs, Jednorozec, widow after Gabryel, who died 13 July 1837, d. of Jozef Pacnkiewicz & Maryanna Groom: Wojciech Kowalski 29 yrs, Poscien, s. of Jan & Maryanna Kuta Date: 10 February 1836 Chorzele Bride: Katarzyna Rykowski 22 yrs, Poscien, d. of Jan & Maryanna Grzyb Groom: Walenty Koziatek 21 yrs, Wola Bledowska, Parish of Baranowo, s. of Jan & Franciszka Kocenka Date: 17 February 1833 Chorzele Bride: Katarzyna Polomek 16 yrs, Olszewka, d. of Franciszek & Franciszka Waskiewicz Groom: Antoni Krajewski 20 yrs, Romanach Jankach, lives in the Village of Grabowie, s. of Mikolaj & Anna Kowalski Date: 15 October 1834 Chorzele Bride: Tekla Zuchowidz 19 yrs, Olszewka, d. of Walenty & Rozalia Szczykiewski Groom: Jan Krawczyk 55 yrs, Jednorozec, widower after Katarzyna Satkowski, s. of Jakub & Maryanna Date: 21 November 1835 Chorzele Bride: Teresa Nowotka 41 yrs, Village of Debinach, widow after Andrzej, who died 12 September 1828, d. of Tomasz & Maryanna Kunkowski Groom: Marcin Krol 25 yrs, Jednorozec, s. of Franciszek & Katarzyna Date: 5 February 1837 Chorzele Bride: Agata Sobieraj 22 yrs, Jednorozec, d. of Jan & Apolonia Gwiazda Groom: Antoni Krolak 38 yrs, Jednorozec, widower after Maryanna Duda, s. of Franciszek & Katarzyna Duda Date: 10 February 1833 Chorzele Bride: Maryanna Szczepanik 26 yrs, Jednorozec, d. of Wojciech & Malgorzata Groom: Stanislaw Krolak 22 yrs, Budziska, s. of Jozef & Ewa Milewski Date: 8 September 1832 Chorzele Bride: Agata Szczepanski 21 yrs, Jednorozec, d. of Wojciech & Agnes Maka Groom: Jan Krul 29 yrs, Jednorozec, widower after Wiktorya Bakula, s. of Franciszek & Katarzyna Duda Date: 26 November 1834 Chorzele Bride: Ewa Kardas 40 yrs, Chudek, widow after Wojciech Kardas, who died on 24 January 1833, d. of Michal Laskowski & Jadwiga Groom: Antoni Krolikowski 34 yrs, Parish of Krzynowloga Mala, s. of Pawel & Maryanna Date: 2 February 1834 Chorzele Bride: Katarzyna Bakula 23 yrs, Jednorozec, d. of Tomasz & Agata Majewski Groom: Walenty Kuligowski 19 yrs, Village of Butryn, s. of Jan & Karolina Majer Date: 14 October 1838 Chorzele Bride: Anna Piotrak 18 yrs, Jednorozec, d. of Balcer & Elzbieta Sobieraj Groom: Adam Kuta 21 yrs, Jednorozec, s. of Jakob & Ewa Duda Date: 9 February 1840 Chorzele Bride: Katarzyna Sobieraj 20 yrs, Jednorozec, d. of Wojciech & Anna Matwicki Groom: Antoni Kuta 20 yrs, Olszewka, s. of Mateusz & Anna Panus Date: 30 October 1831 Chorzele Bride: Ewa Prusik 17 yrs, Olslzewka, d. of Kazimierz & Franciszka Krol Groom: Antoni Kuta 30 yrs, Olszewka, s. of Antoni & Magdalena Panus Date: 3 February 1833 Chorzele Bride: Katarzyna Prusik 24 yrs, Olszewka, d. of Stanislaw & Jadwiga Wrobel Groom: Andrzej Kuta 20 yrs, Olszewka, s. of Kacper & Julianna Szczepankow Date: 10 February 1833 Chorzele Bride: Elzbieta Wywigacz 21 yrs, d. of Pawel & Maryanna Lukasiak: Groom: Jan Kuta 18 yrs, Jednorozec, s. of Franciszek & Katarzyna Sobieraj Date: 25 November 1832 Chorzele Bride: Anastazya Sedrowski 30 yrs, Jednorozec, widow after Maciej, d. of Wawrzyniec Wilga and Maryanna Kurzacz. Groom: Jan Kuta 44 yrs, Olszewka, widower after Katarzyna Grabowski, s. of Mateusz and Elzbieta Sedrowski Date: 29 July 1838 Chorzele Bride: Katarzyna Obrebski 22 yrs, Olszewka, d. of Jozef & Agata Prusik Groom: Piotr Kuta 27 yrs, Jednorozec, s. of Szymon & Zofia Kocenka Date: 5 February 1832 Chorzele Bride: Katarzyna Nowotka 19 yrs, Jednorozec, d. of Antoni & Barbara Kuta Groom: Walenty Kuta 25 yrs, Poscien, s. of Piotr Pawel & Teresa Opalach Date: 26 November 1837 Chorzele Bride: Apolonia Suchowiecki 20 yrs, Poscien, d. of Wojciech & Katarzyna Sedrowski Groom: Walenty Kuta 21 yrs, Jednorozec, s. of Szymon & Maryanna Jentosiak Date: 30 June 1839 Chorzele Bride: Agata Piotrak 23 yrs, Jednorozec, d. of Antoni & Anna Sobieraj Groom: Wawrzyniec Kuta 25 yrs, Olszewka, s. of Walenty & Maryanna Sedrowski Date: 7 February 1836 Chorzele Bride: Anna Grabowski 21 yrs, Olszewka, d. of Grzegorz & Barbara Opalach Groom: Wojciech Kuta 20 yrs, Jednorozec, s. of Franciszek & Katarzyna Sobieraj Date: 26 February 1832 Chorzele Bride: Maryanna Pogorzelski 19 yrs, Jednorozec, d. of Hilary & Katarzyna Gwiazda Groom: Wojciech Kuta 22 yrs, Jednorozec, s. of Franciszek & Katarzyna Sobieraj Date: 20 July 1834 Chorzele Bride: Maryanna Opalach 17 yrs, Jednorozec, d. of Franciszek & Tekla Kardas Groom: Maciej Lega 22 yrs, Poscien, s. of Adam & Maryanna Leyk Date: 29 January 1837 Chorzele Bride: Katarzyna Kossakowski 20 yrs, Poscien, d. of Piotr & Ewa Dioryczen Groom: Tomasz Majewski 23 yrs, Olszewka, s. of Pawel & Malgorzata Pogorzelski Date: 9 February 1840 Chorzele Bride: Ewa Obrebski 20 yrs, Olszewka, d. of Jozef & Agata Prusik Groom: Walenty Maluchnik 23 yrs, Rzodkiewnica, s. of Franciszek & Maryanna Krajewski Date: 10 February 1833 Chorzele Bride: Franciszka Sobieraj 19 yrs, Jednorozec, d. of Mikolaj & Katarzyna Sasin Groom: Jan Marcinowski 23 yrs, Jednorozec, s. of Piotr & Maryanna Przetak Date: 15 October 1837 Chorzele Bride: Franciszka Sztyna 18 yrs, d. of Marcin & Agnieszka Kardas Groom: Blazej Merchel 23 yrs, Zelazna, s. of Antoni & Maryanna Jurczak Date: 23 May 1834 Chorzele Bride: Ewa Czwartek 25 yrs, Poscien, widow after Jakob Czwartek, who died 6 July 1833; d. of Michal Sedrowski & Maryanna Rykowski Groom: Jan Merchel 19 yrs, Zelazna, s. of Szczepan & Agnieszka Krajewski Date: 24 June 1836 Chorzele Bride: Katarzyna Suchowiecki 27 yrs, Poscien, d. of Wojciech & Katarzyna Sedrowski Groom: Szczepan Michalak 19 yrs, Budy Przysieki, s. of Piotr & Maryanna Sosnewski Date: 15 February 1835 Chorzele Bride: Malgorzata Kuta 19 yrs, Jednorozec, d. of Jakob & Ewa Duda Groom: Stanislaw Mierejewski 19 yrs, Polon, s. of Szymon & Maryanna Kuta Date: 9 February 1840 Chorzele Bride: Maryanna Rykowski 22 yrs, Poscien, d. of Kazimierz & Katarzyna Matwicki Groom: Wojciech Mlynarski 22 yrs, Olszewka, s. of Gottlib & Anna Gaykowski Date: 20 November 1836 Chorzele Bride: Kunegunda Kuta 40 yrs, Olszewka, widow after Kacper, who died 20 November 1833, d. of Andrzej Bakula & Maryanna Gwiazda Groom: Antoni Mordwa 36 yrs, Jasovdnach, s. of Jozef & Teresa Date: 11 June 1832 Chorzele Bride: Maryanna Sidwa 19 yrs, Jednorozec, d. of Walenty & Magdalena Bielkiem Groom: Antoni Mordwa 19 yrs, Olszewka, s. of Jakob & Katarzyna Kuta Date: 13 November 1836 Chorzele Bride: Zofia Wywigacz 22 yrs, Olszewka, Sebastyan & Maryanna Wiecek Groom: Franciszek Mordwa 19 yrs, Jednorozec, s. of Wojciech & Magdalena Grabowski Date: 16 May 1837 Chorzele Bride: Elzbieta Michalak 16 yrs, Jednorozec, d. of Piotr & Maryanna Sosnowski Groom: Walenty Mydlak (Mydlo) 19 yrs, lives in Ramiona, born in Orzolek, s. of Wawrzyniec & Katarzyna Dziekonski Date: 14 August 1836 Chorzele Bride: Maryanna Dabrowski 18 yrs, Poscien, d. of Marcin & Anna Koslawiak Groom: Michal Nac 27 yrs, Olszewka, s. of Franciszek & Agnieszka Lada Date: 4 February 1838 Chorzele Bride: Ewa Rafal 40 yrs, Malowidz, widow after Piotr, who died 10 June 1836, d. of Jozef Opalach & Anna Kulpan Groom: Augustyn Obrebski 22 yrs, Poscien, s. of Jakob & Ewa Sedrowski Date: 10 February 1839 Chorzele Bride: Malgorzata Dabrowski 18 yrs, Poscien, d. of Marcin & Anna Koslawiak Groom: Jan Obrebski 49 yrs, Olszewka, widower after Maryanna Opalach, s. of Jan & Anna Olber Date: 10 May 1834 Chorzele Bride: Malgorzata Pogorzelski 38 yrs, Jednorozec, d. of Hilary & Maryanna Nowotka Groom: Mateusz Obrebski 24 yrs, Olszewka, s. of Tomasz & Maryanna Mordwa Date: 11 February 1838 Chorzele Bride: Katarzyna Polomski 16 yrs, Olszewka, d. of Marcin & Jozefa Kuta Groom: Wawrzyniec Obrebski 21 yrs, Olszewka, s. of Tomasz & Maryanna Mordwa Date: 10 February 1839 Chorzele Bride: Zofia Kuta 16 yrs, Olszewka, d. of Jozef & Agnieszka Lork Groom: Andrzej Olender 22 yrs, Zawady, s. of Grzegorz & Apolonia Faderewski Date: 29 January 1837 Chorzele Bride: Katarzyna Sedrowski 21 yrs, Poscien, d. of Jozef & Maryanna Deptula Groom: Pawel Olexik 38 yrs, Krukowo, widower after Maryanna Topa, s. of Pawel & Katarzyna Gut Date: 24 January 1836 Chorzele Bride: Agnieszka Gwiazda 26 yrs, Poscien, d. of Jan & Zofia Grzyb Groom: Alojzy Opalach 32 yrs, Malowidz, widower after Urszula Kulpan, s. of Jan & Rozalia Parciak Date: 7 February 1836 Chorzele Bride: Katarzyna Krajewski 20 yrs, Jednorozec, d. of Dominik & Cecylia Sobieraj Groom: Antoni Opalach 40 yrs, Olszewka, widower after Katarzyna Kardas, s. of Bartlomiej & Maryanna Merchel Date: 17 January 1836 Chorzele Bride: Katarzyna Kuta 24 yrs, Olszewka, d. of Wojciech & Agnieszka Sedrowski Groom: Jakob Opalach 24 yrs, Olszewka, s. of Tomasz & Maryanna Berk Date: 7 July 1839 Chorzele Bride: Agnieszka Grabowski 21 yrs, Olszewka, d. of Piotr & Malgorzata Prusik Groom: Kazimierz Opalach 35 yrs, Olszewka, s. of Tomasz & Maryanna Sedrowski Date: 8 February 1835 Chorzele Bride: Rozalia Pogorzelski 23 yrs, Olszewka, d. of Stanislaw & Elzbieta Sedrowski Groom: Kazimierz Opalach 40 yrs, Olszewka, widower after Rozalia Pogorzelski, who Died 16 May of this year, s. of Tomasz & Maryanna Sedrowski Date: 28 June 1840 Chorzele Bride: Malgorzata Krol 23 yrs, Jednorozec, d. of Franciszka Groom: Piotr Opalach 40 yrs, Olszewka, widower after Anna Wywigacz, who died 11 January of this year, s. of Jozef & Rozalia Prusik Date: 1 March 1840 Chorzele Bride: Zofia Prusik 22 yrs, Olszewka, d. of Stanislaw & Jadwiga Wrobel Groom: Roch Opalach 38 yrs, Olszewka, s. of Wojciech & Malgorzata Wywigacz Date: 27 September 1834 Chorzele Bride: Barbara Kiciowna 43 yrs, Jednorozec, d. of Tomasz & Agata Piotrak Groom: Adam Orzol 21 yrs, Jednorozec, s. of Jakob & Malgorzata Szczepanik Date: 25 February 1840 Chorzele Bride: Maryanna Stefaniak 20 yrs, Jednorozec, d. of Szczepan & Katarzyna Groom: Franciszek Orzol 36 yrs, Kucieje, Parish of Baranowo, widower after Magdalena Dabrowski, who died 11 June 1836, s. of Jan & Magdalena Symolon Date: 9 February 1840 Chorzele Bride: Anna Olexik 19 yrs, Krukowo, d. of Pawel & Maryanna Topa Groom: Stanislaw Orzol 35 yrs, Village of Stegna, Parish of Krasnosieielc, widower after Franciszka Wyszkowski, s. of Wojciech & Ewa Pogorzelski Date: 15 February 1835 Chorzele Bride: Tekla Gwiazda 21 yrs, Jednorozec, d. of Bartlomiej & Katarzyna Kuta Groom: Jozef Pac 38 yrs, Pelty, s. of Jozef & Krystyna Date: 24 November 1839 Chorzele Bride: Rozalia Krawczyk 35 yrs, Jednorozec, d. of Mikolaj & Anna Gaska Groom: Jan Panus 23 yrs, Olszewka, s. of Sylwester & Elzbieta Stefaniak Date: 28 June 1840 Chorzele Bride: Ewa Grabowski 18 yrs, Olszewka, d. of Marcin & Malgorzata Sedrowski Groom: Jakob Parciak 22 yrs, From Parciaki, Parish of Baranowo, s. of Jan & Maryanna Baczek Date: 16 October 1831 Chorzele Bride: Ewa Zabka 18 yrs, Poscien, d. of Pawel & Elzbieta Zasczak Groom: Adam Pazdrag 23 yrs, Jednorozec, s. of Szczepan & Maryanna Opalach Date: 3 February 1839 Chorzele Bride: Agata Grabowski 19 yrs, Jednorozec, d. of Tomasz & Maryanna Sobieraj Groom: Jan Piorkowski 26 yrs, Poscien, s. of Wojciech & Maryanna Grzyb Date: 1 February 1839 Chorzele Bride: Rozalia Olbrowna 19 yrs, Laz, d. of Marcin Olbra & Teresa Ciesla Groom: Franciszek Piotrak 23 yrs, Jednorozec, s. of Antoni & Maryanna Sobieraj Date: 10 February 1833 Chorzele Bride: Katarzyna Berk 20 yrs, Jednorozec, d. of Michal & Franciszka Bakula Groom: Pawel Piotrak 19 yrs, Jednorozec, s. of Antoni & Teresa Kaminski Date: 16 August 1836 Chorzele Bride: Katarzyna Pogorzelski 35 yrs, Jednorozec, widow after Michal, who died 19 August 1835, d. of Jakob Kardas & Franciszka Bakula Groom: Piotr Piotrak 25 yrs, Jednorozec, s. of Andrzej & Anna Berk Date: 18 February 1838 Chorzele Bride: Tekla Kardas 22 yrs, Jednorozec, d. of Pawel & Katarzyna Maka Groom: Szczepan Piotrak 20 yrs, Jednorozec, s. of Antoni & Teresa Kuczenski Date: 1 March 1835 Chorzele Bride: Ewa Brzoski 17 yrs, Jednorozec, d. of Piotr & Rozalia Pogorzelski Groom: Jan Pliska 19 yrs, Zawady, s. of Franciszek & Katarzyna Mankus Date: 5 February 1837 Chorzele Bride: Katarzyna Nac 18 yrs, Poscien, d. of Jozef & Agnieszka Zygmunt Groom: Bartlomiej Podym 38 yrs, Jednorozec, widower after Franciszka Bakula, s. of Jakob & Jadwiga Date: 23 November 1831 Chorzele Bride: Magdalena Krawczyk 20 yrs, Jednorozec, d. of Mikolaj & Anna Gaska Groom: Kazimierz Pogorzelski 35 yrs, Jednorozec, s. of Wojciech & Katarzyna Baluch Date: 4 March 1832 Chorzele Bride: Maryanna Pogorzelski 26 yrs, Jednorozec, d. of Franciszek & Anna Kowalczyk Groom: Maciej Pogorzelski 18 yrs, Jednorozec, s. of Hilary & Katarzyna Gwiazda Date: 24 October 1839 Chorzele Bride: Malgorzata Tyrlikowski 31 yrs, Jednorozec, d. of Stanislaw & Maryanna Szczepanik Groom: Wojciech Pogorzelski 32 yrs, Jednorozec, s. of Hilary & Maryanna Nowotka Date: 18 November 1832 Chorzele Bride: Katarzyna Piotrak 19 yrs, Jednorozec, d. of Antoni & Anna Sobieraj Groom: Wojciech Pogorzelski 44 yrs, Jednorozec, widower after Malgorzata Matwicki, s. of Adam & Rozalia Bakula Date: 17 May 1835 Chorzele Bride: Malgorzata Piotrak 24 yrs, Jednorozec, d. of Jozef & Antonina Baluch Groom: Jakob Prusik 24 yrs, Malowidz, s. of Jan & Franciszka Wrobel Date: 10 February 1839 Chorzele Bride: Maryanna Krol 27 yrs, Olszewka, d. of Kazimierz & Maryanna Wiecek Groom: Jan Prusik 19 yrs, Zelazna, s. of Bartlomiej & Malgorzata Kocenka Date: 9 June 1840 Chorzele Bride: Maryanna Rykowski 24 yrs, Poscien, d. of Jan & Maryanna Grzyb Groom: Marcin Prusik 25 yrs, Olszewka, s. of Stanislaw & Jadwiga Wrobel Date: 22 November 1840 Chorzele Bride: Elzbieta Prusik 20 yrs, Olszewka, d. of Pawel & Katarzyna Kossakowski Groom: Mateusz Prusik 23 yrs, Olszewka, s. of Stanislaw & Jadwiga Wrobel Date: 27 September 1835 Chorzele Bride: Maryanna Panus 24 yrs, Olszewka, d. of Sylwester & Elzbieta Sobieraj Groom: Wawrzyniec Prusik 25 yrs, Olszewka, s. of Kazimierz & Franciszka Krul Date: 3 February 1833 Chorzele Bride: Jadwiga Wiecek 19 yrs, Olszewka, d. of Stanislaw & Maryanna Wrobel Groom: Wojciech Prusik 26 yrs, Olszewka, s. of Michal & Malgorzata Parciak Date: 18 September 1831 Chorzele Bride: Anna Opalach 20 yrs, Olszewka, d. of Tomasz & Maryanna Banka Groom: Franciszek Przybylek 20 yrs, Jednorozec, s. of Kacper & Malgorzata Jaworowski Date: 31 January 1836 Chorzele Bride: Jozefa Pogorzelski 19 yrs, Jednorozec, d. of Franciszek & Anna Kowalczyk Groom: Stanislaw Przybytek 29 yrs, Jednorozec, s. of Franciszek & Maryanna Olk Date: 28 November 1840 Chorzele Bride: Maryanna Orzol 35 yrs, Jednorozec, widow after Andrzej, who died 2 January 1838, d. of Maciej Pogorzelski & Franciszka Baluch Groom: Szymon Rosinski 20 yrs, Jednorozec, s. of Jakob & Agata Piotrak Date: 14 February 1836 Chorzele Bride: Malgorzata Wilga 16 yrs, Jednorozec, d. of Mateusz & Rozalia Maka Groom: Jan Rykowski 50 yrs, Olszewka, s. of Jakob & Lucya Szczepankow Date: 15 July 1831 Chorzele Bride: Anna Wywigacz 33 yrs, Malowidz, widow after Sebastyan who died 2 March 1830 in Malowidz, d. of Jakob & Jadwiga Banka Groom: Pawel Rykowski 26 yrs, Poscien, s. of Kazimierz & Katarzyna Matwicki Date: 23 August 1840 Chorzele Bride: Agata Kuta 29 yrs, Poscien, d. of Kacper & Julianna Szczepanik Groom: Szymon Rykowski 29 yrs, Poscien, s. of Maciej & Agata Sedrowski Date: 28 August 1831 Chorzele Bride: Jozefa Deptula 23 yrs, Jednorozec, d. of Stanislaw & Maryanna Berk Groom: Franciszek Sedrowski 28 yrs, Olszewka, s. of Tomasz & Elzbieta Wrobel Date: 25 February 1838 Chorzele Bride: Julianna Opalach 20 yrs, Olszewka, d. of Tomasz & Maryanna Banka Groom: Ludwik Sedrowski 37 yrs, Olszewka, s. of Tomasz & Elzbieta Wrobel Date: 22 February 1835 Chorzele Bride: Maryanna Kuta 26 yrs, Olszewka, d. of Walenty & Maryanna Sedrowski Groom: Pawel Sedrowski 24 yrs, Poscien, s. of Tomasz & Elzbieta Wrobel Date: 16 November 1839 Chorzele Bride: Maryanna Mydlo 21 yrs, Poscien, widow after Walenty Mydlo, who died 8 January, d. of Marcin Dabrowski & Anna Koslawiak Groom: Wojciech Sedrowski 20 yrs, Olszewka, s. of Bartlomiej & Agnieszka Opalach Date: 8 November 1840 Chorzele Bride: Katarzyna Obrebski 19 yrs, Olszewka, d. of Tomasz & Maryanna Mordwa Groom: Wojciech Sedrowski 19 yrs, Jednorozec, s. of Szymon & Maryanna Bilek Date: 21 November 1840 Chorzele Bride: Maryanna Berk 20 yrs, Jednorozec, d. of Pawel & Malgorzata Pogorzelski Groom: Jan Sepeloski 20 yrs, Jednorozec, s. of Gabryel & Franciszka Berk Date: 12 November 1837 chorzele Bride: Maryanna Grabowski 26 yrs, Jednorozec, d. of Jan & Teresa Kuta Groom: Kacper Sidwa 19 yrs, Jednorozec, s. of Walenty & Magdalena Bilek Date: 5 February 1837 Chorzele Bride: Agata Pogorzelski 18 yrs, Jednorozec, d. of Jozef & Maryanna Kardas Groom: Wojciech Sikora 41 yrs, Poscien, s. of Jakob & Rozalia Grabowski Date: 15 June 1839 Chorzele Bride: Ewa Grzyb 24 yrs, Poscien, d. of Antoni & Maryanna Suchowiecki Groom: Andrzej Slaga 26 yrs, Pruskoleka, s. of Marcin & Agata Grabowski Date: 29 July 1832 Chorzele Bride: Rozalia Grzybowski 33 yrs, Malowidz, widow after Antoni Grzybowski who died 10 November 1846, d. of Andrzej Karas & Elzbieta Prusik Groom: Tomasz Slaga 38 yrs, Pruskoleka, widower after Maryanna Cesarz, s. of Marcin & Agata Date: 18 September 1836 Chorzele Bride: Zofia Gut 24 yrs, Olszewka, d. of Franciszek & Aniela Ciepka Groom: Antoni Sobieraj 19 yrs, Jednorozec, s. of Szymon & Maryanna Bilek Date: 21 November 1835 Chorzele Bride: Maryanna Krajewski 16 yrs, Jednorozec, d. of Tomasz & Jadwiga Sopech Groom: Franciszek Sobieraj 23 yrs, Jednorozec, s. of Wojciech & Anna Matwicki Date: 18 February 1838 Chorzele Bride: Jozefa Forman 22 yrs, Jednorozec, widow after Piotr, who died 17 December 1836, d. of Pawel Opalach & Maryanna Sidwa Groom: Jozef Sobieraj 24 yrs, Jednorozec, s. of Szymon & Katarzyna Piotrak Date: 2 February 1834 Chorzele Bride: Ewa Forman 19 yrs, Jednorozec, d. of Michal & Maryanna Maka Groom: Piotr Sobieraj 36 yrs, Jednorozec, s. of Wincenty & Katarzyna Date: 19 February 1832 Chorzele Bride: Agata Sopech 21 yrs, Jednorozec, d. of Adam & Maryanna Daniel Groom: Mateusz Sopech 74 yrs, Jednorozec, widower after Katarzyna Nowotka, s. of Jakob & Zofia Malon Date: 19 May 1834 Chorzele Bride: Katarzyna Pogorzelski 23 yrs, Jednorozec, d. of Hilary & Katarzyna Gwiazda Groom: Tomasz Sopech 19 yrs, Olszewka, s. of Adam & Maryanna Danielski Date: 2 February 1834 Chorzele Bride: Klara Kuta 21 yrs, Olszewka, d. of Antoni & Magdalena Panus Groom: Szymon Stefaniak 20 yrs, Jednorozec, s. of Wawrzyniec & Anna Boduch Date: 31 May 1834 Chorzele Bride: Franciszka Sobieraj 24 yrs, Jednorozec, d. of Wincenty & Katarzyna Wilga Groom: Andrzej Switkowski 20 yrs, Chodkowie, s. of Antoni & Malgorzata Date: 26 October 1834 Chorzele Bride: Ewa Olender 21 yrs, Jednorozec, d. of Katarzyna Olender Groom: Pawel Szlaga 21 yrs, Jednorozec, s. of Antoni & Katarzyna Przybytek Date: 11 January 1840 Chorzele Bride: Maryanna Dabrowski 34 yrs, Jednorozec, widow after Wojciech, who died 17 February 1840, d. of Marcin Mordwa & Apolonia Groom: Gabryel Szymaniak 30 yrs, Budki, s. of Wojciech & Katarzyna Date: 10 February 1834 Chorzele Bride: Maryanna Matwicki 24 yrs, Jednorozec, d. of Michal & Maryanna Kardas Groom: Rafal Adam Topa 19 yrs, Krukowo, s. of Ignacy & Maryanna Przybytek Date: 10 February 1833 Chorzele Bride: Maryanna Kowalski 24 yrs, Poscien, d. of Jan & Maryanna Kuta Groom: Alojzy Wiecek 31 yrs, Olszewka, s. of Antoni & Katarzyna Kuta Date: 17 February 1833 Chorzele Bride: Zofia Gaska 21 yrs, Olszewka, d. of Jan & Anna Obrebski Groom: Antoni Wiecek 43 yrs, Malowidz, widower after Jozefa Piendyk, s. of Stanislaw & Katarzyna Date: 20 January 1839 Chorzele Bride: Maryanna Kuta 30 yrs, Olszewka, d. of Wojciech & Agnieszka Sedrowski Groom: Jan Wiecek 25 yrs, Rachojka, s. of Tomasz & Anna Mierzejewski Date: 17 January 1831 Chorzele Bride: Maryanna Gwiazda 23 yrs, Jednorozec, d. of Bartlomiej & Anna Gwiazda Groom: Jan Wiecek 30 yrs, Rachojka, widower after Maryanna Gwiazda, s. of Tomasz & Anna Mierzejewski Date: 21 June 1835 Chorzele Bride: Anna Kossakowski 21 yrs, Olszewka, d. of Katarzyna Kossakowski Groom: Maciej Wiecek 31 yrs, Olszewka, s. of Antoni & Katarzyna Kuta Date: 14 August 1836 Chorzele Bride: Katarzyna Gaska 19 yrs, Olszewka, d. of Jan & Anna Obrebski Groom: Szczepan Wiecek 24 yrs, Olszewka, s. of Stanislaw & Maryanna Wrobel Date: 19 February 1832 Chorzele Bride: Katarzyna Opalach 20 yrs, Olszewka, d. of Mateusz & Magdalena Grabowsk Groom: Walenty Wiecek 22 yrs, Budziska, s. of Maciej & Anna Kulas Date: 31 January 1836 Chorzele Bride: Maryanna Berk 16 yrs, Jednorozec, d. of Michal & Malgorzata Pogorzelski Groom: Kazimierz Wieckowski 41 yrs, Poscien, s. of Piotr & Maryanna Pogorzelski Date: 1 March 1835 Chorzele Bride: Lucya Legi 23 yrs, Poscien, d. of Adam & Maryanna Parciak Groom: Adam Wilga 19 yrs, Jednorozec, s. of Walenty & Jadwiga Cesarz Date: 23 September 1832 Chorzele Bride: Katarzyna Piotrak 16 yrs, Jednorozec, d. of Stanislaw & Maryanna Bacher Groom: Franciszek Wilga 46 yrs, Jednorozec, s. of Roch & Maryanna Sidwa Date: 14 May 1836 Chorzele Bride: Apolonia Sobieraj 43 yrs, Jednorozec, widow after Jan, who died 4 February 1835, d. of Wojciech Gwiazda & Maryanna Berk Groom: Jozef Wilga 65 yrs, Jednorozec, s. of Stanislaw & Rozalia Sobieraj Date: 4 March 1832 Chorzele Bride: Jadwiga Gwiazda 58 yrs, Jednorozec, widow after Mateusz who died 16 December 1827, d. of Adam Sobieraj & Katarzyna Kardasi Groom: Michal Wilga 38 yrs, Jednorozec, widower after Rozalia Duda, s. of Jozef and Lucya Sidwa Date: 18 September 1831 Chorzele Bride: Katarzyna Grabowski 21 yrs, Jednorozec, d. of Tomasz & Teresa Kuta Groom: Wojciech Wilga 23 yrs, Jednorozec, widower after Barbara Sopech, s. of Jozef and Maryanna Baluch Date: 11 September 1831 Chorzele Bride: Maryanna Sobieraj 20yrs, Jednorozec, d. of Bartlomiej & Katarzyna Stefaniak Groom: Jakob Wrobel 53 yrs, Malowidz, widower after Rozalia Brzezniak, s. of Tomasz & Maryanna Date: 29 April 1837 Chorzele Bride: Katarzyna Danielski 34 yrs, Poscien, d. of Jakob & Rozalia Groom: Jan Wrobel 40 yrs, Malowidz, widower after Maryanna Merchel, s. of Bartlomiej & Magdalena Date: 13 January 1833 Chorzele Bride: Apolonia Antosiak 21 yrs, Parciaki, d. of Lukasz and Anna Pawlowski Groom: Piotr Wrobel 41 yrs, Malowidz, widower after Katarzyna Wywigacz, s. of Bartlomiej & Magdalena Merchel Date: 22 February 1835 Chorzele Bride: Katarzyna Grabowski 26 yrs, Olszewka, d. of Piotr & Malgorzata Prusik Groom: Szymon Zabka 23 yrs, Laz, s. of Antoni & Maryanna Baczek Date: 15 July 1832 Chorzele Bride: Ewa Wiecek 26 yrs, Poscien, widow after Antoni Wiecek who died 11 September 1831, d. of Stanislaw Deptula & Maryanna Berk Groom: Jozef Zawistowski 33 yrs, Pogorzel, widower after Helena Matwicki, who died 30th May of this year, s. of Jan & Elzbieta Nyzelski Date: 12 July 1840 Chorzele Bride: Maryanna Krulak 34 yrs, Jednorozec, widow after Antoni, who died 10 October 1836, d. of Wojciech Szczepanik & Malgorzata Sopech Groom: Jan Zokewski 19 yrs, Jednorozec, s. of Jozef & Cecylia Pogorzelski Date: 9 February 1840 Chorzele Bride: Maryanna Maka 20 yrs, Jednorozec, d. of Marek & Katarzyna Wilga Groom: Jan Zyra 31 yrs, Krukowo, Parish of Zareby, s. of Franciszek & Agnes Date: 19 February 1832 Chorzele Bride: Klara Sedrowski 25 yrs, Poscien, d. of Andrzej & Katarzyna Deptula
You are our 7489
visitor!
© Copyright 2000 PolandGenWeb. All Rights Reserved.
Last Modified: Tuesday, 18-Aug-2009 12:42:44 MDT
© Copyright 2000 PolandGenWeb. All Rights Reserved.


c: text/html

text:
Furgajůncy tepich
Furgajůncy tepich, abo tyż Magiczny tepich to je wystympůjůncy we berach tepich, kery mo magiczno moc przekludzańo uosůb we lufće (furgajůnc), natychmjast abo fest gibko do mjejsca przeznaczyńo.
We literaturze[Sprowjej]
Furgajůnce tepichy pojawjoły śe we literaturze oud czasůw biblijnych aże do dziśej. We Ojropje stoły śe znůme s Berań 1000 a jednyj nocy. W ńych taki tepich należoł do princa Persyje Housaina, skuli tego co mjou ůun śedźiba we Tangu tepich mjoł mjano Magiczny tepich s Tangu.
Furgajůncy tepich Salůmůna[1] bou zrobjůny ze źelůnygo jedwobju yndlowanygo złotym, na 60 mil dugigo a tak samo szyrokigo. Podle bojki, kej Salůmůn zicnył śe na tepich a wjater go porwoł, poruszoł śe furgajůnc we lufće tak gibko, aże śnodańy jod we Damaszku a uobjod we źymji Medůw[2]. Wjater poddowoł śe jygo wole, a kej Salůmůn chćoł podkryślić swa moc a podbudować sława, kozoł tepichowi śe zatrzyńść, a uod tygo trzyńśyńo umrzyło 40 tyś. ludźůw[3].
Tepich Salůmůna bůł chrůńůny uod dyszczu baldachimym s ptokůw. Je ůun tyż wspůmńany we Kśyndze Cudůw szejka Muhammada ibn Yahya al-Tadifi al-Hanbali'go.
We ruskich berańach ludowych, Baba Jaga podarowoła Iwanowi Gupjelokowi furgajůncy tepich, a tyż inksze magiczne przedmjoty. Dary te půmogły Iwanowi przelyźć "bez trzidźiśći dźewjyńć krajůw". Ruski malyrz Wiktor Wasńecow wykonoł ilustracyje do jydnygo s wydań tych berůw.
W uopowjadańu Marka Twaina "Captain Stormfield's Visit to Heaven" furgajůnce tepichy bůły środkem transportu we ńebje.
Przipisy[Sprowjej]
- ↑ Uopowjeśći lo bajtli; Sulamith Ish-Kishor, The carpet of Solomon: A Hebrew legend 1966
- ↑ The Jewish Encyclopaedia
- ↑ Ibidem

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Maroko
Maroko, Krōlestwo Maroka (ar. المملكة المغربية) – państwo położōne we pōłnocno-zachodnij Afryce nad Atlantyckim Ôceanym i Strzōdziymnym Morzym. Grańiczy z Algeryjōm (na wschodzie), Saharōm Zachodniōm (na połedniu) i hiszpańskimi eksklawami we Afryce: Ceutōm a Mellilōm (na pōłnocy). Nŏleży do państw Maghrebu.
Graniczy z (podugowatość spōlnyj granicy):
- Łōncznŏ podugowatość granic lōndowych: 2 017,9 km
- Algeryjo: 1 559 km
- Sahara Zachodnio: 443 km
- hiszpańske eksklawy we Afryce:
- Podugowatość wybrzeża morskigo: 1835 km
- Nŏjniższy punkt: Sabcha Tah 55 m p.p.m.
- Nŏjwyższy punkt: Džabal Tubkal 4165 m n.p.m.
Przipisy[Sprowjej]
- ↑ bez Sahary Zachodnij


text:
Banhow
Banhow – stawjyńy lo uobsłůgi banowygo ruchu. Banhowy mogům być wjelge (uokryślane mjanym stacyje), a małe (banowy przistanek).
Wjelge banhowy majům pora bansztajgůw, ńykedy restauracyje, sklepy, haźle a inksze place lo podrůźnych.
Banowe przystanki zauobycz ńy majům kas, czynsto sům zawarte lo ludźůw.
Ślůnske banhowy[Sprowjej]
Nojstarszy banhow we Ślůnsku je we Wrocłowju ze 1842 roku – tyż nojstarszy banhow we Polsce (Oberschlesischer Bahnhof, Wrocław Górnośląski). Dźiśej już ńe dźało, je tam banowo przichodńo.
Inksze znajůme banhowy we Ślůnsku sům we Bjelsků (Bielitz, Bielsko ze 1890, dźiśejsze mjano Bielsko-Biała Główna), Uopolu (Oppeln Hbf, Opole Główne ze 1845), Glywicach (Gleiwitz, Gliwice ze 1845, nowe stawjyńy ze 1906) Katowicach (nowy banhow dźałoł we latach 1972-2010) a tyż we Wrocłowju (gůwny banhow - Oberschlesischer Bahnhof; Hauptbahnhof, Wrocław Główny ze 1857).


text:
Křesćanski zwjazk młodych mužow
Křesćanski zwjazk młodych mužow, mjezynarodnje znaty jako Young Men's Christian Association (YMCA), w Němskej mjenowany jako Christliche Verein Junger Menschen (CVJM) je najwjetša cyłoswětowa młodźinska organizacija, ma cirka pjećaštyrceći milionow čłonow ze 124 krajow. Je to nadkonfesionalna křesćanska organizacija. Bě załožena w lěće 1844 w Londonje.
Symbolom YMCA je čerwjeny runobóčny třiróžk.
Eksterne wotkazy[wobdźěłać]
- Oficialne stronki YMCA (jendźelsce)
- Oficialne stronki CVJM w Němskej (němsce)


text:
Sulkowski djalekt
Sulkowski djalekt – jedyn ze djalektůw ślůnskij godki, kery uostoł wytajlowany uod Feliksa Steuera we swojim dźele Dialekt sułkowski (1934). Noleży do djalektůw pograńiczo ślůnsko-laszskigo, a swoje mjůno bjere ze rodźimyj wśi Steuera - Sulkowa.
We tym djaleće powstoły dźeła take kej Ostatńi gwojźdźaurz (Uostatńi gwoźdźorz) a Z naszej źymjy ślůnskej (Ze naszyj źymje ślůnskij).
Sulkowski djalekt charakteryzuje śe:
- przelyźyńym downygo ajchńůnygo a we dyftůng au, kery śe wymołwjo [ɑw];
- zachowańym twardygo k a g we kuplůngach ky a gy, ntp. okynka, pługy;
- antycypacyjům mjynkośći, ntp. kujźńa;
- przelyźyńym wygłosowyj samogłoski nosowyj we am, ntp. cebulam.


text:
Birma
Birma (Myanmar, Mjanma, Zwjůnzek Birmański – Zwjůnzek Myanmar) – państwo pouožůne we Azyji Pouedńowo-Wschodńij, nad Zatokům Byngalskům a Mořym Andamańskym. Grańičy s Bangladešym, Indjami, Chińskům Republikům Ludowům, Laosym a Tajlandyjům. Wjynkše mjasta: Rangůn, Mandalaj, Basejn.
Mjano[Sprowjej]
Jůnta wojskowo we 1989 r. přijůnua Myanmar (Zwjůnzek Myanmar) kej nowe mjano kraju. Skuli tygo co zmjana ta ńy zostoua zaaprobowano bez žodyn uorgan ustawodawčy Birmy, nowe mjano ńy je uznowane bez wjynkšość krajůw. Zaakceptowůua je nale UoNZ.


text:
Ubuntu
Ubuntu jo dermotna distribucija Linuxa, kenž bazěrujo na distribuciji Debian a wužywa swójski grafiski pówjerch Unity. Wuwija se wót firmy Canonical pódpołdnjoafrikańskego pśedewześarja Marka Shuttlewortha. Mě distribucije jo słowo w afrikańskej rěcy zulu, źož wóznamjenijo "cłowjecnosć za drugich".
Prědne wudaśe systema jo było w oktoberje 2004. Pódla plana, nowa finalna wersija Ubuntu wuchada kužde połlěto. Numer wersije wobstoj z lěta a mjaseca wudaśa, na pśikład Ubuntu 13.10 jo wujšło w oktoberje 2013. Wersije Ubuntu maju teke kodowe mjenja, kótarež wobstoje z dweju słowowu, kótarejž zachopijotej se z tym samskim pismikom a pomjenjuju zwěrjeta: 13.10 jo "Saucy Salamander", to jo na engelski "njeplecny salamander".
Ubuntu słuša k nejpopularnjejšym distribucijam Linuxa za PC. Pó pódaśach wó woglědach na bokach załožby Wikimedia Foundation z oktobera 2013, mjazy distribucijami Linuxa, kenž jo se dało wopóznaś, Ubuntu jo był na prědnem městnje.[1]
Aby rozšyrjował Ubuntu, Canonical jo póbitował dermo CD z rozesłanim na ceły swět; w ten cas pó takej samej wašni jo se dało CD Kubuntu skazaś. Akcija jo se w aprylu 2011 zakóńcyła; něnto w wobchoźe na websedle Ubuntu dej se płaśiś za CD (sam system jo dermotny).
Wobraze .iso Ubuntu daju se wupaliś na CD abo DVD. Su to teke live-CD, to groni, wužywaŕ móžo zastartowaś Ubuntu z CD, bźez instalacije. Instalaciju systema dajo se zachopiś mjazy drugim z CD abo USB.
Warianty[wobźěłaś]
Ubuntu za serwery jo Ubuntu Server, źož instalacija w normalnem modusu wótměwa se bźez grafiskego pówjercha. Canonical zaběra se teke ze systemom Ubuntu Phone, kenž jo planowany za mobilne telefony. Testowa wersija jo wujšła 17 oktobera zrazom z Ubuntu 13.10.
Mimo Ubuntu Canonical wuwijaju se distribucije, kenž źěle se software a systemowe źěłowe rědy z Ubuntu, ale wužywaju druge grafiske pówjerchy abo specifisku software. Su to mjazy drugim Kubuntu (KDE), Xubuntu (Xfce), Lubuntu (LXDE), Edubuntu (za šule).


text:
Fat Possum Records
Fat Possum Records - platowô wëdowizna z Oxford, Mississippi, założonô w 1992 rokù przez Matthew Johnson'a. Specjalizëjë òna sã òsoblëwié blusã z nordowi Deltë Mississippi. Tuwò wëdiwôlë swòje platë m.jin. R. L. Burnside, Junior Kimbrough czë T-Model Ford . Z rozwijã wëdowiznë naczãle dochôdac do programë młodzi wëkònôwôczë jak na przëmiôr Heartless Bastards ë The Black Keys. Platë Fat Possum rozprowôdzô samòstójna platowô wëdowizna Epitaph Records.
Film[edicëjô | edytuj kod]
- 2003 You See Me Laughin': The Last of the Hill Country Bluesmen.


text:
Szkat
Szkat – szpil karćany, szczygůlńy rozpowszychńůny we Ńymcach a na Ślůnsku i Kaszubach. W Polsce czynsto nazywany "ślůnskym brydżym". We szpilu bjorům udźoł trzi uosoby, przi czym we kożdej rozgrywce 2 uosoby grajům przećiwko jydnyj, kero wygroła licytacyjo poprzedzajůncům dano rozgrywka. We szkaće szportowym partja, czyli pojydynczo sesyjo, na kerej zbjerajům śe gracze we szkata, skłodo śe s 24 rozgrywek. We szkaće uotwartym ńy ma tygo typu limitu a istńijům uodrymbne zasady liczyńo půnktůw, a wystympuje tzw. kůntrowańy.


text:
Elvis Presley
Elvis Presley (rodz. 8 styczńa 1935 we East Tupelo, um. 16 śyrpńa 1977 we Memphis) – amerikański śpjywok a szauszpiler, powożany za jednygo ze tych, co dali anfang rokyndrolowi, jydno ze nojwożńijszych postaćůw we masowyj kulturze XX stolećo. Podug jednygo ze prezydyntůw USA, Jimmygo Cartera "cajchowoł byrkajůncego ducha amerikańskij nacyje". Do terozka fůnguje mjejsko powjarka, podug keryj nowina uo śmjyrći Presleya bůła udowano a żyje uůn dali, nale chrůńi swoja prywata a trzimje śe ze daleka uode medjůw a fanůw. Mo uůn cera - Lisa Marie Presley.
Necowe uodwołańa[Sprowjej]


text:
Persišćina
Persišćina, fârsî - abo teke pârsî - jo indoeuropska rěc. Z darijšćinu, tádžikišćinu, pahlawšćinu, hazaragšćinu, dehwaršćinu, darwazšćinu, aimaqšćinu, džidšćinu, tatšćinu, bucharšćinu, luršćinu, kumzaršćinu a larišćinu słuša do krotkowjacorneje kupki irańskich rěcow. Jo jadnučka amtska rěc Iranskeje islamiskej republiki (pśez 66 milionow wobydlarjow) a jeje pódzajtšny dialekt, tj. daršćinu, powěda něźi dalšych 7 milionow wobydlarjow Afghanistana (5,6 mil.) - tu stej dwě drugej amtskej rěcy - a Pakistana (1 mil.). Źinsajšnej modernej persišćinje wjelgin pódobna jo teke tadźikišćina (jadnučka amtska rěc z něźi 6 mil. wobydlarjami Tadžikistana. Afghaniske a tadźikiske dialekty su archaiše a gramatiski bogatše nježli źinsajšna moderna irańska persišćina.
Gramatika[wobźěłaś]
Persišćina ma dwa numerusa, ale njama žeden genus, na rozdźěl wót stareje persišćiny.


text:
Delnja Sakska
Delnja Sakska je zwjazkowy kraj w sewjeru Němskeje. Po přestrjeni je po Bayerskej druhi najwjetši kraj Zwjazkoweje republiki Němska. Jeho hłowne město je Hannover.
Geografija[wobdźěłać]
Přez Delnju Saksku běža rěka Łobjo a tež rěki Weser, Aller a Ems.
Najwjetše města su Hannover, Braunschweig, Osnabrück, Oldenburg (Oldenburg), Göttingen a Wolfsburg.
Stawizny[wobdźěłać]
Delnja Sakska je so w lěće 1946 załožiła.
Mjena sydlišćow[wobdźěłać]
W Delnjej Sakskej eksistuja někotre mjena sydlišćow (Lüchow, Wustrow, Bardowiek), kotrež pochadźa ze słowjanskeje rěče. Tuta słowjanska rěč hižo njeeksistuje, ale bě přiwuzna z kašubšćinu, pólšćinu, ale tež ze hornjoserbšćinu, delnjoserbšćinu, čěšćinu a słowakšćinu. Słuša k lechiskej skupinje zapadosłowjanskich rěčow. Ale su tam tež mjena němskeho pochada.
Badensko-Württembergska • Bayerska • Berlin • Braniborska • Bremen • Delnja Sakska • Durinska • Hamburg • Hessenska • Mecklenburgsko-Předpomorska • Porynsko-Pfalca • Posaarska • Sakska • Saksko-Anhaltska • Schleswigsko-Holsteinska • Sewjerorynsko-Westfalska
1952 k Badensko-Württembergskej fuzionowali: Südbaden | Württemberg-Baden | Württemberg-Hohenzollern


text:
Wikipedija:Přełožki
Tuta strona słuži koordinaciji přełožkow z druhorěčnych Wikipedijow.
W druhorěčnych Wikipedijach je wjele tysac dokónčenych nastawkow k nimale wšěm temam. Jeli móžeš derje přełožować, přełož stronu a zasuń hotowy tekst z pokiwom, zwotkelž wón pochadźa, do hornjoserbskeje wersije. Wšě strony we wšěch rěčach podleža GNU Licency za swobodnu dokumentaciju (němsce) a smědźa tuž so wužiwać. Ale zwaž sej z kedźbnosću na přełožki: Su tež argumenty přećiwo přełožkam, předewšěm, hdyž njejsu fachowsce přewjedźene.
Na lisćinje požadanych přełožkow móžeš pohladać, hač móžeš ze swojimi znajomosćemi pomhać, abo zwuraznješ swoje přeća za přełožkami.
Wobsah
Pokiwy k wobsahej[wobdźěłać]
Prošu posudź dokładnje swoje kmanosće za přełožowanje. Profesionelni přełožowarjo disponuja wo wjacelětnej wukubłanju a wědźa, kak móža mnoholičbne přełožowanske pasle wobeńć. Někotre pasle so lajkej docyła wotewru. Jeli sy tuž wukubłany přełožer abo disponuješ wo dobrych cuzorěčnych znajomosćach, potom pomhaj sobu!
Jeli na přikład němski tekst bu do hornjoserbšćiny přełoženy, móžeš hišće husto na čim spóznać, zwotkelž wón pochadźa. Samo jeli tekst je zrozumliwy, słowoslěd je kopolaty, wólba słowow njepřihódna a rěčne wobroty su husćišo njepřełožene. Bohužel so to husto tež na přełožki profesionelnych přełožowarjow hodźi. Dobry přełožk wuznamjenja so přez to, zo na njón pochad hižo njepytnješ. Dyrbi klinčeć - abo samo lěpje -, jako by so tekst prěnjotnje direktnje hornjoserbsce spisał.
Kedźbu: Awtomatiske přełožowanske programy wjele njedostatkow dla encyklopediskim žadanjam njewotpowěduja.
Nimo toho kedźbuj na poslednje změny originalneho nastawka, zo njeby wandalizm abo zwadne změny přewzał.
Licencne prašenja: awtorske prawo a originalny tekst[wobdźěłać]
Po prawje su přełožki wobdźěłanja prěnjotneho dźěła. Smědźa so tohodla jenož z dowolnosću mějićel prawow na originalu wozjewić. Pola tekstow z cuzorěčnych wudaćow Wikipedije bu tuta dowolnosć pod wuměnjenjemi licency de:GNU FDL data, wotpowědne zwjazowace postajenja so tam w wurězku 8 wobjednaja.
Zasuń najlěpje předłohu Předłoha:Přełožk do noweho nastawka a připodobń swoju předłohu po tamnišim přikładźe.
Přełožki tekstow, kotrež njesteja pod licencu GFDL abo kotrychž awtorske prawa hišće minjene njejsu (mjenje hač 70 lět po smjerći awtora), njesmědźa bjez wurazneje dowolnosće mějićela prawow do Wikipedije stajić.
Kulturelne aspekty[wobdźěłać]
Runje w historiskich tekstach abo w tekstach, kotrež so z kulturu zaběraja, su w rozdźělnych kulturnych wobkruhach husto rozdźělne nahlady a hódnoty. Kritikarjo widźa tohodla w jednostronskim přełožowanju, na př. z jendźělskeje Wikipedije, strach kulturneje straty.
Bjez dwěla prócy hódne je přirunanje hižo eksistowacych teksty přez rěčne mjezy, zo bychu so zmylki namakali, nowe aspekty wotewrěli a rozumili, kak rozdźělne kultury něšto wobhladuja. Tež přełožki ze zrědka rěčanych rěčow su přejomne, dokelž so tam snano cyle hinaše ideje jewja hač w němskim abo jendźelskim rěčnym rumje z wašnjom.
Techniske pokiwy[wobdźěłać]
Za přełožowanje so doporuča wobaj tekstaj runočasnje k dispoziciji dźeržeć. W padźe nowych nastawkow móžeš prosće originalny tekst do noweho wobdźěłowanskeho wokna kopěrować a tam přełožować. Kedźbuj, zo wušmórnješ pasaže hakle tam, hdyž je woprawdźe hižo njetrjebaš!.
Jeli hižo tekst eksistuje, měł sy wězo dźiwać na to, zo nowy tekst stary tekstowy běh njemyli abo připodobń stary tekst..
Wjace komforta skići paralelny napohlad wobeju tekstow. Wobhladowakaj Opera a Konqueror dowolatej poddźělenje wokna do podwoknow (Multiple Document Interface resp. panele). Tež funkcija „page holder“ wobhladowaka Shiira za Mac OS X zmóžnja paralelne wobhladowanje resp. wobdźěłowanje dweju weboweju stronow. Za Mozilla Firefox je přidatk Split Browser [1], kotryž tež dźěleny napohlad dowola.
Trochu wobćežniše su "rajtarki", podobnje kaž pola kartajnych kartkow. Rajtarki so mj. dr. přez Seamonkey a Firefox podpěruja. W Seamonkey móžeš z Strg+Bild horje a Strg+Bild dele tam a sem přeńć.
Jednora, konwencionelna móžnosć je, zo so originalny tekst w druhim woknje wobhladowaka wotewrje. Potom hodźetej so wulkosć a pozicija wobeju woknow wobhladowaka tak přiměrić, zo byštej wobě woknje wobhladowaka stej jedne pódla druheho ; tež date njeaktiwne wokno wosta potom widźomne. Nimo toho móžeš z tastowej kombinaciju STRG+Tab wužiwać, zo by z jednoho wokna do druheho přešoł.
Skónčnje je wězo móžnosć tekst offline z tekstowym editorom pisać, najwjace dobrych editorow skići wšelake móžnosće za dźělenje wokna. Tajke postupjenje je wosebje za dlěše teksty doporučomne, dokelž najwjace wobhladowakow njedowola mjezyskładowanje teksta we swójskim editorje.


text:
Michiganski jazor
Michiganski jazor (engelski Lake Michigan) jo tśeśi nejwětšy jazor Pódpołnocneje Ameriki a pěty nejwětšy cełego swěta. Wón jo jaden z pěś „wjelikich jazorow“ (Great Lakes) a namaka se w pódpołnocu Zjadnośonych statow. Jazor lažy 176 metrow nad mórskej głaźinu a jo z pśestrěnju 58.016 km² wětšy ako Chorwatska.
Pódzajtšny pśibrjog jazora słuša k zwězkowemu statoju Michigan; pódpołdnjowy kóńc k Indianje a pódwjacorny pśibrjog k statoma Illinois a Wisconsin. Michiganski jazor jo z Huronskim jazorom pśez Mackinacsku wuscynu bźez wusokostnego rozdźěla zwězany, tak až jadna se pópšawem jano wó jaden jazor.
Kołowokoło jazora su 12 milionow luźi žywe. Pśi Michiganskem jazorje laže města Chicago, Milwaukee, Gary a Green Bay.
Wótkaz[wobźěłaś]
Koordinaty: 43°42′0″N 87°5′0″W /  43.7, Wurazowa zmólka: Njewócakany opeator *


text:
Pizza
Pizza — jodło italskigo kuchńa, na terozki fest powszychno na cołkim śwjeće. We wersyji podstawowyj je to plaskaty placek ze wytrawnygo ćasto drożdżowygo, pomazany zozům tůmatowům, posuty tartům kyjzům a źołůma, pjeczůny we mocno gorkim pjecu. Pizza podowo śe na gorko, nale źimno tyż idźe zjeść.
Je kupa zortůw pizze ze roztomajtymi skłodńikůma. Můgům to być szampańoki, cwibla, szynka, tůmaty, paprika, wuszt, uoliwki, salami, lebo ańi uowoce abo brokůły. Krům tygo do pizze dowo śe roztomajte zorty zoze.


text:
Katowice
Katowice [katɔˈvit͡sɛ] (alemantlahtōlli: Kattowitz, chequiatlahtōlli: Katovice, silesiatlahtōlli: Katowicy) motōcāitia ītēcuacān in voivodayōtl Śląskie, Polonia. Piya 354,000 chānehqueh (1999), īca ce Āltepētl Tlaīxpayōtl cequi 2,700,000 chānehqueh īhuān in Śląskie Āltepēnānyōtl Tlaīxpayōtl 5,294.000 chānehqueh .
Katowice huēyi tlācah[ticpatlāz]
- Hans Bellmer
- Henryk M. Broder, tōnallini
- Maria Goeppert-Mayer
- Kurt Goldstein
- Jerzy Kukuczka
- Kazimierz Kutz
- Franz Leopold Neumann
- Hans Sachs


text:
Fana Chicago
Fana Chicago to je puot bjouyj tkańiny s dwůma jasnomodrymi pasůma s kerych koždy je wysoki na 1/6 coukij fany. Jasnomodre pasy sům umješčůne trocha nižyj kej 1/6 wysokośći uod wjyrchu a od douů fany. Mjyndzy ńymi na bjouym polu sům štyry čyrwůne gwjozdy šeśćoromjynne.
Symbolika[Sprowjej]
- Bjoue a modre pasy, cuzamyn pjyńć, uoznačajům:
- tři bjoue, kolejno uod wjyrchu: puůnocno, zachodńo a pouedńowo tajla Chicago
- jasnomodry pas na wjyrchu uoznačo Jeźoro Michigan a půunocny břyg řyki Chicago
- jasnomodry pas na spodku uoznačo pouedńowy břyg řyki Chicago a Kanou Illinois-Michigan
- čyrwůne gwjozdy uoznačajům, kolejno uod lewyj:
- pjyršo Fort Dearborn, s kerygo rozwinyuo śe mjasto Chicago
- drugo wjelgi požar Chicago we 1871, podug podańo spowodowany bez krowa kero kopua we petronelka
- třećo gwjozda symbolizuje World's Columbian Exposition - Wystawa Śwjatowo we Chicago we 1893
- čworto gwjozda uoznočo inkšo śwjatowo wystawa kero mjoua plac we Chicago we lotach 1933-1934: Wystawa Śwjatowo Stuleće Postympu
Proponowane je dodańy pjůntyj gwjozdy, jeli Chicago dostańe prawo do uorgańizowańo Uolimpjady we 2016.


text:
Bober
Bober (Vicia faba L.) – gatůnek jydnoročnyj rośliny s familije boberowatych (Fabaceae Lindl.). Je uprowjany kej wařiwo, ńy je znůny s naturalnych stanowisk.
Charakteristyka[Sprowjej]
- Kořyń
- Palowy, wřećůnowaty, mocno rozastowůny.
- Štyngel
- Nagi, dynty (we formje růuki), na překroju štyrokańćasty, uo wysokośći do 100 cm, śinoźylůny, rozastowůny jedźińy u podstawy, podčas sušyńo (podańy kej rešta rośliny) čerńije.
- Liśće
- Tyž śinoźylůne, pařistofyjdřaste. Listki we ličbje 2 do 3 par, we kštouće yliptyčnym, uo uostrym wyrostku kůńcowym (dolne liśće s jydnům parům). Uo nasady duže, sercowate přilistki.
- Kwjoty
- Motylkowe, uo dugośći do 5 cm, bjoue uo fjoletowym žagelku a čornych flečkach na fyjdřikach. Zwykle zebrane we grůńaste kwjotostany (pů 2 do 4 kwjotůw) wyrastajůnce u nasady liśći.
- Uowoce
- We kštouće strůnku, uobuygo, zwisajůncygo we důu. Uośůnga do 12 cm, zawjera 2 do 5 naśůn rozdźelůnych gůmbčastymi přygrůdkůma. Naśůna majům kštout sočewki abo nerki, uośůngajům 35 mm dugośći. Koloru jasnožůutygo abo jasnoźelůnygo, ewyntualńy brůnatne.


text:
Jaborygyny
Jaborygyny – mjano rdzynnygo noroda Australije, kery přibůu na tyn kůntynynt s Azyje kole 40 000 rokůw nazod. Terozki žyje uůnych sam kole 460 tyśůncůw.
Přemjyškujům zauobyč licho zaludńůne a ńyurodne uobšory Zachodńij Australije, Queenslanda a Půunocnygo Terytoryja. Mnogo populacyjo Jaborygynůw přemjyškuje nale šrůmowiska we srogich mjastach Australije.
Jaborygyny sům zauobyč zarachowane do čorny čowječyj rase, baj podug ńykerych antrůpolůgůw twořům špecyjalno rasa abo zorta australojidalno. Pod wzglyndym fizykowym majům natura:
- ćymno karnacyjo (farba uod šekůladowyj do čornyj)
- kryncůne abo welowane, brůnotne a čorne kuduy
- dugo gowa (dolichocefalijo)
- šyroko šnupa
- průgnatyzm
- mocne zymby
Uchowali swojy zawjyřyńa. Religijo Jaborygynůw, tako kej inkšych norodůw co žyjům we takućkich warůnkach, je fest zmotlano s noturům a źymjům - čowječům muterkům. Rdzynne pńoki Australije kwolůuy grůnt, zawjyřajůnc, iže dušyčki uojcůw učyńůuy jeji forma downo rańśi na co prawjům Čas Śńika. To ś ńich bjerům śe wšyjske elymynty notury, ćoua na ńebje, flancynweld, founa a jejich potůmne.
Cifra Jaborygynůw bez fal ślatowaua aže do 30. rokůw XX wjeka, kedy (1933) jejich cifra uocyńano ino na 67 tyśůncůw. Australijowe regyrůngi aže do pouy 60. rokůw XX wjeka uůnačůuy napřoćiw Jaborygynůw politika asymilacyje pod drukym a dźepjyro uowdy wyškryfloli uůnych s uoficjalnygo Festbucha Flancynwelda a Foůny tygo landu i přijmńůnto prawiduo asymilacyje ze samośćy. Dźepjyro uode 1984 goda radujům śe uůńi we pounośći welůnkowym rechtym. Postřůd Jaborygynůw ukozuje śe srogšo arbajtlůuza a uožarstwo kej postřůd uostauyj tajle noroda Australije.
13 lutygo 2008, prymjer Australije wyguośůu we parlamyńće ryjda, we keryj wajou uo wybočyńy Jaborygynůw za sekirowańy a půńywjyrańy, we tymu za praktiki mjan. zraubowany gynyracyje.


text:
Efekt Coriolisa
Efekt Coriolisa – efekt kery do śe uobserwować we tych ukłodach uodńeśyńo, kere śe zwyrtajům. Uobjawjo śe tym, co ćoła we takim ukłodźe ńy poruszajům śe po prostyj, ino zakryncajům. Zdowo śe, co zakryncajům skiż dźołańo jakij śůły. Je to śůła pozorno, kero lo uobserwatora s poza ukłodu ńy fůnguje. Lo uůnygo to ukłod zmjyńo rozlygowańy a ćoło poruszo śe po prostyj, do zgody ze pjyrszům zasadům dynamiki.
Śůła Coriolisa idźe porachować podug mustra:
Ze uůnům śůłům je zwjůnzany szwůng Coriolisa:
Uoznaczyńo: m – masa ćoła, v – uůnygo gibkość, w – gibkość kůntowo ukłodu, a – wektorowy iloczyn.
Na Źymji skirz dźołańo uůnygo efektu woda we badywańe kej ślatuje do gulika zwyrto śe do zgody ze ruchym wskozůwek zygora na połedńowyj půłkugle, a na uopy do ńij na půłnocnyj půłkugle. Na růwńiku ślatuje rajn, bes zwyrtańo. Tak samo zwyrto śe wjater we cyklůnach.
Skirz efektu Coriolisa we balistyce bjere śe poprowka, coby ńy trefić mino.


text:
1 lipca
1 lipca – 182. (we lotach przystympnych 183.) dźyń roku a pjyrszy dźyń lipca we używanym na ślůnsku kalyndorzu grygůrjańskim. Po ńim je jeszcze 183 dńi do kůńca roku.
Śwjynta[Sprowjej]
- Śwjatowy Dźyń Baukůnsztu
Wydarzyńa na śwjeće[Sprowjej]
- 1097 - pjyrszo Wyprawa Krziżowo, Bitwa pode Doryleum - wygrano krziżowcůw
Rodźili śe[Sprowjej]
- 1921 - Michalina Wisłocka, polsko dochtůrka, ginekolog a seksuolog
- 1934 - Sydney Pollack, amerikański reżysyr, szauszpiler a producynt filmowy
- 1955 - Augusto De Luca, italski fotograf
Umrzili[Sprowjej]
- 2004 - Marlon Brando, amerikański szauszpiler
- 2009 - Karl Malden, amerikański szauszpiler syrbskigo pochodzyńo, zdobywca Uoskara


text:
Facebook – internecowy społecznośćowy portal, we kerym zaregisztrowane użytkowńiki mogům tworzić nece, tajlować śe na zorty, posyłać uobrozki i wjadůmośći a używać roztomajte aplikacyje, kere sům własnośćům Facebook, Inc. ze śedźibům we Menlo Park we Kaliforńiji. We paźdźerńiku 2012 portal tyn mjoł już powyżyj 1 miljarda zaregisztrowanych użytkowńikůw[1]. Strzedńostolećo lo użytkowańikůw Facebooka to 22 lota[1].
Necowe uodwołańa[Sprowjej]
Przipisy
- ↑ 1,0 1,1 Facebookowi nie straszne konta-widma. Zuckerberg ma już miliard!, paźdźerńik 2012 (pol.)


text:
Mezopotamiska
Mezopotamiska (grjeksce: Meσoπotauίa Mesopotamia, aramejsce: ܒܝܬܢܗܪܝܢ Beth Nahrin, kurdisce: Mezopotamya arabsce: بلاد مابين النهرين Bilād mā bain an-Nahrain) woznamjenja (kraj) mjez (dwěmaj) rěkomaj abo tež krótko Mjezyrěčina a woznamjenja w historiskim zmysle kónčinu dólnych runinow mjez rěkomaj Eufratom a Tigrisom, w kotrejž měšćanske staty Sumeričanow, Babylonjanow, Aramejčanow a Assyričanow ležachu.
Wobsah
- 1 Zapřijeće a definicija
- 2 Geografija
- 3 Předstawizny
- 4 Wot Sumera hač ke kóncej nowobabylonskeho mócnarstwa
- 5 Naslědnicy Stareje Mezopotamiskeje
- 6 Kultura a towaršnosć
- 7 Žórła
- 8 Eksterne wotkazy
Zapřijeće a definicija[wobdźěłać]
Dźensniše wužiće mjena Mezopotamiska za kraj mjez rěkomaj zapřijima kónčinje wot Sumer a Akkad, kotrejuž dólne runiny su znate pod mjenom Južna Mezopotamiska.[1] Prěnjotnje so kónčina Mezopotamiskeje we wysokosći dźensnišeho Bagdada započa a rozpřěstrě so hač do regionow sewjerneje Syriskeje.[1]
Geografija[wobdźěłać]
Z Mezopotamiskej jako Mjezyrěčina su geografisce dźensniše kónčiny Iraka sewjerowuchodneje Syriskeje kaž tež južnowuchodneje Turkowskeje definowane.[2] Za přirodne mjezy maja wuchodne dólne nakromne kónčiny horinow Zagros a Taurus, pobrjóžna kónčina Persiskeho golfa a započinaca so syrisko-arabska pusćina.[3] Žórłowe regiony Eufrata a Tigrisa pak geografisce k Mezopotamiskej njesłušachu.[3] Z kóncom nowowbabylonskeho mócnarstwa so tež historiske stawizniske zapřijeće Mezopotamiska kónčeše. Slědowace epochi z jich nowymi politiskimi statnymi wutworami tohodla pod historiske mjeno Mezopotamiska njesłušeja.[3]
Politiske wliwowe kónčiny[wobdźěłać]
Assyriska, Babyloniska a Sumer pěstowachu dalokosahace politiske poćahi k susodnym krajam, kotrež buchu tež zdźěla za prowincy mezopotamiskich jadrowych krajow deklarowane. Mjez krajemi starowěka, kotrež njesłušeja k historisce definowanym geografiskim kónčinam Mezopotamiskeje, su mj. dr. Armenska, Urartu, Mittani, Mediska, Elam a zažne persiske mócnarstwo, prjedy hač wot lěta 539 př. n. l. prěni naslědny stat stareje Mezopotamiskeje tworješe.[3]
Předstawizny[wobdźěłać]
Najstarše archeologiske wobsydlenske sćěhi hodźa so za połojcu 11. lěttysaca př. n. l. při srjedźnmy Eufraće w Murejbeće dopokazać, hdźež su so pochowane byče nopy w kulojtych domach namakali. Hodźi so z wěstotu předpokładować, zo běchu podobne poměry w susodnych regionach, dokelž družina namakankow typiske znamjenja cyłkowneje Mezopotamiskeje reprezentuje.[4] Wot 10. lěttysaca př. n. l. hodźa so wumodelowane žónske figuriny namakać. Obsidian w małych mnóstwach pokazuje na wikowanje z Kapadociskej. Namakane obsidianowe brjenki su dopokaz zažneho wikowanja.
Hač do 8700 př. n. l. móžemy architektoniski pokrok wobkedźbować. Něhdy kulojte bydlišća přeměnjachu so do róžkatych domow, kotrež nětko tež nad wjacorymi rumnosćemi disponowachu. Žitne zbytki w silach pokazuja na prěnje ratarkse činitosće. Něhdźe wot 7700 př. n. l. pokazuja wšě domy, w kotrychž buchu čłowjeske nopy namkane, róžkaty stil. Specialny porjad pokazuje podobnosće na kult mortwych Jericha. Z 7. lěttysaca př. n. l. pochadźeja najstarše dokłady za keramiku. Objekty pokazuja měnjace so motiwy a techniki, kotrež pokazuja na dołhi wuwiwanski proces přez wjacore lětstotki. Wot 6. lěttysaca př. n. l. hodźi so prěni raz palena hlina z prehistoriskimi modelemi hornčerskeje tačele dopokazać.[4]
Južna Mezopotamiska[wobdźěłać]
Wobsydlenje započa so mjez 5000 a 4000 př. n. l. w Obejdskej dobje. Ratarjo wobsydlachu kraj mjez Babylonom a Persiskim golfom, wjedźechu prěnje ratarstwo. Dźělenje dźěła nasta, hornčerska tačel bu wunamakana, Temple z hlinjanych cyhelow su nastate. Wot Urukoweje doby (4000–3100 př. n. l.) namakachu města a spočatki pisma, kotrež so ze systema piktogramow k sumeriskemu klinowemu pismu wuwiwaše.
Srjedźna Mezopotamiska[wobdźěłać]
W dólnych runinach srjedźneje Mezopotamiskeje ležachu jako najwuznamniše městnosće Sippar, Dur-Kurigalzu a Opis. Kónčina bě přez rěku Dijala a horni běh Delnjeho Zaba wobmjezowana. Plahowachu hłownje žito. Najwažniša hospodarska hałza wšak bě zhotowjenje smoły a kołmaza w regionje Opis.
Sewjerna Mezopotamiska[wobdźěłać]
Wosebitu rólu hraješe w 4. a 3. lěttysacomaj př. n. l. tež sewjerna Mezopotamiska, kotrež so wobchadnje druhdy tež Hornja Mezopotamiska mjenuje. K njej słušachu kónčiny při hornim běhu Eufrata, Tigrisa a Habura. Wuznamne města su tam nastali, kaž Mari, Ebla, Hama, Hamukar, Tell Halaf/Aleppo, Nabada, Niniwa a tež Assur.
W druhej połojcy 3. lěttysaca př. n. l. da so nimo toho jednotna kultura w tutej kónčinje zwěsćić, kotraž so mjez druhim přez standardizowany załožk Akropolisa z palastom a templemi w srjedźišću sydlenskeje hórki wuznamjeni.
Wot Sumera hač ke kóncej nowobabylonskeho mócnarstwa[wobdźěłać]
Najwjetši dźěl znatych stawiznow Mezopotamiskeje je přez připućowanja po skupinach charakterizowany. Zwjetša rozpadny region do wjele měšćanskich statow, podobnje kaž w starowěkowskej Grjekskej, pod kralemi, kotřiž nachwilu jedny přećiwo druhemu wojowachu. Běchu fazy, kotrež buchu přez wulke mócnarstwa dominowane a druhe, w kotrychž mócy ze susodnych regionow dobywanske wójnske wuprawy wjedźechu.
Chronologija zepěra so na assyrisku lisćinu kralow, lisćinu eponymow a chroniku eponymow. Přez rjad synchronizmow hodźi so najwjace babylonskich kralow (po sumeriskej a babylonskej lisćinje kralow A) do systema zasunyć. W Babylonskej so lětnje mjěna (po wažnym podawkom) hač do časa knjejstwa krala Kurigalzu I. wužiwachu, po tym wužiwa so zwjetša jenož lěto knjejstwa krala jako referencu.
Nimo toho su synchronizmy znate: Šamši-Adad I. z Assyriskeje zemrě w 17. lěće knjejstwa krala Hammurabi, Ammiṣaduqa, kral Babylona knježeše 146 lět po stupjenju krala Hammurabi. Babylon připadny w lěće 31 krala Šamšu-ditana k Hetitam pod Muršili I. Z wobkedźbowanjow Wenusy w času krala Ammiṣaduqa spytachu, absolutne daty wotwodźić. Wotpowědny podawk wospjetowaše so kóžde wosme lěto. Nimo toho je rozprawa wo dwěmaj zaćmićomaj měsačka za čas UR-III-dynastiju.
Tež archelogoiske namakanki su snadne. Wjele starobabylonskich sydlišćow bu rozpušćeno. Po Gasche et al. (1998, 7) je so tutón proces wšak hižo před padom Babylona započał a zda so, zo to bě ze změnu hydrologiskeho systema w času knjejstwa Samsuiluny zwjazane. Ur, Uruk a Larsa nad Eufratom běchu potrjechene, ale tež Girsu a Lagaš buštej rozpušćenej, w 30. lěto knjejstwa Samsuiluny potom tež Isin a Nippur. Tež rozpjeće keramikowych formow jasnje woteběra (Gasche et al. 1996, 43). Zda so, zo bě kónčina na wuchod Tigrisa mjenje potrjechena.
Sumeričenjo[wobdźěłać]
Prěnje pisomne dopokazy w južnej Mezopotamiskej su w sumeriskej rěči spisane. Někotři rěčespytnicy měnja, zo sumeriska rěč móhła z mongolšćinu, finšćinu, madźaršćinu abo z turkowšćinu přiwuzna być a wotwodźeja z toho připućowanje Sumeričanow do Mezopotamiskeje z wuchoda, měnjo, zo tam su korjenja tutych rěčow. Njejsu žane archeologiske dokłady za tajke připućowanje. Teorija, zo južna Mezopotamiska w neolitikumje hišće pod mórskej hładźinu ležeše, njeda so mjeztym wjace dźeržeć, chibazo přińdźe přez eroziju w sćěwku rólniskeho wužiwanja a přepasenja w Taurusu a Zagrosu k sylnemu nanjesenju pódy.
Kónc 4. lěttysaca př. n. l. buchu technologije za efektiwniše powodźenje polow wuwite a etablěrowane, tak zo móhli so prěni raz města tworić. Rozhałžkowany kanalowy system bu wot tak mjenowanych měšniskich wjerchow zorganizowany a zhromadnje wobtwarjeny („templowe hospodarstwo“).
Rjemjesło a wikowanje nabywaštej dale a bóle wuznam a města buchu dale a bóle zamóžite. Kóžde z tutych sydlišćow bě politisce samostatne.
Přiběrace žadanja na organizaciju a tež templowe hospodarstwo wuměnjachu a spěchowaštej wuwiwanje pisma. Na spočatku słužeše pismo jenož knihiwjedstwu- Najwažniše město Sumeričanow bě Uruk, jedyn z jeho knježićelow bě Gilgameš. Epos wo tutym rjeku maja so za najstarši wobchowany literarny dokument čłowjestwa. Wokoło lěta 2700 př. n. l. bě klinowe pismo w swojich móžnosćach dospołnje wuwite.
Wot lěta 3000 př. n. l. připućowachu nomadźa ze sewjera do južneho Mezopotamiskeje. Sumeriska lisćina kralow, kotraž tež wo lijeńcy powěda, dokumentuje tute pućowanja přez mjenowanje semitiskich mjenow. Historikarjo mjenuja tutu dobu zažnodynastisku periodu, kotraž so w 23. lětstotku př. n. l. skónči.
W tutej dobje rozłama jednota duchowneje a swětneje mocy. Palasty buchu za kralow natwarjene, kotrež nic jenož reprezentaciji słužachu. Kralojo tuteje doby mjenowachu so lugal (= „wulki čłowjek“). Swój mócnarski narok pokazachu knježićeljo tež přez swoje rowy, dajo so z swojej družbinu pohrjebać. Wjacore tutych kralowskich rowow namakachu blisko města Ur.
Dalše namakanki, kotrež mějachu za hospodarstwo rozsudny wuznam, běštej koleso a hornčerska tačel (pózdnja Uruk-doba).
Zjednoćenje a čas rozkćěwa pod Akkadom[wobdźěłać]
Ze Sargonom z Akkada so nowa epocha započa (wokoło 2235-2094 př. n. l.). Załoži prěnje wulke prědnjoaziske mócnarstwo, zjednoćejo wjele měšćanskich statow. K swojemu mócnarskemu wobwodej słušeše cyłu Mezopotamisku, dźele Syriskeje, Irana a Małeje Azije. Město Akkad, kotrehož zbytki hišće njebuchu namakane, bu knježerstwowe sydło. Akkadska rěč wutłóči sumerišćinu jako rěčanu rěč; sumerišćinu wšak wužiwachu dale jako sakralnu, ceremonialnu, literarnu rěc a jako rěč wědomosće. Dobywanja Sargona wjedźechu k hospodarskim a kulturelnymi zwiskam z podćisnjenymi ludami a z nowymi susodami. Přistup k Persiskemu golfej daše florěrowace mórske wikowanje nastać.
Mócnarstwo Akkada žane dołhe wobstaće njeměješe. Mnoholičbne zběžki a předewšěm přupućowacy hórski lud Gutejčanow skónčichu tutu epochu.
Tute prěnje wulke mócnarstwo zwosta w mytach regiona žiwe. Tak wjele pozdźišo samo Assyričenjo w swojich stawiznach wo Sargonje rozprawichu.
Nowosumeriske mócnarstwo dynastije Ur III[wobdźěłać]
Po nic cyle 100 lětach buchu Gutejčenjo wuhnaći, a sumeriske měšćanske staty dóńdźechu zaso k mocy a wulkosći. Město Ur bu znowa srjedźišćo. Sumerišćina bu zarjadniska rěč. prěnje cikuraty nastawaja.
Tuta doba wuznamjeni so přez krute zarjadnistwo a přez wudawanje prawniskich wukazow (Kodeks Ur-Nammu). Je to poslednja wot Sumeričanow charakerizowana epocha. Jich rozpad je přez zańdźenje mocy městow wuznamjeny. přez to měł dalši nomadny lud swoju šansu k postupej dóstać (hlej tež: Lisćina kralow z Ura).
Starobabylonska doba[wobdźěłać]
Pod kralom Hammurabi, w starobabylonskej periodźe (2000 př. n. l. - 1595 př. n. l.), so město Babylon do srjedźišća tehdyšich podawkow dósta a bu tak wuznamne za region, zo Grjekojo pozdźišo cyłu Mezopotamisku Babylonsku mjenowachu. Hammurabi je znaty, dokelž spisa jednu z prěnich traděrowanych zběrkow zakonjow, tak mjenowany kodeks Hammurabi. W 280 paragrafach prawidłowaše aspekty ciwilneho prawa, chłostanske prawo a zarjadniske prawo. Poda nam wjele rozsudźenjow jednotliwych padow, kotrež so často přez wulku krutosć wuznamjenjachu. Historikarjo njejsu sej wěsći, kak dołho so tuta zběrka zakonjow wobkedźbowaše.
Assyriska doba[wobdźěłać]
W 18. lětstotku př. n. l. knježeše Šamši-Adad I. wjetše mócnarstwo na sewjer wot Mezopotamiskeje, ale w prěnjej połojcy 17. lětstotka Assyriska zaso rozpada a staroassyriske mócnarstwo so skónči.
W 14. lětstotku př. n. l. Assyriska zaso na mocy naby. Stolica Aššur ležeše při hornim Tigrisu. Historikarjo měnja, zo tute město najprjedy bě pod knjejstwom Akkada, mjeztym zo prěni Assyričenjo běchu nomadźa.
Na čole Assyričanow steješe kral, kiž so tež za zastupjerja bóha Aššur měješe. Pódla kupnicy wulku móc w kraju wukonjachu. Assur, geografisce ležo při wažnych wikowanskich pućach, wikowaše z Babylonom, Anatolskej a dźensnišim Iranom.
Pod Aššur-uballit I.om (1353-1318 př. n. l.) naby Assyriska swój wliw wróćo. Mnoholičbne dobywanja wjedźechu k hospodarskemu rozmachej. Kral Tukulti-Ninurta I. zrozumi so zaso jako zastupjer boha Assur. Mjenowaše so tež "knježićel štyrjoch zemjedźělow”. Z jeho smjerću so tak mjenowane srjedźoassyriske mócnarstwo skónči.
Posledni rozmach dožiwi mócnarstwo z kralom Aššur-danom III. (935-912 př. n. l.), kiž wjele aramejskich městow doby. Assyričenjo poněčim pismo a rěč wot Aramejčanow přejimachu.
Kralej Aššur-nasir-apli II. (883-859 př. n. l..) a Šulmanu-ašared III. (858-824 př. n. l.) rozšěrištaj assyriski mócnarski wobwod hač do Syriskeje. Po někotrych poražkach a nutřkownych wadźeńcach je so Tukulti-apil-Ešarrje III. (745-727 př. n. l.) poradźiło, Fenicisku, Palestinu a Israel dobyć. Babylon dobywachu w lěće 689 př. n. l. Dobywanska žadosć namaka swój wjeršk w dobywanju Egyptowskeje přez Aššur-ahhe-iddina (681-669 př. n. l.). Aššur-bani-apli (669-627 př. n. l.) bě posledni wuznamny knježićel. Wón bě nazhonity politikar, kiž bě jara wobčitany. Jeho knihownja je wuznamne žórło za stawizny Mezopotamiskeje.
Nowobabylonska doba[wobdźěłać]
Po spadźe Assyriskeje Babylon zaso na mocy naby. Kral Nabopolassar dobywa naposledk nad Assyriskej. 18 lět po smjerći Assurbanipala dobychu zjednoćeni Medojo a Babylonjenjo wójska Assyriskeje (609 př. n. l.). Potom bu Babylon znowa kulturelny centrum Mezopotamiskeje. Assur a Niniwa buštej dospołnje zničenej a Assyričenjo so skónčnje z pomjatka naslědnych generacijow zhubjachu, doniž so tute mjeno z politisko-socialnych přičinow znutřka assyriskeho luda na wuchodźe w 19. lětstotku n. l. zaso njewožiwi.
Naslědnicy Stareje Mezopotamiskeje[wobdźěłać]
Achejmenidźa dobywachu wot 550 př. n. l. Bliski wuchod a Mału Aziju. W Babylonje zawostaji Cyrus II. 539 př. n. l. swoju proklamaciju na Cyrusowym cylindrje a Mezopotamiska bu dźěl mócnje ekspandowaceho Persiskeho mócnarstwa. W času persiskeho knjejstwa bu aramejšćina mócnarstwowa rěč, t. mj. mócnarstwowa aramejšćina. W lěće 330 př. n. l. dobywaše Aleksander Wulki persiske mócnarstwo a po jeho smjerći přewza jeho něhdyši wójnski wjednik Seleukos móc a załoži dynastiju Seleukidow.
Kultura a towaršnosć[wobdźěłać]
Hospodarstwo a wikowanje[wobdźěłać]
W 3. lěttysacu (za Sumeričanow) knježachu měšniscy wjerchojo, kotřiž politisku a nabožnu móc w swojich rukach dźeržachu. Organizowachu tež kanalizowanje kraja a rólnistwo. Etat stata bě identiski z tym knježićela, tutón hospodarski system rěka oikosowe hospodarstwo. Organizacija trjebaše za to wulki zarjadniski aparat. Njewólnicy, kotřiž za měšniskich wjerchow dźěłachu, dóstachu za to naturalije. Priwatne swójstwo hakle w Babylonskej dobje nasta. Nadawki stata su so w běhu časa zdźěla “priwatizowali”, t. r. najenk přewza dźěła a dyrbješe za to wukon (na př. slěbro) přinjesć.
Ratarjo w 2. a 1. lěttysacu př. n. l. wšak wuměnjachu swoje produkty za trěbne žiwidła a tekstilije. Temple a jich měšnicy mějachu w Assyriskej wjele mjenje wliwa na hospodarstwo. Assyriski stat dopušći priwatne swójstwo a financowaše so přez tributy a dawki. Ležownosće běchu we wobsydstwje zemjanskich swójbow, kotrež małych ratarjow dale bóle k wotwisnym činjachu. Wulku lěpšinu měješe wobsydstwo na pódźe - wono bě bjezdawkowe. Nimo pódy wobsedźechu tute zemjanske swójby zwjetša hišće wulke wikowanske předewzaća.
Tež w Babylonje běchu wliwapołni překupcy, kotřiž ze swojimi swójbami hotowe dynastije tworjachu. Nic jenož přez wikowanje powjetšachu swoje zamóženje, ale tež přez pjenježne wobchody. Přećiwo wšemu wočakowanju njeběchu po wšěm zdaću žane wiki (bazary), kaž by so poprawom wot orientaliskeho kraja wočakowało. Ale namakane dokumenty wo tutej wikowanskej formje ničo njerozprawjeja.
Mezopotamiska wikowaše ze susodnymi krajemi. Poćahi dalokowikowanja sahachu samo wot Baltiskeho morja hač k Indusowej delće. Twory přinjesechu přez lódź abo karawanu do kraja. Karawany najprjedy swoje wikowanske twory z wosołami transportowachu, wot 1. lěttysaca př. n. l. wjelbłudy twory njesechu. W snadnej měrje su so tež konje a wozy wužiwali. Dróhi běchu hakle wot nowoassyriskeho mócnarstwa.
Rěč, pismo a ličby[wobdźěłać]
Do 4. lěttysaca př. n. l. wužiwachu wobydlerjo Mezopotamiskeje tak mjenowane ličenske kamuški za ličenske nadawki wšědneho dnja. Rozrostowace wikowanje wjedźeše w 3. lěttysacu k wuwiću klinoweho pisma. Najprjedy klinowe pismo zestaji so hłownje z wobrazowych symbolow. Pozdźišo bu wono abstrakniše. Dokelž wjele ludźi njemóžeše pisać, wužiwachu za swoje zaměry słužby pisarjow. Pisar sta so tak z nahladnej wosobu w towaršnosći.
Znamješka buchu z pisakami do hlinjanych taflow zadrapane. Najprjedy so na hlinjanej tafli padorune a wodorune linije ćahachu. Potom zapisuja symbole do nastatych kašćikow, zatłóčujo je z třiróžkatym kónčkom ćeńkeho drjewjaneho kuska do mjechkeje hlinjaneje tafle. Pisachu a čitachu wotlěwa doprawa. Klinowe pismo docpě wo 2700 př. n. l. swoju dokonjanosć. Klinowe pismo bu 2500 lět w Mezopotamiskej nałožene a namaka so tež w Syriskej a pola Hetitow kaž tež w diplomatiskich archiwach Egyptowskeje.
Pola Sumeričanow jednotliwe znamješka najprjedy cyłe słowa předstajichu, kotrež móžachu tež woznamy měć. Druhdy so znamješka kombinowachu, zo bychu činitosće předstajili. Tak zapřijeće "jěsć" předstaji so přez symbolej „huba“ a „chlěb“. Tute wobrazowe pismo dowoli ludźom, wšědne wěcy lěpje organizować.
Pismo bu w běhu časa kompleksniše, jednotliwe symbole móžachu nětko tež zwuki resp. wjacore symbole móžachu cyłe sady předstajic. To zmóžni narod literatury, kaž so tež na př. w Gilgamešowym eposu wotbłyšćowaše, kotryž je w cyłym region znaty był. Do 2. lěttysaca w Mezopotamiskej žana z wužitych rěčow dominowaše. Rěčachu sumerišćinu a akkadšćinu runoprawnje. Lětstotki dołhe zasydlowanje a rozšěrjowanje najrozdźělnišich aramejskich kmjenow po cyłym Płódnym měsačku činjachu aramejšćinu k nawodnej rěči Bliskeho wuchoda.
Sumeriska rěč wosta hač k přewrótej časow rěč zdźěłanych ludźi, podobnje kaž bě to grjekšćina za Romske mócnarstwo abo łaćonšćina w srjedźowěku. Wot Aramejčanow bu tež pismikowe pismo, kotrež su wot Feničanow přewzali, zawjedźene. Při tym pisachu jenož konsonanty, wokale so w přisłušnym pismje njepisaše (samsne płaći za prapisma Biblije kaž tež hieroglyfowe pismo Egyptowčanow). W tutej dobje pisachu na papyrusu a pergamenće.
Žórła[wobdźěłać]
- ↑ 1,0 1,1 Gebhard Selz: Sumerer und Akkader. C.H. Beck, München 2005, S. 11-13.
- ↑ Dietz-Otto Edzard: Geschichte Mesopotamiens. C.H. Beck, München 2004, S. 10.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Dietz-Otto Edzard: Geschichte Mesopotamiens. C.H. Beck, München 2004, S. 13-16.
- ↑ 4,0 4,1 Dietz-Otto Edzard: Geschichte Mesopotamiens. C.H. Beck, München 2004, S. 16-20.
Eksterne wotkazy[wobdźěłać]
- Josef Klíma, "Ludźo Mezopotamiskeje" (hornjoserbsce, přełožk ze słowakšćiny, PDF-dataja: 1.786 KB)
- Zur Frühgeschichte Mesopotamiens (PDF-dataja; 1,32 MB)
- Deutsches Archäologisches Institut: Übersicht über archäologische Grabungen in Mesopotamien
- Geschichte Mesopotamiens


text:
Zjednoćene narody
Zjednoćene narody (tež Organizacija zjednoćenych narodow, jendźelsce United Nations, skrótšenka UN) je swětodaloka mjezynarodna organizacija ze 193 čłonami. Wona bu załožena 26. pražnika 1945 w San Franciscu jako narunanje Zwjazka ludow. Jeje hłowny zaměr je spěchowanje mjezynarodneho měra a kooperacije. Sydło Zjednoćenych narodow namaka so w New Yorku.
Generalni sekretarojo[wobdźěłać]
Generalny sekretar Zjednoćenych narodow je předsyda sekretariata a najwyši zarjadnik organizacije. Reprezentuje UNO a je tuž zwjetša najznaćiša wosobina organizacije.


text:
Gustaf John Ramstedt
Gustaf John RAMSTEDT ['gustav 'jon 'ramstet] (* 22. oktobra 1873 w Ekenäsu; † 25. nowembra 1950 w Helsinki) bě šwedskorěčny finski slědźer, wědomostnik, diplomat, politikar a jedyn z prěnich finskich esperantistow (1891).
Z lěta 1898 hač do 1912 Ramstedt činaše sydom slědźenskich pućowanjow k Sibirskej, Srjedźnej Aziji a do Mongolskeje, hdźež přepytowaše tamniše rěče. Wón bě jedyn ze zažnych slědźerjow altajskich rěčow a załožer moderneje mongolistiki.
W lěće 1908 wón činaše seriju přednoškow w uniwersiće Helsinkow wo „Lingvoscienco kaj Esperanto“ (Rěčespyt a Esperanto).
Po njewotwisnosći Finskeje bě prěni wulkopósłanc Finskeje w Japanskej, Chinskej a Siamje a wostawaše w Japanskej tohodla z lěta 1919 hač do 1930. Tež za čas diplomatiskeje kariery přepytowaše rěče, mjez druhim korejšćinu.
Mjez 1936—1940 bě profesor wo sanskriće a přirunacej indoeuropskej linguistice w Uniwersiće Helsinkow a profesor wo fonetice. W lěću 1946 bu woleny jako čestny čłon Danskeje Kralowskeje Wědomostneje Society a w lěću 1948 čestny čłon Finskeje Akademije Wědomosćow.
Wón přełožowaše z finšćiny a japanšćiny wjele wersow, kotrež bu w rozdźělnych wudawkow wudate, mjez druhim w Voĉoj de popoloj (Kabe, Hłosy ludow).


text:
William Shakespeare
William Shakespeare (rodz. wjerza 23 kwjetńa 1564 [1] we Stratford-upon-Avon, um. 23 kwjetńa 1616) – ynglicki dichter, pisorz a dramaturg, reformator tyjatru, zauobycz powożany za jydnygo ze nojwybitńyjszych ynglickich pisorzůw. Napisoł ůng. 40 tyjatralnych szpilůw, 154 sůnety, a inksze dźeła. Je poważany jako norodowy dichter Ynglandu. Podug ekszpertůw, nojwjyncy pisoł we lotach 1586-1612, nale uo daty powstowańo cońykerych utworůw a jejich chrůnologijo je durch zwada.
Jygo tyjatralne szpile tumaczůno na bezma wszyjske nowożytne godki, a lista słůw kere uůn uworził a wlozły ńyskorzi do angelskij godki mo 600 pozycyjůw.
Ńykere dźeła[Sprowjej]
Kůmedyje[Sprowjej]
- All's Well That Ends Well
- As You Like It
- The Comedy of Errors
- Love's Labour's Lost
- Measure for Measure
- The Merchant of Venice
- The Merry Wives of Windsor
- A Midsummer Night's Dream
- Much Ado About Nothing
- Pericles, Prince of Tyre
- The Taming of the Shrew
- The Tempest
- Twelfth Night, or What You Will
- The Two Gentlemen of Verona
- The Two Noble Kinsmen
- The Winter's Tale
Tragedyje[Sprowjej]
- Romeo and Juliet
- Coriolanus
- Titus Andronicus
- Timon of Athens
- Julius Caesar
- Macbeth
- Hamlet
- Troilus and Cressida
- King Lear
- Othello
- Antony and Cleopatra
- Cymbeline
Przipisy
- ↑ Znůmo je data krztu: 26 kwjetńa 1564


text:
Meridian (geografija)
Słowo meridian (tež: połodnica) woznamjenja w stopnjowej syći zemje poł dołhostnika (połdołhostnik) na zemskim powjerchu, kotryž wot jednoho geografiskeho čopa k druhemu běži. Je zwjazowaca linija wšěch geografiskich městnow, na kotrychž słónco w jenakim času najwyši dypk swojeje dnjoweje čary (dnjowy wobłuk) na njebju zaběra, na kotrychž je potajkim připołdnjo. Pochad słowa wot łaćonskeho circulus meridianus „připołdniši kruh“ tohorunja na tutón zwisk pokazuje.
Wšě dypki z jenakej geografiskej dołhosću, tuž z jenakim "stopnjom dołhosće", leža na jednym a tym samym meridianje. Zapřijeći 'stopjeń dołhosće' a 'meridian' woznamjenjetej tuž jenakej liniji na zemskim powjerchu a hodźa so tohodla synonymnje wužiwać, při wužiwanju zapřijeća 'stopjeń dołhosće' wšak so aspekt kutoweho podaća a při wužiwanju zapřijeća 'meridian' aspekt słónčneho stawa připołdnišeho časa podšmóruje.
Druhdy so tute zapřijeće mylnje tež jako synonym za połny dołhostnik wužiwa.
Strach zaměny wobsteji z meridianowym zapřijećom astronomow, kotřiž njebjeski meridian skrótka tež meridian mjenuja a pod tym specialny wulki kruh na njebjeskej kuli rozumja.
Wobsah
Meridiany jako idealna linija[wobdźěłać]
Meridiany maja (hdyž so zemja jako kula abo dokładnišo jako rotaciski elipsoid wobhladuje) wšě jenaki rozsah, přetož wotstawk mjez čopomaj je při rotaciskim ćělesu přeco konstantny. Potajkim su dołhostniki na rozdźěl wot šěrokostnikow přeco wulke kruhi a tohodla meridiany přeco tež poł wulkeho kruha. Dołhosć meridiana je na referencnym elipsoidźe WGS84 wok. 20.003,9 km.[1]
Wuchadźejo wot čopa, so wotstawk mjez dwěmaj meridianomaj přeco wjace powjetša, doniž skónčnje na ekwatorje swój maksimum njedocpěje. Wotstawk mjez meridianami, kotrež su wo 1° mjez sobu zdalene, pomjenuje so wotšěrjenje. Wono je wotwisne wot wužiwaneho referencneho elipsoida. Při Besselowym elipsoidźe na př. je wotšěrjenje na ekwatorje 111,307 km a na 50. stopnju šěrokosće, tuž w Srjedźnej Europje, wšak jenož 71,687 km.
Wosebite meridiany[wobdźěłać]
Pariski meridian je nulowy meridian był, kotryž bě so do Mjezynarodneje meridianoweje konferency z lěta 1884 wužił a leži 2° 20' 14.025" na wuchod wot Greenwichoweho meridiana, kotryž so hakle wot toho powšitkownje wužiwa. Parisowy meridian dźe prěki přez Pariski obserwatorij.
Hórka w Greenwichu je stejnišćo něhdyšeho Royal Greenwich Observatory (Flamsteed House), přez kotryž nulowy meridian běži, kotryž bu w lěće 1884 dojednany a po kotrymž je Greenwich Mean Time postajeny.
Wěste meridiany wobmjezuja časowe pasma, do kotrychž zemja je rozdźělena. Połny wobwjert zemje wo 360 stopnjow traje jedyn dźeń z 24 hodźin, tuž 1.440 mjeńšin. Z tuteje přičiny je časowy wotstawk mjez dwěmaj meridianomaj dokładnje 4 mjeńšiny (1.440 : 360). Diferenca městneho časa dweju městnow, kotrejž matej w stopnjowej syći zemje wotstawk wot 15 stopnjow dołhosće, je tohodla dokładnje 1 hodźina = 60 mjeńšin (jeli so [srjedźna] geografiska časowa definicija wužiwa).
Zhorjelc, najwuchodniše město Němskeje, leži dokładnje na 15. meridianje (geografiske połoženje: 15° 00' w. d.) a by tohodla wot Greenwicha dokładnje wo jednu hodźinu časowje přesunjeny był.
Dokelž so přeběh časowych pasmow wšak nic jenož na geografiskich, ale tež na praktiskich a politiskich směrnicach orientuje, móže diferenca zakonskeho časa mjez dwěmaj městnomaj tež wjetša abo mjeńša hač městna časowa diferenca być. Postajene časowe pasma rozeznawaja so zwjetša wo połne hodźiny, zrědka tež wo poł hodźiny. Wosebitosć stej čopaj, dokelž tu wšě meridiany a z nimi tež wšě časowe pasma hromadźe padaja. Na čopje je móžno, z mało krokami wšě časowe pasma překročić. Za Antarktis je so postajiło, zo tu wšudźe koordinowany swětowy čas płaći.
Meridianowa ekspedicija[wobdźěłać]
W lěće 1792 dyrbjała so jako přikład tak dołheje kaž móžno prosteje zdalenosć mjez Dünkirchenom a Barcelonu eksaktnje zwěsćić. Tak mjenowana meridianowa ekspedicija je so wot Jean-Baptiste Joseph Delambre, Pierre Méchain a jeho asistenta Jean Joseph Tranchot přewjedła resp. nawjedowała. Méchain a Tranchot přewzaštaj južny a Delambre přewza sewjerny sektor. Ekspedicija traješe hłownje dla wuskutkow francoskeje rewolucije a wojerskich podawkow (inwazija přez Prusku a francosko-španiska wójna) naposlědk sydom lět. Zakładnu liniju triangulacijow su woni blisko Parisa rozměrili. Jich wuslědki su so přez mjezynarodnu konferencu wědomostnikow 1799 w Parisu akceptowali. Direktny sćěh je wobličenje a konstrukcija prametra, kotryž jako měra najprjedy w cyłej Francoskej płaćiwosć naby. Jeho wotchilenje wučini měrjenskeje njedokładnosće dla jenož 0,2 milimetrow porno pozdźišim měrjenjam. Něhdyša nowa měra bě jako dźesaćmilionty dźěl čary wot čopa k ekwatorej definowana. Dalše spóznaće přez ekspediciju běše, zo woprawdźita forma zemje runoměrny elipsoid njeje, ale je w swojej njeprawidłownosći skerje je na powjerch běrny podobna.
Hlej tež[wobdźěłać]
Film[wobdźěłać]
- Axel Engstfeld: Terra X - Die Jagd nach dem Urmeter. Deutschland, Großbritannien, Frankreich, 2010, 52 min. Dokumentacija z hrajnymi scenami, zdźěla na originalnych městnach. Mjezynarodny geografiski institut[2] w Parisu staji za wjerćenske dźěła tež original repeticiskeho kruha k dispoziciji.
Žórła[wobdźěłać]
- ↑ The Earth according to WGS 84; calculated by Sigurd Humerfelt.
- ↑ http://www.ign.fr/ Mjezynarodny geografiski institut (Institut géographique national)


text:
Indjanery
Indjanery to je mjano nojsrogšyj grupy rdzynnyj ludnośći Ameriki (uobok Inujitůw a Aleutůw), kero uobejmuje mynga roztůmajtych plymjůn a grup uo roztůmajtym poźůmje rozwoju, charaktyře a kultuře. Zaličo śe jeich we antropolůgije do rasy žůutyj. Jeich mjano je po prowdźe felerne, a wźyno śe skiž tygo co Křištof Kolůmb myślou, co dopuynyu do Indji. Terozki užywane sům tyž inkše mjana, jako Aboriginal Peoples (ludy pjerwotne), Native Americans (rdzynne Amerikůny) abo Amerindjanery. Podug nojšyřyj přijyntyj we nauce teoryje, Indjanery přykludźiuy śe do Ameriki s Azyje we čos uostatńij epoki lodowcowyj (20-35 tyś. lot nazod) bez Ćyśnina Beringa. We uokreśe kolůńizacyje ojropejskij we Americe bůuy ůune fest tympjone a śiuům nawrocane na chřeśćijaństwo. Ńykere jeich fest rozwińynte kultury coukim upoduy (Inki, Azteki, Tolteki a inkše). We USA a Kanadźe wjynkšość ś nich pozawjyrano we rezerwatach. Terozki majům we kůnstytucyjach a inkšych aktach prawnych państw Ameriki zagwarantowane růwne prawa a swoboda, we tym tyž swoboda religijno. Skiž tygo powstou a rozwijo śe ruch panindjanerski, kery odwouůje śe do kulturowyj a etńičnyj wspůlnoty Indjanerůw.
Krojcoki Indjanerůw s bjouymi mjanuje śe Metysůma, a s Negrůma - Zambo.


text:
Oświadczyny po irlandzku
Oświadczyny po irlandzku (ang.: Leap Year) – amerykańsko-irlandzka komedia romantyczna z 2010 roku w reżyserii Ananda Tuckera.
Obsada[edytuj | edytuj kod]
- Amy Adams jako Anna
- John Lithgow jako Jim
- Matthew Goode jako Declan
- Kaitlin Olson jako Libby
- Adam Scott jako Jeremy
- Peter O'Meara jako Ron
- Michael J. Reynolds jako Jerome
- Annika Hammerton jako kelnerka
- Martin Sherman jako pijany koleś
- Flaminia Cinque jako Carla
- Brian Milligan jako Bobbo
- John Burke jako stały bywalec Baru
- Michael Fitzgerald jako Fergus
- Amy De Bhrún jako Bride
- Declan Mills jako Tailor
- Claire Hilary McMahon jako Angela
Przypisy
Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]
- Poster
- Oświadczyny po irlandzku w bazie Internet Movie Database (IMDb) (ang.)
- Oświadczyny po irlandzku w bazie filmweb.pl
- Oświadczyny po irlandzku w bazie stopklatka.pl
- Oświadczyny po irlandzku na OnetFilm* Oświadczyny po irlandzku - oficjalna strona filmu


text:
Krzyżanowice
4 miejscowości w Polsce:
- Krzyżanowice — wieś w woj. dolnośląskim, w pow. trzebnickim, w gminie Wisznia Mała
- Krzyżanowice — wieś w woj. małopolskim, w pow. bocheńskim, w gminie Bochnia
- Krzyżanowice — wieś w woj. mazowieckim, w pow. radomskim, w gminie Iłża
- Krzyżanowice — wieś w woj. opolskim, w pow. oleskim, w gminie Gorzów Śląski; dawniej Krzyżańcowice
- Krzyżanowice — wieś w woj. śląskim, w pow. raciborskim, w gminie Krzyżanowice
Zobacz też: Krzyżanowice Dolne, Krzyżanowice Średnie


text:
Rudne horiny
Rudne horiny (hornjoserbsce tež Rudne hory abo Rudohory, němsce Erzgebirge, čěsce Krušné hory) su horiny na hranicy Němskeje (Sakska) a Čěskeje. Najwyšej horje stej Klinovec (1.244 m) na čěskej a Šmrěčnik (1.215 m) na němskej stronje. W zańdźenosći běchu tam wuznamne namakanišća rudy, kaž na přikład slěbra, cyna abo urana.
Topografiske połoženje[wobdźěłać]
We wuchodźe Rudnych horinow nawjazuja so Połobske pěskowčiny, w zapadźe Elsterske horiny a druhe dźěle Vogtlandskeje, w juhu Sewjeročěska žłobina, Čěske srjedźne horiny a Doupovske horiny. Dokelž su Rudne horiny typiski přikład za (pulto-) škrutowe horiny, spaduja horiny w sewjeru jenož pomału.
Bayerski lěs | Čorny lěs | Durinske šćěpjelowe horiny | Durinski lěs | Eifel | Frankska alba | Frankski lěs | Hessenske hory | Hornjopfalcowski lěs | Hunsrück | Łužiske hory | Odenski lěs | Pfalcowski lěs | Połobske pěskowčiny | Rhön | Rudne horiny | Sauerland | Smoliny | Spessart | Šmrěčiny | Šumawa | Šwabska alba | Taunus | Vogelsberg | Westerwald | Žitawske horiny


text:
Karnataka
Karnataka (Kannada: ಕರ್ನಾಟಕ) je wot lěta 1956 zwjazkowy stat w juhu Indiskeje. Ma 57,7 milionow wobydlerjow a přestrjeń 191.791 km², potajkim wjace hač 300 wobydlerjow na kwadratnym kilometru. Statna stolica je Bengaluru (tež Bangalore), jedyn indiskich centrow informaciskeje technologije. Karnataka ma drawidsku rěč Kannada jako jeničku zarjadnisku rěč, ale tam so tež Urdu (10,5%), Telugu (7,0%) a wjele druhich rěčow rěči.
Tropiski stat mjezuje z Gowu na sewjerozapadźe, Maharaštru na sewjeru, Andrapradešom na wuchodźe, Tamil Nadu na juhowuchodźe a Keralu na juhozapadźe. Na zapadźe je pobrjóh Arabskeho morja přirodna hranica.
Zaćišće[wobdźěłać]
Eksterne wotkazy[wobdźěłać]
- Webstrony knježerstwa Karnataki (jendźelsce)
- Informacije za turistow (jendźelce)


text:
"Na Starym Rynku" to tytuł autorskiego programu Jacka Babiela.
Program można było oglądać w Telewizji Łomża od maja 2006r. do lutego 2009r.
Zobacz zdjęcia.
Gośćmi programu "Na Starym Rynku" byli:
Jerzy Engel jr, Marek Przeździecki, Jarosław Cholewicki, Jan Jarota, Lech Antoni Kołakowski, Tomasz Wysocki, Jan Miłosz Zarzycki, Artur Filipkowski, Bronisław Komorowski, Anna Ogrodnik-Wycik, Henryk Trojanowski, Maciej Zajkowski, Sławomir Szulc, Stanisław Kaseja, Elżbieta Gadomska, Leszek Taborski, Wiesław Jemielity, Mieczysław Bieniek, Wojciech Winko i Zenon Piechociński, Zygmunt Zdanowicz, Roman Borawski, ks. biskup Stanisław Stefanek, Jerzy Brzeziński i Lech Antoni Kołakowski, Andrzej Kiełczewski, Jerzy Brzeziński, Teresa Steckiewicz, Andrzej Chojnowski, Jolanta Supińska, Marek Olbryś i Jacek Piorunek, Krzysztof Sychowicz, Marcin Brunon Sroczyński, Stefan Kwiatkowski, Tadeusz Zaremba, ksiądz Andrzej Święciński, Krzysztof Kozicki, Robert Tyszkiewicz, Krzysztof Babiński, Maciej Zajkowski, Stanisław Kaseja i Andrzej Supryniuk, Tadeusz Zysik, Aleutyna Kołos i Janusz Żebrowski, Jacek Saryusz Wolski, Janusz Korwin-Mikke, Gniewomir Rokosz Kuczyński i Janusz Wojciechowski, Jarosław Schabieński, Marcin Wiliński, Jerzy Dołęgowski, Jan Rokita, Andrzej Lepper, Leszek Kołakowski, Krystyna Hoffman, Henryk Krajewski, Marek Olbryś, Władysław Tocki, Barbara Porwoł, Lech Antoni Kołakowski, Jacek Nowakowski, Marian Jaszewski, ks. Marian Mieczkowski, Mieczysław Czerniawski, Maciej Zajkowski, Jan Miłosz Zarzycki, Krzysztof Choiński, Józef Staniaszek i Andrzej Kraszewski, Mariusz Kamiński, Mirosław Skawski, Robert Tyszkiewicz, Leszek Kołakowski, Jerzy Dołęgowski, Jerzy Brodziuk i Bogumiła Olbryś, Roman Borawski, Roman Engler, Donata Godlewska, Katarzyna Patalan, Sławomir Zgrzywa, Maciej Andrzej Borysewicz, Mieczysław Mazur, Andrzej Grzymała, Kamila Łada, Grzegorz Mackiewicz, Marek Olbryś i Jacek Piorunek, ks. Andrzej Święciński, Edward Łada i Jacek Albin Nowakowski, Marcin Brunon Sroczyński, Arkadiusz Kułaga, Krzysztof Kozicki, Irena Zwornicka, Adam Ołdziejewski, Maciej Żywno, Teresa Steckiewicz, Jerzy Robert Nowak, Kazimierz Pieńkowski, Jerzy Kierażyński, Kazimierz Pawczyński, Jacek Piorunek, Wojciech Staszewski, Mirosław Oliferuk, Bogumiła Olbryś, Wacław Jastrzębski, Henryk Gała, Wojciech Dzierzgowski, Jadwiga Korytkowska Eryng, Jacek Szymański, Leszek Gołaszewski, Krzysztof Jankowski, Anna Ogrodnik-Wycik i Emilia Balik, Jarosław Zieliński, Urszula Kuczyńska, Dariusz Sipowski, Jan Miłosz Zarzycki, Maciej Zajkowsk, Marzena Rafalska, Zygmunt Zdanowicz, Roman Borawski, Marcin Sroczyński i Marian Nieciecki, Jacek Piorunek, Marian Jaszewski, Jarosław Antoniuk, Piotr Grabani, Henryk Piekarski, Krystyna Michalczyk-Kondratowicz i Mariusz Chrzanowsk, Jerzy Brzeziński Lech Antoni Kołakowski i Maciej Głaz, Krystyna Sobocińska, Maciej Zajkowski, Rafał Boguski, Krzysztof Sychowicz i Remigiusz Fabiański, Maciej Żywno, ks. Andrzej Godlewski, Kazimierz Dąbrowski, Janusz Nowakowski, Wiesław Jagielak i Sacita Chumaidova, Mieczysław Czerniawski, Jarosław Kaczyński.
- Jacek Babiel


text:
Mjyndzynarodowy Dźyń Uojczystyj Godki
Mjyndzynarodowy Dźyń Uojczystyj Godki (Dziyń Rodnij Mowy[1]) to je śwjynto kere przipodo 21 lutygo a uostoło ustanowjůne uod UNESCO 17 listopada 1999. Jygo data upamjyntńo wydarzyńa we Bangladeszu, kaj poginůło 5 sztudyntůw kere domagali śe coby bengalskij godce dać status urzyndowyj godki. Podug UNESCO, bezma połowa ze 6 tyś. godek śwjata je zagrożůnych wymarćym za 2-3 pokolyńa. Mjyndzynarodowy Dźyń Uojczystyj Godki mo dopomagać we jejich chrůńyńu jako godkowygo dźedźictwa.
Necowe uodwołańa[Sprowjej]
- Neczajta uo śwjyńće we serwiśe UNESCO
- Gŏdać niy jyno ôd świynta — "Dziyń Rodnij Mowy" - co ô tym padŏ Rada Gōrnoślōnskŏ
- Marek Plura apeluje do Ślązaków 21-02-2012 InSilesia.pl[1]


text: Saturn to je šůsto podug uodlyguośći uod suůńcaplaneta we Ůkuodźe Suonečnym. Tak kej Jowiš, Urůn a Neptůn je to planeta gazowo, drugo podug masy a wjelgośći po Jowišu, a uo nojmńyjšyj gynstośći s planet coukigo Ůkuodu Suonečnygo. Saturn znůmy je uod Starožytnośći. Charakterystyčnům jygo cechům sům ringi kere skuodajům śe guůwńy s lodu a trocha ze skou. Terozki znůmy 60 kśynžycůw Saturna (3 ńypotwjyrdzůne). Mjano planety je uod řimskiego boga Saturna. Saturn je jydnům s pjyńću planet, kere idźe uobezdřeć gouymi ślypjůma. We coukim Ukuodźe Suonečnym ino Saturn mo gynstość mjyńšům uod wody. Wynośi uůna středńo 0,69 g/cm³. Ino jůndro je gynstše.


text:
Namibijo
Namibijo (Republika Namibije, ang. Republic of Namibia, afrik. Republiek van Namibië, mjym Republik Namibia) – państwo we połedńowyj Africe, nad Atlantycki Uoceanym (mo 1572 brzygowyj lyńije). Grańica mo s Angolům, Botswanům, RPA, Zambijům a Zimbabwe. Dowńi kraj bůł mjanowany "Połedńowo-Zachodńo Afrika".
S anfanga zaśedlůno bez Buszmynůw a Hotyntotůw. Skiż trudno dostympnych brzygůw a ńygośćinnygo, skalistygo a pustynnygo lůndu, bez dugszy czas uomijano uod Ojropejcykůw. Pjyrsze ojropejske pośadłośći założyli sam Ńiderlandczyki we XVIII stoleću (Wjelorybjo Zatoka a Wyspa Halifax). Uod 1884 uostała mjymjyckům kolůńijům pode mjanym Mjymjecko Połedńowo-Zachodńo Afrika. We 1915 zajůno bez armijo RPA, ńyskorzi, we 1920, uostała jeji mandatowym terytoryjům.
We 1959 powstało SWAPO, kere bůło uorgańizacyjům walczůncům uo ńypodległość lo Namibije. We 1968 Uorgańizacyjo Zjydnoczůnych Norodůw půmjyńůła mjano kraju na Namibijo a uodebrała RPA mandat do kůntroli nad Namibijům. RPA ńy uznała tyj decyzyje a durch Namibijo uokupowała, aże po 1990 rok.


text:
Trickster
Trickster to je religjoznawstwje archetyp boga-špasowńika a figlořa, ńykej je to půubůg abo i śmjertelnik. Bez analůgijo bywo co mjanuje śe tak tyž postaće literacke.
Trickster je uod tygo coby uomać ustalůne regle a dbać uo to, coby cykl twořyńo a ńiščyńo durś śe powtořou. Cygańi, habi, uošydzo, nale ńy je postaćům moralńy zuom, yno ńykej pozytywnům a ńyřodko ambiwalyntnům.
We ńykerych mitůlogijach to, co śwjat matyrjalny ńy je doskonouy je tumačůne tym, co trickster stwořyu śwjat wbrew wole abo ńyzgodńe s poleceńami guůwygo bůstwa, abo jakimś knifym sprowiu, co dźeuo stwořyńo ńy je doskonoue.
Tricksterůma sům lo bajšpila:
- nordycki Loki
- suowjaski Weles
- grecki Hermes a Promytejuš
- řimski Merkury
- indjanerski Kojot a Kruk
- afrikůński Anansi
We ludowym chřeśćijaństwje rola trickstera pouńům ludowe djobuy.


text:
Smyntorz
Smyntorz (abo kyrchof, kerchůw) to je mjejsce wydźelůne do gracańo umartych. Mjano te pochodźi uod łaćińskigo słowa coemeterium, uo gynau tym znoczyńu, kere je zlatyńizowanům formům greckigo koimeterion = plac (wjecznygo) spoczynku (we inkszych wersyjach Kirchof uod uokreślyńo mjymjeckigo). Na ksztołt a ůmjejscowjyńy smyntorza mjoła zawdy ajnflus tradycyjo religijno, wzglyndy sańitarne, położyńy geograficzne, skłod lokalnyj społecznośći. Smyntorz bywo traktowany kej mjejsce uśwjyncůne a mjejsce kultu, bywo tyż placym uopuszczůnym a takim, kere budźi przestrach.
Tradycyjńy uobowjůnzek gracańo umartych spoczywo na barkach jejich familijůw, a kej umarty familije ńy mo, to na władzach lokalnych.


text:
Průntki
Průntki (tyž: štryknadle, jeguy ku štrykowańy) to ćynke prynty suůžůnce do rynčnygo přerabjańo růžnych zort ńići a wůček na wyroby dźańinowe. S jydnyj strůny znojduje śe guůwka, zabezpječajůnco robůtka před zsuwańym śe, s drůgij špic uproščajůncy přerabjańy uočkůw.
Průntki wykůnywane sům guůwńy ze stali (moue rozmjary) a s alůmińjům, a tyž s plastiku a dřewa, ščygůlńy bambusowygo, kere je wytřimoue a sprynžyste. Gyneralńy preferowane sům matyrjouy lekke, gdyž we inkšym připadku uatwo mynčům śe rynce.
Podstawowe uočka wykůnywane na průntkach to uočka prawe a uočka lewe.


text:
Łóńsko - lyrics
Uciykło to strasznie hónym, stary rok se podowo
Rynke z tym, co se narodził a wszeckim se to podobo
Bo każdy czako od nowego cosi lepszigo niż przed tym
Karierista powyszyni, uklizeczka nowóm mietłym
A jo je strasznie zwiedawy, jak se mi beje w muzyce
Darzić a eszcze wiyncej na to, jak dopadnym ze swojóm miłóm
Skyrz kierej żech eszcze łóni, abych dostół hónym kwartyr
Chciół iść ścinać do lasa strómy motorowóm piłóm
Wszecko se słożiło tak, żech dostoł od ni prawie kopy
W dobie, kiedy my mieli grać we statu strzedni Ewropy
W kierym se niejwiyncej szmeli, aj z tego nakóniec zeszło
Żodno Polska, żodne wiesieli - mieć tak elektrycki krzesło
Posadził bych se do niego, kdyby nie było prawie sztrómu
Porzódnie bych z półlitrówki, no porzódnie bych łyknył rómu
A czakoł bych na tóm chwile, na tóm chwile, aż mie flagnie
Niż mie flagnie, tak wyskoczim - kruca fix tyś je zaś na dnie
Tak se hónym zpamiyntej synku a pozbiyrej siły
Dyć se możesz za to sóm, bywoł żeś czynsto opiły
Óna rada ni miała to, pokażde ci mówiła
Jesi to tak beje dali,no nie bedóm ci mówić tato
Dziecka, kierych eszcze tu na tym naszym świecie nima
Aż ji doszła ciyrpieliwość, smutno dlo mie zaczła chwila
Ale jo se abnormalnie do muzyki obuł wtedy
Z chlastym strzelił, zacznył śpiywać o tej, co wypisuje kredy
We zwlasztni szkole w Jabłonkowie, isto żech ji wiertnył w głowie
Prawie tymi pieśniczkami, bo jak my Cieczynym sami
Szpacyrowali koło Olzy a jo tlemił do ziymie
Nie chybiało moc do tego, aby z oczi wyhyrkły łzy
Ni móg żech za żodnóm cene uwierzić tymu, co se stało
Czi to je sen, czich je pako, no nie było tego mało
Ele od tej doby se mi zaś świat zacznył widzieć o moc lepszi
Wszyndzi mówim na zdrowi, kaj słyszim yny kichnyć - HEP CZI
Ze starym rokym se łónczimy u nas w Beskidach na Slawiczu
Sylwester, jak to powiedzieć, stół bardzi za wypij a czum
Wszecy byli zhoblowani, my miyndzy nich niezapadli
Tak my isto nakóniec wyglóndali nejwiyncej wadni
Przesto my se ze wszeckimi gratulowali po północy
Szczynścio, zdrowio - no to je jasne
Bo kdo by kómu przoł nimocy
Aby był tyn nowy rok o moc lepszi od starego
A aby se w pieśniczkach śpiywało wiyncej wesołego
(4x)Hej na na na na na na na, ...
Hej na na na na na na na, ...
Hejna dni sóm przed nami
Hejna dni sóm za nami
Those who searched Łóńsko lyrics also visited:
Login
Hity
- Cug do Werku
- Rum śliwka
- Kolynda
- Tuberak
- Beskidy
- Wróbel
- Kosiarziska
- Śpiyw starych pachołów
- Izidor Kopecki
- Łóńsko
- Swojóm cestóm
- Ewropa
- Hyje na Turka
- Folkarzi
- Dziura
- Klokanek
- Zoo
Blaf lyrics
- 1. Cug do Werku
- 2. Izidor Kopecki
- 3. Śpiyw starych pachołów
- 4. Kolynda
- 5. Łóńsko
- 6. Beskidy
- 7. Wróbel
- 8. Rum śliwka
- 9. Usynej
- 10. Hyje na Turka


text:
Woda
Woda, (tlynek dwuwodoru) – zwjůnzek chymiczny uo wzorze H2O, wystympujůncy we warůnkach standardowych (pokojowych) we stańy ćekłym. W stańy gazowym woda uokreślo śe mjanym pary wodnyj, a we stołym stańy skupjyńo - lodym. Słowo woda kej nazwa zwjůnzku chymicznygo może śe uodnośić do kożdygo stanu skupjyńo.
Woda je fest dobrym rozpuszczalńikjym do substancyji polarnych. Wjynkszůść wystympujůncyj we przirodźe wody je "słůna" (ůngyfer 97,38%), tzn. zawjero mocka rozpuszczůnych soli, głůwńy chlorku sodu. We naturalnyj wodźe rozpuszczůne sům gazy atmosferyczne, s kerych we nojwjynkszym stynżyńu znojduje śe dwutlynek wůngla.


text:
Barack Obama
Barack Obama (rodz. 4 śyrpńa 1961 we Honolulu na Hawajach) – amerikański polityk Dymokratycznyj Partyje, wygroł absztimung na prezydynta USA we wotůngu prezydynckim we 2008 roku. Je ůun Mulatym, jygo fater pochodźůł ze Kyńije, a matka ze stanu Kansas. We wotůngu na prezydynta USA Obama dostoł 338 mandatůw we Elektorskim Kolygjům, kere mo 538 człůnkůw, a uostoł prezydyntym-elektym. Formalńy, wybůr prezydynta bez Kolygjům Elektorske dokonoł śe 15 grudńa 2008. 9 paźdźerńika 2009 Barack Obama dostoł pokojowo nadgroda Nobla.