text:
przez Heimat » 26 Wrz 2015, 00:54
Czerwińsk nad Wisłom
Na szkarpie wiślany se zicnoł wysoko
Dyć przeca do wody niy bydzie łon skokoł.
Czerwińsk (1065)
Już w historyji se zajtom asi
Tako i Wisła ździybeczko krasi.
Czerwińsk (1124)
Erbnoł Czerwińsk biskup płocki
Spokojniejsze mo z niym nocki.
Czerwińsk (1148)
Dzisioj klasztor Salezjanow
Piyrwyj tych ze Lateranu
Kanonikow Regularnych
Z tym tref zocny a niy marny.
Blyszczy
Kunsztym romańskim tu klasztor blyszczy
Czy dlo dziedziny czas lepszy zyszczy?
W czerwińskim klasztorze
Jagiełło z Witoldym tu se spotykali
Pewnikym radziyli jako ciongnońć dali.
"Brama opata Rafała" (1497)
Łod rzeki ta brama ci klasztor łotwiyro
Byś na jego cuda terozki zaziyroł.
Kościoł Zwiastowanio NMP (XII w.)
Tako już widzicie - romańsko świontynia
Szkryfnońć ło niyj cosik tukej niy łomina
Bo przeca niywiela takowych łostało
Piyrwyj wiyncy było - dzisioj richtig mało.
Cegła romańsko
W czerwińskim kościele ta cegła znojdziecie
Dyć starszy ze świyczkom darmo szukać przecie.
Kościelne freski
Toż nojstarsze tukej z XII wieku
Kunsztym starodownym dzisioj zodziwiajom
Łodkrycio zocniejszych wcale już niy czekom
W Czerwińsku szczyńśliwi że takowe majom.
Przi figurze Krystusa
Pawiom co w tym miejscu wojska porzykały
A potym pod Grunwald se tako wybrały.
Gotycko pieta (1425)
Toż i taki fresku tymat
Pon Bog bydzie - syna niy ma.
Mynka Pańsko (XVII w.)
Tyn fresk już jest barokowy
Dlo nos dzisioj tyż niy nowy.
Matka Bosko Czerwińsko (1612)
Łukasz z Łowicza jom namalowoł
Na muster włoski Madonny
Wiara swyj duszy kunsztym nom dowoł
Dar cudny - tako dozgonny.
Pod łobrozym
Pod łobrozym czerwińskim rzykali i Wazy
Wtedy jak Korona łobrywała razy
Toż czerwińsko Matka kraj w łopiece miała
Na co i dowody niyroz tyż dowała.
Matce Boski płaczki lecom
Ano - z łobrozu płaczki leciały
Na Dzikich Polach łogyń niymały
Chmielnicki ruszoł kozokow tako
Se we tym razie łobroz rozpłakoł
Po Beresteczku ze tym już koniec?
Chorongwie bestoż tu powieszone?
Co historyjo ło tym nom prawi?
Możno legyndom se yno jawi.
Czerwińsk (1819)
Zakon skasowali z tym rokym Rosjany
Tako istny klasztor na zniszczynie dany
Zdało se co ciyngym bydzie we ruinie
Dyć przeca rozblyśnie jeszcze w ty dziedzinie.
Czerwińsk dzisioj
Małe miasteczko - dyć se niy zdowo
We historyji grod zocnie stowo.
____________________________________________________________________
Autorem fraszek "Ło Mazowszu" jest niejaki @broneknotgeld
"Ból jest najlepszym nauczycielem, tylko nikt nie chce być jego uczniem" – Bruce Lee


c: text/html

text:
Auspuf
Auspuf (roz za kedy tyż s polskigo wydechowo ruła) je tajla auta, kero suży do pozbyćo śe spalinůw raus ze śilńika. Mo forma dugij, pogńůnyj abo poszwajsowanyj ruły uo roztomajtych szyrzkach, kero kůńczy śe nojczyńśći na zadku auta.
Tajle auspufa[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
- Auspufkolektůr – rułki podepńůne do cylindrůw, połůnczůne rubszům zbjorczům rułům, bez kere spaliny dostowajům śe do dalszych tajlůw auspufa.
- Katalizatůr – suży do zmyńszyńo ymisyje szterujůncych gazůw, jak: czad, tlynki azotu.
- Tůmńik – szyroko, plaskato tajla ruły, nojczyńśći naroz przi kůńcu auspufa. Je potrzebno do wyćiszyńo klangůw śilńika.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Papuwa-Nowa Gineja
Papuwa-Nowa Gineja (tokpisinsce Independen Stet bilong Papua Niugini) je njewotwisny stat w Oceaniji. Wona je po Indoneskej a Madagaskarje třeći najwjetši kupowy stat swěta a ma něhdźe 7,5 milionow wobydlerjow. Stolica je Port Moresby.
Geografija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Papuwa-Nowa Gineja nadeńdźe so sewjernje Awstralskeje a mjezuje w zapadźe z Indoneskej a na wšěch druhich bokach ze Ćichim oceanom. Wobsahuje zapadny dźěl kupy Nowa Gineja a pódlanske kupy we wuchodźe.


text:
Absolwenci 1953 - 39 osób
Jadwiga Blichowska, Norbert Boczkowski, Tadeusz Chmiel, Barbara Ciborowska, Wiesław Gerełło, Teresa Głowińska, Lidia Gujska, Barbara Gurtat, Tadeusz Jakubiak, Irena Jędrzej ewska, Halina Kaplińska, Michał Kolupa, Andrzej Kosmala, Alicja Kulesza, Ewa Makowska, Zbigniew Miller, Szczęsna Milli, Daniela Modrzejewska, Andrzej Myc, Jadwiga Paprocka, Teresa Paprocka, Stanisław Pawlikowski, Henryk Pilewski, Tomasz Pierożyński, Andrzej Piotrowski, Jan Piotrowski, Elżbieta Ratajska, Jan Sieklucki, Marek Sołdaczuk, Ewa Staniszewska, Bronisław Sulimierski, Maciej Szatkowski, Janina Tarnogrodzka, Maria Tomczak, Andrzej Trzęsowski, Jadwiga Urbanek, Wanda Wiśniewska, Stanisław Zbierański, Danuta Zielińska, Tadeusz Zieliński. Wychowawcy: prof. Nina Maciej ewska, prof. Otton Werner


text:
Benito Mussolini
Benito Mussolini (rodz. 29 lipca 1883 we Dovia di Predappio, um. 28 kwjetńa 1945 we Giulino di Mezzegra) – italski polityker a dźynńikorz, s anfanga socyjalistyczny, ńyskorzi głůwny założyćel a prziwůdca faszystowskigo ruchu. prymjer Italiji we rokach 1922-1943, we rokach 1943-1945 prziwůdca Italskij Socyjalnyj Republiki. Mjoł udźoł - skiż swoi ekspansjońistycznyj polityki a sojuszu ze III Rajchym- we doprowadzyńu do II wojny śwjatowyj. Uobalůny we 1943 roku, utrzimoł we swoi władzy ino půłnocno tajla Italiji. We 1945 chyćili go a ńyskorzi rozstrzelali antyfaszystowske partyzanty.


text:
Jak idzie1 zrobić szpajza ze pozimkōma,2 to czamu3 niy zrobić sie i taki4 barzi5 oriyntalnyj ze mango. Pomysłōw na roztomajte6 szpajzy mōm7 jeszcze trocha i to może mi z tego wyjdzie tako całoł seria. Pamiyntejcie, że nojważniysze jest sam8 te mango, niy moge9 być twarde, ale fajnie miynke i soczyste. Tyn deser je taki odświyżajōncy, niy za słodki i jak żech go testowoł na gościu, to niy dojś,10 że przeżōł, to jeszcze pedzioł,11 że je bardzo dobry 🙂
Co potrza?
1 sroge12 i dojrzałe mango
400 ml śmiytōnki ( 36 % )
2 łeżki cukru pudru
3 łyżeczki żylantyny
połra13 łeżek wody
Do posypania na gōra:
płatki biołyj14 szokolady, abo kōłkōsraszple,15 abo płatki migdałów, abo jeszcze jake inksze rzeczy, co to bydōm fajnie wyglōndać na wiyrchu.16
Mango łobiercie,17 pokrejcie18 na byle jake kōnski19 i dejcie20 je do jaki miski, abo blyndera. Ta pestka, co je we środku, mogecie wyciepnōńć.21 Mango zmiksujcie, dodejcie do niego rozpuszczōno we wrzōntku żylantyna i wejście22 sie za śmiytōnka. Ubijcie jōm, a pod kōniec dejcie cuker puder. Tera nastołwcie23 sie mikser na mańszo24 pryndkość i pomału25 dodołwejcie sie dō ni te zmiksowane mango. Przelyjcie ta szpajza do jaki fajny miski, na wiyrchu posypcie szokoladōm abo i jakim inkszym łōnym do posypowania, dejcie do lodōwki, poczekejcie, aże stwardnie i …smacznego 🙂
1można
2truskawkami
3dlaczego
4takiej
5bardziej
6różne
7mam
8tutaj
9może
10dość
11powiedział
12duże
13kilka
14białej
15wiórki kokosowe
16górze
17obierzcie
18pokrójcie
19kawałki
20włóżcie
21możecie wyrzucić
22zabierzcie
23ustawcie
24mniejszą
25powoli


text:
Jeszcze niy tak dołwno[1] niyftorzi[2] narzykali, że im za gorko,[3] ale już teraz paczōm[4] we niebo i wypatrujōm słońca, bo im sie miyrznie[5] tyn dyszcz. Joł[6] tyż mōm nadzieja, że jeszcze bydzie trocha tego słońca i- jak bez lato- bydzie sie szło zrobić tyn chōdny syrnik. Robi sie go szybko, a do tego je bardzo dobry. Recept[7] je od ciotki Krysi, co to po ślōnsku niby sie nazywo Krista, ale ciotka Krista- a tak richtig[8] to Christa- to je inkszo ciotka, co to miyszko w Niymcach… no i szlus[9] 😉
Co potrza?
0,5 kg syrka waniliowego
0,5 szklōnki cukru
0,5 litra śmiytōnki[10] 36%
śmietanfix (choć jak go niy dołcie, to sie nic niy stanie)
galaretka citrōłnowo[11]
skōrka ze jednyj citrōłny
sok ze połōwki citrołny
Na wiyrch[12] i na spodek:
ze 160 g biszkoptōw- nojlepsze sōm te take jynzyczki, bo idzie je fajnie pokruszyć
pó[13] kostki masła
Łozpuście[14] sie ta galaretka we niycałyj szklōnce wrzōntku i poczekejcie, aż trocha ochōdnie.[15] Śmiytonka ubijcie, pod kōniec wciepcie cuker- mogecie tyż wciepnōńć[16] tyn śmiytanfix. Pomału wciepujcie tyn syrek, ta otartoł skōrka, sok i chōdno galaretka (powinna już leko[17] tynżeć[18]).
Te biszkopty wrołźcie[19] do jaki tasie[20] abo woreczka i pokruszcie nudelkulōm abo i jakim motkym[21]– choć z tym motkym to by już boła przesada. Rozrōbcie te pokruszōne biszkopty potyn[22] ze masłym. Przigotujcie sie forma na torta. I tera zależy od Wołs, jako chcecie mieć rozsute[23] te biszkopty. Mogecie sie dać pó na pó- na dōł i na gōra, abo wiyncyj na dōł- tu już sie liczy Wasza inwyncja. Joł robiōł to w taki silikōnowyj formie i bez to dołech wiyncyj na dōł, żeby potyn- jak byda to przewrołcoł na jaki talyrz- lepi[24] mi to odeszło od tego dna.
Na dół biszkopty, na to wylyjcie ta syrnikowo masa i na wiyrch zajś biszkopty. Tera potrza[25] ciyrpliwojści, żeby to stwardło i… smacznego 🙂
[1] niedawno
[2] niektórzy
[3] za gorąco
[4] spoglądają
[5] nudzi
[6] ja
[7] przepis
[8] na prawdę
[9] koniec
[10] śmietana
[11] cytrynowa
[12] górę
[13] pół
[14] rozpuście
[15] ostygnie
[16] wrzucić
[17] lekko
[18] tężeć
[19] włóżcie
[20] torby
[21] młotkiem
[22] później
[23] rozsypane
[24] lepiej
[25] potrzeba


text:
Napocznōł żech jōm rychtować1 połra lołt2 do zadku3 ze mojōm Teściowōm i tak nōm zasmakowała, że do dzisiej kołżdego roku jōm nastawiōmy. Teściowa robi jōm niyroz trocha słabszoł, moja Muter- bo łona tyż sie w te nalywkowanie wciōngła4– niyroz robi yno trocha mocniyjszy kōmpot, ale przeca kołdży robi tak, jak mu smakuje. Choć w tym roku żech jōm przegołdoł5, co by kupiōła wiyncyj szpyrytusu i coś mi sie zdołwo6, że łod ni kōmratki7 bydōm miały z tego trocha wiyncyj uciechy. Ta farba8, tyn smak je niy do opedzynia9 – lekko goryczka, przełōmanoł tōm wygrzōnōm we słōńcu, gynstōm słodkojściōm. Jak jōm zrobicie rołz, to na drugi rok te jagōdki same Wōm bydōm włajzić do krauzy.
Co potrza?
2 kg czornych jagōdkōw
0,5 litra szpyrytusu
0,5 l gorzołki10
1,5- 2 szklōnek cukru
Umyte i obrane ze tych łogōnkōw (Polołki11 gołdajōm na nie szypułki) jagōdki wciepcie do srogi krauzy12, zalyjcie gorzołkōm i szpyrytusym i zapōmnijcie ło nich. Jak Wōm sie ło nich spōmni13 – te połra tydni to już im dejcie- to ślyjcie14 gorzołka do jaki flaszki15, a wiśnie po wiyrchu16 posujcie17 cukrym (tak na oko pó szklōnki). Jak puszczōm sok, to ślyjcie go do flaszki i zajś posujcie cukrym. I tak sie mogecie pobawić połra razy, a jak już bajecie widzieć, że tego soku je małowiela, to we jakim garcu pomiyszejcie to wszysko, co żejście ślywali z tyj krauzy do flaszkōw. Mogecie to przecedzić i wymiyszane wlołć do flaszkōw i tera zajś niech to sie trocha przegryjzie. Te owoce mogecie zjejś, mogecie sie ś nich zrobić dżymu- yno pamiyntejcie, co by nim niy futrować18 dzieci- abo uważcie sie ś nich kōmpotu. Po tym kōmpocie na pewno niy siadejcie za kerownicōm19, ale za to mogecie sie siednōńć przed telewizorym 😉 Smacznego i na zdrowie 🙂
1przygotowywać
2lat
3wstecz
4wciągnęła
5namówiłem
6wydaje
7koleżanki
8kolor
9opowiedzenia
10wódki
11Polacy
12dużego słoika
13przypomni
14zlejcie
15butelki
16wierzchu
17posypcie
18karmić
19kierownicą


text:
Ania
Urodzilach sie 21 lutego 1965 w Raciborzu. Szczynsciara zy mie, bo to byla niedziela. A wiycie, co se o takich godo... moze to i prowda. Od tego tez czasu miyszkalach, wychowywalach i chodzilach do szkoly we Tworkowie. W 1989 roku przekludzilach se ;-) do Leverkusen. Mom chlopka i trzech synków, co juz som wiynksi ody mie, a jo do tych \"malych\" nie naleza. ;-) A co do muzyki, to doma zawsze musialo cos grac, i tak tez zostalo do dzisiej. A je i tak, ze muzyka leci i calo noc. Mom tez \"trocha\" tej muzyczki nazbiyranej, i chcialabych chyntnie se niom z wami podzielic. Kusiolki dlo wszystkich !!!


text:
Łozprowki, bery, szpasowne gyszichty a wszyjsko we naszyj szykownistyj ślónskij mółwie!
wtorek, 30 czerwca 2015
Blank nowy kapelōnek...
– Zicnij se chopie wygōdnie i skrziżuj swoje grace na piyrsi.
Mody kapelōnek tak zrobiōł.
– Terŏzki prziłōż gorzść do brody i napocznij jōm letko pociyrać.
Mody tyż tak zrobiōł.
– Nō, a terŏzki dej pozōr, bo bydzie ważny mōmynt. Rzyknij za mnōm: „Ja, ja miarkuja, gŏdej dalszij mōj synu, miarkuja, miarkuja, i co wtynczŏs czułeś?”
Co farorz przikŏzŏł, mody kapelōnek uczyniōł.
– Nō, i jak ci sie to chopie podŏbŏ?
– Nó, blank dobrze, blank do porzōndku... OK...
– Nō i dzisz chopie, niy lepszij bōłoby nŏjprzodzij tak sprōbować miasto siedzieć łokrŏkym, praskać sie we huda przi chnet kŏżdym zdaniu i wrzesceć na cŏłki karpyntel: Niy pierdol! Ale jajca! Gŏdej, co bōło dalszij!!!
poniedziałek, 29 czerwca 2015
Ecik we prykolu...
– Ło sto pierōnōw, to na zicher mōj chop! – wrzescy Masztalskŏ.
Ecik wypolōł blank sagi ze tego prykola i chytŏ wartko swoje łachy. Niy zdōnżōł sie łoblyc, bo nŏgle do izby wlŏz Masztalski. Kej uwidziŏł sagigo Ecika rzōńdzi:
– Ecik! Joch cie zawdy miŏł za kamrata. A ty terŏzki ze mojōm starōm... Terŏzki to cie kurwa zatrzasna.
Masztalski siōngŏ po siykyra. Ecik śmiatŏ na balkōn i zaziyrŏ na dōł a sam ci aże dziesiyńć sztokōw do ziymi. Medikuje, cōż tyż to mu potrza zrobić. Łorŏz jakisik głōs łodzywŏ sie ze niyba:
– Ecik! A pierdnij ty nŏjmocnij jak ino poradzisz. Tyn betōniŏk sie zbuli a ty ślecisz na ziym bez zgłōby.
Ecik zaprził sie stopierōńsko i pierdnōł jak sto dioskōw. I richtik tyn betōniŏk napocznōł sie bulić a Ecik zacznōł ślatywać na dōł.
Łorŏz Ecik czuje, iże ftosik go targŏ za ramiy.
– Panie Ecik! Niy dosik wōm, iże śpicie na zebraniu, to jesce pierdzicie jak nŏjynty!
piątek, 26 czerwca 2015
Nocnŏ szychta...
– Jezderkusie! Jorguś... Jorguś żyjesz? Wybŏcz mi chopeczku! Joch blank zapōmniała, iżeś tym miŏł dzisiŏj... nocnŏ szychta!
czwartek, 25 czerwca 2015
To ino katoliki...
– A ryknijcie mi ino dzioble, jak sam tak na isto jes?
– Anō, wiedzōm łōni, niy ma sie czego strachać, niy ma sie czego bŏć, bo samtukej jes na isto fajniście. Pōdź symnōm, to ci wszyjsko pokŏża.
Przelazujōm bez siyń, bez taki srogi koridŏrz i mijajōm roztomajte kina, restauranty, kafyje, puby, pufy, tyjatry i... co tam jesce. Nō, ajfachowe „życie jak w Madrycie”. Dlŏ kŏżdego cosik gryfnego. Tyn niyznŏbōg jes już chnet do łostatka przekabacōny, iże sam mu bydzie lepszij jak na ziymi, kej łorŏz widzi łozewrzite dźwiyrze a za niymi ściana łognia i przitulmiōne, zdŏwiōne wrzeski ludzi...
– A to co juzaś, dzioble? – pytŏ sie dziobła. – Miało przecamć być tak szykownie...
– Eeee tam, niy nerwuj sie! To ino katoliki... Jak se to wypokopiyli, tak tyż majōm!
środa, 24 czerwca 2015
Hobby, znaczy ptŏk...
– Pŏnie dochtorze! Niych mi łōni spōmogōm, bo jŏ mōm ciulik ło apluzinowyj farbie.
– Seblyccie panoczku galoty! – pedziŏł dochtōr.
Zatym łobadŏł chopa, łobejzdrzŏł gynał tyn ciulik i spomiarkowŏł, iże chop blank niy scyganiōł i napocznōł zuchtać, sznupać za tym kaj tyż leżi prziczyna tego cusztandu.
– Wiedzōm łōni panoczku, to festelnie dziwoki cufal. Ale przitrefiŏ sie łōn ludziōm, ftorzi żyjōm we stŏłym sztresie. Jak wōm sie panoczku wiydzie we robocie?
– Wyciepli mie na zbity pychol jakesik szejść miesiyncy tymu nazŏd.
– Aaa, to pewnikym skuli tego! Stōnd srogi sztres i apluzinowŏ farba ciulika.
– Niy, niy! Mōj szef kŏzŏł mi bakać 20-30 godzinōw i na łostatku wyciep mie bez słōwecka... Alech znod nowŏ robota, kaj sōm sie uzdowōm godziny. Bulōm mi za to dwa razy tela, co skorzij we staryj robocie, a mōj nowy szef jes... zuper!
– Hmm... a jak tam u wŏs panoczku w dōma? – pytŏ dalszij dochtōr.
– Nōōō... łoziym miesiyncy tymu nazod wziōnech ze mojōm starōm szajdōng.
– To możno skuli tego tyn sztres?
– Niyyy, bez lata suchŏłech mojij kwiōnkliwyj i zmierzłyj baby, i terŏzki jeżech stopierōńsko rŏd, co sie wykludziōła fōrt łodymie.
– Hmm... to mŏno mŏcie jakesik łosobliwe „hobby”, szpecyficznygo ptŏka?
– Niy, blank niy! Zaobycz siedza we chałpie, łoglōndōm „pornosy” i ćkōm choby nŏjynty... chipsy!
wtorek, 23 czerwca 2015
Policajtowy pies...
– Mamulko! Pōn policajt, kiery styrcy na winklu, pedziŏł, iże mi klepyty z dupy powyrywŏ!
– To jes synek ŏnmyjlich, to jes niymożebne! – gŏdŏ mamulka. – Policajty sōm po to, coby cie synek dekować, chrōnić. Pokŏż mi go sam zarŏzki to jŏ cŏłkŏ zacha śniym wyekleruja.
Idōm wrōłz na eka hulice, policajt jak styrcŏł, tak styrcy. Mamulka skazuje na swojigo Hanyska i rzōńdzi:
– Eźli to jes prŏwda, co grōziōł pōn mojimu syneckowi, iże mu pōn mu szłapy ze dupy powyrywŏ?
– Paniczko! A weznōm łōni tego swojigo gizda, bo mu richtik ze dupy klepyty powyrywōm! Łōn już szczwŏrty dziyń za rajōm przikludzŏ mi sam swoja suka dakelka i kce cobych jōm przedupczōł, cobych mu jōm „pokrył” bo fōrt i jednym ciyngym blyndzi, marzi mu sie, coby mieć policajtowego... psa!
poniedziałek, 22 czerwca 2015
Żyniaczka...
– A na wiela łōni by łobszacowali ta swoja libsta?
Synek deczko pomedikowŏł, wyciōngo ze portmaneja 100 złociokōw i kładzie je kapelōnkowi na tiszu. Tyn kapelōnek tak kuknōł, łobadŏł libsta tego karlusa i... wydŏł mu nazŏd piyńćdziesiōnt złociokōw.
piątek, 19 czerwca 2015
Cufale żyniola...
Tatulek trefiyli sie ze kamratym już po wojnie na drōdze, bo łoba mieli już te „warszawy” i pytŏ sie go eźli już ze takōm frelōm sie spichnōł?
– Łooo, ja! – łodrzykŏ tatulkowy kamrat. – Znodech! I to gynał wtynczŏs, kiejech w nia wkarowŏł na czerwiōnym świytle, tela ino, co te wszyjskie moje forcugi mŏ ździebko na łopach.
– Niy gŏdej! – dziwujōm sie mōj Tatulek. – A po jakiymu na łopach?
– Anō, Georg dzisz, to jes tak... we dobryj asiście, towarzystwie to łōna jes richtik szykownŏ zolytnica, we kuchyni juzaś, to ci jes łōna srogŏ, pierōńskŏ dama, a kiej my sōm same we prykolu, to łōna jes na isto dobrŏ... kucharyjŏ.
czwartek, 18 czerwca 2015
Kca szajdōngu...
– Kcesz możno pelcmantel ze nercōw?
– Nō, niy za tela...
– To możno jakigosik nowygo mercedesa?
– Niy, niy... niy kca...
– To możno jakosik nowŏ chałpa kajsik we gōrach abo we gorkich krajach?
– Niy, dziynki! – juzaś ta zmierzło baba łodmŏwiŏ.
–Nō, tōż rzyknij ty mi cobyś tak na isto richtik kciała?
– Wiysz Hanysku! Jŏ bych kciała... szajdōngu! – wypolōła z rubyj ruły.
– Oooo, wybŏcz mi, moja ty roztomiyło, jŏ na isto niy planiyrowŏłech wydŏwać tak dużo pijyndzy!
środa, 17 czerwca 2015
U psychijatikera...
– A ftōż tyż to sam ku nōm prziszŏł? Jakisik kocik? – pytŏ libeźnie dochtōr.
– Tyn istny kulwitŏ sie na tych kolanach dalszij do eki tyj izby. Dochtōr zaziyrŏ za niym i juzaś pytŏ:
– Piesek? Mały psiŏk, ja?
Tyn istny piere gracōm we fuslajsta i przelazuje do drugij eki. Tyn psychijatiker podōnżŏ za niym weźrokym i juzaś pytŏ:
– Iglŏk, jyż sam ku mie prziszŏł, ja?
Tyn istny wyciōngŏ ze gymby kabel i wrzescy:
– A dyć żysz, kurwa, weź sie chopie łodpierdol i dej mi sam podkuplować tyn diosecki... internet!
wtorek, 16 czerwca 2015
Doczkōm...
– Łooo, wzbŏczōm mi łōni!
Pyndaluje dalszij i juzaś wrōmbŏł we inkszy strom i juzaś fafle:
– Festelnie wŏs przeprŏszōm, wyboczōm mi łōni...
I tak ci sie mu to przeitrefiōło ze pŏra razy. Na łostatku zahaltowŏł i rzōńdzi sōm do sia:
– Aaaa tam, mōm czasu jak marasu! Doczkōm aże ta lōmpynpaka, ta łoszkliwŏ hormijŏ przyjńdzie!
poniedziałek, 15 czerwca 2015
Fresa....
– Teee, Erna, a widziałaś ty kejsik fresa twojigo chopa nałōnczŏs dupczyniŏ?
– Ja, rōłz żech widziała...
– Nō i... jakŏ miŏł macha?
– Pierōnym iptowatŏ...
– A kej to bōło?
– Anō, przijechŏł dwa dni skorzij ze dinstrajzy, ze delegacyli... stanōł we dźwiyrzach i miŏł na isto pierōnym gupiŏ, iptowatŏ fresa...
piątek, 12 czerwca 2015
Prawok...
– Wiedzōm łōni, kciŏłbych dzisiyjszŏ nocka przetrŏwić ze jednōm ze waszych dziołchōw, ale takōm, wiedzōm łōni, doświadczōnōm, bo joch niy ma za tela łobyty we tych babsko-chopskich zachach.
Na to ta pufmuter rzykŏ:
– Suchej ino synek, to jes stopierōńskŏ ekskluziwny, blank niy ceskowy puf, beztōż tyż przijimōmy sam, gōszczymy ino moc doświadczōnym klijyntōw... tōż tyż synek pyndaluj do lasa i trajniyruj na baumhōjlach, na dziuplach... Mogesz chopie przijńść samtukej za jake dwa lata.
Śleciało dwa lata i tyn synek, już terŏzki zgolymy karlus, wyrōśniynty choby Tarzan i gŏdŏ:
– Jŏ kca dzisiŏj baby, ino niy lecy jakij, ale richticznyj baby.
– Joch jes dzisiŏj frajnŏ panoczku! – łodpedziała pufmuter.
– Nō, tōż... idymy na wiyrch.
Wlejźli do izby i tyn istny rzōńdzi:
– Seblykej cŏłke prziłodziynie!
Baba drab sie seblykła.
– A terŏzki sie zgibej.
Nō, i ta pufmuter sie ugibała.
– Stōń terŏzki ku mie zadkym. – rzōńdzi dalszij tyn karlus.
Baba stanōła jak łōnyj to tyn istny przikŏzŏł.
Karlus wziōn srogachny ausszwōng i ze cŏłkij siyły świtnōł jōm w rzić.
– Co jes panoczku, ło co sie rozłajzi? – pytŏ baba we srogim sztichu.
– Anō, jŏ ino sprŏwdzōm eźli niy ma... szarszyni!
czwartek, 11 czerwca 2015
Wiyncyj szlauchu...
– Suchej ino. My u nŏs we szpricynhauzie, we rymizie mōmy szykownisty zizdym. Kej glingŏ piyrszy zwōnek, łoblykmy nasze jakle. Kej glingŏ drugi zwōnek – sjyżdżōmy po rurze na dōł. A kej już glingŏ trzeci zwōnek – wszyjska już siedzymy we fojerwerze. Łod dzisiŏj kca, coby we naszyj chałpie łobowiōnzŏwŏł tyn sōm muster. Kej rzykna do cia: „piyrszy zwōnek” mŏsz sie zarŏzki i w te pyndy seblyc. Kej rzykna „zwōnek drugi” mŏsz zarŏzki fuknōńć do prykola. A kej jŏ już wrzeskna „zwōnek trzeci” napoczynōmy drabko wrōłz dupczynie bez cŏłkŏ noc!
Nō, i jak chop pedziŏł tak tyż sie stanōło.Tela ino, co po jakisik piyńciuch minutkach baba wrzescy:
– Zwōnek szczwŏrty! Zwōnek szczwŏrty!
– A co to za diosectwo, tyn zwōnek szczwŏrty? – pytŏ zadziwany chop.
– WIYNCYJ szlauchu, wiyncyj szlauchu!
środa, 10 czerwca 2015
Wazylina...
– Eźli dŏcie zwōlŏ, cobych wōm pokŏzŏł moje towŏry? – Pytŏ sie tyn rajzynder.
– A toć, iże ja! Na przecam!
Tyn istny wyciōngŏ te swoji towŏry i pytŏ sie ta mamulka, eźli łōna miarkuje, eźli znŏ chocia jedyn śnich.
– Ja, ja... wazylina. Czynsto jij używōmy ze mojim chopym.
– Łooo... a do czegōż to?
– Do... zeksu!
– Wiedzōm łōni, jŏ już fōnguja we tyj branży cŏłke dziesiyńć lŏt i wszyjska mi do terŏzka gŏdali, iże używajōm tyj wazyliny do szmarowaniŏ zŏwiasōw. A łōni mi tak prōmp... Jak łōni tego używajōm?
– Anō, blank ajnfach. Szmarujymy klōmka dźwiyrzy łod szlafcimra, coby dziecka niy poradziyli łōnych łozewrzić!
wtorek, 9 czerwca 2015
To niy haźlik...
– Ja ty używŏsz swojij cipki na ziymi?
– Anō, świynty Pyjtrze u mie to we 80% do zeksu a chnet 20% do jscaniŏ.
– Wlazuj rajn! – rzōńdzi św. Pyjter.
Zatym św. Pyjter pytŏ drugŏ baba:
– A ty jak używŏsz tyj swojij cipecki?
– Jŏ, to tak wele 50% do zeksu a druge 50% do jscaniŏ.
– Nō... wlazuj tyż!
Prziszło dran na łostatniŏ baba, tōż tyż św. Pyjter pytŏ ło te same:
– Jakōż to ty używŏsz tyj swojij cipki?
– Jŏ, jŏ to wiedzōm łōni św. Pyjtrze bez 90% używōm dlŏ zeksu a ino reszt do jscaniŏ.
– Nō, tōż ciōng stōnd! A wartko! Niy moga cie wpuścić rajn, aże niy moga!
– ... nō ale...świynty Pyjtrze... po jakymu to tak?
– Bo sam, moja ty roztomiyło, jes RAJ a niy... HAŹLIK!
poniedziałek, 8 czerwca 2015
Grof...
– Lelyń, kierŏch ugōniōł, ustrzelōł bōł ci srogachny i ciynżki jak sto dioskōw. Naobkoło niy bōło ci żŏdnego, tōż tyż musiŏłech sōm śniym, ze tym, sornikym dać rada. Zaciepnōłech jedna szłapa lelynia na lewe ramiy, drugŏ szłapa na prawe...
W tym łoka mrziku grofa wywołŏł sużōncy do nŏgłygo telefōłnu. Po pŏruch minutkach wrŏcŏ sie nazŏd ku kamratōm i pytŏ:
– Na czym’ech to skōńczōł?
– Jedna szłapa na lewe ramiy, drugŏ na prawe...
– Ja, ja już miarkuja. – rzōńdzi dalszij tyn grof – Ach, żysz to... te ruske dziołchy, cōż to byli ło łogniste kobiyty!!!
piątek, 5 czerwca 2015
Bezpłatny zeks...
Podjyżdżŏ dwiōch chopa, wlywajōm pŏłny bak, podlazujōm coby zabulić za ta bynzina, i łoba tyż kcōm brać udziŏł we tyj loteryji. Gospodŏrz ekleruje, co przepisy sóm blank ajnfachowe: łōn pomyśli ciferka łod jedyn do dziesiyńć, a fto łodgŏdnie, tyn wygrywŏ zeks.
Piyrszy chop:
– Siedym!
Gospodŏrz:
– Niy, jŏch pomyślŏł ciferka piyńć; sprōbujcie inkszōm razōm!
Bez dwa tydnie ta samŏ lajera. Chop:
– Trzi!
Gospodŏrz:
– Nō ja, wypokopiōłech piyńć; możno nastympnōm razōm sie poszczyńści.
Chopy łodjyżdżajōm ze tyj tankszteli i jedyn śnich gŏdŏ:
– Cosik niyherskŏ mi sie zdŏ ta loteryjŏ. Nŏ, tyn gospodŏrz to jakisik machlyrz abo złodziyj?
Na to tyn drugi zażarcie:
– Niyyy, cōżeś ty! Łōński tydziyń moja starŏ wygrała aże trzi razy!
czwartek, 4 czerwca 2015
Łozprŏwka modyj babeczki...
– Suchej ino mōj ty roztomiyły. A możno by my tak zarŏzki powiesiyli tyn krōmlojchter na gipsdece?
Nō, i tyn mōj stary, możno po tych pŏruch sznapsach, zgodziōł sie wziōńć za to. Postawiylichmy stołek na stōł, na tym stołku ryczka. Mōj chop wlŏz na ta piramida a mie przikŏzŏł, cobych go asekurjyrowała. Styrca takŏ festelnie szczysnŏ, zaziyrōm jak mōj adler pod tōm gipsdekōm bajstluje (a bōł ci łōn łobleczōny ino we take halaburdziate batki, we take „bokserki”). Kukōm tak deczko niżyj i cōż tyż to jŏ widza... ze tych halaburdziatych batkōw wylazło mu jedne jajco. Nō, i jŏ – takŏ łozczulōnŏ tym widokym, tym anzichtym – wziynach i szkyrtłach palcyskōma we te jaco. Mōj tiger we jednym łoka mrziku śleciŏł ze tyj piramidy na ziym wrōłz ze tym krŏmlojchtrym, kiery sie do imyntu łozpyrsknōł. Wstŏł ale wartko i ze resztym tego krōmlojchtra w gracach doskoknōł ku mie... Jużech myślała, co mie zatuce na śmiyrć, ale łōn ino rzōńdzi:
– Kurwa! Ale mie sztrōm pierdolnōł aże do jajec!
środa, 3 czerwca 2015
Dałabyś dupy...
– Dej pokōj chopie, Hanysek moge sie łocucić!
Chop legnōł, ale za jakesik pōł godziny juzaś napoczynŏ przelazować bez ta swoja baba. I juzaś ta samŏ lajera:
– Dej pokōj, bo Hanysek moge sie łocucić.
Po jakisik godzinie chop już blank niy szczimŏł, przelŏz bez ta swoja baba, wlŏz do kuchyni, łozewrził kilszrank... a sam nic, nic do piciŏ ino jedna flaszka szaumwajnu. Wziōn jōm, frōp prasknōł jak ze kanōny... i po minutce łodzywŏ sie Hanysek:
– Dzisz mamulko, kejbyś dała łojcu dupy to by sie terŏzki niy zapukŏł, niy zastrzelōł!
wtorek, 2 czerwca 2015
Niy wlazuj...
– Te! Gupieloku! Niy wlazuj tam! Niy wlazuj do tego kościoła! Gŏdōm ci... Niy wlazuj do tego kościoła!
Na to przilazuje do izby jego baba i pytŏ:
– Te, chopie! A cōż tyż to ty łoglōndŏsz?
– Anō, nagranie ze naszyj... żyniaczki, ze naszygo ślubu!
poniedziałek, 1 czerwca 2015
Zyjman....
– Festelnie wŏs panoczku przeprŏszōm, ale bōłech razinku u waszyj sōmsiŏdki na gōrze, kej wrōciōł jeji chop. Fuknōłech na wasz balkōn panoczku... eli mōglibyście mi łōni spōmōc, hifnōńć mi?
– Nŏ, panoczku! My chopy muszymy sie spōmŏgać, prŏwda?
Tyn zyjman borgnōł tymu istnymu jakesik prziłobleczyni, ugościōł go jesce sznapsym na łozgrzywka...
Na łodwieczerz, kej wlazowŏł ze starōm do prykola łorŏz sie zastarŏł, pomedikowŏł i rzōńdzi ku swojij staryj:
– Teee, Erna! Aboś ty sie napoczła gzić, dupczyć ze inkszymi chopami, abo nōm jedyn sztok dobudowali!


text:
Nowo Zylandyjo
Nowo Zylandyjo (ang. New Zealand, maorysko godka Aotearoa – Kraj Dugij Bjouyj Chmury) – państwo wyspjarske na pouedńowo-zachodńim Pacyfiku, kere skuodo śe s dwůch srogich (Wyspa Půunocno a Wyspa Pouedńowo) a raje mjyńšych wyspůw, we tym Wyspy Steward a Wyspy Chatcham. Je to nojdalij na pouedńe wysuńynto tajla Uoceańije. Do Nowyj Zelandyje noležům tyž Wyspy Cooka, Niue, Tokelau, Dependencyjo Rossa, s kerych Wyspy Cooka a Niue majům wuasne samořůndy.
Mimo aže Nowo Zylandyjo formalńy je můnarchijům kůnstytucyjnům, ńy mo ůuna kůnstytucyje we ojropejskim rozumjyńu, yno kupa roztůmajtych a we růžnym čośe uchwolanych aktůw prawnych.
Kraj s anfanga besludny, zaśedlůny bez Maorysůw kole 1000 roku, lo Ojropejčykůw uodryu go we 1642 Abel Tasman. Kolůńizacyjo začua śe we 1769, kej wyspy uodkryto drugi roz, co zrobjyu James Cook. Bůuo při tymu kupa kůnfliktůw mjyndzy Maorysůma a Brytyjčykůma, a dźepjyro Traktat Waitangi šrajbńynty 6 lutygo 1840 přińus na chwila stabilizacyjo. Dokumynt tyn je powažany za anfang Nowyj Zelandyje. Ročńica jygo šrajbńyńćo je sam uobchodzůno kej śwjynto państwowe. We II pouowje XIX wjeku mjouy plac dwje wojny maoryske, kere Maorysy přegrouy. Uod 1907 Nowo Zylandyjo mjoua status důmińjům, a uod 1947 je ńypodleguo.
Gospodarka je fest zrůžńicowano. Tradycyjńy, fest sroge znočyńe mo hodowla uowcůw. We eksporće nojsrogšy udźou mo mjynso a jygo přetwory, a tyž produkty bauerske a leśńictwa. Nale je sam tyž rozwińynto industryjo, we tym zaawansowane technolůgije, jako l. b. elektrůńika.
We Nowyj Zelandyje uobowjůnzuje ruch lewostrůnny.


text: Wynus – to je drugo podug uodlyguośći uod Słůńcaplaneta we Ukuadźe Słůnecznym. Tak kej Merkury, Źymja a Mars je to planeta skalisto. Wynus je jydnům s pjyńću planet, kere idźe uobezdrzeć gołymi ślypjůma. Bez to, co Wynus idźe uoglůndać ino rano a na uodwjeczyrz mjanowano je tyż Gwjazdům PorannůmGwjazdům Wjeczornům (starożytne Greki mjanowali jům Phosphorus a Hesperos). Jeji gynste chmury uodbijajům wjynkszość śwjatło a jejch żůłto farba je spowodowano wystympujůncym tam kwasym śarkowym. Wynus ńy mo kśynżyca. Mjano planety je uod rzimskij bogińi Wynus a jej symbol astrůnůmiczny to znak babůw.


text:
Ôbsztaluj przekłŏd
Ślōnskŏ gŏdka widzōm niy ino wielge fyrmy, ale tyż lokalni gyszefciŏrze, dyrechtōry państwowych instytucyjōw i towarzistwa non-profit. Przistōń dō nich i ôstōń tajlōm rynesansu ślōnskij gŏdki.
Narychtujymy dlŏ Ciebie przekłŏd:
- internetowyj zajty
- papiōrōw ryklamowych
- ôprogramōwaniŏ
- zaproszyń i powinszowań
- menu
- insztrukcyjōw ôbsugi
- gŏdki z filmōw
- ksiōnżek
- i kŏżdego inkszego projektu, ô kerym pomyślisz!
Dziynki naszym przekłŏdōm:
- bydziesz ôryginalny i barzij widoczny
- cylniesz w nowŏ skupina kliyntōw
- Ślōnzŏki bydōm mieli Cie w zŏcy
- pōdziesz za nŏjnowszymi tryndami
- bydziesz tajlōm ôdrodzyniŏ ślōnskij gŏdki
Doradzymy Ci tyż, jako trza rychtować skutecznŏ ryklamowŏ kampanijŏ do ślōnskego kliynta. Poradzymy Ci tyż zrychtować prōmocyjŏ na fanpage „Ślōnski suchar na dzisiej”, kerymu przaje bezma 90 tauzynōw ludziōw na Facebooku.
Dej nōm znać, co Ci sie zdŏ. Skōntaktujymy sie wartko i dōmy Ci ôdpedzynie na wszyjske Twoje pytania.


text:
Albanijŏ (Shqipëria, Republika Albańije – Republika e Shqipërise) – państwo we połedniowo-wschodnij Ojropie, na Bałkanach, nad Morzym Adriatyckim. Granicã mŏ ze Grecyjōm, Macedōnijōm, Syrbijōm a Czŏrnogōrōm. 3/4 wiyrchnie Albanije zajmujōm gōry, ze kerych nŏjwyższy je Korab (2764 m n.p.m.). We latach 1946 - 1992 we Albaniji bōł ustrōj kōmōnistyczny, ôd 1992 dymokracyjŏ. Poza granicami Albanije żyje wiyncyj kej 2 milijōny Albańczykōw, nŏjwiyncyj we Kosowie, Macedůńiji, Italiji a Grecyji.
Uobocz galeryjo na Wikimedia Commons:
Albańijo


text:
Belgijo
Belgijo, Krůlestwo Belgije (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne we zachodńij Ojropje, we pouedńowych Ńiderlandach. Grańičy uod zachodu s Francyjům (620 km), uod pouedńo s Luksymburgjym (148 km), uod wschodu s Ńymcůma (167 km) a uod půunocy s Holandjům (450 km). Uůnčno dugość grańic lůndowych wynośi 1 385 km, půnadto istńije 64-km fragmynt wybřeža Mořa Půunocnygo. Podźelůno je uůna na tři strefy godkowe: francusko, ńiderlandzko i mjymjecko. Bruksela, stolica Belgije, je jydnočeśńy "stolicům" Uńje Ojropejskij.


text:
Ubuntu
Ubuntu jo dermotna distribucija Linuxa, kenž bazěrujo na distribuciji Debian a wužywa swójski grafiski pówjerch Unity. Wuwija se wót firmy Canonical pódpołdnjoafrikańskego pśedewześarja Marka Shuttlewortha. Mě distribucije jo słowo w afrikańskej rěcy zulu, źož wóznamjenijo "cłowjecnosć za drugich".
Prědne wudaśe systema jo było w oktoberje 2004. Pódla plana, nowa finalna wersija Ubuntu wuchada kužde połlěto. Numer wersije wobstoj z lěta a mjaseca wudaśa, na pśikład Ubuntu 13.10 jo wujšło w oktoberje 2013. Wersije Ubuntu maju teke kodowe mjenja, kótarež wobstoje z dweju słowowu, kótarejž zachopijotej se z tym samskim pismikom a pomjenjuju zwěrjeta: 13.10 jo "Saucy Salamander", to jo na engelski "njeplecny salamander".
Ubuntu słuša k nejpopularnjejšym distribucijam Linuxa za PC. Pó pódaśach wó woglědach na bokach załožby Wikimedia Foundation z oktobera 2013, mjazy distribucijami Linuxa, kenž jo se dało wopóznaś, Ubuntu jo był na prědnem městnje.[1]
Aby rozšyrjował Ubuntu, Canonical jo póbitował dermo CD z rozesłanim na ceły swět; w ten cas pó takej samej wašni jo se dało CD Kubuntu skazaś. Akcija jo se w aprylu 2011 zakóńcyła; něnto w wobchoźe na websedle Ubuntu dej se płaśiś za CD (sam system jo dermotny).
Wobraze .iso Ubuntu daju se wupaliś na CD abo DVD. Su to teke live-CD, to groni, wužywaŕ móžo zastartowaś Ubuntu z CD, bźez instalacije. Instalaciju systema dajo se zachopiś mjazy drugim z CD abo USB.
Warianty[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Ubuntu za serwery jo Ubuntu Server, źož instalacija w normalnem modusu wótměwa se bźez grafiskego pówjercha. Canonical zaběra se teke ze systemom Ubuntu Phone, kenž jo planowany za mobilne telefony. Testowa wersija jo wujšła 17 oktobera zrazom z Ubuntu 13.10.
Mimo Ubuntu Canonical wuwijaju se distribucije, kenž źěle se software a systemowe źěłowe rědy z Ubuntu, ale wužywaju druge grafiske pówjerchy abo specifisku software. Su to mjazy drugim Kubuntu (KDE), Xubuntu (Xfce), Lubuntu (LXDE), Edubuntu (za šule).


text:
Stambuł
Stambůu (Istambůu, tur. İstanbul - s greckigo is ten poli - do mjasta (tak godali greccy mjyškańcy w časach podboju tureckigo)), we starožytnośći Bizancjum (BuZάvtιov Byzantion), půźńij Kůnstantynopol (gr. Kwvσtavtιvoύπoλις Konstantinupolis, uać. Constantinopolis, nowogr. Kwvσtavtιvoύπoλn Konstantinupoli - mjasto Kůnstantyna), we krajach suowjańskich dowńij Carogrůd – kolůńja grecko zouožůna we 660 p.n.e. we ojropejskij tajli Bosforu, we 330 n.e. zostou stolicům Cesarstwa Wschodńořimskigo, 324-1930 Kůnstantynopol, 1453-1930 mjana Kůnstantynopol a Stambůu užywane zamjynńy, uod 18 marca 1930 uoficjalne mjano Stambůu - mjasto nad Ćeśńinům Bosfor uůnčůncům Moře Marmara s Mořym Čarnym.
Nojwjynkše mjasto Turcyje a jydno s nojwjynkšych mjast śwjata, nojwjynkšo aglůmeracyjo mjejsko we Ojropje. Stolica prowincyji (il) İstanbul. Rozwińjynty uośrodek přymysuowy, wytwařajůncy uokouo ¼ produkcyje kraju. Guůwne cyntrům finansowe Turcyje, śedźiba kilkudźeśyńću bankůw a geudy papjůrůw wartośćowych. Dužy wynzeu kůmůńikacyjny: nojwjynkšy port handlowy Turcyje; dwa mjyndzynarodowe porty lotńiče Atatürk Havalimanı a Sabiha Gökçyn Havaalanı, kůńcowo stacyjo kolei ojropejskij (dwořec Sirkeći) a počůntkowo kolei na Bliski Wschůd (banhof Haydarpasha). Śedźiba 5 ůńiwersytetůw, s kerych nojstaršy - Ůńiwersytet Stambulski - zostou zouožůny we 1453.
Ćeśńina Bosfor (šyrokość do 4 km) dźeli mjasto na tajla ojropejsko a azyjotycko (Stambůu je jydynym mjastym na śwjeće pouožůnym na dwůch kůntynyntach). We Stambule zbudowano dwa mosty uůnčůnce uoba břygi Bosforu - jydyn, mjanowany Mostym Bosforskym a ukůńčůny we 1973 mo dugość 1074 m, a drůgi - Most Mehmeta Zdobywcy ukůńčůny we roku 1988, mo dugość 1090 m. Ńyspeuna kilůmetrowo zatoka Zuoty Růg dźeli tajla ojropejsko na pouedńowo dźelńica Stary Stambůu a půunocno Beyoğlu.
Stambůu je śedźibům prawosuawnych patrjarchůw Kůnstantynopola. Katedra patrjaršo mo plac we dźelńicy Fanar. Dźelńica ta je nojwjynkšym skupiskym ludnośći greckij we mjeśće. Ze wzglyndu na lokalizacyjo śedźiby patrjarchatu zamješkujůncy Fanar Grecy ńy zostali wyśedlyńi do Grecyji we lotach 20. XX wjeku wroz s couům pozostouům greckům ludnośćům Turcyje. We Stambule we 1855 roku umor Adam Mickiewicz.


text:
Splažny wobchad
Splažny wobchad (tež splažny akt, koitus, přilěhwo, wulg. tež zlěhanje) je we wuskim zmysle seksualne zjednoćenje cycakow, při kotrymž so erigowany muski penis zadobywa do žónskeje waginy, potajkim waginalny wobchad. Dźensa wužiwa so zapřijeće dźeń a bóle tež za druhe seksualne praktiki, kotrychž zaměr njeje jenož rozpłodźowanje. Wobchadnorěčnje mjenuje so splažny wobchad tež krótko jako seks, štož pak eksaktne njeje, dokelž ma tute zapřijeće šěrši woznam.
Pola wobeju splahow móže přez splažny wobchad k orgazmej (wjerškej rozbudźenja) přińć, kotryž je pola mužow w normalnym padźe zwjazany z ejakulaciju. Waginalny splažny wobchad z wupławjenjom symjenja je zwjetša wuměnjenje za přirodne płodźenje potomnikow. Woprawdźite wopłodźenje žónskeje jejkoweje bańki přez musku symjentnu bańku stawa so wěsty čas (druhdy něšto dnjow) po splažnym wobchadźe w ćěle žony.
W tradicionalnym moralnym systemje mnohich kulturow a nabožinow je splažny wobchad jenož w mandźelstwje mjez mužom a žonu dowoleny.


text:
Reykjavík
Reykjavík (serbski Dymowy zalew) jo stolica a nejwětše město Islandskeje a teke nejwěcej pódpołnocne głowne město na swěśe. Město lažy pśi zalewje Faxaflói Atlantiskego oceana pód góru Esja. Ma wokoło 120.000 wobydlarjow, pótakem wěcej ako tśeśinu wobydlarstwa cełego kraja.
Reykjavík bu w lěśe 870 wót prědnych sedlarjow pód wóźarjom Ingólfur Arnarson załožony a jo tak teke nejstarše sedlišćo Islandskeje. W měsće namaka se wětšyna fakultow jadnučkeje islandskeje uniwersity, kaž teke źiwadło, muzeje a mórski pśistaw.
Partnarske města[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
- Helsinki (Finska)
- Kingston upon Hull (Zjadnośone kralojstwo)
- Kopenhagen (Dańska)
- Nuuk (Grönlandska)
- Oslo (Norwegska)
- Sankt Petersburg (Rusojska)
- Seattle (ZSA)
- Stockholm (Šwedska)
- Tórshavn (Färöje)
- Vilnius (Litawska)
- Winnipeg (Kanada)


text:
Kopynhaga
Wspůłrzyndne: 55°40' N 12°34' E
Kopynhaga (duń. København, uać. Hafnia) – stolica a nojsrogše mjasto Dańije, pouožůne we srogšyj tajli na Zelandyje a tajlowo tyž na Amager. Uod 1 lipca 2000 je skuplowano ze šwedzkim Malmö bez most nad Sundym. Zouožůno ůng. 1000 roku kej uosada rybacko bez Swena Widuobrodygo abo podug inkšych zdřudeu bez Kanuta Srogigo. Prawa mjejske mo uod 1254, uod 1443 je stolicům Dańije (podug inkšych zdřudeu - uod 1416, we ůunym roku překludzůno sam śedźiba krůlůw).


text:
Łužyca
Łužyca (górnoserbski Łužica, nim. Lausitz, pól. Łużyce, čes. Lužice a górnošlazyński Uůžyce) jo historiski kraj w srjejźnej Europje. Nejwětšy źěl Łužyce lažy w Nimskej, mjeńšy w Pólskej a Českej.
Geografija[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Stawizny[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Prědne znate wobydlarje źinsajšnej Łužycy jo byli keltiske ludy. Pón pla lěta 100. pśed Kristusom, jo było wobsedlenje pśez germański lud Semnonow. Wokoło lěta 600. su słowjańske Milcany wobsydliły region Łužycy. Tśiźasća lět pózdźej germańske Franki su kśěli Łužycu do swójogo mócnarstwa pśisłušaś ale jo słowjański wjerch Derwan Frankow dobył. Derwan jo teke Łužycu z prědnym słowjańskim statom zjadnośił. Do lěta 658 jo Łužyca była w Wjerchojstwje Sama.


text:
Dowiedzioł1 żech sie, że dziesiej je Miyndzynarodowy Dziyń Jajca- czego te ludzie niy wymyślōm. Pōnoć zawsze we drugi piōntek pajździernika sie łonego świyntuje. Yno niy wia, czy w tyn dziyń trza kłajś2 we lodōwce kole jajec kwiołtki, czy śpiywać kurōm sto lat? Niy wiym tyż, czy mie fto3 niy łoskarży o zniyczulica, ale wciepna4 sam dziesiej przepis na danie ze jajec. Nojbarzi5 pasujōm łone na Wielkanoc, ale take nadziywane jajca to sie i przidajōm przi jakim inkszym fajerze.6
Co potrza?
uwarzōne na twardo jajca (niy czytejcie tego kurōm!). Wiela ich wziōńć? To już zależy łod tego, wiela bajecie mieć przi stole gojści.7
majōnez
połra8 pieczarkōw
połra szajbōw9 szinki
połra radiskōw10
sznitloch11
sōl i pieprz
ździebko12 kurkumy
Uwołrzcie pieczarki. Łobiercie te jajca i przekrejcie13 na pó14. Małōm łyżeczkōm wybiercie ze nich żōłtka (poła15 dejcie do jednyj miski abo talyrza, a poła do drugi). Pożgejcie16 te żōłtka widołkōm17. Do jednych dejcie pokrōno na drobne kōnski18 szinka, radiski i sznitloch, a do drugi pokrōne pieczarki i trocha kurkumy. Tera wciepcie tam trocha majōnezu, soli, pieprzu i porzōndnie wymiyszejcie. Skosztujcie sie tego nadziynia i doprołwcie. Keby19 bōło za suche, to dejcie jeszcze trocha majōnezu. Potyn małōm łyżeczkōm nakłodejcie tyn farsz do kołżdego jajca, poukłołdejcie sie je fajnie na jakim talyrzu i… smacznego 🙂
1dowiedziałem
2kłaść
3ktoś
4wrzucę
5najbardziej
6imprezie
7gości
8kilka
9plastrów
10rzodkiewek
11szczypiorek
12szczyptę
13przekrójcie
14pół
15połowę
16rozdrobnić
17widelcem
18kawałki
19gdyby


text:
Marseille
Marseille (okcitansce Marselha, w časach Romskeho imperija łaćonsce Massallia, serbsce tež Marsilija[1]) je najwažniši francoski přistaw, po Parisu druhe najwjetše město Francoskeje a tež hłowne město historiskeho kraja Provence a dźensnišeho regiona Provence-Alpes-Côte d'Azur. Leži při sewjernym brjoze Srjedźneho morja, na wuchodnej kromje Lawjaceho zaliwa.
W lěće 2013 bě hromadźe ze słowakskimi Košicami kulturna stolica Europy.
Žórło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Filip Rězak: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. L. A. Donnerhak, Budyšin 1920 (digitalizat).


text:
Michiganski jazor
Michiganski jazor (engelski Lake Michigan) jo tśeśi nejwětšy jazor Pódpołnocneje Ameriki a pěty nejwětšy cełego swěta. Wón jo jaden z pěś „wjelikich jazorow“ (Great Lakes) a namaka se w pódpołnocu Zjadnośonych statow. Jazor lažy 176 metrow nad mórskej głaźinu a jo z pśestrěnju 58.016 km² wětšy ako Chorwatska.
Pódzajtšny pśibrjog jazora słuša k zwězkowemu statoju Michigan; pódpołdnjowy kóńc k Indianje a pódwjacorny pśibrjog k statoma Illinois a Wisconsin. Michiganski jazor jo z Huronskim jazorom pśez Mackinacsku wuscynu bźez wusokostnego rozdźěla zwězany, tak až jadna se pópšawem jano wó jaden jazor.
Kołowokoło jazora su 12 milionow luźi žywe. Pśi Michiganskem jazorje laže města Chicago, Milwaukee, Gary a Green Bay.
Wótkaz[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Koordinaty: 43°42′0″N 87°5′0″W /  43.7, Wurazowa zmólka: Njewócakany opeator *


text:
Skond sie wzion szmaterlok?
Wynokwianie Kadłubka – czyńść 20.
Jak na wieczór furgo nom kole łokna i siado na gardinie trociniarka czerwica (jedyn cynt, doś wielko), kero mo take cićki i nazywo sie po łacinie Cossus cossus, to niy powjymy, że furgo szmaterlok, yno że mota. Chocioż mota to tyż jest szmaterlok, kery głównie loto w nocy. I tako jest rożnica pomjyndzy motom i szmaterlokym.
Mały konsek raju
Szmaterlok loto w dziyń, loto nad łonkami i kwjotkami. Loto do samego lotanio, bo tyż szmaterlok to jest dziwny stwor. Gryfne barwy mo na skrzidłach i żyje krotko. Kożdo pjykno rzecz ni mo dugigo życio na tym śwjecie. Ponboczek musioł stworzić – tam myśla – szmaterloka skiż yno jednyj rzeczy: żeby nom przipomnieć, że raj naprowda istnieje, że kajś jest świat szczyńśliwszy. Po grecku „dusza” i „szmaterloka” określoł tyn som wyraz: „psyche”. Bo ludzie downi wierzili, że szmaterloki to som dusze, kere żyjom wolno i mogom lekko uniyść sie po śmierci nad śwjatym.
Od szpetnego do gryfnego
W słowie „szmaterlok” widać, jak to dziwnie sie plotło w goodie na Ślonsku: kożdo kultura i kożda tradycja coś dowała swojigo. Ślonske słowo „szmaterlok” pochodzi od nimieckigo „der Schmetterling”. Ale niych ftoś powjy w Berlinie „szmaterlok”, żodyn go niy zrozumi. Niych ftoś powjy w Warszawie „szmaterlok”, tyż żodyn go niy zrozumi. Beztoż „szmaterlok” to jest jedne z nojbadzij ślonskich słow. I – musza dodać – słow nojgryfniejszych.
Pedzioł mi ftoś fest downo tymu: „Szmaterlok kojarzi mi sie ze szmatom, to ni ma dobre słowo, po polsku »motyl« brzmi ładniej”. A jo żech mu wtedy odpedzioł: „A czy wjysz, że polski słowo »motyl« zwjonzane jest z mjotym, czyli gównym, to znaczy po polsku kałem?” Dziwowoł sie i dziwowoł.
Szmaterlok od śmietonki
Coby jednak niy pedzieć nimiecki „Schmetterling” tyż mo pochodzyni słowiańskie, bo pochodzi od „Schmetten”, czyli łod śmietonki. Chyba cztyrysta lot tymu ludzie wierzili, że szmaterloki podjodajom i kradnom śmietonka abo masło ludziom (dejcie pozór na angielsko nazwa: „butterfly”).
Jak jest lato i hyca, szmaterloki furgjom nad gowami. Pamjyntejcie, że to mogom być dusze downych Ślonzokow, co przifurgli z nieba posuchać, czy jeszcze godomy po ślonsku. No i zoboczyć, jak sie sam momy w tych inkszych czasach.
Prof. Uś dr hab. Zbigniew Kadłubek – rezkiruje Katedrom Literatury Porównawczyj. Je filologiym klasycznym, eseistom i tłumaczym. Pisze tyż po naszymu, dejmy na to „Listy z Rzymu” abo „Promytyojs przibity”.


text:
Łostatnio1 żech sam pisoł o golōnkach i jak fto2 take robiōł i łostoł3 mu tyn wywar, to je łon4 idealny na kapuśniok. Jedyn chop to już mie od lata mynczy,5 żebych sam wciep6 recept7 na kapuśniok, ale jak na dworze bōł8 chic,9 to czowiek myśloł yno10 jak by sie tu ochōdzić.11 I trza jeszcze bōło12 poczekać na świyżo kiszonoł kapusta… Tera prziszoł czas na kapuśniok.
Co potrza?13
wywar ze golōnek abo 1-2 golonka, piwo, trocha ziela angelskego, listkōw bobkowych14 i pieprzu
grincojg15
2-4 kartołfli16 (zależy czy sōm sroge17)
0,5 kg kiszononyj kapusty (keby bōła za kwaśnoł, to mogecie18 jōm trocha łodcedzić19)
2-3 łeżki mōnki
trocha masła klarowanego abo fetu20 do zasmażki
sōl
mogecie tyż dać trocha lubczyku i kminku
Jak byjście sie chcieli zrobić ta zupa ze wywaru po golonkach, to zbiercie z niego z wiyrchu trocha fetu,21 żeby nasz kapuśniōk niy bōł za tusty. Przecedźcie tyn wywar i mogymy sie brać za robota. Kebyście chcieli sie yno zrobić sama zupa to wciepcie22 do gorka jedne abo dwa golōnka, wlyjcie piwo, woda, wciepcie prziprawy i warzcie 1,5 godziny. Potyn wyciōngcie23 golonko i przecedźcie tyn wywar.
Do wywaru wciepcie pokrōne24 kartołfle i grincojg, lubczyk i niech sie trocha powarzōm (ze 10 minut). Pokrejcie kiszonoł kapusta na mańsze kōnski25 i wciepcie do zupy. Łobiercie golonka i te chude miyso, co tam znojdziecie, wciepcie pokrōne do gorka. Na patelnia wsypcie mōnka i niech sie chwila podpiecze. Potyn dejcie26 dō ni27 trocha masła klarowanego abo fetu, niech chwilka poskwiyrczy (niy brōnołćcie28 tyj zasmażki za mocno) i wlyjcie jōm do garca. Prziprołwcie29 ta zupa pieprzym, solōm i kminkym- jak niy mogecie żyć bez maggi, to tyż mogecie łonego trocha kapnōńć, choć to niy je te maggi co piyrwy. Jak kapusta zmiynknie to nasz kapuśniok je fertich.30 Smacznego 🙂
1ostatnio
2ktoś
3został
4on
5męczy
6wrzucił
7przepis
8był
9upał
10tylko
11ochłodzić
12było
13potrzeba
14laurowych
15włoszczyzna
16ziemniaków
17duże
18możecie
19odcedzić
20smalcu
21tłuszczu
22wrzućcie
23wyjmijcie
24pokrojone
25mniejsze kawałki
26proszę dodać
27niej
28nie brązowić, przypiekać
29przyprawcie
30gotowy


text:
Zagreb
Zagreb (serbsce tež Zahrjeb,[1] němsce prjedy Agram) je stolica a zdobom najwjetše město Chorwatskeje. Leži 120 m nad mórskej hładźinu w sewjeru kraja při rěce Sawa a ma něhdźe 800.000 wobydlerjow.
Zagreb je najwažniše zarjadniske sydło Chorwatskeje kaž tež sydło romsko-katolskeho arcybiskopstwa, Chorwatskeje akademije wědomosćow a wuměłstwow a wažnych wojerskich zarjadow.
Žórło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Filip Rězak: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. L. A. Donnerhak, Budyšin 1920 (digitalizat).


text:
Jadrańske mórjo
Jadrańske mórjo jo źěl Srjejźnego mórja, pótakem słuša k mórjam Atlantiskego oceana. Lažy na pódpołdnju Europy a wótźělujo Appeninsku połkupu wót Balkańskeje połkupy.
Wopśimjeśe
Mě[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Mě Jadrańske mórjo póchada wót łatyńskego Mare Hadriaticum (abo Mare Adriaticum), kótarež ze swójeje strony wót mjenja města Adria (abo Hadria) póchada, kótarež jo něga na jogo brjogach lažało.
Geografija[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Staty, kótarež z Jadrańskim mórjom granicuju, su Słowjeńska, Italska, Chorwatska, Bosniska-Hercegowinska, Carna Góra a Albańska. Na pódpołdnju jo Jadrańske mórjo zwězane pśez Otrantsku wuscynu z Ioniskim mórjom.
Wjele pśistawow lažy na Jadrańskem mórju, wósebnje Venedig a Triest, kótarejž stej byłej wažnej wuchadnišći Awstrisko-Hungorskego imperiuma do Srjejźnego mórja.


text:
Ludowe nakładnistwo Domowina (LND)
W lěśe 1958 załožone Ludowe nakładnistwo Domowina (LND) jo w Budyšynje doma, jogo redakcija dolnoserbskego tyźenika Nowy Casnik w Chóśebuzu. Wušej 3000 publikacijow jo doněnta w tom jadnučkem serbskem nakładnistwje wujšło a znani wó zaměrnem pókšacowanju wěcej ako 450-lětneje tradicije serbskego pismojstwa.
Printowe medije ako Nowy Casnik, górnoserbski źenik Serbske Nowiny a kulturny mjasecnik Rozhlad słušaju rowno tak do jogo šyrokego editoriskego programa ako knigły w serbskej a nimskej rěcy. LND wuwija a nakładujo publikacije wó Serbach, wudawa beletristiske twórby serbskich spisowaśelow pśibytnosći ako Jurija Brězana a Jurija Kocha, Kita Lorenca a Róže Domašcyneje ako teke młodych awtorow. Woplěwa literarne derbstwo ako w rěźe „Serbska poezija“ abo w zgromaźonych spisach serbskich klasikarjow ako Handrija Zejlerja, Jakuba Barta-Ćišinskego a Mata Kosyka. Mimo togo pśistupni serbsku literaturu nimskej zjawnosći w swójom rěźe „Die sorbische Bibliothek“. We wědomnostnem casopisu Lětopis a w Spisach Serbskego instituta wózjawjaju se wobstawnje wuslědki wědomnostnych slěźenjow na pólu rěcy, stawiznow a kultury Serbow, kótarež pśistupni LND teke w swójom popularnowědomnostnem rěźe „Wobrazki ze Serbow“. Wažne śěžyšćo jogo editoriskego źěła stej, glědajucy na zdźaržanje a rewitalizaciju serbskeje rěcy, źiśeca a młoźinska literatura. Mimo nowych knigłow serbskich awtorow a awtorkow póbitujo małym a młodym cytarjam pšawidłownje teke licencne wudaśa swětoweje literatury a zgromadne wudaśa z nakładnistwami drugich słowjańskich ludow.
W kooperaciji z Rěcnym centrumom WITAJ wuchadaju wucbnice a wucbne materialije, źiśecej casopisa Płomje a Płomjo ako teke pedagogiski fachowy casopis Serbska šula.
Smolerojc knigłarnja w Budyšynje póbitujo ako jadnučka wšykne serbske a nimske knigły a słuchowe knigły LND, k tomu antikwariske wudaśa ako teke serbske tonowe nosarje, widea a computerowe graśa. Pšawidłownje pśepšosujo knigłarnja na awtorske cytanja a knigłowe premjery. K jeje spěchowanju jo se załožyło w maju 2000 towaristwo „Pśijaśelow Smolerojc knigłarnje“.
Jednaćelstwo
Marka Maćijowa, jadnarka
e-mail: geschaeftsfuehrung@domowina-verlag.de
tel.: 0 35 91/ 57 72 42
Lektorat za powšitkownu a wědomostnu literaturu
Janka Pěčkec de Lévano, nawjedujuca lektorka
e-mail: lektorat@domowina-verlag.de
tel.: 0 35 91 / 57 72 54
Rozšyrjenje
Manja Bujnowska, wjednica rozšěrjenja
e-mail: vertrieb@domowina-verlag.de
tel.: 0 35 91 / 57 72 62
Marketing
Měrka Mětowa, zagronita za marketing
e-mail: mieth@domowina-verlag.de
tel.: 0 35 91 / 57 72 72


text:
Jak żech sam połra1 miesiyncy tymu wciep2 mule ze wyndzōnkōm3 i śmietōnkōm, to niyftorzi krynciyli nosym, że a to we Hiszpanii, a to w jakim inkszym landzie4 robiōm je bez takich dodatkōw i sōm nojlepsze. Joł5 powia, że smakujōm trocha inaczyj, ale żebyjście sie niy myśleli, że Chop tych inkszych receptōw6 niy zno, to mołcie sam mule we barzi klasycznyj zōłzie.7 Niy myście8 sie, że to już koniec tych eksperymyntōw ze mulami- mōm jeszcze połra pomysłōw… 😉
Co potrza?
1 kg muli
1 cebula2 zōmbki czosku
pó9 szklōnki biołego wina
trocha masła klarowanego (1 łeżka)
2-3 łeżki oliwy (choć joł tam ji10 zawsze dom na oko 😉 )
natka pietruszki (aby pó pynczka)
pieprz (soli- jak dō mie- to wcale niy trza, bo przeca te mule sie całe życie moczōły we słonyj wodzie 😉 )
Wejście11 sie jako szczotka i kołżdo muszelka sie pod bieżōncōm wodōm fajnie opucujcie.12 Dejcie pozōr:13 jak ftoro14 muszla je otwartoł, to trza jōm wyczajś,15 bo ta mula we środku je zdechniynto! Wczajście16 do gorka trocha masła klarowanego, wciepcie17 tam pokrōno18 cebula, wyciśniynty czosnek i leko19 zeszklijcie ta cebula. Pod kōniec dejcie tyż oliwy- niy lubi srogego hicu.20 Tera wlyjcie wino- niech sie ze 2 razy bluknie,21 wciepcie poła22 pokrōnyj pietruszki, ździebko23 pieprzu i te mule. Przikryjcie gornek i niech sie przez 5 min powarzōm.24 W tym gorku mogecie je tyż od czasu do czasu pomiyszać- nojlepi poszelōntejcie25 tym gorkym, to sie same pomiyszajōm. I jak już bajecie widzieć, że wszyske muszle sōm łotwarte, to mōmy to fertich.26
Kebyście na talyrzu potyn widzieli, że jako muszla je zawarto, ji27 lepi niy jydzcie, bo łona mogła tyż być już pryndzy28 zdechniynto. Nim zaniesiecie te nasze frutti di mare na stōł, posujcie je jeszcze natkōm pietruszki.
Do tego nojlepszo baje bagietka, bo niōm sie idzie fajnie tōnkać29 we zōłzie30… smacznego 🙂
1 kilka
2 wrzucił
3 boczkiem wędzonym
4 kraju
5 powiem
6 przpisów
7 sosie
8 myślcie
9 pół
10 jej
11 proszę wziąć
12 oczyśćcie
13 uważajcie
14 któraś
15 trzeba ją wyrzucić
16 dajcie
17 wrzućcie
18 pokrojoną
19 lekko
20 wysokiej temperatury
21 zabulgocze
22połowę
23 trochę
24 pogotują
25 wstrząśnijcie
26 gotowe
27 jej
28 wcześniej
29 zamoczyć
30 sosie


text:
Auto
Auto to je pojazd mechańičny přeznačůny do užywańo we ruchu drůgowym, kery mo wuosny napynd (śilńik) a zdřůduo energije (ropa, benzina, LPG, abo akumulatory; a inkše). Nojčyńśći je dwuśladowy a mo štyry (we autach osobowych) abo wjyncyj kůu. Uod motorůw a moplikůw uodřůžńo śe tym co mo nadwoźe.
Historyjo[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Pjyršy pojazd, kery by my terozki mogli uznować za auto, skonstruowou Nicolas-Joseph Cugnot we 1769 roku. Wjyncyj kej 100 rokůw ńyskoři pojawiuo śe pjyrše auto na benzina, kere skonstruowou Siegfried Marcus we 1870.
Zorty aut[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Auta sům produkowane we roztůmajtych zortach, zaležńy uod jejich přeznočyńo. Nojbaři podstawowy, nale fest ńyśćisuy je tajlůng na auta osobowe a auta ćynžarowe.


text:
FRASZOŁKI ŁO SZPORCIE.
SZPORT TO ZDROWIE
Szport to zdrowie! Wszyjscy dobrze wiedzôm,
a nojlepi ci, co na zofie siedzôm.
Styknie jym telewizor i to do gorści
by uprawiać szportowe wiadômości.
EURO SPOKO?
Syndzia piscołkôm doł znać
i nasi fusbalery zaczyni grać.
Gôniôm za balym. Sôm gôwki na buda.
Fany furgajôm. Raduje sie Smuda.
Pary jym stykło ino do połowy.
Niy pomôg nawet szpilplac blank nowy.
PO EURO.
Co takigo nasi fusbalery majôm,
że ino w cudzych landach gole szczylajôm?
A jak zaś łoblekôm z naszym orłym treski,
to jakby zmiyniył jym wtoś szłapy na deski.
CIYNGIYM LATO.
Nawet cicho baba robi sie pyskato,
jak na dworze zima a w gazytach Lato.
Ciyngiym u nos Lato, czy podzim czy zima.
Czy na to richtich żodny rady niy ma?
NOWY SZPORT OLIMPIJSKI.
O roku! Uf! Jak dugo tak idzie,
że ino ło szporcie godać sie bydzie?
Godać trzeba. To nasz szport narodowy.
Może to kejś kômuś przidzie do gowy,
by na olimpiada wpisali godanie.
I dobrze wiymy co wtedy sie stanie.
W ty kônkuryncji mômy pewne medale.
Wiync godejmy, godejmy, godejmy stale.
H.L.


text:
Hawaje
Hawaje (ang. Hawaii, haw. Hawaiʻi) – sztat we USA rozlygowany na Pokojnym Uoceańe, kery uobejmuje 137 wyspůw ze archipelagu Hawaje (we tym 8 půmjyszkiwanych: Hawaii, Oahu, Kauai, Molokai, Lanai, Maui, Niihau a Kahoolawe). Ńy mo uůn ńijakigo kuplůngu ze głůwnům tajlům USA, kero je rozlygowano na kůntynyńće.
Wyspy Hawajůw sům gůrzyste a je na ich mocka wulkůnůw.
Rdzynno, polinezyjsko ludność Hawajůw to je ino 6,6% ludźůw, nojwjyncyj je sam imigrantůw ze Azyji a jejich potomkůw.
Lo Ojropejczykůw uoddykńůne uod Jamesa Cooka we 1788 roku, we 1898 anektowane bez USA, uod 1959 majům status sztatu.


text:
Hůnduras
Hůnduras (Hůnduras, Republika Hondurasu; República de Honduras) – państwo we Strzodkowyj Americe, mjyndzy Karajibskim Morzym a Pokojnym Uoceanym (Zatoka Fonseca), do kupy mo 820 km wybrzeżo. Hůnduras mo grańica na zachodźe ze Gwatymalům (dł. grańicy 256 km), na połedńowym wschodźe ze Ńikaraguům (922 km) a na połedńowym zachodźe ze Salwadůrym (342 km). Do Hůndurasu przinależům tyż przybrzeżne wyspy, ze kerych nojsrogsze to Wyspy Bahia (Islas de la Bahia). Uod 1972 roku do Hondurasu przinoleżům Islas Santanilla.
Bezma 90% mjyszkańcůw hůndurasu to Metysy, 6,7% Indjanery, 2,1% Negry a 1,3% bjołe. 24% ludźůw sam je analfabetůma.


text:
Google je wulke internetowe předewzaće, kotrež je wosebje znate přez swoju pytawu (pytansku mašinu). Předewzaće financěruje so hłownje přez wabjenje. Wažnu rolu hraje při tym rjadowanje wotkazow na strony, w kotrychž so wot wužiwarja pytane słowa namakaja. Hłowne sydło Google je w Mountain Viewje w Kaliforniskej. Załožiło je so předewzaće 7. septembra 1998 wot Larryja Paga a Sergeyja Brina. Hišće samsny dźeń stej přinjesłej prěnju testowu wersiju programa na wiki a samsne lěto je šła pytawa oficialnje do syće.
Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije


text:
Towaršnosć k spěchowanju Serbskeho ludoweho ansambla Budyšin z. t.
Česćene knjenje, česćeni knježa,
lubi přećeljo a spěchowarjo,
Serbski ludowy ansambl bu 1952 załoženy. Tři profesionalne sparty – balet, chór a orchester – haja serbsku kulturnu tradiciju; zdobom ju dale wuwiwaja a ze srědkami moderneho jewišćoweho wuměłstwa zwjazuja. Při tym su žiwe nałožki ansamblej zakład a inspiracija za jeho jónkrótne wobsahi.
Rejwane dźiwadło a hudźbne bajki za dźěći słušeja runje tak k repertoirej kaž chórowe programy a koncerty.
Turneje wjedźechu ansambl dotal do něhdźe 40 krajow na štyrjoch kontinentach.
Najwažniše skutkowanišćo pak je nam naša dwurěčna domizna.
Wjeselimy so, hdyž nas podpěrujeće!
Cile a nadawki spěchowanskeho towarstwa:
Kak móžeće spěchowanske towarstwo podpěrować:
Předsyda:
Sieghard Kozel
Kontakt:
přez sekretariat Serbskeho ludoweho ansambla tzwr
03591 / 358 101
Towaristwo za spěchowanje Serbskego ludowego ansambla Budyšyn z. t.
Cesćone damy, cesćone kněze,
lube pśijaśele a spěchowarje,
Serbski ludowy ansambel jo se załožył 1952. Tśi profesionelne šparty balet, chor a orchester woplěwaju a wuźaržuju kulturelnu tradiciju Serbow. Rownocasnje se wóna dalej wuwija a zwězujo ze srědkami modernego jawišćowego wuměłstwa. Pśi tom su žywe nałogi zakład a inspiracija za jadnorazowe wopśimjeśa ansambla.
Rejowańske źiwadło a muzikaliske bajki za źiśi słušaju rowno tak do repertoira ako chorowe programy a koncerty.
Turneje su wjadli ansambel dotychměst do wěcej ako 40 krajow na styrich kontinentach.
Nejwažnjejše pólo statkowanja pak wóstanjo dwójorěcna domownja.
Wjaselimy se na Wašu pśipomoc!
Kake nadawki a cele ma spěchowańske towaristwo:
Naš cel jo powšyknje pódpěra Serbskego ludowego ansambla.
Pódpěrujomy spěchowanje dialoga mjazy woglědowarjami a wuměłcami, financielnym zawěsćenim wuzwólonych projektow a spěchowanim serbskego wuměłskego dorosta.
Kak móžośo spěchowańske towaristwo pódpěraś:
Z tym, až zastupijośo!
Z Wašeju pomocu pla wuzwólonych projektow.
Z dodatnymi pósćenjami!
pśedsedaŕ:
Sieghard Kozel
kontakt:
pśez sekretariat Serbskego ludowego ansambla gGmbH
03591 / 358 101


text:
Ksiōnżka Jest mojōm pszojacielkōm roz dowo radość roz ś niōm markotno. Zagarła moja dusza pocieszo płaczki suszy. Czasym jest dlō mie świynto ś niōm śpiywōm i rzykōm. Czas leci, a jo ô niczym niy pamiyntōm bo czytōm. Ty tyż możesz tak miłować zatracić sie przepōmnieć. Weź jōm do rynki ôtwōrz weź ksiōnżka. autor – Urszula […]
Ksiōnżka
Mōj psioczek
Jeżech sama, zaślimtano Mamy niy ma dzisiej rano Żebych chociaż psioka miała Tobych ślimtać niy musiała. Jo chca psioka kudłatego Do gōnitwy gotowego Wola jego niźli graczki Ino łōn wysuszy płaczki. Do przitułka poszłach z tatōm Psiok sie bawiōł czornōm szmatōm Łōn bōł mały i kudłaty Wylynkniōny, boł sie taty. Tyn mōj psioczek cały […]
Kasztōn
Cimpel ciyrczy – Znocie wici Kasztōn chyrczy Straciōł kwici Chrobok zjodo jego czoska Borok pódzie chnet do dioska Kasztōn kwynko I chrōmoli – Jo sie lynkōm Jak to smolić Pōdźcie do mie tu dziyńdziołki Chnet jo byda sagi cołki Przileciały Ptoszki chmōrōm Pomoc dały Kasztōn gōrōm Kwici sie roztopierzyło Do matury na czas bōło […]
Wiosna
Cimpelek ćwiyrko Kret kopie norka Na sztrōmie szczyrko Dziyńdziołōw porka Wiosna na dworze fest zawōniała Budować gniozdka wszystkich zwołała. autor – Urszula P.
JASIYŃ
JASIYŃ /jesion/ Jasiyń stoji I wachuje Czy wto broji Wypatruje Ty cichtujesz z bojtlym śmieci Kobyr spuści ci na plecy. Urszula Pilny
Farby
ŻōłtyŻōłte sōm taśki, cipki i pilki A we warkoczach szlajfki Emilki Słōnko mo żōłto wesoło maska Fest jōm wykrziwi, jak pije kwaska Do tego miodek, kery ber chce Mosz graczki żōłte, wyniyń ze dwie. Modry Modre papućki i twoja zoczka Byrki ze lasu i lalki łoczka U policmajstra uniform, czopka Mosz tyż we klockach takigo […]
KROKUS
Wyloz z ziymi mały krokus, pedzioł zrobia hokus-pokus, bo jo niy mōm nic ze lynia, zima w wiosna dzisiej zmiynia. Migym sie bracików zwołoł i łokwieciōł wszystko wkoło. autor – Urszula Pilny
Król wiosny
Król wiosny Hej krokusy, przebiśniegi robię konkurs – wielkie biegi! Główki wasze są uśpione, pod trawnikiem przyczajone. Kto się pierwszy przedostanie, królem wiosny tu zostanie! Pierwsze wzeszły przebiśniegi, jeszcze były z lodu w piegi. Mały krokus później ruszył, no i troszkę się obruszył: – Teraz królem nie zostanę, bo mam straty niesłychane, trochę później zrobię […]
Barbórkowy Konkurs Poetycki Wyróżnienie II stopnia
Barbōrka Hej, radość nōm idzie we grudniowe dziōnki skiż świynta wielgigo górniczy patrōnki Ôrkestra już ćwiczy śpiywki te co downij coby gruchnōńć z siyłōm we naszy cechowni Nogle coś kolybie w dōma wszysko jynko pewnikym na grubie cosik sie zaś zynkło Słychać fōrt waleski świedrujōncy klang na dole bōł zawał murckōw siyngnōł szlag W chodniku […]
Pożegnanie zimy
Zimo – twoje gwiozdki perlowe już niy tak urodne siyły ci zmarniały i mosz szaty czorne. Dzisiej słōnko świyciyło ty z gowōm spuszczōnōm cofinosz swoje moce jakby zagańbiōno. Ziymi, co nōm rodzi dychnōńć ty sie dałaś i szczybrzystym kwapym śniku wachowałaś. Niy bydzie tu prōzno jak po kimś co skōnoł uradujesz nōm dziecka i przidziesz […]


text:
Mongolšćina
Mongolšćina je najwuznamniša rěč ze skupiny Mongolskich rěčow a hłowna rěč w Mongolskej. Rěči z njej wokoło 6 milionow ludźi w Mongolskej a kónčinach na teritoriji Ruskeje, Chinskeje ludoweje republiki a Kirgizistany. Za standardnu wariantu rěče so ma najwjace wužiwany dialekt chalcha.
Wobsah
Klasifikacija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Chalcha-Mongolšćina słuša k centralnej hałuzy mongolskich rěčow, kotrež buchu pak z Turkowskimi rěčemi a Tunguziskimi rěčemi k altajskim rěčam zjimane (Genetiska jednosć altajskich rěčow bu nic powšitkownje akceptowana). Wona je z druhimi mongolskimi rěčemi blisko přiwuzna a nic přeco jasnje wotmjezujomna. Wosebje juhomongolske w Nutřkownej Mongolskej rěčane dialekty ale tež ojratiske dialekty w zapadnej Mongolskej buchu druhdy jako separatne rěče wobhladowane. Wo klasifikaciji hlej nastawk Mongolske rěče.
Geografiske rozšěrjenje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Centralna Mongolšćina je najčasćišo rěčana mongolska rěč a buchu wot něhdźe 2,3 milionow rěčnikow w mongolskej republice a něhdźe 3,5 milionow w Nutřkownej Mongolskej rěčana. Wyše toho je mjeńčinska rěč w Burjatiskej (Ruska) a Kirgiziskej.
Fonetika a fonologija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Konsonanty[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Chalcha-Mongolšćina ma slědowace konsonantowe fonemy:
Wokale[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Chalcha-Mongolšćina ma slědowace sydom Wokalne fonemy: (Kyrilisce/IPA)
Wšě wokale wustupuja krótce a dołho; /u/, /ʊ/, /ɔ/, /e/ a /a/ tež z й jako diftong.
Mongolšćina ma wokalnu harmoniju. Při tym buchu wokale do prědnich (w mongolskim rěčnym wužiću žónske), to su /e/, /o/ a /u/, ale tež zadnje (mongolsce muske), to su /a/, /ɔ/ a /ʊ/, rozdźělowane; /i/ je neutralny. We słowje wustupuja regularnje jenož prědnje abo jenož zadnje wokal. /i/ móže z woběmaj wustupować.
Wjele sufiskow wustupuje w štyri rozdźělene formy, při tym so dalše rozdźělowanje přidaja. Wokal sufiksa so złoži při tym po poslednim wokalu kmjena a drje po slědowacej šemje:
- /a/, /ʊ/ → [a]
- /e/, /o/ → [e]
- /ɔ/ → [ɔ]
- /o/ → [o]
/i/ bu při tym ignorowany. Jeli słowo wobsahuje jenož /i/, to so [e] pokaza.
Přizwukowanje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Słowo, kotrež jenož krótke wokale wobsahuje, bu přeco na prěnjej złóžce přizwukowane. Słowo z dołhimi wokalemi resp. diftongemi bu na prěnim dołhim wokalu/diftongu přizwukowane. Njepřizwukowane krótke wokale buchu zwjetša sylnje redukowane, na kóncu słowa wone cyle wotpaduja.
Morfologija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Mongolšćina so wuzběhować přez dospołnje sufigowacu morfologiju a bu k aglutinowace rěče słuša. Dalše detaile a konkretne přikłady wo nominalnej a werbalnej morfologiji su w nastawku Mongolske rěče.
Nomen[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Za mongolski nomen je předewšěm kategorija pad relewantna. Numerus hra druhorjadnu rólu. Genus njeeksistuje.
Pady[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Buchu za Mongolšćinu w cyłku sydom padow akceptowane, a drje nominatiw, genitiw, datiw/lokatiw, akuzatiw, ablatiw, instrumental, komitatiw a alatiw.
Zakładne formy padowych sufiksow (kóncowki wariěruja zdźěla hdy po kóncowce kmjena; 4 steji za štyri formy sufiksa (a/o/e/ö), 3 za tři formy (a/o/e) a 2 za dwě formje (u/ü) resp. (a/e) wotpowědujcy wokalneje harmonije; )
Numerus[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Markěrowanje numerusa je w Mongolšćinje opcionalne a so skerje rědko wužiwa. Při wužiću numeralow bu skerje žadyn plural njemarkěrowany.
Eksistuja wjacore pluralowe sufiksy, kotrychž wužiće so zdźěla po fonologiskich kriterijach złoži, najčasćišo pak njeje předpowědźujomne. Najčasćiši sufiks je -yyд /-uud/2, dalšej stej -д /-d/ a -c /-s/. Za nomeny, kotrež čłowjekow woznamjenja, eksistujetej dwě dalšej kóncowce: -чyyд /-čuud/2 (z kolektiwnym woznamom) a Hap /nar/2.
Pluralowy sufiks steji před padowym sufiksom.
Posesiwne sufiksy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Nimo móžnosće, wužiwać wosobowe pronomeny w genitiwje jako posesiwny pronomen, Mongolšćina ma tež sufiksy, z kotrymž so wobsedźenstwo abo přisłušnosć wuprajeć móhłe.
Posesiwne sufiksy steja za padowym sufiksom.
- Refleksiwno-posesiwny: Ze sufiksom -aa /-aa/4 bu přisłušnosć k subjektej sady wuprajena. Jeli so tutón sufiks móže wužiwać, to njeje wužiće posesiwneho pronomena móžne.
- Wosobno-posesiwny: Jeli nomen njesłuša k subjektej sady, to so slědowace sufiksy wužiwać:
Pronomen[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Swójske wosobowe pronomeny eksistuja za prěnju a druhu wosobu, mjeztym zo za třeću wosobu so wužiwa demonstratiwne pronomeny эHэ /ene/ (tutón, tuta, tuto) a Tэp /ter/ (tamny). Tež tu njeje rozdźěl po genusu. W druhej wosobje eksistuje kaž w Němčinje familiarna (чи /či/) a zdwórliwa forma (Ta /ta/). W genitiwje plurala bu mjezy inklusiwnym (бидHий /bidnij/) a eksklusiwnym (MaHaй /manaj/) rozeznawane.
Werby[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Mongolšćina ma bohaty repertoire na werbowych formach. Při tym so rozeznawa mjezy tři skupinami, kotrež rozdźělane funkcije wupjelnjuja. Wšěm hromadźe pak je, zo wone předewšěm tempus, aspekt a modus wupraja a žadnu kongruenca njepokazaja.
- Finitne werbowe formy móžeja jenož jako predikat hłowneje sady wustupować. Man rozeznawaja tež skupiny indikatiwnych formow a dospołnych a přikazowych formow.
- Konwerby wustupuja jenož w wotwisnosći. Pak buchu direktnje wot werba zasadźowane (na př. Чи яMap HoM yHшиж бaйHa Bэ? ‘Kajku knihu čitaš?’, posłownje „Ty kajku knihu čitacy sy?“) pak buchu jako predikat wotwisneje sady wužiwane, na přikład HaMaйr иpTэл xүлээrээpэй! ‘Čakajće doniž njepřińdu!’, hdźež kóncowka -Tэл (při werbje иp- ‘přińć’) zwuraznja ‘doniž nje-’, abo Би дyHд cypryyлb Tөrcөөд эHд иpcэH ‘Po tym zo běch srjedźnu šulu zakónčił, sym sem přišoł’, hdźež kóncowka -өөд zwuraznja ‘po tym zo’.
- Werbalne nomeny (abo tež „participy“) so móžeja jako predikat hłowneje, atributiwneje abo komplementoweje sady wužiwać. Wone so móžeja kaž adjektiwy deklinować a narunuja w negěrowanych sadach regularnje finitne werby. Njezwadne werbalne nomen y w modernej rěči su -x /-ch/ (atributiwnje neutralny, finitnje přeco hromadźe z partikulemi a z futurnym woznamom), -caH /-san/4 (zańdźenosć abo perfektiw), -дar /-dag/ (hłownje za wospjetowane činy), -aa /-aa/ (za traće činy na horšći werbowych kmjenow; hewak jenož negěrowane z woznamom „hižo nje-“) a -Maap /-maar/4 (wupraji přeće; atributiwnje zdźěla bóle abstraktny: coHcMoop дyy /sonsmoor duu/ 1. spěw, kotryž chcu słyšeć 2. słyšenja hódny spěw).
Dalše detaile w nastawku Mongolske rěče.
Syntaks[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Syntaks Mongolšćina so wuzběhuje přez to, zo wona zwjetša hłowofinalna je. Zakładny słowoslěd w sadźe je potajkim SOV, w nominalnych frazach nomen přeco na kóncu steji, a so postpozicje wužiwaja.
- Słowoslěd w sadźe je SOV. Rjad sadowych čłonow před werbom móže drje warěrować, werb wězo nimale přeco na kóncu sady steji, a tež wotwisne sady so dyrbja předstajuja. Prašenske a modalne partikule wězo za werbje steja.
- W nominalnych frazach nomen skerje na kóncu steji. adjektiwy, genitiwne atributy, ličbniki a demonstratiwa steja před tym, powołanske pomjenowanja itd. a kolektiwne ličbniki za tym. Tyяa OюyH xoëp /Tujaa Ojuun hojor/ (po słowje: T. O. dwaj) ‘Tujaa a Ojuun’, MaHaй yxaaHTaй Tyяa дapxaH /manaj uchaantaj Tujaa darchan/ (po słowje: „naš mudry T. kowar“) ‘naša mudra kowarka Tujaa’, xoëp HoM /hojor nom/ (po słowje: „dwě kniha“) ‘dwě knize’.
Pismowe formy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Hlej tež Mongolske alfabety
Prěnje za mongolske rěče wužiwane pismo bu wot Kitan před 10. lěttysacom (?) za čas chinskeje Tang-dynastije wužiwane, kotrychž chroniki tež jednotliwe słowa traděruja. Kitan załožowachu w sewjerowuchodnej Chinje Liao-dynastiju, wot kotrejež su wězo jenož małe jednotliwosće traděrowałe, w kotrejž pak prěni raz oficielnu mongolsku pismowu rěč předleži. Tute pismo twori potom bazu za tutu tungusiskich Dźurdźow (němsce Dschurdschen) Jin-dynastije. Jich teritorij bu potom kaž tutón chinskeje Song-dynastije wot Mongolow (Yuan-dynastija) dobywany.
Prěnje pismo srjedźneje Mongolšćiny je wertikalne ujguriske pismo, kotrež je na kóncu 12. lětstotka přejimane a na Mongolšćinu přiměrjowane. Najstarši zdźerženi pismowy dopokaz we formje rowneho napisa pochadźa z tutoho časa. Tehdy najwuznamniša literariska twórba, Tajne stawizny Mongolow, je drje jenož chinsce traděrowana, tola pušći so najebać toho konkluzije na wosebitosće tehdy wužiwaneje srjedźomongolskeje rěče ćahnyć. Klasiska forma tutoho tradicionelneho mongolskeho pismo bu w 17. lětstotku sfiksowana. Wona bu hač dźensa w Nutřkownej Mongolskej wužiwana.
Oficielne pismo mongolskeje Yuan-dynastije w Chinje bě tibetiske Phags-pa-pismo (1269–1368), ale tež chinske pismo bu za mongolske teksty intensiwnje wužiwane. Wot 13. hač do 15. lětstotka eksistuja mongolske teksty w arabskim pismje. Wob čas buchu hišće wjacore druhe pismowe systemy namjetowane, na př. wot Zanabazara wuwiwane Sojombo-pismo.
W lěće 1931 bu we Wonkownej Mongolskej najprjedy łaćonski alfabet, wot lěta 1937 na sowjetskim ćišću kyriliski alfabet zawjedźeny (z nowymaj pismikomaj za /ö/ a /ü/). W lěće 1941 bu wužiće literariskeje Mongolšćiny a z tym tež stareho ujguriskeho pisma zakazane. Wot lěta 1994 bu klasiske pismo w Mongolskej zaso w hornich šulach wučene. Wono so často za firmowe tafle, loga a podobne dekoratiwne zaměry wužiwa, za wšě dalše dale kyriliski alfabet. W Nutřkownej Mongolskej so dale tradicionelne ujguriske pismo wužiwa.
Literatura[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Juha Janhunan: The Mongolic Languages. RoutledgeCurzon Press, 2003
- Isaac Jacob Schmidt: Grammatik der mongolischen Sprache. Akademie der Wissenschaften, St. Petersburg 1831 (Digitalisat)
- Jan-Olof Svantesson: The Phonology of Mongolian. Oxford University Press, 2005
- Hans-Peter Vietze: Lehrbuch der mongolischen Sprache. VEB Verlag Enzyklopädie, Leipzig 1969
- Hans-Peter Vietze: Wörterbuch Mongolisch-Deutsch. DAO-Verlag, Berlin 2005


text:
Ochotske morjo
Ochotske morjo (rusce OxoTckoe Mope, japansce ホーツク海) je nakromne morjo w sewjerozapadźe Ćicheho oceana. Na wuchodźe mjezuje z połkupu Kamčatka, na juhowuchodźe z Kurilemi, na juhozapadźe z japanskej kupu Hokkaido, na zapadźe ze Sachalinom a na sewjeru z ruskej twjerdźu. Přestrjeń Ochotskeho morja je někak 1,5 miliona kwadratnych kilometrow a maksimalna hłubokosć je 3521 metrow. Najwažniši přitok Ochotskeho morja je rěka Amur. Wuznamne přistawy su Južno-Sachalinsk, Magadan, Ochotsk a Palana.


text:
Půłnocno Amerika
Amerika Půłnocno – kůntynynt, kery leży na půłkuli zachodńij, na půłnoc uod růwńika. Uod wschodu grańiczy s Uoceanym Atlantyckym, uod zachodu s Uoceanym Spokojnym, a uod půłnocy s Uoceanym Arktycznym. Powjyrzchńo Ameriki Půłnocnyj wynośi 24,242 mln km2. Bez Ojropejczykůw, uobje Ameriki sům tyż nazywane Nowym Śwjatym. Nojwjynksze pod wzglyndym placu państwa Ameriki Půłnocnyj to Kanada, Stany Zjydnoczůne, Meksyk a tyż autůnůmiczno tajla Dańije - Grynlandyjo. Pozostoło tajla zajmujům państwa Ameriki Strzodkowyj a leżůnce na wyspach Morza Karaibskigo.


text:
Sahrawijŏ
Sahrawijŏ abo Zachōdniyŏ Sahara (Ôficyjniy: Arabskŏ Dymokratycznŏ Republika Sahrawije Arabskŏ gŏdka: الجمهورية العربية الصحراوية الديمقراطية Al-Jumhūrīyyah Al-`Arabīyyah Aṣ-Ṣaḥrāwīyyah Ad-Dīmuqrāṭīyyah, Szpaniyelskŏ gŏdka: República Árabe Saharaui Democrática) - po tajli uznowōny krej (45 ôficyjne kreje UN uznajōm Sahrawije), kery kōntroluje tajle Zachodniyj Sahary eli tyrytorium kere bŏłŏ koloniyjōm Szpaniyje. Sahawijŏ kōntroluje 20-25% placu, kery deklarowałŏ jako swōj[1].
Nacyjne świynta[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Przipisy
- ↑ suevia2008.googlepages.com/CUADROZONASDIVISINDELSHARAOCCIDENTAL.pdf


text:
Kornwalijo
Kornawalijo (ang. Cornwall IPA: /ˈkɔrnwɔːl/; kor. Kernow IPA: /ˈkɛ(r)nɔʊ/ abo /ˈkɛ(ɹ)nɔʊ/) – gyszichtowo-geograficzny kraj, a tyż nojbarzi na zachůd położůne hrabstwo Ynglandu. Je uůno położůne na Kornwalijskim Půłwyspje, na zachůd uod rzyki Tamar. Ferwaltůngowe cyntrům a tyż jedźine mjasto uo katedralnym (city) sztatuśe je Truro. Wjyrch Kornwalije (do kupy ze wyspůma Scilly je 3 563 km². Gynstość zaludńyńo hrabstwa je 144 ludźi na km².
Kornawlijczyki to je jedyn ze sześću celtyckich norodůw. Ńykere ś ńich uodporujům uobecnymu politycznymu sztatusowi regijůnu a fantujům uo wjynkszo autůnůmijo.
Treść
Ferwaltůngowy tajlůng[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Kornawlijo tajluje śe na 7 dystryktůw. Tyn tajlůng ukozuje karta.
Mjano[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Mjano Kornawlije (Kernow) wźyno śe uod celtyckigo plymjyńa, kere kejśik pomjyszkiwało teroźno Kornwalijo, a kere Rzimjany zmjanowali Cornovii. Uůne słowo wźyno śe uod jeszcze wcześńijszygo mjana plymjyńa Brytůw - Corneu. Celtycki zdrzyń cern abo łacińske mjano cornu - uoba uoznoczajům winkel abo půłwysep[1] - mogům pokozować, co mjano uodnośi śe do kształtu Kornwalije [2]. Podańy na to używane uod ůng. 700r. p.n.e. mjano Cornubia uoznaczo ludźůw winkla[3] a nawjůnzuje do kształtu půłwyspa.
We VI a VII stoleću mjano bůło pomjyńane skiż ewolucyje staroangelskij godki[4]. Anglosasy dodali przirostek -wealas (auslyndery), kery we przikuplowańu do jednyj ze nowszych form stworził mjano Corn-weales[5].
Symbole[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Fana[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Fana Kornwalije (fana św. Pirana) to je czorny prostokůnt ze bjołym krziżym, kery je prostopadły do podstow a bokůw. Powjarka godo, co tworzićel fany, śwjytny Pirůn (patrůn kornwalijskich grubjorzůw cyny) stworził ja, kej widźoł erc cyne, kery rozpuszczoł śe we uogńu. Jeji pochodzyńy ńyma ale do kůńca ustalůne. Terozki je coroz czyńści używano, choćoż dali je powożano za nacjonalistyczny symbol.
Fana ta jest podano na fana św. Dawida.
Patrůny[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Patrůnym Kornwalije je śwjynty Piran, kery je tyż patrůnym grubjorzůw cyny. Je uo ńim kupa kornwalijskych powjarkůw[6]. Kornwalijczyki fajrujům uůnygo dźyń 5 merca[6].
Krům tygo roz za kedy godo śe, co patrůny Kornwalije to tyż św. Petroc a św. Michał. Nale tyn pjyrszy czyńśći kojarzůny ze sztadym Padstow a drugi ze gurům St Michael's Mount.
Korńijsko godka[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Korńijsko godka przinoleży do skupiny celtyckich godkůw a je fest spokrewńůno ze walijskům a bretůńskům, myńi ze irlandzkům, szkockům gaelickům a manx. Korńijski fůngowoł jako godka społecznośći do kůńca XVIII stolećo. We 1904 wydany uostoł "Porynczńik korńijskij godki", kery napisoł Henry Jenner. Podszukůnki ze 2002 pokozały, iże po korńijsku poradźi godać do porzůndku wele 300 perzůnůw, a 3 000 poradźi po korńijsku jyn trocha pogodać[7]. We Wjelgij Brytańiji ńy mo uůna uokreślůnygo prownygo sztatusu, nale uczům jeji we 12 kornwalijskich podstawowych szulach. Używo śe ji na przileżytość religijnych a śwjeckich śwjůnt[8]. We 2002 korńijski uostoł uoficjalńy uznany za godka norodowyj myńszośći we Wjelgij Brytańije[9], a we 2005 lokalny regjyrůnek dostoł pjyńůndze uod cyntralnygo rejyrůnku na jeji průmocyjo a uochrůna[10]. Sztandardowo forma godki przijyli we 2008[11]. Dwa człůnki brytyjskigo parlamyntu: Andrew George, deputowany ze St Ives a Dan Rogerson, kery reprezyntowoł Půłnocno Kornwalijo, złożyli parlamyntarno prziśynga po kornijsku.
Dymografijo[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
We Kornwaliji pomjyszkuje 513 527 perzůnůw[12], co dowo 144 ludźe na km2. Bestoż pod zglyndym gynstośći zaludńyńo Kornwalijo je 41 na 47 hrabstwůw Ynglandu. Strzedńi stoleće je 42roki. Kornwalijo mo zatela wysoki wzrost populacyje - 11,2% we dźyśyńćoleću 80. a 5,3% we dźyśyńćoleću 90. co dowo ji zaś pjůnty plac pojstrzůd hrabstwůw[13].
Regijůn tyn ńy ma zaludńony růwno. Połedńowo tajla Kornwalije je wjyncyj zaludńono kej půłnocno, zaś wschodńo wjyncyj kej zachodńo.
Nojmyńszo gynstość mo půłnocne wybrzeże a Wyspy Scilly. Jedźińy dystrykt Restormel je mo gynstość zaludńyńo wjynkszo ańiżeli cołki regijůn South West England.
Podug uůńskigo wszechuobecnygo wykozu (2001) nowjyncyj we Kornwaliji je Ynglanderůw, zaś Kornwalijczykůw je ino 7%. Godo śe, iże wele 50% mo richtig celtycke korzyńe.
Klimat[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Kornwalijo je rozlygowano na nojbarzi wysůńůnyj na połedńe tajli Wjelgij Brytańije, skuli czygo jeji klimat je ćopły a słůneczny. Źimy sům łagodne a śńyg ślatuje fest rzodko. (krům wyżki we postrzodkowyj tajli Kornwalijskigo Půłwyspa). Strzedńo roczno tymperatura je mjyndzy 9,8 a 12°C. We Kornwaliji je moc łagodnych zachodńich wjatrůw uod Atlantyckigo Uoceanu a je sam trocha deszczůw, nale myńi kej we inkszych tajlach zachodńigo wybrzyżo Wjelgij Brytańije. Rocznych uopadůw je kole 1100mm[15].
Przipisy
- ↑ Cornwall – Online Etymology Dictionary (en)
- ↑ Cornwall (en)
- ↑ Michael Newton: Cornish (Cornwall)
- ↑ Cornubia (en)
- ↑ Cornubia – Corniu – Cerniw (en)
- ↑ 6,0 6,1 St. Piran's Day
- ↑ The Cornish language in education in the UK
- ↑ European Comission: Cornish in United Kingdom
- ↑ Cornish gains official recognition
- ↑ Cash boost for Cornish language
- ↑ An Outline of the Standard Written Form of Cornish
- ↑ Population Change in England by County 1981-2000
- ↑ 200 years of the Census in Cornwall and the Isles of Scilly
- ↑ Cornwall and the Isles of Scilly: Total Population
- ↑ Average rainfalls


text:
Čěska dźiwadłowa skupina na Serbskim gymnaziju
Kaž kóžde lěto w nowembrje mějachu šulerjo čěšćiny tež lětsa zaso składnosć, sej někotre dźiwadłowe hry dźiwadłoweje skupiny Biskopskeho gymnazija z Warnoćic wobhladać pola nas na šuli. Tónraz su šulerjo z Čěskeje hnydom tři stawizničkow za našich čěšćinarjow wot 6. do 12. lětnika nazwučowali.
Prěni kruch jednaše wo wšědnym žiwjenju dźěsća-šulerja a rěkaše “Ze žiwjenja”. Šulerjo 8. lětnika Warnočanskeho gymnazija předstajichu swět z wida dźensnišich młodostnych. Tak pokazachu na přikład, kak wobwliwuja powěsće myslenje a jednanje abo zo njemóža sej někotri wšědny dźeń hižo bjez handyja, kompjutera, abo interneta předstajić. Ale tež spodźiwne mjezsobne zadźerženje dorosćenych dźiwadźelnicy předstajichu.
Dalši kruch “Zełžanc Henry” wot Briana Jacquesa powěda wo zełharnym hólcu Henryju. Jednoho dnja zetka Henry čerta a předa jemu swoju dušu. Za to sej wot čerta žada, zo jemu ludźo tydźeń dołho wšitke łžě wěrja. Po někotrych dnjach pak zwěsći, zo je to chětro wostudłe. Tak přińdźe skónčnje před sudnistwo, na kotrymž so čert z jandźelom wo Henryjowu dušu wadźitaj. Jandźel ćahanje wo dušu dobudźe a Henry jemu slubi, zo njebudźe wotnětka hižo łžeć. Stawizna, kotraž je Faustej wot Goethe chětro podobna, bu z wulkim engagementom předstajena.
Tež třeća a poslednja stawizna běše z pjera Briana Jacquesa a rěkaše “Jamie a wampiry”. Tež w njej steja dźěći w srjedźišću jednanja. Wone zetkawaja so na kěrchowje k hrajkanju a pohóršuja so přez swoje maćerje, zo jim stajnje něšto zakazaja, kazaja abo komanduja. Jednoho dnja storča na row wampira a žadaja sej wot Jamieja, zo přenocuje jednu nóc w rowje. Přećeljo chcedźa hólca we wonej nocy nastróžić, tola dźěćo wampira je spěšniše a chce so Jamiejoweje kreje napić. To pak mać małemu wampirej zakaza, kotraž na njeho runje tak swari kaž maćerje hólcow. Žiwjenje małych wampirow njeje potajkim wo wjele hinaše hač žiwjenje druhich dźěći.
Předstajenja zahorichu wosebje młódše lětniki, štož ležeše prawdźepodobnje na dźěćacych temach. Lubušk publikuma běše dźewjećlětny Jirka, kotryž wopytuje poprawom hišće štwórty lětnik zakładneje šule, ale hraje hižo dźiwadło w skupinje Biskopskeho gymnazija. Hižo dźensa pak hólc wě, zo budźe bórze na wonym gymnaziju do šule chodźić a němčinu wuknyć, zo by zaso raz na Serbski gymnazij do Budyšina přijěć móhł.
.


text:
Udmurcyjŏ
Udmurcyjŏ (rus. yдMypTckaя Pecпyблиka, udmu. yдMypT ЭлbkyH) - je autōnōmicznōm republikōm we Rusyje. Stolicōm regiōnu je Iżewsk.
Treść
Geografijŏ[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Graniyce[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
- Wywtnōntrz Rusyje: Kirowski Ôbwōd, Permski Kraj, Baszkortostōn, Tatarstōn.
- Wodnŏ: Wotkiński zbiorniyk
Rzyki[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Hlawne rzyki to:
Naturalne surowce[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Hlawne surowce Udmurcyje to:
- Pytrolyjum - 300 milionōw tōn
- Kamiynny Wōngiel - 2 miliardy tōn
- Piach - 64,5 milionōw m3
- Żwir - 388,9 milionōw m3
- Glina - 170,4 miliōnōw m3
Klimat[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
- Strzedniyŏ tympyraturŏ we styczniyu: -13°C
- Strzedniyŏ tympyraturŏ we czyrwcu: +19°C
- Strzedniye roczne ôpady: 550 mm
- Słōneczne dniy: 103
- Naturalny rejōn: Tajga
Ferwaltōngowy tajlōng[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Republika tajluje siy na 25 rejōny, a posiydzŏ 6 miastōw a 2059 wsiy.
Demografijŏ[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Udmurcyjŏ posiydzŏ 1 521 420 perzōnōw bez co mŏ 30. plac we Rusyje.
Etniyczne skupiny[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
We Udmurcyje dōminujōm Ruski a Udmurty.
Religijŏ[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
Hlawne religije Udmurcyje to[3]:
- Prŏwŏsłãwie - 33,1%
- Wierzōncy nale niy praktykujōncy - 29%
- Atejizm - 19%
- Inksze Krześciyjany - 5%
- Islam - 4%
- Rodnowiara a Udmurcki Wos - 2%
- Starowiara - 1%
- Protestantyzm - 1%
- Inksze abo niy zadeklarowane - 3,9%
Necowe ôdwołaniya[edytuj | sprowjej zdrzůdło]
- We ruskej gŏdce: Spis perzōnōw 2010 we Rusyje
- We ynglickej gŏdce: Inwestuj we Udmurcyje na Invest in Regions
Przipisy
- ↑ We ynglickej gŏdce: Informacyje ô Udmurcyje na Knoema
- ↑ We ruskej gŏdce: Spis perzōnō Udmurcyje
- ↑ We ruskej gŏdce: Spis religijōw we Rusyje 2012


text:
Silnet.pl – wirtualne knify, realne efekty
Interaktywnŏ agencyjŏ silnet.pl to ferajna 20 szpecjalistōw ôd IT i marketingu Ôd samygo poczōntku siedziba naszyj firmy je we Rudzie Ślōnskij. Naszŏ robota je fest powiōnzanŏ z Gōrnym Ślōnskym – to sam mōmy nŏjsrogszõ grupa naszych klijyntōw.
Z mockōm ślōnskich geszefciŏrzy spōłprŏcujymy już ôd lŏt – ôsobisty kōntakt, czynste trefy i spokopiyniy potrzeb to gwarancyjŏ powodzyniŏ. Prowadzymy i durch rozwijōmy sieć portali miejskich BliżejMiasta.pl, kere richtich dobrze fungujōm w 18 miastach Gōrnygo Ślōnska. Nasze portale to wertowne źrōdło informacyjōw i plac do łōnaczyniŏ richtich skutecznych kampanijōw ryklamowych w regiōnie.
Jak działōmy?
Zŏwdy priorytetym sōm dlŏ nŏs potrzeby Klijynta – trefiōmy sie z nim ôsobiście i mōmy narychtowane nŏjlepsze rozwiōnzania, kere tworzimy na bazie szprymōw zebranych bez lata. Bez efektywne kampanije ryklamōwe w wirtualnym świecie nasz klijynt dostŏwŏ realne efekty. Niy mōmy stracha przed nowymi knifami – durch się rozwijōmy.
W naszyj ôfercie je:
- rychtowaniy zajtōw www i gyszeftōw internetowych
- projekty identyfikacyjōw graficznych
- kampanie ryklamowe: e-brif, Google Adwords, portale BliżejMiasta.pl
- kampanie ryklamowe we internecie: Facebook, Google+
Szrajbuj do nos
Wyfiluj formulorz, szrajbnij na info@silnet.pl
abo zadzwoń pod nr tel. +48 32 3 400 397 abo na mobilniŏk +48 693 394 515


text:
Instalacyjŏ
Do używaniŏ WordPressa fołdrowany je serwer WWW z podporōm PHP i serwer MySQL!
Coby zainstalować WordPress społym ze ślōnskim przekłŏdym:
Sebier paket ze zbiorami.
Skopiyruj rozpakowane zbiory na swōj serwer WWW.
Przestōmp do katalogu ze posłanymi zbiorami bez swojã internetowõ przeziyrŏczka i sprŏw pokŏzowane instrukcyje.
Coby przidać ślōnski przekłŏd do terŏźnyj instalacyje WordPressa:
Sebier paket z ślōnskim przekłŏdym.
Skopiyruj wszyjske zbiory z katalogu wordpress/wp-content/languages paketu do katalogu wp-content/languages swojij instalacyje WordPressa.
Edytuj zbiōr wp-config.php we bazowym katalogu ze zbiorami WordPressa i ôdnŏjdź w nim wiyrsz:
define(‚WPLANG’, ”);
a dalij pōmiyń go na:
define(‚WPLANG’, ‚szl’);
Jeźli takigo wiyrsza niy ma we Twojim zbiorze wp-config.php, ajnfach go dopisz (bp. po wiyrszu $table_prefix = ‚wp_’;).
Wiela szpasu ze WordPressym!


text:
Mōndre1 ludzie by pedzieli,2 że ta nazwa to je richtig3 oksymoron, bo armeriter pochodzi łod niymieckego Arme Ritter, co znaczy biydny rycerz, a co to je de lux, to już chyba wiedzōm nawet małe bajtle4– jak we jednyj nazwie sie znojdōm 2 przeciwstawne wyrazy, to je oksymorōn; rechtory5 bydōm6 zachwycōne 😉 De lux tak po prołwdzie7 to je ta zōłza, a jak jeszcze bydziecie mieli dō ni świyże pozimki,8 to take śniołdanie straci sie, nim zdōnżycie dopić Wasza kawa.
Co potrza?
3 stare bōłki abo jak to niyftorzi gołdajōm: żymły (jak byjście mieli lynga9 abo wek- bo to tyż moł roztomajte miana, to tyż baje dobre)
2 jajca
szklōnka mlyka
2 łeżki brōnołtnego10 cukru
2 łeżki masła klarowanego
kapka łoleju
zōłza:
10-15 dkg pozimek
1 biołoł11 szokolada
1 łeżka miodu abo brōnołtnego cukru, keby Wōm ta zołza bōła za moło słodkoł
Obrane pozimki zmiksujcie, postołwcie na piecu na małym łogniu (niy mogōm sie zawarzić12) i wciepcie13 tam do rozpuszczynia ta biołoł szokolada. Jak sie rozpujści, to mogecie jeszcze dać trocha miodu (abo cukru) i fertich. 14
Jajca rozfyrlejcie15 (mogecie i mikserym) ze cukrym i mlykiym. Rozgrzyjcie sie na patelni łeżka masła i kapka łoleju. Pokrejcie bōłka abo wek na szajby,16 porzōndnie tōnknijcie17 we jajcach z mlykym i wciepcie na patelnia. Jak sie fajnie przibrōnołci18 ze obu strōn, to wciepcie je na talyrz, łoblyjcie zołzom i smacznego 🙂
1mądrzy
2powiedzieli
3prawdziwy
4dzieci
5nauczyciele
6będą
7tak naprawdę
8truskawki
9bułka paryska
10brązowy
11białą
12zagotować
13wrzućcie
14gotowe
15roztrzepać
16kromki
17zamoczcie
18przysmaży


text:
Mont Blanc
Mont Blanc (italsce Monte Bianco, „běła hora“) je ze 4810 metrami nad mórskej hładźinu najwyša hora Alpow, Francoskeje, Italskeje a cyłeje Europskeje unije. Prašenje, hač je wón abo Elbrus (5642 m) w Kawkazu tež najwyša hora Europy, wotwisuje wot definicije kontinentalneje hranicy mjez Europu a Aziju. Zwjetša so pak Kawkaz k Europje njeliči.
Mont Blanc nadeńdźe so při francosko-italskej hranicy w zapadnych Alpach, při čimž njeje dokładny běh hranicy dotal jasny. Po francoskej definiciji by předwjeršk Mont Blanc de Courmayeur (4748 m) najwyši dypk Italskeje był. Sewjernje hory nadeńdźe so doł Arve z turistiskim centrumom Chamonix.
Pola krosnowarjow njepłaći Mont Blanc jako najwyši dypk Europy a tuž tež njesłuša k Seven Summits, sydom najwyšim horam wšěch kontinentow.


text:
Swiãtojańsczé ògniszcze na Kaszëbach miało zrobic zło nieszkódnym. Ten òdżin miôł pòswiécëc czarownicóm òb drogã na Łësą Górã, cobë jak nôrëchli nie bëło jich we wsy. Jesz w pierszi pòłowie XIX stalata wiara w czarownicenie bëła na Kaszëbach czims nadzwëkòwim.Tak czedës mógł ùzdrzec, jak na grzëpach wkół pôlałë sã sobòtczi w noc swiãtégò Jana. W tã noc paproc mògła cëdowno zakwitnąc. Za tim kwiatem ùzérałë dzéwczãta. Młodi lëdze bawilë sã przë swiãtojańsczim ògniszczu do rena.
Bernard Sychta: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej t. III, Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków 1969, ss. 299-300.