text:
Duch časa wjedźe tuchwilu syły ludźi wšěch předrentnarskich starobow do tak mjenowanych tattoo-studijow, hdźež jim mjenje abo bóle wěcywustojny čłowjek wšelakobarbne juški pod kožu syka, zo krej jenož tak běži. Hdyž so koža nošerja podkóžneje wuměłskeje twórby poněčim změruje a rany zažija, wostanje wobrazk tam w najlěpšim padźe hač do kónca žiwjenja – jelizo jón njezlikwiduješ. To so čini wězo zaso z techniskej namocu.
Reporter rozblada je w Choćebuzu na Grodkowskej dróze zetkał tetowěrowaneho muža, kiž je so dał wot mustrow na serbskich jutrownych jejkach inspirěrować.
Prašenje: Z tutymi mustrami pisanja Serbja jutry swoje jejka. Čehodla sće sej Wy wjelče zuby dał na pažu tetowěrować? Muž: Tak móža je wšitcy wobdźiwować, a nic jenož moja žona …
Naše nałožki so potajkim njezhubja, ale stajnje dale wuwiwaja. Zajimawe zetkanje dožiwi reporter rozblada tež wóndano w Błótach při čołmikowanju, hdźež pyšeše wobraz Delnjoserbowki jakne bristwo młodeje žony.
Wot lěta 2020 maja nowu stajnu wustajeńcu. Za čas korony njeje přistupna była, ale wotwonka a nutřka na dworje kaž tež horjeka na »nasypje« hrodźišća smědźachmy so njedźelu, na dnju maćerje wuchodźować. W darmotnje nam do kašćika tyknjenej němskej nowinje běchu na prěnjej stronje wšěm maćerjam na čestny dźeń slubili kusk burskeho tykanca a šalku kofeja: darmo. Předawarce pječwow, piwa, kofeja a limonady pak njeběštej tak zahe připołdnju nowinu hišće čitałoj.
Wujasnjenske stawizniske tafle we wonkownym dźělu muzeja su so dwurěčnje zešlachćiłe: mjenujcy němsce a jendźelsce. Serbšćinu dale wšudźe podarmo pytaš. Jeničce na pisanej chorhoji nad zachodom čitach samlutke słowo »WITAJ«. Ani minimum wočakowanjow, zo bychu so znajmjeńša mjena tudyšich městow a wsow dwurěčnje podali, njeje so spjelnił. Za nowe wuhotowanje, to dyrbi so připrajić, su so zjawne srědki wužiwali. Tež z dawkow serbskich dźěławych.
Kaž z ničeho tu naraz bě:
Po wšěch krajach bije zlě,
so njewidźomny wupěra
smjertny wirus čłowjestwa.
Lěto žno swět wohroža
hórje wón dźeń wote dnja,
traši ludźi surowje,
wjedźe samo do smjerće.
Ta pandemija najhórša,
kiž porjad swěta powala,
ze Chiny pječa wuchadźa
a přežada wšě knježerstwa.
»Korona« hrózbu mjenuja.
A strašniša mutacija
je žadławeho wirusa!
Štó jón sputa, znješkódnja?
W mnohich krajach pytaja
kmany lěk pře mordarja.
Wšelako jón měšeja
wjeselo so dobytka.
Z njehaćenej spěšnosću
ludźo ćěrja k šćěpjenju
z wulkej wšitcy nadźiju,
wućeknyć tak před smjerću.
Europa naša, bohata,
wšelako so wobara.
Ji poslednja je nadźija:
ta rjana chinska nahubka!
BOMIKOWA
Ja wjac njemóžu. Mi dosaha. Kónc. To tla žane žiwjenje wjac njeje. Cyły dźeń jenož nutřka. W kuchni. Na konopeju. Na hajzlu. Zaso w kuchni, byrnjež šće docyła hłódny njejsy. Ale někajki rytmus abo dnjowy plan wšak dyrbiš měć. Zaso na konopej. Popołdnju kusk po měsće teptać. Snano spěšnje něšto nakupić. A ani to so mi nochce, wšako dyrbimy sej při tym nětko tež hišće poł mjezwoča zakryć. Pola někotrych to snano nješkodźi, ale ja mam šikwane mjezwočo. Je naša njeboh mać znajmjeńša přeco prajiła. Potom zaso do bydlenja a samsne znowa: kuchnja, konopej ... Mi to tak na čuwy dźe.
»Zaběraj so tola někak«, su mi wšitcy mudrje při telefonje radźili. Abo přez tónle internet. »Ty tla sy jako mały hólc přeco rady puzzlował, njeby to něšto było?« To běše před 50 lětami! Potom sym tola puzzle wuhrjebał a započał. Po pjeć mjeńšinach bě wobraz ze znatym čěskim knoćikom zestajany. Što móžu ja za to, zo ma mój puzzle jenož 12 dźělow! Potajkim něšto druhe.
»Ja sym wšitke moje knihi po barbje sortěrowała, to bě zdobom kaž meditacija.« Hdyž sym posledni a zdobom prěni raz meditěrował, sym po mjeńšinomaj pječa tak wótře smorčał, zo su mje z meditaciskeje rumnosće won njesć dyrbjeli. Potajkim knihi po barbje sortěrować. Pohladam na polcu, zo bych započał, a widźu, zo sym hižo hotowy. Wobsedźu jenož 23 knihow. Rjad Karla Maya. Wšitke ze zelenej wobalku. Wo čerta. To móžeš wobłudnić w tajkim małym bydlenju. Čehodla sym ja wopica w januarje hižo cyłu budu barbił. To by nětko idealna zaběra ... Staru pěc, ale mje wšak do Obija njepušća. Hdy nož by susod Korla jenož doma był. To bychmoj po zwučenym wašnju – a z wotpowědnym předpisanym wotstawkom – zaso w schodźišću wo najnowšich bladach w domje filozofować móhłoj. Tón steji pak nětko wodnjo a w nocy na dźěle. Wažny muž, mjeztym samo za cyły naš system. Systemrelewantny takrjec.
My Serbja smy zawěrno bohaći na dobrych a smjerć dobrych tradicijach. Jedna ze smjerć dobrych tradicijow je basnjenje. Kelko serbskich basnikow je z klina našeje rjaneje Łužicy wušło! Šěsćdźesat zešiwkow wopřijima rjad »Serbska poezija«, Olymp serbskeho basnistwa. A zwjeselace je, zo je tale smjerć dobra tradicija tež w našej młodej generaciji žiwa. To je mjez druhim lońše Literarne wubědźowanje LND a Załožby za serbski lud zaso pokazało. Syła młodych pisacych – najmłódši wosom lět! – je basnje zapodało. Sam sym był čłon jury a mje je runjewon wozbožiło, zo bě mjez nimi telko wušiknje rymowanych. Je dźě čisće rymowana baseń nonplusultra wšeje poezije. Haj, naša młodźina wě wo wuznamje rymowanja za traće našeho ludu, byrnjež tola »serbski basnić«, z čistymi žónskimi a muskimi rymami, »kus dźěła ćežki jara ... je, a – dźaka w Serbach mało«. Ně, »słónco serbskeje poezije« bohudźakowano »hasło« njeje, kóžde ranje nam znowa schadźa, njedźiwajcy toho, zo wjetšina ludźi dźensniši dźeń jeho schadźenje hižo zańč nima. Lědma wotućiwši z poł wočinjenymi wočimi chcyćiwa na smartfon pohlada, ležacy wšu nóc pod hłowakom, zo njeby božedla bóh wě što skomdźiła, a wostanje na wobrazowce wisajo, čehoždla tale wjetšina ludźi dźensniši dźeń wozbožace schadźenje słónca prosće skomdźi. Haj, wono nadal schadźa. Wutoru po jutrach na přikład, słónco bě runje schadźało, da je mi młody basnik, kotrehož mjeno do toho njeběch znał, z mejlku baseń pósłał – wěsće běše jutry doma kaž my wšitcy a měješe wjele chwile za basnjenje –, na kotrejž sym so, dohladawši so jeje připadnje w dźankmejlkowym kašćiku, hdźež bě so zabłudźiła, wulce radował. A dokelž dyrbimy w tychle ćežkich časach předewšěm na to dźiwać, zo nam wone humor njerubja, sym so młodeho basnika nablaku prašał, hač směm jeho baseń wozjewić. Najprjedy njeje to chcył, je wotmołwił, zo baseń tola ćišćahódna njeje, zo by so naposled jenož hańbował, ale po třećim abo štwórtym borkanju je do toho zwolił – z wuměnjenjom, zo anonymny wostanje. A tak smě Rozblad dźensa baseń anonymusa prawozjewić:
Lubi bratřa a sotry, w zwisku z trajacej strukturnej změnu a jeje wužadanjemi pytaja Serbja za móžnosćemi wliw wukonjeć a sej něšto za serbstwo wužebrić. Jedyn móžny, jara legalnje wupadacy puć je ćišć na politiku. Politikarjam maja so serbske problemy direktnje předstajić. Waha a wuznam tutych problemow njetrjebatej so dale wopodstatnić, dokelž wěmy: Trajne informacisko-propagandowe wotwěsćenje našeje dźěławosće zmóžnja na wyšim stopnju tworjenje systema kadroweho kubłanja wotpowědnje potrjebam. Zo by tute prócowanja podpěrała, organizuje a płaći Załožba za serbski błud wotnětka dalekubłanja na serbskeho politikarja. Klučowy element politiki su narěče, a štó je hač k wothłosowanju přetraje. Njezabudźmy pak, zo dyrbi so jara dokładnje dozěrować. Za to zwučuje nětko česćelakoma młoda garda serbskich politikarjow z uniwersalnym kodom po pólskim wašnju:
Uniwersalny kod za narěče
Zwjazuj někajke wuprajenje ze stołpika I z dalšimi z tamnych stołpikow (po šemje I-II-III-IV) a dóstanješ uniwersalny tekst. Móžnych kombinacijow je 10.000, štož dosaha za 40 hodźin narěčow.
I
II
III
IV
Lubi bratřa a sotry!
zwoprawdźenje nakreslenych programowych nadawkow
nuzuje nas k analyzy
eksistowacych administraciskich a financnych wuměnjenjow.
Na druhim boku:
wobłuk a městno kubłanja kadrow
spjelnja bytostnu rólu při wuhotowanju
dalšich wuwićowych směrow.
Podobnje zwěsćamy:
stajny přirost mnóstwa a wobłuk našeje aktiwity
wužada sprecizowanje a wopisowanje
systema powšitkowneho wobdźělenja.
Njezabudźmy pak:
aktualna organizaciska struktura
pomha při přihotowanju a zwoprawdźenju
stejišćow wobdźělnikow napřećo stajenym nadawkam.
Tute wašnje je směrodajne, přetož
nowy model organizaciskeje dźěławosće
zawěsća šěrokej skupinje wobdźělenje při wuhotowanju
nowych namjetow.
Praktika wšědneho dnja pokazuje:
dalše wuwiće wšelakich formow dźěławosće
spjelnja wažne nadawki při wudźěłanju
směrow pokročowaceho wukubłanja.
Waha a wuznam tutych problemow njetrjebatej so dale wopodstatnić, dokelž wěmy:
trajne informacisko propagandowe wotwěsćenje našeje dźěławosće
zmóžnja na wyšim stopnju tworjenje
systema kadroweho kubłanja wotpowědnje potrjebam.
Po wšelakorych bohatych nazhonjenjach, hodźi so rjec:
zmócnjenje a wuwiće strukturow
wuskutkuje připóznaće wahi
wotpowědnych wuměnjenjow za aktiwizowanje.
Prócowanje organizacije, a wosebje
konsultacija ze šěrokim aktiwom
předstaja zajimawy pospyt zwěsćenja
wuwićoweho modela
Naspomnjene idejowe předpokłady, a tohorunja
započatk powšitkowneje akcije za tworjenje zakładow
ćehnje za sobu proces zawjedowanja a modernizowanja
formow skutkowanja.
z pólšćiny adaptował: REINHARDT MJECHKIWON
Gano kazašo se z tym pówabnym gronom na kabaretowy program. Snaź by jasnjej było Jaden tikujo tak – drugi znak. Ale to njeby dosć pókšajźne było, pokazujo ga južo na to, což na kóńcu kuždy wě. A to by Pinkelojc starki rozměł, ale te słowa nadpisma njerozmějašo. Co to ma groniś? Tik dej tikowaś? A wón grypsnjo sebje słowniki a šwyrnjo z palcom pó pismiku »t«. Což namakajo, njespokojni a njepasujo:
tik – ›der Tick‹; tikotaś – ›ticken (rhythmisch, monoton ticken und klicken wie die Ticktack an der Wand)‹; tikowaś – ›killekille machen‹; tikaś – ›kitzeln‹. Taki njerozym, ten tikotajucy zeger ga njamóžo nikogo tikowaś!
Nět wěm: To jo ortografiska zmólka, to ma byś tyk – ›Tunke, Stippe‹. Teke njerozym: Co dej ten zegarik do tyka tunkaś? A tykowaś? – Znajom jano ruce stykowaś. A to žeden zegarik njamóžo.
Póglědnjom raz pla syna, ako ma górnoserbski słownik. Te njamaju žeden tyk, jano rucnikarske słowo tykować – ›ausfachen‹; a tykać jo pla nich ›duzen‹ abo ›[hinein]stecken‹. Bźezradnosć. Pón wiźi na pólicy tłuste knigły. Ned ma ten Duden w ruce, a we głowje zaklinkoco a pótikoco (nic rytmiski): Te Francozarje su nam to napórali a te Nimce sfalšowali: Tic – ›wiederkehrende, unwillkürliche Gesichtsmuskelzuckungen‹; Tick – ›lächerlich oder befremdend wirkende Eigenheit, Angewohnheit, sonderbare Einbildung‹; ticken – ›nicht richtig ticken, nicht ganz richtig sein‹.
Serbske napise su zmuśece. To jo znate. Pó sobuzjadnośenju Nimskeje ze zasejźělonyma Łužycoma su njelicobne raze njewinowate kubłane pódwjacorniki tudy bywajuce se zlěknuli, měnjece, až su zamólnje pólsku statnu granicu pśejěli. Kake dłujkodobne škódy z togo změju, nicht njewě.
Strukturna změna po brunicy so tak horco diskutuje, zo su sylzy po zhubjenych wjeskach skoro hižo zaso wuschnyłe. Rěči so pak hłownje wo hospodarskich a socialnych změnach. Wo wuskutkach na wobswět přemało słyšiš a runje tu mamy dosć zajimawe wuwiće. Ze změnami w swěće łužiskich zwěrjatow je so zaběrał jendźelski wědomostnik prof. dr. Korla Darmiwin w swojej knize »On the Origin of Spezis« a redakcija Rozblada měješe wulku česć, so z nim rozmołwjeć.Rozblad: Prof. Darmiwino, kak sće poprawom na titl knihi přišoł?
Prof. Korla Darmiwin: Well, na spočatku chcych jenož mojej žonje wujasnić, z čeho so spezi měša, ale dokelž překwapjacy mały dźěl ludźi to a tež tamne njewě, je ta wěc někak rozrostła.Rozblad: Při slědźenjach wokoło łužiskeje fawny sće na zwěrjata storčił, kotrež su dawno hižo na strukturnu změnu nastajene, a sće je katalogizował a pomjenował. Maće přikłady?
Darmiwin: Yes, tam je so tež tójšto zaměšało. Na přikład su so łužiske wjewjerčki wot stajneho chowanja před haru so bližacych hórniskich mašinow mjeztym na »njewěrčki« wuwiłe, to běše trend z Delnjeje Łužicy. Tute »njewěrčki« zběraja jenož hišće w nocy worješki a nježeru politikarjam wjace z ruki. Ale tež nócne zwěrjata su potrjechene. Lětdźesatki dołho dominowaca lačnosć za profitom je łužiske njetopyrje přeměniła na »brutopyrje« – to rěka, zo wone nětko tež wodnjo našu krej cycaja.


c: text/html

text:
Wojerecy: Župa chce wotnožki wšěch serbskich institucijow w regionje
We Wojerecach je so wutoru (12.10.) wječor nowe župne předsydstwo župy „Handrij Zejler” skonstituowało. W „Lěće župow” chcedźa so najprjedy ze župnym předsydstwom župy „Dolna Łužyca” w Choćebuzu schadźować a nazhonjenja wuměnić. Župan-dwójnikaj Gabriela Linakowa a Marcel Brauman staj gremij wo konkretnym stawje jednanjow z městom wo kooperaciji při projektach w ramiku změny strukturow informowałoj. Župne předsydstwo wočakuje, zo wšě serbske institucije z hłownym sydłom w Budyšinje přichodnje tež wotnožku we Wojerecach wudźeržuja. Aktualnje chcedźa so hromadźe z wjesnymi cyłkami na wubědźowanjomaj Załožby za serbski lud „Rěč wjaza” a „simul+” Sakskeje z idejemi za wožiwjenje serbšćiny wobdźělić a přihoty za „Lěto Kocora a Zejlerja” podpěrować.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Hłowna wólbna zhromadźizna Domowinskeje župy „Handrij Zejler“ budźe jutře w załoženskim domje narodneje organizacije, na žurli Kulturneje fabriki we Wojerecach. Do toho je so Axel Arlt z rěčnicu župneho předsydstwa Gabrielu Linakowej rozmołwjał.
Wólbna doba ma dwaj wotrězkaj, prěni z wuzwolenym županom, tamny z Wami jako rěčnicu. Bě dźěławosć předsydstwa tohodla wobsahowje wobwliwowana?
G. Linakowa: Smy we wšědnym dźěle župneho předsydstwa kontinuitu zwoprawdźili. Dotalny župan je dale w gremiju sobu dźěłał. Mi jako rěčnicy je wažne, zo jako skupina we wšěch praktiskich prašenjach hromadźe dźěłamy. Tak móžachmy na přikład zahajenje Lěta župow ze swjatočnym zarjadowanjom k stoćinam župow we Wojerowskej radnicy wuspěšnje přihotować.
Što běchu wjerški župneje dźěławosće?


text:
Křesćansko-socialny kubłanski skutk je zamołwitosć wotedał
Łaz (AK/SN). Inkluzija a wotewrjenosć swětej stej wažnej wobsahowej ćežišći noweho nošerja wšěch štyrjoch dźěćacych dnjowych přebywanišćow Łazowskeje gmejny. Socialny zwjazk VdK Sakskeje budźe wot klětušeho jich nowy nošer. To je tamniša gmejnska rada na swojim minjenym posedźenju jednohłósnje wobzamknyła. „Rozsud je swědomiće wotwažowany“, podšmórny wjesnjanosta Thomas Leberecht (CDU).
Dotalny nošer dźěćacych dnjowych přebywanišćow „Bajkowy kraj“ we Łazu, „Sprjewine myše“ w Běłym Chołmcu, „Kraj kubołćikow“ we Wulkich Ždźarach a „Kraj kubołćikow“ w Šćeńcy (Steinitz) je wot lěta 2011 Křesćansko-socialny kubłanski skutk (CSB) Miłočicy. Tón pak je zrěčenje k 31. decembrej 2021 wupowědźił. Na wupisanje gmejny Łaz lětsa w prěnim kwartalu je so wosom zajimcow wo nošerstwo kubłanišćow prócowało. Třo z nich běchu we wušim wuběrje a mějachu składnosć so předstajić“, wjesnjanosta Thomas Leberecht rozłoži.


text:
Jurij Měrćink
Jurij Měrćink (* 20. meje 1914 w Chelnje, † 14. měrca 1988 w Budyšinje) bě serbski awtor, žurnalist, kubłar a direktor Serbskeje ludoweje uniwersity.
Wotrosće na nanowym statoku w Chelnje a wopytowaše najprjedy Radworsku ludowu šulu a pozdźišo měšćansku šulu w Budyšinje, hdźež złoži 1933 maturu.
Dokelž z politiskich přičin – njezastupi do nacionalsocialistiskeho studentskeho zwjazka – w Lipsku studować njesmědźeše, započa w lěće 1933 w Praze studij germanistiki a sorabistiki. Bě w tutym času tež z aktiwnym sobustawom Praskeje Serbowki. Dnja 16. awgusta 1937 bu při překročenju němsko-čěskeje hranicy blisko Habrachćic zajaty, dokelž měješe lětaki a kwitowanki mjeztym zakazaneje Domowiny kaž tež wjetšu sumu pjenjez sobu. To bě nacijam składnosć za wobsadźenje Serbskeho domu a zajeće dalšich serbskich prócowarjow. Měrćink sam wosta cyłkownje nimale wósom lět w nacistiskich jastwach, wot 1940 samo w Sachsenhausenskim koncentraciskim lěhwje.
Po Druhej swětowej wójnje organizowaše serbske narodne žiwjenje w čěskej stolicy, kaž na přikład rozšěrjenje serbskeho eksilneho časopisa „Naš puć“ a „Našich nowin“, serbske wusyłanja w čěskim rozhłosu a załoženje Domowiny w ČSR. Jako tajny informant (“Doubek”) ze serbskeho miljeja za Nutřkowne ministerstwo w Praze rozprawješe wo “Łužiskich-serbskich politiskich a narodnych organizacijach”. W lěću 1948 narodźi so jeho dźowka Angela w Praze a hišće w samsnym lěće wotzamkny Měrćink studij a wróći so domoj do Łužicy. Mjez 1949 a 1952 bě z direktorom Serbskeje ludoweje uniwersity a organizowaše na wjace hač sto wsach rěčne kursy. Potom slědowaše dźěławosć jako wučer na Serbskim wučerskim wustawje. Wot 1955 do 1962 běše ze sobudźěłaćerjom Serbskeho pedagogiskeho instituta a wudawaše cyłkownje něhdźe 2.500 stron serbskeho pedagogiskeho materiala. Wot 1962 skutkowaše jako wědomostny sobudźěłaćer Instituta za serbski ludospyt.
W lěće 1961 wozjewješe prěni serbski roman wo žiwjenju w koncentraciskim lěhwje („Hdyž čerty ćěkaja“). W ramiku dźěławosće w Instituće za serbski ludospyt běše mjez druhim na projekće „Němsko-hornjoserbskeho słownika“ wobdźěleny. Jako přełožowar zeserbšći Juliusa Fučíkowu knihu „Reportaža pod šibjencu napisana“ (Reportáž psaná na oprátce).
Měrćink zemrě w starobje 73 lět w Budyšinje a bu na tamnišim Mikławšku pochowany.


text:
Kamasutra
Kamasutra, Kama Sutra, Kama (we sanskryće: कामसूत्र) to je indyjski traktat uo seksualnośći czowjeka a seksualnych zachowańach. Połny jygo titel to vātsyāyana kāma sūtra, beztůż je przijmowane, co jygo autorym je Watsjajana. Kamasutra bůła napisano mjyndzy I a VI stolećym. Krům srogigo zbjoru roztomajtych sztelůngůw, Kamasutra mo tyż uodńeśyńo do tradycyje a kultury Indyjůw, uopisuje małżyńske tradycyje, we tym poślubno noc, a kńify lo babůw coby lepi poradźůły chopům dogodzać.
Kamasutra mo 7 tajlůw, 36 podtajlůw a 1250 rzůndkůw.


text:
Górnik Zabrze
Górnik Zabrze (ślůnske tumaczeńy: Grubjorz Zobrze) – polski fusbalowy klub ze Zobrzo. Powstoł 14 grudnia 1948 roku a swoje szpile gro na stadjůńe przi ulicy Roosevelta 81 na szpilplacu mjana Ernesta Pohla ftory jest terozki modernizowany a docelowo wleźe na ńygo 31871 ludźiůw. Zdobůł 14 majstrůw Polski a 6 razy dostoł jij puhar. We latach 1978, 2009 a 2016 klub spadoł s Ekstraklasy, nale pů roku wrocoł do elity.
Farby klubu sům bjoło-modro-czyrwjůne.
Na stan 6 czyrwca 2017 trynerym Górnika je Marcin Brosz, a prezesym Bartosz Sarnowski.
Kibice klubu majům mjano "Żabole", a zorta ultras ma mjano "Torcida". Kibice majům sztamy s GKS Katowice, ROW Rybnik, Wisłoka Dębica a Hajduk Split
UośůngńyńćoEdytuj
Sukcesy krejoweEdytuj
Majster Polski:
Puhar Polski:
Puhar Ligi:
Superpuchar Polski:
Sukcesy mjyndzynarodoweEdytuj
- Finalista Puharu Zdobywcůw Puharůw: 1969/70.
- Půłfinalista Puharu Ameryki (Interligi): 1963.
- Sztwjerćfinalista Puharu Majstrůw: 1967/68.
- Sztwjerćfinalista Puharu Zdobywców Puharůw: 1970/71.
- Sztwjerćfinalista Puharu Karla Rappana (Intertoto): 1966/67.


text:
Zabytkowe kościoły
Kościół Wojskowy pw. Matki Bożej Królowej PokojuBernardyńska 2, Bydgoszcz
Stary Fordonul. Bydgoska, Bydgoszcz
Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny (Kościół Klarysek)Gdańska 2, Bydgoszcz
Kościół p.w. św. Apostołów Piotra i PawłaPlac Wolności 1, Bydgoszcz
Bazylika Mniejsza św. Wincentego à Pauloal. Ossolińskich 2, Bydgoszcz
Synagoga w Starym FordoniePrzy Bóżnicy, Bydgoszcz
Kościół pw. św. TrójcyŚwiętej Trójcy 26, Bydgoszcz
Kościół ZbawicielaWarszawska 8, Bydgoszcz
Cerkiew prawosławna p.w. św. MikołajaTrybunalska 2, Bydgoszcz
Kościół p.w. św. Andrzeja BoboliPlac Kościeleckich 7, Bydgoszcz
Katedra BydgoskaFarna 2, Bydgoszcz
Parafia pw. Najświętszego Serca Pana JezusaPlac Piastowski 5, Bydgoszcz
Sanktuarium Matki Bożej Trzykroć PrzedziwnejSmukalska 113, Bydgoszcz


text:
POUOSPROWIŮM CI Ô MOJIM ŚLŮNSKU - DIKTAND ŚLŮNSKIJ GODKI WE RUDZIE ŚLŮNSKIJ
Diktanda godki ślůnskij sům coroz barzi widziane we roztolicznych sztadach noszego landu. Teroski zawitało i do Rudy Ślůnskij dziynka projektowi sbajslowanymu we ZSO nr 3.
Bez cołki rok we Zespole Szkołůw Ponadgýmnazyjalnych nr 3 we Rudzie Ślůnskij bajslowany bůł projekt zmianowany "Opowiem Ci o moim śląsku", kery mioł przibliżyć niý ýno godka ślůnsko młodziyży, nale tyż i cołki land, we kerym żyjům. Na finoł sbajlowany uostoł Diktand godki zrychtowany cuzamyn do kupy ze Demokratycznům Uniům Regionalistůw Ślůnskich a posłym Markiym Plurům.
Jako tublikowali nům Anna Rzepa - rechtorka we ZSO3 - na prowda interesant zaglůndajům na to, jako dziynka tymu projektowi młodziyż poznała a napoczła sie interesować ślůnskiym. Jako padali, w kůńcu przestowo im być gańba tego skůnd sům a tego, iże godajům. Jako dodowajům Anna Rzepa, raduje to tyż fatrůw tyj młodziyży, kerzi rada prziłazili do szule, a godali, co w kůńcu jejich bajlte napoczli interesować sie tym skůnd a kim sům.
Beztuż radować moge kożdo tako inicjatywa, a jako pokozuje tyn projekt ai rekacjo cołkigo ôtoczynio, werci sie pokozywać modym, co godać niý ma gańba.
INDUSTIRADA - FAJER ZOBYTKŮW TECHNIKI
Jak bezmaś kożdy rok na Wiyrchnim Ślůnsku bajslowany je fajer zobytkůw techniki zmianowany Industriada. Za kożdym razym idzie snolyź te same atrakcje, nale tyż nowości a nowo ôferta industryjnych zobytkůw.
Industriada to juże poleku trodycjo. Bajslowano kożdy rok co roz mo wiyncyj atrakcji a placy, kaj idzie sie we tyn niýôbyczny czos wybrać. Latośno edycjo to wiyncy jak 500 inicjatyw we 29 sztadach. Wszysko jednak sbajslowane pod kludzůnco tyjma "Industriada je kobiytům". A jako dodowajům Adam Hajduga - koordynator Industriady ze Urzynda Marszałkowskigo - dziynka takimu podyńściu idzie ôddać głos kobiytům a pokozać jejich gýszychta.
Interesantnie podleźli tyż do tego we Rudzie Ślůnskij, kaj na zidlungu Ficinus - downyj robotniczyj kolůni - szło snolyź mocka atrakcji. Jako tublikowali nům Iwona Małyska ze Wydziołu Komunikacje Społycznyj a Průmocji sztada UM, tyn zidlůng ze XIX storoczo napoczyn ôdżywać, a dziynka tymu co czos stanył sam w miyjscu, to poradzi sie sam poczuć na prowda klimat tamtego czosu.
Przi ôkazji Industriady a tego, co je łůna kobiytům, sbajlowali sam tyż ekstra wystawy a norychta, kaj szło wywiedzieć sie jako kejsik můgło wyglůndać życie kobiyty na takim Ficinusie. Jako dodowajům Iwona Małyska, szło prać na waszbrecie, biglować abo poôblykać kecki, jakle a inksze szaty na fajer a beztydziyń ze tamtego ôkrysu.
Jako spůminały same uczystniki, je to na prowda gynialny knif, coby ôdciůngnyć bajlte ôd Interneta, smartfona a kůmputera. Je to tyż na prowda fajno ôkazjo, coby sie czegoś wywiedzieć a nauczyć. I kożdy, kogo my trefili, rada bůł co take akcje sům bajslowane. Tůż czekůmy na nostympno juże na bezrok.
EKŮNŮMIK KŮNGRES WE KATOWICACH - REKORD NA JUBILYJŮM
Ôd 10 lot bajslowany je we Katowicach Europyjski Ekůnůmik Kůngres. Je to ôkazjo dlo ludzi ze cołkij Europy, coby sie trefić, pouosprowiać ô wożnych tymatach a posuchać wykłodůw a prelyngyntůw. Latośno edycjo bůła niýôbyczno niý ýno skuli jubilyjům.
Roz za rok we maju Katowice stowajům sie cyntrum ekůnůmicznego świota. We Miyndzynacjůnalnym Cyntrům Kůngresowym bajslowane je wydorzyný, kere co roz ściůngo wiyncyj ludzi, a stowo sie coroz barzi widziane w welcie biznesa.
Latośno 10. juże edycjo, to 150 sesyj tymatycznych, we kerych udzioł wziyło aże 900 prelyngyntůw. Skiż tego do Katowic sjechało aże 11,5 tyś. byzuchantůw, ze czego aże 88% padało, co przijedzie zaś na bezrok.
Cołki kůngres to ôkazjo do pouosprowianio a posuchanio ô zagadniyniach swiůnzanych ze nowymi technologiami, uozwiůnzaniami we ekůnůmice, wolnym rynku a miyndzynacjůnalnym handlu. Godka je tyż ô kierunku uozwijanio industryje, zdrzůdłach energie ai prziszłości sztadůw a metropolii we Europie.
3 roz bůł tyż sbajslowany European Start-Up Days, na kerym dyskutirowano ô uozwijaniu start-upůw, czyli małych fýrm, kere czynsto sztartujům ze czymś nowym a wykorzystujům przi tymu nowe technologie. Je to ô tyla wożne, co coroz czynścij podkryślo sie jejich wożno rola we ekůnůmice.
Jak widać wydorzyný na prowda wożne, nawet we skali cołkij Europy. Latosi we Katowicach sbajslowano bydzie jeszcze miyndzy inkszymi kůnferyncjo "Nowy Przemysł Expo", Europyjski Kůngres Małych a Strzednich Gyszeftůw ai Szczyt Klimatyczny Organizacji Narodów Zjednoczonych.
EDUKACJO LEŚNO - COBY LASU BŮŁY BARZI ZNANE
Ô lasy trza dbać a dobrze nimi gospodarzić. I gynau ôd tego sům Nadleśnictwa, kere nojbligsze můmy we Katowicach. Stawiajům łůni jednako tyż na edukacjo, coby ludzie wiyncyj wiedzieli ô jejich robocie a samych lasach.
Nadleśnictwa stowiajům na edukacjo, beztuż majům zrychtowano niý ýno ekstra zala przirodniczo, nale tyż bajslujům roztomajte akcje a inicjatywy. Jako tublikowali nům Sławomir Forystek - starszy szpecjalista ds. edukacje a administracje - Nadleśnictwo Katowice, pod kere podlego miyndzy inkszymi Ruda Ślůnsko, ôd doś poru juże lot uczům na ściyżkach edukacyjnych, a zali, na keryj pokozane majům bogactwo przirodnicze cołkigo Wiyrchnigo Ślůnska.
Ze takij edukacje chcieli tyż skorzystać Rajce a rechtory ze Rudy Ślůnskij. Beztuż pojechali łůni na ekstra tref, kaj wywiedzieli sie, jako Nadleśnictwo moge spůmogać edukacjo bajtli we tym zakresie. Jako padali nům Józef Skudlik - Ryskiyr Kůmisje Ôchrůny Strzodowiska - byli rechtory, co ôd razu wiedzieli, iże chcům sam przijechać ze swojimi szkolorzami.
Cuż sie dziwować, kej dowiedzieć sie sam idzie na prowda interesantnych rzeczy. Choby dejmy na to takich, jak sie gospodarzi zasobami we lasach abo jako wyglůndo robota siyngorza. Kej zaś spyto sie bajtli eli to dobrze, co strůmy we lasach sie wycino, to praje kożdy powiy, iże niý.
Jednako wycinać niýkere trza. Wszysko jednako podle zasady zrůwnoważůnego uozwoju, jako tublikujům nům Grzegorz Skurczak - Zastympnik Nadleśniczego. A Józef Skudlik uspokojajům przi tymu, co leśniki wiedzům co robiům, a niý wycinajům niýpotrzebnie. Przi tymu sadzům nowe strůmy, coby lasůw mielimy coroz wiyncyj a bůły coroz zdrowsze.
PROBLYM ZE HARMOZIAMI - ZAKOPUJŮM, POLŮM A ...
Problym ze harmoziami napoczyn sie juże doś downo tymu. Jednako wtedy mało wto na to zaglůndoł. Teroski jednako doszło do tego, co niý idzie juże tego ôsmolić. Eli jednak niý ma to za niýskoro?
We Bytůniu problym ze harmoziami napoczyn sie juże blank downo. Jednako dopiyro reakcjo miynszkańcůw a programy we telewizyji, ruszůły ta sprawa do przodku, coby cosik z tym zrobić. Mo sie jednako wrażyniý, co bůło to trocha za niýskoro.
W tyj sprawie bůła tyż ôstatnio ekstra Sesyjo Sztad Rady, na keryj dyskutirowali ô tym problymie. Przedstowiůny tam uostoł nawet szpecjalny raport ze tego, jak shajcowało sie tam ôstatnio wysypisko. Zrychtowany łůn uostoł bez Bytomskie Przedsiębiorstwo Komunalne, a przedstowiůny bez jejich Prezesa Kazimierza Bartkowiak.
Raport ze akcje przedstowiła tyż fojerwera, kero podsumowała jako wyglůndały dziołania gaśnicze. Niýstety cołki szkopuł je w tym, co jak spůminali Rajce Robert Rabus a Michał Bieda, niý ma to jedyny przipadek takij "utylizacje" harmozi. Co roz słyszy sie we mediach abo Internecie, co kajś sie zaś poli jakeś wysypisko, abo kajś niýlegalnie składujům harmozie.
Niýstety pomimo protestůw miynszkańcůw, choby we Bytůniu, licznych negujůncych kůmyntorzach roztolicznych ludzi, tyn proceder dalij trwo. I żodyn jakoś niý poradzi tego zasztopować. A nojgorsze w tym wszyskim je to, że nojwiyncyj uciyrpi jak zowdy, kożdy zwykły czowiek. Beztuż niý śmiy sie tego ôsmolić, ýno wto co poradzi, musi robić, coby żůło nům sie wszyskim lepij a zdrowij.
REWITALIZACJO TRWO - BYTŮŃ ÔDNOWIO RYMŮNTUJE A RYCHTUJE PRZESTRZYŃ
Bytůń jak narazie nojbarzi kojarzi sie ze hajům ô harmozie. Jednako starajům sie łůni pokozać, co moge to być na prowda piykny sztad. Beztůż durś tam coś je robiůne przi zobytkach a placach zielůnych. Trwo rewitalizacjo.
Ôd jakigoś czosu we Bytůniu wziyni sie za rewitalizacjo jejich sztada. Efekty juże widać po Teatrze Rozbark abo na placu po downyj grubie Powstańców Ślůnskich, kaj teroźnie je ekůnůmik strefa a powstowajům nowe miyjsca roboty.
Cołko rewitalizacjo jednako niý ma tako prosto, bo jako tublikujům Izabela Domagała - Kierownik Biura Rewitalizacji i Funduszy Europejskich - rewitalizacjo to procys, kery we Bytůniu trwo juże ôd jakigoś czosu. A jako dodowajům, wszysko trwo, bo sztad musioł przyńś restrukturyzacjo, kero niý bůła leko.
Cołki procys jednako juże wysztartowoł i jako padali nům Damian Bartyla - Sztad Prezydynt Bytůnio - niýkere roboty sům juże skůńczůne, niýkere skůnczům sie jeszcze latosi, a na nikere dopiyro podszrajbowuje sie szpecjalne dorzůndki.
Efektym mo być rewitalizacjo budynkůw sakralnych, kere sům niý ýno zobytkami, nale tyż miyjscym spotkań ludzi. Sům tyż plany na stawiynia we cyntrum, na Rozbarku, na Bobrku. Sům wizje nowych cestůw, placůw a skwerůw. A nawet zrychtowanio Rezerwatu Przirody Żabie Doły, kaj po rewitalizacji majům być tarasy widokowe, edukacyjno ściyżka a plac, kaj miynszkańce bydům můgli zichernie a przijymnie spyndzać czos.
V BIEG WYRSKI - LOTALI DLO SZPORTU A ZDROWIO
Lotaniý we Wyrach to juże poleku napoczyno być reguła. Juże piůnty roz szło polotać a pościgać sie na dystansie 10 km. Choć niýkerzi lecieli po prostu do siebie.
Lotaniý to coroz barzi widziany szport u nos. Coroz czynścij poradzi sie zoboczyć, jak ludzie trynujům, abo po prostu dlo siebie idům polotać. Jednako coby im sie to za drap niý zmierzło, bajsluje sie roztomajte evynty, choby Bieg Wyrski abo Bieg po Moczka i Makówki.
Beztuż kożdy wto mo chyńć a trocha formy, moge ôbsztalować sie a sztartnyć we ekstra sbajslowanym biegu. We Wyrach lecieli latosi 17 czyrwnio, a coby niý bůło za gorko, to bajslyrze nawet ekstra usztalowali godzina sztartu na 8:30 rano.
Jednako i bez tego atmosfera bůła za doś gorko. Niýkerzi jako nům padali lecieli do swoij przijymności, abo coby sie poruszać. Niýkerzi jednako lecieli, coby przelecieć tyn dystans jak nojgibcij. Nawet padły nowe rekordy.
Przede wszystkim jednako tako impreza mo průmować lotaniý a tako forma aktywności - jako tublikujům nům bajslyrz Arkadiusz Szmitka. Je to tym barzi we wercie, bo jako spůminajům Barbara Prasoł - wůjt gminy - lotaniý to knif na zdrowy tryb żywobycio. Beztuż tym barzi raduje to, iże coroz wiyncyj ludzi loto.
CHARITATIWNO GALA SZPORTU - SZPORTY WALKI A SIÝŁY
Srogo gala siýłowych szportůw a walki uostała sbajslowano na hali MOSiR na Halymbie we Rudzie Ślůnskij. Co interesant niý miała łůna průmować agresji, nale pokozać, co sům to szporty, kere mogům uczyć a spůmogać.
Na hali widowiskowo-szportowyj MOSiR na Halymbie poradzi sie uoboczyć roztomajte gale a szport turniyje. Uostatnio sbajslowano tam uostała piyrszy roz we Rudzie Ślůnskij Charitatiwno Gala, na kero przijechało 15 szport klubůw. Jako padali nům Jarosław Baron - Pryzes Sekcji Szportůw Siyłowych we Siymanowicach Ślůnskich, we 10 dyscyplinach na 3 arynach kůnkurowało ze sobům aże 150 zawodnikůw.
Połůnczyniý dyscyplin siýłowych a walki ze charitatiwnům galům pokozuje, co swoja siýła idzie tyż spożytkować na pomoganiý inkszym. Tym razym bůł to mały Bartek, kery urodziůł sie ze poważnům wadům serca, kero coby wylyczyć, potrza festelnie drogich ôperacji.
Jednako miała łůna tyż pokozywać, co szporty walki, to niý ma to samo, co haja na placu. To czynsto je sztuka. Choby dejmy na to Karate, kere jak tublikujům nům Roman Dymek - Pryzes rudzkigo klubu karate - wziynio sie z Japonii, kaj niý ma traktowane jak szport dyscyplina, ýno kůnsek żywobycio.
W sumie jako dodowajům biere sie to s tego, co karate powstało z życiowyj potrzeby. Zwykłe ludzie, kere niý miały brůni, chcieli sie jakoś ôchrůnić przed krziwdům a ciyrpniyniym, kere zadowała im mało kasta. Jako dodowajům same miano Karate ôznaczo "pusto piyńść", co wiůnże sie z podstawowům zasadům, iże walczy sie samymi rynkami a nogami.
Sama gala to jednako tyż szport zawody, na kere przijechali sam roztomajte majstry we swoich dziydzinach. Szport rywalizacjo uwiyńczůno bůła uozdaniym prajsůw, kere motywujům do dolszyj roboty a trynowanio.
MARZYNIA - BO WERCI SIE JE MIEĆ
To, iże werci sie mieć marzynia, niý trza przekůnywać chyba żodnego bajtla. Jednako coby te bajtle miały ôkazjo te marzynia realizować, bajslowany je stypendialny program. Dziynka tymu młodziyż moge ôzwijać niýkere swoje grajfki.
Roz za rok ôd marca do czyrwnio bajslowany je stypendialny program dlo bajtli ze Bytůnio a Zobrzo. Dziynka niýmu mogům łůni uozwijać swoje grajfki awisorske, taneczne, fotograficzne, plastyczne, tyjatralne a muziczne.
Jako tublikujům Izabela van den Bossche - Dyrehtor ds kůmunikacje we fýrmie Fortum - je to juże 7 edycjo tego programa, ale kożdy rok co sam przijyżdżajům, to widzům, co je to dobro inicjatywa. Padali, co czosym by sie to umiało i zmierznyć, jednako kej sie przijedzie, a zoboczy te uśmiechy a zaangażirowaniý tych bajtlli, to zaś ôd nowa sie chce.
Cuż sie dziwować. Dziynka takij akcji niýkere bajtle, co majům ciynżko w doma, dostowajům szansa realizować swoje marzynia. Mogům łůni uozwijać swoja pasjo, we czym spůmogajům ich bajslyrze programa, wolůntariusze a wykwalifikowane trynery.
Wto wiy, mono dziynka tymu programowi dostowajům szansa na lepsze żywobyciý? A mono kształcům sie tam prziszłe artysty, awisorze a tancyrze wilegigo formata? Tego niý wiymy, jednako jakeś prawdopodobyństwo je, bo ôd 2012 z takij spůmogi skorzystało juże wele 1000 bajtli.


text:
Robin Hood
Robin Hood – postać ze powjarkůw, strzedńowjeczny bohatyr kery habjůł bogoczom a rozdowoł bjydokom. Bůł to banita, kery pomjyszkiwoł we leśe wele Sherwood uoroz ze swojimi kůmpanůma, do kerych należeli braćik Tuck, Will Stuteley, mody David ze Doncasteru, Mały John s Hathersage, Much syn młynorza, Allan ze Doliny a Will Szkarłatny. Jygo lipstům bůła Lady Marion. Podug powjarki, Robin Hood uprzikrzoł żywot szeryfowi Nottingham Robertowi de Rainault a pozostoł wjerny krůlowi Richadowi Lwje Śerce, uod kerego uostoł na kůńec ułaskowjůny. Nojbarzi znůmo adaptacyjo powjarki we literaturze napisoł Howard Pyle, powjarka mo tyż mynga adaptacyji filmowych, we tym "Robin of Sherwood" Kevina Costnera.


text:
Witajće k nam!
Rěčespytny wotrjad Serbskeho instituta prezentuje Wam tu online wužiwajomny Němsko-hornjoserbski słownik, spisany wot Helmuta Jenča, Frida Michałka a Ireny Šěrakoweje, kotryž nasta w mnoholětnym dźěle w Instituće za serbski ludospyt, předchadniku našeho instituta, a wuńdźe 1989/1991 w dwěmaj zwjazkomaj w Ludowym nakładnistwje Domowina.
Słownik wobsahuje 36477 artiklow, w kotrychž podawaja so serbske wotpowědniki za dohromady 66150 němskich słowow.
Tu spřistupnjeny poskitk – NHS-online – njereprezentuje hišće doskónčny staw dźěła, na jeho polěpšenju so hišće dźěła. Hladajo na potrjebu serbskeje rěčneje praksy pak smy so rozsudźili hižo tutón mjezystaw wozjewić.
Kedźbu: Dokelž jedna so wo historiski słownik, njewotpowěduje prawopis w kóždym padźe aktualnej normje, kajkaž podawa so w němskim Dudenje a w hornjoserbskim Prawopisnym słowniku.


text:
Rowno (CK/SN). Za nowu gratownju Rownjanskeje wohnjoweje wobory su njedawno zběhanku swjećili. To bě wažny krok za wuhotowanje noweho wjesneho srjedźišća. Wjes ma nětko nowu perspektiwu, po tym zo bu rozsudźene, zo njetrjeba so wuhla dla přesydlić.
Cyłkownje inwestuja něhdźe milion eurow. Slepjanska gmejna zwjedźe z toho 30 procentow ze swójskich srědkow. Předwidźane su dwě městnje za hašenskej jězdźidle, sanitarne rumnosće, předrasćernja za žony kaž tež za muži, techniski rum a běrow za nawodu wobory, kajki dotal njemějachu. Bjez dźiwa, zo je nawoda Andreas Pudel hordy. „Smy jenož mała wjesna wobora. Dyrbimy skedźbliwje jednać, wosebje tež naslědne kóšty wobhospodarjenja za gmejnu nastupajo.“ Po zwottorhanju stareje gratownje mějachu kameradojo w starej Tschemmerec pjekarni nachwilny domicil. Tež to kóšty lutuje, mjeztym zo by rozrisanje z kontejnerami wjele dróše było.


text:
Kriza ćěkancow dla na pólsko-běłoruskej mjezy dale traje
Waršawa. Drama skupiny afghaniskich ćěkancow na mjezy mjez Běłoruskej a Pólskej je jedna z wusahowacych temow w medijach susodneho kraja, kotraž wjedźe k zdźěla chětro emocionalnym debatam mjez zastupnikami knježerstwoweje strony PiS a opoziciju.
Před wjace hač třomi tydźenjemi zadźeržachu pólscy namjezni škitarjo njedaloko wsy Usnarz Górny skupinu afghaniskich ćěkancow, kotřiž běchu so z Běłoruskeje pólskej mjezy bližili. Wojacy skupinu ludźi wobstupichu, a hač do dźensnišeho woni nikomu njedowoleja, z nimi rěčeć abo jich zastarać. Nichtó poprawom njewě, hač su ćěkancy hižo na pólskim abo hišće na běłoruskim teritoriju, dokelž njeje mjeza na tym blaku jasnje woznamjenjena. Do Běłoruskeje nawróćić so ćěkancy njemóža, dokelž jim to tam njedowola. Rěčnica namjeznych škitarjow rěči wo 28 wosobach, mjez kotrymiž su štyri žony. Do toho bě Pólska wo 24 wosobach rěčała, aktiwisća za čłowjeske prawa porno tomu wo 32.


text:
Darin
Darin (němsce Dahren) je hornjołužiska wjeska ze 36 wobydlerjemi[2] w Budyskim wokrjesu, kotraž słuša wot lěta 1923 do Hodźijskeje gmejny.
GeografijaWobdźěłać
Wjeska, po sydlišćowej formje rozšěrjeny kulowc, leži we wysokosći wot 176 metrow nad mórskej hładźinu w hornjołužiskich honach nad Dołhej wodu.
Susodne wjeski su Debiškow w sewjerowuchodźe, Bóšericy we wuchodźe, Hodźij w juhowuchodźe, Njezdašecy w zapadźe a Běčicy w sewjeru.
StawiznyWobdźěłać
Prěnje historiske naspomnjenje jako Darin abo Daryn pochadźa z lěta 1373. W lěće 1377 płaći Darin jako allodium (swobodne kubło), kotrež słušeše 1562 Njezdaščanskemu ryćerkubłu, běše pak hižo 1586 zaso samostatne. Tež w slědowacych lětstotkach wukonješe ležownostne knjejstwo we wjesce Darinske ryćerkubło same. Cyrkwinsce słuša Darin ze starodawna do Hodźijskeje wosady.[3]
Hač do lěta 1923 tworješe Darin samostatnu gmejnu, doniž so do Hodźija njezagmejnowa.
WobydlerstwoWobdźěłać
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 89 wobydlerjow, z kotrychž bě 72 Serbow (81 %).[4]
ŽórłaWobdźěłać
- ↑ staw: 31. decembra 2016; Podaća gmejnskeho zarjada Hodźij
- ↑ 31. decembra 2016; Podaća gmejnskeho zarjada Hodźij
- ↑ Darin w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)
- ↑ Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954, str. 51. → wšě wjeski


text:
Ôd Mōniki z Ameryki: Amerykańsko bala
Jak sie spytocie w naszyj piyknyj ôjczyźnie, abo nawet na wczasach we Włochach abo na Kanarach, co to je futbol, to Wōm kożdy ôdpowie tak samo; pora chopa, dwa razy tela szłapōw, jedna bala i dwa tory. I niy prōbujcie sie wadzić, bo przeca kożdy poradzi po angelsku szprechać i wiadomo, co “foot” to szłapa, a bala dycki sie kopie!
Tyż żech wychodziła z takigo założynio! Ale jak żech sam piyrszy roz przijechala do Ameryki i mi moja mało dziōuszka pedziała, że gro w soccer, to żech sie ta skōmplikowano dyscyplina kozała wytuplikować! Aż żech jōm na tryning zawiōzła i spokopiłach ô czym my sam godōmy. Bo soccer tukej to nosz futbol, a tutejszy futbol to mi ciynżko wytuplikować, ale cosik choby rugby, ino grajōm w kaskach i sōm ôbleczyni choby sie mieli szczasnōnć ze kōmbajnym. Gra polego na lotaniu, ale bala sie czimie, nie kopie, czasym podowo, ale trocha je to utrudniōne, bo za tym, co ta bala czimie, zawdy leci kupa innych chopa , co tyż by sie chcieli ta bala poczimać, a w ôdpowiednim mōmyncie niōm szurnōnć ô ziymia. A bala to niy tako naszo, rōwno, ôkrōnglo, biolutko, coby porzōndnie bōło widać. Tukej jest brōnotno i jajcato. Pora razy prōbowałach sie dowiedzieć z keryj strōny mo to cosik wspōlnego z tym “foot”, dyć nazwa zobowiōnzuje. To żech dostała instrukcjo, że dyć “foot” jest sam jak nojbardzij na miejscu, bo roz za kej cza bala z rozmachym kopnōnć do tora, kery stoji na słupie szłapami do wiyrchu. Za ekstra punkty – jak sie trefi. No ja, co sie byda wadzić…
Futbol to tukej świynto sprawa, a już nojświyntszy dziyń w roku do kożdego Amerykōna je Super Bala czyli finał Futbolowych Mistrzostw Świata. Coby niy bōło, jeszcze sie niy zdarzyło, coby zagrała w tych mistrzostwach drużyna spoza Ameryki, ale Światowe zowdy lepij sie mianuje. Wszysko zaczyno sie pora miesiyncy pryndzyj jak bele jake drużyny, kere naprowda fajnie sie nazywajōm, zaczynajōm rozgrywki i kożdy komuś kibicuje.
Jo miyszkōm w Pōłnocnyj Karolinie i tukej mōmy Pantery, Floryda mo Delfiny i Jaguary, a do przikładu Texas mo Kowbojōw. Na kōniec, jak to zazwyczaj bywo, ôstajōm sie dwie i to je prawie ta Super Bala transmitowano na sztyry strōny Świata, coby żodyn niy przepasowoł reklam, kerych transmisja kosztuje wiyncyj niż naszo dziura budżetowo. No dobra, możno zech niy cōłkiem cylła, ale piynć milionōw dolarōw za 30 sekund reklamy to cōłkiym rubo kwota. No a jak sie jeszcze przerachuje, że cōłko transmisyjo mo jakoś godzina samych reklam to zaczyno sie myśleć ô sportowyj karierze.
Jo niy narzykōm, bo i tak niy wiym co te futbolery robiōm ale udowōm, że wiym i rycza jak inni ryczōm a i tak wszyscy na kōniec bydōm godać kero reklama była nojlepszo. Bo po prowdzie, jest ô czym pogodać. Niy żebych poczuła nogło ôchota na Budwajzera abo na nowo Tojota, ale idzie pedziec, co chytajōm niyroz za serce i dajōm do myślenio. Jak żech po ôstatnij Super Bali przyszła w pōniedzialek do roboty, to ani żodyn niy pamiyntoł jaki bōł wynik, ino my se youtuba puścili i jeszcze roz te reklamy ôglōndali.
Super Bala w Hameryce to tyż ôkazjo, coby se posiedzieć i poświyntować w dōma. Bo normalnie, jak telewizor niy ma konieczny to Hamerykōny łażōm po restojrantach, i w gyburstag, chrzciny abo awans to sie siedzi u Chińczyka abo Meksykana. Na Super Bala niy ma wyjścio, cza sie w dōma zorganizować. I tak kożdy supermarket zamawio extra tira z piwym i skrzidełkōma z kurczaka. Bo bez tego to jakby naszo Wilijo bez ôpłatka. Wszyscy siedzōm, jedzōm, ryczōm do telewizora i nawet jak nosz faworyt ôdpod 2 miysiōnce tymu, to trza dyć komuś kibicować. Idōm zakłady ô rubo kasa i może kejś wygrōm jak wreszcie spokopia co ôni tam robiōm i byda wiedziala jak ôbstawić. Na razie zgaduja – nieskutecznie.
Monika Zając
Monika Zając, frela z Orzeszo, kero piytnoście lot do zadku wykludziła sie do Ameryki, terozki frygo hamburgery zamiast rolady, a kej ino znojdzie wolno chwila pisze ô tym, co jij sie wydowo interesantne po drugij stronie Atlantyku.


text:
Peru
Peru (španisce República del Perú) je njewotwisny stat w Andach při zapadnym přibrjoze Južneje Ameriki. Stolica a najwjetše město je Lima. Peru ma něhdźe 30 milionow wobydlerjow.
GeografijaWobdźěłać
Mjezuje z Ekwadorom a Kolumbiskej na sewjeru, z Brazilskej na wuchodźe, z Boliwiskej na juhowuchodźe a z Chilskej na juhu. Zapadnu hranicu Peruwa twori pobrjóh Ćicheho oceana. Na wuchodźe ma kraj podźěl na Amaconasowej nižinje, hdźež běži druha najdlěša rěka swěta, Amaconas.
ŽórłaWobdźěłać
WotkazWobdźěłać
Argentinska |
Boliwiska |
Brazilska |
Chilska |
Ekwador |
Guyana |
Kolumbiska |
Paraguay |
Peru |
Surinamska |
Uruguay |
Venezuela
Druhe teritorije: Falklandske kupy | Francoska Guyana | Južna Georgiska a Južne Sandwichowe kupy


text:
Silesia Rybnik drugŏ we finale Pucharu Europy
Miniōny tydziyń we Rybniku grali w basebala ô Puchar Europy. Trefiōło sie 5 manszaftōw z cołkej Europy: ôkrōm naszej Silesii Rybnik grali jeszczy Zürich Barracudas (Szwajcariŏ), Sundyberg Heats (Szwecjŏ), Kaunas County (Litwa) i Southampton Mustangs (Wielkŏ Brytanijŏ). Manszaft, kery wygroł finał mioł awans do Pucharu Konfederacyje.
Nojpiyrw wszystke manszaft grały ze sobōm. Rybnik napoczōn słabo, ale potym wygroł 3 szpile i mioł piyrszy plac po 4 szpilach.
Wyniki szpilōw:
12 czyrwnia
Zürich Barracudas – Sundyberg Heats 15:5
KS Silesia Rybnik – Kaunas County 8:13
13 czyrwnia
Southampton Mustangs – Sundyberg Heats 14:17
Kaunas County – Zürich Barracudas 0:6
14 czyrwnia
Sundyberg Heats – Kaunas County 2:14
KS Silesia Rybnik – Southampton Mustangs 14:7
15 czyrwnia
Southampton Mustangs – Zürich Barracudas 9:13
Sundyberg Heats – KS Silesia Rybnik 8:11
16 czyrwnia
Kaunas County – Southampton Mustangs 6:10
Zürich Barracudas – KS Silesia Rybnik 5:14
We niedziela, 17 czyrwnia, bōł finał dwōch piyrszych manszaftōw. Bejsbalŏrze ze Rybnika nie szafli tego i przegrali ze Zürich Barracudas 1:15 i to Helwety radujōm sie ze awansu.


text:
Rabarbar ze Azji do Europy przikludziōł1 pōnojś2 we XVI wieku Marko Polo. Tyn rabarbar moł kans roztomajtych3 fetaminōw, ale i moł tyż kwas szczawiowy, co to wypłukuje wapń ze łorganizmu i bez to niy idzie go za kans jejś. Ale dyć jak sie rołz4 za jaki czas czowiek szczeli jake ciasto ze rabarbarym, to sie przeca nic niy stanie- no chyba, że idzie nōm ło te połra kalorii, jak wpierymy5 pó6 blachy 😉
Co potrza?
Spodek:
100-150 g masła (zależy, jak chcecie mieć to maślane we smaku)
250 g mōnki pszynny
2 żółtka
50 g cukru
Środek: 1 kg rabarbaru
keliszek czerwōnego wytrawnego wina
3 łeżki cukru
Beza:
2 biołka
100 g cukru (pó szklōnki)
łeżka kartofylmyjlu7
Łobiercie rabarbar i potnijcie na 1 cm kōnski8. Wciepcie go na patelnia, dejcie cuker, wino i podgrzywejcie tak dugo, aż wyparuje woda i zrobi sie z niego takoł gynstoł kōnfitura.
Piec rozgrzyjcie na 180 stopni. Do jaki miski wciepcie składniki na spodek i wyrōbcie na jednolitoł masa. Wejście sie forma na tarta i wyłōżcie jōm ciastym. Na kōniec mogecie je jeszcze podzióbać widołkōm9 i wrojście do pieca na 15-20 minut, żeby się leko przibrōnołciōło10.
Bez tyn czas ubijcie biołka na piana, dejcie tam cuker i dali ubijejcie. Na sōm kōniec wmiyszejcie11 1 łeżka kartofylmyjlu.
Na upieczōny spodek wyłōżcie rabarbar, a na wiyrch dejcie piana. Mogecie tyż nożym abo jakōm łyżkōm porobić tam take szpice (podźwigać ta piana do gōry), bo bydzie to potyn fajnie wyglōndać.
Potyn wrojście to do bratruły12 na 15 min na 180 stopni, a niyskorzi13 zmniyjszcie na 60 stopni, uchylcie leko drzwiczki i niech sie to tak ze pó godziny posuszi14.
Ta tarta je idealno: trocha słodkoł, trocha kwaśnoł… smacznego 🙂
1sprowadził
2podobno
3dużo różnych
4raz
5zjemy
6pół
7mąka ziemniaczana
8kawałki
9widelcem
10zrumieniło
11wmieszajcie
12piekarnika
13później
14posuszy


text:
CIL 3-projekt
Čěska ćipka w lěsu była
Dalša knižna premjera we Varnsdorfje a dramatizacija
Dźěći z Varnsdorfskeje pěstowarnje „Stonóžka“ předstajichu pjatk 8. 6. 2012 bajku „Ćipka w lěsu“ Lubiny Hajduk-Veljkovićoweje. We Varnsdorfskej měšćanskej bibliotece wotmě so minjeny pjatk knižna premjera: Předstajena bu dźěćaca kniha Lubiny Hajduk-Veljkovićoweje „Ćipka w lěsu“, kotraž rěka w čěskim přełožku Milana Hrabala „Kuřátko v lese“.
Wudało je ju nakładnistwo Měšćanska biblioteka Varnsdorf. Zhromadnje čitaštaj awtorka a přełožer wujimki z bajki serbsce a čěsce a rozmołwještaj so wo serbskej literaturje. Młoda spisowaćelka w krótkim přednošku wujasni mjez druhim swoje nazhonjenja z dźěćacej literaturu a plany do přichoda.
Najwjetši „magnet“ zarjadowanja pak bě zawěsće dźiwadłowa hra po motiwach bajki za dźěći předšulskeje staroby. Scenarij a režiju bě wučerka Lenka Doležalová wobstarała, hrali su dźěći z Varnsdorfskeje pěstowarnje „Stonóžka“. Přichwatało bě něhdźe třiceći zajimcow, kotřiž so nad lóštnym předstajenjom dźěći jara zwjeselichu.
Mjez přitomnymi bě tež Varnsdorfski měšćanosta Martin Louka, kotryž přepoda na kóncu hromadźe ze spisowaćelku, nowu čłonku ZSW, a moderatorom Milanom Hrabalom knihi z podpismom. Program wotmě so we wobłuku projekta „Měšćanska biblioteka Varnsdorf – zetkawanje přez mjezy“, na kotrymž tež město Varnsdorf a Zwjazk serbskich wuměłcow sobu dźěłatej.
Europska unija projekt z fondsa za regionalne wuwiće ERDF „Inwesticija do wašeho přichoda“ we wobłuku programa Cil 3 spěchuje.
Projekt erfolgreich fortgeführt -Serbscy gymnaziasća čěskich zawjeselili
Žiwe zwobraznjenje stykow
Varnsdorf (SN/MiR). Čechow a Serbow wjazać, jich wo zhromadnych stawiznach informować a styki wožiwić je zaměr projekta Cil 3 „Zetkanje přez mjezy“. Cyle praktisce činjachu to 25.04.2012 dopołdnja šulerjo Serbskeho gymnazija Budyšin. Milan Hrabal, koordinator projekta, spěchowaneho wot EU z Europskeho fondsa za regionalne wuwiće „Inwesticije do wašeho přichoda“, bě młodych wuměłcow na Varnsdorfski biskopski gymnazij přeprosył. „Za nas je to stajnje wosebite dožiwjenje, móc před ludźimi w druhich krajach wustupić“, rjekny wučerka na Budyskim kubłanišću Sylwija Rječcyna, kotraž bě za wjace hač 60 šulerjow pisany program zestajała. Młodostnym pak njebě wustup jeno zajimawy, dokelž bě wobstatk projekta Cil 3. Wón bě zdobom wobohaćenje kooperaciskeho zrěčenja mjez gymnazijomaj. „Hižo wot 1990tych lět tajke zrěčenje mamy“, rjekny zastupowacy nawoda Varnsdorfskeho kubłanišća ing. Jiří Jakoubek.
Mjez serbskimi šulerjemi běchu mnozy, kotřiž hišće ženje w awli Varnsdorfskeho gymnazija program wuhotowali njeběchu. Tuž bě njesćerpnosć małeje rejwanskeje skupiny (nawod: Sylwija Rječcyna) a małeho chóra (nawod: Bernadet Hencyna) začuwajomna. Tola na jewišću swoje nadawki bjez problema zmištrowachu. Jewišćowu premjeru swjećeše młody dudak Til Blania. Ze srjedźołužiskim hitom „Slepo, to jo rjana wjeska“ wón pokaza, što je pola Steffena Kostorža nawuknył. Jan Chlebníček, kiž hudźbnu skupinu nawjedowaše, rjekny: „Sym často we Varnsdorfje. A tu na gymnaziju čuju so kaž doma.“
Za Tomáša Havráneka bě tutón dźeń wosebite dožiwjenje. Wón moderěrowaše jako čěski šuler Budyskeho gymnazija tam, zwotkelž poprawom pochadźa. Informacije, kotrež swojim čěskim sobušulerjam posrědkowaše, wopřijachu historiske fakty wo Serbach, jich hudźbje a drastach kaž tež wo žiwjenju na Budyskim gymnaziju. „Njejsym cyły program widźała, ale to, štož ze swojimi šulerjemi dožiwich, je so mi jara lubiło“, rjekny wučerka za jendźelšćinu Jana Pohludková. Šulerjo běchu ju tak dołho prosyli, doniž jim njedowoli posledni dźěl programa live sćěhować.
Fortführung des Projekts CIL 3
Im Rahmen des Projektes Ziel 3, des gemeinsamen Projektes der Stadt Varnsdorf, der Stadtbibliothek Varnsdorf und des Sorbischen Künstlerbundes, wurde am 03.04.2012, 17.00 Uhr die Ausstellung von Jurij Helgest in der Stadtbibliothek Varnsdorf eröffnet. Zahlreiche Besucher auch aus der Lausitz, erlebten diese Veranstaltung.
Na přednošku we Worklecach a Ralbicach
Zwostawacy zwisk mjez narodomaj
Ralbicy/Worklecy (SN/MiR) Žiwy, dokumentariski a wědu šěrjacy hodźi so přednošk „Varnsdorf – čěske wokno do Łužicy“ wčera dopołdnja na Ralbičanskej a Worklečanskej srjedźnej šuli mjenować. W Ralbicach běchu šulerjo kursa stawiznow kaž tež ći z 9. lětnika wo čěsko-serbskich stykach zhonili. Milan Hrabal, koordinator projekta, kotryž spěchuje Europska unija z Europskeho fondsa za regionalne wuwiće (ERDF) „Inwesticija do Wašeho přichoda“ we wobłuku programa Cíl 3/Ziel 3, je prezentaciju zhromadnje z Ilonu Martinovskej přihotował.
22 dźesatkarjam we Worklecach njebě ćežko mjenować znatych Worklečanow kaž Michała Hórnika abo Jurja Brězana a jim kaž tež podatym wosobinam, mjez nimi Jakubej Bartej-Ćišinskemu a Jurjej Chěžce dodać informacije wo jich žiwjenju a skutkowanju. Wosebje pak šulerjow zajimowaše, jako jim Milan Hrabal powědaše, kak běchu serbske žony we Varnsdorfskich fabrikach dźěłali abo kak bě Sulšečan Michał Michałk jako čěski pjasćowar wuspěch měł. Zdobom zhonichu woni tójšto wo čěskich susodach, kotřiž na dobro Serbow skutkowachu. Wutrobny aplaws přija dr. Pětr Brězan. Wón powědaše šulerjam čile wo swojich nazhonjenjach a dožiwjenjach jako serbski gymnaziast we Varnsdorfje. Zdobom wón jim rjekny: „Štož was w žiwjenju dale přinjese, stej dwě kajkosći: pilnosć a wobstajnosć. Wjace njetrjebaće, zo byšće sej swoje sony spjelnili.“ Tole wobkrući tež nawoda Worklečanskeje srjedźneje šule Křesćan Korjenk. Nětko su šulerjo namołwjeni so ze słyšanym rozestajeć a tworićelsce skutkować, baseń abo tekst na temu přednoška napisać.
Interview mit dem Bürgermeister der Stadt Varnsdorf
Mjezybilanca mjezy překročaceho čěsko-serbskeho projekta
Zhromadne dźěło dale derje funguje
Zastupjerjo Zwjazka serbskich wuměłcow, čěskeho města Varnsdorfa a jeho biblioteki su w januaru w Budyšinje dźěławosć we wobłuku zhromadneho projekta Cil 3 pod hesłom „Měšćanska biblioteka Warnoćicy – mjezy překročace zetkawanje” mjezybilancowali. Zaměr je w čěskim a serbskim pomjeznym regionje spřistupnić zhromadne tradicije a kulturu.
Alfons Wićaz je so z Varnsdorfskim měšćanostu Martinom Louku wo projekće rozmołwjał.
Knježe měšćanosta, kak hódnoćiće mjezybilancu projekta Cil 3, podpěrany přez Europski fonds za regionalne wuwiće?
M. Louka: Projekt je jara hódny najebać to, zo jón Europski fonds regionalneho wuwića financnje podpěruje. Projekt překroča mjezy a woznamjenja runočasnje přikładny poměr mjez Łužicu a Čěskej.
Wažne při tym je, zo so młodźi ludźo podłu mjezy z tradicijemi Serbow a Čechow zeznawaja. Je wón dotal k tomu přeswědčiwje přinošował?
M. Louka: Haj, tónle wulkotny přinošk poskićamy młodym studentam w Čechach kaž tež łužiskim šulam. Chcemy docpěć, zo so z předstajenych tradicijow zhromadnosće nowe mjezu překročace płódne zwiski wuwiwaja.
Hdźež so dźěła, dochadźa chcyjo nochccyjo tež k ćežam. Wo tajkich sće mjez druhim na zetkanju delegacije z Varnsdorfa z łužiskim partnerom projekta Cil 3, ze Zwjazkom serbskich wuměłcow, rěčeli. Kak hódnoćiće rozmołwy?
M. Louka: Wězo dyrbimy so wo kóždym problemje, kotryž při tajkim wažnym předewzaću nastawa, rozestajeć. Při tym dźe wo to, zo so wobaj partneraj prócujetaj, nastate ćeže wotstronić a so dojednać. A k tomu je na kóncu našeho zetkanja tež dóšło. Sym tuž jara wjesoły. Wšako měł tónle wjele lubjacy zhromadny nadawk ze ZSW dale hić. Bě derje, zo smy so hišće jónu dokładnje a jasnje na nadawki a zamołwitosće dojednali, zo njeby k njedorozumjenjam dóšło a zo bychu so naše předewzaća tež w zajimje wobeju stron prawje derje zešlachćili.
Kotre mysle Was po wuhódnoćenju domoj do Varnsdorfa přewodźeja?
M. Louka: Sym wo tym přeswědčeny, zo budźemy w mjezu překročacym projekće, zhromadnym dźěle ze ZSW, dale derje pokročować. A myslu sej, zo so tež w šěršim zmysle wšitke přichodnje planowane wustajeńcy a dalše zajimawe zetkanja mjez Serbami a Čechami w pomjeznym regionje wotměwaja.
Wutrobny dźak!
Zetkanje z čěskim partnerom projekta Cil 3 - Gute Zwischenbilanz des Ziel 3 – Projektes
Kritisce a přećelnje so dojednali
Budyšin (AW/SN). Mjezybilanca 2010 zahajeneho projekta Cil 3 „Měšćanska biblioteka Warnoćicy – mjezy překročace zetkawanje”, kotryž ma w čěskim a serbskim pomjeznym regionje spřistupnić zhromadne tradicije a kulturu, steješe 17. januara 2012 w srjedźišću posedźenja předsydstwa Zwjazka serbskich wuměłcow w Budyšinje. Město Varnsdorf a jeho biblioteka přewjedujetej wot Europskeho fondsa podpěrowany projekt w partnerstwje ze ZSW.
W přitomnosći delegacije z Varnsdorfa pod nawodom měšćanosty Martina Louki, do kotrejež přisłušeštaj mjez druhim nawodnica tamnišeje biblioteki Veronika Matysová a kooridnator projekta Milan Hrabal přisłušeštaj, hódnoćeše předsyda ZSW Benedikt Dyrlich dotalny wotběh projekta jako poradźeny, wosebje za młodźinu. Zdobom pokazaštej wobě stronje na njedostatki, kotrež měli so na dobro wuspěšneho zakónčenja projekta klětu wotstronić. Tuž so dojednachu, zo so nawodnej skupinje projekta 31. januara we Varnsdorfje zetkatej, zo byštej plan zarjadowanjow a temow hač do 2013 skonkretizowałoj a nadawki sej rozdźěliłoj. Zdobom chcetej so njekomplikowaneho realizowanja nadawkow dla po potrjebje zetkawać. „Sym wjesoły, zo smy so přećelnje dojednali a zdobom sym přeswědčeny, zo projekt klětu wuspěšnje zakónčimy”, rjekny na kóncu zetkanja měšćanosta Martin Louka.
W dalšim dypku dnjoweho porjada wobzamkny předsydstwo ZSW, lětuši Swjedźeń serbskeje poezije w septembru wěnować 190. narodninam Jana Rady-Serba Wjele a tute zarjadowanja wosebje w šulach dwurěčneje Łužicy přewjesć.
Tschechisch- sorbisch: gut
Bautzen (AW/SN). Eine Zwischenbilanz des 2010 begonnen Ziel 3 – Projektes „Stadtbibliothek Varnsdorf grenzüber schreitende Begegnung“ stand im Januar im Mittelpunkt der Vorstandssitzung des Sorbischen Künstlerbundes. Dieser fungiert als Partner der tschechischen Stadt Varnsdorf und deren Bibliothek. Durch das vom Europäischen Fonds für Regionalentwicklung unterstützte Projekt soll vor allem die Jugend in der tschechischen Grenzregion und in der sorbischen Oberlausitz die Kultur beider Völker kennenlernen.
Im Beisein der Delegation aus Varnsdorf unter der Leitung seines Bürgermeisters Martin Louka wertete der Vorsitzende des Künstlerbundes Benedikt Dyrlich den bischerigen Projektverlauf als gelungen. Das zeigten die von 2010 bis heute auf beiden Seiten durchgeführten Veranstaltungen. Dabei engagierte sich vor allem der Projekt – Koordinator und tschechische Poet Milan Hrabal. Er übersetzte auch die Erzählung „Die Reise des kleinen Pfannkuchens“ von Ursula Lehmann ins Tschechische. Daraus entstand ein kleines Theaterstück, mit dem tschechische Kinder das Projekt in Varnsdorf eröffneten. Es folgten Ausstellungen sorbischer bildender Künstler wie Isa Brützke, Konzerte mit der sorbischen Gruppe „Wólbernosće“ und dem Musiker Tomasz Nawka sowie literarisch – musikalische Begegnungen mit sorbischer Autoren in der Stadtbibliothek. Gleichzeitig stellen sich tschechische bildende Künstler mit eigenen Personalausstellungen in Bautzen vor. In sorbischen und tschechischen Schulen hörten die Schüller Vorträge über die Zusammenarbeit von Tschechen und Sorben in Vergangenheit und Gegenwart. Zuletzt wurde Ende 2011 in Varnsdorf eine Ausstellung mit Werken der verstorbenen sorbischen Grafikerin Hanka Krawcec eröffnet. Dabei trat die junge Liedermacherin Lydia Jawork auf. Trotz einer Vielzahl gut gelungener Veranstaltungen und erschienener Bücher wiesen in Bautzen beide Seiten kritisch darauf hin, dass Absprachen künftig besser und verantwortungsvoller getroffen werden sollten, damit das Projekt 2013 erfolgreich abgeschlossen werden kann. Man will sich nun häufiger treffen.
Dotalny wotběh čěsko-serbskeho projekta Cil 3 wuhódnoćili
Bohate poskitki na woběmaj stronomaj
Projekt Cil 3 „Měšćanska biblioteka Varnsdorf – mjezy překročace zetkawanje”, kotryž Europski fonds za regionalne wuwiće podpěruje, je so w lěće 2010 započał. Hłownej wuhotowarjej předewzaća staj čěske město Varnsdorf a jeho biblioteka. Dokelž chcetej z projektom wosebje tež młodej generaciji w čěskim a serbskim pomjeznym regionje spřistupnić zhromadne tradicije Čechow a Serbow a jej zbližić rěč a znajomosće kultury ludow na woběmaj stronomaj, pytaštej město a biblioteka Varnsdorf we Łužicy partnera, zo by so předewzaće tež poradźiło. Zdobyštej sej za to Zwjazk serbskich wuměłcow, kotrehož předsyda Benedikt Dyrlich tež partnerske zrěčenje podpisa. Za to přistajeny koordinator bu přećel Serbow, čěski basnik Milan Hrabal, kotryž ma za organizowanje a přewjedźenje nadawkow swoje sydło we Varnsdorfskej měšćanskej knihowni.
Hižo wjacore zajimawe zarjadowanja su tak hižo w zhromadnosći přewjedli. Mjez druhim bě Milan Hrabal powědančko za dźěći Wórše Wićazoweje „Pućowanje małeho pampucha” do čěšćiny přenjesł a je přez měšćansku biblioteku wudał. Z powědančka stwori nawodnica Varnsdorfskeje pěstowarnje hru, kotruž ze swojej skupinu nazwučowa a sceny rentnarjam a dalšim, wězo tež pěstowarskim a šulskim dźěćom předstaji. Šulerjo Chróšćanskeje zakładneje šule wuhotowachu lěta 2010 we Varnsdorfje program ze spěwami a basnjemi Jurja Winarja. W samsnym lěće zarjadowa tam Budyska wuměłča a čłonka ZSW Isa Bryccyna wustajeńcu swojich knižnych ilustracijow, grafikow a akwarelow, kotruž Varnsdorfčenjo z wulkim zajimom přijimachu. W nowembru 2010 zahori tež skupina Wólbernosće ze serbskimi ludowymi pěsnjemi tamniši publikum. W decembru pak wobrubi Varnsdorfska wokalna skupina Kviltet hodowničku ZSW w Budyšinje.
Dalše zarjadowanja wuhotowa čěska strona mjez druhim z přednoškami wo Serbach a Łužicy w tamnišich šulach. Tak bě zahajenske lěto projekta dosć bohate a mnohostronske.
Takle je tež w lěće 2011 dale šło. Pilny koordinator projekta Milan Hrabal wuda mjez druhim čěskorěčne brošurki, z kotrychž zhonja Češa wo Serbach kaž na přikład pod hesłom „Łužica – Serbja znaći a njeznaći” abo „Varnsdorf – čěske wokno do Łužicy”. Přełožiwši serbske přisłowa wuda wón knižku „Kun ma nohy, koza rohy”. Dale zestaji knihu wo serbskej wuměłči Hance Krawcec, kotruž loni w decembru we Varnsdorfskej měšćanskej bibliotece zjawnosći předstaji. Knižnu premjeru wobrubi serbska pěsnjerka Lydija Jaworkec, zdobom wotewrěchu tam wustajeńcu z twórbami Hanki Krawcec. Čěski partner poskića swoje wustajeńcy tež we Łužicy. Tak móžachu so na přikład wopytowarjo w Budyskej SKI radować nad přehladku akwarelow Hanuša Härtela a w Zelenym wobchodźe sprjewineho města pod hesłom „Barby duše” nad twórbami młodeje čěskeje molerki Kateřiny Zákoutskeje. We Varnsdorfskej knihowni słyšachu ludźo přednošk wo serbskich ludowych hudźbnych nastrojach a Tomasz Nawka zawjeseli přitomnych z hudźbu na dudach a ze spěwanjom. Pozbudźace zarjadowanje we Varnsdorfje bě premjerne knižne zarjadowanje zběrki powědančkow Dorotheje Šołćineje a Kerstin Młynkec, kotraž bu čěsce pod titulom „Puzzle kruhu” wudata a z kotrejež awtorce čitaštej. W Budyskej Smolerjec kniharni čitaše loni nazymu Róža Domašcyna z lěta 2010 w jeje přełožku w LND wudateje knihi „Meja–Máj” sławneho čěskeho literata Karela Hyneka Máchi. Jej poboku bě Milan Hrabal, kotryž wurězki čěsce přednjese.
Loni wotmě so tójšto přednoškow wo Serbach na šulach w čěskim pomjeznym regionje, kotrež Milan Hrabal organizowaše, a někotre na serbskich šulach kaž na Budyskim Serbskim gymnaziju. Tam wobdźělichu hdźež so šulerjo tež na literarnym wubědźowanju wo tym, štož su wo čěsko-serbskich zhromadnosćach słyšeli. Dalše přednoški běchu w Ralbicach a Kulowje.
Mjezybilanca, kotruž 17. januara čěska partnerska delegacija pod nawodom Varnsdorfskeho měšćanosty Martina Louki a předsydstwo ZSW pod nawodom swojeho předsydy Benedikta Dyrlicha w Budyšinje sćahnyštej, pokaza, zo je so na polu projekta Cil 3 na woběmaj stronomaj hódnje dźěłało. Wězo so při tym tež na to skedźbni, što móhło hišće lěpje běžeć, tež hladajo na planowane přednoški w serbskich šulach, kotrež njebuchu cyle spjelnjene. Tohodla bě kónčny wuslědk zetkanja: Wo zhromadnych předewzaćach za lěto 2012 ma so na zeńdźenju wobeju dźěłoweju skupin we Varnsdorfje dokładnje a z konkretnym rozdźělenjom jednotliwych nadawkow rěčeć, zo „bychmy z njedostatkow wuknyli a hač do kónca projekta Cil 3 w lěće 2013 wšitke stajene zaměry w dobrej zhromadnosći spjelnili”, kaž to Varnsdorfski měšćanosta Martin Louka a předsyda ZSW Benedikt Dyrlich přezjednje zwurazništaj.
Alfons Wićaz
Wustajeńca Hanki Krawcec we Varnsdorfje
Wutoru, 20. 12. 2011, bu w Měšćanskej knihowni we Varnsdorfje wotewrjena wustajeńca wobrazow z jednorym titlom „Hanka Krawcec – tworjace wuměłstwo“. Wona pokazuje połsta jeje reprezentatiwnych twórbow: nic jenož grafikow a mólbow, ale tež jara zajimawy wuběr wužiwanskich twórbow, kaž plakaty, rysowanki za wabjenskeje brošurki abo tež za wučbnicu serbšćiny, kotraž bohužel njeje nihdy wušła. Tohodla je to žadnostka we Varnsdorfskim muzeju. Byrnjež wšo jenož kwalitne fotokopije byłe, wone zawostajichu w někak 70 přihladowarjach dobry zaćišć. Wjeršk zarjadowanja běše prezentacija jenak pomjenowaneje knihi Milana Hrabala, kotryž w njej ze słowom a předewšěm z wobrazom předstaja wjace hač sto twórbow serbskeje wuměłče. Knize kmótřachu měšćanosta Martin Louka a dwaj muzejownikaj: Christina Boguszowa z Budyšina a Josef Rybánský z Varnsdorfa.
Wustajeńca a kniha nastaštej we wobłuku projekta „Měšćanska biblioteka Warnoćicy – zetkawanje přez hranicy“, kotryž spěchuje Europska unija z Europskeho fondsa za regionalne wuwiće „Inwesticija do Wašeho přichoda“ we wobłuku programa Cil 3 / Ziel 3. Z partnerom projekta je Zwjazk serbskich wuměłcow. Přitomny čłon ZSW Tomasz Nawka wuzběhny wažnosć wustajeńcy a předewšěm reprezentatiwneje publikacije, kotraž znowa dopokazuje wutrajne dźěło multiplikatora, kotryž Čecham njeposrědkuje jenož literaturu, ale tež druhe formy serbskeho wuměłstwa. Měšćanska knihownja we Varnsdorfje wostawa tak z městnom, hdźež kóždy króć něšto zajimawe wo serbskej kulturje zhoniš. Na přihotowanju knihi dźěłachu mnohe fachowe institucije sobu, předewšěm Varnsdorfski muzej, Serbski muzej a Serbski institut.
Zhromadnje z wustajeńcu H. Krawcec předstajichu tež ponowjenu stajnu wustajeńcu wo serbskich stawiznach a přitomnosći w samsnej etaži Varnsdorfskeje knihownje. Nimo druhich wobsahuje wona witriny wo Alojsu Andrickim, Janu Kilianje a Janu Buku. Zarjadowanje zakónči so z rjanym a wot publikuma derje přijatym koncertom młodeje spěwotwórče Lydije Jaworkec.
František Liecht
Weitere Veranstaltungen
Fortführung des Projektes
Stadt Varnsdorf pflegt enge Kontakte mit der Lausitz
Tradition wird intensiviert
Es war ein beglückender Tag, als am 4. September im Rahmen des drei Jahre dauernden Projektes Ziel 3 „Stadtbibliothek Varnsdorf – grenzüberschreitende Begegnungen“ ein Kontaktbüro in dieser tschechischen Grenzstadt eröffnet wurde. Finanziell unterstützt wird das sorbisch-tschechische Projekt durch die Europäische Union, die Stadt Varnsdorf und ihre Bibliothek in Partnerschaft mit dem Sorbischen Künstlerbund. Das Band zu diesem neuen Treffpunkt in der dortigen Stadtbibliothek durchschnitten gemeinsam Varnsdorfs Bürgermeister Josef Poláček, das Mitglied des Europäischen Parlaments Jaromir Kohlíček und der Vorsitzende des Sorbischen Künstlerbundes Benedikt Dyrlich. Anwesend war auch eine sorbische Delegation, zu der unter anderem auch der Domowina-Referent Jurij Wuschanski und die Vorsitzende des Sorbischen Schulvereins Ludmila Budar gehörten, sowie viele Varnsdorfer und Interessenten aus der Umgebung.
Die Stadt Varnsdorf, die vor allem nach dem Zweiten Weltkrieg durch Ausbildung vieler sorbischer Kinder und Jugendlicher eine enge Beziehung zu den Sorben und ihrer Kultur pflegte, will mit diesem Projekt diese Tradition weiter intensivieren und vor allem die tschechische Jugend in der Grenzregion über das kleine slawische Volk und seine Kultur informieren.
„Wir bauen damit die Brücke in die Lausitz, wo Sorben und Deutsche gemeinsam leben, weiter aus“, sagte während der feierlichen Eröffnung Bürgermeister Josef Poláček. Insgesamt 161 000 Euro stehen für dieses Projekt zur Verfügung. Durch literarische Lesungen, Vorträge, Begegnungen und weitere Veranstaltungen sollen mit „Ziel 3“ tschechische Jugendliche viel über die Sorben erfahren und gleichzeitig in der Lausitz auch deutsche und sorbische Jugendliche über die Tschechen. „Es ist ein Beitrag dazu, dass sich die Menschen in Europa noch besser kennenlernen und vor allem in der Grenzregion noch enger zusammenarbeiten“, sagte der Europaparlamentsabgeordnete Jaromir Kohlíček.
Die Idee für solch eine noch engere Zusammenarbeit hatte vor allem der Dichter Milan Hrábal aus Varnsdorf. Er wird auch das neue „Kontaktbüro für die Lausitz“ in seiner Stadtbibliothek leiten. So soll Hrábal Kindergärten, Jugendgruppen, Schulen, Gymnasien und Hochschulen beim Kennenlernen der Lausitz und besonders der Sorben in der Lausitz behilflich sein. Bereits im Foyer des Kontaktbüros informiert eine kleine Ausstellung über die Zusammenarbeit Varnsdorfs mit den Sorben und deren Geschichte und Gegenwart. Das Kontaktbüro besitzt überdies eine stattliche Bibliothek sorbischer Literatur. In ihren Vitrinen sind interessante Dokumente aus der sorbischen Geschichte ausgestellt. Aktuelle sorbische Zeitungen und Zeitschriften sowie Broschüren informieren über das Lausitzer Leben.
Die Eröffnung des Kontaktbüros wurde mit dem bereits zum 14. Mal in Varnsdorf stattfindenden Fest der sorbischen Poesie, das sorbische und tschechische Poeten gemeinsam gestaltet haben, würdevoll umrahmt. A. Wićaz
Gefördert wird das Vorhaben aus dem Europäischen Fond für regionale Entwicklung „Investition in Ihre Zukunft“ im Rahmen des Programmes Cil 3 / Ziel 3.
Cil 3
Stadt und Stadtbibliothek Varnsdorf sowie der Sorbische Künstlerbund starten „Grenzüberschreitende Begegnungen“:
Kinder spielen für Kinder
Varnsdorf. Fast 300 Vorschulkinder aus 7 Kindergärten der Grenzstadt Varnsdorf erlebten gestern (1. Juni 2010) in ihrer Stadtbibliothek die tschechische Premiere des Kinderstückes „Die Reise des kleinen Pampuch“ der sorbischen Autorin Wórša Wićazowa. Unter der Regie ihrer Leiterin Lenka Doležalova haben 9 Kinder des Kindergartens „Stonóžka“ aus Varnsdorf die Vorlage nach fünfmonatiger Probezeit in Szene gesetzt. Die Übersetzung aus dem Sorbischen ins Tschechische besorgte der Dichter und Nachdichter Milan Hrabal.
Mit der Premiere dieses Projektes von Kindern für Kinder starteten die Stadt und die Stadtbibliothek Varnsdorf und der Sorbische Künstlerbund e. V. in Bautzen (Sachsen) ein dreijähriges Projekt unter dem Motto „Grenzüberschreitende Begegnungen“. Gefördert wird das Vorhaben aus dem Europäischen Fond für regionale Entwicklung und dem Haushalt der Stadt Varnsdorf.
In etlichen Lesungen, Konzerten, szenischen Aufführungen, Ausstellungen sowie Vorträgen soll in tschechischer, sorbischer und deutscher Sprache das gegenseitige Verständnis unter vor allem auch jungen Menschen in Nordböhmen und der Oberlausitz geweckt werden. Teil des Vorhabens ist zudem der Kauf von sorbischer Literatur in sorbischer, deutscher und tschechischer Sprache für die Stadtbibliothek in Varnsdorf sowie die Herausgabe von sorbischer Poesie in der Tschechischen Republik und tschechischer Poesie in Sachsen.
DY
Gefördert wird das Vorhaben aus dem Europäischen Fond für regionale Entwicklung "Investition in Ihre Zukunft" im Rahmen des Programmes Cil 3/Ziel 3.
Text und Fotos: M. Dyrlichowa, 02625 Bautzen, Friedrich-List-Str. 9 Tel.: 03591 - 460328


text:
Elba
Elba (italski Isola d'Elba) jo kupa w Srjejźnem mórju a pó Siciliskej a Sardiniskej tśeśa nejwětša Italskeje. Lažy mjaz Ligurskim a Tyrrenskim mórjom, źaseś kilometrow pódwjacornje italskeje twardeje zemje a pěśźaset kilometrow pódzatjšnje francojskeje kupy Korsiki.
Płoń kupy jo něźi 224 kwadratnych kilometrow a jeje wobměru něźi 147 kilometrow.
Nejwětše město Elby jo Portoferraio z dwanasćo tysac wobydlarjami.
W lětoma 1814 a 1815 stej byłej prědawšy francojski kejžor Napoleon Bonaparte pó wugnaństwje z Francojskeje wjerch Elby.