c: text/html

text:
Dolnoserbsko-nimski słownik
Dolnoserbsko-nimski słownik (nim. Niedersorbisch-deutsches Wörterbuch) jo dwójorěcny słownik wót Manfreda Starosty, wudany pśez Ludowe nakładnistwo Domowina w 1999.
Toś ten słownik jo źinsa naglědany ako nejwobšyrnjejšy słownik spisowneje dolnoserbskeje rěcy ze cełkownym wopśimjeśim wót něźi 45.000 lemata. Wón wopśimjejo bogatu leksiku, zezběranu z dolnoserbskego pismojstwa ze 19. a 20. stolěśa. Z dodatnym žrědłom rěcnego matriala su byli teke doněnt eksistěrujuce stare słowniki, mj. dr. Słownik dolnoserbskeje rěcy a jeje narěcow wót Arnošta Muki, Dolnoserbsko-němski słownik wót Bogumiła Šwjele a Nimsko-dolnoserbski słownik wót Pětša Janaša.
W słowniku Starosty su zastupjone frazeologizmy a póžyconki z nimšćiny a górnoserbšćiny. Dajo wušej togo lokalnu, dialektnu leksiku, pśestarane słowa ze staršego dolnoserbskego pismojstwa, słowa z wobchadneje rěcy ako teke wjele rěcnych wobrotow a kolokacijow. Mimo togo Starosta wopśimjejo tež někotare nowe słowa, kótarež su nastali akle w 20. stolěśu.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Přewjele samodruhich babow dla su porodowu staciju chorownje w badensko-württembergskim Überlingenje zawrěć dyrbjeli. Tomu nětko chwilu tak wostanje, rěčnica chorownje zdźěli. Wot cyłkownje wosom babow su tři samodruhe a jim je zakazane dale dźěłać. Stacija njeje tuž hižo wodnjo a w nocy wobsadźena. Tam za porod přizjewjene žony sćelu do druhich chorownjow.
Pisany dom w badensko-württembergskim Hayingenje smě pisany wostać. To je knježerstwowy prezidij w Tübingenje rozsudźił a tak połtřeća lěta trajacu zwadu mjez gmejnu a wobsedźerjom chěže skónčił. Muž bě bydlenski a přemysłowy dom w septembru 2016 ze žołtej a oranžowej barbu pomolować dał. Na to běchu sej na gmejnskim zarjedźe wot njeho žadali dom přebarbić. Muž bě so tomu wobarał a so nětko wjeseli, zo je dobył.
Ćeknjena wopica je na mjezynarodnym lětanišću w měsće San Antonio w staće USA Texasu wotběhi chětro přemjetała. Pawian bě při wukładowanju ze swojeje transportneje kisty ćeknył. Wulkemu mustwu pomocnikow coowa w San Antoniju a sobudźěłaćerjam lětanišća so skónčnje poradźi wopicu do kuta ćěrić, hdźež ju z třělbu pohłušichu. Wona bě po puću do texaskeho zwěrjenca.
Z klučowym trikom su policisća ćěkaceho muža na policajsku stražu wabili a jeho tam zajeli. Do toho bě jim 41lětny přez třěšne wokno twochnył, jako chcychu jeho zastojnicy z třomi wukazami zajeća w ruce wotwjesć. Dachu tuž zamk duri jeho bydlenja wuměnić a připrawichu pokiw, zo móže sej nowy kluč na policajskej straži wotewzać. A woprawdźe: Muž so tam přizjewi a dósta kluč, ale tež nóclěh w celi policajskeho rewěra.
Rezolutna wodźerka taksija je starušku w mecklenburgsko-předpomorskim Grimmenje před tym zachowała, 20 000 eurow přisadźić. 90lětna bě sej taksi skazała, zo by na banku po pjenjezy jěła. W awće wona rozłoži, zo trjeba pjenjezy za wnučku, kotraž bě ju zazwoniła a wo pjenjezy prosyła, dokelž je we wuskosćach. Šoferce taksija bě to spodźiwne. Wona njedowjeze rentnarku na banku, ale na policiju. Ta zapoda skóržbu přećiwo njeznatej wobšudnicy.
Špatne swědomje skućićela je nawrót pokradnjeneje policajskeje čapki zmóžniło, byrnjež po 37 lětach było. Britiski wojak bě čapku 1981 w chaosu policajskeho zasadźenja w delnjosakskim Nienburgu spakosćił. Doma wužiwaše ju rady na karnewalu. Nětko pak jeho swědomje hrjebaše a wón prošeše w Němskej bydlaceho znateho, čapku policiji přepodać.
Prěni cebrasmuhaty přechod za pěškow w formaće 3D w durinskim Schmalkaldenje ma so zaso zhubić. Krajny zarjadniski zarjad je městu zdźělił, zo dyrbi přechod hač do jutřišeho wotstronić, dokelž njewotpowěduje třidimensionalne zwobraznjenje nadróžnowobchadnym předpisam. Trojodimensionalny efekt nastawa přez kombinaciju běłych a ćmowych smuhow na dróze. Šoferojo awtow dóstawaja tak zaćišć, zo tam hrjady leža, a su nuzowani borzdźić.
Do swimmingpoola plumpsnyła je ćeknjena kruwa w delnjosakskim Lanhausenje pola Cuxhavena. Skoćo bě wčera rano z pastwy twochnyło. Přez kerčinu dósta so na ležownosć, hdźež padny do swimmingpoola. Wobydlerjam so poradźi kruwu njezranjenu z wody wućahnyć, a to hišće prjedy, hač přiwołana wohnjowa wobora dojědźe.
Zwadu mjez mužom a papagajom dyrbjachu policisća zakónčić. Dokelž běchu hižo dlěši čas wołanje w bydlenju w badensko-württembergskim Lörrachu słyšeli, alarmowachu susodźa policiju. Ta pak nańdźe chětro njezwučeneju kontrahentow. 22lětny muž přizna, zo bě so na papagaja swojeje přećelki hněwał a na njeho rjejił. Ptak reagowaše na to ze zwukami, kotrež klinčachu kaž šćowkacy pos. Zastojnicy wobeju změrowachu.
Mylnje dwaj hektaraj lěsa wotpalił je muž w saksko-anhaltskim Körbelitzu. 40lětny chcyše při najrjeńšim wjedrje z płunowym palakom njerodź na chódniku wotstronić. Při tym pak trawnik zapali. Na to chwataše do domu, zo by z bowom wody woheń zhašał. Jako so nawróći, pak běchu so płomjenja hižo na bliski lěs rozpřestrěli. Bow wody wjace njepomhaše, wohnjowa wobora dyrbješe přijěć.
Stadło howjadow wosrjedź města je so w srjedźosakskim Rochlitzu wo zasadźenje policije postarało. Po tym zo běchu wobydlerjo něhdźe 20 kruwow w bydlenskej štwórći wuhladali, wołachu policiju. Wobsadce policajskeju awtow stej je njedaloko dwórnišća zadźeržałoj. Z pomocu zamołwiteho za kruwy móžachu je skónčnje zaso na pastwu honić.
Ručnu granatu w hosćencu wotedał je dźěd zhromadnje ze swojimaj wnučkomaj w čornolěsnym Feldbergu. Dźěsći běštej granatu z Druheje swětoweje wójny w bliskim lěsu namakałoj. Po tym zo bě muž tak mjenowanu jejowu ručnu granatu wotbył a wotešoł, zawoła hosćencar nablaku policiju. Fachowcy ju wotewzachu a znješkódnichu. Policija na to skedźbnja, zo njesměł so nichtó stareje municije přimać. W mjenowanym padźe wšak je wšitko derje wotběžało.
Burger za runje jedyn cent a wustup rappera Eno183: Tutón poskitk je minjeny pjatk we Wiesbadenje 3 000 ludźi přiwabił. Zamołwići pak běchu k wotewrjenju noweho spěšnohosćenca z 200 hosćimi ličili. Přepjelnjenja dla dyrbjachu zarjadowanje po 40 mjeńšinach skónčić, a policija ludźi namołwi domoj hić. Zo by to spěšnišo šło, je samo dróhu zaraćiła. Njespokojni wopytowarjo pak so hišće cyłu hodźinu ze zastojnikami nasadźowachu.
Awto město ryby popadnył je wudźer w bayerskim Karlskronje. 35lětny bě wudu w něhdyšej pěskowej jamje wućisnył. Kótwička pak wosta hnydom tčacy a so hižo njepušći. Na to muž něhdźe wosom metrow hłuboko awto wuhlada a zawoła policiju. Kran je skónčnje z wody wućahny. Policija zwěsći, zo njebě wóz hižo přizjewjeny. Prawdźepodobnje je jón něchtó ilegalnje wotbyć chcył.
Kipremu starcej je policija w pfalcskim Frankenthalu jězbnu dowolnosć sćazała. 89lětny bě na parkowanišću do druheho awta zrazył a 2 000 eurow škody načinił. Zastojnicy zwěsćichu, zo móže so muž lědma hišće na nohomaj dźeržeć, zo jich njesłyšeše a njemóžeše hižo na prašenja wotmołwić. Dokelž bě před poł lětom podobne njezbožo zawinił, papjery starca hnydom wobchowachu.
Swoju dźowku w ćahu zabyła je mać wjacorych dźěći w delnjosakskim Salzgitteru. Wosomlětna bě mylnje w ćahu wostała, jako mać z tamnymi dźěćimi wulěze. Po tym zo bě ćah dale jěł, wosomlětna płakaše. 27lětna sobujěduca so wo dźěćo staraše a wołaše policiju. Na přichodnym zastanišću zastojnicy dźěćo přewzachu a dowjezechu je maćeri.
Koči hajzl z bydlenja pokradnyła je žona w sewjerorynsko-westfalskim Hückeswagenje. Při přesłyšowanju policije wona přizna, zo bě so namócnje do bydlenja zadobyła, dokelž chcyše za durjemi žałosćacej kóčce pomhać. Mějićel bydlenja drje něšto pozdźišo čiłu a strowu kóčku namaka, koči hajzl pak bě preč. „Što ludźi do kriminality ćěri, wostawa druhdy wulke potajnstwo“, policija piše.
Młodźi policisća w Posaarskej njetrjebaja za najlěpšu znamku w sporće hižo spěšniši być hač sprintar Usain Bolt. Wotpowědne směrnicy su nětko změnili, kaž krajne knježerstzwo zdźěla. Dotal bě plan předpisał, zo maja 30 metrow w 3,49 sekundach běžeć. Bolt wšak bě při swětowym rekordźe 2009 na sto metrow za prěnje 30 metrow 3,79 sek. trjebał.
Katolske žony jako duchowne přeje sej generalna sekretarka CDU Annegret Kramp-Karrenbauer. Bjezposrědnje do jutře zahajaceho so zjězda katolikow w Münsteru wona w rozmołwje z přiłohu nowiny Zeit „Christ und Welt“ rjekny: „Přeju sej měšnisku swjećiznu za žony.“ Hižo nětko su wone wažny wobstatk wšědneho dźěła w cyrkwi. To měło so tež w zastojnstwach wotbłyšćować.
Grilowansku party ze 150 ludźimi a dwanaće nad wohenjom pječenymi wowcami je Berlinska policija w Friedrichshainskim ludowym parku rozpušćiła. Žehliwe wuhlo ležeše prosće na łuce. Dokelž knježeše strach zapalenja, alarmowachu wohnjowu woboru. Wobdźělnicy party běchu kooperatiwni a swoje wěcy zrumowachu. Přiwšěm hrozy jim chłostanka města hač do 5 000 eurow.


text: Njeswačidło (ML/SN). Nowinska rozprawa z Budyskeho wokrjesa wo wólbach němskeho Reichstaga 5. měrca 1933 wita wopytowarjow wosebiteje wustajeńcy „Wučby z lětow 1933 do 1945 – mortwi a žiwi napominaja: Nihdy hižo žanu wójnu a žane namócne knjejstwo“ w Njeswačanskim domizniskim muzeju. Z přehlada wotedatych hłosow zhoniš, zo bě wjetšina wolerjow tehdy nacistisku stronu NSDAP woliła. W Njeswačidle dósta wona 62 procentow hłosow, w susodnym Šešowje samo 82 procentow. Pjatnaćo nakřižikowachu tam na wólbnej lisćinje stronu KPD a sydom SPD. Hačrunjež wukonješe Hitler hižo dlěje hač měsac krute mócnarstwo, dóstaštej SPD a KPD we Wulkej Dubrawje hišće wjace hač połojcu hłosow.


text:
Caissa
Caissa to je mityczno drijada, terozki przedstowjane jako bogini szachůw, ńimo iże takigo mitu we antycznych kulturach ńy bůło. Pjyrszy Caissa przedstawjůł we tyj roli William Jones we gydichće Caissa or the games of chess ("Caissa abo szachowy szpil"), wydanym we 1772 roku we Oxfordźe. We tyj gydichće zolyći ś ńům Mars, nale ńy ma napisane, iże co u ńi uzyskoł eli ńy. Terozki mjano Caissa je używane uod szachowych cajtůngůw a samych szpilerůw jako mjano fortuny abo cufla we szpilu; godajům, co Caissa jejim sprzijała abo ńy. Mjano Kaissa mjoł ruski kůmputrowy szachowy program, kery we 1974 wygroł mistrzostwa śwjata kůmputrowych szachowych programůw we Sztokholmje.


text:
Mejemjetanje w Kukowje kaž wulki wjesny swjedźeń było
Pančicy-Kukow (BW/SN). W njewšědnje dołhim rynku zaćahnychu mjeńše a wjetše dźěći kaž tež młodostni sobotu popołdnju na Kukowske swjedźenišćo k mejemjetanju. Pod nawodom Mechthild Hogoweje a Elisabeth Rjedźineje předstaji na spočatku 19 porow mjeńšich dźěći swoje reje, kotrež přewodźeštaj Marija Šołćina a Měrćin Weclich na akordeonje. Jim slědowaše wosom porow trochu wjetšich dźěći a skónčnje zarejwa dwanaće porow młodostnych wokoło meje. Wšitke holcy běchu w swjedźenskej narodnej drasće, štož je sobu zasłužba njeličomnych hotwańčow. Mjez mjeńšimi dźěćimi wudoby sej Samuel Paška česć mejskeho krala a wuzwoli sej Maru Wohlfahrtec za kralownu. Pola wjetšich dźěći doby Johannes Cyž napřemoběh, z jeho kralownu sta so Rejzka Zelnakec. Jako wulka meja skónčnje padny, bě Jan Clausen najspěšniši při wjeršku a wuzwoli sej Nelu Pjetašec za kralownu. Něchtóžkuli z wopytowarjow so dopominaše, zo bě před lětami na prěnich mejemjetanjach w Kukowje lědma dźesać porow.


text:
Byda mioł dlŏ wŏs ebook, jedna z nojważniyjszych ksiōnżek w historyji literatury przełożōno na ślōnsko gŏdka. Umŏwa je takŏ, że ebook bydzie darmowy, a jak wōm sie spodobŏ, to wiycie, co zrobić z mojim Paypalym.
Ślōnskŏ gŏdka je używanŏ inakszyj niy ino we wymŏwie, co dobrze słychać, jak trefiōm sie Ślōnzŏki z Koźlŏ, Raciborza i Rudy. Na nia jeszcze nakłŏdŏ sie to, że na te same rzeczy używōmy inkszych słōw. Skuli tego ale, że dō nŏs jakeś słowa mogōm być symbolami gŏdki, a niy wiymy, że kajś indzij używŏ sie inkszych słōw, myślymy, że z tōm gŏdkōm ôd kogoś je coś niy tak. A terŏz piyńć rzeczy, na kere Ślōnzŏki gŏdajōm inakszyj podle tego, skōnd sōm.
Po czesku jak czegoś niy ma, to sie gŏdŏ, że to chybi. Po polsku w tym przipadku gŏdŏ sie, że brakuje. We Wiśle przi swojich rajzach po Ślōnsku Malinowski zapisoł:
A ta pani była w czwŏrtym sztoku. A tyj drabiny mu chybiało.
Za to w Zaraniu Ślōnskim autorka tekstu z Krōlewskij Huty pisze:
Jeszcze przedtym matka dŏwŏ modyj pani skibka chleba i sōl, coby jij nigdy w dōmu niy brakło.
Granica miyndzy tymi dwōma słowami idzie bez pojstrzodek Ślōnska. Stōnd połednie gŏdŏ chybiać, a pōłnoc brakować.
Boskŏ ambrozja, napōj bogōw, to u mie kawa. We tym samym Zaraniu Ślōnskim czytōmy:
Mamulka zarŏz przigotowali kawy i kołŏcza z posypkōm.
Za to ino pŏra kilōmetrōw dalij, w Szobiszowicach, znojdymy:
I toch dostoł wieczerza, na rano dobro kafej a dobro wōdka,…
I tak to tyż wyglōndŏ na mapce, kaj ôd Gliwic na zŏchōd gŏdŏ sie kafyj, a cołki weschōd ôd Lublińca do Cieszyna gŏdŏ kawa.
Zdŏwŏ sie, że kartŏfle to symbol ślōnskij gŏdki. Jŏ sōm żech nigdy niy słyszoł Ślōnzŏkōw gŏdać inakszyj. Ale czym barzij na połednie bydymy jechać, tym mynij tych kartŏfli trefiymy, aż kożdy bydzie gŏdoł ziymiŏki abo coś kole tego.
W ôzprŏwce Jyndrys ze Ślōnska Cieszyńskigo przeczytōmy:
Byli baji niykerzi radzi, że Jyndrys na drugim świecie, bo sie jyny bōnczōł, ziymiŏczki i kapusta wyjŏdoł, a nic niy robiōł,…
A w Ucieszkowie usłyszymy:
A te świnie te były zwyczajne uciekać prosto do tych kartŏfli.
Na mapie wyglōndŏ to tak: Ôd Rybnika na połednie mogymy gŏdać ô ziymiŏkach i podobnych, we pojstrzodku ô kartŏflach, a na pōłnocy w sklepie kupiymy knule.
A terŏz dwa słowa, skuli kerych widziołch nojwiynksze larmo we internecie. Piyrsze słowo to ruby. Na połedniu wymŏwio sie to tak, jak po czesku: ze „h” na przodku:
Musieli ci ludzie wbić do ziymi hruby zaciosany kōł.
Za to na pōłnocy to „h” sie straciyło i gŏdōmy ruby:
Pusto było, jyno ruby las, gōry a ćmawe doliny.
Po polsku gŏdŏ sie gruby i we cołkij polskij gŏdce, a we ślōnskij tyż, to prasłowiańske „g” niy przeszło w „h”, jak to miało miejsce po czesku. Stōnd Czech gŏdŏ hruby, na graczka gŏdŏ hraczka, a na nagi gŏdŏ nahy. I nagi to je ôstatnie słowo, ô kerym dzisiej bydymy gŏdać. Kedyś ftoś mi pedzioł, że gŏdŏ sie po sagu, a po nagu to gorole gŏdajōm. I mioł żech wrażynie, że to gŏdanie po sagu to je jakŏś sprawa hōnoru.
Tyż trocha mie zdziwiyło, że po nagu miałoby być po polsku, jak przeca nagi po niymiecku to nackt, po angelsku naked, po irlandzku nuocht, a we sanskrycie naga znaczy bez wosōw. To słowo je starsze niż naszŏ cywilizacyjŏ i we wszyjskich mŏwach indoeuropejskich idzie trefić na jakoś jego forma. Jŏ terŏz spekuluja, ale sagi to może tyż być forma ôd nagi. Jak piszōm autorzi Yncyklopedyje Kultury Indoeuropejskij, skuli swojigo znaczyniŏ, to słowo we historyji było wiela razy przekształcane.
We Wiśle trefiymy:
Ôpŏlōł sie cały, aże sagi zostoł.
Za to we Łōnce kole Pszczyny usłyszymy:
Wyszoł za miasto. Tam siedzioł dziŏd nagi.
Trza pamiyntać, że te granice miyndzy słowami niy sōm take ôstre jak na mapkach. Ludzie jeżdżōm, dziynnie trefiajōm sie ze sobōm i ta gŏdka je trocha barzij zmiyszanŏ, ale rozchodzi sie ô pokŏzanie, kaj jakŏ forma przewŏżŏ.
Pewnikym piyńć wyrażyń to ani niy jedyn procynt tych rōżnic we gŏdce, ale dŏwajōm ône jakiś ôbrŏz ślōnskich regiōnalizmōw. Tam, kaj je bliżyj do Czech, tam wiyncyj tego wpływu czeskigo, ôd zŏchodu wiynkszy wpływ niymiecki, ôd weschodu polski. Tak to dycki było i tak to je.


text:
Karlowa uniwersita
Karlowa uniwersita (čěsce Karlova universita v Praze, łaćonsce Universitas Carolina Pragensis) w Praze je najwažniša uniwersita Čěskeje republiki a najstarša uniwersita Srjedźneje Europy. Druhdy je tež mjenowana jako najstarša němska uniwersita, dokelž wulki dźěl prěnich wučerjow a studentow bě němsce rěčacy. Dźensa ma někak pjećdźesat tysac studentow.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Karlowa uniwersita bu załožena 26. wulkeho róžka 1347 wot bamža Klementa VI., załoženje bu wobkrućene wot čěskeho krala Karla IV. 7. jutrownika 1348 a uniwersita spočała fungować w lěće 1349. Karlowa uniwersita bu prěni uniwersita w regionje, tohodla jejne wučerja a studenća njebě jenož z Krajinow Čěskeje króny (z Čech, Morawy, Šleskeje a Łužicy), ale tež z Sakskeje, Bayerskeje, Durinskeje, Awstriskeje, Pólskeje, Madźarskeje a dalšich. Wulki dźěl wukrajnych studentow ale wopušćił Karlowu uniwersitu w lěće 1409, hdyž čěski kral Václav IV. wuda w Kutnej Horje Kutnohorský dekret, kotryž wobmjezował jich woprawnjenja. Wot nich bu to same lěto załožena Lipšćanska uniwersita.
Karlowa uniwersita a Serbja[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Sorabistika bu wuwučowana na Karlowej uniwersiće hižo wot spočatka 20. lětstotka. W lěće 1933 bu załožena katedra sorabistiki a powołany prěni profesor sorabistiki, Josef Páta (kotryž bu zamordowany wot nacistow w lěće 1942). W časach komunistiskeho knjejstwa we wuchodnej Europje bu oficialne slědźenje a studij z politiskich přičin załoženo w Lipsku, hdźež bu wutworjeny Institut za sorabistiku, a w Praze bu katedra sorabistiki rozpušćena, ale wot lěće 1989 je na Filozofiskej fakulće Karlowy uniwersity wospjet móžno ji studować.[1][2]
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ Sorabistika / Serbowěda na stronkach Towarstwo přećelow Łužicy (čěsce)
- ↑ Sorabistika na Karlowej uniwersiće (hornjoserbsce, čěsce)
Eksterne wotkazy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Oficialne stronki (čěsce, jendźelsce)
- Sorabistika na Karlowej uniwersiće (hornjoserbsce, čěsce)


text:
Fusbal to jest tyn szport, skuli kierego Ślonzok czasym blank gupnie.
Gołymbiorze, gołymbiorze – jak śpiywo zespół B.A.R. – take hobby majom, że na niebo zaglondajom. Króliki? Familoków coroz mynij, to i chlywików ni ma. Łogródek – fto mo plac, to cosik tam przi laubie szkubnie. W szkata jeszcze sie grywo, ino że wiyncyj na „kurniku”. A fusbal? Fusbal to jest tyn szport, skuli kierego Ślonzok czasym blank gupnie. Naturalnie som i Ślonzoki, co ich to „niy ruszo”. Miołech takigo ujka, co na gyburstak zawsze prziłaził trocha niyskorzi. A to skuli tego, że przodzi grało sie w szkata i godało ło fusbalu. A łon tego niy kapowoł. Znoł za to wszystke nowe filmy, co leciały w kinie „Rialto”. To był jednak naprowda wyjontek.
Ruch wygrywo 12:1
Tyn nojbardzij dzisiej popularny szport prziszeł do nos na poczontku XX wieku. Przodzi była to ino zabawa, coby sie trocha po placu za balym polotać i inksze muskle rozruszać, a niy ino te, co były potrzebne do roboty. Nojlepszymi drużynami jeszcze „za Wilusia” były Preußen 05 (łod 1922 1 FC), Germania i Diana z Katowic i SuSV 09 z Bytomia. Po piyrszyj wojnie po stronie nimiecki z SuSV 09 konkurowały Preußen 05 Zaborze i gliwicke VfB i Vorwärts-RS. Po polskij stronie do 1 FC z Katowic doszeł Ruch Wielke Hajduki. Łoba te kluby noleżały do założycieli polski ligi w 1927 roku.
Piyrsze sukcesy prziszły, ale dopiyro pod koniec lot 20. W piyrszym roku ligi 1 FC ło mało co niy łostoł mistrzym Polski. 25 września 1927 prziszło im grać w doma z Wisłą Kraków. Przegrali 0:2. Tyż skuli tego, co syndzia Hanke z Łodzi robił wszystko, coby mistrzym łostała Wisła. Tak sie tyż stało. W 1929 po nimiecki stronie Preußen Zaborze łostoł piyrszy roz mistrzym okryngu południowo-wschodnigo.
Potym prziszeł czas Ruchu. Z legendarnym atakym Peterek, Wilimowski, Wodarz Ruch piynć razy w latach 1933–38 zrobił mistrza. W 1937 był trzeci, za to przed nim chorzowski AKS. Lata 30. idzie nazwać złotymi latami ślonskigo fusbalu przed wojnom. Ruch wygrywoł wtedy wszyndzie. W 1936 we Monachium z Bayernem i Stuttgarcie z VfB. Na Ślonsku śpiywało sie wtedy tako śpiywka: „Peterek głowom, Wilimowski nogom, Kiepura pyskym, Konopacka dyskym” i żodnego niy szterowało, że dwa łostatnie nazwiska ni miały ze Ślonskym nic wspólnego.
W 1939 (grało sie wtedy wiosna–jesiyń) Ruch prowadził zaś w lidze, a 21 maja wygroł 12:1 z Union-Touring Łódź. W tym szpilu Wilimowski trefił do bramy dziesiynć razy. Dwie bramy dołożył Peterek. Po 1 września na Ślonsku grało sie dalij, tela że pod nimieckom fanom. Na wysokim poziomie tak dugo, aż niy zaczyno brakować hitlerowski armii wojoków na froncie. Idzie pedzieć, co wojna zniszczyła nojlepsze lata niyjednymu groczowi.
Mocniyjsi dziynki lwowiokom
Fusbal był u nos jednak tak popularny, że gibko sie łodrodził, a dziynki byłym groczom ze Lwowa, co założyli Polonia Bytom, stoł sie jeszcze mocniyjszy. Bajtle przi chlywikach i hasiokach durś lotali za balym. Do starych, dobrych drużyn (Ruch, AKS, Lipiny) doszlusowały nowe. Groczy było dość.
W Zabrzu powstała reprezyntacyjno drużyna górnictwa. Górnik był nojlepszy niy ino bezto, że tak kozali ci „z wiyrchu”. Wtedy wiyncyj do godanio miało wojsko (Legia Warszawa) czy milicjo (Wisła Kraków). Grocze ze Ślonska grali wszyndzie. Połowa groczy we mocnyj wtedy Lechii Gdańsk pochodziło ze Ślonska. Za miedzom w Sosnowcu grali Bazan, Gałeczka, Krawiarz, Piecyk, Szyguła i inksi. Legia brała, kogo chciała. Niby ino do wojska. Niykierym sie tam spodobało i łostowali na zawsze (L. Brychczy). Mimo tego ślonskigo eksportu, ino pora razy udało sie Wiśle abo Legii zrobić mistrza.
Po wojnie piyrszo liga to niy ino Ruch i Górnik. Spomniołech już ło Polonii Bytom. Niby klub „lwowioków”, ale grali sam tyż Anczok, Banaś, Liberda, Winkler. To była trzecio siła ślonskigo fusbalu – po Ruchu i Górniku.
Do tego do piyrszyj ligi zaczyny sie „ciść” inksze drużyny. Piyrszy był Radlin, potym Szombierki. W Opolu powstała Odra, a w Katowicach na bazie Rapidu Wełnowiec GKS. Unia Racibórz tyż była w piyrszyj lidze. Potym piyrszo liga miały jeszcze inksze ślonske miasta. Rybnik, Tychy, Jastrzymbie, Wodzisław i Radzionków, a w łostatnich latach Gliwice i Bielsko.


text:
11. Njeswačanski muzejowy swjedźeń mnohich ludźi přiwabił
Njeswačidło (ML/SN). Něhdźe 250 zajimcow wobhlada sej minjeny kónc tydźenja w Njeswačanskim domizniskim muzeju wustajeńcu wo wojowanjach před 70 lětami we a wokoło wsy. Nawoda muzeja Arnd Lehmann bě zajimawu přehladku wo surowych podawkach kónc apryla a spočatk meje 1945 zestajał. Tehdy howrješe tule krawna bitwa mjez pólskimi a sowjetskimi wojakami a jich nadběhowaceje SSowskeje tankoweje diwizije „Großdeutschland“ a diwizije tankowych grenaděrow „Brandenburg“. W běhu 13 dnjow je fronta w Njeswačidle šěsć króć měnjała a tři štwórćiny domow a cyłe srjedźišćo wsy dospołnje zničiła.


text:
Što je biosferowy rezerwat?
Tute pomjenowanje so wotwodźuje wot zapřijeća „biosfera – žiwjenski rum“. Měnjeny je z tym cyłk rumow, w kotrychž je žiwjenje na našej zemi móžne. „Biosferowe rezerwaty“ su kruće postajene wotrězki tajkeho žiwjenskeho ruma, kotrež dyrbi čłowjek wosebje škitać.
Tute na cyłym swěće wupokazane škitane krajiny tworja zakład syće UNESCO z titulom „MAN AND BIOSPHERE“ (MAB), serbsce „Čłowjek a biosfera“. Hłowny zaměr biosferowych rezerwatow je pokazać, kak hodźi so čłowjeske skutkowanje a hospodarjenje z přirodu zjednoćić.
Biosferowy rezerwat „Hornjołužiska hola a haty“
Kobjelńska hola (Foto: Dirk Weis) & Wulki hat w Zdźěrje (Foto: Dirk Weis)
Biosferowy rezerwat „Hornjołužiska hola a haty“ woswjeći w lěće 2009 swój pjatnaty jubilej. Swojeje jónkróćneje přirody dla staji so centralny dźěl tutoho přirodneho ruma hižo 1990 jako škitana krajina z centralnym wuznamom pod škit. 1994 sćěhowaše tuchwilne zawěsćenje jako biosferowy rezerwat. Z tym da so tutej jónkróćnej, lětstotki starej kulturnej krajinje hódnotny wobłuk a zawěsći so wobchowanje, hladanje a přichodne wuwiće pod fachowym dohladom a přewodom. 1996 připózna so jako 13. UNESCO-biosferowy rezerwat w Němskej po programje „Čłowjek a biosfera“. Najwažniša zasada je zjednoćenje wobchowanja přirodneje bohatosće z hospodarskim nabytkom.


text:
Mokszańsko godka
Mokšańsko godka (mokš. MokшeHb kялb, mokshanj kälj) – ůgrofińsko godka s grupy godek woužańskych užywany uod jydnyj s dwůch grup etńičnych skuodajůncych śe na norůd mordwiński - Mokšanůw. Užywany je na wschodńim kraju ojropejskij tajli Rusyje, ščygůlńy we zachodńich rygjůnach Mordowije, kaj je uřyndowům godkům a we uobwodźe pynzyńskym, a tyž Tatarstańe, Baškiryji, a uobwodach: uorynburskym, rjazańskym, samarskym, saratowskym a tambowskym. Mokšańe žyjům tyž we ńywjelgich grupach na dalekym wschodźe Rusyje, a poza grańicůma tygo kraju – we USA.
Godka mokšańsko je užywano uod ůng. 400 tys. ludźi, eli ůng. 40% Mordwinůw posůgujůncych śe uojčystům godkům.


text: Chrósćicy (MoG/SN). Pod hesłom „Lěto žorawjow“ přednošowaše młody wučer biologije Syman Šołta z Kulowa – pochadźacy z Róžanta – sobotu wječor w Chróšćanskej Putniskej hospodźe wo přirodźe wokoło nas a kak so wona w běhu lěta měnja. Hač zwěrjata abo rostliny – zapopadnył je ze swojej kameru jónkrótne a krasne wobrazy, wot zymy přez nalěćo, lěćo a nazymu – doniž so kołoběh lěta zaso njezawrje. Při tym orientowaše so na žorawje, dokelž su to wosebite ptački. W mnohich kulturach maja je za symbol zboža a mudrosće, přeco hižo su wone ludźi fascinowali. Jako ćahawe ptački wot nas widźane najdale na juhu přezymuja: Doleća sej hač do sewjerneje Afriki. Za čas NDR běchu wone pola nas hišće porědke a stejachu na čerwjenej lisćinje wohroženych družin. Mjeztym jich wobstatk zaso přiběra.


text:
Marsz Autůnůmije
Marsz Autůnůmije to je cykliczno, kożdoroczno mańifestacyjo uorgańizowano uod Ruchu Autůnůmije Ślůnska we Katowicach, we roczńica uchwalyńo uod Sejmu Republiki Polskij Uorgańicznygo Sztatutu Ślůnskigo Wojewůdztwa, kery uůnymu prziznowoł autůnůmijo. Mańifestanty domogajům śe jeji prziwrůcyńo.
I Marsz Autůnůmije[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Pjyrszy marsz bůł we akuratno 87. roczńica uchwalyńo autůnůmije, to je we ńydźela, 15 lipca 2007. Napoczůn śe uůn uo 10:30. Bez sztreka, kero bůła uod katowickigo rynku do pl. Sejmu Śląskiego przelozło wele 300 perzůnůw[1]. Do kupy ze mańifestantůma lozła bergmańsko uorkestra.
Kej autůnůmisty doszli do kůńca marszu, posłali szkartki do prezydynta Polski, kerym tedy bůł Lech Kaczyński. Potym wszyjske poszli do Gůrnoślůnskigo Cyntrům Kultury, kaj uobejzdrzeli śe filmy uo ślůnskij tymatyce.
II Marsz Autůnůmije[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
Przi drugym marszu postanowjyli, iże trasa trza przedugszyć. A skiż tygo mańifestanty ruszyli ze pl. Wolności. Marsz tyn bůł we sobota 12 lipjyńa, a ludźe puśćili śe gynau we połedńe, uo 12:00. Podug godańo policyje, kero uochrůńała pochůd, we marszu wźyno udźoł bezma 800 ludźi. Nojsamprzůd szli dźołacze RAŚu ze swojim banerym, potym bůły motory, wojoki a reszta chopůw ze banerůma. Za ńimi szła reszta marszu, nale we keryj postrzodku wćiśńynto bůła uorkestra. Na pl. Sejmu Śląskiego zaczły śe przemołwy. Nojsampjyrw godoł Marian Makula, potym Jerzy Gorzelik. Szło tyż kupić roztomajte zachy na sztandach ślůnskich sklepikůw abo pouobźyrać pokoz wojokůw.
III Marsz Autůnůmije[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
III edycyjo marszu bůła pjyrszům, keryj na pewno skala zrobjyli reklama. We ńykerych mjastach plakaty szło nolyź bezma na kożdyj zojli. Krům tygo we Śymjanowicach rozdowali ulotki. Nad marszym medyjalny patrůnat uobjyna TV Silesia.
Bůł uůn 18 lipjyńa 2009, to je we sobota, jakoa łůński. Poczůntek bůł uo 12:00. Szrteka tyż ńy zmjyńůła śe uod II Marszu Autůnůmije, podańy na szyk. Pjyrw jechały mopliki, motory a kuady, ńyskorzi ludźe ze banerůma, potym uorkestra, pikap ze Marianym Makulům, kery we traśe uosprawjoł uo autůnůmiji a RAŚu a do kupy ze Pyjtrym Langerym zaczynoł skandowańy proautůnůmicznych hasłůw. Kej tyśůńc-perzůnowo[2] skupina ludźi dolozła na pl. Sejmu Śląskiego głos zabroł Marian Makula, ńyskorzi uosprawjoł Alojzy Łysko, a potym Jerzy Gorzelik.
Po przemołwach, wszyjske uczestńiki ustowjyli śe na schodach gmachu Ślůnskigo Sejmu, a potym wźyńi udźoł we kůnkurśe na zgadowańy autorůw cytatůw uo Ślůnsku. Nostympńy spostrzůd ńich wybrali nojbarzi kurjozalno pedzyńy. Wybrany uostoł cytat Jarosława Kaczyńskiego. Ńyskorzi szło kupić jaki ślůnski gadżet, uobejzdrzeć pokoz walk wojokůw, wybić śe pamjůntkowo můneta, abo podpisać petycyjo do prymjera Donalda Tuska, we keryj RAŚ domogoł śe prziwrůcyńo autůnůmije. Na kůńec we podćyńach GCK wyśwjytlili filmik uo państwowośći we Gůrnym Ślůnsku.
Auskůplungi[edytuj | Edytuj zdrzōdło]
- Neczajta Marszu Autůnůmije
- Ruchu Autůnůmije Ślůnska - uorgańizatora marszůw
- Zdjyńca ze mańifestacyje


text:
Rzodku wydorzo sie interkamracki tref Ślonzoków i do tego niy we Silesii a na
Kontynyncie Hamyrykańskim. NAsi interkamracio jak sie ino skulajom ku domowinie, to jeszcze niy bylo, coby sie niy trefiol jakiś TROJOK.W zeszłym miesioncu wybrołech sie na wyndrowka za wielko woda, coby łodwiydzić Zwionzek Ślonzokow w Chicago.Już lod downa poznanych redaktorow – przez „Radio Na Slonskij Fali” ftorzy w kożdo sobota a u nos we niydzieliczka nadowajom swoja audycjo. Miołech to szczyńście co mje gościnnie przyjynli i pokozali studio WPNA i piykne Chicago.
Poznołech tam on-line: -Danka, Halina, Jadzia, Usia, Andrzeja, Janusza, Jozka, Jurka, Krzysia, Piotra i Staszka. W NY było mi dane tyż poznać Barborka.
Moje serdeczne uznanie dla Związku Ślązaków w Chicago za wspaniałą robotę na rzecz propagowania kultury śląskiej. -Gerad.


text:
Rańše powěsće: pjatk, 09.02.2018
Hauptinhalt
Reakcije na koaliciske zrěčenje
Wšelacy łužiscy politikarjo su koaliciske zrěčenje za nowe Zwjazkowe knježerstwo kritizowali. Jenička sada wo škiće narodnych mjeńšin w Němskej je jenož alibi, měni zapósłanc Lěwicy Heiko Kozel. Dale je přesłapjeny, zo njejstej Unija a SPD ničo wo financowanju Załožby za serbski lud zapisałoj. Tež Marko Šiman wot CDU nima powšitkownu sadu wo mjeńšinach za dosahacu. Nimo toho žada sej wjace podpěry za strukturnje słabe regiony we wuchodnej Němskej, kaž je to Łužica.
Nadawki za Pančansku šulu přepodali
Za ponowjenje třěchi Šule Ćišinskeho w Pančicach-Kukowje je gmejnska rada na swojim wčerawšim posedźenju twarske nadawki za nimale 300.000 eurow přepodała. Zwjetša dóstachu je rjemjeslnicy z blišeje wokoliny. Dale přepodachu Róžeńčanskej Sorabiji nadawk za wottorhanske dźěła w bywšej pěstowarni, kotraž ma so na hort přetwarić.
Termin za wólby w Kamjencu
Wobydlerjo města Kamjenc wola 23. septembra noweho měšćanostu. To je měšćanska rada tutón tydźeń rozsudźiła. Dale radźićeljo financielneho wobćeženja dla wotpokazachu, zo by Kamjenc městno za koordinaciju integracije ćěkancow wutworił. Město toho chcedźa nětko zhromadnje z Budyskim wokrjesom pruwować, hač njemóhli tajke městno z pomocu spěchowanskich pjenjez Sakskeje a towarstwoweho nošerja zarjadować. Přikład za to je model, kaž jón we wšelakich tamnych komunach hižo maja.
Nowe a womłodźene předsydstwo
Nowy předsyda Towarstwa přećelow Smolerjec kniharnje je Franc Šěn. Jeho su čłonojo na wčerawšej hłownej a wólbnje zhromadźiznje za naslědnika njeboh Kita Lorenca wuzwolili. Wón bě towarstwo wot jeho spočatka před 18 lětami nawjedował. Nimo toho ponowichu a womłodźichu tež cyłe předsydstwo. Towarstwo ze 57 čłonami podpěruje a spěchuje Smolerjec kniharnju w Budyšinje.
Notowa knižka za fletu
"Zaklinči-li pišćałka, zhrěje mi so wutroba" rěka nowa notowa knižka ze serbskimi štučkami za dźěći. Měrćin Weclich je za to 40 spěwow zestajił, mjez druhim dźěćace, adwentne a hodowne. Wobdźěłał je štučki Malte Rogacki z Drježdźan, kiž je napisał třihłósne sadźby za blokowe flety a klawěrny přewod. Tajki serbski material za započatkarjow bě dotal dospołnje pobrachował, rjekny Měrćin Weclich. Wón je knižku z podpěru Załožby za serbski lud w swójskim hudźbnym nakładnistwje wudał.


text:
Eksperymynty ze roztomajtymi abgeryjtami ze baniōm1 robiōłech bez połra dni, wyszło z tego jedne ciasto bezglutynowe, druge… trocha mani2 udane, ale za to te trzecie, ô3 ftorym sam byda pisoł, to je richtich4 cojsik do pomaszkycynia5. Moja Ōłma6 za starego piyrwy7 robiōła ze bani kōmpot (za bajtla8 mie ôn tak za kans9 niy smakowoł), dołwała10 tam tyż gojździkōw11 i joł chcioł jakosik tym receptym prziwołać te stare smaki. Niyftorzi pedzōm12, że abgeryjta (abo zista) to je yno take blank13 ajnfachowe14 ciasto bez żołdnych inkszych15 dodatkōw, ale ci, co już sam połra16 receptōw17 czytali, wiedzōm, że Chopowi w kuchni niyrołz18 sie miyrznie19 i potyn wynołkwio20 😉
Co potrza?
25 dkg potartyj- na małych ôczkach- bani (jakbyjście dali bania hokkaido, to nawet niy musicie ji nojprzōd ôbiyrać)
skōrka ôbtarto ze 2 citrōłnōw21
4 jajca
0,5 kostki masła (100 g- no chyba, że ftojś to baje22 robiōł we Niymcach, to moge dać mańsze pó23; ôni tam majōm wszysko24 wiynksze… nawet masło: 250 g 😉 )
zaft25 ze poły citrōłny
pó łeżeczki zmielōnych gojździkōw
2 szklōnki mōnki pszynny
1 łeżeczka proszku do pieczynia
1 łeżeczka sody ôczyszczōnyj
3/4 szklōnki cukru
0,5 szklōnki ôleju
Na wiyrch26:
zaft ze poły citrōłny
pudecuker
Nojprzōd27 rozgrzyjcie sie bratruła28 na 180 stopni. Jajca ubijcie ze cukrym, potyn wciepcie29 reszta składnikōw, porzōndnie wymiyszejcie, wlyjcie do ôkrōngłyj formy (moge być tyż ta forma, ze keryj wyłajżōm30 abgeryjty ze dziōrōm poszczodku31). Wrojście32 jōm do bratruły na 40-45 minut- dejcie pozōr33, bo kołżdy piec je inkszy. Jak już baje upieczne, to ze zaftu ze poły citrōłny i pudecukru zrōbcie luker i posmarujcie nasza abgeryjta po wiyrchu. Potyn już yno… smacznego 🙂
1ō- samogłoska w wymowie między o i u
2mniej
3ô=ło
4naprawdę
5delektować się
6babcia
7dawniej
8gdy byłem mały
9bardzo; dużo
10dodawała
11goździków
12powiedzą
13zupełnie
14proste
15innych
16kilka
17przepisów
18czasem
19nudzi
20wydziwia, wymyśla
21cytryn
22będzie
23pół
24wszystko
25sok
26górę
27najpierw
28piekarnik
29dorzućcie
30wychodzą
31pośrodku
32włóżcie
33uważajcie


text:
Bez1 lato niy chce nōm2 sie włōnczać pieca i nojbarzi3 lubiymy, keby4 jake maszkyty5 sie prawie bez roboty znodły6 same na stole. Na tyn syrnik- niy- syrnik potrza7 15 minut, ale potyn kans8 maszkycynia… i do tego fajnie chōdny9, i fetaminy10, i niy za słodki 🙂
Co potrza?
250 ml krymōwki
800 g jogurtu naturalnego
100-120 g biszkoptōw (nojlepi te twarde- kocie jynzyczki abo take11 do tiramisu)
50 g masła (idzie tyż robić bez masła)
2,5 łeżki żelatyny (+ 1/3 szklōnki wody)
4 łeżki pudecukru12
500 g borōwek hamerykańskich
Ubijcie śmiytōnka, dejcie13 dō ni jogurt, cuker i ôzpuszczōnoł14 we wrzōntku żelatyna (nim jōm sam dołcie15, niech trocha ochōdnie16). Biszkopty pokruszcie (nojlepi nudelkulōm17, zawarte we jakim bojtlu), mogecie je pomiyszać ze masłym, ale kebyjście18 chcieli mieć jeszcze lżyjszy deser, to mogecie tyż to zrobić ze samych biszkoptōw.
Na dōł tortownicy dejcie papiōr do pieczynioł, na niego wysujcie19 te pokruszōne biszkopty. Potyn przidzie20 trocha masy „syrnikowyj”, na to warstwa borōwek, na nie reszta masy i na sōm wiyrch21 reszta borōwek. Tera22 do lodōwki aż stynżeje- na to nojlepi ôstwić23 połra godzin, żeby nōm sie potyn te ciasto niy rozleciało, a niyskorzi24 już yno smacznego 🙂
1w trakcie
2nam; ō- samogłoska w wymowie między o i u
3najbardziej
4kiedy
5słodycze
6znalazły
7potrzeba
8dużo
9chłodny
10witaminy
11takie
12cukru pudru
13dajcie
14rozpuszczoną; ō= ło
15dodacie
16ostudzi się
17wałkiem do ciasta
18gdybyście
19wysypcie
20przyjdzie
21górę
22teraz
23zostawić
24później


text:
Kategoria:Indywidualne mistrzostwa Polski w szachach
Strony w kategorii „Indywidualne mistrzostwa Polski w szachach”
Poniżej wyświetlono 43 spośród wszystkich 43 stron tej kategorii.
M
- Mistrzostwa Polski w Szachach 1926
- Mistrzostwa Polski w Szachach 1927
- Mistrzostwa Polski w Szachach 1935
- Mistrzostwa Polski w Szachach 1937
- Mistrzostwa Polski w Szachach 1946
- Mistrzostwa Polski w Szachach 1948
- Mistrzostwa Polski w Szachach 1959
- Mistrzostwa Polski w Szachach 1960
- Mistrzostwa Polski w Szachach 1972
- Mistrzostwa Polski w Szachach 1983
- Mistrzostwa Polski w Szachach 1984
- Mistrzostwa Polski w Szachach 1985
- Mistrzostwa Polski w Szachach 1986
- Mistrzostwa Polski w Szachach 1987
- Mistrzostwa Polski w Szachach 1988
- Mistrzostwa Polski w Szachach 1989
- Mistrzostwa Polski w Szachach 1990
- Mistrzostwa Polski w Szachach 1991
- Mistrzostwa Polski w Szachach 1992
- Mistrzostwa Polski w Szachach 1993
- Mistrzostwa Polski w Szachach 1994
- Mistrzostwa Polski w Szachach 1995
- Mistrzostwa Polski w Szachach 1996
- Mistrzostwa Polski w Szachach 1997
- Mistrzostwa Polski w Szachach 1998
- Mistrzostwa Polski w Szachach 1999
- Mistrzostwa Polski w Szachach 2000
- Mistrzostwa Polski w Szachach 2001
- Mistrzostwa Polski w Szachach 2002
- Mistrzostwa Polski w Szachach 2003
- Mistrzostwa Polski w Szachach 2004
- Mistrzostwa Polski w Szachach 2005
- Mistrzostwa Polski w Szachach 2006
- Mistrzostwa Polski w Szachach 2007
- Mistrzostwa Polski w Szachach 2008
- Mistrzostwa Polski w Szachach 2009
- Mistrzostwa Polski w Szachach 2010
- Mistrzostwa Polski w Szachach 2011
- Mistrzostwa Polski w Szachach 2012
- Mistrzostwa Polski w Szachach 2013
- Mistrzostwa Polski w Szachach 2014
- Mistrzostwa Polski w Szachach 2015


text:
Już za połra1 dni bydzie Dziyń Nauczyciela i bez to czowiek sie tak barzi myśli ô2 tych roztomajtych rechtōrach3 i profesorach, co to ich na tyj swoji drōdze spotkoł. Jak żech sztudiyrowoł4 we Warszawie, to poznoł żech tam take dwie profesorki, co to im do dzisiej nojbarzi pszaja5. I ta jedna niy dojś6, że nauczoła mie lepi gołdać (choć tak po prołwdzie to mówić 😉 ), to jeszcze, jak żech rołz7 bōł8 u ni na bezuchu9, to mie poczynstowała takōm zapiekankōm, a ôna tak mi zasmakowała, że rołz za jaki czas sie jōm rychtuja10. Wariacji na tyn tymat idzie zrobić kans11, ale co nojważniyjsze- gibko12 sie jōm robi, a potyn tela dobroci.
Co potrza?
ze dwa abo trzi kōnski wōsztu13 (zależy jake sōm sroge14 i wiela15 lubicie miysa)
mogecie dać tyż dlo lepszego smaku trocha wyndzōnki16 (15-20 dkg)
1 cebula
2 mańsze17 cukinie
5-6 tōmatōw18
syr feta
2-4 zōmbki czosku
pieprz (abo korzynie)
ze dwie łeżki zielōw prowansalskich
Na sōm przōd19 podpiyczcie na patelni pokrōny20 wōszt i wyndzōnka. Jak sie już trocha przibrōnołci21, to wciepcie tam tyż na chwila pokrōnoł cebula, a niyskorzi22 wciepcie23 to wszysko (jak pisza tyn wyraz, to za kołżdym razym mōm przed ôczōma ta profesorka, kero24 gołdała, jak fto tak po polsku źle wypedzioł słowo „wszystko”, że wszysko to je takoł srogoł we… przi jedzyniu niy byda ôsprawioł25, co to niyftorzi ludzie majōm we wosach… ale po ślōnsku to przeca co inkszego 😉 ) na dōł wiynkszego naczynia żaroodpornego abo brytfanki. Tōmaty ôbiercie ze skōrōw i pokrejcie na szajby26. Tak samo cukinia i feta (żeby tyn syr sie nōm lepi krajało, to mogecie go na chwila wciepńōńć do zamrażalki). I potyn we tym naczyniu żaroodpornym ukłołdejcie na wōszcie (jak na ôbrozku27) szajba cukini, szajba fety, szajba tōmaty… cukinia, feta, tōmata… aż całe naczynie bydzie połne28. Po wiyrchu posujcie to zielami prowansalskimi, pieprzym i powciepujcie wiynksze kōnski29 czosku. Niyskorzi trza to yno zawrzić30 i skludzić31 we bratrurze ôzgrzōnyj na 180 stopni na 40 minut- aż cukinia bydzi fajnie miynkoł32. Potyn sie yno nałōżcie na talyrz- niy zapōmnijcie,że na dole je fajny wōszt i… smacznego 🙂
PS Na ôbrołzku widać zapiekanka jeszcze niy upieczōnoł!
1kilka
2ô= ło
3nauczycielach; ō- samogłoska w wymowie między o i u
4studiował
5lubię, kocham
6nie dość
7raz
8był
9w odwiedzinach
10przygotowuję
11dużo
12szybko
13kiełbasy
14duże
15ile
16boczku wędzonego
17mniejsze
18pomidory
19najpierw
20pokrojony
21przypiecze
22później
23wrzućcie
24która
25opowiadał
26plastry
27zdjęciu
28pełne
29kawałki
30zamknąć, przykryć
31schować
32miękka


text:
W čěskim Rumburku spominaja jutře, sobotu, na 100. róčnicu tamnišeho zběžka wojakow kónc Prěnjeje swětoweje wójny. Zachować maja so dopomnjenki na prócowanja wo měr.
Rumburk (SN). W měšćanskim parku Rumburka njedaloko tamnišeje cyrkwje swj. Ławrjenca wotměje so jutře, 19. meje, w 15 hodź. wopominanske zarjadowanje, na kotrymž dopominaja na zběžk wojakow 1918. Tehdy so čěscy wojacy spjećowachu za awstrisko-madźarske wójsko wojować. Zběžk bu brutalnje poraženy. Dźesać młodych wojakow mócnarjo wotprawichu, mnohich dalšich pósłachu na frontu abo jich zajachu. Na tónle tragiski podawk w poslednim lěće Prěnjeje swětoweje wójny dopomina pomnik w měšćanskim parku.


text:
Ćmióło sie już. Ja, przecamć to te nôjkrótsze terôzki dnioszki i nôjdugsze nocki. Dzisiej Wilijô.
Ze bramy, takij autómatycznie łotwiyranyj fórty łogrómnucnyj, miyndzynaródowyj fyrmy po lekuśku wyjyżdżôł srogachny autok, takô Wiycie lymuzina ze szoferokym. Na zadnim kanapyju siedziôł możno niy taki jesce zwiykowany, ale moc usiotany gyszeftsman. Wele niygo na przednim kanapyju leżôł mantel wywołanego we świycie szwoca, diktatóra mółdy a na niym leżôł ciepniynty ze łosmolyniym mółdny pliszhut tyż zôcnyj marki. Tyn „biznesmen” miôł prziwrzite, prziklapniynte łoczy, widać na jego fresie utropa i zmôchanie. Poluzowôł binder, łozepnół knefel pod karkym…
– Kaj sie potraciyli, kaj sie zapodziôli te czasy, kej czowiek niy poradziół sie doczkać na ta piyrszô wilijnô gwiôzdka? – metlŏł mu sie, krajzowŏł po gowie taki niy nôjwicniyjszy myślónek.
– Musisz zahaltować wele tego tam na winklu zupermarkytu – pedziôł ze takóm ci utropóm do swojigo szoferoka. – Musza jesce sprawić mojij babeczce jakosik gryfnô i szmektnô flaszecka wina ku wilijnyj wieczerzy.
– Na isto niy ma to prôwda, iże czowiek pijynżny, zabrany mŏ letke życie. To niy do łostatka tak fónguje – medikowôł dalszij tyn gyszeftsman. – Czowiek blank ci przepóminô, iże jes jesce familijô i mocka inkszych zachów króm roboty. Trza bydzie na bezrok przeciepnóńć podszrajbowanie kóntraku ze tymi naszymi kóndmanami, Araberami… W dóma babeczka i cerzicka. Łobióm przoł jak żôdnymu wiyncyj na tym świycie; zrobiół by dló nich na isto wszyjsko we swojim życiu.
Na prociw tego srogachnego ajnfartu siedziôł na bance jedyn istny. Tak po prôwdzie niy bóło takigo srogigo mroza ale miôł ci łón na sia łobleczóny stare, zababrane, sflekowane zimówe kwańty. Na gowie rubô, wôłniannô cyplmyca. Wele niygo zicnół sie na łogónie psiok. Wyglóndôł choby taki ze miymiecka mianowany „algymajnysztrasy miszóng”, chocia bół ci to rasówy pies. Tyn istny tyż ci miôł na fresie wysztrajchowane wszyjsko, co mu sie we tym jejigo życiu przitrefióło. Sprôwiôł wrażyni, pobrzmiywało w niym, iże niy zawdy bół ci łón bezdómny, iże przinoleżôł łón do tyj wyższyjszyj klasy ludzi, i ino jakisik fest niyszczysny cufal sprówadziół ci go do takigo stanu.
– Cysôrz to mô klawe życie… – niy wieda po jakymu spómniała ci sie tymu istnymu ta śpiywka, kerô dôwno tymu nazôd śpiywôł Tadeusz Chyła.
Zaziyrôł ci tak na ta lymuzina, kerô wyjyżdżała ze bramy tego srogachnego gyszeftu, ale bez zôwiści, ze rułóm jak czowiek, kery sie już do swojij dóli, do swojigo sztelóngu już do łostatka sie przibadôł. Podrôpôł sie po palicy, poprawiół cyplmyca na gowie, wraziół gymboko gorzcie do kabzów mantla… I ino po palicy belóntôł mu sie myślónek:
– Kaj sie potraciyli, zapodziôli te czasy, kej sie czowiek niy poradziół doczkać na piyrszô wilijnô gwiôzdka?
Dobrze chocia tela, iże mi handlyrze ze naszygo targu, już po fajrancie handlowaniô, dali mie i mojimu psiôkowi to, co łónym tam jesce łostało, a niy wercióło sie łōnym smycyć to nazôd do chałpy. Mómy i wańdzónygo harynka, i pôra kostyrów dlô mojigo liplinga, i jakesik ółbsty, gymiza, niy blank stary chlyb i deczko łokrôjków ze wilijnego kołocza. Spómniôł ci mu sie łobrôzek: synka wycióngajóm spode autoka kery go na przyjńściu dlô piechciôrzy przejechôł. Dwa lata niyskorzij umrziła mu babeczka. Niy wydolyła tymu łoszkliwymu rakowi…
Tyn psiôk wele tego istnego, siedziôł sie ta tym włóśnym chwoście ze rułóm dobrze wytrasyrówanygo izbetnego psa. Tyż sie już przibadôł do tego nowygo swojigo póna. Miarkowôł ci łón gynał, iże pies musi mieć swojigo póna. Co inkszego jes mieć laufpas, a co inkszego trôpić sie ło kôżdydniowe jôdło. Przeca pies niy poradzi łozewrzić kôżdego aszynkibla, kôzdego hasioka abo rubyj papyndeklowyj putni. Polizôł opaternie kracer, szrama po zymbiskach jakigosik rółtwajlera… I tyż ino po tyj psij palicy krajzowali roztomajte łobrôzki ze dôwniyjszego życiô, i psi myślónek:
– Kaj sie potraciyli, zapodziôli te czasy, kej sie taki chlebus jak jô niy poradziół doczkać na piyrszô wilijnô gwiôzdka?
Tela dobrze, iże dobre ludzie na targu, kaj jô stopieróńsko rôm móm deptać, bo tam jes tela roztomajtych wóniôczek… nó raj dlô psów. A i ludzie dali na Wilijô we gyszynku mojimu pónowi mocka szmektnych zachów. Niy byda miôł dzisiŏj głód, pójńdymy tyż pewnikym kajsik jesce na dugi szpacyr. Kejsik, chowany we majyntnym dómu siedziôł godzinóma na rubym i farbistym tepichu. Zatym dzieckóm zmierznół sie psiôk, ftorego sie zawinszowali na gyszynk, nó tóż poszôł raus, łostawiyli go kajsik na ceście i gibko łodjechali, coby za niymi niy pogzuł. I tak łostôł na hulicy, bezpański psiôk.
Wartko śleciała łodwieczerz, szło ku dwanôstyj. Babeczka tego gyszeftsmana łoblykła sie szykownie, wysztiglowała swoja cerzicka i poszła do kościoła na Pastyrka. Jeji chop, gyszeftsman przisnół na swojim fatersztulu ze glaskóm jakisik whisky we gorzci… niy miôł ci blank chańdzi ani siyły, coby sie tyż na ta pastyrka poklechtać. Tyn istny ze tym jejigo psiokym tyż pokwanckali sie ku kościołowi. Niy wlazowali ale rajn. Tyn istny miarkowôł, iże festelnie capi; niy szpluchtôł sie już cheba ze śtyry tydnie, tóż tyż i ludzie we tym kościeli pewnikym niy byliby radzi ze takij asisty. Stanół wele piyrszego filorka, we kabzi miôł cyjntla, ftorô sie lajstnół, kej już skalół ci bół biksy po piwie wysznupane bez côłki dziyń we hasiokach i srogachnych aszynkiblach.
Psiôk styrcôł wele szłapów swojigo póna. Miarkowôł, jako wytrasyrówany pies izbetny, iże łónymu tyż niy lza wlazować do kościoła, ludzie niy mieli by tego rade. Tóż tyż styrcôł, zatym siednół sie juzaś na swojim łogónie i czekôł…
A ze kościoła słychać już farorza:
„Bóg się rodzi, moc truchleje,
Pan niebiosów obnażony!”
Ludzie naobkoło winszujóm sie wesołych świónt; bożiduda, jorganista grô na côłki karpyntel roztomajte kolyndy, ludzie sie radujóm, iże jak kôżdyrok narodziół jim sie Pónbóczek.
A światło miesiónczka spływało takimi strzybnymi sztrajfami nad głôdkóm ajsdekóm, szkoprupóm śniyga. Na tym strzyble kładli sie modrawe ciynie srogich strōmów. Rzyka poblisku nynała pod lodym.
A terôzki na łostatku winszuja Wóm, moje Wy roztomiyłe suchoczki i suchocze szykownistych, zdrowych i szpasownych Świónt Bożygo Narodzyniô, i coby wszelijake utropy trzimali sie łod Wôs ze daleka
Ojgyn z Pnioków
\zadni kanapyj – tylne siedzienie w samochodzie;
gyszeftsman – przedsiębiorca, biznesmen, człowiek interesu;
szwoc – krawiec;
pliszhut – kapelusz pilśniowy (pluszowy);
metlać sie – platać się;
fōngować – funkcjonować;
przepōminać – zapominać;
kōndman – stały klient;
babeczka – pieszczotliwie żona;
cerzicka – córeczka;
przoć – kochać;
srogachny ajnfart – brama wjazdowa, wjazd do posesji;
banka – tutaj: ławka;
zimōwe kwańty – stare ubrania zimowe, stare zimowe łachy;
cyplmyca – czapka bawełniania;
algymajnysztrasy miszóng – niezbyt pochlebna nazwa kundla;
sztelōng – pozycja;
przibadać sie – przyzwyczaić się;
wańdzōny harynek – wędzony śledź;
łokrojki – resztka, końcówka, brzeg ciasta, skraj ciasta;
niy wydolić – nie dać rady;
chwost – tutaj: ogon;
laufpas – swoboda, wolność postępowania;
aszynkibeł – śmietnik, kubeł, kosz na śmieci, pojemnik na śmieci;
kracer – szrama, rysa;
chlebus – łagodny pies;
wōniŏczka – zapach;
fatersztul – wygodny fotel;
wlazować rajn – wchodzić do środka, do wnętrza;
capić – śmierdzieć;
asista – towarzystwo;
cyjntla – stugramowa butelka wódki;
bożiduda – organista;
ajsdeka – pokrywa lodowa, skorupa lodowa;


text:
Zjednoćenje ze Sprjewinym Dołom a Halštrowskej Holu by lěpšiny měło
Wojerecy (AK/SN). Město Wojerecy měło móžne zjednoćenje ze susodnymaj gmejnomaj Sprjewiny Doł a Halštrowska Hola dokładnje pruwować. To podšmórny předsyda frakcije Swobodnych wolerjow w měšćanskej radźe Lutz Tantau wčera na wobydlerskej rozmołwje. „Při tym dyrbjeli zwěsćić, hač wobydlerjo fuziju chcedźa a kak zarjadnistwo k njej steji“, wón rjekny. Swobodni wolerjo chcedźa temu nastorčić a jako frakcija Wojerowskeje měšćanskeje rady kontakt k Swobodnym wolerjam Sprjewineho Doła nawjazać. Prěnje zasadne rozmołwy maja potom slědować.


text:
Miasto z inkszego świata. Piykny most, mocarno ferajna fusbalowo, szumne wino i masa inkszych szteli i dingsōw. Pōdźcie, wejrzymy na Porto!
Portugalijo
-
Dziylnica Lizbōny inkszo niż wszyjskie. Bioło, snożno i prosto jak stōł. Pod ôkiym Vasco da Gamy.
-
LxFactory to wybitno sztela. Ze staryj industryji zrobili samek stawiynie, w kerym kupić idzie bezma wszyjsko. A do tego piyknie wyglōndo!
-
Portugalsko Sintra to gryfne miasto zaro wele Lizbōny. Zōmki, pałace i trocha łażynia pod gōra – kożdy znojdzie cosik dlo siebie.
-
Myjszo sōmsiadka Lizbōny z wielimi atrakcyjami. Cristo Rei jak w Rio, Most 25. Kwiytnia jak w SF i piykny landszaft jak nikaj indzij.
-
Jedne z nojbogotszych miast we Portugaliji, 30km ôd Lizbōny, gynau przi ôcyanie. Za staryj piyrwy miyszkały tamek m.in italijsko i szpanijsko familijo krōlewsko. Wszyndzi naôkoło masa…
-
Lizbōna to je miasto, ô kerym szłoby szkryflać bez cołki rok. Pora zdań ô placach, ciostkach i inkszych fizymatyntach.
-
Benfica Lizbōna – Estoril. Gryfny stadiōn, talyntne fusbalery i atmosfera na nojsrogszym poziōmie.
-
Ciasne drōgi, farebne kafelki na chałpach i spodnioki nad łepōm. Coś takigo yno na Alfamie – jednej z nojgryfniyjszych dziylnic Europy.
-
Belém to je jedna ze nojgryfniyjszych tajli Lizbōny, ze nojbardzij hyrskimi stawiyniami w mieście. A ku tymu idzie tamek pomaszkecić nojlepsze Pasteis de Nata i kuknyć jako cudnie chowie sie lilowo klara.
Kōniec świata. Dugo tak ô Cabo da Roca myśleli ludzi z Europy. Kuknijcie na galeryjo ze kōńca naszego kōntynyntu.
Lizbōna podug dykcjōnorza – ôd A do K. Stawiynia tōnkajōm sie w klarze, ludzie żyjōm po leku, psy robiōm na sztreki.


text:
We dosłowje k swójim knigłam „Po drogach casnikarki“, LND 1964, b. 225, formulěrujo Kito Lorenc kradu jasnje, co su zaměry a wótglědanja Miny Witkojc byli, ako pśewzejo 1923 redakciju Serbskego Casnika. Wóna co „... našej serbskej maminej rěcy a našomu Serbstwu słužyś a z tym tek tomu duchnemu žywjenju mjazy nami“. A Lorenc pśispomnjejo, až běšo to mjazy nimskimi knězami a serbskimi renegatami skobodne prědkweześe. A 1932 klapjo fašizm južo mócnje do źuri.
Wažnu srědnosć serbskego duchnego kubłanja jo Mina Witkojc wiźeła we tom, až wugótuju se na jsach kulturne programy. Wšake jo iniciěrowała, wšake jo teke sama wugótowała. Za jaden taki serbski wjacor w Bórkowach namakajo se w archiwje jadno rukopisne łopjeno za taki serbski wjacor z nadpismom Program. Na łopjenje napšawo górjejce namakajo se informacija, za co a za kogo: Zum wendischen Abend des Landwirtschaftlichen Vereins Burg Spreewald Februar 1932.


text: Wulka Dubrawa (CS/SN). Prěni raz we wjacezaměrowej rumnosći šulskeho centruma je so Wulkodubrawska gmejnska rada na swojim zašłym posedźenju zetkała. Hač so posedźenja parlamenta přichodnje stajnje tam wotměja, na to so najprjedy raz dojednać njemóžachu. Přetož tež dotalna městnosć posedźenjow we Wulkodubrawskej wohnjowobornej gratowni ma swoje lěpšiny, byrnjež ju za zetkanja radźićelow ekstra tepić dyrbjeli. We wjacezaměrowej rumnosći šule pak je na kóždy pad wjace městna za wopytowarjow. Tak bě na přikład zašły raz rumnosć w gratowni přepjelnjena, dokelž chcyše so šulska rjadownja wo dźěłach na šulskim dworje wobhonić.


text: Kulow (UH/SN). Pjaty raz je so kónc tydźenja při Kulowskim měšćanskim haće młodźinski festiwal wotměł. Znowa bě towarstwo „United Clubs for Kulow“ zarjadowar tohole eventa a tež tónraz dopokaza, zo so něhdy koncipowana ideja z kóždym razom lěpje zwoprawdźa. „Naš klub je takrjec třěšny zwjazk najwšelakorišich Kulowskich młodźinskich towarstwow. My jich namjety a aktiwity koordinujemy a staramy so wo zawěsćenja a druhe naležnosće, tak zo jim dźěło wolóžamy“, rjeknyštaj sobotu Syman Michałk a Lorenz Lippitsch z předsydstwa kluba. „Podpěru dóstawamy wot firmow z města a regiona. Tale pomoc nam zmóžnja, festiwal při haće na dwaj dnjej rozšěrić a tak stajnje tež nowe hudźbne kapały přeprosyć.“ Předsyda kluba je mjeztym hižo dwě lěće Philipp Koplanski.


text:
Serbska dirigentka Judith Kubicec narodźi so w Budyšinje, studowaše we Weimaru, w Parisu a na Royal Academy of Music w Londonje, mjez druhim pola Sira Colina Davisa a Sira Charlesa Mackarrasa.
Swój powołanski puć nastupi 1999 při statnym dźiwadle w Kasselu. Sćěhowaštej angažementaj jako prěnja kapałnica při statnymaj dźiwadłomaj w Choćebuzu a Schwerinje. Judith Kubicec nawjedowaše hóstne produkcije při Komiskej operje Berlin a Koncertnym dźiwadle Bern a běše hudźbna nawodnica mjez druhim Berlinskich Jězorowych swjedźenskich hrow a Komorneje opery Rheinsberg.
Wot lěta 2013 – 2017 bě dirigentka Filharmonije Baden-Baden. Nimo prawidłowneho koncertowanja z tutym a dalšimi orchestrami w Němskej wjedźechu ju mjezynarodne angažementy do Kolumbiskeje, Japanskeje, Južneje Afriki, Francoskeje, Čěskeje, Pólskeje a Nižozemskeje. K wjerškam aktualneje hrajneje doby liča hóstne dźiwadłowe nowoprodukcije we Regensburgu a Zhorjelcu kaž tež debut pola Residentie Orkestra Den Haag.


text:
W Hornjej Łužicy wostać
Budyšin. Demografiska změna w Hornjej Łužicy bě tema konferency „Wuwićowe perspektiwy na wsy“ dźensa w Budyskim Kamjentnym domje. Wjac hač 70 wobdźělnikow diskutowaše wo idejach, wotchad ludźi z Łužicy spomalić. Zakład konferency bě naprašowanje mjez młodostnymi w Zhorjelcu, Budyšinje, Wojerecach a na wsach Hornjeje Łužicy.
W nocy žane pjenjezy
Zhorjelc. Pjenježne awtomaty lutowarnje Zhorjelskeho wokrjesa wostanu wot 20 hodź. do 7.30 hodź. zawrjene. Lutowarnja reaguje tak na nadpad z rozbuchlinu w Mikowje pola Niskeje. Nócna posłužba njebudźe mjez druhim móžna w Rěčicach, Hamorje, Rychbachu a Zhorjelcu kaž tež we Wopakej a dalšich filialach Zhorjelskeho wokrjesa.
Wažne dźěło přez mjezu
Praha/Drježdźany. Čěske regiony Karlovy Vary, Ústí nad Labem a Liberec su ze Swobodnym statom Sakskej wosebite zrěčenje podpisali. Po nim móža nětko čěske kaž tež němske wuchowanske ambulancy we woběmaj krajomaj swobodnje skutkować. To polěpša strowotniske zastaranje, mjez druhim blisko statneje mjezy zranjenych sněhakowarjow.


text:
Łuknadź
Łuknadź[1][2] (Caltha) je ród ze swójby maslenkowych rostlinow (Ranunculaceae).
Systematika[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Ród so na zakładźe morfologiskich a geografiskich rozdźělow do dweju sekcijow poddźěli ze cyłkownje dźesać družinami. Sekcija Psychrophyla je ze šěsć družinami na južnej połkuli rozšěrjena a wobsedźi zhibnjene přiwiski na łopjenach; sekcija Caltha z štyri družinami je na sewjernej połkuli rozšěrjena a njetwori žane přiwiski na łopjenach. Tute rozdźělenje roda bu přez molekularbiologiske přepytowanja wobkrućene.
- Sekcija Caltha
- Wuchodoameriski łuknadź (Caltha leptosepala)
- Płuwacy łuknadź (Caltha natans)
- Bahnowy łuknadź (Caltha palustris)
- Caltha scaposa
- Sekcija Psychrophyla
Nóžki[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- ↑ 1,0 1,1 Pawoł Völkel: Prawopisny słownik hornjoserbskeje rěče. Hornjoserbsko-němski słownik. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 2005, ISBN 3-7420-1920-1, str. 230.
- ↑ 2,0 2,1 W internetowym słowniku: Sumpfdotterblume


text:
Amatl
Amatl (godka Nahuatl: āmatl, hišp.: amate abo papel amate) – zorta papjůru, kero bůua užywano we Americe Střodkowyj we časach prekolůmbijskich. Šykowany bůu ze wařůnyj wewnyntřnyj strůny (tyj uode pńa) kory ńykerych gatůnkůw strůmůw, nojčyńśći ze familije figowcůw. Uotřimany s wařyńo matyrjou bůu ńyskoři přećerany bez kamjyńe. Gotowy amatl mjou farba jasnobrůnzowo a bůu delikatny. Užywany bůu jednako do celůw religijnych a śwjyckich. Gotowe dokůmynta třimane bůuy we zwojach. Terozki amatlu uůnačonygo rynčńy užywajům ńykere artysty we Meksyku.


text:
K stawiznam Domowiny
W lěśe 1912 jo se załožył kšywowy zwězk serbskich towaristwow, wót 1934 Zwězk Łužyskich Serbow, kenž fungěrujo ako zastupnik zajmow serbskego luda. Statkowanje Domowiny preguju politiske stawizny a zjawne zawupytnjenje Serbow wót Prědneje swětoweje wójny sem. Sedło Domowiny (ni. Heimat) jo Budyšyn/Budyšin, ako symbol wužywa wóna z 50ych lět tśi lipowe łopjena, kenž ze zdonka z wósym kórjenjami rostu.
Južo w rewoluciskem lěśe 1848/49 jo se naraźiło, te w bogatej licbje nastawajuce serbske towaristwa organizatoriski zjadnośiś. Na krotki cas su tegdy wobstojali Zjadnośone serbske towaristwa, až njejsu w Sakskej w awgusśe 1849 demokratiske wósćojske towaristwa zakazali. Wót lěta 1871 su nastawali zasej za wětšy źěl lokalnje statkujuce serbske towaristwa: burske towaristwa z góspodarskimi zaměrami, chory a źiwadłowe kupki, wuknikojske a studentske towaristwa abo konfesionelne wejsne towaristwa. 1883 a 1898 su wopytali kšywowy zwězk wutwóriś, což pak se njejo raźiło.
To zwopšawdniś jo se raźiło 1912 kupce wokoło Arnošta Barta, Handrija Króny, Jurja Słodenka, Bogumiła Šwjele, Jana Dwórnika, Jurja Delenka, Awgusta Lapšticha, Franca Krala a Michała Nawki. Dnja 13.10.1912 jo se »Domowina – Zwězk serbskich towaristwow« we Wórjejcach pśez zastupniki 31 serbskich jadnotliwych towaristwow, mjazy nimi pak jano jadno z Dolneje Łužyce (Maśica Serbska), załožyła. Wóna jo se stajiła zaměr, pśizamknjone towaristwa spěchowaś, »wósebnje w jich procowanju wó duchnu a góspodarsku gluku serbskego luda«. Załoženje jo se dokóńcyło z wobzamknjenim wustawkow a wuzwólenim pśedsedarstwa dnja 9.2.1913. Stakim su byli wše towaristwa napominane zwězkoju pśistupiś. Ako prědnego pśedsedarja su wuzwólili wótpósłanego Sakskego krajnego sejma Arnošta Barta. Až do junija 1913 jo se zapisało 15 towaristwow z wěcej ako 1.600 cłonkami. Wětšy źěl tych na załožeńskej zgromaźinje zastupjonych katolskich towaristwow njejsu se mógali nejpjerwjej rozsuźiś, zwězkoju pśistupiś.
Wuderjenje Prědneje swětoweje wójny 1914 jo pón na šesć lět kuždycke towaristwowe statkowanje pśetergnuło. W pówójnskem casu jo dominěrował Serbski narodny wuběrk ze swójimi daloko segajucymi pominanjami (procowanja wó awtonomiju) zjawne serbske žywjenje. Pó rozbiśu togo gibanja, na kótarejež cole jo tejerownosći Arnošt Bart stojał, jo se Domowina wót kóńca 1920 wobnowjała. 1924 jo zjadnośiła 82, 1931 85 lokalnych towaristwow a zjadnośeństwow. Aby wótpowědowali we wustawkach pomjenjonym nadawkam, jo organizěrowała pśednoski, koncerty, prozninske pśebywanja za źiśi, jo wudała źiwadłowe graśa a notowy material, což su wósebnje wužywali chory w bogatej licbje a lajske kupki. Wjeraški serbskego žywjenja su byli centralne swěźenje Domowiny z kulturnymi programami a pśeśěgami, w Dolnej Łužycy jo Maśica Serbska pśewjadła drastwine swěźenje (ludowe zmakanja) a jo wuswěśiła pomniki za serbskich patriotow, kótarež jo ze swójskich srědkow napórała.
Zastupowanje serbskich zajmow napśeśiwo statnemu a krajnym kněžarstwam jo pśewzeła w lěśe 1925 załožona Serbska ludowa rada, w kótarejž jo była teke Domowina zastupjona. Na jeje iniciatiwu su na kóńcu Weimarskeje republiki w peticijach pominali pólěpšenje wucbneje situacije serbskich źiśi, ale bźeze wětšego wuspěcha. Wósebnje wuske póśěgi jo dało k serbskemu turnarskemu zwězkoju Sokoł. Represije pó pśewześu mócy nacionalsocialistow 1933 (nachylny zakaz casnika »Serbske Nowiny«, zajmjeśa, samorozwězanje turnarskego zwězka a Serbskeje narodneje rady) su pódłamali serbske towaristwowe žywjenje a su wótźaržowali wjele cłonkow wót dalšnych aktiwitow. Wuzjawjenje loyalnosći w septembrje 1933 mjazy zastupnikami kněžarstwa a wupytanymi reprezentantami serbskeje zjawnosći – mjazy nimi pak žeden zastupnik Domowiny – jo pśinosowało k wěstemu změrowanju. Pód pśedsedarstwom Pawoła Neda, kótaryž jo se kóńc 1933 za pśedsedarja Domowiny wuzwólił, jo dojšło k dawno naraźonym strukturnym reformam, kenž su pśedwiźeli pśechad wót towaristwowego cłonkojstwa na cłonkojstwo jadnotliwego a kótarež su dejali organizaciju wót nutśika skšuśiś. Wóna jo se něnto prezentěrowała ako politiska powědarka Serbow. Na rozšyrjenje źěłabnosći na pśikład pśez zapśěgnjenje pšuskeje Górneje Łužyce a Dolneje Łužyce ako teke natwarjenje młoźinskich kupkow su wušnosći z njedowěriwosću źiwali. W pśiběrajucej měrje su napšawy wustajili, z kótarymiž jo se dejała serbska rěc wutłocyś a serbska identita pódtłocyś. To jo wobśěžyło towaristwam wjelebocne kulturne žywjenje zeźaržaś. Teke wopytanja, je z nacistiskeju ludojstwoweju ideologiju legitiměrowaś – »Ty sam njejsy nic, naš serbski cełk jo naša móc!« (Du allein bist nichts, unsere sorbische Gemeinschaft ist unsere Kraft!) – su se wopokazali ako womólenje. Wót statnego boka naoktroyěrowane wustawki, w kótarychž jo se Domowina nejpjerwjej definěrowała ako »zwězk serbski powědajucych Nimcow«, pózdźej ako »zwězk k woplěwanju domownje a serbskich nałogow«, su zastupniki towaristwo z wětšynu wótpokazali. To jo dowjadło 18. měrca 1937 k zakazoju zarědowanjow a zgromaźinow wšych pśizamknjonych wótźělenjow, w awgusće 1937 teke wětšyny wuškownych towaristwow. Domowina jo stakim zgubiła zakład swójogo statkowanja, 1941 stej slědowałej – jano hyšći amtski relewantny – oficielny zakaz a konfiskacija zamóženja.
Direktnje pó zakóńcenju Drugeje swětoweje wójny, dnja 10.5.1945, jo se Domowina w Chrósćicach/Crostwitz pód nachylnym pśedsedarstwom dr. Jana Cyža wobnowiła a wót sowjetskeje komadantury w Budyšynje (nejžpjerwjej jano regionalnje wobgranicowano) pśipóznała. Rownocasnje jo w Praze nastała Serbska narodna rada, wót kótarejež su wuchadali mjazy drugim politiske pominanja, kenž su zasej segali až k awtonomnym rozwězanjam respektiwnje pśizamknjenju k ČSR. Domowinske wjednistwo jo to we wšakich memorandumach pódpěrowała. Sowjetska wobsadniska móc pak jo toś te pśedstajenja wótpokazała a jo jano akceptěrowała kulturelnu samostatnosć. Stakim jo Narodna rada politiski do wuboka pśišła. Domowina, kenž jo se sowjetskim směrnicam pódrědowała, jo se wót togo casa etablěrowała ako zastupnica Serbow. Jeje wjeduce wósoby su witali pódzajtšnonimske pówójnske rědowanje ako socialne wulichowanje serbskego luda, socializm su woglědali ako wuměnjenje za narodne rownocesćenje. Pśi komunalnych wólbach 1946 jo Domowina w lisćinowem zjadnośeństwje z SED wustupowała. Pód wjednistwom Neda, kótaryž jo 1945 pśedsedarstwo zasej pśewzeł, jo instalěrował zwězk wót głownoamtskich funkcionarow nawjedowany aparat, kenž jo měł pódla swójeje regionalneje struktury teke ressorty (mjazy drugim kulturu, šulu, młoźinu/kubłanje, propagandu, góspodarstwo). Tradicionelne towaristwowe žywjenje njejo se mógało w sowjetskem wobsadniskem pasmje a w DDR dalej wjasć, město togo jo Domowina dostała wót sakskego krajnego kněžarstwa 1949 status korporacije zjawnego pšawa.
Wóžywjenje serbskego kulturnego žywjenja a zawjeźenje diferencěrowaneje serbskeje wucby stej se nejžpjerwjej raz ako śěžko wopokazałej. Cuśniwy rozmach jo pśinjasła dnja 23.3.1948 w Sakskej wobzamknjona Kazń k zachowanju pšawow serbskeje ludnosći. Kazń jo wopśimjeła statne spěchowanje a financěrowanje, tak až su pódla Domowiny ako cłonkojskeje organizacije nastali wšake serbske institucije za kubłanje, kulturu a wědomnosć.
W Dolnej Łužycy jo wětšy źěl Serbow stojał narodnym procowanjam nejžpjerwjej njewobejźecy až do wótchylecy napśeśiwo. Etniske wědobnje jo how było pśisamem ceło wót cerkwinskego žywjenja pregowane, jo pak rapidnje na substancy zgubiło. Domowinje jo se w pówójnskem casu jano z wjelikeju procu raźiło, se w Bramborskej wusednuś. Lěcrownož jo se 1946 we Wjerbnje pód wjednistwom Měta Laški Domowinske pśedsedarstwo za Dolnu Łužycu wuzwóliło, jo organizacija akle 1949 dostała dowólnosć, w kraju statkowaś, wótpowědujuce póstajenje jo se akle 1950 ratificěrowało. Pó tom su se teke how prědne wejsne kupki załožyli. Wobmyslenja dla někakeje ako reglementacija a njeglědanja na specifiske swójskosći zacuwanego nawjedowanja z Górneje Łužyce pak su wóstali.
Pó 1950 jo była Domowina, pśipomogane dla noweje struktury organizacije, rozdźělona ma jadnom boce do funkcionarskego aparata a na drugem boce do wejsnych kupkow. W nawjedujucych gremijach (sekretariat, zwězkowe pśedsedarstwo) su SED zwěrne cłonki pśecej wěcej pśewagu dostali, kenž su Domowinu pó pśikłaźe masowych organizacijow w DDR pśetwórili. Wóni su ako swój nadawk woglědali, politiku partaje a stata w serbskej ludnosći pśesajźiś, tak pśi wabjeńskich kampanjach za kolektiwizowanje rolnikarstwa abo pśi intensiwěrowanju brunicowego górnistwa. Srjejź 1950ych lět su se pśiwóstśili směrowe wójowanja pśed slězynu towarišnostnych změnow. Cesćej zjawnje zwuraznjona starosć wó dalejwobstaśe serbskego luda jo se 1955 na III. Zwězkowem kongresu wót funkcionarow SED a Domowiny ako nacionalizm difaměrowała. Pód gronidłom »Zakóńcenje socialistiskeje natwari« jo se wót 1958 wót wjeducych krejsow SED zachowanje a woplěwanje serbskeje rěcy tendencielnje wótgódnośiło a ako njezjadnarske z principijami marxizma wustajiło. Pó internych diskusijach su funkcionary Domowiny na tu liniju zawóźili, dla cogož jo wjele cłonkow wustupiło. Ewangelske a katolske serbske fararje, kenž su až dotychměst wjeliki późěl na statkowanju organizacije měli, su se něnt zjawnje pśeśiwo njej wobrośili. Njeglědajucy na to pak su kupki wobchowali relatiwnu samostatnosć, kenž jo bazěrowała na wědobnju zagronitosći jadnotliwego za pochad a rěc.
Ako reakcija na tšuśe cłonkow a wuznama jo se tegdejšy 1. zwězkowy sekretaŕ Bjarnat Nowak wó to procował, Domowinu aku cysto kulturnu organizaciju profilěrowaś, comuž pak jo SED zadorała. Do togo konteksta słuša teke zawjeźenje serbskeje wucby na dobrowólnej bazy pśez tak pomjenjone 7. pśewjeźeńske póstajenje 1964, což jo wjadło k nabejnemu spadoju wuknikojskich licbow. Rownož jo se wjele Serbow ako teke žedne funkcionary Domowiny pśeśiwo tomu wobarało, njejo se mógało tomu póstajenjoju zadoraś. Akle w 70ych lětach jo se pómałem raźiło, negatiwne slědy wurownaś.
Wót 1969 jo se Domowina oficielnje pomjeniła ako »socialistiska narodna organizacija Serbow w DDR«. Wjele zarědowanjow we wejsnych kupkach jo wótbłyšćowało uniforměrowane towarišnostne žywjenje w kraju, pśeto su byli centralnje póstajone, źěl formelnego wuběźowanja abo cysto ideologiskego charaktera. Ako politiske wjeraški su se pśewjadli zwězkowe kongrese Domowiny (1951-1990 dwanasćo kongresow, wót 1977 pśecej w Chóśebuzu). Na kulturelnej rowninje jo se pśiwzeła tradicija serbskich ludowych zmakanjow, kótarež su se wót 1966 ako wěcejdnjowne festiwale serbskeje kultury swěśili (wokrejsne festiwale a sedym centralnych festiwalow). Akle ako politisko-ideologiske konflikty njejsu wěcej tak wótše byli, jo se mógało pśez zmócnjony kulturny angažement negatiwnemu wuwiśeju cłonkojstwa zadoraś a až do 1989 samo pśewobrośiś. Pśiběrajucy źěl aktiwitow jo był něnt woplěwanju rěcy, kultury a tradicijam pósćony. Njeglědajucy wjelikomyslnych pšawniskich póstajenjow a institucionelnego pódpěrowanja pak su felowali statkowne iniciatiwy, aby se póstupujucej asimilaciji zajźowało. 1988 jo wjednistwo Domowiny serbskim zastupnikam katolskeje a ewangelskeje cerkwje póbitowała »narodny dialog«, aby sebje za zachowanje serbskich zajmow wažnych partnarjow zawěsćiła.
Za cas politiskego pśewrośenja 1989/90 jo Domowina nejžpjerwjej raz wóstała bźeze koncepta a personelnych změnow, jo dojšło k cełej žwale wustupow a k rozpušćenju wejsnych kupkow. Gibanje na lěpše programatiskego wobnowjenja jo njasła Serbska ludowa zgromaźina. Glědajucy na swóju až do lěta 1912 slědk segajucu tradiciju jo teke tegdejša opozicija pleděrowała za dalejwobstaśe Domowiny ako politisko a swětonaglědowo njewótwisna, demokratiska organizacija, kenž serbske towaristwa gromadu źaržy.
Pód toś teju premisu jo se Domowina 1991 konstituěrowała ako zapisane towaristwo z nowymi wustawkami, kótarež se zasajźujo za zachowanje a rozwiśe, za spěchowanje a rozšyrjenje rěcy, kultury a tradicijow serbskego luda. Cłonk Domowiny mógu byś wósoby ako teke towaristwa. W praksy se kšywowy zwězk pśipóznawa wót statnych instancow ako zastupnica zajmow Serbow. Nejwušy gremium Domowiny jo głowna zgromaźina, kenž se kuždej dwě lěśe pśewjeźo; wó běžnem źěle rozsuźijo zwězkowe pśedsedarstwo, kótarež se wót prezidiuma nawjedujo. Za zwopšawźenje wobzamknjenjow a pódpěrowanje towaristwow stej zagronitej jadnarja w Budyšynje a Chóśebuzu. Domowina jo do župow zrědowana, kenž maju samske nawjedowańske rowniny (głowna zgromaźina, pśedsedarstwo) ako zwězk. Prědne župy (Budyšyn, Kamjeńc, Wórjejce a Dolna Łužyca) su se 1921 wutwórili. W DDR su toś te regionalne zwězki wótpowědowali wokrejsnym rědowanjam: Budyšyn (nachylnje jo eksistěrował samostatny zwězk města Budyšyn), Kamjeńc, Běła Wóda/Niska, Wórjejce; w Dolnej Łužycy: Chóśebuz, Grodk, Gubin/Baršć, Kalawa/Lubin; wuše wukniki a studenty su twórili zwězk wusoke šulstwo »Jan Skala«. Źinsa wobstoj pěś regionalnych zwězkow: »Jan Arnošt Smoler« Budyšyn, »Michał Hórnik« Kamjeńc (sedło Chrósćicy), »Handrij Zejler« Wórjejce, »Jakub Lorenc-Zalěski« (sedło Slěpe), Dolna Łužyca (sedło Chóśebuz). Ceły rěd specifiskich towaristwow źěła nadregionalnje. Pó wobzamknjenju głowneje zgromaźiny jo se 2001 Rěcny centrum Witaj pśizamknuł Domowinje ako samostatne wótźělenje. Jogo nadawk jo, pódpěrowaś intensiwne pósrědnjenje serbskeje rěcy w źiśownjach a šulach z projektami a wucbnymi srědkami.
Pśedsedarstwo Domowiny jo se wugbało až do 1951 a wót 1991 cesnoamtski; wót 1952 do 1991 głownoamtski, wót 1973 do 1990 pśez 1. sekretarja zwězkowego pśedsedarstwa. Pśedsedarje: 1913 Arnošt Bart, 1927 Jakub Šewčik. 1930 Jan Křižan, 1933 Pawoł Nedo, 1951 Kurt Krjeńc, 1973 Jurij Grós. 1990 Bjarnat Cyž, 1991 Jan Pawoł Nagel, 1993 Jakub Brankačk, 2000 Jan Nuk, 2011 Dawid Statnik.
Dr. Annett Brězanec, Serbski institut
pśełožk: Erwin Hanuš
Lit.: R. Thiemann: Hoyerswerda, 13. Oktober 1912, Gründung der Domowina, B. 1987; F. Rajš: Stawizny Domowiny we słowje a wobrazu, B. 1987; S. Musiat: Sorbische/Wendische Vereine 1716–1937, B. 2001; E. Pech: Die Sorbenpolitik der DDR 1949–1970. Anspruch und Wirklichkeit, B. 1999; L. Elle: Die Domowina in der DDR, B. 2010.
Quelle: Sorbisches Kulturlexikon,1. Auflage 2014, Domowina-Verlag Bautzen, S. 102 ff.


text:
Szpacyrkym po Cieszynie
“Gdo sie za swój jynzyk wstydzi
takim niech sie każdy brzidzi”
"Moja ty słodko cieszyńsko mowo
być zawsze do prawjynio gotowo
a jak cie uż żodyn nie bydzie rozumioł
to jyny wiater bydzie po naszymu szumioł"
POZÓR! Kiery nimo chynci tego czytać, abo kansi wraził łokulory, abo mo moc roboty i łoczy go bolóm to se może tego posłóchać jak prziciśnie ”kursywom” na tóm czornóm szczałke w tej szarej kostce, kierom nóndzie zaroz pod spodkym.
Bez okocónianio sie
Dzisio przyndymy sie po Starym Targu, coby obezdrzić co sie tam pomiyniało w łostatnich rokach. Isto nic takigo, coby szło roz dwa uwidzieć, bo jak budy s zielyninóm kiejsi tam stoły tak stojóm tam do dzisia. Yno moc aut przibyło i widać ich tam wszyndzi, że nie idzie razinko dostać sie ani na Głymbokóm i ani na ulicóm Fredry,kiero kludzi ku teatru. Widać też, że kszefciorze łod tej zielyniny prziszli ku pinióndzóm, bo szmaciane dachy na jejich budach sóm jakisi piekniejsze. U nich ni ma tam nic łacniejsze, bo przeca to co łoni tam przedujóm kupióne zustało kansi we świecie. Kiejsi na takim torgu tustelocy przedowali to, co sami uchowali dóma i co posadzili we swoji zogródce. Człowiek wiedzioł, że je to zdrowe i tymu, bez okocónianio sie, aji jak to było kapke droksze wartko to kupił. Nie wiym jako to dzisio robióm ty wszecki rolniki, że jabka, gruszki i śliwki sóm taki jak s pod tej samej sztancy.Możne, że zaczyno sie to łod zorka kiere przesiywajóm przez szpecyjalne cedzitko, coby były wszecki jednaki. Jak jednaki zorko, abo flancek wrazi sie do ziymi to isto s tego urośnie jednako marekwia, pietruszka, kwak i aji inksze zielyniny. Możne, że na to je inkszo metoda, ale jo ło taki nie słyszoł, chocioż roz jedyn chłop mi prawił, że dejmy na to taki jabka przeciskuje sie przez szpecyjalnóm wystrziganóm dziurem w papindeklu. Kiere przelecóm durch idóm do dymióna na wino, a ty wiynksze s jednakóm miaróm idzie po tym uwidzieć na ladzie w rozmajtych Lidlach i Kauflandach. Je to moc zaimawe czymu dzisio tak to sie robi, bo przeca tak samo jako kiejsi naszymu bachorzu było jedno, jak wielki zjymy to jabko czy jakómsi marekwie.
Mini słownik:
obezdrzić-obejrzeć,
buda-stragan,
razinko-w tej chwili,
kludzi-prowadzi,
łacniejsze-tańsze,
kapke-trochę,
kwak-brukiew,
okocóniać-ociągać,
zorko-ziarenko,
prawił-mówił,
wystrzigane-wycięte,
papindekiel-tektura,
zaimawe-interesujące,
bachórz-brzuch,
marekwia-marchew
Tóż miyjcie sie wszedcy dobrze i wiesiołego popióntku.


text: Worklecy (SN). Nimale 60 małkich a wjetšich ptačkow Worklečanskeje pěstowarnje „K wódnemu mužej“ wuhotowa minjeny pjatk w ponowjenej sportowni swój kwasny dźeń. Za to přeprosychu sej nimale 200 hosći zbliska a zdaloka, kotrymž předstajichu w najrjeńšej pyše swoje pěsnički, basnički a reje kołowokoło ptačeho kwasa. Program běchu w tydźenjomaj do wulkeho dnja ze swojimi kubłarkami pilnje nazwučowali. Tež pěstowarska skupina, kotraž běše z Großnaundorfa přijěła, měješe wulke wjeselo na wotměnjawym a lóštnym předstajenju Worklečanskich dźěći. Dobra nalada mjez nimi přenjese so bórze na wšitkich hosći, kotřiž dachu sej po programje słódnu šalku kwasneho kofeja a tykanca zesłodźeć. Wočiwidnje spokojom dźakowaše so wjesnjanosta Franc Brusk (CDU) kubłarkam a wšitkim pomocnikam za woprawdźe poradźeny swjedźeń.


text:
Zhorjelc/Žitawa (AnB/SN). Město Žitawa móže so po dźesać lětach zaso na Gerharta Hauptmannowym dźiwadle wobdźělić. Zhorjelski wokrjesny sejmik je srjedu we wulkej přezjednosći tomu přihłosował, zo wokrjes dźesać procentow swojich podźělow na kulturnym zawodźe městu w třikrajowym třiróžku přenjese. Hižo tydźenja bě Žitawska měšćanska rada znowapřistup k dźiwadłowej towaršnosći wobzamknyła.
Prózdnych kasow dla bě komuna swój čas nuzowana była, swoje podźěle wokrjesej přewostajić. Tuchwilu stej jenož wokrjes, ze 70 procentami podźělow, a město Zhorjelc, 30 procentow, towaršnikaj dźiwadła na dwěmaj stejnišćomaj. Nětko je předwidźane, zo płaći Žitawa lětsa za swójski podźěl 106 900 eurow, klětu budźe to 231 700 eurow. Za to změje sydło w dohladowanskej radźe towaršnosće.
Zhorjelska měšćanska rada ma přewzaću hišće přihłosować. Po wujednanju zrěčenjow za nowu strukturu towaršnikow budźe trjeba, zo politiske gremije k tomu znowa wobzamknjenje schwala. To móhło so snano hižo w druhim kwartalu 2017 stać.


text:
Ioniske morjo
Ioniske morjo[1] (grjeksce Iόvιo ΠέλaYoς – Ionio Pelagos, italsce Mar Ionico , albansce Deti Jon) je dźěl Srjedźneho morja a potajkim tež dźěl Atlantiskeho oceana.
Leži mjez Italskej, Albanskej a Grjekskej. Na sewjeru mjezuje z Jadranskim morjom. Na zapadźe mjezuje z Sicilskej a je zwjazane přez Messinsku wužinu z Tyrrenskim morjom. Ma wuchodźe je zwjazane přez Korintski kanal z Egejskim morjom.
Ioniske morjo ma přestrjeń 169 000 kwadratnych kilometrow a maksimalnu hłubokosć 5121 metrow.


text: Budyšin (SK/SN). Južnoameriski kraj Peru spřistupni rodźeny Peručan Yuri Lévano García zajimcam na derje wopytanym přednošku, organizowanym wot Budyskeho kluba wuchowarjow rěče, w tudyšej měšćanskej bibliotece zawčerawšim jako krajinowu, rěčnu a kulturnu mnohotnosć. Yuri Lévano, wot najnowšeho městopředsyda Europskeho kluba Budyšin, wobknježi sydom rěčow, mjez nimi perfektnje hornjoserbšćinu, a je nimo toho dobry znajer stawiznow južnoameriskeho kraja. Něhdźe połsta hosći wječora dožiwi we wobłuku Mjezykulturelneju tydźenjow napjate pućowanje do zdaleneho kraja. Peru ma ze swojimi 31,5 milionami wobydlerjow na trójce tak wulkim teritoriju kaž Němska nimo španišćiny 65 rěčow a 77 wšelakich etnijow.


text:
1. Burak-Zieliński Paweł Stanisław, 2. Ciszewski Wojciech Krzysztof, 3. Dolecki Tomasz Paweł, 4. Gawkowski Tadeusz, 5. Górski Eugeniusz Tomasz, 6. Heynar-Skowrońska Wanda Ewa, 7. Horban Hanna Irena, 8. Horban Irena Wiesława, 9. Jaworowski Dariusz Krzysztof, 10. Juzwa Jacek Maria, 11. Kondratowicz Mirosława, 12. Lach Zbigniew Ignacy, 13. Maszkiewicz Zdzisław, 14. Ossowski Kazimierz Przemysław, 15. Piątkowski Tomasz Stanisław, 16. Tarasiński Tadeusz Feliks, 17. Wróbel Paweł Waldemar,
pośmiertnie
18. Kojer Barbara Antonina.


text:
Mjeztym zo su mnohe gmejny a towarstwa swoje po přewróće nastate styki do zapada wusnyć dali, prócuje so wonjowa wobora Konjecy-Šunow aktiwnje wo to, přećelske styki dale wudźeržować.
Konjecy (DG/SN). Dlěje hač 20 lět pěstuja wohnjowi wobornicy Konjec-Šunowa hižo dobre styki k wohnjowej woborje w badensko-württembergskim Legelshursće, wsy mjez Offenbachom a Strasbourgom. Gmejna Willstätt, do kotrejež wjes słuša, je zdobom partnerska gmejna něhdyšeje Ralbičanskeje gmejny. Tak je tele dny 26 kameradow z mandźelskimi Łužicu wopytało. Podachu su k Wochožanskej wuhlowej jamje, wobhladachu sej Narćansku krajnu wohnjowobornu šulu a dachu sej delansku gmejnu na konjacych zapřahach pokazać.


text:
Mocie czasym taki śniczek kajś ze zadku łepy? Ô kerym niy myślicie za wiela, ale jak je przileżytość, coby je spełnić, to sie trzynsiecie jak pies przi wōszcie? Takim moim śniczkiym bōł byzuch na Estadio Santiago Bernabeu – cyntrum Realu Madryt, nojwiynkszego klubu fusbalowego na świecie. Bylimy tam! 🙂
Bernabeu Tour – kasa
Przijymność łażynio po Bernabeu to – jak sie już w Madrycie je – utrota 100zł. Myśla, że jak za spełniōny śniczek, to sie werci. Inkszo sprawa, że w takich mōmyntach sie niy szporuje. No i sama Julia pedziała żebymy poszli! :O
- 3.2€ transport (tam i nazot metrym z cyntralnego przistanku Sol pod same dźwiyrze stadiōnu)
- 19€ ajntryt (ni ma zniżek dlo sztudyntōw)
Rajza po stadiōnie je bez ôprowadzocza. Turystōw we cołkij hiszpańskij stolicy za wiela niy było, tōż i na Bernabeu tyralimy bez presy. W rajach my niy stoli – ani po ajntryty, ani coby już wlyź do strzodka. Rundka po cyntrum Realu je policzono na 1.5h. Nōm zleciało kapka wiyncyj – jak wdycki – skuli bildōw. Tam trōwka, tukej tōra… Niy szło gibcyj skōńczyć.
Bernabeu Tour – plan
We planie wycieczki je siedym wożnych przistōnkōw:
- Stadiōn z wiyrchu – panorama ze nojepniyjszego punktu stadiōnu, leko idzie aparatym chycić cołkie trybuny.
- Izba “nojlepszego klubu świata” (take miano) – multimedialne prezyntacyje, filmiki i nojgryfniyjsze tōry bez pauzōw. Na drugij zajcie stare koszulki, bale i sztrzewiki ze handszriftami m.in. Raula, Di Stefano, Zidane’a.
- Historyjo nojnowszo – złote bale i sztrzewiki (nagrody dlo nojlepszego fusbalera i lojfra sezōnu w Europie) ôd Zizou i Owena, Raula i Figo, Ronaldo i Ronaldo plus mega prziszykowane kōmputerowo statystyki teroźnych szpilerōw – sprinty na mecz, udane fiksy, ôdebrania, asysty itd.
- Film zmōntowany z kōnskōw akcyji meczowych z godkōm szpilerōw – tyngi, sklejōny pod ymocje (szlagi serca we tle i epny triumf na kōńcu). Ku tymu Bynzyma, Pepe i Casillas ôdpowiadajōm na pytanie “Czym je dlo ciebie szpilanie w Realu Madryt?”.
- Trybuna VIP – dobro sztela do zaglōndanio, bo gynau na strzodku. Stołki ôbite skōrōm. Tela.
- Szatnie i tunel – szranki z nazwiskami poustawiane podle numerōw na koszulkach, a dalij drōga na szpilplac (goście i godpodorze ôddzielyni gitrōm).
- Banki dlo rezerwowych – niy dziwia sie ani trocha Jorgowi Dudkowi, że sie pisoł na zicanie tam bez pora lot. Na takich to i posiedzieć gryfnie.
Po drōdze jeszcze dwa photo rooms – pozujesz ze ścianōm, a ôni doklejajōm Cristiano Ronaldo kole Ciebie i sprzedujōm za pora ojro. Słaby patynt z rōmli i inkszych parkōw rozrywki. Liczyłech, że w takim miyjscu niy bydōm sie wygupiać.
Wiadōmo, nojlepij by było wejrzeć na mecz. Z Barcelonōm, Atletico abo Walyncjōm. Ale skuli Rayo, Getafe abo Las Palmas tyż byłbych rod. Ale meczu żodnego niy było. Na szczynście. Chyba musielibymy jeś suche żymły i popijać luftym bez nastympne dwa miesiōnce. A szkoda by było, bo już czekoł na nos dorsz, świńskie uszy, francesinha i szekulada z wiśniami w gorzole. Starczyło chycić auto i przejechać 630km.


text:
W dźěłarni za zbrašenych w klóštrje Marijinej hwězdźe w Pančicach-Kukowje wotewru štwórtk kreatiwnu dźěłarnju „et labora“. Poskićić chcedźa tam wopytowarjam potom wšelake twory runje tak kaž kursy.
Pančicy-Kukow (bl/SN). Hišće so w nowym kreatiwnym wobłuku dźěłarnje za zbrašenych swj. Michała w Pančicach-Kukowje dźěła, zarumuje, rjedźi a pyši. Zajutřišim k wotewrjenju pak ma wšitko hotowe być.
Kreatiwna dźěłarnja „et labora“ njeměła so jako wobchod za dary wobhladować. Wona ma wopytowarjam rum za kreatiwne zhotowjenje hlinjanych tworow skićić. Zbrašeni su při tym stajnje sobu zapřijeći. „Jich twory spožčeja ideje a motiwaciju“, rozłožuje nawoda dźěłarnje swj. Michała Handrij Ošika. Runje tak móžeš sej twory cyle po swójskej předstawje tam skazać a zhotowić dać. Hižo hotowe hlinjane hornčki, wěšatka, wazy kaž tež swěčki atd. móžeš sej kupić.


text:
Tonga
Kralestwo Tonga je kupowy stat w južnym dźělu Ćicheho oceana, kotryž słuša geografisce k Polyneziskej. Dnja 4. junija 1970 bu njewotwisny wot Zjednoćeneho kralestwa. Tonga je hač do dźensnišeho jenička monarchija w Oceaniji a jenički sobustaw Commonwealtha, kotryž ma swójsku dynastiju.
Geografija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
K tongaskemu archipelej słušeja 176 kupow a atolow, kotrež rěkachu w zašłosći pola Europjanow tež Kupy přećelstwa. Wot nich su jenož 36 stajnje wobsydlene. Wone namakaja so w Pacifiku wuchodnje Fidźija, južnje Samowy a sewjernje Nowoseelandskeje. Tongaske wulkanowe kupy liča k Pacifiskej wulkanowej rynce. Wuchodnje wot jich namaka so hač 10.882 metrow hłuboka Tongaska hrjebina, kotraž słuša k najhłubšim mórskim hrjebinam na swěće. Najwyši wjeršk kraja je wjace hač 1.000 metrow wysoki a leži na kupje Kao.
Stolica a najwjetše město Tongy je Nuku'alofa na hłownej kupje Tongatapu z něhdźe 24.000 wobydlerjemi.
Wobydlerstwo[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
98 % tongaskeho wobydlerstwa su Polynezičenjo. Tamni wobydlerjo su zwjetša Europjenjo, Chinjenjo a Indičenjo. Wjele tongaskich byrgarjow je stajnje we wukraju žiwe, předewšěm w Awstralskej, Nowoseelandskej a w Zjednoćenych statach.
Tongašćina słuša k polyneziskim rěčam, kiž su hałuza Awstroneziskich rěčow.
Infrastruktura[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Mjezynarodne lětanske linije zwjazuja Tongu z Awstralskej, Nowoseelandskej, Samou a Fidźijom. Tež mjez tongaskimi kupami je lětadło najwažniši wobchadny srědk.
Internet[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Tonga wobsedźi Top Level Domain .to, kotraž je w zapadźe wosebje dla wužiwanja za (ilegalne) wideostreaming-słužby znata.


text:
Falowace statne rjadowanja haća prócu gmejnow, serbskosć zwuraznjeć
Sakski Serbski zakoń zaruča runohódne wužiwanje serbšćiny na zarjadach a w zjawnym žiwjenju. Wulki dźěl komunalneje politiki serbskich gmejnow a na zarjadach dwurěčneje Łužicy ma so po móžnosći tež serbsce abo znajmjeńša dwurěčnje zwoprawdźić. Posedźenja gmejnskich radow w komunach zarjadniskeho zwjazka Při Klóšterskej wodźe su přewažnje serbske. We wuwzaćnych padach a po zestawje radow so wěste dnjowe dypki lěpšeho zrozumjenja dla tež němsce wobjednawaja. W tym padźe je radźomne a z organizatoriskeho a zarjadniskeho wida zmysłapołne měć fachowy přełožk, štož wězo wukubłany tołmačer najlěpje zamóže. „Po zakonju ma to bjezporočne być, ale sakske knježerstwo njepřewostaja gmejnam trěbne pjenjezy, zo bychu předpisy tež zwoprawdźić móhli“, praji předsyda zarjadniskeho zwjazka Měrko Domaška.


text:
Kaspar Peuker
Kaspar Peuker (* 6. januara 1525 w Budyšinje; † 25. septembra 1602 w Dessauwje) bě přichodny syn a wudawar spisow „wučerja Němskeje" Philippa Melanchthona we Wittenbergu, najwušeho sobuwojowarja reformatora dr. Martina Luthera. Peuker bě po cyłej Němskej wulce připóznaty humanistiski uniwersitny wučenc druheje połojcy 16. lětstotka, kotryž bě medicinar, matematikar, astronom, wuběrny znajer stawiznow, teologije, geografije, filozofije a klasiskich rěčow. Wot 1553 do 1574 bě z profesorom a wjelelětnym rektorom Wittenbergskeje uniwersity „Leucorea" a z dwórskim lěkarjom sakskeho kurwjercha Awgusta I. kaž tež pozdźišo Anhaltskeho wjercha Joachima Ernsta.
Młodosć a kubłanje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Kaspar Peuker narodźi so 6. januara 1525 jako syn Budyskeho bohateho rjemjeslnika Gregora Peukera, wobsydnika piwnicy a domow, kotryž wukonješe zdobom wažne zastojnstwo starosty Serbskeje měšćanskeje štwórće. Mać pozdźišeho wučenca Otilija Peukerowa, rodźena Simonec, bě serbskeho pochada. Jeje tu lětstotki bydlaca měšćanska swójba wobsedźeše přez generacije na Serbskej hasy ležownosće a twarjenja.
Kaspar Peuker je něšto lět na Budysku nowu radnicowu šulu chodźił, ale hižo zahe swoje ródne město wopušćił a w šleskim Goldbergu łaćonsku šulu wopytał. Z pjatnaće lětami poda so na studij mediciny, matematiki, klasiskich rěčow a astronomije do Wittenberga, hdźež je jeho zapisk „Casper Beutzer Budissensis" w lisćinje studentow lěta 1543 zachowany. Sławny Philipp Melanchthon jeho wosobinsce spěchowaše. Rodźeny Budyšan bydleše w jeho domje a měješe tuž wuski zwisk z „wučerjom Němskeje", z jeho přećelom reformatorom dr. Martinom Lutherom, molerjom Lucasom Cranachom-staršim a druhimi wosobinami. 1550 woženi so Peuker z najmłódšej dźowku Melanchthona Magdalenu, kotraž jemu dźewjeć dźěći porodźi.
Po zakitowanju magisterskeho dźěła je Peuker wot 1548 sam na Wittenbergskej uniwersiće „Leucorea" wuwučował, 1553 bu za profesora matematiki powołany a je 1560 na doktora mediciny promowował. Wón bu z dekanom a skónčnje z rektorom uniwersity. Zezna wosobinsce sakskeho kurwjercha Awgusta I., kotryž jeho 1563 za swojeho dwórskeho lěkarja pomjenowa.
Peuker a słowjanstwo[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Peuker je jako rektor wuske poćahi k słowjanskim studentam na Wittenbergskej uniwersiće wudźeržował a bě jich protektor. Hižo w rozmołwnym kole při blidźe přichodneho nana Philippa Melanchthona je wón ze słowjanskimi młodymi hosćimi přećelske zwiski pěstował kaž tež pozdźišo k wědomostnikam a duchownym w słowjanskich krajach. Na poćahi Peukera k Čěskej bratrowskej cyrkwi pokazuja w 19. lětstotku awtorojo stawizniskich knihow wo njej. Profesor sorabistiki na Praskej Karlowej uniwersiće dr. Antonín Frinta je před 50 lětami na tute kontakty a listowanja Peukera k Čecham kaž tež na žórła wo nich skedźbnjał. Při tym je wuzběhnył, zo běše sławny Wittenbergski humanist Serb.
Ze spisow a listow Kaspara Peukera wěmy, zo je wón serbsku rěč derje wobknježił, ju hižo jako dźěćo w Budyšinje wšědnje nałožował a so čas žiwjenja k swojemu serbskemu pochadej wuznawał. W lisće we łaćonšćinje biskopej Čěskeje bratrowskeje jednoty Janej Blahoslavej w lěće 1566 mjenowaše Peuker serbšćinu swoju maćeršćinu, kotraž je čěšćinje přiwuzna a bliska. Hižo poł lěta do toho chwaleše Wittenbergski wědomostnik w lisće samsnemu biskopej jeho přełožk Lutheroweho Noweho zakonja do čěšćiny. Ze zapiska wobšěrneje, 1450 zwjazkow wopřijaceje knihownje zhoniš, zo słušachu tež čěske nabožne knihi kaž biblija do nich.
W swojej we łaćonšćinje basnjenej chronice a chwalospěwje na łužisku domiznu „Idyllium 'Patria' seu historia Lusatiae Superioris", kotruž da 1594 pola Wolrabec w Budyšinje ćišćeć, wuznawa wón tohorunja swoju lubosć a přichilnosć k Serbam a Łužicy. Lěto po jeho smjerći bu kniha w Budyšinje znowa nakładowana. Budyšan dr. Walter Biehl je zhromadnje z dr. Wernerom Fraustadtom 1948 „Idyllium 'Patria'" do němčiny přełožił a Kito Lorenc pod titlom „Město maš we kraju Serbow" do serbšćiny.
Nabožne rozestajenja[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
W nabožnych rozestajenjach mjez w Sakskej knježacymi ortodoksnymi lutheranami a přiwisnikami kalwinizma wosebje na uniwersiće spytaše Peuker wujednać. Wšako bě sam, kaž jeho njeboh přichodny nan, jara wotewrjeny a tolerantny muž. Hdyž so pak tež kurwjerch přećiwo kalwinistam wobroći, bu Kaspar Peuker pozdatneje kalwinistiskeje zapřisahańcy dla 1. apryla 1574 zajaty. Dwanaće lět tradaše přewažnje w Lipšćanskej twjerdźiznje Pleißenburg. Hakle na próstwu druheje mandźelskeje kurwjercha Agnes Hedwig bu 1586 pušćeny a poda so do jeje ródneje Anhaltskeje. W Dessauwje bě z dwórskim lěkarjom wjercha Joachima Ernsta Anhaltskeho, nana kurwjerchowki Agnes Hedwig, a jeho syna. Tam je 25. septembra 1602 zemrěł.


text:
Z Pódstupima/Potsdam. Bramborski parlament jo stwórtk se wobjadnał, až zagronite za serbske nastupnosći we wokrejsach serbskego sedleńskego ruma deje byś we pśichodu połnje pśistajone a głownoamtske, a kosty za to pśistajenje buźo Bramborska njasć.
To jo se stało na póžedanje kněžarstwoweje koalicije SPD a Lěwice, pśi comž wósebnje Lěwica jo we tej nastupnosći iniciatiwu wopokazała. To póžedanje jo wordowało wót wšyknych frakcijow a jadnogłosnje pśiwzete a do głownego wuběrka (Hauptausschuss) parlamenta dalej dane (kaznidawarska procedura to pomina). Stakim njejo to hyšći wobzamknjona kazń (jeje połne mě zni: „Druga kazń k pśeměnjenju pšawniskich pśedpismow dla pšawow Serbow w Bramborskej“), ale pśiamem wěste jo, až hyšći lětosa budu ju wobzamknuś a wóna buźo ze zachopjeńkom lěta 2019 połnje płaśiś.


text:
Ślōnskŏ literatura w Muzyum Gōrnoślōnskim w Bytōmiu
Ciynżko je pisać literatura pō naszymu, abo niy? Co to je za gŏdka, kerōm sie pisze: ta z chałpy a placu, abo jakŏ inkszŏ, z literackij zorty? Fto czytŏ te ksiōnżki? Ô tym a ô inkszych sprawach pudzie sie pogŏdać we strzoda na trefie “Jak to się pisze po naszymu?” we Muzyum Gōrnoślōnskim.
To bydzie nastympny tref z raje, kerej ôrganizatory dali miano “Śląsk w kontekście”. Za gości bydōm robić Marcin Melōn, autōr kriminalnych kōmedyji ô kōmisŏrzu Hanusiku a laureat kōnkursōw na jednoaktōwka po ślōnsku i Rafał Szyma, co napisoł tōm ôsprŏwek “Leanderka”, a tyż je redachtorym Wachtyrza.
data: 6 czerwca 2018 (środa), godz. 18.00
plac: Centrum Edukacji, pl. Jana III Sobieskiego 2
kludzi: Magdalena Pospieszałowska
goście: Marcin Melon, Rafał Szyma
wstymp na faty
Wiyncyj ô trefie znojdziesz sam:
Strōna ôd ôrganizatora, wydarzynie na Facebooku.
Foto: Ôrganizatory trefu


text:
Mapa kodów pocztowych ulica PiskaUlica: Piska
Miejscowość: Olsztyn
Gmina: Olsztyn
Powiat: Olsztyn
Województwo: warmińsko-mazurskie
Kod pocztowy: 10-675
Kody pocztowe
Radom kody pocztowe
Suchań kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 73 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 74 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 75 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 76 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 77 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 79 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 80 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 81 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 82 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 83 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 84 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 85 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 86 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 87 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 88 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 89 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 90 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 91 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 92 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 93 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 95 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 96 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 97 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 98 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 99 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 100 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 101 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 102 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 103 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 104 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 105 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 106 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 107 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 108 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 109 Rzeszów kod pocztowy
Chodkiewicza Jana Karola 110 Rzeszów kod pocztowy
Mapa strony


text:
Gynał skōńczyła sie runda rewanżowo w Ekstraklasie a hneda ôstatni 7 szpilōw, w kerych Ruch Chorzōw bydzie sie musioł prać ô kożde ôko coby niy sfurgōnć. W tym kluczowym mōmyncie z Niybieskimi żegno sie tryner Waldek Fornalik, a dō nikerych Waldek King – ôstatnio nadziejo Ruchu. Tera pōmōc mo inkszo klubowo legynda…
Problymy licyncyjne, ujymne punkty, straty ważnych fusbalistōw, dłōgi, zalygłości w wypłatach itd. nazbiyrało sie tego trocha. ôdynści Waldigo to yno jedyn z cołkij litani problymōw, kere tropiōm Niybieskich. Eźli niy ôkoże sie tym gwoździym-krokwiokiym do truły? Forgot szkoda by było. Tym bardzij, że Ruch pokozoł latoś, że we fusbal grać poradzi. Naklupoł na dyć Legii na wyjeździe (1:3), wygroł tyż z Lechiōm u sia (2:1). Wtedy zdało sie, że te klocki po lekku zaczynajōm sie ukłodać i Waldi zaś rychtuje jakiś mały cud. Tera już wiymy, że Fornalik tym razym niy dokludzi Niebieskich do happy end-u…
W swoim ôświadczyniu Waldi ofyn pedzioł, że ni mōg strzimać telkij sytuacji, w kerej niy czuje sie ôn „wyłōncznie ôdpowiedzialny za wyniki”. Do tego dokludziyły bezmałaś „wydarzynia ôstatnich miesiyncy – w tym szczególnie ôstatnich dni”. To, że w Chorzowie brakuje piniyndzy i skuli tego wyprzedowo sie groczy tajymnicōm niy było nigdy. Zdało sie, że Waldi do tego przibadoł. Niydowno jednak skuli braku wypłat szprajcli sie fusbaliści i niy wyleźli na tryning. W ôstatnim tydniu prezydynt Chorzowa pokozoł skala problymu. Ruch do 15 maja musi spłacić 5 mln zł dłōgu wzglyndym fusbalistōw US i ZUS-u, coby dostać licyncjo na nastympny sezōn.
Ciekawe, że prezes Paterman na ôdynści Fornalika bōł już prziszykowany. Wartko dowiedzielimy sie, że zastōmpi go chop, kerego tak rychtyk niy trza kibicōm Niybieskich przedstawiać, to były snajper Ruchu i Panathinaikosu, Krzysztof Warzycha. Fusbalista wybitny, ale tryner sztyjc niydoświadczōny. Bydzie mioł swoji 5 minut coby sie w Polsce zareklamować, ale trza pedzieć ofyn utrzimani abo spadek tak czy tak zrobi ekipa Fornalika, chocioż już bez Waldka…


text:
Horca diskusija wo druhim zastupowacym wjesnjanosće w Delanach
Róžant (SN/MWj). Wo horcu diskusiju postarało je so na wčerawšim posedźenju gmejnskeje rady Ralbicy-Róžant prašenje, hač trjeba gmejna druheho zastupowaceho wjesnjanostu abo nic. Pozadk je, zo wjesnjanosta Hubertus Ryćer (CDU) chorosće dla tuchwilu swoje zastojnstwo wukonjeć njemóže. Jeho nadawki zmištruje tuchwilu prěni zastupowacy wjesnjanosta Tomaš Bjeńš. Dokelž pak tež wón jako mějićel swójskeje firmy wšo dźěło a wšitke terminy přewzać njemóže, wón namjetuje, hłowne wustawki gmejny změnić a wutworić městno druheho zastupowaceho wjesnjanosty, „zo by gmejna jednanjakmana wostała“, kaž Bjeńš wčera rjekny. Po jeho słowach bě so hižo stało, zo delanska gmejna w zaměrowym zwjazku za wopłóčki hłosować njemóžeše, dokelž běštaj wjesnjanosta a jeho zastupjer zadźěwanaj.


text:
P2P
P2P (s ang. Peer-to-peer - růwny s růwnym) – model kůmuńikacyje we kůmputrowym necu, kery gwarantuje uobydwu zajtům růwnorzyndne prowa (na uopy do modela klijent-serwer).
We necach P2P kożdy kůmputer moge we jednym czaśe być klijyntym a serwerym. We nojbarzi popularnyj implymyntacyji modela P2P, kerům sům programy do mjyńyńo ze plikůma we Internecu kożdy wynzeł neca (kůmputer użytkowńika) uodgrywo rola serwera przijmujůnc kuplowańo uod inkszch użytkownikůw jakigo neca, a tyż klijynta, kej pobjyro dane s inkszych machinůw kere dźołajům we jednym necu. Půmjana danych je zowdy prowadzono bez pośredńictwa centralnygo serwera. Nec P2P mo płynno struktura, kero půmjyńo śe znoleżńy uod tygo, jake kůmputry sům we ńij terozki zalogowane.


text:
Něhdyši sakski ministerski prezident so tež z wobydlerjemi rozmołwjał
Miłoćicy (SN/mwe). Z wjeselom móžachu póndźelu popołdnju w Miłočanskim Křesćansko-socialnym kubłanskim skutku (CSB), w Sakskim wjesnym kuratoriju (SLK) kaž tež w towarstwje Dowol na wsy něhdyšeho sakskeho ministerskeho prezidenta prof. dr. Georga Milbradta witać. Jeho přewodźeše, kaž kóždolětnje na tajkim pućowanju po wólbnym wokrjesu, serbski zapósłanc krajneho sejma Alojs Mikławšk (wobaj CDU).
Georg Milbradt je z klóštrom Marijinej hwězdu wusko zwjazany, wšako bě wón jedyn z hłownych iniciatorow 1. sakskeje krajneje wustajency 1998. Tuž so politikar na wusłužbje wězo zajimuje, što so dźensa w tym teritoriju wotměwa, hdźež bě wón swój čas tež derje a konstruktiwnje ze Serbami hromadźe dźěłał a je so samo z jich maćeršćinu zaběrał.


text:
To bě hižo štwórty dźěćacy a młodźinski camp, kotryž su zawčerawšim, njedźelu, při Kulowskim cyhelowym haće zakónčili. Sydomnaće holcow a hólcow móžeše so tam tři dny wudźenju wěnować.
Kulow (HH/SN). Samo nócne wudźenje z wobswětlenjom, grilowanski wječor ze wšěmi móžnymi wudźenskimi pryzlemi, zhromadny přihot a warjenje gulaša w kotole, wudźenska teorija jako dalekubłanje, małe płuwanske wubědźowanja a wudźenje bjez kónca. To bě lětuši dźěćacy a młodźinski camp wot 22. do 24. julija pod nawodom Kulowskeho wudźenskeho towarstwa hromadźe z Wojerowskim towarstwom „Hechtgeschwader“. Wot Ronnyja Mrosacka a Stephana Paula – wonaj staj w Kulowje a Wojerecach za młodych wudźerjow zamołwitaj – je zhonić, zo měješe lěhwo hnydom wjacore zaměry. „Zwjazujemy tak teoriju z praksu. Lěpšina při tym je, zo móža wobdźělnicy to nawuknjene hnydom nałožować. Nimo toho móžachu so hišće raz za tym a tamnym woprašeć, štož zrozumili njejsu“, Ronny Mrosack rozkładuje. „Na třoch dnjach je so towarstwo skrućiło. A přiběrała je česćownosć před přirodu, w kotrejž so pohibujemy“, Stephan Paul dodawa.